comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feroces uel quasi demones decipere miseros satagunt sed hac
uirtuce superantur : Quarcus eufrates non est diccus quo
uadat auequã trã circumeat significat iustitiã quȩ adu¬
niuersas animȩ ꝑtin& partes quia ipse ordo & equitas animȩ
est quia sibi tria ista concordit̃ copulantur: & inistatota copu¬
latione atque ordinatione iusticia est: Sed notandum qui a
philo sophi & non nulli doctores secundũ & hicã disciplinã supra¬
dictas disciplinas ita ordinant: prudentiã iustitia . for¬
tudinẽ & temperantiã: prudentia inquiunt : in agnitionemue¬
ritatis indũcit hominem: iustitia dilectionẽ dĩ & proximi ser¬
uat: fortitudo uincit aduersa mortem que contempnit : Tẽ¬
perantia uitiosas uoluptates reprimit : & omnia moderatur
haec sunt quat tuor uirtutes principales que mores ornant:
merita prebent: Diabolũ uincunt: cȩlũ aperiunt : prima intel¬

Expanded text:
feroces, vel quasi daemones, decipere miseros satagunt, sed hac feroces, vel quasi daemones, decipere miseros satagunt, sed hac virtute superantur. Quartus Euphrates non est dictus quo vadat, aut quam terram circumeat. Significat autem justitiam, quae ad universas animae pertinet partes; quia ipse ordo, et aequitas animae est, qua sibi tria ista concorditer copulantur, et in ista tota copulatione atque ordinatione justitia est. Sed notandum est quia philosophi et nonnulli doctores secundum ethicam disciplinam supradictas virtutes ita ordinant: prudentiam, justitiam, fortitudinem, et temperantiam. Prudentia, inquiunt, in agnitionem veritatis inducit hominem; justitia dilectionem Dei et proximi servat; fortitudo vincit adversa, mortemque contemnit; temperantia vitiosas voluptates reprimit, et omnia moderatur. Hae sunt quatuor virtutes principales, quae mores ornant, merita praebent, diabolum vincunt, coelum aperiunt. Prima intel
Abbreviated transcription (Latin):
interpr&atur: quã si elo qui uelis parturis eã potius quã
parias: quia ibi audiuit paulus in effabilia uerba: quȩ non
lic& hominilo qui: &ideo euilath interp̃tat᷑ parturiens
si uelaborans quam circũmit quiacum labore ꝑ prudentiã
magis parturit ipsam contemplationẽ uoritatis quã pari¬
tescit ab omnisorde uelut aurũ purũ Ibique inuonit᷑  delli¬
um qui alio nomine carbunculus inscribit᷑. Significat
ueritatem qua nulla falsit as uincit Sicut carbunculi fulgor nullis
tenebris noctis superat᷑: et lapis onichinus: qui alio nomine
dinem calore actionis a lacrem atque in pigrã quȩ superat om¬
nem signitiem & ꝑuenit ad feruorem dilectionis: Tertius
tygrisuadit contra assirior & signifi cattem peranciã
que resistit libidini & uoluptuosas frenat concupiscentias
quibus in mundi sps qui significantur ꝑ assirios qui inc̃pr&ant᷑

Expanded text:
interpretatur, quam si eloqui velis, parturis eam potius quam interpretatur, quam si eloqui velis, parturis eam potius quam paris  Z., parias, quia ibi audivit Paulus ineffabilia verba, quae non licet homini loqui . Et ideo Evilat interpretatur parturiens, sive labor, quam circuit; quia cum labore per prudentiam magis parturis ipsam contemplationem veritatis quam paritescit ab omni sorde, velut aurum purum. Ibi invenitur bdellium, qui alio nomine carbunculus inscribitur. Significat vero veritatem, quam nulla falsitas vincit, sicut carbunculi fulgur nullis tenebris noctis superatur. Et lapis onychinus, qui alio nomine dinem calore actionis alacrem atque impigram, quae superat omnem segnitiem, et pervenit ad fervorem dilectionis. Tertius Tigris vadit contra Assyrios, et significat temperantiam, quae resistit libidini, et voluptuosas frenat concupiscentias, quibus immundi spiritus, qui significantur per Assyrios, qui interpretantur
Abbreviated transcription (Latin):
tecra bone dic&ur indo amentigris quiue dit contuar
cis sirios quem sagittã inepcaridicunt sigohendue caun¬
geluimar d quiue loci & breui sermone conꝑhendit euan¬
Selui suũ quibene contra assirios quifero ces d captoa uan¬
tes uel quasi demones interpr&ant᷑ iredicit᷑ quia ncna
Aereas potestates que genus humanũ captiuiure noncessant
disputat eufraces fluuius mesopotamie quunt pruattut
ubertas significat euangeiui luce quodin magna ꝓlixiiiẽ
conscriptu est in quo non soluxpĩ natiuitas uerũ quã suip¬
cursoristen&ur ascripta & multe parabole inibilegunt
ques in aliis nbabent᷑ Snulliauiã moralit̃ hec quas tupr fu¬
mina quattuor uirtutes principales significare uolis erunt
Midelicas prudenti a fortitudinem temperande nestergo
perphr sonintellegitur prudendia: Prudentiaeum
significat ipsã contemplationem ueritatis abomni oreliuma¬
noꝰ alienã quia est in effibilis: uNde physon oris mutatio

Expanded text:
terra, jurat in Deo amen . Tigris, qui vadit contra Assyrios, quem sagittam interpretari dicunt, significat Evangelium Marci, qui veloci et brevi sermone comprehendit Evangelium suum. Qui bene contra Assyrios, qui feroces, et captivantes, vel quasi daemones interpretantur, ire dicitur, quia contra aereas potestates, quae genus humanum captivare non cessant, disputat. Euphrates fluvius Mesopotamiae, qui interpretatur ubertas, significat Evangelium Lucae, quod in magna prolixitate conscriptum est, in quo non solum Christi nativitas, verum etiam sui praecursoris tenetur ascripta, et multae parabolae inibi leguntur quae in aliis non habentur. Nonnulli etiam moraliter haec quatuor flumina quatuor virtutes principales significare voluerunt, videlicet prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam. Per Phison intelligitur prudentia. Prudentia ergo significat ipsam contemplationem veritatis, ab omni ore humano alienam, quia est ineffabilis. Unde Phison oris mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
xit loquendo eructauit dicens: in principio erat uerbũ & rełꝗ
Quicircumit omnẽ terrã euilat id est t̃rã orientalẽ quia ibi maxi¬
me legitur de excellentia diuinitatis ipsius quioriens uocat᷑ propho¬
ta at testante quiait: Ecceuir oriens nomen eius: ubinascit
aurum et c̃et: quia ibi p̃c&e ris sensus refulg& spiritalis sa¬
pientiae : Aurũnãq sapientiã significat: Salomone at testante
quiait Thes aurus desiderabilis roquiescit inore sapientis
ibiq inueniturb. dellium: B. delliũ siadlignũ refertur sig¬
nificat mysterium crucis quodin hoc eu angelio plenis sime
dedaratur: Si autem ad lapidem quia alio nomine carbune u¬
ius uocat᷑ uertimus significat diuinitatis excellentia aiuder
pis onichinus: quu n quibusdã codicibus prasinaelie uidonr

Expanded text:
xit, loquendo cructavit dicens: In principio erat verbum, et reliqua. xit, loquendo cructavit dicens: In principio erat verbum, et reliqua. Qui circuit omnem terram Evilat, id est terram orientalem, quia ibi maxime legitur de excellentia Divinitatis ipsius, qui Oriens vocatur, propheta attestante, qui ait: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Ubi nascitur aurum, etc., quia ibi prae caeteris sensus refulget spiritalis sapientiae. Aurum namque sapientiam significat, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Ibique invenitur bdellium. Bdellium, si ad lignum refertur, significat mysterium crucis, quod in hoc Evangelio plenissime declaratur. Si autem ad lapidem, qui alio nomine carbunculus vocatur, significat Divinitatis excellentiam. Et lapis onychinus, qui in quibusdam codicibus prasinus invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supradictum est ecclesia estr A principio paradysus plantatur
quia ecclesia catholica axp̃o a principio omnium condita esse cog¬
noscitur: fluuius quie grediebatur depara drso significat dñm
acredemptorẽ nostrũ depat̃ nofonte ꝓcedentẽ a quo origo ẽ om¬
niũ creaturarũ: de quo ꝑ psalmistã dicitur: Apudte est fonsui
in terrã sitientem: A quo ꝓcedunt quattuor flumina quȩ inri¬
gant para d r̃sum : Quattuor ista flumina quat tuor significant
euangelia quȩ habent originem ab ipsod ño ibuxpõ quibus inrigat¬
drsumfiguratur: Sicuc paulo superius p̃libauimus ubi para¬
dr̃sum triplicit̃ in soruimus: onde & int̃ p̃tationes eorũ nomi¬
nũ sacriseuangelus congruunt: physon qui int̃p̃tatur
ospupilie significat euangeliũ iohannis os enĩ adlo sutio nom
ꝑtin& pupilla adui sum Quia quo dipse ꝑ at tributã sibi gratiã
ꝑoculũ mentis de diuinitate saluatoris prȩc&eris altius intello¬

Expanded text:
s conclusus est soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo principio omnium condita esse cognoscitur. Fluvius de paradac Redemptorem nostrum, de paterno fonte procedentem, a quo origo est omnium creaturarum. De quo per Psalmistam dicitur: Apud te est fons vin terram sitientem. A quo procedunt quatuor flumina quae irrigant paradisum. Quatuor ista flumina quatuor significant Evangelia, quae habent originem ab ipso Domino Jesu Christdisum figuratur, sicut paulo superius praelibavimus, ubi paradisum tripliciter inseruimus. Unde et interpretationes eorum nominum sacris Evangeliis congruunt. Phison, qui interpretatur os pupiilae, significat Evangelium Joannis; os enim ad locutionem pertinet, pupilla ad visum; quia quod ipse per attributam sibi gratiam per oculum mentis de divinitate Salvatoris prae caeteris altius intelle
Abbreviated transcription (Latin):
humane naturae & substantia carnis abscisus : Sed fonsascen¬
debat ȩ terra. inrigans suꝑficiem uniuer sae terrae:
riatur t̃ra & germin& saluatorem quã terrã inrigauit sps
sc̃s qui fontis &aque nomine in eu angelio significatur forma¬
uit igitur ds̃ hominem delimoterrae: Idest factus est
xp̃s iuxta quodait apłs ex semine dauid secundũ carnẽtã quã de
limoterrae : et ins pirauit in faciem eius. spira cu

Expanded text:
humanae naturae et substantia carnis abscisus. Sed fons ascenhumanae naturae et substantia carnis abscisus. Sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae. riatur terra et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur. Formavit igitur Deus hominem de limo terrae, id est, factus est Christus, juxta quod ait Apostolus, ex semine David secundum carnem , tanquam de limo terrae. Et inspiravit in faciem ejus spiracu
Abbreviated transcription (Latin):
gultũ agri inui sibilem creaturã de monstrat intellegisicut est ani
maa dicta autem uirgultũ ꝓpteruigorem uite herba ꝓpter ean¬
dẽuitam nũ quã marcescentem de in de quod addidit ante quã es¬
sec suꝑ t̃rã intellegit᷑ ante quã anima peccar&: terrenis enim cupi¬
ditatib: sordida tãquã suꝑ terrã nata uel suꝑt̃rã recte es sedicitur¬
Quasi aꝑte dicer& ante quã peccar& anima : Nondũ nubibus scrip¬
turarũ pluuiã doctrinae dñs ad animã inrigandã concesserat :
Nandũ ꝓpter hominem qui est terra dñs nr̃ nubilũ carnis nostrae
as sumpserat ꝑ quod imbrem sc̃i euangelii largissimũ fudit : Quõ
uero subiunxit et homononerat qui operare tus
tersam Quia nullus homo operatus estinuirgine undena¬
tus estxp̃s ipse est enim lapis abscisus demonte sinemanibus idest
absque coitu & humanosemine de uirginali utero. quasi demonte

Expanded text:
virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima? virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima? 16. Dicta autem est virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem vitam nunquam marcescentem. Deinde quod addidit, antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super terram esse, rquasi aperte diceret: Antequam peccaret anima, nondum nubibus Scripturarum pluviam doctrinae Dominus ad animam irrigandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster nubilum carnis nostrae assumpserat, per quod imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. Quod vero subjunxit: Et homo non erat qui operaretur terram: quia nullus homo operatus est in virgine, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscisus sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de virginali utero, quasi de monte
Abbreviated transcription (Latin):
etic̃iuitae inme diopara dr̃si quidã tantũ allegoricȩ
intellegi uolunt lignũ uitediuinã sapientiã: de qua sa lomonait:
lignũ uitȩ est hisqui ad p̃henderint eã & quitenucrite ãbeatus:¬

Expanded text:
etiam vitae in medio paradisi. Quidam tantum allegorice etiam vitae in medio paradisi. Quidam tantum allegorice intelligi volunt lignum vitae divinam sapientiam, de qua Salomon ait: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam; et qui tenu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃para dysum uoluptatis a principio. Nam quod
aita principiononnulli intellegi uolunt ab initi ot̃rae idest ab
oriente: Sed quod dicit a principio id est abex or dio siue abinitio cȩ
li&t̃rae sicutisi machus & the odotiontranstulerunt intellegit᷑¬
& ideo non orientẽ sed ex ordiũ &initiũ significat: unde int̾el¬
legit᷑ quod ante quã celũ & t̃rã facer& ds̃ parad ysum condiderat:
legelibrũ locorũ lrati ieronimi legit᷑ enim in hebreo: Planta¬
uerat autem dñs ds̃ para disum in eden a principio:
Eden delicie interp̃tatur: penedicit ineden. idest in loco deli¬
tiarum: Vnde & quodhic dicit᷑ uoluptatis simmachus para
quidest ergo quodhic dicitur ꝓduxis selignũ pulchrũ dehumo &c&
quȩ iã tra c̃tiadic ꝓduxerit exorta sunt post modum. & exilla
uir tutȩ quã antea t̃ra acceperat ꝓducta sunt: & hic &iũ re¬
capitulatio est sicuti & de homine superius : Sequit᷑: Lignum

Expanded text:
us paradisum voluptatis a principio. Nam quod us paradisum voluptatis a principio. Nam quod ait, a principio, nonnulli intelligi volunt ab initio terrae, id est ab Oriente. Sed quod dicit, a principio, id est ab exordio, sive ab initio coeli et terrae, sicuti Symmachus et Theodotion transtulerunt, intelligitur. Et ideo non Orientem, sed exordium, et initium significat. Unde intelligitur quod antequam coelum et terram faceret Deus, paradisum condiderat. Lege librum Locorum beati Hieronymi. Legitur enim in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden a principio. Eden deliciae interpretatur. Bene dicit in Eden, id est, in loco deliciarum. Unde et quod hic dicitur voluptatis, Symmachus paraddum suave. Quid est ergo quod hic dicitur produxisse lignum pulchrum de humo, etc., quae jam terra tertia die produxerat, exorta sunt postmodum, et ex illa virtute quam antea terra acceperat, producta sunt. Et hic etiam recapitulatio est, sicuti et de homine superius. Sequitur: Lignum
Abbreviated transcription (Latin):
planta uerat autem dnis dr̃para dysũ uolupta¬
tis, Para dysus ortus siue uoluptas uel delitie interpraatius
ꝯciendũ estiquia quattuor modis indiuinis libris para drsurle¬
gitur estenim para drsus de quo in hoc loco moses loquit᷑ : qui
Samen in quolo coquaue ꝓiuntia uel regione situs fuerit solidõ
in quiunt oportunũ erat ut locusp̃c& eris a moenissimus in excel¬
lentiore parte mundiplantar&ur: unde non nullitranstulo¬
runtineden contra orientem: dicitur & para drsusmundus prop¬
ter ornatũ suumut ine rechide ubi dns de regno assiriorum
locucusest : cȩdrinon fuerunt altiores illo in paradysodũ le¬
gitur &iã & para dr̃sus spiritalis inquem paulus seraptum com¬
memoratdicens : Scioraptũ hominem in paradysum idest inceles¬
tema moenitatem: iuxta uero anago gen para drsus eodesia est:
unde salomon incanticocanticorũ ait Ortus condusus soror mea
ortus condusus fonssignatus e missionestuae para dr̃sus. sic ut

Expanded text:
disum voluptatis, etc. Paradisus hortus, sive voluptas, vel deliciae interpretatur. Sciendum est quia quatuor modis in divinis libris paradisus legitur. Est enim paradisus, de quo in hoc loco Moyses loquitur, qui tamen, in quo loco, quave provincia vel regione situs fuerit, soli Deinquiunt, opportunum erat ut locus prae caeteris amoenissimus in excellentiori parte mundi plantaretur. Unde nonnulli transtulerunt: In Eden contra Orientem. Dicitur et paradisus mundus propter ornatum suum, ut in Ezechiele, ubi Dominus de regno Assyriorum locutus est: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei . Legitur etiam et paradisus spiritalis, in quem Paulus se raptum commemorat dicens: Scio raptum hominem in paradisum , id est in coelestem amoenitatem. Juxta anagogen vero paradisus Ecclesia est. Unde Salomon in Cantico canticorum ait: Hortus conclusus soror mea, hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Ait
Abbreviated transcription (Latin):
t̃uelocitatem abestianomen ac cepit & int̃p̃tat᷑ sagitta:
fluuius autem quartus ipse est eufrcites fluui us
me sopotamiae : Sed proptere a terrã quã circumit ñ
nominat scriptura: quia propeerat terrae iudeorum
& notus erat eis & interp̃tat᷑ ubertaas: Ac tenus historia
suc cincte des cripsimus : hincuer o breuit maxime ppt̃ in¬
t̃p̃tationes nominum aliqua quȩ adspiritalem significa¬
tionemꝑtinent in sererenitimur. plantciuerat aut̃¬

Expanded text:
ter velocitatem a bestia nomen accepit, et interpretatur sagitta. ter velocitatem a bestia nomen accepit, et interpretatur sagitta. Fluvius autem quartus, ipse est Euphrates, fluvius Mesopotamiae; sed propterea terram quam circumit non nominat Scriptura, quia prope erat terrae Judaeorum, et notus erat eis, et interpretatur ubertas. Hactenus historiam succincte descripsimus. Hinc vero breviter, maxime propter interpretationes nominum, aliqua quae ad spiritalem significationem pertinent, inserere nitimur, licet
Abbreviated transcription (Latin):
fluuius in die qui circum it omnem terramȩuił at ubi
nascitur curum et aurum terre illius obtimum ibi¬
q: inueniturb dellium et lapis onichinus b delliũ
non nullidicunt lignum esse preciosissimũ: Alii uero lapidem prȩ¬
tiosum unde non nulli ꝓbidellio & onichino carbunculum & lapidẽ
prasiium transtulerunt: interpr&atur autemphr̃soninflatio
iuxta historiã qui auento tumente in flatur seuos pupille quod
fluuius e grpti: ipse est qui circũ it omnem terra a& hiopiȩ: qui
ab oriente fluons aradicib: uidelic& atlantis monus sicut autu¬
mant & ad septemtrionom flexus autumnalib: apluuus auctus
planae gypti in rigat us quedũ in littore marisrubri subterra
cȩlatur. deindo inrũ pens ȩgiptũ ad occidentẽ fluit: inter pretat᷑
quippete nobrosus quia ꝑ aahio piã &egyptũ currii. sed melius
terrae gratiae uel fertilitas quia felices homines reddit quod
nister tu trgris ipse uadit contra assyrios qui ꝓp¬

Expanded text:
fluvius Indiae, qui circuit omnem terram Evilat, ubi nascitur aurum, et aurum terrae illius optimum est, ibique invenitur bdellium et lapis onychinus. Bdellium nonnulli dicunt lignum esse pretiosissimum, alii vero lapidem pretiosum. Unde nonnulli pro bdellio et onychino carbunculum et lapidem prasinum transtulerunt. Interpretatur autem Phison inflatio juxta historiam, quia vento tumente inflatur: seu os pupillae, qufluvius Aegypti, ipse est qui circuit omnem terram Aethiopiae. Qui ab oriente fluens, a radicibus videlicet Atlantis montis, sicut autumant, et ad septentrionem flexus, autumnalibus pluviis auctus, plana Aegypti irrigat, usque dum in littore maris Rubri sub terra celatur, deinde irrumpens Aegyptum ad occidentem fluit. Interpretatur quippe tenebrosus, quia per Aethiopiam et Aegyptum currit; sed melius terrae gratia, vel fertilitas, quia felices homines reddit, quod nis tertii Tigris, ipse vadit contra Assyrios. Qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis eundem significat xpm̃ tamen erat corporalit̃ euidentis¬
sim e lugnũ : quod ꝓpterealignũ uitȩ nuncupat᷑ quia si inde sume¬
rent primiparentes nec morbo nec aliqua senec tute deficerent
& s in oboedientia ꝑmanerent nec morirent: Sed ꝓpt̃ oboedien¬
tiã corpuscorũ inspiritale conuerteraur. sicut scõrũ in resurrec¬
noneerit: & aterreno ad celestem transirent in mortales para¬
dysum : deniq: in caceris erat alimentu inistoaut̃ sac ramentũ:
liznumq: scientiae Boni& mali. os enimomãbonafecit
nec aliquid mali in paradrso instituere potuit . & quare dicit᷑
lignum scienti aeboni& mali : Nisi propterea appellat᷑ lignũ sci¬
entie boni& mali non quod illudlignum in sua natura rationa¬
bile extitit ut habor & scientiã honi uel mali sedquia homoi noo
malũ in oboedientiao: &ideo in para drsolignũ uitȩ & lignũ sci¬
entiae boni & malicreatũ est uc ꝑ illud potuis s& in mortalis esse

Expanded text:
at  Z., significet Christum, tamen erat corporaliter evidentissime lignum; quod propterea lignum vitae nuncupatur, quia si inde sumerent primi parentes, nec morbo, nec aliqua senectute deficerent, et si in obedientia permanerent, nec morerentur, sed propter obedientiam corpus eorum in spiritale converteretur, sicut sanctorum in resurrectione erit, et a terreno ad coelestem transirent immortales paradisum. Denique in caeteris erat alimentum, in isto autem sacramentum, lignumque scientiae boni et mali. Deus enim omnia bona fecit, nec aliquid mali in paradiso instituere potuit. Sed quare dicitur, lignum scientiae boni et mali, nisi propterea appellatur lignum scientiae boni et mali, non quod illud lignum in sua natura rationabile exstitit, ut haberet scientiam boni vel mali, sed quia homo in emalum inobedientiae? Et ideo in paradiso lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali creatum est, ut per illud potuisset immortalis esse,
Abbreviated transcription (Latin):
hic correptione inchoat ułreꝓborumdamnatione conquies cas
tis cana neis & debellatis accepturos fuisse filios is rahel qui uenero
de semine sem sicut historia sacrapost modũ accumnarrat: unde
quod quidem aliud nisi opus eorum promotuonim patris id est popo
quur hoc intulit : de semhȩbrȩi : deiaph& h gentium populus
nascitur : quia igiturlata est multitudo credentiũ alatitu¬
dine quodia phorh incerprecatur nomen accepit: quod auĩ
ait habit& intabernaculis sem de nobis ꝓph&atur qui in heru¬
ditione scientiae scripturarũ eiec coisrahele uersamur
Sedtunc compl&um est hystorialit̃ : quando romani iudea

Expanded text:
hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. tis Chananaeis et debellatis, accepturos fuisse filios Israel, qui venirent de semine Sem, sicut historia sacra postmodum actum narrat. Unde quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro Cur hoc intulit? De Sem Hebraei, de Japheth gentium populus nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine, quod Japheth interpretatur, nomen accepit. Quod autem ait, habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione scientiae Scripturarum ejecto Israele versamur. Sed tunc completum est historialiter quando Romani Judaeam
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter denoedicitur: plantauit aut̃ uineam : ut aliquibus uidetur
nudatio foemorum post ebri etatem secuta est quia sepius sacietatom
dapatris super iecti dorsis pallio a uersis uenientesoperiunt : nisi
quodbonis subditis. sic p̃ceptorum suorum mala displicent : ut tam̃
haec alii soccultent : Operimentum auersi deferunt : quia diiuidi¬
cantes factũ et uenerantes magisterium nolunt uidere quod te
cana an ipse est filius cham: ut scriptura refert : Porro chaminqui
ipseest pater chana an: seruus seruorum erit fratribus suis Hic
amultis requiritur : curchaminfilus maledictionem excepit:
uidelic& qui apeccantibus & non penitentihus futura immin&
poena sepe quidem reꝓborum ne quitiae hic quidem multae ꝓ¬
ficiunt sed in posterum feriuntur: Nequa quã enimdiuina se¬
ueritas multa remanere peccata ꝑmittit: sedira iudicii a nra

Expanded text:
cialiter de Noe dicitur: Plantavit autem vineam. Ut aliquibus videtur, cialiter de Noe dicitur: Plantavit autem vineam. Ut aliquibus videtur, nudatio femorum post ebrietatem secuta est, quia saepius satietatem da patris superjecti dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praeceptorum suorum mala displicent, ut tamen haec aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum, et venerantes magisterium nolunt videre quod tegs Chanaan. Chanaan ipse est filius Cham, ut Scriptura refert. Porro Cham, inquit, ipse est pater Chanaan. Servus servorum erit fratribus suis. Hic a multis requiritur cur Cham in filiis maledictionem accepit? Videlicet, quia peccantibus et non poenitentibus futura imminet poena. Saepe quidem reproborum nequitiae hic quidem inultae proficiunt, sed in posterum feriuntur. Nequaquam enim divina severitas inulta remanere peccata permittit, sed ira judicii a nostra
Abbreviated transcription (Latin):
fili eius et uxor es filiorumeius : Hoc est coniuncti masculi et
feminae quia in finescłi atque in resurrettione iustorum omnimo¬
do et ꝑfecta parte spũi corpus adherebit. Nullamortalitatis
indigentia uel concupiscentia resistente:. Quod dantur eis
inaescã cuncta animalia sicut in illo disco petrodicitur maeta
et manduca : quod eiecto sanguine iubent᷑ manducare neuita
pristina quasi suffu san conscientia teneatur sed habeant tam¬
quã effusionem perconfessionem: Quod uero testamentũ posuit
ds̃ interse et homines atq omnem animam uiuam neperdat eam diliuio
arcum scilicet quac apparet in nubibus quinum quam nisi desolereo¬
plendet : Illienim non pereunt diluuio: qui in prophetis et i nomni¬
bus diuinis scripturis tam quam in dĩ nubibus agnoscunt xp̃m¬
Quare tantus uir inebriatus eẽ legitur : forte ut beatus hiero¬
nimus caelestis bibliothecae interpres dicit quia in ebriari uino

Expanded text:
filii ejus, et uxores filiorum ejus. Hoc est, conjuncti masculi et filii ejus, et uxores filiorum ejus. Hoc est, conjuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi, et in resurrectione justorum omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit in illa mortalitatis indigentia vel concupiscentia resistente. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: Macta et manduca ; quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluvio, qui in prophetis et in omnibus divinis Scripturis, tanquam in Dei nubibus, agnoscunt t reliqua. Quare tantus vir inebriatus esse legitur? Forte, ut beatus Hieronymus, coelestis Bibliothecae interpres, dicit, quia inebriari vino
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsaperfectionesalut sac ternaecũ traditurragnũ dagn etiti
ininisa per spicua contemplatione in commutabilis ueritatis
nullis mrs teriis corporalibus egeamus: Cur sexcertesimo
et uns an nouicaenoe id est peractis sexcentis aperitus aribaer
tum ł inita quippe sexta aecate scłi reuelabitur absconditum
saeramentum atq promissum : Curuicesimo et septieebapt
secundimensis dierum siccasse terram: tamquam finitas  secpbui
cumi ami necessitas in numero dierum quin quagesimo et septimo
ipsecest enĩdies secundimensis uicemus et septimus quinumerus
ex illa coniunctione sp̃set corporis septies octonos. babet uno
addito propter unitatis uinculum: curde archa coniunctig
ant qui dis iuncti intrauerant : sicenim dictum erat quod in
trauerint in archam. Noc et filii et uxor eius et uxores filiorum
eius scorsum uiri seorsum faeminaecom memora¬
tesunt : Nisi quod in hoctempore caro concupiscit aduersus spm̃

Expanded text:
in ipsa perfectione salutis aeternae cum tradetur regnum Deo et Patri, in ipsa perfectione salutis aeternae cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporabilibus egeamus. Cur sexcentesimo et uno anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis aperitur arcae tectum? Finita quippe sexta aetate saeculi revelabitur absconditum sacramentum atque promissum. Cur vicesimo et septimo die secundi mensis dicitur siccasse terra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas? In numero etenim dierum quinquagesimo et septimo, ipse est enim dies secundi mensis vicesimus seex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum ertraverunt in arcam Noe, et filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus. Cur seorsum viri, seorsum feminae commemoratae sunt? nisi quod in hoc tempore caro concupiscit adversus spiri
Abbreviated transcription (Latin):
inmunditia cupi ditatis teterrimos et obhoc ad eaquae¬
foris sunt in hoc mundo intentos aut rebapti tari autab his
practer archam id est p̃ter ȩcc̃łam baptis mum occiduet se¬
duci et teneri : Quod columba non in uenta requie reuer¬
saest: ostendit pernouumtestamentum requiem scĩs
in hoc mundo non esse promissam : Postqua draginta enim
dies emis saest qui numerus uita quae in hoc mundo agit᷑
significat ⁊eniq post septem dies dimissa. propter illam
septi nariã operatioem spiritalem : Quod oliuae fruc¬
tuc sum sur culumretulit : quo significaret non nullosietiã
extraecdesi am baptizatos suneispinguedo uondesuscuto uritisis
pos teritatis tempore nore columbac tam quaninosculopacis¬
sunitatis societatem pos se perduci⁊ quoduosi alionlo erdiee
nuies  Nonad hucinsa cramento spui quod inboctepore ceosor¬
taturꝰ quam diubu bitur quod d exp̃ĩlatereman aui doseputri

Expanded text:
immunditia cupiimmunditia cupiforis sunt in hoc mundo nimis intentos aut rebaptizari aut ab his quos praeter arcam, id est praeter ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta enim dies emissa est; qui numerus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore ad unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem dt sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quod in hoc tempore consociatur quandiu vivitur, quod de Christi latere manavit; sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
gitur : Et in hoc sacramento re generationis nostrae idest
inbaptismo. altum ꝓfundumque myste rium est. quod¬
quindecim cubicissuꝑ creuit aqua excedens alttudinem mon¬
tium : OctoitaquoE se ptemquinde cimfiunt sedocto signifi¬
cant resur rectionem septem qui&om. Hoc igitur sa cramen¬
tũ resurrectionis & qui &is transcendit omnẽ sapienti am suꝑ¬
borũ it aut nullagens possit indicarescientiae suae altitudine
resurrectionis quiaem: et quia septuaginta a septem et oc togin¬
ta abocto dinumerantur : Conuscto utroq: numero centum
quinquaginta diebus ex altataest aqua eandem commen¬
i dans nobis atq confirmans altitudinem baptis inuincon se¬
crationem nouo homine ad tenendam quietis et rȩsur¬
rectionis fidem: quod post dies quad raginta emissus coruus
non est reuersus. Aut aquis utiq: interemptus aut ali¬
quo supernatanti cadauere in lectus: Significat homu

Expanded text:
gitur, et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est gitur, et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt. Sed octo significant resurrectionem, septem quietem. 25. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nulla gens possit indicare scienresurrectionis quietem; et quia septuaginta a septem, et octuaginta ab octo dinumerantur, conjuncto utroque numero centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrandum novum hominem, ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus corvus non est reversus, aut aquis utique interceptus, aut aliquo supernatanti corpore illectus, significat homines
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentia quaco noscimus inuoluntate quadiligimus: Tna
aenimter & hoc terfiunt xxuii qui estnumeri ternarii qua¬
dratus: quod septi momense archa sedit. hoc est requieuit adilla
scptimã requi em significatio requieuit: & quia porfecti requies¬
cunt ibi quoque illius quadraturae numerus iteracur. Namuicosima
septima die secundimensis commondatum est hoc sacramentũ: &
rur sus uicesima & septima die mensis septimi eadẽ commendatio
confirmata est cumardia requiouit : quo denimꝓmittitur ins
pe hoc ex hib&ur inre: Porro quia septima requies cum octaua
resurrectione coniungicur: neque enim reddito corporefinit᷑
requies que post hanc uitã excipiescõs sed potius cocum hominẽ
non adhuc spe sediã reipsa omni ex parte spr̃ & corporis ꝑfecta &¬
inmortalis salute reno uatosi in a&er nae uitae munus assumit
quia ergo septima requies cumoctaua resur rectione coniun¬

Expanded text:
intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confipe, hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta immortali salute renouatum in + aeternae uitae munus assumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniun
Abbreviated transcription (Latin):
ta &as quȩ compl&is quingentis us que ad sexcentos significantur
in manifestatione euangelicã ecdesiam construxii &ideo qui sibi
aduitã consulit sic uedut quadratũ lignũ paratus a domne opus
bonũ & intr& infabricã scam quia & secundus monsis anni sexcente¬
simi quo intrat noe in arclia eadem senariã a &atem significat
duo enimmonses sexage narionumero conduntur: A senario aut
numero & sex aginta cognominantur : & sexcenti & sex milia &
sexagintamilia & sexcenta milia & sex centies & quic qui ddein¬
ceps inmaioribus sum mis per eundem articulũ numerus in
infinita incrementa consurgit: & quoduicesimus & septimus
dies mensis comme moratur ad eiusdem quadrature significa¬
tionem pertin&. quȩ iam in quadratis lignis exposica est sedhic
euidencius qui anos ad omnõbonum paratos idest quodam mo¬
do conquadratos trinitas ꝑficit: in memoria quadm̃ recolimus :

Expanded text:
ta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, ta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et quicquid deinceps in maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
futurae quietis quaeseptimodie significata est bapti ⁊ amur
quod praeter archam om̃is caro quam terra sustentabat diluuũ
consummata est : qui ap̃t̃ ȩcđae societatem aqua baptismi quãuis
eadem sit: non solũ non ualeat ad salutẽ sedualeat potius ad ꝑniti¬
em quod quadraginta diebus et quad raginta noc tibus pluit.
quia om̃is reatus peccatorũ in decem p̃ceptis legis admittitur
quippequater ducti quad raginta fiunt : si ue illereatus quod ad
diespertinet exrerum prosperitate siue quod ad noctes exrerũ
ad uersitate contractus sit sacramento baptis micaelestis abluit᷑
Quod noe quingentorũ erat annorũ cũ ei locuitus est uns ut archam
sibi facer & & sexcentas habebat annoscume amfuiss& ingressus. Vnde :¬
intellogitur percentum annos archa fabricata: quidalee hic uiden¬
turcentum anni significari isia&ates singulas sȩculi : Vnde & istasex¬

Expanded text:
futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumpta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi quamuis eadem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit: quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur,quippe quater ducta quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sex
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sunt animalia sicut in eccłae sacramentis et boni et mali uersantur.
Quod septena sunt munda et bina inmunda : non quia pauciores sint
dat : sapientiae et in tellectus consilii et fortitudinis. scientiae
et piecatis et timoris dĩ : Vnde et illenumerus quinquaginta dierũ
ad aduentum scĩ sp̃s pertinens insepties septenis qui fiunt quadra¬
ginta nouem: Vnoaddito consummatur propter quod dictũ est
studentes seruare unitatem sp̃s inuinculo pacis. Mali autem
inbinario numero ad scismata faciles : et quod am modo diuisibiles
ostenduntur : Quod ipse noe cumsuis octauus numeratur : quia
in xp̃o spes resurrectionis nrãe apparuit: qui octauodie id est
post sabbati septimũ primum a mortuis resurrexisse quidies
apassione tertius. in numero aut̃ dierum quiꝑ omne tẽpus
uoluunt᷑. et oc tauus et primus est quod post septem dies inqu
ingressus est noe in archa factum est diluuium quia inspem

Expanded text:
ibi sint animalia, sic in Ecclesia et sacramentis boni et mali versantur. ibi sint animalia, sic in Ecclesia et sacramentis boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt dat, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Dei. 13. Unde et ille numerus quinquaginta dierum ad adventum sancti Spiritus pertinens in septies septenis, qui fiunt quadraginta novem, uno addito, consummatur. Propter quod dictum est: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Mali autem in binario numero ad schismata faciles, et quoostenduntur. quod ipse Noe cum suis octauus enumeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae adparuit, qui octauo die, id est post sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne tempus uoluuntur, octauus et primus est. Qingressus est Noe in arcam, factum est diluuium: quia spe
Abbreviated transcription (Latin):
treen corum longitudi ne cubitorum: & quinquagintanolla¬
titudine & triginta in altitudine: Item quodeadomiar ea
collett a munum cubitum desupor consum maturssi cut ecdo¬
sia corpus xprinunitate collecta sublimatun &perficit quo daũ¬
dedicitur inouangelio quimecum non colligit sparguy quodau¬
Sicut exomnibus genabus uelbiper titam multitudureoo catagte¬
gat ecdesia propter circumꝰ sionem& preputiu mueltr portĩtam
propter tres filios noe quorum progenierepletus est orbis : et ideo arca
inferiora is tadicta sunt. quia in hac terrena uita est diuersitas gentiũ:
Insummo aut̃ om̃s in unũ consumamur : et non est istauarietas qui a omnia
omnibus xp̃s est tam quamnos uno cubito desuper caelesti unitate con
summans: Quod cunta animaliũ genera includuntur in archia signifi¬
cat exomnibus gentibus et nationibus congregatio fit in aecclesia ⁊ quod
&iam petro demonstratus discus ille significat : quod munda et inmunda

Expanded text:
trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latrecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine . Item quod eadem arca collecta in unum cubitum desuper consummatur , sic et Ecclesia corpus Christi in unitatem collecta sublimatur et perficitur. Unde dicitur in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit. Quod ausicut ex omnibus gengat ecclesia propter circumcisionem et praeputium, uel tripertitam propter tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. et ideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo autem omnes in unum consummamur. et non est ista uarietas: quia omnia et in omnibus Christus est tamquam nos uno cubito desuper caelesti unitate csummans. Quod cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. 12. Quod etiam Petro demonstratus ille discus significat quod munda et immunda
Abbreviated transcription (Latin):
dentiumdilatauit: quod aut eis altitudo triginta cubitis surgir quen
numurum decies hab& in crecontis cubitis longitudo qui axp̃sestal¬
titudo nostraqui a triginta annorum adate gerens doceriname u¬
gelil amcan seerauit᷑ contestins legem nonsouenusse soluer on
sedimplere legis autemcor indecempreceptis agnoscecunoean¬
de decies ereceniar chac longitudo ꝑficitur: unde &ipse nosaba¬
dam decimus computatur. quod sexies longa adlatitudineniquia
xp̃s apparuit: corporisenim longitudo a uerticeus que adiuestug¬
ũsoxestan tum hab&quam latitudoquȩ est abuno latere adal¬
terumlatus a decies tantũ quantum altitudo cuius altrdidinis
mensura est in latere adorso aduentrem̃ uelut si ia corttem benii¬
nommociaris supinum seu pronum sexies cantũ longitudinis esti
a capite usque ad podes quã latus ad oxtera insinistra uela sinistra
indexteram &decios qua altusaterra: unde factaestarcala

Expanded text:
uo corda credentium dilatavit. Quod autem altitudo ejus XXX cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo, quia Christus est altitudo nostra, qui, triginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere . Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam,  in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quantum latitudo. Cujus latitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca
Abbreviated transcription (Latin):
DIESEIUS NONQENTORUM QuIN QUAGINTA ANNORṼ
Etmoꝵ tuusost : Cum enim dicit cum uixisse postdiluu¬
um trecentis quinquaginta annis ꝑspicuum ostendit centũ
uiginti annos generationiilliut supradiximus ad poenitentiã
datos & nonuitae mortalium constitutos: HAEꝗOΝΕXTI
Iam incipit describere qualiter afiliis & nepo tibus. noȩ gentes
ex orte fuerunt : Sed sciendũ est quia non hodio ita repe¬
riuntur sicut in oxordio ab eis ꝓgenitae singailȩ fuerunt¬
& nomin a accoperunt qm̃ utbeatus augustinus ait. aut̃ ab hos¬
tibus intexempte penitus fuerunt aut aꝓpriis sedibus ad alia
loca transierunt & antiqua quo que uocãhula ꝑdiderunt: ueru¬
tamen ne in discusse pr&erisse uideemur : multa exois acut

Expanded text:
ginta annorum, et mortuus est. Cum enim dicit eum vixisse post diluvium trecentis quinquaginta annis, perspicuum ostendit centum viginti annos generationi illi, ut supra diximus, ad poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. CAPUT X. VEban, et Tubal, et caetera. Jam incipit describere, qualiter a filiis et nepotibus Noe gentes exortae fuerunt. Sed sciendum est quia non hodie ita reperiuntur sicut in exordio ab eis progenitae singulae fuerunt et nomina acceperunt. Quoniam, ut beatus Augustinus ait, aut ab hostibus interemptae penitus fuerunt, aut a propriis sedibus ad alia loca transierunt et antiqua quoque vocabula perdiderunt. Verumtamen ne indiscusse praeterisse videremur, multa ex eis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hos łiunauremaxCis pOΝOSEXLATERO De¬
oꝵ sum: Tradunt enim &uam ostium quod exlatore factũ
dicitur eo loco fius seut inferiora quȩ dixit : bi camerata in¬
frase haber& & quȩ dixit tricamerata superiora a lo co
ostu appellata sunt: Et inde in gressa uniuorsa animalia
ꝑsuaquȩ queloca socundum quȩ supra diximus congrua discre¬
tione diuisa sunt: Sed fortequerit aliquis si hab& aliquoo
sacramontum men sura istius arche: hab&igitur mysteriun
perfectum corporis xp̃i. Sexies enim tricentihabent
centem m&icris hominem sexies hab& longitudo batitu¬
dinen & decies altitudinem : Nam longitudo iacentis
hominis a uertice us que ad uestigia m&ienda est: & la¬
titudo a latere usque in latus & altitudo adorso aduen¬
trem: quȩ figura aptexpo conuenit: ꝓpter longanimi¬
tatem oma sufferentis fider & amplitudinem caritatis
& sublimitatem spcia &ernae: Seq̃t : ex omanpus

Expanded text:
Ostium autem arcae pones ex latere deOstium autem arcae pones ex latere deorsum. Tradunt enim etiam ostium quod ex latere factum dicitur, eo loco fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata, infra se haberet, et quae dixit tricamerata superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animalia per sua quaeque loca secundum quae supra diximus, congrua discretione divisa sunt. Sed forte quaerit aliquis si habet aliquod sacramentum mensura istius arcae? Habet igitur mysterium perfectum corporis Christi. Sexies enim trecenti habent centem metieris hominem, sexies habet longitudo latitudinem, et decies altitudinem. Nam longitudo jacentis hominis a vertice usque ad vestigia metienda est, et latitudo a latere usque in latus, et altitudo a dorso ad ventrem. Quae figura apte Christo convenit propter longanimitatem omnia sufferentis fidei, et amplitudinem charitatis, et sublimitatem spei aeternae. Sequitur: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
et spurcitus eẽ deputata: ne animalia et p̃cipuȩ homines fimi foetore uexo¬
retur: huicaũt superior et contigua camera conseruandis pabulis anima¬
liũ deputaret᷑: In hosergo usus inferiores partes: quacbicamera taedicuntur
tradunt fuis sedistinctos ⁊ superiores uero partes quaetricameratue dico¬
tur ad habitaculũ primo bestus uel animalibus inmi. itioribus uel serpenas
deputatas esse: Abhis uero congrua insuperioribus loca mitioribus
animantibus stabula fuisso : Supra om̃a uero in excelso hominibus sedem loa¬
tã ut pote sicut honore et sapientia antecellit : ita et loco cunctis p̃cellert
animalibus. Et sic U mansiones in ea esse intellogunt᷑ : prima sterco¬
rina. secunda a pochecaria. Tertia feris animantibus: quarta mansue¬
tis quinta hominibus : FENESTRAMNARCA FACIOS ET
INCUBITOCONSuMmAisSumotatemeius
emitterepotuiss& aues. ad explorandã terrae sicci tatem

Expanded text:
et spurcitiis esse deputata, ne animalia, et praecipue homines, fimi fetore vexaet spurcitiis esse deputata, ne animalia, et praecipue homines, fimi fetore vexarentur. Huic autem superior et contigua camera conservandis pabulis animalium deputaretur. In hos ergo usus inferiores partes, quae bicameratae dicuntur, tradunt fuisse distinctas. Superiores vero partes, quae tricameratae dicuntur, ad habitaculum primo bestiis vel animalibus immitioribus vel serpentibus deputatas esse. Ab his vero congrua in superioribus loca mitioribus animantibus stabula fuisse. Supra omnia vero in excelso hominibus sedem locatam, ut pote sicut honore et sapientia antecellit, ita et loco cunctis praecellere animalibus; et sic quinque mansiones in ea esse intelliguntur. Prima stercorina, secunda apothecaria, tertia feris animantibus, quarta mansuetis, quinta hominibus. Fenestram in arca facies, et in cubito consummabis summitatem ejus. emittere potuisset aves ad explorandam terrae siccitatem.