comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur ꝙ deo non
auctore.i. uolente ñ fi maia.¬
unt mala: qr ip̃e ñ ẽ cã tendendi
ad ñ esse. Tendere enim ad ñ ẽẽ
malum est. Ip̃e aũ auctor mali
ñ est. Tendit uero ad ñ ẽẽ qui o-¬
ꝑat᷑ malum. Non gͦ deo auctore
est ꝙ aliquis oꝑat᷑ malum. ñ ẽ
gͦ bonum: ꝙ aliquis oꝑat᷑ malũ.
qr tm̃ boni deus auctor est. hoc ã
cens. Qui oĩm que sunt auctor
est. ⁊ ad cuiꝰ bonitatem id ꝑtinz
ut sit omne ꝙ ẽ boni tm̃mͦ cã ẽ.¬
qͦ circa mali auctor ñ est. ⁊ ido ip̃e
summum ẽ bonũ. a quo in ulło
deficere bonum est. ⁊ malum est
defitere. Non est gͥ c̃ã deficiendi
.i. tendendi ad ñ esse. qui ut ita
deficere a deo qui ẽ summum
bonum malum ẽ. Mala gͦ fac̾e
malum ẽ. Non gͦ deo auctore
uł uolente mala fiunt. Obiͨtõ¬
tñ sophistice incedentes. ⁊ an
ideo deo odibiles ꝓbare conant᷑
ex deo auctore ecce q. mala fuint
mala fiunt. Ꝙ aũ om̃e u̾m a
uĩtas deus. dm̃ gͥ h̃t auctorem

Expanded text:
ostenditur quod Deo auctore, id est, volente non fiunt mala, quia ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bonumntum boni Deus auctor est. Hoc autcens: Qui omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni taQuocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut itadeficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiunt. 13. Objtamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt,mala fiunt. Quod autem omne verum a veritas Deus; Deum ergo habet auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
de maliatoris antiquis bat.¬
ñ fuit salus sic̃ nec mod̾nis utrũ
oportuit illos c̾d̾e̾ oĩa illa de media¬
tore q̃ nc credimꝰ. Quibdam tñ¬
uentũ ad uiditiũ. E ex p̃missis
ũbis ab̃i. colligunt. uͥ ista qͣtuor
tis. id de mistĩo ĩcarnatõis fidei s¬

Expanded text:
de Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam vventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor tis, id de mysterio Incarnationis fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sum descensurꝰ ad inferos an aliũ
ad ħ sacͣm̃ta missurꝰ es: Qͥdã tñ di¬
cunt eũ ñ dubitasse de ig̾rantia. sed
depietate .i. dubitare se ostendisse.
rando insinuasse
De si de cornelii.

Expanded text:
sum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; rando insinuasse. 4. De fide Cornelii.
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Immensum est ꝙexigitur.
et incomprehensibile exͣ sig̃can¬
tiam sermonis ẽ. extra sensus
intentionem. ñ enuntiat᷑. ñ at¬
tingit᷑. ñ tenetur. u̾borum signi¬
ficantiam rei ip̃ius natura con¬
suit. Sensus contempłonem.
ĩꝑspicabile lumen obcecat. in¬
telligentie capacitatem ꝙ fine
nullo continetur excedit. Mi
ligentia stupor ẽ. In sermone
uero ñ iam infirmitatem: sed
silentium confitebor ꝑiculosum
nimis est de reb tantis. ac tam
reconditis. aliquid ultra p̃scͥpt̃
celeste proferre. ut ultra p̃finiti¬
onem dei sermo de deo sit. forma
fidei certa est. Non ergo aliquid¬
at addendum ẽ. s modus cõsti¬
tuendus audatie. quicquid ul¬
tra queritur. ñ intelligitur.

Expanded text:
deo: Immensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; non enuntiatur, non attingitur, non tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae, quidquid ultra quaeritur, non intelligitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatre
etiam dicitur ꝓprie a patre.
ꝓcetere de patre. uñ ieꝵ. in exposi¬
tione catholice fidei niceniq sym-¬
boli ait. ¶redimus in sp̃m scm̃
qui de patre procedit ꝓprie. It̾m
us uel plenius a patre ꝓcedat:. ꝙͣ
a filio. S quia hoc ht pater a
se ñ ab alio. ut de ip̃o sit. ⁊ ꝓcedat

Expanded text:
atre. tiam dicitur procedere proprie de Patre, unde Hieron., in Expositione catholicae fidei Nicaenique Symboli ait: Credimus in Spiritum sanctum, qui de Patre procedit proprie. Iteius vel plenius a Patre procedat quam a Filio, sed quia hoc habet Pater a se non ab alio, ut de ipso sit et procedat
Abbreviated transcription (Latin):
Quicꝙͥ casu fit tem̾e fit. qͥcꝙͣ demere
fit ñ fit ꝓuidencia. Si ergo sasu a¬
liqua fiunt ĩ mũdo. ñ ꝓuidẽtia uni¬
u̾sus mũdus ãmĩstrat᷑. si non ꝓui¬
dentia uniuersus mundꝰ ãmĩstra¬
tur: aliqua natura uł sub̾a est q̃¬
ad opus ꝓuidentie ñ ꝑtinet. Oẽ
autem ꝙ est in quantum est bo¬
num est. Suminum enim est
illud bonum: cuiꝰ ꝑticipatione
sunt cetera bona. et omne ꝙ mu¬
tabile est: ñ ꝑ se s boni illius ꝑti¬
cipatione in quantum est bonũ ẽ
ꝙ diuinam etiam ꝓuidentiam
in mundo. Hus testimonus ĩ¬
nitunt᷑ ad ostendend̾ om̃e ꝙ ẽ in qͣn¬

Expanded text:
quid casu fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus administratur, aliqua natura vel substad opus providentiae non pertinet. Omne autem quod est, in quantum est, bonum est; summum enim est illud bonum, cujus participatione sunt caetera bona, et omne quod mutabile est, non per se, sed boni illius participatione, in quantum est, bonum est; quod divinam etiam providentiam in mundo. His testimoniis innituntur ad ostendendum omne quod est, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
a pr̃e. ⁊ ñ afilio. ꝙ ideo dicunt fili
quia uĩtas in euangelio fidem o.¬
integre ꝯtinente de ꝓressione sp̃c io¬
quens solum prẽm ꝯmemorat. di¬
cens. Sp̃c qui a prẽ pcedit. ⁊ etiam
ideo quia in principalib conciliis
que apud eos celebrata sunt: ita
sẏmbola eoꝵ subiunctis. anatha¬
tib sanctita sunt: ut nulli de tri¬
nitatis fide. aliud docere. uel alit̾
predicare quam ibi ꝯtinetur liceat.
adduit: anath̃a incurrunt᷑. unde
et nos arguunt anath̾atis reos.
Addunt enim etiam ad assertio-¬
nem sue opinionis. ⁊ in testimoĩ-
um nr̃e dampnatõnis de symbolo
fidei ꝙ scd̃m tradictõem predc̃orũ
contilioꝵ. leo t̾cius rome transcͥp¬
tum in tabula argentea post altare
beati pauli posita: posteris reliqͥt.
pro amore ut ip̃e ait. ⁊ cautela fide¬
⁊ orthodoxe. In quo quidem symbo¬
lo in ꝓcessione sp̃e solus ꝯmemora¬
ꝓcedentem cum patre ⁊ filio coado¬
randum. ⁊ głificandum ⁊ c̾. Illud

Expanded text:
 et non a Filio. Quod ideo dicunt, quia veritas, in Evangelio fidem integram continente, de processione Spiritus loquens solum Patrem commemorat dicens: Spiritus qui a Patre procedit. Et etiam ideo quia in principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei, quod, secundum traditionem praedictorum conciliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus solus commemoraprocedentem, cum Patre et Filio coadorandum et glorificandum, etc. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
filius carnem et te anima.¬
animam. s carnem mediante
amima. Unitum est carni ꝑ me-¬
dium intelłem uerbum dei. Tan¬
te enim subtilitatis atq simpli¬
citatis ẽ diuina eẽntia:. ut corꝑi
de limo terre formato uniri nõ
congruerit: nisi mediante rõali
eẽntia. Illa autem unio inexpli¬
cabilis est. ado̾ etiam ut ioh̃s ab
utero scificatus se ñ ẽẽ dignum
fateatur soluere corrigiam calti¬
nis inuestigare aliisq explicare
ñ erat sufficiens. Non sunt ergo
audiendi. qui nec uerum hoĩem
filium dei suscepisse dñt. neq na¬
tum de femina. s falsam carnẽ
et ymaginem corꝑis simulatam.
ostendisse uidentib. In quem er¬
rorem ꝓrumpunt: qr timent

Expanded text:
Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calcedum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent
Abbreviated transcription (Latin):
cant istum uisibilem solem ra
animam corpus suscipiens: to¬
tum hominem sine sui conta¬
minatione assumpsit. ⁊ ab
omib infirmitatib lib̾auit:
Etce hic dicit. dei sapĩam ꝑspi¬
ritum assumpsisse auimam. ⁊
ꝑ animam corpus. Sp̃c enim
scilz pars anime suꝑror maiori
similitudine deo ꝓpinquant:
quam anima .s. ip̃a eadem scd̃¬

Expanded text:
cant istum uisibilem solem radabilis ueritas cant istum uisibilem solem ratum hominem sine sui commutatione assumpsit, et ab omnibus infirmitatibus liberavit! Ecce hic dicit Dei Sapientiam per spiritum assumpsisse animam, et per animam corpus. Spiritus enim sanctus pars animae superior, et majori similitudine Deo propinquat quam anima, scilicet ipsa eadem s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oret. ut ꝙ credit intlłigat. u̾m
d̾ideritis. non intlłigetis. hiis u̾¬
bis aꝑte ostendit indifferentem
magnitudinem tͥum ꝑsonarũ.
Item in eodem. Tu nempe dixisti
Ille in quis uirtus ẽ ingenita.
simplex. ⁊ tñ in hac simplici uir¬
tute młta iud̃is ꝯmemorare. c̃
dicis. deus: dm̃ genuit. bonus:
bonum genuit. sapiens: sapiẽ¬
tem. clemens: clementẽ. potẽs:
potentem. Nunquid gͦ bonitas
⁊ sapĩa. ⁊ clementia. ⁊ potentia
partes sunt. uniꝰ uirtutis qͣm
simplicem esse dixisti. Si dixe¬
ris partes sunt: simplex gͦ uirtꝰ
ex partib constat. ⁊ simplex ista
uirtus te diffiniente umus ẽ d̾s.
gͦ d̾m ex ꝑtib compositum ẽẽ di¬
cis. Non dico inquis: ñ sunt gͦ¬
ꝑtes. Si ergo in una ꝑsona prĩs
⁊ illa inuenis que plura uident᷑.
⁊ ꝑtes ñ inuenis. quia una urtꝰ¬
patris simplex est: qͣnto magis

Expanded text:
et oret ut quod credit intelligat. Verum et oret ut quod credit intelligat. Verum dideritis, non intelligetis. His verbis aperte ostendit indifferentem magnitudinem trium personarum. Item in eodem: Tu nempe dixisti Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista virtus, te definiente, unus est Deus; ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt partes. Si ergo in una persona Patris, et illa invenis quae plura videntur, et partes non inveneris, quia una virtus simplex es
Abbreviated transcription (Latin):
sonarum pars dei uł dii¬
ne essentie. quia singła harum:
uerus ⁊ plenus deus est. ⁊ tota ⁊
plena diuina essentia est. ⁊ ĩo nul¬
la istarum in tͥnitate pars est. uñ
ab̃ .in. li .ii. contͣ maximinũ here¬
posse. Times enun ne pr̃ sit pars
uiuꝰ dei qui cõstet ex tͥbus. noli ħ
d̾s pr̃ est pars dei. absit. Tres enĩ
num sunt. ⁊ summe unũ sunt.
ubi nulla naturarum: nlła di
u̾sitas ẽ uoluntatum. Si enĩ na᷑
ñ summe unum essent. Si ue-¬
ro natura. dispares essẽt: unũ
ñ essent. hu ergo tres qui unum
sunt ꝓpt̾ ineffabilem ꝯuinctionẽ
diuinitatis. qua ineffabilit̾ co¬
pulantur. unus deus est. paris
gͦ tͥnitatis esse nõ pot̾. quicumq
unus in trib. In trinitate gͥ que
tres unus deus. nec huiꝰ tͥnitatis
t̾cia pars est unus. nec maiꝰ aliꝙͥ.
duo: quam unus est ibi. nec ina¬
ius aliquid sunt om̃s quam sĩ¬
guli. quia sꝑitalis ñ coͣrlis est¬
illa magnitudo. Qͦii pot̾ capere
capiat. Qui autem ñ pot̾ credat

Expanded text:
sonarum pars Dei vel divinae essentiae, quia singula harum verus et plenus Deus est, et tota et plena divina essentia est; et ideo nulla istarum in Trinitate pars est. Unde Aug. in lib. 3 contra Maximinum haereposse, times enim ne Pater sit pars unius Dei, qui constet ex tribus; noli hoc Deus Pater est pars Dei; absit. Tres enim num sunt, et summe unum sunt; ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si enim natura non summe unum essent. Si vero natura dispares essent, non summe unum essent. Hi ergo tres, quia unum sunt propter ineffabilem conjunctionem deitatis qua ineffabiliter copulantur, unus Deus est. Pars ergo Trinitatis esse non potest, quicumque unus est in tribus. In Ttres unus Deus: nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem non potest, credat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓp̃ uniꝰ cuiꝰq ꝓprietatem tres ꝑ
nem partes unuis dei non sunt:
uirtus est pr̃. uirtus ẽ filius. uir
⁊ uirtutem de uirtute ꝓcedentem
ñ uis eandem hr̃e nat᷑uram: hoc
falsum dicis. hoc contra fidem rec¬
tam ⁊ catholicam dicis. hiis u̾b̾
partes dei uł diuine essentie. Nul¬
laq earum trinitatis pars dicẽ¬
da est: nec una ẽ nec una maior
aliis. Cum dicimꝰ tres ꝑsõas eẽ

Expanded text:
 uniuscujusque proprietatem tres pe perfectionem partes unius Dei non sunt? Virtus est Pater, virtus est Filius, virtet virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicis. His verbispartes Dei vel divinae essentiae. Nullaque illarum Trinitatis pars dicenda est, nec una alias ulla major aliis. 8. Cum dicimus tres personas e
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. si tut ip̃a unum de uno. cũ
quo unum. Ibi nouit omĩa d̾s.
que fecit per ipãm. Est aũ inef¬
fabilis quidam compiexus prĩs
⁊ ymaginis qui ñ est sine ꝑfrui¬
tione sine caritate. sine gaudio.
Illa gͦ dilectio. delectatio. felici¬
tas uel beatitudo. si tamen aliqͣ
humana uoce digne dr̃. usuts
ab illo applłata est breuiter.⁊ ẽ
genitoris genitiq suauitas. in¬
geniti largitate atq ub̃tate per¬
fundens omnes creaturas pro
nignate gaudeat. cognoscens
deum. ⁊ gr̃as agat. qui uero nõ
uidet. tendat ꝑ pietatem ad iu
dendum. ñ per cecitatem: ad ca-¬
lumpniandum. qm̃ unus est
d̾s: s tam̃ trinitas. Etce habes
quauter ũba hyłr. p̃missa accipi¬
enda sunt. licet tante sint ꝓfun-¬
ditatis. ut ⁊̃ adhibita expõnere
ux aliquatenus ea intelligere
ualeat humanus sensus. cum
⁊ ip̃a eorum explanatio qͣm hͥ
ãs. edidit. płimũ in se h̾at diffi¬
tultatis. ⁊ ambiguitatis.

Expanded text:
in ea, sicut ipsa unum denuo, cum in ea, sicut ipsa unum denuo, cum quo unum, ubi omnia novit Deus, quae fecit per ipsam, et idefabilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appellata est breviter, et genitoris genitique suavitas, ingeniti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro nigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tendat per pietatem fidei ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum; quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uellet breuissime singłarum in
trinitate personarum insinuare
ꝓpria. Et̾nitas est inquit in prẽ.
spẽs in ymagine. usus in mun̾e.
Et qr ñ medioc̾s auͣctis in tͣcͣtatoe
stͥpturarum ⁊ assertione fidei uir
telligentiam quantum ualeo: ñ
eum secut̃ me arbitror in et̾nitatis
quo sit. filius autem de pr̃e ẽ: ut
sit. atq ut illi coet̾nus sit. Imago
enim si ꝑfecte implet illud cuuis
ymago est. ipã crequatur ei. non
illud ymagini sue. in qua yma¬
gine speciem nominauit: Cre¬
do pp̃ pulchritudinem ubi ẽ tan¬
ta rongruentia. ⁊ prima equali¬
tas ⁊. prima similitudo. nulla ĩ
re dissidens. ⁊ nullo mͦ inequalis.
⁊ nulla ex parte dissimilis. s ad
identidem rendens ei cuiꝰ ymago
est. ubi est prima ⁊ summa uita.
lectus cui ñ ẽ aliud uiuere: ⁊ alid̾
intlłigere. s id̾ hoc est unum. tan¬
⁊ ars q̃dam om̃ĩpotentis ⁊ saptẽ¬
tis dei: plena omniũ rõnũ uiuẽtrõ.
incõmutabilium ⁊ om̃s unum

Expanded text:
ssime singularum in Trinitate personarum insinuare propria: Aeternitas est, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir telligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similiture dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita,lectus, cui non est aliud vivere, aliud intelligere, sed id quod est intet ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo qui caritatem ñ h̃t. qui e¬
nĩ siuliter timet caritate uacuꝰ
ẽ. de qͦ tñ hic dicit. quia bonum
facit s ñ bene. Qui etiam suꝑ
illum locum psalmi. Turtur ĩ¬
uenit sibi nidum ubi reponat
tici et pagani bona oꝑa fatuit
qr uestiunt nudos. ⁊ pascunt
orum. O uib illi rend dicen¬

Expanded text:
ab illo qui charitatem non habet. Qui enim serviliter timet, charitate vacuus est; de quo tamen hic dicit, quia bonum facit, sed non bene. Qui etiam super illum locum psal. 83: Turtur invenit nidum sibi, ubi ponat tici, et pagani opera bona faciunt, quia vestiunt nudos, et pascunt orum. Quibus illi respondent, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
autem plenitudinis dr̃ tempꝰ
ordium sumpsit. hoc est tempꝰ
miserendi. et anmis benignita¬
tis. in quo grã ⁊ uitas ꝑ i hesũ¬
xp̃m facta est. Grã: quia ꝑ carita¬
tem impletur ꝙ in lege precipie¬
bat᷑. ueritas: quia ꝑ xp̃i aduen¬
tum exhibetur atq ꝑficitur hũa¬
ne redemptionis sponsio fcã ab
antiquo filii ergo missio: ẽ ip̃a
incarnatio. Eo enim missus ẽ.
ꝙ in forma hommnis mundo u-¬
sibilis apparuit. de quo supͣ suf¬
ficienter dcm̃ esti
Qr̃ filiuis car

Expanded text:
autem plenitudinis dicitur tevatoris exordium sumpsit. Hoc est tempus miserendi, et annus benignitatis; in quo gratia et veritas per Jesuan. 1. Gratia, quia per charitatem impletur quod in lege praecipiebatur. Veritas, quia per Christi adventum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare Filius car
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis ⁊̃ ꝙ impossibile ⁊ diffici¬
le fuit¬
uit. Aliuid testimonium.
Nexpositione qͦ quaꝵdam ꝓpo¬
sitionum epłe ad romanos que¬
dam ab̃. int̾serit que uidentur
huic doctrine grẽ adu̾sari. Ait
enim. ꝙ crelimus nr̃m est. Q
aut̃ bonum oꝑamur: illius est.
qui c̾dentib dat sp̃m sc̃m. Et pau
lius autem dare credentib ⁊ uo¬
ientib. facultatem bene oꝑandi
ꝑ sp̃m scm. Que qualiter intel¬
ugi debeant. ab̃. in li. retractatio
num aꝑit dicens. uerum est qͥ¬
dem a deo cẽ: ꝙ oꝑamur bonum. s
dixissem: si ram scirem etiam ip

Expanded text:
etiam quod impossibile et difficile fuit. 6. Aliud testimonium. In expositione quoque quarumdam propositionum Epistolae ad Romanos quaedam August. interserit, quae videntur huic doctrinae gratiae adversari. Ait enim: Quod credimus nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus datllius autem dare credentibus et volentibus facultatem bene operandiualiter intelligi debeant August. in libro Retract. aperit dicens: Verum est quidem a Deo esse quod operamur bonum: sed dixissem, si jam scirem etiam ips
Abbreviated transcription (Latin):
que huic grẽ contradi add̾.¬
cere uidentur. qua iustificam.
Ait in li. contra adamantium
ẽẽ contra gr̃am dei quam predi¬
camus: ostendit. In potestate
quippe hominis est mutare in
melius uoluntatem. s ea pt̾as
nulla ẽ: nisi a deo detur. de quo
pt̾ate: ꝙ cum uolumus facimꝰ.
nich̃ tam in pt̾ate quam ip̃ã
uoluntas est. s p̃paratura do¬
mino uoluntas. eo ergo modo

Expanded text:
quod huic gratiae contradicere videtur qua justificamur. Ait enim, in libro contra Adamantinumesse contra gratiam Dei quam praedicamus, ostendit. In potestate quippe hominis est mutare in melius voluntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a Deo detur; de quo potestate, quod cum volumus facimus, nihil tam in potestate quam ipsa voluntas est; sed praeparatur a Domino voluntas: eo ergo modo
Abbreviated transcription (Latin):
atur ⁊ eẽntiam aliqñ sig quod¬
nificet. supra ex predc̃is. ãbi. dixit.¬
aꝑte ostendimus. Ꝙ uero pro
ypostasi atq ꝓprietate accipiat᷑. ex
auctoritatib scõꝵ ostendi oportet.
ne coniecturis nr̃is aliquid ausi-
dice̾ uideamur. de hoc iere. in expõĩ¬
tione ficei catholice ad allippium¬
aliquis in trinitate gradus. nich
ꝙ inferius suꝑiꝰ ue diti possit. sed
tota diuinitas sui ꝑfectione equa¬
lis est. ut exceptis uocabuł que ꝓ¬
prietatem indicant personarum.
Quicquid de una persona dĩ: de tͥ¬
b dignissime possit intlłigi. atq
ut confutantes arrium. unan e¬
andemq dicimus tͥnitatis ẽẽ sb̃¬
stantiam. ⁊ unum in trib ꝑsoĩs
fatemur d̾m. Ita impietatem sa¬
bellii declinantes tres ꝑsonas ex¬
pressas sub ꝓprietate distinguimꝰ.
Non ip̃m sibi pr̃em. ip̃m sibi fili¬
um. ip̃m sibi sp̃m sc̃m̃ ẽẽ dicentes.
S altam prĩs. aliam filii. aliam
nomina tm̃mͦ. s etiam nõim

Expanded text:
atur, et essentiam aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei catholicae ad Damaliquis in Trinitate gradus, nihilque quod inferius superiusve dici possit; sed tota divinitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis vocabulis, quae proprietatem indicant personarum, quidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi. Atque ut confutantes Arium unam eamdemque dicimus Trinitatis esse substantiam, et unum in tribus personis confitemur Deum; ita impietatem Sabelli declinantes, tres personas expressa sui proprietate distinguimus, non ipsum sibi Patrem, ipsum sibi Filium, ipsum sibi Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam nomina tantummodo, sed etiam nominum
Abbreviated transcription (Latin):
nomine sig̾cari ⁊ ypostasun. ⁊ ꝓpͥe¬
tatem. Iohannes etiam damascenꝰ¬
ꝑsonas dicit ẽẽ ypostases. ⁊ eas di¬
tate unam naturam confitemur.
⁊ tres ypostases scd̃m uĩtatem en¬

Expanded text:
nomine significari et hypostasim et proprietatem. Joannes etiam Dam. personas dicit esse hypostases; et eas ditate unam naturam confitemur, et tres hypostases secundum veritatem en
Abbreviated transcription (Latin):
s pr ⁊ filius a spũ sc̃o. quia idem ẽ
ibi diugere ꝙ ẽẽ. At supra dcm̃ est.
atq auctoritate sancitum ãbi. ꝙ¬
in trinitate tria sunt. unis dili:
gens eum qui de illo est. ⁊ unus
diligens eum de quo est. ⁊ ip̃a di¬

Expanded text:
sed Pater et Filius a Spiritu sancto, quia idem est ibi diligere quod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria sunt, unus digens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est, et ipsa di
Abbreviated transcription (Latin):
.s. Cum gͥ idem sit ibi dilig̾e̾ ꝙ
ea dilcõne: qua alt̾ alt̾m diligit.
genuit. ne ea ẽẽ intlłigatur ¶

Expanded text:
s. Cum idem ergo sit ibi diligere quea dilectione qua alter alterum diligit, genuit, ne ea esse intelligatur?
Abbreviated transcription (Latin):
candi potentia sit nob̃ ade deo.
o. łanobis. Putant quidam
potentiam recte agendi nobis
esse a deo. potentiam uo peccan¬
di: ñ a deo. s a nobis: uł a diabo¬
lo eẽ. sic̃ maia uoluntas ñ a deo¬
s anobis. ⁊ adiabolo. bona aũ
a deo tm̃ nobis est. Bone nã¬
q uolũtatis ⁊ cogitatõnis mitiũ
ñ homini ex se ipõ nasci. s diui¬
nitus pari ⁊ tͥbui. in eo deus eni¬
denter ostendit: qr nͨ diabolus
nec aliquis angłoꝵ eius ex quo
inhanc caligmem sunt detrusit
bonam potuit uł potĩt resu¬
mere uoluntatem. Quia si
possibile foret ut humana naͣ
postquam a deo au̾sa bonitatẽ
ꝑdidit uoluntatis. ex seipsa
rursus eam hr̃e potuisset:.mł¬
topossibilius hoc natura hr̃et
angłica. que quanto munus
grauatur terreni corꝑis pond̾e.
tanto magis hac esset predita
facultate. Non igitur homo
⁊ angł̾s a se uoluntatem bonã
tentia inquiunt ꝑ similitudi¬
nem uoluntatis de potentia bõi
et mali dissẽntes: ꝙ illa sit a
deo non ista.

Expanded text:
candi potentia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobia Deo tantum nobis est. Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam tentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
tes ita sint sibi connincte. ut ꝑant᷑.¬
seꝑatim ñ possint possideri ab aliqͦ.
S qui unam h̃t: om̃s h̃at. de hoc
rent. ut qui una caruerit: om̃ib
careat. Qui ergo unam ht̃. om̃s
ht̃. qd̃ quidem ꝓbabile est. Cum
enim caritas mr̃ sit omnium uͥ¬
ñ est. quid ẽ ꝙ possit ꝓdesse: Cur
in homine: tanto mag̾ ẽ uirtute p̃¬
ditus. quanto uero minus: tan¬
tominus irest uirtus. ⁊ quanto
minus in est uirtus. tanto magis
inest uitium:
Si conuincte uir

Expanded text:
tes ita sint sibi conjunctae, ut separatim non possint possideri ab aliquo; sed qui unam habet omnes habeat. De hoc rent, ut qui una caruerit, omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est. Cum enim charitas mater sit omnium vinon est, quid est quod possit prodesse? Cur in homine, tanto magis est virtute praeditus; quanto vero minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. Si cunctae vir
Abbreviated transcription (Latin):
qr nuita mala ł intentio ꝑu̾sa alicuiꝰ
.s. ut uirgo solatio uiri sustentare¬
tur. ⁊ ut diabolo ꝑtꝰ celaret᷑. ut iosepħ.
eẽt testis castitatis defendens eam
abinfamia susꝑicionis. ne ũ adłta
dampnaretur

Expanded text:
 vita mala vel intentio perversa alicujus es, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretur
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ huic opinoni opponẽs sui¬
ꝯsequent̾ subdit. S quare discer bõi.¬
nebantur illi a ceteris. ut deus istis
que ad ip̃os pertinent: ñ reuelarz.
alis uero reuelaret. cum ñ sit priꝰ
detur innuere ꝙ ñ peccatis fut᷑m
malum nec ꝑ mansuris futurũ
bonum reuelauit. Iteoq nec illi
qui ceciderunt unquã nec illi qͥꝑ-
stiterunt usq ad ꝯsummatõm bĩ
fuerunt. qr bĩ eẽ ñ poterant. si de be¬
atitudine certi non erant. ł si dãp¬
natõnis incerti erant. uñ ãb. in eo¬
dem. dicere inquit deangelis. ꝙ ĩ
suo genere beati esse possunt dãp¬
nationis uł salutis incerti. quib
nec spes esset ꝙ mutandi ẽẽnt in
melius: nuia presumptio est.
Quõ enim beati ẽẽ possunt: quib
ẽ inc̾ta sua bĩtudo:
Sũmatĩ colli

Expanded text:
et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit detur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beatitudo? 3. Summam colli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cepit: deus ergo primo erat. et
post ea pater factus est. Quomodo
gͥ immutabilis deus est: Si enim
añ deus. postea p̃r fuit. utiq ge¬
nerationis accessione mutatus ẽ.
sed au̾tat deus hane amentiam.¬
In effabile ẽ qͦmͦ filiꝰ

Expanded text:
esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus est? Si enim ante Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam.Ineffabile est quomodo Fili
Abbreviated transcription (Latin):
nature intlłigentiam dicta sunt
Hiis uerbis aꝑte significat. si tñ
intelligis heretice. quia duuna na¬
tura non aliud est ab hiis que sua
sunt ⁊ que non insunt .i. omnes
treature. et sua sunt que insunt.
ut tres persone que sunt eiusdem
nature ⁊ eadem natura sicut supͣ
abi. testimonio confirmauimus.
dicentis tres personas ẽẽ eiusdem
ẽẽntie. uel eandem ẽentiam. s nõ
ex eadem eẽntia. ne aluid intelli¬
gatur essentia. alud persona. Nec
tamen diffitemur distinctionem
tlłigentie rõnem cum dͤ ypostasis
et cum dr̃ essentia. quia ibi signi¬
ficatur qd̃ est commune tribus:

Expanded text:
naturae intelligentiam dicta sunt. naturae intelligentiam dicta sunt. His verbis aperte significatur, si tamen intelligis, haeretice, quia divina natura non aliud est ab his quae sua sunt etiam quae non insunt, id est, omnes creaturae; et sua sunt quae insunt, ut tres personae, quae sunt ejusdem naturae et eadem natura; sicut supra August. testimonio firmavimus, dicentis tres personas esse ejusdem essentiae vel eamdem essentiam, sed non ex eadem essentia, ne aliud intelligatur essentia, aliud persona. Non tamen diffitemur aliquam distinctionem telligentiae rationem, cum dicitur hypostasis, et cum dicitur essentia; quia ibi significatur quod est commune tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
non idem ẽ natura ꝙ nat᷑e natura¬
res subiciens exempla de ip ⁊ res¬
sis creaturis. Iñ ostendens er na¬
roris esse sub mensurã creat᷑at᷑ tẽ.
metiri creatorem: addit ⁊scd̾m hoo
non idem est deus ⁊ ꝙ dei est. ac si di-¬
ceret. Si ad instar creaturaꝵ sentis
de creatore: cogeris fat̾i ꝙñ idem ẽ¬
Hon ergo secundum corporales
modos ut in eadem serie subdit:
accipienda sunt hec que de deo
dicuntur. ubi euacuans opinio¬
nem eorum qui ita putant aliud
in creaturis: aperte docet ñ auud
liquis ei simile cum alicubi erit
alibi non erit. quia id ꝙ est illic cõ
mimense uirtutis uiuens pt̾as.
q̃ nusquam ñ adsit. nec desit usꝙͣ
se omnẽ per sua edccet ⁊ sua non
aliud quam se ẽẽ sig̃cat. ita ut ubi
sua ut insint: ip̃e esse ꝑ sua intelli¬
gatur. Non autem corporali mo¬
do cum alitubi sit. non ⁊̃ ubiq esse
credatur. cum per sua in omnibus
eẽ ñ desinat. Non alud autẽ sĩt
quam ẽ ip̃e quesua sunt. ⁊ ħ ꝓpter¬

Expanded text:
Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri Non ergo secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud in creaturis, aperte docet non aliud liquid alibi non erit: quia id, quod est illic, conimmensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod est ipse, quae sua sunt. Et hae
Abbreviated transcription (Latin):
tres ꝑsonas scd̃i eẽntiam diffe¬
rentes autem ꝓprietatib. Uñ ãb.
deus. Queris quid sit filius: ien¬
detur deus. Queris quid sit pater
et filius: rendetur deus. De singu¬
lis int̾rogatus: deum rende. De u¬
troq interrogatus: ñ deos. s d̾m
rnide. Non sic est ĩ homnib. Tã¬

Expanded text:
dum essentiam, differentes autem proprietatibus. Deus. Quaeris quid sit Filius? Respondetur, Deus. Quaeris quid sit Pater et Filius? Respondetur, Deus, Deus. De singulis interrogatus, Deum responde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
nec poterunt ultra peccare. nec
mori. Caro nrã ñ tunc egebit
refectione ciborum. quia nulla po¬
ita immortalis c̾ata est. ut ꝑ ali¬
moniam aduta eẽt mortis ⁊ do¬
ioris exꝑs. Sic gͦ immortalis et
incorrupͣtibilis condita est caro
hominis: ut suam un mortalita¬
tem ⁊ incorruptionem ꝑ obser¬
uantiam mandatoꝵ dei custodi¬
ret. In quib mandatis hoc ꝯ¬
tinebatur ut de illis lignis cõces¬
sis manducaret ⁊ ab int̾dicto ab¬
stineret ꝑ horum edulium ĩmor¬
talitatis dona conseruaret. doner
corͣlib incrementis ꝑductus ad
etatem que conditori placeret.
multiplicata ꝓgenie ip̃o iubente
sumeret de lig̾no uite quo ꝑfc̃e ĩ¬
mortalis factus cibi alimenta.¬
ñ ult̾ius requireret. Ecce hiis
mi hominis immortalitatem in
se hũerit que ꝑ alimoniam cibo¬
rum confuaretur: usq ad tempꝰ
sue translationis in melius qnͣdo
de ligno uite comederet. ⁊ fieret
oĩo imortalis ita ut ñ posset
mori.

Expanded text:
n poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, cibi alimenta ulterius non requireret. 5. Srimi hominis immortalitatem in se habuerit, quae per alimoniam ciborum conservaretur usque ad tempus suae translationis in melius, quando de ligno vitae comederet, et fieret omnino immortalis, ita ut non posset mori.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa dissimile est illi u̾bo ꝙ natũ
est de pr̃e scĩa. Ex hac auctoritate
clare ostenditur: scĩam dei omĩo
inuariabilem ẽẽ. sicut ip̃a ẽentia
dei omnino inuariabilis est. et
omnia sciunt ⁊ uident. sic̃ gͦ nõ
pot̾ augĩ uel minui diuina es¬
ceditur posse scre ꝙ ũ scit. ⁊ posse
ñ scire ꝙ scit. quia posset aliquid

Expanded text:
a, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina estamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
mutari possit. hoc modo ꝓbatur. qr
pot̾ deus scire ꝙ ñ quam scitur. Est
enim aliquis qui ñ ẽ lecturus hodi
e.⁊ tamen pot̾ ẽẽ ut legat hodie. pt̾
re hunc lecturum hodie. gͥ aliqͥd
posse minui. est enim hodie auqͥs
lecturus quem deus scit lecturum
scire hunc lecturum. pot̾ gͥ ñ scire
uł mutari. Ad ꝙ dicimus. quia
dei scia oĩo niniutabilis ẽ nec au¬
geri pot̾ uł minui. Nam ut ait a̾b.
ei nosse ce patre est: sicut esse. Nos¬
se enim et esse: ibi unum est. ⁊ idõ
pr̃i sicut esse ñ est a filio: ita nec nos¬
se. proinde tanquam seip̃m dicẽs
pr̃ genuit ũbum sibi equale ꝑ o
omnia. Non enim seipsum iu¬
tregre perfecteq dixiss: si aliquid
minus aut ampluis esset in eiꝰ
u̾bo quam in seipo. ħ est gͦ omĩno
inuicem pr ⁊ filius. s ille giͣgnẽ¬
do. ille naccendo. et omnia que st̃
in eorum scĩa. ĩ eorum sapĩa: in e¬
orum ẽẽntia ⁊mꝰqͥs eor̃ simul uidet.
ñ ꝑticłatĩ. aut singillatim: ueld̾

Expanded text:
mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potere hunc lecturum hodie; potest ergposse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. scire hunc lecturum; potest ergo non scire vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec augeri potest vel minui. Nam, ut ait August. ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in seipso. Hoc est ergo omnino invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt; non particulatim aut singillatim, velut
Abbreviated transcription (Latin):
esse in deo. ⁊ deus in om̃ib qm nẽ.
disceptationem quasi incidenter
suscepimus. quia id uidebatur po¬
stulare res circa quam nr̃ u̾sabat᷑.
sermo. Disserebamus eniͣm descĩa
siue sapĩa dei ⁊ cum dicemus de¬
ũ scire omĩa q̃situm est. utrũ ꝓpt̾
cegnitõem quam de oĩb ht dic̾en-¬
tur omĩa eẽ in deo. an alia rõe hoc
diceret scriptura. ħꝰ gͦ q̃stionis cr¬
casio in premissam nos dedicxit
disputationem.

Expanded text:
esse in Deo, et Deus in omnibus; quam disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum scire omnia, quaesitum est utrum propter cognitionem quam de omnibus habet, dicerentur omnia esse in Deo an alia ratione hoc diceret Scriptura. Hujus ergo quaestionis occasio in praemissam nos deduxit disputationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de ip̃o. ꝙ enim de ip̃o est pot̾ dici
ex ip̃o. s nõ õe ꝙ ex ip̃o est. pot̾ d̾ eẽ
de ip̃o. qm̃i ñ est de sub̾a sua. ex ip̃o ẽ¬
nim sunt celum ⁊ terra. quia ip̃e
fecit i ea non autem de ip̃o. quia
si gignat filium ⁊ faciat dom̃ ex
ip̃o est filius. ⁊ ex ip̃o ẽ domus. sed
filius de ip̃o. domus uo̾ te t̾ra ⁊ lig¬

Expanded text:
quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, sed non omne quod ex ipso est, potest dici esse ex ipso, quia non est de substantia sua. Ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; non autem de ipso, quia si gignat filium et faciat domum, ex ipso est domus, ex ipso est Filius; sed filius de ipso, domus vero de lig
Abbreviated transcription (Latin):
dicente. Diligitẽ mimitos uros. be
ne faute hiis qui oderũt uos: Mani¬
festum ẽ gͥ oẽm hoiẽm ꝓpimũ esse
deputandum. Proximi u̾o nom̃
ad aliqͥd ẽ. nec quisqͣm eẽ ꝓximus:

Expanded text:
iligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos? Manifestum est ergo omnem hominem proximum esse reputandum. Proximi vero nomen ad aliquid est; nec quisquam esse proximus,
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥcata sunt in .uii. ppłis qͥ t̾rã ꝓ¬
missoĩs isrłi ꝓmissam tenebat᷑.
de hiis quasi .uii. fontib cũcte
animarũ mortifere corruptele e¬
manant. Et dnͣr hec capitali¬
a. qr ex eis oriuntur omĩa ma¬
la. nullũ enĩ malũ ẽ ꝙ ñ ab ali

Expanded text:
icata sunt in septem populis, qui terram promissionis Israeli promissam tenebant. De his quasi septem fontibus cunctae animarum mortiferae corruptelae emanant. Et dicuntur haec capitalia, quia ex eis oriuntur omnia mala. Nullum enim malum est, quod eti
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ne maĩe intlłigatur ꝙ
dixi. deus mali auctor nõ est. qͥ
et omnium que sunt auctor ẽ.
qr in quantum sunt: in t̾m bo¬
na sunt. Et ne hiic putetur ñ
ab illo esse pena maloꝵ. que u¬
tiq malum est hiis: qui puni¬
untur. S hoc ita dixi. sicut dc̃m
Malorum igit᷑ pena que a deo
est. malum ẽ quid̃ malis. s ĩ bo¬
nis dei oꝑib est. qm̃ iuistum est
ut malipuniant᷑. ⁊ utiq bomũ ẽ
omne quod iustum ẽ. Sic gͦ dr
Audisti lector cam dc̃orum. ex tͣ.
intlłigentia sana firmatur. cũ
dr̃. deus ñ est auctor mali: ⁊ deus
mortem ñ fecit.

Expanded text:
dum est ne male intelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui et omnium quae sunt auctor est, quia in quantum sunt, in tna sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodummalorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut mali puniantur, et utique bonum est omne, quod iustum est. uicensima Audisti, lector, causam dictorum, ex qua sana intelligentia firmatur, cum dicitur: Deus non auctor mali, et: Deus mortem non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ d̾s ñ ẽ auctor maloꝵ. cauen¬
dum est tamen ue malorum
nomine penas. sic̃ pc̃ca gn̾alit̾
includas. penarum enimd̃s
sua ait. Ego sum deus creans
malum ⁊ faciens bonum. Ecce
hic dicitur creasse ⁊ ferisse ma¬
lum. S mau nomine pena ĩ¬
telligitur ñ pcc̃m. Sicut eꝯu̾so.¬

Expanded text:
s non est auctor malorum, cavendum est tamen ne malorum nomine poenas sicut peccata, generaliter includas. Poenarum enim Deusua ait: Ego sum Deus, creans malum, et faciens bonum. Ecce hic dicitur creasse et fecisse malum; sed mali nomine poena intelligitur, non peccatum: sicut e co
Abbreviated transcription (Latin):
De hoc autem statu trans ꝓmisẜ̾.¬
ferendus erat cum unũsa poste¬
ritate sua ad meliorem digni¬
orem q statum. uͥ celesti ⁊ et̾no
dono in celis sibi ꝑato: frueret᷑.
Sicut enim ex duplict natura
compactus est homo: ita illi duo
bona conditor a principio p̃pa¬
uit. unũ temporale. alterum et̾¬
num. unũ uisibile. alt̾m inui¬
sibile. unum carni. alt̾m spũi.
Et quia primum ẽ ꝙ ẽ aĩale. de¬
inde ꝙ ẽ spũale. Temporale ac ui¬
sibue bonum: prius dedit. Inui¬
sibile autem autem ⁊ et̾num ꝓ¬
misit. ⁊ mĩtis q̃rendum ꝓposuit.
rat: naturali rõi ĩ c̾atione amime
hominis indite. qua pot̾at inter
bonum ⁊ malum disc̾nere: p̃cep¬
tum addidit obedientie. ꝑ cuiꝰ
obsuantiam datum ñ ꝑderet. ⁊
ꝓmissum optineret. ut ꝑ mĩtũ
ueniret ad premium.

Expanded text:
De hoc autem statu transferendus erat cum universa posteritate sua, ad meliorem dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavit: unum temporale, alterum aeternum; unum visibile, alterum invisibile; unum carni, alterum spiritui. Et quia primum est quod est animale, deinde quod est spirituale, temporale ac visibile bonum prius dedit; invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. rat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Tu dicis ꝙ pr̃ genuit fi¬
lium minorem se ip̃o. in quo et¬
patri derogas. Qui si filium uni¬
cum minorem genuit. aut nõ
potuit. aut ñ uoluit gignere e¬
qualem. Si autem dicis quia ñ
sti. Si autem nõ potuit. ubi est oĩ¬
potentia dei prĩs: prsus ad hunc
articłm res colligitur. ut deus p̃r
equalem sibi gignere filium. au̾
ñ potuerit. aut noluerit. Si nõ
potuit. infirmus. Si noluit: in¬
uidus inuenitur. S utrumq
ħ fłm est. patri igitur filius ue¬
rus: equalis est. Genuit gͦ pat̾
sibi equalem filium. ⁊ ab utroq
filio plenam gignere potuit. nͨ
tñ plenam genuit. s minorem.
Cogimini patrem inuidum di-¬

Expanded text:
dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipPatri derogas. Qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si autem dicis, quia non sti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligit, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus, si noluit invidus invenitur; sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Filius vere aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque Filio plenam gignere potuit, nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum di
Abbreviated transcription (Latin):
turalis potencie actus potentia¬
pccm̃ sit: Si aliarum po rum¬
est memorari. ⁊ potentie intlłi pͦ¬
gendi. cuiꝰ actus est intlłigere. ca-
gn̾is est actus ille uoluntatis:
quam actus memorie. uł intlłes.
Hic enim actus est ad aliquid
adipiscendum. ł ñ amittendum.
qui ñ pot̾ ẽẽ de malis: quin sit ma¬
lus. uelle enim mala: malum ẽ
S intlłigere uł memorare ma¬
la: malum non est. Qmͣuis eoꝵ
quidam etiam hos actus malos
ẽẽ int̾dum ñ imꝓbe asserant. Me¬
morat enim interdum quis ma-¬
ium ut faciat. ⁊ querit intellige̾
uerum: ut sciat impugnare. Et¬
ce qualit̾ soluit᷑ p̃missa questio
ab hiis qui tradunt om̃ia essebo¬
na. in quantum sunt. Qui u̾o
dicunt uoluntates malas pcc̃a
ẽẽ. ⁊ nullomͦ bona. breunus ren-¬
dent ditentes actum uoluntatis
non esse de naturalibus. s uim
ipãm ⁊ potentiam nolendi que
semper bona est: et momnibus
est. eciam in ꝑuulis in quib ñ

Expanded text:
turalis potentiae actus peccatum sit, si aliarum poest memorare, et potentiae intelligendi, cujus actus est intelligere. Ad is est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volendi, quae semper bonum est, et in omnibus est, etiam in parvulis, in
Abbreviated transcription (Latin):
satõis studium festinaret impłe:
¶on enĩ conuenit ut pati nolit tͥ
pati uẽĩt. ⁊ tñ pati eũ uelle cogͦsc̃es
ne pat̾et᷑ orasse ꝙ̃ pati uelle cognosc̃̾es.
Nõ gͦ tͥstis sͥ. n sibi orat tnͣsire cali¬
lix incumbat. ꝙ̃ ase tnͣsire orat. ne
in hiis .s. maneat. ñ enĩ rogat ne
secũ sit. s ut a se transeat. deuide ait
licitudĩs sigͣns consortiũ. s ñ disc̃¬
nẽs snĩam stbi cõis cum prẽ uolũ¬

Expanded text:
sationis studium festinaret implere? Non enim convenit, ut pati nollet, qui pati vellet. Et cum pati eum velle cognosceres; ne pateretur orasse, quem pati velle cognovisses.t, neque sibi orat transire calinis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde ait,licitudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre volun
Abbreviated transcription (Latin):
mata passc̃ẽ metũ calius tnͣsiturũ
qͥ nͥ eum bibiss transire ñ posset nͦ
fiuis t̾roris nͥ consũmata passione
t̾rori succederet. quia post mortem
tatis scandalũ pesłetur. Intende lc̃or
hiis u̾bis pia diligẽtia nesint tibi
uasa mortis

Expanded text:
um calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem tatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis