comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt uestimenta sua. & ambulatur: sunt cum eo
in albis. quia digni sunt: Cui autem dicit. mem̃to
unde oecideris. ⁊ ecce missurus ẽ diabolus ex uobis
in carcerem. ut temptemini. ⁊ scio uͭ habitas. uͥ sedes
est sathane:⁊ in mente habe qualiter acceꝑis:⁊ audi¬
eris. et serua.⁊ penitentiam age. ⁊ reliqua Utiq ei
dicit. qui credit ⁊ baptratus ẽ: & stans quondam
leram: quia solent ubicumq contra eos
tacit dicere. lex ⁊ prophe.usq ad iohem: Ceterũ
ni sunt: Quomͦ ante abbaham placuit in coniugio:
si nunc uirgines placent in ꝑpetua castitate:
Seruiuit ille legi. ⁊ tꝑri suo: seruiamus ⁊ nos legi.
⁊tꝑri nr̃o: in quos fines scłoꝵ deuenerunt:
Dauid electus scđm cordñi. qui om̃s eius fecerat
uoluntates: & qui in quodam psalmo dixerat:

Expanded text:
runt vestimenta sua, et ambulaturi sunt cum eo runt vestimenta sua, et ambulaturi sunt cum eo in albis, quia digni sunt. Cui autem dicit: Memento, unde cecideris, et: Ecce, missurus est diabolus ex vobis in carcerem, ut tentemini, et: Scio, ubi habitas, ubi sedes est satanae, et: In mente habe, qualiter acceperis et audieris, et: Serva, et poenitentiam age, et reliqua? utique ei dicit, qui credidit, et baptizatus est, et stans quondam leram, quia solent, ubicunque contra eos facit, dicere, Lex et Prophetae usque ad Joannem . Caeterum ni sunt? Quomodo ante Abraham placuit in conjugio; sic nunc virgines placent in perpetua castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamtro, in quos fines saeculorum decurrerunt . David electus secundum cor Domini , qui omnes ejus fecerat voluntates, et qui in quodam Psalmo dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
ad aquas ꝑueniat uoluntas dei. ⁊ turbinib exa¬
gitantur demonum. atq uitioꝵ loquuntur gͣn¬
dia: & totus eoꝵ sermo: suꝑbia ẽ: Immundus
est autem apud dm̃: omnis qui exaltat cor suum:
Ut qui paululum refugerant apeccatis. ad suum
reuertantur errorem : & suadent in luxuria cibo¬
nabunus: Sapientes ⁊ pruoentes prauos uocant.
eos uͦ qui dulces sunt in sermonib plus audiunt:
tuam: ꝙ qr sustiniusti ꝓpter nomen meum. ⁊ non
defecisti: S habeo aduersus te : qd̾ caritatẽ tuam
primam reliquisti: Memor esto unde cecideris.
lage penitentiam: ⁊ pͥma oꝑa tua fac: Sinautẽ
ueniam tͥ. ⁊ mouebo candelabrũ tuum de loco:
nisi penitentiam egeris: Similiter ceteras ȩccłias.
sinyrnam. ꝑgamum. tyathiram. sardis. phyladel¬
pliam. laodiciam. ad penitentiam ꝓuocat: & nͥ
reuertantur ad oꝑa pristina. cõminatur: Ꝙ in
sardis paucos habere se dicit: qui ñ coinquinaue¬

Expanded text:
ad quas perveniat veritas Dei, et turbinibus exaad quas perveniat veritas Dei, et turbinibus exagitantur daemonum atque vitiorum. Loquuntur grandia, et totus eorum sermo superbia est: Immundus est autem apud Deum omnis qui exaltat cor suum . Ut qui paululum refugerant a peccatis, ad suum 327 revertantur errorem; et suadent in luxuria, cibonabimus? Sapientes et prudentes, pravos vocant: eos vero qui dulces sunt in sermonibus, plus audiunt. tuam, et quia sustinuisti propter nomen meum, et non defecisti: sed habeo adversus te, quod charitatem tuam primam reliquisti. Memor esto unde cecideris, et age poenitentiam; et prima opera fac. Sin autem, veniam tibi, et movebo candelabrum tuum de loco, nisi poenitentiam egeris . Similiter et caeteras Ecclesias, Smyrnam, Pergamum, Thyatiram, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam ad poenitentiam provocat, et nisi revertantur ad opSardis paucos habere se dicit, qui non coinquinave
Abbreviated transcription (Latin):
tationem: Rursum idem iacob loquitur Estote
ẽ ⁊ non factor: iste similis ẽ uiro. qui considerat
uultum naquitatis sue in speculo Consicłauit
illito: ⁊ statim recedens oblitus ẽ quale sit: fr̃ustͣ
monuit ut iungerent oꝑa fidei: si post baptisma
peccare ñ poterant: Qui totam legem inquit
seruauerit. ⁊ peccauerit in uno: factus ẽ omniũ
reus: Quis nr̃m absq peccato est: Conclusit d̃s
omnia sub delicto: ut omnib misereatuꝵ:
ne eriꝑe & de falsis doctoribus: Hii sunt fontes
sine aqua.:⁊ nebule turbinib exagitate: quib cali¬
go tenebrarum reseruatur: Suꝑba enim uanita
tis loquentes pellicent in desideriis carnis luxu¬
riȩ eos qui paululũ effugerant: ⁊ ad errorem re¬
uersi sunt: Nonne tͥ uidetur pinxisse sermo apli¬
cus. nouam imꝑite factionem : aꝑiunt enim
quasi fontes scientie quȩ aquam ñ habent. doctͥ¬
narum ꝓmittunt ymbrem uelut nubes ꝓpħice

Expanded text:
tationem. Rursus idem Jacobus loquitur: Estote tationem. Rursus idem Jacobus loquitur: Estote uditor est verbi, et non factor, iste similis est viro, qui considerat vultum nativitatis suae in speculo; consideravit illum, et statim recedens oblitus est qualis sit. Frustra monuit, ut jungerent opera fidei, si post baptisma peccare non poterant. Qui totam legem, inquit, servaverit et peccaverit in uno, factus est omnium reus. Quis nostrum absque peccato? conclusit Deus omnia sub delicto, ut omnibus misereatur.tentatione eruere. Et de falsis doctoribus Hi sunt fontes sine aqua, et nebulae turbinibus exagitatae, quibus caligo tenebrarum reservat Al. pellicit in desideriis carnis luxuriae, eos qui paululum effugerant, et ad errorem reversi sunt . Nonne tibi videtur, pinxisse sermo Apostolicus novam imperitiae factionem? Aperiunt enim quasi fontes scientiae, quia quem non habent, doctrinarum promittunt imbrem, velut nubes propheticae,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur a conscientia sua: abstractus. ⁊ illectus:
De in concupiscentia cum conceꝑit: parit pec¬
catum: Peccatum uͦ cum consummatum fuerit:
generat mortem: Liberi arbitrii nos condioit ds:
nec ad uirtutes. nec ad uicia necessitate trahimur:
Alioquin: ubi necessitas. nec corona est: Sicut in
bonis oꝑib ꝑfector ẽ ds̃ : non ẽ enim uolentis. neq
currentis. s miserentis ⁊ adiuuantis dei: ut ꝑ¬
uenire ualeamus ad calcem. sic in malis atq pec¬
cats semina nr̃a sunt: incentiua ⁊ ꝑfecho cdiaboli
fenum. ligna. stipulam. tunc supponit incen¬
dium: Edificemus aurum. argentum. lapides
p̃ciosos: & temptare ñ audebit: Quamꝗͣ ⁊ in ħ
non sit certa ⁊ secura possessio. Sedet quippe leo
in insidiis: ut in occults interficiat innocentẽ:
Q uasa figuli probat fornax: homines autẽ iustos
temptatio tribulationis: Ꝙ in alio loco scribit᷑.
Fili. accedens ad seruitutem dei: prepara te ad tẽp¬

Expanded text:
tatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus tatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus dein concupiscentia cum conceperit parit peccatum peccatum vero cum consummatum fuerit genenec ad virtutes, nec ad vitia necessitate trahimur. Alioquin ubi necessitas, nec corona est. Sicut in bonis operibus perfector est Deus, non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis et adjuvantis Dei, ut pervenire valeamus ad calcem: sic in malis atque peccatis, semina nostra sunt incentiva, et perfectio diaboli. fenum, ligna, stipulam, tunc supponit incendium. Aedificemus ergo aurum, argentum, lapides pretiosos, et tentare non audebit: quamquam et in hoc non sit certa et secura possessio. Sedet quippe leo in insidiis et in occultis, ut interficiat innocentem. Et vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis. Et in alio loco scribitur: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara te ad te
Abbreviated transcription (Latin):
deus: ut obliuiscatur oꝑis nr̃i. ⁊ dilectionis quã
ostendistis in nomine ipsius. qui ministratis scĩs.
& nunc ministratis: & re uera grandis imusti¬
cia dei. si tantum peccata puniret: et bona oꝑa ñ
susciꝑet: Loquutus sum inquit apłs ita. ut uos
a peccatis retraherem: & desꝑationis metu face¬
rem cautiores Ceterum confido de uobis dile¬
ctissimi: meliora ⁊ uiciniora salutis: Neq enim
iusticie dei ẽ. ut obliiscatur bonoꝵ oꝑm ⁊ mini¬
sterii qd̃ ꝓpter nomen eius exhibuistis. et exhi¬
betis in scõs: ⁊ tantum meminerit peccatorum:
& ꝓpria corruere uoluntate: beatus ait uir
qui suffert temptationem: qr cum ꝓbatus fu¬
erit accipiet coronã uite: quã repmisit cls dili¬
gentib se: Ac ne putaremus scdm illud geneseos
ubi scribitur. abraham a deo fuisse temptatus:
nos quoq temptari adeo: nemo inquit cum
autem: neminem temptat: Unusqͥsq uͦ tẽp¬

Expanded text:
Deus, ut obliviscatur operis vestri, et dictionis, quam Deus, ut obliviscatur operis vestri, et dictionis, quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis, et nunc ministratis . Et revera grandis injustitia Dei, si tantum peccata puniret, et bona opera non susciperet. Ita locutus sum, inquit Apostolus, ut vos a peccatis retraherem, et desperationis metu facerem cautiores. Caeterum confido de vobis, dilectissimi, meliora et viciniora saluti. Neque enim justitiae Dei est, ut obliviscatur bonorum operum, et ministerii quod propter nomen ejus exhibuistis, et exhibetis in sanctos, et tantum meminerit peccatorum. et propria corruere voluntate: Beatus, ait, vir qui suffert tentationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Ac ne putaremus secundum illud Geneseos, ubi scribitur Abraham a Deo fuisse tentatum, nos quoque tentari a Deo : Nemo, inquit, cum autem neminem temptat unusquisque vero temp
Abbreviated transcription (Latin):
que uultis illa faciatis: Ex utroq cõpacti necesse
est: ut utriusq contra se substantie bella patiam.
Y ad ephesios: Non ẽ nobis pugna aduersus carnẽ¬
⁊ dormientes nos ẽẽ debere post baptisma: Necũ¬
⁊ ad hebreos: Impossibile ẽ enun eos qui semel st̃
bonum dei uerbum. uirtutesq scłi futuri. ⁊ pro¬
lapsi sunt renouari iterũ adpenitentiam .rur¬
sum crucisigentes sibimet ipsis filium dei. et
sunt. & gustauerunt donum cȩleste & parti¬
cipes facti sunt sꝑc scĩ: gustauerunt uerbũ dei
bonum: negare non possumus baptratos: Si
autẽ baptizati peccare ñ possunt: quomͦ nunc
apls dicit. ⁊ ꝑlapsi sunt: Gerum ne montanꝰ
i nouatus hic redeant. qui contendunt non
posse renouari ꝑ penitentiam eos qui crucificer̃t
sibimet filium dei. ⁊ ostentui habuerunt consequẽ¬
ter hunc errorẽ soluit. ⁊ ait: Confidimus autẽ
de uobis dilectissimi: meliora ⁊ uiciniora saluti
tamen si ita loquimur: Non enim iniustus est

Expanded text:
quae vultis illa faciatis . Ex utroque compacti, necesse est, ut utriusque contra se substantiae bella patiamur. Et ad Ephesios: Non est nobis pugna Al. collet dormientes 325 nos esse debere post baptismum? Necnon ad Hebraeos: Impossibile est enim eos qui semel sunt nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi et prolapsi sunt, renouari iterum ad paenitentiam rursum crucifigentes sibimet ipsis filium dei et ustaverunt donum coeleste, et participes facti sunt Spiritus sancti, gustaveruntque bonum Dei verbum, negare non possumus baptizatos. Si autem baptizati peccare non possunt, quomodo nunc Apostolus dicit, Et prolapsi sunt? Verum ne Montanus, et Novatus hic rideant, qui contendunt non posse renovari per poenitentiam eos qui crucifixerunt sibimet Filium Dei, et ostentui habuerunt; consequenter hunc errorem solvit, et ait: Confidimus autem de vobis, dilectissimi, meliora et viciniora saluti, tametsi ita loquimur. Non enim injustus est
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa sunt: Quto oramus. ne intremus in
temptationem. ⁊ ut liberemura malo: si diabo¬
lus temptare ñ potest iam baptizatos: aliud
autem ẽ. si ad cathecuminos hȩc oratio ꝑtinet. ⁊ ñ
conuenit fidelib ixꝑianis: Paulus electionis uas
castigat corpus suum. ⁊ in seruitutem redigit:
donastis. ⁊ ego : Nam ⁊ ego qõ donaui. si quid dona¬
ui. ipter uos in ꝑsona xꝑi: ut ñ circumueniamur
a sathana: Non enim eius ignoramꝰ astutias: Et
rursum: Temptatio uos non app̃hendat: nͥ hu¬
mana: fidelis autem ds̃: qui non dimittet uos
temptari. suꝑ to qd̾ potests: s faciet cum tempta¬
tione ⁊ euentum. ut possitis sustinere: E qui

Expanded text:
dimissa sunt? Quid oramus ne intremus in dimissa sunt? Quid oramus ne intremus in tentationem, et ut liberemur a malo, si diabolus tentare non potest jam baptizatos? Aliud autem est, si ad catechumenos haec oratio pertinet, et non convenit fidelibus et Christianis. Paulus electionis vas castigat corpus suum, et in servitutem redigit, donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, si quid donavi, propter vos, in persona Christi, ut non circumveniamur a Satana. Non enim ejus ignoramus astutias . Et rursum: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Fidelis autem Deus, qui non dimittet vos tentari supra id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis susti
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur: Non dicit si quid peccaueritis aduo¬
de baptisma consequutos: s ad uocatum inquit
ts: s etiam ꝓ totus mundi: In toto autẽ mundo
et apłi sunt: om̃sq credentes: Ex quib liquido
comꝓbatur: post baptisma posse peccari: Frustra
enim habemus aduocatum ihm xꝑm. si peccari
non potest: Petrus apłs ad quem dictũ fuerat.
qui lotus est. non habet necesse ut iterum lauet.¬
& tu es petrus. ⁊ suꝑ hanc petram edificabo eccłiam
meam: ab ancilla ꝑterritus negat: Ꝙ ipse dñs: Sy¬
mon. symon: ecce inqͥt sathanas postulauit uos
Uigilate ⁊ orate: ne intretis in temptationem:
Sꝑe quidem ꝓmptus: s. caro infirma: Qd si
ante crucem dictum responderis: certe post cru¬
cem in oratione dñica dicimus: Dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut et uos dlimittimus debitorib nr̃is:
et ne nos inducas in temptationem: s libera nos
amalo. Si non peccamus post baptisma: cur nob
poscimus peccatadimitq. que in baptismate iã

Expanded text:
pollicetur. Nec dicit: Si quid peccaveritis, advode baptisma consecutos: sed Advocatum, inquit, tis, sed etiam pro totius mundi. In toto autem mundo et Apostoli sunt, omnesque credentes. Ex quibus liquido comprobatur, post baptisma posse peccari. Frustra enim habemus advocatum Jesum Christum, si peccari non potest. Petrus apostolus, ad quem dictum Qui lotus est, non necesse habet ut iterum lavet ; et, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : ab ancilla perterritus negat. Et ipse Dominus: Simon, Simon, ecce, inquit, Satanas postulavit vos,Vigilate et orate, ne intretis in tentationem: spiritus quidem promptus est, caro autem infirma. Quod si ante crucem dictum responderis, certe post crucem in Oratione Dominica dicimus: 324 Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo . Si non peccamus post baptisma, cur nobis poscimus peccata dimitti, quae in baptismate jam
Abbreviated transcription (Latin):
hannes baptiratus. ad baptitatos scripserit: ⁊ qd̾
oinne peccatum ex diabolo sit: Ille se peccatorem
confitetur. ⁊ sꝑat remissionem post baptisma pec¬
catoꝵ̃ ⁊ iouinianus ms̃ dicit. ne tangas me.
qm̃ munclus sum: Quid gͥ: Contraria sibi apłs
loquitur: Minime: In eodem quippe loco cur
hoc dixerit: statim edisserit: Filioli mei hȩc seri¬
bo uobis.: ut ñ peccetis: S & si quis peccatierit
aduocatum habenus apud patrem iħm xꝑm¬

Expanded text:
annes baptizatus ad baptizatos scripserit, et quod omne peccatum a diabolo sit. Ille peccatorem se confitetur, et sperat remissionem, post baptisma, peccatorum: et Jovinianus meus dicit: Ne tangas me, quoniam mundus sum . Quid ergo? contraria sibi Apostolus loquitur? Minime. In eodem quippe loco cur hoc dixerit, statim edisserit: Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
regi da. ⁊ iusticiã tuã filo regis: ⁊ dabit᷑ ei de auro
arabie: & orabiuit ꝓ eo semꝑ: Ac repente tͣnscendit
ad heliam. & heliseum: & narrat quas gͣnde iniste¬
rium qd̾ requieuerit sp̃c helie in heliseo: ⁊ cur hoc
dixerit tacet: Nisi forte heliam ⁊ heliseũ habuisse
arbitrat᷑ uxores: Transit ad erechiam: E cũ in eiꝰ
laudib immoret᷑.: miror cur oblitus sit dicere:
amͦ filios faciã: Iosiam uirũ iustissimũ. sub quo
in templo deutronomii liber reꝑtus ẽ: a boboa
uxore sellũ instructũ refert: Daniel qͦq ⁊ tres
pente transcendens. zachariã ⁊ helisabeth. petrũ
ponit ⁊ socrũ eius. ceterosq apłos: ⁊ consequent̃¬
subuifert dicens: Si autẽ uoluernit assumere ua¬
nam defensionẽ. & obtendere qd rudis mundꝰ
eguerit increm̃to. audiant paulũ loquentem:
Adole scentiores ⁊ uiduas: uolo nubere: & honora¬

Expanded text:
regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paulum loquentem: Adolescentiores viduas volo nubere, filio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponit ⁊ thamar : & occisum onam ꝑstringit
Moysen quoq proponit:⁊ marie lepram: quȩ
fr̾i pro uxore detrahens: ilico dei ultone ꝑcus¬
sa est. Laudat sanson: ⁊ uxoriũ narareũ miris
esfert p̃coniis: Debboram quoq replicat ⁊ barach.
qd̃ absq uirginitatis bonis. sisaram. ⁊ iabin. ⁊ currꝰ
ferreos debellar ut:. Iabel uxorẽ chabel cinei adducit
cesa sit lugens: Uenit ad samuhel. alterũ nazareũ
dñi. qui ab infantia nutritꝰ in tab̃naculo ẽ. ⁊ uesti¬
tus ephod bad. qd̾ interp̃tatur uestib lineis: dic̃q
eũ filios ꝓcreasse: nec sac̾dotalẽ pudicitiã uxoris
imminutã ẽẽ complexu: Boor cũ sua ruth in area
collocat: ⁊ iesse ac dauid inde ꝓducit: Ipsumq dd̃
ducentis p̃putiis etã cũ uite ꝑiculo refert regis si¬
lie quesisse concubitꝰ. Qͥd dicã ⁊̃ de salomone. quẽ
ponens in cathalago maritoꝵ imaginẽ asserit sal¬
uatoris: ⁊ de illo uult ẽẽ scriptũ: ds̃ utdiciũ tuũ

Expanded text:
ngit Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cynei adducit caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus EPHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse, ac David 244 inde producit. Ipsum quoque David ducentis praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
siuit: Qd̃ pro uxore seruierit. ⁊ existrinante rachel
iuri ẽẽ dare liberos. ac dicente da mͥ liberos: sin
autẽ moriar: responderit: Nunqͥd pro deo ego sũ
qui te conclusit: In tantũ inqͥt sciebat fructus
nuptiarũ ẽẽ dñi: ñ mariti Qd ioseph uir sc̃s atq
castissimꝰ.⁊ om̃s patriarche uxores habuerint:

Expanded text:
sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fructus nuptiarum Domini esse, non mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes patriarchae uxores
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽẽnt inulti. mult uirgines ꝓpter etatẽ: solus
cum filiis ⁊ uxorib naufrago oibe saluatus ẽ: Rur¬
sus post diluuiũ quasi altero pͥncipio generis huma¬
ni uiroꝵ ⁊ uxoꝵ paria iungunt᷑. ⁊ ex integro genera¬
tonis instaurat᷑ benedictio: Crescite ⁊ multiplicami¬
ni. ⁊ replete terrã: Insuꝑ etiã comedendaꝵ carniũ.
licentia relaxat᷑ & omne qd̾ mouet᷑ uob̾ erit in escã.
sic̃ holera herbarũ dedi uob̃ unfu̾sa: Currit ad
abraham ysaac. ⁊ iacob: equib pͥor trigamꝰ. scd̃s
monogamꝰ. tercius quatuor uxoꝵ ẽ. lie. rachel.
bale. ⁊ zelphe: & asserit abraham ob fidei merstũ
benedictionẽ in generationẽ filii suscepisse. sarã
in tipum eccłie. cui defecerant muliebria male¬
dictionẽ sterilitatis partꝰ benedictione mutasse
Qd rebecca ierit. qͣsi ꝓpħes int̾rogare dñm. & artoi¬
erit ab eo: due gentes ⁊ duo popłi in utero tuo

Expanded text:
cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo
Abbreviated transcription (Latin):
dite patient̾ uirgines: audite queso uoluptuo¬
sissimũ contonatorẽ : immo qͣsi sirenaꝵ cantus
e fabulis clausa aure tͣnsite: Ur̃as ferte paulisꝑ
iniurias: putate uos cũ dño crucifixas: pharise
orum auoire blasphemias:
tet homo patrẽ ⁊ matrẽ suã: et adherebit
uxori sue: et erunt duo in carne una: Ac ne forsitã
diceremꝰ hoc scriptũ in ueteri testam̃to asserit adnõ
quoq id ipsum. in eugłio confirmari: qd̾ ds comuxit
homo ñ separet. Staqiq subnectt: Crescite ⁊ mul¬
tiplicamini. ⁊ replete terrã: Ꝙ ꝑ ordinẽ replicat.
seth. enos. cainan. malaleel. iareth. enoch. matus¬
salem. lamech. noe. om̃s habuisse uxores. ⁊ ex der
sententia filios procreasse: quasi generationis oddo.
⁊ historia conditionis humane sine coniugib et li¬
beris potuerit enarrari: Iste inqͥt ẽ enoch. qͥ am¬
bulauit cũ deo: et raptus in celũ est: Iste noe. qui

Expanded text:
dite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuodite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemias. tet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
& Digami: ut conatus meos ur̃is orationib adiuue¬
ts: Cunctoꝵ in cõmunione. ioumianꝰ hostis ẽ: Nam
qui equalia omniũ asserit merita. tam uirginitati fa¬
cit iniuriã. dum eam nuptiis comparat : ꝗͣ ⁊ nuptiis
sic eas licitas asserens: ut scđa ⁊ tercia matrimonia:
S et digamis ⁊ trigamis adu̾sariꝰ ẽ. ibi ponens scor¬
tatores quondam et libidinosissimos post peniten¬
tam. uͥ duplicata ⁊ triplicata matrimonia: iͥ
qd̾ in eo digami. ⁊ trigami dolere ñ debent. quia
idem scortator ⁊ penitens in regno celoꝵ etiã uir¬
ginib adequantur: Proponã gͥ manifestiorib uer¬
bis.⁊ habentib aliꝗͣ consequentiã argum̃tũ eius:
et exempla de nuptiis. eodẽq ordine oĩa qͦ ab eo
dicta sunt digerã:. Nec molestũ sit lectori. si nau¬
siam eiꝰ ⁊ uomitũ legere cõpellatur: Libentiꝰ antdo¬
tum xꝑi libet. cũ diaboli uenena p̃cesserut: Au¬

Expanded text:
et digami, ut conatus meos orationibus adjuveet digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Au
Abbreviated transcription (Latin):
Ee sunte sibila serpentis antiqui: his con¬
siliis draco de paradyso hominẽ expulit: Nam
et saturitatẽ ieiuniis p̃ferendo rȩpmisit eos im
paradyso: Ue qui noi ⁊ expediti:⁊ absq ulla ma¬
cula iurgines dñi consortio fruebant᷑: deiecti in
uallem lacrimarũ tunicis consutis. ⁊ pelliciis
uestirent᷑ S ne lectorẽ duqꝰ morer : sequar
uestigia partitionis exposite: & aduersus singu¬
las ꝓpositiones eius scripturaꝵ. uel maxime ni¬
tar testimoniis: ne querulus garriat se eloq̃n¬
ga magis ꝗͣ ueritate suꝑatum Qo̾ si expleuero.
⁊ illũ utriusq instrum̃ti nube opp̾ssero : adsumam
exempla scłaris quoq litterature ad quã ⁊ ipse ꝓ¬
uocat. doceamq etiã inter philosophos ⁊ egregios
in re publica iuros uirtutes uoluptatib. to est
pytagoiã ⁊ placonẽ. ⁊ aristidem. aristipo. ⁊ epycu¬
ro. ⁊ alchibiadi. ab omnib solere p̃ferri. uos q̃so
utriusq sexus uirgines.⁊ continentes. mariti qͦ

Expanded text:
ec sunt sibila serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immparadiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiam inter philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo quȩ sunt hec portenta uerboꝵ : Ed descriptiõĩs
dedecus: Nonne uel ꝑ febrẽ somniare eũ putes.
uel arreptũ in orbo frenetico. hypocratis uinculis
alliganoũ: Qͦ tenscũq eũ legero: uͥ m̃s defecerit
sꝑc. ibi distinctio ẽ. Totũ incipit: totũ pendet ex
altero: Nescias qͥd cii hereat: & exceptis testimoniis
scripturaꝵ. que illo uenustissimo eloquentȩ sue
materie conuenit. qr nulli conuenit: Que res
mͥ aliꝗͣ suspttonẽ intelligentiȩ dedit. uelle eum
ita nuptias p̃dicare: ut uirginitati detrabat
Quando enĩ minora maiorib coeꝗͣtur: inferioris
tonis.⁊ manichei dogna sectantes. nuptiis detra
cotũ spurtũ putamꝰ. qui ñ solũ nuptras. s ⁊ cibos

Expanded text:
Rogo, quae sunt haec portenta verborum? quod descriptionis Rogo, quae sunt haec portenta verborum? quod descriptionis dedecus? Nonne vel per febrem somniare eum putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? Quotiescumque eum legero, ust distinctio. Totum incipit, totum pendet ex altero: nescias quid cui cohaereat; et exceptis testimoniis Scripturarum, quae illo venustissimo eloquentiae suamateriae convenit, quia nulli convenit. Quae res mihi aliquam suspicionem intelligentiae dedit, velle eum ita nuptias praedicare, ut virginitati detrahat. Quando enim minora majoribus coaequantur, inferioris cionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahcoitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos
Abbreviated transcription (Latin):
rum htterarũ ei possit aptari Has qͥdem p̃ter si¬
billã leget nemo: Nam diuinandũ ẽ: fur iosas a¬
pollinis uates legimus. ẜ illuo uirgihanũ. Pat si¬
ne m̃te sonum: Herachũ quoq cognom̃to schoti¬
non. sudantes pliilosophi uix intelligunt:
ẽ nosse ꝗͣ uicere: Quãꝙͣ iin uictoria. ñ parua sit difl¬
ficultas: Qͥs enim eũ suꝑare queat: cuiꝰ assertionem
penitus ignoret: E ne lectorẽ longiꝰ trabam: cutiꝰ¬
hesternã crapulam ructans. ita euomuit: Satis¬
facio inuitatis. ñ ut claro currã nomine: s ut al
rumore purgatꝰ iuuam uano: Obsecro agrũ no¬
uellas plantationũ arbusta teneritudinis. ereptã
de uicioꝵ gurgitib audientiã: Cõminutã agminib
scinus eccłiam: spe . fide. caritate. in accessibilẽ. in ex¬
pugnabilem: Non ẽ in ea immaturus: omĩs docibl¬
lis: Impetu irrumꝑe. uel arte elitdere: potest nullꝰ.¬

Expanded text:
rum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sirum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. est nosse, quam vincere? Quamquam et in victoria non parva sit difficultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujushesternam crapulam ructans, ita evomit: 239 2. « Satisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabilem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumpere, vel arte eludere potest null
Abbreviated transcription (Latin):
Quei ad modum dies sunt
o sc̃i ex urbe roma fr̃s cuiusdã mͥ ioriini¬
ani cõmentariolos tͣnsmiserunt rogantẽ
gissem. ⁊ omnino ñ intelligerẽ. cȩpi reuoluere
crebriꝰ. ⁊ ñ uerba mͦ atq sententaas. s singulas pe¬
ne sillabas discutere: uolens priꝰ scire qͥd ddiceret.
& sic uel probare. itł redarguere qd̃ dixisset: Uerũ
scriptoꝵ eius tanta barbaries ẽ. tantisq uiciis spur¬
cissimis sermo confusus: ut nec qͥo loquatur ⁊ ec qͥb
argum̃tis uelit ꝓbare qd̃ loqͥtur. potuerim intelli¬
gere: Lotꝰ eium tumet: totus iacet: Attollit se ꝑsin¬
gula: ⁊ qͣsi debilitatꝰ coluber inipso conatu frangrc
Non ẽ contentꝰ nr̃o. io ẽ humano more loqͥ. alqus
qͥtdã aggredit᷑ Parturient montes: nascet᷑ itoi¬
culus mus: Qd̾ ipse ñ sani ẽẽ hõis. ñ sanus iurat
orestes: P̃terea sic inuoluit oĩa ⁊ quibꝰdã inexcͥca¬
bilibꝰ nodis uniu̾sa ꝑturbat: ut illito plaittina¬

Expanded text:
uci admodum dies sunt, quod sancti ex urbe Roma fratres cujusdam mihi Joviniani Commentariolos transmiserunt, rogantes, gissem, et omnino non intelligerem, coepi revolvere crebrius, et non verba modo, atque sententias, solens prius scire quid diceret, et sic vel probare, vel redarguere, quod dixisset. Verum scriptorum tanta barbaries est, et tantis vitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec quid loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quod ipse, Non sani esse hominis, non sanus juret Orestes. Praeterea sic involvit omnia et quibusdam inextricabilibus nodis universa perturbat, ut illud Plautina
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ damnũ dilato. uͥ certior fit ex dilatone uic¬
toria: Proponã breuit̾ aduersarii sententias:. et de
tenebrosis libris eius qͣsi de fotieis serpentes ꝓtra¬
ham. neq sinam uenenosum capit spinis macti¬
losi corporis. ꝓtegi: Pateat qd̾ noxiũ est: ut possit
conteri cum patuerit:
icit uirgines. uiduas. ⁊ maritatas. que se¬
mel in xꝑolote sunt. si ñ discrepent ceteris
opib eiusdem ẽe meriti: Nigtur approbare eos
qui plena fide in baptismate renati sunt. a diabo¬
lo ñ posfe subuerti: Terqũ pponit: int̾ abst¬

Expanded text:
Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione vicNon est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter absti
Abbreviated transcription (Latin):
federans: maritũ pingit ⁊ coniugẽ. Sexaginta¬
uͦ ad utouas: eo qd in angustia ⁊ tribulatione
sint posite. Unde ⁊ suꝑiori cligito depͥminitur.
Quãtoq inaior ẽ difficultas. exꝑte quondã uo-¬
luptatis illecebris abstinere: tanto marͦ p̃miũ:
Porro centesunꝰ numerus diligent̾ queso. lector atcenoe.
de siustra transfert᷑ ad dexterã. ⁊ isdem digitis . s ñ
eadem manu qͥb in leua nupte significant᷑ ⁊ uioue
curculũ faciens: expͥmit uirginitatis coronã: Hec¬
e impatentia magis ꝗͣ iuxta ordinẽ cdisputationis
dixerim: Cum enĩ adhuc de portu egrediar. ⁊ ru¬
dentib uela fubstollã: in mediũ me questionũ pe¬
lagus. subitꝰ loquencdi estus abrupit. Unde phi¬
bebo cursum. ⁊ paulisꝑ sinus cont᷑ham: nec incul¬
gebo mucroni. iam nc̃ ꝑ uirginitate ferire cupien¬
. Balista. ꝗͣto plus retͣhitur: tanto fortꝰmittit᷑

Expanded text:
foederans, maritum pingit et conjugem. Sexagintafoederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitatis coronam. de impatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit.
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus in domo magna ñ solum uasa ẽẽ aurea
⁊ argentea. s ⁊ lignea ⁊ fictilia: & suꝑ fundam̃tũ
ixꝑi qd̾ paulus architectꝰ posuit. alios edificare
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos: alios econtrario
ligna. fenum .strpulam: Non ignoramꝰ honora¬
biles nuptias: ⁊ cubile immaculatũ. Legimꝰ pri¬
mam dei sententiam: crescite ⁊ multplicamini
⁊ replete terrã: S ita nuptias recipimꝰ: ut uirgi¬
nitatẽ quȩ de nuptiis nascit᷑ p̃feramꝰ: Nonquid
argentũ non erit argentũ: si argento aurũ p̃ciossꝰ
est: Aut arboris:⁊ segetis contumelia ẽ. si radici
⁊ foliis. culmo ⁊ aristis. poma p̾ferant᷑ ⁊ fructus:
Ut poma ex arbore. frum̃tũ e strpula: ita uirgini¬
tas e nuptiis Centesimꝰ ⁊ sexagesunꝰ. ⁊ tricesimꝰ
fructus. quanꝗͣ de una terra.:⁊ de una sem̃te
nascatur : tam̃ multũ differt in numero: Tri
ginta. referunt᷑ ad nuptias: Nam ⁊ ipsa digitoꝵ
coniunctio. quasi molli osculo se complexans et

Expanded text:
s in domo magna, non solum vasa aurea et argentea esse, sed et lignea et fictilia: et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alios superaedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario foenum, ligna, stipulam. Non ignoramus honorabiles nuptias, et cubile immaculatum. Legimus primam Dei sententiam: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Sed ita nuptias recipimus, ut virginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. Numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis, poma praeferantur et fructus? Ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita virginitas ex nuptiis. Centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quanquam de una terra, et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. Tginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complexans et
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ. S alua autẽ fiet ꝑ filioꝵ generationem:
si ꝑinanserint infide ⁊ dilectone. & sc̃ificatione
cũ sobrietate: Certe cessat hic illud aplicum:
& qͥ habent uxores: sic sint qͣsi ñ habeant: Nisi for¬
te dicetis Propterea uult eas nubere : qr iam
quedã conuerse sunt retro sathanan: Quiasi ex
uirginib nulla cadat: ⁊ ñ sit earũ maior ruina:
Ex quo manifestũ ẽ uos manicheoꝵ dogma sectari.
phibentium nubere. ⁊ uesei cibis quos ds̃ creauit
ad utendũ. cauteriatã habentũ conscientiam:

Expanded text:
Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad uten
Abbreviated transcription (Latin):
immo nec tgamos: ⁊ si dici potest octogamos. plus
aligͥo inferam: E tiã scrtatorẽ recipio penitentem
Queqͥo equaliter licet: equali lance pensandũ est
ed qm̃ ad uetus nos retͣhit testamentum
& incipiens ab adam. ad rachariam ⁊ elisabeth ꝑuenit:
tatẽ semꝑ oꝑi nuptiaꝵ fuisse p̃latam. Ac de adã qͥdẽ

Expanded text:
immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum estm ad vetus nos trahit Testamentum, et incipiens ab Adam, ad Zachariam et Elisabeth pervenit: tatem semper operi nuptiarum fuisse praelatam. Ac de Adam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
U erũ fac: ut ꝯcesserit paulus scda matͥmonia: Cadẽ lege.
et t̾cia concedit ⁊ qͣrta: ⁊ qͦgenscũq uir morit᷑. Multa
cõpellit᷑ apls uelle. que ñ uult: Cu cũctoit timotheũ:
rasit in se caluitiũ : nudi pedalia exercuit: comã nutri¬
uit. ⁊ totundit incenchris: & certe castigauerat galathã:
petrũq rep̃henderat: qd̾ se ꝑꝑ obseruationes iudaicas
agentib separarent: Qͦ mͦ gͥ in ceteris eccliȩ discipli¬
nis. utõis iuõs. ethnicis. ethnicus. ⁊ õib oĩa factꝰ ẽ
ut om̃s lucrifaceret. sic ⁊ digamiã concessit in continẽ¬
Smulieres ita pꝰ mortẽ mariq scd̾m concedi. ut cerci
qͣr tusq concedit᷑. erubescant alterũ acciꝑe: ne ⁊ tͥga¬
mis ⁊ qͣorigamis cõparent᷑: Ubi enĩ unus excedit᷑. ni¬
chil refert scłs antercius sit: qr desinit eẽmonoganus:
Oralicent: s ñ oĩa expediunt: Non dannodigamosͥ

Expanded text:
Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege et tertia concedit, et quarta, et quotiescumque vir moritur. Multa compellitur Apostolus velle, quae non vult. Circumcidit Timotheum, rasit ipse calvitium, nudipedalia exercuit, comam nutrivit, et totondit in Cenchris. Et certe castigaverat Galatas, Petrumque reprehenderat, quod se propter observationes Judaicas a gentibus separaret. Quomodo igitur in caeteris Ecclesiae disciplinis Judaeis Judaeus, Ethnicis Ethnicus, et omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret: sic et digamiam 265 concessit incontinensibi mulieres ita post mortem mariti secundum concedi, ut tertius quartusque conceditur, erubescant alterum accipere, ne trigamis et quadrigamis comparentur. Ubi enim unus exceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos,
Abbreviated transcription (Latin):
& iccirco etas p̃scribitur: ut ille tantũ accipiant pau¬
perũ cibos: que iam laborare ñ possunt.: Simulq
conscoera. qd que duos habuit uiros. etiã si anus ẽ.
et decrepita ⁊ egens: eccłie stipes ñ meret᷑ accipere:
Si aũ panis illi tollit elemosine: ꝗͣtomagis ille panis
qͥ de celo descendit: quẽ qͥ indigne comederit. reus
ut siuelint denuo nubant: quidã interp̃tant᷑ suꝑ
his uiduis qͣs amissis maritis sic inuenerit fides x.
ut sic sint qͣsi ñ habentes: E ob hanc causã non esse
uxoꝵ numerũ deffnttum: qr post baptisma xꝑi
etiã sitercia ⁊ quarta uxor fuerit: qͣsi pͥma reputet᷑
Potest enĩ acctõe: ut infelicitate qͣdã. uel uroicio dĩ suee¬
dentis nuptias repetitas. adolescentula plures abiciat
iuros: et anus pͥmo mortuo in extrema senectute ui¬
duet᷑. primꝰ aoã monogamꝰ: sccis agamꝰ: Qͥ digamiã
ꝓbant: exhibeant terciũ adam digamon quẽ seqͣtur.

Expanded text:
et idcirco aetas praescribitur, ut illae tantum accipiant pauet idcirco aetas praescribitur, ut illae tantum accipiant pauperum cibos, quae jam laborare non possunt. Simulque considera, quod quae duos habuit viros, etiamsi anus est, et decrepita, et egens, ecclesiae stipes non meretur accipere; si autem panis illi tollitur eleemosynae, quanto magis ille panis, qui de coelo descendit, quem qui indigne comederit, reus ut, si velint, denuo nubant, quidam interpretantur super his viduis, quas, amissis maritis, sic invenerit fides Chrut sic sint, quasi non habentes, et ob hanc causam non esse uxorum numerum definitum: quia post baptisma Christi, etiam si tertia et quarta uxor fuerit, quasi prima reputetur. Potest enim accidere, ut infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat viros, et anus primo marito in extrema aetate viduetur. Primus Adam monogamus: secundus agamus. Qui digamiam probant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginib ob fornicationis ꝑiculũ concedit nupti¬
as. & excusabile facit qd ꝑ se ñ appett᷑: ita ob eam
nia: Melius ẽ enim licet alterũ ⁊ terciũ. unum
uirũ nosse : ꝗͣ plurunos: Idem tolerabilius est
maritoꝵ ẽ: ibiuir qͥ propͥe unus ẽ. ẽẽ desistit:
Una costa apͥncipio: in unã uxorẽ uersa ẽ: ẜert̃ inqͥt
duo incarne una: non tres. neq qͣttuor: Alioqͥn: iã
ñ duo. s plures: Pͥmꝰ lamech sanguinariꝰ ⁊ homictoa:
unã carnẽ in duas diuisit uxores: fr̃icidiũ ⁊ digamiã.
eadẽ cathaclysini pena deleuit De altero septies: de
altero septuagies septies uindicatũ ẽ: Quantũ distat
in numero: tantũ ⁊ incrunine: Quã scã sit digania
hinc ostendit᷑: qd̾ digamꝰ inclerũ allegi ñ potest:
Yidẽ apłs. ad timotheũ: Utoua inqͥt eligat᷑ sexagin
ta annoꝵ: quȩ fuerit uniꝰ uiri uxor. Hinc om̃e pre¬
ceptũ de his ẽ uiduis. quȩ eccłie pascunt᷑ elemosinis

Expanded text:
virginibus ob fornicationis periculum concedit nuptias, et excusabile facit, quod per se non appetitur, ita ob eamdnia. Melius est enim licet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos: id est, tolerabilius est maritorum est, ibi vir, qui proprie unus est, esse desiit. Una costa a principio in unam uxorem versa est. Et erunt, inquit, duo in carne una : non tres, neque quatuor, alioquin jam non duo, si plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida, unam carnem in duas divisit uxores: fratricidium et digamiam, eadem cataclysmi poena delevit. De altero septies, de altero septuagies septies vindicatum est. Quantum distant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit digamia, hinc ostenditur, quod digamus in clerum eligi non potest, et ideo Apostolus ad Timotheum: Vidua, inquit, eligatur non minri uxor. Hoc omne praeceptum de his est viduis, quae ecclesiae pascuntur eleemosynis,
Abbreviated transcription (Latin):
rantem monstrauerat: udicauit enun se non
amari: quȩ alteri posset ostendi: Rothgodune
filia darii: post mortem uiri. nutricẽ que illi
sccłas nuptias suadebat. occioit: Alcestim fa¬
bule ferunt proathineto sponte defunctam.
⁊ penelopis pudicita homeri carmen est. Laoda¬
mia quoq poetarũ ore cantatur: occiso apito
troiam ꝓthesilao. noluisse suꝑuiuere:
ponam luchretiam que uiolate pudici

Expanded text:
rantem monstraverat. Judicavit enim se non rantem monstraverat. Judicavit enim se non amari, quae et alteri posset ostendi. Rhodogune filia Darii, post mortem viri, nutricem quae illi secundas nuptias persuadebat, occidit. Alcestin fabulae ferunt pro Admeto sponte defunctam; 312 et Penelopes pudicitia, Homeri carmen est. Laodamia quoque poetarum ore cantatur, occiso apud Trojam Protesilao, noluisse supervivereponam Lucretiam, quae violatae pudici
Abbreviated transcription (Latin):
extraneos. ⁊ imminente discrimine. funeri uista
ꝑsoluit: mori parata pro mortuo: quẽ uiuum
ddilexerat: Imitentur matrone. ⁊ marite xꝑi
libere. qo captiua seruauit. Stratho regulus
sydonis. manu ꝓpria se uolens confodere. ne
imminentib ꝑsis ludibrio foret: quoꝵ fedus
egypcii regis societate neglexerat. rethebatur
formidine: & gladium quem arripuerat cir¬
cumspectans: hostium pauidus expectabat
aduentum: Quem iamiamq capiendum.
uxor intelligens. extorsit ach inachem e in anti:
& latus eius cransuerberauit: Compositoq
ex iore cadaueri se moriens suꝑiecit: ne post
uirginalia federa alterius coitũ sustineret.
Senophon in cyri maioris seribit infantia. occiso
abradathe uiro. quẽ panthia uxor miro amore
dilexerat:. collocasse se uxta corpus lacerum:
⁊ confosso pectore. sanguinem suũ marii infudis¬
se uulueribꝰ Iustam causam regis occidendi pu¬
tauit uxor ꝗͣ maritus nudam amico suo ⁊ igno¬

Expanded text:
extraneos, et imminente discrimine, funeri justa extraneos, et imminente discrimine, funeri justa persolvit, mori parata pro mortuo, quem vivum dilexerat. Imitentur matronae, et matronae liberae, quod captiva servavit. 45. Strato regulus Sinodis manu propria se volens confodere, ne imminentibus Persis ludibrio foret, quorum foedus Aegyptii regis societate neglexerat, retrahebatur formidine, et gladium quem arripuerat circumspectans, hostium pavidus exspectabat adventum. Quem jam jamque capiendum uxor intelligens, extorsit acinacem de manu, et latus ejus transverberavit. Compositoque ex more cadaveri se moriens superjecit, ne post virginalia foedera alterius coitum sustineret. Xenophon in Cyri majoris scribit infantia, occiso Abradote viro, quem Panthea uxor miro amore dilexerat, collocasse se juxta corpus lacerum, et confosso pectore, sanguinem suum mariti infudisse vulneribus. Justam causam regis occidendi putavit uxor, quam maritus nudam amico suo et igno
Abbreviated transcription (Latin):
go tꝑre uiris fortissimis imꝑaret. & romanos sepe
frangeret: miraculo utiq meruit castitatis: Indi
ut om̃s pene barbari. uxores plurimas habent:
Apud eos leo est: ut uxor carissima cum defuncto
marito cremetur: Heȩ gͥ contendunt inter se de
amore uiri.⁊ ambitio sumina certanqum est.
ac testimonium castitatis dignã morte decerni.
Itaq uictrix in habitu. ornatuq pristino iuxta
cadauer accubat : amplexans illito ⁊ deosculans.
⁊ suppositos ignes pudicitie laude contemnens:
Puto. que sic moritur: scdas nuptias ñ requirit:
Alchibiades ille socraticus. uictus ab atheniensib
fugit ad pharnabur in: qui accepto precio a ly¬
sandro pͥncipe lacedemonioꝵ. iussit eum int̾fici
Cumq suffocato caput ẽẽt oblatum. ⁊ missum ly¬
sandro in testimonium cedis explete: reliqua.
pars corporis iacebat insepulta. Sola gͥ concu¬
bina. contra crudelissimi hostis imꝑium. inter

Expanded text:
go tempore viris fortissimis imperaret, et Romanos saepe go tempore viris fortissimis imperaret, et Romanos saepe frangeret, miraculo utique meruit castitatis. Indi, ut omnes 311 pene barbari, uxores plurimas habent. Apud eos lex est, ut uxor charissima cum defuncto marito cremetur. Hae igitur contendunt inter se de amore viri; et ambitio summa certantium est, ac testimonium castitatis, dignam morte decerni. Itaque victrix in habitu ornatuque pristino juxta cadaver accubat, amplexans illud et deosculans, et suppositos ignes, pudicitiae laude contemnens. Puto quae sic moritur, secundas nuptias non requirit. Alcibiades ille Socraticus, victis Atheniensibus, fugit ad Pharnabazum. Qui, accepto pretio a Lysandro principe Lacedaemoniorum, jussit eum interfici. Cumque suffocato caput esset ablatum, et missum Lysandro in testimonium caedis expletae, reliqua pars corporis jacebat insepulta. Sola igitur concubina contra crudelissimi hostis imperium, inter