comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficentur aduidenda quȩ credunt: ut
aliquando possint uidere: suntenim.
quȩ ita credentur: ut uideri iamomni¬
no non possint: Non enim xp̃s iterum
incruce uidendus ẽ: sed nisi hoc credat᷑.
qđ ita factum atq uisum ẽ. ut futurum
ad xpm̃: qualissine fine uidendus est :
quantũ uero attin& ad illã sũ mã in es¬
fabilem incorporalem in cõmutabilemq
naturam perintellegentiam ut cumq
cernendam nurquam semelius regente
dum taxat fidei regulał acies huma nȩ
mentis exerceat: quam in eo qđ ipse ho¬
mo in sua natura melius c&eris animali¬
bus: Meliur &iam c&eris animȩ suȩ par¬
tibus hab& qđ ẽ ipsa menr cui quid am
rerum in uinbilium tributurẽ. uisusutͤ
cuitam quam in loco superiore. atq in

Expanded text:
ficentur ad uidenda quae credunt, ut ficentur ad uidenda quae credunt, ut aliquando possint uidere. sunt enim quae ita creduntur, ut uideri iam omnino non possint; non enim Christus iterum in cruce uidendus est. sed nisi hoc credatur quod ita factum atque uisum est, ut futurum enitur ad Christum, qualis sine fine uidendus est. quantum uero attinet ad illam summam, ineffabilem, incorporalem incommutabilemque naturam per intellegentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente dumtaxat fidei regula, acies humanae mentis exerceat quam in eo quod ipse homo in sua natura melius ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque in
Abbreviated transcription (Latin):
maginem contuendam: & aduidenda is¬
taquãue ra sint: quae in eorũ mente
sunt : nectriancsunt ut tres ꝑsonȩ sint:
sedomniatria hominis sunt umaꝑ
sũma trinitate quȩ dr̃ est. credunt po¬
tius quod in sacrir lit teris inuenituri
quam poscunt liqui dissimã reddi sibi¬
rationem: quae ab humana mente
tarda scilic& infirma que nan capitꝰ
& certe cumin concusse crediderint
scripturis scĩs tamquã ueracissimis tes¬
tib agant orando & quȩrendo & bene
uiuendo : ut intellegant: id est ut quan¬
tum uidere potest: uideatur mente
qđ ten&ur fide: quis hoc pro hibeat im¬
mouero ad hoc quis non hortetur Si
aut̃ propt̾ ea negandum putant it aeẽ.
quia ea nonualent cę̧cismentib cer¬
nere debent & illiqui exnatiuitate
suacęcisunt: esse sollemnegare: luxer¬
go luc& intenebris. quod sitenebrȩ eã
non conprehenderꝰ inluminenturdĩ
dono dõ priusutiint fideler: & incipi¬
ant lux in comparatione infidelium:
atq: hoc praemiss.o fundamento aedi¬

Expanded text:
maginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum mente sunt nec tria sic sunt, ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quaesumma trinitate, quae deus est, credunt potius quod in sacris litteris inuenitur, quam poscunt liquidissimam reddi rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet infirmaque, non capitur? et certe cum inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis non hortetur? si autem propterea negandum putant ita esse, quia ea non ualent caecis mentibus cernere, debent et illi qui ex natiuitate sua caeci sunt esse solem negare. lux ergo lucet in tenebris; quod si tenebrae eam non comprehendunt, inluminentur dei dono prius, ut sint fideles et incipiant esse lux in comparatione infidelium, atque hoc praemisso fundamento aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sed &iã dilectio pximi In quib du¬
ob p̃ceptis. tota lex pendst & ꝓphecȩ
quã ñ implet nisi qͥdonũ acciperit
quia ipsa trinitas dr̃ ẽ: in quo dõ spes
om̃is ponenda ẽ Nam in homine ñẽ
ponenda qualiscũq ille fuerit: Ali¬
ud ẽ enĩ ille a quo iustificam᷑ aliud
illȩ cũ quib iustificam᷑ Ñ aũ solũ ꝑcu
piditates diabolus tẽptat. sed etiam
ꝑt̃rores insultationũ & dolorũ &ip¬
ces donabit᷑: quia rcesserit diabulũ
cũ illo dãnabit᷑: sed opera misericor¬
diȩ: cũpiahumilitate : impetrant
ad ño : ut ñ ꝑmittat seruos suos tẽpta¬
re ultra quã possunt sustinere:¬
Qđ ũsit contrarius apostołs
& ipsũ solũ eclĩs deftoe &ope

Expanded text:
est sed etiam dilectio proximi, in quibus duest sed etiam dilectio proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quam non implet nisi qui donum acceperit quia ipsa trinitas deus est. in quo deo spes omnis ponenda est. nam in homine non est ponenda, qualiscumque ille fuerit. aliud est enim ille a quo iustificamur, aliud illi cum quibus iustificamur. non autem solum per cupiditates diabolus temtat sed etiamper terrores insultationum, et dolorum, et ipces dabitur. Quod si cesserit diabolo, cum illo damnabitur. Sed opera misericordiae cum pia humilitate impetrant a Domino, ut non permittat servos suos tentari plusquam possunt sustinere sit contrarius Apostoluset ipsum solum; ex libro de Fide e
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius c̃iungaris bonis: quos in¬
uenturds es facile si & tutalis fuens¬
ut simul colatis & diligatis dm̃ gratis
quia totũ p̃miũ nrm̃ ipseerit: ut in
illa ęt̃na uita: bonitate ei & pulchiꝰ¬
tudine ꝑfruamur: Sed amandus ẽ
ñ sic̃ aliꝗd qđ uidetͥ oculis sed sic̃ ama¬
tur sapientia & ueritas & scĩtas &
iusticia & caritas: & siꝗ̃d aliud tale
dr̃ : ñ quẽ ad modũ s̃ ista in hominib: sed
quẽ ad modũ s̃ in ipso fonte. incorrup¬
tibilis &comutabilis sapientie : Qquos¬
cũq ergo uideris hȩc amare illis c̃iun
parietes eđȩ ñ eos arbi traeris intra¬
turos in regna cę̧lorũ: qui a suotẽ¬
pore separabunt᷑ : sise in melius ñ
cõmutauerint: Homines ergobonos
imitare : malos tolera: om̃ ama quia
ñscis ꝗͥd cras futurus sit quihodie ma¬
lus ẽ: nec eorũ amaes in iustitiã. sed
ipsos ideo ames: ut adp̃hendant iusti¬
tiã: Quia ñsolũ nob̵ dilectio dĩ p̃cepta

Expanded text:
sed potius coniungaris bonis, quos insed potius coniungaris bonis, quos inuenturut simul colatis et diligatis Deum gratis: quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa vita bonitate ejus et pulchritudine perfruamur. Sed amandus est, non sicut aliquid quod videtur oculis; sed sicut amatur sapientia, et veritas, et sanctitas, et justitia, et charitas, et si quid aliud tale dicitur: non quemadmodum sunt ista in hominibus; sed quemadmodum sunt in ipso fonte incorruptibilis et incommutabilis sapientiae. Quoscumque ergo videris haec amare, illis conjuparieles ecclesiae, non eos arbitrturos in regnum caelorum, quia suo tempore separabuntur, si se in melius non commutauerint. homines ergo bonos imitare, malos tolera, omnes ama, quia non scis quid cras futurus sit qui hodie malus est. nec eorum ames iniustitiam, sed ipsos ideo ames, ut apprehendant iustitiam, quia non solum nobis dilectio dei praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
erant: Om̃saũ fideles. regnaturi cũ
xp̃o: ita resurgent in eodẽ corpore.
ut &iã cõmutari mereant᷑ ad in cor¬
ruptionẽ angelicã : ut fiant ȩquales an¬
gelis dĩ sic̃ dñs ipse ꝓmisit: & laudent
eũ sine aliquo defectu. & sine aliquo
fastidio. sẽꝑ uiuentes in illoͤ Cũ.
illo cũtali gaudio & beatitudine qua¬
les nec dici. nec cogitare ab hominib
potest: Tuitaq credens ista: caue tẽp¬
tationes : quia diabolus quęrit quise¬
cum pereant: ut fisolũ ꝑ eos qui extra
ecclesiã s̃: siue pagani. siue iudȩi. siue
heretici ñte hostis ille seducat: sed
&iã quos in ipsa erlesia catholica ui¬
deris male uiuentes: aut in modera¬
tis uoluptatib uentris &gutturis.
aut inpudicos autuanis curiositatib:
ł in litis deditos siue spectaculorũ.
siue remediorũ. aut ediuinationũ di¬
abolicarũ : siue in pompa & intipͥo aua¬
ritiȩ atq suꝑbiȩ sicie in aliquã uita
quã lex cdãnat &punit : ñ eos imiteris: Q¬

Expanded text:
erant: omnes autem fideles regnaturi cum Christo ita resurgent in eodem corpore, ut etiam commutari mereantur ad incorruptionem angelicam, ut fiant aequales angelis Dei, sicut Dominus ipse promisit: et laudent eum sine aliquo defectu, et sine aliquo fastidio semper viventes cum illo et de illo, cum tali gaudio et beatitudine quali nec dici, nec cogitari ab homine potest. Tu itaqtationes, quia diabolus quaerit qui secum pereant, ut non solum per eos qui extra ecclesiam sunt siue pagani siue Iudaei siue haeretici non te hostis ille seducat, sed etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris male uiuentes aut immoderatis uoluptatibus uentris et gutturis aut impudicos aut uanis curiositatibus uel inlicitis deditos sine spectaculorum sine remediorum aut diuinationum diabolicarum, siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in aliqua uita, quam lex damnat et punit, non eos imiteris,
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio uerbis dnĩ resistamus:
qui eum quiditit dñẽ ꝓpitius esto mibi
peccatori: Magis iustificatum discen¬
disse deemplo: quã pharisaeũ iusti¬
tias suas cõmemorantem: atque iac¬
tantem: diuinauoce firmauit: nec
succenseat iste recens Inluminatus
incarne: quod eũ diximus insuȩ sids
tisdcinio. Quando adhuc quis ess&
qui eum sanauerat nesciebatminur
circum sp&ctam ꝓtulis se sententiã.
quia p&catores dr̃ non exaudit.:
dnĩ lateribus coherentes: eiusq ore
pendentes multa reperiantur in pro¬
banda dixisse quȩ com memorare
prolixũ est: Ita ut beatus p&rur de
quibusdã uerbis suis: Non solum se¬
p̃henidi sed&iam sata nas appellan

Expanded text:
in Evangelio verbis Domini resistamus, in Evangelio verbis Domini resistamus, qui eum qui dixit, Domine, propitius esto mihi peccatori, magis justificatum descendisse de templo, quam Pharisaeum justitias suas commemorantem atque jactantem, divina voce firmavit . Nec succenseat iste recens illuminatus in carne, quod eum diximus in suae fidei tyrocinio, quando adhuc quis esset qui eum sanaverat nesciebat, minus circumspectam protulisse sententiam, quia peccatores Deus non exaudit: cti et Domini lateribus cohaerentes ejusque ore pendentes, multa reperiantur improbanda dixisse, quae commemorare prolixum est, ita ut beatus Petrus de quibusdam verbis suis, non solum reprehendi, sed etiam satanas appella
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio scõrum eloquiorum: Non
nobis dicatur. credendum esse. &iam
quod in euangelio scriptum est: Si for¬
te euangelista. eum hoc dixisse cõme¬
morat: cui fides habenda non est:
Nam dictum est illic aiudaeis dnõ xpo
nonne uerum dicamus. quia sa marita¬
nuses: & demonium habes: quã uocem
tanto amplius detestamur quanta nob
Ap̃s est carior: emissamtam̃ esse aludȩ¬
is dubitare non possumus: qui a euan¬
gelicã narrationem uerissimã credi¬
mus: Itan& euan gelistae derogamur
Fidẽ scribendis: & iudȩi uocem plasphe¬
mantis horremus: N& solum impus
& ne fandis hominihus: Sed nec ipsis
infide paruulis: ad huc rudibus. & indoc¬
tis. qui forteibi loquentis cõmemorantꝰ.
tamquã canonicę auctoritate accõ¬
modamus fidẽ: Neque enim qui aille
cuius cȩcinati oculos aperuerat. ait.
scimus quia peccatores dr̃ ñ exaudit.
Ideo istam sententiã ꝓ euangelica auc¬
toritate sic debemus accipere : utipsis

Expanded text:
testimonio sanctorum eloquiorum, non testimonio sanctorum eloquiorum, non nobis dicatur credendum esse etiam quod in euangelio scriptum est, si forte euangelista eum hoc dixisse commemorat cui fides habenda non est. nam dictum est illic a Iudaeis domino Christo: nonne uerum dicimus, quia Samaritanus es et daemonium habes? quam uocem tanto amChristus est charior: emissam tamen esse a Judaeis dubitare non possumus, qui evangelicam narrationem verissimam credimus. Ita nec Evangelistae derogamus fidem scribenti, et Judaei vocem blasphemantis exsecramur. Nec solum impiis et nefandis hominibus, sed nec ipsis in fide parvulis atque adhuc rudibus et indoctis, qui forte ibi loquentes commemorantur, tanquam canonicae auctoritati accommodamus fidem. Neque enim, quia ille cujus caeci nati oculos Dominus aperuerat, ait, Scimus quia peccatores Deus non exaudit , ideo istam sententiam pro evangelica auctoritate sic debemus accipere, ut ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
uis uera sit omnino quo llicta suit
Non tamen omnia quȩ dicta sunt uera
eẽ creduntur : quõ multa aiudeis
falsa & impia dicta eẽ. uerax euan¬
gelii scriptura testatur: Sic in hoc
ubro ubi multȩ personȩ locutȩ eẽ
narrantur : non solum quod dicatur
sed a quo etiam dicatur: Conside¬
randũ ẽ neper has: quȩ in scõ libro¬
quolib& scripta sunt recipienter
cogamur fateri quod absit. uera &
iusta fuis se: quȩ marito sc̃o. mulier
insipiens suggerebat: ut aliquid ad¬
uerns dm̃ loquens ab illa into lerabili
poena : moriendo libera retur: quod
non ideo dixerimi quia illi amici ad ño
reprobati : & ab ipso scõdĩ seruo meri¬
to culpati: ni hilueri loqui potueruint:
sedquia non omnia quȩ locutisum
uera putanda sunt: quamuis ergo ad¬
uersum iob nihiluerum dixerint: potest
tamen &iam exeorum uerbis. aliquã
sanã sententiam. intestimonium ueri
tatis assumere quinouit sapienter
dicta discernere: Sed quando inqui¬
rentes. probarinobis aliquid uolumt

Expanded text:
a sint, non tamen omnia quae dicta sunt uera esse creduntur, quoniam multa a Iudaeis falsa et impia dicta esse uerax euangelii scriptura testatur: sic in hoc libro, ubi multae personae locutae esse narrantur, non solum quid dicatur, sed a quo etiam dicatur considerandum est, ne passim quae in sancto libro scripta sunt recipientes cogamur fateri, quod absit, uera et iusta fuisse quae marito sancto mulier insipiens suggerebat, ut aliquid aduersum deum loquens ab illa intolerabili poena moriendo liberaretur. quod non ideo dixerim, quia illi amici a domino reprobati et ab ipso sancto dei seruo merito culpati nihil ueri loqui potuerunt, sed quia non omnia quae locuti sunt uera putanda sunt. quamuis ergo aduersum Iob nihil uerum dixerint, potest tamen etiam ex eorum uerbis aliquam sanam sententiam in testimonium ueritatis assumere qui nouit sapienter dicta discernere. sed quando inquirentes probari nobis aliquid uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
cundum gratiam firmasit ꝓmis¬
sio. Miror homines infirmitati
sue malle cõmittere : quam firmi¬
tatȩ promissionisdĩ: Sed incerta
est mihi inquit demeipso uolun¬
tasdĩ quidergotua ngibi uolun¬
cumigitur utraq: incertasit: curñ
homo firmior quam infirmior.

Expanded text:
cundum gratiam firma sit promiscundum gratiam firma sit promissio, miror homines infirmitati suae se malle committere, quam firmitati promissionis Dei. Sed incerta est mihi, inquit, de meipso voluntas Dei. Quid ergo? tuane tibi volunCum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirmior
Abbreviated transcription (Latin):
lam presciuit homines facturos¬
eẽ: Non quidem sicapostolus lo¬
quitur: filitis quippe dr̃ promisit
abrahe: qui fidei eius uestigia sec¬
tarentur: quod aꝑtissime dicit:
sedsio pera gentium promisit: ñ
fidem profecto: qm̃ non sunt bo¬
na opera nisi ex fide: Iustus enim
ex fide uiuit: & omne qđ non est
exfide peccatum est & sine fide in¬
possibile est placere : Nihilomi¬
nus utumpleat qđ promisit dĩ in
hominum est potestate: uisi enim
homo faciat: quod dõ non donan
te ad hominem ꝑtin& non faci&
ipse quoddon&. hocest nisi
habeat homo fidem exsem&ipso.
nonim pl&ds̃ quod promisit. ut
opera iustitie dentur ex dõ. Hac
ꝑ hoc ut promissa sua ds̃ possit
implere non est indĩ sed in ho¬
minis potestate: quid si ueritas
&pi&as noscre dereuetat: Cre¬
da mus cum habraham: qm̃ quȩ
ꝓmisit potens est & facere: pro
misit autẽ filios abra hȩ: qđ esse
non possunt: si ñ habeant fidem:
Ergo ipsedonat fidem sane cuma¬
postolus dicat. Ideo ex fide: ut se¬

Expanded text:
lam praesciuit homines esse facturos? non quidem sic apostolus loquitur. filios quippe deus promisit Abrahae, qui fidei eius uestigia sectarentur; quod apertissime dicit. sed si opera gentium promisit, non fidem, profecto, quoniam non sunt bona opera nisi ex fide — iustus enim ex fide uiuit, et: omne, quod non est ex fide, peccatum est, et: sine fide impossibile est placere — nihilominus, ut impleat quod promisit deus, in hominum est potestate. nisi enim homo faciat quod dte ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet: hoc est, nisi habeat homo fidem ex semetipso, non implet Deus quod promisit, ut opera justitiae dentur ex Deo. Ac per hoc, ut promissa sua Deus possit implere, non est in Dei, sed in hominis potestate. Quod si veritas et pietas non credere vetat; credamus cum Abraham, quoniam quae promisit, potens emisit autem filios Abrahae, quod esse non possunt si non habeant fidem, ergo ipse donat et fidem. Sane cum Apostolus dicat, Ideo ex fide, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
pi: uera ibi gloria erit ubilaudan¬
tes nec errore quisquã nec adola¬
tione laudabit᷑: uerus honor : qui nul¬
linegabit᷑ digno: nulli defferst᷑ indig¬
no: sed nec ad eũ ambig et ullus indig¬
nõs ubi nullus ꝑmittit ẽẽ nisi digno
uera pax. ubinihil aduersi nec ase
ipso: nec ab aliquo quisq patietur.:
p̃miũ uirtutis erit ipse:quiuir tutẽ
deđ: & qui se ipsũ quo melius & ma¬
ius nihil possit ẽe ꝓmisit: ꝗd ẽ eñ iali
ipsi er̃ mihi pleps: nisi ego ero unde¬
satient᷑ Ego ero quȩcũq ab hominib
honeste desiderant᷑ & uita & salus
&uictus. & copia &gloria & honor¬
& pax. & om̃a bona: Sic eñi & illud
recte intellegit᷑ qđ ait apłs. ut sitds̃
om̃a inõnib: Ipse finis erit desideri¬
orũ nr̃orũ quȩ sine fine uidebitur
sine fastidio amabit᷑ sine fatigatione
fecto erit omnib Sic̃ ipsa uita cõ mu¬
nis et̃na: ceterũ qui futuris ꝓmeritis
p̃miorũ &iã gradus honorũ atq: glo¬

Expanded text:
pus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud ipsi erunt mihi plesatientur, ego ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et vita, et salus, et victus, et copia; gloria et honor, pax et omnia bona? Sic enim et illud recte intelligitur quod ait Apostolus: Ut sit Deus omnia in omnibus, ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amatur, sine fatigatione fecto erit omnibus sicut ipsa uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque glo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ non ideo moricogunt: Non est
igitur necessarium futurȩ mortis
argumentum dolorum:
SITRATIOOMNIPOTONTIA CREATORIS
EXEODẼ LIBRO DeCIITDIXXITUII

Expanded text:
tamen non ideo mori cogunt ? non est igitur necessarium futurae mortis arsit ratio omnipotentia creatoris, ex eodem libro de Civit
Abbreviated transcription (Latin):
mactauit : & insuũ corpus traiciens quo¬
niũ inimicorum ẽi: nisicum illa nouis¬
sima inimica destrueturmors: Ad hoc
tempus ꝑtin& numerus ille centũ quin¬
quaginta trium piscium: Nam ipsenume¬
rus decem & septies. surgens intrigonũ.

Expanded text:
mactavit et in suum corpus trajiciens quonium inimicorum ejus, nisi cum et illa novissima inimica destruetur mors? Ad hoc tempus pertinet numerus ille centum quinquaginta trium piscium. Nam et ipse numerus septimus decimus surgens in Trigonu
Abbreviated transcription (Latin):
suos. ad utilitatem illorũ non ad suã: Non
enim in dig& seruis quasi adiutorio. sed
tu indiges dñi auxilio: ipseergo dñs qui
scit quid tibi utilesit. uxorem concessit:
nihil amplius: hociussit. hoc prȩcepit.
ne ꝑ inlicitas uoluptates corruat tem¬
plum eius. quod ẽ ẽcepisti Num qđego
hocdico apostolum. Audite : nescitis
quia templum dĩestis: & sp̃sdĩ habitat
in uobis: hoc dicitxp̃iams. hoc dic̃ fide¬
lib Nescitis quiatem plũdĩestis & spr̃
dihabitat in uobis: Siquis templum dĩ
corruperit. corrumpit illum ds̃: Vide¬
tis quomodo minaturꝰ nonuis cor¬
rũ peredomũtuã : quare corrãpis domũdi:
Certe non facis alicui quod pati nonuis:
nonẽ ergo qua euadat̃ : tenet̾ ille quise
teneri non putabat: omnia eñĩ peccata
hominũ. aut ad corruptelã ꝑtinent fla¬
gitiorũ: autad facinora nocendi: quiadõ
nocerenon potes. in facmorib inflagi¬
tis. eum offendis: mcorruptibile

Expanded text:
suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. numquid ego hoc dico? apostolquia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corrupte
Abbreviated transcription (Latin):
integros: illud futurũ ẽ: hoc fec̃ ma¬
theus & marcus excepto eo die quo hȩc
loquebat᷑ ih̃s & illo quo exhibuit me¬
moratã in monte uisionẽ: medios dies
intuentes: dixer̃. Post sex dies: qđ ille

Expanded text:
integros illud futurum est. hoc fecit Maintegros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
sit ihs p&rum & ia cobũ &iohannẽ fra¬
trẽ eiꝰ: & dux̃ illos in montẽ excelsũ se¬
orsũ: &cȩ̃t̃ usq illud ubiait Nemini
dixeritis uisionẽ: donec filius hominis.
amortuis resurgat: hȩc uisio in monte
corã trib discipulis. pero iacobo & io¬
hanne ubi &iã deçelo illi testimoniũ
pat̾̃nȩ uocis peribitũ ẽ atrib euange¬
listis: eodem ordine cõmemorat᷑ : & ad
easdem omnino sententias: sed cetera.
scđm ea genera locutionũ. diũsa sine
ulla sententiarũ diũsitate : quȩ multis
locis superius demonstrauimꝰ uideri
alegentib possunt: Quod aũ marcus.
psex dies factũ dic̃ sic̃ matheus lucas
aũ procto: Ñ contempnendi s̃ : si quos
mouet: sed ratione reddita instruen¬
di : Dies eñĩ quando enuntiamꝰ: dicen¬
tes . p tot dies aliquando ñenume¬
ramꝰ eũ in quo loquimͥ: et eũ quo resipsa
futura ẽ quã p̃nuntiamꝰ ł pollicem᷑:
sed medios .p: quos reuera plenos atq

Expanded text:
rum et Iacobum et Iohannem fratrem eius, et duxit illos in montem excelsum seorsum, et cetera usque ad illud ubi ait: nemini dixeritis uisionem, nisi filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram tribus discipulis, Petro. Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque
Abbreviated transcription (Latin):
os interra laboramur: &cum
magno dedecore superamur
ab omnibus quaenos commoue¬
re ac perturbare potuerint:
Itaque nolumus ab hominibus uin¬
ci: &iram non possumus uincere :
quatur piͣdine. quid exerecbilius
dicipotest Ecctemur hominem
hocesse quod nos sumus: quitã¬
& si habeat uitia. non esttamen
ipse uitiũ: Quanto igitur hones¬
tius homo nos uincit quamuitiũ
quisaũ dubit&. immane uitium eẽ.
inuidentiam: qua neces se esttor¬
queatur. & subiciatur: qui non uult
in rebus temporalibus uinci Meli¬
us estergo uthomonos uincat quã
inuidentia uel quodlib& aliuduiti¬
um: Sed nec ab homineuincipotest:
qui uitia sua uicerit: Non enim

Expanded text:
os in terra laboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
cordiȩ deb& officium: Aduersus
eos aũ qui sibi uidentur scire quod
nesciunt. hoctutiores sumur: quod
hanc igno rantiam nram nonig¬
noramus Aliud est enim : quod nes¬
cire malum est : aliud quod scire
uł non potest. uł non opus est: uel
aduitam quã quęrimus in diffe¬
rens est: Hoc uero quod deliterir
a postoli iacobi nunc requird. in
hac ipsa quauiuimus. &ut semꝑ
uiuamus. dõ placere studemus.
actione uersatur.Quo modo ergo
intellegendum est obsecrte qui¬
cum que totam legem seruauerit.
offendat aũ inuno factus est om¬
nium reur. Itane qui furtum fe

Expanded text:
icordiae debet officium. aduersus icordiae debet officium. aduersus eos autem, qui sibi uidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus. aliud est enim, quod nescire malum est, aliud, quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam, quam quaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro, in hac ipsa, qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus, actione uersatur. Quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane, qui furtum fe
Abbreviated transcription (Latin):
per& nemorer&ur. quã suffocar&
neloque r&ur. Accessit alius. eoq
uiso miserans ait: quomodo huc ce¬
cidisti᷑: Atille obsecrd inquit. quo¬
modo hinc me liberes: non quomo¬
do huc ceci derim quȩras Ita quõ
fatemur: & fide catholica tenemus.
dereatu peccatitam quam deputeo.
&iã paruuli infantis animã xp̃i gra¬
tia liberandam: satis est ei. quod mo¬
dum quo salua fiat nouimur. &iam
sinum quam. quomodo in malum
illud deuenerit nouerimus: Sed
ideo putaui esse queren dum: ne
forte exillis opint onibur in cara¬
tionis animȩ. aliquam tene amur
in cautiur. quȩ liberandam prorsur
animam paruuli contra dicat. ne¬
gans eam esse inisto melo:
Hoc igitur firmissime r&ento¬
quod anima paruuli dereatu pec¬
cati liberanda est: nec alio modo
liberanda nisi gratiadĩ. perilim̃
nosse : uanilo qui s. non disputato¬
ribus. sed litigatorib paratius in¬
structiusq resistimus: Siaũ non
possumus. non quia lat& miseriȩ
principium: ideo pigres cere misen¬

Expanded text:
et, ne moreretur, quam suffocaret, ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: \'quomodo huc cecidisti?\' at ille: \'obsecro\', inquit, \'quomodo hinc me liberes, non, quomodo huc ceciderim, quaere\'. ita, quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei, quod modum, quo salua fiat, nouimus, etiam si numquam, quomodo in malum illud deuenerit, nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retquod anima paruuli de reatu peccati liberanda est nec alio modo liberanda nisi gratia dei per Iesumnosse, uaniloquis non disputatoribus sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non, quia latet miseriae principium, ideo pigrescere miser
Abbreviated transcription (Latin):
ordis mundatio ẽ tam quam oculi
quouid&ur dr̃ cuius simplicer haben¬
ditantam curam esse oport& quantã
ciurrei dignitas flagitat: qu&̧ ali
oculo conspici potest: Hiucaũt ocu¬
lo magnaex parte mundato diffici¬
le est ñ subripere sordes aliquar de
hureb: quȩ ipsas bonar nr̃as actiones
comitari solent: ueluti est laushu¬
mana: siquidem ñ recte uiuere ꝑ¬
nitionĩ ẽ recceaũ uiuere & nolle
laudari. quid est aliud quam inimi¬
cum eẽ rebus humanis quȩ utiq: tan¬
to sunt miseriores: quanto minus
plac& rectauita hominum: siergo
interquos uiuis. terecte uiuentem
ñ laudauerint . Illi inerrore sunt:
Siaut̃ laudauerint: tumpericulo:
Nisitam simplex corhabueris & mun¬
dum ut eaquę recte facis non prop¬
ter laudes hominum facias. magis¬
q illis laudantib: gratuleris. qui¬
bus idquod bonum est plac& quã
tibi nisi qui arecte uiuis. &iã sine¬
mo laudar& ipsamq laudem tuam
tuncintel legas utilem ẽẽ laudan¬
tib si nonte ipsum intua bonauita

Expanded text:
ordis mundatio est tamquam oculi, quo uidetur deus; cuius simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam eius rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subripere sordes aliquas de his rebus, quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, ueluti est laus humana, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis recte laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nemo laudaret, ipsamque laudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita
Abbreviated transcription (Latin):
adhibentur: qui ear morbidar seu
uitiosas passiones audĩat dicere:
Quã obrem &iam ipsednr in forma seru¬
dĩ agere uitã dignatus humanam:
sed nullum habens omninꝰpeccatum.
ad hibuit eas. ubi adhibendas esse
iudicauit Neque enim in quouerũ
erat hominis corpus. & uerus aliter
humanus affectus: Cum ergo &
in euangelio ista referuntur. qđ
super duriti am̃ cordir iudȩorum.
cumira contristatus sit: quod dixe¬
rit : gaudeo propteruor. ut cre¬
datis: quod las arum suscitaturur
&iam lacrimas fuderit: quod
concupiuerit cum discipulissuis
manducare pascha: qđ propin
quante passione tristir fuerit
anima eius. non falso utique ferun¬
tur: Uerum ille. hos motur. cer
te dis pensationis gratia ita cum
uoluit suscepit animo humano.
utcum uoluit factus est homo
Prd inde. quod fatendum est.&i am
cum rectar & secundum dm̃ habemꝰ
has affectiones: huius uitae sunt.
non illius quam futuram speramus.
& sepȩ illis &iam inuiti cȩdimur:

Expanded text:
adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducquante passione tristis fuerit anima eius, non falso utique referuntur. utae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, non illius, quam futuram speramus, et saepe illis etiam inuiti cedimu
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. principes eorũ ꝓopulusq
letisicut aiudeis obseruabant᷑ ñ lat&
at tendere: sed quicrediderꝰ: ex qͥb
facta ẽ prima ecła hierusolimitana.
satis ostenderunt: quanta utilitas
fuerit. eomodo subpedagogo custo¬
diriut signaquȩ temporaliter in po¬
sita erant seruientib ad uniurdĩ
cultum qui fecit cęlum & terram.
opinionẽ obseruantium relegarent
DELOCVTIOUIS. PROPRIA MEIGURATA
SAUBIITER FIOURATŨIUTEUE GANT

Expanded text:
ti sunt principes eorum ; populusque sicut a Judaeis observabantur, nollet attendere. Sed qui crediderunt, ex quibus facta est prima Ecclesia Jerosolymitana, satis ostenderunt quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa quae temporaliter imposita erant servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionem observantium religarentdae locutionis propriane an figurata salubriter figuratum intellegant
Abbreviated transcription (Latin):
gant corpora mortuorũ sed in
eius ȩtate &robore usq ad quã
circa xxx quippe annos. definier̃
ẽẽ &iã seculi huius doctissimi homi¬
nes. iuuentutẽ: quȩ cũ fuerit spatio
ꝓprio t̾minata: inde iam hominẽ
indetrim̃ta uergere. grauioris
ac senilis &atis: & ideo ñee dictũ
in m̃surã corporis. ł inm̃surã stectu¬
rȩ sed inm̃ surã ȩtatis plenitudinis:

Expanded text:
gant corpora mortuorum, sed in gant corpora mortuorum, sed in eius aetatCirca triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio prio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis; et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae. sed in mensuram aetatis plenit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s in ea mensura corporis. in
qua mortuus ẽ resurrex̃: Ne fas ẽ
dicere. cũ resur rectiones omnium
tẽp: uenerit: accessurã corpori ei
eã magnitudinẽ quã ñ habuit: quan¬
do in ea discipulis. in qua illis erat
notus apparuit: ut longissimis
fieri possit ȩqualis: Si aũ dixeri¬
mus ad dominici corporis modũ
&iã quorũque maiora corpora
redigenda peribit demultorum
corporib plurimũ cũipse nec capil¬
lũ periturum eẽ ꝓmiserit: Restat
ergo ut suã recipiat quisq m̃suram.
quam habuit iniuuentute: Etiam¬
si senex sit mortuus ł fuerat habitu¬
rus &iã siẽ ante defunctus: atq illud
qđ cã memoraũ apostolus. dem̃sura
ȩtatis plenitudinis xp̃i: aut ꝓpt̃
aliud intellegamus dictũ eẽ: idẽ
ut illi capiti. inpopulis xp̃ianis ac¬
cedente omniũ ꝑfectionẽ m̃brorũ
&atis eiꝰ m̃sura conpleatͥ: aut se hoc
deresurrectione corporũ dictũ ẽ
Sic accipimus dictũ ut nec mira¬
in fra
nec ultra iuuenalem formã. resur¬

Expanded text:
s in ea mensura corporis, in qua mortuus est, resurrexit, nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. Si autem dixerimus ad dominici corporis modum etiam quorumque maiora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentute, etiamsi senex est mortuus, uel fuerat habiturus, si est ante defunctus, adque illud, quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resur
Abbreviated transcription (Latin):
epane pisce & ouo quib: contra¬
riã posuit lapidem serpentẽ
scorpionẽ: intellegit᷑ panis caritas
ꝓpt̃ maiorẽ app&itũ. & tam necessa¬
riũ ut sine illa cetera nihil sint sic̃
sine pane m̃sa in ops: cui contraria ẽ
cordis duritia: quã lapide conpa¬
rauit: Pisces aũ intellegit᷑ fides in¬
uisibiliũ ł ꝓpt̃ aquam baptismi ł
quia de inuisibilib locis capitur
qđ etiã fides huius mundi fluctib
circũ latrata confringit᷑. recte pisce
conparat᷑ : Cuic contrario posuit ser¬
pentẽ ꝓpt̃ uenena fallaciȩ quȩ etiã
primo homini mala. s uadendo p̃se
minauit: In ouo intellegit᷑ spes ouũ
enĩ ñdũ ẽ fȩtus ꝑfectus: sed fouendo
speratur : Cui contrariũ posuit scor¬
pionẽ. cuius aculeus uenenatus retro
tim̃dus ẽ: sic̃ spei contrariũ  idẽ re¬
tro respicere cũ spes futurorũ in

Expanded text:
pane, pisce, et ovo, quibus contraria posuit, lapidem, serpentem et scorpionem. Intelligitur panis charitas, propter majorem appetitum, et tam necessarium ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi compauauit. piscis autem intellegitur fides inuisibilium uel propter aquam baptismi uel quia de inuisibilibus locis capitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam prminavit. In ovo intelligitur spes; ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur: cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est; sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes futurorum in
Abbreviated transcription (Latin):
oem Quod fieri non potest. nisi alte¬
rius infirmitatem quisq habeat
quasi suam uteam aequanimiter fe¬
rat. donecabea liber&ur ille cuius
curat salutem: raro ergo & magnane¬
cessitate obiurgationes adhiben de
sunt. Itatam̃ ut&iam in hisipsis. non
nobis seddo ut seruiatur instemus:
Ipseenim finis ut nihil duplicicor de
faciamus auferentes trabem deo cu
lonr̃o in uidentiae. uł malitiae. uel
simulationis. utuide amus eicere
festucam deoculo fratris:
CCCXXU. QUALITER INTELLEGENDUMSIT
IN IPSOUABITAT OMNIS PLEUITUDO
DIUINITATIS CORPORALIT. EXLIBRO

Expanded text:
cem. quod fieri non potest nisi altecem. quod fieri non potest nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipsefaciamus, auferentes trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festucam de oculo fratris. CAPUT CCCXX. Qualiter intelligendum in ipso habitationis plenitudo Divinitatis corporaliter; ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sublege essem cũ ñ sim ipse sub
lege: uteos qui sub lege erant lucri¬
facerem : his qui sine lege erant qua¬
si sine lege cumsine lege dĩñsim.
sed sim in legexp̃i ut lucrisacerem
eos quisine legesunt : faccussũ infirmis
infirmus . ut infirmos lucri facerem:
Omnib: om̃a factus sum utom̃s lucri face¬
rem Nonutiq simulatione faciebat.
quẽ ammodum quidã intellegere uo¬
lunt. ut eorũ d& estanda simulatio. tan¬
ti exempli auctoritate muniatur:
sed hoc faciebat caritate. qua eiꝰ in fir¬
mitatem cui uolebat subuenire. tam¬
quã suam cogitabat: hocenim & ꝑstrux¬
itdicendo. Cum enim libersim e om¬
nib omnium meseruum feciutlucri
plures facerem: quod ut intellegas
ñ simulatione sed caritate fieriqua
infirmis hominib: tamquã nsimuis
cumpatimur : Ita enim mon& aliolo¬
codics̃ uosin libertatem uocatiestis
fr̃stantum ne libertatem in occasionẽ
carnis d&is. sed ꝑ caritatem seruite inui¬

Expanded text:
quasi sub Lege, cum non sim ipse sub quasi sub Lege, cum non sim ipse sub Lege, ut eos qui sub Lege erant lucrifacerem; his qui sine Lege sunt, quasi sine Lege, cum sine lege Dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine Lege sunt. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem: » non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intelligi volunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctorised hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua infirmis hominibus, tamquam nos simus, compatimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem seruite in inui
Abbreviated transcription (Latin):
consolatores uideri seuolunt:
Et ideo piecauteq uigilandum est. ut
cum aliquem rep̃hendere uel ob iur¬
gare necessitas coegerit: primo cogi¬
temus utrum talesit uitium qđ nũ¬
quam habuimus. uel quoiam caruimꝰ:
& sinumquã habuimus cogitemꝰ &
nor homines eẽ. & habere potuisse :
siuero habuimus & ñ habemus. tan¬
gat memoriam cõmunis infirmi¬
tas. & illam reprehensionem aut
obiurgationem. ñ odium sed mise¬
ricordia precedat ut siue ad correc¬
tionem eius propt̃ quem id facimus
siue ad ꝑ uersionem ualuerit : Nam
incertus est exitus . Nos tam̃ desim¬
plicitate oculinr̃i securisimus:
si aũt cogitantes nosm&ipsos inuene¬
remus in eo ẽẽ uitio. in quo est illequẽ
reprehendere parabamus : ñ repre¬
hendamus neq obiurgamus. sed tam̃
congemes camꝰ & ñ illum ad obtem¬
perandum nobis sed ad pariter co¬
nandum inuitemus. Nam &illud
quoddicit a postolus factursũ iudȩ¬
erifaeerem. hisqui sublege sunt.

Expanded text:
consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum Iudaecrifacerem; his qui sub Lege sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit oportunitas temporalis atq
causalis: prorum punt inspeties: de¬
bitas suis modis & finibus & sic nondi¬
cuntur angeli que istifaciunt. anima

Expanded text:
fuerit opportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. Et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt anima
Abbreviated transcription (Latin):
mine. bonos ingranis : malos in paleas.
ut inunitate unius segetis. bonos intriti¬
co. malos ingigania: Si quidhinc sane
his qui̧deillo scripta sunt diligentius
pertractatis : siuemihi siue hoc doctionb
atq: meliorib: aliud probabilius elucere
potuerit: nunc tamen non eam rem
ita dimisimꝰ: ut intentionem nrãm in alia
preparantem. tamquã interrupta
seriaes contextionis inpediat:¬

Expanded text:
mine — bonos in granis, malos in palea, ut in unitate unius segetis bonos in tritico, malos in zizaniis. si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta series contextionis impediat
Abbreviated transcription (Latin):
mnequod est: aliud est quo constat.
aliud quodis cernitur. aliud quod
congruit: uniuersaigitur creatura. si
& est quomodo & abeo quod omnino
nihil est plurimũ distat: & suis parti¬
b: sim& congruit: Causam quoq: eius
trina esse oport&. quasit qua hoc sit:
quasibi amicasit: creaturȩ aũt cau¬
sam id est auctoremdm̃ dicimus: O¬
port& eiergo esse trinitatẽ : quani hil
prestantius intellegentius. &b eatius
inuenire ꝑfectaratio potest: Ideoq
&iam cũ ueritas quȩritur plus quã tria
genera questionum ẽẽ non possunt.
Vtrumomninosit utrũ hoc analiud
sit utrũ ad ꝓbandũ in ꝓbandũuesit

Expanded text:
mne, quod est, aliud est quo constat, aliud quo discernitur, aliud quo congruit. uniuersa igitur creatura si et est quoquo modo et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat et snis partibus sibimet congruit, causam quoque eius trinam esse oportet, qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. creaturae autem causam, id est auctorem, deum dicimus. oportet ergo esse trinitatem, qua nihil praestantius, intellegentius et beatius inuenire perfecta ratio potest. ideoque etiam, cum ueritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt, utrum omnino sit, utrum hoc an aliud sit, utrum approbandum improbandumue sit
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis similitudines a licuiuis gra¬
tia ponuntur: nam & deserꝑente
qđ notũ ẽ totum corpus eũ ꝓcapite
obicere ferientib quantũ in lustrat
sensum illũ qđ dñs iub& astuto mnoses se
sicut serpentes ut scilic& ꝓcapite nro

Expanded text:
Scripturis similitudinis alicujus gratia ponuntur. Nam et de serpente quod notum est, totum corpus eum pro capite objicere ferientibus, quantum illustrat sensum illum, quo Dominus jubet astutos nos esse sicut serpentes ; ut scilicet pro capite no
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia nouimus. &oleilenẽ contac¬
tum ñ facile alieno humore corrum
pi&arborem ipsam frondere ꝑenniter
Multiaut̃ propt̃ ignorantiã rsopi: dũ
nesciunt quã uim habeant uł ad pur¬
gandum pulmonem uelut dicitur
ad sax aradicib pene tranda cum sit
herba breuir atq humilis: omnino inue¬
nire non possunt: quare sit dictũ ãspar¬
gesme hrsopo &mundabor:

Expanded text:
nisi quia nouimus et olei lenem contacnisi quia nouimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi et arborem ipsam frondere perenniter. multi autem propter ignorantiam hysopi, dum nesciunt, quam uim habeat uel ad purgandum pulmonem uel, ut dicitur, ad saxa radicibus penetranda, cum sit herba breuis atque humilis, omnino inuenire non possunt, quare sit dictum: asparge me hysopo, et mundabor.
Abbreviated transcription (Latin):
tur in nobis. separcentes corpori nege¬
musdm̃: uel illud quod ꝑ cauernȩ an¬
gustias coartatur: deposita u&eretu¬
nica uires nouas accipere dicitur.
quantũ concinnit adimitandã ser¬
pentis astutiam exuendũq ipsum
u& erem hominẽ: Sicuta postolus di¬
cat. ut in duamur nouo: & exͤundum
ꝑangustias dicentednõ intrate ꝑ
angustã portam: utergo notitia
naturȩ serpentis inlustrat multar
similitudinesq: de hoc animante
scriptura dare consu euit sic ignoran¬
tia ñ nullorũ animalium quȩ ñ minꝰ
ꝑ similitudine scorũ memorat im¬
pedit plurimđ intellectũsic lapi¬
dum sicherbarũ uł quȩq: tenentur
radicib: Nam & carbunculi notitia
qđ luc& intenebris multa in lum inat
&iam obscura librorũ : ubicũq: propt̃
similitudinẽ ponitur: & ignoranti¬
a berilli uładamantis. claudit ple¬
rũq intellegentiȩ fores: necaliam
ob causã facile est intellegere pacem
ꝑ p&uam Significari olei ramulo quẽ
redi ensadarcam columba ꝑtulit

Expanded text:
tur in nobis, si parcentes corpori negemus deum. uel illud, quod per cauernae angustias coartatus deposita uetere tunica uires nouas accipere dicitur, quantum concinit ad imitandam serpentis astutiam exuendumque ipsum ueterem hominem, sicut apostolus dicit, ut induamur nouo, et exuendum per angustias dicente domino: intrate per angustam portam! ut ergo notitia naturae serpentis inlustrat multas similitudines, quas de hoc animante scriptura dare consueuit, sic ignorantia nonnullorum animalium, quae non minus per similitudines commemorat, impedit plurimum intellectorem; sic lapidum, sic herbarum uel quaeque tenentur radicibus. nam et carbunculi notitia, quod lucet in tenebris, multa inluminat etiam obscura librorum, ubicumque propter similitudinem ponitur, et ignorantia berylli uel adamantis claudet plerumque intellegentiae fores. nec aliam ob causam facile est intellegere pacem perpetuam significari oleae ramulo, quem rediens ad arcam columba pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
Audite quid debecctis uitare
Primũ p̃ceptũ inlege decolendo unodõ:
Nonerunt in quiđtibi dualii preterme :
Prima plaga egyptiorum. aquac̃ ũsa est
in sanguinẽ : compara primũ p̃ceptũ. pri¬
me plage : dm̃ unũ ex quo sunt omnia insi

Expanded text:
audite quid debeatis uitare. audite quid debeatis uitare. Primum. praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum primae plagae: deum unum, ex quo sunt omnia, in si