comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ipsum quibus utessent. dedit: Nec alicui crecctu¬
rȩ partem suae substardie dedit &cumipsesit in¬
mutabilis mutabilia sine sui mutibilitate creauit
deo in illo h ymno laudabili. quẽ ꝑacti caenamistica
cortem discipulis suis in laudẽ patris. dr̃ filius decantauit
Nondixit defidelibus suis utunum sint nobiscum sedut
unum sint in nobis quia diuersa substientia est creito¬
uis ꝑid qđ eclesiȩ caput ẽ & corpus eius ecdesie possit
dicere: Ego & ipsinonunum sedimus. quia caput. & corpus
unus est xp̃s sed diuinitatem suam. consubstantialem pa¬
triostendens dum ait ut sint unum sicut & nos unum sumus
Vultergo esse suos unum sedmipso quacinse ipsis nom possun
dis sotiati ab inuicem ꝑdiuersas uoluntates. Cumenim sit sã
trinitas unus & solus ds̃ in substantuc solus inper sonis truc
quedam cum multauo luit esse non illut esse eauoluit esse
quod ille ipseẽ dum eaque uoluit esse originem habent. Illis

Expanded text:
 illa, quibus ut essent dedit. Nec alicui creaturae partem suae substantiae dedit, et cum ipse sit immutabilis, mutabilia sine sui mutabilitate creavit. Ideo in illo hymno laudabili, quem peracta coena mystica coram discipulis suis in laudem Patris, Dei  Al., Deus Filius decantavit, non dixit de fidelibus suis, ut unum sint nobiscum, sed ut unum sint in nobis , quia diversa substantia est creatovis per id quod Ecclesiae caput est et corpus ejus Ecclesia , posset dicere, Ego et ipsi, non unum, sed unus, quia caput et cunus est Christus; sed divinitatem suam consubstantialem Patri ostendens, dum ait: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Vult ergo esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possunt, dissociati ab invicem per diversas voluntates. Cum enim sit sancta Trinitas unus et solus Deus, in substantia solus, in personis tria quaedam, cum multa voluit esse, non illud ea voluit esse quod ille ipse est; dum ea quae voluit esse originem habent: illi
Abbreviated transcription (Latin):
Iñs itic que scõrum aut torities librorum ho nobis cum
agit ut recte dedõcredamus eum que cota animini inten¬
tione aniemus sedmentis humaenȩ uisio in uelidecest ad
aspicierdum diuine maiestatis excellentis simam lucem
Nisuus titue fidei & dilec tionis diumaente gratuc inlustra
iplendore. Quic ꝓp̃t diunic uotis om nibus postolan dicest
gratia ut mund&ur oculis cordis aduidendum. quam ꝓpnȩ
trinitatis sit unus & solus uerus ds̃ & quam rectepater &
catur credictur intellegatur adhuius sacratissimȩ bea¬
titudinis uisionem nemonisi fidẽ mundacto corde at tin¬
gere poterit : Dicente ipsa uertacte : Beatimundocor¬
de qm̃ ipsidm̃ uidebunt : Haec uero uisio non carnalibus
estimandacẽ oculis cerniposse. sed purementis in tuitu
considerandac est secđm quod scĩ sp̃s gratia nr̃ȩ men¬
tis aciem Inlus trare dignabitur:

Expanded text:
nis itaque sanctorum auctoritas librorum hoc nobiscum agit, ut recte de Deo credamus, eumque tota animi intentione amemus. Sed mentis humanae visio invalida est ad aspiciendam divinae majestatis excellentissimam lucem, nisi justitia fidei et dilectionis, divina donante gratia, illustretur splendore. Quapropter divina votis omnibus postulanda est gratia, ut mundetur oculus cordis ad videndum, quam proprie Trinitas sit unus, et solus et verus Deus; et quam recte Pater, catur, credatur, intelligatur. Ad hujus sacratissimae beatitudinis visionem nemo, nisi per fidem mundato corde, attingere poterit: dicente ipsa Veritate, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Haec vero visio non carnalibus aestimanda est oculis cerni posse; sed purae mentis intuitu consideranda est, secundum quod sancti Spiritus gratia nostrae mentis aciem illustrare dignabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quead sedicuntur . Quoditicẽ hocsolum deis dici non
potest illud. deillo quodsimul ambonon sunt sicut
uerbum deuerbo dici non potest quia non simul am¬
bo uerbum. s& solus filius: Nec imago deimagine qui a ñ
simul ambo imago sed solus filius imago: Nec filius
defilio quia nonsimul ambofilius Nec pater depatre
quia nonsimul ambopat̃. &ideo quod euangelista
ait : Et uerbum erat apud dm̃ multum ẽ ut sic intel¬
legatur uerbum. quod solus ẽ filius erat aput dm̃
quod non solus pater. sed pater. & filius simuldĩ.
n quo ꝑfecte intellegitur quod non precessit. genito
illud quod genuit. & quodipse in cuangelio. ut ego
& pater unum sumus: Vnum sunus enim idẽ quod
ille hoc & ego secđ essentiã ⁊ orsecđ reiatiuũ Quod
dicim : lum̃ delumine ñ duo lur in a i mellegenda sun
ne substanciȩ sempit̃ naẽ imago. QVC V¬

Expanded text:
quae ad se dicuntur. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest: illud de illo, quod simul ambo sunt; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum, sed solus Filius; nec imago de imagine, quia non simul ambo imago, sed solus Filius imago; nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius; nec Pater de Patre, quia non simul ambo Pater et ideo quod Evangelista ait: Et verbum erat apud Deum; multum est, ut sic intelligatur; Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. In quo perfecte intelligitur, quod non praecessit genitor illud quod genuit; et quod ipse in Evangelio ait: Ego et Pater unum sumus . Unum sumus, ait, id est, quod ille, hoc et ego dicimus lumen de lumine, non duo lumina intelligenda sunt, nae substantiae sempiterna est imago. C
Abbreviated transcription (Latin):
lius esse filius: Quod sialiquando coepiss& pat̃ patereẽ
uł filius filius ẽẽ ułdes. ner&eẽ quodereet seđ accideris
ad scipsũ dicer&ur non ad filiũ. & quod dicitur silius ad¬
scipsũ dicer&ur ñ ad patrẽ secundõ substinłiã dicer&ur¬
Sedpater non dicitur pater nisi exeo quodesteifilius: & filius
nondicitur. filius nisiexeo quod hab& patrem. Non secđ
substantiã utdictum est i prioribus quia nonquisq
corum adseipsum sed adinuicem adque alterutrum
isticdicuntur: Nequesecđ accidens quia & quod dici¬
tur pater . & quod dicitur filius &ernum ad incomu¬

Expanded text:
lius esse Filius. Quod si aliquando coepisset Pater Pater esse, lius esse Filius. Quod si aliquando coepisset Pater Pater esse, vel Filius Filius esse, vel desineret esse quod erat, secundum ad se ipsum diceretur, non ad Filium, secundum substaseipsum diceretur, non ad Patrem, secundum 711 substantiam diceretursed Pater non dicitur Pater, nisi ex eo quod est ei Filius; et Filius non dicitur Filius, nisi ex eo quod habet Patrem; non secundum substantiam, ut dictum est in prioribus, quia non quisque eorum ad seipsum, sed ad invicem, atque alterutrum ista dicuntur; neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum atque incommu
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑfectus Nec aliquia maius tres simuldic ⁊ ffilui
nus homo isa acplenus homo ia cobplenus homio
& inom̃s hunius substenciȩ quantum adum niero¬
Inet naturĩ Nonticmen hitres hunus lomo sẽetres
homnimodis homines & aliquid maius intribus cognos¬
citur quam in colib& uno eorum. Item habrichã unus
homo: Nonticmen tres ꝑsonȩ in eosicut in unodeo
tres sunt ꝑsone. plenȩ &perfecte seduna ꝑsona in ha¬
bricam. sicut muno sol& homineeẽ : Xi¬
SUOD NINIL SEC̃DACCIDENS INDÕ DICATUR
secundum substientiã dicitur. ut in superioribus dramus:
Quãuis enim dicatur pater ad filium. & filius ad patrem
secđ ad aliquid nontacmen accidens patripatrem ẽẽ
uł filio filiũeẽ quia &illesemꝑ pater. &illesem ꝑ filius
quia &ernitas. & incommutibilities negiet acci¬
dentis alicuius indõ instibilitatẽ quia omne accidens
&iam poterit. quia pater. num quã non pater. & filius
nũquã non filius. Neccepit umquã pates sepat̃ necfi¬

Expanded text:
et perfectus. Nec aliquid majus tres simul dicti, Paternus homo, Isaac plenus homo, Jacob plenus homo, et hi omnes sunt unius substantiae, quantum ad humanam pertinet naturam: non tamen hi tres sunt unus homo, sed tres omnimodo homines; et aliquid majus in tribus cognoscitur, quam in quolibet uno eorum. Item Abraham unus homo, non tamen tres personae in eo, sicut in uno Deo tres sunt personae plenae et perfectae; sed una persona in Abraham, sicut in uno solet homine uod nihil secundum accidens in Deo dicatur. secundum substantiam dicitur, ut in superioribus diximus. Quamvis enim dicatur Pater ad Filium, et Filius ad Patrem secundum ad aliquid, non est tamen accidens Patri Patrem esse, vel Filio Filium esse, quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; quia aeternitas et incommutabilitas negat accidentis alicujus in Deo instabilitatem; quia omne accidens it, vel etiam poterit; quia Pater nunquam non Pater, et Filius nunquam non Filius; nec coepit unquam Pater esse Pater, nec Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis alius sit. pater alius filius non ẽ tamen diuer¬
sa substaentia patris & filii: Quia hoc non secundũ
bile: Cum itaq tantus solus est pater uł solus filius uł
Nullo modo triplex dicendus est dĩ quinon ẽ quocrescat illa
Ideo trinitas potius quam triplex dicendaẽ : SIN PPRIA
quid ꝓprium quo in separabili equaclitite aliquid
in seos tendant ꝓpri&atem: Pat̃ solus pater & filius
proprium quod exomnibus que sunt solus est quiabalio
nonẽ: Acꝑ hoc solus est. in paternitatis ꝑsona non in¬

Expanded text:
Quamvis alius sit Pater et alius Filius, non est tamen diversa substantia Patris, et Filii. Quia hoc non secundum bile. Cum itaque tantus solus est Pater, vel solus Filius, vel us sanctus, nullo modo triplex dicendus est Deus, quia non est quo crescat illa ideo Trinitas potius quam triplex dicenda est. CAPUT XI quid proprium, quo inseparabili aequalitate aliquam in se ostendant proprietatem. Pater solus Pater, et Filius proprium, quod ex omnibus quae sunt, solus est qui ab alio non est: ac per hoc solus est in paternitatis persona, non
Abbreviated transcription (Latin):
filii cum &erna diumitate suac. Vnaẽ in sca
trinitate persona & hȩc non ad obtiua sed pro¬
pria & ꝑfecta: & ipsetotus in diuinitate atque
cupatiuus sicut hispanica heresis impiateme¬
ritate. ad firmare praesumpsit. adserens dĩfi¬
lium. in diumanatura dm̃esseuerum. & in
humananuncupatiuum: Similiter & in dicu¬
nanatura proprium filium dĩ & inhumana
ad obtiuum : Diuidens unam personcẽ filuidi
llampersonam quim habuit a &ernaliter
depatregenitus difilium humanam adsump¬
sisse naturam quamnemo catholicus fide
confirmatus adobtiuuam ẽẽ dusus ẽdicere :
Ds̃difilius humanam ad sumpsitnaturam.
non personam ma&ernum suscipiens per¬
sonam diuinitatis temporalem hum anitatis
subs tantiam: homo transiuit indm̃ non uersibi¬
litatenature sed propter diuinȩ unitate ꝑso¬
ne: Ideo non sunt duoxp̃inec duofilii sedunus xp̃s¬

Expanded text:
erna divinitate sua, una est in sancta Trinitate persona; et haec non adoptiva, sed propria et perfecta, et ipse totus in divinitate atque cupativus, sicut Hispanica haeresis impia temeritate affirmare praesumpsit, asserens Dei Filium in divina natura Deum esse verum, et in humana nuncupativum; similiter et in divina natura proprium Filium Dei, et in humana adoptivum, dividens unam personam Filii Dei illam personam, quam habuit aeternaliter de Patre genitus, Dei Filium humanam assumpsisse naturam, quam nemo catholicus fide confirmatus adoptivam esse ausus est dicere. Deus Dei Filius humanam assumpsit naturam, non personam, in aeternam suscipiens personam divinitatis temporalem humanitatis substantiam. Homo transivit in Deum, non versibilitate naturae, sed propter divinae unitatem personae. Ideo non sunt duo Christi, nec duo Filii, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
ET FILIVM SEONONIO MODO EDINSE PAT ET FILIVS
& silium quod ã modo relatiue dicitur quia patris & filu sp̃s ẽ
sicut pater & filius nam pat̃ filii pater dic̃tur & filius patris
patris sed nonuicissim: Dicimus patrem sp̃s scĩ nefilius eius
mus filium sp̃s sc̃ĩ nepater eius intellegitur sp̃s scs: Dicitur &
idem sp̃s donumdĩ quia ds̃ donator donisuiest: Inquibus no¬
minibus circum ferri potest uicis sim relationis regula ut
si dicamus donator doni &donũ donatoris: Quia in his
uo cabulis potuit inueniri usitata huic cate goriae q dicitur
ad aliquidcr cumlatio uEl UI¬

Expanded text:
 et Filius et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sicut Pater et Filius. Nam Pater Filii Pater dicitur, et Filius Patrium, Spiritum Patris, sed non vicissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus mus Filium Spiritus sancti, ne Pater ejus intelligatur Spiritus sanctus. Dicitur et s donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut si dicamus: donator doni et donum donatoris. Quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur, ad aliquid, circumlatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit ineffabilis quedã patris filu q com munio est: &ideo
fortas se sic appellatur quia patri & filio potest eicdem ap¬
que ꝑsonȩ conueniunt uirius. que cõmunio propriȩ sig¬
na patri & filio ꝑomnia . equalis quo&ernus& consubs¬
tancialis: Et hec trinits unus est ds̃ solus bonus mag¬
nus a&ernus omp̃otens. Ipse sibiunita deitas magni¬
tudo bonitas homnipotentia. & quic quid ad se substa¬
tialiter dicitur. Nonitia in relectiuis uocabulis intel¬
legendum est ułdicendum: Quia dici non potest pat̃

Expanded text:
io aequaliter procedit, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est: et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem apque personae conveniunt, utriusque communio proprie signa, Patri et Filio per omnia aequalis, coaeternus et consubstantialis. Et haec Trinitas unus est Deus, solus, bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum; quia dici non potest, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ũnum eẽ naturaliter. dm̃. nequeticmen ipsũ patrem eẽ
filii & spũs scĩ essentia: In quanon est aliut. pater aliud
filius aliud sp̃s sc̃s. Quãuis ꝑsonaliter sit alius pater ali¬
us filius alius sp̃s sc̃s: Quo nobis maxime in ipso scãrũ
scripturarum demons tractur inicio ubidicit ds̃ facia¬
mus hominem adimaginem. & similitudinem nr̃m
Cumenim singulari numero dixit imaginẽ ostendit
unã naturam. eẽ ad cuius imaginẽ homo fier&
Cumuero dicit pluralit̃ nrãm ostendit. dm̃ ad cuius ima¬
ginem homo fiebat. non unam. eẽ ꝑsonã: Sienim illa
Nondicer&ur adimaginem nram sed adimaginẽ mecẽ
Necdixis set faciamus set ficciã: Siuero in illis tribus
ꝑsonis tres essent intellegendȩ ułcredendȩ substap¬
tiȩ non dicer&ur adimaginẽ nr̃a sed adimagines
nr̃as sed adunã imaginem unius dĩ homo fac¬
tus dicitur ut una scãe trinitatis essentia liter
diuinitas in tim&ur: Hanc quoque trinituem

Expanded text:
unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse Filii et Spiritus sancti essentia. In qua non est aliud Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa non diceretur ad imaginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset faciamus; sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae, vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708
Abbreviated transcription (Latin):
nic & ꝑfecta & na subs tantia & simul om̃s unae subs¬
sc̃s est. Ita &icm & filius eo quo asest quo subs¬
tantia est quo &ernitas est hoc pater est hoc sp̃s sc̃s est¬
quo& ernitasest hoc pater est & filius : un a in tribus diui¬
nitas unac essentiac una omnipotentia: Et quic quid subs¬
tantialiter de dõ dicipotest. Si forte desolo patre inter ro¬
gatus sueris quid sit pater res pondeds̃: Inter rogatus defilic
res pandeds̃. Inter rogatus despũ scõ responded s̃: Simter¬
rogatus sueris simul depatre & filio & spũ scõ: Non deos¬
sed dm̃ responde unum omni potentẽ in commutabilem
Qciendum est quod quadiem dedõ subs tantialiter dicuntur
ut est ds̃ magnus omnipotens & quic quid ad sedicitur
idest substantiam diuinitatis significans Quedãc itaque
re. latiue dicuntur ut pat̃ ad silium & filius ad patrem
Et sp̃s scs relactiue ad patrem & filium Ad seaũt. siue pat̃
hoc ipso subs tantiaest quia eiusdem substantiae filius:

Expanded text:
 aeterna substantia et simul omnes una subssanctus est. Ita etiam et Filius, eo quod Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater estquo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici potest, si forte de Patre solo interrogatus fueris, quid sit Pater, responde, Deus est. Interrogatus de Filio, responde, Deus. Interrogatus de Spiritu sancto, responde, Deus. Si interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et SpiritDeum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se dicitur, id est, substantiam divinitatis significans: quaedam itaque vero relative dicuntur: ut Pater ad Filium, Filius ad Patrem, et Spiritus sanctus relative ad Patrem et Filium; ad se autem sive Patehoc ipso substantia est: quia ejusdem subs
Abbreviated transcription (Latin):
QUI DEPATRE ETFILIO. SED DM SUBS¬
TAN TIANI UEL SECDN RELATIONE DICIDEBEA
uic quidergo adse dicuntur. pater & filius non dici¬
tur altersine. altero idest quid quid dicuntur quod
substantiã. eorum ostendat ambosimul dicuntur:
Si hecta sunt iãergo nec pater est ds̃ sinefilio nec filius
dĩ sinepatre idẽ nonita. dicitur paterds̃ quasi filius
non sit ds̃ nec filius itadicitur. ds̃ quasi pater non sitds̃¬
sed ambosimul. ds̃ &iã & unus ds̃ quo circa quicquid
scẽ đ substantiã. uł &nitatem deeis dicipotest ã¬
bosimulsunt: Quãuis defilio dicatur ds̃ dõ lum ẽ
delamine ambosimul ds̃ ambosimul lumen sed nonpat̃
ds̃ dedõ. Nec lumen delumine sed filius dĩ dodõ. & lumen
delumine ambotamen. si mul. & semꝑsimul unus dĩ
& unumlumen : Sic&iã & deccliis appellationibus que
secđ substacntiã dicuntur idẽ quodsimul ambosurT

Expanded text:
Quid de Patre et Filio secundum substantiam, vel secundum relationem dici debeat? Quidquid ergo ad se dicuntur Pater et Filius, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Pater est Deus sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, id est, non ita dicitur Pater Deus, quasi Filius non sit Deus; nec Filius ita dicitur Deus, quasi Pater non sitsed ambo simul Deus et unus Deus. Quocirca quidquid secundum substantiam vel aeternitatem de eis dici potest, ambo simul sunt, quamvis de Filio dicatur Deus de Deo, lumen de lumine, ambo sunt Deus, ambo simul lumen; sed non Pater Deus de Deo, nec lumen de lumine, sed Filius Deus de Deo, et lumen de lumine, ambo tamen simul et semper simul unus Deus et unum lumen. Sic etiam et de aliis appellationibus quae secundum substantiam dicuntur, id est, quod simul
Abbreviated transcription (Latin):
quac liter pas torẽẽ poterit si paneuite gregẽ si¬
bicom mis sum pascere ignorat: Nec ȩrubescat nesciens
discere qđ ignorat nec sciens tardus sit docere quod
nouit sciatut̃q: sesuo dño acceptae pecunie rationem
redditurum: Tunc desi derabilem fidelis seruus au¬
di& uocem dñi dicentis. Luge seruebone. & fidelis quia suꝑ
pauca. fuistifidelis suꝑramulta. te constituã intramgau

Expanded text:
qualiter pastor esse poterit, si pane vitae gregem siqualiter pastor esse poterit, si pane vitae gregem sibi commissum pascere ignorat? Nec erubescat nesciens discere quod ignorat, nec sciens tardus sit docere quod novit. Sciat uterque se suo Domino acceptae pecuniae rationem redditurum. Tunc desiderabilem fidelis servus audiet vocem Domini dicentis: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, s
Abbreviated transcription (Latin):
& proximi neminẽ ꝑuenire. pos sacr&issimum ẽ:¬
enique aduerã beictitudinẽ. ꝑuenire uolenti¬
bus primo omnium fides necessaria ẽ. sicut
apostolica doc& auctoritas. dicens sinefide. inpla¬
cibileest. dõplacere: Constat ergo neminẽ aduerã
ꝑuenire possebeatitudinẽ nisi dõ placeat. &dõne¬
moplacere possenisi ꝑfidem: Fides nam que bonorũ
omnium fundamentum fides ẽ humanes alutis mi¬
cium sine hac iemo. ad filiorum dĩ potest consorti¬
um ꝑuenire quiasine ipsa nec in hoc scło. quisquã
iustificationis consequitur gratiam. Nec infuturo uitã
possidebit. &ernam: &siquis hic non ãbulauerit. ꝑfidẽ
roide omnis animarationalis a&ate. congrua disca
fidem catholicã maxime populi predicatores christia
m. &ecclesiarum dĩ doctores. utpos sint ueritati contra¬
dicentibus sesistere. &cat iolicã amantibus pacem
prodesse Quomodo do c& quis qđ non didicit uł

Expanded text:
et proximi, neminem pervenire posse certissimum eet proximi, neminem pervenire posse certissimum eDenique ad veram beatitudinem pervenire volentibus primo omnium fides necessaria est, sicut apostolica docet auctoritas, dicens: sine fide impossibile est Deo placere . Constat ergo neminem ad veram pervenire posse beatitudinem, nisi Deo placeat; et Deo neminem placere posse, nisi per fidem. Fides namque est bonorum omnium fundamentum. Fides est humanae salutis initium; sine hac nemo ad filiorum Dei potest consortium pervenire; quia sine ipsa nec in hoc saeculo quisquam justificationis consequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam. Et si quis hic non ambulaverit per fidem,  Christi. Proinde omnis anima rationalis aetate congrua discat fidem catholicam, maxime populi praedicatores Christiani, et ecclesiarum Dei doctores, ut possint veritati contradicentibus resistere, et catholicam amantibus pacem prodesse. Quomodo docebit quis quod non didicit? Vel
Abbreviated transcription (Latin):
IN NO MINE SCAE TRINITATIS
Quamins enim in huius exilii nerum nosam cacci¬
agaudio. beate felicitatis deiectissimus: Nontamen
ita in deprecisi atque abruptisamus. ut non &iã in
istis mutabilib & temporalibus ad̾nitatem uerita¬
tem. bectitudinẽ querere uł desiderare ignore mus
Quod exeo ꝑspicuum est. quod nec mori. nec falli nec
miseri es seuoluntatẽ. habemus: Vnde xx hocnaturili
insbntubeactos ẽeulle omnibus. commune ẽ homni¬
bus : Lic& diuerso modo in animis singulorum. beati¬
tudinis app&itus. fiat: Quidã uero beatum aestima
alii honoribus. ex altar. Quidã uero laudibus cele¬
bres eẽ. gaudent aliiuo luptatibus in hiant. carnab.¬
bus. sed nequaquã in huius uite uolubilitate. uera
inueniri. poterit. beatitudo. quocircatota. scãrum
series scripturarũ nos a terrenis ad celestia erigiad¬
hortatur ubiuera . & semꝑ &erna ẽ batitudo. ad quã
nisi ꝑfidẽ catholice. pacis quo operanti. caritatedĩ

Expanded text:
In nomine sanctae Trinitatis. Quamvis enim in hujus exsilii aerumnosam caecina, gaudio  Al., a gaudio beatae felicitatis dejecti simus, non tamen ita inde praecisi atque abrupti sumus, ut etiam in istis mutabilibus et temporalibus aeternitatem, veritatem, beatitudinem quaerere vel desiderare ignoremus. Quod ex eo perspicuum est, quod nec mori, nec falli, nec miseri esse voluntatem habemus. Unde ex hoc naturali instinctu beatos esse velle omnibus commune est hominibus; licet diverso modo in animis singulorum beatitudinis appetitus fiat. Quidam vero beatum aestimabalii honoribus exaltari; quidam vero laudibus celebres esse gaudent; alii voluptatibus inhiant carnalibus; sed nequaquam in hujus vitae volubilitate vera inveniri poterit beatitudo. Quocirca tota sanctarum series Scripturarum nos a terrenis ad coelestia erigi adhortatur, ubi vera et sempiterna est beatitudo; ad quam nisi per fidem catholicae pacis, cooperante charitate Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mms itaque scriptura. u&eris ac nouites tamenti di¬
uinitus inspiratic. sicatolice. intellegitur. hoc insinuat
qui paterest. filius. quea patresit genitus. &edeo pater non
sit quifilius est: Sp̃s sc̃s nec pater sit. nec filius sed tantum
patris & filii sp̃s patri &filio &iã ipse quo ȩqualis & ad trini¬
tatis. ꝑtinens. unitatem: It hec trinitas. unus est ds̃ ex quo

Expanded text:
s itaque Scriptura Veteris ac Novi Testamenti divinitus inspirata, si catholice intelligitur, hoc insinuat qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est: Spiritus sanctus nec Pater sit, nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse coaequalis et ad Trinitatis pertinens unitatem. Et haec T
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nec adorent nectremat. qđ faciunt dominatio¬
nes & potestictes: Vtadorantes dominationes. ñ
laudent ułtremant. quod ficciunt angeli & potesta¬
tes: Autrursum trementes potestates. non laudeNT
uł adorent. quod ficciunt angeli &dominationes:
Sed quicquid desingulis dictũ est aequaliter deomnib:
sentiendum est: Cumenim scriptum sit: Beatiquia
Quidominationes & potestates habitare indomo

Expanded text:
Dei nec adorent nec tremant, quod faciunt dominatioDei nec adorent nec tremant, quod faciunt dominationes et potestates: vel quasi adorantes dominationes non laudent vel tremant, quod faciunt angeli et potestates: aut rursum trementes potestates non laudent vel adorent, quod faciunt angeli et dominationes: sed quidquid de singulis dictum est, aequaliter de omnibus sentiendum est; cum enim scriptum sit: Beati qui qui dominationes et potestates habitare in domo
Abbreviated transcription (Latin):
in&uuntur. Quiq: ͤarum potestate coerciti nor
pos sunt tantum nocere quantum cupiunt si he
in quã tam fortes tampotentes & tã &uende potestates
cum omni tremore diuine maiestati sesubdunt. & tantã
suidignitatẽ ad gratiã referunt conditoris. Quanto
magis homo quinon solum malignos sp̃s neubeis
uincatur. Verum &iã ipsos quoq uermiculos ꝑtimes¬
cit Timorem dĩ ante oculos semꝑ habere. Illum sem¬
⁊ &iam si ab aliquo timeatr tremere ac ꝑpaues¬
cere deb&. quod autem cȩlos dr̃ cum cȩlestibus uirtu¬
tibus maies tictem dĩpatris socia exultatione aclau¬
dibus celebrare. Itam telle gendumẽ: Quod om̃ĩs crea¬
turi. non uoce sed operae laud& dm̃. Qui a excrea¬
turis. consequenter creator intelligitur. Osingo¬
lis operibus atq effectibus dimagnificencia demons¬
tractur. Item quod angeli laudare dominationes
adorare. Tremere. potes tates dicuntur. Nonita
accipiendiu est. quasi laudantes angeli maiestatẽ

Expanded text:
metuuntur, quique earum potestate coerciti non metuuntur, quique earum potestate coerciti non possunt tantum nocere quantum cupiunt: si hae, inquam, tam fortes, tam potentes et tam metuendae potestates cum omni tremore divinae majestati se subdunt, et tantam sui dignitatem ad gratiam referunt conditoris: quanto magis homo qui non solum malignos spiritus ne ab eis vincatur, verum etiam ipsos quoque vermiculos pertimescit, timorem Dei ante oculos semper habere, illum semper, etiam si ab aliquo timeatur, tremere ac perpavescere debet! Quod autem coelos Deus cum coelestibus virtutibus majestatem Dei Patris socia exsultatione ac laudibus celebrare, ita intelligendum est quod omnis creatura non voce sed opere laudet Deum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur, et in singulis operibus atque effectibus Dei magnificentia demonstratur. Item quod angeli laudare, dominationes adorare, tremere potestates dicuntur, non ita accipiendum est quasi laudantes angeli majestatem
Abbreviated transcription (Latin):
mes cant. Iaticse semꝑ reuerentia diuine maiesta¬
n submnit tunt: Quanto magis homoputredo &
filus hominis uermis. Quic ut becctus iobait
quasi flos egreditur. & conteritur. & fugit uelut
um bric &num quã in eodem stitu ꝑman&
Omnis se humilitate proprio semꝑ deb& subdere
crecctori: Illum laudans semꝑ & semꝑ iustificans.
seuitupeans semꝑ & semꝑ accusans: Itsulli cȩlestis
patriȩ sp̃s. Quidominatio num uocabulum sorci¬
untur eoquod c&eris angelorum agmimbus do¬
minentur non sedesua dominatione extollunt:
sedmaiestatem proprii crecctoris reuerenter
adorant. Quanto magis homo aliis prelatus
hominibus nullatenus deb& inflari. sed humili
semper animo gitare. quia & suus & subdito¬
rum sibi dñs estinçȩlis : Sienim ut salmis taait.
Vniuersa uanitas omnis homo uiuens. quid suꝑbit
terra. &cinis: Etsi potestictes quȩ adicbulo & an¬
gelis eius. Quos becctus iob appella horribiles

Expanded text:
mescant, tota se semper reverentia divinae majestamescant, tota se semper reverentia divinae majestati submittunt, quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis, qui, ut beatus Job ait, quasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet, omni se humilitate proprio semper debet subdere creatori, illum laudans semper, et semper justificans: se vituperans semper, et semper accusans? Et si illi coelestis patriae spiritus qui dominationem vocabulum sortiuntur, eo quod caeteris angelorum agminibus dominentur, non se de sua dominatione extollunt, sed majestatem proprii creatoris reverenter adorant: quanto magis homo aliis praelatus hominibus nullatenus debet inflari, sed humili semper animo cogitare, quia et suus et subditorum sibi Dominus est in coelis! Si enim, ut Psalmista ait, universa vanitas omnis homo vivens, quid superbit terra et cinis? Et qui potestates quae a diabolo et angelis ejus, quos sanctus Job appellat horribiles,
Abbreviated transcription (Latin):
uini luminis inflam mantur. Angeli igitur scr qui post
lapsum di aboli & angelorum eius per seuerantia
& nebeatitudinis solidatisunt & tantum fir mi¬
tatis uigorum consequuti. Et nullo iam lapsu auer¬
si. Nulla suꝑbia cadentes sed firmiter indĩ amore
& contem platione manentes. nihil aliut. dulce habeã
nisi eũ aquo creatisunt. Qui&iam & locis & singu¬
lis hominibus prȩ sunt hi in quantam laudabiles
diuine maiestatis minis tri. Dequibus &iã dñs & sal¬
uator nr̃t meuangelio. ait. qđ semꝑ uideaent faciem
patris. protanta suidignitate non scipsos laudant
nec propriã gloriã quȩr̃. Sed maiestatem patris
cuius hȩc om̃a gratia ꝑceper̃: Hosergo & nos hon¬
nes in quantum possumus imitantes. non extolla¬
mur ꝓdonis gratiȩ dĩ. Sed potius ipsi ꝓdonis suis
laudes incessabiles referamus: Sienim illiqͥ urłaã
firmitate donatisunt. ut nullum omnino casum ꝑti¬

Expanded text:
vini luminis inflammantur. Angeli igitur sancti qui post vini luminis inflammantur. Angeli igitur sancti qui post lapsum diaboli et angelorum ejus perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt, et tantum firmitatis vigorem consecuti, ut nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes nihil aliud dulce habeant nisi eum a quo creati sunt, qui etiam et locis et singulis hominibus praesunt: hi, inquam, tam laudabiles divinae majestatis ministri, de quibus etiam Dominus et Salvator noster in Evangelio ait quod semper videant faciem Patris, pro tanta sui dignitate non se ipsos laudant, nec propriam gloriam quaerunt, sed majestatem Patris cujus haec omnia gratia perceperunt. Hos ergo et nos homines in quantum possumus imitantes non extoliamur pro donis gratiae Dei, sed potius ipsi pro donis suis laudes incessabiles referamus. Si enim illi qui tanta jam firmitate donati sunt, ut nullum omnino casum perti
Abbreviated transcription (Latin):
SERAPIHM. SOCIA EXULTATIONE CONCILEBRAN
Angeli greceuocantur: Latine uero nuntii inter¬
pretantur. ab eo qđ dñi uoluntatem hominib
nunciant: Angelorum autem uocabulum officii
nomenẽ nonnaturȩ: Semꝑenim sp̃s sunt: Sed tunc
solum modo uocantur angeli. cum mit tuntur:
Dominationes uerquidã cȩlestis patrie sp̃s ideo uocan¬
tur. quia c&eris angelorum inferioribus agmim¬
bus dominantur: Potestatessunt . quibus uirtu¬
tes aduersȩ subiec sunt Etinde potestatum nomi¬
ne nuncupantur. quia maligni sp̃seorum potes¬
ucte coercentur. netantum noceant. quantũ
cupiunt. Vrtites illiꝰ angeli dicuntur. perqͥs signa
& mracula in mundo fiunt: Propter qđ & uirtutes appel¬
lantur. Seraphim qq̃ similiter multitudo estange¬
lorum. Quid ex hebreo in latinum ardentes uł incẽdentes
inter pr&atur. Idcir co aut̃ ardentes uocantur. Qiua
inter eos & dm̃ a geliconsis tunt: Etideo quantoiu¬
cinius corã eo consis tunt. Tanto magis claritate di¬

Expanded text:
tem, etc., usque exsultatione concelebrant. Angeli Graece vocantur, Latine vero nuntii interpretantur ab eo quod Domini voluntatem hominibus nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae: semper enim spiritus sunt; sed tunc solummodo vocantur angeli cum mittuntur. Dominationes vero quidam coelestis patriae spiritus ideo vocantur, quia caeteris angelorum inferioribus agminibus dominantur. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Virtutes illi angeli dicuntur, per quos signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes appellantur. Seraphim quoque similiter est multitudo angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Idcirco autem ardentes vocantur, qui inter eos et Deum nulli angeli consistunt, et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate di
Abbreviated transcription (Latin):
tos quos quasi iuste uidebatur occidere ꝑde diss&
Nonenim primos parentes nros in para diso urde
ligno u&ito comederent terroribus conpulit.
sed fraudu lentis promissionibus ꝑsuasit:
Nonuim intulit. sed consilium dedit: Ac ꝑ hoc quic
suus te hominem possidebat. cuisese homospor¬
te subdiderat: Ds̃ igitur dĩfilius cũ informadĩ
eẽt. non racpina arbi tratus ẽ eẽ seequalem dõ.
Sedsemedipsum exinaniuit formã serui accipiens.

Expanded text:
tos quos quasi injuste videbatur occidere perderet; tos quos quasi injuste videbatur occidere perderet; non enim primos parentes nostros in paradiso ut de ligno vetito comederent terroribus compulit, sed fraudulentis promissionibus persuasit; non vim intulit, sed consilium dedit, ac per hoc quasi juste hominem possidebat, cui sese homo sponte subdiderat. Deus igitur Dei Filius cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetips
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus filius dĩ. dõpatri ȩqualiter sc̃s. ȩqua¬
liter omp̃s: equaliter & &ernus internos & illũ
factus est mediator. ꝑ ipsum & quic quid grane
celestis habemus accipimus. & ꝑ ipsum dõpatri
debeneficiis suis quȩ nobis ꝑfilium contulit gra¬
tias agere debemus: Sicut enim nhil a nob̶
habemus sic neq ꝑnos deccliquo gratias agerepossum:
Nimds̃ cumsit inscipso uistus &m mortalis. nos autẽ
in nobis ipsis iniusti atq mortales. nec ꝑiusticiã
suam poterat parcere ds̃ iniustis. nec ꝑ in mor¬
talitictẽ suã ullactenus subuenire mortalibus:
Ds̃ ergo dĩfilius. Vt misericor diter. redimer& quos
ius te siuell& punir& mortalitatẽ nr̃am in mor¬
tulis accepit. Vteẽt ubimortem nrtc̃m quã nos
in iusti iuste incurrimus. Inus tegustar&iustus
Acdiabolus cuius inuidia mors intracuit in orbem ter¬
ricrum unũ iustũ iniuste occider&. om̃s in ius¬

Expanded text:
unigenitus Filius Dei Deo Patri aequaliter sanctus, aequaunigenitus Filius Dei Deo Patri aequaliter sanctus, aequaliter omnipotens, aequaliter aeternus, inter nos et illum factus est mediator, per ipsum et quicquid gratiae coelestis habemus accipimus, et per ipsum Deo Patri de beneficiis suis quae nobis per Filium contulit gratias agere debemus; sicut enim nihil a nobis habemus, sic neque per nos de aliquo gratias agere possumus: nam Deus cum sit in seipso justus, et immortalis, nos autem in nobis ipsis injusti atque mortales, nec per justitiam suam poterat parcere Deus injustis, nec per immortalitatem suam ullatenus subvenire mortalibus. Deus ergo Dei Filius ut misericorditer redimeret quos juste si vellet puniret, mortalitatem nostram immortalis accepit, ut esset ubi mortem nostram quam nos injusti juste incurrimus, injuste gustaret justus, ac diabolus, cujus invidia mors intravit in orbem terrarum, unum justum injuste occideret, omnes injus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑcelosunt. Ad laudem nominis dñi sed & ap¬
gelos qq̃ om̃s inuitat. additq qui a ipsedixit & factic
sunt. ipseman dauit &creicta sunt: Liquido satis
ostendit ut cetera quȩ sub iunxit. ita &ã angelos
dĩ eẽ. creccturam atquȩ facturã: Etni sudem cõ¬
mutabilis creati fuissent. nequaquã corum
pars non modica ꝑsuperbiãs cecidissent: Que an¬
gelica ꝑdita dignitate. Diabolicam incurrer&
infelicitatem: Iam uero deominibus qđ &creio¬
ti & commutabiles sint quines cit non homosed
pecus est. Ds̃ ergo qui& inicio caruit. & finecarebit. nihil
recipiens uarium nihil abens occiduum omnium
creictor a nullo creactus. solus uere acsingulariter
est &ernus: huicigitur. dño scõ patriomni potenti.
a&ernodõ nos ꝑculpam primiparentis nr̃i n diger¬
tes infirmi & temporales effecti. nullas ꝑnos ipsos
uł laudes uł gratias agere preualemus. Sed qm̃

Expanded text:
quae super coelos sunt ad laudem nominis Domini, sed et anquae super coelos sunt ad laudem nominis Domini, sed et angelos quoque omnes invitat: additque, Quia ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt; liquido satis ostendit ut caetera quae subjunxit, ita etiam angelos Dei esse creaturam atque facturam, et nisi iidem commutabiles creati fuissent, nequaquam eorum pars non modica per superbiam cecidisset, quae angelica praedita dignitate diabolicam in curreret infelicitatem. Jam vero de omnibus quod et creati, et commutabiles sint, qui nescit, non homo, sed pecus est. Deus ergo qui et initio caruit et fine carebit, nihil recipiens varium, nihil habens occiduum, omnium creator a nullo creatus, solus vere ac singulariter est aeternus. Huic igitur Domino sancto Patri omnipotenti, aeterno Deo, non per culpam primi parentis etiam indigentes, infirmi et temporales effecti, nullas per nos ipsos vel laudes vel gratias agere valemus: sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Namque homines in patres suorum. ẽẽ ualeent filio¬
ru necessario prius filiisum patsam suorum:
xnihilo potuit crere om̃a cumipso ual& sine
lcbore aliquo gubernare uerum &iã filiunsibi
coeerram nater ipse aontim non cuã filuis expropria
sbstinea pout sineimminutione uł mutabn¬
luacte aliqua generare. Ipsc est enum dĩ &sparer
diimulti: Dequibus inpsalmo scriptum est: Ds̃ deorũ
gelidii. sunt &iã & scĩ homines du: Sed dii nomine.
nonnatura. Non&ernitate. sed gratia: Nam &¬
num eẽ non potest. quod com mutabile factumest:
Siaut̃ scĩ angeli adõ creacti nonessent. nullatenus
diceremus benedicite om̃a opera dñi dño & statim
subiun geremus. Benedicite angeli dni dño: Quoden ĩ
adõ creatum non ẽ consequenter &iã opus dĩnor
est: Item cum proph&a non solum uirtutes solem
& lunã. stellas om̃s &lumen cȩlos celorũ & aquas

Expanded text:
namque homines ut patres suorum esse valeant filionamque homines ut patres suorum esse valeant filiorum, necessario prius filii sunt patrum suorum. r Filium omnia ex nihilo potuit creare, omnia cum ipso valet sine labore aliquo gubernare, verum etiam Filium sibi coaeternum Pater ipse tantum, non etiam Filius ex propria substantia potuit sine imminutione vel mutabilitate aliqua generare: ipse est enim Deus, et Pat, sicut ait Apostolus, dii multi, de quibus in psalmo scriptum est: Deus deorum geli Domini, sunt etiam et sancti homines dii, sed dii nomine nominantur, non aeternitate, sed gratia; nam aeternum esse non potest quod commutabile factum est. Si autem sancti angeli a Deo creati non essent, nullatenus diceremus, Benedicite, omnia opera Domini Domino, et statim subjungeremus: Benedicite, angeli Domini, Domino: quod enim a Deo creatum non est, consequenter etiam opus Dei non est: item cum propheta non solum virtutes, solem et lunam, stellas omnes, et lumen, coelos coelorum, aquas
Abbreviated transcription (Latin):
sit. non ex suꝑflua uerbositate rep&itur. sedex
matis ueneratione totiens proclamatur: Siqui¬
dominus hominẽ seruum habens. seꝑ indig& famu¬
latu: Ille autẽ solus dñs sc̃s est. cui proph&a humiliter
non eges: homo ergo dñs. seruiindigens seruitute
domi nus eẽ pote siquia seruũ hab& ds̃ ẽẽ non potest
quia indig& seruo: Osautem dñs. nullius indigens ses¬
uitute. & dñs est qui a sicut psalmis tac ait om̃a seruiuñei
&ds̃ est quia nullius indig& famulictu: Vnde &iã &dñs¬
sc̃s uocatur. Sicut enim uas adño consa ͤricti & pa¬
nes proposiciones & sacerdo talia uestimenta. &
sacrificiorum carnes. In u&eri testamento scãdicun¬
tur eoquod aneminȩ contrectari ułcommdi uł in¬
dui debeent nisi asolis quibus exdĩlege concessũ es
c&eris uero omnibus omrimodis separentur:
Vi prer illum nullus eẽ pater omp̃s cognos entur

Expanded text:
sit, non ex superflua verbositate repetitur, sed ex sit, non ex superflua verbositate repetitur, sed ex magna ejus veneratione totiens proclamatur: si quidominus hominem servum habens servi semper indiget famulatu: ille autem solus Dominus sanctus est, cui Propheta humiliter onorum meorum non eges. Homo ergo dominus servi indigens servitute, dominus esse potest, quia servum habet, Deus esse non potest, quia indiget servo. Deus autem Dominus nullius indigens servitute, et Dominus est, quia, sicut Psalmista ait, omnia serviunt ei; Deus est, quia nullius indiget famulatu: unde etiam catur. Sicut enim vasa Domino consecrata, et panes propositionis, et sacerdotalia vestimenta, et sacrificiorum carnes in Veteri Testamento sancta dicuntur, eo quod a nemine contrectari, vel comedi, vel indui debeant, nisi a solis quibus ex Dei lege concessum est, a ceteris vero omnibus omnimodis separentur: , ut praeter illum nullus esse Pater omnipotens cognoscatur:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. ułindicit. Quantas sentiendo pocius acuiden¬
do quam legendo taminse quam in aliis unusquisq
cognosert: Vtergo ab hac miserrima infelicitate
adillic̃ bcictis simã felicitatem attingere ualeamus
dignum corum dc̃ &iustum ẽ : Equũ nob & salutarẽ.
dõ & patrinostro semꝑ &ubiq: gractias ageste
Semꝑ utneq: deaduersis murmuremus. neq depros¬
peris insuꝑbiã erigamur. Sed& aduersa nobis
exdebito peccatorum nr̃orum uenire & prospera
ex diuina dignatione & miseri cordia prouenire cognos¬
centes & depaternis flagellis dĩ ut nobis ꝓficiam ad salu¬
tem. & degraturta bonitate eius ne nobis proficiat
ad ruinam. ei semꝑ mansu&i atq: humiles indesinen¬
tes gratias referamus: Vtimpleatur in nobis qđ pro¬
ph&i ait Benedicã dño inomni tempore. semper
laus incremeo: Tunc deniq fi & uit ubiq idẽ inomni
loco Id ipsum faciarius. Neque uero iullo mundi

Expanded text:
invenit vel incidit, quantas sentiendo potius ac videninvenit vel incidit, quantas sentiendo potius ac videndo, quam legendo, tam in se quam in aliis unusquisque cognoscit. Ut ergo ab hac miserrima infelicitate ad illam beatissimam felicitatem attingere valeamus, dignum coram Deo et justum est, aequum nobis et salutare est, Deo et Patri nostro semper et ubique gratias agere: semper, ut neque de adversis murmuremus, neque de prosperis in superbiam erigamur, sed et adversa nobis ex debito peccatorum nostrorum venire, et prospera ex divina dignatione et misericordia provenire cognoscentes; et de paternis flagellis Deus ut nobis proficiant ad salutem. Et de gratuita bonitate ejus ne nobis proficiant ad ruinam, et semper mansueti atque humiles indesinenter gratias referamus, ut impleatur in nobis quod Propheta ait, Benedicam Domino in omni tempore, semper laus ejus in ore meo. Tunc denique fiet ut et ubique, id est in omni loco, id ipsum faciamus. Neque vero in illo mundi
Abbreviated transcription (Latin):
dic tum est dõ laudes & gratias agimus. Ipsi quidẽ
hoc & exnaturȩ debito & exnecessi tate nr̃ae silutis
exsoluimus. Sed illi quinullo indig&. nihil profici¬
mus. Nobis aut̃ si hoc neglegimus inquantũ deficiam:
In primi parentis nr̃is lapsu. quicumq uoluerit poterit
pensare: Illenam que. adim aginem & similitud.¬
nem dĩ conditus ad ȩqualitaetem & soci&atem ange¬
lorum quandoq: ꝑducendus. aduisionem & lau¬
dem conditoris propriis ubleuandus. paradisi cul¬
tor. omnium &piscium maris. & uolatilium celi
& bestiarum uni uerseque terrȩ dominator. pec¬
cito carens iusticia ab undans. ubi primum ꝑsuꝑ¬
biã depricuatus. non solum suo in gratus extrat
crecctori: Verum &iã dõsimilis imniods̃ fiericon¬
cupiuit. non modo ad illa futurtm sui felicitiotẽ
non artigit. sed & quam tenebat amisit. &miserias
mortulitatis & fracgilitictis. & calamitatis tantis

Expanded text:
dictum est, Deo laudes et gratias agimus, ipsi quidem dictum est, Deo laudes et gratias agimus, ipsi quidem hoc et ex naturae debito et ex necessitate nostrae salutis exsolvimus, sed illi qui in nullo indiget nihil proficimus. Nobis autem si hoc negligimus in quantum deficiamus, in primi parentis nostri lapsu, quicumque voluerit poterit perpensare: ille namque ad imaginem et similitudinem Dei conditus, ad aequalitatem et societatem angelorum quandoque perducendus, ad visionem et laudem conditoris proprii sublevandus, paradisi cultor, omnium et piscium maris, et volatilium coeli et bestiarum, universaeque terrae dominator, peccata cavens, justitia abundans ubi primum per superbiam depravatus non solum suo ingratus exstitit creatori, verum etiam Deo similis, immo Deus fieri concupivit, non modo ad illam futuram sui felicitatem non attigit, sed et quam tenebat amisit, et miserias mortalitatis et fragilitatis et calamitatis tantas
Abbreviated transcription (Latin):
des & gractgdo arab redditȩ non dõ. sed nobis ꝓficiuNt¬
I deo in hac tantie supplicatione subiungitur Equũ & salũ¬
tare. Namequus est. scđm naturam. iustus. Dictus
abȩ qualitic tenature. Condidit aut̃ ds̃ hominem nulla
pracuitaete puersum. sed omni boniticte rectum &
equũ. A dimaginem scilic& acsimili tũ dinem suã u¬
tinitus. creatoremsuum sinefine lauda r& : ꝓ quũ es
ergo. Vtsiuolumus seđm nicturã nr̃m iustieẽ. Ilud
semꝑ ad qđ creicti simus ficcere stude amus: Idest
&in presentiditic seđm equalitatem naturȩ nr̃e uiuen¬
tes. crecctori nr̃o debeneficuis suis incessabiles gratias
referac mus. atque ut in futura idipsum insessabili¬
ter fuciamus. ex toto semꝑ affectu desideremus
Hocenim intantum nobis salutare est Vtaliter sa ĩ¬
uifieri nullatenus ualeamus: Quia igtur equũ esit
debemus hoc exnaturȩ debito ꝓprio crecctori
Quia uero salutareest. necessarium &iã sine dubio
nobis est ad &nã salutem: Quotiens ergo ut supra

Expanded text:
des et gratiae Deo a nobis redditae, non Deo sed nobis proficiuntideo in hac tanta supplicatione subjungitur, Aequum et salutare, nam aequus est secundum naturam, justus dictus ab aequalitate naturae. Condidit autem Deus hominem nulla pravitate perversum, sed omni bonitate rectum et aequum, ad imaginem scilicet ac similitudinem suam, utitutus, creatorem suum sine fine laudaret. Aequum est ergo ut si volumus secundum naturam nostram justi esse, illud semper ad quod creati sumus facere studeamus, id est et in praesenti vita secundum aequalitatem naturae nostrae viventes, creatori nostro de beneficiis suis incessabiles gratias referamus, atque ut in futura id ipsum incessabiliter faciamus, et toto semper affectu desideremus: hoc enim in tantum nobis salutare est, ut aliter salvi fieri nullatenus valeamus. Quia igitur aequum est, debemus hoc ex naturae debito proprio creatori: quia vero salutare est, necessarium etiam sine dubio nobis est ad aeternam salutem. Quotiens ergo, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
&ius tũ est ȩquũ & salutare. nos semꝑ &ubiq: dñoscõ
creenim illedñs noster ẽ quinos non cor ruptibili¬
bus auro & argento sed pretioso sanguine suo deser¬
uitute diaboli &uana nrãc conuersatione redemit :
De quo &iã pretio becctus paulus apł ait. It nonestis
ur̃i ensti enim estis preciomagno: Igitur non sum
nr̃i sed sumus seruieius quinos emiͣ pr&om agno

Expanded text:
et justum est, aequum et salutare, nos semper et ubique Domino et justum est, aequum et salutare, nos semper et ubique Domino re enim ille Dominus noster est qui nos non corruptibilibus auro et argento, sed pretioso sanguine suo de servitute diaboli, et vana nostra conversatione redemit, de quo etiam pretio beatus Paulus apostolus ait: Et non estis vestri, empti enim estis pretio magno. Igitur non sumus nostri, sed sumus servi ejus, qui nos emit pretio magno