comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum&: ꝑ solem  ost̃ predicacionem euangelii : Plunã¬
ost ecclesiã.⁊ ꝑstellas : ost scĩ siue predicato res:¬
Uirtutes caelorum cõmouebuntur: hoc est agmina
angelorum adiudicandum : Appar& sigũ incȩlo
idẽ crux xp̃i : Per turbam : ostđ sonitum angelorũ
Erunt duo inagro : idẽ in predicatione euangelu:
Vnus ad sumitur : id et ad sumitur : qui conpl& predi¬
iustitiae : in mola in mundo: Duomolentes: id est
& desia catholica & here thicorum
imile est regnum cȩloꝵ d&en uirginibus accipientes
lampadas suar : ostđ in resurrectionem corporasua
Virgine sunt : eo quod xp̃m pon negauerunt : quin¬
que prudentes : ostđ eo quod ꝓpter senum cȩlorum
laboraueunt : quinq: aũ fatuȩ: ost quiꝓ reu bucio
ne humanum laudis garunt : Dormitare est
ante morte languescere : Dormire uero : in morte
quiescere est : In medianote : idẽ inerore
siue in securita te neglegetes : Nescio uos : idẽ
nesci opera ur̃a bona : Nomo quidam paege ꝓfi

Expanded text:
angelii, per lunam, Ecclesiam, per stellas sancti sive praedicatoresVirtutes coelorum commovebuntur, hoc est agmina angelorum ad judicandum apparet, signum in coelo, id est crux Christi, per tubam ostendit sonitum angelorum. Erunt duo in agro, id est in praedicationem Evangelii: unus adsumetur, id est, qui complet praedimola, in mundo, duo molentes, id est, in Ecclesia catholica et haereticorum. Simile est regnum coelorum decem virginibus, accipientes lampades suas. Id est, in resurrectione corpora sua. Virgines sunt eo quod Christum non negaverunt: quinque prudentes, eo quod propter regnum Dei laborne humanae laudis gesserunt: dormitare, est ante mortem languescere, dormire vero, in morte quiescere est, media nocte, id est, in errore sive in securitate negligentes. Nescio vos, id est nescio opera
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ congegatiõ fidelium : & hinicur: idẽgeitilis
& pupli canus : Idẽ qui puplice p&cat: nomma eorũ.¬
sit tibi in odio s&operaeorum : Siduo conseisint idẽ
caro & anima : Sicaro conseseit animȩ que p&it.
pasiden accipit : Simile ẽ regnum caeloꝵ homini
regi qui uoluit ratione ponae cum seuis suis : Quide¬
b& decen milia taleta : idest qui multum peccat indm̃¬

Expanded text:
id est, congregationi fidelium; ethnicus, id est, gentilis, id est, congregationi fidelium; ethnicus, id est, gentilis, et publicanus est, qui publice psit tibi in odio, sed opera eorum. Si duo consenserint, id est caro et anima: Si caro consenserit animae: qui petit, per fidem accepit. Simile est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Qui debet decim millia tale
Abbreviated transcription (Latin):
hinc : hoẽ deiudeis adgentes : Vad eadmare : Idead gen¬
tes: Mitteamum : Ioẽ uerbum prredi cacionis.
piscis qui primis ascendit inamum : ost cornelium : Inore
eius inuenies staterem : bo ẽ confessionem fidei unitatem :¬
& prote excusacionem ⁊ Paruulus intrat in regnocelor :
ioẽ non a& ate paruulus : sedmente purus :Vndeait
a postulos : stote paruoliinma licia : quis candalita uerit
unum ex his : Io ẽ siue in iuria corpora lis siuein aduersione
fidei. Suspenda turmola : ⁊dest cura siue circuitur
huus saxculi : Incolloqus idẽ in labore saxculi : Dano¬
gtotur inmare : idẽ insałm : Manustua : idẽ pares
tuus : pes: idẽ ministo : Oculus : idẽ epis cobustuus
aut sacerđ seudoctor & senior necontan natis unũ
consistunt incaelestibus : Sip& cauerit frae
tuus uade & corripe eum intete & ipsum solum¬
Vt de tectio p&cati non
p& cato non nas catur:

Expanded text:
hinc, de Judaeis ad gentes: Vade ad mare, id est, ad genhinc, de Judaeis ad gentes: Vade ad mare, id est, ad gentes. Mitte hamum, id est, verbum praedicationis. Piscis qui primum ascendit in alium, ostendit cornemium: in ore ejus invenies staterem, id est, confessionem fidei, humanitatem ee, fidem, et pro te, excusationem. Parvulus intrat in regnum coelorum, id est, non aetate parvus, sed mente purus: unde ait Apostolus, Estote parvuli in malitia. Qui scandalizaverit unum ex his, id est, sive injuria corporali, sive in adversione fidei. Suspendatur mola, id est, cura, sive circuitus hujus saeculi: in collo ejus, in labore saeculi: dimergatur in mare, id est in saeculum. Manus tua, id est, parens tuus: pedes, id est, minister: oculus, id est, episcopus tuus, aut sacerdos, seu doctor et senior. Nec contemnatis unum consistunt in coelestibus. Si peccaverit frater tuus, corripe eum inter te et ipsum: ut detectio peccati non  non nascatur;
Abbreviated transcription (Latin):
laminseptimo : ostꝰ postsex adates mundi : septima ꝗ requi¬
es intellegitur. P&rum : & ia cobũ : & iobannam : hic
ostꝰ totamecdesiam. : Duc̃ illis in montem : Ioẽ in regnũdĩ¬
u& ustestamentũ : splenduit in nouum : Vestimenta alba
sicut nix : ioẽ congregacio omniũ fidelium : ꝑ mor sen:
ost lit tenim legis : Phȩliam : ordinem proph&arum ⁊¬
Xp̃scum discipulis: ost nouum testa mentum : Nubest& i
ioẽ ligislitenr. ⁊ Nubes candida : hoẽ p̃dicacio euanglii:
Nubes pluuiales : Ioẽ predicacioa postolor̃ qui faciebant
fructum penitentiȩ. postas censionem xp̃i : Cũuenis s&
ad turbas : Idẽ cumdescendiss& admundũ ⁊ Homogenib:
prouolutus : ost ordinem proph&arũ : Quirogabat prose :
quasi pro ecclesia : Filiuseius lunati cus: ost populum
gentium adonintes idola : Cad & in ignem : dẽ incupi¬
ditatem: Crebro inaquã : Itẽ in luxoriam ⁊ Trenssiit

Expanded text:
Jam in septimo ostendit, aetates mundi, septima quae requiJam in septimo ostendit, aetates mundi, septima quae requies intelligitur: Petrum, Jacobum et Joannem, hic ostendit totam Ecclesiam, ducit illos in montem, id vetus Testamentum splenduit in Novum. Vestimenta alba sicut nix, id est, congregatio omnium fidelium. Per Moysen ostendit litteram Legis: per Eliam, ordinem prophetarum. Christus cum discipulis ostendit novum Testamentum. Nubes tetra, id est, Legis littera. Nubes candida, id est, praedicatio Evangelii. Nubes pluvialis, id est, praedicatio apostolorum, qui faciebant fructum poenitentiae, post ascensionem Christi. Cum venisset ad turbas, id est, cum descendisset in mundum. Homo genibus provolutus, ostendit ordinem prophetarum, qui rogabat pro se, quasi Ecclesia: filius ejus lunaticus, ostendit populum gentium, adorantes idola. Cadit in ignem, id est, in cupiditatem: crebro in aquam, id est, in luxuriam. Transi
Abbreviated transcription (Latin):
serenum : Idẽ resurreccioxp̃i. ⁊ Cȩlum rubicundum :
Tempestas rutilans: signif᷑ ꝑ secucionẽ : Cau&e a fermento
faris eorum : Idẽ ad oetrinaeorum: somon : Ioẽ obediens
Caro & sanguis non reuelauit tibi : Idẽ pater : & mates non
ostendit tibi : Posteinferi : sunt peccata hominum : Cla¬
ues regniclorum : Io ẽ potestas ligandi ad quesoluendi
Idẽ perpenitentiam aperiantur : Multaspacia seniorib:
& scribis. H aec dicens ihs̃ ost passionem. Oresurrecei¬
onem ⁊ Dic̃ ad p&rum : uade postine : ost ipsum crucifix¬
um post se ⁊ Abnegat seme t ipsum : loẽ contemnat uolun¬
tatemcarnis: Quiamat uolunta tempro priam : animã
ꝑdit : Anima : hic prouo iuntate ponitur: Quiꝑdit
animam inuenit eã ⁊Duobus modis animã ꝑ dithomo
ꝑmasti rium : & ab negacionem corporis. : Inueniteam : Idẽ
in regnũ dĩ. : Cummutacionemdat proanima sua : qui¬
carnem suamcruciat : &animami nutrit: Postsexdies

Expanded text:
serenum, id est, resurrectio Christi: coelum rubicundum, eserenum, id est, resurrectio Christi: coelum rubicundum, empestas rutilans significat persecutionem. Cavete a fermento Pharisaeorum, id est, a doctrina eorum. Simon, id est, obedienscaro et sanguis non revelavit tibi, id est, pater et mater non ostendit tibi. Portae inferni sunt peccata hominum: claves regni coelorum, potestas est ligandi et solvendi, id est, per poenitentiam aperientur. Multa pati a senioribus et scribis, haec dicens Jesus ostendit passionem et resurrectionem. Dicit ad Petrum, Vade post me, ostendit ipsum crucifixum. Post me abneget semetipsum, id est, contemnat voluptatem carnis. Qui amat, voluptatem, propriam animam perdit: anima hic, pro voluptate ponitur: qui perdit animam suam, inveniet eam. Duobus modis animam perdit homo, per martyrium, et abnegationem corporis: inveniet eam, id est, in regnum Dei: commutacarnem suam cruciat et animam nutrit. Post sex dies.
Abbreviated transcription (Latin):
Venerunt internrm genesar : Ioẽ deiudeos ad gentes
Obtulerunt .ei. malehabentes : Ioẽ idolis seruientes :
Mulier cananea : ost̃ primitiuã edesiã: filia eius ade¬
monio uexata. Idẽ ecclesia gentium abidolis corrupta :
Sanatet ẽ puella exilla ori : ost᷑ conuersionemgentiũ
ex illa ora qui axp̃o credider̃. ⁊ Non summissus nisi ado¬
ues quiperierunt domus irł : ost corporiliter auideos
Aliter quia omnes credens indm̃ isrł uocabitur ⁊ Sume¬
repanem : Ioẽ doctrinam : filiorum: idẽ iudeorũ : Da¬
recanibus : Idẽ gentibs. : Catelliȩdunt : Idẽ gentes.⁊
Accipiunt demicis : Idẽ demino ribus mandatis. : Miseri¬
orturbe : ost qui ads̃ totus misericors ẽ : Triduum
ꝑdurant mecum : ostꝰ fidem trinitatis : Non habent
quid manducent : Ioẽ non habent uerbum pnaedicit¬
cionis: Nolo eos dimitere ieiunos. Nedificiant in uia :
aucos pisces ost or dinem proph& arum : uel sacerdo¬
tum Suꝑ terium discumbens : ost pecfecciores. lam

Expanded text:
venerunt in terram Genesar, id est de Judaeis ad gentes, obtulerunt ei male habentes, id est idolis servientes. Mulier Chananaea: ostendit primitivam Ecclesiam, filia ejus a daemonia vexata, id est Ecclesia gentium, ab idolis corrupta, sanata est puella ex illa hora, ostendit conversionem gentium, ex illa hora qua Christo crediderunt: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel, ostendit corporaliter ad Judaeos; aliter, quia omnes credentes in Deum Israel vocantur. Sumere panem, id est, doctrinam; filiorum, id est, Judaeorum; dari canibus, id est, gentibus. Catelli edunt, id est, gentes; accipiunt de micis, id est, de minoribus mandatis. Misereor turbae: ostendit quia Deus totus misericors est; triduum perdurant mecum, ostendit fidem Trinitatis; non habent quid manducent, id est, non habent verbum praedicationis; Nolo eos dimittere jejunos, ne deficiant in via, paucos pisces ostendit ordinem prophetarum, vel sacerdotum. Super terram discumbens, ostendit perfectiores jam
Abbreviated transcription (Latin):
dies iudicii : Sicde p&ro & latrone : sic deinfame : & seni¬
ore : Pater familias condux̃ opentrios inuine am suam
Patremquendix̃ ÷ xp̃sẽ : Primamane : ost inicium mundi :
opeurrius : cultores mandatorum dĩ ⁊ uinea : ioẽ ecdesia:
uid: .xxi out̃ uenit populus gentiũ : Aliomodo : prima
hom : Id ẽ infantia : Testia honi : Io ẽ aduliscentia sexta :¬
iuuentus . Nona : senectus : lindecima : de crepita : a&as. ⁊¬
Quacumque hont conuersus ingemuit homo ex toto corde¬
adernan : sero factum : hẽ fine mundi ⁊ Procunator
uineae : xp̃s: Quimur mora uer̃ : iudȩ sunt : Dicentes
postauimus pondus diȩi ÷ io ẽpostantes. legem & proph&as :
ceci : signs̃ udeos: & gentes ⁊ Sedentes secusuiã : Ioẽ

Expanded text:
issimi. Sic de Petro et latrone: sic de infante et seniore: Pater familias conduxit operarios in vineam suam, pater Christus est: prima mane, ostendit initium mundi: operarios, cultores mandatorum Dei: vinea, id est Ecclesia: vid: undecima hora venit populus gentium. Alio modo, prima hora, id est, infantia: secunda hora adolescentia: sexta juventus: nona senectus: undecima decrepita aetas. Quacumque hora conversus ingemuerit homo ex toto corSero factum, id est, fine mundi. Procurator vineae, Christus; qui murmuraverunt Judaei sunt, dicentes Portavimus pondus diei, id est, portantes legem et prophetas. caeci significant Judaeos et gentes; sedentes secus viam, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur homo: Idẽ quidic̃ bonum bene: Penitencia magite.
a reliqr malũ : male: sanguis eius suꝑ nos: bonũ male:
ubidiciur . decoeco : Tudis cipulus illius sis : malus bene :
ubia postolos ait. Tadidihuius modi hominemininteritũ
sitane ut sp̃s saluus fiat: Ves pere autem facto : solus
er tibis is : ost̃ finemmundi quia solus uenit redemere
humanumgenus: Nauis in mediomari : Idẽ ecclesia in
mediomundo : Iactabatur fluctibus : Io ẽꝑ secucionis pa¬
ciebatur : Ventus conturrius : itẽdiabolus: Quasta
uigilia noctis uenitibũs : ost inquastalege : Idẽ euangeli:
Ambulans iłs. supurmare : Ioẽ calcans a marituidinis scħ.
Ambulauit p&rus suꝑaquas : Ioẽ super a maritudines
siuec alcans uicia peccetorum. P& romer gente in mare
io ẽ. dubiȩ tatem fidei : si comnes quidubitant in fide :
mergitur inpeccatõ : Extendit manũ ihũ. ad p̃hen¬
dit ẽu : Idẽ dedit ei adiutorium fidei : Haecs iiilegis

Expanded text:
tur, id est, bonum, bene, poenitentiam agite, et reliqua; malum male, sanguis ejus super nos; bonum male, ubi dicitur de caeco, tu solus discipulus ejus es? malus bene, ubi Apostolus ait, tradidi hujusmodi hominem in interitum Satanae, ut spiritus salvus fiat. Vespere autem facto, solus erat, ostendit finem mundi. Solus venit redimere humanum genus. Navis in medio mare: id est, Ecclesia in medio mundi: jactabatur fluctibus, id est, persecutiones patiebatur; ventus contrarius, id est, diabolus; quarta vigilia noctis venit Jesus, ostendit in quarta lege, id est, Evangelii. Ambulans Jesus super mare, id est, calcans amaritudines saeculi; ambulavit Petrus super aquas, super amaritudines, sive calcans vitia peccatorum. Petro mergente in mare, id est, dubietate fidei; sic omnis qui dubitat in fide, mergit in peccatum. Extendit manum Jesus, apprehendit eum, id est, dedit ei adjutorium fidei. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
me selquid ut nondes eat matrem : idẽ sinagogã : Ad¬
Tunc coniungit se heresem in uno scelere : Quattuor
animȩ peeunt : idest qui dimit tit uxoremsuam. ex¬
tra rationem : & qui dimissam ducit : Dificile diuir
intrauit : & reliqua : De hirdicit : qui sub auaritia
possedent : forame acur posterula : hierus alẽdici¬
tur : Alium modo foramei acur : confersio fidei
uel penitatia Diuites: iudei dicuntur : Came¬
lus : populos gentium: Tecium modo foramen
Acus: osteiđ passionen xp̃i : Camelus

Expanded text:
men relinquit, ut non deserat: matrem, id est, synagogam. Adtunc conjungit se haeresi in uno scelere. Quatuor animae pereunt, id est, qui dimittit uxorem suam extra rationem, et qui dimissam ducit. Difficile dives intrabit, et reliqua: de his dicit qui sub avaritia possident; foramen acus, posterula Jerusalem dicitur. Alio modo foramen acus, confessio fidei, vel poenitentialus populus gentium: tertio modo foramen acus, ostendit passionem Christi, camelus
Abbreviated transcription (Latin):
nes : Ioẽ sacer dotum & proph& arum : siued uoliby losuȩ
Turbadiscumbebat suꝑ fenum : Ioẽ suꝑ arida corda : siue
suꝑuicia discum bebat : Qacceptis panis intuens incelũ :
hostiariam legis exp̃sit inspiritalem sensum & apparuit
intellectus.: Benedix̃ : Ioẽ multiplicauit . Duo decm
Proquacausa noncupantur mulieres & paruolisicut &iuri:
quia paruoli nonualent repugnare contr uiciasua ⁊ sic
&mulier : quia in perfectus sexus ẽ : Ius sit ascenderem
nauicula : idẽ inecdesia. Preceder& ian fr&um : Ioẽ deiu

Expanded text:
nes, id est, sacerdotum et prophetarum, sive duo libri Josuae. nes, id est, sacerdotum et prophetarum, sive duo libri Josuae. Turba discumbebat super fenum, id est, super arida corda, sive super vitia discumbebat. Et acceptis panibus, intuens in coelum, historiam legis expressit in spiritalem sensum, et apparuit intellectus; benedixit, id est, multiplicavit. Duodecim olos, pro qua causa non computantur mulieres et parvuli sicut viri, quia parvuli non valent repugnare contra vitia sua; sic et mulieres, quia imperfectus sexus est. Jussit ascendere in naviculam, id
Abbreviated transcription (Latin):
Exomnigenere piscium congregati : Idẽ omnigenus humanũ
audit uerbum dĩ : Secus litus : Ioẽ propefinemundi :
paterfamilias : xp̃s ẽ ⁊ scribe & doctores : a postoli sunt. Vie¬
nit in patriam suam : dẽ auideos : T& harcha : Ioẽ quasta
pars. regni ⁊ Alligauit io hannem & misit incarcerem : ost̃
terminum legis littere : Hero diadis : signif̃ sina gagam:
Puelles altauit in conuiuio: ostendit gentes saltantes anteidola :
Capudiohannis indisco : ost corpus xp̃ĩ suꝑaltare : capudillius :¬
in corda fidelium : Datum ẽ puelle : Idẽ ecclesiam: & gen¬
tibus : Adtulit matrisuae : ostendit conuersionem iudȩ
infuturs¬
orumsutu Secuti sunt pedes tres : ost on conpecunis aut¬
aequis : sed cumpro priolabore deb& homo sequidm̃ : Cuia¬
uit infirmum : Ioẽ abluit apeccatis & abidolis : Ouriam
p̃terit : Ioẽ lit terȩlegis : Quinquepanes : Io ẽ quinqueli¬
brimorsi : Duos pisces Ioẽ duotestamenta siueduo ordi¬

Expanded text:
ex omni genere piscium congreganti, id est omne genus humanum; audit verbum Dei secus littus, id est prope fine mundi, pater familias, Christus est, Scribae doctores apostoli sunt, venit in patriam suam, id est ad Judaeos. Thetrarcha, id est inita pars regni. Alligavit Joannem et misit in carcerem: ostendit terminum legis veterae: Herodiades significat sinagogam, puella saltavit in convivio, ostendit gentes saltantes ante idolam, caput Joannis in disco significat corpus Christi in altare, caput illius in corde fidelium, datum est puellae, id est Ecclesiae ex gentibus, attulit matri suae, ostendit conversionem Judaeorum, in futurum, secutae ostendit pedestres, ostendit non cum pecuniis anteguis, sed cum proprio labore debet homo sequi Deum: curavit infirmos, id est abluit peccatis et ab idolis: hora jam praeteriit, id est littera legis, quinque panes, id est quinque libri Moysi, duo pisces, id est duo testamenta, sive duo ordi
Abbreviated transcription (Latin):
& relqr : Hic caucionem cumdõ facimus si dimit timi¬
ni: dimittitur nobis ⁊ &ne nos inducas intemptaci¬
onem : Sicut seduxisti homines indiluuio : uel illos
in sodoma: uel fartoneminmare : siue intemptationẽ
diabuli : aut hominũ insidias ⁊ sed liberxnos amalo :¬

Expanded text:
et reliqua: hic cautionem cum Deo facimus: si dimittemiet reliqua: hic cautionem cum Deo facimus: si dimittemini, dimittetur vobis. Et ne nos inducas in tentationem. Sicut seduxisti homines in diluvio, vel illos in Sodoma, vel Pharaonem in mare, sive in tentatione diaboli, aut hominum insidias. Sed libera nos a malo
Abbreviated transcription (Latin):
Imperator : & mendicus dic̃ dñs & seruus simuldicũs
Paternoster ergo quiunum patremhabent: frittress̃
Ioẽ non de dign&sur dñs seruum suum futremhabere :
quem dñs xp̃s fraetremuoluit ẽẽ : & sic faciamus ut he¬
redes. patripossimus ẽẽ ⁊ Namlex humana : heredi¬
⁊arefac̃ filius ⁊ Sc̃ific &ur nomentuũ ⁊ hic rogitmus
ut in nobis scĩfic&ur : Iẽ in operibus nr̃is. Nameius
nomen semꝑ scm̃ ẽ : Ueniat regnum tuum : Idẽ
sicut optant : filiregnumꝰ patribus eor̃.: Ha& nosoni¬
mus ut illeregnat in nobis & non diabulus. : Ille :¬
& non peccatum siueeclesia : siue euangeliũ i fiat
tur : ha & nos ⁊ uel sicut in animabus : Ita & incor¬
pore : Ued sicut xp̃iani : haher& ici ⁊ sicut ecclesi:
htasinagoga : sicut iustia : ha peccata conuestunt uit in¬
illis fiat uolunta stua : Panemnrm cotidianum : idẽ
possimus recipere. ad remedium ⁊ Ꝙ demit te nobis

Expanded text:
imperator, et mendicus: dicit Dominus, et servus, simul dicunt imperator, et mendicus: dicit Dominus, et servus, simul dicunt Pater noster, ergo qui unum patrem habent, fratres sunt: ideo non dedignetur Dominus servum suum fratrem habere, quem Dominus Christus frater voluit esse, et sic faciamus, ut haeredes patri possimus esse, nam et lex humana, haereditare facit filios. Sanctificetur nomen tuum: hic rogamus, ut in nobis sanctificetur, id est in operibus nostris; nam ejus nomen semper sanctum est, Veniat regnum tuum, id est sicut optant filii regnum patri suo, et ita et nos oramus, ut ille regnet in nobis et non diabolus: ille et non pecctur: ita et nos: vel sicut in animabus, ita et in corpore: vel sicut Christiani, ita haeretici: sicut Ecclesia, ita Synagoga: sicut justitia, ita peccatum. Convertant, ut illis fiat voluntas tua. Panem nostrum quotidianum: id estpossimus accipere ad remedium. Et dimitte nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
& pluit suꝑ iustos : & iniustos: Quia mnutnrꝗ totus mun¬
dus contin&ur, Insole : arida : & calida : In pluuia :
humida : & frigida : Dehis quattuor factus ẽ
& relq : puplicanus dicitur : quia puplicepeccat :
autquirem puplicã agit : & h & hinici gentiles ⁊¬
Sroteꝑ fecti: hoẽ ut ꝑfecte haec impleatis : In hebu¬
& pauperi: &inimico : Hipocrita dicitur finctus :¬
ꝑciper̃ mercedem suam nondĩ : Nescit sinixturtua :
ltẽ uanagloria : Dextra : Ioẽ oper propter dm̃ fac.:
ntri incubiculum : Ioẽ in cordis secr&a : clauso ostio
ltẽ contrar uanã gloriã. Nolitemultũ loqui : Idẽ ne
multas p&icionis : aut multa uerba dicere : siue ꝑalq¬
tudinem uocis dm̃ rogore ⁊ Scit enimpater : q̃uod no¬
bis opus ẽ Sicergo adorote: Pater : Ioẽsicenim ui¬
uamus interra : ut patrem habeamus incelo : Caritatẽ
& fraternitatem : ostendit dumdicimus Noster : hoc dic̃

Expanded text:
et pluit super justos, quia in utroque totus munet pluit super justos, quia in utroque totus mundus continetur: in sole, arida, et calida: in pluvia, humida et grigida: de his quatuor factus estet reliqua: Publicanus dicitur, quia publaut qui rem publicam agit: ethnici, gentiles. Estote perfecti, id est, ut perfecte haec impleatis in eleeet pauperi, et inimico. Hypocrita dicitur fictus. Perceperunt mercedem suam, non Dei: Nesciat sinistra tua, id est, vana gloria: dextera, omnia propter Deum fac. Intra in cubiculum, id est, in cordis secreta: clauso ostio, id est, contra vanam gloriam. Nolite multum loqui, id est, ne multas petitiones, aut multa verba dicere, sive per altitudinem vocis Deum rogare. Scit enim Pater quod vobis opus est, sic ergo orate, Pater noster, id est, vivamus in terra, ut patrem habeamus in coelo; charitatem et fraternitatem ostendimus dum di
Abbreviated transcription (Latin):
ture diuine aduincendum : Qui uuli tonicam ⁊ uamtolle¬
re : Idẽ crimen quod intehomines sciunt d& edispoliare
dimitte & pallium : Id ẽ crimen cuius solis conscius es
daei : confessionem : &si quiste a ngarita uerit: mille
passus : uadetumillẽ alius mille: Idẽ ut exieris corpo¬
re: uade & mente : Quip&nate : daci: hoẽ quuinter¬
rogat : dicei: siue pauperi eli mosinam : Dictum ẽ
antiquis : Diligis prox imumtuũ. & hodio habebis
in imicumtuũ: Quomodix̃ Non soluerelegem : rec¬
teimpl& : Quia inu& ere dic̃ dediabulu minimicũ
odire : hic autem deutroꝗ ⁊ Quat tuor modisdiligis
inimicus : Corde : quinos cordeodit: Opere : benesa-¬
cere. illiquino sopere ꝑ sequitur . Onere uerbo : qui
nos uerbo ꝗurm criminant : Calumniantibus uobis :
ledixiss& nos : & non ꝑcussiss& : dilexerimus eum :¬
& cumille defeciscent : & nos defecimus Ideo non defi¬
uenteuita ꝓmittitur : Quisolemsuum. & reliq

Expanded text:
scripturae, ad vivendum: qui vult tunicam tuam tollescripturae, ad vivendum: qui vult tunicam tuam tollere, id est, crimen quod in te homines sciunt de te, dispoliare: dimitte et pallium, id est crimen, cujus solus conscius es da ei confessionem: et si quis te angariaverit millae passus, vade cum illo alia mille, id est ut exieris corpore, vade et mente: qui petit a te da ei, id est qui interogat, dic ei: sive pauperi, aelymosina. Dictum est antiquis, diligis proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum: quomodo dixit, non solvere legem: recte implet, quia in vetere dicit, de diabolo, inimicum odire: hic autem de utroque tres modis diligimus inimicos; corde, qui nos corde odit; opere bene facere, illi qui nos oper persequitur; orare verbo; qui nos verbo criminant: calumniantibus vobis, id ledixisset nos et percussisset, dilexerimus eum, et cum illa defecissent, et nos defecessimus, ideo non deficiente vita promittitur, qui solem suum et reliqua:
Abbreviated transcription (Latin):
son ad concupiscendum eam : Duȩ concupis ciaest¬
prima : quamsi possibilitas sequatus : affeclus operis p̃
sequatur : Secunda ꝗ consũmatur : si possibilatas
sub p&at : mechatus incorpore. & in cordefit: Siocu¬
iustuus dexter scandalitatte : eruecum & pro iece abste
ate ꝯsitededĩ seruicio prõibueris : uinũ menbrumtuũ
idẽ melius ẽ tibi ut princeps pereat : quamcũ illo uadas
in infernũ : Oculus : Idẽ desideriũ tuum : quia corpus
proillã in gehaennammittitur : Dex testrmanus : Ioẽ
minister. aut inrtua : scandalizatẽ : Idẽ animatua¬
Abscide : Ioẽ emenda ate : Manus : idẽ opus malum absci
bum diciinore : & incorde : Quodamplius ẽ amalo ẽ
Io ẽ ex dignitateillius cuinon creditur : : Oculum : proo¬
culo : loẽ nonredderemalũ promalo : Siquis ꝑcus¬
serit t eindextenm maxillã : Idẽ si her&icus ꝑcusserit
te indogma malescriptunt e: prebeilli aliã dogia scrip

Expanded text:
rem ad concupiscendum eam. Duae concupiscentiae surem ad concupiscendum eam. Duae concupiscentiae suprima, quam si possibilitas sequatur affectus, operis non sequitur: secunda quae consummatur, si possibilitas suppetat: moechatus in corpore, et in corde fit. Si oculus tuus dexter scandalizat te: erue eum, et projice abs te. a te, si te de Dei servitio prohibuerit; unum membrum tuum, id est melius est tibi ut princeps pereat, quam cum illo vadas in infernum: oculus, id est, desiderium tuum, quia corpus pro illum in gehenna mittitur: dextera manus, id est, minister aut ira tua: scandalizat te, id est, emenda a te: manus, id est, opos malum abscidbum dici in ore et in corde; quod amplius est, a malo est, id est, ex indignitate illius, cui non creditur. Oculum pro oculo, id est, non reddere malum pro malo: si quis percusserit te in dexteram maxillam, id est, si haereticus percusserit te in dogma malae scripturae, praebe illi alia dogma divinae
Abbreviated transcription (Latin):
omnib: hominibus pacem hab&e : Esto conscius
Aduersariotuo id est euangelio : Dumes inuia cũ
eo idest in ista uita: Siue aduersario tuo diabulo
Vt non facias quod suggerit tibi netibi augeat
poenã protuo p&cato : Si infans gladiũ p&it
non ei por regas unde sepungat: & sic e consetis
ueforte aduersarius tradatte iudici: id est n&el&
euangelu tradat te xp̃o iudicu. quia non consen¬
tisti euangelio: Ministro : idẽ angelo : qui ani¬
mas in poenam mittit: In carcerem : idẽ in in¬
farnum : Noneies inde : idẽ quia de in inferno
nemo exut : don& nouissimum quadrantem:
reddas: Don& ꝓsenꝑ accipitur : quad ransꝗt
quasto pars nummi : Que ꝓlauationẽ in merce¬
de datur: uel ꝓminimo p&ccato dicitur : Qua¬
dranten reddere : in in fernum mitti : uel quia
homo dequat tuor elymentis factus est : Au¬
distis quia dictum et antiquis ponine chabe¬
ris: idẽ non adulterabis : Qui uiderit mulie¬

Expanded text:
omnibus hominibus pacem habere. Esto consentiens omnibus hominibus pacem habere. Esto consentiens adversario tuo, id est Evangelium: dum es in via cum eo, id est, in ista vita: sive adversario tuo diabolo, ut non facias quod suggerit tibi, ne tibi augeatur poena pro tuo peccato. Si infans gladium petit, non ei porrigas, unde se pungat: et sic ei consentis. Ne forte adversarius tradat te judici, id est, ne lex Evangelii tradat te Christo judici: quia non consensisti Evangelio, ministro, id est, angelo, qui animas in poenam mittit in carcerem, id est, in infernum. Non exies inde, id est, quia de inferno nemo exit, donec novissimum quadrantem reddat: donec, pro semper accipitur. Quadrans est quarta pars nummi, quae pro lavatione in mercede datur, vel pro minimo peccato dicitur: quadrantem reddere, in infernum mitti, vel quia homo de quatuor elementis factus est. Audisti quia dictum est antiquis, Non moechaberis, id est, non adulterabis. Qui viderit mulie
Abbreviated transcription (Latin):
uocabitur in regnocelorum : Idẽ in ecclesia. Nisi
habundauerit iusticiaur̃ plus quam scribarum
& faris eorum : qui a illimagna docebaNT : & modica
faciebant uel quia aliamandata delegerepudi¬
Audistis quiadidum ẽ antiquis : no noccides: ⁊oẽ
Non soluerelegem: Quiirascrur fintrisuo : Ideix
incordes ineuoce : Reuserit iudicio : Idẽ indiem
iudicii ⁊ Raccha : idẽ uacuus uelin anis : Fatue :
lẽ sine crebo. : Reus erit gehenneignis : Ioẽ gehen¬
naduplex poena : eo quod corpus & animam punit
Siofferesmunus tuũ adaltare : & reliq Vadere¬
conciliarifnitrituo : Idẽ munus oracionem : uel¬
oblacionem aut teipsumad conmunio nemofferes :
nunquam ad ecclesiã ueniendum ẽ us quequo fiutr
Nonreconciliaberis : Re: linque ibi inunustuum
quomodo hoc impl&ũ erit : pariter ambo increpat
Sicut in propinquo bene : & silongeant & ameide¬
b& reconciliare &iam: quod dictumest : Cum

Expanded text:
vocabitur in regno coelorum, id est, in Ecclesia. Nisi vocabitur in regno coelorum, id est, in Ecclesia. Nisi abundaverit justitia vestra plus quam scribarum et Pharisaeorum: quia illi magna docebant, et modicum faciebant, vel qui alia mandata de lege, repudiAudistis quia dictum est antiquis, non occides: Id est, non solvere legem: qui irascitur fratri suo. Id est, ira in corde sine voce, reus erit in judicio: id est, in die judicii: Racha, id est, vacuus vel inanis. Fatue, id est sine cerebro: reus erit gehennae ignis, id est, gehenna duplex poena, eo quod animam et corpus punit. Si offeres munus tuum ad altare, et reliqua: vade reconciliari fratri tuo, id est munus, orationem, oblationem aut teipsum, ad communionem offeres: nunquam ad Ecclesiam veniendum est, usquequo fratri non reconciliaberis: relinque ibi munus tuum: quomodo hoc impletum erit, pariter ambos increpat, si est in propinquo bene, et si longe, mente tamen debet reconciliare, et jam quod dictum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit: Quando filiis rͥel peccaȩ uer̃ morses:
& leui : tresgladios aduindictã suꝑeos acceper̃
u& us lex : siquis adulterass& ponireiubeat : Nunc
autem non soluitur : sedimpl&ur cumdicitur
Quiuiderit mulierem ad concupisda meã & reliq
& iterum de o mni uerbo occiso : ircionem reddere.
indiem iudicii ⁊ Eccenonueni soluerelegem : sed
augere quod u&us nondix̃ : Amen. amendico uob
Amen : id ẽ uere : siue fidelit̃ : Ioraunum : nomeN
lit tere : quiuno doctosit ⁊ Decalis litter ÷ ioẽ
x. uerbalegis: Apud grecos x littenx᷑ quod nos unũ
dicimus: unus apix: uno puncto ad litteiũ Ad
sensum autem : minima : manda talegis : Don ecom¬
niafient : quiaꝗ lege minima fuer̃ : plenis misteriis
fiunt : Iota : uetus lex : apix : nouus : Quienim
soluerit demandatis istis minimus : ioẽ qui multum
doc& : & minime impl& ⁊ Farisseis exeunte sculi¬
cem & camelumglucientes : hoẽ quialiis minima
predicat : & sibimoꝰ iour conmittit ⁊ Minimus

Expanded text:
implevit. Quando filii Israel peccaverunt, Moyses et Levi tres gladios ad vindictam super eos acceperunvetus Lex, si quis adulterasset, puniri jubebat: nunc autem non solvitur, sed impletur, cum dicitur: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, et reliqua: et iterum: De omni verbo otioso, rationem reddere in die judicii. Ecce non veni solvere legem, sed augere quod vetus non dixit. Amen dico vobis. Amen, id est, vere, sive fideliter. Iota unum, nomen litterae, quae uno ducto: fit deca littera, id est, decem verba Legis, apud Graecos litterae, quod nos unum diximus. Unus apex, unum punctum, ad litteram; ad sensum autem, minima mandata Legis. Donec omnia fiant, quia quae lege minima fuerunt, plena mysteriis fiunt; iota vetus Lex, apex Nova. Qui enim solverit unum de mandatis istis minimis. Id est, qui multum docet, et minime implet. Pharisaei excolantes culicem, et camelum glutientes: id est, qui aliis minime praedicat, et sibi majora committit. Minimus
Abbreviated transcription (Latin):
uel malafide ⁊ Et quidemonia habebant : Ioẽ ido¬
parelicus: Idẽ pigria dbonumagendum : E secu¬
tȩsunteum tur bȩmultȩ : Ioẽ primi : discipuli ad fidẽ
.II. Infirmiprosanitate .: IN. L.egis periq: ad rep̃ hen¬
sinitepar uolus uenipe adme ⁊ Decapoli : idẽ quiuer¬
Itemquat tuor turbies. secutis unt xp̃m: & ipsȩquat¬
tuor modis secuntur ecclesiã. : Prima : ut xpm̃¬
pure timorem & amorem : Itemadecclesiamueni¬
umt .II. qui procubiditatem cibi aut potus: Ii ꝓ
inuidia ut habeant quod acusent doctores : iiii¬
Vtxp̃s treare fugia habuit ut fugsr& turbas
Inmonte : indeserto : Innauȩ suꝑmare : Haectrea
nobis relinquid: in altitudinem mandator ẽm
Descendereindeseftõ : deserereuicia & inuni¬
tate ecdes iã intuxre. : N auis ecclesiam signif
quihab& gubernatorem : & nauigatorem & aquã.

Expanded text:
vel mala fide. Et quia daemonia habebant: idvel mala fide. Et quia daemonia habebant: idparalyticos: id est, pigri ad bonum agendum. Et secutae sunt eum turbae multae, id est: primo discipuli ad fidem: secundi infirmi pro sanitate: tertii legis periti, ad reprehenSinite parvulos venire. Decapoli: id est, qui verItem quatuor turbae secutae sunt Christum, et ipsae quatuor sequuntur Ecclesiam; prima ut per timorem et amorem, item ad Ecclesiam veniunt: secunda qui pro cupiditate cibi aut potus: tertia, pro invidia, ut habeant quod accusent: quarta doctores. Christus tria refugia habuit, ut fugeret turbas, in monte, in deserto, in nave super mare; haec tria nobis relinquit: in altitudinem mandatorum, discendere in deserto, deserere vitia, et in unitate Ecclesiae intrare: navis Ecclesiam significat: ut qui habet gubernatorem
Abbreviated transcription (Latin):
Faciamuofieri : & reliq mutauit a fectum : non
officium.: Sed hisqua tuor hȩc ẽ. quadriga ꝓunc
bini & binimittuntur. In ecclesia sicut in archa
noe .bim. & bina animalia : .iiIͦIͦ uistutes signif̃ : Iusti¬
ciam: prudentiã : fostitudinem : adq: temperintiã :
Pestres uocaciones uocati sunt apłi ⁊ Prima ꝑ iohannẽ
adamicicia ecceagnusdĩ : Secunda : ad credulitatem :
Iohannedicite : Hoc primũ signum fec̃ ihũs incanna
galileȩ : ut crederent in eum discipulieius : Lestia
uocacio adapostults: ueniie postme : & reliq
Circuibat iħs t otamgalileã. & reliqr ⁊ sicut gedeoꝵ
uincebat philisteos : itaxp̃s dȩmonia : Docens : toẽ
quelegis erant : Puredrcate : ioẽ euangeliũ : Omnẽ
languorẽ : ioẽ medicus fuit populis : Io ẽ isnrel
languor corporis infirmitas animȩ ⁊ &habut
oppinioni intotam seriã : Idẽ in omnes gentes ⁊
Omnes malehabentes : Idẽ multis peccatis in sanifuer

Expanded text:
Faciam vos, et reliqua, mutavit affectum non Faciam vos, et reliqua, mutavit affectum non officium, sed his quatuor, haec est prima quadriga, nunc bini et bini mittuntur in Ecclesiam, sicut in arca Noe bini et bina animalia, quatuor virtutes significant; justitia, prudentiper tres vocationes vocati sunt populi: prima per Joannem, ad amicitiam, ecce agnus Dei: secunda, ad credulitatem, Joanne dicente, hoc primum signum fecit Jesus in Cana Galileae, ut crederent in eum discipuli ejus: tertia vocatio ad apostolatum, Venite post me, et reliqua. Circuibat Jesus totam Galilaeam, et reliqua. Sicut Gedeon vincebat Philistinos, ita Christus daemonia. Docens, id est, ea quae legis erant: praedicans, id est, Evangelium. Omnem languorem, id est, medicus fuit populi, id est, Israel: languor corporis, infirmitas animae. Et abiit opinio ejus in totam Syriam: id est, in omnes gentes. Omnes male habentes, id est, multis peccatis insani fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mare : Idẽ iuxta mundanacarnẽ : Maregalileȩ
ipse ẽ & stagnum genes ar& h.: Lausalinarum :¬
& mar& iberiadis : & lacusciner& : Venite postme :
&relq : Idẽ ani omas ⁊ urhere depe lago peccat:
Adlitus idẽ ad requiem a& ernã : quiamos ẽ piscan¬
tibus nauem &r&eiadmarehabere : Ita a postoli¬
& ecclesiam : & euangelia : & mundum pisces homines
Mittentes recia: in mare : pnredicacionem in mundũ :
Illi relicts r&ibus & paatre : secuti sunt ihm̃ : idẽ
patrediabulo ⁊ secia : roẽ habitaciones : & nego¬
cia seculi : P&rus : & andreas : r&iamiser̃ in
mare : ostendit quodd ñs elegit. alius cupientes
rebus mundi adherentes. :Iacobus : & iohannis
r&ia refecer̃. ut mitterent ea in mare : Id ẽ qđ
elegit aliuͦ scupientes adherere rebus munde
Quis plus relinquid dehis quatiuor p&rus
&andreas : Plus relinquer̃ : quia pro priaeoar̃
fuit᷑ : Nam his duabus aliis fuit non sua

Expanded text:
mare, mundana carne, mare Galilaeae, mare, mundana carne, mare Galilaeae, ipse est stagnum Genezareth, lacus salinarum, et mare Tiberiadis, et lacus Cineret. Venit post me, et reliqua: id est, animas trahere de pelago peccati ad littus requiae aeternae, quia mos est piscantibus navem et retem in mare habere: ita apostoli Ecclesiam, Evangelia, et mundum, pisces, homines: mittentes retias in mare, praedicationem in mundum. Illi, relictis retibus et patre, secuti sunt eum. Idem, patre diabolo: retias habitationtia saeculi, Petrus et Andraeas, retias miserunt in mare, ostendunt, quod Dominus elegit alios cupientes, rebus mundi adhaerentes; Jacobus et Joannes retias refecerunt, ut mitterent eas in mare, id est, quod elegit alios cupientes adhaerere rebus mundi, quis plus reliquit de his quatuor? Petrus et Andraeas, plus reliquerunt, quia propria eorum sunt, nam his duabus aliis fuit non sua.
Abbreviated transcription (Latin):
ma : figuint ecclesiã : Na aroflos dicrur : quia
deflorefructumfit. : Capharnaum uilla pinguidinis :
Hux inlumina & pinguido sangune car&: ostendit
quod xp̃s aflorelittere legis : ꝑuenit ad fructum
pinguidinis euangelir: Lucis. rõẽ scientie : Infinib:
⁊abulon: & neptalim. ⁊ Eabulon: habitacio pul¬
critudinis dicitur : Neptalim: obliuiꝰ dicitur: hic
ostendit qui a quiobliuiscriur peccata sua: ipse
inpulcri tudine in habrtat. ⁊ Tiunsiordanema
& reliq: Quia ꝓtimore gentium popul&r : Iste
in nocte manebat incampo ⁊ Viditlucemagnã : ut
dic̃ : Luxosta ẽ eis : sedebant intenebris :  toẽ igno¬
nintiae peccatorum.: Luxosta ẽ eis : ioe xp̃s :¬
Penitentiam agie : Io ẽ uinum in uulnꝰe eponit: Ao¬
propinquauit enim regnum caelor . Idẽ oleum in
uulnus consolacionemdat. qui a inu& eripecori
offer& : Ambulabat ihs oftendit nobis in mun¬
do eẽ pracesenti transiendo nonamando ⁊ Iuxta

Expanded text:
ma, figurat Ecclesiam, Nazareth flos dicitur: quia ma, figurat Ecclesiam, Nazareth flos dicitur: quia de flore fructum fit; Cafarnaum villa pinguedinis, lux inluminat et pinguedo sanguine caret, ostendit: quod Christus a flore litterae legis, pervenit ad fructum pinguedinis Evangelii lucis, id est scientiae. In finibus. Zabulon, et Nephtalim: Zabulon, habitatio pulchritudinis dicitur: Nephtalim, oblivio dicitur: Hic ostendit quia qui obliviscitur peccata sua, ipse in pulchritudine habitat, trans Jordanem et reliqua: quia pro timore gentium populorum, iste in nocte manebat in campo. Vidit lucem magnam, ut dicit: lux orta est eis, sedebant in tenebris, id est ignorantiae peccatorum, lux orta est eis, id est ChrisPoenitentiam agite, id est, vinum in vulnere ponit; appropinquavit enim regnum coelorum, id est, oleum in vulnus: consolationem dat, quia in Veteri pecora offeret. Ambulabat, ostendit nobis in mundo esse praesenti, transiendo, non amando. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Dumego sumdñs ds tuus quur m&emptas Gostendit
ciomnia regna mundi : Idẽ aurum : &argentum ⁊ haer
ommatibidabo & reliqr ⁊ uierecadit quiadorat
diabolum: Quicumquemonachus principimancipatir
proptermercedem curuauerit se : diabulũm mancipa¬
tur : Aader&ro : boẽ regnumiuũ ⁊ Nunc uel
iniudicio ÷ in infernum ⁊ Dm̃tuum adorabis & relq
ꝑtrea exempla deutero nomio quȩ signif̃ euangeliũ.
Idẽ itenrcio legis dñs diabolum uicit: Item signs̃
quinꝗ librimorsi : quideuno occidr diabulum:
Idẽ unum librum: ut lapide : Ptres temptaciones
Idẽ sug gessio : dilectacio : consensio ⁊ Sed xpm̃ ꝑso
lã suggessionẽ temptauit : qui a suggessio exdiabulo
tes: Velre listas inagoga cumleges ua : colo cauit
ecdesiam & euangelium. Calileae: uolubilita s dic̃t̃
Adeos uenit : quidem alũ adbonumueniunt Et quip̃
sanitate: puelleuenit : & muliereminuia sanauit
signit̃ sinagogam & ecclesiam: Relidtaciuita tegalilȩa
uenit in capharnaum : Cafarnaum : uilla pulcerri¬

Expanded text:
dum ego sum Dominus Deus tuus cur me temptas? Et ostendit ei omnia regna mundi: id est, aurum argentum haec omnia tibi dabo, et reliqua: vere cadit, qui adorat diabolum, quicumque monachus principi propter mercedem curaverit, se diabolo mancipatur, vade retro, id est, regnum tuum nunc vel in judicio in infernum. Dominum tuum adorabis, et reliqua: per tria exempla Deuteronomio qui significant Evangelium, id est, iteratio legis, Dominus diabolum vicit: item signifiquinque libri Moysi, qui de uno occidit diabolum, id est, unum librum ut lapide, per tres temptationes, id est, suggestio, delectatio, consensio, sed Christum per sola suggestione temptavit, quia suggestio, ex diabolo tes, vel relicta synagoga cum lege sua, collocavit Ecclesiam et Evangelium. Galilaea, volubilitas dicitur: ad eos venit qui de malo ad bonum veniunt, et quia pro sanitate puellae venit, et mulierem in via sanavit, significat synagogam et Ecclesiam: relicta civitate Galilaea, venit in Cafarnaum, villa pulcherri
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ amatores sciaitiae : Defermato accepto : idẽ doc¬
trina euangelii : Mulie idẽ sapietia : Abscondit
infarina : idẽ incorde fidelium : Satatria : ostenđ
tus filios noe : Don& formatatum ẽ totum : id est
dum p̃dicatum ẽ. euangelium : in toto mundũ: Simi¬
le et regnũ caelorum theauro abscondito : Ties aurus
turis diunis:
Vindidit omnia : Ioẽ relinquiduicia scures terrenas
Emit agrum : Idẽ regnumcelor : Homo negocians : Idẽ¬
qui querit doctrinam diuinam : Inuenit unam margare¬
tam : Io ẽ sapientiã xp̃i. Vindidit omnia : Idẽ uicia : Si¬
mele ẽ regnum celorum saginemis seinmare. ꝑsaginam ÷

Expanded text:
id est, amatores scientiae, de semente accepto, id est, docid est, amatores scientiae, de semente accepto, id est, doctrina Evangelii. Mulier, id est, sapientia, abscondit in farina, id est, in corda fidelium, sata tria, ostendit tres filios Noe; donec fermentatum est totum, id est, dum praedicatum est Evangelium in totum mundum. Simile est regnum coelorum thesauro abscondito, thesaurus, pturis divinis. Vendidit omnia, id est, reliquit vilia, seu res terrenas: emit agrum, id est, regnum coelorum. Homo negotians, qui quaerit doctrinam divinam, invenit unam margaritam, id est, sapientiam Christi; vendidit omnia, id est, vitia. Simile est regnum coelorum sagenae mi
Abbreviated transcription (Latin):
raruiniquitatis : Inimicus qui sominat : idẽ diabulus
Mesi consumatio saculi est mesore ueo : angeli sunt dĩ
Proquid fasciculordicit : qui anon om̃s aequaliter iudicant᷑
S& ad ulteri : cum adulteris : &om̃s pares aqualiter
sranum sinapir: significat xp̃m: Homo seninans : dĩ pa¬
te est : in agro idẽ inmundum : Minimũ omnium
seminibus significat xp̃m sesuto tum aiudȩis : Cum aũt
ctuerit : idẽ cum surrecerit : Fit arbor idẽ ascenđ
ad cacelum : Rami eius : a postolisunt : uolucres in ra¬
mis aius : id sunt sc̃i : qui terrena dispiciunt : celestia
concupescunt: Alite granus sinapis ramo sci auan¬
gelu : homo seninans : xp̃rest : In agro idẽ inmundũ
Minimum omniũ : idẽ seuatũ incordibus fidelium:
propt̃ sapiaitia phylo sophorum: Fit arbor idest
Ascendit suꝑ omnem sapientiam mundanam: Ramos
qus: ostaiđ &planationes singuloꝵ doctoꝵ: uolueso

Expanded text:
rarii iniquitatis, inimicus qui seminavit, id est diabolus: rarii iniquitatis, inimicus qui seminavit, id est diabolus: Messes, consummatio saeculi est: Messores, angeli sunt, pro quid fasciculus dicitur, quia non omnes aequaliter judicantur, sed adulteri cum adulteris, et omnes pares aequaliter: granum sinapis, significat Christum, homo seminans Deus Pater est: in agro, id est, in mundo. Minimum omnibus seminibus: significat Christum, refutatum a Judaeis. Cum autem creverit, id est, surrexerit, fit arbor, id est, ascendit ad coelum; rami ejus, hoc sunt apostoli; volucres in ramis ejus, id sunt sancti, qui terrena despiciunt, coelestia concupiscunt. Aliter granum sinapis, sermo sancti Evangelii: homo seminans, Christus est, in agro, in mundo. Minimum omnium, id est, servatum in cordibus fidelium, propter sapientiam philosophorum; fit arbor, id est ascendit super omnem sapientiam mundanam; ramos ejus, ostendit explanationes singulorum doctorum; volucres,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & non intellit : In p&rosa idẽ qui audit uebum
& ac cepit illum : & accedair temptatio negat illũ
Inspinis : idẽ audit uerbum : & ꝓpt̃ diuicias suffocat
illud: Inte rambonam : idẽ qui audit & intellegit:
& faccat fructum trgissimum : ostendit ordinẽ con¬
iugatorum sequetes mandatũ dĩ: Fructus xxxmx
ordine iuduarum ꝑseuerantium indño: Fructur
centissimꝵ : ostandit ordinem martyrũ monachorũ
uel urginum: Omni haberi dabiturei: osteiđ apor¬
tolis qui habent xp̃m : dabitur eis & intella tum
Et qui ñ hab&: ipsum quod hab& auferetur ab eo:
ostendit iudeos ipsam legen quam habebant ause¬
setur ab eir : Uidentes nonuideant : Audiates non
de non credebant : Audienter non audianT : quod
auris corporis audiebant : & durib: cordis p̃ intellgebant
imile est regnum celorũ : homine qui semina¬
uit sane bonum in agrosuo: Qui seminauit
filius hominis est: Semen uebum dĩ incorde credentiũ
nago idẽ inmundum: Si gania filui nequam : idẽ ope¬

Expanded text:
 non intelligit: in petrosa, id est, qui audit verbum Dei, et accepit illum, et accedente tentatione, negat illum; in spinis, id est, audit verbum, et propter divitias suffocat illud: in terram bonam, id est, qui audit et intelligit. Et facit fructum tricesimum, ostendit ordinem conjugatorum, sequentium mandatum Dei; fructus sexagesimus ordinem viduarum, perseverantium in Domino; fructus centesimus, hoc sunt ordines martyrum, monachorum, vel virginum. Qui habet dabitur ei, ostendit apotolis qui habent Christum dabitur eis et intellectum, et qui non habet ipsum quod habet auferetur ab eo, ostendit Judaeos, ipsam legem quam habebant, auferetur ab eis; videntes non videant, hoc de non credebant: audientes non audiunt: ostendit curis corporis, audiebant et duribus cordis non intelligebant: simile est regnum coelorum homini qui seminavit semen bonum in agro suo; qui seminat filius hominis est, semen verbum Dei in corda credentium, in agro, id est in mundum, zizania, filii nequam, id est ope
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ auideis: Abiit ꝑ arida loca idẽ ꝑgentes: Reas.¬
tit indomũ : idẽ audȩos : Inuant eam scophis mun¬
datõ: ⁊dẽ traditionem patenarum : Ad sumpsit
secum septem sp̃r nequi ores : ostenđ om̃s dies eorum
te ⁊dẽ & tra & cdesiam: querentes conloqui tecũ
Intellegitur : idẽ decelo ad mundum : & de iudes ad
geites : Ascendit innaue : idẽ incelis : Tarbis adlitur

Expanded text:
id est, a Judaeis; abiit per arida loca, id est, per gentes; reverid est, a Judaeis; abiit per arida loca, id est, per gentes; revertit in domum, id est, ad Judaeos; invenit eam scopis mundatam, id est, traditionum patesecum VII. spiritus nequiores, hoc sunt omnes dies eorum tes, id est extra Ecclesiam, quaerentes conloqui tecum:intelligitur, id est de coelo in mundum, de Judaeis ad gentes, ascendit in navi, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dis cipulorum ꝑ baptis mum p& catorũ : ꝑ remissionẽ
iudeorum : ꝑrenouationen noui testam̃ti: ꝑ sato :
idẽ messis quod significat legan u& erem : Sabbato¬
idẽ requies noui testamenti : Discipuli uellaiter
spicas : idẽ tralentes testimonia deu& eri ad con¬
sirmandum nouam : Confrigentes manibus : idest
& primaites in saisum sp̃italem : Homo manum
Andam habens : oftendit auantiam: Sui cupidus ẽ
in accipieidum : Auarus adlargiaidum: Qui solebat ra¬
pere discat largire : Ex tendit manum : idẽ purgauitcor
Hominem danonacum matum & c&cumi: ostendit hu¬
gene uiperarum quomodo potestis loquibona cum
sitismali : Peuipeam : ostendit sina gogam : Proge¬
nies idest iudaei : Sicut occidit silius uipera matẽ
Gereratio mala & ad ultera : idẽ deserentes dm̃: & ad¬
herentis idolis : Regine austri uent a sinibus terr&e
sinif gantes: Audire sapientiã salamonis idẽ doc¬
tinã xp̃i. Cum in mundus sp̃s eent ab homine

Expanded text:
orum, per baptismum: peccatorum, per remissionem: Judaeorum, per renovationem novi Testamenti. Per sata, id est, messis, quod significat Legem veterem. Sabbatum requies novi Testamenti; discipuli vellentes spicas, id est, trahentes testimonia de veteri, ad confirmandum novum: confricantes manibus, id est, exprimentes in sensum spiritalem. Homo manum aridam habens, ostendit avaritiam, qui cupidus est in accipiendum, avarus ad largiendum. Qui solebat rapere, discat largire. Extendit manum, id est, purgato cordHominem daemoniacum, mutum et caecum, significat hugenies viperarum, quomodo potestis loqui bona cum sitis mali? per viperam ostendit synagogam: progenies, id sunt Judaei; sicut occidit filius viperam matrem Generatio mala et adultera, idem, deserentes Dominum, adhaerentes idolis. Regina Austri venit a finibus terrae: significat gentes: audire sapientiam Salomonis, id est, doctrinam Christi. Immundus spiritus exit ab homine,