comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bundant scandala : Nemo illa
sentit. uisi qͥ gradit᷑ uiã dĩ Ci di¬
citur in omnib diuinis paginis. ut
toler& p̃sentia sper& futura:
Am& quȩ ñ uid& ut amplectator
cũ uiderit : Caritas enĩ quȩ testia
nobis adiungitur. ad fidẽ & adspẽ
maior ẽ supra fidẽ & spẽ : quia fi¬
des. rerũ ẽ quȩ non uident᷑ Erit
aũ species. cũ uisȩ fuerint: & spes
rei ẽ quȩ ñ ten&ur: Adueniente
ipsare. non erit iam spes. quia tene¬
bimus non sperabimus : Carita saũ
non nouit nisi crescere magis magisq:
Si enĩ amamus quẽ non uidemus :
quomodo amaturi sumꝰ cũ uiderimis
Ncipit homo afide: quid pertin&
ad fidẽ : credere : Sed adhuc ista
fides : discernatur ab inmundis spi¬

Expanded text:
bundant scandala: nemo illa bundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem et spem : quia fides rerum est quae non videntur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi sumus cum viderimusncipit homo a fide: quid pertinet ad fidem? Credere. Sed adhuc ista fides discernatur ab immundis spi
Abbreviated transcription (Latin):
spes. sed reserit: Iamdiu enim
vocatur spes. quã diu ñ uid&ur
qđ speratur : Dicente apło. Spes
aut̃ quȩ uid&ur: non ẽ spes Qđ
enim uid& quis. quid sperat: Si
autẽ qđ non uidemus speramus.
ꝑ patientiã expectamus: Modo
ergo patientia necessaria ẽ. quã¬
diu ueniat qđ promissumẽ: Nemo
autẽ patiens ẽ inbonis: Quando eñ¬
exigitur de homine patientia.
inmalis agit : Quando dicitur pa¬
tiens efto : tolera. sustine: molestiaẽ
sub qua te ds uult ẽẽ fortẽ: toleran¬
tem. Ionganimũ patientẽ : Sed
num quid decipit qui promisit:
Medicus exserit ferrũ adsecanda
uulnera: & dicit ei quẽ secturus ẽ
Patiens esto sustine tolera : In do¬
lorib exigit patientiã: sed post do¬
lores ꝓ mittit salutẽ: Et ille qͥ
tolerat dolores inferro medici
uisi sibi ꝓponat sanitatẽ quã ñdũ
hab& deficit indolore quẽ patit᷑:
Multa ergo mala s̃ in isto sȩculo
Intus foris prorsus ñ cessant: A¬

Expanded text:
spes, sed res erit. Tamdiu enim spes, sed res erit. Tamdiu enim vocatur spes, quamdiu non videtur quod speratur, dicente Apostolo: «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Modo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, a
Abbreviated transcription (Latin):
& impleatur: contemplata qđ
credebat: & quod sperabat in¬
depta: Inqua plenitudine cari¬
tatis. praeceptum illud implebi¬
tur: Diliges dñm dm̃ tuum ex
toto corde tuo. & extota anima
tua & extota mente tua: Nã
cum est adhuc aliquid carnalis
con cupiscentiȩ: quod uel conti¬
nendo fren&ur: non omnimõdo
ex tota anima diligitur d̃s: Non
enim carosine anima concupiscit
Quamuis caro concupiscere di¬
catur : quia carnaliter anima con¬
cupiscit
ullum aliud canticum nos doc&
ds nisi fidei spei & caritatis: Ut
fides nr̃a firma sit in ipso. quam.¬
quam diu non illum uidemus:
Credentes In eum quẽ non ui¬
demus. ut gaude amus cum uide¬
rimus : & fidei nr̃ȩ. succedat spe¬
cies lucis eius: Ubi iam non nobis
dic&ur : crede quod non uides.
sed gaude quia uides: Spes &iã
nr̃a in commutabilis sit & figura¬
tur in illo: & non nut& & fluctu¬
& non agit&ur: sicut ipse ds in
quo figitur. non potest agitari:
Spes enĩ modo uocatur: Tunc ñ

Expanded text:
et impleatur contemplata quod et impleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscitullum aliud canticum nos docet Deus, nisi fidei, spei, et charitatis: ut fides nostra firma sit in ipso, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimus, et fidei nostrae succedat species lucis ejus, ubi jam non nobis dicetur, Crede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam ostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figitur, non potest agitari. Spes enim modo vocatur; tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
sinon demonstrentur : spere¬
mus ea nos quandoq uisuros:¬
Sed hec inuisibili& simplici m̃¬
tis atq rationis intentione. in¬
tellecta conspicimus. Sine ullis
formis & molibus corpora lib.
sine ullis liniamentis figurisq
membrorum: sine ullis localib
siue finibus. siue spaciis infini¬
tis: Hoc ergolumen: ubi haec
cuncta di iudicantur: Nonutiq
sicut huius solis. & cuiusq cor¬
porei luminis fulgor: per loca¬
lia spacia circum quaq dif¬
funditur: mentemq nostrã
quasi uisibili candore conlustrat.
sed in uisibiliter & in effabili¬
ter : & tamen intelligibiliter
luc& : Iamq nobis certum ẽ.
quam nobis efficit certa: quȩ
secundum ipsum cuncta con spi¬
cimus.
quod exparte est destru&ur:
Id est. non iam exparte erit.
sed extoto. Quia fidei & spei.
iam res ipsa : non quȩ credatur
& sper&ur : sed quȩ uideatur
teneaturq succed&. Caritas
autem quȩ in his tribus maior
est : non auferatur : sed augeatur.

Expanded text:
si non demonstrentur, speresi non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisurossed haec inuisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus siue spatiis infinitis. cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen intellegibiliter lucet tamque nobis\' certum est, quam nobis effecit certa, quae secundum ipsum cuncta conspicimus. quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, non auferatur, sed augeatur
Abbreviated transcription (Latin):
& transacta creduntur. Sicut
est illud: quod xp̃c semel pro
peccatis nr̃is mortuus ẽ: &
&ur: & mors ei ultra non domi¬
minabitur : Ca uero quȩ non¬
dum sunt. sed futura sunt: sicut
nostrorum spiritalium corporũ
resurrectio. Ita creduntur. Vt¬
&iam uidenda sperentur. sed
oftendi nullo possunt modo:
Quȩ uero ita sunt : ut neq prȩ¬
tereant . neq futura sint: sed ẽ¬
terna permaneant: partim sunt
inuisibilia: sicut iustitia. sicut sa¬
pientia : Partim uisibilia: sicut
xẽi immortale iam corpus:
Sed inuisibilia Intellecta con¬
spiciuntur. Acper hoc & ipsa
modo quodam sibi congruo ui
quam ea quȩ corporis sensus
attingit : Sed ideo dicuntur
inuisibilia : quia oculis iftis mor¬
talib uideri omnino non pos¬
his mortalib oculis conspici
Sicut se discipulis. post ręsurre¬
ctionem dñs ostendit: Sicut¬
&iam post ascensionem. aposto¬
lo paulo & diaconostephano:
Pro inde ĩsta uisibilia perma¬
nentia ita credimus. ut &iã

Expanded text:
et transacta creduntur, sicut et transacta creduntur, sicut est illud, quod Christus semel pro peccatis nostris mortuus est et etur et mors ei ultra non dominabitur. ea uero, quae nondum sunt, sed futura sunt sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur; sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia sicut Christi inmortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidquam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo dicuntur inuisibilia. quia oculis istis mortalibus uideri omnino non poshis mortalibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. aliud sperat. Aliud amat.
necesse ẽ ut aliter uiuat: Et
si usus quarundam rerum: simi¬
lis uid&ur nobis ẽẽ cumgenti¬
bus. sicut cibi & potus : tectorũ.
uestimentorum. lauacrorum
& qui ex nostris coniugalem
uitam gerunt. Uxorum ducen¬
darum. & habendarum : fi li¬
orum gignendorum. nutriendoꝵ.
hȩre dandorum : longe tamena li¬
ter his rebus utitur : qui ad alium
finem usum earum refert: & a¬
liter ex his dõ gratias agit: de
quo praua & falsa non credit.
referendo: sed ad finem legitimi
diuiniq prȩcepti : caritatem de
corde puro. & conscientia bo¬
na. & fide non ficta: a quibus qͥ¬
dam aberrantes: conuersi sun
inuani loquium
Sia fides. sine spe. & sine caritate
ẽẽ non uult: Sic igitur homofi¬
delis. deb& credere quod non¬
dum uid&. ut uisionem & spe¬
r&. & am& : Et ui sibiliũ quidẽ
rerum pr&eritarum : quȩ tem¬
poraliter transierunt. sola fi¬
des est: Quoniam non adhuc
uidenda sperantur. sed facta

Expanded text:
dit, aliud sperat, aliud amat, dit, aliud sperat, aliud amat, necesse est, ut aliter uiuat. et si usus quarundam rerum similis uidetur nobis esse cum gentibus, sicut cibi et potus, tectorum. uestimentorum, lauacrorum, et qui ex nostris coniugalem uitam gerunt, uxorum ducendarum et habendarum, filiorum gignendorum, nutriendorum, hereditandorum, longe tamen aliter his rebus utitur, qui ad alium finem usum earum refert, et aliter, qui ex his deo gratias agit, de quo praua et falsa non credit. referendo, sed ad finem legitimi divinique praecepti, charitatem de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta, a quibus quidam aberrantes, conversi sunt in vaniloquium. ia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt : Vnde in illis arbitror
iam impl&ũ eẽ. quod dictũ ẽ
Siue proph&iȩ : euacuabuntur:
siue lingue : cessabunt: siue sci¬
entia: euacuabitur : Quib: tam̃
quasi machinis. tanta fidei. spei
& caritatis. In eis surrexit instru¬
ctio Ut per fectum aliquid te
nentes: ea que sunt exparte.
non quȩrant : Per fectum sane .
quantum in hac uita potest:
Nam in comparationem futurȩ
uitȩ : nullius iusti & scĩ est uita
ista perfecta: Ideo manent in¬
quit. fides. spes. caritas. triahȩc.
Haior autem horum. caritas:
Quia & cum quisq ad a&erna
peruenerit. duobus iftis dece¬
dentibus : caritas auctior & cer¬
tior per manebit::
Cum iustus ex fide uiuat. finisq
prȩcepti sit caritas. de corde pu¬
ro. & conscientiabona & fide
non ficta: maneantq: ad forman¬
dam uitam fidelium tria haec
fides. spes. caritas: unde fieripotest.
ut pares cumaliquo mores ha¬
beat: qui hȩctria cum illo paria
non hab& : Qui enim aliudcre¬

Expanded text:
uiuunt. unde in illis arbitror uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliqnentes, ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac vita potest; nam in comparatione futurae vitae nullius justi et sancti est vita ista perfecta. Ideo manent, inquit, fides, spes, charitas; tria haec: major autem horum est charitas ; quia et cum quisque ad aeterna pervenerit, duobus istis decedentibus charitas auctior et certior permanebit. m iustus ex fide uiuat finisque praecepti sit caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta maneantque ad formandam uitam fidelium tria haec: fides, spes, caritas: unde fieri potest, ut pares cum aliquo mores habeat, qui haec tria cum illo paria non habet? qui enim aliud cre
Abbreviated transcription (Latin):
ria hȩc sunt: quib & scientia
omnis & proph&ia militat. Tides
spes. caritas: Sed fidei. succedit spe¬
cies quã uidebimus Et spei. suc¬
cedit beatitudo ipsa. ad quã per¬
uenturi sumus : Caritas aut̃ : &iam
istis decedentib augebitur potius:
Si enim credendo diligimus ꝗđ ñ dũ
uidemus. quanto magis cum uidere
coeperimus ÷ Et si sperando diligi¬
mus quo̧ non dũ peruenimus quan¬
to magis cumper uenerimus
nter temporalia quippe atq
a&erna. hoc inter ẽ: quod tem¬
porale aliquid. plus diligitur.
ante quã habeatur. uelescit aut̃.
cum aduenerit : Non enĩ satiat
animam : cui uera & certa ẽ se¬
des a &ernitas : A& ernũ autẽ.
ardentius diligitur ad eptũ quam
desideratum: Nulli enim deside¬
ranti conceditur. plus de illo exis¬
ens inuenturus ẽ: Homo itaq
fide spe caritate. subnixus: eaf
in concusse r&inens : non in di¬
g& scripturis. nisi ad alios instru¬
endos: Itaq multi ꝑhec tria
&iam insolitudine sine codicib

Expanded text:
ria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus, quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo exisens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ hoc ẽ habere oculos qđ
aspicere : aut itẽ hocẽ aspicere qd
uidere : Ergo anmȩ trib: qͥb dã
reb opus ẽ Ut oculos habeat. qͥb
iã bene uti possit: ut aspiciat. ut ui¬
deat: Oculus anmȩ : mensẽ ab omn
labe corporispura: Id ẽ acupidita¬
tib rerũ mortaliũ . łã remota atq
purgata: Qđ einhl aliud p̃stat : quã
fides primo: Q enĩ adhuc ei demon¬
strari ñ potest : uitiis in qͥnatȩ Atq
egrotanti qͥa uidere nequit nisi
sana si ñ credat alit̃ sȩ ñ ẽẽ uisurã
ñ dat operã suȩ sanitati Sed ꝗͥd sicre¬
dat quidẽ ita serẽ haberevt dicit᷑.
atq ita se siuideri potuerit ẽẽ uisurã
sa naritam̃ seposse desper& Non¬
ne se prorsus abicit atq c̃temnit. nec
p̃ceptis medici optẽperat. ꝑsertĩ

Expanded text:
Non enim hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obtemperat?
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑcipere dm̃: sicut conspici&
ꝑcipi potest : qd mundis cordib
lic&. Beati enĩ mundi cordes. qͥa
ipsi dm̃ uidebunt. Nisi ꝑfidẽ di¬
ligatur : ñ poterit cormundari.
qͦ ad eũ uidendũ sit aptũ & idoneũ:
Ubi sunt enĩ illa tria : ꝓpt̃ quȩ ina¬
nimo ȩdificanda: omniũ diuinoꝵ
libroꝵ machinam̃ta c̃surgunt fides.
spes. caritas . uisi in animo. credente.
qđ ñ dũ uid&: & sperante atq a¬
mante qd credit : Amatur ergo
& qđ ignoratur sed tam̃ creditur :
Ninrũ aũ cauendũ ẽ : ne credens
animus id qđ ñ uid& fingat sibi ali¬
quid qd ñ ẽ & sper& diligatq qđ
falsũ ẽ: Qđ sisit ñ erit caritas de¬

Expanded text:
atque percipere Deum, sicut conspici et atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas
Abbreviated transcription (Latin):
tenebimus: Et iã res erit . non spes:
Caritas inquit: Nũ quid & ipsa modo
ẽ. & tunc ñ erit᷑ Sia mamus credendo
& ñ uidendo: quomodoa mabimus
uidendo & tenendo : Ergo caritas.¬
non tantũ erit: sed ꝑfecta erit: Si¬
cut apłs ait. Fides. spes. caritas. tria
hȩc Maior aut̃ horũ caritas:¬
Iilectione instandũ ẽ ad illud: & in¬
hȩrendũ illi. Ut p̃sente perfru¬
amur a quo sumus: quo absente nec
ẽẽ possemus: Cũ enim ꝑfidẽ ad huc
ambu lamus non ꝑ speciẽ: non dũ
utiq uidemus dm̃. sicut idemait:
facie ad faciẽ : Quẽ tamen nisi
Nunciã diligamꝰ numquã videbimꝰ:
Sed qͥs diligit qđ ignorat: Serienĩ
aliq & ñ diligi potest : diligi aut̃ aliio
qdd nescitur : quȩro utrũ possit :¬
Quia si non potest : ne modiligit
dm̃ ante quã sciat Et quid ẽ dm̃
scire: nisi eũ mente c̃spicerẽ. fir¬
meq ꝑspicere. Non enĩ corpusẽ
Vt carneis inquiratur oculis : Sed
& prius quã ualeamus conspicere.

Expanded text:
erit, non spes. Charitas quid? numquid et ipsa modo est, et tunc non erit? Si amamus credendo et non videndo; quomodo amabimus videndo et tenendo? Ergo charitas erit, sed perfecta erit: sicut Apostolus ait, Fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitasilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem od nescitur, quaero utrum possitquia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere
Abbreviated transcription (Latin):
enim. nemo uidit umquã. Uel
In hac uita sicut ipse ẽ: uel &iam
in angelorũ uita. sicut uisibilia
ista: quȩ corporali uisione cer¬
nuntur: Quia unigenitus filius
qui ẽ insinu patris. Ipse narrauit
Vnde non ad oculorũ corporaliũ.
sed ad mentiũ uisionẽ dictum ẽ
ꝑtinere. qđ narrat : Si enĩ quȩris
utrũ possit ds uideri : respondeo.
potest: Si quȩris unde scĩa. respon¬
deo. quia inueracissima scriptura
legitur: beatimundi cordes. quõ
ipsi dmuidebunt: Et c& era talia
Si quȩris. quomodo dictus sit inui¬
sibilis. siuideri potest: respondeo
inuisibilẽ eẽ natura: uideri autẽ
cum uult: sicut uult: Plurimis ẽ¬
enim uisus. non sicuti ẽ. sed quali
specie illi placuit apparere: Si

Expanded text:
enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursutrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si
Abbreviated transcription (Latin):
Inigenitus filius: idemq mediator
uid& patrem. sicut uid&ur apa¬
tre: Nos autẽ ad illã uisionẽ
dĩ. quȩ nobis in resurrectione
promittitur: non ex hoc mundo
istam concupiscentiã oculorũ
trans ferre conemur: sed mun¬
dandis cordib pio studeamus
affectu : Neccorporalẽ faciẽ
cogitemus : cum dicit apłs. Uide¬
mus nunc ꝑspeculũ inenigmate.
tunc autẽ facie ad faciẽ: Prae¬
sertim: quia ex pressius dixit.
nunc scio exparte. tunc autẽ
cognoscã. sicut & cognitus sum:
Siergo tunc corporali facie dm̃¬
cognoscemus: c̃orporali nunc eru
facie cogniti sumus: Iunc enim co¬
gnoscã inquit. sicut & cognitus
bimus. respondeo: Inde angeli
uident : quib tunc erimus equales:
Sicut enim uidentur ista quȩ ui¬
sibilia nominantur: dm̃ nemoui¬
dit um quã. nec uideri potest:
Quo lucẽ habitat in accessibilẽ.
& ẽ natura in uisibilis. sicut incor¬
ruptibilis : Quȩ contextimapłs
posuit dicens. regi autẽ sȩcolorũ
inuisibili. incorruptibili : Quia

Expanded text:
unigenitus Filius, idemque mediator videt Patrem sicut videtur a Patre. Nos autem ad illam visionem Dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu; nec corporalem faciem cogitemus, cum dicit Apostolus : Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; praesertim quia expNunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus bimus, respondeo: Unde angeli vident, quibus tunc erimus aequales. Sicut enim videntur ista quae visibilia nominantur, Deum nemo vidit unquam , » nec videri potest, « quoniam lucem habitat inaccessibilem, » et est natura invisibilis sicut incorruptibilis quae contextim Apostolus posuit dicens, « Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili , » quia
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ: Hoc dixit p&rus & audiuit¬
beatus ess monbarlona: Hloc dixer̃
& dȩmones : & audier̃ obmutescite:
Prius ergo discerne fidẽ tuã. afide
dȩmonis: Vnde enĩ discr&a. De¬
mones hoc dixer̃ timendo. p&ru
amando: Ad de ergo fidei sp̃e Et
quȩ spes ẽ. nisi dealiqͣ conscientiȩ
bonitatẽ : Speiq ipsi . ad de carita¬
tem : Id ẽ super eminentẽ uiã: Hanc¬
habemus dicente apło. suꝑ eminentẽ
VIã vobis demonstro: Fidesenim
quȩ ꝑ dilectionẽ operat᷑. sine spe
eẽ non potest: Cũ aũ uenerimꝰ.
lam erit ibi fides: Dic&ur nob
Crede. Non utiq Uidebimꝰ eum:
Contemplabim eṽ: Dilectissim
Filii dĩ sumꝰ & non dũ apparuit
quid erimꝰ: Quia ñdũ apparuit
Ideo fides: Scimꝰ qđ cũ apparuerit.
sim les ei erimꝰ: Num quidqr cre¬
erit res: Et ermipsa spes. peregri¬
nation necessaria ẽ. Ipsa ẽ quȩ i c̃¬
solatur in uia: Uiator enm quan¬
do laborat ambulando : Ideo laborem
tolerat: qͥa peruenire sperat: lolle

Expanded text:
ivi . Hoc dixit Petrus, et audivit: Tu es Simon Barjona. Hoc dixerunt et daemones, et audierunt: Obmutescite Prius ergo discerne fidem tuam a fide daemonis. Unde eam discernis? Daemones hoc dixerunt timendo, Petrus amando. Adde ergo fidei spem. Et quae spes est, nisi de aliqua conscientiae bonitate? Speique ipsi adde charitatem. Desuper eminentem viam habemus, dicente Apostolo, Supereminentem viam vobis demonstro: quae per dilectionem operatur, sine spe esse non potest. Cum autem venerimus, jam erit ibi fides? dicetur nobis, Crede? Non utique. Videbimus eum, contemplabimur eum. Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Quia nquod erimus. Scimus quod cum apparuerit, similes ei erimus. Numquid quia creerit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã In sonabiliter narrat
Et ideo dignis idoneisq tanto
conspectu oculis. &iam inuisibilit̃
monstrat : Ipsi enim sunt oculi.
de quib apłs dicit : Illuminatos
oculos cordis ur̃i: Et de quib
dicitur : Illumina oculos meos
neum quã ob dormiã in mortem:

Expanded text:
substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt oculi de quibus Apostolus dicit, « Illuminatos oculos cordis vestri ; » de quibus dicitur; « Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte :
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. uiuificabit & mostalia
corpora urã perinbabitantẽ
spm eius in nobis: Prius aut̃
quã uiufic&ur hoc quodmor¬
tuũ ẽ propt̃ peccatũ: ꝓculdu
dubio corruptibile ẽ. & aggra¬
uat animã : Etsiquando aui¬
ta excedit hanc nebulã qua
tegitur omns terra. id est hanc
carnalem caliginem quategit᷑
omis uita terrena: tam quã
rapida coruscatione ꝑstrin¬
git᷑. & insuã infirmitatẽ redit
Viuentem desiderio quorur¬
sus erigatur: nec sufficiente
mundicia quafigatur: Et quan¬
to quisq hoc magis potest: tan¬
to maior ẽ: Quanto aut̃mnus.
tanto mnor: Siaut̃ nihil adhuc
tale mens hominis expesta est.
inqua tam̃ habitat xp̃cperfidẽ.
instare deb& minuendisfimen¬
disq cupiditatib huius scłi. Mo
filius dĩ semꝑ ẽ ꝓpt̃ nos filium
hominis factũ. ut sempiterna
uistus eius. u tͣdiuinitas nrãe
infirmitati & mostalitati con¬
temperata : denr̃o nobis in se
atq ad se facer& uiam: cum
magne speil&itia fidelit̃ teneat:¬

Expanded text:
tuis, uiuificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et adgrauat animam, et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur. et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est. quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua tamen habitat Christus per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi morafilius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se adque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat
Abbreviated transcription (Latin):
est uita aderna dicit ds̃ in
psalmis: Longitudine dierũ
replebo eum. &ostendã illi
salutare meum: Agnosc o
significas . quia ut parentur
iste mansiones. uiuere deb&
iustus exfide. uruere: quia ꝑ¬
hanc. Adspeciem contemplandã
parat᷑: Beati enĩ mundi cor¬
des. quia ipsi dm̃ uidebunt:
Et fide mundat corda eorum.
illud in euangelio. hoc in apo¬
stolorum actibus legitur.
fides autem: qua eorũ qui dm̃
uisuri sunt : quamdiu peregri¬
nant᷑ corda mundantur.
qđ ñ uid& credit: Nã si uides.
non ẽ fides: Credenti colligit᷑

Expanded text:
est uita aeterna, dicit deus in est uita aeterna, dicit deus in psalmis: longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti collig
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodẽ ipsoxp̃o uerbo inlum¬
n&ur. Verbo quod in princi¬
pio erat : & uerbũ apud dm̃
speculum in enigmate. longe
tamen sublimuis. ab omni ss¬
militudine corporali Et alii¬
quidem dat᷑ ꝑ spm̃. sermo sapien¬
tiae. Alii sermo scientiȩ. secux¬
dum eundẽ spm̃: Alius diem
dnõ sapit : Alius de corpore dñ
liquidius aliquid bibit:. Alius
leuatus usq ad tertium cȩlum
in effabilia uerba audit: Om̃s
tamen quamdiu sunt incorpo¬
re. peregrinantur a dño:
t omnibus bonȩ spei fidelibus.
in libro uitae scriptis. seruatur
quod dictum est. Et ego dili¬
gam eum. & ostendam me
ipsum illi.¬
¶ uam diu enim sumus incor
pore peregrinamur ad nõ
Perfidem enim ambulam us
non perspeciem: Contempla
tio quippe merces est fidei .
Cui mercedi ꝑfidẽ corda mutant᷑.
sic̃ scriptũ ẽ: Mundans fide
corda eorũ: Probat᷑ aũ qđ
illi contẽplatiomi corda mun¬
dent᷑. illa maxime sententia.
Beati mundo corde. quõ ipsi
dm̃ uidebunt: Et quia haec

Expanded text:
ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum aput deum speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quaquidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. upore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, non per speciem . Contetio quippe merces est fidei, cui mercedi per fidem corda mundantur, sicut scriptum est: mundans fide corda eorum. probatur autem, quod illi contemplationi corda mundantur, illa maxime sententia: beati mundicordes, quoniam ipsi um uidebunt. et quia haec
Abbreviated transcription (Latin):
cellentes inecclesia: paci deben
uigilanti intentione c̃sulere.
do. scismata faciant: Untatis cõ¬
page disrupta Colles aũ ita cos
intando. & oboediendo subse¬
quant᷑ ut eis xẽu ante ponant
Nemalorũ montiũ qũo uideNur
excellere. uana auctoritate se¬
ducti. se axẽi unitate disrũpant:
Ideo dictũ ẽ Suscipiant mones.

Expanded text:
cellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere;do schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cruciftxu ẽ ꝓuobis: Quid
enĩ ait lex: Ethabeat natus
nomen defuncti : De functo na¬
scat᷑ & de functi nomne appel¬
l&ur : Ad hoc legitimũ : paulus.
uolentes appellari ex nomne
suo. reuocat: Numquid paulus
ꝓuobis crucifixus ẽ: Ad de functũ
fixus ẽ Et quidergo: Quando
illos generasti: quid sinomentuu
lectauer̃ filiȩ regũ. inhonore
tuo: len&e. seruate : in honore
tu : Hoc ẽ habere uestẽ nuptialẽ :¬

Expanded text:
Paulus crucifixus est pro vobis? Quid Paulus crucifixus est pro vobis? Quid enim ait Lex? Et habeat natus nomen defuncti. Defuncto nascatur, defuncti nomine appelletur. Servat hoc legitimum Paulus: volentes appellari ex nomine suo, revocat: Numquid id Paulus pro vobis crucifixus est? Ad defunctum fixus est? Et quid ergo? Quando illos generasti, quid si nomen tuum lectaverunt te filiae regum in honore tuo. Tenete, servate, in honore tuo. Hoc est habere vestem nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
Sedebitis suꝑ duodecim sedes iu¬
dicantes duodecim tribus istahel
Predica uer̃ uerbũ ueritatis. & ge¬
nueruN ecclesias. Nonsibi sed illi.
Adhoc sacramentũ ꝑtin&. qđ
scriptũ ẽ in lege. Simortuus fu¬
erit frater. accipiat vxorẽ fr̃¬
ers & suscit& semen. Non sibi sed
fratrisuo : Dixit xẽc. dic fratrib
meis : Dixit inpsalmo. Narrabo
nomentuũ fr̃ib meis : Mortuus
ẽ xẽc. & resurrexit: Ascendit &
absentauit se corpore : Susceper
fr̃s ers vxore eius p̃dicatione
euangelii generaturi filios : Non
ꝑseipsos. sed ꝑ euangeliũ. ꝓpt̃ no¬
suscitantes semen fratrisuo: quot¬
quot generauerunt : Non paulitxiiuo¬
anos. aut parianos. sed xẽia nos. ba¬
nom nauerunt: Vid&e. si noniste
sensus uigilat. & in his uersib fi¬
dem regũ. filiȩ apostolorũ tuoꝵ
sed in honore tuo. quia semen
illi suscitauer̃ fratrisuo: Ideo
ipsos quos suscitauerat fratrisuo
paulus . cũ uider& currere ad
nomen suũ exclamauit. Nũꝗd

Expanded text:
 duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Praedicaverunt verbum veritatis, et genuerunt Ecclesias, non sibi, sed illi. Ad hoc sacramentum pertinet quod scriptum est in Lege: Si mortuus fuerit frater, accipiat uxorem ejus, et suscitet semen, non sibi, sed fratri suo. Dixit Christus, Dic fratribus meis . Dixit in psalmo, Narrabo nomen tuum fratribus meis . Mortuus est Christus, resurrexit, ascendit, absentavit se corpore: susceperunt fratres ejus uxorem ejus, praedicatione Evangelii generaturi filios, non per seipsos, sed per Evangelium, propter nosuscitantes semen fratri suo, quotquot genuerunt, non Paulianos aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Videte si non iste sensus vigilat et in his versibidem regum, filiae Apostolorum tuorum: sed, in honore tuo, quia semen illi suscitaverunt fratri suo. Ideo ipsos quos suscitaverat fratri suo Paulus, cum videret currere ad nomen suum, exclamavit: Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
sibi & horrens illis quando uolu¬
erunt dicere Ego sũ pauli . ego.
apollo. suã ꝑsonã potius assum¬
psit qua calcar& & contẽner&.
vtxp̃m glorificar&: Nũquid
paulus ꝓuobis crucifixus ẽ
aut in nomne pauli baptizati
estis : Repellit ase sedut mit¬
tat adxẽm: Non uult absponsa a mari
ꝓsponso : nec amicos sponsi Amici
enĩ sponsi apostoli: Huic sponso.
& ille humlis iohannes. quiputa¬
bat xẽc: telabat: Vnde ait: non
sũ ego xẽc Sed qui post me uenit.
maior me ẽ: cuius non sũ dignus.
corrigiã calciamenti soluere.
Iere : quia tantũ se humlians.
ostendit se non ẽe sponsũ. sedam¬
cũ sponsi Ideo ait: Qui hab& spon¬
sam sponsus ẽ: Amicus aũt spon
si stat & audit eũ: & gaudio gaud&.
ꝓpt̃ uoce sponsi: Huic ergo zela
bat ecclesiã & apostolus dicens
Sic nos existim& homo. quasi mi¬
nistros xẽi . & dispensatores myste¬

Expanded text:
sibi, et horrens illos quando volusibi, et horrens illos quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non sum ego Christus, sed qui post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Vere quia tantum se humilians, ostendit se non esse sponsum, sed amicum sponsi; et ideo ait: Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi bat Ecclesiam et Apostolus dicens: Sic nos existimet homo quasi ministros Christi, et dispensatores myste
Abbreviated transcription (Latin):
& ostiũ sit & pastor: Ostiũ. pan¬
dendo se. Pastor. intrando ꝑse:
Et quidẽ fr̃s mei qđ pastor est
dedit & membris suis : Nam &
p&rus pastor . & paulus pastor.
& c&eri a postolipastores & bon
ep̃i pastores : Ostiũ uero. nemo
nr̃m se dicit: Hoc sibi ipsi ꝓprie
tenuit. qua intrarent oues
Deniq paulus apostolus. boni
pastoris implebat officiũ. quan¬
do xr̃u p̃dicabat. quia ꝑ ostiũ
intrabat At ubi oues in discipli¬
nate coeperunt facere scismata.
& alia ostia sibi ponere : non qua
intrarent ut congregarentur
sed qua errarent. ut diuiderent᷑.
dicentes alii. ego sũ pauli. alii
ego cephe alii ego apollo. alii
ego xp̃i : expauescens ad eos qui
dixerunt. Ego sũ pauli tã quã
clamans adeos. Misere quaitis.
xonsũ ostiũ: xũquid paulus in¬
quit ꝓuobis crucifixus ẽ. Aut in
nomne pauli baptirati estis:
quiaũt dicebant. ego sum xẽi:¬
Discite quantũ p̃sumatis dedõ: uto
& quantũ tribuatis hominib
Quia maledictus omns. quispem

Expanded text:
 ostium sit, et pastor: ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, Ego sum ChriDiscite quantum praesumatis de Deo, t quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem
Abbreviated transcription (Latin):
crementũ dat ds̃: Illi dicebant.
uno estote. unũ estote. unus esto¬
te: Nemo ascend& incȩlũ. Nisi
qui decelo descendit: Ecce uolu¬
mus ẽẽ tui. dicebant paulo:
Et ille Nolo sitis pauli . sed eius
estote. cuius ẽ uobiscũ paulus:¬
Nemo nouit filiũ. nsi pater:
Neq patre quis nouit nisi filiss.
& cui uoluerit filius reuelare:
Sicut ergo ipse ꝑse nouit patrẽ
nos aũt ꝑ illũ nouimus patre. sic
intrat. inouile ꝑse ipsũ. & nos ꝑ
ipsũ: Ostiũ diceba mus xp̃m. nos
habere aduos: Quare : Quia xp̃a¬

Expanded text:
crementum dat Deus . Illi dicebant: crementum dat Deus . Illi dicebant: uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum PaulusNemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quisquam novit, nis Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum novimus Patrem; sic intrat in ovile per semetipsum, et nos per ipsum. Ostium dicebamus per Christum nos habere ad vos; quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
neq qui rigat. sed qui incremex¬
tũ dat ds̃: Hidetisne. nhlagere
apłm pisi uthumli&ur homo.
& exalt&ur d̃s solus: Quando¬
quidẽ in eis quiplantantur &ri¬
gant᷑ nec ipsũ plantatorẽ &riga¬
torẽ dicit ẽẽ aliquid. sed qui in¬
crementũ ds̃dat: Qũauis & hoc
ipsũ qđ ille plantat. hic rigat.
Non ipsis sed dño tribuat. dicens
Uncuiq sicut dñs dedit: Ego
plantaui apollo rigauit: Hinc er¬
go in eadẽ intentione ꝑsistens. ad
hoc vent vt dicer&. Itaq nemoglo¬
ri&ur in homne : Iam enĩ dixerat
transfiguraui in me &apollo.
ꝓpt̃ vos. ut in nobis discatis. Ne
sup᷑ quã scriptũ ẽ unus ꝓaltero
in fl&ur aduersus alterũ¬
e illis quioderunt untatẽ &
partes sibi faciunt in hominib:
Avdiunt illũ. quiuolebat eosfa¬
cere unũ. inuno adunũ: Audi¬
ant illũ dicentẽ. nolite uosfa¬
cere multos : Ego plantaui. a¬
pollo rigauit. sed ds̃ incremen¬
tũ dedit : Neq quiplantat ẽ a¬
liquis. xeq quirigat. sed qui in¬

Expanded text:
ui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat,transfiguravi in me et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterume illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mortales . ut iã uenir& ipsa in mor¬
talitas. & modo sicut fumus muta¬
r& nos. Ut mortale hoc nostrum.
auita obsorber&ur : non ꝑromor¬
tẽ corporis poner&ur . ut infine
iterũ reciper&ur : Quam uis ergo
amalis adbona transeamus. tam̃
ipse transitus. aliquantum ama¬
rus est & hab& fel : quod deder̃
dño in passione iudei: Hlabet &¬
acre quiddã tolerandũ. quo osten¬
duntur. qui eũ acdo potauerunt:¬

Expanded text:
mortales, ut jam veniret ipsa immort modo sicut sumus mutaret nos, ut mortale hoc nostrum a vita absorberetur, non per mortem corpus poneretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transitus aliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam tolerandum, quo ostenduntur qui eum aceto potaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
gemiscimus grauati: eo quod nolu¬
mus expoliari. sed suꝑ uestiri.
Vt absorbeatur quod mortale
Et aggrauamur ergo corruptibi¬
li corpore : & ipsius aggrauati¬
onis causam: non paturã. sub¬
stantiãq corporis. sed eius cor¬
ruptionem scientes nolumus
corpore spiritalia. sed eius in¬
mortalitate uestiri : qđ & tunc
erit: Sed quiã corruptibile non

Expanded text:
gemiscimus gravati: eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale . Et aggravamur ergo corruptibili corpore, et ipsius aggravationis causam, non naturam substantiamque corporis, sed ejus corruptionem scientes, nolumus corpore exspoliari, sed ejus mortalitate vestiri. Et tunc enim erit, sed quia corruptibile non
Abbreviated transcription (Latin):
operatus ẽ nos in quit in hoc ipsũ.
dĩ qui dedit nobis pignus sp̃s:¬
aut̃ sine hoste ullo externo. &
interno: in effabili ac sempiter¬
napace ꝑfruem᷑: Quis quisergo
omã quȩ ibi habenda sunt. hic
uult habere. fidem se indicat

Expanded text:
operatus est nos. inquit, i n hoc ipsum operatus est nos. inquit, i n hoc ipsum deus qui dedit nobis pignus spautem, sine hoste ullo externo et interno, ineffabili hac sempiterna pace perfruemur. Quisquis ergo omnia quae ibi habenda sunt, hic vult habere, fidem se indicat
Abbreviated transcription (Latin):
suam p̃odit: nec ipsi uult acci¬
dere quododit: Nemo enim
umquã carnem suã odiohab&:
Hunc affectum ostendit
apostolus. ubi ait. Habitaci¬
onem habemꝰ exdõ. domum Ñ
manu factã a&ernã incelis:
Etenim hoc ingemiscimus. ha¬
bitaculũ nrm quod decęlo est
super induicupientes: In quo
nolumus inquit expoliari sed
suꝑ uestiri: utabsorbeatur mor¬
tale auita: Non uis spoliari.
sed spoliandus es: Hoc tamen
agas opost&. ut spoliatus per
mostem carneam tunicam.
inueniaris indutus fideilori
cam : Hoc enim secutus ad¬
iungit. Sitam̃ & induti. non
nudi inueniamur: Nampri¬
ma mors. spolia tura est decar¬
ne: inter imseponenda : & suo
tempore recipienda : Cum
gratiã uberius in dr̃o inũ xp̃o
commendas. usq ad illum ue¬
nr& indum̃tũ iufticiȩ fidei
quo induti Ñ nudi inueniam᷑:
Et propt̃ hoc ingemiscimꝰ in¬
quit mostalit̃ p̃grauati. habi¬
taculum nr̃m quod decȩlo ẽ
super indui cupientes. ut ab¬
sorbeatur mostale a uita
Uide quid adiungat: Qui aut̃

Expanded text:
suam non odit, nec ipsi vult accidere quod odit. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit . Hunc affectum ostendit Apostolus, ubi ait: Habitationem habemus ex Deo, domum non manu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupienolumus, inquit, exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita. Non vis spoliari: sed spoliandus es. Hoc tamen agas oportet, ut spoliatus per mortem carnea tunica, inveniaris indutus lorica fidei. Hoc enim secutus adjungit: Si tamen et induti, non nudi inveniamur . Nam prima mors spoliatura est te carne, interim seponenda, et suo tempore recipienda. Hoc gratiam uberius in domino Iesu commendans usque ad illud uet indumentum iustitiae fidei, quo induti non nudi inueniamur et propter hoc ingemescimus mortalitate praegrauati habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes, ut absorbeatur mortale a uita, uide quid adiungat: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
quis arbi tratur. homini uitã
istã mortalem adhuc agenti.
posse contingere. ut demoto
atq discusso omni nubilo fanta¬
si arũ corporaliũ atq carnaliũ.
serenissima in commutabilis
ueritatis luce: potiatur: & m̃ te
poenitus a consu&udine uitȩ
ergo potius. sublimi aucto rita

Expanded text:
autem arbitratur homini vitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut demoto atque discusso omni nubilo phantasiarum corporalium atque carnalium, serenissima incommutabilis veritatis luce potiatur, et mente penitus a consuetudine vitae ergo potius sublimi auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
ra Sed corpora habitura substan¬
tiã : sed nullã tarditatẽ corrupti¬
onẽꝙ carnalẽ. spũ uiuificante pas¬
sura : Tunciã ñ terrenus sed cȩlestis
homoerit : Non quia corpus qđ
d&erra factũ ẽ ñ ipsũ erit : s. quia
dono cȩlesti lã tale erit : ut &iã cȩ¬
lo incolendo ñ amissa natura sed
Entergo spũi subdita carospĩtalis
Sed tam̃ caro ñ sp̃s : Sic̃ carni sub¬
ditus fuit sp̃s ipse carnalis. sed tam̃
sp̃s ñ caro : Cuius rei. habemꝰ experi¬
m̃tũ. in nr̃ȩ poenȩ deformitate:
Non enĩ secđm carnẽ sed utiq secđm¬
spm̃ carnales erant: quib ait apłs:
Non potui uobis loqui quasi spiri¬
talib sed quasi carnalib: Et homo
spĩtalis sic in hac uita dicitur.
ut tam̃ corpore adhuc carnalis
sit : & uideat. aliã legẽ inmembris
suis repugnantẽ legȩ mentis suȩ:
Erit aũ &iã corporãte sp̃italis cũ
eadẽ caro sic resurrexerit : ut fiat¬

Expanded text:
ra, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu uiuificante passura. Tunc iam non terrenus, sed caelestis homo erit; non quia corpus, quod de terra factum est, non ipsum erit; sed quia dono caelesti iam tale erit, ut etiam caelo incolendo non amissa natura, sed ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. Cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. Non enim secundum carnem, sed utique secnales erant quibus ait apostolus: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eade
Abbreviated transcription (Latin):
Exultabunt scĩ ingła
laetabuntur incubilib suis
Non intheatris. non in am ph¬
theatris. non in circis. non
innugis. non inforis. sed incu¬
bilib suis: Quid est incubilib
suis. In cordib suis Audi
apłm paulum. ex ultantem
incubili suo Nam gła nr̃a hȩc
est. testimonium conscientiae
nrãe : Rursũ timendum est.
nequisq apud se ipsum fiat si
tare : quia donum dĩ ẽ unde
exultat: non meritũ suum
Et enim sunt multi sibi placen¬
tes : & luftos: eẽ arbitrantes.
& procẽdit aduersus illos alia
pagina dicens. Quis gloria¬
bitur cãftum se habere cor
Aut quis gloriabitur mundũ
se ẽõ apeccato. Est ergo qui¬

Expanded text:
Exsultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud seipsum fiat sibtare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Est ergo qui