comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuos ausus iungeeȩ quos racpidosq: rotis insistere uiltor : Euit au miner¬
ue &uulseni filius. decaduca int̃ralibidinam ut facbele feunt: ꝓcreco¬
cus partetum da monilum. Immodiabulus quiphmum iunoni currum de
ꝑ p&uoq: & quiomnib: equis imE&etur iugo pymus Creestanes sicio¬
nius accntũmedios iuȩcuit cum singulos &xutraq: parte simp lisiuinca¬
lo cepplicuit quos greci siraforas latini luncmos uocant aggiðre uin¬
mero equorum &iugodiotȩ & quibus quadigcs solibigas lunȩbi gas¬
dis inferys sec iugas ioui desultores, lusifero & effero saccra uerunt :
quadiꝰ cam ideo soli iungunt quicꝑ quattuor dempora annus
uentitur uer estate autum no hieme : Bigus lune qñ gemino cursu
cum sole contendito siue quia & nocte & deuidȩtur : Iungunt emimunum ȩquu
nigrum alterum candidum: Tȩces dis infegs quic his ꝑtres. &etatis
homines cedserapiunt. idẽ ꝑ in fcentiam iuueitutemm cetque sendetutam:

Expanded text:
tuor ausus Iungere equos, rapidisque rotis insistere victor. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedperpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinmero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equunigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia hi per tres etates homines ad se rapiunt, id est per infantiam, iuventutem, atque senectam.
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ẽ icc culorus cestiliũ qui medis cestis cepatactur &in de amꝰ.tu. qđ
mediccaestccligatur Ria culatur. Clcuec ẽ qualis fuit hercuolis
dilta qđ sit dacuis ferreis in uicem religa to Rẽ cubitu semis fac¬
tac in longitudine hec Rceteia quẽc orctius caiã dilit ẽaug cdlisi
tac t ẽ euolat. ged quoꝑueit uimimia ꝑsrangit quod sicebcrti silemit¬
iuuecelis consulis ante fcclas delsinorumq: columnas: A fcelis igitur dic¬
neruus mitti ꝑ hostib & qua dem machina. ut nunc ui brate fcbissec¬

Expanded text:
stilium, quod mediis hastis aptatur. Et inde amentum, quo media hasta religatur et jacitur. 7. Clava est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateja, quam Lucilius calam dicit. Est tatem evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mit est. Iuvenalis 6, 589: Consulis ante falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicnervis mitti tortilibus, et quadam machina, ut: Hunc aut tortilibus
Abbreviated transcription (Latin):
confundunt: gcenquilla sccũ latinedifit. potius ceppellatum. quod hu
quitꝰ umphans urban ingredeeur : TRiꝑtito iudisieho noraretur. Nã
prymum d& numphodic Concedendo &xerfitum iurco solitum erat
S&undo senatum aertiũ populum. Ercetau nom conorum mos
uttrumphantes qua dr,cis ueh&r aitur &x illo quod solidi eraent prores
dufes hoc habitu bellccinire : quilumq: aũ in confluctouiciss& pcelma¬
aurea coronabcetus qui a palmastimulos hacb&. quiue resine conflisto¬
geebant aedimitationem uisdtoꝵe scipiones : Lis & & scipio hesulus sit.
quod homines innituntur unde &ille prꝰmus cornelius. scipio appella¬
ituse. quia in foro pat̃ hus c&cos in n&us eo ambulabat: Suꝑscipionẽ
aũ aqui la suꝑ sedeş at obindicium quod ꝑ uicdonam. qucesi cedsuꝑna.
magnitudinem accedeem : Inde&co lorerufo ꝑ limebcctur quac sumi¬

Expanded text:
um latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur, tripartito iudicio honoraretur. Nam primum duci de triumpho concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duaurea coronabatugerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imi
Abbreviated transcription (Latin):
tadifitur qui ideo in medio cirsoponitur. quicc ꝑ medium. mundum solcarsy
Medio aũspatio cebutra quemeta constitutus oboliscus. fastigrum
sum mitatem que fȩli significcet. cumsol ab utraq spcetio medio orarum dis¬
cmine trcenscandit: Sum moobolis co. suꝑposituse quod de aurecgum. in mo¬

Expanded text:
ta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. ta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spcrimine trascendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in mo
Abbreviated transcription (Latin):
lud spcctium quodsir sumire equi solait hunfro meodisdum putant asi rfuiue
quorum eo quodibi cirlũm&as equicurrant. greciuo a bircie solifilia que
paetiꝰ suo hoc genus cer t cminis instituit: asseruntiun su patum. & cbea
Circi appellationan argum̃tantur: Fiuit i maga &uenfica & scoerdos
ns as scnbunr quiillos ouo editas credendo designoeioue non erubessunt:
fiingunt aũ cersdisico romani adiccusces mundi seserie ut sub ac sp&ciȩ
suꝑstimones uanitatum succrum & cusat. Ixx : Metcrum quippe
appellatione ꝓprȩ t̃minum ac fine mundi designareuolunt. ceb eo quod
& cccusco cum quodam tempore nilus uiolenti inundecitione egyptum noluis¬
s& in dignatus sex acm quam poences a flumine& eg&et sccgittam inun¬
decsmisit: Nonmultum postgraui ucclidine correptus. lum̃ ammisit. qui
post e&ertacitem ui suresepto duos oboliscos. soli sccerecuit: obolis cos. En scegit¬

Expanded text:
lud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu lud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos ris adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. De metis . Metarum quippe appellatione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod li ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagit
Abbreviated transcription (Latin):
hudicrcensis sccercrum Eccusȩ quorum gentilium. celebrationi¬
bus instituti sunt: unde & qui eos insp&ctant demonũ culcibus
inseruise uidentur: Nccmses ȩques ms. antea simpl&x
a gebatur &unque communisusus recctus non erat. sedcum ad lu¬
dos coaldus .e naturalis usus cdde moniorum cultu. trans latus e
iuduse quem grefi ippon appellant. Sed & maertis & iouis
in iudis eques rbus conserati & ipsi qua d igis p̃sunt. Cirlenses aũ ladi
icledisti uel acirfotundo. uel quodubi: nuns m& es unt. Olim glccdi poneban¬
tur quos qua drgecir cumibant & indedildi ce sensis abensibus Fir scc
quos Currebant siquidan & in litorepas fluminum sursus agitantes
gleclius nordine in sypelitore ponebant. &erat arctis equum cirfae p&s sula ctorquese
cratuse a paganis luiu sd&us medios pccitio &essi gies defcestigo edis ꝓmicat quod ñ¬
nulliputa uerunt subt&eto cons&enando qñ inaꝑto. arent estaũ cirsus omneil¬

Expanded text:
udi circenses sacrorum causa, ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus estest, quem Graeci Hippion appellant; sed et Marti et Jovi in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. 3. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur, quos quadrigae circuibant, et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. cratus est a paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne il
Abbreviated transcription (Latin):
itur ꝑselaxato Cingulo sepente ꝓstactus & cominatus ẽ quidẽc
cursorum qucore&e consilio d& i&o guns cerson ippomenes
utnudi deinleps om & b Pitasentur ꝑmisit & illo gymnasium
diltum. quod iuuenes nudi & ersantur insaempo ubisalcetan

Expanded text:
tur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam tur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sol
Abbreviated transcription (Latin):
cur uinefortis nomine tũ disunt scilis& quod inlui acendo Cum
Ncm que int̃ e& drcs fercs eossolos &mgi congressos & subsid &ecele¬
Nt alseudr ta: & modo maenib temptare. in uisam modo conplsu. abigae
sese morelultantium: .xxu. Quelatine Pertamine. Greci a potes a¬
gonuolcent a srequentia quec celebrabantur. siquidem omnelo etum
adqueconuentum agonadisi aliquod incirculis & quacsia gonus idẽ
sin eangulo loci sed&enturnun cupatus agonas putamt : xxur
qͥe morbus quoq deforma d&cendcendi. modo lectione. tdrrestiis quod¬

Expanded text:
ruinae fortis, nominatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum namque inter ceteras feras eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti, et modo manibus temtare invicem, modo conplexu abigere sese more luctantium. De agone . Quae Latine certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; ali quod in circulis et quasi agoniis, id sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonas putant. CAPUT de moribus quoq
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iuss stcctus. Iudisium auprus inquisitio uocce bactur unded &
ctores iudisian rum. & p̃positos. q uostoses uel que sito res uoccemus
Negotium multa signi ficat modo actum reia lisuius cuison trasume
otium. Modo ascionẽ cccuse quod ẽ iurgium litis. & diltum nego
đr ubiediquid datur. ut meciora iu cientur : Iurgium distum. quecsi
iuss garNum. eo quod hii quilacuseem. difunt: iuredis ceptant : Hias
positus liem ut dis chrneest agr Eccusce au ar gumento autꝓba¬
tone constat Argum̃tum. num quẽc estib: numqua intabulis.
dit ꝓbactionẽ sed sola inues tigatione inuent udetatem. unde & dic

Expanded text:
inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum nego dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis positus, litem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; u
Abbreviated transcription (Latin):
Scurum appellctum eo quod cse & cutict tte lorumiltus utnim telis. resista¬
tur. Clippeus antefetur. Vmbo scuti paersmedia qua siumbilicus : An¬
quaq: nodis. oculis angulus angulus. omnis abe pelcum scutum bre¬
uissimum in modum lanȩ mediȩ de quibus meminit lib̵ iegũ Fi&it¬
ibx scclacmon. dusancoscuta. deauro puro &tre cantes pelates. & auroꝑbata:
Scetram scutum loreum sine ligno quoutuntur a fr& macusꝰ. de quo
tudo scutorum con&a. curuccta in testudinis modum. Namq in armo¬
rum gen&b: milites &iamabanimalib: nominasumant utan es& sco
iustius in modã in quid hir si ciimilitars: DELURICIS¬
urꝯca uocccta eoquod lans. ccreat solis hnm cirdulis feis con¬
VMtceta : S qua mae iur cafeea & lacminis ferreis autareis con¬
cctenceta in modũ squa mepiscis & ipsosplendore squam arum &
similitudine nuncupata : decilicis aũ. & poliunturlus ce &tegunt:

Expanded text:
Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistaScutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. Anquaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit liber Regum rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato. 5. Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, de quo tudo scutorum connexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus, milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries. Et Sallustius: In modum, inquit, hericii militaris. CAPUT XIca vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et poliuntur loricae et tegu
Abbreviated transcription (Latin):
ges imithe disitur torqu& urdnm uerb& eneruorum & magna
hias&. aut asta autsaxco inde&fundi b&las quac sifundens & bͥmitiens
Contrabeclista aestudo uecl&: sez e&s dimfit armorlim umbomib
int̃se conligatis: DRARIE TE:
N&i nomb spaeies dedit: eoquod sumimp&u impingit murum¬
inmodum a r&um pugnantium. uclide enim ac nodosȩ arbo¬
ars saputfarre uestitus. eacque sus pensa funib multo rum ma
nu. cedmurum in pellitur danderetrorsum ducte mecior imp&u
distinatur: Sicque grebis ileib conlussum. mun lctus cedit
Cccua tum que innumpitat. fhestram fasit: Contrain pulsum.
plu ad sunt. grates cono crudo inthete que ino pse fce cihdo hosti subi¬
siunt : Musculus conicolosimils fit : quomurus ꝑsoditur. &x quo & appellats
quasi murusculus : dCLIPPEIS:
Elippeus scutus macior didus ab eo quod dyp& idẽ cel& corpus pdssulisq
sub dufcct: ATT ΟTΟΙRΑ ΕΠ TΝ appositus dum suac defdsione ab
astis &iccsulis corpus mun&: Clip peusaũ peditume. Slutum equitum

Expanded text:
rquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. De ariete ieti nomen species dedit, eo quod cum inpin modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus munu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. De clypeis . Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus periculisque subducat, ἀπὸ τοῦ κλέπτειν. Oppositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum.
Abbreviated transcription (Latin):
disuntur: Classis asunt cornure. que conuosaendi eccusa erant¬
feclitȩ & cclcelcendo dessiscediseb antur: dequib uirgilius clces
sicce iamq: soncent: aput amaczonas nontu besisutregib sed ccd
TEr ma geeraliter omnium ierum in strumete sunt unde &ubi
mitimus : nam armaluplisic sunt. idẽ uel quib ꝑcutitur. uel qui¬

Expanded text:
bilem sonitum. Cuius sonus varius est. Nam interdum canitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere . Arma generaliter omnium rerum instrumenta sunt; unde et ubi emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
subsp&ie. Dolones aũ cedo lodisti sunt. quod fellcent & d&c ipiant
feerosũ spociȩ p̃seant lignihos uulgus esbco nomine oxos uolaent . un¬

Expanded text:
sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cerma iaculorum atque telorum ator quendo uelamitad do uo¬
ccta dequib: iuscnus : Signa pars aquilas &pila minantia pilis
itera uerscet : ꝓpreau telum a longitu dinem dilgum. unde & muste la
disimus quod longior sit quam mus : Cuspis cestilis. am̃tecta asepite
tum ꝓpreaũ cuspis posthor parscesteẽ deSACIT TIS:
nccues ut selot mors ꝑsurrat cd hominen : hccs primum
creteses asi sunt: quib: pinne utdiximus ideo ad glutinantur ut
leuesint. & ꝑuolent. Siaptos. spisalc sunt. scrnte uel lentģ bitues
Iccre arco scogitcerũ rela a feren do iee eu lae distae sicut & ferauni¬
Ntrõ ubi & funus defertur que id circo &himo logi c̃e cõmunẽ
Ihcebenli qua fecre tramortẽ feetrum mortuum portat: Con
n ꝓ pnesunt arsuum ade ae sicut scegntarum fccsetre. Miczna appel¬
licta eoquod inea mucre uelgladius baciol&ur: Tega cb eo quod
aes serunt : quodib reponantur. aliquid inde& biblio gega librosłi
reposito đr : Dolones sunt iugi nȩ ligneȩ intraquaes. let & pugio

Expanded text:
sunt arma iaculorum atque telorum a torquendo, vel emittendo, vocatae. De quibus Lucanus 1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis.ie autem telum a longitudine dictum, unde et mustelam dicimus, quod longior sit quam mus. Cuspis hastile amentatum, a cespite tus si avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, . Faretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio
Abbreviated transcription (Latin):
signa diuesis p̃ lectec imaginib s&undũ militarem. consu&udinẽ
& istunt ꝑ quccs & ersitus mixtione ꝓeliorum agnosłitus: dr puenus:¬
Susinco ẽquia signum dec tur in hoste. disto. auo ce quecsi
uo sina. Ncempccga ni agrestes quȩced omneusum
bucinco cedsom psta. conuocabantur : prd pheergo hoccegses¬
seni pi miinum &unt: unde &uir gilius. tyrsenus. quetube
mugi cnis ꝑ & heͦ a Vcengor hanc enim atyrienis predonibus
p̃de oc sansiorrem uole aut bosinȩ conuo latur uenlo plerũ que
obstrepente hinc post ea bellisis certcminibus adhibitae ẽced
denuntian dac signa bellor ũ &ubi exccudir p̃so ꝓtumutu
ñ poterat sonitus tube clangentis adtingerti Tubccaa
dic tec quasi tofccidẽ sa uet̃ itẽt uba quasi tibi cc̃. Int̃ tubce aũ¬
& bp sincc uecteres disserneban: nambusinc in soncens

Expanded text:
signa diversis prelata imaginibus secundum militarem consuetudinem signa diversis prelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quas exercitus permixtioneBucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agresrheni primum invenerunt, unde Virgilius: Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Iteet buccinam veteres discernebant: nam buccina insonans
Abbreviated transcription (Latin):
cut cte. diuer ses & dssice corporaponto: Ss poliae hostium p̃de menu¬
lrdum ec pccłleis quasi &e pallice uil dis dñ d&er ahuntur DESΙCΗS
Mignabellorum disuntur. quod &e his &̧a situs & uistonȩ neseptu .II.¬
pascepit sinboldm. Namautꝑ uolem nobis. aut ꝑsimba lum. ermoue¬
ideo qđ ecdem auis iouis incermis ccuspitium fueit : Nccmn dum idẽ io¬
uis ceduer sus atto nacs ꝓsis eetur. aquilcem& auspitio appceruisse f&
quccmille ꝓ inditiam uictone ascepta tutelesue. auspilcctus eã legio¬
nis signu i dedit quo fccctum e ut deinseps militum signis committattur
pilis : Drccsonum signa cebcepollinis. morte phitonis serpenis indiliu¬
alaasunt. de hinc agibbis & romanis in bello gesatoꝵ coeperunt : pi¬
cunsdo arbe subidotcs. utmeclum figurec arbis ostand& xet : Vẜillu
&i psum signum belli contrastum nom̃ habeis a ueli diminuto¬
illis milites hccbuerunt. hin & mcmpuli appellantur: Nccni¬
pulos him disimus fccs cesfoemi quod incnum impleant: e&ara

Expanded text:
ut age diversos et dissice corpora ponto. Spolia hostium: praeda, manuautem a palleis, quasi expallia; victis enim detrahuntur. De signis . Signa bellorum dicuntur quod ex his exercitus et pugnandi et viaccipit simbolum. Nam aut per vocem tube, aut per symbolum admoneideo quod eadem avis Iovi in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversus tytanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparvisse ferunt, quam ille pro indicio victorie acceptam tutele sue auspicatus, eam legioni signum dedit: quo factum est, ut deinceps militum signis committereturpilis. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. Pin toto orbe subiectas, ut in illa figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsum signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutioxillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur. Manipulos autem dicimus fasces feni, quod manum impleant. Cetera
Abbreviated transcription (Latin):
gladio atentum: Acusaũ glccdii abcecuminedilta : capulus
uolectus. uel quiascpute gladii. uel quia ibisccpitur ut teneatꝰ
Nam alias adies fe ñ sinit : Mucro ñ tantum gladii ẽ sed
& cuius lib& acum̃ distur a longigudine : Nã maeron gbss longum
uocant. hinc & mc fgra: Mederam aũ e glaediis lon zus & ura¬
q: paerte asunis quem uulgo spatã uoscent: Ipsccerom phea:
Framea aũ dilace quia fdseae. nccm silut fertein cum. sic frameadr
spatã lcctnea utuma nt dilacc eo qđ spatiosa sit: idẽ lata & cempla¬
& transfiendo uocatusce enigladius ꝓceruus & bis acintus
lacter codherens idẽ & dunabulũ dictũ qđ lisetur adelunem:¬

Expanded text:
tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta: capulus vocatus, vel quia est caput gladii, vel quia ibi capitur ut teneatur; nam alibi acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine, nam macron Greci longum vocant, hinc et machera: mque parte acutus, quam vulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dispatam latine autumant dictam, eo qet transfigendo vocatus est. Est enim gladius parvus bis acutus lateri adherens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem
Abbreviated transcription (Latin):
Isitos dis&e celienco ucestco re liberos populos. ccuttr udcre¬
Iccut subis&e coepit uniue scomq: asicem us que adlibiȩ finis no¬
uac seruitute ꝑ domuit. hic &icm studuit urbes inmutuo scengoi¬
ne altna erascc recede quaettuoraũ sunt gdierabello rumidẽ
iustum. in iustumeiule & plus quac̃ si uile : Iustumbellum ẽ qđ in
p̃dicto gentur dẽleb epeditis ccutꝓpul scendorum hostium sceu¬
scc : In iustumbellume qđ defurone non de legitima ractione initur
um lccuse bellumges iustum nullum potestecedem tullius
pcculis inte i&tis subdedit. nullumbellum iustum heb&urni¬
sid huntiatum nisi dictum ni siderepeditis reb: ciui labellũ ẽ intẽi¬
ues orte seditio & consiteticumultis sicut syllcem & manũ¬

Expanded text:
citus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur.um causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter
Abbreviated transcription (Latin):
tib: sces& dotib: dĩtum ꝑ ipsos hum fiebaent foedera: Sisutꝑ s&eu¬
lares bella aliifo edera dilae putant : a por sa foede & crudelit
occiscom. cuius mors obitebatur &. quic pecce resiliss& lurgilius
&cccescc iungebeent foeder ceporco foedes ꝓcertis indune. & dic¬
temdusie. quacsi indiesoticc DETRIU PHIS:
mnemregnum seuli huius. bellis quetur uiltonis ũ¬
conparatur: uuietona diftac quod .i. idẽ uirtute ad¬
ipit ccctur hos ẽ humius gertiumuim .ii. & pellere nõc turpis est
dolo quesi ace uilona: Carta ccutan uiltonae ueli ꝗ oc cisiohos¬
tis uel expoliatio uel utruque non ẽ aũ iucun dec uic toria quep

Expanded text:
t, sacerdotibus dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cujus mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius: Et caesa jungebant foedera porca. Foederis partes induciae. Et dictae induciae, quasi in diesmne regnum seculi huius bellis queritur, victoriis propagatur. Victoria dicta est, quod vi, id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel expoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria, que per
Abbreviated transcription (Latin):
recaec ꝓcucurritunas adcorregendũ tũ epugnanle
respon sum ẽ sica pugnaebo inde sice nom̃ doctõ. Secures signes
que ante consule ferebconlur. qua spacni cebusu francorũ ꝑ diriueo¬
tionẽ franlis casuosant ea signapor tcer neaut usũ ꝑ derenlbelli
aut uce cans ccspectũ cemmit ter& gladioru Deastis
A saac ẽ contus. cũ ferro cuius diminutiũ facit hcestilice¬

Expanded text:
recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. De hastis . Hasta est contus
Abbreviated transcription (Latin):
ses. Rur sus in unce pugnae multe sunt prðelice. Alud dum in sarnib:
Aliud inmedia aliud in &cremneo asiegentur. Bellũ igitur ẽ totum pug
ncc. unius dis. ꝓelid parspugneẽ. Belluinaentea iduellum uofaetum
Eoquod duȩ sant pceides. dimifantium uel quod ccltrum fcetiat uis doremal
bella sumbellu contra sit pes simu proelia dicunur cebin pre
m dohositer unde & plac lignec quibus uua p̃mitur: Pugnçe uofatec
eo qđ migtio usus fuiss& in bello pugnis contundere uel quice
primũ belła pugnis incipiebacnli unde& pogna &c̃c duorum
est ccliquando & sinefero quoc̃ tuor in bello agunlur
pugnec: Fugac uictorice pcex pacis uo labulu di Egitur po x¬
tũ suetm posterus aũ pax acsipictur : fioedus primum¬

Expanded text:
nsis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, na, unius diei: prelium, pars pugne est. Bellum antea duellum vocatum, eo quod due sunt partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, bella, cum bellum contra sit pessimum. 10. Praelia dicuntur a pre hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipi
Abbreviated transcription (Latin):
mamenta circi. oua. mettc
oboliscus. carcer. Qua honori
pollucis & castoris asscribunt.
qui illos ouo editos. credendo
decigneo ioue non erubescunt:
fingunt aũ circensi a romani
ad causas mundi referre. ut sub
hac specie suꝑ stitiones uanitatũ
suarum excusent.

Expanded text:
amenta circi sunt ova, meta, oboliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascqui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Vnde & proeliatores olim
subfeminibus equos amisisse di¬
cebantur: Coxae quasi coniunc¬
tae axes. ipsis enim femora mo¬
uentur. quorum concaua uestebra
uocantur quia in eis capita femo¬
rum uestuntur.: Suffragines
quia subtus franguntur. idest
flectuntur. non supra sicut in
brachiis. Cenua sunt com¬
missiones femorum. & crurum.
& dictagenua. eo quod inutero
sint genis opposita. coherent
enimsibi & cognata sunt oculis
lacrimarum indicibus et miseri¬
cordiae : Nam agenis genua
dicuntur. Denique complicatum

Expanded text:
mus. Unde et proeliatores olim mus. Unde et proeliatores olim sub feminibus equos amisisse dicebantur. Coxae quasi coniunctae axes; ipsis enim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtus franguntur, id est flectuntur, non supra, sicut in brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognata sunt oculis, lacrimarum indicibus et misericordiae. Nam a genis genua dicuntur. Denique conplicatum
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum. quod his procreatur
etgignitur. Hec etpud enda
prouerecundia siue apubae. un¬
de & indumento operiuntur.
Dicuntur aut̃ ista et inhonesta.
quianonhabent eam speciem
decoris. sicut membra quae in
promptu locata sunt: Idem & ui¬
retrum. quiauiri est tantum. siue
quodex eo uirus emittitur:
Namuirus propriae dicitur humor
fluens anatura uiri: Testiculi
perdiminutionem atestibus dicti:
Quorum numerus incipit aduobus:
hi semen calamoministrant. quod
abspinae medulla. etrenibus &lum¬
bis suscipiunt ad gratiam procre¬
andi: Uiscus est pellis inquates¬
ticulisunt. Posteriora uero uoca¬
ta. quod retrosunt. & auultua uer¬
sa. nedum aluum purgamus. inqui¬
naremus aspectum. Meatus inde
appellatus. quia percum meant.
idest egeruntur stercora: Fomo¬
radicta sunt quod ea paste a femina
sex us uiri discrep&. Sunt aut̃ ab
inguibus usq ad genua : Femi¬
na aut per diriuationem femo¬
rum pastessunt. quibus in e̾qui¬
tando tergis equorum adhere¬

Expanded text:
vocabulum, quod his procreatur vocabulum, quod his procreatur et gignitur. Haec et pudenda pro verecundia, sive a pube: unde et indumento operiuntur. Dicuntur autem ista et inhonesta, quia non habent eam speciem decoris sicut membra quae in promptu locata sunt. Idem et veretrum, quia viri est tantum, sive quod ex eo virus emittitur. Nam virus proprie dicitur humor fluens a natura viri. Testiculi per diminutionem a testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant, quod ab spinae medulla et renes et lumbus suscipiunt ad gratiam procreandi. Fiscus est pellis in qua testiculi sunt. Posteriora vero vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus inquinaremus aspectum. Meatus inde appellatus, quia per eum meant, id est egeruntur, stercora. Femora dicta sunt, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt autem ab inguinibus usque ad genua. Femina autem per derivationem femorum partes sunt, quibus in equitando tergis equorum adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
Nam &uenae & medullae tenuem
liquorem desudant inrenibus.
quiliquor rursus arenibus. calore
uenerio resolutus decurrit .
Lumbi oblibidinis lasciuiam dic¬
ti. quia in uiris causa corporeȩ
uoluptatis in ipsis est. sicut inum¬
bilicofeminis. Unde etadi ob
in ex ordio sermonis lictum est
Accinge sicut uir lumbos tuos:
Vtinhis eẽt̃ resistendi p̃paratio
inquibus libidinis est usitata do
Umbilicus est
medius locus corporis dictus. quod
sit umbus iliorum. Unde &umbo
appellatur locus in medio clippei
a quo pendit: ex eo enim in fans
inutero pend& : ex eo etiam & nu¬
tritur: Ilium greco sermone
appellatum. quodibinos obuolua¬
mus. grece enim ilios. ob uolue¬
redicitur. Clunes uocatae
quod sint iuxta colum. quod
est longo.:Nates quod in ipsis
innitimur dumsedemus. unde
& conglobata est in eis caro. ne
premente corporis mole ossa
dolerent: Cenitalia corpo¬
ris pastessunt. ut nomen ipsum
docet agignenda sobole acceper

Expanded text:
Nam venae et medullae tenuem Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus calore Venerio resolutus decurriLumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ad Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos ; ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus, sit umbus iliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur. Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur. Clunes vocatae, quod sint iuxta colum, quod est longao. Nates, quod in ipsis innitimur dum sedemus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa dolerent. Genitalia corporis partes, ut nomen ipsud docet, gignendae sobolis acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dor sum est aceruice . usq adrenes.
dictum aut dor sum. quod sit super¬
ficie durior corporis: inmodum
saxi fostis. etad postandum. & ad
perp&iendum. Terga quia in ea
supini iacemus in terra. quod so¬
lus homo potest : Nam muta ani¬
maliatantum. aut inuentre aut
in latere iacent. unde et inanima¬
libus terga abusiue dicuntur
Scapula : Interscapilium spaciũ.
quod inter scapulas est. unde et
nominatur. Palac sunt dorsi.
dextra leuaq eminentia membra.
dictae quod in luctando eas premi¬
mus. quod greci palin. dicunt.
Spina est iunctura dorsi. dicta eo quod
habeat radiolos accutos. Cuius
iuncturae spondilia appellantur.
propter pastem cerebri quae festur
peros. longo tractu ad ceterascor¬
poris pastes. Sacraspina est ima
perp&uae spinae. quam greci¬
fante concepto nascitur. Ideoꝙ et
ostia id primum agentilibus duis¬
suis dabatur. unde et sacra spinadicit᷑
Renes ait uarro dictos. quod riui ab
his obsceni humoris nascantur :

Expanded text:
Dorsum est a cervice usque ad renes. Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum quod sit superficies durior corporis in modum saxi, fortis et ad portandum et ad perpetiendum. Terga, quia in ea supini iacemus in terra, quod solus homo potest. Nam muta animalia tantum aut in ventre aut in latere iacent. Unde et in animalibus terga abusive dicuntur. Scapula . . . . Interscapilium spatium, quod inter scapulas est, unde et nominatum. Palae sunt dorsi dextra laevaque eminentia membra, dicta quod in luctando eas premimus; quod Graeci πάλην dicunt. Spina est iunctura dorsi, dicta eo quod habeat radiolos acutos; cuius iuncturae spondilia appellantur propter partem cerebri, quae fertur per eos longo tractu ad ceteras corporis partes. Sacra spina est ima perpfante concepto nascitur, ideoque et in hostia id primum a Gentilibus dsuis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ait Varro dictos quod rivi ab his obsceni humoris nascantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubique cute uisceribus que obtec¬
tacelantur. Medulla appella¬
ta quod made faciant ossa irrigan
enim & confostant. Uestibula sunt
summae ossium pastes. nodis gros¬
si oribus conglobatae. Dictae ita
eo quod ad inflex ionem membro¬
rum illa uestantur.⁊ Castilagines
ossa mollia & sinemedulla:. Quod
genus auriculae & narium discri¬
men. & costarum ex tremitates ha¬
bent. siue opercula ossium quae
mouentur et dictae castilagines.
quod leni attritu carent dolore
dum flectuntur. Costas appella¬
riquidam putant. quod ab ipsis in¬
teriora custo diantur. & tota mol¬
licies uentris uallata. salu&ur.
Latus quia iacentibus nobis. lat&.
est enim leua pars corporis. Dex¬
tera aut̃ lateri. habilior motusẽ
leua fostior. et oneri ferendo ac¬
commodacior. Unde & leua nun¬
cupata quod aptior sit ad leuan¬
dum aliquid et postandum: ipsa
enim gestat clippeum. ensem. fa¬
r&ram. & reliqua onera ut ex¬
peditasit dex tera ad agendum

Expanded text:
ubique cute visceribusque obtecubique cute visceribusque obtecta celantur. Medulla appellata, quod madefaciant ossa; inrigant enim et confortant. Vertibula sunt summae ossuum partes nodis crassioribus conglobatae, dictae ita eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia et sine medulla, quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent; sive opercula ossuum, quae moventur. Et dictae cartilagines quod leni attritu carent dolorem dum flectuntur. Costas appellari quidam putant quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur. Latus, quia iacentibus nobis latet: est enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est; laevo fortior, et oneri ferendo adcommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clipeum, ensem, pharetra et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum.
Abbreviated transcription (Latin):
enim sepe. ⁊ Hanc pleriq etuiscũ
uocant propter quod glutinosa sit.
Membra sunt pastes corporis. Astus
quibus conligantur membra. ab
astando dicti: Nerui greca diri¬
uatione appellati. quos illincura
uocant. Alii latine uocatos ner¬
uos pitant eo quodastuum con¬
iunctiones inuicem his inhereant
Maximam aut̃ uirium substantiam
neruos facere cestissimum est
Nam quanto fuerint densiores. tan¬
to propensius augescere firmita¬
tatem: Astus dicti. quod conliga¬
tiinuicem neruis astentur id est
stringantur. quorum diminuti¬
uasunt asticuli: Nam astus dici¬
mus membra maiora. ut brachia.
asticulos minoramembra ut
digitos: Compago capita sunt
ossium dicta co quod sibi compac¬
taneruis uel gluttino quodamad¬
hereant: Ossa sunt corporis
solidamenta. in his positio omnis
roborq consistit: Ossa aut̃ ab
usto dicta. propter quod crem aren¬
tur ab antiquis. siue ut alii putant
abore. eo quod ibi pateant. Nam

Expanded text:
enim saepe. Hanc plerique et viscum enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Membra sunt partes corporis. Artus, quibus conligantur membra, ab artando dicti. Nervi Graeca derivatione appellati, quos illi νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum coniunctiones invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. Artus dicti, quod conligati invicem nervis artentur, id est stringantur; quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra maiora, ut brachia; articulos minora membra, ut digiti. Conpage capita sunt ossuum, dicta eo quod sibi conpacta nervis velut glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim positio omnis roburque subsistit. Ossa autem ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis; sive, ut alii putant, ab ore, eo quod ibi pateant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
rum plena. Lac uim nominis aco¬
lore trahit. quod sit albus liquor.
Leucos enim greci album dicunt
Cuius natura ex sanguine mutatur:
N a post pastum siquid sanguinis non¬
dum fuerit uteri nutrimento con¬
sumptum naturalimeatu fluit in
mammas & earum uistute albes¬
cens. lactis accipit qualitatem.
Cutis est quae incorpore prima est.
appellata. quod ipsa corpori super¬
posita incisionem prima patiatur
Cutis enimgrece incisio dicitur
Idem & pellis quod ex ternas in¬
iurias corporis tegendo pellat.
pluuiasq &uentos solisq ardores
perferat. Pellis aut̃ mox detrac¬
ta. subactaim corium dicitur.
Corium aut̃ perdiriuationem caro
appellatur. quod eo tegatur. Sed
hoc inbrutis animalibus propriũ.
Pori corporis greconomine appel¬
lantur quilatine propriae spira¬
menta dicuntur. eo quod ꝑ eos ui¬
uificus sps exterius ministr&ur
Aruina est pinguedo cuti adhe¬
rens. Pulpa est carosine pingue¬
dine. dicta quod palpitet. resilit

Expanded text:
rum plena. Lac vim nominis a corum plena. Lac vim nominis a colore trahit, quod sit albus liquor: λευκὸς enim Graece album dicunt: cuius natura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem. Cutis est quae in corpore prima est, appellata quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur: κυτις enim Graece incisio dicitur. Idem et pellis, quod externas iniurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat. Pellis autem mox detracta: subacta iam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit, quod eo tegatur: sed hoc in brutis animalibus proprium. Pori corporis Graeco nomine appellantur, qui Latine proprie spiramenta dicuntur, eo quod per eos vivificus spiritus exterius ministretur. Arvina est pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine, dicta quod palpitet: resilit
Abbreviated transcription (Latin):
nem de quonigidius. caput collo
uehitur truncus sustin&ur coxis.
& genibus cruribusq: Torax agre¬
cis dicitur anterior pars truncia col¬
lo usq adstomachum : quamnos di¬
cimus arcam. eo quod ibi archanum
sit idest secretum. quod ceteri Arcen¬
tur. Unde & arca etaradicta. quasi
res secreta : cuius eminentes palpae
mammillae. in terquas pars illa
ossea pectus dicitur dextraaut̃ le
uaq costae : Pectus uocatum quod
sit pexum inter eminentes mãmil¬
larum pastes: Unde & pectinem
dicimus. quod pex os capillos faci¬
at: Mammillae uocatae. quia
rotundae sunt. qua simalae per
diminutionem scilic&: Papillae.
capita mamillarum sunt. quas sug¬
gentes comp̃hendunt: Et dictae
papillae. quod eis infantes qua¬
si papant dum lac sugunt: Pro¬
inde mammilla est. omnis eminen¬
tiauberis: Papilla uero breue il¬
lud. unde lactrahitur: Vbera dicta
uel quia lacte ubesta. ł qui auuida
humore scilicet lactis. inmore uua¬

Expanded text:
nem. De quo Nigidius 108: 'Caput collo nem. De quo Nigidius 108: 'Caput collo vehitur, truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque.' Thorax a Graecis dicitur anterior pars trunci a collo usque ad stomachum, quam nos dicimus arcam eo quod ibi arcanum sit, id est secretum, quo ceteri arcentur. Unde et arca et ara dicta, quasi res secretae. Cuius eminentes pulpae mamillae: inter quas pars illa ossea pectus dicitur, dextraque aut laeva costae. Pectus vocatum, quod sit pexum inter eminentes mamillarum partes; unde et pectinem dici, quod pexos capillos faciat. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt quasi malae, per diminutionem scilicet. Papillae capita mammarum sunt, quas sugentes conprehendunt. Et dictae papillae, quod eas infantes quasi pappant, dum lac sugunt. Proinde mamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. Ubera dicta, vel quia lacte uberta, vel quia uvida, humore scilicet lactis in more uva
Abbreviated transcription (Latin):
aptior sit ad leuandum. Sinistra aut̃
uocata. quasi sine dextera. siue quod
remficrisinat: Asinendo enim sinis¬
tra est nuncupata: Palma est ma¬
nus ex pansis digitis. si cut con¬
tractis pugnus. Pugnus aut̃ apu¬
gillo dictus. sicut palma ab ex pan¬
sis palmae ramis.: Digitinuncupa¬
ti uel quia decem sunt. ł quia decen¬
teriuncti ex istunt. Namhabent
inse & numerum perfectum. & or¬
dinẽ decentissimum. Primus pol¬
lex uocatus est. eo quod in terce¬
teros polleat uistute et potestate :
Secundus index & salutaris. seude¬
monstratorius: quia eo fere saluta¬
mus łostendimus: Testius impu¬
dicus. quod plerum que per cum im¬
probi insectatio ex primitur.⁊
Quastus Anularis. eo quod in ipso Anu¬
lus geritur: Idem & medicinalis.
quodeo trita colliria amedicis col¬
liguntur. Quintus auricularis.
proeo quod eo aurem scalpimus.
Vngulas ex crecouocamus. illi enĩ
has oniches dicunt : Truncus media
pars corporis acollo usq ad ingui¬

Expanded text:
aptior sit ad levandum. Sinistra autem aptior sit ad levandum. Sinistra autem vocata, quasi sine dextra, sive quod rem fitra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus vel ostendimus. Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus media pars corporis a collo ad ingui
Abbreviated transcription (Latin):
utrius q: manus extensio est:
Secundum alios cubitus. quod ma¬
gis uerum est. quia grece olenus
cubitus dicitur. Alae sub brachia
sunt appellatae. eo quodex eis
inmodum alarum motus brachi¬
orum inchoat. quas quidam ascel¬
las uocant quod ex eis bracha
celluntur. idest mouentur
Vnde & oscilla dicta abeo quod
scillantur. hoc est moueantur
ora. Nam scillere. est mouere
Has quidam subhyrcos uocant.
propter quod inpleris que homirzb
hyrcorum foctorem reddant.
Manus dicta. quod sit totius corpo
ris munus. Ipsa enim cibum ministrat¬
ori. ipsa operatur omnia atque
dispensat. per eam accipimus &
damus: Ab usiue aut̃ manus
&iam ars. ł astifex. unde & ma¬
nus pr&ium dicimus Dex tera
uocatur adando. ipsa enim pignus
pacis datur. ipsa fidei testis. atq
salutis adhib&ur. Et hoc est illud
Apud tullium. fidem publicam
iussusenatus dedi. idest dex terã.
iohannes dextras dederunt mihi
& barnabae societatis: Leua quod

Expanded text:
utriusque manus extensio est, utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum est, quia Graece ὤλενος cubitus dicitur. Alae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas quidam ascillas vocant, quod ex his brachia celluntur, id est moventur; unde et oscilla dicta ab eo quod his cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est movere. Has quidam subhircos vocant, propter quod in plerisque hominibus hircorum foetorem reddant. Manus dicta, quod sit totius coris munus. Ipsa enim cibum ori ministrat, ipsa operatur omnia, atque dispensat, per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars, vel artifex, unde et manupretium dicimus. 67. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur, ipsa fidei testis atque salutis adhibetur, et hoc est illud apud Tullium: Fidem publicam jussu senatus dedi, id est, dextram. s: Dextras dederunt, mihi et Barnabae, societatis. 68. Laeva, quod