comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habere non dicitur. hoc est sic sic habetur acsi non sit. Ipse enim
sem& ipsum essenegat dumsine parente dõ essesputat. Itaque igno¬
rantia & turpisuita mors est. Vitia enim ista mortem adquirunt
non mortem hanc quae communis est omnibus sed mortem gehenne
sicut supra memoraui. Vt cognitio parentis dĩ & scã conuersatio ui¬
ta sit. non hȩc quae occasui subiacet sed illa futuri sȩculi quae uoca¬
tur aeterna. Quam obrem exhibete uos inquit dõ. quem cognoscen¬
tes proficistis insalutem. ut in honestae uitae nuntiantes essetis ex
mortuis uiuentes : Et membra uestra arma iustitiae dõ: Ianta
nos modestia conuersationem nostram uult gubernare. ut actus
nostri iustitiae dĩ proficientes. non mundane iustitiȩ. quia mun¬
diiustitia sine fide est xp̃i. sine qua nonuita sed mors est Arma
prebeamꝰ illi ad defenendos nos. Cui cum arma peroperabona p̃
bemus dignos facimus nos ad iuuari abea quia dĩ iustitia indig¬

Expanded text:
habere non dicitur, hoc est, sic habetur ac si non sit: ipse enim semetipsum esse negat, dum sine parente Deo esse se putat. Itaque ignorantia et turpis vita mors est; vitia eum ista mortem acquirunt, non mortem hanc quae communis est omnibus, sed mortem gehennae, sicut supra memoravi; ut cognitio parentis Dei, et sancta conversatio sit vita, non haec quae occasui subjacet, sed illa futuri saeculi, quae vocatur aeterna. Quamobrem exhibete vos Deo, inquit, quem cognoscentes profecistis in salutem, ut inhonestae vitae renuntiantes, essetis ex mortuis viventes. Et membra vestra arma justitiae Deo. Tanta nos modestia conversationem nostram vult gubernare, ut actus nostri justitiae Dei proficientes, non mundanae justitiae quia mundi justitia sine fide est Christi, sine qua non vita, sed mors est, arma praebemus illi ad defenbemus, dignos nos facimus adjuvari ab ea; quia justitia Dei indig
Abbreviated transcription (Latin):
membra ur̃a seruire inmunditiae & iniquitati ad in iquitatem. ita
nunc exhibete membra uestra seruire iustitiae inscĩficationem:
toccasionem nobis auferr& timoris accedendi adfidem. qua su npor¬
tabilis nobis & aspera uideretur: Fa mensura nos dõ seruire prece¬
pit . quia prius famulabamus diabolo cum utique propensius ser
tamen sp̃italis non plus a nobis exigit. nedum precepta quasi grauia
fugeremus. perpendentes infirmitatem nostram maneremus in
morte. Vnde dñs: Tollite in quit iugum meum superuos. & discite

Expanded text:
iniquitati, ad iniquitatem; ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae, in sanctificationem. Ut occasionem nobis auferret timoris accedendi ad fidem, quia quasi importabilis nobis et aspera videretur, ea mensura nos Deo servire praecepit, qua prius famulabamur diabolo: cum utique propensius debetamen spiritalis non plus a nobis exigit, ne dum praecepta quasi gravia fugeremus, perpendentes infirmitatem nostram, maneremus in morte. Unde Dominus: Tollite, inquit, jugum meum super vos . .
Abbreviated transcription (Latin):
Dum peccat enim recedit adõ & fit subpeccato. Quales ergo sunt fruc
dudum turpiter uixerimus. Et non solum hoc quia & sententia paga¬
norum turpis est & fȩda. maxime quae infrigia inuenta est. inqua
nisi spurcus inter sit. sac ramentum mutum est & torpescit religio:
Ecce maculis plena libertas est squaloribus mancipata. Cuius opusturpis
mercedem hab& : cuius consummatio mors est Finem dixit exitum
uitae & actuum : Cui aut mors. autuita succedit : Sed hoc loco mors a¬
duplex
morte enim ad mortem transitur: Nunc autem liberati a pecca¬
to serui autem facti dõ: Hab&is fructum uestrum insaĩficationem fi¬

Expanded text:
dum peccat enim, recedit a Deo, et fit sub peccato. Quales ergo sunt fructdudum turpiter vixerimus: et non solum hoc, quia et sententia paganorum turpis et foeda est, maxime quae in Phrygia inventa est, in qua nisi spurcus intersit, sacramentum mutum est, et torpescit religio! Ecce maculis plena libertas, et squaloribus obligata, cujus opus turpem mercedem habet: Cujus finis mors est: finem dixit exitum vitae et actuum, cui aut mors, aut vita succedit. Sed hoc loco mors duplex, a morte enim ad mortem transitur. Nunc vero liberati a peccato, serui autem facti deo habetis fructum uestrum in s sanctificationem, fi
Abbreviated transcription (Latin):
put& participem permanendi inerrore : & fratribus malum exem
plum datur: Nam sip̃ cȩptum inlege est ut luci & arȩ &tituli
& ipsa idola confringantur : Videsinon peccatum non solum haeo
non facere sed & intereẽ epulis huius mundi: Propter ea de sacrifica¬
tis non expedit aedere: Siueigitur aeditis siuebibitis aliquid facitis

Expanded text:
asionem permanendi in errore, et fratribus malum datur exemplum. Nam si praeceptum est in Lege, ut luci et arae et tituli et ipsa idola confringantur; vide si non peccatum est non solum haec non facere, sed et interesse epulis hujusmodi; propterea de sacrificatis non expedit edere. Sive igitur editis, sive bibitis, sive quid facitis
Abbreviated transcription (Latin):
fundamenti robdr haber& : Et quia magister datus est gentibus. Oporte¬
bat ẽnim hoc sollicite curare utillie docer & ubix p̃r non suerat ad nuntiatus :

Expanded text:
fundamenti robur haberet. Et quia magister datus est gentibus, oportefundamenti robur haberet. Et quia magister datus est gentibus, oportebat eum sollicite hoc curare, ut illic doceret, ubi Christus non fuerat nuntiatus
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ : Intantum ut inde non habeat aliquid diuine uirtutir
quod prestitum non sit adõ sed omnia sequi idoneus inuentus est
dispensator consequutum quaead conuersationem gentium ꝑsig¬
norum uirtutem proficerent. confiterur quodeo ꝓficit: utni hil
seminus potuisse prob& quã c&eros apłor qui fuerunt cum dño: P&
aliquidminus intergentes uirtutum operatum eẽ dm̃atperhoc
ipsum crescant identes hancsegratiam ad secuton quam ad secuti
fuerant iuda eo qui sibi praerogatiuam uendicant patrum: Ita ut ab
nesupraadienum fundamentum ȩdificem: Nonsine causa illic
prȩdicare enititur : dicit ubi non nominatus est xp̃r: Sciens enim pseu¬
do apłq̃s aliter quamo portebat x pm̃tradere: Ad hocenim circuibant
matimi erat laboris : Idcirco p̃uenire uoluit. utinuiolatep̃dicationis uer¬
bocti ader& audientibus. & integrali ne superficies ordinata in colome

Expanded text:
ad Deum, in tantum ut in digere non habeat aliquid divinae virtutis, ad Deum, in tantum ut in digere non habeat aliquid divinae virtutis, quod sibi praestitum non sit a Deo: sed omnia se, quia idoneus inventus est dispensator, consecutum, quae ad conversionem gentium per signorum virtutem proficerent, profitetur. Quod eo proficit, ut se non minus potuisse probet, quam caeteri apostoli, qui fuerant cum Domino: nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse Deum; ut per hoc ipsum crescant, videntes hanc se gratiam assecutos, quam assecuti erant Judaei, qui sibi praerogativam vindicant Patrum. Ita ut ab ne supra alienum fundamentum aedificarem. Non sine causa illic se praedicare niti dicit, ubi non nominatus est Christus; sciens enim pseudoapostolos aliter quam oportebat, Christum tradere ad hoc enim circumibant,maximi erat laboris, idcirco praevenire voluit, ut inviolatae praedicationis verba traderet audientibus, et ut integra linea superficies ordinata incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
enim uid& laudari sedataopere elaborat utuera sint quȩ dicuntur:¬
Ideo non dixit ut inuicem sedoceant: sed ammoneant: Hocenĩ
sol& moneri quod cum sciatur aliquando subterfugit animo:¬
explanatione : Nonenimte mere sescipsisse significat: Aucto
ritatem enim sibi datam ꝑ dĩ gratiã dicit: ut omnibus gentibur
audeat scribere ammonens & confirmans propositum corum
inapõ ut sollicitudinem suam ostendat inministerio euangelii quasi
addm̃ nonenim audeo aliquid loqui eorum quȩ ꝑme non efficit
xp̃s in obo edientiam gentium uerbo & factir potestate signorũ
& prodigiorũ in uirtute s p̃rscĩ : Gloriam habere sedicit apud
tia purames tum sibi fecit apud dm̃patrem: Intantum utnihil¬
deeẽ dicat quod non perillum operatur sitxp̃r : ad exhortatio¬
nem gentium dando signa & prodigia permanus eius. ut p̃dica¬
tionem eius uirtus commendar &:: Hincest undegloriam seha

Expanded text:
enim videt se laudari, data opera elaborat ut vera sint quae dicunturenim videt se laudari, data opera elaborat ut vera sint quae dicunturIdeo non dixit, ut invicem se doceant, sed admoneant; hoc enim solet moneri, quod cum sciatur, aliquando subterfugit animoexplanatione. ritatem enim sibi datam per Dei gratiam dicens, ut omnibus gentibus audeat scribere, admonens et confirmans propositum eorum in Christo; ut sollicitudinem suam ostendat in ministerio Evangelii, quasi ad Deum; non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium verbo et factis, per potestatem signorum et prodigiorum tia pura, meritum sibi fecit apud Ddeesse dicat, quod non per illum operatus sit Christus ad exhortationem gentium, dando signa et prodigia per manus ejus, ut praedicationem ejus virtus commendaret. Hinc est unde gloriam se o
Abbreviated transcription (Latin):
cantes dm̃ & dicentes: forsitan ds̃ & gentibur penitentiam tribuit ad
consequendam uitam. Et esa ias dicit eritradixi esse qui surg&
regeregentes in eo gentes sperabunt: Ut maiorem fiduciam genti¬
bus faciat & spemnondubiam : Multis testimonis firmat decretum
di hoc fuisse. ut om̃s gentes henedicerentur inap̃o: nein solentiã diffidentia
sibi spempromittant : quod a dõ abrahe acceptoferat᷑ fides eorũ utipsa
propterregnum : Vt sicut exdõnatus in regemest : Ita & ex lauid rege
ortum haber& iuxta carnem : Ideora dixiesse arbordauid quȩ fructũ
fecit perramum qui est maria quȩ genuitx pm̃: Certus sum autem
frr &ego ipse deuobis quicc & ipsi pleni estir bonitate repl&i omni
scientia itaut possitis uos inuicem monere : Hȩc exortationis sunt : Per
laudemenim prouo cateos ad meliorem & intellectũ &uitam : Qui

Expanded text:
cantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenitentiam tribuit ad cantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenitentiam tribuit ad consequendam vitam . Et rursus Esaias dicit: Erit radix Jesse; et qui surgit regere gentes, in eum gentes sperabunt . Ut majorem fiduciam gentibus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum Dei hoc fuisse, ut omnes gentes benedicerentur in Christo; ne insolentia infidentium Jsibi spem promittant, quod a Deo Abrahae accepto feratur fides Judaeorum, ut ipsa propter regnum; ut sicut ex Deo natus in regem est, ita et ex David rege ortum haberet juxta carnem; ideo radix Jesse arbor David, quae fructum fecit per ramum, qui est Maria virgo, quae genufratres, et ego ipse de vobis, quia et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia; ita ut possitis alterutrum monere. Haec exhortationis sunt; per laudem enim provocat eos ad meliorem et intellectum et vitam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
l&itia ut post ueri confessionem la&us decant& miseri cordiam & donũ
dĩ Etiterum dicit l&aminigentes cumplebo eius: Hoc in canticodeut¬
nomii: Etiterum dicit laudate omnes gentes dnm̃ & magnificate eum
omnes populi : Istud inpsalmo cenresimo sexto decimo olim decreuis se
dr̃ ostenditur : interueniente miseri cordia suac concordes facere iudaeor
& gentes ut gratiam adeptigentiles.: socii fierent iudaeorum : Qui& ipsi
olim donodĩ plebscius erat nominata sediam nobiles iuda ei: Hiuers
ignobiles permiseri cordiam nobilitate sunt. ut simulomnes l&i sint
agnitione ueritatis. & laudantibus gentibus dm̃ magnificent omnes
populi: Suodecim tribus unum dm̃ quia iunait numerum plebis suȩ
adiunctis gentibus: Denique cum disceptasent iudaei contra aposto¬
lum p&rum causa cornelii: reddita sibi ratione : qui euerunt magnifi¬

Expanded text:
etitia, ut post veri confessionem laetus decantet misericordiam et donum etitia, ut post veri confessionem laetus decantet misericordiam et donum Dei. Et iterum dicit: Laetamini gentes cum plebe ejus, hoc in cantico Deuteronomii . Et iterum: Laudate, omnes gentes, Dominum, et magnificate eum, omnes populi. Hoc in psalmo centesimo decimo sexto olim decrevisse Deum ostendit, interveniente misericordia sua, concordes facere Judaeos et gentes; ut gratiam adepti gentiles socii Judaeorum fierent, qui et ipsi olim dono Dei plebs ejus erant nominati. Sed jam nobiles Judaei: hi vero ignobiles, per misericordiam nobilitati sunt; ut simul omnes laeti sint agnitione veritatis, et laudantibus gentibus, Deum magnificent omnes populi, duodecim tribus unum Deum, qui auxit numerum plebis 106 suae, adjunctis gentibus. Denique cum disceptarent Judaei contra apostolum Petrum causa Cornelii, reddita sibi ratione, acquieverunt magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ : perquem creauit omnia ut ueritas dĩ impleret᷑: Promiserat
enim sedaturum misericordiam : & promiserat patribus iudȩorũ:
Nam dixerat abrabx̧. insemine tuo benedicentur omrgent :
Etdauiddixt. Defructu uentris tui ponam suꝑsedẽtuã:
redm̃: Qui a enim his nulla promissio erat quasi indignis
persolam mi seri cordiam ad sumpii sunt adsalutem : ut per
confessionem honorenrdm̃. quia in creduli in honorant:
icut scriptum est: propterhoc confitebortibi ingentibus & no¬
minituo canam: Exemplo prophetico prabat: scriptum est
dĩ ad percipiendssm salutem: Voxenimista xpĩ estquȩ futu¬
rum dixit quodingentibus predicatio eius fructum habitu¬
ra ess& confessionis sacramentiđi : Ideo gratias agitex hoc
filius patri moboedientia gentium:Unde in euangelio
gentium.Unde in euangelio
eccasapientibus & prudentibur : & reuelasti eccparuulir quõ bonumpla¬
citum anteae: Confessio ergo ista unius dĩ est intrinitate. ex surgitqua¬

Expanded text:
um, per quem creavit omnia, ut veritas Dei impleretur. Promiserat enim daturum se misericordiam, et promiserat patribus Judaeorum; nam dixerat Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes ; d David dixit: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam , rdiam honorare Deum. Quia enim his nulla promissio erat, quasi indigni per solam misericordiam assumpti sunt ad salutem; ut per confessionem honorent Deum; quia increduli inhonorant. Sicut scriptum est: Propter hoc confitebor tibi in gentibus, et nomini tuo cantabo. Exemplo prophetico probat; scriptum est Dei ad percipiendam salutem . Vox enim Christi est, qua futurum dixit quod in gentibus praedicatio ejus fructum habitura esset confessionis sacramenti Dei; ideo gratias ex hoc agit Filius Patri in obedientiam gentium. Unde in Evangelioentium. Unde in Evangelio a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis, quoniam bonum placitum fuit ante te . Confessio ergo ista unius Dei est in Trinitate, ex qua surgit la
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatur enim non distare ab eo quo colit idola. quando non horret quod
oblatum est simulatro
oblatum est simulatro Siergo gratiae particeps sum quidblasphe¬
mur proquo ego gratias ago:. Idest siego gratiae dĩ communico¬
quia in ipsius nomine aedo: quod opus est hoc arbitrari aliquem qui a
ego idolo deuotussim dum nonhorreo quae oblatasunt idolo: Hoc ẽ
blas phemor & me egoblaspheinat: &ille inidolio gaudet. Dum me

Expanded text:
Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod oblatum est simulacrooblatum est simulacro. Si ergo gratiae particeps sum, quid blasphemor pro quo ego gratias ago? Id est, si ego gratiae Dquia in ipsius nomine edo: quid opus est arbitrari hoc aliquem, quia ego idolo devotus sum, dum non horreo, quae oblata sunt idolo, hoc est, blasphemor? Et me ergo blasphemat, et ille in idolio suo gaudet; dum me
Abbreviated transcription (Latin):
cum hoc tamens nestit qui emit nullum patitur scrupulum & apud dm̃
in munis est:
i quis uocat uos ex infidelibus ad caenam &itis. omne
qđ ad positum uobis fuerit aedite nihildis qui rentis:
Hoc est sim¬
pliciter manducate qđ adponitur. non interrogantes undesit: Siuer
aliquis dixerit hoc immolatitium esti nolite manducare propter consci
loquitur qui possunt contempnentes ido latriam quia nihil est
manducare desacrificio. certi quia qđ sub dĩ creatoris nomine aedit᷑
ł polluere: Sed quia alius qui idolis seruit gloriabiturt
aedente de sacrificatis quasi uenereris idola: Ideo non debet edi:
Apud conscientiã enim illae letabitur suam. quia uidit te libenter appete¬
re quod idolis immolatum est : Vt quid enim libertas meadicatur ab alia
conscientiam: Hoc dicit quia cum ab idoli deuotione conscientia sit libera
quid opus est ut putetur quia uenerationes causa aedat idolis immolata:

Expanded text:
cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est. Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et itis; omne quod appositum vobis fuerit, edite, nihil disquirentes. Hoc est, simpliciter manducate quod apponitur, non interrogantes unde sit. Si vero aliquis dixerit: Hoc immolatitium est, nolite manducare propter illum, loquitur, qui possunt contemnentes idololatriam, quia nihil est manducare de sacrificio, certi quia quod sub Dei Creatoris nomine editur, non potest polluere: sed quia alius, qui idolis servit, gloriabitur, te edente de sacrificatis, quasi venereris idola; ideo non debet edi. Apud conscientiam enim ille laetabitur suam, quia videt te libenter appetere, quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab alia conscientia? Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit libera, quid opus est, ut putetur quia venerationis causa edat idolis immolata?
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut dicit petrus apostolus: Sihaec est causa uiri cum uxore non expedit
nubere: ¶
Omnia licent sed nonomnia aedificant: Idem sensus est quia licet
omnia aedere. Sed quod idolis immolatur non aedificat. Quia scandalum
facit fratri sicut supra dictum est: Ideoq alicitis aliquando temperandum
est ut prosit: Hinc est unde sumptus abhiscum ei licer & noluit accipere
sciens non expedire:
gantes p̃p conscientiam dñi est enim terra & plenitudo eius: U tomnia
munda ostender & exemplo psałm xxiii hocroborauit. quia non potest
inmundum eẽ qđ  dñi est: & quõ superius de aescis ait
Omnia
licent : statim subsecutus : omne qđ in macello uenit aedite nihil interro gan¬
tes propter conscientiam:. Hoc autem ideo sub iecit. ut liberasit conscientia
Licet enim aliquid pallictum sitper accidentiã id est oblationem idoli.

Expanded text:
sicut dicit apostolus Petrus: Si haec est causa viri cum uxore, non expedit sicut dicit apostolus Petrus: Si haec est causa viri cum uxore, non expedit nubere . Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant. Idem sensus est, quia licet omnia edere: sed quod idolis immolatur, non aedificat; quia scandalum facit fratri, sicut supra dictum est: ideoque a licitis aliquando temperandum est, ut prosit. Hinc est unde sumptus ab iis, cum ei liceret, noluit accipere, sciens non expedire. gantes propter conscientiam; Domini est enim terra et plenitudo ejus. Ut omnia munda ostenderet, exemplo psalmi vigesimi tertii hoc roboravit; quia non potest immundum esse, quod Domini est. Et quoniam superius de escis ait: Omnia licent, statim subsecutus est: Omne quod in macello venit, edite, nihil interrogantes propter conscientiam. Hoc autem ideo subjecit, ut libera sit conscientia; licet enim aliquid pollutum sit per accidentiam, id est, oblationem idoli;
Abbreviated transcription (Latin):
Etcum mense
demoniorum communicat. mensednĩ Idest altari obstrepit & dni¬
corpus crucifigit : Id circo enim xp̃s crucifixus ẽ quia dissoluit opera
diaboli qui ergo facit opera diaboli xporepugnat: Rut emulamur
dominum : num quid fortiores illo sumus: Vix fit ut humilis zeletͥ
potentem: Scitenim non sibi conpetere: in quo illi pot est inuideri:
Sed aut in aequali inuidetur inuditor aut prope a equali: Ideo
apostolus non posse dixit homines aemulari dnm̃ ihm̃: Propterea
quam zelantur nedñs sit: Zelo enim satanas idolatriam inuenit ut homines¬
negando dnm̃ dm̃. Idolis seruiant quasi diis & dominis
Omnia licent
sed non omnia expediunt :
Omnia dicit licere secundum legem natura
omnia enim munda sunt: de aescis enim agebatur & carne idolis immolata:
Nam quae prohibita & inter dicta sunt. quo modo dici possunt licereꝰ cum
hic &iam ipsa quae concessa sunt significet aliquando non expedire:

Expanded text:
et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, corpus crucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qui ergo facit opera diaboli, Christo repugnat. Aut aemulamur Dominum Jesum? Numquid fortiores illo sumus? Vix fit ut humilis zeletur potentem; scit enim non sibi competere, in quo illi potest invideri: sed aut aequali invidetur, aut prope aequali. Ideo Apostolus non posse dixit homines aemulari Dominum Jesum, proptequem zelantur, ne Dominus sit. Zelo enim Satanas idololatriam invenit, ut hominesDeum Dominum, idolis serviant quasi diis et dominis. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae; omnia enim munda sunt. De escis enim agebatur, et carne idolis immolata. Nam quae prohibita et interdicta sunt, quomodo dici possunt licere, cum hic etiam ipsa, quae concessa sunt, significet 146 aliquando non expedire?
Abbreviated transcription (Latin):
impus uero non solum quod suadeat moride est. sed & quod in lacri¬
mas prouoc&. Xp̃s autem mortuus est proimpi&atibus populi.

Expanded text:
impiis vero non solum, quod suadeat mori, deest; sed et quod in lacrymas provocet. Christus autem mortuus est pro impietatibus populi,
Abbreviated transcription (Latin):
pa forte dignae putar&ur ab eliquo : quicse ueritatem exercut
Venditus sub peccato. hoc est uenditum ee sub peccato ex a¬
deem qui prias peccauit originemtrahere & proprio delic¬
to subiectum fieri peccato: Sicut dicit esaias ꝓphȩta Uen¬
diti in quid estis peccatis urir.: Adam enim uendidit sepri¬
or acper hoc omne semen eius subiectum ẽ peccato: Quan¬
obrem infirmum esse hominem adprecepta legis seruanda
nisi diuinis auxiluis muniatur: Hincest undeait. Tex spirita¬
lis est. ego autem carnadis sumuenditus sub peccato : Hoc ẽ
utipossit circa obeodientiam legis : Ideo ad dĩmiseri cordiã
confugiendum est ut seueritatem legis effugiat. & exoneratir
delictis decetero dõ fauente inimi coresi stat . : Qui destenim
subiectum ẽe peccato : nisi corpus habere uitio animȩ corrup¬
tum Cuise inserat peccatum &impellat hominem quasi
captiuum delictis ut faciat uoluntatem eius.: Hinc dñs int̃

Expanded text:
pa forte digna putaretur ab aliquo; quia severitatem exercuitpa forte digna putaretur ab aliquo; quia severitatem exercuitVenditus sub peccato. Hoc est venditum esse sub peccato ex Adam qui prior peccavit, originem trahere, et proprio delicto subjectum fieri peccato, sicut dicit Esaias propheta: Venditi estis, inquit, peccatis vestris : Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum est peccato. Quamobrem infirmum esse hominem ad praecepta legis servanda, nisi divinis auxiliis muniatur, hinc est unde ait: Lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato, hoc est, e sui uti non possit circa obedientiam Legis. Ideo est ad Dei misericordiam confugiendum, ut severitatem Legis effugiat, et exoneratus delictis, de caetero Deo favente, inimico resistat. Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus habere vitio animae corruptum, cui se inserat peccatum, et impellat hominem quasi captivum delictis, ut faciat voluntatem ejus? Hinc Dominus inter
Abbreviated transcription (Latin):
casse quam post legem: Vt faetat supramodum ipsum pec¬
catum peccans permandatum . Quidest supra modum
mensum esse quandam delictorum: Quaemcumim pleripde¬
catorer uita digni minime iudicentur. Sicut &pha qui ce
iustum modum impleuerat đi uirtutes & signa in illum osten¬
sa sunt. perquȩ c&eriterriti ademolum̃ tauitae se exercerent.
utin mortuo uitt discatur : Sed alius modus est quem tratata płr
ut osten datenim plus peccatum eẽ pͣostlegẽ quam fuerat antelegẽ:
tice satanȩ. ut pro uidentia di contraria homini fier & cum timore
legi minime peccare debuerit.: Hinc dr̃ utinuidiam diaboli
uincer& & prouidentiam suam hominiratam facer& muta uit or¬
uõ scientibus legem loquitur. ideoait : Scimus quia lexspiri¬
tedis est :Nec enim sedacrent sublegem nisi agnoscerent istam ee
ri prohib& spiritalisest : Quippe cumuisibilia & carnalia coli
prohibeat: H&c ad commendationem legis pertinent necul¬

Expanded text:
casse, quam post Legem. Ut fiat supra modum ipsum peccasse, quam post Legem. Ut fiat supra modum ipsum peccatum peccans per mandatum . Quid est, supra modum; mensuram quamdam esse delictorum, quam cum impleverint peccatores, vita digni minime judicentur; sicut et Pharao, quia istum modum impleverat, Dei virtutes et signa in illum ostensa sunt, per quae caeteri territi ad emolumenta vitae se exercerent, ut in mortuo vita discatur. Sed alius est modus, quem tractat Apostolus; ut ostendat enim plus peccatum esse sub Lege, quam fuerat ante Legem, tia Satanae; ut providentia Dei contraria fieret homini, cum timore Legis minime peccare debuerit. Ideo Deus ut invidiam diaboli vinceret, et providentiam suam homini ratam faceret, mutavit orQuoniam scientibus Legem loquitur, ideo ait: Scimus quia Lex spiritalis est; nec enim se sub Lege darent, nisi agnoscerent istam esse re prohibet, spiritalis est; quippe cum visibilia et carnalia coli prohibeat. Haec ad commendationem Legis pertinent, ne cul
Abbreviated transcription (Latin):
reat peccatum . perbonum mi hi operatum est mortem :
Ii abolum perbonum dicit occasionem accepisse ut malũ
operaretur homini dum illum seducit ad mortem :: qui aut
e quȩ antelegem modegesta sunt: per in lecebram cupi¬
dinis probarentur essepeccata & decetero uitarentur:
Satalex manifesta in litteris : Sic in census est satanas : per
bonum utique. Quiccenimuid& prouideri homini in li
neglegentiae hum ane edscribendum est: quȩ siciugorem
naturȩ suȩ in firmauit cupiditate peccandi ut suggestio¬
nes diaboli reprimere non poss&: mnimicus tamen quẽ
in peccato significat ut appareatesse inimicus. perle¬
gem accepit occasionem operari hominimortem:
dumenim cdinlicita illum suad& appar& esse inimi¬
cus. Quam quam & ante legem mortem hominiꝓ
curauerit excepto prima causa adae: sost legemtamen
maiores ei penas cpud inferos ubimors secunda est adinue¬
nit: Minus enim criminis est antemanifestatam legem pec¬

Expanded text:
reat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. reat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Diabolum dicit per bonum occasionem accepisse, ut malum operaretur homini, dum illum seducit ad mortem; quia ut ea quae ante Legem male gesta sunt, per illecebram cupidinis probarentur esse peccata, et de caetero vitarentur, data est Lex, manifestata in litteris. Tunc incensus est Satanas, per bonum utique; vidit enim provideri homini, et ilod quidem negligentiae humanae ascribendum est, quae sic vigorem naturae suae infirmavit cupiditate peccandi, ut suggestiones adversarii reprimere non posset. Inimicus tamen, quem in peccato significat, ut appareat esse inimicus, per Legem accepit occasionem operari homini mortem. Dum enim ad illicita illum suasit, apparet esse inimicus. Quamquam et ante legem mortem homini ocuraverit, excepta prima causa Adae, post Legem tamen majores ei poenas apud inferos, ubi mors secunda est, adinvenit. Minus enim criminis est ante Legem manifestatam pec
Abbreviated transcription (Latin):
proficit coduitam: Ncm peccatum occasione accep¬
ta permandatum seduxit me &perillud occidin
Peccatum hocloco di abolum intellege qui auctor pecca¬
ciest: Hic occasionem inuenit perlegem : quomodo
crudelitatem sucem denece hominis sacicer&. At quiales
domminataẽ peccatoribus instinetueius prohabita semꝑ
cdmittens offenso do ultionem legis incurrer&. ut ab ecc
quae illi profutura dactcerat damnaretur: Quic enim
inuito illo lex dectacẽ : exarsit inuidice aduersum hominem.
uteum complius uitiosis uoluptatibus macular& nemanur
ner& in lege. sic illam commendat ut non solum iustã hanc
sed & scam & boncm pronunti&.: Nam mandatum legẽ
intellegĩ euangelicus sermotestatur: Ait enim. Siuis uenire
coduitam serua mandata: Quod ergo bonum est mi hi mor
est absit. ere absit: Unde enimfieri potest. ut quodbonũ
esse probatur morr intellegatur : Sed peccatum ut appac¬

Expanded text:
proficit ad vitam. Nam peccatum, occasione accepproficit ad vitam. Nam peccatum, occasione accepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Peccatum hoc loco diabolum intellige, qui auctor peccati est. Hic occasionem per legem invenit, quomodo crudelitatem suam de nece hominis satiaret; ut quia Lex comminata est peccatoribus, homo 66 instinctu ejus prohibita semper admittens, offenso Deo, ultionem Legis incurreret; ut ab ea quae illi profutura data erat, damnaretur. Quia enim invito illo data est Lex, exarsit invidia adversus hominem, ut eum amplius vitiosis voluptatibus macularet, ne manus neret in Lege, sic illam commendat, ut non solum justam hanc, sed et sanctam et bonam pronuntiet. Nam mandatum Legem intelligi evangelicus sermo testatur. Ait enim: Si vis ad vitam venire, serva mandata . Quod ergo bonum est, mihi mors est? Absit. Vere absit; unde enim fieri potest, ut quod bonum esse probatur, mors intelligatur? Sed peccatum ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ostendit : nisi quicsine timore dĩ homo uiuebat secu.¬
rus quodnoness& dr̃ iudicaturus actur humanor
ed cum uenit mandectum peccatum reuixit.Ideo
dixit reuixit peccatum ut signisicar& quicc ante a uixe¬
rat.: Postea autem desidic hominum mortuum esti¬
matum est cum uiuer& sicut adsol& fama fieri pere¬
grinis non uera . : Noc ego significat quod in initus ñ
latuerit peccatum imputari apud dm̃. hocẽ uixisse
Sed cum consuetudo peccandi hoc obliterass& mortuu
estimatum est : ut crimen cumpersona de fecisse putaeret᷑
Cum aũ data ess& lex uel reformata reuintt apud eos
cepud quos mortuum ȩstimatum erat: Coeparunt eni
scire in putari peccatum: Ego ccutemmortuus¬
sum. Mortuus est homo quiccuidit se reum esse a p̾a
dm̃. Qui cente seputabat non futurum obnoxium exhi
ceduitam dectccerat: sed cum hominem non solum de
esse cedmortem: sedut dixi peccanti: quia oboedientio

Expanded text:
supra memoravi; nisi quia sine timore Dei homo vivebat, secusupra memoravi; nisi quia sine timore Dei homo vivebat, securus quod non esset Deus judicaturus actus humanos. Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit. Ideo dixit revixisse peccatum, ut significaret quia ante vixerat: postea autem desidia hominum mortuum aestimatum est, cum viveret, sicut assolet falsa fama fieri peregrinis. Hoc ergo significat quod in initiis non latuerit peccatum imputari apud Deum, hoc est vixisse: sed cum consuetudo peccandi hoc oblitterasset, mortuum aestimatum est; ut crimen cum persona deficere putaretur. Cum autem data esset Lex vel reformata, revixit apud eos, apud quos mortuum aestimatum erat; coeperunt enim scire imputari peccatum. Ego autem mortuusum. Mortuus est homo; quia videt se reum esse apud Deum, qui ante se putabat non futurum obnoxium ex hiad vitam data est: sed cum hominem non solum de esse ad mortem: sed ut dixi, peccanti; quia obedientibus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc c&era ad dens uitia omnemdinit Concupiscenti¬
cm operatam in homine inpulsudi aboli quem in peccato
significat ut in contra rium hominifier& lex quae clataerat
ut prodess& : Videns enim dicbolus auxilium perlegem
peccatum adae quam propter ipsius habere gratula
batur. intellexit factum cduersumse:: Quem ui ditenĩ
Hinc excorsit iracundia aduersum hominem utillile¬
gem inuerter& ut prohibita admittendo dnmrursũ
offender& & denuo inpotestatem di aboli cader&:¬
ine lege enim peccatum mortuum erat.: Hoc duplici
genere intellegendum ẽ. ut & diabolum inpeccato scias
significatum. hoc ipsum peccatum quoduocat̾ peccatũ:
ebat ad in lusionem hominis antelegem:: Eterat quasi
batur quod non in putuir&ur apud dm̃: Acꝑ hoc apud hominẽ mortuũ erat
quasi inpune pec car&ur : Nã non latebat peccatum sic̃ supra dixi. Sed hoc¬
Quid est sine lege uixisse cum lex semper fuerit sicut

Expanded text:
nunc caetera addens vitia, omnem dixit concupiscentinunc caetera addens vitia, omnem dixit concupiscentiam operatam in homine impulsu diaboli, quem in peccato significat, ut in contrarium fieret homini lex quae data erat ut prodesset. Videns enim diabolus auxilium per legem peccatum Adae, quam propbatur, intellexit factum adversum se. Quem enim vidit Hinc exarsit iracundia adversus hominem, ut illi Legem inverteret; ut prohibitas admittendo, Deum rursus offenderet, et denuo in potestatem diaboli caderine lege enim peccatum mortuum erat. Hoc duplici genere intelligendum est, ut et diabolum in peccato sciat significatum, et hoc ipsum peccatum, quod vocatur peccatum: illusione ad illusionem hominis ante legem, et erat quasi batur quod non imputaretur apud Deum, ideo apud hominem mortuum erat, quasi impune peccareturQuid est sine Lege, cum Lex semper fuerit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
non cognoui. nisi perlegem Ostendit non peccatũ
quaelectebant peccata. & qui a ñon in pune futura essent
apud dm̃ Quo comperto hom̃o factus est reus &ideo
non uid&ur gratias agere. Quis enim libentar habe¬
ateum qui sibi penam in minere adnuntiat: Legi autẽ
fidei gratias agit. quia qui perlegem morsi reus factus
ess&. perlegem fidei reconciliatus est dõ: Quamius & illa
concupiscentiam hanc a peccato sed miratur hoc significans
quia cumne suspicio quidem ess& istud non licere apud
dm̃. Cognoui inquit eẽ peccatum subsua quasi ꝑsona generalẽ
agit causam: Lex itaq conicupiscentiã ꝓhib&. quae propterea
quod oblectamento est non putabatur essepeccatum: Sim¬
hoclex prodidit esse peccatum : Sȩculcribus nãq:
quam uoluptics. Occasione ergo accepta peccatum
permandatum operatum est in me omnẽ concupiscentiã.
Omnem concupiscentiam cunctam significat: Supra¬
enim concupiscentiam. iuxtalegem memorat cui

Expanded text:
non cognovi, nisi per Legem. Non ergo peccatum non cognovi, nisi per Legem. Non ergo peccatum quae latebant peccata, et quia impune futura non essent apud Deum. Quo comperto, homo factus est reus; et ideo non videtur gratias agere Legi. Quis enim libenter habeat eum, qui sibi poenam imminere annuntiat? Legi autem fidei gratias agit; quia qui per legem Moysi reus factus est, per legem fidei reconciliatus est Deo: quamvis et illascrevit concupiscentiam hanc a peccato, sed miscuit, hoc significans, quia cum nec suspicio quidem esset istud non licere apud Deum; cognovi, inquit, esse peccatum. Sub sua persona quasi generalem agit causam. Lex itaque concupiscentiam prohibet, quae propterea quod oblectamento est, non putabatur esse peccatum. Simmi, hoc autem Lex prodidit esse peccatum: saecularibus namque  quam voluptas. Occasione ergo accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Omnem dicens concupiscentiam, cuncta enim concupiscentiam juxta legem memorat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. negratiae benesicium inanire uideamur. legiue
aũ sp̃s ipsa ẽ lex fds. qui csdes inanimoe. Nec operib
ad discitur. sed corde creditur.: Etmens ipsa intellegit
nature suae esse quod credit . : Nec oculis cernitur. aut
manibus palpatur ⁊ Et quae sperantur dona non uisi¬
bilicc sunt. necterrena sed spiritalia sunt .: Vetusergo lex
intabulis lapideis formata est. lexccũ sp̃r intabulis cor¬
dis spiritaliter scribitur ut sit ȩterna .: Literȩ autem
legis ueteris consumantur a&ate : Est & alia interprȩ¬
tatio lex sp̃r : ut quicprim eelex ab opere malo in hibuit.
Haec autem cum nec in corde peccari dicit lex sp̃s uocatꝰ
ut totum liominem faciat spiritalem
Quidergo dicimus. lex peccatum est absit. Quõ lege
mortis hanc dixit. &erutosnos ab ea gratulatur: &
in illoc seruire dõnegat ne iniquacm hanc asserere pu¬
tareturꝰ. hoc purgat cum dicit. ab sit.: Sed peccatum

Expanded text:
potuit; ne gratiae beneficium inanire videamur, legi vepotuit; ne gratiae beneficium inanire videamur, legi veautem spiritus ipsa est lex fidei; quia fides in animo est, nec operibus addiscitur, sed corde crnaturae suae esse quod credit, nec oculis cernitur, aut manibus palpatur, et quae sperantur dona non visibilia sunt, nec terrena, sed spiritalia. Vetus ergo lex in tabulis lapideis formata est, lex autem spiritus in tabulis cordis spiritaliter scrilegis veteris aetate consumitur. Est et alia interpretatio legis spiritus; ut quia prior lex ab opere malo inhibuit, haec autem, cum nec in corde peccare debere dicit, lex spiritus vocatur; ut totum hominem faciat spiritalem. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Quoniam legem mortis hanc dicit, et erutos nos ab ea gratulatur, et in illa Deo servire negat; ne iniquam hanc asserere putaretur, hoc purgat, cum dicit: Absit. Sed peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
remissionem peccatorum accipimus. Nonenim iam ha¬
b& inos potestatem. in dignisenim &pectoribus dominatur.
Lexccũ mortis ideo dictaese quia punit reos. mortificat au
peccatores .: Nonergomalaest. sediufta : Quamuis enim
malum sit pacientibus quod infertur alege sed illa non ẽ
mala quicciuste infert iram.:: Ittaque non malaẽ peccato
ribus sediusta: bonis uero spiritalis est.: Quisenim dubit&
spiritale esse prohibere peccare. quia hoc non potuit ut sal¬
uccr& hominem remittendo peccata. ⁊ Lexfidei dataest
quȩ credentes liberar& ad nõ ł adominio legis ut possint repa¬
rarese cduittm. quos lextenebat admortem: Ipsisenim
lex mortis est quibus iram operatur causa peccati.: Ita ut
His legem tan gereputatur quam quidem adconparationem
legis fidei inferiorem facit. nontamen inimicam iudicat :
Nam dicit ideonos erutos odegemortis ut seruiamus legi fids
quȩ nobis prȩsidium contulit salutare: quod uetus lex ñ

Expanded text:
remissionem peccatorum accepimus; non enim jam haremissionem peccatorum accepimus; non enim jam habet in nos potestatem, infidis enim et peccatoribus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos; mortificat autem peccatores: non ergo mala est, sed justa. Quamvis enim malum sit patientibus, quod infertur a Lege; sed illa non est mala, quia juste infert iram. Itribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet, spiritale esse prohibere peccare? varet hominem remittendo peccata, lex fidei data est, quae credentes liberaret a dominio Legis; ut possent reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis enim Lex mortis est, quibus iram operatur causa peccati. Ita ut sitterae. Hic legem tangere putatur, quam quidem ad comparationem legis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis, ut serviamus legi fidei, quae nobis praesidium contulit salutare, quod vetus lex non
Abbreviated transcription (Latin):
se. & exaqua & spũ hominem nasci. et solutam animam cocopula car¬
nis rursum in ea resurgere: de his diffidens incarne est.
inc uitia
nostris ut fructificarent morti: Manifestum est quia qui non
credit subpeccato agit. et captiuus trahitur aduitia admittenda.
ut fructum faciat mortis secundae : Lucrum enim tunc facitmons
cum peccatur inmembris. uitia dicit operari non in corpore. ne
occasio ess& male tractantibus corpus. quic in maliloqui ocin¬
gucc arguitur. & in furtaanus corripitur. & in dissimulante
ccures increpantur . &itac inceteris quacmuis decorde exe
ge uolunt uiuere ut discentes carnales se esse recedant
cclege: uitiatamen peccatorum quȩ dominari in carne
aegentibus dicit. perlegem ostendi non perlegem fieri
demonstrat: Indeenim peecatilexest non genetyx
reos faciens peccatores.
Tunc autem soluti sumus alege.
mortis inquac detinebamur.
Soluti sumus alege dum

Expanded text:
et Spiritu sancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne resurgere. De his diffidens, in carne est, hinc: Vitia, in membris nostris, ut fructificarent morti. Manifestum est quia qui non credit sub peccato agit, et captivus trahitur ad vitia admittenda; ut fructum faciat morti secundae: lucrum enim tunc facit mors, cum peccatur. In membris tamen dicit vitia operari, non in corpore, ne occasio esset male tractantibus corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissimulante aures increpantur, et ita in caeteris, quae quamvis de corde exeantur, et sub Lege volunt vivere; ut discentes carnales se esse, recedant a Lege. Vitia tamen peccatorum quae dominari in carne agentibus dicit, per Legem ostendi, non per Legem fieri demonstrat; index enim peccati Lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. Nunc autem soluti sumus a Lege mortis, in qua detinebamur. Soluti sumus a Lege, dum
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ dnm̃ hanc acceperunt potestatem : ut uice dñi signis uirtutum¬
doctrinam dominicam acceptabilem facerent: ut uirtutem quam
insalutore zelarentur perfidi iudȩi : hanc inseruis eius a turbis am¬
mirari uidentes uehementius torquerentur: Testis enim doctri¬
nae uirtus est : ut quia quod prȩdicatur incredibile mundo ẽ gestis
fier& credibile: Missos igitur. apostolos uocat. ut praedicarent
fidem omnibus gentibus : ut oboedirent & saluarentur : Vt donam dĩ non
iam solis iudȩis: uerum &iam omnibus gentibus concessum uider&ur : Et
gatione fungimur: In quibus estis &uos uocati ihũ xp̃i. Hoc est legatio¬
ne nobis fungentibus in omnibus gentibus. nomine ihũ xp̃i : inter quos es
lege agere non debere : quia sine lege moysi susceperunt ceterȩ gen¬
tes fidem xpi: Omnibus qui sunt romae in caritate dĩ uocatis scĩs:
uamuis romanis scribat: illis tamen se scribere significat. qui inca¬

Expanded text:
Christum dominum hanc acceperunt potestatem, ut vice Domini signis Christum dominum hanc acceperunt potestatem, ut vice Domini signis doctrinam Dominicam acceptabilem facerent; ut virtutem, quam in Salvatore zelarentur perfidi Judaei, hanc in servis ejus a turbis admirari videntes, vehementius torquerentur. Testis enim doctrinae virtus est, ut quia quod praedicatur, incredibile mundo est, gestis fieret credibile. Missos igitur apostolos vocat, ut praedicarent fidem omnibus gentibus, ut obedirent, et salvarentur; ut donum Dei non jam solis Judaeis, verum etiam omnibus gentibus concessum videretur: et gatione fungimur . In quibus estis et vos vocati Jesu Christi. Hoc est, legatione nobis fungentibus in omnibus gentibus pro nomine Jesu Christi, inter quos estLege agere non debere, quia sine lege Moysi susceperunt caeterae gentes legem Christi. Omnibus qui sunt Romae, dilectis Dei, vocatis sanctis. Quamvis Romanis scribat, illis tamen scribere se significat, qui in cha
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est in psalmo octogesimo quasto: Ueritas deterra osta est Om¬
nis enim ambiguitas & diffidentia resurrectione eius calcata est & com¬
pressa. Siquidem adhuc incruce positum centurio uidens magnaliadi
filium confitetur: Nam & discipuli in morte eius dubitauerunt. Di¬
cente cdeopha in ammau. in terc&era: Nos putabamus quia ipse ess&
qui incipiebat liberare israhel: Etipse est enim dñs quiait. Cum ex¬
altaueritis filium hominis tunc cognoscetis quia ego sum. Et iterum
Cum ex altatus fuero a terra : omnia traham adme: id est tunc cognos¬
te operar&ur mortuus. qua operatus est &uiuus: Quo facto apparuit
in lusisse mortem ut redimer& nos: Vnde dnm nostrum hunc uocat:
erquem accepimus gratiam & aposto latum. ad oboediendum fidei in
omnibus gentibus pronomine eius, Post resurrectionem manifes¬
tatus filius dĩ inuirtute . gratiam dedit iustificans peccatores: & apos¬
tolos confirmauit : quorum hic se socium dicit : ut apostolatus cum gra¬

Expanded text:
scriptum est in psalmo octogesimo quarto: Veritas de terra orta est . Omnis enim ambiguitas et diffidentia resurrectione ejus calcata est, et compressa; siquidem adhuc in cruce positum, centurio videns magnalia, Dei Filium confitetur . 28 Nam et discipuli in morte ejus dubitaverunt, dicente Cleopha in Emmaus: Nos putabamus quia ipse erat, qui incipiebat liberare Israel . Et ipse Dominus ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ipse ego sum ; et iterum: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me , id est, tunc cognoste operaretur mortuus, qua operatus fuerat et vivus. Quo facto apparuit illusisse mortem, ut redimeret nos; unde Dominum nostrum hunc vocat. Per quem accepimus gratiam et apostolatum ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine ejus. Post resurrectionem manifestatus Filius Dei in virtute, gratiam dedit, justificans peccatores, et apostolos nominavit, quorum se hic socium dicit; ut apostolatus cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
rint fidem: Hoc affectu fuit a postolus : ut alien a uitia doler& quasi
tunc consolatio esset una si unius fidȩi efficerentur in xp̃o: Vtammi¬
nistratio gratiae spitalis euangezante a postolo. hunc prestar& ef¬
fectum, Non aũ arbitror ignorare fr̃s uos. quia sȩpe proposui ue¬
nire aduos & prohibitus sum usque adhuc: Propositum & uotum
suum ostendit: quod quidem illos scire non ambigit pereos fr̃s qui
ab hierusalem uel confinibus ciuitatibus causa aliqua siue religio¬
nis romam ueniebant: Sicut legimus aquilam & priscillam uotũ
eius insinuantefromanis : Cum enim sȩpe uellet uenire & prohi¬
ber&ur sic factum est ut scriberet epistolam nediu in malo exerci
tati non facile corrigerentur : Pr̃s autem eos non solum quia rena

Expanded text:
bant fidem. Hoc affectu fuit Apostolus, ut aliena vitia quasi bant fidem. Hoc affectu fuit Apostolus, ut aliena vitia quasi tunc consolatio una sit, si unius fidei efficerentur in Christo, ut administratio gratiae spiritalis, evangelizante Apostolo, hunc praestaret effectum. Non enim arbitror ignorare vos, fratres, quia saepe proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc. Propositum et votum suum ostendit, quod quidem scire illos non ambigit per eos fratres qui ab Hierusalem vel confinibus civitatibus causa aliqua, sive religionis ad Urbem veniebant, sicut Aquilla et Priscilla, votum ejus insinuantes Romanis. Cum enim saepe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est ut scriberet epistolam; ne diu in mala exercitatione detenti, non facile corrigerentur. Et fratres eos vocat, non solum quia rena
Abbreviated transcription (Latin):
illosdõ. Participes hos faciens gratiae spĩtalis: ut infide & professio
ne sua essent perfecti: Hinc datur intellegi superius non sensum fi¬
enim se profitentes sublege agebant simpliciter sicut illis fuerat tra¬
gis. Quia consulens ds̃ infirmitatihumanȩ. fide sola addita legena¬
turalis hominum genus saluari decreuit: Quid est tamen ut cum
scriptis illos corrigat & a carnali sensu abstrahat. presentiam sui
ecessariam dicat. ut gratiam illis sp̃italem ministr&
aliud referri: sicut fit abhereticis: Ideo desiderat ut presens doc¬
trinam euangelicam sensu quoscribit & tradat : ne sub auctoritate
lit terarum eius non aufer&ur error sed firmar&ur: Quippe cum
presens quae uerbis suadere non poterat: suadebat uirtute
atque meam. Consolari sedicit cum illis. si ad prehendant spĩtalia
Quia quamuis gaudeat fidei illorum : dol& tamen quia non rectȩ accepe¬

Expanded text:
illos Deo, participes illos faciens gratiae spiritalis, ut in professione illos Deo, participes illos faciens gratiae spiritalis, ut in professione et fide sua essent perfecti. Hinc datur intelligi superius non fienim se profitentes, sub Lege agebant simpliciter, sicut illis fuerat traia Deus consulens infirmitati humanae, sola fide addita legi naturali, hominum genus salvare decrevit. Quid est tamen ut cum scriptis illos corrigat, et a carnali sensu abstrahat, praesentiam suam necessariam dicat, ut gratiam illis spiritalem ministraaliud solent rapi, sicut ab haereticis fit? Ideo desiderat ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit, his tradat; ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur error, sed firmaretur: quippe cum praesens quae verbis suadere non poterat, suaderet virtute,atque meam. Consolari se dicit cum illis, si apprehendant spiritalia; quia quamvis congaudeat fidei illorum, doleat tamen quia non rectam accipie