comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectore. s ⁊̃ inferior portio rõ ga¬
nis q̃ temporalium dispõni intͣ.¬
tendit intelligitur. ꝙ diligens
lector in locis scripture ubi de ip̃a
fit mentio diligenter annotet.
Redit ad lib̾i. ar.

Expanded text:
core, sed etiam inferior portio rationis quae temporalium dispositioni intendit, intelligitur. Quod diligens lector in locis Scripturae, ubi de ipsa fit mentio, vigilanter annotet. REDIT AD LIBERI AR
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ nominũ nũo
elud̾et. ut ñ sub̃¬
sistente cã uniꝰ¬
cuiꝰq nominis.
triplex nũcupa.¬
tio optineret sb̃
falsitate nõim
idcirco tres ꝑͣs ẽẽ¬
sub̾as dixerunt.
subsistentium ꝑ
est ut sint quidẽ
consonantiam
calumpniam.
qr cognomĩato

Expanded text:
cti nominum numero eluderet: ut non subsistente causa uniuscujusque nominis, triplex nuncupatio obtineret sub falsitate nominum idcirco tres substantias esse dixerunt, subsistentium peest: Ut sint quidem consonantiam calumniam: quia connominato
Abbreviated transcription (Latin):
lizare panꝑib misit me. predi¬
care captuus remissionem. ⁊ c̃.
Ꝙ cum de libro ysaie legeret: ait
dixit super me. quia quasi filius
hominis. ⁊ unctus est ⁊ missus a¬
ad predicandum. Nam scd̃m di¬

Expanded text:
lizare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem, etc. Quod cum de libro Isaiae legeret, ait dixit, super me, quia quasi filius hominis et unctus est, et missus ad praedicandum. Nam secundum di
Abbreviated transcription (Latin):
ita delectatione cogitationis pcẽm
tenetur. ut fatiendum ñ dec̾natur.
uł cum quidam t̾minus ⁊ mñsura
pcc̃o adhibetur a uiro: ut ñ liceat
mulieri effrenata lib̾tate in pccĩ
progͥdi. Si uero pecm̃ ñ dui tenea¬
tur delc̃atione cogitationis. s sta¬
tim ut mulierem tetigit uiri au-¬
ctoritate pellatur: ueniale est. Si
u̾o dui in delcãtione cogitationis
teneatur. ⁊ si uoluntas ꝑfictendi
desit: mortaie est. ⁊ pro eo dampna
uerem cohibuit. uñ pͣ dici ꝯsẽsisse.¬
Repetitõ sũmã

Expanded text:
ita delectatione cogitationis peccatum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnablierem non cohibuit; unde potest dici consensisse.Repetitio summa
Abbreviated transcription (Latin):
pct̃m. nͥ agnosci potĩt si diligent̾
intendatur ꝙ sit in anima mor¬
tale. ⁊ ueniale pcc̃m. ut enun ser¬
pens suasit ibi mulieri. ⁊ młier
uiro: ita ⁊ in nobis sensuał motꝰ
cum illecebram pr̃i conceꝑit qͣsi
titum. pꝰ de eodem dat uiro: cum su
illecebram suggerit. que si consen-¬
tit: tunc uir etiam cum femina
cibum uetitum gustat. Si ergo
in motu sensuali tm̃ pcc̃i illecebra
teneatur: ueniale ac leuissimum
ẽ ꝑccm̃. Ei uͦ inferior pars rõis
consenserit ita ut sola cogitatioĩs
delectatione sine uoluntate ꝑficiẽ¬
di teneatur: mulier sola manduca
luntas: ne ad opus usq ꝑueniat.
Si uero assit plena uoluntas ꝑ¬
fitiendi ut si adsit facultas ad est̾¬
tum ꝑducatur: uir qͦ manducat.
quia suꝑior ꝑs rõnis illecebre cõ¬
sensit. ⁊ tunc est dampnabile et gͣ¬
ue pcc̃m. Quando aũ mulier sñ
uiro gustat: aliqñ ẽ mortale. aliꝙͣ¬
do ueniale pcc̃m. ut enumn dcm̃ est.
tunc mulier sine uiro gustat: cũ

Expanded text:
tum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quasi titum, post de eodem dat viro, cum supapientiae eamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinis admirationem ñ ad
et insontum euentum mira uidẽ¬
tur. ut sunt defectus iummariũ
ret. Ido̾q placuit uanitati philo¬
sophorum etiam causis aliis ea
attribuere cum ominino uidere
ñ possent superiorem cet̾is oĩb
nͥ dei uoluntas cã prima ẽ sanita¬
tis egͥtudinis premioꝵ atq pe¬
narum. grãrum ⁊ retributõnũ.

Expanded text:
onsuetudinis admirationem non admet insolitum eventum mira videntur: ut sunt defectus luminariumret. Ideoque placuit vanitati philosophorum etiam causis aliis ea attribuere, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omninisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque poenarum, gratiarum et retribut
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sit pprietas scd̾m quam
genitus. ꝓprietate uidelicet in u
sonarum intelligentia et distĩo¬
to. innascibilitatis natiuitatis¬
q sensum. sol itaruis deus nõ
est oppinandus. discretio gͦ uł
distinctio ꝑsonarum in scͥptis
posita est. in nullo aũ nature di¬
stinctio.

Expanded text:
 sit proprietas secundum quam genitus, proprietate videlicet in unsonarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Cum ꝯsummati fue uicis¬
rint mille anni: soluetur sa se.¬
chanas ce carcere suo ⁊ exiet. et
seducet gentes. quod erit in no¬
uissimo tp̃r antixp̃i. qñ erit tan¬
ta ꝑsecutio. ut etiam si fieri pot̾:
moueantur electi. Quem ibi re-¬
ugatum dicunt ab eo tempore qͦ
temptauit xpͣm̃ in deserto uł in
passione ⁊ uictus est ab co. Ip̃m
putant primum hominem tẽp-
cecidit pro pcc̃i sui magnitudi¬
ne illuc fuisse dim̃sum. ¶¬

Expanded text:
gitur: Cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo et exiet, et seducet gentes : quod erit in novissimo tempore Antichristi, quando erit tanta tribulatio, ut etiam si fieri potest, moveantur electi . Quem ibi religatum dicunt ab eo tempore quo tentavit Christum in deserto. vel in passione; et victus est ab eo. Ipsum putant primum hominem tentascecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum.
Abbreviated transcription (Latin):
teria sustitit. ⁊ quantum in an.¬
altitudine porrigebatur. Ad qd̃
nich̾ temere asserentes dicimus
ꝙ illa prima rerum om̃i moles
Eratq terrenũ hoc elementum
uno: eodemq loco medio subsis¬
tens tͥb ceteris in una confusi¬
one ꝑmixtis. eisdemq cirtum¬
quaq in modo cuiusdam neble
oppansis ita ĩuolutũ erat: ut ap¬
parere ñ posset ꝙ fuit. Illa uero tͥa
in una ꝑmixtione ꝯfusa circum¬
quaq suspensa eo usq in altum
porrigebantur: quousq nũc sũ¬
mitas corꝑee nature ꝑtingit. et
sicut quibdam uidetur. ultra lo¬
cum firmañiti extendebat᷑ illa
moles que in inferiori ꝑte spis¬
sior erat atq grossior. In suꝑiori
uero: rarior ⁊ ieuior. atq subtili¬
or existebat. de qua rariori suba
putant quidam fuisse aqͣs que
supͣ firmam̃tum eẽ dñr. talis fu¬
it mũdi facies in pͥncipio priꝰꝙͣ
reciꝑent forͣm uł dispõnem. Oi

Expanded text:
teria substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles Eratque terreum hoc elementum in uno loco, eodemque medio, subsistens caeteris tribus in una confusione permixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam vel dispositionem. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩponũt᷑. Iõq miles uł negociator
uł alicui officio deditus ꝙ sũ pcc̃o
ex̾ceri ñ possit. si culpis gͣmorib ir
alt̾ius iniuiste detinz. ł qͥ odiũ ĩ cor¬
de gerit: recognoscat se u̾am pñĩã
officiũ deserat. ⁊ odiũ ex corde dimit¬
tat.⁊ boã que mnuiste abstulit resti¬
facere pot̾: hortam᷑ ut factat. ut d̾s¬

Expanded text:
imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam officium deserat, et odium ex corde dimittat, bonaque quae injuste abstulit restifacere poterit hortamur ut faciat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiam atq curam ht̃ de rõnabilib¬
de quib p̃cepta tradidit. eisq rͨte
iuuendi legem prescripsit ac pre¬
mia repmisit. Hanc ꝓuidentiam
solem suuiu orirt facit ⁊ pluuiam
dat. Scit itaq deus quanta sit
multitudo pulicum. culicũ mus¬
carum. ac piscium. ⁊ quot nascã¬
tur. ⁊ quot ue moriantur. s non
scit ꝑ momenta singła. ĩmo si¬
mul et semꝑomnia. n iͣ scit uͭ
eandem h̃at ꝓuidentiam irratõ¬
nabilium. et rõnabilium .i. ut
et irrõnabilib: rationabilibus

Expanded text:
tiam atque curam habet de rationabilibtiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam solem suum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdem habeat providentiam irrationabilium et rationabilium, id est, ut at irrationabilibus. Rationabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
et simul ndet᷑ obmare ꝙ ait ieꝵx in
expositione abatuch. Absurdum ẽ
inquit ad hoc deduc̾e dei maiestatẽ
ut sciat ꝑ momenta singła. qͦt cu¬
lices nascantur. quot ue mortant᷑.
quot pulicum uel muscarum sit
multitudo. qͦt uepisces natent.
maquis. ⁊ similia. Non suus
tam fatui adulatores dei ut dũ
prouidentiam eius etiam ad ima
retrudimus in nos ip̃os iniurio¬
si simus eandem irrationabiliũ
⁊ rõnabilium prouidentiam esse
dicentes. Hic uidetur dicere ier
tali itaq sensu illud dcm̃ eẽ noue¬
rimus. ut deum ila alt̾natim. ł
ꝑticulatim scire neget. neq ꝑ di¬
uersa temporum momenta sic il¬
la cognouĩt. sicut ꝑ uaria mom̃¬
ta illorum quedam deficunt que¬
dam incipiunt. neq illis auis ꝙ
irrationabilibus ita ꝓuidet quẽ¬
admodum rõnabilibus. Nũqͥd
⁊ sicut ñ est deo cura de bob ita nec
de aliis irrationabilib. Dicit tam̃
ut h̃ãt unumqd̃q ꝙ sibi debetur.
et conuenit. Sed sp̃ãlem ꝓuiden¬

Expanded text:
et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hic videtur dicere Hieron. tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquidet sicut non est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. Dicit tameut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suit. dehiꝰ accipiend̾ dñt. Nam
postqͣm p̃cisi fueruit. ⁊ dampnati
iuditõ ecc̃e. ius ordinandi ⁊ ꝯse¬
trandi eis detͣctum asser̃t. ut de¬
gͣdatis. uł exꝯũicatis. Alii u̾o
dñt sacͣmenta ab ħetitis ⁊̃ p̃cisis
secrandi ñ ꝑdiderunt. Et qui sicab
h̾etitis ordinãt᷑. cũ redeunt. it̾m or¬
dinãdi ũ sunt. Que uͦ ab heticis a¬
lit̾ ꝙͣ in eccͣ fiunt. falsa sũt ⁊ in a¬
nia. Et qui atalib ordinari uidẽ¬
t᷑. ñ muuꝰ. s uulnus accipiunt.
eadem sacͣmenta ab leticis p̃cisis
posse celebrari que a catholicis: si
ta: u̾a ẽẽ ⁊ rata qͣntũ ad se. qͣntum
hiis qui male tͣctant. ⁊ in hiis qui
male suscipiũt. Iõ irrita ⁊ falsa. qꝑ
sꝑ ꝓmittunt. ⁊ confre credunt᷑. ñ

Expanded text:
smodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisissecrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus ordinari videntur, non munus, sed vulnus accipiunt. eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ata vera esse et rata, quantum ad se; quantum his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiũ. polluta ⁊̃ dñr: ñ qnͣtũ ad se
gͥg̃. ꝯmunionẽ arrii. uocat exetͣtõm
⁊ innocentiꝰ. honosii ordinatõm:. dãp¬
natõm: ñ ꝙ ita in se sint. s qr male
dantes. ł accipientes tales facit. sic̃¬

Expanded text:
 sed Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt enĩ heticos acceptanis auc¬
⁊̃ recedentes bap̃i quid̃ dandi ius
retin̾e. sed ñ hr̃e facultatem tͥbuẽ¬
di sacros ordines. ul consetrandi
sacros ordines. facultatẽ tñ bapti
fidei uitate ac doctrine unitate di¬
uisi sunt. Qui licet tales sint: ẜ
tũ ordinandi ⁊ consecͣndi hñt ⁊ qͥ
ab eis ordinant᷑. añ mauifestam
p̃cisionem ⁊̃ si cum eis aꝑte exie

Expanded text:
dicunt enim haereticos accepta sacia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi sacros Ordines; facultatem tamen baptfidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. hoc qͦ addo taiem tibũ
illam arborem prestitisse. quo corꝰ
hominis stabili sanitate firmare¬
tur. ñ sicut ex alio cibo: s inspira¬
tione salubritatis occulta. Hic
innuere uidetur ꝙ cum aliis ci¬
bis posset corpus sustentari. ħ
cibo indeficienti sanitate firma¬
retur. Ex quo consequi uidetur.
ꝙ sicut in natura sui hũit mor¬
talitatem quandam .s. aptitudi¬
nem moriendi. ita aliquam im¬
mortalitatem in natura sui hũit
.i. aptitudinem qua poterat non
mori: cibis aduitus. s si ꝑstitiss
immortalitatis ꝑfectio esset ei de
lgno uite. S qui hoc tͣdunt. qͦmͦ
suꝑiora ab̃i. u̾ba quib dicit ꝙ e
rat immortalis ex ligno uite. h
huic suĩe non contradicant. s di¬
ugenter inquirant

Expanded text:
dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, diligenter inquirant
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. quos ꝯueniebat ei susciꝑe. ⁊
nob̾ expediebat. sũt enĩ pła egritu¬
dinum gn̾a ⁊ corꝑis uitia a quib
nitatis: ut timorem ⁊ t̾sticiã. uł ad
ĩpletõm oꝑis ad ꝙ uen̾at ut passibi¬
litatẽ. ⁊ mortalitatem. ł ab ĩmorta¬
litatis desꝑatione spem nr̃am eri¬
gendam: ut mortẽ suscepit. Ꝙ so¬
os aũ defc̃s¬

Expanded text:
catum, quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus  humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem def
Abbreviated transcription (Latin):
exordio condͦnis hõi potuisse inde̾
ut eeñt ei naturalia. It in li. retͣct᷑.¬
⁊ inquiẽs. Ignorãcia ⁊ difficłtas ⁊̃ si
eẽnt hoĩs primordia naturalia. nõ
dita fuiss añ pccm̃r. iniuste cũ eo agi
uide̾t᷑. si añ culpã sentiret penã. Ob.
hoc sane dicimus illam ñ fuisse de¬

Expanded text:
exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec dita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
et intentio talis sit uolũ¬
tas. ⁊si uoluntas est: an in hoc
opere una sit eademq uoluntas
qua uolo reficere esurientem ⁊
qua uolo hr̃e uitam et̾nam ui¬
detur nempe talis intentõ esse-¬
uoluntas. ut enim uoluntas ẽ
qua uolo reficere pauꝑem: ita
et uoluntas est qua ꝑ istud
uolo hr̃e uitam. Et alia qui
peri subuenire uolo. S ista ad
aliam refertur. Nam ⁊ si hoc
itã placet ut uieo cum aliqua
delestatione uoluntas acquies¬
s hoc ad illud refertur. ut illud
deputetur tanquam prĩa eis.¬
tuus. Istud uero tanquam rẽ
motus mentis. quib quasi
gressib uel passibus tenditur
ad patriam. sic̃ ergo altera est
uoluntas uidendi fenestras. ut
supra docente. ãbo. didicimus.
Altera que ex ista nectitur uolũ
untes: Ita ñ nullis alia ẽẽ inde¬
tur uoliuitas elemosinas dan¬
di pauperi: alia uoluntas hñdi
uitam. Alii autem putant ꝙ
una sit uoluntas ⁊ hic ⁊ ibi. s
diuersitas memoratur uolunta¬
tum. Cet̾m qdubet horum ue¬

Expanded text:
 intentio talis sit voluntas, et si voluntas est, an in hoc opere sit una eademque voluntas, qua volo reficere esurientem, et qua volo habere vitam aeternam. Videtur nempe talis intentio voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere vitam. Et alia quidperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiessed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refemotus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, volununtes; ita nonnullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed moratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum ve
Abbreviated transcription (Latin):
funda atq obscura re apparu¬
linquentes. illud indubitã it.¬
ter teneamus. ꝙ deus in specie.
essentie sue nũquam mortalib
apparuit. sicut famulo suo moy
quam. uisibile enim quicquã
ñ est. ꝙ ñ sit mutabile. Ideo sb̾a
siue essentia dei dr̃: qm̃ nullo
mnͣcdo mutabilis est. nullo mͦ ꝑ¬
illa omnia que pr̃ĩb iuisa sunt
cum deus illis presentaret᷑. ꝑ crea¬
turam fcã ẽẽ manifestum est. ⁊¬
si nos latet quomͦ ea ministris
angelis ea fecerit deus: ꝑ angłos
tamen ẽẽ facta dicimus. Audeo
gͥ fidutialiter dicere. nec deum
patrem. nec uerbum eius. nec spi¬
ritum euis qui est unus deus ꝑ
id quod est. atq id ipsum est. ullo
modo ẽẽ mutabile: ac ꝑ hoc multo
minus esse uisibile. utrum de

Expanded text:
funda atque obscura relinquentes, illud indubitanter teneamus: quod Deus in specie essentiae suae nunquam mortalibus apparuit; sicut famulo suo Moysquam. Visibile enim quidquam non est quod non sit mutabile. Ideo substantia sive essentia Dei, quoniam nullo modo mutabilis est, nullo moilla omnia quae patribus visa sunt, cum Deus illis praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta esse dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicere nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, qui est unus Deus, per id quod est atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem.
Abbreviated transcription (Latin):
conuũcetur. qr illum ⁊ priꝰ fallaçi ꝓ¬
missione decepit. ⁊ pꝰ mala infen¬
do lesit. In iuste gͦ diabolus qͣntõ
ad se tenebat hõiem. s hõ iuste tene¬
bat᷑. qr diabolus ñ qͣm meruit po¬
testatem hr̃e suꝑ hoĩem. s homo
meruit ꝑ culpam pati diaboli ti¬
rannidem. si gd̾s qui utriq pree¬
rat potentia hoĩem lib̾are uellet
sola uissionis uͥtute hoĩem pot̾at
rectissime lib̾are. s ob cãm p̃mis¬
sam iustitia humilitatis uti uolũ
qui dum in carne mortali cͤtifixꝰ ẽ
rum eruti de pt̃ate diaboli. ⁊ ita a
potencia. quõ aũ in eiꝰ sangͥne pec¬

Expanded text:
et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si ergo Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare; sed ob causam praemissam justitiae humilitatis uti voluit. Qui dum in carne mortali crucifixus erum eruti de potestate diaboli; et ita a potentia. Quomodo autem in ejus sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt future nisi prescirentꝰ a dei.
Si enim hec esset:tunc eus ꝙ eter¬
num est: aliquid existeret cã ab eo
alieñ ẽ et ab eo diu̾sum ⁊ ex crea¬
turis penderet p̃scĩa creatoris. et
creatum cã ẽẽt inc̾ati. Origenes ta
futurum: s quia futurum est iõ
scitur a deo antequam fiat. hoc uidẽ
p̃missis ũb̾ asi. obuiare. hic enim
sig̾care uidetur ꝙ res future cã sĩt
prescientie dei ibi uero ꝙ prescĩa
causa sit rerum futurarum.

Expanded text:
ent futurae nisi praescirentur a Deo, Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum causa esset increati. Origenes tamfuturum; sed quia futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat. Hoc videtur praemissis verbis August. obviare. Hic enim significari videtur quod res futurae causa sint praescientiae; ibi vero quod praescientia causa sit rerum futurarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ tres persone aut cum q̃rit᷑ quid
tres. uł quid tͥa. per quid de ẽẽntia
qͣr. Non enim inuenitur quid il¬
li tres sint: nisi eẽntia. Siigitur¬
q̃õni recte rendemus. oportet᷑ ut
rendendo eẽntiam sigͥcemus. Alio¬
quin non ostendimus quid tres¬
sint. Si uero rendentes essentiam
sig̾camus ip̃am ẽentiam nomine
ꝑsone intelligimus cum d̾r tͤs ꝑͤ.¬

Expanded text:
r, tres personae. At cum quaeritur quid tres vel quid tria, per quid de essentia quaeritur. Non enim invenitur quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tressint. Si vero respondentes, essentiam significamus, ipsam essentiam personae nomine intelligimus cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendam uiam ligni uite.
Ꝙ iuxta litt̾am pot̾ hoc mͦ accipi.
Quia ꝑ minist̾ium angłoꝵ igne¬
a tustodia ibi instituta fuit. Hoc
enim ꝑ celestes potestates in pa¬
radiso uisibili fc̃m ẽẽ c̾dendum
ẽ. ut ꝑ angłitum minist̾ĩum ⁊¬
bi ess quedam ignea custodia nõ
tñ frustra. s qr aliquid sig̃cat de
padiso spũali. Cherubin enim
int̾pretatur plenitudo scĩe. hec ẽ
caritas. quia plenitudo legis ẽ
dilectio. Gladius autem flãmeꝰ
pene temꝑales sunt. que u̾satiles
sunt. qm temꝑa uolubilia sunt.
Illa gͦ ad custodiendam uam lig¬
ni uite. ĩo posita sunt ante ꝑadisũ:
qr ad uitam ñ reditur nisi ꝑ che¬

Expanded text:
am ligni vitae. Quod juxta litteram potest hoc modo accipi, quia per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi per che
Abbreviated transcription (Latin):
simł omnes unus deus. Et sĩgu¬
lus quisqz hoꝵ plena subã est. et
simul omnes una sub̾a. pat̾ nec¬
ẽt̾nitas. eadem incõmutabilitas.
eadem maiestas.⁊ eadem pt̾as. In
hiis u̾bis aꝑte insinuatur persc̃a¬
rum tͥum distinctio.
Quare prĩ

Expanded text:
omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia et simul omnes una substanaeternitas, eadem incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In his verbis aperte insinuatur personarum trium distinctio. 8. Quare P
Abbreviated transcription (Latin):
stendit in li .uii. de tͥ. dicens. cat᷑. et
Non ẽ aluid deo esse. aliud ꝑ scd̃ sb̾¬
sonam esse. s omĩo idem. Itẽ stãci¬
in hac tͥuitate cum dicimus per am.¬
sonam prĩs. ñ aliud dicimus qͣm
sub̾am prĩs. Quo circa ut sub̾a pa
tris ip̃e pater est. nõ quo p̃r est. s
quo est. ita et ꝑsona patris: ñ au¬
ud quam ip̃e pat̾ est. Ad se quippe
dum hoc illi est esse quod dm̃ ẽẽ
ꝙ magnũ ẽẽ ⁊ bonum ẽẽ. ita hoc ẽ
illi ẽẽ ꝙ ꝑsonã esse. Ecce expresse
pater ẽ essentia diuina. Similiter
oritur hic q̃stio difficilis quidem:
s ñ mutilis. qua q̃ritur cur nõ
dicantur bii tres una ꝑsona. sic̃
una ẽẽntia ⁊ unus deus. Qͣm q̃o¬
nem. ãs. diligent̾ tractat atq cõ-¬
grue explicat in .uii. li. de tri. ita
dicens. Cur nõ hec tria simul u¬
nam ꝑsonam dicimus sicut u¬
nam essentiam. ⁊ unum deum.¬

Expanded text:
stendit in lib. 7 de Trin. dicens, c. 6: Non est aliud Deo esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Item in hac Trinitate, cum dicimus personam Patris, non aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca ut substantia Patris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est, ita et persona Patris, non aliud quam ipse Pater est. Ad se quippe dum hoc illi est esse, quod Deum esse, quod magnum esse, quod bonum esse, ita hoc est illi esse, quod personam esse. Ecce expresse Pater est divina essentia. Similiter oritur hic quaestio difficilis quidem, sed non inutilis, qua quaeritur cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus. Quam quaestionem Aug. diligenter tractat, atque congrue explicat in lib. 7 de Trin. ita dicens, cap. 6: Cur non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam essentiam, et unum Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
matͥmonii ẽ ꝯsensus ñ qui¬
lib s ꝑ u̾ba exp̃ssus. nec de futoͣ.
s de prẽsenti. Si enĩ ꝯsentiunt in
fut᷑m dicẽtes. accipiã te in uirũ.
⁊ ego te in uxorem. ñ ẽ iste ꝯsentꝰ
efficax. m̾m̾ii. Itẽ si ꝯsẽtiant mnte
ñ sit coactio ibi ł dolus: obligatõ
accipio te inuirũ ⁊ ego te in uxo¬

Expanded text:
Matrimonii est consensus, non quilibet, sed per verba expressus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si n sit coactio ibi vel dolus, obligatio Accipio te invirum, et ego te in uxo
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla enun res ẽ que se ip̃am gig¬
nat ut sit. ⁊ ĩõ ñ ẽ credendum ut
dicendum ꝙ d̾s genuit se. Alia¬
ed adhuc questio de eodẽ.
tores dicentes. Si d̾s p̃r genuit
d̾m. aut genuit dm̃ qui ẽ d̾s p̾r.
aut dm̃ qui ñ ẽ d̾s p̃r. Si genuit
genuit d̾m qui ẽ d̾s p̃r. gͦ genu

Expanded text:
quae seipsam gignat ut sit; et ideo non est credendum vel dicendum quod Deus genuit se. 2. Alia quaestio de eodem. tores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit genuit Deum qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigandum eur ad¬
est utrumi omnes uli celes nas.¬
tes spiritus ad exteriora nũ¬
tianda mittantur. Quidam
putant aliquos. in illa mul¬
titudine esse. qui foras pro
officio exeunt: alios qui sem¬
per intus assistunt. sicut scͥp¬
tum est in damiele: Milia mi-¬
lium mninistrabant ei. et de¬
cies centena milia assistebãt
ei. Item dyonisius in ierar¬
chia que sacer principatus
dicitur: de prelatione spiri¬
tuum ait. Superiora illa a
agmina ab intimis nunꝙͣ
recedunt. quoniam ea que
preminent: usum exterioris.
officii nunquam habent. in¬
hiis auctoritatibus utunt᷑
qui angelos mitti nisi infe¬
riores inficiantur. Qii¬
bus obicitur. quod ysaĩas
ait. uolauit ad me unus
de seraphin qui ordo supe¬
rior est: et excellentior. Ide¬
oq si de illo ordine mittunt᷑

Expanded text:
investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris officii nunquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiantur. bus objicitur quod Isaias ait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃m corpꝰ xͥ a fidelib sumi. ł malta¬
ri cẽ. S hiis uĩtas apłos ⁊ in eis nos
s integr̃ nec uisibłr̃ in forma hũa. s
inuisibilr̃ sb̾ fõr panis ⁊ uini corpꝰ
⁊ sangͥnem nob̾ trad̾et. Quẽ sensũ no

Expanded text:
s Christi a fidelibus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nob
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Trinitatem dicimus so¬
lum deum. qͣmuis semꝑ sit cum
spiritib ⁊ animab scĩs. sed solũ
dicimus qr nõ aliud quam ipsa
trinitas deus est. Non enun illi
cum illa deus sunt. uel aliqua a¬
lia. s ip̃a tͥnitas tm̃. ñ illi uel alia

Expanded text:
em dicimus Deum solum, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus, quia non aliud quam ipsa Trinitas Deus est. Non enim illi cum illa Deus sunt, vel aliqua alia; sed ipsa Trinitas tantum, non illi vel alia
Abbreviated transcription (Latin):
e predictis iam apparet in¬
quo per peccatum sit ĩminu¬
tum uel corrruptum liberum. ar.
quia ante peccatum nulla erat
homini difficultas nullumq
impedimentum de lege menibͦꝵ
ad bonum. nulla impulsio uel
per legem carnis ad bonum im¬
peditur. ⁊ ad malum instigatur.
ut ñ possit uelle ⁊ perficere boñ
nisi ꝑ grãm lib̾etur ⁊ adiuuetur.
bitat in carne. Liberum gͦ. ar.
cum semper et in singulis sit li¬
berum:. ñ est tamen ꝑiter liberũ
in bonis ⁊ in malis. ⁊ ad bona et
ad maia. lib̃ius est enim in bo¬
nis ubi liberatum est: quam ĩ
malis ubi lib̾atum ñ est. Et libe¬
rius est ad malum ꝙ per se pot̾:
quam ad bonum. ꝙ nisi grã libe̾¬
tur ⁊ adiuuetur: non potest. De

Expanded text:
 praedictis jam apparet inquo per peccatum sit imminutum vel corruptum liberum arbitrium, quia ante peccatum nulla erat homini difficultas nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel em per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere bonum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur, bitat in carne. Liberum ergo arbitrium, cum semper et in singulis sit liberum, non est tamen pariter liberum in bonis et in malis, et ad bona et ad mala. Liberius est enim in bonis, ubi liberatum est, quam in malis, ubi liberatum non est. Et liberius est ad malum, quod per se potest, quam ad bonum, quod nisi gratia liberetur et adjuvetur non potest. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
us. ⁊ sp̃c .s. teus. cur non dicunt᷑
ñ dñr tͤs dii. quia scriptura ñ dic̃
tres deos. S nec tres ꝑsonas alicu¬
bi scripture textus cominemorat.
an ideo licuit loquendi ⁊ disputã
di ncc̃itate tres personas ditere. ñ
contradicit: Si autem dicemus
tres deos: contradiceret scriptura
unus est. Ecce absolutio q̃onis qͣ¬
re pocius dicamus tres ꝑsonas ꝙͣ

Expanded text:
us sanctus Deus, cur non dicuntur non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo di necessitate tres personas dicere, nonriptura non contradicit: si autem diceremus tres deos, contrunus est. Ecce absolutio quaestionis, quare potius dicamus tres personas quam
Abbreviated transcription (Latin):
maturalr̃ ⁊ semꝑ hũerat in qͣntũ
dei ꝑ᷑. scd̾ banc distinctõm illd̾ ⁊ siłi¬
a accipi possunt sane. q̃ distinctio
tem. s cum de reb ꝯstat in u̾bis f ͦ¬
stra hr controu̾sia.

Expanded text:
r et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio tem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntam ⁊ d̾s. nec hõ assumptus tã
de nascituro filio uͥgĩs ait. ħ erit i¬
magnus ⁊ filus altissimi uccab᷑.
ñ ĩõ inqͥt erit magnus ꝙ añ ꝑtum
uͥginis magnus ñ fu̾it. s q potẽ

Expanded text:
ntam et Deus, nec homo assumptus tantde nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fecit ꝙ facere ñ pot̾: summe ĩi¬
quitatis et insanie ẽ. hiis audi¬
tis exiliit pelaguis dicens. Cur
ne qua non possunt facere diui¬
na mandata: rei tenentur: hoc
autem qua occasione dixerit. ĩ
li.retractationum. pelagio res¬
pondens aꝑit. Id enim ꝯtͣ r ma¬
nicheos dixit quiin homine du-¬
as naturas esse contendunt.u¬
nam bonam ex deo. alteram ma¬
lam ex gente tenebrarum. que
nũquam uona fuit nec bonui
uelle pot̾. Ꝙ si esset. ñ uidetur et
imputandum ẽe siñ bonum fa¬

Expanded text:
non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis et insaniae est. His auditis exiliit Pelagius, dicens: Cur ne qua non possunt facere mandata divina, rei tenentur? Hoc autem qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest; quod si esset, non videretur ei imputandum esse si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tum peccata sunt s in quant̃
penedei esse. Nam cum dixiss
deum ñ esse facturum maia ali¬
qua .i. pectata: quia posset et o¬
biti quedam peccata esse etiam
penas pccĩ: et pena petrati oĩs
uista est.⁊ ideo adeo est:quasi de¬
terminando scd̃m quid faci¬
at ea. uł scd̃m quid ñ faciat: ad
tam intelligentiam pcc̃a sane
ait auctoritas. licet quedam pͦ¬
cata sint: que delectent. Sunt
tamen passiones nature ñ no¬
minande. qr ꝑ ea corrumpitur
natura.
Q cũ om̃e pccm̃ possit di

Expanded text:
tum peccata sunt, sed in quantum tum peccata sunt, sed in quantum poenae, Dei esse. Nam cum dixisset Deum non esse facturum mala aliqua, id est, peccata, quia posset ei objici quaedam peccata esse etiam poenas peccati, et poena peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi determinando secundum quid faciat ea, vel secundum, quid non faciat, addtam intelligentiam peccata sanait auctoritas, licet quaedam peccata sint quae delectant, sunt tamen passiones naturae non nominandae, quia per ea corrumpitur natura. 3. Quod cum omne peccatum possit di
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ illi r̾udent᷑ pcc̃m sic dici pe¬
mĩto precedentis pccĩ homo la¬
bitur deserente deo: corrumpit᷑
bona natura sicut ignis et̾nus
.. dr̃ pena malorum: quia e¬
a crutiantur. nec tñ ip̃e crutia¬
tus malorum ignis est. s ꝑ ig¬
nem fit in homine. Ita ꝑ pc̃cm
corrumpitur natura ⁊ ĩminui¬
tur bonum nature. et est ipsa
ĩminutto et corruptio bonr pas¬
sio et pena. et non est essentialr̃
lico ut peccat homo: fit in hoĩe
illa corruptio que tñ fit deo auc¬
tore.Illa enim pena siue passio
que est boni corruptio a deo est.
Illuis tñ ut sic dicam matĩa et
que ip̃e fuerat facturus .i. omi¬
S prescunt deus etiam q̃ non
est ip̃e fat̾ qͥ turus .i. omĩa ma¬
la. Quia et si sunt quedam q̃ i
ta pecã sunt : ut etiam pene sint
peccati: Scd̃m illud apłi. Tradi¬
ñ tñ pettatum dei est. s iuditiũ¬
mine iudicii pena intelligit᷑.
Hic diligenter intendentibus
insinuare uidetur ea que pcc̃a
sunt ⁊ pene pcc̃ĩ. non in quan¬

Expanded text:
perito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialitelico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et quae fuerat ipse facturus, sed praescivit Deus etiam quae non est ipse facturus, id est omnia mala, quia etsi sunt quaedam quae ita peccata sunt, ut etiam pene sint peccati, secundum illud, traditamen peccatum Dei est, sed judiciummine judicii poena intelligitur. Hic diligenter intendentibus insinuare videtur ea quae peccata sunt et poenae peccati, non in quan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpea tm̃ ymago dei ẽ: qr sui me¬
minĩt mens. ⁊ intlłigit. ac dilig̃
⁊ amare illum: a quo facta est. Au̾¬
a assignatõ trini

Expanded text:
antum imago Dei est, quia sui meminit mens, et intelligit, ac diligitintelligere, et amare illum a quo facta est. a assignatio trini
Abbreviated transcription (Latin):
ħ tͥa unus hõ. s uniꝰ hominis st̃.
In illa uõ sũma tͥnitate cuiꝰ hec y¬
mago est. ñ uniꝰ dei sunt illa tͥa.
minis sunt. uł in homine sunt.
S nũquid possumꝰ dice̾ tͥnitatẽ
sic ẽẽ in deo. ut aliquid dei sit. nec
iꝑã sit d̾s. absit ut ħ credamꝰ. Dici¬
mus gͦ in m̃te nr̃a ymagnnus tͥni-¬
tatem: s exiguam. ⁊ qualemcũq
ẽẽ q̃ sũme tͥnitatis ita gerit siłitu¬
dinem. ut ex maxima ꝑte sit dis¬

Expanded text:
 tria unus homo, sed unius hominis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, minis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dis
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut illa celestis tiuitas reꝑã¬
maiori copia regnet. O ãs. in
nuĩb plus saluari ꝙͣ corruit de ã-¬
te fraudabitur. aut uberiori etiã
copia fortasse regnabit. Neq e¬
num numerum aut sanctorum
hominum: aut immundorum
demonum nouimus. in quo¬
rum locum succedentes filii ta-¬
tholice matris. que sterilis a¬
pparebat in terris: in ea pace de
qͣilli cecderunt: sine ullo tem¬
poris termino. permanebunt.
Sed illorum ciuium numerus
siue quis est. siure qui fuit. si¬
ue qui futurus est. in contẽ¬
platione eius artificis est qui
te dicit non minus de homi¬
nibus saluari: quam corru¬
it de angelis. sed plus noua
asserit.

Expanded text:
runt, ut illa coelestis civitas majori copia regnet. Quod Augusinibus plus salvari quam corruit de ante fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui Ecce aperte dicit non minus de hominibus salvari, quam corruit de angelis; sed plus non asserit.
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ mariti si audiant adult̾os
uiros pendere. siłes adultis femĩs
penas. cum tanto grauiꝰ eos puĩri
oportuit. qͣnto magis ad eos ꝑti¬
net ⁊ untute ĩcere ⁊ exẽplo reg̾e

Expanded text:
nantur mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis penas, cum tanto gravius puniri oportuit eos, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere et exemplo regere
Abbreviated transcription (Latin):
sit ncͣc ꝯfessio. Estenum cõfessio testi¬
moniũ ꝯscĩe d̾m timentis. Qͥ enĩti-¬
met iudiciũ dei: pccm̃ ñ erubescit
fit̾i. ꝑfc̃s timor soluit oẽm pudo¬
rem. Confessio pccĩ pudorẽ ht̃. ⁊ ip̃a
erubescẽtia ẽ gͣuis pena Iõq iubem᷑
ꝯfitĩ pc̃ca. ut erubestentiam patiam

Expanded text:
ia confessio. Est enim confessio testimonium conscientiae Deum timentis. Qui enim timet judicium Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor solvit omnem pudorem; confessio peccati pudorem habet, et ipsa erubescentia est gravis poena. Ideoque jubemur confiteri peccata, ut erubescen
Abbreviated transcription (Latin):
das inpublicũ. Sicut enim publi
occulta. sec̾ta ꝯfessione. ⁊ occulta sat̾¬
doti semł ꝯfessi sumꝰ: it̾m ꝯfiteam᷑.
ait. Nunc autẽ si record̾is prõorũ
tuoꝵ. ⁊ frxq̃nter ea in conspectui

Expanded text:
st. Sicut enim publica occulta secreta satisfactione et occulta conrdoti semel confessi sait : Nunc autem si recorderis peccatorum tuorum, et frequenter ea in conspectu D
Abbreviated transcription (Latin):
lauant delicta. q̃ uoce pudor est
confitĩ. ad publicam pñam refe¬
rendũ est Ibi enim uirtutem lacͥ¬
marum ⁊ confessionis ostendẽs
sigcari uoluit ꝙ lacrime occulte
et confessio sec̾ta. sicut que fit soli
Multa enĩ facta sunt q̃ scͥpta ñ sũt.
uł forte ñdũ frã erat institutõ ꝯfes¬
ꝑi. si sui udices fiant: mutabt̃
et̾na supplicta. ⁊ illud. faciluis dm̃
placabunt sibi. qui aut ꝓpriis ꝯfes¬
sionib cͥmen ꝓdunt. aut nescien¬
referri oꝑt. Non enim solis sac̃do¬
tib ius ligandi atqz soluendi da¬
tum ẽ: si tuiq suo arbitrio sepena
gͥ si publice peccasti. publice ꝯfitere
te reum ⁊ em̃da. Si uero occulte de¬
liquisti: ⁊̃ sic ñ taceas. nec tñ dico
ut publites. Tacit᷑uitas enim pec¬
cati. ex suꝑbia nascit᷑ cordis. Ideo
enim pocm̃ suũ quis celat ne repu¬
tetur foris: qͣlem seiam diuinoꝯ
spcũi exhibuit. ꝙ ex fonte suꝑbre
nascitur. Spẽs ẽ . n. suꝑbie se uel¬

Expanded text:
lavant delictum quod voce pudor est confiteri, ad publicam poenitentiam referendum est. Ibi enim virtutem lacrymarum et confessionis ostendens, significare voluit quod lacrymae occultae et confessio secreta, sicut quae fit soli multa enim facta sunt, quae scripta non sunt; et forte nondum facta erat institutio confesperi: Si sui judices fiant, mutabunt aeterna supplicia; et illud: Facilius Deum placabunt sibi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescienreferri oportet. Non enim solis sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poenergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se vel
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ tñ in qͣntũ pc̃ca a deo sunt. nec
in quantum peccata st̃ pene pccĩ
sunt. ⁊ tñ in qnͣtum pcc̃a sunt. pͥ¬
uationes boni sunt. S uͣt supͣ
Aꝑte ostendit pc̃ca q̃dã

Expanded text:
Nec tamen in quantum peccata, a Deo sunt; nec in quantum peccata sunt, poenae peccati sunt: et tamen in quantum peccata sunt, privationes boni sunt, sed, ut supra Aperte ostendit peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dei bñdr̃e. Qui cum ordinatur: in¬
ungunt᷑ ei manus. ut intlłigat se
cum hostiis. ut ꝑ hec sciat se accepis¬
se pt̾atem. placabiles deo hostias of¬
fendi. Hic ordo a filiis aaron sump¬
sit mitium. Sũmos enim ponti¬
fices ⁊ minores sac̾dotes instituit
d̾s ꝑ moysen qui ex p̃cepto dei aa¬
ron in suminum pontificem. fili¬
os uero eus uxit in minores sa
tifices. deinide alios . lix. ⁊ duos di¬
scipłos designauit. qͦꝵ uicẽ in eccͣ¬

Expanded text:
dei benedicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se cum hostiis, ut per hoc sciant se accepisse potestatem placabiles Deo hostias offerendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in minores sactifices. Deinde alios septuaginta et duos discipulos designavit, quorum vicem in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
p̾aneuiꝰ ⁊ uinuim in corꝰ suũ ⁊ san¬
guiem ꝯmutauit. Ecce de
ad quemq ꝑtineat insinuani¬
mus. Cumq om̃s spũales sint
⁊ sacͥ excellenter tñ canones du
babuisse. ⁊ de hiis solis preceptũ
runt. Leuitas etiam ab apłis or¬
diuatos legunus quoꝵ maximus
fuit b̾s stepħs. Subdiaconos uero
⁊ atolitos ꝓcedente tempore eccła
sibi ꝯstituit
Quid sit ꝙ hic dr̃

Expanded text:
inum in corpus suum et sanguinem commutavit. Ecce de ad quemquam pertineat insinuavimus. Cumque omnes spirituales sint et sacri, excellenter tamen canones duohabuisse, et de his solis praeceptum runt. Levitas etiam ab apostolis ordinatos legimus, quorum maximus fuit beatus Stephanus. Subdiaconos vero et acolytos procedente tempore Ecclesia sibi constituit. 10. Quid sit quod hic d
Abbreviated transcription (Latin):
est. ubi prima consid̾atio occͦ omp̃.¬
rit quomodo deus uͭ dicatur om¬
nipotens. an quia omnia possit.
an tm̃ quia ea possit que uult. O
enim deus om̃ia possit. pluribus
auctoritatib comꝓbatur. Ait enĩ
as̃. in li. q̃onum. ueteris ac no¬
ue legis. Omnia quidẽ pot̾ deus
s nõ facit nisi ꝙ ꝯuẽit ueritati eiꝰ
et iusticte. Idem in ecdem. potuit
pe ibi uoluntatem applłauit. qui¬
a dei uoluntas rõnabilis est et e¬
quissima. Fatendum est ergo de¬
um omnia posse.

Expanded text:
est, ubi prima consideratio occurrit, quomodo vere Deus dicatur omnipotens; an quia omnia possit, an tantum quia ea possit quae vult. Quod enim Deus omnia possit, pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait enim Aug., in lib. Quaest. veteris ac novae legis: Omnia quidem potest Deus, sed non facit nisi quod convenit veritati ejus et justitiae. Idem in eodem: Potuit pe ibi voluntatem Dei appellavit, quia Dei voluntas rationabilis est et aequissima. Fatendum est ergo Deum o
Abbreviated transcription (Latin):
cet scͥptura genesis. distiux̃ distĩt
d̾s. ⁊ in formas redegit ꝓprias. tõm.¬
cuncta que simul materialiter
fecerat. ꝑfetitq opus suũ die sex¬
nouam creaturam face̾. Sex enĩ
dieb: sex rr̃ genera distinx̃. nich̾¬
q pꝰ ea fecit. ꝙ in aliquo illoꝵ nõ
contineatur. Oꝑatus est tñ pꝰea
sic̃ nĩtas in eungelio ait. pr̃ m̃s¬

Expanded text:
cet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexnovam creaturam facere. Sex enim diebus sex rerum genera distinxit, nihilque postea fecit, quod in aliquo illorum non contineatur: operatus est tamen postea, sicut Veritas in Evangelio ait: P
Abbreviated transcription (Latin):
s spũales .s. disc̾nendi scĩa ⁊
potentia iudicandi .i. ligandi ⁊ sol¬
uendi. qͣ dignos reciꝑe. indignos
d exclude a regno eccͣstitus uidex.
ne ꝓmisit. Ergo qui soluendi ius ñ
h̃t. nec ligandi ht̃. ⁊ infra. Certum ẽ
ꝙ eccẽ utrumq licet. hesis: utrumq
ñ h̃t. Ius enim hoc: solis ꝑmissum ẽ
sacͥdotib. Necte gͥ ecͣc hoc sibi uendi¬
cat q̃ ueros sat̾dotes ht̃. hesis uendi¬
care ñ pt̾. q̃ uo̾s sac̾dotes ñ ht. De

Expanded text:
iscernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, ditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumque non habet. Jus enim hoc solis permissum est sacerdotibus. Recte ergo Ecclesia hoc sibi vindicat, quae veros sacerdotes habet; haeresis vendicare