comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis Nisi enim seder& in nobis non nos reger&. Siabillo aut̃ non regesmur
anobis ipsis prȩcipitaremur. Sedergo in nobis. regnans in nobis. Sed &iã¬
& in alia regeneratione quae fuerit eresurrectione mortuorum: In a&er¬
num xp̃s regnabit inscis suis hoc promisit ds̃ hoc dixit ds̃. Si parum ẽ hoc iu¬
rauit ds̃: quia ergo non secundũ merita nr̃a. sed secundum illius misericordi¬
am firmata est ꝓmissio. Nemo deb& cumtrepidatione prȩdicare. unde
non potest dubitare : fia tergo in cardibus nris robor illud. unde aethanno¬
men accepit robustus corde: Predicemus ueritatem dĩ eloquium. promissa dĩ
iurationem dĩ Et his modis omni ex parte firmati prȩdicemus. & portando dm̃ cae
ditorłm iniustificatione impiorum quid laudamus nisi mirabilia dĩ laudas.
quia resurrexerunt mortui. plus lauda quia redempti sunt perditi: Quiae gra¬

Expanded text:
bis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, bis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrectione mortuorum. In aeternum Christus regnabit in sanctis suis. Hoc promisit Deus, hoc dixit Deus: si parum est, hoc juravit Deus. Quia ergo non secundum merita nostra, sed secundum illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et his modis omni ex parte firmati praedicemus, et portando Deum, cerditorum, in justificatione impiorum, quid laudamus nisi mirabilia Dei? Laudas quia resurrexerunt mortui; plus lauda quia redempti sunt perditi. Quae gra
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dix̃ in a&ernum . quod in generationẽ & generationẽ : qm̃ & supra dixerat in
generationẽ & generationem adnuntiabo ueritatem tuam in ore meo: Quidẽ
ingenerationẽ & generationẽ : in omnem generationẽ : Non enim tocies rep&en¬
dum erat uerbum : quoties generatio uenit & transit: Ergo multiplicatio gene¬
rationum inrep&itione significata & commendata est: anforte duae generati¬
ones sunt intellegendȩ sicut nostis : sicut iam insinuatum urae caritati retinetis:
est enim generatio nunc carnis & sanguinis: erit generatio futura in resurrectio¬
ne mortuorum : Praedicatur hicxp̃s. prȩdicatur ibi: Sed hic prȩdicatur ut
credatur : ibi predicatur ut uideatur : Aedificabo ingenerationem & generatio¬
nem sedem tuamꝰ Nunc aũt xp̃s hab& in nobis sedem: aedificata est sedeseius in no¬

Expanded text:
hoc dixit, «in aeternum,» quod «in generationem et generationem;» quoniam et supra dixerat, «In hoc dixit, «in aeternum,» quod «in generationem et generationem;» quoniam et supra dixerat, «In generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Quid est, «in generationem et generationem?» In omnem generationem. Non enim toties repetendum erat verbum, quoties generatio venit et transit. Ergo multiplicatio generationum in repetitione significata et commendata est. An forte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et sanguinis; erit generatio futura in resurrectione mortuorum. Praedicatur hic Christus; praedicabitur ibi: sed hic praedicatur, ut credatur; ibi praedicabitur, ut videatur. «Aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Nunc Christus habet in nobis sedem, aedificata est sedes ejus in no
Abbreviated transcription (Latin):
securiorem quia iurasti : Dĩ quippe uiratio : ꝓmissionis est confirmatio: Bene prohibe¬
tur homo uirare : ne consutudine iurandi. quia potest homo falli. &iam in periuriũ
prolabatur : Ds̃ solus securus iurat : quia falli non potest Mid tamus ergo quid iuraue
quod estx ps̃ Sed forte illexp̃s caput ec cdesia : saluator corporis semen est abrahae :¬
& ideo dđ : Nos aut̃ non sumus abrahae semen : immo uero sumus sicut a postolus ait ⁊¬
Si aut uos xp̃i. ergo abrahe semen estis : & secundum promissionem heredes. Nic ergo
xp̃i natam ex maria uirgine : sed &iam nos omnes credentes in xp̃o. Illius enĩ capitis
membra sumus non potest hoc corpus decollari Niin&ernum caput in a&ernum glo¬
riatur et membra : ut sit ille xp̃s integer in a&ernum : usq in a &ernum prȩparabose¬
mentuu : E taedificabo ingeneratione & generationem seddentusim: Putam

Expanded text:
securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibesecuriorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibetur homo jurare ; ne consuetudine jurandi, quia potest homo falli, etiam in perjurium prolabatur. Deus solus securus jurat, quia falli non potest. 5. «vers.» 5. Videamus quod est t ideo David; nos autem non sumus semen Abrahae? Imo vero sumus, sicut Apostolus ait: «Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» . Sic ergo Christi natam ex virgine Maria, sed etiam nos omnes credentes in Christum: illius enim capitis membra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Putamus,
Abbreviated transcription (Latin):
coeloꝵ Siergo a postoli sunt quorum in omnib: loquelis uox audita est: Ipsi sunt
de quib: dictum est. In omnem terram exiitsonus eorum : & in fines orbis terrae
uerba eorum : quia & siad sumpti hinc sunt antequam etlesia impler& orbem terrarũ¬
tamen uerba corum peruenerunt usq ad terminos orbis terrarumꝰ. Bent accipimus
testamentum electis meis: dixisti intellexisti: hoc totum dixisti: disposui testamen¬
tum electis neis: quod testamentum : nisi nouum testamentũ : quod testamentum:
nisi quore nouamur ad nouam hereditatem: quod testamentum: nisi cuius hereditatis
indesiderio &amore cantamus canticum nouum : Disposui inquit testamentũ elec¬
tis meis : iuraui dauid seruo meo : Quam securus loqutur iste : quiintellegit cuius os
seruit ueritati : qm̃ dixisti securus loquor. Sisecurum mefacis quia dixisti: quanto

Expanded text:
coelorum. Si ergo Apostoli sunt, quorum in omnibus loquelis vox audita est, ipsi sunt coelorum. Si ergo Apostoli sunt, quorum in omnibus loquelis vox audita est, ipsi sunt de quibus dictum est, «In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» ; quia etsi assumpti hinc sunt antequam Ecclesia impleret orbem terrarutamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene accipimus rs. 4. Disposui testamentum electis meis.» Dixisti intelligitis hoc totum: dixisti, «Disposui testamentum electis meis.» Quod testamentum, nisi novum? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «Disposui,» inquit, «testamentum electis meis. Juravi David servo meo.» Quam securus loquitur iste, qui intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt: unde hoc granum uobis loquor: Irgo impl&a est ueritas dĩ in his qui
exisrahelitis crediderunt : &uenit unus paries ex circum cisione ad plicans se
adlapidem angularem . Sed ille lapis angulum non facer&. nisi alium parie¬
tem ex gentibus susciper&: illeitaq paries tam quam propriepertin& adue¬
ritatem : Iste aut̃ alius admiseri cordiam : Dico enim inquit xpm ministrũ
patrum : Gentes aut̃ super miseri cordiam glorificari dm̃ Merito incaelis
praeparabitur uerita stua . Itenim om̃s illi israhelitae uocati apostoli: caeli
facti sunt qui en arrant gloriam dĩ: Dehis caelis dicitur : Cȩlien arrant gloriamdĩ
& opera manuum eius ad nuntiat firmamentum : Vt noueritis de his caelis dici : cer¬
te dehis in consequenti exprȩssius dictum est : Non sunt loquelȩ neque sermones
quorum non audiantur uoces eorum : Quae cre quorum: non inuenis supra nisi

Expanded text:
fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam. «Dico enim,» inquit, «Jesum ppraeparabitur veritas tua.» Etenim omnes illi Israelitae vocati Apostoli, coeli facti sunt qui enarrant gloriam Dei. De his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum.» Et ut noveritis de his coelis dici, certe de his in consequenti expressius dictum est, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.» Quaere quorum, non invenies supra nisi
Abbreviated transcription (Latin):
neque enim ex hiber&ur ueritas in impl&ionȩ ꝓmissox : nisi prȩceder& mist¬
carnẽ uenienti desemine habrae. promissa erant multa proph&icae : Etita
ille populus ꝓpagatus est. in quo inplerentur promissa dĩ : Non aũt clausit ds̃
fontem bonitatis suae &iam in alienas gentes : quas sub angelis constituerat:
portionẽ sibi faciens populũ isrł : In haec duo & apostolus distincte distribuit
miseri cordiam dñi & ueritatem : aitenim xpm̃ ministrum fuisse circũcisio¬
nis propter ueritatem dĩ ad confirmandas ꝓmissiones patrum: Iccequia non
fefellit ds̃ : eccequia non reppulit plebem suam quam prȩsciuit. Etenim cum
decasu iudaeoꝵ ager&ur . nequis putar& sic illos in probatos ut nihil frumenti
ex illa uentilatione in horreum miter&ur. ait apostolus : N reppulit ds̃ ple¬
bem suam quam praesciuit :Nam & ego israhelita sum : Sitotum illud spinar

Expanded text:
. Neque enim exhiberetur veritas in impletione promissorum, nisi praecederet mise. Neque enim exhiberetur veritas in impletione promissorum, nisi praecederet miseecundum carnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Ait enim «Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae
Abbreviated transcription (Latin):
destruuntur & aedificantur neputarent aedificationem qua aedificantur
esse temporalem : sicut temporalis fuit ruina inqua destruuntur : tenuit se
iste cuius osseruit ueritati dĩ. ad ipsam ueritatem dĩ Ideo adnuntiabo : ideo dico
qm̃ dixisti: securus o homo dico. qm̃ tuds̃ dixisti: Quia & siego in uerbo meo
fluctuarem : uerbo tuo confirmarer qm̃ dixisti : qđ dixisti : in a&ernũ mise¬
ricordia aedificabitur. incaelis praeparabitur ueritas tua: Quomodo superi
us. ita in consequentib: miseri cordias tuas dnẽ inquit. in a&ernum cantabo ⁊
ingenerationem & generationem adnuntiabo ueritatem tuã in ore meo. Dix̃
misericordias dix̃ ueritatem : Ita rursus utrumq coniunxit: qm̃ dixisti in acter¬
num miseri cordia aedificabitur. Incaelis praeparabitur ueritas tua: Ethic repe¬
tiuit misericordiam & ueritatem : Vniuersȩ enim uiae dnĩ mistricordia & ueritas

Expanded text:
destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» securus homo dico, quoniam tu Deus dixisti: quia, etsi ego in verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tudias tuas, Domine,» inquit, «in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Dixit misericordias, dixit veritatem; ita rursus utrumque conjunxit: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Et hic repetivit misericordiam et veritatem. Universae enim viae Domini misericordia et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
tuam in oremeo : Si non obsequor seruus nonsum. Siame loquor mendax
sum: Ergo ut & abste dicam & egodicam . : duo quȩdam sunt: unum tuum. unũ
meum. Veritas tua. osmeum: Quam ergo ueritatem adnunti& : quas miseri¬
Hoc canto. haec est ueritastua. huic adnuntiantes eruit osmeũ.: Qm̃ dixisti.
in&ernum miseri cordia aedificabitur : Sic inquis aedifico. ut non destruam,
qm̃ quosdam sic deftrues: ut non aedifices: quosdam sic destrues ut aedifices:
Nisi enim quidam destruerentur ut aedificarent̃ non dicer&ur hieremiȩ:
ecce posuite ad destructionem & ad aedificationem: Et utique omnes qui idola
colebant. & labidib: seruiebant in xpõ non aedificarentur nisi in pristino erro¬
re destruerentur: Rursus nisi quidam ita destruerentur ut non aedificaren¬
tur non dicer&ur : destrue eos & non aedificabis illos. Propter eo sergo qui

Expanded text:
tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas miseriHoc canto; haec est veritas tua, huic annuntiandae servit os meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destruerentur, ut aedificarentur, non diceretur Jeremiae, «Ecce posui te ad destructionem, et aedificationem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in Christo non aedificarentur, nisi in pristino errore destruerentur. Rursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur, non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
UM DE GUO LO GUI PROPO¬
suimus caritati uraẽ donante dño accipitt. despe quam habemus in xp̃o
ihũ dño nr̃o: łterigite animos quia ille qui promisit :ita c&era compl&urus
est ut multa compleuit.: Dat enim nobis ad eum fidutiam : non meritum nrm
sed illius miseri cordia: et ipse est quantum arbitror intellettus aethan isra¬
helitȩ unde istepsalmus titulum accepit: Uideris enim quis homo fuerit
quo uocabatur aethan. interpr&ationem nominis eius. robustum indicat: Et
nemo in isto seculo robustus est nisi in spepromissionis dĩ: Quantum enim at¬
tin& admerita nr̃a in firmisumus: quantũ ad eius miseri cordiã robusti sumꝰ:
ltaq iste infirmus inse: robustus in misericordia dĩ : Inde coepit ::¬
isericordias tuas dnẽ in &ernum cantabo: Ingenerationẽ & generati¬
onem adnuntiabo ueritatem tuam in oremeo: Obsequantur membra
inquit mea : dnõ meo loquor. sed tua loquor: adnuntiabo ueritatem

Expanded text:
um, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de spe quam habemus in Christo Jesu Domino nostro: et erigite animos, quia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum nostrum, sed illius misericordia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Dei, inde coepitisericordias tuas, Domine, in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter uxorem suam non sciens
aliquam.⁊ preter maritum suum non sciens aliquem .⁊ ad sumetur et
demolendino. quae autem aliter fuerit relinquetur.: Alii autem
dicunt qui etem uolumus. neminem uolumus pati. remouemus nos a
turbis bene erit nobis inquandam securitatem.: Siquietem quęris. qua¬
si lectum quaeris utsine aliqua sollicitudine requies cas. Et inde unus
professionem in ecclesia habere fictos.⁊ non dixi omnem hominem
esse fictum. sed omnẽ professionem habere fictas personus.⁊ Sunt
xp̃iani mali. sed sunt & boni. quasi plures malos uides quia palea
sunt ette ad grana peruenire non permittunt.⁊ Sunt ibi & grana.

Expanded text:
ter uxorem suam non sciens ter uxorem suam non sciens aliquam, praeter maritum suum non sciens aliquem; assumetur et de molendino: quae autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis in quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde «unus professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana
Abbreviated transcription (Latin):
fecit : Omalequare tacesbonos : quos tolerare non potiusti iactas.
quite malum tolerauerunt taces: merito illud fratres carissimi mag¬
nificum in dnĩ euangelium exore dnĩ duo in agro. unus assum etur etu¬
nus relinquetur . : Duae in molendino. una assumetur etuna relin¬
quetur.: Duo in lecto unus assumctur &unus relinquetur .⁊ qui sunt
duo in agro: quod dicit apostolus. ego plantaui a pollorigauit. sed ds̃ in¬
crementum dedit. Dĩ agricultura est : In agro laboramus duo. in agro
clerici sunt.: unus assumetur et unus relinquetur.: assumetur bonus
relinqueturmalus. : In molendino duae : ad plebes retulit.: Quare
inmolendino: quia deuinete saeculo circuitu. rerum tem poralium tam¬
quam mola detinentur. et inde una assumetur. & una relinquetur.:
spei certa uigilans addm̃. nulli in precans mala diligens quantum potest
non solum amicos sed etiam inimicos.⁊¬

Expanded text:
fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: qui te malum toleraverunt, taces. 13. Merito illud, fratres charissimi, magnificum in Domini Evangelio, ex ore Domini: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur: duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur» . Qui sunt «duo in agro?» Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,» ad plebes retulit. Quare «in molendino?» Quia devinctae saeculo, circuitu rerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimic
Abbreviated transcription (Latin):
non possent nisi admitterentur. Et necesse est ut primo tolerentus
neforte corrigantur. nec exclusi facile possunt nisi prius fuerint
intolerati. et fit ipse intolerandae patientiae. quis me huc quaere¬
bat: ego putabam quia caritas est hic. et paucorum hominum mo¬
lestia inritatus dum non perseuerauerit implere quod uoluit. fitde¬
sertor tam scĩ prepositi. & reus uouati non rediti . lam uero cum inde
exierit. fit & ipse uituperator & maledicus &dicit ea sola quaequasi
sepati non potuisse ad seuerat . & a liquando uera  Seduera malorum
toleranda sunt. propter societatem bonorum.
Vae his qui perdiderunt sustinentiam⁊ Et quod est amplius ruetat
indignationes malorum odorem unde absterreat intraturos quia ip¬
secum intrasset perdurare non potuit . quales illi inuidi litigato¬
res neminem sustinentes auari: ille illud ibi fecit. et ille ibi illud

Expanded text:
non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum molestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud
Abbreviated transcription (Latin):
lis Rursus qui reprehendunt auaritiam clericorum improbita¬
tes clericorum. lites clericorum appetentes res alienas ebriosos uora¬
ces iactant. & tu in uide uituperas. & tu in caute laudas. tuqui lau¬
das dic mixtos malos tuqui uituperas uide ibi & bonos.: Sic & in illa
uita commune fratrum quaest inmonasterio magni uiri scĩ. Cotudi¬
e in ymnis inorationibus in laudibus dĩ inde uiuunt cum lectione illis
res est ⁊ laborant manibus suis indese transigunt non auare aliquid
petunt .: quicquid eis infertur apiis fratribus. cum sufficientia & cumca¬
ritate utuntur. ⁊ Nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat.:
Omnes se diligunt omnes inuicem sesustinent.⁊ Laudasti qui nescit
quid interius agatur. qui nescit quo modo illo uento intrante &iam na¬
ues in portu conlidunt. intrat quasi sccuritatem sperans.⁊ neminem
quem toler& habiturus. inuenit ibi fratres malos. quimali inueniri

Expanded text:
lis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitalis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites clericorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita communi fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis, inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se sustinent. Laudasti, laudasti: qui nescit quid interius agatur, qui nescit quomodo illo vento intrante etiam naves se in portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
phiteatra implent perludos & peralia spectaculaꝰ qui implent eccle¬
sias perdies festos. ebriosi uoraces inuidi insectatores alterutrum.:
Sunt tales sed non soli tales. Et iste uituperator caeco animo tac& bo¬
nos & ille laudator in cauto animo tac& malos.: Si autẽ sic laudatur
in hoc tempore ecclesia dĩ quomodo laudant scripturae dĩ Eccequo
nunc dixi sicut lilium in medio spinarum. sic pro
inmedio filiarum audit homo considerat. plac& illililium. intrat
adher& lilio. tolerat spinas. merebitur esse in laude & in osculisspon¬
si quidicit sicut lilium in medio spinarum sic proxima mea in medio
filiarum.⁊ Ita et inclericis laudatores clericorum. Intendunt ibi bonos
ministros. fideles dispensatores omnium toleratores uiscera sua im¬
pendentes his quos uolunt proficere. non quaerentes quae sua sunt.
sed quae ihũ xp̃i. Laudant haec obliuiscuntur quia mixti sunt ma¬

Expanded text:
phitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclephitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator incauto animo tacet malos. Si autem sic laudatur in hoc tempore Ecclesia Dei, quomodo laudant Scripturae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» audit homo, considerat, placet illi lilium, intrat, adhaeret lilio, tolerat spinas; merebitur esse in laude et in osculis sponsi, qui dicit, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» Ita et in clericis. Laudatores clericorum intendunt ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
id est non caute laudata. cum inuitauerit homines laude sua. Inueniant
illi qui illuc ueniunt aliquos quales ibi esse non credebant . & offensi
malisresiliant abonis fratres disciplinam istam aduitam uram̃ confer¬
te. et sic audite utuiuatis.: Laudatur ut genera liter dicam ecclesiadĩ.
magni homines xp̃ĩani. solixpĩani. magna catholica. diligunt seom¬
nes inpendunt sibi quisque quod possunt. Orationibus leiuniis ym¬
nis uacatur. pertotum orbem terrarum una confessione pacis laudat᷑
ds̃. ⁊ audit forte quinescit tacitum est de commixtis malis. uenit laude
inuitatus. Inuenit commixtos malos qui non illi praedicti sunt ante¬
quam uenir&. offenditur a falsis xpianis. refugit aueris xpĩanis.
Rursus odiosi maledici. inruunt inuitu peratione.⁊ Quales xpĩani :
quia xp̃iani auari feneratores.: Non ne ipsi sunt quitheatra & am¬

Expanded text:
id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant illi qui illuc veniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis. Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt, orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de commixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offenditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et am
Abbreviated transcription (Latin):
laetitia ista popularis. omnia suggeruntur. ab omnibus secontin&.
nnibus respond&. & ab omnibus auersatur. difficile est ut non aba¬
liqua feriatur ⁊ ubi ergo securitas hic᷑: nusquam in istu uitanus¬
quam in sola spe promissorumdĩ ⁊ ibi autẽ cum illic peruenerimus
perfecta securitas. cum clauduntur portae & confirmantur uectes por¬
tarum hierusalem. ubiuere plena iubilatio. & magnum gaudium.
modo autem nesecurus laudes quam lib& uitam ante mortem. ne lau¬
des hominem quemquum⁊ hinc autem falluntur homines. utuel
non suscipiant meliorem uitam. uel temere adgrediantur. quiu cum
laudare uolunt sic laudant ut non ibi dicant malu quae mixta sunt.⁊
et qui uitu perare uolunt . tam inuido animo & peruerso uituperant
ut claudant oculos aduersus bona. & sola mala quae ibi uel sunt uel pu¬
tantur ex agerent. ⁊ Indefit ut una quaequae professio mala laudatu

Expanded text:
laetitia ista popularis; omnia suggerunt: ab omnibus se continet, laetitia ista popularis; omnia suggerunt: ab omnibus se continet, omnibus respondet, et ab omnibus aversatur; difficile est ut non ab aliqua feriatur . Ubi ergo securitas? Hic nusquam; in ista vita nusquam, nisi in sola spe promissorum Dei. Ibi autem, cum illuc pervenerimus, perfecta securitas, cum clauduntur portae, et confirmantur vectes portarum Jerusalem : ibi vere plena jubilatio et magnum gaudium. Modo autem ne securus laudes quamlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorem vitam, vel temere aggrediantur; quia et cum laudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde fit ut unaquaeque professio male laudata,
Abbreviated transcription (Latin):
& nosti in spicere. omnes nudis. cordibus adte ueniunt qui intra¬
turi sunt. Ipsi uero non nouerunt. quanto magis tu᷑. multi enim
sibi promiserunt quod impleturi essent illam uitam scam̃. In commu¬
ne habent omnia ubi nemodicit aliquid suum. quibus est animu
una & corunum indm̃ missi sunt infornacem &crepuerunt. quo¬
modo ergo cognoscis eum qui sibi ad huc ignotus est: excludes ma¬
los fr̃s a conuentu bonorum.⁊ De corde tuo quisquis ista dicis. omnes
malus cogitationes si potes ate exclude .: Non intr& in cortuum uel
uggestio malu : non consentio inquis. sed intrauit tamen ut suggerere¬
tur : Nam omnes munita corda habere uolumus. utnihil intr& quod
male suggeratur. ⁊ Vnde autem intr& quis nouit: Expugnamus eot¬
cottidie inuno corde nr̃o. unus homo incorde suo. cum turba luctatur.
Suggerit auaritiu. suggerit libido . suggerit uoracitas. suggerit

Expanded text:
et nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraet nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraturi sunt, ipsi se non noverunt; quanto minus tu? Multi enim sibi promiserunt quod impleturi essent illam vitam sanctam, in commune habentem omnia, ubi nemo dicit aliquid suum, quibus est una anima et cor unum in Deum : missi sunt in fornacem, et crepuerunt. Quomodo ergo cognoscis eum qui sibi ipse adhuc ignotus est? Excludes malos fratres a conventu bonorum? De corde tuo, quisquis ista dicis, omnes malas cogitationes, si potes, exclude: non intret in cor tuum vel suggestio mala. Non consentio, inquis. Sed intravit tamen, ut suggereret. Nam omnes munita corda habere volumus, ut nihil intret quod male suggeratur. Unde autem intret, quis novit? Et pugnamus quotidie in uno corde nostro; unus homo in corde suo cum turba luctatur. Suggerit avaritia, suggerit libido, suggerit voracitas, suggerit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nacuesse inuicem conlise confringunt ubiergo securitas si
nec in portu ᷑: et tamen uttumq felicior es inportu quam in pelago.
fatendum erat concedendum est uerum est: tamen senaues in por¬
tu bene adplicentur non sibi conlidantur. Seruetur ibi parilitasae¬
quabilitatis constantia caritatis. et quando forte uentus ex illa par¬
te qua pat& inruerit. sit ibi cauta gubernatio.: nam quid dicturus
est mihi quisquis talibus locis forte pre est. Immo seruit fratrib:
in his quae monasteria dicuntur. quid dicturus est᷑. Caut s. ero
nullum malum admittam. quomodo nullum malum admittes.
nullum hominem malum . nullum fratrem malum intrantemad¬
missurus sum cum paucis bonis bene mihi erit .: ubi cognoscis.
quem forteuis excludere ut cognoscatur malus intus probandus est.
quomode ergo excludis intraturum qui post ea probandus est. & pro¬
barinisi intrauerit non potest. ⁊ Repellesomnes malos Dicis enim

Expanded text:
sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si nec in portu? Et tamen utcumque feliciores in portu quam in pelago, fatendum est, concedendum est, verum est. Ament se, naves in portu bene sibi applicentur, non sibi collidantur: servetur ibi parilitas aequabilitatis, constantia charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. Nam quid dicturus est mihi quisquis talibus locis forte praeest, imo servit fratribus, in his quae monasteria dicuntur? quid dicturus est? Cautus ero, nullum malum admittam. Quomodo nullum malum admittes? Nullum hominem malum, nullum fratrem malum intrantem admissurus sum; cum paucis bonis bene mihi erit. Ubi cognoscis quem forte vis excludere? Ut cognoscatur malus, intus probandus est: quomodo ergo excludis intraturum, qui postea probandus est, et probari nisi intraverit non potest? Repelles omnes malos? Dicis enim,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc docuit dñsmeus.⁊ non enim donauit seruum qui inter uertit quod
accepit. sed quinon erogauit.: Intellegatur paena inter uersoris. ex
paena prgri.: Serue nequam &pigerait dñs damnuns.⁊ non ait inter¬
uertisti pecuniam meam: non ait dedi tibi. & non mihi quod dedi inte¬
grum reddidisti.: quia non creuit quia non erogasti inde inquitte
Puniam. ⁊ Auarus est ds̃ salutis nr̃ae. ergo separabo me inquit cũ
paucis bonis.: Quid mihi est rationem habere cum turbis: Bene pau¬
ci ipsi boni. dequibus turbis sunt eliquati.⁊ Sitam en iam ipsi pauci
homines boni. tamen bona cogitatio humana laudabilis esse. cum
talibus qui elegerunt uitam qui etam. remoti abstrepitu populariatur¬
bis inquietis. a magnis fluctibus saeculi tamquam in portum sunt.
lam ergo ibi gaudium illud. lam tibi iubilatio illa quae promittitur.
eum nauis intrar&. Oport& ergo ut exaliqua parte pateat.  ali¬
quando autẽ per eam partẽ quae pat& uentus inruit. & ubi scopolino

Expanded text:
hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non ait, Dedi tibi, et non mihi quod dedi integrum reddidisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis fluctibus saeculi, tanquam in portu sunt. Jam ergo ibi gaudium illud? jam ibi jubilatio illa quae promittitur? eum navis intraret; oportet ergo ut ex aliqua parte pateat: aliquando autem per eam partem qua patet, ventus irruit; et ubi scopuli non
Abbreviated transcription (Latin):
quare sint in imici populodĩ. adiungit etdicit. E tenim assur uenitcũ
illis : Assuraũ pro ipsodiabolo figurate intellegi solet quioperatur infi¬
lus diffidentiȩ tamquã in uasissuis ut obpugnet populumdĩ : Factis̃
inquit in adiutoriũ filus loth: Qui omnes inimici operantes inse principe
suo diabolo facti sunt in aduitoriũ filiis loth qui interp̃tatur declinans.
Angeli aũ a postatici bene intelleguntur. tamquã filii declinationis: Aue¬
ritate quippe declinando in satellitum diabolidiscesserunt: hi sunt
dequibus dicit apłs non est nobis conluctatio aduersus carnẽ et sangui¬
nem. sed aduersus principes et potestates et rectores mundi tenebrarĩ

Expanded text:
quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adve
Abbreviated transcription (Latin):
populidĩ. non illi quiciues fiunt : sed qui in animo alieno atq ad uen¬
titio perseuerant. Et nocendi occasione inuenta se ostendunt.
Cebal uallis uana. Id est fallaciter humilis.: A mon populus turbi¬
dus. uel populus meroris. Amalech. populus lingens. Vndealibi
dictũ ẽ. et inimici eius t̃rã lingent: Alienigenȩ quãuis et ipso nomi¬
ne latino se indicent alienos. et obhoc consequent᷑ inimicos. tam̃ in hebrȩo
dicuntur philistĩ quod interp̃tatꝰ cadentes potione uelud quos fec̃¬
a ebrios luxuria saeculccris : Tyrus lingua ebreadicitursor. quod siue an¬
gustia siue tribulatio interp̃tetur. secundum illud accipiendũ est in his ini¬
micis populi dĩ quod ait apłs. tribulatio etangustia in omnẽ animã homi¬
nis operantis malum : Om̃s ergo hi sic enumerantur in hoc psalmo. Iaber¬
nacula idumeorum etismahelite. moab etaggareni gebal. etamon. et

Expanded text:
populi Dei, non illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque advenpopuli Dei, non illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque adventitio perseverant, et nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis vana, id est, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictum est, «Et inimici ejus terram linguent» . Alienigenae, quamvis et ipso nomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in his inimicis populi Dei, quod ait Apostolus: «Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . Omnes ergo hi sic enumerantur in hoc psalmo: «Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Amon et
Abbreviated transcription (Latin):
fortiores: testamentũ sane inscripturis. non illud solum dicitur quoñ
ualet. nisi testatoribus mortuis. sed omne pactum et placitum testam̃¬
tum uocabant. Nam laban etia cob testamentum fecerunt. quod utiq
etiam interuiuos ualeret: Et innumerabilia talia Indiuinis leguntꝰ
uocabulis gentium. Quorũ uocabulorũ int̾p̃tatio satis indicat quod
uelit intellegi: Talibus enĩ nominibus conuenientissime figurantur
ueritatis inimici: Idumei quippe int̃p̃tantur uel sanguinei uelter¬
reni. His mahelitae oboedientes sibi: Vtiq non dõ sed sibi: Moab
ex patre.: Quod in malo non intellegitur melius. nisi cum ipsa historia¬
cogitatur. quod pater loth filiae suae inlicite seutenti permixtus eũ
genuit qui exipsare talem nomen accepit: bonus autẽ pater. sed sicut
lexait. Si quis ea legitime utatur. non incerte et inlicite: Aggarre¬
ni proseliti. idest aduenae. quo nomine significantur inter inimicos

Expanded text:
fortiores. Testamentum sane in Scripturis non illud solum dicitur, quod non fortiores. Testamentum sane in Scripturis non illud solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis; sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Jacob testamentum fecerunt , quod utique etiam inter vivos valeret: et innumerabilia talia in divinis legunturvocabulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historcogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem pater, sed sicut Lex, si quis ea legitime utatur ; non inceste et illicite. Agareni, Proselyti, id est, advenae: quo nomine significantur inter inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
getur . et intelleguntur pecora : Denique alii codices degentibus habent.
Vbi magis interpretes intellectum quã uerbum secuti sunt. Uenite disper¬
damus eos degente : Ipse est ille sonus. qui sonuerunt magis quã locutisunt.¬
quõ in aniter in ania strepuerunt Et non memor
Hoc alii planius dixerunt. Et non sit memoria nominis isrł adhuc: Quia
memoraretur nominis inlatina lingua inusitata locutio est. Potius enĩ
dici solet memoraretur nomen. sed eadem ipsa sententia ẽ. Nã qui dix̃
memoretur nominis grecam transtulit locutionẽ: Israhel autem hic
debet intellegi. utiq semen abrahae. cuidicit a postolus. Ergo abrahae
semenestis secundum promissionem heredes : Nonisrahel secundũ carnẽ
Idequodicit. uidete isrł secundum carnem: Quõ cogitauerunt unani
Imiter simul. aduersũte testamentum disposuerunt: Quasi possent eẽ

Expanded text:
getur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; getur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; ubi magis interpretes intellectum quam verbum secuti sunt. «Venite, et disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus quo sonuerunt magis quam locuti sunm inaniter inania strepuerunt. «Et non memoretur nominis Israel ultra.» Hoc alii planius dixerunt, «Et non sit memoria nominis Israel adhuc.» Quia «memoretur nominis,» in latina lingua inusitata locutio est; potius enim dici solet, memoretur nomen: sed eadem ipsa sententia est; nam qui dixit, «memoretur nominis,» graecam transtulit locutionem. «Israel» autem hic debet intelligi utique semen Abrahae, cui dicit Apostolus, «Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» : non Israel secundum carnem, de quo dicit, «Videte Israel secundum carnem» . 6. «vers. 6. Quonimiter, simul adversus te testamentum disposuerunt:» quasi possent esse
Abbreviated transcription (Latin):
locutio uel sermo dicendussit: Non itaque tunc odisse incipient. sed qui
oderunt tunc leuabunt caput. nec capita sed caput. quando eo peruen¬
turi sunt. ut etiam illud caput habeant. quando extollitur superomne
quod dicitur ds̃ et quod colitur. ut in ipso maxime impleatur. qui se exal¬
tat humiliabitur : Et cum eum ille cui dicitur netaceas. neque mitescas
ds̃ interficiat sp̃u oris sui : et euacuabit in lustratione presentiae suae.¬
Superpopulum tuum malignauerunt consilium. Vel sic ut alii codices ha¬
bent . astute cogitauerunt consilium: Etcogitauerunt aduersus scõs
tuos. In ridenter ista dicuntur . quando enim ualerent nocere populo
uel plebi dĩ uel scĩs eius qui nouerunt dicere. sids̃ pronobis quis contranos.¬
Pixerunt uenite et disperdamus eos degente : Singularem numerum po¬
suit proplurari. sicut dicitur cuius ẽ hoc pecus. &iam sidegrege interro¬

Expanded text:
locutio vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui locutio vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui oderunt te, tunc levabunt caput. Nec capita, sed «caput;» quando eo perventuri sunt, ut etiam illud caput habeant quod extollitur super omne quod dicitur Deus et quod colitur: ut in illo maxime impleatur, «qui se exaltat, humiliabitur» ; et cum eum ille cui dicitur, «Ne taceas, neque mitescas Deus,» interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suaeSuper populum tuum malignaverunt consilium;» vel, sicut alii codicbent, «astute cogitaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos.» Irridenter ista dicuntur: quando enim valerent nocere populo vel plebi Dei, vel sanctis ejus qui noverunt dicere, «Si Deus pro nobis, quis contra nosixerunt, Venite, et disperdamus eos de gente.» Singularem numerum posuit pro plurali; sicut dicitur, Cujus est hoc pecus, etiamsi de grege interro
Abbreviated transcription (Latin):
gloria . Ideo sequitur. Netaceas neque compescaris ds̃: Quia primo tacuit ut iudi¬
caretur. quando sicut agnus coram tondente fuit sine uoce. sic non aperuit os
suum. et suam compescuit potestatem: Quam ut se compescere ostenderet adillũ
eius uocem quadixit egosum. hi qui eum ad prehendendũ que rebant. rederunt
retro etceciderunt: Quando ergo teneretur atq pateretur.: nisi se ipse cohibe¬
ret atque compesceret. et quodammodo mitigaret: Nam et sic quidam inter¬
pretati sunt quod hic positum est neque compescaris. ut dicerent. neque mi¬
tescas d̃ : Ipse alibidicit. Tacui numquid semper tacebo. Cuidicitur hic ne
netaceas : tacuit enim ut iudicaretur. quando uenit occultus: Non autem
ficare uidetur. quando haec quae nunc metu comprimuntur in liberam
uocem eruptura sunt : Sed plane in rationabilem ut sonitus magis quam

Expanded text:
gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judigloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam compescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi dicit, «Tacui; numquid semper tacebo» ? Cui dicitur hic, «ne it» . Dicitur hic, «Ne taceas:» tacuit enim, ut judicaretur, quando venit occultus; non autem ficare mihi videtur, quando haec quae nunc metu comprimuntur, in liberam vocem eruptura sunt, sed plane irrationabilem, ut sonitus magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ds̃ insaeculũ saeculi. uirga directionis uirga regnitui. Dilexisti iustitiam
eto disti iniquitatem propterea unxit te ds̃ dr̃tuus. oleo exultationis prepar¬
ticipibustus: Huic ergo et nunc dicitur . ds quissimilis erit tibi Multis enim
similis in humilitate esse uoluisti. usque et latronibus quitecum sunterucifixi :
Sed inclaritate cumuenies quissimilis erit tibi : Quid enim magnũ dicitur cum
dõ dicitur quissimilis erittibi nisi illidicatur quis similis esse hominibus uoluit
formam serui accipiens insimilitudine hominum factus. et habitu inuentus
uthomo. Et ideo non ait quissimilis est tibi. quod utiq: recte diceretur. si
hoc ad diuinitatem referretur : Quia uero ad formam serui relatũ ẽ. tunc
eius aceteris hominibus dissimilitudo apparebit. Quando apparebit in

Expanded text:
tuus, Deus, in saeculum saeculi, virga directionis, virga regni tui: dilexisti justitiam, tuus, Deus, in saeculum saeculi, virga directionis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis» . Huic ergo et nunc dicitur, «Deus, quis similis erit tibi?» Multis enim similis in humilitate esse voluisti, usque et latronibus qui tecum sunt crucifixi ; sed in claritate cum venies, «quis similis erit tibi?» Quid enim magnum dicitur, cum Deo dicitur, «Quis similis erit tibi;» nisi illi dicatur, qui similis esse hominibus voluit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Et ideo non ait, Quis similis est tibi? quod utique recte diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in