comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturisscĩs leguntur in homines odiaeorũ : odia fuis seuitiorũ : quȩ ipse
&iam unusquisq: hominũ odire oportet inse sidiligit se: lamuero qđ sequit᷑.
peditorũ . Non facile quisquã repperit coniectos in compedes aꝑ secutorib scõs
E tsi accidit in tã magna atq: multiplici uarietate penarũ . tã raro accidit. utñsit
credendũ. hoc inis touersu quod cõmemoraret: potissimũ elegisse prophetam:
Sed nimirũ cõpedessunt: infirmitas et corruptibilitas corporis. quȩ ad grauantani¬
mam : Pereius enĩ fragilitatẽ uelut quorundã dolorũ molestiarũ que materrã
adimpietatẽ poterat compellere ꝑsecutor : Ab his compedib: concupiscebat
geliũ ministrabat : Donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionẽ : & mor¬
tale hocinduat in mortalitatẽ : uelut compedib: caro in firma promptũ impe¬

Expanded text:
in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse etiam unusquisque hominum oderit oportet in se, si diligit se. 15. vers. peditorum: non facile quisquam reperit conjectos in compedes a persecutoribus sanctos; et si accidit in tam magna atque multiplici varietate poenarum, tam raro accidit, ut non sit credendum hoc in isto versu quod commemoraret potissimum elegisse Prophetam. Sed nimirum compedes sunt infirmitas, et corruptibilitas corporis, quae aggravant animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam dolorum molestiarumque materiam, ad impietatem poterat compellere persecutor. Ab his compedibus concupiscebat  quibus Evangelium ministrabat . Donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , velut compedibus caro infirma promptum impe
Abbreviated transcription (Latin):
utamplius ad grauet et ei excitet indignationẽ dĩ quem carbonibus ignis significari
putat : non intellegens illũ ignẽ eẽ penitentiae. urentem dolore quousq: capri
erectũ superbia bene ficiis inimici ad humilitatẽ salubrẽ deponitur : et in bono
illius huius malũ uincitur. Vnde apłsuigilanter adiunxit . noli uinciama¬
lo sed uince mbono malũ : Quomodo aũ potest uincere inbonũ malũ. Insuꝑ¬
ficiebonus. et in alto malus. qui opere parcit. et corde seuit: manumitis uo¬
luntate crudelis: Sicergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios
uindicta prophetatur. ut intellegamus scõs homines dĩ suos inimicos dilexis¬
se : Nec cuiquã uoluisse. nisibonũ : quodẽ pietas in hoc scło. aet̃nitas in futuro:
In poenis aũ malorũ : non maliseorũ. sed dĩ bonis iudicus delectatos E tubicũq

Expanded text:
ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poenis autem malorum, non malis eorum, sed Dei bonis judiciis fuisse delectatos; et ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
micos dñs ostur&ur. exemplum ꝓposuit patris nr̃ĩ qui incaelis ẽ. qui fac̃ solem suum
oriri suꝑbonos & malos & pluit suꝑiustos & in iustos. : Numquid tamen ideo ueltem¬
poridib correptionib: ñ em̃ dat: uel ꝑtinaciter duros. infine non damnat : Si cergo
in imicus diligat᷑. ut ñ displiceat dñi iustitia qua punit᷑: & sic placeat iustitia qua pu¬
nitur. ut non demalo eius sed debono iudice gaudeatur .: Maliuolus uero animus
contristitur : si eius inimicus correctꝰ euaserit poenam: Et cumpuniri eum uid&.
uindicurise itagaud&. ut non iustitia dĩ quẽ non diligit. sed illius que modit miseria
delect&ur Et cum dõ dimittit iudicium : ut plus noceat̃ ds̃ quam ipse nocere
poss& exoptat : Et cumdat cybum inimico esurienti. potumq sitienti : malitios ae sapit
qđ scriptum est : Hocenim faciens carbones ignis congeres suꝑ caput eius. Agit enĩ

Expanded text:
micos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum micos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim
Abbreviated transcription (Latin):
puniri : etcũ incũ uidet ad ñõ uindicari: non eius delectatur poena quia ñer̃
odit sed diuina iustitia quia dm̃diligit: Deniq: siin hoc scło in eũ uindicatur.
uel proillo etiã lȩtatur si corrigitur : uelcerte proaliis uteũ timeant imitta¬
ri Ipse quoq: fit melior : non supplicio illius odia sua pascendo sed errata em̃¬
dando : ac ꝑhoc debeniuolentia non demalitia ẽ. qđ l&atur iustus cũ uid&
uindictam & manussuas lauat id est opera mundiora effic̃: In sanguine. hoc est
in exitio peccatorum : sumens inde non mali alieni gaudium : sed diuinȩ ammonitio¬
nis exemplum. Si aut̃ infuturo sđo. ultimodĩ iudio uindicat᷑ : hoc ei plac& qđ dõ
nebenesit malis : Nepiorum prȩmus &iam impii ꝑfruant᷑.: Quodutiq iniustũ ẽ
& a regula ueritatis quam iustus diligit alienum.: Cum enim nos addiligendos ini¬

Expanded text:
puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos ini
Abbreviated transcription (Latin):
uindicantes dent locum irae dĩ qui dix̃ : mihi uindictam & egor&ribuam.: Et
dñs in euangelio . uiduam proponit in similitudine : quae uindicari desideruns.
iudicem in terpellabat iniustum: Qui eum tandem aliquando. xoniustitia duct᷑.
um. cito facturum iudicium electorum suorum. qui adillum
& nocte ÷ Inde est & ille subarudĩ mastyrumdamor : ut dĩ iudicio uinditentus
Vbi est ergo illud: Diligite in imicos urõs bene facite eis quiuos oder̃. & oratȩ peis
dum: non solum factum malum ꝓfactomalo sed nec uotum malum reddendũ ẽ
profacto ueluotomalo:: Reddit aũ malũ uotum qui etiã sinonipse iundi¬
cat : Tamen ut eius in imicũ ds̃ puniat exspectat atq: optat. Qua propt̃.
cum et homo iustus et homo malus de inimicis suis uclint ad ño uindicari
Vnde discernentur : nisi quia iustus et magiscupit inimicũ suum corrigiquã

Expanded text:
vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus,lto magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt, et orate pro eis dum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ interimitur : siue in malignitate perseuerantib: suppliciũ nouissi¬
mũ redditur : sine scrupulo quȩstionis intellegit᷑ dictũ in notescat ante
oculos nrõs uindicta innationibus: Et haec quidem ut diximus ꝓph&atio ẽ
non optatio : Sed propter illud qđ scriptum est in apocalłpsi : sub ara dĩ mastr¬
res ud dm̃ clamare & dicere : Quousq dñe non uindicas sanguinem nrm̃ : Non
est p̃tereundum. quem ad modum accipi oposteat: Nepropt̃ ex saturandum odi¬
um. credantur sci desiderare uindictam. qđ ab eorum ꝑfectione longe ab est.
Et tamen scriptumẽ.: Lȩtabit̃ iustus camuiderit uindictam impiorum : manus suas
lauabit in sanguine peccatorum.: Et apostolus ait: Nonuos ipsos uindicantes
carissimi sed date locum irȩ Scriptum est enĩ mihi uindictam. & ego retri¬
buam dic̃ dñs: Nec ipse itaq prȩcep̃ ut nolint uindicari : sed ut non se ipsi

Expanded text:
eorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissieorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissimum redditur, sine scrupulo quaestionis intelligitur dictum, Innotescat ante oculos nostros vindicta in nationibus. 14. Et haec quidem, ut diximus, prophetatio est, non optatio: sed propter illud quod scriptum est in Apocalypsi, sub ara Dei martyres ad Deum clamare et dicere, Quousque, Domine, non vindicas sanguinem nostrum ? non est praetereundum quemadmodum accipi oporteat; ne propter exsaturandum odium credantur sancti desiderare vindictam, quod ab eorum perfectione longe abest. Et tamen scriptum est, « Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum; manus suas lavabit in sanguine peccatoris » : et Apostolus ait, « Non vos ipsos vindicantes, charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dicta est. quȩ perimitur sȩua iniquitas eorũ ingladio dĩ. de quo dictũ est.
accingere gladiotuo : uel cum perseuerantes inimici. infine puniuntur.
Nam mala corporalia quae in hoc scło patiuntur. communia possunt habere
cũ bonis : Est aliud uindictȩ gen is. ⁊uo etȩ dilationẽ et fȩcunditatẽ in hoc
scło post tantas per secutiones quib eã omnino periturã putabant. pec¬
cator et incredulus et inimicus uidet. et irascetur : dentibus suis frendet & ta¬
bescet : Quis enĩ negare audeat hanc&iã essegrauissimã poenã : sed
nescio utrum satis eleganter accipiatur. quod ait. anteo culos nr̃os:
Si hoc poenȩgenus intellegamus qđ in intimis cordis agitur : et torquet
etiã illos qui nobis adglant̃ arrident : nec a nobis uideripotest. quid in
homine in teriore patiantur: Illud aũ qđ siue eis credentib: iniquitas

Expanded text:
ndicta est, qua perimitur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, ndicta est, qua perimitur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, Accingere gladium tuum ; vel cum perseverantes inimici in fine puniuntur. Nam mala corporalia quae in hoc saeculo patiuntur, communia possunt habere cum bonis. Est et aliud vindictae genus, quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet : quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos nostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud autem quod sive eis credentibus iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid agit: addidit etiã. Propter gloriam nominis tuidñe libera nos :
Vt quigloriatur non inseipso sed in dño glorietur : Et propitius esto inquit
peccatis nr̃is propter nomentuũ : non propternos : Nam quid aliud me¬
rentur peccatanrã. quam debitũ et digna supplicia: Sed propitius
esto peccatis nr̃is. propt̃ nomentuũ . Sic ergo nos liberas. idest eruis a ma¬
lis : cum et aduiuas nos ad faciendam iustitiã : et propitius es peccatis nr̃is.
sine quibus in hac uita nonsumus. quia ñ iustificabitur in conspectutuo om̃s
uiuens: Peccatũ aũ iniquitas ẽ. Et si iniquitates obserua ueris quis sustine
Magis proipsis gentibus ẽ accipiendũ : male enĩ pereunt: qui dedõuero
nr̃is : Vindicta sanguinis seruorũ tuorum quieffusus ẽ : uel sic intellegitir.
cum credunt inuerũ dm̃ qui persequebant᷑ eius hȩreditatẽ : quia et ipsa ui¬

Expanded text:
aliquid agit. Addidit etiam, Propter gloriam nominis tui, Domine, libera nos, aliquid agit. Addidit etiam, Propter gloriam nominis tui, Domine, libera nos, ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur . Et propitius esto, inquit, peccatis nostris propter nomen tuum: non propter nos; nam quid aliud merentur peccata nostra, quam debita et digna supplicia? sed propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum. Sic ergo nos liberas, id est, eruis a malis, cum et adjuvas nos ad faciendam justitiam, et propitius es peccatis nostris, sine quibus in hac vita non sumus: Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Peccatum autem iniquitas est ; et si iniquitates observaveris, quis sustinemagis pro ipsis Gentibus est accipiendum. Male enim pereunt qui de Deo vero nostris vindicta sanguinis servorum tuorum qui effusus est, vel sic intelligitur, cum credunt in verum Deum, qui persequebantur ejus haereditatem; quia et ipsa vi
Abbreviated transcription (Latin):
tatum nr̃arum antiquarum : Non ait prȩteritarũ quȩ possent eẽ
etiã recentiores : sed antiquarũ hac ẽ a parentibus uenientiũ : talib
quippe imquitatibus clampͥnatio ñ correptio debetur. Gito anti¬
cipent nos miseri cordiae tuȩ : Anticipent utique adiudicũ tuũ : Superex alt&
enĩ miseri cordiã iudicio. iudiciũ aũ sine miseri cordia: sed eiqui non facit
misericordiã: Quod aũ adiungit. Quia pauperes facti sumus nimis: hoc
uult intellegi. anticiparenos misericordias dĩ : ut nr̃a paupertas. idest in¬
firmitas. eo miserante adiuuetur ad eius prȩcepta facienda: neadiudiciũ
đ ait salutaris nr̃ : satis exponit: quam uoluerit pauper
quod dixerat : quõ pauperes factisumus nimis : Ipsa ẽ quippe in firmitas
cuii salutaris est necessarius : Cum uero adiuuarinos uult. nec ingratusẽ
gratiȩ. nec tollit liberum arbitrium :: Qui enĩ adiuuatur. etiã perse ipsum

Expanded text:
tatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse tatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad judicium tuum: Superexaltat enim misericordia in judicio; judicium autem sine misericordia, sed ei qui non fecit misericordiam . Quod autem adjungit, Quia pauperes facti sumus nimis, ad hoc vult intelligi anticipare nos misericordias Dei, ut nostra paupertas, id est infirmitas, eo miserante adjuvetur ad ejus praecepta facienda, ne ad judicium , Deus salutarisquod dixerat, Quoniam pauperes facti sumus nimis: ipsa est quippe infirmitas, cui Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
propheta uellet intellegi. loca desolata uideretur dicere debuisse ñ
locum : Sed possumus accipere pronumero plurali. numerũ singuli¬
rem positum : sicut uestem prouestibus. militem promilitibus. pecus
propecoribus : Multa enim huius modi moris ẽ dici : Nec solum uulgolo¬
quentium Verum etiam dissertissimorum auctorũ eloquentiȩ : Nec
ab ipsa diuina scriptura hoc genus locutionis alienũ est: Posuit enim
et ipsa ranã proranis. locustam prolocustis et onumerabilia tald nu
Quod uero dictum ẽ comederunt ia cob: hoc bene in tellegitur. quod mul¬
tism insuum malignũ corpus. hoc est insuam societatẽ terrendo
transire coegerunt : Meminit sane quamuis illis promerito pessimȩ
uoluntatis exiradĩ digna reddenda sint : Non tamen eos aliquid aduer¬
sus hȩreditatẽ eius ualere potuisse. nisi eã uoluisset ipse propeccatis
eius flagellando emendare . Vnde subiungit. Ne memineris iniqui¬

Expanded text:
Propheta vellet intelligi, loca desolata videretur dicere debuisse, non Propheta vellet intelligi, loca desolata videretur dicere debuisse, non locum. Sed possumus accipere pro numero plurali numerum singularem positum, sicut vestem pro vestibus, militem pro militibus, pecus pro pecoribus: multa enim hujusmodi moris est dici, nec solum vulgo loquentium, verum etiam disertissimorum auctorum eloquentiae. Nec ab ipsa divina Scriptura hoc genus locutionis alienum est: posuit enim et ipsa ranam pro ranis, locustam pro locustis , et innumerabilia talia. Quod vero dictum est, Comederunt Jacob, hoc bene intelligitur, quod multos in suum malignum corpus, hoc est in suam societatem, terrendo transire coegerunt. 11. vers. 8. Meminit sane, quamvis illis pro merito pessimae voluntatis ex ira Dei digna reddenda sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando emendare. Unde subjungit: Ne memineris iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ergo distat. interseruos uoluntatem dñi suinescientes. et tamen in familia
eius atq in domo uiuentes : Et in imicos nonsolum ipsum dñm scirenolentes
sed et nomen eius non inuocantes atq: inseruis eius in super oppugnantes :
lacob quippe figuram gestauit aecclesiae : sicut esauueteris synagogae :In¬
dedictum ẽ et maior seruiet minori : Potest in hoc nomine intellegi ea de
qua loquebamur hȩreditas dĩ inquã inuadendã atq: uastandã postresur¬
rectionẽ etascensionem dñi gentes persequendo uenerunt: Sed locũ ia cob
quomodo intueamur intellegendum est. Magis enĩ locus iacob illacin¬
tas putari potest inquaerat et templũ quo uniuersã illã gentem sacri¬
ficandi etadorandicausa et pascha celebrandi. dñs preceperat c̃uenire
Nam sixp̃ianorum conuentus in hibitos atq compressos apersecutoribus

Expanded text:
ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ejus atque in domo viventes, et inimicos non solum ipsum dominum scire nolentes, sed et non ejus nomen invocantes, atque in servis insuper oppugnantes. 1, et locum ejus desolaverunt. Jacob quippe figuram gestavit Ecclesiae, sicut Esau veteris Synagogae; unde dictum est: Et major serviet minori . Potest in hoc nomine intelligi ea, de qua loquebamur, haereditas Dei, in quam invadendam atque vastandam post resurrectionem et ascensionem Domini Gentes persequendo venerunt. Sed, locum Jacob, quomodo intueamur intelligendum est. Magis enim locus Jacob illa civitas putari potest, in qua erat et templum quo universam illam gentem, sacrificandi et adorandi causa et Pascha celebrandi, Dominus praeceperat convenire. Nam si Christianorum conventus inhibitos atque compressos a persecutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Quo modo ergo intellegendũ ẽ quod ait dñs in euangelio : Seruus
oum scit uoluntatẽ domini sui et facit dignã plagis uapulabit paucis:
Seruus aũ quinescit uoluntatẽ domini sui. et facit in digna plagis uapulu¬
bit multis : Sic maior dĩ ira est ingentes quȩ dm̃ non cognouerunt: . In eo
quod ait. effunde iram tuã : satis hoc uerbo indicai
septies tantũ: Anquia multum interest interseruos. qui licet nesciant
uoluntatẽ dñisui : tam̃ inuocant nom̃ eius: Etalienos a familia tanti pa¬
tris familias. qui sic ignorant dm̃. ut nec inuocent dm̃: Inuocantenĩ pro
eo uelsimulacira uel dȩmonia : uel quam libet creaturã : noncreatorem
qui ẽ benedictus in secula : Neq: enĩ istos de quibus hoc prophetat. ita nescien¬
tes significant sui dni uoluntatẽ . ut tam̃ ipsum dñmtimeant : sed ita ipsũ
dñm nescientes. ut nec in uocenteũ et inimici nominis existant : Multum

Expanded text:
ejus. Quomodo ergo intelligendum est quod ait Dominus in Evangelio, ejus. Quomodo ergo intelligendum est quod ait Dominus in Evangelio, agis, vapulabit paucis; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multis , si major ira Dei est in gentes quae Dominum non cognoverunt? In eo quippe quod ait, Effunde iram tuam, satis hoc verbo indicavisepties tantum. An quia multum interest inter servos, qui licet nesciant voluntatem Domini sui, tamen invocant nomen ejus, et alienos a familia tanti patrisfamilias, qui sic ignorant Deum, ut nec invocent Deum? Invocant enim pro eo vel simulacra, vel daemonia, vel quamlibet creaturam; non Creatorem, qui est benedictus in saecula. Neque enim istos, de quibus hoc prophetat, ita nescientes significat Domini sui voluntatem, ut tamen ipsum Dominum timeant; sed ita ipsum ominum nescientes, ut nec invocent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
tacent haec accidere meritis peccatorũ : horum enĩ uox ẽ et inpsalmis.
emendans emendauit me dñs. et morti nontradidit me: flagellat
enim omnem filium quem recipit: Et quis est filius cui ñ d& disciplinã
prophetatio ẽ non optatio :: non maliuolentiȩ uoto ista dicuntur : Sed
spũ prȩuisa prȩdicantur: Sicut deiuda traditore: quae mala illi fue¬
runt prosuis meritis euentura: Ita prophetatu sunt quasi optata sin
Quem ad modum enĩ propheta ñ imperat xp̃o : quamuis modo imperatiuo
prȩnunti& qđ dicit : accingere gladio tuo circafemur tuũ potentissi¬
me : specietua etpulchritudine tua: intende ot prosper& procede
& regna : Itaut nonoptat sed prophetat quidicit: effunde irã tuã
ingentes quȩ teñ cognouerunt: Quo more suo repetit dicens: et in re¬
gna quȩ ñ in uocauerunt nom̃ tuũ : Namgentes perregna repetitȩ sun:
Etqđ eum non nouerunt. per hoc repetitũ ẽ qđ non inuocauerunt nom̃

Expanded text:
tacent haec accidere meritis peccatorum: horum enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me . Flagellat enim omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinaprophetatio est, non optatio. Non malevolentiae voto ista dicuntur, sed spiritu praevisa praedicuntur; sicut de Juda traditore, quae mala illi fuerant pro suis meritis eventura, ita prophetata sunt, quasi optata sint. Quemadmodum enim Propheta non imperat Christo, quamvis modo imperativo pronuntiet quod dicit, Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; specie tua, et pulchritudine tua, et intende, et prospere procede, et regna : ita non optat, sed prophetat qui dicit, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt. Quod more suo repetit, dicens, Et in regna quae non invocaverunt nomen tuum: nam gentes per regna repetitae sunt; et quod eum non noverunt, per hoc repetitum est, quod non invocaverunt nomen
Abbreviated transcription (Latin):
pagani : Si forte lucratus es amicum tuum quite uolebat seducere adthe¬
atrum : & tu eum duxisti ad ecclesiam: Si forte contradictor nescio quis
in imicus tuus et rabide sȩuiens. deposita illa rabiae factus est mitis & agno¬
nꝰͦuit dm̃: nec oblatrat aduersum te. sed clamat tecum ad uersum ma¬
lum: ifta iocunda sunt: Vnde enim gaudemus sidehis nongaudemus e
aut quae sunt alia gaudia nr̃a nisi ista. sed quia abundant & tribula¬
tiones & temptationes & dissensiones & scis mata: & cetara mala sine
quib: non potest esse sȩculum hoc. donec transeat iniquitas: & ultatio il¬
la non nos faciat securos.: sed ita iocund&ur cornrm̃. ut timeat nom̃ dnĩ.
ne aliunde iocund&ur: aliundeferiatur: Securitatem non & pec tetis in pe¬
regrinatione. quando hic illam uoluerimus: uiscum erit corporis. non secu¬
ritas hominib: : locund&ur cormeum ut timeat nomentuum. Confi¬

Expanded text:
pagani; si forte lucratus es amicum tuum qui te volebat seducere ad thepagani; si forte lucratus es amicum tuum qui te volebat seducere ad theatra, et tu eum duxisti ad ecclesiam; si forte contradictor nescio quis inimicus tuus et rabide saeviens, deposita illa rabie factus est mitis, et agnovit Deum, nec oblatrat adversus te, sed clamat tecum adversus malum: ista jucunda sunt. Unde enim gaudemus, si de his non gaudemus? aut quae sunt alia gaudia nostra, nisi ista? Sed quia abundant et tribulationes, et tentationes, et dissensiones, et schismata, et caetera mala, sine quibus non potest esse saeculum hoc, donec transeat iniquitas; exsultatio illa non nos faciat securos, sed ita jucundetur cor nostrum, ut timeat nomen Domini, ne aliunde jucundetur, aliunde feriatur. Securitatem non exspectetis in peregrinatione: quando illam hic voluerimus, viscum erit corporis, non securitas hominis. «Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tas sine timore : modo iocunditas cum timore : Nondum est enim plena secu¬
ritas. nec ꝑfecta iocunditas: sinulla iocunditas. deficimus. si plena securitas
male &x ultamus. Ergo & iocunditatem aspergat. & timorem incutiat : ut de
dulcedine iocunditas. ꝑducat nos ad sedem securitatis: Dando timorem. non
nos faciat malȩ e ultare. & recedere auia: Ideo sic dicit psalmus: seruite dnõ
& tremore uram ipsorum salutem operamini : Ds̃ enim est quio peratur
in uobis : Quic quid ergo prosperum uenit fr̃s. magis m&uendum ẽ: quae pu
tatis prospera. magis temp tationes sunt: Uenit hereditas. uenit copia
rerum: abundat circum fluentia nescio cuius felicitatis: temptatio nes
sunt istȩ : Cau&e neuos ista corrumpant: quicquid &iam prosperum est
secundum xpm̃. et germanam caritatem xpi: Si fortasse lucratus es uxo¬
rem tuam quae fuit in parte donati: si forte crediderunt filii tui qui fuero

Expanded text:
jucunditas sine timore, modo jucunditas cum timore: nondum est enim plena secujucunditas sine timore, modo jucunditas cum timore: nondum est enim plena securitas, nec perfecta jucunditas. Si nulla jucunditas, deficimus; si plena securitas, male exsultamus. Ergo et jucunditatem aspergat, et timorem incutiat, ut de dulcedine jucunditatis perducat nos ad sedem securitatis: dando timorem, non nos faciat male exsultare, et recedere de via. Ideo dicit psalmus, «Servite Domino et tremore uestram ipsorum salutem operamini; deus enim est, qui operatur in uobis et utatis prospera, magis tentationes sunt. Venit haereditas, venit copia rerum, abundat circumfluentia nescio cujus felicitatis: tentationes sunt istae; cavete ne vos ista corrumpant. Quidquid etiam prosperum est secundum Christum et germanam charitatem Christi: si forte lucratus es uxorem tuam quae fuit in parte Donati; si forte crediderunt filii tui qui fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& catho lici inxpõ facti fuerint. ab ipso dedu cantur. in ipsa uia necadant .:
Certe iam ambulant inuiam : deduc mednẽ inuia tua: Certeiam in uiatua: in
uia tuasum : deduc meibi & ambulabo inueritatua : Ducente te non errabo :
si dimiseris erraboꝰ Ora ergo ut nondimittat : sed usq in finẽ deducat: quo mo¬
do deducit : semꝑ monendo. semꝑ dando tibi manum suam: & brachium dnĩcui
reuelatum est : dando enim xpm̃ suum. dat manum suam: dando manũ suã.
dat xpm̃ suum: aduiam ducit. perducendo ad xpm suum: Inuia deducit. dedu
bo inueritate tua : In illo utiq quiait. ego sum uia &ueritas & uitas. Nam qui
inuia &ueritate deducis : quõ nisi aduitam ꝑducis : deducis ergo in illo. &¬
ad illum: Deduc me dnẽ in uia tua. & ambulabo inueritate tua. ⁊ocund& ur
cormeũ ut timeat nom̃ tuum : ergotimor in iocunditate est : & quo modo iocu
imor . Nonnetimor amarus solet. eẽ eritergo aliquana

Expanded text:
 catholici in Christo facti fuerint; ab ipso deducantur in ipsa via, ne cadant. Certe jam ambulant in via. «Deduc me, Domine, in via tua:» certe jam in via tua sum, deduc me ibi. «Et ambulabo in veritate tua:» te deducente, non errabo; si dimiseris, errabo. Ora ergo ut non dimittat, sed usque in finem deducat. Quomodo deducit? Semper monendo, semper dando tibi manum suam. Et brachium Domini cui revelatum est ? Dando enim Christum suum, dat manum suam; dando manum suam, Christum suum dat. Ad viam ducit, perducendo ad Christum suum; in via deducit, deducbo in veritate tua:» in illo utique qui ait, «Ego sum via, et veritas, et vita.» Nam qui in via et veritate deducis, quo nisi ad vitam perducis? Deducis ergo in illo, ad illum. «Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua.» 16. «Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum.» Ergo timor in jucunditate est. Et quomodo jucunditas, si timor? Nonne timor amarus solet esse? Erit aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
inferna missus ẽ filius dĩ undiq liberans: adhoc infernũ missus ẽ nas¬
cendo. ad illum moriendo: propterea uox ẽ eius in illo psalmo: non quo¬
quã homine coniciente : sed apostolo eponente ubi ait : quõ nondere¬
liquisti animam meam in inferno: Ergo aut ipsius uox ẽ: & hic eruisti ani¬
mam meã ab inferno inferiore: aut nr̃a uox ꝑ ipsum xpm̃ dnm̃ nr̃m: quia
ideo illeuenit usq ad infernum : nenos remaneremus in inferno : Aliam &iã
opinionẽ dicam : fortassis enim apud ipsos inferos ẽ aliqua pars inferior.

Expanded text:
inferna missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est nasinferna missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox est et hic: eruisti animam meam ex inferno infideo ille pervenit usque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. Aliam etiam opinionem dicam, fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior
Abbreviated transcription (Latin):
lut oues: Ipse iosephouessunt. et ipse iosephouis est: Audito ioseph.
quam quã et interp̃tatio eius nominis. multum iuuet: significat enĩ aug
geret . hoc ẽ augeretur populus dĩ : tam̃ ex eo quodiã nostis contigisse
io seph: ueniat inmentem a fratribus uenditus. Veniat asuis ex honera¬
tus apud alienigenas exaltatus : Et intellegetis ingrege eẽ debeamus.

Expanded text:
lut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et interpretatio ejus nominis multum juvet; significat enim Auggeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
Oportetme et ipsas adducere. ut sit unus grex etunus pastor.:
Iungendo scilicet fidelem populum gentium fideli populo israhe¬
litarum. de quibus prius dixerat. Non sum missus nisi adoues quae
perierant domus is rahel. Nam et congregabuntur ante eum
omnes gentes. et separabit eos sicut pastor oues abedis: Siclgi¬
tur audiamus quod dictumẽ. Adtendite populus meus legem meã
Inclinate aurem uestram inuerba orismei. Nontam quam iudaeis
otius. tam quam nobis. uelcerte tam quam etiam
dicantur: Cumenim dixisset apostolus sed non inomnibus illis
beneplacitum ẽ dõ Itaostendens fuisseibi etiam illos inquibus
beneplacitum ẽ dõ: Continuo subiecit prostratienim s̃ inde serto
Deinde adiunxit. haet autem figuraenrãe factȩ sunt. ut non simꝰ
concupiscentes mala : sicutetilli concupierunt. Neq idolis serui¬
entes. sicut quidameorum sicut scriptum ẽ: Sed it populus mandu¬
care etbibere. et surrexerunt ludere. Neq fornicemur sicut

Expanded text:
oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : jungendo scilicet fidelem populum Gentilium fideli populo Israelitarum, de quibus prius dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Nam et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos sicut pastor oves ab haedis . Sic igitur audiamus quod dictum est, Attendite, populus meus, legem meam, inclinate aurem vestram in verba oris mei, non tanquam Judaeis, sed potius tanquam nobis, vel certe tam etiam nobis ista dicantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos qui temptantes de trahebant dedõ. Namom̃s in heremo perierunt. et
filii eorũ in terram promissionis ingressisunt. Andistulit poenã ut prius
satiaret &iã infidelem concupiscentiam : Ne propterea putaretur iratus.
qui a hoc ab illo licet temptantes et de trahentes petebant quod facere ñ poss&
Audiuit ergo & distulit uindicare. et posteaquã fecit. quod eũ illi facere
deinceps aperte ordinẽ narrationis exsequitur. Quia non crediderunt
dõ. nec sperauerunt insalutare eius. Namque cum dixiss& quare ignis
succensus est inia cob. et ira ascendit inisrł . Idest quia non crediderunt
in dõ neq: sperauerunt insalutare eius. Continuo subiciens quã euidentiis¬

Expanded text:
ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere nroque breviter posito, deinceps aperte ordinem narrationis exsequitur. Quia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutare ejus. Namque cum dixisset quare ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel, id est, quia non crediderunt in D
Abbreviated transcription (Latin):
parare mensam populo suo. Noncredentes ergo petierunt ȩscas anima¬
bus suis Non sic apłs ia cobus ȩscam mentis precipit postulari. sed acreder¬
tibus eam peti ammonet. non a temptantibus atq de trahentib dõ. Si
quis aũ ur̃m inquit indiget sapientiã postulet adõ. quidat omnibus
affiuenter et non improperat. et dabitur ei : Postul& aũ infide . nihil
hesitans. Hanc fidem non habebat generatio quae cornondirexit suum.
et ignis accensus est iniacob et ira ascendit inisrahel. Ex posuit quidignẽ
dixerit : Iram quippe appellauit ignem. quamquã multos prope etiã
ignis accenderit : Quid ergo est quodait. audiuit dñs & distulit. Andistu¬
lit eos introducere in terrã promissionis quoducebantur quod intrapau¬
cos dies fieri poterat. Sed propter peccata inheremo fuerunt conterendi. Vbi & con¬
triti sunt perquadraginta annos. Quod sutaẽ distulit ergo populũ. nonistos

Expanded text:
parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animaparare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus Deo: Si quis autem vestrum, inquit, indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei: postulet autem in fide nihil haesitans . Hanc fidem non habebat generatio, quae cor non direxerat suum, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contriti sunt per quadraginta annos? Quod si ita est, distulit ergo populum, non istos
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit : depeccato quidem quia non crediderunt in me: Et ex a cerba¬
uerunt altissimum in siccitate. Quod alii codices habent in iaquoso. Quod
degreco est expressius. nec aliud quam siccitatẽ significat: Utrum in aliu
heremi siccitate an potius in sua. Quialicet bibis sent depetra non uentres
sed mentes aridas habebant. nulla uirentes fȩcunditate iustitiae. Inqua
sic citate magis fideliterdõ supplices eẽ debuerant : Vt qui sacietatẽ donaue¬
rat faucibus. aequitatẽ donaret & moribus. Adeum quippe fidelis anima
clamat. Oculimei uideant aequitatem. Et¬
suis ut peterentȩ scas animabus suis. Aliudẽ petere credendo. aliud temp¬
tando. Deniq: sequitur. Et de traxerunt dedõ et dixerunt. numquid
poterit ds̃ parare mensam indeserto. Quõ percus sit petram & fluxerunt
aquȩ & torrentes inunduuerunt . Num quid & panẽ poteritdare. aut

Expanded text:
Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaDominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi mei videant aequitatem suis, ut peterent escas animabus suis Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: « Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Quoniam percussit petram, et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tos faci& cursus tuos. & itineratua in pace produc&. ꝑ ihm̃ xpm̃ dñm nr̃m
innube. In iudiciouero tamquam interrore nocturno. quia tunc erit magna
tribulatio seculi tamquam ignis. & lucebit iustis. & ardebit iniustis:
Quidis rupit in desesto p&ram: & ad aquauit eos uelud in abysso multa Et edux
Potest utique sicientis fideidonum sp̃sscĩ . quod illa resgesta sp̃italiter signi¬
ficabat infundere desp̃itali sequenti petra. quod est xp̃s. Quistabat
et clamabat. siquis sitis ueniat adme. Quibiberit deaqua quam ego dabo
flumina a quae uiuȩ fluent deuentre eius. Hoc enĩ dicebat sicut in euange¬
lio legitur de spuquem accepturi erant credentes in eũ : Ad quẽ uelut
uirga lignũ passionis accessit. ut emanaret credentib: gratia. Et tam̃ illi
ei. Idest non credere. Nam hoc estpeccatũ dequo arguit sp̃s mundũ. sicut

Expanded text:
tos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace producet : per Jesum Christum Dtos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace producet : per Jesum Christum Din nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spirituali sequente petra, quod est Christus : qui stabat et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credentibus gratia. 14. vers. 1ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ricans. Terra itaq aegrpti infigura intellegenda ẽ huius saeculi. Cam¬
potaneos. planities est mandati humilis. Nem mandatũ humilẽ in ter¬
pretatur tanis : In hocergo saeculo humilitatis mandatũ suscipiamus. Vt
in alio saeculo ex altationem quam promisit. qui propternos hic factusẽ
humilis. accipere mereamur. Nam qui disrupit mare et traiecit eos.
statuit aquas quasi in utres. Ut sic staret aqua quasi fuisset in clausa.
Potest persuam gratiã cohibere fluuida et labentia concupiscentiurum
carnalium cum huic sȩculo renuntiatur. Vt tamquã inimicis peccatis
omnibus perdeletis. fidelium populus persa cram̃tum baptismatis trai
ciatur.
Qui eduxit eos innubediei. et tota nocte in inluminatione ignis.
otest etiam spiritaliter dirigere itinera. si ad eum clamet fides. Itinera
mea dirige secundum uerbum tuum.: De quo alibi dicitur. ipse enim rec¬

Expanded text:
ricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Camricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus est humilis, accipere mereamur. statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per ciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rec
Abbreviated transcription (Latin):
meus legemmeam. inclinate auremurãm in uerba oris mei. Vt ponamus
indõ spem nr̃am et neobliuis cantur operum dĩ. et mandati eius exqui¬
ramus nefiamus sicut illipatres. generatio praua & amaricans. Gene¬
ratio quae cor non direxit suum. et non est creditus cumdõ sp̃s eius. Ad hoc
ergo omnia referenda sunt. Acper hoc quicquid figurata actione ista signi¬
ficant. Ita fieripossunt spiritaliter in homine uel gratia dĩ sibona sunt. uel
simala sunt. sicut illabona facta sunt in israhelitas. uel mala &
in ipsos et ineorum inimicos : Quae si non obliuis camair. sed in dño spemnr̃am
ponamus. Nec ipsius gratiae simus ingrati. eumque timeamus. nontimo¬
re seruili . quo sola mala corporalia formidantur. sed timore casto per¬
manente insȩculũ seculi. Quitimor magnã eẽ iudicat poenã priuari
luce iustitiae. Non efficiamur tam quam illi generatio praua & ama¬

Expanded text:
meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Ad hoc ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et ama
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut filios meos carissimos haec moneo. Cum sciret utiq: ad ño dictum
ne uobis dicatis patrem interra. Vnus ẽ enim pater ur̃ ds̃. Quod ñ ideo
leretur. sed ne gratia dĩ qua in e ternã uitam regeneramurnaturae
uel potestati uel &iam sc̃itati cuiusquã hominis tribuer&ur . Ideo cum
retur eẽ quod dĩ est. Ergo illa generatio praua et a maricans obliti
sunt beneficiorum dĩ. et mirabiliũ eius quae ostendit eis. Corã patrib
eorũ quae fecit mirabilia in terra aegypti incampo taneos. Et incipit
eadẽ mirabilia commemorando retexere : quae si parabolae sunt &
propositiones. pro fecto ad aliquid comparando referendae sunt
N ec oculum intentionis debemus auferreabeo. quod psalmus ipse inten¬
dit ostendere. hunc eẽ fructum omnium quaedicuntur : Et quare ad¬
moniti sumus haec intentissime audire. dõ dicente. At tendite populus

Expanded text:
sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne vobleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum retur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando referendae sunt. Nec oculum intentionis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus
Abbreviated transcription (Latin):
patribus cum ipsi sint patres. quorũ non uult ẽẽ posteros similes. Siillos
acceperimus ex quib: istinatierant uelut abrahã isaac &ia cob. Iamolim
dormierunt. quando mirabilia dis̃ ostendit inaegypto. Sequitur enim.
Interra egrpti in campotaneos. Vbi dicit ostendisse dm̃ istis mirabili
coram patribus eorum. Anforte sp̃u presentes erant. Quia de ipsis dñs
in euangelio ait. Omnes enĩ illiuiuunt. An ac comodacius accipimus patres
moysen et aaron. aliosque seniores qui commemorantur in eadem scripturt
&iam sp̃m accepisse : unde acceperat et moyses ut eum adiuuarent ad
eundem populum regendum acferendum. Curenim non appellarent᷑
patres. non sicut ds̃ paterunus ẽ qui regenerat sp̃usuo. quos facit filios
adaeternã hereditatẽ. sed honoris gratia propt̃ aetatem curamque
pietatis. Sicut paulus senior dicit. Non ut confundã uos haec scribo.

Expanded text:
patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo;