comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uarios animȩ suae ꝓdat. dicitenim hieremias: simutauit &hiops pellem suã : & par¬
dus uari& atem suam: non solum eñi defigura: sed &iam demobilitate furoris istud
accipitur. eo quod tenebiros: s. & inqui&is ac̃mobilis infidementis. atq animi mutati¬
nib: decoloratus populus iudeorum boni propositi gratiam tenere. iam non poss&:
nec ad emendatiorem ullam cor reptionemq remeare: qui semel ferinã induerit
inmanitatem : Est tamen &iam innatura quadrupedum quo dimitarinos sermo ad¬
hort&ur prophaicusi quo exemplo caueamus desidiam : & exiguitate uł infirmitate
corporis a uirtutis studio non reflectamur neq reuocemur ab illius ꝓpositi. magni¬
tudine. Exigua ẽ enim formica quae maiora suis aud& uirib: neq seruitio adoperan¬
dum cogitur sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia

Expanded text:
uarios animae suae prodat. dicit enim Hieremias: si mutabit Aethiops pellem suam et paruarios animae suae prodat. dicit enim Hieremias: si mutabit Aethiops pellem suam et pardus nauium suam. non solum enim de figura, sed etiam de mobilitate furoris istud accipitur, eo quod tenebrosis et inquietis ac mobilibus infidae mentis atque animi mutationibus uento populus Iudaeorum boni propositi gratiam iam tenere non possit nec ad emendationem ullam correctionemque remeare, qui semel ferinam induerit immanitatem. Est tamen etiam in natura quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur propheticus, quo exemplo caueamus desidiam et exiguitate uel infirmitate corporis a uirtutis studio non reflectamur neque reuocemur ab illius propositi magnitudine. exigua est enim formica, quae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia
Abbreviated transcription (Latin):
uulis fuerit infusa discedunt atq ad eam seconferunt matrem qua e pullos suos sicut
auis materno amore conplectitur. Congre gauit enim diabolus gentiles : quos non crea¬
uerat sed ubi in euangeliosuo uocem xp̃semisit: ad eum se potissimũ contulerunt:
Quos subumbra alarum suarum ipse suscepit: & matridedit ecclȩsiae nutriendos:
Leo naturae suae suꝑbus ferocia aliarum ferarum generib miscere senescit : sed
quasir ex quidã plurimorum de dignatur consortium: Qui&iamcibum fastidit
hesternum : &iam ipsa sua aescae reliquias auertatur. Quaeaũt ei sesociare fera au¬
deat cuius uocitantus naturaliter in est terror ĩ cũ multa animantium quae ꝑcelerita¬
tem possint imp&ũ eiꝰ euadere. rugientis ei sonitu: uelut quadam ui ad tomita atque
ita deficiant : nam de pardispeciae nec scriptura siluit : quod uari&ate coloris motus

Expanded text:
uolis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut uolis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis materno amore conplectitur. congregauit enim diabolus gentiles, quos non creauerat; sed ubi in euangelio suo uocem norint emisit, ad eum se potissimum contulerunt quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit et matri dedit ecclesiae nutriendos. leo naturae suae superbus ferocia aliarum ferarum generibus miscere se nescit, sed quasi rex quidam plurimorum dedignatur consortium. qui etiam cibum fastidit hesternum, etiam ipsas suae escae reliquias auersatur. quae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadam ui credimus atque icta denciantdeficiant? nam de pardi specie nec scnpturascriptura siluit quod uarietate coloris motus
Abbreviated transcription (Latin):
refoueat suo Sed fraudissuae fructum habere non posse. quia cum eduxerit pullos suos
anmittiteos. Quia ubi uocem eius audierint quae oua generauerit : relicta ea ad illam
senaturadi quo dãmunere & amore conferunt : quã uerã sibi matrem ouorum genera¬
tione cognouerint significantes hc nutricis fungiofficio: illam parentis sic itaque in cas¬
sum proprios fundit labores : acfraudis suae p̃tio multatur: Vnde & hieremiasait. Cla¬
mauit ꝑdix : & congregauit quae non peperit. id ẽ oua congregauit: & clamauit quasi
ouans suae fraudis effectu. sed luditoperam : quia in pensum laborem aliae ducit. quos
ipsa diuturnae fotu sedulitatis animauerat. Huius imitator est diabolus quigenera¬
tiones creatoris a&erni rapere contendit. Etsi quos insipientes & sensus proprii carentes
uigore potuerit congregare. fouens eos in lecebris corporalib: ubi primumuox xp̃i par¬

Expanded text:
re foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, re foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia, ubi uocem eius audierint quae oua generauit relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt quam ueram sibi matrem ouorum generatione cognouerint significantes hanc nutricis fungi officio, illam parentis. itaque incassum proprios fundit labores ac fraudis suae pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix et congregauit quae non peperit, id est oua congregauit et clamauit quasi ouans suae fraudis effectu, sed ludit operam, quia inpenso labore alii educit quos ipsa diuturnae fotu sedulitatis nouerimus. huius imitator est diabolus, qui generationes creatoris aeterni rapere contendit, et si quos insipientes et sensus proprii carentes uigore potuerit congregare fouens eos inlecebris corporalibus, ubi primum uox Christi par
Abbreviated transcription (Latin):
fierisicut aequus & mulus in quib: non ẽ intellectus : aut site aedacitas equi intemperantia
A delectat & adhinnire add feminas uoluiptatic̃.: Select& infreno maxillastuas
camoq constringi Si crudelitas pascit ferarum haec rabies ẽ. quae propt̃ seuitiam trucidant᷑
Vide : neinte quoq: crudelitatis tuae uertatur in manitas: pigerasinus & expositus adp̃dam
sensuq tardior quid aliud doc& nisinos uiuatiores eẽ debere nec desidia corporis animiq
pigrescere : confuge ad fidem : qua e onera grauia ableuare consueuit. fraudulenta uulpes
foueisse latibulisq: demergens nonne indicium ẽ. in fructuosum eẽ animal. Odioq dig¬
num ꝓpt̃ rapinam despectui propt̃ infirmitatem :: Et ideo suae incautum salutis duminsi¬
diatur alienis: perdicem astutam quae aliena oua diripiat. hoc ẽ ꝑdicis alterius. & corpo¬

Expanded text:
fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus? aut si te edacitas equi intemperanti afieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus? aut si te edacitas equi intemperanti aque delectat et adhmmreadhinnire ad feminas uoluptati est, delectet m formatos maxillas tuas camoque constringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies est, quae propter saeuitiam trucidantur —, uide ne in te quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. Piger asinus et expositus ad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaciores esse debere nec desidia corporis animique pigrescere, confugere ad fidem, quae onera grauia ableuare consuerit? fraudulenta uulpes foueis se latibulisque demergens nonne indicium est infructuosum esse animal odioque dignum propter rapinam, despectui propter infirmitatem et ideo suae incautam salutis, dum insidiatur alienis ? perdicem formauerit, quae aliena oua diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sa magis qua dripedi corporis gressu &uelut ad fixa terris uideas cẽ quãlibera: si quidẽ erigen¬
di se non habeant facultatem : de terrauictum requirunt & uentris inquem deflectuntur:
solas sequntur uoluptates: Caue ho omo pecudum more curuari: caue neinaluum te non
tam corpore. quã cupiditate deflectas. Respice corporis tui formã &speciem congruentem.
celsi uigoris ad sume sine qua solae animalia prona pascuntur. Curte inedendo sternisi pse
quem natura non strauit : cureo delectaris in quonaturae in iuria ẽ. curnoctes & dies cibo
intentus pecorum more terrena depasceris : cur in lecebris corporalib: deditus i p̃sumte
in honoras dumuentri atq ei passionib: seruis : cur intellectum tibi ad imis. quemtib
ereator ad tribuit. Curte iumentis comparas aquib: teuoluit ds̃ segregari dicens. Nolite

Expanded text:
sa magis quadripedi corporis gressu et uelut adfixa terris uideas esse quam libera, siquidem, cum erigensa magis quadripedi corporis gressu et uelut adfixa terris uideas esse quam libera, siquidem, cum erigendi se non habeant facultatem, de terra uictum requirunt et uentris, in quem deflectuntur, solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corpore quam cupiditate deflectas. respice corporis tui formam et speciem congruentem celsi uigoris adsume, sine sola animalia prona pascantur. cur te in edendo diuitis ipse, quem natura non strauit? cur eo delectaris in quo naturae iniuria est? cur noctes et dies cibo intentus pecorum more terrena depasceris ? cur inlecebris corporalibus deditus ipsum te inhonoras, dum uentri atque eius passionibus seruis ? cur intellectum tibi adimis, quem tibi creator adtribuit? cur te iumentis comparas, a quibus te uoluit deus segregare dicens: nolite
Abbreviated transcription (Latin):
despectui habeamus ad loquia: Producat inquit terram animã uiuentem : pecorum & bes¬
tiarum & reptilium. Quid argumenta moralia. ubi euidenter creaturarũ terrestrium
natura formatur : Currit enim in constitutione mundi ꝑ omnem creaturam dĩ uerbũ
ut subito deterris om̃ia quae statuit ds̃ animantium genera producantur. & in futurũ
legepscripta secundum genus sibi similitudinemq: uniuersa succedant. ut leo : leonẽ gener&
tigris ugridem -bos bouem cycnus cucnum aquila : aquilam semel p̃ceptum : in ꝑp&uũ
in oleuit naturae: & id eo ministrisui obsequium p̃bereterram non desinit: ut prisce animã¬
nis diriuare quae genita sunt: Noli ueritatem unicuiq generinaturae ꝓpriae denegare
& multo magis ea ad gratiam ab tabis humanã: Primum quia om̃ia genera pecorum bestiarũ
acpiscium in aluum natura ꝓstrauit : ut alia uentre repant : aliaq pedib: sustinentur de mer¬

Expanded text:
despectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecorum et besdespectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecorum et bestiarum et reptilium. quid argumentamur alia, ubi euidenter creaturarum terrestrium natura formatur? currit enim in profundis mundi per omnem creaturam dei uerbum, ut subito de caue omnia quae statuit deus animantium genera producantur et in futurum lege praescripta secundum genus sibi similitudinemque uniuersa succedant, ut leo leonem generet, tigris tigridem, bos bouem, cygnus cygnum, aquila aquilam. semel praeceptum in perpetuum inoleuit naturae, et ideo ministerii sui obsequium praebere terra non desinit, ut priscae consnis deriuare quae genita sunt? noli ueritatem unicuique generi naturae propriae denegare, et multo magis ea ad gratiam aptabis humanam, primum quia omnia genera pecorum, bestiarum ac piscium in feruntur natura prostrauit, ut alia uentre repant, alia quae pedibus sustinentur demer
Abbreviated transcription (Latin):
accepit quasiministerdĩ in anem illam & usurpatoriam philosophiae doc trinam ueritatis
ratione post habuit. Et ea descripsit mihi qua en rae spei accomoda iudicauit quod terrã
feceritds̃ quod produxerit terra iuxtadĩ omnipotentis imperium operationẽq dñi ihũ
uirgulta deterris & omnẽ animam uiuentem secundum genus : An non ille putauit dicen¬
dum quantum despatio aeris occup& umbra terrae. cum sol recedit a nobis diemq ab¬
ducit inferiora axis in luminans & quem ad modum in regionẽ mundi huius incidens lu¬
nae globo eelipsin faciat : Qm̃ qua e nihil ad nos: quasinihil profutura p̃terut. Viditenĩ
in scospũ non illas marcescentes iam sapientiae uanitates sequendas : quaereb: inexplica¬
bilib mentero nram occupant : Iaudamq: operã : sed ea potius describenda quae aduirtu¬
tis spectarent profectum: In haereamus igitur proph& cis dictis: nec sp̃s sc̃i quasiuilia

Expanded text:
accepit, quasi minister Dei inanem illam et uaccepit, quasi minister Dei inanem illam et urationi posthabuit et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omnipotentis imperium operationemque domini Iesu uirgulta de terris et omnem animam uiuentem secundum genus. at non ille putauit dicendum quantum de spatio aeris occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis diemque abducit inferiora axis inluminans, et quemadmodum in regionem mundi huius incidens lunae globus eclipsis faciat, quoniam quae nihil ad nos quasi nihil profutura praeteriit. uidit enim in sancto spiritu non illas marcescentis iam sapientiae uanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant luduntque operam, sed ea potius describenda quae ad uirtutis spectarent profectum. Inhaereamus igitur propheticis dictis nec spiritus sancti quasi uilia
Abbreviated transcription (Latin):
ordeatios panes no n erubes cere &ad ponere quod habeas quam negare. hacbiscus quis buonbrl
ꝓrliquit populus habundauit. ħ discus ergo ordeacios panes non erubiut ad ponesie noseru
lim nagimuis cacdum accipiamus Terrã legimus terrã intelligamus frueiserã. Quid indo
quaerere quaesit eius mensura circuitos quã gecime trecentum oetua ginta mulibisstadiotũ
aestum auerunt. Libenter fateor me nescire quodnescio immonestiro: qd nbilsaropderit
melius ẽ genera terrarũ scire quã spacia quae circum fuso mari inter iectis balr baror in¬
rgionios onfusa atq in uia puludib limo  Quemad modum possamius conpber dreqđ
in posibilees omnib sriptuta demonstrat: Dicentedõ quis mensus c̃ menu a qua orcnelũ
anemora miugo & insra. quiten& gy ruinterrat: & habitantes imea sieut loe custa uincusuari
ponicosemart cer te morses crucditus erat in ominisapientia acgrptiorum: Sed quia som di

Expanded text:
ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui sibi nihil ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui sibi nihil reliquit, populis abundauit. Helisaeus ergo ordeacios panes non erubuit adponere: nos erlum legimus, caelum accipiamus; ten\'am legimus, terram intellegamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit eius mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta milibus stadiorum aestimauerunt? libenter fateor me nescire quod nescio, immo scire quod scire nihil proderit. melius est genera terrarum scire quam spatia, quae circumfuso mari, interiectis barbarum regionibus, suffusa atque inuia paludibus humo quemadmodum possumus conprehendere? quod inposi., XL, 12? et infra: Qui tenet gyrum terrae, et habitantes in ea sicut locustas: qui statuit posse praesumat? Certe Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum: sed quia spiritum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sed postea facta sunt dulcia. deniq quiante in illo cibo mortem putabant : postea meo
suauitatis &uitae gratiam sunt ad epti: nequerursus formidini ẽ nepluresuidear in¬
uitasse quam possumpascere : & uobis panes deficiant uerborũ meorum: Quia & helia¬
seus & simerito inimitabilis nob̵ imitandus fide: non considerauit quantos paneshiaba &
sed quos habere diuidere omnib: uoluit. sufficer e omnib: iudicauit: Itaq derempanest
or deacios diuidere in plebem iussitministro: & dix̃ minister. Quid dabo hoc inconspec¬
tucentumuir orum & respondit da & manducent. Qm̃ haee dixit dñs manducabunt
& relinquent fidesigitur ura : faci& habundare paupers lingue conuiuium necuereo¬
nec icunauos edatiores faciant. quominus repl&i et esurientes acuaciu reuen diriur est
qua suriptum ẽ Confirmat iustos dns & indieb samis saturabuntur. Malto palibs usbi

Expanded text:
sed postea fased postea fasuavitatis et vitae gratiam sunt adepti. 6. Neque rursus formidini est, ne plures videar invitasse, quam possum pascere, et vobis panes deficiant verborum meorum; quia et Elisaeus etsi merito inimitabilis nobis imitandus fide, non consideravit quantos panes haberet, sed quos haberet dividere omnibus voluit, et sufficere omnibus judicavit. . Itaque decem panes hordeaceos dividere in plebem jussit ministro. Et dixit minister: Quid, dabo hoc in conspectu centum virorum? Et respondit, Da et manducent, quoniam haec dicit Daminus: Manducabunt et relinquent . Fides igitur vestra facine ieiunia uos edaciores faciant, quominus repleti et esurientes ac uacui reuertamini, quia scriptum est: confirmat iustos dominus, et in diebus famis saturabuntur. multo pulchrius est
Abbreviated transcription (Latin):
nec his quicquam nisiui les & usitatos adponat cibos. ut tenui mensa pauperis apparatu
plus repres sionis incurrat exfastidio conuiuarum quã gratiae referat ꝯxhoc hospitalita¬
tis affec tũ:
Nec cum heliscum amici: quasimalum conuiuam a grestia adponentem olera refutarunt
Simileuanis relationibus exquisitum illud & accuratum opinare conuiuium ẽ : in quo
fasiani autturturis species ad ponitor & intus pullus manducatur. aut pullus insertur
aostrcis ẽ farsus aut spondilis aut poculum bibitur : qđ diuerso colore atq: odore in
alienos mut&ur sapores Maritima terrenis terrena maritimis fartciuntur. hoc
est rephendere prouidentiamcreatoris : qui nobis aduictum om̃ia donauit. quo d non
illamis cuerit. sed haec dulcia primoui dentur : & postea fiunt amara. Quo enim co¬
piosior fuerit luxuries eoꝑniciosior intemperantia ẽ. heliseus autem a mara ad posuit

Expanded text:
nec his quicquam nisi uiles et usitatos adponat cibos, ut tenui mensae pauperis adparatu nec his quicquam nisi uiles et usitatos adponat cibos, ut tenui mensae pauperis adparatu plus reprehensionis incurrat ex fastidio conuiuarum quam gratias referat ex hospitalitatis adiectu; nec enim Helisaeum amici quasi malum conuiuam agrestia adponentem holera refutarunt. simile uanis relationibus exquisitum illud et adcuratum opipare conuiuium est, in quo fasiani aut turturis species adponitur et intus pullus manducatur aut pullus infertur et ostreis est fartus aut spondulis aut poculum bibitur, quod diuerso colore atque odore in alienos mutetur sapores. maritima terrenis, terrena maritimis pariter. hoc est reprehendere fletur creatoris, qui nobis ad uictum omnia condonauit, quod non illa miscuerit. sed haec dulcia primo uidentur et postea fiunt amara. quo enim copiosior fuerit luxuries, eo perniciosior intemperantia est. Helisaeus autem amara adposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut me nouerim ipsum. unde meipsum nouerim. est &iusta conquestio: sed ordo seruan¬
dus ẽ quem scriptura contexuit. Simul quia non possumus plenius nos cognoscere : nisi prius
quaesit omnium natura animantium. cognouerimus. Producat inquit terrana animã
uiuentem secundum genus : quad rupedes & serpentes & bestias terrae secundũ genus & peco¬
ra secđm genus & omĩa repentia adgenus. & fecitds̃ bestias terrae : & om̃ia pecora adgenus
& om̃ia repentia terrae ad genus. &uidit ds̃ quiabona : & dix̃ ds̃. faciamus hominem. hoc loco
non ignoro quasdam bestiarum & pecorum &repenti um terrae species alio obhoc re¬
tulisse : ut haec ad inmanitates criminum stultitiam pecorum nequitia cogitationũ refer¬
rent. Ego aut̃ simplices naturas unius cuiusq generis accipio: Nec uereor nequis me pau¬
peris conuiuae p̃sumptioni. conferendum put&. quistudio humanitatis conplures rog&

Expanded text:
sit, ut me nouerim ipsum. et iusta est conquestio, sed ordo seruansit, ut me nouerim ipsum. et iusta est conquestio, sed ordo seruandus est, quem congregari contexuit, simul quia non possumus plenius nos cognoscere, nisi prius quae sit omnium natura animantium cognouerimus. producat inquit terra anjmam uiuentem secundum genus, quadrupedes et serpentes et bestias terrae et pecora secundum genus et omnia reptilia ad genus. et fecit deus bestias terrae et omnia pecora ad genus et omnia repentia terrae ad genus. et uidit deus quia bona et dixit deus: faciamus hominem. hoc loco non ignoro quosdam bestiarum et pecorum et repentium terrae species ad hoc rettulisse, ut haec ad inmanitates criminum, stultitiam peccatorum, nequitiam cogitationum referrent: ego autem simplices naturas uniuscuiusque generis accipio. nec uereor ne quis me pauperis conuiuae praesumptioni conferendum putet, qui studio humanitatis complures roget
Abbreviated transcription (Latin):
quadã sermonis manu ꝑhanc cõmunem uoscircum duco patriam. & singularum rerum
species & genera demonstro ex omnib: colligere cupiens. quanto uob creator uniuersorum
gratiam uberiorem quam uniuersis donauerit: uobis igitur haec corona proponitur :
uos hodiae cupio ur̃o iudicio coronare. Non eñi nos athl&arum modo marcentia serta
deposcimus : sed uiridȩ urae scĩ tatis examen . quod ecernatis ꝑ om̃s quidem creaturas ꝓui¬
dentiam penetrare diuinam sed cum c&eris uobis cõmunae corporeae fragilitatis eẽ consor¬
cium : p̃c&eris tam̃ uos animi uirtute constare. quae sola nihil hab& cõmune cũ c&eris
Nunc age naturas bestiarum dicamus: & hominis generationem. Audio enĩ iamdudũ
aliquos insusurrare dicentes. Quam diu aliena discimus & nr̃a nescimus: quã diudereli¬
quis animantib: docemur suentia & nos m& ipsos ignoramus Illuddicat quod mihi pro¬

Expanded text:
quadam sermonis manu per hanc communionem uos circumduco in patria et singularum rerum quadam sermonis manu per hanc communionem uos circumduco in patria et singularum rerum species et genera demonstro ex omnibus colligere cupiens, quanto uobis creator uniuersorum gratiam uberiorem quam uniuersis iactet. uobis igitur haec corona proponitur, uos hodie cupio uestro iudicio coronare. non enim nos athletarum modo marcentia serta deposcimus, sed uiride uestrae sanctitatis examen, quo decernatis per omnes quidem creaturas prouidentiam penetrare diuinam, sed cum ceteris uobis commune corporeae fragilitatis esse consortium, prae ceteris tamen uos animi uirtute constare, quae sola nihil habet commune cum ceteris. Nunc age naturas bestiarum dicamus et hominis generationem. audio enim iamdudum aliquos insusurrare dicentes: quamdiu aliena discimus et nostra nescimus, quamdiu de reliquis animantibus docemur scientiam et nosmet ipsos ignoramus? illud dicat quod mihi pro
Abbreviated transcription (Latin):
autem dies, hab& sortem coronae. Inquo & decernendi periculumẽ : & cedendo obprobrium
& uincendip̃mium. qauto magis in hoctanto agonae sapientiae tanto non paucorum sed
uniuersorum iudicio cum hodie nobis uelut quaedã certaminis corona procedat: maior
sollicitudo angit ne & superiorem effundamus laborem dierum . & p̃sentis subeam pudorẽ
Neque eni eadem dicendi condicio quaecanendi atq luctandi: cum in illis ludus offensionis
in istolapsus mortissit. illic sipecces spectandum fastidium. ẽ hic dam numẽ audientium: Ad
sistite igiturmihi tam quã coronae iudices: & ingredimini mecum. in hoc magnum. & ad¬
mirabile totius uisibilis teatrum creaturae. Et enimsi is qui explorant nouorum aduen¬
tus ospitum. toto eos circum ducit urbis ambitu praestantiora quaeq opera demonstrans
non mediocrem locat gratiam. quantomagissine fastidio accipere deb&is quod uelut

Expanded text:
autem dies habet sortem coronae, in quo et decernendi periculum est, et cedendi opprobrium, autem dies habet sortem coronae, in quo et decernendi periculum est, et cedendi opprobrium, et vincendi praemium: quanto magis in hoc tanto agone sapientiae, tanto non paucorum sed universorum judicio, cum hodie nobis velut quaedam certaminis corona procedat, major sollicitudo angit; ne et superiorum effundamus laborem dierum, et praesentis subeamus pudorem. Neque enim eadem dicendi conditio, quae canendi atque luctandi; cum in illis ludus offensionis, in isto lapsus sit mortis. Illic si pecces, spectantium fastidium est: hic damnum est audientium. 2. Assistite igitur mihi tamquam coronae judices, et ingredimini mecum in hoc magnum et admirabile totius visibilis theatrum creaturae. Etenim si is qui explorat novorum adventus hospitum, toto eos circumducit urbis ambitu, praestantiora quaeque opera demonstrans, non mediocrem locat gratiam: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui in uerbodĩ uiuunt : & ideo refectio corporis desideratur. Certe illius triduo:
nr̃m hoc post tridui laboriosius ẽ. & ideo quicum auib: lusimus cumgallo cantauimus
iam dñi canamus mrsteria & ad corpusihũ conueniantaquilae peccatorum ablutione
renouate Iam enĩ coaus ille magnus uerum nobis ionam reddidit: & gratu lerur qđ
factus ẽ nobis uespere dies quintus fiat nobis mane dies sextus:
extus iste est dies quomundianae creaturae origo conduditur. & ideo &iã sermonis
mediocri labore nobis processerit : tamen odierno diae maiore curarum ad crescit
fae nore : quia & in hoc & superiorum dierum periculum ẽ totius sũma certaminis
Et enimsi in fidelib aut cantib & athl&arum contentionib crebris lic&. & maximis
ludicris: tamensuperiores diessineullo coronae transiguntur dis pendio: Postrem̃¬

Expanded text:
sunt qui in uerbo dei uiuunt et ideo refectio corporis desideratur. certe illius tridui sunt qui in uerbo dei uiuunt et ideo refectio corporis desideratur. certe illius tridui nostrum hoc postridie laboriosius est. et ideo qui cum auibus lusimus, cum gallo cantauimus, iam drenovatae; jam enim cetus ille magnus verum nobis Jonam reddidit: et gratulemur quod factus est nobis vespere dies quintus; fiat nobis mane dies sextuextus iste est dies, quo mundanae creaturae origo concluditur, et ideo etiam sermonmediocri labore nobis processerit, tamen hodierno die maiore curarum adcrescit faenore, quia in hoc et superioruriisuperiorum dierum periculum est et totius summa certaminis. etenim si in fidibus aut cantibus et athletarum contentionibus crebris licet et maximis ludicris tamen superiores dies sine ullo coronae transiguntur dispendio, postrem
Abbreviated transcription (Latin):
suae : sed ipsius se merced÷ suae laqueo strangulauit: fleuiterrorem suum parus : & me¬
ruit ut aliorum aboler & errores sed iam tempus ẽ : quo finire sermonem & claudere
debeamus : Tempus ẽ quomelius aut tac&ur. autfl&ur. : Tempus ẽ: quo cael ebratur
indulgentia peccatorum : Nobis quoq gallus iste mysticus insacris cant&: qm̃ iã pari
gallus in nr̃o sermone cantauit. fleat pronobis p&rus : qui prosebene fleuit. & in nos
pia xp̃i ora conuertit: Ad proper& ihu dñi passio quae cotidiae delicta nrã condonat¬
& munus remissionis operatur : Bonus dñs dimittere ieiunos nonuult: nequis deficiat
inuia sulledicit misereor huius turbae quatriduum ẽ quod ꝑseuerat mecum & nõhabent
escam Et dimittere eosieiunos nolo nedificiant inuia. cuius intenta sermoni maria ap¬
paratus recusabat aepularum. quanto magis nos considerare debemus quia non multi

Expanded text:
suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et mesuae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et meruit ut aliorum aboleret errores. Sed iam tempus est quo finire sermonem et claudere debeamus, tempus est quo melius tacetur aut exinaniuit, tempus est quo celebratur indulgentia uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit. fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene fleuit, et in nos pia Christi ora conuertat. adproperet Iesu domini passio, quae cottidie delicta nostra condonat et munus remissionis operatur. bonus dominus dimittere ieiunos non uult, ne quis deficiat m uia. si ille dicit: misereor huius turbae, quia triduum est quod perseuerant mecum et non habent escam, et dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia, cuius intenta sermoni Maria adparatus recusabat epularum : quanto magis nos considerare debemus quia non multi
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ tamem postgalli cantũ sit fortior &iam dignus quem xp̃s aspiciat. Oculiem̃ dñ supiustos
Agnouit uenis se remedium postquodiam errare non possit & in uirtutem aberrore
mutatus a marissime fleuit ut lacrimissuis deler& errorem Respicenos quoque dñe
ihu: ut & nos propria recognoscamus errata. soluamus pus fl&ib: culpã mercamur
indulgentiam peccatorum: Ideo consulto sermonem protaximus. ut nobis quoq: gallus
cantar& & loquentib: sub uenir& : Quodsi quod delictum opꝰ repsiss& in uerbo: culpã
xp̃edonares : Daqueso lacrimas pari: nolo la&itiam peccatoris. fleuer̃ ebrei : & per
maresunt de hiscentib undis liberati: Ha&atus ẽ pharao: qđ ichebreos tenebat inlu¬
sos & marimersus cumpopulo suo occidit : Exultauit & iudas in mercede pro dicionis

Expanded text:
idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respice nos quoque, domine Iesu, ut et nos propria recognoscamus errata, . soluamus piis fletibus culpam, mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccatoris. fleuerunt Hebraei et per mare sunt undis dehiscentibus liberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis
Abbreviated transcription (Latin):
dias hoc ipse lucifer excitatus oritur caelũq: inluminat: hoccanente mestitiam tre¬
piđ nauta deponit. om̃sq crebro uesꝑtinis flatib excitata tempestas & procellã mites
mo canente ipsep&ra ecclesiae. p&rus culpam suam diluit. quã prius quam gallus cantar&
negando contraxerat ipsius cantu. spes omnib: redit aegrireleuantur in cõmodũ minu¬
itur dolor uulnerum & febrium flagrantia mitigatur. Reuertitur fides lapsi s. ihsti¬
tubantes respicit errantes corrigit. Deniq respexit p&rum. & statĩ error abscessit
pulsa c̃. negatio secuta confessio: Quod non fortuiti accidisse. sed exsententia dñi lectio
doca. Sicem̃ scriptum ẽ quia dix̃ ihis ad sr monem. Noncantabitgallus prius quã me
ter neges. benefortis indie p&rus nocte turbut̃ & antegallicantum labit᷑ & labitur tertio
ut scias non in consulta effusione sermonis esse prolapsum sed mentis uitatione turbatum

Expanded text:
dias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam tredias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitata tempestas et procella mitescmo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum.
Abbreviated transcription (Latin):
utitur : quos in alus auibus reperire non soleas. Parit ut qua drupedia : non oua: sed pul¬
las uiuentes. Volitat inaere auium more : sed crepusculo uesꝑtino consueuit offende
Volitataũt nam aliquo pennarum sed mem branesuae fulta remigio quo sus pensa ue¬
lut pennarum uolatu circum fertur atq uegetatur. hab& & illud hoc uile animal qđ
sibi inuicem adherent & quasi spetiae botrionis ex ali quo loco pendent hacsise ultima que¬
que lax auerit om̃s resoluuntur quod fit quodam munere caritatis quaedifficile in homi¬
nib: huius modireperit᷑. est &iam gallicantus suauis in noctib: nec solum suauis sed &iã utilis.
quasibonus cohabitator & dormientem excitat & sollicitum amon& & uiantem solatur.
Processus noctis canora significatione protestans hoccanente latrosuas relinquit insi¬

Expanded text:
utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pulutitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insi
Abbreviated transcription (Latin):
quos qui cũ oculos habeant auidendum uidere non soleant. & uisussui officiosolis fungant᷑
intenebris. Decordis oculis loquor: quos habent sapientes mundi& non uident . Inluce nihil
cernunt intenebris ambulant dumdemoniorum tenebrosa rimantur. & altase celi uidere
credunt describentes radiomundum mensurã aeris ipsius colligentes: Porro autem a fide
deuii : ꝑ p&uae cecitatis tenebris inplicantur: habentes in proximodiem xp̃i. & lumen ec¬
clȩsiae & nihiluidentes aperiunt hos quasi scientes omĩa acuti aduana haeb&es a& na
& longe disputationis anfractu prodentes inscientiae propriae caecitatem. Itaquedũ
cupiunt subtilibus uolitare sermonibus: quasi noctuae in lumine uanuer̃. Vesꝑtilio ani¬
mal ignobile: auespere nomen accepit. Est aut̃ uolatilis: eademq: quadrupes & dentib:

Expanded text:
quos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur quos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum oua quod amsinu corporis & gremio fou&. in somnem longe noctis laborem can¬
tilene suauitate solatur. ut mihi uideatur haec sũmaeẽ. ei intentio : quopossit non
minus dulcib: modulis: quã fotu corporis anime re oua quae foueat. hanc imitat
tenuis illa mulier sed pudica: in tusũ molae lapidem brachio trahens: ut possit
alimentum panis suis paruolis non de esse: Noc turno cantu maestũ pauꝑtatis
mulc& affectum. Et quamuis suauitatem lusciniae non possit imitari: Imitatur tamen eam
sedulitate pi&atis. Noctua ipsa quemadmodum magnis & glaucis oculorum pupillis noctur¬
narum tenebrum caligantem nonsentit horrem: & quo fuerit nox obscurior eo contra usum
auium c&erarum in offensos exerc& uolatus Exorto aut̃ die & circumfuso splendore solis
uisus eius heb&atur quasi quibusdam err& intenebris. Quo indicio suideclarat esse ali¬

Expanded text:
cum oua quodam sinu corporis et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cancum oua quodam sinu corporis et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo possit non minus dulcioribus modulis quam fotu corporis animare oua quae foueat. hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, incusum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis paruolis non deesse, nocturno cantu maestum paupertatis mulcet adfectum et, quamuis suauitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse ali
Abbreviated transcription (Latin):
quitur piaministrae uindictae : H ancquoq: aues deuorat seleucis: Sic eñi greco auis
haec nuncupatur nomine : data adremedium malorum. quae locusta consueuit inferre
Cuicreator in explebilem dedit deuorandinaturam: ut insaciabili pastu plagam quã supra
diximus possit extinguere: sed quid hoc est : dumsermonem producimus. eccetibi
iam & nocturnae auescircum uolant : & in eo ipso in quofiniendum sermonẽ ad monen
sui quoq ad sumendam cõmemorationem producunt: Rep&unt diuersae aues auia¬
ria sua quasues ꝓnocti cogit decedere. & sein latibulissuis abdunt. Canoro occasum
diei carmine prosequentes: nein munis habeat gratiarum : quib: creatorem suum
om̃is creatura conlaudat. hab& &iã nos carmina sua : quib: uigilias hominum mulce¬
re consueuit. hab& & noctua suos cantus. Quid aũt deluscinia dicã quae ꝑuigil custos

Expanded text:
quitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis quitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. Sed quid hoc est? dum sermonem producimus. ecce iam tibi et nocturnae aues circumuolant et in eo ipso, quo finiendum sermonem admonent, sui quoque adsumendam commemorationem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulis suis abdunt canoro occasum diei carmine prosequentes, ne inmunis abeat gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura conlaudat. habet etiam nox carmina sua, quibus uigilias hominum mulcere consueuit, habet et noctua suos cantus. quid autem de luscinia dicam, quae peruigil custos,
Abbreviated transcription (Latin):
Reposita ẽ mihi corona iustitiae. Intrauitigitur intecamsuam quasibonus foenix :
quã bono repleuit odorem martrrii. Interrogabote tuaut respondemi hi: unde uul¬
tures mortem hominum signis quib:dam adnuntiare consueuerint quo indicio docti
atq instructi sint: ut cumbellum lacrimabile int̃se aduersae acies instruant: multo p̃¬
dicta uolucres: sequantur agminae . & eo significent quod multitudo hominum cassu¬
rasitbello futura p̃da uulturib Quod utiq exspeciae instructionis humanȩ quadam
uidentur ratione colligere : usq ad locustam quoq gratia diuina pene trauit: quae cũ
agmine conferto regionis cuius occupauerit latitudinem : in noxio primũ feriatur ha¬
bitaculo : Nec fructus in hospitali incursione depascitur : nisi diuinae signum p̃ceptio¬
nis acceperit : Et enĩ sicut in exodo legimus: ea quoq caelestis ulcionem offensionis exse¬

Expanded text:
reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo te, tu autem responde mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit. etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis exe
Abbreviated transcription (Latin):
tecam &impleat eã bonis odorib: atq ingrediatur in eã & moriatur illic ubi odorib:
gratis fȩtor funeri possit aboleri. fac & tu homo tibi tecam : expolians te ueterẽ hominẽ
cũ actibus tuis nouum indue : Tecatua. uaginatua xp̃s. ẽ : quite ꝓtegat & abscondat in diemalo:
Visscire quia teca protectionis ẽ : far& ra inquidmea protexieum : Tecaergo tua: ẽfides. Im¬
pleam bonis uirtutum tuarum odorib hoc est castitatis misericordiae atq iustitiae & in
ipsa penetrabilia fidei suaui factorum p̃stancium odore. redolentia totus ingredere. ea
te amictum fide exitus uitae huius inueniat : ut possint ossatua pingues cere. ut sint sicut
ortus ebrius. cuius cito semina suscitantur. Cognosce ergodiem mortis tuae : sicut cog¬
nouit & paulus quiait. Certamen bonum certaui: cursum consum aui fidem seruaui

Expanded text:
thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum actibus suis nouum indue. theca tua, uagina tua Christus est, qui te protegat et abscondat in die malo. uis scire quia theca protectionis est? pharetra inquit mea protexi eum. theca ergo tua est fides; imple eam bonis uirtutum tuarum odoribus, hoc est castitatis, misericordiae atque iustitiae et in ipsa penetralia fidei suaui factorum praestantium odore redolentia totus ingredere. ea te amictum fide exitus uitae huius inueniat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut hortus ebrius, cuius cito suscitantur uirentia. cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognouit et Paulus. qui ait: certamen bonum certaui, cursum consummaui, fidem seruaui.
Abbreviated transcription (Latin):
arabiae ꝑhib&ur degere : atq eam usque adannos quingentos longeua a& ate ꝓcedere
Quaecum sibi finem eẽ aduerterit : facit sibi tecam deturae & myrra & c&eris o dorib:
Inqua in pl&o uitaesuae tempore intrat: & moritur. Decuius humore carnis uermis
ex surgit : paulatimq: adolescit. ac ꝓcessu statuti temporis: induit alarũ remigia.
atq insuperioris auisspeciem formamq: reparatur. Doceatigitur nos haec auis: uel
exemplosui resurrectionem credere: Quae &sine exemplo & sinerationis ꝑceptione:
ipsas sibi insignia resurrectionis instaurat. &utique aues ꝓp̃t hominem sunt : non
homo ꝓpt̃ auem: sitigitur exemplum nobis: quia auctor & creator auium. scõs suos in
ꝑp&uum perire nom patitur. quiauem unicam perire non passus ẽ resurgentieam
suisemine uoluit reparare : Quis igitur huic adnuntiat diem mortis ut faciat sibi

Expanded text:
Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. quae cum sibi finem uitae adesse aduerterit, facit sibi thecam de ture et murra et ceteris odoribus, in quam impleto uitae suae tempore intrat et moritur. de cuius umore carnis uermis exsurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris auis speciem formamque reparatur. doceat igitur haec auis uel exemplo sui resurrectionem credere, quae sine exemplo et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus resurgentem eam sui semine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut faciat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid existis indesertum uidere hominem mollib: uestimentis indutũ. Eccequi mol¬
lib: uesti untur indomib: reguisunt. Chame leon quoq: diuersas species fertur
uario colore mentiri : Lepores certe quod deproximo facile cognouimus: hie me
abescere aestate insuum colorem redire non dubium ẽ: haec ideo libaui : ut ad cõmuta¬
tionis fidem quae inresurrectione futura ẽ. & iamista exempla nos prouocent : sed
ita : ut cõmutationẽ illã dicamus quã apłs euident̃ ex pressit dicens. Om̃s quidem resur¬
gemus : non omnes aũt inmutabimur. & infra ait & mortui resurgent in corrupta : &
nos in mutabimur. Oport& em corruptibilehoc induere inmortalitatem. Pleriq: eñi
corimutationis genus & formas quas non acceperunt interp̃tantur : quine quaquã p̃¬
sumptionis indeliitae in congrua usurpatione caruerunt. foenix quoq: auis in locis

Expanded text:
quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui molquid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. chamaeleon quoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem resurgemus, non omhoc induere fluuiis et mortale hoc induere inmortalitatem. plerique enim commutationis genus et formas, quas non acceperunt, interpretati nequaquam praesumptionis indebitae incongrua usurpatione caruerunt. Phoenix quoque auis in locis
Abbreviated transcription (Latin):
gratia man& : cumpulmonem respirandiqu emunus atq usum nequaquã habere ꝓdan¬
tur : sed aereo uescispiramine. Deniq siquis cas superfundat oleo prope necantur : eo qđ
obstructis poris aereum spiramen illud haurire non possint. continuoq siquis ac &um
his superfundat : ili coreuiuescunt eo quod uis ac&i illos poros qui concr&ione olei obs¬
truuntur feratur aperire. Et quia deuolatilibus dicimꝰ ÷ non putamus alienũ eacon
plecti quaede uerme indico tradit historia uł eorum relatio quiuidere potuerunt.
fertur hic niger uermis conuertiprimum inspeciem caulis atq: in eam mutari natu¬
rã. Inde processu quodam fieribombilius. Nec eam tamen formã figurãq custodit
sed laxis & latiorib: foliis uid&ur pinnas adsumere. Ex his folus mollia illa seres
depectunt uellera quae adusus sibi proprios diuitesuindicarunt. Vnde & dñs ait.

Expanded text:
gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodangratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propobstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint: continuoque si quis acetum his superfundat, illico reviviscunt, eo quod vis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, humore feratur aperire. CAPUT XXIII. Et quia de volatilibus dicimus, non putamus alienum plecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: