comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nostre: corporissensus. Diuidt eñ induo anma nra in id quodracionabila taniq
quod ẽ in rationabile Ineo aũt qđẽ in rationabile sensus sunt. Ergo cognati sunt cordis & ra¬
tionis hoc est mentis & dedomotua inquit exi. Domus m̃us ꝓlatiuũ uerbumẽ. Si cut em̃i pat̃¬
familias habitatin domo sua & in potestate hab& que admodũ regat lomũ sua ita diam
luc& asthonus ꝑat familias aprimo uestibulo domꝰ aestimat᷑ : itaeciã desermonib: nr̃is
mens nr̃a ꝑpenditur ÷ Deniq &iã modulis uocis pulsat & reuocat. Ergo qui uult ꝑfectã
purgationẽ consequi : dis iungatse abliistrib: A corpore : a sensib: corporalib auoce Inqui¬
bus suntoms corporis passiones &circũ scriptiones sensuum quib: decipimur & in ludimꝰ:
In nullo em̃ horum trium bonum : nec in carne quãuis epicuri schola. pleriq &iã uolup¬

Expanded text:
nostrae corporis sensus. Dividitur enim in duo anima nostra: in id quod est rationabile, et in id nostrae corporis sensus. Dividitur enim in duo anima nostra: in id quod est rationabile, et in id quod est irrationabile. In eo autem quod est irrationabile, sensus sunt: ergo cognati sunt partis rationabilis, hoc est, mentis. Et de domo tua, inquit, exi. Domus mentis prolativum est verbum. Sicut enim paterfamilias habitat in domo sua, et in potestate habet quemadmodum regat domum suam: ita etiam elucet. Ut bonus paterfamilias a primo vestibulo domus aestimatur: ita etiam de sermonibus nostris mens nostra perpenditur. Denique etiam modulis vocis pulsat et revocat. 3. Ergo qui vult perfectam purgationem consequi, disjungat se ab his tribus, a corpore, a sensibus corporalibus, a voce, in quibus sunt omnes corporis passiones, et circumscriptiones sensuum, quibus decipimur et illudimur. In nullo enim horum trium bonum. Non in carne, quamvis Epicuri schola, plerique etiam volup
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum in fractamens reformare sepossit: cognosceremꝰ : Purgauerat enĩ terrã
dñs diluui infusione lauerat humane conluuionẽ fragilitatis sed non satiserar ad
uirtutis ꝓfectum: nisi ut instruer&ur homoquẽ ad modũ sereger& a gubernara:
Abrahã mentis loco inducitur. Deniq & abrahã transitus dicitur. Ugo ut mens
quae ada totã sedelectationi & in lecebris corporalib: dederat: in formã uirtutis spe¬
ciemq transire. uir sapiens nobis adimitandũ propositus ẽ. Deniq abrahã secđm hel pe¬
os secundũ latinos pat̃ dictus ẽ : eo quod mens pat̾na quadã auctoritate censione sollici¬
tudine totũ guberna hominem. Haecergomenserat in carra hoc est in cauernis : obno¬
xia uariis passionib Id eo quidicit᷑ ei exidetratua: hoc est decorporetuo. Exiuit hlac
terra ille cuius conuersio in caclis ẽ & de cognatione in quidtua : Cognatisunt ant mne

Expanded text:
admodum infracta mens reformare se possit, cognosceremus. Purgaverat enim terram admodum infracta mens reformare se possit, cognosceremus. Purgaverat enim terram Dominus diluvii infusione, laverat humanae colluvionem fragilitatis: sed non satis erat ad virtutis profectum, nisi ut instrueretur homo quemadmodum se regeret et gubernaret, Abraham mentis loco inducitur. Denique Abraham transitus dicitur. Ergo ut mens quae in Adam totam se delectationi et illecebris corporalibus dederat, in formam virtutis speciemque transiret, vir sapiens nobis ad imitandum propositus est. Denique Abraham secundum Hebraeos, secundum Latinos pater dictus est, eo quod mens paterna quadam auctoritate, censione, et sollicitudine totum gubernet hominem. 2. Haec ergo mens erat in Charra, id est, in cavernis, obnoxia variis passionibus. Ideoque 314 dicitur ei: Exi de terra tua , id est, de corpore tuo. Exivit de hac terra ille, cujus conversatio in coelis est. Et de cognatione, inquit, tua. Cognati sunt animae
Abbreviated transcription (Latin):
oralem quidem ꝑ secutisumus: qua potuimus intellectus: Simplicitate. ut qui¬
simo penetrans usq: adiuisionem animae. quocũq conuerteris paratũ inuenis & opo¬
tunum ut anima legentis ꝑtranseat ad reuelande ꝓfeticarũ scripturarũ enigmata
unde non absurdum reoe referre adaltiora susom : & ꝑ historiã diuersarũ ꝑsonarũ
uirtutis formaȩ quendã ꝓcessum explicare: maxime cumiam in adã intellectus pro¬
fundioris exordia degustaremus Adã &cm̃ : m̃tem diximꝰ Euã sensum esse significa¬
uimus Serpentis speciae delectationem expressimus. sed ibi desumma beatitudine & qua¬
dã naturali uirtutum a moenitate : ꝑ circum scriptionem sensus & delectationis in¬
lecebrã deflexus ad culpã est. hic aut̃ : ꝓfectũ mentis specularidatur. hoceñi legis lator
prouide egit ut quem admodũ lapsum m̃tis demonstrauit ut & illas erroris cauerem
semitas Ita&iã processũ mentis & quendã superiorem reditũ significare ut quẽ¬

Expanded text:
oralem quidem locum prosecuti sumus, qua potuimus intellectus simplicitate; ut quisimo, penetrans usque ad divisionem animae, quocumque converteris, paratum invenies et opportunum, ut animam legentis pertranseat ad revelandum propheticarum Scripturarum aenigmata. Unde non absurdum reor referre ad altiora sensum, et per historiam diversarum personarum, virtutis formae quemdam processum explicare; maxime cum jam in Adam intellectus profundioris exordia degustaverimus . Adam etenim mentem diximus, Evam sensum esse significavimus, serpentis specie delectationem expressimus; sed ibi de summa beatitudine, et quadam naturali virtutum amoenitate per circumscriptionem sensus, et delectationis illecebram refluxus ad culpam est: hic autem profectum mentis speculari datur. Hoc enim Legislator provide egit, ut quemadmodum lapsum mentis demonstravit, ut illas erroris caveremus semitas: ita etiam processum mentis, et quemdam superiorem reditum significaret, ut quem
Abbreviated transcription (Latin):
Primum ut om̃s sibi amicos faciat Secundo esse: ut sinom potest amicos faceret
cente nec inimicos tertium : ut sinecistud sup&it exsententia discedat: Si¬
quis aut̃ cedentẽ ꝑsequat᷑ : uindic& se ut potest. sed illa tria superiora : in abrahe
non sermonib: nudis. sed ueris operib: ac noscimus. Quartũ aũt non ita est
quando &iam circacedentẽ seruauit affectũ parentis ut eũ non solum non ꝑse¬
quartum praeceptissuis soluit quod ad diderat phrlosophra Aitenim: cũ pacificũ dĩ po

Expanded text:
primum ut omnes sibi amicos faciat: secundum, ut si non potest amicos facere, primum ut omnes sibi amicos faciat: secundum, ut si non potest amicos facere, certe nec inimicos: tertium, ut si nec istud suppetit, ex sententia discedat: quartum, si quis cedentem persequatur, vindicet se, ut potest. Sed illa tria superiora in Abrahae non sermonibus nudis, sed vires operibus agnoscimus. 30. Quartum autem non ita est, quando etiam circa cedentem servavit affectum parentis; ut eum non solum non persequartum praeceptis suis solvit, quod addiderat Philosophia. Ait enim cum pacificum po
Abbreviated transcription (Latin):
mine faciens pacem ut reconciliar& utrosq inuno corpore dõ ꝑcrucem interfici¬
ens inimicitias insem& ipso. Recteigitur se ut hominem infelicem dix̃ apłs. qui
tantũ bellum intrase pater&ur quod non possit restringuere. Deniq cũ deuna porti¬
unculu passionũ hoc est iracundia dicer& salomon melior est inquit sapiens for¬
tiquiaut̃ iracundiam contin& melior est quã quiurbem capit: beatus qui bot
belle euaserit et iã non aduena atq peregrinus. sed ciuesscorũ & domesticus di
abrasitenispositum terrena non quaciant hunc affectum seruarecupiebat sc̃s¬
re. hioc est sinom potest conuenire : cedo omnib: totũ cape sideloco aut possessio¬
ce dissensio b quod simorib non conuenit : discedeame quantic ante p̃iisit no
cois ea cr discedere : sed ociã hoc uiruitis acdisciplinat est Dixitem̃ antenos
uir ex phirlosopbre ꝓfectus disciplina quactuor haec uiro bono in esse ut elabor&

Expanded text:
ne faciens pacem, ut conciliaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitias in semetipso . Recte igitur se ut hominem infelicem dixit Apostolus , qui tantum bellum intra se pateretur, quod non possit restinguere. Denique cum de una portiuncula passionum, hoc est iracundia, diceret Salomon: Melior est, inquit, sapiens forti: qui autem iracundiam continet, melior est quam qui urbem capit . Beatus igitur qui hoc bellum evaserit etiam non advena et peregrinus, sed civis sanctorum et domesticus Dei, quem in terris positum terrena non quatiant. 29. Hunc affectum servare cupiebat te, hoc est, si non potest convenire, cedo omnibus, totum cape, si de loco aut possessione dissensio est. Quod si moribus non convenit, discede a me. Quanta ante praemisit, ne cogeretur discedere? Sed etiam hoc virtutis ac disciplinae est. Dixit enim ante nos vir ex Philosophiae profectus disciplina, quatuor haec bono viro inesse: Ut elaboret
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ dĩ factum. ad homines ad nõdõ diccum: Crescite & multiplicamm & :e
place terrã & dominamini in eã & imperate piscib: maris & uolatilib cueli & om

Expanded text:
maginem Dei factum, et ad homines a Domino Deo dictum: Crescite, et multiplicamini, et maginem Dei factum, et ad homines a Domino Deo dictum: Crescite, et multiplicamini, et replete terram, et dominami
Abbreviated transcription (Latin):
quã tenon stoicorũ magister. atq auctor secte ipsius: quanto prior quã ipse pater
pbirlo sophiae. plato. uel eius inuentor nominis phitagoras : quis aut̃ fidelis. nisi sapiens:
stultus enĩ sicut iuna mutatur: sapiens immobilis fide ꝑmana : sed fortedicas. quomo¬
do sapientes totus mundus ẽ e quoniã ipsa natura datilli sortẽ omniũ : &iã sinibil ipse
possideat. Domina ẽ enĩ & posses trixomniũ sapientia quae suaput& naturae munera:
qm̃ in usu hominũ data sunt nec ullis in dig&. &iam sidesint ei aduictũ necessaria : Nãq
ut musicus organa aut medicus medicam̃ta. aut̃ naupegus quae ad nauis instrum̃tũ
necessaria sunt &iam siquando non habeat. haba tam̃ eo ipso quopossa : his uti &iã¬
si adtempus usus eorum non sup&at. quanto magissapiens suum iudicat quicquit
natura õ: quiuiuit secundũ naturã : Non enĩ amittit iussuũ qui meminit se adi¬

Expanded text:
quam Zenon Stoicorum magister, atque auctor sectae ipsius! Quanto prior quam ipse pater quam Zenon Stoicorum magister, atque auctor sectae ipsius! Quanto prior quam ipse pater philosophiae Plato, vel ejus inventor nominis Pythagoras! quis autem fidelis, nisi sapiens? Stultus enim sicut luna immutatur: sapiens autem immobilis fide permanet. 38. Sed forte dicas: Quomodo sapientis totus mundus est? Quoniam ipsa natura dat illi sortem omnium, etiamsi ipse nihil possideat. Domina est enim et possessor omnium sapientia, quae sua putat naturae munera; quoniam in usum hominum data sunt, nec ullis indiget, etiam si desint ei ad victum necessaria. Namque ut musicus organa, aut medicus medicamenta, aut nauclerus quae ad navis instrumentum necessaria sunt, etiamsi quando non habeat; habet tamen eo ipso quo possit his uti, etiamsi ad tempus usus eorum non suppetat: quanto magis sapiens suum judicat quidquid naturae est, qui vivit secundum naturam! Non enim amittit jus suum, qui meminit se ad i
Abbreviated transcription (Latin):
euident̃ docemur quantũ mens suꝑfluis portionis in rationabilis ex aueta ꝓficit & qan¬
tũ uitia uitiis adiuncta. mali afferant. non eñĩ ociose scriptura posuit. & dixitds̃ ad abra¬
ham postquã recessit loth abillo. respice oculistuis & uide aloco inquonune tues: ad
a fricũ & aquilonem & orientem & mare quia omnẽ terrã quã tuuides. tibidabo eã
& seminituo maanũ hinc tãquã i fonte auxer̃ stoici filosopli dogmatis sui senten¬
tiam: onña sapientis esse. Oriens enĩ & hoccidens & septentrio & meridies portiones sunt
uniuersitatis. his enĩ uniuersus orbis includitur. haec cũ promittit ds̃. daturũ se abrahȩ
quid aliud declarat. nisi sapienti & fidelipraesto om̃ia deesse nihil Vnde et salomon
in ꝓuerbis ait eius qui fidelis sit : tatus mundus diuitiarũ ẽ. Quanto prior salomon

Expanded text:
evidenter docemur quantum mens superfluis portionis irrationabilis exhaustis proficiat, et quanevidenter docemur quantum mens superfluis portionis irrationabilis exhaustis proficiat, et quantum vitia vitiis adjuncta mali afferant. Non enim otiose Scriptura posuit: Et dixit Deus ad Abraham, postquam recessit Lot ab illo: Respice oculis tuis et vide a loco in quo nunc tu es, ad Africam, et Aquilonem, et Orientem, et mare; quia omnem terram quantum vides, tibi dabo eam, et semini tuo in aeternum . Hinc tamquam a fonte hauserunt Stoici philosophi dogmatis sui sententiam: omnia sapientis esse . Oriens enim et Occidens, Septentrio, et Meridies portiones sunt universitatis. His enim totus mundus includitur. Haec cum promisit Deus daturum se Abrahae, quid aliud declarat, nisi sapienti et fideli praesto omnia, deesse nihil? Unde et Salomon in Proverbiis ait: ejus qui fidelis sit, totus mundus divitiarum . Quanto prior Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectudñi ualde non medio cres hocest aechonomia ut auertas mitẽ dm: graui
peccatorũ nr̃orũ moueri a cerbitate adulciscendum. non merito non potuisse exorare
abrahã sodomitanis ueniã. quia supramodũ flagitiosierant. pleriq sunt quonequiores:
eotectiores qui hominũ subter fugiunt. indaginem. ubires sine arbitro geritur: aut
falso testimonio iustus circũ uenitur: Man& tamen antedm̃ iustus &iã sicondemp¬
n&ur ab hominib Quia ds̃ non iudiciorũ exitus nec cũ intextis nequitiae conmentis
negotia : sed nudã exspectut negotiorũ natura In examine aũt hominũ: false opi¬
nionis error plerũq obducit uim ueritatis: manebat aputdom susanna pudica ual¬
de : &iã cũ condempnar&ur adulterii. Quiads̃ non assertionib falsorũ testiũ facti
examinabat fidem: sed intime conscientiã mentis interrogabat. Sequitur locus. quo

Expanded text:
in conspectu Domini valde, non mediocris hic est oeconomia, ut advertas mitem Deum gravi in conspectu Domini valde, non mediocris hic est oeconomia, ut advertas mitem Deum gravi peccatorum moveri acerbitate ad ulciscendum, nec immerito non potuisse exorare Abraham Sodomitanis veniam, quia supra modum flagitiosi erant. Plerique sunt quo nequiores, eo tectiores, qui hominum subterfugiunt indaginem, ubi res sine arbitro geruntur, aut falso testimonio justus circumvenitur. Manet tamen ante Deum justus, etiamsi condemnetur 328 ab hominibus; quia Deus non judiciorum exitusnegotia, sed nudam spectat negotiorum naturam. In examine autem hominum falsae opinionis error plerumque obducit vim veritatis. Manebat apud Deum Susanna pudica valde, etiam cum damnaretur adulterii; quia Deus non assertionibus falsorum testium facti examinabat fidem: sed intimae conscientiam mentis interrogabat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Stiorduns enscenis et eaqut irrigabat sicut paraidi susdi non utiq secundũ littera sedcũ
&iordanis discensio dicatur. descendit eñ ÷ quid eseruit uirutis consortium et spccia
legertt nonueritate, Paradrsusem̃ ꝑfectebeatitudinis amoenitas ẽ uł aninc fruc¬
tuo sȩ fundam̃tã. in qua sapentiae sint iustitiae c& erarũq uirtutũ plantaria. Fer¬
ra aut aegrpti: corporalem substantiã significat . cuius plantaria sunt sensus & passio¬
nes corporis. si cut ergo uirectie uirtutũ fontem habent xp̃m a sp̃italis ubertatem
gratias. quo exuberent ita intemperantia fons quidã ẽ. passionũ corporaliũ quo a lan
nos bonũ & malũ. ut unusquisq ligat quod uelit. Non eligamus ergo qđ speciae uide¬
t̃ iucundius sed quod ueritate praestit. necũ sit nobis tributa optio. ut sequamꝰ potiora
leuemus oculos in lectisalso a moenitatis decore. Veritatẽ aũt nature uel ut de¬
flexis obtutib: obumbremus. quid aũt homines insodomis saeuierant & peccatores

Expanded text:
na Jordanis, et ea quae irrigabantur sicut paradisus Dei? Non utique secundum litteram. Sed cum Jordanis descensio dicatur, descendit qui deseruit virtutis consortium, et speciem elegit, non veritatem. Paradisus perfectae beatitudinis amoenitas est, vel animae fructuosae fundamenta, in qua sapientiae sint, justitiae caeterarumque virtutum plantaria. Terra autem Aegypti corporalem substantiam significat, cujus plantaria sunt sensus, et passiones corporis. Sicut enim vireta virtutum fontem habent Christum, et spiritalis ubertatem gratiae, quo exuberent: ita intemperantia fons quidam est passionum corporalium, quo aluntnos bonum et malum, ut unusquisque eligat quod velit. Non eligamus ergo quod specie videatur jucundius, sed quod veritate praestet; ne cum sit nobis tributa optio ut sequamur potiora, levemus oculos inflexi falso amoenitatis decore: veritatem autem naturae velut deflexis obtutibus obumbremus. 36. Quod autem homines in Sodomis saevi erant, , et peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
dic quoq litorib usq aderuils ut aiunt coluninas ubbric cariae extrema confi¬
nia non paruit ꝑ ambulare & pesut quasi indeuotus in deri quicae lestioraculo
ronilidissa siolcunde huius urrimandatum accepissa. sed cũsit cius deuotio
prebuu quiad quercũ tantuma dimam brae n anstulerat tabernaculũ: utiq
& fecundas inuentiones coritationũq primitias meritorum uindemiã fru¬
mto uino& oleo repler& interiorem domum terrã resurrectionis quã promi¬
sit patrib nr̃is fluentem lacit & melle suauitatẽ uitae iucunduatis gratiã splendo¬
ris gloriae cuius primus heres sactus ẽ primnogenitus amortuis dĩfilius dñs ihs Et idec
non seminib: dexit sed semini ut illum declarara qui hanchereditatẽ humanoge¬
neri primus adquirer&. Cognouimꝰ bone mentis prostotũ queuitio iubricae

Expanded text:
diae quoque littoribus ad Herculis, ut aiunt, columnas, vel Britanniae extrema confidiae quoque littoribus ad Herculis, ut aiunt, columnas, vel Britanniae extrema confinia, non potuit perambulare. Et potuit quasi indevotus videri, qui coelesti oraculo non obedisset, si obeundae hujus terrae mandatum accepisset: sed cum sit ejus devotio probata; quia ad quercum tantummodo Mambre transtulerat tabernaculum Ibidemet fecundas inventiones, cogitationumque primitias, meritorum vindemiam, frumento, vino et oleo repleret interiorem domum, terram resurrectionis quam promisit patribus nostris fluentem lac et mel , suavitatem vitae, jucunditatis gratiam, splendorem gloriae, cujus haeres primus factus est primogenitus a mortuis Dei Filius Jesus Christus. Et ideo non seminibus dixit, sed semini ; ut declararet illum, qui hanc haereditatem humano generi primus acquireret. 41. Cognovimus bonae mentis profectum, quae a vitio lubricae
Abbreviated transcription (Latin):
terrã in longitudine & in lacitudine. quia tibidabo illam & seminituo in&ernum.
Ergo quis apuntiam meruerie & non fueritancilli filius non pecati scruus nec suc cessi¬
oni carnis obnoxius sid liber hoc est sire illius non seruientis sed principantis bori¬
a estirpis binc indilis ꝑfccia ciulo uirutis lic reditatim adquira umi uersitatis
Diciturero abraha surgo: non corporalem assurrectionẽ significat. sed spiritalẽ:
hoc est surgi quidormis surge aterrenis surge a corporalib relinq terrena caelũ
astit ac surge a mortuis hoc est ab opinionib: uanis adistutationib: caldeorũ intue¬
remundum : intuere &iam illum qui potest totumdonare mundum in possessicne in¬
quit cibi dabomundum quendm̃ antecredeluas ꝑambula terrã in longicudineens &
in latitudinẽ utiq incra momentũ terrã istam ꝑfarum int̃dusam imperiis. ab in¬

Expanded text:
terram in longitudinem et in latitudinem; quia tibi dabo eam, et semini tuo in aeternum . terram in longitudinem et in latitudinem; quia tibi dabo eam, et semini tuo in aeternum . Ergo qui sapientiam meruerit, et non fuerit ancillae filius, non peccati servus, non successioni carnis obnoxius; sed liberae, id est, Sarae illius non servientis, sed principantis, bonae stirpis, bonae indolis, perfectae titulo virtutis haereditatem acquiret universitatis. Dicitur ergo Abrahae: Surge. Non corporalem assurectionem significat, sed spiritalem, hoc est, Surge qui dormis , surge a terrenis, surge a corporalibus, relinque terrena, coelum aspice; et exsurge a mortuis, hoc est opinionibus vanis, et disputationibus Chaldaeorum. Intuere mundum, intuere etiam illum qui potest totum donare mundum. In possessionem, inquit, tibi dabo mundum, quem Deum ante credebas. 40. Perambula terram in longitudinem ejus et latitudinem. Utique intra momentum terram istam Persarum interclusam imperiis, ab In
Abbreviated transcription (Latin):
inib pecoribus & omniterre aomnib: scrpentib quirepunt l superterram: & nouit
quie sapientia omnium uiat̃ ese &ipsa orbem terrarum possida Deniq salomon qui sapi
poposcit : & accepit ad nõdo nr̃o: ipse in quitmihidedit horũ quae sunt scientiã uerã ut scĩ
dispostionim orbis terrarum & uiruitem elementorũ initium & consumationem & me
dicatem omnium rerum & diuisiones temporum & anni cursus a stellarum disposi¬
ticnes naturas animalium & iras bestiarum uimuentorum & cogitationes hominũ
differentias herbarum & uirtutes radicum. & quatiũq sunt abscondita & in prouisa
Sulhaec nulli nisi ꝑfecto sup&unt. Denq abrã quãdiu adhicribat cilob hoc est
deflexio morũ Sortm horum non acceperat. Vbi uero deflictionis quodã amb
guo atq amfractũ absolutus rectas uirtutum semitas continuis anime suae gressib
coctit carpere : omnem terra possessormittitur atq dicitur ei surge & ꝑambula

Expanded text:
bus et omnibus serpentibus qui super terram . Et novit quia sapientia omnium mater est, et ipsa orbem terrarum possidet. Denique Salomon qui sapientiam poposcit et accepit a Domino Deo nostro: Ipse mihi, inquit, dedit eorum quae sunt scientiam veram; ut sciam dispositionem orbis terrarum, et virtutem elementorum, initium et consummationem et mationes, et divisiones temporum, anni cursus, et stellarum dispositiones, naturas animalium, et iras bestiarum, vim ventorum, cogitationis hominum, differentias herbarum, et virtutes radicum, et quaecumque sunt abscondita et improvisa . Sed haec nulli nisi perfecto suppetunt. 39. Denique Abraham quamdiu adhaerebat ei Lot, hoc est, deflexio morum, sortem horum non acceperat. Ubi vero deflexionis ambiguo quodam atque anfractu absolutus, rectas virtutum semitas continuis animae suae gressibus coepit carpere, in omnem terram possessor mittitur, atque dicitur ei: Surge, et perambula
Abbreviated transcription (Latin):
te isor pante e turtio e baimliat : excollit aut se iniquitus quia sed ebuit cõ mstters ma¬
tom cori ut eoe tutiort deniq digere nesciuit N primoleuausto aulos miregionona
consgeuies boc stible sen que non cã prima ordine sedtoriia hocest nouis sime epenius
gidua en troloco ponatiio neslent res habitationis Viditergoregione qua in reigabat᷑ picio¬

Expanded text:
nem usurpavit. Virtus se humiliat, extollit autem se iniquitas: qui se debuit committere manem usurpavit. Virtus se humiliat, extollit autem se iniquitas: qui se debuit committere maturiori, ut esset tutior. Denique eligere nescivit. Nam primo levavit oculos, et aonem, hoc est, illam rem quae non esset prima ordine, sed tertia, hoc est novissima. Prima sunt igitur tertio loco ponitur; est enim res habitationis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersario Quodsi aliquas delicias delectant & luxuriari in xp̃o uolunt uiduitati ad fec¬
tantes gloriam. Grauitatem aut non custodientes: casdeuitandas iudicat: Vt habes scrip¬
tum Adolescentiores aut : uiduas deuita. Rec teigitur abraham cumbona uenia uoluit
nepotem dimittere quem deflectentem a se tenere non poterat. Sic & mensbona a precipit
& demerso inrationabiliũ lapsu : secernatse acsepara. Si tu inquit insinistrã ego indec
Et quaetibi in sinistra mihundecteri sunt. Viro em̃ in prudenti indextera sunt quae sum
corporis e apferaitationstituit in meliort partem Diuitia squoq & honores prȩcorsum
Adueromimnor talitatis adipiscende gratiao insims trabaquo quhoporet prepod
emst Bondenus doco urte in dexttra cius om̃sq anime uistutes : In si piensuir adsinisirã
taotiar p Deniquit abraliã humilius quielectionẽ obtulitĩtalorh in solentius quielectia¬

Expanded text:
adversario . Quod si aliquae deliciae delectant, et luxuriari in Christo volunt, viduitatis affecadversario . Quod si aliquae deliciae delectant, et luxuriari in Christo volunt, viduitatis affectantes gloriam, germanitatem autem non custodientes, eas devitandas judicat, ut habes scriptum: Adolescentiores viduas devita . 32. Recte igitur Abraham cum bona venia voluit nepotem dimittere, quem deflectentem a se tenere non poterat. Sic et mens bona a praecipiti et dimerso irrationabilium lapsu secernat se ac separet. Si tu, inquit, in sinistram, ego in et quae tibi in sinistra, mihi in dextera sunt. Viro enim imprudenti in dextera sunt, quae sunt 327 corporis: ea praefert, ea constituit in meliorem partem, divitias quoque et honores praeponit: at vero immortalitatis adipiscendae gratiam ad sinistest. Longitudo enim vitae in dextera ejus. Omnesque animae virtutes insipiens vir in sinistram tantia est. Denique ut Abraham humilius, qui electionem obtulit: ita Lot insolentius, qui electio
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & mens uiris apientis eiusdem anime uel lapsus uel inrationabiles motusstu¬
d& corrigere : sibiq: ad iungere. potest enim fieri : ut quae int̃dum displic& emen¬
dentur : cum gratia. effusio patrimonii sirecedatur: hab& liberalitatem sine
dispendio: uerecundia interdum remissior est : si confirm&ur : hab& & pudoris gra¬
tiam & propositi constantiam : cõmotio si temper&ur: in dignationis horrorẽ deponit.
ad sumit laudem uigoris. Quodsi em̃dare non potest : non ex asper&. in temperantiam
dep̃bendit ardoremq: libidinis : coniugio coerceat nedum queritur continentia
obrepat inpudicitia. Ideoqbonus magister: dico aũt non nuptis &uiduis : bonũ estillis
Sunt aliquȩ mulieres immaturo destitute maritorum obitu : & secontinere non quȩ unt
Volo in quit iuniores nubere : filios procreare matres familias esse nullã occasionẽ dare

Expanded text:
. 31. Ergo mens viri sapientis ejusdem animae vel lapsus, vel irrationabiles motus stu. 31. Ergo mens viri sapientis ejusdem animae vel lapsus, vel irrationabiles motus studet corrigere, sibique conjungere. Potest enim fieri ut quae interdum displicent, emendentur cum gratia. Effusio patrimonii si recidatur, habet liberalitatem sine dispendio. Verecundia interdum remissior est; si confirmetur, habet et pudoris gratiam, et propositi constantiam. Commotio si temperetur, indignationis horrorem deponit, assumit laudem vigoris. Quod si emendare non potest, non exasperet intemperantia. Deprehendit ardorem libidinis quam conjugio coerceat, nedum quaeritur continentia, obrepat impudicitia. Ideoque bonorum magister: Dico, inquit, non nuptis et viduis, bonum est illis  quam uri . Sunt aliquae mulieres immaturo destitutae maritorum obitu, et se continere nequeunt. Volo, inquit, juniores nubere, filios procreare, matresfamilias esse, nullam occasionem dare
Abbreviated transcription (Latin):
entium: Seruum aũt dñi non oport& litigare sed mans u&ũ eẽ ad om̃s: Pulchre
post pauca subiecit &iausam praestitit. quã filo sophra nonuidit. cũ modestiã in¬
quit docentem qui resistunt: nequando ds̃ d& illis poenitentiã ad cognoscendã
ueritatem. Tertium quoq: illud ut discedamus ab eis cumquib: nobis conuenire
non potest. habes ad ditum: cump̃cepit ut loquatur quaedecent sanã doctrinã. de in¬
depugnas legis declin&. hoc est primum gratiam semin&. Deinde nullum litigando
auertat teruum ut hereti cum hominem post unã correptionem deuit&. quia subuer¬
sus est qui eius modi est : & delinquit: cum sit a sem& ipso dampnatus. quã argute a suo
iudicio dampnatum nr̃ae ultioni subtrait : qui in dignum inquem uindic&ur. Dauid
aũt cuidenter studium uinc dictȩ amou& dicens. Sireddidi r&ribuentib mihimal

Expanded text:
entium . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre entium . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post pauca subjecit, et causam praestitit, quam Philosophia non vidit: Cum modestia, inquit, corrigentem eos qui resistunt, ne quando Deus det illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem . Ad tertium quoque illud, ut discedamus ab eis cum quibus nobis convenire non potest, habes additum, cum praecepit ut loquatur quae decent sanam doctrinam, deinde pugnas legis declinet, hoc est, primum gratiam seminet, deinde nullo litigando avertat: tertium est ut haereticum hominem post unam correptionem devitet; quia subversus est qui hujusmodi est, et delinquit, cum sit a semetipso damnatus . Quam argute suo judicio damnatum nostrae ultioni subtrahit, quasi indignum in quem vindicetur! David autem evidenter studium vindictae amovet dicens: Si reddidi retribuentibus mihi mala
Abbreviated transcription (Latin):
tes carissimi inquo & tertium illud excluditur. uindicarenos nequaquã uelimus:
sed date inquit locum irae. habes & quartum ut discedas magis: & uindictã dõ cõ¬
mittus : quã tibi exigas quãquã & hoc secundum legem magis dictũ ui deriuoluit:
Nam secđm euangeliũ : supra habes Benedicite eos quiuos ꝑsecuntur. habemꝰ haec
p̃cepta atimotheum insecunda epistola. propt̃ quã causam in quit amoneote ut
resuscites gratiam dĩ quȩest inte. ꝑ in positionẽ manuũ mearum : Non enĩ dedit
nobis ds̃ sp̃m timoris sed uirtutis & dilectionis & sobri&atis. & iterũ. tuaũt filu
carissimi fortitudinẽ cape ingratia. Habesergo primȩ p̃ceptum sententiae : uterga
om̃s gratiã loc&. Deindesinon potest p̃ceptissuis om̃s ad quirere: caueat ne uerbis
aliquos ex asper&: hocest: ne inimicos faciat. unde at infra. haec cõmoneo : testi¬
ficans coramdõ noli uerbis contendere innihil utile est nisi ad subuersionem audi¬

Expanded text:
tes, charissimi , in quo et tertium illud excluditur, ut vindicare nos nequaquam velimus: Sed date locum irae. Habes et quartum, ut discedas magis, et vindictam Deo committas, quam tibi exigas; quamquam et hoc secundum legem magis dictum voluit videri. Nam secundum Evangelium supra habes: Benedicite eos qui vos persequuntur . Habemus haec praecepta ad Timotheum in secunda epistola: Propter quam causam, inquit, admoneo te, ut resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum 326 mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis . Et iterum: Tu autem, fili charissime, fortitudinem cape in gratia . Habes ergo primae praeceptum sententiae ut erga omnes gratiam locet: deinde si non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audi
Abbreviated transcription (Latin):
abigit. & ouilia scãcustodit. Cuius
latratus. per totũ mundum quasi gran¬
dis sona tuba concrepuit.
Istiergo quiueram meruerunt habe¬
redoctrinam: Ad mandu candum
disperguntur. cibum scilic& spiritalẽ
ut conuertantur gentes ad fidem ca¬
tholicam uenientes. Sicut petro apło
inuisione dictumest. macta & man¬
duca. Sequitur. Siuero non fuerint
saturati. & murmurabunt. Saturan¬
tur doctores: quando praedi cationes
suas uiderint populos desideranter
assumere. Contra ieiuni murmu¬
rant: si uerba sua fructi ficare non cog¬
nouerint inmentibus ꝑfidorum
hos er go uerbi dnĩ distributores.
murmurare possedicit. si non fuerint
populorum credulitate saturati
Sicut ipsedicit &intricesimo quarto
psalmo. Retribuebant mihi mala
probonis sterilitatem animę meae:¬

Expanded text:
abigit, et ovilia sancta custodit; cujus abigit, et ovilia sancta custodit; cujus latratus per totum mundum quasi grandisona tuba concrepuit. Isti ergo qui veram meruerunt habere doctrinam, ad manducandum disperguntur, cibum scilicet spiritualem; ut convertantur gentes ad fidem catholicam venientes; sicut Petro apostolo in visione dictum est: Macta, et manduca . Sequitur, si vero non fuerint saturati, et murmurabunt. Saturantur doctores, quando praedicationes suas viderint populos desideranter assumere. Contra jejuni murmurant, si verba sua fructificare non cognoverint in mentibus perfidorum. Hos ergo verbi Domini distributores murmurare posse dicit, si non fuerint populorum credulitate saturati; sicut ipse dicit et in trigesimo quarto psalmo: Retribuebant mihi mala pro bonis, sterilitatem animae meae
Abbreviated transcription (Latin):
sextȩ aetatis ostenditur quod est uespe¬
ra. quando dñs saluator mundi. saluta¬
ris aduenit. Sicenim deipso dicit mor¬
ses. Occidetis agnum aduesperam
Postcuius resurrectionis miraculum
multitudo credidit iudaeorum. Sequi¬
tur. Et famem patientur uttanes
Canis uoracissimum animal. adq: in¬
portunum: consueuit Illas domos la¬
tratibus defendere: Inquibus edacitatẽ
suam. nouit accepto pane satiare his
merito comparantur iudaei: qui xp̃i¬
anȩ fidei munere saginati. eccłam dĩ
clamosa praedicatione defendere festi¬
nabunt. sicut paulo apło cont̾igit
Utqui ante fuit persecutor xpianino¬
minis : postea diuino munere iungere¬
ciuitatem. Ciuitatem significat hieru¬
salem: quae uniuersaliter ꝑmundum
noscitur eẽ diffusa. Hancergo circũ¬
isse paulum salutares generis huma¬
ni testantur epistolae: quae peruni¬
uersas gentes. uelut sacra diuina tenu¬
erunt. O canem istum beatum: qui
populos persequitur infideles. fures

Expanded text:
sextae aetatis ostenditur, quod est vespesextae aetatis ostenditur, quod est vespera, quando Dominus Salvator mundo salutaris advenit. Sic enim de ipso dicit Moyses: Occidetis agnum ad vesperam ; post cujus resurrectionis miraculum multitudo credidit Judaeorum. Sequitur, et famem patientur ut canes. Canisportunum consuevit illas domus latratibus defendere, in quibus edacitatem suam novit accepto pane satiare. His merito comparantur Judaei, qui Christianae fidei munere saginati, Ecclesiam Dei clamosa praedicatione defendere festinabunt: sicut Paulo apostolo contigit, ut qui ante fuit persecutor Christiani nominis, postea divino munere jungerecivitatem. Civitatem significat Jerusalem, quae universaliter per mundum noscitur esse diffusa. Hanc ergo circuisse Paulum, salutares generi humano testantur Epistolae, quae per universas gentes velut sacra divina tonuerunt. O canem istum beatum! qui populos persequitur infideles, fures
Abbreviated transcription (Latin):
ros Sequitur. Et scient qui ads̃ domi¬
nabitur ia cob & finium terrȩ Cumiu¬
daci fuerint ꝑfecta religione ueraciter
instituti : tunc agnoscent xpm̃ dnm̃ eẽ
non credebant. Et finium terrę : idest
catholicae ecđȩ. quaetoto orbe diffu¬
saest. quod modo durato corde non
ETEAMEM PATIENTUR UTCANIS. IT
CIR CUIBUNT CIUITATEM
ost secundi diapsalmatis interiecti¬
onẽ. ad ingressum tertium uenit:
ubi iterum conuersio iudaeorum. &
resurrectio dnĩ saluatoris ostenditur
Etqnm̃ praesens uersus. qui in secunda
parte iampositus est. hisdem uerbis sed
non ipso intellectu repetitur : quod in
scripturis diuinis inesse iamsaepe dixi¬
mus. Illeenim primus ꝑtin& ad finẽ
sacculi: iste addnĩ passionem ⁊ sicenim
utroq sequentia manifestant : Et ideo
secundum causas predictas: eorum est
intentio ꝑquirenda Insuperiore enĩ
diuisione: uesperam diximus finem
saeculi significareꝰ sedhicinitium ipsũ

Expanded text:
ros. Sequitur, et scient quia Deus domiros. Sequitur, et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Cum Judaei fuerint perfecta religione veraciter instituti, tunc agnoscent Christum Dominnon credebant. Et finium terrae, id est catholicae Ecclesiae, quae toto orbe diffusa est, quod modo durato corde non r ut canes, et circuibunt civitatem. Post secundi diaplasmatis interjectionem, ad ingressum tertium venit: ubi iterum conversio Judaeorum et resurrectio Domini Salvatoris ostenditur. Et quoniam praesens versus, qui in secunda parte jam positus est iisdem verbis, sed non ipso intellectu repetitur, quod in Scripturis divinis inesse saepe jam diximus. Ille enim primus pertinet ad finem saeculi, iste ad Domini passionem; sic enim utrorumque sequentia manifestant, et ideo secundum causas praedictas eorum est intentio perquirenda. In superiori enim divisione vesperam diximus finem saeculi significare; sed hic initium ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ. dedecus amouetur. quod in
cunctis gentibus nunchabere noscunt᷑
Demenidacio. idem euellentur. quando
scripturas diuinas ueraci inluminatio¬
ne cognouerint. quasnunc. subfalsa
INIRA CONSUMMATIONIS ETNON
ERUNI. EESCIENE QUIADS DOMINA¬
BITURIACOB. IT FINIUM TIRRAE
radnĩ duobus dicitur modis. siue quan¬
do uindicat adsalutem. ut est illud
Elagellatenim omnem filium quẽre¬
cipit: siue quando mittit inignem aet̃¬
num Dequa alius psalmus ait. Dñẽ
ne in iratua arguasme. neq infurore
tuo corripias me Abusiuȩ quippe
tractum est ab hominibus: qui a quan¬
do aliquam culpam uindi camus. per¬
peram factis irascimur. Ceterum ds̃
omnia subtranquillitate diiudicat.
quia nescit perturbationis sustinere
confusa Consum mationem uero.
illamdicit. quam unusquisq patitur:
quando memor peccatorum suorum.
internase castigatione discutiat. Non
erunt utiq superbi : dum eos const&
adhumilitatis paenitentiam eẽ uentu¬

Expanded text:
versionem dedecus amovetur, quod in versionem dedecus amovetur, quod in cunctis gentibus nunc habere noscuntur. De mendacio iidem evellentur, quando Scripturas divinas veraci illuminatione cognoverint, quas nunc sub falsa ers. 14. In ira consummationis et non erunt; et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Ira Domini duobus dicitur modis: sive quando vindicat ad salutem, ut est illud: Flagellat enim omnem filium quem recipit ; sive quando mittit in ignem aeternum, de quo alius psalmus ait: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Abusive quippe tractum est ab hominibus, quia quando aliquam culpam vindicamus, perperam factis irascimur. Caeterum Deus omnia sub tranquillitate dijudicat, quia nescit perturbationis sustinere confusa. Consummationem vero illam dicit, quam unusquisque patitur, quando memor peccatorum suorum interna se castigatione discruciat. Non erunt utique superbi, dum eos constet ad humilitatis poenitentiam esse ventu
Abbreviated transcription (Latin):
gis paratum testimonium haber&
eccła dum illud indubitater credi¬
tur. quod aduersario suffragante
firmatur. Sequitur. Etdestruccos
protector ms dñe. Ad huc in his dẽ
supplicationibus perseuerat : utdes¬
tructiiudaei. in melius construantur.
Sitq illis. salutaris eleuatio postrui¬
nam. Non enim paulus apostolus
surrexerat ad salutẽ. nisi aduocẽ dñi
HENDANTUR IN SUPERBIASUA ETOE
EXE CRATIONE ET MENDACIO EUELLENT
elicta oris eorum. idest cogitatio¬
num insaniȩ fuerunt: quando
consilium fecerunt. utneci traderent
dnm̃ saluatorem. Sermo quoq labio¬
rum ipsorum detestabilis fuit: quando
dixerunt. reus estmortis. In superbia
comprehensisunt : quando idem dixer̃.
Quis tibi dedit hanc potestatem : &in
qua potestate haecfacis: captos enim
constat insuperbiasua: quando uider̃
postea resurgentem. quem prius facien¬
temmira cula respuerunt. Sequitur
Etde exsecratione &mendacio euellen¬
tur. Scilic& quando abeis postcon¬

Expanded text:
gis paratum testimonium haberet gis paratum testimonium haberet Ecclesia; dum illud indubitanter creditur, quod adversario suffragante firmatur. Sequitur, et destrue eos, protector meus Domine. Adhuc in iisdem supplicationibus perseverat, ut destructi Judaei in melius construantur, sitque salutaris elevatio post ruinam. Non enim Paulus apostolus surrexerat ad salutem, nisi ad vocem Domini ehendantur in superbia sua, et de exsecratione et mendacio evellentur. Delicta oris eorum, id est cogitationum insaniae fuerunt, quando consilium fecerunt ut neci traderent Dominum Salvatorem. Sermo quoque labiorum ipsorum detestabilis fuit, quando dixerunt: Reus est mortis . In superbia comprehensi sunt, quando iidem dixerunt: Quis tibi dedit hanc potestatem? Et in qua potestate haec facis ? Captos enim constat in superbia sua, quando viderunt postea resurgentem, quem prius facientem miracula respuerunt. Sequitur, et de exsecratione et mendacio evellentur; scilicet quando ab eis post con
Abbreviated transcription (Latin):
abistis inimicis. qui dõ largiente cre¬
diturisunt. Ideo ira suspenditur. ne
dnĩ legem. usq infinem saeculi. igno¬
rare uideantur : Etincipiant sicpe¬
rire: ut nullus exeis. possit bonus fruc¬
tus emergere. Obliuiscitur enim le¬
gem : qui eius praecepta non compl&
quam uis animo. uerba ipsius tenere
uideatur. Praecatur ergo. ne gens
iudaeorum funditus pereat: Sed ma¬
gis errassese. gloriosa satis factione
cognoscat. Addidit disperge illos
inuirtutetua. Deiudaeis hocdictum.
testatur eorum facta dispersio : ut poe¬
ne pertotum mundum diuisi. disper¬
siq: declarentur. Nam quam uis iugo
romano sint subditi: suotam en more
uiuunt. ubiq disꝑsi. Hoc est. neocci¬
deris eos. Namsi fuissent utmerebant᷑
extincti. spes conuersionis eorũ. fun¬
ditus interiss&. Dispersi ergo sunt
iuda ei: siue ut ad conuersionis prouo¬
carentur studia. seu sicut quidam
uolunt. ut inter contentiones here¬
ticorum. ab inimicis suis ueteris le¬

Expanded text:
ab istis inimicis, qui Deo largiente creab istis inimicis, qui Deo largiente credituri sunt, ideo ira suspenditur, ne Domini legem usque in finem saeculi ignorare videantur, et incipiant sic perire, ut nullus ex eis possit bonos fructus emergere. Obliviscitur enim legem qui ejus praecepta non complet, quamvis animo verba ipsius tenere videatur. Precatur ergo ne gens Judaeorum funditus pereat, sed magis errasse se gloriosa satisfactione cognoscat. Addidit, disperge illos in virtute tua. De Judaeis hoc dictum testatur eorum facta dispersio, ut pene per totum mundum divisi dispersique declarentur. Nam quamvis juri ed., jugo Romano sint subditi, suo tamen more vivunt ubique dispersi. Hoc est: Ne occideris eos; nam si fuissent, ut merebantur, exstincti, spes conversionis eorum funditus interiisset. Dispersi ergo sunt Judaei, sive ut ad conversionis provocarentur studia; seu sicut quidam volunt ut inter contentiones haereticorum, ab inimicis suis veteris le
Abbreviated transcription (Latin):
tas. stupenda creatoris: desenos doc&
quod in nobis intellegere. & custo di¬
redebeamus. Seduae illis quihanc
regulam declinantes. in hominis pu¬
tant arbitrio consistere: ut mereant᷑
adaliqua dĩ munera ꝑuenire. Ipse
enim donat. ut bona uelimus: ipse per¬
ficit. ut ad eius praemia peruenire
possimus. Quod a postolus. lucidis si¬
me declarauit. Quid autem habes.
quod non accepisti: siautem accepisti.
quid gloriaris quasi non acceperis.
desinat ergo pelagiana heresis. redi¬
uiuas. suscigare calumnias. Nihil
boni exnobis i &ipsis habere possu¬
mus: nisi hoc ad nõ sumpserimus
Sequitur. ds̃m̃s ostendemihi inter
in imicos meos Secundum dicit mu¬
nus beneficii. ut &iam inter inimicos
ipsius. uirtus maiestatis eius possit
ostendi. Scilic& ut deblasphemis
NEQUANDO OBLIUIS CANTURLEGIS
TUAE DISPERGFILLOS INUIRTUII
TUA ETDES TRUEEOS PROTECTORMS DNI
ocest quod superius dixit. osten¬
demihi inter inimicosmeos. Qm̃

Expanded text:
tas stupenda Creatoris! De se nos docet tas stupenda Creatoris! De se nos docet quod in nobis intelligere et custodire debeamus. Sed vae illis qui hanc regulam declinantes, in hominis putant arbitrio consistere, ut mereatur ad aliqua Dei munera pervenire! Ipse enim donat, ut bona velimus; ipse perficit, ut ad ejus praemia pervenire possimus; quod Apostolus lucidissime declaravit: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Desinat ergo Pelagiana haeresis redivivas suscitare calumnias. Nihil boni ex nobismetipsis habere possumus, nisi hoc a Domino sumpserimus. Sequitur, Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Secundum dicit munus beneficii, ut etiam inter inimicos ipsius virtus majestatis ejus possit ostendi; scilicet ut de blasphemis nequando obliviscantur legis tuae: disperge illos in virtute tua, et destrue eos, protector meus Domine. Hoc est quod superius dixit, ostende mihi inter inimicos meos; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
abolum. cumministris: quifor¬
titudinem suam inseponentes. ab &ter¬
na celsitudine corruerunt. Sed dñs
xp̃s humanȩ ignorantiȩ. formam
ueritatis ostendens. fortitudinem hu¬
manitatis suae. dnĩ dicit beneficus
applicandam. Vtsicut perillum in¬
sidiatorem. noxia didicimus : ita per
uerum redemptorem. quae sunt pro¬
futura nos camus. Nam quod ait
ad tecustodiam: Mutata syllaba.
significat ꝑte custodiam fortitudinẽ
meam Quod inscripturis diuinis.
saepius inuenitur ⁊ quaefigura dicit᷑
protheseon parallage: cum altera
praepositio proaltera ponitur
Sequitur. Quiatu dĩ susceptor m̃s
es Merito illi suam fortitu dinẽ
pronuntiat deputandam : quem sus¬
ceptorem suum eẽ noscebat
DSMIUS MISERICORDIA EIUS. PRE¬
UENIETMI. DSMS̃ OSTINDE MIEII.
IN TIR INI MICOS MIOS
Ixponit quod superius dixit. for¬
Etitudinem meam ad tecusto diã
Nihilenim ei dignum obtulit huma¬
na conditio. ut mereretur muneris
eius. largitate gaudere Ouere pie¬

Expanded text:
abolum cum ministris, qui forabolum cum ministris, qui fortitudinem suam in se ponentes, ab aeterna celsitudine corruerunt. Sed Dominus Christus humanae ignorantiae formam veritatis ostendens, fortitudinem humanitatis suae, Domini dicit beneficiis applicandam; ut sicut per illum insidiatorem noxia didicimus, ita per verum Redemptorem, quae sunt profutura noscamus. Nam quod ait, ad te custodiam, mutata syllaba significat per te custodiam fortitudinem meam; quod in Scripturis divinis saepius invenitur. Quae figura dicitur prothesios parallage, cum altera propositio pro altera ponitur. Sequitur, quia, Deus, susceptor meus es. Merito illi suam fortitudinem pronuntiat deputandam, quem susceptorem suum esse noscebatmeus, misericordia ejus praeveniet me: Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Exponit quod superius dixit: Fortitudinem meam ad te custodiam. Nihil enim ei dignum obtulit humana conditio, ut mereretur muneris ejus largitate gaudere. O vere pie
Abbreviated transcription (Latin):
oq & ego in urã ꝑditione ridebo gra¬
tulabor. quando superuenerit uobis.
interitus. Derisui enim erunt : quan¬
do in anes & fatui. ab aeterni regni in¬
tromissione pellentur. Sequitur
Pronihilo habebis om̃s gentes. Cen¬
tes. & inbono. & inmalo poni. nõtissi¬
mum est Hictamen illos dicit. qui
obstinatione crudeli. insua nequitia
ꝑseuerant: ipsos enim pronihilo hab&
dñs: qui eum creaturarum omnium
Non uenerantur auctorem. Namsi
hoc uniuersaliter. dictum intellegas
unde erit ecdesia dnĩ construenda
sed mos est scripturae diuinȩ. dicere
proparte totum. secundum illud dñi
dictum Nam cum uenerit filius
hominis .putas inueni & fidem inter¬
ram: Quodsi & hoc generaliter ue¬
lis accipere. ⁊quibus dicendum est.
uenite benedicti patris mei. possidete
paratum uobis regnum a constituti¬
one mundi: Restat ergo uthic om̃s
gentes: eos intellegas : qui ꝑfidia faci¬
uperius fortes. diximus esse di¬

Expanded text:
oque et ego in vestra perditione ridebo, graoque et ego in vestra perditione ridebo, gratulabor quando supervenerit vobis interitus . Derisui enim erunt, quando inanes et fatui ab aeterni regni intromissione pellentur. Sequitur, pro nihilo habebis omnes gentes. Gentes, et in bono et in malo poni notissimum est. Hic tamen illos dicit qui obstinatione crudeli in sua nequitia perseverant. Ipsos enim pro nihilo habet Dominus, qui eum creaturarum omnium non venerantur auctorem. Nam si hoc universaliter dictum intelligas, unde erit Ecclesia Domini construenda? Sed mos est Scripturae divinae dicere pro parte totum, secundum illud Domini dictum: Nam cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra ? Quod et si hoc generaliter velis accVenite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi ? Restat ergo ut hic omnes gentes eos intelligas qui perfidia faciuperius fortes diximus esse di