comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dabuntur om̃s recticorde. Corderecti
sunt : qui perrectas semitas dnĩ gra¬
diuntur Ab illa enim regula qui
pedem uoluerit amouere. distortus
est. Necpotest quisquam rectus dici
nisi quuilli ueritati. prȩdicationiq
consentit Tales enim redduntur
semper laud abiles: quia & dnm lau¬
dant. & ab ipsa ueritate laudantur
Quid enim laudabilius. quam ab ip¬
so iudice. inconspectu omnium an¬
gelorum gloriose & desideranter
audire. uenite benedicti patris mei.
& reliqua. quaenos euangelii textus
edocuit CONCLU SIO
Nimis proficue. nos expersona
sua dñs xp̃s instruxit. utipse ex¬
poner& passionem suam. cuius nemo
potest refutare sententiam. Nam
cumiudeis dicimus. ecclesia catholi¬
caloquitur. illiforsitan neglegent̃
accipiunt: cum eis obicimus prophe¬
tam suum: illinihilominus ad falsas
inter prȩtationes recurrunt. ut ali¬
qued argumentum proueniat excu¬
sationi. dead sumptione men dacii
Nunc quid dicturis unt obstinati.

Expanded text:
dabuntur omnes recti corde. Corde recti dabuntur omnes recti corde. Corde recti sunt qui per rectas semitas Domini gradiuntur. Ab illa enim regula qui pedem voluerit amovere distortus est; nec potest quisquam rectus dici, nisi qui illi veritati praedicationique consentit. Tales enim redduntur semper laudabiles, quia et Dominum laudant, et ab ipsa Veritate laudantur. Quid enim laudabilius quam ab ipso Judice in conspectu omnium angelorum gloriose et desideranter audire: Venite, benedicti Patris mei , et reliqua, quae nos Evangelii textus edocuit. Conclusio psalmi. Nimis proficue nos ex persona sua Dominus Christus instruxit, ut ipse exponeret passionem suam, cujus nemo potest refutare sententiam. Nam cum Judaeis dicimus: Ecclesia catholica loquitur, illi forsitan negligenter accipiunt. Cum eis objicimus prophetam suum, illi nihilominus ad falsas interpretationes recurrunt, ut aliquod argumentum proveniat excusationi de assumptione mendacii. Nunc quid dicturi sunt obstinati,
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ascensionem in caelos. uariis lin¬
guis locutos fuisse discipulos. & c&ã
quae perapostolos suos postresurrec¬
tionem suam dñs saluator ostendit
Istaenim adnuntiauerunt praedican¬
do diuersis: & prodo lor gentes audi¬
tis credidere miraculis. quibus illi
noluerunt animum prębere. necuisis.
Additum est. Et facta eius intellexer̃
Vtiq intellexerunt eẽ. diuina: quia
talia implere non poterat. humana
Audiuimus promissionem dnĩ.
& sententiam uerissime iudican¬
tis. Iustum infuturo dicit eẽ. lȩtatu¬
rum: quia hic discipulos suos noue¬
rat diuersarum passionum afflic¬
tionibus. ingrauandos. Sedlaetabun¬
tur: quando sedebunt iniudicio. iu¬
dicantes duo decim tribus israhel
Contristatisunt adtempus: laeta¬
buntur inaeternum Quia mai oras
praemiadnĩ: quam quȩ illi a fidelib
munere tamen ipsius probantur of¬
ferri. Sed ne crederes solis aplĩs dici:
Sequitur sententia generalis. Et lau¬

Expanded text:
nis, ascensionem in coelis, variis linnis, ascensionem in coelis, variis linguis locutos fuisse discipulos, et caetera quae per apostolos suos post resurrectionem suam Dominus Salvator ostendit. Ista enim annuntiaverunt praedicando diversis; et, proh dolor! gentes 210 auditis credidere miraculis, quibus illi noluerunt animum praebere nec visis. Additum est, et facta ejus intellexerunt; utique intellexerunt esse divina, quia talia implere non poterat humana Audivimus promissionem Domini, et sententiam verissime judicantis. Justum in futuro dicit esse laetaturum, quia hic discipulos suos noverat diversarum passionum afflictionibus ingravandos; sed laetabuntur, quando sedebunt in judicio judicantes duodecim tribus Israel. Contristati sunt ad tempus, laetabuntur in aeternum, quia majora sunt praemia Domini quam quae illi a fidelibus, munere tamen ipsius, probantur offerri. Sed ne crederes solis apostolis dici, sequitur sententia generalis, et lau
Abbreviated transcription (Latin):
posse resurgere. quam adhuc uiuum
decruce uelle descendere: Parua
petistis. dummaiora prouenerint
Sed infidelitas ura non potuit sanari.
signis multo fortioribus quam petis¬
tis Additum est: contur batisunt
oms qui uidebanteos Reos scilic&
atq: confusos: contraquorum linguas.
resurrectio xpĩ gloriosa prouenit
O nouamentis & admiranda callo¬
sitas deillorum confusione contur¬
babantur alii: & illorum proterui as.
ad poenitudinem non poterat incli¬
nari Conturbatisunt enim ex illis
quidam credentes: quando ad apos¬
tolos uenerunt & dixerunt. Quid fa¬
ciemus uirifrs: a quibus salutaria
monita percipientes. perscmbaptis ma
Iproparteponi Omnis enim homo
hic intellegendus est non ille uniuer¬
salis : sed quiiudicum futurum. consi¬
derata dnĩ potestate formidat Nam
ut intellegas defidelibus tantum dici.
uide quidsequitur Et adnuntiau er̃
operadĩ. Scilic& gloriam resurrectio¬
nis agnitionem in confractionem pa¬

Expanded text:
posse resurgere, quam adhuc vivum posse resurgere, quam adhuc vivum de cruce velle descendere! Parva petistis, dum majora provenerint. Sed infidelitas vestra non potuit sanari signis multo fortioribus quam petistis. Additum est, conturbati sunt omnes qui videbant eos; reos scilicet atque confusos, contra quorum linguas resurrectio Christi gloriosa provenit. O nova mentis et admiranda callositas! De illorum confusione turbabantur alii, et illorum protervitas ad poenitudinem non poterat inclinari. Conturbati sunt enim ex illis quidam credentes, quando ad apostolos venerunt et dixerunt: Quid faciemus, viri fratres ? A quibus salutaria monita percipientes, per sanctum baptisma pro parte poni. Omnis enim homo hic intelligendus est, non ille universalis, sed qui judicium futurum considerata Domini potestate formidat. Nam ut intelligas de fidelibus tantum dici, vide quid sequitur: Et annuntiaverunt opera Dei; scilicet gloriam resurrectionis, agnitionem in confractione pa
Abbreviated transcription (Latin):
uerum iudicem fulse adiudicare.
quam occidere uelle quimortuos sus¬
citabat. quamligatum tradere qui
mundi uincula dissoluebat Paruu¬
lorum siquidem sagitię in ania telas
quiludendi studio fragiles cannas
insagittarum consuetudinem. iacere¬
consueuerunt. Siciudȩorum uota
inefficaci malignitate sȩuissima. ñ
intulerunt flendam mortem : sed po¬
tius gloriosissimam passionem. Ta¬
lesq plagas dederunt: quibus mors
ipsa moreretur. & promissa mundi
sospitas uel ociter impleretur
In hocuersu origenis est sequenda
trans latio: ut nobis constare possit
absoluta sententia Infirm ate reue¬
ra sunt linguȩcorum: quando dixer̃
Sifilius dĩ est descendat decruce Etui¬
derunt postearesur gentem desepulcro
quem decrucis descendere non crede¬
bant posse patibulo. Vbi est iudȩi in¬
fidelitas ur̃a Adhuc deuiuo di ceba¬
tis. si rexis rahelest descendat decruce
Vosipsos consulo uosipsos iudicium
peto Quanto mirabilius est mortuũ

Expanded text:
verum Judicem false adjudicare, verum Judicem false adjudicare, quam occidere velle qui mortuos suscitabat, quam ligatum tradere qui mundi vincula dissolvebat? Parvulorum siquidem sagittae inania tela sunt, qui ludendi studio fragiles cannas in sagittarum consuetudinem jacereconsueverunt. Sic Judaeorum vota inefficaci malignitate saevissima, non intulerunt flendam mortem, sed potius gloriosissimam passionem, talesque plagas dederunt quibus mors ipsa moreretur, et promissa mundi sospitas velociter impleretur.In hoc versu Origenis est sequenda translatio, ut nobis constare possit absoluta sententia. Infirmatae revera sunt linguae Judaeorum, quando dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Et viderunt postea resurgentem de sepulcro, quem de crucis descendere non credebant posse patibulo. Ubi est, Judaei, infidelitas vestra? Adhuc de vivo dicebatis: Si Rex Israel est, descendat de cruce . Vosipsos consulo, vosipsos judicium peto; quanto mirabilius est mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
Acced& homo &coraltum : & exaltabi¬
turdr̃ Cum dicit acced& homo & cor
altum. illos significat. qui res diuinas
piaintentione perquirunt. Corenim
altum tuncest: quando cęlestia cogitat
& terrena deuitat. Istenondeficit
sicut illi quiscrutinium perscrutant᷑.
sed magis qu ecrescit. &usq adhocper¬
uenit. ut abeo summus atq omnipo¬
tens ds̃ essecredatur: Non quod ds̃
altiorfiat. sed quia in corde scĩ homi¬
nis. semperdiuinitas considerata gran¬
descat. & nota quia superius deperfi¬
dis iud ȩis dictum est. quidefecerunt
in cogitationibus suis : Nuncautem
deapostolis dicitur cunctisq fidelib
inquorum corde tantum exaltatus
estds̃. quantum cogitationes ueras
Postenumerationem iud aicȩ praui¬
tatis. quaminnecem dnĩ peragere
temptauerunt : Uenit ad secundam
positi onem. ubi fremitus eorum & dura
consilia. aptissima comparatione de¬
rid& quae figura dicitur ironia.
quidenim leuius. quiduc in anius. quã

Expanded text:
Accedet homo ad cor altum, et exaltabiAccedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. Cum dicit: Accedet homo ad cor altum, illos significat qui res divinas pia intentione perquirunt. Cor enim altum tunc est, quando coelestia cogitat, et terrena devitat. Iste non deficit sicut illi qui scrutinium perscrutantur, sed magis magisque crescit, et usque ad hoc pervenit, ut ab eo summus atque omnipotens Deus esse credatur; non quod Deus altior fiat, sed quia in corde sancti hominis semper Divinitas considerata grandescat. Et nota quia superius de perfidis Judaeis dictum est, quia defecerunt in cogitationibus suis; nunc autem de apostolis dicitur cunctisque fidelibus, in quorum corde tantum exaltatus est Deus, quantum cogitationes veras Post enumerationem Judaicae pravitatis, quam in necem Domini peragere tentaverunt, venit ad secundam positionem, ubi fremitus eorum et dura consilia aptissima comparatione deridet. Quae figura dicitur ironia. Quid enim levius quidve inanius quam
Abbreviated transcription (Latin):
sedõ proximat: tanto diuinitatem si¬
bi exaltatam eẽ cognoscat. Scrutatis
iudȩi iniquitates: quas utiq practer¬
mittere debuissent. dumnullum ibi
fructum salutis suȩ poterant inuenire
Dixerunt enim. Si dimiserimus eũ sic
uenient romani. &tollent nobis & locũ
& gentem: Perscrutatis &iam iniquita¬
tes : cum dnm̃ audissent dicentem pa¬
ralrtico. dimittuntur tibi peccatatua
illi protinus eum blasphemareputa¬
uer̃ Quibus ait dñs. Quid cogitatis
nequam incordibus urĩs: Perscrutati
sunt quoq iniquitates. sicut euange¬
lium dicit: Cum diuersas interrogatio¬
nes insidiantes adhibebant. ut inueni¬
rent quaexcausa accusarenteum
Sequitur. poena pec cantium : defecer̃
scrutantes scrutinium: Qui a semper
in cogitationibus suis deficiunt: qui ad
res pessimas. peruenire contendunt:
Dequibus & alioloco dictum est Infir¬
matisunt nec fuit quia diuuar& eos
Consequitur pars secunda sententiȩ.

Expanded text:
se Deo proximat, tanto divinitatem sise Deo proximat, tanto divinitatem sibi exaltatam esse cognoscat. Scrutati sunt Judaei iniquitates, quas utique praetermittere debuissent, dum nullum ibi fructum salutis suae poterant invenire. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum sic, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Perscrutati sunt etiam iniquitates, cum Dominum audissent dicentem paralytico: Dimittuntur tibi peccata tua ; illi protinus eum blasphemare putaverunt, quibus ait Dominus: Quid cogitatis nequam in cordibus vestris? Perscrutati sunt quoque iniquitates, sicut Evangelium dicit, cum diversas interrogationes insidiantes adhibebant ut invenirent qua ex causa accusarent eum. Sequitur poena peccantium, Defecerunt scrutantes scrutinium: quia semper in cogitationibus suis deficiunt qui ad res pessimas pervenire contendunt: de quibus et alio loco dictum est: Infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret eos . Consequitur pars secunda sententiae:
Abbreviated transcription (Latin):
dodixerunt reus est mortis. siue
quando professisunt sanguis eius suꝑ
nos ⁊ superfilios nrõs. Firmauerunt
uuq: dictum est obstinatione durissi¬
ma non ueritatis munimine solidata
Sequitur. dis posuerunt ut absconde¬
rent laqueos dixerunt: quis uidebit
nos : hicdes cribitur consuetudo pec¬
canitium Omĩs enim quidolum parat
hominem sȩputat fallere: ut possit
ad suas nequitias peruenire. Siciudȩi
sceleratamente confusi: xpm̃ tantum¬
modo hominem putantes. maligni¬
tatem suã non credebant agnosci. cui
cuncta cadestia uel terrena ueratius
patent quam sibi ipsa sunt cognita.
SCRUTATISUNT INIQUITATES DEFICER
SCRUIANTES SCRUTINIUM ACCIDET
ROMO ETCORALTY EIEXALIA BITURDS
nhis duobus sententiis : uersus iste:
diuisus est. Dicit enim. quem ad mo¬
dumse consilia praua confundant¬
& in opere cogitationis suȩ. mens ma¬
ligna deficiat : contrabona uoluntas
inluminatusq sensus. quem profectũ
habere uideatur ostendit. Vt quanto

Expanded text:
do dixerunt: Reus est mortis ; sive do dixerunt: Reus est mortis ; sive quando professi sunt: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Firmaverunt utique dictum est, obstinatione durissima, non veritatis munimine solidata. Sequitur, disposuerunt ut absconderent laqueos; dixerunt: Quis videbit nos? Hic describitur consuetudo peccantium. Omnis enim qui dolum parat, hominem se putat fallere, ut possit ad suas nequitias pervenire. Sic Judaei scelerata mente confusi Christum tantummodo hominem putantes, malignitatem suam non credebant agnosci, cui cuncta coelestia vel terrena veracius patent, quam sibi ipsa sunt cognita. Vers. 6. Scrutati sunt iniquitates; defecerunt scrutantes scrutinium. Accedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. In his duabus sententiis versus iste divisus est. Dicit enim quemadmodum se consilia prava confundant, et in opere cogitationis suae mens maligna deficiat. Contra bona voluntas et illuminatus sensus quem profectum habere videatur ostendit; ut quanto
Abbreviated transcription (Latin):
isti cominunes immaculati quimise¬
ricordia dnĩ abluti. redduntur omni¬
nopurissimi: Sicut inquinqua gesi¬
mopsalmo dictum est lauabis me &
superniuem de aalbabor Immacula¬
tus autem solus uere dicitur xp̃s.
iorum. sed caelesti puritate mundis¬
simus. ab omni delicto probatur alie¬
nus. Merito ergo sesignificans dicit
utsagittent inmaculatum : quatinus
iudeis timor maior crescer&. qui in¬
nocentis sanguinem fundere festina¬
runt Sequitur. subito santtabunt
eum : & nontimebunt. Subito & hic
ita accipi endum est: sicu. iudaei dem̃¬
tis simuputauerunt. Nam quo modo
credendum est subitum. quod discipu¬
lis constut eẽ. praedictum : sicut in euan¬
geliolegitur. Ecceascendimus hi ero¬
solimam: & filius hominis tradetur
ut crucifigatur. Ethissimilia. quae
desuapassione prȩdixit : Nam quod
dixit sugittabunt eum & nontim ebt̃
ostendit malignȩ cogitationis effectũ.
ut non solum tractatum scelus. sed &iã

Expanded text:
isti communes immaculati qui miseisti communes immaculati qui misericordia Domini abluti redduntur omnino purissimi; sicut in quinquagesimo psalmo dictum est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Immaculatus autem solus vere dicitur 209 Chtorum, sed coelesti puritate mundissimus ab omni delicto probatur alienus. Merito ergo se significans dixit: Ut sagittent immaculatum; quatenus Judaeis timor major cresceret, qui innocentis sanguinem fundere festinarunt. Sequitur, subito sagittabunt eum, et non timebunt. Subito, et hic ita accipiendum est, sicut Judaei dementissimi putaverunt. Nam quomodo credendum est subitum, quod discipulis constat esse praedictum? Sicut in Evangelio legitur: Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur ut crucifigatur ; et his similia, quae de sua passione praedixit. Nam quod dixit, sagittabunt eum, et non timebunt, ostendit malignae cogitationis effectum, ut non solum tractatum scelus, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nant Sedrespiciamus quod dixit
linguassuas ex acuerunt. Illud scili¬
c& tempus ostendens. quando una
uoce clamauerunt. crucifige. cru¬
cifige. Inuicem quippe factiest sce¬
leris prolata sententia Nec inter . ẽ.
qui occidat. si in noaentem aliquis
occiden dum ẽe. pronunti& Sequit᷑
Intenderunt arcum rem amarã. Id est
insidias occultas quȩ utilli putabant
minime sentirentur Perfidum si qui¬
dem iudam. datis triginta argenteis.
sollicitauerunt ut fier& traditor. qui
eius uidebatur fuisse discipulus. Ores
amara & omni felle deterior. conuiuã
ad proditionem discipulum ad necem
conseruatorem pecuniȩ. prȩmio. subi¬
IO SACITABUNT IŨ EINTIMEBUNT
esuperioribus pend& isteuersi cu¬
lus. Intenderunt arcum ut sagit¬
tent in occultis inmaculatum. In occul¬
tis sicaccipiendum est. utiudȩi puta¬
uerunt. Ceterum. actus eorum occul¬
tus eẽ xpõ non potuit. qui frequenter
prȩdictus est antequam fier&. Immacu¬
latum duobus dicimus modis Sunt

Expanded text:
nant. Sed respiciamus quod dixit, nant. Sed respiciamus quod dixit, linguas suas exacuerunt; illud scilicet tempus ostendens quando una voce clamaverunt: Crucifige, crucifige . In vicem quippe facti est sceleris prolata sententia; nec interest qui occidat, si innocentem aliquis occidendum esse pronuntiet. Sequitur, intenderunt arcum rem amaram; id est occultas insidias, quae, ut illi putabant, minime sentirentur. Perfidum siquidem Judam datis triginta argenteis sollicitaverunt ut fieret traditor, qui ejus videbatur fuisse discipulus. O res amara et omni felle deterior, convivam ad proditionem, discipulum ad necem, conservatorem pecuniae praemio subito sagittabunt eum, et non timebunt. De superioribus pendet iste versiculus, intenderunt arcum, ut sagittent in occultis immaculatum. In occultis, sic accipiendum est, ut Judaei putaverunt. Caeterum actus eorum occultus esse Christo non potuit, qui frequenter praedictus est antequam fieret. Immaculatum duobus dicimus modis: sunt
Abbreviated transcription (Latin):
q uirtute diuinitatis suȩ: qui a fili¬
us erat hominis. &idẽ. filius dĩ: Indu¬
abus naturis. sincaliqua dubitatione¬
una persona: habens inpotestate po¬
nendi animam suam. &i terum sumen¬
dieam: Protectus est itaq: quiamalig¬
norum insidias. potentia esuȩ uirtute
superauit: Addidit: amultitudine
operantium iniquitatem. Supra dix̃.
a conuentu malignantium : quod ad
consilia potest referre Nunc amul¬
titudine operantium iniqui tatem:
Perhos quattuor uersus usq ad di¬
uisionem : perdiuersas allegorias
iudȩorum. significat persecuti onem:
Sedhic redditur causa iustissima: qua¬
re protectus sit amultitudine operan¬
tium iniquitatem : Nam quantum
illi linguas suas. uelut mortiferum gla¬
dium exacueb ant: tantum eorum ini¬
quitas frangebatur. ut inse potius ma¬
la conuerterent. quȩ contra innocen¬
tis sanguinem praeparabant. Istecnĩ
peccantium mos est. ut primum sibi
noceant qui alterum grauare festi¬

Expanded text:
que virtute divinitatis suae, quia filique virtute divinitatis suae, quia filius erat hominis, et idem Filius Dei in duabus naturis una sine aliqua dubitatione persona: Habens in potestate ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Protectus est itaque, quia malignorum insidias potentiae suae virtute superavit. Addidit, a multitudine operantium iniquitatem. Supra dixit, a conventu malignantium, quod ad consilia potest referri; nunc, a multitudine operantium iniquitatem, Per hos quatuor versus usque ad divisionem, per diversas allegorias Judaeorum significat persecutionem. Sed hic redditur causa justissima quare protectus sit a multitudine operantium iniquitatem. Nam quantum illi linguas suas velut mortiferum gladium exacuebant, tantum eorum iniquitas frangebatur; ut in se potius mala converterent, quae contra innocentis sanguinem praeparabant. Iste enim peccantium mos est, ut primum sibi noceant, qui alterum gravare festi
Abbreviated transcription (Latin):
dñ sxp̃s. ut intribulatione positi eius
exaudiatur oratio: quando totis uiri¬
bus petitur. quod prodesse sentitur
Sed quid petat : diligentius audiamus:
Subdiditenim Atimore inimici eri¬
peanimamm eam Non postulat. ut
minime proomnium salute moriat᷑.
unde petrum arguit dicentem. pro¬
pitius tibi esto dnẽ non erit tibihoc:
sedut atimore populi persequentis
anima erepta. scȩ̃ dispensationis suȩ̨
compleat passionem : Si cenimpro.¬
positabona ad effectum perueniunt.
quando persequens non timetur
Namsi humana cȩdat infirmitas.
iniquitas non uincitur. sed potius
aucta roboratur: PROTIXISTIMI
ACONUENTU MALIGNANIIŨ AMUL¬
TITUDINE OPERANTIG INI QUITATE
onsideremus quem admodum
sẽ protectum dicat eẽ. quipassus
est. & non doleamus mortem : quam
fidelibus dnĩ sceleratorum uoluntas
inferre temptauit Protectus est pla¬
ne a conuentum alignantium: quia
dum illi eum crederent communi ter
mori resurrectionis eius gloria pro¬
bantur eẽ. confusi. Protectus est deni¬

Expanded text:
stus, ut in tribulatione positi, ejus exaudiatur oratio, quando totis viribus petitur quod prodesse sentitur. Sed quid petat diligentius audiamus. Subdidit enim, a timore inimici eripe animam meam. Non postulat ut minime pro omnium salute moriatur unde Petrum arguit dicentem: Propitius tibi esto, Domine, non erit tibi hoc , sed ut a timore populi persequentis anima erepta sanctae dispensationis suae compleat passionem. Sic enim proposita bona ad effectum perveniunt, quando persequens non timetur. Nam si humana cedat infirmitas, iniquitas non vincitur, sed potius aucta roboratur. Vers. 2. Protexisti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Consideremus quemadmodum se protectum dicat esse qui passus est, et non doleamus mortem, quam fidelibus Domini sceleratorum voluntas inferre tentavit. Protectus est plane a conventu malignantium, quia dum illi eum crederent communiter mori, resurrectionis ejus gloria probantur esse confusi. Protectus est deni
Abbreviated transcription (Latin):
fides in eodem spũ. Aliigratia sanitatũ
alii generalinguarum. Alii inter pre¬
tationes sermonum: & intuere quod
dixit. Replebimur : quasi ad mensu¬
ram nram̃. quantum possum us cape¬
re potabimur. significans illud. qđ
idem apostolus dicit. unicuiq autẽ
nrm. data est gratia secundum men¬
suram donationisxpĩ. Sequitur
Scm̃ est templum tuum: siue hoc perti

Expanded text:
odem Spiritu, alii gratia sanitatum, alii genera linguarum, alii interpretationes sermonum , etc. Et intuere quod dixit, Replebimur, quasi ad mensuram nostram, quantum possumus capere, potabimur: significans illud quod idem Apostolus dicit: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi . Sequitur, sanctum est templum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ adliquidum uoluerit perscru¬
tarimens humana non sufficit de
quibus dicit a postolus. Quod oculus
non uidit necauris audiuit. nec in cor
hominis ascendit. qua e preparauit
ds̃ hisqui diligunteum Sed quia
fas estproparte audita loqui domus
eius bonasunt tricenarius. sexagena¬
rius. & centenarius fructus. quem ibi
scĩs suis fidelibus dñs pollicetur
Sunt &iam &hicbonadomus eius. quȩ
dicit a postolus. Aluienim datur ser

Expanded text:
futurae ad liquidum voluerit perscrufuturae ad liquidum voluerit perscrutari mens humana, non sufficit; de quibus dicit Apostolus: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus his qui diligunt eum . Sed quia fas est pro parte audita loqui, domus ejus bona sunt tricenarius, sexagenarius et centenarius fructus, quem ibi sanctis suis fidelibus Dominus pollicetur. Sunt etiam et hic bona domus ejus, quae dicit Apostolus: Alii eni
Abbreviated transcription (Latin):
Suidam uersum hunc aptandũ
aestimantdnõ saluatori
sed nos illum mugis ad communem
beatum dicimus eẽ referendum
Dixerat enim superius impietatibus
nostris tu propitiaberis. nunc sequit᷑
beatus quem elegisti & ad sumꝑsisti
ut non hoc deillo singulariter in ma¬
culato. sed de peccatore ubsolute
dixisse noscantur. Beatus enim est
quem elegit dñs: seduide quodele: ait
gisti: ut hanc clectionem nemosuis
meritis applicar&. sicut ipse in euan¬
gelio dicit Non uos meclegistis sed
ego elegiuos. Assumi estautem. in ȩt̃¬
nam requiem collocari. quam scĩs suis
pius dñs compromittit. Sed quid
talibus contingit. ipse subsequitur
In habitabit intabernaculis tuis
Inhabitare dicimus eos qui a deptũ
locum nulla permutatione derelin¬
quunt Sed qualis sitistah abitatio.
in alio psalmodicit: Concupiuit &
defecit animamea in atriadnĩ. Ibi
enim habitare iam pręmium est: quia
nequeunt illuc introire. nisi quos
caelestis misericordia dignatur eli

Expanded text:
Quidam hunc versum aptandum aestimant Domino Salvatori; sed nos illum magis ad communem beatum dicimus esse referendum. Dixerat enim superius, Impietatibus nostris tu propitiaberis; nunc sequitur, Beatus quem elegisti et assumpsisti; ut non hoc de illo singulariter immaculato, sed de peccatore absolute dixisse noscatur. Beatus est igitur quem elegit Dominus. Sed vide quid ait elegisti, ut hanc electionem nemo suis meritis applicaret, sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Assumi, est autem in aeternam requiem collocari, quam sanctis suis pius Dominus compromittit. Sed quid talibus contingit ipse subsequitur, Inhabitabit in tabernaculis tuis. Inhabitare dicimus eos qui adeptum locum nulla permutatione derelinquunt. Sed qualis sit ista habitatio, in alio psalmo dicit: Concupivit, et defecit anima mea in atria Domini . Ibi enim habitare jam praemium est, quia nequeunt illuc introire, nisi quos coelestis misericordia dignatur elig
Abbreviated transcription (Latin):
LXIII. INFINEM ESALMUS DAUIO
itulihuius uerba sicut sepe dictũ
est. absolute referuntur ad dnm̃
xpm̃. quipertotum psalmum locu¬
turus est Sunt enim sinealiqua
historiȩ narratione conscripta. ut
ipsa claritas tituli lucem nobis uen¬
turi psalmi uideatur afflare. Est
enim dñs desuapassionedicturus.
quaemundo uitam pręstitit. & lum̃
credulitatis infudit. Audiamus
ergo intentis animis. qui alic& sepe
repetatur. Nouam tamen utilitatẽ
ex ea semper accipimus Quipsalm̃
sextus eẽ. cognoscitur horum. qui
passionem resurrectionemq: domi¬
nicam breui relatione contingunt
Chominem seassumpturum esse
declarans. prima positione oratut
a populi iudaici timore liberetur.
dolos eorum factaq impia. quasi iã
fuerint trans acta comiemorans:
Docens illos defecisse inpersecutionib
suis. seautem ad resurrectionis gloriã
peruenisse Secunda positione in rid&
seuitiam iudȩorũ. qui amagis ipsi con¬

Expanded text:
LXIII. In finem, psalmus David. LXIII. In finem, psalmus David. Tituli hujus verba sicut saepe dictum est absolute referuntur ad Dominum Christum, qui per totum psalmum locuturus est. Sunt enim sine aliqua historiae narratione conscripta, ut ipsa claritas tituli lucem nobis venturi psalmi videatur afflare. Est enim Dominus de sua passione dicturus, quae mundo vitam praestitit, et lumen credulitatis infudit. Audiamus ergo intentis animis, quia licet saepe repetatur, novam tamen utilitatem ex ea semper accipimus Qui psalmus sextus esse cognoscitur horum qui passionem resurrectionemque dominicam brevi relatione contingunt.ristus verum hominem se assumpturum esse declarans, prima positione orat ut a populi Judaici timore liberetur: dolos eorum factaque impia, quasi jam fuerint transacta commemorans. Docens illos defecisse in persecutionibus suis, se autem ad resurrectionis gloriam pervenisse. Secunda positione irridet saevitiam Judaeorum, quia magis ipsi con
Abbreviated transcription (Latin):
us iudicationis aduertitur. quando
generaliter conuicta omĩs iniquitas
obmutis c&. &ulterius non loquetur
quod nullatenus sibi prodesse cognos¬
cit. Et intende quod inbinis superi¬
oribus uersibus peccatorum uindictę
relatae sunt. & scõrum cum dnõ beatitu¬
do narrata est Quod schema grece
dicitur sindiasmos. latine collatio
Quodhic ȩstimo competenter abtan¬
dum qm̃ diuersarum partium bona
malaq collatione facta referuntur
facis sinedolore ferre: quaete in mun¬
diistius colluctatione libenter asse¬
ris pertulis se. dicis &iam gratias
dñõ. semper. eẽ. referendas: ut num¬
quam tribulatio demergat. cum in
ipsis nobis quod amare possimus
exponis. Dein de quidmalis quid
bonis prouenire possit ostendis. qua¬
tinus omni dubitatione decersa
uero principi. totis deuotionis nisib
seruiatur. Concede rexaeterne ut
quinunc scẽmatris praedicatione
gaudemus. indulgentiaetuȩ futuro
munere perfruamur. EXELICIT¬

Expanded text:
us judicationis advertitur, quando us judicationis advertitur, quando generaliter convicta omnis iniquitas obmutescet, 208 et ulterius non loquetur quod nullatenus sibi prodesse cognoscit. Et intende quod in binis superioribus versibus peccatorum vindicta relata est, et sanctorum cum Domino beatitudo narrata est. Quod schema Graece dicitur syndiasmos, Latine collatio; quod hic aestimo competenter aptandum, quoniam diversarum partium bona malaque collatione facta referuntur.facis sine dolore ferre, quae te in mundi istius colluctatione libenter asseris pertulisse. Dicis etiam gratias Domino semper esse referendas, ut nunquam tribulatio demergat, cum in ipsis nobis, quod amare possimus, exponas. Deinde quid malis, quid bonis provenire possit, ostendis; quatenus omni dubitatione detersa, vero Principi totis devotionis nisibus serviatur. Concede, Rex aeterne, ut qui nunc sanctae matris praedicatione gaudemus, indulgentiae tuae futuro munere perfruamur. EX
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione laudabiles. quia non
possunt praeconia eius digne narra¬
re nisi qui ad palmam indulgentia e
meruerint peruenire. Addidit. qui
iurant in eo. Nondixit qui iurant
pereum. neius iurandum crederes
imperatum. quodalibi uetuis se cog¬
noscitur. Ipseenim dicit. nolitȩ iura¬
re neq percaelum. neq perterram
&c&era. Sediurant in eo qui ei mentis
obsequium inuiolabile compromit¬
tunt Nam & alibi uerbum istud
significat promissionem fidelem
Sicut & in alio psalmo legitur. Iuraũ
dñs dauidueritatem. & nonfrustra¬
bitur eum. Iurare quippediuinitas
per alium non poterat. quȩsimilem
non habebat. QUIAOBSTRUCTUM
EST OS LOQUINTIUM INI QUA
eddit causam letitiȩ. unde & rex
lȩtetur in dnõ. & laudentur oms
qui ei promissionis suȩ deuotionem
fideliter impleuerunt. Quia obstruc¬
tum est os loquentium iniqua. Inisto
mundo non omnino conticescunt.
qui iniquis locutionibus studere
monstrantur. sed melius tempus illi¬

Expanded text:
dubitatione laudabiles, quia non dubitatione laudabiles, quia non possunt praeconia ejus digne narrare, nisi qui ad palmam indulgentiae meruerint pervenire. Addidit, qui jurant in eo. Non dixit, qui jurant per eum, ne jusjurandum crederes imperatum, quod alibi vetuisse cognoscitur. Ipse enim dicit: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram , etc. Sed jurant in eo, qui ei mentis obsequium inviolabile compromittunt. Nam et alibi verbum istud significat promissionem fidelem, sicut et in alio psalmo legitur: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur eum . Jurare quippe Divinitas per alium non poterat, quae similem non habebat. Quia obstructum est os loquentium iniqua. Reddit causam laetitiae, unde rex laetetur in Domino, et laudentur omnes qui ei promissionis suae devotionem fideliter impleverunt. Quia obstructum est os loquentium iniqua. In isto mundo non omnino conticescunt, qui iniquis locutionibus studere monstrantur. Sed melius tempus illi
Abbreviated transcription (Latin):
rodem refertur. dequo dñs dixit. lte
& dicite. uulpiilli non ad prehen d&
prophetam extrahierusalem Etincan¬
ticis canticorum ait. Capite nobis uul¬
pes. exterminantes uineam. Quodbes¬
tiole genus inmalofrequenter ponit᷑:
qm̃ nimia est sicut diximus calliditate
uersutum. Iudȩi enim caelestia crede¬
renoluerunt. & partes uulpium factis
idest subdolorum malitiam transi er̃
Siue partes uulpium erunt. illud sig¬
nificat. quando in illa hierus olimita¬
na uastatione cadauera iudeorum
escaefuerunt uulpium ferarumq re¬
liquarum. Velsicut aliis uisumest.
Iegemdicit dnm̃ saluatorem. Ipse
Aenimestrex in aeternum. Quod
ipsi specialiter conuenire indicauit
in commutabilis titulus passionis
Nam & ipsum interroganti pilato
desedixit. Ego in hocnatussum. Dicit
&am. lȩtabitur in dnõ id est in patre
sicut ipse testatur Egoinpatre & pat̾
inmeest adiecit. laudabuntur om̃s¬
Cumscĩ dĩ xpm̃ lauddiit. Ipsi fiunt sine

Expanded text:
rodem refertur, de quo Dominus dixit: Ite, rodem refertur, de quo Dominus dixit: Ite, et dicite vulpi illi: Non apprehendet prophetam extra Jerusalem . Et in Canticis Canticorum ait: Capite nobis vulpes exterminantes vineam . Quod bestiolae genus in malo frequenter ponitur, quoniam nimia sicut diximus calliditate est versutum. Judaei enim coelestia credere noluerunt, et partes vulpium facti sunt, id est in subdolorum malitiam transierunt. Sive partes vulpium erunt, illud significat, quando in illa Jerosolymitana vastatione cadavera Judaeorum escae fuerunt vulpium ferarumque reliquarum. Vel, sicut aliis visum est, Regem dicit Dominum Salvatorem; ipse enim est Rex in aeternum, quod ipsi specialiter convenire indicavit incommutabilis titulus passionis. Nam et ipse interroganti Pilato de se dixit: Ego in hoc natus sum . Dicit etiam, laetabitur in Domino, id est in Patre; sicut ipse testatur: Ego in Patre et Pater in me est . Adjecit, laudabuntur omChristum laudant, ipsi fiunt sine
Abbreviated transcription (Latin):
locus erroris est Sequitur. mesus¬
cepit dexteratua. Dextera patris
xp̃s est dñs. qui suscepit ecclesiam
alarum suarum uelamine prote
psi cumdicit. illos significat qui
Icontrarietatibus cęlestis xp̃m ex¬
tinguere temptauerunt. in quo om̃s
sanari. oms uiuere probatissimȩ
comprobantur. Inuanum quȩsi er̃
animam ipsius. quando falsis crimi¬
nationibus sanguinem cius effun¬
dere decreuerunt. qui post triduum
resurrecturus erat ingloriam sempi
sum eos terrae uiscera sorbu erunt
Malesi quidem cogitationes inima
terrȩ uerguntur. qui ad eipsis ex eunt
& in eadem iterum caenositate uoluun¬
tur Quod iudȩis euidenter accidit
cum inblas phemiis. & in in nocentis
iudȩa. quando eã principes roma
animal ẽ omnino subdolum. quod
& fraudibus cibum quaerit. & salatẽ
suam callida in lusione custodit
Hismerito dolosi homines comparant᷑
quisimulata uersutia iniqui tates suas
efficere moliuntur. Quod bene adhe¬

Expanded text:
locus erroris est. Sequitur, me suslocus erroris est. Sequitur, me suscepit dextera tua. Dextera Patris Christus est Dominus, qui suscepit Ecclesiam alarum suarum velamine protegferiora terrae. Ipsi, cum dicit, illos significat qui contrarietatibus scelestis Christum exstinguere tentaverunt: in quo omnes sanari, omnes vivere probatissime comprobantur. In vanum quaesierunt animam ipsius, quando falsis criminationibus sanguinem ejus effundere decreverunt, qui post triduum resurrecturus erat in gloriam sempitsum eos terrae viscera sorbuerunt. Malae siquidem cogitationes in ima terrae verguntur, quia de ipsis exeunt, et in eamdem iterum coenositatem volvuntur. Quod Judaeis evidenter accidit, cum in blasphemiis, et in innocentis Judaea, quando eam principes Romananimal est omnino subdolum, quod et fraudibus cibum quaerit, et salutem suam callida illusione custodit. His merito dolosi homines comparantur, qui simulata versutia iniquitates suas efficere moliuntur. Quod bene ad He
Abbreviated transcription (Latin):
ET INUE LAMENTDALARUTUARŨ
EXUL TABO
Uersus iste. cont¬
quȩ illifuerint. dnõlargiente
collata Inpericulis quippe cifuit
adiutor. cumess& in deserto. & in in¬
uio & inaquoso Subumbra alarũ
eius exultat ecclesia. quando est su¬
prastratũ suum: idest in prosperis
collocata Sicintentionem totius
psalmi: unius uersus breuitate con
POSTIE. MESUS CEPIT DIXTERATUA
espiciamus uotum desiderantis.
utnonse uicinam. sed adhȩsis¬
sed nõ dicat ecclesia. quod uerbum
conglutinationem quandam cog¬
noscitur indicare. utnumquam re¬
cedat. ab ono proposito qui adher&
dñõ Quodnimia caritas. nimius
facit affectus. Vtitadiligamus. qua¬
tinus adhȩrentes dõ semper eẽ possi¬
mus. sicut &apostolus dicit. Qui
adher& dnõ unus sp̃s est. Addidit
poste Quiapetcauit petrus aposto¬
lus. cumprae ire uoluit ⁊ dictumq:
illi est adnõ redi retrome satanas
Quod proprium scripturȩ diuinę
est: ut quos dñs liberare mauult
postse redire praccipiat ubi nullus

Expanded text:
ento alarum tuarum exsultabo. Versus iste contquae illi fuerant Domino largiente collata. In periculis quippe ei fuit adjutor, cum esset in deserto, et in invio, et inaquoso. Sub umbra alarum ejus exsultat Ecclesia, quando est supra stratum suum, id est in prosperis collocata. Sic intentionem totius psalmi, unius versus brevitate concpost te; me suscepit dextera tua. Respiciamus votum desiderantis, ut non se vicinam, sed adhaesisse Domino dicat Ecclesia; quod verbum conglutinationem quamdam cognoscitur indicare; ut nunquam recedat a bono proposito qui adhaeret Domino. Quod nimia charitas, nimius facit affectus, ut ita diligamus, quatenus adhaerentes Deo, semper esse possimus; sicut et Apostolus dicit: Qui adhaeret Domino unus spiritus est . Addidit, post te, quia peccavit Petrus apostolus cum praeire voluit, dictumque est illi a Domino: Redi retro me, Satanas . Quod proprium Scripturae divinae est, ut quos Dominus liberare mavult, post se redire praecipiat, ubi nullus
Abbreviated transcription (Latin):
qui etis: quando dm̃ in memoria
uixhabemus Reditenim adillud
quod superius dixit. Ad tedeluce
uigilo. Rectesiquidem fidelis in
matutinis uigilat: qm̃nec inter
prospera sua. obliuisci poterat lucis
auctorem His a postolus dicit. Vos
estis filuilucis & filuidiei

Expanded text:
quietis, quando Deum in memoria quietis, quando Deum in memoria vix habemus. Redit enim ad illud quod superius dixit, ad te de luce vigilo. Recte siquidem fidelis in matutinis vigilat, quoniam nec inter prospera sua oblivisci poterat lucis auctorem; his Apostolus dicit: Vos estis filii lucis et filii diei
Abbreviated transcription (Latin):
stratum in eum. & inmatutinis medi¬
tabor inte. qui a factus es adiutorm̃s
& in uelamento alarum tuarum exul¬
tabo At tamen memorfui super
stratumm cum: & inmatu tinis medi¬
tabor inte. qui a factus es adiutor m̃s.¬
& in uelamento igitur alarum tuarũ
exultabo Huius itaq: scłi difficul¬
tatibus enumeratis. quas indeserto
& in inuio & inaquoso scã eccła tole¬
rauit : uenit ad sccundum modum
ubi securitatem suam dnõ asserit eẽ.
subi ectum. quia sub uelamento a la¬
rumeius. in imicorum potuit uitare
uersutias. significans &intribu lati¬
onibus ipsum expetidebere. & insecu¬
ritatibus nomini eius eẽ. psallendũ
Namcum dicit simemor fui. osten¬
ditse recordationem dnĩ semper
habuisse: nec in rebus prosperis ob¬
litam fuisse. quando solent huma¬
nacorda collatabeneficia in me¬
moria non habere. Perstratum
enim significat qui etem : ubisolem
insomnos corporanrã romit tere
& adrefectionis guudia peruenire
Aptandum estrebus prosperis &

Expanded text:
um meum, et in matutinis meditabor in te: quia factus es adjutor meus, et in velamento alarum tuarum exsultabo. Attamen memor fui tui super stratum meum, et in matutinis meditabor in te, quia factus es adjutor meus. In velamento igitur alarum tuarum exsultabo. Hujus itaque saeculi difficultatibus enumeratis, quas in deserto, et in invio, et inaquoso sancta Ecclesia toleravit, venit ad secundum modum, ubi securitatem suam Domino asserit esse subjectam, quia sub velamento alarum ejus inimicorum potuit vitare versutias: significans et in tribulationibus ipsum expeti debere, et in securitatibus nomini ejus esse psallendum. Nam cum dicit: Si memor fui, ostendit se recordationem Domini semper habuisse, nec in rebus prosperis oblitam fuisse, quando solent humana corda collata beneficia in memoria non habere. Per stratum enim significat quietem, ubi solemus in somnos corpora nostra remittere, et ad refectionis gaudia pervenire. Aptandum est rebus prosperis et
Abbreviated transcription (Latin):
ratio turris fortitudinis a facie
inimici Perturris similitu dinẽ:
lpsum dñm significat saluatorem
Turrisenim ciuitatis muros uindicat
& irruentes hostes exalto uulnerat.
Sicuirtus dnĩ populum suum defen¬
dit: cum a perte inimicum eius oris
sui contradictione prostrauerit
Sed turris illa uirtutibus estplena
nongladiis. Pugnat uerbo Non
prelio. Iuuans omã non decertans
Quam non aries quassat. non ali¬
qua machinamenta debilitant.
Nec localiter defendit. sed pertotũ
mundum famulos suos inuicta
protectione custodit. IN HABITA¬
SO INTABERNACULOTUO IN SI CLA
PROTE GAR INUELAMIN TO
ALA RUM TU ARUM
Ethicquoq catagoricus syllogis

Expanded text:
ratio: Turris fortitudinis a facie ratio: Turris fortitudinis a facie inimici. Per turris fortitudinem ipsum Dominum significat Salvatorem. Turris enim civitatis muros vindicat, et irruentes hostes ex alto vulnerat; sic virtus Domini populum suum defendit, cum aperte inimicum ejus oris sui contradictione prostraverit. Sed turris illa virtutibus est plena, non gladiis; pugnat verbo, non praelio; jubens omnia, non decertans: quam non aries quassat, non aliqua machinamenta debilitant, nec localiter defendit, sed per totum mundum famulos suos invicta protectione custodit. Vers. 4. Inhabitabo in tabernaculo tuo in saecula: protegar in velamento alarum tuarum. Et hic
Abbreviated transcription (Latin):
In hacpetra seexaltatum ec̃ pronun¬
tiat: in quo omnis aedificatus est
xpĩanus Constat enim exaltatum :
quiibi noscitur esse fundatus
Adiectum est: deduxistime In illã
scilic& futuram requiem : quam be¬
atis suis dñs pollicetur Nam quod
dixit. deduxistime. usus iste ꝓphetie
est. ut illa quȩuentura sunt proprę¬
teritis dicat. sicut inuicesimo pri¬
mo psalmo iamdictum est Foder̃
manus meas & pedes : dinumerauer̃
omã ossamea. Quaefigura dicit᷑
prolemsis: idest preoccupatio futu¬
rorum. QUIA EACTUS ES SPES
MIA TURRIS FORTITUDINIS
AFACAT INI MICI
ausa redditur. quaresit deduc¬
tus ad praemium  quia spem
suam constituerat sibi dñm: Qui
confidentes aedificat. &inse prae¬
sumentes semper exaltat. Sicut
dicit a postolus. Gloriamur intri¬
bulationibus: scientes quia tribula¬
tio patientiam operatur. patientia
probationem. probatio uero spem
Spes autem non confundit & reliq̃
Sequitur omnino magna compa¬

Expanded text:
. In hac petra se exaltatum esse pronun. In hac petra se exaltatum esse pronuntiat, in qua omnis aedificatus est Christianus. Constat enim exaltatum, qui ibi noscitur esse fundatus. Adjectum est, deduxisti me; in illam scilicet futuram requiem quam beatis suis Dominus pollicetur. Nam quod dixit, deduxisti me, usus iste prophetiae est, ut illa quae ventura sunt pro praeteritis dicat; sicut in vigesimo primo psalmo jam dictum est: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Quae figura dicitur prolepsis, id est praeoccupatio futurorum. Vers. 3. Quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici. ausa redditur quare sit deductus ad praemium: quia spem suam constituerat sibi Dominum, qui confidentes aedificat, et in se praesumentes semper exaltat, sicut dicit Apostolus: Gloriamur in tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio vero spem, spes autem non confundit , etc. Sequitur omnino magna compa
Abbreviated transcription (Latin):
ongregatioscã iustorum. quȩ
est hereditas dñi adepressa
malis sȩculi inuniuersis sit agentib:
congemiscens clamat ad dñm
Quae & carnis necessitatibus subia¬
cebat : & ab eius uitus totomentis de¬
si derio. desinere festinabat. Cla¬
mat enim afinibus terrȩ. idest ab
uniu erso orbe terrarum: in quo est
omnipotentis dnĩ ecclesia constitu¬
ta. Sed non a solis finibus hoccla¬
matur: uerum &iam ab interiorib
&umbilico ipso terrarum. Sicut
in octauo decimo psalmo dictum. ẽ
In omnem terram exiuit sonus eorũ
Clamat ergo iste populus: qui supe¬
rius dictus est exaudids̃ deprecati¬
onem meam. intende orationi meȩ
Dicit &iam. quando isteclamor ue¬
lut sacrificium dõ fuerit immolat᷑
inanxiate cordis: quando enixius
clamatur ad dñm. cum periclitanti
animȩ. necessaria remedia postu¬
lantur. Sequitur clamoris ex au¬
ditio: & prȩmium singulare iustoꝵ
Inpetra exaltastime Petra signi¬
ficat dñm saluatorem. Si cut dicit
a postolus. Petra autem cratxp̃s

Expanded text:
ongregatio sancta justorum, quae est haereditas Domini, depressa malis saeculi, in universis sita gentibus congemiscens, clamat ad Dominum, quae et carnis necessitatibus subjacebat, et ab ejus vitiis toto mentis desiderio desinere festinabat. Clamat enim a finibus terrae, id est ab universo orbe terrarum, in quo est omnipotentis Domini Ecclesia constituta. Sed non a solis finibus hoc clamatur, verum etiam ab interioribus, et umbilico ipso terrarum, sicut in decimo octavo psalmo dictum est: In omnem terram exivit sonus eorum . Clamat ergo iste populus qui superius dictus est: Exaudi, Deus, deprecationem meam: intende orationi meae. Dicit etiam quando iste clamor velut sacrificium Deo fuerit immolatus in anxietate cordis: quando enixius clamatur ad Dominum, cum periclitanti animae remedia necessaria postulantur. Sequitur clamoris exauditio, et praemium singulare justorum, in petra exaltasti me. Petra significat Dominum Salvatorem, sicut dicit Apostolus: Petra autem erat Christus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quilegem dnĩ fallaci meditatione
pertranseunt : & non hoc operibus de¬
monstrant quod ore pronuntiant
Additum est. & corde suo maledice¬
bant. Cordeenim maledicunt: qui
scãs scripturas uitio peruersȩ noui¬
tatis intellegunt UERUMTAMIN¬

Expanded text:
dit qui legem Domini fallaci meditatione dit qui legem Domini fallaci meditatione pertranseunt, et non hoc operibus demonstrant quod ore pronuntiant. Additum est, et corde suo maledicebant. Corde enim maledicunt qui sanctas Scripturas vitio perversae novitatis intelligunt. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
secutores sacrilegi. xxpĩ anum populũ.
defensorem firmissimum non habere
quemsic passim impia uoluntate tru¬
MIUM COGITAUERUNT RIPELLERE
CUMURRI IN SITEORESUO BENEDECEBAN
EICORDLSUO MALEDICEBANT
Cuperior uersus respicit ad paoga¬
nos isteautem adiudaeos. & fictos
pertin&xpĩanos. Duobus modis la¬
borat ecła: Siuequando eamgenti¬
lis error insequitur: siue quando herc¬
tici praua contentione dilacerant
les repellere cogitabant: quando ne
puro corde coleretur sacrilegis dog¬
matibus obuiabant. Tunc sc̃s uir
cursum uit aesuc insit is sterilitate
peragebat. quia inuenire non poterat
quem potar& Hocenim sitis agit:
utforis positum humorem. desider&
insua membra traicere. Indeest illud
euangelicum⁊ sitiomulier. damihi
bibere: Non ut abilla aquã tantum¬
modo perciper& postulauit: sed ut ei
fidei potum quo ipsa satiaretur inge¬
rer& Sequitur &iam causasitis ⁊
Oresuo benedicebant. Quod illis acci¬

Expanded text:
secutores sacrilegi Christianum populum secutores sacrilegi Christianum populum defensorem firmissimum non habere, quem sic passim impia voluntate trumeum cogitaverunt repellere, cucurri in siti; ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant. Superior versus respicit ad paganos, iste autem ad Judaeos et fictos pertinet Christianos. Duobus enim modis laborat Ecclesia, sive quando eam gentilis error insequitur, sive quando haeretici prava contentione dilacerant. les repellere cogitabant, quando, ne puro corde coleretur, sacrilegis dogmatibus obviabant. Tunc sanctus vir cursum vitae suae in sitis sterilitate peragebat, quia invenire non poterat quem potaret. Hoc enim sitis agit, ut foris positum humorem desideret in sua membra trajicere. Inde est illud evangelicum, Sitio ; Mulier, da mihi bibere ; non ut ab illa aquam tantummodo perciperet postulavit, sed ut ei fidei potum, quo ipsa satiaretur, ingereret. Sequitur etiam causa sitis, ore suo benedicebant. Quod illis acci