comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buã dño ꝓom̃ibꝰ qͤ retͥbuit mͥ: consiliũ hoc accepit.
quatinꝰ obsalut᷑e suã cȩnobiũ construerẽt monachoꝵ
in honore scȩ̃ cłi genitͥcis om̃iũq scõꝵ. Hoc inito salubri
consilio necessaria ꝓtinꝰ adhanc rẽ pͣdia xp̃o delegauit.
quȩ ꝙ beato uiro inmanũ dedit cu pollicitatione uł spon¬
sione eiꝰmodi. ut qm̃ uita mortaliũ incerta ẽ. siqu̾e excipsis
necessitas mortis p̾occuparet. alt̾ qͥcũq suꝑstes existeret
uotũ ꝑficeret. lalis xp̃o mediante int̾ illos conditio con¬
uenit: ⁊tta pauꝑũ memores eactitert᷑ uiri sumi heredes
et᷑nȩ uiriditatis. de qualibꝰ inpsalmo sp̃s ꝓpheticꝰ dicit.
Saturabunt᷑ ligna cãpi. ⁊cedrilybani quas plantauit.
Nocnãq p̾conio sub nominibꝰ lignoꝵ campi ⁊ cedroꝵ ly¬
bani mistice a scõspũ diuites ⁊ potentes scłi ꝓmissi st̃.
ut qͦm passeres in ramis lignoꝵ cãpi cedroꝵ q lybani nidifi¬

Expanded text:
 pro omnibus quae retribuit mihi ? consilium hoc accepit, quatenus ob salutem suam coenobium construeret monachorum in honorem sanctae Dei Genitricis, omniumque sanctorum. Hoc inito salubri consilio, necessaria protinus ad hanc rem praedia Christo delegavit, quae et beato viro in manum dedit, cum pollicitatione vel sponsione hujusmodi ut quoniam vita mortalium incerta est, si quem ex ipsis necessitas mortis praeoccuparet, alter quicunque superstes existeret, votum perficeret. Talis, Christo mediante, inter illos conditio convenit, et ita pauperum memores exstiterunt viri summi, haeredes aeternae viriditatis, de qualibus in psalmo spiritus propheticus dicit: Saturabuntur ligna campi, et cedri Libani, quas plantavit . Hoc namque praeconio, sub nominibus lignorum campi et cedrorum Libani, mystice a sancto Spiritu divites et potentes saeculi promissi sunt, ut quomodo passeres in ramis lignorum campi cedrorumque Libani nidifi
Abbreviated transcription (Latin):
Qdid̾e ẽ ac sidicat. Securi o uosom̃s qͥlaboratis ⁊ honerati estiᷤᷤ
uenite adme.⁊ ego reficiã uos: securi ⁊ confidentes uenite ad
uite contẽplatiuȩ reqͥe᷑ nichil de crastino solliciti: qͥa iam
uit uob uictũ ⁊ uestitũ. dicendo inꝓpħa sãturabunt᷑ ligna
cãpi ⁊cedri lybani qͣs plantauit. illic passeres indificabunt.

Expanded text:
estis, venite ad me, et ego reficiam vos , securi et confidentes venite ad vitae contemplativae requiem, nihil de crastino solliciti, id est qvit vobis victum et vestitum, dicendo in Propheta: Saturabuntur ligna c
Abbreviated transcription (Latin):
est. gemitũq ꝓcantu edere solet. & sic̃ illa soliuaga
sic ista auis gregatĩ gemere consueuit. Uerissime gͦ
cũ signo huiꝰmodi orant̾ẽ parit᷑ ⁊ gemente ꝓ om̃ibꝰ.
rũ  iste uir in ppło suo mitissimꝰ apparuit. sed̾m simi¬
litidinẽ colubȩ mitis & simplicis. scõ redundans spu
pietatis. atq id circo gemitꝰ ⁊ oratio eiꝰ ꝑire ñ potuit.
Nã ubi ad prandiũ uentũ ẽ. cũ ipse appositis cibis fere
ieuinaret. tta tam ut more suo ⁊ tc̃ maxime i eunĩ
dissimularet: qͥbꝰcda adipsũ respicientibꝰ ⁊ cũ dolore
loqͣñtibꝰ qͦd ea die ꝓfusis tã multoꝵ lacͥmis necdu ꝓpi

Expanded text:
est, gemitumque pro cantu edere solet, et sicut illa solivaga, sic ista avis gregatim gemere consuevit. Verissime ergo cum signo hujusmodi orantem pariter et gementem prae omnibus rum et iste vir in populo suo mitissimus apparuit, secundum similitudinem columbae mitis et simplicis, sancto redundans spiritu pietatis, atque idcirco gemitus et oratio ejus perire non potuit. Nam ubi ad prandium ventum est, cum ipse appositis cibis fere jejunaret, ita tamen more suo, et tunc maxime, jejunium dissimularet: quibusdam ad ipsum respicientibus, et cum dolore loquentibus, quod ea die profusis tam multorum lacrymis necdum p
Abbreviated transcription (Latin):
seruitiũ. t̾ribile signũ datũ ẽ. Nã qͦd ueracit᷑ defilio uirgi¬
nis dictũ ẽ eoce hic positꝰ ẽ in runã ⁊ resurrectionẽ mul¬
toꝵ. inisrłꝰ. idipsũ ñ in conuenient᷑ deisto ⁊ eiꝰde uirginis

Expanded text:
servitium, terribile signum datum est. Nam quod veraciter de filio Virgiservitium, terribile signum datum est. Nam quod veraciter de filio Virginis dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum , idipsum non inconvenienter de is
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd̾ã nocꝰte dui finitis matutinoꝵ sollepniis om̃s fuissent
egͣssi. repente sic tota structura conciditꝰ. ut lapis suꝑ la¬
pide ñ remaneret. pret᷑unũ parietẽ paruulũ qͥ solꝰ int̃
illas ruinas stans reꝑtꝰ ẽ. Qͥd de hoc euentii sapiens auditor
arbitret᷑. Nisi enĩ celesti auctoritate structura surrexisset.
nͥ talis tãq sublimis ꝑsonȩ quȩ apparuit sic̃ iã dictũ est
dignitas opꝰ tali in loco fieri ussisset. mͥ fundator oꝑis
hic pontifex notȩ scitatis existeret. fortuitu accidisse
arbitrarem̃. Nc̃ aut̃ considerata rerũ uł ꝑsonarũ qua-¬
litate. arbitrari licet diuina ⁊mistica hoc actũ eẽ dispensa¬
tione. Etqͥdẽ quo altitudine̾ diuini consilii ꝑspicere ñuale¬
mꝰ. hoc tantũ dicere libet. qͥa c̃ctis loca scã inbabitantibꝰ ⁊
eis maxime qͥ eodẽ in loco sc̃m deinceps subituri erant

Expanded text:
quando nocte dum finitis matutinorum solemniis, omnes fuissent quando nocte dum finitis matutinorum solemniis, omnes fuissent egressi, repente sic tota structura concidit ut lapis super lapidem non remaneret, praeter unum parietem parvulum, qui solus inter illas ruinas stans repertus est. Quid de hoc eventu sapiens auditor arbitretur? Nisi enim coelesti auctoritate structura surrexisset, nisi talis tamque sublimis personae, quae apparuit, sicut jam dictum est, dignitas opus tali in loco fieri jussit, et nisi fundator operis hic pontifex notae sanctitatis existeret, fortuito accidisse arbitraremur. Nunc autem considerata rerum vel personarum qualitate, arbitrari licet, divina et justa hoc actum esse dispositione. Et quidem quoniam altitudinem divini consilii perspicere non valemus, hoc tantum dicere libet, quia cunctis loca sancta inhabitantibus, et eis maxime qui eodem in loco sanctum deinceps subituri erant
Abbreviated transcription (Latin):
cia regnet in multitudine scõꝵ. Niis dictis miscđiȩ mat̾
disparuit: beato scilicet uiro eigilante. atq ita relaben¬
te adulcedine tantȩ uisionis. frat aut̃ in eode castro sua
fuerit salutis ꝑpetuȩ benitͥci. ñ ingratꝰ existens. confestĩ
p̾dictȩ curtis ministeriałe accersiuit. uissitq qͣnto ciꝰ
curtẽ ilła emundari. qm regis celoꝵ ⁊ benitͥcis eiꝰ iã de¬
beret curia fieri: ut exportata suppellea uniu̾sa locũ
daret aduenientratq habitaturo illic nomini dm̃.
factũq ẽ. ⁊ exportata rerũ omiũ qͣ multa erat copiacitiᷤ
quã sperari pot̾at locꝰ emundatꝰ ẽ. Qͥd multa: Iactis fun¬
dam̃tis: alacrit᷑ atq celerit᷑ structura speciosa surrexit.
ed qͥd dicã: Cũ enĩ opꝰ fere ꝑactũ eẽt. iãq sic̃ ꝓpositũ
fuerat seruientiũ do monachoꝵ cȩtꝰ adunatꝰ exxisteret.

Expanded text:
tia regnet in multitudine sanctorum. His dictis, misericordiae mater tia regnet in multitudine sanctorum. His dictis, misericordiae mater disparuit, beato scilicet viro evigilante, atque ita relabente a dulcedine tantae visionis. Erat autem in eodem castro sita fuerat, salutis perpetuae Genitrici non ingratus existens, confestim praedictae curtis ministerialem accersivit, jussitque quantocius curtem illam emundari, quoniam Regis coelorum et Genitricis ejus jam deberet curia fieri, ut exportata supellex universa, locum daret advenienti, atque habitaturo illic nomini Domini. Factumque est, et exportata rerum omnium quae multa erat copia, citius quam sperari poterat, locus emundatus est. Quid multa? Jactis fundamentis, alacriter atque celeriter structura speciosa surrexit.et jamque sicut propositum fuerat, servientium Deo monachorum coetus adunatus existeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gͥꝓpositũ electo ĩ loco construere optaret cenobiũ. ⁊
nusquã locũ reꝑiret que putaret satisidoneũ. conu̾tens
mutati. n̾ ante destitit donec suis condignũ meritis res-¬
ponsũ cęlitꝰ accepit. Deniq nocte qͣdã dupꝰ uigilias fatiga¬
ta soporimbra dedisset. ecce adẽ ꝑuisũ illa beata angłoꝵ
& omiũ regina Scõꝵ: quȩ stellato sedens soliolatũ ⁊ ampłu
celoꝵ cũ filio suo possidens palatiũ. ñ paruipendebat etiã
hoc paruũ qͦd s in t̾ris fidelideuotione offerebat᷑ domi¬
ciliũ. Et assistens. scias inqͥt o Nerib̾te exauditas ẽẽ ora¬
tiones tuas: nã ecce uenio ad te. ut indicẽ tͥ uotũ qͦdm̃te
geris qͦ in loco ꝑficias. Ego enim sũ Ma Ria mat᷑ d̾m.
Surge gͦ. ⁊ suiciense castrũ petens. locũ in eodẽ mun-¬
dari p̃cipe. ibiq monasteriũ do mͥq ⁊ om̃ibꝰ scĩs constitue.
ut ubi qͦnd̃a habundauit peccatũ ⁊ cultꝰ demonũ. ibi iusti¬

Expanded text:
us propositum electo in loco construere optaret coenobium, et nusquam locum reperiret quem aptum putaret satis et idoneum, convertens mutati , non ante destitit, donec suis condignum meritis responsum coelitus accepit. Denique nocte quadam, dum post vigilias fatigata sopori membra dedisset, ecce adest per visum illa beata angelorum et omnium Regina sanctorum, quae stellato sedens solio, latum et amplum coelorum cum filio suo possidens regnum, non parvipendebat etiam hoc parvum, quod sibi in terris fideli devotione offerebatur domicilium. Et assistens: Scias, inquit, o Hereberte, exauditas esse orationes tuas, jam ecce venio ad te, ut indicem tibi votum quod mente geris, quo in loco perficias. Ego enim sum Maria mater Domini. Surge ergo, et Divitense castrum petens, locum in eodem mundari praecipe: ibique monasterium Deo, mihi et omnibus sanctis constitue, ut ubi quondam abundavit peccatum et cultus daemonum, ibi justi
Abbreviated transcription (Latin):
salutis: pat᷑ eiꝰde puelle dũ forte ꝑgeret ad curiã
imꝑatoris. in domo eiꝰdẽ uiri nobilis hospiciũ
habuit. Illic int̾ multa colloqͥa filiã recognori
gratulatꝰ ẽ: eãq uiro qͥ redemerat postulanti
coniugẽ multa eũ dote tradidit. Ex illis nata nuptiis
scĩ huiꝰ mat̾ ẽ. Noc id circo ñ pret̾ire libuit: qͥa non¬
nichil spectat ad laude & głam di. qͦd amaritudo illa
tantis suꝑata ẽ benedictionibꝰ dulcedinis. ut redepta
captiuitas tałe tantũq partu ederet eiuẽ cȩli. iiIi.¬

Expanded text:
salutis, pater ejus puellae, dum forte pergeret ad curiam imperatoris, in domo ejusdem viri nobilis hospitium habuit. Illic inter multa colloquia filiam recognovit, gratulatus est, eamque viro, qui redemerat, postulanti conjugem, cum dote multa tradidit. Ex illis nata nuptiis sancti hujus mater est. Hoc idcirco non praeterire libuit, quia nonnihil spectat ad laudem et gloriam Dei, quod amaritudo illa tantis superata est benedictionibus dulcedinis, ut redempta captivitas talem tantumque partu ederet civem coeli.
Abbreviated transcription (Latin):
munda sint oꝑa eiꝰ: gaudebat in ȩo bona spe. repu¬
tans qͦd homo hic utilis foret scȩ eccłȩ. frat naq
idẽ pontifex eiꝰ benuiolentiȩ. quã in ꝓpħa scs fef in
sinuans. dicite inqͥt iusto qm bene. qͣm fructũ ad in
tẽ condigna laude confortare studebat. Deniq
defuncto tc̃ tẽporiᷤᷤ eiꝰdẽ eccłȩ p̾posito.: ꝓtinꝰ ħe sub¬
rogauit. Atille sc̃s ⁊ uerꝰ qͥ habet septẽ stellas. qͥ ambu¬
lat inmedio septẽ candelabroꝵ aureoꝵ: in alio firma¬
menti sui loco stellã istã figere.⁊ suꝑ alteriꝰ eccłe can¬
delabrũ luc̃nã istã ponere disposuerat. Cap̃. ⁊¬

Expanded text:
munda sint opera ejus, gaudebat in eo, spe bona repumunda sint opera ejus, gaudebat in eo, spe bona reputans quod homo hic utilis foret sanctae Ecclesiae. Erat namque idem pontifex ejus benevolentiae quam in propheta Stem condigna laude confortare studebat. Denique defuncto tunc temporis ejusdem Ecclesiae praeposito, protinus hurogavit. At ille sanctus et verus, qui habet septem stellas, qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum , in alio firmamenti sui loco stellam istam figere, et super alterius Ecclesiae candelabrum lucernam istam ponere disposuit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
magnificauit: hic sc̃s p̾scitꝰ ut nasceret᷑. uocatꝰ ẽ non
solũ ut ꝑ baptisini grãm iustificaret᷑. uerũ etiã ut ho¬
nore pontificalis gr̃ȩ magnificaret᷑. Nuiꝰ nimirũ mag¬
inficentiȩ p̃paratio in eo extitit: qͦd ineade eccła
Uyormaciensi studiis liberalibꝰ traditꝰ ẽ. Tanta qͥppe
facilitate diuinȩ parit᷑ & humanȩ philosophiȩ flu¬
enta potauit: ut dubitandũ ñ eẽt eũ intrinsecꝰ doc¬
torẽ habere illũ. de qͦ apls dicit. ego plantaui.
apollo rigauit. d̾s aut̃ merem̃tũ dedit: macime
qͥa cũ sp̃u scientiȩ clarescebat in eo sp̃s pietatis & ti¬
moris dm̃i. a qͦ sẽs om̃is ad sapientiã ascendere in-¬
cipit. sic̃ scriptũ ẽ. initiũ sapientiȩ timor dñi. Hoc
ꝑpendens uir memorabilis Hildebaldꝰ qͥ tẽpore
illo pontifea erat eiꝰde eccłȩ Uormaciensis. & pru¬
dent᷑ adolescentẽ cognoscens ex studiis ipsiꝰ. sicut
scriptura dicit. exstudiis suis cognoscit᷑ puer si

Expanded text:
hic sanctus praescitus, ut nasceretur, vocatus est, non solum ut per baptismi gratiam justificaretur, verum etiam ut honore pontificalis gratiae magnificaretur. Hujus nimirum magnificentiae praeparatio in eo exstitit quod in eadem Ecclesia Wormatiensi studiis liberalibus traditus est. Tanta quippe facilitate divinae pariter et humanae philosophiae fluenta potavit, ut dubitandum non esset eum intrinsecus doctorem habere illum de quo Apostolus dicit: Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit ; maxime quia cum spiritu scientiae clarescebat in eo spiritus pietatis et timoris Domini, a quo sanctus omnis ad sapientiam ascendere incipit, sicut scriptum est: Initium sapientiae timor Domini . Hoc perpendens vir venerabilis Hildebaldus, qui tempore illo pontifex erat ejusdem Ecclesiae Wormatiensis et prudentem adolescentem cognoscens ex studiis ipsius, sicut Scriptura dicit: Ex studiis suis cognoscitur puer , utrum
Abbreviated transcription (Latin):
lucis ⁊ filiꝰ dieiꝰ. ⁊ qͥa oratio eiꝰ uere ut ignis peccata
consumit. ⁊ potestates tenebrarũ uincit. Nec uͦ illa
tantũ uice sed & multotiens cũ post matutinales

Expanded text:
lucis, et ilius diei, et quia oratio ejus vere ut ignis peccata lucis, et ilius diei, et quia oratio ejus vere ut ignis peccata consumit, et potestates tenebrarum vincit. Nec vero illa tantum vice, sed et multoties cum post ma
Abbreviated transcription (Latin):
tio transire ñ libuit: qͥa uere signũ magnũ ẽ. &
euidens qͦd oratio eiꝰ uere ignis fuerit. & ante ocłos
diumitatis uelut łapas ardens ⁊ lucens. caritas eiꝰ ex¬
titerit. Nocte quada c̾ctis circa ipsũ dormientibꝰ.
lum̃ qͦd de more corã ipso positũ fuerat ut toto noc¬
tis spatio luceret extinctũ ẽ. At ille iã dictꝰ familiariᷤᷤ
clericꝰ repente somno eacitꝰ. consurgens ⁊ hac illacq
sub horridulo silentio circũspiciens: đu ꝓ recuꝑando
lumine sollicitꝰ trepidat. rem diuinã ⁊ memoria dig¬
nã. ut ipse cũ uram̃to testabat᷑ conspicatꝰ ẽ. Nã inter
ipsas noctis tenebras ecce õ lectulo inqͦ beatꝰ pontifea
ꝑuigil orabat manibꝰ expansis. lux inmensa refulsit.
cuiꝰ etiã magnitudine inualescente continuo nee
manꝰ easdẽ. ut ipse fatebat᷑ uidere aut discernere po¬
tuit. Hoc nimirũ signosatisclaruit. qͦd uere filiꝰ eẽt

Expanded text:
tio transire non libuit, quia vere signum magnum est et tio transire non libuit, quia vere signum magnum est et evidens, quod oratio ejus vere ignis fuerit, et ante oculos Divinitatis velut lampas ardens et lucens, charitas ejus exstiterit. Nocte quadam, cunctis circa ipsum dormientibus, lumen, quod de more coram ipso positum fuerat, ut toto noctis spatio luceret, 261 exstinctum est. At ille jam dictus familiaris clericus repente somno excitatus consurgens, et hac illacque sub horridulo silentio circumspiciens, dum pro recuperando lumine sollicitus trepidat, rem divinam et memoria dignam, ut ipse cum juramento testabatur, conspicatus est. Nam inter ipsas noctis tenebras, ecce de lectulo in quo beatus pontifex pervigil orabat expansis manibus, lux immensa refulsit, cujus etiam magnitudine invalescente continuo, nec manus easdem, ut ipse fatebatur, videre aut discernere potuit. Hoc nimirum signo satis claruit quod vere filius esset
Abbreviated transcription (Latin):
nichil egisse putaret᷑. atq ita iusticia eiꝰ ñ uideret᷑ ab hõibꝰ.
Qͥd multa: Pactis missarũ sollepniis. dũ suũ rursis iusita¬
ret egrotũ. ille iã sine dubio meritis eiꝰ de magnis febri-¬
ũ ignibꝰ. ac suspicione mortis instantis ereptꝰ. a do con¬
ualuerat ut auiditat̾ẽ qͦq ciboꝵ adeptꝰ rogaret sͥ tranꝰ¬
mitti pulm̃tũ de m̃sȩ ipsiꝰ apparatibꝰ. factũq ẽ. & exind
usq ad satictatẽ refectꝰ. ad eo de infirmitate eon¬
ualuit. ut ꝓͦxima die eũ aliis ꝓposito itinere mogon¬
tiã preiret: & episcopalis obsequii munia ex inte¬
gro ut erat solitus adimpleret.
dem familiaris clericꝰ postmodu domꝰ sc̃ĩ Petͥ
pͣpositꝰ. plurima d̾ eod̾e patre magna ⁊ magnifi¬
ca nouerat: ⁊ narrare consueuerat. Quoꝵ pleraq
cũ obbreuitatiᷤᷤ studiũ p̾terita sint. unũ ẽ qͦd silen¬

Expanded text:
nihil egisse putaretur, atque ita justitia ejus non videretur ab hominibus. nihil egisse putaretur, atque ita justitia ejus non videretur ab hominibus. Quid multa? Peractis missarum solemniis, dum suum rursus visitaret aegrotum, ille jam sine dubio meritis ejus de magnis febrium ignibus ac suspicionibus mortis instantis ereptus, adeo convaluerat, ut aviditatem quoque ciborum adeptus, rogaret sibi transmitti pulmentum de mensae ipsius apparatibus. Factum est, et exinde usque ad satietatem refectus, adeo de infirmitate convaluit ut proxima die cum aliis proposito itinere Moguntiam praeiret, et episcopalis obsequii munia ex integro, ut erat solitus, adimpleret.miliaris clericus, postmodum domus S. Petri praepositus, plurima de eodem patre magna et magnifica noverat et narrare consueverat. Quorum pleraque cum ob brevitatis studium praeterita sint, unum est quod silen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectione corripiusset. ⁊ pene usq ad mortẽ fatigaret. pat
sẽꝑ piũ suꝑ afflictos habenti affectũ. cũ eodẽ pietatis affec¬
tu. sollicitudo qͦq familiaris obsequii. ñ parua ꝓtẽpore &
re suborta ẽ. Accessit ad lectulũ. suũq pniꝰ uisitauit infir¬
mũ: pat̾ne ꝑcunctans si qͥd uellet. siqͥd saltẽ gustare p̾ua¬
leret. Ille ut ardebat ualido estu febriũ: nichil pret᷑ aquã
seposse ꝓfessi s ẽ. Quacũ benedictione concessa: ipse d̾ more
sollẽpnia missarũ ingressus ẽ. Nichil qͦd audiret᷑ foris pro
uirtutis oꝑtione ut sͥ egroti concederet᷑ salis orauit:
sic̃ iã superiꝰ dictũ ẽ qͥa nũquã ꝓhuiꝰ modi signisaut uir¬
tutibꝰ p̾cẽ manifestã fudit. Erabat tam̃ do qͥde loquens
sed hõibꝰ tacitꝰ. ⁊ maxime in eiꝰmodi causis euangłicũ ob
in cubicułu: ⁊clauso ostio ora patre tuu. Clauso nãq ori
ostio orabat ꝓtalibꝰ. ut cũ ꝓuenisset uirtutis effecꝰtꝰ. ipse

Expanded text:
fectione corripuisset, et pene usque ad mortem fatigaret, patri, semper pium super afflictos habenti affectum, cum eodem pietatis affectu sollicitudo quoque familiaris obsequii non parva pro tempore et re suborta est. Accessit ad lectulum, suumque pronius visitavit infirmum, paterne percontans si quid vellet, si quid saltem gustare praevaleret. Ille ut ardebat valido aestu febrium, nihil praeter aquam se poscere professus est. Qua cum benedictione concessa, ipse de more solemnia missarum ingressus est. Nihil quod audiretur foris, pro virtutis operatione, ut sibi aegroti concederetur salus, oravit, sicut jam superius dictum est, quia nunquam pro hujusmodi signis aut virtutibus precem manifestam fudit. Orabat tamen, Deo quidem loquens, sed hominibus tacitus, et maxine in ejusmodi causis evangelicum coin cubiculum, et clauso ostio, ora Patrem tuum . Clauso namque oris ostio, orabat pro talibus, ut cum provenisset virtutis effectus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
terrãq & om̃ia que sunt in eis creasti. et hominẽ quẽ¬
ad imaginẽ & similitutinẽ tuã factũ in paradiso posir¬
isti. eundẽq post lapsum diabolo suadente. ꝑ unigeniti
tui incarntionẽ & passionẽ reformasti. & sc̃õs & electos tuos
non ad huius mundi gaudia. sed ad labores & tribulationes
misisti. supplicẽ serui tui ex audi orationẽ. & quia te timeo
solũ. & tota cordis diligo alacritate. & nunc ꝓ tuo nomine
non solũ omnia carnis tormenta. sed & ipsã subire desidero
mortẽ: animã meã iube suscipi ꝑ manus angelorũ: in para¬
diso tuo cȩlesti cũ corona martirii ponendã istis autem¬
indulgentiã. et cũ om̃ibꝰ scĩs in regno tuo portionẽ qui
uuis & regnas cũ unigenito filio tuo & spũ sc̃o unus & uerus
deus in scła seculorũ. lumq fideles qui afsuerant respondisent

Expanded text:
terramque et omnia quae in eis sunt creasti, et hominem ad imaginem et similitudinem tuam factum in paradisum posuisti, eum denique lapsum diabolo suadente per Unigeniti tui incarnationem et passionem reformasti, et sanctos et electos tuos non ad hujus mundi gaudia, sed ad labores et tribulationes misisti, supplicem servi tui exaudi orationem, et quia te timeo solum et tota cordis alacritate diligo, nunc pro tuo nomine non solum omnia corporis tormenta, sed et ipsam subire desidero mortem, animam meam jube suscipi per manus angelorum in paradiso tuo coelesti, cum corona martyrii. Istis auteum, et cum sanctis tuis in regno tuo portionem, qui vivis et regnas cum Unigenito tuo et Spiritu sancto unus et verus Deus in saecula saeculorum. Cumque fideles qui aderant respondissent:
Abbreviated transcription (Latin):
sus confessor uixta urb̾e suessionis quiescit. Ad cuiꝰ
sepulchrũ: sepe cõpedes miseroꝵ fractas aspeximus.
Post scriptũ de mirabilibꝰ eiꝰ librũ. Mulier manu
debilis: deuote expetit beati p̾sidia sacerdotis.
Deniq cũ reliquis uigilias fide integra celebrat: confisa
abeiꝰ uirtute manꝰ humore ligatas posse dissolui: qui
ĩ feliciũ catenas potentia uirtutis eximeret. factũ est
aut̃ du misse celebrarent᷑. resolutis neruoꝵ arentibꝰ
ligaturis. gr̃as confessori referens: ad scm̃ altare accedns.
grãm benedictͥonis accepit ĩ colomis.

Expanded text:
sus confessor juxta urbem Suessionis quiescit . Ad cujus sepulcrum saepe compedes miserorum confractos aspeximus. Post scriptum de mirabilibus ejus librum, mulier manu debilis devote expetiit beati praesidia Sacerdotis: denique cum reliquis vigilias fide integra celebrat, confisa ab ejus virtute manus humore ligatas posse dissolvi, qui infelicium catenas potentia virtutis 977 eximeret. Factum est autem dum missae celebrarentur, resolutis nervorum arentibus ligaturis, gratias Confessori referens, atque ad sanctum altare accedens, gratiam benedictionis accepit incolumis.
Abbreviated transcription (Latin):
emo sane autumet hanc esse basilicã. quȩ ołi a Ludo wi
prior a sigeb̾to rege patrata. ob frequentiã ppłoꝵ ꝓpt̾
omnigenarũ signa uirtutũ. ad memoriã egregii mar¬
tiris sebastiani confluentiũ. arodonio tẽ p̃posito eiꝰde
cenobii. augustali p̾ceptione cooꝑante bone seꝑ me¬
morie hildiuno archicapellano. abbateq iã dicti
monasterii funditꝰ destructa ẽ: & ĩmaximo ãbitu

Expanded text:
emo sane autumet hanc esse basilicam, » a Sigeberto sciliprior a Sigeberto rege patrata, ob frequentiam populorum propter omnigenum virtutum insignia ad memoriam egregii martyris Sebastiani confluentium, a Rodoino tunc praeposito ejusdem coenobii Augusta praeceptione, cooperante semper bonae memoriae Hilduino archicapellano abbateque jam dicti monasterii funditus destructa, et in maximo ambitu
Abbreviated transcription (Latin):
appellant campi doctore. et candido se¬
natore milttum. accedebat ex hortando
singulos et monendo fidelium cõmilito¬
num. & iam martyrum ex empla inge¬
rens ꝓ sacramento xp̃i. ꝓdiuinis legib
si ita necessitas ferr& om̃ibus mori sua¬
debat. sequendosq ammonebat socios
illius et contunales suos qui iã. p̃cesserant.

Expanded text:
appellant, campidoctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et monendo. Fidelium conmilitonum et iam martyrum exempla ingerens, pro sacramento Christi, pro divinis legibus, si ita necessitas ferret, omnibus et moriendum suadebat sequendosque admonebat socios illos et contubernales suos, qui iam in
Abbreviated transcription (Latin):
turũ de hac uita. Qđ licet nominatĩ ñ exp̃meret.
uerbis tam̃ quibdã aperuit: ac signis euidentibꝰ
declarauit. Sane signis om̃ibꝰ circũquaq: ad uesperã simul sonan¬
tibꝰ. ipse balneatus ⁊ sacris uestibꝰ in hos usus paratis indutus. hu¬
mi se strauit: ac si hora eadẽ moriturus e̾e̾t. Finita gͥ sinaxi ues¬
ꝑtina. cũ aliox se adiutorio leuauit: ⁊ quasi quodam c̃sternat¬

Expanded text:
raturum de hac vita. Quod licet nominatim non exprimeret, verbis tamen quibusdam aperuit, ac signis evidentibus declaravit. Sane signis omnibus ad Vesperam circumquaque sonantibus, ipse balneatus et sacris vestibus ad hoc usus paratis indutus, humi se prostravit, ac si hora eadem moriturus. Finita ergo synaxi vespertina, cum aliorum adjutorio se levavit, et quasi quodam
Abbreviated transcription (Latin):
hodie ad scm̃ lohannẽ bis missar celebrare. Cui respondit alt̃. Quo¬
diuinũ ministeriũ festina implere: quia p̃t̾ te nullus ibi canta¬
bit hodie. Eis dictis. ad cubiculũ rediit. atq imminentẽ uocati¬
onis sue diẽ. letus expectauit : atq illud psalmistȩ sepus iteran¬
do dicebat. Quando ueniã: ⁊ apparebo ante faciẽ dñi: In te¬
isset. utrũnã p̃ infirmitate qua detinebat᷑ se de hoc migratu¬
rũ scło speraret: respondit. Certissime scio: quia in breui tͣn¬
siturus sũ de hoc mundo. sui cũ merens diceret. quẽ ep̃& uel¬
let ad corpus suũ sepeliendũ uocare. maxime cũ nullus c̃ꝓu¬
cialiũ remansisset antistitũ. qͥ ñ esset inuitatꝰ ad regale in

Expanded text:
hodie ad Sanctum Joannem missam celebrare. Cui alter respondit: Quohodie ad Sanctum Joannem missam celebrare. Cui alter respondit: Quodivinum mysterium festina implere: quia praeter te nullus ibi cantabit hodie. His dictis, ad cubiculum rediit, atque imminentem vocationis suae diem laetus exspectavit, atque illud Psalmistae saepius iterando dicebat: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei mei? Inteisset, utrumne prae infirmitate, qua detinebatur, se de hoc saeculo migraturum speraret, respondit: Certissime scio, quia brevi de hoc transiturus sum mundo. Cui cum moerens diceret, quem episcoporum vellet ad corpus suum sepeliendum vocare, maxime cum nullus comprovincialium remansisset antistitum, qui non esset invitatus ad regale in
Abbreviated transcription (Latin):
culpã incredulitatis a dño audire meruert̃. quia ñ credidistis
mͥ. ut scificaretis me corã filiis isrł. ñ introducetis hos ppłos int̾rã
quã dabo eis: ut infirmiores quiq ꝑpendant. quali pena in ultin
examine districtus udex grauit᷑ delinquentes feriat : cũ etiã eos
dus dies. uidelicet p̃cursoris xp̃i natalicius: i uir dñi gͣui infir¬
mitatis oppressus languore: quasi de sommo euigilans. cepit
astantibꝰ dicere. Induite me uestibꝰ. ⁊ calciam̃ta pedibꝰ meis p̃¬
erunt obedire. Insuꝑ etiã pontificalibꝰ indutꝰ ornam̃tis. cũ om̃i ut
mos est clericoꝵ officio. cont᷑ spẽ om̃iũ ꝓcessit in publicũ: ⁊ sic ad
tutũ est. bissacra missarũ sollẽpnia celebrauit. Quibꝰ rite expletis.
dulci quiescerẽ somno. astiterunt corã lectulo meo iuuenes .uͦ.
aspectu formosi: quo& unus dicit mͥ. Quare ñ surgis: Debes em̃

Expanded text:
culculmihi, ut sanctificaretis me coram filiis Israel, non introducetis hos populos in terram quam dabo eis: ut infirmiores quidam perpendant qua poena in ultimo examine districtus Judex graviter delinquentes feriat, cum etiam sic dus dies, videlicet praecursoris Christi natalitius, et vir Dei, gravi infirmitatis oppressus languore, quasi de somno evigilans, coepit astantibus dicere: Vestibus me induite, et calceamenta pedibus meis praeerunt obedire. Insuper etiam pontificalibus indutus ornamentis, cum omni, ut mos est, clericorum officio contra spem omnium processit in publicum, et sic ad tutum est, sacra missarum solemnia celebravit. Quibus rite expletis ssione. Nam hodie cum dulci quiescerem somno, astiterunt coram lectulo meo juvenes duo aspectu formosi, quorum unus dixit mihi: Quare non surgis? debes enim
Abbreviated transcription (Latin):
in sua tam̃ sententiau usq uixta diẽ exitus sui ꝑstitit: illũ amando
atq p̃ferendo. quẽ eꝑox iudicio p̃ee̾ sibi eccła refutauit. Qua in re
qͥa similis penȩ amboꝵ fuerat culpa estimo. Nã sicut ille laurenti¬
ũ etiã simmacho ordinato: ita ⁊ iste se adhuc in carne uiuente. licet
simplici oculo. minus rectũ intuendo. uoluit cont᷑ statuta patrũ. ad al¬
bonẽ fieri ep̃m. Hoc idẽ sentire possumꝰ de hoc uiro scissimo: qđ ille
de paschasio. Nã petro suꝑ hoc questionẽ mouenti. qđ̃ is qͥ tante sc̃i¬
tatis extiterat. eiꝰ feretri uestis tangi potuit. ⁊ malignꝰ sp̃c obsesso
ceret. qui ante mortẽ eis qͦq cognoscentibꝰ pia opera fecisset: ut nec
hi qui eiꝰ bona uiderant. de elemosynarũ illius estimatione falleren¬
ses. cũ quo sicut scriptura refert loquebant᷑ dñs facie ad faciem.
sicut homo loqui solet ad amicũ suũ. ⁊ aaron fr̃ eiꝰ sacerdos. ꝓpt̃

Expanded text:
s perstitit, illum amando atque praeferendo, quem episcoporum judicio praeesse sibi ecclesia refutavit. Qua in re, quia similis pene fuerat amborum culpa nam sicut ille Laurentium, etiam Symmacho ordinato: ita et iste, se adhuc in carne manente, licet simplici oculo minus rectum intuendo, voluit contra statuta Patrum Adalberonem fieri episcopum, hoc idem sentire possimus de hoc viPaschasio. Nam Petro super hoc quaestionem moventi, cur is, qui tantae sanctitatis exstiterat, quod ejus feretri vestis tangi potuit, et malignus spiritus ab obsesso ceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset: ut nec hi, qui ejus bona viderant, de eleemosynarum illius aestimatione fallerenses, cum quo, sicut Scriptura refert, loquebatur Dominus facie ad faciem, sicut loquitur homo ad amicum suum, et Aaron frater ejus sacerdos, propter
Abbreviated transcription (Latin):
inuisu hac nocte sealam ereã mirabili altitudine usq adcelu
Angusta uero erat. ita ut non nisi unus ꝑ eam ascendere pos¬
sC .t. Pertra uͭ leuaq in erant fixi cultri & gladi ferrei. ut
muillus cirea se nisi ad cełu respicere posse. Subea uͦ iacebat
latens draco tet̾rimꝰ: ingenti forma. ut p̾metu eiꝰ qͥsq ascende
formidar&. Uidi etiã ascendentẽ ꝑ edim saturũ usq ad sũmũ.¬

Expanded text:
usque ad celum; et ita erat angusta quod non nisi unus per eam ascendere posset. Dextra uero leuaque erant fixi cultri et ferrei gladii ut nullus circa se nisi ad celum posset aspicere. Sub ea iacebat latens draco teterrimus et ingentis forme ut pre metu quiuis ascendere formidaret. Vidi etiam per eam Satyru
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩ eccła salutis ũbũ cũ om̃i fiducia. adũsus affricanas hereses. maximeq ꝯtͣ
pore illic ẽualescentibꝰ hereticis. p̃cipueq rebaptriante donati parte
maiori multitudine a froꝵ seducta ⁊ oppressa iacebat. Memoratos libra
onis copia ⁊ sc̃arũ auctoritate scripturarũ. ipsi qͦq heretici ꝯcurren¬
ea quȩ dicebant᷑ excepta. transscribi ꝓcurabant. Inde iã ꝑ totã affri

Expanded text:
et in ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra pore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus oritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrenea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae
Abbreviated transcription (Latin):
sibi factũ ẽẽᷤ doluit. aliis fieri uoluit. Unde etiã sat egit. ut ĩ c̃cilis
c̃stitueret᷑ ep̃oꝵ. ab ordinatoribꝰ debere ordinandis. uł ordinatis. om̃iũ

Expanded text:
sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliis sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliis constitueretur episcoporum, ab ordinatoribus deberi
Abbreviated transcription (Latin):
tans. & do gr̃as agens de concesso sibi speciali benefitio metuere
cepit ut est humane animꝰ. ne ab alia eccła sacerdote pͥuata ad epis¬
cognito. ad locũ secretũ augustinũ tranfferre curasset. atq occulta¬
tũ a querentibꝰ minime inueniri fecisset. Unde et amplius formidanꝰ
ue nerabilis senex sciensq se corpore et etate infirmissimũ. egit secre¬
ts litteris apud pͥmatẽ ep̃m cartaginensẽ. allegans imbecillitatẽ cor¬
poris sui. etatisq grauitatẽ. et obsecrans ut ẏpponensi eccłȩ ordina¬
rot̃ ep̃c. qui sue cathedrȩ ñ tã succederet ꝗ̃ c̃sacerdos accederet du
lis ep̃is. qui forte tunc aderant. clericisq om̃ibꝰ ypponiensibꝰ. et uniuersa
q gratulantibꝰ. & id ꝑfici ingenti desiderio clamantibꝰ: ep̃atũ suscipere
postea fieri ñ debuisse. ut uiuente ep̃o suo ordinaret᷑. & dixit & scrip¬
sit. ꝓpt̾ concilii uniuersalis uetitũ. qđ iã ordinatꝰ didicit. Nec enĩ qđ¬

Expanded text:
tans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad epism episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augpiscopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae iscopatum suscipere postea fieri non debuisse, ut vivo suo episcopo ordinaretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa secũ errore c̃stitutũ cũ ipso ẽgredi pauitabat. Uerũtam̃ suoꝵ maxime
inst̾ntia coact ac uerecundatꝰ ꝓmisit in cõminꝰ se c̾e uenturũ. certam̃q dispu¬
eb uentilata ẽ. Hersat᷑ ibi qͦstio. unde sit malũ. Augustino asserente. exor¬
tũ fuisse hominis masu. ex lib̾o uoluntatis arbitrio. fortunato aũ natu¬
rã mali dđo coȩt̾nã ꝑsuadere moliente. S altera die manicheus. ut se¬
gesteꝵ c̾tinet fides. nec catholicã assertionẽ potuit uacuare. nec mani¬
chec& sectã subnixã ueritate ualuit cõꝓbare.Itaq responsione defici

Expanded text:
errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus se esse venturum, certamenque dispue curaui. uersatur ibi quaestio, unde sit malum, me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero uoluntatis arbitrio, illo autem naturam mali deo coaeternam suadere moliente. sGestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit evacuare, nec Manichaeorum sectam subnixam veritate valuit comprobare: sed defici
Abbreviated transcription (Latin):
ret. amissũ ꝓtinꝰ lum̃ reciꝑet. Credidit illa. dansq oꝑã
ut ostensũ posset remediũ conseqͥ. ꝓtinꝰ iocłos umo illo
intinacit. lum̃ optatũ recepit.
lia deinde mulier du paralitica ꝑuisũ cõmonita ẽ. qͣtiñ
sc̃ĩ uiri benedictionẽ expeteret. confidens de uirtute aͥ.
sanitas succed̾et. Illa nichil dubitans: uiroꝵ manibꝰ se se
deferri postulauit. ⁊ secꝰ uiã collocari qͣ transiturꝰ ee̾t uirdi.
Itaq illo pret̾eunte clamauit. Bndictionẽ petens ĩ nõe dni.
Atille paulułu subsistens. cũ ex p̃sentibꝰ cognouisset qͦd para¬
litica eẽt. ⁊ qͦd benedictionẽ flagitaret. stans eminꝰ eleuata
manu signũ Crucis edidit. statĩq reddita sanitas dissolu¬
ta m̃bra solidauit: ⁊ qͦ alioꝵ manibꝰ deuecta fuerat. sur¬
gens ad ꝓpͥa remeauit incolomis. Ita miromͦ qͥ apd̃ se la¬
tere uolebat magisac magis ea dõ clarescebat. ⁊ uoa ueri¬

Expanded text:
ret, amissum protinus lumen reciperet. Credidit illa, dansque operam ret, amissum protinus lumen reciperet. Credidit illa, dansque operam ut ostensum posset remedium consequi, protinus ut oculos vino intinxit, lumen optatum recepit. Alia deinde mulier, diu paralytica, per visum commonita est, quatenus beati viri benedictionem expeteret, confidens de virtute Chrisanitas succederet. Illa nihil dubitans, virorum manibus sese deferri postulavit, et secus viam collocari qua transiturus esset vir Dei. Itaque ille praetereunte clamavit, benedictionem petens in nomine Domini. At ille paululum subsistens, cum ex praesentibus cognovisset quod paralytica esset, et quod benedictionem postularet, stans eminus, elevata manu signum crucis edidit statimque reddita sanitas dissoluta membra solidavit, et quae aliorum manibus devecta fuerat, surgens ad propria remeavit incolumis. Ita miro modo, qui apud se latere volebat, magis ac magis ex Deo clarescebat, et vox veri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͣmultis aliis familiarit᷑ consciꝰ erat uitȩ illiꝰ scissimȩ
Uenit gͦ. priꝰ tam̃ ab eode accersitꝰ ut sepe solebat accersiri.
⁊ requiri d̾ monasterii iã dicti necessariis rebꝰ Cũq ad
celebranda missarũ solłepnia pontifex d̾more pararet᷑.
accedens ꝓpiꝰ ut erat familiaris uisũ retulitꝰ. aquã d̾ ma¬
in qͣ ueracit᷑ dicere pot̾at. dñe ñ ẽ exaltatũ cor meũ neq
elati st̃ ocłi mei. neq ambulaui ĩ magnis neq ĩ mirabi¬
libꝰ suꝑ me: repulit a sehominẽ uelut delirũ ⁊ amentẽ.
qͥ nesciret aut n uidisset renũ ꝓforibꝰ suis pret᷑ fluentẽ.
in qͦ ñ solũ capite ⁊ ocłis. sed & toto posset corpore qͣntũ
uellet mundari. Repuls ile ꝑstitit ñ incredulꝰ insioni: ⁊ a
ministris eiꝰd̾e pontificis cła s qͦd petebat reseruari optinuit.
moaq ut cap̃⁊ ocłos ex aqua illa ꝑfudit integrã sanitatẽ
cõmunionẽ digitos d̾ more lauisset gͥmet ocłos intingue¬

Expanded text:
tis alii familariter conscius erat vitae illius sanctissimae. Venit ergo, prius tamen ab eodem accersitus, ut saepe solebat accersiri et requiri de monasterii jam dicti necessariis rebus. Cumque ad celebranda missarum solemnia pontifex de more pararetur, accedens propius, ut erat familiaris, visum retulit, aquam de main qua veraciter dicere poterat: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei: neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me : repulit a se hominem velut delirum et amentem, qui nesciret aut non vidisset Rhenum pro foribus suis praeterfluentem, in quo non solum capite et oculis, sed et toto posset corpore, quantum vellet, mundari. Repulsus ille, perstitit non incredulus visioni, et a ministris ejusdem pontificis clam sibi, quod petebat, reservari obtinuit, moxque ut caput ei oculos ex aqua illa perfudit, integram sanitatem communionem digitos de more lavisset, sibimet oculos intinge
Abbreviated transcription (Latin):
liquando qͥda familiaris clericꝰ ⁊ in ministerio qͦtidiano
necessariꝰ. ualida febre correptꝰ grauissime uexabat᷑. ita ut pene
ac̾ctis uita eiꝰ desperaret᷑. frat aut̃ tc̃ sc̃s pontifea cũ imꝑatore.
in ꝓfectione. ⁊de uangionũ ciuitate cũ illo magontiã ꝓfi¬
ciscebat᷑. habens clericũ iã dictũ secũ mitinere. ut sẽꝑ foris .
intꝰ obseqͥo eiꝰde consuetudinalit᷑ utebat᷑. Cũ gͦ febris illũ in

Expanded text:
liquando quidam familiaris clericus, et in ministerio quotidiano necessarius valida febre correptus, gravissime vexabatur, ita ut pene a cunctis vita ejus desperaretur. Erat autem tunc sanctus pontifex cum imperatore in profectione, et de Vangionum civitate cum illo Moguntiam proficiscebatur, habens clericum jam dictum secum in itinere, ut semper foris et intus obsequio ejusdem consuetudinaliter utebatur. Cum ergo febris illum in
Abbreviated transcription (Latin):
dio apđ se p̾mebat᷑ d eorsũ. Tresnãq ex eis qͥmale habebad̃.
obmeritoꝵ eiꝰ testimoniũ celica uisio direxit ad illũ. taqͣ
adsalutis medicũ. Primꝰ illoꝵ cenobii supͣiã memorati qͥd
ide sc̃s construxerat abb nõe fõlb̾tꝰ extitit. uir uenerabi¬
lis: qͥ capitis oculoꝵq duro ac diutino uerabat᷑ in cõmo¬
do. Nuic una noctiũ diuinitꝰ ꝑuisũ intimatũ ẽ. ut ex aqͣ
qua sẽs dĩ pontifea pꝰmissarũ celebrationẽ manꝰ de more

Expanded text:
260 apud se premebatur deorsum. Tres namque ex eis qui male habebant, ob meritorum ejus testimonium coelica visio direxit ad illum, tanquam ad salutis medicum. Primus illorum, coenobii jam memorati, quod idem sanctus construxerat, abbas nomine Volbertus exstitit, vir venerabilis, qui capitis oculorumque duro ac diutino vexabatur incommodo. Huic una noctium divinitus per visum intimatum est ut ex aqua qua sanctus Dei pontifex post missarum celebrationem manus de m
Abbreviated transcription (Latin):
Et descendi inqͥt indomũ figuli. ⁊ ecce ipse faciebat opꝰ suꝑ
rotã. Et dissipatũ ẽ uas: qͦd ipse faciebat eluto manibꝰ suis.
Et conũsis fecit illud uas alterũ. sic̃placuerat in ocłis eiꝰ ut
sitũ ñ admittit: hoc breuit᷑ studio intendente. qͣtinꝰ hoc
loco ad memoriã reuocaret᷑ in om̃i ordine ⁊ suꝑbos ꝓsua
duritia cadere ueldissipari. ihuimiles: ꝓsua mansuetu¬
dine ad penitentiã conu̾sos restaurari.

Expanded text:
--Et descendi, inquit, in domum figuli, et ecce faciebat opus super --Et descendi, inquit, in domum figuli, et ecce faciebat opus super rotam. Et dissipatum est vas, quod ipse faciebat e luto manibus suis. Et conversus, fecit illud vas alterum, sicut, placuerat in oculis ejus ut situm non admittit, hoc breviter studio intendente, quatenus hoc loco ad memoriam revocaretur, in omni ordine et superbos pro sua duritia cadere vel dissipari, et humiles pro sua mansuetudine ad poenitentiam conversos, restaurari.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã acturi confugiunt᷑. tta instatũ iusticiȩ re¬
surgunt. Nimirũ ⁊ illoꝵ ruinã in iã dicta ruina lapiđu.
nstoꝵ resurrectionẽ ñ absurdu intelligi instructura ite-¬
rata qͦ ꝓtinꝰ in meliꝰ consurreait. Nã uirdi grauit᷑ qͥde
tulit id qͦd accidit: sed cito resuptis uiribꝰ scĩ desiderii.
totũ ipsũ spatiũ edificandi monasterii in altitudine̾
mali naualis effodiens. rursis fundamta iecit: otiꝰq
cõsũmatũ.u. Noiĩ mai. monasteriũ dedicauit. Porro
lgͥ du eiꝰmodi rẽ gestã legis aut recolis. qͥcũq m̃te studio¬
sa exempla spu̾aliũ. de quorũlibet corporaliũ similitudi¬
ne scrutari delectaris. ñ curansquali siue quã humili ex
re tuȩ capias instrum̃ta salutis. dũ mͦ possis utilit᷑ edi-¬
ficari: oportune simul ⁊ illud ad memoriã redit. qͦd
manifeste diuina cũ auctoritate scriptũ ẽ. ubi dns ad ꝓpħam
dicit. Surge ⁊ descende indomũ figuli: iibi audies u̾ba mea.¬

Expanded text:
enitentiam acturi, confugiunt, atque ita in statum justitiae resurgunt? Nimirum et illorum ruinam in jam dicta ruina lapidum, et istorum resurrectionem non absurdum est intelligi in structura iterata, quae protinus in melius consurrexit. Nam vir Dei graviter quidem tulit ita quod accidit, sed cito resumptis viribus sancti desiderii, totum ipsum spatium aedificandi monasterii in altitudinem mali navalis effodiens, rursus fundamenta jecit, ociusque consummatum, quinto Nonas Maii monasterium dedicavit. Porro Igitur dum ejusmodi rem gestam legis aut recolis, quicunque mente studiosa exempla spiritualium de quorumlibet corporalium similitudine scrutari delectaris, non curans quali fine, quam humili ex re tuae capias instrumenta salutis, dummodo possis utiliter aedificari, opportune simul et illud ad memoriam redit, quod manifeste divina cum auctoritate scriptum est, ubi Dominus ad Prophetam dicit: Surge, et descende in domum figuli, et ibi audies verba mea.
Abbreviated transcription (Latin):
hic sẽs di sermonẽ demore faciebat ad ppłm. frat aut̃ dies
ille. que xp̃ianitas appellat diẽ palmarũ. qͦ uidelicet die
rea celoꝵ scãm ingͦssꝰ ẽ ciuitatẽ ierosolima sedens suꝓpulłi
asinȩ: nimirũ obcontẽptũ regũt̾rȩ de qͣlibꝰ psalmista dicit.¬

Expanded text:
hic sanctus Dei, sermonem de more faciebat ad populum. Erat autem dies hic sanctus Dei, sermonem de more faciebat ad populum. Erat autem dies ille, quem Christianitas appellat diem Palmarum, quo videlicet die Rex coelorum sanctam ingressus est civitatem Hierosolymam, sedens super pullum asinae , nimirum ob contemptum su
Abbreviated transcription (Latin):
pete qͦd uisantequã tollarate : ꝓtinꝰ petens oro inqͥt. ut
fiat sp̃s tuus duplea in me. Uidebat nãq miserabiłe isrlł.
seq̃ntẽ fornicationes impiissimȩ iazabel. claudicare
tũ. Pinde rem difficiłe qͥde postulauit. attam̃ qͥa nͨ suã
sed dĩ głam ⁊ cõmunẽ querebat ppłi salutẽ. factũ ẽ qͦd
petiuit: ⁊iduplex sp̃c helyȩ suꝑ eũ requieint. Dupłunãq
donũ sp̃s in oꝑatione uirtutũ ille accepit. Nã si scripturã con¬
sulas ⁊ diligent̃ cõputes. helyas qͥd& octo. helyseus autẽ circit᷑
tatẽ uł ꝓpt edificationẽ infideliũ fusis add̾m p̃cibꝰ uirtutes
oꝑati st. ⁊ hic atq ceteri iure honorandi st̃. qͥcũq ꝓpt᷑ humi¬
litatis custodiã qͦdamͦ fugere studuert̃ datã sͥ celitꝰ ⁊ ultro
pseq̃ntẽ eande uirtutũ gram. Sed iã earũde uirtutũ scĩ
huiꝰ narrationẽ ingrediam᷑. Pie solłepni:

Expanded text:
Pete quod vis, antequam tollar a te , protinus petens: Oro, inquit, ut Pete quod vis, antequam tollar a te , protinus petens: Oro, inquit, ut fiat spiritus tuus duplex in me . Videbat namque miserabilem Israel, sequentem fornicationes impiissimae Jezabel, claudicare tum. Proinde rem difficilem quidem postulavit, attamen quia non suam, sed Dei gloriam et communem quaerebat populi salutem, factum est quod petivit, et duplex spiritus Eliae super eum requievit. Duplum namque donum spiritus in operatione virtutum ille accepit. Nam si Scripturam consulas, et diligenter computes, Elias quidem octo, Eliseus autem circiter tatem vel propter aedificationem infidelium, fusis ad Deum precibus, virtutes operati sunt, et hic atque caeteri jure honorandi sunt, quicunque propter humilitatis custodiam quodammodo fugere studuerunt datam sibi coelitus, et ultro prosequentem, eamdem virtutum gratiam. Sed jam earumdem virtutum sancti hujus narr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euidens indiciũ ẽ. qͦd cũ gr̃am hanc haberet ut iã dic̾tũ
est. nũqu̾a tam̃ p̾cẽ ad dñm fudisse reꝑit᷑ ꝓcuiꝰlibet oꝑa¬
tione uirtutis. s nichilominꝰ ꝑ euͦ n nulla factast᷑ miracu¬
la eiꝰmodi. nnũ quã inuito. ñnũꝗͣ. ⁊ nesciente ipso. sicut
sequens sermo declarabit. Ueru̾tam᷑ in hac collaudatio
t᷑. Om̃a nãq tẽpꝰ habent dicit ecclesiastes. Deniq sic̃ de
generibꝰ linguarũ qͦ ab eodẽ sp̃ũ dant᷑ dicit apłs. qͥa lin¬
guȩ in signũ st̃ ñ fidelibꝰ sed infidelibꝰ ita ⁊ de oꝑatione
uirtutũ recte dicas. qͥa uirtutes ad testimoniũ st̃ ñ fide¬
libꝰ s infidelibꝰ. ⁊ ibi sũmoꝑe scĩs optandȩ st̃. uibi igno¬
rantiã ueri di habens ad fidẽ erudit᷑ ppłs. Unde scm̃
helyseũ laudabilit᷑ egisse animadũtimꝰ. qͥ dicente sͥ helẏa.

Expanded text:
et evidens indicium est, quod cum gratiam hanc haberet, ut jam dictum et evidens indicium est, quod cum gratiam hanc haberet, ut jam dictum est, nunquam tamen precem ad Dominum fudisse reperitur pro cujuslibet operatione virtutis, sed nihilominus per eum nonnulla facta sunt miracula ejusmodi, nonnunquam invito, nonnunquam et nesciente ipso, sicut sequens sermo declarabit. Verumtamen in hac laudationtur. Omnia namque tempus habent, dicit Ecclesiastes . Denique sicut de generibus linguarum, quae ab eodem spiritu dantur, dicit Apostolus: Quia linguae in signum sunt, non fidstimonium sunt, non fidelibus, sed infidelibus, et ibi summopere sanctis optandae sunt ubi ignorantiam veri Dei habens, ad fidem eruditur populus. Unde sanctum Eliseum laudabiliter egisse animadvertimus, qui dicente sibi Elia:
Abbreviated transcription (Latin):
agere xp̃i. Hinmirũ ñ humana p̃sũptione ad dispensa¬
tionẽ domꝰ dĩ st̃ intrudendi. s electione di uocandi: ut
iudelicet ille constituat᷑ quẽ d̾s elegerit. quẽ ut pẽẽ me
reat᷑ d̾s uelut oꝑariũ suũ dignũ sp̃u scõ demonstrare
dignatꝰ sit. Rec̾te gͥ huiꝰ ueritatis huiꝰ diuinȩ electionis.
meminisse nos facit resipsa quȩ pene similit᷑ accidit:
dũ nͣ qualecũq lignũ. ñ qͦd cũq uolebant hoĩes artifices
sed qͦd nutu diuino monstratũ ẽ ad eiꝰmodi oꝑis effectũ
ꝑduci potuit.
ꝑducipotuit. Pꝑandi uirtutes hic beatꝰ a
spũ scõ diuidente singłis ꝓut uult gr̃am habuit. s głam
semꝑfugit: qͥppe qͥ egͣgie custos humilitatis nolebat. immo
fugiebat iusticiã suã ab hõibꝰ uideri. Deniq taliũ maxime
oꝑũ luce. scõꝵ uita corã hõibꝰ inotescit. Huiꝰ rei clarũ satis

Expanded text:
agere Christi. Hi nimirum non humana praesumptione ad dispensaagere Christi. Hi nimirum non humana praesumptione ad dispensationem domus Dei sunt intrudendi, sed electione Dei vocandi, ut videlicet ille constituatur quem Deus elegerit, quem ut praeesse mereatur, Deus velut operarium suum dignum Spiritu sancto demonstrare dignatus sit. Recte ergo hujus veritatis, hujus divinae electionis meminisse nos facit res ipsa, quae pene similiter accidit, dum non qualecunque lignum, non quodcunque volebant homines artifices, sed quod nutu divino monstratum est, ad ejusmodi operis effectum perduci potuit.s hic beatus a Spiritu sancto, dividente singulis prout vult , gratiam habuit, sed gloriam semper fugit; quippe qui egregie custos humilitatis, nolebat, imo fugiebat, justitiam suam ab hominibus videri. Denique talium maxime operum luce, sanctorum vita coram hominibus innotescit. Hujus rei clarum satis