comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edicina diuidit᷑ in duas partes. occasiões. ⁊oꝑatioes. Occasio̾es. uii. sũt.
aer. motus ⁊ quies. ĩanitio ⁊ repletio. cib ⁊ potus. sonnꝰ ⁊ iugilie. et
fuerit᷑. si intẽꝑata fuerit᷑: infirmitatẽ. accidñtia aĩe io̾ dñr occasio sanita
mor. aut lenit᷑: ut angustu. ⁊ sunt que ꝯmouet᷑ naturalẽ uirtutem
intꝰ ⁊ extra. ut ÷ tͥsticia. Oĩs autͣ oꝑatio medicine aut intus sit aut extͣ.
Intus ut ea que ore uł narib aurib suit ano intͦmittunt᷑. ut potiones.
do. uł attͣhendo sumunt᷑. foris ut epitimata. cataplasmata. emplastra
cirurgia que duplex ÷ in carne. ut incid̾e. suere. urere. In osse ut solidare.
annuo. qͣ suꝑiꝰ uenatiõi attͥbui qr scd̃m diu̾sos respectꝰ hoc factũ ÷. Uinum
nãq in botro agͥ culture ÷ in peno cellarii in gustu medici. Similit᷑ ei¬
boꝵ apparatus. ad pistrinũ macellũ coquinã ꝑtinet: uirtꝰ saporis. ad medicinã

Expanded text:
edicina dividitur in duas partes, occasiones et operationes. Occasiones sex sunt: aer, motus et quies, inanitio et repletio; cibus et potus; somnus et vigiliae, et fuerint, si intemperata infirmitatem. Accidentia animae ideo dicuntur occasio sanitatmor, aut leniter ut angustia. Et sunt quae commovent naturalem virtutem intus et extra, ut est tristitia. Omnis operatio medicinae, aut intus fit, aut extra. Intus ut ea quae ore, naribus, auribus sive ano intromittuntur, ut potiones, do, vel attrahendo sumuntur. Foris ut epidimata, cataplasmata, emplastra. Chirurgia, quae duplex est in carne, ut incidere, suere, urere. In osse, ut solidare, nationi attribui, quia secundum diversos respectus hoc factum est. Vinum quoque in botro agriculturae est; in penu, cellarii; in gustu, medici. Similiter ciborum apparatus ad pistrinum, macellum, coquinam pertinet; virtus saporis ad medicinam.
Abbreviated transcription (Latin):
pars diuiisiua philosophie. Est tn ꝓrsus o̾is scientia suit disciplina. suie qͥ¬
ub cognitio pars philosophie uł diuisa uł integralis. Disciplina ÷ scientu
niendi uł iudicandi non ꝯuenit. qr neutra ꝑ se absoluta ÷ n io disciplina
dici ñ possut᷑. s partes discipline .i. dissertiue. Rursũ querit᷑ si inuentio
⁊ iuditiũ heede᷑ sint partes dialetice irethorice. ꝙ in ꝯuenies iuidetur ut
duo oppo̾i̾ta gn̾a eisdem ꝓrsus ꝯstituant᷑ partib. Dicigͦ potͣ has duas uoces
tionẽ ⁊ uiditũ ꝓpͥe partes ẽe dissertiue. ⁊ sub his uocib muocari. In inferio¬
rib tm huiꝰ gn̾is. qͥb dam ꝓpͥetatib a se inuicẽ differut᷑. q̃ tm differre ꝑ¬

Expanded text:
ae divisiva. Est tamen prorsus omnis scientia, sive disciplina, sive quaelibet cognitio pars philosophiae, vel divisiva, vel integralis; disciplina autem est niendi vel judicandi non convenit; quia neutra per se absoluta est, et ideo disciplina diciidetur, ut duo opposita genera eisdem prorsus constituantur partibus. Dici ergo potest has duas voces tionem et judicium proprie partes esse dissertivae et sub his vocibus univocari. In inferioribus tamen hujus generis quibusdam proprietatibus se differre, quae tamen differe
Abbreviated transcription (Latin):
atio disserendi integͦles ht̃ partes. inuentione᷑ ⁊ nuditiũ. diuisiuas
Nuͦ demons łracionẽ ꝓbabilem. sophisticã. Ie mons łracio ÷ ĩ necessa¬
riis argu̾m̃tis. ⁊ ꝑtin⁊ ad philosophos. ꝓbabilis ꝑtinet ad dialeticos. ⁊ ad re¬
thoricos. Sophista ad sophistas. ⁊ caullatores. ꝓbabił diuidit᷑ in dialeti¬
Quia i. ipsum genus .i. dissertiuã integralit᷑ ꝯstituut᷑. necee̾ ÷ ut ĩ ꝯpositiõe
om̃iũ sperũ eius simił inueniatur. Inuentio ÷ qͣ doc inuenire argumta.
n ꝯstitue̾ argum̃tacio̾es. Scientia uidicandi de utͦq iudicare docet.
Queri pot᷑ si inuentio ⁊ iuditiũ sub philosophia ꝯtineant᷑. Uidentur .i.
neq sub theorica. neq sub p̾ctica. neq sub mechanica. neq sub logie
de qua mag̃ uidet᷑ ꝯtineri. Sub logica ñ ꝯtinent᷑ qr neq ꝑ gͥmaticã.

Expanded text:
atio disserendi integrales partes habet, inventionem et judicium; divisivas vero, demonstrationem, probabilem, sophisticam. Demonstratio est in necessariis argumentis, et pertinet ad philosophos. Probabilis pertinet ad dialecticos et ad rhetores. Sophistica ad sophistas et cavillatores. Probabilis dividitur in dialectistituunt, necesse est ut in compositione omnium specierum ejus simul inveniatur. Inventio est quae docet invenire argumenta et constituere argumentationes. Scientia judicandi, quae de utroque judicare docet. Quaeri potest, utrum inventio et judicium sub philosophia contineantur. Videtur enim neque sub theorica, neque, sub practica, neque sub mechanica, neque sub logica de qua magis videretur contineri. Sub logica non continetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
alie false. alit dnͣt᷑ succidia. lardũ qͦ siue texea. ꝑna. uł petasunculis. arun-¬
gia. aruina. adeps. Pulmenti iteͣ multa sut᷑ g̾n̾a. Lucane. forenũ. minutal.
afrotũ. mortifia. galatice. ⁊ cet̾a qͥcũq pͥnceps cocoꝵ excogitare potuit.
Mulsa ht lac. colostrũ. babdutã. butirũ. caseũ. serũ. olerum. ⁊ fructuũ no̾ia
enumẽt qui potͣ. Sapores alii calidi. alii frigidi. alii amari. alii dulces. alii suc¬

Expanded text:
aliae salsae. Aliae dicuntur succidia: Lardum quoque sive taxea; perna vel petasunculus; axunaliae salsae. Aliae dicuntur succidia: Lardum quoque sive taxea; perna vel petasunculus; axungia, arvina, sepum, adeps. Pulmenti item sunt genera, lucanicae farcimen, minutal, afrotum, mortisia, galantiae, et caetera quaecunque princeps cocorum excogitare potuit. Mulsa habent lac, colostrum, babdutam, bu t yrum, caseum, serum. Olerum et fructuum nomina annumerare quis potest? Saporum alii calidi sunt; alii frigidi, alii amari, alii dulces, alii sic
Abbreviated transcription (Latin):
netrat. litora miusa addit. deserta orrida lustrat. ⁊ cum barbaris natio¬
nib ⁊ lingius ĩcognitis. ꝯmertia humanitatis ex̾cet. huiꝰ studiũ gentes ꝯ¬
ciliat. bella sedat᷑. pace̾ firmat. ⁊ pͥuata bona ad ꝯmunẽ usum o̾ũ ĩmutat.¬
¶enatio diuidr̃ in fermã. aucupiũ. ⁊ piscaturã. ferma multismodis exer
cet᷑. retib. pedicis. laqueis. p̃cipitiss. arcu. iaculis. cuspide. indagie: pen
ciplinã ꝑtini om̃iũ ciboꝵ sapoꝵ n potiiũ apparatus. nom̃ tn accepit ab una par¬
te sua. qr antiquitꝰ pl uenatiõe uesci solebat᷑. sic̃ adhuc in quib dã regioni-¬
b ubi rarissimus usus panis ⁊ sarnẽ: ꝓcibo. ⁊ mulsũ uł aquã ꝑ potu habent.
Cibus in duo diuidit᷑ in panẽ ⁊ obsoniũ. Panis dictus ÷ uł quasi ponis. qr om̃ib
adiunct ũ pani. ꝙ nos cibariũ dic̾e possumꝰ. huiꝰ multa sut̃ gn̾a. Carnes. pul¬
menta. mulsa. olera. fructꝰ. Carnes. alie asse. alie frixe. alie elixe: alie crude.

Expanded text:
netrat, littora invisa adit; deserta horrida lustrat, et cum barbaris nationibus et linguis incognitis commercia humanitatis exercet. Hujus studium gentes conciliat, bella sedat, pacem firmat, et privata bona ad communem usum omnium immutat.Venatio dividitur in ferinam, aucupium, et piscaturam. Ferina multis modis exercetur. Retibus, pedicis, laqueis, praecipitiis, arcu, jaculis, cuspide, indagine, penciplinam pertinet omnium ciborum, saporum et potuum apparatus. Nomen tamen accepit ab una parte sui, quia antiquitus plus venaticis vesci solebant, sicut adhuc in quibusdam regionibus ubi rarissimus panis est, carnem pro cibo, et mulsum vel aquam pro potu habent. Cibus in duo dividitur: in panem et obsonium. Panis dictus est, vel quasi ponis, quia omnibus adjunctum pani, quod nos cibarium dicere possumus. Hujus multa sunt genera. Carnes, pulmenta, mulsa, olera, fructus. Carnium, aliae sunt assae, aliae frixae, aliae elixae, aliae crudae,
Abbreviated transcription (Latin):
Gramatica diuidit᷑ ĩ nom̃. ⁊ u̾bũ. ⁊ participiũ. ꝓ nom̃. adu̾biũ. ꝓpositione̾. con¬
iunctionẽ int̾iectionẽ. Uocẽ articłatã. litt̾am. sillabam. pedes. accentus. poi̾¬
turas. notas. ortogͦphiã. anologiã ethimologiam. glosas. differentias. barba¬
rismũ. soloerismũ. uitia. methaplasmata. scemata. tropos. ꝓsas. metra. fabu.¬
ĩues łigare ꝓposui. ut tantũmͦ ꝙdã pͥncipiũ doctne lectori ꝯderentur.
Qͥ aut᷑ ẜ scĩre desid̾at. legat donatũ. seruiũ. pͥscianũ de accentib ⁊ pͥsc̾.¬

Expanded text:
ticipium, pronomen, adverbium, praepositionem, conjunctionem et interjectionem; in vocem articulatam, litteram, syllabam, pedes, accentus, posituras, notas, orthographiam, analogiam, etymologiam, glossas, differentias, barbarismum, soloecismum, vitia, metaplasmas, schemata, tropos, prosas, metra, fabuinvestigare proposui, ut tantummodo quoddam principium doctrinae lectori conderetur. Qui autem scire desiderat, legat Donatum, Servium, P
Abbreviated transcription (Latin):
masse alicuiꝰ mat̾ia aliꝙ ut ita dicã instrumentũ efficiat. Ad hac ois mat̾ia
lapidũ. lignoꝵ. metallaꝵ. hartnaꝵ. argillarũ ꝑtinet. ħ duas ht sp̾es. arcbi¬
tectonicã. ⁊ fabrilem. Architectonica diuidit᷑ in cementariã. q̃ ad latonios.
⁊cementarios. ⁊ in carpentariam. que ad carpentarios ⁊ tignarios ꝑtinet.
aliosq huiꝰmodi itͥusq artifices. in dolabris. ⁊ securib. lima. ⁊ ascicuło. serra.
⁊ terebro. rũcinis. artauis. tinuella. examussi. polientes. dolantes. sculpentes.
limentes. scalpentes. ꝯpingentes. linientes. in qualib mat̾ia. luto. late. lapide.
ligno. osse sabulo. calce. gipso.⁊ si qua sut᷑ similia oꝑantiũ. fabrilis cliuidit᷑
ĩ malleatoriã que feriendo massam in formã extendit. ⁊ in exclusitoruͣ qͣ flla¬
dendo massã in formã redigit. Un exclusores dicti sut qui confusione massi
nouerut᷑ formã uasis expͥmere.

Expanded text:
materia lapidum, lignorum, metallorum, arenarum, argillarum pertinet. Haec duas habet species, architectonicam et fabrilem. Architectonica dividitur in coementariam, quae ad latomos et coementarios; et in carpentariam, quae ad carpentarios et tignarios pertinet, aliosque hujusmodi utriusque artifices, in dolabris et securibus, lima et asciculo, serra et terebra, runcinis, artavis, trulla, examussi, polientes, dolantes, sculpentes, limantes, scalpentes, compingentes, linientes, in qualibet materia, luto, latore, lapide, ligno, osse, sabulo, calce, gypso, et si qua sunt similia operantium. Fabrilis dividitur in malleatoriam, quae feriendo massam in formam redigit. Et in exclusoriam, quae fundendo massam in formam redigit. Unde exclusores dicti sunt, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere.
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ethica ⁊ moralis. Una rursũ pͥuata. economica. ⁊ dispensatiua. Eademꝙ
dicta ÷ dispensatiua. Polis g̃ce. lat̃ ciuitas dr̃. in politica dicła ÷ .i. ciuilis. Iuando
ethicã partẽ ꝯstituimꝰ. pꝰctica stͥcte accipienda ÷. ethica in morib uiniꝰcuiꝰq ꝑso-
ciat penitendũ. Priuata ÷ que familiaris offitiũ mediocri ꝯpone̾s dispo¬
sitio̾e distͥbuit. Publica ÷ que rei publice curã suscipiens cunctoꝵ salutis sue
ꝓuidentia sollertia ⁊ iusticie libra. ⁊ fortitud̾is stabilitate ⁊ teͣꝑantie pacien¬
tia medet᷑. Solitaria gͥ ꝯuenit singłarib pͥuata patͥb familias. Politica recto¬
rib urbiũ. pͣctica actualis dr̃. eo ꝙ res ꝓpositas oꝑatioib suis explet. Moralis d̾r.¬
ꝑ ꝙͣ mos uiuendi honestꝰ appetitur. ⁊ ĩstituta ad uirtutẽ tendentia p̾pa¬
rant᷑ Pispensatiua d̾r cũ domesticarũ rerũ sapient᷑ ordo disponit᷑. Ciuilis
dicitur. ꝑ quam tocius ciuitatis utilitas ammistratur.

Expanded text:
ria, ethica, moralis; eadem est privata, oeconomica, dispensativa; eadem est dicta est dispensativa. Πόλις Graece, Latine civitas dicitur, inde politica dicta est, id est civilis. Quando ethicam partem constituimus practicae, stricte accipienda est ethica in moribus uniuscujusque peciens poenitendum. Privata est, quae rei familiaris officium mediocri componens dispositione distribuit. Publica est, quae reipublicae curam suscipiens cunctorum saluti suae providentiae solertia, et justitiae libra, et fortitudinis stabilitate, et temperantiae patientia medetur. Solitaria igitur convenit singularibus, privata patribusfamilias, politica rectoribus urbium. Practica actualis dicitur, eo quod res propositas operationibus suis explicet. Moralis dquam mos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. Ciuilis dicitur, per quam totius ciuitatis amministratur
Abbreviated transcription (Latin):
in atentetradẽ fec̃ .i. hbellũ de doctrina quadruuis ⁊ ad similitũd auiem
mamane uite inuenit. Musice reꝑatorem dic̃ moyses fuisse tubal qur
fuit des tirpe chaim. Greci pithagorã. alii mercuriũ. q pͥmus tẽ ł cor¬
pnstuit boetius. heratos tenes quoq sagacissimꝰ fuit in geomet anuiant¬
bitũ aibis inuenit. Picut᷑ qͥdam ꝙ caim tilꝰ noe as t̾nomia ꝑmius erlient᷑¬

Expanded text:
atetrados fecit, id est librum De doctrina quadrivii, et V. ad similitudinem vitae humanae invenit. Musicae repertorem Moyses dicit fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Chain; Graeci Pythagoram, alii Mercurium, qui primus tetrachortranstulit Boetius; Heratostenes quoque sagacissimus in geometria, qui ambitum orbis reperit. Dicunt quod Cham filius Noe astronomia
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia qui nicħ intͣp̾tatũ relinque̾ noluerut᷑. S om̃ia sub certis regulis
⁊ pͣceptis stͥnge̾. Mechanica ÷ scientia ad qͦ. fabricã o̾i̾ũ rer̃ ꝯcurre̾ dicũt.
subula. girgillo. pectine. alibro. calamistro. chilindro. siue aliis qͥbꝰlibet
instrum̃tis ex quacũq lini uł lane mat̾ia ⁊ om̃i gn̾e pelliũ. erasoꝵ. uł pilos
potͣ. St᷑mina qͦ ex quib galeros. ⁊ sportulas texere sobent homine s. ħ om̃ia
studia ad lanificium pertinent.
belli. arma nauis .i. insł rum̾ta belli ⁊ naus. Ceterũ ppͥe arma sutͣ quib
tegimur. ut scutũ. torax galea. uł quib ꝑcutimꝰ. ut gladiꝰ bipennis. sarrissa.
Tela aut̃ sut̃ q̃ iaculari possut. ut hasta. sagitta. dicta ant᷑ ab armo .i. brachio.¬

Expanded text:
apparet diligentia, qui nihil intentatum linquere voluerunt; sed omnia sub certis regulis et praeceptis stringere. Mechanica est scientia ad quam fabricae omnium rerum concurrere debent.subula, girgillo, pectine, alibro, calamistro, chilindro, sive aliis quibuslibet instrumentis: ex quacunque lini vel lanae materia, et omni genere pellium erasarum vel pilos potest. Stramina quoque ex quibus galeros et sportellas texere solent homines: haec omnia studia ad lanificium pertinent. belli, arma navis, id est instrumenta belli et navis. Caeterum proprie arma sunt quibus tegimur, ut scutum, thorax, galea, vel quibus percutimus, ut gladius bipennis, sarissa. Tela autem sunt quibus jaculari possumus, ut hasta, sagitta. Dicta autem arma ab armo
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. Aliat᷑ uꝰ in solo cdõ i ñ in nat̾is rerũ cause ꝯustunt. ut illud quod
uirga arida floruit. ꝙ asina locuta fuit. ⁊ similia. ⁊ ħ dñr fieri ꝑ miraculũ. qr ꝯtͣ¬
de costa facta ÷ mulier. ñ erãmn costa causalit᷑ ut de ea fier&. mulier.s ĩ dĩ
potentiã qͥ non alligauit inus rer̾ potentiã suã. Au̾s̾ suꝑ genesim. Aliꝰ gͦ ÷
modus qͦ illa herba sic germinat. sic illa etas parit. illa uͦ non. hõ loquitur.
creatis atq cͥature sũt. Ut autͣ lignũ aridũ floreat. fructũ gignat. ut fe¬
mina in uuientute sterił. in senectute pariat. ut asina loquatur. ⁊ similia.
dedit ꝙͣ naturis quas c̾auit ut ex eis ⁊ ħ fieri possent. ñ ut haberet ĩ nat᷑ali
ñ inseruit. easq impl&. ñ illo oꝑe prudentie qͦ naturas sustinuit ut sint.
s illo qͦ eas amministt ut uoluerit. qͣs ut uoluit ꝯdidit. quoꝵ si unũ erat
ꝙ ita mulier facta ÷ de late̾ uiri dormientis. nͣ hu̾it ħ pͥma rerũ ꝯditio.

Expanded text:
rerum. Aliarum vero in solo Deo, et non in naturis rerum causae consistunt, ut illud quod virga arida floruit, quod asina locuta fuit, et similia; et haec dicuntur Augustinus, quod de costa facta est mulier. Non enim erat in costa causaliter ut de ea fieret mulier, sed in Dei potentia qui non alligavit naturis rerum potentiam suam. Augustinus super Genesim: Alius est ergo modus quo illa herba sic germinat; illa non sic germinat; sic illa aetas parit, et illa vero non; homo loquitur, creatis. atque creatae Ut autem lignum aridum floreat, et fructum gignat; ut femina in juventute sterilis in senectute pariat; ut asina loquatur, et similia, dedit quidem naturis quas creavit, ut ex eis et haec fieri possent, non ut haberent in naturali substituit 1070 ut sint, sed illo quo eas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit. Quorum unum erat, quod ita mulier facta est de latere viri dormientis. Inde habuit hoc prima rerum conditio,
Abbreviated transcription (Latin):
dr ꝙ ñ erat in eo ꝑmansurꝰ. uł ne beneficiũ dĩ inpu ear&. nature s gr̾e. Pa¬
radisus in parte orientali a sc̃is ẽẽ. fertur. Locus eminentissimꝰ. ut nec aque
diluuii illuc ꝑtinge̾ possetͣ. in qͦ erant ligna diu̾si gn̾is. Lignũ uite ap¬
pellatũ ÷ qr talis nature erat eiꝰ fructꝰ ut defend̾&. a mortis defectu. ⁊ o̾i̾s
infirmitatis moles ł ia aliud erat lignũ scientie. ꝙ nͣ a natura nom̃ hu̾it.¬
sed ex ꝓhibitioe̾ ħ in erat secuturũ. ut qͣ. cito comed̾e. de fructu eiꝰ scir&.
ꝑ exꝑientiã mali ꝙ distar&. int̾ bonũ ꝙ relinq̃rat. ⁊ malũ ꝙ inuenerat.
hu̾it naͣq priꝰ scientiã boni ⁊ mali. boni ꝑ screntiã. ⁊ exꝑientiã. mali per
ꝙ erat acdhue animale. . Egebat it alimonia ciboꝵ. mortale. ⁊ habebat
corpus. pot̾at is mor pot̾at ñ meri. pot̾at peccare ⁊ non pecate .s apleto mis fins

Expanded text:
d non erat in eo permansurus, vel ne beneficium Dei imputaret naturae, sed gratiae. Paradisus in parte orientali a sanctis refertur locus eminentissimus, ut nec aquae diluvii illuc pertingere possent, in quo erant ligna diversi generis: lignum vitapellatum est, quia talis naturae erat ejus fructus, ut defenderet a mortis defectu, et omnis infirmitatis molestia. Aliud erat lignum scientiae, quod non a natura nomsed ex prohibitione hoc inde consecutum erat; ut qui cito comederet de fructu ejus, sciret per experientiam mali quid distaret inter bonum quod reliquerat, et malum quod invenerat. Habuit namque prius scientiam boni et mali: boni per scientiam et experientiam mali per quod erat adhuc animale. Egebat enim alimonia ciborum. Mortale etiam habebat corpus. Poterat enim mori, poterat et non mori; poterat peccare, poterat non peccare; s
Abbreviated transcription (Latin):
namq sine alimonia uine. ad ꝙ dicimꝰ ꝙ ñ solũ peccaret. side ligno eicim¬
to comed̾ent. s ⁊ si ꝯcessis ñ uterent᷑ cum nat᷑alit᷑ appeteret. In ħ enim
facerent ꝯtra naturalẽ rõnem qͣ ad hoc data erat ut licitas utẽ nt. Item
oppoitur cur fames sit pena peccati. nisi peccassent. fam̃ non patent iape
titũ tn comedendi haberent: quo habito ut fam̃ pͣuenire ⁊ꝯcessis
uterentur. ⁊ ille appetitus nat᷑alis ÷ ⁊ mod̾atus. fames uͦ i modatus
appetitus ecdendi÷. Ie hoc statu qutͣ os tendiniꝰ erat tͦnsferendus h̾o cu oi
płebe sua sinr mortis dolore ad illud sũmũ bonũ ꝙ in cęlis ei p̾ꝑatum fuerat.
spiratũ : que eͥent nature sue necessarua.⁊ que obnoxia ad illud ꝙ ꝓposueat
ꝓmerendũ. p̃ceptũ obedientie dedit dicens. de ligno scientie.b.im. ne comede¬

Expanded text:
itaque sine alimonia vivere. Ad quod dicimus quod non solum peccarent si de ligno vetiitaque sine alimonia vivere. Ad quod dicimus quod non solum peccarent si de ligno vetito comederent, sed etiam si concessis non uterentur cum naturaliter appeterent. In hoc enim facerent contra naturae rationem, quae ad hoc data erat ut licitis uterentur. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, nisi peccassent famem non paterentur; assent, appetitum comedendi haberent, quo habito, ut famem praevenirent concessis uterentur. Et ille appetitus naturalis est et moderatus; fames vero immoderatus appetitus edendi est. De hoc statu quem ostendimus erat transferendus homo cum omni prole sua sine mortis dolore ad illud summum bonum quod in coelis eis paratum erat. spiratum est quae essent naturae suae necessaria, et quae noxia. Ad illud quod proposuerat promerendum, praeceptum obedientiae dedit, dicens: « De ligno scientiae boni et mali ne comed
Abbreviated transcription (Latin):
di s et in pacdiso totus ĩmacłatuis. ꝯceptus sure libidure partus sure do¬
lore. qͥles u si ñ peccassent nascent᷑ eoꝵ filii. Utrũ mox tambulare. i loqͥ et
cito nati eent s p̾dicta possent: sic dicens. Moui si pͥmi homin: sn ptins¬
sent. utrũ talis filios eẽnt habituri qui nec lingua nec manib utentur
un ieuis filios potat om̃ipotentia catoris mox editos grandes fa c̾e srat
hec omis tã potat c̃te qr multis aialib p̃stitit quoꝵ pulli qͥams sił upar¬
uili. tn mox ut nascunt᷑. currut᷑ ⁊ matrẽ secuntur era homeni patt
nec ad incessum pecdes idonei. nec manus saltẽ ad scalpenlũ habibinfir
nicta se iacentes manis mag̃ possut esurientes flere qͥ sugge . isir¬
paruulis etas ad illa facienda ⁊ similia. ñ ꝙ ex uitio tẽ ñ possente iat es
ditioe nature sic̃ a cybo ñ penitus absłme̾ pot̾ant. nec tm ubrcderat. ex
uitio. s ix natura ꝯditiõis. Hoc pot᷑ sic exponi: si non peccarent huiquã¬

Expanded text:
esset in paradiso torus immaculatus, conceptus sine libidine, partus sine dolore. Quales vero, si non peccassent, nascerentur eorum filii; utrum mox et ambulare, et loqui, et cito nati essent, haec praedicta possent, sic dicens: Movet si primi homines non peccassent, utrum tales filios habituri essent, qui nec lingua, nec manibus uterentur. fecit Deus. Unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox editos grandes facere; sed ut hoc omittam, poterat certe, quia multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen, mox ut nascuntur, currunt, et matres sequuntur: contra homini nato nec ad incessum pedes sunt idonei, nec manus saltem ad carpendum habiles, et juxta se jacentibus mammis, magis possunt esurientes flere, quam suraetas in parvulis ad illa facienda et similia. Non quod ex vitio tunc non possent, sed ex conditione naturae, sicut a cibo non penitus abstinere pon peccarent: igitu
Abbreviated transcription (Latin):
b̃i arbitͥi non ÷. Non igitur erat libi arbitrii. ut tc̃ essent boni. ꝙ erãt
ex catione. uł mali ꝙ non erant. s in posterum tm. Sicuti aliquis
sedens in potestate ht ut stet. s ñ tunc. non enim potest ut tunc
essent qr sine iitio erant. ⁊ cũ essent sine uitio ñ erant miseri. cũ
pena non pͣced̾at culpam: nec tn brati qi non sunt c̾ati in btatitud̾is
s ad bratitudine̾. Si tñ aliqua auctoritas dicat eos in ipsa c̾atiõe iustoᷤ
uł beatos fuisse. beatitudinẽ uł iusticiam uocat illum statu̾ sine
miseria. ⁊ sine uitio. Oppo̾i̾tur a quibdam hoc modo. si in pͥncipio catio¬
nis non huerunt uirtutẽ ⁊ beatitudine̾. tc̃ fec̾ eos ds̃ imꝑfectos. s non
namq ꝑfectum trib modis: scd̾m tepus. ẜ naturã. ⁊ uniu̾salit̾ ꝑfectũ

Expanded text:
beri arbitrii non est. Non igitur erat liberi arbitrii, ut tunc essent boni, quod erat beri arbitrii non est. Non igitur erat liberi arbitrii, ut tunc essent boni, quod erat ex creatione, vel mali, quod non erat; sed inposterum tantum, sicut aliquis sedens in potestate habet ut stet, sed non tunc; non enim potest ut tunc essent, quia sine vitio erant; et cum essent sine vitio, non erant miseri, cum poena non praecedat culpam. Nec tamen beati, quia non sunt creati in beatitudine, sed ad beatitudinem. Si tamem aliqua auctoritas dicat eos in ipsa creatione justos vel beatos fuisse, beatitudinem, vel justitiam vocat statum illum sine miseria, et sine vitio. Opponitur a quibusdam hoc modo. Si in principio creationis suae non habuerunt virtutes, vel beatitudinem, tunc fecit eos Deus imperfectos. Sed non namque perfectum tribus modis: secundum tempus, secundum n
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ accepisse putauit. hoc modo teptacio facta ÷ pͥmũ int̾rogatioe agg̃s¬
sus ⁊ ut ex responsiõe eiꝰ colligia: qualit᷑ eam de cetero alloqui debuiss et .
Cur non comeditis de ligno.s.b. ⁊.m: ad quẽ nulier. ne forte moriam. ⁊ c̃.
in qͦ u̾bo dedit locũ teptandi. cũ dixit ne forte. Uñ diabol max inqͥt co¬
medite. ⁊ eritis sicut dii sei.b.im. ⁊ ꝑtria diabolus teptauit. ꝑgulã c̃ dicit
appetitus edendi. Uana gła amor ꝓpͥe laudis. Auaritia in modatus amor
habendi. Cum tep̃tacio alia sit int̾ior. alia ext̾ior: tẽptacioe ext̾i̾ori hõ tẽp¬
tatus :. tep̾tacio ext̾ior foris fit signo uł u̾bo ut ille cui fit ad ꝯsensitm
peccati inclinetur. Tep̾tacio int̾ior÷ motus pͥue deleclatiõis ꝑ ꝙͣ animꝰ ad
pulsatus cecidit. tanto grauius puniendus quanto leuiori inpulsu fuerat
prostratus. De peccato primi hominis.

Expanded text:
odo tentatio facta est. Primum interrogatione aggressus est, ut ex responsione ejus colligeret qualiter eam de caetero alloqui debuisset. Cur non comeditis de ligno scientiae boni et mali? Ad quem mulier: Ne forte moriamur . In quo verbo dedit locum tentanti cum dixit: Ne forte. Unde diabolus mox inquit: Comedite et eritis sicut dii . Per tria tentavit: per gulam cum diappetitus edendi; vana gloria, amor propriae laudis; avaritia, immoderatus amor habendi. Cum tentatentatus. Tentatio exterior foris fit signo vel verbo, ut ille cui fit ad consensum peccati inclinetur. Tentatio interior est motus pravae delectationis per quam animus ad atione pulsatus cecidit, tanto gravius puniendus, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. CAP. VI. De peccato primi hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ ꝓcul dubio dr nichilo facta ÷ s abipso deo. Corpus uͦ de limo tͣre forma
mag̃ q̃rendo suꝑ genesin quã asserendo locutus fuit. s qͥcqͥd de aĩa primu
hominis dicatur de aliis iũ similiꝰ ÷ ut in corpore creentur: Si querat᷑
su menbroꝵ ĩ etate uirili. ut uirga de manu moysi ꝯtinuo uersa ÷
icut gͥ ingenesi misit ds̃ soporẽ in adam ⁊ tulit unã de costis

Expanded text:
est, procul dubio de nihilo facta est, sed ab ipso Deo. Corpus vero formavit de limo magis quaerendo super Genesim, quam asserendo, locutus fuit. Sed quidquid de anima primi hominis dicsu membrorum in aetate virili, ut virga de manu Moysi continuo converris. Sicut legitur in Genesi: Misit Deus soporem in Adam et tulit unam de costis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ iudicare. scientia nãq informat uiditiũ. sic ⁊ de aliis. ⁊ ita scd̾m excel¬
lentiã donoꝵ assignat᷑ excellentia ordinũ. ⁊ tn̾ sic̃ g̾g. ait. illa dona oĩb
sut ꝯmunia. Om̃s .n. ardent caritate. ⁊ scientia pleniꝰ sut. s ꝗͣto suꝑiores.
huiꝰ rei nõie censetur. qͣn inmune̾ pleniꝰ accepit. hic oritur qͣstio huiꝰ¬
modi. Si quisqͥs ordo plenius possidet illud donũ a qͦ no̾i̾atur. tcͣ che
m scientia p̾minet. Elnde. quidã sic exponut aucłoritatẽ illam: eius
rei nomine. qͥsq ordo censetur.qͦ. in mune̾ plenius accepit. pleniꝰ ñ ad om̃s
cepit. non plemus aliis angłis om̃ib s aliis donis. Hoc restat inqͥrere
si ordines isti a c̾atione eoꝵ fuerit. ꝙ ita fuisse ꝯstat. cũ auctoritas
dicat de singłis ordinb aliquos cecidisse. s ex alia parte non potͣ dici
ꝙ tc̃ caritate ard̾ent. non ergo uidet᷑ ꝙ tcͣ essent seraphim. Ad ꝙ pͥ

Expanded text:
re; scientia namque informat judicium. Sic et de aliis, et ita secundum excellentiam donorum assignatur excellentia ordinum. Tamen, sicut Gregorius ait, illa dona omnibus sunt communia; omnes enim ardentes charitate et scientia pleni sunt, sed quanto superiores,  rei nomine censetur, quam in munere plenius accepit. Hic oritur quaestio hujusmodi: Si quis ordo plenius possidet illud donum a quo nominatur, tunc chin scientia praeeminent. Unde quidam sic exponunt auctoritatem illam: Ejus rei nomine quisque censetur ordo, quam in munere plenius accepit, plenius enim ad omn munere plenius accepit, non plenius aliis angelis omnibus, sed aliis donis. Hic restat quaerere, si ordines isti a prima creatione fuerint: quod ita fuisse constat, cum auctoritas dicat de singulis ordinibus aliquos cecidisse; sed ex illa parte non potest dici quod tunc charitate arderent; non ergo videtur quod tunc essent seraphim. Ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
scł illã mat̾iam. iiͦiͬi. elementoꝵ adhuc ꝯfusam que dicła ÷ chaos. ⁊ hoc
tinxit. sic̃ ingenesi dr̾. pͥmo die facta ÷ lux. quidam expositores dicunt ꝙ
illa lux fuit ꝙdam splendidũ corpus quasi lucida nubes quedam. q̃ sicͣ sol mͦ¬
cͥcũferebat᷑ ortu ⁊ occasu suo diem faciens ⁊ noctẽ. Alii uͦ dicut᷑ ꝙ lux ista
Qͥdam tñ expositores uidentur uelle ꝙ ignee nate sit ꝙ aque suꝑ firmam̃¬
quales sint aque ille ñ ÷ nob̾ certũ. s ut dicut̃ expositores uł glacialiter
solidate sutͣ. aut uaporalit᷑ suspense ad similitudine̾ uaporis .s. fumi. ꝙ¬

Expanded text:
 illam materiam quatuor elementorum adhuc confusam, quae dicta est chaos: et hoc tinxit. Sicut in Genesi dicitur: Prima die facta est lux . Quidam expositores dicunt quod lux illa fuit quoddam splendidum corpus quasi lucida nubes quaedam, quae sicut sol circumferebatur ortu et occasu suo diem et noctem faciens. Alii dicunt, quod lux illa Quidam tamen expositores videntur velle, quod igneae naturae sit. Quod aquae super firmame benedicite Domino . Quales sint aquae illae nobis non est certum. Sed ut dicunt expositores, vel glacialiter solidatae sunt; aut vaporaliter suspensae ad similitudinem vaporis, id est fumi,
Abbreviated transcription (Latin):
rerꝰ qr ñ fuit in ea alicuiꝰ oꝑis distinctio facta. sic̃ in aliis sex. face̾ .it. septimã
diem non fuit fac̾e aliud genus rerͣ. qr iam pͣcesserat dies. ad ꝙ dici potest.
⁊ de reꝑatio̾e. In genesi dr. faciamus homine ad imaginẽ .i.s.n¬
ita aĩa in sua ratiõe dm̃ cognosce̾ potͣ. Un illud. Signatũ ÷ suꝑ nos .i.
imagine cognoscitur ds̃. homo itaq ꝑ rationt᷑ imago dĩ ÷. Un apłi¬

Expanded text:
rerum, quia non fuit in ea alicujus operis distinctio facta, sicut in aliis sex diebus. Facere enim septimam diem, non fuit facere aliud genus rerum, quia jam praecesserat dies. Ad quod potest dict de reparatione. In Genesi dicitur: « Faciamus hominem ad imaginem et sita anima in sui ratione Deum cognoscere potest. Unde illud: Signatum est super nos imagine cognoscitur Deus, homo itaque imago Dei est p
Abbreviated transcription (Latin):
stndeant. ille tn id÷ qui deputatus ÷ alicui ad custodiam eum spetraliꝰ.
ad bonũ ortat᷑. sic̃ legimꝰ de angło thobie: de angło petri. in acłib apło¬
rũ. Simiłr ⁊ niali angłi cũ desid̾ent malũ om̃ium. tnͥ mag̃ incitat eum
hins detminatũ. utrũ plurib unus sit datus ad custodiã. an singłi
singłis. S cũ electi tot sint. qͦt iboni angłi sunt. plures ꝯstat esse
iter bonos ⁊ malos hoi̾es. ꝙͣ boni angłi sint. Suomͦ gͥ singłi i bonrimili¬

Expanded text:
studeant; ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum potius studeant; ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum potius ad bonum hortatur, sicut legimus de angelo Tobiae, de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desiderent malum omnium, tamen magis incitat eum habemus determinatum utrum pluribus unus sit datus ad custodiam, an singuli singulis. Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt; plures constat esse inter bonos et malos homines quam boni angeli sunt. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
iam ut mundaret labia ꝓpħe. fuisse de ordine inferioꝵ s iđo appella¬
tn seraphim qr ueniebat incend̾e ⁊ꝯsum̾e delicta ꝓpħe. Itm̾ dic̃ apło.¬
om̃s sũt aminis ł torii spͣs in mmisteriũ missi. Unde uidr quib dam
supiori ordine. Si oppo̾itur qͥr gͦ ñ om̃s appellant᷑ angli s duo t̾m inferi¬
ores ordines. ꝙr sepuis ⁊ quasi ex offitio sibi iniuncto. hnt hoc illi duo or¬
ames. nec debet indignũ uidi. si ⁊ͣ suꝑiores mittunt᷑. cum ⁊ ille qͥ cator
⁊ om̃iu̾ ad ħ inferiora descend̾it. Unde iudetur ꝙ michael. gabriel. ra¬
phaes. de suꝑiori ordine. sit̾. nec sit̃ noĩa ordinum s sp̾uum. Michael qͥs
ut ads. gabriel fortitudo dĩ raphael medicina. Dic̃ scͥptura ꝙ angłi sũt
eputati ad cus todiã hõiũ. ut in eũgłio. angłi eoꝵ semꝑ.ii. t.p. gg. ⁊ dicit.¬
tandũ. Cuĩn. os bomi angłi desid̾ent bonũ nr̃m. ⁊ ꝯmunit᷑ saluti omͣiũ

Expanded text:
iam ut mundaret labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum; sed ideo appellatur seraphim, quia veniebat incendere et consumere delicta prophetae. Item dicit ApoOmnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi . Unde videtur quibusdam m fuerit de supremo ordine. Si opponitur. Quare ergo non omnes appellantur angeli; sed duo tantum inferiRespondetur: Quia saepius, et quasi ex officio injuncto hoc habent illi duo ordines; nec debet indignum videri si etiam superiores mittuntur, cum ille, qui Creator est omnium ad haec inferiora descenderit. Unde videtur quod Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine sint, nec sunt nomina ordinum, sed spirituum. Michael, quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei. Raphael, medicina Dei. Dicit Scriptura quod angeli sunt deputati ad custodiam hominum, ut in Evangelio: « Angeli eorum semper videntcitandum. Cum enim omnes boni angeli desiderent bonum nostrum et communiter saluti omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Non ÷ eis ꝯcessum habitare in celo que ⁊ clara patͥa. nec in t̾ra ne homines ni¬
mis infestarent. s in aere caliginoso qui ÷ eis quasi carcer. usq ad tempus
uiditii. Tunc i. detrudentur in barat᷑ inferni. scd̃m illud. Ite maledicti
iͣ .i.e.q.p.÷.d.⁊c̃. Et sicͣ sunt maioris scientie. uł minoris. ita hnt maioreᷤᷤ
uł iuniores. pͣlatioe̾s. qi quidã uni ꝓuntie. quidam uni homini. quidam

Expanded text:
Non est eis concessum habitare in coelo, quod est clara patria, nec in terra, ne homines nimis infestarent, sed « in aere caliginoso, qui est eis quasi carcer » usque ad tempus judicii. Tunc enim detrudentur in barathrum inferni, secundum illud: « Ite, maledictiis ejus . Et sicut majoris scientiae sunt vel minoris, ita habent majores vel minores praelationes; quia quidam uni provinciae, quidam uni homini, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
placuisset. nec ay̾s illud asserit. s dic̃. potuit simul fteri. It̾ au̾s. Iuia illd̾ u̾n¬
loqͣndi tẽporib ꝙ ds̃ faciendi tẽporib non diusit qui istis auctoritatib adhe¬
rent. illos sex dies appellant sex dis ł inctioe̾s que scd̾m eos facte sunt simuls
ordine dici oportuit. pͥma tn sententia multo ÷ ꝓbabilior. Septima die requi

Expanded text:
placuisset. Nec Aplacuisset. Nec Aura temporibus quod Deus faciendi temporibus non divisit. Qui istis auctoritatibus adhaerent, illos sex dies appellant, sex operum distinctiones, quae secundum Deum factae sunt simul, sed ordine dici oportuit. Prima tamen sententia multo probabilior est. Septima die « requi
Abbreviated transcription (Latin):
tinctio tpris que modo ÷ ꝑ solem ⁊ lunã ⁊ alias stellas. Iiunta die ꝓduxit
aqua pisces ⁊ uolatilia. uni illud. partĩ remitis gurgiti partĩ leuas ĩ aera.
Sexta die ꝓdux̾ t̾ra animalia du̾si gn̾is.⁊ in eadẽ die post oĩa facłus ÷
ho ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ dĩ ⁊ mito posł om̃ia factus ÷ homo qui oib p̃ft¬
rendus erat. Sic̃ ꝓcessimus uidetur ipsa series. ⁊ plures expositores uelle. ut
.s. anͥ omem diem illa informis mat̾ia facta fu̾it sicut diximꝰ simul cũ angłis.
posł modũ ꝑ sex dies ex illa mat̾ia gn̾a rerũ sut̃ distincta: quibdã t̾n uidr¬
ꝙ ñ ꝑ int̾ualla tẽporũ sunt facte ille distinctioes rerͣ s simul. S cũ moy¬
ses loq̃retur rudi ppło ⁊ carnalr oportebat eũ loqͥ de dõ sic̃ de aliqͦ homine qui
ab hõie simul ñ potuit dici. nec nos negamꝰ quin ds̃ potuiss illud fecisse si ei

Expanded text:
tinctio temporis; quae modo est per solem et lunam et stellas. Quinta die produxit aqua pisces et volatilia. Unde illud: Partim remittis gurgiti, parlim levas in aera. Sexta die produxit terra animalia diversi generis; et in eadem die post omnia factus est homo ad imaginem et similitudinerendus erat. Sicut processimus, videtur ista series et plures expositores velle ut scilicet ante omnem diem illa informis materia facta fuerit, sicut diximus, simul cum angelis; postmodum per sex dies ex illa materia genera rerum sint distincta. Quibusdam tamen vid per intervalla temporum factae sunt illae distinctiones rerum, sed simul. Sed cum Moyses loqueretur rudi populo et carnali, oportebat eum loqui de Deo sicut de homine aliquo qui ab homine simul non potuit dici. Nec nos negamus quin Deus illud potuisset fecisse si ei
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. Seraphĩ n. iut̃pretat᷑ ardens. Cherubĩ qr p̾aliis in scientia emi¬
nent. Cherubim nãq int̾pretat᷑ plenitudo scientie. Trhonꝰ int̾p̾tat᷑
sedes. throni uocantur ut ggͣ ait. qui tanta diuinitatis gr̾a replentur.
ut in eis sedeat ds̃. ⁊ ꝑ eos iuditia discernat. Hñationes. qui potesta¬
tẽ pͥncipatuĩ tͣnscendũt. pͥncipatus uocantur. qͥ sibi subiectis dũ que
sunt agenda disponut᷑. eis ad explenda diuina misteria pͥncipant᷑.

Expanded text:
charitate; seraphin enim interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia emicharitate; seraphin enim interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia eminent, cherubin namque interpretatur plenitudo scientiae. Thronus interpretatur sedes. Throni ergo vocantur, ut Gregorius ait, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos judicia sua decernat. Dominationes qui potestatem principatuum transcendunt. Principatus vocantur qui sibi subjectis dum quae sunt agenda disp
Abbreviated transcription (Latin):
su casus. s si suũ casum p̃sciuerut᷑. aut utare noluerũt. et ita stulti. ⁊ ma¬
ligni erant ante lapsum. aut uitare uolurrut᷑ s non potuerut᷑. ⁊ ita erat
miseri anteqͣ. cad̾ent. pͣp hec inꝯuenientia dic̃ auõ. suꝑ genesim eos sui casꝰ
osł supradicta uidendũ ÷ ꝙ scͥptura .uiiii. ordines angłoꝵ t̾e testatur
in plurib locis. ⁊ inueniuntur in istis ordinib tria tͣna ẽẽ. ⁊ in uno¬
qͣ .iii. ordines ut tͥaitatis similitudo in eis pͣ aliis c̾aturis insinuet᷑ ĩp̾ssa.
Sunt  tres inferiores. tres suꝑiores. tres medii. Suꝑiores: seraphim. che¬
rubĩ. throni. Medii: dominatio̾es. pͥncipatus. potestates. Inferiores: uͥtutes.
angłi. archangłi. Hic uidendũ ÷ qͥd appellennis ordine̾. ⁊ utrũ ab c̾atione
ipsa fu̾it illa lisł inctio ordinũ. Ordo angłoꝵ dr̾ multitudo celestiũ spin¬
tuũ qui int̾ se p̃ aliis in aliqͦ dono assimulant᷑. Ut seraphĩ qr p̾ aliis ardent

Expanded text:
sui casus. Sed, si suum lapsum praesciverunt, aut vitare noluerunt, et ita stulti et maligni erant ante lapsum, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri antequam caderent. Propter haec inconvenientia dicit Augustinus super Genesim eos sui casusPost supradicta videndum est, quod Scriptura novem ordines angelorum esse testatur in pluribus locis, et inveniuntur in ordinibus istis tria terna esse, et in unoquoque tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis prae aliis creaturis insinnetur impressa. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores, seraphim, cherubim, throni; medii, dominationes, principatus, potestates; inferiores, virtutes, archangeli, angeli. Hic videndum est quid appellemus ordinem, et utrum a creatione fuerit illa distinctio ordinum. Ordo angelorum dicitur multitudo coelestium spiritualium qui intra se prae aliis in aliquo dono assimilantur: ut seraphin qui prae aliis ardent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑante qͣ ñdum acceꝑant non possent ꝓfice. tn ꝑidlꝙ eis cbllaturelret
ꝑogr̃a creat᷑re. poterat᷑ non cad̾e. Nichꝰ enĩ in eis erat ꝙ ad h eos ꝯpellert¬
fuerũt mali ut quidam dic̾e uolunt ꝓ illa auctoritate. aberit io bonẽi¬
cature apostatasse. qr ut ait dñs ñ stetit. ⁊ ab initio .i. ab ip̃o pͥmordio ex
quo ipse cͥatus ÷ qui s̃ tara si stare uoluisset. qͥ auctoritas supdicto su¬
Nter eos qui ceciderũt unus fuit excellentior om̃ib aliis. inon solũ
allis qui cecid̾unt s ⁊̃ om̃ib eum fiusse excellentiorem uident arie¬
tu signaculũ similitud̾is. plenus screntia ⁊ ꝑfectiõe decoris in delicis
millo imago dĩ similiꝰ insinuat᷑ impͣssa. It̾ in ierechiele. Om̃is lapis p¬
rũ ꝯparatioe cunctis clarior fuit. Unus appellatus ÷ lucifer. qui non unꝰ
ordo s sps imus putandus ÷ qui ut dicit ysidorus postq. catus ẽ abiq
alio intͣuallo ꝓfunditatẽ sue scientie ꝑpendeus. in suu cͥatorẽ. suꝑbi¬

Expanded text:
 eis collatum erat ex gratia creatrice, poterant non cadere. Nihil enim in eis erat quod ad hoc eos compelleret. Etnim semper fuerunt mali, ut quidam dicere volunt pro illa auctoritate. Ab initio homicreaturae apostatasse, quia, ut ait Dominus, non stetit, et hoc ab initio ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset; quae auctoritas supra dicto Ante eos qui ceciderunt unus fuit excellentior omnibus aliis, et non solum his qui ceciderunt, sed et omnibus eum fuisse excellentiorem videntur aucTu signaculum similitudinis, plenus scientia, et perfectione decorus, in deliciis in illo imago Dei sublimius insinuatur expressa. Item in Ezechiele: « Omnis lapis prum comparatione cunctis clarior fuit, unde appellatus est Lucifer, qui non unus ordo, sed unus spiritus putandus est, qui ut dicit Isidorus, postquam creatus est absque ullo intervallo, profunditatem suae scientiae 1059 perpendens, in suum Creatorem superbi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ possut flecti. s ñ inde dr̃ lib̃m ut in loco suo ostendemus. s lib̾m idest
uoluntariũ ⁊ boni non necessitate cogente. s lib̾a uoluntate a malo absti¬
flecti uoluntatẽ suam. S qualit᷑ intelligendũ sit ex ipsis u̾bis ꝯsideri coni
sint obstinatitn uiuace̾ sensum non amiserut. qr ut dic̃ ysidorꝰ tͥpli¬
ci acumine scientit iuiget. subtilitate nature. exꝑrentia tẽporũ. re¬
uelatioe suꝑiorum potestatũ. Ays. sp̾̃itib malis quedam uera de tẽpo¬

Expanded text:
e non dicitur liberum arbitrium, ut in loco suo ostendemus, sed liberum, id est voluntarium; et boni non necessitate cogente, sed libera voluntate a malo abstim. Sed qualiter hoc intelligendum sit ex his verbis Isidori conjicere sint obstinati, tamen vivacem sensum non amiserunt, quia, ut dicit Isidorus, triplici acumine scientiae vigent, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti pꝰ ꝯfirmationẽ. ⁊ sc̾i pꝰ resurrectionẽ. Uniu̾salit᷑ ⁊ sũme ꝑfectũ
cui nicħ deest: ꝙ ÷ solus dĩ. Quales fuerunt angłi in cationem hoc
diximus. statim posł c̾ationem quidã sunt ꝯuersi ad creatorẽ. suũ
quasi in speculo reluce̾ ds̃ cepit. sapiã dei qua illi illuminati sunt.
au̾si excecati sunt nec reluxit in eis diuina sapi̾a. qr auulsi sunt a lu¬
mine. tãꝙͣ. speculũ a facie uidentis. Illis instantib ⁊ istis tuentib
discreuit ds̃ lum̃ a tenebris. luce̾ fec̃ ⁊ discreuit. qr ꝙ boni erant

Expanded text:
ionem. Universaliter, et summe perfectum, cui nihil deest quod est solius Dei. Quales fuerint angeli in creatione, hoc diximus. Statim vero post creationem, quidam sunt conversi ad Creatorem suum, quasi in speculo relucere 1057 coepit Dei sapientia, qua ipsi illuminati sunt. Aversi excaecati sunt, nec reluxit in eis divina sapientia, quia aversi sunt a lumine, tanquam speculum a facie videntis. Illis stantibus, et illis ruentibus discrevit Deus lucem a tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpleri debeat. Mali.n. angłi cũ de singłis ordinib cad̾ent. feceriunt
unũ ordine̾. qr in malitia similes. lic nonaprie dicatur in eis ordo.
⁊ ille do hominib restaurabitur. U̾n scͥptura dic̃ decimũ ordinem
ꝯpleri ex hõib. S cũ o̾o. dicat assumendos e̾e homines in ordines
dicuntur facturi. Et ꝗͣ. uis de hõib restauretur ꝙ lapsũ ÷ ĩ angłi¬

Expanded text:
i debeat; mali namque angeli cum de singulis ordinibus caderent, fecerunt unum ordinem, quia in malitia similes, licet improprie in eis dicatur ordo, et ille de hominibus restauratur. Unde Scriptura decimum ordineGregorius dicat assumendos esse homines in ordines dicuntur facturi; et quamvis de hominibus restauretur quod lapsum est in ang
Abbreviated transcription (Latin):
sol dici. ꝓficit iste in ep̃atu suo. ñ ꝙ ipse aliqͣnͣ sapientior fiat. s qr bñ ins¬
truit alios apid dm̃ ⁊ hoi̾es .i. ad honorem dĩ. ⁊ ad ꝓfectum hõiũ. Beda suꝑ
lucã. Recte r̾ plemis sapĩa non pp̃ int̾ualla tẽporũ ꝓficiendo in sapienti
am qua semꝑ plenis fuit ab hora ꝯceptio̾is. qmͣ in ip̃so ut apłs ait habita
om̃is plenitudo diumitatis corꝑalit᷑. Sol a quib dã queri utrũ aĩa xp̃i
sapientiã om̃iũ rerũ hu̾it uł ħat. dicut quidam ꝙ ñ hu̾it omtͣm scientia

Expanded text:
solet dici: Proficit iste in episcopatu suo, non quod ipse aliquando sapientior fiat, sed, quia bene instruit alios; apud Deum, id est ad honorem Dei et ad profectum hominum. Beda super Lucaa qua semper plenus fuit ab hora conceptionis: Quoniam in ipso, ut Apostolus ait, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Solet a quibusdam quaeri utrum anima Christi sapientiam omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
unio̾is. ꝙ ÷ int᷑ spm̃ ⁊ lm̃. Uidebatur enĩ creature ꝙ non possit uni¬
ri suo creatori. S cum sp̃s qui ÷ excellentior creatura. creature tã
infime sic̃ ÷ corpus in tanta dilectione uniatur. ut non possit coar¬
tari ad hoc ut uelit eam relinque̾: patet sp̃m creatũ eode᷑ modo.
gelo ⁊ in hoĩe disł incta sit rõnalis c̾aturã. pͥmũ de angelis agendum
uidetur: de quib ꝯsid̾andum ÷ quando creati fuerint. ubi facti fuerił.
quales ⁊̃ facti fuerint. Iuedã auctoritates uident᷑ uelle. ꝙ ante om̃em

Expanded text:
spiritum et Deum. Videbatur enim creaturae quod non posset uniri suo Creatori. Sed cum spiritus qui excellentior creatura est tam infimae creaturae sicut est corpus in tanta dilectione uniatur, ut non possit coarctari ad hoc ut velit eam relinquere; patet spiritum creatum eodem modo tam gelos et homines distincta sit rationalis creatura; primum de angelis agendum videtur. De quibus considerandum est quando creati fuerint; ubi facti fuerint; quales etiam facti fuerint. Quaedam auctoritates videntur velle, quod ante omnem
Abbreviated transcription (Latin):
natione᷑ xiꝰ.q.e. S ħ intellex̾ ieroniniꝰ. de generatiõe que scd̾m carneͣ que
aliqͥ m narrari pot᷑. Queri sol cũ genatio filii a patre. nec pͥnciptuᷤ h̾nit nec
tuis qr nec cepit nasci nec desiit: dicamꝰ ueriꝰ semꝑ natus. Non autͥ possimius

Expanded text:
narrabit? » Sed hoc intellexit Hieronymus de generatione quae est secundum carnem, quae narrabit? » Sed hoc intellexit Hieronymus de generatione quae est secundum carnem, quae aliquo modo enarrari potest. Quaeri solet, cum generatio Filii a Patre nec principium habeat, nec tius quia non coepit nasci nec desiit, dicamus verius semper natus. Non autem possumus
Abbreviated transcription (Latin):
filius ⁊ a patrt ꝑcedit. ut ipse os tendit: in ioh̾e dicens. Ego ex dõ ꝓcessi et
ueni. Et ita filiꝰ a patre ÷ ꝓcedendo ⁊ nascendõ. sps a patre nͥ nascendo s ꝓce¬
dendo. Ut̃q enĩ ꝓcedit a patre. s mostabili. ⁊ dissimilimͦ. Non ⁊̃ itaq spiritꝰ
sc̃s genit᷑ꝰ. qr cũ sit a patre ⁊ filio. sigenitꝰ ect. iam haba. duos ꝓatres .⁊ sic m
trinitate e̾et ꝯfusio. in qua ⁊ duo patres. ⁊ duo filii essent. Qͥa aut̃ sit sig.¬
ni qͥd sit ꝓced̾e. in hac uita sciri non pot᷑. Augͥ tu in libro .iͦ. de triuttate. de
hac genit᷑ura dic̃ Non aliud ÷ illi ẽe de patre .i. nasci de patre q̃ uid̾e patrem
aut auid ude patitẽ oꝑanteꝰ. ꝙͥ parit᷑ epari. S quis hoc intelligit : Ambse
de t̾nitite. ꝯmodo filiuis a patre sit genitus impossibile ÷ sere. mens dle¬
ors in sacs scͥpturis sepissime. ñ ꝓ inpossibili s: ꝓ difficili poitur. Ut ibi. Ge

Expanded text:
Filius etiam a Patre, ut ipse ostendit in Iohanne dicens: Ego ex Deo processi et veni, et ita Filius a Patre est procedendo, et nascendo Spiritus a Patre, non nascendo sed procedendo: uterque enim procedit a Patrsanctus genitus; quia cum sit a Patre et Filio, si genitus esset jam haberet duos patres, et sic in trinitate esset confusio in qua et duo patres et duo filii essent. Quid autem sit gigni, quid sit procedere, in hac vita sciri non potest. Augustinus in libro secundo De Trinitate de hac genitura dicit: Non est aliud illi esse de Patre, id aut aliud videre Patrem operantem, quam pariter operari; sed quis hoc intelligit? Ambrosius de Trinitate: Quomodo Filius a Patre sit genitus, impossibile est scire: mens dequi in sacris Scripturis saepissime non pro impossibili, sed pro difficili
Abbreviated transcription (Latin):
alibi. ñ ueni facẽ uoluntatẽ meã s eus qui misit me patris. d ut eo semꝑ
pͥualuit uoluntas rõnis. qua idẽ uolebat cũ pat᷑ Qđ due uoluatates
fuissent in xͦ. habemꝰ ab metpolitaria synodo in qua fuit macharius
archiepiscopus dampnatꝰ qui asserabat duas uolũtetes ĩ xͦ ñ fuifse.¬
manũ affectũ uoluit sał o̾ium. Un illud. In siti mea potauerut᷑ me aceto.
id ÷ cũ desid̾arẽ fidem illoꝵ. S cũ ipse dicat in ioħe nͨ ꝓ his rogo qui de
mundo sunt. ñ udetur ꝙ ip̃e umquã orauĩt nͥ ꝓ saluandis. Non.ii. uidrt᷑
ꝯueniens ꝙ eus or̃o non exaudita fu̾it.ł ꝙ ipse aliquid oraũit ꝙ pat̾ sciret¬

Expanded text:
Alibi: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me Patris . Sed in eo semper praevaluit voluntas rationis qua idem volebat cum Patre. Quod duae voluntates fuerunt in Christo, habemus a metropolitana synodo, in qua fuit Macharius archiepiscopus damnatus; qui asserebat in Christo non fuissemanum affectum voluerit salutem omnium. Unde illud: In siti mea potaverunt me aceto ; id est cum desiderarem fidem illorum. Sed cum ipse dicat in Joanne: Non pro his rogo qui de mundo sunt ; non videtur quod unquam oraverit nisi pro salvandis. Non enim videtur conveniens quod ejus oratio non
Abbreviated transcription (Latin):
ut bortus in libro de ꝯsolatio̾e ostendit. neutrum ÷ ꝯcedendum.
Si enim qr p̾sciuntur a deo iam essent. cum ⁊ mala pͣsciantur. uã
esset p̾scientia c̾ufa maloꝵ: ꝙ penitus car& ratione: Item si res qr fu

Expanded text:
ut Boetius in libro De cons. philos. ostendit, neutrum est concedendum. ut Boetius in libro De cons. philos. ostendit, neutrum est concedendum. Si enim quia praesciantur a Deo, ideo essent cum et mala praesciantur jam esset praescientia causa malorum, quod penitu