comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo d̃i donũ÷. munꝰ parentis. sacer¬
dotium castitatis. Uirgo matris ostia
ẽ: cuiꝰ cotidiano sacrifitio. uis diumna
placat᷑. Uirgo indiuiduũ pignꝰ pa-¬
rentum. q̃ ñ dote sollicitet ñ emigͣtio¬
ne destruat ñ offendat iniuria. Snepoteᷤ¬
aliqͥs hab̃e desidat. & aui nom̃ adqui¬
rere. Primũ suos tradit: dum querit
alienos. Deinde certis defraudari in-¬
cipit: dum sꝑat incertos. Confert
opes ꝓprias: & adhuc poscit᷑. Nisi do-¬
tem soluat: ex igit᷑. Si dui uiuat:
onerosus ẽ. Emere istud ẽ generum:
ñ ad quirere: qui parentib uendat
filiȩ aspectus. Idone tot mensibꝰ ges-¬
tatur utero. ut in alienam transeat
potestatẽ: Iao cõmendate uirginis
cura suscipit᷑: ut citiꝰ parentib aufe¬
rat᷑ Dicit aliquis. Ergo dissuades nup¬
tias: Ego uͦ suadeo: et eos dãpno qͥ
dissuadere consuerunt: ut pote qui
sare ac rebecce. & rachel. ceterarũq

Expanded text:
Virgo Dei donum est, munus parentis, sacerVirgo Dei donum est, munus parentis, sacerdotium castitatis. Virgo matris hostia est, cujus quotidiano sacrificio vis divina placatur. Virgo individuum pignus parentum, quae non dote sollicitet, non emigratione destituat, non offendat injuriisaliquis habere desiderat, et avi nomen acquirere. Primum suos tradit, dum quaerit alienos: deinde certis defraudari incipit, dum sperat incertos: confert opes proprias, et adhuc poscitur; nisi dotem solvat, exigitur: si diu vivat, onerosus est. Emere istud est generum, non acquirere, qui parentibus filiae vendat aspectus. Ideone tot mensibus gestatur utero, ut in alienum transeat potestatem? Ideo commendandae virginis cura suscipitur, ut citius parentibus auferatur? 34. Dicet aliquis: Ergo dissuades nuptias? Ego vero suadeo, et eos damno qui dissuadere consuerunt; ut pote qui Sarae ac Rebeccae et Rachel, caeterarumque
Abbreviated transcription (Latin):
habet. fecunda successorib: sterilis
partu: uirgo ẽ castitate: mat̃ ÷ ꝓle.
Parturit itaq nos uirgo: ñ uiro ple¬
na s sp̃u. Parit nos uirgo: ñ cum do¬
lore menbroꝵ. s cum gaudiis angłoꝵ
Nutrit nos uirgo. ñ corꝑis lacte.s
apłi: quo infirmam adhuc crescentis
populi lactauit etatẽ. Quȩ igit᷑ nu¬
ta plures liberos habet quam sc̃a ec¬
clesia: Quȩ uirgo ẽ sacram̃tis: mat̾
ẽ populis. Cuiꝰ fecunditatẽ. &̃ scriptu
ra testatur dicens. Quoniã plures fi¬
lii deserte: magis quam eiꝰ que habt
irum. Nr̾a uirũ non habet: s ht̃
sponsum: eo quod siue eccła in popu-¬
us. siue anima in singłis. d̃i uerbo si¬
ne ullo flexu pudoris. quasi sponso
innubit et̃no. Effeta iniuria: feta rõ¬
nis. Audistis parentes quib erudire¬
iurtutib. quib instituere disciplinis
filias debeatis: ut habere possitis qua¬
rum meritis ur̃a delicta redimant᷑.

Expanded text:
habet: fecunda successoribus, sterilis habet: fecunda successoribus, sterilis partu, virgo est castitate, mater est prole. Parturit itaque nos virgo non viro plena, sed spiritu. Parit nos virgo non cum dolore membrorum, sed cum gaudiis angelorum. Nutrit nos virgo non corporis lacte, sed Apostoli , quo infirmam adhuc crescentis populi lactavit aetatem. Quae igitur nupta plures liberos habet quam sancta Ecclesia, quae virgo est sacramentis, mater est populis, cujus fecunditatem etiam Scripatur dicens: Quoniam plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum ? Nostra virum non habet, sed habet sponsum; eo quod sive Ecclesia in populis, sive anima in singulis, Dei verbo, sine ullo flexu pudoris, quasi sponso innubit aeterno, effeta injuriae, feta rationis. virtutibus, quibus instituere disciplinis filias debeatis; ut habere possitis quarum meritis vestra delicta redimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiosa collo dependent monilia:
inde ꝑ humũ uestis trahit᷑ aura¬
ta. Emitur gͥ hec speties an habe¬
tur: Quid qͦd etiam ad odorẽ ua-¬
riȩ adhibent᷑ illecebre: Gemmis
onerant᷑ aures: oculis color alt̃
infundit᷑. Quid ibi remanet suũ
ubi tam multa mutant᷑: Sensus
suos amittit mulier. & uiuere pos¬
se se credit: Uos uͦ beatȩ uirgines.
quȩ talia torm̃ta potiꝰ quam orna-¬
menta nescitis: quibꝰ pudor sc̃s ue¬
recunda suffusus ora . & bona castitas
ẽ decori: ñ humanis addictȩ oculis.
alieno errore merita ur̃a pensatis.
Habetis sane & uos ur̃e militiã pul¬
chritudinis. quib uirtutis militat
forma. ñ corꝑis: quam nulla extin¬
guit etas. nulla eriꝑe mors potest.
nulla egritudo corrũpere. Solus
forme arbit̃ petat᷑ deus: qui c̃ in
corꝑe minꝰ pulchro diligat animas
pulchriores. Non ut̾i onus notum:
ñ dolor partꝰ. Et tam̃ numerosior
soboles piȩ mentis: quȩ om̃s ꝓ lib̃is

Expanded text:
pretiosa collo dependent monilia, pretiosa collo dependent monilia, inde per humum vestis trahitur aurata. Emitur igitur haec species, an habetur? Quid, quod etiam ad odorem variae adhibentur illecebrae! 154 Gemmis onerantur aures, oculis color alter infunditur. Quid ibi remanet suum, ubi tam multa mutantur? Sensus suos amittit mulier, et vivere posse se credit? 30. Vos vero, beatae virgines, quae talia tormenta potius quam ornamenta nescitis: quibus pudor sanctus verecunda suffusus ora, et bona castitas est decori: non humanis addictae oculis, alieno errore merita vestra pensatis. Habetis sane et vos vestrae militiam pulchritudinis, cui virtutis militat forma, non corporis: quam nulla exstinguit aetas, nulla eripere mors potest, nulla aegritudo corrumpere. Solus formae arbiter petatur Deus, qui etiam in corpore minus pulchro diligat animas pulchriores. Non uteri onus notum, non dolor partus; et tamen numerosior soboles piae mentis, quae omnes pro liberis
Abbreviated transcription (Latin):
midant: & de adulterio uultꝰ me¬
ditant᷑ adulterium castitatis. Quan¬
ta hic amentia effigiem mutare na¬
turȩ: picturam querere: & dum ue¬
rentur in aritale iudiciũ: ꝑdidere
suum. Prior enĩ de se ꝓnuntiat: quȩ
cupit mutare quod nata ẽ. Ita dũ
alii studet placere: prius ipsa sibi
displicet. Quẽ iudicẽ mulier ueri¬
orem requirimꝰ deformitatis tuę
quam te ipsam: quȩ uideri times:
Si pulchra es. quid absconderis:
Si deformis. cur te formosam esse
mentiris.⁊ nec tuȩ ꝯscientiȩ nec
alieni grãm oris habitura: Iue enĩ
alteram diligit. tu alteri uis place¬
re. & irasceris si amet aliam. Qui
adulterare in te docet᷑. Mala ma¬
gistra es iniuriȩ tuȩ. Lenocinari
Ac licet uirilis mulier. ñ alt̾i tam̃
s sibi peccat: tolerabilioraq ꝓpe¬
modum in ałtero crimina sunt.
Ibi enĩ pudicitia: hic natura ad¬
ulteratur. Iam quanto p̃tio opus
ẽ. ne &̃ pulchra displiceat: Hinc

Expanded text:
midant, et de adulterio vultus memidant, et de adulterio vultus meditantur adulterium castitatis. Quanta hic amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum! Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est. Ita dum aliis studet placere, prius sibi ipsa displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requirimus deformitatis tuae, quam te ipsam, quae videri times! Si pulchra es, quid absconderis? Si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere. Et irasceris si amet aliam, qui adulterare in te docetur? Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat: tolerabilioraque propemodum in altero crimina sunt; ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur. 29. Jam quanto pretio opus est, ne etiam pulchra displiceat! Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Prius dolori futurũ: quam
uoluptati. Periculis emit᷑. nec pro
arbitrio possidet᷑. Quid recenseam
nutriendi molestias: instituendi. &
copulandi: qͣliu̾m. Sunt istȩ mise¬
riȩ. Habet mat̾ heredes: s auget
dolores. Nam de adiisis ñ oportet
dicere: ne scĩssimoꝵ parentum
animi contremiscant. Uide mi so¬
ror quam graue sit pati: quod ñ
oportet audirł & hec in p̃senti se¬
culo. Uenient autẽ dies quando
dicant. beate steriles. & uentres
quȩ ñ genuerunt. filii enĩ huius
scłi: generant᷑ & generant. filiȩ
autẽ regni abstinent a uoluptate
uiri. & uoluptate carnis: ut sint
latꝰ graues. & addicta uiris serui¬
cia replicem feminarum. quas añ
issit deus seruire quam seruos:
Quid ꝓsequar ut indulgentiꝰ ob¬
sequant᷑: Quibꝰ hoc si ꝓbe: merces
ẽ caritatis. si imꝓbe: pena delicti.
Hinc illa nascunt᷑ incentiua ui¬
cioꝵ:. ut quȩsitis colorib ora de¬
pingant. dum iuris displicere for¬

Expanded text:
desinit, prius dolori futurum, quam desinit, prius dolori futurum, quam voluptati! Periculis emitur, nec pro arbitrio possidetur. 26. Quid recenseam nutriendi molestias, instituendi et copulandi? Felicium sunt istae miseriae. Habet mater haeredes, sed auget dolores. Nam de adversis non oportet dicere, ne sanctissimorum parentum animi contremiscant. Vide, mi soror, quam grave sit pati, quod non oportet audiri. Et haec in praesenti saeculo. Venient autem dies, quando dicant: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt . Filiae enim hujus saeculi generantur, et generant: filia autem regni abstinet a voluptate viri, et a voluptate carnis; ut sit slatus graves et addicta viris servitia replicem feminarum, quas ante jussit Deus servire quam servos ? Quae eo prosequor, ut indulgentius obsequantur; quibus hoc si probae, merces est charitatis: si improbae, poena delicti. 28. Hinc illa nascuntur incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere for
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ego quidẽ dissua deo matrimoniũ. s
uirginitatis attexo benesiciũ. Qͥ infirmꝰ
inquit: holera manducet. Aliud exi¬
go: aliud admiror. Alligatꝰ es uxori:
noli querere so lutionẽ. Solutꝰ es ab
urore: ne quesieris uxorẽ. hoc p̃cep¬
tum ẽ copulatis. De uirginibꝰ ͣiuid
ait: & qui matrimonio iungit uir¬
ginem suam benefarit: & qui ñ iun¬
git melius facit. Iila ñ ꝑeccat si nu¬
bat: hec si ñ nubat ñ peccat: & et̾na
ẽ.Ibi remedium infirmitatis: hic
gła castitatis. Iua ñ rep̃hendit᷑: ista
laudatur. Conferamꝰ si placet bona
mulierum: cum ultimis uirginum:
Iactet licet fecundoso mulier nobił
partu. quo plures generau̾it: plus
laborat. N umeret solatia filioꝵ: s
numeret parit̃ & molestias. Nubit:¬
& plorat. Qualia sunt uota quȩ
flent᷑: Concipit: & grauescit. Prius
utiq inpedim̃tum fecunditas inci-¬
pit afferre: quam fructum. Partu¬
rit: & egrotat. Quam dulce pignꝰ.
quod aꝑiculo incipit. & inꝑiculis

Expanded text:
on ego quidem dissuadeo matrimonium, sed virginitatis attexo beneficium. Qui infirmus est, inquit, olera manducet . Aliud exigo, aliud admiror. Alligatus es uxori? Noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore? Ne quaesieris uxorem . Hoc praeceptum est copulatis. De virginibus autem quid ait? Et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit: et qui non jungit, melius facit . Illa non peccat, si nubat: haec si non nubat, aeterna est. Ibi remedium infirmitatis, 153 hic gloria castitatis. Illa non reprehenditur, ista laudatur. 25. Conferamus, si placet, bona mulierum cum ultimis virginum. Jactet licet fecundo se mulier nobilis partu: quo plures generaverit, plus laborat. Numeret solatia filiorum, sed numeret pariter et molestias. Nabit et plorat. Qualia sunt vota, quae flentur! Concipit et gravescit. Prius utique impedimentum fecunditas incipit afferre, quam fructum. Parturit, et aegrotat. Quam dulce pignus quod a periculo incipit, et in periculis
Abbreviated transcription (Latin):
bris spiritualium bestiarum spar¬
sa ceno fluenta turbentur. Hinc
ille mdrali septꝰ sp̃u. pudor clau¬
ditur: ne pateat ad rapinam. Itaq
sic̃ ortꝰ furibꝰ in accessꝰ uitẽ redolet
fraglat oleam: rosam redolet: ut
in uite religio:. in olea pax: in ro¬
sa pudor sacratȩ uirginitatis in¬
olescant. Hic ẽ odor quẽ iacob
patriarcha fraglauit. quando me¬
ruit audire: ecce odor filii mei. sic̃
odor agri pleni. Namlicet plenus
omnib fere fructib patriarchȩ scĩ
fuerit ager: illȩ tam̃ fruges maiore
uirtutis labore generauit. hic flores.
Accingere itaq uirgo: & si uis. huiꝰ¬
cemodi tͥ ut ortꝰ aspiret. ꝓpħicis eũ
claude p̃ceptis. Pone custodiam ori
tuo. & ostium circumstantiȩ labiis
tus: ut &̃ tu possis dicere: tanquã
malus in lignis nemoris. ita frat̃nꝰ
meus in medio filioꝵ. In umbra esꝰ¬
concupiui & sedi: & fructus eiꝰ dulcis
in faucib meis. Inueni quẽ dilexit

Expanded text:
bris spiritalium bestiarum sparbris spiritalium bestiarum sparsa coeno fluenta turbentur. Hinc ille murali septus spiritu pudor clauditur, ne pateat ad rapinam. Itaque sicut hortus furibus inaccessus vitem redolet, flagrat oleam, rosam renidet; ut in vite religio, in olea pax, in rosa pudor sacratae virginitatis inolescat. Hic est odor quem Jacob patriarcha flagravit, quando meruit audire: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni . Nam licet plenus omnibus fere fructibus patriarchae sancti fuerit ager; ille tamen fruges majore virtutis labore generavit, hic flores. 46. Accingere itaque, virgo, et si vis hujuscemodi tibi ut hortus aspiret, propheticis eum claude praeceptis. Pone custodiam ori tuo, et ostium circumstantiae labiis tuis ; ut etiam tu possis dicere: Tamquam malus in lignis nemoris, ita fraternus meus in medio filiorum. In umbra econcupivi et sedi, et fructus ejus dulcis in faucibus meis . Inveni quem dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
monstro carpendum: illum utiq
qui dixit. ego flos campi. & lilium
ꝯuallium: tanquã lilium in medio
spinarum. Quod ẽ euidentis indicui
spiritualium nequitiarũ sentib uir¬
tutes obsideri: unde nemo fructũ
rumpat. nisi qui cautꝰ accedat. Su
In altis habitat: & humilia respicit.
& speties eiꝰ sicut cedrus libani Quȩ
comã nubib. radicem terris inserit.
pͥncipium enĩ eiꝰ ecęlo. posteriora
eiꝰ in terris: fructus cȩlo proximos
dedr̃t. Scrutare diligentiꝰ tam bonũ
lorem: nec ubi eum in pectoris
tui conualle repperias. Humilibꝰ
enĩ frequent̃ inhalatur. Amat
generari in hortis. in quib eum
susanna dum deambularet inue¬
nit: mori prius quã uiolari pa¬
rata. Qui sint aũt orti: ipse demon¬
strat dicens. Ortꝰ conclusus soror
mea sponsa: ortꝰ ꝯclusus: fons signatꝰ.
eo quod in ortis huiꝰmodi imp̃ssa
signaculis imagine đi. sinceri fon¬
tis unda resplendeat: ne uoluta¬

Expanded text:
monstro carpendum, illum utique monstro carpendum, illum utique qui dixit: Ego flos campi, et lilium convallium. Tamquam lilium in medio spinarum ; quod est evidentis indicii, spiritalium nequitiarium sentibus virtutes obsideri; unde nemo fructum referat, nisi qui cautus accedat. In altis habitat, et humilia respicit ; et species ejus sicut cedrus Libani, qui comam nubibus, radicem terris inserit. Principium enim ejus e coelo, posteriora ejus in terris, fructus coelo proximos edit. Scrutare diligentius tam bonum florem, necubi eum in pectoris tui convalle reperias; humilibus enim frequenter inhalatur. 45. Amat generari in hortis, in quibus eum Susanna dum deambularet, invenit: mori prius, quam violari parata . Qui sint autem horti, ipse demonstrat dicens: Hortus conclusus, soror mea Sponsa, hortus conclusus, fons signatus ; eo quod in hortis hujusmodi impressa signaculis imagine Dei, sinceri fontis unda resplendeat; ne voluta
Abbreviated transcription (Latin):
mella cõponit. Ros quoq uirgine¬
us. est sermo diuinus: qr sicut ros.
dđi uerba descendunt. Pudor uirgi¬
nis ẽ: intemerata natura. Partꝰ uir¬
ginis: fetꝰ ẽ laboꝵ: expers amaritu¬
dinis: fertilis suauitatis. Cõmunis
labor: cõmunis ẽ fructus. Quamti
uellem filia imitatricẽ ẽẽ huius
apiculȩ: cui cib flos ẽ. ore soboles
legitur: ore cõponit᷑ Hanc imita¬
re tu filia. Uerba tua. nullũ doli
uelam̃ obtendant. Nullum habeant
fraudis inuolucrũ: ut & puritatẽ
habeant. & plena grauitatis sint.
Meritoꝵ quoq tuoꝵ tibi et̃na po¬
stetas. tuo oꝑe pariatur: nec soli tͥ
a te anima tua reposcat᷑: Nec re-¬
ceptacula horreoꝵ. frum̃tis coacer¬
uats dimittenᷤ. nec uitȩ tuȩ usui
ꝓfutura nec meritis: rapiaris eo qͦd
thesaurum tuum ferre ñ possis.
Diues gͥ esto. s pauꝑiorib Naturȩ¬
g tuȩ participes: participes sint &̃
facultatum. Florem quoq tibi de-

Expanded text:
mella componit. Ros quoque virginmella componit. Ros quoque virgini est sermo divinus; quia sicut ros Dei verba descendunt. Pudor virginis est intemerata natura, partus virginis est fetus labiorum, expers amaritudinis, fertilis suavitatis: in commune labor, communis est fructus. Quam te velim, filia, imitatricem esse hujus apiculae, cujus cibus flos est, ore soboles legitur, ore componitur. Hanc imitare tu, filia; verba tua nullum doli velamen obtendant, nullum habeant fraudis involucrum; ut et puritatem habeant, et plena gravitatis sint. Meritorum quoque tuorum tibi aeterna posteritas tuo ore pariatur, nec soli tiba te tua anima reposcatur; ne receptacula horreorum frumentis coacervata dimittens, nec vitae tuae usui futura nec meritis, rapiaris eo, quo thesaurum tuum ferre non possis. Dives igitur esto, sed pauperi, ut naturae participes tuae, participes sint etiam facultatum.
Abbreviated transcription (Latin):
transibis &e pertransibis
a principio fidei: a capite sanir. &
hermon: a latibulis leonũ. amon¬
tib pardoꝵ. Quib inditiis ostendi¬
tur ꝑfecta ⁊ irrep̃hensibilis. uirgina¬
lis animȩ pulchritudo. altarib ꝯse¬
crata diuinis: int̾ occursus & lati¬
bula spiritualiũ bestiarum. ñ inflexa
mor̃alib & intenta mysteriis di. me¬
ruisse dilectum: cuius ubera plena
letitiȩ. Uinum enĩ letificat cor ho¬
uestim̃toꝵ tuoꝵ: sicut odor libani.
uide quẽ nob̾ tribuas uirgo ꝓcessũ.
Drimꝰ eni odor tuus suꝑ omnia aro¬
mata. quȩ in saluatoris missa sunt
sepultura:mortuos corꝑis motꝰ. men¬
broꝵ.q redolet obisse delicias. Secun¬
dus odor tuus. sicut odor libani: do
minici corꝑis integritatẽ. uirgineȩ
fo̾rem castitatis exhalat. Fauũ itaq¬
mellis: tua oꝑa cõponãt. Digna
enĩ uirginitas: quȩ apib cõparet᷑.
Sic laboriosa. sic pudica: sic continens
Rore pascit᷑ apis: nescit ꝯcubitus:¬

Expanded text:
transibis et pertransibis transibis et pertransibis a princHermon, a latibulis leonum, a montibus pardorum . Quibus indiciis ostenditur perfecta, et irreprehensibilis virginalis animae pulchritudo, altaribus consecrata divinis, inter occursus et latibula spiritalium bestiarum non inflexa mortalibus, sed intenta mysteriis Dei meruisse dilectum, cujus ubera plena laetitiae: Vinum enim laetificat cor vestimentorum tuorum sicut odor Libani . Vide quem nobis tribuas, virgo, processum. Primus enim odor tuus super omnia aromata, quae in Salvatoris missa sunt sepulturam ; et emortuos corporis motus, membrorumque redolet obiisse delicias. Secundus odor tuus sicut ominici corporis integritatem, virgineae florem castitatis exhalat. Favum itaqmellis tua opera componant ; digna enim virginitas quae apibus comparetur: sic laboriosa, sic pudica, sic continens. Rore pascitur apis, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
Audi igit᷑ filia ⁊ uide. & inclina
aurem tuam: & obliuiscere popu¬
lum tuum & domũ patris tui:
qm̃ concupiuit rex spetiem tuam.
quia ipse ẽ deus tuus. Et adu̾te:
quantum tibi sp̃s sc̃s scripturȩ di¬
uinȩ testificatione detulerit. Reg¬
num. aurum. pulchritudinẽ. Reg̃¬
nũ ul qr sponsa esregis et̃ni ł qr in¬
uictũ animũ gerens. ab illecebris uo¬
luptatũ. non captiua lab̃is. s qͣsi
regina dñaris. Aurum quia fient
illa materies examinata igne p̾ti¬
osior ẽ: ita corꝑis speties uirginalis.
spũ ꝯsecrata diuino. formȩ suȩ
ad quirit augmentũ. Pulcritudi¬
nem uͦ quis potest maiorẽ estima¬
re decore eiꝰ quȩ amatur a rege:
probat᷑ a iudice: dicat᷑ dño. ꝯsecra¬
tur đo. semꝑ sponsa: semꝑ innup-¬
ta: ut nec amor finẽ habeat. nec
dãpnum pudor: Hec ꝓfecto ue¬
ra pulchritudo ẽ: cui nichil de est:
ta es formosa ꝓxima mea. & rep̃¬
hensio ñ est in te: Sponsa uemi huc
a libano. sponsa ueni huc a libano

Expanded text:
et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui; quoniam concupivit Rex speciem tuam, quia ipse est Deus tuus . 37. Et adverte quantum tibi Spiritus sanctus Scripturae divinae testificatione detulerit, regnum, aurum, pulchritudinem: regnum, vel quia sponsa es regis aeterni, vel quia invictum animum gerens, ab illecebris voluptatum non captiva haberis, sed quasi regina dominaris: aurum, quia sicut illa materies examinata igne pretiosior est, 156 ita corporis species virginalis Spiritui consecrata divino, formae suae acquirit augmentum: pulchritudinem vero quis potest majorem existimare decore ejus, quae amatur a Rege, probatur a Judice, dicatur Domino, consecratur Deo: semper sponsa, semper innupta; ut nec amor finem habeat, nec damnum pudor. 38. Haec profecto vera pulchritudo est, cui nihil deest, qta es formosa, proxima mea, et reprehensio non est in te. Sponsa, veni ha Libano, Sponsa, ades huc a Libano;
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ eccłam suam irrigat. Pat̃. xp̃c.
tium ñ habuit: habere quis potuit:
Et p̃ceptũ quidẽ non habuit: s ha¬
buit exemplum. Non enĩ potest un
perari uirginitas: s optari. Nam
quȩ suꝑra nos sunt: in uoto magis
quam in magisterio st̃. S uolo uos
inquit sine sollicitudine ẽe. Nam
qui sine uxore ẽ. sollicitꝰ ẽ quȩ dñi
sunt. quomͦ placeat dõ. & uirgo co¬
gitat quȩ sunt dñi: ut sit sc̃a corꝑe

Expanded text:
quae Ecclesiam suam irrigat, Pater, Chrisquae Ecclesiam suam irrigat, Pater, Christium non habuit, habere quis potuit? Et praeceptum quidem non habuit, sed habuit exemplum. Non enim imperari potest virginitas, sed optari; nam quae supra nos sunt, in voto magis quam in magisterio sunt. Sed volo vos, inquit, sine sollicitudine esse. Nam qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . . . et virgo cogitat quae Domini sunt, ut sit s
Abbreviated transcription (Latin):
gionis integritas : Atq eius auctorẽ
quẽ possumꝰ estimare. nisi inmaculatũ
di filium. cuiꝰ caro ñ uidit corruptio¬
nem. diuinitas ñ ÷ exꝑta ꝯtagionem:
uidete gͥ. quanta uirginitatis merita
ne. Apatre quidẽ natꝰ ante scła. s ex
uirgine renatꝰ ob scła. Illud naturȩ
sue: hoc nr̃e utilitatis ẽ. Illud erat
semꝑ: hoc uoluit.
Spectate ⁊ aliud uirginitatis meritum.
xp̃c uirginis sponsus. & si dici potest.
xp̃c uirginee castitatis. Uirginitas enĩ
go quȩ nupsit: uirgo quȩ nos suo ute¬
ro portauit. Uirgo quȩ genuit: uirgo
quȩ proprio lacte nutriuit. De qua
legimus. quanta fecit uirgo hierusa¬
lem. Non defitiant de petra ubera.
neq nix alibano: aut declinatut aqͥ
ualido uento que portatur. Qualis ẽ
hec uirgo quȩ trinitatis fontibꝰ irri¬
gatur. cui de petra fluunt aquę
Non deficiunt ubera. mella fundunt᷑.
d̾o: flumen a sp̃u. hec enĩ trinitãtis ẽ.¬

Expanded text:
gionis integritas? Atque ejus auctorem gionis integritas? Atque ejus auctorem quem possumus aestimare, nisi immaculatum 152 Dei Filium, cujus caro non vidit corruptionem, divinitas non est experta contagionem? Videte igitur quanta virginitatis merita ne; a Patre quidem natus ante saecula, sed ex virgine natus ob saecula. Illud naturae suae, hoc nostrae utilitatis est. Illud erat semper, hoc voluit. 22. Spectate et aliud virginitatis meritum: Christus virginis sponsus, et si dici potest, Christus virgineae castitatis; virginitas enim go quae nupsit, virgo quae nos suo utero portavit, virgo quae genuit, virgo quae proprio lacte nutrivit, de qua legimus: Quanta fecit virgo Hierusalem! Non deficient de petra ubera, neque nix a Libano, aut declinabit aqua valido vento quae portatur . Qualis est haec virgo quae Trinitatis fontibus irrigatur: cui de petra fluunt aquae, non deficiunt ubera, mella funduntur?Deo, flumen ab Spiritu. Haec est Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
rectorȩ uictoria ẽ: Etate utiq ag¬
nes minor: s uirtute maior:. Tri¬
umpho numerosior: ꝯstantia con¬
fidentior. Non sibi linguã ꝓpt̃ me¬
tum abstulit: s propt̃ tropheum
reseruauit. Nichil enĩ habuit qͦd
prodi timeret: cuiꝰ non erat crimi¬
nosa s religiosa ꝯfessio. Itaq illa se¬
cretum tantũmͦ celauit: hec ꝓba-¬
uit dñm. Quem quia etas nondũ
poterat ꝯfiteri: natura ꝯfessa est.
In laudationib solet patria p̃di¬
cari & parentes: ut cõmemoratio¬
ne auctoris. dignitas successionis
exaggeretur. Ego licet laudatio¬
nem ñ susceꝑim uirguutatis. s ex¬
p̃ssionem: ad rem tam̃ ꝑtinere ar-¬
bitror. ut quȩ sit ei patria. quis
auctor appareat. Ac prius ubi sit
patria. definiamꝰ. Si enĩ ibi ẽ pat̾a
ubi generale domiciliũ: in cȩlo pro.¬
fecto ẽ patria castitatis. Itaq hic
aduena: ibi incola ẽ. Quid aũt est
castitas uirginalis. nisi expers conta¬

Expanded text:
rectore victoria est! Aetate utique Agrectore victoria est! Aetate utique Agnes minor, sed virtute major, triumpho numerosior, constantia confidentior, non sibi linguam propter metum abstulit, sed propter tropaeum reservavit. Nihil enim habuit quod prodi timeret, cujus non erat criminosa sed religiosa confessio. Itaque illa secretum tantummodo celavit; haec probavit Dominum, quem quia aetas nondum poterat confiteri, natura confessa est.In laudationibus solet patria praedicari et parentes; ut commemoratione auctoris dignitas successionis exaggeretur: ego licet laudationem non susceperim virginitatis, sed expressionem; ad rem tamen pertinere arbitror, ut quae sit ei patria, quis auctor, appareat. Ac prius ubi sit patria definiamus. Si enim ibi est patria, ubi genitale domicilium: in coelo profecto est patria castitatis. Itaque hic advena, ibi incola est. 21. Quid autem est castitas virginalis, nisi expers conta
Abbreviated transcription (Latin):
no cogeret᷑ secretum ꝓdere. ne qͥd
in se ad extorquendũ confessionem
uel tormentis liceret: morsu abscidis¬
se linguam: atq in tyranni faciẽ
d̃spuisse: ut qui int̾rogandi finem
ñ faciebat: non haberet quã inter¬
rogaret. Eadem tam̃ forti animo.
si tum̃ti utero: exemplũ tacit᷑nita¬
tis. & ꝓluuiũ castitatis: uicta ẽ cu¬
proitatibꝰ: quȩ tormentis uinci ne¬
quiuit. Igitur quȩ mentis potuit
tegere secretum: corꝑis ñ texit
opprobrium. Uicit naturã: s ñ
tenuit disciplinam: quã uellet
in uoce monim̃tum sui pudoris
existere. Et eo fortasse erudierat
illam patientia: ut culpam ne-¬
garet. Non gͥ inuicta undiq slam
⁊ tyrannꝰ licet ñ potuerit inue¬
nire quod int̾rogabat: tam̃ quod
ñ int̾rogabat inuenit. Quanto
nr̃e uirgines fortiores quȩ uinct
&̃ quas ñ uident potestates: quibꝰ
ñ tantum de carne ⁊ sanguine.s
&̃ de ipso mundi principe secłiq

Expanded text:
no cogeretur secretum prodere, ne quid no cogeretur secretum prodere, ne quid in se ad extorquendam confessionem vel tormentis liceret, morsu linguam abscidisse, atque in tyranni faciem despuisse; ut qui interrogandi finem non faciebat, non haberet quam interrogaret. 18. Eadem tamen forti animo, sed tumenti utero, exemplum taciturnitatis et proluvium castitatis, victa est cupiditatibus, quae tormentis vinci nequivit. Igitur quae mentis potuit tegere secretum, corporis non texit opprobrium. Vicit naturam, sed non tenuit disciplinam. Quam vellet in voce munimentum sui pudoris existere! Eoque fortasse erudierat illam patientia, ut culpam negaret. Non igitur invicta undique; nam et tyrannus, licet non potuerit invenire quod interrogabat, tamen quod non interrogabat, invenit. 19. Quanto nostrae virgines fortiores, quae vincunt etiam quas non vident potestates: quibus non tantum de carne et sanguine, sed etiam de ipso mundi principe saeculique
Abbreviated transcription (Latin):
nec casta ẽ. que metu cogit᷑: nec ho¬
nesta quȩ mercede ꝯducitur. Nec¬
pudor ille. qui temꝑantium oculoꝵ
cotidiano expositꝰ conuitio: flagiti¬
osis aspectib uerberat᷑. Conferuntur
inmunitates: offerunt᷑ p̃tia: quasi
non hoc maximũ petulantiũ sit in-¬
ditium: castitatẽ uendere. Quod p̃cio
promittit᷑. p̃cio soluit᷑ p̃tio addicit᷑.
p̃tio annumerat᷑. Nescit redimere
castitatẽ: quȩ uendere solet. Quid
de sacris frigiis loquar: in quibimpu¬
dicitia disciplina ẽ: Atq utinã sexus
fragilioris. Quid de orgiis lib̃i. ubi re¬
ligionis mysterium ẽ incentiuum
libidinis: Qualis gͥ potest ibi ẽe uita
sac̃dotum. ubi colitur stuprũ deoꝵ:
Non hñt gͥ sacram uirginem. Uideamꝰ
ne forte aliquam uel philosophiȩ p̃
cepta firmauerunt: quȩ magiste¬
rium sibi omniũ solet uendicare uir¬
tutum. Pycagorea quedã una ex uir¬
ginib celebratur fabula. cumꝰ tran¬

Expanded text:
nec casta est, quae metu cogitur: nec honec casta est, quae metu cogitur: nec honesta, quae mercede conducitur: nepudor ille, qui intemperantium oculorum quotidiano expositus convicio, flagitiosis aspectibus verberatur. Conferuntur immunitates, offeruntur pretia; quasi non hoc maximum petulantiae sit indicium, castitatem vendere. Quod pretio promittitur, pretio solvitur: pretio addicitur, pretio annumeratur. Nescit redimere castitatem, quae vendere solet. 16. Quid de sacris Phrygiis loquar, in quibus impudicitia disciplina est, atque utinam sexus fragilioris! Quid de orgiis Liberi, ubi religionis mysterium est incentivum libidinis? Qualis igitur potest ibi vita esse sacerdotum, ubi colitur stuprum deorum? Non habent igitur sacram virginem. 17. Videamus ne forte aliquam vel philosophiae 151 praecepta formaverint, quae magisterium sibi omnium solet vindicare virtutum. Pythagorea quaedam una ex virginibus celebratur fabula, cum a tyran
Abbreviated transcription (Latin):
cum cet̾is animantib usitatũ. Cum
quib nsi unum eundẽq uitalẽ aeris
huiꝰ carpimꝰ sp̃m: uulgarẽ terreni
corꝑis participamur statum: gene¬
randi quoq ñ distamꝰ usu. hoc solo ta¬
men parilis nature conuitia declina¬
mus: quod uirginitas affectat᷑ agen¬
tib. s ꝯsecrata uiolatur. Incursatur
a barbaris: nescit᷑ a reliquis. Quis mͥ
p̃tendit ueste uirgines: & palladis
sac̾dotes: Qualis ista ẽ non morm
pudicicia s annoꝵ quȩ non ꝑpetuitate
s etate p̃scribit᷑. Detulantior ẽ talis
integritas: cuiꝰ corruptela seniori ser¬
uatur etati. Ipsi docent uirgines suas
n debere ꝑseuerare nec posse: qui
uirginitati finẽ dederunt. Qualis
aũt ẽ illa religio. ubi pudice adolescen¬
tes iubent᷑ ẽe impudice anus: S nec
illa pudica ẽ. quȩ lege retinet᷑: & illa
impudica. quȩ lege dimittit᷑. Omyste¬
ria. omores. ubi necessitas ĩponitur
castitati: auctoritas libidini datͣ. Itaq

Expanded text:
 cum quibus etsi unum eumdemque vitalem aeris hujus carpimus spiritum, vulgarem terreni corporis participamus statum, generandi quoque non discrepamus usu; hoc solo tamen naturae parilis convicia declinamus, quod virginitas affectatur a gentibus, sed consecrata violatur: incursatur a barbaris, nescitur a reliquis. 15. Quis mihi praetendit Vestae virgines et Palladis sacerdotes? Qualis ista est non morum pudicitia, sed annorum: quae non perpetuitate, sed aetate praescribitur! Petulantior est talis integritas, cujus corruptela seniori servatur aetati. Ipsi docent virgines suas non debere perseverare, nec posse, qui virginitati finem dederunt. Qualis autem est illa religio, ubi pudicae adolescentes jubentur esse, impudicae anus? Sed nec illa pudica est, quae lege retinetur: et illa impudica, quae lege dimittitur. O mysteria! o mores! ubi necessitas imponitur castitati, auctoritas libidini datur. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
plinis: hic mille ducentos. Creuit
numerꝰ. ubi creuit & fructus. quia
quo sanctior quisq eo cõmunitior.
Sic heliseus ꝓpħa. ex ercitꝰ angłoꝵ.
psidia sibi adẽẽ monstrauit. Sic hie¬
sus naue: ducẽ militiȩ celestis agno¬
uit. Possunt igit᷑ fructum in nobis
custodire: qui possunt etiã militare
ꝓ nobis. uobis autẽ uirgines sc̃ȩ.
spetiale p̾sidium ÷: quȩ pudore inte-¬
merato. sacrum dñi seruatis cubile.
Neq mirũ. si ꝓ uobis angłi militant:
que angłoꝵ morib militatis. Meret᷑
eoꝵ p̃sidium castitas uirginalis: quo¬
rum uitam meret᷑. Et quid plurib
exequar laudẽ casticatis: C astitas &̃
angłos fecit. Qui eam seruauit an¬
gelus ẽ: qui ꝑdidit diabolus. Hinc¬
&̃ religio nom̃ accepit. Uirgo ẽ quȩ
do nubit. meretrix quȩ deos fecit.
Nam de resurrectione quid dicam:
cuius p̃mia iam tenetis: In resurrec¬
tione neq nubent neq ducunt ux¬
ores: s erunt sicut angłi inquit in

Expanded text:
plinis ; hic mille et ducentos. Crevit plinis ; hic mille et ducentos. Crevit numerus, ubi crevit et fructus; quia quo sanctior quisque, eo communitior. Sic Elisaeus propheta exercitus angelorum praesidia sibi adesse monstravit : sic Jesus Nave ducem militiae coelestis agnovit . Possunt igitur fructum in nobis custodire, qui possunt etiam militare pro nobis. Vobis autem, virgines sanctae, speciale praesidium est, quae merato sacrum Domini servatis cubile. Neque mirum, si pro vobis angeli militant, quae angelorum moribus militatis. Meretur eorum praesidium castitas virginalis, quorum vitam imitatur. Et quid pluribus exsequar laudem castitatis? Castitas etiam angelum fecit. Qui eam servavit, angelus est; qui perdidit, diabolus. Hinc etiam nomen accepit. Virgo est, quae Domino nubit; meretrix, quae deos facit. Nam de resurrectione quid dicam, cujus praemia jam tenetis? « In resurrectione autem neque nubunt, neque ducunt uxores: sed erunt sicut angeli Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
caueamꝰ diligentiꝰ ne quod accipimꝰ
pignus in cordib nr̃is. aut moꝵ leui¬
tas. aut ullius adulterii fraus resignet.
S facessat hic sacris uirginib metꝰ.
quib tanta p̃sidia tribuit primum
eccła. quȩ tenere ꝓlis sollicita successu:
ipsa quasi muris abundantib in mo-¬
dum turriũ increscit ub̃ib donec so¬
luto obsidionis hostilis incursu: pacẽ
ualidȩ iuuentuti. mat̾ne p̾sidio uir¬
tutis adquir̾it. Unde & propheta ait.
fiat pax in uirtute tua: & abundan¬
tia in turrib tius. Tũ ipsȩ pacis dñs.
postquam ualidiorib brachiis. cõmis¬
sa sibi uineta cõplexus. palmites suos
germinare conspexerit. uultu p̃sule
nascentib fructib auras temꝑat:
sicut ipse testat᷑ dicens. Uinea mea
ẽ in conspectu meo: mille salomoni.
& ducenti qui seruant fructum etͦ.
Supra ait. sexaginta potentes in
circuitu ꝓpaginis eiꝰ. stridis arma¬
tos ensib & eruditos p̃liarib disci-¬

Expanded text:
caveamus diligentius, ne quod accepimus caveamus diligentius, ne quod accepimus pignus in cordibus nostris, aut morum levitas, aut ullius adulterii fraus resignet. 49. Sed facessat hic sacris virginibus metus, quibus tanta praesidia tribuit primum Ecclesia, quae tenerae prolis sollicita successu, ipsa quasi murus abundantibus in modum turrium increscit uberibus, donec soluto obsidionis hostilis incursu, pacem validae juventuti, maternae praesidio virtutis, acquirat . Unde et Propheta ait: Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turribus tuis . 50. Tum ipse pacis Dominus postquam validioribus brachiis commissa sibi vineta complexus, palmites suos gemmare conspexerit, vultu praesule, nascentibus fructibus auras temperat, sicut ipse testatur dicens: Vinea mea est in conspectu meo, mille Salomoni, et ducenti qui servant fructum ejus . 51. Supra ait: Sexaginta potentes in circumitu propaginis ejus, strictis armatos ensibus, et eruditos praeliaribus disci
Abbreviated transcription (Latin):
uirginẽ. Ille lancea uuln̾atꝰ ut nõ sacͥ uul¬
neri cruore sanaret. Respõdebit tͥ ꝓfecto. Est
enĩ mitiꝰ ihumił corde. blandꝰ aspectu. Exurge
aqͥlo iueni aust̃ aspira orcũ meũ ⁊ fluat aro¬
mata mea. Ex oĩbꝰ enĩ partibꝰ mundi
odor sacratȩ religionis inoleuit:
duectȩq uirginis menbra fraglar̃t
Formosa ẽ proxima mea ut bona
opinio: pulchra ut hierłm. Non ca¬
duci itaq corꝑis pulchritudo uel
morbo ꝑitura uel senio: s nullis obuar¬
ia casib opinio bonoꝵ nũquam mo-¬
cõpari: accipe a dño p̃cepta quȩ
serues. Pone me ut sigillũ inquit in
cor tuũ: & uelud signaculũ. suꝑ bra¬
chium tuum. quo signatiora prudñ¬
tiȩ tue factorũq documenta ꝓmant᷑.
in quib figura dĩ xp̃c eluceat. qui pa-¬
ternȩ habitum exequans naturȩ. co-¬
tum quicquid a patre diuinitatis as¬
supsit exp̃ssit. Unde &̃ apłs paulus.
in sp̃u nos dicit esse signatos: qm̃ paiͥs
habemꝰ in sp̃u. Hac trinitate signati:

Expanded text:
itibus, ille lancea vulneratus , ut nos sacri vulneris cruore sanaret, respondebit tibi profecto est enim mitis et humilis corde , blandus aspectu: Exsurge, Aquilo, et veni, Auster, aspira hortum meum, et fluant aromata mea . Ex omnibus enim partibus mundi odor sacratae religionis inolevit, dilectaeque virginis membra flagrarunt. Formosa es, proxima mea, ut bona opinio: pulchra, ut Hierusalem . Non caduci itaque corporis pulchritudo vel morbo peritura, vel senio; sed nullis obnoxia casibus opinio bonorum numquam mocomparari: accipe a Domino praecepta quae serves. Pone me ut sigillum, inquit, in cor tuum, et velut signaculum super brachium tuum : quo signatiora prudentiae tuae factorumque documenta promantur, in quibus figura Dei Christus eluceat, qui paternae ambitum exaequans naturae, totum quidquid a Patre divinitatis assumpsit, expressit. Unde etiam apostolus Paulus in Spiritu nos dicit esse signatos Ephes. I, habemus in Spiritu. Hac Trinitate signati
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cetꝰ excepit ad uitã. reddidit ad
ꝓpħandi gr̃am. E mendauit aqua
quẽ terrena deflexerant. psallebat
in utero ceti: qui merebat in terris.
w̾ut utriꝰq redẽptio ñ p̃tereat᷑ elem̃¬
ti. terrarũ salus in mari ante p̃ces¬
sit. Quia signũ filii hominis signum
utero ceti. sic iħc in corde t̃re. In utͦq
remediũ. maiꝰ tam̃ in mari pietatis ex¬
emplũ. qm̃ exceꝑunt pisces quẽ ho¬
mines refutarunt. & quẽ homines
crucifixerunt. pisces seruauerunt.
Petrus quoq in mari titubat. s ñ la¬
bitur. Confessus in fluctib. negauit
in terris. Itaq illic quasi deuotꝰ ma
nu app̃henditur. hic quasi oblitꝰ as¬
pectu censorio ꝯuenitur. S iam ro¬
gemꝰ dñm. ut sermo nr̃ quasi ionas
eiciatur in t̾ram. ne diutius in salo flu¬
tuet. & bene iam exiuit cucurbita
que obumbret nos a malis nr̃is. s &
ipsa ꝓcedente sole arefacta ad mon&
requiescendũ. ne inter estuare incipi¬

Expanded text:
quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum filii hominis signum utero ceti, sic Iesus in corde terrae. in utroque remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem homines refutarunt et quem homines crucifixerunt pisces seruauerunt. Petrus quoque in mari titubat. sed non labitur et confessus in fluctibus tamen negauit in terris. itaque illic quasi deuotus manu adprehendtturadprehenditur, hic quasi oblitus aspectu censorio minutis. sed iam rogemus dominum, ut sermo noster quasi Ionas eiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. et bene etiam exiuit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris. sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipi
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatẽ nariũ. uela hominũ salu¬
tem ĩuehunt. Adde pisces salientes.¬
sonantes fluctꝰ murmure. adice cur¬
rentes naues ad litora. uel de litori¬
b exeuntes: ut cũ ecarcerib mit¬
tunt᷑ quadrige. quanto studio spec¬
tantum & amore certat᷑: equus tñ
in uanũ querit. ñ in uanũ nauigia.
Ille inuanũ qr uacuus. ista ad uti¬
litatẽ quasi plena frumenti. Quia
his gratiꝰ. quȩ ñ uerbere agunt᷑. s uen¬
toꝵ spiramine: ubi nemo refragator.
s om̃s fautores sunt. Ubi nemo uin¬
citur quicũq ꝑuenerit. s. om̃s pup¬
pes quȩ ꝑuecte fuerint coronant᷑.
Ubi palma merces salutis. uictoria
p̃tium regressionis ẽ. Quantũ etiã
distat int̾ directos cursus ac reflexos:
Isti ꝑpetuant᷑. hi resoluunt᷑. Adiunge
remigiis ꝯtexta litora. quib uex illũ
exeundi aura de cęlo ẽ. Itaq aurige
plausum inanẽ referunt. hisoluunt
uota seruati. Quid de iona dignũ loqͥt

Expanded text:
suavitatem narium, vela hominum salusuavitatem narium, vela hominum salutem invehunt. Adde pisces salientes,sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena frumenti. quid canenda gratius quae non uerbere aguntur, sed uentorum spiramine, ubi nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum enim distat inter directos cursus ac reilexosreflexos! isti perpetuantur, hi bellatoribus. adiunge remigiis contexta litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
cautib colligunt᷑. Aureũ &̃ uellꝰ
aqua nutrit. & lanã in memorati
spetiem metalli gignunt litora.
cuiꝰ colorẽ nullus adhuc eoꝵ qui
fucis diu̾sis obducunt uellera. imi¬
tari potuit. Adeo naturȩ maritime
grãm humana implerenescit in¬
dustria. Scimꝰ qua sollicitudine
uellera ouium &̃ minꝰ p̃ciosa curen¬
tur. sint licet optima. ne quaquã
tam̃ his fucusmnnascit᷑. hic natura¬
lis color ẽ. quẽ nullus adhuc fucus
equauit. Hoc quoq piscis ẽ uellꝰ
s & ipsi murices qui insigne dant¬
regium: sunt maritimi. Et quȩ pra¬
toꝵ gr̃a. uel hortoꝵ amenitas. potest
cerusi maris equiperare picturam:
Aurum licet in pratis flores refulge¬
ant. auri quoq fulgorẽ in mari lana
respendet. & illi cito marcescunt. ista
diu durat᷑a seruat᷑. Lilia hortis eminꝰ
nitent. uela in nauib hic odor. illic
uentꝰ adspirat. Quȩ utilitas in folio:
Innauib: quanta cõmertia: Lilia

Expanded text:
cautibus colliguntur. aureum etiam uellus cautibus colliguntur. aureum etiam uellus aqua nutrit et lanam in memorati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diutari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria! Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa curentur: sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. Hinc naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequavit: hoc quoque piscis est vellus. Sed et ipsi murices qui insigne dantregium, sunt maritimi. Et quae pratorum gratia, vel hortorum amoenitas potest caerulei maris aequiparare picturam? Aurum licet in pratis flores refulgeant, auri quoque fulgorem in mari lana resplendet: et illi cito marcescunt, ista diu duratura servatur. Lilia in hortis eminus nitent, vela in navibus: hic odor, illic ventus aspirat. Quae utilitas in folio! In navibus quanta commercia! Lilia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo ferunt᷑ uideri. ut eoꝵ. ⁊spec¬
tu naute a nauigandi in illis locis
p̃sũptione reuocent᷑. nec secreta ele¬
mentoꝵ adire sine suppreme ter¬
rore mortis usurpent. S iam assur¬
gamus ipsi de ꝓfundo maris. & ali¬
quantulũ sermo nr̃ emergat. atq
ad suꝑiora se subrigat. Spectemꝰ ea que
usitata multis & plena sint gr̃e. quo¬
modo insalis uertat᷑ aqua soliditatẽ.
ut ferro sepe cedat᷑. quod de britan¬
nicis salib nichil mirũ. qui spetie
marmoris ualidi eiusdẽ metalli ni¬
ueo candore resplendent. salubres
corꝑi. cibo & potui nimis grati. Quo¬
modo &̃ non indecorꝰ lapis coralliũ
in mari herba sit. si in aerẽ transfe¬
ratur. lapidis firmitate solidetur.
Unde etiã ostreis p̃ciosissimã mar¬
garitã natura infixerit. quomͦ eam
maris aqua in tam molli carne so¬
lidauerit. Quȩ difficile apud rege
inueniunt᷑. ea in litorib quasi uilia
iacent uulgo. & in saxis asꝑis &

Expanded text:
profundo feruntur uideri, ut eorum conspecprofundo feruntur uideri, ut eorum conspectu nautae a nauigandi in illis locis praesumptione reuocentur nec secreta elementorore mortis usurpent. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis vertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur; quod de Britannicis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveo candore resplendent, salubres corporis cibo, et potui nimis grati. Quomodo etiam non indecorus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua in tam molli carne solidaverit. 94 Quae difficile apud reges inveniuntur, ea in littoribus quasi vilia iacent uulgo et in saxis asperis et
Abbreviated transcription (Latin):
tigenas: Quid ã turturis aculeum
centrũ & hoc mortue: Sicut eni ui
peos si quis calcauerit renes dũtaxat.
grauiꝰ quã uenenũ nocere ꝑhibet᷑.
& ĩmedicabile uulnꝰ serꝑe. ita etiã
turtur aculeo suo mortua amplius
quã uiua ꝑiculi afferre memoratur.
Lepusculus quoq timidũ animal ĩ
t̃ris. in mari formidabile. citam &
quȩ ñ facile possit auferri corrup¬
telam inuehit. Uoluit enĩ te creator
titꝰ nec ĩ mari satis ab insidiantib
ẽẽ securum. ut ꝓpt̾ pauca que noce¬
ant quasi in excubiis positꝰ. armis
fidei semꝑ & scuto deuotionis accinc¬
tus. a dño cuo debeas salutis sꝑare
p̃sidium. Ueniamꝰ ad athalanticũ
mare. quã ingentia illic & infinitȩ
magnitudinis cete: quȩ si quando
suꝑnatant fluctib abulare admare ĩ su¬
liᷤᷤ putes. montes altissimos sũmis ad cȩ¬
lum uerticib eminere. que ñ in aera
nec in litorib s mathlantici maris

Expanded text:
xygaenas, quid etiam turturis aculeum xygaenas, quid etiam turturis aculeum et hoc mortuae? sicut enim uiperae imbres si quis calcauerit recens dumtaxat grauius quam uenenum nocere fertur et inmedicabile uulnus serpere, ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam uiua periculi adferre memoratur. lepusculus quoque, timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit noluit corruptelam inuehit. uoluit enim te creator tuus nec in mari satis ab insidiantibus esse securum, ut propter pauca quae noceant quasi in excubiis positus armis fidei semper et scuto deuotionis noluit a domino tuo debeas salutis sperare praesidium. ueniamus ad Atlanticum mare. quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete, quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici maris
Abbreviated transcription (Latin):
Illi sobolem referunt omnib merci¬
bus cariorẽ: nos mercẽ longe imparẽ
ad ꝑiculi uicẽ misera lucri cupidi¬
ne reportamꝰ. Itaq illi patriam re¬
petunt. nos derelinquimꝰ. Illis nando
incrementũ generis ad quirit᷑ nobis
minuit᷑ nauigando. Quis gͥ neget di¬
uinitꝰ illis infusum ingeniũ ẽẽ huiꝰ¬
moĩ atq uirtutẽ. Cum uideat istos
in aquilonẽ tam sollẽpnem obeun¬
dȩ fecunditatis ꝑ egrinationẽ uiua¬
ci ingenio cõponere. alios mexiguo
corꝑe tantũ ualiditatis assumere.
ut maximas nauiũ plenis curren
tes uelis in mediis fluctib sistant:
sicut breuis pisciculꝰ echinꝰ tanta
facilitate memorat᷑ nauẽ ingentẽ
statuere. ut quasi radicatã mari
herere uideas. nec moueri. Aliqͥ̃di
enĩ inimobilem seruat. An⁊ huic
putas sine creatoris munere tan¬
tum potuisse suppetere uirtutis:
Quid gladios loquar aut serras. aut
canes maritimos. aut falenas aut

Expanded text:
Illi sobolem referunt omnibus merciIlli sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelinquimus. Illis nando incrementum generis acquiritur: nobis minuitur navigando. 31. Quis igitur neget divinitus illis infusum ingenium esse hujusmodi atque virtutem? Cum videat istos in Aquilonem tam solemnem obeundae fecunditatis peregrinationem vivaci ingenio componere; alios in exiguo corpore tantum validitatis assumere, ut maximas navium tes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimoneri; aliquamdiu enim inmobilem seruat. an et huic putas sine creatoris munere tantum potuisse subpetere uirtutis? quid gladios loquar aut serras aut canes maritimos aut balaenas aut