comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dndu ẽ qr si filius ñ ẽ d̾s natura. s c̾a¬
tura. nec cołndus ẽ oĩo: nec ut d̾s ado¬
randus. dicente apło. coluerunt ⁊ ser¬
uuerunt potiꝰ c̾ature qͣm c̾atori. Sed
ꝙ carnem eiꝰ qͣm c̾aturam eẽ ñ negas.
simul cum diuinitate adoras. & ei ñ
hũanitatem. ideo adoro. ꝙ a diuini¬
tate susceptam. & ditati unita ẽ. non¬
u alium. & aliũ.s unũ eundeq dm
& hominẽ. di filiũ ẽẽ confitear Deniq¬
si hominem sepaueris a do. illi nũꝗͥ
ẽdo nec seruio. uelut siqͥs purpuram ł
diadema regale iacens inueniat. ñ qͥd
ea conabitur adorare: Cũ uͦ ea rex fu̾it
indutꝰ ꝑicłm mortis incurrit siea cum
rege adorare quis contẽpserit. ita ętiã
inxp̃o d̃no hũ anitatem non solam ł
nudam. s diuinitati unitam . s. unũ
filium dm uerũ. & hominem uerum.
siqͥs adorare contempserit. et̾naliter
sine impietate ad matur. Suscep̃ enim
de t̾ra t̾ram. qr caro de tͣra ẽ. & de carne
marie carnem accepit. Hec sine im¬

Expanded text:
dendum est, quia si Filius non est Deus natura, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo: Coluerunt et servierunt potius creaturae quam Creatori . Sed quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei nohumanitatem, ideo adoro, quia a divinitate suscepta et Deitati unita est, ut non alium et alium, sed unum eumdemque Deum et homineeris a Deo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitam, scilicet unum Filium Deum verum et hominem verum si quis adorare contempserit, aeternaliter sine impietate adoratur. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit; haec sine im
Abbreviated transcription (Latin):
ñ odio ħms. Ecce ex p̃missis aꝑte insi¬
nuat᷑ quȩ in affectu caritatis distinc¬
tio sit ħnda. ut differenti affectu. ñ pa
nos ipsos : iͦi. parentes: inde filios. &
fr̾es: pꝰdomesticos: demũ inimicos di¬
ligamꝰ S inqͥunt illi quȩ de ordine di¬
lectionis supͣ dnr: ẽe referenda. ad oꝑm
exhibitionẽ. quȩ different̾ ꝓpcimis ex¬
hibnda sũt. pͥmo parñtibꝰ. inde filiis:
pꝰ domesticis: demũ. inimicis: dm uͦ tã
affectu. qmͣ obseqͥi exhibitione. añ oĩa
diligñdum. Qd aliqui eorũde t̾dunt

Expanded text:
non odio habeamus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non parnosipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis suexhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum. 4. Quod aliqui eorumdem tant
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis scͥptũ sic̃ est. ordinau̾ in me
caritatem. pꝰ omniũ patrẽ đm. carniᷤᷤ
q pat̃ diligatur. & mat̾. & filiꝰ. & filia.
frater. & soror. Ambiꝵ qͦ diligñdi:
expͥmens ordinem suꝑ illud canticoꝵ.
Multoꝵ caritas in oedinata ẽ. ꝙ in pͥmo
ẽ ponunt. uͥi. uł. iiii. pͥmo ds̃ dilig̾ndꝰ

Expanded text:
 2: Ordinavit in me charitatem; post omnium patrem Deum, carnis quoque pater diligatur, et mater, et filius, et filia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Multorum charitas inordinata est; quod in primo est, ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
tratur. qui omĩum officia in semetipso
exhibuit. & corꝑi suo ꝙ ẽ eccła eosdem
ordines obseruandos rełiquit. Septem
indigne accedunt. Illi uͦ in quoꝵ m̃tibꝰ
diffusa ẽ septiformis gr̃a sp̃c scĩ cũ ad¬

Expanded text:
tratur, qui omnium officia in semetipso exhibuit, et corpori suo quod est Ecclesia, eosdem ordines observandos reliquit. Septem indigne accedunt. Illi vero in quorum mentibus diffusa est septiformis gratia Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
spũale eligendĩ sunt clerici qͥ digne pos¬
sint dnica sacͣmenta tctare. Meliꝰ ẽ u
dni saẽdoti paueos ħre ministros qui
possint digne opus dĩ exercere. qͣm multoᷤ
inutiles qͥ ordinatori onus gͣue inducant.
Tales eni decet ẽẽ ministros xp̃i. qui
doctrina. & conuersatiõis forma eadem
gr̃a maliis tͣnsfundatur. ne celestes mar
subdiaconi. diaconi. sac̾dotes. om̃s tnͣ

Expanded text:
erici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Christi, qui doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margdiaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes t
Abbreviated transcription (Latin):
s qr c̾ditur. Nam & in ip̃o u̾bo aliud est
sonus tnͣsiens. aluid ẽ utꝰ in manens. In
rem sacm̃ti instituta suͣt ñ iõ minꝰ est
uerum sac̾mentũ. & sc̃m. Si u̾bum sit iͥ
& elementũ. Nam & in ħ sac̃mento. & ĩ

Expanded text:
 creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In rem sacramenti instituta sunt, non ideo minus est verum sacramentum et sanctum, si verbum sit ibi et elementum. Nam et in hoc sacramento et in
Abbreviated transcription (Latin):
originalis pecc̃i. & actualis uulnera. sacͣ¬
mentoꝵ remedia ds̃ instituit. De qͥbꝰ .iiiͬi.
pͥmo consid anda occurrũt. qͥd sit sacͣmen¬
tum. quare institutũ. in quibꝰ ꝯsistat.⁊
ꝯficiatur. & que sit distantia int̃ sacm̃¬
ta uet̾is. & noue legis: Quid sit sacͣ¬
ẽ sacͤ rei signũ. Dr tñ sacͣm̃tum. &̃¬

Expanded text:
lnera, sacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sacrest sacrae rei signum. D
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlia sunt tota singła. totis singłis
& tota singła simul om̃ibꝰ totis.⁊ ħi
tͥa unũ. una uita. una mens. una
ẽentia. Ecce illiꝰ sũme unitatis atq
tͥnitatis. uͥ una ẽ ẽẽntia. & tres ꝑͦ. ima¬
go ẽ. humana mens licet impar.
Mens aut̃ hic ꝓ aĩo ipso accipitur.
uͥ ẽ illa imago tͥnitatis. ꝓpͥe u mens¬

Expanded text:
aequalia sunt tota singula totis singulis, aequalia sunt tota singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens, licet impar. Mens autem hic pro animo ipso accipitur, ubi est illa imago Trinitatis. Proprie
Abbreviated transcription (Latin):
& intellioo me intelligere. & uelle
atq meminisse. & uolo me uelle.
& meminisse & intelligere. Hic qͣnͦ
tota illa tria MEΜ RΙΑ
memorram. & intelligentiam.
& uoluntatẽ. simul memini. Qͦd u
memorie mee ñ memini: illud ñ ẽ
in memoria mea. Nicħ autẽ tã in
memoria ẽ. qͣm ip̃sa memoria. Totã
gg memim. Itẽ quicqͥd intelligo. in¬
telligere me scio: & scio me uelle
qͥeqͥd uolo. E oqͥd aut̃ scio memini.
IMILITER Cũħ NTIA
tͥa intelligo. tota simul intelli¬
go. neq enĩ qͥcꝗͣ intelligibiliũ ẽ. ꝙ
ñ intelligam. nͥ ꝙ ignoro. Qͦd autẽ
iggioro. nec memini. nec uolo. Qͥcꝗͥ
g intelligibilium ñ intelligo. con¬
seqͥnt̃ etiã ñ memini nec uolo. Qc¬
quid qͦs intelligibiliũ memini ⁊ uo¬
lo. consequent̃ intelligo.
Qͦ modo illa tota capiat uoluntas.
o luNtas &iam mea totam
intelligentiã totamq memo
riam meam capit. đu utor toto eo
ꝙ intelligo & memini. Cũ itaq ĩuicẽ
a singłis.⁊ om̃a. & tota capiantur.

Expanded text:
lligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere. 9. Quomodo tota illa tria memoria memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autem scio memini. Similiter cum haec tria intelligo, tota simul intelligo, neque enim quicquam intelligibilium est quod non intelligam, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium memini et volo, consequenter intelligo. 11. Quomodo illa tota capiat voluntas. Voluntas etiam mea totam intelligentiam totamque meam memoriam capit, dum utor toto eo quod intelligo et memini; cum itaque invicem a singulis et omnia et tota capiantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa. naturales ꝓpͥetates seu uires st̃
ipsiꝰ mentis. ⁊ a se inuice differunt.
ꝑ memoria ñ ẽ intellig̾ntia. ł uolũ¬
tas. nec intelligentia uoluntas. siue
amoꝵ. Qd etiam ad se inuicẽ dicun
ut ait aug in .ixͦ. lib̾ de tͥnitate.

Expanded text:
etates seu vires sunt ipsius mentis, et a se invicem differunt; quia memoria non est intelligentia vel voluntas, nec intelligentia voluntas sive amor. 13. Quod etiam ad se invicem dicuntut ait Aug. in lib. 9 de Tri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te. etiã anteꝗͣ sit particeps dei
eiꝰ imago repꝑitur. & si enĩ amissa
di participatione de formis sit. ia¬
go tñ di ꝑmanet. Eo enĩ ipso imago
d̾ei ẽ mens. quo capax eiꝰ ẽi eiusq ẽẽ

Expanded text:
mente, etiam antequam sit particeps Dei, ejus imago reperitur. Etsi enim amissa Dei participatione dego Dei tamen permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capax ejus est, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
tres uite s una uita. ñ tres m̃tes
s una mens. una ẽenͣtia. Aemoria
uͦ dr ad aliqͥd. & intelligentia. ⁊ uo¬
luntas. siue dilectio. Simiłr ad aliqͥd
dicitur. Uita uͦ dr̾ ad seipsam. & m̃s.
ꝙ eẽntia. Nlȩc gͥ tͥa eo sunt unũ. qͦ
una uita. una mẽs. una ẽentia. &
quicqͥd aliud ad se ipsa singła dnr
⁊̃ simul. ñ płalit̾. s singularit̾ dns¬
S̾ E o uͦ tria sunt. qͦ ad se inuicẽ referũt᷑.¬

Expanded text:
tes, d una mens, una essentia. Memoria vero dicitur ad aliquid; et intelligentia, et voluntas, sive dilectio, similiter ad aliquid dicitur; vita vero ad se ipsam, et mens et essentia. Haec igitur tria eo sunt unum, quo una vita, una mens, una essentia, et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur, et simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria sunt, quo ad se invicem referunt
Abbreviated transcription (Latin):
đms. que uisu tactuq corꝑis sentiri
queunt. intelligibilia quȩ ospectu
tu corpꝰ & aĩis magis minusq spe¬
ciosa eẽnt. si aut̃ om̃i sp̃e carere pos.¬
sent. omnino nulla ẽẽnt. Hidert ẽẽ
uͥ ẽ pͥma &ĩ cõmutabilis species. ĩoq
incomꝑabilis. & illud ẽe rerũ pͥnci¬
piũ rectissime cͥdiderunt. ꝙ factũ
ñ eẽt. & ex qͦ cuncta facta ẽẽnt. Ecce
dei. Cum gͦg ds una sit & simplex ẽen¬
tia. que ex nulla diu̾sitate partiũ
ł accid̾ntiũ ꝯsistit. płalit̾ tñ dicit

Expanded text:
dicimus, quae visu factuque corporis sentiri queunt; intelligibilia quae conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent, si omni specie carere possent, omnino nulla essent. Viderunt itaubi est primum et immutabilis species, ideoque incomparabilis, et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenꝰ imago tͥnitatis indicatur.
Non enĩ ꝑ creaturarũ contemplatio¬
nem ñ uidet sufficiens notitia trini¬
tatis potest haberi ł potuit. sine doc¬
tͥne ł int̾ioris inspirationis reuelati¬
& de longinqͦ uiderunt ueritatẽ
deficientes. in contuitu tͥnitatis. ut
in anima sit imaGOTRI¬

Expanded text:
aliquatenus imago Trinitatis indicatur. Non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi, vel potuit sine doctore, vel interioris inspirationis revelatiet de longinquo viderunt veritatem, deficientes in contuitu Trinitatis, ut in anima sit imago Tri
Abbreviated transcription (Latin):
& aliq̃ sp̃e formatur sic̃ sunt figure. ł
qualitates corꝑm. ac doctͥne. ł artes
animarũ. & ordinẽ aliqͤm petit. aut
tenet. sic̃ sunt pondera. ł locationes
corꝑm. & amores. ł delectationes ani¬
marum. Et ita in creaturis p̃lucet
uestigiũ tͥnitatis. In illa a tͥnitate. sũ¬
ma origo ẽ omniũ rerum. & ꝑfectis¬
sima pulcͥtudo. & beatissima delecta

Expanded text:
et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissi
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsis & ꝑ ip̃sos. & in ipsis. nec ait
ipsis gła. s ipsi: insinuauit hanc tri¬
nitatem. unũ d̾nm dm ẽe. S qr singłe
pene silłe noui testam̃ti hanc ineffa¬
biłe unitatis atq tͥnitatis u̾itatẽ con¬
cordit᷑ insinuãt inductioni testimo¬
congrusq similitudinibꝰ ita ẽẽ ꝓ ut
infirmitas nr̃a ualet ostendamꝰ¬

Expanded text:
Ex ipsis, per ipsos, et in ipsis; nec ait: Ipsis gloria, sed ipsi, insinuavit hanc Trinitatem unum Deum esse. Sed quia singulae pene Scripturae Novi Testamenti hanc ineffabilis Trinitatis atque unitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimocongruisque similitudinibus ita esse, prout infirmitas n
Abbreviated transcription (Latin):
ł estimonia uet̃is testam̃ti. de fi¬
de sc̃e trinitatis ⁊ unitatis ad noui
testam̃ti auctoritates accedamꝰ. ut ĩ
medio diũi aĩaliũ cognoscat᷑ u̾itas.
& forcipe de altari sumatur calcͣalus
quo tangãtur ora fidelium. Dñs itaq¬
xp̃c. unitatẽ diuine ẽentie. ac ꝑsona¬
rum tͥnitatẽ aꝑte insinuat diens
& f. & s. scĩ. In nomine utiq att. ut
in nõibꝰ ut unitas ẽentie ostendat᷑. ꝑ
nomina tria que sup posuit. tres ẽẽ
&ꝑsonas declarauit. Ipse õ ͤ ait. Ego
& pat̃ unũ sumꝰ. Unum dixit. ut
ait ambiꝵ in eode libro. nẽ fiat dis¬
Mertrio potestatis. naturȩ. s addidit
sumꝰ. ut patrẽ filiũq cognoscas .s. ut¬
niũ ꝑhibent᷑ in celo. pat̃ uerbum. sp̃c¬

Expanded text:
estimonia Veteris Testamenti, de fide Trinitatis et unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unitatem divinae essentiae ac personarum Trinitatem aperte insinuat, dicens tus sancti. In nomine utique ait, ut in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, ut Patrem Filiumque cognoscas; nium dant in coelo: Pater, Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
artificis aliqͣtenus relucet indicuo.
ꝙ opificem uisibilitate sui manifes¬
tauit. ut ꝑcertũ in certũ posset sciri.
& ille ds omniũ ẽẽ c̾deretur. qͥ hoc
fec̃ ꝙ ab homine impossibile ẽ fieri.
Potuer̃t gͦ cognoscere siue cognouer̃t
ultͣ om̃em c̾aturã ẽẽ illũ qͥ ea fecit qͣ
nulla c̾aturarũ facere ł destruere
ualet. Accedat q̃cũq uis c̾atura.⁊ fa¬
ciat tale celum.⁊ tałe t̾rã & dicã qr
as ẽ. S qr nulla c̾atura talia fac̾e
ualet. constat supͣ om̃em c̾at᷑am ẽe
illum. qͥ ea fecit. ac ꝑ ħ ilłũ ẽe đm
humana mens cognoscere potuit.

Expanded text:
artificis aliquatenus relucet indicium. quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit, quod ab homisive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ꝑpetuitate namq c̃aturarum.
iatelligit᷑ conditor eternꝰ. Ex mag¬
nitudine c̾aturarũ omp̃c. ex ordane
& dispositione sapiens. Ex gub̾na¬
tione bonꝰ. ħ aut̃ omĩa ad unitatẽ
d̾itatis ꝑtinent monstͣndã.
Quomodo in c̾aturis apparet¬
UNo uestigium trinitatis.
Restat ostendere utrũ ꝑ ea
que facta sunt aliqͦd tͥnitatis indi
cum  exiguũ haberi potu̾it. De ħ
ut c̾reatorẽ ꝑ ea q̃ facta sunt intel¬
lectu ꝯspicientes. tͥnitatẽ intelliga¬
mus. Huiꝰ a tͥnitatis uestigiũ in c̾a¬
turis apparet. Henĩ que arte di¬
uina facta sunt.⁊ unttatẽ qͣnd̾a¬

Expanded text:
aturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, omnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. 6. Quomodo in creaturis apparet vestigium Trinitatis. Nunc restat ostendere utrum per ea quae facta cium vel exiguum haberi potuit? De hocut Creatorem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem q
Abbreviated transcription (Latin):
s. ueritas patͥs. nulla exꝑte ei dissi¬
milis. ꝗͣ cũ ipso. & in ipso patre uene¬
ram̃. que forma ẽ omniũ. que ab uno
facta sunt. & ad unũ referuntur.
Que tñ oĩa nͦ fierent a patre ꝑfiliuos.
neq suis finibꝰ salua eẽut. nͥ d̾s sũme
bonus ẽẽt. qͥ & nulli nͨ quo ꝰ ab illo bo¬
na ẽẽt inuidit. ⁊ ut in bono illo ma¬
nent alia qͣntũ uellet. alia qͣntum
posset dedit. que bonitas intelli g̾r.

Expanded text:
s Patris nulla ex parte ei dissimilis: quem cum ipso et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum referuntur; quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset dedit, quae bonitas intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
tasi atq pͥetate accipiat᷑. ex aucto¬
ritatibꝰ scõꝵ ostendi oportet. ne c̃¬
diecturis nr̃is aliqͥo ausi dicere
uideamur. De hoc ieꝵ in expositi¬
ep̃os ita ait. Non ẽ ꝓrsus aliquis in
tͥnitate gradus. nichil qͦd inferius suꝑ¬
iusue dici possit.s tota d̾tras sui per¬
fectione equalis ẽ. ut exceptis uocabuł
possit intelligi. atq ut confutantes
đm. Ita impietatem sabellii declinan¬
tes. tres ꝑsonas exp̃ssas sub pͥetate
distingͥmꝰ. non ip̃m sibi patrem ip̃m¬
sibi filiũ. ip̃m sibi sp̃m sc̃m ẽe dicen¬
tes. s aliam patͥs. aliã filii. aliã sp̃c¬

Expanded text:
tasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositisum ita ait: Non est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihilque quod inferius superiusve dici possit; sed tota divinitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis vocabulis, it intelligi. Atque ut confutantes rsonis fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus: non ipsum sibi Patrem, ipsum Filium, ipsum Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Seͣpłose ꝗ int̾ doctos q̃ri ac disputari
uita occulta que ñ du motibꝰ uiuntis ap¬
pareat. Negari u iuixisse puerꝑia. qͣ iõ
menbratim ex secant᷑ uͥ eiciant᷑ ex ut̾is
p̃gnantiũ. ne mat᷑s ẽ si mortua ibi re¬
linq̃nt᷑ occidãt. ĩpud̾ntia nimia uidet᷑.
Ex qͦ aut̃ incipͣ hõ uiu̾e. ex illo ĩtaq iã
p̃mori. Mortuis ũ uͥc̃q illi mors potu

Expanded text:
i ac disputari vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo menbroꝵ qͥsqͥs renuit. pot̃ negare
aĩam ẽẽ. q̃ in sompnis uida ł ambłare
se. ł sedere. ł huc. atq illuc gͥssu ł &̃ uo¬
latu ferri. hoc sine qͣda similitudine
corꝑis non fit. Am̃ si hanc siłitudinẽ ẽ
apud inferos gerit. ñ corꝑałe.s corꝑi simi¬
lem.ita &̃ in locis uid̾r eẽ ñ corꝑalibꝰ s
corꝑaliũ similibꝰ. siue. in reqͥe. siue in do¬
loribꝰ. In cassiani &̃ uoluminibꝰ legit᷑ ꝙ
non sũt ociose. neq nicħ ñ sñtiãt. c̃ diues
ille in inferno se flãma cͥciari clamat.
Uñ ꝓbat᷑ aĩas defũctoꝵ ñ sołu siuis sñsibꝰ
ñ pͥuari.s nͨ istis affectibꝰ.s. spe tͥstitia.¬
gaudio. ac metu carere. & exhis qͦ s in
illogn̾ali examine reseruant᷑. qͥddam

Expanded text:
t, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corlem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibgaudio ac metu, carere, et ex his quae sibi in illo generali examine reseruantur, quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
lin .m. qr .c. inb. flã. Dũ eͦ pecc̃orẽ diuitẽ
dãpnatũ in ignibꝰu̾itas ꝑhibet. qͥs sapiẽs
reꝓboꝵ aĩas teneri ignibꝰ neget p̃cipue
cum aĩam humanã corꝑis similitudinẽ
hre. doceat aug̃ ita inqͥens ꝓfiti̾. ãam¬

Expanded text:
r in hac flamma. Dum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere doceat August., ita inquiens,
Abbreviated transcription (Latin):
re .s. actu & reatu. actu ẽ in aliqͦ dum
ip̃m ꝙ pecc̃m ẽ. ut actio ł uoluntas in
peccante est. Reatu uͦ cum ꝓeo siue tͣnsie¬
rit. siue adsit. mens hõis polluta ẽ & cor¬
rupta. totꝰq homo suppliciis obligatus
ꝑpetuis. Nec unꝗͣ est in aliqͦ pec̃em actu
p̃ter originale. quin sit &̃ reatu. s est
reatu int̾dum. postqͣm tͣnsiit actu.

Expanded text:
et actu et reatu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu intelligendum, postquam transiit actu.
Abbreviated transcription (Latin):
licet duo diu̾sa illis ꝓhibeantur. sicut
econu̾so. duo sũt mandata caritatis qͥbꝰ
duo p̃cipiunt᷑ diligi. una tam̃ in eis nob̾¬
missũ in eo sit qͦusq peniteat:
quo ꝑpetͣto uoluntate pecc̃o. uo¬
luntas id agendi. & actio tͣnsierint.
ñ du tn uera habita penit̾ntia utrũ
illud pecẽm usꝙ q̃ peniteat sit in eo¬

Expanded text:
licet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobmissum in eo sit quousque poeniteat? quo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem diffiniũ dic̃ns. Holuntas ẽ animi
motus. cog̃nte nullo ad aliqͥd. ł non ad¬
mitt̃ndu. ł adipisẽndu hꝰ dicti cam aꝑienᷤ
illos referretur int̃ntio. qui in ꝑadyso
fecerunt originẽ mali nullo cognte pec¬
cando .i. lib̾a uoluntate. qi ⁊ scientes cõtͣ
p̃ceptum fecerunt. & ille temptator sua¬
sit ut ħ fieret. ñ coegit. Nam qͥ nesciens
peccauit. non incongruent̾ nołns peccas¬
se dici pot̃. Qmuis & ipse ꝙ nesciens fec̃
uołns tñ fec̃. Ita nec tale pecc̾m sine uo¬
luntate ẽẽ potuit. s uoluntas facti ibi
quis aut̃ sciens peccat. si pot̾ cog̃nti ad
pecẽm. sine pecc̃o resistere. nec tñ facit
utiq uołns peccat qr qͥ pot̾ resistere ñ
cogit᷑ cedere. Qua ꝑꝑ pecc̃m sine uolun¬
tat᷑e ẽẽ ñ posse. u̾issimum ẽ. Ex his liqͦt

Expanded text:
nimi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi quis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quia qui potest resistere, non cogitur cedere, quapropter peccatum sine voluntate esse non posse
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽm sint. qͦri solet utrum in eodẽ
homine. & cͥca eande rem. Hȩc duo unũ
sint pecẽni ł diu̾sa. Ut siqͥs uoluntate
furatur. uoluntatem ħuit mała. que pec¬
catum ẽ & actum mału. qui itẽ pecem
ẽ. Hautem duo diuersa sunt .s. uolũtas.
& actio. s nũqͥd diu̾sa sũt pecc̃a. an unnũ

Expanded text:
peccatum, quaeri solet, utrum in eodem homine et circa eamdem rem haec duo unum sint peccatum, vel diversa: ut si quis voluntate furatur, voluntatem habeat malam, quae peccatum est, et actum malum qui item peccatum est. Haec autem duo diversa sunt, scilicet voluntas, et actio. Sed numquid diversa sunt peccata, an unum?
Abbreviated transcription (Latin):
unum. qr una p̾uaricatio ł inobedieña
in utroq admittit᷑. siue q̃n uult. siue q̃n
agit. & unꝰ ẽ iͥ contemptꝰ s minor cum
in uoluntate sołu pecc̃m otinetur. Ma¬
ior uͦ cũ uoluntati. &̃ oꝑatio ad ditur.
& ĩo maiꝰ fit pecẽm. s ñ plura. cũ uo¬
luntas oꝑi mancipatur. Alia contͣ
eysdem oppositio.
e d ad huc eisd̃ obicitur. si unuo
t̃m illa duo pecẽm sunt. cũ quis
uoluntate. mali pͥus concepta. deinde
opus patrau̾it ñ ꝓ aliqͦ reus est. nͥ ꝓ qͦ
ante opus reus erat. Cum adhuc in so¬
la uoluntate pece̾m consistebat. nulrꝰ
missum erat uoluntate. Non g ꝓ aliq̾
alio iste fit dãpnabił actu peccando. ꝗͣ
añ fuerat. cũ sola uoluntate delinqͦbat.
Adħ &̃ & illi respondet diẽntes. ꝑꝑ¬

Expanded text:
aricatio vel inobedientia in utroque admittitur, sive quando vult, sive quando agit: et unus est ibi contemptus, sed minor cum in voluntate solum peccatum continetur, major vero cum voluntati etiam operatio additur; et ideo majus fit peccatum, sed non plura, cum voluntas operi mancipatur. 2. Alia contra eosdem oppositio. Sed adhuc eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullusmissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, di
Abbreviated transcription (Latin):
stantiałe. Natiuitatis mͦ. & habitudic̃
a pat̾nali ypostasi differentẽ. nũꝗͣ uͦ a
pat̾nali ypostasi seced̾ntẽ. Ioem. aꝑtiꝰ ex¬
ferentiã ypostaseon .i. ꝑsonarũ in tͥbꝰ¬
ꝓͥetatibꝰ.i. pat̃nali. & filiali. ⁊ ꝓcessibili
recognoscimꝰ. In secessibiles ã ipsas ypõ¬
tases.⁊ indistabiles inuicẽ. ⁊ unitas.
unitas ꝗ in confussibilit̾. tres enĩ sũt.
⁊ si unite. diuisas aut̃ indistant᷑. Et u¬

Expanded text:
stantialem; nativitatem modo et habitudine a paternali hypostasi differentem, nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Idem apertius exferentiam hypostaseon, id est, personarum in test, paternali, et filiali et processibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistant
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ sub̃a. ⁊ ñ distant. neq secedũt. a pat̃¬
nali ypostasi. Ecce h habes distinetas
tres illas ꝓͥetates. q̃ supͣdiu̾sis sigcate
st̃ modis. Qd sunt alia nomina
ꝑsonar̃ easdẽ ꝓͥetates notantia. sed
genitꝰ. genitor. uerbum. imago.
ic N ẽ p̃t̃mittendu

Expanded text:
stantia, et non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis. 5. Quod sunt alia nomina personarum easdem proprietates notantia, scilicet, genitus, genitor, verbum, imago. Hic non est praetermittendu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedens abut᷑q siue ille qͥ ꝓcedit.
Cũ u noĩa relationũ ponimꝰ in p̃di¬
catis: notiones ipsas t̃m sig̃geariꝰ. non
ypostases. Ut cum dr ãs genuit .i.¬
t̃c oportet intelligi in subiectis. ypos¬
nantur. Que ꝓprietates det̾minãt
ypostases. non substantiam .i. natu¬

Expanded text:
procedens ab utroque, sive ille qui procedit. Cum vero nomina relationum ponimus in praedicatis, notiones ipsas tantum significamus, non hypostases; ut cum dicimus: Deus tunc oportet intelligi in subjectis hyposnantur. 4. Quod proprietates determinant hypostases, non substantiam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
& strabꝰ qr diuinitꝰ accep̃ hãc ui. ut qͥ
ex eiꝰ fructu comed̾&. corpꝰetꝰ stabili sani¬
tate. & ꝑpetua soliditate firmaret᷑. nec
ulla infirmitate uł etatis iabecillitate
indet̾iꝰ. itł in occasum lab̾etur Iignũ
ẽ. qr pꝰphibitionẽ erat in illa. tͣnsqͥssio
futura. qua homo exꝑiendo disc̾et. quid
ẽet int̾ obedientie bonũ. & in obediẽtie
malum. Non oͦ de fructu qͥ nasc̾etur.
inde põitum ẽ illud nom̃. s de retrans¬
gressionẽ secuta. Cognoũ i homo pͥus¬
qͣm tangͥet hlignũ bonũ & mału. s boñ
ꝑ prud̃ntiã & exꝑientiã. mału uͦ ꝑpru¬
usurpato ligno uetito. qr ꝑ exꝑientiam
mali didicit. qͥd sit int̾bonũ obedientie.
& malum inobedientie. Di uͦ pͥmi parẽ¬
tes obedientes ẽẽnt. nͨ otͣ p̃ceptũ peccas¬

Expanded text:
 hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate, et perpetua soliditate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetatis imbecillitate in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid esset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Non ergo de fructu qui nasceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit enim homo, priusquam tangeret hoc lignum, bonum et malum; sed bonum per prudentiam et exusurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent n
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea nasciturus impleuit: Formam g¬
serui.i. nat᷑am serui. in suam accepit
ñ accepit ꝑsonam hominis. s nat᷑am.
Item. Dei filiꝰ unigenitus. ut carnem
hõis aĩamq mundaret. susceptione
carnis. aĩeq rõalis. incarnatus est.
His aliisq pluribꝰ auctoritatibꝰ euidnter
ostnditur non nͣm. ꝑsonam. nͨ ꝑsonã.

Expanded text:
ex ea nasciturus implevit. Non st, naturam servi, in suam accepit non accepit personam hominis, sed naturam. Item: Dei Filius unigenitus, ut carnem hominis animamque mundaret, susceptione carnis animaeque rationalis incarnatus est. His aliisque pluribus auctoritatibus evidenter ostenditur, non naturam personam,
Abbreviated transcription (Latin):
questio pleniꝰ explicari ualeat. qͣsi al¬
tius ducto rete. De his clauibꝰ & usu
earum disseramus. de clauibus.
dignos reciꝑe. indignos debet exclu¬
dere a regno. eccłasticꝰ uiqdͥex. Qͥ sicut
ħt. ius ligandi: ita & soluendi. Unde
ꝑmisit. sᷤ qui soluendi iusñ bt ñ ligã¬
di ħt.&. infra. Certũ ĩ ꝙ eccłe utͣmq licet.

Expanded text:
quaestio plenius explicari valeat, quasi altius ducto rete, de his clavibus et usu earum disseramus. 2. De clavibudignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, ita solvendi. Unde permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est
Abbreviated transcription (Latin):
re innotitiã. sac̾dotis. Nam in resur
extra portam delata. ñ du extͣ domũ
innotitiã portata. Intus resuscitauit.
qͣm intus inuenit. Relictis solis
petro. & ia cobo. & iohanne. &
patre & matre puelle. In quibꝰ figura¬
liter otinent᷑ sacdotes eccłe. Iuos aut̃ exͣ

Expanded text:
re in notitiam sacerdotis. Nam in resurrextra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
nitens uotũ hu̾it confitñdi ꝗͥ postea
dimittat᷑ ei a sac̾dote. Uideo enĩ qͦ uin¬
&fetorem pec̃ci. atq et̾ne ultiõis uin¬
culo ligata existit.Si u añ ꝯfessionem
ꝑ cordis contͥtionẽ ds ꝑ seipͣm sñ minis¬
tiosac̾dotis. & debitum oĩo relaxat. &
aĩam int̾iꝰ purgat a contagio. ⁊ fetore
pecc̃i: qͥd gͣ mundat. qͥd dimittit sacͥ¬
dos: Ubi sunt claues ille quas dñs tra¬
didit᷑ pet᷑ro.:⁊ successoribꝰ eiꝰ dices. tibi¬

Expanded text:
nitens votum habuit confitendi, quid postea nitens votum habuit confitendi, quid postea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vinet foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ante confessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et successoribus ejus, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ. ł t̾giu̾satione u̾boꝵ pecc̃a
sua leuigare contendit. ł sic̾ eam pec¬
catũ suũ reticendo suppͥmere qͦrit.
Ubi uͦ suꝑbia regnat ł hypoc̾sis. humi¬
litas locum ñ ħt. Sine bumilitate uͦ.
alicui ueniam sꝑare ñ licet. Ubi gͦ ẽ
taciturnitas ꝯfessionis. ñ sꝑanda ue
nia cͥminis. Iam c̾tissime liqͣt ꝗ sit de¬
testabile pec̃ci silentiũ. ⁊ econu̾so. qͣm
sit necessaria ꝯfessio. Est u confessio
testimoniũ oscĩe dm tim̃tis. Qui enĩ
timet udiciũ dei: pecc̃m non erubesc̾
ofiteri. Perfectꝰ timor soluit om̃em
pudorem. Confessio pecẽi pudorẽ ħt. &
ip̃a erubescnia ẽ grauis pena.Ideoq iu¬
bemur ꝯfiteri pecc̃a. ũ erubescĩam pati¬
amur ꝓpena. Nam ħ ip̃m. parsẽ diuini
iudicuꝰ. Si gqͣritur. ad qͥd ꝯfessio sit ne¬
cessaria. cũ in otͥtione iam deletũ sit pec¬
missum ẽ a do ꝑcordis ꝯtͥtionẽ exqͦ pe¬

Expanded text:
parentum vel tergiversatione verborum peccata parentum vel tergiversatione verborum peccata sua levigare contendit, vel sicut Cain peccata sua reticendo supprimere quaerit. Ubi ergo superbia regnat et hypocrisis, humilitas locum non habet. Sine humilitate vero alicui veniam sperare non licet. Ubi est ergo taciturnitas confessionis, nonnire. Jam certissime liquet quam sit detestabile peccati silentium, et e converso quam sit confessio necessaria. Est enim confessio testimonium conscientiae Deum timentis. Qui enim timet judicium Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor solvit omnem pudorem; confessio peccati pudorem habet, et ipsa erubescentia est gravis poena. Ideoque jubemur confiteri peccata, ut erubescentiam patiamur pro poena, nam hoc ipsum pars est divini judicii. Si ergo quaeritur an confessio sit ncessaria, cum in contritione jam deletum sit pecmissum est a Deo per cordis contritionem, ex quo poe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ħ non excludit illa. Aulta u fc̃a sũt
quȩ scͥpta ñ sunt. ł forte ñ dũ fc̃a erat in¬
stitutio ꝯfessionis. q mͦ ẽ. Simiłr & illd
munic̃onis ferũt ad publicam confessio¬
nem & satisfactionẽ referri opͦtet. Nõ
enĩ solis sac̾dotibꝰ ius ligandi ⁊ soluẽdi.
datũ ẽ. si cͥq suo arbit̾o se pena. ł excom¬
municõis sñtñtia ligare. & absq sac̃do¬
tali iudicio se ip̃m dõ ł altari reconci¬
liare licet. ꝙ eccłastice institutõi .⁊ osue¬
tudini penitus repugnat. Potiꝰ ꝙͦ si pub¬
lice peccasti. publice confitere teꝰ reũ.
& emenda. Si u occulte deliqͥsti ⁊̃ sic ñ
taceas. nͨ tñ dico ut publices. Tacit᷑nitas
a pecci ex suꝑbia nascit᷑ cordis. ĩo enim
pecẽm suũ qͥs scelat. ne reputet᷑ foris qͣlẽ
se iam diuino ospectui exhibuit. ꝙ ex
fonte suꝑbie nascitur. Spẽs i suꝑbie
ẽ se uelle iustũ uid̾i. qui pecc̃or ẽ atq
hypocta ꝯuincit᷑. qui ad instar pͥmoꝵ¬

Expanded text:
 non excludit illa: multa enim facta sunt, quae scripta non sunt; et forte nondum facta erat institutio confessionis, quae modo Similiter et illud municationis ferunt, ad publicam confessionem et satisfactionem referri oportet. Non enim solis sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconciliare licet, quod ecclesiasticae institutioni et consuetudini penitus repugnat. Potius ergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se velle justum videri qui peccator est; atque hypoc
Abbreviated transcription (Latin):
& mĩe succurrãt recognoscenti mor
eccłe. Ideoq ñ petat saẽdotes ꝑ aliqͣm
eulpã abimitate eccłȩ diuisos. Ex hiᷤ¬
articulus. Querendꝰ est enĩ sac̾dos sa¬
piens. & disctus. qui cum pͥtate simul
ħat iudicium. qͥsi forte defu̾it confit̾i

Expanded text:
iae succurrant recognoscenti mortecclesiae, ideoque non petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate ecclesiae divisos. Juarticulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
ram multis. ꝙ occultũ ẽ. Eo notauit
diẽns. ñ tͥ dico ut ꝓte ꝓdas in publicũ.
Si c̃ i publica noxa publico eget remedio.
ita occulta. sec̾ta confessione. & occul¬
ta satisfactione purgatur. Nec necẽe
iudic̃ẽ id iugit̾ ꝯfiteri debemꝰ. Uñ ide

Expanded text:
occultum est. Quod notavit dicens: Non tibi dico ut te prodas in publicum. Sicut enim publica noxa publico eget remedio, ita et occulta secreta confessione et occulta satisfactione purgatur. Nec necessejudicem id jugiter confiteri debemus. Unde ide
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃a questio continebat .s. an sine confes¬
sione & iudicio sac̾dotis soli dõ confiteri
suffic̾et expeditũ: & cͥtificatũ ł pͣmissis
testimoniis. Qͥd ñ suffic confit̾i deo sine
sae̾dote. nec ẽ uere humilis ⁊ penitens.
ł pximo suo: s̃altẽ cũ de ẽ sac̾dos: Sane
adħ dici pot̃. ꝙ sac̾dotis examͣ reqͥrend̃
ẽstudiose. ꝙ sac̾dotibꝰ concessit ds poteᷤᷤ¬
tatẽ ligandi & soluendi. & ido qͥbꝰ ipsi
ligare & soluere. Talẽ n ẽẽ oportet qui
neglig̃ns cͥca se extit̾it. negligat᷑ ab illo.
qͥ eũ misedit᷑ mon&: & petit. ne ambo
in fo̾ueam cadant. qͣm stultꝰ cuitare
noluit. Tanta itaq uis confessionis ẽ.
ut si de t̃ sacdos. confiteat᷑ ꝑximo. Sepe
enĩ contingit ꝙ penitens ñ pot u̾ecu

Expanded text:
da quaestio continebat, scilicet, an sine confessione et judicio sacerdotis soli Deo confiteri sufficeret, expeditum est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec evel proximo suo, saltem si deest sacerdos? Sane ad hoc dici potest, quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi ligare et solvere. Talem enim esse oportet, quinegligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit quod poenitens non po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ caritas: simul ambe eẽ ñ possũt. nisi
una radicitꝰ eiuulsa fuerit. alia planta¬
ri ñ pot̾. sine cã conat᷑ aliqͥs ramos inci¬
dere. si radicẽ non ꝯt̃ndit euellere. Qr

Expanded text:
6, simul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere.
Abbreviated transcription (Latin):
absurditatẽ. ut p̃r ñ sit sapiẽs de seip̃o
s de filio. Nec sapĩa sap̃iam genuerit.
s ea sapĩa pat̃ dicat᷑ sapiẽs ẽẽ ꝗͣ genu¬
it. Ybi enĩ ñ ẽ intelligentia. nͦ sapĩa pͥ¬
ẽẽ. Ioq si pat̃ non intellicgit. ip̃e sibi
s filius intelligit pat̾. ꝓfecto filiꝰ pr̃em
sap̃iem facit. Et si hoc ẽ deo ẽẽ qͦd saꝑe.
& ea illi ẽẽntia ẽ. que sapĩa. ñ filius
a patre. querũ ẽ.s a filio. pat̾ potiꝰ
sissimũ. Est qͦ d̾s pr̃ sapiens. ea qua¬
ipse ẽ sua sapĩa. & filius sap̃ia pr̃isẽ
sapiens de sap̃ia. q̃ ẽ pat̃. de qͣ ẽ genitꝰ
filiꝰ. Ita ⁊ pat̃ ẽ intelligens. ea quȩ
ipse ẽ sua intelligentia. Non enim
ẽẽt sapiens. qui ñ eẽt intelligens. Filiꝰ
aut̃ intelligñtia patͥs. de intelligen¬
tia genitꝰ c̃ que ẽ pat᷑. de qͦ & intelli¬
gens ẽ. pinde pat̃ ẽ sapĩa. & filiꝰ sap̃ia.¬

Expanded text:
absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec Sapier hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi essentia est quae sapientia, non Filius a Patre, quod verum est; sed a Filio potius surdissimum atq Filius, Sapientia Patris, est sapiens de Sapientia quae est Pater, de quo est genitus Filius. Ita et Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio exđo ẽ. Ipaulo pꝰ. Ds̃ dilec¬
tio ẽ. Ubi manifestat eam se dixis¬
se dilectionẽ dm. qͣm dix̃ ex deo.
Ds̃ g̃ ex dõ est dilectio. Item. in eode.
Ioh̃s uolens de hac re aꝑtiꝰ loqui inqͥt
In hoc cognouimꝰ qr in ipso manemꝰ
& ipse in nobis: qr de spũ fẽo suo de¬
in nobis. Hoc autẽ facit dilectio. ip̃e¬
sit ex deo. & ñ sit ipse ds̃.sic̃ dicitur
Non dicturi sumꝰ caritatem ñ ꝓpte̾a ẽẽ
dictã đm. ꝙ ipsa caritas sit ull a
sub̃a. que dei digna sit noĩe. s ꝙ donũ
sit di. sic̃ dictũ ẽ deo. tu espatientia
mea. Non utiq ideo dictũ est. qͦd di¬
Hunc enĩ sensũ facile refellit scͥpturar̃
ipsa locutio. Tale enĩ est. tu es patien¬
est autem dictum: dñe caritas mea.
aut tu es caritas mea. aut ds caritas
mea. S ita dictũ est ds̃ caritas est.

Expanded text:
Dilectio ex Deo est . Et paulo post: Deus dilectio est . Ubi manifestat eam se dixisse dilectionem Deum quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. » Item in eodem: Joannes volens de hac re apertius loqui. In hoc, in hoc cognoscimus, quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suodein nobis; hoc autem facit disit ex Deo, et non sit ipse Deus; sicut dicitur, Non dicturi sumus charitatem non propterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei; sicut dictum est de Deo: Tu es patientia mea. Non utique ideo dictum est: hunc quippe sensum facile refellit scripturarum ipsa locutio. tale est enim: tu es patienest autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: deus caritas est,
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt frc̃m in lumine manet. & scan¬
dalum in eo non ẽ. Manifestũ ẽ qͦd
iustitie ꝑfectionem in fr̃is dilectione
posuerit. Nam in qͦ scandalum ñ est
utiq ꝑfectus est. Et tñ udetur dilec¬
tionem di tacuisse. qͦd nunꝗͣ fac̾et.
nͥ qr in ipsa fr̃na dilectiõe. uult intel¬
ligi đm. Aꝑtissime enim in eađ epła
diligit exdõ natus ẽ. & cognoũ đm.
Qͥ non diligit. ñ cognoũ dm qr ds di¬
lectio est: Ista contextio satis aꝑte de
clarat. eande ipsam fr̃nã dilectionẽ.
Parentesis. Nam fr̃na dilectio ẽ qͣ
diligimus inuicem. ñ sołu ex deo .s
etiam đm ẽẽ tanta auctoritate .s.¬
ioħis p̃dicari. Cum gͦ de dilectione
diligimꝰ fr̃em. de dõ diligimꝰ fr̃em
nec fieri pͭ ut eande dilectionẽ ñ p̃¬
cipue diligamꝰ. qua frẽm diligimꝰ¬

Expanded text:
trem, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Manifestum est quod justitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit. Nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. Et tamen videtur dilectionem Dei tacuisse; quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola diligit, ex deo natus est et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est., ista contextio satis aperteque clarat eandem ipsam fraternam dilectionem - nam fraterna dilectio est, qua diligimus inuicem — non solum ex deo sed etiam deum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligim
Abbreviated transcription (Latin):
.sp̃c sc̃s. Auetoritatibus ita esse
deamur. sacͥs auetoritatibꝰ qͦd dictũ ẽ
corroboremꝰ. De ħ aug̃ in .uiii. li. de tͥ¬
nit᷑ ait. Q pximũ diligit. conseq̃ns ẽ
ut ip̃am p̾recipue dilectionẽ diligat.
Ds̃ aut̃ dilectio ẽ. conseq̃ns gͥ ẽ ut p̃ci¬
pue dm diligat. Item in eod. Ds̃ dilec
rarum querentes eũ qui est apud no.
si nos ẽẽ uelimꝰ apud eũ: Nemo dicat
ñ noui. qͥd diligam. diligat fr̃em. &
diligͥt eande dilectionem. Magis
enimꝰ nouit dilectionem qua diligit.
quam frẽm quem diligit. Eece iam
pot̃ notiorem dm ħre. quam fr̃em.
plane notiorem. qr p̃sentiorẽ. qr int̾¬
iorem. qr certiorẽ. Amplect̾e dilectio¬
nem di. & dilectione amplectere

Expanded text:
. 3. Auctoritatibus ita esse deamur, sacris auctoritatibus quod dictum est corroboremus. De hoc Aug., in lib. 8 de Tit: Qui proximum diligit, consequens est ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est; consequens ergo est ut praecipue Deum diligat. Item in eodem: Deus dilrarum quaerentes eum qui est apud nos, si nos apud eum esse velimus? Nemo dicat: Non novi quid diligam; diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem qua diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam potes notiorem Deum habere quam fratrem. Plane notiorem, quia praesentiorem, quia interiorem, quia certiorem. Amplectere dilectionem Deum, et dilectione amplectere
Abbreviated transcription (Latin):
quid sꝑat: Qdͦ attin& ad non uide uel
que eͤdunt᷑. ł quȩ sꝑant᷑. fidei speiq com¬
mune ẽ.¶Distinguttur tñ fides aspe siẽ
uocabulo. ita rationabili differentia.
Est u fides malarum rerũ & bonarũ. qr
& bona credunt᷑ mala. & ħ fide bona.

Expanded text:
at? Quod attinet ad non videre vel quae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique commune est. Distinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona,
Abbreviated transcription (Latin):
uestigare utrũ fides. & spes in
xꝑo su̾ĩt. uñ tctatꝰ iste sumpsit exordiu.
quibꝰdam ñ indocte uidr fid̾e uͥtutem.
& spem. in eo ñ fuissessic̃ in scĩs iã beati¬
ficatis. ł in angłis ñ sunt. & tam̃ scĩ cͤdũt
& sꝑant resurrectionẽ fut᷑am. & angłi
& in dĩ uerbo resurrectionẽ fut᷑am.
siue iuidiciũ. ñ ꝑspecułu in enigmate.
s p̃clarissime inspiciunt: Si enĩ qr cre¬
dunt resurrõnẽ fut᷑am. iõ uerũ ẽ eos

Expanded text:
estigare utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatifet sperant resurrectionem futuram, et angeli  in Dei Verbo resurrectionem futuram sive judicium, non per speculum in aenigmate, sed praeclarissime inspiciunt. Si enim quia credunt resurrectionem futuram, ideo verum est eos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ual&. qui ex caritate eximia aĩam po¬
suit ꝓamicis. & inimicis.¶Huit a in cor¬
de caritatem. qͣm oꝑe nꝰ exhibuit. uͥ ex¬
hibitionis forma. nos ad diligndu insti¬
tueret. Hic aliqͥd diẽndu ẽ de caritate.

Expanded text:
e eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate
Abbreviated transcription (Latin):
pͥꝰ fallaci ꝓmissione decep. & pꝰ mala in¬
ferendo lesit. In iuste eͥ diabłs qͣntũ ad
se tenebat hominẽ/ S hõ iuste tenebat᷑.
qr diabłs nũꝗͣ meruit pot̃tatẽ ħre suꝑ
hominem.s hõ m̾uit ꝑculpam. pati

Expanded text:
 fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit p