comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectedr̃ quia delignis spinarũ tabule sunt
facte tab naculi Longitudo tabularũ altitu
do÷ quedece cubitos habebat : qi scĩ doctores
ꝑ obseruantiã decalogi legi ad ꝑfectionẽ
tendunt: quia ꝓꝑceptione denarii diur¬
ni inuinea xpi laborant : iđ illa intentio¬
ne uerbodoctrine insistunt: uti maginẽ
inse sui conditoris a cregis quã adã pec¬
cante ꝑdiderunt ipso do nante restau¬
rent: ut nom̃ eiꝰ qđ peccando a miserant
recte uiuendo recipiant Soletnãq in
denario regis nom̃ & imago contineri
Sed & hoc qđ denarius ex eonom accepit
qui adecẽ nũmis compleat᷑: statu futu¬
renr̃ȩ beatitudinis apte ꝯgruit: q̃ inue¬
radĩ & ꝓximidilectione ꝑ ficitur Ds
nãq sol& ternario sepenumero ꝓpterea
queipse ẽ. trinitatẽ figurari: homosep¬
tenario: quia cor pꝰ ex quattuor notis¬
simis habet̃ elem̃tis animeuero hoc ÷
interioris hominis substantia tripliciso¬

Expanded text:
recte dicitur, quia de lignis spinarum tabulae sunt recte dicitur, quia de lignis spinarum tabulae sunt factae tabernaculi. Longitudo tabularum altitudo est, quae decem cubitos habebat: quia sancti doctores per observantiam decalogi legis ad perfectionem tendunt; quia pro perceptione denarii diurni in vinea Christi laborant, id est, illa intentione verbo doctrinae insistunt, ut imaginem in se sui Conditoris ac regis, quam Adam peccante perdiderunt, ipso donante restaurent, ut nomen ejus, quod peccando amiserant, recte vivendo recipiant. Solet namque in denario regis nomen et imago contineri. Sed et hoc quod denarius ex eo nomen accepit, quia decem nummis compleatur; statui futurae nostrae beatitudinis apte congruit, qut proximi dilectione perficitur. Deus namque solet ternario saepe numero propter eam, quae ipse est, Trinitatem figurari, homo septenario; quia corpus ex quatuor notissimis habet elementis. Animae vero, hoc est interioris hominis substantia, triplici so
Abbreviated transcription (Latin):
& enim tabularũ dilatatio.ẽ. fidei & sacra¬
m̃toꝵ quȩ prius in una is rahelitica plebe
latebat : Sed hoꝵ minis terio ad totius orbis
plenitudinẽ ꝑuenit: Quã uis recte in lati¬
tudine tabularum. ipsa qq̃ dilatatio cordis
scõꝵ ualet intellegi: ꝑ quã mundũ despi¬
cere atq ad appetenda cęlestia solent
sublimit̃ accendi Perquã ñ solũ amico sindõ:
sed etiã inimicos giident diligere ꝓpter
cures huius scłi diuitiȩ & uoluptates falla¬
ces. S ed et punctiones peccatoꝵ nĩinc̃grue
uIspinis assimilant᷑ Hinc & enim scriptũ . ẽ.
quia spine nascant᷑ in manib: temulenti:
iđ peccata in operib stulti Quia ergo p̃di¬
catores scĩ &apunctionib seuitiorũ expur¬
gare & omnib mundi curis acdelectatio¬
nib exuere studuer̃. Quatinꝰ libera m̃te
in amoredĩ & ꝓximi dilatari atq ad p̃dicaꝵ¬
dum uerbũ longe lateq possent dis currere:

Expanded text:
etenim tabularum, dilatatio est fidei et sacraetenim tabularum, dilatatio est fidei et sacramentorum, quae prius in una Israelitica plebe latebat; sed horum ministerio ad totius orbis plenitudinem pervenit. Quamvis recte in latitudine tabularum, ipsa quoque dilatatio cordis sanctorum valet intelligi, per quam mundum despicere, atque ad appetenda coelestia solent sublimiter accendi, per quam non solum amicos in Deo, sed etiam inimicos gaudent diligere propter curae sunt hujus saeculi divitiae et voluptates fallaces; sed et punctiones peccatorum non incongrue spinis assimilantur. Hinc etenim scriptum est, quia spinae nascantur in manibus temulenti : id est, peccata in operibus stulti. Quia ergo praedicatores sancti et a punctionibus se vitiorum expurgare, et omnibus mundi curis ab delectationibus exuere studuerunt, quatenus libera mente in amore Dei et proximi dilatari, atque ad praedicandum verbum longe lateque possent discurrere,
Abbreviated transcription (Latin):
naculi delignis s& him: que singuledenos
cubitos in longitudine habebant: & in la¬
titudine singulos ac semissem: Ligna sethĩ
dequib tab naculũ fiebat in putribilis s̃ natu¬
reecimi candoris acleuitatis : & ñ multũ
ab albaspina nisitantũ magnitudine distan¬
tia : Vnđ & hieronimꝰ ñ nũquã in libro ebre¬
orũ nominũ sed & in aliis opusculis s&hĩ
absolute spinas int̃p̃tatꝰ ÷ uerbi gratia
abel sochim luctus spinarũ :Naut̃ facile
hocgenꝰ ligninisi indesẽstis artibi cubitab¬
naculũ ȩdificabatur solet inueniri: Vnde
greci ł latini Int̾̃p̃tes nom̃ei aliud p̃terebrȩoꝵ
ponere nequiuer̃ ut pote cuius apud eos no¬
tita nulla erat: quã uis quidã qualitatẽ
natureci ex primereuolentes : ligna in pu¬
tribilia transtuler̃ : Tabulȩergo tab̵ naculi
apłos coꝵq succes sores ꝑ quoꝵ sermonem
ccła ꝑ orbẽ dilatata ÷ designant. Latitudo

Expanded text:
uli, de lignis sethim, quae singulae denos uli, de lignis sethim, quae singulae denos cubitos in longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem. Ligna sethim de quibus tabernaculum fiebat imputribilis sunt naturae, eximii candoris ac levitatis: et non multum de alba spina, nisi tamen magnitudine, distantia. Unde et Hieronymus nonnunquam in libro Hebraeorum Nominum, sed et in aliis opusculis suis, setim absolute spinas interpretatus est. Verbi gratia, Abel setim, luctus spinarum. Non autem facile hoc genus ligni nisi in desertis Arabiae, ubi tabernaculum aedificabatur, solet inveniri. Unde Graeci vel Latini interpretes nomen ei aliud praeter Hebraeum ponere nequiverunt, ut pote cujus apud eos notitia nulla erat; quamvis quidam qualitatem naturae ejus exprimere volentes, ligna imputribilia transtulerunt. Tabulae ergo tabernaculi apostolos eorumque successores, per quorum sermonem Ecclesia per orbem dilatata est, designant. Latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
foedus meũ : dabo eis in domomea & in mu¬
rismeis locũ & nom̃ melius a filus & filiabꝰ
Nom̃ sempit̃ nũ daboeis qđ ñ auferetur
Merito ergo pelles hiacinethine sup̃mũ
indomodĩ locũtenent colorq cȩlestis pro¬
ximã cęlo sedẽ sortitus ÷ ut hori uirginales
& animi et corporis speciali uicinia agnũ
secuturi & hrmnoꝵ eilaudes designentur
ec̃. cantaturi: B eneaut̃ deuelis cortinarũ
rã tam̃ demissa penderenł : quã uiscortinȩ
nequaquã ad terrã usq ꝑ tingerepotuerint :
Colũnequoq actabule tabnaculi & sun
altũ erant erectȩ : bases tam̃ inquib sta¬
rent habebant interra positas: A tuero
derubricatis atq hia cinctinis pellib quod
eent deflexe ñ additur. Quia nimirum
cetera uirtutũ species cõmune aliquid cũ
his qui in terra adhuc detinent̃. habere ui¬
det̃ cestam̃ uero mastirii &decus dõ dic¬
ate uirginitatis quasi ab infimis ȩt̃nis reb
suspensũ: & suꝑnis ciuib specialit̃ ꝯstat et̃

Expanded text:
eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis quod non auferetur . Merito ergo pelles hyacinthinae supremum in domo Dei locum tenent; colorque coelestis proximam coelo sedem sortitus est, ut chori virginales, et animi et corporis speciali vicinia agnum secuturi, et hymnorum ei laudes designentur esse cantaturi. Bene autem de velis cortinarum rram tamen demissa penderent, quamvis cortinae nequaquam ad terram usque pertingere potuerint. Columnae quoque ac tabulae tabernaculi, et si in altum erant erectae, bases tamen in quibus starent habebant in terra positas. At vero de rubricatis atque hyacinthinis pellibus, quod essent deflexae, non additur: quia nimirum caeterae virtutum species commune aliquid cum his qui in terra adhuc detinentur, habere videntur. Certamen vero martyrii, et decus Deo dicatae virginitatis, quasi ab infimis ac terrenis rebus suspensum, et supernis civibus specialiter constat esse
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ fieri meruer. Operiuntq tab naculũ
dnĩ pelles arietũ rubricatȩ atq ab in iuria
tepestatũ defendunt : cũ ssi p̃dicatores ex¬
emplo passionis & patientie suȩ corda
Infirmorum neinp̃ssuris tribulationũ
cra uirginitas locum ten&: aptepost
uariatum decus cortinarũ post cilinoꝵ
munimina scõꝵ post rubricatas arietum
operimtũ dehiacintinis pellib Hiacint᷑
namq cȩlestis ÷ coloris pellis uero mortui
animantis pars & indiciũ : Etquid ꝑpelles
hia cinctinas nisi uistus ex primitur illoꝵ
qui mortificatis adpurũ cunctis concupis¬
centiȩ carnalis in lecebris cȩlestẽ quod¬
ammodo interri ps uitã ger̃: atq inter
homines positi angelicã magis puritatẽ
imitant᷑. & hoc qđ tepore future in morta¬
litatis cunctis ꝓmitat᷑ electis qr ñ nubant
neq ducant uxores sed sint ęquales angelis
dĩ Ipsi adhuc mortali carne retentip̃uenire

Expanded text:
apostolorum fieri meruerunt. Operiuntque tabernaculum apostolorum fieri meruerunt. Operiuntque tabernaculum Domini pelles arietum rubricatae atque ab injuria tempestatum defendunt, cum sancti praedicatores exemplo passionis et patientiae suae, corda infirmorum ne in pressuris tribulationum cra virginitas locum tenet, apte post variatum decus cortinarum, post cilicinorum munimina sanctorum, post rubricatas arietum operimentum de hyacinthinis pellibus. Hyacinthus namque coelestis est coloris: pellis vero mortui animantis, pars et indicium est. Et quid per pelles hyacinthinas, nisi virtus exprimitur illorum, qui mortificatis ad purum cunctis concupiscentiae carnalis illecebris, coelestem quodammodo in terris vitam gerunt, atque inter homines positi, angelicam magis puritatem imitantur: et hoc quod tempore futurae immortalitatis cunctis promittitur electis, quia non nubant, neque ducant uxores, sed sint aequales angelis Dei , ipsi adhuc mortali carne retenti, praevenire
Abbreviated transcription (Latin):
cat : cũ crprianꝰ infirmos ne in mastrrio
lubantur piiso fortat exortationib cũ alii
ełam poterant longius tẽp̃tam̃ta ꝓpellunt.
&qq eius dẽ sint ad salute ꝓficua sollesti
in dagine ꝓspiciunt. Quatinꝰ undiq tuta
ꝯuersatio religiosa fideliũ: libero corde
uistutib studere atq in ꝯspectu sui ꝯditoris
&opere p̃ fulgida lucere : & ipsius quoq
contẽplationi possit oculũ m̃tis intendere
Verũ quia inter scõs p̃dicatores illis
maximo dignihonore qui ex pecto qđ of¬
ficio p̃dicationis & populoꝵ regimini
dunt : recte subditur Facies &operim̃¬
tũ aliud tecto depellib arietũ rubricatis
Arietũ quippe uocabulo solent p̃num¬
quã scĩ doctores accipi : eo qđ sint duces
sequentiũ dñi gregũ. Vnđ pulchre psal¬
mista: ad fested nõ inqua filuidĩ: ad fer¬
delegata : ad fertedño in cȩlos sp̃s fideliuĩ :¬
qui ꝑ imitationẽ uitȩ & fidei filii beatoꝵ

Expanded text:
cat; cum Cyprianus infirmos ne in martyrio cat; cum Cyprianus infirmos ne in martyrio labantur, piis confortat exhortationibus; cum alii are Ecclesiam poterant, longius tentamenta propellunt, et quae eisdem sint ad salutem proficua solerti indagine prospiciunt: quatenus undique tuta conversatio religiosa fidelium libero corde virtutibus studere, atque in conspectu sui conditoris et opere praefulgida lucere, et ipsius quoque contemplationi possit oculum mentis intendere. Verum quia inter sanctos praedicatores illi sunt maximo digni honore, qui excepto quod officio praedicationis et populorum regimini dunt, recte subditur: Facies et operimentum aliud tecto, de pellibus arietum rubricatis. Arietum quippe vocabulo, solent nonnunquam sancti doctores accipi, eo quod sint duces sequentium Domini gregem. Unde pulchre Psalmista: Afferte Domino, inquit, filii Dei, afferdelegata est, afferte Domino in coelos spiritus fidelium, qui per imitationem vitae et fidei, filii beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq supͣ p̃ceptũ ÷ ut sextũ sagũ infronte
tecti duplicaret᷑. Hec dere difficillima
ꝓut nob̵ intellexisse uisi sum̃ strictim ex¬
plicare curauimꝰ: paratiuero ora in his
discere siquisnos docere uoluerit. Inqͥb
tam̃ omnib patet allegorie sens ꝑlucidus
Saganãq cortinas & desuꝑ & infra & ex
omni latere ꝓtegebant atq utille intus
libera faciesuȩ uenꝰtatis fulgerent. hȩc
ab omni eas in iuria tepestatũ pluuiarũ
& caumatũ foris inmunes reddebaNT
circũ spicere : ut nec subsidia carnis necui¬
tȩ spĩtalis ciꝰ auxilia desint. Repellunt ł
saga imbres obsistunt ꝓcellis. arcenł solis
ardorss cuncta foris adũ santia fortiter
abigunt utdecꝰ cortinarũ interius inte¬
meratus ꝑsistat: cũ augustinꝰ om̃a quȩ fidẽ
turbare poterant hereticoꝵ uenena eua¬
cuat : cũ gregorius ea quemores bonos in¬
pugnant teptam̃ta antiqui hostis expli¬

Expanded text:
Ideoque supra praeceptum est ut sextum sagum in fronte Ideoque supra praeceptum est ut sextum sagum in fronte tecti duplicaretur. Haec de re difficillima prout nobis intellexisse visi sumus, strictim explicare curavimus, parati discere in his veriora si quis docere nos voluerit, in quibus tuus omnibus patet allegoriae sensus perlucidus. Saga namque cortinas et desuper et infra, et ex omni latere protegebant; atque ut illae intus libera facie sua venustatis fulgerent, haec ab omni eas injuria tempestatum, pluviarum et caumatum, foris immunes reddebant:circumspicere, ut nec subsidia carnis, nec vitae spiritualis eis auxilia desint. Repellunt enim saga imbres, obsistunt procellis, arcent solis ardores, cuncta foris adversantia fortiter ambiunt, ut decus cortinarum interius intemeratus persistat: cum Augustinus omnia quae fidem turbare poterant, haereticorum venena evacuat; cum Gregorius ea quae mores bonos impugnant tentamenta antiqui hostis expli
Abbreviated transcription (Latin):
medi &ate cooperiebant᷑ posteriora ta¬
b̵naculi : iđ cortinarũ : quȩ ꝓprie tab̵ nacu¬
lumuocabant᷑ : qui a duob cubitis ea sutdixi¬
m̃ ad inferiora tegens sagũ ultimũ tran¬
siebat Itẽq saga desuꝑuenientia uui
solũ modo cubitos occidentalis parietis.
cooperiebant: nec ta m̃tres reliqui qui
remanserant usq ad terrã nuditẽ pestatũ
in iurus patebant : sed adductis ad inuicẽ
abutroq latere sagis septenoꝵ cubitoꝵ
qui deficientib parietib suꝑerant : his pos¬
teriora domꝰ firmissime ad terrã usque
contegebantur Neq aut̃ hȩc tantũ adin¬
uicẽ ꝑ tingere & instar cortinarũ sese In
medio parietis ꝯtingere poterant : sedqr
septenoꝵ erant cubitoꝵ mediũ parietis
in utraq pastẽ duob: cubitis excedebant :
acsibi inuicẽ suꝑposite iungebantur
Quod eodẽ modo ꝑomã &ĩ deorientali
paste domꝰ intellegendũ. eẽ. puta mus

Expanded text:
medietate cooperiebantur posteriora tamedietate cooperiebantur posteriora tabernaculi, id est, cortinarum quae proprie tabernaculum vocabantur, quia duobus cubitis eas, ut diximus, ad inferiora tendens sagum ultimum transibat. Itemque saga desuper venientia septem solummodo cubitos occidentalis parietis cooperiebat; nec tamen tres reliqui qui remanserant usque ad terram nudi tempestatum injuriis patebant, sed adductis ad invicem ab utroque latere sagis septenorum cubitorum, qui deficientibus parietibus supererant, his posteriora domus firmissime ad terram usque contegebantur. Neque autem haec tantum ad invicem pertingere, et instar cortinarum sese in medio parietis contingere poterant; sed quia septenorum erant cubitorum, medium parietis in utrumque partem duobus cubitis excedebant, ac sibi invicem superpositae jungebantur. Quod eodem modo per omnia etiam de orientali parte domus intelligendum esse putamus.
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ tab̵naculi ꝓtegens. Tab naculũ nã¬
que ꝓprie uocat ipsam cortinarũ factu¬
rã siue coniunctionẽ q̃uas uno uti que
cubito transiebant : saga ab australi la¬
teredom̃ altero aseptentrionali. Ideo que
ad t̃rã ꝑueniebant quia hȩ xxx cubitos
longitudinis: illeduominꝰ habebant itẽ
in equalitate habens fronte dom̃qͦ ad sũ¬
mitatẽ tabularũ in plaga occidentali.
& uii cubitos dependentes a frontedom:
septe simłt dependentes inplaga occi¬
dentali Sicq fu̾it ut m̃sura sagoꝵ in oc¬
cidentali latere duob: cubitis exceder&
m̃surã cortinarũ : quia nimirũ cortinȩ
desuꝑuenientes si c̃ & supͣ cõmemorauimꝰ
quinq: cubitos eius dem occidentalis pa¬
rietis tegebant. & iii. relinq: bant in¬
rit insagis queparant᷑ tecto iđ unũ sagũ
qđ amplius ex medi etateeiꝰ operies poste¬
riora tab naculi Mledictas nãq sagur
latitudine duos cubiti ex qua uidelicet

Expanded text:
latus tabernaculi protegens. Tabernaculum namlatus tabernaculi protegens. Tabernaculum namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga ab australi latere domus, altero a septentrionali. Ideoque que ad terram perveniebant, quia haec triginta cubitos longitudinis, illae duo minus habebant. Itemin aequalitate habens a fronte domus usque ad summitatem tabularum in plaga occidentali, et septem cubitos dependentes a fronte domus, septem similiter dependentes in plaga occidentali. Sicque fuit ut mensura sagorum in occidentali latere duobus cubitis excederet mensuram cortinarum, quia nimirum cortinae desuper venientes, sicut et supra commemoravimus, quinque cubitos ejusdem occidentalis parietis tegebant, et tres relinquebant inrit in sagis quae parantur tecto, id est, unum sagum quod amplius ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. Medietas namque sagi in latitudine sunt duo cubiti, ex qua videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
& occidentali lutere. dom̃ cubitos quinos
Ideoq eadẽ lateralis sũmitas cortinarũ
nequaquã ad terrã usq ꝑtingit : sed quinis
cubitis habetur t̾ra altior Vndenecesse
fit ut qui inilli cubiti cortinarũ quicessan¬
tib parietib suꝑs. inducant᷑ adinuicem
in orientalisimul &occidentali latere
sibiq atere iungantur: ac sic fiat utur¬
diq domum cortinȩ excepto uno iuxta
terrã cubito ꝯtegant Hȩc decortinis
Porro saga tricenos habebant cubitos
longitudinis : quat̃ nos latitudinis: & qr
& has indomo: & quia concordat longitu¬
do sagorũ cũ funiculo quodomũ m&iebaris
intrarisũsũ : fit ut sũmita seoꝵ ad terrã
usq ꝑtingat Habt enim denos cubitos
aequalitatis inter parietes : denos eq as¬
censionis si uedescensionis in utroq latere
Ethoc ÷ qđ ait scriptura : quia cubit̾ exu¬
na paste pender&: & alter ex altera qui
plus ect̃. in sagoꝵ longitudine : utrũq

Expanded text:
et occidentali latere domus, cubitos quinos. et occidentali latere domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis summitas cortinarum nequaquam ad terram usque pertingit, sed quinis cubitis habetur terra altior; unde necesse fit, ut quini illi cubiti cortinarum, qui cessantibus parietibus supersunt, inducantur ad invicem in orientali simul et occidentali latere, sibique mutuo jungantur; ac sic fiat, ut undique domum cortinae excepto uno juxta terram cubito contegant. Haec de cortinis. Porro saga tricenos habebant cubitos longitudinis, quaternos latitudinis. Et quet has in domo, quia concordat longitudo sagorum cum funiculo quo domum metiebaris in transversum, fitque ut summitas eorum ad terram usque pertingat. Habebunt enim denos cubitos aequalitatis inter parietes, denos aeque ascensionis sive descensionis in utroque latere. Et hoc est quod ait Scriptura, quia cubitus ex una parte penderet, et alter ex altera, qui plus esset in sagorum longitudine, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta colunas. xaX ȩqualitatis scđm
longitudinem domꝰ x rursus descensio¬
nis iuxta occidentalis parietis tabulas
His ergo consideratis intueri ÷ m̃suras
cortinarũ quib tegerida ertnt domus
qualiter p̃fatis possint ꝯuemre m̃ suris
Xerant cortinis habentes singulȩ lon¬
gitudinis XX UIͦ cubitos: latitudinis
tabnaculũ : implebantꝰ delatitudine
quȩ habent singulȩ longitudinis XXUIii
cubitos & pone indomo cuius: m̃sura
intrans uersum . RxX cubitos. & uideb̾
quia cortine habebt̃ inequalitate q̃ ẽ.
inter parietes cubitos derios: In ascepsu
autẽ siuedes sensu qui ÷ iuxta parietes
habebt̃ cubitos nouenos Siquefit ut sũ¬
mitas cortinarũ terrã tangere ñpos sit.
sed m̃ sura unius cubito a terra altior ab sit
ltem uideb qđ cortine habent in equalitate
ꝑ longitudinẽ domͦ cubitos xxx: In as¬
censu aut̃ si uediscensu qui ÷ in orientali

Expanded text:
juxta columnas, triginta aequalitatis secundum juxta columnas, triginta aequalitatis secundum longitudinem domus; decem rursus descensionis juxta occidentalis parietis tabulas. His ergo consideratis, intuere mensuras cortinarum, quibus tegenda erat domus, qualiter praefatis possint convenire mensuris. Decem erant cortinae, habentes singulae longitudinis viginti octo cubitos, latitudinistabernaculum implebant de latitudine quae habent singulae longitudinis viginti octo cubitos, et pone in domo cujus est mensura in transversum triginta cubitos, et videbis quia cortinae habebunt in aequalitate quae est inter parietes, cubitos denos, in ascensu autem, sive descensu qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos: sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensura unius cubiti a terra altior absit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate per longitudinem domus cubitos triginta, in ascensu autem sive descensu, qui est in orientali
Abbreviated transcription (Latin):
exuna paste pendebit : & alier ex altera
qui plus ẽ. in sagoꝵ longitudine utrũq
latus tab naculi ꝓtegenis Hec ut plenius
intellegi queant: paulolatius detota
ipsius tabnaculi positione disputure
Neces se .e. Dixim parietes tabnaculi qui
extabulis & colũnis constabant longitu¬
dinem habuis se. dende cubitoꝵ: latitu
uellet donũ in latitudine cingere fu¬
niculo uerbi gratia acbasitabule uni¬
us meridianilateris usq adbasim tabu¬
lȩ que e& erogione in latere scpten¬
trionali: constat ꝓfecto eunde funicu¬
lũ xxx cubitoꝵ longitudinis. eẽ. debere
hoo ÷ d ͤcubitos habens ascensionis in me¬
ridiano pariete: dalios ȩqualitatis sur¬
sũ int̃ parietes: X testio descensionis in
pariete septentrionali Iteꝑ longitudi¬
nem domꝰ extendere funiculũ uelis hoc
.ẽ. ab asib colũnarũ rursũ & ꝑ longitu¬
dinem totius domꝰ. ad occidentalẽ usq¬
ad parietẽ acdeinde usq ab bases eius
deor sum : habebit funiculus ille lcubitos

Expanded text:
e pendebit, et alter ex altera, qui plus est in sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. Haec ut plenius intelligi queant, paulo latius de tota ipsius tabernaculi positione disputare necesse est. Diximus parietes tabernaculi quae ex tabulis et columnis constabant, longitudinevellet domum in latitudine cingere funiculo, verbi gratia, a basi tabulae unius meridiani lateris, usque ad basim tabulae, quae est et e regione in latere septentrionali; constat profecto eumdem funiculum triginta cubitorum longitudinis esse debere, hoc est decem cubitos habens ascensionis in meridiano pariete, decem alios aequalitatis rursum inter parietes, decem tertio descensionis in pariete septentrionali. Item si per longitudinem domus extendere funiculum velis, hoc est a basibus columnarum sursum, et per longitudinem totius domus ad occidentalem usque parietem, ac deinde usque ad bases ejus deorsum, habebit funiculus ille quinquagi
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ tolerant Recte aut̃ eadẽ saga
quo altiores merito eohumiliores. eẽ. debent
animo: iuxta illud uiri sapientis : quanto
magnꝰes humiliate in omnib Vn decim
quippe quidenariũ transeunt neq: ad du¬
onariũ : hoo ÷ a postolicũ numerũ ꝑueni¬
unt : trans gressionẽ de calogi legis sig¬
nificant. Ciliciũ quoq habitus pęnitenti¬
um: &iam psalmista teste quidicit Ego
autẽ dũmihi molesti. eent̃ in duebã me
cilicio. Hoc ÷ habitũ penitentiȩ & humi¬
litatis quo furorẽ ꝑsequentiũ atleuius
sufferrem placiđ aut &iã intagarẽ as¬
sumpsi. Nam si caprȩ seꝑ aut pili siue
pelles caprarũ foctorẽ peccantiũ. & non
aliquotiens humilitatẽ. pęnitentiũ sig¬
nificarent: nequaquã ipsũ animal int᷑
munda computa retͣ: neq in laude sponse
diceret᷑ : ca pillitui sicut grex caprarũ
Saga ergo quȩ scõs p̃dicatores insinua NT
fide corda puri ficant: eoplura inquib

Expanded text:
tionem tolerant. Recte eadem saga tionem tolerant. Recte eadem saga quo altiores merito, eo humiliores esse debent animo, juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Undecim quippe qui denarium transeunt, neque ad duodenarium, hoc est apostolicum numerum perveniunt, transgressionem decalogi legis significant. Cilicium quoque habitus est poenitentium, etiam Psalmista teste qui dicit: Ego autem dum mihi molesti essent, induebam me cilicio , hoc est habitum poenitentiae et humilitatis, quo furorem persequentium aut levius sufferrem placidus, aut etiam mitigarem, assumpsi. Nam si caprae semper aut pili sive pelles caprarum fetorem peccantium, et non aliquoties humilitatem poenitentium significarent, nequaquam ipsum animal inter munda computaretur, neque in laude sponsae diceretur: Capilli tui sicut grex caprarum . Saga ergo, quae sanctos praedicatores insinuant, et fide corda purificant, eo plura in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
culi ut unũ exomnib: tabnaculũ fiat:
cũ suꝑnigła regni.puris fideliũ m̃tib se¬
sedignant̃ in fudit: ut taliglutinȩ salu¬
tifere inspirationis. una ex utroq populo
riendũ tectũ tabnaculi : Hic locꝰ in sequen¬
tib: ita repetit᷑ ꝑ ecit & saga undecim
depilis caprarũ adoperiendũ tectũ tab¬
naculi. Sagaergo quib: operitur tabna
ac laboredecꝰ eiꝰ dem ecłȩ ꝓtegitur: atq
in ces sabili cura munit̾: ne ui delicet uita
fidesq electoꝵ heretica sediftione cor¬
rũpi : nefalsoꝵ chatholicoꝵ in ꝓbitate
fedari. netẽptantiũ uitioꝵ sorde atta¬
minari : netẽporaliũ subsidioꝵ in opia
possit adtristitiam deduci. Qui quantose
attentius ad sustinendas siue repellen¬
das inruentiũ tẽp̃tationũ uiolentias ac¬
cingunt : tanto ampliorẽ subditis dño
seruiendi libtatẽ tribuunt: & qua suntꝰ
fulgendi copiam cortinis p̃stant : dum
in star sagoꝵ ipsi foris tẽpestates ad flic¬

Expanded text:
culi, ut unum ex omnibus tabernaculum fiat, culi, ut unum ex omnibus tabernaculum fiat, cum superni gloria regni puris fidelium mentibus sese ita infundit, ut tali glutine salutiferae inspirationis, una ex utroque populo, riendum tectum tabernaculi. Hic locus in sequentibus ita repetitur: Fecit et saga undecim de pilis caprarum, ad operiendum tectum tabernaculi. Saga ergo quibus operitur tabernac labore decus ejusdem Ecclesiae protegitur, atque incessabili cura munitur, ne videlicet vita fidesque electorum haeretica seductione corrumpi, ne falsorum catholicorum improbitate foedari, ne tentantium vitiorum sorde attaminari, ne temporalium subsidiorum inopia possit ad tristitiam deduci. Qui quanto se attentius ad sustinendas sive repellendas irruentium tentationum violentias accingunt, tanto ampliorem subditis Domino serviendi libertatem tribuunt; et quasi intus fulgendi copiam cortinis praestant, dum instar sagorum ipsi foris tempestatis afflic
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio fideles monitis exemplisq iuua¬
re: & in quacũq uistute ꝓficere potuimꝰ:
simłt eiꝰ dẽ uirtutes consortes digna uir¬
tutib ueneratione tractare. Ansaer
go ũ ansamuenit ut altera alteri possit
aptari : cũ iusti adinuicẽ concordiac
parili uistutũ qualitate foederantur
Facies & quinquaginta circulos aurcos
quib cortinarũ uela iungenda sunt :
utunũ tab̵naculũ fuat hilocꝰ in sequer¬
tib plenius explicat᷑ : cũ dr̃ & quin qua¬
ginta fudit circulos aureos qui morde¬
rent cortinarũ ansas & fier& unum
tab̾naculũ. Quinqua genarius ergo
numer̾ uerã in spũ scõ reqͥẽ designat:
Etquia circuł nec initiũ uidet᷑ nec habe
re t̃minũ. a urũ uero p̃suiclaritate cete¬
ris ÷ p̃ciosius m& allis quid in quinquagin¬
ta circulis aureis nisi ꝑ petua claritas
& clara ꝑ petuitas sũ mȩ quietis expri¬
mitur: mordentq: cortinarũ ansascir¬

Expanded text:
servitio fideles, monitis exemplisque juvaservitio fideles, monitis exemplisque juvare, et in quacunque virtute proficere potuimus, similiter ejusdem virtutis consortes, digna virtutibus veneratione tractare. Ansa ergo contra ansam venit, ut altera alteri possit aptari, cum justi ad invicem concordi ac parili virtutum qualitate foederantur: Facies et quinquaginta circulos aureos, quibus cortinarum vela jungenda sunt, ut unum tabernaculum fiat. Hic locus in sequentibus plenius explicatur, cum dicitur: Et quinquaginta fudit circulos aureos, qui mordent cortinarum ansas, ut fieret unum tabernaculum. Quinquagenarius ergo numerus, veram in Spiritu sancto requiem designat. Et quia circulus nec initium videtur habere re terminum, aurum vero prae sui claritate caeteris est pretiosius metallis. Quid in quinquaginta circulis aureis, nisi perpetua claritas et clara perpetuitas summae quietis exprimitur? Mordentque cortinarum ansas cir
Abbreviated transcription (Latin):
quinqua genas ansas habebant cortinȩ
quib inuicẽ nec terentur: quia ñ nisi
lentur edecti: n alia quã futurȩ spes
ac memoria soci&atis ac pacis. eẽ. dis¬
cretos inhacuita teporib siue locis xp̃i
ftmulos: una facit pietate concordes
paste haberent : ut ui delic& ꝓximas sibi
exutroq latere cortinas. singule q̃q: cor¬
tinȩ quasi extensis hinc & inde bracchus
am plecterent᷑. Quia nimirũ necesse . ẽ.
utom̃s fideles & eos uidelicet quinos in
cere pietatis ulnis amplectam̃: & illos
quinos erudiebant in xpo : & quosipsi
xp̃o donante erudiuimꝰ: uno om̃s in xp̃o
uenerem᷑ affectu. Quia & cortinȩ singu¬
lȩ ita ꝑ admini cula tabularũ ad superi¬
ora tendebant : ita intus in superiorib:
uariato suȩ picturȩ florere fulgebant:
ut nequaquã ecas quȩ sccũ pariter uł in al¬
tũ ferebantur uł in alto positȩ fulge¬
bant cortinas desertrent. Quarũ ins¬
tar nos doc& & ꝓficientes nob̵cũ indi

Expanded text:
quinquagenas ansas habebant cortinae, quinquagenas ansas habebant cortinae, quibus invicem necterentur, quia non nisi lentur electi. Non alia enim quam futurae spes ac memoria societatis ac pacis esse discretos in hac vita, temporibus sive locis Christi famulos, una facit pietate concordes.parte haberent, ut videlicet proximas sibi ex utroque latere cortinas singulae quaeque cortinae, quasi extensis hinc et inde brachiis amplecterentur. Qua nimirum necesse est, ut omnes fideles, et eos videlicet qui nos in cerae pietatis ulnis amplectamur; et illos qui nos erudiebant in Christo, et quos ipsi Christo donante erudimus, uno omnes in Christo veneremur affectu. Quia et cortinae singulae ita per adminicula tabularum ad superiora tendebant, ita ut intus in superioribus variato suae picturae flore refulgebant, ut nequaquam eas quae secum pariter vel in altum ferebantur, vel in alto positae fulgebant, cortinas desererent. Quarum instar nos docet, et proficientes nobiscum in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
speihabemꝰ cestitudine cõmunẽ : cũita ocu¬
los inmorteclaudimꝰ: ut ꝑcepto prius uiatico
mrsterii caelestis: citius nos inuera in ueni¬
endos uita : atq in hac ꝑpetuo mansuros. cẽ.
confidamꝰ. Quinquagenas ansulas cor¬
tina habebat in utraq paste : ita in sestas
utansa ñ ansã ueniat : & altera alteri po¬
sit aptari legimꝰ quinqua&simũ amnum
in lege iubeleum hoc .ẽ. dimittentẽ siue
initiatũ iussũ eẽ. uocari : in quo omnis
populus abuniũ so labore terre quiesceret
&omnium debita solui deberent. Etin
nouo testam̃to scimꝰ gratiã scĩ spsidie
pente coste hoc .ẽ. quinqua gesima domi¬
nicȩ resurrectionis. in a płos suꝑuenisse :
atq initia nas centis ecłȩ suo consecras¬
se aduentu. Vnđ constat conumero uł gra¬
ad quã ꝑ eius dẽ sp̃s donũ ꝑuenitur: & in
cuius ꝑceptione sola ueracit̃ requiescit᷑
atq gaudet᷑ recte posse figurari: Etapte

Expanded text:
spei habemus certitudine communem, cum ita ocuspei habemus certitudine communem, cum ita oculos in morte claudimus, ut percepto prius viatico mysterii coelestis, citius nos in vera inveniendos vita, atque in hac perpetuo mansuros esse confidamus. Quinquagenas ansulas cortina habebit in utraque parte ita insertas, ut ansa contra ansam veniat, et altera alteri possit aptari. Legimus quinquagesimum annum in lege jubilaeum, hoc est dimittentem sive initiatum jussum esse vocari, in quo omnis populus ab universo labore terrae quiesceret, et omnium debita solvi deberent. Et in Novo Testamento scimus gratiam sancti Spiritus die Pentecostes, hoc est quinquagesima Dominicae resurrectionis, in apostolos supervenisse, atque initia nascentis Ecclesiae suo consecrasse adventu. Unde constat eo numero, vel grad quam per ejusdem Spiritus donum pervenitur et in cujus perceptione sola veraciter requiescitur atque gaudetur, recte posse figurari. Et apte
Abbreviated transcription (Latin):
sulas iachintinas aclaterib: ac sũ mitatib:
facies cortinarũ : ut pos sint inuicetopu¬
lari Hiacinthũ diximꝰ qm̃a erii coloris ÷
gȩlestiũ bonoꝵ significationi congruere
Ansulis ergohia cintinis cortine inuicẽ co¬
pulantur: cumunica spes suꝑnȩ bectitu¬
dinis. oma ꝑ orbẽ corda electoꝵ in una ca¬
deq: deuotione coniungit. Quȩ ui delic&
ansulȩ apte dicuntur quia ñ solũ in late
rib cortinarũ uerũ &iã in sũmitatib hoc
est extremis anguloꝵ terminis fieri
deberent N eque enim utta tantũ & ope¬
ratioscõꝵ cõmuni ad ꝑfectionẽ itinere
rectȩ intentionis ꝓperat: sedipsũq̃q̃
mitium bone ꝯuersationis qđ ꝑ confessi¬
onem fidei & sacram̃toꝵ cȩlestium ꝑcep¬
tionẽ geritur: nequaquã ab inuicẽ di¬
uersũ: sed pari& in dissimili habent
om̃s ueritatis gratia conexũ Terminum
qq̃ uitȩ tẽporalis. cuncti unius eius deque

Expanded text:
sulas hyacinthinas in lateribus ac summitatibus sulas hyacinthinas in lateribus ac summitatibus facies cortinarum, ut possint invicem copu Hyacinthum diximus, quoniam aerii coloris est, coelestium bonorum significationi congruere. Ansulis ergo hyacinthinis cortinae invicem copulantur, cum unica spes supernae beatitudinis omnia per orbem corda electorum in una eademque devotione conjungit. Quae videlicet aribus cortinarum, verum etiam in summitatibus, hoc est extremis angulorum terminis, fieri deberent. Neque enim vita tantum et operatio sanctorum communi ad perfectionem itinere rectae intentionis properat, sed ipsum quoque initium bonae conversationis, quod per confessionem fidei et sacramentorum coelestium perceptionem geritur, nequaquam ab invicem diversum, sed pari et indissimili habent omnis veritatis gratia connexum. Terminum quoque vitae temporalis, cuncti unius ejusdemque
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo : &aliequinq: nexu similicho erebt̃ :
Verũ nos ꝓpt̃ hanc sententiã possumus
denumero cortinarũ bis quinario &iã
ita dis serere qđ sequaces in utroq: testam̃to
diuine signauerint : Et priores quidẽ uquȩ
bant siue faciebant: antiqui dĩ populi
trpumges ser̃ : qui dec rettlegis in sacram̃to
circũcisionis & hostiarũ &uaria cerimo¬
niarũ obseruantia scđm litterẽ implebat
Sequentes uero quinq: cortinȩ q̃ posteriora
tab naculi tegebant. uł &iã suo tegmine
ftciebant : nos designauerint : quip aduex¬
tũ dnĩ in car nati libros ac sacram̃tale¬
gis spiritaliter ipso reuelante acdonante
seruamꝰ Attam̃ eotẽpore quo erigebatur
tab̵ naculũ om̃s adinuicẽ cortinȩ nec teban¬
tur : quia cũuniusa chatholicȩ. eđȩ pul¬
chritudo ab initio usq ad t̃minũ scłi per¬
penditur : ꝓfecto quasi una decẽ cortinarũ
conexio tab naculũ dnĩ condecorat Ap¬

Expanded text:
mutuo, et aliae quinque nexu simili cohaerebunt. mutuo, et aliae quinque nexu simili cohaerebunt. Verum nos propter hanc sententiam possumus de numero cortinarum bis quinario etiam ita disserere, quod sequaces in utroque Testamento divinae signaverunt. Et priores quinque quidebant sive faciebant, antiqui populi Dei typum gesserunt, qui decreta legis in sacramento circumcisionis et hostiarum, et variam caeremoniarum observantiam, secundum litteram implebat. Sequentes vero quinque cortinae, quae posteriora tabernaculi tegebant, vel etiam suo tegmine faciebant, nos designaverint, qui post adventum Domini in carne nati, libros ac sacramenta legis spiritualiter ipso revelante ac donante, servamus. Attamen eo tempore quo erigebatur tabernaculum, omnes ad invicem cortinae nectebantur, quia cum universa catholicae Ecclesiae pulchritudo ab initio usque ad terminum saeculi perpenditur, profecto quasi una decem cortinarum connexio, tabernaculum Dei condecorat. An
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo in pastib septenarii numeri
uicesimꝰ & octauu inuenitur: merito in eo
in omnib quȩcigit aut patit᷑ ni huma niglo¬
riã fauoris : sed suꝑnȩ beatitudinẽ qui&is
exspectat H inc÷ enĩ qđ huiꝰ numeri psal¬
m̃ in cõmutatione tabnaculi ad titulatur
que totũ deꝑfectione sc̃ȩȩđȩ constat. eẽ.
cantatũ : maxime exeo qđ in illo dr̃: ado¬
rated nm̃ inatrio scõeiꝰ : &iterũ : & intẽplo
eiꝰ om̃s̃ dicent głam Apte etenĩ uicesimus
octauũ psalmꝰ de sũmatione tabna culi
inscribit᷑ qr nimirũ & in hoc ÷ ꝑfectio pere¬
rabona adrequiem tendat scłi futuri
Beneaut̃ sq̃. Unius m̃surȩ fient uniũ sa
tentoria. Etsienĩ uariante pictura cortinȩ
ab inuicẽ differebant: una tam̃ om̃s erant
longitudinis & latitudinis m̃sura tẽperate
Quia & sidonationes habent electi scđm¬
oñs una fides unũ baptisma: unꝰ ds̃ & pat̃
omniũ. Quinq cortinȩ sibi iungentur

Expanded text:
Quia ergo in partibus septenarii numeri vicesimus et octavus invenitur, merito in eo in omnibus quae agit et patitur non humani gloriam favoris, sed supernae beatitudinem quietis exspectat. Hinc est enim quod hujus numeri psalmus, in consummatione tabernaculi attitulatur, quem totum de perfectione sanctae Ecclesiae constat esse cantatum. Maxime ex eo quod in illo dicitur: Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Et iterum: Et in templo ejus omnes dicent gloriam . Apte etenim vicesimus octavus psalmus de consummatione tabernaculi inscribitur, quia nimirum in hoc est perfectio perera bona, ad requiem tendat saeculi futuri. Bene autem sequitur: Unius mensurae fient universa tentoria. Etsi enim variante pictura, cortinae ad invicem differebant, una tamen omnes erant longitudinis et latitudinis mensura temperatae: quia et si donationes habent electi secuDominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium. Quinque cortinae sibi jungentur
Abbreviated transcription (Latin):
autilla terrendo conturbent Non solidum
sed inane etcauũ intrinsecus facies illud.
Idcirco altare non solidum sed in aneet cauũ
fieri p̃ceptũ ÷ ut copiosum haber& locum
ubi uł ignẽ sacro scm̃. & ligna adignem
uł holo causta quȩ gnierant consumeni da
reciperet: In cuius exemplũ & tusiuis eẽ.
altaredĩ: exinani teipsũ & euacua ab õni
contagio rerũ munda narũ. quatinꝰ intelig¬
na ũboꝵ cȩlestium & hostie uistutũ locũ
flã mã scĩ sps qua etedẽ hostiȩd nõ consecrep¬
tur : & ad finẽ ꝑfectionis firmã ꝑducant᷑
llbi apte in conclusione subiungitur : si¬
cut tibi inmonte monstratũ ÷: Itaq alta re
monstratũ ÷ quia sicut angłi ac sp̃s iustoꝵ
incęlis uacui a peccatis & plenis pietatis
aciustitiȩ: ita & nos in terra ꝓmodulo nr̃o
declinare a malo & facere bonũ debem̃¬

Expanded text:
aut illa terrendo conturbent. Non solidum aut illa terrendo conturbent. Non solidum sed inane et concavum intrinsecus facies illud. Idcirco altare non solidum sed inane et concavum fieri praeceptum est, ut copiosum haberet locum, ubi vel ignem sacrosanctum, et ligna ad ignem vel holocausta quae igni erant consumenda reciperet, in cujus exemplum et tu si vis esse altare Dei, exinani teipsum, et vacua ab omni cogitatione rerum mundanarum: quatenus vitae ligna verborum coelestium et hostiae virtutusancti Spiritus, qua eadem hostiae Domino consecrentur, et ad finem perfectionis firmum producantur. Ubi apte in conclusione subjungitur: Sicut tibi in monte monstratum est. Nam monstratum est; quia sicut angeli ac spiritus justorum in coelis vacui a peccatis, et pleni sunt pietatis ac justitiae, ita et nos in terra pro modulo nostro declinare a malo, et facere bonum debem
Abbreviated transcription (Latin):
non sua p̃dicant sedea q̃ sunt ihũ xp̃i non
doctas fabulas secuti sed cognitã celesti
oraculouistutẽ dnĩ nr̃i mundonotã faci¬
unt : apteuectes ut portare queant alta¬
re. mittunt᷑ in circulos Uectib nãq alta¬
redñs ꝑ circulos portare ẽ: scĩs doctorib
corda fidelium ꝑ uerba eugłii q̃ nec caelo
nec terra transeuntib p̃teribr̃. exor¬
tundo erigere: Duosunt aut̃ uectes: ututriq
populo &iudȩo uidelicet & gentili uerbũ
p̃dicctur Qđ ipsũ sequentib quoq: uerbis
astruttur : cũ sub infestur. Eruntq ex utroq
latere altaris ad postandum Erunt enim
doctorss qui udeam : erunt qui gentilitate
in unã eandẽq: fidei gratiã consono ore &
opere aduocent: Velceste ex utroq latere
altaris ad pottandũ er̃uectes : cũ m̃tes fide¬
lium scĩ p̃dicatores. & in ꝓsperis &inadũsis
in concus sa tenere uistutũ constantia m
docent: necut hȩc blandiendo extollant.

Expanded text:
non sua praedicant, sed ea quae sunt Jesu Christi, non non sua praedicant, sed ea quae sunt Jesu Christi, non indoctas fabulas secuti, sed cognitam coelesti oraculo virtutem Domini nostri mundo notam faciunt, apte vectes ut portare queant altare, mittuntur in circulos. Vectibus namque altare Domini per circulos portare est sanctis doctoribus corda fidelium per verba Evangelii, quae nec coelo et terra transeuntibus praeteribunt, exhortando erigere. Duo sunt autem vectes: ut utrique populo, et Judaeo videlicet et gentili, verbum praedicetur: quod ipsum sequentibus quoque verbis astruitur, cum subinfertur: Eruntque ex utroque latere altaris ad portandum. Erunt enim doctores qui Judaeam, erunt qui gentilitatem in unam eamdemque fidei gratiam consono ore et opere advocent. Vel certe ex utroque latere altaris ad portandum erunt vectes, cum mentes fidelium sancti praedicatores, et in prosperis, et in adversis inconcussam tenere virtutum constantiam docent; ne aut haec blandiendo extollant,
Abbreviated transcription (Latin):
uelagete desideramus bona. quasiꝑ singula uictimarũ
eius frust asua nos muisericor diamlustrare & in amo¬
remipse suum accedere dign&. Quattuor autẽ
a nuli anȩi qui ꝑtotidem anulos altaris fieri
iubentut: quattuor sunt euugłoꝵ libri.
Qui apte anulis as similantur: quia ꝑpetuã
auditorib suis coronam uitẽ ꝓmittunt:
Apte ȩneisunto : Iquia in omnẽ terrã exi¬
uit somis eorum: Apte ꝑ quattuor angulos
altaris posiq: ut ecłam fidelium pomnes
mundi plagas diffusam: uerbo fidȩi & ue¬
ritatis confirmeNt: Apte subter arulã
altaris infixi : ut animas humiliũ muni¬
minesuȩ consolationis alleuent. Facies
& uectes altaris delignis sethim duos. qͥos
operies lãminis aeneis Uectes quibus
scãm quasi portare solent: dũ fidẽ acsa¬
cra m̃ta ueritatis uł eis quines ciebant p̃¬
dicantes. uł in eis quiiã nouerant & acce¬
perant confirmantes roborant: Quiqm̃

Expanded text:
vel agere desideramus bona, quia per singula victimarum vel agere desideramus bona, quia per singula victimarum ejus frusta, sua nos misericordia illustrare, et in amorem ipse suum accendere dignetur. Quatuor autem annuli aenei, qui per totidem angulos altaris fieri jubentur, quatuor sunt evangeliorum libri, qui apte annulis assimilantur, quia perpetuam auditoribus suis coronam vitae promittunt. Apte aenei sunt: quia in omnem terram exivit sonus eorum . Apte per quatuor angulos altaris positi: ut Ecclesiam fidelium per omnes mundi plagas diffusam, verbo fidei et veritatis confirment. Apte subter arulam altaris infixi: ut animos humilium munimine suae consolationis allevent. Facies et vectes altaris de lignis sethim duos, quos operies laminis aeneis. Vectes quibus esiam sanctam quasi portare solent, dum fidem ac sacramenta veritatis, vel eis qui nesciebant praedicantes, vel in eis qui jam noverant et acceperant, confirmantes roborant. Qui quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uota cogitationũ piarũ Ligna nãque arule altaris
sacerdos inponit cumdoctor quisq: desiderantibus
ut que inhiant̃ querentibus fedeliũ mentibus scãtũ
testimonia scripturarum. quibus amplius in
fide ac dilectione: firm̃t̃ ingerit : Ad dit &ig¬
nẽ lignis: cũ intellectũ uerbi atque efficaciam
pieo perationis adõ querendã edoc&: Ardentq
suꝑpositũ consummit holo ciustũ. cmuniuersa
quae bene agere disposuimꝰ donante gratiascĩ
Vndebene graticula que holo causta gerat instos
tetis fieri p̃cipit᷑. quo ꝑ crebras illius aꝑturas ig¬
nis suppositus ad consũm̃ das om̃s hostiarũ partes
libere penetr&. Sic et eñĩsic &oma necesse : ut
nequaquã obdurenus cordant̃a neque obse it
more pelagiinorum aduetsus gratiam di Seddi¬
ugenter aperiamꝰ ea & quasi plarimis simulpate fac¬
utis lanuis sedulo dep̃cemꝰ ut ꝑ om̃a quȩ inchoamus

Expanded text:
vota cogitationum piarum. Ligna namque arulae altaris vota cogitationum piarum. Ligna namque arulae altaris sacerdos imponit, cum doctor quisque desiderantibus atque inhianter quaerentibus fidelium mentibus, sanctarum testimonia Scripturarum, quibus amplius in fide ac dilectione confirmentur, ingerit. Addit et ignem lignis, cum intellectum verbi atque efficaciam piae operationis, a Deo quaerendum edocet. Ardentque superpositum consumitur holocaustum, cum universa qua bene agere disposuimus, donante gratia sancUnde bene craticula, quae holocausta gerat, instar retis fieri praecipitur, quo per crebras illius aperturas ignis suppositus ad consummandas omnes hostiarum partes, libere penetret. Sic etenim, sic et omnia necesse est, ut nequaquam obduremus corda nostra, neque obseramus more Pelagianorum adversus gratiam Dei, sed diligenter aperiamus ea, et quasi plurimis simul patefactis januis, seduli deprecemur, ut per omnia quae inchoamus,
Abbreviated transcription (Latin):
addeuoranda suꝑ positt holo causta parat᷑
Eratenim ũ arulãrũ hostiũ inpariete
altaris orientalis unde uelligna adilendũ ignem
inmitti uel crbones & cineres possentegeri: quo¬
modo inpictura cassiodori senatoris. cuius ipse in expo¬
sitione psalmorũ meminit exp̃s sumuidimꝰ: Inqua
etiam utrique alteri & holociusti uidelic& & incen¬
sipedes quatuor fecit: quod utrũ que eũ sicut & ta¬
ber naculi & tẽplipositionẽ ad octorib iudeoꝵ di¬
dicisse putamꝰ. Hab& ergo altaredĩ inmedio sui
graticulã ad suscipienda holo causta paratã quep̃¬
parant electi locum dño in intimo suicordis affectu
ubi deuotas etitationes: locent : Hab& arulã subt̃
graticulã inqualigna &ignem holo ciustorũ suscipuat
quia eadem ips a elector ũ corda receptaculũ in sep̃¬
parant auditui uerborũ cȩlestium. quibus cale facti
immo & in flammati ꝑdonũ sci sp̃s gratadõ reddant

Expanded text:
ad devoranda superposita holocausta paratus. ad devoranda superposita holocausta paratus. Erat enim contra arulam ostium in pariete altaris orientalis, unde vel ligna ad alendum ignem immitti, vel carbones et cineres possent egeri, quomodo in pictura Cassiodori senatoris, cujus ipse in expositione Psalmorum meminit, expressum vidimus: in qua etiam utrique altari, et holocausti videlicet et incensi, pedes quatuor fecit. Quod utrumque eum, sicut et tabernaculi et templi positionem, a doctoribus Judaeorum didicisse putamus. Habet ergo altare Dei medio sui craticulam, ad suscipienda holocausta paratam; quia praeparant electi locum Domino in intimo sui cordis affectu, ubi devotas ei cogitationes collocent. Habet arulam subter craticulam, in qua ligna et ignem holocaustorum suscipiat; quia eadem ipsa electorum corda receptaculum in se praeparant auditui verborum coelestium, quibus calefacti, imo et inflammati per donum sancti Spiritus, grat
Abbreviated transcription (Latin):
na penetrare: Sedetom̃s qui feruentia pi¬
etate corda ꝓximorum uidentes imitari fes¬
tinant. quasi recepta ignium fiunt : quia
flãmã celestis sacrificiui quã in fraternis
conspiciunt: in suis qq̃ accendere m̃tibus
satagunt. Quȩnimirũ cuncta exaereuasa
fiunt: cũ deuotio fideliũ ꝑ seuerant̃ diuinis
curat obsecundare p̃ceptis: uł ceste cũ hoc
qđ ipsa recte agit : ꝓximis qqͣ ager dum
clarauocȩ sedulȩ exortationis insonat.
Graticulã qq̃ in modum retis aeneã: ꝑ cuĩ
quattuor angulos erunt quatuor a nuli ȩ¬
nei quos pones suꝑ arulam altaris Crit nã¬
q graticula usq ad altaris medium. Altare
qui demtotum cauũ fieri p̃ceptũ ÷ ut insequen¬
tib: manitius edocetur: sedinmedio suiha¬
bens graticulã ꝑ totũ inmodum retis distine¬
tam : In qua uictimarũ carnes conburen¬
de inponerentur : & subter eã arulam
inqua compositis. lignis arder& ignis seꝑ.

Expanded text:
na, penetrare. Sed et omnes qui ferventia pina, penetrare. Sed et omnes qui ferventia pietate corda proximorum videntes imitari festinant, quasi receptacula ignium fiunt: quia flammam coelestis sacrificii quam in fraternis conspiciunt in suis quoque accendere mentibus satagunt. Quae nimirum cuncta ex aere vasa fiunt, cum devotio fidelium perseveranter divinis curat obsecundare praeceptis, vel certe cum hoc quod ipsa recte agit, proximis quoque agendum, clara voce sedulae exhortationis insonat. Craticulam quoque in modum retis aeneam: per cujus quatuor angulos, erunt quatuor annuli aenei, quos pones subter arulam altaris: erit namque craticula usque ad altaris medium. Altquidem totum cavum fieri praeceptum est, ut in sequentibus manifestius edocetur. Sed in medio sui habens craticulam per totum, in modum retis distinctam, in qua victimarum carnes comburendae imponerentur; et subter eam arulam, in qua compositis lignis arderet ignis, semper