comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuelata facie głam dei ꝯtẽplecͣ
Sũmitas enĩ capitis: est eminentia
mentis. Denudatio capitis: est reue¬
latio mentis. Clericus enĩ: secretoꝵ di
ñ ignarus esse debet. Tondent᷑ etiã ca
pullulantia: doceantur p̃cidenda
ne ad audiendũ &. intelligendũ u̾¬
to: reddet᷑ in excelsis corona. Tonsu¬
rȩ autẽ ȩccłastice usus: a nalareis ex¬
ortus uidr. qui prius crine seruato:
deniq ob uitȩ otinentiã capud ra¬
debant os capillos: in igne sacͥficii po¬
nebant. Hinc usus in oleuit: ut qui
diuinis cultibꝰ mancipant᷑: quasi
sume gladiũ acutũ. & duo suꝑ ca¬
put tuũ oo barbã. In actibus etiaor
apłoꝵ: pryscillã & aquilã hoc fecisse
legimus. Paulus quoq & alii quida
disepłi xp̃i hoc fecerunt. Recte gͦ in
quibuslibet gradibus ostituti deri¬
ci uocantur. quoꝵ nomina: & rati¬
ones nominũ: ysidorus exponens
latos esse credimus: quia mathyas

Expanded text:
quae revelata facie gloriam Dei contempletur. quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capet opere pullulantia doceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum veto reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, quasi sume gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam. In Actibus etiam apostolorum, Priscillam et Aquilam hoc fecisse legimus. Paulus quoque et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gradibus constituti, clerici vocantur, quorum nomina et rationes nominum Isidorus exponens,latos esse credimus, quia Matthias
Abbreviated transcription (Latin):
ales autẽ ad ministeriũ spũale
eligendi sunt derici: qui dig¬
ne p ossint dnĩca sacram̃ta tracta¬
re. Meliꝰ est enĩ dñi sacerdoti pau¬
cos habere ministros: qui possint
digne opus dei exercere: quã multoᷤᷤ
in utiles qui ordinatori onus gͣue
inducant. Tales enim decet esse mi¬
nistros xp̃i: qui septiformi gr̃a sp̃o
scĩ: sint decori. & quoꝵ doctrina:
& ouersationis forma: eade grã in
aliis transfundatur. ne cȩlestes mar¬
garitas sp̃ualiũ uerboꝵ officioꝵq
diuinoꝵ: sordide uitȩ pedibus ocul¬
cent. Insacram̃to qͥ septifoemis sp̃e: sep¬
tẽ sunt gradus ecclesiastici .s. hostiarii.
lectoeis. exorcistȩ. acoliti. subdiaconi.
diaconi. sacerdotis. Om̃es tam̃ elerici:
signaculũ est. quo: signant᷑ inpar¬
tem soetis. & ministerii duuni Coro¬
na: regale decus sig̃cat. & seruire deo.
regnare est. Unde: ministri ȩccłe reges
esse debent. ut se & alios regant. Quibꝰ
ut eoꝵ mens ad dm̃ libera monstret᷑.

Expanded text:
ales autem ad ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Christi, qui septiformi gratia Spiritus sancti sint decori; ex quorum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent . In sacramento ergo septiformis Spiritus septem sunt gradus ecclesiastici, scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes tamen clerici signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibusut eorum mens ad Dominum libera monstretur,
Abbreviated transcription (Latin):
bi dei relator habiturus: si fideliter
impleuetis offm̃: partẽ cumbis qͥ
bene uerbũ dei ministrauerunt. Qͥ
adhunc gradũ ꝓuehitur: litteraꝵ
scĩa debet esse instructus. ut sensũ
uerboꝵ intelligat. uim accentuũ
sciat. distincte legat. ne ꝯfusione ꝓ¬
lationis: intellectũ auditoribus au¬
ferat. Attendat: quid indicatiue:
qͥd interrogatiue. sit legendũ. ubi
sit in oratione facienda distinctio.
Hȩc enĩ male seruata: intellectũ tͣ¬
bant. S alios adrisũ ꝓuocant. Au¬
ribus & cordi osulere debet uox lecto¬
ris. Hoc offm̃ xp̃e impleuit: cũ in¬

Expanded text:
si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium implevit Chri
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. & nos. nec ipse tantũ. nec nos
in illis agendis ministri eiꝰ sumꝰ: ñ
sumus auctores. Ita gͦ potuit dare
potestatẽ seruo dimittendi pecc̃a: in
baptismo .i. ut in mundatione inte

Expanded text:
t nos; nec ipse tantum nec nos in illis agendis ministri ejus sumus, non auctores. Ita ergo potuit dare servo potestatem dimittendi peccata in Baptism
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit illa p otestas baptismi: ꝗͣ
xp̃c sibi retinuit. & potuit dare ser¬
uis. Hȩc est ut plurimi uolunt: po¬
testas dimittendi pec̃ca in baptismo.
S potestas dimittendi pecc̃a: quȩ¬
est in deo: deus ẽ. Iđo alii dict̃ hãc
potestatẽ ñ potuisse dare alicui
Seruoꝵ. quia nulli potuit dare:
ut ẽẽt qd̾ ip̃e est. uel ut haberet es¬
sentiã: quam ip̃e habet. cui boc ẽ
esse: qd̃ posse. Dicunt etiã. si hanc
potentiam alicui dare potuit: po¬
tuit ei dare: creare creaturas. qͥa ñ
est hoc maioris potentiȩ: qͣm illud.
Ad qđ dici potest. quia potuit eis
dare potentiã dimittendi pecc̃a. ñ ip¬

Expanded text:
ae sit illa potestas Baptismi quam Christus sibi retinuit, et potuit dare servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
tere pecc̃a. ñ tam̃ ut auctor remissi¬
onis. s ut minister. nec sine do aucto¬
re. ut sic̃ in ministerio habet exterius
scĩficare: ita in ministerio hr̃et uit̾iꝰ
ctore: qui ȩiꝰ uerbo uelut quod̾a mi¬
nisterio uteret᷑. ita etiã posset ꝑ aliꝗͦ

Expanded text:
tere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interctore, qui ejus verbo velut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus
Abbreviated transcription (Latin):
scient̾. & eos: qui ignorant̾. Qui enĩ scien¬
ter a symoniacis se ꝑmiserint osecrari:
immo execrari: eoꝵ ꝯsectatio om̃ino irrita
est. Qui uͦ oedinant᷑ a symoniacis: qͦs cũ
ordinant᷑: nesciunt esse symoniacos: qͥ &
tẽ ꝓcatholicis habent᷑: eoꝵ ordinatio mi¬
sericordit̾ sustinet᷑. De his qui dicunt se
Nemere corporalia ñ sp̃ualia.
i uͦ aliqͥ obiecerint: se ñ ꝯsecrationes

Expanded text:
et eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio misericorditer sustinetur. 6. De his qui dicunt se emere corporalia, non spiritualia. Si vero aliqui objecerint, se non consecrationes
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia uita mala. uł intentio ꝑuersa ab¬
cuiꝰ: sacram̃tũ ñ ꝯtaminat. Habuit autẽ
abolo partus celaretur. n ut ioseph eẽt te¬
stis castitatis: defendens eã ab infamia su¬
spicionis. ne ut adultera dãpnaret᷑.

Expanded text:
est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem abolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaret
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa dicunt᷑ esse indeo. & fuisse ab
erant. Q uom gͥ deo nota erant: quȩ
ñ erant: Et rursus. Iuomͦ ea faceret:
que sibi ñ erant: Non enĩ quicqͣm fe¬
cit ignorans. Nota gͦ fec̃. ñ facta cog¬
nouit. ł inde:. anteqͣm fierent. & erãt.
& ñ erant. Erant. indei scĩa. ñ erant.
insua natura. lp̃i autẽ do. ñ audeo
dice. alio modo in notuisse cũ eafe¬
cisset: quã illo: quo nouerat ea: ut fa¬
ceret. apud quẽ ñ est transmutatio. nͦ
uicissitudins obumbratio. Ecce ha
bes hic.: quia hec uisibilia: ante qͣm
fierent. indei scĩa erant. Etx hoc qͥsen
sui: om̃ia dicunt᷑ esse indeo. & om̃e qd̃
qđ creatura sit c̾ator. uel qđ ista tẽpo¬
ralia. eẽntialiter sint indeo.s qͥa: in
nde est etiã. cognouit. sieri uoluit

Expanded text:
omnia dicuntur esse in Deo et fuisse ab erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obic habes quod haec visibilia, antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc igitur sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod od creatura sit creator, vel quod ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in nde es
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃arauit Cum gͦ pecc̃a hominĩ sei¬
at: minqͥd intelligendũ est ea mclu¬
di in illa generalitate locutionis. qͣ
nimesse indeo intelligunt᷑: quȩ exip̃o.
na. Ita gͦ nec inipõsunt.: ñ bona ħon
gͦ mala indeo st̃ quia licet eã nosete:
ñ cam̃ ita omĩno noscit. ut bona Ma
la quasi delonge cognoscit. ut ait
lis: ait. De absconditis tius. acd ample¬
dus est uenter eoꝵ Qd exponens apt̃.
Abscondita inquit pecca sunt ꝙͣalu
mine diune ueritatis ab sconditat
ritatis abscondunt᷑ eũ a deo seianr
Si enĩ ñ sciret: quom̾ de illis iudica¬
ret: & ꝓillis malos dãpnaret: Alibi
ꝓpħa dicit. quia neq ab oriente neq
aboccidente deest. đ exponens cassio¬
dorus. inquit. Neq abonis
neq a malis. deest deus.s omĩa o¬
omibꝰ p̃sens. & cognitor est. cõpleo
S ꝑ beneplacitũ. Mala uͭ ñ. Unde cas¬
siodoeꝰ suꝑ psalmũ dicit. Pecc̃a ab scon¬
& exeode sensu: aus dix̃ ea abscondi a
libro adhelenduĩ. insinuat cogniti¬

Expanded text:
paravit. Cum ergo peccata omnium sciat, nunquid intelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua nim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso et na; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe cognoscit, ut ait lis, ait: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognosciper beneplacitum, mala vero non. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata absconEt ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lib. ad Helvidium insinuat cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
tia: utrũ concedendũ sit: omĩa esse
in diuina eẽntia uł. indeo: ꝑeẽntiã
Aa qd dicimꝰ. quia dei cognitio. eiꝰ u¬
tiq eeñtia est. & eius p̃sentia inqua
sunt omĩa: ipsius cognitione. Nec ta¬
men omĩa que sunt ineiꝰ p̃sentia: uł
cognitione: ineiꝰ eẽntia eẽ dici debet̃.
Si enĩ hoc diceret᷑: intelligerent᷑ esse:

Expanded text:
tia, utrum concedendum sit omnia esse in divina essentia, vel in Deo per essentiam. Ad quod dicimus quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praescientia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio est; nec tamen omnia quae sunt in ejus praescientia vel cognitione, in ejus essentia esse dici debent. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
sentia: ñ sit aliud. quã eiꝰ natura.
quia ip̃iꝰ p̃sentia: est eiꝰ natura. Po¬
test tam̃ adelectos referii: cũ ait us
natura sua. id÷ illoꝵ. Illos qͥppe ha¬
Utrũ mala debeant diei ẽẽ in dõ. ut
sunt om̃a bona. eũ utͣq sint ineiꝰ coꝙ¬
uitione.⁊ p̃sentia. onĩa eñ cognoseit.¬
utrũ ꝯcedendũ sit simplicit᷑. mala esse
indeo. siue: esse indeo ꝑ cognition ẽ Seit
enĩ ds̃. ꝙ scunt semꝑ: omĩa cam bonaqͣo

Expanded text:
entia non aliud sit quam ejus natura, quia ipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe haUtrum mala debeant dici esse in Deo, ubi sunt omnia bona, cum utraque sint in ejus cognitione et praescientia; omnia enim cognosutrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ sit auctor. nͥ bonoꝵ m̾ito sola bo¬
na ineo esse dicunt᷑ sic̃ exip̃o. uł ꝑ
ip̃m. Cum gͥ in eiꝰ cognitione: uł p̃¬
sentia: sint omĩa: s. bona & mala: ui
eo tam̃ ñ dicunt᷑ esse: nͥ bona. quoꝵ
auctor ẽ. Unde aus̃ in libro de nat᷑a
boni. Cũ audimus inquit: exdo: &
ꝑ ip̃m: & inp̃o esse omnia: om̃s utiq
naturas intellige debemus. & omĩa
que naturaliter sunt. Neq enĩ ex
ip̃o sunt pecc̃a. quȩ naturã ñ ser¬
uant. s uiciant. que exuoluntate
peccantiũ nascunt᷑. Hic aꝑte đr. qd̃

Expanded text:
non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse dicuntur, sicut ex ipso, et per ipsum. Cum ergo in ejus cognitione vel praescientia sint omnia, scilicet bona et mala, in eo tamen non dicuntur esse, nisi bona, quorum auctor est. Unde Aug., in lib. de Natura boni: Cum audimus, inquit, ex Deo, et per ipsum, et in ipso esse omnia, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neque enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non servant, sed vitiant; quae ex voluntate peccantium nasc
Abbreviated transcription (Latin):
tiã: qđ est diuina eẽntia. qđ ẽ ds.ha¬
bet ꝙͣ deus ap̃se inp̃sentia sua: que
ñ habet insui natura. Unde aug̃de
munch constitutionẽ. Quis suffic̃
hoc explicare: Eligunt᷑ qui ñ sunt.
nec errat qui eligit. nec uane elig̃.
Eligit tam̃. & habet electos: quos cre¬
aturus erat eligendos. Quos habes
apud semetip̃m: ñ innatura sua:
s inp̃sentia sua. Nondũ erant. qͥbꝰ
ꝓmittebat᷑ S & ip̃i ꝓmissi sunt: qui¬
bus ꝓmittebãt᷑ ẜ cce hic aꝑte diẽ:
dm̃. apud semecip̃m hab̾e electos

Expanded text:
tiam quod est divina essentia, quod est Deus. Habet ergo Deus apud se in praescientia sua quae non habet in sui natura. Unde Aug., tmundi constitutionem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habuit apud semetipsum non in natura sua, sed in praescientia sua. Nondum erant quibus promittebatur; sed et ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apu
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. exqua intelligentia accipienda
sint huimodi uerba: omĩa sunt deo
p̃sentia. In deosunt omĩa: uł cũ deo.
uł apud dm̃. uł in eo uita: quia in ef¬
fabilis omĩũ cognitio. in eo ẽ Utrũ¬

Expanded text:
us, ex qua intelligentia accipienda sint hujusmodi verba, omnia sunt Deo praesentia, in Deo sunt omnia, vel cum Deo, vel apud Deum, vel in eo vita; quia ineffabilis omnium cognitio in eo est
Abbreviated transcription (Latin):
loquens: solũ patrẽ cõmeniceat dicens.
Sp̃c qui apatre ꝓcedit. & etiã ido: ꝙ in
pͥncipalibus conciliis. que ap̃ eos celebra¬
ta sunt: ita symbola eoꝵ subiunctis ana¬
thematibus sancita sunt: ut nulli: de
trinitatis fide: aliud doc̾e: uł alit̾ p̃dica¬
re: quam ibi continet᷑: liceat. In quibꝰ
a filio eum ꝓcedere addunt: a natheora¬
sit incurrunt. Unde &s nos arguunt. a¬
nathematis reos. Addunt etiã ad asser¬
tionẽ sue opinionis: o intestimoniuo
nr̃e dãpnationis: de symbolo fidei: qd
scd̾m traditionẽ p̃dictoꝵ concilioꝵ. leo
tercius rome transcͥptũ intabula argen¬
tea post altare beati pauli posita: poste¬
ris reliquit. ꝓamore ut ipẽ ait: & caute
coadorandũ. & gloeificandũ. ⁊c̾. Illud ẽ
Symbolũ: qđ in missa cantat᷑. ed itũ: rn
nyceno concilio. infine cuiꝰ. Subiunctũ ẽ.
Qui aliud docu̾it: uł aliter p̃dicau̾it: a¬
nathema sit. Idoq greci nos anathema¬
tilatas dicunt. quia dicimus sp̃m̃ sc̃ox¬

Expanded text:
memorat dicens: Spiritus qui a Patre procedit. Et etiam ideo quia in principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. In quibus a Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei, quod, secundum traditionem praedictorum conciliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautelcoadorandum et glorificandum, etc. Illud est symbolum quod in missa cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunctum est: Qui aliud docuerit, vel aliter praedicaverit, anathema sit. Ideoque Graeci nos anathematizatos dicunt, quia dicimus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ: illa u̾ba ita determinamꝰ. Qui
aliud docu̾it: uł aliter p̃dicauerit.
Id ẽ contrariũ docu̾it: uł contrario modo
p̃dicau̾it: anathema sit. Aliud gͦ posu
id ẽ contrariũ: anathema sit. Non dic̃:
siquis addiderit. Nã si illud diceret: sͥ
bat uenire. adquosda: quibus scribebat:
siẽ adthessalonicenses: ut suppleret: que
illoꝵ fidei dcerant.S qui supplet: qđ mi¬
nus erat: addit. ñ qđ inerat. tollit. Qui au¬
tẽ p̃tergredit᷑ fidei regłam: ñ accedit inuia.
s recedit a uia. ¶ Ad illud autẽ qđ de
eugłio opponunt: respondemus ita Q uia
cum dicat in eo u̾itas sp̃m sc̃m apatre ꝓ¬
cedere: ñ addit solo. & ideo: etiã ase ꝓce¬
dere: ñ negat. s id̾o patrẽ tantũ nominat:
quia adeum solet referre: etiam qđ ip̃ius

Expanded text:
os autem illa verba ita determinamus: Qui aliud docuerit vel aliter praedicaverit, id est contrarium docuerit vel contrario modo dicaverit, anathema sit. Aliud ergo posid est contrarium, anathema sit; non dicit: Si quis addiderit. Nam si illud diceret, sibbat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non incedit in via, sed recedit a via. Ad illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia cum dicat in eo veritas Spiritum sanctum a Patre procedere, non addit solo, et ideo etiam a se procedere non negat; sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam quod ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
de spũalit̾ dr caritas: que est patris & filii
unio: ita: & nom̃ tenet ꝓpͥe: qđ patri & fi¬
lio cõmuniter quodamꝰ congruit. Unde¬
pater diligit filiũ: & patiẽ dilig̃ filius: in¬
effabiliter cõmunionẽ demonstrat amboꝵ:

Expanded text:
. specialiter dicitur charitas, quae est Patris et Filii unio, ita et nomen tenet proprie, quod Patri et Filio communiter quodammodo congruit; undePater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum
Abbreviated transcription (Latin):
De chaos inter bonos ⁊ malos.
ed cũ scĩ malos intormentis uideant:¬
ñne aliqua ꝯpassione erga eos mouen¬
tur. Nonne eos de tormentis liberari cupi¬
unt: Recole illud eugłicũ. qđ abrahã di¬

Expanded text:
De chaos inter bonos et malos. Sed cum sancti malos in tormentis videant,nne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham di
Abbreviated transcription (Latin):
meare.Quid ẽ illud chaos inter bonos & ma¬
los: nͥ hinc iusticia: ind̾ iniqͥtas: quȩ nulla¬
tenꝰ sociari ualent: Ad̾o enĩ scĩ dei iusticiȩ
ad dicti sunt: ut nulla opassione ad reꝓbos
transire ualeant. nulla ꝓ cis intersc̃õs fiat
intercessio. Quomͦ gͦ inde uolunt aliqͥ tͣns¬
ire ad illos: s ñ possunt: Quia si dei iusticia
admitteret: ñ fieret eis molesta lib̾atio illoꝵ.
uel ita dicunt᷑ uelle: os ñ posse: ñ quia ue¬
lint & ñ possint: s quia & si uellent: ñ poᷤ.¬
sent eos uiuare. De hoc ita g̃s. ait. Siẽ reꝓbi¬

Expanded text:
malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, non possent eos juvare. De hoc ita Gregor. ait, supe
Abbreviated transcription (Latin):
& intriduo excitabo illud. Dixerunt
gͦ iudei. Quadraginta. &sex annis
edificatũ ẽ hoc templũ: ꝙ tu intribus
diebus excitabis illud. Hic inqͥt nu
humani cceporis ꝑficit᷑. Hoꝵ u̾boꝵ
occasione: quid̾a dicere p̃sũpserunt.
diũ corporis formã: tot diebus: admo¬
amentis distinctam. os mox: uerbũdi
sͥ unisse carnẽ &s animã. &s hoc modo
dicunt: illũ numerũ ꝑfectioni dĩci
cceporis conuenire. S alia ratio huiꝰ
dicti extitit. ex qua: sana orit᷑ intelli¬
gentia uerbi. Non enĩ ideo illud dix̃
aug̃: quin mox. ut caro illa oꝑe sp̃c
it: uerbo dei cũ anima uniret᷑. ut ꝑ¬
fectus & uerus d̾s: eẽt ꝑfectus & uerus
homo. s quia menbroꝵ illius dnĩci
corporis distinctio: in ip̃o momento
oceptionis & unionis dei & hominis:
adeo tenuis erat & parua: ut huma¬
no uisui uix posset subici. diebꝰ autẽ
notabilis facta. Incarnatũ ẽ gͥ uebũ:¬

Expanded text:
ud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est hoc templum, et tu tribus diebus excitabis illud? Hic, inquit, humani corporis perficitur. Horum occasione verborum quidam dicere praesumpserunt, dominici corporis formam tot diebus ad moamentis distinctam; et mox Verbum dicitur sibi unisse carnem et animam; et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti extitit, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa opere Spiit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius dominici corporis disconceptionis et unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici; diebus autem ecta est et notabilis facta. Incarnatum est
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ incarnatio uerbi: sic̃ insuꝑi¬
oribꝰ tractatũ ẽ. oꝑatio uere sit pa¬
tris. & filii. & sp̃c̃ scĩ: inuestigatione dig¬
uũ nobis uidet᷑: quare inscriptura spĩi
scõ hoc opus sepius tͥbuat᷑. & de ip̃o xp̃c:¬
ꝙ oceptus: & natus: memoret᷑. Non enĩ
i deo oꝑatio incarnationis. spũi scõ sepiꝰ
tͥbuit᷑: qđ eã ip̃e solus: sine patre ac si¬
uerbũ caro factũ est. &. inestimabili di
dono: filius dei sͥ uniuit formã serui. Non
gͥ freqͦns denominatio sp̃c scĩ : ab illo o¬
pere patrẽ uł filiũ secludit. s potiꝰ: uno
nominato: tres intelligunt᷑. sic̃ sepe fit
in aliis oꝑibus. Unde aug̃ suꝑ hoc mo¬
Gũ illã creaturã. quã iurgo ꝯcepit &s
peꝑit: qͣmuis ad solã ꝑsonã filii ꝑti¬
nentẽ: tota trinitas fecerit: neq enĩ
separabilia sunt oꝑa tͥnitatis: cur in ea
& quando unus triũ in aliquo oꝑeno
minat᷑: uniu̾sa oꝑari tͥnitas intelli¬
gitur. Ita uere ẽ. & exemplis doceri po¬

Expanded text:
um vero incarnatio Verbi, sicut in superioribus tractatum est, operatio vere sit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; investigatione dignum videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus saepius tribuatur, et de ipso Christus conceptus et natus memoretur? Non enim ideo operatio Incarnationis Spiritui sancto saepius tribuitur, quod eam ipse solus sine Patre ac FiVerbum Dei caro factum est, et inaestimabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non igitur frequens denominatio Spiritus sancti ab illo opere Patrem vel Filium secludit, sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicut fit saepe in aliis operibus. Unde B. Augustincum illam creaturam, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt opera Trinitatis, cur in ea t quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa opera Trinitatis intelligitur? Ita vero est, et exemplis doceri po
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe. ut̾q fu̾it: sod̾m materialẽ rõnẽ:
qñ abrahã decuatus ẽ .i. decimas de¬
dit melchisedech. Tẽ enim apłs leui de¬
cimatũ dic̃ inabrahã. tanqͣm in mate¬
riali cã. quia ea decimatione: sic̃ abra¬
ham minor melchisedech ostendit᷑: ciu
ꝑsonalit̾ decimas soluit: ita oleuiticꝰ
ordo: qui inabrahã: scd̾m seminalẽ ra

Expanded text:
Abrahae uterque fuerit secundum materialem rationem, Abrahae uterque fuerit secundum materialem rationem, quando Abraham decimatus est, id est decimas dedit Melchisedech? Tunc enim apostolus Levi decimatum dicit in Abraham tanquam in materiali causa ; quia ea decimatione, sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et leviticus ordo, qui in Abraham secundum ra
Abbreviated transcription (Latin):
cũ depcecatis agit᷑: haberi uolo qͥstionẽ
Inde enĩ scimꝰ. qđ ei plus grẽ sit colla¬
tũ: aduncendũ exom̃i parte peccatũ.
qdđ ociꝑe ac parere meruit: quẽ ostat.
nullũ habuisse peccatũ. Hac gͦ iuirgine
rent: quid responderet᷑: nͥ qđ ioħs aic:¬
Si dixerimꝰ qͥa pecẽm ñ habemꝰ: nos ip̃os
seducimꝰ. Illa autẽ uirgo: singulari gra
p̃uenta ẽ. atq repleta. ut ip̃m haberde
uentͥs sui fructũ: quẽ exinitio habetu
niuersitas dñm. ut ilbud qd̾ nascebat᷑ ex
ꝓpagine pͥmi hominis: tantũmͦ genetis:
es ñ criminis originẽ duceret. Quare
cũ caro quã accepit meo fuit pecẽo obno
ũ autẽ illa caro: cuiꝰ excellentia sin xia¬
Igularis: uerbis explicari ñ ualet: an¬
te quã eẽt uerbo unita. obnoxia fu̾it pec¬
cato. in maria: & in aliis: a quibus ꝓpa-¬
gatione traducta ẽ: ñ immerito uideri
pot̾: in abraham peccato subiacuisse.
cuiꝰ uniuersa caro peccato subiacebat.
Unde queri solet: quare leui dicat᷑ de

Expanded text:
catis agitur, haberi volo quaestionem. Inde enim scimus quod ei plus sit gratiae collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine rent, quid responderetur nisidixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus? Illa autem Virgo singulari gratia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habuit universitas Dominum; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non criminis originem duceret. 3. Quacum caro quam accepit in eo, fuit peccato obnoxia. Cum autem illa caro, cujus excellentia singularis verbis explicari non valet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria et in aliis a quibus propagatione traducta est, non immerito videri potest in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa caro peccato subjacebat. Unde quaeri solet quare Levi decimatus
Abbreviated transcription (Latin):
ens: a peccato ꝓrsus purgauit. & a
fomite peccati etiam liberauit. uł fo¬
mitẽ ip̃m penitꝰ euacuando: ut qͥbus¬
dã placet: uł sic debilitando. & excenu¬
ando: ut ei postmodũ peccandi occasio
nullatenꝰ extiterit. Potentiã qͦq gene¬
randi absq uiri semine: uirgini p̃pa¬
rauit. Ita enĩ uerba eugł̃ii docent. uͥ

Expanded text:
ens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii docent, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ: sp̃u p̃ueniente: ab omi labe pecca¬
ti castificatã. Cui collata ẽ potentia no¬
uo more generandi. ut sine coitu uiri:
sine libidine ocipientis: in utero uirgi¬
nis celebraret᷑ ꝯceptus dei & hominis:
Illa enĩ caro quã ds̃ exuirgine sͥ unire
dignatus ẽ: sine uicio ocepta. sine pec¬
cato: nata ẽ. Hanc tam̃ carnẽ: ñ celestiᷤ.
ñ aerie ñ alterius euiꝰqͣm putes eẽ na¬

Expanded text:
ncto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusque putes esse na
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate peccati. quia pollutionẽ.
quȩ ex ocupiscentiȩ motu ꝯcepta est
omĩno ñ babuit. nec excarnali delec¬
tatione nata ẽ. Uenit gͦ: adecepꝰ im¬
maculatũ. qd preterlibidinis ocupi¬
centiã fuit oceptũ. nec illud inse ha¬
buit uiciũ: qđ inaliis ẽ cã peceati. nͦ¬

Expanded text:
qualitate peccati; quia pollutionem qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum, nec illud in se habuit vitium quod in aliis est causa peccati; n
Abbreviated transcription (Latin):
scendit Cũ gͦ leui: & xp̃c: sed̾m carnẽ
eẽnt in lumbis abrahȩ: qn decimatꝰ
est: ideo parit̾ decimati ñ sunt: qͥa
rat ibi leui. Scd̾m rationẽ quippe il¬
lã seminalẽ: ibi fuit Leui: qua rõne:¬
ꝑ ocubitũ uenturꝰ erat in matrẽ. Scd̾m
quã rationẽ: ñ erat ibi. xp̃i caro. qͣmuiᷤ
scd̾m ip̃am ibi fuerat marie caro. Ille
qͦ decimatꝰ ẽ in abrahã: qͥ sic fuit inlũ¬
bis abrahe: sic̃ ille fuit in lumbis patͥs
ꝑeccatͥx. s similis. qͦ aꝑit᷑: quare obliga
sit enĩ ds filiũ suũ ut ait apłs: insimi
litudinẽ carnis peccati. Assũpsit enĩ
uerbũ: carnẽ peccatrici similẽ: inpe
la illiꝰ: ñ est caro peccati. qͥa ñ eũ ma¬
ter ocupiscentia: s gra ꝯcepit. Habet
tam̃ similitudinẽ carnis peccati: ꝑ
passibilitatẽ. & mortalitatẽ. quia esu¬
riit. sitiit. & huimi. Licet gͦ eadẽ caro
nata sine pec̃eo. & nec ip̃e milla unꝗͣ
peccauit. In pena gͦ similis ẽ nr̃e. ñ in

Expanded text:
s Super Genesim: « Sicut Adam peccante, qui in ejus lumbis erant, peccaverunt; sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius in lumbis Adae et Abrahae fuerit, quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi  erat ibi Christi caro, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Mariae caro. Ille ergo decimatus est in Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris peccatrix, sed similis; quo aperitur quare obligatsit enim Deus Filium suum, ut Apostolus ailitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poela illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro nata sine peccato; nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis nostrae est, non
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ etiã de carne u̾bi. an pͥusqͣm
ociꝑet᷑: obligata fucrit peccato ẜ
an talis assũpta fu̾it a uerbo. Sane dici
pot̾. & credi oportet: iuxta scõꝵ attesta¬
tionis ꝯuenientiã: ip̃am prius pecẽo
fuisse obnoxiã: sic̃ reliqͣ uirginis caro. s
omĩ peccati contagione immunis:
uniret᷑ uerbo. pena tantũ: ñ necessita¬
te s uoluntate assumentis: remanen¬

Expanded text:
eritur etiam de carne Verbi, an prius quam conciperetur, obligata fuerit peccato. Et an talis assumpta sit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam, sicut reliqua Virginis caro; sedomni peccato originali immunis uniretur Verbo, poena tamen non necessitate sed voluntate assumentis remanen
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ implet᷑. qđ inlege p̃cipiebat᷑.
ueritas: quia ꝑ xp̃i aduentũ exhibet᷑.
atq ꝑficit᷑ humane redẽptionis spon¬
sio: facta ab antiqͦ. filii gͦ missio: ẽ ip̃a
incarnatio. Eo enĩ missus ẽ: qđ infor¬
ma hoĩs mundo uisibilis apparuit.
de qͦ. supͣ sufficient̾ dictũ ẽ. Quare

Expanded text:
em impletur quod in lege praecipiebatur. Veritas, quia per Christi adventum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
modũ: diuinitas uenit incarnẽ. s mox
ut uerbũ uenit inuterũ: seruata ueri¬
tate ꝓpͥę naturȩ: factũ est caro. & ꝑfectꝰ
homo .i. inueritate carnis: M animȩ: na¬
tus est. De hoc etiam gregdeiꝰ iunior ait.
mox uerbũ in utero. mox intra uterũ.

Expanded text:
modum divinitas venit in carnem, sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate proprie nature, factum est caro et perfectus homo, id est in veritate carnis et anime natumox Verbum in utero, mox intra uterum
Abbreviated transcription (Latin):
carnis acceptione oceptũ. ip̃ãmq car¬
nẽ: uerbi incarnatione oceptã. Id̾e in
libro detͥnitate. Non eẽt dei hominũq
mediator: nͥ cẽt idẽ d̾s. ide homo: in utro¬
ꝙ unus & uerus. qͣm seruilẽ formã: a solo
filio susceptã: tota trinitas: cuiꝰ una ẽ
uoluntas. & oꝑatio: fec̃. Non aut̃ inute

Expanded text:
is acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. » Idem in libro De Trinitate: « Non esset Dei hominumque mediator, nisi esset idem Deus, idem homo, in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ d̾s assũpsit: totũ assũpsit. si¬
mulq sͥ uniuit animã & carnẽ nec
caro prius fuit ocepta: & postmoduas¬
sũpta s in oceptione assũpta. & mas¬
suptione ocepta. Unde aug̃ inlibro
de fide ad petrũ. firmissime tene. & nul¬
latenꝰ dubites. ñ carnẽ xp̃i.: sine diuini

Expanded text:
minem assumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fide ad Petrum, cap. 16: Firmissime tene, et nullatenus du
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi: qđ dixit angłs. purgans ip̃am.
& potentiã. deitatis uerbi receptiuã: p̃¬
parans simul.& gencratiuã. Et tẽ: obum¬
men Et copulauit sibi ip̃i: exscĩssimis
& purissimis ip̃iꝰ uirginis sanguinibus:
mul: dei uerbi caro: animata rationa¬
li & intellectiuo. Exhis ꝑspicuũ fit qd̾

Expanded text:
verbum Domini quod dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obummen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibus, mul caro animata rationalis et intellectiva. Ex his perspicuum fit quod
Abbreviated transcription (Latin):
E parsanime suꝑior: maicei simili¬
tudine deo ꝓpinquat: quã anima.s.
ip̃a eade: secundũ inferioeẽ partẽ. &
anima magis: qͣm ecepis. & ido ñ in¬
congrue: anua dr assũpta: ꝑ sp̃m.¬

Expanded text:
 pars animae superior, et majori similitudine Deo propinquat quam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiorem partem, et anima magis quam corpus, et ideo non incongrue anima dicitur assumpta p
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiꝰ. carnẽ & animã s carnẽ: me¬
diante anima. Initũ est carni: ꝑ medi¬
um intellectũ. uerbũ di. Tante enĩ sub¬
tilitatis ẽ. atq simplicitatis diuina es¬
sentia: ut coepori delimo t̾re formato
uniri ñ ogrueret: ñ mediante cõnali¬
lib
eeñtia. Illa autẽ unio: inexplicabilis
ẽ. adeo: ut etiã ioħs ab utero scĩficatus:
se ñ esse dignũ fateat᷑: solucre ocerigiã

Expanded text:
cenus, carnem et animam, sed carnem, mediante anima: unitum est enim carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali entia. » Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam
Abbreviated transcription (Latin):
habet de quo sit. Sic̃ gͦ pater genuio:
filiꝰ genitꝰ est: ita ogrue: pat̾ misit.
filiꝰ missus ẽ. Ab illo enĩ ꝯuenienter
mittit᷑ dei uerbũ: cuiꝰ est uerbũ. Ab
Id̾oq pat̾ missus ñ ẽ. nesi mitteret᷑
ab alio ẽẽ putaret᷑. Missus ẽ gͦ pͥmo:
filiꝰ. qui asolo patre ẽ. Deinde: etiã
lus: incarne missus ẽ. ñ sp̃e sc̃s. siẽ¬
nec pater. Qd id̾o factũ est: ut qͥ erat
indiuinitate dei filiꝰ: in humanitate
eẽt filius: aliꝰ inhumanitate. & ne
matibꝰ. Ñ pater carnẽ assũpsit. neꝙ
uinitate dei filiꝰ: ip̃e fieret in hoĩe: ho¬
minis filiꝰ. ne filii nom̃: ad altũ tͣnsi¬
ueritatẽ nature: exd̾o: d̾i filiꝰ. & scd̾m
ueritatẽ nature: ex homine: hoĩs fi¬
lius: ut ueritas geniti: ñ ad optione:
ñ appellatione: s in utraꝙ natiuitate:
filii nom̃ nascendo haberet. & eẽt
uerus d̾s: o uerꝰ homo: unus filiꝰ
Non gͦduos xp̃os: neq duo filios:¬

Expanded text:
sit. » Sicut ergo Pater genuit et Filius genitus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab ideoque Pater missus non est, ne si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est; deinde etiam lus incarnari missus est; non Spiritus snec Pater. Quod ideo factum est, ut qui erat in divinitate Dei Filius, in humanitate esset Filius, alius in humanitate, et ne tamen Pater carnem assumpsit, nequevinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis Filius, ne Filii nomen ad alterum noveritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus filius. Non ergo duos Christos, neque duos filios
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c exdeitate & humanitate: indeita¬
teq & humanitate: ds̃ ꝑfectus ẽ. ide &
homo ꝑfectus. Totã gͥ hominis naturã.
siue accidentia: assũpsit d̾. ñ carnẽ:
sine anima. nec animã: sine ratione:
ut heretici uoluerunt. s & carnẽ os ani¬
mã eũ sensibꝰ suis. Unde: ioħs damasce

Expanded text:
x deitate et humanitate est, in deitateque et humanitate Deus factus est, idem et homo perfectus. Totam ergo hominis naturam, sive accidentia assumpsit Deus, non carnem sine anima, nec animam sine ratione, ut haeretici voluerunt; sed et carnem, et animam cum sensibus suis. Unde Joannes Dam
Abbreviated transcription (Latin):
lũ filiũ scdm carnẽ. s ñ soli filio se¬
cundũ deitatẽ. Trinitas enĩ nos sͥre
conciliauit. ꝑ hoc qđ solũ uerbũ car¬
nẽ: ip̃a trinitas fecit. Trinitas gͥ car¬
nis assũptionẽ fec̃. s u̾bo: ñ patri. uł
sp̃iu scõ. Si enĩ patersibi: uł filius
sibi: uł pater filio: & filius patͥ: car
trinitatem: natam de uirgine: cru¬
cifixam. & sepultam: catholici tracta¬
tores docuerunt. s tm̃mͦ filium. Hec
eandem trinitatẽ in specie columbe
descendisse suꝑ iħm. s tantũ sp̃m sc̃m.

Expanded text:
solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum deitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit, per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. Trinitas ergo carnis assumptionem fecit, sed Verbo, non Patri vel Spiritui sancto. Si enim Pater sibi, et Filius sin eamdem Trinitatem natam de Virgine, crucifixam et sepultam catholici tractatores docuerunt, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatem in specie columbae descendisse super Jesum, sed tantum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ demonstratũ ẽ exparte: qͦmͦ
omĩa dicunt᷑ esse indeo: addendũ
hic uidr. quibꝰ modis dicat᷑ deus esse
inrebus si tam̃: id humana mens. uł
exparte digne ualeat cogitare. uł lus¬
gua suffic̃ eloqͥ Sciendũ ẽgͥ. qđ os

Expanded text:
m demonstratum est ex parte quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum videtur hic quibus modis dicatur Deus esse in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. Sciendum ergo es
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmutabilit̾ semꝑ inse existens: p̃¬
sentialit̾. potentialiter. eẽntialit ẽ in
om̃i natura. siue essentia. sine sui dif¬
finitione. & in om̃i loco: sine curtũscͥp¬
tione. & in om̃i tpr̃e: sine mutabilita¬
te. Et p̃terea: inscĩs spiritibus: & ani¬
inquo: plenitudo diuinitatis coepora¬
liter habitat. ut ait. apłs. In eo enĩd̾s
habitauit. ñ ꝑ grãm adoptionis. s ꝑ

Expanded text:
utabiliter semper in se existens, praesentialiter, potentialiter, essentialiter est in omni natura sive essentia sine sui definitione, et in omni loco sine circumscriptione, et in omni tempore sine mutabilitate. Et praeterea in sanctis spiritibus et aniin quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
exipõ: qđ: deipõ. Qd̃ enini de ip̃o est.
potest dici. ex ip̃o.S ñ om̃e qđ exip̃o ẽ.
ip̃e fecit ea. n autẽ: de ip̃o. quia ñ sc̃
de sua sub̾a.Sic̃ aliquis homo. si gene¬
ret filiũ. & faciat domũ: exip̃o ẽ filiꝰ.
ex ip̃o est as domus. S filius deip̃o. do¬
mus uͦ: det̾ra coligno: ñ deip̃o¬
Que dicta sunt sũmatim colligit.
Np̃missis aꝑtũ est: qđ indei cognitio¬
ne: siue p̃sentia: sunt omĩa .s. bona &e
mala.S ñ omĩmꝰ sunt ibi mala: qͦ bona

Expanded text:
. Quod enim de ipso est, potest dici esse ex ipso; sed non omne quod ex ipso est, ipse fecit ea; non autem de ipso, quia non de substantia sua. Sicut aliquis homo si generat filium, et faciat domum, et ex ipso est filius, ex ipso est et domus; sed filius de ipso, domus 7. Quae dicta sunt summatim colligit. Ex praemissis apertum est quod in Dei cognitione sive praescientia sunt, omnia scilicet bona et mala; sed non omni modo sunt ibi mala, quo bona;
Abbreviated transcription (Latin):
qued̾a oportet: ꝓpt̾ calũpniantiũ insidi¬
as. que catholicis & piis lectoribꝰ secure c̾di
posst̃. Sunt enĩ qued̾a. qͣ ñ tante st̃ re¬
ligionis: & auctoritatis: ut eis nos opor¬
teat semꝑ: ꝯfitendo: ac recipiendo: inser¬

Expanded text:
quaedam oportet propter calumniantium insidiquaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inser
Abbreviated transcription (Latin):
dicit se indiuinis scͥpturis: hoc nom̃.s.
spũ sc̃o. Cũ dudũ audierint quid̃a dicen¬
tibꝰ nobis: filiũ dei qui generatus ẽ: patͥ
qͥ generauit in equalẽ eẽ ñ posse. qͣmus
ille gñatꝰ sit: iste generauit: quia gñatio
ẽ nature: aduersus quide illã qͦstionẽ
uocẽ sͥ arbitrant᷑ acdusã S tergiu̾satio¬
ne dãpnabili: in eod̾ loco uestigiũ u̾tunt.
ut putent mutationẽ ficri qͤstionis: mi¬
tatione sermonis. dicentes. Quomͦ possunt
ingenitꝰ: & genitꝰ: eẽ uniꝰ nature: atq sub̾e:¬
Gͣ ut respondeã mͥ ꝓposite qͦstiom: pͥmo
omĩũ: indiuinis scͥpturis ingenitũ. nus¬
quã inuenio. ñ legi. ñ audiui. Cuiꝰ gͥmu¬
tabilitatis sunt homines huiꝰmͦi: ut noᷤᷤ
dicant ea usuiꝑare. que ñ st̃ scͥpta: cũ ea
que st̃scͥpta dicamꝰ: & ip̃i obiciant qd̾
ritatẽ calupnie sue derogant. Attende
lector. qm̃ hoc noiẽ: ingenitꝰ. nolebat u¬
ti ambꝵꝵ: ꝓpt̾ hercticos. Ita os nos: subtic̾e

Expanded text:
dicit se in divinis Scripturis hoc nomen scis. Nam cum dudum audierint quidam, dicentibus nobis, Filium Dei, qui generatus sit, Patri qui generavit, inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit, iste generaverit, quia generatioed naturae: adversus illam quidem quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam: sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt; ut putent mutationem fieri quaestionis, mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius naturae atque subgo ut respondeam mihi propositae quaestioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod ritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros. propter haereticos. Ita et nos subticere
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ce ingenit᷑. cõmode dicunt᷑ filiꝰ
mittit loquendi ꝯsuetudo. nicħ tam̃
intellectui demit᷑. sidicat᷑: ñ filiꝰ qͣmad¬
modũ eciã: sidicat᷑ ñ genitꝰ: ꝓ eo qđ đr¬
ingenitꝰ. nicħ aliud dr. Ido ñ ẽ inrebis
ꝯsiderandũ. quid uł sinat uł ñ sinat
dici: usus sermonis nr̃i. S qͥs rer ip̃arũ
intellectus eluccat. Non gͦ iã tm̃ dica¬
mus ingenitũ. s etiã ñ genitũ. qđ cm̃
ualet. Hunquid gͦ aliud dicimꝰ: qͣm ñ fi¬
liũ: Negatiua poero particula: ñ id effi¬
cit: ut qd̾ sine illa relatiue d̾r. eade p̃po¬
sita: substantialit̾ dicat᷑ S id tm̃ negat᷑.
gͦ dic̃ ñ homo ẽ: ñ aliud genus p̃dicam̃¬
ti enuntiat. s tm̃ illud negat. Siẽ gͦ scd̾m¬

Expanded text:
nitus et ingenitus commode dicuntur; filinitus et ingenitus commode dicuntur; filimittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam jam tantum dicamus ingenitum, sed etiam non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, ergo dicit, Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiderari oportet. qd ñ tantũ tres p̃dic¬
te ꝓpͥetates. siue notiones: in ꝑsonis st̃.
Ucrũ etiã alie que aliis notant᷑ noĩbꝰ. Nã
etiã hoc nom̃ ingenitꝰ: relatiue dr depa¬
tre tm̃: & aliã designat notionẽ: quaꝯ
pater. uł genitor. Non est enĩ id̾e: eẽ pa¬
scd̃m ꝓpͥetatẽ generationis. Ingenitꝰ aut̃.
scd̃m ꝓpͥetatẽ innascibilitatis Differt gͦ
paterasilio: auctoritate generationis. dif¬
fert etiã: ꝓpͥetate innascibilitatis.i. qͥa
ingenitus. Unde aus̃ distinguens: int̾
ingenitũ: ꝗd ẽ: patrẽ dice̾. quia ̃si
filiũ ñ genuisset: nil ꝓhiberet dicẽ eũ
ingenitũ. & si gignat quisq filiũ: ñ ex
eo ip̃e est ingenitus. quia geniti hoĩss
gignunt alios. Nongͦ id̾o d̾r pater. ꝙ
ingenitꝰ. Idoq: cum ded̾o patre utrũq
dicat᷑: alia notio est. qua intelligitur
genitor: alia: qua ingenitꝰ. Benitor
genitus: hoc ostendit᷑ qđ ñ sit filiꝰ. S ge¬

Expanded text:
are oportet quod non tantum tres praedictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Pa ingenitus autem secundum proprietatem innascibilitatis. Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor genitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed ge
Abbreviated transcription (Latin):
innascibilitatis natuitatisꝙ sensu: soli¬
tarius ds̃ ñ est opmandꝰ. Discietio gͦ uł di¬
stinctio ꝑsonarũ: insqͥpturis posita ẽ. in
nullo autẽ: nature distinctio. Arriani
nitebant᷑ ꝓbare: alteriꝰ sube ẽẽ patrẽ.
alteriꝰ filiũ. quia ille ingenitꝰ. ille gem¬
tus. qͥbꝰ respondens ambrꝵ: dixit se hoc¬

Expanded text:
innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. Ariani nitebantur probare alterius substantiae Patrem, alterius Filium, quia ille ingenitus, iste genitus; quibus respondens Ambrosius, dixit se hoc