comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuo suscipere respondit: Cunctorũ
ergo oratione. dñs ad tempus peper¬
cit. redditus sanitati statim homosos¬
pes rediit . sed uitae lucra. non diu po¬
titus Cumq metatui suo resideret.¬
& ab aluis increparetur cur hoc fecis
set. insultantis uoce dicit se hoc spon¬
te fecisse. quid ex inde uelint Mox
correptus igne febrium. & int̃poe¬
nas incendii clamitans. uita priuatus
est Quem nequaquam iuxta alio¬
rum sepulchra sepelire ausi sunt. sed
procul ab omnibus in quodam con¬
spicuo loco. quo prȩtereuntes dice¬
rent: Hic ille miser tumulatus ia¬
c& qui bobiensi monacho sua lasciui¬
a crudelitatem administrauit:¬
Sodem itaq: intempore. alius mona¬
chus meri tuus nomine abeato
atala ad dertonam urbem directus
peruenit: ac ob conditionem qua
uenerat longius aburbe progres¬
sus ad quandam uillam supra hiram
fluuium accessit. ita fanum arbo¬
ribus intersitis progrediens uidit.
allatumq: ignem supposuit. ac elig¬

Expanded text:
tuum suscipere respondit. Cunctorum tuum suscipere respondit. Cunctorum ergo orationem Dominus ad tempus pepercit; redditus sanitati, statim homo sospis rediit, sed vitae lucra non diu potitus. Cumqet ab aliis increparetur cur hoc feset, insultantis voce dicit se hoc sponte fecisse; quid exinde vellint? Mox correptus igne febrium et inter poenas incendii clamitans, vitae privatus est. Quem nequaquam iuxta aliorum sepulchra sepelire ausi sunt, sed procul ab omnibus in quodam conspicuo loco, quo praetereuntes dicerent: 'Hic ille miser tumulatus iacet, qui Ebobiensi monacho sua lascivia crudelitatem administravitodem itaque in tempore alius monachus Meroveus nomine a beato Atala ad Dertonam urbem directus pervenit ac ob conditionem quam venerat longius ab urbe progressus ad quendam villam super Hiram fluvium accessit, in qua fanum, arboribus intersitis, progrediens vidit, allatoque igni subposuit ac ex lig
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc patrandũ opus indiderat. mox
post discessum abticino monachi
dȩmone corripitur : & diuersis pe¬
narum incendis flagellatur. Com¬
mis sumq facinus exitiabiliter con¬
fitetur: omnibus populis clamans.
quicumq: talia ebobiensibus mo¬
nachis quȩ ipse patrauerat com¬
mittat. simili ultioni subiaceat :
Et qui arrianorum persuasioni¬
bus ad quiescat. tales iras iusti
iudicis sentiat: Quod facinus
uidens miser aurio uualdus
diuinitus manifestatum : confu¬
sus & metuens nesibi aliquid si¬
mile eueniret : ipsum quemuis
horrida torquebat cum socus
adbeatum atalam dirigit : pre¬
caturq prose. ut commis sum ma¬
lum ignoscat: se multo famulatu
paratum esse. si eius dona uelit
recipere: Videns beatus attala
membrisui iniurias diuinitus ultas.
rogat. ut cuncti pro pestifero
orent ut quodiis aduersȩ potes¬
tatis. misero ab homine pellat᷑¬
exitium: Nam munera impu
ac heretici hominis. num quã in ꝑpe¬

Expanded text:
ad hoc patrandum opus indiderat, mox ad hoc patrandum opus indiderat, mox post discessum ab Ticino monachi daemone corripitur et diversis poenarum incendiis flagellatur commissumque facinus exitiabiliter confitetur. Omnibus populis clamat, quicumque talia Ebobiensibus monachis, quae ipse patraverat, committat, simili ultione subiaceat, et qui Arrianorum persuasionibus adquiescat, tales iras iusti iudicis sentiat. Quod facinus videns miser Ariowaldus divinitus manifestatum, confusus et metuens, ne sibi aliquid simile eveniat, ipsum quem vis horrida torquebat cum socios ad beatum Atalam dirigit precaturque pro se, ut commissum malum ignoscat; se multo famulatu paratum esse, si eius dona vellint recipere. Videns beatus Atala membri sui iniurias divinitus vindicatas, rogat, ut cuncti pro pestiferum orent, utque vis adversae potestatis misero ab homine pellatur ; nam munera impii hac heretici hominis numquam in perpe
Abbreviated transcription (Latin):
nullo populo sentiente: Erat
enĩ abditus locus: sed nec dare
uocem quiuerat. anticipatus lo¬
co. & talibus ictibus: Diuergo
ex animum utputabant cad auer
cȩdentes. ad eum auctori: sceleris
patratum facinus nuntiant: Cũ¬
q: is ad cuius domum metabant᷑.
morari presbsteros &monachos
cerneret. euentum rei nesciens
Erat enĩ & ipse presbster iustus
nomine : ueritusq ne in arrianos
inruissent: arrepto baculo ea
parte dirigit iter. reperitq ia¬
centem. ac si somno de pressum.
sciscitari conamtur: Ille uero
uelut abstrato incolomis surgit.
uix plagarum uestigiis parentib
pariter ad metatum pergunt:
Conquirenti quid hoc fuisset.
Respondit Nihil sibiumquam sua¬
uius accessisse : nec somnum dulcio¬
rem habuisse testatur: Interrogat.
sidolor membrorum attingat.
Nequaquam seplus sospitem fuis¬
se: & nescire sibi aliquid aduersi
euenisse respondit: Peractis er¬
go necessarus. ad monasterium re¬
petit Hic ergo quise spontaneũ

Expanded text:
nullo e populo sentiente, – erat nullo e populo sentiente, – erat enim abditum locum, – sed nec dare vocem quiverat, anticipatus loetalibus ictis. Diu ergo exanimem, ut putabant, cadaver cedentes abeunt; auctori sceleris patratum facinus nuntiant. Cumque his ad cuius domum metabatur morare presbiterum et monachum cerneret, eventum rei nesciens, – erat enim et ipse presbiter Iustus nomine, – veritus, ne in Arrianis inruisset, arrepto baculo, e parte dirigit iter repperitque iacentem; acsi somno depressum suscitare conatur. Ille vero velut ab stratu incolomis surgit, vix plagarum vestigiis parentibus; pariter ad metatum pergunt. Conquirenti, quid hoc fuisset, respondit, nihil mihi umquam suavius accessisse, nec somnum dulciorem habuisse testat. Interrogat, si dolor aliquod membrorum attingat; nequaquam se plus sospitem fuisse et nescire sibi aliquid adversi evenisse respondit. Peractis ergo necessariis, ad monasterium repetat. His ergo, qui se spontaneum
Abbreviated transcription (Latin):
fiteri: nontres potestates sed tres
personas. nec unam trium nomi¬
num ꝑsonam: sed tres inueritate
patris & filii & sp̃s scĩ personas. una
potestate. uoluntate essentia: Hȩc
paulisper audiens progressus. De¬
inde ait . Curnon haberet huiuscru¬
delitatis ministros. qui obruente
noctis caligine redeuntem sollici¬
tarent & fustibus uel sudibus con¬
cisum. morti hunc monachum tra¬
derent: Tunc unus uesanior cẽte¬
ris. adhoc ait se patrandum pa¬
ratum esse. si iubeat: Ille uero. si
hȩc inquit feceris. muneribus te
subsequenti die: ditem: Progres¬
sus ergo. socium sibi sceleris aliũ
similem sui iungit : uiamq patns
obruentibus tenebris custodit:
Com means ergo ꝑeandem uiam
monachus & presbster : & acȩna
qua a quodamxpiano inuitatus
fuerat regressus in opinato in sa¬
tellites incidit: Percussusq cere¬
bro. ac omni compage corporis
conlisus: inmanibus fustium icti¬
bus acsudibus pulsatus interiit.

Expanded text:
fiteri, non tres potestates, sed tres fiteri, non tres potestates, sed tres personas, nec unam trium nominum personam, sed tres in veritate Patris et Filii et Spiritus sancti personas, una potestate, voluntate, essentia'. Haec paulisper audiens, progressus deinde ait, cur se non habere huius crudelitatis ministros, qui, obruente noctis caligine, redeuntem sollicitarent et fustibus vel sudibus conlisum morti hunc monachum traderent? Tunc unus vesanior ceteris ait, ad hoc se patrandum paratum esse, si iubeat. Ille vero: 'Si haec', inquid, 'feceris, muneribus te subsequenti die ditem'. Progressus ergo socium sibi sceleris alium similem sui iungit viamque, atris obruentibus tenebris, custodit. Commeans ergo per eandem viam monachus et presbiter et a cęna qua a quodam christiano invitatus fuerat regressus, inoppinato in satellitis incedit, percussusque cerebro ac omni compage corporis conlisus, inmanes fustium ictibus ac sudibus pulsatus interiit,
Abbreviated transcription (Latin):
tutum roborati calcando ꝑfuncto¬
ria cȩlestia semꝑ studeant adimple
monachorum experti sumus uis¬
tutib flagrare : & ideo ratum ducimus
ut exhis aliqua interseramus: Cum
eodem tempore blidulfus presbster.
fuisset. ibiq peruenis set : uiaq: mediȩ
ciuitatis ambulans. obuiam habuit
auriouualdum ducem. lango bardo¬
rum genere. hominem nobilis simũ.
generum agilulfi. cognatum ad al¬
uualdi sectȩ arrianȩ credulum: Qui
post ad aluualdi obitum. regnũ lan¬
gobardorum regendum suscepit: Is
ergo cumblidulfum uidisset. ait ei.
columbani monachus iste est. qui no¬
bis salutantibus denegant apta re¬
spondere : Cumq iam haud procul
ab esset deridens. salutem prȩmisit.
Adhȩc blidulfus. salutem inquit op
tabam tuam: situ non tuis seducto¬
ribus &ueritate alienis fccuẽres
doctrinis. quos ut sacerdotes ad huc
uocatis. mendacio sibi allatum no¬
men: Porro melius esset: &inef¬
fabilem trinitatem una dĩtate con¬

Expanded text:
tutum roborati, calcando perfunctututum roborati, calcando perfuncturia caelestia semper studeant adimmonachorum experti sumus virtutes flagrare, et ideo ratum ducimus ut ex his aliqua interseramus. Cum quodam tempore Blidulfus presbyter, fuisset, ibique pervenisset, viaque mediae civitatis ambulans obvium habuit Ariowaldum ducem Longobardorum, genere hominem nobilissimum, generum Agilulfi, cognatum Adalwaldi, sectae Arianae credulum, qui post Adalwaldi obitum regnum Longobardorum regendum suscepit. Is ergo cum Blidulfum vidisset, ait: Ex Columbani monachis iste est, qui nobis salutantibus denegant apta respondere. Cumque jam haud procul abesset, deridens salutem praemisit. Ad haec Blidulfus: Salutem, inquit, optabam  F., optarem tuam, si tu non tuis seductoribus et veritate alienis faveres doctrinis, quos et sacerdotes adhuc vocatis, mendacio sibi adlatum nomen; porro melius esset ineffabilem Trinitatem una deitate con
Abbreviated transcription (Latin):
nomine urbani. ad eum curandi gratia
properauit: Quem diu increpans cura¬
fecit: Peinde alia uirtus. subsecu
ta : Quidam leprosus. ualida lepra per¬
fusus. nec prorsus ad sospitatem recipi
endam amedicis fiduciam gerens:
aduenerabilem uirum bertul fum ue¬
nit. suisq orationibus ut opem miseri¬
cordiȩ mereretur. postulauit Quẽ
cum uir fiducia plenus aspexisset
grauissime ultioni hominem subia¬
cere supi rauit : Imperauitq ut secũ
quo adusq: sospes redder&ur. maner&
Dedit operam . & mens uirtutum con¬
scia cȩlos penetrans. ad suas p̃ces rerũ
conditorem excitauit: Per actõque
biduano ieiunio. oleum supra membra
ulceribus plena. effudit: Moxq di¬
dicere membra postuiscerum putre¬
dinem sanitatem recipere : & ad pris¬
tinum decorem denuo reuerti: &ita
sanus aeger effectus. ut nec uestigium
leprȩ in eius corpore appareret: Sic¬
que creator omnium suis famulis fa¬
uendo subuenit. ut uberiuigore uir¬

Expanded text:
nomine Orbani, ad eum curandi gratia nomine Orbani, ad eum curandi gratia properavit. Quem diu increpans curafecit. Deinde alia virtus subsecuta est. 11. Quidam leprosus valida lepra perfusus, nec prorsus sospitatem recendam a medicis fiduciam gerens, ad venerabilem virum Bertulfum venit, suisque orationibus ut opem misericordiae mereretur, postulavit. Quem cum vir fiducia plenus aspexisset gravissimae ultionis hominem subiacere, suspiravit imperatque, ut secum, quoadusque sospis redderetur, maneret. Dedit operam, ut mens virtutum conscia caelos penetrans ad suas preces rerum conditorem excitaret. Peractoque biduano ieiunio, oleum supra membra ulceribus plena effudit, moxque didicere membra post viscerum putredinem sanitatem recipere et ad pristinum decorem denuo reverti, et ita sanus eger effectus, ut nec vestigium leprae in eius corpore appareret. Sicque creator omnium suis famulis favendo subvenit, ut uberius vigore vir
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Quod ille omnino siluis set.
si me &audisse &uidisse non putas¬
set : Cum quodam intempore exple¬
to psallendi officio. una cum fratri¬
bus. secunda diei hora. de ecclesia be¬
ati petri egreder&ur: obuiam habu¬
it hominem uiatorem nomine. dȩmo¬
nis rabie plenum: Quem intuens cȩ¬
los inspexit. conditoremq postulauit
ut suȩ uoci fauens adesset. sauciumq
dȩmonis peste . suis consolando p̃cibus
curaret: De inde imperauit . ut uis
rabida dȩ monis ab homine exiret.
nec prorsus prȩsumeret dĩ imaginẽ
maculare : Miserabiliter discer¬
pendo. iniqua pestis fugit ab homi¬
ne: protinusq salus secuta est. sospesq
ab ecclesia una cum fratribus egres
sus atq in colomis ꝑmanens : gratias
creatori rependit. qui sic famulo suo
cito fauendo. eiusq orationibus optem¬
perando. cruciato subuenit De inde
interposito temporum circulo. alius
sȩua dȩmonis peste. infantulus oppres¬
sus nomine dominicus. filius cuiusdã

Expanded text:
tem; quod ille omnino siluisset, tem; quod ille omnino siluisset, si me et audisse et vidisse non putasset. Cum quodam in tempore, expleto psallendi officio, una cum fratribus secunda diei hora de ecclesia beati Petri egrederetur, obvium habuit hominem Viaturinum nomen, daemonis rabie plenum. Quem intuens, caelos inspexit conditorique postolavit, ut sui voti favens adesset sauciumque daemonis peste suis consulendo precibus curaret. Deinde imperavit, ut vis rapida daemonis ab homine exiret nec prorsus presumeret Dei imaginem maculare. Miserabiliter discerpendo iniqua pestis fugit ab homine, protinusque salus secuta est, sospisque ab ecclesia una cum fsus atque incolumis permanens, gratias Creatori rependit, qui sic famulo suo cito favendo ejusque orationibus obtemperando suo cruciatui subvenit. Deinde interposito temporum circulo, alius saeva daemonis peste infantulus oppressus nomine Dominicus, filius cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
totam ꝑ noctis metam. quousque
diei prorumpat crepusculum . ex¬
cuba. Cumergo excubassem quo¬
usq intempesta nox rueret. tan¬
tus me sopor oppressit. ut sursũ
caput attollere non ualerem: om¬
nesq: qui erga tentorium sarcinas.
uel equos excubabant. simili sunt
oppressi sopore: Cumq ergo
cuncta silentia operuissent. beatus
a postolorum princeps p&rus adue¬
nit: ac super stratum a egri patris
adstitit: Surge inquit. & sos pes
tuos ad sodales perge: Cumq ille
inquireret quis esset . Illeait. Petrus.
mea hodie dara in toto orbe cele¬
brantur sollemnia: Cumq hȩc dix¬
isset abiit: Ille timore ꝑculsus anxi¬
o. & trepido corde me sciscitari cur¬
& quid rei causa in esset : putabat eñĩ
me & audisse uocem. &aspectũ uidis¬
se: Cumq ego aieremᷤ me nequa
quam uidere : silere cepit: Cumq
ego cognouissem. quidrei causa ges¬
taret : uix tandem precibus optinese
merui. ut mihi rei panderet uerita¬

Expanded text:
tota per noctis meta, quousque tota per noctis meta, quousque diei prorumpat crepusculum, excuba'. Cum ergo excubassem, quousque intempesta nox ruerit, tantus me sopor oppressit, ut sursum caput attollere non valerem, omnesque qui erga tentorium sarcinas vel aequos excubabant, simile sunt oppressi sopore. Cumque ergo cuncta silentia operissent, beatus apostolorum princeps Petrus advenit ac super stratum aegri patris adstetit: 'Surge', inquituos ad sodales perge'. Cumque ille inquireret, quis esset, ille ait: 'Petrus; mea hodie clara in toto orbe celebrantur sollemnia'. Cumque haec dixisset, abiit. Ille timore perculsus, anxio et trepido corde me sciscitare curat, quid rei causa inesset. Putabat enim me et audisse vocem et aspectum vidisse. Cumque ego quam videre, silere coepit. Cumque ego cognovissem, quid rei causa gestiret, vix tandem precibus obtinere merui, ut mihi rei panderet verita
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum uehemens estus. quie scen¬
di longum prohiberet spatium:
praebuit optatum munus. priui¬
legia sedis apostolicȩ largitus est:
quatenus nullus episcoporum
in prȩfato coenobio. quolib& iure
dominari conaretur Perceptũ
ergo optatum munus ad patriã
rura & cum propter castrum. cui
bis mantum nomen est uenissemus.
tanta uis febrium bertulfumop¬
pressit. ut omnino morte p̃ueniri
creder&ur : Aeger enim aburbe
progressus fuerat : Oppresserat
omnes mestitia tam longinqui iti¬
neris quam labor a egri patris. nec
prorsus eius de sospitate spemha¬
bentes. tenso tentorio aspera in
locaundiq uallati mestitia: nec
omnino desospitate paterna fi¬
dentes. metati sumus. Erat enĩ
uigilia passionis. beatorum pe¬
tri & pauli apostolorum Cũq
iam atra nox inrueret. ille int̃
ignes febrium me arcessiuit : ac
curis mens dedita. denoctur na
uigilia sciscitauit: Cumq ego
dicerem. omnia iam esse disposita.
Ille ait. Tu meum ante stratum

Expanded text:
Sed cum vehemens aestus quaerenSed cum vehemens aestus quaerendi longum prohiberet spatium, praebuit optatum munus, privilegia sedis apostolicae largitus est, quatenus nullus episcoporum in praefato coenobio quolibet jure dominari conaretur. Perceptum ergo optatum munus  Pro percerura, et prope castrum cui Bismantum nomen est venissemus, tanta vis febrium Bertulfum oppressit, ut omnino morte praeveniri crederetur. Aeger enim ab urbe promnes maestitia tam longevi itineris quam labor aegri patris, nec prorsus eius de sospitate spem habentes, tenso tentorio, aspera in loca, undique vallati maestitia nec omnino de sospitate paterna fidentes, metati sumus. Erat enim vigilia passionis beatorum Petri et Pauli apostolorum. Cumque iam atra nox inruerit, ille inter ignes febrium me arcessivit ac curis mens dedita de nocturna vigilia sciscitavit. Cumque ego dicerem omnia iam esse disposita, ille ait: 'Tu meum ante stratum
Abbreviated transcription (Latin):
sec tȩ credulum. talia fari cernerent.
poscunt ut supplemento publico.
qualiter romae ad sedem apostoli¬
cam uenire queant. fulciantur.: Lar
pra fatus abba. in cuius obsequium
ego interfui. adhonorium papam ac¬
cessit. Cui cum rei causam pate fe¬
cisset : ille de industria quȩrit . quȩ
sit consuetudo regularis disciplinȩ
Cumq cuncta a lacri animo. in au¬
res pręsulis digessisset: placuit
beato honorio. regularis series re¬
ligionis cultus. achumilitatis in di¬
cia. Tenuit ergo eum quantisper.
& cottidiano effamine. bertulfũ
roborare nisus. ut cepti itineris
laborem non relinqueret : & arri¬
anȩ pestis perfidiam. euangelico
mucrone ferire non abnueret.
Erat enim uenerabilis prȩsul ho¬
norius. sagax animo. uigens consi¬
lio doctrina clarens dulcedine
& humilitate pollens. lȩtabatur
egentibus socium repperisse qui
dulcia promeret effamina Nec
prorsus delectabatur. ut cito
ab eius consortio segregaretur.

Expanded text:
sectae credulum talia fari cernerent, sectae credulum talia fari cernerent, poscent, ut supplimento publico, qualiter Romae ad sedem apostolicam venire queant, fulciantur. Largiprafatus abba, in cuius obsequium ego interfui, ad Honorium papam accessit. Cui cum rei causam patefecisset, ille de industria quaerit, quae sit consuetudo regularis disciplinae. Cumque cuncta alacri animo in aures praesulis degessisset, placuit beato Honorio regularis series, religionis cultus hac humilitatis indicia. Tenuit ergo eum quantisper, et cottidiano effamine Bertulf um roborare nisus, ut cepti itinerlaborem non relinqueret, et Arianae pestis perfidiam Evangelii mucrone ferire non abnueret. Erat enim venerabilis praesul Honorius sagax animo, vigens consilio, doctrina clarens, dulcedine et humilitate pollens. Laetabatur a gentibus socium reperisse, cum quo dulcia promeret affamina, nec prorsus delectabatur ut cito ab ejus consortio segregaretur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ut subiectum sibi p̃fatum abbatem.
cum coenobii supplemento faceret.
omninisu intendebat. Aggressus
primatum linguas uel pontifices ui¬
cinos muneribus temptare. Cũq
sibi iunctos gauderet: regem pereos
suadere adit. Regnabat enim
eodem tempore. aũrio uualdus. lan¬
gobardis. Sed cumnihil aliud
arege in responsis recepissent: ni¬
si ut ecclesi astico more probarent.
utrum coenobia procul aburbib
sita. episcopali debeant ministrare
dominio. ille omnes quos potuit.
suo intentui iungit. Cumq haec
agerentur. unus exaulicisclam prȩ¬
fato bertulfo. quid rei fomenta ges¬
tarent. mandauit . Illemissos ex¬
periendi causa. ad regem direxit.
quibus aurio uualdus. non inquit
meumẽ sacerdotum causas discer¬
nere: quae synodalis examinatio.
adpurum debet adducere.
fautor consilii. Nequaquam ait
secis fauere
qui aduersum dĩ famulum. mo¬
lestias uellent generare: Cumq:
illi quamuis barbarum. & arrianȩ

Expanded text:
ut subiectum sibi praefatum abbatem ut subiectum sibi praefatum abbatem cum caenubii supplementum faceret, omni nisu intendebat. Adgressus primum auligas vel pontifices vicinos muneribus temptare, cumque sibi iunctos gauderet, regem per eos suadere adiit. Regnabat enim eodem tempore Ariowaldus Langobardis. Sed cum nihil aliud a rege in responsis recepissent, nisi ut ecclesiastico iure probarent, utrum caenubia procul ab urbibus sita episcopali debeant ministrari dominio, ille omnes quos potuit suo intentui iungit. Cumque haec agerentur, unus ex aulicis clam praefato Bertulfo, quid rei fomenta gestirent, mandavit. Ille missus experiendi causam ad regem direxit, quibus Ariowaldus: 'Non' inquid, 'meum est sacerdotum causas discernere, quas synodalis examinatio ad purum debet adducere'.fautor consilii. Nequaquam ait se eis favere, qui adversum Dei famulum molestias vellint generare. Cumque ille quamvis a barbaro et Arrianae
Abbreviated transcription (Latin):
ausoniȩ partibus: cum uoluntate
& pacis uinculo uenerabilis uiri
eustasii. eius societati subiunctus
est. quia erant corunum & ani¬
ma una nec quic quam discordiȩ
manebat. simutuo acuicissim subiec¬
tassibi commutarent. Abiitergo
postuestigia uenerabilis atalae :
ausoniaeq sinibus receptus. in bo¬
biensi coenobio. suboboedientia be¬
atiatalȩ permansit. Cumque
repertor rerum.saepe fatum pa¬
trem atalam: ad caelestia regna.
post erumnas saeculi uexit: om¬
niscontio monachorum. uoce ani¬
moq: unito. inpaterno honore
bertulfum sublimat᷑ qui pertre
decim annos omni diligentiae
studio. plebem docere acinbuere sa¬
lubribus monitis non omisit sed quid
in his temporibus gesserit. memoriȩ
tradendumẽ. Cumiam egregus
moribus. bonitate & disciplina. sci¬
entiam moderante plebem regeret.
coepit antiquus anguis. qui etam
mentem aduersitatis ictu quatere.
Excitauit quendam procum nomi¬
ne. detonensis urbis pontificem. qui

Expanded text:
Ausoniae partibus, cum voluntate Ausoniae partibus, cum voluntate et pacis vinculo venerabilis viri Eusthasii eius societate subiunctus est, quia erant cor unum et anima una, nec quicquam discordiae manebat, si mutuo ac vicissim subiectos sibi commutarent. Abiit ergo post vestigia venerabilis Atalae, Ausoniaeque sinibus receptus, in Ebobiensem caenubium sub oboedientia beati Atalae permansit. Cumque reppertor rerum saepefatum patrem Atalam ad caelestia regna post erumnas saeculi vexit, omnis contio monachorum voce animoque unito.: 'In paterno honore Bertulf um sublimamus'. Qui per XIII annis omni diligentiae studio plebem docere ac inbuere salubribus monitis non omisit. Sed quid in his temporibus gesserit, memoriae tradendum est. Cum iam egregiis moribus bonitate et disciplina, scientiam moderantem, plebem regeret, coepit antiquus anguis quietam mentem adversitatis ictu quatere. Excitavit quendam Probum nomen Dertonensis urbis pontificem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
acta aumenta pariant. Dumq
aliis imitanda propagamus. nob
sepius memoranda opponimus :
Uenerabilis et enim bertul fus bo¬
biensis coenobii prȩsul
dum tradere memoriȩ: sed prius
qualis conuersio a sȩculo fuerit
memorandum. Euit enim gene¬
re nobilis. licet gentilis consangui¬
neus beati arnulfi metensis urbis
pontificis Quicum prȩfatum pon
tificem arnulfum ad cultum religi¬
onis post alicuius honoris infulas
pompasq: sȩculi ad religionis studia
anhelare perspexit. nisus ẽ & ipse
calcando terrena. cęlestia deside¬
rare: Post posuit patrem nataleq
solum. pompas urbis iuxta euange¬
lii uocem Nost rerum amissionẽ.
nudus tollendo crucem. ac sibi met
ipsi abnegando se. secutus est xpm̃.
Iunctus supradicto pontifici arnul¬
fo. cumipso quantis per morauit:
Deinde aduenerabilem uirum eu¬
stasium. luxo uio perrexit. Quo
diu subiectus scãe regulȩ religio¬
nique. gratus omnibus mansit.
Exin aduentante beato atala ex

Expanded text:
acta augmenta pariant; dumque acta augmenta pariant; dumque aliis imitanda propagamus, nobis sepius memoranda opponimus. Venerabilis etenim Bertulfus Ebobiensis coenubii presul, dum tradere memoriae, sed prius, qualis conversatio e saeculo fuerit, memorandum est. Fuitenim genere nobilis, licet gentilis, consanguineus beati Arnulfi Mettensis urbis pontitificem Arnulfum ad cultum religionis post aulicas honores, infulas pompasque saeculi ad religionis studia anhelare perspexit, nisus est et ipse calcando terrena caelestia desiderare. Postposuit patrem natalemque solum, pompas orbis iuxta euangelii vocem; post rerum amissionem nudus tollendo crucem ac sibimet ipsi abnegando secutus est Christum. Iunctus supradicto pontifici Arnulfo, cum ipso quantisper moravit. Deinde ad venerabilem virum Eusthasium Luxovio perrexit, quo diu subiectus sanctae regulae religionique gratus omnibus mansit. Exin adventante beato Atala ex
Abbreviated transcription (Latin):
furto rapere occulte comederet
Quae cumdiu transgressione ani¬
mam macularet. dedit iustam
ultionem arbiter iustus. Corri¬
puit igne febris. ac int̃ incendia
clamare coepit: Vae mihi. & post
has uoces ita sopĩta iacuit . ut mor¬
tua ab omnibus creder&ur: Cum¬
q postmultum horarum spatium
anhelaret. clamarẽ coepit. Veniat
mater. ueniat mater: Concito
ergo gradu quae aderant. matrẽ¬
idest burgundo faram uocant Quã
cum uidisset. omni intentu facino¬
rum suorum coniecturam ꝑ confes¬
sionem pandit Cumq omnes ad¬
stantes finem uitae expectarent.
& exhac febris correptione in hac
ta iustorum. doctorum ordo ꝑtem¬
porum uicissitudines studuit pos¬
teris declarare: Quȩ ergo nr̃is
noscuntur patrata temporibus.
nequaquam silendo neglegentiȩ
somno torpentes praetermit tere
debemus. Vt sicut nobis prȩceden¬
tium exempla. uberius religionis
studia generant. ita postmodum
posteritati nostrorum temporum

Expanded text:
furtu rapere, occulte comedere. furtu rapere, occulte comedere. Quae cum diu transgressione animam macularet, dedit iustam ultionem arbiter iustus. Corripuit igne febris, ac inter incendia clamare coepit: 'Vae mihi!' et post has voces ita sopita iacuit, ut mortua ab omnibus crederetur. Cumque post multum horarum spatium anhelaret, clainare coepit: 'Veniat mater! veniat mater!' Concito ergo gradu quae aderant matrem Burgundofaram vocant; quam cum vidisset, omni intentu facinorum suorum coniecturam per confessionem pandit. Cumque omnes adstantes finem vitae expectarent, ub febris correptione in hac nta iustorum, doctorum ordo per temporum vicissitudines studuit posteris declarare. Quae ergo nunc nostris noscuntur patrata temporibus, nequaquam silendo neglegentiae somno torpentes pretermittere debemus, ut sicut nobis precedentium exempla uberius religionis studia generant, ita postmodum posteritate nostrorum temporum
Abbreviated transcription (Latin):
hunc cibum habebis: Permansit er¬
go cibus per uertentis anni metam.
nec prorsus aliud edebat quam fur¬
fures frondesq arborum autherba¬
rum agrestia. & feces quae exceruisȩ
reliquiis proiciuntur. Quid enĩ fue¬
rit ut diaboli uoce. fragilis mens mi¬
serȩ transgressionis conscia obiurga¬
retur. nisi quia prȩsentium poenaꝵ
inmanitas. nonsineret animam post¬
modum cruciatibus damnari. & di¬
uina pietas pereum uoluit impro¬
peria consequenter de promere. ꝑ
quem fuerat trans gressio propagata
& hunc habere indicem. cuius suasi¬
onibus malis diu decepta optempe¬
rauerat. Et postpenas iñ latas cog¬
noscere non di abolo. sed creatori
debere creaturam oboedire Si¬
militer alia puella nomine berac
trudis. cum diu insupra dicto coeno¬
bio conuersaretur . & nequaquam
regularis disciplinȩ omni conatu
intenderet prȩcepta seruare. misit
di abolus inmentem transgressio¬
nem correptam. utquȩq potuiss&

Expanded text:
hunc cibum habebis'. Permansit erhunc cibum habebis'. Permansit ergo cibus per vertentis anni metam, nec prorsus aliud edebat quam furfures frondesque arborum aut herbarum agrestia et fecis quae ex cervisae reliquiis proiciuntur. Quid enim fuerit, ut diaboli voce fragilis mens miserae transgressionis conscia obiurgaretur, nisi quia praesentium poenarum immanitas non sineret animam postmodum cruciatibus damnari? Et divina pietas per eum voluit inproperia consentientis depromere, per quem fuerat transgressio propagata, et hunc habere indicem, cuius suasionibus malis diu decepta obtemperaverat, et post poenas inlatas cognoscere, non diabolo sed creatori debere creaturam obedire. Simitrudis cum diu in supradicto coenobio conversaretur, et nequaquam regularis disciplinae omni conatu intenderet praecepta servare, misit dine corruptam, ut quaeque potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
um deparadrso euellere. excitauit
gulae auiditatem. ac esuriem fusti¬
uo cibo aggressa est satiare. Quod
facinus perspatia temporum non
de prehensa patrauit. nec prorsus
alicui exsodalibus patefactum est
Cumq ergo diugulȩ auiditas. ani¬
mam macularet. dedit iustus arbi¬
ter iustam sententiam suꝑ in iustã
animam. Corripuit grauissimum
facinus poena grauiori. ac suꝑ fessos
astus excitauit odium cibi. nec de¬
lectabatur rea & amens aliud quic¬
quam quam furfures frondesque
& herbarum a grestium mixturã¬
comedere: Cumq: iam multis
diebus hȩc ultio super animã trans¬
gressione deceptam maneret. &
fibi hora refectionis. supra dictũ
cibum ad duci postularet. uidit
speciem a primagni secum come¬
dere. & more cenosae suis cibos
grunnio uentilare: Atilla paue¬
facta in terrogauit quidesset:
Respondit bestia. Quia ego sum:
cibas quos modo usq: pertrans gressi¬
onem comedisti. tecum ego comedi
& modo interbestias peranni circulũ

Expanded text:
um de paradiso evellere, excitavit um de paradiso evellere, excitavit gulae aviditatem, ac esuriem furtivo cibo aggressa est satiare; quod facinus per spatia temporum non deprehensa patravit, nec prorsus alicui ex sodalibus patefactum est. Cumque ergo diu gulae aviditas animam macularet, dedit iustus arbiter iustam sententiam super iniustam animam, corripuit gravissimum facinus poena graviori ac super fessus artus excitavit odium liciti cibi, nec valebat turbata mens aliud quicquam quam furfures frondesque et herbarum agrestium mixturam edere. Cumque iam per multos dies haec ultio super animam transgressione deceptam maneret et sibi hora refectionis supradictum cibum adduci postularet, vidit speciem apri magni secum comedere et more cenosae suis cibos grunnio ventilare. At illa pavefacta interrogavit, quid esset. Respondit bestia, quia: 'Ego sum. Cibos, quos inodousque per transgressionem comedisti, tecum ego comedi, et amodo scias per anni circulum
Abbreviated transcription (Latin):
dam quae deoͬdem oleo sunt at¬
tactae. pristinȩ sunt sanitati red¬
ditae. Bidihildis uero omni iocun¬
ditate repleta. felicem prestala¬
batur exitum: Quaecum cęlo ani¬
mam reddidisset. tanta suauitas
odoris cellulam repleuit. ac si
balsama inibi crederes desudare:
Cuid hoc fuerit. uthanc creaturã
aquȩ in lactis speciem uerteret.
uel oleum fluendo multiplicare
iuberet. nisi qua miseratio diuina
aliis ostendere uoluit. qualiter
supra dicta nocte. diuina clem̃tia
egram uisitauit: Et dum illa soda¬
libus noluit indicare quid uidiss&.
uistutis suae omp̃s & uisitationis
uestigium reliquit: Numserũ
posteritat: Simulq quȩ ad terrorẽ
durȩ ac ignauȩ mentis pro fuisse com¬
perimus ratum ducimus intimare:
Quȩdam &enim puella. nobilis genere.
ad supra dictum coenobium. regulari
disciplinȩ colla submittere uenit
Sedbonae uitae intentam. hanc reli¬
gionis formam. aggressus antiquus
anguis denuo per transgressionis uiti¬

Expanded text:
dam, quae de eodem oleo sunt addam, quae de eodem oleo sunt adtrectatae, pristinae sunt sanitate redditae; Bithildis vero, omni iucunditate repleta, felicem praestolabatur exitum. Quae cum caelo animam reddidisset, tanta suavitas odoris cellulam replevit, acsi balsama inibi crederes desudare. Quid hoc fuerit, ut hanc creaturam aquae in lactis speciem verteret vel oleum fluendo multiplicare iuberet, nisi quia miseratio divina aliis ostendere voluit, qualiter supradicta nocte divina clementia aegram visitavit? Et dum illa sodalibus noluit indicare, quid vidisset, virtutis suae omnipotens et visitationis vestigium reliquid. 22. De posteritati, simulque quae ad terrorem durae ac ignavae mentis profuisse comperimus, ratum ducimus intimare. Quaedam etenim puella nobilis genere ad supradictum coenubium regulari disciplinae colla submittere venit, sed bonae vitae intentum hac religionis form am aggressus. antiquus anguis denuo per transgressionis viti
Abbreviated transcription (Latin):
meta traiecta absq sod alium
solamine aegra noctem peregit.
Ihruente ergo diei crepusculo.
cum matutinas laudes dño ceci¬
nissent. intuitaq: lucernam quã
oleo lrmphaq oppleuerat in lac¬
te commutatã quȩrit experim̃¬
tum utrum hoc quȩpiam sodali¬
um conmutasset. Illȩ inquiunt
annescis quia hic lac non fuerit:
Tunc egra ait. Nequaquam hoc la¬
bore animam consumite. ac inqui¬
rere sinite: Cumq illȩ atten¬
us cognoscere uellent. matrem uo¬
cant reiq: causam indicant: Illa ita¬
que uti diligentius cognosceret ole¬
um alacte separare iubet Cumq
segregassent oleum . & nihil super
specie lactis remansisset. coepit
oleum denuo crescere : &uberius
auase manare: Tunc demum hȩ
quȩ adstabant dĩ uirtutem cogno¬
uere. Quod studio omni college¬
runt. &de industria sacrario con¬
diderunt: Testes sunt huius rei
burgundo farȩ pontifex melden¬
sis urbis. & uualdebertus abba lux¬
ouiensis coenobii Nam ęgrȩ quȩ¬

Expanded text:
meta traiecta, absque sodalium meta traiecta, absque sodalium solamine aegra noctem peregit. Ruente ergo diei crepusculo, cum matutinas laudes Domino cecinissent, intuita lucernam quam oleo lymphaque obpleverat in lacte commutatam, quaerit experimentum, utrum hoc quispiam sodalium commutasset. Ille inquiunt: 'An nescis, quia hic lac non fuerit?' Tunc egra ait: 'Nequaquam hoc labore animam consumite ac inquirere sinite'. Cumque ille attentius cognoscere vellent, matrem vocant reique causam indicant. Illa itaque, ut diligentius cognosceret, oleum a lacte separare iubet. Cumque segregassent oleum et nihil super specie lactis remansisset, coepit oleum denuo crescere et uberius a vase manare. Tunc demum hae quae adstabant Dei virtutem cognovere; quem studio omni collegerunt et de industria sacrario condiderunt. Testes sunt huius rei Burgundofaro pontifex Meldensis urbis et Waldebertus abba Luxoviensis coenubii. Nam et aegrae quae
Abbreviated transcription (Latin):
gernomeda canentium ꝑsona¬
re uoces. coepit anxia excitare
sodales.: Sed cum nullomodo
quam quam excitare potuisset.
at tentius finem rei expectat
Viditq paulatim nubem abstra
Tum demum egre sod ales excita¬
reualuit. Hȩc ut corpori debitos
cantus ꝑsoluerent monuit. ipsaq
perseptem de incepsdies grauib
febrium ictibus correpta. oc tauo
rursus pietatis suȩ munera largi¬
rinon distulit. Nam quȩdam
puella nomine bidihildis. intra
ad alescentiȩ annos. insupra dic¬
to coenobio conuersa est Quae
cumdiu regularis disciplinȩ ha¬
benis confecta. in mobili deside¬
rio caelestia prȩmia desiderar&.
euenit ut iustus arbiter iustam
animam. iustitiȩ copia plenam.
caelis condere uellet Cumq
iam in extremis posita lum̃ pos¬
ceret. noctium ꝑ successiones co¬
ram se accendi. & sacrȩ lectionis
prȩconia ante selegi. & una ea¬
rum quȩ assistebant. uas quod¬
dam oleo lymphaq: replesset.
om̃ sopor oppressit. sicq noctis

Expanded text:
Gernomeda canentium personaGernomeda canentium personare voces, coepit anxia excitare sodales. Sed cum nullo modo quemquam excitare potuisset, attentius finem rei expectat viditque paulatim nubem ab stratum demum aegra sodales excitare valuit ac, ut corpus debitos cantus persolverent, monuit, ipsaque per septem deinceps dies gravibus febrium ictibus correpta, octavo drursus pietatis suae munera largire non distulit. Nam quaedam puella nomine Bithildis intra adulescentiae annis in supradicto coenubio conversa est. Quae cum diu regularis disciplinae abenis confecta immobilis desiderio caelestia praemia desideraret, evenit, ut iustus arbiter iustam animam iustitiae copia plenam caelos coadere vellet. Cumque iam in extremis posita lumen posceret noctium per successiones coram se accendi et sacrae lectionis praeconia ante se legi, una earum quae adsistebant vas quoddam oleo lymphaque replesset, omnes sopor oppressit; sicque noctis
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. ut terror damnatarũ. timo¬
rem prȩberet sod alium remanentũ:
essetq correptio uiuentium pena iñ¬
lata mortuarum : Et ex negl pͥgen¬
tia uel tepore immoduritia m̃tis
pereuntium. salus exreligione ac
uigoris studio propagaretur super
rum spatio rursus consolationes pro¬
diere. Nam quȩdam uirgo nomine.
landoberta. cum extremas p̃sentis
uitȩ expectaret amittere horas. om¬
niq: anxietatum mole uallata. ua¬
lidis ictuata doloris stimulis. tan¬
tum modo exitum uitae expecta¬
bat solamen: Cumq: iam ades¬
bant. sopore depressȩ somnum
carpebant. una tantum modo
egritudine fessa. nomine gerno¬
meda in ibi intersodales ꝑuigil
remanserat. Cumq ergo ut lix¬
imus. extremos expectaret exi¬
tus. nubes densa. atq rutilo quo¬
dam modo fulgore ꝑmixta stra¬
tum operuit. simulq uoces canen¬
tium auditae atq ex ultantiũ :
Cantemus dño gloriose enĩ hono¬
rificatus est. Vt ergo audiuit

Expanded text:
ritas, ut terror damnatorum timoritas, ut terror damnatorum timorem praeberet sodalium remanentium essetque correptio viventium poena inlata mortuarum et ex neglegentia vel tepore, immo duritia mentis, pereuntium salus ex religione ac vigoris studio propagaretur supersrum spatio, rursus consolationis solamina prodiere. Nam quaedam virgo nomine Landeberga, cum iam extremas praesentis vitae expectaret amittere horas, omnique anxietatum mole vallata, validis ictuata dolorum stimulis, tantummodo exitum vitae expectabat solamen. Cumque iam adesbant sopore depressae somnum carpebant, una tantummodo egritudine fessa nomine Gernomeda inibi inter sodales pervigil remanserat. Cumque ergo, ut diximus, extremos expectaret exitus, nubes densa atque rutilo quodammodo fulgore permixta stratum operuit, simulque voces canentium auditae atque exultantium: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est. Ut ergo audivit
Abbreviated transcription (Latin):
das ac in extremum sepeliendas fo¬
re iubet Super quarum tumulũ.
globus ignĩs inmodum clippei. in¬
tra triennium crebro apparuit.
prȩsertim quad ragesimȩ diebus.
usq aduentum scĩ paschȩ. uel &iã
inuigilia natalis dñi frequentius
apparebat . simulq uoces tumul¬
tuantes turbȩ multȩ ꝑsonabant.
Inter quas duȩ ululantes erũpe¬
bant. uelut in tormentis resona¬
re solent. Vae mihi. Vae mihi.
Vaemihi. Cernens itaq mater
monasterii iustam sententiã. auis¬
to iudice suꝑ iniustas animas iñ¬
latam manifestius damnatarũ
sententiam est ad gressa compe¬
rire. accedensq ad tumulũ ex¬
perimento quȩrit. si cadauera
quamuis putredine corrupta. in
sepulchro maneant: Iamq menses aliqͦr¬
ex quo functa corpora condita fue¬
rant. repperit interius sepulchr̃
igne exustum. nec quicquam t̃rȩ
residui suꝑesse cadaueris. pret̃
fauillȩ uestigium. Mansitq per
triennium in latȩ sententiȩ sȩue¬

Expanded text:
das ac in extremum sepeliendas fodas ac in extremum sepeliendas fore iubet. Supra quarum tumulos globus ignis in modum clipei intra triennium crebro apparuit, praesertim quadragesimae diebus usque adventum sancti paschae, vel etiam vigilia natalis Domini ferventior apparebat, simulque voces tumultuantis turbae multae personabant. Inter quas duae ululantes erumpebant, velut in tormentis resonare solent: 'Vae mihi! vae mihi! vae mihi!' Cernens itaque mater monasterii iustam sententiam a iusto iudice super iniustas animas inlatam, manifestius damnatarum sententiam est aggressa comperire, accedensque ad tumulum, experimento querit, si cadavera quamvis putredine corrupta in sepulchro maneant. Iamque menses sex, quo functa corpora condita fuerant, repperit interius sepulchrum igne exustum nec quicquam terrae residui superesse cadaveris praeter favillae vestigium. Mansitque per triennium inlatae sententiae seve
Abbreviated transcription (Latin):
pror sus expectantes urgẽte.
Cumq aliȩ inquirerent. aquib
sustinere rogarent. aiunt. Non
aspicitis turbam &hsopum ad¬
uentantium : qui nos rapere &
abducerẽ uolunt Cumque
hȩ quȩ audierant terribile
dictu mirantur. Audiunt fra¬
gorem supra cellulam. & tegu¬
menta ꝑsonantem. ostiumq
cellulȩ ui pate factum. ita ut
nigrescentes umbras adstan¬
tes cãnerent. & uoces crebro
eas clamantes pernomina au¬
dirent. ut uix quȩ aderant sig¬
nocrucis armate & psallendi
officio intente. ualerent ad¬
stare : Tanti doloris atq me¬
roris euentu mater urget. ut
ꝑ confessionem pandant᷑ uitia.
& sacri corporis communione
roborent᷑ Atillȩ audita sacn
corporismentione. garrireden¬
tibus ac frendere coeperunt.
& stridentes dicere. Cras cras & in¬
sustinete. Inter quas uoces extre¬
mum halitum dimiserunt: Quas
cum incollegio cȩterarum nequa¬
quam sepelire mater monasterui
ratum duceret. segregatim human¬

Expanded text:
prorsus expectantes urguete'. prorsus expectantes urguete'. Cumque aliae inquirerent, a quibus sustinere rogarent, aiunt: 'Non aspicitis turba Aethiopum adventantium, quae nos rapere et abducere volunt?' Cumque hac quae aderant terribilem dictum mirarentur, audiunt fragorem supra cellulae tegumenta personantem ostiumque cellulae vi patefactum, ita ut nigrescentes umbras astantes cernerent et voces crebro eas clamantes per nomina audirent, ita ut vix quae aderant signo crucis armatae et psallendi officio detentae valerent adstare. Tanti doloris atque meroris eventu mater urguet, ut per confessionem pandantur vitia et sacri corporis communione roborentur. At illae, audita sacri corporis mentione, garrire dentibus ac frendere coeperunt et stridentes dicere: 'Cras, cras', et insustinete'. Inter quas voces extremum alitum dimiserunt. Quas cum in collegio ceterarum nequaquam sepelire mater monasterii ratum duceret, segregatim human
Abbreviated transcription (Latin):
lucernae arte qua ualuit assimi¬
lauit. monstrauitq: uiam ad sȩcu¬
lum reducem. ac tergiuersationi
ures auxit : Cumq: ad locũ per¬
uenissent destinatum. subsequen¬
tibus inquisitoribus. nullis obstan¬
tibus ad praefatum coenobium ru¬
gata fronte redeunt Quo cum
redissent. actoq: scrutamine quȩ
causa discere coegisset. respon¬
dent se telis fore stimulatas diabo¬
li & mentes nequaquam habere
posse directas Quae diu cum ab
omni congregatione obiurgarent᷑.
& nequaquam cunctarum profice¬
ret correptio. diuina ultione ambȩ
percussȩ meritas luere didice¬
re poenas : Cumq anxia mat̃
monasterii. sepe prȩfata quȩ re¬
ret. quȩ poenȩ occasio foret. ac
nullatenus ueritatem exprime¬
re ualeret. hortatur iterato. ut
inter supremas horas percon¬
fessionem facinus pandant: Cũ¬
q obdurata corda. nihil reme¬
dii capere uellent. inter flagel¬
la clamare coeperunt. Susti¬
nete paululum sustinete nec

Expanded text:
lucernae arte qua valuit assimulucernae arte qua valuit assimulavit monstravitque viam ad saeculum reducem ac tergiversatione vires auxit. Cumque ad locum pervenissent destinatum, subsequentibus inquisitoribus, nullis obstantibus, ad praefatum coenubium rugato fronte redeunt. Quo cum redissent, actoque scrutamine, quae causa discedendi coegisset, respondent se telis fore stimulatas diaboli et mentes nequaquam habere posse directas. Quae diu cum ab omni congregatione obiurgarentur, et nequaquam cunctarum proficeret correptio, divina ultione ambae percussae, meritas luere didicere poenas. Cumque anxia mater monasterii saepefacta quaereret, quae poene occasio foret, ac nullatenus veritatem exprimere valeret, hortatur iterato, ut inter suppremas horas per confessionem facinus pandant. Cumque obdurata corda nihil remedii capere vellent, inter flagella clamare coeperunt: 'Sustinete paululum, sustinete nec
Abbreviated transcription (Latin):
quam promere abore Erat enĩ
consuetudinis monasterii & regu¬
lȩ ut ter indie ꝑ confessionẽ una¬
quȩqque earum mentem purgaret:¬
& qualemcumq: rugam mens fra¬
gilitate ađtraxisset. pia priditio
ablueret : Inhanc uero labem.
mentes supra dictarum puellarum.
diaboli iacula demerserant. ut nul¬
la confessio uera ore proderet. seu
quȩ insȩculo cõmiserant. seu quae
cottidiana fragilitas adtrahebat.
uel in cogitatione uel in sermone.
uel inopere. neuera confessio per
penitentiȩ medicamenta rursus
redderet sospitati Cumq leti¬
fer anguis. paulatim corda obdu¬
rando uirus infudisset. & sibi decep¬
tas sua nequitia mentes. parere com¬
perisset. Aggressus est ut quadã
nocte extra septa monasteri pro¬
gressȩ fugam arriperent. ac ad
propria remeare uellent: Cũq
perdensam noctẽ abirent. nec
prorsus prodensitate caliginis uiã
tenere quiuissent. asstitit adle¬
uam diabolus. ac lumen inmodũ

Expanded text:
quam ab ore promerent. Erat enim quam ab ore promerent. Erat enim consuetudinis monasterii Regulae ut ter in die per confessionem unaquaeque earum mentem purgaret qualemcumque rugam mens fragilitate adtraxisset, pia proditio ablueret. In hanc ergo labem mentes supradictarum puellarum diaboli iacula dimerserant, ut nulla confessio vera ab ore prodiret, scil quae in saeculo commiserant, seu quae cotidiana fragilitas adtrahebat vel in cogitatione vel in sermone vel in opere, ne vera confessio per paenitentiae medicamenta rursus redderet sospitati. Cumque loetifer anguis paulatim corda obdurando virus infudisset et sibi deceptas sua nequitia mentes parere comperisset, aggressus est, ut quadam nocte extra septa monasterii progressae fugam arriperent hac ad propria remeare vellent. Cumque per densam noctem abirent nec prorsus pro densitate caliginis viam tenere quivissent, astitit ad levam diabolus ac lumen in modum
Abbreviated transcription (Latin):
rent & septa monasterii per repagu
la scalȩ transilire conarentur. subito
emedio dormitorii massa ignis in mo¬
dum modii egressa totam domũ per¬
lustrauit atq inluminauit. ac postin
tres diuisa globos perostiar um mea¬
tus. cum magno tonitrui fragore pro¬
gressa est. Totidem &enim ostia do¬
mus habebat. perquas suos ignis
globos proferret. Qui tonitrui
fragor & dormientes excitauit. & egre¬
dientes monasterii septa correxit
Et cum iam uallo pedes aliquȩ ea¬
rum traiecissent. & tanto fragore
perterritȩ intra septa uellent re¬
ferri. uelut plumbum ad graua¬
tos. nequaquam ualebat reducere.
quia diabolus qua ualebat arte
studebat ad grauare. quas diuina
correptio. nequaquam sinebat pe¬
rire: Confusȩ ergo culpas agnoscunt
matriq reuersȩ ꝑconfessionẽ pro¬
dunt: Aggressus de inceps alias du¬
as antiquus anguis. quas nouiores
& multo in becilliores conuersatio
reddebat temptare. compulit pn¬
mum confessionem ueram nequa¬

Expanded text:
rent, et septa monarent, et septa monala scalae transilire conarentur, subito e medio dormitorii massa ignis in modum modii egressa totam domum perlustravit atque inluminavit, ac post in tres divisa globos, per ostiarum meatus cum magno tonitrui fragore progressa est. Totidem etenim ostia domus habebat, per quas suos ignis globos proferret. Qui tonitrui fragor et dormientes excitavit et egredientes monasterii septa correxit, et cum iam vallo pedes aliquae earum traiecissent, et tanto fragore perterritae, intra septa vellent referre, velut plumbum adgravatos nequaquam valebant reducere, quia diabolus qua valebat arte studebat adgravare, quas divina correptio nequaquam sinebat perire. Confusae ergo culpas agnoscunt matrique reverse per confessionem produnt. Adgressus deinceps alias duas antiquus anguis, quas noviores et multo inbereddebat, tentare compulit. Primum ut confessionem veram nequa