comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd homo sit. erubescens qd̃ nudus sit.
plorans qd natus sit. murmurans
qd sit. Homo natus ad laborem non
& honorem. homo natus de muliere
nobhoc cum reatu. breu uiuens tem¬
pore ideoq cum metu: repletus mltis
niseriis. ꝓpterea cum fietu. Et uere
nultis. quia corꝑis nanimȩ simul.
denim calamitate uacat nascenti. in
pleato. fragui crrpore. et m̃te ftili :
Ulere gͦ repletus: cui infirmitas
corꝑis ⁊ fatuitas cordis cumulat᷑
traduce sordis. mortis ad dictioe.
Salubris copula. ut cogitans te
summũ pontificem. attendas
parit̃ uilissi mum cinerem
ñ fuisse s ẽẽ. Imitet᷑ cogitatio
naturam: imi tetur &. qͦd digniꝰ
ẽ auctorem nature. summa imaq
consotians. Nonne natura in ꝑso¬
na hominis uili limo uitȩ spi¬
raculum colligauit: Nonne au¬
ctor nature in sui ꝑsona uerbũ
limumq contemꝑauit: Ita tibi
sume formã tam cde nr̃e conere¬
tione originis qͣm de sacram̃to
redemptionis: ut altus sedens

Expanded text:
quod homo sit, erubescens quod nudus sit, quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens,
Abbreviated transcription (Latin):
nam ut prefatum me meminis
late exinuicem ambe res utilbꝰ¬
res fient. Dixi supra considetan
quidsis naturam occurrere qul
es homo. Nam homo natus es Pea
ꝑcunc̾tantiqͥs ꝑsone respondeltur u¬
men qd̾ est ep̃s: qd̾ quidem factus ui
natus es. Quid tibi horum uaeris
tus oportet attendas: si non uis tuȩ
considerationis fruc̾tu & utilitate
fraudari. Tolle ꝓinde nunc heredi¬
taria hȩc ꝑiromata ab initio male¬
dicta. Disrumpe uelamen filiorum
celantium ignominiam non plan¬
glam curantium. Dele fucum fu¬
gacis honoris huius. & male colorate
ntorem głȩ: ut nude nudũ conside¬
res. quia nudus egressus es de utero
matͥs tuȩ. Nunquid infulatus: Nũ¬
quid micans genimis. aut floridus
sericis. aut coło atus pennis. aut suf¬
farcinatus metallis: Si cunc̾ta hȩc
ueluti nubes quasdam matutinas
ueluti transeuntes. & cito ꝑtransit᷑as.
dissipes ⁊ exsufflesa facie consid̾atiois
tue: occurret tibi homo nudꝰ ⁊ pau

Expanded text:
nam, ut praefatum me memini, nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis, personae respondebitur nomen, quod es episcopus: quod quidem factus, non natus es. Quid tibi horum videturtus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et p
Abbreviated transcription (Latin):
naues eccłiȩ. Inde ẽ quod altera
uice instar dñi gradiens suꝑ aqͦs.
unicum se xp̃i uicarium designa¬
uit: qui ã uni popło. s cunetis pe
deberet.Siquidem aque multe
populi multi. Ita cum quisq cete¬
rorum habeat suam. tͥ una cõmis¬
sa ẽ grandissima nauis facta ex ot¬
nibus: ipsa uniuersalis ȩccłia toto
obluusci ȩtiam qͥd. Nam a ego ñ
sum oblitus id me ꝓmisisse repe¬
ticurum in oportunitate. Quã
oportune cum eo qui es: etiam qͥ
ante eras consideras. Quid dico
eras: Et nunc es. Quid desinas
intueri qͦd non desisti ẽẽ : Unasi¬
ne considera ẽ. quid fueris & qͥsi
Nam qui sis factus: altera. Ham¬
non oportet ut ista extundat il
inscrutinio tui. Es enim ut di
adhuc quod eras. &. non minus
hoc es qͣm qͦd factus es post. frr
& magis. Deniq illud natus es
mut᷑atus hoc. ñ in hoc mutatus
Non reiectum illud. s istud adi¬
ctum. Tractemus utrumq sime

Expanded text:
naves, Ecclesiae. Inde est quod altera naves, Ecclesiae. Inde est quod altera vice instar Domini gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto oblivisci etiam quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul:
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem cedens. Pulchre uͦ ibi posi¬
tus ẽ suscitare sem̃ defuncti fr̃is uͥ
occisus ẽ ille. Nam dictus ẽ frat̃ dñi.
Porro cedente dñi fr̃e. quis se ingerat
alter petri prerogatiue: Elrgo iuxta
canones tuos alii inpartem sollici¬
tudinis: tu in plenitudine potesta¬
tis uocatus es. Fliorum potestas
certis artatur limitibus: tua exten¬
ditur & in ipsos qui potestate in suꝑ
alios acceꝑunt. Nonne si causa ex¬
stiterit tu ep̃o cȩlum claudere. tu
ipsum ab ep̃atu deponere. ȩtiam ⁊
tradere sathane potes: Stat gͦͥ in¬
concussum pͥuilegium tuũ tibi:
tam in datis clauibus qͣm inouib
commendatis. Accipe aliud qͦd ni
erat in corꝑe rediuiuo. Sciens petriᷤᷤ
quia oñs est. in mare se misit. q. sic
uenit adipsum: aliis nauigio ꝑue¬
nientibus. Q uid istud: Nempe si¬
gnum singłaris pontificii petri.
ꝑ quod ñ nauem unam ut ceteri
quiq suam. s scłm ipsum susceꝑit
gubernandũ. Mare enĩ seculũ ẽ.

Expanded text:
sitatem cedens. Pulchre vero ibi posisitatem cedens. Pulchre vero ibi positus est suscitare semen defuncti fratris, ubi occisus est ille: nam dictus est frater Domini . Porro cedente Domini fratre, quis se alter ingerat Petri praerogativae? 16. Ergo, juxta canones tuos, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud, quod nerat, in corpore redivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum. Mare enim saeculum est;
Abbreviated transcription (Latin):
men hereditasti. Nabent illi sibi as¬
signatos greges singuli singulos.
ł uniuersi crediti: uni unus. Nec
modo ouium s ⁊ pastoꝵ du unus
omnium pastor. Vnde id ꝓbem gͤtis:
crete tote commisse sunt oues: Si
me amas petre: pasce oues meas.
Quas: Illius uł illius popłos ciuita¬
tis. aut regionis. aut certe regni:
Oues meas inquit. Cui ñplanũ ñde¬
signasse aliqͣs. sassignasse om̃s. Nichil excipr.
ubi distinguitur nichil. Et forte
presentes ceteri condiscipuli erant.
cũ commitiens uni. unitatem om̃ĩ¬
bus commendaret in uno grege
& uno pastore scđm illud. Una ẽ
columba mea. formosa mea. ꝑfecta
mea. Ubi unitas: ibi ꝑfectio. Reli¬
qui numeri ꝑfectionem ñ habent
s diuisionem: recedentes abuni¬
tate. Inde ẽ quod alii singuli singu¬
las sortiti sunt plebes scientes sa¬
cramentum. Deniq iacobus qui
uidebatur columna ȩceliȩ una est¬
contentus iherosolima: petro uniu̾¬

Expanded text:
men haereditasti. Habent illi sibi asmen haereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium pastor. Unde id probem quaeris? crete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut certi  al. certe regni? Oves meas, inquit. Cui non planum, non designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea . Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro univer
Abbreviated transcription (Latin):
uoce antecessores tui. ñ quodiã
acceꝑim. aut iam ꝑfectus sim.
Et rursum. Ego me ñ arbidror
comprehendisse. Hȩc scientia sc̃orũ
hec longe abilla quȩ inflat. hanc
qui apponit. apponit ⁊ dolorem.
sdolorem hunc nemo unquã
sapiens subter fugit. Est quippe
medicinalis dolor: ꝑquem stupor
ille letalis animi duri &. impeni¬
dentis extunditur. Et idõ sapiens
qui dicere poterit: ⁊ dolor meus
inconspectu meo semꝑ. Nunc iam
repetende reliquie si quȩ sunt lo¬
⁊ illius aquo pauloante diu̾timꝰ.
fige indagemus adhuc diligen
lus quis sis: quam geras uideli
Quis es : Sacerdos magnus sum¬
nus pontifex. Tu princeps ep̃oꝵ
abraham. ordine melchisedech dig¬
nitate aaron. auctoritate moyses.
iudicatu samuel. potestate petrus.
unctione xp̃e. Cu es cui clauestra¬
dite. cui oues creditȩ sunt. Sunt
quidem ⁊alii cȩli ianitores ⁊⁊ gregũ
pastores: s tu tanto głosius. quanto
differentius utrumq pre ceteris no¬

Expanded text:
voce antecessoris tui, Non quod jam voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: et rursum, Ego me non arbitror comprehendisse . Haec scientia sanctorum: haec longe ab illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in conspectu meo semper . Nunc jam repetendae reliquiae, si quae sunt, loci illiusge, indagemus adhuc diligentius qui  al. quis sis, quam geras videlicQuis es? Sacerdos magnus, summus Pontifex. Tu princeps episcoAbraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque prae caeteris no
Abbreviated transcription (Latin):
non desit: Omĩa illi desunt quil
sibi deẽe putat. Quid si sũmus pa¬
tifex sis: Numquid quia sũmus
pontifex ideo summus: Infimea
noris esse si sumiũ putas. Qus
summus: Cui addi non possit. Ga¬
uiter erras: si de illum existunes.
Absit: ñ cu de illis es qui dignie¬
tes uirtutes ꝓutant. Tibi aute en¬
ta uirtus qͣm dignitas fuit. Augis
relinquito illam sententiã aliis ꝙ
uerbi gra. nabuchodonosor ale as¬
dro. antiocho. herodi. Tu uͦ consa
ñ consummatione summũ de di
s comꝑatione. Nec me putescmri¬
parationem dicere mertos hno
nisteriorum. Sic pͣos existimet
homo ut ministrum xp̃i. & quod
absq p̃iudicio sc̃itatis cuiuspiam
dixerim sũmum plane int̾ minis¬
stros. Alias: niti te ad summũ ue¬
lim non putare summum. aut
uelle putari anteqͣm sis. Nam qͦ¬
modo ꝓficis si iam sufficis tibi:
Non sit ꝓinde tibi aut pigrũ ue¬
stigare quid desit: aut fateri qͦd
desit uerecundũ. Loquere &. du

Expanded text:
non desit? Omnia illi desunt, qui nihil non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sententiam, aliisquverbi gratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, sed ministeriorum. Sic te existimet homo, ut ministrum Christi, et quod absque praejudicio sanctitatis cujuspiam dixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu
Abbreviated transcription (Latin):
nudum. festinauit induere insignibꝰ
suis. Absq his nempe eo deformior.
quo illustrior pares. Numquid pot̃
abscondi ciuitatis supra montem
positȩ desolatio: aut latere fumus
lucernȩ extinctȩ suꝑ candelabrũ:
Symia intecto: rex fatuus in solio
sedens. Et nc̃ audi canticũ meum
osa res gradus summus ⁊ animirs
infimus. sedes pͥma ⁊ uita ima.
lingua magtuloqua.⁊ manꝰ ociosa.
sermo multus: i fructus nullus.
uultus grauis: iactus leuis. ingens
auctoritas inutans stabilitas. Admo¬
ui speculum . fedus se in eo uultus
agnoscat cͥuũ gaude dissimilem in¬
ueniri. Inspice tam̃ itu. ne forte. si
sit unde merito placeas t̃ etiã inqͥ
ut eodem ipso humilieris. Para uox
nichil michi conscius suiti. Cautio
in bonis ambulas: si ⁊ mala ñ late¬
ant. Quam obrem ut dixi nouers
te ut inter angustias quȩ ñ desint
fruaris conscientiȩ bono: magis
autẽ ut scias quid de sit tͥ. Namco

Expanded text:
nudum, festinavit induere insignibus nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi canticum meum,osa res gradus summus, et animus infimus: sedes prima, et vita ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo multus, et fructus nullus; vultus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo ed non minus ut eodem ipso humilieris. Rara vox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ timor dñi. & habes qͦd tuũ ẽ.
habessine de fraudatione integrũ
paternum fundũ. Preciosissimus
fundus uirtus ẽ. Bonus fundus hu¬
militas. in quo omne edificiũ sp̃ale
constructum crescit in templũ scm̃
in dño. Per hanc nonnulli possecłe
ȩtiam portas inimicoꝵ. Que enĩ uir¬
tutum eque potis demonũ omnẽ
debellare suꝑbiam. tyrannidem ho¬
minum: Ueterum cum om̃i indif¬
ferenter ꝑsone. Hȩc sit quedã turris
fortitudinis a facie inimici: nescio
quo pacto tam̃ us eius maior in ma¬
ioribus ⁊ in clarioribus clarior com¬
probat᷑. Nulla splendidior gemina
in omni precipue ornamento sũmi
pontificis. Quo enim celsior cet̾is.
eo humilitate apparet illustrior &
primis explicitis partib. in scd̾as
nescio quomodo stilus excurrerit.
describere inchoans qualem de opor¬
deat eẽ. cum necdum quis sis pleniꝰ
ex pressisset. Credo erubescens in sũ¬
mo positum apice uideri hominẽ

Expanded text:
ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. Habes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bonus fundus humilitas in quo 421 omne aedificium spirituale constructum crescit in templum sanctum in Domino. Per hanc nonnulli possedere etiam portas inimicorum. Quae enim virtutum aeque potest daemonum omnem debellare superbiam, tyrannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprobatur. Nulla splendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo humilitate apparet illustrior etprimis explicitis partibus, in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Si hec facis honorificas ministeriũ
tuum: &e. ministerium te. Non meclio¬
cris iste pͥncipatus. Exturbare ẽ hoc
malas bestias aterminis tuis. qͦ greges
tui securi in pascua educantur. Doma¬
bis lupos: s ouib ñ dominaberis.
Pascendas utiq ñ premendas susce¬
pisti. Si bene considerasti quissis:
hȩc de̾ oportere facere ñ ignoras.
Porro scienti ⁊ ñ facienti peccatũ ẽt̃.
Non es oblitus ubi legeris. Seruus
sciens uoluntatem dõmini sui. ⁊ non
tis. Sic ꝓpħete. sic apłi. factitabant.
Fortes fuere in bello: ñ molles inse¬
le genus similibus moribus: quod
non aliunde nobile qͣm moꝵ inge¬
nuitate. & fidei fortitudine fuit. ꝑ
hanc uicerunt regna oꝑati iustici¬
am adepti ꝓmissiones. Hoc cyro.¬
graphum paternȩ duȩ hereditatis
quod tibi euoluimus : uͥ inspicias
ere fortitudinem:⁊ hereditasti. Pos¬
side fidem. posside pietatem. possi¬
de sapientiam. s fapientiã scõrum

Expanded text:
Si haec facis, honorificas ministerium Si haec facis, honorificas ministerium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro scienti et non facienti, peccatum est tibi . Non es oblitus ubi legeris: Servus sciens voluntatem domini sui, et non tis . Sic Prophetae, sic Apostoli factitabant. Fortes fuere in bello, non molles in sele genus similibus moribus; quod non aliunde nobile, quam morum ingenuitate, et fidei fortitudine fit. Per hanc vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti graphum paternae tuae haereditatis, quod tibi evolvimus, ubi inspicias ere fortitudinem, et haereditasti. Posside fidem, posside pietatem, posside sapientiam, sed sapientiam sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ducant. Quousq occupant tram:
Nonne si exis ⁊ cernis ista pufebit
ociosam iacere securim: pufebit
sine causa falcem apłicam accepis
se: In hunc quondam agrũ ysaac
patriarcha exierat cũ pͥmo rebecca
occurrit ei: & ut scriptura habet
exierat ad meditandũ. Ille admedi¬
tandũ. di ad extirpandũ egrediariᷤ
necesse ẽ. Tibi iam precessisse medi¬
tatio debet: tempus faciendi p̃ma¬
idquidem sero. Ante iuxta consili¬
um saluatoris sedisse debueras. ante
estimasse opus. metiri uires. pon¬
derasse sapientiam: merita cõꝑasse
sumptus computasse uirtutũ. Age
gͦ pita tempus putationis ad eẽ sitñ
meditalionis p̃iuit. Si cor mouisti.
mouenda iam lingua. mouenda
c̃it manus. Accingere gladio tuo:
ladio sp̃s quod ẽ uerbum dĩ. Glo¬
risica manum ⁊ brachium dextrũ
nfaciendo uindictam innationi¬
nis. increpationes in popłis: in
gando reges eoꝵ in cõpedibus
nobiles eorum in manicis ferreis.

Expanded text:
ducant. Quousque occupant terram? ducant. Quousque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam praecessisse meditatio debet: tempus faciendi prae maid quidem sero. Ante, juxta consilium Salvatoris, sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accingere gladio tuo, gladio spiritus, quod est verbum Dei . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vindictam in nationibus, increpationes in populis, in alligando reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis.
Abbreviated transcription (Latin):
opto semꝑ optimo genere gle qͦs
felix qui dicere potuit plusom̃il̃
laboraui. Gloria ẽ. s nil in ea mane
nil molle. nil resupinum. Si labe
terret: merces inuitet. Anusquis
enim scđm suum laborem merce¬
dem accipiet. Et si ille plus om̃ib
laborauit: non tamen totum eli¬
borauit. Et adhuc locus ẽ. Exi in
agrum dñi tui . &. considera dili¬
genter quantis hodieq de uetenu
ledicto siluescat spinis ac tribulis
Exi inqͣm in mundum: ager et
enim mundus: isq creditus tibi.
Exi in illum non tamqͣm dñs soa
amqͣm iullicus: uidere & ꝓcuras
licitudinis ⁊ sollicite intentionis
Neq enim ipsi qui iussi sunt us
considerationis tuȩ: &. uide u¬
nes si ñ sunt magis sicce adigicũ
qͣm albe ad messem. Quam muls
quasputaueras fruges: diligenter
inspecte uepres potius apparebuis.
Immo ne uepres quidem: annose
& ueternose arbores sunt. S non
ꝓfecto fructifere: nͥ forte glandiũ
aut siliquarum quas porci man-¬

Expanded text:
opto semper optimo genere gloriae,Felix qui dicere potuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unusquisque enim secundum suum laborem mercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum Domini tui, et considera diligenter, quantis hodieque de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque creditus tibi. Exi in illum, non tanquam dominus, sed tanquam villicus, videre et procurare sollicitudinis, et sollicitae intentionis. Neque enim ipsi qui jussi sunt ireconsiderationis tuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci man
Abbreviated transcription (Latin):
ex me: unde me habeat exeusatũ
& de pariter. Et si ñ apud eos qu
facta ex euentib estimant: cm
apud te ipsum. Perfecta cuiq
absoluta excusatio destimoniũ
conscientiȩ suȩ. Michi ꝓminre
ẽ ut abillis iudicer qui dicunt
bonum malũ. & malum bonuti.
ponentes lucem tenebras: ⁊ deu¬
bras lucem. Et si necesse sit uĩ
fieri eduob: malo in nos mur¬
mur hominũ qm in deum es
Bonum mͥ si dignetur me ut pa
peo. Libens excipio in me deio¬
hentium linguas maledicas. &
uenenata spicula blasphemoru
ut ñ ad ipsum ꝑueniant. Neci
cuso inglorius fieri: ut ñ itua
in dĩ gloriam. Quis mͥ det  e¬

Expanded text:
ex me, unde habeat me excusatum, ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, etsi non apud eos qui facta ex eventibus aestimant, certe apud te ipsum. Perfecta et absoluta cuique excusatio, testimonium conscientiae suae. Mihi pro minimo est ut ab illis judicer, qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam. Quis mihi det
Abbreviated transcription (Latin):
mo egressus sit: Quȩ signa tu fa¬
cis ut credamus tͥ: Non ẽ quod ad
ista ipse respondeam: parcendũ
uerecundiȩ meȩ. Responde tu ꝓ
me ⁊ ꝓte ipso. scđm ea que audi¬
sti. ⁊ uidisti: aut certe scđm qͦd tͥ
inspiraueret ds̃. Ss forte miraris
me ꝓsequi ista qui aliud ꝓposuerã.
fiacio ñ oblitus ꝓpositi: s quoda
ꝓposito ñ iudicem alieña. Nempe
de consideratione ut mẽminiser¬
mo mͥ ad tuã dignationẽ. Et sane
magna ista res: &. egens consicdatios
ñ minuna. Quod si res magnas ami¬
gnis considari oportet. cui eque utt
id studii competit. qui parem suꝑdet
ram ñ habes: S tu seđm sapiendã
q potestatem datam tͥ de suꝑ facies
de hoc. Non ẽ meȩ humilitatis dicti¬
re tibi sic uel sic fieri quicqͣm. Sufe
mestimasse oportere aliquid fien
unde & eccłia consoletur: ⁊obsta¬
atur os loquentiũ iniqua. Hec pa¬
ca uice apologiȩ dicta sint. ut ip̃si
qualiacũq habeat conscientia tr

Expanded text:
mo egressus sit? Quae signa tu famo egressus sit? Quae signa tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et pro te ipso, secundum ea quae audisti, et vidisti; aut certe secundum quod tibi inspiraverit Deus. Sed forte miraris me prosequi ista, qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non judicem aliena. Nempe de consideratione, ut memini, sermo mihi ad tuam Dignationem. Et sane magna ista res, et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui aeque, ut tibi, id studii competit, qui parem super terram non habes? Sed tu secundum sapientiam et potestatem datam tibi desuper, facies de hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam. Sufficit intimasse oportere aliquid fieri, unde et Ecclesia consoletur, et obstruatur os loquentium iniqua. Haec pauca vice apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conscientia tua
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Elt audi illud. Peccauit
beniamin accinguntur religͤ¬
tribus ad ultionem nec sine nu
turis. Itaq p̃liantur freti ⁊ ma¬
nu ualidiori. ⁊ causa potiori.
⁊ qͦd his maius ẽ. fauore diuino.
At quã derribilis deus in consiliis
leratis.
ultores sceleris: ⁊ pau¬
cioribus plures. S recurrunt
addñm. &. dñs ad eos. ascendite
inquit. Ascendunt denuo: denu¬
oq fusi &e confusi sunt. Ita dõ pri¬
mum quidem fauente. scđo &
iubente: iusti iustum certamen
ineunt ⁊ succunbunt. S quo in¬
feriores certamine: eo fide suꝑio¬
res inuenti sunt. Quid putas de
me facerent isti. si i eo hortatu
iterato ascenderent. iterato succũ¬
berent:Quando me audirent
monentem dercio. repetere iter.
repetere opus. inquo semel iam ⁊
scdo frustrati forent: Et iamen
isrłite unam ⁊ alteram ñ repu¬
tantes frustrationem: tercio pa¬
rent ⁊ superant. S dicunt forsi¬
tan isti. Ande scimus qͦd a dño ser¬

Expanded text:
cant. Et audi aliud. Peccavit cant. Et audi aliud. Peccavit Beniamin, accinguntur relitribus ad ultionem, nec sine nutturis. Itaque praeliantur, freti et manu validiori, et causa potiori, et, quod his majus est, favore divino. At quam terribilis Deus in consiliis leratis ultores sceleris, et paucioribus plures. Sed recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. Ascendunt denuo, denuoque fusi et confusi sunt. Ita Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent? quando me audirent monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes frustrationem, tertio parent, et superant . Sed dicunt forsitan isti: Unde scimus quod a Domino ser
Abbreviated transcription (Latin):
esse non ẽ. in necessitate nescimꝰ
Poyses educturus popłm de t̾ra
Sptir: meliorem illis est pollicitꝰ
terram.Nam quando
ipsum
aliter sequeretur ppłs
solam
sapiens terrã. Eduxit. L eductos tñ
interram qͣm ꝓmiserat ñ introdux̃.
Nec ẽ quod ducis cemeritati impu¬
tari queat tristis ⁊ mopinatꝰ euentꝰ
Omnia faciebat dño imꝑante dño
cooꝑante. & opus confirmante se¬
quentib signis. S popłs ille inquis
dure ceruicis fuit. semꝑ contentiose
agens contra dñm & moysen ser¬
uum eiꝰ. Bene illi increduli irebel¬
les. hi autẽ quid: Ipsos interroga.
Quid me dicere opus ẽ. quod fatent᷑
ipsi: Dico ego unum. Quid poterans
ꝓficere qui semꝑ reuertebant᷑ cũ
ambularent: Quando ⁊ isti ꝑtotã
uiam ñ redierunt corde in egyp
miramur istos eadem facientes
eadem passos: S numqͥd illorũ
casus aduersus ꝓmissa dĩ : Ergo
nec istoꝵ. Neq enĩ aliquando ꝓ¬
missiones dei iusticie dĩ p̃iudi¬

Expanded text:
cesse non est, in necessitate nescimus. cesse non est, in necessitate nescimus. Moyses educturus populum de terra Egypti meliorem illis pollicitus est terram. Nam quando ipsum aliter sequeretur populus solam sapiens terram? Eduxit, eductos tamen in terram, quam promiserat, non introduxit. Nec est, quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, inquis, dure cervicis fuit, semper contentiose agens contra Dominum et Moysen servum eius. Bene. Increduli illi et rebelles. Hi autem quid? Ipsos interroga. Quid me dicere opus est, quod fatentur ipsi. Dico enim unum: Quid poterant proficere qui semper revertebantur, cum ambularent? Quando et isti per totam vitam non redierunt corde in Egyptam, miramur istos eadem facientes eadem passos? Sed numquid illorum casus adversus promissa Dei? Ergo nec istorum. Neque enim allquando promissiones Dei iusticie Dei preiudi
Abbreviated transcription (Latin):
sisi pedes annuntiantium pacem
omuntiantiũ bona: Diximus pax
anon ẽ pax: ꝓmisimus bona ⁊ ecce
urbatio. Quasi uͦ demeritate in oꝑe
sto aut leuitate usi simus. Cucur¬
nmus plane in eo ñ quasi inincertũ:
ẜte iubente. ummo ꝑde dõ. Quare
gͦieuinauimꝰ & ñ aspexit. humili¬
aumus animas nr̃as & nesciuit :¬
am in his omnib non ẽ auersus
fum eius: s adhuc manus eiꝰ exten¬
d. Quã patiender interim adbuc
iudit uoces sacrilegas & egyptios
blasphemantes. quia callide edux̃¬
eos ut occiłet indeserto. Etqͥdem
iudicia dñi uera qͥs nesciat: At
iudicium hoc abyssus tanta ut ui¬
dear mͥ ñ immerito ꝓnunciare be¬
adum qͥ non fuertt scandalitatus
ineo. Et quomͦi tam̃ humana te¬
meritas audet reprehendere qͦd
miime comp̃hendere ualet: Re¬
cordemur suꝑnoꝵ iudicioꝵ quȩ
ascło sunt: si forte sit consolatio.
lam qͥdam ita dixit. Memor fui
nosam. Nempe sic se habent mor¬
Aum corda: quod scimus cũ ne¬

Expanded text:
fusi pedes annuntiantium pacem, fusi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bonum. Diximus pax, et non est pax. Promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto aut levitate usi sumus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te iubente immo per te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor eius, sed adhuc manus eius extenta. Quam pacienter interim adhuc audit voces sacrilegas et Egyptios plasphemantes, quia callide eos eduxit, ut occideret in deserto. Et quidem iudicia Domini vera, quis nesciat? At iudicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronunciare beatum, qui non scandalizatus fuerat in eo. Et quomodo tamen humana temeritas audet reprehendere quod minime valet comprehendere. Recordemur supernorum iudiciorum, que a seculo sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: Memor fui notam. Nempe sic se habent mortalium corda, quod scimus cum ne
Abbreviated transcription (Latin):
his addere aliqua cogito: s sub ate¬
rius sane pͥncipio libri. Atq hie sit
finis istius. ne duplo de oneret mus
suauis oratio si& longa fuerit.¬
emor ꝓmissi mei quo ecce ian
aliquamdiu teneor apud de ur
optime. pp̃ eugeni. uolo ipso absobuẽ
me uel sero. Puderet dilationis sinͥ
conscius forem incuriȩ aut contẽtꝰ
Non ẽ ita. S incidimus ut ipse nos
tempus graue qͦd & ipsi pene uua¬
di usui uidebatur indicere cessat¬
nem: ne dum studiis. Cum scilict
dñs ꝓuocatus peccatis nr̃is ante to
quodãmꝰ uisus sit iudicasse orbea
ñ suo nomini. Nonne dieunt inga¬
tibus ubi ẽ deus eoꝵ Nec mirum
Esccłiȩ filii &x qui xp̃iano censentir
nomine ꝓstrati sunt indeserto: aut
interfecti gladio aut fame consup
t. Effusa ẽ contentio suꝑ principes:¬
& dñs errare fecit eos iniuio i ñm
uia. Contricio ⁊⁊ infelicitas iniuiser
Pauor ⁊ meror ⁊i confusio mnpens¬
bilibus regum ipsorum. Quiã con¬

Expanded text:
his addere aliqua cogito, sed sub altehis addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavis oratio, si longa fuerit.emor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, si mihi conscius forem incuriae, aut contemptus. Non ita est: sed incidimus, ut ipse nosti, in tempus grave, quod et ipsi pene vivendi usui videbatur indicere cessationem, nedum studiis; cum scilicet Dominus provocatus peccatis nostris, ante tempus quodammodo visus sit judicasse orbem n suo nomini. Nonne dicunt in gentibus, Ubi est Deus eorum? Nec mirum. Ecclesiae filii, et qui christiano censentur nomine, prostrati sunt in deserto, aut interfeti. Effusa est contentio super principes et errare fecit eos in invio et non in via. Contricio et infelicitas in viis eorum, pavor et meror et confusio in penetralibus regum ipsorum. Quam con
Abbreviated transcription (Latin):
ba nec facit nec recipit: nec enim
sedet iudicans s insequit᷑ puniens.
Causam tam̃ ñ tacet. quod uideli¬
cet domũ orationis. negotiationis
fecissent. Esrgo&. tu fac similit. Eru¬
bescant uultum duum istius modi
negotiatores si fieri potest:si non.
timeant. Et tu flagellum denes. Ti¬
meant nummularii ne fidant in
nũmis. s diffidant: abscondant es
suũ ate. scientes effundere qm acci¬
pere paratiorem. Hoc studiose ⁊ con¬
stanter agendo. multos lucrifacies
turpium sectatores lucrorũ hone.¬
stioribus officiis uendicando: mul¬
tos ne uel audeant huiusmodi at¬
temptare seruabte. Adice illud qͦd
ñ parũ ꝓficiet & adferias quas tͥ
suadeo. Eta nempe ñ pauca tibi mo¬
menta temporum redimes ad ua¬
candum considerationi: queda ui
dixi negocia nec audiendo. queu
aliis commutendo.quȩ dua digra
putaueris audientia fideli quodi
& a cõmodo ipsi causȩ compenas
terminando. De qua consideratõe

Expanded text:
ba nec facit, nec recipit. Nec enim ba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
audientia iudicare. Quid enim opꝰ
ẽ admitere illos quorum peccata
manifesta sunt precedentia adiu-¬
dicium: Tanta ẽ impudentia ñ¬
nulloꝵ ut cũ manifeste ambitio¬
nis prurigine scateat tota facies
cause eoꝵ. non erubescant audi¬
entiam flagitare. publicantes semet¬
ipsos admultorũ conscientias in qͦ
uel sue solius satis poterant confun¬
di iudicis. Non fuit qui retundet
etritas frontes: ⁊ ideo plures facti
sorum non refugit: ꝙ ubi omnes
sordent unius minime fetor sentit᷑.
auarus auarum. immundus im.¬
mundũ. luxuriosum luxuriosus
erubuit: Plena ẽ. ambitiosis excłia.
ñ ẽ iam qͦd horreat instudus ⁊ mo¬
litionib ambitionis: ñ plus qͣm spe¬
lunca latronis inspoliis uiatoꝵ. Si¬
exurgat auctoritas aduersus impu¬
dentiam hanc igeneralem pestem.
Intuere magutrum sic facientem.
ꝙ audi dicentem qui mͥ ministrat
me sequatur. Non parat aures ut
audiat. s flagellum quo feriat. uer¬

Expanded text:
audientia judicare. Quid enim opus audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius fetor minime sentitur. avarum avarus, immundum immundus, luxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambitiosis Ecclesia: non est jam quod horreat in studiis et molitionibus ambitionis, non plus quam spelunca latronis in spoliis viatoexsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
ose aures tuȩ audire sustinent hu¬
iusmodi disputationes aduocator.
& pugnas uerborum: quȩ magis
ad subuersionem qͣm adinuentio¬
nem ꝓficiunt ueritatis. Corrige
prauum morem & precide linguã
Hi sunt qui docuerunt linguas
suas loqui mendatiũ: diserti ad¬
lersus iusticiam. eructiti ꝓfalsita
Sapientes sunt ut faciant ma
reloquentes ut impugnent ue¬
lm. Hii sunt qui inftruunt a qͥbs
fuerant instruendi. astruunt non
comꝑta s sua: struunt de ꝓprio calũp¬
nias innocentiȩ: destruunt simplici¬
tatem ueritatis: obstruunt uidicu
uias. Nichil ita absq labore manife¬
stam facit ueritatem: ut breuis ꝙ
pura narratio. Ergo illas quas ad
de necesse erit intrare causas neq
enim om̃s necesse erit. diligenter
decidere assuescas. frustratoriasq
uenatorias precidere dilationes.
Causa uiduȩ intret adte: causa pau¬
ꝑis ⁊ eius qui ñ habet qͦd det. Aliis
alias multas poteris commitere
derminandas: qͣm plures ne dignas

Expanded text:
osae aures tuae audire sustinent huosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt veritatis. Corrige pravum morem, et praecide linguas Hi sunt qui docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti qui cupias admirationi fr
Nec potes eoꝵ omnia simul ⁊ subt
uel errata corrigere. uł excessus it¬
gere in modũ. Erit cũ acceꝑsto
Interim sane malo alterius ut
inbonum qͦd potes. Quãqͣm si debi¬
nis :⁊ non de nouis sumamꝰ exende
ñ defuere romani pontifices qͥsbi
otia inter maxima negotia mue¬
nirent. Obsidio urbi. ⁊ barbaricd
ensis ciuium ceruicib inimine¬
bat. Numqͥd tam̃ istud terrust di¬
atum papam gregorium quo iil¬
nus sapientiam scribere molb
tremam partem iezechielis tam di¬
ligenter qͣm eleganter exposuit.S
esto. Alius inoleuit mos. dies alii
sunt.:⁊ alii hominũ mores. ⁊ dem¬
pora ꝑiculosa non instant iam s
etant. Fraus & circũuentio. ⁊ ui¬
olentia inualuere suꝑ terram. Ca¬
lumpniatores multi: defensor ra
pauꝑiores. non possumus de esse
s sicut oportet. Nam is modus qͥ
frequentat᷑ execrabilis plane. ⁊ qui
Miror namq quemadmodũ religi¬

Expanded text:
veluti qui cupias admirationi fore. veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperisInterim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bonis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia invenirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civium cervicibus imminebat: nunquid tamen istud terruit beatum papam Gregorium, quominus sapientiam scriberet in otio? tremam partem Ezechielis tam diligenter, quam eleganter exposuit. esto: alius inolevit mos, dies alii sunt, et alii hominum mores et tempora periculosa non instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumniatores multi, defensor rar: non possumus deesse sed sicut oportet. Nam is modus, qui frequentatur, exsecrabilis plane; et qui, Miror namque quemadmodum religi
Abbreviated transcription (Latin):
efficatia etus: porro possessio atq
usus apud temꝑantiam. Restat
ut doceamus abhac cõmunione
prudentiam ñ excludi. Nonne
ipsa est. quȩ modum dui animi
neglectu post habitum. & uicior
inuidia quasi in abditis reclusum.
& cooꝑtũ quadam uetustatis cali¬
gine. prior repperit & aduercit :
Propterea dico tibi apaucis aduer¬
titur: quia paucoꝵ prudentia ẽ
Itaq iusticia querit. pruden&.
inuenit. uendicat fortitudo: dem.¬
perantia possidet. Non mͥ hoc lo
ꝓpositũ de uirtutib disputare: si
hec dixerim hortans aduacanou
considerationi: cuius beneficiohe
& similia aduertunt᷑. Cui tam pu
tamq utili ocio nullam in uita
oꝑam dare. nonne uitam ꝑderis¬
Quid tam̃: Si de philosophie ho
cotum repente deuoueris p̃cesso¬
res tui ñ ita consueuerunt: eris mi¬
lestus qͣm plurib quasi qui apari
beris agere insuggillationem or
S & notabere uulgari ꝓuerbios
hoc facit qͦd nullus. mirantur or̃

Expanded text:
efficacia ejus; porro possessio atque efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis advertitur, quia paucorum prudentia est. Itaque justitia quaerit, prudentia invenit, vindicat fortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim hortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam in vita operam dare, nonne vitam perQuid tamen, si te philosophiae huic totum repente devoveris? Praedecessores tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes:
Abbreviated transcription (Latin):
derminũ ẽ ut uideatur ẽẽ ꝓprium
singularum. An ipsum uirtus est.
& nichil aliud : S sic uirtus ñ eẽt
multiplex: s eẽnt om̃s una. An po¬
tius quia sine eo uirtus ñ ẽ. omniũ
quodammꝰ intima uis una ẽ ꝙ
cõmunicant. s totum asingłis atq
indegrum possidetur: Uerbi cau¬
sa quid tam iusticiȩ qͣm modus:
Alioqͥn si quid extra modũ relinqͥt.
ñ plane cuiq tribuit qͦd suum ẽ
qͦd suũ tam̃ ipsius ẽ facere. Qͥd tam
rursum demꝑatiȩ que ñ aliunde
ꝓfecto demꝑantia ẽ. nisi qͦd nil un¬
moderatum admiccit: S puto fa¬
debere etiam ñ minus eẽ fortitudi¬
nis. cum uel maxime ipsa sit quȩ
abirruentib uiciis & quasi suffo
illud potenter eruit: ꝙ uendicat
in quõdam stabile fundamentũ
boni sedemq uirtutis. Ergo mo¬
dum denere iusticia ẽ. temꝑantia
ẽ. fortitudo ẽ. S uide ne in hoc
differant ut iusticiȩ quidem in
affectu res sit. a fortitudine autẽ

Expanded text:
terminum est, ut videatur esse proprium terminum est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum virtus est, et nihil aliud? Sed sic virtus non esset multiplex, sed essent omnes una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam modus? Alioquin si quid extra modum relinquit, non plane cuique 414 tribuit quod suum est: quod tamen suum ipsius est facere. Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immoderatum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus vitiis, et quasi hinc illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est, fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem
Abbreviated transcription (Latin):
Arium quid suꝑsticiose nolit. qͦd
uuidẽ temꝑantiȩ ẽ. Deniq e ipsi
listicie ut iusta sit temꝑantia mo¬
dum imponit. Noli nimium esse
iustus ait sapiens: ostendens ꝑ hoc
minime approbandam iusticiam quȩ
temꝑantiȩ moderamine ñ frenetur.
Quid qͦđd & ipsa sapientia hoc demꝑa.¬
nuȩ frenum ñ respuit. dicente paulo
bant ut uiderentur hominib ieui¬
nantes. Erat in cibo demꝑantia s ñ
iusticia in animo: quia ñ dõ plas
s hominib intendebant. Quomͦ
rursum uł illa uł ista sine fortitu¬
dine cũ constet fortitudinis ẽẽ non
mediocris cohibere uelle ⁊ nolle
suũ. interangustias parum ⁊ nimis:
ut sit contenta uoluntas mͦ illo me¬
dio. nudo. puro. solo constante sibi
equali undiq sui. ut pode exomi
parte parit circumcisio quẽ solũ
constat eẽ uirtutis: Dicito mͥ queso
si potes eui nam potissimũ trium
harum uirtutũ medidullium hoc
dandum censeas. qͦd ita cunctis con¬

Expanded text:
arium quid superstitiose nolit, quod arium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae moderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc temperantiae frenum non respuit; dicente Paulo bant ut viderentur hominibus jejunantes . Erat in cibo temperantia, sed non justitia in animo: quia non Deo placere, sed hominibus intendebant. Quomodo rursum vel ista, vel illa sine fortitudine? cum constet fortitudinis esse, et non mediocris, cohibere velle et nolle suum inter augustias, parum et nimis; ut sit contenta voluntas modo illo medio, nudo, puro, solo, constante sibi, aequali undique sui, utpote ex omni parte pariter circumciso, quem solum constat esse virtutis. 11. Dicito mihi, quaeso, si potes, cuinam potissimum trium harum virtutum meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis con