comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere publico. Absalon. pax patris int̾¬
pretatur. Ipse est et uidas. Audi pacẽ
parris. Qui metum inquit intingit
manum in paraxide: hic me tradi¬
turus est. Audi pacem filii. Quẽcũq
osculatꝰ fuero. ipse est tenete eũ. Os¬
culo pacem ꝓmitiit: s affligit. Co¬
mam nutriebat. Sed quomodo: fur
erat et loculos habebat: et semel ĩ
anno tonsus est. qñ semel triginta
argenteos reuilit et in templo pro¬
iecit. Erines ducentis siclis pond̾at.
qui numerus est immundorum:
quia penitenna ductus ait peccaui.
tradens sanguinem iustum. Si
cium sanguinis ñ ad laqueum
curreret i s ad crucem domini hũił
ꝓperaret. Ponderauit autem pond̾e
publico ñ pondere sanctuarii. posuit
enim talentum plumbi super quod
sedet clyabolus. non leue pondus mi¬
sericorlie. cui dominus supponit ma¬
num suã. Posuit pondus desꝑatõ¬
nis. ñ misericordie. Hoc pondus apd̃
se habebat. illo carebat: et id̾o forsitan.

Expanded text:
dere publico. Absalon pax patris intedere publico. Absalon pax patris interpretatur. Ipse et Judas est. Audi pacem patris: Qui mecum, inquit, intingit manum in paropside, hic me traditurus est . Audi pacem filii: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum . Osculo pacem promittit, et affligit. Comam nutriebat, sed quomodo? Fur erat, et loculos habebat . Et semel in anno tonsus est, quando semel triginta argenteos retulit, et in templo projecit. Crines ducentis siclis ponderavit, qui numerus est immundorum, quia poenitentia ductus ait: Peccavi, tradens sanguinem justum . Si tium sanguinis, non ad laqueum curreret, sed ad crucem Domini humilis properaret. Ponderavit autem pondere publico, non pondere sanctuarii . Posuit enim talentum plumbi, super quod sedet diabolus, non leve pondus misericordiae, cui Dominus supponit manum suam. Posuit pondus desperationis, non misericordiae, hoc pondus apud se habebat, illo carebat, et ideo forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
lud achitofel. Lingua enim sedet
ruma fratrum. In silentio uͦ pax
nutritur: seruatur daiuid ne mo¬
ẽ amicus dauid. S quomodo
amabat eũ ⁊ Obmutui inquit dauid¬
⁊ humiliatus sum et siluz a bonis. Sic
enim fructum silentii uistus amat ut
euam a quibusdã bonis sileat ⁊ sit
amat tonsilium chusi. ut ponat silẽ¬
quit᷑ nisi ꝑ licentiam. Cantat dauͦ
psalmum ꝓ uerbis chusi. Uerbachu¬
si: uerba silentii. uerba silentii uela¬
lentium oris. tranquillitas mentis ue-¬
lamen mysterii. uerba primi silentii
statio mysterii. Hystoriam nosti. nota
mỹsterium: assigna moralitatem. Sex¬
sequebatur absalon dauid uidas xp̃mi:
appenius carnis animũ. Est uabat ab
salon amore regnandi. Hec est radix
omniũ malorum tupiditas: ip̃a est
caput ex qua pendet uitiorum cesarieᷤ̃.
Hec est cesaries quam nutriebat ab¬
salon. et grauabat eum. et ñ nisi semel
tondebatur in anno:⁊tunt crines
suos ponderabat ducentis siclis pon¬

Expanded text:
lud Achitophel. Lingua enim sedet lud Achitophel. Lingua enim sedet ruina fratrum. In silentio vero pax nutritur, servatur David, ne mosi amicus David . Sed quomodo amabat eum? Obmutui, inquit, et humiliatus sum, et silui a bonis . Sic enim fructum silentii justus amat, ut etiam a quibusdam bonis sileat. Sic amat consilium Chusi, ut ori suo iquitur nisi per licentiam. Cantat David psalmum pro verbis Chusi . Verba Chusi, verba silentii; verba silentii, velentium oris, tranquillitas mentis, velamen mysterii. Verba primi silentii statio mysterii. Nosti historiam, nota mysterium, assigna moralitatem. Persequebatur Absalon David, Judas Christum, appetitus carnis animum. salon amore regnandi: haec est radix omnium malorum , cupiditas, ipsa est caput, ex quo pendet vitiorum caesaries. Haec est caesaries, quam nutriebat Absalon, et gravabat eum, et nonnisi semel in anno tondebatur, et tunc crines suos ponderabat ducentis siclis pon
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis anime sue: et iniquꝰ bñ¬
dicitur: hic autem benedicitur iu¬
sto. Siuis gͥ ẽe monachus curiał.
laudas qͦd non debes. defendis qd̃
ñ expedit oꝑaris qd̾ non licet: loq̃¬
tis que ñ decent. Due sunt tamen
curie printipum seculariũ: qͦrũ¬
dam scilicet qui eccl̃ias construũt.
et quorumdam qui destruunt. Ad
inutilis et ꝑiculosus. Hec est cͣia
dauid: illa uͦ absalon. In utraq ne
cessarium ẽ consilium chusi. Lego
achitofel consiliarium dauid fius
eo. et cum absalon ꝑmansisse. Locꝰ
ẽ forsitan: ut exquisitius de addu¬
cto loquamur exemplo. Due enĩ
In utraq preualuit consiliũ chusi:.
non consilium atithofel. Cusi silẽ¬
tiũ. achitofel ruina fratris int̾pre¬
tatir. Uir linguos̾ ñ diriget᷑ in t̾ra
uirum miustum mala capient in
int̾itu. Si autem cliligis dies ui¬
dere bonos. ꝓhibe linguam tuam
a malo. et labia tua ne loquantur
dolum. Hoc est consilium chusi. il¬

Expanded text:
desideriis animae suae, et iniquus benedesideriis animae suae, et iniquus benedicitur , hic autem benedicitur justus. Si vis igitur esse monachus curialis, laudas quod non debes, defendis quod non expedit, operaris quod non licet, loqueris quod non decet. Duae sunt tamen curiae principum saecularium, quorumdam sciet quorumdam qui destruunt. Ad inutilis est et periculosus. Haec est curia David, illa Absalon. In utraque vero necessarium est consilium Chusi. Lego Achitophel consiliarium David quandsse, et cum Absalon permansisse . Locus est forsitanti ut exquisitius de adducto loquamur exemplo. Duae In utraque autem praevaluit consilium Chusi, non consilium Achitopel. Chusi silentium. Achitopel ruina fratris interpretatur . Vir linguosus non dirigetur in terra: virum injustum mala capient in interitu . Si autem diligis dies videre bonos. prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum . Hoc est consilium Chusi, il
Abbreviated transcription (Latin):
ali ꝑanca dituri sumus: no-¬
tandum fateor. ut ⁊ de tanonico seu cõ-¬
uerso curiali eadẽ sentiamus. Licet
enim diu̾sus habit᷑ sit. idem tam̃
debet ẽẽ religionis effectus: ut non
affectent uestib placere s moribus.
ex adiuncto designat᷑ aliquid leni¬
tatis. Qui enim seculariũ hominũ
consortia diligunt qͥ se consiliis pͥn¬
cipum libenter ingerunt. qui secre¬
torum conscii sunt et int̾nuntii ciͣ¬
ales possunt appellari. Consilia pͥn¬
cipum ꝑuersa si ea scias. et int̾nuntꝰ
fias: timeo ne consentias. Ordo clau¬
ficias innocentem. Hic audis. non
sedi cum contilio uanitatis. ⁊ cum
iniqua gerentib ñ introibo. Ibi in¬
sidiaris ut rapias pauꝑem: raꝑe
pauperem. dum atirahit eũ. Hic
dicis odiui eccl̃iam malignanti-¬
um: et cum impis ñ sedebo. Ibi
dextera tua repleta est mun̾ibus
hic lauas int̾ innocentes manus
tuas.Ibi pauꝑum res iuolent̾ au¬
feruntur: hic a pauperib sponte of
feruntur. Ibi laudatur peccator in

Expanded text:
 pauca dicturi sumus notandum fateor ut de canonico seu converso curiali eadem sentiamus. Licet enim diversus sit habitus, idem tamen debet esse religionis affectus, ut non affectent vestibus placere, sed moribus. ex adjuncto designatur aliquid levitatis. Qui enim saecularium hominum consortia diligunt, qui se consiliis principum libenter ingerunt, qui secretorum conscii sunt et internuntii, curiales possunt appellari. Consilia principum perversa, si ea scias, et internuntius fias, timeo ne consentias. Ordo clauccultis, ut interficias innocentem ; hic audis: Non sedi cum concilio vanitatis, et cuminiqua gerentibus non introibo . Ibi insidiaris ut rapias pauperem, rapere pauperem dum attrahis eum ; hic dicis: Odivi Ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Ibi dextera tua repleta est muneribus; hic lavas inter innocentes manus tuas. Ibi pauperum res violenter auferuntur; hic a principferuntur; ibi laudatur peccator in
Abbreviated transcription (Latin):
pentionem quam supradiximus. et
cum oblacione ip̃am petitionem. et
manum pu̾i inuoluant in palla alra¬
tis: et sic eum offerant. De reb autem
suns aut in presenti petitione ꝑmittãt
sub iure urando. quia mnquam ꝑ
se nunquam ꝑ subiectam ꝑsonam
nec quolibet modo ei aliquando aliqꝙͣ¬
dent. ant tribuant occasionem haben¬
di:uł certe si hoc facere noluerint. et
aliquid offerre uoluetint. in alimo¬
niam monast̾i ꝑ mercede sua: faciãt
ex reb quas dare uolunt monasterio
donationem. reseruato sibi si ita uo¬
luerint usu fructuario. Atq ita om̃ia
obstruantur: ut nulla suspitio rema¬
neat puo̾ ꝑ quam decepius ꝑire pos-¬
sit. Auod absit. Cod expetimento

Expanded text:
petitionem, quam supra diximus, et cum oblatione ipsam petitionem et manum pueri involvant in palla altaris, et sic eum offerant. De rebus autem suis, aut in praesenti petitione promittant sub jurejurando, quia nunquam per se, nunquam per suffectam personam, nec quolibet modo, ei aliquando dent aut tribuant occasionem habendi: vel certe si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario. Atque ita omnia observantur, ut nulla suspicio remaneat puero, per quam deceptus perire possit quod absi
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri utrum satiffactiõis
lex morituris sit imponenda:
de quo theodorus cantuariensis ep̃o
inpenitentiali suo sic ait. Ab infir
tũ est illis imponenda qnͣtitał peni¬
tentie. s in notescenda. ꝙ cũ ami¬
coꝵ orationib ⁊ elemosinarũ lar¬
gitionib pondus penitentie suble¬
uandrim: si forte migraueruit. Si
uero conualuerint penitentie mo¬
dumm a sacerdote impositum diligen
penitudinis habita moderatione
constituenda tuo sunt uidicio:¬

Expanded text:
 quaeri utrum satisfactionis lex morituris sit imponenda. De quo Theodorus Cantuariens. episcopus in Poenitentiali suo sic ait, 26, q. 7:m; non tamen est illis imponenda quantitas poenitentiae, sed innotescenda, et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus, pondus poenitentiae sublevandum, si forte migraverint. Si vero convaluerint, poenitentiae modum a sacerdote impositum diligentoenitudinis habita moderatione constituenda su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum ungentes oleo innomine
domini ⁊ alleiiabit eũ dñs: ⁊ si in
peccatis sit dimittentur ei. Inquo
ostenditur duplici ex causa sacra¬
mentum hoc institutum: s. ad pec¬
catoꝵ remissionẽ. ⁊ ad corꝑalis in¬
firmitatis alle iationem. Unde
constat eum qui hanc uuctionem
fideliter ꝙ deuote ꝑcepit. ⁊ in corꝑe
⁊ manua alleuiari: si tñ expedit
ut in utroq allenietur. Quod si for¬
te corꝑis ualitudinem illi hr̃e non
expedit: illã que ẽ anime sauitatẽ
in hoc sacram̃to acquirit. Et sicut
in aliis sacramentis: ita ⁊ ni isto a¬
luid est sacram̃tuu. aliud res sa
uł negligentia hoo sac̃m̃tum p̃ter¬
mitritur ꝑiculosum ẽ ⁊ dampnabile.
De iteratione huiꝰ sacͣm̃ti .lxxx.

Expanded text:
super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et alleviabit eum Dominus; et si in peccatis fuerit, dimittentur ei. In quo ostenditur duplici ex causa sacramentum hoc institutum, scilicet, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc Unctionem fideliter devoteque percipit, et in corpore et in anima alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacvel negligentia sacramentum hoc praetermittitur, periculosum est et damnabile. 3. De iteratione hujus sacramenti.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .f. ⁊.s.s. S hoc dix̃ eis post resurrecli¬
onem p̃cipiens eis de uocatione gentiũ
qͦs añ passionẽ binos ⁊ biuos miserat
ad p̃dicandum in uidea ⁊ ad baptizan
qr bãptizabant simul ⁊ p̃dicabant.
ñ sit scriptum. Non gͦ tũt illã for¬
mam xp̃c pͥus tradidit. cum ad ei̾um¬
gelizandũ gentib misit. si qͣm ante
tradid̾at mittens in uidea post itera¬
uit cum ad gentes misir. Commodiꝰ
gͦ dicitur institutio facta qñ xp̃c a¬
pensauit. ñ qr mundari uolui̾t cũ
sine poccato fũt. s qr contacta mũde
carnis sue iñ regenatõnẽ ꝯtulit aquis:
ut qui postea immergeretur ĩuoca¬
to nomine trmitatis a peccatis pur¬
notuit: interiꝰ hoĩem baptixat.
Quaxe in aqua tantũ fiat .xuii.

Expanded text:
. Sed hoc dixit eis post resurrectionem, praecipiens eis de vocatione gentium, quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad baptizandquia baptizabant simul et praedicabant. non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat mittens eos in Judaeam, post iteravit cum ad gentes misit. Commodius ergo dicitur institutio facta, quait, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purinnotuit, interius hominem baptizat. 8. Quare in aqua tantum fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sedm̃ auctoritates scõꝵ ꝓ qualitate¬
ꝰ crimiuum
ĩponũt᷑. Idõq uules uł negociator
uł alicui officio deditus qd sũ pcc̃o ex¬
erceri ñ pot̾. si culpis grauiorib irre¬
titus ad penitentiam uenerit. uł qui
bona alterius in uiste detinet. uł qui
odutm in corde gerit. recognoscat se
ueran penitentiã ñ posse ꝑ agere. nisi
negocium relinquat ut officiũ dese¬
rat ⁊ odium ex corde dimittat: ⁊ bona
que iuiste abstulit restituat. Nec
tñ desꝑet interim: quicquid boni fa¬
cere pot̾ hortamur rit faciat. ut
d̾s cor illuis illustoet ad penitentiã.
Cum sit petutentia uiterior ⁊ ex¬
terioꝵ: de utraq ꝑ p̃missa apparet¬

Expanded text:
ndum auctoritates sanctorum pro qualitate criminum imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, vel qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere, nisi negotium relinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, et bona quae injuste abstulit, restituat. Nec tamen desperet: interim quidquid boni facere potest, hortamur ut faciat, ut Deus cor ejus illustret ad poenitentiam. Cum sit poenitentia interior et exterior, de utraque p
Abbreviated transcription (Latin):
nundũ audeat simiere. que multum
desiderat cibinu salutarem. Cohibeat
etiam se aludis ⁊ aspectaculis seculi:
qui ꝑfectam uult ꝯsequi remissio¬
nis grãm. Isti sũt digni fructus pe¬
rutentie auimã captiuam elaque¬
antes:. ⁊ in libertate seruantef. Et
nos. non dignos ponitentie. Suut
enĩ digni fouctus u̾tritum: qui ñ
sufficiunt penitentib. Peniten¬
tia enũ grauiores postulat: ut dolore
⁊ gemittib mootuus impetret uiram.
Echis ostenditur qui sint digni fructꝰ
penitentie quib uera satisfactio ex¬
pletur. ⁊ qd̾ ñ oms̃ digm fructus. sũt
sirctus digni penitentie. Qd̃ de illa pe¬
intentia intelligitur: que maioꝵ est¬

Expanded text:
nondum audeat sumere quem multum nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni fructus virtutum, qui non sufficiunt poenitentibus. Poenitentia enim gravioet gemitibus mortuus impetret vitam. Ex his ostenditur qui sint digni fructus poenitentiae, quibus vera satisfactio expletur; et quod non omnes digni fructus sunt fructus digni poenitentiae: quod de illa poenitentia intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
tris sit facere ꝓ recipienda uita aĩe
que faceret ꝓ euitanda corꝑis morte:
⁊ hoc cum de siderio. qr uitã recuꝑat ĩ¬
finitam. Cum gaudio enĩ factre debet
ĩmortalis futurꝰ: que face̾t ꝓ diffenda
morte moriturus. Semꝑ dep̃cetur
d̾m. offerat d̾o mentem. ⁊ cordis con¬
tritionẽ: deinde ⁊ qd̾ pot̾ de possessio¬
ne tunc qd̾ offerat: securꝰ offerat. Re¬
munera eus. In iudicio igitur cor¬
dis: conferenda est elenosina tribu¬
entis. Aec considerandum est qnͣtum
s qua mente: qua affectione dat qd̃ pot̾.
Qui ergo sua peccata redinere uult
temꝑalium oblatione: prius offerat
u̾sa diu̾sis sacerdotib uelit manife¬
stare. Quidam enĩ uni celant. que alti
manifesta conseruant qd̃ ẽ se lauda¬
re ⁊ ad hypoccisim tendere: ⁊ semꝑue
nia carere. qm̃ uł ad quam ꝑ frustra
putat ꝑuenire. Paueat etiã neprius
ad domuncũ corpus accedat. quã con-¬
fortet bona conscientia:⁊ doleat qd

Expanded text:
ratus sit facere pro recipienda vita animae, ratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro evitanda corporis morte, et hoc cum desiderio, quia vitam recuperat infinitam. Cum gaudio enim facere debet immortalis futurus, quae faceret pro differenda morte moriturus. Semper deprecetur Deum, offerat Deo mentem et cordis contritionem, deinde et quod potest de possessione sumunera ejus. In judicio ergo cordis, conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec considerandum est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui ergo sua peccata redimere vult temporalium oblatione, prius offerat versa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni celant quod alteri manifestandum conservant: quod est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta putat pervenire. Caveat etiam ne prius ad dominicum corpus accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuit uictus impugnatione. Sunt .n.
qui ñ solum ñ uincunt᷑. s ultro se pec̃o
offerunt. nec expectant temptationẽ
s p̃ueniunt uoluptatẽ: ⁊ ꝑtractet seꝯ
qm multiplici actione uicii delectabili¬
ter peccauit. Omĩs ista uarietas consi¬
deranda ẽ ⁊ deflenda: ut cũ cognouĩt qd̾
pcciũ est. cito inueniat deum ꝓpitrũ
Incognoscendo augm̃tũ pccĩ. inueni¬
at cuiꝰ etatis fuit: cuiꝰ sapientie ⁊ ordĩs.
Immorotur in singulis istis. ⁊ sentiat
modum crmmuinis. purgans lacrimis¬
omnẽ qualitatem uitii. Defleat inte
uanit. Defleat etam: qm̃ offendens in
uno factus est omniũ reuł. Ingratus .n.
extitit: qui plenus uirtutib d̾m omino¬
ñ timuit. In hoc eñ quisq peccator fit
calpabilior: quo ẽ d̾o acceptior. Ideo .n.
adam pluspeccauit: quia maiori bouo
habundauit. Alio etiã modo offendens
in uno factus ẽ omniũ reus: qr oĩs
uirtus patitur detrim̃tum. ab ui
seruans sibi: ut omĩa eo iubente ꝑa¬

Expanded text:
fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum crimomnem qualitatem vitii. Defleat virtutem, quia intervavit. Defleat etiam, quoniam offendens in uno factus sit omnium reus . Ingratus enim exstitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim peccator quisque fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abundavit. Alio enim modo offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab unoservans sibi, ut omnia eo jubente pa
Abbreviated transcription (Latin):
mali uͦ in resurrectionem uidicii.
Si uͦ queritur cuiꝰ uł qualis erit
uox illa. apłs dicit qr erit archan
rium augeloꝵ. Cademq dicitur tu¬
ba. quia erit manifesta: ⁊ nouissi¬
ma quia post eam ñ erit alia. Hec

Expanded text:
 in resurrectionem judicii. Si vero quaeritur cujus vel qualis erit vox illa, Apostolus dixit quod erit Archangrium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, quia post eam non erit alia. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Obluuoui tradite sunt
angustie pͥores. ⁊ abscondite sũt
ab oculis urĩs. Que de futuro ex¬
ponens iheix ait. Obliuioni tra¬
dentur priora mala: quia forsi¬
tan in futuro pͥstiue conu̾satio¬
nis memoria omnino delebitur
succedentib et̾nis bonis: ne sit
pars maloꝵ p̾oris angustie memo¬
rari. S hec ⁊ similia his: possunt¬
sic accipi: ut non excludaut me¬
moriam p̃cedentium malorũ
s ex ea molestiam ⁊ lesionem
amoueant. Non enim coꝵ me¬
moria scõs contristabit. ut eoꝵ
beatitudinem obfuscabit. s dõ¬

Expanded text:
idem: Oblivioni traditae sunt angustiae priores, et absconditae ab oculis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, s
Abbreviated transcription (Latin):
niet. Bies enum dommi sieut fur in
uocte: ita ueniet. Pot̾ tñ ñ in con¬
grue intelligi medie noctis temꝑe
uenturus: qr ut ait cassiodorus. hoc
temꝑe pͥmogeuita egypti ꝑ cussa
siuut. qñ ⁊ sponsus uenturus est.
plurib etiam locis contestantur
s rerum: quia tũc cogitationes ⁊
consilia singuloꝵ patebunt. Uñ
indaniele. Uetustus dierum se¬
det ⁊ libri aꝑti st̃ coram eo. libri
sunt conscientie singloꝵ: que
tũc aꝑientur aliis. ⁊ tunc nple¬
bitur. nichil occultum qd̾ ñ reuele¬
tur. Adueniente enim sũmo

Expanded text:
it: Dies Domini, sicut fur in nocte, ita veniet . Potest tamen non incongrue intelligi mediae noctis tempore venturus; quia, ut ait Cassiodorus, hoc tempore primogenita Aegypti percussa sunt, quando etiam sponsus venturus est. Pluribus etiam locis contestantur temporis, sed rerum, quia tunc cogitationes et consilia singulorum patebunt. Unde in Daniele, Vetustus dierum sedit, et libri aperti sunt coram eo. Libri sunt conscientiae singulorum, quae tunc aperientur aliis. Et tunc implebitur: Nihil occultum quod non reveletur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tute enĩ diuina fiet ut cuiq oꝑa
moriam reuocentur: ⁊ mentis
inatuitu mira celeritate cernan¬
tur ut accuset. uł extuset ho¬
queriur utrum electis tue adsit
memoria p̃cedentiũ malorum:. si¬
cut bonorum. Quedam auctori¬
tates iudentur tradere ũ habitu¬
ros tũc ineinoriam p̃cedentium

Expanded text:
ue vi divina fiet ut cuique sua moriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; ut accuset, vel excuset scquaeritur utrum electis tunc adsit memoria praecedentium malorum, sicut bonorum. Quaedam auctoritates videntur tradere bonos non habituros tunc memoriam praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
qui miserie ũ meminit: Quou
aũt plena beatitudo: si memoria re¬
atus mentem tangit: S sepe leti
tristium meminimus. ⁊ saui dolo¬
ris meminimus siue dolore: ⁊ inde
om̃ib erũt nota: ñ legi hoc exp̃ssũ
putari pot̾ peccata hic tecta ꝑpeni¬
tentiam ⁊ deleta: illic etiam tegi ali¬
iẜ. alia uͦ cunctis ꝓpalari
De hus qͥ

Expanded text:
qui miseriae non meminit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde omnibus erunt nota, non legi hoc expressum putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his q
Abbreviated transcription (Latin):
negat religio qd̾ requirit
necessitas nature: ꝑrohibet tamẽ
qd̾ appetit suꝑfluitas gule. Causari
ecenim solent quidam seculares.
qd̾ tam diu̾sis et tam delicatis
utantur cibis qd̾ tã magno labore
cib conficitur. & tam tito glutitur.
Nec minũ forsitan causari debent qͥ¬
dam religiosi: quia delicatõres pofst̃
appellari. Qui enim delicatiora que¬
runt. delicatõres dici possunt. Cum
gͥ legas ionathan deliquisse ĩ gustu
melus. esau medulio lentis. sodo¬
mitas in saturitate panis: ꝓuras ne
sine ꝑiculo ẽẽ. tot carnium ferculis
tot pisciũ gen̾ib tot frixuraꝵ diu̾si¬
tatib delectari : Nonne sic differt pa¬
latium a refectorio: siuuit egypt᷑a de¬
serto s Si igit᷑ in deserto sumis: mirã¬
dũ ñ ẽ siollas carmũ sͦpiramꝰ. Quã car¬
niũ s̾pirat quẽ carnis desid̾iũ tẽꝑtat.
Ist aũ qͣre s̾pirent: qui ollas car
uent̾ escis. deus autẽ et hunc & has de¬
struet: occidit enĩ pĩgues eoꝵ. ⁊ electos istł

Expanded text:
negat religio quod requirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui ollas carnventer escis; Deus autem et hunc et has destruet . Occidit enim pingues eorum, et electos Israel
Abbreviated transcription (Latin):
et gła inconfusione ip̃orum. Solent
enumn diis templa construz. altana
erigi ministri ad seriuendũ ordinati.
immolari petudes. thura cremari. D̾
siquidem uentri templum ẽ toqͥna.
altare mensa ministri coci: immolare
petudes. parare carnes. fumuꝰ incensoꝵ.
odor sapoꝵa. Hec in ih̾rłm ñ constrũ¬
tur s in babylone: quia qͦꝵ d̾s uent̾¬

Expanded text:
eorum in confusione. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in Jerusalem non construuntur, sed in Babylone, quia quorum Deus vent
Abbreviated transcription (Latin):
ouo gaudet. sõn o lenua delectat᷑. Per
similitudinem gͦ deo uent̾ assimila¬
tur. dumei tanta deuotione ꝑ oĩa
seruitur. Ht̃ itaq monachos. cano¬
ncos. conuersos. qui ei obnixius
seruiunt. eos iudelicet qui sub ocio
in eccł̃ia d̃i remisse uiuunt. qui
s fabłosas ociosorũ consessiones.
inter quas ñ audiunnir singultꝰ
et suspiria compuncte mentis. s
risus ⁊ cachĩnat iones. & ructatus
ingurgitati uentris. Miserabilior
inter a lias abusiones hec abusio.
ut delicatins in eccłia quam ĩ do¬
mo ꝓpria uixisse cõinncaris. et
dicatur de te. Pauit sterilem que
non parit : et iudue bñ non fecit.
Sterius que non parit caro est:
Uidua uͦ est anima sponso iuduata
celesti: cui bene ñ facit. qui inutilis
sarmisꝰ concupiscemiis seruit. et ani¬
me curam in excolendis uirtutib
De rumore Inclaustro.

Expanded text:
otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene non fecit . Sterilis quae non parit, caro est, . Vidua vero est anima, quae sponso viduata est coelesti. Cui bene non facit, qui inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae curam in excolendis virtutibus. CAP. XX. De rumore in claustro.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. in domo regis babilonii. et fecit
uasa templi uasa palarii: & ut ueriꝰ
dicam. uasa mense diuine fenit uasa
coquine. Ait enim apls. Templum
enim d̾i sanctum est. qd̾ estis uos. In
hoc tẽplo uasa sunt corda. que tunc
sunt uasa dempli dñi: cũ plena uir¬
tutib placent diuine uoluntati. fi¬
unt autem uasa palani: quando
plarere desiderant cuilibet humãe
potestati. fuint etiam uasa coquine:
ti ptea seruit gule. Unde ieremias.
Qui nurriebantur inquitĩ croceis.
amplexati st̃ stercora. Crotus moriẽ¬
te nascitur colorat er saporat. In cro¬
ceis gͥ miiiuntur qui in mitio
conuersionis sue. interuis iurtutũ
sapore reficiuntur⁊ ext̾ius uͦ boni o¬
ꝑis exemplo colorantur. S hui qͥ
cura. Et fit qñq. ut qui in sua do¬
mo ante ou̾sionem sobrie iuxerant.
postmnod̃ in monast̾i̾o gulosi fiant
Placat᷑ uent̾ d̾s eoꝵ diuersis bostiiꝰ fer¬
culorum: inclinat aurem rumorib.
extitatur saporum generib. demulce¬
tur confabulatione ñ oratione

Expanded text:
Babylonis, et fecit vasa templi, vasa palatii, et, ut verius dicam, vasa mensae divinae fecit vasa coquinae . Ait enim Apostolus: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In hoc templo vasa sunt corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, t, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In croceis igitur nutriuntur, qui in initio conversionis suae interius sapore virtutum reficiuntur, exterius vero boni operis exemplo colorantur. Sed hi, qucura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione,
Abbreviated transcription (Latin):
etetur in monast̾io omnis
presumpsionis occasio. Or
suorum ex communi care aut cedere. ni¬
si cui potestas ab abbate data fuit. Pec¬
cantes aũ coram omnib arguantur.
ut ceteri metum habeant. In famtib
uͦ usq ad quintum detimũ annum
etatis discipline diligentia ad hibeat᷑.¬
cum omni mensura et ratione. Nã
in fortiore etate qui presumpserit a¬
liquatenus sine precepto abbatis ł
in ip̃is infantib sine discretione exar¬
serit discipline regulari subiaceat:
quia scripium est. Quod tibi ñ uis
fieri: alii ne feceris.

Expanded text:
etetur in monasterio omnis praesumptionis occasio. Ordsuorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant. Infantum vero usque quindecim annorum aetates disciplinae diligentia adhibeatcum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate, qui praesumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
quentes deinceps ñ ꝓhibonius:
qͥn alii uiro si uolue̾rit p̃dicta eiꝰ
filia tm̃ in donamno uubat. Exhis
apparet conuigium fieri int̾ con¬
sentientes ⁊ spontancos: ñ inter
renitentes ⁊ muitos. Uerũptñ
qui uruiti ⁊ coacti iuncti sunt. si
postea aliquo temꝑis spacio sñ con¬
tradictione ⁊ querimonia coha
consentire. ⁊ consensus ille conse¬
quens supplet qd̵ p̃cedens coactõ
batur qui euidenter ũ contradi¬
cit scd̾ni illud insponsalib hoꝵ
consensus exhigendus ẽ: qui
in nuptiis desideratur. Intelligit᷑
tñ semꝑ filia patri consentire: ni¬
si erudenter dissentiat. Item. Spon¬
salia sicur nuptie consensu contͣ
nuptiis ita ⁊ in sponsalib patris
Que si patris uoluntati ñ repug¬
uat: consentire in telligitur.

Expanded text:
quentes, deinceps non prohibemus quentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nubat. Ex his apparet conjugium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes et invitos. Verumtamen qui inviti et coacte conjuncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohab videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio probatur, qui evidenter non contradicit: secundum illud: In sponsalibus eorum consensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt nuptiis, ita et in sponsalibus patris quae si patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
consensum coniugalem liberum
a coactione eẽ. Coactus enĩ consensꝰ
qui neo cousensus appellari debet con¬
ugium ñ facit: sicut resta tur
tue coniugio qͣm te cuidam mi¬
liti daturum necessitatis instan¬
te articulo sub fidei pollicitatio
ue firmasti. hoc equitate dictan¬
te decreumiꝰ: ut si illa urũ illũ
omuino ut dicitur renuit ⁊ in ea¬
stit: ut uiro illi se prorsus deue¬
get nupturam. nequaqm eã iuui¬
tain ac reuiteuten. eiusdem ni¬
ri cogas conuigio copulari. Idem.
ramaldo desponsauit. qm̃ leguni
⁊ canonũ auctoritas talia spon¬
salia ñ approbat ne iguorantib
leges ⁊ canones nimis durumi
uideatur. ita sententiam tẽꝑa¬
mrus: ut si pͥnceps cum assensu
filie id qd̾ ceptum ẽ ꝑficere uo¬
luerit concedamus. Sin aũt. le¬
gatus nr̃ utrasq partes audiat
⁊ si nichil fuit ex parte rainaldi
qd̾ amplius impediat ab ip̃o ior¬
dane sacram̃tum quo constent.
hec q̃ dicta stint accipiet. Ac uos
cauonum ac legum scripta se¬

Expanded text:
consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut testatur tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in eastit ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugio copulari. Idem, Raynaldo desponsaverit; quoniam legum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuerat enĩ maria inuirginitate¬
ꝑ manere: uisi deus aliter face̾ uibe¬
ret. Scd̾ui hoc uidetur angelo ut
erat. Dicit enim beda: quia inuir
contͣ suũ ꝓpositum post consensit in
carnalem copulam: ĩudetur facta uo¬
ti rea mente.⁊ si ñ oꝑe uolata. dica¬
mus gͥ qd̾ consensus cohabitatois
p̃sens tempuł exp̃ssis: ut cummi urr
dicit. ogo accipio te in meam. ũ do¬
de sũmo nec de imo apͥncipio forma¬
ta est mulier: s de latere uiri ob con¬
uigalem societatem. Si de sũmo
sieret ut de capite uideretur ad do¬
minationem creata. Si uero de
imo ut de pedibus: iuderetur ob
serui tutem subicienda. S qr noc ĩ
dominam nec in ancillai assumi¬
tur fcã ẽ de medio .i. de latere. que
ad coniugalem societatem assu-¬
mitur. Cum ergo sic couueniunt
ut dicat uir accĩpio te in meam
coniugeni. ⁊ dicat mulier accipio
ce in uirum meum. his u̾bis ul
aliis idem significantib expͥmit᷑

Expanded text:
Proposuerat enim Maria in virginitateProposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus aliter facere juberet: secundum quod videtur angelo dixerat. Dicit enim Beda, ad c. 1 Luccontra suum propositum post consensit in carnalem copulam, videtur facta voti rea, mente, etsi non opere violata. Dicamus ergo quod consensus cohabitationis praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dode summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur
Abbreviated transcription (Latin):
occultus dep̃senti ꝑ u̾ba expressus
coniugiumi facit. licet ibi nͭ sit ho¬
nestus ꝯtractus s matrimoniũ ñ san¬
xit. consensus qui in occulto fuit.
Si enĩalt̾ alterum dimiserit. ñ co
testib contractus qui in ecculto est
factꝰ. Qd̃ si ip̃i qͥ ĩ occulto sͥ consen¬
serunt etuidem consensum uolim¬
tarie in manifesto ꝓfiteantur tũc
⁊ legitima uota succurrunt ad sanc¬
tiendum coniugium. qd̾ prius occul¬
te fuerat contractum. Uoluutas gͦ
u̾bis exp̃ssa i occtilto ad hoc suffraga¬
tur ut faciat coningium. maiuststeuͦ
expressa suffragatur: ut sanctiat ꝙ
roboret ac liberum fiat eccłie de hocu¬
dicare si expedierit. Hic q̃ritur cũ¬
seĩus sit ille. an carnał copłe. an cohabita¬
tõis. an ritͥusq. Si cohabitatõis
cõsensus matrimoniũ fac̃: tũc fr̃ cũ
sorore pat̾ cũ filia pot̾ ꝯtͣhere matͥmo¬
nium. Si carnalis copule: tũc inter
mariam ⁊ ioseph ũ fuit conuigiũ.

Expanded text:
occultus de praesenti per verba expressus, occultus de praesenti per verba expressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter alterum dimiserit, non cotestibus contractus, qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto profiteantur, tunc et legitima vota succurrunt ad sanciendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De sus ille: An de carna. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contrahere matrimonium. Si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium.
Abbreviated transcription (Latin):
uero p̃sumpta. ñ coniugia. s ad ul¬
teria uł fornicationes funt: nͥ uo¬
luntas ꝓpria fuerit suffragata. ⁊
uota succcirrerint legitima. Hoc
aũt ũ ita intelligendum est᷑.tan¬
qm siue enumeratis ñ possit esse
coniugrũ: s qr sine illis ñ ht̃ de¬
corem ⁊ honestatem debitam. In
huiꝰ enumn sacram̃ti celebratione
sicut ui alis quedam sũt ꝑtiuen¬
tia ad sub̾am sacram̃ti. ut consen¬
sus dep̃senti. qui solus sufficit ad
contrahendum matͥmonium:
quedã uͦ ꝑtinentia ad decorem
⁊ sollempnitarem sacram̃ti ut
parentum traditio. sac̾doram
bũdictio ⁊ huiꝰ modi: sñ quibus
legitime fit coningiũ qutum
ad iurtutem ñ qnͣtum ad honesta¬
tem sacram̃ti. Sine his gͦ ñ qͣsi le¬
gitimi coniuges. s quasi ad ulteri
uł fornicatores conueniunt. ut il¬
li qui clanculo nubunt. ⁊ ubiq
fornicatores eẽnt: nisi eis suffra¬
garetur uoluntas u̾bis expressa
dep̃senti. que legitunũ inter eos
facit matrimoiuũ. Nam ⁊ consensꝰ

Expanded text:
conjugia, sed adulteria vel fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esseconjugium, sed quia sine illis non habet decorem et honestatem debitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus
Abbreviated transcription (Latin):
guun utͥnq fuit ⁊ ñ potest dissol¬
ui. Precedens ergo mendatium
aut ꝑ uiriũ. penitentia corrigen¬
dumi est: s conuigium sequens
ñ est dissoluendum. Non añt sicẽ:
qñ uiram̃tũ coniugii: p̃sentis cõsen¬
sus attestatione firmatur: qr post
talem consensum. si quis alii se co¬
pulauit. etiam si ꝑlem ꝓcreauĩt ir¬
ritum debet fieri᷑ ⁊ ip̃e Ad pͥorem
aut̃ sententie uidetur obuiare. illd̾
qd̾ tradunt seges. Si quis tactis
diuiuis scripturis uirauerit mu¬
lieri se eam legitimã mulierem
habiturum uł si in oratorio tale
sacramentum dederit fit illi ux¬
or legitima: quamius nulla dos¬

Expanded text:
gium utique fuit, et non potest dissolgium utique fuit, et non potest dissolvi. Praecedens ergo mendacium vel perjurium poenitentia est corrigendum; sed conjugium sequens non est dissolvendum. Non autem sic est, quando juramentum conjugii praesentis consensus attestatione firmatur, quia post talem consensum, si quis alii se copulaverit, etiamsi prolem procreaverit, irritum debet fieri et ipse ad priorem autem sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel etiam si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima u
Abbreviated transcription (Latin):
to etiam uiramento cõuigium¬
⁊̃ efficiat: ut si quis ꝓmittat uł
etiam iuret aucui se usq ad tempꝰ
placitum illam ducturum. ⁊ illa
ꝓͥmittat uł uiret se illi nupturam:
nũquid talis sponsio eos conuiges
fecit: Si mutato pposito alter uł
uterq ad alienã cõpulaui transit:
nũqͥd ñ ob pͥorem sponsionem iu¬
ram̃to sub uixam. scd̾e federationis
pactum scuidetur: Considera qr
longe aliud ẽ ꝓmitt̾e: ⁊ aliuid face̾.
Qui ꝓmittit᷑: nundum facit. Qui
ergo᷑ ꝓmisit se in uxorem ductu¬
rum aliqͣm. ⁊ mindũ eam duxit
uxorem: ⁊ que spopondit se nuptu¬
ram nundum nupsit: quomͦ con
tracturos. iurando ꝓmittunt. Itẽ.
Si ex ui uiram̃ti ad futurum ꝑti
cur uirant in futuro se facturos.
qd̃ inp̃senti efficiunt. Item. si ex
iuges: tunc hauc reni efficiunt
qũ uirant se facturos. Idõ dico qr
coniugium tuue ñ fuit. s futurũ
ꝓnittitur. Si uͦ ille post uxorem
duxit. ⁊ illa marito nupsit: coniu¬

Expanded text:
to etiam juramento, conjugiumto etiam juramento, conjugium efficiat: ut si quis promittat vel etiam juret alicui se usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondum facit. Qui ergo promisit se in uxorem ducturum aliquam, nondum eam duxit in uxorem; et quae spopondit se nupturam, nondum nupsit. Quomodo ertracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinur jurant in futuro se facturos, quod in praesenti efficijuges, tunc hanc rem efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dicendum quia conjugium tunc non fuit, sed futurum promittebatur. Si vero ille post uxorem duxit, et illa marito nupsit, conju
Abbreviated transcription (Latin):
t scien so ⁊¬
tum in futuro pacta ẽ mortuo spõ¬
so ñ remanet uidua: quia ñ fuerat
uir eus. Uñ siquis eam duxerit
ad sacros ordines conscendere ñ phi¬
betur: quia ñ duxit uiduam uidu¬
e eium maritus eque sicut biga¬
mus: sacerdos fieri ꝓhibetur. Ex
tali aut̃ copula: nullus asacris or
ligendum est qd̃ ait pelagius p̃p:
de illo qui mortuo sponso. eius spon¬
sam duxit inuxorem. Nichil est
atrinet. qd ei obuiet de canonicis in¬
stitutis: quin ad sacros ordines ua¬
inter qm̃ ⁊ sponsum eius consensus de
p̃senti int̾cessiss eo mortuo uidua
remansiss. cui copulatus in conuigi¬
o ult̾ius ad sacros ordines ñ acced̾e̾t:
cũ uiduam duxerit. Non est gͥ am¬
bigendum: quin solus de p̃senti con¬
sensus coniugium efficiat: ⁊ ex inde
ueri coniuges appellentur. Ideo p̾t
talem consensum si quis alii se co¬
pulauĩt. etiam si carnis cõnuxtio
illic sequatur: ad pͥorem copulam
reuocandus est. Hic queri debet¬
utrum cousensus de futuro. addi¬

Expanded text:
t sciendum tum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arceturligendum est quod ait Pelagius papa, de illo qui mortuo sponso ejus sponsam ducit in uxorem. Nihil est,attinet, quod ei obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines printer quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigendum quia solus de praesenti consensus conjugium efficiat, et exinde veri conjuges appellentur. Ideo post talem consensum si quis alii se copulaverit, etiamsi carnis commixtio illic sequatur, ad priorem copulam revocandus est. DISTIutrum consensus de futuro, addi
Abbreviated transcription (Latin):
at:. iunqͥd tũc sit: Non eñĩ ꝑ ilkd
uiram̃tum tũc fit uxor. s fieri de¬
bet: qr iuram̃tũ est. Pot̾ etiam de
illo iuram̃to hoc dictum intelli¬
gr᷑ ubi dep̃senti consentunt. ac
se inuicem suscipiunt. Illi etiã
seutentie qua dictum est solum
consensum fac̾e conuigium: ui¬
detur contraire. qd̾ euaristius pp̃
ait. Aliter legitimum ũ fit con
custoditur uxor petatur. ⁊ aparen¬
tib sponsetur. ⁊ reb dotetur: ⁊ a
sacerdote ut mos est benedicatur.
⁊ a paranimphis custodiatur. ac
sollempuiter accipiatur. Item. Ita

Expanded text:
n enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit cont a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter accipiatur. Allega
Abbreviated transcription (Latin):
tineãt uidicis uices nec more pͥncipũ mi¬
litib dominent᷑. s opp̾ssis subueniãt. ⁊ pau¬
perum fr̃m ministrent obsequiis. Quatu¬
or sunt in reb possessis obseruanda. sceli¬
cet ne licita inuiste acquiramꝰ. aut iuste ac¬
quisitis illicite ꝑfruam᷑: ne multa quãuis
lictta possideamꝰ. aut illicite licita defenda¬
mus. Male enĩ adquirere aut male uti
adquisitis. de licito facit illicitũ. Multa
uͦ possidere ꝓpinquũ ẽ cupiditati. ⁊ sic qñ¬
q qd̃ nimium diligit᷑. male defendi solet.
uolt̃. idest ꝓdigus ⁊ auatus. unꝰ ut congre¬
get. alter ut dissipet. Ouo sunt q̃ possessa¬
male defendunt. idest intemꝑantia ⁊ pru¬
dentia mundi. Suꝑbia diabolo clausit
celum. gula pͥmo parenti abstulit ꝑacdy¬
sum. auaritia diuiti aꝑuit infernũ. intem¬
ꝑantia uͦ adhuc corrumpit mundũ. Hec õĩ
a fr̃ diuitias secunt᷑ est enĩ uitiis locus in
diuitiis. uirtutum uͦ sedes ẽ humilitas. hu¬

Expanded text:
tineant judicis vices, nec more principum militibus dominentur, sed oppressis subveniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut male uti acquisitis, de licito facit illicitum. Multa vero possidere propinquum est cupiditati, et sic quandoque quod nimium diligitur, male defendi solet. volunt, id est, prodigus et avarus, unus ut congreget, alter ut dissipet; et duo, quae possessa defendunt, id est, intemperantia et prudentia mundi. Superbia diabolo clausit coelum, gula primo parenti abstulit paradisum, avaritia diviti aperuit infernum, intemperantia vero adhuc corrumpit mundum. Haec omnia, frater, divitias sequuntur. Est enim vitiis locus in divitiis, virtutum vero sedes humilitas, hu
Abbreviated transcription (Latin):
greges. prata. lacus nitriendis pisci¬
b aptos. frĩb habendos concedimꝰ. hec enĩ
uictiu necessaria p̾bent. Detimas uͦ ñ recipi¬
ant nisi de illis quos incolunt. Non uillas.
ñ eaꝵ redditus. ñ iura fori. ñ thelonei num¬
mos. ñ tͣnseuntiũ m̾catoꝵ laboriosos uͭ ita
dicã recipiant obolos. Que enĩ iusticia est
ut si uendicłit ouem iudua. iure fori nũ¬

Expanded text:
hortos, prata, lacus nutriendis piscibus aptos, fratribus habendos concedimus: haec enim victui necessaria praebent. Decimas vero non recipiant, nisi de illis quos incolunt agris, non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori num