comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. ammouerẽ. Quod mise¬
rante etꝙ aduiuante dño. fac¬
tum est. Fed ueisdem trib li¬
bris meis ñ michi placet toties
me appellasse fortunã. quãius
non aliquã deam uoluerim noc
nomine intellegi. sed fortuitũ
rerũ euentũ. uel incorporis nr̃i
uel in externis bonis ac malis.
Ende et ila uerba sunt. quȩ
nulla religio dicere ꝓhibet. Forte.
forsan. forsitan. fortasse. fortuito.
Quod tamen addiuinam reuocan¬
dum. ẽ. ꝓuidentiã. Hoc etiã ibi ñ
tacu dicens. et enĩ fortasse quȩ
uulgo fortuna nominatur. occul¬
tam quodam ordine regitur. Ni¬
chilq esliud inreb causam uoca¬
mus. nisicuius ratio & causa se¬
creta ẽ. Diri quidem hoc. Uerũ
tamen penitet me. sic illic nomi¬
nasse fortunam. cũ uideam ho¬
minet habere inpessima ẽ suetudis
ubi dici debet hoc deus uoluit. dicͥ
hoc uoluit fortuna. Quod aut̃ quo¬
dam locodxi.ita cõꝑatum ẽ. fiue
ꝓmeritis nr̃is. siue ꝓ necessitate

Expanded text:
nibus amouerem. quod misenibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diuinam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
quia et ipsa exierunt innoticiã
describentium aiq legentiũ. et
leguntur utiliter. si nonnullis
ignoscatur. uel si non ignoscat᷑.
ñ tamen inhereat᷑ erratis. Qua¬
ꝓpt̃ quicũq ista lecturi sunt.
ñ me imttentur errantẽ. sed in
melius ꝓsicientẽ. Inueniet enĩ
fortasse. quomodo scribendo pro¬
fecerim. quisquis opuscula mea
ordine quo scripta sunt legerit.
Quod ut possit. hoc opere quan¬
tum potero curabo. ut eundem
ordinem nouerit.
adeptus fueram incupiditatibus huiꝰ
scłi. uelquȩ adipisci uolebam. & me
adxpĩanȩ uitȩ otium contulissem.
nondum baptizatus contra achade¬
micos. uel de achademicis primum
scripsi. ut argumenta eoꝵ quȩ mul¬
tis ingerunt ueri inueniendi dispe¬
rati ei ꝓhibent cui quã rei assentiri.
et omĩno aliquid tamꝗͣ manifestũ
certumq sit appbare sapientẽ cũ
eis omĩa uideantur obscura. et
incerta. ebanimo meo. quia etie
mouebant. quantis possim ratio¬

Expanded text:
quia et ipsa exierunt in notitiam quia et ipsa exierunt in notitiam describentium atque legentium et leguntur utiliter, si nonnullis ignoscatur uel, si non ignoscatur, non tamen inhaereatur erratis. quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. quod ut possit, hoc opere, quantum potero, curabo, ut eundem. ordinem nouerit. adeptus fueram in cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi desperationem et prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia eis uideantur obscura et incerta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uel apud populos dicere. tantum¬
q mͥ tributum ẽ. ut ubicũꝙ me
p̃sente loqui opus eẽt ad populũ.
rarissime tacere atꝙ audire. ali
os ꝑmutereꝵ. et essẽ uelox ad ati¬
diendum tardus aut̃ ad loquendũ. u¬
Res tat gͥ ut me ipfim uidicem.
sub magistro uno cuius offensionib
meis iudiciũ euadere cupio.Ma¬
gis tros aut̃ plures tunc fieri exi¬
¶tuno. cũ diuersa atq interse
aduersa sentiunt. Cũ uero id ip¬
sum dicunt om̃s et uerũ dicunt.¬
& abunius ueri magistri magi¬
sterio non recedunt. offendunt
aut̃ noncũ illius multa dicunt.
sedcũ addunt sua. Sic quippe
incidunt. ex multi loquio. etiã m
falsi loquiũ. Scribere aut̃ ista.
mͥ placuit. ut hȩc emitam in
manus hominum. aquib uaque
iam edidi reuocare emendanda
non possum. Nec illa sane pret̾eo.
quȩ cathecuminus iam licet re¬
licta spe quã terrenam gerebam:
sed adhuc scłartũ latterarum in¬
flatus consuetudine scripsi.

Expanded text:
uel apud populos dicere tantumuel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflatus consuetudine scripsi,
Abbreviated transcription (Latin):
si. uelquia multa etiã quę dicta ñ st̃.
tamen ame dicta conscripta sunt.
Absit enĩ. ut multi loqutũ deputem.
quando necessaria dñr. quantalibet
sermonũ multitudine ac plixitate
dicantur. Sed i.tã sententiã script᷑e
sc̃ẽ ꝓpterea timeo. quia detam muluᷤᷤ
disputacionib meis sine dtibio mul¬
ta colligi possunt. quȩ sinon falsa
aut certe uideantur siue etiã conuin¬
cãtur ñ necessaria. Quẽ uero. xp̃c
fideliũ suoꝵ nonterruit ubi ait.
Om̃e uerbum ociosũ quodcũꝙ cdtre¬
rit homo reddet ꝓillo rationem
indie tudicii. Ende et eits apłs
lox. ad atidiendum. tardus aut̃ ad
loquendũ. Etalio loco. Nolite inqͥt
plitres magistri fieri frẽs mei. Sec¬
entes qm̃ maius tudictũ stunitis.
Inmultis enĩ offendimus om̃s. Siqͥs
inuerbo non offendit. hic ꝑfectus
ẽ uir. Ego michi hanc ꝑfectionem
nec nunc arrogo. cũ iam sunsenęx.
quantominus cũ uuenis cepi sc̃be

Expanded text:
si uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, si uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim, ut multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus lox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere
Abbreviated transcription (Latin):
HiContra mendacium.
Decura promortius gerenda.ł .i.¬
De octo dulciti questionibus.Lł .i.¬
Aa quod supra de correctione ⁊ grã .łi.¬
am dui est ut facere cogito atq
dispono quod nunc adituante
dño ad egredior. qua differendũ
ẽẽ. non arbitror. ut opuscula
mea siue in libris. sue in epłis.
siue intractatibus. cũ quadã
uidiciaria se ueritate recenseam.
& quod me offendit uelut censorio
stuo denotem. Neq enĩ quisquam
nisi imprudens. idõ quia mea et¬
rata rep̃hendo me reprehendere
audebit. Sed si dicit non ea debu¬
isse ame dici quę postea michietiã
displcerent. uerũ dicit & mecũ far̃
Eoꝵ quippe reprehensor est. quoꝵ
& ego sum. Neq enĩ ea reprehen¬
dere deberẽ. sidicere debuissem.
Sed ut uolet quisꝗ acc ipiat hoc
quod facio. me tamen aplicã illã
sententiam & in hac re oportuit
intueri ubi ait. Si nofirit ipsor
lilud euã quod scriptũ est exmulti lo¬
quio non effugies peccatum. terret
me plurimum. Hon quia multa scͥp¬

Expanded text:
II, contra mendacium de cura pro mortuis gerendade Ad quos supra de correptione et graam diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed, ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scrip
Abbreviated transcription (Latin):
erat hȩc offensio auriũ religiosa¬
rum. quãuis alia sit illa uniuer¬
salis uia. aliȩ aut̃ uiȩ. dequibus
inpsalmo canimus. Uias tuas
dñe notas fac michi. et semitas
tuas doceme. & ineo quod ibi
dictũ ẽ. penitus ĩsta sensibilia
sugienda. cauendum fuit neputa¬
remur illam porfirii falsi philoso¬
phi tenere sententiã. qua dirit oe
corpus ẽẽ fugiendum. Non aut̃
dixi ego omĩa sensibilia sed ista.
hoc est corruptibilia. sed hoc potiꝰ
nouo & terra noua. Item quodã
loco cdixi. quod disciplinis libera¬
libus eruditi sine dubio in se illas
obliuione obrutas eruunt dicen¬
do & quodam modo refodiunt.
Sed hoc quoꝙ imꝑbo. C redibiliꝰ
ẽ enĩ ꝓptea uera respondere de
quibusdam disciplinis etiã im¬
ꝑitos earum quando bene int̾ro¬
gant᷑ quia presẽz ẽ eis quando.
id capere possint lumen ratioĩs
ȩternȩ. ubi hȩc immutabilia
uera conspiciunt. nonquia ea
nouerant aliquando & obliti st̃

Expanded text:
erat haec offensio aurium religiosaerat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est corruptibilia; sed hoc potius nouo et terra noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sit d̾s intellegendus ẽ. addenda
fuerant uerba ut diceretur quẽ
mortalis corporis sensus ignorat.
Si aut̃ mundus dictus ẽ. quem
sensus ignorat. ille recte intelligit᷑
qui futurus ẽ. celo nouo & terra
noua. Sed etiam hic addenda erant
illa. ut diceretur mortalis corpo¬
ris sensus. Sed illo more adhuc
loquebar. quo sensus ꝓpͥe corpori
appellatur. Nec assiduȩ repeten¬
dum est quod et suꝑus inde iã
dixi. sed hoc recolendum ubicũq
ista locutione in meis litteris in¬
uenitur et ubi dixi de patre et
filio quigignit. & quẽ gignit. unũ
estdicendum fuit unũ sunt. sic̃
aperte ipsaueritas loquitur di¬
cens. ego et pat̾ unũ sumus.
Nec illud michi placet. quod in
ista tuta dõ intellecto iam beatã
ẽẽ animã dixi. nisi forte spe. Item
quod dixi ad sapientię coguinetio¬
nem ñ una uia perueniri. ñbene
sonat. quasi alia uia sit pret̾ xp̃m
qui dixit ego sum uia. Uitandagͦ

Expanded text:
si deus intellegendus est, addenda si deus intellegendus est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo
Abbreviated transcription (Latin):
NteR nec. seripsi etiã duo uolu¬
mina scđm studiũ meũ et amo¬
rem ratione indagandȩ uerita¬
tis. dehis rebus quas mnarime
scire cupiebam. me in terroganᷤ.
michiq respondens. tanquam
duo eẽmus. ratio et ego. cũ solus
eẽm. Unde hoc opus soli loqͥa
nominaui. sed inꝑfectus rem¬
ansit. Ita tamen. ut primoli¬
bro quereretur. et ut cumq
appareret qualis ẽẽ debeat qͥ
uult ꝑcipere sapientiam: Quȩ
utiq nonsensus corꝑis. sedm̃te
ꝑcipitur. E quadam ratiocinatio¬
ne inlibri fine colligitur ea quȩue¬
resunt eẽ inmortalia. In scdõ aut̃.
de inmortalitate animȩ diures agit᷑.
et ñ ꝑagitur. Inhis sane libris. non
adplio quod inoratione dixi. deus
qui nisi mundos uerũ scire nolu¬
isti. Responderi enĩ potest. mul¬
tos etiã ñ mundos multa scire ue¬
ra. Neq enĩ definitũ ẽ hic quod
sit uerum quod nisi mundi scire ñ
possint. & quid scit scire ilud quod
ibi positum ẽ. deus cuius regnumẽ
totus mundus. quẽ sensus ignorat.

Expanded text:
nter haec scripsi etiam duo volumina secundum studium meum et amorem, ratione indagandae veritatis, de his rebus quas maxime scire cupiebam, me interrogans, mihique respondens, tanquam duo essemus, ratio et ego, cum solus essem; unde hoc opus Soliloquia nominavi, sed imperfectum remansit: ita tamen ut in primo libro quaereretur, et utcumque appareret, qualis esse debeat qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus ignorat,
Abbreviated transcription (Latin):
lun Adorosum prb̃m contra priscilliani
iacobi.
IUII Degestis pelagii. lib̾ .i.
De correctione donatistarum. lib .i.¬
NUIII Contra pelagium & celesiũ
cdegr̃ã xp̃i &r depeccato originali . .li.
ad albinam pimanum & melaniã.lib .ii.¬

Expanded text:
um presbyterum contra PriscillianisIacobi lbrum I, de gestis Pelagii librum de correptione Donatistarum libL. Contra Pelagium et Coelestium, de Gratia Christi et de Peccato Originali, ad Albinam, Pinianum et Melaniam, libri
Abbreviated transcription (Latin):
lib̵ .i.xxxii. Depecçatoꝵ meritis ⁊ remissione.
& debaptis mo paruuloꝵ ad mar¬
cellinum.
xxxiiiDounico baptismo contra petrilianum
ad cons tantinum.
rxxiĩii Demarimianistis. contra donatistas. lib. i
xXXU. De grã noui testamenti ad honoratũ. lib.i¬
xxui Despũ adlitteram ad marcellinum. lib .i.
Breuiculus conlationis cũ donastis. lib au¬

Expanded text:
remissione et de baptismo parvulorum ad Marcellinum unico baptismo contra Petilianum ad Constantinum rum I, de Maximianistis contra Donatistas libros II, de gratia novi testamenti ad Honoratum librum I, de spiritu et litera ad Marcellinum librum bre
Abbreviated transcription (Latin):
lib IruuiiC ontra quod attulit centuriut
addonatistas.
pli .xx Ad inquisttionee ianuarii
xxiDe opere monachoꝵ
xxii Debono coniugali
rxIIDe scã uirginitate.
lb̵ .ixxu. Ad cresconium grammaticum
partis donati.
ubirUI Probationũ testimonioꝵ contͣ¬
li ixxonꝰ. C ontra nescio quem donatistã. lb .i.
lib̵ i. xxuiii mmonitio donatis farum de.
maximianistis. lib̾.i.

Expanded text:
VI, contra id quod attulit Centurius a Donatistis I, ad inquisitiones Ianuarii I, de opere monachorum I, de bono coniugali I, de sancta virginitate ros III, ad Crestonium grammaticum partis Donati IV, probationes testimoniorum contum I, contra nescio quem Donatistam librum I, de montorio admonitio Donatistarum de Maximianistis librum
Abbreviated transcription (Latin):
UII Gontra faustum manich.
lib .ii.
lib̵ .I.
b .ii. xii. Questiones eũgłioꝵ
lib̃ .ii.
lib .i. xiia anotacionet in iob.
lib̵ .i.

Expanded text:
 Contra Faustum Manichaelibri II. liber I. XXXVIII. Quaestiones euangeliorum, libri II. XXXVIIII. Adnotationes in Iob, liber I.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. & st̃ hȩc om̃ia quasi q̃dam u̾ba uisibi¬
lia. Ad aures aut̃ quȩ ꝑtinent. ut dixi plu¬
ra st̾ in u̾bis maxime. Nam ⁊ tuba ⁊ ti¬
bia ⁊ cithara dant plerumq ñ solũ suauẽ
ẜetiam significantẽ sonũ. S omĩa signa
int̾ homines obtinuert̾ pͥncipatũ significã¬
di quęcunq animo concipiunt᷑ si ea qͥsq
ꝓdẽ uelit. Nam ⁊ odore unguenti dñs qͦ
ꝑfusi sunt pedes eiꝰ signum aliqđ dedit.
e sacͤmento corporis ⁊ sanguinis sui ꝑgra¬
tũ significauit qd̾ uoluit & cum mulier

Expanded text:
cum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibicum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibilia. Ad aures autem quae pertinent, ut dixi, plura sunt, in verbis maxime. Nam et tuba, et tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, sed etiam significantem sonum. Sed haec omnia signa  prorsus inter homines obtinuerunt principatum significandi quaecumque animo concipiuntur, si ea quisque prodere velit. Nam et odore unguenti Dominus, quo perfusi sunt pedes ejus, signum aliquod dedit ; et Sacramento corporis et sanguinis sui praegustato, significavit quod voluit ;
Abbreviated transcription (Latin):
bita quȩ seripturis scĩs concinentur ꝑ
nomines nob̾ indicata sunt qͥ ea conscͥpse¬
re. Habent ⁊̃ bestię quȩdam int̾ se signa
quib ꝓdunt appecitũ animi sui. Nã ce
galłꝰ gallinatiꝰ reꝑto cibo dat signũ gal¬
linȩ ut accurrat. Et columbꝰ gemituco¬
lumbã uocat. uł ab ea uicissim uocatur
& multa huiꝰ modi adnimadu̾ti solent.
Quȩ utrum sicut uultꝰ aut dolenti: cda
e alia quęstio ẽ. ⁊ ad rem quȩ nc agitur
ñ ꝑtinet. Qm partem ab hoc oꝑe tanqͣm
aum ꝑtinent ad ocłoꝵ sensũ. pleraq ad au¬
riñ. paucissima ad ceteros sensus. Nã cũ
unnuimꝰ ñ damꝰ signum. nͥ ocłis eiꝰ quẽ uo¬
lumꝰ ꝑ h signum uoluntatis nr̃ȩ participẽ
facere. A quidam motꝰ manuũ pleraq sig¬
nificant. & hystriones om̃iũ m̃broꝵ moti¬
b aint signa q̃cdam scientib ⁊ cũ ocuł eoꝵ
quasi fabulant᷑. Et uexilla draconesq mi¬
litares ꝑ oculos insinuant uoluntatẽ du¬

Expanded text:
data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus aut dolentis clamtur, alia quaestio est, et ad rem quae agitur non pertinet: quam partem ab hoc opere tanquam aedam pertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntatem du
Abbreviated transcription (Latin):
ritia qͣsi demorsos mansosq trauffer¬
re. Oues etiam iocundissime agnoscode¬
tonsas onerib scłarib tanꝗͣ uellerib po¬
sitis. et ascendentes de lauacro id ẽ: de bap¬
tismate creare om̃s geminos id ẽ. duo p̾¬
cepta dilec̾tionis & nullã cͥe̾ ab isto fruc̾¬
tu sterilem uideo. Nc aul̃ nemo ambi
git & ꝑ simmilitudines libentiꝰ q̃q cognos¬
ci ⁊ cũ aliqua difficultate qͤsita multo gͣ¬
tiꝰ inueniri. Qui enĩ ꝓrsus ñ inueniuns
qđ quęrt̾. fame laborant. Qui aut̃ ñ qͤ¬
rt̃ quia in ꝓmptu habent. fastidio sepe
marcescunt. In utͦq languor cauendẽ.¬

Expanded text:
ritia quasi demorsos mansosque transferritia quasi demorsos mansosque transferre. oues etiam iocundissime agnosco detonsas, oneribus saecularibus tamquam uelleribus positis, et ascendentes de lauacro, id est de baptismate, creaturas omnes geminos, duo praecepta dilectionis, et nullam esseab isto sancto fructu sterilem uideo. sed quare suauigit et per similitudines libentius quaeque cognosci et cum aliqua difficultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsus non inueniunt quod quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauend
Abbreviated transcription (Latin):
cui facile inues tigata plerumq uilescuins.
Qd enĩ ẽ. q̃so qđ si quisqͣm dicat scõs eẽ ho¬
mines atq ꝑfectos. quoꝵ uita ⁊ morib xp̃i
eccłia de quib lib suꝑstitionib p̾cidit eos qͥ
ad se ueniunt. ⁊ imitatione bonoꝵ sibunet
quodãmͦ incorporat. qͥ boni fideles ⁊ ueridĩ
serui deponente s onera scłi ad sc̃m baptismi
lauacrũ uenert̾. atq iide ascendentes con¬
ceptione sc̃i sp̃s fruc tum dant geminȩ cari
dẽ sensum locũ illũ exponat de canticiscan¬
femina laudaret᷑. dentes tui sicut grex de¬
tonsarũ ascendens de lauacro. qͣ om̃s gems¬
nos creant. & sterił ñ ẽ. in illis: Nũ aliud
homo discit. ꝗͣ cũ illud planssimis uerbis
sine hꝰ similitudinis amminicło audiret :
Et tam̃ nescio qͦmͦ suauiꝰ intueror sc̃os. cũ
eos quasi dentes ȩccłȩ uideo p̾cidẽ ab erro¬
rib homines atq in eiꝰ corpꝰ emollita du¬

Expanded text:
cui facile inuestigata plerumque uilescunt.cui facile inuestigata plerumque uilescunt.e homines atque perfectos, quorum uita et moribus Christi ecclesia de quibuslibet superstitionibus praecidit eos qui ad se ueniunt et imitatione bonorum sibimet quodam modo incorporat; qui boni fideles et uere boni serui deponentes onera saeculi ad sanctum baptismi lauacrum uenerunt atque inde 85 ascendentes conceptione sancti spiritus fructum dant geminae caritdem sensum locum illum exponat de Canticis canfemina laudaretur: dentes tui sicut grex detonsarum, ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in illis? num aliud homo discit, quam cum illud planissimis uerbis sine similitudinis huius adminiculo audiret? et tamen nescio quomodo suauius intueor sanctos, cum eos quasi dentes ecclesiae uideo praecidere ab erroribus homines atque in eius corpus emollita du
Abbreviated transcription (Latin):
onis humanę. cum ad se qͥsq pͥncipatũ ra¬
pit. Cuiꝰ suꝑbiȩ signũ ẽ. execta illa cͣris
u cȩlum. uͥ homines impii ñ solũ animaᷤᷤ
s etiam uoces dissonas hab̾e merueruN:
luntatum subuenit᷑ ab una. lingua ꝓfec¬
ta qua oportune potuit ꝑ orbẽ t̾rarũ dis¬
seminari ꝑ uarias int̾p̾tũ linguas
longe lateq diffusas innocesceret gen¬
tib ad salutem. qͣm legentes nichil ali¬
ud appetunt ꝙͣ cogitationes uoluntatẽq
illoꝵ a quib conscͥpta ẽ. inuenire. & ꝑ
illas uoluntatẽ dĩ scđm qͣm tales homi¬
nes locutos credimꝰ. S multis ⁊ multipli¬
cib obscuritatib & ambiguitatib de¬
cipiunt᷑ qui temere legunt aliud ꝓ alio
sentientes. qͥb dam aut̾ locis qͥd uł fal-¬
so suspicent᷑ ñ inueniunt. ita obscure
dicta quedam idensissimã caliginem
obducunt. Qđ totũ ꝓuisum ẽẽ. diuini¬
tus ñ dubito ad edomandã labore suꝑ¬
biam. ⁊ intellectũ a fastidio renouandum

Expanded text:
manae, cum ad se quisque principatum rapit. Cujus superbiae signum est erecta illa turris in coelum, ubi homines impii non solum animos, sed etiam voces dissonas habere merueruntluntatum subvenitur, ab una lingua ta,» qua opportune potuit per orbem terrarum disseminari, per uarias interpretum linguas longe lateque diffusa innotesceret gentibus ad salutem, quam legentes nihil aliud appetunt quam cogitationes uoluntatemque illorum a quibus conscripta est inuenire et per illas uoluntatem dei, secundum quam tales homines locutos credimus. Sed multis et multiplicibus obscuritatibus et ambiguitatibus decipiuntur qui temere legunt, aliud pro alio sentientes, quibusdam autem locis quid uel falso suspicentur non inueniunt: ita obscure dicta quaedam densissimam caliginem obducunt. quod totum prouisum esse diuinitus non dubito ad edomandam labore superbiam et intellectum a fastidio renouandum,
Abbreviated transcription (Latin):
rt̾ in u̾bis constituta ẽ. Nam illa signa om¬
nia quoꝵ genera breuit̾ attigi potui uer¬
bis enuntiare. uerba uͦ illis signis nullo
mͦ possem. S quia uerb̾ato aere statim
tͣnseunt nec diutiꝰ manent qͣm sonant. in¬
stituta st̃ ꝑ litt̾a̾s signa uerboꝵ. ꝙ. ita uo¬
ces oculis ostendunt᷑ ñ ꝑ se ipsas. s ꝑ qͥdã

Expanded text:
runt, in uerbis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur, non per se ipsas, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ deceptionib euenit. ut istis suꝑstitiosiᷤ
& ꝑnitiosis diuinationũ generib multa
p̾ticta ⁊ fucura dicant᷑. nec alit̾ accidan
ꝗ. dicunt᷑. multaq obseruatorib scđ̾m ob¬
seruationes suas eueniant. quib implicati
curiosiores fiant. & se se magis magisq i
serant multiplicib laqueis ꝑnitiosi es roris.
Hoc genus fornicationis animȩ salubrit᷑
diuina scͥptura ñ tacuit. neq ab ea fic
det̾ruit animã. ut ꝓptea calia negaret eẽ
sectanda quia dicunt᷑ falsa a ꝓfegsorib
eoꝵ. s etiam si dixerint uob̾ inqͥt & ita
euenit. ne credatis eis. Non enĩ quiai¬
mago samãelis mortui saul regi uera p̃ñ¬
ciauit ꝓptea talia sacrilegia qͥb imago illa
aut quia in acꝰtib apłoꝵ uentriloqͥ femina
uerũ testimonium ꝑhibuit apłis diu. idõ¬

Expanded text:
bus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis bus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quam dicuntur, multaque obseruantibus secundum obseruationes suas eueniant, quibus implicati curiosiores fiannserant multiplicibus laqueis perniciosissimi erroris. Hoc genus fornicationis animae salubriter divina Scriptura non tacuit; neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam si dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, ne credatis eis . Non enim quia imago Samntiauit, propterea talia sacrilegia, quibus imago illa aut quia in Actibus apostolorum uentriloqua femina uerum testimonium perhibuit apostolis do
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ atq angͦtissimũ tẽporis qđ gemunoꝵ
partũ dist̾minat multũ ualere in rerũ na¬
tura. atq cȩlestium corpoꝵ rapidissima ue¬
locitate. Et si enim concedã ut plurimnũ
ualeat. cam̃ in constellationib: machematico
inueniri ũ pocest. quib inspectis se fata di¬
cere fdt¬
inuenia. qͦs nece̾e̾. ẽ: unas inspitiat. siue
de iacob siue de eiꝰ fr̾e consulatur. qͥd ei ꝓdẽ
si distat in celo qđ cemere securꝰ infamat.
& ñ distat in tabula ꝗͣd frustra sollicitus
intuet᷑: Quare istȩ quoq opiniones qͥb¬
dam rerum signis humana p̾sũptione in¬
stitutis. ad illa eadem qͦsi qͣdam cũ demo¬
nib pacta ce conuenta referendȩ sunc
no cupidi malarũ rertĩ homines tradant᷑ illu
⁊ decipiendi ꝓmeritis uoluntatũ suarũ il
scđm pulcherrimũ ordinẽ rerũ. ainȩ ꝓ¬
uidentiȩ lege subiecta ẽ. ¶uib illusiõi¬

Expanded text:
minimum atque angustissimum temporis, quod geminorum minimum atque angustissimum temporis, quod geminorum partum disterminat, multum valere in rerum natura atque coelestium corporum rapidissima velocitate. Etsi enim concedam ut plurimum valeat, tamen in constellationibus a mathematico inveniri non potest, quibus inspectis se fata dicere invenit, quas necesse est unas inspiciat, sive de Jacob, sive de ejus fratre consulatur; quid ei prodest si distat in coelo quod temere securus infamat, et non distat in tabula quam frustra sollicitus intuetur? Quare istae quoque opiniones quibusdam rerum signis humana praesumptione institutis, ad eadem illa quasi quaedam cum daemonibus pacta et conventa referendae sunt.no cupidi malarum rerum homines tradantur inludendi et decipiendi pro meritis uoluntatum suarum inlsecundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusioni
Abbreviated transcription (Latin):
ca notatione uelle nascentiũ mores. actus
euenta pͥdicere. magnꝰ error ⁊ magna de¬
mentia ẽ. & apud eos quidem qui talia de¬
discenda didicert̾. sine ulla dubitatione re¬
fellit᷑ hȩc suꝑstitio. Constellationes enĩ qͣs
uocant. notatio ẽ sidum. qͦmͦ se habebant
cũ ille nasceret᷑. de qͦ isti miseri a miseriori¬
b consulunt᷑. Fieri aut̃ pot̃ ut aliqͥ gemi¬
ni tam seqͣncit̾ fundant᷑ ex utero. ut uit̾¬
uallũ tẽporis int̾ eos nullũ possit app̾hendi
&. constellationũ numeris annotari. Unde
necẽẽ. ẽ. ñ nullos geminos easdẽ habe cousca
e sau ⁊ iacob geminos accipimꝰ natos ita ut ia¬
cob qͥ perior nascebatur manu plantã p̾ceden
nascentium notari aliter ñ posset. nͥ ut amboꝵ
constellatio eet. una. Quantũ aut̃ int̾sit inter
amboꝵ mores. facta. labores. atq successus. scͥp¬
tura testis ẽ. iamore om̃iũ gentiũ ꝑtiagata.
Neq enĩ ad remꝑtinet qđ dicunt ipsũ mom̾̃tũ

Expanded text:
a notatione velle nascentium mores, actus, eventa praedicere, magnus error et magna dementia est. Et apud eos quidem qui talia dediscenda didicerunt, sine ulla dubitatione refellitur haec superstitio. Constellationes enim quas vocant, notatio est siderum, quomodo se habebant cum ille nasceretur, de quo isti miseri a miserioribus consuluntur. Fieri autem potest, ut aliqui gemini tam sequaciter fundantur ex utero, ut intervallum temporis inter eos nullum possit apprehendi, et constellationum numeris annotari. Unde necesse est nonnullos geminos easdem habere constEsau et Jacob geminos accepimus natos, ita ut Jacob, qui posterior nascebatur, manu plantam praecedenascentium aliter notari non posset, nisi ut amborum constellatio esset una; quantum autem intersit inter amborum mores, facta, labores atque successus, Scriptura testis est, jam ore omnium gentium pervagata. 34. Neque enim ad rem pertinet, quod dicunt ipsum momentum
Abbreviated transcription (Latin):
S qđ lib⁊ uocent᷑ ab hominib. sunt cam̃
sidera quȩ ds instituit & ordinauit ut uo¬
luit. & ẽ. certus motꝰ illoꝵ qͦ tẽpora distin¬
gunt᷑ atq uariantur. Quẽ motũ notare
cum quisq nascitur qͦmͦ se habeat facile est
ꝑ eoꝵ inuentas conscͥptasq regłas. qͦs sc̃a
scͥptura cõmemorat dicens. Si enĩ cantũ
potuert̾ scire ut possert existunare scłm.

Expanded text:
Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen sidera, quae Deus instituit et ordinavit ut voluit; et est certus motus illorum, quo tempora distinguuntur atque variantur. Quem motum notare, cum quisque nascitur, quo modo se habeat, facile est, per eorum inventas conscriptasque regulas, quos sancta Scriptura condemnat, dicens: Si enim tantum potuerunt scire, ut possent aest
Abbreviated transcription (Latin):
re uocabula. Non enĩ mirandũ ẽ. cũ etiam
ꝓpiorib recentiorib ꝙ
tẽporib sidꝰ qđ ap¬
pellamꝰ luciferũ
honori ⁊ nonuni
cesaris romani dicare conati sunt. Et
fortasse facꝰtum e̾e̾t. atq isset in uetusta¬
tẽ. nisi auia eius uenus p̾occupasset hoc
nominis p̾diũ. neq iure ullo ad heredes
tͣhiceret: qđ ñquã uiua possederat. aut po̾¬
sidendũ pequerat. Nam uͥ uacabat locus
neq alicuiꝰ pͥoꝵ mortuoꝵ honore tenebat᷑.
factũ ẽ qđ in reb talib fieri solet. Lquin¬
tili enĩ ⁊ sextili mensib uliũ atq aug̾tũ
uocamꝰ. de honorib hominũ iulii cegaris
et augusti cesaris ñcupatos. ut facile qͥuo
luerit intelligat etiam illa sidera pͥus sine
his nominib cęlo locata ẽẽ. Mortuis aut̃
illis quoꝵ honore memoriã uł coac̾ti st̃ hoĩes
regia potestate. uł placuit humana uani¬
tate. nomina eoꝵ imponentes sidib eos
ipsos sibi mortuos in celũ leuare uidebant᷑.

Expanded text:
dum est, cum etiam propioribus recentioribusque temporibus, sidus quod appellamus Luciferum, honori et nomini Caesaris Romani dicare conati sunt. Et fortasse factum esset atque isset in vetustatem, nisi avia ejus Venus praeoccupasset hoc nominis praedium; neque jure ullo ad haeredes trajiceret, quod nunquam viva possederat aut possidendum petiverat. Nam ubi vacabat locus, neque alicujus priorum mortuorum honore tenebatur, factum est quod in rebus talibus fieri solet. Pro quintili enim et sextili mensibus, Julium atque Augustum vocamus, de honoribus hominum Julii Caesaris et Augusti Caesaris nuncupatos; ut facile qui voluerit intelligat etiam illa sidera prius sine his nominibus coelo vagata esse: mortuis autem illis quorum honorare memoriam vel coacti sunt homines regia potestate, vel placuit humana vanitate, nomina eorum imponentes sideribus, eos ipsos sibi mortuos in coelum levare videbantur.
Abbreviated transcription (Latin):
& arborem ipsam fronde ꝑhennit̾. Multi
aut̃ ꝓpt̾ ignorautiam ysopi dũ nesciunt
qͣm uim habeat uł ad purgandũ pulmonẽ
uł ut dr̃ ad saxa radicib penetͣnda cũ sit
herba breuis atq humilis. omĩno inueni¬
re ũ possunt. qͣre sit dictũ. Asꝑgedmney sopo
multa facit ñ intelligi. tnslate & mistice
posita in scͥpturis. Ingeniũ qͥppe ut itadixe¬
rim ingenuũ ñ pot̾ ñ mouere qͥo sibi uelit
dieb ieuinauert᷑. Cuiꝰ actionis figuratꝰ qͥdã
onẽ omĩum rerũ intextã temporib At̃¬
nario namq numero & diurna ⁊ annu¬
a curricła ꝑagunt᷑. Diurna: matucinis.
meridianis. uesꝑtinis. nocturnisq horaꝵ
spaciis. Annua : uernis. estiuis. autunna¬
lib hyemalibq mensib Acemporũ aũ
delectatione dum incemporib uiuimus

Expanded text:
et arborem ipsam frondere perenniter. multi et arborem ipsam frondere perenniter. multi autem propter ignorantiam hysopi, dum nesciunt, quam uim habeat uel ad purgandum pulmonem uel, ut dicitur, ad saxa radicibus penetranda, cum sit herba breuis atque humilis, omnino inuenire non possunt, quare sit dictum: asparge me hysopomulta facit non intelligi, translate ac mystice posita in Scripturis. Ingenium quippe, ut ita dixerim, ingenuum non potest non moveri quid sibi velit diebus jejunaverunt . Cuonem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in temporibus uiuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
centes corpori negemꝰ xp̃m dm̃. Uel illud
qđ ꝑ cauernȩ ang̾tias coartatꝰ deposita ue¬
tere tunica uires nouas acciꝑe dicit᷑ qͣntũ
concinit ad unitandã ipsã serpentis astu¬
tiam exuendũ q ueterẽ hominẽ. sicut a¬
płs dicit ut induam᷑ nouo. ⁊ exuendũ ꝑ
angustias dicente dño. intrate ꝑ angustã
portam Ut gͦ notitia nature serpentis il¬
lustrat multas similitudines quas de hoc
animante scͥptura dare consueuit. sic ig¬
norancia ñ nulloꝵ animaluum quȩ ñ mi¬
nꝰ ꝑ similitudinem cõmemorat. impedic plu¬
rimũ intellectorem. Sic lapidum. sic her
carbunculi notitia qđ lucet in tenebris mul¬
ta illuminat etiam obscura libroꝵꝰ. uͥcũq
ꝓpt̾ similitudinẽ ponit᷑. Et ignorantia be¬
relli uel adamantis. plerũq claudit intelli¬
gentiȩ fores. Nec aliam ob causã facile ẽ.
ramusculo quem rediens ad archam colũ¬
ba ꝑtulit. nisi quia nouimꝰ & olei lenẽ con¬
tac lãm ñ facile alieno humore corrumpi

Expanded text:
centes corpori negemus Deum! Vel illud quod per cavernae angustias coarctatus, deposita vetere tunica, vires novas accipere dicitur, quantum concinit ad imitandam ipsius serpentis astutiam, exuendumque ipsum veterem hominem, sicut Apostolus dicit, ut induamur novo, et exuendum per angustias, dicente Domino: Intrate per angustam portam! Ut ergo notitia naturae serpentis illustrat multas similitudines quae quas de hoc animante Scriptura dare consuevit, sic ignorantia nonnullorum animalium, quae non minus per similitudines commemorat, impedit plurimum intellectorem: sic lapidum, sic herbcarbunculi notitia, quod lucet in tenebris multa illuminat etiam obscura librorum, ubicunque propter similitudinem ponitur: et ignorantia berylli uel adamantis claudet plerumque intellegentiae fores. nec aliam ob causam facile est ae ramulo, quem rediens ad arcam columba pertulit, nisi quia nouimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa consensio ẽ. diuerse mouent. nec
ideo consenserłnt in eas homines qͥa iã
ualebant ad significationẽ. s ideo ualen
quia consenserunt in eas: sic etiam illa
signa quib ꝑnitiosa demonũ sotietas cõ¬
paratur ꝓcuiꝰq obseruationib ualent.
Qđ manifestissime ostendit ritus au¬
gurũ. qui & anteꝙͣ obseruent. & postea¬
qͣ obseruata signa tenuerint id agunt
ne uideant uolatus aut audiant uocem
auiũ. quia nulla ista signa sunt. nisi
consensus obseruantis

Expanded text:
diversa consensio est, diverse movent; nec diversa consensio est, diverse movent; nec ideo consenserunt in eas homines, quia jam valebant ad significationem, sed ideo valent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciosa daemonum societas comparatur, pro cuiusque obseruationibus ualent. quod manifestissime ostendit ritus augurum, qui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis
Abbreviated transcription (Latin):
plena sunt om̾ia pestiferȩ curiositatis.
crutiantis sollicitudinis. mortiferȩ seruitu¬
tis. Non enĩ quia ualebant animadu̾sa st̃.
s animadũtendo atq signando factũ ẽ.
ut ualeretur. & ido diuersis diu̾se ꝓue¬
iuunt. scđm cogitationes ⁊ p̾sũptioneᷤ sua
Illi enĩ sp̃s qui deciꝑe uolunt talia ꝓcurais
cuiq qualib eũ irretitũ ꝑ suspitiones ⁊
consensiones eiꝰ uident. Sic̃ enĩ uerbi
tura s placito et consensione significandi
q ideo qui utranq linguã nouit si homini
g̾co uelit aliqͥd significare scribłedo ñ in
ea significatione ponit hano litta̾m in qͦeã
ponit cũ homini scribit latino. & beta uno
eodemq sono ap̃ g̃cos litterȩ ap̃ latinos ho¬
leris nomen ẽ. ⁊ cum dico lege in his duab
sillabis aliuo grecꝰ alius latinꝰ intelligit. sic̃
gͦ hec om̃s significationes ꝓ suȩ cuiꝰq socie¬
tatis consensione animos mouent. et qͥa

Expanded text:
plena sunt omnia pestiferae curiositatis, plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi tura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae omnes significationes pro sua cuiusque societatis co
Abbreviated transcription (Latin):
lendas chrahunt. uł ad remedioꝵ aliarũq
obseruationũ curam ꝑtinene. quȩ non suns
diuinitꝰ ad dilectionẽ dĩ ⁊ ꝓximi tanqͣm
publice constituta. s ꝑ pͥuatas appeticiones
rerũ cemporalium corda dissipant miseroꝵ
In om̃ib g̃ istis doc triis. societas de¬
monũ formidanda. atq uitanda est. qui
nicħ cum pͥncipe suo diabolo. nͥ reditũ nos¬
trum claude atq obserare conant᷑. Sicut
aut̃ de stellis quas condidit d̾s ⁊ ordinauit
huinanȩ et deceptoriȩ coniecꝰturȩ ab homini¬
b institutȩ sunt: sic ⁊̃ de quib da ᷤ nascenti¬
b uł qͦqͦ modo qiuine ꝓudentiȩ adminis¬
tratione existentib reb multi multa hil¬
manis suspitionib quasi regłarit̾ coniec¬
tata lictis mandauert̾. si forte insolite acci¬
dint. tanꝙͣ si mula pariat. aut fulmine aliqͥd
ꝑcutiatur. quȩ omĩa tantũ ualent qͣntũ
p̃sũptione animoꝵ qͣsi cõmuni qͣdam lin¬
gua cũ demonib federata sunt. Que tam̃

Expanded text:
 aliarumque observationum curam pertinent, quae non sunt divinitus ad dilectionem Dei et proximi tamquam publice constituta, sed per privatas appetitiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. In omnibus ergo istis doctrinis, societas daemonum formidanda atque vitanda est, qui nihil cum principe suo diabolo, nisi reditum nostrum claudere atque obserare conantur. Sicut autem de stellis quas condidit, et ordinavit Deus, humanae deceptoriae conjecturae ab hominibus institutae sunt, sic ebus uel quoquo modo diuinae prouidentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris mandauerunt, si forte insolite acciderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ti uirtꝰq fugienda ẽ: immo uͦ qͥsqͥs bonꝰ uerꝰq¬
xp̾ianus ẽ. dni sui ẽe̾. intelligat ubiciunq
inueni̾t̾ u̾itatem. qͣm conferens ⁊ agnoscens
etiam in litt̾ĩs sacris suꝑstitiosa figm̃ta repu¬

Expanded text:
tia virtusque fugienda est. Imo vero quisquis bonus vertia virtusque fugienda est. Imo vero quisquis bonus verianus est, Domini sui esse intelligat ubicunque invenerit veritatem, quam conferens et agnoscens, etiam in litteris sacris superstitiosa figmenta repu
Abbreviated transcription (Latin):
fabri ternas creauert̾. Cres aut̃ ñ ꝓpt̾e̾a illa
ciuitas locauerat quia in sonnis eã uiderat.
aut cot se cuiꝰquã illoꝵ oculis demonst᷑ue¬
rant. s quia facile erat ammaduertere om¬
nẽ sonũ qͥ materies cantilenarũ ẽ tͥformẽ
ẽẽ. natura. Nut enĩ uoce editur sicuti eoꝵ
ẽ. qui faucib sine organo canunt. aut fla¬
tti sient tubarum ⁊ tibiarũ. autptilsu sic̃
in citaris ⁊ cimpanis ⁊ quib lib aliis quȩ
quid inde utile ad intelligendas scas scͥpturas
raꝑe potuerimꝰ. nec ad illoꝵ theatricas nugas
conuerti si aliqͥd de citharis &. de organis qđ ad
spitalia capienda ualeat disputemꝰ. Neq eiũ ⁊
littãs discere ñ debuimꝰ. quia earũ dm̃ diciut
eẽ: mercurium. aut qͥa iustitie uirtutiq tem¬
pla ddedicarunt .&. quȩ corde gestanda sunt
in lapidib adorare maluert̾: ꝓpte̾a nob̾ iusti¬

Expanded text:
fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa ciuitas locauerat, quia in somnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum oculis demonstrauerant, sed quia facile erat animaduertere omnem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem esse natura. aut enim uoce editur, sicuti eorum est qui faucibus sine organo canunt, aut flatu, sicut tubarum et tibiarum, aut pulsu, sicut in citharis et tympanis et quibuslibet aliis quae quid inde utile ad intelligendas sanctas Scripturas rapere poterimus; nec ad illorum theatricas nugas converti, si aliquid de citharis et de organis, quod ad spiritalia capienda valeat, disputemus. Neque enim et litteras discere non debuimus, quia eorum Deum dicunt esse Mercurium; aut quia Justitiae Virtutique templa dedicarunt, et quae corde gestanda sunt, in lapidibus adorare maluerunt, propterea nobis justi
Abbreviated transcription (Latin):
ad fabricam dn̾ici corporis ꝓpt̾ qͣm tẽpli men¬
tio facta ẽ: cogit ũnullos hereticos conficeri fi¬
liũ dĩ ñ falso s uero ⁊ humano corpore incu¬
tũ. Y numerũ qͥppe ⁊ musicam plerisq locis
in sc̃ĩs scͥpturis honorabilit̾ posita inuenimꝰ
Non enu audiendi sunt errores gentili¬
um suꝑstitionũ. qui nouem musas iouiꝰ
& memoriȩ filias eẽ finxerunt. Refellit
cos uarro. quo nescio utrum apud eos quis¬
qͥ. taliũ rerum docꝰtior uł curiosior ce̾. possic
Dicit enĩ ciuitatẽ nescio qͣm ñ enim nomen
recolo locasse apud tres artifices terna simu¬
lachra musarum. qđ in tẽplo apollinis do¬
nũ ponerent. ut quisqͥs arcificum pulchri¬
ora formasset. ab illo potissimũ electa eme¬
uitati om̃s noueni atq om̃s eẽ. emptas ut
in apollinis temiplo dedicarent᷑. Qͥb postea
dicit hesiodum poetam imposuisse uocabula
Nongͦ iupiter nouem musas genuit. s t̾es

Expanded text:
ad fabricam Dominici corporis propter quam templi menad fabricam Dominici corporis propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri Filium Dei, non falso sed vero et humano corpore indutum. Et numerum quippe et musicam plerisque locis in sacris Scripturis honorabiliter posita invenimus; non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui novem Musas, Jovis et Memoriae filias esse finxerunt: refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam talium rerum doctior vel curiosior esse possit. Dicit enim civitatem nescio quam, non enim nomen recolo, locasse apud tres artifices terna simulacnum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emeuitati omnes nouem atque omnes esse emtas, ut in Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ mist̾ium referat᷑. ꝑueniatq ad centũ
quinqͣguita tres pisces. quos retia pꝰ resur¬
rectionẽ dñi indextãm partẽ inissa ceperuñ.
Ita multis aliis atq aliis numeroꝵ formisqͣ¬
dã similitudine in seĩs libris secreta ponun¬
Fnon nullarum rerũ musicarũ ig¬
norantra. Nam et de psalterii & cit̾are
differentia quidam ñ inconcinne aliqͣs re¬
rũ figuras aꝑuit. E decem cordarũ psalte
rium ñ importune int̾ docꝰtos quęrit᷑ utrũ
habeat aliqͥm musicȩ legẽ quę ad tantũ ner¬
uoꝵ numerũ cogat. an uͦ siñ habet eo ipso
magis sae̾te accipiendꝰ sit ipse numerꝰ uel
ꝓpter decalogum legis. De quo itẽ numero
si querat᷑. ñ nisi ad creatorẽ creaturãq refe¬
riũ. Et̃ ale numerꝰ ȩdificationis cempli cõ
iemoratꝰ in eugło quadraginta sclicet ⁊ sex
annoꝵ nescio qͥd mnusicum sonat. &. relatus

Expanded text:
Ecclesiae mysterium referatur, perveniatque ad centum Ecclesiae mysterium referatur, perveniatque ad centum quinquaginta tres pisces, quos retia post resurrectionem Domini in dexteram partem missa ceperunt . Ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis Libris secreta ponunnonnullarum rerum musicarum ignorantia. Nam et de psalterii et citharae differentia, quidam non inconcione aliquas rerum figuras aperuit: et decem chordarum ps doctos quaeritur, utrum habeat aliquam musicae legem, quae ad tantum nervorum numerum cogat. An vero si non habet, eo ipso magis sacrate accipiendus sit ipse numerus, vel propter decalogum legis. De quo item numero si quaeratur, non nisi ad Creatorem creaturamque refele numerus aedificationis templi, qui cum memoratur in Evangelio, quadraginta scilicet et sex annorum, nescio quid musicum sonat, et relatus