comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tens sit exhortari indoctrina sana
& cos qui contͣdicunt arguere Sunt
cnĩ multi in obędientesꝰ. uaniloqui &
seductores. alaxime: qui de circũcisi¬
onc sunt: quos oport&. redargui. qui
uniuersas domos subuer tunt: docc̃¬
tes que non oportet turpis lucrigrã.
Dixxit quida exx illis ꝓprius ipsoꝵ ꝓpħa

Expanded text:
a sana, et eos qui contradicunt, arguere. Sunt enim multi etiam inobedientes, vaniloqui, et seductores, maxime qui de circumcisione sunt: quos oportet redargui: qui universas domos subvertunt, docentes quae non oportet, turpis lucri gratia. Dixit quidam ex illis, proprius ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
uaui assecutus esmcã doctrina̾ insti¬
tutionẽ. ꝓpositũ. fidem. longanimi¬
tattm. dilectionẽ. pacientiã ꝑ secuti¬
ones. passiones: qualia mihi facta sunt
antiochiȩ. ichonio. lystris. quales ꝑsc¬
cutiones sustinui: & ex omib me eri-¬
puit dñs. Et om̃s qui uolunt pie uiue¬

Expanded text:
 institutionem, propositum, fidem, longanimitatem, dilectionem, patientiam, persecutiones, passiones, qualia mihi facta sunt Antiochiae, Iconio, Lystris; quales persecutiones sustinui, et ex omnibus me eripuit Dominus. Et omnes qui volunt pie vive
Abbreviated transcription (Latin):
ponderator. est dñs. Reuela duo opera
tua: & dirigent᷑ cogitationes tuę. U ni¬
uersa ꝓpt̾ semn&. ipꝰsum operatus ẽ dñs.
impium quoꝙ ad diem malũ. Ab homina¬
tio diũ est omĩs arrogans. etiãsi manu
admanũ fucrit n̾critꝰ in nocens Miscđa
& ueritatt redimit᷑ iniquitas. & in ti¬
more dni declinat᷑ amalo. Cũ placucrut
dño uie hominis. inimicos qͦq eius con

Expanded text:
onderator est Dominus. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. Universa propter semetipsum operatus est Dominus; impium quoque ad diem malum. Abominatio Domini omnis arrogans: etiam si manu ad manum fuerit, non est innocens. Misericordia et veritate redimitur iniquitas: et in timore Domini declinatur a malo. Cum placuerint Domino viae homin
Abbreviated transcription (Latin):
qui necđu natus ẽ: nec uidit mala quę
subsole funt. Rursus conteplatus sũ¬
om̃s labores hominũ: & industrias. a¬
nmaduerti pate̾re anuidie ꝓximi
& in hoc gͦ uanitasi & cura suꝑflua esł.
Stultus conplicat manus suas. & comedit
carnes suas dicenis. aclior ẽ pugillus cũ
requic. quã plena utraq manus cum la

Expanded text:
nec vidit mala quae sub sole fiunt rursum contemplatus omnes labores hominum et industrias animadverti patere invidiae proximi et in hoc ergo vanitas et cura superflua est stultus conplicat manus suas et comedit carnes suas dicens melior est pugillus cum requie quam plena utraque manus cum
Abbreviated transcription (Latin):
& rcuertat᷑ puluis inttrrã suã unde eratꝰ
& sp̃s redeat addm̃ qui dedit illuaa
Uanitas uanitatũ dixit ceclesiastes: et¬
omã uanitas. Cumq ess& sapicntissimus
ccclesiastes. docuit ppłmꝰ & euarrauit
quȩ fecerat: & inuestĩgans composuit
parabolas multas. Quęsiuit uerba u¬
tilia. & conscripsit sermones rectissi¬
mos ac ueritate plenos. Uerba sapi¬
entium sicut stimuli. & quasi elaui in
altum defioci: quȩ ꝑ magistrorũ con¬
silium data sant apastore uno. His
amplius filimi ne requiras, faciendi
plures libros nullus est fins frequens¬
que meditatio: carnis afflictio c̃ .xxxi.¬
inem loquendi. om̃s parit᷑ audiamus.
Dm timeꝰ. & mandata cius obserua

Expanded text:
suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. His amplius, fili mi, ne requiras. Faciendi plures libros nullus est finis: frequensque meditatio, carnis afflictio est. Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time, et mandata ejus obse
Abbreviated transcription (Latin):
rumpit᷑ acliorẽ puer pauꝑ sapiens rege
seneͤ stulto. qui nescit p̾uidere inposte¬
rum: qđ & decarcere catenisq interdũ
quis egrediat᷑ ad regnũ: & alius natus in
regno in opia consumat᷑. Uidi cunctos ui¬
uentes qui ambulant sub sole̾. cũ adoles¬
cente scđo qui consurget ꝓco. Infinitꝰ¬

Expanded text:
rumpitur melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto qui nescit providere in posterum quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum et alius natus in regno inopia consumatur vidi cunctos viventes qui ambulant sub sole cum adulescente secundo qui consurgit pro
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sunt ꝰ s̾ tulta ẽ enĩ huiꝰcemodi uit¬
rogatio. Utilior ẽ sapientia cũ diuituis.
& magis ꝓdest uidentib solem Sicut
enĩ ꝓtegit sapicntiã. sic ꝓtegit pecunia
hoc aut̃ plus hab& cruditio & sapientia.
qđ uitam tribuunt possessorisuo Con¬
sidera opera dĩ. qđ nemo possit corrige¬
re quẽ ille despexerit. In die bona fru¬
ere bonis& malã diem p̾caut sicut enĩ¬
hane sic & illã fecit ds̃. ut ñ inueniat
homo contͣ eũ iustas querimonias. Nec
quoq uidi indieb uanitatis meȩ Iustus
perit iniusticia sua. & impius multo ui¬
uit tẽpore inmalitia sua. Noli et᷑ iustus młtũ:
neq plus sapias quã necesse. c̃ine obstupescas:
Ne impie agas multũ.: & noli esse stultus
ne moriaris tt̃pore ñ tuo. Bonũ est te sus¬
tentare instũ sed & ab illo ne subtrahas ma¬
num tuã: qr qui dm̃ tim& nihil negligit.
Sapicntia confortauit sapienit̃. suꝑ decẽ
principes ciuitatis. Nonẽ cĩ homo iustꝰ

Expanded text:
tulta est enim huiuscemodi interrogatio utilior est sapientia cum divitiis et magis prodest videntibus solem sicut enim protegit sapientia sic protegit pecunia hoc autem plus habet eruditio et sapientia quod vitam tribuunt possessori suo considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem prahanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentare justum, sed et ab illo ne subtrahas manum tuam: quia qui Deum timet, nihil negligit. Sapientia confortavit sapientem super decem principes civitatis. Non est enim homo justus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ homo sit. & ñ possit contͣ fortiorẽ se
in iudicio contendert. Uerba sunt plui¬
rima multamq indisputando haben¬
tia uanitatẽ ẜxmii. Quid necesse est ho¬
mini maiora se quererẽ. cũ ignor& qͥd
conducat sibi uita sua umero dicrũ
peregrinationis suc̃. & tẽpore qđ uelut

Expanded text:
quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentia vanitatem. Cap. VII. Quid necesse est homini majora se quaerere, cum ignoret quid conducat sibi vita sua, numero dierum peregrinat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere sub sole transiui ad contem¬
plandam sapientia: erroresq & stulti¬
ciam. Quid ẽ in quã homo. ut scqͥ possit
regem factorẽ suũ : et uidi quia tantũ
p̃ceder& sapientia stultitiã. quantum
differt lux atenebris. Sapientis oculi
in capite ciufi stultus intenebris ambulat
& didici qđ unus uiriusq ess& interits¬

Expanded text:
le. Transivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem factorem suum? Et vidi quod tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus, stultus in tenebris ambulat. Et didici quod unus utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
ni dixit cccłastes. unũ & alterũꝰ ut inuc¬
nirẽ rationẽ quã adhuc quęrit anima
mea & ñ inueni. uirũ demille unũ rep¬
peri: mulierͣe ex om̃ib ñ inueni. Solum¬
modo hoc inucni qđ fecerit ds̃ hominẽ
rectum. & ipse se infinitis mniscuerit quę̧¬
stionib. Quis talis ut sapiensẽ: & quis cog¬
nouit solutionẽ uerbi.s uN¬
Sapientia hominis luc& iniultu eius. &
potcntissimꝰ faciẽ illius cõmutabit. ł go
os regis obscruo & p̃cepta iuramenti di
ne festines recedere afacie cius neq ꝑma¬
neas inopere malo: qr omẽ qđ uolucrit
faci&: & sermo illius potestatt plenusẽ:
nec dicere ei quisquã potest quare ita
facis: Qui custodit p̾ceptũͥ ñ experictur
quicꝗͣ mali. Tempus & responsionẽ. cor¬

Expanded text:
um et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum repperi mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus quis talis ut sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sappotentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsione
Abbreviated transcription (Latin):
indieb iuuentutis tuę. antequã ueniat
t̃cpus afflictionis tuȩ: & ap ꝓpinquent
anni de quib dicas ñ mihi placent añ¬
quã tenebrescat sol & lum̃ & luna & stel¬
ic̃. &. reuerte̾nt᷑ nubes post pluuiam:
quando cõmouebunt᷑ custodes domus
& nutabunt uiri fortissimi. & ociosȩ E¬
runt molentes inminuto numero: & te.¬
nebrescent uidentes ꝑforamina. & clau¬
dent ostia inplatea inhumilitate uocis
molentis. Et consurgent ad uocẽ uolucriᷤ:
& obsurdefrent om̃s filiȩ carminis ex¬
celsa qͦq timebunt & formidabt inuia.

Expanded text:
diebus iubentutis tue. Antequam veniat tempus afflictionis: et adpropinquent anni de quibus dicas non mici placent. Antequam tenebrescat sol, et lumen, et luna, et stelle: et revertatur nubes post plubiam. Quando commovebuntur custodes domus, et mutabuntur viri fortissimi: et otiose erunt molentes in minuto numero. Et tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoque timebunt: et formida
Abbreviated transcription (Latin):
considerat nubes nũquã metet. Quomͦ
ignoras quęsit uia sp̃s & qua ratione cõ¬
pingant᷑ inuentre pregnantis ossa. : sic
nescis opera di qui fabricator ẽ omĩum.
Iane semina semen tuuͭ. & uesꝑe xx
ne cess& manus tua: quia nescis quid
magis oriat᷑ hoc an illud & si utrumq
simul. melius erit. Dulce lumͣ & delecꝰ¬
tabile e̾ oculis uidere solem. Si annis
multis uixerit homo & in his omnib
letus fueritꝰ meminisse deb& tene¬
brosi tc̃poris & dicrũ multoꝵ: qui cũ

Expanded text:
quam metet quomodo ignoras quae sit via spiritus et qua ratione conpingantur ossa in ventre praegnatis sic nescis opera Dei qui fabricator est omnium mane semina sementem tuam et vespere ne cesset manus tua quia nescis quid magis oriatur hoc an illud et si utrumque simul melius erit dulce lumen et delectabile est oculis videre solem si annis multis vixerit homo et in omnibus his laetatus fuerit meminisse debet tenebrosi temporis et dierum mult
Abbreviated transcription (Latin):
entium ubi tristicia c̃: & corstultorũ
ubi leticia. Mclius c̃ asapienit corripi.
quã stultoꝵ adulatione decipi qr sicut
sonitus spinarũ ardentiũ subolla. sic
risus stulti sed & hoc uanitas Calu̾nia
conturbat sapientẽ & ꝑ det robur cor¬
dis illius: Mclior ẽ finis orationis quam
principiũ melior ẽ patiens arrogante.
Ne uelox sis ad irasceudũ. qr ira insinu¬

Expanded text:
cor stultorum ubi laetitia melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla sic risus stulti sed et hoc vanitas calumnia conturbat sapientem et perdet robur cordis illius melior est finis orationis quam principium melior est patiens arrogante ne velox sis ad irascendu
Abbreviated transcription (Latin):
omã infuturũ seruant᷑ incerta: co quod
uniuersa ȩque cueniant iusto & impio:
bono & malo. mundo & inmundo. im¬
molanti uictimas & sacrificia contemp¬
nenti sicut bonus sic & pececator ut per¬
iurus ita & illt qui uerũ deterat. Noc ẽ
pessimũ int̾ omã quę subsole fiuntꝰ.
quia eađe cunctis cucniunt. Unde et
corda filioꝵ hominũ implent᷑ malitia
& contt̃̾ptu inuita sua & post hȩx adin¬
stros deducent᷑. Nemo ẽ qui semꝑuiuatꝰ.
& qui huiꝰrci habeat fiditiã. Mclior est
canis uiuus. lcone mortuo uiuentes
enĩ sciunt se cc᷑ morituros: mortui uero
nihil noucrunt amplius. nec habent ultͣ
mercedt̃: quia obliuioni tradita est me¬
moria coꝵ. Amor qͦq & odiũ & inuidie
simul periert᷑. nec habent partẽ in hoc
scło & inopere qđ subsole gerit᷑. uade gͦ
& cometde inlȩticia pant̃ tuũ. & bibe cũ

Expanded text:
a in futuro servantur incerta eo quod universa aeque eveniant iusto et impio bono et malo mundo et inmundo immolanti victimas et sacrificia contemnenti sicut bonus sic et peccator ut periurus ita et ille qui verum deierat hoc est pessimum inter omnia quae sub sole fiunt quia eadem cunctis eveniunt unde et corda filiorum hominum implentur malitia et contemptu in vita sua et post haec ad inferos deducentur nemo est qbeat fiduciam melior est canis vivens leone mortuo viventes enim sciunt se esse morituros mortui vero nihil noverunt amplius nec habent ultra mercedem quia oblivioni tradita est memoria eorum amor quoque et odium et invidia simul perierunt nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur vade ergo et comede in laetitia panem tuum et bibe cum
Abbreviated transcription (Latin):
centies facit malũ & ꝑ patientiã sustentat᷑.
Ego cognoui qđ erit bonũ timentib dm.
qui uerent᷑ faciem cius. Non sit bonũ im¬
pio nec ꝓlõgent᷑ dics cius sed quasi umbra
transcant qui ñ timent faciem dñi. Est
Ialia uanitas quȩ fit suꝑ ttrrã.  X uii.¬
Sunt iusti quib multa ꝓueniunt. quasi o
pera gerint impioꝵ. Et sunt impu qͥ ita
scturi sunt: quasi iustoꝵ. facta habeant sed
& hoc uanissimũ iudico. Laudaui igitur
lȩticiã: qđ non ess& homini bonũ subsole.
nisi qđ comeder& & biberet att gauder&:
& hoc solum sccũ auferr& de labore suoͥ
indieb uite quos dedit ei ds subsole: Et

Expanded text:
facit malum et per patientiam sustentatur ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum qui verentur faciem eius non sit bonum impio nec prolongentur dies eius sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei est et alia vanitas quae fit super terram sunt iusti a egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedi
Abbreviated transcription (Latin):
& oportunitas & multa hominis afflic¬
tio qr ignorat p̾tcrita: & uentura nullo
potest scire nuntio. Nonẽ in hominis
tatem indic mortis: nec finit᷑ quiescere
ingruente belloꝰ neq saluabit impictaᷤᷤ
impium. Om̃a hec considerauiꝰ & dedi
cor meũ incunctis operib quę fiunt
lum suũ malo sue. Uidi impioꝰ sepultoᷤ
qui etiã cum aduiuerent. in loco scõ cratr¬
& laudabant᷑ inciuitate quasi iustorum
t eiuĩ qr ñ ꝓfertur cito contͣ malos senten¬
tia. absꝙ ullo timore filii hominũ ꝑ pe.¬

Expanded text:
 opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. Non est in hominis tatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium. Omnia haec consideravi, et dedi cor melum suum. Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum non profertur cito contra malos sententia, absque ullo timore
Abbreviated transcription (Latin):
suis: Dulcis ẽ somnus operantiꝰ. siue pa¬
rum siue multũ comedat saturitaᷤ aut̃
diuitif ñ sinit dormire eũ. Est & alia
infirmitas pessima. quã uidi subsole di¬
uitiȩ conseruate in malũ domini sui
percunt ciũ in afflictione: pessima Gc¬
nerauit filiũ: qui ĩsũma egestait crit si¬
cut egressus ẽ nudus deꝰ uitro matris
suȩ sicꝰ reueritt᷑. & nihil aufer& secum
de labore suo. Miscrabilis ꝓrsus infir¬
mitas quomodo uenit̾. sic reuertetur
Quid̃ gͦ ꝓdest ei qđ laborauit inuentu̾s
cuncłis dicbus uite sug Come̾dit in
te nebris & incuris multis: & incrumna
atq tristicia. Noc itaq mihi uisum est
bonũ ut comedat quis & bibat. & fruat᷑
ieticia ex labore suo qđ laborauit ipse
sub sole. numero dierũ uite. suȩ quos de¬
dit ei ds̃ & hȩc c̃ pars illius & om̃i homi¬
ni eui dedit ds̃ diuitias atq substantiam:¬

Expanded text:
suis? Dulcis est somnus operanti, sive pasuis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae sic revertetur et nihil auferet secum de labore suo miserabilis prorsus infirmitas quomodo venit sic revertetur quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit D
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ stulticia. xi Siquid uouistido.
ne morẽris reddere displicet enĩ ci in¬
fidclis & stulta ꝓmissio. Sed quodcumq
uoutris redde multoq melius est non
uouẽrt. quã post uotũ ꝓmissa non red¬
dere. Ne dederis ostuu̾ ut peccare fa¬
cias carnẽ tuã ncꝙ dicas corã angło ñ
est ꝓuidentia: neforit iratus ds̃ su per
sermones tuos dissip& cuncta opera.
manuũ tuarũ. ubi multa sunt somina.
plurimȩ uanitates. & serinones innu¬
ineri łuuero dm̃ time Si uideris calũ¬
mas egenorũ & uiolenta iudicia. & sub¬
uerti iusticiã in ꝓuintia: non mirtris
suꝑ hoc negotio: quia excelso alius excel¬
sior est. & suꝑ hos quoq eminentior es
sunt alii: & insuꝑ uniuersȩ terre rex
imperat seruienti.
Quarus ñ implebit᷑ pecuma. & qui amat
diuitias. fructus ũcapi& excis. Et hoc
ergo uanitas. ubi multe sunt opes mul¬
ti & qui comedunt cas. Et quid prodest
possessori. nisi qđ cerint diuitias oculis

Expanded text:
enitur stultitia. Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere; displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque voveris redde: multoque melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Ne dederis os tuum ut peccare facias carnem tuam: neque dicas coram angelo: Non est providentia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis
Abbreviated transcription (Latin):
subsolẽ. & quidẽ frcquens apuo hominos
Nir cui dedit ds̃ diuitias & substantiam̃
& honort̃. & nihil de est anime cius ca
om̃ib quȩ desiderat: nec tribuit ci po¬
testattm ds̃ ut comedat exco sed homo
extrancus uorabit illud hoc uanitas &
magna miscria ẽ. Si genuerit quispiam
centũ liberos & uixcrit multos annos.
& plures dics ętatis habucrit & anima
illius ñ utatur bonis substantit sue scpul¬
turaq careat: achoc ego ꝓnuntio quod
melior illo sit abortiuus. Frustra crim
ucuit & ꝑgit aditnebras & obliuione
delcbit᷑ nom̃ cius. ħonuidit solt̃ neꝙ
cognouit distantiã boni & mali. & iam
si duob milib annus uixerit & ñ fucrit
ꝑfruitus bonis: Nonne ad unũ locum ꝓ¬
perant om̃a : Om̃is labor hominis ingre
eius sed anima illius ũ implct᷑. Quid ha¬
bet amplius sapicns abstulto &. qͥd pauꝑ:
nisi ut ꝑgat illuc ubi c̃ uita: Aclius uide¬
re qđ cupias quã desiderare qđ nescias.¬

Expanded text:
sub sole, et quidem frequens apud homines: Vir, cui dedit Deus divitias, et substantiam et honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus quae desiderat: Nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo. sed homo extraneus vorabit illud: Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat: De hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. Quis nouit si sp̃s filiorũ adam:
ascendat sursũꝰ & si sp̃s iumentorũ des¬
cendat deorfũ : Et dep̃hendi nihil c̾t᷑
melius quã letari homin̾e in opere suo
& hanc esse partt᷑ illius. Quicñ cum
adducetꝰ. ut postse futura cognoscat.¬
4. uertime ad alia & uidi calũnias que sub

Expanded text:
quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo et hanc esse partem illius quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat verti me ad alia et vidi calumnias qu
Abbreviated transcription (Latin):
ui fodit foucã incid& incam. &. qui dis¬
sipat sepem mordebit eũ coluber. Qui
transfert lapides affligct᷑ incis. & qui scin¬
dit ligna uulnerabit᷑ abcis Si retunsum
fucritꝰ ferrũ & hoc ñ ut prius sco hebe¬
tatũ erit᷑. multo labore exacuet᷑ & post
industriã sequetur sapientia.
Simordeat serpcus insilentiol nihil cominꝰ
hab& qui inocculto detrahit. Uerba oris
sapientis gr̃ã: & labia insipientis p̃cipi¬
& nouissimũ oris illius error pessimus.
stultus uerba multiplicat Ignorat ho¬
mo qͥd anit se fucrit. & qđ post futurũ
est quis illi poterit indicare: Labor stul¬
torum afflig&. cos: qui nesciunt inurbẽ
ꝑgere. Ue tibi terra cuiꝰ rex est puerꝰ. &
cuius principes mane comedunt. uxu

Expanded text:
ui fodit foueam, incidet in eam: et qui dissipat saepem, mordebit eum coluber. qui transfert lapides, adfligetur in eis: et qui scindit ligna, uulnerabitur ab eis. si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum fuerit, multo labore exacuatur: et post industriam sequitur sapientia. si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. uerba oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipiius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante fuerit: et quid post futurum est: quis illi poterit indicare? Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt in urbem pergere. Vae tibi terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane com
Abbreviated transcription (Latin):
pictatẽ & in loco iusticię iniquitatt᷑. &
dixi incorde meo iustũ & impiũ iudica¬
bit dñs. & tempus omĩs rei tunc erit. Di¬
xi incorde meo de filus hominũ: ut ꝓ¬
baret cos ds̃. & ostender& similos ce bes
dcirco unus interitus c̃ hominiᷤ ui.Tus.¬
& iumentoꝵ: & ęqua utriusq conditio.
Sicut morit᷑ homo  & illa moriuntur

Expanded text:
et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
pane̾ ac uinũ. ut cpulent᷑ bibentes ueui¬
t pecumę obędiunt om̃a. Incogitatio¬
ne tua regi ne detrahas & inscereto cu¬
biculi tui ne maledixeris diuiti. qr auis
cęli portabit uocẽ tuã: & qui hab& pen¬
nas annunciabit sententiam.
Iuit pan̾t̃ tuũ suꝑ transcuntẽs aquas:
quia post multa tẽpora inuenies illũ.
Da partes septeinee ñ & octo: qr ignoras
qͥđ futurũ sit mali suꝑ terrã. Si replete

Expanded text:
pulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi ne detrahas et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti quia avis caeli portabit vocem tuam et qui habet pinnas adnuntiabit sententiam mitte panem tuum super transeuntes aquas quia post multa tempora invenies illum da partem septem necnon et octo quia ignoras quid futurum sit mali su
Abbreviated transcription (Latin):
subsole sapientiã. & ꝓbaui maximam.
Ciuitas paruał & pauei inea uiri uenit
cont᷑ eã rea magnus & uallauit eam. ex¬
struxitq munitiones ꝑgrrũi & ꝑfecta
est obsidio. Inuentusq ineauir pauper
& sapieus. liberauit urb̃ẽ ꝑ sapientiã suã.¬
& nullus deinceps recordatus ẽ hominis
illius pauperis & diccba ego meliorẽ
esse: sapicntiã fortitudine Quomodo gͦ
sapientia pauperis contẽpta ẽ. & uerba
cius ñ sunt audita: Herba sapientiũ au¬
diunt᷑ infilentio: plusquã clamor pͥncipiᷤ
int̾ stultos. Mclior ẽ sapientia quã arma
bellica. & qͥ in uno peccauerit multa bona

Expanded text:
sub sole sapientiam maximam: Civitas parva, et pauci in ea viri: venit contra eam rex magnus, et vallavit eam, exstruxitque munitiones pergyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, et liberavit urbeest hominis illius pauperis et dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium audiuntur in silentio plus quam clamor principis inter stultos melior est sapientia quam arma bellica et qui in uno peccaverit mul
Abbreviated transcription (Latin):
tationi corũ: ut ñ inueniat homo opus
qł operatus ẽ ds̃ abinitio usq ad finẽ
Et cognoui qđ non ess& melius nisi lęt̾a¬
ri & facere bene inuita sua. Omĩs enim
homo qui comedit & bibit. & uid& bo¬
num de labore suo. hoc donũ đi est.
Didici. qđ omã opera quȩ fecit ds̃ ꝑ sc¬
uerent incternũ. Non possumꝰ his quicꝗͣ
ad dere. nec auferre. quę fecit ds̃ ut ti

Expanded text:
i eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre,
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. & tempꝰ moriendi. Tempus plan¬
tandi: & tempꝰ euellendi qđ plantatũ est.
lempus occidendi: & tempus sanandi.
Tempꝰ destruendi: & tempus ędificandi.
Tempus flendi. & tempus ridendi.
Tempus plangendi. & tempꝰ saltandi.
Tempꝰ spargenꝰdi lapides & tc̃pꝰ colligendi.
Tempꝰ ãpleacandi. & tt̃pꝰ longe ficri acõple
sempꝰ custodiendi. & tempꝰ abiciendi.
Tempus scindendi: & tempus consuendi.
Tempus tacendi: & tempus loquendi.
Tempus dilectionis: & tempus odii.
Tempꝰ belli: & tempꝰ pacis. Quid hab& am¬
pluis homo de labore suo: Uidi afflicti¬
oncm quã dedit ds̃ filus hominũ: ut
distendant᷑ in ea. Cuncta fecit bona in

Expanded text:
endi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandiTempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona
Abbreviated transcription (Latin):
tias regũ ac ꝓuintiarũ. Fcci mihi canu¬
tores & captatrices & delitias filiorum
hominũ seyphos & urceos in ministe¬
rio aduina fundenida. & suꝑ gressus sũ
opib om̃s qui fuerunt auit me iuhic¬
rusalem. Sapientia quoq ꝑscuerauit
metũ & oma quȩ desiderauerunt oculi
mei ñ negaui eis. ne̾c ꝓhibui cor meũ¬
quin omĩ uoluptate fruerct᷑ & obletꝰ¬
taret se in his quę parauerã: & hanc ra¬
tus sum partẽ incã si u̾ttrer labore meo.
Cumq me conuertissẽ aduniuersa oꝑa
quȩ fecerant manus met. & ad labores
inquib frustra sud auerã. uidi in omĩb¬

Expanded text:
ias regum ac provinciarum feci mihi cantores et cantrices et delicias filiorum hominum scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem sapientia quoque perseveravit mecum et omnia quae desideraverunt oculi mei non negavi eis nec prohibui cor quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudavera
Abbreviated transcription (Latin):
edificaui mihi domos. plantaui uincas
feci hortos & pomeria & conseui ea cun¬
ctigeneris arboribus & exstruxi mihi
piscinas aquarũi ut irrigarẽ siluam lig¬
norũ germinantiũ. Possedi seruos & an¬
cillas multamq familia̾ habui arm̃ ta¬

Expanded text:
edificavi mihi domos, plantavi vineas, feci hortos et pomeria, et consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familia
Abbreviated transcription (Latin):
tua facere instant᷑ operare qr nec opus
nec ratio nec scientia nec sapientia. crunt
apud inferos: quo tu ꝓperas. uertime
alio: uidiq subsole nec uelociũ eeͤ cursũ:
nec fortium bellũ. nec sapientiũ panem.
nec doctoꝵ diuitias nec artificũ gram:
scd tempꝰ casumq in omĩbus nec scit ho¬
mo fine̾ suũ sed ficut pisces capiunt᷑ ha

Expanded text:
tanter operare quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur ha
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃r. in dño salutẽ. Mirari ñ desino.
exactionis ur̃e instantiã. Exigitis enĩ.
ut librum chaldeo sermone conseri¬
ptum. ad latinũ stilum traham librũ
utiq tobiȩ. quẽ hebrei de cathãlogo
diuinarũ scripturarũ sccantes. his que
apocripha memorant. manciparuđ
Arguunt enĩ nos hebrȩoꝵ. studia. et
inp̾utant nobis contͣ suũ cãnonem
latinis aurib ista transferre Sed me-¬
lius esse iudicans. pharisçoꝵ disciplicẽ¬
re iuditio. & ep̃oꝵ. iussionib descruire:
institi ut ponu & quia uicina ẽ chal
deorũ lingua. sermoni hebraico utri¬
usq lingue peritissimũ loquac̾e rep¬
periensꝰ unius diei laborẽ arripui. &
quid qͥd ille mihi hebraicis uerbis ex¬
pressit. hec ego accĩto notario sermo¬
nib latinis exposui. Orationib uris
mercedem huius operis conpensaboꝰ
cum gratum uobis didicero. me qđ
iubere estis dignati compless e.
INCI PIT.LI¬
BER.TO BI.E.

Expanded text:
 in Domino salutem. Mirari non desino vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha meArguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Cdaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. INCIPIT LIBER TOBIAE.
Abbreviated transcription (Latin):
cugłii. qđ audistisiqđ p̃dicatũ est in uni¬
uersa ercatura. quę subcęlo est: cuius
factus sũ ego paulus minister. qui nunc
gaudco inpassionib ꝓ uobis. & ad implco
ca que desunt passionũ xp̃i. incarne
mea: ꝓ corpore cius qđ est eccła cuius

Expanded text:
evangelii quod audistis quod praedicatum est in universa creatura quae sub caelo est cuius factus sum ego Paulus minister qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea pro corpore eius
Abbreviated transcription (Latin):
falsus non crit impunitus: & qui men¬
datia loquit᷑ non effugi&. M ulti colurł¬
ꝑsonam potentis: & amici sunt dona
tribuentis. Frs̃ hominis pauperis ode¬
runt cũ in suꝑ & amici ꝓcul recesser̃
abeo. Qui tantũ uerba scctatur nihil
habebitꝰ. qui aut̃ possessor ẽ mentis di¬
ligit animã suam: & custos prudentię
inueni& bona. łestis falsus non erit

Expanded text:
falsus non erit inpunitus et qui menfalsus non erit inpunitus et qui mendacia loquitur non effugipersonam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Te
Abbreviated transcription (Latin):
tat uiam cuisꝰ. & anit principes spaciũ
ei facit. lustus prior ẽ accusator suiꝰ ue¬
nit amicus cius & inuestigabit cũ. Contͣ¬
dictiones cõprimit sors & int̾ poten¬
tes quosq diuidicat. Frat᷑ qui adiuuat᷑
afratre quasi ciuitas firmai & iudicia¬
eius quasi uectes urbim. Defructu o¬
ris uiri replebit᷑ uent̾ eiusl& genimi¬
na labiorũ illius saturabunt euꝰ. Mors
& uita in manib linguę. qui diligunt
eam comedent fructus cius. xxxuiii.¬
ui inuenit mulierẽ bonã inuenit bonũ.
& hauri& iocunditatt᷑ adnõ. Cum obse¬
crationib loquit᷑ panꝑꝰ & diucs effa
est pauꝑꝰ qui ambulat insimplicitatt
sua. quã diues torquens labia insipicis.
ibi non ẽ scientia animȩ non bonumꝰ
& qui festinus ẽ pedib offendit. Stul¬
ticia hominis subplantat gressus eius
& contra dm̃ feru& animo suo. Diuitię
addunt amicos plurimos. a paupere
auͣt & hi quos habuit scparant᷑. Testis

Expanded text:
tat viam eitat viam eiei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a Domino. Cum obsecrationibus loquetur pauper: et dives effabest pauper qui ambulat in simplicitate sua quam torquens labia insipiens ubi non est scientia animae non est bonum et qui festinus est pedibus offendit stultitia hominis subplantat gressus eius et contra Deum fervet animo suo divitiae addunt amicos plurimos a paupere autem et hii quos habuit separantur testis
Abbreviated transcription (Latin):
contc̃pnit: sed sequit᷑ cũ ignominia. &
obꝓbrium. aqua ꝓfunda uerba exore
uiri. & torrens redundans fons sapien¬
tiȩ. Accipere ꝑsonam impii in iudicio.¬
non ẽ bonũ ut declines aucritate iudi¬
cii. labia stulti inmiscent se rixis. &
os cius iurgia ꝓuocat. Os stulti contri¬
tio cius & labia ipsius ruina animȩ ciꝰ.
Nerba bilinguis quasi simplicia: & ipsa¬
mollis & dissolutusẽ in opere suo. frat᷑
est sua opera dissipantis. Turris fortis¬
sima nom̃ dñi ad ipsam currit iustus
& exaltabit᷑. Substantia diuitis urbs
roboris eius: & quasi murus ualidus
circumdans cũ. Antequã conterat᷑ exal¬
tatur cor hominis. & anitquã glorificet᷑
humiliatur Qui prius respond& quã
audiat᷑ stultũ se esse demonstrat. & con¬
fusione dignũ. Sp̃s uiri sustentat in¬
becillitatt᷑ suã. sp̃m uͦ adirascendũ faci¬
lẽ quis poterit sustinere : Cor prudcis
possidebit scientiã. & auris sapientiums
quęret doctrinã. Donũ hominis dila¬

Expanded text:
gnominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis, quasi simplicia: et ipsamollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et exaltabitur substantia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dila
Abbreviated transcription (Latin):
Abscondit piger manũ suã sub ascella.
nec ados suũ applicat eã. Pestilentt fla¬
gellato. stultus sapientior. erit. Si aut̃
corripueris sapienit̾. intelliget discipli¬
nam. Qui affligit patr̾e & fugit matr̾ẽ.
ignominiosus ẽ & infelia. Non cesses fili
audire doctrinã. nec ignores sermoneᷤ
scientie. Testis iniquus derid& iudiciũ
& os impioꝵ deuorat iniquitatẽ. Para:¬
ta sunt derisorib uidicia. & mallci ꝑ
res uinũ. & tumultuosa ebrictas Quicũq
his delectat᷑. non erit sapiens. Sicut ru¬
gitus lconis ita & terror regis qͥ ꝓuocat
cũ peccat inanimã sua̾ honor c̃ homin̾
qui separat se acontentionib om̃s aut̃
stulti miscent᷑ contumelus. Propt̃ frigis
piger arare noluit. mendicabit gͦ estait¬

Expanded text:
ub ascella, nec ad os suum applicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt derres, vinum, et tumultuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit e
Abbreviated transcription (Latin):
uideturꝰ. appendit aut̃ corda dñs. Paelu¬
acere miscđam & iudiciũ: magis placet
dño quã uictimȩ. Exaltatio oculorũ
& dilatatio cordis. lucerna impiorum
peccatũ. Cogitationes robusti semꝑ in
habundantia: omĩs aut piger in eͥges
lingua mendatii. uanus & exeors est. &¬
inpingctur alaqueos mortis. Rapinȩ
impiorũ detrahent eos: quia noluert᷑
faccre iudiciũ. Peruersa uia uiri alienͣ
est: qui aut̃ mundus ẽ rectum opus ciꝰ
Mclius ẽ sedere in angulo domatis. quã
cũ muliere litigiosa & in domo cõmimi.
Anima impi desiderat malũ. non misc¬
rebitur ꝓximo suo. multato pestilen¬
tt sapientior crit paruulus. & si sectct᷑
sapicntiã sum& scientiã. ł x cogitat iustꝰ
de domo impuꝰ ut detrahat impios a

Expanded text:
etur adpendit autem corda Dominus facere misericordiam et iudicium magis placent Domino quam victimae exaltatio oculorum et dilatatio cordis lucerna impiorum peccatum cogitationes robusti semper in abundantia omnis autem piger semper lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de
Abbreviated transcription (Latin):
do cibũ capere cũ dđ clara adhuc dieꝰ
uirauit dđ dicens. Ftee faciat mihi ds̃
& hȩc addat̃. si ante occasum solis gu
cuncta que fecit rex. in conspectu totrs¬
płi & cognouit omne uulgus ꝙ uni¬
uersus isrł in die illa. qm̃ ^ actũ fuisset
arege ut occideretur abner filius ner.
Dixit quoꝙ rex ad seruos suos. Num
ignoratis qm̃ princeps & maximus ce¬
cidit hodie in isrł: ego aut̃ adhuc de¬
licatus & unctus re&: porro uiri isti
filii saruię.duri mihi sunt retribuat
dñs facienti malũ. uixta malitiam
esuam. Audiuit aut̃ filius saul quod
cccidisset abner in hebron & dissolute
sunt manus eius: omnisꝙ isrł ꝑturba¬
tus est. Duo aut̃ uiri principes latro¬
num erant filio saul nomen uni ba¬
ana & nomen alteri rechab filii rem¬
mon berothite: de filus beniamin:
ssi quidẽ & beroth reputata est in ben¬
iamin. Et fugerunt berothitȩ in ge¬
thaim: fueruntꝙ ibi aduenę usq in
tempus illud. Erat aut̃ ionathe filio

Expanded text:
 cibum capere cum David, clara adhuc die, juravit David, dicens: Haec faciat mihi Deus, et haec addat, si ante occasum solis guscuncta quae fecit rex in conspectu populi et cognovit omne vulgus et universus Israhel in die illa quoniam non actum fuisset a rege ut occideretur Abner filius Ner dixit quoque rex ad servos suos num ignoratis quoniam princeps et maximus cecidit hodie in Israhel ego autem adhuc delicatus et unctus rex porro viri isti filii Sarviae duri mihi sunt retribuat Dominus facienti malum iuxta malitiam suam audivit autem filius Saul quod cecidisset Abner in Hebron et dissolutae sunt manus eius omnisque Israhel perturbatus est duo autem viri principes latronum erant filio Saul nomen uni Baana et nomen alteri Rechab filii Remmon Berothitae de filiis Beniamin siquidem et Beroth reputata est in Beniamin et fugerunt Berothitae in Getthaim fueruntque ibi advenae usque in tempus illud erat autem Ionathan filio
Abbreviated transcription (Latin):
librum usq ad tempus statutũ ꝑtrausi¬
bunt plurimi. & multiplex crit scien¬
tia. ⁊t uidi ego damhel & eece quasi
duo alu stabant unus hinc suꝑ ripam
fuminis. & alius inde ex alttra ripa
fluminis. Et dixxi uiro qui indutus e¬
rat lincis: qui stabat suꝑ aquas flumi¬
nis. Usquequo finis horum mirabiltũ:
Et audim uirũ qui indatus erat lincis
qui stabat suꝑ aquas fiuuminis. cum de¬
uass& dexitram & sinistrã suã incęlum
in tempus & tempora & dimidiũ tem¬
poris & cum cõpleta fucrit dispersio
manus ppłi sciꝰ complebunt᷑ uniuersa
hȩc. Et ego audiui. & non intelleacii &
dixi. Dnt᷑ mi quid crit post hȩc: & ait
hade danihel quia clausi sunt signatiq
sermones: usq ad tempus p̃stnitũ. łligen¬
tur & dealbabunt᷑ & quasi ignis proba¬
buntur multi & impie agent impii:
neq intelligent om̃s impii. Porro do¬
cti intelligent & atempore cũ ablatũ
fucrit iugt sacrificium & posita fue

Expanded text:
m usque ad tempus statutum: pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia. Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo albi stabant, unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro, qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: Usquequo finis horum mirabilium? Et audivi virum, qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, cum levasset dexteramin tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio manus populi sancti, complebuntur universa haec. Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi sunt, signatique sermones, usque ad tempus praefinitum. Eligentur, et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi: Et impie agent impii, neque intelligent omnes impii, porro docti intelligent. Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
adterrã suam: Fili aut̃ cius ꝓuocabun¬
tur & congregabunt multitudinẽ ex¬
ercituũ plurimoꝵ: & ueni& ꝓperans
& inundans. & reuertet᷑ & concitabit᷑
& congredict᷑ cum robort cius Et ꝓuo¬

Expanded text:
ad terram suam. Filii autem ejus provocabunad terram suam. Filii autem ejus provocabuntur, et congregabunt multitudinem exercituum plurimorum: Et veniet properans, et inundans: et revertetur, et concitabitur, et congrediet
Abbreviated transcription (Latin):
qł placucrit ei. Et cum steterit con¬
tuor uentos cęli: scd ñ inposteros cius
neꝙ scdm potentiã illius qua dominatꝰ
est. Lacerabit᷑ enĩ regnũ eius etiam in
externos exceptis his. & confortabit᷑
rex austri. & de principib cuis p̾ualebit
suꝑ cum: Et dominabit᷑ ditione: multa
cñ dominatio eius. Et post finẽ anno¬
rum federabunt᷑. filiaq regis au̾striuc¬
ni& ad regem aquilonis facere amiciciã
& non obtmebit fortitu̾dine̾ brachiit
nec stabit semen eiũs. Et tradet᷑ ipsa
& qui adduxerint eam adolescentes eiꝰ ł
& qui confortabant ea̾ intemporibũs.
Et stabit de germine radicũ eius planta¬
tioy& ueni& cum exercitũ & ingredict᷑
ꝓuinciam regis aquilonis: & abutet᷑ cis
& obt̾nebit: insuꝑ & deos eorũ & sculp¬
tilia. uasa quoq p̃ciosa argenti & auri:
captiu̾a ducet in egyptum. Ipse p̃uale¬
bit aduersum regem aquilonis & intra¬
bit inregnũ rex au̾strĩ. & reuertetũr

Expanded text:
quod placuerit ei. Et cum steterit, conquod placuerit ei. Et cum steterit, contuor ventos coeli; Sed non in posteros ejus, neque secundum potentiam illius, qua dominatus est. Lacerabitur enim regnum ejus etiam in externos, exceptis his. Et confortabitur rex Austri: et de principibus ejus praevalebit super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio ejus. Et post finem annorum foederabuntur: filiaque regis austri veniet ad regem aquilonis facere amicitiam; Et non obtinebit fortitudinem brachii, nec stabit semen ejus: Et tradetur ipsa, et qui adduxerunt eam, adolescentes ejus, et qui confortabant eam in temporibus. Et stabit de germine radicum ejus plantatio: et veniet cum exercitu, et ingredietur provinciam regis aquilonis: et abutetur eis; et obtinebit. Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa argenti cet in Aegyptum: ipse praevalebit adversus regem aquilonis, Et intrabit in regnum rex austri, et revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
inme remansit uirium. Et quomodo
poterit scruus dnĩ mei loqui cũ dñomeo:
nihil eñi in me remansit uiriumꝰ sco &
alitus meus int̾cludit᷑. Rursũ gͦ tetigit
me quasi uisio hominis: & confortauit
me: & dixit. Noli tunere uir desideri¬
orum: pax tibi confortare & esto ro¬
bustus. Cumq loquert᷑ mecũ: conualui
& dixi. Loquere domine mi: quia con¬
fortasti me. Et ait. Numqͥd scis quart
uenerim adte : & nunc reuertarꝰ. ut pͣli¬
er aduersũ princip̾ẽ ꝑsarum. Cum erm
egrederer apparuit princeps grȩcorũ
ueniens. Uerũ tam̃ annuntiabo tibi qđ
exp̃ssumẽ inscriptura ueritatis & ne¬
mo est adiutor meus in omnib his: nisi
retur & roboraret᷑: & nunc ueritatem
anminciabo tibi. Ecce adhuc tresreges
stabunt inꝑsideꝰ & quartus ditabit᷑ opib
nimus suꝑ om̃s. Et cum inualuerit di¬
uitus suis: concitabit om̃s aduersũ reg¬
num gretiȩ Surg& uero rex fortis. et
dominabit᷑ potestate multa: & faciet

Expanded text:
in me remansit virium. Et quomodo in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, et dixit: Noli timere, vir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere, Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? Et nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum: cum ergo egrederer, apparuit princeps Graecorum veniens. Verumtamen annuntiabo tibi, quod expressum est in scriptura veritatis, et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisiretur, et roboraretur. Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Ecce adhuc tres reges stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: Et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regngere. 703 Surget vero rex fortis, et dominabitur potestate multa: et faciet