comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit questionem. quasi de contrariis. &si ad uersin¬
tib uerbis dĩ.ꝓmittentes filium nasciturũ & postea
dicentis. occide mihi filium tuum: Sederat incorde
eĩ semꝑ fides inconcussa: & nullomodo deficiens.
Cogitabat enim abraham. dm̃ quidedit utille desen¬
b nasceret᷑ qui nonerat: posse etiã demoste reparare¬
Am plius enim est quod ĩam fecerat ds̃: Cum qui non
erat: posttantam desperationem uidebat sibi
datum filium: & siumanam infirmitatem consu¬
las : impossibile: adiecit itaq: animuma dfidem
Non credidit aliꝗd impossibile esse creatori

Expanded text:
fecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversanfecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis, Occide mihi filium tuum: sed erat in corde ejus fides semper inconcussa, et nullo modo deficiens. Cogitavit enim Abraham, Deum qui dedit ut ille de senibus nasceretur qui non erat, posse etiam de morte reparareAmplius enim est quod jam fecerat Deus, cum qui non erat post tantam desperationem videbat sibi datum filium, et si humanam infirmitatem consulas, impossibile. Adjecit itaque animum ad fidem; non credidit aliquid impossibile esse Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
abraȩ sed exꝓmissione: Non quia eũ carne nonerat ope¬
ratus. sed quia desumma desperatione susceperat: et
nisi ad eẽt ꝓmittens ds̃ nhiliã senex deuis cerib aniculȩ
coniugis. sperare audebat posteritatis: Sed credidit
nasciturũ : et non plangit moriturũ : Eiꝰdextera eligitꝰ
Adsacrificiũ ut moreretur : cuius cor lectum ẽ Adfidem
ut nasceretur: Nontrepidauit abra ham credere
quando ꝓmittebatur: ñ trepidauit offerre : quan¬
do exigebat᷑ :. Nec fuit religio credentis. contraria
deuotioni optemperantes : Hoc dico. Nonsibi dix̃
abraham : ds̃ mihi locutꝰ ẽ quando ꝓmisit filium
Credidi quod mihi daturus cẽt ds̃ posteritatem:
& qualẽ posteritatẽ. Utdiceret mihi : Inisaac uoca¬
bit᷑ tibi semen Etnefoste sic uocaret᷑ mihi semen
inisaac: ut ante me m̃s filius moreret᷑ : In semine tuo
arbenedicent᷑ om̃s gentes : Ipse mihi ergo loquens
ꝓmisit filium : et ipse exigat ut occidã : Non sibi

Expanded text:
brahae, sed ex promissione : non quia eum carne non erat operatus, sed quia de summa desperatione susceperat; et nisi adesset promittens Deus, nihil tam senex de visceribus aniculae conjugis sperare audebat posteritatis. Sed credidit nasciturum, et non plangit moriturum. Ejus dextera eligitur ad sacrificium, ut moreretur; cujus cor electum est ad fidem, ut nasceretur. Non trepidavit Abraham credere, quando promittebatur; non trepidavit offerre, quando exigebatur: nec fuit religio credentis contraria devotioni obedientis. Hoc dico, non sibi dixit Abraham, Deus mihi locutus est: quando promisit filium, credidi quia mihi daturus esset Deus posteritatem; et qualem posteritatem? Ut diceret mihi, In Isaac vocabitur tibi semen : et ne forte sic vocaretur mihi semen in Isaac, ut ante me meus filius moreretur, In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes . Ipse mihi ergo loquens promisit filium, et ipse exigit ut occidam? Non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
latus est hocloca ut hȩc a nobis intellegatur: quam
uidere iam & tangere possumus : Quomodo nec ter¬
ra quae inusibilis & incomposita erat : talis erat qua¬
lis ista quȩ iam uideri & tractari potest: Sed illud
quod dictum est: in principio fecit ds̃ cęlum & terrã.
Caeli & terrȩ nomine umuessa creatura significata ẽ
quã fecit & condidit ds̃: Ideo autem nominibus ui¬
sibilium rerum hȩc appellata sunt : propter paruu¬
lorum infirmitatem : quiminus idonei sunt inuisibi
lia comprehendere: Prbmo ergo materia facta est.
confusa & in formis. unde omnia fierent. quae distino¬
ta sunt atq formata: Quod credo a grecis. chaosap

Expanded text:
lata est hoc loco, ut haec a nobis intelligatur, quam videre jam et tangere possumus, quomodo nec terra quae invisibilis et incomposita dicta est, talis erat, qualis ista quae jam videri et tractari potest. Sed illud quod dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram , coeli et terrae nomine universa creatura significata est, quam fecit et condidit Deus. Ideo autem nominibus visibilium rerum haec appellata sunt, propter palorum infirmitatem, qui minus idonei sunt invisibiilia comprehendere. Primo ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent, quae distincta atque formata sunt, quod credo a Graecis chaos ap
Abbreviated transcription (Latin):
inllouocabulo intellegere: Dictũ ẽ ergo cęlũ & ter¬
ra : quia inde futurũcęlũ & terra : Dicta ẽ terra in¬
iuisibilis & in cõposita : & tenebrȩ suꝑ abyssũ quia
informis. Et nulla specie cerni aut tractam pote
ẽ aqua : quia facilis subiacebat operanti : ut de illa om̃a
formarentur: Sed sub his omnib nominb materia
erat Inuisa & in formis: dequa ds ẽdidit mundũ¬

Expanded text:
in illo vocabulo intelligere. Dictum est ergo coelum et terra, quia inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita et tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari potet. Dicta est aqua, quia facilis et ductilis subjacebat operanti, ut de illa omnia formarentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis, de qua Deus condidit mundu
Abbreviated transcription (Latin):
pellari: Sic enim & alioloco. legimus dictum in lau¬
dibus dĩ Qui fecisti mundum demateria informi.
Quod aliqui codices habent demateria in uisa. & ideo
ds̃ rectissime creditur. omnia derhilo fecisse.
Quia &iam si omnia formata deista materia fac¬
ta sunt: hȩc ipsa tamen materia denihilo omni¬
no facta ẽ : In formis ergo illa materia. quã denihilo
ds fẽcit : appellataẽ primo cęlũ & terra: & dictũ ẽ
in principio fecit ds̃ cȩlũ & terrã: Non quia iam
hoc erat : sed quia hoc ẽẽ poterat: Hanc aũt ad¬
huc in formẽ materiã : & interrã inuisibilẽ atq
in compositã. uoluit appellare : Quia inter om̃ĩa
dementa mundi : terra uidetur. minꝰ speciosa . quã caȩtera.
inuisibilẽ aũt dix̃ ꝓpter obscuritatẽ: Landẽ

Expanded text:
pellari. Sic enim et alio loco legimus dictum in laudibus Dei, Qui fecisti mundum de materia informi, etc., quod aliqui codices habent de materia invisa. Et ideo Deus rectissime creditur omnia de nihilo fecisse, quia etiamsi omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilnata. 11. Informis ergo illa materia quam de nihilo Deus fecit, appellata est primo coelum et terra, et dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram; non quia jam hoc erat, sed quia hoc esse poterat: nam et huc informem materiam, etiam terram invisibilem atque incompositam voluit appellare, quia inter omnia elementa mundi terra videtur minus speciosa quam caetera. Invisibilem autem dixit, propter obscuritatem; et
Abbreviated transcription (Latin):
isaac sicut dñs crucẽ suam. Ita sibi ligna aduictime
locũ quib fuerit inponendus ipse portauit : Pos¬
tremo quia isaac occidi non oportebat: postea quã
ẽ pater ferire ꝓhibitus : quis erit ille aries. quo lm¬
molato. Impl&um ẽ significatiuo sanguine saori¬
ficium: Nempe quando eum uidit abraham : cor¬
nib: infrutice tenebatur: Quis ergo illic figuraba¬
tur : nisi ihs ante quã immolar&ur. spinis ixdẽ¬

Expanded text:
Isaac, sicut Dominus crucem suam, ita sibi ligna ad uictimae Isaac, sicut Dominus crucem suam, ita sibi ligna ad uictimae locum, quibus fuerat inponendus, ipse portauit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, postea quam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato inpletum est significatiuo sanguine sacrificium? Nempe quando eum uidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Iesus, antequam immolaretur, spinis Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos imitantur : uerũ &iam in laudabilẽ liberta¬
tẽ. quib dicitur:. Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ
faciunt facere nolite: Hoc magnũ sacram̃tum quis¬
quis indĩ populo prudenter agnouerit: unitatẽ
sp̃s in uinculo pacis: usq infinẽ quib dani eohe¬
rendo. quosdã tolerando custodit : Fide op¬
tulit abraham isaac. cũ temptaretur. Et unige¬
nitũ offerebat. qui sus ceperat reꝓmissiones
Adquẽ dictũ ẽ. quia in isiac uocabitur tibi semen
Arbitrans quia amortus resuscitare potens ẽ ds̃ :¬
Vnde cum & inparabolã accepit : Tlanc ergo ꝓ¬
missionẽ paterpius fideliter tenens : quia phunc
oportebat impleri quẽ ds̃ iubebat occidi: Non he¬
sitauit . qđ sibi reddi poterit immolatus: qui dari
meum & insimilitudinẽ adduxit: Cuuis similitudi¬
nẽ : nisi illixs unde dicit apłs : Qui ꝓprio filio non pe¬
percit s ꝓ nob omnib: tradidit eum: Proptera &

Expanded text:
qui eos imitantur, uerum etiam in laudabilem libertaqui eos imitantur, uerum etiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. fetulit Abraham Isaac, cum tentaretur. Et unigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones, ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Unde eum et in parabola accepit. Fide et romissionem pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari cuius similitudinem, nisi illius unde dicit apostolus: Qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Propterea et
Abbreviated transcription (Latin):
isa ac & ia cob: quorũ seds itadici uoluit. tã quã soloꝵ
tantũ eis tribuens honorẽ. Nisi quia nouerat in eis.
qđ solus &iã ꝑfecte sũ meq nosse poterat. sinceram
prȩcipuamq caritatem : Et quia in eis tribus patrib
quodammodo consũ mauit magnũ ao mirabile sa¬
cramentũ futuri populi sui : qđ ꝑ liberas genuer̃
non solũ in libertatẽ : sicut ꝑsaram & rebeccã &liã
& rahel . uerũ &iam in seruitutẽ: Si cut ꝑeandem
rebeccã natus ẽ esau: oui dictũ ẽ eris seruus tris
tui: Et ꝑ ancillas : non solũ inseruitutẽ sicut ꝑagar
uerũ &iam in libertatẽ. sicut ꝑballã &celpham
lta enĩ & in populo dĩ: & ꝑspiritales uiros. nas¬
cuntur. non solũ in laudabilẽ libertatẽ. quẽ ad¬
modũ & illi quib dicitur. Imitatores mei estote.
sicut &ego xpi: uerũ &iam indamnabilẽ serui¬
tutẽ. sicut ꝑphilippũ simon: & ꝑ carnales ser¬
uos nas cuntur non solũ indamnabilẽ seruitutt᷑

Expanded text:
Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorumtantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales liberos nascuntur non solum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitutem, sicut per Philippum Simon et per carnales seruos nascuntur non solum in damnabilem seruitutem,
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabo: Quod aũt lã in mesopotama c̃stitu¬
to. hoc ẽ iã egresso deterra chaldeox. dicit ds̃. Exi
de terra tua & decognatione tua. & dedomopatris
tiiꝰ: ut corpus indeicer& qđ iã fecerat : sed anmũ
a ueller&. dr̃:. Non enĩ exierat inde anmoi spere¬
deundi: & desiderariꝰ tenebat᷑: Quȩ spes & desi de¬
riũ dõ iubente aciuuante : & illo oboediente . fuc̾¬

Expanded text:
or. Quod autem iam in Mesopotamia constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fue
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã dicer&. posse eẽ salutis uiam inbona conuersatione
& unius dĩ omni potentis cultu : sine participatione corporis
& sanguinis xp̃i. Unus enim ds̃ inquit et unus mediator dĩ
& hominũ homo xp̃s ihs Vt illud quod dixerat omnes homi¬
nes uult saluos fieri : Nullo alio modo intelligatur prȩstari.
nisi ꝑ mediatorem : Non dm̃ quod semper erat uerbũ : sed ho¬

Expanded text:
quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum homo Christus Iesus, ut illud, quod dixerat omnes homines uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat uerbum, sed ho
Abbreviated transcription (Latin):
dominica oratione concludit : Interpellationes aũ. siue
ut ur̃i cõdices habent postulationes fiunt: cũ populus¬
benedicitur: iunc enim antistites. uelut aduocati susceptos suos
ꝑmanus impositionem misericordissimȩ offerunt potestati
Quibus pactis & pasticipato tanto sacramento gratiarũ actio
cuncta concludit: Quam in his etiam uerbis. ultimam cõmen¬
dauit apostolus : Haec aũ causa p̃cipua fuit ista dicendi .: ut his bre¬
uiter p̃scriptis atq significatis. ñ put&ur negligendum ẽe qd̃
sequitur : Pro omnib hominib: : pregib & his qui in sublimitate
sunt ut qui&am & tranquillam uitam agamus. in omni pi&ate
& castitate: Ne quisquam sicut se hab& humanȩ cogitationis
nempatiebatur eccłã : cum membra xp̃i. ex omni essent hom¬
num genere colligenda Vnde adlungit. & dicit: Hoc enim
bonumẽ & acceptũ. coram saluatore nr̃o dõ : qui omnes homi¬
nes uult saluos fieri . & inagnitionẽ ueritatis uenire : It ne

Expanded text:
dominica oratione concludit. Interpellationes autem siue, ut uestri codices habent postulationes fiunt, cum populusbenedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos nem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omt humanae cogitationis nem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. Unde adjungit, et dicit: Hoc enim bonum est, et acceptum coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetur quidẽ quicumq contempserit. contra uolun¬
tatem dñi sui facere : sed tunc eam uinc&. si & pristrinum
contemnens efsugerit : Qđ nullo modofieri potest sub dĩ potestate
Iuia ergo nos qui salui futuri sint nescientes õmnes quib: p̃dicamꝰ
hanc pacẽ saluos fieri uelle ds̃ iub& &ipse hoc innobis operatur
Cumsit ipse xp̃c sapientia dĩꝑquã creata sunt om̃a : cumq nullȩ
mentes rationales siue angelorũ siue hominũ nisi participa¬
diuina ꝓuidentia mortalib : quoꝵ temporalis uita. in rebus ori¬
entib & occidentib occupata tenebatur : ut eadem ipsa dĩsa pi¬
entia. adunitatẽ ꝑsonȩ suȩ homine assumpto. in quo nascer&ip
saliti nrȩ̃ dicendo & faciendo. patiendo et sustinendo. fier&
deorsum hominib exemplũ redeundi : qui sursumẽ angelis
exemplum manendi Ac ꝑhoc cum rebus aeternis c̃tem

Expanded text:
uidetur quidem quicumque contempserit contra uolunuidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestateuia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, cum sit ipse Christus sapientia Dei, per quem creata sunt omnia. Cumque nullae mentes rationales, sive angelorum sive hominum, nisi participadivina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem personae suae homine assumpto, in quo temporalitsaluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contem
Abbreviated transcription (Latin):
ri cum tam multos nolit saluos fieri : Ideo dictum ẽ. quia om̃s
qui saliu fiunt nisi ipsouolente ñ fiunt : Vult dũ ds̃om̃s ho
mines saluos fieri & inagnitionẽ ueritatis uenire : Non sic ta¬
men ut eis adimat liberũ arbitriũ. quo uelbene uel male uten¬
tes iustissimẽ iudicentur: Quod cumfit : Infideles quidem
contra uoluntatẽ dĩ faciunt : cum eius euangelio ñcredunt.
Nec ideo tamen eam uincunt. Uerum seipsos fraudant magno
& summobono : malisq poenalibus implicant: exꝑturi insup¬
pliciis potestatem eius : cuius in donis misericordiã contẽpsert
Ita uoluntas dĩ. semper inuicta ẽ : Uincer&ur aũ si non
inuenir& quid de contemptorib: facer&. aut ullomodo
possent euadere. quod de talib ille constituit: Qui enim
dicit. uerbi gratia : uolo ut hi omnes serui mei operentur
inuinea. & post laborem requiescentes epulentur: Ita
Vt quisquis eorũ hoc noluerit . in pristrino semper molat.

Expanded text:
ri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, ri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt, et, si quo alio momines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\',
Abbreviated transcription (Latin):
utiq. lam uidemus impl&um: Isto locutionis modo & dñs ẽ
usus ineuangelio ubi ait phariseis : Decimatis mentam &
rutam. & omne holus : Neque enim pharisei: & quȩ cumq: alie¬
na: et omniũ per om̃s terras aliengenarũ om̃a holera decim¬
bant : Sicut ergo hic omne holus. omne holerũ genus ita
illic omnes homines. omne hominũ genus intellegere possu¬
mus. It quocumq alio modo intelligi potest. dum tamen
credere ñ cogamur: aliquid omnipotentẽ uoluisse fieri. fa¬
ctumq non eẽ . Quisine ullis ambiguitatib si incȩlo & in
terra sicut eum ueritas cantat: om̃a quȩ cumq uoluit fecit
ꝓfecto facere noluit. quod cumq non fecit.
icut illud quod dictum ẽ : omnes bi xp̃o uiuificabuntur : cum
tam multi a derna morte puniantur . Ideo dictumẽ. quia
omnes quicumq uitam ae ternã percipiunt : non ꝑcipiunt
nisi inxp̃o : Ita qd̃ dictum ẽ. omnes homines uult ds̃ saluos fie¬

Expanded text:
utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit.icut illud, quod dictum est: Omnes in Christo uiuificabuntur, cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fie
Abbreviated transcription (Latin):
biles. ingeniosos. tardi cordes. fatuos. diuites. pauperes.
mediocres. mares feminas. infantes. pueros. adiilescentes.
iuuenes seniores senes inlinguis omnib: i morib: omiib
in artibus omnibus. in professionibus omnibus. Inuoluntatib:¬
& in conscientiarũ uari&ate innumerabili constitutos. & si
quid aliud differentiarũ est in hominibus: Quid ẽ enim eoꝵ.
unde ñ ds̃ ꝑunigenitũ suum dnm nr̃m. ꝑ omnes gentes. sal
vos homines fieri uelit. Iti deo faciat quia omp̃s uelle in¬
aniter ñ potest. quodcumq uoluerit : Preceperat enĩ apłs
Vt orar&ur ꝓ omnib: hominib: Et specialiter addiderat:
Proinde dicens. hoc enim bonum ẽ coram salutari nr̃o dõ. Idẽ
ut etiam ꝓtalib or&ur: . Statim ut desperationẽ toller&. ad¬
didit : Qui om̃s homines uult saluos fieri . & adagnitionẽ ueni¬
re ueritatis : Hoc quippe ds bonum iudicauit : ut oratione
humilium dignar&ur salutem prȩstare sublimium. Quod

Expanded text:
biles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, biles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum Dominum nostvos homines fieri velit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcunque voluerit? Praeceperat Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pProinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore, id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod
Abbreviated transcription (Latin):
Cum audimus & in sacris litteris legimus. q̃uod uelitꝰ om̃s
homines saluos fieri : quamuis certum sit nobis. non om̃s
saluos fieri : non tamen ideo debemus omni potentis si¬
mȩ dĩ uoluntati aliquid derogare: sed ita intellegere
quod scriptum ẽ. qui omnes homines uult saluos fieri.
tamquam dicer&ur. Nullum hominem fieri saluum.
nisi quem fieri ipse uoluerit Non quod nullus sit hon¬
num. nisi quem saluum fieri uelit. sed quod nullus fiat.
Nisi quem uelit: Et ldeo sit rogandus vt uelit : quia neces¬
se ẽ fieri si uoluerit : De orando quippe dõ agebat apłs.
Vt hoc dicer&: Sic enim intelligimus. & quod in euangelio
scriptum ẽ : Qui illuminat omnem hominẽ. Non quia
nullus ẽ hominum qui non illumin&ur . sed quia nisi abip¬
so. Nullus illuminatur : Aut certe sic dictumẽ. Qui uult¬
omnes homines saluos fieri . Non quod nullus hominũ e& que
eos quos dicit acturos fuisse poenitentiã si feciss&: sed ut
sublimes humiles. doctos. In doctos. integri corporis. de¬

Expanded text:
cum audimus et in sacris Litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem eos, quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, de
Abbreviated transcription (Latin):
potuit hȩc dicere : cui ad huc restabat. ipsius passionis. quam
sibilã impendere dixerat. tam magna c̃flictatio. tam mo¬
lestum ac grande certamen. An ad eius consummandum
cursum : parum ad huc deerat: Quando illud deerat. Ubi
erat futurus acrior & crudelior inimicus: Quod si ideo

Expanded text:
potuit haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi jam impendere dixerat, tam magna conflictatio, tam molestum ac grande certamen. An ad ejus consummandum cursum parum adhuc deerat, quando illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Quod si ideo
Abbreviated transcription (Latin):
deuitã horrorẽ inꝑnstiosũ incurrat errorẽ : assuescat in corporib:
ita spãliũ reperere uestigia : Ut cũ inde sursũ uersus duceratione
ascendere cocperit: Vt ad ipsam in commutabilẽ ueritatẽ ꝑ quã factas
ista ꝑueniat. non secũ ad sũma ꝑtrahat: qđ contemnit in infinis
Nec enĩ erubuit quidã : uxorẽ sibi eligere sapientiã : quia nomen

Expanded text:
devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem per quam sunt facta ista perveniat, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tis : si cauteriatã uestrã conscientiã. sa nari uell&is: Sequit᷑
enim Ced polluta sunt eorũ & mens & conscientia: In mundis
aut̃ & infidelib nihil est mundũ: Qu aergo causam. Sed pol
cottidie blas phemant eũ simundus ẽ : placeat: si plac& laud&:
si aũt blas phematur: dis plie& Si displic&. quo modo tibi po¬
test mundus ẽẽ quidis plic&t̃ Inmundis & in fidelibus¬
quorũ polluta sunt: & mens & conscientia : itanihilẽ mundũ:
VUt quos dã corũ : &iam deuirgine scđm carnẽ natus est xp̃s
offendat : Sed tamen in sp̃a libus illis summis: ubi non ẽ aliquid
uiolabile : aut corruptibile : nec tantũ extẽpore : sed nec ex in
formatũ : si quadicuntur talia ad quorũ similitudinẽ &iã ista
in feriores creaturȩ genera quãuis loge remotissima facta sunt.
non debent cuius quã sobriam ꝑturbare prudentiã : Necũ uanum

Expanded text:
tis. si cauteriatam uestram conscientiam sanari uelitis. sequitur tis. si cauteriatam uestram conscientiam sanari uelitis. sequitur enim: sed polluta sunt eorum et mens et cet infidelibus nihil est mundum, quaero causam: «Sed polquotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet, quomodo tibi potest mundus esse qui displicet? Quid ergo quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum
Abbreviated transcription (Latin):
futurarũ ita custodi endas putar& ut sinehis gentes salutem
apłs : qđ carnaliter saperent: Et infideles : qđ tẽpus grȩ
alegis tẽpore non discernerent: Quibus ideo dicit. nihil
eẽ mundũ : quia & his quȩ respuebant: & his quȩ sumebant:
Non scẽ nec iuste utebant᷑ : Sicut om̃s quidẽ infideles: sed
uos prȩcipuem anichei. qui bus omnino nihil est mundum:
Talẽ tamen dixit: quȩ om̃s infideles & in mundos tener&
seduos prȩcipue maximeq conuincer&: Omnia ergo mun¬
da mundis : scđm naturã in qua creata sunt. Non tam̃ om̃a sedm̃
significationẽ munda : primo populo iudeorũ: Nec nob̃ om̃ã
Uel ꝓpter salutẽ corporis. uel ꝓpter consuetudinẽ humanȩ
soti&atis aptasunt: Sed cũ sua cuique redduntur: & naturalẽ
ordinẽ seruant : omã munda sunt mundis:: Inmundis aut̃
& infidelib: quale precipue uos estis: nihil est mundũ: Cęte¬
ra iã uerba apłi quȩ seqͥuntur: vos ipsi uobis salubniter dicere¬

Expanded text:
futurorum ita custodiendas putarent, ut sine his gentes salutem,apostolus, quod carnaliter saperent, et infideles, quod tempus gratiae a legis tempore non discernerent. quibus ideo dicit nihil esse mundum, quia et his, quae respuebant, et his, quae sumebant, non sancte nec iuste utebantur, sicut omnes quidem infideles, sed uos praecipue, Manichaei, quibus. omnino nihil est mundum. talem tamen dixit, quae omnes infideles et inmundos teneret, sed uos praecipue maximeque conuinceret. omnia ergo munda mundis secundum naturam, in qua creata sunt, non tamen omnia secundum significationem munda primo populo Iudaeorum; nec nobis omnia uel propter salutem corporis uel propter consuetudinem humanae societatis apta sunt; sed cum sua cuique redduntur et naturalem ordinem seruant, omnia munda sunt mundis; inmundis autem et infidelibus, quales praecipue uos estis, nihil est mundum. cetera iam uerba apostoli, quae secuntur, uos ipsi uobis salubriter dicere
Abbreviated transcription (Latin):
sumus &iamnos hȩreditas dĩ Secundum illud. dabo
tibi gentes hȩreditatem tuam: Nisi forte huius mun¬
di : quo prius tam quam dominante tenebamur. Post
autem cum dicimus. mundus mihi crucifixus est. & ego

Expanded text:
simus etiam nos haereditas Dei, secundum illud, Dabo simus etiam nos haereditas Dei, secundum illud, Dabo tibi gentes haereditatem tuam : nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus, Mihi mundus crucifixus est, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo cumq: cernere nitremur : quod non eui¬
denter atq perspicuẽ cernebamus: Idipsum mo¬
ritur qd in enigmate cernebamus cum facie ad faciẽ
cernere coeperimus : Lonuenienter ergo dicitur
moriturum esse. quod aufer&ur: Cum aũ uene¬
rit quod perfectum ẽ. aufer&ur quod exparte est
Ita nobis quodam modo moritur pariter in enigma¬
te: & idem ipsefit heritas. cum facie ad faciem pos¬
sid&ur : Non quia ipse moritur: sed imperfecta
inseum nr̃a uisio: perfecta uisione perimitun:
Ettamen nisi illa prior nos nutriss&. ad aliam
plenissimam & euidentissimam. non efficeremur
intellectus admittat: non enĩ nos eẽ cõe redes
eius possimus. nisi & ipse hȩres sit : In corpore
suo intellegatur heres. idest in eclesia.: Cuius cohe¬
redes sumus. quam uis ex nobis conft&. quem admo¬
dum filii eius matris dicimur : quamuis iuixꝰ exnobis
const&: Ded rursum quȩri potest: cuius morte facti

Expanded text:
quomodocunque cernere niteremur, quod non eviquomodocunque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus, idipsum moreretur, quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod aufertur. « Cum » enim « venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . » Ita nobis quodammodo moritur Pater in aenigmate: et idem ipse fit haereditas, cum facie ad faciem possidetur. Non quia ipse moritur, sed imperfecta in eum nostra visio perfecta visione perimitur. Et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad aliam plenissimam et evidentissimam non efficeremur sto intellectus admittat, non enim cohaeredes ejus esse possumus, nisi et ipse haeres sit, in corpore suo intelligatur haeres, id est in Ecclesia. Cujus cohaeredes sumus, quamvis ex nobis constet, quemadmodum filii ejus matris dicimur, quamvis ex nobis constet. 3. Sed rursum quaeri potest, cujus morte facti
Abbreviated transcription (Latin):
tus testamentum erat : In quo mors testatoris per
uictimã p̃figurabatur Si ergo queratur quomo¬
tas morte decessoris firma Teneatur : Nec ulloa¬
lio modo hȩreditas possit intellegi: respondetur
Ipso quidem mortuo factos nos esse heredit᷑as. ꝗ nõ
filii &iam eius dictisumus: Non enim ieiunant
inquit filii sponsi. quam diu cum illis est sponsus:
heredes ergo dicimur. quia reliquit nobis pacis
eclesiasticȩ possessionem: perfidem dispensa¬
tionis temporalis . quam in hac uita possidemus:
Quod teftatus est dicens: pacẽ meam do uobis. pa¬
cẽ meam relinquo uobis: Coheredes autem
eius efficiemur : cum infine seculi abs orbit᷑¬
mors inuictoria: Tunc enim similes ei erimus. quõ
ui debimus eum sicuti est: Quã hȩreditatẽ. non
eius patris morte adipiscimur. qui mori non potest :
quando quidem ipsesit hȩreditas nr̃a: Secundum
illud quod scriptũ est. Dñs pars hereditatis meȩ

Expanded text:
imilitudo Vetus Testamentum erat, in quo mors testatoris per imilitudo Vetus Testamentum erat, in quo mors testatoris per victimam praefigurabatur. Si ergo quaeratur quomotas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo possit haereditas intelligi: respondetur, ipso quidem mortuo factos nos esse haeredes, quoniam filii ejus etiam dicti sumus. Non jejunant, inquit, filii sponsi, quamdiu cum illis est sponsus . Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possessionem per fidem temporalis dispensationis, quam in hac vita possidemus, quod testatus est dicens, Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . Cohaeredes autem ejus efficiemur, cum in fine saeculi mors absortur in victoriam . Tunc enim similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est . Quam haereditatem non ejus Patris morte adipiscimur, qui mori non potest; quandoquidem ipse fit haereditas nostra, secundum illud quod scriptum est, Dominus pars haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit: Ubi enim testamentum : mors necesse
ẽ intercedat testatoris : Testamentũ enĩ. Inmor¬
tius confirmatum ẽ: Alioquin. Nondum ualet
dum uiuit qui testatus ẽ: Onde ne primum quidẽ
sine sanguine dedicatum ẽ: Habeo inquit alias¬
oues quȩ non sunt dehoc ouili O postet me ipsas
adducere. Ut sit unus grex et unus pastor.¬
Quod utrumq breuiter dictũ ẽ in eo. quodde ꝓ¬
pheta apostolus conmemorat: Letamini gentes
cumplebe eius: Iste ergo unus grex subpasto¬
re uno ereditas dĩ ẽ: Nonsolum patris sed &i¬
am filii: Nam filii uox est: Funes ceciderunt
mihi inp̃claris. & enĩ hereditas mea preclara est
mihi: Et ipsius hereditatis uox est apud prophetã.
Dñe ds̃ nr̃ possidenos: Hanc hereditatem: non mori¬
ens pater filioreliquit. Sed ipse filius eam sua morte
mirabiliter ad quisiuit : quam resurrectione possedit
firmetur : Propterea mortuo pronobis xp̃o: no

Expanded text:
ditatis ubi enim testamentum mors necesse ditatis ubi enim testamentum mors necesse est intercedat testatoris testamentum enim in mortuis confirmatum est alioquin nondum valet dum vivit qui testatus est unde ne primum quidem sine sanguine dedicatum est oves, quae non sunt de hoc ovili: oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastorutrumque breviter dictum est in eo quod de propheta idem apostolus commemorat: Laetamini, Gentes, cum plebe ejus . Iste ergo unus grex sub pastore uno, haereditas Dei est, non solum Patris, sed etiam Filii. Nam Filii vox est, Funes ceciderunt mihi in praeclaris, etenim haereditas mea praeclara est mihi : et ipsius haereditatis vox est apud prophetam, Domine Deus noster, posside nos . Hanc haereditatem non moriens Pater Filio reliquit; sed ipse Filius eam sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurrectione possedit. firmatur ; propterea mortuo pro nobis Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
nulli interpretes. quȩ cumq pracceperat dñs. transtu¬
lerunt : Siergo haec ẽ diftinctio legis. quȩ cum᷑ prȩ¬
cepit dñs. proculdubio magna ẽ ista distinctio: et
recte intellegitur . duo testamenta distin guere:
Cadem quippe sunt inueterȩ et nouo: Ibi obumbrata
hic reuelata: Ibi prȩfigurata. hic manifestata:
N am non solum sacramenta diuersa sunt: uerũ etiam
promissa : Ibi uidentur temporalia ꝓponi: quib spi¬
ritale pręmium occulte signific&ur. hic Aute ma¬
nifestissime spiritalia ꝓmittuntur acterna:
Temporalium aut̃ bonorum atq carnalium. et spi¬
ritalium atq eternorũ : quȩ clarior: certiorq distinc
satis constitit. non istã terrena transitoriamq fe¬
licitatẽ. Ad ño dõ ꝓmagno munere sperandã & ob¬
tandam: Quandoquidem inunigenito filio suo
quẽ tanta illa ꝑpeti uoluit: longe Aliud ase peti
expectariq opostere. Apestissima distinctione

Expanded text:
nulli interpretes: « Quaecunque praecepit Dominus, » transtunulli interpretes: « Quaecunque praecepit Dominus, » transtulerunt: Si ergo haec est distinctio legis, quaecunque praecepit Dominus, procul dubio magna est ista disrecte intellegitur duo testamenta distinguere. eadem quippe sunt in uetere et nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur temporalia proponi, quibus spiritale praemium occulte significetur ; hic autem manifestissime spiritalia promittuntur et aeterna. temporalium autem honorum atque carnalium et spiritalium atque aeternorum quae clarior certiorque distinctsatis constitit non istam terrenam transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere apertissima distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
erat. & om̃a ꝑ ipsum facta sunt. Ubi hic
sanguis : Eccelam aueton tuus: sed non
est precium tuum: Unde ergo redemp¬
tus: Quia uerbũ caro factũ eꝰ. & habitabit
ti sunt. ȩternȩ hereditis: Primo enim quod ita coepit
dehac re scriptura loqui: quẽ nonmoueat. et intentis¬
simum faciat In altitudine sacramenti: Et locutus
ẽ inquit dñs ad moysen et aarondicens: Ista distinctio
legis quae cumq constituit d̃. Proculdubio non ẽ
distinctio. nisi interali qua duo uel plura. Nam singu¬
laritas. distinctionẽ non requirit. N ec distinctionem
cuius libet rei commemorauit: Sed addidit legis.
necuius quã legis: Assidue quippe inscriptura
dicitur: deuna quaq re: dequa legitime praecipi¬
tur : Haec ẽ lex illius. uel illius rei : non uniuer¬
salis lex quȩ continet om̃a quȩ legitime praecipi¬
untur: Hic uero cum dixiss&. hȩc est distinctio le¬
gis: secutus adiunxit. quȩcumq constituit dñs
Precipiendo utiq: non creando: Nam &iam non¬

Expanded text:
erbum: omnia per ipsum facta sunt. Ubi hic sanguis? Ecce jam auctor tuus, sed nondum est pretium tuum. Unde ergo redemptus? Quia Verbum caro factum est, et habitavit  sacramento valemus. Primo enim quod ita coepit de hac re loqui Scriptura, quem non moveat, et intentissimum faciat in altitudine sacramenti? Et locutus est, inquit, Dominus ad Moysen et Aaron, dicens: Ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitas distinctionem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis, nec cuiuscumque legis. assidue quippe in scriptura dicitur de unaquaque re, de qua legitime praecipitur: haec est lex illius uel illius rei, non uniuersalis lex, quae continet omnia quae legitime praecipiuntur. hic uero cum dixisset: haec est distinctio legis, secutus adiunxit: quaecumque constituit dominus, praecipiendo utiq
Abbreviated transcription (Latin):
Iam illud ñ miror qđ homo ineruditus deꝓph&is iudȩorum
ex istimat dictũ. Quod ait apłs. Dixit quidã ex ipsis ꝓprius
eorũ ꝓph&a: cretenses sẽꝑ mendaces : malȩ bestiȩ uentris pigri

Expanded text:
am illud non miror, quod homo ineruditus de Prophetis Judaeorum existimat dictum, quod ait Apostolus, Dixit quidam ex ipsis proprius eorum propheta, Cretenses semper mendaces, malae besti
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ talibus : Parũ est : quod illas languentas & infirmas: & erran¬
tes: & ꝑditas non curant: Etiam istas fortes & pingues: necant
quantum in ipsis est: Et illi uiuunt Demisericordia dĩ uiuunt

Expanded text:
cunt talibus. Parum est, quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas, non curant, etiam istas fortes et pingues necant, quantum in ipsis est. Et illi vivunt de misericordia Dei,  vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
lus ñ potest : & siita teneatur atq administr&ur ut
dec& : tam̃ indecenter app&itur: Quã obrẽ. otium
sc̃m quaerit caritas ueritatis: Negotiũ iustũ. suscipit
necessitas caritatis: Qua sarcinã sinullus imponit : ꝑci¬
piendae atq intuendae. uacandũ ẽ ueritati: Si aũ impo¬
nitur : suscipienda ẽ ꝓpt̃ caritatis neces sitatẽ : Sed nec
sic omnimodo ueritatis delectatio deserenda ẽ: Ne sub¬
trahatur illa suauitas : & opprimat ista necessitas:¬

Expanded text:
lus non potest, etsi ita tlus non potest, etsi ita tdecet, tamen non decenter appetitur. Quamobrem otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium justum suscipit necessitas caritatis, quam sarcinam si nullus imponit, percipiendae atqnitur, suscipienda est propter caritatis necessitatem: sed nec sic omni modo ueritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suauitas et obprimat ista necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
Uec sic ẽẽ quisq deb& otiosus: ut in eodẽ otio. utilitatẽ
ñcogit& proximi: Nec sic actuosus. ut contemplatio¬
nem ñ requirat di : Inotio. ñ iners uacatio delectare
deb&: sed aut inquisitio : aut inuentio ueritatis: Ut
inea quisq proficiat: & quod inuenerit. Nealteri in¬
uideat : In actione uero ñ amandus ẽ honor in hac uita
siue potentia: q̃mom̃a uana sub sole: Sed opus ipsũ.
quod ꝑ eundẽ honorẽ uel potentiã fit. sirecte atq
utiliter fit : Idẽ utualeat ad eã salutẽ subditorum.
sit episcopatus : Quia nom̃ ẽ operis. ñ honoris: Grecũ ẽ
enĩ. Atq inde ductũ uocabulũ. quod ille qui praeficit᷑.
illis quib p̃ficitur suꝑ intendit: curã eoꝵ scilic& gerens:
suꝑ intendere possumus dicere:. Ut intelligat ñ se eẽ epi¬
scopũ qui prae ẽẽ dilexerit. ñ prod eẽ : Itaq abstudio
cognoscendae ueritatis nemo ꝓhib&ur. quod ad laudabi¬
le ꝑtin& otiũ . Locus uero superior. sine quo regi popu¬

Expanded text:
ec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad eam salutem subditorum, sit episcopatus, quia nomen est operis non honoris. Graecum enim est, et inde ductum vocabulum: quod illo qui praeficitur illis quibus praeficitur superintendit, curam eorum scilicet gerens. superintendere possumus dicere, ut intellegat non se esse episcopum, qui praeesse dilexerit, non prodesse. Itaque ab studio cognoscendae ueritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium; locus uero superior, sine quo regi popu
Abbreviated transcription (Latin):
deas ñ filios tuos tantũ. sed filios filiorũ tuorũ: Quid
ẽ filios tuos.: Opera tua quae hic agis: Qui sunt fi¬
lii filiorũ: Fructus operũ tuorũ: Facis elemosinas.
filii tui sunt : Propt̃ elemosinas. accipis uitã a &ernã.
filui filiorũ tuorũ sunt: Uid eas filios filiorũ tuorũ:

Expanded text:
deas,» non filios tuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid deas,» non filios tuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;»
Abbreviated transcription (Latin):
carni tuae primo desiderium commouerit: Cui postea
si mente consenseris. cecidit & passer: Si autem uincun¬
tur. desideria carnis. tenentur. membra adopera
bona : Auferuntur. arma concupiscentiae. Incipit
turtur. habere pullos: Propterea quidibi ait apostolus.
Salua aũ erit ꝑfiliorum generationem. Mulier. uidua
Numquid salua nonerit quia filios non hab&. Aut ad
dm̃ non pertin& : : Salua ergo erit mulier quȩ
in typo carnis accipitur. per filiorum gene¬
rationem : Idest si faciat opera bona: Sed non
tate unitatis ecclesiae. pariat opera sua : : Propt̃ea
& de illa cum loquer&ur apostolus. Ita sub¬
lecit : Salua autem erit per generationem
scĩficatione. cum sobri&ate : Permanendo ergo
infide: ipsa fides nidus est pullorum tuorum:
dutus ẽ enĩ foeno carnis: ut ad te uenir&: Inifta fide
pone pullos tuos in isto nido operare opera tu u :¬
lis pax, Dehierus alem : quia hierus alẽ interpretatur

Expanded text:
carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincuntur desideria carnis, tenentur membra ad opera bona, arma concupiscentiae auferuntur; et incipit turtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua numquid salva noDeum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non tate unitatis Ecclesiae pariat opera sua. Propterea et de illa cum loqueretur Apostolus, ita subjecit: «Salva autem erit per filiorum generationem, sanctificatione, cum sobrietate» . Permanendo ergo in fide, ipsa fides nidus est pullorum tuorum. dutus est enim feno carnis, ut ad te veniret. In ista fide pone pullos tuos; in isto nido operare opera tua. lis pax? De Jerusalem, quia Jerusalem interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Corde cogitamus dm̃: tamquã uolante passere
ad suam domũ : Carne aũ agimus opera bona: Uidetis
enim per. carnem scõrum quanta bona fiunt :
Per hanc enim operamur. quae lussi sumus operari:
Passer ergo ille qui cogitat domum suam: non rece¬
dit. aturture : quȩrente sibi nidum. ubi ponat pul¬
los suos: Non enim abicit illos ubicumq. sed inuenit
sibi nidũ ubi eos ponat:: Dicimus aũ fr̃s. quod nostis:
Quanti uidentur preer ecclesiam bona operari:
Quam multi etiam pagani. pascunt esurientem:
uestiunt nudum. suscipiunt hospitem. uisitant
egrotum : consolantur inclusum: Quam multi hȩc
faciunt : quasi uidetur parere turtur. sed non
inuenit nidum: Quam multa multi heretici. non
in ecclesia operantur : non. innido pullos ponunt.
Conculcabuntur & conterentur: Non seruabuntur.
cis persona. posita est quaedam mulier ab apostolo
paulo. cum ait. Adam nonẽ seductus. mulier. autem

Expanded text:
tur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passere tur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona. Videtis enim per carnem sanctorum quanta bona fiant: per hanc enim operamur quae jussi sumus operari, Passer ergo ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimus autem, fratres, quod nostis: quanti videntur praeter Ecclesiam bona operari? quam multi etiam Pagani pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haeretici non in Ecclesia operantur, non in nido pullo ponunt? Conculcabuntur et conterentur; non servabuntur, cis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem