comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altͣ hostes obsidione repulit. alt̾ hostiũ ciuitatẽ accepit.
contendunt dep̃mio. hic enĩ facta eoꝵ etres cõparant᷑.
ut quaenitur quid plus sit. hostes repellere ab obsidione.
anhostiũ ciuitate̾ capere .I. cõparatiuũ legale quẽ ad modũ
fit . R. cũ leges cõparantur. ut qui auxiliũ cõparantibs non
tulerit capite plectatur. et scđm quãlegẽ filis facere.¬

Expanded text:
alter hostium civitatem cepit: contendunt de praemio’. Hic enim facta eorum et res conparantur, ut quaeratur, quid plus sit, hostes repellere ab obsidione, an hostium civitatem capere. Conparativum legale quem ad modum fit? cum leges conparantur, ut ‘qui auxilium parentibus non tulerit, capite plectatur et mas templum Cere
Abbreviated transcription (Latin):
uel fururi. & idõnonẽ uerũ cansiliũ. ac ꝑ hoc nec simplę x
ducts. I..Quigͦ erit obliqus : R. qm̃ periculo ꝓhibetur qui
contradic̃ aꝑte m̃tionẽ facere trrannidis. I. Aets quõ
inuenit᷑ R. Qui in famis fuit: innurũ. arce̾ occupauit. uo¬
cauit adse filiũ. et eũ int̾rogauit anrumori cređet. negaũ
secrede. deposuit pat̾ dn̾ationẽ subpacto obolitionis.
filis repudiauit uxorem. Int̾rogut pat᷑ causas repudri.
nondicit. & abdicatur. Causatiuũ litis ẽ quod filis ñ dicit

Expanded text:
ideo non est verum consilium ac per hoc nec simplex ductus. Qui ergo erit? oblicus, quoniam periculo prohibetur, qui contra dicit, aperte mentionem facere tyrannidis. Mixtus quo modo invenitur? ‘Qui infamis fuit in nurum, arcem occupavit vocavit ad se filium et eum interrogavit, an rumori crederet; negavit se credere. Deposuit pater dominationem sub pacto abolitionis; filius repudiavit uxorem. Interrogat pater causas repudii; non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eus nauis sit cũ honere. Et quinaaim reliquerit is
nauiͣ et hons amittat. Gnibernator demercator
naufragiũ receperunt. orta tẽpestate gubernator in sc
transilit et funibs quo ad potuit naui opitulats ẽ. Mer¬
cator ingladiũ etclauũ incubuit nec potuit mori. nausa
ad gubernaculũ sedit. sedata tẽpestate peruenerunt.
legalis ẽ . R. qm̃ quaerit᷑ quid sit naui regere. et quidͥ
relinquere quae uerba in lege posita positionis faciunt
aut in eo ex quo ꝓbans. R. Scđm theodoꝵ ĩeo exquo
probamus. scđm hermagorã et plurimos alios in eo qd
probams. Nã ex quo ꝓbams argum̃tũ continet. & ñpotest

Expanded text:
us navis sit cum onere et qui navem reliquerit, is navem et onus amittat: gubernator et mercator naufragum receperunt; orta tempestate gubernator in scapham transiliit et funibus, quoad potuit, navi opitulatus est; mercator in gladium incubuit nec potuit mori; naufragus ad gubernaculum sedit. Sedata tempestate ad portum perlegalis est? quoniam quaeritur, quid sit navem regere et quid relinquere, quae verba in lege posita petitionis faciunt aut in eo ex quo probamus: secundum Theodorum in eo ex quo probamus, secundum Hermagoran et plurimos in eo quod probamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quare nõibs separane : R. qm̃ singuli ductus diũsa ui et rati¬
one consistunt. nec debent uno nõe nuncupari quoꝵ uis
&ratio non unaẽ.I. Quid int̾est int̾ obliquũ ductũ et sigatũ.¬
R quod figurate. tuncẽ cũ pudor impedit palã dicere. obliqu
est. obliqus inqualitate .l. Quide̾ istud. RCumin famia
nũ. fuisse quodẽ manifestie qualitatis .I. duets idem semꝑ
ẽ utriusq partis. R.Non .i. Quidita. R. Qm̃ duct ex¬

Expanded text:
quare nominibus separamus? quoniam singuli ductus diversa et vi et ratione consistunt nec debent uno nomine nuncupari, quorum et vis et ratio non una est. Quid interest inter oblicum ductum et figuratum? quod figuratus tunc est, cum pudor inpedit palam dicere, oblicus,est, oblicus in qualitate. Quid est istud? cum infamia num fuisse, quod est manifestae qualitatis. Ductus idem semper est utriusque partis? non. Quid ita
Abbreviated transcription (Latin):
pugnã simul & tẽp et rẽ demonstrat. Conemur gͥ
res quidẽ describere. ab ante factis & quae in ipsis eueniunt
uel aguntur. Ut sibelli dicamus descriptionẽ pͥmũ ꝗder
ante bellũ dicere debemo delectos habitos sũptus
paratos. timores. qui fuer᷑ hinc c̃gsss. cedes. mortes.
ictorias. Laudes uictoꝵ. Illoꝵ uo̾ qui uictisunt lacrimas
seruitutẽ. Sinũoloca. uł tp̃a. uel ꝑsonas de scribamus.
habebims aliquã & anarratione dequa supͣdocuims.
& abono. uel utili. uł laudabili rationẽ. uirtus autẽ
de scriptionis maxime planicies. & p̃sentia. uł significantia
ẽ. Oportet enĩ elocutionẽ pene ꝑaures ocuł p̾sentiã
facere ipsius rei. exequare dignitati rerũ stilũ eloquui¬
tionis. Siclara res ẽ: sit oratio similis. Sinsũma: huic
quoq aptabit᷑ qualitas ũboꝵ. Sciendũ aut quod ꝗdã

Expanded text:
pugnam, simul et tempus et rem demonstrat. conemur igitur pugnam, simul et tempus et rem demonstrat. conemur igitur res quidem describere ab antefactis et quae in ipsis eueniunt uel aguntur, ut, si belli dicamus descriptionem, primum quidem ante bellum dicere debemus dilectus habitos, sumptus paratos, timores qui fuerunt; hinc congressus caedes mortes uictorias laudes uictorum, illorum uero qui uicti sunt lacrimas, seruitutem. sin uero loca uel tempora uel personas describamus, habebimus aliquam et a narratione, de qua supra docuimus, et a bono uel utili uel laudabili rationem. uirtus autem descriptionis maxime planities et praesentia uel significantia est. oportet enim elocutionem paene per aures oculis praesentiam facere ipsius rei et exaequare dignitati rerum stilum elocutionis: si clara res est, sit et oratio similis; sin summissa, huic quoque aptetur qualitas uerborum. sciendum autem, quod quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaꝵ & tẽpoꝵ. Alia sunt enĩ ũba iuuenis
a lia señis. alia gaudentis alia dolenti t aut
q uedã mixtie. Passionales sunt in quibi passio
id cõmiseratio ꝑpetua inducit᷑. Ut quib uerbi suti
potuss& andro mache hectore mortuo. Morales
uõ inquib optinent mores ut quib ũbis uti potuiss&
rusticus cũ pͥmũ aspexerit nauĩ saaixt e quae utrũq.
hñt ut quib ũbis uti potuiss& achilles int̃fecto patroelo.
Ht̃ enĩ et passionẽ funeris amici. & morẽ de bello cogitantis
demonstrat. fiunt autͣ descriptiones tãꝑsonaꝵ quã
rerũ. et t᷑poꝵ. et status. et locoꝵ. et multoꝵ alioꝵ
Personaꝵ quidẽ ut ap̃ uirgiliũ. uirginis os habitũq gerens.
pͣlii. uel naualis pugnae descriptio. Tẽpoꝵ autẽ
Utueris. aestatis Status pacis uel belli. Locoꝵ
ut littoris. cãpi. montiũ. urbiũ. Potest aut̃ et
cõmixta ẽẽ demonstratio. ut siquis describat nocturnã

Expanded text:
personarum et temporum. alia sunt enim uerba iuuenis, personarum et temporum. alia sunt enim uerba iuuenis, alia senis, alia gaudentis, alia dolentis. sunt mixtae. passionales sunt, in quibus passio, id est commiseratio, perpetua inducitur, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache mortuo Hectore; morales uero, in quibus obtinent mores, ut quibus uerbis uti potuisset rusticus, cum primum aspexerit nauem; mixtae, quae utrumque habent, ut quibus uerbis uti potuisset Achilles interfecto Patroclo habet enim et passionem funeris amici et morem de bello cogitantisdemonstrat. fiunt autem descriptiones tam personarum quam rerum et temporum et status et locorum et multorum aliorum; personarum quidem, ut apud Virgilium uirginis os habitumque gerens proelii uel naualis pugnae descriptio, temporum autem, ut ueris aestatis, status, ut pacis uel belli, locorum, ut litoris campi montium urbium. potest autem et commixta esse demonstratio, ut, si quis describat nocturnam
Abbreviated transcription (Latin):
ł ug̃ aut̃ huiuscemõi locus fortẽ oratorẽ et callir lm
ł celerẽ. ut agiles pessit facere sepe transitiones
S suppositas ꝑsonas ac cõmodata ut quib ũb uti potuit
andromache hectore mortuo. Conformatio
naturã datur ꝑsona loqͣndi. Utcicero patriae
Erei pliblice ininuectiuis dat ũba. est p̃t̃ea
simulacri factio quã g̃ci ei aoao noieiani dicunt.
uando mortuis ũbui dant᷑ quod fac̃ cicero pcelio ũba
dans appio caeco c̃tͣ clodiã fiunt aut̃ allocutiones
ad suos aliquis ꝑfecturus a patria. finitaꝵ uõ ut
ad bellũ troianũ Allocutionũ uõ quaȩ dã sunt
simplices quando supponit᷑ aliquis ipse ꝑse loqns
ꝗuedã duplices quando adalios loquit ⁊ se quidẽ
ut quib ũbis uti potuiss& scipio uictor reũtens
Adalios uõ quib ũibis uti potuiss& scipio postuctoria
a decercitũ. Ubiq aut seruanda ẽ ꝓprietas

Expanded text:
exigit autem huiuscemodi locus fortem oratorem et callidum exigit autem huiuscemodi locus fortem oratorem et callidum et celerem, ut agiles possit facere saepe transitiones.et suppositas personas adcommodata, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache Hectore mortuo. conformatio naturam datur persona loquendi, ut Cicero patriae et rei publicae in inuectiuis dat uerba. est praeterea simulacri factio, quam Graeci εἰδωλοποιίαν dicunt, quando mortuis uerba dantur, quod facit Cicero pro Caelio uerba dans Appio Caeco contra Clodiam. fiunt autem allocutiones ad suos aliquis profecturus a patria, finitarum uero,ad bellum Troianum. allocutionum uero quaedam sunt simplices, quando supponitur aliquis ipse per se loquens, quaedam duplices, quando ad alios loquitur; per se quidem, ut quibus uerbis uti potuisset Scipio uictor reuertens, ad alios uero, quibus uerbis uti potuisset Scipio post uictoriam ad exercitum. ubique autem seruanda est proprietas
Abbreviated transcription (Latin):
Etde eruditione quod adeis eruditi sunt. Tractes uo
quõ de hõe qualis sit structura. quib ꝓfessionib
est usa. quid gesserit.
ut minori admaiora collatio. Et ea usi sumc eciã ĩcoͬriuni
loco augentes ꝑ cõnaritionẽ crimina. Assumit᷑ tuñ
ecia in laude & inuituꝑatione eiusdẽ rationis causa.
Qm̃ tam̃ doctissimi orator ea quoq ꝑse p̾exercitatione
sunt usi dicanis exiã dehc pcodentes. Igit᷑ ploca¬
laudationis cõparams & urbẽ urbi ȩxqͣ sunt uiri et
genus gn̾i. et uictũ uictui. et ꝓfessiones pfessionibus
et gesta gestis. et quae accidunt extrinsees. & diũ sos
mortis modos. & quae eã sunt c̃secuta. Similit̃ si arban
cõpires c̃feres eciã p̃sidentia eis numina & lecrt
laudimus. Ut si cõparemus iusticiã &diite
Fit aut̃ cõparatio ecĩ ad melis ut silaudansulitẽ co
llũ hercub umorẽ similẽ maior uirtutib uoleus csee a le

Expanded text:
et de eruditione, quod a deis eruditi sunt. tractes uero, et de eruditione, quod a deis eruditi sunt. tractes uero, quomodo de homine, qualis sit structura, quibus professionibus est usa, quid gesserit. uel maiorum ad minora collatio et ea usi sumus etiam in communi loco augentes per comparationem crimina. assumitur tamen etiam in laude et in uituperatione eiusdem rationis causa. quoniam tamen doctissimi oratorum ea quoque per se praeexercitatione sunt usi, dicamus etiam de hac. procedentes igitur per llaudationis comparamus et urbem urbi, ex qua sunt uiri, et genus generi et uictum uictui et professiones professionibus et gesta gestis et quae accidunt extrinsecus et diuersos mortis modos et quae eam sunt consecuta. similiter si arbores compares, conferes etiam praesidentia eis numina et loca,laudamus, ut si comparemus iustitiam et diuitias. fit autem comparatio etiam ad melius, ut si laudans Vlixem collum Herculi, minorem similem maiori uirtutibus uolens ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut couibu ueneri equo neptuno dicit᷑ eẽ c̃secratus
retea dices quõ pasat᷑. quale̾ habent animũ. Quale
corp quops ut quid utilitatis. uale sinciũ teporis
tionib utebant᷑ ugrima autͣ facultas in huuisce moͣr
rer̃ laudationibe dit᷑ excontẽplatione eoꝵ qui etis
res affectant quales sunt tũ animis quã corporibs
cuenantes fortes audices. acuti. integri corposib
hinie non ignores quomoͣ eciã dõs debeas laudare.
simulit᷑ arbores alcco inquo gignunt᷑ eta dõ incuius st̃
tuteli. Oliua mineruae. Laurus apollini. Et apastu
quoni᷑o pascunt᷑. Et simulto cura egent idmireris.
s. Ant pirua id quoq laudabis. Dices aut̃ quomg̃ de corpore
Nlaturĩ palchritudinẽ. pollulationẽ quã de mali
arhore. & quid utile habeat in quo maxime morandũ
õuarationes aut̃ ubiq assum̃dae. quin eciã urbium
laudes hiuuscemõi locis ñdifficultꝰ adquires. Dices
enĩ et degñe. quod indigenae. & de uictu quod adeis nutriti.

Expanded text:
ut columba Veneri, equus Neptuno dicitur esse consecratus. praeterea dices, quomodo pascitur, qualem habeat animum, quale corpus, quid opus aut quid utilitatis, quale spatium temporis tionibus utebantur. maxima autem facultas in huiuscemodi rerum laudationibus datur ex contemplatione eorum, qui eas res affectant, quales sunt tam animis quam corporibus, ut uenantes fortes audaces acuti integri corporibus. hinc non ignores, quomodo etiam deos debeas laudare. similiter arbores a loco, in quo gignuntur, et a deo, in cuius sunt tutela, ut oliua Mineruae, laurus Apollini; et a pastu, quomodo pascuntur; et si multa cura egent, id mireris, sin parua, id quoque laudabis. dices autem, quomodo de corpore, staturam pulchritudinem pullulationem, quomodo de mali arbore, et quid utile habeat, in quo maxime morandum. comparationes autem ubique assumendae. quin etiam urbium laudes ex huiuscemodi locis non difficulter adquires. dices enim et de genere, quod indigenae, et de uictu, quod a deis nutriti,
Abbreviated transcription (Latin):
accepto aquestore uiatico non nauigaũ intra tsginta
dies etreus ẽ male gestae legationis. hic enĩ remouet in
questorẽ a quo uiaticũ non accep̃ .I. Inre quẽ admodũ. R
Stmissus ẽ ad expugnandã hostiũ ciuitatẽ. Inueñ eã lue

Expanded text:
accepto a quaestore viatico non navigava intra XXX. accepto a quaestore viatico non navigava intra XXX. diem et reus est male gestae legationis’. Hic enim removet in quaestorem, a quo viaticum non accepit. In rem quem ad modum? ut: ‘missus est ad expu
Abbreviated transcription (Latin):
accissant phylosophũ dãpni illati. hio enĩ dic̃se secta
sua fecisse ut hoc disputar&.I. arte quẽ ad modum:
Pictor naufragia pinxit. & publice ꝓposuit. nemonauiga
quod pictores consueuert̃ huis mõi multa pingere
& publice ꝓponere
ssumptiua qualitas facit statũ: R. Non .l. quare n. ꝗa
ũi quã accepit aiuridiciali non apid se retinet. sedalis
tradit .I. Quib  R. Remotioni Relationi compensationi
uenie .I. Relatius stats quẽ ad modũ fit : R.Cũ reus culpa
refert in eũ ꝓpt̃ quẽ arguitur .D. da exẽplũ. Al.¬
aules inacie exclamauit. uincimur. occisus ẽ ab imꝑa¬
tore reus fit imꝑator laese rei .p. contra dicit. diẽ
enĩ militẽ peccasse: &idõ occidi debuisse: qdocela¬
Demotius quẽ ad modũ fit R. Modis fit duob.
Acũaut in ꝑsonã remouems. aut in re .I. inpersonã quẽ ad
modũ : R. legatus intra triginta dies nauig&. Logats non

Expanded text:
accusant philosophum damni illati’. Hic enim dicit se secta accusant philosophum damni illati’. Hic enim dicit se secta sua fecisse, ut hoc disputaret. Arte quem ad modum? ‘Pictor naufragia pinxit et publice proposuit; nemo navigaquod pictores consueverint huiusmodi multa pingere et publice proponere. Adsumptiva qualitas facit statum? non. Quare? quia vim, quam accipit a iuridiciali, non apud se retinet, sed aliis tradit. Quibus? relationi, remotioni, compensationi, veniae. Relativus status quem ad modum fit? cum reus culpam refert in eum, propter quem arguitur. Da exemplum. ‘Miles in acie exclamavit, vincimur; occisus est ab imperatore; reus fit imperator caedis; contra dicit’. Dicit enim militem peccasse et ideo occidi debuisse, quod hoc exclaRemotivus quem ad modum fit? modis fit duobus, cum aut in personam removemus aut in rem. In personam quem ad modum? ut: ‘Legatus intra XXX. diem naviget: legatus non
Abbreviated transcription (Latin):
Quare : quia uĩ quã accipit aiuridiciali apud se retinet.
ꝗ uomo fit absoluta qualitas. duob principalib faeti
qualitate. & iuris ratione .I. fuoti qualitas qua ẽ. R¬
ũ hostendimȩ factũ id quo arguimur pernitiosum ñẽe
& idõ natunili iure eẽ conces sum .d.Daere̾ plũ :m Dãpnato
milone cicero exclamauit. urbẽ romã bonis oiib sedẽ
more: Secta arte .s. Lege quẽ ad modũ sit absosuta
qualitts .R. Indẽpnatos liberos liceat occidere. Tres
filios lege indẽpitatoꝵ occidit. reus est uxori malie
tractationis. hicenĩ sechẽ lege fecisse .I. More quẽ ad
modũ fit. R. Mos ap̃ sertas fuit ut sexagenarii ꝑportã
mit terent᷑. Scrta atheniensis sexagenariũ patrem
per pontẽ deiec̃. reus est parricidui: hic enĩ sedicit
gentis suae more̾ fecisse .I. Secta quẽ ad modã R.¬
Phylosoph disputauit in contione. debono mortis. cun¬
cti qui eum audierunt: laqueo uitã finiert᷑. dñieoꝵ

Expanded text:
facit, quia vim, quam accipit a iuridiciali, apud se retinet. Quot modis fit absoluta qualitas? duobus principalibus, facti qualitate et iuris ratiocinatione. Facti qualitas quae est? cum ostendimus factum id, quo arguimur, perniciosum non esse et ideo naturali iure esse concessum. Da exemplum. ‘Damnato Milone Cicero exclamavit urbem Romam bonis civibus sedem more, secta, arte. Lege quem ad modum fit absoluta qualitas? ‘Indemnatos liberos liceat occidere: tres filius lege indemnatorum occidit; reus est uxori malae tractationis’. Hic enim se dicit lege fecisse. More quem ad modum fit? ‘Mos apud Scythas fuit, ut sexagenarii per pontem mitterentur: Scytha Athenis sexagenarium patrem per pontem deiecit, reus est parricidii’. Hic enim se dicit gentis suae more fecisse. Secta quem ad modum? ‘Philosophus disputavit in contione de bono mortis; cuncti qui eum audierunt, laqueo vitam finierunt; domini eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueũ is rhethorico festinat tramite doctus
id causis legesq trabi bene perlegat artis
E ce gniis pt nõtũ faciat p̃r compita callem.
Quidẽ rhethorica : R. Bene chcendiscientia .I. Quidest
drator:R. uirboris dicendi peritus. I. Quod est officium
quastionibs .ĩ. Qua s̃ ciuiles questiones :R. quae incc̾munẽ
a tumi conceptimĩ possunt cadere. id quas unusquisq potest
intelligere. aut cũquaent᷑ de a quo et bono.
Gĩa cnuliũ quaestionũ quot silnt . R. Tria de monstratiuũ
deliberatiuũ iudiciale .I. hec̾ abaliis quae appellantur

Expanded text:
uis rhetorico festinat tramite doctus Ad causas legesque trahi, bene perlegat artis Hoc opus et notum faciat per competa callem. Quid est rhetorica? bene dicendi scientia. Quid est orator? vir bonus dicendi peritus. Quod estquaestionibus. Quae sunt civiles quaestiones? quae in communem animi conceptionem possunt cadere, id est, quas unusquisque potest intellegere, ut cum quaeritur de aequo et bono. Genera civilium quaestionum quot sunt? tria. Quae? demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
quõ fit .R. ut quidã ꝓditionis accusabatur. exfiliis eius
alt̾ fortit᷑ fec. altͣ deseruit. Pecit pat̃ de uiro forti ut
abolitionẽ iudicii peteret. ille in columitatẽ desertoris
fr̃is optauit & reo non affuit pats. Absolut pat abdicat
filiũ. hic enĩ et simplicit᷑ quaerit᷑ an contra uoluntatẽ
patris pmiũ ei licuerit petere. et ꝑ cõparationẽ quid
magis debuerit optare .I. Mixtũ exrationali et legali
quem ad modũ sit . R. ut qui ꝑditionis dãpnats fuerit
magistratui det᷑ custodiends. et trigesima die torquet᷑.
ic enĩ & rationale ẽgens inquo quaerit᷑ anhic c̾scius
fuerit. anille ad ultͣ. et legale inquo quaerit᷑ an eũ
illi licuerit occiden qui torquem debuerat ut c̃scios
dicer& .I. hiec gn̾a controusiaꝵ cur quierime: R Ut
iã formã et facie᷑ statuũ uideame. et imaginẽ diuisionis.
.Altud quoq gens quod appelsans publicũsiũ eoͣmune.

Expanded text:
um fit? ut: ‘quidam proditionis accusabatur; ex filiis eius alter fortiter fecit, alter deseruit: petit pater de viro forti ut abolitionem iudicii peteret; ille incolumitatem desertoris fratris optavit et reo adfuit patri; absolutus pater abdicat filum’. Hic enim et simpliciter quaeritur, an contra voluntatem patris praemium ei licuerit petere, et per conparationem, quid magis debuerit optare. Mixtum ex rationali et legali quem ad modum fit? ut: ‘qui proditionis damnatus fuerit, magistratui detur custodiendus et tricensima die torqueatur, Hic enim et rationale est genus, in quo quaeritur, an hic conscius fuerit, an ille adulter, et legale, in quo quaeritur, an eum illi licuerit occidere, qui torqueri debuerat, ut conscios diceret. Haec genera controversiarum cur quaerimus? ut iam formam et faciem statuum videamus et imaginem divisionis. aliut quoque genus, quod appellatur publicum sive commune.
Abbreviated transcription (Latin):
Differentia aut̾ hanc ẽẽ dict̃ quod in ne goriali circusiantu
c̃. in p̾cxercitatione nonẽ. Ut ifꝑt aliꝗs uendendos eẽ.
honores. sine tc̃pore et sine reliꝗs circũstantiae partib
Diuidit᷑ aut̃ maniferto. legiio iusto. utili. Possibili.
decenti Manifesto : ut apud de mostenen facilecͣ id om̃ib
laedit. Possibili qño dicimş quod neq potest sieri.
Decenti qño dicims quod inglorium est.

Expanded text:
differentiam autem hanc esse dicunt, quod in negotiali circumstantia differentiam autem hanc esse dicunt, quod in negotiali circumstantia est, in praeexercitatione uero non est; ut fert aliquis uendendos esse honores sine tempore et sine reliquis circumstantiae partibus. diuiditur autem manifesto legitimo iusto utili possibili decenti. manifesto, ut apud Demosthenen: «facile est id omnunc et in futurum laedit; possibili, quando dicimus, quod neque potest fieri; decenti, quando dicimus, quod inglorium est.
Abbreviated transcription (Latin):
lectiuas. hae enĩ possut agi. Iuaꝵ aut̃ sinis ẽ inspecrio.
siue intellectus. est aut̃ int̾ locũ cõmune et positionẽ
hoc quedlocs cõmunis ẽuicta & manifestie rei est
enggiratio Iositio aut̃ bubue sei quastio. tositionũ
aut alie sunt simplices. alia adidiꝗd cõpcrant᷑ et duplui
uident᷑ ẽẽ. Sienĩ dicamus anluctatione exercendu.
simplex positio. Sinautͣ luctatione exercendũ. anagri¬
cultura. duplex. Oportet enĩ ab altero debrtari
in alterũ hortantẽ Siuicunt aut̃ positionescapitulis
ẽ duccre utorẽ . sEt quoda parentib accepimus reddere
uitae quod ꝓde̾.Multa eni cxnuptus accidt᷑ solatia..
Quodpossibile. Asimilib enĩ facile possumus ducere
Quod decet ñmore feraꝵ degere hocmõ ẽsis mes.
Resutes aut̃ ex contrariis. ne cñeciã incidente sobiation
repbes. Inporatione uõ hortationibs horteris & cõmurii
om̃iũ morib hominum.

Expanded text:
lectiuas. hae enim possunt agi, illarum autem finis est inspectio lectiuas. hae enim possunt agi, illarum autem finis est inspectio siue intellectus. est autem inter locum communem et positionem hoc, quod locus communis conuictae et manifestae rei quaestio. positionum autem aliae sunt simplices, aliae ad aliquid comparantur et duplices uidentur esse; si enim dicamus an luctatione exercendum, simplex positio, sin autem luctatione exercendum an agricultura, duplex. oportet enim ab altero dehortari in alterum hortantem. diuiduntur autem positiones capitulis, est ducere uxorem et, quod a parentibus accepimus, reddere uitae; quod prodest: multa enim ex nuptiis accidunt solacia; quod possibile: a similibus enim facile possumus ducere; quod decet: non more ferarum degere. hoc modo confirmes, refutes autem ex contrariis, nec non etiam incidentes obiectiones reprobes. in peroratione uero hortationibus uteris et communibus omnium moribus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
ositio ẽ delibatio alicius rei gn̾ał adnullã
ꝑsonã certã ꝑtinens ueladaliã parte̾ circũstantiae.
Vt si tractemus annauigandũ. anducendũ uxorẽ. an
phylosophandũ non addentes cui. sed ipsam rẽ ꝑse.
& ꝑ accidentia ei requirentes. ut anilla ressit facienda
quã facientib sol& & illud et illud accidẽ. Quodsi
finitt̃ assumams ꝑsonã & sic de libems : non positio
iã sed p̃positio ẽ. quae magis ad controũsias ꝑtinet¬
u̾nt gͥ positionũ aliae ciuiles alie iͥuatae. Colis quiden
quie cõmunibs & adciuitatẽ ꝑtinentib subiacent epnic ub
tanrhe thoricae dandũ ftudiũ. et his similia. Nonciuuiles
uõ uel pͥuatae quae sunt ꝓpͥae aliquaꝵ disciplinaꝵ & eas
⁊ fitentiũ. ut anpilio forina habeat munds. anmutis
mundi. anignis in iui. he enũ qucitu ios adphrlospho
ꝑtiuent tũ oratores in aliis iunt excrcenoi. Nõauere
aut quidi his actiuas. illas autͣ inspeetiuas. siue utel¬

Expanded text:
positio est deliberatio alicuius rei generalis ad nullam personam certam pertinens uel aliam partem circumstantiae, ut si tractemus an nauigandum, an ducendum uxorem, an philosophandum, non addentes cui, sed ipsam rem per se et per accidentia ei requirentes; ut an illa res sit facienda, quam facientibus solet illud et illud accidere. quodsi finitam assumamus personam et sic deliberemus, non positio iam, sed suppositio est, quae magis ad controuersias pertinetigitur positionum aliae ciuiles, aliae priuatae. ciuiles quidem, quae communibus et ad ciuitatem pertinentibus subiacent opinionibus, ut an rhetoricae dandum studium, et his similia; non ciuiles uero uel priuatae, quae sunt propriae aliquarum disciplinarum et eas profitentium, ut an pilae formam habeat mundus, an multi sint mundi, an ignis sit sol. hae enim quaestiones ad philosophos pertinent, nam oratores in aliis sunt exercendi. nominauerunt autem quidam has actiuas, illas inspectiuas siue intel
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. R. Scdm hermagorã quattuor. cũ est aut illipusa.
ellipusa. R. Cũ aliquid de ẽ excireũstantus quod faciat
qua stione.Ut̾ si aliꝗs abdicat᷑. nec abdicationis ullasit
susa. Nãsiponams quod luxurios sit: uel. quod amicos
ion habeat: actasiquid quod huiocemõi mat̾ia c̾sistat
lupusa aquib dã aliis nõib munccipat᷑. et eatellipes. &

Expanded text:
t? secundum Hermagoran quattuor, cum est aut ἐλλείπουσα ellipusa? cum aliquid deest ex circumstantiis quod faciat quaestionem: ut si aliquis abdicatur nec abdicationis ulla sit causa: nam si ponamus, quod luxuriosus sit vel quod amicos non habeat aut aliquid huiuscemodi, materia consistit. Ellipusa quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
de menstranis. in quoe̾: laus & uituperatio. ĩ. hoc gͣci quid
Quodẽ deliberatiuũ.: R. in quoe̾ suasio. et dissuasic.I. hoc g̃ci
¶ t̃. Partes oratoris officii ꝗtꝰ sunt.
u. inuentio. dispositio. e locutio. alemora. Pronunciatio.
trouersia quid prinũ consiđinis .R. anconsistat .ĩ. Hoc qͦmõ
inuenime  R. Ex antentionẽ & depulsione .Ĩ. Quidẽ inten¬
tio : R. quod primea pars ponit que fac̾litẽ .ĩ. sog̃ei quid

Expanded text:
atio. Hoc Graeci quid Quod est deliberativum? in quo est suasio et dissuasio. Hoc Graeci ικόν. Partes oratoris officii quot sunt? ue: inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. troversia quid primum consideramus? an consistat. Hoc quo modo invenimus? ex intentione et depulsione. Quid est intentio? quod prima par
Abbreviated transcription (Latin):
& cõmemorationes hoc quod usus breuit᷑ ꝓfert᷑. cõmemo
longiores sunt. ¶ Sententia uõ differt qd sententia
indicatiue ꝓfert᷑. usus uõ scepe eciã ꝑ int̃rogationem.

Expanded text:
et commemorationem hoc, quod usus breuiter profertur, commet commemorationem hoc, quod usus breuiter profertur, commlongiora sunt. sententiae uero differt, quod sententia indicatiue profertur, usus uero saepe etiam per interrogati
Abbreviated transcription (Latin):
uellus. absistũ intͣfec̃. & seqnt̾ia. Cõparatiuũ ẽ hoc
Medea ceetȩ filia debens pudiciciã seruare amoris
turpitudini ꝓdidit eãͬ. et quã decebat custodem frat̾nae
fieri salutis int̾fec̾ fr̃m. et quae debuit tutas aureũ
uellus tradidit insidiatos. Et rectũ quidẽ hystorie
conuenit. estenĩ planius. Inclinatũ uõ magis certaminib
rhethoricis. Conuictiuu quoq ad arguendũ accõmodatis
Dissolutũ aut̃ ꝑorationib siue c̃clusionib. est enĩ passiuu
idẽ affect animi commouens
alicuis. uel facti. uel utrisq simul celerẽ habens
Orationales sunt quib oratio inẽ sola. ut plato dicebat
musas in animis ẽẽ ingeniosoꝵ. Actiui uõ inquib acts
inẽ solus. ut diogenes cũ uidiss& puerũ indecenter
agentẽ pedissequũ uirga ꝑcussit. uel mixte si addas
ꝑcussit dicens. quare sic erudusti. Int̾ẽ aut̃ intͣ usum

Expanded text:
uellus, Absyrtum interfecit et sequentia. comparatiuum uero est hoc: uellus, Absyrtum interfecit et sequentia. comparatiuum uero est hoc: Medea Aeetae filia, debens pudicitiam seruare, amoris turpitudini prodidit eam et quam decebat custodem fraternae fieri salutis interfecit fratrem et quae debuit tutari aureum uellus tradidit insidiatori. et rectum quidem historiae conuenit; est enim planius. inclinatum uero magis certaminibus rhetoricis. conuictiuum uero ad arguendum accommodatius. dissolutum autem perorationibus siue conclusionibus; est enim passiuum, id est affectus animi commouens. alicuius uel facti uel utriusque simul, celerem habens orationales sunt, quibus oratio inest sola, ut Plato dicebat Musas in animis esse ingeniosorum; actiuae uero, in quibus actus inest solus, ut Diogenes, cum uidisset puerum indecenter agentem, pedisecum uirga percussit; uel mixtae, si addas percussit dicens: quare sic erudiisti? interest autem inter usum
Abbreviated transcription (Latin):
comedias ficta. hystorica ad resgestas expone ndas.
Ciuilis quae aboratorib in exponendis sumit᷑ causis.
N c̃ aut̃ de ea quae adexercitationẽ ꝑtinet dicimȩ.
quã uaris ꝓfere modis solemus. Ferrectum
indicatiuũ. Per indicatiuu inclinatũ. Perc uactiuũ
dissolutũ. Fer cõparatiuu. Rectũ quidẽ indicatiuũ.
Ut medeaȩete filia fuit. haec ꝓdidit aureũ uellus. &
sequentia. Rectũ aut̃ nõat᷑ quod ꝑ totã uelãpliorem
orationẽ casũ seruat nõatiuu. Indicatiua uõ inclinata
dñr: inqua obliꝗs utim̾ casibs. Ut medeã eete filiã
dicunt a mauisse iasonẽ. & reliqͣ. quia alios quoq casus
assumit. Con iactiua uõ sigura ẽ qua arguentes
utim᷑. ut quid enĩ ñfeẽ medea malũ : non amauit quidẽ
iasonẽ ꝓdidit aureũ uellus. intͣfecit sr̃m. & seqͣntia.
Dissolutũ uo̾ fit sic. Medea aftȩ filia ꝓdidit aureum

Expanded text:
comoedias ficta, historica ad res gestas exponendas, comoedias ficta, historica ad res gestas exponendas, ciuilis, quae ob oratoribus in exponendis sumitur causis. nunc autem de ea quae ad exercitationem pertinet dicimus, quam uariis proferre modis solemus: per rectum indicatiuum, per indicatiuum inclinatum, per conuictiuum, dissolutum, comparatiuum. rectum quidem indicatiuum, ut Medea Aeetae filia fuit. haec prodidit aureum uellus et sequentia; rectum autem nominatur, quod per totam uel ampliorem orationem casum seruat nominatiuum. indicatiua uero inclinata dicitur, in qua obliquis utimur casibus, ut Medeam Aeetae filiam dicunt amauisse Iasonem et reliqua, quia alios quoque casus assumit. conuictiua uero figura est, qua arguentes utimur, ut quid enim non fecit Medea malum? non amauit quidem Iasonem, prodidit autem aureum uellus, interfecit fratrem? et sequentia. dissolutum uero fit sic: Medea Aeetae filia prodidit aureum
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ una in mediũ ueniens c̃cionata e̾ quia oport&
ipsãs quoq ciuitatẽ hab̾e. uidetis enĩ aiebat quod
ciuitates habendo hões habeant eciã domos singuli.
& concionẽ uniu̾si. & intheatrũ ascendentes
delectant animos spectationib & auditionib
uaris. & sid ꝓferes grationẽ morando dicens.
quod & plebis scitũ scriptũ ẽ. et singes eã orationẽ
ueteris simie. Expositio aut᷑ fabulaꝵ uult circui.¬
tionib carere. & iocundior ẽẽ. Sed oratio qua
utilitas fabulae retegit᷑ quã epimithion uocant.
quodnos affabulationẽ possumo dicere a quibdã
prima aplerisq rationabilis postrema ponit᷑.
Sciendũ uõ quod &iã oratores int̾ exẽpla solent
fabulisuti
tam̃ xpe iani iđ tsum posuerꝰ ante narrationẽ.
Species aut̃ narrationũ sunt quat tuor. fabularis
Fictilis. hystoria. ciuilis fabularis ẽ ad fabulas
supradictas ꝑtinens. fictilis ad tragehas siue

Expanded text:
quarum una in medium ueniens contionata est, quia oportet quarum una in medium ueniens contionata est, quia oportet ipsas quoque ciuitatem habere. uidetis enim, aiebat, quod ciuitates habendo homines habent etiam domos singuli et contionem uniuersi et in theatrum ascendentes delectant animos spectationibus et auditionibus uariis. et sic proferes orationem morando dicens, quod et plebiscitum scriptum est, et finges etiam orationem ueteris simiae. expositio autem fabularum uult circuitionibus carere et iucundior esse. sed oratio qua utilitas fabulae retegitur, quam epimythion uocant, quod nos affabulationem possumus dicere, a quibusdam prima, sed a plerisque rationabilius postrema ponitur. sciendum uero, quod etiam oratores inter exempla solent fabulis uti. de  est usum, posuerunt ante narrationem. species autem sunt narrationum quattuor, fabularis fictilis historica ciuilis. fabularis est ad fabulas supra dictas pertinens, fictilis ad tragoedias siue
Abbreviated transcription (Latin):
torib fabulaꝵ alie cẏprie. aliae lybicȩ. aliae
sybaritice. Om̃s aut cõmunit̃ esopiȩ. qm̃in c̃uentib
freqnt᷑ solebat esopus fabulis uti. Et ꝑtinet ad
uite utilitatẽ. & sit uerisimił sires quae subiectis
accidt̾ ꝑsonis apte reddant᷑. Ut puta depulchri¬
tudine aliꝗscertat. pauo hic supponit᷑. Oport &¬
alicui astutiã tribuere. uulpecula ẽ subicienda.
Imitatores aliquos hõutr uolums ostenđe. hic simiis
ẽ locus. Oportet igit᷑ modo breuit᷑. modo latius
cas disserere. Quom̃o aut̃ hoc fiat. sinc̃ narratione
simplici ꝓferantur. nc̃ eciã sermo inductis sinigat᷑
ꝑsonis. Ecẽpli causa. Simiae conuenerunt et c̃siliũ
habebant de urbe condenda & quia placuit illis
paratae erant incipere edificationẽ. seduetus int̾
cas ꝓhibuit eas ab incepto dicens quod facile capiant᷑
suntra muros c̃tludant᷑. sic breuit᷑ dicesisin uelis ꝓducere
sic. Simiae c̃uener᷑ & c̃siliabant᷑ de urbe condenda.

Expanded text:
toribus fabularum aliae Cypriae aliae Libycae aliae Sybariticae, omnes autem communiter Aesopiae, quoniam in conuentibus frequenter solebat Aesopus fabulis uti. et pertinet ad uitae utilitatem et fit uerisimilis si res, quae subiectis accidunt personis, apte reddantur, ut puta: de pulchritudine aliquis certat, pauo hic supponatur; oportet alicui astutiam tribuere, uulpecula est subicienda; imitatores aliquos hominum uolumus ostendere, hic simiis est locus. oportet igitur modo breuiter modo latius eas disserere. quomodo autem hoc fiat? si nunc narratione simplici proferantur, nunc etiam sermo inductis fingatur personis. exempli causa: simiae conuenerunt et consilium habebant de urbe condenda et, quia placuit illis, paratae erant incipere aedificationem; sed uetus inter eas prohibuit ab incepto eas docens quod facile capiantur si intra muros concludantur. sic breuiter dices. sin uelis producere, sic: simiae conuenerunt. consiliabantur de urbe condenda.
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncta ẽ. et quod luxuriosus sit. et quod iurauerit se
uxorẽ non eẽ ducturũ .i. coniunctũ legale quẽ ad modũ fit:
Rcũquae Nt̃ cͣontra anplures leges sit admissum. ut peregrins
murũ ne ascendat. et nocte nemini liceat ẽẽ cũ telo. fere¬
grins murũ nocte cũ telo ascendit. & hostẽ ꝓpulsauit.
petit᷑ ad poenã. hic enĩ contra duas leges fecissedicit᷑. et qo
peregrins murũ ascendit. et quod nocte cũ telo fuerit.
Qt ẽ gens cõparatiuu rationale : R. cũ aut personae aut res
compirantur .I. Personae quẽ ad modũ : R. Vt qui plus rei p.
p̃stiterit petat pͣmiũ. Contendt̾ medics et orator. Hic.

Expanded text:
coniuncta est, et quod luxuriosus sit et quod iuraverit se uxorem non esse ducturum. Coniunctum legale quem ad modum fit? cum quaeritur, an contra plures leges sit admissum, ut: ‘peregrinus murum ne ascendat et nocte nemini liceat esse cum telo: peregrinus murum cum telo nocte ascendit et hostem propulsavit; petitur ad poenam’. Hic enim contra duas leges fecisse dicitur, et quod peregrinus murum ascenderit et quod nocte cum telo fuerit. Quod est genus conparativum rationale? cum aut personae aut res conparantur. Personae quem ad modum? ut: ‘qui plus rei publicae praestiterit, petat praemium: contendunt m
Abbreviated transcription (Latin):
usus ht̃ om̃ino ꝑsonã quae fec̃ ueldix̃. sententia uõ
sine ꝑsona dr̃. Tradunt᷑tam̃ differentie usuum
plures aue terib. Alii enĩ sunt indicatiui. alii ̃ t̃roga¬
tiui. sednc̃ ad instans ueniams hocẽ adoꝑationem
& adordinetionẽ adusus ꝑtinenciũ capituloꝵ. dispo¬
nemdũ igit᷑ sic pͥmũ ut laus breuit dicatur eius ꝗdix̃
uel fecit. Deinde expositio ipsius usus. hinc causa
uti socrate s dicebat stirpẽ quidẽ doetrinae eẽ amarũ.
fructũ uõ dulcẽ. s laus socrates sapiens fuit. & ꝓducis
pede tẽptĩ locũ. Postea sequat᷑ eloquutio ipsius usus.
Perfecta uo̾ afferunt iucunditatẽ. Ideinde utendũ
a contrario. Nã uilissimae rerũ ñegent labore. &
sinẽ te t̾rimũ hñt. studiosissime uõres ex contrario.
Post hoc acõparatione. Quomo enĩ agricolas oport&

Expanded text:
usus habet omnimodo personam quae fecit uel dixit, sententia uero sine persona dicitur. traduntur tamen differentiae usuum plures a ueteribus. alii enim sunt indicatiui, alii interrogatiui. sed nunc ad instans ueniamus, hoc est ad operationem et ordinationem ad usus pertinentium capitulorum. disponendum igitur sic. primum laus breuiter dicatur eius qui dixit uel fecit; deinde expositio ipsius usus; hinc causa, ut Isocrates dicebat stirpem quidem doctrinae esse amaram, fructum uero dulcem; laus Isocrates sapiens fuit, et producpedetemptim locum. postea sequatur elocutio ipsius usus; perfecta uero afferunt iucunditatem. deinde utendum a contrario: nam uilissimae rerum non egent labore et finem taeterrimum habent, studiosissimae uero res ex contrario. post hoc a comparatione: quomodo enim agricolas oportet
Abbreviated transcription (Latin):
parte tantũ constat. nec quicquã ex scd̃a afferri potest.
ut sunt loci cõmunes. B. da exẽplũ..M. leno qua parte
uenturos ad se adolescentes sciebat: nocte fouea̾ fec̾occultã.
ea iuuenes periert᷑. accusat᷑ quod causas mortis p̃stiterit.
h ic enĩ lenonis nulla defensio .I. Mono meres quid appellatur
soli reu̾si sunt. accusant se inuice̾ caedis. hic enĩ iudeeñ ĩuen
quid sequat᷑. cũ ut̃q ab alt̾o dicat occisum. et nichil ab utroq
ad probationẽ possit afferri deficiente circũstantia .I. Hae
solae sunt asistataꝵ differentiae .R. Sunt &alie quas apud
uarios artiũ scriptores inuenimus. quae sunt antistre fusa.¬

Expanded text:
parte tantum constat, nec quicquam ex secunda adferri potest, ut sunt loci communes. Da exemplum. ‘Leno, qua parte venturos ad se adulescentes sciebat, nocte foveam fecit occultam; ea iuvenes perierunt: accusatur, quod causas mortis praestiterit’: hic enim lenonis nulla defensio est. Monomeres quid aliut appelsoli reversi sunt: accusant se invicem caedis’: hic enim iudex non invenit quid sequatur, cum uterque ab altero dicat occisum, et nihil ab utroque ad probationem possit adferri deficiente circumstantia. Hae solae sunt asystatarum species? sunt et aliae, quas aput varios artium scriptores invenimus. Quae sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc int̾rogaui uiro. sciens qm̃ talis ẽ quales illi cñꝗb
uõ ut possunt diuitie et dem̃tes facere et humanosa¬
e t quid ñ mortalia pectora cogis auri sacra fames.
oniunctae ut ñẽ bonũ multos ee reges. Unus rexsit
& obsequiũ amicos ueritas odiũ parit. Suꝑlatiligen
ut nichil egregius t̾rapascit hõe s. Et fama malum
quonon uelocius ullum. ¶ Oꝑat̾ioͦ. sententiae õsimił ẽ
meditationi usus dequa suꝑius dictũ ẽ. duenit enim
alaude breui eius qui dix̃. A simplici expositione ipsis
sententiae. a causa. ac̃trasso a cõparatione. ab exẽplo.
Abiudicio. ac̃clusione. Sitaut̃ sententia exẽplicausa ñ
oportet ꝑtotã noctẽ dormire uirũ multis esulentem
eloq̃ris sententiã. ut ñdecet uirũ ĩ sũma potestate młtis
p̃sidentẽ ab occasu soł usq adortũ oppͥmi sõno. A causa
deb& enĩ p̾seas sẽꝑ incuris ẽe̾. sõms uõ curas om̃ib aufert

Expanded text:
de hoc interrogaui uiro, sciens quoniam talis est, quales illi, cum qude hoc interrogaui uiro, sciens quoniam talis est, quales illi, cum quuero, ut «possunt diuitiae et clementes facere» et «quid non mortalia pectora cogis, / auri sacra fames?»; coniunctae, ut «non est bonum multos esse reges: unus rex sit» et «obsequium amicos, ueritas odium parit»; superlatiuae, ut «nihil aegrius terra pascit homine» et «fama, malum qua non aliud uelocius ullum». operatio uero sententiae consimilis est meditationi usus, de qua superius dictum est. prouenit enim a laude breui eius qui dixit, a simplici expositione ipsius sententiae, a causa, a contrario, a comparatione, ab exemplo, ab iudicio, a conclusione. sit autem sententia exempli causa «non oportet per totam noctem dormire uirum multis consulentem»eloqueris sententiam, ut non decet uirum in summa potestate multis praesidentem ab occasu solis usque ad ortum opprimi somno, a causa: debet enim p
Abbreviated transcription (Latin):
ad legendũ. & multo labore post accepit fructum.
posuere. Alius poeta dixit. Laborib uendt̃ dei nob
om̃ia bona. s Post om̃ia inferes exoͬrtationẽ quod
oport& parere illi qui dixit aut fecit
adaliquã rẽ uel dehortans uel de monstrans quale sit
aliꝗd. Dehortans quitẽ quõ in illo homerico. Non oport&
ꝑtõtã nocte᷑ dormire consultorẽ uirũ. Et in illo uirgi¬
liano. hortans uõ ut in illo. Oportet pauperie̾ fugientẽ
etiã latissimũ pontũ pene trare. et adscopulos appli¬
care p̃cipites. De monstrans uo̾ qualitatẽ. rei : ut ꝓsꝑe
enĩ agentes indigni. occasionẽ accipiunt insipient̃ male
faciendi. Pret̾ea sententiaꝵ aliae sunt uerȩ. aliae
uerisimiles. aliae simplices. aliae cͣiunctae. aliae supͣre la¬
tiuae. uerȩ quidẽ : ut ñpotẽ inuenisIuita hõis carens
molestia. et heu nil inuitis fas quẽ̾quã fidere diuis.
Uerisimiles aut̃. ut siquis cũmał c̾uisat᷑ libent᷑ nuquan

Expanded text:
ad legendum et multo labore post accepit fructus, posuere»; alius poeta dixit: «laboribus uendunt dei nobis omnia bona». post omnia inferes exhortationem, quod oportet parere illi qui dixit aut fecit.ad aliquam rem uel dehortans uel demonstrans quale sit aliquid; dehortans quidem, quomodo in illo Homerico «non oportet per totam noctem dormire consultorem uirum» et in illo Virgiliano ; hortans uero, ut in illo oportet pauperiem fugientem etiam latissimum pontum penetrare et ad scopulos adplicare praecipites; demonstrans uero qualitatem rei, ut prospere enim agentes indigne occasionem accipiunt insipientes male faciendi. praeterea sententiarum aliae sunt uerae, aliae uerisimiles, aliae simplices, aliae coniunctae, aliae superlatiuae. uerae quidem, ut «non potest inueniri uita hominis carens molestia» et «nihil inuitis fas quemquam fidere diuis»; uerisimiles autem, ut «si quis cum malis conuersatur libenter, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
& similia. Duo asses. dussis. ehipondis. dupondis. Tressis.
Quadrassis. decussis. Uigessis. T ragessis. quad ragessis.
qum quagessis. Secragessis. Septua gessis. oc togessis.
nonagessis. Centussis. postque numeꝵ teste uarrone.
tĩ cõponinit᷑ cĩtasse nui. deunx. dectans. Bodrans. bossis.
q uadrinoctiũ. Et sinuliã. Bipes. tripes. quadrupes.¬
d ecẽpes. & dece̾peda. & suuilia. Biceps. triceps. quadriceps
B ifariã. Trifariẽ. Quadrifaria̾: & similia. Bipatens.
Quadruuiũ. & similici. Bifids. trifidus. quadrifidus. &
similia. Bisules. Trisules. & sinulia. Genuns. tpłgemmnꝰ.
Centũ gemins. & similia. Unimans. centimans. et simlia.
Duuuir. truuir. quinqueuir. Sepitiur. decẽuir.
C entũ uir. & similia. Bigae. trigae. quadrigae. & similici
triangulũ. Cesar marito. Cur diuite lingua p̃eurram

Expanded text:
et similia; duo asses dussis dupondius, tressis, et similia; duo asses dussis dupondius, tressis, quadrassis, decussis, uicessis, tricessis, quadragessis, quinquagessis, sexagessis, septuagessis, octogessis, nonagessis, centussis, post quem numerum teste Varrone non componuntur cum asse numeri. deunx, dextans, dodrans, bessis, quadrinoctium et sidecempes, et decempeda, et his similia. Biceps, triceps, quadriceps,bifariam, trifariam, quadrifariam et similia. bipatens, et similia. bifidus, trifidus, quadrifidus et similia. bisulcus, trisulcus et similia. geminus, tergeminus, centumgeminus et similia. unimanus, centimanus et similia. duumuir, triumuir, quinqueuir, septemuir, decemuir, centumuir et similia. bigae et bigati nummi, trigae, quadrigae et similia. triangulum Caesar in Arato cur diuite lingua, / Graecia, praecurram
Abbreviated transcription (Latin):
poetie saepe diriuatiuis utunt᷑ ꝓpͥmitiuis. uel e̾tra. uel
aliis specieb ꝓaliis. ut uirg ĩ .x. aeneidos. totlectiꝓceres
bis denis nauib ibant. ꝓbisdecẽ. et lucans. Septeno
gurgite nilus. ꝓseptenario.
Sunt pͣt̾ea. Sĩplũ. duplũ. triplũ. quadruplũ. ꝗncuplũ.¬
et similia. quae ꝓpͥe ad pondus uelnumeꝵ dicunt᷑. Sĩplex.
duplex. triplex. & similia. quae ad omẽm rẽ dicuntur.
& ũba ex his. duplico. duplicas. Triplico. Triplicas. Multiplex
uultiplico. multiplicas. dupondis. Tripondis. & similia.
uiginti nũs ẽ. quodẽ nouẽ & decẽ nũs. postunũ enim
sequitꝰ uigintinũs. Hloratius in .ii. sermonũ. undẽ betoginia
annos nate cui stragula uestis. unde octoginta dixit. ide
Aro inoeori tuon dict̃. Idem inuenit᷑ incet̾is cardinalib
nũ is. ĩd triginta. quadraginta. & reliꝗs duo de triginta
piugit octo et similia. uniformis biformis. triformis.

Expanded text:
poetae saepe deriuatiuis utuntur pro primitiuis uel contra, uel poetae saepe deriuatiuis utuntur pro primitiuis uel contra, uel aliis speciebus pro aliis, ut Virgilius in X «tot lecti proceres bis denis nauibus ibant», pro bis decem, et Lucanus «in septeno gurgite Nilus», pro septenario. sunt praeterea simplum, duplum, triplum, quadruplum, et similia, quae proprie ad pondus uel numerum dicuntur; simplex, duplex, triplex et similia, quae ad omnem rem dicuntur; et uerba ex his: duplico duplicas, triplico triplicas; multiplex, multiplico multiplicas; dupondius, tripondius et similia. uiginti numerus est, quod est nouem et decem numerus, post unum enim sequitur uiginti numerus. Horatius in II sermonum«unde / octoginta annos natus, cui stragula uestis» unde octoginta dixit, id eδυοῖν δεόντων dicunt. idem inuenitur in ceteris cardinalibus numeris; id est triginta et quadraginta et reliquis: duodetriginta pro uiginti octo et similia. uniformis, biformis, triformis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferunt᷑. Millenarius.
Iduerbia quoq ex om̃i nũo inueniunt᷑. ab unus quidẽ & duo
Ninaeqͣlit᷑ semel &bis. acaet̃is uõ equalit᷑.tͣ. quat᷑. Reliqͣ om̃ia
ines ꝓductã desint᷑. quinꝗes. Sexies. Septies. Oc ties. nouies.
decies. Undecies. Duo decies. terdecies. quat᷑ de cies. quinꝗes¬
decies. Sexie sdecies. Septies decies. octiesdecies. noui esdecies.
Uigies. trigies. Quadragies. quinquagies. Sexagies. septuagies.
Ootogies. nonagies. centies. ducentiẽs. trecenties. quatri¬
centies. Quingenties. Sexcenties. Septingenties. octingenties
noningenties. & nongenties. Mlies. Infinitis tamen
nũoꝵ adũbiis eciã .N. intͣponit᷑. quotiens. totiens. similit᷑
U nio. Uniu̾ss. et unou̾bũ. unas. unat. t̾nitas. uel timitas.
Septimana. senio. ꝑsius iure etenĩ idsũmũ quod dextͣ
senio ferr& milia. Semiquinaris Semiseptenarius.
Nundinũ. & nundinae. Trinũ nundinũ. Et sciendũ quod

Expanded text:
proferuntur, millenarius. proferuntur, millenarius. aduerbia quoque ex omni numero inueniuntur, ab uno quidem et duo inaequaliter: semel et bis; a ceteris uero aequaliter: ter quater. reliqua omnia in es productam desinunt: quinquies, sexies, septies, octies, nouies, decies, undecies, duodecies, terdecies, quaterdecies, quinquiesdecies, sexiesdecies, septiesdecies, octiesdecies, nouiesdecies, uicies, tricies, quadragies, quinquagies, sexagies, septuagies, octogies, nonagies, centies, ducenties, trecenties, quadringenties, quingenties, sescenties, septingenties, octingenties, noningenties et nongenties, milies. infinitis tamen numerorum aduerbiis etiam n interponitur: quotiens, totiens, similiterunio, uniuersus et uno uerbum unas unat, ternitas uel trinitas, septimana, senio Persius «iure; etenim id summum, quid dexter senio ferret» et similia; semiquinarius, semiseptenarius, nundinum et nundinae, trinum nundinum. et sciendum, quod