comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commemoratur sp̃s dĩ. ut in hoc numero accipiamus
& quod dictum ẽ digitus dĩ est Hoc primo ub scri¬
ptum ẽ sp̃s dĩ super ferebatur super aquas. secundo
Vb dicitur non permanebit inistis hominibus sp̃sm̃s
quoniam carnes sunt Tertio ubipharao dicit adioseph
quoniam sp̃s dĩ est inte. QVasto ub incantatores aegyptio¬
rum dicunt. digitus dĩ est hoc Quinto in hoc cantico
misisti spm tuum. &cooperuit eos mare Meminerims
autem spm̃ dĩ non solum adbeneficia. uerum &ia mad
uindictam commemorari Nam quid aliud &iam supra
dixit. perspm irae tuae diuisa ẽ aqua. Iste ẽ itaque
sp̃s dĩ inaegyptios Nam sp̃s lrae eius: quibus nocuit¬
aquarum diuisio ut intrantes possent aquis redeuntib us
obrui. filiis uero israhel quibus profuit quod aqua diui¬
sa ẽ. non fuit ille sp̃s irae dĩ Vnde significatur propter
diuersas operationes &effectus . spm̃ dĩ dissimiliter appel¬

Expanded text:
commemoratur spiritus dei, ut in hoc numero accipiamus commemoratur spiritus dei, ut in hoc numero accipiamus et quod dictum est: digitus dei est hoc. primo, ubi scriptum est: spiritus dei superferebatur super aquas; secundo, ubi dicitur: non permquoniam carnes sunt. » Tertio, ubi Pharao dicit ad Joseph: « Quoniam Spiritus Dei est in te. » Quarto, ubi incantatores Aegyptiorum dicunt: « Digitus Dei est hic. » Quinto in hoc cantico: « Misisti Spiritum tuum et cooperuit eos mare. » Meminerimus autem spiritum Dei, non solum ad beneficia, verum etiam ad vindictam commemorari; nam quid aliud etiam supra dixit? Per spiritum irae tuae divisa est aqua. Iste itaque spiritus Dei in Aegyptios, nam spaquarum diuisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui, filiis uero Israhel, quibus profuit quod aqua diuisa est, non fuit ille spiritus irae dei. unde significatur propter diuersas operationes et effectus spiritum dei dissimiliter appel
Abbreviated transcription (Latin):
Terram proaqua non mirum ẽ positam Tota quippe pars
ista extrema uel infi. ma mundi. terrae nomine censetur
secundum id quod sȩpe dicitur. dsqui fecit caelum & ter¬
ram. Et in illius psalmi distributione. commemoratis cȩle¬
stibus. laudate inquit dnm de terra. & ea exsequitur
inlaude quae &iam adaquas pestineant
Cuid est quod ait. accipi&is autem fasciculum ysopi
& tinguentes exsanguine qui ẽ iuxta ostium. linetis
superlimen & super ambos postes. Quaeritur enim
quem sanguinem dicat iuxta ostium. cum illius agni
Utique uelit intellegi sanguinem. cuius immolatione
fit pascha An eo modo consequenter prȩcepit quãuis
hoc tacuerit. ut idem agnus luxta ostium occidatur.
An quod ẽ credibilius. Ideo dixit exsan guine qui est
luxta ostium. quia utique ille quiliniturus ẽ super li¬
men postes. uas ipsum in quo sanguinem excepit. luxta
ostium positurus ẽ. ut ad manũ habeat quando tinguit
Misisti spm tuum. & cooperuit eosmare Eccelam quinto

Expanded text:
terram pro aqua non mirum est positam. tota quippe pars ista extrema uel infima mundi terrae nomine censetur secundum id quod saepe dicitur: deus qui fecit caelum et terram, et in illius psalmi distributione commemoratis caelestibus, laudate, inquit, dominum de terra, et ea exsequitur in laude, quae etiam ad aquas pertineantuid est quod ait: accipietis autem fasciculum hyssopi et tinguentes ex sanguine qui est iuxta ostium linietis super limen et super ambos postes? quaeritur enim quem sanguinem dicat iuxta ostium, cum illius agni utique uelit intellegi sanguinem, cuius immolatione fit pascha. an eo modo consequenter praecipit, quamuis hoc tacuerit, ut idem agnus iuxta ostium occidatur? an, quod est credibilius, ideo dixit: ex sanguine qui est iuxta ostium, quia utique ille qui liniturus est super limen et postes uas ipsum, in quo sanguinem excepit, iuxta ostium positurus est, ut ad manum habeat quando tinguitMisisti spiritum tuum et cooperuit eos mare. ecce iam quinto
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait dñs adaaron dicens. tu & filiitui . & domus patris tui
tecum. accipi&is peccata sc̃oꝵ. Et tu & filii tui accipi&is pec¬
cata sacerdotii ũri. Hȩc sunt peccata. quȩ appellantur sa¬
crificia propeccatis. Proinde peccata sc̃orum dictum ẽ. non
peccatis. Ideo appellata sunt peccata sc̃orum & peccata sa¬
cerdotii ũri . Id est eadem ipsa quȩ offeruntur propeccatis.
Sicut &iam in leuitico declarat. & pertinere. dicit adsacerdo

Expanded text:
Et ait dominus ad Aaron dicens: tu et filii tui et domus patris tui Et ait dominus ad Aaron dicens: tu et filii tui et domus patris tui tecum accipietis peccata sanctorum; et tu et filii tui accipietis peccata sacerdotii uestri. haec sunt peccata quae appellantur sacrificia pro peccatis. proinde "peccata sanctorum" dictum est non peccatis", ideo appellata sunt peccata sanctorum. et peccata sacerdotii uestri, id est eadem ipsa quae offeruntur pro peccatis: sicut etiam in Leuitico declarat et pertinere debere dicit ad sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
& in exodo cõmemorauerat scriptura. quando altare fabri
catum dicit: Vnde intellegitur genera rerum gestarũ dis¬
tributa ẽẽ perlibros. non temporũ ordo contextus . Nam
& uirga a aron quomodo resgesta sit. ut & florens & ger¬
minans electionem sacerdotii eius diuini indicar&. In
hoc libro scriptura narrauit: & tamen de ipsa uirga in ex¬
odo dicitur. ut inscĩs sc̃oꝵ cum magna in arca poner&ur.
quando precipitur d&abennaculo fabricando: quod
utiq longe ante preceptum ẽ. quam ipsum tabernaculũ
Fabricatum perfectumq consiter&. Stetit aũt primo
mense secundi anni . ex quo de egypto egressisunt.
& liber iste incipit a secundo mense eius dem anni secun¬
di primo die mensis: Unde clarum ẽ. ista silibroꝵ ordi¬
nem consideremus. per recapitulationẽ. Id est pr&eritor
recordationem cõmemorari. quȩ putant quiminus diligenter
intendunt eadem facta ordine quo narrantur¬

Expanded text:
et in Exodo commeet in Exodo commecatum dicit. unde intellegitur genera rerum gestarum distributa esse per libros, non temporum ordo contextus. nam et de uirga Aaron, quomodo res gesta sit, ut et florens et germinans electionem sacerdotii eius diuinitus indicaret, in hoc libro scriptura narrauit. et tamen de ipsa uirga in Exodo dicitur, ut in sanctis sanctorum cum manna in arca poneretur, quando praecipitur de tabernaculo fabricando: quod utique longe ante praeceptum est, quam ipsum tabernaculum fabricatum perfectumque consisteret. stetit autem primo mense secundi anni, ex quo de Aegypto egressi sunt, et liber iste incipit a secundo mense eiusdem anni secundi primo die mensis: unde clarum est ista, si librorum ordinem consideremus, per recapitulationem, id est praeteritorum recordationem commemorari, quae putant qui minus diligenter -intendunt eodem facta ordine quo narrantur
Abbreviated transcription (Latin):
na qui non ẽ desemine aaron. imponere incensum ante
dñm. Et non erit sicut chore. & sicut conspiratio eius:
sicut locutus ẽ dñs inmanu moysi: hoc modo ergo uoluit
per eleazar ds non sacerdotũ. qd iam erat in aaron: sed
successionis sacerdotalis ꝓgeniem commendare. Quod
uero ait. & ignem alienum hunc semina ibi: Sparge in¬
ex pressa sententia ẽ Sed notandum. nouo modo dicta¬
scĩficata pena eorũ aquib hoc peccatum fuerat ꝑp&ratũ:
quia per eos ex emplum datum ẽ c&eris quo timerent
Circũpositionem aut altari. curex eis fieri uoluit. Ad di¬
dit dicens. Quõ oblata sunt ante dñm. & scĩficata facta
sunt insignum filiusi srahel. Non ergo in eis reꝓbari uoluit.
quod atalib oblata sunt. Sed hoc potius cogitari & at¬
tendi. ante. quem oblatasint Id est quia ante dñm ut
plus in eis ualer& nomen dñi antequem oblata sunt: Quã
pessimum meritũ eor aquib: oblata sunt: Hoc aũt iam

Expanded text:
na, qui non est de semine Aaron, imponere incensum ante na, qui non est de semine Aaron, imponere incensum ante Dominum: et non erit sicut Chore et sicut conspiratio ejus, sicut locutus est Dominus in manu Moysi. Hoc ergo modo voluit per Eleazarum Deus non sacerdotium, quod jam erat in Aaron, sed successionis sacerdotalis progeniem commendare. Quod vero ait, Et ignem alienum hunc semina ibi, sparge inexpressa sententia essanctificata poena eorum, a quibus hoc peccatum fuerat perpetratum, quia per eos exemplum datum est caeteris quomodo timerent. Circumpositionem autem altari cur ex eis fieri voluit, addidit dicens, quoniam oblata sunt ante Deum et sanctificata, facta sunt in signum filiis Israel. Non ergo in eis reprobari voluit, quod a talibus oblata sunt, sed hoc potius cogitari et attendi ante quem oblata sunt, id est, quia ante Dominum, ut plus in eis valeret nomen Domini, ante quem oblata sunt, quam pessimum meritum eorum a quibus oblata sunt. Hoc autem jam
Abbreviated transcription (Latin):
ante dñm & sc̃ĩficata sunt. & facta sunt insignũ filiis isrł.¬
hoc loco cur non admoysen & aaron sicut insuperiorib
dñs locutus sit : sed ad morsen & ad eleazarũ filium aa¬
ron. Hȩc mihi causa interim occurrit. quo questio. depro
genie sacerdotũ. Id est de quo genere ẽẽ deberent. Un¬
de illi ex alio genere. quia sibi usurpare sacerdotium ausi
sunt. tam horrendo & mirabili supplicio perierunt. non
adaaron qui iam summus sacerdos erat. sed ad cleatar
uoluit loqui ds̃. qui ei succere debebat. & secundo iam
sacerdotio fungebatur. Ut eomodo seriem generis commen¬
dar&. quȩ insuccessionib: sacerdo tum ẽẽ deber&. Unde
&iam in consequentibus dicit: Et accepit eleatar filius
a aron facerdotis turibula aerea. quanta obtulerunt
qui ex ustisunt. & ad didit eam circum positionem altaris.
memoriale filiis isrł. ut non accedat quisquam alienige¬

Expanded text:
ante dominum et sanctificata sunt et facta sunt in signum in filiis Isrante dominum et sanctificata sunt et facta sunt in signum in filiis IsrHoc loco cur non ad Moysen et Aaron, sicut in superioribus, Dominus locutus sit, sed ad Moysen et ad Eleazarum filium Aaron, haec mihi causa interim occurrit: quoniam quaestio erat genie sacerdotum, id est de quo genere esse deberent unde illi ex alio genere, quia sibi usurpare sacerdotium ausi sunt, tam horrendo et mirabili supplicio perierunt; non ad Aaron, qui jam summus sacerdos erat, sed ad Eleazarum voluit loqui Deus, qui ei succedere debebat, et secundo jam sacerdotio fungebatur, ut eo modo seriem generis commendaret, quae in successionibus sacerdotum esse deberet. Unde etiam in consequentibus dicit: Et accepit Eleazar filius Aaron sacerdotis thuribula aerea, quanta obtulerunt qui exusti sunt, et addidit ea circumpositionem altaris, memoriale filiis Israel, ut non accedat quisquam alienige
Abbreviated transcription (Latin):
factũ fuerit satis appar& : Manifestum ẽ ut dixi inferiores
terrȩ Partes. inferorũ uocabulo nucupatas. in comparatione
huius superioris terrȩ. in cuius facie uiuitur: sicut in conpara¬
tione cȩli superioris. ubi sc̃oꝵ demoratio ẽ angelorum¬
Peccantes angelos inhuius aeris d&rusos caligine scri¬
ptura dicit : Tamquam carcerib inferipuni endos reser¬
uari : Si enim ds inquit angelis peccantibus non pepercit
sed carceribus caliginis inferi r&rudens. tradidit iniudi¬
ciopuniendos reseruari Cum apostolus paulus principem
potestatis aeris diabolum dicat . qui operatur infilus dif¬
fidentiae.
Et dixit dñs admorsen . & adeletarum filium a aronsa¬
cerdotem. Tollite turibula aerea emedio exustorum.
& ignem alienum hunc semina ibi. quia scĩficauerunt
turibula peccatorũ horum inmanib suis. & fac eas lam¬
minas ductiles circum positionẽ altari. quõ oblata sunt

Expanded text:
factum fuerit satis adparet, manifestum est, ut dixi, inferiores factum fuerit satis adparet, manifestum est, ut dixi, inferiores terrae partes inferorum uocabulo nuncupatas in comparatione huius superioris terrae in cuius facie uiuitur: sicut in comparatione caeli superioris, ubi sanctorum demoratio est angelorumpeccantes angelos in huius aeris detrusos caliginem scriptura dicit tamquam carceribus inferi puniendos reseruari. si enim deus, inquit, angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in iudicio puniendos reseruari, cum apostolus Paulus principem potestatis aeris diabolum dicat, qui operatur in filiis diffidentiae. Et dixit dominus ad Moysen et ad Eleazar filium Aaron sacerdotem: tollite turibula aerea e medio exustorum et ignem alienum hunc semina ibi, quia sanctificauerunt turibula peccatorum horum in animabus suis; et fac ea laminas ductiles circumpositionem altari, quoniam oblata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd apeste oculis apparebit: Non enim sic dictum ẽ in
uisione. quem ammodũ solent dici uisiones. siue somnioꝵ.
siue quarumq: inextasi figurarũ. sed ut dixi inmanifes¬
tatione: non nulli aũt aliud opinantes. inphantasmate in¬
terp̃tari uoluerunt. quod omnino. abbrr&a consu&udi¬
ne locutionis ñrȩ : ut nus quam feredicatur phantasma:
nisi ubi falsitate uisoꝵ. sensus ñr in luditur. Quam uis
& hoc auidendo sit dictũm: sed ut dixi . aliud loquendi
consu&udo prȩiudicauit¬
Et descenderunt ipsi & omnia quȩ cumq sunt eis. uiuentes
ad inferos. notandum secundum locum terrenũ dictos
ẽẽ inferos: hoc ẽ in inferiorib terrȩ pastibus: uariȩ quip¬
pe inscripturis. & sub intellectu multi plici. sicut rerum de
quibus agitur sensum exigit. nomen ponitur inferorum.
& maxime in mostuis. hoc accipi sol&: sed quõ istos uiuen¬
tes dictum ẽ ad inferos decendisse. & ipsa narratione quid

Expanded text:
quod aperte oculis adparebit. non enim sic dictum est" i n quod aperte oculis adparebit. non enim sic dictum est" i n uisione", quemadmodum solent dici uisiones siue somniorum siue quarumque in extasi figurarum, sed, ut dixi, in manifestatione. nonnulli autem aliud opinantes "in phantasmate" interpretare uoluerunt: quod omnino sic abhorret a consuetudine locutionis nostrae, ut nusquam fere dicatur phantasma, nisi ubi falsitate uisorum sensus noster inluditur. quamuis et hoc a uidendo sit dictum; sed, ut dixi, aliud loquendi consuetudo praeiudicauitEt descenderunt ipsi et omnia quaecumque sunt eis uiuentes ad inferos. notandum secundum locum terrenum dictos esse inferos, hoc est in inferioribus terrae partibus. uarie quippe in scripturis et sub intellectu multiplici, sicut rerum de quibus agitur sensus exigit, nomen ponitur inferorum et maxime in mortuis hoc accipi solet. sed quoniam istos uiuentes dictum est ad inferos descendisse et ipsa narratione quid
Abbreviated transcription (Latin):
qua in nocen tes. lediue non possent. sicut serpentũ morsib:
sicut strage mortium. qua d̃s quem uolebat. sicut uole¬
bat alio percutiebat in tacto. non sicut aqua diluuii.
aut ignea pluuia. aut aqua maris. aut hiatu terrȩ. quȩ
permixtos poterat pariter absumere . Non quia & ibi
d̃s suos conseruare non poss&: sed quid opus erat temp¬
tatione miraculi. ubi separatio firipoterat. Ut uel : qua
uel ignis. uel hiatus terrȩ quos inueniss& auferr&: Sic
& infine azitaniis separabuntur frumente ut malos
cremantib flammis iusti fulgeat sic̃ sol in regnopatris sui. XUIII
Quod ait moyses. de chore & abyron & dathan inuisione
ostendit ds̃. & aperiens terra ossuum. Ab sorbebit uos.
quidam interpͣtati sunt. inhiatu ostendit ds. creda pu¬
tantes dictũ chas mati. quod grece positum ẽ phasnti.
quod preeo dictum ẽ. Ac sidicer&ur. in mani festatione.

Expanded text:
a innocentes periclitari laediue non possent, sicut serpentum morsibus, a innocentes periclitari laediue non possent, sicut serpentum morsibus, sicut strage mortium, qua deus quem uolebat, sicut uolebat, alio percutiebat intacto; non sicut aqua diluuii aut ignea pluuia aut aqua maris aut hiatu terrae, quae permixtos poterat pariter absumere. non quia et ibi deus suos conseruare non posset; sed quid opus erat tentatione miraculi ubi separatio fieri poterat. ut uel aqua uel ignis uel hiatus terrae quos inuenisset auferret? sic et in fine a zizaniis separabuntur frumenta, ut malos cremantibus flammis iusti fulgeant sicut sol in regno patris sui. Quod ait Moyses de Core et Abiron et Dathan: in uisione ostendet dominus et aperiens terra os suum absorbebit eos, quidam interpretati sunt: in hiatu ostendet dominus. credo putantes dictum yaoaatt, quod graece positum est priajtaTi, quod pro eo dictum est, ac si diceretur: in manifestatione,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi obtemperabimus. nisi quod modum uerbi alius proalio
positus ẽ. ut non dicerent non ascederemus. sed non acendi¬
mus. quodam genere locutionis:
Et locutus est dñs ad moysen & aaron dicens: Ascendite
uos demedio synagogȩ istius: notandum ẽ tunc iubere dñm
separationem fieri corporalem. cum iam uindicta inmin&
malis. Sic noe cum domo sua. separatur ac &eris diluio
perituris. Sic loth cum suis separatur a sodomis igne
caelitus consumendis. Sic ipse populus ab ȩgyptiis.
marinis fluctib obruendis. Sic istinunc a synagoga
chore abiron & dathan. qui se primitus perseditionem
abrũpere uoluerunt. Cum quib: tamen scĩ antea uiuen¬
tes . & conuersantes cũ c&eris quos reprobat ds̃. secun¬
dum uerba quȩ in eos increpans dicit. contaminari Tam̃
ab eis minime potuerunt. nec separare se iussi sunt . quan¬
do uindictam dñs siue differebat. siue talem adhibebat .:

Expanded text:
tibi obtemperaremus; nisi quod modus uerbi alius pro alio tibi obtemperaremus; nisi quod modus uerbi alius pro alio positus est, ut non dicerent: non ascenderemussed: non ascendimus, quodam genere locutionis. Et locutus est dominus ad Moysen et Aaron dicens: abscindite uos de medio synagogae istius. notandum est tunc iubere dominum separationem fieri corporalem, cum iam uindicta imminet malis. sic Noe cum domo sua separatur a ceteris diluuio perituris; sic Lot cum suis sepaiatur a Sodomis igne caelitus consumendis; sic ipse populus ab Aegyptiis marinis fluctibus obruendis; sic isti nunc a synagoga Core, Abiron et Dathan, qui se primitus per seditionem abrumpere uoluerunt: cum quibus tamen sancti antea uiuentes et conuersantes et cum ceteris quos reprobat deus secundum uerba quae in eos increpans dicit contaminari tamen ab eis minime potuerunt. nec separare se iussi sunt, quando uindictam dominus siue differebat siue talem adhibebat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Uocati amoysen. Ac suꝑbe & in iuriose respondentes.
Num quid pusillum hoc. quõ eduxistinos in terram fuen¬
tem lac & mel. interficere nos inheremo. quo prȩ esnobis.
princeps es. & tu interram fluentem lac & mel induxisti
nos & dedistinobis sortem agri & uineas. Post hȩc addide¬
runt oculos hominũ illoꝵ abscȩdisses. non ascendimus:
quoꝵ oculos hominum dixerunt᷑. utrũ populi isrł tam quã
dicentes si ista prestetisses. oculos hamnũ illoꝵ abscidisses.
Idest ita te diligerent. ut oculos suos eruerent. & darent
tibi: quod indicium magnũ dilectionis: Et apoftolus dicit.
quo si fieriposs& oculos ur̃os eruissetis. & dediss&is mihi
& deinde plenam contumatiam addiderunt. non ascendi¬
mus. Id ẽ non ueniemꝰ. quia uocauerat eos: Anpotius oculos
hominum illoꝵ dicit hostium. quinimis acres & terribiles
fuerant nuntiati . tam quam dicerent. Et si hoc fecisses non

Expanded text:
sent, uocati a Moyse ac superbe et iniuriose respondentes: sent, uocati a Moyse ac superbe et iniuriose respondentes: numquid pussillum hoc, quoniam eduxisti nos in terram fluentem lac et mel interficere nos in heremo, quoniam praees nobis, princeps es? et tu in terram fluentem lac et mel induxisti nos et dedisti nobis sortem agri et uineas, post haec addiderunt: oculos hominum illorum abscidisses; non ascendimus? quorum oculos hominum dixerunt? utrum populi Israhel tamquam dicentes: si ista praestitisses, oculos hominum illorum abscidisses, id est ita te diligerent, ut oculos suos eruerent et darent tibi? quod indicium magnum dilectionis et apostolus dicit: quoniam si fieri posset, oculos uestros eruissetis et dedissetis mihi. et deinde plenam contumaciam addiderunt: non ascendimus, id est "non ueniemus", quia uocauerat eos. an potius "oculos hominum illorum" dicit hostium, qui nimis acres et terribiles fuerant nuntiati? tamquam dicerent: etsi hoc fecisses, non
Abbreviated transcription (Latin):
pestinent non ẽ: quo uerbum dñi contempsit. & mandata
eius dispersit. contritione conter&ur anima illa: qua
re autem contritione conter&ur : Conse quenter adiun¬
git dicens. peccatum eius in illo: Hac perhoc sitali peccatõ
debitam contricionem ipse sibi adhibeat poenitendo:
Corcontritũ ut dictum ẽ . ds non spern& . : Quam ingreco
non dictum sit hoc loco contritione conter&ur. s extri¬
tione ex ter&ur anima illa: quod ita accipi potest. qua¬
si omnimodo terendo ex tinguatur . ac non sit: sed prius
natura in mostalitatis animȩ hunc intellectum recusat:
Deinde si quod exteritur omnimodo efficer&ur ut non sit
non dicer& desapienti & gradus ostiorum eius exterat pes
tuus.: Uerum illa discroio magis utţ agis quȩ consideranda
est. Utrum nemo pecc&. nisi aut ignarus. aut uictus. aut
contempnens: Vndenunc longum ẽ disputare
Quidẽ quod dathn & abiron cum in seditionem consurrexis¬

Expanded text:
pertinent, non est. Quoniam verbum Domini contempsit, et mandata pertinent, non est. Quoniam verbum Domini contempsit, et mandata ejus dispersit, contritione conteretur anire autem contritione conteretur, consequenter adiungit dicens: peccatum eius in illa. ac per hoc, si tali peccato debitam contritionem ipse sibi adhibeat paenitendo, cor contritum, ut dictum est, deus non spernit. quamuis in graeco non dictum sit hoc loco: contritione conteretur, sed: extritione exteretur anima illa: quod ita accipi potest, quasi omni modo terendo extinguatur ac non sit. sed prius natura inmortalitatis animae hunc intellectum recusat; deinde si quod exteritur, omni modo efficeretur, ut non sit, non diceret de sapiente: et gradus ostiorum eius exterat pes tuus. uerum illa discretio magis magisque consideranda est, utrum nemo peccet nisi aut ignarus aut uictus aut contemnens: unde nunc longum est disputare. Quid est quod Dathan et Abiron, cum in seditionem consurrexis
Abbreviated transcription (Latin):
cato possunt mederi: Si autem resipsȩ. quoꝵ hȩc sacra¬
menta sunt in quirantur : in eis inueniri poterit purgatio
peccatorum : Quod ergoscriptum ẽ : Peccator cum uenent
in ꝓfundum maloꝵ. contempnit : Iste significatus ẽ : quem
scriptura hoc loco dicit Inmanu superbiȩ derlinquere
Hoc igitur. sine poena eius qui commitut . non potest. ab o¬
leri: Atq i deo non potest ẽẽ impunitum. & cum poeniten¬
do sanatur: Ipsa enim afflictio poenitentis. poena pecca¬
tiest: Quam uis medicinalis & salubris: merito quippe ma¬
gnum iudicatur peccatum: cum suꝑbia prȩceptũ contemp¬
nit : Sed e contrario ut sanari possit : Corcontritũ & humili¬
atum. ds non spernit. Uerum tamen quia sine poena non
fit. ideo talia hinc dicta sunt: Dm̃ inquit hic ex acerbiat.
quia ds superbis resiftit : Et ex terminabitur anima illa
depopulo suo. quõ talis omnino innumero eorũ qui ad dm̃

Expanded text:
cato possunt mederi; si autem res ipsae quarum haec sacracato possunt mederi; si autem res ipsae quarum haec sacramenta sunt inqupeccatorum. Quod ergo scriptum est: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit , iste significatus est, quem Scriptura hoc loco dicit in manu superbiae delinquere. Hoc igitur sine poena ejus qui committit non potest aboleri, atque ideo non potest esse impunitum; et cum poenitendo sanatur: ipsa enim afflictio poenitentis, poena peccati est; quamvis medicinalis et salubris. Merito quippe magnum judicatur peccatum, cum superbia praeceptum contemnit. Sed e contrario ut sanari possit, cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Verumtamen quia sine poena non sit, ideo talia hinc dicta sunt: Deum, inquit, hic exacerbat, quia Deus superbis resistit. Et exterminabitur anima illa de populo suo, quoniam talis omnino in numero eorum qui ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mandata eius disꝑdit: Contritione conter&ur anima
illa. peccatum eius in illa: quȩ sint peccata quȩ fiunt in
manu superbiȩ : Id est superbia committuntur scriptura
ipsa in consequentib satis exposuit ubiait : Quõ uerbũ
dñi contempsit. Aliud ẽ prȩcepta ergo contemꝓnere. Ali¬
ud magni quidem pendere : Sed aut ignarum contra face¬
re. Aut uictum: quȩ duo fostasse pestineant ad illa pec¬
cata. quȩ a nolentib fiunt : de quibus superius. quemam¬
modum dõ ꝓpitiato expiarentur ammonuit: Acde in de
subiecit peccata superbiȩ. cum quisꝙ superbiendo. Id est
prȩceptum contempnendo perperam facit: quod genus
peccati non dixit ullo genere sacrificii purgare opostere.
tamquam insanabile iudicans. illadũ taxat curatione. quȩ
quȩ ꝑsacrificia gerebatur. qualia facienda in hac scriptu¬
ra prȩcipiuntur : Quȩ siper ipsa ag̃tendantur. nulli pec¬

Expanded text:
mandata eius dispersit; contritione conteretur anima mandata eius dispersit; contritione conteretur anima illa, peccatum eius in illa. quae sint peccata quae fiunt in manu superbiae, id est superbia committuntur, scriptura ipsa in consequentibus satis exposuit, ubi ait: quoniam uerbum domini contempsit. aliud est ergo praecepta contemnere, aliud magni quidem pendere, sed aut ignarum contra facere aut uictum. quae duo fortasse pertineant ad illa peccata, quae a nolentibus fiunt, de quibus superius quemadmodum deo propitiato expiarentur admonuit ac inde subiecit peccata superbiae, cum quisque superbiendo, id est praeceptum contemnendo perperam facit. quod genus peccati non dixit ullo genere sacrificii purgari oportere tamquam insanabile iudicans illa dumtaxat curatione, quae per sacrificia gerebatur, qualia facienda in hac scriptura praecipiuntur. quae si per se ipsa adtendantur, nulli pec
Abbreviated transcription (Latin):
An &iam possit recte dici peccatum nolentis. quod fa¬
cere compellitur. Nam & hoc contra uoluntatem fa
uiuere : Siquis quam nisi fecerit mostem min&ur: Uult
ergo facere quia uult uiuere. & ideo non perse ipsum
app&en do ut falsum. sed ut falsum iurando uiuat
Quodsiita ẽ nescio utrũ possint dici ista peccata nolen¬
tium. qualia hic dicuntur expianda. Nam si dilienter
consider&ur. foste ipsum peccare nemo uelit. sed propt̃
aliud fit . qd uult qui peccat: Omnes quippe homnes
quiscientes faciunt quod nonlic&. uellent licere: usq
adeo ipsum peccare. nemo app&it propt̃ hoc ipsum. sed
propt̃ illud quod ex eo consequitur. Hȩc stita habent.
non sunt peccata nolentium. nisi nescientium. quȩ sidiscer¬
nuntur apeccatis uolentium:
Et anima quȩ cumq peccauerit in manu supbiȩ ex indige¬
nis aut ex ꝓselitis. dm̃ hic ex acerbiat. & ex terminabitur
anima illa apopulo suo. quõ uerbum dñi contempsit &

Expanded text:
an etiam possit recte dici peccatum esse nolentis, quod faan etiam possit recte dici peccatum esse nolentis, quod facere compuiuere, si quisquam, nisi fecerit, mortem minetur. uult ergo facere, quia uult uiuere, et ideo non per se ipsum adpetendo, ut falsum iuret, sed ut falsum iurando uiuat. quod si ita est, nescio utrum possint dici ista peccata nolentium, qualia hic dicuntur expianda. nam si diligenter consideretur, forte ipsum peccare nemo uelit, sed propter aliud fit, quod uult qui peccat. omnes quippe homines, qui scientes faciunt quod non licet, uellent licere: usque adeo ipsum peccare nemo adpetit propter hoc ipsum, sed propter illud quod ex eo consequitur. haec si ita se habent, non sunt peccata nolentium nisi nescientium, quae discernuntur a peccatis uolentium. Et anima quaecumque peccauerit in manu superbiae ox indigenis aut ex proselytis, deum hic exacerbat, et exterminabitur anima illa de populo suo, quoniam uerbum domini contempsit et
Abbreviated transcription (Latin):
t protulerunt pauorem terrȩ: quam explorauerunt: pauo¬
rem terrȩ dixit . Non quo paueat eadem terra. sed quem
ex ea terra conceperant
ingredi terram ꝓmissionis: Dixerunt interc&era Vos
aũt netimueritis populum terrȩ. quõ cibus nobis sunt. Abs¬
cessit eñĩ tempus ab eis . Dñs autem in nobis netimueritis
eos: quod dictum ẽ cibus nobis sunt. In tellegendi uoluerunt
consummemus eos: qđ uero adiunxerunt: Abscessit enim
tempus ab eis : Dñs autem in nobis. satis diligenter non dix¬
erunt. Abscessit dñs abeis. Impii quippe antiquitus fue¬
runt. Sed quõ & impus occulta dispensatione diuinȩ pro¬
uidentiȩ . datur tempus florendi atq regnandi. Abscessit
inquit tempus ab eis.: Dñs aut̃ in nobis. ñ dixerunt absces¬
tempus. Illi enim tempus habuerunt. Isti dñm dm̃: Tempoꝵ
creatorem & ordinatorem. & qͥbus que ut eiplac&
Ite committuntur : Merito quȩritur quȩ sunt ipsa
peccata. nolentium utrumqs annescientib committunt᷑:

Expanded text:
t protulerunt pauorem terrae quam explorauerunt. "pauorem terrae" dixit, non quo paueex ea terra conceperant.ingredi terram promissionis, dixerunt inter caetera: Vos autem ne timueritis populum terrae, quoniam cibus nobis sunt. Abscessit enim tempus ab eis, Dominus autem in nobis; ne timueritis eos. Quod dictum est, Cibus nobis sunt, intelligi voluerunt, consumemus eos. Quod vero adjunxerunt, Abscessit enim tempus ab eis, Dominus autem in nobis: satis diligenter non dixerunt, Abscessit Dominus ab eis; impii quippe antiquitus fuerunt: sed quoniam et impiis occulta dispensatione divinae providentiae datur tempus florendi atque regnandi, Abscessit, inquiunt, tempus ab eis, Dominus autem in nobis. Non dixerunt, Abscestempus. Illi enim tempus habuerunt, isti Dominum Deum temporum creatorem et ordinatorem, et quibusque, ut ei placte committuntur, merito quaeritur quae sint ipsa peccata nolentium: utrum quae a nescientibus committuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
genera. cum sola quȩratur lignorum uari&as. ac per
hoc cogit inquiri proph&iam. & aliquam figuratam
signi ficationem res ista. quam sine dubio ut proph& a fecit
ia cob & ideonec fraudis arguendus est .⁊ non enim tale ali¬
quid nisi reuelatione spiritali eum fecisse creden¬
dendum est.⁊ quod autem adiustitiam per tinebat.
sicut alii. inter pr&es apertius hoc narrant. non
ponebat iurgas in secundo inseeumdo conceptu ouium .:
quod tanto obscurius quato breuius a septuaginta dictuẽ.
quia cũ peperissint ñponebat. quod intelegitur cũ peperis

Expanded text:
genera, cum sola quaeratur lignorum uarietas. ac per genera, cum sola quaeratur lignorum uarietas. ac per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figuratam significationem res ista, quam sine dubio ut propheta fecit Iacob; et ideo nec fraudis arguendus est. non enim tale aliquid nisi reuelatione spiritali eum fecisse credendum est. quod autem ad iustitiam pertinebat, sicut alii interpretes apertius hoc narrant, non ponebat uirgas in secundo conceptu ouium. quod tanto obscurius quanto breuius a Septuaginta dictum est: quia cum peperissent, non ponebat. quod intellegitur cum pri
Abbreviated transcription (Latin):
nfacto ia cob.cũ iurgas ex corticauit. detrahens uiride. ut albũ uarie apparer&
sic inc̃spectu fetus pecorũ uariarent᷑. cũ matres in alueis aquarũ biberent.¬
& uisis uirgis illã uari&atẽ c̃specerent multa dicunt᷑ sim: lit̃ fieri inanmlt ũ
fetib: sed & mulieri accidisse tradit᷑: &scriptũ reperitꝰ in libris antiquissim
& peritissim medici ippocratis. qđ suspitione adulteri fuerat punenda:
cũ pulcherrimum peperis&. utri que parenti generique dissim lẽ: nsi me¬
morat᷑ medicus soluiss& questionẽ. illis ammonti s quȩrere. neforte aliqua
talis pictura ess& incubiculo: qua inuenta. mulier a suspitio neliberata est :
Sed adhanc rem quã fecit iacobiuirgarũ ex diuersis arborib tri ũ copulatio.
quid contulerit utilitatis qđ attin& aduarias pecudes multiplican¬
das. ñ appar& omnno nec aliqđ ad hoc cõmodũ int̃ ẽ utrũ ex unius
generis ligno uarientur uirgaȩ. anplura sint lignorum.

Expanded text:
facto Iacob cum uirgas excorticauit detrahens uiride, ut album uarie adpareret et sic in conceptu fetus pecorum uariarentur, cum matres in alueis aquarum biberent et uisis uirgis illam uarietatem conciperent, multa dicuntur similiter fieri in animalium fetibus. sed et mulieri accidisse traditur et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocratis, quod suspicione adulterii fuerat punienda, cum <puerum> pulcherrimum peperisset utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus soluisset quaestionem illis admonitis quaerere, ne forte aliqua talis pictura esset in cubiculo: qua inuenta mulier a suspicione liberata est. sed ad hanc rem quam fecit lacob uirgarum ex diuersis arboribus trium copulatio quid contulerit utilitatis, quod adtinet ad uarias pecudes multiplicandas, non adparet omnino. nec aliquid ad hoc commodum interest, utrum ex unius generis ligno uarientur uirgae an plura sint lignorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia hinc nobis datur intellegere. quod diuitus ei reuelabant᷑
omnia ⁊unde ad magnum mysterium ꝑtinet: quod filiũ suum mi¬
norẽ ꝓmaiore uoluit benedici
potamiam. indomum bathuel patris matris tuȩ. et sume inde
tibi uxorem: greci codices non habent uade sed fuge. hoc ẽ apo dra¬
meti : unde intellegitur etiam isaac cognouisse. quod filius eius
esau. defratre suo incogitatione sua dixerit:
LXXXIII

Expanded text:
quia hinc nobis datur intelligere, quod divinitus eis revelabantur omnia? Unde ad magnum mysterium pertinet, quod filium suum minorem pro majore voluit benedici.potamiam, in domum Bathuel patris matris tuae, et sume inde tibi uxorem; graeci codices non habent Vade, sed fuge: hoc est, ἀπόδραθι. Unde intelligitur etiam Isaac cognovisse quod filius ejus Esau de fratre suo in cogitatione sua dixerit. LXXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
am hoc & in libro ihunaue commemoratũ ẽ: sed u¬
trum ihũ uiuente factum sit & nunc perreca pitu¬
lationẽ rep&itũ : anpost eius mortẽ post tea quã
dictumẽ : Iudas ascendet . & cepit iudas debellare
cananeos in quobello ista omnia gesta narrantur.
Mcrito quȩritur: sed credibilius ẽ post mortem ihiN
factũ Tunc aũt perprolem sin. Idẽ ꝑ prȩocupatio¬
nẽ cõmemoratum. quẽ ad modum & alia. Nunc
enim cũ res gestȩ aduersus canancos tribus iuda
ex ponerentur : Ita se narrationis ordo contin&. in¬
terc& era iuidȩ facta bellica De quo post mortem
ihũ dix erat dñs iudas ascend& Et postea descen¬
derunt filu iuda pugnare adcanancũ qui habita¬
bat in moan tana . & austrum & campestrem. Et
habiit iidas adcanancũ in habitantẽ incebron
cholmi filios senac Etascenderunt inde ad inha
bitantes tabir: Nomen aũt tabir quod erat ante
ciuitas luterarũ. Et dixit calep. quicumq per¬

Expanded text:
iam hoc et in libro Iesu Naue commemoratum est; sed uiam hoc et in libro Iesu Naue commemoratum est; sed utrum Iesu uiuente factum sit et nunc per recapitulationem repetitum, an post eius mortem, posteaquam dictum est: ludas ascendet, et coepit ludas debellare Chananaeos, in quo bello ista omnia gesta narrantur, merito quaeritur. sed credibilius est post mortem Iesu factum, tunc autem per prolepsin, id est per praeoccupationem commemoratum quemadmodum et alia. nunc enim cum res gestae aduersus Chananaeos tribus Iuda exponerentur, ita se narrationis ordo continet inter cetera Iudae facta bellica, de quo post mortem Iesu dixerat dominus: ludas ascendet. et postea descenderunt filii Iuda pugnare ad Chananaeum qui habitabat in montana et austrum et campestrem. et abiit ludas ad Chananaeum inhabitantem in Chebron Cholmi filios Enac. et ascenderbitantes Dabir. Nomen autem Dabir quod erat ante Civitas litterarum. Et dixit Caleb: Quicumque per
Abbreviated transcription (Latin):
gitur nomine iudȩ. tribum iudam fuisse significa¬
ta Ab ipsa enim tribu uoluitdñs in cipe¬
re contericananeos: & cum pꝰpulus deduce inter¬
rogass& : Ad hoc ualuit responsio dñi. ut scirent
dm̃ noluisse abuniuerso populo bellari aduer¬
sus canancos.. Dixit ergo iudas ascend&.
Et sequit᷑ scriptura narrans. Et dixit iudas ad
simcon fratrẽ suum . utiq tribus adtribum. Nonenim
adhuc uiuebant illi filii ia cob: quidicti sunt iudas
& simeon. Interc&eros fr̃s suos propriis nominibus
appellatos : sed dixit tribus iuda ad tribum simeon.
ascende mecum insorte mea. & bellemus inca naneo.
& ibo &iam ego tecũ insortẽ tuam Manifestũ est.
auxilium sibi tribum iuda alterius tribus postulas¬
se. quod redoer&. cum & illis insua sorte habere¬
inciperent necessarium
Et dixit calep: quicũq percusserit ciuitatem litte¬
rarum & ceperit eam & dabo cifiliam meã inuxorẽ¬

Expanded text:
gitur nomine Iudae tribum Iuda fuisse significagitur nomine Iudae tribum Iuda fuisse significatam. ab ipsa enim tribu uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de duce interrogasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo bellari aduersus Chananaeos. dixit ergo: ludas ascendet. et sequitur scriptura narrans: et dixit ludas ad Symeon fratrem suum, utique tribus ad tribum. non enim adhuc uiuebant illi filii Iacob, qui dicti sunt ludas et Symeon, inter ceteros fratres suos propriis nominibus appellati; sed dixit tribus Iuda ad tribum Symeon: ascende mecum in sortem meam et bellemus in Chananaeo, et ibo etiam ego tecum in sortem tuam. manifestum est auxilium sibi tribum Iuda alterius tribus postulasse, quod redderet, cum et illi in sua sorte habereinciperent necessariuEt dixit Caleb: Quicunque percusserit civitatem litterarum, et acceperit eam, dabo ei filiam meam in uxore
Abbreviated transcription (Latin):
dos deos alienos declinauerunt.Inh
libro ad ordinẽ reditur. quomodo consequentia
gesta fuerint posmortẽ ihũnaue Nonergo ab il¬
lo tempore incipit liber: quo populus ad colenda
simulacra defluxit. sed a priorib inter positis
temporibus quib ea gesta sunt postquȩ ad illa per¬
uenit I. Et factum ẽ postquã de functusẽ
ihs interrogabant filu isrł in dño dicentes
Quis ascendit nobiscũ ad cananeum dux adbellan¬
dũ eum: Et dixit dñs. ludas ascend&. Ecce de¬
di terram inmanus ipsius. Hic quęritur utr̃u aliquis
homo uidas uocabatur. Anipsam tribum ita ut sol&
sic appellauit: Sed illi qui interrogauerant drĩm pͥ
mortem ihũ naue ducẽ requirebant. Inde putatur
unius ex pressum hominis nomen : uerum quia non so¬
l& duces nominare scriptura cum constitu untur:
nisi commemorata &iam origine parentum. Et con¬
stat post ihm̃ duces habuisse populum isrł. quorum
primus ẽ gothonihel filius zenez:. Rectius intelle¬

Expanded text:
dos deos alienos declinauerunt; in hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Iesu Naue. non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a prioribus interpositis temporibus, quibus ea gesta sunt, post quae ad illa peruenit. Et factum est postquam defunctus est Iesus, interrogabant filii Israhel in domino dicentes: quis ascendet nobiscum ad Chananaeum dux ad bellandum in eo? et dixit dominus: ludas ascendet; ecce dedi terram in manu ipsius. hic quaeritur, utrum aliquis homo ludas uocabatur, an ipsam tribum ita ut solet sic appellauit. sed illi, qui interrogauerant dominum, post mortem Iesu Naue ducem requirebant: unde putatur unius expressum hominis nomen. uerum quia non solet duces nominare scriptura cum constituuntur nisi commemorata etiam origine parentum et constat post Iesum duces habuisse populum Israhel, quorum primus est Gothoniel filius Cenez, rectius intelle
Abbreviated transcription (Latin):
exierint exore eius faci& : non hoc adomnẽ iuratio¬
nem ꝑtin&. sed adeã ubi quisq deanima sua uouerit.
alicuius utiq rei abstinentiã qua ei licebat uti plegẽ. sed
ꝑuotũ sibi ipse efficit non licere
i autẽ mulier uouerit uotũ dnõ. aut defimerit de¬
finitionẽ. indomo patris sui iniuuentute sua. & au¬
dierit pater eius uota eius. & definitiones eius quas
defimuit aduersus animã suã. & tacuerit pater eius.
& stabunt omnia uota eius . & omnes definitiones
eius quas definiuit aduersus animã suã. manebunt¬

Expanded text:
exierint ex ore eius faciet. non hoc ad omnem iurationem pertinet, sed ad eam, ubi quisque de anima sua uouerit alicuius utique rei abstinentiam, qua ei licebat uti per legem, sed uotum sibi ipse efficit non licere. Si autem mulier uouerit uotum domino aut definierit definitionem in domo patris sui in iuuentute sua et audierit pater eius uota eius et definitiones eius quas definiuit aduersus animam suam et tacuerit pater eius, et stabunt omnia uota eius et omnes definitiones eius quas definiuit aduersus animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
eius Emundatiit dixit. auoti non impl&i crimine absol¬
v& Sicut inmultis locis dicitur. & mundabiit eũ sacer¬
dos. Idest mundũ habebit. mundũ iudicabit: sicuti ẽ
& illud. mundatione non mundabis reum. id est non di¬
cis mundum eum qui inmundus est

Expanded text:
eius, emundabit dixit "a uoti non inpleti crimine absoleius, emundabit dixit "a uoti non inpleti crimine absoluet". sicut in multis locis dicitur: et mundabit eum sacerdos. id est mundum habebit, mundum iudicabit; sicuti est et illud: mundatione non mundabis reum, id est: non dices mundum eum qui inmundus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ die audierit omma uota eius. & definitiones
eius. quas defimiuit aduersus animã suã. non stabuNs
& dñs emundatiit eã. quia abnuit pater eius. Quõ
quidẽ demuliere quȩ adhuc iniuuentute sua indomo
patris est loquitur : Merito hic quęritur &iã de
uoto uirginitatis. Mulieres quippe &iã uirgines.
inscriptura apellari solere. notissimũ est : Et uid&ur
&iã apostolus depatre loqui cumdicit. seru& uirginẽ
suã. & dat nuptũ uirginẽ suã. & cętera. Hoc modo
ibi non nulli intellexerunt uirginẽ suã. uirginitatem
suã Nulla tamen hoc simili scripturarũ locutione de¬
monstrant. cumsit inusitatissima. Quodaũ ait aduer¬
sus animã suã. non sic accipiendũ est. quasi animȩ noce¬
at talib uotis. Sed aduersus animã dicitur. aduersus
animalẽ delectationẽ. Sic̃ &iã deieiunio prȩcipiens
superius ait. & ad fligetis animas uestras¬
Quod aũ ait. & dñs emundabit eam. quia abnuit pater

Expanded text:
itiones eius, quas definiuit aduersus animam suam. non stabunt; et dominus emundabit eam, quia abnuit pater eius. quoniam quidem de muliere, quae adhuc in iuuentute sua in domo patris est. loquitur, merito hic quaeritur etiam de uoto uirginitatis; mulieres quippe etiam uirgines in scriptura appellari solere notissimum est. et uidetur etiam apostolus de patre loqui, cum dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatem suam; nulla tamen hoc simili scripturarum locutione demonstrant. cum sit inusitatissima. quod autem ait: aduersus animam suam, non sic accipiendum est, quasi animae noceat talibus uotis; sed aduersus animam dicitur aduersus animalem delectationem. sicut etiam de ieiunio praecipiens superius ait: et adfligetis animas uestrasQuod autem ait: et dominus emundabit eam, quia abnuit pater
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hic lat& ꝓph&icũ sacram̃tum. quia & ioseph quadã
prȩcipua signficatione xp̃m prȩ figurauit & ei datur illa
terra ubi disꝑdiderat obruendo deo alienos iacob. ut xp̃s
intellegat᷑ possessurus gentes. dus patrũ suoꝵ renutiantes
ad patres suos uel appositus ẽ ad populũ suum Ecce
enĩ deia cob dicit᷑. Iam quidem mostuo sed nondũ sepulto.
& adquem populũ apponatur. ñ in promptu ẽ uidere. Ex
illo em̃ populus prior nascitur. quidictus ẽ populus isrł
Qui uero eum prȩcesserunt . tam pauci iusti nominantur. ut
eos populum appellare cunctemur: Nam sidictũ ess& ap¬
positus ẽ ad patres suos nulla quȩstio fier& An foste popu¬
lus ẽ non solũ hominũ sanctoꝵ uerum & angeloꝵ:. Populus
ciuitatis illius. unde dicitur adhebreos. sed accessistis ad
montẽ sion . & adciuitatem dĩ hierusalem. & admilia ange¬
loꝵ exultantium Huic populo apponunt᷑ qui p̾ hanc uitã

Expanded text:
quod hic latet propheticum sacramentum: quia et Joseph quadam quod hic latet propheticum sacramentum: quia et Joseph quadam praecipua significatione Christum praefiguravit, et ei datur illa terra, ubi disperdiderat obruendo deos alienos Jacob; ut Christus intelligatur possessurus gentes diis patrum suorum renuntiantes, ad patres suos: vel, Appositus est ad populum suum. Ecce enim de Jacob dicitur, jam quidem mortuo, sed nondum sepulto; et ad quem populum apponatur, non in promptu est videre. Ex illo enim populus prior nascitur, qui dictus est populus Israel: qui vero eum praecesserunt, tam pauci justi nominantur, ut eos populum appellare cunctemur. Nam si dictum esset, Appositus est ad patres suos, nulla quaestio fieret. An forte populus est, non solum hominum sanctorum, verum et Angelorum, populus civitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos, Sed accessistis ad montem Sion, et ad civitatem Dei Jerusalem, et ad millia Angelorum exsultantium ? Huic populo apponuntur qui hanc vitam
Abbreviated transcription (Latin):
eius dictum ẽ. quia maior serui& minori: secundũ hoc eñi
significauit aliqdd ꝓph&icȩ. hoc faciendo isrł. qͦd populus
posterior ꝑ xp̃m futurus. regeneratione spiritali. supera¬
turus erat populũ priorem . decarnali patrũ generatione
cipuam dare filio suo ioseph & addit quod eam possederit
ingladio suo & arcu. Quȩri potest quẽ ad modũ ualeat ad
litteram conuenire : Emit eñi .c. agnis possessionẽ illam. non
eius expugnauer̃ & iure belli potuit eius fieri. ut iustum
bellũ cũ eis gestũ uideatur. qui tantam priores iniuriam fe¬
cerunt in eiusfilia c̃taminanda. cur non ergo illis illam terrã
dedit . qui hoc ꝑp&rauerunt. hoc ẽ maiorib filiis suis
Deinde simodo ex illa uictoria glorians. dat eam terrã
filio suo ioseph. cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc
comiserunt: curdeniq: &iam nunc cũ eos benedicer&. ex¬
ꝓbrando id comemorauit infactis eoꝵ Proculdubio ergo ali¬

Expanded text:
eius dictum est quia maior seruiet minori. secundum hoc enim eius dictum est quia maior seruiet minori. secundum hoc enim significauit aliquid prophetice hoc faciendo Israhel, quod populus posterior per Christum futurus generatione spiritali superatuam se praecipuam dare filio suo Joseph, et addit quod eam possederit in gladio suo et arcu, quaeri potest quemadmodum valeat ad litteram convenire. Emit enim centum agnis possessionem illam , nonejus expugnaverunt , et jure belli potuit ejus fieri, ut justum bellum cum eis gestum videatur, qui tantam priores injuriam fecerunt in ejus filia contaminanda? Cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetraverunt, hoc est, majoribus filiis suis? Deinde si modo ex illa victoria glorians, dat eam terram filio suo Joseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? Cur denique etiam nunc, cum eos benediceret, exprobrando id commemoravit in factis eorum ? Procul dubio ergo ali
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctȩ sunt. ut exceptu tribu leui quȩ sacerdotalis fuit .
duodecim essent. quȩ terrã diuiderent. & decimas p̃berent
llud aũt interpositũ ẽ qd de aliis filiis iosephsinas ceren
matrẽ eius. cũ & ipse simul fuerit cũ fratrib: suis: Sed & si
erat tamparuus &ate . ut illud uł curare uł anmor&inere
ñ poss&. quȩ res cõpulit modo dici᷑ Nisi foste adrẽ pestinu¬
it cõmemorare ibi sepultam matrem ioseph ubi xp̃s fu¬
erat nasciturus Clxvi. Quod ita benedicit nepotes
suos irł ut dexteram manũ minori imponat. maiori aũt si¬
nistrã & hoc filio suo ioseph uolenti corrigere.: quasi errantẽ
atq nescientem. ita respond&. scio filim scio. Et hic erit
inpopulũ. & hic ex altabit᷑. sed frater eius iunior maior
illo erit. & sem̃ euis erit inmultitudine gentium. Ac tenus
de xp̃o accipiendum ẽ : quatinus &iã de ipso ia cob & fratre

Expanded text:
adjunctae sunt, ut excepta tribu Levi, quae sacerdotalis fuit, adjunctae sunt, ut excepta tribu Levi, quae sacerdotalis fuit, duodecim essent quae terram dividerent, et decimas praeberent. Illud autem interpositum est, quod de aliis filiis Joseph si nascerentmatrem ejus, cum et ipse simul fuerit cum fratribus suis; sed etsi erat tam parvus aetate, ut illud vel curare vel animo retinere non posset, quae res compulit modo dici? nisi forte ad rem pertinuit commemorare ibi sepultam matrem Joseph, ubi Christus fuerat nasciturus. CLXVI. suos Israhel, ut dexteram manum minori inponat. maiori autem sinistram, et hoc filio suo Ioseph uolenti corrigere quasi errantem atque nescientem ita respondet: scio, fili, scio; et hic erit in populum, et hic exaltabitur. sed frater eius iunior maior illo erit et semen eius erit in multitudine gentium, hactenus de Christo accipiendum est, quatenus etiam de ipso Iacob et fratre