comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑiencia que dei est ⁊ deus ẽ: in¬
telligerent carnem a deo potuisse
suscipi. nec eum ĩ carne potuisse
mutari: intelligerent eum as¬
sumpsisse qd̾ non erat. et ꝑman¬
sisse qd̃ erat: et in homine ad nos
uenisse. et a deo patre nõ recessisse.
⁊ id cum perseuerasse qd̾ est. ⁊ no¬
bis apparuisse qd̃ sumus: ⁊ cor¬
pore infantili potentiain ẽẽ ĩdu¬
tam: et mundane moli non eẽ
substratam. Cuius opus est a¬
pud patrem manentis mundꝰ
umuersus: cuiꝰ opus est ad pos
uenientis uirginis partus. De¬
dit qui ppe indicium maiestatis
eius uirgo mater: quia uirgo
ante conceptum uirgo post par¬
tum. Auiro pregnans inuenta
non facta : grauida masculo sñ
masculo: felicior ato mirabilior
fecunditate edita: integritats
nõ ꝑtuita. Hoctam grande mi¬
dunt. Nobis aũt qͣnto hoc illis ab¬
estuis: tanto sit gratiꝰ in humi¬
litate hominis corpus. Qnͣto ill
est impossibilior: tanto sit diui¬
mor ĩ hominis natipitate iur¬
gius partus. Ecte agnus d̾i

Expanded text:
sapientia, quae Dei est et Deus est, intelligerent a Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem potuisse mutari: intelligerent eum assumpsisse quod non erat, et permansisse quod erat; et in homine ad nos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande midunt. Nobis autem quanto illis abjectius, tanto sit gratius in humilitate Dei hominis corpus: et quanto illis est impossibilior, tanto sit divinior in hominis nativitate virginis partus. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uo ueritas de i̾ra orta est. ⁊ dies
ex clie ĩ nostro natus est die: au¬
niu̾sario reclitu nobis hodie ce¬
lebrandus illuxit: exultemus
et iocundemur in eo. Quid enĩ
nobis p̃stiterit tante sublimi¬
tatis humilitas. fides ht̃ xp̃ia¬
norum: remotum est a cordib
impiorum: qm̃ abscondit hec
a sapientib ⁊ prudentib. ⁊ ix¬
uelauit ca ꝑiuilis Teneant gͦ
humiles humilitatem dei: ⁊ in
hoc tanto adiumento tanquã
ĩ infirmitatis sue iumento.
ueniant ad altitudinem. d̾i Sa¬
pientes aũt illi et prudentes. dum
alta dei querunt. ⁊ humilia nõ
credunt: ista p̃termittentes. ⁊ p̃p
hoc nec ad illa peruenientes: in¬
anes ⁊ leues. inflati ⁊ elati. tanqͣ
inter celum ⁊ t̾ram. ĩuentosome¬
dio pependerunt. Sunt erĩ sapi¬
entes et prudentes: sed huiꝰ mundi
non illius a quo factus est mũdiis

Expanded text:
quo Veritas de terra orta est, et dies ex die in nostrum natus est diem, anniversario reditu nobis hodie celebrandus illuxit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae sublimitatis humilitas, fides habet Christianorum, remotum est a cordibus impiorum; quoniam abscondit Deus haec a sapientibus et prudentibus, et revelavit ea parvulis . Teneant ergo humiles humilitatem Dei: ut in hoc tanto adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
sauro abscondito ĩ agro cõ¬
paratur. quem qui inuenit h̾o
absconclit. et pre gaudio illius na¬
dit et uendit uniu̾sa que habrt
et emit agrum illum. Qua ĩ re
hoc quoq notandum est. qd̃ in¬
uentus thesaurus abscondit᷑.
ut seruetur. quia studium cele¬
stis desiderii a malignis spirt¬
b custodire non sufficit. qui hoc
ab humanis laudibz nõ absconde
in ua sumus quia ad patriam
ꝑgimus. Maligni aũt sp̃c. iter no¬
strum quasi quidam latrunculi
obsident. Pepredari ergo deside¬
rat. qui thesaurum publice in
uiam portat᷑. Hoc aũt dico nõ ut
primi opera nr̃a . non uideant. cũ
scriptum sit. uideant opera ur̃a bo¬

Expanded text:
sauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In in via sumus, qua ad ppergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice in via portat. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bo
Abbreviated transcription (Latin):
turbata sunt ossa mea. Et iterum
de ꝑcipiendis ah eo uite ꝓpetue abi¬
moniis confisa ⁊ dñs inquit pal¬
cit me. ⁊ nichil michi deerit ĩ loco
pascue ibi me collocauit. Qid̃ añt
subiens in montem ihc. ibi sedebat
cum discipulis suis. sed ueniente
ad cum multitud̾ie descendit atq
hanc ĩ inferiorib refecit. qmͣ ĩ su
periorib pauloante airauerat
noquaqͣm finstra fcm̃ credamus
s ad significand̾ mystice. quia do¬
trinam ⁊ carismata sua dominꝰ
uxta ꝑcipientium capacitatẽ
distribuit: infirmis quidem mẽ
ciora credens sacramenta: celsiori¬
bus aũt quibq ⁊ ꝑfectiorib sen¬
su. secretiora sue maiestatis archa¬
na reserans ⁊ artiora deuote cõuen¬
sationis itinera suggerens:⁊ al¬
tora p̃mioꝵ celestium dona pro¬

Expanded text:
turbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in iferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuciora credens sacramenta, celsioribus autem quibusque et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, arctiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona pro
Abbreviated transcription (Latin):
te pascha die festo nr̃e redẽp¬
tionis. ad iuncta fratrum cater̃
ua. dñm toto corde sequamur. qͦ
astionum itin̾e ingressus sit di¬
ligentissime contemplemur: ut
uestigia eius sequi mereamͣ. Qui
enĩ dicit se ĩ ipso manere: debet si¬
cut ip̃e ambulauit ⁊ ip̃e ambu¬
lare. Quicquid ĩ nobis ĩpericieno¬
centis inesse dephenderimus: cre¬
bra uerbi ilius auditione tͤgam̾
Quicqͥd uicii temptantis morbi
uidelicet spiritualis nos interiꝰ
uastare senserimus: solite picta¬
tis illiꝰ munere postulemus amũ¬
dari. Sed et si ieiunos nos celestis
uite dulcedine conspexerimus. eiꝰ
grãm flagitemꝰ ⁊ ut necessarie
nos cõpunctionis suauitate ut
ceterarum uͥtutũ sp̃ualium donis
saciare dignetur quatinus tp̃r
sacrosc̃e resurrestionis illius. inte¬
rius exteriusq decenter ornati:
sacramenta nr̃e salutis puro cor¬
pore simul ⁊ corde sumamꝰ.¬

Expanded text:
te Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caetcaeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumam
Abbreviated transcription (Latin):
ne sanationis ⁊ refectionis ab co
celestis mun̾a summa ꝑciꝑet: quia
priusqͣm dñs ĩ carne appareret. so¬
la illum gens uidea sequebatur
credendo. Postqͣm uero ꝑ incarna¬
tionis sue dispensationem fluaꝰ
uite corruptibilis adut calcauit
transiit : maxima uox eum mul¬
titudo credentium secuta est nau¬
onum. spiritałr instrui sanari
ac saciari desiderans: ⁊ cũ psalm¬

Expanded text:
nae sanationis et refectionis ab eo nae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari desiderans. Su
Abbreviated transcription (Latin):
¶totam sacre seriem lestionis
intueri: et quicqͥd ĩ ea mysticum
indagare ualemus ur̃e pandere
caritati. Ab iit ihs trans marega¬
lilee: qd̾ est tyberiadis. Primo di¬
cendum uirta hystoriam. quia.
mare galil ee. qd̾ multis ꝓ duu̾i fi¬
tate circũ iacentiũ rogionũ uocã¬
bulis distinguitur ⁊ illis tantũ ĩ
aiunt calidis salubrem ab occiden
te iordane. duode uiginti passuum
milib in longum: ⁊ qͥnq extend̾r
in latum. Mistice aũt mareturbi¬
da ac tumentia scłi huꝰ uolumin a
significat: ĩ quib praui quilibet
iniuste delestati. quasi ꝓfũdis
dia non ĩtendunt. Unde bñ idem
mare galilee.idest rota cognomi¬
natur: quia nimirum amor la¬
bentis scłi quasi ĩ uertiginem ae
impii ambulant. Uos qu trã¬
situri estis iordanem edificate altare
dño de lapidib quos ferrum nõ teti¬
git. Et offerte suꝑ illud holo causta.
et hostias pacificas deo uestro.
mare galilee ih̃m. multitudo
maxima sequebatur⁊ que dostri¬

Expanded text:
totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinaiunt, calidis salubrem habitationete Jordane, duo de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculi quasi in vertiginem  Aimpii ambulant . Sed asituri estis Jordanem, aedificate altare Domino de lapidibus quos ferrum non tetigit, et offerte super illud holocaustum et hostias pacificas Deo vestro. mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctri
Abbreviated transcription (Latin):
exaudictur. Qui honorat patrem
suũ uita uiuet longiore. ⁊ qui obe¬
dit patri. refrigerabit matrẽ. Qͥ
timet deum. honorat parentes: ⁊ qͣi¬
mat tibi benedictio a deo: et benedic¬
tio illius ĩ nouissimo manet. Bene¬
distio patris firmat domos filiorũ:
maledictio aũt matris eraclicat fũ¬
damenta. Ne glorieris in contume¬
lia patris tui: nõ est enĩ tibi gloria s
die dñica eadem die inchoetur leq̃ns

Expanded text:
am . Qui honorat patrem suum, vita vivet longiore . Qui obedierit patri, refrigeravit matrem . Qui timet Deum, honorat parentes . niat tibi benedictio a Deo: et benedictio illius in novissimo manet. Benedictio patris firmat domos filiorum. Maledictio autem matris eradicat fundamenta. Ne glorieris in contumelia patris tui: non est enim tibi gloria: sed die Dominica, eadem die inchoetur histori
Abbreviated transcription (Latin):
ilii sapiencie eccłic iustorum:
et nacio illoꝵ obediencia et cdi¬
loctio. Iudicium pr̃ĩs audite filii cli¬
lesti. ⁊ sic facite ut salui sitis. Deus
enĩ honorabit patrem ĩ filus ⁊ iudi¬
cliligit d̾m. exorabit ꝓ pocis: et con

Expanded text:
ilii sapientiae ecclesia iustorum et natio illorum obaudientia et dilectio iudicium patris audite filii dilecti et sic facite ut salvi sitis Deus enim honoravit patrem in filiis et iudidiligit Deum exora
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est. AQuare detraxistis sermo¬
nibris ueritatis ad increpandũ uerba
componitis et subuertere nitimini ami¬
cum ur̃m uerumptam̃ q̃ cogitastis explcce.

Expanded text:
lamitas. Resp. Quare detraxistis sermonibus veritatis? ad increpandum verba componitis, et subvertere nitimini amicum vestrum. Verumtamen quae cogitastis explete.
Abbreviated transcription (Latin):
bari. S ut dixi ista dignatio
est. ut dũs quos nouit ser¬
uos suos. dignetur dicere a¬
micos suos. Nam ut sciatis
ad serui officiũ ptinere. pre¬
cepta dñi sui facere: alio loco

Expanded text:
bari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad carnem cõsumetur. Et erit
terrore ꝓfugus: ⁊ reliquie ligni sal¬
tus eius pre paucitate numerabunt᷑
⁊ puer scribet eos. Et erit ĩ die illa. ũ
adiciet residuum isrl. ⁊ hii qui fuge¬
xint de domo iacob inniti suꝑ eo qͥ
pertutit eos: s in nitetur super do¬
minum sanctum israhel. Le.
Nueritate yeliquie cõuertentur: re¬
liquie in qͣm iacob ad deum fortem.
Si enĩ fuerit populus tuus isrł qͣi
harena maris: reliquie conu̾tentur
ex eo Consummatio adbreuiata: mũ¬
dabit iusticiam. Consummatõnẽ
enim et adbreuiationẽ crũs deus ex̾¬
cituum faciet: inmedio omĩs terre
Propter hoc hec dicit dñs deus ex̾ci¬
tuum. Noli timere populus meus:
habitator syon ab assur. In uirga
ꝑcutiet te: ⁊ baculum suum leuabit
suꝑte in ua egypti. Adhuc enĩ pau¬
lulum modicumq: ⁊ cõsummabitͣ
indignatio. ⁊ furor meus fr̃ scelus eoꝵ

Expanded text:
usque ad carnem consumetur et erit usque ad carnem consumetur et erit terrore profugus et reliquiae ligni saltus eius pro paucitate numerabuntur et puer scribet eos et erit in die illa non adiciet residuum Israhel et hii qui fugerint de domo Iacob inniti super eo qui percutit eos sed innitetur super Dominum Sanctum Israhel in veritate reliquiae convertentur reliquiae inquam Iacob ad Deum fortem si enim fuerit populus tuus Israhel quasi harena maris reliquiae convertentur ex eo consummatio adbreviata inundabit iustitiam consummationem enim et adbreviationem Dominus Deus exercituum faciet in medio omnis terrae propter hoc haec dicit Dominus Deus exercituum noli timere populus meus habitator Sion ab Assur in virga percutiet te et baculum suum levabit super te in via Aegypti adhuc enim paululum modicumque et consummabitur indignatio et furor meus super scelus eo
Abbreviated transcription (Latin):
magnifici cordiꝰ regis assur. ⁊ suꝑ
głam altitudinis oculorum eius
Dixit enĩ. In fortitudine manus.
mee foci: et in sapiencia mea intel¬
lexi. Et abstuli terminos populoꝵ
et pͥncipes corum depredatus sũ
Et detraxi quasi potens ĩ subline
residentes: ⁊ inuenit quasi nidum
manus mea fortitudinem ppłoꝵ
t sicut colliguntur Lao.
oua que derelicta sunt. si uni¬
uersam t̾ram ego congregaui: ⁊ ñ
fuit qui moueret pennam. ⁊ apiret
os et ganniret. Numqͥd głabitur se¬
curis: contra eum qui setat ĩ ea; Aut
exaltabitur serra contra eum aqͦ
trahitur. Quomodo si eleuetur uir¬
ga contra eleuantem se: et exaltet᷑
baculus qui utiq lignum est. Prop
ter hoc mittet dominator dñs exer¬
cituum ĩ pingnib eius tenuitatẽ
et subtus gła. eius succensa ar¬
debit. quasi combustio ignis. Et erit
lumen isrł ĩ igne. ⁊ sanstus eius ĩ
flamma: ⁊ succendetur ⁊ deuorabit᷑
spina eiꝰ et uepres ĩ die una. Et głia
saltus enis ⁊ carmeli eiꝰ: ab anima

Expanded text:
magnifici cordis regis Assur, et super gloriam altitudinis oculorum ejus. Dixit enim, in fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi, et obstuli terminos populorum, et principes eorum depraedatus sum, et detraxi quasi potens in sublimi residentes; et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum; et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt; sic universam terram ego congfuit qui moveret pennam, et aperiret os, et ganniret. Numquid gloriabitur securis contra eum, qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra eum, a quo trahitur? quomodo si elevetur virga contra levantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum est. Proter hoc mittet Dominus dominator exercituum in pinguibus eius tenuitatem, et subtus gloria eius succensa ardebit quasi combustio ignis; et erit lumen Israel in igne et sanctus eius in flamma et succendetur et deuorabitur spina eius et vepres in die una et gloria saltus eius et Carmeli eius ab anima
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatus deo. Si uoluerit
contendere cũ co nõ poterit ei Red̾c
unũ ꝓ mille. Sapiens corde est et
cem hũit. Qui tnͣstulit montes: ⁊
nescierunt hi quos subu̾tit ĩ furo
suo: et columpne cius cõcuciunt᷑
las olaudit quasi sub signaculo.
Qui extendit celos solus: ⁊ gradit᷑
super fluctus maris Qui facit ar¬
aturum ⁊ oriona. et hyadas: ⁊ in

Expanded text:
comparatus Deo. Si voluerit contendere cum eo, non poterit ei respondere unum pro mille. Sapiens corde est, etcem habuit? Qui transtulit montes, et nescierunt hi quos subvertit in furorsuo, et columnae ejus concutiunturlas claudit quasi sub signaculo: Qui extendit coelos solus, et graditur super fluctus maris. Qui facit Arcturum, et Oriona, et Hyadas, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ui nunc ꝑ eungłi suum ter¬
ribiliter ac salubriter clamat
nisi quis renatus fu̾it ex aqua ⁊
sp̃u scõ. nõ potest introire ĩ regnũ
dei. ip̃e dudum ꝑ legem suam cla¬
mabat. masculus cuiꝰ p̃putii caro
oruncisa nõ fuerit. ꝑibit anima
illa de ppło suo. quia pastum me¬
nn irritum fecit: id est quia pac¬
tum uite ĩ paradyso hominib¬
a me datum. adam p̃uaricante.
transgrellus est. ĩ quo om̃s pecra¬
uerunt: ꝑibit de cetu scõrum: si
nen ei fuerit remedio salutari Eb̃¬
uentum. Utraq ergo purificatõ
a arunci si onis uidelicet ⁊̃ lege.
et ĩ eunglio baptismatis: tollende
p̃uaricationis prime gr̃a posita
superni respectus munera dees¬
sent: illi quoqz qui a mundi exor¬
dio uiq ad tempora date circum¬
cisionis. uł post datam circuci¬
siouem de aliis nationib deo pla¬
cuerunt : uł hostiarum oblatio¬
nib uel certe sola fidei uͥtute su¬
as suorumq aĩas creatori com¬
mendantes a pͥmireatus iuincu¬

Expanded text:
 nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vincu
Abbreviated transcription (Latin):
unquid mare sum ego aut
cetus: qui circũ dediffi me car¬
cere: Si dixero cõsolabitur me loc¬
tulus meus. ⁊ releu abor loquens
mecũ ĩ stratu meo: terrebis me ꝑ
sompnia: et ꝑ uisiones horrore
concucies. Quam obrem elegit su¬
spendium aĩa mea: ⁊ mortẽ ossa
mea. Desperaui: nequaꝙͣ ultra
iam uiuam. Parre michi. nichil
enĩ sunt dies mei. Quid est ho.¬
mo quia magnificas eum: aut

Expanded text:
umquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Si dixero: Consolabitur me lectulus meus, et relevabor loquens mecum in stratu meo; terrebis me per somnia, et per visiones horrore concuties. Quamobrem elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea. Desperavi, nequaquam ultra jam vivam. Parce mihi, nihil enim sunt dies mei. Quid est homo, quia magni
Abbreviated transcription (Latin):
tis cordib cogitationes: cũ lecto.
uł predicato uerbo salutis. alii au¬
dientium libenter auscultant gan¬
dentes ꝑficere actu que auditu didi¬
cerint alii fastidientes que audũt
nõ hec agendo patrare. s his ponꝰ
insultando nituntur contraire
Unde oportet fratres. ut quotiens
uerbum doctrine celestis aliquid
pati senserimus: imitemur tristi¬
ciam cordis eorum. qui passo ĩ car¬
ne dei uerbo digno dolore cõpastiora:
tenebantur: quotiens uͦ idem uer¬
bum. ĩ aulitorum fidelium mente
ꝑ clilestionem resurgere. atq ad eu

Expanded text:
tis cordibus cogitationes, cum lecto tis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum doctrinae coelestis aliquid ris auditoribus pati senserimus, imitemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum digno dolore compassionis tenebant: quoties vero idem verbum in auditorum fidelium mente per dilectionem resu
Abbreviated transcription (Latin):
t reuelentur ex multis le un¬
cordib cogitationes. Ante ĩcar¬
nationẽ dominicam uelate erant
cogitationes multorũ. nec late pa¬
tebat quis eternorum amore fla¬
graret ⁊ quis celestib bonis tem¬
poralia mente preferret. Sed na¬
to celi rege in t̾ra confestim ꝑius
quisq gaudebat: herodes autem
turbatus est. et omĩs ⁊herosolima
cũ illo. Predicante illo ⁊ miracula
faciente. om̃s turbe ⁊ timebant
et glificabant d̾m ifrł: phariser
aut ⁊ scribe dicta et facta eius sa¬
lutaria rabido ore carpebant.
Dasso in cruce impii leticia stul¬
ta. pii tristicia iusta replebant᷑
s resurgente a mortius. ⁊ ascen¬
dende in celum ÷ horum leticia me¬
rore. illorum est mesticia gaudio
mutata perhenni. Sicq iuxta
ꝓphetiam beati synconis: appa¬
rente in carne domino reuelate
sunt exmultis cordib cogitatio¬
ues. Non hec aũt clisparium re¬
uelatio cogitationũ. tunc solum
dño apparente. reuelantur ex mul¬

Expanded text:
t revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore, illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium reelatio cogitationum tunc solum Domino apparente revelantur ex mul
Abbreviated transcription (Latin):
urandum nobis fratres sũ¬
mopere est. ut recta que cog¬
nouimus. operando semper exer¬
cere meminerimꝰ: ne de nobis di¬
catur illd̾ apłi petri. quia meliꝰ
erat eis uiam ueritatis nõ agno¬
scere. qm post agnitionem retror¬
sum conuerti. ab eo qd̃ traditum
est illis: hoc est sc̃o mandato. Et
ĩ signũ inquit cui contradicetur:
Signo dominice crucis multi se¬
pe iudcorum exterius multi cõ¬
tradixere gentilium. multi qd̾ ẽ
grauius falsi fratres hoc exterius
ꝓfessionis suꝑficie sequuntur ⁊ s
ꝑsecuntur: dicentes se nosse deũ.
factis autem negantes. Et tuam
ip̃ius aĩam ꝑtransibit gladius..
Gladium ãppellat affectum dm̃
marie animam ꝑtransiuit: qr nõ
sie acerbo dolore potuit crucifixũ
morientemq uidere: Quemlicet
resurrecturũ a morte quasi deũ
nullatenus ambigebat: quasi su¬
a tam̃ e carne procreatum mori

Expanded text:
urandum nobis summopere est ut recta quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Petri: Quia melius erat eis viam veritatis non agnoscere, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod traditum est illis sancto mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominicae crucis multi saepe Judaeorum exterius, multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis superficie sequuntur, sed persequuntur, dicentes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Gladium appellat affectum  AlMariae animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte quasi Deum nullatenus ambigebat, tamen quasi sua e carne procreatum mori
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens in domum suam iactas¬
set se iuxta parietem. ⁊ obdormis¬
set: et ex nido yrundinum. dormi¬
enti illi calida stercora inciderent
suꝑ oculos eius. et fieret cecus. hãt
aut temptatõnem ideo ꝑmisit dñs
ꝓuenire illi. ut posteris daretur ex¬
emplum pacĩe eius sicut et sã iob.
Nam cũ ab infancia sua semꝑ de¬
um timuerit ⁊ mandata eius cũ.¬
stodicrit: non est contrstatꝰ contra
deum qd̃ plaga cecitatis euenerit en
agens gr̃as deo om̃ib dieb uite.
sue. Nam sicut beato iob insulta¬
bant reges: ita et isti parentes et
cognati eius: ⁊ irridebant uitam
eius dicentes. Ubi est spes tua pro
qua elemosinas faciebas ⁊ sepul¬
turas: Tobias uero increpabat ooc
dicens. Nolite ita loqui: qm̃ filii sã¬
ctorum sumius: ⁊ uitam illam ex¬
pestamus qm deus daturus est hiis
qui fidem suam nũqm̃ mutant.

Expanded text:
eniens in domum suam, jactasset se juxta parietem, et obdormisset, et ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super oculos ejus, fieretque caecus. Hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicut et sancti Iob nam cum ab infantia sua semper Deum timuerit et mandata eius custodierit non est contristatus contra Deum quod plaga caecitatis evenerit ei e suae nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas faciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ita loqui quoniam filii sanctorum sumus et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam numquam mutant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ passione don auit: ip̃e ĩ pace
mncentib. ꝓ iusticie meritis da¬
bit ⁊ candidam. Nam nec abra¬
ham noc ysaas nec ia cob occisi
sunt: ⁊ tam̃ fidei ⁊ iusticie meri¬
ts honorati. inter patriarchas
ymi c̃ẽ meruerunt. Ad quoꝵ
congregatur cõuiuium: qͥsqͥs
fdelis ⁊ iustus ⁊ laudabilis

Expanded text:
 passione donabit, ipse in pace vincentibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt, et tamen fidei et justitiae meritis honorati, inter patriarchas primi esse meruerunt; ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis, et justus et laudabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
reste peccatorib indignari. S ali¬
ud est. qd̾ agitur typo suꝑbie: aluid
qd̃ zelo discipline. Dedignant᷑ et enĩ
sed nõ dedignantes: desperant s nõ
desperantes: ꝑsecutionem comouẽt
sed amantes: quia et si foris increpa¬
tiones ꝑ disciplinam exaggerant.
intꝰ tamen dulcedinem ꝑ caritatẽ
seruant. Preponunt sibi ĩ animo
ip̃os plerumq quos corrigunt:.me¬
liores existimant cos quoq quos
iuidicant. Qd̃ uidelic agentes: et
ꝑ lisciplinam subditos: et ꝑ hñ
lent. ceteros quosq despicuint ulla
infirmantib miscd̾ia cõdescendũt.
et quo se pocores ẽẽ nõ credunt: co
deterius peccatores fiunt. De quoꝵ
ꝓfecto numero pharisei extiterãt.
qui cdiiudicantes dñm qd̃ pcc̃ores
susciperet: arenti corde ip̃m fonten
miscd̾ie rephendebant. Sed quia ep̾
erant ita ut egros seẽẽt nescirent qͣ¬
tinus qd̃ erant agnoscerent. celestis¬
eos medicus blandis fomentis cu¬
rat Benignum paradignia obicit:

Expanded text:
. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et plent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus qeos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit,
Abbreviated transcription (Latin):
au nos oportet humiliter ac de¬
latabiliter obedire modertiõis
lue tenens ubiq temperiem. ut
nec ouib desint pabula. nec pa¬
storib alimenta quedam special¬
liter solis precipit nobis quedam

Expanded text:
 nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
gnam partem uoluminis detrũ¬
casse. Aucliui ogo quendam de p̃cep¬
torib uideoꝵ cũ susanne derideret
hystoriam. et a greco nescio quo
diceret ẽẽ confictam. illd̾ oppon̾e qd̾
origeni qͦ affricanus opposuit: e¬

Expanded text:
m partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus opposuit, e
Abbreviated transcription (Latin):
resonare: et quasi ꝑ criptamam¬
bulans. rarum desuꝑ lumen aspice¬
re: impegi nouissime ĩ danielem
Et tanto telio affectus sum: ut
desperatione subita omnẽ uet̾em
laborem uoluerim contempuere
Uerum adhortante me quodã he¬
ingerente labor omĩa uincit im
inter eos: cepi rursum disciplus
ẽẽ chaldaicꝰ. Et ut uere fatear. ul
ad presentẽ diem magił possum
sermonem chaldaicum legere et
intelłire qm sonare. Hec idciro¬
clixi. ut difficultatem uobis da¬
melis ostenderem: qui apud he¬
breos nec susanne hc̃ hystoriam nͨ
hymnũ trium pueroꝵ. nec belis
draconisq fabulas: quas nos qr

Expanded text:
resonare, et quasi per cryptam amresonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me quodam Heingua ingerente, Labor omnia vincit impinter eos, coepi rursum discipulus esse Chaldaicus. Et ut verum fatear, usque ad praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas n
Abbreviated transcription (Latin):
anelem ꝓphetam iuxta seꝑ¬
tuaginta interp̃tes. clñi
saluatoris eccłie nõ legũt
Sutentes theodotionis edi¬
nione. Et hoc cur acciderit: nescio.
Sine enim quia sermo chaldartꝰ
est. et quibdam ꝓprietatib a nr̃o
doquio discrepat noluerunt sep¬
magnta interpretes. casdem lin¬
gue lineas ĩ translatione serua¬
re: siue sb̾ noĩe corum ab alio nescio
quo nõ satis chaldeam linguam
laente cditus liber est. siune aliud ꝙ¬
cause extiterit ignorans: hoc unũ
affirmare possum. qd̾ multũ a ue¬
ritate discordet: ⁊ recto uidicio repu¬
diatus sit. Sciendum quippe ẽ da¬
melem maxime ⁊ ezrain hebrai¬
cis quidem litteris. s chaldaico ser¬
mone conscriptos: et unam ih̾e
lingua hr̃e płimam societatẽ. De¬
niꝙ et ego adolescentulus post qͥn¬
tilliani et tulli lectionem. ac flo¬
res rethoricos cũ me ĩ lingue huiꝰ
pistrinũ reclusissem. et multo su¬
dore. multoq tempore iux cepissem
anhelantia stridencia ꝙ uerba

Expanded text:
hetam juxta Septuaginta Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud qcausae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam Jeremlingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs sustinuimus eum. exultabi m
et letabimur in salutari cius: qͥ a
requiescet manus dñi in monte
isto. Et triturabitur moab sub eo
sicut teruntur palee ĩ plaustro st
extendet manus suas sub eo: sicut
extepdit natans ad natandũ

Expanded text:
nus, sustinuimus eum, exsultabimus et laetabimur in salutari ejus. Quia requiescet manus Domini in monte isto; et triturabitur Moab sub eo sicut teruntur paleae in plaustro. Et extendet manus suas sub eo, sicut extendit natans ad natandu
Abbreviated transcription (Latin):
deis ĩ uenire potui. latinis exp̃ssi. Acci¬
pite iudich uiduam castitatis exem¬
plum: ⁊ triumphali laude perpetu¬
is cam p̃conus declarate. Hanc enĩ
nõ solum feminis s et iuris miitabi¬
lem dedit. qui castitatis euis remu¬
nerator uirtutem talem tribuit: ut¬
ĩ uctum omĩb hominib unceret.¬
⁊ infuꝑabilem superaret.

Expanded text:
eis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remuneratorinvictum omnibus hominibus vinceret, insuperabilem superaret.
Abbreviated transcription (Latin):
magnarum alarum longo mem¬
broꝵ ductu plena plumis ⁊ uari¬
etate. uenit ad libanum: et tulit
medullam cedri. et sũmitatẽ fron¬
dium eius auulsit: et transporta

Expanded text:
magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, venit ad Libanum, et tulit medullam cedri. Summitatem frondium ejus evellit: et transporta
Abbreviated transcription (Latin):
los enis claude: ne forte uideat o¬
culis et aurib suis audiat: ⁊ cor¬
de suo intelligat: ⁊ conuertat᷑
ot sanem cum. Et dixi usqͦ dñe
st dixit. Donet desolentur ciuita¬
tes absq habitatore: ⁊ domus sñ
homine. Et terra relin quetur de¬
serca. ⁊ longe faciet dñs homĩes
Et multiplicabitur que derelifsa
fuerat ĩ medio terre. ⁊ adhuc ĩ ea
docimatio. ⁊ conu̾tetur: ⁊ erit ĩ os¬
tensionem sicut therebintus: et
sicut querrus que exꝑandit ra¬
mos suos. Semen sõn erit: id qd̾

Expanded text:
ude ne forte videat oculis suis et auribus suis audiat et corde suo intellegat et convertatur et sanem eum et dixi usquequo Domine et dixit donec desolentur civitates absque habitatore et domus sine homine et terra relinquetur deserta et longe faciet Dominus homines et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae et adhucdecimatio, et convertetur, et erit in ostensionem sicut terebinthus, et sicut quercus, quae extendit ramos suos. Semen sanctum erit id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce uirgo concipiet ⁊ pariet filiũ:
et nocabis nomen eius enma¬
nuel. Butirum ⁊ mel comedet.
ut sciat reprobare malum ⁊ eli¬
gere bonum: quia anteqͣm pu¬
er sciat reprobare malum ⁊ eli¬
gere bonum derelinq̃tur t̾ra qͣm
tu detestaris. a facie duorum re¬
gum suorũ. Adducet dñs suꝑ te.
et suꝑ populum tuum. ⁊ suꝑ do¬
mum patris tui. dies qui nõ ue¬
nerunt a dieb separationis es¬
fraim a uida: cum rege assyrioꝵ
Et erit in die illa sibilabit domiꝰ
musce. que est in extremo flumi¬
num egypti: et aꝑi que est ĩ t̾ra
assur: ⁊uenient ⁊requiescent
omnes ĩ torrentib uallium. et
cauernis petrarum : et in omĩi¬
b frutectis. et in uniuerłis fora¬
minib. In clie illa radet dñs in
nouacula conducta in his qui tnͣs
flumen sunt ĩ rege assyriorum.
caput et pilos pedum: ⁊ barbam
uineam ĩ monitibus tus ⁊ exultabis
quia dies dm̃ ueniet surge syon cõuer¬
tre ad d̾m tuum gaude et letare iacob
Quia de medio gentium saluator tu¬

Expanded text:
filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. Quia antequam sciat puer reprobare malum, et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris a facie duorum regum suorum. Adducet Dominus super te, et super populum tuum, et super domum patris tui, dies qui non venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda cum rege Assyriorum. Et erit in die illa: Sibilabit Dominus muscae, quae est in extremo fluminum Aegypti, et api, quae est in terra Assur, et venient, et requiescent omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput et pilos pedum, et barbam vineam in montibus tuis et exaltabis, quia dies Domini veniet. Surge, Sion, convertere a Deo tuo, gaude et laetare, Jacob, quia de medio gentium Salvator tu
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ⁊ dices ad eum. Uide ut sileas
Noli timere: ⁊ cortuũ ne formidet
a duab caudis ticionum fumi.¬
gantium istorum: in ira furoris
rasim. ⁊ syrie ⁊ filii romelie: eo qd̾
consilium inierit contra te syria ma
suscitemus eum: et auellamus
cit dñs deus. Non stabit ⁊ non erit
istud᷑ s caput syrie clamascus: et
caput damasci rasin. Et adhuc se¬
xaginta et quinq auni. ⁊ desinet
effraim cẽ populus. ⁊ caput effra¬
im samaria: ⁊ caput samarie. Ei¬

Expanded text:
nis. Et dices ad eum: Vide, ut sileas: noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum: in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae: eo quod consilium inierit contra te Syria in suscitemus eum, et avellamus cit Dominus Deus: Non stabit, et non erit istud: sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin: Et adhuc sexaginta et quinque anni, et desinet Ephraim esse populus: Et caput Ephraim Samaria, et caput Samari
Abbreviated transcription (Latin):
sfinib tre: et ccce festinus uelociter
uenied: non est deficiens noq la borãs
ĩco. Non dormitabit neq dormiet:
neq soluetur cingulum renũ eiꝰ
nec rumpetur corrigia calciam̃ti
eius Sagitte eius atute: ⁊ omnes
artus eius extenti. Ungule equoꝵ
eius ut silex: ⁊ rote eius quasum¬
petus tempestatis. Rugitus eius
ut leonis⁊ rugiet ut catuli leonũ
et frendet et tenebit p̃dam ⁊ am¬
plexabitur: et non erit qui eruãt
Et sonabit suꝑ eum ĩ die illa: sic̃
sonitus maris. Asꝑiciemus ĩ t̾ram
⁊ ecce tenebre tribulationis: et lux

Expanded text:
us velociter veniet non est deficiens neque laborans in eo non dormitabit neque dormiet neque solvetur cingulum renum eius nec rumpetur corrigia calciamenti eius sagittae eius acutae et omnes arcus eius extenti ungulae equorum eius ut silex et rotae eius quasi impetus tempestatis rugitus eius ut leonis rugiet ut catuli leonum et frendet et tenebit praedam et amplexabitur et non erit qui eruat et sonabit super eum in die illa sicut sonitus maris aspiciemus in terram et ecce tene
Abbreviated transcription (Latin):
arborum qui ĩ domo dñi
offerebantur. purissimi ⁊ exqͥsi¬
ti eẽ iubebantur. Hoc est utis
oliue. thuris. myrre. uł stactis
et ceterarum huiꝰmodi. Que u¬
delicet cuncta sp̃ualiter intellec¬
ta ueram nr̃e fidei ⁊ operationis
sinceritatem denuntiant. Comͦ¬

Expanded text:
arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Dom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊enĩ condite sunt domus ob sig¬
nificationem utriusq ppłi. ĩ eã¬
dem fidem uenturi: iudei scilice
⁊gentilis.Ande bene taberna¬
culum sola plebs hebrea condidit
ĩ heremo. templi aũt structurã
ꝓseliti. id est aduene de gentib
quotquot ĩ ppło ifrł. tunc inue¬
niri poterant. deuota mente cõ

Expanded text:
nt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, de
Abbreviated transcription (Latin):
riciam clisputat: ut indelicet ꝑ huiꝰ
egritudinem corporis. in illis expͥ¬
meretur egritudo cordis Peniq pͣt
multa disputationis eius hortañ¬
ta: subrunctum est. Audiebant aũt
omĩa hec pharisei qui erant aua¬
ri: ⁊ deridebant illum. Hydropicus
quippe quo amplius biberit. am¬
plius sitit: ⁊ omĩs auarus sitim
multiplicat: qui cum ea q̃ appetit
adeptus fuerit. ad appetenda alia
amplius anhelat. Et respondens.
aut bos in puteum cadet᷑ ⁊ nõ con¬
tinuo extrahet illum die salbati.
Sic obseruatores suos phariscos
conuincit: ut cosdem etiam auari¬
cie condempnet. Si uos inquit ĩ
sabbato asinum aut bouem. aut
aliud quodlib animal ĩ puteum
decidens cripere festinatis. nõ ani¬
mali s nr̃e auaricie consulentes:
qͣntomagis ego honinem qu mł

Expanded text:
ritiam disputat, ut videlicet per hujus ritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens aaut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui m
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũt humor subtutaneus. de
uitio uesice natus: cum inflatio¬
ne turgente et anhelitu fetido Pre¬
priumq est hydropici: qnͣtomag̃
abundat humore mordinato. tan¬
to ampluis sitire. Et id̾o reste com¬
paratur ei. quem fluxus carnaliũ
uoluptatum exuberans aggra¬
uat: comparatur diuiti auaro:
quia qnͣto est copiosior cliuiciis
quib non bene utitur: tanto ar¬
dentius talia concupiscit. Et respõ¬
dens ih̾c: dixit ad legisꝑitos ⁊ pha¬
riseos. Si licet sabbato curare: At ill
tatuerunt. Qd̃ dicitur respondisse
iħs : ad hoc respicit qd̾ premussum ẽ¬
et ip̃i obserua bant eum. Dominꝰ
enĩ nouit cogitationes hominũ.
S ed merito interrogati tacent qui
contra se diftum quicquid dixerĩt
uident. Nam si licet salbõ curare:
quare saluatorem an curet obser¬
uant: Si non licet: quare ipsi sab¬
bato pecora curant: Ipĩe uero appre¬
hensum sanauit ac dimsit
rouida lispensatione dominꝰ
ante legispitos ⁊ phariseos hy¬
dropicum curat: ⁊ mox contra aua¬

Expanded text:
Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum esEt ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra ava
Abbreviated transcription (Latin):
disset dauid. descendit ĩ p̃sicliũ. pħi¬
listiim aũt uenientes: diffusi sunt
ĩ ualle raphaim. Et cõsuluit dauio
dñm dicens. Si ascendam ad phi¬
listiim: et si dabis eos ĩ manumca.
Et dixit dñs ad dauid. Ascende qi
tradens tradam philistiim ĩ manu
tua Uenit ergo daiud ĩ baalphari¬
sim: ⁊ ꝑcussit cos ibi. Et dixit. Diui¬
sit dñs inimicos meos coram meꝰ
sicut duuduntur aque. Propt̾ca
uocatum est nom̃ loci illius baal

Expanded text:
disset David descendit in praesidium Philisthim autem venientes diffusi sunt in valle Raphaim et consuluit David Dominum dicens si ascendam ad Philisthim et si dabis eos in manu mea et dixit Dominus ad David ascende quia tradens dabo Philisthim in manu tua venit ergo David in Baalpharasim et percussit eos ibi et dixit divisit Dominus inimicos meos coram me sicut dividuntur aquae propterea vocatum est nomen loci i
Abbreviated transcription (Latin):
tigerit eam uentus urens sicca¬
bitur: et in areis germinis sui
t factum est uerbum dñi
ad me clicens. Dic ad domum
exasperantem. Nescitis quid ista
significent: Dic. Ecce uenit rex
babylonis ⁊herłm. et assumiet re¬
gem et pͥncipes eius: et adducet
eos ad semet ip̃m in babylonem
Et tollet de semine regni. feriet¬
q cum eo fedus: et accipiet ab eo
iusiurandum. le . iied et
fortes terre tollet:ut sit regnũ
humile et non eleuetui: s ut
custodiat pactum eius et scruet
illud. Qui recedens ab co. misit
nuntios ad egyptum: ut daret sͥ
equos et populum multum. Nũ¬
quid prospera bitur. uł consequetꝰ
salutem qui fecit hec: Et qui diss¬
soluit pactum nunquid effugiet:
Qiuo ego dicit dominus cłs. iu¬
qm̃ in loco regis qui constituit eũ
regem cuiꝰ fecit irritum iuramẽ¬
tum. et soluit pactum quod ha¬
bebat cum eo. morietur in medio
babylonis. et non in exercitu grã¬
di nec in populo multo faciet pla¬

Expanded text:
tigerit eam ventus urens siccatigerit eam ventus urens siccabitur, et in areis germinis sui factum est verbum Domini ad me, dicens: Dic ad domum exasperantem: Nescitis quid ista significent? Dic: Ecce venit rex Babylonis in Jerusalem: et assumet regem, et principes ejus, et adducet eos ad semetipsum in Babylonem. Et tollet de semine regni, ferietque cum eo foedus: et accipiet ab eo jusjurandum. Sed et fortes terrae tollet, ut sit regnum humile, et non elevetur, sed custodiat pactum ejus, et servet illud. Qui recedens ab eo misit nuntios ad Aegyptum, ut daret sibi equos, et populum multum. Numquid prosperabitur, vel consequetur salutem qui fecit haec? et qui dissolvit pactum, numquid effugiet? vivo ego dicit Dominus Deus quoniam in loco regis qui constituit eum regem cuius fecit irritum iuramentum et solvit pactum quod habebat cum eo in medio Babylonis morietur et non in exercitu grandi neque in populo multo faciet
Abbreviated transcription (Latin):
uit cam ĩ t̾ram chanaan In urbẽ
negociatoꝵ posuit illam fr Sͣ. lc¬
t tulit de semine t̾re. et posuit
illd̃ in t̾ra pro semine᷑᷑ ut fuꝰ¬
maret racdicem suꝑ aquas multas:
in superficie posuit illud. Cumq g̾.¬
minasset. creuit ĩ iuneam latiorẽ
humili statura: respicientib ra¬
mis eius ad eam: et radices eius sb̾
illa erant. Facta est ergo uinea. et
frustificauit in palmites: et emisit
ꝓpagines. lc.nͣi. Et facta aquila
altera grandis. magnis alis mul¬
tisq plumis: ⁊ ecce uinea ista qua¬
si mittens radices suas ad eam.
Palmites suos extendit ad illam:
ut irrigaret eam deslreolis germi¬
nis sui. In t̾ra bona super aquas
grandem. Dic. Hec dicit dñs deus
Ergo ne prosperabit᷑: Nonne ra¬
dices eius euellet: ⁊ fructum eius
distringet. Ec .iii. Et siccabit õs
palmites germinis eius: et ares¬
cet. et non in brachio grandi. neq
in ppło multo: ut euelleret eam
radicitus. Ecce plantata ẽ. ergo¬
ne prosperabitur: Nonne cum te¬

Expanded text:
it eam in terram Chanaan, in urbe negotiatorum posuit illam. Et tulit de semine terrae, et posuit illud in terra pro semine, ut firmaret radicem super aquas multas: in superficie posuit illud. Cumque germinasset, crevit in vineam latiorem humili statura, respicientibus ramis ejus ad eam: et radices ejus sub illa erant. Facta est ergo vinea, et fructificavit in palmites, et emisit propagines. Et facta est aquila altera grandis, magnis alis, multisque plumis: Et ecce vinea ista quasi mittens radices suas ad eam, palmites suos extendit ad illam, ut irrigaret eam de areolis germinis sui. In terra bona super aquas grandem. Dic: Haec dicit Dominus Deus: Ergone prosperabitur? nonne radices ejus evellet, et fructum ejus distringet, et siccabit omnes palmites germinis ejus, et arescet? Et non in brachio grandi, neque in populo multo, ut evelleret eam radicitus? Ecce plantata est: ergone prosperabitur? Nonne cum te