comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
implere quod precipis. Quidẽ hoc aliud:
quã iugum xp̃i ase repelli: Ceruice discu¬
tere: Isti tales nerciunt quoduouerunt:
oblitisunt propt̃ quod huc uenerunt:
Isti taler non bene petunt: sed male
uicus ad petuntur: Nonfide pulsanti
sed infidelitate pulsantur: Quid prodẽ
quod dircedis: qui undique adstrictus
er uinculis parsionum quem hinc atq
inde: circum uallant uitia sua: quid inquã
prodest quod discedis: qui quo cũ que lo¬
ciuadis: tetecũ portas: Merito discede¬
res : si quoquã te fugere possis: Dignae
aliquis discede ret: sullõure possit :
ubi illum diabolus inuenire nonpossit:
Riemo se fallat: non fugit aduersariũ
de loco ad locum: sed deuicio aduirtutem:
depas sione ad emendationem: Namsi eũ
aliter fugias: siquitur te: Emendate :¬
& fugit ate: Sicut ait apostolur: Pesiso¬
te diabolo: & fugit a uobis: Non oboedire
sibi &liam in presenti dam nationem infer¬
re : Illis ipsir qui grauius apud nos delin¬

Expanded text:
implere quod praecipis. Quid est hoc aliud implere quod praecipis. Quid est hoc aliud quam jugum Christi a se rebelli cervice discutere? Isti tales nesciunt quid noverunt, obliti sunt propter quid huc venerunt. Isti tales non bene petunt, sed male vitiis appetuntur. Non fide pulsant, sed infidelitate pulsantur. Quid prodest quod discedis, qui undique astrictus es vinculis passionum, quem hinc atque inde circumvallant vitia tua? Quid, inquam, prodest quod discedis, qui quocumque locorum vadis, te tecum portas? Merito discederes, si quoquam te fugere posses. Digne aliquis discessit, si illo ire possit, ubi illum diabolus invenire non possit. Nemo se fallat, non fugiat adversarium de loco ad locum, sed de vitio ad virtutem, de passione ad emendationem. Nam si eum taliter fugias, sequetur te. Emenda te, et fugiet a te, sicut ait Apostolus: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . Non obedire sibi etiam in praesenti damnationem inferre. Illis ipsis qui gravius apud nos delin
Abbreviated transcription (Latin):
lum ex petituri ut mer cedẽs uã imple¬
at : sed ddut alienas inuadat preoc cu¬
pet rapiat: Puttomus in quam quodita
petat iut. ac cipiat.ita querat ut inue¬
niatr ũ ita pulset ut ei aperiatur:
qui pro aliqua negli egentia correptus
& pro diroipline ordine cartigatur
non se ademendationẽ non ad ratis fac¬
tio nem confert: sed magis ad illam ꝓ¬
teruiam ut dicat: Desero at que disce¬
do: Hocego ferre non patior : ingeurho¬
mosum: Iam primũ quiante prepositũ
uel ab batem in genuũ se esse iactabat.
puto quod ad huc receptum se es sener¬
ciat. Quixp̃iane militiae mancipatus
dicere se p̃sumit ingenuum: pęne est
ut seneget xp̃i sanguine conparatum:
dicebat apostolus: Cum enim seruiertir
inoboedientiae: liberi fuistis iustitiae:
Nonbe ne in genuus ad probatur: quimi¬
sera uitiorum seruitute deprimitur:
Clamat autem in contu melia disciplinae
in pec cato animae suae: mallo discedere
quam emendare: quã satis facere : quam

Expanded text:
lum expetitur, ut mercedem suam implelum expetitur, ut mercedem suam impleat, sed ut alienas invadat, praeoccupet, rapiat. Putamus, inquam, quod ita petat ut accipiat, ita quaerat ut inveniat, ita pulset ut aperiatur ei, qui pro aliqua negligentia correptus, et pro disciplinae ordine castigatus, non se ad emendationem, non ad satisfactionem confert, sed magis ad illam proterviam, ut dicat, desero atque discedo, hoc ego ferre non patior, ingenuus homo sum. Jam primum qui ante praepositum vel abbatem ingenuum esse se jactitat, puto quod adhuc emptum se esse nesciat. Qui Christianae militiae mancipatus, dicere se praesumit ingenuum, pene est ut neget se Christi sanguine comparatum. dicebat Apostolus: Cum enim servi essetis inobedientiae, liberi fuistis justitiae . Non bene ingenuus approbatur, qui vitiorum servitute deprimitur. Clamat autem in contumelia disciplinae, in peccato animae suae: Malo discedere quam emendare, quam satisfacere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
totir licet oboe dientiae uiribur exer¬
ceamur nihil tamen condigno merito
pro caeles tibus bonir compensa re. &of¬
ferre ualebimur: Nonualent uitȩ prȩ¬
sentis obsequia : ȩt̃ nae uitȩ gaudia cõpensare
Las sercant licet membra uigilus: paller¬
cant oraieiuniis: nonerut tam̃ condigne
parsionis huius temporis. ad futuram glo¬
riam quȩ reue labitur in nobis: Pulsemur
ergo km̃i in quantum possumus : quia ñ
pos sumus quantum debemus: Futura be¬
ati tudo ad quiri potest: estimari
non potest: Nisi eñi cum auidita te
nisi cum bona uoluntate Qcu̾lȩtitia dĩ
opera egerimus: dõ nos perire nouerim:
anima &ita pulset ut ei aperia tur:
quae ad leue preceptum senioris res¬
ponde re presumit & dicere : Num qđ
ser ui uestrisumur: Iam feci uicẽm eã
&ille faciat suã quo mđ hocdicit cui
preceptumẽ nolite que rere quae ues¬
trasunt: Et iterum: Non quae sua sunt
s inguli consideranter: A quo non hoc so¬

Expanded text:
totis licet obedientiae viribus exertotis licet obedientiae viribus exerceamur, nihil tamen condignum merito pro coelestibus bonis compensare et offerre valebimus. Non valent vitae praesentis obsequia aeternae vitae gaudiis compensari. Lassescant licet membra vigiliis, pallescant licet ora jejuniis, non erunt tamen condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Pulsemus ergo, charissimi, in quantum possumus, quia non possumus quantum debemus. Futura beatitudo acquiri potest, aestimari non potest. Nisi enim cum aviditate, nisi cum bona voluntate, cum laetitia Dei opera egerimus, Deo nos perire noverimusanima, et ita pulset ut ei aperiatur, quae ad leve praeceptum senioris respondere praesumit, et dicere: Numquid servi vestri sumus? Jam feci vicem meam, et ille faciat suam quomodo hoc dicit, cui praeceptum est, Nolite quaerere quae vestra sunt? Et iterum: Non quae sua sunt singuli considerantes ; a quo non hoc so
Abbreviated transcription (Latin):
nstru et nor atque ortatur sermodi¬
uinus qualit̃nor accingere debeamus
ad in quirenda promissa sua &obtinen¬
da illabona quȩ nec ui su capi. nec auditu
ꝑcipi. nec cogitatu conprehendi possunt :
& inuenietis: pulsate &aperietur uobis :
idẽ ut petemur orando: queramus laboran¬
do pulsemus desiderando pulsemus
proficiendo. pulsemur ꝑ seuerando : Et
in spem caelertium promissorum: tan¬
to incitemur studio tanto que in ardir¬
camur affactu : ut cum prȩmio rum dig¬
nitato desideriorum magni tudo con¬
cordet : Non uult dr̃nos ter bonasua
nimia inueniendi falcultate ui liscere :
Preciosa & concupir cibilis mercer :¬
cu pidum amatorem & auidum nego¬
tiatorem requirit: Ergo ille tantorũ
munerum repromis sor: non uult in ope¬
re suo tepidum: despicit fastidio sũ :
re uocatcoactum:. Respuit in deuotum.
Lentum enĩ & parum gratum. que rere
gratiã diuinimune ris: Maxima ẽ iniu¬
ria remunerato ris: Ergototis licet &
animae & corporis laboribus desudemus

Expanded text:
nstruit nos atque hortatur sermo divinus, qualiter nos accingere debeamus ad inquirenda promissa sua, et obtinenda illa bona quae nec visu capi, nec auditu percipi, nec cogitatu comprehendi possunt. et invenietis, pulsate et aperietur vobis ; id est, ut petamus orando, quaeramus laborando; pulsemus desiderando, pulsemus proficiendo, pulsemus perseverando; et in spem coelestium promissorum tanto incitemur studio, tantoque inardescamus affectu, ut cum praemiorum dignitate desideriorum magnitudo concordet. Non vult Deus noster bona sua nimia inveniendi facilitate vilescere; pretiosa et concupiscibilis merces cupidum amatorem et avidum negotiatorem requirit. Ergo ille tantorum munerum repromissor non vult in opere suo tepidum, despicit fastidiosum, recusat coactum, respuit indevotum. Lentum enim et parum gratum quaerere gratiam divini muneris, maxima est injuria remuneratoris. Ergo totis licet et animae et corporis laboribus desudemus,
Abbreviated transcription (Latin):
R. Antrer Nm̃i ad hoo adistum locum con
cus: certumẽ enim quod quando ea quaead
saeculum pertinent loquimur: aut in iquis
murmorationibus nos mordemus : ille oras
quid prodest quodnos preciosis uigilus labo¬
ribus que conficamus: & ea quae maxime dr̃
nos ter innobis desiderat : non habemus: hoc
est cormundum & liberum abistis minutis
negligentiarum : quas qui non obseruat : pau
latim defluit &admaiora pro labitur: Illud
ergo in primis habere studeamus: quod in no¬
bis dñs nos ter expectat: id est suauem benig¬
num que sermonem: Mentem ab omni maledic¬
to ab omni malitia liberam: Et deuitatis his
quibus sp̃rser offenditur: humilitati quieti
crificia : haec pingua holo cauta : quȩ in conspec¬
tudñi inodorem suauitatis ascendunt: Hoc &iã
maxime studeamus. ut illa quae in honoredĩ
nr̃i agimus: cũ hi lari agamus animo: Cũ fidei
gaudio : &cum bonae ac deuotae uoluntatis
affectu: quic quiduero inuiti atq compulsi faci¬
mus : nouerimus nor ex eo non solum. habere

Expanded text:
. Ad hoc ad istum locum convcus. Certum esaeculum pertinent loquimur, aut iniquis murmurationibus nos mordemus, ille horas Quid prodest quod nos pretiosis vigiliis laboribusque conficimus, et ea quae maxime Deus noster in nobis desiderat non habemus? Hoc est, cor mundum et liberum ab istis minutis neglilatim defluit, et ad majora prolabitur. Illud ergo imprimis habere studeamus, quod in nobis Dominus noster exspectat, id est, suavem benignumque sermonem, mentem ab omni maledicto, ab omni malitia liberam, et devitatis his quibus Spiritus sanctus offenditur, humilitati, quieti, crificia, haec pinguia holocausta, quae in conspectu Domini in odorem suavitatis ascendunt, hoc etiam maxime studeamus, ut illa quae in honorem Domini nostri agimus, cum claro agamus animo, cum fidei gaudio, et cum bono ac devotae voluntatis affectu. Quidquid vero inviti atque compulsi facimus, noverimus nos ex eo non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dormierunt omnes : somnur ille mortem sig¬
nificat: Denique sic &cpostolus dicit: dedor¬
mientibus aut nolumus uos ignorare fratres:
media nox quando damor factus est magnur:
significat diem iudicu Propt̃ ignorantiam dic¬
tum ẽ medianox: quianemo scit quando aut
qua hora: dies iudicii ueniat: Quodaut om̃
uirginer orna uerunt lampades suas &illȩ
fatuae habuerunt aliquid olei: sed parum fuit
ut eis sufficere omnino non possit. Deniq
mur fr̃s diłimi: ut quia inoleo misericordia.

Expanded text:
et dormierunt, somnus ille mortem siget dormierunt, somnus ille mortem significat. Denique, sicut Apostolus ait, De dormientibus autem nolumus ignorare vos, fratres. Media nox quando clamor factus est, magnum significat diem judicii; propter ignorantiam dictum est media nox, quia nemo scit quando aut qua hora dies judicii veniat. Quod autem omnes virgines ornaverunt lampades, et illae fatuae habuerunt aliquid olei, sed parum fuit, ut eis sufficere omnino non posset. Deniquemus, fratres charissimi, ut quia in oleo misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
nlectione euangelica quȩ nobis dedecẽ
uir ginibus recitata ẽ fratrer dilectis si¬
mi: dictumẽ quod omnes uirgines or¬
nauerunt lampades suas. sed fatuae
non habuerunt oleum lampidibus pre¬
paratum: prudentes uero sumpserunt
oleum inuasis sius: Moram aut faciente
sponso : dormitauerunt & dor inieruntõm:
Media aut nocte clamor factus ẽ magnus.
ec ce spon sus uenit ex ite obiuam ei tunc
surrex erunt omner uirginer illae &or¬
nauerunt lampades suas: Et cum fatuarũ
uirginum lampader extinguerentur : ro¬
gauerunt reliquas inquorum uasis erat
oleum: ut eirdarent deoleosuo: Et illae
dierunt: Neforte non sufficiat nobis
& uobis ite potius aduendenter : &emite
uobis Dum autemirent emere : uenit
sponsus & quȩ paratȩ erant intraue¬
runt cueo ad nuptias: & clausaẽ ianua:
uenerunt post eareli quae uirginer di¬
centes: dñe. dñe aperinobis: Quibus dic¬
tumẽ nesciouos unde sitis: quod aut̃ ait.
sponso moram faciente dor mitauerunt &

Expanded text:
lectione evangelica quae nobis de decem Virginibus recitata est, fratres dilectissimi, dictum est quod omnes virgines ornaverunt lampades suas: sed fatuae non habuerunt oleum cum lampadibus praeparatum; prudentes vero sumpserunt oleum in vasis suis. Moram autem faciente sponso, dormitaverunt omnes et dormierunt. Media autem nocteEcce sponsus venit, exite obviam ei. Tunc surrexerunt omnes virgines illae, et ornaverunt lampades suas. Et cum fatuarum virginum lampades exstinguerentur, rogaverunt reliquas, in quarum vasis erat oleum, ut eis darent de oleo suo; et illae dixerunt: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes et emite vobis. Dum autem irentsponsus, et quae paratae erant intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. Venerunt postea reliquae virgines dicentes: Domine, Domine, aperi nobis; quibus dictum est: Nescio unde estis. Quod cum ait, Sponso moram faciente, dormitaverunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimir calumniam facit: &minurirsi
non reciperis. cum moriturur adueneris:
Sicarridenr. pate fecit ingressum: Quo
aperto . dum inmutuor miscerentur ample¬
xus proprus se salutauere nominibur. gra¬
tias dño in cõmune referenter Et post
scm̃ osculum ren dens paulur cum antono.
itu exorsur ẽ En quem tanto labore quȩ¬
nsti putribur senectute membris. operit
inculta canitier En uides hominem pulue¬
rem mox futurum: Uerũ quia caritas om̃a

Expanded text:
lacrymis calumniam facit. Et miraris si lacrymis calumniam facit. Et miraris si non recipiam, cum moriturus adveneris? Sic arridens Paulus patefecit ingressum. Quo aperto, dum in mutuos miscentur amplexus, propriis se salutavere nominibus: gratiae Domino in commune referuntur. 10. Et post sanctum osculum residens Paulus, cum Antonio ita exorsus est: En quem tanto labore quaesisti, putridis senectute membris operit inculta canities. En vides hominem, pulverem mox futurum. Verum quia charitas omnia
Abbreviated transcription (Latin):
an helantem. ad radicer montium in reperet:
Quã re cutur oculir. &iuxtu speluncam cũ
re: nihil curiositate proficiente tenebris
arcentibus ui sum : Verum ut scripturu ait.
per fecta caritar foras mittit timorem : Sur¬
penso gradu: & anhelito temperato callidur
exploratoringrer sus ẽ: Ac paulatim progre¬
dienr sepiusque subsistenr. sonum aureca¬
ꝓtabat: Tandem per caecum noctiror rorem
procul lumen intuitur : dum auidiur prope¬
rat. offenro pede. lapidem instrepitu conci¬
tauit Post ciiur sonitum beatur paulur
firmauit : Tunc uero antonius pro fori¬
bur corruenr. usq: ad sextam eo ampliur
horamuditum p̃cabatur dicenri quirnm.
unde &cur uenerimnorti: Sciome non me¬
reri conspectum tuum: Tamen nisi uidero
cur repellir : Quae siui & inueni: pulso ut ape¬
riatur ⁊ quod si non impetro : hic moriar ante
por tes tuor certe sepeli er uel cadauer: Talia
perstabat memorans. fixusq: manebat:
Adquem rer ponsum pacir itared didithenos
Nemo sic p&it ut minetur : nemocum

Expanded text:
anhelantem, ad radicem montis irrepere. Quam secutus oculis, et juxta speluncam, cumre: nihil curiositate proficiente, tenebris arcentibus visum. Verum ut Scriptura ait, perfecta dilectio foras mittit timorem , suspenso gradu et anhelitu temperato, callidus explorator ingressus, ac paulatim progrediens, saepiusque subsistens sonum aure captabat. Tandem per caecae noctis horrorem procul lumen intuitus, dum avidius properat, 9 offenso in lapidem pede, strepitum concitavit: post cujus sonitum beatus Paulus firmavit. Tunc vero Antonius pro bus corruens, usque ad sextam, et eo amplius horam, aditum precabatur dicens: Qui sim, unde, cur venerim, nosti. Scio me non mereri conspectum tuum: tamen nisi videro, cur repellis? Quaesivi, et inveni: pulso ut aperiatur. Quod si non impetro, hic  Ver. hic, hic moriar ante postes tuos: certe sepelies vel cadaver. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Ad quem responsum paucis ita reddidit heros. Nemo sic petit, ut minetur: nemo cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur egroti. & multacq angelice taentũlicent potes¬
tecti gen miraccula conꝓbaentur. Maxime tam̃ eius¬
dẽ dieinatelis cũ & depuintus circũ positis plus solito
conflua turba recurrat . &cengelice uirtutis maior qđ¬
cenmodo credectur cdẽẽ frequentia. Et qđ spiniacliter dix̃¬

Expanded text:
tur aegroti, et multa quae angelicae tantum congruunt potestur aegroti, et multa quae angelicae tantum congruunt potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen eiusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dix
Abbreviated transcription (Latin):
silua tegit᷑ partim uirenti planitiȩ dilectat᷑ : oissa¬
rũ itaq: celȩbrationȩ conpleta magno ad tonitĩ gau
cantatorũ sacerdotũq: officio & mansione c̃structal
ordine celebrari. Nullus aũ huc nocturnoẽ tẽpore
ausus ingredi : sed aurora trans artumatutinos ibide
cantant hymnos. exipso aũ saxo quosacrũ c̃tegit̃ ec .r.
ad aꝗlonẽ altaris dulcir &nimiũ lucida guttatim
aqua delabit᷑ quã in cole stellã uocant. Ad hoc & ui¬
treũ uas eiurdẽ receptui p̃paratũ. Ar gentea pen d&
ccctenee sus pensũ:. Monsq e̾ populo cõmunicato sin¬
gulos cod hoc uecsculũ ascendere ꝑ gracdos : donũq cȩ
lestis degustecre liquons: Ncc & gustu suauis e & tac¬
tu scclubnis. deniq ñ nullip̾ longas febnũ flcc̃ mces
hac au̾stcstilla celen confestim resiigeno petiunt᷑
scclutis. In numens quoq &cliismodis ibi & crebnisisanan¬

Expanded text:
silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missasilva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudicantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per graduoris. Nam et gustu suavis et tactu salubris; denique nonnulli per longas febrium flammas hac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi crebro sanan
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ didi&iã dedicaui. Uostantũ intrateut me adsis¬
tante patrono : p̃cib locũ frequentate. &te ꝗdẽ crasibi
mis sacȩlebrantȩ populus iuxtamorẽ cõmuniceo:
rimillũ : adueniunt mane cũ oblationib: & magna
insitantia p̃cũ intrantregiã australẽ &ecce longapor¬
ticus inaꝗlonẽ porrecta atq illã ad tingens posterulõ:
extrecquã uestigiam armore diximus in p̃s sa sed prius¬
tos fere uidebat᷑. Altare uenerandũ subroq c̃textũ pallio lo
ꝓpemediũ panetis mes diamostendens: Erat aũ ipsado m
angulosa ñ inmore operir humani parietib herectir: sed
instarspelunce p̃ruptir & sepiur eminentib: asperatas.¬
pulinculmne quoq: diũse altita dinis qđ hicũtice tan¬
gi alibimanu uix possit adtingi: Credo docente archan¬
gelo dm̃ ñ ornatũ lapidũ. sed cordir q̃rere & diligere pu¬
ritictẽ. Uert& uero montis extrinsecus. partim cornea

Expanded text:
condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adscondidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; rim ipsum. Adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant portam australem. Et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam januam extra quam vestigia marmore diximus impressa. Sed priusere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis et saepius eminentibus asperata scuoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea
Abbreviated transcription (Latin):
signa uestigiorũ. aꝓpodana est uocata.
agerent & suntrare uel si dedicareilli ecłea
debeant. Un de conlatione facta ad meri¬
diem locullius. beatipetri a postolorũ pricipir
nomine. condu unt ecłeam & dedicant. In qua
&iã beatȩ semꝑ uirginis mariae: scĩq baptiste
iohannis altaria statuunt. Tandem antester
salubri reꝑto c̃silio romanũ epm ꝗd dehir
quondam exulauerit: ꝓfidea ꝑsecutione
si hominis ẽ illam dedicare basilicam: hoc
maxime die quouictoria data ẽ fieriopor¬
t& sin aũ alias scõ ꝓiusori loci placuerit.
eodem p̃cipue die illiur in hoc uoluntar ẽ
quaerenda. hoc ergo & tempore minen¬
te agamur ambotriducnũ. cu ciuibur
nr̃ir ieiuniũ : scãm trinitatem roganter.
ut munera quȩ ꝑsumũ suae sedir ministrũ
c̃ferre dignatuse ad certũ usq  finẽ ꝑ¬
lactũ ẽ ut ͣges serat antestis nocte uero constituti
i eiunii supprema angelur dñi michael epĩs epon

Expanded text:
signa vestigiorum Appodonia est vocata. signa vestigiorum Appodonia est vocata. agerent, utrum intrare et dedicare ibi debeant ecclesiam. Unde collatione facta, ad meridiem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae, sanctique Baptistae Joannis altaria statuunt. Tandem antistites salubri reperto consilio Romanum episcopum quiquondam exsul orans pro fidei persecutione Si hominis est, dilectissimi, illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem praecipue die illius in hoc voluntas est requirenda. Hoc ergo tempore imminente, agamus ambo triduanum cum civibus nostris jejunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera quae summo suaeconferre dignatus est, ad certum usque finem put suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Michael episcopo Se
Abbreviated transcription (Latin):
montis cacum̃ obduxit. Impleta prophe¬
tia quae dñm laudanrecit. Qui facit ange¬
los suor sp̃s. & ministros suos. flãmã ignis.
Fugiunt paganipartim ferro ostium. par¬
tim igni feris in pulsis agittis: ad ned polim
usque sequentib adq: extrema quaeque
cedentibus aduersarus . Moenia tandem suȩ
urbis moribundi sub intrant. quiaũ euasere
periculũ conꝑto qđ angelur dĩ in adiutoriũ
uenerit xp̃ianis. Nam &rex centor ferme su¬
orũ fulmine uidebatt inter emptor. Regi
regum xp̃o continuo colla submittent̾er. ar¬
mis induuntur fidei. Cumq domũ reũsi uic¬
tores uota dño gratiarum ad templum refer¬
rent archangeli: Uident mane iuxta ianu ã
septentrionalem. quã p̃dixi in star poste¬
rulȩ pusille : quasi hominir uestigia mar¬
mori artius in prersaꝰ Agnoscant q bea¬
tum michaelem. hoc p̃sentię̧ suae signũ
uoluisse monstrare: Ubi post ea culm̃ ad¬
positũ : & alticre positũ ipsaq ecła ob

Expanded text:
montis cacumen obduxit, impleta prophemontis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen appositum et altare impositum, ipsa ecclesia ob
Abbreviated transcription (Latin):
hic dnm p̃cib: scm̃q: deposcere michaelem:
Duas quide ibi ianuar cernenter: quarũ au¬
stralis. q̃ & maiorerat. aliquot gradib: in occasũ¬
aec inter nae apolitani paganis ad huc
ritib: oberrantes sepontinos. & beneuen¬
tanos quicentũ quinquaginta milib: aseponto.
distant bello laces sere temptant. Qui antesti¬
tis suĩ monitir edosti triduo petunt inducias
ut triduano licer& quasi fidele patro ciniũ
scĩ michaelir implorare p̃sidium: quotempo¬
re pagani. ludis scenicis. falsorũ inuitant auxi¬
licdeorũ ecce aũ nocte ipsa quȩ belli p̃cesserat
diem. Adẽ in uisione sc̃s micħł antestiti p̃ces
dix̃ ex auditas uictoriã spondit ad futuram:
& quartadiei hora bello p̃mon& hostib oc cur¬
rendum: L &iergo mane &de angelica certi
uictoria dominico redactispũ obuiant xp̃i¬
ani paganis: At in primo belli paratu: garga¬
nus inm̃so tremore concutitur. Fulgora
crebra uolant. & saligo tenebrosac. totum

Expanded text:
hic Deum precibus, sanctumque deposcere Michaelem, hic Deum precibus, sanctumque deposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occaster Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepontinos et Beneventinos, qui quinquaginta millibus a Seponto distant, bello lacessere tentant; qui antistitis sui monitis edocti, triduo petunt inducias, ut triduano jejunio liceret, quasi fidele patrocinium, sancti Michaelis implorare praesidium. Quo tempore pagani ludis obscenis, falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli praecederet diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacti spiritu obviant Christiani paganis. Atque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum
Abbreviated transcription (Latin):
singularem incedere solitũ. & extremũ rede¬
cuiusdam adsistere spelunce: Iraq: ꝑmotur.
cur soliuagus in cederet . Cor repto ar cu ap¬
petit illum sagitta toxia ta quae uelut uen¬
ti flamine retrorsũ eũ a quo iactaẽ moxre¬
uersa ꝑcussit. Turbaticiuer & stupe facti qua¬
liter res fieret effecta. Non enĩ accedere pro
qui indicto ieiunio triduano. adõ monuit eẽ
quaerendũ quo ꝑ acto sc̃r dĩ archangelur.
ep̃ͫ ꝑ uisionẽ adloquitur dicens. Iambene fecis
ti: quod homines. latebat adõquaerenda mys¬
terium. Causa ui delicet hominis suotelo ꝑcu¬
cussi : Sciatis aũ hoc mea gestũ uolunta te :
Ego eñi sũ michael archangelus: quim conspectu
dñi sẽꝑ ad nrto locumq: hunc int̾ris incole¬
re totumq ser uare instituens. hocuolui ꝓ¬
bare inditio: omniũ me quȩ ibi gerentur ipsi¬
usque loci eẽ in spectorem atq: custodem: his
reuelationib: c̃ꝑtis consuetudinẽ fecer̃ ciuer.

Expanded text:
singularem incedere solitum et extremum, redesingularem incedere solitum et extremum, redecuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propo opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Domini archangelus episcopum per visionem alloquitur, dicens: 'Iam beti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, videlicet hominem suo telo percussum sciatis, et hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hoc volui probare judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem. His revelatione compertis consuetudinem fecerunt cives
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati archangeli michaelir toto
orbe uenerandam ipsiur &opere c̃dita & c̃¬
secrata nomine demonstrat ec clesia. Quae non
metallorum fulgorȩ : sed priuilegio cõmendata
signorum uilisacta scemate : sedcae lesti ẽ p̃dita
uirtute. Vt pirte quã fragilitatir humanȩ
memor archangelur. cgloueniens ad prome¬
rendam ibi mortalib suꝑnorũ sotietatem. pro¬
priamanu condere dignatur uertice siquidem
montis exceln posita decorpore eiurdem scexni
montem garganum. ciuitar sipontur sita ẽ.
qui amoenibus ciuitatir. ad duocem milia par¬
suum erectur incacumine suppremo. beati
archanli quam p̃fatussum gestat ecclesum:¬
hanc mortalibur hoc modo cognitam libellur
in eadem ecclesia positus indicat De IN
Trat in eadem ciuitate uir prȩdiuer nomi¬
Lne gaganus qui & ex euntu suo monti uoca¬
bulum indidit. Huius dum peculia quorum
in finita multitudo pollebat par sim ꝑ diuexi
montis latera parcerentur. Contigit taurum
armenti congregir consortia spernentem

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgure, sed privilegio commendata signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam pHanc mortalibus hoc modo cognitam, libellus in eadem ecclesia positus indicat. Erat Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ro uide m̃te & profundic cogitatu cognorci
debent duo rerũ distincta ne gotia. Id est.
quantum distat inter honum & malum Nec
aliunde haec cognitio quam aprimor dio
sepeten doc ẽ. Quid aliud sit malum quam

Expanded text:
rovida mente et profundo cogitatu cognosci debent duo rerum distincta negotia, id est quantum distet inter bonum et malum. Nec aliunde haec cognitio quae a primordio repetenda est, quod aliud sit malum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
anim aduertit intur grande uestibu¬
m: quoꝰ aperto desupercaelo : patulir dif¬
fusu rumis. u& usta pulma contexeret.:

Expanded text:
animadvertit intus grande vestibulum, quod aperto desuper coelo, patulis diffusa ramis vetus palma contexerat, f
Abbreviated transcription (Latin):
quam dauid & tamendeliqud ꝗ cecides sec
dedulmine sinon fuisset conpunctur. Quir
celeratior ma nase & hunc penitentite re¬
uocauit. Penituit dm̃ quod saulem regem
eleger&. qua prot̃ nis quia idem peniteni¬
tiam ignoricuit. Quis sapientior saca¬
moni. sednesciens penitentiam ꝑdidit

Expanded text:
quam David? et tamen deliquit, qui cecidisset de culmine nisi fuisset compunctus. Quis sceleratior Manasse? et hunc poenitentiam revocavit. Poenituit Deum quod Saulem elegerit regem, quapropter? Nisi quia idem poenitentiam ignoravit. Quis sapientior Salomone? sed nesciens poenitentiam, perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
oessores patrii uenient ꝑrurministri quos hominer nessis
natos proprur soluis decorporȩ regni.
Collegisti errorum demonũ laqueus labeaq iubebir
Collectosq: simul rapidisius sisti exurere flũm mas.i¬
Dentibur is stridor semꝑ luctosque perennis.
Secre tis que pus. ueni & lux uera uite.
Sedibus ut caelis ui prantur lumine solis

Expanded text:
Messores patrii venient per rura ministri, Quos hominis natus proprii de corpore regni Colligere erroris laqueos, labemque jubebit, 241 Collectosque simul rapidis exurere flammDentibus hic stridor semper, fletusque perennis: Secretisque piis veniet lux aurea vitae, Sedibus ut coeli vibrantur lumina solis
Abbreviated transcription (Latin):
tes ducere & qua sicum p̃sente a d adiuuandas ora¬
tiones suas sermocinari. Cernꝰ susq: hodie mirã
interpalestinos &cyprios contentionẽ. Hiscor¬
pus hilarionis illis spm̃ se habere certantibus
Sed magis in ortulo erpri. forsitan quia plus illũ

Expanded text:
tes ducere, et quasi cum praesente ad adjuvandas orates ducere, et quasi cum praesente ad adjuvandas orationes suas sermocinari. Cernas usque hodie miram inter Palaestinos et Cyprios contentionem, his corpus Hilarionis, illis spiritum se habere certantibus.sed magis in hortulo Cypri, forsitan quia plus illum
Abbreviated transcription (Latin):
nis superat : & tamen apertis loquebatur . Egre¬
dere : quid times: Egredere anima quid dubitas
septua ginta prope annis seruisti xp̃o : & mortẽ
timerẽ In haec uerba & alauit sp̃m. Statimq
humo obrutum. ante urbi sepultum quã mortuũ
nuntiauer̃.¬
uod postquam palestinae scr iuir audiuit ysycius
perrȩcit cyprum : & simulans se uelle in eodem habi
tare ostulo : ut diligentis custodiȩ suspicionẽ
accolis toller&. Cum ingenti uitae suae peri¬
culo post decem ferme menses corpus eius furat᷑
est. Quodmaiomam deferens totis monachor
& oppidorum turbis ꝓsequentib: in antiquo monas¬
terio condidit. In lesa tunica cucullo & pallio.
& toto corpore quasi adhuc ui uer& integro. tan¬
tisq flagrante odoribus : ut delibutum unguentis
lato adsenuntio quod corpusculum hilarionis ad¬
palestinam ess&. statim & animata ẽ. Veram in dĩ¬
seruum dilectionẽ. morte quoq: conprobans.
Erat enim solita peruigiles insepulchro eius noc¬

Expanded text:
nis supererat, et tamen apertis oculis loquebatur: Egredere, quid times? egredere, anima mea, quid dubitas? Septuaginta prope annis servisti Christo, et mortem times? In haec verba exhalavit spiritum. Statimque humo obrutum, ante urbi sepultum, quam mortuum nuntiaveruam sanctus vir audivit Hesychius, perrexit ad Cyprum, et simulans se velle habitare in eodem hortulo, ut diligentis custodiae suspicionem accolis tolleret, cum ingenti vitae suae periculo, post decem fere menses corpus ejus furatus est. Quod Majumam deferens, totis monachorum et oppidorum turbis prosequentibus, in antiquo monasterio condidit; illaesa tunica, cuculla, et palliolo, et toto corpore, quasi adhuc viveret, integro, tantisque fragrante odoribus, ut delibutum unguentis lato ad se nuntio, quod corpusculum Hilarionis Palaestinae esset, statim exanimata est, veram in servum Dei dilectionem etiam morte comprobans. Erat enim solita pervigiles in sepulcro ejus noc
Abbreviated transcription (Latin):
teritos cibus inore uoluere. & in aluum missos itey&
cilati. decima tandem die ad romana ꝑdesertum
castra uenimus. Oblatiq: tribuno : rei ordinem
pandimus: Inde trans missis ad sauinianum mesopo¬
tamiae ducem. camelorum accepimus p̃cia. Et
quia iam abbas ille m̃s dormierat in dño. ad haec
delatus loca. memonachis reddo. hanctrado uirgi¬
nibur. Diligens eam utsororem : non tam̃ me ei
credens ut sorori : Haec mihi senex malchus ad¬
ulescentulo r&ulit. haec ego uobis narraui. senex
ut sciant int̃ gladios int̃ deserta & bestias pudicitiã nũ¬
quã ẽẽ captiuã. Et hominẽ xpõ deditum posse mori: ñ¬

Expanded text:
teritos cibos in ore volvere, et in alvum missos iterum teritos cibos in ore volvere, et in alvum missos iterum st, annona refocillati, decima tandem die ad Romana per desertum castra venimus. Oblatique tribuno, rem ordine pandimus: inde transmissi ad Sabianum Mesopotamiae ducem, camelorum pretium accepimus. Et quia jam abbas ille meus dormierat in Domino; ad haec delatus loca me monachis reddo, hanc trado virginibus, diligens eam ut sororem, non tamen ei me credens ut sorori. Haec mihi senex Malchus adolescentulo retulit. Haec ergo vobis narravi senex, ut sciant inter gladios, et inter deserta et bestias, pudicitiam numquam esse captivam: et hominem Christo deditum posse mori, n
Abbreviated transcription (Latin):
uasisse hominem. & guiture suffocato : cruentum in¬
tro trahere. Ihũ bone quid nobis tunc terroris.
facere : suspicatus duos uni resistere. sed & iram
differre nonualens. sicut tenebat gladium ad spe
socordiam : prius a fera tentus ẽ quam nr̃as late¬
bras p̃terir& .: Quis hoc umquam creder&. ut
autem illo metu singulis ante oculos nr̃os uersaba¬
tur interitus. Nisi quod tutius fuerat leonis
rabiem : quam iram hominis sustinere. Paue¬
mus intrinsecus. &ne mouere quidem ausi. pres¬
tolamur euentum rei. Int̃ ipsa pericula: pudi¬
citiae tantum conscientia promuro septi: leena in¬
sidias cauens. & uisam esse sesentiens. ad prehensum
mordicus catulum matutino effest nobisq: cedit
hospicium. Neque satis creduli statim erapimus.
sed spectamus diu. & egredi cogitantes. illius nobis fi¬
acta die eiuimus ad uesperum. Uidimusq camelos
quos obnimiam uel ocitatem dromedarios uocant : pre¬

Expanded text:
vasisse hominem, et gutture suffocato, cruentum invasisse hominem, et gutture suffocato, cruentum intro trahere. Jesu bone, quid tunc terroris nobis, facere, suspicatus est duos uni resistere. Sed et iram differre non valens, sicut tenebat gladium ad spelsocordiam, prius a fera tenetur, quam ad nostras latebras perveniret. Quis hoc umquam crederet, utautem illo metu, similis ante oculos nostros versabatur interitus; nisi quod potius erat rabiem leonis, quam iram hominis sustinere. Pavemus intrinsecus; et ne movere quidem nos ausi, praestolabamur eventum rei, inter tanta pericula, pudicitiae tantum conscientia pro muro septi. Leaena insidias cavens, et visam esse se sentiens, apprehensum mordicus catulum matutina effert, nobisque cedit hospitium. Neque tamen satis creduli, statim erumpimus: sed exspectantes diu, et egredi cogitantes, illius nobis fiacta die, egredimur ad vesperam; vidimusque camelos, quos ob nimiam velocitatem dromedarios vocant, prae
Abbreviated transcription (Latin):
foueȩ credimus. nequaquã ultra ꝓgredientes. Ne
dum mortem fugonus. incurramus in mortem. Allud
nobiscum reputantes. suuuat nobis dñs miseris.
habemus salutem: si despicit. peccatores. habemus se¬
pulchrum: Quid putas nobis fuisse animi : quidter¬
roris: cum ante specus haut proculstarent dominus
& conseruus. et uestigio indice. iamadlatebras ꝑue¬
nissent. O multa grauior &xpectata : quam in la¬
ta mors : rursus conlabor. & timore lingua
balbuttio & quasi clamante dño muttire non au¬
deo Mittit seruum ut nos despecu ꝓtrahat :̃,
Ipse camelos tenebat & euaginato gladio nostrum
expectat aduentum: Interim tribus ferme uel
quattuor cubitis intro gresso famulo. nobis & occul¬
to tergum eius uidentibus. namoculorum istius¬
modi natura ẽ : ut post solem umbras intrantibus.
caeca sint om̃a. Uox ꝑ antrum sonat. exite spur¬
loquebatur : & ecce ꝑtenebras aspicimus leenam in¬

Expanded text:
foveae credidimus, nequaquam ultra progredientes, ne foveae credidimus, nequaquam ultra progredientes, ne dum mortem fugimus, incurreremus in mortem; illudque nobiscum reputantes, si juvat Dominus miseros, habemus salutem; si despicit peccatores, habemus sepulcrum. Quid putas fuisse nobis animi, quid terroris, cum ante speluncam, nec longe starent dominus et conservus, et vestigio indice jam ad latebras pervenissent? O multo gravior exspectata, quam illata mors! Rursus cum labore et timore lingua balbutit; et quasi clamante domino, mutire non audeo. Mittit servum, ut nos de specu trahat: ipse camelos tenet; et evaginato gladio, nostrum exspectat adventum. Interea tribus ferme vel quatuor cubitis introgresso famulo, nobis ex occulto tergum ejus videntibus nam oculorum istiusmodi natura est, ut post solem umbras intrantibus, caeca sint omnia vox per antrum sonat: Exite, furloquebatur, et ecce per tenebras aspicimus leaenam in
Abbreviated transcription (Latin):
nos aquis credimus : paulatim sub remigantes.
ut deorsum flumine deferente : & multo longius
quã cumascenderamus. in alteram nos exponentes
ripam. ut uestigiam sequentis ꝑderent. Inter
haec madefactȩ carnes & exparte elapsae. uxtri¬
dui cibum pollicebantur.: Bibimussusq: ad saci¬
&atem : futurae nossiti p̃parates. Currimus
post tergum semꝑ aspicimus. & magis noctib: ꝓmo
cenorũ. uel propt̃ ardorẽ solis nimium : Paueo mises
cul conspicimus duos camelis uiros sedentes. uenire
concite. Statimq: mens mali prȩsaga. putare do
minum. meditari mortem. solem coepit cernepe
nigrescentem. Dumq: timemus. & uestigiis ꝑha¬
renas nos proditos intellegimus. Offertur addex
terã specus. longe subterram penetrans. Timen
uiperȩ & scorpiones. c&eraq huius modi feruorem
solis declinantia umbras p&ere . : Intramus quidem
speluncam. sed statimin ipso introitu : sinistrȩ nos

Expanded text:
aquis nos credimus, paulatim pedibus subremigantes, aquis nos credimus, paulatim pedibus subremigantes, ut deorsum nos flumine deferente, et multo longius quam conscenderamus, in alteram nos exponente ripam, vestigium sequentes perderent. Sed inter haec madefactae carnes, et ex parte lapsae, vix tridui cibum pollicebantur. Bibimus usque ad satietatem, futurae nos siti praeparantes. Currimus, post tergum semper aspicimus; et magis noctibus procenorum, vel propter ardorem solis nimium. Pavesco miserocul aspicimus duos camelis insidentes venire concitos  Mss. concite. Statimque mens mali praesaga, putare coepit dominum 47 meditari mortem, solem cernere nigrescentem. Dumque timemus, et vestigiis per arenas nos proditos intelligimus, offertur ad dexteram nostram spelunca longe sub terram penetrans. Igitur guli, et scorpiones, caeteraque hujuscemodi, fervorem solis declinantia, umbras petere intravimus quidem speluncam; sed statim in ipso introitu, sinistrae nos
Abbreviated transcription (Latin):
corpora de functa portabant. Quodq magis mis&
ess& intanto agmine : egrediens non obstabat in tran¬
Quid multa pulchrum mihi &pectaculum dies illa p̃¬
buit. Vnde recordatus salomonis ad sollertiam
formicar& nos mittentis : & pigras mentes subtali
exemplo suscitantis : Coepi tedere captiuitatẽ.
& monasterii cellulas querere ac formicarũ illaa
egresso ad cubile occurrit mulier : tristitiã animi
uultus dissimulare non potuit: Rog¬
Rogat cur
ita exanimatus sim : Audit causas : hortont ad fugã
N on aspernatur : p&o silentii fidem tribuit Et iugi
susurro inter spem & metum. medii fluctuamus.
Erant mihi ingrege duo irci mire magnitudinis. qui¬
bus occisis. utres facio. eorum carnes uiatico p̃paro.
& primo uespere. putantibus dominis nos se cr&o
cubitare : inuadimus iter. ut res & partem carnium
portantes . Eumq: ꝑ uenissemus ad fluuium nã
decem milibus aberat : inflatis & ascensis utribus.

Expanded text:
corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum est in tanto agmine, egrediens non obstabat intranQuid multa? pulchrum mihi spectaculum dies illa praebuit. Unde recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittentis, et pigras mentes tali exemplo suscitantis, coepi taedere captivitatis, et monasterii cellulas quaerere, ac formicarum illaru. Fugit. --Regresso ad cubile occurrit mulier: tristitiam animi vultu dissimulare non potui. Rogat cur ita exanimatus sim. Audit causas: hortor ad fugam: non aspernatur. Peto silentium: fidem tribuit: et jugi susurro inter spem et metum medii fluctuamus. Erant mihi in grege duo hirci mirae magnitudinis, quibus occisis, utres facio, eorumque carnes viatico praeparo. Et primo vesperi, putantibus dominis nos secreto cubitare, invadimus iter, utres et partes carnium portantes. Cumque pervenissemus ad fluvium, nam decem millibus aberat; inflatis conscensisque utribus,
Abbreviated transcription (Latin):
animae copulam amato quã corporis .: Sperent
domini maritũ : xp̃s nouerit fratrem : tacile¬
ꝑ sua debimus nuptias : cum nos uideant sic amare:
Fateor obstipui : & ad miratus uistutẽ feminȩ con¬
iuge plus amaui. Numquam tam̃ illius nudum
corpus intuitus sum. Num quã carnem tetigi:
timens in pace ꝑdere. quam in proelio seruaueram.
Transeunt intali matrimonio dies plurimi. Amabillio¬
res nos dominis fecerunt nuptiae. Nulla fugae suspi¬
coepi mecum tacitus uoluere : & int̃multas monachorũ
tus patrismei . qui me erudierat. tenuerat ꝑderat :
Sicq cogitans: aspitio formicarum gregem: angusto calle
feruere. uidere onera maiora quam corpora. Aliae
herbarum quaȩdam semina forcipe oris trahebant :
Aliae egerebant humum defoueis & aquarum meatus
aggeribus eccludebat: Illȩ uenturae hiemis me¬
mores ne madefacta humus in herbam horrea uerte¬
r& in lata semina p̃cidebant. Flae iustu celebri:

Expanded text:
animae copulam amato, quam corporis. Sperent animae copulam amato, quam corporis. Sperent domini maritum, Christus noverit fratrem. Facile suadebimus nuptias, cum nos viderint sic amare. Fateor, obstupui; et admiratus virtutem feminae, conjugem plus amavi. Numquam tamen illius nudum corpus intuitus sum: numquam ejus carnem attigi; timens in pace perdere, quod in praelio servaveram. Transeunt in tali matrimonio dies plurimi: amabiliores nos dominis fecerant nuptiae. Nulla fugae suspicoepi mecum tacitus volvere, et inter multa, contubernii tum Patris mei, qui me erudierat, tenuerat, perdiderat. Sicque cogitans, aspicio formicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majora quam corpora. Aliae herbarum quaedam semina 46 forcipe oris trahebant; aliae egerebant humum de foveis; et aquarum meatus aggeribus excludebant. Illae venturae hiemis memores, ne madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semina praecidebant; hae luctu celebri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdño si hoc facio: quod ut ne facerem illa contempsi.
Nisi forte propterea haec sustineo : quia rursus patriã
defideraui. Quid agimus animaꝰ perimus anuincimur
Expectamus manum dñi : an proprio mucrone confodimur
Veste inte gladium tuum : tua magis morstimenda
quã corporisẽ. Hab& et pudicitia seruata marty¬
rium suum. ⁊ Iaceat insepultus xp̃i testis inheremos
ipse mihi ero & ꝑsecutor & martrr. Sic fatus eduxi
intenebris micantem gladium. & accume contrane
uerso : Uale inquam infelix mulier hab&o me marty¬
rem potius quã maritum. Tunc illa prouoluta pe
cessitatemrogo : neeffundas sanguinẽ tuũ : sed san
guinẽ meum.: Uel simori plac&. in me prius uerte
mucronẽ : sic nobis potius coniungamur .:: Etiam
si uirm̃s ad meredir& : seruarem castitatẽ : quam
me captiuitas docuit : uel interirẽ ante quã ꝑderem :
Cur moreris nemihi iungaris: ego morer simihi iun

Expanded text:
pro Domino, si hoc facio, quod ne facerem, illa contempsi: pro Domino, si hoc facio, quod ne facerem, illa contempsi: nisi quod forte propterea haec sustineo, quia patriam desideravi. Quid agimus, anima? perimus, an vincimus? Exspectamus manum Domini, an proprio mucrone confodimur? Verte in te gladium; tua magis mors timenda est, quam corporis. Habet et servata pudicitia suum martyrium. Jaceat insepultus Christi testis in eremo, ipse mihi ero et persecutor et martyr. Sic fatus, eduxi in tenebris quoque micantem gladium, et acumine contra me verso: Vale, inquam, infelix mulier: habeto me martyrem potius quam maritum. Tunc illa pedibus meis cessitatem adjuro, ne effundas sanguinem tuum in crimen meum. Vel si mori placet, in me primum verte mucronem. Sic nobis potius conjungamur. Etiam si vir meus ad me rediret, servarem castitatem, quam me captivitas docuit; vel interirem potius quam perderem. Cur moreris, ne mihi jungaris? Ego morerer, si mihi
Abbreviated transcription (Latin):
fueram ꝑditurus. inheremo inueneram. On ihil¬
umquam tutum apud diabolum. Omultiplices & inef¬
fabiles eius in sidiae : sic quoque melatentem inuenit in¬
uidia. Dominus uidens gregem suum crescere : nihilq
in me dep̃hendens fraudolentiae : sciebam a postolũ
p̃cepisse . dominis sic quasi dõ fidelit̃ seruiendum. Vo¬
lens me remunerare & fidelem sibi magis facere . tra¬
didit mihi illam conseruam mecum aliquando captiuã
Et cumego refitarem diceremq: mexp̃ianũ : nec mihili
cere uxorem uiuentis accipere : siquidem captus uir
placabilis infurorem uersus : euaginato me coepit ad¬
p&ere gladio. Etnisi festinus brachium ten ȩrem:
mulierem occupassem. ilico fudissem sangumẽ.
am uenerat tenebrosior solito & mihi nimium matu¬
ra nox : duco inspeluncã semirutã coniugem no¬
tatem mea. prostratus humi. monachum. coepi plan
parentes. patriam. remfamiliarem contempsisse

Expanded text:
fueram perditurus, in eremo inveneram. 6. fueram perditurus, in eremo inveneram. 6. umquam tutum apud diabolum! o multiplices et ineffabiles ejus insidiae! Sic quoque latentem me invenit invidia. Dominus videns gregem suum crescere, nihilque in me deprehendens fraudulentiae sciebam enim Apostolum praecepisse , dominis sic quasi Deo fideliter serviendum, et volens me remunerare, quo fidum sibi magis faceret, tradidit mihi illam conservam meam, aliquando captivam. Et cum ego refutarem, diceremque me Christianum, nec licere mihi uxorem viventis mariti accipere siquidem captus nobiplacabilis in furorem versus, evaginato me coepit petere gladio. Et nisi confestim brachia tendens, mulierem praeoccupassem, illico fudisset sanguinem. Jam igitur venerat tenebrosior solito, et mihi nimium matura nox. Duco in speluncam semirutam, novam conjtatem meam; prostratusque humi monachum coepi plangparentes, patriam, rem familiarem contempsisse