comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius in iuriam adimperatorem deducit
m̃ imperator dicitur et imperatoris imago. et¬
non duo imperatores. Neque enimfortitudo¬
scinditur. neque gloria diuiditur. Sicut enim quae
tenetur noster principatus et potestas unasic et quȩ
erganos glorificatio una et non multae. qm̃ imagi¬
nis honor ad primam formam transit
ITEM SC̃IBASIUI INEPISTOLA ADIUUAN Ũ
IM PERATORE MISSA
Secundum id quod diuinitus datã hȩreditariam nobis
in maculatam xpĩ anorum fidem confiteor et pro¬
mitto. Credo inunum dm̃ patrem omni potentem.
tria ad oro et glorifico. Confiteor autem & filii
incarnati dispensationem. et dĩ genatricem quae
secundum carnem eum genuit scam̃ mariam. Suscipio
uero & scõs apostolos prophetas et marte res. & addm̃
propitiacorem mihi efficit misericor dissimum dm̃
et remissionem mihi facinorum condonari: Pro quo
et figuras imaginum eorum honoro et adoro spetia¬

Expanded text:
ejus injuriam ad imperatorem deducit. ejus injuriam ad imperatorem deducit. 17: « Quoniam imperator dicitur, et imperatoris imago, etnon duo imperatores. Neque enim fortituscinditur, neque gloria dividitur. Sicut enim quae tenetur noster principatus et potestas una, sic et quae erga nos glorificatio una, et non multae, quoniam imaginis honor ad primam formam transit. » Item sancti Basilii in epistola ad Julianum imperatorem missa: « Secundum id, quod divinitus datam haereditariam, nobis immaculatam Christianorum fidem confiteor et promitto. Credo in unum Deum Patrem omnipotentem, tria adoro et glorifico. Confiteor autem et Filii incarnatam dispensationem, et Dei genitricem quae secundum carnem eum genuit, sanctam Mariam. Suscipio vero et sanctos apostolos, prophetas et martyres, qui ad Deum propitiatorem mihi efficit misericordissimum Deum, et remissionem mihi facinorum condonari, pro quo et figuras imaginum eorum honoro et adoro, specia
Abbreviated transcription (Latin):
LOHAN NES CHRISOSTOMUS IN SERMONE
COENAE ONI
Omnia facta sunt propter gloriam dĩ. usui autẽ
nostro nubes ad imbrium minis terium. terra
ad frum̃ti abundantiam. mare. ad negotian dum
copiose. absque inuidia omnia famulantur homi¬
ni. magis autem imaginidnĩ. Neque enim quan¬
do imperiales uultus & imagines inciuita tes intro¬
ducuntur. & obuiant iudices & plebes cum laudi¬
bus. non tabulam honorantes. neque effus aecerae
scripturae. sed figuram imperatoris. sic et creatura
nonterrenam speciem honorat. sed eandem ipsam
caelestem figuram reuere tur
ITE BEATIIOHAN NIS CHRISOSTOMI
DEPARABOLA SEMINIS
Indumentum imperiale siiniuria ueris. nonne eum
qui induitur in iurias. nescis quia siquis imaginem
imperatoris in iuriat. ad eum ipsum imperatorem
principaliter dignitatieius ad fert in iuriam
Nescis quiasiquis imaginem ex ligno aut excolore
detra hit non sicut adelementum sineanima ausus
iudicatur. sed sicut aduersus imperatorem disse¬
gregatam imaginem totidem imperatoris gestans

Expanded text:
oannes Chrysostomus in sermone Coenae Domini: « Omnia facta sunt propter gloriam Dei, usui autem nostro nubes ad imbrium ministerium, terra ad frumenti abundantiam, mare ad negotiandum copiose, absque invidia omnia famulantur homini, magis autem imagini Domini. Neque enim quando imperiales vultus et imagines in civitates introducuntur, et obviam judices et plebes cum laudibus, non tabulam honorantes, neque effusae cerae scripturae, sed figuram imperatoris, sic et creatura non terrenam speciem honorat, sed eamdem ipsam coelestem figuram reveretur. » Item beati Joannis Chrysostomi de parabola seminis: « Indumentum imperiale si injuriaveris, nonne eum qui induitur injurias? Nescis, quia si quis imaginem imperatoris injuriat, ad eum ipsum imperatorem principaliter dignitati ejus affert injuriam? Nescis, quia si quis imaginem ex ligno aut ex colore detrahit, non sicut ad elementum sine anima ausus judicatur, sed sicut adversus imperatorem disgregatam imaginem totidem imperatoris gestans
Abbreviated transcription (Latin):
species. et ano glyfa ualde prominentia. et
texit ea auro. et operuit tam cherubin quam
consideremus quid dõ mandante moy ses fecerit.
quiduesalomon sapientissimus diuino iussu
construxerit. et cetera quanto debemus
puro cordis annisu ipsum xpm̃ dnm̃ nostrum
a postolos quoque uel om̃sscõs dĩ per eorum sacras
effigies atq: imagines colere. adorare. et ad
propitiandum nobis petere. et relaxare delicta:
Nos non obaliud nomen imagines facimus et ad¬
oramus. sed pronobis in carnato uerbo dĩ. si
autem manu facta omnia abiciendi sunt. Neque
arcuam foederis. Neque aurea et celata cherubĩ
eius debuerant recipi. quae perbe seleel & eliab
facta sunt iuxta praeceptum dĩ. Si uero illa
sicut similia in uisibilia facta sunt illa. Ita & haec simili
modo secundum uisiones et reuelationes propheta¬
rum. coloribus distinctȩ efficiuntur. & c&era

Expanded text:
species, et anoglypha valde prominentia, et species, et anoglypha valde prominentia, et texit ea auro, et operuit tam Cherubim quam consideremus quid Deo mandante Moyses effecerit, quidve Salomon sapientissimus divino jussu construxerit, et caetera, quanto debemus puro cordis annisu ipsum Christum Dominum nm Mariam, apostolos quoque vel omnes sanctos Dei per eorum sacras effigies atque imagines colere, adorare, et ad propitiandum nobis petere, et relaxare delicta. Nos non ob aliud nomen imagines facimus et adoramus, sed pro nobis incarnato verbo Dei. Si autem manufacta omnia abjicienda sunt, neque arcam foederis, neque aurea et caelata cherubim ejus debuerant recipi, quae per Beseleel et Eliab facta sunt juxta praeceptum Dei. Si vero illa sicut similia invisibilia facta sunt, ita et haec simili modo secundum visiones et revelationes prophetarum coloribus distincta efficiuntur, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
conuersio. sufficerent utique ea quae superius a nobis
ex patrum testimoniis uel sacrisdicta sunt documentis
Sed quia uidemus quod merentes dicimus pleros que
turbatis mentibus statuta conturbare ecclesiae
Ideo fratres carissimi extenditur sermo. &cupimus
ad conpescendam erroris insaniam. adhuc ex ueterib:
documentis aliquid dicere. forsan resipiscant iN¬
quieti. In libro enim exodi ficlegimus. Locutus est dns
admorsendicens Loquere filiis israbel ut tollant
mihi primitias. ab omni bomine qui offert¬
qui offert
ultroneus accipieteas. Haec sunt autem qua e acci¬
pere debetis. & c&era per ordinem us que
ad duorum cherubim quierunt super arcan¬
arcam
testimonii. cunctaquȩ¬
testimonii. cunctaquȩ mandabo perte filiis¬
is rahel
Et iterum
Mandato dĩ asalomone
constructo templo inter alia fecit in oraculo
duo cherubin delignis oliuarum. & infra.
usque & sculpsit in eispicturas cherubim & palmarũ

Expanded text:
conversio, sufficerent utique ea, quae superius a nobis conversio, sufficerent utique ea, quae superius a nobis ex patrum testimoniis vel sacris dicta sunt documentis. Sed quia videmus, quod moerentes dicimus, plerosque turbatis mentibus statuta conturbare Ecclesiae, ideo, fratres charissimi, extenditur sermo, et cupimus ad compescendam erroris insaniam adhuc ex veteribus documentis aliquid dicere, forsan resipiscant inquieti. In libro enim Exodi sic legimus. Locutus est Dominus ad Moysem dicens: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias ab omni homine, qui offert ultroneus; accipietis eas. Haec sunt autem, quae accipere debetis, et caetera per ordinem usque ad duorum cherubim, qui erunt super arcam testimonii, cunctaquetestimonii, cunctaque mandabo per Israel ; et iterum: Mandato Dei a Salomone constructo templo, inter alia fecit in oraculo duo cherubim de lignis olivarum; et infra: Et sculpsit in eis picturas cherubim, et palmarum
Abbreviated transcription (Latin):
is rahel peruisibilium quam deputatus est offerre
dõ adorationem. et per exempla memorari factorem
et non uitulum tenere et muscas super tabulas testa¬
menti. utinam sc̃m altare diligeret. et non
uitulas samariae. Bonum illi esset simuletiustum
rorissimam diuinam petram amplectere. et nonbeel:
utinam esset illi aduirgam morsi magis aspicere &
adurnam auream. et arcam et propitiatorium
Lamminae ephod mensam tabernaculum interius et
exterius. quae omnia ingloria factadĩ. et simanu¬
fact sed magis sc̃a scõrum dicebantur. ita et che¬
rubim sculpta¬
rubin sculpta. quorum memoriam faciens apostolus
inquit. Cherubin gloriae obumbrantrã propitiatoriũ.
quibus et diuina uegitari gloria. et scriptura
docemur: sustis attenderet. Num quam idolis incli¬
naretur
Omne enim opus in nomine dñi factum
DI CA EBISTOLA
Dicontraria sentientibus &irrita facere quaerentibus
antiquas patrum traditiones salutis occurrer&

Expanded text:
Israel per visibilium quam deputatus est, offerre Israel per visibilium quam deputatus est, offerre Deo orationem et per exempla memorari factorem, et non vitulum tenere et muscas super tabulas testamenti, utinam sanctum altare diligeret, et non vitulas-Samariae. Bonum illi esset simul et justum rorissimam divinam petram amplectere, et non Beel, utinam esset illi ad virgam Moysi magis aspicere, et ad urnam auream, et arcam, et propitiatorium Lamminae Ephod, mensam, tabernaculum interius et exterius, quae omnia in gloriam facta Dei et si manufacta, sed magis sancta sanctorum dicebantur, et Cherubin sculpta, quorum memoriam faciens Apostolus inquit, Cherubin gloriae obrumbrantis propitiatorium , quibus et divina vegetari gloria, et Scriptura docemur, si istis attenderet, nunquam idolis inclinaretur. Omne enim opus in nomine Domini factum dica epistola. « Si contraria sentientibus et irrita facere quaerentibus antiquas patrum traditiones salutis occurreret
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt inessentia delirate factura etneuna
condescensio ecdesiae xp̃i cumidolis: absit. Neq
enim ui tulos ad orauimus. Neque uitulum in choreb
fudimus. Neque dm̃ nobis mundum existim aui¬
mus. Neque iterum insculptili inlinatisumus.
et beel phegor conse cratisumus. neque filios
nostros aut filias aliquando daemonibus immola¬
uimus Non sunt haec nobis. non sunt. nullus accuset᷑
Qm̃ nihil qua eexistunt aut facta sunt. praet̃ nomen
quodest super omne nomen. uiuificam trinitatem
populus xp̃i usque hodie seruiuit aut ueneratus est.
absit. Si enim quis iudaicemotus ad calumniandũ
qua eolim idolorum culturis acclamantia profa¬
natur. etidolorum cultura adscribere ecdesiȩ
nostrae deuenerabilibus imaginibus diuinis et mira¬
bilibus ad meliora directis. existimemus. Nihil aliud
aut canem latrantem. et acsi in fundibula procul eici¬
entem. audiat sicut iudaeus. utinam esset. et

Expanded text:
fuerunt in essentia delirate factura et ne una fuerunt in essentia delirate factura et ne una condescensio Ecclesiae Christi cum idolis? Absit; neque enim vitulos adoravimus, neque vitulum in Choreb fudimus, neque Deum nobis mundum existimavimus, neque iterum in sculptili inclinati sumus, et Beel Phegor consecrati sumus, neque filios nostros aut filias aliquando daemonibus immolavimus, non sunt haec nobis, non sunt, nullus accusetur, quoniam nihil, quae existunt aut facta sunt, praeter nomen quod est super omne nomen, vivificam Trinitatem populus Christi usque hodie servivit, aut veneratus est, absit. Si enim quis Judaice motus ad calumniandum, quae olim idolorum culturis acclamantia profanantur, et idolorum cultura ascribere Ecclesiae nostrae de venerabilibus imaginibus divinis et mirabilibus ad meliora directis existimemus, nihil aliud aut canem latrantem, et ac sui infundibula procul ejicientem, audiat sicut Judaeus, utinam esset, et
Abbreviated transcription (Latin):
militiae nato laudem retulit. nisi in ulnis geni¬
tricis ut infans portatus qui portat omnia
et lactis nutrimento pastus est quidat escam
omni carni. Neque hoc signetur. nisi mortuos
suscitauit. & paraliticos erexit. etdeprosis
purgationem dedit. et oculos caecorum ape¬
ruit & daemones effugauit. & nisi aperuit
aures surdorum. et omnia o peratus est. quae
glorios e et dĩ miracula perfecit nonscriban¬
tur. Nisi passionem uoluntarie suscepit.
et infernum expoliauit. et surgens incaelos.
ascendit. qui uenturus est iudicare uiuos et
mortuos. non scribantur neque designentur.
qui a haec recitantur et perlit teras et per co¬
lores scripturae ethistoriae : Si enim haec om¬
nia facta sunt. et magnum est pietatis mysteriũ
utinam fuis set possibile. caelum et terrã etmare.
et animalia omnia enarrare ea. et peruoces et per
litteras et historias. Non existentium enim de¬
signantium idolica scriptura nominatur quaenon

Expanded text:
militiae nato laudem retulit, nisi in ulnis genimilitiae nato laudem retulit, nisi in ulnis genitricis, ut infans porrectus qui portat omnia, et lactis nutrimento pastus est, qui dat escam omni carni , neque hoc signetur nisi mortuos suscitavit, et paralyticos erexit, et leprosis purgationem dedit, et oculos caecorum ape daemones effugavit, et nisi aperuit aures surdorum, et omnia operatus est, quae gloriose et Dei miracula perfecit, non scribantur, nisi passionem voluntarie suscepit, et infernum exspoliavit, et surgens in coelos ascendit, qui venturus est judicare vivos et mortuos, non scribantur, neque designentur, quia haec recitantur, et per litteras et per colores scripturae et historiae. Si enim haec omnia facta sunt, et magnum est pietatis mysterium, utinam fuisset possibile coelum et terram, et mare, et animalia omnia, enarrare ea et per voces et per litteras, et historias. Non existentium enim designantium idolica scriptura nominatur, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
signum. uiuificam dico crucem magnum aduersus
mortem eius magnitudinis triumphum. ubimundi
quadripertiti orbem terrarum perscripsi distinguens
perscriptis ita et sc̃am imaginem omnium domin&e
et scae dĩ genitricis. cuius uultum de precantur
diuites plebis. Et enim scã. sicut patribus
idetur. quaesic auobis pie honorata. donauit
retributiones. Nam imaginis honor. ad primam
formam transit secundum magnum basilium.
et sicut inquit chrisostomus. Ego et cerae per¬
fusae dilexi picturam. pietate repletam: et post
pauca in eadem epistola. Sienim propheticae
dispositiones non acceperunt finem. nonscribant᷑
causae adostensionem quaenecdum factae sunt.
uidelicet nisi incarnatus est dñs non signetur. quae
secundum carnem signatur scã imago eius. Nisi
natus est in bethleem desemper gloriosa uirgine
et dĩ genitrice. et magi munera obtulerunt. et pas¬
toribus apparuit angelus. & multitudo caelestis

Expanded text:
signum, vivificam dico crucem magnum adversus signum, vivificam dico crucem magnum adversus mortem ejus magnitudinis triumphum, ubi mundi quadripartiti orbem terrarum perscripsi distinguens perscriptis, ita et sanctam imaginem omnium dominae, et sanctae Dei genitricis, cujus vultum deprecantur divites plebis. Etenim sancta, sicut patribus videtur, quae sic a vobis pie honorata donavit retributiones. Nam imaginis honor ad primam formam transit secundum magnum Basilium, et sicut inquit Chrysostomus: Ego et cerae perfusae dilexi picturam pietate repletam. » Et post pauca in eadem epistola: « Si enim propheticae dispositiones non acceperunt finem, non scribantur causae ad ostensionem, quae nec dum sanctae sunt, videlicet nisi incarnatus est Dominus non signetur, quae secundum carnem signatur, sancta imago ejus, nisi natus est in Bethlehem de semper gloriosa Virgine et Dei genitrice, et magi munera obtulerunt, et pastoribus apparuit angelus, et multitudo coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuda ei deciuitate urã hucuenientes qua eft nobis
sunt quod synagogam eorum quae caralisita est
petrus qui exeorum super stitione ad xp̃ianȩ fidei
cultum dño uolente perductus est. Adhibitis sibi
quibusdam indisciplinatis. sequentidie baptis mis ui
hoc est dominica ipsa festiuitatepaschali cum grauis candalo
sineurã occu pauerit uoluntate . atq: imaginem illic
tatis intentum ac magis iudicium his hortamur affatibus.
ut sublata ex inde cumea qui adignumest ueneratione
atque crucem debeatis quod uiolenter ablatum est
reformare. & c&era
ITEM EPISTOLA GRE GORII PAPAE
AD CERMANUM PATRIARCHAM¬
CONSTANTI NOPO LITANUM
Qualis & quaelibatiomeum sic scit laetificari animum.
sicut dete uenerabilinem pemihi. & super laudabile
nomen scissime & dõdilectae gratificate nuntiatio¬
Deinde post quaedam interposita
adiun.xit. at ubi sic coepifti
conflictui. sicut ipseds̃ tibi mons trauit praesse prae¬
cipiens in castra xp̃i etregni. gloriosum certe et notũ

Expanded text:
udaei, de civitate vestra huc venientes, questi nobis sunt quod synagogam eorum quae Caralis sita est, Petrus qui ex eorum superstitione ad Christianae fidei cultum, Deo volente, perductus est, adhibitis sibi quibusdam indisciplinatis, sequenti die baptismatis sui, hoc est, Dominica in ipsa festivitate Paschali, cum gravi scandalo sine vestra occupaverit voluntate, atque imaginem illic ntatis intentum ac magis judicium, his hortamur affatibus, ut, sublata exinde, cum ea qua dignum est veneratiatque crucem, debeatis quod violenter ablatum est reformare, etc. » Item epistola Gregorii papae, ad Germanum patriarchConstantinopolitanum. « Qualis et quae libatio meum sic sancte laetificarit animum sicut de te venerabili nempe mihi, et super laudabile nomen sanctissimae et Deo dilectae gratificatae nuntiatioDeinde post quaedam interposita adjunxit: « At ubi sic coepisti conflictui sicut ipse Deus tibi monstravit, praeesse praecipiens in castra Christi, et regni gloriosum certe et notum
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur qm̃ secundum dm̃ fiunt. unde etope¬
rantur sieutitear exin multis miraculis:Nam
& aurea eberubim & haec sine anima erant et
manufacta & scubpta sed sicut illic per illa opera¬
baturds & glorifieabatur ita & nune inistis. qñ¬
lactificat. autdepassione emulcet . Id eoq: direximus
tibi syrtaria duo. imaginem saluatoris. scaẽ dĩgenetricis
mariae. et beatorum apostolorum petri & pauli
per supra dictum filium nrm̃diaconem. et unamerucẽ
cum clauo probenedictione. ut ab ipso amaligno
defensus. cuius scm̃ lignum munitum esse tecredis.

Expanded text:
secundum Deum fiunt. Unde et operantur, sicuti et arca, multa miracula. Nam et arca et cherubim, ut et hae sine anima erant, et manufacta, et sculpta. Sed sicut illic per illa operabatur Deus et glorificabatur, ita et hae simili n quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, tibi syrtaria duo, imaginem Salvatoris et sanctae Dei genitricis Mariae, et beatorum apostolorum Petri et Pauli, per supradictum filium nostrum diaconem, et unam crucem cum clavo pro benedictione, ut ab ipso a maligno defensus, crucis sancto ligno munitum esse te credis,
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem prae oculis habere desideras. ut uisio
corporalis cotidiana semper reddat exortum. ut dũ
picturam uides. ad illum animo in ardes cas. cuius te¬
imaginem uidere consideras. Abre non facimus.
siper uisibilia uisibilibus inuisibilia de mons tramꝰ.
sic homo quialium ardenter uidere desiderat.
aut sponsam amando desiderat. quam uidere
conatur. si contingitut adbalne um ire. aut
ad ecclesiam procedere existimet uiamten den¬
tibus se praeparet : ut deuisione hilaris recedat.
Scimus namque quia tuimaginem saluatoris nos tri¬
ideo non petis ut quasi dm̃ colas. sed obrecordatio¬
nem filiidĩ in eius amore recales cas. cuius te ima¬
ginem uidere consideras: Et nos quidem non

Expanded text:
imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio corporalis quotidiana reddat exoptatum, et, dum picturam vides, ad illum animo inardescas, cujus imaginem videre desideras, ab re non facimus, si per visibilia invisibilia demonstramus. Sic homo, qui alium ardenter videre desiderat, atque ex more sponsam amando desiderat, atque videre conatur, si contad ecclesiam procedere existimet, viam tendentibus se praeparet, ut de visione hilaris recedat. Scimus namqueideo non petis, ut quasi Deum colas, sed ob recordationem filii Dei ut in ejus amore recalescas, cujus imaginem videre desideras. Et nos quidem, non
Abbreviated transcription (Latin):
habere uultis in ecclesiis eas modis omnibus & offerri
& habere permittas. Atque indica quod non tibi
ipsa uisio historiae quae picturae teste pandebatur
displicuerit. sed illa ad oratio quae picturis fuerat
in conpetenter exhibita. atque in his uerbis eorum
mentes demulcens ad concor diamtuam reuoca.
et siquis imagines facere uoluerit minime prohibeas.
adorare uero imagines. omni modis deuita. Sed hoc
sollicite fraternitas tua ammoneat. ut ex uisione
rei gestȩ ardorem conpuuctionis percipiant. &¬
in adorationem solius omnipotentis scaẽ trinitatis
humi liter proster nantur
IT.EM GREG̃ PAPAE
SECUNDINO SERUODI IN CLAUSO
i lectionis tuae litteras suscepi. quae in meo
sensu amoris melle condita sapuerunt. et cetera
et post quaedam interposita inquit. Imagines
Imagines
enim quas nobis tibi dirigendas perdul citlim diaco
nem tuum rogasti. ualde nobis tua postulatio placuit.
quia illum incorde tota intentione quaeris. cuius

Expanded text:
habere vultis, in ecclesiis eas modis omnibus et offerri habere vultis, in ecclesiis eas modis omnibus et offerri et haberi permittas, atque indica quod non tibi ipsa visio historiae, quae pictura teste pandebatur displicuerit, sed illa adoratio quae picturis fuerat incompetenter exhibita. Atque in his verbis eorum mentes demulcens eos ad concordiam tuam revoca: et si quis imadorari vero imagines modis omnibus veta. Sed hoc sollicite fraternitas tua admoneat, ut ex visione rei gestae ardorem compunctionis percipiant, et in adoratione solius omnipotentis sanctae Trinitatis humiliter prostern» Item Gregorii papae Secundinum servum Dei inclausum. « Dilectionis tuae litteras suscepi, quae in meo sensu amoris melle conditae sapuerunt, etc. » et post quaedam interposita inquit: « Imagines enim quas nobnem tuum, rogasti, valde nobis tua postulatio placuit, quia illum in corde tota intentione quaeris, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
gunt qui litteras nesciunt. Vnde prȩcipue gentibus¬
prolectione pictura est. quod magnoperete qui intergentes
habitas ad tendi decuerat. Nedum recto zelo incaute succeri¬
deris. ferocibus animis scandalum generares I rangiergo
non debuit. quod non adorandum inecclesiis sed instruendas
solum modo mentes fuit nescientium collocatum: & qui a
in locis uenerabilibus scõrum depingihistoriam nonsine
ratione uetustas admisit: & post pauca sequitur. Conuo
candienim sunt diuersi ecclesiae filii eisq: scripturae
sacrae est̃ testimoniis ostendendum. quod omne manu¬
factum ad orare non liceat. qm̃scriptum est. dnm̃
dm̃ tuum ad orabis. et illi soli serui es. Ac de inde sub¬
iungendum
iungendum. Quia picturas imaginum quae ad aedi¬
ficationem imperiti populi factae fuerant. ut nesci¬
entes litteras ipsam historiam intendentes. quid
actum sit discerent. Ititem. Si ad hanc instruc¬
tionem adquȩ imagines antiquitus factae sunt

Expanded text:
gunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibusgunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibuspro lectione pictura est, quod magnopere a te qui inter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi hisratione vetustas admisit. » Et post pauca sequitur: « candi enim sunt dispersi Ecclesiae filii, eisque Scripturae sacrae est testimoniis ostendendum, quia omne manufactum adorari non licet, quoniam scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ac deinde subjungendum 1101 quia picturas imaginum, quae ad aedificationem imperiti populi fuerant factae, ut nescientes litteras, ipsam historiam intendentes, quid actum sit discerent, quitionem ad quam imagines antiquitus factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
EPISTOLA BEATI GRE GORII PAPAE
itterarum tuarum primordia ita sacer do talem
inte essebeniuolentiam de monstrabant: ut maior nob̵
fieret defraternitacetua laetitia. sed tantũẽ arum
finis asuis dissensit initus . ut nonunius sed diuersarum
essementium talis crederetur epistola. Et post pauca
in eadem scribitur epistola. Perlatum siquidem ad nos
fuerat quo dinc̃siderato ⁊elo succensus. scõrumimagines
subhac quasi excusatione neadorari debuissent confrin¬
geres. & quidem quia eas adorariuetuisses. omnino
laudauimus. fregisse uero reprebendimus. Dic frater
a quo facto sacer dote aliquando auditum est quod fecisti.
sinon aliud: uel illudte non debuit reuocare : dispectis
aliis fratrib solumte scm̃. & essecredis sapientem Ali¬
ud estenim picturam adorare. aliud pictura ehistoria
quid sit ad orandum ad discere: Nam quod legentibus
scriptura. hoc idiotis prȩstat pictura cernentibus. quia
in ipsaignorantes uident quod sequi debeant. in ipsale¬

Expanded text:
Epistola beati Gregorii papae a. « Litterarum tuarum primordia, ita sacerdotalem in se esse benevolentiam demonstrabant, ut major nobis fieret de fraternitate tua laetitia, sed tantum earum finis a suis dissensit initiis, ut non unius, sed diversarum mentium talis crederetur epistola. Et post pauca in eadem scribitur epistola. Perlatum qufuerat, quod inconsiderato zelo succensus sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem quia eas adorari vetuisses omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit revocare ut despectis aliis fratribus solum te sanctum et esse crederes sapientem? Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa le
Abbreviated transcription (Latin):
seruans. zelumq: dĩ non secundum fatuitatẽ incipientiũ.
sed secundum uirtutem sapientium in dño habens. nec ille
diligendo nec iste contempnendo ultra quamoporteat
dextta leuaq: transiliendouiam rectitudinis amittat
sed quia ita plerique pertinaces sunt ut ratione flecti
nequa quam possint . himerito scã auctoritate quass: an¬
disunt : ut saltim fracti medicinam quaeratit

Expanded text:
servans, zelumque Dei non secundum fatuitatem insipientium, servans, zelumque Dei non secundum fatuitatem insipientium, sed secundum virtutem sapientium in Domino habens, nec ille diligendo, nec iste contemnendo ultra quam oporteat dextra laevaque transiliendo viam rectitudinis amittat, sed quia ita plerique pertinaces sunt ut ratione flecti nequaquam possint, hi merito sancta auctoritate quassandi sunt, ut saltem fracti medicinam quaerant
Abbreviated transcription (Latin):
ita pene decunctis humani generis operibus seu cotidianis
actibus eius complectendo dicere ualebimꝰ. In omnib:q:
dienocte mane uespere et melius fortas sedicit᷑ omi tẽpore
agere consueuit. Quid est quod in his omnibus quod ad salutẽ eiꝰ
siue in hoc saeculo siue in futuro pertinere possit sine eiusdẽ
crucis signaculo incipere actitare uel consummare uelit .o
econtra siquis es intẽperans distructor. uidenehaec audiens
putes temeritatituae licentiã dari. ut ubicũ que non ꝓpt̃
inlicitum cultũ. sed propter discretũ. & obhoc propter
licitũ mentis affectũ pictas uel fictas similitudines scõrũ
uideris. ut illas aut deferuas aut in ridendo subsannare
debeas. Quam obrem ut erque monen dus est ut ne uter¬
urm̃ sicut quondam bardesanus nouarũ ad inuentionum
super stitiosus amator. sed sicut uere catholicus studio¬
sissime matrem uirtutum discretionem in omnibus

Expanded text:
ita pene de cunctis humani generis operibus seu quotidianis ita pene de cunctis humani generis operibus seu quotidianis actibus ejus complectendo dicere valebimus, in omnibus quae die, nocte, mane, vespere, et melius fortasse dicitur omni tempore agere consuevit? Quid est quod in his omnibus quod ad salutem ejus sive in hoc saeculo, sive in futuro pertinere possit, sine ejusdem crucis signaculo incipere, actitare vel consummare velit? CA inante, et contra si quis es intemperans destructor, vide ne haec audiens putes temeritati tuae licentiam dari, ut ubicunque non propter illicitum cultum, sed propter discretum, et ob hoc propter licitum mentis affectum pictas vel fictas similitudines sanctorum viderit, ut illas aut destruas, aut irridendo subsannare debeas. Quamobrem uterque monendus est, ut neuter, sicut quoniam Bardosanus novarum inventionum superstitiosus amator, sed sicut vere catholicus studiosissime matrem virtutum discretionem in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
que etiã baptizandis uel baptizatis eodem signo scaẽ crucis con¬
signando uel benedicendo uti decreuit. omniũq fideicatho¬
licȩ cultorib: frontes & pectora sua postabrenuntiationẽ
satane pompis & operibus eius certissima fide contra om̃s
in sidias diaboli munire docuit gladioq: in expugnabili dextras
cunctorum fidelium armarestuduit. Dic quȩ soc̃tra fasec¬
desiasticũ adorator imaginũ quid tale ł huic simile ab ecda
catholica in toto orbeterrarum de imaginibus sancitum esta
edicet haec magnasint. quid de consecratione corporis &
cris missarum sollemniis. exquo consecrari coeperint.
usque in finempene sineinter missione crucis signaculo
benedicuntur. nec est quisquam tam sapiens uel in sipiens.
qui ullo modo hanc consecrationẽ alit̃ seposseperficeredõ
placite prȩsumat . nisi hoc semꝑ eiꝰdẽscaẽ crucis signaculo con¬
secrare studeat. Quid &iam sicut deuniuer sohumanogenere

Expanded text:
que etiam baptizandis vel baptizatis eodem signo sanctae crucis conque etiam baptizandis vel baptizatis eodem signo sanctae crucis consignando vel benedicendo uti decrevit, omniumque fidei catholicae cultoribus frontes et pectora sua post abrenuntiationem Satanae pompis et operibus ejus certissima fide contra omnes insidias diaboli munire docuit, gladioque inexpugnabili dextras cunctorum fidelium armare studuit. Dic, quaeso, contra fas ecclesiasticum adorator imaginum, quid tale huic simile ab Ecclesia catholica in toto orbe terrarum de imaginibus sanctum est? Et licet haec magna sint, quid de consecratione corporis etcris missarum solemniis ex quo consecrari coeperint, usque in finem pene sine intermissione crucis signaculo benedicantur, nec est quisquam tam sapiens vel insipiens, qui ullo modo hanc consecrationem aliter se posse perficere Deo placite praesumat, nisi hoc semper ejusdem sanctae crucis signaculo consecrare studeat? Quid etiam sicut de universo humano genere,
Abbreviated transcription (Latin):
ultoresigitur imaginum uenerationem. adorationem
seuexultationem scaẽ crucis in defensionem sensus sui
opponere soliti sunt. curnonita imagines sicut cruces ado¬
rariliceat. Quibus primo respondendum est . quia xp̃s
noni magine. sed incruce suspendielegit. quando genus
humanum redimere uoluit. & ideoscã mater ecclesia toto
orbe terrarum inter c&era innumera crucis sac ramenta
quae a scis patribus multi pliciter longelateq: peruniuersũ
mundum enumerata sunt de creuit licitum esse uniuersis
catholicis obamorem solius passionis xpĩ ubicũ que ea suiderint
indinando si uoluerint uenerari. & in suꝑdies cõquopassio
dñĩ in uniuerso mundo specia liter celebratur. cum omni
deuotione uniuersum ordinem sacerdo talem seucunctum
populum prostratum adorare. Deinde &iam illud speci¬
aliter non contra licite habentes sed contra in licitum cultũ
imaginibus exhibentes opponendum est. quod supradicta
uniuersalis ecclesia tam sacris fontibus consecrando quã¬

Expanded text:
ultores igitur imaginum venerationem, adorationem seu exaltationem sanctae crucis in defensionem sensus sui opponere soliti sunt, cur non ita imagines sicut cruces adorari liceat? Quibus primo respondendum est, quia Christus non in imagine, sed in cruce suspendi elegit, quando genus humanum redimere voluit et ideo sancta mater Ecclesia toto orbe terrarum inter caetera innumera crucis sacramenta, quae a sanctis Patribus multipliciter longe lateque per universum mundum enumerata sunt, decrevit licitum esse universis catholicis ob amorem solius passionis Christi, ubicunque eas viderint, inclinando si voluerint venerari, et insuper die sancto quo passio Domini in universo mundo specialiter celebratur cum omni devotione universum ordinem sacerdotalem, seu cunctum populum prostratum adorare. Deinde etiam illud specialiter, non contra licite habentes, sed contra illicitum cultum imaginibus exhibentes, opponendum est, quod supradicta universalis Ecclesia tam sacris fontibus consecrando quam
Abbreviated transcription (Latin):
SEPROFITENTUR QUIASACRAABILLS NUNCU¬
PANTUR ET SACRIS UASIS EAS AEQUI PERANT
ALI QUID DICENDUMEST. AUG IN¬
AUG IN
PSALMO¬
PSALMO CXIII
Simulacra inquit gentium argentum & aurum. sed ds
fecit argentum et aurum. opera inquit manuum homi¬
num hocenim uenerantur quod ipsi ex auro argento q:
fecerunt sed enim &nos pleraq: instrumenta etuasa
& buscemodi materia uel mecallo habemus in usu

Expanded text:
se profitentur, quia sacra ab illis nuncupantur, et sacris vasis eas aequiparant, aliquid dicendum est. Augustinus in psalmum CXIII: « Simulacra, inquit, gentium argentum et aurum, sed Deus fecit argentum et aurum, opera, inquit, manuum hominum. Hoc enim venerantur, quod ipsi ex auro argentoque fecerunt, sed enim et nos pleraque instrumenta et vasa, ex hujuscemodi materia, vel metallo habemus in usu
Abbreviated transcription (Latin):
ORIGENIS INOMELIA .UIII. DEINITIO DECALO¬
INTERCETERA
Egosi carbitror accipiendum quod uerbi causa. siquis in quolib&
metallo aureuel argenti uel ligni uellapidis facit speciem
quad rupedis alicuius uel serpentis uel auis. & statuat illam
ad orandam. nonidolum sed similitudinem fecit. uel &iam
si picturas ad hocipse statuat ipse nihil ominus similitudinem
fecisse dicendus est.
ET IN FRA
Sermodĩ uniuersa complectens simul abiurat & abicit.
et non solum idolumuetat. sed et similitud inemomnium

Expanded text:
Origenis in Homilia 8 de initio Decalointer caetera: « Ego sic arbitror accipiendum quod verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis facit speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam si picturas ad hoc ipse statuat, ipse nihilominus similitudinem fecisse dicendum est. » --Et infra « Sermo Dei universa complectens simul abjurat et abjicit, et non solum fieri idolum vetat, sed et similitudinem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoque quod subiuliano prouenit. narrarenon sileo.
Fuit enim signum quidem uirtutis xp̃i. et in dicium contra
principem iracundiȩ dĩ. Cum enimagno uisset incaesarea
phylippiciuitate pheniciae quam paneam uocabant in signe
constituerit. eo deposito suam ibi statuam collocauit.
quae ui olento igne decaelocadente circaeius pectus. diui¬
saest. ut caput cumceruice una parte deiectum atque
in terra fixum. reliqua uero pars hactenus resticit . &
fulminis indicia reseruauit. Statuam ueroxpi tunc
quidem pagani trabentes confregerunt. Poste a uero x p̃iani
colligentes in ecdesiam recondiderunt. quod hactenus
ERGA SCORUMIMAGINES HABENDAS
ET HISTORIX PICTURAS. SCISSIMIETEGRE¬
GII AT QUEAD MIRABILIS TOTIUS QUE CATHO¬
LICAE ECCLESIAE DOCTIS SIMI UIRI BEATI
GRE GORII PAPAE SEQUENTIA DICTADECIA

Expanded text:
llud quoque, quod sub Juliano provenit, narrare non silebo. Fuit enim signum quidem virtutis Christi, et indicium contra principem iracundiae Dei. Cum enim agnovisset in Caesarea Philippi, civitate Phoeniciae, quam Paneam vocant, insigne constituerat, eo deposito, suam ibi statuam collocavit. Quae violento igne de coelo cadente, circa ejus pectus divisa est, et caput cum cervice una parte dejectum atque in terra fixum: reliqua vero pars hactenus restitit, et fulminis indicium reservavit. Statuam vero Christi tunc quidem pagani trahentes confregerunt. Postea vero Christiani colligentes, in ecclesiam recondidererga sanctorum imagines habendas et historiarum picturas, sanctissimi et egregii atque admirabilis totiusque catholicae Ecclesiae doctissimi viri beati Gregorii papae sequentia dicta decla
Abbreviated transcription (Latin):
& quicquid inhis denegotio de quoagitur necessarium aptumq
udicauimus & in unum congerere studuimus urãeq: imperiali
potentiae peruener abiles uros halitgarium &amalarium
dirigere praesumpsimus : ut uidelicet ur̃a adõ uobis conlata
sapientia exhiseligat quic quid necessarium dignumq: adidẽ
negotium pertinens iudicauerit: Obsecramus itaque humi¬
liter abundantissimam pietatem uram̃ ut non nobis ad scri

Expanded text:
et quidquid in his de negotio, de quo agitur, necessarium aptumque et quidquid in his de negotio, de quo agitur, necessarium aptumque judicavimus, et in unum congerere studuimus, vestraeque imperiali potentiae per venerabiles viros Halitgarium et Amalarium dirigere praesumpsimus, ut videlicet vestra a Deo vobis collata sapientia ex his eligat, quidquid necessarium dignumque ad idem negotium pertinens judicaverit. Obsecramus itaque humiliter abundantissimam pietatem vestram, ut non nobis ascri
Abbreviated transcription (Latin):
Tali nempe modo uisum est nraẽ mediocritati. ut utriusq
partis saluti commodissime prodesse magnamq: robis ad ño
remunerationem huius reigratia praeparare possitis : Cre¬
dimus sane quiaquam quam aliqua exparte superstitiosam
sibi consuetudinem forte uindicare uelint nulla tenus tam̃
ab eadem sede aliter quam auctoritas &ueritas sehabet mandare
in aliquam partem praesum et . Verebitur siquidem potes¬
tatem uram auctoritatem sedis & testimonia ueritatis. Cum
igitur aur̃a scã de uotione it a peracta fuerint . licet quod non
optamus in aliquo autisti aut illi deuiare uoluerint & ur̃am
ad nõ reconpensatio fiec quia totum secundum uerba beati
heliae prophetae. quod urm̃ fuit facere studuistis.
Nosdeniq seruiurĩ sicut superius praemissum est. in unũ
conuenientes. & de nobis inunctis. procaptu in telli gen¬
tiaenrae. familiariter conferentes. testimonia ex aucto¬
ritate diuina. & sententias scorum patrum quas prouttẽporis

Expanded text:
Tali nempe modo visum est nostrae mediocritati, ut utriusque partis saluti commodissime prodesse, magnamque vobis a Domino remunerationem hujus rei gratia praeparare possitis. Credimus sane, quia quanquam aliqua ex parte superstitiosam sibi consuetudinem forte vindicare velint, nullatenus tamen ab eadem sede aliter quam auctoritas et veritas se habet, mandare in aliquam partem praesumet. Verebitur siquidem, potestatem vestram, auctoritatem sedis, et testimonia veritatis. Cum igitur a vestra sancta devotione ita peracta fuerint, licet, quod non optamus, in aliquo aut isti aut illi deviare voluerint, et vestram a Domino recompensatio fiet, quia totum secundum verba beati Eliae prophetae, quod vestrum fuit facere studuistis . Nos denique servi vestri, sicut superius praemissum est, in unum convenientes, et de nobis injunctis pro captu intelligentiae nostrae familiariter conferentes, testimonia ex auctoritate divina et sententias sanctorum patrum, quas prout temporis
Abbreviated transcription (Latin):
Multa denique decultu diuino usurpata sunt . quae honori¬
bus deferrentur humanis. siue humilitatenimia. siuead¬
olatione pestifera : ita tamen ut quibus ea deferrentur ho¬
mines haberentur quidicuntur colendi & uenerandi
Si autem multum eis additur adorandi: Quis uero sacri¬
ficandum censuit. Nisi ei quemdm̃ aut sciuit aut putauit
aut finxit.

Expanded text:
Multa denique de cultu divino usurpata sunt quae honoribus deferrentur humanis, sive humilitate nimia, sive adulatione pestifera, ita tamen ut quibus ea deferrentur, homines haberentur, qui dicuntur colendi et venerandi; si autem multum eis additur, et adorandi: quis vero sacrificandum censuit, nisi ei quem deum aut scivit, aut putavit, aut finxit?
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adnihilũ rom̃ana pertin acia permiserit ut ratio int̃ uos
habita aliquo bono & conuenienti finec laudat᷑ & ille uobis
indicauerit quod legatos suos obeandem causamin graeciã
permittere uelit. Volumꝰ ut eũ interrogetis. si illi placeat
ut nr̃i legati pariter cum suis ingraeciam pergant : & si
hoc ei melius uisum fuerit. seque hoc omnino uelleres¬
ponderit : Tuncuolumus ut sub omni festinatione litteris
uris a uobis adnos directis nos inde certos faciatis. simulq
& deuro aduentu adnos ut eo tempore quouos ad nr̃amuene¬
ritis praesentiam. halit garium et amalarium nobiscũ inue¬
niatis. Vos autem cumdomno a postolico considerare ubuille
uel quando uelit ut sui acnr̃i legati ad naues conscendendas
seiungere debeant & hoc nobis peruos metipsos cum dõ
uolente ueneritis adnuntiare potestis.

Expanded text:
hoc ad nihilum Romana pertinacia permiserit, ut ratio inter vos hoc ad nihilum Romana pertinacia permiserit, ut ratio inter vos habita, aliquo bono et convenienti fine claudatur, et ille vobis indicaverit, quod legatos suos ob eamdem causam in Graeciam permittere velit, volumus, ut eum interrogetis, si ei placeat, ut nostri legati pariter cum suis in Graeciam pergant. Et si hoc ei melius visum fuerit, seque hoc omnino velle responderit, tunc volumus, ut sub omni festinatione litteris vestris a vobis ad nos directis nos inde certos faciatis, simulque et de vestro adventu ad nos, ut eo tempore, quo vos ad nostram veneritis praesentiam, Halitgarium et Amalarium nobiscum inveniatis. Vos autem cum domino apostolico considerate, ubi ille vel quando velit, ut sui ac nostri legati ad naves conscendendas se jungere debeant, et hoc nobis per vosmetipsos cum, Deo volente, veneritis, annuntiare potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus has collectiones as acerdotib nrĩs fieri ꝑmitteret
& ideo non poterit praetermitti quinei ostendatur qđ exipsi¬
us permissione collectum est . Illud tamen summopere
praeuidete ut ea illidehis ostendatis. quaerationideima¬
ginibus habendȩ per om̃a conueniunt. & qđ ipse uł sui
minime reicereualeant. Sed & uos ipsi tam patienter
ac modes tecum eo dehac caus a disputationẽ habeatis. ut sũ¬
mopere caueatis neminis ci resistendo eum in aliquam in re¬
uocabilem pertinaciam incidere compellatis. Sed paulatĩ
uerbis eius quasi obsequendo magis quam a perte resistendo
ad mensurã quae in habendis imaginibus tenendaẽ eum
deducere ualeatis. Etideo potius efficere contendatis
ut negotium de quoagitur ad meliorem quam ad peiorem
statum cũ dĩ adicitorio perducatur. Post quam uero hancrati¬
onem dearundim imaginũ causa consum ma ueritis. sitam̃

Expanded text:
quatenus has collectiones a sacerdotibus nostris fieri permitteret, quatenus has collectiones a sacerdotibus nostris fieri permitteret, et ideo non poterit praetermitti, quin ostendatur, quod ex ipsius permissione collectum est. Illud tamen summopere praevidete, ut ea illi de his ostendatis, quae rationi de imaginibus habendae per omnia conveniunt, et quod ipse vel sui minime rejicere valeant. Sed et vos ipsi tam patienter ac modeste cum eo de hac causa disputationem habeatis, ut summopere caveatis, ne nimis ei resistendo eum in aliquam irrevocabilem pertinaciam incidere compellatis, sed paulatim verbis ejus quasi obsequendo magis quam aperte resistendo ad mensuram, quae in habendis imaginibus tenenda est, eum deducere valeatis. Et ideo potius efficere contendatis, ut negotium, de quo agitur, ad meliorem quam ad pejorem statum cum Dei adjutorio perducatur. Postquam vero hanc rationem de earumdem imaginum causa consummaveritis, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
TATẼ URUM̃ SEMPER INXP̃O BENEUALERE ET NR̃
ACNRORŨ OMNIUMIN SACRO SCĨS ORATIONIBUS
MEMINIS SE  SCIS SIME ACBEATISSIMEPATER
HIEREMAE ETIONAE UENERABILIBUS EBIS IN DÑO
SΑlVΤEΜ. Venerunt ad praesentiamnram̃ ttalitga¬
rius & amalarius epĩ .VIII iđ de cembris deferentes
collectiones delibris scõrũ patrũ quas in conuentu apud
parisios habitosimul positi collegistis quas & iã corã nobis
perlegi fecimus & quia placuerunt adid ꝓpt̃ qđ collectȩ st̃
necessariae atqueutiles anobisiudicantur. sub omĩ celeritate¬
uobis censuimus dirigendas . Id circo am monendo praecipimꝰ
sollertia e urae ut prius quã dehis aliquid domno apostolico
indicetis. diligenti cura eadem uos recensere curetis: &ea
quae melius & aptius praesentine gotio conuenire inuene¬
rias. excerpere atque describere illique ad legendum
offerre studeatis. Quiaut nostis nos abeo petiuimꝰ licentiã

Expanded text:
tatem vestram, semper in Christo bene valere, et nostri tatem vestram, semper in Christo bene valere, et nostri ac nostrorum omnium in sacrosanctis orationibus meminisse, sanctissime ac beatissime Pater. Jeremiae et Jonae venerabilibus episcopis in Domino salutem. Venerunt ad praesentiam nostram Halitgarius et Amalarius episcopi VIII Idus Decembr. deferentes collectiones de libris sanctorum Patrum, quas in conventu apud Parisios habito simul positi collegistis, quas etiam coram nobis perlegi fecimus. Et quia placuerunt, ad id, propter quod collectae sunt, necessariae atque utiles a nobis judicantur, sub omni celeritate censuimus dirigendas. Idcirco admonendo praecipimus solertiae vestrae ut priusquam de his aliquid Domino apostolico indicetis, diligenti cura eadem vos recensere curetis; et ea quae melius et aptius praesenti negotio convenire inveneritis, excerpere atque describere, illique ad legendum offerre studeatis. Quia enim, ut nostis, nos ab eo petere voluimus licentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Etideo cautissime considerare debetis utlegatiourã quã illuc
dirigere disponitis tanta prudentia tantoq moderamine
suffultasit : ut ancmine neque a graeco nequeroma nouste
ualeat reprehendi Sed talissit qualem semper decetinom¬
nibus causis abista sacratissima sede proficisci. Etsiurãe
scĩ tati placet ut prohac ipsa legatione missinrĩ simulcumuris
illas in partes dirigantur & hoc nos tempore congruoscire
permittite. Et nonsolum hoc sed &iamsituris unt ubi&
quando cumuris missis se iungere debeant. Nonideo tam̃
dẽ nr̃ĩs missis illuc dirigendis interrogamus qua sinetessa¬
rium nobis uideatur aut nos urõs missos hanclegationẽ ꝑse
per ficere dubitemus. sed potius propterhoceos uobis
offerimus. ut sciatis nos in omnibus esse paratos quae huiꝰ
sacratissimȩ sedis necessitas aut uoluntas postula uerit.
OPTANUS SCÃMETUENERABILEM ACPIAMPATEANI¬

Expanded text:
Et ideo cautissime considerare debetis, ut legatio vestra, quam illuc Et ideo cautissime considerare debetis, ut legatio vestra, quam illuc dirigere disponitis, tanta prudentia, tantoque moderamine suffulta sit, ut a nemine neque a Graeco neque Romano juste valeat reprehendi; sed talis sit, qualem semper decet in omnibus causis ab ista sacratissima sede proficisci. Et si vestrae sanctitati placet, ut pro hac ipsa legatione missi nostri simul cum vestris illas in partes dirigantur, et hoc nos tempore congruo scire permittite. Et non solum hoc, sed etiam si ituri sunt, ubi et quando cum vestris missis se jungere debeant. Non ideo tamen de nostris missis illuc dirigendis interrogamus, quasi necessarium nobis videatur, aut nos vestros missos hanc legationem per se perficere dubitemus, sed potius propter hoc eos vobis offerimus ut sciatis nos in omnibus esse paratos, quae hujus sacratissimae sedis necessitas aut voluntas postulaverit. Optamus sanctam et venerabilem, ac piam paterni
Abbreviated transcription (Latin):
Quos non obhoc ad uraẽ almitatis praesentiam cum memoratis
sententiarum collectionibus misimus uthic aliquo uelut
magis terii officio fungerentur. authuc docen digratia diretti
putarentur quia sicut iam commemoratisumus nos debitores
existere : ut huic sacratissimȩ sedi in quibus cum que negotiis
auxiliũ ferre debeamus. Ideo & hosmissos & quas deferuia
lit teras si quid uobis adiutorii conferre potuis sent mitte¬
redignum duximus. Hosuraẽ scĩ tati commendamꝰ ut & benig¬
nam apuduos receptionem & familiarit̃ uobiscũ loquendi
locum inueniant. Nouit quippe scĩtas urã qualit̃ populus
graecorũ in hac imaginem ueneratione diuisus sit Ideo
rogamus ut almitas ura curam & diligentiã ad hibere dignet᷑
quomodo per ur̃am saluberrimam doc trinam aque ad mo¬
nitionem magis ad concordiam et unitatem reuocetur quã
propterhoc admaiorem discordiam & dissensionẽ inpellat᷑

Expanded text:
Quos non ob hoc ad vestrae almitatis praesentiam commemoratis Quos non ob hoc ad vestrae almitatis praesentiam commemoratis sententiarum collectionibus misimus, ut hic aliquo velut magisterii officio fungerentur, aut huc docendi gratia directi putarentur, quia sicut jam commemorati sumus, nos debitores exsistere, ut huic sacratissimae sedi in quibuscunque negotiis auxilium ferre debeamus. Ideo et hos missos, et quas deferunt litteras, si quid vobis adjutorii conferre potuissent, mittere dignum duximus. Hos vestrae sanctitati commendamus, ut et benignam apud vos receptionem, et familiariter vobiscum loquendi locum inveniant. Novit quippe sanctitas vestra qualiter populus Graecorum in hac imaginum veneratione divisus sit. Ideo rogamus, ut almitas vestra curam et diligentiam adhibere dignetur, quomodo per vestram saluberrimam doctrinam atque admonitionem magis ad concordiam et unitatem revocetur, quam propter hoc ad majorem discordiam et dissensionem impellatur.