comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bum patris. & ds̃ in homine anima & caro:
Anima non absq sensu & ratione ut apollina
mã cum ratione sua. & carnẽ cum sensib suis.
ꝑ quos sensus ueros in passionẽ & ante passi¬
onẽ.carnis sue dolores sustinuit: Neq sic est
natus ex uirgine ut deitatis iniciũ homo¬
nascendo accipet. quasi anteqͣm ex uirgine
nasceret᷑ ds̃ ñ fuerit. sicut artemon & berillꝰ
& marcellus docuerunt.s: et̃nus ds homo
ex uirgine natus: Nichil creatũ aut serui¬
ens in trinitate credendũ. ut uult dionisius
fons arrii.nichil mequale ut eunomius.ni¬
chil gr̃e coequalis. ut uult eutieiꝰ:. Nichil an¬
terius posteriꝰue. aut minus. ut arriꝰ. nichil
extraneũ aut officiale alteri. ut machedonꝰ.
nichil ꝑsuasione aut subreptione insercũ
ut manicheus: Nichil corporeũ. ut melito
& tͣtullianus Nichil corporalit̃ effigiatum
ut antropomorfus & uadianus: Nichil sibi
inuisibile. ut origenes: Nichil creaturis uisi¬
bile ut fortunatus. nichil morib uel uolun¬

Expanded text:
bum Patris et Deus, in homine anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinarma cum ratione sua, et caro cum sensibus suis, per quos sensus veros in passione, et ante passionem, carnis suae dolores sustinuit. Neque sic est natus ex nascendo acceperit: quasi, antequam ex virgine nasceretur, Deus non fuerit, sicut Artemon et Berillus et Marcellus docuerunt: sed aeternus Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut Eunomius: nihil gratia aequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteriusve, aut minus, ut Arius: nihil extraneum aut officiale alteri, ut Macedonius: nihil persuasione aut surreptione insertum, ut Manichaeus: nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus: nihil corporaliter effigiatum, ut Anthropoformus et Vadianus: nihil sibi invisibile, ut Origenes: nihil creaturis visibile, ut Fortunatus: nihil moribus vel volun
Abbreviated transcription (Latin):
si nullum sit bonum: Sed bonũ omnino
malo carens: integrum bonum est: Cui
uero mnest malum uiciatum. uel uiciosum

Expanded text:
si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum
Abbreviated transcription (Latin):
quere non ꝑmittitur. homini accidisset:
si nemo peccasset:.Ciii.
peccatum quod originale traxerunt. nullũ
insuꝑ addiderunt: & in cȩteris qui addider̃t.
tanto quisq ibi tolerabiliorẽ Habebit dãpna¬
tionẽ : qͣnto hic minorẽ habuit iniquitatẽ:¬
emanentib itaq angelis & hominib ciii.
reprobis in ȩterna pena: tunc scĩ scient ple¬
nius quid bom eis contulerit gr̃a: Tunc reb
ipsis euidentius apparebit. quod in psalmo
scriptum est. miscłiam & iudiciũ cantabo tͥ
dñe:quia nisi ꝑ  indebitam miscdiam nemo
liberabitur : & nisi ꝑ debitum iudiciũ nemo
dampnabitur: CU¬

Expanded text:
quere non permittitur, homini accidisset, quere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. CAPUT peccatum, quod originasuperaddiderunt. Et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitateRemanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo damnabitur. C
Abbreviated transcription (Latin):
facta est ꝑ primũ hominẽ. nonliberantur
ꝑ unum mediatorẽ dei & hominũ: resurgent
quidem etiam & ipsi. unusqͥsq cum sua car¬
ne:s ut cum diabolo & eius angelis puni¬
antur: Utrum sane ipsi cum ineus & de¬
formitatib suorũ corpors resurgant. quȩ¬
cunq: in eis uiciosa & deformia membra ges¬
tauerunt. in requirendo laborare quid opꝰ ẽ:
Neq enim fatigare nos debet. incerta eorum
habitudo. uel pulchritudo: quorũ erit cer¬
ta & sempiterna dampnatio: Nec moueat¬
quomͦ erit in eis corpus incorruptibile si
dolere poterit: aut quomͦ coruptibile. si mo¬
ri non poterit: Non enim est uera uita. nisi
nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur.
Ubi autem infelix mori ñ sinit᷑. & ut ita dicã
mors ipsa non moritur :& ubi dolor ꝑpe¬
tuus non interimit sed affligit: ipsa cor¬
ruptio non finitur: Hȩc enim in scĩs scrip¬
turis scda mors dicitur: Nec prima tamen
qua suum corpus anima relinquere cogit᷑
nec scda qua penale corpus anima relin-¬

Expanded text:
facta est per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi, unusquisque cum sua carne; sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quacunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damquomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi nisi ubi salus nullo doUbi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur ; nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relin
Abbreviated transcription (Latin):
one uiuat: Si qͥs alit̾ de iustissima dei pietate
sentit. ñ xp̃ianus. s nouitianus est. nternas
anime cogitationes diabolũ ñ uidere certi su¬
mͦ. Motib eas corporis ab illo & affectionũ
indicus colligi. & exꝑimento didicimus: Se¬
creta autẽ cordis solus ille nouit ad quẽ dicit᷑.
tu solus nosti corda filiorũ hominũ:
Ion om̃s cogitationes nr̃e male semꝑ chaboli

Expanded text:
ni vivat. Si quis aliter de justissima Dei pietate sentit, non Christianus, sed Novatianus est. Internas animae cogitationes diabolum non videre, certi sumus: sed motibus eas corporis ab illo, et affectionum indiciis colligi et experimento, didicimus: secreta autem cordis solus ille novit, ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hominum. Non omnes cogitationes nostrae malae sem
Abbreviated transcription (Latin):
credere uel acquiescunt confiteri. purgati iã
fidei integritate confirment᷑ manꝰ ĩpositione:
Si uͦ paruulist̃ uel hebetes. qͥ doctrinã ñ capi¬
unt. respondeant ꝓillis qui illos offerunt.
iuxta morẽ baptizandi. & sic manus ĩpositiõe
& crismate cõmuniti eucharistie misteruis ad¬
mittant᷑ Illos autẽ qͥ ñ in sc̃e trinitatis inuo¬
catione apud hereticos baptizati st̃. & ueniunt
ad nos. baptitari debere ꝓnuntiamꝰ. ñ rebap¬
titari: Neq enĩ credendũ est eos fuisse bapti¬
tatos qui ñ in nomine patris & filii &e sp̃s sc̃ĩ.

Expanded text:
credere, vel acquiescunt confiteri: purgati jam credere, vel acquiescunt confiteri: purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non in sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
admonente prius deo & mutante ad salutẽ.
ut uel eligat uel sequat᷑. uel agat occasionẽ
salutis. hoc est inspirationẽ dei: Ut autẽ eonse¬
quat᷑ qđ eligit. uel qđ sequit᷑ uel agat occasi¬
onẽ dei eẽ libere confitem̃: Iniciũ gͦ salutis nr̃e
deo miserante habemꝰ: Ut acquiescamꝰ saluti¬
fere inspirationi. nr̃e potestatis ẽ. Ut adipis¬
cam qđ acquiescendo ãmonitioni cupimꝰ. di¬
uiniẽ muneris: Ut ñ labam᷑ indepto salutis
adiutorii Ut labam. potestatis nr̃e ẽ. & ignauie:
Saptisma unũ est. s in eccła. ubi una ẽ fides. ubi
in nomine patris &filii & sp̃s scĩ datur: Et ideo
siqui apud illos hereticos baptitati sunt qui
in sc̃e trinitatis confessione baptitant & ueni¬
unt ad nos. recipiant᷑ quidẽ baptitati. ne sc̃e
trinitatis inuocatio uel confessio ad nullet᷑. s
doceant᷑ ante & instruant᷑ quo sensu sc̃e trini¬
tatis misteriũ in eccła teneat᷑ Et si consentiũt

Expanded text:
admonente prius Deo, et eam invitante ad salutem, ut vel eligat, vel sequatur, vel agat occasione salutis, hoc est inspiratione Dei; ut autem consequatur quod eligit, vel quod sequitur, vel quod occasione agit: Dei esse libere confitemur. Initium salutis nostrae, Deo miserante, habemus: ut acquiescamus salutari inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur, quod ad acquiescendum admonitione cupimus, divini est muneris: ut non labamur adepto salutis adjutorii: ut labamur, potestatis nostrae est et ignaviae. Baptisma unum est, sed in ecclesia, ubi una fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur: quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in ecclesia teneatur. Et sicut sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu: & ideo desunt ista: Quis
hoc uel desipiens dixerit: In hac ergo
apł̃i sententia non specialis quorumdã:
sed generalis omnium ꝑsecutio debor
intelligi. Et quidem sunt multi ĩtra
sinũ matris eccłiȩ consticuti: qui pie
uiuendes in xp̃o contumeliis afficiun¬
tur: ohpbriis. iniuriis. derisionib ꝙ
lacessunt᷑. Ista ne est illa generalis ꝑse

Expanded text:
isto Jesu, et ideo desunt ista? Quis hoc vel desipiens dixerit? In hac ergo Apostoli sententia non specialis quorumdam, sed generalis omnium persecutio debet intelligi. Et quidem sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes in Christo, contumeliis afficiuntur, opprobriis, injuriis, derisionibusque lacessuntur. Ista vere est illa generalis pe
Abbreviated transcription (Latin):
pocritis d̃r̃. Omnia oꝑa sua faciũt: ut
uideantur ab hominibus. Amen dico
uobis: receperunt mercedem suam.
Attende cibi in cunctis que agis: ne e¬
latione pulsatus cũ his quidẽ qui de
miraculoꝵ signis glabant᷑: audias
Uidebã sachanam: sicut fulgur de celo
cadentem Simulatio uere religiõis dicit.
uia nichil boni in abscondico facis:
ne a cunctis cognitus detesteris. fin¬
ge ce foris esse quod incus non appetis.
sacage esse. quod non es. Nam osten¬
dere hominibus quod non es. qͥd ali¬
ua ꝗͣ dampnacio est: Memor esto itaqꝙ
quod dicitur. Ue uobis scribȩ & pha¬
risei hẏpocritȩ qui mundatis qđ defo¬
ris est calicis & parapsidis: intus autẽ
pleni estis rapina & ĩmuditia. Phari¬
see cece: munda prius quod intus est¬
calicis & parapsidis: ut fiat & id qd̃ foriᷤ
est mundum. Idemq illud: quod incul¬
cando repetitur. Ue uob̾ scribȩ & pha¬
risei hypocrite. quia similes estis sepules
dealbatis que aforis parent hominibus

Expanded text:
pocritis dicitur: « Omnia opera sua faciunt, ut beatificentur ab hominibus . » « Amen dico vobis receperunt mercedem suam . » Attende tibi in cunctis quae agis, ne elatione pulsatus, cum his qui de miraculorum signis gloriabantur audias: « Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . » SIMULATIO VERAE RELIGIONIS DICIT: Quia nihil boni in abscondito facis, ne a cunctis cognitus detesteris: finge te foris esse quod intus non appetis.  Imo magis satage esse quod non es. Nam ostendere hominibus quod non es, quid aliud quam damnatio est? Memor esto itaque, quod dicitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius, quod intus esalicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum . » Itemque illud, quod inculcando repetitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei, quia similes estis sepulcris dealbatis quae a foris apparent
Abbreviated transcription (Latin):
immundoꝵ demonũ nouimus: in quorũ
loco succedentes filii sc̃e matris. quȩ sterilis
apparebat in terris. in ea pace de qua illi
ceciderant. sine ullo temporis termino per¬
manebunt: S illorũ ciuium numerus. siue
qui est.siue qui futurus est. in contempla¬
tione est eius artificis qui uocat ea quȩ ñ
sunt. tanqͣm ea quȩ sunt:atq in mensura.¬

Expanded text:
immundorum daemonum novimus, in quorum immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , atque in mensura
Abbreviated transcription (Latin):
pia obedientia dño coheserunt : accipientes
etiam quod illi non habuerunt. certã scien¬
diam qua essent de sua sempiterna & nunqͣm
casura stabilitate securi: Placuit itaq uni¬
uersitatis creatori atq moderatori deo: ut
qm̃ non tota multitudo angeloꝵ dm̃ dese¬
rendo perierat.ea quȩ ꝑierat. in ꝑpetua ꝑ¬
dicione remaneret:quȩ uͦ cum deo illa dese¬
rente ꝑstiterat. de sua certissim e cognita
semꝑ futura felicitate gauderet: .XXUI.
lia uͦ creatura rationalis quȩ in hominib
erat. qm peccatis atq suppliciis & originalib
& ꝓpriis tota ꝑierat. ex eius parte reparata: qd̃
angelicȩ societati ruma illa diabolica minue¬
rat suppleret᷑ Hoc enim promissum ẽ resur¬
gentib scĩs: quia erunt equales angelis dei:
Ita superna iherłm mater nr̃a ciuitas dei.
nulla ciuium numerositate fraudabitur:
aut uberiore etiam copia fortasse regnabit:
Neq enim numerũ aut scõrũ hominũ aut

Expanded text:
pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi. CAPUT XXIX. Inversitatis creatori atque moderatori Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Ita superna Jerusalem mater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gressa ẽ. quȩ inse sui conditoris imaginẽ ab
eius lumine contumacit᷑ auersa uiolauit:
quȩ salubrem seruitutẽ ab eius legib ma¬
le libero abrupit arbitrio. uniuersa in ȩt̃¬
num desereret᷑ ab eo: ut ꝓ suo merito penã
penderet sempiternã: Plane ita faceret. si
tantum iustus non etiam & misericors esset:
suãq indebitã miscdiã multo euidentiꝰ in
indignoꝵ potiꝰ liberatione monstraret. uXU.¬
ngelis gͥ aliquib impia suꝑbia deserenti¬
b dm̃. & in huius aeris imam caliginẽ de
suꝑna celesti habitatione deiectis: residuus
numerus angelorũ in ȩtna cum deo beatitu¬
dine & scĩtate ꝑmansit: Nec enim ex uno
angelo lapso atq dampnato. cȩteri ꝓpagati
sunt: ut eos sicut homines originale malũ
obnoriȩ successionis uinculis obligaret iatq
uniuersos traheret ad debitas penas: s eo
qui diabolus factus est cum socus impietatis
elato. & ipsa cum eis elatione ꝓstrato. cȩteri

Expanded text:
gressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab gressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret. ngelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
acebat in malis uel etiam uoluebat᷑. & de ma¬
lis in mala precipitabat᷑ totius humani gene¬
ris massa: dampnata & adiuncta parti eor qͥ
peccauerunt angeloꝵ. luebat impiȩ desertiõis
dignissimas pęnas: Ad iram quippe dei ꝑti¬
net iustam quicquid cȩca & indomita concu¬
piscentia faciunt libenter mali: & quicquid
manifestis aꝑtisq penis patiunt᷑ inuiti: non
sane creatoris desistente bonitate. & malis an¬
gelis subministrante uitam inuacẽq poten¬
diam: quȩ subministratio si auferatur. inter¬
cidit & hominũ qͣmuis de ꝓpagine uiciata
dampnataq nascentium formare semina. &
ca donare. Melius enim iudicauit de malis
benefacere: quam mala nulla eẽ ꝑmittere:
Et siquidem in melius hominũ reformationẽ
nullam ꝓrsus esse uoluisset. sicut impioꝵ
nulla est angelorũ: nonne merito fieret ut
natura quȩ dm̃ deseruit. quȩ preceptum
sin creatoris quod custodire facillime posset.
sua male utens potestate calcauit. atq tͣns¬

Expanded text:
acebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et ta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque trans
Abbreviated transcription (Latin):
alter inꝑsona filius. alter in ꝑsona sp̃s sc̃s:
tate patris dei filius. ipse fieret in homine
hominis filius. ne filii nom̃ ad alterũ tran¬
siret. qui non esset natiuitate filius: Dei gͦ
filius. hominis factus ẽ filius. natꝰ scđm ue
ritatẽ nature ex deo dei filius. & scdm uerita¬
tem nature ex homine hominis filius. ut ue¬
ritas geniti ñ ad optione. ñ appellatione.
s in utraq natiuitate filii nomen haberet
nascendo & esset uerus ds̃. & uerus homo.u¬
nus filius: Nongͦ duos xp̃os neq duos fili¬
os. s dm̃ & hominẽ unũ filiũ: Qm̃ ꝓpterea¬
& unigenitũ dicimꝰ manentẽ in duab sub¬
stantiis. sicut ei naturȩ ueritas contulit. ñ
confusis naturis neq ĩmyxtis. sicut timo¬
thiniani uolunt. s societate unitis: Ds̃ gͦ
pollinaristȩ dicunt. s dei dignatione. ut

Expanded text:
alter in persona Filius, alter in persona Spiritus sanctus:  divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis factus est filius: natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei filius et secundum veritatem naturae ex homine hominis filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione: sed in utraque nativitate Filii nomen nascendo haberet, ut esset verus Deus et verus homo unus Filius. » Non ergo duos Christos, neque duos Filios, sed Deum et hominem unum Filium, quem propterea unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit. confusis naturis neque immistis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus erpollinaristae dicunt, sed Dei dignatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uitium non recorqueas. Disce a xp̃o mo¬
destiam: disce tolerantiam. Iniuriam pas¬
sus ꝓ nob̾: reliquit nob̃ exemplũ. Nã pal¬
mis ꝑcussus: flagellis cesus: sputis derisus :
clauis confixus: spinis coronatus : cruce
dampnatus: semꝑ cacuit. Magna uirtus¬
est: si non ledas a quo lesus es. Magna ẽ

Expanded text:
icium non retorqueas; disce a Christo modestiam, disce tolerantiam; injuriam passus pro nobis, reliquit exemplum nobis: nam palmis percussus, flagellis caesus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. In quo autẽ esset sequenda: alibi
p̾monuit dicens. Discite a me quia mi¬
tis sum &e humilis corde : & inuenieus re¬
quiẽ animabus ur̃is. Audi tumor su¬
ꝑbiȩ: audi dicentẽ adhuc humilitatiᷤᷤ ma¬
gistrũ. Omnis qui se exaltat humilia¬
bit᷑: & qui se humiliat exaltabit᷑. Et il¬

Expanded text:
i praemonuit dicens: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . » Audi, tumor superbiae, audi dicentem adhuc humilitatis magistrum: « Omnis qui se exaltat humiliabatur, et qui se humiliat exaltabitur . » Et il
Abbreviated transcription (Latin):
ferri non possunt. Hec immo pa¬
cienter colerare : peccacum est. Quia ⁊¬
si non eis cũ magna exasꝑatione resisti¬
tam durum quod non equo animo to¬
leretur. Xp̃s enĩ ut ait petrus apłs. pass̾
est ꝓ nobis relinquens nob̾ exemplum:
ut sequamur uestigia eius. Ipse aũ dixit.

Expanded text:
ferri non possunt: haec patienter tolerare, peccatum est. Quae etsi non eis cum magna exasperatione resistitam durum, quod non aequo animo toleretur. « Christus enim, ut ait Petrus, passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ consentit᷑. nec exhibentur eis arma. corpo¬
ris membra. & qđ est maius.atq uigilantia
continentiȩ maiori curandũ. ipsa etiam nr̃a
cogitatio. qͣmuis eorũ quodammͦ suggestio¬
ne.& quasi susurratione tangatur.tamen
ab eis ne oblectet᷑ auercit᷑ & ad suꝑna de¬
lectabilius cogitanda conuertit᷑:ad hoc ea
nominans in sermonib ne habitet᷑ in eis.s
fugiat᷑ ab eis: Quod fit si efficacit᷑ audiamꝰ
ipso adiuuante qui hec ꝑ apłm precepit.
quȩ sursum sunt querite. ubi. xp̃c ẽ in dex¬
tera dei sedens. que sursum sunt sapite. non

Expanded text:
non consentitur nec exhibentur eis arma corponon consentitur nec exhibentur eis arma corporis membra et, quod est maius atque uigilantia continentiae maiore curandum, ipsa etiam nostra cogitatio, quamuis eorum quodam modo suggestione et quasi susurratione tangatur, tamen ab eis ne oblectetur auertitur et ad superna delectabilius cogitanda conuertitur, ad hoc ea nominans in sermonibus, ne habitetur in eis, sed fugiatur ab eis? quod fit, si efficaciter audiamus ipso adiuuante, qui haec per apostolum praecipit: quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortificent que sunt suꝑ t̾ram: Id enĩ sequit᷑:
Mortificate gͦ membra ur̃a. quȩ sunt suꝑ t̾rã:
Et ne quisquã nimis tardus membra ista uisi¬
bilia corporis mortificanda putaret a talib.
continuo quid dicat aꝑiens. fornicationẽ
inquit. immundiciã. ꝑturbationẽ. concupis¬
centiã malam. & auariciã. quȩ ẽ idolorũ ser¬
uitus: Itane uͦ credendũ est quod isti qui iã
mortui erant. eorũq uita abscondita erat
cum xp̃o in deo. adhuc fornicabant᷑. ad huc
in morib immundis oꝑibq uiuebant.
adhuc ꝑturbationib concupiscentiȩ malȩ.
atq auariciȩ seruiebant: Quis demens ista
de talib senserit: Quid gͦ uult ut morti¬
ficent oꝑe scilicet continentiȩ. nisi motus¬
ipsos adhuc insua quadam interpellatione
sine m̃tis nr̃e conu̾sione.sine m̃brorũ corpo¬
raliũ oꝑatione uiuentes: Et quomͦ isti mor¬
tificantur oꝑe continentiȩ. nisi cum eis m̃te

Expanded text:
mortificent, quae sunt super. terram. id enim sequitur: mortificent, quae sunt super. terram. id enim sequitur: mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram. et ne quisquam nimis tardus membra ista uisibilia corporis mortificanda putaret a talibus, continuo quid dicat aperiens, fornicationem, inquit, inmunditiam, perturbationem, concupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. itane uero credendum est, quod isti, qui iam mortui erant eorumque uita abscondita erat cum Christo in deo, adhuc fornicabantur, adhuc in moribus inmundis operibusque uiuebant, adhuc perturbationibus concupiscentiae malae atque auaritiae seruiebant? quis demens ista de talibus senserit? quid ergo uult ut mortificent, opere scilicet continentiae, nisi motusipsos adhuc in sua quadam interpellatione sine nostrae mentis consensione, sine membrorum corporalium operatione uiuentes? et quomodo isti mortificantur opere continentiae, nisi cum eis mente
Abbreviated transcription (Latin):
ego. uiit uͦ in me. xp̃c: Ubi enim ñ ego. ibi
felicius ego: ut qͣndo scdm hominẽ repb
ullus motus exurgit. cui ñ consentit qui
mente legi dei seruit. dicat etiam illud.iã
ñ ego operor illud: Talib quippe & illa
dicunt᷑. quȩ sicut eorũ socii participesq
debemꝰ audire: si conresurrexistis cũ xp̃o
quȩ sursum sunt querite. ubi xp̃c est in
dextera dei sedens. quȩ sursum sunt sapite :
ñ quȩ suꝑ t̾ram Mortui enĩ estis: & uita
apparuerit uita ur̃a: tunc & uos cum illo
apparebitis ingła: Quib loquatur intelli¬
gamus.immo uͦ attentius audiamꝰ: Nam
quid hoc aꝑtius. quid plamꝰ: Eis certe lo¬
quit᷑ qui consurrexerunt xp̃o: Nondum
utiq carne. s mente: Quos mortuos dicit.
e magis hinc uiuos: Nam uita ur̃a inqͥt:¬
abscondita est cum xp̃o in deo: Taliũ mor
tuorũ uox ẽ. uiuo autem iam ñ ego: uiuit
uͦ in me. xp̃c Quorũ gͦ uita erat abscondita
in deo.ammonent᷑ & exhortant᷑. ut m̃bra sua

Expanded text:
ego, uiuit uero in me Christus. ubi enim non ego, ibi felicius ego, ut, quando secundum hominem reprobus ullus motus exsurgit, cui non consentit qui mente legi dei seruit, dicat etiam illud: iam non ego operor illud. talibus quippe et illa dicuntur, quae sicut eorum socii participesque debemus audire: si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est.in dextera dei sedens; quae sursum mortui enim estis, et uita apparuerit, uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria. quibus loquatur intellegamus, immo uero adtentius audiamus. nam quid hoc planius! quid apertius! eis certe loquitur, qui consurrexerunt cum Christo, nondum utique carne, sed mente, quos et mortuos dicit et magis hinc uiuos; nam uita uestra, inqabscondita est cum Christo in deo. talium mor- . tuorum uox est: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus. quorum ergo uita erat abscondita in deo, admonentur et exhortantur, ut membra sua
Abbreviated transcription (Latin):
uetat: manifestũ est etiam hic. qđ scđm ueniã
concedat᷑ infirmis: Propter hec atq huiꝰ modi
quȩ fiunt uerborũ & cogitationũ offensionib.
apło iacobo confitente ac dicente. in multis
enim offendimus om̃s: oportet ut cotidie cre¬
broq oremus dñm atq dicamus. dimitte nob̾
debita nr̃a: nec in eo qđ sequit᷑ m̃tiam᷑. sicut
&nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. lXXXUIII.
nisi in seripturis demonstrarent᷑ opinione
grauiora: Quis enim dicentẽ fr̃i suo fatue.
reum gehennȩ putaret ⁊ nisi ueritas diceret:
Cui tamen uulneri subiecit continuo medicinã.
preceptũ frat̾nȩ reconciliationis adiungens.

Expanded text:
vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . CAPUT nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, fatue! reum gehennae putaret, nisi Veritas hoc diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam praeceptum fraternae reconciliationis dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nominanda ẽ: Sunt etiã qui aꝑte malignis
seruiendo demonib a corporis uoluptatib
continent.ut ꝑ eos expleant nefarias uo¬
luptates: quarũ impecũ ardorẽq ñ continent.
Unde ut aliqͥd dicam. & cȩtera ꝓpt̃ sermonis
longitudinẽ taceam. quidã ñ attingunt.¬
etiam uxores suas.dum qͣsi mundi ꝑ ma¬
gicas artes ꝑuenire ad uxores moliuntur
alienas: Omirabilẽ continentiã. immo uͦ
nequitiã atq immundiciã singularẽ. Si enĩ
uera esset continentia. magis ab adulterio
qͣm ꝓpt᷑ adulteriũ ꝑpetrandũ carnis concu¬
piscentia debuit a coniugio contineri. Hanc
quippe concupiscentiã eͣrnis relaxare solet
continentia coniugalis. eiusq frenis hactenꝰ
moderam̃ imponere. ut nec in ipso conugio

Expanded text:
nominanda est. Sunt etiam, qui aperte malignis seruiendo daemonibus a corporis uoluptatibus continent, ut per eos expleant nefarias uoluptates, quarum inpetum ardoremque non continent. unde ut aliquid dicam et cetera propter sermonis longitudinem taceam, quidam etiam non adtingunt uxores suas, dum quasi mundi per magicas artes peruenire ad uxores moliuntur alienas. o mirabilem continentiam, immo uero nequitiam atque inmunditiam singularem! si enim uera esset continentia, magis ab adulterio quam propter adulterium perpetrandum carnis concupiscentia debuit a coniugio continere. hanc ncupiscentiam carnis relaxare solet continentia coniugalis eiusque frenis hactenus moderamen inponere, ut nec in ipso coniugio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ facultates cũ dispensatione pauꝑib erogare:
Melius ẽ ꝓ intentione sequendi dñm insimul do¬
nare & absolutũ sollicitudine egere cum xp̃o:
Maritũ duarũ post baptismũ matronarũ cle¬
ricũ ñ ordinandũ: Neq eum qui unã quidẽ
s concubinã ñ matronã habuit: Nec illumqͥ
uiduã & repudiatã uel meretrice in matrimo

Expanded text:
 facultates cum dispensatione pauperibus erogare: melius est pro intentione sequendi Dominum insimul donare, et absolutum sollicitudine egere cum Christo. Maritum duarum post baptismum matronarum clericum non ordinandum; neque eum qui unam quidem, sed concubinam, non matronam habuit; nec illum qui viduam et repudiatam, vel meretricem in matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
am. ideo ñ est huius criminis reus. qui diẽ
incorde suo nonẽ ds̃: Ita cȩtera mala fac¬
ta hominũ quȩ nullus agit corporis motꝰ:
quȩ nescit ullus corporis sensus ⁊reos suos
occultos habent:quos etiam solus inqͥnat
incogitatione consensus. id est interioris ho¬
minis uerbum malignũ: in quo timens ille
declinari cor suũ ostiũ continentiȩ circum
labia oris huiꝰ poni poscit adño: qđ conti¬
neat cor. ne declinet᷑ in uerba maligna: Con¬
tineat autem: ñ sinendo cogitationẽ ꝓcedere
in consensionẽ: Sic enim p̾ceptũ scđm apl̃i¬
cum ñ regnat peccatũ in nr̃o mortali corpo¬
re: neq exhibebimꝰ membra nr̃a. arma ini¬
quitatis peccato: a quo precepto implendo¬
utiq alien sunt. qui ob hoc ad peccandũ
membra ñ mouent:quia potestas nulla
ꝑmittit᷑. Quȩ si adsit: ꝓtinus ex membroꝵ
uelut armoꝵ motib quis meis intus reg¬
net ostendunt: Proinde qͣntũ in ipsis est.

Expanded text:
am, ideo non est huius criminis reus, qui dicit am, ideo non est huius criminis reus, qui dicit in corde suo: non est deus? ita cetera mala facta hominum, quae nullus agit corporis motus, quae nescit ullus corporis sensus, reos suos occultos habent, quos etiam solus inquinat in cogitatione consensus, id est interioris uerbum malignum. in quod timens ille declinari cor suum ostium continentiae circum labia oris huius poni poscit a domino, quod contineat cor, ne diclinetur in uerba maligna, contineat autem non sinendo cogitationem procedere in consensionem; sic enim secundum pcum non regnat peccatum in nostro mortali corpore neque exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. a quo praecepto inplendo alieni sunt utique, qui ob hoc ad peccandum membra non mouent, quia potestas nulla permittitur: quae si adsit, protinus ex membrorum uelut armorum motibus, quis in eis intus regnet, ostendunt. proinde quantum in ipsis est,
Abbreviated transcription (Latin):
homicidia. adulteria. fornicationes. furta.
falsa testimonia. blasphemiȩ. Hec sunt quȩ
comquinant hominẽ: Nichil est certe isto¬
rũ maloꝵ. quȩ ꝑpetrari etiam membris
corporis possunt. qđ cogitatio ñ antecedat
mala. & comquinet hominẽ: etiam si ali¬
quid impediat. ne subseqͣnt᷑ oꝑa & flagitio¬
sa.& facinorosa membrorũ:Si enim quia po¬
testas non datur. uacat manus ad hominis
interfectionẽ: numquid ideo mundum ẽ
ab scelere cor homicide: Aut si rem subriꝑe
alienam. ñ ut quis uult potest: nunquid
ideo in ipsa uoluntate fur ñ est: Aut si casta
est quã uult adulterare ñ castus: ideo eam
ñ est in corde mechatus: Aut si meretrix ñ
inueniat᷑ in fornice. ideo qui eam querit ñ
fornicat᷑ in mente: aut si cupienti ꝑ menda¬
ciũ ledere ꝓximũ. tempus uel locus deest.
ideo falsum testimoniũ non ore interiore
iam dixit.Aut si quisqͣm homines timens.

Expanded text:
homicidia, adulteria, fornicationes, furta, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant hominem. nihil est certe istorum malorum, quae perpetrari etiam membris corporis possunt, quod cogitatio non antecedat mala et coinquinet hominem, etiamsi alquid inpediat, ne subsequantur opera flagitiosa et facinorosa membrorum. si enim potestas non datur, uacat manus ab hominis interfectione, numquid ideo mundum est ab scelere cor homicidae? aut si rem subripere alienam non ut quis uult potest, numquid ideo in ipsa uoluntate fur non est? aut si casta est, quam uult adulterare non castus, ideo eam non est in corde moechatus? aut si meretrix non inueniatur in fornice, ideo qui eam quaerit, non fornicatur in mente? aut si cupienti per mendacium laedere proximum tempus uel locus desit, ideo falsum testimonium non ore interiore iam dixit? aut si quisquam homines timens l
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝓculdubio pͥora uerba ꝑtinent ad os
carnis: ubiait: nonqđ intrat inos comnqui¬
nat hominẽ. Posteriora uͦ ad os cordis ubi
ait:s qđ ꝓcedit ex ore. hoc coinqͥnat homi¬
nẽ. Deniq cum ab illo apłs petrus exposi¬
dit: Adhuc & uos sine intellectu estis: Non
intelligitis quia omne qđ in os intrat. in
uentrem uadit. & in secessũ emittit᷑: Hic cer¬
te in qđ intrat cibs. os carnis agnoscimus:
in his uͦ quȩ adiungit ut agnosceremꝰ os cor¬
dis ñ sequeret᷑ nr̃i tarditas cordis. nisi & cum
exeunt: Tamqͣm diceret: Cum audis de ore:
de corde intellige: Utrũq dico: s alterum
ex altero expono. Habet os interiꝰ homo in¬
terior: & hoc discernit auris interior: De
hoc ore quȩ ꝓcedunt de corde exeunt: &
ea comquinant hominẽ. Deinde iam relicti
oris nomine. qđ potest & de corpore intel¬
ligi. aꝑtius quid dicat ostendit. De corde
enim exeunt inquit cogitationes male:

Expanded text:
sed procul dubio priora uerba pertinent ad os sed procul dubio priora uerba pertinent ad os carnis, ubi ait: non quod intrat in os, coinquinat hominem; posteriora uero ad os cordis, ubi ait: sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. denique cum ab illo apostolus Pellectu estis? non intellegitis, quia omne quod in os intrat, in uentrem uadit et in secessum emittitur? hic certe in quod intrat cibus os carnis agnoscimus. in his uero, quae adiungit, ut agnosceremus os cordis, non sequeretur nostri tarditas cordis, nisi et cum exeunt, tamquam diceret: cum audis de ore, de corde intellege. utrumque dico; sed alterum ex altero expono. habet os interius homo interior, et hoc discernit auris interior; de hoc ore quae procedunt, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. deinde iam relicti oris nomine, quod potest et de corpore intellegi, apertius quid dicat ostendit. de corde enim exeunt, inquit, cogitationes malae,
Abbreviated transcription (Latin):
bum. Multa quippe homines faciunt. ore
clauso: quieta lingua: uoce frenata: s tñn
chil agũt corꝑiꝰ oꝑe. qđ non prius dixerint
in corde: acꝑhoc qm̃ multa sunt peccata
in interiorib dictis. quȩ ñ sunt in exteri¬
orib factis: nulla sunt autem in exterio¬
rib factis: quȩ ñ ꝓcedant de interiorib
dictis: erit ab utrisq puritas innocentiȩ.
si circum interiora labia ponatur ostium
continentiȩ: Propt̃ qđ etiam ipse ore ꝓprio
ddñs ait. Mundate quȩ intus sunt: & quȩ
foris sunt munda erunt. Itemq alio loco
cum iudeorũ stultiloquia refutaret: quia
calumpniabant᷑ discipulis eius non lotis
manib manducantib: ñ qđ intrat in os
inquit coinquinat hominẽ: sed q ꝓcedit
ex ore: hoc coinquinat hominẽ: Quȩ sen¬
tentia si tota de ore corporis accipiatur:
absurdissima est: Neq enĩ quẽ ñ coinqͥnat
cib: comquinat uomitus:Cib quippe in
os intrat: uomitus autem ex ore ꝓcedit:

Expanded text:
bum. multa quippe homines faciunt ore bum. multa quippe homines faciunt ore clauso, quieta lingua, uoce frenata; sed tamen nihil agunt corporis opere, quod non prius dixerint in corde. ac per hoc quoniam multa sunt peccata in interioribus dictis, quae non sunt in exterioribus factis, nulla sunt autem in exterioribus factis, quae non praecedant in interioribus dictis: erit ab utrisque puritas innocentiae, si circum interiora labia ponatur ostium continentiae.. Propter quod etiam ipse ore proprio dominus ait: mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. itemque alio loco cum iudaeorum stultiloquia refutaret, quia calumniabantur discipulis eius non lotis manibus manducantibus, non quod intrat in os, inquit, coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. quae sententia si tota de ore corporis accipiatur, absurda est. neque enim quem non coinquinat cibus, coinquinat uomitus. cibus quippe in os intrat, uomitus ex ore procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
exeat: qđ etiam clausis labiis carnis. uitam
polluat cogitantis. Deniq ut aꝑtius os in¬
terius qđ ꝑ illa uerba significauit ostende¬
ret ÷ cum dixisset. pone dñe custodiã orimeo.
& ostiũ continentiȩ cireum labia mea. ꝯtinuo
subdidit: ne declines cor meũ in uerba ma¬
ligna: Declinatio cordis. quidd est nisi con¬
sensio: Nondum enĩ dixit quisquis in cor¬
de occurrentib suggestionib quorũq
uisoꝵ nulla cordis declinatione consensit.
si autem consensit ⁊ iam corde dixit. etiã¬
si ore ñ sonuit: etiam si manu uel qͣlib
corporis parte ñ fecit: qđ tam̃ cogitatio¬
ne faciendũ sibi ẽe iam statuit: diuinis
legib reus. qͣmuis humanis absconditꝰ
sensib : uerbo in corde dicto: nullo facto ꝑ
corpus admisso: Nequaquã uͦ membrũ foris
mouisset in facto: cuius facti mnicium ñ
intus precessisset in uerbo: Neq enĩ men¬
dacit̾ scriptum est . Initiũ omnis oꝑis uer¬

Expanded text:
exeat, quod etiam clausis labiis carnis uitam exeat, quod etiam clausis labiis carnis uitam polluat cogitantis. Denique ut apertius os interius, quod per illa uerba significauit, ostenderet, cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea, continuo subdidit: ne declines cor meum in uerba maligna. declinatio cordis quid est nisi consensio? nondum enim dixit, quisquis in corde occurrentibus suggestionibus quorumque uisorum nulla cordis declinatione consensit. si autem consensit, iam corde dixit, etiamsi ore non sonuit; etiamsi manu uel qualibet corporis parte non fecit, quod tamen cogitatione faciendum sibi esse iam statuit, diuinis legibus reus quamuis humanis absconditus sensibus uerbo in corde dicto nullo facto per corpus admisso. nequaquam uero membrum foris mouisset in facto, cuius facti initium non intus praecessisset in uerbo. neque enim mendaciter scriptum est: initium omnis operis uer
Abbreviated transcription (Latin):
&ne insola inferioꝵ partiũ carnis libidine.
continentia necessaria uideret᷑ a dño sꝑan¬
da: etiã in psalmo canit᷑. Pone dñe custo¬
diam orimeo: & hostiũ continentiȩ circum
labia mea: In hoc autem diuini eloquii testi¬
monio si os intelligamus sic̃ intelligere de¬
bemus. ibi posita continentia. qͣntum sit d̃i
munus agnoscimꝰ: Parum ẽ quippe os cor¬
poris continere. ne aliquid inde qđ ñ expe¬
dit ꝑsonum uocis erumpat: Intus os est
cordis. ubi sibi custodiã & hostiũ continen¬
diȩ pom desiderauit a dño qui uerba illa
dixit ⁊ nobisq dicenda conseripsit: Multa
enim corporis ore ñ dicimꝰ: & corde clamamꝰ:
Nullum autẽ ꝓcedit rei alieuꝰ ex ore corporis¬
uerbum: cuius est incorde silentiũ: Inde gͥ
de si malum est: & si ñ moueat linguam:
inquinat animã: Ibi gͦ ponenda est conti¬
nentia: ubi ae tacentium loqͥt᷑ conscientia:
Eit enim ꝑ ostium continentie. ut ñ inde

Expanded text:
Et ne in sola inferiorum partium carnis libidine Et ne in sola inferiorum partium carnis libidine continentia necessaria uideatur a domino speranda, etiam in psalmo canitur: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. in hoc autem diuini eloquii testimonio si os intellegamus, sicut intellegere debemus, ibi posita continentia quantum sit dei munus agnoscimus. parum est quippe os corporis continere, ne aliquid inde quod non expedit per sonum uocis erumpat; intus est os cordis, ubi sibi custodiam et ostium continentiae poni desiderauit a domino, qui uerba illa dixit nobisque dicenda conscripsit. multa enim corporis ore non dicimus et corde clamamus; nullum autem procedit rei alicuius ex ore corporisuerbum, cuius est in corde silentium. inde igitur de, si malum est, etsi non moueat linguam, inquinat animam. ibi ergo ponenda est continentia, ubi et tacentium loquitur conscientia. fit enim per ostium continentiae, ut inde non
Abbreviated transcription (Latin):
nominatur:satis conuenient᷑ &¬
digne disputare difficile ẽ: s exi¬
guitatẽ nr̃am sub tanti ponderis sarcina :¬
ille cuiꝰ hȩc uirtus magnũ munus ẽ adiu¬
uabit: Nam qui ȩam donat continentib fi¬
delib suis: ipse dat sermonẽ deilla loquen¬
tib ministris suis: Deniq de retanta qđł
ipse dederit locuturi: dei donũ esse conti¬
nentiã primũ dicimꝰ & ꝓbamus: In libro
sapientiȩ scriptum habemus. nisi ds̃ dede¬
rit continentẽ esse: neminẽ posse: Dñs au¬
tem de ipsa maiore &e głosiore continentia.
qua coniugali uinculo continet᷑. ait: Non
omnes capiunt uerbum hoc: s qͥb datũ
quoq contineat᷑. ab illicito concubitu ñ
potest custodiri: utrũq apłs donũ der
eẽ predicauit: cum de uita utraq id est
& conugali et ea que est sine coniugio lo¬
queretur dicens: Uellem om̃s homines sie
esse. sicut memetipsũ : Sed unusqͥsq ppriũ
donũ habet adeo: alius sic. alius autem sic:

Expanded text:
nominatur, satis conuenienter et digne disputare difficile est; sed exiguitatem nostram sub tanti ponderis sarcina ille, cuius haec uirtus magnum munus est, adiuuabit. nam qui eam donat continentibus fidelibus suis, ipse dat sermonem de illa loquentibus ministris suis. denique de re tanta quod ipse dederit locuturi dei donum esse continentiam primum dicimus et probamus. in libro Sapientiae scriptum habemus, nisi deus det, continentem esse neminem posse; dominus de ipsa maiore et gloriosiore continentia, quae coniugali uinculo continetur, ait: non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus dat contineatur ab inlicito concubitu, non potest custodiri, utrumque apostolus dei donum esse praedicauit, cum de uita utraque, id est et coniugali et ea, quae est sine coniugio, loqueretur dicens: uellem omnes homines sic esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius autem sic.
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi iusta est.irȩ nom̃ accepit Quod gͦ
ꝑ mediatorẽ reconciliam deo. & accipimꝰ sp̃m
sc̃m. ut ex immicis efficiam᷑ filii: quotqͦt enĩ
sp̃u łi agunt᷑. hii filii sunt dei: hec ẽ gr̃a dei

Expanded text:
non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediactum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ. De qua ira dicit & dñs iħc: Qui credit in
credit filio non habet uitam: sed ira ddei ma¬
net suꝑ eum: Non ait ueniet. sed manet.
Cum hac quippe omnis homo nascitur: ꝓpt̃
quod & apłs dicit: fuimus enim & nos na¬
tura filii irȩ: sicut & cȩteri: In hac ira cum
essent homines ꝑ originale peccatũ tanto gͣ¬
uius & ꝑniciosius. qͣnto maiora uel plura
insuꝑ ad diderunt: necessariꝰ erat mediator
hoc est reconciliator. qui hanc iram sacrificii
singularis.cuius erant umbrȩ omnia sacrifi¬
cia legis & ꝓpħarũ. oblatione placaret. Unde
apłs: Si enim cum inimici essemus reconcili¬
at sumus deo. ꝑ mortẽ filii eius: multomagis
reconciliati nunc in sanguine eius. salui erimꝰ
abira ꝑ ipsum: Cum enim ds̃ irasci dicitur
ñ eius significat᷑ ꝑturbatio. qualis est in ani¬
mo irascentis hominis:sed ex humanis mo¬
tib translato uocabulo. uindicta eius quȩ

Expanded text:
irae . De qua ira dicit Dominus Jesus Christus: irae . De qua ira dicit Dominus Jesus Christus: credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
currentis. sed miserentis est dei. ut totum de¬
tur deo qui hominis uoluntatẽ bonam &
preparat adiuuandam: & adiuuat preparatã:
Precedit enim bona uoluntas hominis multa
dei bona sed non omnia: quȩ enim non pre¬
cedit ipsa. in eis est & ipsa: nam utrũq legit᷑
in scĩs eloquiis. & miscđia eius preueniet me.
& miscdia eius subsequetur me: Nolentem
preuenit ut uelit: uolentem subsequit᷑ ne
frustra uelit: Cur enim ammonem orare ꝓ
illo fiat quod uolumus. a quo factum est
ut uelimus: Oramus gͦ ꝓinimicis nr̃is ut
miscdia dei preueniat eos. sicut p̾uenit nos:
oramus autem ꝓ nobis ut miscdia eius sub¬
sequatur nos: xxxx.
enebatur itaq iusta dampnatione genus
humanũ. & om̃s erant irȩ filii: de qua ira
scriptum est. qm̃ om̃s dies nr̃i defecerunt.
& ira tua defecimus: anni nr̃i sicut aranea
meditabuntur: De qua ira dicit etiam iob: Homo¬
enim natus ex muliere. breuis uitȩ: & plenus

Expanded text:
currentis, sed miserentis est Dei, ut totum decurrentis, sed miserentis est Dei, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam et praeparat adjuvandam et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa. Nam utrumque legitur in sanctis eloquiis: Et misericordia ejus praeveniet me ; et: Misericordia ejus subsequetur me . Nolentem praevenit ut velit; volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut cordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos.enebatur autem justa damnatione genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus