comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quemadinodũ in ddͦ singula tractentur exspecto m ¶Aguoe
ius suunt que nult eaqz confir̃t deinde id quod ꝓponendu
aĩs iacit ad extremũ s ecꝭ illa uarietas in argunĩtãdo ⁊ nõ Inocunda
distinctio cũ int̾rogamiꝰ nosmetipõs ã ꝑcontanur/ aut imꝑamiꝰ aut
breuit᷑q int̾dum que erunt satis aꝑta ponenius duodq ex tis efficie᷑
digent; nr. Illa uõ indigent nec es dicuntur sus arte ꝙ ita suit s ꝙ
ea non parit orrtoris ars s foris ad sedelata tñ arte tractet maxi
in testib nã et de toto gñ̾e testiũ ꝙ id sit infirmũ sepe ddm si et arͭ
testibus creditum non sit et de singulis testib si natura uami si leues
cũ ignoiãsi spes si metus sracundia si mĩa impulsi so pmiosse grã
adducti comꝑandiq cum suꝑiore aucte testiũ quibus tũ creditũ nõ
sit/ Sepe etꝭ questionib resistendũ si et dolorem fugientes multi ii

Expanded text:
quem ad modum in dicendo singula tractentur exspecto. P. Argumeprius sumit quae vult eaque confirmat, deinde id quod proponendum fruit permotis animis iacit ad extremum. est etiam illa varietas in argumentando et non iniucunda distinctio, ut cum interrogamus nosmet ipsos aut percontamur aut imperamus aut breviterque interdum quae erunt satis aperta ponemus; quodque ex eis efficietur, digent? P. Illa vero indigent nec eo dicuntur sine arte, quod ita sint, sed quod ea non parit oratoris ars, sed foris ad se delata tamen arte tractat, et maxime in testibus. nam et de toto genere testium quam id sit infirmum saepe dicendum est testibus creditum non sit; et de singulis testibus, si natura vani, si leves, si cum ignominia, si spe, si metu, si iracundia, si misericordia impulsi, si praemio, si gratia adducti; comparandique cum superiore auctoritate testium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in
Abbreviated transcription (Latin):
quad arguare meges tale ẽe quale ille dicat et rcm̃ eẽ quod fecis
ꝯcedend̾ ut defendas Ita pͥmꝰ ille statꝰ et ꝙ ꝯflictio cum adu̾sario
giectura quadã scdq̃ ã definitione ã dea̾ptione ã infortiont u̾bi
Tertiꝯ eque et ueri et rc̃i et humani ad ignoscend̃ disputiont
tractand est Et qui remper is qui defenoit non solũ rgtat o ãq

Expanded text:
quod arguare neges tale esse quale ille dicat et rectum esse quod feceris concedendumve defendas. ita primus ille status et quasi conflictio cum adversario coniectura quadam, secundus autem definitione aut descriptione atque informatione verbi, tertius aequi et recti et humani ad ignoscendum disputatione tractandus est. Et quoniam semper is qui defendit non solum resistat opor
Abbreviated transcription (Latin):
ã pudicicit ã religionis a̾ prĩe noĩe a̾ demq necessitate insti¬
tia caũ. Nauiq motu aĩ et ꝑtiuibatione facta sine ⁊ oc̃ sunt
Ea defensiones contra t̾meñ in legitinus Iudicus non hoĩt In
libis disseptationib hr̃e possunt hoc in gn̾e In quo qualis sit
q̃ritur et controu̾sia Iure et ⁊ cẽacũ sit q̃ri sol quoꝵ dispu ͦ
ex coloꝵ desiptione sumenda ẽ d¶Age sis quĩ in ꝯfirmationẽ
⁊ ipͣhensionẽ diuiẜas orõius fidem et daũ de alto̾ ẽ Cxpone
nũt de ⁊phendendo M Aut totum ẽ negand̾ quod in argum̃taͦ
adu̾sarius sumpsit si fictum ã fliũ ẽẽ possis docere ã ⁊dar̾¬
pro ea que pro iu̾silib sipta sunt pͥmũ dubia sumpta eẽ
pro c̃tis deiide ecꝭ in ꝑspicue falsis ead posse dictum ex hus q̃
sumpsit nou effici quod uelit accide̾ ã or ut sui ᷝ ͣ sic uniusa

Expanded text:
t religionis aut patriae nomine aut denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur, ex controversia, iure necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex loensionem diviseras orationis fidem et dictum de altero est, expone nunc de reprehendendo. P. Aut totum est negandum quod in argumentatione adversarius sumpserit, si fictum aut falsum esse possis docere, aut redarguenda ea quae pro veri similibus sumpta sunt: primum dubia sumpta esse pro certis; deinde etiam in perspicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non effici quod velit. Accidere autem oportet: ut singula
Abbreviated transcription (Latin):
fortuita culti an inculti celebres an deẜti/ coedificati an uasti ob¬
scuri an rerum gestaꝵ uestigus nobilitati. consecrati au prosam¬
In tp̃ib a p̾titu pñtia futura c̾ñtur in husipĩs uerustate receñ
naturam notãt ut hyems ut estas ut anui tpã et menses ut dies ut
nox hora tempestas que sunt naͣlia fortuita a̾ sacͥficia festi dies
nmꝑcie iam facte euentus ã ꝯsiln sunt a̾ impruden ͤ que ẽ ã in
qued agitur ex singulis giectura capienda/ Est et genꝰ aroꝵ
aliud quod ex factiestigus su̾itur. ut telum cruor clauior audit
titubatio ꝑmuta ͦ coloris oratio inconstans tremor eoꝵ alioꝵ
ꝓprie note Maxiam ã fidem facit ad sili̾tudinẽ rei p̾mũ exẽplĩ
Demde introducta rei sili̾tudo fabula etꝭ nõnũꝙͣ etsifit incredi
tñ hoiẽs ꝯmouet d¶auid defiitionis que ratio ẽ et que uiacͥ
u non dubiũ ẽ quid̃ quin diffuntio qne declaretur et ꝓpetate

Expanded text:
fortuita, culti an inculti, celebres an deserti, coaedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestigiis nobilitati, consecrati an profantia praeterita futura cernuntur; in his ipsis vetusta recentia e temporis quasi naturam notant, ut hiemps, ut aestas, aut anni tempora, ut mensis, ut dies, ut nox hora tempestas, quae sunt naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et eventus aut consili sunt 38 aut imprudentiae, quae est aut in quod agetur ex singulis coniectura capienda. est etiam genus argumentorum aliud quod ex facti vestigiis sumitur, ut telum cruor clamor auditus titubatio permutatio coloris, oratio inconstans, tremor eorum , aliorum priae notae. Maximam autem fidem facit ad similitudinem veri primum exemplum, deinde introducta rei similitudo; fabula etiam non numquam, etsi sit incredies commovet. C. Quid, definitionis quae ratio est et quae via? P. Non dubium est id quidem quin definitio genere declaretur et propriet
Abbreviated transcription (Latin):
stant st̾pta nuost Naui ut paulo aute dixi paria parib
adiuncta et silr̃ defuta Tenq rõtrarus relata contrã
que sua sponte eciamr si id nou agas cadunt plerliq nũose
Gorgias p̃mũ iuuenit s is est usus intꝑãntius Id eiũ est geꝰ
ut aute dictum ẽ ex zł ꝑtibus collocationis altiuꝰ hoꝵ ut̾q
ysocratem erate p̃currat ut eos ille modatione non eos Inuc̃¬
tione uiterit / Est eĩ ut in transferendis faciendisq trisqͥllior
sic in ip̃is mu̾s sedatior gorgias tĩ auidior ẽ guis eiꝰ
et hus festuutatib sic em̃i ip̃t truset insolentiꝯ abuti  quas
ysotrates cut tũ cum audiuiss adolestens in thessalia sent̃
iani gorgiam modãtius temꝑauit qñ ecia se ip̃c tñi ꝙͥtũ
etate pwõcedebat ꝓpt em̃ cẽtum ꝯfecit annos ⁊ elaparat a
miuia sacietate necessitt iuoꝵ quod acclarat ⁊ eo libro
queni ad philupum macedont̃ sc̾bsit cũ iam admo ͫ estet

Expanded text:
stant scripta numerose. Nam, ut paulo ante dixi, paria paribus adiuncta et similiter definita itemque contrariis relata contraria, quae sua sponte, etiam si id non agas, cadunt plerumque numerose, Gorgias primum invenit, sed eis est usus intemperatius. Id autem est genus, ut ante dictum est, ex tribus partibus conlocationis alterum. horum uterque Isocratem aetate praecurrit, ut eos ille moderatione, non inventione vicerit. Est enim, ut in transferendis faciendisque verbis tranquillior sic in ipsis numeris sedatior. Gorgias autem avidior est generis eius et his festivitatibus—sic enim ipse censet—insolentius abutitur; quas Isocrates tamen, cum audivisset adulescens in Thessalia senem iam Gorgiam, moderatius temperavit. Quin etiam se ipse tantum quantum aetate procedebat—prope enim centum confecit annos—relaxabat a nimia necessitate numerorum, quod declarat in eo libro quem ad Philippum Macedonem scripsit, cum iam admodum esset
Abbreviated transcription (Latin):
orõius de sidio ornamẽta comparãt. Isti cm̃ cum dissoluunt
orõz in qua nec res nec u̾bum uł est insi abiectism nou clipeũ
inuident᷑ dissolu̾e̾ / At ut plane genus hoc ꝯtemp¬
ãtur aut st̾bant aliquid ut yoeratꝭ mort uel que eschines
ac demostenes utiͬ tuur ellos existimabo non despatione ⁊e¬
formidauisse genus hoc sed iudicio refugisse a reꝑiaui ip̃e
eadeu conditione qui uti uelit ut ã dicat a stribat utra uo¬
les lingua eo gue̾ quo illi uolunt. ffacilius est enĩ apra dissol¬
plerũq prudens quo qui est contentus uta᷑. Eloquens uoꝰ
qui nou probationes solum s ãmirationes clauiores plausꝯ

Expanded text:
orationis desidero, ornamenta comparent. isti autem cum dissolvunt orationem, in qua nec res nec verbum ullum est nisi abiectum, non clipeum, mihi videntur dissolvere. Atque ut plane genus hocantur, aut scribant aliquid vel Isocrateo more vel quo Aeschines aut Demo- sthenes utitur, tum illos existimabo non desperatione reformi- davisse genus hoc, sed iudicio refugisse; aut reperiam ipse eadem condicione qui uti velit, ut aut dicat aut scribat utra voles lingua eo genere quo illi volunt; facilius est enim apta dissolplerumque prudentes; quo qui est contentus utatur. Eloquens vero, qui non approbationes solum sed admirationes, clamores, plausus,
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam sepe etꝭ nunꝯ usitatos l tũ u̾sus uiciosum genꝰ et
longũ aĩ prouisione fugiendum cligit ex multis yserratis
fecit maliciose pͥma eñ silbã dempła ex p̃mo ub̾o sententie po¬
stremo ad u̾bunt p̾mã rinsus silbam̃ adiuxit in sequẽtẽ suĩe ita
factus e̾ auapestaiͥs qui aristo phaneus noiã᷑ quod ne accidat
ooẜiuari nec pĩ nec necesse et s tũ hic corrector in eoip̃o loco qͥ

Expanded text:
udentiam saepe etiam minus usitatos, sed tamen versus: vitiosum genus et longa animi provisione fugiendum. elegit ex multis Iso- crati fecit malitiose; prima enim syllaba dempta ex primo verbo sententiae postremum ad verbum primam rursus syllabam adiunxit insequentis sententiae; ita factus est anapaestus is qui Aristophaneus nominatur; quod ne accidat observari nec potest nec necesse est. Sed tamen hic corrector in eo ipso loco quo
Abbreviated transcription (Latin):
asuuiũ qui rebus hus urbeui ytaliam qz om̃e referseriũ ab
aliquo uideo facile deliato aut lyxo potuisse suꝑari. fac et
cuiu suit ex aptis dissoluta a si alicꝰ in couditi arripias
eus ac solutũ lge suõme de gracchi orõe apud censores
Improbare qui imprebos probit Quãto aptiꝯsi ita de¬
xiss qũ ciugdem hoĩs sit qui iiuꝓbos preb rrobos Impbar
hoo diceꝰ nemo unꝙͣ uoluit ueno qui potit qñ dixi ͭ aut aũt

Expanded text:
Mummium, qui rebus his urbem Italiamque omnem referserunt, ab aliquo video perfacile Deliaco aut Syro potuisse superari; fac icum sint ex aptis dissoluta? Aut si alicuius inconditi arripias ens ac solutum. Age sume de Gracchi apud censores improbare qui improbos probet; quanto aptius, si ita dixisset: Quin eiusdem hominis sit qui improbos probet probos improbare! hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dũ si tatitata : Itaq et herodotꝰ et ead̾ suꝑiorq ttas mio
placiut s nsi quadã ͦ tenĩe ac fortuito et scrtores ꝑuetes
de nũs nichil oñio de orone p̃cepta nulta nobis rcliq̃ruit¬
Nlam ti quod facilius ẽ et magis necessariũ id semel aute
coguostitur Ĩtaq translata a facta noua a ꝯuiucta uha
fãtile sunt cagnita quia iũma dãtur ꝯsuctu cothidiauo

Expanded text:
quam voluptatis. itaque et Herodotus et eadem superiorque aetas numero caruit nisi quando temere ac fortuito, et scriptores perveteres de numero nihil omnino, de oratione praecepta multa nobis reliquerunt.—nam quod et facilius est et magis necessarium, id semper ante cognoscitur—ita translata aut facta aut coniuncta verba facile sunt cognit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmotos p̾situm tñ ut fortiũto sepe aliquid conoluse apte¬
ꝙ dicene qued cũ aĩos hõ̃nũ auresq pepiliss dit intel¬
Itaq et longiora et breuiora iudicat et ꝑfecta et mode¬
r ata sẽmꝑ exspectat multa sentit quedam.q. et dec̾tata
quibius tꝙ debito fraudetur offendit᷑ praductiora aliqͣ et q
ioderatius currentia que magis eciam asꝑuantur aures
cũ in plerisq tũ offeudithoc gne miniũ quod est uehemẽtiꝰ¬

Expanded text:
pe aliquid concluse apteque dicerent. Quod cum animos hominum aurisque pepulisset, ut intelitaque et longiora et breviora iudicat et perfecta ac moderata semper exspectat; mutila sentit quaedam et quasi decurtata, quibus tamquam debito fraudetur offenditur, productiora alia et quasi immoderatius excurrentia, quae magis etiam aspernantur aures; quod cum in plerisque tum in hoc genere nimium quod est offendi
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ pt qui sit orõis nũs ⁊ ubi sit positꝰ ⁊ natꝰ ex quo et is
unꝯ ne sit au duo au plures quoq orone ꝯpona᷑ et ad
quã reu et qñ et quo loco et quĩadiuo  adhibitꝰꝰ aliqͥd
uoluptatis affati s ut in plerisq rebus sic inhac duplex ẽ
planior Est enĩ longior p̾ma illa q̃stio sit ne oĩo nulla
miõsa or̃o quibusdam tĩ non ui᷑᷑ quia nichil insit in ea
qualis ẽ ex pocticis ne mus an ex alio gne quedam Et si
poetitis quis eoꝵ sit aut qͥuã quia aluis unꝰ mõ alii ple̾s
alus oĩs id̾ uident᷑ ¶deinde quicr̃ sunt sue unꝰ siue ples
aliud ꝑsuadendi aliud docendi. An de hus pares uiii cuiq
orũs gni accomadent᷑ : si oĩs quisuit si dispares quid int̾at
et cur neq in orõe atq in u̾su nĩs appareat ¶ Deiide qͥ¬

Expanded text:
est, qui sit orationis numerus et ubi sit positus et natus ex quo, et is unusne sit an duo an plures quaque ratione componatur et ad quam rem et quando et quo loco et quem ad modum adhibitus aliquid voluptatis adferat. sed ut in plerisque rebus sic in hac duplex estplanior. est autem longioris prima illa quaestio sitne omnino ulla numerosa oratio; quibusdam enim non videtur, quia nihil insit in ea quales, et e poeticisne numeris an ex alio genere quodam et, si e poeticis, quis eorum sit aut qui; namque aliis unus modo aliis plures aliis omnes idem videaliud persuadendi aliud docendi—an dispares numeri cuique orationis generi accommodentur; si communes, qui sint; si dispares, quid intersit, et cur non aeque in oratione atque in versu numerus appareat. deinde, q
Abbreviated transcription (Latin):
et cogrnitꝰ q quedam palestra est et extrema liuauenta
est dilarata et susa dr̃o ñe est id non lrã ꝵ acidẽtuua
naͣ s int̾ualloꝵ longiorũ et breuioꝵ uarietate ex quib Impłi¬
cata at ꝑnuxta oratio qm̃ tuni srabilis est tuui uolubilis ne¬
sepe iaui diximꝰ incitatior nũo ip̃o fertur et labitur quo ad ꝑ
ẽt debere carere u̾sibus. S hii nii poctici ne suit an ex alio
gne quodam deineeps est iudeudũ ¶lullus ẽ i ͭ nũs exͣ poeticos
pedis aut equalem ẽe alt̾ĩ parti a altã tãtã aut sese seꝙ̃te
esse maiorem ĩta fit equalis daptilꝰ. duplex iauibꝰ seguẽs
quod efficitur nũosum sit necesse est ¶  q̃ritur quo nͣo aͥ
quibus potissi ͫ sit utendũ incide̾ uero oñis in orõm ecꝭ ex h ͨ¬

Expanded text:
et cognitus quasi quandam palaestram et extrema liniamentaest dilatata et fusa oratio, necesse est id non litterarum accidere naa, sed intervallorum longorum et brevium varietate; quibus implicata atque permixta oratio quoniam tum stabilis est tum volubilis, nesaepe iam diximus, incitatior numero ipso fertur et labitur, quoad peictam orationem esse debere, carere versibus. sed hi numeri poeticine sint an ex alio genere quodam deinceps est videndum. Nullus est igitur numeruspedis aut aequalem esse alteri parti aut altero tanto aut sesqui esse maiorem. Ita fit aequalis dactylus, duplex iambus, sesquiplex quod efficitur numerosum sit necesse est. sed quaeritur quo numero aut quibus potissimum sit utendum. Incidere vero omnis in orationem etiam ex h
Abbreviated transcription (Latin):
Ignoratem erectum et celsũ alacͥ ⁊ prompto ore ata nultu huc
atq illuc intuẽtem uagari cum magna catua in toto foro
p̃ssum clientib atq opem auntꝭ et ꝓpe curctis cuub lucẽ suge¬
in et consilu sui porrigẽtem atz tendentem llonne in pͥmis
flagiciosum putand̾ es ¶ t qm̃ de Impudentia dixi castige¬
nus tt segniciem hoĩnũ at Inertiã Nami si eẽt cognitio
Iuris magna atq difficilis tamnẽ utilitꝭ magnnido deberet ho ᷤ
ad sustiꝑiend̾ discendi laborem Impelle̾ ¶ed odii nnorles
non dic̾em hõc audiente sceuola niii ip̃e soleret dicenulliꝯ
artis faciliorem sibi cogĩtionem uideri quad quid̾ ctis de

Expanded text:
ignorantem erectum et celsum, alacri et prompto ore atque vultu, huc ignorantem erectum et celsum, alacri et prompto ore atque vultu, huc atque illuc intuentem vagari cum magna caterva toto foro, praesidium clientibus atque opem amicis et prope cunctis civibus lucem ingeni et consili sui porrigentem atque tendentem, nonne in primis flagitiosum putandum est? Et quoniam de impudentia dixi, castigemus etiam segnitatem hominum atque inertiam; nam si esset ista cognitio iuris magna atque difficilis, tamen utilitatis magnitudo deberet homines ad suscipiendum discendi laborem impellere: sed, o di immortales, non dicerem hoc, audiente Scaevola, nisi ipse dicere soleret nullius artis sibi faciliorem cognitionem videri. Quod quidem certis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ de oxdinanda cuutate de lib̾tate hoĩs ꝯsularis p̾sitim cũhꝰ nõ
inc̾mie aliquo quod ille possit inficiari s in cuuli iure consi
federato sese liba̾ss et pꝯͣ domũ reueniss q̃situmq apud
maiores nr̃os nũ is ad suos postuo redisl et amisiss hanc
ciuitatẽ ¶Quid de libtate quo iudiciũ grauiꝰ ẽe nullum ꝑ ¶õ
ne ex iure cuuli pt̾ t̃ẽ ꝯtentio cũ queretur is qui dm̃i uolunt e
usu memoͬ ꝑarũ uenit ut prfamilias qui ex hispauia romã
duxiss nec nũ ciĩ p̃ori remisiss mortausq ẽẽt incestatꝰ ⁊
exutraq filiꝰ natꝰ ẽẽt mediot̾s ne rc̃ in ꝯtentione adducta
est cũ q̃rẽtur de duob cuuũ capitib et de pus qui ex posti¬
ore uatꝰ erat et de cius mr̃e / que si iudicaret t̾tis quibusdã
u̾bis noius iniptus sie̾i cum suꝑiore diuorciũ in ꝯtubine locũ
diretur ducetur: ¶ Iec lgitur et hus siliã plura sue cuu ͭ

Expanded text:
 de libertate, de capite hominis consularis, praesertim cum haec non in crimine aliquo, quod ille posset infitiari, sed in civili iure consisfoederato seseque liberasset et postea domum revenisset, quaesitum est apud maiores nostros, num is ad suos postliminio redisset et amisisset hanc civitatem. Quid? de libertate, quo iudicium gravius esse nullum potest, nonne ex iure civili potest esse contentio, cum quaeritur, is, qui domini voluntate usu memoria patrum venit, ut paterfamilias, qui ex Hispania Romam duxisset neque nuntium priori remisisset, mortuusque esset intestato et ex utraque filius natus esset, mediocrisne res in contentionem adducta est, cum quaereretur de duobus civium capitibus et de puero, qui ex posteriore natus erat, et de eius matre, quae, si iudicaretur certis quibusdam verbis, non novis nuptiis fieri cum superiore divortium, in concubinae locum duceretur? Haec igitur et horum similia iura suae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
flauo p̾iiũ actionib nulli fuerunt qui illa aitificiose dige
sit hoc uideo dum breuiter. uolueru dicẽ dictum a me esse
paulo obsturiꝯ s cxꝑiar et ditam si poto planius om̃ia fere
q̃sunt conclusa nũc aitib disꝑsa et dissipata quondam fuert
ut in niusicis nii uaces et modi in geometeia liulaniẽta fore¬
et int̾ualla et mag ͥᷤ In astrologia celi conũsio ortꝰ obitus
metusq syderũ in gramatitis poetaꝵ ꝑtractio hystoriaꝵ cog
dd excogitare ornare dispone̾ memu̾sse age̾ Ignota quondã
quondaui am̃ib diffusa late uidebantui ¶dhibita est igr̃
nũt qui rem dissolutam diuilsamq ꝯglutinaret et rõe
quadaui ꝯstringe̾t ¶ ic gͦ in iure ciuili fuus hic legittie̾ atq

Expanded text:
Flavio primum actionibus, nulli fuerunt, qui illa artificiose digessit. Hoc video, dum breviter voluerim dicere, dictum a me esse paulo obscurius; sed experiar et dicam, si potero, planius. Omnia fere, quae sunt conclusa nunc artibus, dispersa et dissipata quondam fuerunt; ut in musicis numeri et voces et modi; in geometria lineamenta, formae, intervalla, magnitudines; in astrologia caeli conversio, ortus, obitus motusque sideruratione dicendi excogitare, ornare, disponere, meminisse, agere, †ignota quondam omnibus et diffusa late videbantur. Adhibita est igitumunt, quae rem dissolutam divulsamque conglutinaret et ratione quadam constringeret. Sit ergo in iure civili finis hic: legitimae atque
Abbreviated transcription (Latin):
tãdem mos ẽ eius patroni qui ad eas cãs sine ulla stiã ius au¬
det accede̾ Que potuit igr̃ ẽẽ cã maior ꝙͣ aliꝰ militis de cuiꝯ
morte cũ domũ falsꝰ ab excitu ñciꝰ ueniss et p̃ĩ eiusre credi¬
ta testamẽtũ mutass et quẽ ei uisiuu eẽt feciss heredẽ e̾i̾tq
ip̃e mortuus delata res est ad cẽtumuiros cũ nules domũ uenis¬
s egisla lege in hereditatẽ p̃rnã testauiento exheres filiꝯ¬
quẽ pr̃ testa ͭ ͤ n heredem n exheredem sc̾psissebe noĩatim
¶Nuidqd̾ ea de re Int̾ marcellos et claudios patritios c urri Iu¬
dicarunt cũ marcelli ab lilti filio scirpe claudii patricu ex
oratorib de toto stirpis et gentilitat ꝭ urre dd ͫ.¶ Quid ꝙ¬

Expanded text:
m os est eius patroni, qui ad eas causas sine ulla scientia iuris audet accedere? Quae potuit igitur esse causa maior, quam illius militis? de cuius morte cum domum falsus ab exercitu nuntius venisset et pater eius re credita testamentum mutasset et, quem ei visum esset, fecisset heredem essetque ipse mortuus, res delata est ad centumviros, cum miles domum revenisset egissetque lege in hereditatem paternam testamento exheres filiquem pater testamento neque heredem neque exheredem scripsisset nominatim. Quid? qua de re inter Marcellos et Claudios patricios centumviri iudicarunt, cum Marcelli ab liberti filio stirpe, Claudii patricii eioratoribus de toto stirpis et gentilitatis iure dicendum?
Abbreviated transcription (Latin):
Intexe̾ /hisce a̾ ip̃is de ⁊ ebus ita loquatur uti hii qui iura qͥ
leges / qui ciuitates ꝯstituerunt locuti sunt suũpli et spłeu¬
si tot tantaꝵq rermu uã a me pcepta putentur sic statuo
ut in cet̾il artib condita sunt ciuꝯcũq rei difficillia ⁊ dliqua
q̃ aut faciliora aut siliã sunt cuiq tradi nou necesse est utin

Expanded text:
intexere; hisce autem ipsis de rebus ut ita loquatur, uti ei, qui iura, qui intexere; hisce autem ipsis de rebus ut ita loquatur, uti ei, qui iura, qui leges, qui civitates constituerunt, locuti sunt, simpliciter et splensi tot tantarumque rerum nulla a me praecepta ponentur, sic statuo: ut in ceteris artibus, cum tradita sint cuiusque artis difficillima, reliqua, quia aut faciliora aut similia sint, tradi non necesse esse; ut in
Abbreviated transcription (Latin):
defunta q cã quales sunt que in litib que in delibationib
u̾sant᷑ ¶ddat etꝭ si quis uolet ecꝭ laudationis ¶ iltmꝰ quod ap¬
pellant om̃s fere scptores explicat nemo infinito gn̾is suit
tp̃e et sure ꝑsona q̃sionẽ. hoc quid et qͣtum sit cum diciuit
Intellige̾ michi non uident̾ ¶S eiũ est oratoꝵ q̃cũ res ⁊̃¬
q̃ formaterres de mathetis de muisicꝭ reb non pot̾it quin dicat
sib s ecꝭ̃ de geneꝵ infiuitis q̃stionib dice̾ nullũ p̃t̃ esse genus orõis
quod sit exceptum ¶Sed si illam quoq partem q̃stionũ oratori
uolumꝰ adungam̃ꝰ uagam et libam et late patentem ut de
reb bonis a malis expetendis a fugiendis honesti aturpibus¬
a utilib ã nuitilib de uirtute de iusticia de ꝯtinẽtia de pru-¬
dentia de magnitudie̾ aĩ de libalitate de pietate de amiciͣ
ciuitatis de hodnũ morib asfumauiꝰ eamiqͦ ꝑtem si itabt
rebus phoram more respondeat / certeue in cã prudentꝰ possit

Expanded text:
n deliberationibus versantur, addat, si quis volet, etiam laudationes; alterum, quod appellant omnes fere scriptores, explicat nemo, infinitam generis sine tempore et sine persona quaestionem. Hoc quid et quantum sit, cum dicunt, intellegere mihi non videntur: si enim est oratoris, quaecumque res quae forma terrae; de mathematicis, de musicis rebus non poterit quin dicat sibus, sed etiam de generum infinitis quaestionibus dicere, nullum potest esse genus orationis, quod sit exceptum. Sed si illam quoque partem quaestionum oratori volumus adiungere vagam et liberam et late patentem, ut de rebus bonis aut malis, expetendis aut fugiendis, honestis aut turpibus, utilibus aut inutilibus, de virtute, de iustitia, de continentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de pietate, de amicitia, civitatis, de hominum moribus, adsumamus eam quoque partem, sed ita, ut rebus philosophorum more respondeat, at certe ut in causa prudenter possit
Abbreviated transcription (Latin):
qu auicoꝵ qñ tnũ qñ demq nichil ages tum illud addidi
michi enĩ liber ẽẽ nen bi ᷑ qui non aliiꝰ nichibagit in qua ꝑ¬
maneo catulle sententia meq cũ huc uemi hic ipm nichil

Expanded text:
quando tuum? quando denique nihil ages?" Tum illud addidi quando tuum? quando denique nihil ages?" Tum illud addidi "mihi enim liber esse non videtur, qui non aliquando nihil agit." In qua permaneo, Catule, sententia meque, cum huc veni, hoc ipsum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
gnignasia phĩ tentant tamen eorum audaciores discum
de maxmus ieb et grauissinus disputantem phm̃ dñis uuctois
socero meo audiui cum is dice̾e socerum suũ lelium semꝑ fere
cum scipione solitum iusticari ieosq incredibili ⁊ ciureste
ese solitos cum rus ex uibe tꝙͣ ex unctulis euolassent non au¬
des dice̾ de talib urris s tamen ita solet narrare seruola
tonchas eos et unibelicõs ad caietũ et ad lauec̾tuu lege̾ ꝯ¬
suesse et ad oĩiẽm aĩ remssionẽ ludu̾q destende ¶ Sic enm
res seh ut quẽ admodũ uolutres uideniꝰ procurationis at
gestant ac uolitare cupunt uaciui cura et labore. ¶Itaq
ti ego id quod in cã curiana sceuele dixi non dixi secuꝰ ac señtictã
Nam si iuꝙͣ steuola uillu eris testamẽtum recte factu iusi quad
ti sriphis ouines ad te ciues cũ tabulis ueniemꝰ oĩũ testamĩta¬
nũto tu srribes uno ¶⁊iud igitur nꝙͣ qũ ages negocũ pucũ

Expanded text:
ilosophi teneant, tamen eorum auditores discum de maximis rebus et gravissimis disputantem philosophum omnes usocero meo audivi, cum is diceret socerum suum Laelium semper fere cum Scipione solitum rusticari eosque incredibiliter repuerascere esse solitos, cum rus ex urbe tamquam e vinclis evolavissent. Non audeo dicere de talibus viris, sed tamen ita solet narrare Scaevola, conchas eos et umbilicos ad Caietam et ad Laurentum legere consuesse et ad omnem animi remissionem ludumque descendere. Sic enim res sese habet, ut, quem ad modum volucris videmus procreationis atque gestiant ac volitare cupiant vacui cura ac labore. Itaque illud ego, quod in causa Curiana Scaevolae dixi, non dixi secus ac sentiebam: nam "si," inquam "Scaevola, nullum erit testamentum recte factum, nisi quod tu scripseris, omnes ad te cives cum tabulis veniemus, omnium testamenta tu scribes
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ẽc̃ p̾cepta quẽ in artib rechoꝵ reꝑiantur In eodem sile¬
tio multa alia oratoꝵ officia iacuerunt tohortationes p̃ceͥp
ꝯultationes admonita q̃ tractanda sunt oĩa diẜtissie s
locum suũ in hni artibus que tradite sunt hñt nullũ patq
Inhoc gn̾e̾ illa quoq est infunta silua quã oratores pleriq

Expanded text:
nulla esse praecepta, quae in artibus rhetorum reperiantur? In eodem silentio multa alia oratorum officia iacuerunt, cohortationes, praecepta, consolationes, admonita, quae tractanda sunt omnia disertissime, sed locum suum in his artibus, quae traditae sunt, habent nullum. Atque in
Abbreviated transcription (Latin):
oetas õmo .q. alia quadam lingua locritos non cogor
actiuge̾ cũ hus me ut dixi oblecto qui ⁊es gestas aut
s st̾pserunt suas aut qui ita loquũ᷑: ut indeantur uolussi
Te nobis qui non sumꝰ prudẽti ͫͥ familiare ¶ Sed illuc redeo
uidetis ne ꝓptum nuiuꝰ sit oratoris hystoͣ haud stio an fliu̾e
orõis et uarietate maxi ͫ n eam reꝑio unꝙͣ seꝑatim instructã
rethoꝵ p̃ceptis Ita sunt enĩ aute oculos llam quis nestit p
Tẽ hystorie legem ne quid flĩ dice̾ audeat deinde ne uitatẽ¬
tacere audeat ut n suspicio fit gr̃e sit in st̾bendo n smiłtas¬

Expanded text:
oetas omnino quasi alia quadam lingua locutos non conor attingere. Cum eis me, ut dixi, oblecto, qui res gestas aut orationes scripserunt suas aut qui ita loquuntur, ut videantur voluisse esse nobis, qui non sumus eruditissimi, familiares. Sed illuc redeo: videtisne, quantum munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et varietate maximum; neque eam reperio usquam separatim instructam rhetorum praeceptis; sita sunt enim ante oculos. Nam quis nescit primam esse historiae legem, ne quid falsi dicere audeat? Deinde ne quid veri non audeat? Ne quae suspicio gratiae sit in scribendo? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
plib demde pautis u̾bis ꝯuiutatis ec fab tisdem st̾ptarib septa
suut sepius Accidit uo quo facilius ꝑcipi cognostiq ius ciuile
possit quod mi̾me pleriq arbitranturra quedam in agno¬
scendo suauitas et delecta ͦ nã suie quẽ aliena studia delectant
antiquitatis effigies qd̾ et u̾łorum uetustas p̾sta cognoscitur
et actionũ gn̾a quedam maioꝵ ꝯsuctudinẽ uitãq declarẽt
ppotens et glo̾sa phĩa delectat ditam audatiꝰ hosce h fontes oĩ
disputationũ suaꝵ qui de Iure cuuli scysert uolueriit nulgo¬
sunt fere insr̾pti de reb notis et illustrib de u̾tute de iustitia
de honestate/ de uoluntate u̾b̾um prorsꝯnullũ intelligo ita
sunt angustis et longis dispũtionib illigati ¶Capbũ eͫ¬

Expanded text:
 deinde paucis verbis commutatis etiam ab eisdem scriptoribus scripta sunt saepius. Accedit vero, quo facilius percipi cognoscique ius civile possit, quod minime plerique arbitrantur, mira quaedam in cognoscendo suavitas et delectatio; nam, sive quem haec Aeliana studia delectant,antiquitatis effigies, quod et verborum vetustas prisca cognoscitur et actionum genera quaedam maiorum consuetudinem vitamque declarant; praepotens et gloriosa philosophia delectat,—dicam audacius—hosce habet fontis omnium disputationum suarum, qui iure civili et legiibrorum, qui sunt fere inscripti de rebus notis et inlustribus, de virtute, de iustitia, de honestate, de voluptate, verbum prorsus nullum intellego; ita sunt angustis et concisis disputationibus inligati; poe
Abbreviated transcription (Latin):
ãthoniũ iudicio p̾uato cani defeudet Nanne om̃is nr̃a defesio
quãdam eaꝵ ediũ ꝑtẽ in mancipii lege dixiss defendebans
p̃stare debere quoquid̃ in gnẽ familiaris ñr̃ m buculenus
hõ n meo iudicio stultꝰ et suo ualde sapiens et ab iuris studio
quo concursu hõmũ qua exspectatione defensa ẽ cũ .q. sce¬
uola equalis et colleza eius honio õi et distipliua uiris tilis
ciuditissiꝯ̃ et ingenio prudentiaq acutissi ꝯ et orõe maxie
liatꝰ at subtilis at ut ego solio dic̾e̾ Inrisꝑitoꝵ aeqũe ͥ¬

Expanded text:
efensio quandam earum aedium partem in mancipi lege dixisset, defendebampraestare debere. Quo quidem in genere familiaris noster M. Buculeius, homo neque meo iudicio stultus et suo valde sapiens et ab iuris studio quo concursu hominum, qua exspectatione defensa est? Cum Q. Scaevola, aequalis et conlega meus, homo omnium et disciplina iuris civilis eruditissimus et ingenio prudentiaque acutissimus et oratione maxime limatus atque subtilis atque, ut ego soleo dicere, iuris pe
Abbreviated transcription (Latin):
iterato quo possit meliores fetus et grandiores ede ¶ Sũbactio.
auẽ est usiis auditio lectio lr̃ẽ At p̾mũ naturã cause uideat
que nũꝙ latet ffactum ne sit queritur an qualesit an quod
nomen habeat quo prospecto statim occurrit et naturali quadaᷤ
prudentia non hus subactionib quas isti docent quid facit cãz
atipm̃ negaut contra leges licuisse s eqͥus ueniet igitur In
et in uulgari prudentia sita s illa querenda q̃ et ab accu¬
sacore et defensore ar ͭ ͣ et id quad in iudiciũ ueuit spectanti
debent afferri ¶ itq hic illud uidendum est in quo su̾mꝰ est exror
isto ꝵ ingr̃orum ad quos libos nr̃os mittimnꝰ non quo hoc quid̃
eorim quĩ sibĩ eruditi uidentur ebes at impolitum Couscitu
cĩi in ꝑtiendis or̃onũ modis duo guã cãrum unũ appellã¬
di in quo sine ꝑsoms at tꝑib diffimatur. Altuiꝰ in quo uno illi

Expanded text:
iterato, quo meliores fetus possit et grandiores edere; subactio iterato, quo meliores fetus possit et grandiores edere; subactio autem est usus, auditio, lectio, litterae. Ac primum naturam causae videat, quae numquam latet, factumne sit quaeratur, an quale sit, an quod nomen habeat; quo perspecto statim occurrit naturali quadam prudentia, non his subductionibus, quas isti docent, qAt id ipsum negat contra leges licuisse Decius. Veniet igitur in et in vulgari prudentia sita; sed illa quaerenda, quae et ab accusatore et a defensore argumenta ad id, quod in iudicium venit, spectantia debent adferri. Atque hic illud videndum est, in quo summus est error istorum magistrorum, ad quos liberos nostros mittimus, non quo hoc quidemeorum, qui sibi eruditi videntur. Hebes atque impolitum: constituunt enim in partiendis orationum modis duo genera causarum: unum appellant, in quo sine personis atque
Abbreviated transcription (Latin):
Epromã equid̾ inquit et quo facilius id ł desiderat¬
a te eruiam quod petam nichil tibi a me postulanti recu
ẽ ut is qui nebis cam̃ adiudicaturꝯsit aut inclinatione
uoluntatis ꝑpendeat in nos aut defensionis ar ͭͥᷤ adduta᷑
aut aĩ ꝓmotione doga ᷑ ¶ qm̃i illa pars in qua ⁊ exũlĩarũ
explicatio a̾ defensio posita est uidetur es ociũ huiꝰ guis q¬
sunt cogitatione ꝯquirende nec quotiens cã d̾dͣ est totiens ad
ad ubum st̾bendum sic illi ad cam explicandam statim occiurãt
Ged hn loci ei demũ oratori prodesse pñt qui est u̾satꝰ inreꝵ
uel usu quem tras demqz affert uel auditione uel cogitatione
que studio et diligentia p̃currit etatem Nami si tuentichi ꝙͣiis
itum hor̃em adduxis ꝙuis acrem et acutum in ce
In exemplis iniustitatis In moribus ac uolutatib ciuiũ suoꝵ
hospes non multum ei loci proderunt illi ex quib ar ͭ ͣ ꝓuiud ᷑
subacto michi ingenio opus est ut agro non semel arato et

Expanded text:
epromam equidem,' inquit 'et quo facilius id a te exigam, quod peto, nihil tibi a me postulanti recusest, ut is, qui nobis causam adiudicaturus sit, aut inclinatione voluntatis propendeat in nos aut defensionis argumentis adducatur aut animi permotione cogatur. Sed quoniam illa pars, in qua rerum ipsarum explicatio ac defensio posita est, videtur omnem huius sunt cogitatione conquirendae; nec quotiens causa dicenda est, totiens adtterae ad verbum scribendum, sic illi ad causam explicandam statim occurrant. Sed hi loci ei demum oratori prodesse possunt, qui est versatus in rerum vel usu, quem aetas denique adferet, vel auditione et cogitatione, quae studio et diligentia praecucurrit aetatem. Nam si tu mihi quamvis eruditum hominem adduxeris, quamvis acrem et acutum in cogin exemplis, in institutis, in moribus ac voluntatibus civium suorum hospes, non multum ei loci proderunt illi, ex quibus argumenta promuntur: subacto mihi ingenio opus est, ut agro non semel arato, sed novato et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescenda ẽ multiᵈ ͦ cãꝵ est eũ infurita si inppoͣitur q¬
dice ⁊ pauce sunt ur eas om̃e diligentes et med̾res et sobrii
oratoreꝭ ꝑtinsas aĩo et ꝓpe dicami decautantas hr̃e Aebeant
nisi forte existimatis a n curio caũi didicisseł trassum et ea
re multa actulisse ꝙͣobrem pestumo nou nato curiũ tũ here¬
dem ecpiomi cẽ opor teret nichil ad copiau argniñtoꝵ n ad
causeuim et naturã nomen copn ã curn ꝑtinunt In gu̾e e
rat uniu̾so ei negocio q̃ non int̾pone ͬ c̾tis ꝓsonis ac nolbus¬

Expanded text:
pertimescenda est multitudo causarum; est enim infinita, si in perpertimescenda est multitudo causarum; est enim infinita, si in perdicae et paucae sunt, ut eas omnis diligentes et memores et sobrii oratores percursas animo et prope dicam decantatas habere debeant; nisi forte existimatis a M'. Curio causam didicisse L. Crassum et ea re multa attulisse, quam ob rem postumo non nato Curium tamen heredem Coponi esse oporteret: nihil ad copiam argumentorum neque ad causae vim ac naturam nomen Coponi aut Curi pertinuit; in genere erat universo rei negoti
Abbreviated transcription (Latin):
sionũ aut locoꝵ infiita ¶Que uero curu de facto nen ambugge
q̃riuntur qualia sunt si ea ex reisrex nume̾s et ̃iuiabilia sũt᷑
et obscura / si ex rebus ualde modica et illustria Nlami si mãciuui
cãm in uio mancino poramꝰ quetienstũq is quem pat̾patͣta
dedi̾t receplus nou erit totiens noua causa nastet᷑ Im illa
congrouersia cam̃ facit uideatur ne ei quem pat̾ patratus
puto ur hoies eruditos redarguam ꝙͣꝙͣ repheudendi sunt hũ qͥ
ingne̾ diffuuendo istas causas destribunt in ꝑsonis et in temꝑe
positas ẽẽ llami et si incurrunt tp̃a et ꝑsone tñ intellid̾ est ns̃
ex hus s ex gne̾ q̃stionis pendere cãs S hͦ inchil ad me nullis
consecutos quod in tanto ocio etꝭ siue hac forensi e ex̾cita eẽ
effice̾ potuerunt ut guã rerum disceruent eoq paulo sũbtiliq
explicarent uerum hoc ut dixt nichil ad me illud ac multo
etꝭ magis ad uos coita nrꝰ et sulpici quõ nũc se istaꝵ artes hñt

Expanded text:
ero, cum de facto non ambigitur, quaeruntur, qualia sint, ea si ex reis numeres, et innumerabilia sunt et obscura; si ex rebus, valde et modica et inlustria; nam si Mancini causam in uno Mancino ponimus, quotienscumque is, quem pater patratus dediderit, receptus non erit, totiens causa nova nascetur; sin illa controversia causam facit, videaturne ei, quem pater patratus puto, ut homines eruditos redarguam; quamquam reprehendendi sunt qui in genere definiendo istas causas describunt in personis et in temporibus positas esse; nam etsi incurrunt tempora et personae, tamen intellegendum est, non ex eis, sed ex genere quaestionis pendere causas. Sed hoc nihil ad me; nullume hoc quidem eos consecutos, quod in tanto otio etiam sine hac forensi exercitatione efficere potuerunt, ut genera rerum discernerent eaque paulo subtilius explicarent. Verum hoc, ut dixi, nihil ad me; illud ad me ac multo etiam magis ad vos, Cotta noster et Sulpici: quo modo nunc se istorum artes habent,
Abbreviated transcription (Latin):
atz oĩa m̾ima mansa ut nutrices infãtibus pis in osũẜant/
Si uero sit is qui doctrina libaliter institutus et aliquo iam
Imbutꝰ usu et satis acri ingenio ẽe uideatur alum ad eũ ra¬
piani ubi seclusus aliqua aquula teneatur s unde unuisiu
flumen erumpat qui illi sedes atq domicilia õium argũ
cõmonstret et ea breuiter illustret u̾bisq diffimat ¶ Capłnr

Expanded text:
atque omnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant; atque omnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant; sin sit is, qui et doctrina mihi liberaliter institutus et aliquo iam imbutus usu et satis acri ingenio esse videatur, illuc eum rapiam, ubi non seclusa aliqua acula teneatur, sed unde universum flumen erumpat; qui illi sedis et quasi domicilia omnium argumentorum commonstret et ea breviter inlustret verbisque definiat. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quare istaru artem totam dimictemꝰ q̃ in excogitandis
altiymuta ninuũ est in iudicandis mimã loquax ¶rico¬
laũ istum quẽ cum dyogene uenisse ꝯẽmoras plus huic
nr̃o studio prodesse potuisse concedo / erat em̃ ab ip̃o arlͤ
a ciuiꝰ inuentis probe ego uideor non longe aberrare Atz
õium suꝑioꝵ et illos in quib ip̃e sua q̃dam de ead̾ arte di
In hac una orõe tractanda non ead prudentia qͣ ille sed
usu in hͦ gne studioq maiore ¶Carueadis uero uis intre¬
dibilis illa dd et uarietas ꝑ quã eẽt optãda nobis qͣnllam
unꝙͣ in sius disputationib rem de fendit quã non probarit nlla
oppugnauit quaui non eu̾t̾it s ħ mauis est quoddã ꝙͣ ꝙ ab huis qͥ
ħ trãdũt et docent postulandum sir ¶ Ego a̾ si quẽ nũc rudem pla¬
ne institi ad ddmn uelim hus potius tradam assidius unoꝑe eãd
incudem diem noctemq cudentib qui oĩis tenu̾ssias ꝑticlãs

Expanded text:
qua re istam artem totam dimittimus, quae in excogitandis qua re istam artem totam dimittimus, quae in excogitandis argumentis muta nimium est, in iudicandis nimium loquax. Critolaum istum, quem cum Diogene venisse commemoras, puto plus huic nostro studio prodesse potuisse; erat enim ab isto Aristotele, a cuius inventis tibi ego videor non longe aberrare. Atqomnium superiorum, et illos, in quibus ipse sua quaedam de eadem arte dixone tractanda non eadem prudentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque maiore. Carneadi vero vis incredibilis illa dicendi et varietas perquam esset optanda nobis, qui nullamis suis disputationibus rem defendit quam non probarit, nullam oppugnavit quam non everterit. Sed hoc maius est quiddam quam ab his, qui haec tradunt et docent, postulandum sit. Ego autem, si quem nunc plane rudem institui ad dicendum velim, his potius tradam adsiduis uno opere eandem incudem diem noctemque tundentibus, qui omnis tenuissimas particulas
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝯut ueortholenlꝰ apud einu pautisnã oĩo haud placet¬
¶ ed tũ h̃ ceit mea suiã quã uidebar exposuisse ẽgo ista stidio
nõ Ini probo modatu ñõ sint opĩo istoꝵ studioꝵ et suppito tĩ¬
que diceł artem setrade̾ uñde dishendi et uera ac falsa diui¬
dicandi quã u̾bo greco dyalcticen appellaret ĩ hac arte si m̃o
dicaniꝰ aᵈ non ẽẽ et si simplr̃ dictum est sustipiunt dyaletici ut
iudĩcent uerum sit au flmi et si quincte sit elatũ et aduncta
et multa q̃rendo repuut nõ mado ea que iam nõ possint ip̃i
dissolue̾ s etꝭ quib aute ixorsa et potius detexta ꝓpẽ recexat ᷑¬
¶ Nc nos igitur stoytꝰ iste nichil adiuuat qm̃ quẽadmnedu
repit q̃ negat ullo modo posse dissolui et genus smonis afft
non liquidũ non fusimi ac profluens s exile aridũ / ꝯcisũ
atq minutũ qui si quod probabit ita probabit ut oratori
q̃ non aurificis statera s pplãri quadã tentina exaĩant᷑

Expanded text:
ut Neoptolemus apud Ennium "paucis: nam omnino haud placet." Sed tamen haec est mea sententia, quam videbar exposuisse: ego ista studia non improbo, moderata modo sint: opinionem istorum studiorum et suspiciqui diceret artem se tradere bene disserendi et vera ac falsa diiudicandi, quam verbo Graeco dialektikh/n appellaret? In hac arte, si modo dicamus aut non esse, et, si simpliciter dictum sit, suscipiunt dialectici, ut iudicent, verumne sit an falsum, et, si coniuncte sit elatum et adiuncta et multa quaerendo reperiunt non modo ea, quae iam non possint ipsi dissolvere, sed etiam quibus ante exorsa et potius detexta prope retexantur. Hic nos igitur Stoicus iste nihil adiuvat, quoniam, quem ad modum od et multa reperit, quae negat ullo modo posse dissolvi, et genus sermonis adfert non liquidum, non fusum ac profluens, sed exile, aridum, concisum ac minutum, quod si qui probabit, ita probabit, ut oratori quae non aurificis statera, sed populari quadam trutina examinantur;
Abbreviated transcription (Latin):
Sic has ego arguiũtoꝵ erui notas q̃ querenti demõstͣnͣt
quod ã arguũtoꝵ genus cuiq cãꝵ gñi maxĩe quemiat non
enĩ nũs id agnnꝰ ut artem aliquã dicendi explicemꝰ s ut
doctissis hoĩb usus nr̃i q. quedam nninumẽta tradamꝰ ¶ ñes
igitur locis. qͥn mente et cogitatione defixis et ĩ oĩ rẽ ad xd
posita excitatis nichil erit quod oratorem effuge̾ possit nõ
nõ in foreusib deft disceptationib s oĩo in ullo guẽ dd ¶̃¬

Expanded text:
sic has ego argumentorum notavi notas quae quaerenti demonstrantsic has ego argumentorum notavi notas quae quaerenti demonstrantquod autem argumentorum genus cuique causarum generi maxime conveniat, non enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed ut doctissimis hominibus usus nostri quasi quaedam monita tradamus. Hic igitur locis in mente et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, nihil erit quod oratorem effugere possit non modo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere
Abbreviated transcription (Latin):
sti ꝙ publii affricani netis socius fusti ꝙ legeni in tͥbunatu tu¬
listi ꝙ semper abonis discessisti
Excausis aũt rerum sic auariciam si tellẽ nultis matꝰ eius xi¬
est tollenda luxuries
Ex hus ã q̃ sunt orta xn¬
de causis si erarn copus et ad belli adiuinenta et ad oruẽtia
patis ltinu uectigalib ẜuuams ¶Aciora ã et nuora et pa¬
ea qe non sua ui s extraneã subleua᷑ ut hic hoc uerum
est dixit eñi lã lutanꝰ hoc fliũ est hĩta eiũ q̃stione h seqͥ
necesse est ⁊ecito em tabulas de quo gue toto paulo ante dixisti
¶Het aut̃ ut breuissĩe dici potuerunt ĩta a me dicta sit ut eĩ
Il aurũ quid̃ id quod ẽẽt multifariã de fossum ꝯmonstrare uelle
satis ẽẽ deberet sisigna et notas oñde̾m locoꝵ ¶Cauib cognitis
ip̃e sibi fode̾t et id quod uellet paruo labore nullo errore ĩueret

Expanded text:
sti, quod P. Africani necis socius fuisti, quod eam legem in tribunatu tusti, quod P. Africani necis socius fuisti, quod eam legem in tribunatu tulisti, quod semper a bonis dissedisti." Ex causis autem rerum sic: "avaritiam si tollere vultis, mater eius est tollenda, luxuries." Ex eis autem, quae sunt orta de causis: "si aerari copiis et ad belli adiumenta et ad ornamenta pacis utimur, vectigalibus serviamus." Maiora autem et minora et paea, quae non sua vi, sed extranea sublevantur, ut haec: "hoc verum est; dixit enim Q. Lutatius. Hoc falsum est; habita enim quaestio est. Hoc sequi necesse est; recito enim tabulas." De quo genere toto paulo ante dixi. Haec, ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt; ut enim si aurum cui, quod esset multifariam defossum, commonstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem locorum, quibus cognitis ipse sibi foderet et id quod vellet parvo labore, nullo errore, inveniret;
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑiculis ⁊etinemus et nram̃ salutem et imꝑn dignitatem
¶Exsili̾tudie̾ a̾ si fere partus suos di¬
ligunt qua nos i libõs nr̃os diligentia esse debemiꝰ
at ex dissilĩtudine sibarbarorum est in diem
uil̾e nr̃a consilia sempit̾nũ tempus spectare debent ¶ At utro
in gn̾e et sili̾tudis et dissilĩtudiuis exempla sunt ex alioꝵ factis
aut dictis aut euentus aut ficte narrationes sepe ponende sũt¬
a ambe cs Dum ex contrario si⁊ graccꝰ¬
Dum ex contrario si ⁊ graccꝰ¬
Ee ꝯũtibus ut si et ferro inter¬
fectus ille et imiuicꝰ eius cum gladio cruento comp̃hensꝯ̃ m illo
ip̃o loco et neme ibi p̃ter te uisus est et cã nem̾ et tu ne semꝑ
audax quid̾ quid de facmo̾e̾ dubitare possiuuꝯ
te isti bonũ ciuem putabant smuilasse te et aliquid quesisse ꝑ¬
spicuũ est ꝙ tibern gracchi mortem sepe in contionibus deplora¬

Expanded text:
te, periculis retinemus et nostram salutem et imperi dignitatem." te, periculis retinemus et nostram salutem et imperi dignitatem." Ex similitudine autem: "si ferae partus suos diligunt, qua nos in liberos nostros indulgentia esse debemus?" At ex dissimilitudine: "si barbarorum est in diem vivere, nostra consilia sempiternum tempus spectare debent." Atque utroque in genere et similitudinis et dissimilitudinis exempla sunt ex aliorum factis aut dictis aut eventis et fictae narrationes saepe ponendae. Iam ex contrario: "si Graccrario: "si Graccuentibus: "si et ferro interfectus ille et tu inimicus eius cum gladio cruento comprehensus in illo ipso loco et nemo praeter te ibi visus est et causa nemini et tu semper audax, quid est quod de facinore dubitare possimus?" te isti bonum civem putabunt: simulasse te et aliquid quaesisse perspicuum est, quod Ti. Gracchi mortem saepe in contionibus deplora
Abbreviated transcription (Latin):
i orõne probandum aut refellendũ ã ex sua sumi ui
ab nã sã assium foris ¶Ex sua ui cum ã res ã sit tota q̃ratur
apass eius aut bocubusum quod habeat aut quidpiami ĩ ẽ illã
quod ateugat ¶ Cxtrisecꝰ ã cũ ea que suit forisn herem.
is eaui miuit qui excitum hostib pplĩ ro tradidit nou qui
parendũ de salute rei publice fuiđ aut aliud consiliũ inst
aut sua sponte faciend̃ aliud ꝯsiliũ suꝑbum et siue arregans¬
natꝰ ¶Si ex uocabulo ut in gractos is ꝯsũl est qui ꝯsulit prĩe
quid aliud fec̾it opinius ¶ Ab eo qui ⁊eui actingit als actig̾it
plures sunt ar ͦꝵ sedes ac loci Nlam et quuncta q̃remiꝰ et gua
et causas rerum uestigabimꝰ et ea q̃ ex cansis orta suit et
maiora paria ininora q̃remꝰ ¶ Ex quinctis sic ar ͭ ͣ ducũ
metellum tam pie lugere uidetis
accusa s qui tiua tͥbunata uoluntati paruit cut
cari nebis eẽ debent certe in pͥmis imꝑatores querum ꝯsilus u̾tu¬

Expanded text:
 ad probandum aut ad refellendum, aut ex re sua sumi vi atque natura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit, non qui parendum de salute rei publicae fuit aut aliud consilium instituendum aut sua sponte faciendum; aliud consilium, superbum; suum, adroganatus." Si ex vocabulo, ut Carbo: "si consul est, qui consulit patriae, quid aliud fecit Opimius?" Sin ab eo, quod rem attingit, plures sunt argumentorum sedes ac loci, nam et coniuncta quaeremus et genera et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et maiora, paria, minora quaeremus. Ex coniunctis sic argumenta ducMetellum tam pie lugere videatisaccusas, cuius tribunatus voluntati paruit civicari nobis esse debent, certe in primis imperatores, quorum consiliis, virtu