comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam reconciliarentur. proximin
fuerunt. Et qui proximi fuerunt
quamdiu proximi fuerunt. de fonte
ppͥo communicauerunt. Et similit̾
qui alieni fuerunt quam diu alieni
fuerunt. de fonte proprio non com¬
municauerunt. Cum autem hi qui
alieni fuerunt proximi cẽ cepert̃.
de fonte propͥo communicare epe¬
runt. & similiter qui proximi fuer̃t.
post quam ab alienari ceperunt: de
fonte ꝓpͥo ꝯmunicate desier. E rema¬
net semꝑ fons proprius de quo non
communicat alienus. Alienus enim
communicare non potest. & tamen
qui alienus c̃. proximus eẽ potest. Ca¬
ritatem malus habere non potest. s
qui malus ẽ bonus ẽẽ potest. Quan¬
do bonus ẽẽ incipit. caritatem ha¬
bere incipit. & quando bonus eẽ
desinit. caritatem habere desinit.
& numquam caritatem nisi bonꝰ
habere potest. quia caritatem ha¬
bere. & simul malus ẽe nemo potest.
icis iterum. Si aliquando caritas
semel habita amittitur: quid est
quod dicit scriptura qui amicus

Expanded text:
quam reconciliarentur proximi non quam reconciliarentur proximi non fuerunt. Et qui proximi fuerunt quandiu proximi fuerunt de fonte proprio communicaverunt. Et similiter qui alieni fuerunt, quandiu alieni fuerunt, de fonte proprio non communicaverunt. Cum autem ii qui alieni fuerunt proximi essse coeperunt, de fonte proprio communicare coeperunt, et similiter qui proximi fuerunt postquam abalienari coeperunt, de fonte proprio communicare desierunt. Et remanet semper fons proprius de quo non communicat alienus. Alienus enim communicare non potest; et tamen qui alienus est proximus esse potest. Charitatem malus habere non potest, sed qui malus est bonus esse potest. Quando bonus esse incipit, charitatem habere incipit; et quando bonus esse desinit, charitatem habere desinit; et nunquam charitatem nisi bonus habere potest, quia charitatem habere et simul malus esse nemo potest. Dicis interum: Si aliquando charitas semel habita amittitur, quid est quod dicit Scriptura: Qui amicus
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗͣ tñ ꝓrsus excidit q in aliis sẽꝑ ma¬
net. Neq enim idcuco perit. si mme
perit. & michi perit. neq propterea
destruitur si ame euacuatur & inme
destruitur. qm̃ alt̾i manet. quod mͥ
non manet. S dicis iterum. Si hi
qui mali sunt futuri & perituri.
caritatem aliquando habere possunt.
quomͦ caritas fons propͥus nominat᷑.
de quo non communicat alienus:
Qui enim pereunt alieni sunt & ñ
ꝑtinent ad nos neq ad id quod no¬
strum ẽ. Si igitur alieni sunt quo¬
modo de illo quod nr̃m ẽ ꝓpͥum
communicare possunt:Mirum ẽ.
Si enim hi qui aliquando alieni fue¬
runt proximi facti sunt accedendo.
quare non similiter hi qui prorimi
sunt alieni fieri possunt recedendo:
Si enim accedere possunt qui longi
sunt: possunt etiam recedere qui pd¬
pe sunt. Qui accedunt reconcilian¬
tur. qui recedunt ab alienantur.
Si autem qui reconciliati sunt pis¬
ximi sunt. ergo & qui ab alienati
sunt alieni sunt. Tamen quamdiu
sicut hi qui alieni fuerunt pͥus¬

Expanded text:
nunquam tamen prorsus excidit, quia in aliis semper manet. Neque enim idcirco perit, si in me perit, et mihi perit. Neque propterea destruitur, si a me evacuatur et in me destruitur, quoniam alteri manet quod mihi non manet. Sed dicis iterum: Si ii qui mali sunt futuri et perituri charitatem aliquando habere possunt, quomodo charitas fons proprius nominatur, de quo non communicat alienus? Qui enim pereunt alieni sunt et non pertinent ad nos, neque ad id quod nostrum est. Si ergo alieni sunt, quomodo de illo quod nostrum est proprium communicare possunt? Mirum est. Si enim ii qui aliquando fuerunt alieni proximi facti sunt accedendo, quare non similiter ii qui proximi sunt alieni fieri possunt recedendo? Si enim accedere possunt qui longe sunt, possunt etiam recedere qui prope sunt. Qui accedunt reconciliantur, qui recedunt abalienantur. Si autem qui reconciliati sunt proximi sunt, ergo et qui abalienati sunt alieni sunt, tamen quandiu sicut ii qui alieni fuerunt prius
Abbreviated transcription (Latin):
derit. conceret cum. Propt̾ hoc gͦ
dominus manum suam non iacen¬
ti suꝑ posuit ut p̃meret: s suppo¬
suit ut releuaret. Supposuit ut
ad iuuando repararet. non suꝑpo¬
suit ut iudicando condempna¬
ret. Sic itaq sp̃c dñi non recessit
adauid. quia cum eo erat ut ab¬
euntem reduceret. & penitentem
iustificaret. Et forte cum eo erat.
s in eo non erat. Cum eo erat
ad custodiam. s in eo non erat
ad iusticiam. Non enim cunc
iustꝰ erat dauid quando intam
graui perato prostratꝰ erat. neq
ad eum tunc ꝑtinuit quod scrip¬
tum est. iustus indie sepcies cadit
& tamen iusti nomen non amittit.
Propt̾ hoc igitur sp̃e di & sicum
dauid tunc erat ut peccando non
periret. nullatenus tamen sic erat
ut dampnabilit̾ non peccaret. Si¬
mile ẽ quod de petro negante as
serere conantur. quod etiam tunc
caritatem di non ꝑdiderit. quando
interrogatus xp̃m se cognouisse

Expanded text:
derit conteret eum . Propter hoc ergo derit conteret eum . Propter hoc ergo Dominus manum non jacenti superposuit, ut premeret; sed supposuit, ut relevaret. Supposuit ut adjuvando repararet, non superposuit ut judicando condemnaret; sic itaque spiritus Domini non recessit a David, quia cum eo erat, ut abeuntem reduceret, et poenitentem justificaret et forte cum eo erat, sed in eo non erat. Cum eo erat ad custodiam, sed in eo non erat ad justitiam. Non enim tunc justus erat David quando in tam gravi peccato prostratus erat, neque ad eum tunc pertinuit quod scriptum est: Justus in die septies cadit, et tamen justi nomen non amittit . Propter hoc igitur spiritus Dei etsi cum David tunc erat ut peccando non periret; nullatenus tamen sic erat, ut damnabiliter non peccaret. Simile est quod de Petro asserere negantes conantur, quod etiam tunc charitatem Dei non perdiderat, quando interrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem non amittant. alios aũ
concedentes ut quicquid uolunt cũ
caritate faciant. S dicunt. Si
dauid peccando caritatem amisit.
quomͦ gͦ uerum ẽ quod scriptũ
ẽ de ipso. quia sp̃c dñi non recede¬
bat a dauid. ab eo die & deinceps:
Si enim caritas recessit. quomodo
non potuerit. etiam si scđm donũ
caritatis recessit. Nonne & in illis si¬
ue cum illis remanet quos cadentes
custodit. ne pereant. quos tamen
stantes non custodit ne cadant :
Iustus cum ceciderit non collidet᷑.
quia dominus supponit manum
suam. Quid ergo: Si p̃sens erat
dominus stanti: quare lapsus ẽ:
Et si p̃sens non erat cadenti: quare
collisus non ẽ: Sienim teneretur
non laberetur. ⁊ item si manus ñ
supponeretur collideretur. Propter
hoc ergo collisus non ẽ. quia cecidit
suꝑ manum. Si manus suꝑ eum
cecidisset collisus fuisset. Qui cecide¬
rit inquit suꝑ lapidem istum. con¬
fringetur. Suꝑ quem autem ceci¬

Expanded text:
charitatem non amittant, alios autem charitatem non amittant, alios autem concedentes, ut quidquid volunt cum charitate faciant. Sed dicunt: Si David peccando charitatem amisit, quomodo ergo verum est quod scriptum est de ipso quod spiritus Domini non recedebat a David ab eo die et deinceps? Si enim charitas recessit, quomodo non potuerit, etiamsi secundum donum charitatis recesserit. Nonne et in illis sive cum illis remanet quos cadentes custodit ne pereant, quos tamen stantes non custodit ne cadant? Justus cum ceciderit non collidetur; quia Dominus supponit manum suam . Quid ergo? Si praesens erat Dominus stanti, quare lapsus est! Et si praesens non erat cadenti, quare collisus non est? Si enim teneretur, non haberetur. Item si manus non supponeretur, collideretur. Propter hoc ergo collisus non est; quia cecidit super manum. Si manus super eum cecidisset collisus fuisset: Qui ceciderit, inquit, super lapidem istum confringetur, super quem autem ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ram. uͥ innocens oppͥmitur. non
querens quȩ sua sunt. quando ali¬
tna rapiuntur. Ostendant mͥ hic
si possunt diloctionẽ quȩ plenitudo
legis ẽ. ubi p̾cepta legis uiolantur:
& ius naturȩ corrumpitur. Lex dicit.
Non occides. Non mechaberis. non con¬
cupisces uxorem proximi tui. Si ca¬
ritas hic ẽ. plenitudo legis hic est.
Si plenitudo legis ẽ. quomodo preua¬
ricatio ẽẽ potest:Si talia facien¬
tem caritatem habuisse dicunt. qua¬
re non etiam inhoc faciendo nichil
peccasse dicunt. quia scriptura dic̃.
qui natus ẽ exdeo non peccat. Et
quia rursum alibi dicitur. Habe
caritatem ⁊ fac quicquid uis. Si
enim hoc uerum ẽ quod caritatẽ¬
talia facientes retinere possunt. cum
his qui caritatẽ habent quicquid
libet agere conceditur. profecto quic¬
quid egerint peccatum non ẽẽ cõ¬
probatur. Eant gͦ nunc cum ca¬
ritate sua. & faciant quicquid uo¬
lunt quia magnos defensores ha¬
bent. alios quidem defendentes qđ

Expanded text:
ram, ubi innocens opprimitur, non ram, ubi innocens opprimitur, non quaerens quae sua sunt, quando aliena rapiuntur. Ostendant mihi si possunt dilectionem quae plenitudo legis est, ubi et praecepta legis violantur; et jus naturae corrumpitur. Lex dicit: Non occides. Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui . Si charitas hic est, plenitudo legis hic est. Si plenitudo legis est, quomodo praevaricatio esse potest? Si talia facientem charitatem habuisse dicunt; quare non etiam in hoc faciendo nihil peccasse dicunt, quia Scriptura dicit: Qui natus est ex Deo non peccat ; et quia rursum alibi dicitur: « Habe charitatem et fac quidquid vis? Si enim hoc verum est quod talia facientes charitatem retinere possunt, cum iis qui charitatem habent quidquid libet agere conceditur, perfecto quidquid egerint, peccatum non esse comprobatur. Eant ergo cum charitate sua et faciant quidquid voluerint; quia magnos defensores habent alios quidem defendentes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur. que ad hanc uitam non ꝑtinet.
Qͣ non inueniunt quam caritatem
hic ꝑfectam dicant. nͥ illam quȩ ñ
amittitur. Et rursum cum assigna¬
re uolunt quȩ sit illa caritas quȩ ñ
amuititur. non inueniunt quid di¬
cant nisi illa quȩ ꝑfecta est. Ita cireu¬
lum faciunt inuoluentes semet ip¬
sos qͥa quo exeant non habent. Postre¬
mo tanca erroris caligine inuoluunt᷑.
ut dum ꝑtinacit caritatem semel
habitam contendunt non posse
amitti. asserere incipiant eam aqͥ¬
busdam non solum minora pecca¬
ta. s criminalia quoq ⁊ dampna¬
bilia exdeliberatione ꝑ petrantibuᷤ
retineri. Dauid adulterum ⁊ homici¬
dam caritatem dĩ habuisse dicunt.
quando libidini seruiens in uxorẽ
proximi sui uiolandam turpitudi¬
ni frena laxauit. & ad eandem tur¬
pitudinẽ postea tegendam illum
ipsum cuius chorum fede uiolaue¬
rat innocentem & iustum crudeli
ꝓditione extinxit. Nicant michi uͥ
tunc fuit caritas non agens perpe¬

Expanded text:
tur quae ad hanc vitam non pertinet. tur quae ad hanc vitam non pertinet. Ergo non inveniunt quam charitatem hic perfectam dicant nisi illam quae non amittitur. Et rursum cum assignare volunt quae sit illa charitas quae non amittitur, non inveniunt quid dicant nisi illa quae perfecta est. Ita circulum faciunt, involventes semetipsos, quia quo exeant non habent. Postremo tanta erroris caligine involvuntur, ut dum pertinaciter charitatem semel habitam contendunt non posse amitti, asserere incipiant eam a quibusdam non solum minora peccata, sed criminalia quoque et damnabilia ex deliberatione perpetrantibus retineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem tegendam illum ipsum cujus torum foede violaverat, innocentem et justum crudeli proditione exstinxit. Dicant mihi ubi tunc fuit charitas non agens perpe
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco aliud dilectionem. aliud cari¬
tatem sonare putet. quia alterum la¬
tinum alterum grecum uocabulum
ẽẽ pucet. Scriptura sacra nob̃ dicit.
quia dilectio caritas ẽ. & quia dilectio
dĩ semper bona ẽ. Non nob̃ dicit.
quia ille diligit. bene facit. & quia
iste diligit male facit. Augustinus
dicit apłm scisse quosdam dm̃ dili¬
gere:⁊ meo bono usq infinem non
permanere. & bonam uocat dilectio¬
nem di. etiam inhis qui non sunt
ꝑ masuri in illa. & isti nescio quot
species caritatum inuenerunt. more
pigmentarioꝵ innundinis declama¬
tionum stultarum. Dicunt non de
omni caritate. intelligendum.
quod dicitur caritas semel habita
non amitti. Sed de perfecta tantũ.
Et si ego illos interrogo quȩ sit illa
perfẽcdta caritas non mͥ respondent.
nisi illa quȩ non amittitur. Non enĩ
dicere audent de illa se perfectione
caritatis loqui quȩ infuturo habebi¬
tur. ne suꝑfluo de illa loqui conuincã¬

Expanded text:
idcirco aliud dilectionem, aliud chariidcirco aliud dilectionem, aliud charitatem sonare putet, quia alterum latinum, alterum graecum vocabulum esse putet. Sacra Scriptura nobis dicit, quod dilectio charitas est, et quod dilectio Dei semper bona est. Non nobis dicit, quia illud diligit bene facit, et quia iste diligit male facit. Augustinus dicit Apostolum scisse quosdam Deum diligere, et in bono usque in finem non permanere; et bonam vocat dilectionem Dei, etiam in iis qui non sunt permansuri in illa; et isti nescio quot species charitatis invenerunt, more pigmentariorum in nundinis declamationum stultarum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur charitas semel habita non amittitur, sed de perfecta tantum. Et si ego illos interrogo quae sit illa perfecta charitas, non mihi respondent, nisi illa quae non amittitur. Non enim audent dicere de illa; sed de perfectione charitatis loqui quae in futuro habebitur, ne superfluo de illa loqui convincan
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. qđ ad tempus fuit. nec uere
albus fuit. qui ad tempus albus fu¬
it. Quis hoc dicat: gͦ uera dilectio
fuit. & uere fuit. quamdui fuit. eti¬
am si scdm aliquem modum uera
non fuit. in eo quod desiit quando
iam uere non fuit. Si ergo dicis:
quia uera dilectio non fuit. quę
aliquando dilectio cẽ cessauit. sic
intellige. quia quando dilectio eẽ
desiit. uera dilectio non fuit. quia
in eo ipso quod nutabat & defecit
ut dilectio non ẽet. ẽẽ cȩpit & acce¬
pit. ut quod pͥus fuit iam ueradi¬
leclio non ẽẽt.
Utrũ om̃is dilectio di caritas
sit nominanda.
ortassis dices quod quidam eus¬
modi dicunt quia bi. qui dm̃¬
non perseueraturi diligunt. dile¬
Ectionemdi quidem habent. ẜ carita¬
tem non babent. pro eo quod non om¬
nem dilectionem dĩ caritatem appellan¬
dam putant. nͥ eam solam quȩ usq
infinem ꝑseuerat. S hoc siquis dicere
uoluerit qua ratione uel auctoritarte
probare possit non inuenio. nͥ forte

Expanded text:
fuit quod ad tempus fuit. Nec vere fuit quod ad tempus fuit. Nec vere albus fuit, qui ad tempus albus fuit. Quis hoc dicat? Ergo vera dilectio fuit, et vere fuit quandiu fuit, etiamsi secundum aliquem modum vera non fuit, in eo quod desiit, quando jam vere non fuit. Si ergo dicis quod vera dilectio non fuit, quae aliquando dilectio esse cessavit, sic intellige quod quando dilectio esse desiit, vera dilectio non fuit, quia in eo ipso quod nutabat et defecit ut dilectio non esset, esse coepit, et accepit, ut quod prius fuit, jam vera dilectio non esset. Utrum omnis dilectio Dei charitas sit nominanda. Fortassis dices quod quidam ejusmodi dicunt, quod ii qui non perseveraturi Deum diligunt, dilectionem quidem Dei habent, sed charitatem non habent; pro eo quod non omnem dilectionem Dei charitatem appellandam putant, nisi eam solam quae usque in finem perseverat. Sed hoc si quis dicere voluerit, qua ratione vel auctoritate probare possit non invenio. Nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
illa usq infinem ñ ꝑseuerant. ca¬
dunt & peteunt. & rursum quidã
qui ab illa ad tempus cadunt. quia
iterum resurgunt. conseruantur.
& saluantur. Alii uͦ quia ab illa
numquã deficiunt. usq in finem
perseueranti feruore semel cepte
caritatis deuocionem ꝑducunt.
Quid manifestius queris: Si hoc ñ
uides. quid uides: S dicis. Quomͦ
aliquando ueram caritatem habs¬
re potuerunt qui inea ꝑseueraturi
non fuerunt:Mirum ẽ. Gͤ fides. Fides
non fuit. quȩ aliquando fides eẽ
desut. Quare non similiter dicis
quia numquam albus fuit. qui
aliquando albus ẽẽ cessauit: Nonne
intelligis quia in eo ipso aliquando
illud fuisse dicitur. qui aliquando
ẽẽ illud desiisse memoratur: Quod̃
enim quis numquam fuit: numꝗͣ.
ẽẽ desiit. Qua ꝓpt̾ qui aliquando
amare desiit. constat profecto quia
priusquam amare desineret a mauit.
S uerus inquis amor non fuit. quiad
tempus fuit. Gͦ nec uerum odium

Expanded text:
illa usque in finem non perseverant, cailla usque in finem non perseverant, cadunt et pereunt; et rursum quidam qui ab illa ad tempus cadunt, quia iterum resurgunt, conservantur et salvantur. Alii vero, quia ab illa nunquam deficiunt, usque in finem perseverant fervore semel captae charitatis devotionem perducunt. Quid manifestius quaeris? Si hoc non vides, quid vides? Sed dicis: Quomodo aliquando veram charitatem habere potuerunt, qui in ea perseveraturi non fuerunt? Mirum est. Ergo fides, fides non fuit, quae aliquando fides esse desiit. Quare non similiter dicis quod nunquam albus fuit, qui aliquando albus esse cessavit? Nonne intelligis quod in eo ipso aliquando illud fuisse dicitur, qui aliquando esse illud desiisse memoratur? Quod enim quis nunquam fuit nunquam esse desiit. Quapropter qui aliquando amare desiit, constat profecto quod prius quam amare desineret, amavit. Sed verus, inquis, amor non fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec verum odium
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt scĩ. det̾minare uoluerit quib
aligentibꝰ dĩ omnia eoopantur in¬
bonum. s potius eosdem ipsos diligen¬
tes dm̃ om̃s sedm propositum uocatos
scõs. Sic ergo fortassis intelligencla
putabis uerba apłi. nec michi credes.
si dicere uoluero hoc ibi significa¬
tum ẽẽ quia non om̃s p̃destinati
sunt qui aliquando dm̃ diligunt.
quia non ꝑmanent ineo quod
diligunt. Uerba augustini hȩc
sunt. Si michi non credis illi crede
ut michi credas. Immo non michi.
Gueritati credas. Audi ergo quod
dicit. Apłs inquit cum dixisset:
scimus qm diligentib dm̃ omnia
cooperantur inbonum. sciens non¬
nullos dm̃ diligere. & ineo bono us¬
q infinẽ ñ permanere: mox ad¬
dit. his qui scđm propositum uo¬
cati sunt sc̃ĩ. Hi enim in eo quod
diligunt dm̃ ꝑmanent usq in
finem. & qui adtempꝰ inde deuiant.
reu̾tuntur. & usq infinem ꝑduc̃t.
quod inbono ẽẽ ceperunt.
Ecce habes manifeste quia quidam
ad tempꝰ caritatẽ habentes. quia in

Expanded text:
i, determinare voluerit; quibus diligentibus. Deum omnia cooperantur inbonum, sed potius eosdem ipsos diligentes Deum omnes secundum propositum vocatos sanctos. Sic ergo fortassis intelligenda putabis verba Apostoli, nec mihi credes si dicere voluero, hoc tibi signatum esse quod non omnes praedestinati sunt, qui aliquando Deum diligunt, quia non permanent in eo quod diligunt. Verba Augustinus sunt haec: Si mihi non credis, illi crede, ut mihi credas. Imo non mihi sed veritati credas. Audi ergo quod dicit Apostolus, inquit, cum dixisset: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, sciens nonnullos Deum diligere, et in eo bono usque ad finem non manere, mox addidit: his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Hi enim in eo quod diligunt Deum permanent usque in finem. Et qui ad tempus inde deviant revertuntur, usque in finem perducunt quod in bono esse coeperunt. Ecce habes manifeste quod quidam ad tempus charitatem habentes, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
eis ut sint unum sic̃ & nos unũ
sumꝰ. Ego ineis & tu inme ut
sint cõsummati inunũ. & cognos¬
cat mundusquia tu me misisti.
Rogat unitas ꝓ unione U̾bum cũ
patre unũ innat᷑a. homo cũ u̾bo
unũ inꝑsona m̃bra cum capite.
unũ pͥmum in iusticia. postea
ingła. ut enim in iusticia unũ
sint. cognoscat mundus quia tu
me misisti. ut autẽ ingła unum
sint. uolo ut uͥ ego sum. & illi sint
mecum ut uideant claritatem
meã quam dedistimͥ. quia dile-¬

Expanded text:
num sicut et nos unum sumus. Ego in eis et tu in me, ut sint consummati in unum, et cognoscat mundus quia tu me misisti . Rogat unitas pro unione. Verbum cum Patre unum in natura, homo cum Verbo, unum in persona. Membra cum capite unum, primum in justitia, postea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus quia tu me misisti ; ut autem in gloria unum sint: volo ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
quirit. De rona.
ec uestis id ẽ tunica linea cir¬
ca uenes zona fortiter ad strin¬
E gitur. ut castitas sacerdotis nul¬
lo centiuoꝵ estu dissoluatur. Sicut
Scriptum est. Sint lumbi ur̃i p̃cm¬
cti. Uestis quippe candida mundi¬
ciam. zona uͦ continentiã significat.
ut illic non sordescat. bic nonefflu¬
at uita sp̃alis. hȩc zona quidem
inuet̾i testamento quatuor colo¬
rib distincta inuenit᷑. idẽ bisso.
purpura. iacincto. cocoo. quȩ ua¬
ria int̾p̃tatione. siue ad quatuor
elem̃ta quoꝵ complexione natura
humana constat ut totum qđ ho¬
minis ẽ stringatur & cohibeatur
a fluxu uicioꝵ siue ad quatuor pͥn¬
cipales uirtutes animi. quib homo
ex om̃i parte cingi debet. & muni¬
ri. referenda existimant. De femi

Expanded text:
II. De zona. Haec vestis, id est tunica linea circa renes fortiter astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in Veteri Testamento quatuor coloribus distincta invenitur, id est bysso, purpura, hyacintho, cocco, quos varia interpretatione sive ad quatuor elementa, quorum complexione natura humana constat, ut totum quod hominis est stringatur et cohibeatur a fluxu vitiorum, sive quatuor principales virtutes animi, quibus homo ex omni parte cingi debet et muniri, referendos existimant. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
significat torquem auream.
quam solebant legitime cer
ciplina dñi intelligitur quo se &
subditos sibi. regere debent. ꝑ dua ᷤ¬
uͦ lineas ex utraq parte. id ẽ ante
& retro. a summo deorsum penden-¬
tes p̃dicatio utriꝰq testamenti uł
dilectio d̃i & ꝓximi figuratur.
ficat. calix sepulchrum. pathena
lapidem. corporalis palla sindonẽ
qua inuolutum ẽ corpus xp̃i.¬
..De dedicatione ȩccłiȩ¬

Expanded text:
significat torquem auream, quam solebant legitime certciplina Domini intelligitur, quo se et subditos sibi regere debent. Per duas vero lineas ex utraque parte, id est, ante et retro a summo deorsum pendentes; praedicatio utriusque Testamenti, vel dilectio Dei et proximi figuratur. ficat; calix sepulcrum; patena lapidem; corporalis palla sindonem qua involutum est corpus ChriDE DEDICATIONE ECCLE
Abbreviated transcription (Latin):
onis suc meritũ cãssari refugiũt: Qd
sinunc qͦ uiuentes ĩusti ⁊ mortuis ⁊
dãpnatis iniustiᷤᷤ minime cõpaciun¬
tur. quando adhuc aliquid iudica¬
bile de sua causa sese ꝑpeti etiã ip¬
si nouerũt. quanto districtiꝰ tc̃ ini¬
quoꝵ torm̃ta respiciunt. quando ab
om̃i uicio corruptionis exuti. ip̃i iã ui¬
sticiȩ uicimꝰ atq arciꝰ inherebũt: Sic
quippe eoꝵ m̃tes. ꝑ hoc qđ iustissimo
inherẽt iudici ius districtioniᷤ absor¬
bet. ut om̃ino eis ñ lib̾cat. quicqͥd ab
illiꝰ et̾nȩ regulȩ subtilitate discordat.

Expanded text:
i refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate discordat.
Abbreviated transcription (Latin):
respondeo. quiaĩtussima script᷑a legi¬
tur. beati Imundo corde qm̃ ipsi
dm̃ uideb̃t ⁊ cet̾a talia. Siq̃ris qͦmͦ
dictꝰ sit inuisibilis si uideri potest.
respondeo inuisibilẽ ẽẽ nata. uide¬
ri autẽ potest cũ uult. sic̃ uult. Nlu¬
rimis enĩ uisꝰ ẽ ñ sicuti ẽ. s qͣli specie

Expanded text:
riptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie
Abbreviated transcription (Latin):
recte credita. ⁊ siñassĩt sensib nr̃is
homini crede xp̃m tesurrexisse a
mortuis. si eredit attende quid uide¬
at. attẽde qͥd credat. ⁊utrũq disc̾ne
Uidet hominẽ cuiꝰ audit uocẽ. ⁊ ip̃a
uox inuisis corporalib deputatur.
scdm ea q̃ supͣ diximꝰ. Hȩc duo sũt
testis ⁊ testimoniũ. quoꝵ ad oculos
unũ. ad aures alt̾m ꝑtinet. S h̃c
testẽ fortasse alioꝵ testimonioꝵ au¬
ctoritate confirmat. diuinarũ scł
scͥpturarũ. uł qͦrũlibet alioꝵ qͥbus
ẽ motꝰ ad fidẽ. Scͥpture aduisa ꝑti¬
nẽt corporis. ocłors sieas legit. uł
auriũ si audiuit. Qd gͥ ñ sic osten¬
dero. ut aut corporis aut animi
sensu uisũ ꝑceptũq teneat᷑. ⁊ t̾n
dix̾o aliqͥd qđ aut uerũ qͥdẽ aut
falsum ẽẽ necẽe sit. s nulloꝵ duoꝵ¬

Expanded text:
recte credita, etsrecte credita, etshomini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: aurium, si audivit. Quod igitur non sic ostendero ut aut corporis aut animi sensu visum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid quod, aut verum quidem aut falsum e
Abbreviated transcription (Latin):
sensibꝰ nr̃is sic accipiant᷑. ut int̾
illa deputent᷑ quȩ aliq̃n uidimꝰ.
⁊ ñ uidisse retincinꝰ certiq sumꝰ.¬
ꝗͣuis tẽ ñ p̃sto st̃ cũ recolunt᷑ a
nob. Neq enĩ int̾ credita s int̾
uisa deputant᷑. Et ido nota st̃
ñ ꝙ fidẽ habuimꝰ aliis testibuᷤ.
s qr nos uidisse sine dubio recor¬
entia ex uisis reb ⁊ creditis. S in
bis q̃ uidimꝰ uł iudemꝰ. nos ipsi
testes sumꝰ. Inhis aũ quȩ credimꝰ.
aliis testib mouem᷑ ad fidẽ. cũ eaꝵ
rerũ qͣs nec uidisse nos recolimꝰ nec
uidemꝰ. dant᷑ signa uł inuocib uł
i litt̾is. uł inquibꝰcũq docum̃tis:
quib uisis ñ iusa credant᷑. Non aũ¬
inm̾ito scire nos dicimꝰ. ñ solũ ea q̃ ui¬
dimꝰ uł uidemꝰ. uerũ etiã illa que
idoneis ad qͣcũq rẽ cõmoniti testimoniis
uł testib credimꝰ. Porro si scire ñ in¬
tissimũ credimꝰ. hinc factũ ẽ ut ñ

Expanded text:
sensibus nostris sic accipiantur, ut inter sensibus nostris sic accipiantur, ut inter illa deputentur, quae aliquando vidimus et nos vidisse retinemus, certique sumquamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recorentia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uimmerito scire nos dicimus non solum ea quae vidimus aut videmus, verum et illa quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis vel testibus credimus. Porro si scire non intissimum credimus, hinc factum est ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidebũt tc̃ dm̃. qui uideb̃t sicuti
ẽ. Nec idõ uidebt̃ qr pauꝑes sp̃u
in hac uita fuert. qr mites. qr lugen¬
tes. ⁊ cet̾a. s quia mundo st̃ corde.
Om̃ mundo corde uidebit̃. qui nec
in loco uidebit᷑. nec ocłis corporalibꝰ
queritur nec circ̃scribit᷑ uisu. nec
tactu tenet᷑. nec audit᷑ affatu. nec
tur. Plane forsitan satis ẽ si p̃sentia¬
illa hoc loco intelligamꝰ dicta. quę
p̃sto st̃ sensibꝰ siue animi siue corpo¬
ris. uñ ⁊̃ ducto uocabu lo p̃sentia
nominantur.Siẽ enĩ hanc lucẽ cor¬
poris sensu. sic ⁊ meã uoluntatẽ
plane uideo qr p̃sto ẽ animi mei
sensibꝰ. atq intꝰ mͥ p̃sens ẽ. Siquis
uͦ mͥ indicet uoluntatẽ suã cuiꝰ
⁊ animi mei credo ñ uideo. Aut si
eũ m̃tiri existimo ñ credo. ⁊ si forte
ut dicit ita sit. Credunt᷑ gͦ illa q̃
abst̃ a sensibꝰ nr̃is. si uidet᷑ idone¬
um ẽẽ qđ eis testimoniũ ꝑbibetur.¬
Nec quia ut dixiea credi q̃ abst̃ a

Expanded text:
t sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec tia. Plane forsitan satis est si pilla hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuiuet animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium Nec quia dixi ea credi quae absunt a
Abbreviated transcription (Latin):
uoces ab eo factas aliq̃n audiunt.
Neq enĩ uidunt eũ qui audierũt.
qn dix̃ ad filiũ. ⁊ clarificaui ⁊ it̾m
clarificabo. Uerũtñ ñ ẽẽ mirandũ
si aliqui etiã ñ mundicordes ui¬
dent dm̃ in sp̃e ꝗ uoluntas eiꝰ fece¬
rit. Latẽte inuisibili. ⁊ ap̃ se incõ¬
mutabili manente natura. Siq̃ris
utrum etiã sicuti ẽ aliq̃n possit ui¬
deri. respondeo filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ.
dequib dictũ ẽ. Scimꝰ qr cũ apparu¬
erit similesei erimꝰ. q̃m uidebimꝰ¬

Expanded text:
uoces ab eo factas aliquando audiunt; uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
sio ea sp̃e uideri. quã uoluntas ele¬
uisũ accepimꝰ incolũba. ⁊ idõ dm̃
nemo uidit ũꝙͣ quia eã quȩ indõ
habitat plenitudinẽ diuinitatis ne¬
mo conspex̃. nemo m̃te aut oculis
cõp̃bendit. Uñ moyses ait do. cũ quo
ut amicꝰ amico facie ad faciẽ loqueba¬
t᷑. si inueni gr̃am añ te: ostende mͥ te¬
met ipsũ. Quid gͦ. ille ñerat ipse: Si
ñ eẽt ip̃e ñ ei dic̾et. ostende mͥ temecip¬
sũ. s ostende mdm̃. Et tñ si eiꝰ natu¬
rã substantiãq conspicet. multomi¬
nꝰ dic̾e̾t. ostende mͥ temet ip̃m. Ipse
gͦ erat in ea sp̃e qͣ appar̾e uoluerat.
ñ aũ ip̃e apparebat innatura ꝓpͥa quã
moyses uidẽ cupiebat. Fa quippe
sicuti ẽ. Nam multi uiderũt s qđ
uoluntas elegit ñ qđ nat᷑a forma¬
in scełatꝰ. qn de suo scełe abillo int̾¬
qñ uenit cũ angłis ut corã illo as¬
sit̾et. sibeati mundicordes qm̃ ipsi
dm iudebunt. respondeo ñqͥdẽ eẽ con¬
sequens. ut etiã uideant dm̃. qui

Expanded text:
sio, ea specie uideri, quam uoluntas eleisum accepimus in columba, et ideo: Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Unde Moyses ait Deo cum quo ut amicus amico facie ad faciem loquebatur. Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . Quid ergo, ille non erat ipse? Si non esset ipse non ei diceret: Ostende mihi temetipsum, sed ostende mihi Deum. Et tamen si ejus naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formaere ab illo intequando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuimꝰ uł aromulo conditã romã. uł
ut de ꝓpiõrib loquar. constãtinopo¬
lim a constantino. Uñ postremo sci¬
remꝰ qui nã parentes nos ꝓereauissẽt.
quib patribꝰ. auis maiorib geniti
eẽmꝰ. taliũ quippe cũ plurima sciamꝰ
ñ t̃n ea uł ullo sensu p̃sentia sic̃ solẽ.
sic̃ nr̃i animi ubluntatẽ. uł canoni¬
coꝵs eloquioꝵ auctoritatẽ. sic̃ adã
fuisse pͥmũ hominẽ. aut xp̃m incar
ne natũ passũꝙ resurrexisse didici¬
mꝰ. s aliis referentib de quoꝵ testi¬
monio in hoc dũ taxat irrũ gen̾e.
minime dubitandũ ẽẽ putauimꝰ.
Satis ut puto ista mea p̃locutione
recognouisti. qͥd sit uidẽ uł m̃te uł
corpore ⁊ qͥd ab eis distet credere.
Quod quidem fit mente et ui¬

Expanded text:
fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fune natum, passumque, resurrexisse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prorecognouisti, quid sit uidere uel mente uel corpore et quid ab eis distet; credere. quod quidem fit mente et ui
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nri. sicut ab ẽ corpus in
quo xp̃c resurrex̃. et ab aspectu
m̃tis alterius. sicut ab ẽ ab aspec¬
tu m̃tis nr̃e fides tua. quam uis
eam ẽẽ inte credam. cum eam ñ
uideam corpore. quod nec tu po¬
tes. nec m̃te quod tu potes. sicut

Expanded text:
abest corpus, in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ suis cũ patre unũ dm. ñ qͦmͦ
in hoc scło incorꝑre uisꝰ ẽ. abonis ⁊
amalis. In iudicio enĩ futuro quo
sic uenturꝰ ẽ quomͦ uisꝰ ẽ iens incȩ¬
lũ. hoc ẽ ineadẽ forma filii hominiᷤ
eãdẽ formã uideb̃t. quibꝰ dicturꝰ ẽ
Esuriui ⁊ ñ dedistis mͥ manducare.

Expanded text:
ribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare,
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Quid tres: magna ꝓrsus labo¬
tas filius nullo mͦ dici potest. ¶Itẽ.¬
Fatendum ẽ. patrem & filiũ pͥncipi¬
um sp̃c scĩ. Item. Filius non tantũ
ut sit filius qd relatiue dicit᷑. s om̃i¬
no ut sit ipsa substantia. nascen¬
do habet. ¶Item. Cum conaretur
humana inopia loquendo ꝓferre
qd tenet dedño do. timuit dicere
tres ẽẽntias. ne intelligeret᷑ in illa
summa equalitate ulla diu̾sitas.
Item. Ido dicimꝰ tres ꝑsonas. non ut
aliqua intelligat᷑ diu̾sitas eẽntiȩ.
s ut uł uno uocabulo respondi
possit cum dicit᷑: quid tres. uł quid̃
tͥa.  Iheronimus. Unum intribuᷤ
ꝑsonis fatem᷑ dm̃. Tres ꝑsonas exp̃s¬
sas sub ꝓpͥetate distinguimꝰ. non
nomina tantũm᷑: s & nominum

Expanded text:
itur, quid tres? magna prorstas Filius nullo modo dici potest. » IteFatendum est Patrem et Filium principium Spiritus sancti. Idem: Filius non tantum ut Filius, quod relative dicitur: sed omnino ut sit ipsa substantia nascendo habehumana inopia loquendo proferre quod tenet de domino Deo, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Idem: Ideo dicimus tres personas non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur, quid tres, vel quid tria. HIERONYMUS. Unum in tribus personis fatemur Deum, tres personas expressas sub proprietate distinguimus; non nomina tantummodo, sed et nominum
Abbreviated transcription (Latin):
biles nr̃e cogitationes ab aliis in alia
euntes. atq redeuntes. s omnẽ scien
tiã uno simul conspectu uidebimꝰ.
Tam̃ cũ ⁊ hoc fu̾it. si ⁊ boc fu̾it. forma¬
ta erit creatura. q̃ formabilis fuit.
ut nichil iã desit eiꝰ formȩ. ad quã
ꝑuenire deb̾et. S tñ coeqͣnda ñerit
illi simplicitati. uͥ ñ formabile ali¬
quid formatũ uł reformatũ ẽ.
s. forma neq informis. neq forma
uanta erit felicitas uͥ nullũ crit
malũ. nullũ latebit bonũ. Uacabi¬
ritũ posit dece. nec corpꝰ. U̾a ibi gła
erit. uͥ laudantis nec errore qͥsquã. noc
adulatione laudabit᷑. Uerꝰ honor qui
nulla negabit᷑ digno. nulli deferet᷑
in digno. S nec ad eũ ambiet ullus.¬

Expanded text:
nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes atque redeuntes, sed omnem scientiam nostram uno simul conspectu videbimus: tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliqsed forma neque informis, neque formatuanta erit felicitas ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum? Vacabiritum possit decere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus
Abbreviated transcription (Latin):
nent̾ et̾noꝵ iocunditate gaudiors.
oblita culparũ. oblita penarũ. nec
tñ ido suȩ libationis oblita. ut lib̾a¬
tori suo ñ sit ingͣta. Quantũ gͦ atti¬
net ad scientiã rationabilẽ memor
Nã ⁊ ꝑitissimꝰ medicꝰ. sic̃ arte sciunt᷑:
om̃s fere morbos corporis nouit.Sic̃
aũ corpore senciunt᷑. plurimos nes¬
cit. qͦs ipse ñ passus ẽ. Ut gͦ scientiȩ
maloꝵ duc st̃. unaqͣ potentiã m̃tis
ñ latent. Alt̾a q̃ experientis sensibꝰ
inheient. Alit̾ qͥppe sciunt᷑ omĩa
uicia ꝑsapientiȩ doctrinã. alit̾ ꝑ
insipientis pessimã uitã. ita ⁊ ob¬
liuiones maloꝵ due st̃. Alit̾ ea nãq
obliuiscit᷑ cruditꝰ idoctus: alit exꝑtꝰ
⁊ pass. Ille siꝑiciã negligat. iste si mi¬
seria careat. Scdm hanc obliuionẽ
quã posteriore loco posui: ñ erunt
memores sc̃i p̃teritors maloꝵ. Cair¬
bunt enĩ om̃ibꝰ. ita ut penitꝰ delea¬

Expanded text:
nenter aeternorum jucunditate gaudiorum; nenter aeternorum jucunditate gaudiorum; oblita culparum, oblita poenarum. Tamen nec ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem memor erit nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam: ita et obliuiones malorum duae sunt. Aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. Secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus delea
Abbreviated transcription (Latin):
honoꝵ. atq głarũ. quis ẽ idoneus
cogitare. quantomagis dic̃c: Qđ tñ
futuri sint. ñ ẽ ambigendũ. Atq ita¬
⁊̃ beata illa ciuitas magnũ in se do¬
nũ uidebit. qđ nulli suꝑiori nul¬
lus inferior inuidebit. sic̃ nc̃ ñ in¬
uident atrangłis angłi cet̾i. Tanmo
let ẽẽ unꝰ qͥsq qđ ñ accepit qͥ uis sic̃¬
paccatissimo uincło cõcordie ei qͥ ac
cepit obstrictꝰ. quã nec in corꝑre
uult ocłs ẽẽ qͥ ẽ digitꝰ cũ m̃brũ utrũ¬
q ꝯtineat tociꝰ partis paccata cõpago.
Sic itaq habebit donũ aliꝰ alio minꝰ
ut hoc qͦq donũ habeat ne uelit
ibi nossenrm ñ habebit errorẽ. ibi ama¬
re nr̃m ñ habebit offenfionẽ. Qd¬
scĩs ĩfuturo ñ ad dolorẽ s ad gau¬
diũ ꝓficit p̃t̾icors memoriã. xiii.
rit gͦ illiꝰ ciuitatis ⁊ una inom¬
nib ⁊ in separabił in singłis uo¬
luntas lib̾a ꝙ abõmi malo lib̾ata.
& impletaom̃i bono. fruens indesi¬

Expanded text:
honorum adque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sipacatissimo concquam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata conpago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit ibi nosse nostrum non habebit errorem, ibi amare nostrum non habebit offensionem. is in futuro non ad dolorem, sed ad gaudium proficiet praeteritorum memoria. Erit ergo illius civitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis voluntas libera ab omni malo liberata, et impleta, omni bono, fruens indesi
Abbreviated transcription (Latin):
tur illud di u̾bũ. ut di cogitatio ñ
dicat᷑. ne aliqͥd ẽẽ qͣsi uolubile creda¬
tur ĩdõ. qđ nc̃ accipiat. nc̃ recipi¬
at formã ut u̾bũ sit: eã ue possit
amitt̾e. atq ĩ formit̾ qđdãmͦ uolutari.

Expanded text:
tur illud Dei Verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari.
Abbreviated transcription (Latin):
Abet etiam ȩccłiastica consuetu¬
do ut indũica quȩ ꝓxima est
ante sollempnitatem paschalem.
rami palmarum. & frondes arboꝵ be¬
nedicantur. & popło portandi distribu¬
antur. infiguram eoꝵ qui dño iħueo¬
dem die ierosolimã ascendenti eum ra¬
mis palmarum & frondib arboꝵ uiren¬
tibus. cantantes & laudantes occurre¬
runt. In quo non solum nob̃ id quod
illi tunc corporaliter fecerunt. corpora¬
liter faciendum ꝓponitur. s id pocius
quod uel inillo uł misto corporali fa¬
cto spiritalit̾ imittandum significat᷑.
Palma quippe signum uictoriȩ est.
Rami autem iurentes bona oꝑa signi¬
ficant. Tunc gͥ xp̃o cum ramis palma
quando ipsum mortis triumphatorẽ
bonis oꝑib & digna gr̃arum actione
dictione a sacerdote benedicit. Hic cereꝰ
xp̃m designat. uicera humanitatem:
inigne diuinitatem. Qui cathecumi¬
nos ad baptismum p̃cedit illuminans.
sicut olim columpna ignis filios isrł
mare rubrum transeuntes p̃cessit ꝑ

Expanded text:
abet etiam ecclesiastica consuetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et frondibus arborum virentibus cantantes et laudantes occurrerunt . In quo non solum nobis id quod illi tunc corporaliter fecerunt, corporaliter faciendum proponitur, sed id potius quod vel in illo vel in isto corporali facto spiritualiter imitandum significatur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera significant. Tunc igitur Christo cum ramis palmars, quando ipsum mortis triumphatorem bonis operibus et digna gratiarum actione tione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per
Abbreviated transcription (Latin):
esurgent gͥ scõꝵ corpora sine in enchiridion¬
ullo uicio. sine ulla deformita¬
te. sicut sinc ulla coruptione.
onere. difficultate. in quib tanta facilitas quanta
felicitas erit. ꝓpt̾ qđ. i spualia di
cta sunt. cum ꝓculdubio corpora
futura sunt ñ sp̃s. S sicut nunc
animale corpꝰ dicit᷑. qđ ñc corpus
ñ anima ẽ: ita tunc spũale corpꝰ
cia quibus caro adu̾sus sp̃m con¬
cupiscit. tunc ñ erit caro s corpꝰ.
quia ⁊ cȩlestia corpora ꝑhibent᷑.
topt̃ qđ dictum ẽ caro ⁊ sanguis
regnũ di non possidebunt. ⁊ tãquã
exponens quid dix̾it. neq corrup¬
tio inquit incorruptionẽ posside¬
bit. Quod pͥus dixit caro ⁊ sanguiᷤ.
hoc posteriꝰ dix̃ corruptio. & qđ pͥꝰ¬
dix̃ regnũ di. hoc posteriꝰ incorrup¬
tionẽ. Quantũ autẽ actinet ad
substantiã. etiã tunc caro erit.
Propt̾ qđ ⁊ post resurrectionẽ corpꝰ
dia carnis ⁊ sp̃s uiuificante sp̃u
sine sustentacło alicuiꝰ indigentiȩ

Expanded text:
esurgent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate, in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiricta sunt cum procul dubio corpora futura sint, non spiritus. Sed sicut nunc animale corpus dicitur, quod nunc corpus non anima est, ita tunc spirituale corpus vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur, propter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit: Caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Qusubstantiam etiam tunc caro erit. Propter quod post resurrectionem corpus dia carnis et spiritus vivificante spiritu sine sustentaculo alicujus indigentiae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ alio nomine orarium uoca¬
tur. quȩ collo sacerdotis suꝑ impo¬
nitur: ut eum uigũ dñi assump¬
sisse significet. que acollo ꝑ ant̾i¬
ora descendens. dextrũ latusor
scriptum ẽ. Pacientia uob̃ neces¬
saria ẽ. ut reportetis ꝓmissiones
& it̾m. Qui ꝑseuerau̾it usq infi¬
nem: hic saluus erit. Inde est
qđ stola. cum zona poderis. qui¬
busdam nexib colligatur. quia uis¬
tutes uirtutib sociantur. ne ali¬
quo temptationis impulsu mo¬
ueantur. de planeta uł casula.
Ic gͥ sacerdote dñi ornato. ꝑ
tunicam mundicia. ꝑ zonam
continentia. ꝑ suꝑ humetale
iusticia. ꝑ stolam pacientia. cus¬
ctis postremo casula suꝑ ponitls
quȩ caritatem significat. sicut
scriptum ẽ. Adbuc excellentiorẽ

Expanded text:
quae alio nomine orarium vocatur, quae collo sacerdotis superimponitur, ut eum jugum Domini assumpsisse significet, quae a collo per anteriora descendens dextrum latus orscriptum est: Patientia vobis necessaria est, ut reportetis promissiones . Et iterum: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Inde est quod stola cum zona poderis quibusdam nexibus colligatur, quia virtutes virtutibus sociantur, ne aliquo tentationis impulsu moveantur. CAP. XI. De planeta vel casula. Sic igitur sacerdote Domini ornato, per tunicam munditia, per zonam continentia, per superhumerale justitia, per stolam patientia, cunctis postremo casula superponitur, quae charitatem significat, sicut scriptum est: Adhuc excellentiorem
Abbreviated transcription (Latin):
tutem redigat. quc̃ ad modum bissꝰ
uł linum candorẽ quem ex natu¬
ra non habuit ꝑstudium ⁊ indus¬
tͥam multis tunsionib & quasi
quadam uexatione attritum ad

Expanded text:
tutem redigat , quemadmodum byssus vel linum candorem quem ex natura non habuit, per studium et industriam multis tunsionibus et quasi quadam vexatione attritum a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quodãmͦ impassibiles eristunt.
qd̃ nicħ pęna dignum secum fer̃t.
uidam putant animas corpora¬
lib penis cruciari non posse. nͥ
ꝑcorpora ⁊ incorporib manentes
Qua ꝓpt̾ acorporib exutas animas
nullas alias penas sustin̾e credunt.
nͥ eas solum quas intꝰ conscientia
accusatrix irrogat. S u̾issime au¬
ctoritate sacͥ eloquii. ⁊ catholig ue¬
ritatis testimonio ꝓbat᷑. corporali
& mat̾iali igne animas etiam
nc añ susceptionẽ corꝑoꝵ crucĩ
tur: S quomͦ inquiunt animȩ
sine corporib a rebꝰ corporalibus
pati possunt: Eccc dicamꝰ. Nes¬
cimꝰ quomͦ hoc fieri possit. nũqͥd
ido uerum non ẽ. quia nos nesci¬
mꝰ quomͦ ẽ: Tam̃ quid mirum¬
ẽ si animȩ extͣ corpora paciunt᷑:
Siledunt᷑ dum cedunt᷑ indutȩ. cur
non ledant᷑ si cedant᷑ exucȩ :Si
affici possunt quando int̾ ipsa ᷤ¬
⁊ illud a quo afficiunt᷑ mediũ
ẽ illud ꝑ qd afficiunt᷑. nonne

Expanded text:
hoc ipso quodammodo impassibiles existunt, hoc ipso quodammodo impassibiles existunt, quod nihil poena dignum secum ferunt.nimarum. Quidam putant animas corporalibus poenis cruciari non posse, nisi per corpora et in corporibus manentes. Quapropter a corporibus exutas animas nullas alias poenas sustinere credunt, nisi eas solum quas conscientia intus accusatrix irrogat. Sed verissime auctoritate sacri eloquii et catholicae veritatis testimonio probatur corporali et materiali igne animas etiam nunc ante susceptionem corporum cruciartur? Sed quomodo, inquiunt, animae sine corporibus a rebus corporalibus pati possunt? Ecce dicamus: Nescimus quomodo id fieri possit. Nunquid ideo verum non est, quia nos nescimus quomodo est? Tamen quid mirum, si animae extra corpora patiuntur? si laeduntur dum caeduntur indutae, cur non laedantur si caedantur exutae? Si affici possunt, quando inter ipsas et illud a quo afficiuntur, medium est illud per quod afficiuntur, nonne