comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mana sustentatur infirmitas. spũa¬
lib studiis excolant᷑: ut dñicus ager
sius ditet᷑ impeudiis: & quem nume
expedit. eẽ. sine fructu: de ꝓpria
fiat ub̾tate fecundior. Qđ utiq in¬
telligit scĩtas ur̃a. ad totiꝰ eccłie
ꝓfectum. ee̾. referendum: quoꝵ in
fide germ̃ ẽ: in spe increm̃tum an
caritate maturitas. Quia castiga¬
tio corporis.⁊ instantia orationis.
tunc ueram optinent puritateni.
cuimn elemosinaꝵ sc̃ĩficatione nils

Expanded text:
mana sustentatur infirmitas, spiritamana sustentatur infirmitas, spiritalibus studiis excolantur: ut Dominicus ager suis ditetur impendiis, et quem numquam expedit 58 esse sine fructu, de propria fiat ubertate fecundior. Quod utique intelligit sanctitas vestra, ad totius Ecclesiae profectus esse referendum, quorum in fide germen est, in spe incrementum, in charitate maturitas: quia castigatio corporis et instantia orationis tunc veram obtinent puritatem, cum eleemosynarum sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
b comparant᷑ : etiam illa ficꝰ nob̾
cauenda ẽ. de suȩ infecunditatis
exemplo. quam dñs iħc sic̃ ȩuangłi¬
um refert. nichil habentem qd̃
esuriens sumeret. ꝑpetua steri¬
litate dampnauit: ut intellige¬
remus qm̃ quiesurientem ñ re¬
fouet egenum: ipsi denegat cybum
qui quod pauꝑi ẽ. datum. sibi dix̃
impensum: & huiꝰ maledictionis
arbores erunt. quib a iudicante
dicet᷑. Discedite a me maledicꝰti in
ignem ȩt̾num: quem p̃parauit pat̾
m̃sdiabolo & angłis eiꝰ. Esuriui eñ.
& ñ dedistis mͥmanducare. Sitiui.
singła recolunt᷑: ut aduertamꝰ ñ fu¬
turum extͣ miscdiam. qui uł partẽ
horum oꝑum fuerit exsecutꝰ: ani¬
ma autem neminem iuuans. erit
arbor non habens poma: cum toci¬
fructu pietatis inueniet᷑ aliena.
Decimi gͦ m̃sisieiumum. qđ hẏema¬
lis ẽ. temꝑis. ad agriculturam nos
in ssticam uocat: quia segetum &
palinitum atq arbors uires. qͥb hu¬

Expanded text:
bus comparantur, etiam illa ficus nobis bus comparantur, etiam illa ficus nobis cavenda est de suae infecunditatis exemplo, quam Dominus Jesus, sicut Evangelium refert, nihil habentem quod esuriens sumeret, perpetua sterilitate damnavit: ut intelligeremus quoniam qui esurientem non refovet, illi denegat cibum qui quod pauperi est datum, sibi dixit impensum. Et hujus maledictionis arbores erunt, quibus a judicante dicetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; sitivi, singula recoluntur, ut advertamus non futurum extra misericordiam, qui vel partem horum operum fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit arbor non habens poma, cum totius pietatis invenietur aliena. Decimi ergo mensis jejunium, quod hiemalis est temporis, ad agriculturam nos mysticam vocat, qua segetum et palmitum atque arborum vires, quibus hu
Abbreviated transcription (Latin):
amcontinentia: humilitas. arrogan¬
tiam ꝓpulsauit: qͥ inpudicitia sor¬
duerant. castitate nituerunt. His
autem conu̾sationib dilectissimi ꝓ¬
uidente grã dĩ. addita st̃ sc̃ã ieiu¬
nia: quȩ inquib dam dieb ab uniu̾¬
sa eccłia. deuocionem obseruantiȩ
generalis exigerent. Quamuisenim
pulcbrum sit acq laudabile. ut sin¬
gula quȩq membra corpis xp̃i ꝓpriis
ornentur officiis: excellentioris tñ
ẽ. actionis. sacratiorisq uirtutis.
cuminunum ꝓpositum piȩ plebis
corda concurrunt: ut ille cui scĩfi¬
catio nr̃a supplicium ẽ. ñ solũ a pa¬
tre. s etiama soliditate suꝑetur.
Cuinuncoꝑi dilectissimi decimus
m̃sis offertur: ammonens qͦd ammͦ
ꝓqualitate temporissui. ne qͥsꝙͣ
frigore infidelitatis obtorpeat.
diuine uoluntatis accipimꝰ: nec
umꝙͣ. cessat suꝑua eruditio: qñ ⁊̃
sententiam.qua homines fructu
pietacis carentes. uacius arbori¬

Expanded text:
am continentia, humilitas arroganam continentia, humilitas arrogantiam propulsavit; et qui impudicitia sorduerant, castitate nituerunt. His autem conversionibus, dilectissimi addita sunt sancta jejunia, quae in quibusdam diebus ab universa Ecclesia devotionem observantiae generalis exigerent. Quamvis enim pulchrum sit atque laudabile ut singula quaeque membra corporis Christi propriis ornentur officiis, excellentioris tamen est actionis sacratiorisque virtutis, cum in unum propositum piae plebis corda concurrunt: ut ille cui sanctificatio nostra supplicium est, non solum a parte, sed etiam a soliditate superetur. Cui nunc operi, dilectissimi, decimus mensis offertur, admonens quodammodo pro qualitate temporis sui ne quisquam frigore infidelitatis obtorpeat, divinae voluntatis accipimus; nec umquam cessat superna eruditio, quando sententiam qua homines fructu pietatis carentes vacuis arbori
Abbreviated transcription (Latin):
secutionis mouetur: s innocentib
speciȩ pacis infert᷑. Ubi enimin apto
sunt pugnȩ: inmanifestosunt :⁊ coro¬
nȩ. Q hoc ipsum alit atq accendit
patientiȩ fortitudinem: qđ sic̃ ꝓxima
ẽ tͥbulatio: ita ÷ ⁊uicina ꝓmissio.
Cessantib ul publicis impugnationi
delium diabolo continente: ne ꝑ¬
tinatia crudelitatum. multiplicatio
nr̃orum fieret triumphoꝵ. fremit ad¬
u̾sarius. ⁊cruentes inimicitias. ad
quietas conu̾tit insidias: ut qͦsuin¬
cere fame. ⁊gelu. flaminis. ferroq
ñ poterat. ocio tabefasceret: cupidi¬
tatib irretiret: ambitione inflaret :
xpĩana. potentes munitiones:⁊ ar-¬
ma uictricia: deo scilicet instruente
milites suos. ut spũ ueritatis man¬
suetudo iram: largitas auariciam:
benignitas extinguat inuidiam.
Commutante enim dextera excelsi
corda multoꝵ. rediit innouitatẽ ue¬
tustas: & de famulis iniquitatis. mi¬
nistri ꝓdiere iusticiȩ. Subiẽc̃ luxuri¬

Expanded text:
ersecutionis 56 movetur, sed nocentius ersecutionis 56 movetur, sed nocentius specie pacis infertur. Ubi enim in aperto sunt pugnae, in manifesto sunt et coronae. Et hoc ipsum alit atque accendit patientiae fortitudinem, quod sicut proxima est tribulatio, ita est et vicina promissio. Cessantibus vero publicis impugnationibdelium diabolo continente, ne pertinacia crudelitatum, multiplicatio nostrorum fieret triumphorum, fremens adversarius cruentas inimicitias ad quietas convertit insidias: ut quos vincere fame et gelu, flammis ferroque non poterat, otio tepefaceret, cupiditatibus irretiret, ambitione inflaret, vChristiana potentes munitiones et arma victricia, dum instruente milites suos Spiritu veritatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, benignitas exstinguit invidiam. Commutante enim dextera Excelsi corda multorum, rediit in novitatem vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere justitiae. Subegit luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
rȩsidia dilectissimi scrino .uii.¬
scĩficandis m̃tib nr̃is atq cor¬
porib diuinitꝰ instituta. idõ cum di¬
erum tempoꝵq curriculis sine ces¬
satione reꝑantur: ut infirmitatũ
nrãrum ipsa nos medicina cõmo¬
neat. Hatura quippe mutabilis ⁊ de
peccati labe mortalis. licet etiam iã¬
redempta & sacro baptismate sit
ruata: in quantum ẽ. passibilis.
intantum ẽ. ad deteriora ꝓcliuis:
corrumꝑeturq carnali desidio.
nͥspũali muniret᷑ auxilio: qr sicut
nulli numꝙͣ de.ẽ. unde corruat. ita
semꝑ p̃sto ẽ. unde subsistat: dicen¬
patietur uos temptari suꝑ id qđ po¬
testis: s faciet ꝓuentum ut possi¬
bellaturos: ⁊ milites suosille qͥ poters
c̃. inp̃lio cohortetur ⁊dicat. nolite
tmnere qr uici mundum: sciendũ
am̃ ÷ dilectissumi. hoc incitam̃to
fdemidinẽ sublatam. eẽ. ñ pugnã:
siretunso aculeo timoris. causam
manere certaminis. Qd ab hoste
uisuto. terribilit̾ quidem furore ꝑ¬

Expanded text:
esidia, dilectissimi, sanctificandis mentibus nostris atque corporibus divinitus instituta, ideo cum dierum temporumque curriculis sine cessatione reparantur, ut infirmitatum nostrarum ipsa nos medicina commoneat. Natura quippe mutabilis, et de peccati labe mortalis, licet jam redempta, et sacro baptismate jam renata, in quantum est passibilis, in tantum est ad deteriora proclivis. Corrumperetur carnali desiderio, nisi spiritali muniretur auxilio: quia sicut illi numquam deest unde corruat, ita semper praesto est unde subsistat, dicenpatietur tentari supra id quod potestis, sed faciet proventumbellatores, et milites suos ille, qui potens est in praelio , cohortetur, et dicat: Nolite timere, quia ego vici mundum : sciendum tamen est, dilectissimi, hoc incitamento formidinem sublatam esse, non pugnam; et retuso aculeo timoris, causam manere certaminis, quod ab hoste versuto, terribiliter quidem furore p
Abbreviated transcription (Latin):
da medicina. In orationis instantia:
incastigatione ieiunii: mnelemosine
largitate. Quȩ cum pariter exercent᷑:
dẽ ꝓpitiatur: culpa delet᷑: tẽptator
eliditur. Et his quidem p̃sidiissẽꝑ
fidelis anima debet accingi: s tẽ
qr de obseruantia ueteris legis as¬
sumptum ÷ : tanꝗͣ. hoc de illissit.
quȩ int̾ discretiones ciboꝵ inter
baptismatum differentias. &. aui¬
um pecudumq hostias. eẽ. destite¬
runt. Illa enim quȩ rerum fut᷑aꝵ
figura gerebant. impletis quȩ signi¬
ficauere finita st̃: ieiuniorum uͦ uti¬
litatem noui testam̃ti gr̃a ñ remo¬

Expanded text:
da medicina: in orationis instantia, da medicina: in orationis instantia, in castigatione jejunii, in eleemosynae largitate: quae cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpa deletur, tentator eliditur. Et iis quidem praesidiis semper fidelis anima debet accingi, sed tunquia de observantia veteris legis assumptum est, tamquam hoc de illis sit quae inter discretiones ciborum, inter baptismatum differentias et avium pecudumque hostias esse destiterunt. Illis enim quae rerum futurarum figuras gerebant, impletis, quae significaverunt finita sunt. Jejuniorum vero utilitatem novi Testamenti gratia non remo
Abbreviated transcription (Latin):
bis gaudium. ꝓfuturam diuinoꝵ
obseruantiam mnandator. In quib
ȩxequendis. qr humana fragilitas
plerumq lassescit. ⁊ inmultis ꝑlu¬
bricum suȩ infirmitatis offendit:
misericors & pius dñs. remedia nob̾
uadiutoria dedit: ꝑ que ueniam
optinere possimus. Quis eñi tot ille¬
cebras mundi. tot insidias diaboli.
tot deniq ꝑicula suȩ mutabilitatis
let nos reparare ꝗͣ ꝑdere: Ham⁊
qui iam redempti iam regenerati¬
iam filii lucis effecti stͣ: quam diu
tam̃ in hoc mundo qͥ totꝰ in malig¬
no ÷ positꝰ detinentur. ꝙͣ dunifir¬
mitati carnis. corruptibilia &tẽ¬
poralia blandiunt᷑ : non possunt
istoᷤd dies sine temptatione tͣnsire.
Nec facile cuiꝗ̃. ꝓuenit tamincru¬
enta uictoria: ut int̾ multos hos¬
ites frequentesq conflictꝰ. ⁊̃ si sit
libera morte. sit qͦq immunis auul¬
nere. Curandis gͥ lesionib qͣs sepe in¬
cidunt qͥ cum inuisibili hoste confligt̃.
tͥum maxinȩ remedioꝵ. ẽ. adhiben¬

Expanded text:
bis gaudium profuturam 46 divinorum observantiam mandatorum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas plerumque lassescit, et in multis per lubricum suae infirmitatis offendit, misericors et pius Dominus remedia nobis et adjutoria dedit, per quae veniam obtinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot insidias diaboli, tot denique pericula suae mutabilitatis let nos reparare quam perdere? Nam et qui jam redempti, jam regenerati, filii lucis effecti sunt, quamdiu tamen in hoc mundo, qui totus in maligno positus est , detinentur; quamdiu infirmitati carnis corruptibilia et temporalia blandiuntur, non possunt istos dies sine tentatione transire. Nec facile cuiquam provenit tam incruenta victoria, ut inter multos hostes frequentesque conflictus, etiamsi sit liber a morte, sit quoque immunis a vulnere. Curandis igitur laesionibus quas saepe incidunt qui cum invisibili hoste confligunt, trium maxime remediorum est adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
spũ contͣdicunt. Psalmos dauiti¬
cos qui ꝑuniu̾salem ecclam cum
omni pietate cantant᷑: dampnabi¬
li impietate ausi sunt refutare.
x p̃i domini natiuitatẽ scm car¬
nem negant: passionem et resur¬
rectionem eius.simulatam di¬
cunt fuisse non ueram. Beatissi¬
mum regnãtionis. totius gr̃e uir¬
tute dispoliant. Nichil ẽ ap̃ eos scm
nicħ integrum nicħ uerum. Cauẽ¬
di sunt ne cuiquam noceant ꝓ¬
dendi sunt. ne maliqua ciuitati
nĩe parde consistant. Hob̃ dilecti¬
simi ante tribunal dñi ꝓderit.
quod indicimus. quod rogamus.
Dignum ẽ enim ut elemosinarum
sacͥficio. huius oꝑis palma uingat᷑.
auriliante uob ꝑ omnia domino

Expanded text:
ui contradicunt, psalmos Davidicos, qui per universalem Ecclesiam cum omni pietate cantantur, damnabili impietate ausi sunt refutare; Christi Domini nativitatem secundum carnem negant; passionem et resurrectionem ejus simulatam dicunt fuisse, non veram; baptismum regenerationis totius gratiae virtute dispoliant. Nihil est apud eos sanctum, nihil integrum, nihil verum. Cavendi sunt, ne cuiquam noceant; prodendi sunt, ne in aliqua civitatis nostrae parte consistant. Vobis, dilectissimi, ante tribunal Domini proderit, quod indicimus, quod rogamus. Dignum est enim, ut eleemosynarum sacrificio etiam hujus operis palma jungatur, auxiliante vobis per omnia Domino
Abbreviated transcription (Latin):
co innocentiȩ. condempnatione
nisticiȩ: nͥ ut ⁊ noua mysteria
non app̃henderent: ⁊antiqͣ uio¬
larent. cł uidentib gͦ pͥncipib
ne indie festo tumultꝰ or iretur.
non deuotioni s facinori studebat᷑.
nec religioni seruiebat hȩc cura.
s crimini. Diligentes
pontifices ⁊ solliciti
sa¬
cerdotes. seditio¬
nes
turbarum fieri in
tia sollempnitate
metue
nis intrepidus: uetus testam̃tũ
consummabat. ⁊ nouum pascha
condebat. Discumbentib enum
discipłis ad edendam mysticã
cȩnam. cumincay phe atrio tcta

Expanded text:
cio innocentiae et condemnatione cio innocentiae et condemnatione justitiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in cipua solemnitate metuebnis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tra
Abbreviated transcription (Latin):
lemnitate paschali ȩxercendi furo¬
ris sui acciꝑent potestatem. Opor¬
te bat enim ut manifesto implerent᷑
ꝓmissa mysterio: ut ouem signifi¬
catiuam oiuis uera remoueret:
uno ex pleto sacrificio. uariarum
differentia cessaret uictimarum.
Nam omĩa illa quȩ de immolatione
agni diuinitus ꝑmoy sen fuerant
imagines sub p̃sentia ueritatis: anti¬
qua obseruantia. nouo tollitur
sacram̃to. Hostia inhostiam tͣnsit.
sanguinem sanguis excludit: ⁊ le¬
puli. ad impium consilium pontifi¬
ces congregarent: om̃iumq ani¬
mossacerdotum. cura ad mitten
miħm sceleris occupasset: ipsi
e doctores legis. lege priuarunt:
spontaneo defectu. ritus sibi pa¬
mios abstulerunt. Incipiente enĩ
estiuitate paschali quiornare tem¬
uidere. ⁊ legitimis purificationib
sacratiorem diligentiam adhibere.
debuerant: parricidalis odii furo¬
r concepto. ad unum opus uacant.
mnunum opus simili crudelitate
onurant. Quid assecuturi suppli¬

Expanded text:
lemnitate paschali exercendi furolemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatione agni divinitus per Mosen fuerant imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et lepuli ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare temrovidere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil assecuturi suppli
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi paschalȩ festum tã
sublimis eẽ. mnẏst̾i: ut ñ solum hu¬
militatis meȩ tenuissimum sensũ.
s ⁊̃ magnorum ingeniorum suꝑet
facultatem. S non ita mͥ diuini oꝑis
consideranda ÷ magnitudo. ut uł
diffidam uł erubescam de seruitu¬
te quam debeo: cum sacram̃tum sa¬
lutis humanȩ ñ liceat taceri. ⁊̃ si
nequeat explicari. Auxiliantib aũ
orationib urĩs affuturam credunꝰ
gram dĩ. que inspirationissuȩ ro¬
re. sterilitatem nr̃i cordis abstergat:
ut linguȩ pastoralis officio. quȩ seĩ
gregis aurib sint utilia. ꝓferantur.
Dicente enim domino bonorumom¬
nium largitore. aꝑi ostuum ⁊ ego
adimmplebo illud: audemus eidẽ
tuam. Incipientes gͥ dilectissimi
ȩuangłicam de passione dñi hẏsto¬
riam retractare: diuino intelligimꝰ
dispositum fuisse consilio. ut sacri¬
legi iudȩorum pͥncipes ⁊ impii sa¬
cerdotes. qui seuiendi in x pm̃ occa¬
siones sepe quesiuerant: ñ nͥ insol¬

Expanded text:
lectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes et impii sacerdotes, qui saeviendi in Christum occasiones saepe quaesiverant, non nisi in so
Abbreviated transcription (Latin):
date oꝑam dilectissimi. ut in tegri¬
tatem mentium ur̃arum nulla dia¬
bolus arte corrumpat. Quicquid
quicquid contͣ dei mandata suade¬
tur: de illius deceptionib uenit.
quiuos ninumeris dolis abȩt̾na
uita conatur auertere: captando
quasdam occasiones infirmitatis
nuntiauerint ⁊ qͣ ꝓfessione iugũ
a se tirannice dominationis excus¬
serint: nec insecundis quisquam
nec inadu̾sis. ad mortiferum dia¬
bolicurrat auxilium. Ille enim
mendax ÷ abuntio.⁊ insola uiget
arte fallendi. ut humanam ig¬
norantiam false scientiȩ ostenta¬
tione dec ipiat: sitq eorum nunc
malignus impulsor. quorum post
futurus ẽ. imꝑb accusator. Anni
uitȩ nr̃ȩ ad actionum temporaliũ
qualitates. nec innatura elem̃toꝵ
nec instellarum affectib. s in summi
& ueri dĩ potestate consistunt: euiꝰ au¬
xilium ⁊ miscđi̾am in omib quȩ obti¬
nere cupimus. implorare debemus.
ita eodem ꝓpitio. nulla nob̾ nocebit

Expanded text:
date operam, dilectissimi, ut integridate operam, dilectissimi, ut integritatem mentium vestrarum nulla diabolus arte corrumpat. Quidquid quidquid contra mandata Dei suadetur, de illius deceptionibus venit, qui vos innumeris dolis ab aeterna vita conatur avertere, captando quasdam occasiones infirmitatis nuntiaverint, et qua professione jugum a se tyrannicae dominationis excusserint: nec in secundis quisquam, nec in adversis, ad mortiferum diaboli currat auxilium. Ille enim mendax est ab initio , et in sola viget arte fallendi, ut humanam ignorantiam falsae scientiae ostentatione decipiat, sitque eorum nunc malignus impulsor, quorum post futurus est improbus accusator. Anni vitae nostrae et actionum temporalium qualitates nec in natura elementorum, nec in stellarum effectibus, sed in summi et veri Dei potestate consistunt, cujus auxilium et misericordiam in omnibus quae recte cupimus, implorare debemus. ita eodem propitio, nulla nobis nocebit
Abbreviated transcription (Latin):
me traham: id ẽ. totam causam
humani generis agam ⁊ olun
ꝑditam in integrum reuocabo
naturam. Inme omĩsinfirmi¬
tas abolebitur: in me om̃is pla¬
ga sanabit᷑. Exaltatum autẽ iħm
traxisse ad se omĩa. ñ solum nr̃ȩ
substantie passione. s ⁊̃ totiꝰ mun¬
di commutatione. monstratum ÷
Pendente enim in patibulo creato¬
te. uniuersa creatura congemuit.
icrucisclatios omĩa simul elem̃ta
senserunt. Nicħ ab illo supplicio
lib̃um fuit. Hoc incõmunionem
sur⁊ t̾ram traxit ⁊ celum: hoc pe¬
tras rupit. monum̃ta aꝑuit. in¬
ferna reserauit: ⁊ densarum hor¬
rore tenebrarum. radiossolis ab-
scondit. Debebat hoc testimoniũ
suo mundus auctori. ut in occasu
conditoris sui uellẽt unui̾sa finiri.
s patientia dei seruat reb atq
temporib ordinem suũ: nosq in
illum potius uocat affectũ. ut eoꝵ sa¬
de potestate tenebrarum. z abanti¬
quȩ captiuitatis uinculis absoluti:

Expanded text:
me traham : id est, totam causam me traham : id est, totam causam humani generis agam, et olim perditam in integrum revocabo naturam. In me omnis infirmitas abolebitur, in me omga sanabitur. Exaltatum autem Jesum traxisse ad se omnia, non solum nostrae substantiae passione, sed etiam totius mundi commotione monstratum est. Pendente enim in patibulo Creatore, universa creatura congemuit, et crucis clavos omnia simul elementa senserunt. Nihil ab illo supplicio liberum fuit: hoc in communionem sui et terram traxit et coelum: hoc petras rupit, monumenta patefecit, inferna reseravit, et densarum horrore tescondit. Debebat enim hoc testimonium suo mundus auctori, ut in occasu conditoris sui vellent universa finiri. Sed patientia Dei servat rebus atque temporibus ordinem suum, nosque in illum potius invitat affectum, ut eorum sade potestate tenebrarum, et ab antiquae captivitatis vinculis absoluti,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ totum facinus. ur̃a impietas ꝑa¬
git: ꝑmittite p̃sidem uidicare
quod sentit. S uos ⁊̃ inipsum
graues atq uiolenti in id eum de¬
clinare non sinitis: a quo ipsimen¬
daciter abstinetis. Peccauerit
pilatꝰ faciendo quodnoluit: in
ũram tam̃ conscientiam conflitit.
quicquid furor ur̃ extorsit. Talis
⁊̃ illic ur̃a obseruantia fuit. ubi
uit mitti in gazophilatium no¬
liuistis:cauentes scilicet ne sacroᷤ
loculos pecunia cruenta pol¬
lueret. Cuius cordis ẽ. ista simu¬
latio:ꝰ Sacerdotum conscientia
capit: quod templi archa ñ reci¬
pit. Refutatur illius sanguinis
taxatio: cuius ñ tunetur effusio.
Quantiflib⁊ ita uos fallatiȩ cir¬
cumtegatis umbracłis: initũ
cum traditore comĩtium. qͦ
iustum sanguinem siẽ ñ licuit
ꝑ lignum: erigitur lapsus in lig¬
no. & gustum fellis ⁊ aceti: dilui¬
tur ȩsca peccati. Merito prius¬
ꝗͣ traderetur dixerat dominus.
cum exaltatus fuer omĩa ad

Expanded text:
non tantum facinus vestra impietas peranon tantum facinus vestra impietas peragit, permittite praesidem judicare quod sentit. Sed vos etiam in ipsum graves atque violenti, in id eum declinare non sinitis, a quo ipsi mendaciter abstinetis. Peccaverit Pilatus faciendo quod noluit, in vestram tamen conscientiam confluit quidquid furor vester extorsit. Talis etiam illic vestra observantia fuit, ubi vit, mitti in gazophylacium noluistis, caventes scilicet ne sacros loculos pecunia cruenta pollueret. Cujus cordis est ista simulatio? Sacerdotum conscientia capit quod templi arca non recipit . Refutatur illius sanguinis taxatio, cujus non timetur effusio. Quantislibet ita vos fallaciae circumtegatis umbraculis, initum est cum traditore commercium, quo justum sanguinem, sicut non licuit hristus . Per lignum erigitur lapsus in ligno, et gustu fellis et aceti diluitur esca peccati. Merito priusquam traderetur, dixerat Dominus: Cum exaltatus fuero, omnia ad
Abbreviated transcription (Latin):
discerpis: oblitꝰ p̃ceptullius qđ
legeras. de principe sacerdotum.
De capite suo cydarim ñ deponet:
⁊ uestim̃ta sua ñ disrumpet. Tuuͦ
a quoiam alienabatur hȩc digni¬
tas. ipse tͥ es exequutor opꝓbrii:
⁊ ad manifestandum finem uet̾is in¬
stituti. ꝑtinet eadem disrup tio
ter multiplicatas illusiones. nocte
transacta. uinctum iħm pilato p̃si¬
di tradiderunt. Principes enim sa¬
cerdotum ⁊ semores popłi. hoc consi¬
lio rem gerebant. ut ab actione sce¬
leris sui uiderent᷑ inmunes:
subtrahentes oꝑa manuum
⁊ ȩxerentes tela linguarũ: nolen¬
tes interficere ⁊ clamantes. cruci¬
fige.crucifige. Quid hac specie re¬
ligo N nis inustiꝰ: Quid hae cle¬
mentiȩ simulatione crudelius:
Qualege iudȩi quod uob̾ ñ licet
facere. licet uelle. Qua ratione
qđ corpora polluit. corda ñ ledit:
Contaminari occisione eiꝰ metius¬
tis: cuiussuꝑ uos ⁊ suꝑ filiosuros
fundi sanguinem postulastis. Si

Expanded text:
discerpis, oblitus praecepti illius, quod discerpis, oblitus praecepti illius, quod legeras de principe sacerdotum: De capite suo cidarim non deponet, et vestimenta sua non disrumpet . Tu vero, a quo jam alienabatur haec dignitas, ipse tibi es exsecutor opprobrii; et ad manifestandum finem veteris instituti, eadem disruptio ter multiplicatas illusiones nocte transacta, vinctum Jesum 216 Pilato praesidi tradiderunt. Principes enim sacerdotum et seniores populi hoc consilio rem gerebant, ut ab actione sceleris sui viderentur immunes, subtrahentes opera manuum, et exerentes tela linguarum, nolentes interficere, et clamantes, Crucifige, crucifige. Quid hac specie religionis injustius? quid hac clementiae simulatione crudelius? Qua lege, Judaei, quod vobis non licet facere, licet velle? qua ratione, quod corpora polluit, corda non laedit? Contaminari occisione ejus metuitis, cujus super vos et super filios vestros fundi sanguinem postulastis . Si
Abbreviated transcription (Latin):
pham principem sacerdotum. qͦ
scribȩ ⁊ omĩs sacerdotalis ordocon¬
uenerat. falsa ad u̾sus dominum
te. stimonia querebant᷑: s int̾
Inconditas ⁊ dissonas uoces. hoc
iħc mirabiliter elegerat ut tacet.
Cayphe tam̃ dicenti adiuro te ꝑ dm̃
uiuum ut dicas nob̾ si tues xp̃c filiꝰ
dei: ita ueraci ⁊ ꝓuida auctoutate
respondit. ut hisdem u̾bis ⁊ infide¬
lium conscientias cederet. ⁊ cre¬
dentium corda firmaret: ad
omnem eius interrogationem re¬
ferens. tudixisti. addensq qđ se¬
quitur. Ueruntam̃ dico uob̾: amͦ
uidebitis filium homuus se¬
dentem adextris uirtũtis dei. ⁊ ue¬
nentem innubib cȩli. Cayphas aũ
ad exaggerandam auditisermonis
inuidiam: scidit uestim̃ta sua. Et
nesciens qͥd hac significaret insania.
caẏphas rationale pectoris tui. Ubi
continentiȩ cingulum: Ubi suꝑ hu¬
merale uirtutum: Mystico illo ⁊ sacͣ¬
mento amictu ipse te spolias: ⁊ ꝓ¬
priis manib pontificalia indum̃ta

Expanded text:
pham principem sacerdotum, quo pham principem sacerdotum, quo scribae et omnis sacerdotalis ordo convenerat , falsa adversum Dominum testimonia quaerebantur; sed inter inconditas et dissonas voces hoc Jesus mirabiliter elegerat, ut taceret. Caiphae tamen dicenti: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei : ita veraci ac provida auctoritate respondit, ut iisdem verbis et infidelium conscientias caecaret, et credentium corda firmaret, ad omnem interrogationem ejus referens, Tu dixisti; addensque quod sequitur: Verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli . Caiphas autem ad exaggerandam auditi sermonis invidiam, scidit vestimenta sua: et nesciens quid hac significaret insania, st, Caipha, rationale pectoris tui? ubi continentiae cingulum? ubi superhumerale virtutum? Mystico illo sacratoque amictu ipse te spolias, et propriis manibus pontificalia indumenta
Abbreviated transcription (Latin):
tum mundi ille hostiam se agnꝰ
offert. quem ⁊ om̃ib corporalib
substantia iungeret: ⁊ ab omnib
spiritalis origo discerneret. Hȩc
hodie dilectissimi aurib urĩs in¬
sinuata sufficiant: cetera inquar¬
tam feriam differant᷑. auxiliante
domino orationib ur̃is. qͥ p̃stare
dignabitur utqd̃ ꝓmittimꝰ imple¬
tissimi. scĩtati uĩȩ reddimꝰ
quod debemus: affuturam sꝑantes
grãm dĩ. ut inde nob̃ ꝓueniat
deuotio. unde ẽ. incitata ꝓmis
reslegis armauerant: ut impleret
dispensationem. cohibet potesta¬
tem. Et beatum apłm petrum. hu¬
mana adu̾sum irruentes animosi¬
tate commotum: gladio abstinere
p̃cepit. Suꝑfluum enim erat ut
quinolebat p̃sidio angłicarum le¬
gionum iuuari: uellet se uiꝰ disci¬
puli oppositione defendi. ꝑpetͣue¬
rit licet. ferox turba quoduoluit.
yde sceleris sui exultarit affectu.
inaior tam̃ compixhensi uirtꝰ ꝙͣ cõ¬
p̃heudentium fuit. Iudȩorum eñ

Expanded text:
tum mundi, ille hostiam se Agnus tum mundi, ille hostiam se Agnus offerret, quem et omnibus corporalis substantia jungeret, et ab omnibus spiritalis origo discerneret. Haec hodie, dilectissimi, auribus vestris insinuata sufficiant. Caetera in quartam feriam differantur, auxiliante Domino orationibus vestris, qui praestare dignabitur, ut quod promittimus impletissimi, sanctitati vestrae reddimus quod debemus, 215 affuturam sperantes gratiam Dei, ut inde nobis proveniat devotio, unde est incitata promisst doctores legis armaverant, ut impleret dispensationem, cohibuit potestatem; et beatum apostolum Petrum humana adversum irruentes animositate commotum, gladio abstinere praecepit . Superfluum enim erat ut qui nolebat praesidio angelicarum legionum juvari, vellet se unius discipuli oppositione defendi. Perpetraverit licet ferox turba quod voluit, et de sceleris sui exsultarit effectu; major tamen comprehensi virtus, quam comprehendentium fuit. Judaeorum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa autem u̾ba dñi. qͥ p̃dicti fu¬
erant irruerunt : ⁊ cum gladiis
ac fustib comp̃hensura xpm tur¬
ba confluxit: ducem sequens uidãs
scarioth qui pͥuilegio ꝑfidiȩ
obtinuerat infacinore principa¬
aliqua p̃beret offensio: nulla ẽ.
negata dignatio. S illius spũ
inflaminatꝰ exarsit. cuiminist̾iũ
sponte p̃buit: qualem habuit
tendo peccaret. Admittit gͦ inse
filiꝰ dĩ impias manus.⁊ quod seui¬
entium furore agit᷑. patienti po¬
testate compleuit. Hoc enĩ erat
illud magne pietatis sacram̃¬
tum: quod xp̃c consectabatur in iu¬
riis. Quassi aꝑta potentia ⁊ mani¬
festa uirtute. ꝓpelleret: diuina
tantum exerceret ñ humana cura¬
ret. Inom̃ib autemquȩ illa popu¬
laris sacerdotalis insania contume¬
liose ⁊ ꝓcaciter inferebat: nr̃ȩ di¬
luebantur maculȩ. nr̃ȩ expiaban¬
tur offensȩ. Quia natura quȩ in
nob̾ uicta semꝑ fuerat atq capti¬
ua. imillo innocens patiebatur
y lib̾a: ut ad auferendum pecca¬

Expanded text:
ipsa autem verba Domini, qui praedicti fuerant, irruerunt, et cum gladiis et fustibus comprehensura Christum turba confluxit, ducem sequens Judam Ischariot, qui privilegio perfidiae obtinuerat in facinore principaaliqua praeberet offensio, nulla est negata dignatio; sed illius spiritu inflammatus exarsit, cui ministerium sponte praebuit; et qualem habuit tendo peccaret. Admittit ergo in se Filius Dei impias manus, et quod saevientium furore agitur, patientis potestate completur. Hoc enim erat illud magnae pietatis sacramentum, quod Christus consectabatur injuriis: quas si aperta potentia et manifesta virtute propelleret, divina tantum exerceret, non humana curaret. In omnibus autem quae illi popularis et sacerdotalis insania contumeliose et procaciter inferebat, nostrae diluebantur maculae, nostrae expiabantur offensae: quia natura, quae in nobis rea semper fuerat atque captiva, in illo innocens patiebatur et libera; ut ad auferendum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ratione pateretur: s ut susci¬
pientis suscepteq naturȩ. ẽẽt. ma¬
nifesta distinctio. qd̾ erat hominis.
diuinam desiderauit potentiam:
qđ erat dei. ad causam respexit
humanam. Suꝑiorigͥ uoluntati
uoluntas cessit inferior. ⁊cito de¬
monstratum÷ qui possit a trepidan¬
te orari: ⁊quid ñ debeat a meden-¬
te concedi. Quia enimnos quid
oremus sicut oportet nescimus:
⁊utile nob̾ ẽ. ne fiat plerumq
qͦd uolumus: Ss̃ iustus ⁊ bonus.
quando ea quȩ nocitura sunt pe-¬
titur. negando miseret᷑. Ulolun¬
tatis gͦ nr̃e correctionem dñscũ
iͥna oratione firmasset: grauatis
ad huc merore discipulis. dormi
te inquit iam ⁊ requiescite: ecce
apꝓpinquauit hora ⁊ filius ho¬
minis tradetur inmanus pecca¬
torum. Surgite eamꝰ: ecce apꝓ

Expanded text:
modo ratione pateretur. Sed ut suscimodo ratione pateretur. Sed ut suscipientis susceptaeque naturae esset manifesta distinctio, quod erat hominis, divinam desideravit potentiam; quod erat Dei, ad causam respexit humanam. Superiori igitur voluntati voluntas cessit inferior, et cito demonstratum est quid possit a trepidante orari, et quid non debeat a medente concedi. Quia enim nos quid oremus, sicut oportet, nescimus , et utile nobis est ne fiat plerumque quod volumus; Deus justus et bonus, quando ea quae nocitura sunt, petuntur, negando miseretur. Voluntatis ergo nostrae correctionem Dominus cum trina oratione firmasset, gravatis adhuc moerore discipulis, Dormite jam, inquit, et requiescite. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccator
Abbreviated transcription (Latin):
domini calumpinantib. istiscontͣ
humilitatem suꝑbientib: nos
dei filium ⁊ insuis uirtutib ⁊ in
urĩs infirmitatib adoramꝰ. Nec
erubescimus crucem xp̃i: ⁊ int̾
contradicentium linguas. nec de
morte ipsius. nec de resurrectio¬
ne dubitamꝰ. Q m̃ qđ iuperbos
adinfidelitatem trahit: hoc nos ad
fidem dirigit: ⁊ quod apud illos est
materia confusionis: hoc apud nos
ẽ. causa pietatis. Ad monitis gͦ dis¬
cipulis dominus ut contͣium tẽp¬
tationis instantis. uigilanti oratio¬
ne certarent: ipse patͥ supplicans
ait. Pater si possibile ẽ: tͣnseat calix
iste a me. Ueruntam̃ ñ sic̃ ego uo¬
lo: s sicut tu. Prima peticio infir¬
mitatis ẽ: scda uirtutis. Illud opta¬
uit ex nr̃o: hoc elegit inꝓprio. llec
enim equalis patͥ filiꝰ omĩa eẽ. deo
possibilia nesciebat. aut ad susci¬
piendum crucem sine sua inhunc
mumlum uoluntate de scend̾at.
ut hanc diu̾sarum affectionum
compugnantiam. ꝑturbata qͦdam¬

Expanded text:
ontra humilitatem superbientibus: nos Dei Filium, et in suis virtutibus, et in nostris infirmitatibus adoramus; nec erubescimus crucem Christi, et inter contradicentium linguas nec de morte ipsius, nec de resurrectione dubitamus. Quoniam quod superbos ad infidelitatem trahit, hoc nos ad fidem dirigit; et quod apud illos est materia confusionis, hoc apud nos est causa pietatis. Admonitis igitur discipulis Dominus, ut contra vim tentationis instantis vigilanti oratione certarent, ipse Patri supplicans, ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Prima petitio infirmitatis est, secunda virtutis: illud optavit ex nostro, hoc elegit ex proprio: nec enim aequalis Patri Filius omnia esse Deo possibilia nesciebat, aut ad suscipiendam crucem sine sua in hunc mundum voluntate descenderat, ut hanc diversarum affectionum compugnantiam perturbata quodam
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat ut homo fac iens peccatum
seruus. eet. peccati: sic medicina¬
egris. sic reconciliatio reis. sic re¬
demptio ẽ. impensa captiuis: ut
condempnationis iustȩ sententia.
iusto lib̾atoris oꝑe solueret᷑. Nam
siꝓpeccatorib sola se opponeret
deitas: non tamratio diabolum
uinceret. quam potestas. Et rur¬
sussi causam lapsorum sola ageret
natura mortalium: ñ exureret᷑
a conditione. quȩ libera ñ. eẽt. a
genere. Unde oportuit inunum

Expanded text:
fuerat ut homo faciens peccatum, fuerat ut homo faciens peccatum, servus esset peccati , sic medicina aegris, sic reconciliatio reis, sic redemptio estimpensa captivis, ut condemnationis justa sententia justo liberatoris opere solveretur. Nam si pro peccatoribus sola se opponeret Deitas, non tam ratio diabolum vinceret quam potestas. Et rursum, si causam lapsorum sola ageret natura mortalium, non exueretur a conditione, quae libera non esset a genere. Unde oportuit in unum
Abbreviated transcription (Latin):
ticia: nobis tamen dĩ uirtus ẽ.
deiq sapientia. Uñ suminum hoc
npotentissimum diuinȩ miscdiȩ sa¬
cramentum. semꝑ quidemincordi¬
b nrĩs cum tota sui dignitate re¬
tinendum ẽ: s nunc uiuaciorem
animi sensum. ⁊ puriorem exigit
m̃tis intuitum: quando nob̾ non
solum recursu temporis. s etiam tex¬
tu ȩuangłicȩ lectionis. om̃e opꝰ nĩȩ
salutis ingeritur. Nich gͦ apud noᷤ
loci ogitationes habeant impioꝵ:
nec integritatem sane intelligen¬
tiȩ. aut iudaica offensio aut gen¬
tilis corrumpat irrisio: ut qđ ꝙꝓ
nob̾ non solum humiliter s etiam
sublimiter gestum ẽ: aut scdm
hominem impossibile. aut scdm
dm̃ uideatur indignum. Ultrũ¬
q autem recipi. utrumq conuenit.
credi: qr nemo hominum possit nͥ
inutroq saluari. Iustus enĩ⁊ mise¬
ricors ds. ñ sic inuiria suȩ uolun¬
tatis ẽ usus. ut ad reparationem
nram̃ solam potentiam benignita¬
tis exereret: s quia consequens

Expanded text:
titia, nobis tamen Dei virtus est, titia, nobis tamen Dei virtus est, Deique sapientia . Unde summum hoc et potentissimum divinae misericordiae sacramentum semper quidem in cordibus nostris cum tota sui dignitate retinendum est, sed nunc vivaciorem animi sensum et puriorem exigit mentis intuitum, quando nobis non solum recursu temporis, sed etiam textu evangelicae lectionis omne opus nostrae salutis ingeritur. Nihil ergo apud nos loci cogitationes habeant impiorum, nec integritatem sanae intelligentiae, aut Judaica offensio, aut gentilis corrumpat irrisio: ut quod pro nobis non solum humiliter, sed etiam sublimiter gestum est, aut secundum hominem impossibile, aut secundum Deum videatur indignum. Utrumque autem recipi, utrumque convenit credi: quia nemo hominum potest, nisi in utroque salvari. Justus enim et misericors Deus, non sic jure suae voluntatis est usus, ut ad reparationem nostram, solam potentiam benignitatis exereret: sed quia consequens
Abbreviated transcription (Latin):
saluatus. Amplectamur itaq di¬
lectissimi purificatis m̃tib atq cor¬
porib. salutis nr̃e mirabile sacͣmen¬
tum: & ab om̃i fermento maliciȩ ue¬
teris emundati. pascha dñicũ dig¬
na obseruantia cȩ lebremus: ut
regente nosspũ scõ. a caritate xp̃i
nullis temptationib separemur:
qui insanguine suo pacificans õia.
⁊ inaltitudinem paternȩ głȩ se
recepit:⁊ humilitatem sibi seruien¬
tium ñ reliquit: cuiẽ. honor.¬
reator ⁊ dñs omnium terum
xp̃e. post inusitatum sacrȩ
uirginis partum. post adorata ma¬
gorum confessione cunabula. post
multiplicem doctrinam cȩlesti s elo¬
quii. ⁊ uariarum curationum medelaꝰ.
imꝑio uerbi potentis effectas: dis¬
pensatione. momuium sacͥmentoꝵ.
om̃iumq uirtutum salutifera passi¬
one consummat. A pĩane gͥ spei di¬
lectissimi uera ratio ⁊ priucipalis
causa. crux xp̃i ẽ: quȩ licet iudȩis
sit scandalum. gentib autem stul¬

Expanded text:
salvatus. Amplectamur itaque, disalvatus. Amplectamur itaque, dilectissimi, purificatis mentibus atque corporibus, salutis nostrae mirabile sacramentum, et ab omni fermento malitiae veteris emundati , Pascha Domini cum digna observantia celebremus: ut regente nos Spiritu sancto, a charitate Christi nullis tentationibus separemur, qui in sanguine suo pacificans omnia, et in altitudinem paternae gloriae se recepit, et humilitatem sibi servientium non reliquit, cui est honorCreator et Dominus omnium rerum Christus post inusitatum sacrae Virginis partum, post adorata magorum confessione 212 cunabula, et post multiplicem doctrinam coelestis eloquii et variarum curationum medelas imperio verbi potentis effectas, dispensationem omnium sacramentorum omniumque virtutum salutifera passione consummat. Christianae igitur spei, dilectissimi, vera ratio et principalis causa crux Christi est: quae licet Judaeis sit scandalum, gentibus autem stul
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝓfunda nocte pęreuntes. inꝑatͥ¬
archarum societatem.⁊ in sortemele¬
ctigeneris adoptarit : ad altitudinẽ
speinĩȩ. ñ segniter neq cuintepore
curramꝰ: s prudenter ac fideliter
cogitantes. de qͣli captiuitate. ⁊ ꝙͣ
misera seruitute. quo p̃cio redemp¬
ti. ⁊ quo brachio sumus educti. głifi¬
cemus dm̃ incorpore nr̃o: ut habita¬
re eum innob̾ ex ipsa conu̾sationis
.ẽ. inom̃ium uirtutum dignitate
p̃stantius. ꝙͣ pietas misediȩ ⁊ pu¬
ritas castitatis: his nos p̃sidiis spe¬
cialius instruamus: ut caritatisoꝑe
ac nitore pudicitiȩ. tanquam duab
eleuati alis. de terrenis meream᷑
eẽ. cȩlestes. Quo desid̾io quisquis
grã dĩ adutus implet᷑. ⁊ de ꝓfectu
legitimȩ honorat paschalesacram̃¬
tum. Huius limina uastator angłs
sanguine agni ⁊ signo crucis p̃nota¬
ta ñ intrat: is plagas egyptias ñ
pauescit: & hisdem aquis hostes
relinquit extinctos. quib ẽ. ipse

Expanded text:
tiae profunda nocte pereuntes, in patritiae profunda nocte pereuntes, in patriarcharum societatem, et in sortem electi generis adoptarit: ad altitudinem spei nostrae non segniter neque cum torpore curramus; sed prudenter ac fideliter cogitantes, de quali captivitate et quam misera servitute, quo pretio redempti, et quo brachio sumus educti, glorificemus Deum in corpore nostro; 211 ut habitare eum in nobis, ex ipsa conversationis est in omnium virtutum dignitate praestantius quam pietas misericordiae et puritas castitatis, his nos praesidiis specialius instruamus, ut charitatis opere ac nitore pudicitiae, tamquam duabus elevati alis, de terrenis mereamur esse coelestes. Quo desiderio quisquis gratia Dei adjutus impletur, et de profectu legitime honorat paschale sacramentum. Hujus limina vastator angelus sanguine agni et signo crucis praenotata non intrat. Is plagas Aegyptias non pavescit, et iisdem aquis hostes suos relinquit exstinctos quibus est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dabat uinea quȩ ab aucꝰtoris sui
plantatione degenerans. conu̾sa
fuerat in amaritudinem uitis aliene:
consummatum ÷ ait. Hoc ẽ. com¬
plete sunt scͥpturȩ : non ẽ. ampliꝰ
quod insaniam popłi furentis ex
firmitatis: ꝓmant᷑ documenta
uirtutis. Inclinato itaq capite.
emisit spm̃. & incorpꝰ die t̾cio susci¬
tandum. quietem placidi soporis ad¬
misit. Cui sacram̃to cum se uitȩ auctor
impendẽt. ⁊ ad tantam diuinȩ ma¬
iestatis indignationem tociꝰ mundi
compago quateretur: cum facinꝰ
impium omnissui confusione crea¬
tura dampnaret.⁊ manifestam in re¬
ossententiam ipsa elementa ꝓfer¬
rent: quis uob̃ animus iudȩi quȩ
conscientia fuit. quando ⁊ iudiciũ¬
uos uniu̾sitatis uigebat. ⁊ reuocari
ad se consummato scelere impietas
urã non poterat. Qualis confusio
sericordia dĩ. ut etiam de tali popło.
multos ꝑfidem iustificare dignatꝰ sit.
nosq sub ueteris quondam ignoran¬

Expanded text:
dabat vinea, quae ab auctoris sui dabat vinea, quae ab auctoris sui plantatione degenerans, conversa fuerat in amaritudinem vitis alienae, Consummatum est , ait; hoc est, completae sunt Scripturae: non est amplius quod de insania populi furentis exsfirmitatis, promantur documenta virtutis. Inclinato itaque capite emisit spiritum, et in corpus die tertio suscitandum, quietem placidi soporis admisit. Cui sacramento cum se vitae auctor impenderet, et ad tantam divinae majestatis inclinationem totius mundi compago quateretur, cum facinus impium omnis sui confusione creatura damnaret, et manifestam in reos sententiam ipsa mundi elementa proferrent: qui vobis animus, Judaei, quae conscientia fuit; quando et vos judicium universitatis urgebat, et revocari ad se consummato scelere impietas vestra non poterat? Qualis confusio sericordia Dei, ut etiam de tali populo multos per fidem justificare dignatus sit, nosque sub veteris quondam ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
siderauerunt ⁊ conspererunt
me: diuiserunt sibi uestim̃ta
mea: ⁊ suꝑ uestem meã misert̃
sortem. & ne sceleris tantum
ur̃i uideatur ordo p̃dictꝰ. nulla
autem potentia p̃nuntiata cru¬
cifixi: ñ quidem legistis. dñs
descendet de cruce: s legistis
dominus regnauit a ligno. Crux¬
gͦ xp̃i sac ramentum ueri ⁊ prȩ¬
nuntiati habet altaris: ubiꝑ
hostiam salutarem naturȩ
humanȩ cȩlebraretur obla¬
tio. Ibi sanguis immaculati ag¬
ni.antiq p̃uaricationis pacta
delebat: ibi tota diabolicȩ do¬
suꝑbie uictrix humilitas triumpha¬
bat: cum tam uelox fidei. ẽet. effectꝰ.
iustificatus intrauerit. Quistanti
inuneris explicet sac ram̃tum. Qs
potentiam tam mire cominutatio¬
nis enarret: Exiguo temporis punc¬
to. longorum scelerum reatꝰ aboletur:
uiter luctantis animȩ dura torm̃ta.
herens patibulo transit ad xpm̃: &
curꝓpria impietas intulit pęnam.
xpĩ gratia dat coronam. Hinc iam
degustato acȩto dominus qđ illa

Expanded text:
sideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . Et ne sceleris tantum vestri videatur ordo praedictus, nulla autem potentia praenuntiata crucifixi, non quidem legistis, Dominus descendit de cruce; sed legistis: Dominus regnavit a ligno . Ci sacramentum veri et praenuntiati habet altaris, ubi per hostiam salutarem, naturae humanae celebraretur oblatio. Ibi sanguis immaculati agni antiquae praevaricationis pacta delebat: ibi tota diabolicae dosuperbiae victrix 210 humilitas triumphabat; cum tam velox fidei esset effectus, justificatus intraverit. Quis tanti muneris explicet sacramentum? quis potentiam tam mirae commutationis enarret? Exiguo temporis puncto, longorum scelerum reatus aboletur; inter luctantis animae dura tormenta, haerens patibulo transit ad Christum; et cui propria impietas intulit poenam, Christi gratia dat coronam. CAP. IV. Hinc jam degustato aceto, Dominus, quod illa
Abbreviated transcription (Latin):
iudei de quo inuidiȩ lacu. talium
blasphemiarum uenena potastis.
Quis uob̾ magister tͣdidit. quȩ
doctrina ꝑsuasit. quod illum re¬
gemisrł. illum dei filium crede¬
re deberetis. qui se crucifigiũ
sineret: aut a.confixione clauo¬
rum lib̾um exeuteret: Non hoc
uob̾ legis mysteria. ñ paschalis
obseruantiȩ sacram̃ta. nec ulla
umquam ꝓp ħarum ora cecinert̃:
s illuduere habundeq legistis.
quod ad detestabilem ur̃i scele¬
ris impietatem.⁊ ad uoluntari¬
am domini ꝑtinet passionem.
Ipse enimꝑ y saiam loquitur. Dor¬
summeum dedi ad flagella: ma-¬
xillas autemmeas ad palmas:
faciem autem meam ñ auertia
confusione sputorum. Ipse ꝑ da¬
uid. dederunt inquit inescam
meam fel: ⁊ insiti mea potaue¬
runt me aceto. O iterum. Cir¬
cumdeclerunt me canes mul¬
ti: consilium malignantium ob

Expanded text:
Judaei, de quo invidiae lacu, talium Judaei, de quo invidiae lacu, talium blasphemiarum venena potastis? Quis vobis magister tradidit, quae doctrina persuasit, quod illum regem Israel, illum Dei Filium credere deberetis, qui se aut crucifigi non sineret, aut a confixione clavorum liberum excuteret? Non hoc vobis legis mysteria, non paschalis observantiae sacramenta, nec ulla umquam prophetarum ora cecinerunt; sed illud vere abundeque legistis, quod ad detestabilem vestri sceleris impietatem et ad voluntariam Domini pertinet passionem. Ipse enim per Isaiam loquitur: Dorsum meum dedi ad flagella, maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non averti a confusione sputorum . Ipse per David, Dederunt, inquit, in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. . Et iterum: Circumdederunt me canes multi, concilium
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam in ipsa patibuli specie
monstraretur. illa quȩ iniudicio
ipsius om̃ium hominum ẽ. facien¬
da discretio: cum ⁊ saluandoꝵ
figuram fides credentis latronis
exprimeret: ⁊ dampnandorum
formam blasphemantis impietas
continet sacramentum: ⁊ de instru¬
mento quod iniquitas iudeorum
parauit ad pęnam: potentia re¬
dempt oris gͣdum nob̾ fecit ad
głam. Q uam dominusiħic ita adoi¬
um hominum suscepit salutem:
ut inter clauos quib ligno tenela¬
tur affixus: ꝓinterfectorib suis
paternȩ clementiȩ supplicaret ꝙ di¬
ceret. Pater ignosce illis: qr nesci¬
unt quid faciunt. Principes autẽ
sacerdotum quib indulgentiam
saluator petebat. supplicium cru¬
cis.irrisionum aculeis asperabans.
⁊ inquem manib ampliꝰ seuire ñ
poterant: linguarum tela iacie¬
bant dicentes. Alios saluos fecit
se ipsum saluum facere non potest.
Si rex isrł ÷: descendat de cruce
credimus ei. De quo errorisfonte

Expanded text:
ut etiam in ipsa patibuli specie ut etiam in ipsa patibuli specie monstraretur illa quae in judicio ipsius omnium hominum est facienda discretio, cum et salvandorum figuram fides credentis latronis exprimeret, et damnandorum formam blasphemantis impietas continet sacramentum, et de instrumento quod iniquitas Judaeorum paravit ad poenam, potentia Redemptoris gradum fecit ad gloriam: quam Dominus Jesus ita ad omnium hominum suscepit salutem, ut inter clavos quibus ligno tenebatur affixus, pro interfectoribus suis paternae clementiae supplicaret et diceret: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Principes autem sacerdotum, quibus indulgentiam Salvator petebat, supplicium crucis irrisionum aculeis asperabant, et in quem manibus amplius saevire non poterant, linguarum tela jaciebant dicentes: Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest. Si rex Israel est, descendat de crucecredimus ei . De quo erroris fonte,