comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ constringit᷑. cupiditatis infue fame sau¬
ciatur: ut qͦ se ꝑ disciplinã ligare dissimu¬
lat. eo se esuriens ꝑ uoluptatũ desid̾ia spar
p̃dicante. uno quidẽ exeunte spũ munda
domus dr̃: s multipliciꝰ redeunte dũ ua¬
eat occupat᷑. Plerũq piger dũ necessaria a¬
gere negligit q̃dã s̃ difficilia opponit: q̃dã
uͦ incaute formidat: & dũ qͣsi inuenit qͦd
uelut iustȩ metuat. ostendit qͦd in ocio qͣsi
ñ iniustȩ dorpescat. Cui rect̾e ꝑ salomonẽ¬
dr̃ apt̃ frigus piger arare noluit: mendi¬
cabit gͦ estate: & ñ dabit᷑ ei. Ppt̃ frigus qͥppe
piger ñ arat: dũ desidia & corpore constric¬
tus age quȩ debet bona dissimulat. Ppter
frigꝰ piger ñ arat: dũ parua ex adu̾so mala
metuit: et oꝑari maxima p̃termittit. Bene
autẽ di: mendicabit estate & ñ dabit᷑ ei.
Qui enĩ nẽ in bonis oꝑib ñ desudat: cũ sol
iudicii feruentior apparuerit. qͥa frustra re¬

Expanded text:
non constringitur, cupiditatis infimae fame saunon constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargpraedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomone mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra re
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ admonendi sunt pigri: atq alit̃ p̃ci¬
pites. Ili nãq suadendi sunt ne agñda
bona dũ differt̃ amittant: isti uͦ admonen¬
dis. ne dũ bonoꝵ tempꝰ incaute festinan¬
do p̃ueniunt: eoꝵ merita immutent. Di¬
gris itaq intimandũ ẽ qͦd sepe dũ opor¬
tune age quȩ possumꝰ nolum̃: paulopost
cũ uolumꝰ ñ ualemꝰ. Ipsa quippe desidia
m̃tis dũ congruo feruore ñ accendit᷑: abo¬
noꝵ desidio fundit᷑ conualescente furcĩ
torpore mactat᷑ Vñ apte ꝑ salomonẽ dr̃
Pigredo immitit soporẽ. Piger enĩ recte
sentiendo qͣsi ugilat: quamius nil opan¬
do torpescat. S pigredo soporẽ immittere di¬
cit᷑ quia paulisꝑ etiã recte sentiendi iuigi¬
lantia amittit᷑. dũ abene oꝑandi studio ces¬
satur. Ulñ recte subiungit᷑. Et anima disso¬
luta esuriet. Nã qͥ se ad suꝑiora stringendo¬
ñ dirigit: neglectum se inferius ꝑ desid̾ia
expandit. Et dũ studioꝵ sublimiũ uigore

Expanded text:
liter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore
Abbreviated transcription (Latin):
tes prauoꝵ hosum designant᷑: Auento u¬
delicet impellunt᷑ nubes: qͥa immundoꝵ
spũum afflatu exeitant᷑ pͣui homines. Q
gͦ obseruat uentũ ñ seminat. et qͥ conside¬
rat nubes numqͣm metit. qr qͥsqͥs tẽptationẽ ma¬
hominũ metuit: neq nẽ grana bom oꝑisse¬
minat. neq cc̃ manipulos scẽ retͥbutionis secãt

Expanded text:
tes pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; qhominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributionis secat
Abbreviated transcription (Latin):
gantia contrauiuentem crescat: ne eum
ꝑ ingluuiem a uita funditus lururia ex¬
tinguat. hinc ẽ. qͦd paulus cũ infiriũ au¬
ditorẽ suũ ꝑpenderet aut praua adhuc uel¬
le agere. aut de actione recta humanȩ lau¬
dis retributione. gaudere: ait. Uis ñ timere
potestatem: Bonũ fac: & habebis laudem
ex illa. Neq enĩ ideo agenda bona sunt. ut
potestas huiꝰ mundi nulla timeat᷑: aut ꝑ
hȩc. gła transitoriȩ laudis sumat᷑. S cum
infirmã mentem ad tantum robur ascen¬
dere ñ posse pensaret. ut et pͣuitatẽ simł
monendo aliquid optulit & aliqͥd tulit
Concedendo enim leuia subtrahit acriora:
ut quia ad deserenda cuncta simul non as¬
surgeret: dum in quodã suo uicio animꝰ
familiariter relinquitur: a quodã suo sine
dolore tollereturxiii.

Expanded text:
gantia contra viventem crescat, ne eum gantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita funditus luxuria exstinguat. Hinc est quod Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur. Sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere non posse pensaret, ut et pravitatem vitamonendo aliquid obtulit, et aliquid tulit. Concedendo enim lenia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine labore tolleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uius premit: ei nimirum uicio rectius sub
celeritate subuenitur: ꝑ qͦd festine ad interi¬
tum tenditur Et si hoc a uicina morte re¬
stringi ñ potest. nͥ ulud etiã qͦd existit con¬
trarium crescat: tolerandum p̃dicatori ẽ. ut
ꝑ exhortationem suã artificioso modera¬
mine unũ patiatur crescere: quatmꝰ pos¬
Sit aliud auicina morte retinere. Qd cũ
agit ñ morbum exaggerat: s uulnerati sui
cui medicam̃tũ adhibet. uitã seruat:ut ex¬
quirendȩ salutis congruum tempꝰ inueni¬
at. Sepe enĩ qͥs a ciborum se ingluuiȩ mi¬
nime demperat: iam iamq pene suꝑantiᷤ
lururiȩ stimulis p̃mitur. Qui huius pu¬
gnȩ metu territus. dũ se ꝑ abstinentiam
restringere intitur: in anis głe temptatio¬
ne fatigatur. In quo nimirũ unum uiciũ
nullatenus extinguitur: nͥ aliud nutriatur.
Quȩ gͥ pestis ardentius insequenda ẽ. nͥ quȩ
ꝑiculosius p̃mit: Tolerandum namq ẽ
ut ꝑ iurtutem abstinentiȩ interim arro¬

Expanded text:
ius premit; ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur. Et si hoc a vicina morte restringi non potest, nisi illud etiam quod existit contrarium crescat tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam artificioso moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere. Quod cum agit, non morbum exaggerat, sed vulnerati sui, cui medicamentum adhibet, vitam servat, ut exquirendae salutis congruum tempus inveniat. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur: in quo nimirum unum vitium nullatenus extinguitur, nisi aliud nutriatur. Quae igitur pestis ardentius insequenda est, nisi quae periculosius premit? Tolerandum nunquam est ut per virtutem abstinentiae interim arro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit adiunrit. Au̾tisti faciẽ tuã ame:
& fact̾us sum conturbat᷑. Ac si apte dicat.¬
fortem me int̃ iurtutes credidi: s qͣntȩ infir¬
mitatis sim. derelictus cognorui. Hinc rur¬
sum dic̃. Iuraui & statur: custodire iudicia
uisticiȩ tuȩ. S qͥa ei uiriũ ñ erat manere
in custodia qͣm iutabat: debilitatẽ suã ꝓ¬
tinus turbat᷑ inuenit. uñ et ad p̃cis opem
repente se contulit: dicẽs. Humiliat᷑ sũ

Expanded text:
pertulit, adjunxit: «Avertisti faciem tuam a me, pertulit, adjunxit: «Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Ac si aperte dicatFortem me inter virtutes credidi, sed quantae infirmitatis sim, derelictus agnovi. Hinc rursum dicitur: Juravi et statui, custodire judicia justitiae tuae . Sed quia ejus virium non erat manere in custodia quam jurabat, debilitatem suam protinus turbatus invenit. Unde ad precis opem repente se contulit, dicens: Humiliatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ tedio tabescant: & nequaꝗͣ se de ma¬
gnis erigant cũ adhuc contra minima
innitentes laborant: s qͥa extrema ñ ua¬
lent uincere. de p̃cipius actib ñ audeant
suꝑbire.
cce bone uir rep̃hensionis meȩ neces¬
sitate compulsus. dũ monstrare qͣlis
eẽ debeat pastor inuigilo: pulchrum de¬
piuri hominẽ. pictor fedus. Aliosq ad ꝑ¬
fectionis litꝰ dirigo: qͥ ad huc in delictoꝵ
fluctib uersor. S in huius queso uitȩ nau¬
fragio. orationis tuȩ me tabula sustine: ut

Expanded text:
nis suae taedio tabescant, et nequaquam se de manis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, dum adhuc contra minima innitentes laborant; sed quia extrema non valent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus dirigo, qui adhuc in delictorum fluctibus versor. Sed in hujus quaeso vitae naufragio orationis tuae me tabula sustine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuehat infirmitatis memoriã ad mentem
reuocat. ne de acceptis uirtutib intume¬
seat. Uñ et ex echiel ꝓpha quotiens ad con¬
templanda cȩlestia ducitur: pꝰ filius ho¬
minis uocatur. Ac si hunc aꝑte dñs admo¬
neat dicens.Ne de his quȩ uides in elatio¬
ne cor subleues. cautꝰ ꝑ pende qͦd es: ut cum
sũma penetras. te eẽ hominẽ recognoscas:
quatinꝰ dũ ult ra te raperis. adtemet ipsum
sollicitus infirmitatis tuȩ freno reuoceris.
Unde necc̃e ẽ ut cũ uirtuitũ nob̾ copia blan¬
ditur ad infirma sua m̃tis ocłs redeat: seseq
salubrit̃ deorsum p̃mat: ne recta quȩ agit
s quȩ agere negligit aspiciat: ut dũ cor
ex memoria infumitatis atceritur: apud
humilitatis auctorẽ robustiꝰ in uirtute so¬
lidet᷑. Qͥa et plerumq omp̃s ds̃ idcuro rec¬
torum mentes qͣmuis ex magna parte ꝑfic̃
imꝑfectas tam̃ ex parua aliqͣ parte dẽlinqͥt:
ut cum miris uirtutib rutilant. imꝑfectio¬

Expanded text:
ehat, infirmitatis memoriam ad mentem revocat, ne de acceptis virtutibus intumescat. Unde Ezechiel propheta quoties ad contemplanda coelestia ducitur, 102 prius filius hominis vocatur; ac si hunc aperte Dominus admoneat, dicens: Ne de his quae vides, in elatione cor subleves, cautus perpende quod es; ut cum summa penetras, esse te hominem recognoscas, quatenus dum ultra te raperis, ad temetipsum sollicitus infirmitatis tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae agere neglexit aspiciat; ut dum cor ex memoria infirmitatis atteritur, apud humilitatis auctorem robustius in virtute solidetur. Quia et plerumque omnipotens Deus idcirco Rectorum mentes quamvis ex magna parte perficit, imperfectas tamen ex parva aliqua parte derelinquit; ut cum miris virtutibus rutilant, imperfectio
Abbreviated transcription (Latin):
odetenius delinquit. Eticcirto in ercũ¬
sabibiter merebitur supplicium. qa pru¬
denter si uoluisset potuit uitare pecca¬
tum. Quib recte qͦ ꝑ iacobum dicitur
Qđ si telum amarum habetis interuos¬
& contentiones sunt in cordib ur̃ĩs: no¬
lite glari: &. mendaces esse aduersus ue

Expanded text:
eo deterius delinquit; et idcirco inexcueo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recte quoque per Jacobum dicitur: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in corde vestro, nolite gloriari, et mend
Abbreviated transcription (Latin):
spem nequaquam ꝑtingitur: si non ao eam
unita cum ꝓrimis mente curratur. At sepe
nomulli quo quedã specialit̾ dona ꝓcrpi¬
unt: eo supbiendo donum concordie quod
mais ẽ amitcunt. Ut si fortasse carnem p̃
ceceris gulȩ refrenatione quis edomat: con¬
cordare eis quos suꝑat abstinendo contem¬
pnat. S qui abstinentiã a concordua sepa¬
rat: quid admoneat psalmista ppenda:¬
it enim. laudate eum intympano & cho¬
ro. In dympano namq sicca et ꝓcussa pel¬
ls resonat: inchoro autem uocel societ ade
concorlant. Quisquis corpꝰ affligit. s con¬
cordiam deserit: dm quidẽ
laudat in tympano: sed
non laudat inchoro. Sepe
uͦ quosdam dum maior
scientia erigit: a cȩceroꝵ
socuetate distungio Et quasi quo plies sa¬
uiunt: eo a concordiȩ uutute desipiscunt
Ditad audiant. qͥd ꝑsemetipsam uentas
dicat᷑ habete sal in uobis: & pacẽ habete
iites uos. Sul quipie sine pace noniur¬
mens ẽ donum: s dampnationisonu¬
mentem. Quo enĩ quisq melius sapit.

Expanded text:
spem nequaquam pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit,
Abbreviated transcription (Latin):
liter admonendi sunt discordes: atq
aliter pacati. Discordes nanq admonen¬
di sunt: ut certissime sciant qͥa qͣntislibet
iiitutib polleant. spũales fieri nullatentis
possunt. si uniri ꝑ concordiam ꝓrimis ne¬
gligunt. Scriptum quippe ẽ fructus spi¬
ritꝰ ẽ: caritas. gaudium. par. Qui gͥ seruare
pacem non curat: ferre fructum sp̃s recusat
Hinc paulus ait. Cum sit inter uos ⁊ elus
& contentio: nonne carnales estis: Hinc
iterum dic̃ Pacem sequimini cum omĩb
& scĩmoniam: sine qua nemo uidebit dm̃.
Hinc ruisum admonens ait. Solliciti ser

Expanded text:
liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. Scriptum quippe est: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructum spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum quoque dicit: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursum admonens
Abbreviated transcription (Latin):
piciant: & libenter ꝓculdubio temptatio¬
num quas tolerant᷑. labores calcent. Si enĩ
attendatur felicitas quȩ sine transitu at¬
tingitur: leue fit qͦd transeundo laborat᷑
meum: dabo eis in domo mea. & inmu¬
ris meis locũ: & nomen meluis a filiis
& filiab. Eunuchi quippe sunt:qui
compressis motib carnis affectũ in se
praui oꝑis abscidunt. Quo autẽ apud
patrem loco habeantur ostendit᷑: quia
etiam filiis p̃feruntur: Audiant qͦd ꝑ io
hannem dr. hi sunt qui cũ mulierib non
sunt comquinati: uugines enim sunt.

Expanded text:
cipiant, et libenter proculdubio tentatiocipiant, et libenter proculdubio tentationum quas tolerant labores calcabunt. Si enim attendatur felicitas quae sine transitu attingitur, leve fit quod transeundo laboratur. : dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et filiabus . Eunuchi quippe sunt, qui compressis motibus carnis, affectum in se pravi operis abscidunt. Quo autem apud Patrem loco habeantur, ostenditur; quia etiam filiis praeferuntur. Audiant quod per Joannem dicitur: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati: virgines enim sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
faciem mitut. S ecce adhuc & posttergum
d̃s subsequens monet: qui etiã post culpam
ad se rediri ꝑsuadet. Auersum reuocat: com¬
missa ñ respic̃ reuertenti. sinum pietatis ex¬
pandit. Uocem g̃ posttergum monentis au¬
dimus. si admuitantẽ nos dñm saltem post
peccata reuertimur. Debemꝰ gͥ pietatẽ uocantĩ
erubescere.si uisticiã nolumꝰ formidare: quia
tanto grauuiori imꝓbitate contempnit᷑: qͣnto
ce contemptus adhuc uocare ñ decdignatur.
t contra admonendi sunt peccata
carnis ignorantes: ut tanto solliciciꝰ p̃ci¬
pitem riunã metuant: qͣnto altrus stant.
Admonendi sunt ut nouerint. quia qͦ mag̃
loco preminenti consistunt: eo crebriorib
sagitdis insidiatoris impetuntur. Quia tan¬
to ardentius solet erigi: qͣnto se robustius
conspicit uinci. Tantoq intolerabilius
dedignat᷑ iunci: quanto contra se uidet
pintegra infirme carnis castra pugnari.
Admonendi sunt. ut incessant̃ p̃mia sus¬

Expanded text:
faciem mittit. Sed ecce adhuc et post tergum faciem mittit. Sed ecce adhuc et post tergum Deus subsequens monet, qui etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si ad invitantem nos Dominum saltem post peccata revertimur. Debemus igitur pietatem 83 vocantis erubescere, si justitiam nolumus formidare; quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatur. t contra admonendi sunt peccata carnis ignorantes, ut tanto sollicitius praecipitem ruinam metuant, quanto altius stant. Admonendi sunt, ut noverint, quia quo magis loco prominenti consistunt, eo crebrioribus sagittis insidiatoris impetuntur. Qui tanto ardentius solet erigi, quanto robustius se conspicit vinci; tantoque intolerabilius dedignatur vinci, quanto contra se videt per integra infirmae carnis castra pugnari. Admonendi sunt ut incessanter praemia sus
Abbreviated transcription (Latin):
dient uerbũ postergum monentis. Huma¬
num quippe genus dñs in faciẽ monuit.
qndo in paradyso condito homini atq ĩ
libero arbitrio stanti. qͥd face quid ue non
facere deberet indirit. S homo in faciẽ dĩ
terga dedit: cum suꝑbiens. erꝰ iussa contem¬
psit. Nec tam̃ suꝑbientẽ ds deseruit: qui ad
reuocandũ hominẽ legẽ dedit: exhortantes
angłos misit: in carne nr̃e mortalitatis ap
paruit. Ergo postergũ stans nos admonu¬
it: qui ad recuꝑationem nos grẽ etiam con¬
temptus uocauit. Qd̾ gͥ generaliter & simł
potuit dici de cunctis: hoc necesse ẽ specia¬
liter sentiri de singłis. Quasi enim corã dõ
positus quisq uerba monitionis erꝰ ꝑcipit
cum priusqͣm peccata ꝑpetret uoluntatis
eius p̃cepta cognoscit. Ad huc enĩ ante eius
faciẽ stare ẽ: nec dum eũ peccando contem¬
pnere. Cum uͦ derelicto bono innocentiȩ. in¬
iquitatem eligens appetit: terga iam in eius

Expanded text:
dient verbum post tergum monentis . Humadient verbum post tergum monentis . Humanum quippe genus Dominus in faciem monuit, quando in paradiso condito homini atque in libero arbitrio stanti, quid facere, quidve non facere deberet, indixit. Sed homo in Dei faciem terga dedit, cum superbiens ejus jussa contempsit. Nec tamen superbientem Deus deseruit, qui ad revocandum hominem legem dedit, exhortantes angelos misit, in carne nostrae mortalitatis ipse apparuit. Ergo post tergum stans nos admonuit, qui ad recuperationem nos gratiae etiam contemptus vocavit. Quod igitur generaliter simul potuit dici de cunctis, hoc necesse est specialiter sentiri de singulis. Quasi enim coram Deo positus quisque verba monitionis ejus percipit, cum priusquam peccata perpetret, voluntatis ejus praecepta cognoscit. Adhuc enim ante faciem ejus stare, est necdum eum peccando contemnere. Cum vero derelicto bono innocentiae, iniquitatem eligens appetit, jam terga in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
santis concupiscentiȩ corruptione uician¬
cur. Admonendi sunt peccata carnis exꝑti.
uc uigilanti cura conspiciant: post delicta
nob̾ ad se redeuntib ds̃. qͣnta beniuolentia si¬
num suȩ pietatis expandat. cum ꝑ ꝓpħã
uercetur ad eã ultra : Nunquid ñ polluta &
contaminata erit mulier illa: Tu autẽ for¬
meata es cum amator ib multis : tam̃ reu¬
tere ad me dic̃ dñs. Ecce de fornicante &. ir¬
lict̾a muliere. argumentum iniusticie. ꝓpo¬
nitur: et tam̃ nobis post lapsum redeuntib
ñiusticia. s pietas exhibetur: ut hinc utq
colligamus.si nob̃ delinquentib tanta pie¬
tate parcit᷑ꝰ a nobis nec post delictũ redeun¬
tib quanta impbitate peccatur aut quȩ ab
illo ent suꝑ imꝓbos uenia. qui ñ cessat uo¬
care post culpã. Quȩ nimirũ bene ꝑꝓphum
post delictum miscdia uocationis exprimi¬
tur: cum auerso homini di . Et ernt ocłi
di uidentes p̃ceptorẽ tuũ: & aures tuȩ au¬

Expanded text:
santis concupiscentiae corruptione vitiansantis concupiscentiae corruptione vitiantur. Admonendi sunt peccata carnis experti, ut vigilanti cura conspiciant post delicta nobis ad se redeuntibus Deus quanta benevolentia sinum suae pietatis expandat. Per Jeremiamvertetur ad illam ultra? Nunquid non polluta et contaminata erit mulier illa? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis, tamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce de fornicante et relicta muliere argumentum justitiae proponitur, et tamen nobis post lapsum redeuntibus non justitia, sed pietas exhibetur. Ut hinc utique colligamus, si nobis delinquentibus tanta pietate parcitur, a nobis nec post delictum redeuntibus quanta improbitate peccatur; aut quae ab illo erit super improbos venia, qui non cessat vocare post culpam. Quae nimirum bene per prophetam post delictum misericordia vocationis exprimitur, cum averso homini dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae au
Abbreviated transcription (Latin):
serubescere. Admonendi itaq sunt ut stu¬
deant: quatinus si accepta naturȩ bona ĩ¬
tegra seruare noluerunt: saltẽ sc̃is sa resar¬
tiant. Quuib mmirũ necesse ẽ ut ꝑpendañ.
intam magno fidelium numero quam
multi &. se illibatos eustodiant: & alios
aberrore conuertant. Quio gͥ isti dictu¬
risunt.si aliis in integritate stantib. ipsi
nec post dampna resipiscunt: Quid dic¬
tur sunt. si cum multi & alios secũ adre¬
semet ipsos reducunt: Admonendi suts
ut p̃terita admissa considerent: & immi¬
nentia deuitent. Unde sub iudee sp̃e ꝑ ꝓ
cat quatinus pollui in futuris erubescans.
lescentia sua: ub subacta sunt ubera eaꝵ.:
& frac̾tȩ sunt mamme pubertatis earũ. In e¬
gypto quippe ubera subiguntur: cũ turpi
huius mundi desid̃io. humanȩ mentis uo¬
luntas substernitur. In egypto pubertatis
mamme franguntur: quando naturales
sensus adhuc insemet ipsis integri. pul¬

Expanded text:
sti erubescere . Admonendi itaque sunt ut stusti erubescere . Admonendi itaque sunt ut studeant quatenus si accepta naturae bona integra servare noluerunt, saltem scissa resarciant. Quibus nimirum necesse est ut perpendant 82 in tam magno fidelium numero quam multi et se illibatos custodiant, et alios ab errore convertant. Quid ergo isti dicturi sunt, si aliis in integritare stantibus, ipsi nec post damna resipiscunt. Quid dicturi sunt, si cum multi et alios secum defesemetipsos reducunt? Amonendi sunt, ut praeterita commissa considerent, et imminentia devitent. Unde sub Judaeae specie cent, et pollui in futuris erubescant. lescentia sua; ibi subacta sunt ubera eorum, et fractae sunt mammae pubertatis earum . In Aegypto quippe ubera subiguntur, cum turpi hujus mundi desiderio humanae mentis voluntas substernitur. In Aegypto pubertatis mammae franguntur, quando naturales sensus adhuc in semetipsis integri pul
Abbreviated transcription (Latin):
regnum dĩ possidebunt. U rursum. Forni¬
catores & adulteros iudicabit ds̃. Admonen¬
difficultate saluts tolerant: conuigii por¬
tum petant. Scriptum quippe ẽ. Melius ẽ.
nubere quam uri.Sine culpa quippe ad con¬
iugiũ uenuint: si tam̃ nec dum meliora de¬
uouerunt. Nã quisqͥs bonũ maius subire ꝓ¬
posuit: bonũ minus qͦd licuit illicitũ fecit.
Scriptũ quippe ẽ. Nemo mittens manũ suam
suꝑ aratrum & respiciens retro: aptus ẽ re
gno cȩloꝵ. Qui gͥ fortiori studio intenderat
retro respicere conuincitur: si relictis bonis
ampliorib ad minima retorquetur. Lii.
seii caq alit̃ ignan. E dmonendi namq suts
peccata carnis exꝑti. ut mare saltem post
naufragium metuant: & ꝑditionis suȩ dis¬
crimina ut cognita ꝑhorrescant: ne qui
pie post ꝓpetiata mala seruati sunt. hoc
impbe repetendo moriantur. Unde peccã¬
Tamime nunquã apeccato desinenti dr̃
Frons mulieris meretricis facta ẽ t̃: nolui¬

Expanded text:
Fornicatores autem et adulteros judicabit Deus . Admonendifficultate salutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum namque est: Melius est nubere, quam uri . Sine culpa scilicet ad conjugium veniunt, si tamen necdum meliora voverunt. Nam quisquis bonum majus subire proposuit, bonum minus quod licuit, illicitum fecit. Scriptum quippe est: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetur. Fit scii, atque aliter ignari. Admonendi namque sunt peccata carnis experti, ut mare saltem post naufragium metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant; ne qui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur. Unde peccanti animae et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, nolui
Abbreviated transcription (Latin):
mento dño obseruandi. Exconugiis qͥppe:
trenȩ sollicitudines ꝓdeunt. Et idcuro magi¬
ster gentiũ auditores suos ad meliora psua¬
sit: he sollicitudine t̾rena ligarent᷑. Quem gͥ
celibem curarum sclarũ impedimentum
p̃pedit: & coniugio se nequaqͣm subdidit:
et tamen comugii onera ñ euasit. Admonen¬
di sunt cȩlibes: ne sine dampnationis iudi¬
cio miscer se fȩminis uacantib putent sũ
enim paulus fornicationis uiciũ tot cͥmi¬
nib execrandis inseruit: cur sit reat᷑ indica¬
uit dicens. Neq formcatores. neq ydolis ser¬
uientes. neq: adulteri.neq molles.neq ma¬

Expanded text:
mento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe mento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit, et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonendi sunt caelibes, ne sine damnationis judicio misceri se feminis vacantibus putent. Cum enim Paulus fornicationis vitium tot criminibus exsecrandis inseruit, cujus sit reatus indicavit, dicens: Neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neq
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet cũ dõ deprecatio funditur. ne¬
quaquam talis coniugũ uita dampnat᷑
De qua deprecatione qͦ paulus admonet
dicens. Polite fraudare inuicem: ñ forde
ex consensu ad tempꝰ. ut uacetis orationi.
⁊ contra admonendi sunt qui ligati
coniugiis ñ sunt ut p̃ceptis cȩlestib
eo rectius seruiant. quo eos ad curas mun¬
di nequaquam iugum copulȩ carnalis
inclinat: ut qͦs onus licitũ coniugii ñ
grauat nequaquam pondus illicitũ ter¬
renȩ sollicitudinis p̃mat: s tanto eos paratio¬
res dies ultimus qͣnto & expeditiores inue¬
natꝰ ne quo meliora agere uacantes posst̃
stamen negligunt eo detiora supplicia me¬
reantur. Audiant qđ paulus cũ quosdã ad
celibatus grãm instiueret. ñ conugiũ sp̃re¬
uit. s curas mundi nascentes exconiuigio
reppulit dicens. Hoc ad utilitatẽ urãm dico:
Nut laqueũ uob initiam: s ad id qͦd hone¬
stum ẽ. & qͦd facultatem p̃beat sine impedi¬

Expanded text:
videlicet cum Deo deprecatio funditur, nevidelicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam talis coniugum vita damnatur. De qua deprecatione quoque Paulus admonet, dicens: Nolite fraudari invicem, nisi forte ex consensu, ut vacetis oratioAt contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam; sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedi
Abbreviated transcription (Latin):
in medio segor: ciuitas quȩ fugientẽ saluet¬
& infirmum: quia uidelicet cũ sibi ꝑ in¬
continentiã miscent᷑ coniuges: & lapsus sce¬
lerum fugiunt. et tamen uenia saluantur.
Quasi paruam quipye ciuitatẽ inuemunt
in qua ab ignib defendantur: quia conui¬
galis hȩc uita non quidẽ in uirtutib mira
ẽ sedtamen a suppliciis secura. Unde idẽ
loth ad angłm dic̃. Est ciuitas hic iurta
ad quã possum confugere parua: & salua¬
bor in ea.Nunquid ñ modica ẽ & iuuet
in ea anima meaᷤ. Iurta gͥ segor dicitur.
ettamen ad salutem cuta ꝑhibet᷑. qͥa con¬
uigalis uita nec amundo longe ualde di¬
iuisa ẽ: nec tamen a gaudio salutis aliena.
S tunc in actione hac uitã suã conuiges qͣs
in parua ciuitate custodiunt: qͣndo ꝓ se
assiduis dep̃cationib intercedunt. Vñ
& recte ꝑ angłm ad eundem loth dr̃. Ee
ce etiam in hoc suscepi p̃ces tuas: ut ñ
subuertam urbem ꝓ qua locutus es. Qa

Expanded text:
in medio Segor civitas, quae fugientem salvet etin medio Segor civitas, quae fugientem salvet et infirmum; quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt, in qua ab ignibus defendantur; quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivet in ea anima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur; quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde et recte per angelum ad eumdem Lot dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
hanc illicitum qͥd agitur: s hoc qͦd ẽ licitũ
sub moderamine ñ tenetur. Qđ bene loth
insemetipso exprimit:cũ ardentẽ sodomã
fugeret. stam̃ segor inuentens nequaquam
mor montana conscendit. Ardentẽ quippe
sodomã fugere ẽ illicita carnis incendia de
clinare. Altitudo uͦ ẽ montium: mundicia
continentum. Uel certe qͣsi in monde sunt.
qͥ etiã carnali copulȩ inherent: sedtamen
extra suscipiendȩ ꝓlis admirtionem debi¬
tam.nulla carnis uoluptate soluuntur. In
monte quippe stare quid ẽ nͥ fructum ꝓpa
ginis in carne non querere: In montẽ stare
ẽ. cari carnaliter ñ adherere. S qͥa mult
sunt qui scelera quidẽ carnis deserunt.
nec tam̃ in conuigio posit usus solũm
debiti iura conseruant. Eriit quidẽ loth
sodomam: sed tamen mox admontana
ñ ꝓuenit: quia iã dampnabilis uita re¬
linquitur: sed adhuc celsitudo coniuga¬
lis continentiȩ sublimit ñ tenetur. Est uͦ

Expanded text:
hanc illicitum quid agitur, sed hoc quod est licitum, hanc illicitum quid agitur, sed hoc quod est licitum, sub moderamine non tenetur. Quod bene Loth in semetipso exprimit, qui ardentem Sodomam fugit; sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare; altitudo vero est montium, munditia continentium; vel certe quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare, est fructum pginis in carne non quaerere; in monte stare est carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usus solummodo debiti jura conservent, exiit quidem Lot Sodoma, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso tam̃ coniugio conuigii iura trans¬
cenduntꝰ. Unde necesse ẽ ut crebris ex ora¬
tionibus deleant: qͦd puleram copule spe¬
ciem admixtis uoluptatib fedant. Hinc
ẽ. enĩ qͦd ꝑitꝰ medicinȩ cȩlestis apłs. ñ tam
sanos insticuit: qͣm infirmis medieam̃ta
monstrauit dicens. De quib scͥpsistis m:
bonum ẽ homini mulierẽ ñ tangere pt̃
fornicationem autẽ. unusqͥsq suã urorem
habeat. & unaqueq suũ uirũ habeat. Q ui
enĩ forniconis metũ premisit ꝓfecto ñ stan¬
tib preceptum contulit: s ne fortasse in
terram ruerent. lectum cadentib ostendit.
Ande adhuc infirmantib subdit Ulrori uir
debitum reddat: similit̾ autẽ et uror uiro.
Quib dũ in magna honestate comugii aliqͥd
de uoluptate largiret᷑: adiunxit. Hoc autẽ
dico scđ̃m indulgentiã: ñ scdm imꝑium.
Culpa eẽ quippe innuitur: qͦd indulgeri ꝑhi¬
betur:s quȩ tanto cicius relaxetur. qͣnto ñ ꝑ

Expanded text:
in ipso tamen conjugio conjugii jura transin ipso tamen conjugio conjugii jura transcendunt. Unde necesse est ut crebris exorationibus deleant quod pulchram copulae speciem admistis voluptatibus foedant. Hinc est enim quod peritus medicinae coelestis Apostolus non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem unusquisque suam habeat uxorem, et unaquaeque suum virum habeat . Qui enim fornicationis metum praemisit, profecto non stantibus praeceptum contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdidit: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro . Quibus dum in magna honestate conjugii aliquid de voluptate largiretur, adjunxit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Culpa quippe esse innuitur, quod indulgeri perhibetur; sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per
Abbreviated transcription (Latin):
cassum cor qͣsi manentes figitis: dũt fu¬
git ipse quẽ amatis. Admonendi sunt
coniuges: ut ea in quib sibi aliqͣndo dis¬
plicent. & patientes inuicem tolerent: &
exhortandes inuicem saluent. Seriptũ
nanq ẽ. Inuicem onera ur̃a portate: & sic
adimplebitis legem xp̃i. Lex quippe
xp̃i caritas ẽ: quȩ ex illo nobis & largit̃
sua bona contulit: & ȩquanimit᷑ mala
nr̃a portauit. Tunc ergo legẽ xp̃i imitan¬
do complemus: quando & nr̃a bona be¬
nigne conferimus: & nroꝵ mala pie su¬
stinemus. Admonendi quoq sunt: ut
eoꝵ quisqua non tam quȩ ab altero do¬
lerat. quam quȩ ab ipso tolerantur atcen¬
dat. Si enĩ sua quȩ portantur considerat: ẽa
quȩ ab altero sustinet leur portat. Fdmo¬
nendi sunt conuges ut suscipieñde plis
se meminerint causa comunctos: &cum
iminoderatȩ admixtioni seruientes. ꝓpa¬
gationis articulum in usũ transferunt uo¬
luptatis: ꝑpendant qͦd licet extra ñ exeant.

Expanded text:
cassum cor quasi manentes figitis, dum fucassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipse quem amatis. Admonendi sunt conjuges, ut ea in quibus sibi aliquando displicent, et patientes invicem tolerent, et exhortantes invicem salvent. Scriptunamque est: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex quippe Christi charitas est: quia ex illo nobis et largienter sua bona contulit, et aequanimiter mala nostra portavit. Tunc ergo legem do complemus, quando et nostra bona benigne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus. Admonendi quoque sunt, ut eorum quisque non tam quae ab altero tolerat, quam quae ab ipso tolerantur attendat. 80 Si enim sua quae portantur considerat, ea quae ab altero sustinet, levius portat. Admonendi sunt conjuges, ut suscipiendae prolis se meminerint causa conjunctos, et cum immoderatae admistioni servientes, propagationis articulum in usum transferunt voluptatis, perpendant quod licet extra non exeant,
Abbreviated transcription (Latin):
qd uobeiste spare debuit funditus cades
S bene ac breuit paultis exp̃mit aceat.
Iu habent urores. tanquã n habentescets
Ex quiesent tanquã non flenteb et qui
saudent. danguam non gaudentes Uxo¬
iem quippe qdi non habendo habet:. qui
sis pellam carnali consolatione uditur u
iaroen minquã ad praua oꝑa amelioris
ineitionis recdtudine amore flectatur
Ulrorem qoi non habendo habet Qu tranꝰ¬
uoria esse cuncta conspiciens. cuia carmi
ex neseesitute tolerat s ȩterna gaudia sp̃e
ex ddesiderio expectat. Non flendo aude. fle¬
te s dic exteriora aduersa plangere: ut
mer nouerit ȩternȩ spei consolatione
Saucere. Se ntrsum non gaudendo gau¬
dere ẽ: sic de infimis animu atcollere s it
tamen nunquam desinat summa formidare.
Ubi apte qͦ paulopost subdidit. Preterit enĩ
figura huius mundi. Ac si aꝑte diceret. Po¬
lite constanter mundũ diligere: quando
& ipse ñ potest quem diligitis stare. In¬

Expanded text:
quod robuste sperare debuit funditus cadat. quod robuste sperare debuit funditus cadat. Quod bene ac breviter Paulus exprimit, dicens: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes . Uxorem quippe quasi non habendo habet, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam ad prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non habendo habet, qui transitoria esse cuncta conspiciens, curam carnis ex necessitate tolerat, sed aeterna gaudia spiritus ex desiderio exspectat. Non flendo autem flere, est sic exteriora adversa plangere, ut tamen noverit aeternae spei consolatione gaudere. Et rursum, non gaudendo gaudere, est sic de infimis animum attollere, ut tamen nunquam desinat summa formidare. Ubi apte quoque paulo post subdit: Praeterit enim figura hujus mundi . Ac si aperte diceret: Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. In
Abbreviated transcription (Latin):
sic eoꝵ quisq placere studeat coniugi. ut
ñ displiceat conditori. Sic ea quȩ hurus
mundi sunt agant: ut tam̃ appetere q̃
łi sunt ñ omittat. Sic de bonis p̃sentib
mala ȩterna ꝑtimescant. Sic de malis
temporalib lugeant. ut tam̃ consolatione
integra. sp̃e in bonis ꝑhennib figant: qͣti¬
nus dũ in transitu cognoscunt eẽ qͦd agẽ
in mansione sciant qͦd appetunt Nec ma¬
la mundi cor frangant: cũ spes celestium¬
bonoꝵ roborat. Nec bona p̃sentis uitȩ deci¬
piant: cum suspecta subsequentis iudicii
mala contristant. Itaq anim̾ xp̃ianora
conuigum & infirmꝰ & fidelis. qui & ple¬
ne cuncta temporalia despicere ñ ualet.
⁊ tam̃ etͥnis se conunge ꝑ desid̾iũ ualet qͣmuis
ĩ delec̾tatione carnis intim iaceat supne spei re¬
fectione conualescat
Epet oabet que mundi sunt in usu itinerns
et que ob sunt in fructu puentionis sie
iocu adhoc qͦd agit conferat: Ne abeo

Expanded text:
sic eorum quisque placere studeat conjugi, ut sic eorum quisque placere studeat conjugi, ut non displiceat Conditori; sic ea quae hujus mundi sunt agant, ut tamen appetere quae Dei sunt non omittant; sic de bonis praesentibus mala aeterna pertimescant; sic de malis temporalibus lugeant, ut tamen consolatione integra spem in bonis perennibus figant; quatenus dum in transitu cognoscunt esse quod agunt, in mansione quod appetunt; nec mala mundi cor frangant, cum spes bonorum coelestium roborat; nec bona praesentis vitae decipiant, cum suspecta subsequentis judicii mala contristant. Itaque animus Christianorum conjugum et infirmus et fidelis, qui et plene cuncta temporalia despicere non valet, et tamen aeternis se conjungere per desiderium valet; quamvis in delectatione carnis interim jaceat, supernae spei refectione convalescat. Et si habet quae mundi sunt in usu itineris, sperat quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit conferat, ne ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in priori huius uoluminis parte
iã siximus: dauid dõ amabilis rectior fuit
imserutio. qm cũ ꝑuenit adregnum. Serue
namq amore iusticiȩ deprehensum adu¬
sarium ferire timuit: rex autẽ ꝓsuasione
sururie deuotum militẽ etiam substudio
fraudis extirit. Quis gͦ opes. qͥs pocestatẽ.
Qs glam querat innorie si et illi exsticet
noria qii hȩc habuit ñ quesita: Quis int̃
hec sine magni discriminis labore saluab¬
tur: si ille m his culpa int̃ueniente turbat᷑
e.qui ad hec fuerat dõ eligente p̃paratus:
Admonendi sunt ut considerent: qͥd salo¬
mon qui post tantam sapientiã usq ad
ydolatriam cecidisse describitur: nił in hoc
mundo priusquam caderet aduersitatis
tribulationis disciplina custodiuit. Li.¬
lit admonendi sunt coniuigiis obliga¬
ti: atq aliter a comugii: nerib liben.
Aomonendi namq sunt coniugiis obligati.
ut cũ uicissim quȩ sunt alterius cogitant.

Expanded text:
sicut in priori hujus voluminis parte sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, advetribulationis disciplina custodivit, niliter admonendi sunt conjugiis obligati, atque aliter a conjugii nexibus liberi. Admonendi namque sunt conjugiis obligati, ut cum vicissim quae sunt alterius cogitant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contra admonendi sunt qui ea
quidẽ que mundi sunt concupiscuis
sedtamen aduersitatis labore fatigant᷑.
ut sollicita consideratione ꝑpendant crea¬
tor dispositorq cunctorum qͣnta suꝑ eos
gr̃a uigilat: quos in sua desideria non re¬
larat. Egro quippe quẽ medicus desperat.
concedit ut cunct̾a quȩ concupiscit acci¬
piat. Nã qui sanari posse creditur: amul¬
qs quȩ appetit ꝓhibetur. Et pueris nũ¬
mos subtrahimꝰ: quib cota simul patri¬
monia heredib reseruamꝰ. Hinc gͦ de spe
eternȩ hereditatis gaudium sumant. quoᷤᷤ
aduersitas uitȩ temporalis humiliat: qͥa
nͥ saluandos imꝑpetuum cerneret erudi¬
endos sub disciplinȩ regimine diuina
dispositio ñ refrenaret. Admonendi itaq sunt
qui in his quȩ temporalit̾ concupiscunt
adũsitatis labore fatigantur: ut sollicite
considerent qͥd plerumq etiam iustos
cum temporalis potentia sustollit uelut
in laqueum culpa comprehendit. Nam

Expanded text:
At contra admonendi sunt, qui ea At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
titur: ut quandoq ad ȩterna sꝑanda ꝓuo¬
cetur. Neq enim rudis ille popłs ꝓmissio¬
nib dĩ in longinquum crederet: si a pro¬
missore suo non etiam aliquid euicino
ꝑcepisset. Ut gͦ ad ȩternorum fidẽ cicius
mista testatur dicens. Dedit eis regiones
gentiũ. & labores populorum possedert.
ut custodiant iustificones er & legem e
requorant. S cum largientẽ dm humana
mens boni oꝑis responsione ñ sequitur.
unde nutrita pie creditur. iusti inde dam¬
natur. Hinc enim ꝑ psalmistã rarsũ dr
Deiecisti eos cum alleuarentur. Qiua uide¬
licet repbi cũ rect̾a oꝑa diuinis munerib
ñpependunt cũ totos se hic deserunt. &
affiuentib ꝓspitatib dimittunt: unde
exterius ꝓficiunt. inde ab imis cadunt.
Hinc ẽ qͦd in inferno cruciato diuiq dr
Recepisti bona in uita tua. Idcuro enĩ hic
bona recepit & malus: ut illic plenius ma¬
la recipet qͥ hic fuerat nec ꝑ bona conus:

Expanded text:
titur, ut quandoque ad aeterna speranda protitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius mista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requiranmens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, justius inde damnatur. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus.
Abbreviated transcription (Latin):
sub capite posuit: qͣm intentione summi
amoris p̃mit. Dextera uͦ dĩ eam amplecti¬
dur: quia sub ȩterna eius beatitudine cota
deuotione continetur. Hinc rursũ ꝑsalo¬
monem dicitur. Longitudo dierũ in der¬
tera eius. in sinistra uero illius diuitie &
habenda docuit: quȩ posita in sinistra
memorauit. Hinc psalmista ait Saluũ
dextera. ut uidelicet cum dexterã diceret: qͥa
eternam salutem quereret indicaret. Hinc
rursum serptum ẽ. Dextera manus tua dñe
confregit mimicos. Hostes enim dĩ & in sini¬
stra eius ꝓficiunt. dextera confringuntur.
quia plerumq prauos uita p̃sens eleuat:
s aduentus ȩternȩ beatitudinis dampnat.
Admonendi sunt qui in hoc mundo ꝓspe¬
rantur ut sollerter considerent: qͦd p̃sentis
uitȩ ꝓsꝑitas aliquando idcirco datur. ut
admeliorem uitã ꝓuocet: aliquando uero
ut in ȩternum plentus dampnet. Hincẽ.
enim qͦd plebi isrłicȩ chanaam terra ꝓmit¬

Expanded text:
sub capite posuit, quam intentione summi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Hinc rursum per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum dextera; ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promit