comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis ratio. uidelicet ne si minꝰ aliqͥs nr̃a auetoritate quȩ
nulla ẽ ductus etiã si aliquid haberet qđ de suo ꝓferr&:
his quȩ dicta uel dicenda erant fidẽ dare recusauisset.
saltem his qui de seripturis ea decerpere & sano sensu ad
nos ualuerunt deferre nob̵ consonantibꝰ credere minime
detrectaret. Qui enĩ in me nil unde placere alieui quę¬
am inuenire ualeo: quantũ cunetis displiceã scio. ueris¬
simãq illã eẽ sententiã approbo. qͥa cuiꝰ uita despieitur.
restat ut & p̃dicatio contẽpnatur. Et ideo aliquid mea
auctoritate etiã si adeẽt ulla absq illorũ comitatu ꝓ¬
ferre timeo. ne notã increpationis ipse a dño. et legen¬
tes occasionẽ rep̃hensionis eorũ quȩ dico a meipso aeci
conuenientius. Peccatis itaꝙ meis heu dolor facienti¬
bus et multo maiora merentib ad hȩc quȩ patior de¬
uolutꝰ. dũ quid dudũ fuerĩ. quid modo sim. quid ñ fu¬

Expanded text:
onis ratio, videlicet ne, si minus aliquis nostra auctoritate, quae onis ratio, videlicet ne, si minus aliquis nostra auctoritate, quae nulla est, ductus, etiamsi aliquid haberet quod de suo proferret, his quae dicta vel dicenda erant, fidem dare recusavisset, saltem his qui de Scripturis ea decerpere, et sano sensu ad nos voluerunt deferre, nobis consonantibus credere minime detrectaret. Qui enim in me nil unde placere alicui queam invenire valeo, quantum cunctis displiceam scio, verissimamque illam esse sententiam approbo, quia cujus vita despicitur, restat ut et praedicatio contemnatur ; et ideo aliquid mea auctoritate, etiamsi adesset ulla, absque illorum comitatu proferre timeo, ne notam 190 increpationis ipse  subaudi accipiam a Domino, et legentes occasionem reprehensionis eorum quae dico a me ipso acciconvenientius. Peccatis itaque meis heu dolor! facientibus et multo majora merentibus, ad haec quae patior devolutus, dum quid dudum fuerim, quid modo sim, quid non fu
Abbreviated transcription (Latin):
est laberintꝰ seripturarũ ad huc ꝑinaggressibilis mihi &
exẽplũ suasit duoꝵ qͦs in ecclãstica hystoria filios pingue¬
dinis uocitatos & luminaria dextra leuaꝙ assistentia can¬
delabro legi. qͦs cappadotia tanto tẽ tpr̃is uicinis regio¬
nibus fȩcundior quanto ipsis nubibus cõplutior ꝓtulit.
nutriuit & docuit. immo qͥbꝰ ipsa imbuta. nutrita & edoc¬
ta. luminosius cunctis enituit. Iui cũ ꝑ tredecĩ annos
om̃ibꝰ sclãriũ grecoꝵ libris remotis solis diuinȩ scripturȩ
bantur quos et ipsos ex apłica successione intelligendi
regulã suscepisse constabat. & qͥa nemo sit nͥ qđ discit. di¬
cant uͦ quidã etiã quȩ ignorant : ñ potui ratione cogente
aliqͣ dicere nͥ scita narrare. licet & ambigua quȩdã licet
ꝑpauca. & ipsa merori necessaria iuidear inseruisse
Est & alia sed iã suꝑiuis reddita nec minor istius cunctati¬

Expanded text:
et labyrinthus Scripturarum adhuc perinaggressibilis mihi, et et labyrinthus Scripturarum adhuc perinaggressibilis mihi, et exemplum suasit duorum, quos in Ecclesiastica historia filios pinguedinis vocitatos, et luminaria dextra levaque assistentia candelabro legis , quos Cappadocia tanto tunc temporis vicinis regionibus fecundior, quanto ipsis nubibus completior protulit, nutrivit, et docuit, imo quibus ipsa imbuta, nutrita et edocta luminosius cunctis enituit: qui cum per tredecim annos omnibus saecularium Graecorum libris, remotis solis divinae Scripturae bantur, quos et ipsos ex apostolica successione intelligendi regulam suscepisse constabat. Et quia nemo scit nisi quod discit, dicant vero quidam etiam quae ignorant, non potui ratione cogente aliqua dicere, nisi scita narrare, licet et ambigua quaedam, licet perpauca, et ipsa moerori necessaria videar inseruisse. 25. Est et alia, sed jam superius reddita, nec minor istius cunctati
Abbreviated transcription (Latin):
re. dicente enĩ psalmista: Oñe rigans montes de supe¬
noribꝰ suis. quantũ ipso irrigante ꝑ ipsos ariditatẽ ingenio
nos nimiũ adhuc arentes ñ qͥa defuerit imber. siqͥa nos ma¬
gis puluere uitioꝵ squalere quã pluuia uoluntaria nquiã
Segregauit ipse hȩreditatis suȩ cõplui malentes tegmine
plis debere.si quidẽ ea quȩ ĩpsi acceꝑunt a suꝑioribus
ita nobis pluerunt inferioribꝰ. ut in quolibet sensu ꝓpͥe
quiddã eoꝵ debeat accipi ipsis discernentibꝰ pateat aꝑtius.
ere locis. dũ quid eoꝵ quẽ specialit̃ obtineat sensũ. quẽ ue
rite occupet locũ in tractatibꝰ copiosissime inuenis ip¬
soꝵ & ideo dũ utilitas postulat te aliquid de scriptura¬
rum testimoniis allegare. ñ eẽ opus inutilẽ aut fortas¬
sis periculosũ laborẽ assumere. sed ita ut st̃ ab eis plata¬
ꝓferre : Si qͥdẽ illorũ magis quã pͥscorũ inniti exẽplis.

Expanded text:
re. Dicente enim Psalmista: Domine, rigans montes de supere. Dicente enim Psalmista: Domine, rigans montes de superioribus suis ; quantum ipso irrigante per ipsos ariditatem ingeniolnos nimium adhuc arentes, non quia defuerit imber,  sgis pulvereo vitiorum squalore, quam pluvia voluntaria, quam segregavit ipse haereditati suae , complui malentes, tegmine plis debere, siquidem ea quae ipsi acceperunt a superioribus, ita nobis pluerunt inferioribus, ut in quolibet sensu proprie quidnam eorum debeat accipi, ipsis discernentibus pateat apertius, ere locis, dum quid eorum quem specialiter obtineat sensum, quemve rite occupet locum, in tractatibus copiosissimis invenis ipsorum; et ideo dum utilitas postulat te aliquid de Scripturarum testimoniis allegare, non esse opus inutilem aut fortassis periculosum laborem assumere, sed ita ut sint  f., suntferre. Siquidem illorum magis quam priscorum inniti exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
iaceat quã idem dñs de inmundo spiritu ex eunte
et octeno capite redeunte monstrauit.: Unde et eui¬
dam sanato ait : uade et amplius noli peccare ne dete¬
rius tͥ aliqͥd ẽtingat. et illud quod propheta deplorat
ꝑcussisti eos inquiens nec doluerunt. attriuisti eos et
non sunt reuersi. Considerandũ etiã huie uideo quia
quosdã longa egritudo ad uitã sȩpe reformat. quos po¬
stea leuissima cuiuslbet rei occasio dũ se quasi quadã
securitate resoluti in cautius custodiunt : a uita funditꝰ
extinguit. Hoc ergo ne & sibi ẽtingat. metuat. et sa¬
luti suȩ taliũ quis consilium dũ locus ẽ capiat. nedũ
rursus uoluerit ñ ualeat Cȩterũ si aliquẽ forsitan
mouet qđ modernis in hac p̃fatione doctorũ exẽplis
ȩque usus sim ut antiqͥs: et c̃centonẽ me siue usitatius
cõpilatorẽ hac de causa uelit dicere quasi qͥ alienis sũp¬
tibus ꝓpͥa uelĩ construere : causam ñ immoror redde¬

Expanded text:
jaceat, quam idem Dominus de immundo spiritu exeunte jaceat, quam idem Dominus de immundo spiritu exeunte , et octeno capite redeunte monstravit. Unde et cuidam sanato, ait: Vade, et amplius noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et illud quod propheta deplorat: Percussisti eos, inquiens, nec doluerunt; attrivisti eos, et non sunt reversi . Considerandum etiam huic video, quia quosdam longa aegritudo ad vitam saepe reformat, quos postea levissima cujuslibet rei occasio, dum se quasi quadam securitate resoluti incautius custodiunt, a vita funditus exstinguit. Hoc ergo ne et sibi contingat metuat, et saluti suae talium quis consilium, dum locus est, capiat, ne, dum rursus voluerit, non valeat. 24. Caeterum si aliquem forsitan movet, quod modernis in hac praefatione doctorum exemplis aeque usus sim ut antiquis, et concentonem me, sive usitatius compilatorem hac de causa velit dicere, quasi qui alienis sumptibus propria velim construere; causam non immoror redde
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ illi me eredo satisfecisse. Hic iã nil ãplius credo
residui nͥ hoc adicere. ut si forte ab hac necessitate
eũ dĩ ẽtingat liberari: nullo unquã tẽpore ex toti
assuetũ in pęnitentia p̃termittat morem uiuendi
sed diebꝰ residuis om̃ibꝰ in eiꝰ pareat actibꝰ qđ eũ suis ha¬
benis a petulantis uanitatis amfractibꝰ iã olĩ coereu¬
erit misericors dñs. Hloc facto & meritũ ad qͥrere sibi
& grãrũ actionẽ magistro. et satisfactionẽ dño & lau¬
dem referre uidebitur dõ. qui eũ in p̃senti flagella¬
uit ne in ȩt̃nũ ꝑderet. tẽporalit̾ erudiens. ut sempit̃m
regni sui dignũ hȩredẽ constitueret. Quod si secus hane
nr̃i consilii declinare ei placuerit uiã: ille quid agat
uiderit. nos tam̃ ualde metiumꝰ ne sibi hoc diuinum
ẽueniat opprobriũ: qͥa ñ ẽ inuentꝰ qui rediret et dare
gloriã đo. et quod ad huc grauius sententiȩ illi sub¬

Expanded text:
ribus illi me credo satisfecisse. Hic jam nil amplius credo ribus illi me credo satisfecisse. Hic jam nil amplius credo residui nisi hoc adjicere, ut si forte ab hac necessitate cum Dei gratia contingat liberari, nullo unquam tempore ex toto assuetum in poenitentia praetermittat morem vivendi, sed diebus residuis omnibus in ejus pareat actibus, quod eum suis habenis a petulantis vanitatis anfractibus jam olim coercuerit misericors Dominus. Hoc facto et meritum acquirere sibi, et gratiarum actionem magistro, et satisfactionem Domino, et laudem referre videbitur Deo, qui eum in praesenti flagellavit, ne in aeternum perderet; temporaliter erudiens, ut sempiterni regni dignum haeredem constitueret. Quod si secus hanc nostri consilii declinare ei placuerit viam, ille quid agat viderit: nos tamen valde metuimus, ne sibi hoc divinum conveniat opprobrium, quia non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo ; et quod adhuc gravius, sententiae illi sub
Abbreviated transcription (Latin):
scalã caute cessimꝙ scandendo ad elatiora ꝓuectus:
nil ãplius restet quod reqͥras in imis. qͥ ꝑ in accessibilẽ
multis uiuendi ordinẽ ipsis iã hȩrere mereberis sũmis
Siue etiã ut de qͣlicũq ordine. conditione. dignitate.
affectu. sexu. ętate: ad id certaminis opus milies p̃dica¬
bile manus uolueris dare: istic inuenias quomodo te
prius in tuis exercitare debeas. ut ita demũ ad ea quȩ
ultra te sunt felici ꝓgressu conscendas. ne quando mis¬
sa semel manu in aratrũ: alicuiꝰ domesticȩ ꝓuisionis
obtentu oculos intentionis ab incepto cogaris retor¬
quere retrorsũ. & aut tortuosũ et inutilẽ facere sul¬
cũ. aut arantũ uulnerare uestigia boum. Quod si ali¬
qͥs ut iã in alio documꝰ epilogo inuenit᷑ qui ñ sui spon
te sed alt̾ius factione hunc uiuendi ordinẽ imitari
cogat᷑. siue certo siue om̃i tpr̃e uitȩ : iam in posterio¬

Expanded text:
scalam caute cessimque scandendo ad elatiora provectus, scalam caute cessimque scandendo ad elatiora provectus, nil amplius restet quod requiras in imis; qui per inaccessibilem multis vivendi ordinem ipsis jam haerere mereberis summis, sive etiam ut de qualicunque ordine, conditione, dignitate, affectu, sexu, aetate ad id certaminis opus millies praedicabile manus volueris dare istic invenias quomodo te prius in tuis exercitare debeas, ut ita demum ad ea, quae ultra te sunt, felici progressu conscendas, ne quando missa semel manu in aratrum, alicujus domesticae provisionis obtentu oculos intentionis ab incoepto cogaris retorquere retrorsum, et aut tortuosum et inutilem facere sulcum, aut arantum vulnerare vestigia boum. Quod si aliquis, ut jam in alio docuimus epilogo, invenitur, qui non sui sponte, 188 sed alterius factione hunc vivendi ordinem imitari cogatur sive certo, sive omni tempore vitae; jam in posterio
Abbreviated transcription (Latin):
tienter sufferre. ipsis quoq inferentibꝰ. beneficia si ẽ
unde sin alias. oratione sedula illis ueniã postulare
qͦscũꝙ ualet secũ ad amorẽ patriȩ cęlestis erigere.
His piȩ uoluntatis conatibus si te in campo prius exer¬
cueris operationis. inuictũ fateor athletã imꝑatori
palestritȩ editioribꝰ spectatoribusꝙ exhibes cunctis.
dũ modo et in his ut qͥbꝰda miserrime c̃tigit ñ defetisca¬
ris. & sẽꝑ. ad potiora nitaris. donec bono certamine obti¬
me certato. cursu felicit̃ consũmato. fide indefieue ser¬
uata : ꝑenni remunerationis brauio gloriose ditersi
deo autẽ ut reor ipso disponente in ciuus manu sumus
et nos & sermones nr̃i. ita in longũ ꝓducta est oratio.
ut monstratis minorũ actionũ qualitatũ ue ꝓpͥetatibis
tandẽ ꝑueniret᷑ ad sũmũ quẽ tu aggredi conaris api¬
cẽ actuũ. quatinus ab imis p̃ceptorum dñi ueluti per

Expanded text:
tienter sufferre, ipsis quoque inferentibus, beneficia, si est tienter sufferre, ipsis quoque inferentibus, beneficia, si est unde; sin alias, oratione sedula illis veniam postulare; quoscunque valet secum ad amorem patriae coelestis erigere. 23. His piae voluntatis conatibus si te in campo prius exercueris operationis, invictum, fateor athletam imperatori palaestritae, editioribus spectatoribusque exhibes cunctis, dummodo et in his, ut quibusdam miserrime contigit, non defatiscaris, et semper ad potiora nitaris, donec bono certamine optime certato, cursu feliciter consummato, fide indeficue servata, perenni remunerationis bravio gloriose diteris. Ideo autem, ut reor, ipso disponente, in cujus manu sumus et nos et sermones nostri, ita in longum producta est oratio, ut monstratis minorum actionum qualitatumve proprietatibus, tandem perveniretur ad summum, quem tu aggredi conaris, apicem actuum; quatenus ab imis praeceptorum Domini veluti per
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuacuis uerbis delectari. turbulentis cogitationib
non timet deuastari: Dõ autẽ grãs. Ecce enĩ subito
et ueluti ex improuiso dum cauendȩ istum loquacita¬
tis gratia in testimoniũ ascire studui : totũ poene
negotium quod multis uerborũ cireuitionibus uix
posse putaueram expediri : confeci Uis enĩ saluari.
remunerari & coronari : dũ caues ab oꝑibꝰ in ordinatis.
parce & a uerbis suꝑuacius. ẽtine te & a cogitationibus
immundis. sequere in.offenso pede oꝑis uocẽ dñi uocan¬
tis. Qui enĩ ait ipse uult post me uenire: ab neget semet¬
ipsum. tollat crucẽ suã et sequat᷑ me Sequi autẽ id ẽ
Quod est non ambire t̾rena. non caduca sectari lucra.
honores declinare infimos. aduersitatẽ mundiq c̃tẽptõ
ꝓ amore eiꝰ libent̃ amplecti. cunctis ꝓdesse etiã uires
uelle. iniurias nulli inferre. a quouis autẽ illatas pa¬

Expanded text:
supervacuis verbis delectari, turbulentis cogitationibus supervacuis verbis delectari, turbulentis cogitationibus non timet devastari. Deo autem gratias. Ecce enim subito et veluti ex improviso dum cavendae istum loquacitatis gratia in testimonium ascire 187 studui, totum pene negotium, quod multis verborum circuitionibus vix posse putaveram expediri, confeci. Vis enim salvari, remunerari, et coronari? Dum caves ab operibus inordinatis, parce et a verbis supervacuis, contine te et a cogitationibus immundis, sequere inoffenso pede operis vocem Domini vocantis: Qui enim, ait ipse, vult post me venire, abneget semetipsum, tollat crucem suam, et sequatur me . Sequi autem, id quod est non ambire terrena, non caduca sectari lucra, honores declinare infimos; adversitatem mundique contemptum pro amore ejus libenter amplecti; cunctis prodesse, etiam ultra vires, velle; injurias nulli inferre, a quovis autem illatas pa
Abbreviated transcription (Latin):
i obseruandũ noueris nullũ quã uitiũ cȩnodexie
pessimu Noe enĩ ita subtilissime in scorẽ utitur expug¬
natione. ut nͥ se cauerint iugilantissime. et latroeinan¬
tis dolos ñ dico in intentione s et in om̃imodo actioniᷤ
prudentissime restringe. hȩc enĩ testeꝰ augustino. intantũ
facilis & labilis & ad deiciendũ ex aree animũ ẽ ꝓclius
et inefficabilis ut sȩpe ẽtingat ut qđ mens ñ eegme
ipsa loquendi facilitate in currat. Et ne leueaut umesto
in uerbotabi sepe. audi iacobus quid tibi dicat aposto
pcipue. Siquis se putat religiosum eẽ non refrenans
linguã suã sed seducens cor suũ. huiꝰ uana ẽ religio Et
alibi. Lingua inqͥetũ malũ. plena ueneno mortifero
ltẽq Mors & uita in manibꝰ linguȩ. Rursumq In
multiloquio peccatũ non deerit. Pulchreq quidam
nr̃oꝵ duobus adiunetis: Nullatenus ait quis saluari
putandus est. quandiu in ordinatis moribus adherere.

Expanded text:
us observandum noveris nullum quam vitium cenodoxiae us observandum noveris nullum quam vitium cenodoxiae pessimum. Hoc enim ita subtilissime in sanctorum utitur expugnatione, ut nisi se caverint vigilantissime, et latrocinantis dolos, non dico in intentione. et in omnimodo actionis prudentissime restringe. Haec enim, teste Augustino, in tantum facilis, et labilis, et ad dejiciendum ex arce animum est proclivis et efficabilis, ut saepe contingat, ut quod mens non cogitat, ipsa loquendi facilitate incurrat. Et ne leve autumes in verbo labi saepe, audi, Jacobus quid tibi dicat apostolus praecipue: Si quis se putat religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Et alibi: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Itemque: Mors et vita in manibus linguae . Rursumque: In multiloquio peccatum non deerit . Pulchreque quidam nostrorum duobus adjunctis: Nullatenus, ait, quis salvari putandus est, quandiu inordinatis moribus adhaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis p̃uentꝰ int̾ficiat᷑. Linguã quoꝙ uiperse dudige¬
fonis sollicite p̃uide. & surgens prauũ oipus aspnidasis in¬
choationis ualebis necare. Eumꝙ honinis prionã bestuã
tomoostraueris in principio operis. satagero eorbecerã
desinens in rationabilis executionis. monstro monocen¬
taur noteris. Congregationẽ yppoerite sterilẽ caue
sempũ ante solẽ humectum in ortu eius arentẽ deuita
ferundas quidẽ sed neglectas uites conspice a bestus et uo¬
itunbus uoluntarius conculeari quã steriles. Terran
duabius ne uelis ingrediuiis dũ et bona dĩ amoro facis
et placere hominibus exinde cupis. Thesaurũ puplice
in uia ne feras. ne latrunculis qͥ uiã obsident depdantib
ꝑdas. Uentũ ne captes in anem. unde et̃nã debes ꝑcipere
mercedẽ : Int̃ omĩa enĩ milleformis et tortuosis flexib
innumerabilit sinuati serpentis genera astutiarũ eanti¬

Expanded text:
hominis praeventus interficiatur. Linguam quoque vipereae suggehominis praeventus interficiatur. Linguam quoque vipereae suggestionis sollicite praevide, et surgens pravum opus aspidalis inchoationis valebis necare. Cumque hominis primam frontem monstraveris in principio operis, satage ne in bestiam desinens irrationabilis exsecutionis, monstro monocentauri noteris. Congregationem hypocritae sterilem cave . Scirpum ante solem humectum in ortu ejus , arentem devita. Fecundas quidem, sed neglectas vites conspice a bestiis et volatilibus voluntarius conculcari quam steriles. Terram duabus ne velis ingredi viis , dum et bona Dei amore facis, et placere hominibus exinde cupis. Thesaurum publice in via ne feras, ne a latrunculis, qui viam obsident, depraedantibus perdas. Ventum ne captes inanem, unde aeternam debes percipere mercedem. Inter omnia enim milleformis et tortuosis flexibus innumerabiliter sinuati serpentis genera astutiarum, cauti
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ euehi c̃siderat ad suꝑa. Tribꝰ quippe. obsidionũ
generibꝰ horũ unũ queq cotidie ñ cessat uallare. in ini¬
tio scilicet intentionis. in itinere actionis. in fine con¬
sũmationis . De his tribꝰ si ꝑ singula plenius cupis ed oce¬
ri. habes ea sufficientissime in moralibꝰ Gregorii. Quod
si obstinato ut obtamꝰ animo dictũ reminiscens. ꝗͥ obser¬
uat uentos non seminat. & qui considerat nubes ñ me¬
tit : huiꝰ modi adire luctam̃ int̾ritꝰ desideras. caue ante
om̃a nequid t̃renũ nequid sclãre. nequid bestiale in tuo
resideat corde: bestia enĩ si tetigerit montẽ. lapidabitur
Inde hoc in mari magno et spatioso in quo sunt reptilia
quorũ ñ ẽ numerꝰ nauĩ ad huc tuã eẽ considerans: sollici¬
te draconẽ moneo caueto. illude ei antequam ipse tibi
eẽ. ut cũ prior hominẽ uidens int̾ficiat: ipse quoq iisu

Expanded text:
aliquem evehi considerat ad supera. Tribus quippe obsidionum aliquem evehi considerat ad supera. Tribus quippe obsidionum generibus horum unumquemque quotidie non cessat vallare, in initio scilicet intentionis, in itinere actionis, in fine consummationis. 22. De his tribus si per singula plenius cupis edoceri, habes ea sufficientissime in Moralibus Gregorii. Quod si obstinato, ut optamus, animo, dictum reminiscens: Qui observat ventos, non 186 seminat; et qui considerat nubes non metit ; hujusmodi adire luctamen interritus desideras; cave ante omnia, ne quid terrenum, ne quid saeculare, ne quid bestiale in tuo resideat corde: Bestia enim si tetigerit montem, lapidabitur . Inde hoc in mari magno et spatioso, in quo sunt reptilia, quorum non est numerus , navim adhuc tuam esse considerans, sollicite draconem, moneo, caveto. Illude ei, antequam ipse tibi.esse, ut cum prior hominem videns interficiat, ipse quoque visu
Abbreviated transcription (Latin):
dere ei dicentes. quia hic homo cępit ȩdificare. &
non potuit con sũmare. Ed totũ ideo constat ꝓlatũ ut
scias cõmodius eẽ quẽlibet in imis sese humilit̾ cõprimere:
quã in consulte sũma tẽptare. nec adipiscendo uere cunde
deficere. spectatoribusq occasionẽ irrisionis prȩbere. Et
quidem ꝓuidendũ sum mopere. ne dum a bonis commu¬
nibus ad ea quȩ multorũ uires superant in prouide qͥuis
nitit᷑. nec ꝑseuerando ad id ꝑuenit quod inchoando eo¬
natur: contingat illi quod in lob legitur : quia omnis
qui eum uiderint. dicent. ubi ẽ: uidelicet quia nee hic
ubi cõmunit̃ cũ cę̧teris bene uiuere. nec illic inuenitur
ubi transcensis aliis singularit̾ uisus ẽ festinasse Mul¬
tiplices int̾ hȩc subtilesq nimiũ diaboli insidias conue¬
nit considerari. inuidiã eiꝰ maximã. hancꝙ ueluti ꝓpͥe
lis intendere quos ad sublimiora uiderit festinare
Se enĩ uidens delapsũ ad ima. dobet indicibilit̾ quando

Expanded text:
i dicentes: quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . Quod totum ideo constat prolatum, ut scias commodius esse, quemlibet in imis sese humiliter comprimere, quam inconsulte summa tentare, nec adipiscendo, verecunde deficere, spectatoribus occasionem irrisionis praebere. Et quidem providendum summopere, ne, dum a bonis communibus ad ea, quae multorum vires superant, improvide quivis nititur, nec perseverando ad id pervenit quod inchoando conatur, contingat illi quod in Job legitur: Quia omnes qui eum viderint, dicent, ubi est? Videlicet quia nec hic, ubi communiter cum caeteris bene valere, nec illic invenitur, ubi transcensis aliis singulariter visus est festinasse. Multiplices inter haec subtilesque nimium diaboli insidias convenit considerari, invidiam ejus maximam, hancque veluti proprie illis intendere, quos ad sublimiora viderit festinare. Se enim videns delapsum ad ima, dolet indicibiliter, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uelo segioet inehoatũ segnius derelictum a quibu sdã
fortites arreptũ longe alit̾ consũmatũ ab aliqͥbiꝰ antẽ
bene inceptum obtime ꝑactũ adire incipiasaut primũ
pede solertis diseretionis sollicite ꝑteptes uttũ hoe dũ
ante finẽ deserat᷑. Nec in sacrificio dñi accepta ẽ hostra
si defuerit cauda. Tacitis etiã fratrũ indum̃tis.: Losepo
tunica polimita refert᷑ et talaris. polimita ppt̃ diuer¬
inquit sicut fȩnũ tectoꝵ Illeꝙ qui laborantibꝰ ad ues¬
pum denariũ reddere consueuit : qͥ ꝑseuerauerit usꝙ
in finẽ. hic saluus erit. Milleq hinc occurrt̃ testimo¬
nia . quibus monstratur nil boni ualere initia. si desit
ꝑfectio scã Cõmonefaciat itaꝙ ad sũma nitentẽ ana¬
mũ similitudo illa dñi. quã ꝓtulit ut in uerbis leg¬
tur euangeli i. Suis enĩ inquiens uidens t᷑rĩ ȩdifica¬

Expanded text:
quibusdam fortiter arreptum, longe aliter consummatum; ab aliquibus autem bene incoeptum, optime peractum, adire incipias; ut primum pede solertis discretionis sollicite pertentes, utrum hoc, dum ante finem deseratur; nec in sacrificio Domini accepta est hostia, si defuerit cauda . Tacitis etiam fratrum indumentis, Joseph tunica polymita refertur et talaris : polymita propter divere, qui laborantibus ad vesperum denarium reddere consuevit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Milleque hinc occurrunt testimonia, quibus monstratur nil boni valore initia, si desit perfectio sancta. Commonefaciat itaque ad summa nitentem animum similitudo illa Domini, quam protulit, ut in verbis legitur Evangelii: Quis enim, inquiens, volens turrim aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
mauis. Habet diuitias. ẽ quidẽ minꝰ s: ad erogandũ ap¬
tissimũ. Utit᷑ qualibet arte. ualet ex ea multiplicare
talentũ ꝑutile: Habet locũ apud pͥncipẽ uel amicũ. &
quod ñ ualet ex suo ex illius potest oꝑari talento Dest̃
omnia. sed tamen ad est uita Adsit et uoluntas bona.¬
uerũ ñ inutilit̾ transcursis ut puto. postꝙ paueis quo¬
modo diuina medicamina et om̃ibꝰ om̃ã et singulis ẽ¬
gruant singula p̃monstrauimꝰ. super ẽ ut modo illum
cui ipsũ porrigimus agonisticũ alloquentes: ita demũ
quȩdã beati augustini int̾ponamuse dñe ipsuln
auigiliarẽ & sics ordiamur in nomine anĩ atos uanim̃i

Expanded text:
majus. Habet divitias? est quidem minus, ad erogandum apmajus. Habet divitias? est quidem minus, ad erogandum aptissimum. Utitur qualibet arte? Valet ex ea multiplicare talentum perutile. Habet locum apud principem vel amicum? Et quod non valet ex suo, ex illius potest operari talento. Desunt omnia. Sed tamen adest vita; adsit et voluntas bonverum non inutiliter transcursis, ut puto, postquam paucis, quomodo divina medicamina et omnibus omnia, et singulis congruant singula, praemonstravimus; superest ut modo illum, cui ipsum porrigimus agonisticum, alloquentes, ita demum edam beati Augustini interponamus de utilitate vigiliarum, et sic adoriamur in no
Abbreviated transcription (Latin):
ne fiat. hortor & ãmoneo ut om̃s xp̃iani. om̃s baptilat
om̃is ordo. ẽditio. sexꝰ etas: et ꝓfessio. diuites. medioeres
& pauperes. sani et infirmi. iuuenes et senes: ipsiq infan¬
tes. peccatores & iusti. cleriei et laici. om̃s inquã nullo
relicto: nullo excepto: qͥ partẽ uolunt habere in xp̃i
regno. om̃s se ipsos excitent. seipsos ammoneant. omnes
aures cordis adhibeant illi parabolȩ quã de rege et ser¬
uis bono et malo. quorũ unꝰ quinq alius duo. t̾tius unũ
erogandũ suscepit talentũ ꝓposuit dñs ipse H loe enim
quod illũ dicit egisse ipse cottidie ñ desinit agere . il¬
la quȩ ipsis ẽtigisse narrat uniuersis in die iudicii pro
diuersitate oꝑum ẽtingere qͥ habet aures audiendi au¬
diat. intelligat et incunctant᷑ agnoscat. Nemo se potest
excusare nullũ talentũ accepisse etiã si om̃ino debilis
uideatur eẽ. cũ et ipsa infirmitas sȩpe det᷑ ꝓ munere
Habet aliqͥs sapientiã. maximũ hoc ẽ talentũ. nullũ enĩ

Expanded text:
eo ut omnes Christiani, omnes baptizati, omnis ordo, conditio, sexus, aetas, et professio, divites, mediocres, et pauperes, sani et infirmi, juvenes et senes, ipsique infantes, peccatores et justi, clerici et laici, omnes, inquam, nullo relicto, nullo excepto, qui partem volunt habere in Christi regno, omnes seipsos excitent, seipsos admoneant, omnes aures cordis adhibeant illi parabolae, quam de rege et servis, bono et malo , quorum unus quinque, alius duo, tertius unum erogandum suscepit talentum, osuit Dominus ipse. Hoc enim, quod illum dicit egisse, ipse quotidie non desinit agere; illa, quae ipsis contigisse narrat, universis in die judicii pro diversitate operum contingere  qui habet aures audiendi audiat intelligat et incunctanter agnoscat. Nemo se potest excusare, nullum talentum accepisse, etiamsi omnino debilis videatur esse, cum et ipsa infirmitas saepe detur pro munere. Habet aliquis sapientiam? Maximum hoc est talentum, nullum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ret ñ grauando elideret. Et quia luxuria quoq:
nimium debilitat corpus : Lãminas plũbi renib cir¬
cũponebant ꝓpt̃ pollutionẽ nocturnã: Quȩ omĩa
cũ ꝓpt̃ corruptibile brauiũ illi facerent carnalit̃
adipiscendũ nos spũ aliter agere in hoc longe dissi¬
mili potius debemꝰ conflictu. ut & carnẽ sp̃ũi subiciamꝰ
& diabolũ ꝓsternamꝰ et brauiũ sẽpit̃nũ ꝓ iuctoria capiamꝰ
quãuus a alio ẽgruentius mͦ possit intelligi qđ dictũ est
tradere hui modi satanȩ. Satanas quippe aduersaruis uel
ẽtranus intp̃tatur. ꝑ quod ẽtraretatis nonis signifienit it sa¬
aitũ peccatorem c̃traniis ant̾ioris uitȩ consuetudinibus.

Expanded text:
ret, non gravando elideret; et quia luxuria quoque ret, non gravando elideret; et quia luxuria quoque nimium debilitat corpus, laminas plumbi renibus circumponebant propter pollutionem nocturnam: quae omnia cum propter corruptibile bravium illi facerent carnaliter adipiscendum, nos spiritualiter agere in hoc longe dissimili potius debemus conflictu, ut et carnem spiritui subjiciamus, et diabolum prosternamus, et bravium sempiternum pro victoria capiamus. Quamvis et alio congruentius modo possit intelligi quod dictum est: Tradere hujusmodi Satanae . Satanas quippe adversarius vel contrarius interpretatur, per quod contrarietatis nomen significatur traditum peccatorem
Abbreviated transcription (Latin):
hic exp̃ssũ intellige. qͥ tẽptationis uel pęnitentiȩ tẽ¬
pore ut iã dictũ est contra nos maxime ꝓbat᷑ consiste¬
re Nã et illũ qui uxorẽ patris uolauerat tradi a po¬
stolus satane p̃cipit in int̾itũ carnis. ut sp̃s saluus sit
indie dñi. Tradi autẽ satane dicit᷑ ad conflictũ non
ad dominatũ. ad certamen ñ ad seruitutẽ. ad carnis
in teritũ non ad animȩ detrim̃tũ. Uidelicet ut dũ
illo cum aduersario leiuniis. uigiliis. cęterisq corpo¬
ris cruciatibꝰ pugnante caro intiret : spiritus hoste
deuicto saluus in die dnĩ fieret. Unde et alibi quae¬
dam sclãria in exeplũ ꝓferens spũ aliũ. ait. Om̃is au¬
tẽ qui in agone contendit. ab om̃ib se abstinet. Et
uerissime. Nã et in scamate luctaturis quorũdam
abstinentia indicebatur. ita ut etiã cibus eis agoni¬
sticus daretur. id ẽ leuis. qͥ corpus reficiendo robora¬

Expanded text:
hic expressum intellige, qui tentationis vel poenitentiae temhic expressum intellige, qui tentationis vel poenitentiae tempore, ut jam dictum est, contra nos maxime probatur consistere. Nam et illum, qui uxorem patris violaverat, tradi Apostolus Satanae praecipit in interitum carnis, ut Spiritus salvus sit in die Domini . Tradi autem Satanae dicitur, ad conflictum, non ad dominatum; ad certamen, non ad servitutem; ad carnis interitum, non ad animae detrimentum; videlicet ut dum illo cum adversario jejuniis, vigiliis, caeterisque corporis cruciatibus pugnante caro 177 interiret, spiritus, hoste devicto, salvus in die Domini fieret. Unde et alibi quaedam saecularia in exemplum proferens idem ait: Omnis autem, qui in agone conten it, ab omnibus se abstinet . Et verissime. Nam et in scammate luctaturis quorumdam abstinentia indicebatur, ita ut etiam cibus eis agonisticus daretur, id est, levior, qui corpus reficiendo robora
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoda. felix enĩ alt̾ius cuiꝰ sunt docum̃ta flagella ꝓq
memet miserrimo tuã eo obnixius postulent elem̃tiam
quo numerosiorẽ agnouerint culpã. habundantiorẽ in¬
tellexerint & intercessionis indigentiã. Uerũ ut ad te
cum quo mͥ erat redeã sermo. suggero ut dũ agis pęni¬
tentiã : ipsã quoq ñ solũ a malis s etiã a bonis tẽperes lin¬
guã. psalmista docente te dũ dicit de se Cũ c̃sisteret pec¬
cator aduersũ me. obmutui & humiliatꝰ sum. et silui a
bonis. Qui tam̃ p̃miserat : posui ori meo custodiã. Aliud
enĩ ẽ custodiri qui ut rationabilit̃ dũ utilitas exposcit
ꝓferatur. aliud penitꝰ obturari ne ullatenꝰ ꝓferat᷑. Un¬
de & in alio psalmo p̃cat᷑ dicens. Pone dñe custodiam ori
meo. et ostium circum stantiȩ labi is meis: Ostium uero
& aꝑitur et clauditur. Peccatores uero nomine diabolũ

Expanded text:
commoda: felix enim alterius cujus sunt documenta flagella proque commoda: felix enim alterius cujus sunt documenta flagella proque memet miserrimo tuam eo obnixius postulent clementiam, quo numerosiorem agnoverint culpam, abundantiorem intellexerint et intercessionis indigentiam. 10. Verum ut ad te cum quo mihi erat sermo redeam, suggero ut dum agis poenitentiam, ipsam quoque non solum a malis, etiam a bonis temperes linguam, Psalmista docente te, dum dicit de se: Cum consisteret peccator adversum me, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ; qui tamen praemiserat: Posui ori meo custodiam. Aliud enim est custodiri, ut rationabiliter, dum utilitas exposcit, proferatur; aliud penitus obturari, ne ullatenus proferatur. Unde et in alio psalmo precatur dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium vero et aperitur et clauditur. Peccatoris vero nomine diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
faciã ueracit̃ scitur sitiens. & me ñ tantũ eñdare quã
corrigere cũ tui adiutorio ut te uidere merear uo-¬
lens dominis quoq crudelissimis qͥ meilũ a te fugerẽ
receperunt terga ad te refugiendo dare deliberans:
nexu ad huc inolitȩ c̃suetudinis et maculis retentꝰ ꝑ no¬
xiȩ frequentationis tã miserrime ictu Zabolico terebra¬
tus. laculisq peccati ꝑcussus c̃fodior rursus. quã miser erã
ꝑpendant a te penitus auersus. qͥ tã in utilis ad huc pareo
ad te qͣsi c̃uersus. quã impius cũ me ipse crudelit̃ int̃ficerẽ.
qui tam iniquus cũ me a te refici miscdĩter postulẽ. qͥd
superba caro in ꝓsperitate egerit quȩ adhuc in tã maxi¬
ma aduersitate suꝑbit. qͥd petulcꝰ moliebat᷑ animꝰ cũ quȩ¬
dã illi ꝓ uoto arridebant. eũ adhuc euanescat eũ uniuersa
ei repugnant Simul ut mei iactura sibi cautelȩ capiat

Expanded text:
sciam, veraciter scitur sciens, et me non tam emendare quam sciam, veraciter scitur sciens, et me non tam emendare quam corrigere cum tui adjutorio, ut te videre merear, volens, dominis quoque crudelissimis, qui me dum a te fugerem receperunt, terga ad te refugiendo dare deliberans, nexu adhuc insolitae consuetudinis et maculis retentus pernoxiae frequentationis, tam miserrime ictu zabolico terebratus, jaculisque peccati percussus confodior. Rursum quam miser eram, perpendant, a te penitus aversus, qui tam inutilis adhuc pareo ad te quasi conversus: quam impius cum me ipse crudeliter interficerem, qui tam iniquus, cum me a te refici misericorditer postulem; quid superba caro in prosperitate egerit, quae adhuc in tam maxima adversitate superbit: quid petulcus moliebatur animus, cum quaedam illi pro voto arridebant, cum adhuc evanescat, cum universa ei repugnant; simul ut mei jactura sibi cautelae capiant
Abbreviated transcription (Latin):
mitius. sed rursus longe aliter atꝙ putauerã. ita ut in hoc
saltẽ cognoscere potuerĩ ñ mollẽ sed om̃i modis fortẽ. non
muliebrẽ. sed uirilẽ. cordis ianuis me debuisse custodiã
adhibere. Quod o bone ihũ. pie. cęlestis ac sapientissi¬
me istic poni decuit. medice. ñ ut tͥ reuelẽ qui om̃ia
nosti antequã fiant. sed ut p̃ter id quod potissimũ ẽ flagi¬
Tandũ. id ẽ ut dũ ego illud describo: tu deleas. dũ ego ad¬
uersũ me confiteor: tu cũ innumerabilibꝰ et grauioribus
deleas: etiã lecturis in isto ꝓuideã. uidelicet ut causam
iustȩ quã patior anĩaduersionis tuȩ ꝑpendant: quo tuam
in hoc iustitiã glĩficent. ẽsiderantes quã reus in tuo ẽspec¬
tu parebã cũ me illud nec eẽ omi modis cȩcus perpende¬
rẽ. cũ et nunc percussus. ꝓstratus. oculisq parumper aꝑ¬
tis. teq ex aliquantulo ut mͥ uidetur.a te autem utrũ

Expanded text:
mitius, sed rursus longe aliter atque putaveram: ita ut in hoc mitius, sed rursus longe aliter atque putaveram: ita ut in hoc saltem cognoscere potuerim, non mollem, sed omnimodis fortem, non muliebrem, sed virilem cordis januis me debuisse custodiam adhibere. Quod, o bone Jesu, pie, coelestis ac sapientissime, istic poni decuit medice, non ut tibi revelem, qui omnia nosti antequam fiant, sed ut praeter id quod potissimum est flagitandum, id est, dum ego illud describo ut deleas, dum ego adversum me confiteor, tu cum innumerabilibus et gravioribus deleas etiam lecturis in isto provideam, videlicet ut causam juste quam patior animadversionis tuae perpendant, 176 quo tuam in hoc justitiam glorificent: considerantes quam reus in tuo conspectu parebam, cum me illud nec esse omnimodis caecus perpenderem: cum et nunc percussus, prostratus, oculisque parumper apertis, teque ex aliquantulo, ut mihi videtur a te autem, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
legentia. desidia ł torpore generat᷑. Unde & psalmista dum
necessitates carnalit̾ populi discriberet : casus moralit̾ nostros
ostendebat dicens. Omnẽ ȩscã ab hominata ẽ anima eoꝵ. et
appropinquauert̃ usq ad portas mortis. Escȩ autẽ animarũ
oratio. psalmodiȩ. ieiunia. elemosinȩ : & ẽtinuȩ st̃ lectiones.
quȩ qui ab hominat᷑. nisi ei ẽtingat quod seqͥtur id ẽ ut clamet
dubio mortis teste Gregorio periculũ incurrere creditur
Desꝑat᷑ enĩ eiꝰ etiã tẽporalit̃ uita. qͥ carnalia respuit alim̃ta
Sed ut me ipsum in hoc quod cępi trahã in exẽplũ. cũ paulo
resolutius quã cõpeteret nudius t̃tius me agerẽ : sensi proh
nefas in paruissima ut mͥ uidebat᷑ ñ ut erat occasione quã
me titillans amara illa uoluptatũ suauitas etiã in carcen᷑
positũ dolore confectũ pupugerit. longe qͥdẽ quã solebat

Expanded text:
ligentia, desidia, vel torpore generatur. Unde et Psalmista, dum ligentia, desidia, vel torpore generatur. Unde et Psalmista, dum necessitates carnaliter populi describeret, casus moraliter nostros ostendebat, dicens: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Escae autem animarum, oratio, psalmodia, jejunia, eleemosynae, et continuae sunt lectiones: quae qui abominatur, nisi ei contingat quod sequitur, id est, ut clamet dubio mortis, teste Gregorio, periculum incurrere creditur: desperatur enim ejus etiam temporaliter vita, qui carnalia respuit alimenta. 9. Sed ut meipsum in hoc quod coepi traham in exemplum, cum paulo resolutius quam competeret nudius tertius me agerem, sensi, proh nefas! in parvissima ut mihi videbatur, non ut erat occasione, quam me titillans amara illa voluptatum suavitas, etiam in carcere positum, dolore confectum, pupugerit, longe quidem quam solebat
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to nuꝑ probatũ.qͥa aliud ẽ ex hausta pestis. aliud con¬
sopita. Furens enĩ aduersarius a corde se dolens expul¬
sum alicuiꝰ. ꝓpulsionis suȩ uindicare nitens in iuriã prȩ¬
teralia mille nocendi ingenia. illũ maxime quo ad¬
mitti solebat obseruat introitum. cui nisi uirilis cum
dĩ auxilio adhibita fuerit custodia : exẽplo necis his¬
boset cuiꝰ dormiente ostiaria in prouise c̃tigit int̾̃itꝰ in ingui¬
ne. ablatis etiã spicis qđ purgabat᷑ frum̃ti a latrunculis
erit ꝑcussus: plerũq irruere tanto solet sęuius: quanto in o¬
pinatius. iuxta hoc quod ait dñs. Cum inmundus spiritus
exierit ab homine. ambulat ꝑ loca in aquosa quęrens reqͥem.
ueniens domũ: & reliqͣ. Tẽ uadit et assumit septẽ alios spiritꝰ
secum nequiores se. et ingressi habitant ibi. et fuint nouissi¬
ma hominis illius peiora pͥioribus. Ecce quod malũ de neg¬

Expanded text:
mento nuper probatum; quia aliud est exhausta pestis, aliud conmento nuper probatum; quia aliud est exhausta pestis, aliud consopita. Furens enim adversarius, a corde se docens expulsum alicujus, propulsionis suae vindicare nitens injuriam, praeter alia mille nocendi ingenia, illum maxime, quo admitti solebat, observat introitum, cui nisi virilis cum Dei auxilio adhibita fuerit custodia, exemplo necis Isboseth. cujus dormiente ostiaria improvise contigit interitus , cum ininguine, ablatis etiam spicis quod purgabatur frumenti, a latrunculis fuerit percussus plerumque irruere tanto solet saevius, quanto inopinatius, juxta hoc quod ait Dominus: Cum immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca inaquosa quaerens requiem, spiritus secum nequiores se, et ingressi habitant ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus . Ecce quod malum de neg
Abbreviated transcription (Latin):
uellere  Decimo uͦ itẽ dñs. diligite in qͥt inimicos ur̃os.
bene facite his qͥ odert̃ uos. ut sitis filii patris ur̃i qui in
cȩlis ẽ. qui solẽ suũ oriri facit super bonos et malos. et
pluit suꝑ iustos & iniustos. Facessat gͦ om̃is indigne pęni¬
tentiũ immo dm̃ hac simulatione ad iracundiam ꝓuoean¬
tiũ his diuinioris p̃ter innumerabilia tonitrius ꝑculsa
saltẽ dolositas. estimantiũ ueniã se mereri ullomodo pec¬
caminũ. quandiu in corde aliqͦd fr̃nũ retinent odium
Ad fructũ autẽ dignũ pęnitentiȩ.etiã hoc ꝑtinet maxi¬
me. ut qͥ se illicita ꝑpetrasse considerat : sese & alicitis
caute restringat. Ipsarũ etiã rerũ illecebris quas sibi cau¬
sam alicuiꝰ recognoseit fuisse criminis corpus suũ assuefa¬
cere ult̾ius caueat. sciens a qͦdã ueracissime dictũ quod
et a nobis utinã ñ fuisset ꝑspicacissime heu dolor exꝑi¬

Expanded text:
vellere? Decimo vero item Dominus: Diligite, inquit, inimicos vestros, vellere? Decimo vero item Dominus: Diligite, inquit, inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, ut sitis filii Patricoelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Facessat ergo omnis indigne poenitentium, imo Deum hac simulatione ad iracundiam provocantium, his divini oris praeter innumerabilia tonitruis perculsa saltem dolositas; aestimentiam veniam se mereri nullo modo peccaminum, quandiu in corde aliquod phreneticum retinent odium. 8. Ad fructum autem dignum poenitentiae etiam hoc pertinet maxime, ut qui se illicita perpetrasse considerat, sese a licitis caute restringat; ipsarum etiam rerum illecebris, quas sibi causam alicujus recognoscit fuisse criminis, corpus suum assuefacere ulterius caveat: sciens a quodam veracissime 175 dictum, quod et a nobis utinam non fuisset perspicacissime, heu dolor! experi
Abbreviated transcription (Latin):
leuẽ.trabẽ. suꝑbiã odiũ. et inimicitiȩ retentionẽ Nono.
medice cura te ipsũ. id ẽ em̃da pͥus in te irã uel odiũ. et ita
demũ alt̾ius insequendo cura peccatũ: exẽplo uidelice
euiꝰdã phylosophi. qͥ cũ ad iracundiã ut iã in alio uolumin
retulimꝰ c̃citaret᷑. eidẽ a quo incitabat᷑ dixisse fert᷑. lam
te ꝑcuterẽ nͥ iratꝰ essẽ. Qͦd si alicui fideliũ ẽtigisset dixi¬
frenesim haustu patientię curaret. Qd uͦ nob̾ trabẽ ꝓpͥo
facto in huiscemodi gentilis idẽ ꝓhnefas clamauit. nͥ qđ
iãdudũ ꝓpheta erubesee inqens sẏdon ait mare Ac si ip¬
so exẽplo diceret. qua fronte xp̃ĩanꝰ quilibet eũ trabe su-¬
ꝑbiȩ. alt̾ius de oculo. festucã alicuiꝰ uitii conaret᷑ demere
cũ me achademicus nec ipsam festucã ire oculo cordis uel¬
le uideat gestare. dũ de alt̾ius tignũ elationis studeo re¬

Expanded text:
levem; trabem superbiam, odium et inimicitiae retentionem. Nono: levem; trabem superbiam, odium et inimicitiae retentionem. Nono: Medice, cura teipsum , id est, emenda prius in te iram vel odium et ita demum alterius insequendo cura peccatum; exemplo videlicet cujusdam philosophi, qui cum ad iracundiam, ut jam in alio volumine retulimus, concitaretur, eidem a quo incitabatur dixisse fertur: Jam te percuterem, nisi iratus essem. Quod si alicui fidelium contigisset dixiphrenesim haustu patientiae curaret? Quid vero nobis trabem proprio facto in hujusmodi gentilis idem, proh nefas! clamaret nisi quod jam dudum propheta: Erubesce, inquiens, Sidon, ait mare ; ac si ipso exemplo diceret: Qua fronte Christianus quilibet cum trabe superbiae alterius de oculo festucam alicujus vitii conaretur demere, cum me academicus nec ipsam festucam irae oculo cordis velle videat gestare, dum de alterius tignum elationis studeo re
Abbreviated transcription (Latin):
Ita enĩ et dñs. Si ibi fuerit filius pacis: reqͥescet suꝑ illũ pax
urã. sin autẽ : ad uos reuertet᷑. id ẽ ñ deerit a uoluntate
et remuneratione ur̃a. etiã si ab illo ñ fuerit recepta: Dicẽ
et Gregorius. Debemꝰ itaꝙ ad ꝓximũ quãuis longe positum
longeq disiunctũ m̃te ire. eiꝙ animũ subdere. humilitate
illũ ac beniuolentia placare. Sexto demũ dñs: in qua in qͥt
mensura mensi fueritis. remetiet᷑ uob̾ Septimo dicens de
ad ultera : qͥ sine peccato ẽ ur̃m ait. pͥmꝰ in illã lapidẽ mittai
hoc ẽ feriat alt̾ius sine miscđia admissũ qui in se nullũ ha¬
bet qͦ feriri possit peccatũ. Hinc seneca. uide ait si ad huc
malus es. et similibꝰ parce: Uerũ si eẽ desisti cur aliis locũ
em̃dationis abscidas si tam̃ huiꝰce istic ñ dissonet persona:
Octauo: eice pͥmũ trabẽ de oculo tuo. & tẽ ꝑspicies ut edu¬
cas festucã de oculo fr̃ĩs tui: festucã irã dicens subitã et

Expanded text:
erit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur , id est, non deerit a voluntate et remuneratione vestra, etiamsi ab illo non fuerit recepta. Dicit et Gregorius: Debemus itaque ad proximum quamvis longe positum longeque disjunctum mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare. Sexto demum Dominus: In qua, inquit, mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Septimo 174 dicens de adultera: Qui sine peccato est vestrum, ait, primus in illam lapidem mittat , hoc est, feriat alterius sine misericordia admissum, qui in se nullum habet quo feriri possit peccatum. Hinc Seneca: Vide, ait, si adhuc malus es, et similibus parce: verum si esse desiisti, cur aliis bonum emendationis abscidas, si tamen hujusce istic non dissonet persona? Octavo: Ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui : festucam iram dicens subitam et
Abbreviated transcription (Latin):
pro luctu gaudiũ. pro gemitu exultationẽ. ꝓ planctu
pubilũ : qui ẽ consolatio mestorũ. spes laborantiũ. auxi¬
Iam enĩ olim et hoc ꝓpheta. ꝓmiserat. et elabst unero
tibi dũs coronã ꝓcinere. palliũ laudis pro spu meroris
Sceurꝰ gͥ cinerẽ porta. cui ꝓmittit᷑ corona. Gesta aneno¬
ris transitorie spm̃. cui manet sine fine laudis palliũ
obtepera p̃cipienti sedulꝰ. immo amplec tere refoue ntẽ
gratissimus. Qui flent ait tanquã non flentes et qur
gaudent itanquã ñ gaudentes id ẽ si fles tristitia p̃sen¬
tis mali gaude spe futuri boni. et si gaudes ad tẽpo¬
rale cõmodũ: time ȩt̃nũ iudiciũ. Consiliatorẽ enim
ut ait Gregorius animũ in habitat. qui dolens de p̃senti¬
bus ad ȩterna festinat. Uerũ quia ad caleẽ nos dõ an¬
nuente uidemꝰ ꝓpinquare p̃loquii : cauendũ est ne¬

Expanded text:
pro luctu gaudium, pro gemitu exsultationem, pro planctu pro luctu gaudium, pro gemitu exsultationem, pro planctu jubilum, qui est consolatio moestorum, spes laborantium, 184 auxiJam enim olim et hoc propheta promiserat: Et dabit, inquit, tibi Dominus coronam pro cinere, pallium laudis pro spiritu moeroris . Securus ergo cinerem porta, cui promittitur corona; gesta moeroris transitorie spiritum, cui manet sine fine laudis pallium. Obtempera praecipienti sedulus, imo amplectere refoventem gratissimum. Qui flent, ait, tanquam non flentes, et qui gaudent tanquam non gaudentes : id est, si fles tristitia praesentis mali, gaude spe futuri boni; et si gaudes ad temporale commodum, time aeternum judicium. Consiliatorem enim, ut ait Gregorius, animum inhabitat, qui dolens de praesentibus ad aeterna festinat. 20. Verum quia ad calcem nos, Deo annuente, videmur propinquare praeloquii
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea Hoc itaq ẽ gaudiũ bonis specialissimũ. huic null
cõmunicat ĩpioꝵ. In hoc enĩ scło impii ȩque ut iusti et
gaudere uidentur et affici Gaudent enĩ cũ adqͥrunt.
gemunt cũ ꝑdunt. Similit̾ scĩ et ñ similit̾. qͥa ex rebus
etã differentibꝰ. Nam illi ꝓdãpnus treus. ati ꝓ eel estibus¬
de. meres e auto cum ꝑdunt idẽ eũ alcquos ae ton sortio
sũ oreciaer e espicuin lirident il li pie plorantes. deflens
siti enenaere eiaentes. in anit etiã lugentes A risiu enisn
i lamie fictu etiã pergunt ad fletũ Arfleto eñ tesu
ad fictũ sine risu: Luget quippe qlibet eorũ settmũ eud
urare tũ g ne insolenter gaudeas ne inanit᷑ lugras. gau¬
de in año letare in dõ saluteri tue luge insc pococme su
cael esti desidorio. Plange ꝑtuo et pxumi peceato sus¬
puea ent tristare ꝓ in colatu hoc diuturno Nabrtul auet

Expanded text:
ma mea . Hoc itaque est gaudium bonis specialissimum, huic nullus ma mea . Hoc itaque est gaudium bonis specialissimum, huic nullus communicat impiorum. In hoc enim saeculo impii aeque ut justi et gaudere videntur et affici. Gaudent enim cum acquirunt, gemunt cum perdunt. Similiter sancti, et non similiter, quia ex rebus etiam differentibus: nam illi pro damnis terrenis, istirum; moerent autem cum perdunt, id est cum aliquos de consortio sui excidere conspiciunt. Irrident illi pie plorantes, deflent isti inaniter ridentes, inaniter etiam lugentes; a visu enim ad luctum, a fletu etiam pergunt ad fletum, a fletu cum risu, ad fletum sine risu: luget quippe quilibet eorum proximum euntem nteritum. Tu ergo ne insolenter gaudeas, ne inaniter lugeas; gaude in Domino, laetare in Deo salutari tuo; luge in saeculo, geme pro coelesti desiderio; plange pro tuo et proximi peccato, suspira et tristare pro incolatu hoc diuturno. Dabit tibi ille