comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lic̾e ꝑ scͥpturã ꝯficientib testa¬
mentum si nullum scire uol¬
unt ea q̃ in eo scͥpta sũt signifi¬
sam inuolutamq ꝓferre scͥpt¬
uram uł ipĩꝰ testatoris ułciiꝰ¬
lib alt̾iꝰ manu ꝯsc̾ͥptam eãq
bus romanis pub̃ib omĩbus
simł offetre significandã ⁊ sub¬
b testator suũ eẽ testam̾tũ di¬
coram testib sua man ĩ reliqͣ
parte testam̃ti subsc̾pẜit qͥ fco
et testib imo eodẽq die ac tp̃r
subsc̾bentib.⁊ cõsignifica̾tib
uałe testimoiũ nec ido ĩfirma¬
ri ꝙ testes nesciant ꝙ in eoscp¬
ta sut testam̃to. o si utt̃as tes¬
tator ignoret uł subscͥbere ne¬
q̃at octauo sub scͥptore ꝓeo ad¬
hibito ead̾ obẜuari dec̃nimus

Expanded text:
licere per scripturam conficientibus testamentum, si nullum scire volunt quae in eo scripta sunt, signsam involutamve proferre scripturam vel ipsius testatoris vel cuiuslibet alterius manu conscriptam, eamque ibus romanis puberibus omnibus simul offerre signandam et subsentibus testator suum esse testamentum dicoram testibus sua manu in reliqua parte testamtibus uno eodemque die ac tempore subscribentibus et consignantibus valere testamentum nec ideo infirmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. Quod si litteras testator ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito eadem servari decernimus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stita .s. arbitrio bom uiri ⁊ alia ꝓ¬
culdubio obẜuatione subiecta .s.
ultro acconẽ pr̃is noĩe dirigat.
mãdat᷑ ꝓbare nõ cegitur. Sane qd̾
tumacem ⁊ in defensum graui ꝯ¬
dempnationc affic̾e. ad id̾. Et. de¬

Expanded text:
alia procul dubio observatione subiecta, ultro actionem patris nomine dirigat, mandatum probare non cogitur. Sane quodcontumacem et indefensum gravi condemnatione adficere. V k. Oct.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona d inquiri ꝓcuratoris an
ad agendum negotiũ mõdatũ a
dño litis ħ̾at. tñ si falsꝯ ꝓcurator
mucmiatur: nec cdici ꝯtrou̾sie so¬
lent. nec pot̾ ẽẽ iuditium. ad id̾

Expanded text:
sona debet inquiri procuratoris, an ad agendum negotium mandatum a domino litis habeat, tamen si falsus procurator inveniatur, nec dici controversiae solent nec potest esse iudicium. D.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo libro .C. titło de postulãdoĩue¬
nitur. qui sub nomine honorari¬
orum ex ip̃is negociis q̃ ex̃cenda
susceꝑint emolumentũ sͥ certe
ꝑtis c̾ graui scandalo litigatoris
dep̾daticẽm petentes inueniunt.¬

Expanded text:
o libro Codicis, titulo de postulando invenitur qui sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis, quae tuenda susceperint, emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ incã uł in reb uxoris
a obẜuatione intcedent̃ilibam
h̾at facultatem. ne femine ꝓse¬
q̾nde litis ꝓ obtentu in ꝯtumeli¬
am matronat pudoris irreu̾ent̾
nec iudiciis int̾esse cogant¶¶ It¬

Expanded text:
ndatum in rebus uxoris a observatione intercedendi liberam habeat facultatem: ne foeminae, persequendae litis obtentu in contumeliam matronalis pudoris irreverenter vel judiciis interesse cogant
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ad̾o ꝓcax fuĩt ut ñ rõne
inire. ullam ue pacticẽm ꝯfit̾e
c̃ eo litigatore quẽ in ꝓpriam re¬
cipit fidem. nec ex industria iur
eligend̾ eo usq liceat ꝑorare qͦ¬
usq matuiͣt uidel ut nõ ad tũr¬
pe ꝯpendium uł stipendiũ defor

Expanded text:
si quis adeo procax fuerit, ut non ratione, inire, ullam pactionem conferre cum eo litigatore, quem in propriam recipit fidem, nec ex industria jurgeligendum, eousque liceat orare, quousque maluerint, videlicet ut non ad turpe compendium stipe
Abbreviated transcription (Latin):
II. u̾ d̾r comune negotiũ pꝰ litẽ le¬
gittime ordinatam ⁊ quibdã ab¬
sentibi ĩ solid̾ siñ mãdato agi pot̾.
si pͥsentes r̾em ratam dñm habi¬
turum cau̾e parati sũt uł siquid
ab eis petitur iudicatum sołm sa.¬
tisdatione  firmauunt. Supͣdc̃e ũ¬

Expanded text:
io pp. Commune negotium post litem legitime ordinatam et quibusdam absentibus in solidum agi sine mandato potest, si praesentes rem ratam domturum cavere parati sunt vel, si quid ab his petitur, iudicatum solvi satisdatione firmaverint. P
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ses ꝓuincie si młctam ꝙͣ ir¬
irgaint ex p̾sentib facultatib
eoꝵ quib eã indixit redigi nõ
posse dep̃hend̾it ncc̃itatem soło¬
nis mederetur rep̾hensa ex act¬
orum illicita auaritia remissa
regentib exigi nõ d. ¶ ⁊ aliisse

Expanded text:
ses prouinciae si multam quam irrogauit ex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum illicita auaritia. remissa regentibus exigi non debet. 7 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
semel sm̃am dixit pꝰea iuder esse
desiit.⁊ ħ uire utimur ut uidex qͥ
semel uł pluris uł minoris ꝯdẽp¬
nauit ampliꝰ corrige̾ sñam suã
nõ possit. semel enm male seu
rene offitio functꝰ e̾. ¶ ad id̾. E¬

Expanded text:
entiam dixit, postea iudex esse desinit: et hoc iure utimur, ut iudex, qui semel uel pluris uel minoris condemnauit, amplius corrigere sententiam suam non possit: semel enim male seu bene officio functus est. 56 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
¶nccͣtas ten nõ subito. s deliba¬
cione adhita po negotiũ siuãs
pond̾a̾tas sͥ añ formarẽt et einẽ¬
datas statim in ubellum secuta
fidelitate ꝯferrent scptasq ex li¬
uello partib legerent. S ne sit
rigendi exceptis tam uiris reue¬
rentissimis p̾fectis p̃torio q̃ alii

Expanded text:
tas teneret, non subitas, sed deliberatione habita post negotium sententias ponderatas sibi ante formarent et emendatas statim in libellum secuta fidelitate conferrent scriptasque ex libello partibus legerent, sed ne sit mutandi. Exceptis tam viris eminentissimis praefectis praetorio quam alii
Abbreviated transcription (Latin):
liq̃ omi sac̃dotõ nͨ ñ d̾ reue̾n¬
tissimis moãchis ⁊ nuꝑ ħ
agentes in quib uolumꝰ re¬
uerentissimes moachos apud
petiti sumꝯ amenna. do ama¬
bili archiepo. ħꝰ felicissime ci¬
uitatis ⁊ unĩsali prĩarcha re¬
uentissimis clicis ħ dare. pͥui¬
legium ut siqͥs nt̃ adũsꝰ ees ꝙͣ

Expanded text:
omni sacerdotio, nec non de reverendissimis monachis et nuper hoc agentes, in quibus volumus reverendissimos monachos apud petiti sumus a Menna Deo amabili archiepiscopo hujus felicissimae civitatis, et universali patriarcha, reverendissimis clericis hoc dare privilegium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uilegiũ. ne cogant. aut sedẽ ẽ uidi¬
cib cũ uidicant aut stare. rursꝰ
ĩcauta aut dignitatib ĩuriã ꝑa¬
cientib atq iudiciał cem̾ate ĩdĩ¬
gne ꝓcedente. pꝰ magnificentisfi

Expanded text:
ilegium, ne cogantur aut sedere cum iudicibus cum iudicant aut stare rursus incauta, aut dignitatibus iniuriam sustinentibus aut iudiciali schemate indigne procedente. Post magnificentissi
Abbreviated transcription (Latin):
res ecc̃e qui publica uidicia ex̃¬
cent indictandis sñiis nlłateꝰ
leuitate aut fanore ducti sin
apites. s causis pͥꝯ diligent᷑
uentilatis. cum res q̃ ignora¬
batur pleniꝰ ad noticiam pue¬
nerit.⁊ tũc dima ⁊humana

Expanded text:
 et qui publica judicia exercent, ut in dictandis sententiis nullatenus levitate aut furore ducti sint praecipites; sed causis prius diligenter ventilatis, cum res quae ignorabatur pleniter ad notitiam venerit, tunc divina et humana
Abbreviated transcription (Latin):
de. ap. ampliorem ꝓuidentiã
subiectis conferentes qmͣ forsi¬
tan ip̃i ꝓferentes inueniunt
antiq̃m obẜuaticẽm emẽdamꝰ
c̃ in appllonũ auditoriis is solꝰ
post sñam iudicis emendatio¬
nem meriũt qui ad puccatioĩ

Expanded text:
 pp. Ampliorem providentiam subiectis conferentes, quam forsitan ipsi vigilantes non inveniunt, antiquam observationem emendamus, cum in appellationum auditoriis in solus post sententiam iudicis emendationem meruerat, qui ad provocationis
Abbreviated transcription (Latin):
cominatõis effcũ destitͣit hibe̾ ĩ
caẽ cogticẽ ꝓcedat nõ obstante si
a tali cominatione uł int̾locutr̃e
fuĩt appllatum dum medo ñ fit
exala legtimaca suspettꝰ. ne ꝓ¬
cessꝰ negocii frmuolis cecasioĩb
retardetur. ¶ Diffimit̾a sm̃a ẽ q̃¬

Expanded text:
comminationis effectu destiterit, libere in cause cognitione procedat, non obstante, si a tali comminatione vel interlocutione fuerit app ellatum, dummodo non sit ex alia causa legitima suspectu s, ne processus negotii frivolis occasionibus retardetur . Idem
Abbreviated transcription (Latin):
pe. u̾ dr sepe sine publicis mo¬
num̃tis cuiꝰcũq rei m̃tas dep̃¬
hend̾r. alias numerꝰ testiũ
alias dignitas ⁊ auctoritas
alias ueluti testib ꝯsenciẽs fama

Expanded text:
per, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei veritas deprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens fama
Abbreviated transcription (Latin):
et cauit ita. rigo si te ꝓmeru¬
erint digncs eos lib̾tãte existi¬
mes. p̃toris hee partes sunt
ut cogat lib̾tates p̾stari nͥ siꝙͥ
tale l serui admiserint ꝗ in¬

Expanded text:
et cauit ita: 'rogo, si te promeruerunt, dignos eos libertate existimes'. praetoris hae partes sunt, ut cogat libertatem praestari, nisi si quid tale hi serui admiserint, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
rite ut c̃ iusticia ⁊ hraritate dif¬
finiatis neminẽ ꝯdẽpnetis añ
uer̾ ⁊ iustum iuditium. nlłum
iudicetis suspitioĩs arbitrio. s
pͥmum ꝓbate.⁊ postea sin̾am ꝓ¬

Expanded text:
rere, ut cum justitia et charitate diffiniatis, neminem condemnantes ante verum et justum judicium. Nullum judicetis suspicionis arbitrio; sed primum probate et postea cha
Abbreviated transcription (Latin):
rand̾ nõ est iudicem siquid aliti¬
gatorib uel ab hiis qui negocris
assistunt mui fuiͣt dc̃m id suppl¬
ere ⁊ ꝓferre ꝙ sciat ꝙ sciat legib
et uiri publico cõuenire. ¶Qm̃¬

Expanded text:
tandum est iudici, si quid a litigatoribus vel ab his qui negotiis adsistunt minus fuerit dictum, id supplere et proferre, quod sciat legibus et iuri publico convenire. D
Abbreviated transcription (Latin):
sepe in publicis reb ⁊ pͥuatis la¬
nõ nunꝯ puident humano ge¬
parẽtes patriamq saluaret᷑. n
dimus illos qͥ gladiis clipeis ⁊
toracib nitunt s ⁊̃ aduccatos.¬

Expanded text:
sepe publicis ac priuatis lan minus prouident humano geparentes patriamque saluarent: nec censentur qui gladijs clipeis et toracibus nitunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñuriarum ẽ due sit actices. una
pr̃is altã filii cessat de rato cautõ.¬
¶ Si statꝯ ꝯtrou̾siam c̾ faciat ꝓ¬
curator siue ex ẜuitute ĩ lib̾tatẽ
adu̾s ꝯeũ qͥs utiget. siue ip̃e ex li¬
b̾tate ĩ ẜuitutẽ petat deb̾e caue̾¬

Expanded text:
, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio.Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, debet caue
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis ꝓ modo ꝑtis. ea qͦ restitin
bent. inc̃te ꝑtis uendicatõ datur
si forte legi falcidie locꝰ sit ĩ testa¬
mẽto p̃p mẽtam detractionẽ ex le¬
gatis q̃ uix apd̾ iudicẽ examinat᷑
iustã enĩ ht̃ ignoranciã legatariꝰ
tui hͦ legatꝰ ẽ quotã partẽ uẽdica¬

Expanded text:
restitui bent.Incertae partis uindicatio datur, sse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legat
Abbreviated transcription (Latin):
ublice c̾a absunt ħ intẽst. ꝙ mi¬
nores anis ⁊̃ qui ꝑtutores curat¬
ce cã absunt. cetĩs queq in eadẽ
cã habentur. si ꝑ ꝓcuratores suos
defensi sũt hactenus ĩ integr res¬
titucicẽ subueniri solet ut appłłã¬
morbo impedit. aut rei publice
cã aduocatꝰ adesse nõ potuit reus
puto uł actionem iudicati eo ca
sumeum denegandã uł ereqͥ p̃¬
torem iudicatũ nõ debe̾.⁊ E. ex qͥ¬

Expanded text:
ublicae causa absunt hoc interest, quod minores annis etiam qui per tutores curatcae causa absit, ceteris quoque qui in eadem causa habentur, si per procuratores suos defensi sunt, hactenus in integrum restitutione subueniri solet, ut appellamorbo impeditus aut rei publicae causa auocatus adesse non potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicatum non debere. 76
Abbreviated transcription (Latin):
tatem .i.ii. et siminor annis
ut allegas ꝯstituta seruum tu¬
um ab eo circunspecta in cõcił
manumisisti tñuindicte impo¬
sitio qua libertas tusta munit
nec obtentu quidẽ etatis rescin¬
di potest. Indempnitati u̾o tue
ꝑnuttit consuli debet. ⁊ Ef. de¬

Expanded text:
ae. Etsi minor annis, ut adlegas, constituta servum tuum ab eo circumscripta in consilio manumisisti, tamen vindictae impositio, qua libertas iusta munitur, nec obtentu quidem aetatis rescindi potest. indemnitati vero tuaepermittit, consuli debet. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
ptor .C. si hodie. S si ei pecunia
a debitore paterno soluta est uł
ꝓprio.⁊ hanc ꝑdidit: dicendrim
ait ei subi eniri. quasi gestum
sit cum eo. ⁊ ideo si minor ꝯuem¬
at debitorem adhibere deb cura¬
tores ut ei soluatur peccunia. ce¬
terum non ei compelletur solue.¬
¶ Set hodie solet pecuna in ede de¬
bit. ne uel debitor ultra musu¬
ras honeretur. uel creditor mui¬
nor poat pecuniam. aut curato¬
cinusqͣm legatum repitoiaũit
uł in optionis legato captus
sit cum elegit deteriorem nel
si duas res promiserit illam:
ant illam et pretiosiorem ded̾it
debere subuemri.⁊ subuemend̾
est .s. Quorũ. Quesitum ẽ ex eo.
qd̾ in lucro quoq minoribus:
subuemendum d̾rsi res cuis ue¬
nierit et existat qui plus siceat
an mintegrum ꝓpter lucrum re¬
tituendus sit.⁊ cotidie p̾tores eos
restituunt ut rursum ad mitta¬
iinor adiectione ab alio suꝑetur
fiuss ita tñ ut id quod exlitita¬
cione accessit ip̃s offerat uendi¬

Expanded text:
tur. Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia in aedem debit, ne uel debitor ultra usuris oneretur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatocuiusquam legatum repudiauerit, uel in optionis legato captus sit dum elegit deteriorem, uel si duas res promiserit illam aut illam et pretiosiorem dederit, debere subueniri: et subueniendum est. Quaesitum est ex eo, quod in lucro quoque minoribus subueniendum dicitur, si res eius uenierit et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum re‹s›tituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum admittaminor adiectione ab alio superetur,fuisset: ‹ita› tamen ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offerat uendi
Abbreviated transcription (Latin):
defend̾et. q̃ ꝯstituto ita accipi¬
enda ẽ. siit̃uemẽte creditore
debitor depignore uictus ꝓuo¬
cauit. nã absens creditor nlłm
p̃iuditiũ debitor fac̃. idq sta¬
tutũ ẽ si ꝓcurator qͥ uidito int̃¬
fuit uictus sit. an ip̃e qͦ ꝓ ꝓcur¬
atorẽ applłare possit uideamꝰ¬

Expanded text:
defenderet. quae constitutio ita accipienda est, si interueniente creditore debitor de pignore uictus prouocauerit: nam absenti creditori nullum praeiudicium debitor facit, idque statutum est. Si procurator, qui iudicio interfuit, uictus sit, an ipse quoque per procuratorem appellare possit, uideam
Abbreviated transcription (Latin):
mintegrum sicut in dãpno n¬
orari non d ita nec in lucro. ⁊ ido
cione. uł ex uenditicẽ uł ex ali
o ꝯtractu ħ d restituere. s ⁊ si
ħeditatem ⁊ mox restituit qͥt¬

Expanded text:
in integrum, sicut in damno morari non debet, ita nec in lucro: et ideo tione vel ex venditione vel ex alio contractu, hoc debet restituere. Sed et si hereditatem et restituit
Abbreviated transcription (Latin):
libare d p̃tor an ei subueniri
debeat. puta studioꝵ cã forte
ꝓcuratore suo defuncto ne de¬
cipiat ꝑ iustissimã ab sencie ca¬
.i. ab eordicato recedinõ pot̃
qd̾ ub̃ absentib ⁊ ignorãtib at
indefensis dicitis ẽẽ ꝓbatum
si ubi pͥmum cognonistis ñ illi¬
co de statutis q̃relam detulistis.
ita eĩ fi̾nitatẽ sin̾a q̃ ita plata ẽ
nõ habebit si einõ sit comodatꝰ

Expanded text:
liberare debet praetor, an ei subveniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae ca. Ab eo iudicato recedi non potest, quod vobis absentibus et ignorantibus atque indefensis dicitis esse prolatum, si, ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. ita enim firmitatem sententia, quae ita prolata est, non habebit, si ei non sit commodatus
Abbreviated transcription (Latin):
et t̃minum susciꝑe etiam si deci¬
es nullesies postqmͣ biennii tẽpꝰ
excesserit.aliud excedat deinceps
aut̃ in omĩ negõ in quo tale ali¬
quid agitur.⁊ inmedio mote ca¬
use apd̾ appllõis iudicem aut ñ
motẽ inqui eligantur alii ⁊ pp̃ei
bienniũ tͣnseat. intraꝙ oporte¬

Expanded text:
egitimum suscipere, etiamsi decies milies plus quam biennii tempus excessit aut excedat. Deinceps autem in omni negotio, in quo tale aliquid agitur et in medio motae causae apud appellationis iudicem aut non motae aliqui eligantur alii, et propterea biennium transeat, intra quod oporte
Abbreviated transcription (Latin):
arctau̾t se nũꝗd erceptõ ei mi¬
nime ꝓsit. ꝙ quid̃ cã cognita e¬
rit statuend̾. nam n sic arctan¬
dus sit ut possit ei dici c̃ ñ mlto
añ ꝓfecto es qmͣ dios ꝓmissioi̾s
ueniret n iterum pͥmittend̾ eĩ
si quid sit ꝙ ei imputetur. cari tẽ¬
pestatẽ fuumñs uł uim flumĩs.
Q̾d .n. siqͥs cum rome ess ip̃o tp̃r¬

Expanded text:
artauerit: numquid exceptio ei minime prosit? quod quidem causa cognita erit statuendum. nam neque sic artandus sit, ut possit ei dici, cur non multo ante profectus est quam dies promissionis ueniret: neque iterum permittendum ei, si quid sit quod ei imputetur, causari tempestatem uel uim fluminis. quid enim si quis, cum Romae esset ipso t
Abbreviated transcription (Latin):
l.ult̾. gr̃uacuam differenciã utił
ani inintegr̾ restitutioĩs a nr̃are.
pu.separantes sc̃imus.⁊ inanti¬
qua roma ⁊ in hac alma urbe ⁊ ĩ
ytalia ⁊ ĩ aliis ꝓunciis qͣdrie̾m¬
um ꝯtinuũ tm̃modo num̾iari.
ex die ex quo anꝯutilis curreba
et idem tempꝰ tociꝰ loci ẽẽ comune
er differentia .n. locorũ aliq ĩdu¬
ci discrim̃ satis nb̃ absurdum u
sum est. o nõ solum ĩ minoꝵ res¬
titucionib quib utilis ãn ꝯ cur¬

Expanded text:
. Supervacuam differentiam utilis anni in integrum restitutionis a nostra re publica separantes sancimus et in antiqua Roma et in hac alma urbe et in Italia et in aliis provinciis quadriennium continuum tantummodo numerari ex die, ex quo annus utilis currebat, et id tempus totius loci esse commune: ex differentia enim locorum aliquod induci discrimen satis nobis absurdum esse visum est. Quod non solum in minorum restitutionibus, quibus utilis annu
Abbreviated transcription (Latin):
annis gerunt irrita sunt. set
ea tm̃ que causa cognita eius¬
q medi deprehensa sunt uel
ab aliis cͥcumuenti uł sua fa¬
cilitate decepti.ant quod ha¬
buerunt amiserunt aut quod
acquisiere emolumentũ potu¬
erunt ominiserunt. aut se.

Expanded text:
nque gerunt, irrita sunt, sed ea tantum, quae causa cognita eiusmodi deprehensa sunt, uel ab aliis circumuenti uel sua facilitate decepti aut quod habuerunt amiserunt, aut quod adquirere emolumentum potuerunt omiserint, aut se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibeat. s ab hiis fulciat᷑ tau¬
ciles cause ⁊mmora negocia or¬
ta fuint ad maiorẽ sedẽ refa̾n¬
tur. ⁊ su llic facile dec̃m ñ pote¬
runt aut iuste t̾mminai᷑. ubifu
priarcha aut pͥmate eccastica

Expanded text:
ohibeatur, sed ab his fulciatuciles causae aut majora negotia orta fuerint, ad majorem sedem referantur. Et si illic facile discerni non poterunt aut juste terminari, ubi fupatriarcha aut primate ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ult̃. ¶ estimatõẽ aut pignoris
donͨ apd̾ creclitorẽ eũ demq dñm
ꝑmaneat siue ampliorie siuie mi¬
noris qͣntũ ad debitum qͣntitatis
ẽ iudiciał eẽ uolumꝯ disceptatõis

Expanded text:
. Aestimationem autem pignoris, donec apud creditorem eundemque dominum permaneat, sive amplioris sive minoris quantum ad debitum quantitatis est, iudicialis esse volumus disceptationis,
Abbreviated transcription (Latin):
rtur. applłari tñ oport̾e ⁊ possezͣ
relatum ẽ. Dies aũt istos qͥb ap¬
pelland̾ est. ad quidutiles ẽẽ or̃o
diui marti uoluit. Si forte eiꝯa qͦ
ꝓuccatur copia nõ friͣt ut ei libel¬
lident᷑. ait enĩ. is dies ẜuabitur
qͣre si forte pꝰ sinãm dc̃am copiã
sui statĩnõ fecͣit is qͥ ꝓnũciamͣt
ut fi̾ sol dicend̾ est nil ncc̃e appe
duxit similt̾ subueniend̾ est. Qd̾
gͦ est. si ꝯditõ hore effecit ut se re¬
ciꝑet si forta dcã sit sm̾a iã supp̃¬
ma hora utiq nõ uideb̾r se subtͣ.¬
xisse adeundi aũt facultatẽ sẽꝑ
accipimꝰ si ĩ publico sui copiã fe¬
cerit. Cetm̃ sinõ fec̃it an impu
isq ẽ ut nõ debeat imputaui qͣre
si in publico eiꝰ adeundi facult¬
as nõ fuit meliꝯ dicetur facul¬
tatem nõ fuisse adeundi. Si qͥs
ip̃iꝰ quidem a quo applłauit ad¬
eundi facultatẽ nõ habint. eiꝰ
aũt quẽ appłłauit hãt copiam.
uidend̾ est an ei p̃scribi possit ꝙ

Expanded text:
rtur, appellari tamen oportere et posse supra relatum est. Dies autem istos, quibus appellandum est, ad aliquid utiles esse oratio diui Marci uoluit, si forte eius, a quo prouocatur, copia non fuerit, ut ei libelli dentur: ait enim: 'is dies seruabitur, tiam statim dictam copiam sui non fecerit is qui pronuntiauit ut fieri adsolet, dicendum est nihil nocere appelduxit, similiter subueniendum est. Quid igitur, si condicio horae effecit, ut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam suprema hora? utique non uidebitur se subtraxisse. Adeundi autem facultatem semper accipimus, si in publico sui copiam fecit: ceterum si non fecit, an imputisque est, ut non debeat imputari. quare si in publico eius adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem non fuisse adeundi. Si quis ipsius quidem, a quo appellabit, adeundi facultatem non habuit, eius autem, quem appellabit, habeat copiam: uidendum est, an ei praescribi possit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uice pͥncipis iudicabit ĩ in¬
tegr̃ restitutiõis auxiliũ apd̃ p̃to¬
rem seu p̾sidem ꝓuincie clarissi¬
mum uirũ flagitare neq̃qm pote
nã adũsꝰ eiussin̾am qui uice pͥn¬

Expanded text:
iudicavit, in integrum restitutionis auxilium apud praetorem seu praesidem provinciae clarissimum virum flagitare nequaquam potes: nam adversus eius sententiam, qui vice prin
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ fc̃m dicas ut auidice ꝙͣ ex̃
rescͥpto nr̃o ab amplissimis ꝯfu¬
lib acceꝑas ad uicinũ faustiũ
amicũ ur̃m p̾fectum urbis pro¬
uccares ꝯsules amplissimi ꝑ ind̾
cognoscant ac si ad ip̃os fcã ess
ꝓuocatõ. Siqͥs gͥ uł parẽ uł ma¬

Expanded text:
errorem factum dicas, uti a iudice, quem ex rescripto nostro ab amplissimis consulibus acceperas, ad Iunium Rusticum amicum nostrum praefectum urbi prouocares, consules amplissimi perinde cognoscant, atque si ad ipsos facta esset prouocatio'. si quis ergo uel parem uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb honor parentibr patro¬
no uł patrone illibatus atq
intactus scĩmꝰ nullo nicio n
adũsꝰ parentes utriusq sexꝯ.
neq aduers ꝯ pat̾nũł patronã
dari restitutice̾m. nam ꝑsona

Expanded text:
omnibus honor parentibus et patrono vel patronae illibatus atque intactus, sancimus nullo modo neque adversus parentes utriusque sexus neque adversus patronum vel patronam dar
Abbreviated transcription (Latin):
l.iz. Si quis nunc minorẽ se asse¬
uera se fallaci maioris etatis:
medatio te decepit uir̃ statuta
uiris cum errantib nõ etiam
falientib minorib publica:
uira subueniunt in integrũ
restitutõ nõ debet. Et. de mino¬

Expanded text:
is, qui nunc minorem se adseverat, fallaci maioris aetatis mendacio te decepit, iuxta statuta iuris, cum errantibus, non etiam fallentibus minoribus publica iura subvenerunt, in integrum restitui non debet. D. II
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ea q̃ cum inmorib gerunt᷑
rescinidenda sunt. s ad bonum
et ad equin refligenda sut ne
magno incomodo hiꝰ etatis:
homines afficiant᷑. nemine
cum hiis contrahente ⁊ qͦdã mͦ
comercium eis interdiceret᷑.¬
¶ Itaq nisi aut manifesta c̾ͥcum¬
scriptio fit aut tam negligen¬
ter in ea causa uersati sunt p̃¬
tor interponere se nõ deb.⁊.i.¬

Expanded text:
 ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere se non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
debitori acceptum tulerit ñ sol¬
um in ipsum set ⁊ in fideuissorẽ
et in pignora actio restitui deb.
et si ex duobus reis alteri accep¬
tum tulerit in utrumq restitu¬
enda est accio. ex hoc intelligiꝰ
si dampnosam sibi nouationẽ
fecerit. forte si ab ydoneo debito¬
re ad mopem nouandi causan
transtulerit obligatice̾m opor¬
tere eum in priorem debitorẽ

Expanded text:
debitori acceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
de pignore id dimitti debẽ ⁊ capi
alud si quid ẽ sñ ꝯtioũsia. ¶ or
si res pignoratasit q̃ pignori ca¬
pta ẽ uidend̾ est an distrahi pos
tur creditor pͥmo rem quã pign¬
ori accepit. dictrahe̾ t̃n iudicati ex¬
ecutione fuat ħ. ut ꝙ si inuenͣit

Expanded text:
e pignore, id dimitti debere et capi aliud, si quod est sine controuersia. Quod si res sit pignerata, quae pignori capta est, uidendum est, an sic distrahi posstur creditor rem, quam pignori accepit, distrahere: tamen in iudicati exsecution‹e› seruatur, ut, si empt
Abbreviated transcription (Latin):
itaq pignoꝵ captoꝵ faciẽda
p᷑ qͥ dem res mobilos animales
pignori capi iubent ⁊ mox dis¬
trahi quar̾ p̾cia si suffice̾nt be¬
ne est. S si nõ suffecͣut. ⁊ soli
pignora capiuubent ⁊ distrahi
ꝙ si nulla mouẽtia c̾ a pignori¬
bus soli utiũ faciuit᷑. sic demq
intim ex easolent si mouẽtia
antur. nã a pignorib soli ini

Expanded text:
itaque pignorum captorum facienda primo quidem res mobiles ‹et› animales pignori capi iubent, mox distrahi: quarum pretium si suffecerit, bene est. si non suffecerit, etiam soli pignora capi iubent et distrahi. quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia antur: nam a pignoribus soli ini
Abbreviated transcription (Latin):
penlt̾. e.l. Sic q iudices creqͣntur
iudicat᷑ ut nõia iure pignoris ca¬
pient. si nͥaliud sit ꝙ capi possit
posse enĩ nom̃ nire pignoris capi
bere uideamꝰ.⁊ mag̃ est ut id dũ¬
mine nͥ qͥs forte creplũ sequtus
corporaliũ pignoꝵ ultͣ ꝓcesserit
dix̃itq ipõs debe̾ indices de noĩe

Expanded text:
eratam. Sic quoque iudices exsequentur iudicatum, ut nomina iure pignoris capiant, si nihil aliud sit quod capi possit: posse enim nomen iure pignoris capi bere, uideamus. et magis est, ut id dummine, nisi forte quis exemplum secutus corporalium pignerum ultra processerit dixeritque ipsos debere iudices de no
Abbreviated transcription (Latin):
instris .i. falsam qͥdem testaticẽ
q̃ diu̾̃sa pars in udito adusꝰ te
usa ẽ ut ꝓponis. sonito more arg¬
uere nõ phiberis. s cã iudicatĩ
in irritum nõ reuecat ñ ꝓbare¬

Expanded text:
nti. Falsam quidem testationem, qua diversa pars in iudicio adversus te usa est, ut proponis, solito more arguere non prohiberis. sed causa iudicati in irritum non devocatur
Abbreviated transcription (Latin):
an̾iis . xxu. etiam in hiis que pre¬
sentibus tutoribus uel curatori¬
bus inuiditio uelexͣ iuditium :¬
gesta fumnt mingrum uestituci¬
onis auxilium suꝑesse si circũ¬
uenti sunt placuit. ⁊.c. si adũsꝰ¬
tuus te insua ẽẽ potestate min¬
meq emancipationem a se fac¬
tam ualere diceret. ꝓconsul etiã
suꝑ causa cognoscens eius pote¬
stati subiectam prominciaueri
cum aduersus eam suu̾am in uite¬
grum restitui postules. is qͥ pro¬
uinciam regit in imꝑcienda cog¬
nitione suas partes scd̾ leges ex¬

Expanded text:
nti quinque etiam in his, quae praesentibus tutoribus vel curatoribus in iudicio vel extra iudicium gesta fuerint, in integrum restitutionis auxilium superesse, si circumventi sunt, placuit. Impp. Dtuus te in sua potestate esse minimeque emancipationem a se factam valere diceret, pro consule super causa cognoscens te eius potestati subiectam pronuntiaverit, cum adversus eam sententiam in integrum restitui postules, is qui provinciam regit in impertienda cognitione suas partes secundum leges ex
Abbreviated transcription (Latin):
tam ĩ ciuilib qm inc̾minatib
caĩs. ¶ ab eo aut̃ qui de applłõe
cognoscit nõ pͭ fĩ recursꝰ ad u¬
dicem a quo fu̾it ꝓuecatũ. q̃ ppt̃
remittendi litigatores at ꝓuin¬
cias remotam s̾ ccc̾onẽ atq exc¬
iusam penitꝰ intlłigant eũ ĩ su

Expanded text:
tam in civilibus quam in criminalibus causis. § 24. Ab eo autem, qui de appellatione cognoscit, non potest fieri recursus ad judicem, a quo fuerit provocatum. Quapropter remittendi litigatores ad provincias remotam sibi occasionem atque exclusam penitus intelligant, quum su
Abbreviated transcription (Latin):
si quid̾ in pactione cautũ ẽ quẽad¬
mod̾ d pignus cdistrahi siue ĩ tp̃r
siue maliis ꝯuentionib ea obser¬
torẽ cõuẽtum ẽ sinaut nua pact̃o
int̾cessit licẽcia dabitur fen̾atori
ex denũciaticẽ uł ex siu̾a iudici¬
li post biẽnũ ex quo attestatio.

Expanded text:
si quidem in pactione cautum est, quemadmodum debet pignus distrahi, sive in tempore sive in aliis conventionibus ea obsertorem conventum est. sin autem nulla pactio intercesserit, licentia dabitur feneratori ex denuntiatione vel ex sententia iudiciali post biennium, ex quo attestatio
Abbreviated transcription (Latin):
testib p̃sentib uł in sc̾ptis uei
sñ litt̾arum suppoĩticẽ alias uo¬
uñt mortis cã denaticẽ fatẽ et
sine monipñtoꝵ accessione res ges¬
nutilis uideatur. ⁊ om̃s effc̃s sor¬

Expanded text:
estibus praesentibus vel in scriptis vel sine litterarum suppositione aliquis voluerit mortis causa donationem facere, et sine monumentorum accessione res gesinutilis videatur et omnes effectus sor
Abbreviated transcription (Latin):
ciĩ conuenit ⁊ ꝙ inimicicie aut
gre̾ suspitione car ꝯfirmabitq
iuder motum animi sin ex argu¬
m̃tis ⁊ testimoniis q̃ rei aptiora
eĩ ad multitudinẽ respici oport.
s ad sinceram testimonioꝵ fidẽ
et testimoĩa quib poꝰ nir m̃itati

Expanded text:
nimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ posium ꝯ ut in pecuniarii
caĩs nolentes testificari illos ñ
ꝯpellendos testimõium dr̃e qr
añ mediatores fc̃i sut ip̃is ⁊ qͥ¬
dã abutunt᷑. ħ ⁊ testimoĩo no¬
lunt uti. Sanccimꝰ ꝙ si utraq
pars cõsenciat ꝙ ⁊̃ mediator eo¬
rum fiat testificator ¶Cõponatꝰ
eĩ ea q̃ ab ipõ dicunt᷑ ꝯpelle eũ
ꝯsensum utriusq ꝑtis sisblata.
siue in hac inclita urbe siue ĩ
unt si h ꝑꝑspex̾int occõnẽ testi¬
uminalus locis degentiũ uti¬
gatores ul ꝓturatores eorum
ibi destinare ut depositoĩb sb̃
utruisq ꝑtis p̾sencia fc̃s res ad
eos referatur. ⁊̃ in ilł ħ obẜuãi
uolumꝰ qui platis instr̃ũ fidẽ
adhibere exigunt᷑ ut si popos¬
ceruit maliis locis id eis face
inuen̾it similis ꝓferat᷑ siũa¬

Expanded text:
legem, ut in pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores facti sunt ipsis, et quidam abutuntur hoc et testimonio nolunt uti, sancimus, si utraque pars consentiat, quod mediator eorum fiat testificator, componantur enim ea quae ab eo dicuntur, compellere eum propter consensum utriusque partis sublata.sive in hac inclita urbe sive in int, si hoc perspexerint, occasione testium in aliis locis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinare, ut depositionibus, sub utriusque partis praesentia factis res ad eos referatur etiam in illis servare volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntur, ut, si poposcerint in aliis locis id eis facere invenerit, similis proferatu
Abbreviated transcription (Latin):
quib palam rogatiadesse derẽt
ut testamentum fiat alt̾iꝯ rei c̃a
forte rogates ad testam̃tum nõ
eẽ ydoneos plac. ꝙ sic accipiẽd̃
est ut lic ad aliam rem sint ro¬
gatiu collecti. si tñ antestam᷑¬
tum cercioretur ad testam̃tum
se ẽẽ adhibitos recte testimoiũ
lutionis ꝓferatur alitigantibꝰ
ꝑ testes sine scͥptura. tunc susc¬
eptibilem apd iudicem eam esse
uolum ꝰ dum adħ ip̃m testes sum¬
antur ut ꝓhibeant testimoniũ¬

Expanded text:
quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium lutionis proferatur a litigantibus per testes sine scriptura, tunc susceptibilem eam apud judicem esse volumus, dum ad hoc ipsum testes assumantur, ut perhibeant testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
adeat. ⁊ libellum ei portigat. ⁊ ħ
in q̃rimoniam deducat.⁊ sic tẽ¬
poris int̾rupcionẽ faciat. Siat
p̃sidem audire nõ pot̾it saltem
lium hãt possor seu cum tabu¬
larioꝵ subscͥptione. uł si cuuta
tabularios non h̾at. cum trium
testium subscͥptic̾e.⁊ ħ sufficiat
ad om̃em tp̃ralem int̾ruptioẽm
siue tͥennii. siue longi tꝑris suĩ¬

Expanded text:
adeat, libellum ei porrigat, et hoc in querimoniam deducat, et sic temporis interruptionem faciat. Si autem praesidem adire non poterit, saltem lium habet possessor, seu cum tabulariorum subscriptione, vel, si civitas tabularios non habeat, cum trium testium subscriptione; et hoc sufficiat ad omnem temporalem interruptionem sive triennii, sive longi temporis, si
Abbreviated transcription (Latin):
ni nisi se prius ꝓbauerint in¬
nocet̾es. Cet̾m si de cͥmĩb ad so¬
lam excepticem obiectis testes
conuicti fui̾nt uł ꝯfessi pena
ordinaria nõ debent mulctari.¬
c accusatio in ipos scd̃ uiris ord¬
mem nõ ꝓcedat. suffic̃ gͦ si aꝑ
nirendo testimoĩo repeuantur.¬

Expanded text:
ni, nisi prius se probaverint innocentes. Caeterum si de criminibus ad solam exceptionem objectis testes convicti fuerint vel confessi, pena ordinaria mulctari non debent, cum accusatio in ipsos, secundum iuris ordinem, non procedat. Sufficit ergo si a perhibendo testimonio repellantur
Abbreviated transcription (Latin):
ti sanct̾ce mͣto excipiendis. Si uͦ
fcã ꝑ scͥpta quidem securitas sit
fortuato uõ casuuł incendii ł na¬
ufragii uł alt̾iꝰ infortunii ꝑẽpta
tunt liceat qui ħ ppess̃ sunt cãm

Expanded text:
ti sanctione merito excipiendis. Sin vero facta quidem securitas sit, fortuito vero casu vel incendii vel naufragii vel alterius infortunii perempta, tunc liceat his qui hoc perpessi sunt ca
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ .u. testes ydonei sũme atq in te¬
gre opinionis p̃sto fumͣt solutõi
celebrate. hicq cum sac̃mẽti reli¬
gione deposuerint sub p̃sencia:
sua debitum ẽẽ solutum ut sciẽ¬
tes omĩs ita ea statuta ẽt ñ alit̾
debitum uł ꝑtem eius ꝓsoluant
ñ uł securitatem inscͥptis capiãt

Expanded text:
testes idonei et summae atque integrae opinionis praesto fuerint solutioni celebratae hique cum sacramenti religione deposuerint sub praesentia sua debitum esse solutum, ut scientes omnes ita ea statuta esse non aliter debitum vel partem eius persolvant, nisi vel securitatem in scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑti. nouis ⁊̃ assertionib uten¬
di uł exceptionib q̃ nõ ad nouũ
capłm ꝑtinẽt. s ex ilł oriuntur
et ilł ꝯuincte sunt q̃ apd̾ antior¬
em uidicem noscũtur ꝓposite.

Expanded text:
parti novis etiam adsertionibus utendi vel exceptionibus, quae non ad novum capitulum pertinent, sed ex illis oriuntur et illis coniunctae sunt, quae apud anteriorem iudicem noscuntur propositae.
Abbreviated transcription (Latin):
de fraudib marimiliam flebili¬
et ad aures nr̃as sipliciũ relõne.
uen̾unt ñ facile scd̾ mͣtatem ag¬
nosci potuerunt. nͥ facultas ec̃ce
quanim suos usus male ꝯũtendo
disꝑsit ab eius pot̾ate donec cã co¬
gnoscat seponat Iocco nos eum

Expanded text:
de fraudibus Maximiliani flebili ad aures nostras supplicum relatione venerunt, non facile secundum veritatem agnosci poterunt, nisi facultas ecclesiae, quam in usus suos male convertendo dispersit, ab ejus potestate, donec causa cognoscatur, seponatur: idcirco nos eum
Abbreviated transcription (Latin):
actr̃es. U̾ dr̃ actiões in ꝑsonã ab:
actionib in rem in ħ differut ꝙ c̃
ead̾ res ab eod̾ mͥ debeatur suigu¬
singule cause secuntur. nec ulla
uiciatur. at cum in rem ago ñ ex¬
p̃ssa cã ex qua rem meã ẽẽ dico qͤ
cãe muna petitione app̃hendũt.
reali res m̾a ẽe pot̾ sepiꝰ aut̃ deb̾i

Expanded text:
. Actiones in personam ab actionibus in rem hoc differunt, quod, cum eadem res ab eodem mihi debeatur, singungulae causae sequuntur nec ulla uitiatur: at cum in rem ago non expressa causa, ex qua rem meam esse dico, omnes causae una petitione adprehenduntur. el res mea
Abbreviated transcription (Latin):
licqn ut iulianꝰ elegant̾ ait. aut
impune cõtumeliis ⁊ dãpnus af¬
fitiuntur aut erit in potãte cinlib
re. inquam diem ꝓmittat. s utr̃
nuda cautione aut sat̾datione
marcellꝰ dubitat. mͥ uidetur qd̾¬

Expanded text:
 et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque re in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mulierẽ excusat. Uñ q̃ri pot̾ an
is qui de adultĩo cognoscit statuere
ĩmaritũ oblenccinũ possit. ⁊ pu¬
to posse. nã clandiꝰ gorgiꝰ uir cla¬
rissimus uxorem accusane ẽ deteet
ess uxorem madultio dephensam
retinuisse.⁊ sine acusatore de len¬
ociio dampnatꝰ est adiuo seuero.¬

Expanded text:
em excusat. Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a
Abbreviated transcription (Latin):
es eam rem deb̾e se deferre ĩ pub¬
licam uccatio̾em q̃ munita sit
testib ỹdoneis ul instructa aꝑtis¬
simis dccum̃tis. uł indiciis ad ꝓ¬
baticẽm indubitatis. ⁊ luce clario¬
ribrerpedita. ¶ It̾ notand̾ q qͣlit̾¬

Expanded text:
es eam se rem deferre debere in publicam notionem, quae munita sit testibus idoneis vel instructa apertissimis documentis vel indiciis ad probationem indubitatis et luce clarioribus expedita. GRAT.
Abbreviated transcription (Latin):
num̾ata pecunia si ex cautione
tua lic ypoteca data sit ceꝑis cõ¬
ueniri exceptione opposita seu:
doli mali seu nõ numerate peccy¬
me ꝯpellet᷑. petitor ꝓbare pecuni¬
am tibi ẽẽ numͣatam. quo ñ ĩ¬
pleto absoltio seq̃tur.p̃. dit dñs¬

Expanded text:
nus . Si ex cautione tua, licet hypotheca data, conveniri coeperis, exceptione opposita seu doli seu non numeratae pecuniae compelletur petitor probare pecuniam tibi esse numeratam: quo non impleto absolutio sequetur. AN
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ sufficiens agitatum ẽ ex qͣ
possit t̾minationis cã certa fieri
ꝯiectura: uolumꝰ ñ solum ꝑteni
fugientem ab obẜuatione uidi¬
cii relarare. s ⁊̃ momĩs expensas
nõ ꝯsueto mͦ ccͥa lites expendunt᷑
eum ꝯdempnare. net uera qnͣtita¬
te earum sac̃meto fugientis ma¬
infestanda ⁊ om̃i cautela qm sr̃
lite reus exposuit redcendo q̃ etiã
si remiserit uirib euacuab̾¶Uer̾¬

Expanded text:
hil sufficiens actitatum est, ex quo possit termino causae certa fieri coniectura, non solum partem fugientem ab observatione iudicii relaxare, sed etiam in omnes expensas, quae consueto modo circa lites expenduntur, eum condemnare, vera quantitate earum sacramento fugientis manifestanda et omni cautela, quam super lite reus exposuit, reddenda: quae et si remanserit, viribus vacuabitur
Abbreviated transcription (Latin):
funtio extendatur eod̾. s execu¬
tore necc̃itatem ꝑtib ꝓ ordinẽ¬
iudiciarium ⁊ omne ciule auxi¬
lium imponẽte.⁊ arbitros elig̾e
et apd̃ eos uenire. ⁊ si lite apparẽ¬
te qͣi arbitri fu̾nt ab impicili
culmine delegari ꝙ ⁊si ab impe¬
riali maiestate udex deł. ñ sit s¬

Expanded text:
finitum extendantur: eodem scilicet exsecutore necessitatem partibus per ordinarium iudicem et omne civile auxilium imponente et arbitros eligere et apud eos venire et sic lite apparente, quasi arbitri fuerint ab imper iali culmine delegati. Quod et, si ab imperiali maiestate iudex delegatus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ d̾r. apostatar̾ sacͥlegum nom̃
singłorũ uox ꝯtinue acusatioĩs¬
arceatur indago. quib qmuie
ramus ne postqͣm a fide deiiaue¬
rint testandi aut donãdi qͥppiã
ħ̾ant facultatẽ. s nec uenditioĩs
spẽ face̾ legi fraudes sinant. to¬
tumq ab intestato xͥanitatẽ sec¬
tantib ꝓpinqͥs potissimũ defera¬
tur. In tm̃ aũt ꝯtrahi sac̾legia¬
ppetuare uolumꝯ accionẽ. ut uni¬
entib etiã pꝰ mortem petcantis
ab solutam uecem simłatioĩs cõ¬
grue nõ negam. nec illd̾ patiem᷑
obstare. si nicħ in ꝯtestaticẽ. dica¬

Expanded text:
arum sacrilegum nomen singulorum vox continuae accusatioarceatur indago. Quibus quamvramus, ne, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem. Sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur, totumque ab intestato christianitatem sectantibus propinquis potissimum deferatur. In tantum perpetuari volumus actionem, ut unientibus etiam post mortem peccantis absolutam vocem insimulationis congruae non negemus. Nec illud patiemur obstare, si nihil in contestatione
Abbreviated transcription (Latin):
hii domum reuccant si ibi ñ ꝯtͣ¬
xerunt ubi ꝯueniunt. Cet̾m si iͥ¬
ꝯtraxerunt uis reuccandi domũ
nõ habent. exceptis legatis qͥ lic
ibi ꝯtraxerunt dummͦ añ lega¬
tioẽm ꝯtrax̾int nõ ꝯpelluntur

Expanded text:
i domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis, qui licet ibi contraxerunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur
Abbreviated transcription (Latin):
c. id̾ Redit. si in solidum ꝯdempna
derare. ut adũsꝯ eos qui id ei mã¬
in rem publicie rendit.⁊ sic erit
arbitri eius utrũ ꝯpensare an pe¬
tere ꝑiuelit sumptꝰ. quid gͥ si.
uidex rõem ꝯpensationis eiꝰ non¬

Expanded text:
. Idem respondit, si in solidum condemnaderare, ut aduersus eos, qui idem manin rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis ei
Abbreviated transcription (Latin):
ti debeat qͣr. ⁊ mag̾ est ut utrũ:
cõpletratut. ciphũ qͦ uł lancem
uł patenã dicendo ⁊ matiam ⁊põ¬
dus atdendo. S si purpura sit ĩ¬
fecta ul lana pondꝰ sit si milr
adiciend̾. saluo eo ꝙ si de qͣntita¬
te pond̾is inc̃tum ẽ uiranti su¬

Expanded text:
 est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit ifecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti su
Abbreviated transcription (Latin):
am passum putau̾it.⁊ q̃ relam de¬
ferre uolu̾it nõ ad stationẽ detur¬
rat. s p̃sidialem adeat potestatẽ
aut libellos offerens aut q̃belam
minalib caĩs dignũ ẽ ut ĩscͥp¬
tiones ꝓponant que magnitudi
nem. s. criminis tempꝰ qr desig¬
nent. ut alt̾utram ꝑtem digna
iuscͥptõ semꝑ fiat. ut talionem
calumpmator accipiat. qr añ in

Expanded text:
 passum putaverit et querellam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem, adeat potestatem aut libellos offerens aut querellas suas minalibus causis dignum est ut inscriptiones praeponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designent, ut alterutram partem digna Inscriptio primo fiat ut talionem calumniator recipiat, quia ante
Abbreviated transcription (Latin):
liquo leco se defenderz ꝯuem̃t
ibi se defendere dełe nũqͥd di¬
cimus eum qui ameitatore ꝙͥ
ꝯparauit aduena uł ei uendid̾
quem scit inde ꝯfestim ꝓfectu¬
rum. Ro. nõ oportet ibidẽ bo¬
na possid̾i. s domicilium eiꝰ se¬

Expanded text:
lio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium se
Abbreviated transcription (Latin):
ibi moretur. ubi domicilium habr
estunaticẽm animi ẽẽ accipiendã.
ego dubito simutroq sit destina
tio anmi. an possit quis duobus
lccis hre domicilium ⁊ uerum est

Expanded text:
commoretur: ubi domicilium habeat, ex destinatione animi esse accipiendum. ego dubito, si utrubique destinato sit animo, an possit quis duobus locis domicilium habere. et
Abbreviated transcription (Latin):
debitori mõ mandan̾o ut ticio pe¬
cumam solueret. deinde ticio ue¬
tuero accipere id̾oq ignorans de¬
bitor tẏcio sumilanti se ꝓtura¬
toreni solueret.⁊ debitor lib̾abr̾

Expanded text:
ebitori meo mandauero, ut Titio pecuniam solueret, deinde Titium uetuero accipere idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem soluerit, et debitor liberabitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .i. indebitam peccuniam ꝑ er¬
rorem ꝓmifisti is qui ꝓ te iusse
fideuisserat soluit. ego estimo
si nomine tuo soluit fidenissor:
gatum fore nec expectand̾ est.
ut ratum ħas. qm̃ potes uideri
id ip̃m mãdasse ut nomine tuo¬

Expanded text:
orum.Indebitam pecuniam per errorem promisisti: eam qui pro te fideiusserat soluit. ego existimo, si nomine tuo soluerit fideiussor,  obligatum fore: nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes uideri id ipsum mandasse, ut tuo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
cantes omĩb p̃cipimiꝰ qui ĩ scͥpti
a se debita retulerunt. q ñ facile
audiant sidicut. omũs debiti ii
ꝑtis solutioem sñ scptis fecisse:

Expanded text:
cantes omnibus praedicimus, qui in scriptis a se debita rettulerunt, quod non facile audientur, si dicant omnis debiti vel partis solutionem sine scriptis fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta timari. ⁊ ordinẽ rer̃ plena ĩ¬
di. obiciendi. ꝙ prehabiti paciẽtia
ab eo uidice ut ibi actio ambarum
ꝑtium illuminata sit plenit̾. nec
litigantib iudex prius uelit fua sẽ¬

Expanded text:
 plena indi, objiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit pleniter, nec litigantibus judex prius velit sua sen
Abbreviated transcription (Latin):
mãdatum. suscepit soluit mãda¬
tũ. s ħ utilitatis cã recep̃tũ ẽ. si
mortuo ip̃o qui tibi mandaũ tu
ignorãs eũ decessisse executꝰ fiͣs
madatum posse te agere mãdati
ta ⁊ ꝓhabilis ignorancia dãpnum

Expanded text:
mandatum susceperit, solvitur mandatum. sed utilitatis causa receptum est, si mortuo eo qui tibi mandaverit, tu ignorans eum decessisse exsecutus fueras mandatum, posse te agere mandati ta et probabilis ignorantia damnum
Abbreviated transcription (Latin):
inobedientes existunt. aut fu¬
riosi manifestant᷑. hoiẽs inqͣm
nec ad sacres ordines debẽt ꝓuei
nec isti nec lib̃ti. nec suspecti nͨ
rectam fidẽ ulł cdlignam ꝯũsati¬
onem nõ ħ̾ntes sũmes sac̾dotes
possut accusare. ¶Notãd̾ tñ ꝙ

Expanded text:
ecretis exsistunt, aut furiosi manifestantur; hi omnes, inquam, nec ad sacros gradus debent provehi, nec isti, nec liberti neque suspecti, nec rectam fidem vel dignam conversationem non habentes, summos sacerdotes possunt acc
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ qui cͥmen intendit ĩ iuditi¬
um ueniat. nom̃ rei indic uin¬
cuium inscͥptioĩs accipiat. custo¬
diat similitudinẽ ħita t̾n digni¬
tatis ꝯsit̾ationc patiatur. n ĩpu
ciendi. cum calũpmantes ad uĩ¬
dictam poscat silitudo supplicii.

Expanded text:
le est qui crimen intendit, in judicium veniat, nomen rei indicet, vinculum inscriptionis arripiat, custodiat, similitudinem, habita tamen dignitatis aestimatione, patiatur. Nec fore tiendi cum calumniantes ad vindictam poscat similitudo supplicii.
Abbreviated transcription (Latin):
primo restitui obligationẽ ⁊ ad
utrum ħ̾ agatur ut ab mnito mu¬
lier in altiꝯ lccum subdatur.⁊ honꝰ
debitoris a quo obligatic̾em tnsfer¬
re creditor uoluit suscipiat an ñ

Expanded text:
o restitui obligationem et adagatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor uoluit, suscipiat, an uero