comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatio in ꝑp&uum conticescat. Loquitur dĩ in
genesi. Non adiciã ultra maledicere t̾rae
propter opera hominum. quia ad posita est
mens hominis diligenter admala apueritia
A braham & sara. audita repromissione filii
isaac. rident incorde suo. & tacita cogitatio
non lat& scientiam di. Arguuntur in risu
& ipsa cogitatio qua si: infidelitatis rephen

Expanded text:
tatio tua in perpetuum conticescat. Loquitur Deus in tatio tua in perpetuum conticescat. Loquitur Deus in Genesi, Non adjiciam ultra maledicere terrae propter opera hominum, quia apposita est mens hominis diligenter ad mala a pueritia . Abraham et Sara, audita repromissione filii Isaac, rident in corde suo, et tacita cogitatio non latet scientiam Dei. Arguuntur in risu, et ipsa cogitatio, quasi pars infidelitatis repre
Abbreviated transcription (Latin):
quiris. Respondebit stultae interrogationi
tuae liber sapientiae. Altiora te ne que¬
sieris. & fortiora te nescrutatus sis. Etite¬
rum. noli sapiens eẽ multum. & noli argu¬
mentari plus quam oport&. Et in eodem
contra dicas. audi apostolum euuangelica
Oaltitudo diuitiarum sa¬
pientiae & scientiae dĩ. quã inscruta bilia
sunt iudicia dĩ. & inuestiga biles uiae eius
sunt: Quis enim cognouit sensum dñi .:
aut quis consiliarius eius fuit : Iste sunt¬
Iste sunt
questiones dequib: & in alio loco scribit
Stultas enim & ineruditas questiones deuita
sciens qm̃ lites generant. Et ecclesiastes. de
quo certe libro nulla est ambiguitas dixit
Dixi inquit sapiens efficiar. & ipsa longe
facta est amae. profunda profunditas.
Ame queris quare
figulas aliud uas fecerit inhonorem. a liud
incontu meliam. & non ad qui escis paulo
prosuo dño respondenti
Ohomo tu quises
nia scripturarum. ut stulta immo impia scissci

Expanded text:
quiris? Respondet stultae interrogationi quiris? Respondet stultae interrogationi tuae liber Sapientiae: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et alibi: Noli esse sapiens multum, et noli argumentari plus quam oporteat . Et in eodcontradicas, audi Apostolum, Evangelica clangentem tuba: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles vis! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Istae sunt quaestiones, de quibus et in alio loco scribit: Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quoniam lites generant . Et Ecclesiastes de quo certe libro nulla est ambiguitas, Dixi, inquit, sapiens efficiar, et ipsa longe facta est a me. Profunda profunditas, me quaeris, quare figulus aliud vas fecerit in honorem, aliud in contumeliam, et non vis acquiescere Paulo, pro suo Domino respondenti: O homo! tu quis es, nit Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Callide quidem argumentaris. sed non intelle¬
gis argumentationem tuam contra scãs scrip¬
turas facere. Uolunt enim eloquia scrip¬
turarum &iam ignorantiam habere peccatuĩ
Unde & iob offert hostias profilus sus. nefor¬
te per ignorantiam icogitatione peccauerint.
Et quiligna cedit. si secura ac ferro sugiente
deligno. homo fuerit occisus. iub&ur adur¬
bem fugitiuorum ꝑgere. & tamdiu ibi eẽ
quã di sacerdos maximus mariatur. id est
redimatur sanguine saluatoris. Aut in
dono baptismatis. aut inpenitentia quae
imitatur baptismatis grãm. per in esfabilẽ
clementiam saluatoris. qui non uult quem pi
am perire. nec delectatur mortib pectorũ
sed ut reuertatur & uiuant
Rogo. quae ẽ ista iustitia ut inpeccato tene¬
ar erroris : Ciuus reatum non hab& con¬
scientia Nescio me peccasse. & cius rei quã
nescio poenas luo. ut quid plus faciam si spon¬
te peccauero: A¬
Ame sententiae & dispositionis di causas re¬

Expanded text:
Callide quidem argumentaris, sed non intelliCallide quidem argumentaris, sed non intelligis argumentationem tuam contra sacras Scripturas facere. Volunt enim eloquia Scripturarum etiam ignorantiam habere peccatum: unde et Job offert hostias pro filiis suis, ne forte per ignorantiam in cogitatione peccaverint. Et qui ligna caedit, si securi ac ferro fugiente de ligno, homo fuerit occisus, pergere jubetur ad urbem fugitivorum et tamdiu ibi esse, quamdiu Sacerdos maximus moriatur, id est, redimatur sanguine Salvatoris, aut in domo baptismatis, aut in poenitentia, quae imitatur baptismatis gratiam per ineffabilem clementiam Salvatoris, qui non vult perire quemquam, nec delectatur mortibus peccatorum, sed ut convertantur et vivant . C. Rogo quae est ista justitia, ut in peccato tenear erroris, cujus reatum non habet conscientia? Nescio me peccasse, et ejus rei quam nescio, poenas luo? Et quid plus faciam, si sponte peccavero? AA me sententiae et dispositionis Dei 731 causas re
Abbreviated transcription (Latin):
sententiae recor daris: Delicta quis intel¬
legit: ab ocultis meis munda me dñe. &
abali enis parce seruo tuo Cum ȩccła
&iam ea quae per ignorantiam delinquimꝰ
& sola cogitatione peccamus. delicta eẽ fate¬
atur. intantum ut hostias pro errore iubeat
offerre. & pontifex qui procuncto populo
deprecatur. ante prose offerat uictimas
Qui certe numquam proaliis iuber&ur offerre
si iustus ipse non ess&. nec rursum pro offerr&
sipeccato carer& ignorantiae : Scilic& nunc
ibi latissima scripturarum spatia ꝑ agranda
sunt. ut doceam errorem &ignorantiam eẽ
rit mulierem ad concupiscendam eam. iam
moechatus eam ẽ incorde suo. Non ergo so¬
Non ergo so¬
lus aspectus . & incentiua uiciorum reputantꝰ
in peccatum. sed & quib: tribuimus ad sensum.
aut enim uitare possumus malam cogitationẽ
& con sequenter possumus carere peccato.
Aut siuitare non possimus. non reputatur in
peccatum quod caueri non potest

Expanded text:
sententiae recordaris: Delicta quis intelsententiae recordaris: Delicta quis intelligit? ab occultis meis 730 munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : cum Ecclesia etiam ea quae per ignorantiam delinquimus, et sola cogitatione peccamus, delicta esse fateatur: in tantum, ut hostias pro errore jubeat offerri , et Pontifex qui pro cuncto populo deprecatur, ante pro se offerat victimas, qui certe numquam pro aliis juberetur offerre, nisi justus ipse esset, nec rursum pro se offerret, si peccato careret ignorantiae. Scilicet nunc mihi latissima Scripturarum spatia peragranda sunt, ut doceam errorem et ignorantiam esse rit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo ? Non ergo solus aspectus et incentiva vitiorum reputantur in peccatum; sed ea quibus attribuimus assensum. Aut enim vitare possumus malam cogitationem, et consequenter possumus carere peccato; aut si vitare non possumus, non reputatur in peccatum, quod caveri non potest. A.
Abbreviated transcription (Latin):
a sordib: : nec si unius &iam diei sit uita
eius interra ⁊ Et in spalmo quinquage¬
simo. In inquitatib: conceptus sum. & in
delictis peperit me mater mea.⁊
Et inepistola iohannis. Sidixerimus quia pec¬
catã non habemus. nos ipsos decipimus &
ueritas in nobis non est: Tu ediuerso asse¬
ris posse hominem sine peccato esse
Et ut haec uerum dixisse uidearis. statim
iungis & dĩ mandata facile custodire si
uelit. quae aut rarus. aut nullus impleuit :
Sienim facilia sunt. debent aplurib custo¬
diri. sin haec ut concedamus tibi rarus quisq
xxplere potest.: Manifestum est. difficile eẽ
quodrarum est : Atq. ut haec augeas & mag¬
nitudinem tuae uirtutis ostendis. quod
scilic& debono conscientiae thesauro eructare
credaris. ponis intitulo neleuiter quidem
eẽ peccandum: & quid sit hoc leuiter. nefor¬
te inopere te aliquis dixisse aestimar&.
ad nectis. malum nec cogitandum: Neq illius

Expanded text:
a sordibus? nec si unius etiam diei sit vita a sordibus? nec si unius etiam diei sit vita ejus in terra . Et in Psalmo quinquagesimo : Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea. Et in Epistola Joannis: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nosmetipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Tu e diverso asseris, Posse hominem sine peccato esse: et ut hoc verum dixisse videaris, statim adjungis, Et Dei mandata facile custodire, si velit, quae aut rarus, aut nullus implevit. Si enim facilia sunt, debent a pluribus custodiri. Sin autem, ut concedamus tibi, rarus quisquam ea implere potest, manifestum est esse difficile quod rarum est. Atque ut hoc augeas, et magnitudinem tuae virtutis ostendas, quod scilicet de bono conscientiae thesauro eructare credaris, ponis in titulo: Ne leviter quidem esse peccandum . Et quid sit hoc leviter, ne forte in opere te aliquis dixisse existimaret, annectis. Malum nec cogitandum , neque illius
Abbreviated transcription (Latin):
precipit. Ite predicate dicentes.
quõ ad propinquabit regnũ cȩlorũ:
Tu autẽ nos manicheos uocas. Cur
legi exangelium preferentes in illo
umbram. in h ueritatem eẽ dicamus.
Etnon intellegis stultitiam tuam
inpudentiȩ copulatam: Aliud ẽe
damnare legem qđ manicheus
facit. Aliud legi prȩferre exange¬
lium. quȩ apos tolicadoctrina ẽ :
In illa enim serui. in hͣ presens dñs lo¬
quidir. Ibi promittitur : Hic im¬
p&ur : ibi initia hic perfectio ẽ ::
In illa opera fundamenta iaciuntur.
hic fidei & gratiae culmen in ponitur :
Hecposumus ut egregii p̃ceptoris doctrini
posse hominem sine peccato ee
& dei mandata. facile custo dire
siuelit
Dequa habunde dictum est
Cumque se imitatorem immo expl&orem
operis beatimar tyris cipriani . scribentis
in eodem opere ei dixisse contraria :
Ille inquinqua gesimo quarto titulo ter tu
libri ponit : Neminem sine sorde. & sine
peccato esse. statimq iungit testimonia in
quib scriptum est. Quis enim mundus

Expanded text:
entes, quoniam appropinquavit regnum coelorum. Tu autem illos Manichaeos vocas, quia Legi Evangelium praeferentes, in illa umbram, in hoc veritatem esse dicamus, et non intelligis 729 stultitiam tuam impudentiae copulatam. Aliud esse  Al. est damnare Legem, quod Manichaeus facit; aliud Legi praeferre Evangelium, quae apostolica doctrina est. In illa enim servi, in hoc praesens Dominus loquitur; ibi promittitur, hic impletur; ibi initia, hic perfectio est; in illa operum fundamenta jaciuntur, hic fidei et gratiae culmen imponitur. Hoc posuimus, ut egregii praeceptoris doctrina Posse hominem sine peccato esse, et Dei mandata facile custodire, si velit, de quo abunde dictum est. Cumque se imitatorem, immo expletorem operis beati Martyris Cypriani, scribentis ain eodem opere dixisse contraria. Ille in quinquagesimo quarto titulo tertii libri, ponit neminem sine sorde et sine peccato esse, statimque jungit testimonia, in tum est apud Job: Quis enim mundus
Abbreviated transcription (Latin):
rit . ꝑ quod magnã partem xp̃ianoꝵ
excludis aiustitia. & qui pdicatores
in peccantiae om̃ ꝓpe peccatores eẽ ꝓnuncias
Quotus enĩ quisq xp̃i anoꝵ hab& legis scientiã :
qđ in multis doctorib: aecclesiȩ aut raro
añ difficult̃ inuenias. Uerũ tutantȩ es
libertatis . & fauorem tibi apud matronas
tuas c̃cilias. Vt in alio loco scripseris. scien¬
tiã legis &iam feminas habere debere:
Cum apos doceat. tacendum eẽ mulieribus
inecclesia & siquid ignorant. domi uiros
suos debere consulere: nec sufficit tibi
dedisse agmini tuo scientiã scripturarũ:
nisi earum uoce & canticis delecteris: lun¬
gis enĩ & ponis intitulo qđ & feminȩ dõ
Yallere debeant. Quis enĩ ignorat
ꝙallendum ẽẽ feminis incubilib: suis. &
absq uirorũ frequentia & congregatione
turbar̃. Uerum tudonas qđ non lic& ut
qđ uerecunde facere debeant. & absq: ul¬
lo arbitro. magistri auctoritate ꝓclameã¬

Expanded text:
rit, per quod magnam partem Christianorum rit, per quod magnam partem Christianorum excludis a justitia, et qui praedicator es impeccantiae, omnes prope peccatores esse pronuntias. Quotus enim quisque Christianorum habet legis scientiam, quam in multis Doctoribus Ecclesiae; aut raro, aut difficulter invenias? Verum tu tantae es liberalitatis, 722 ut favorem tibi apud Amazonas tuas concilies, ut in alio loco scripseris, Scientiam legis etiam feminas habere debere: cum Apostolus doceat esse tacendum mulieribus in Ecclesia; et si quid ignorant, domi viros suos debere consulere . Nec sufficit tibi dedisse agmini tuo scientiam Scripturarum, nisi earum voce et canticis delecteris. Jungis enim et ponis in titulo, Quod et feminae Deo psallere debeant. Quis enim ignorat psallendum esse feminis in cubiculis suis, et absque virorum frequentia et congregatione turbarum? Verum tu donas quod non licet; ut quod verecunde facere debeant, et absque ullo arbitro, magistri auctoritate proclame
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ posse dicere te qđ esse ñ possit. Ñ
enim qđ ꝓposusti. posse hominẽ sine pec¬
cato eẽ siuelit. Aut verum ẽ. an falsum
Siuerũ ẽ ostende quis fuerit. Sifalsũ ẽ
uris tantũ musitent : publicam formidan
potestatem refellendi. & querendi siquio
uolueris. C. Audiam patient̃ non enĩ
dicam libenter. & mirabor ingenium:
Cuius magis stupeo falsitatẽ. A Utrũ
falsa sint anuera quȩ dicturus sum
cum audieris tunc ꝓbabis. C Loquere
ut uis mͥ decr&um ÷ si respondere non
potero. magis silere quã mdacio ad¬
quiescere. A Quid int̃ẽ utrum
te tacentẽ an loquentẽ superem.
& iuxta ꝓthei fabulã uigilantẽ capia
an dormientẽ C. Cum dixerisqͣuo
lueris. audies qͥ nequaquã uelis. Ue¬
ritas enĩ laborare potest. uinci non
potest. A Lib& sententias tuas
parumꝑ discutere. Vt intellegant sec¬
tatores tui qui diuinum inte mirant᷑
ingenium i dicis sine peccato eẽ non
posse . nisi qui scientiam legis habue¬

Expanded text:
e aio dicere, quod esse non possit. Hoc enim, quod proposuisti, posse hominem sine peccato esse si velit, aut verum est, aut falsum est. Si verum est, ostende quis fuerit: si falsum; vestris tantum mussitent, publicam faciem formidantpotestatem refellendi et quaerendi si quid volueris. C. Audiam patienter, non enim dicam libenter; et magis mirabor ingenium, cujus stupeo falsitatem. A. Utrum falsa sint an vera quae dicturus sum, cum audieris tunc probabis. C. Loquere ut vis, mihi decretum est si respondere non potuero, magis silere, quam mendacio acquiescere. A. Quid interest utrum te tacentem, an loquentem superem, et juxta Protei fabulam vigilantem capiam, an dormientem? C. Cum dixeris quae volueris, audies quae nequaquam velis. Veritas enim laborare potest, vinci non potest. A. Libet sententias tuas parumper discutere, ut intelligant sectatores tui, quam divinum in te mirentur ingenium. Dicis, Sine peccato esse non posse, nisi qui scientiam legis habue
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalem. Benignum. Iudicum. iustum
continentẽ: Optinentem doctrinae fidelẽ
sermonem ut possit exortari in doctrina
sana. & contra dicentes coarguere. Vt di¬
uersar̃ ꝑsonarũ uaria p̃cepta nunc sileã :
Circa mandata episcopi me tenebo. Uult¬

Expanded text:
hospitalem, beniuolum, prudentem, iustumhospitalem, beniuolum, prudentem, iustumcontinentem, obtinentem doctrinae fidelem sermonem, ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes coarguere . Ut diversarum personarum varia praecepta nunc sileam, circa mandata episcopi me tenebo.
Abbreviated transcription (Latin):
in alio exparte uers&ur. Et tunc
nonfit incrimine. qui non hab& omnia
N ec condemn&ur exeo quod non hab&. sed
iustificeris exeo quod possid& definit
sibilem eẽ. vnius uxoris uirum. sobrium.
talem. docibilem. Non uinolentum. Non
percussorem. Sed mansu&um. non litigio¬
sum. sine auaritia. domum suam bene
regentem. Filios habentem subtitos cũ
omni pudicitia. Etiterum nonneophi¬
tum. ne in flatus iniudicium incidat di¬
aboli : Oport& aut᷑ &iam testimonium
bonum habere deforis. ne in obꝓbrium
incidat & laqueum diaboli. Tito quoq:
scribens discipulo quales episcopos debeat
ordinare. breui sermone demonstrat ꝓeo
reliquite cr&e. ut quȩ reliqua sunt corri¬
gas & constituas ꝑciuitates prebteros. sic̃
ego tibi p̃cepi: Siquis ẽ sine crimine unius
vxoris vir. filios habens fideles . nec in ac¬
cusatione luxuriae aut non sub iectos
Oport& enĩ episcopũ eẽ sine crimine. siue sine
Non iracundum . non uinolentum . non ꝑcus¬
sorem non turpis lucri app&itortm: Sed

Expanded text:
in alio ex parte versetur: et tamen non sit in crimine, qui non habet omnia, nec condemnetur ex eo, quod non habet; sed justificetur ex eo, quod possidet. Definit sibilem, unius uxoris virum, sobrium, talem, docilem, non vinolentum, non percussorem; sed mansuetum, non litigiosum, sine avaritia, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni pudicitia . Et iterum: Non neophytum, ne inflatus in judicium incidat diaboli. Oportet autem eum etiam testimonium deforis habere bonum, ne in opprobrium incidat, et laqueum diaboli . Tito quoque scribens discipulo, quales episcopos debeat ordinare, brevi sermone demonstrat: Ideo reliqui te Cretae, ut quae reliqua sunt, corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut ego praecepi tibi. Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, filios habens fideles, nec in accusatione luxuriae, aut non subjectos. Oportet autem episcopum esse sine crimine, sive sine non iracundum, non uinolentem, nonpercussorem, nonturpislucricnpidum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit ds̃ & ego fateor. Sed h possibilia
cuncta singuli habere non possum. Non
in becillitate naturȩ. necalumniã facias
sed animi lassitudine : q: cunctas simul
& semꝑ non potest habere uirtutes: qđ
& siin eo arguis creatorem. qr̃e te talẽ
condiderit. qui deficias atq: lassescas
Dicam iterum. maior erit rep̃hensio sieũ
uolueris accusare qrẽ te non dm̃ fecerit
Sed dices nom possum : ergo peccatũ non habeo
habes peccatum qr̃e non feceris qđ alius
potuit facere. Rursumq: ille cuius c̃
paratione d&erior es vel tui in alia uir¬
tute. uel alterius erit collacione pec¬
cator. Atq: ita fit. ut quem cũq primũ
putaueris. minor fit eo quise in alia
mo sine peccato. qm̃o iudas scripsit apos

Expanded text:
praecepit Deus, et ego fateor. Sed haec possibilia praecepit Deus, et ego fateor. Sed haec possibilia cuncta singuli habere non possumus: non imbecillitate naturae, ne calumniam facias Deo; sed animi lassitudine, qui cunctas simul et semper non potest habere virtutes. Quod et si in eo arguis Creatorem, quare te talem condiderit, qui deficias atque lassescas; dicam iterum, major erit reprehensio, si eum volueris accusare, quare te Deum non fecerit. Sed dices, Si non possum, ergo peccatum non habeo. Habes peccatum quare non feceris, quod alius potuit facere. Rursumque ille, cujus tu comparatione deterior es, vel tui in alia virtute, vel alterius erit collatione peccator: atque ita fit, ut quemcumque primum putaveris, minor sit eo, qui se in alia se sine peccato, quomodo Judas scribit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
genua. cȩlestia. terrena & inferna
Siergo inuna episcopi ꝑsona pauca p̃cepta.
aut nequaquamo aut difficulter inue¬
nias quid facies de omni homine. quicuncta
dib: est. sed nonfortis manu. illetar¬
dus incessu. sed stabilis in proelio. Hic
pulchra hab& faciem. sed raucae uocis ẽ
Alius tetram. sed dulci modulatione de
cantat. Illum ingeniosum. sed obliuio¬
sum Hunc memorẽ. sed tardi videmꝰ
ingenu : in ipsis controuersiis in quibus
quondam pueri lusimus : No ona simi
rum copia & epilogor̃ dulcedine seaguaT
Sed eloquentiae suȩ in alia atq: alia parte
dissimiles sunt : deuiris magis ec¬
clesiasticis loquar : Multi & angelia
benedisser̃. sed in ex planatione apostoli
inpares sui st̃. Alii cum instrum̃to nouo
optime senserint. inspalmis & inu&eri
testam̃to muti st̃ hoc totũ dico qđ non
omnia possumus omnes. Rarusq: aut
nullus ẽ diuitum . qui in omni substantia
sua paria uniuersa possideat Possibilia

Expanded text:
genu coelestia, terrestria, et inferna genu coelestia, terrestria, et inferna . Si ergo in una episcopi persona pauca praecepta aut nequaquam, aut difficulter invenies; quid facies de omni homine, qui cunctadibus, sed non fortis manu. Ille tardus incessu, sed stabilis in praelio est. Hic pulchram habet faciem, sed raucae vocis est. Alius tetram, sed dulci modulatione cantat. Illum ingeniosum, sed obliviosum: hunc memorem, sed tardi videmus ingenii. In ipsis controversiis, in quibus quondam pueri lusimus, non omnes simrum copia, et epilogorum dulcedine se agunt: sed eloquentiae suae alia atque alia in parte dissimiles sunt. De viris magis ecclesiasticis loquar. Multi super Evangelia bene disserunt, sed in explanatione Apostoli impares sui sunt. Alii cum in Instrumento novo optime senserint, in Psalmis et veteri Testamento muti sunt. Hoc totum dico, quod non omnia possumus omnes : rarusque aut nullus est divitum, qui in omni substantia sua paria universa possideat. Possibilia
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus neophitum refutar&. sed
baptis mum u& era peccata concedit. no¬
uas uirtutes non tribuit dimittit
ecarcere : & dimisso silabora uerit p̃mia
pollic&ur. Aut nullus inquam aut
rarus ẽ . qui omnia habeat quȩ habere
deb& episcopus. Et tunc siunum uel
duo decata logo uirtutum epis copiꝰ cuiq
bulo Nec ex eo damnabit᷑ qđ non hab&
sed exeo coronabitur quod possid&
Omnia enĩ habere & nulla indigere uirtute. eiꝰ
ẽ qui peccatum non fecit. nec inuentus ẽ dolus
inore eiꝰ. Quicum maledicer&ur. non rema¬
ledixit. Qui confident̃ uirtutum conscien¬
tia loquȩbatur Ecce uenit princeps hui¬
us mundi & in me inuenit nihil: quicum
informa dĩ ess& nequaquã rapinam arbi¬
tratus ẽ ȩqualem dõ se eẽ sed se exianiuit
formã serui accipiens : Et factus oboedi¬
ens patri usq: ad mortẽ & mortẽ crucis.
ꝓpterea donauit oi ds̃ nomen quod ẽ suꝑ
omne nomen. ut innomineihũ flectant

Expanded text:
Apostolus neophytum refutaret; sed Apostolus neophytum refutaret; sed baptismus vetera peccata conscindit, novas virtutes non tribuit, dimittit e carcere, et dimisso, si laboraverit, praemia pollicetur. Aut nullus, inquam, aut rarus est, qui omnia habeat, quae habere debet episcopus. Et tamen si unum vel duo de catalogo virtutum episcopo cuiquam bulo: nec ex eo damnabitur, quod non habet, sed ex eo coronabitur, quod possidet. Omnia enim habere, et nullo indigere, virtutis ejus est qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus; qui cum malediceretur, non remaledixit : qui confidenter virtutum conscientia loquebatur: Ecce venit princeps mundi hujus, et in me invenit nihil . Qui cum esset in forma Dei, nequaquam rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo, sed se exinanivit, formam servi accipiens, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propterea donavit ei Deus nomen, quod est supra omne nomen, ut in nomine Jesu flectant
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Ambulans inuia in maculata. hic nih
ministrabat. Consideremꝰ ꝗq̃ et̃TACIN¬
pudicitiȩ filios habentẽ subditos i nomn
pudicitia . ut non solum opere sed sermone
quoq: & nutibus se abstineant inpudicitus.
Neforte illud incidat heli qui forte incre¬
pauit filios suos dicens. Nolite filimei no¬
lite non bonã famam ego audio de uobis
Corripuit & punitus ẽ. qui non corripere
debuit sed abicere Quid faci& quigau¬
d& aduitia qui em̃dare non aude t
Qui conscientiã sua m&uit. & quod cunctus
populus clamitat. nescire se simulat : quodq
s&ur. Ut bonam opinionem ab his quifo¬
c&. placeat conuersatio: Puto quod non¬
sit facile reperire. Maximȩq illudut
potens sit aduersarus resistere & ꝑuersas
opprimere & superare doctrinas. Vt non
ne ophitus episcopus ordin&ur. qđ uidemꝰ
nris temporib: ꝓsumma elegi iustitia¬
ienim baptismum statim iustum facer&
& omni plenũ iustitia nequa quã vtiq

Expanded text:
David: Ambulans in via immaculata, hic mihi David: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabit . Consideremus pudicitiae, filios habentem subditos in omni pudicitia; ut non solum opere, sed sermone quoque et nutibus se abstineant ab impudicitiis: ne forte illud incidat Heli, qui certe increpavit filios suos dicens: Nolite, filii mei, nolite: non bonam famam audio ego de vobis . Corripuit, et punitus est, quia non corripere debuit, sed abjicere. Quid faciet, qui gaudet ad vitia, qui emendare non audet? qui conscientiam suam metuit; et quod cunctus populus clamitat, nescire se simulat? Quodque setur: ut bonam opinionem ab his qui focet, placeat conversatio: puto quod non facile sit reperire, maximeque illud, ut potens sit adversariis resistere, et perversas opprimere et superare doctrinas. Vult ut non neophytus episcopus ordinetur, quod videmus nostris temporibus pro summa eligi justitia. Si baptismum statim justum faceret, et omni plenum justitia, nequaquam utique
Abbreviated transcription (Latin):
ros qua uas electionis doc& Primum
quiddixit in rep̃hensibilis. aut rarus:
aut nullus ẽ. Quisẽ enĩ qui non quasi
depro qđ non recto pede incesserit in
hensibilis fuerit . Vt & barnabas abduc¬
tus sit in eandem simulationem
Quis in dignabit᷑ id sibi negari qđ princeps
a postolorũ non habuit : de in unius uxors
virum sobrium pudicum Ornatum
hospitalemq: ut reperias illud certe
qđ sequit᷑ DIDAΚTICOΝ quipossit docere
non ut interp̃tatur latina simplicitas
docibilem cum c&eris virtutibus difficult̃
inuenias : Uinolentũ quoq & ꝑcussorem
& turpis lucri cupidum repudiat apostolos
Et ꝓhis cupit mansu&um. absq: iurgio sine
auaritia . & ut domum suam optime regat
Quodq uel difficillimum ẽ ut filios habeat
subiectos Cum omni pudicitia. uel filios
carnis uel filios fidei cum omni inquit
pudicitia. non ei sufficit ꝓpriam habere
pudicitiã : nisi &iã filiorum & comitum
acministrorum pudore decor&ur. dicente

Expanded text:
s vas electionis docet. Primum quod dixit, irreprehensibilis, aut nullus, aut rarus est. Quis est enim, qui non quasi it de Petro, quod non recto pede incesserit in ehensibilis fuerit, ut et Barnabas adductus sit in eamdem simulationem : quis indignabitur id sibi denegari, quod princeps Apostolorum non habuit? Deinde, unius uxoris virum, sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, ut reperias: illud certe, quod sequitur διδακτικὸν, qui possit docere: non ut interpretatur Latina simplicitas, docilem, cum caeteris virtutibus difficulter invenies. Vinolentum quoque et percussorem, et turpis lucri cupidum, repudiat Apostolus: et pro his cupit mansuetum, absque jurgio, sine avaritia, et ut domum suam optime regat, quodque difficillimum est; ut filios habeat subjectos, cum omni pudicitia, vel filios carnis, vel filios fidei. Cum omni, inquit, pudicitia. Non ei sufficit propriam habere pudicitiam, nisi ea filiorum et comitum ac ministrorum pudore decoretur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
cato. & constituere ante conspectũ glo¬
riae suae inmaculatos: quo testimonio
conꝓbatur posse hominem eẽsine peccato
& maculã non habere. A Non intelle¬
gis quid ꝓposueris. neq: enĩ homo potest
ee sine peccato qđ tua hab& sententia
sine peccato . & in maculatũ sua miseri¬
cordia custodire: ħ & ego dico quod cunc¬
ta dõ possibilia sint. homini ħ non quic¬
quid uoluerit possibile ẽ. & maxime
C. Non dico homine eẽ sine peccato. quod
tibi forsitan in possibile uideat᷑ sed pos¬
se esse siuelit. Aliud ẽ enim esse . aliud
posse esse  querit exemplum. posse
ostendit imperii veritatem A. nuga¬
ris nec meministi illius ꝓuerbiractum
neagas & in eodem caeno uolutaris. Im¬
molaterẽ lauas. ꝓqo nihil aliud audies
nisi h̃ qđ omnib: pat&: Rem te uelle fis¬
mare q: nec ẽ nec fuit. & forsitan nec
futura ẽ. Atq: ut ipso uerbo utar & stul

Expanded text:
pectum gloriae suae immaculatos ? Quo testimonio comprobatur posse hominem esse sine peccato, et maculam non habere. A. Non intelligis, quae proposueris. Neque enim homo potest esse sine peccato, quod tua habet sententia; sine peccato, et immaculatum sua misericordia custodire. Hoc et ego dico, quod Deo cuncta possibilia sunt. Homini autem non quidquid voluerit possibile est; et maxime C. Non dico hominem esse sine peccato, quod tibi forsitan possibile videtur; sed posse esse si velit. Aliud est enim esse, aliud posse. Esse, quaerit exemplum; posse, ostendit imperii 721 veritatem. A. Nugaris, nec meministi illius proverbii: « Actum ne agas; et in eodem coeno volutaris, immo laterem lavas. » Pro quo nihil aliud audies, nisi hoc, quod omnibus patet: rem te velle firmare, quae nec est, nec fuit, et forsitan nec futura est. Atque ut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tem nram. possessionẽ & terminos terrȩ
augustali iure concessam: potens quondã
diues auro mulier synagoga peruasit:
Mox supplicamus. preces r&inemus in manib:
introductio protinus fundi habita pos¬
sessio in nr̃o iure consistit. Resolui tamen¬
nobis uolumus: quic quid ornamentorum
mulier inqui&a peruasit. Quae cum pos¬
tular&ur & redd&. lentius quã deber& ex¬
soluit : Nunc ergo adhanc matrẽ familias
& uiduã : nra mater famibas. hoc est ad
sinagogam ECCLECIA DIXIT
Recita quid merueris. et ego quid merue¬
ro recitabo. SNAGOGA DIXIT
Prophetae om̃s ad me uenerunt: qđ tu dif

Expanded text:
tem nostram, possessionem, et terminos terrae nobis tem nostram, possessionem, et terminos terrae nobis augustali jure concessam, potens quondam, dives auro mulier Synagoga pervasit. Mox supplicavimus, preces retinemus in manibus, introductio protinus fundi, habita possessio in nostro jure consistit. Resolvi nolumus tamen, quidquid ornamentorum mulier inquieta pervasit. Quae cum postularetur ut redderet, lentius quam deberet exsolvit. Nunc ergo ad hanc matremfamilias et viduam, nostra materfamilias, hoc est ad Synagogam, ECCLESIA dixit: Recita quid merueris, et ego quid meruero, recitabo. SYNAGOGA respondit: Prophetae ad me omnes venerunt, quod tu dif
Abbreviated transcription (Latin):
IN CIPIT ALTERCATIO ECCIESIAT
ETSINAGOGAE
uarũ matronarũ uobis censoribus
causam uideor suscepisse. utraq: ne¬
gotia magnis lateribus panditurus. Ut quic¬
quid ex iudicio ur̃o ueritas expostolata
dirempserit . id una de duob obseru&. Id¬
circo in hoc coetu ur̃o ius recito. tabulas
offero: lege agatur . quia depossessione
contentio est. & reuoluere imperiali sanc¬
tione sententias non morabor. ut quicquid
ueritatis ordo perspexerit. iuxta legẽ di¬
uinitus datã. concoetus ur̃i sententia pro¬
mulgemur : Una quibdam temporibus
adulterio dep̃hensa. possessionis nrae
preco qua ꝑ uasione. iura temerauerat.
Alia merito castitatis. per sententiã dona
d&ur exacta : non nulla apud scłm prius
clandestina fraude priuauerat. redibiti¬
one conͣpellitur cottidie reddore Et ad¬
huc quantũ reddiderat. deb& Iotũ enĩ
quicquid possessioni defenderat. ab iu¬
ramus. Ergo si causȩ faciẽ. si frontem
parabolȩ uultis audire. gentes hȩredita¬

Expanded text:
 altercatione Ecclesiae et Synagogae Duarum matronarum vobis censoribus causam videor suscepisse: utraque negotia magnis lateribus panditurus, ut quidquid ex judicio vestro veritas expostulata diremerit, id una de duabus observet. Idcirco in hoc coetu vestro jus recito, tabulas offero. Lege agatur, quia de possessione contentio est: et revolvere imperiali sanctione sententias non morabor, ut quidquid veritatis ordo perspexerit, juxta legem divinitus datam consessus vestri sententia promulgetur. Una quibusdam temporibus adulterio deprehensa possessionis nostrae praecoqua pervasione jura temeraverat: alia merito castitatis per sententiam donatvidetur exacta, nonnulla apud saeculum prius clandestina fraude privaverat: redhibitione compellitur quotidie reddere; et adhuc quantum reddiderat debet. Totum enim, quidquid possessioni defenderat, abjuramus. Ergo si causae faciem, si frontem parabolae vultis audire: Gentes haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
rao. qui humana spernit. ut possit habere
diuina Nam his qui hoc scłm diligunt
& qui inp̃senti tempore gloriantur. & con¬
plac&. audi quid dicitur. Nescitis quia ami¬
cicia huius mundi inimica est dr̃ & quicũq
uoluerit amicus esse huius scłi inimicus

Expanded text:
rat, qui humana spernit, ut possit habere rat, qui humana spernit, ut possit habere divina. Nam his qui hoc saeculum diligunt, et qui in praesenti tempore gloriantur et complacent, audi quid dicitur: Nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Deo? Et quicumque voluerit esse amicus hujus saeculi, ini
Abbreviated transcription (Latin):
noscit qui innullo imitatur bonos. sed in ridit
nus dicatus. absit ut dĩ filius poss& apellari qui
talis est. Ap̃ianus ille est. qui xp̃i uiam se¬
scriptum est Qui dicit se in xp̃o manere.
deb& sicut ille ambulauit. & ipse ambula¬
re. Xpianus est . qui omnibus miseri cordiã
facit . qui omnum mouetur inuria. Qui
opprimi pauperẽ. se presente non patitur.
qui miseris subuenit. qui indigentibus. se¬
pe succurrit. Qui cum merentibus mer&
qui dolorem alterius. quasi proprium sen¬
tit. Quiad fl&um. fl&ibus proua catur a¬
lienis. Cuius omnium communis est domus.
cuius ianua nemini clauditur. cuius men¬
sam pauper nullus ignorat. cuius cunc¬
tis offertus. cuius om̃s bonum norunt¬
& nemo sentit iniuiriam Qui dõ die
Qui pauper mundo effiertur : ut dõ locu¬
ples fiat:. Qui inter homines hab&ur
inglorius : ut corã dõ & angelis glorio¬
sius appareat. Qui incorde suo nihil si¬
Qui caelestia potius quã terrestria deside¬

Expanded text:
noscit, qui in nullo imitatur bonos, sed irridet noscit, qui in nullo imitatur bonos, sed irridet nus dicatur, absit ut Dei filius possit appellari qui talis est. scriptum est, Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Christianus est, qui omnibus misericordiam facit, qui omnino non movetur injuria, qui opprimi pauperem se praesente non patitur, qui miseris subvenit, qui indigentibus succurrit, qui cum moerentibus moeret, qui dolorem alterius quasi proprium sentit, qui ad fletum fletibus provocatur alienis, cujus omnium communis est domus, cujus janua nemini clauditur, cujus mensam pauper nullus ignorat, cujus cibus cunctis offertur, cujus bonum omnes norunt, et nemo sentit injuriam; qui Deo die qui pauper mundo efficitur, ut Deo locuples fiat; qui inter homines habetur inglorius, ut coram Deo et Angelis gloriosus appareat; qui in corde suo nihil viqui coelestia potius quam terrena deside
Abbreviated transcription (Latin):
ae ternum. quem parauit pater meus diabolo
& angelis eus. Esuriui enim. & non dedistis mi¬
c&era Non dixit utique. quia non credidiftis
mihi Unde intellegi datur. eos non mere¬
dulitatis causa. sed propter bonorum ope¬
rum sterilitatem esse dam nandos Nemo
quis iustus fuerit. uitam non hab& Nisiquis
in omnibus xp̃i mandata seruauerit. partem non
potest habere cum illo. Nisi quis terrena dispex¬
erit diuina non capi& Nisi humana contempse¬
rit. non potest possidere celestia Nec quisquã
se xp̃ianum iudic&. Nisi qui xp̃i & doctrinam
sequitur. & imitatur exemplum Sed tu illum
xp̃ianum putas. cuius nusquam pane ullus satu¬
ratur esuriens. cuius potu. nullius sitis extingiui¬
tur. cuius mensam pauper nemo cognoscat.
sub cuius tecto. nec aduena nec peregrinus
aliquando succedit. Cuius nemo nudus tegitur
uestimentis. Cuius pauper nullus. fou&ur auxilo
Cuius bonum. nemo sentit. Cuius miãm. nemo cog¬

Expanded text:
bolo bolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mi. Non dixit utique, quia non credidistis mihi: unde intelligi datur, eos non incredulitatis causa, sed propter bonorum operum sterilitatem esse damnandos. CAPUTqui justus fuerit, vitam non habet: nisi quis in omnibus Christi mandata servaverit, partem non potest habere cum illo: nisi quis terrena despexerit, divina non capiet: nisi humana contempserit, non potest possidere coelestia. Nec quisquam se christianum judicet, nisi qui Christi et doctrinam sequitur et imitatur exemplum. Sed tu illum christianum putas, cujus nunquam pane ullus saturatur esuriens, cujus potu nullus reficitur sitiens, cujus mensam nemo cognoscit, sub cujus tecto nec advena nec peregrinus aliquando succedit, cujus nemo nudus tegitur vestimentis, cujus pauper nullus fovetur auxilio, cujus bonum nemo sentit, cujus misericordiam nemo cog
Abbreviated transcription (Latin):
Et saluatorem nr̃m quodam loco dixisse lego
mei qui incȩlis est. Utque isti xp̃m credebaN
qui eum &iam dñm nuncupant Nec id circo il¬
lis cȩlestis regni ianua panditur. quia illum
ore quem factis abnuunt confitentur Nega¬
ri autͥem dñt actis. non minus quam uerbis apos¬
tolus dixit. Dm̃ confitentur se nosse. factis au¬
tem negant: Et dñs in euangelio Mult mi¬
hi dicunt in illa die. dñe dñe nonne in no¬
tuo uir tutes multas fecimus Et dicamillis.
Numquam uos cognoui Discedite a me om̃s¬
qui opera mini iniquitatem Usque adeo si¬
ifti credidisse dicuntur. in nomine dñi uirtu¬
tes &iam operentur. Nec tantum eis fides
proderit . quia iustitiae opera non feceruNT
Itaque si sola sides prodest. cur illi cumsa
bus mancipantur . qui non perfidiȩ causȩ.
sed quia boni nihil fecerant iudicantur si¬
cut scriptum est Etdicit eis rex. qui ad sinis¬
tris funt. Discedite ame maledicti inignem

Expanded text:
Et Salvatorem nostrum quodam loco dixisse lego, Et Salvatorem nostrum quodam loco dixisse lego, mei, qui in coelis est . Utique isti Christum credebant, qui eum etiam Dominum nuncupabant: nec idcirco illis coelestis regni janua panditur, quia illum ore, quem factis abnuunt, confitentur. Negari autem Deum factis non minus quam verbis, Apostolus dixit, Deum confitentur se nosse, factis autem negant . Et Dominus in Evangelio: Multi mihi dicent in illa die, Domine, Domine, nonne in notuo virtutes multas fecimus? Et dicam illis, Nunquam vos cognovi. Discedite a me, omqui operamini iniquitatem . Usque adeo isti credidisse dicuntur, ut in nomine Domini virtutes etiam operarentur: nec tamen eis proderit fides, quia justitiae opera non fecerunt. Itaque si sola fides prodest, cur illi cum anibus mancipantur, qui non perfidiae causa, sed quia boni nihil fecerant, judicantur: sicut scriptum est, Et dicet eis Rex qui a sinistris sunt, Discedite a me, maled
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. rursus crucifigentes sibim& ipsis fili¬
um dĩ. & ostentui habentes. Quendamad
saluatorem accessisse. &quid faciendo
uitam ꝙernam perciper& interrogasse
ua mandata. Nondixit . serua tantum
fidem Nam sisola fidesqueritur. super¬
flue iubentur. mandata seruari Sed absit. vt
ego dñm meum. aliquid dicam precepisse suꝑ¬
fluum. Sed dicunt hoc illi. qui peccando iam fi¬
lu perditionis sunt effecti Et in hoc tantum so¬
latium habere se credunt. si alios secum potu¬
erint morti perpaeuȩ mancipare: Nam si
ds̃ peccatorem non punit. ubi est illud pro¬
pheticum: Si iustus uix salius erit peccator
& impius ubi parebunt᷑ Et alibi. Quia pecca¬
to res peribunt Et iterum. Deficiant peccato¬
res aterra & iniqui. ita ut non sint It uerũ
Sicut deficit fumus deficient. & sicut fluit cȩ¬
ra a facie ignis. sic pereant peccatores a facie
dĩ Nullum hic tantum incredulum. nec insi¬
delem sed peccatores audio contempnari

Expanded text:
tiam, rursus crucifigentes sibimetipsis Filitiam, rursus crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . Quemdam ad Salvatorem accessisse, et quid faciendo vitam aeternam perciperet interrogasse, va mandata . Non dixit, serva tantum fidem. Nam si sola fides quaeritur, superflue jubentur mandata servari. Sed absit ut ego Dominum meum aliquid dicam praecepisse superfluum. Sed dicunt hoc illi, qui peccando jam filii perditionis effecti sunt; et hoc tantum solatium se habere credunt, si alios secum potuerint morti perpetuae mancipare. Nam si Deus peccatorem non punit; ubi est illud propheticum, Si justus vix salvus erit, peccator et impius ubi parebunt ; et alibi, Quia peccatores peribunt ? et iterum, Deficiant peccatores a terra et iniqui, ita ut non sint ; et iterum, Sicut deficit fumus, deficiant; sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei ? Nullum hic tantum incredulum et infidelem, sed peccatores audio condemnari.
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicat dñs homini semel sanato fece sa¬
nus factus es. iam noli peccare. nequid tibi
de terius eueniat: Hoc & beatus apostolus pe¬
trus manifestissime doc& eide terius aliquid
qui post agnitam iustitiȩ uiam peccauerit
euenire cum dicit: Sienim refugientesq oin
tur. facta sunt eis posteriora dderiora pri¬
oribus Melius enim erat illis. non cognosce¬
re uiam iustitiȩ. quam post notionem raror¬
sum conuerti abeo qđ illis traditum est scõ man¬
dato Contigit enim eis illud ueripro uerbu
canis conuersus ad suum uomitum. &su slota
testatur & loquitur Hominem post habtis¬
mi sc̃ĩficationem. pristino errore peccantem:
non sine ingenti poenitentia conuersari
dicens Inpossibile est c̾nim eos qui se mel
postquam inluminati gustauerunt miã
donum cęleste. & participes sunt factispi¬
ritus scĩ. gustauerunt nihil ominus bonũ
dĩ uerbum . urtutesque scłi uenturi &ꝓ
lapsisunt. renouari rursus ad poeniten

Expanded text:
quid dicat Dominus homini semel sanato: Ecce saquid dicat Dominus homini semel sanato: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius eveniat . Hoc et beatus Petrus apostolus manifestissime docet, ei deterius aliquid, qui post agnitam justitiae viam peccaverit, evenire, cum dicit: Si enim refugientes coinqtur, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus. Melius enim erat illis, non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum conuerti ab eo quod illis traditum est sancto mandato. contigit enim illis illud ueri prouerbii: canis reuersus ad suum uomitum, et: sus lota testatur et loquitur, hominem post Baptismi sanctificationem pristino errore peccantem non sine ingenti poenitentia conservari, is: inpossibile est eos, qui semel sunt inluminati, gustauerunt.etiam donum caeleste et participes sunt facti spiritus sancti, gustauerunt nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi et prolapsi sunt, renouari
Abbreviated transcription (Latin):
legitur discrepare. Iustificari inquit apos¬
tolus hominem perfidem sine legis operibus
dicit. sed non sine illis operibus. de quihus
alterum apostolum audio dicentem Fides
sine operibus mortua est: Paulus enim apłs
de operibus legis locutus est: Hoc est decir¬
cumcisione carnali & neo menia & sabbato.
& huius modi c&eris. quȩ lex fieri ante
preceperat. &iam xp̃i tempore non e¬
rant necessaria Te uero deoperibus
iustitiȩ alloquitur. quas qui non fece¬
rit uere mortuus est. quamius se simu¬
lent esse fideles. Sed dicit quis illud a¬
postoli dicentis. Corde enim creditur
adiustitiam. ore autem confessio fit
ad salictem. Stulte hoc babtismi imple¬
tur intempore. quo ut quis babtize
tur. sola confessio desideratur & fides
Namquid tibi ipsius babtis milauacrũ
prodest sisola sine iustitia fidesquȩ¬
ritur. Babtis mo enim peccata abliu
fides omnium ten& Sideinceps peccan¬
dum est abliusse quid prodest᷑ Audi

Expanded text:
ligitur discrepare. Justificari hominem Aposligitur discrepare. Justificari hominem Apostolus per fidem sine operibus legis dicit; sed non sine illis operibus, de quibus alterum apostolum audio dicentem, Fides sine operibus mortua est . Paulus enim apostolus de operibus Legis locutus est, hoc est, de circumcisione carnali, et neomenia, et sabbato, et hujusmodi caeteris, quae Lex fieri ante praeceperat, et jam Christi tempore non erant necessaria; iste vero de operibus justitiae loquitur, quae qui non fecerit mortuus est, quamvis se simulet esse fidelem. Sed dicit quis illud Apostoli, dicentis, Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Stulte, hoc Baptismi impletur in tempore: quo ut baptizetur quis, sola confessio desideratur et fides. Nam quid tibi ipsius Baptismi lavacrum prodest, si sola sine justitia fides quaeritur? Baptismo enim peccata ablui fides omnium tenet. Si deinceps peccandum est, abluisse quid prodest? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ causa sed quia fratr̃e interemerat
cremarentur. incendio. nullam causam incre¬
dulitatis inuenio. nisi peccatorum & scelerũ.
quod seriptura euidentissime demonstrat¬
& dicit. Homines sod o mite mali & peccato¬
res erant. in consectu dĩ. Ualde populus
ipse iudaicus ut tam fre quenter interi¬
re uideretur & corripi. nonne peccato¬
rũ causa prestabat : sed dicit aliquis u&e¬
ris legis tantum testimonium non accipio.
nisi mihi & noui testamenti exempla pro¬
tuleris. Accipe sa fyram & aunaniam
quos apłica sententia non ꝑfidiae crimine
sed furti & mendacu causa dampnauit
Forsitan dicendum est: Quid ergo apos¬
tolus dicit. Arbitramur esam iustifica¬
ri hominem perfidem sine operibus le¬
gis Ipsum qui hoc dicit. lego hominem
absentem &iam condempnasse. quia uxo¬
rem patris acceperat Intellegenda scrip¬
tura quȩ scientibus conuenire uid&ur in
omnibus. & non nisi solis aquibus minime intel¬

Expanded text:
diae causa, sed quia fratrem interemerat,diae causa, sed quia fratrem interemerat,cremarentur incendio, nullam causam incredulitatis invenio, nisi peccatorum et scelerum : quod Scriptura evidentissime demonstrat, et dicit, Homines Sodomitae mali et peccatores erant in conspectu Dei valde . Populus ille Judaicus ut tam frequenter interire videretur et corripi, nonne peccatorum causa praestabat? Sed dicit aliquis, Veteris Legis testimonia tantum non accipio, nisi mihi et Novi Testamenti exempla protuleris. Accipe Ananiam et Saphiram, quos apostolica sententia non perfidiae crimine, sed furti et mendacii causa damnavit . Forsitan dicturus es mihi, Quid ergo Apostolus dicit, Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis ? Ipsum qui hoc dicit, lego hominem absentem etiam condemnasse, quia uxorem patris acceperit . Intelligenda Scriptura, quae scientibus convenire videtur in omnibus, et nonnisi solis a quibus minime intel
Abbreviated transcription (Latin):
forte exillis qui hoc exemploinlege uexe¬
ripopulum reducebant & secum simul¬
&ernȩ morti & perp&uo tradebant in¬
teritu De quibus scriptumest Nolite
audire sermones proph&arum . qui pro¬
phaeant uobis. Quoniã uanisunt ipsi. &
iusiones acorde suo locuntur: & non abore
dñi Dicunt his quirepellunt uerbum dñi.
paxerit uobis. & omnibus quiuadunt in
uoluntatibus sius. Omni quiuadit inerrore
cordis sui. dicunt Nonuenient super te
mala Multa quidem nobis immo toti¬
us legis testimonia ad erant. quibus tam
pernitiosum errorem destruere acsepe¬
lire poteramus Sedne legentem diuci¬
us fatigemus. sufficiant pauca deplurimis
Respondeat mihi ille. cuuiftalis est sen¬
sus Adam adõ factus est homo primus
inprincipio. statim mundi perfidiȩ. an
peccaticausa dampnatus estͣ In quo
nihil fusse incredulitatis inuenio. pre¬
ter solam in obedientiam . cuius causa il¬
le dampnatus est. &omnes suo dampnan¬
tur exemplo Cai quoque. non perfi¬

Expanded text:
forte ex illis qui hoc exemplo in Lege veteforte ex illis qui hoc exemplo in Lege veteri populum seducebant, et secum aeternae morti et perpetuo tradebant interitui, de quibus scriptum est, Nolite audire sermones prophetarum, qui prophetant vobis; quoniam vani sunt ipsi, et visiones a corde suo loquuntur, et non ab ore Domini. Dicunt enim his qui repellunt verba Domini, Pax erit vobis; et omnibus qui vadunt in voluntatibus suis, omni qui vadit in errore cordis sui dicunt, Non venient super te mala . Multa quidem nobis, imo totius Legis testimonia aderant, quibus tam perniciosum errorem destruere ac sepelire poteramus: sed ne legentem diutius fatigemus, sufficiant pauca de plurimis. Respondeat mihi ille cujus talis est sensus: Adam a Deo factus est homo primus in primo statu mundi, perfidiae an peccati causa damnatus est ? In quo nihil fuisse incredulitatis invenio praeter solam inobedientiam, cujus causa ille damnatus est, et omnes suo damnantur exemplo. Cain quoque non perfi
Abbreviated transcription (Latin):
alterius : Reuera timendum est qđ ds non
habeat. Unde suos pauperes pascat. Nisi
ita insipientiȩ. & in prudentiȩ. tenebrosa
ignorantia fallit ac decipit: ut fidem quã
habere se simulant. sine iustitiȩ operibus.
a pitd dm̃ sibi censeant profuturam Et hoc
erroris genere. sine m&u crimina nefan¬
da committunt . dum credunt dm̃ noncri¬
minum sed perfidiȩ tantum ultorem Et
eiusmodi non solũ se ipsos perisse contenti
sunt. sed & alios in quibus nullũ duunȩ sci¬
entiȩ lumen est. sius nituntur laqueis inpli¬
care It impl&ur illis saluatoris nostridi¬
centissententia. Cecus sice coducatũ pres¬
t&. ambo infoueam cadunt Nam sinullum
crimen. sed sola perfidia condemnatur. er¬
go securi peccamus & liberi Et sine causa
ds̃ dedit mandata iustitiȩ. sisola sine ius¬
titiȩ operefides prodest Unde hictam
impius. tamscelestus. tamperfidus. ignoran¬
tiȩ error obrepserit scire non possum. si

Expanded text:
alterius? Revera timendum est quod Deus non alterius? Revera timendum est quod Deus non habeat unde pauperes suos pascat, nisi ita insipientiae et imprudentiae tenebrosa ignorantia fallit ac decipit, ut fidem quam habere se simulant, sine justitiae operibus apud Deum sibi censeant profuturam: et hoc erroris genere sine metu crimina nefanda committunt, dum credunt Deum non criminum, sed perfidiae tantum ultorem. Et ejusmodi non solum se ipsos perisse contenti sunt, sed et alios, in quibus nullum divinae scientiae lumen est, suis nituntur laqueis implicare. Et impletur in illis Salvatoris nostri sententia dicentis, Caecus si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt . Nam si nullum crimen, sed sola perfidia condemnatur; ergo securi peccamus et liberi. Et sine causa dedit Deus mandata justitiae, si sola sine justitiae opera fides prodest. Unde hic tam impius, tam scelestus, tam perfidus ignorantiae error obrepserit, scire non possumus; nisi