comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debat: Ut etiam cum absens esset
eaquȩ didicerat meditatione in¬
tentissima rumincret.
nterim post aliquot annos extitit
quaedam causa diuina credogu¬
bernante prouidentia. utrelicta
patria & parentis. francorum adi¬
r& solum Vbi paucis degens
diebus factus est notus quidam
regis thesaurano bobone. uoca¬
bulo. uiro honesto & mansucto.
Cuius se patrocinio committens sub
eius tuitione degebat Strenu¬
e enim ad omne opusscabtabat.
&omnss cum quibus uelloqui potu¬
iss& in suo amore ad nectebat.
ost aliquo autem temporis inter¬
uallo peruenit ad notitiam tali
quadam excausa
chlot harii
franchorum regis
Uolebat eni
idem rex sellam urbane auro
gemmisq: fabricare sed non in¬
ueniebatur in cius palatio qui hui¬
us modi opus sicut mente conł perat
poss& opere perficere.: Cum
sciret ergo pręfatus regis thesaura
rius elegii industriam coepit eum
explorare. si quominus opus opta¬
tum possit perficere.
facile idapud cum fieri intellexis s&

Expanded text:
debat, ut etiam, cum absens esset, debat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. 4. Interim post aliquod annos extitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria et parentis, Francorum adiret solum. Ubi paucis degens diebus factus est notus cuidam regis thesaurario Bobone vocabulo, viro honesto et mansueto, cuius se patrocinio committens, sub eius tuitione degebat. Strenue enim ad omne opus se abtabat et omnis cum quibus vel loqui potuisset in suo amore adnectebat. 5. Post aliquo autem temporis intervallo pervenit ad notitiam tali quadam ex causa Chlotharii Francorum regis. Volebat enim idem rex sellam urbane auro gemmisque fabricare; sed non inveniebatur in eius palatio, qui huiusmodi opus, sicut mente conceperat, posset opere perficere. Cum sciret ergo praefatus regis thesrius Eligii industriam, coepit eum explorare si quominus opus optatum posset perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset,
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus xp̃ianis religione ca¬
tholica Exinigitur puentiae
annos excedens: acuum ad ulescenti¬
ae cum industria gerebat. Et
quic quid operis aetatis suae con¬
gruum arripuiss& mira agilitate
perficiebat: Cumergo uider&
pater eius tantum filii ingenium.
tradidit cum inbuendum honora¬
bili uiro abbone uocubulo fabro
aurifici probatissimo Qui eotẽ¬
pore in urbe lemouetina publicã
fiscalis monetae officinam gerebat
Aquo in breui huius officii usu plenis¬
simȩ edoctus. coepit interuicinos
& propinquos in dño laudabiliter
honorari
Cicrebat enim simpli¬
citatem columbę necuiquam
machinaretur dolos. Habebat
& serpentis astutiam. ncaliorum
subplantaretur insidiis Dignũ
quoquẽ incunctis habens ingeni¬
um & facile lo quebatur & purae:
Ecclesiarum etiam conuenticulis
frequenter intererat. &quecumq
ibi &x diuinis scripturis recitaban¬
tur aurem libenter ac commodans
auidissime hauriebat. Atque
ita in cordis sui memoriam recon¬

Expanded text:
parentibus christianis religione caparentibus christianis religione catholica. Exin igitur pueritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerebat, et quicquid operis aetatis suae congruum arripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum vero videret pater eius tantum filii ingenium, tradidit eum inbuendum honorabili viro Abbone vocabulo, fabro aurifice probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovecina publicam fiscalis monetae officinam gerebat. A quo in brevi huius officii usu plenissimae edoctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat atque ita in cordis sui memoriam recon
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatis eus ostensum est quod¬
que magnorum uirorum testimo¬
nio didici omittere non debeo
um adhuc uir beatus matris esset
aluo inditus. uidit genetrx cius u¬
sionem quachuius modi hab& or¬
dinem, Uidebat quasi aquilã
ualde pulchram supra suouoli¬
tantem strato acsetertio incla¬
mantem sibique quid nescio pol¬
licentem Cumq exreciproca
uoce eiugilasset. perterrita mmis
coepit narrare quaenamesset hacc
uisio Interea uenit tempus pari¬
endi & pręmagnitudine doloris
coepit mater periditari Uocaue¬
runt autem quendam religio sum
presbiterum bonitestimonii uirũ.
ut proeadem orare deber&. Qui
cum uenisset ad eam. quasi prophe¬
tico mox usurpans uerbo. ait ad
illam Uoliinquiens matertime¬
re quoniam benedictum partum
tibi dñs dignatus est largin. E¬
nt enim uirsẽs acdegente sua elec¬
tus. Uocabiturq magnus in ec¬
clesia xp̃i sacerdos.
atus ergo elegius nutritus est
infide recta. atque inbutus a

Expanded text:
sanctitatis eius ostensum est, quodsanctitatis eius ostensum est, quodque magnorum virorum testimonio didici, omittere non debeo. 2. Cum adhuc vir beatus matris esset alvo inditus, vidit genetrix eius visionem, quae huiusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suo volitantem strato ac se tertio inclamantem sibique quid nescio pollicentem. Cumque ex reciproca voce evigilasset, perterrita nimis coepit mirare, quaenam esset haec visio. Interea venit tempus pariendi et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari. Vocaverunt autem quendam religiosum presbiterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetico mox usurpans verbo, ait ad illam: 'Noli', inquiens, 'mater, timere, quoniam benedictum partum tibi Dominus dignatus est largiri. Erit enim vir sanctus ac de gente sua electus vocabiturque magnus in ecclesia Christi sacerdos'. 3. Natus ergo Eligius nutritus est in fide recta atque inbutus a
Abbreviated transcription (Latin):
us lemouicas galliarum ur¬
be quae aboceano brittani¬
co fere ducentarum milium
spatio seiungitur in iuilla cattalecin¬
se. quae a predicta urbe sex circit̃
milibus ad septentrionalem pla¬
gam uertit oriundus fuit: Estita¬
que praefata ciuitas partibus sita
armoni canis. inulteriore gallia
primaque aquitania. quae ad pla¬
gam respicit occidentalem cui
c̃ti guaest abonente prouintici
lugdonensis galliaque belgica
Hab& ctiam ab curo & mendie pro¬
uintiam narbonensem: Acirtio
autem ambitur octano. porro ab
occtasu hab& his panias
ergo regione parentib ingenuis
atq ex longa prosapia xp̃ianis e¬
legius natus atque alitus est
Cuius pater eucherius. Mater uero
terygia uocitata est, Ipse autem
diuina gratiu praesciente. congruũ
sibi acueluti speculum mentis suȩ
clegius nomen accepit. Ergodũ
propositum sit dehis quae gessit.
immoqeaquae dñs pereum opera¬
ri dignatus est sicut gesta con¬
stant narrare. Tamen id quod pri¬
us quam nasceretur ad indicium

Expanded text:
us Lemovecas Galliarum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoque ea quae Dominus per eum operare dignatus est, sicut gesta constant, narrare, tamen id quod, priusquam nasceretur, ad indicium
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uuod malefic sstaret immobi¬
lis. Item ad cuicta suntꝰ muita paricc
boum ut ab ipsis traherctur. & omnino
non potuit.: Tuncdicit cipascasius
Quaesunt ista maleficiatua: Ludia doc¬
it. Is tam ia maleficia non sunt: Sed
sunt beneficiadĩ Pascasius docit.
Quaeratio ista est. quod puella fragilis.
hullaȩ tracta hominibi s. non mouea¬
ris: Luciadixcit. Si aliõs decem mili
mille &dece: imilia ad atris meis
Torquebatur ita que animo pascasius.
& intirtogita. iones &uiscerum cru¬
amenta clamabat, Cui beata uirgn
ait. Quid cruciaris : quid perdiuer¬
sa mentis tuae cruciamematorqueris.
templum dĩeẽ: Si probasti iamcrede
Si non probasti discede. Eomagis
pascaniis anhelabat. quia descipso ri¬
sussibi ex hiþeri cernebat: Iuncignẽ
cuta cam fecit copiosum incendi: Itũ
ut pices &resinam. & feruens olcum sup
stetit in mobilis dicens. Et ego rogaui
non dominetur hime: quatenus tibi in¬

Expanded text:
.| quod meleficiis staret inmobi.| quod meleficiis staret inmobilis item adducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis traheritur. Et omnino| moueri non potuit. Tunc dicit ei pascasius quae sunt| ista maleficia tua. Lucia dixit ista mea malefi| cia non sunt . sed beneficia sunt dei. Pascasius dixit| quae racio ista est quod puella fragilis . a mille trac| ta hominibus non moueris. Lucia dixit si alius decem mi| lmille . et decem milia . a dextris| meis. Torquibatur itaque animo pascasius . et inter cogi| taciones et uiscerum cruciamenta clamabat. Cui| beata uirgo . ait quid cruciaris . quid per diuersa mentis| tuae tormenta torqueris+ templum dei esse probasti . iam| credi si non probasti . discede. Eo magis pascasius aneh| labat . quia de se ipso risus sibi exhibire cernibat Tunc| ignem circa eam fecit copiosum incendi. Ita ut pecis et re| sinam . et feruens oleum super stetit inmobiles dicens ei. Ego roga| unon dominetur in me| quatenus tibi. In
Abbreviated transcription (Latin):
si in uitam me uiolarifeceris.
castitas mihi duplicabitur ad
coronam: Pascasius dixit. Ibi
te faciam subturpitudines ex¬
spirare nisi modo caere moniis
consenseris augustorum:
uciadoit. Iam doi : tu uoluntatem me¬
am. numquam poteris ad consen sum¬
Us bermani .xliiii. quid feceris corport: quod inpotesta¬
te tua uideris habere. hoc ad ancillã¬
S otephali xlui. xp̃i pertinere non potenit: Tunc
uconsularis. uissit uenire leones. &tra
oii. didit eam illis dicens. Inuitate¬
coeperunt uelle trahere adlupanar.
anto pondere eam fecit sp̃s. ut paenitus¬
moueri non possit.: Accedentes autẽ
simulmulti exofficio. inpellentes tra
hentes deficiebant sudore Uirgo dñi
in mobilis consistebat, Tunc miserunt
funes in manus eius &pedes. &coepe¬
runt omnes pantertra here & illa
quasi mons inmobilis permanebut.
unc angustian coepit pascasius. & me¬
rore deficere: Etuocauit magos &
tur. &ita permanebat foca corpore:
ut penitus nec peraera eius uestigia¬
x mouerentur: Tunc pascasius licio

Expanded text:
si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| npiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gostorum. Lucia dixit iam dixi+ tu uoluntatem meam| numquam poteris ad sensumm quidquid feceris corpori quod in potestate tua| uideris habere. Hoc ancillam christi pertinere non poterit.| Tunc consolaris iussit uenire lenones . et tradidit eam| illis dicens inuitate| coeperunt uelle trahere ad lupanar . tanto pondere| eam fixit spiritmoueri non possit. Acce| dentis autem simul multi ex officio inpendentes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficere Et uocauit| magos et tur. Et ita permanebat fixa corpore ut pe| nitus per aera eius uestidia moueritur+ Tunc pasca| sius lucio
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑducit cęlorum nitebant᷑ ingre¬
di sed fulgere magis sȩcularibus E.¬
desiderabant faleramentis. & ob
hoc sobolem magis desiderabant
ei filiam quam sua tradere pigno¬
ra. Sed cum nullatenus puellȩ
animum abhac intentione inmu¬
tare ualerent. optemperantes eiꝰ
uotis. paruum ad modum oratulũ
construunt: Quo cumdie noctuq
puella frequentaret. coepit contrat
eam callidi hostis uersutia adgres
taret prohibere Sed cum se angi
puella conspiceret. coepit condi
sibi frequentiam orandi prohibe

Expanded text:
na perducit coelorum nitebantur ingrena perducit coelorum nitebantur ingredi, sed fulciri magis saecularibus desiderabant phaleramentis, et ob hoc sobolem magis desiderabant e filia, quam sua coelo tradere pignora. Sed cum nullatenus puellae animum ab hac intentione immutare valerent, obtemperantes ejus votis, parvum admodum oraculum construunt. Quod cum die noctuque puella frequentaret, coepit contra eam callidi hostis versutia tela jataret prohibere. Sed cum se angi puella cerneret, coepit Conditsibi frequentiam orandi prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
quantum auris ualuit humana ꝑ¬
tingere. Noces semꝑ angelicas au¬
dierunt canentes : Hanc primam
huius coenobii exhostationẽ dñs fa¬
mulabus suis uoluit demonstrare :
ut cȩterȩ quȩ suꝑstites essent omni
intentione adcultum religionis aes
orit᷑ exhostatio Quȩdam et enim
uirgo gebitrudis nomine. in genenT
& religione nobilis. ad supra dictui
coenobium conuersa. a seculo p&
Quam uel ut munus gratum. ouan
monasterumat̃ burgundo fara rẽ¬
cepit: Erat enĩ & consanguinitã¬
te proxima: Quae tanti ardoris iqz
ne ferbuerat. ut in omnibus sc̃ĩ sp̃s
gratia in ea uideretur flagrarez:
Namcum adhuc paterna detine¬
returdomo. & spũscõmonente. se E
cultui religionis dicare uellet. postt¬
lat patrem matremq: ut sibi orato¬
rium quo suo conditori exhiberec
famulatum construerent: Sed ci
egre parentes ferrent. erant enĩ:
ambo exgenere francorum nobile:
Nec prorsus eo itinere quod adreꝙ̃¬

Expanded text:
quantum auris valuit humana pquantum auris valuit humana pertingere, voces semper angelicas audierunt canentes. Hanc primam huius coenubii exhortationem Dominus famulabus suis voluit demonstrare, ut ceterae, quae superstites essent, omni inteoritur exhortatio. Quaedam etenim virgo Gibitrudis nomine, genere et religione nobilis, supradictum coenobium conversa a saeculo petiit, quam velut munus gratum ovans monasterii Mater Burgundofara recepit. Erat enim ei consanguinitate proxima: quae tanti ardoris igne efferbuerat, ut in omnibus sancti Spiritus gratia in ea videretur flagrare. Nam cum adhuc paterna detineretur domo, et Spiritu sancto monente se cultui religionis dicare vellet, postulat patrem matremque, ut sibi oratorium quo suo Conditori exhiberet famulatum construerent. Sed cum aegre parentes ferrent, erant enim ambo ex genere Francorum nobiles, nec prorsus eo itinere quod ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus ei solamenferant : Tres adhuc
dies sibi uitae metam concessam fu¬
isse testatur. Adueniente igit᷑ die
tertia. matrem adesse postulat. su¬
umq: exitum &corporis siccitatem
pollicentibus. nec in propatulo ha¬
bere testantib: illa conspicit duos
iuuenes superius uisos ad se uenire :¬
& siiam abire uelit sciscitare: Atilla
ouans. uadam inquit hinc domini mei
uadam. nec amplius in hac uita erum¬
nis plena detinear. sed fuluȩ lucirur¬
sus dequa redu reddar. Sciscitante
ergomatre burgundofara. quibus ta¬
lia de promer& dicta: Non inquit
cernis uiros stola indutos acsstare.
qui me nudius tertius adcȩlos uexe¬
rant & nunc paratos esse me eo itinere
reducere: Miranti matre & omnib:
circum adstantib: ultimũ ualedc̃s.
prȩsenti uita priuata est: Intenden¬
tibus ergo in eius exitum omnibus:
choros angelicos om̃ audiunt con¬
cinere & dulcia modulamina ae¬
redeferri. metusq simul ac gau¬
dia omnes ꝑculere Egresseq fo¬
ris cellulam qua excubiȩ teneant᷑

Expanded text:
tionibus ei solamen ferant: tres adhuc dies sibi vitae metam concessam fuisse testatur. Adveniente igitur die tertia Matrem adesse postulat, suum et corporis sospitatem pollicentibus nec in propatulo habere dictum testantibus, illa conspicit duos iuvenes superius visos ad se venire, et si iam abire velit, sciscitare. At illa ovans: 'Vadam', inquid, 'hinc, domini mi, vadam nec amplius in hac vita erumnis plena detinear, sed fulvae lucis rursus de qua redii reddar'. Sciscitante ergo matre Burgundofara, quibus talia depromeret dicta: 'Non', inquid, 'cernis viros stola indutos astare, qui me nudiustertius ad caelos vexerant, et nunc paratus esse me eo itinere reducere?' Miranti matre et omnibus circumadstantibus ultimum vale dicens, praesentis vitae privata est. Intendentibus ergo in eius exitum omnibus, choros angelicos omnes audiunt concinere et dulcia modolamina aera deferri, metusque simul ac gaudia omnes perculere, egresseque foras cellulam, qua exubiae tenebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
& siin manu meatura ponas. & perma
num iaceas sacrificia ds̃ haec ad ten¬
dit & ridet desensibus enim & deuo¬
luntatib iudicat nam sic patiturui¬
olatorem castitas. sicut serpentem. sicut ł¬
latronem. sicut barbarum.. Nam

Expanded text:
etsi in manu mea tura ponas . et per ma| etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ut xp̃o soli placeam concupisco Tuer¬
go fac quod tibi scisutile &ego hoc ago
quod mihi eẽ utile recognosco.⁊ Pasca¬
sius docit . patrimonium tuum cumcor
ruptoribus tius stirpasti. Etideo quasi
meretroc loqueris. Laiciadocit. patri¬
monium meum tuto loco constitui
mentis uos estis. de quibus dicit aposu
tolus. corrumpunt mores bonos con¬
loquia mala.:. Suadetis enim animasu.
hominum meretricari. ut dimittant
uirum suum: Idest creatorem suum.
& sequantur diabolum in idolisuanis
& in anibus simulacris. Corrupto¬
res uero corporissunt huqui tempora. i¬
lem delectationem praeponunt de¬
letationibus sempiternis. & labentẽ
laetitiam perpetuis gaudiis ante po¬
nunt. Pascasius dixit Cessabunt
uerba. cum fuerit peruentum ad ueru.¬
bera: Luciadait Uerbadĩ cessare
non poterunt Pasca sus dixit. Tuer p
sed sp̃s sc̃s ipseloquitur in uobis. Pas¬
faciamte adlupanar duci. utdum fu¬
pus nisi de consensumentis. Nam

Expanded text:
Ego ut christo soli placiam concupisco . tu erEgo ut christo soli placiam concupisco . tu ergo fac quod| tibi scis utile. Et ego hoc ago quod mihi utile recog| nosco. Pascasius dixit patrimonium tuum cum cor| ruptoribus tuis . stirpasti . et ideo quasi meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constituimentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos . consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut de| mittant ueros suos. Id est creatorem suum . et sequan| tur diabolum in idolis uanis . et inanibus simulacris| Corruptoris uero corporis sunt . hii qui temporalem de| lectationem praeponunt delectationibus sempiter| nis et labentem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergsanctus ip| se loquitur in uobis. Pasfaciam te ad lupanar duci . ut| dum fupus . nisi de consensu| mentis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
animum ab indagatione reuocans. &iã
ipse coepit auctor esseuendentium. :
tubi uniuersa paene distracta didicit pau¬
litem iniudicio pascasii consulans dicens
sponsam suam xp̃ianissimam. contrale¬
ges uiuere augustorum Quam pasca¬
suis compiens. coepit ad sacrificia deppo¬
numinuitare: Cuibeata luciu ait sa¬
crificium unum &inmaculatum apud pa¬
trem hocestiusitare uiduas &orfanos
in tribulatione eorum: Ergo peristos
tres annos nibil aliud egi nisi sacrifica¬
ui dõuiuo : Iamquia nihil superest quod
sacrificem: meipsam offero insacrificium
dõ. hostiam uiuentem. quod ipsi placet
dehostia sua faciat, Pascasius docit ista
uerba cuicumque tibi simili narrare po¬
teris xp̃iano: Mihi autem qui princi¬
pum de creta custodio. ista frustra prose¬
queris: Luiciadoit: Tu principum le¬
ges attendis: ego dĩ mei leges attendoͦ.
u principestimes. Ego dm̃ meum timeo
uillos offendere nonlus. Ego dm̃ offende¬
re caueo: Iuillis placere desideras.

Expanded text:
animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium ad ubi uniuersa paene distra| cta didicit . paulitem in iudi| cio. Pascasi consolaris dicens . sponsam suam christia| nissimam . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihil aliut igi nisi sacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuentem quod ipsi placit de hostia| sua faciet. Pascasius . dixit Ista uerba . cuicumque tibi| simili narrare poteris christiano . mihi autem qui principium| decreta custodio . ista frustra prosequeris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .|
Abbreviated transcription (Latin):
X Ac deinceps usus loquendi natus ex mirabilibus
in reliqua eius ptate permansit
solitarium: sed occurentum agminibus
constipatũ. in tantũ ut ꝑ om̃s aggeres quos
initineresuo inlustratos reliquit᷑ inhodi
cellulȩ et signa crucis elatap̃fulgeant:
CRRITORIUSANE AUGUS TqDU

Expanded text:
 ac deinceps usus loquendi, natus ex mirabilibus,  ac deinceps usus loquendi, natus ex mirabilibus, in reliqua eius aetate permansitsolitarium, sed occurrentum agminibus constipatum, in tantum, ut per omnes aggeres, quos in itinere suo inlustratos reliquit, in hodicellulae et signa crucis elata praefulgeant. Territorium sane Augustudu
Abbreviated transcription (Latin):
ditur cui idsolum sufficeret ne
um quã laboreuacuus. quie tefrucretur.
Sedut propheta ait.: Ambulabat deur¬
tute inuirtutem :: Nam dum prȩterit.
exconsuetudine pietatis. familia rem
suũ senatorem prbt iterũ uisitauit:
A quo illi annorum xx circiter mata
offertur puella. Cuius os frontem
uultumq: totum. cum olei ađ trectatio¬
ne benedixit .: Deinde conditum po¬
culũ prȩcepitad ferri. in quotres par¬
ticulas panis. manibus propriis com¬
minatas in fudit : unamq in õs pa¬
ellȩ ipse in seruit : Imperans atprius¬
quã acciper&. petitionẽ benedictionis
edicer& Quam statim clarauoce.
antequam panem samer& postulauit.: X.
ocius in amicum ruit : Os̃. frontem
oculos osculatur. inhȩretamplex¬
ibus. & huius modi uerbis salutata
reliquit: Vale in ȩternum frater
Κm̃e. Vale animȩ mec portio. tri¬
buatds̃ ut nos indie iudicii sine con¬
fusione uideam̃: Cȩteram in hac luce.
mutuo numquã fruemur aspecta:
Erat iter illius comitata propria¬

Expanded text:
ditur, cui id solum sufficeret, ne umquam labore vacuus quiete frueretur; sed, ut propheta ait, ambulabat de virtute in virtutem. Nam dum praeterit, ex consuetudine pietatis familiarem suum Senatorem presbyterum iterum visitavit. A quo illi annorum XX circiter muta offertur puella, cuius os, frontem vultumque totum cum olei adtrectatione benedixit; deinde conditum poculum praecepit adferri, in quo tres particulas panis manibus propriis comminutas infudit, unamque in os puellae ipse inseruit, imperans, ut, priusquam acciperet, petitionem benedictionis ediceret. Quam statim clara voce, antequam panem sumeret, postulavit, ac osius in amicum inruit; os, frontem, oculos osculatur, inhaeret amplexibus et huiusmodi verbis salutatum reliquit: 'Vale in aeternum, frater karissime; vale, animae meae portio! Tribuat Deus, ut nos in die iudicii sine confusione videamus; ceterum in hac luce mutuo numquam fruemur aspectu!' 30. Erat iter illius comitatu propri
Abbreviated transcription (Latin):
lia : Ite ergo & dicite infelici almatiquasi con
& hic intradomum meam faciam uenire. quiuos
omnes faci& uitae a exernae participes: Et ita¬
super qua dringentas animas sexus promiscua.
Inquibus unus clarissimus uir erat. nomine

Expanded text:
eis: Ite, dicite infelici Almachio ut hic intra domum meam faciam venire, qui vos omnes faciat vitae aeternae participes. Veniquam quadringentos promiscui sexus nomines, inter quos unus clarissimus vir erat nomine
Abbreviated transcription (Latin):
remunerem illascensu dignissimo. Si uero
uideritis eas animo pertinaci obsistere. & nul¬
laratione ad sacrificandum prebere consensũ
Implete memoriam gremiis. &claudite suꝑ eas
ipsam memoriam. &ita demum ignem subpo¬
nite . & nulla ex his euadat uiua: Funte saũ mi¬
lites prius blando sermone eas prouocabant.
posthaet terroribus impellebant. At ubi uidȩ¬
runt omnessimul contempnere sacrificia. re¬
Sic factumẽ ut in eodem die quo sepulta ẽ a fra
simuletiam matereius hilaria. & famula e eiꝰ
secundum carnem. sed etiam sorores in xp̃o
rii coronam acceperunt. & quȩ simulunanimes

Expanded text:
remunerem illas cen| su dignissimo si uero remunerem illas cen| su dignissimo si uero uideritis eam animo pertinaci ob| sistere . et nulla racione ad sacrificandum prebere consen | sum . inplete memoriam gremiis . et cludite super eas| ipsam memoriam . et ita demum ignem subponite . et| nulla ex his euadat uiua. Euntes autem milites . prius| blando sermone eas prouocabant. Post haec terroribus| impellebant . at ubi uiderunt . omnes simul contem| nere sacrificia . Resic factum est . ut in eodem die quo se| pulta est afra . simul am mater eius hilaria et fa| mulae eius secundum carnem . sed etiam sorores in chririi coronam ac| ceperunt . et quę simul unianimas
Abbreviated transcription (Latin):
explctiscirtum data sarmentis igne subposito
qui medignatuses hostiam habere pronomine
tuo: qui prototo mundo solus hostia oblatuses
incruce. iustus proiniustis. bonus promalis.
benedictus. promaledictis. dulcis proamaris.
mundus apeccato propeccatoribus uniũ sis
Tibi offero sacrificium meũ qui cum patretuo¬
& cum spũ scõ uiuis & regnas in scła secłorũ amen
ta ripam fluminis : Digna. et eumenia. eteu¬
premia. quae fuerunt ancilla eeius. & simulfu
debarta. ut ea sibi transmitterent : Cumq eas
transtulissent. inuenerunt a frae corpus inte¬
grum : Puerautem qui cum ipsiserat transnata¬
uit & nuntiauit matrieius: Etuenit nocte cũ
sacerdotibus dĩ &tulit corpuseius. & posuiteũ
secundo miliario aciuitate augusta in memoria
quam sibi suisq construxerat .: Nuntiatũ ẽ autẽ
iudicigaio. & misitibi ad ipsam memoriã dicens :
lte & tenete eas. & si consenserint uobis ad sacri¬
ficandum cum honore ea sad meadducite. ut

Expanded text:
expletis .| circumdata sarmentis . igne subposito expletis .| circumdata sarmentis . igne subposito qui me digtuo, qui pro toto mundo solus hostia oblatus es in cruce, iustus pro iniustis, bonus pro malis, benedictus pro maledictis, dulcis pro amaris, mundus a peccato pro peccatoribus universis. Tibi offero sacrificium meum, qui cum Patre et Spiritu sancto vivis et regnas in secula seculorum. Amen'ta ripam fluminis Digna et Eumenia et Euprepia, quae fuerunt ancillae eius et sde barca . ut eas ibi transmitterint . cumque eas| transtulissent . inuenerunt afrę corpus integrum puer au| tem qui cum ipsis erat transnatauit et nuntiauit matre| eius et uenit nocte cum sacerdotibus dei . et tulit corpus eius| et posuit secundo miliario a cicitate augusta in me| moriam quam sibi suisque construxerat nunciatum est| autem iudici Iago et misit ibi ad ipsam memoriam dicens| Ite et tenite eas . et si consenserent uobis ad sacrificandum| cum honore eas ad me adducite . ut
Abbreviated transcription (Latin):
requiem inuenire: Iud exgaiusdix̃. Sacri¬
fica namtorquerq̧ tefaciam. & postuiꝰam
incendi : A fraresponđ. Corpus meum qđ
peccauit. accipiat diuersa tormenta: Ani
mam sacrificiis demoniorum non coinquinabo
Tunc iud ex nequissimus dictauit sententiã
dicens: A fram publicam meretricem: quȩ
sexp̃ianam professa est . & noluit sacrificus
participare : Uiuam prȩcipimus incendi:¬
statimq rapta aministris ductaẽ in insulã
fluuiiq dicitur lace: Ibiq eam spoliantes
ad stipitem ligauerunt: Atilla eleuans
uocare : sed peccatores penitentiam : Cuius
promissio uera & manifestaẽ. qui a digna¬
tus esdicere. quahora conuersus fuerit
peccator asuis iniquitatibus: eadem hora
non tememoraturum peccata eius: Accipe
hachora passionis meae paenitentiam. & ꝑ
huncignem temporalem: qui corporimeo pa¬
ratus ẽ. ab illo igne a eterno melibera. qui & a¬
nimam simul& corpus exuret: Ethisdictis.

Expanded text:
requiem inrequiem infica nam tor| quire te faciam et post uiuam incendi . afra respondit . cor| pus meum quod peccauit accipiat deuersa tormenta ani| mam+ sacrificiis demoniorum non quoinquinabo . tunc iudex| nequissimus dictauit sententiam dicens afram publicam| meretricem quę se christianam professa est . et noluit sacrificiis| participari uiuam+ precipimus statimque rapta a mi| nistris ducta est in insolam fluii . que dicitur lace . ibique . | eam spoliantes ad stipitem ligauerunt . ad illa eleuans| uocare sed peccato| res ad penitentiam . cuius promissio uera et manifesta est| quia dignatus es dicere . qua hora conuersus fuerit pecca| tor a suis iniquitatibus. Eadem hora non te memoratu| rum peccata eius . accipe + hac hora passionis| meae penitentiam . et per hunc ignem temporalem| qui corpori meo paratus est . ab illo igne aeterno me libera| qui et animam simul et corpus exuret . et his dictis
Abbreviated transcription (Latin):
potestxpĩana. A fra respondit Quidem
xp̃iana nec dici mereor. nec uocari. sed mi¬
seri cordia dĩ quae non demeo merito. sed sua
pietate iudicat: Ipsame ad hoc nomen admi¬
sit: ludex gauis dix̃. Vnde nosti quiate ad¬
misit adhoc nomen: A fraresponđ. In hoc
me cognosco a faciedĩ non eẽ proiectam quia
adgloriosam confessionem nominis scĩ ꝑ
um meorum scelerum indulgentiam ac¬
cepturam. Iud ex gaiusdix̃. Hoc fabulȩ sunt:
magis sacrifica diisperquos salutem conse¬
quaris. Afraresponđ. Salus mea xp̃s est
quipendens incruce . latroni confitentibo¬
na para disi repromisit. Iudexgaius dix̃
Sacrificadiis. nete in conspectu amatorum
tuorum qui tecum turpiter uixerunt cato¬
miscedi ubeam. Afradix̃. Confusio mihi
nulla ẽ niside peccatismeis. Iud ex dixit
Porrolam sacrifica. quõ in iuria ẽ mihi. totho¬
ris tecum loqui: Certe sinolueris. occideris:
A fradix̃ . Hocẽ quod opto. sitamen merear
ut perhanc confessionem dignaefficiar

Expanded text:
stiana+ afra respondit . quidem christiana+ nec di| ci mereor . nec uocari sed mesericordia dei . quę non de meo merito.| Sed sua+ pietate iudicat . ipsa me adhuc nomen admisit.| Iudex iagus dixit . unde nosti quia te admisit ad hoc no| men . afra respondit in hoc me cognusco a facie dei non esse| proiectam . quia ad gloriosam confessionem nominis sancum meorum. | scelerum . Indulgentiam acceptorum. Iudex gaius dixit . hoc| fabulae sunt . magis sacrifica diis per quos salutem con| sequaris afra respondit . salus mea christus est . qui pendens| in crucem latroni confidenti . bona paradisi repromisit.| Iudex gaius dixit . sacrifica diis . ne te in conspectu amatorum| tuorum qui tecum turpiter uixerunt . catomis cedi iubeam .| afra dixit confusio mihi nulla est . nisi de peccatis meis . iu'Porro iam sacrifica, quoniam iniuria est mihi tot oras tecum certare; certe si nolueris, occideris'. Afra dixit: 'Hoc est, quod opto, si tamen merear, ut per hanc confessionem digna efficiar
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ inscła scłorum amen. Fodem die pas¬
si sunt etiam non longe a burberoma. Crria¬
cus. Largus smaragdus memmia iuliane
& multialii pronomine xp̃ide collati sunt:
Alii albano. Alii inseptimo a romauia ostensi
Priusuariis examinati tormentis a pertina¬
cae prefecto urbȩs : qui in eodem die quo ius¬
soeius decollatisunt : Cecidit de carruca inme¬
dia platea uiae latae. &illicexspirauit adia

Expanded text:
o in secula seculorum amen.| Eodem die passi sunt eciam non longe ab urbem romam .| cyriacus . Largus . smaragdus . memmia . iuliu et mul| ti alii pro nomine christi decollati sunt. Alii albano| Alii in septimo a roma uia ostensi. Prius uariis exa| minati tormentis a pertinace prefecto urbe . qui in eo| dem die. Quo iussu eius decollati sunt . cecidit de car| ruca in media platea uiae latae . et illic expirauit| a dia
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcipiente quipped̃o debonis:
Aperi ostuum etego adimplebo
illud: Ergo reticenda non sunt.
quȩ in exemplum bonȩacti¬
onis deuulgata proficiunt. et quȩ
suis sectatorib procul
dubio municipatum
tribuunt cãscĩs.
EATUS IGITUR

Expanded text:
praecipiente quippe Domino de bonis: Aperi os tuum, et ego adinplebo illud. Ergo reticenda non sunt, quaeque in exemplum bonae actionis devulgata proficiunt atque suis sectatoribus procul dubio municipatum tribuunt cum sanctis. 1. Beatus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
rum docum̃ta. omni intentione
desud at. soliq dõ mentẽ intentã
preces fundens in rigat: Cumq
iam permultorum circulum anno¬
rum in hoc opere intentio uacar&.
euenit tempus uocationis. Clat᷑q
sententia iusti iudicis. ut quod
minus annorum circuli diuersis
afflictionib peracti purgauer̃.
paucorum corporis infirmitas
dierum sanaret In t̾rogatusq
inter poenȩ incendia ꝑuisionem
nocturnam. si quad raginta die
rum spatio leuiori pena curari
incendio purgatus. uitã beatã
functus caelos penetrare Re¬
spondit ille. melius esse quam¬
uis duris in breui subiacere flagel¬
lis : quam leuioribus longius con¬
sumi pȩnis: Ex pleuit ergo pro¬
uisam atq: electam corporis pȩnã
tricesimodie omnib: ualedicit.
Tristemq remanentibus promis¬
sum depromit. suum exitum eadẽ
esse dienuntiat: Viaticoq: sump¬
to animam cę̧lo reddidit. solum
desiderium superis & paternum
regimen uiuentibus religionisq

Expanded text:
rum documenta omni intentione rum documenta omni intentione desudat solique Deo mente intenta preces fundens dirigit. Cumque iam per multorum circulis annorum in hoc opere intentio vacaret, evenit tempus vocationis, daturque sententia iusti iudicis, ut quod minus annorum circuli diversis afflictionibus peracti purgaverant, paucorum corporis infirmitas dierum sanaret. Interrogatusque inter poene incendia per visionem nocturnam, si quadraginta dierum spatio leviori poena curariincendio purgatus vita beata functus, caelos penetraret, respondit ille, melius esse quamvis duris in brevi subiacere flagellis, quam lenioribus longius consumi poenis. Explevit ergo provisam atque electam corporis poenam, tricesimo die omnibus valedicit tristemque remanentibus promissum depromit, suum exitum eadem esse die denuntiat; viaticoque sumpto, animam caelo reddidit, solum desiderium superis et paternum regimen viventibus religionisque
Abbreviated transcription (Latin):
gione femina construxit: In sub¬
urbano itemq: betoricensis urbis.
uir uenerabilis theudulfus cogno¬
mento babelenus. monasteria ex
regula columbani religione om¬
nipollentis construxit: Primũ
in insula supra fluuium milman¬
dram ubi religiosorum uirorum
adunauit cateruam. Aliud gau¬
diacum nomine haud procul a flu¬
uiolo albeta : Tertium xp̃i uirgi¬
num in loco nuncupante carantomo.
supra fluuium iam dictum milman¬
dram. Itemq aliud xp̃i uirginum
iuxta niuernense oppidum. subea¬
dem regula construxit. Beatus
ergo eustasius has post uictorias
conectere delinquentium studia.
ac suȩ paciqui remanserant adu¬
nare decreuit. Deinde monacho¬
rum sub eius oboedientia insepe¬
fato coenobio chohors tam maxi¬
ma creuerat: ut iam multa per
uicina coenobia construerentur.
quȩ eius successor uualdebestus
firmauit atq aedificauit: Iamq
beatum dehac uita exitum pres¬
talans: omnem intentionẽ ad con¬
templanda mysticorum p̃conio¬

Expanded text:
gione femina construxit. In subgione femina construxit. In suburbano idemque Betoricensis urbis vir venerabilis Theudulfus cognomento Babelenus monasteria ex regula Columbani religione omni pollenti construxit: primum in insula super fluvium Milmandram, ubi religiosorum virorum adunavit catervam, alium Gaudiacum nomine haud procul fluviolo Albeta, tertium Christi virginum loco nuncupante Carantomo super fluvium iam dictum Milmandram. Itemque alium Christi virginum iuxta Nivernensem oppidum sub eadem regula construxit. Beatus ergo Eusthasius has post victorias corrigere delinquentes studet ac suae pacis qui remanserant adunare decrevit. Deinde monachorum sub eius oboedientia in sepefacto coenubio contio maxima creverat, ut iam multa per vicina loca coenubia construerentur; quae eius successor Waldebertus firmavit atque aedificavit. Iamque beatum de hac vita exitum praestolans, omnem intentionem ad contemplanda misticorum praeconio
Abbreviated transcription (Latin):
ricus. uenerabilis eustasii conue¬
nientiam postulantes. recipiunt.
atq: desidia submota fruunt᷑. Abbe¬
lenus uero uel cȩteri galliarũ ep̃i.
post ad roboranda columbani insti¬
tuta asspirant: Quam multi iam in
amore columbani & eius regula mo¬
nasteria construunt: plebes adu¬
nant greges congregant xp̃i. Int̃
quos in luster tuncuir elegius. qui¬
modo uermandensis ecclesiae
pontifex prȩ est. de quo quia super¬
est non meo iudicio quia suꝑ est ful¬
ciendus est : ne adulationis noxa
reprehendar. iuxta lemouicensẽ
urbem monasterium nobile sollen¬
niacum nomine construx̃ suꝑ flu¬
uium uincennam distantem a supra¬
dicta urbe milibus quatuor Et a¬
lia multa hisdem locis coenobia
& inparisius puellarum monaste¬
rium quod deregio munere susce¬
perat aedificauit. In quo xp̃i uir¬
ginem auream prȩfecit. Inbetori¬
cense uero urbe puellarum monas¬
terium exbeati columbani regula:
berthoara nobilis genere. & reli¬

Expanded text:
ricus venerabilis Eusthasii conricus venerabilis Eusthasii coniventiam postulantes recipiunt atque, desidia submota, fruuntur. Abelenus vero vel ceteri Galliarum episcopi post ad roboranda Columbani instituta adspirant. Quam multi iam in amore Columbani et eius regula monasteria construunt, plebes adunant, greges Christi congregant. Inter quos inluster tuncmodo Virimandensis Ecclesiae pontifex praeest de quo quia superest, non meo judicio, quod superest, fulciendus est, ne adulreprehendar, – iuxta Lemovicensem urbem monasterium nobile Sollemniacum nomine construxit super fluvium Vincennam, distantem a supradicta urbe milibus quattuor, et alia multa hisdem locis coenubia, sed et in Parisius puellarum monasterium, quem de regio munere susceperat, aedificat, in quo Christi virginem Auream praefecit. In Betoricensem vero urbem puellarum monasterium ex beati Columbani regulam Berthoara nobilis genere et reli
Abbreviated transcription (Latin):
procul dubio sanitatẽ recipiat :
Nullum et eñĩ dñs perire desiderat
sed semper quamuis grauib: delic¬
tis obrutum. ꝑpęnitentiȩ fomenta
redire expectat Cumq sibi sepi¬
us pęnitentiȩ locum datum ñ cog¬
nouisset. ut eustasii sententia ad
iudicium inuocantis praeualer&.
ante triginta dierum circulum quã
uertentis annimeta compler&.
a seruo suo quemipse redĩmerat.
secure percussus interiit Occasio
criminis dicebatur uxoris ꝑmixtio:
Quod quamuis multi dixerint &
uere adserere uellent nrm̃ tam̃
firmare non est: Cuncta & enim
iuxta salomonem adducit ds̃ in
iudicium proomni erratu. siue
bonum siue malum. Et aposto¬
lus. Vnius cuiusq opus quale sit
ignis probabit: Anobis tamen
dicendum est. iufta eum hic sen¬
tentia diuini iudicii ferire ñ dis¬
tulit. ut & adsentatorib suis fuge¬
re alacerationibus famulorum dĩ
monstraret : Et ille contumaciȩ
commissa. ꝑmeritam ultionem
lueret: Amatus uero ac roma¬

Expanded text:
procul dubio sanitatem recipiat. procul dubio sanitatem recipiat. Nullum etenim Dominus perire desiderat, sed semper quamvis gravibus delictis obrutum per paenitentiae fomenta redire expectat. Cumque sibi sepius paenitentiae locum datum non cognovisset, ut Eusthasii sententia ad iudicium invocantis praevaleret, ante triginta dierum circulo quam vertentis anni meta compleretur, a servo suo quem ipse redemerat secure percussus interiit. Occasio criminis dicebatur uxoris permixtio; quod quamvis multi dixerint et vera adserere velint, nostrum tamen firmare non est. Cuncta enim iuxta Salomonem adducet Deus in iudicio pro omni erratu, sive bonum sive malum; et apostolus: Uniuscuiusque opus qualis sit, ignis probabit. A nobis tamen dicendum est: Iusta eum hic sententia divini iudicii ferire non distulit, ut et adsentatoribus suis fugere a lacerationibus famulorum Dei monstraret et ille contumaciae commissa per meritam ultionem lueret. Amatus vero ac Roma
Abbreviated transcription (Latin):
tra septum inrum pentes morsi¬
bus laniarunt: atq cum rabiei
peste derelictos. miserabiliter
morti tradiderunt: Alium plau¬
reuum nomine. qui adhunc dis¬
cordiȩ fomitem uehement̃ asspi¬
rabat: demumrabies ꝑuasit. atq
ignobiliter morti tradidit . nam
propria manu ipse se laqueo sus¬
pendit: Sed cum hȩc ultione qua¬
quam fuit᷑ correctio delinquen¬
tium. protinus maior secuta est
Nam subito fulgor ecȩlo elap¬
sus tanto fragore ꝑcutit locum.
ecclesiam ꝑuagatur. subuestit
tegum̃ta plebem urit & exan i¬
mat. scilic& ut p̃sens correptio
qui simplicitate nimia p̃uenien¬
te. calliditate iam ꝑmixta igna¬
uae ꝑsuasioni assensum prȩbu¬
erant monstraret futuram de¬
bere fugere iram. mortuique
ad prȩsens usque aduiginti : De inde
metu perculsos paulatim prostra¬
uit. ut exea ultione ut aiunt ampli
us quinquaginta morerentur: Nem¬
pe auctore criminis ad penitentiã
reseruato si se cognoscat & redeat.

Expanded text:
tra septam inrumpentes, morsitra septam inrumpentes, morsibus laniarunt atque cum rabie peste derelictos miserabiliter morti tradiderunt. Alium Plaureium nomine, qui ad hanc discordiae fomitem vehementer adspirabat, daemonum rabies prevasit atque ignobiliter morti tradidit, nam propria manu ipse se laqueo suspendit. Sed cum haec ultio nequaquam fuit correctio delinquentium, protinus maior secuta est. Nam subito fulgor e caelo elapsus tanto fragore percutit locum, ecclesiam pervagatur, subvertit tegumenta, plebem urit, exanimat, scilicet ut praesens correptio, quae, simplicitate nimia praeveniente, calliditate iam permixta, ignavae persuasioni adsensum praebuerant, monstraret futuram debere fugere iram. Mortueque ad praesens usque ad viginti; deinde metu perculsas paulatim mors rapit, ut ex ea ultione, ut aiunt, amplius quam quinquaginta morirentur, nempe auctore criminis ad paenitentiam reservato: si cognoscat et redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
reducere non metuunt: Deinde
adburgundo faram iter dirigit.
ut eam suis stimulationibus si ualu¬
is set macularet: Quem xp̃i uir¬
go non femineomore. seduirili
confudit responsione : Num tu
confutator ueritatis & nouorum
introductor argum̃torum. ad hoc¬
huc acces sisti. ut ueneno tuo dul¬
cia mella ꝑfunderes: & uitalia
alimenta letali amaritudine con¬
mutares: Eistu detrahis: quo¬
rum ego uirtutes ex ꝑta agnoui.
quorum doctrinam salubrẽ rece¬
pi ex quorum eruditione multos
cȩlestia regna penetrasse compe¬
ri. Meminisse teuelim esaiae
uesania festinum recedere Con¬
futatus ergo his xpi famulȩ respon¬
sis rursum ad romaricum uel ama¬
tum repedat. ut ceptum decepti¬
onis rugam contrahat Nec de¬
fuit ei ultio diuina. cum adhoc
iam omnes asspirarent. ut contẽp¬
tui pristinorum docum̃torum as¬
sentatores forent: Primũ lupi.
rabiei morbo detenti. duos ex his
qui fautores erant huius asserti¬
onis. ꝑ intempestam noctem in¬

Expanded text:
reducere non metuunt. Deinde reducere non metuunt. Deinde ad Burgundofaram iter dirigit, ut eam suis stimulationibus, si valuisset, macularet. Quem Christi virgo non femineo more, sed virili confundit responsione: 'Num tu, confutator veritatis et novorum introductor argumhuc accessisti, ut veneno tuo dulcia melle perfunderes, et vitalia alimenta lethali amaritudine commutares? Eis tu detrahis quorum ego virtutes experta cognovi, quorum doctrinam salubrem recepi, ex quorum eruditione multos coelestia regna penetrasse comperi. Meminisse te velim Isaiae vesania festinus recede. » Confutatus ergo his Christi famulae responsis, rursus ad Romaricum tum repetat, ut coeptam deceptionis rugam contrahat. Nec defuit diu ultio divina. Cum ad hoc iam omnes adspirarent, ut contemptui pristinorum documentorum adsentatores forent, primum lupi rabię morbo detenti duos ex his qui fautores erant huius adsertionis, per intempestam noctem in
Abbreviated transcription (Latin):
cis institutis se subdidit Quodiu
subregulari tenore uitam agens.
postea eustasio annuente. puella¬
rum monasterium in proprio in
todiendam indidit: Cumq iam
multa religione polleret. ad eũ
a grestinus pergit. seseq subdi¬
tum atq oboedientẽ simulat.
simulq: amatum que mibi eusta¬
sius obinbuendam regulam p̃fe¬
cerat. mollibus sugillationib tẽp¬
tat Nam eo intempore proqui¬
busdam neglectis. tam amatus
quam romaricus ab eustasio obiur¬
gati fuerant: Lȩ sos ergo ut sensit
ut facilius ex asperatas m̃tes suis
assertionibus iungeret . stimula¬
uitq: paulatim uenenata uerba.
sanatas mentes recipere . & in con¬
temptu regulȩ columbani ꝓpriã
uesaniam propagare. Prodolor.
exitiali sua acletifera inbuitio¬
ne: monita sana. insaniens macula¬
uit Qui abiectis institutis pristi¬
nis. rudibus conati sunt instruere
plebem doctrinis. Et eductum
iuxta iob anguem. manu obstetri¬
cante diuina. rursum zelo inuidiȩ

Expanded text:
ae institutis se subdidit. Quo diu ae institutis se subdidit. Quo diu sub regulari tenore vitam agente, postea, Eusthasio annuente, puellarum monasterium in propria instodiendam indidit. Cumque iam multa religione polleret, ad eum Agrestius pergit seseque subditum atque oboedientem simulat simulque Amatum, quem ibi Eusthasius ob inbuendam regulam praefecerat, mollibus suggillationibus temptat. Nam eo in tempore ob quibusdam neglectis tam Amatus quam Romaricus ab Eusthasio obiurgati fuerant. Lesos ergo ut sensit, ut facilius exasperatas mentes suis adsertionibus iungeret, stimulavitque paulatim venenata verba sanas mentes recipere et in contemptu regulae beati Columbani propriam vesaniam propagare. Pro dolor! exitiabili suasu ac loetifera inbuitione monita sana insaniens maculavit. Qui, abiectis institutis pristinis, rudibus conati sunt instruere plebem doctrinis, et eductum iuxta Iob anguem, manu obstetricante divina, rursum zelo invidiae
Abbreviated transcription (Latin):
Hortanturq: om̃ ut pacis nexu cor¬
da iungerent. &iste p̃sumptae te¬
meritatis audaciam toller&. &ille
paterno affectu labentem pus correc¬
tionibus foueret. Ad quod eustasius:
Vestris libens satis facerem precib:
si misera mens duritiam uecordem
molliret. & correctis cauterio mor¬
bis. uel antidoto uisceribus desectis.
redux ad salutifera remeare nitat᷑:
Cogentibus ergo cunctis agrestinꝰ
simulatam pacem postulat. quod
postea actis de prompsit: Eusta¬
sumitis animi. & uirtutum mens
conscia. fauens suasu poscentium.
pacem tribuit. osculum porrigit:
Attamen a grestinus manifestam
uesaniam. uerecundiȩ metu rep¬
pulit. non tamen omnibus ama¬
lisabscessit: Coepit deinde mo¬
nasteria a grestinus temptare . &
subspecie discipuli pretium pro¬
ditionis taxare. adquendam uiꝵ
uenerabilem romaricum ueniens.
qui primis nobilitatibus fuerat
apud theudebertum habitus:
ac eustasi predicationem monitus.
ad luxouium ueniens monachi¬

Expanded text:
hortanturque omnes, ut pacis nexu corhortanturque omnes, ut pacis nexu corda iungerent, et iste praesumptae temeritatis audaciam tolleret, et ille paterno affectu labentem piis correptionibus foveret. Ad quod Eusthasius: Vestris libens satisfacerem precibus, si misera mens duritiam vecordiae molliret, et correctis cauterio morbis vel antidoto visceribus desectis, redux ad salutifera remeare nitatur'. Cogentibus ergo cunctis, Agrestius simulatam pacem postulat, quod postea actis depromsit. Eusthasius mitis animi et virtutum mens conscia favet suasu poscentum, pacem tribuit, osculum porrigit. Attamen Agrestius manifestam vesaniam verecundiae metu pepulit, non tamen omnibus a malis abscessit. Coepit deinde monasteria Agrestius temptare et sub specię discipuli pretium proditionis taxare, ad quendam virum venerabilem Romaricum veniens, qui primis nobilitatibus fuerat apud Theudebertum habitus, ac Eusthasii praedicatione monitus, ad Luxovium veniens, monarchi