comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mordentẽ. uł etiã si hũit aliquo tempore
post completam prescriptõem consilio pe¬
ritoꝵ depossut omnem scrupulositatem
consãe tunt consulerem ei ut restitueret
saltem pp̃ ambignũ dupplicitatis. ⁊ qr
uix potuerunt concurrere omĩa que exi¬

Expanded text:
mordentem, vel etiam si habuit aliquo tempore post completam prescriptionem, consilio peritorum deposuit omnem scrupulositatem conscientie, tunc consulerem ei ut restitueret, saltem propter ambiguum duplicitatis et quia vix poterunt concurrere omnia que exi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dico ꝙ ordinarii iudices ñ debent peti¬
etiam expensas cum pp̃ iusticiam tenãd̃
sias hñt dignitates. ⁊ redditꝰ assignaie
Ad istos enĩ extenditur ũbũ. Io bap. Inbẽ¬
tis. ⁊ contempti estote stipendiis ur̃is.

Expanded text:
od ordinarii iudices non debent petere expensas, cum propter iustitiam tenendam suas habent dignitates et redditus assignatos. Ad istos enim extenditur verbum IohanContenti estote sti
Abbreviated transcription (Latin):
uł flagellari. uel
pena pecumaria¬
munlari. quos tñ¬
iuenit adeoenor¬
mit̃ excessĩsse qd̃ mortem uł menbri de¬
trũcatõem debeant sustiñe debet reser¬
uarepumientos regie põtati exͣ .e. In

Expanded text:
 vel pena pecuniaulctari. Quos tait adeo enormiter excessisse, quod mortem vel membri detruncationem debeant sustinere, debet reservare puniendos regie potestati. QUOD REA N
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pena apostatarũ
procedit inxͣuarieta¬
tem apostasiarũ. Nã
ꝓ apostasia ꝑfidie ꝑu¬
iuitur apostata excõe¬

Expanded text:
Pena apostatarum procedit iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfidie punitur apostata exco
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰt statio. uel retrogradꝰ sdatus. ¶ Estant
tatis. ꝑfidie. qua quis recessit a fice. Ut Iu¬
põt Inobedientie. qua quis tͣnsgrediri spõ¬
tanea uolunitate preceptũ. Utadam ⁊ eua
et qui sacris canonib obelire ꝯ tempuit¬
qiuis. It regularita¬
tis. qua quisasta¬
tu sumpte religio¬
nis recedit ut cum
apostatat monachꝰ.
licus uel ouersus.
uel aliqͥs religiosꝰ.

Expanded text:
post statio, id est retrograda statio. Est autem egularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut IuInobedientie qua quis transgreditur spontanea voluntate preceptum, ut Adam et Eva, et qui sacris canonibus obedire contnunt. Irregularitatis qua quis a statu sumpte religionis recedit, ut cum apostatat monachus clericus vel conversus vel aliquis religiosus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Het uero fit mil¬
timodis .s. dimittẽ¬
do tonsuram. uel
coronam accipiẽdo
tixorem Abitiento
religionis uestem
siue cłicalem redeũ¬

Expanded text:
Hoc vero fit multis modis, dimittendo tonsuram vel coronam, accipiendo uxorem, abiiciendo religionis vestem sive clericalem, redeun
Abbreviated transcription (Latin):
quis coactus ꝓ uita redi¬
menta. uel qualib causa
Se naressitate ꝑuirauerit
quid plus corpus qm ani¬
nos. ẜute Unũ ex hiis In

Expanded text:
quis coactus pro vita redimenda, vel pro qualibet causa, vel necessitate perjurat: quia plus corpus quam aninos, unum ex his in
Abbreviated transcription (Latin):
tatem scd̾m quosdã nõ¬
scd̾m alios. Unde in hoc
dubio consulendum est talibus qd̾ petant dispensa¬
et ab soluendi sunt de peccato si peniteant. Si aũ
huiusmodi notoria sitnt scdm̃ omnes iadiget
dispensatione. Sed de hoc plenius dicerus utͤ

Expanded text:
tatem secundum quosdam, secundum alios non. Unde in hoc dubio consulendum est talibus, quod petant dispensaet absolvendi sunt de peccato si peniteant. Si autem huiusmodi peccata notoria sint, secundum omnes indigent dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
sacrorum orclunum. Uel subuersionẽ fidĩ
uel hostilitatẽ suffert. uel obsidionem
tale quid fecĩt ñ dicitur peccare. quia in
tali facto plus humilitas quadeus pla
tatur qmͣ interni liuoris dolositas decla¬
ratur. Hoc etiam tenet consuetudo eccł̃ie
unde solet cantare. Deus uenerunt gen¬
tes ⁊ in signum tristicie in die ueneris
sancti altaria spoliare. Hec tñ distinctõ
fallit in illis qui ꝓ uius scienter celebnt
officium defunctorum. Nam tales ñ fue¬
runt detecti inclistincte debent depomi. Et

Expanded text:
sacrorum ordinum vel subversionem fidei vel hostilitatem suffert vel obsidionem tale quid fecerit non dicitur peccare, quia in tali facto plus humilitas, qua deus placatur, quam interim interni livoris dolositas declaratur. Hoc etiam tenet consuetudo ecclesie, unde solet cantare, deus venerunt gentes et in signum tristitie in die veneris sancta altaria spoliare. Hec tamen distinctio fallit in illis, qui pro vivis scienter celebrant officium mortuorum. Nam tales si fuerint detecti, indistincte debent deponi et
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. ⁊ credendo a re¬
cta fide deuiant ⁊ erro¬
Cum aliquid dĩnitatis
ait numinis exͣ unitm
deum arbitrantur.

Expanded text:
credunt, et credendo a recta fide deviant, et in errocum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
siłia. Ad hoc clicas
Em omĩs qd̃ sitsitiͥ
inuocatõ demoñ ł¬
aliud sr̃stitõsũ nul
me p̾cat qͥcũq fac̃
exͣe. de sortileg. Ex¬
tuaꝵ.Y. Quidãl¬
in neĩali simplici
¶Astralabii. Astrala¬
biũ est est tabula uł instͣ¬
nĩtũ astnomoꝵ in qͦ inspi
tiunt ⁊ notãt cursus ⁊ mo
tus astrorum¬
¶Inuocatis demonibus¬
Nuinqͥd istd̾ ꝑccr̃a fac mͣt¬
hit uel sunilia fatiat nũ
tate.⁊ bono zelo fe

Expanded text:
aut faciunt, sed tantum utuntur licitis precibus et adiurationibus, sicuti per passionem et crucem cent mortaliter nisi talia fecerint post prohibitionem ab ecclesia factam sibi. Sed credo sa solent admiscere, nisi forte sit sacerdos religiosus et discretus, aut etiam laicus sive vir sive mulier excellentis vite et probate discretionis, qui fusa oratione imponant. Iuxta illud manus imponent et
Abbreviated transcription (Latin):
bantur pꝰt lectũ euugłm
aut post missam aũalia
continentur. Illa autẽ
breuia in quibus scibã¬
tur quidã caracteres. ⁊
quedã nomina inusitata
qi nomina dĩ ineff̾abi
reprobanda sunt nͦ por¬
tarda ⁊ pettant qui scͥ¬
bunt ea aut portant aut
cent nisi a deo fulnt srm¬
plices qid̃ ignorantia
cos debeaut extusare.
que ñ excusat si suꝑ hoc
fuint admoniti uel as¬
quid de carminatricib
nisi forte timeatur ꝙ
ad exemplunt illorũ

Expanded text:
ibantur post lectum evangelium aut post missam, aut alicontinentur. Illa autem brevia in quibus scribuntur quidam characteres et quedam nomina inusitata, quasi nomina dei ineffabilireprobanda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut cent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc fuerint admoniti vel insQuid de carminatricibuset carminatoribus qui carminant infirmos ve
Abbreviated transcription (Latin):
cum quedam cuiitas eẽt obessa ⁊ clubi¬
taret derus qui deberent fugere qui
rustiti qui seruant tpr̃a ad seminand̃.
uł ad arbores incidendas. uł silĩa que
certam ⁊ naturalem hũt rationem.
cinas dandas ⁊ inimnitienones façiẽdaᷤᷤ

Expanded text:
cum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent fugere, qui rustici qui servant tempora ad seminandum vel arbores incidendas et similia, que certam et naturalem habent rationem. cinas dandas et min
Abbreviated transcription (Latin):
studeri ñ ad uoluptate
s ut ea que ibi furt uti¬
lia ad usum sacre scrip¬
ture conuertantur ⁊ ut
errores ibi contenti con¬
fitent᷑ ⁊ ne risni pateat
si contͣ matͥi ᷤ uelit dis¬
putare. uł philosophos
hiꝰ doctrinarũ ignorans

Expanded text:
studeri non ad voluptatem, sed ut ea, que ibi sunt utilia sacre scripture, ad usum convertantur et ut errores ibi contenti confutentur et ne risui pareat si contra mathematicos velit disputare vel philosophos huiusmodi doctrinarum non
Abbreviated transcription (Latin):
astrologia in dissuetudi¬
nem abierunt quia de
pporia curiositate nimis
erant hiis intenti minꝰ
uacabant usq salutia¬
nimarũ erãt accõmodata.

Expanded text:
astrologia in dissuetudinem abierunt, quia dum propria curiositate nimis erant intenti, minus vacabant his que saluti animarum erant accommodata.
Abbreviated transcription (Latin):
alibus aliqd̾ temꝑale
datur hec p̾põ pro nõt
tausar efficientent iar¬
ge. Ut sur esfitiente cõ¬
prehendatur cã admu¬

Expanded text:
alibus aliquod temporale datur, hec prepositio pro notat causam efficientem large, ut sub efficiente comprehendatur causa admi
Abbreviated transcription (Latin):
In munere ab opse¬
quio distingue quia
aut est corporale au
spirituale. In pͥmo
casu si obsequium
est honestum põt
ecclesia uel seruiat
alicui episcopo uel
eccł̃ie in licitis ⁊ ho¬

Expanded text:
In munere ab obsequio distingue, quia aut corporale est aut spirituale. In primo casu obsequium est honestum, poteecclesia vel serviat alicui episcopo vel ecclesie in licitis et ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debet in sua ecc̃a ⁊ facile
potest hr̃e expensas de domo
sua in qua p̃t iuctualia. S
illa uictualia nõ põt omio¬
de ferre setum adalienam
ettãm. Unde netesse est ei de
iuistualibus prouiceri. ali¬
bi tum ecc̃am tonsetrat. uł
uisitat etclesiam.
¶Dro uita eterua ⁊ pc̃ti
remissione. Quare ñ est
symoma. Cum nichil sit
huiꝰm᷑i elemosine dantur
deo in panperibus cũ quo
quia dominus est nulla
conmitti potest symoĩa.
sicut conmattitur tum p̃¬
remissio pene pct̃i cadit sub merito ⁊ ꝓponitꝰ nob is a¬
deo uenale ex pacto nͥ ematur a nobĩs ex moneta dei
que estaffcũs ⁊ oꝑa caritatis. Sed ñ sic est de spũatib

Expanded text:
et debet in sua ecclesia et facile potest habere expensas in domo sua, in qua habet victualia; sed illa victualia non potest commode ferre secum ad alienam ecclesiam, unde necesse est ei de victualibus provideri alibi, cum aliam consecrat aut visitat ecclesiam.ro vita eterna et peccati remissione, quare non est hic simonia, cum nihil sit niam eleemosyne dantur Deo in pauperibus, cum quo, quia dominus est, nulla committi potest simonia, sicut committitur cum preremissio pene peccati cadit sub merito et proponitur nobis venale a deo ex pacto, ut ematur a nobis moneta Dei, que est affectus et opera charitatis. Sed non sic est de spiritualibus,
Abbreviated transcription (Latin):
symoĩa. Et si dicẽtar iste
ministrat sacerdoti librũ
aut calitem pro celebranda
missa. Het dictio pro ñ nota¬
ret appretiatõem poꝰ. sed ad¬
cur ep̃o datur procuratio ꝓ

Expanded text:
i. Ut si diceretur: Iste ministrat sacerdoti librum et calicem pro celebranda missa, hec dictio pro, non nominaret appretiationem, sed potius adepiscopo datur procu
Abbreviated transcription (Latin):
tus pro uita eterna
et peccatoꝵ remissio¬
Quintus pro redim̃¬
da uexatõe que fit in¬
iuste suꝑ uire spũa¬

Expanded text:
tus pro vita eterna et peccatorum remissioQuintus pro redimenda vexatione que sibi fit iniuste super iure sp
Abbreviated transcription (Latin):
Com petie ñ sint extenden¬
de potuis dicendum est qd̾
non suspensus talis qͦ ad
ea que sunt utrisdr̃onis
sed quo ad ea que funt or¬
diuis ꝑ syͣm obtenti.
¶ Setus ẽ de toacto. EEgo
Credo qd̾ net ignorans net
coactus recipit executõem
In hoc tñ est differencia ꝙ
facilius dispensatur cum
coacto qͣm cũ ignorante.

Expanded text:
cum pene non sint extendende, potius dicendum est, quod non est suspensus talis quoad ea que sunt iurisdictionis, sed quoad ea que sunt ordinis per simoniam obtenti. secus est de coacto, ego credo, quod nec ignorans, nec coactus recipit executionem. In hoc tamen est differentia, quod facilius dispensatur cum coacto, quam cum ignorante.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Lon recipit executẽm
quia ordinator suspẽsus
est quo ad se. ⁊ quo ad ali¬
os. S ñ quid est suspẽsus
quo ad urridcõem sicut et
quo aid ordinum executont¬
extoĩcare. uel suspendete alli¬

Expanded text:
non recipit executionem, quia ordinator suspensus est quoad se et quoad alios. Sed nunquid est suspensus quoad iurisdictionem, sicut et quoad ordinum executionexcommunicare vel suspendere
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fiat restitutõ ꝑ p̃¬
latum gerat bona fi¬
de negõm monasterii restituẽdo cͥ cebet᷑ ut dcm̃ ẽ
uł si fuit datum de bonis ecc̃e sclaris impetrando¬
erogare in pios usus ñ tñ ctͣdicente p̃lato ħ faci¬
at pp̃ bonũ ecc̃e obedĩe. ñ sit illa res cõꝑata de pe¬

Expanded text:
restitutio platum, gerat bona fde negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut el si fuit datum de bonis ecclesie secularis, impetret derogari in pios usus, non tamen contradicente prelato hoc facir bonum obedientie, nisi sit illa res comparata de p
Abbreviated transcription (Latin):
Certum. Si uõ illi spurio. uł suppõito nõ
consiliotunc imungitur mulr̾i. despõsa¬
litio suo ⁊ aliis reb quas ht̃ uł in futur̃
hr̃e por̾i̾t satisfatiat iuxͣ posse dolens sẽꝑ
uerbis. ¶Quedã
persona tenetur

Expanded text:
li spurio vel supposito non consilio, tunc iniungatur mulieri, quod de sponsalitio suo et aliis rebus quas habet vel in futurum habere poterit, satisfaciat iuxta posse, dolens semper verbis: Quedam persona tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
Si recepit ab aliquo de
hic magr̃ nisi ep̃t ueliddispensare cum illa q̃ retre
qid̾ retineat iltõ. Si sclaris est mulr̾ ant tũ mõis
tĩo sirłis est. Si aũt recepit a ꝑsona regłar debi
mõasti ꝗd̾ p̃sumend est uisi constet de .ͣ io disu¬
gue ant recepit ab hñte ad mimistratoeͤm ant sa
plici claustrali. In pͥmo cast facienda estreste¬
tio monastĩo. uł pͥoratui. uel aministratõm dͥ
bonis datum est ⁊ pot fieri resttintio eidem ꝑ
que dedit si ad huc remanet in admutratẽ ila
non reddatur sed fiat qd̾ dc̃m ẽ. Si tñ tali ñ rat¬
to fta sit resfitutõ luberata est que accepit. Sil
amotus sit ab administratione illa ant si des¬
stralts est simplex ẽ quidedit facienda ẽ resdõi
ili ai dedit il tt̃ demũ cum conĩ sum fuĩt. in ut¬
litatẽ monastii prioratus. uel admitnstratõnis
net potit retin a monastĩo regularis mulieris
hiꝰ qd̃ accepit a regłari alt̾̃us lori nͥ de ꝯsenst ab¬

Expanded text:
si recepit ab aliquo de i episcopus velit dispensare cum illa que recepit, quod retineat istud, si secularis est mulier, aut cum monasterio quod accepit. Honestius monasterii quod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente administrationem aut a simplici claustrali. In primo casu facienda est restitutio monasterio vel prioratui vel administratori, de cuius bonis datum est et potest fieri restitutio eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restiilli qui dedit, nisi tunc demum cum conversum fuerit inlitatem monasterii, prioratus vel administrationis, etineri a monasterio regularis mulieris quod accepit a regulari alterius loci, nisi de cons
Abbreviated transcription (Latin):
rio suscepit filiũ uł supposint aliemim
ꝑtum d laborare quibtumq modis pͥ
Ut lũtum heredes ñ frandentur hẽditat
pr̃na. Caute tñ. reuelare .n. simplin¬
rito. uł ⁊̃ ip̃i spurio uł suppõito. ñ e

Expanded text:
rio suscepit filium vel supposuit alienum partum, debet laborare quibuscumque modis potest, ut legitimi heredes non fraudentur hereditate paterna. Caute tamen revelare, enim simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uelit. net iud icã¬
dus est ñ esse instatu
sis. ut in syͣ. de qua ex¬
pressum ẽ. qd pͤciũa
symoĩaca restituenda
est. ecc̃e in cuiꝰ ignomi¬
nam est acceptal ⁊
hec possit intelligi qñ
retepta est de bonis eiꝰd̃¬

Expanded text:
nisi velit, nec iudicandus est non esse in statu sis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia symoniaca restituenda est ecclesie, in cuius ignominiam est accepta, licet et hoc posset intelligi, quando recepta est de bonis ei
Abbreviated transcription (Latin):
fedendi sere resistit ad¬
ñsario cũ tãto modã¬
mĩe ꝙ tutela illa. uł
dñ ĩ defẽdẽdo ledendo
adũsariũ ex ꝓposito maxĩe qtͣ exigat illata

Expanded text:
fendendi se, resistit adversario, cum tanto moderamine, quod tutela illa vel dum in defendendo, plus ledendo adversarium ex proposito maxime quam exigat illata
Abbreviated transcription (Latin):
de dampnis ab adñ sa¬
rio illatis dũ iuste re¬
beslat ille adũsartus
nͥ ⁊ ip̃i mala fide mue¬
rint eum in quo cãn
rem cũ nullus ex tul¬
pa sua conseqͥ debeat ac¬
tionem. Nobilis aũt
ille qͥ uiste pugnat ñ
tenet᷑ hominibꝰ sius de
dampnis q̃ passi sũt ab
⁊ se ⁊ sua ꝓ dño suo te
negligent̃ deffendendo

Expanded text:
de damnis ab adversario illatis, dum iuste bellat ille adversarius, nisi ipsi mala fide iuverint eum, in quo casu nem, cum nullus ex culpa sua consequi debeat actionem. Nobilis autem ille qui iuste pugnat, non tenetur hominibus suis de damnis que passi sunt ab et se et sua pro domino suo tennegligenter defendendo
Abbreviated transcription (Latin):
refusis sͥ dãpnis si exiꝰ¬
ta cã sͥ uid̾int expedi¬
re posstĩt a rellandole¬
sistẽ qmͣuis forte ĩ pol¬
sint illata dampna. q

Expanded text:
is sibi damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint illata damna quit
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩm uł conec ipse
hostis offerat uis ł¬
ñ uelit satiffatere
ip̃i. Sb̾̃ditos antẽ
illos qui deum plꝰ
qmͣ homines tum̃¬
tes nolunt suo to¬
mino in balo illi¬
cito impendere. cõ¬
summ auxilim¬

Expanded text:
hominum vel donec ipse hostis offerat ius vel velit satisfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxili
Abbreviated transcription (Latin):
qui inducunt ip̃os
tyrannos ad tapiẽ¬
dam ⁊ hoc confilio
adulatione detra¬
ctione. uel simili.
dunt illos ꝓpter.¬
passi sunt in incẽdiis
et rapinis rerũ suaꝵ.
de expensis aut̃ qiuas s¬
terunt ueniendo ad et¬
citum. Uł morando idẽ
satis ofueuerũt pͥna¬
pes componere. ulos¬
simulare auctoritate
dampnis concedi pt
si ex causa ꝓbabi
di̾nt pͥncipes ea pł¬

Expanded text:
qui inducunt ipsos tyrannos ad rapiendam, consilio, adulatione vel detractione vel simili, dunt illos supassi sunt in incendiis et rapinis rerum suarum. De expensis autem quas fecerunt veniendo ad exercitum vel morando ibi, satis consueverunt principes componere vel dissimulare auctoritate damnis concedi potest, si ex causa probabili viderint principes ea p
Abbreviated transcription (Latin):
et predam recuperare
⁊̃ si iam adu̾sarius eiꝰ
receperit illam ĩ mu¬
nitonib illis. Credo
sequitur predam. ⁊¬
tum ñ possit ad eã
recuꝑandam ꝑting̾e
qr forte est in locis in¬
expugnabłib recep¬
ta si cepit aliqͣ de bo¬
nis adu̾sarii sui aut
coꝵ qui eum iuuant
ant qͥ ip̃m proseq̃ntẽ
rem suam impediũt
potĩt de illis retinere
⁊ idemptaitati sue
sic̃ qui prosequit᷑ fu¬
rem aut asportantem
res suas lz ei sibi ꝯ fu¬
lere usq ad qnͣtitatẽ
dampin sibi illati a
fure de reb illuis fu¬
ris quas secum dutit
aut portat si qͣs appre¬
dit aut bibit aut dor¬
mit int̾im aut se p̃pa¬
rat ad repellend̾ adu̾¬
sarĩ sũ de possessc̃s¬
male occupata aut ad
recupandam predam
ponit ammũ rẽ suã
ꝑseq̃ndi aliis occupati¬
on ihꝰ oꝑam dando at¬
tus est contrarius.

Expanded text:
erare, etiamsi iam adversarius eius receperat illam in munitionibus suis. Credo rosequitur predam, cum non possit ad eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, poterit de illis retinere et indemnitati sue sicut qui prosequitur furem asportantem res sua, licet ei sibi consulere, usque ad quantitatem damni sibi illati a fure, de rebus ipsius furis quas secum ducit aut portat, si quas potest appredit aut bibit aut dormit interim aut se preparat ad expellendum adversarium suum de possessimale occupata, aut ad recuperandam predam ponit animum rem suam prosequendi, aliis occupationibus operam dando, actus est contrarius.
Abbreviated transcription (Latin):
princeps ille ñ pt dare
anctd ͤ. subdito suo mo¬
uendi contͣ cũ arma
S auctoritas srĩoris
pͥncipis ẽ reqͥrenda mat᷑
si ille miuriaus ꝑtinet
mediate uł in mediate

Expanded text:
princeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet me
Abbreviated transcription (Latin):
uo te de hoc in qnͣtum
possum. sed tuneo uł
credo qd̃ ñ sufficit tibi
situras scłares. Ubi ñ
sũt redditꝰ sed sole ex
tenent᷑ talia restitue¬
re aut si compellũt᷑

Expanded text:
o te de hoc inquantum possum, sed timeo vel credo quod non sufficiet tibi situras seculares ubi non sunt redditus, sed sole exatenentur talia restituere? Aut si compelluntur
Abbreviated transcription (Latin):
lz. Incolumbe tu
¶Butũ ne sit in damꝑ¬
¶ Sssbile ne id bonũ
qd̾ dño sto erat possibse
reddẽt er in possibile. ⁊
qr ñ suffinit abstmẽ a
malo nͥ fiat bonũ. res¬
tat ut in eistẽ.ui supͣ
dc̃is ossliũ ⁊ auxslium
fideł dũo suo prestet.

Expanded text:
 incolume, tuticet, ne sit in dambile, ne id bonum quod domino suo erat possibile, reddat impossibile. Et quia non sufficit abstinere a malo nisi fiat bonum, restat ut in eisdem sex supra dictis, consilium et auxilium fideliter domino suo prestent.
Abbreviated transcription (Latin):
subditis ꝙͣ ante ⁊ cũ
facit filiũ ꝑ militẽ
potentior ẽ ad defendẽ¬
dum t̾ram. ñ credo
qd̾ dampnandi sint
que talia recipuĩt
etum. dum tñ ñ reci¬
piant ultra qmͣ cõ¬
stitictũ est uł ꝯsnetũ
Si aũt aliqͥd oluetũ
⁊ si ad arbitrium exi¬
git ꝯsuenit cũ mod̾a¬
mine exigatur.

Expanded text:
subditis quam ante, et cum facit filium militem, potentior est ad defendendum terram, non credo quod damnandi sint qui talia recipiunt, etum, dum tamen non recipiant ultra quam constitutum est vel consuetum. Si tamen aliquid consuetum est et si ad arbitrium exigi consuevit, cum moderamine exigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus nobis instiis atq ñ ꝯsultis quoꝵl armo¬
rum moniendoꝵ copia tribuat᷑.C. ut armorũ¬
si barones sb̃diti comitis. uł ducis hñt guerrã
qnͣtum aut comes contra regem siũ. uł egͦ.¬
lum tam contͣ subditos qmͣ contͣ exͣneos. ꝓ̃t
etiã subditis suis dare auctoritate mouẽdi bel¬
lum tam cͣ pͥncipem etͣneum ꝙͣ ctͣ sbditos. si

Expanded text:
prorsus nobis insciis atque inconsultis, quorumlibet armorum movendorum copia tribuatursi barones subditi comitis vel ducis habent guerram contra eum, aut comes contra regem suum lum tam contra subditos quam extraneos. Potest etiam subditis suis dare auctoritatem movendi bellum, tam circa principem extraneum, quam circa subditos ei
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cirta
lites hñtes guer¬
ras ad inuicẽ dis¬
tingne. q aut ille
de quo qtͣ ht̃ iustã
guerram uł bellũ
antñ. In pͥmo ca

Expanded text:
Circa milites habentes guerras adinvicem, distingue quia aut ille de quo queritur habet iustam guerram vel bellum, aut non. In primo ca
Abbreviated transcription (Latin):
doꝰ maritat filiam suã
aut filiũ suũ facit mi¬
litẽ aut reuelat feod̾
sitũ aut auget nouũ
feodũ operando ⁊ cum
talia uideant᷑ respicẽ
omodũ subditoꝵ ꝓeo¬

Expanded text:
 maritat filiam suam aut filium facit militem, aut relevat feudum suum aut auget novum feudum comparando. Et cum talia videantur respicere commodum subdito
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nichil penitus ꝑcipit qid̃ uix ẽ tredi¬
bile quin adiminꝰ recipiat ibi iusticias
⁊ sequantur eñ in ex̾citu in bello iui
uo meliori niditio qd̾ debent int̾ se alih
statũe ꝙ dent sͥ in signũ sb̾iectõĩs mal̃

Expanded text:
uod nihil penitus percipit, quod vix est credibile, quin ad minus recipiat ibi iustitias et sequantur eum in exercitu in bello iustsalvo meliori iudicio quod debent inter se aliquid statuere, quod dent sibi in signum subiectionis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
In continenti. Ista.
gat. sed scdm̃ qͣlitatẽ
ne gocii pensanda ẽ ꝓut
exigit ad p̃paratõem ma¬
iorem uł minorẽ temꝑis
tracham uñ si aliqͥs no¬
bilis collesto ex̃citu inft
t̃am altĩus nobił ⁊ ot
tupat ibi castrũ. uł rapͣ
predam ⁊ dutit ad trã
ꝓpriam. Si alius nobił
sit ogregare ex̾citum
timanam aut duas.
ant ⁊̃ plus reputaoit
tñ incontinenti se de¬
fende ⁊ castrũ libãre
cõẽm si illud fecit
s qnͣtũ ad aliam
tem. Si forte ꝓpt̾
illam repcussionẽ
mors sequuta est
tutiꝰ credo qd̃ tene¬
ratõe ad ꝓpoĩtũ ⁊ ñ¬

Expanded text:
in continenti. Ista cgat, sed secundum qualitatem negotii pensanda est, prout exigit ad preparationem, maiorem vel minorem temporis tractum. Unde si aliquis nobilis collecto exercitu intrat terram alterius nobilis et occupat ibi castrum vel rapit predam et ducit ad terram propriam. Si alius nobilis tim congregare exercitum timanam aut duas aut etiam plus, reputabitur tamen in continenti se defendere et castrum liberare onem, si illud fecit sed quantum ad aliam tem, si forte propter illam repercussionem mors secuta est, tutius credo quod teneratione ad
Abbreviated transcription (Latin):
cuad iudũ inspiciend̾ de osuetudie p̾ns
oueniunt. Septimũ est standalũ ronors
Octͥauũ est contemptus ꝓhibitõis sanet
mt̃is ecc̃e. Nonũ est omissio tempis. ⁊
noꝵ q̃ in illo tp̃r ten̾entur face ¶ Ite de
pena contra tales legitꝰ in canonib apl¬

Expanded text:
ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur facere. Item de pena contra tales legitur in canonibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
¶Auid de muliere q̃
bitõẽm mariti Numqͥd
peccat. S. Si bona fide
ħ faciat ut de reb illis
sibi ⁊ uro loco ⁊ tẽꝑe
ꝓ tudeat qui eas maleo¬
sum̃ et si eas haberet nõ
tredo qd̾ pectet nec tenet᷑
obedire niro precipienti
qd̾ omĩa ei tradat cum
tradendo enm ad pcad̾
adinuaret dando .q. gla¬
dium in mani furiosi.

Expanded text:
Quid de muliere, que hibitionem mariti; numquid peccat? Respondeo: Si bona fide hoc faciat, ut de rebus illis sibi et viro, loco et tempore provideat, qui eas male consumeret si eas haberet, non credo quod peccet. Nec tenetur obedire viro precipienti quod omnia ei tradat, cum eum tradendo ad peccatum adiuvaret, dando quasi gladium in manum furiosi.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ludũt ad aleã
uel taxillos uel qui
ludo int̾sut. Uelst̾
ꝑticicipes uel inspe¬
ctores ludi. Petcant
⁊ maxĩe si sũt cłĩci

Expanded text:
qui ludunt ad aleam vel taxillos vel qui ludo intersunt vel sunt participes vel inspectores ludi, peccant et maxime si sunt cleri
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ⁊ p̃cise di¬
stat isti uxori ostĩa
Qd̾ niro displicet. ⁊
standaliz atur inde
deponat conscienti¬
am illam si potest.

Expanded text:
omnino et precise dictat isti uxori conscientia, quod viro displiceat et scandalizetur inde, deponat conscientiam illam si potest:
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei dũ qͥ logẽ mosaicam ad ultam tenent se cicũcidenido et
alia legalia faciendo. dicti indei a nomine dignioris tribus
s. a trion nide patriarche qui inter tribus alias uellicosior pͥmã
atiem in belł regni regis pͥuliũ obtinebat .s. ut de ea soia tribuc̾¬
aretur rex sicut extribu leui sacerdotes. Prmi aũt cdicebantur he¬
bret ab heb̃. Cuius familia cultũ tenuit uuiꝰ cliei cetĩs ydolatria
fedates. ¶ Sarraceni dicunt᷑ qui net nouum nͨ netus recipiunt
testꝰ. qͥ ñ se ab agar ancila abrahe de qua eoꝵ fuit origo agarenõ
uocari uolunt. S potus a sarra eiꝰ uxore ⁊ libera se sarrace¬
nos appllaũnt. ¶ Sunt aut inter sarracenos quidã qui re¬
ceꝑunt qͥnq libros moyst s ꝓph̾as respuunt. hii dñr sama¬

Expanded text:
ur qui legem mosaicam ad literam tenent, se circuncidendo et alia legalia faciendo. Dicti Iudei a nomine dignioris tribus, scilicet a tribu Iude patriarche, que inter tribus alias bellicosior primum primam aciem in bellis et regis privilegium obtinebat, scilicet ut de ea sola tribu crearetur rex, sicut ex tribu Levi sacerdotes. Prius autem dicebantur Hebrei ab Heber, cuius familia cultum tenuit unius dei, ceteris idolatria fedatis. Stestamentum; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Sara eius uxore et libera, se sarracenos appellaverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi, sed prophetas respuerunt. Hi dicuntur sama
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tñ stias ꝙ penas
maiores. Ut decapita¬
ri qnͣitum ad forũ se¬
culare. uel depouere
quo ad foꝵ ectͣasticũ
ñ possunt uidices uͥ
maiores. qui ⁊t̃ ditũt᷑
babere merum impe¬
sticis ad ip̃m. enim
pertinẽt omnia ma¬

Expanded text:
Hoc tamen scias, quod penas maiores, ut decapitare, quantum ad forum seculare, vel deponere, quo ad forum ecclesiasticum, non possunt iudices, nisi maiores, qui etiam dicuntur habere merum impesticis. Ad ipsum enim pertinent negotia ma
Abbreviated transcription (Latin):
ni iatistatione Ut pro furto. Uel rapina uł
Pena furti. Pena legalis est multiplex Nã
alia est mot is corporalis uel uerboꝵ. Uel
detruncationis menbrorum. Alia deporta¬
tio. Alia proscriptio alia Regatio. ania exi¬

Expanded text:
ni satisfactione, ut pro furto vel rapina vel autem legalis est multiplex, nam alia est mortis corporalis vel detruncationis membrorum, alia depositio, alia proscriptio vel relegatio, alia exi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ excusant a pena uidel mentis aliena¬
tio. talia .i. q̃ mẽte alienata fuĩt ĩpuni¬
ta st̃. Drꝰ aut̃ homo alienate metis tpłr .s.¬
ꝑ stuporẽ seu mentis ꝑturbatõe hoc mͦ¬
Ur ͦ augꝰ excusare. loth de eo qͥ filia suas
uoluit ꝓstitu̾e. Ut uiros hospites libera¬

Expanded text:
 excusant a pena, videlicet mentis alienatio. Talia enim que fiunt alienata mente, impunt. Dicitur autem homo alienate mentis triplicistuporem seu mentis perturbationem. Hoc mugustinus excusare Lot de eo quod filias suas rostituere, ut viros hospites libera
Abbreviated transcription (Latin):
quis peccat in deum. Consecinter
de Sertilegis ⁊ dminis. Qui qd̾ dei est ꝓp̾¬
um Uidelicet fitura predicere. sibi falso
⁊ illicite ascribentes innumeras armas
trahunt ad inferos est agendum Uideamꝰ¬

Expanded text:
quis peccat in deum, consequenter de sortilegis et divinis, qui quod dei est proprium, videlicet futura predicere, sibi falso et illicite ascribentes, innumeras animas trahunt ad inferos, est agendum. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
raptor ñ deduciit expẽ¬
telligo si agatur in fõr
uiditii. In foro aut puĩ
ali ñ credo hunc rigorẽ
esse sertiandũ Iniqum
eĩ esset aliquera locuple¬
tari cum dampno altiꝰ
postqm plene satisftm̃
esset ei de dampno illa
¶Familia ñ m̃centiaria
de m̃cennariis autem
locantib operas suas
tur de reb nsurarii.

Expanded text:
raptor non deducunt expentelligo, si agatur in forma iudicii. In foro autem penitentiali non credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de damno. Rafamilia non mercenaria. De mercenariis enim locantibus operas suas,tur de rebus usurarii.
Abbreviated transcription (Latin):
raptore. Consulo aũt ut satiffacõ de nsu¬
ris petatur uenia ad cautelam a debito
tuend̾ ¶In fũma no. ꝙ uxor ufurarii⁊
famłia debent ꝓcedẽ situt uxor ⁊ famłia
raptoris. Ꝙ 8. de inpua . S. Qͥ secuntꝰ u.

Expanded text:
rte Consulo autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitotuendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et familia rapt
Abbreviated transcription (Latin):
iurat se seruaturum in fidez
ꝑ falsos deos uel ꝑ creaturas
non concessas ⁊ alter iurati¬
dem. Sed ꝑ unum deum. Si ut̾¬
q transgrederetur magis p̾cet
secundus qmͣ primus. Uel illd̾¬

Expanded text:
iurat se servaturum fidem per falsos deos vel per creaturas non concessas et alter iurat idem, sed per verum deum, si uterque transgrederetur, magis peccat secundus, quam primus. I
Abbreviated transcription (Latin):
stimo. qmͣ uel mendosum
ccͣ codicem. Uel ñ esse asse¬
quittum interpretem qd̃
dictrm est uel me mini¬
me intellexisse ñ ambigã¬

Expanded text:
stimem, quam vel mendosum esse codicem, vel non esse assecutum interpretem quod dictum est, vel me minime intellexisse non ambiga
Abbreviated transcription (Latin):
octͣastica sunt
quorum examinatio
cognitõ ⁊ sentencia perti¬
nent ad eccͣasticum iudi¬
cem ut syͣ. heresis. apos¬
tasla. Sacraegium. Periu¬
rium. Utoꝵ transgͥluio.
⁊ siia sicut setmaria
appllant᷑ cͥmĩa qͦꝵ cogͥtio

Expanded text:
astica sunt, quorum examinatio sive cognitio et sententia pertinet ad ecclesiasticum iudicem, ut simonia, heresis, apostasia, sacrilegium, periurium, votorum transgressio et similia. Sicut secularia appellantur crimina, quorum cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
et uris peritus. consilium xiiii.q u. Non¬
sane. Item gratis põt clicere ⁊ nichłoꝰ pro
expensis suis collectam facere sicut testis
gratis testatur et tam̃ recipit ꝓturatõm¬
eccãm ⁊ recipit simiłr procuratõm. exͫ de syͣ.¬

Expanded text:
et iurisperitus consilium. Item gratis potest docere et nihilominus pro expensis suis collectam facere, sicut testis gratis testatur et tamen recipit procuratecclesiam et recipit similiter procurationem. Sol.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Licite exigere qd̾ ita
intelligo qd̃ pot̃ ĩ opiã
suam expon̾e scolarib
⁊ insinuare qd̾ libent̾
acciperet si gratis da¬
rent sed ñ litet exigert
Em qd̾ exige̾ estab ĩ uito
extoranere. Ut .. in De¬
iure possit eos descolis
expellere. uel spolia eoꝵ
accipe. si ñ uelint spõte
misint ꝓmissa pt̃ exige

Expanded text:
Licite exigere, quod ita intelligo quod potest inopiam suam exponere scholaribus et insinuare quod libenter acciperet, si gratis darent, sed non licet exigere secundum quod exigere est ab invito extorquere, ut ff. Diiure possit eos de scholis expellere vel spolia eorum accipere, si non velint sponte romiserint, promissa potest exige
Abbreviated transcription (Latin):
debeat seruire. uel cohabitare indeo in ea¬
dem domo tamen ñ prohibetur excolere
et paganis crui ꝑ infideli¬
tatem deum inhonorant. Nuncagendũ
est deheretitis qui a fide deuiantes indm̃
multiplicit̃ peceant Uideamus ergo qͦt
modis licatur heretitus. qua pena feri¬
atur. qualiter ab heresi recdiens recrpiat᷑.¬
¶ Quatuor modis dicitur heretitꝰ. Dicit᷑¬

Expanded text:
debeat servire vel cohabitare Iudeo in eadem domo, tamen non prohibetur excolere et paganis, qui per infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui a fide deviantes in deum multipliciter peccant. Videamus ergo quot modis dicatur hereticus, qua pena feriatur, qualiter ab heresi rediens recipiatur. Quatuor modis dicitur heretic
Abbreviated transcription (Latin):
enim heretitus. errans a fide. Unde sic diffirturab
augͦ. Heretitus ẽ qui fłam de fide opiõem. uel guit uł sequitur.
bmnit u̾t heresiarcha Puta arrius Sabellius. Sequit ᷑ ut qͥ here¬
cus Item utait iero. hereticus p̃t appellari uc ab ecc̃a ñ recesserit
hͥalit intelligit scripturam qͣm sensus sꝑc̃ scĩ flagitat a quo scrip¬

Expanded text:
enim hereticus errans a fide. Unde sic diffinitur ab Augustino: Hereticus est, qui falsam de fide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui herecus. Item ut ait Hieronymus: Hereticus potest appellari, licet ab ecclesia non recesserit, qui aliter intelligit scripturam quam sensus spiritus sancti flagitat, a quo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dat domino platere ex quo uidet ⁊ ñ ccͣdi¬
cit cum posset. It̾. p̃t ab alio si ab ancesso¬
rib suis incepit prestriptõ presume¬
re debet et credere quod illi habuerunt
titulum maxĩe. si fuerunt uiri honesti

Expanded text:
dat domino placere, ex quo videt et non contradicit cum posset. Item potest ex alio si ab antecessoribus suis incepit prescriptio presumere debet et credere, quod illi habuerunt titulum, maxime si fuerint viri honesti
Abbreviated transcription (Latin):
recipiens credat tradentem ẽẽ dnm. ułhr̃e
ñ uidetur sufficere bona fides emꝑtoris ĩ
continua nͥ ⁊ uenditor sit bone fidei ⁊ uerus
dominꝰ sciat sibi rem competẽ. ⁊ alienatam
iur̃ ignorantia ñ facit aliquem bone fidei ft¬

Expanded text:
recipiens credat tradentem esse dominum, vel habere videtur suscipere bona fides emptoris et continua, nisi et venditor sit bone fidei et verus dominus sciat sibi rem competere aut alienatam iuris ignorantia non facit aliquem bone fidei
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ũ nulla petcatai
Utilis metus incite
mors noceret s pcc̃i
qd̃ augeri posset si ur¬
ueret diminueretur.

Expanded text:
 nonnulla peccata utilis metus incutermors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent, diminueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ oportet pentiere forne¬
tantem scõm extellentiã
su status aut offiti aut
scd̾m modũ m̃etritis. ⁊ in
.i. turpituilinẽ suã ꝑegit. si
in loco sacro aut tui debuit
extelentiam fide. ut sũt
domꝰ dominoꝵ ⁊ alioꝵ mł¬

Expanded text:
 Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status aut officii, et secundum modum meretricis, et in  turpitudinem suam peregit. Si in loco sacro, aut cui debuit excellentiam fidei, ut sunt domus dominorum et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ promernit unde renai¬
cuis omne tempus qͥa
brenissimum est debuit
extitit quia plerais iur¬
tiltibus deum omnino
ñ turarit. In hoc enim p̾
cator quis fit culpabili
Quia omnes uirtutes
ab uno uitio. Nam si
quis cadit in auaritiã
tastitatem minorauit
saltem minus amaret
uel ereptam in malo confirmauit. Gemat al uer¬

Expanded text:
non promeruit unde remucujus omne tempus quoniam brevissimum est, debuitexstitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilioquia omnis virtus ab uno vitio. Nam si quis cadit in avaritiam,castitatem minoravit.saltem minus amaret eripuit, vel ereptam in malo confirmavit: etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ multiplitatone uni
delectabilit̾ pectauerunt
Omnis ista ueritas coti¬
tum est cito raueriat i¬
deum propitium. Incog¬
etatis fuĩt. cuiꝰ sapiẽtie.¬
et ordinis ⁊ statum om̃ẽ

Expanded text:
m multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas con peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cogaetatis fuerit, cujus sapientiet ordinis. Im
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃aꝵ in om̃ib sc̃ĩficationib ur̃is. Item In canone dicitur. Preci¬
pientes statiumus Ut detime ⁊ primitie seu obłones uiuoꝵ ⁊ mor¬
tuoꝵ ecc̃iis dei fideliter reddantur a laicis. Ut di
dare nolu̾int res alienas iuaclunt ⁊ qͣn¬
ti pauꝑes in locis suis ubicumq ip̃e hitat
illo decias ñ dante fame mortui fũnt
pauꝑib delegatam suis usib reseruauit.

Expanded text:
res in domum domini dei tui. Item in canone dicitur: Precipientes statuimus, ut decime et primitie seu oblationes vivorum et mortuorum ecclesiis dei fideliter reddantur a laicis, ut idare noluerint, res alienas invadunt. Et quanti pauperes in locis, ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui sunt! pauperibus delegatam suis usibus reservavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dio suo obligantur
et contemptu inter¬
dicta nostra post po¬
nunt non nisi digna satiffa¬
hone preueniente nolumts ate prorsus

Expanded text:
dio suo obligantur, et contemptu interdicta nostra postponunt, nonnisi digna satisfactione praeveniente, volumus a te prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
minus est pot̾unt
tamen huiꝰmi rõa¬
ni pontificis auri¬
bus intimari.Uͭ ab
eo scdm̃ rigoret uł
eciuitatem respon¬
sum ꝓdeat ꝓut sua
discretio uiderit fa¬
ciendum. In scd̃o

Expanded text:
minora. Poterunt tamen haec Romani pontificis auribus intimari, ut ab eo secundum rigorem vel aequitatem responsum prodeat, prout sua discretio viderit faciendum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
liam ñ hñtes monastĩoꝵ utilitate pensa¬
il post inunctã ⁊ ꝑactam penttenciam
regłarem. abb̾es ip̃orum poterunt dispen¬
sare. ntsi graue fuĩt et notabile fc̃m aut
qui fecit adultus fuĩt ⁊ discretus ut u¬

Expanded text:
iam non habentes, monasteriorum utilitate pensata, post injunctam regularem poenitentiam et peractam, abbates ipsorum poterunt dispensare, nisi grave fuerit et notabile factum, aut is qui fecit adultus fuerit et discretus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis tumens pati re¬
pulsam dicit abb̃i. Si
uelletis me reciꝑe darẽ
uobis terram meam
Abbas habito consilio ẽ
fratrsb recipit eũ igna¬
rum urts ⁊ eoꝵ q̃ dixit
Abbas in capͦ Iue pꝰtesi
ante qmͣ unduat᷑ dat res¬
suas totas uel partem

Expanded text:
aliquis timens pati repulsam, dixit abbati, se velletis recipere me, darem vobis terram meam. Abbas habito consilio cum fratribus recipit eum ignarum iuris et eorum que dixit abbas in capitulo. Ille postea antequam induatur dat res totas vel partem
Abbreviated transcription (Latin):
redditibus recipiatur
in canonicura. ⁊ qd̾ de¬
derit habea ꝓ prebenda
Numquid litita est hec
ret ad tempus ñ in ꝑpe¬
tuum nec fiat in frati¬
dem sr ͤ. ⁊ ea sit intentio
instituentis qd̃ non ꝓ¬
rebus dandis. sed principaliter ꝓpter diuinũ cil¬
tum augmentandum ⁊ ppter deuotionem dantiͤ
recipiatur ad spiritu alia toletari potest huiꝰmͦi
constitutio. Dum tamen dignus sit ille qui reti¬
intur aliter non. ¶Item credo posse dici ĩ mo¬
nasterus de nouo fun dandis. Del fiundatis indi¬
gentibus de constitutione si fieret. qd̾ quicum
tantunt daret Uel tantum reciperetur ad istam
religionem dum tamen fieret auctoritate ep̃i ⁊¬
constantus que dictei
sunt ⁊ usq ad certu
tiumerum personarã
ibidem recipiendarus

Expanded text:
redditibus, recipiatur in canonicum et quod dederit habeat pro prebenda, nunquid licita est hec ret ad tempus, non in perpetuum, nec fiat in fraudem symonie et ea sit intentio constituentis, quod non rebus dandis, sed principaliter propter divinum cultum augmentandum et propter devotionem dantis recipiatur ad spiritualia? Tolerari potest, dum tamen dignus sit ille qui recipitur, alias non. Idem credo posse dici in monasteriis de novo fundatis vel fundandis indigentibus, de constitutione si fieret, quod quicunque tantum daret vel tantum reciperetur ad illam religionem, dum tamen fieret auctoritate epicunstantiis que dicte sunt, etiam usque ad certum numerum personarum ibidem recipiendarum.
Abbreviated transcription (Latin):
imprudentiam assessoris male iudicanit erit extusatꝰ udex.
si simplex erat ⁊ hũit bonam ostĩam nec fuit in culpa eligẽ¬
do talem assessorem. qr bonꝰ ⁊ suffitiens ꝯminit̃ credebat᷑. in ma¬
iori. In maiori. enim culpa fuit hic assessor qmͣ ndex qui as-¬
sessor p̃cipne eligitur pp̃ scĩam sed ñ sit in uidite. Multi .n. il¬
litãti ⁊ simplices hñt niridcõem ⁊ iuste ⁊ ideo p̃cise tenebitur
ł quitamq sint hñt certos reddctus sibi assignatos ñ licet eis̃¬

Expanded text:
imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, qui precipue eligitur propter scientiam, sed non sic in iudice. Multi enim illiterati et simplices habent iurisdictionem et iuste, et ideo precise tenebitur  quicumque sint, habent certos redditus sibi assignatos. Non licet eis
Abbreviated transcription (Latin):
unitas esse debet. Uel sic Scisia est nticrus ab urctate sen urĩs¬
tate discessus. Dicitur aut scisma a scissura quia ꝑ scisma sit in
in principio sui habet ꝑuersum doma. qd̾ nõ habet scisma. Sed in¬
diendũ romane eccłie. est hesis ꝙr peccat in illo articulo fidet. U nã
scãm catholicam eccłiam. Uel clic qd̾ talis est diffr̃a qualis iit̃
genus ⁊ spetiem. Quia omĩs heretitus est scismaticus. sed ñ eꝯͦ.¬

Expanded text:
unitas esse debet. Vel schisma est illicitus ab unitate seu universitate discessus. Dicitur autem schisma a scissura, quia per schisma fit in in principio sui habet perversum dogma, quod non habet schisma, sed indiendum romane ecclesie, est heresis, quia peccat in illo articulo fidei, unam sanctam catholicam ecclesiam. Vel dic quod talis est differentia, qualis inter genus et speciem, quia omnis hereticus est schismaticus, sed non e
Abbreviated transcription (Latin):
generali ꝙ singule etc̃e tathedrales tenerẽt
singłos magr̃os liberaliũ artium ad raiꝰ
gramatice qui earumdẽ ecc̃arũ clericos et
alios scolares pau-

Expanded text:
generali, quod singule ecclesie cathedrales tenerent singulos magistros liberalium artium, ad minus grammatice, qui earundem ecclesiarum clericos et alios scolares pau
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Item aut intendebat ui¬
uere regulariter aũ irregli
In primo casu p qd̾ tenetur
turpis adiectio ꝓ ñ adiecta ha¬
apposita contra naturã cctꝰ.¬

Expanded text:
. Item aut intendebat vivere regulariter aut irregulariter. In primo casu patet quod tenetur; turpis adiectio pro non adiecta haapposita contra naturam c
Abbreviated transcription (Latin):
tedere qr intlłr se obligasse nõ
ad id qd fiebat. sed ad id qd̾ fĩ de¬
bebat. In scdo cãu subdistingo
aut fuit ei explanata asꝑitas
regule ⁊ tunc idema tid̾ in urris¬
ꝑito aut ñ ⁊ tñc si tredebat eos

Expanded text:
telligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos
Abbreviated transcription (Latin):
ad monemus ne falsis peritentis ia¬
coꝵ animas decipi ⁊ in infernuim detrab
spretis plurib de un o solo penitẽta apt
aut cura nunc agitur de uno. Ut ñ distal¬
tus. ita si in unosmaneat eterne intem
am non intrabit. fła est aũt penitencta cum penitens ab eͥ¬

Expanded text:
ammonemus, ne falsis penitentiis laicorum animas decipi et in infernum pertrahi spretis pluribus de uno solo penitentia agitur aut cum sic agitur de uno, ut non discedtus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab of
Abbreviated transcription (Latin):
beatisstma uirgo ⁊¬
maria dignior et
extellentior fuerit
tñ illi sed istis dñs
qaues regni celoꝵ

Expanded text:
beatissima virgo Maria dignior et excellentior fuerit tamen illi, sed istis, Dominus claves regni coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietas. De fornicatõe¬
quiã scurulitas ludit᷑.
⁊ stultaoqnia. De phr¬
Alendacium frans. fur¬
ta. permrta turpis lucͥ
a ppetitus. falia testiõia
Uiolentia. Ĩuhũanitas
⁊ rapacitas. De ira hõia¬
sdium. Camor ⁊ indigtõ
De tristicia. Santor. pu¬
poris In stabilitas uer¬
bosttas. ⁊ Curiositas. ⁊¬

Expanded text:
ebrietas; de fornicationequia, scurrilitas, ludicra, et stultiloquia; de phimendacium, fraus, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clamor et indignatio; de tristitia, rancor, puporis, instabilitas, verbositas, et curiositas;
Abbreviated transcription (Latin):
Si au̾t osentit. licz
consensus ille qui
fit ante armos pu¬
uertatis ñ teneas
tamen exire ñ pt
ad et atem legnti¬
ad instar carna¬
nit ad perfectam
simus. Si uero in¬
uel tutore infra ã¬
addit innocentius tertius
iatrimonio carnali mali¬

Expanded text:
si autem consentit, licet consensus ille qui fit ante annos pubertatis non teneat, tamen exire non potest ad etatem legitiad instar carnarit ad perfectam di. Si vero imre vel tutore infra anaddit Innocentius quod sicut in matrimonio carnali mali
Abbreviated transcription (Latin):
Si u̾o impubes uitrat aut ab alio ponit᷑
in moastĩo. puta pre. ułtutore auit ꝓpͥa
auctoritate. In pͥmo casu.Si ip̃e ñ cõsen¬
tit potest egredi qñ uolu̾it usꝙ ad eta¬
tem legitrimant¬

Expanded text:
Si vero impubes intrat aut ab alio ponitur in monasterio, puta patre vel tutore aut propria auctoritate. In primo casu, si ipse non consentit, potest egredi quando voluerit usque ad etatem legitima
Abbreviated transcription (Latin):
in forestis suis ⁊ defensis
tes qmͣ persone ettastite
emendas quas leuant Em
legittimas ofuetudmnel ⁊
uiditia regionis retinere

Expanded text:
nsis tes, quam persone ecclesiastice, emendas quas levant secundum legitimas consuetudines et iudicia regionis, retinere
Abbreviated transcription (Latin):
te Ibi obseruandũ est
Ut quotam ꝑtem mu¬
lier stipulatur sͥ lucto
ced̾e ex añ nuptias do¬
natione si priorem ma¬
ritum mori conting̾it
ritus ex dote partẽ net
petune qͣntitatẽ sti¬
puletur. sibi. si cõstã¬
te mt̾io pͥor mulier ĩ
fata collapsa fuerit

Expanded text:
en observandum est, ut quantam partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, ritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit