comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q hereditas infilio isai. Sermo dr̃ in ueteri ꝓuerbio. qui int̾ro
pacem offerrent. & si par ab eis reciꝑetur. pacem recipientes. tri
Iccirco exclamasse mulier sapiens de ciuitate fertur. Honne ego
sum que respondeo ueritatem in isrł. & queris subuertere ciuita
tur: Cur etiam non eandem legem in nob̃ ifrłitis seruas: que
malienigenis olim seruata est: Hanc mulierem udei saram filiã
aser filii iacob intelligunt: et quod ⁊ se matrem dixerit ita diceis.
tu queris euertere matrem isrł. iccirco dixit. quia multoꝵ annoꝵ
erat. Ira autem iairites erat sacerdos dauid. id est magister: sic̃
Dixitq dñs. ꝓpt̾ saul & domũ sanguinũ: quia oceidit gabaonitas
Domꝰ sanguinũ sunt filii saul. qͥ cũ doec selumeo dũ adhuc pue¬
ri essent sicͣ sacercdotes. ita &. gabaonitas in nobe occiderunt hiftͣ
armoni &. miphiboset qͦs peꝑit ei respha filia aia. & qͥnq filu

Expanded text:
que haereditas in filio Isai. Sermo dicitur in veteri proverbio: Qui interroque haereditas in filio Isai. Sermo dicitur in veteri proverbio: Qui interropacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes, tribIdcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur. Nonne ego sum quae respondeo veritatem in Israel: et tu quaeris subvertere civitattur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? Hanc mulierem Judaei, Zaram, filiam Aser, filii Jacob intelligunt: et quod se matrem dixerit, ita dicens: Tu quaeris evertere matrem Israel. Idcirco matrem, quia multorum annorum erat. Ira autem Jairites erat sacerdos David: id est, magister: sicutDixitque Dominus, propter Saul et domum sanguinum; quia occidit Gabaonitas. Domus sanguinum sunt filii Saul: qui cum Doech Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt. Hi sunt Armon et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad regͤm indomo eius. sub auditur ut eum reducerent.
quod et maiorib natu iuda mandasse dauid ꝑ sadoch et abi¬
athar sacerdotes legitur. hoc modo dicens. Loquunini ad ma¬
iores natu uida dicentes. Cur uenistis nouissimi: hebreus.
cur estis nouissimi ad reducendum regeui in donium suamꝰ
Et hic sub iungendum est. fr̃s mei. uos osmeum: & caro mea. cur
nouissimi reducitis regem : Et postea intelligendum est mandasse
illis dauid quod sermo omnis ifrł ad eum iam ꝑuenisset dicens. ser¬
mo autem omnis ifrł ꝑuenit ad regem indomo eius. Durius aut̃
responderunt uiri iuda uiris isrł. Et hic defectus est. Dicuntur
enim respondisse uiri iuda ad uiros ifrł. eo quod mentirentur
et non facerent hoc ob amorem regis sicut asserebant: ꝓ qui¬
b uerbis seba filius bocri uir gemineus cecinit tuba et ait. Hon
tacerent. Quib etiam tacentib ait. Non est nob̾ pars in dauid: ne¬

Expanded text:
pervenit ad regem in domo ejus; subauditur, ut eum reducerent: pervenit ad regem in domo ejus; subauditur, ut eum reducerent: quod et majoribus natu Juda mandasse David per Sadoc et Abiathar sacerdotes legitur, hoc modo, dicens: Loquimini ad majores natu Juda, dicentes: Cur venitis novissimi? Hebraeus: Cur estis novissimi ad reducendum regem in domum suam? Et hic subjungendum est, fratres mei vos, os meum et caro mea vos, cur novissimi reducitis regem? Et per ea intelligendum est, mandasse illis quod sermo omnis Israel ad eum jam pervenisset, ita dicens: Sermo autem omnis Israel pervenit ad regem in domo ejus. Durius autem responderunt viri Juda viris Israel. Et hic defectus est. Dicuntur enim respondisse viri Juda ad viros Israel: eo quod mentirentur, et non facerent hoc ob amorem regis, sicut asserebant. Pro quibus verbis Siba filius Bocri, vir Jemineus cecinit buccina, et ait: Non tacerent. Quibus tacentibus, dixit: Non est nobis pars in David, ne
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝑmausit: suspiraus uocatus est. Postquam in doctrinam
dauid regis transiit: non camaau. s canaan quod interp̃tatur
fidelis. appellatus est. Itaq om̃s uiri isrł concurrentes ad regem:
dixerunt ei. Quare te furati sunt fr̃s nr̃i uiri iuda. et traduxe¬
runt regem et domũ eius iordanem: om̃sq uiros dauid cumeo:
Et respondit ominis uir iuida ad iiros isrł: quia ꝓpior est mͥ rex.
Est enu hic defectus. & hec subauditio: et plus amo regem quã
tu. Et post pauca. Et respondit uir isrł ad iuros iuda: & ait.
Decem partib ego sum maior apud regem: magisq ad me ꝑti¬
net daiud quam ad te. In hebreo ita legitur. Decem partesm
sunt apud regem: magisq ego in dauid quam tu. Decem par¬
tes uiro isrł erant: id est decem trib. Et iccirco magis se in da
ducendum regem. Honne sermo meus prior fuit ut reducerem
regem meum: Sermo eius prior fuit ad reducendum regem.

Expanded text:
patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chamaan, quod interpretatur fidelis, appellatus est. Itaque omnes viri Israel concurrentes ad regem, dixerunt ei: Quare te furati sunt fratres nostri, viri Juda, et transduxerunt regem et domum ejus Jordanem, omnesque viros David cum eo? Et respondit omnis vir Juda ad viros Israel: quia propior est mihi rex. Est enim hic defectus, et haec subauditio: et plus amo regem, quam tu. Et post pauca: Et respondit vir Israel ad viros Juda, et ait: Decem partibus ego sum major apud regem, magisque ad me pertinet David, quam ad te. In Hebraeo ita legitur: Decem partes mihi sunt apud regem, magisque ego in David quam tu. Decem vero partes Israel erant, id est, decem tribus: et idcirco magis se in Davducendum regem. Nonne sermo meus prior fuit, ut reducerem regem meum? Sermo ejus prior fuit ad reducendum regem:
Abbreviated transcription (Latin):
solebat. sicut solent facere claudi. quem admodum et ille erat.
diuidite possessiones. In hebreo ita legitur. Dixi. tu et siba di¬
uidite agrum. Peo quod in hoc loco dauid inmemor fuit a¬
micitie & fed̾is inuno iuram̃ti quod habuit cum ionatha. et
tam crudele dedit iuditium diceus. tu et siba diuidite agrũ:
iccuro roboam & ieroboam diuiserunt eius regnum. Miphibo¬
seth enum in samuhelis libro legitur: et interp̃tatur os uerecun¬
die. In paralipomenon uͦ idem imphiboseth meribaal legitur: et
miphiboseth regi. etiam cuncta accipiat post quam reuersus est
dñs metis rex in domũ suam pacifice: non hoc dixisse suspicatur
gratulanti animo: s infultanti. & quasi contra dm̃ murmuran¬
ti: eo quod daiuid dñs inpace reduxisset. Est autem seruus tu¬
us camaan. In hebreo. ecce tuus canaan: ipse uadat tecum dñe
ii rex. Cainaan aut̃: interp̾tatur suspiraus. Quam du cum

Expanded text:
solebat: sicut solent facere claudi, quemadmsolebat: sicut solent facere claudi, quemadmdividite possessiones, etc. » In Hebraeo ita legitur: « Dixi, tu et Siba, dividite agrum. » Pro eo quod in hoc loco David immemor fuit amicitiae et foederis, imo juramenti, quod habuit cum Jonathan, et tamen crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba, dividite agrum, » idcirco Roboam et Jeroboam diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis libro legitur, et interpretatur os verecundum. In Paralipomenon vero idem Miphiboseth Meribaal legitur, et Miphiboseth regi: « Etiam cuncta acciDominus meus rex in domum suam Al. meam pacifice: non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti: eo quod David Dominus in pace reduxisset. Est autem servus tuus Chamaan. In Hebraeo: Ecce servus tuus Chamaam, ipse vadat tecum, Domine mi rex. Chamaam interpretatur, suspirans. Quamdiu cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui et patrem contra legis p̃ceptum dehonoraret: & turpitudi¬
nem eius reuelarit. Ad quem iaab: idẽ. achimaas dixit. Noneris
muncius in die hac : s nunciabis in alia. Hodie uolote nunciare. fi¬
lius enim regis mortuus est. Ac si diceret. Nolo ut talis uir qualis
xit chusi. Uade et nuncia regi: que uidisti. Hotandum quod inħ
loco chusi non ꝓprium s appellatiuum sit nom̃. Ac si diceret. Tu
es dignus ut nuncium flebile. non achimaas portes. Uenitq u¬
niuersus popłs coram rege: isrł autem fugit in tab̾nacula sua.
Populus iste qui coram rege uenisse legitur: hi sunt qui cum dauid
ꝑmanserant. Q uod uͦ ait. isrł fugit intab̾nacula sua: hi sunt
qui cum absalon ꝑ duelliones extiterant. Miphiboser quoq
filius ionathan. descendit in occursum regis illotis pedib. In be
sibi ipse imphiboset ligneos pedes: quib uti quasi ꝓ naturalib

Expanded text:
qui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudiqui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudinem ejus revelarit. Ad quem Joab, id est, Achimaas, dixit: Non eris nuntius in hac die, sed nuntiabis in alia. Hodie nolo te nuntiare. Filius enim regis mortuus est: ac si diceret: Nolo ut vir talis, qualis xit Chusi: Vade, et nuntia regi quae vidisti. Notandum quod in hoc loco Chusi, non proprium, sed appellativum sit nomen. Ac si diceret: Tu es dignus ut nuntium flebile non Achimaas portes. Venitque universus populus coram rege: Israel autem fugit in tabernacula sua. Universus populus qui coram rege venisse legitur, hi sunt qui cum David permanserant. Quod vero ait: Israel fugit in tabernacula sua, hi intelligendi sunt, qui cum Absalom perduelliones exstiterant. . Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. Et nosibi idem Miphiboseth ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus
Abbreviated transcription (Latin):
erȩxerat cum adhuc uiueret titulum qui est in ualle regis. Di¬
rerat enim. N on habeo filium: et hoc erit monimetum nomi
usq in diem hunc. Locushi. hic suꝑiori loco copulandus est. uͥ
dr̃: tulit io ab tres lanceas in in se anu sua: et infirit eas incorde
absalon cum adhuc palpitaret herens in quercu. Hebreus. cum ad¬
huc uiueret herens in quercu. Et bic intelligendum ẽ. Porro ab¬
hebrei quod depositus de quercu petierit sibi inducias antequã
pimeretur: ut faceret sibi titulum ob mnemoriam sui: eo quod
non haberet filium talem qui regno dignus eẽt. Putabat enĩ
filios suos non solum regno in dignos: uerum etiam ob pec¬
catum quod in patrem gesserat: presenti uita in dignos. Ideoq
nus sue çip̾ssisse : et obhoc titulum hoc mͦ uocari. Manis ab¬
salon. Quod uͦ legitur. et ꝓiecerunt eum insaltu in foueam gran¬
quia sceleratissimus erat. & gemine neci obnornus: uidelicet

Expanded text:
erexerat sibi, cum adhuc viveret, titulum qui est in Valle regis: dierexerat sibi, cum adhuc viveret, titulum qui est in Valle regis: dixerat enim: Non habeo filium, et hoc erit monimentum nominusque in hunc diem. Hic locus superiori loco copulandus est, ubi dicitur : Tulit Joab tres lanceas in manu sua, et infixit eas in corde Absalom, cum adhuc palpitaret haerens quercui. Hebraeus: Cum adhuc viveret haerens in quercu. Et hic jungendum est: Porro AbHebraei quod depositus de quercu petierit sibi inducias antequam perimeretur, ut faceret sibi titulum ob memoriam sui, eo quod non haberet filium talem, qui regno dignus esset. Putabat enim filios suos non solum regno indignos, verum etiam ob peccatum suum quod in patrem gesserat, praesenti vita indignos. In quo nus suae expressisse, et ob hoc titulum hoc modo vocari: Voca. Quod vero legitur: Et projecerunt eum in saltum in foveam granquia sceleratissimus erat, et geminae neci obnoxius, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
meratis filiis isailegitur: quoꝵ sorores fuerunt. saruia. et abiga¬
il. Cuinq uenisset daiuid in castra. id estͥ mauaim: sobi filius na¬
as de rabbath filioꝵ aminon. et rłq. Iste sobi filius fuit naas re¬
mĩam cum anon: sicut fecit pater eius naas mecum. Int̾empto uͦ
a dauid anon. qui eiin decaluandis scrius sius iniuiriam fecerat.
constitutus est ab eodem dauid in loco frĩs iste sobi: qui ad d auid
legitur cum ceteris uenisse. et stratoria. & tapetia. et uasa ficti¬
lia. et cet̾a que secuntur ei obtulisse. Fuit autem ibi p̃lium
disꝑsum suꝑfaciem omnis t̾re: & multo plures erant quos saltus
consumpserat de populo: quam hi quos uorauerat gladitis in bel¬
lo. Saltus qͣui plures consumpsisse quam gladius uorasse legitur:
bestias ferocissimas que in saltu erant hebrei autumant: a quib
plures consumpti quam a gladio uorati fuerunt. Porro absalon

Expanded text:
meratis filiis Isai, legitur, quorum sorores fuerunt, Sarvia, et Abigameratis filiis Isai, legitur, quorum sorores fuerunt, Sarvia, et Abigail. Cumque venisset David in castra, id est, in Manaim: Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, etc. Iste Sobi filius fuit Naas remisericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei obtulisse. Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae. Et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. Saltus hic qui plures consumpsisse, quam gladius vorasse, legitur, bestias ferocissimas quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint. Porro Ab
Abbreviated transcription (Latin):
in genesi legitur. Et uocauit iacob nom̃ loci manaim: id est calt̃
Amasa autem erat filius uiri. qui uocabatur iethra de gerreli.
In hebreo legitur ietra ismahelites. Unde et in paralipomeuon
ita legitur. Abigail autem genuit amasa: cuius pat̾ fuit iether
ismahelites. Ismahelites entni idem iether uocatur: quia filius
cius amasa oꝑa ismahelis imitatus dauid fugientem ne quaquã
est comitatus: cui direrat. tui sumus õ dauid: et tecum fili isai.
In libro uͦ samuelis. iccirco ietra isrlites uocatur: quia peccatium
amase filii ens quod in dauid ꝑpetrauerat. ioab euudem amasam
ꝑcuciente deletum est. Qui ingressus ẽ. ad abigail filiam naas. so¬
rorem saruie. Haas intrp̃tatur coluber. Iocirco colub̾: quia nul¬
lum ad misisse mortiferum ꝑhibetur peccatum. nnsi id quod origi¬
naliter de serpente antiquo contraxit. Est etiam naas. qui et
isai pat̾ dauid. sicut in paralipomenon demonstratur: ubi enu¬

Expanded text:
in Genesi legitur: Et vocavit Jacob nomen loci Manaim, id est, castra in Genesi legitur: Et vocavit Jacob nomen loci Manaim, id est, castra . Amasa autem erat filius viri, qui vocabatur Jethra de Jezraele. In Hebraeo legitur: Jethra Ismaelites. Unde et in Paralipomenon ita legitur: Abigail autem genuit Amasa, cujus pater fuit Jether Ismaelites. Ismaelites enim idem Jether vocatur, quia filius ejus Amasa opera Ismaelis imitatus, David fugientem nequaquam est comitatus, cui dixerat: Tui sumus, o David, et tecum filii Isai. In libro vero Samuelis idcirco Jethra Jezraelites vocatur, quia peccatum Amasae filii ejus, quod in David perpetraverat Joab, eum, id est, Amasam percutiente deletum est. Qui ingressus est ad Abigail filiam Naas sororem Sarviae. Naas interpretatur coluber. Idcirco coluber, quia nullum admisisse mortiferum perhibetur peccatum, nisi in quod originaliter de serpente antiquo contraxit. Est etiam Naas qui et Isai pater David, sicut in Paralipomenon demonstratur: ubi enu
Abbreviated transcription (Latin):
plaga inpopulo qui sequebatur absalon: et fortissimus quisq
cuius cor est quasi leonis. pauore soluetur. In hebreo ita habetur.
Et fortissimus ipse cuius cor est quasi leonis pauore soluetur: Qd
non affirmando. s negando ꝓnuntiandum est. Fortissimus iste.
dauid intelligendus est : quod et sequentia declarant. Seit enun
omins isrł fortem ẽẽ patrem tuum: et robustos om̃s qui cum eost̃.
Abiit ancilla et muntiauit eis: et illi ꝓfecti sunt. Hec ancilla qua¬
si lauandi grã pannos ad fontem rogel ierat: ut penitus res non
dep̾henderctur. Puer autem qui rem indicauit absalon: filius
eiusdem ancille paruulus dr̃ fuisse. Surgite. et transite eito flu¬
uium. Hebrei in hoc loco non fluiũ. s aquam habent: que iordanis
fluuius intelligitur. Dauid autem uenit incastra. que manaim
hebraice leguntur: in quo loco obuii fueruut angłi dĩ iacob sic̃

Expanded text:
plaga in populo, qui sequebatur Absalom; et fortissimus quisque, plaga in populo, qui sequebatur Absalom; et fortissimus quisque, cujus cor est quasi leonis, pavore solvetur. In Hebraeo ita habetur: Et fortissimus ipse, cujus cor est quasi leonis, pavore solvetur? Quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Fortissimus iste David intelligendus est: quod et sequentia declarant. Scit enim omnis Israel fortem esse patrem tuum, et robustos omnes qui cum eo sunt. Abiit ancilla, et nuntiavit eis. Et illi profecti sunt. Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. Surgite, et transite cito fluvium. Hebraei in hoc loco non fluvium, sed aquam habent, quae Jordanis fluvius intelligitur. David autem venit in castra, quae Manaim Hebraice leguntur: in quo loco obvii fuerunt Angeli Dei Jacob, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mͥ et uob̾ filii sariue : Dimitite. ut maledicat. Hebreus. ñ
et amputabo caput eius. Et dauid ad abisai et ad ioab dix̃.
quare sic fecerit non dñs s semei: Semei qui maledixit dauid.
ipse est nabat pat̾ ieroboam. qui filius iemini dr̃: et in relo
domus saul maledicebat dauid. Nom̃ uͦ aui eius iemini fuit.
et ipse semei ex tribu ephraun filii ioseph extitit. Unde & idem
semei ad dauid dicit. Primus quoq hodie ueni de omni tribu
ioseph. Ad quem absalon. Hec est inquit gr̃ã enim ad amiciun
sus. Miscia est aut dici debet: quod dauid amicum tuum
dimisisti: et cum eo non isti. Cumq fugerit omnis popłs
qui cum eo est. ꝑcutiam regem desolatum: et reducam po
reuerti solent hi qui ainisso in p̃lio rege reuertuntur: sic uniuer¬
sus populus isrł reuertetur adte. Et cum ceciderit unus quili¬
bet inprincipio: audiet quicumq audierit. & dicet. Facta ẽ

Expanded text:
Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite ut maledicat. Hebraeus nonQuid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite ut maledicat. Hebraeus nonet amputabo caput ejus: et David ad Abisai, et Joab respondiquare sic fecerit non Dominus, sed Semei. Semei qui maledicebat David, ipse est Nabat pater Jeroboam, qui filius Gemini dicitur: et in zelo domus Saul maledixit David. Nomen vero avi ejus Gemini fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit. Unde et idem Semei ad David dicit: Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph. Ad quem Absalom. Haec est, inquit, gratia ad amicum sus: Misericordia est, aut dici debet, quod David amicum tuum dimisisti et cum eo non isti? Cumque fugerit omnis populus qui cum eo est, percutiam regem desolatum, et reducam unireverti solent qui amisso in praelio rege revertuntur, sic universus populus Israel revertetur ad te. Et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiet quaecumque audierit, et dicet: Facta est
Abbreviated transcription (Latin):
quo patri dixit. uadam et reddam uota mea. que uoui dño¬
meo inhebron. ꝑspicue se errare si diligent̾ ꝑscrutatus fuerit
inueniet: cum utiq absalon int̾fecto ammon in gessur apud
tholomai regem trib annis. & inierłm inde reuocatus. non ui¬
so patre duob moratus fuerit annis. et sexto anno faciem patͥs
uiderit: & contra eum ꝑ duellionem p̃̾parauerit. Uotum namq
se uouisse mentiendo dirit. id est orationem facturum in lo¬
co in quo requiescunt. abraham. isaac. & iacob. Et deposuert̃
archam dñi. et ascendit abiathar. donec expletus ẽẽt omnis
popłs qui egressus fuerat de ciuitate. Ideo archam dĩ deposu
isse dicuntur: ut dñs ab abiathar sacerdote consuleretur: qͦ
uersus dauid ire deberet. Ascendisse autem abiathar dr̃: id est
orasse. Et quia oraculum diuinum non ei resꝑonsum. ẽ: iccirco
insubsequentib dixit dauid ut reportaretur archa dĩ in urbem.

Expanded text:
quo patri dixit: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Doquo patri dixit: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron: perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet: cum utique Absalom, interfecto Amnon, in Gessur apud Tholmai regem tribus annis, et in Jerusalem inde revocatus, non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturum in loco quo requiescunt Abraham, Isaac et Jacob. Et deposuerunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis populus qui egressus fuerat de ciisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est orasse, et quia oraculum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David, ut reportaretur arca D
Abbreviated transcription (Latin):
et siria soba. erexisse sibi dr̃ alteram foruicem triumphalem.
Et si quem mouet quod inplerisq latinoꝵ codicib inuenitur
dauid non decem & octo milia. inualle salinarum. s .xii.
milia cicidisse: nouerit hoc uicio scriptoꝵ in eisdem codicib
inditum ẽẽ. Ueraciter tamen daiud in eadem ualle salina¬
rum deçem & octo nuilia cicidit: ioab uͦi .rii. milia. sicut in
titulo. qͥnquagesimi octaui psalmi scribitur. Dixitq siba ad
regem. Sicut iussisti dũe mirex seruo tuo: sic faciet seruus
tuus: et mifiboset comedet sitꝑ mensani tuam. Notandum qđ
in hebreo suꝑ mensam meam legatur:: quia in hoc loco defectus
fefellerit. et ꝓpt̾ eum tot sacerdotum cędes facta fuerit. Ca¬
ue lector plerosq mendosos codices: in quib scriptum inuenit᷑.
tentiosus eosdem .uiͦiͦi. annos astruere uoluerit. ab eo temꝑe
quo absalon ammon frẽm suum int̾fecit usq ad illud tempꝰ

Expanded text:
et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David non decem et octo millia in valle Salinarum, sed duodecim millia cecidisse: noverit hoc vitio Scriptorum in eisdem codicibus inditum esse. Veraciter tamen David in eadem valle Salinarum decem et octo millia cecidit. Joab vero duodecim millia: sicut in titulo quinquagesimi octavi psalmi scribitur. Dixitque Siba ad regem: Sicut jussisti, Domine mi rex, servo tuo, sic faciet servus tuus, et Miphiboseth comedet super mensam tuam. Notandum quod in Hebraeo super mensam meam legatur: quia in hoc loco defectus fefellerit, et propter eum tot sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum inveniturtentiosus quis, eosdem quatuor annos astruere voluerit ab eo tempore quo Absalom Amnon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
omum edificabis inichi : ppt̃ hoc inuenit seruus tuus corsuũ
ut oraret te oratione hac. Aurem eius dominus ꝑ ꝓpħam re¬
uelauerat se illi domiun edificaturum. Iecirco dauid inuenis¬
se se dicit cor suum: ia est inuenit audatiam ui corde suo:
ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post hec.
ꝑcussit dauid philistiim. et humiliauit eos : et tulit daitid
frenum tribiti de manu philistum. Frenum tributi qͥnq
erant ciuitates philistiiorum: que frequenter isrł tributa¬
rium sibi faciebant : quas tulit dauid. & humiliauit eos: fe¬
cit q sibi tributarios. Unde et in paralipomenon legitur.
ꝑcussit dauid philistiim ⁊ et humiliauit eos: et tulit geth
et filias eius de manu eorum. Fecieq sibi datud nomen cũ
reuerteretur capta siria. fecisse sibi nomen dr̃. quia inual¬
le salinarum cesis decem et octo milib. ererit sibi fornicem tri¬
umphalem. fẽcit etiam sibi nomen. quia uicta siria damasci.

Expanded text:
Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus Dominus per Prophetam revelaverat, se illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit David frenum tributi de manu Philistiim. Frenum tributi, quinque erant civitates Philistinorum, quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas ab eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: Percussit David Philistiim et humiliavit eos, et tulit Geth et filias ejus de manu eorum . Fecitque David sibi nomen cum reverteretur, capta Syria. Fecisse sibi nomen dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci,
Abbreviated transcription (Latin):
homines flagellantur. Ista enuim lex adam dũe ds: hoc est lex
hominis domine ds. ut tibi in simplicitate cordis et puritate
tus es facere seruo tuo. Pꝑter uerbitn tuum. et scđd̾m cortuũ
fecisti magnalia hec: ꝓpter uerbum tuum quod ꝓmisisti a¬
braham. isaac. et iacob. fecisti omnia hec michi seruo tuo.
Quod dicit scđ̾m cor tuum: intelligitur scđm mĩam tuam: qr
non est sum: lis tui: neq enim est extrate ds̃. in omnib q̃
audiuimus aurib nr̃is. Non est in quid ds similis tui. qui
fecerit magnalia hec que audiuimus aurib nr̃is. A facie popłi
quen redemisti ex egipto: gentem et dm̃ eius. Hebreus habet
gentib et diis earum. Et est sensus. A facie popłi tui quem
redemisti tibi eregipto de manu scilicet egiptioꝵ quos in ina¬
ri rubro ꝑemisti: et diis earum in quib iudicia fecisti. Quia
tu ȩrercituum ds isrł: reuelasti aurem serui tui dicens.

Expanded text:
homines flagellantur. Ista est enim lex Adam, Domine Deus. Hoc est, lex homines flagellantur. Ista est enim lex Adam, Domine Deus. Hoc est, lex hominis est, Domine Deus, ut tibi in simplicitate cordis et puritate tus es facere servo tuo propter verbum tuum: et secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, quod promisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Quod dicit, secundum cor tuum, intelligitur secundum misermilis tui. Neque enim est Deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris. Non est, inquit, Deus similis tui qui fecerit magnalia haec quae audivimus auribus nostris. A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, gentem et Deum ejus. Hebraeus habet, gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti, et diis eorum, in quibus judicia fecisti. Quia tu Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cabit mͥ domum. Et nunc hec dices seruo meo dauid. Hec dicit
dñs erercitiuum E go te tuli de pascuis se quentem gregem. Et
post parica. Fẽciq tibi nom̃ grande uixta nomen magnorum
qui sunt int̾ra. fẽci inquit dñs tibi nomen grande. sicuit feci abra¬
bam. Ysaac .&. iacob moysi. et iosue : quoꝵ nomina famosissima st̃¬
in t̾ra. Et ponam locum populo meo ifrł. et plautabo eum. et habi¬
tabit sub eo. Hoc inloco tempiis salomonis sermo diuinus descri¬
bit: quo filii isrł pacem eeñt habituri ꝑcirtuitum: et nou eẽnt
affugendi et opprimendi. sicut temꝑe uidicum fueriuit opp̾ssi.
et afflicti. Quisi iniq aliquid gesserit: arguam eium in uirga
uirorum: et in plagis filioꝵ homnium. Uirgam uirorum gla¬
dium uocat ininicoꝵ: plage nͦ filioꝵ hominũ sunt in cõmodita¬
tes corpoꝵ humanoꝵ : quib ꝓ peccatis suis a domino merito

Expanded text:
cabit mihi domum. Et nunc haec dices servo meo David: Haec dicit cabit mihi domum. Et nunc haec dices servo meo David: Haec dicit Dominus exercituum: Ego tuli te de pascuis sequentem gregem. Et post pauca: Fecique tibi nomen grande juxta nomen magnorum qui sunt in terra. Feci, inquit Dominus, tibi nomen grande, sicut feci Abraham Isaac, et Jacob, et Moysi et Josue: quorum nomina sunt famosissima in terra. Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi sicut tempore Judicum fuerunt oppressi et afflicti. Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Virgam virorum, gladium vocat inimicorum. Plagae vero filiorum hominum sunt incommoditates corporum humanorum, quibus pro peccatis suis a Domino merito
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra egipti.usq ad diem hanc : s ambulabam intab̾naculo & in
tentorio. Ambulasse dñs se dicit intab̾naculo et intentorio: quia
nec moyses. nec iosue potuerunt edificare domum: eo quod
uiri fuerint sanguinum : sicut & daiuid. ꝑcuncta loca que tran¬
siui cum omnib filiis isrł. numquid loquens locutus sum ad u¬
nam de tribub isrł. cui p̃cepi ut pasceret popłm meum isrł diceus.
quare non edificasti mͥ domum cedrmam: Hec loca ꝑ que dñs se
transisse dicit. intelligenda sunt. silo. ⁊ galgala. ⁊ nobe. et cet̾a
loca ubi tab̾naculum & archa dm̃i collocata fuit. Numquid
loquens locutus sum alicuu idici. de tribub isrł. cui p̾cepi ut
cedriuam: Iecirco a nullo uidicum sibi edificari domum cedri¬
uam uissit: quia ab omnib conti hostes pugnatum fuit: et om̃s¬
effusores sanguinum fuerunt. Fiius tamen tuus cui non insta¬
bunt bella hostium: et qui non erit uir sanguinum: ipse edifi¬

Expanded text:
terra Aegypti usque ad diem hanc: sed ambulabam in tabernaculo, et in terra Aegypti usque ad diem hanc: sed ambulabam in tabernaculo, et in tentorio. Ambulasse se Dominus dicit in tabernaculo et in tentorio: quia nec Moyses, nec Josue potuerunt ei aedificare domum, eo quod viri fuerint sanguinum, sicut et David. Per cuncta loca quae transivi cum omnibus filiis Israel, numquid loquens locutus sum ad unam de tribubus Israel, cui praecepi ut pasceret populum meum Israel, dicens: Quare non aedificasti mihi domum cedrinam? Haec loca per quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Silo et Galgala et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata fuit. Numquid loquens locedrinam? » Idcirco a nullo judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omeffusores fuerunt sanguinum. Filius autem tuus, cui non instabunt bella hostium, et qui non erit vir sanguinum, ipse aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
ne quadripedes geminos ei edid̾int fetus: de quo ita in libro
paralipomenon scribitur. Mansit gͦ archa domini indomo o¬
bed edom trib mensib: et benedirit dñs domui eius. et oĩna
que habebat. Et alibi in eodem libro paralipomenis dr̃. Filii aũ
obed edom. semeias primogenitus. iorabad scds: ioaha tereuus:
sichar quartus: nathanahel quintus: Lamihel sertus : issachat
septimus: pollathi octauus : quia benedirit illi ds. Igitur mi¬
chol filie saul non est natus filius. usq addiem mortis sue.
Michol ipsa est egla: hec genuit dauid ietraam. etuus partu o¬
cubuit. Dixitq uathan ad regem. Omne quod est uicorde
tuo uade fac: quia dominus tecum est. Hoc enim nathan ex
se: nou ex sermone dm̃ dirit ad daid. Illud uͦ quod sequitit.
ex sermone dñi dirit. hec dicit dominus. Numquid tu edificab̾
michi domum ad habitandum : Ac si diceret. Non pot̾is mͥ edifi¬

Expanded text:
nae quadrupedes geminos ei ediderint foetus. De quo ita in libro nae quadrupedes geminos ei ediderint foetus. De quo ita in libro Paralipomenon scribitur: Mansit ergo arca Dei in domo Obed-Edom tribus mensibus, et benedixit Dominus domui ejus et omnibus quae habebat . Et alibi in eodem libro Paralipomenon dicitur: Filii autem Obed-Edom, Semeias primogenitus, Jozabat secundus, Johaa tertius, Sachar quartus, Nathanael quintus, Aniel sextus, Issachar septimus, Pallathi octavus, quia benedixit illi Deus . Igitur Michol filiae Saul non est natus filius usque ad diem mortis suae. Michol ipsa est Egla: haec genuit David Jethraam, cujus partu occubuit. Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade et fac: quia Dominus tecum est. Hoc enim Nathan ex se, non ex sermone Domini dixit ad David. Illud vero quod sequitur, ex sermone Domini dixit: Haec dicit Dominus: Numquid tu aedificabis mihi domum ad habitandum? Ac si diceret: Non poteris mihi
Abbreviated transcription (Latin):
taminationi moab. Et cum audieris sonitum gradientis in ca¬
cumine fientium. hoc est audieris a potestatib angelicis eoꝵ ido¬
ia inquib omnis fortitudo eoꝵ est conteri et canculcari: tunc
inibis p̃lium: quia tũc egredietur dñs ante faciem tuam : ut ꝑ¬
cutiat castra philistum. In eoꝵ namq idolis dominus uidicia fec̃:
sicut induis egiptioꝵ. Contristatus est dauid: eo quod dominus¬
ꝑcussisset oram. Hebreus: eo quod diuisisset. Diuisisse illum do¬
minus dr̃ : quia locus ubi erat oram uacuus apparuit. Et no¬
luit dauid ad se diuertere archam dm̃ inciuitatem dauid: seo
diuertit eam indomum obeth edom gethei. Qui getheus ideo
uocatur : eo quod pater eius ingeth habitauerit. Et benedirit
domiinus obed edom: et onniẽ domum eius. B enedirisse domũ
eius dũm hebrei dicunt: eo quod om̃s urores eius. et concubine.
& nurus. & ancille. masculos peꝑeruit filios: nec non et femi¬

Expanded text:
taminatio Moab. Et cum audieris sonitum gradientis in cataminatio Moab. Et cum audieris sonitum gradientis in cacumine flentium: hoc est, cum audieris a potestatibus angelicis eorum idola in quibus omnis fortitudo eorum est conteri et conculcari, tunc inibis praelium: quia tunc egredietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. In eorum namque idolis Dominus judicia fecit, sicut et in diis Aegyptiorum. Contristatus est autem David, eo quod percussisset Dominus Ozam. Hebraeus: eo quod divisisset. Divisisse illum Dominus dicitur, quia locus ubi erat Ozam, vacuus apparuit. Et noluit David ad se divertere arcam Domini in civitatem David; sed divertit eam in domum Obed Edom Gethaei, qui Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Geth pater ejus habitaverit. Et benedixit Dominus Obed-Edom, et omnem domum ejus. Benedixisse domum ejus Dominum, Hebraei dicunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et femi
Abbreviated transcription (Latin):
qui tetigerit fistulam: ita intelligendum est. Qui tante fue¬
rit audatie ⁊ fortitudinis ut ad murum ciuitatis usq ueniat.¬
& hasta sua fistulam que in muro est tangat: ipse erit pͥnceps.
Et reliquerunt ibi sculptilia sua: que tulit daiuid et uiri enis:
Tulit ea daud et igne iussit exuri: sicut lib̾ paralipomenon declatat
ita dicens. Pereliqueruntq ibi deos suos: quos dauid iussit exuri.
Consulint autem dauid dñim. Qui respondit. Hon ascendas. s gira
postergum illorum: et uemes ad eos ex aduerso pirorum. In hebre¬
o. non piroꝵ .s. fientium legitur. Ex aduerso itaq flentium conuem¬
re iubet: hoc est ex aduerso idolorũ. suorum: ubi scilicet idola
eoꝵ erant. in quib confidentbant. Quenidola iccirco flentium uo¬
cantur: quia fietu digna sunt: et eos qui illa colunt ad fletum
imseriarum ꝑducint. Flentium itaq eorum idola obblasphemiã
hic sermo diunus uocat: sicut alibi uocatur idolum moab con¬

Expanded text:
Qui tetigerit fistulam, ita intelligendum est: Qui tantae fuerit audaciae et fortitudinis, ut ad murum civitatis usque veniat, et hasta sua fistulam quae in muro est, tangat, ipse princeps erit. Et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viri ejus. Tulit ea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pyrorum. In Hebraeo non pyrorum, sed flentium legitur. Ex adverso itaque flentium eum venire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat: sicut alibi vocatur idolum Moab, con
Abbreviated transcription (Latin):
lii saul filius debilis pedib. Quinquennnis enim fuit quando nũ¬
tius uennit de saul & ionathan ex ierrahel: et cetera sequentia. Ui¬
dentes uͦ baana et rechab a mifiboseth suum ꝓditum. ẽẽ. consiliũ:
timore ꝑt̾riti: fuga lapsi sunt ingethaun. Fueruntq ibi ad¬
uene: usq ad tempus illud. Tempus illud intelligendum
est quando inde reuersi domum hisboseth feruente die ingres¬
si suit assumentes spicas tritici: et ꝑcutientes eum in inguine.
Spicas tritici quasi causa pͥmitiarum tulerunt: ut honorem
regi deferre uidentur: et eoꝵ dolus nequaquã dep̃henderetur.
F ilius .tix. annorum erat cum regnare cepisset: et .xl. auns¬

Expanded text:
lio Saul filius debilis pedibus: quinquennis enim fuit quando velio Saul filius debilis pedibus: quinquennis enim fuit quando venit nuntius de Saul, et Jonathan ex Jezrael, et caetera sequentia. Videntes vero Baana et Rechab a Mifiboseth suum proditum esse consilium, timore perterriti, fuga lapsi sunt in Gethaim: fueruntque ibi advenae usque ad tempus illud. Tempus illud intelligendum est, quando inde reversi domum Isboseth fervente die ingressi sunt, assumentes spicas tritici, et percutientes cum in inguine. Spicas tritici quasi causa primitiarum tulerunt, ut honorem regi deferre viderentur, et eorum dolus nequaquam deprehenderetur. Filius triginta annorum erat David cum regnare coepisset: et quad
Abbreviated transcription (Latin):
tuus es abuer: hoc est non ꝑisti instulticia. sicut ignaui ꝑire
solent: quia fraude deceptiis es. Manus tue non sunt ligate:
et pedes tui non sunt compedib aggrauati. Non es iure belli
captus : & manus tue non sunt ligate. & pedes compedib. non¬
aggrauati: sicut eoꝵ manus solent ligari. et pedes uinciri: qui
in p̾lio capi solent. Dolo igitur non uirib ꝑemptus es. Duo autẽ
uiri pͥncipes latronum erant filio saul. nom̃ uii baana. & nom̃
alteri rechab. filu reminon berothite. de filus beniamm. Duo u¬
ri isti pͥncipes erant suꝑ eipeditiones isboseth. Mortuo enuͣm abner
ut hebrei tradunt. consiliati sunt cum mifiboseth. ut una inrt̃fi¬
cerent hisboseth. et eundem mifiboseth constituerent regem: et
eiusdem consilii delatorem mifiboseth extrasse: & iccirco idem
inifiboseth sub introducitur hoc modo. Erat autem ionathe fi¬

Expanded text:
tuus es, Abner: hoc est, non peristi in stultitia tua, sicut ignavi perire tuus es, Abner: hoc est, non peristi in stultitia tua, sicut ignavi perire solent: quia fraude deceptus es. Manus tuae non sunt ligatae, et pedes tui non sunt compedibus aggravati. Non es jure belli captus, et manus tuae non sunt ligatae, et pedes compedibus aggravati, sicut eorum manus solent ligari, et pedes vinciri, qui in praelio capi solent. Dolo igitur, non viribus, peremptus es. Duo autem viri, principes latronum erant filio Saul: nomen uni Baana, et nomen alteri Rechab, filii Remnion Berothitae, de filiis Benjamin. Duo viri isti principes erant super expeditiones Isboseth. Mortuo vero Abner, ut Hebraei tradunt, conciliati sunt cum Mifiboseth, ut una interficerent Isboseth, et eumdem Mifiboseth constituerunt regem: et ejusdem consilii delatorem Mifiboseth exstitisse. Et idcirco hic idem Mifiboseth subintroducitur hoc modo. Erat autem Jonathae fi
Abbreviated transcription (Latin):
non reduco domumi isrł addauid. quem scio unctum. ẽẽ. re¬
gem: et regnaturum fore suꝑ uinuersum isrł. Capuit canis
se dicit ẽẽ. id est uilem: eo quod a domo iuda sic hab̾etur
sicut latratiis canis: et eo quod princeps eẽt canum: id est
stultorum hominũ. Sed uiiam rem peto ate dicens. Non
uideb̾ faciem meam antequam adduxeris michol filiam sa¬
ul: &. sic uenies et uidebis me. Est eium hic defectus. et ne¬
cessaria sub auditio : quia respondisse fertur abner ad daiuo
sẽ hanc rem penitus non posse facere. ut ei michol reduceret:
eo quod fr̃ eius rex eam haberet in potestate. Et responso ex¬
cusationis ratione pleno ab eo dauid accepto: misisse ꝓea ad euis
frẽm hisboseth legitur : sicut sequentia declarant. Misit autẽ
dauid nuntios ad hisboseth filium saul: dicens. Redde uxrorem
gens rex abner. ait. Ne quaquam ut mori solent ignaui mor¬

Expanded text:
non redacam domum Israel ad David, quem scio unctum esse renon redacam domum Israel ad David, quem scio unctum esse regem, et regnaturum super universum Israel. Caput canis se dicit esse, id est, vilem, eo quod a domo Juda sic haberetur sicut latratus canis: et eo quod princeps esset canum, id est, stultorum hominum. Sed unam rem peto a te, dicens: Non videbit faciem meam antequam adduxeris Michol filiam Saul, et sic venies, et videbis me. Est enim hic defectus, et necessaria subauditio, qua respondisse fertur Abner ad David, se hanc rem penitus non posse facere, ut ei Michol reduceret, eo quod frater ejus rex eam haberet in potestate: et responso excusationis ratione pleno ab eo David accepto, misisse pro ea ad ejus fratrem Isboseth legitur, sicut sequentia declarant. Misit autem David nuntios ad Isboseth filium Saul, dicens: Redde uxorem im. Plangensque rex Abner, ait: Nequaquam ut mori solent ignavi, mor
Abbreviated transcription (Latin):
suri. Hebreus asuri. id est suꝑ tribum aser. Et ęxclamauit
abuer ad ioab: & ait. Num usq ad int̾ntionem tuus mucro
de seuiet : Hebreus. non habet tuus. An ignoras quod ꝑiculosa
sit desꝑatio: In hebreo ita habetur. An ignoras quod am arus
erit finis Et est sensus. Numquid ignoras quod amarntudo
tibi ꝓueniet. eo quod populum hunc delere uiteris: Sextus
quoq ietroani de agla urore dauid. Queritur cur alie uxo¬
res dauid supra notate sint : & non dicantur urores dauid.
cur hec sola egla uxor dicatur dauid. Egla enim ipsa est mi¬
chol. Que ideo uror eius hic sola uocatur: eo quod in adoles¬
centia ipsa pͥmũ sortitus fuerit in uxorem: que etiam partu
occubisse dr̃. Egla itaq int̾preratur uitula. Num quid capt̃
canis egosum aduersum iuda: Ac si diceret. ꝓpt̾ te et ꝓpter
domũ patris tui. dicor caput cais eẽ. contra iudam: eo quod

Expanded text:
ssuri. Hebraeus, Assuri, id est, super tribum Aser. Et clamavit ssuri. Hebraeus, Assuri, id est, super tribum Aser. Et clamavit Abner ad Joab, et ait: Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet? Hebraeus non habet, tuus. An ignoras, quod periculosa sit desperatio? In Hebraeo ita habetur: An ignoras, quod amarus erit finis. Et est sensus: Numquid ignoras, quod ad amaritudinem tibi proveniet, eo quod populum hunc delere niteris. Sextus quoque Jethraam de Egla uxore David. Quaeritur cur aliae uxores David supra notatae sint, et non dicantur uxores David: et hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est Michol, quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae etiam partu occubuisse dicitur. Egla itaque interpretatur vitula. Numquid caput canis ego sum adversus Judam? Ac si diceret: Propter te et propter domum patris tui dicor caput canis esse contra Judam, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
lbro samuhelis. Melior est enim obedientia quã uictune : &
auscultare magis quã offerre adipem arietui: qm̃ quasi pec¬
catum ariolandi est repugnare: et quasi scelus idolatrie nol
le adquiescere. Filie isrł suꝑsaul flete: qui uestiebat uos coc¬
cuio. in deliciis : qui prebebat ornamenta aurea cultui ur̃o.
de predis hostium quas agebat. Quomͦ ceciderunt fortes in
prelio. sub auditur inpeccato. Ionathan inercelsis tiuis occisus
est. In hebreo non habetur est. E st euim sensus. O saul. ionatͥan
inexcelsis tuis id est in peccato m obedientie tue occisus sub au¬
ditur est. Et nunc retribuet quidem uob̾ dñs mĩam et u̾i
ul. tulit hisbosethfilium saul: & circundurit eum ꝑ castra.
nhebreo habetur tradurit eum in manai: que int̾pretan¬
tur castra. Tradurit eum intelligendum est ultra iordanem:
et ininanami eũ regem constituisse. suꝑ galaad. et suꝑ ie¬

Expanded text:
libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietum: quoniam quasi peccatum hariolandleonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro. » Videlicet et de praedis hostium quas agebat. « Quomodo ceciderunt fortes in praelio? » Subauditur in peccato suo. « Jonathas et Saul, in excest. In Hebraeo non habetur, est. Est enim sensus: O Saul, Jonathan in excelsis tuis, id est, in peccato inobedientiae tuae occisus, subauditur est. Et nunc retribuet quidem vobis Dominus misericorul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra. In Hebraeo habetur, transduxit eum in Manaim, quae interpretantur castra. Transduxit eum, intelligendum est ultra Jordanem, et in Manaim regem eum constituisse. Super Galaad et super Je
Abbreviated transcription (Latin):
opłm dñi sacerdotes: & domum isrł. geueraliter omnẽ popłm
isrł dicit. Et dixit ut doceret filios uida arcum. Ecce scriptũ
est in libro iustorũ. Et dix̃ sub auditur dauid. ut doceret sub¬
audis đs filios uda arcum. reges uidelicet uida doceret for¬
titudinem. scilicet ut fortes et intenti eẽnt intimore dm̃i: et
in p̃ceptis dĩ: ne ꝑ inobedientiam reges iuda a fortitudine et
timore diũ sicut saul recedent: et eo modo quo ille ꝑierat ꝑirent.
Quod autem ait. ecce scͥptum ẽ. in libro iustorum: lib̾ iustoꝵ. lib̾
samuhelis est. uibi continentur ꝓpħe iusti: samuel uidelicet. gad.
et nathan. In quoꝵ libro scriptum ẽẽ ꝑhibetur. qualit̾ saul rece¬
sensus. O saul głosi isrł suꝑ excelsa tua interfecti sunt: quia
in peccato inobedientie tue una tecum ꝑierunt. In obedientia
namq tua in idolis id est excelsis reputata est: sicut est illud in

Expanded text:
omini, sacerdotes, et domum Israel generaliter omnem populum omini, sacerdotes, et domum Israel generaliter omnem populum Israel dicit. Et dixit, ut doceret filios Juda arcum: Ecce scriptum est in libro Justorum. Et dixit, subauditur David, ut doceret, subauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Mathan: in quorum libro scriptum esse perhibetur, qualiter Saul recesensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan. ab inadab qui et iesui: & melchisua. Is boseth aũ
doimi erat : qui anmo quo saul rex constitutus est natus fuis
uare cepisset. Unde colligitur .xl. annos saul regnasse. Que¬
rendum est cur alibi legatur iesui. et alibi ammadab. Iesui
enim int̾pretatur equalis. Equalis ideo dr̃ : quia equalis
pater meus sponte. Spõnte et enim sua pater eius saul ma¬
le agendo ad quisiuit. ut taliter una cum filiis ꝑimeretu.
ndie autem t̾cia apparuit homo ueniens de castris saul: et
reliqua. Hominem istum amalechiten hebrei filium doech fu¬
isse dicunt. Amalechites et enim & idumeus unum. ẽ: quia
filius primogenitus elifar fuit: et huius filius amalech fuit.
Di adema autem et arnillam que dauid detulit: apatre do¬
ech cõinendata sibi fuisse hebrei ꝑhibent. Et planrerunt. et¬
ie iunauerunt. et fleuerunt usq ad uesꝑam suꝑ saul: et su¬
ꝑ ionathan filium eius: et suꝑ popłm dñi: et suꝑ domũ isrł

Expanded text:
Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus fuisnare coepisset: unde colligitur Saul quadraginta annos regnasse. Quaerendum cur alibi legitur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis ideo dicitur, quia aequalis binadab interpretatur, pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. IN LIBRUM II REGUM. In die autem tertia apparuit homo veniens de castris Saul, et reliqua. Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doech fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Eliphaz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema autem et armiltam, quae David detulit, a patre Doech commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Et planxerunt, et fleverunt, et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul et super Jonathan filium ejus, et