comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥficant᷑ scͥpto ꝓpt̾ u̾bi aut u̾boꝵ abiguitatẽ.
ut liceit ei qui cõtͣdicat extͣhe̾ sigͥficatõem
scͥpti quo expediat ac uelit. aũ si ãbigue scͥp¬
tũ ñ sit. uł. au̾b̾ uolũtatẽ ⁊ sẽtẽtia scͥptoris.
abduce̾. uł alio se eadẽ de re c̾tͣrie scͥpto def¬
fen.e̾. tũ disceptatõ ex scͥpti c̾tẽtioe existit.
Ut ĩ abigus disceptat᷑. qd̾ maxĩe sigͥficet᷑

Expanded text:
icantur scripto propter verbi aut verborum ambiguitatem, ut liceat ei qui contra dicat eo trahere significationem scripti, quo expediat ac velit; aut, si ambigue scriptum non sit, vel a verbis voluntatem et sententiam scriptoris abducere vel alio se eadem de re contrarie scripto defendere, tum disceptatio ex scripti contentione exsistit, ut in ambiguis disce
Abbreviated transcription (Latin):
cõcursu q̃stio q̃dã exont᷑ qm̃ disceptatõe
uoco. ĩ qua ꝗd eueĩat ĩ iudicĩ. ⁊ de quo di¬
sceptet᷑ q̃ri solet. nã pͥma adu̾smoꝵ c̃ten¬
ne pecciñas deciꝰ. In deffinitioẽ minuei̾t i
maiestatẽ nerbanꝰ. In eꝗtate iure ne occi
sa fũt. Ratõnũ ⁊ firmam̃toꝵ c̾tentio ad¬
ducit ĩ angustã disceptatõe. Ea ĩ c̾iecta
nulla ẽ.slemo eĩ eiꝰ qui negat factũ. rõe¬
põt. aũ debet. aut solet redde᷑. ¶ Itiq ĩ hio¬

Expanded text:
concursu quaestio quaedam exoritur, quam disceptationem voco; in qua quid veniat in iudicium et de quo disceptetur quaeri solet. Nam prima adversariorum contenne pecunias Decius; in definitione: Minueritne maiestatem Norbanus; in aequitate: Iurene occidesa sunt. Rationum et firmamentorum contentio adducit in angustum disceptationem. Ea in coniectura nulla est. Nemo enim eius quod negat factum potest aut debet aut solet reddere rationem. I
Abbreviated transcription (Latin):
uãde .r.p. cã relatũq adiecioẽ ue scelera¬
tissimũ ꝯdẽ cinẽ sine iudicio uire ullo ne¬
care potiusti. orit᷑ illa disceptatõ. potuei̾t¬
ne recte salutis rei .p. causa. cui ẽ eu̾sorẽ
cuutatis ĩdempnatũ neccare. Ita discep¬
c̾tis ꝑsonis ac tp̃rib notate fuĩt. ⁊ rursꝰ

Expanded text:
ae causa, relatumque ab Decio est: Ne sceleratissimum quidem civem sine iudicio iure ullo necare potuisti, oritur illa disceptatio: Potueritne recte salutis rei publicae causa civem eversorem civitatis indemnatum necare ? Ita discepcertis personis ac temporibus notatae, fiunt rursus
Abbreviated transcription (Latin):
Ognoui im laudatoĩs ⁊ suassionis
lecos. ⁊ lũc q̃ uidicus accomodata sĩt
expecto. idq nobis genꝰ restare unũ
putõ. Mar. ¶Recte intlłigis. atq eiꝰ quidẽ
gnͣis finis ẽ. eꝗtas q̃ nõ simpliciter spectat᷑.
satoe̾ disputat᷑. aũ cũ hr̃ditatis siue lege. aũ¬
. siñ testam̃to petit̾ possessio. In quib cansis
causas facultas petit᷑ argim̃tatõnũ. ex his
d̾ quib mox dicet᷑ eꝗtatis locis. añ etiã m̃
inditiũ d̾ cõstituẽdo ip̃o iuditio solet ẽẽ con¬
tẽtio. cũ aũ sit actio illi qui agit. aũ iam ne
sit. aũ nõ iã eẽ destiteit. aut illa ne legis u̾biᷤᷤ
si actõ q̃rit᷑. ¶ Que q̃ si añ qmͣ res ĩ udiciũ
uenit. aut cũ certa aũ diuidieata. aut confec¬
ta nõ sũt. tam̃ ĩ ipĩs iudicus ꝑ magnũ sepe
hñt pondꝰ cũ ita dñt᷑ płꝰ petisti. sero petisti ñ
aut more poĩtũ. Cuꝰ sciẽtia neglecta abora¬
torib plerisq nob̾ad dicendũ necciͣa uidetu.

Expanded text:
novi iam laudationis et suasionis locos. Nunc quae iudiciis accommodata sint exspecto; idque nobis genus restare unum puto. P. Recte intellegis. Atque eius quidem generis finis est aequitas; quae non simpliciter spectatur satore disceptatur aut cum hereditatis sine lege aut sine testamento petitur possessio; in quibus causiscausas facultas petitur argumentationum ex eis de quibus mox dicetur aequitatis locis. atque etiam ante iudicium de constituendo ipso iudicio solet esse contentio, cum aut sitne actio illi qui agit aut iamne sit aut num iam esse desierit aut illane lege, hisne verbis sit actio quaeritur. Quae etiam si ante quam res in iudicium venit aut concertata aut diiudicata aut confecta non sunt, tamen in ipsis iudiciis permagnum saepe habent pondus, cum ita dicitur: Plus petisti; sero petisti; non aut more positum; cuius scientia neglecta ab oratoribus plerisque nobis ad dicendum necessaria videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
iirie dolor. si honoi̾s. sigłe. si impii. si peccu¬
me cupiditas. si ꝑicłi timor. sies alienũ. si
angustie rei familiaris. si audax. si leuis.
si crudelis. si ĩpotẽs. si ĩcautꝰ. si insipiens.
si amẽs. si cõmota m̃te. si uinolentꝰ. si cũ
spe efficiendi. si cũ opimõe celãdi. aut si pa¬
tefactũ eẽt depelẽdi cͥminis s prũpẽdi ꝑ¬
icłi. ł in logĩquũ tp̃s differẽdi. aũ si iudicii
pena leuior ꝙͣ facti p̾miũ. aut si faciuoĩs

Expanded text:
i honoris, si gloriae, si imperi, si pecuniae cupiditas, si periculi timor, si aes alienum, si angustiae rei familiaris, si audax, si levis, si crudelis, si impotens, si incautus, si insipiens, si amans, si commota mente, si vinolentus, si cum spe efficiendi, si cum opinione celandi aut, si patefactum esset, depellendi criminis vel perrumpendi periculi vel in longinquum tempus differendi; aut si iudici poena
Abbreviated transcription (Latin):
certib añt ad utilitas.l.abefactũda ẽ. aũ effi¬
ciendi. difficultates efferende. neqi aliis ex
p̃ceptis. s eisdẽ̾ ex suasionis locio. Ut̾q noͣ
ad iugẽdũ hãt exẽploꝵ. aũ recẽtiũ q notio
ra fũt. aut uetera qͦ plus autoritatis hat
copiã. inaxĩeq sit ĩ hec gn̾e meditatꝰ. ut pos¬
sit uł utilia ac nececci̾a sepe honestis uł hec
ulis añ ferte. ¶Ad comouẽdos nĩt aĩos
n axime ꝑficient. si incitãdi erũt eiꝰ modi
sentẽtie. qͣ aut ad explendas cupidates. iui
ad odiũ saciandũ. auͣ ad ulciscendũ ĩiuras
ꝑtinebũt. Sin aũt repͥmẽdi de ĩcerto statu
de ꝑicło cõmonendi. ¶Atqr hñ qd ꝑ oratio
debebũt. nõ enĩ suplex ut ad iudicẽ uenit. ora

Expanded text:
entibus autem aut utilitas labefactanda est aut efficiendi difficultates efferendae, neque aliis ex praeceptis, sed eisdem ex suasionis locis. vterque vero ad augendum habeat exemplorum aut sint, aut veterum, quo plus auctoritatis habeant, copiam; maximeque sit in hoc genere meditatus, ut possit vel utilia ac necessaria saepe honestis vel haec illis anteferre. Ad commovendos autem animos maxime proficient, si incitandi erunt, eius modi sententiae quae aut ad explendas cupiditates aut ad odium satiandum aut ad ulciscendas iniurias pertinebunt. Sin autem reprimendi, de incerto statu de periculo commonendi. Atque hi quidem perorationis debebunt. Non enim supplex
Abbreviated transcription (Latin):
suidẽdo ꝓpositũ ꝗd nob̾ eiͣt illud ut decemius
bñ ĩstitutos płmmũ de laude ⁊ de honestate
dicemꝰ.maximeq ea uͥtutũ gn̾a tr̃tabimꝰ. q̃
ĩ coĩ hõmm utilitate tuenda. angẽdaq u̾¬
satur. Om apud idectos nuĩꝑitosq dicemꝰ.
fructus.emolum̃ta uoluptates uitatioẽs¬

Expanded text:
doceamus bene institutos plurimum de laude et de honestate dicemus maximeque ea virtutum genera tractabimus quae in communi hominum utilitate tuenda augendaque versantur. Sin apud indoctos imperitosque dicemus, fructus emolumenta, voluptates vitationes
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dixi cogͥtioĩs sũt oñ. Restãt actõis. Cuiꝰ
net. ut quẽ ad mod̾ colendi parẽtes. altm
aũt ad sedandos aios. ⁊ orone sanãdos. ut
ĩ cosolindis menrib ut ĩracũdia cõpm̃¬
da.Ant ĩtimore dolẽdo aut ĩcupiditate.

Expanded text:
 dixi cognitionis sunt omnia. restant actionis: cuius net, ut quem ad modum sint colendi parentes; alterum autem ad sedandos animos et oratione sanandos, ut in consolandis maeroribus, ut in iracundia comprimenda aut in timore deleniendo aut i
Abbreviated transcription (Latin):
stinguit ⁊ iudicat. Qe uͥtus om̃is ĩ iõei
sciẽtiq disputãdi sita ẽ. alt̾a aũt oratoĩa
lich̾ enĩ ẽ aliud eloqñtia. nͥ copiose loqñs
sapiẽtia. q̃ ex ead̾ austa gnͣe qͣ illd̾ q̃ ĩ dispu¬
tando est ub̃ior ẽ atq litior. ⁊ ad motꝰ aĩo¬
ꝑ uulgiq sensus accomodatior. ¶Custos
nõ uͥtutũ oĩum dedet᷑ fugiẽs. laudeq maxi¬
me c̃seqñs uerecũdia ẽ. atq hi qdẽ sũt fere

Expanded text:
omnis in ratione scientiaque disputandi sita est, altera autem oratoria. nihil est enim aliud eloquentia nisi copiose loquens sapientia; quae ex eodem hausta genere, quo illa quae in disputando, est uberior atque latior et ad motus animorum vulgique sensus accommodatior. Custos vero virtutum omnium dedecus fugiens laudemque maxime consequens verecundia est. Atque hi quidem sunt fere
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuandꝰ ordo. aũ ĩpͥmis recẽtissimũ qͦdq
dicendũ. aũ młta ⁊ uaria facta ĩ ꝓpͥauͥtutũ
gnͣa sũt dirigẽda. ¶ S hic locꝰ uirtutũ atqr
uitioꝵ latissime patens ex młtis ⁊ uarno
disputatiõib nc̃ ĩ quãdã ang̾tã ⁊ breuẽ cõ¬
gludit. ¶ Est gͥ nis uͥtutis dur lex. añ enĩ¬

Expanded text:
andus ordo est aut in primis recentissimum quidque dicendum aut multa et varia facta in propria virtutum genera sunt digerenda. Sed hic locus virtutum atque vitiorum latissime patens ex multis et variis disputationibus nunc in quandam angustam et brevem concludetur. est igitur vis virtutis du
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo qͣle sit q̃rit᷑. aut de onestate. aũde u¬
tilitate. aũ de eꝗtate dicẽdũ ẽ. Deonesta¬
te sic ut honestũ ne sit pamico ꝑiculũ.
cuit ĩuidiam subire. De utilitate aũt sic.
ut sit ne utile in .r.p. administrãdã u̾sa¬
ri. De oꝗtate aũt sic. ut sit ne equũ ami¬
cos cognatis añferre. atq ĩ hoc eod̾ gnͣe
in quo quale sit q̃ritur.
XCorit᷑ aliud ꝙdam disputadi genꝰ.
nõ enĩ simplicit̾ solũ q̃rit᷑ ꝙ honestũ

Expanded text:
in quo quale sit quaeritur, aut de honestate aut de utilitate aut de aequitate dicendum est. De honestate sic, ut honestumne sit pro amico periculum aut invidiam subire. De utilitate autem sic, ut sitne utile in re publica administranda versari. De aequitate autem sic, ut sitne aequum amicos cognatis anteferre. Atque in hoc eodem genere, in quo quale sit quaeritur, exoritur aliud quoddam disputandi genus. No
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sũt aũt alie cause. q̃ aũ ꝓpt̃ pͥncipiũ. aut
ppt̃ exitũ cõficiẽtes nocantur. Cñ aut q̃ritur
ꝗd sit optimũ fuctu. aũ utilitas. aũ spes
efficiendi ad assentiendũ ĩpellit aĩos. ¶ Et
qm̃ de utilitate iam diximꝰ de efficiendi rõe
dicamꝰ. Quototo gnͣe ꝗb cũ ⁊ cõtra quos.
quo tp̃r. aut quo loco. aut ꝗb facultatib ar¬
moꝵ. peccunie.socioꝵ. eaꝵ ue reꝵ q̃ ad ꝙͣq̃¬

Expanded text:
ium aut propter exitum conficientes vocantur. Cum autem quaeritur quid sit optimum factu, aut utilitas aut spes efficiendi ad adsentiendum impellit animos. et quoniam de utilitate iam diximus, de efficiendi ratione dicamus. Quo toto genere quibuscum et contra quos, quo tempore aut quo loco aut quibus facultatibus armorum pecuniae sociorum earumve rerum quae ad q
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliud effici. ut cũ q̃rit ⁊ ꝗsnã ꝑfecte sa¬
piẽs eẽ possit. altm. cũ q̃ ad modũ qͥq fiat.
ut qͦnã pacto u̾tus pariat. natã ne an rõ¬
scuris nat᷑alibq q̃stionib cãe rõnesq reꝵ
explicant᷑. ¶Illiꝰ aũt gnͣis. ĩ quo ꝗd sit id
de quo agit᷑ qͣrit᷑. duo sũt gnͣa. quoꝵ ĩ alto
disputãdũ ẽ. aliud anidẽ fit. ut ꝑtinatia.
⁊ ꝑseuerãtia. In alt̾o aũt descͥptio gm̃s ali¬
cuiꝰ. ⁊ qiͣ imago ẽ expͥmẽda ut quał sit i¬

Expanded text:
cte sapiens esse possit; alterum, quem ad modum quidque fiat, ut quonam pacto virtus pariatur, naturane an ratioscuris naturalibusque quaestionibus, causae rationesque rerum explicantur. illius autem generis, in quo quid sit id de quo agitur quaeritur, duo sunt genera : quorum in altero disputandum est aliud an idem sit, ut pertinacia et perseverantia; in altero autem descriptio generis alicuius et quasi imago est exprimenda
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Eacilior ẽ explicatio ꝑ or̃onis. Nã est
duusa ĩ duas ꝑtes. amplificatõe ⁊ enum̾a
tionẽ. ¶Angedi aũt ⁊ ħͥ ẽ ꝓpͥus locꝰ ĩporado.
⁊ ĩcursu ip̃o or̃omio declinatrẽs ad amplifi
¶Est gͥ amplificatõ gͣmor q̃dam affirmatio¬
q̃ motũ aĩoꝵ ꝯciliet ĩ dicẽdo fidẽ. ea ⁊ u̾boꝵ
illustrãdi. nͨ ab usu sint ab horrẽtia.gͣuia.⁊
plena.sonãtia. iũcta.ficta. cognominata.
u̾bis. s ĩcõtinẽtib soluta. Que dñr siñ ꝯuĩc¬
ticẽ ut plura uidemt᷑. ¶ Auget ⁊̃ relata
u̾ba. iterata.duplicata. ⁊ ea q̃ ascendñt gͣda¬
tim ab humiliorib u̾bis asuꝑiora om̃noq

Expanded text:
 Atque etiam incurrit alia quaedam in testibus et in quaestionibus ratio. Saepe enim ea quae dicta sunt, si aut ambigue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt aut etiam aliter ab alio dicta, subtiliter reprehenduntur. C. in perorando est, de qua sane velim audire. P. Facilior est explicatio perinlustrandi nec ab usu sint abhorrentia, gravia plena sonantia, iuncta facta cognominata, verbis; sed in continentibus soluta, quae dicuntur sine coniunctione, ut plura videantur. augent etiam relata verba iterata duplicata et ea quae ascendunt gradatim ab humilioribus verbis ad superiora, omninoq
Abbreviated transcription (Latin):
erũt satis aꝑta ponemꝰ. Quidq exhis ef¬
ficiet᷑ si id aꝑtũ nõ hebimꝰ. necc̃e ẽ semꝑi
ꝯcludere. Cicero.
U̾od illa q̃ fine arte appłant᷑. q̃ iã
dudũ asũpta dixisti. ex qͦnã modo.
i qͦnã loco artis ingerit.ma ¶ Illa
uo indigẽt. ⁊ nec eo dñr sine arte quia ita
sit. s qr ea nõ parit oratoi̾s aro. s foris ad
se delata tñ arte tͣctat. ⁊ maxĩe ĩtestib. Nã
ĩdenoto gnẽ testiũ qmͣ id sit ĩ firmũ sepe di¬
cendũ ẽ. ⁊ argn. reꝵ eẽ ꝓpͥe. testimonia ã¬

Expanded text:
 quodque ex eis efficietur, si id apertum, non habebimus necesse semper concludere. C. Quid illa quae sine arte appellantur, quae iam dudum adsumpta dixisti, ecquonam modo ecquonam loco artis indigent? P. Illa vero indigent nec eo dicuntur sine arte, quod ita sint, sed quod ea non parit oratoris ars, sed foris ad se delata tamen arte tractat, et maxime in testibus. nam et de toto genere testium quam id sit infirmum saepe dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
si iracũdia. si mĩa ĩpulsi. si p̃mio. si gr̃a i
ad ducti cõpandiq cũ suꝑiore autoritate
testium. quibus tamen creditum non sit
¶Sepe etiam q̃stionib resistendũ est.
qui et dolorem fugientes multi intor¬
mentis se mentiti persepe sunt. moriq¬
ut eos qui his cãriores quã ip̃i sibi ẽẽnt
lib̾arẽt. ¶ Alii aũt aũ nat᷑a corꝑis. aut cõ¬
suetudine dolendi. aũ metu suplicii ac mo¬
tis uĩ torm̃toꝵ ꝑtulerũt. ¶ Alii e mẽtiti
sũt ĩ eos quos oderãt. atq ħ exẽplis firmã¬

Expanded text:
isericordia impulsi, si praemio, si gratia adducti; comparandique cum superiore auctoritate testium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in tormentis ementiti persaepe sint moriqut eos qui eis cariores quam ipsi sibi essent liberarent; alii autem aut natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu supplici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii ementiti sint in eos quos oderant. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Coꝵ ant qͥ ꝑꝑ se expetũt᷑ pti omestate ipĩ
ꝑtĩ cõmoditate aliqͣ expetũt᷑. honesta¬
te ea q̃ ꝓficiscũt᷑ ab bis iurtutib de qb
paulo añ ẽ dictũ q̃ sũt liudabilia ip̃a ꝑ
se. comoditate aũ aliqͣ q̃ sũt ĩ corpis añ
ĩfortune lonis expetenda. Quoꝵ ali a
q̃ maxime spectat᷑ ĩ amicio. amicitie aũ
caritate ⁊ amore cernũt᷑.nã cũ deoꝵ. cum
parẽtũ. patͥe.puericieq cultus.eoꝵq boĩ
uin ꝗ aũ sapũ. aũ oꝑib excellũt ad cani¬
tate refferri solet. ¶Coniuges aũt ⁊ libi

Expanded text:
opter se expetuntur, partim honestate ipsa rtim commoditate aliqua expetuntur; honestate, ea quae proficiscuntur ab his virtutibus de quibus paulo ante est dictum, quae sunt laudabilia ipsa per sese; commoditate autem aliqua quae sunt in corporis aut in fortunae bonis expetenda. Quorum aliaquae maxime spectatur in amicitiis. Amicitiae autem caritate et amore cernuntur. Nam cum deorum tum parentum patriaeque cultus eorumque hominum qui aut sapientia aut opibus excellunt ad caritatem referri solent. Coniuges autem et lib
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ qͥstus emolum̃tũ. fructusq ꝓpoĩtur.⁊
inimica. boniq nat̃am falacit̾ ĩmitando
ad ulterat. quã ĩmanissimꝰ ꝗsq ac̾rime
seꝗt᷑. neq solis honestis reb s ⁊̃ necessari¬
is añponit ĩ sua dando.cũ ei gmͣ hoĩum
ꝯsiliũ des. Sepe sane laudãda ẽ. ⁊ illd uiden¬
dũ ẽ ꝙͣto mag̾ hõms mala fugiãt quã se¬
quãt᷑ bõa.⁊ Lã neq honestatẽ expetũt. qm̃¬

Expanded text:
tum fructusque proponitur. virtuti bonique naturam fallaciter imitando adulterat, quam immanissimus quisque acerrime sequitur neque solum honestis rebus sed etiam necessariis anteponit, in suadendo, cum ei generi hominum consilium des, saepe sane laudanda est. et illud videndum est quanto magis homines mala fugiant quam sequantur bona. Nam neque honesta
Abbreviated transcription (Latin):
quos agas uł int̾uallo tp̃is ł longitudini
orõnis. aũ freqñtãtio firmam̃tis orõis. ⁊
lutõ ĩbreuitate lucebit accule ꝓungẽt. ⁊¬
S eiͣt ĩnumeratõe uitãdũ ne ostẽtatio me¬
morie suscepta uideat᷑ ẽẽ puerił. Id effugi¬
to ꝗ nõ oĩa minima reppetet. s brenia sin¬
gła attĩgẽs põdera reꝵ ipã ꝯp̾hendet. Ci.
omã a de ipõ oratore ⁊ de orõne¬

Expanded text:
quos agas, vel intervallo temporis vel longitudine orationis aut frequentatis firmamentis orationis lutio in brevitate non lucebit, aculei pungent. Sed erit in enumeratione vitandum, ne ostentatio memoriae suscepta videatur esse puerilis. Id effugiet qui non omnia minima repetet, sed brevi singula attingens pondera rerum ipsa comprehendet. C. Quoniam et de ipso oratore et de or
Abbreviated transcription (Latin):
do mõ illa sit scribendi acq dicendi ut
sentẽtie uerbis fimant᷑. eoꝵq u̾boꝵ i¬
unctio nascit᷑. ac proceris nuͣs ac lib̾¬
is maxcime hero ant peane priore aut
cretico. s uane distincteq considerat. ⁊¬
¶lotatur em̃ maxime similitudo ĩ con¬
quiescendo. ⁊ si pumi ⁊ postremi pedes
sũt hic rõne sernati medu possunt la¬
tẽ mo ne ciicuitus ip̃e uerboꝵ sit aute
bremor quĩ iures expectent. aut lon

Expanded text:
do modo illa sit scribendi atque dicendi ut sententiae uerbis finiantur eorumque uerborum iunctio nascatur a proceris <numeris> ac liberis, maxime heroo aut paeane priore aut cretico, sed uarie distincteque considat: notatur enim maxime similitudo in conquiescendo. et si primi et postremi pedes sunt hac ratione seruati, medii possunt latere, modo ne circuitus ipse uerborum sit aut breuior quam aures
Abbreviated transcription (Latin):
enũtiatur ornatius. Quo sunt
finitima illa minus ornata. s tam̃ nõ
ignoranda cũ intelligi uolumus aliꝗd
an exꝑte totũ. ut ꝓhedificus. cũ parie¬
tes ac tecta dicimus. Aut ex toto ꝑtẽ
ut eũ unã curmã equitatẽ ppłi .r. dicimꝰ.
An ex uno płes.At romanus homo ca¬
mẽ ⁊ si res bene gesta est corde suo tre¬
pidat. Aut cũ expłib incelligit᷑ unũ
nos sumꝰ romani qui fuimꝰ inte rudi¬
ni. Aut quocũq mͦ nõ ut dictũ ẽ in eo
gne̾ intellegitur s ut sensũ ẽ. ¶Abn¬

Expanded text:
enuntiatur ornatius; cui sunt enuntiatur ornatius; cui sunt finitima illa minus ornata, sed tamen non ignoranda, cum intellegi volumus aliquid aut ex parte totum, ut pro aedificiis cum parietes aut tecta dicimus; aut ex toto partem, ut cum unam turmam equitatum populi Romani dicimus; aut ex uno pluris: at Romanus homo, tamenetsi res bene gesta est corde suo trepidat; aut cum ex pluribus intellegitur unum: nos sumus Romani, qui fuimus ante Rudini; aut quocumque modo, non ut dictum est, in eo genere intellegitur, sed ut sensum est. Abu
Abbreviated transcription (Latin):
mata.nõ est enĩ in nͥbo modus hic. s in
traductio atq ĩmutatio ĩuerbo quãda
fabricatoẽm ht̃ s ĩ or̃one. Affrica t̾ribi¬
lis tremit. horrida terra timłtu. Pro a¬
frĩs est sũpta affrica. neq factũ est uer¬
bũ ut mare saxifragis undis. neq tnͣs¬
latũ ut molit̃ mare. ¶ S ornãdi cansa
ꝓpriũ ꝓpͥo cõmutatũ. Desine roma tuos
hes
sũt campi magui. Dran ¶sẽ mod̾
ĩ ornatu or̃onis ⁊ sepe sumendꝰ. T Ex quo
gne hec sũt. Martem belli ẽẽ comimem.
cererẽ pto frugib. lib̃ũ appellare ꝓuino.¬
⁊ leptunũ pro mari. Curiam ꝓsenatu.i
Campũ ꝓcomitus. Cogam ꝓpace.. Ar¬
ma ac tela ꝓ bello. ¶Quo item ĩgnͣe
et uirtus ⁊ uita ꝓ ipĩs in quib illa sũt
appellant᷑. lucuries quã ĩ domũ ĩ rupit.
⁊ quo auaritia penetrauit. aut fides ua¬
luit. iusticia confecit.
Idetis ꝓfecto genus huiꝰ totũ.
cũ ĩflexo ĩmutato qr res eadem

Expanded text:
mata; non est autem in verbo modus hic, sed in mata; non est autem in verbo modus hic, sed in traductio atque immutatio in verbo quandam fabricationem habet sed in oratione: Africa terribili tremit horrida terra tumultu; pro Afris est sumpta Africa, neque factum est verbum, ut "mare saxifragis undis"; neque translatum, ut "mollitur mare"; sed ornandi causa proprium proprio commutatum: desine, Roma, tuos hossunt campi magni Gravis est modus in ornatu orationis et saepe sumendus; ex quo genere haec sunt, Martem belli esse communem, Cererem pro frugibus, Liberum appellare pro vino, Neptunum pro mari, curiam pro senatu, campum pro comitiis, togam pro pace, arma ac tela pro bello; quo item in genere et virtutes et vitia pro ipsis, in quibus illa sunt, appellantur: "luxuries quam in domum inrupit," et "quo avaritia penetravit"; aut "fides valuit, iustitia confecit." Videtis profecto genus hoc totum, cum inflexo immutatoque verbo res eadem
Abbreviated transcription (Latin):
co istie ne contatio me abonis umbrane
obsit. ¶Atqr ⁊̃ si uere are ne paulo duri¬
ora tnͣslatio eẽ uideatur. mollienda ẽ p̃po¬
sitio sepe u̾bo. Ut siolim Marco catone
mortuo pupillũ senatũ quis relictũ dicẽt᷑
pͦulo duriꝰ. Sm ut ita dicã pupillũ aliquã¬
to mitius. ¶Et enĩ ueͣcunda ẽẽ debet tñs¬
latio. ut deducto eẽ in alienũ locũ nõ iiri¬
puisse. atq ut p̃cario nõ ĩuenisse uideat᷑.
uerbis. quã qui plus luminis afferrat oro¬
ni.⁊ la illud qd̾ ex hoc gne ꝓfluit. ñ est
ĩuno uerbo tnͣslatio. s ex płib cõtinuatis
conectitur.Aut aliud dicatur. aliud in¬
telligendũ sit.i leq me patiar ad unũ
scopulũ et telũ crassem achiuom offen¬
li uerba illi rei ꝓpria demceps ĩrem alia
ut dixi referũt᷑. ¶ Et hoc magnũ orna¬
mẽ orõnis ĩquo obscui̾tas fugienda est.
Et enĩ hoc fere gnͣe fuĩt ea q̃ dicunt᷑ enig¬

Expanded text:
co istic, ne contagio mea bonis umbrave co istic, ne contagio mea bonis umbrave obsit Atque etiam, si vereare, ne paulo durior translatio esse videatur, mollienda est praeposito saepe verbo; ut si olim, M. Catone mortuo, "pupillum" senatum quis relictum diceret, paulo durius; sin, "ut ita dicam, pupillum," aliquanto mitius: etenim verecunda debet esse translatio, ut deducta esse in alienum locum, non inrupisse, atque ut precario, non vi, venisse videatur. s adferat orationi; nam illud, quod ex hoc genere profluit, non est in uno verbo translato, sed ex pluribus continuatis conectitur, ut aliud dicatur, aliud intellegendum sit: neque me patiar iterum ad unum scopulum ut olim classem Achivom offenei propria deinceps in rem aliam, ut dixi, transferuntur. Est hoc magnum ornamentum orationis, in quo obscuritas fugienda est; etenim hoc fere genere fiunt ea, quae dicuntur aenig
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ex oĩb indidẽ u̾bũ unũ qd̾ siłitudinẽ
continet. tnͣslatũ. lum̃ afferte orõni. ¶Dẽ
in gn̾ẽ pͥmũ ẽ fugienda dissimilitudo. celi
ĩgentes formces. Quãuio spheram ĩ scenã
ut dicit᷑ actubent ennius. tam̃ in sphera for¬
uicio siłitudo nõ põt in ẽẽ. Uine ulixes dũ licet
¶ Deinde uidendũ est ne longe simile sit duc¬
tũ. Sirtim patrimonii scopulũ libentuis
dixerĩ. Cixibdĩ bonoꝵ uoraginẽ potiꝰ. faci¬
luis eĩ ad ea q̃ insa quã ad alia illa q̃ iudita
sũt eis oculi ferent᷑.
ferendis ut senfũ feriat. id qd̾ trans¬
latũ sit. fugienda omĩs turpitudo
caꝵ reꝵ ad quas eoꝵ aĩos qui audiẽt tra¬
hent similitudo. ¶Nolo dici morte affrica¬
ci glanca quãnis sit simile. tam̃ ẽ ĩntro¬
q deformis cognitio. Similitudĩs. ¶Nlo¬
lo ẽẽ aut maius quã res postulet. Tempe¬
stas conmessatõis. an minꝰ cõmessatio tẽ¬
pestatis. ¶Nolo eẽ u̾bũ angustius id qd̾

Expanded text:
ndidem verbum unum, quod similitudinem continet, translatum lumen adferet orationi. Quo in genere primum est fugienda dissimilitudo: "caeli ingentes fornices"; quamvis sphaeram in scaenam, ut dicitur, attulerit Ennius, tamen in sphaera fornicis similitudo inesse non potest. Vive, Ulixes; dum licet: " Deinde videndum est ne longe simile sit ductum: "Syrtim" patrimoni, "scopulum" libentius dixerim; "Charybdim" bonorum, "voraginem" potius; facilius enim ad ea, quae visa, quam ad illa, quae audita sunt, mentis oculi feruntur; verbis transferendis, ut sensum feriat id, quod translatum sit, fugienda est omnis turpitudo earum rerum, ad quas eorum animos, qui audient, trahet similitudo. Nolo dici morte Africaci Glauciam; quamvis sit simile, tamen est in utroque deformis cogitatio similitudinis; nolo esse aut maius, quam res postulet: "tempestas comissationis"; aut minus: "comissatio tempestatis"; nolo esse verbum angustius id, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ex u̾bis. Quoꝵ pͥmũ nob̾ rõ simplicit᷑
idenda est. deinde ꝯuĩcta. ⁊ lã est qdã
ornatus or̃omo qui ex singłis u̾bis ẽ.
Alius qui extenuatis ꝯuictis ꝯstat. Tr¬
go utim᷑ uerbis aut his q̃ ꝓpri sunt
et certa qua si uocabula reꝵ pene unã i¬
nata cũ reb ipĩs. aut his q̃ tnͣsferuntur
et qiͣ alieno ĩloco collorant᷑. aut hid que¬

Expanded text:
ex verbis; quorum primum nobis ratio simpliciter videnda est, deinde coniuncte. Nam est quidam ornatus orationis, qui ex singulis verbis est; alius, qui ex continuatis coniunctis constat. Ergo utimur verbis aut eis, quae propria sunt et certa quasi vocabula rerum, paene una nata cum rebus ipsis; aut eis, quae transferuntur et quasi alieno in loco conlo
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ ea itelligenda ac dice̾nt᷑ sũt tnͣslata.¬
⁊ quodĩmͦ ¶ Ita fit ut omĩo singłoꝵ uer¬
boꝵ uictus atq lans. trib ecistat ex reb
In quo itẽ ẽ aurib cõsuetudini qr parten¬
du. an traslatu. qd̾ maxime tãꝙͣ stellis
me primũ. Deinde modũ quẽdam
form ĩq desiderat. ¶Collocatois ẽ ꝯpone̾
et struere u̾ba. sic ut ne ue aspioꝵ conc̾¬
Q̾ sus ne ue ulens sit. s quodã mͦ coagm̃¬
tatus ⁊ lenis. In quo lepidi socen mei pͦ
lusit. is qui elongatissime id face̾ potu¬
it .l. quĩ lipid̾ ex his compõite. ut tesse¬
rule om̃s arte pauim̃to aqr emblẽmate
u̾miculato. Que cũ dixiss ĩ albuciũ ĩ lu¬
dens ne ame quidẽ abstirunt. Crassum
hẽo geneꝵ. ne rethorico re rustus cio.
Quid gͦ iste crassus qm̃ eĩ abuterisi

Expanded text:
t aliter intellegenda ac dicerentur, sunt translata quodam modo. Ita fit, ut omnis singulorum verborum virtus atque laus tribus exsistat ex rebusin quo item est auribus consuetudinique parcendum; aut translatum, quod maxime tamquam stellis m primum, deinde modum quendam formamque desiderat. Conlocationis est componere et struere verba sic, ut neve asper eorum concursus neve hiulcus sit, sed quodam modo coagmentatus et levis; in quo lepide soceri mei persona lusit is, qui elegantissime id facere potuit, Lucilius: quam lepide le/ceis compostae! ut tesserulae omnes arte pavimento atque emblemate vermiculato. Quae cum dixisset in Albucium inludens, ne a me quidem abstinuit: Crassum habeo generum, ne rhetoricoterus tu sis. Quid ergo? Iste Crassus, quoniam eius abuteris
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣslata dełctat. Id accidere credo uł qd̾ mn¬
genu specim̃ ẽ ꝗddim̾ tnͣsilire ante pedes
positu. alia longe repet̾ita sumere. uel qd̾
is qui audit alio ducitur cognitõe. ⁊ leq
tam̃ aberrat q̃ maxima ẽ delectatio. uł qd in
singłis u̾bis res ac totũ simile conficitur.
uł qd oĩs tnͣslatio q̃ quidẽ sũpta rõne est ad
sensus ipõs. admouet᷑ maxune oculoꝵ qui
est sensus acerrimuo.⁊ lam ⁊ odor urbam¬
tatis. ⁊ mollitudo humanitatis. ⁊ murmur
maris. ⁊ dulcitudo oronis. sũt ducta acetis
sensib ¶Illa uero oculoꝵ młto acriora q̃
pene ponũt ĩ ꝯspectu aĩ. q̃ cernere ⁊ uidere
nõ possumꝰ. i lichil est enĩ inreꝵ natura at

Expanded text:
translata, delectant. Id accidere credo, vel quod intranslata, delectant. Id accidere credo, vel quod ingeni specimen est quoddam transilire ante pedes posita et alia longe repetita sumere; vel quod is, qui audit, alio ducitur cogitatione neque tamen aberrat, quae maxima est delectatio; vel quod in singulis verbis res ac totum simile conficitur; vel quod omnis translatio, quae quidem sumpta ratione est, ad sensus ipsos admovetur, maxime oculorum, qui est sensus acerrimus. Nam et odor urbanitatis et mollitudo humanitatis et murmur maris et dulcitudo orationis sunt ducta a ceteris sensibus; illa vero oculorum multo acriora, quae paene ponunt in conspectu animi, quae cernere et videre non possumus. Nihil est enim in rerum natura,
Abbreviated transcription (Latin):
ferri oportet q̃ aut clariorẽ facuit rem. ut
illa oĩa ĩ horescit mare. Tenebre condupli¬
Oma fere que
ẽent clariora tnͣslatis ꝑ si militudi¬
nẽ uerbis dicta sũt. Aut quo sigui¬
ficetur magis res tota si facti aliciuꝰ fiue
consilii ut illi qui occultantẽ consulto ne
id qd̾ ageret᷑ intelligi poss. duob tnͣslatiꝰ
uerbio silĩtudine iudicat. qñ quidẽ iste cu¬
cũuestet dictis sepe sedulo. ¶⁊ Lon ũquam
etiã breuitas tnͣslatione conficit᷑. ut illud.
si telũ manu fugit. imprudẽtia teli missi
brenius pprus uerbis exponi nõ potuit. quã
est nno significata translito. ¶ Hoc ĩgnͣe
ꝑ sepe mͥ admirandũ uidet᷑. qd sit qd̾ om̃s
tnͣslatis ⁊ alienis magis delectent᷑ u̾bis.
quã ꝓprus ⁊ suis. Nã si res suũ nomẽ ⁊
uocabulũ ꝓprip̃ ñ ht̃. ut spes ĩnani. ut ue¬
xum qd̾ ꝑ libfa agitur. ut inuxore diuor¬
tium. neccͣitas cogit. qd̾ nõ hãs aliunde
Hoĩes aliena multo magis si sunt᷑ rõne

Expanded text:
nsferri oportet, quae aut clariorem faciunt rem, ut illa omnia: inhorrescit mare, tenebrae condupliomnia fere, quo essent clariora, translatis per similitudinem verbis dicta sunt; aut quo significatur magis res tota sive facti alicuius sive consili, ut ille, qui occultantem consulto, ne id, quod ageretur, intellegi posset, duobus translatis verbis similitudine ipsa indicat: quandoquidem is se circum vestit dictis, saepit se dolo. Non numquam etiam brevitas translatione conficitur, ut illud "si telum manu fugit": imprudentia teli missi brevius propriis verbis exponi non potuit, quam est uno significata translato. Hoc in genere persaepe mihi admirandum videtur quid sit, quod omnes translatis et alienis magis delectentur verbis quam propriis et suis. Nam si res suum nomen et vocabulum proprium non habet, ut pes in navi, ut nexum, quod per libram agitur, ut in uxore divortium, necessitas cogit, quod non habeas, aliunde a tamen homines aliena multo magis, si sunt ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tus est hũdus quidã. atq is auriuĩ quo¬
dam inditio põderanduo ẽ. ĩ quo ꝯsuetu¬
uulgo de oratorib ab impitis dici solet.
bomis hic u̾bis aut aliqs no bonis utit.
nõ arte aliqua ꝑpendit᷑. s quodã qͣiͣ naͣli
sensu iudicat᷑. in quo ñ magna laus ẽ
uitare uitiũ quaꝙͣ ẽ magnũ. Ueꝵtam̃¬

Expanded text:
aurium quodam iudicio ponderandus est; in quo consuetuvulgo de oratoribus ab imperitis dici solet "bonis hic verbis," aut "aliquis non bonis utitur," non arte aliqua perpenditur, sed quodam quasi naturali sensu iudicatur: in quo non magna laus est vitare vitium, quamquam est magnum, verum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. aut translatũ. In usitata sũt prisca fere
ac uetustate abusu cotidimi ẜmonis iam
diu int̾missa. q̃ sũt poetaꝵ licentie lib̾iora.
aliqd̾ u̾bũ dignitatẽ. ¶⁊ leq enĩ illd̾ fugeñ
dice̾ ut lelius quatẽpestate poctaꝵ inytaliã
uenit. nec plẽ. aut sobolẽ. an effari. an mĩcu¬
pari. an ut tu soles catulle nõ uerebar an
opinabar. an alia multa. quib loco poitis
grandior atqr antiquior oro sepe uideri so¬
let. ⁊ louãtur eĩ uerba q̃ ab eo qui dicit ip̃o ⁊¬
gignunt᷑ ac fiũt. uł comunũ gerendis uer¬

Expanded text:
tum aut translatum. Inusitata sunt prisca fere ac vetustate ab usu cotidiani sermonis iam diu intermissa, quae sunt poetarum licentiae liberiora aliquod verbum dignitatem. Neque enim illud fugerim dicere, ut Caelius "qua tempestate Poenus in Italiam venit," nec "prolem" aut "subolem" aut "effari" aut "nuncupare" aut, ut tu soles, Catule, "non rebar" aut "opinabar"; aut alia multa, quibus loco positis grandior atque antiquior oratio saepe videri solet. Novantur autem verba, quae ab eo, qui dicit, ipso gignuntur ac fiunt, vel con
Abbreviated transcription (Latin):
Uin crassus. puulgatas res ma¬
reqris inquit ⁊ tibi nõ ĩcognitas
sulpici. Quio eĩ de isto gene̾ nõ
docuit. nõ instituit. nõ scͥptũ ⁊̃ reliquit..
S gerã morẽ ⁊ ea dũ taxat ꝯ̃ mͥ nota st̃¬

Expanded text:
um Crassus 'pervulgatas res requiris' inquit 'et tibi non incognitas, Sulpici: quis enim de isto genere non docuit, non instituit, non scriptum etiam reliquit? Sed geram morem et ea dumtaxat, quae mihi nota s
Abbreviated transcription (Latin):
loquas malicias. uidetis eĩ ⁊ u̾sutiloquas ⁊
ecpectarat ex ꝯniratõe facta eẽ u̾ba nõ nata.
niuo ut digenitales uacarũ ub̾tate ĩcurbe¬
scẽ . ¶Tercuis ille modus tͣnfferendi uerita¬
te patet. quẽ necessitas genuit ĩopia acta
et angustis. post enĩ iocũditas delectatõ¬
nẽq celebrauit.⁊ Lã ut uestis frigoris de¬
pellendi cã reꝑta pͥmo. Post ad hiberi cepta
ẽ adornatũ ⁊̃ corporis ⁊ dignitatẽ. Sic uerbi
tnͣslatio ĩstituta ẽ ĩopie c̾a freqñtii desctatõ¬
letas segetes ⁊̃ rustici dicũt. Qd̾ emĩ decla

Expanded text:
utiloquas" et "expectorat" ex coniunctione facta esse verba, non nata; nius desertus," ut "di genitales," ut "bacarum ubertate incurvescere." Tertius ille modus transferendi verbi late patet, quem necessitas genuit inopia coacta et angustiis, post autem iucunditas delectatioque celebravit. Nam ut vestis frigoris depellendi causa reperta primo, post adhiberi coepta est ad ornatum etiam corporis et dignitatem, sic verbi translatio instituta est inopiae causa, freqfluctuare segetes etiam rustici dicunt; quod enim decla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmulta q̃ orator anatura nisi hr̃et. nõ mul¬
tũ amagro adinuaret᷑.
Alde tibi assentior inquit eo uł mitĩe

Expanded text:
multa, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tacere nͥ qd expediat siue oĩa referre adutilitatẽ
suã. quõ ẜ pliusibilia ñ ot̃. ut ĩ sinũ gaudeãt.
głoseloꝗ desimnãt. ¶ Cirenaicoꝵ restat sñtẽtia.
qui egͥtudinẽ censent exist̾e̾. si nec opmnato ꝙ
eueneit. Est id ꝗd est magnũ. ut supͣ dixi. Etiã
crisippo ita uideri scio. ꝙ puisũ aũ ñ sit. id fieiͣ¬

Expanded text:
facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem suam, quoniam haec plausibilia non sunt, ut in sinu gaudeant, gloriose loqui desinant. Cyrenaicorum restat sententia; qui tum aegritudinem censent existere, si necopinato quid evenerit. est id quidem magnum, ut supra dixi; etiam Chrysippo ita videri scio,
Abbreviated transcription (Latin):
nã nullũ gen̾ est urmꝰ malitiosũ. me studio¬
se dicere. ꝯtra epicurũ. Ita credo. de honore at¬
aut de dignitate. ꝯtñdimꝰ. ꝯdichi sũmũ bo
illi ĩ noluptate. Et illi pugnãt. ⁊ quidẽ uici¬
noꝵ fidẽ inplorat. ¶ Multi aut̃ sũt ꝯ stati
ꝯuolent. ego sũ is quĩ dicã me nõ laborare i
actũ hĩtus qd̾ egerrat. Qͥd eĩ de bello pumico
agit᷑. De quo ip̃o cũ agit᷑.m. catoni : l. lentu¬
lo iudẽtur. nulla ĩter eos ꝯcertatio umꝙͣ fuit.
Hi nimis uacũde agũt. p̃sertim cũ ab his¬
Q nõ sane ammosa defendat᷑ sentẽtiã. ꝓ qua
nõ ĩ senatu ñ ĩcõcione. ñ apd̾ ex̾citũ. neq
ad censores dicere audeãt
EEt ista alias. ⁊ eo quidẽ aiõ ulluĩ ut i¬
certam̃ instituã uenuĩ dicñtib facile ꝯceda.
datũ ad monebo. si maxime uerũ sit. ad corpꝰ
oĩa referre sapientẽ siue ut honestiꝰ dica. nch̾

Expanded text:
nam nullum genus est minus malitiosum—, me studionam nullum genus est minus malitiosum—, me studiose dicere contra Epicurum. ita credo, de honore aut de dignitate contendimus. mihi summum in illi in voluptate. et illi pugnant, et quidem vicinorum fidem implorant—multi autem sunt, qui statim convolent —; ego sum is qui dicam me non laborare, actum habiturum, quod egerint. quid enim? de bello Punico agitur? de quo ipso cum aliud M. Catoni, aliud L. Lentulo videretur, nulla inter eos concertatio umquam fuit. hi nimis iracunde agunt, praesertim cum ab is non sane animosa defendatur sententia, pro qua non in senatu, non in contione, non apud exercitum neque ad censores dicere audeanttis alias, et eo quidem animo, nullum ut certamen instituam, verum dicentibus facile cedam; tantum admonebo, si maxime verum sit ad corpus omnia referre sapientem sive, ut honestius dicam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
feciss. ⁊ effudiss errariũ u̾bis tñ defendebat era¬
semp ꝯtͣ segẽ frum̃tariã dixerat. Is lege lata ꝯ¬
sularis ad frum̃tũ accipiendũ ueneãt. Aiadũ̾¬
tit gracchus ĩ ꝯcione pisonẽ stãtẽ qͣrit audiẽte
ppło romano ꝗ sibi ꝯstet. cũ ea lege frum̃tũ pe¬
tat. quã dissuaserit. Nolim ĩquit mea bona gͣcͣ¬
che tibi uiritim dundere libeat. S si facias. paͬ¬
tẽ petã. parũ ne declarauit nir grams ⁊ sapies
lecte sempnia pat̾monui publicũ dissipari: le¬
ge orõnes gracci patronũ erarii eẽ diceo.
Egat epicurꝰ iocunde
¶pientẽ ullã nĩ ẽẽ fortũe. tenuem uictum
pugnãtia.N õ istã dic̃ uoluptatẽ.dicat quãli¬
b. Nempe eã dicit. ĩ qua uͥtutis milla pars
insit.¶ Age si uoluptatẽ. nõ ĩtelligimus.
ne dolorẽ quidẽ. Nego gͥ enis eẽ qui dolore¬
ꝗ dolorẽ sũmũ malũ metiat᷑ mẽtionẽ facere
ĩtutis. Et q̃runt᷑ ꝗdem epicurei uiri optuni.¬

Expanded text:
n defendebat aerasemper contra legem frumentariam dixerat. is lege lata consularis ad frumentum accipiundum venerat. animum advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit. nolim inquit mea bona, Gracche, tibi viritim dividere libeat, sed, si facias, partem petam. parumne declaravit vir gravis et sapiens lege Sempronia patrimonium publicum dissupari? lege orationes Gracchi, patronum aerarii esse dices. negat Epicurus iucunde sapientem vim esse fortunae, tenuem victum pugnantia. non istam dicit voluptatem. dicat quamlibet; nempe eam dicit, in qua virtutis nulla pars insit. age, si voluptatem non intellegimus, ne dolorem quidem? nego igitur eius esse, qui dolore summum malum metiatur, mentionem facere virtutis. Et queruntur quidam Epicurei, viri optimi—
Abbreviated transcription (Latin):
tagine misit ꝯsolandi causa ad captinos
neadis ꝙͣ seait in ꝯmẽtariũ retulisse. cũ ita
positũ eẽt. ideri fore ĩ egͥtudine sapiẽtem
patna capta. Que carneades ꝯtͣ dixerit scͥp¬
ta sũt.¶ Tanta gͥ calamitatis p̃sentis ad

Expanded text:
thagine misit consolandi causa ad captivos, thagine misit consolandi causa ad captivos, neadis, quam se ait in commentarium rettulisse. cum ita positum esset, videri fore in aegritudine sapientem patria capta, quae Carneades contra dixerit, scripta sunt. tanta igitur calamitatis p
Abbreviated transcription (Latin):
ret. naiigãtes uehem̃tiꝰ ⁊ ei᷑ modi sũt pleraq.
eliuo repias nͥ oĩa uderi subita tẽpestas ma¬
iora. et qdẽ obduas cansas pͥmũ ꝙ natura
quãta funit q̃ accidũt ꝯsiderandi spatuĩ nõ
daturũ ¶ Deinde cũ uidet᷑ p̃caueri potiꝰ se si
orẽ fac̾. qe ita eẽ dies declarat. q̃ ꝓcedens
ita mitigat ut eisdẽ malis manẽtib ñ iͦ
leniat᷑ egritudo. s ĩplerisq tollat᷑. ¶ Carta¬
guenses multi rome s̾uierũt. macedones
rege ꝑse capto. Uidi ⁊̃ ĩpeloponense cũ eẽ
adolescẽs qͣsdã corinthios hi pot̾ant om̃s
eadẽ illa de andromacha deplorare.ħ omĩa
uidi. S iã decãtauerãt fortasse. eo enĩ erãt
iultũ. oratioẽ. oĩ reliquo motu ⁊ statu. ut
eos arguios. aut siciomios diceres. Mag̃¬
q ine mouerãt corinthi subito aspecto pa¬
rietine. ꝙ ipõs corithios. quoꝵ añnꝰ dut᷑¬
na cogitato callũ uetustatis obduxat. ¶le¬
gimꝰ ubrũ cditomachi. quẽ ille eu̾sa car¬

Expanded text:
t eius modi sunt pleraque. aliud reperias nisi omnia videri subita maiora, et quidem ob duas causas, primum quod, quanta sint quae accidunt, considerandi spatium non datur, deinde, cum videtur praecaveri potuisse, si iorem facit. Quod ita esse dies declarat, quae procedens ita mitigat, ut isdem malis manentibus non modo leniatur aegritudo, sed in plerisque tollatur. Karthaginienses multi Romae servierunt, Macedones rege Perse capto; vidi etiam in Peloponneso, cum essem adulescens, quosdam Corinthios. hi poterant omnes eadem illa de Andromacha deplorare: haec omnia vidi , sed iam decantaverant fortasse. eo enim erant voltu, oratione, omni reliquo motu et statu, ut eos Argivos aut Sicyonios diceres, magisque me moverant Corinthi subito aspectae parietinae quam ipsos Corinthios, quorum animis diuturna cogitatio callum vetustatis obduxerat. legimus librum Clitomachi, quem ille eversa Kar
Abbreviated transcription (Latin):
pessio cet̾oꝵ fac̃. ut ea q̃ accid̾uit młto mino¬
ra ꝙͣ qnͣta sĩt existimata uid̾ant᷑. Ita fit sensĩ
cogitãtib ut quãtũ sit em̃tita opinio appare¬
at. Qtq hidẽ ⁊ telamon ille declarat. ego¬
cũ ggenui. ⁊ thesens furas mecũ ꝯm̃tabã mi¬
serilis. Et anaxagoras sciebã me genuissem
mortalẽ. hi eĩ om̃s diu cognãtes de reb hũais
ĩtelli gebãt. eas ne qͣquã ꝓ opinone uulgi eẽ
existimãdas. ¶ Et mͥ qdẽ uidet᷑ idẽ fere accidẽ

Expanded text:
pessio ceterorum facit, ut ea quae acciderint multo minora quam quanta sint existimata, videantur. ita fit, sensim cogitantibus ut, quantum sit ementita opinio, appareat. atque hoc idem et Telamo ille declarat: egocum genui et Theseus: futuras mecum commentabar miserias et Anaxagoras: sciebam me genuisse mortalem. hi enim omnes diu cogitantes de rebus humanis intellegebant eas nequaquam pro opinione volgi esse extimescendas. et mihi quidem videtur idem fere accidere
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. ut de pauptate ñ nũꝙͣ ciꝰ onꝰ dispn¬
tando leuamꝰ. docẽtes quã parua ⁊ ꝙͣ panca
ĩ sub palliolo sordido sapĩa. Cũ eĩ pauꝑtatis i¬
una edẽq sit iuis. ꝗqd nã dici põt. ¶ Quãobrẽ
G. fabricio tosabił ei finͣt. alii negent se frẽ
posse. ¶ Hic gͥ alt̾i gnͣ simis est ea rõ ꝯso¬
landi q̃ docet humana eẽ q̃ accid̾uit. ⁊ Iõ enĩ
id solũ ꝯtinet ea disputatõ ut cogͥtõe afferat
gnͣis hũani. s sigͥficat tolerabilia eẽ q̃ ⁊ tu¬
sint ⁊ ferãt cet̾i. ¶De pauꝑtate gͥ mł̾ti pati
¶ Nec silet᷑ illd̾ potẽtissimũ potẽtissimi regis.
anapestũ qui laudat senẽ. ⁊ fortunatũ ẽẽ di¬
cit qd̾ ĩgloruis sit atq ignobił ad sup̃mũ di¬
em puenturꝰ. Similit̾ ꝯmeinorandis exem¬

Expanded text:
rimus, ut de paupertate non numquam, cuius onus disputando levamus docentes, quam parva et quam pauca etiam sub palliolo sordido sapientia. cum enim paupertatis una eademque sit vis, quidnam dici potest, quam ob rem C. Fabricio tolerabilis ea fuerit, alii negent se ferre posse? huic igitur alteri generi similis est ea ratio consolandi, quae docet humana esse quae acciderint. non enim id solum continet ea disputatio, ut cognitionem adferat generis humani, sed significat tolerabilia esse, quae et tulerint et ferant ceteri. de paupertate agitur: multi patie, nec siletur illud potentissimi regis anapaestum, qui laudat senem et fortunatum esse dicit, quod inglorius sit atque ignobilis ad supremum diem perventurus; similite
Abbreviated transcription (Latin):
acumine agit᷑ eĩ. ñ de morib quãius spnãt
uoluptates eas quas mͦ laudauit. Ego
tn meminero ꝙ uideat᷑ ei sũmũ bonũ. Nõei
u̾to solũ posuit uoluptatẽ. s explanauit ꝗd
dice̾t. saporẽ ĩ ꝗt ⁊ corpoꝵ ꝯplexũ ⁊ ludos at¬
q cantus. ⁊⁊ formas eas quib ocłi iocunde
moueant᷑. Nũ fingo. ⁊ lum mentior. Cupio
refelti. Quid eĩ laboro. nͥ ut uentas ĩ oĩ q̃stice̾
explicet᷑. ¶ At idẽ ait. ñ crescere uoluptatẽ
dolere det̾cto sũmãq uoluptatẽ nicħ dolere.
Daucis u̾bio tna magna pecrata. ¶Umĩ
nuc aũt sũmã uoluptatẽ cẽ dolore carere. Pot¬
ne mag̾ secũ ipẽ pugnare. ¶ Alt̾ũ pect̾m. qui
cu ĩnata. tͥa suit unĩ gaudere. altͥmn dolere. tui¬
ne gaudere. nec dolere. Hic pͥmũ ⁊t̾ciũ putat
idẽ eẽ. nec distinguit añ dolendo noluptatẽ. ¶Cer¬
tiũ pecc̃m cõmime cũ ꝯbusdã ꝙ cũ uͥtus maxime

Expanded text:
acumine agitur eius, non de moribus; quamvis spernat voluptates eas quas modo laudavit, ego tamen meminero quod videatur ei summum bonum. non enim verbo solum posuit voluptatem, sed explanavit quid diceret: saporem inquit et corporum complexum et ludos atque cantus et formas eas quibus oculi iucunde moveantur. num fingo, num mentior? cupio refelli. quid enim laboro nisi ut veritas in omni quaestione explicetur? 'at idem ait non crescere voluptatem olore detracto, summamque esse voluptatem nihil dolere.' paucis verbis tria magna peccata: unum, nunc autem summam voluptatem esse dolore carere: potestne magis secum ipse pugnare? alterum peccatum, quod, cum in natura tria sint, unum gaudere, alterum dolere, tertinec gaudere nec dolere, hic primum et tertium putat idem esse nec distinguit a non dolendo voluptatem. tertium peccatum commune cum
Abbreviated transcription (Latin):
sib ponit᷑. ⁊ qd̾ de singłis. reb. ꝓpositis duc¬
tũ refertur ad singła. et ad ꝓpoĩtum subiec¬
tarõ. ⁊ itẽ ĩdistributis suppoĩta rõ ⁊ pmissio
⁊ nirsũ alia dubitatio. ⁊ ĩpronisũ quidda
et dinumeratõ ⁊ alia correptio ⁊ dissipatio

Expanded text:
sibus ponitur et quod de singulis rebus propositis ductum refertur ad singula et ad propositum subiecta ratio et item in distributis supposita ratio et permissio et rursum alia dubitatio et improvisum quiddam et dinumeratio et alia correctio
Abbreviated transcription (Latin):
dus legisse fertur orõnẽ illã egregii quã
ĩcresiphõte atͣ demosthenẽ dicerat. Qua i¬
ꝑlecta. petitũ ab eo ẽ post tridie ut lege̾t
edita. Quã cũ suanissimi ⁊ maxima noce
legiss admiratoib omib quãto inquit
magis miraremini si iudissetis ip̃m. Ex
quo satis sigͥficanit quãtũ eẽt ĩ actc̃e. qui
oronẽ eandẽ aliã fore putarit. actoe̾ mutato.
¶Quid fint ĩgͣctho quẽ tu melus catulei
ineministi qd̾ me ꝓuero tãtope ferretur.
quo me miser conferã quo uertã. Incipito¬
liũ ne. at frĩs singuine madet. Domũ. ma¬
trẽ ne ut miserã lam̃tantẽ uideã ⁊ abiectã.
Que sic ab illo eẽ acta ꝯstabat oculis
uoce. gestu. mi¬
mici ut lacrimas tenere nõ possent. ¶ Hec
ideo dicto płib qd̾ genꝰ hoc totũ oratoris q
sũt neritatis ipĩ actoe̾s relinq̃rũt. Imitato

Expanded text:
diis legisse fertur orationem illam egregiam, quam diis legisse fertur orationem illam egregiam, quam in Ctesiphontem contra Demosthenem dixerat; qua perlecta petitum ab eo est postridie, ut legeret dicta: quam cum suavissima et maxima voce legisset, admirantibus omnibus "quanto" inquit "magis miraremini, si audissetis ipsum!" ex quo satis significavit, quantum esset in actione, qui orationem eandem aliam fore putarit actore mutato. Quid fuit in Graccho, quem tu melius, Catule, meministi, quod me puero tanto opere ferretur? "Quo me miser conferam? Quo vertam? In Capitoliumne? At fratris sanguine madet. An domum? Matremne ut miseram lamentantem videam et abiectam?" Quae sic ab illo esse acta constabat oculis, voce, gestu, inimici ut lacrimas tenere non possent. Haec ideo dico pluribus, quod genus hoc totum oratores, qui sunt veritatis ipsius actores, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
et lib̾atõnes. aliud landitoẽs. aliud iuditia
atq ẜmones. aliud ꝯsulatio. aliud oburg̃o.
aliud dissipatio. aluid instoria desiderat. Re¬
fert ⁊̃ qui audiãt. senatꝰ. an ppłos. an iudi¬
ces frequẽtes. an pauci. an singuli. Et qͣles
ip̃iq omtores qui sũt etate. honore. aucto¬
ritate. debẽt uideri tp̃s pacio ac belli. festi¬
nitionis an ccu.
Taq hoc loco nichil sane est qd preci
agenĩ accomodatũ deligamꝰ ornam̃tis isdẽ
uti fere licebit. alias cõtentius. alias sum¬
missius. om̃q ĩte posse qd̾ deceat facere
artis ⁊ nature. si scire ꝗd qñq deceat prudẽ¬
tie ¶S hec oĩa ꝑinde sut̃ ut agant᷑. Actõ
inquã ĩ dicẽdo una dn̾itur. Sine hac sũmꝰ
orator eẽ ĩ nuͣo nullo potest mediocris ac in¬
structꝰ. sũmos sepe suꝑare. ¶ Huic pͥmas de¬
disse demostenes dicit᷑ cũ rogaret᷑ ꝗd ĩ dicẽ¬
michi meliꝰ ⁊̃ illud ab eschine dictũ ⁊̃ in¬

Expanded text:
deliberationes, aliud laudationes, aliud iudicia, aliud sermones, aliud consolatio, aliud obiurgatio, aliud disputatio, aliud historia desiderat. Refert etiam qui audiant, senatus an populus an iudices: frequentes an pauci an singuli, et quales: ipsique oratores qua sint aetate, honore, auctoritate, debet videri; tempus, pacis an belli, festinationis an oti. Itaque hoc loco nihil sane est quod praeagemus, accommodatam deligamus. Ornamentis eisdem uti fere licebit alias contentius, alias summissius; omnique in re posse quod deceat facere artis et naturae est, scire quid quandoque deceat prudentiae. Sed haec omnia perinde sunt, ut aguntur. Actio, inquam, in dicendo una dominatur; sine hac summus orator esse in numero nullo potest, mediocris hac instructus summos saepe superare. Huic primas dedisse Demosthenes dicitur, cum rogaretur, quid in dicenius etiam illud ab Aeschine dictum vi