comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus fuit. unigenitus autem deus
uec fuit aliqñ non filius. nec fuit
aliquid ante quam filius. nec qͥc¬
quam ip̃e nisi filius. At q ita di¬
cimus. qui semper est filius. na¬
scibilitatis ꝓprietate ac ueritate
filius est eius solius qui genuit.
et ille tm̃ qui genuit p̃r ipĩus ẽ.
quia sicut ille filius origine. ita
ille pr̃ generatione est.

Expanded text:
lius fuit. Unigenitus autem Deus lius fuit. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius, atque ita qui semper est Filius nascibilitatis proprietate ac veritate, filius ejus solius est qui genuit, et ille tantum qui genuit, Pater ipsius est; quia, sicut ille Filius est origine, ita ille Pater generatione.
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. S magna est distantia. ho¬
mines enim filii dei sunt factura
ñ natiuitatis ꝓprietate. deus autẽ
filius: originis ꝓprietate filius ẽ.
et uĩtate natuutatis. ñ factura ꝓ
adoptione. ⁊ illi quidem añ sunt
qͣm filii dei sint. fuint enim filii¬
qͣmuis ñ nascantur filii dei. unde
hyłr. Solum deum natum origi¬
nis ꝓpuetate dei filium ostendẽs
int̾ ipsum ⁊ homines filios dei e
qui ex eo nascitur: uere filius est.
⁊ nos quidem fuii dei sumus: s
ꝑ facturam. fuimus eni aliq̃n
ouem effecti sumus pocius quã
nascimur. ⁊ qr omne ꝙ fit. ante¬
quam fiat non fuit. nos cum fi¬
lii ñ fuissemus efficimur. ante e¬
nim filii non eramus. s ꝑ grãm
facti sumus. ñ nati neq regn̾ati.
s acqͣnsiti. acquisiuit enim nos
Genuisse enim deum filios nũꝙͣ
cum ꝓprietatis sig̃ratione cogno¬
scimus dici. Ex adoptione enim
homo est filius dei. ñex gn̾atione.
neq ei ꝓprietas est s nũcupatio.
prie natus dicitur. nec semper fi¬

Expanded text:
r haec magna est distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evqui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim aliquaonem effecti sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii facti sumus non nati, neque generati, sed acquisiti. Acquisivit enim nos Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus est Filius Dei, non ex generatione, neque ei proprietas est, sed nuncupatio:  nec proprie natus dicitur, nec semper fi
Abbreviated transcription (Latin):
cidentia ꝑ se sb̃sistentia ad mistn
ritum. ad gustus fideiq suffragi
am tegitur.
De fractõe ⁊ partibus.

Expanded text:
cidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragiam tegitur. 2. De fractione et parti
Abbreviated transcription (Latin):
dist̾pans. sed una diuinitas. nec
confusum ꝙ unum est: nec ml¬
riplex esse potest quod indiffe̾ns
est. multiplex itaq deus non est.

Expanded text:
pans, sed una divinitas; nec confusum quod unum est, nec multiplex esse potest quod indifferens est. Multiplex itaque Deus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃ est ad malum: ⁊ illa qͣ
quis liber est ad bonum faci biti.¬
endum. Ex causis enim uariis in¬
sortitur diuersa ucrabula. dr̃ enĩ
lib̾tas ad malum faciend̾. añ quam
ꝑ grãm sit reꝑata. S cum ꝑ grãm
fuit reꝑata: dicitur lib̾tas ad boñ
fariendum. quia añ grãm libera ẽ
uoluntas ad malum. per grãm uͦ:
libera fit ad bonum. Semper igit᷑
uoluntas hominis aliquo modo
ubera est. s ñ semꝑ bona est. Non
enim bona: nͥ a pc̃co lib̾ata sit. tam̃
a netessitate libera. uñ. ãs. in li. de

Expanded text:
liber est ad malum, et alia qua quis liber est ad bonum faciendum. Ex causis enim variis sortitur diversa vocabula. Dicitur enim libertas ad malum faciendum, antequam per gratiam sit reparata; sed cum per gratiam fuerit reparata, dicitur libertas ad bonum faciendum, quia ante gratiam libera est voluntas ad malum, per gratiam vero libera fit ad bonum. Semper ergo voluntas hominis aliquo modo libera est, sed non semper bona est. Non enim est bona, nisi a peccato liberata; est tamen a necessitate libera. Unde Aug., ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Ex quo apparet illa di mo
qua supra egimus. Nam scd̾m
alt̾am ꝓcessionem dr̃ conatum
uł datum. scd̾m uero alt̾am dici¬
tur donum.

Expanded text:
tum. Ex quo apparet illa geminae qua supra egimus; nam secundum alteram processionem dicitur donatum vel datum, secundum alteram dicitur donum.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ uir ułt acciꝑe. manifesta
pat rõ. qr suggẽnte diabolo odii
fomite exosam eam hu̾it. ⁊ iõ eã
dimitt̃e nĩdatii falsitate molitur.
Q si mlr causat᷑ ⁊ ditit. uolo esse

Expanded text:
uxorem vult accipere, manifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et ideo eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse
Abbreviated transcription (Latin):
est nullum bonum. uñ res mira
conficitur. ut quia omnis natu
ra inquantum natura est bonũ
est. Nichil aliud dici uidetur cũ
uitiosa est natura mala natura
ẽẽ d̃r: nisi malum esse ꝙ bonum
est. nec malum esse nisi ꝙ bonũ ẽ.
Hat contextione euident̾ insimi-¬
atur malum esse ñ posse nisi in-
re bona. uͥ eciam licet absurdum
uideat᷑ manifeste dicitur ẽẽ ma¬
lum: ꝙ bonum est.

Expanded text:
est nullum bonum. Unde res mira est nullum bonum. Unde res mira conficira, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum esHac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
est uidere in quare sit qr in bo¬
in re mala. Qui recte acute tũ¬
q sapit ñ nͥ in bono malum ẽẽ
intelligit .i. in natura bona ma¬
lum enim corruptio uł priuati¬
o boni. ubi autem bonum ñ ẽ:
ñ pot̾ ẽẽ corruptio uł priuatio
boni. pccm̃ igitur non pot̾ esse
nisi in rebona. Sicut enim mor¬
bis acuulñib corrumpuntur
quecumq sunt uicia: natura¬
lium sunt priuatõnes bonoꝵ
Quid est enim aluid qd malũ
dr̃. nisi priuatio boni᷑ bonum
enim inminui malum ẽ. quã¬
uis quantumq minuatur
necesse est ut aliquid remane¬
at. si adhuc natura est. Non enĩ
ro corrumpitur. ideo malumẽ
corruptio eius: qr eam qualit̾¬
q priuat bono. Nam si nullo
bono priuat: non nocet. Nocet
autem tum adimit bonum ꝙͣ¬
diu itaq natã corrumpitur:
in est ei bonum quo priuetur. Ac
lum sit bonum. s bonum oĩo
carens malo: integrum bonum
est. Cum uͦ in est malum uiciat᷑
uł uitõsum bonum est. nec ma¬
lum ũquam pot̾ esse nullum. uͥ

Expanded text:
est videre in qua re sit malum, sin re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Peccatum ergo non potest esse nisi in re bona. Sicut enim morbis ac vulneribus corrumpuntur quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum. Quid est enim aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Bonum enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc natura est. Non enim ro corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac lum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtudĩs. pt ⁊̃ sic accipi par gaudium:
ut ñ refãtur ꝑitas ad intensiõm. af
gaudebit unus: gaudebt̃ om̃s. Si
maior sit bĩtu

Expanded text:
Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affgaudebit unus, gaudebunt omnes. 5. major sit beat
Abbreviated transcription (Latin):
quentis. quo fit ut idem pcc̃m̃ ⁊
itur. suo pondere mox ad anud tͣ¬
hit. unde fit ut ñ solum pccm sit:
s ⁊ cã peccati. Ex illo quippetul¬
pã subsequens oritur. pccm̃ u̾o
qd̃ ex pccõ oritur ñ solum pccm
s ⁊ pena pocĩ est. quia iusto iudicõ
deus cor peccantis obnubilat. uł
precedentis peccati mĩto. ⁊̃ in alia
cadat. Quem enim liberare no
cati. ⁊ tñ etiam ip̃a pccm̃ est. Iudi¬
cio enim nistissimi dei traditi st̃.
ut ait apls dequibz dam: suie dese¬
rendo siue alio modo explicabili
uł in explicabili: in passiones ig¬
nominie. ut crimina criminb
uindicarentur: et supplicia pec¬
cantium ñ tm̃ sint tormenta s
et uiciorum incrementa. Illa gͦ
pectata que enumerat apłs
quia de superbia sunt. non solũ
hiis iam fit ꝑspituum quedam
pc̃ca etiam penas ⁊ causas pcci es-¬
se. et illud pccm̃ eẽ penam pccĩ: ꝙ
tum sequentis culpe.

Expanded text:
quentis. Quo fit ut idem peccatum et itur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati; ex illa quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare nolccati, et tamen etiam ipsa peccatum est. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum incrementa. Illa ergo peccata quae enumerat Apostolus, quia de superbia sunt, non solum his jam fit perspicuum quaedam peccata etiam poenas et causas peccati esse; et illud peccatum esse poenam peccati, quod tum sequentis culpae.
Abbreviated transcription (Latin):
sit illud. nec aliquid ꝙ il nire ꝑ¬
lud est. uel in ip̃o est. quałr soms.
dua uel particularia. iuxͣ quem
modum non possunt dici tres per¬
sone differre numero. dũr qͦ dif¬
ferre numero: que in enuineratrẽ
siue computatõe non sibi adiũgũ¬
tur. s ad se inuicem disc̾nuntur.
ut cum de aliquib reb loquen-¬
tes dicimus. una. due. tres. Et
scd̃m hunc modum forte dixit
numero. Possumus enim dicẽ.
pater est unus. ⁊ pr̃ ⁊ filius sunt
Et item. hec persona est una. ⁊ hec
⁊ illa sunt due. ⁊ hec ⁊ illa ⁊ aua:
sunt tres. Conuenientius tamẽ
tres ille persone ꝓprietatib tm̃ di¬
stingui dicuntur. de quarum di¬
stinctione scd̃m ꝓprietates: in se¬
quenti tractabitur. Nunc uero
ad inceptum redeamus que dcã
sunt repetentes. ut sepus u̾sando
familiarus innoteseant¬

Expanded text:
sit illud, nec aliquid quod illud est, vel in ipso est; qualiter dua vel particularia, juxta quem modum non possunt dici tres personae differre numero. Dicuntur quoque differre numero, quae in enumeratione sive computatione non sibi adjunguntur, sed a se invicem discernuntur, ut cum de aliquibus rebus loquentes dicimus una, duae, tres; et secundum hunc modum forte dixit numero. Possumus enim dicere: Pater est unus, et: Pater et Filius sunt Et item: Haec persona est una, et: Haec et illa sunt duae, et: Haec, et illa, et alia, sunt tres. Convenientius tamen tres illae personae proprietatibus tantum distingui dicuntur, dist. 26; de quarum distinctione secundum proprietates in sequenti tractabitur. Nunc vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando familiarius innotescant
Abbreviated transcription (Latin):
templum dei. mͦ scd̃m fidem am-¬
błantes ⁊ templum det erũt aliqñ.
plum dei sunt angeli. S dicet aliqͥs
añqͣm facẽt deus celum et terram
añqm faceret sc̃os ubi hĩtabat. In
se h̃itabat deus apud tehĩtat ⁊ apõ
se est. Non gͦ sic sunt scĩ domus dei
ut ip̃a subtracta cadat d̾s. Imino gͦ
hitat deus in scĩs. ut su p̃e discessĩt
cadant.
t. Multa hic breuit̾ docet

Expanded text:
Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando plum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. 4. Multa hic breviter docet
Abbreviated transcription (Latin):
te adhesit. Cuiꝰ informitatis c̾ati¬
o suꝑuis sig̾cata est: cum dcm̃ ẽ.
In principio c̾auit d̾s. ce. ⁊ terrã.
Hic uero euisdem formatio ostẽ¬
ditur. cũ ait. fiat lux: ⁊ fr̃a ẽ lux.
Hec gͦ angelica natura priꝰ tenebͤ
⁊ pꝰea lux fuit. qr priꝰ hũit infor¬
mitatẽ ⁊ imꝑfectionem. Deinde
ab. sr̃ gñ. Huiꝰ c̾ature informi¬
tas ⁊ imꝑfcĩo fuit añqͣm forma¬
retur in amore ꝯditoris. forma¬
ta uͦ ẽ. qñ conu̾sa est ad incõmu¬
tabile lumen u̾bi. Si uero corlis
fuit lux illa. ꝙ utiq ꝓbabile est.
corpꝰ iucidum̃ fuisse intelligitur.
uelud lucida nubes ꝙ ñ de nicho.
s de p̃iacenti mat̾ia formaliter
fcm est: ut lux ess. ⁊ nim lucen¬
di hr̃et. cum qua dies prima ex¬
orta est. quia ante lucem nec di¬
es fuit: nec nox licet tempꝰ fuit.
ũ qͦr Qr lux illa frã est

Expanded text:
itatis creatio superius significata est, ut dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Hic vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est
Abbreviated transcription (Latin):
mines. quidam u̾boꝵ sedato¬
res sic obiciunt dicentes. Nõ
omnis caro que ab adam trady¬
cta est. in eo simul existere potu¬
it. quia multo maioris quanti¬
tatis est: quam fuĩt corpus ade.
In quo nec tot etiam attomui
fuerunt qͦt ab eo homines des¬
cenderunt. Quo cura uerum
ñ esse asserunt substãciã uniꝰ¬
cuiusq in primo fuisse parẽte.
Qnsio ubi aꝑitur qͣ

Expanded text:
mines, quidam verborum sectres sic objiciunt, dicentes: Non omnis caro quae ab Adam traducta est, in eo simul existere potuit, quia multo majoris quantitatis est, quam fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca verum non esse asserunt substantiam uniuscujusque in primo fuisse parente. Responsio, ubi aperitur q
Abbreviated transcription (Latin):
uib opponitur. si omnia
que sunt in quantutũ¬
unt. bona sunt ⁊ nature sunt.
Fadult̾ium. homicidium et si¬
milia in quantum sunt: bona
sunt. ⁊ nature sunt. ⁊ deo uolen-¬
te fiunt. Ꝙ si est tunc illi qui
faniunt illa bona agunt. ꝙ peni¬
tus absurdum ẽ. Huis uero sͦ
illi sendent. dicunt eq̃uidẽ adł¬
terium. homicidium et hiꝰ. nõ
simpliciter actus denotare. sed
actuum uicia. actusq ip̃os adul¬
terii et homicidii in quantum
sunt uł in quantum actus sũt.
adeo eẽ ⁊ bonas naturas ẽẽ. sed
ñ in qnͣtum adult̾ĩum ⁊ homici¬
dium sunt. Et ideo ñ sequi dñt
si actus qui homitidia ⁊ adultĩa
sunt a deo sunt: ꝙ homicidia et
adulterta a deo sunt.

Expanded text:
uibus opponitur: Si omnia quae sunt, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt; ergo adulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia et adulteria a Deo sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
utraq locutiõe ineludi in cupidi¬
tlłigantur. Nlłm quippe ge tas.¬
nus pccĩ est: ꝙ interdum ex su-¬
ꝑbia ñ ꝓueniat. Nll̾m etiam
ꝙ ex cupiditate aliqñ ñ descen¬
dat. Sunt enim ñ nulli hoĩm
qui ex cupiditate fuint suꝑbi.
⁊ aliqui ex suꝑbia fiunt cupidi.¬
hor putaret se excellentiorem eẽ.
Est ⁊ aliqui qui ñ amaret excelle:
nisi putaret ꝑ ħ. maiores diuiti¬
as hre. Idõ gͦ excellere laborat: qr
bia aliqñ cupiditas: ⁊ ex cupidi¬
tate aliqñ suꝑbia oritur. Et id̾o

Expanded text:
utraque locutione includi intelligantur; nullum quippe genus peccati est, quod interdum ex superbia non proveniat; nullum etiam, quod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex suhoc putaret se excellentiorem esse;Et est aliquis, qui non amaret excellere, nisi putaret per hoc majores divitias habere. Ideo igitur excellere laborat, quierbia aliquando cupiditas, et ex cupiditate aliquando superbia oritur; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
discipaine munimina. mĩstͥ ecc̃e
tales curare ꝓcurẽt. ꝙ si ñ poti̾nt:
seꝑari ualebunt. S post qͣm alias
⁊̃ si possibilitas ꝯtũrendi eis red¬
dita fui̾t. reꝯciliari neqͥb̾t. Ꝙꝵ in fi¬

Expanded text:
munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fi
Abbreviated transcription (Latin):
libero. ar. s ex gr̃a dei. Quod ergo
Ierx. ait. Cetera cum sint liberi. ar.
possunt flecti in utramq ꝑtem: ac¬
cipi oportet scd̃m statum in quo
creata sunt. Talis enim ⁊ homo
⁊ angelus creatus est. qui ad itr̃q
flecti poterat. s postea boni angłi ꝑ
grãm ita sunt confirmati: ut pec¬
care non possuit. ⁊ mali ita uitio
obdurati: ut bñ uiu̾e nequeant.
angeli mutabiles sunt natura
ĩmutabiles sunt gr̃a. qr ex nat᷑a
in primordio sue conditõnis mu¬
tari potuerunt ad bonuni sũi ad
malum. s pꝰ per grãm ita bono ad¬
dicti sunt: ut inde mutari neque¬
ant. Ad hoc enim repuguat gr̃a.
non natura.

Expanded text:
io, sed ex gratia Dei. Quod ergo Hieronymus ait: Caetera cum sint liberi arbitrii possunt flecti in utramque partem, accipi oportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque flecti poterat; sed postea boni angeli ita per gratiam sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita in vitio obdurati, ut bene vivere nequeant. Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt contemplatrõe.
nobis innotescunt
cognominatione. eti
nominantur singuli or¬
dines a donis gratiarũ riter¬
que non singulariter s excellẽ
extellenter data sunt: in ter.¬

Expanded text:
sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in par
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem ⁊ potenciam dei qͣm
nature gn̾ib ñ alligauit. qͣlit̾
⁊ uirga moysi conu̾sa ẽ in draco¬
nem. nec talia contra naturam
fiunt. nisi nob̾ quib ałr̃ nate᷑
cursus innotuit. deo aũ natura ẽ.
s ñ ibi erat ncc̃e ut sic fieret. ho
enim non erat in conditõe c̾ate᷑.
s in bñplacito c̾atoris. cuiꝰ uolũ¬
tas ncc̃as est. Hoc enim ncci̾o fu¬
turum ẽ: ꝙ uult ⁊ prescit. Mul¬
ta uo scdm infĩores cãs futura
sunt: s in prescĩa dei futura ñ st̃.
Si aũ ibi alit̾ futura sunt: pocius
futura sunt sic̃ ibi sunt: ubi p̃¬
scit ille qui ñ pot̾ falli. Sic gͦ fc̃s
est adam ñ scd̃ infiores cãs. qr ñ
erat in rr̃ oausis seminalib ut

Expanded text:
oluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura essed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in reru
Abbreviated transcription (Latin):
tum corpus animaret. faciem
b ornata est ad intuenda suꝑio¬
ra. S quicequid de amima pͥmi
homĩs extimetur. de aliis c̾tissĩe
sentiend̾ est. ꝙ in corꝑe c̾entur:
Creando enim infundit eas d̾s
⁊ infundendo creat. dicend̾ est ⁊̃
animam illam ñ sic eẽ c̾atam
ut prescia ess oꝑis futuri iusti
uł iniusti In qua etate d̾s ho
olet etiam queri minem¬
utrum deus hominem fec̃.¬
repente in uirili etate fecerit au
ꝓficiendo. ⁊ etates augendo sicut
nũc format in matris utero. as̾.¬

Expanded text:
tum corpus animaret; faciem bus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti. 4. In qua aetate olet etiam quaeri utrum Deus hominem repente in virili aetate fecerit, an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format in matris utero. A
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ꝓhibet᷑ fideł. cũ infideli copłare niu¬
gium. Iã st̃ ꝯiuges. ⁊ ãboadhuc st̃ in¬
fideles. Tales sunt ad huo: qͣies ꝯiũc¬
ti sũt. ueĩtq euͣngłii p̃dicator credi¬
dit eoꝵ unus ł una. S ita ut infideł
cũ fideli. hĩtare ꝯsentiat. Nõ iubet doꝰ
ut fideł infidelẽ dimittat. talr̃ ꝯũctũ
crãdi occasio. tũ possit licite relinq̃re.
s ñ expedit. Tuno enĩ ñ expedit id¬
ip̃ius aliis affert ĩpedim̃tũ salutis.
sic̃ ddiscessio fidelis ab infideli. ꝙͣ nõ
ꝓhibet doꝰ. qr corã illo ñ ẽ in iusta. S
apłs ne fiat: cõ silio caritatis suad
ut nẽo in eare iussionis uc̃tate te¬
mini quo uib fidelem ñ iũgi ĩ fide¬
li.⁊ si ꝯũti fu̾nt. seꝑari. Legit᷑ enĩ
sit isrłitis uxores dimittere alie¬
nigenas ꝑ qͣs ibãt ad dõs alienos.
ñ ille ꝑ maritos acqͥrebant᷑ co. Rec¬
te hoc p̃cepit. qr ꝑ moysen p̃ceꝑat do¬
muiꝰ nequis uxorẽ alienigenam o¬

Expanded text:
hibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelcrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quusus aliis affert impedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate temini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si conjuncti fuerint separari. Legitur enim sit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibĩ. qr iꝰticia ꝑmittit᷑ a formcãte
discedẽ. ⁊ infideł hoĩs formcatõ est
maior in corde. nͨ u̾a ciꝰ pudicitia: cũt
niuge dici pot̾. Qͥa om̃e ꝙ ñ ẽ ex fide ͤ
tiam. ⁊ cũ infideli ꝯuige q̃ ñ ht uerã.¬

Expanded text:
hiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, tiam etiam cum infideli coniuge
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ea q̃ c̾duntur: alid̾̃ fides qua
c̾duntur. illa enim in reb sunt q̃
a cuiꝰ ẽ. ⁊ tñ nomine fidei censetur u
creditur. id ꝙ creditur dr̃ fides sic̾
aut̃ qua creditur si cum caritate sit
format sine qua nlła uera uirties
est. fides gͦ oꝑans ꝑ dilcõm uirtus
ẽ: qua ñ iusa credunt᷑. ħ ẽ fundamẽ¬
tum qd̃ mutari ñ pt̾ ut aĩt apłs. q̃

Expanded text:
sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa enim in rebus sunt qua cujus est; et tamen nomine fidei censetur utcreditur dicitur fides, sicut autem qua creditur si cum charitate sit, format, sine qua nulla vera virtus est. Fides ergo operans per dilectionem, virtus est, qua non visa creduntur. Haec est fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
mrẽm preceduãt. s quia caritas sine¬
iłlis in aliquo ẽẽ ñ pt̃. s illa sñ cari¬
tate possunt ẽẽ qͣmius ñ sit pia fide ᷤᷤ¬
uł spes sũ caritate. Ideo gͥ ex fide ⁊ spe
ꝓcedere dr̃ caritas. qr nilli ꝓuenit

Expanded text:
edant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit
Abbreviated transcription (Latin):
uera que est ad iusticiam arb̃.ł.¬
faciendam sit ip̃a lib̾tas arbti. ñ.
Quidam dicunt illam eandem
te libera est ad bonum. sine grã uͦ
ñ est liba ad bonum. uñ ab̃. in.
dicit. Si filius uõs liba̾uit: uere
libĩ eritis: Ꝙ añ quam fĩ in hoĩe
incipiat. quomͦ quisqͣm de libero
arbitrio głatur qui ñdũ ẽ liber
ad oꝑandum bene: Ecte aꝑte o
ut ꝑ illud bñ oꝑetur quis. Id̾o q
dicunt illam lib̾tatem ueram q̃
ẽ ad bñfaciendum: cuiꝰ supra me¬
minit a̾s. eẽ lib̾tatem ipãm arbi¬
trii gr̃a dei lib̾atam ⁊ aduitam.
alii uero putant ñ cẽ ipãm arbi¬
trii libertatem. s aliam quandã
que ex gratia ⁊ ibero.ar. in men¬
te hominis deo oꝑante incipit ẽẽ

Expanded text:
era, quae est ad justitiam faciendam, sit ipsa libertas arbitrii. Quidam dicunt illam eamdem te libera est ad bonum; sine gratia vero non est libera ad bonum. Unde Aug., indicit, Joan. 8: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis. Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio gloriatur, qui nondum est liber ad operandum bene? Ecce aperte ut per illud bene operetur quis; ideoque dicunt illam libertatem veram, quae est ad bene faciendum, cujus supra meminit Aug., esse libertatem ipsam arbitrii gratia Dei liberatam et adjutam. Alii vero putant non esse ipsam arbitrii libertatem, sed aliam quamdam, quae ex gratia et libero arbitrio in mente hominis, Deo operante, incipit esse
Abbreviated transcription (Latin):
auͣcti ⁊ doctrine cetĩ saĩdotes subiͦ¬
ti sunt. Sollicitudo eium totiꝰ pro
tarimi qͦs mnc archiep̃os dicimus.
Horũ aũ discretio agentilib intͦ¬
ducta indetur. qui suos flamines.
alios simplr̃ flamines. alios ar¬
chiflamines. alios ꝓthoflamines
applłabant. Sac̾dotes enim gẽtilee
slamines cẽ dicebant᷑. qui hebant
in capite pilleum in quo erat bre¬
uis uirga desuꝑ hñs aliqͥd lane
Or cum ꝑ estum fr̾e ñ possent. filũ
tm̃ in capite ligare ceperũt. Nudis
enĩ capitib eis inced̾e̾ nefas erat.
uñ ⁊ a filo quo utebãt᷑. flamines
dci sunt. qͣiͣ filamines. S in festis
dieb filo deposito. pilleum impone¬
bant ꝓ sac̃dotii eminentia. Uates
a ui mentis applłatus ẽ. cuiꝰ sig̃ca¬
tõ multiplex est. mͦ enĩ sac̾dotẽ. mͦ¬

Expanded text:
ati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt. Sollicitudo enim totius protanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, m
Abbreviated transcription (Latin):
in cantu. hꝰ sunt duo gn̾a. p̃centor
⁊ sutcentor. p̃centor qui uocẽ p̃mit¬
tit in cãtu. Suctentor. qͥ subsequent᷑
canendo rend. Concentor autem
dr̃. qr consonat. Qͥ aũ ñ consonat.
nͦ contiiit. cõtentor ñ erit. Hus
bͤuit tͣctatis: ãmonẽdi sunt xͥ mi
nistri: qͣtenus sicut exceslunt ordi¬
nis dignitate: ita p̃cellant uite i¬
scitate. ut plebs eis ꝯmissa. eorumq
distiplinis edocta. gͣtant̾ eis obedi¬
at. ⁊ corũ mmuitatõe de die in diem ꝓfi¬
ciat. a quib diuina sacͣm̃ta ꝑcipi¬
unt. ⁊ missarũ sollempnia audiũt.
dr̃. Ite missa ẽ .i. sequimin i hostrã
q̃ missa ẽ ad celestia tenden tes post
eam. uł quia missus celestis ueĩt
ad consecrand̃ dñicum corpus. per
ꝙ̃ ad altare celeste deft̾  hostia. uñ ⁊
dr̃ missa est.

Expanded text:
entor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. r: Ite missa est, id est: Sequimini hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde et dicitur: Missa est.
Abbreviated transcription (Latin):
cta ẽ. dimidiam sꝑare ueniam. Iã
enĩ sñ uera pnĩa: inueniret grãm.
pnĩa enim uera: ad bapĩ puritatẽ
conatur ducẽ. Recte enĩ penitens
quicꝙͥ sordis post purificatõem o¬
bap̃i ꝯͣxit: oꝑt utabluat saltem
lacrumis mentis. S sat̃ durus ẽ¬
cuiꝰ m̃tis dolorem oculi non declarãt.
S snat se culpabilr̃ durum. qui de¬
aet dampna teiꝑis. uł mortem
amiti. ⁊ dolorem pectati ñ ostẽdit
in lacͥmis. Quem gͦ penitet: oĩo
mutate uitã recõciliamini deo. pe¬
agis: penitet te. Si ñ penitet te:
ñ es penitens. Si gͦ penitet. cur
fatis q̃ male fecisti: Si fecisse peĩ¬
tes: noli facere. Si adhuc fatis: c̾te
ñ es penitens. Itm̃ innocẽtiꝰ scd̃s.
ãmonemꝰ fr̃s nrõs. ne falsis pei̾¬
tenciis laicoꝵ animas decipi. ⁊ ĩ
inf̾nũ detrahi patiant᷑. falsã aũt

Expanded text:
imidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrcujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino mutate vitam, reconciliamini Deo. Pontiam agis, poenitet te; si non poenitet te, non es poenitens. Si ergo poenitet, cur facis quae male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere; si adhuc facis, certe non es poenitens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ammadũtentes dñm simł mu¬
tum ⁊ surdu a demoĩo lib̾asse. ꝑ
hoc docet nos nũquam nͥ de omnib
.uii. ut omĩa cͥmina simł eicienda do¬
ceret. segionẽ uo demonũ ab alio e¬
itiens nlłm reliquit de om̃ib qui
libũtum possidẽt. ostendens ꝙ si ⁊̃
pcc̃a sint mille: oportet de om̃ibus
penitere. Nunquam aliꝙ̃ sanauit
dominus: ꝙ̃ oĩo ñ libauit. Totum
eĩ hoiẽm sanaut in sabbõ. qr ⁊ corpꝰ
ab om̃i infirmitate ⁊ aĩam ab oĩ
contagione: indicans penutentem
oportere simł dolere de om̃i cͥmine.

Expanded text:
n animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi peccata sint mille, oportet de omnibus poenitere. Nunquam aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberavit. Totum enim hominem sanavit in sabbato, quia et corpus ab omni incontagione; indicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine.
Abbreviated transcription (Latin):
debat libere ꝑsuaderet. et licito dy¬
malum ꝙ mulier timuit: plica-¬
negando remouit. ⁊ ꝓmissio int.¬
nem addidit. ⁊ ut e̾uis ꝑsuasio
citius reciꝑetur ꝓmissionem du¬
plicauit. unam nempe comesti-¬
onem suadens. duo in premio ꝓ¬
posuit. similitudinem dei. scien¬
tiamqz boni et mali spondens. uͥ
In quatumq die comedĩtis: ĩ¬
ani gła. in ꝓmissione detratis.
Cum dix̃. eritis sicut dii. auari¬
tia: in ꝓmissione sc̃ie. Cum dix̃.
scientes bonum ⁊ malum. Gu¬
ia est. immoderata tibi auiditas.
uana gła: amor ꝓprie excellentie.
Auaritia: imnoderata hñdi cu¬
piditas. que non est tm̃ pecuĩe:

Expanded text:
debat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubiin quacumque die comederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit scientes bonum et malum. Gula est immoderata cibi aviditas; vana gloria, amor propriae excellentiae; avaritia, immoderata habendi cupiditas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ysaĩas dicit per u̾ba dyonisii
determinant dicentis. hii sp̃c qͥ
mittuitur ꝑcipiũt hoꝵ uceabu¬
lum: quoꝵ gerunt offitiũ. unde
dñt illum angłm qui missus ẽ
ad ysaiam ut mundaret ⁊ incen-¬
deret labia ꝓphe fuisse de ordine
inferioꝵ. s ideo dc̃s est fore de se¬
raphin. quia ueniebat incend̾e
⁊ consumere delicta ysaie.

Expanded text:
ii determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et incenderet labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta Isaiae.
Abbreviated transcription (Latin):
recedere. ñ qͥn aliq̃n mittant᷑ g
s qr rarissime ad extĩora ꝓde m¬
unt. neq tunc ab intimis receti¬
dunt.s dei presentie ⁊contem¬
plationi semper assistunt.ꝙ. ⁊̃ fa¬
ciunt. qui frequent̾ mittuntur.
Alii uero dicunt tres ordines.
et thronos. ita creatori deo assi¬
stere. ꝙ ad ext̾iora ñ exeunt. In¬
feriores autem tres ad exteriora
mitti. Tres uero medios inter
utrosq consistere. ñ mͦ dignita¬
te. uł loco. s etiam offĩcio. quia
preceptum diuinum a suꝑiori-¬
b accipiunt. ⁊ deferunt ad infĩ¬
ores. Ideoq cum supremi me¬
diis. ⁊ medii inis. atq hii ho¬
minibus preceptum dei nunti¬
ent: merito omnes angelos no¬
minari dicunt. et ob id forte a¬

Expanded text:
recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur.Alii vero dicunt tres ordines set thronos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominari debent. Et ob id forte A
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Situt filio p̃stat eẽntiam sũ
initio temꝑis. sine mutabilitate
nature. de pr̃e gn̾atio. ita spũi scõ
p̃stat eẽntiam sine ullo initio tem¬
uis. sine ulla mutabilitate natu¬
re. de utroq ꝓcessio.

Expanded text:
ait: Sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine mutabilitate naturae, de Patre generatio, ita Spiritui sancto praestat essentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae, de utroque processio.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ prius daret᷑ quam ẽẽt cui daret᷑
Non gͦ eo quo datur. s ꝓcedendo ha¬
bet ut sit donum. ⁊ ut st essentia.
sicut filius nõ eo quo datus est: s
nascendo accepit ñ tm̃ ut sit filius

Expanded text:
non prius daretur quam esset cui daretur? Non ergo eo quod datur, sed procedendo, habet ut sit donum, et ut sit essentia; sicut Filius non eo quod datus est, sed nascendo accepit non tantum ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
sẽt futura. cum enim p̾scĩa sit taͣ.
futuroꝵ. ⁊ dispositio faciendorũ.
p̃destinatio saluandoꝵ. si nulla es¬
sent futura. si nichil esset fcurꝰ.
deus. ur aliquos salitaturꝰ. non
uidetur potuisse in deo ẽẽ p̃scĩa. ł
autem deꝰ nulla p̃scire futurar
ponitur. Si inquiunt potuit p̃¬
scia dei ñ ẽẽ in deo ab et̾no ⁊ potu¬
it ñ eẽ. Si uero potuit ñ esse cum

Expanded text:
sent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse in Deo esse praescientiautem Deus nulla praescire futura, ponitur. Si, inquiunt, potuit praescientia Dei non esse in Deo ab aeterno, et potuit non esse; si vero potuit non esse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
scire ⁊ sure ꝙ cẽ. potuit gͦ ñ esse. It̃
cum idem sit seo p̃sciu ẽe ⁊ deum
ẽẽ : si potuit ñ esse p̃scius. potuit nõ
it nulla prescire. at potuit nulla p̃¬
scire: qr potuit nulla facere. Esio.
Id ħ iuxta modulum nr̃e intlłi¬
dentur. Sicut enim creator ad cͤa¬
turam relatiue dr̃. ita p̾scientia
uł prescius ad futura referri uidẽ.
⁊ essentiam significat. Ita etiam
dispositio ⁊ p̃destinatio. Id̾eq cum
dr̃. si nulla essent futura s̃ ess in
uarta est ibi causa dicendi. distin¬
gui oportet rcẽm dc̃. Cum gͦ di¬
cis. si nulla ẽẽnt futura ñ esset ĩ
deo prescientia. uł ñ esset prescius
Si in dicendo hanc cãm atrendis:
.ĩ. quia nulla essent subiecta eiꝰ
tura. uerus intellẽs est. Si autẽ
ex ea rõne id dicis ꝙ non sit in eo
scĩa qua prescit futura. uel ꝙ ip̃e
ñ sit deus qui est futuroꝵ p̃stius.
falsa est intlłigentia. Similiter
⁊ ille lõnes dec̾minande sunt.
potuit ñ ẽẽ prescĩa dei uł prescius

Expanded text:
scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non it nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. 3.Ad hoc juxta modulum nostrae intellidentur. Sicut enim Creator ad creaturam relative dicitur, ita praescientia vel praescius ad futura referri videtur, et essentiam designat; ita etiam dispositio, et praedestinatio. Ideoque cum dicitur: Si nulla essent futura, non esset in varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attendis, scilicet, quia nulla essent subjecta ejustura, verus est intellectus; sin autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones determinandae sunt. Potuit non esse praescientia Dei, vel
Abbreviated transcription (Latin):
iam dominus ait. Celum michi
sedes. terra aũ saibellum pedum
meoꝵ. qm̃ in electis qui sunt celũ
hĩtat deus ⁊ regnat qui eius no¬
luntati deuoti obtemꝑant. Malos
uero qui sunt t̾ra iuditii distridtẽ¬

Expanded text:
ait: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum, quia in electis qui sunt coelum, habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii district
Abbreviated transcription (Latin):
ieꝵe. de origine anime. ꝑ om̃s par¬
ticłas corporis tota adest simul nͨ
minor in minorib. nec in maiori
b maior. s tam̃ in aliis ꝑtib in¬
tensius. in aliis remissius oꝑat᷑.
cum in singłis ꝑtituł corꝑis ẽenti¬
alit̾ sit. ita et deꝰ tũ sit in omni¬
b essentialiter ac totus. in illis
tamen ꝓlenuis eẽ d̾r quos inha¬
bitat i. in quib ita est ut faciat
eos templum suum et hii tales.
cum eo sunt iam ex ꝑte. set in b̃itu¬
dine. perfecte. Mau uͦ ⁊ si ibi suit
uͥ ip̃e est qui nusquam teest. ñ tñ
s adoidit mecum. quia ⁊ miseri
possunt eẽ ubi ille ẽ. qui nusquã
lo. quia ñ sunt bĩ nisi ex eo cum il¬
io sunt qͥ fruũt᷑ eo. uidẽt illũ sicͤ ẽ ma

Expanded text:
 de Origine animae, per omnes particulas corporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis remissius operatur, cum in singulis particulis corporis essentialiter tota sit. Ita et Deus cum sit in omnibus essentialiter ac totus, in illis tamen plenius esse dicitur quos inhabitat, id est, in quibus ita est, ut faciat eos templum suum; et ibi tales cum eo sunt jam ex parte, sed in beatitudine perfecte. Mali vero, etsi ibi sint ubi ipse est, qui nusquam deest, non tamen sed addidit mecum, quia et ibi miseri possunt esse ubi et ille est, qui nusquam lo, quia non sunt beati nisi ex eo quod cum illo sunt, qui fruuntur eo, et vident illum sicut est. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃c .s. caritas est ⁊ non hñti dat᷑
ut h̃eat. ⁊ hñti ut plenius hẽat.
S quomͦ datur ñ hñti. cum ipse
deus sit ubiq ⁊ in om̃ib creatis
totus. ⁊ quomͦ plenuis datur ul
hetur sine sui mutatione. Rnsi-

Expanded text:
aritas est, et non habenti datur ut habeat, et habenti ut plenius habeat. Sed quomodo datur non habenti, cum ipse ut Deus sit ubique et in omnibus creaturis totus; et quomodo plenius datur vel habetur sine sui mutatione? 8.
Abbreviated transcription (Latin):
to uoluntate peccato uolun at.¬
tas id agendi et actio transierit
uidetur. qr uo¬
it ñ est. neq actio. quia non il
it ⁊ egit. S ñ est ignorandum
⁊ꝓc̃cm duob modis dici esse ĩ
Aliquo. ⁊ trausire .s. actu et re¬
atu. Actu est in aliquo: dũ ip̃m
ꝙ poc̃m est ut actio uł uoluntas
in peccante ẽ. Neatu uero: cum ꝓ
eo siue transierit siue assit mens
hominis polluta est et corrupta
totusq homo suppliciis obligatꝰ
preter originale quin sit ⁊̃ reatu. s ẽ

Expanded text:
to voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, videtur; quia voit, non est, neque actio, quia neque it et egit. Sed non est ignorandum, peccatum duobus modis dici esse in aliquo, et transire, scilicet actu et reatu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. ait. Semper pugna est ti.
piscentia cum qua nati sumus.
finiri ñ pt̾ quamdu uiuimus.
Que autem est concupĩa cum
qua nati sumus: uitium utiq
facit. adultum concupiscentem
reddit. Sicut enim in cculo ceti
in nocte uitium cecitatis est. sed
ñ apparet nec discernitur inter
uidentem et cecum nisi luce ue¬
niente: sic in puero uitium esse
ñ apparet donec etatis ꝓuectio¬
ris tempus occurrat. Ex hiis
datur intelligi quid sit orig̃. pec
adam intrauit. eosq macłauit.
adam p̃t̾ imitationis exemplũ.
recte ait. In qͣuo om̃s petrauert̃.
Circũspecte ⁊ sine ambiguitate
dixit hoc apłs. Siue enim intł¬
ligatur in quo homine siue in
quo pcc̃o: sanum est. In adam e¬
nim om̃s pecrauer̃t. ut in matĩ¬
a ñ solum eiꝰ exemplo: ut dñt
pelagiani. Omnes enim ille
unus homo fuerant .i. in eo
materialiter erant. Manifes¬
tum est itaq omnes in adam
peccasse: quasi in massa. Ipse
eium per pccm̃ corruptus qͦs
genuit: omnes nati sunt sb̃

Expanded text:
Apostoli: Semper pugna est in piscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus; Quae autem est concupiscentia cum qua nati sumus? Vitium utique facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid sit originale pAdam intravit, eosque vitiavit. Adam praeter imitationis exemplum, recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo homine, sive in quo peccato, sanum est. In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo, ut dicunt Pelagiani. Omnes enim illi unus homo fuerat, id est, in eo materialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
splendor est claritatis. Splendor ãt
dor oritur. tociens oritur ⁊̃ splendor
claritatis. sic gͦ saluator semꝑ orit᷑.
nascitur. uñ ait in li. sapĩe. ante
omͣnes colles generat me. Nõ ut
quidam male legunt gn̾auit. hiis
u̾bis aperte ostendit origenes sane
dici posse. et debere. filiut semper
nascitur. qd̃ uidetur ꝯͣrium illi u̾bo

Expanded text:
splendor est claritatis, splendor autedor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi verbo
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃a confirmatione beati fuerint
angłi. ⁊ an ip̃am bĩtudinem aliqͦ
mͦ meruerĩt. ꝙ in ip̃a confirmati¬
one beati fu̾tit: plures contestan¬
tur auͣctes. ⁊ ĩo pro constanti hñd̾
est. utrum uero per grãm tunc si¬
bi datam ipãm bĩtudinem meru¬
erint: ambiguum est. Quibdã
enim placet. ꝙ eam meruerint
ꝑ grãm quam in confirmatione
acceperunt. simulq in eis nutũ
et premium fuisse dñt. nec m̃tũ
precessisse premium tp̃r: s cã. Alii
aũ uidetur ꝙ bĩtudinem quam
receperunt in confirmatione per
grãm tunc appositam: ñ meruer̃t.
quo merentur: s quo felicit̾ frue¬
rentur. qd̃ autem tc̃ in premiis
acceperunt: per obsequia nobis
exhĩta ex dei obedientia ⁊ reuẽn¬
tia mereri dicunt. ⁊ ita p̃mium
precessit mĩtum ⁊ ħ michi mag̃
placere fateor

Expanded text:
ti fuerint angeli; et an ipsam beatitudinem aliquo modo meruerint. Quod in ipsa confirmatione beati fuerint, plures contestantur auctoritates, et ideo pro constanti habendum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datam ipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirmatione perceperunt, simulque in eis meritum et praemium fuisse dicunt; nec meritum praecessisse praemium tempore, sed causa. Aliis autem videtur quod beatitudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fateor
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut inquit corpus carnis ni-¬
chil est aliud quam caro. sic do
in quantum datur eis quib dat᷑.
apud se autem deus est.⁊ si nemi¬
ni detur. quia deus erat patri et
filio coet̾nus ante quam cuiqͣm
daretur. nec quia illi dant: ⁊ ip̃e
datur. ĩõ non minor est illis. Ita
enim datur. sicut dei donum. ut
⁊̃ seipĩ det sic̃ d̾s. Non enim dici
pot̾ non esse sue potestatis de quo
dc̃m est. Sp̃c ubi uult spirat. E
filius dant sp̃m sc̃m nec ip̃e dat.
aliquid gͦ pater oꝑat᷑ ⁊ fiius. ꝙ ñ
oꝑatur sp̃c .s. dat ergo sp̃c .s. se ip̃m.¬
si autem seip̃m dat: tunc ⁊ a se ip̃o
ꝓcedit ⁊ mittitur. ꝙ utiq uerum.
est. Nam processio temporalis sp̃c
sc̃i uel missio: ipsius est donatio.
⁊ ip̃a est dei operatio. ꝓcedit gͦ sp̃c .s.¬

Expanded text:
Sicut enim corpus carnis nihil est aliud quam caro; sic Donin quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quiFilio coaeternus antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant et ipse datur, et ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum; ut etiam seipsum dat sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vult spirat. EcFilius dant Spiritum sanctum, nec ipse dat, aliquid ergo Pater operatur et Filius, quod non operatur SpSi autem seipsum dat, tunc et a seipso procedit, et mittitur, quod utique verum est; nam processio temporalis Spiritus sancti vel missio, ipsius est donatio et ipsa est Dei operatio. Procedit ergo te