comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius quoq uir gregoeius uen̾abili¬
uitȩ ineisdem partibus fuit. fortu¬
qui ineffugandis sp̃ibus inmundis
inmensȩ uirtutis gr̾a pollebat: ita ut
non nũquã ab obsessis corꝑibus legione
demonũ pellers: & continuȩ orations
studio intentus obiectas contra se eoꝵ multi¬
tudines suꝑar&. Huiꝰ qͦ uiri familiaris¬
simꝰ fuit uilianus nr̃ȩ eccłȩ defensoe: qͥ
ante non longũ tempꝰ in hac urbe defũc¬
tus ẽ: cuiꝰ ego quoq hoc didici relatione
qd̃ narro: quia fepe gestis illius. ausu fa¬
miliaritatis int̾erat. eiusq pꝰ memoriã
ad instructionẽ nrãm. quasi faui dulce¬
dinẽ inore retinebat. Matͦna quedam
a ad dedicationem oratorii beati seba¬
stiani martyris fuerat inuitata. Noc¬
te uͦ eadem qua subsequenti die ad de¬
dicationẽ p̃dicti oratoriĩ fuerat ꝓces¬
sura: uoluptate carnis deiucta. a uiro
suo sese abstinere non potuit. Cũq ma¬
ne facto. conscientiã eius deterrers per¬

Expanded text:
lius quoque vir vitae venerabilis in eisdem partibus fuit Fortuiae , qui in effugandis spiritibus immensae virtutis gratia pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superaret. Hujus viri familiarissimus 193 fuit Julianus nostrae Ecclesiae defensor, qui ante non longum tempus in hac urbe defunctus est. Cujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad instructionem nostram quasi favi dulcedinem in ore retinebat. Matrona quaedaa ad dedicationem oratorii beati Sebastiani martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem qua subsequente die ad dedicationem praedicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam deterreret per
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ex quoꝵ ore ac naribus ignis exi¬
bat. quẽ tolerare non pot̾am. Cũq ꝑ
obscura loca me ducerent: subito pul¬
crȩ uisionis uiuenis: cum aliis nobis
euntibus obuiam factus est: qui me
trahentibus dix̃. Reducite illũ. qui¬
a seuerꝰ p̃sbiter planrit: euis enĩ lacri¬
uerꝰ ꝓtinus de t̾ra surrer̃: eiq penitentiam
agenti. opem suȩ int̾cessonis p̾buit. S dum
ꝑ dies septem de ꝑpetratis culpis peniten¬
tiam eger rediuiius ageret: octauo die
letus de corpore exiuit. Perpende que
so petre hunc de quo loquim᷑ seuerum.
quam dilectum dñs attendit. que contͥsta¬
ri nec ad modicum ꝑtulit Petrꝰ

Expanded text:
bant, ex quorum ore et naribus ignis exibant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacryverus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de corpore exivit. Perpende, Petre, quaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
ta de malis siuis penitentia. solutꝰ culpa.
ex ccepore exiret. Qui udelios sacerdos.
inopinate contigit. ut ad putandã uine¬
am ee̾t occupatus: atq ad se uenientib
dicens. Antecedite: ecce ego uos subsequor.
Cũq uider& sibi in eodem oꝑe parum
alquid suꝑesse: paululũ moram fecit:
ut opꝰ qd̾ minimũ restabat explers. Q ͦ
expleto. cepit ad egrum ꝑgere. Eunti
tardasti pater: Noli fatigari: quia iã
defunctus est. Quo auditd. ille contre¬
inuit: magnisq uocibis se int̾fectorem
illius clamare cepit. Flens itaq ꝑuenit
ad corpus defuncti: seseq conm iecto auꝰ
cum lacͥmis int̾ram declit. Cũq uehem̃t᷑
fler& & inf̾ram caput tunderꝙ: seq re¬
ũ mortis illiꝰ clamar&: repente is qͥ defuuc¬
tꝰ fuerat. animã recepit. Quod dũ mt¬
ti qͥ cͥcumstabant aspicerent: admira¬
tionis uocibus emissis. ceꝑunt amplꝰ
ubi fuerit. uł quomͦ redissꝙ: ait. Tetri

Expanded text:
ta de malis suis poenitentia, solutus culpa ta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt ampubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri
Abbreviated transcription (Latin):
lent signari. ut per quadras quatuor
partiti uideantur: isdem dei famulus
affuit: eisq referentibꝰ signatũ non fu¬
isse cognouit. ⁊ũq iam panis ille pru¬
nis ess& &cineribus cooꝑtus: dix̃. Q ie
hunc minime signastis: Qͥ hȩc dicens.
signum erucis digito contra prunas
fecit. Qͦ signante: ꝓtinꝰ inmensũ crepi¬
tũ panis dedit: acsi ingens inignibus
olla crepuiss. Qui dũ coctus. post mo¬
dũ fuiss ab igne subtractꝰ. ea cruce sig¬
natus inuentus ẽ: quã non contactus.
s. fides fecerat. In eo etiam loco. intero
rina uallis dicitur: quȩ amultis uerbo
rustico interoerina nominat᷑ inqͣ erat
quidam uirꝰ uitȩ ualde adimirabilis no¬
mine seuerus. ȩccłȩ beate mariȩ dei geni¬
teis & semper uirginis sacerdos. Hunc
cũ quidã pat̾samilias. Ad extremũ ue¬
niss: diem missis cõncite nuntiis. roga¬
uit ut ad se quantocius ueniret: suisq o¬
rationibus ꝓ peccatis euis int̾cederꝙ: ut ac¬

Expanded text:
gnari solent, ut per quadras quatuor gnari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed fides fecit. rina vallis dicitur, quae a multis verbo rustico Interocrina nominatur, in qua erat quidam vir vitae valde admirabilis, nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, ac
Abbreviated transcription (Latin):
expletis uerbis: max&. ex infirmitate
conualuit: & in hac uita diutiꝰ mansit
Nec tam̃ credendũ ẽ. quia locũ quẽ ac¬
dicimus: cum nunc usq ad coepꝰ illius
tot uirtutũ documenta teneamus:
Demoniacos quippe absoluere: egͦs cura¬
re: quotiens ex fide petit᷑. ut uiuens cõ¬
sueuerat: hoc indesinent̾ facere. & apud
mortua sua ossa ꝑseuerat .S: lib&. pet̾ adhuc
ad ualeriȩ prouintię partes. narrationiᷤᷤ me¬
e u̾ba reducere: de quibus me eximia uat¬
de iniracula: ex ore uen̾abilis fortunati cu¬
ius longe suꝑius memoriam feci. cont¬
tigit audisse. Qui crebro adme nunc us¬
q ueniens: dũ facta ueterum mͥ narrat:
noua refectione me satiat. Quidã nãq¬
in eadem ꝓuntia martirus nomine.
deuotus ualde om̃ipotñti deo famulꝰ
fuit. qui hoc de uirtutis suę testimonio
signum dedit. Dũ quadam die fr̃s illȩ
obliti ee̾nt crucis signum in primere. si¬
c̃ in hac prouintia crudi panes ligno so¬

Expanded text:
s verbis expletis, mox ex infirmitate s verbis expletis, mox ex infirmitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acdicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat. ΚΕΦΑΛ. in eadem provincia, Martyrius nomine , devotus valde omnipotentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illobliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno si
Abbreviated transcription (Latin):
te illius cepit. eisq respondit. dicens. Re
cedite: &. hec dicere nolite: quia ussio om̃i¬
potentis est dei. cui contraire nulluꝰ homi¬
nũ potest. Illis itaq discedentib tͥstis ex
morte eius mansit ep̃c. Subsequenti aũ
die dnico. ante exsurgentis lucis crepus¬
culũ uocatis duobus diaconibus suis.
ꝑrexit addomũ defuncti. Accessit ad lo¬
cũ ubi iacebat corpꝰ exanime: ibiq se in
orationẽ dedit. Expleta aũ p̃ce surrer̃
& uixta corpꝰ defuncti sedit. Non aũ gran¬
di uoce. defunctũ ꝑ nomen uocauit dicen
Fr marcelle. Iue aũ acsi leuit̾ dormiens
ad uicinã uocẽ quãtus modicã. cũ fuis¬
s excitatꝰ: statim ocłos apꝑuit. atq ad
ep̃m respiciens dix̃. Oquid fecisti: oqͥd
fecisti : Cui ep̃s respondit dicens. Qo
feci: At ille ait. Duo hesterno die ue¬
nerunt. qui eicientes me de corpore in
bonũ locum durerunt. Hodie aũ unꝰ
missus ẽ. qͥ dix̃. Reclucite eũ quia for¬
tunatꝰ ep̃c indomũ illiꝰ uenit. Quib¬

Expanded text:
te ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque ad locum ubi corpus jacebat exanime, ibi se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus venit. Quibu
Abbreviated transcription (Latin):
spitalitate suscepit ostn̾tationi potuiꝰ in¬
quod munda intñtio inoꝑatione
non fuerit.
onis eius opem petiit & impetrauit. sli
cũ uir dei oratione facta eius oculiᷤᷤ sig¬
num crucis impͥmera: ab eis ꝓtinꝰ luce
reddita nox cecitatis abcessit. Preterea
equus cuiusdam militis in rabiẽ fuerat
uersus: ita ut a multis uix teneri potu
iss: sed quoscũq potuiss inuadere. eoꝵ
menbra morsibus dilaniar&. Tunc ut¬
cũq amultis ligatus: ad uirũ dei adduc¬
łꝰ est. Qͥ mor eus capiti ex tñsa manu
signũ crucis edidit: cunctãq eius it¬
biem in mansuetudinẽ mictauit: tta
ut mitior pꝰ exister&: quã ante illam
uesaniam fuiss&. Tunc isdem milese¬
quũ suũ quem celerrimo miraculi
sui imꝑio a sua uesania uidit inmuta¬
tũ: eidem scõ uiro decreuit offerendũ
Quẽ cum susciꝑe ille renuer& ille uͦ ĩpad

Expanded text:
spitalitatem suscepit, ostentationi potius inspitalitatem suscepit, ostentationi potius inquod munda intentio in operatione non fuerit. onis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis edidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscipere ill
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s expuliss&. agnouit. PetRꝰ
idnã hoc ẽe̾ dicimꝰ. ut occidñdi
ausii in eius hospicio antiquus
hõ stis acciꝑet: qui hunc ꝑegͥnũ
estimans. ad se hospitalitatis g̾ra uocas¬
GREGOIUS
ylta petre uident᷑ bona s non st̃:
quia bono animo nonfiunt. Un¬
deꝙ̾. in euuangłio ueritas dic̃. Si ocu¬
lus tuus nequã fuerit: totum corpꝰ
tuũ tenebrosum erit: quia cũ ꝑuersa
ẽ. int̾ntio quȩ p̃cedit: prauũ ẽ. om̃e o¬
pꝰ qd̾ sequit᷑: quãuis rectum eẽ uideat᷑
Ego hunc namq uirum qͥdũ quasi
hospitalitatẽ exhiberet filio orbatꝰ ẽ.
non pietatis oꝑe delectatũ estimo: sed
ep̾i derogatione. Nam pena subseqͤns
innotuit: quia p̃cedens illa susceptio
sine culpa non fuit. St̾ namq non¬
nulli. qͥiccirco bona facere student.
ut gram aliene oꝑationis obnubilent.
nec pascunt᷑ bono qd̾ faciunt: s laude
boni qua cetos premiuent. Qͥ de re ex¬
istimo hunc urũ qͥ malignũ sp̃m in ho¬

Expanded text:
pus expulisset, agnovit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasGREGOR. Multa, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videate hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in ho
Abbreviated transcription (Latin):
bar: iansq diei tardior hora incubu
mͥ audire non licuit: quȩ audire si
liceat. semꝑ uolo. S die alio. isdem
sener rem de illo magis adhuc mira¬
bilem narrauit dicens. In eadẽ tu¬
dertina urbe. marcellus quidã bonȩ
actionis uir. cum duabus sororibus
sius habitabat. qͥ eueniente molesti¬
a cceporis. ipso sacratissimo uesꝑascen¬
te iam sabbato pascali. defunctꝰ est.
Cuiꝰ ccepꝰ cum longus ee̾t deferendũ.
die eodem sepeliri non potuit. Cũq
mora eẽt temporis. ad explendũ debi¬
tum sepulturȩ: sorores eius morte il¬
lsꝰ affucte cucurrerunt fientes ad ue¬
n̾abilem foctunatũ: eiq magnis uo

Expanded text:
bar, jamque diei tardior hora incubuebar, jamque diei tardior hora incubue mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magni
Abbreviated transcription (Latin):
me diaconum tuum. Cuiꝰ diaconus
dum ad iasentem ueniss:: puers quos
redditurum se ep̃o om̃ino negauerat.
ad mediũ deduxit: eosq diacono illius
reddidit. dicens. Uade. &dic domino
meo ep̾o. Quia maledixisti mͥ: ecce ꝑcus¬
sus sum. S pueros quos quesisti recipe:
& ꝓme rogo intercede. Susceptos itaq
Cui benedictam aquam uen̾abilis for¬
sus. benedictam aquã suꝑ menbra illiꝰ asper¬
sit. Res mira: & uehement̾ stupenda.
Mor ut aqua benedicta gothi coxam
contigit: ita om̃is fractura solidata ẽ.
& saluti pͥstinę cara restituta ẽ. ut hora
eadem de lecto surger&: & ascenso equo
ita ceptum iter agers: acsi nullã ũquã
lesionem coeporis ꝑtuliss. Factũq est:
ut qui sc̃o uiro fortunato pueroᷤᷤ cũ p̾ci¬
o reddere: obedientia subiectꝰ noluit:
eos sine p̃cio pena subactus dar&. Hus
gͥ ex pletis. studebat adhuc senex de eo
& alia narrare. S quia non nulli ade¬
rant adquos ex hortandos occupa¬

Expanded text:
me diaconum tuum. Cujus diaconus me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque cui benedictam aquam venerabilis Forsus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupa
Abbreviated transcription (Latin):
pbete. Tunc is qui pͥoceꝵ eẽ uidebat᷑
respondit dicens. Quioquid aliud p̾ci¬
pis facere parati sumus. nam istos pu¬
euᷤ nullatenꝰ reddimꝰ. Cui uenabilis
uir blande minat᷑ e. dicens. Contistas
me .& non audis patrem tuum. Noli me cõ¬
lstare. ne non expediat. S isdem gothis.
incordis sui feritate ꝑmanens. negando
discessit. Die uͦ altera digressur: rursum
ad ep̃m uenit: quẽ eisdem uerbis ꝓp̃dic
gothiis despex̃: atq ad hospiciũ reuersꝰ
eosdem pueros de quib agebat᷑ equis
suꝑimpositos cum sius hominib p̃mi¬
sit. Ipse uͦ statim ascendens equũi: sub¬
secut est. Cũq in eadem ciuitate ante
beati petͥ apłi ȩccłam ueniss: eqͥ eius
pes lapsus est. Qui cum eo corruit: et eius¬
mar cora confracta est: ita ut induab
partibus os ee̾t diusum. Tunc leuatus
inmanibus: reductus adhospicium est.
Qͥ festinus misit. &. puenis qͦs p̃miserat
reduxit: & uiro uen̾abili foctunato man¬
dauit dicens. Rogo te paterͬ mitte ad

Expanded text:
bete. Tunc is qui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum venit, quem eisdem verbis pro praedictus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est. Cumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad
Abbreviated transcription (Latin):
onem militis audiuit.: & munꝰ susaiꝑe
ꝓ exhibita uirtute recusauit. Prius
susciperet. eum contͥstiri conspexerat.
caritate cogente. emit qd necessariũ non ha¬
bebat. Neq hoc silere de huiusiuri uirꝰ¬
tutibus debeo: qd̾ ante dies fere duodecĩ
agnoui. Quidam namq ad me deductꝰ
est senex pauꝑ: atq ut mͥ senum collocu¬
tio esse semꝑ amabilis sol&: studiose hẽ
unde ess& inqͥsiui. Qͥ se de tudertina
ciuitate eẽ respondit. Cui inquã. Que
.xi. Dic rogo. siqua eius miracula cog¬
nouist: & desid̾anti mͥ qualisuir fuerit
innotesce. Qͥ ait. Homo ille longe fuit
ab istis hominib quo ᷤ uidemꝰ modo. sã
quicquid ab omi potñte deo petiit. ita
dum petens impetrauit. Cuius hoc u¬
num narro miracłm: qd̾ ad p̾sensam¬
mo occurrit. Quadam namq die. go¬
thi uirta tudertinã ciuitatẽ uene¬
runt. qui ad partes rauennȩ ꝓꝑabant:
S duos paruos puerulos de possessioe
abstulerant. quȩ possessio. p̃fatȩ tuder¬

Expanded text:
onem militis audivit, et munus recipere pro exhibita virtute recusavit; prius susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. Neque hoc silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante dies fere duodecim agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaesxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de possessione abstulerant, quae possessio praefatae Tuder
Abbreviated transcription (Latin):
ellẽ tͥ in laudibus redemptdeis &
uiri uen̾abilis Benedict miricłis
aliqua narrare. s adhȩc explenda. hodi¬
ernum tempꝰ uideo non posse suffice.
Liberius itaq hȩc loquim᷑. si aliud exor

Expanded text:
ellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exor
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ me omnes linguas accepisse testifiar
Cui tunc grece dñs suus locutus est a
ita ille meadem lingua respondit.it
cuncti qui aderant mirarentur. Inea
qͦ domo predicti narsetis spatarius ut¬
gar manebat. Qui festiue ad egrum
deductus: ei uulgarica lingua locuts
S ita puer ille in italia natus & nitͥtus.
in eadem harbara iocutione respondt̃.
acsi exeadem gente fuisset generatis.
Mirati sunt om̃s qui audiebant: ꝙe
duarum linguarum experimend
quas eum nescisse antea nouerant: ere¬
diderunt de om̃ibus quas peobari
minime ualebant. Tunc perbidu¬
um mors eius dilata est. S die tc̃is
quo occ ulto iudicio dei nescimiis. manꝰ
asbrachia iacertosq suis dentibus laniauit:
atq ita e corpore exũt. Quo mortuo: õs
illi quos predixerat. ex hac protinus
luce subtracti sunt. nullusq inilla
domo eadem tempestate defunctus est:
qui uoce illius denuntiatus nonẽ fetrꝰ.
alde terribile est: ut quitale do¬

Expanded text:
quod me omnes linguas accepisse testificor. quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale do
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Qui dum esset in seculari habitu
constititus: ualeriani huius urbis
aduocati. naturalem filiam coniugi¬
o sortitus. eius obsequus sedule atq
incessanter adherebat: & queque ineiꝰ
domo agebantur nouerat. Qui michi
iam in monast̾io positus narrauit.
qd̾ in ea mortalitate que patricii nar¬
setis temporibus hanc urbem uehe¬
menter afflixit. indomo p̾dicti uale¬
riani puer armentarius fuit. pꝰtipus
simplicitatis & humilitatis. Cum ueto
eiusdem aduocati domus eadem clads
uastaretur: isdem puer ꝑcussus es:
& usq ad extremum deductus. Qui si¬
incelo fui: .&. qui de hac domo moritun
sunt agnoui. Ille. ille. atq ille moriti
sunt: tuuͦ ne timeas: quia hoc intem¬
pore moriturus non es. Ut uero scias
qd̾ me incȩlo fuisse uerum fateor: eoce
accepi illic ut linguis om̃ibus loquir
Nunquid tibi cognitum non fuit: gnã
me linguam omnino nescisse: Etenĩ
grece loquere: ut cognoscas an uerumst

Expanded text:
sti, qui dum esset in saeculari habitu sti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui suin coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Aperi & lege. Quibus aꝑ¬
tis: asseruit. quia se & omnes qui in¬
eodem tempore a p̾dicto ep̃o in pas¬
cali festiuitate fuerant baptizati. scͥp¬
tos ineisdem epistolis litteris aureis
muenit. Primum quidẽ ut dicebat
suum nomen repperit: acdeinde om¬
num illo intempore baptiratoeum.
Qua de re certum tenuit: ꝙ se&. illos
de hac uita eẽ sub celeritate migra¬
turos. Factumq est. ut die eodem
ipse moreretur: atq post eum cunc¬
ti illi qui baptirati fuerant ita secu¬
ti sunt: ut intra paucos dies eoꝵ nul
lus inhac uita remaneret. De quibꝰ
nimirum constat. qd̾ eos p̾dictus dei
famulus iccirco auro scͥptos uideret:
quia eoꝵ nomina apuo se fixa. ȩterna
claritas haberet. Sieut itaq hii re¬
uelationibus potuerunt uentura cog¬
noscere: tta non nunquam egressure
animȩ. possunt etiam mysteria cele¬
stia non per somniũ s uigilando pre
mmoniu namq mona subare.¬
steru mei monachum bene no¬

Expanded text:
dicentem: Aperi, et lege. Quibus apdicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene no
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiauit secuturum: cumdie a¬
lio predicti fratres mori ceperunt: at¬
q subeodem ordine se inmortẽ secu¬
ti sunt. qͦ fuerant indescriptione
nominati. Ad extremũ li ꝙ. ipse obi¬
it: qui eosdem fratres morituroᷤ pre¬
quidit.
N ea qͦ mortalitate que ante trienni¬
um hanc urbem uebementissima cla
monasterio mellitus dictus est ino¬
nachus. adhuc in annis uiuenilibus
constitutus.: sed mirȩ simplicitatisatq
humilitatis uir. Ꝙ appropinquan¬
te uocationis die: eadem clade ꝑcusso
adextrema deductus est. Lõ uir ui¬
ie uenerabilis felix. eiusdem ciuitatis
ep̃s audiens. cuius ꝙ. hec relatione
cognoui. ad eum accedere studuit:
et ne mortem timere debuisset. uer¬
bis hunc persuasorus confortauit.
Cui etiam adhuc de diuina miscdĩa.
longiora uite spacia polliceri cepit.
S adhȩc ille respondit. eursus sui tem¬
pora eẽ completa: dicens. apparuisse
sibi uiuenem: atq epistolas detulisse

Expanded text:
denuntiavit esse secuturum, cum die adenuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima cladmonasterio, Mellitus dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
unde hoc p̃dicere potuit. nisi quia io
qd̃ futurum erat eiuis corpoei. ipsa uiꝰ
anime ac subtilitas preuidebat: Qd
morituris futura presciantur: ex
hnis colligere possumus. que apudnos
gesta inmonasterus scimus.
s monasterio etenim meo quidã frat᷑
linte decenniũ gerontius dicebatur.
Qui cum graui molestia corporis fuiss
depressus: inuisione nocturna alba¬
to̾luros & clari omnimodo habitu in
hoc monasterium descendere de supe¬
rioibus aspexit. Qui dum coram lec¬
to ucentis assisterent: unus eoꝵ dix̃.
lo hoc lienimus: ut de monastio grego¬
rii quosdam fratres inmiliciã miita¬
mus. Atq alteri precipiens: ad iun¬
xit. Scribe marcellum: ualentini¬
anumꝰ agnellum: atq alios quoꝵ nunc
nimi me recordor. Quibus expletis:
Qidit dicens. Scribe ꝙ hunc ipsũ:
Ea nos aspieit. Ex qua iusione certus
redditus. predictus frater. facto mane
innotuit fratͥbus qui et qui essent
ex eadem cella morituri: quoᷤ se etiã e̾e̾¬

Expanded text:
unde hoc praedicere potuit, nisi quia id unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Qumorituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto mane innotuit fratribus, qui et qui essent in brevi ex eadem cella morituri, quos se etiam
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ afflatȩ. in secretis cȩleftidus
Nam quia ius animȩ aliquando sud¬
tilitate sua ea que sunt uentura
cognoscit. patet ex eo qd̾ concodeus
aduocatus qui in hac urbe ante be¬
um lateris dolore defunctus e. ste¬
ante paululum quã moreretur u¬
cauit puerum suum. parari sibiu
stimenta. ad ꝓcedendum ussit. Uã
dum puer quasi insanire creaat.
eiusq minime p̃ceptis obediret. sur¬
rexit: uestimento se induit: ꝓpt
uiam appiam ad beati sisti ȩccłam
se esse ꝓcessurum dixit. Cumꝙ połł
modicum ingrauescente molestia
esset defunctus: deliberatum fueid
ut apud beatum ianuariũ marti¬
tim prenestina uia eius corpꝰ pomi debuis¬
st. S: quia longum hoc eis qui funꝰ
cius curauerant uisumẽ: repente or¬
to consilio. exeuntes cum eius funere.
ꝑuiam appiam nescientes que ille di¬
xerat. in ipsa eum ȩcclesia quã p̃dixe¬
it posuerunt. Et cum eundẽ uirũ
curis secularibus obligatũ. lucrisq
terrenis in hiantẽ fuisse nouerimus.

Expanded text:
e in secreta coelestia Nam quod vis animae aliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris dolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus,
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ nunc incęlo sunt animę
inuidicio. qd̾ nunc animarũ
sola. postmodum uͦ etiam corꝑum
beatudine ꝑfruunt᷑: ut inipsa qͦ
carne gaudeant: inqua dolores ꝓ
dño cruciatusq ꝑtulerunt. ꝓhac
qͥppe geminata eoꝵ gła scͥptum est.
Interra sua duplicia possidebunt.
hinc etiam ante resurrectionis diẽ:
de sc̃oꝵ animabus scͥptum . ẽ. Date
sunt illis singulȩ stolȩ albȩ: et dic¬
tũ est ulis. ut requiescerent tem¬
pꝰ adhuc modicum: donec impleatur

Expanded text:
 nunc in coelo sunt animae judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruentur; ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albae; et dictum est illis ut requiescerent tempus adh
Abbreviated transcription (Latin):
Iacet fateor omnino qd̵ dicis. Ecc
aperte cognoui: quia uita & non
signa querenda sunt. Se qm̃ ipsa sig¬
na quȩ fuint. bonȩ uite testimoniũ fe¬
runt: queso adhuc siqua sunt referis:
ut esurientem me ꝑ exempla bonorum
pascas.
Gregor

Expanded text:
acet, fateor, omnino quod dicis: ecce enim aperte novi, quia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ipse bene reminisceris: petrꝰ in
iari pedibus ambulauit: paulꝰ
inmari naufragium ꝑtulit. En in uno
eodemq elemento. ibi paulꝰ ire cũ naue
non potuit: ubi petrus cum pedibus
iter fecit. Aꝑte gͥ constat. quia cũ u¬
triusq uirtus fuerit dispar in miracło:
utriusq tamen meritum dispar non est

Expanded text:
 ipse reminisceris, Petrus super mare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit, ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, utriusque tamen meritum dispar non est
Abbreviated transcription (Latin):
spiciens: exutus indum̃to. nudũ se in
illis spinarũ aculeis. & urticarũ incen¬
diis ꝓiecit: ibiq dui uolutatꝰ. toto ex eis
corpore uulneratus exiit. W sic ꝑcutiᷤᷤ
uulnera edux̃ a corpore uulnꝰ mentis:
quia uoluptatẽ trax̃ indolorem. Cumq
peccatũ: quia mutauit incendiũ. Ex
quo uidelias tempore. sicut post disci¬
pulis ipse ꝑibebat: ita in illo ẽ temptati¬
o uoluptatis edomita: ut tale aliqͥd mini
me inse sentir&. Zeꝑunt pꝰ modũ multi
iam mundũ relinquere: atq ad eiꝰ ma¬
gist̾ium festinare. Liber quippe atemp¬
tationis uicio: uire iam factus ẽ uirtu¬
tũ magist᷑. Unde & ꝑ moysen p̾cipitur.
q annis & supra ministrare debeant:
ab anno uͦ quinqua gesimo. custodeᷤᷤ ua¬
soe fiant.
PetRUS
ao quidẽ plati testimonii mͥ alquan¬
tulũ intellectꝰ int̾lucet. s tamen hoc
planius postulo exponi.Gregorius.
iquet petre. qd in iuuentuͭ carnis

Expanded text:
spiciens, exutus indumento nudum se in spiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumquepeccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , e annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi postulo. Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen itaq eius. ꝑ uicina loca cunch
innouit. Factumq est: ut ex illo ĩa tem¬
pore. amultis frequentari cepiss. Qͥ cũ
ei ciboᷤᷤ deferrent corꝑis: ab eꝰ ore in suo
pectore alimenta referebant uicȩ.
tator affuit. Nam nigra paruaq
aius quȩ uulgo merula uocatur.
circa eius faciem uolitare cepit: eiusq
uultui importune insistere: ita ut ma¬
nu capi poss si hanc uir sc̃s tenere uo¬
luiss. S signo crucis edito: recessit auis.
Tanta aũ carnis temptatio aui eadem re¬
cedñte secuta est: quantã uir sc̃s nũꝙͣ
fuerat exꝑtus. Quandã namq aliquã¬
do feminã uiderat. quã malignus sp̃s.
ante eius mentis oculos redux: tanto¬
q igne serui dei animũ. inspecie illiꝰ
accendit: ut se in eius pectore. amoris
remũ uoluptate uictꝰ deliberar&: cum
subito suꝑna gr̾a respectꝰ. ad semet ipsum
reuersus est: acq urticarum & uepͥum
uirta dempsa succrescere fructecta con¬

Expanded text:
Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. tator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris fremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta con
Abbreviated transcription (Latin):
oratione facta & benedicentes om̾ipotñtẽ¬
dnm consedissent: pꝰdulcia uitȩ colloqͥa
is qͥ aduenerat p̾sbiter. dix̃. Surge & su¬
mamus cibũ: quia hodie pascha ẽ. Cui
iuir dei respondit dicens. Scio qͥa pascha
ẽ: quia uidere te merui. Longe quupe
abhominib positus: quia die eodẽ pas¬
chalis eẽt sollempnitas ignorabat. Ne¬
ñabiliᷤ aũ p̾sbit̾: rursus asseruit dicenᷤ
Ueracit̾ hodi De resurrectioniᷤ dñicȩ
paschaliᷤ dies est: abstinere tͥ mini¬
me congruit.⁊ quia et ego adhoc missosũ¬
ut dona om̾ipotnͣtis dñi parit̾ suma¬
mꝰ. Benedicentes gͥ deũ sũpsert̃ cibũ
Ex pleta itaq refectione & colloquio: ad
eccłam p̾sbiter recessit. Eodem qͦ tem¬
pore. hunc inspecu latitantẽ etiã pasto¬
res inuenerunt. Quem dũ uestitũ pel¬
libus. inter frutecta ceruerent: ali¬
quã bestiam ẽẽ crediderunt. S cog¬
noscentes dei famulũ: eoꝵ multi ad pie¬
tatis grãm abestiali mentis mutati st̃.

Expanded text:
benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eundẽ uͦ specum. a romani cella it̃ ñ
erat: quia excelsa desuꝑ rupis eminebat.
s exeadẽ rupe. in longissimo fune liga¬
tũ romanꝰ deponere panẽ consueuerat.
Inqͦ etiam resti paruũ tintinnabulum
inseruit: ut ad sonitũ tintinnabuli
uir dei cognosc&: quando sibi romanꝰ
panẽ p̾beret: que exiens accip&. Sed
antiquus hostis unius caritat in ui¬
dens. alterius refectioni: cũ quadã die
submitti panem conspic&: iactauit la¬
pidem & tintinnabulũ fregit. Roma¬
monstrare: ut posita suꝑ cande abrũ
lucerna clarescer&. quatinꝰ omib qui
indomo dei st̃ lucer&: euidã p̾soitero
longius manenti. qͥ refectionẽ sibi in
paschali festiuitate parauerat. ꝑ ui¬
sũ dñs apparere dignatꝰ est dicens.
Tu tͥ delicias p̾paras: & seruus meus
illo in loco fame cruciatur: Qͥ ꝑtinꝰ
sure rit. atq inipsa festiuitate pa¬
scali. cũ alimentis quȩ sibi parauerat.¬

Expanded text:
Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romaminibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huiꝰ fauoribꝰ extolli: nutͥcẽ suã oc¬
culte fugiens. deserti loci secessũ petiit.
cu sublacꝰ uocabulũ ẽ: qͥ a romana ur¬
be quadraginta fere milib distanᷤ. fri¬
gidas atq ꝑspicuas einanat aquas. Quȩ
illic uidelic& aquar̾ habundantia. in
extenso pͥus iacu colligit᷑: ad pꝰtremũ
uͦ inannẽ dĩuatur. Q dũ fugiens perꝰ¬
ger&: monachus quidam romanꝰ nomi¬
ne. hunc euntẽ repꝑit: qͦ tender&. requi¬
suut. Cuiꝰ cum desid̾ium cognotusso.
& secretum tenuit. & ad uitoriũ inpen¬
dit: eiq sc̃ȩ conuersationis habitum
tradidit: & inquantũ licuit ministra¬
dem locũ ꝑueniens. in artissimo specu se tͣ¬
didit: tͥbusq annis excepto romano mo¬
nacho. hominib incognit᷑ mansit. Qui
uidelic& romanꝰ: non longe in monaft̾io
sub deodati patͥs regula degebat. S pie
eiꝰdem patͥs sui oculis. furabatur horas:
& qu̾e sibi ad manducand̃ subriꝑe poterat.
diebus certis Benedicto panẽ ferebat.

Expanded text:
lli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministradem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ inuenit: uehementisse fiere cepit.
quia uas qd̾ p̾stitũ acceꝑat. fractũ uide¬
bit. Benedictꝰ aũ religiosus &. piꝰ puer
cũ nutͥcem suam flere conspicer&: eiꝰ dolori
compassus: ablatis secum utͥ:sq fracti ca¬
pisterii partibus sese cum laciis ino¬
rationem dedit. Qͥ aboratione surgens:
ita uirta se uas sanum repꝑit: ut ineo

Expanded text:
pit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ss socor. Qd est quod fecisti: Cui illa respõ¬
dit. Sece te rogaui. & audire me noliuisti:
rgaui dñm meũr & audiuit me. Modo
sͥ si potes egredere: & me dimissa ad mona¬
terium recede. Ips ł aũ extra cellã nonua
lens exire: qͥ remanere sponte noluit. reman¬
sit inuitus. Sicq factum. ut totã noctem
puigilem ducerent: atq ꝑsacra sp̾italis
uite colloquia sese uicaria relatione sacia¬
rent. Quade re. diri eũ uoluisse aliquio.
s minime potiusse: quia si uen̾abiliᷤᷤ uiri
mentẽ aspicimus: dubiũ nonẽ. qd̾ eandẽ
serenitatẽ uoluerit inqua descenderat.
ꝑmanere: s contra hoc qd̾ uoluit. inuirtu¬
te om̃i potñtis dei. ex feminȩ pectore mi¬
racłm inuenit. Nec mirũ. si plus illo fe¬
mina quȩ diu fre̾m uidere cupiebat: in
eodem tempore ualuit. Quia enĩ iuxta
iohannis uocẽ deus caritas est: iusto ual¬
de iudicio illa plus potuit. que amplius¬
amauit.

Expanded text:
Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa responDeus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum alens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae ampliuamavit.