comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis rcicconibꝰ et expofitiõibꝰ theodosio pñcipi optulͥ
legi et tres de fidelibros sirb noĩe eꝰ titulatos ẜ quia lnigua
incõsonãs ẽ nõ satis credidi c herre¬
usebiꝯ scripsit de crucis dm̃i misterio et apłõꝵ pre¬
igilãcius psb̃r naciõe gallo hispane barcilonẽsis
ꝑcoccochie ecca tenuit scripsit et ip̃e zelo quidẽ re¬
igionis aliq̃ ẜ uictꝰ hũana laude et p̾sumẽs sup̃ una
suas homo lingua polto nõ sensu scriptuatrs ex cer citatꝯ
eplis hortatꝰ ẽ augustinũ p̃sbiterũ agitare ingeniũ
et exposicõi scripturor  uacate ut etiã nouos quondã

Expanded text:
vitatis rationibus et expositionibus, Theodosio obtulit. vitatis rationibus et expositionibus, Theodosio obtulit. Legi et tres de Fide libros sub nomine ejus titulatos; sed quia lingua inconsonans est, non valde credidi. usebius scripsit De crucis Domini mysterio et apostVigilantius presbyter, natione Gallus, Hispaniae Barcilonensis parochiae ecclesiam tenuit. Scripsit et ipse zelo quidem religionis aliqua; sed seductus humana laude, et praesumens supra vires suas, homo lingua politus, non sensu Scripturarum exercitatus, olis hortatus est Augustinum adhuc presbyterum, agitare ingenium, et expositionibus Scripturarum vacare, ut etiam novus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
quo oĩa pene eꝰ dc̃a et ipm parit᷑ damnat ac snuil do-¬
cens nõ ame eũ primũ ẜ cb antiquis pr̃ibꝰ et m̃xie
herada fuisse et a presbiterio eiectũ et de ecrã pulsu
et de cuuitate fugatũ ẜ aduersũ antroposormitas he¬
reticos qui dicũt dm̃ huãna figura et mẽbris ꝯstare
dispucacoẽ longissima ꝯfutas et de diuĩars stripturar
testiõmis argues et ꝯuicẽs eos ostendit din et ĩcorpd¬
reũ iuxta patrũ fidẽ credendũ neq ullis omo mẽbror
liamẽtis ꝯpositũ et obid nchil in creaturis simile ꝑ
fubstãtiã nec tuiꝙͣ incorruptibilitatẽ aut incorporali¬
tatẽ sue dedisse nature s esse om̃s intellcũales natãs
corporeas om̃s corruptibiles om̃b nuitobiles ut ille sola
corruptibilitati et mutabilitati nõ subiaceat q̃ solo h
ĩmortalitutẽ pastalẽ etiã recursũ quod magna apud
lua scdm̃ suũ statũ inuenetat additis quibusdã ipiq̃ festi-¬

Expanded text:
 dicta et ipsum pariter damnat, simul docens, non a se primum eum, sed ab antiquis Patribus, et maxime Heracla, fuisse et a presbyterio ejectum, et de ecclesia pulsum, et de civitate fugatum. Sed et anthropomorphitas haereticos, qui dicunt Deum humana figura et membris constare, disputatione longissima confutans, et divinarum Scripturarum testimoniis arguens et convincens eos, ostendit Dereum juxta fidem Patrum, credendum, neque ullis omnino membrorum lineamentis compositum, et ob id nihil ei in creaturis simile per substantiam, neque cuiquam incorruptibilitatem suae dedisse naturae, sed esse omnes intellectuales naturas corporeas, omnes corruptibiles, omnes mutabiles, ut ille solus corruptibilitati et mutabilitati non subjaceat, qui solus habet immortalitatem . Paschalem etiam recursum, quem magna apud luna secundum suum statum invenerat, additis quibusdam ipsius festi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pũo libꝰ descripsit posiciõ orb̾ occeani int̾fusioe et ta nai
qualitates regionũ micia helloꝵ et lytandis exordia
smitimo sangiũe dedicata hic ẽ orosiꝰ qͦ ab augustiõp
distenda aĩe dõe ad hierommũ misso rediẽs reliqͥas beati
stephcũ primi mt̃is tũc inꝑꝑ nuẽtas pamꝰ inbilit occi-

Expanded text:
 Oceani interfusione, et Tanais qualitates regionum, initia bellorum, et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, qui ab Augustino, pro discenda animae ratione, ad Hieronymum missus, rediens reliquias. B. Stephani pr
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ de icarnacõẽ dm̃i libros un et in his siribẽdi
aipud massiliã et fnẽ uiuẽdi fecit theodosio et ua-
totus in iob edidit fermone simplici librũ legi
eius et familiares epłas et ualde salsas et myme
ad pauꝑtatis et doloꝵ tolerãçiã exhortatorius mo¬
⁊itur marciano et auito regnãtibꝰ tet un

Expanded text:
torium de Incarnatione Domini libros septem: et in his scribendi apud Massiliam et vivendi finem fecit Theodosio et Valetatus in Job edidit sermone simplici librum. Legi ejus et familiares epistolas, et valde salsas, et maxime ad paupertatis et dolorum tolerantiam exhortatorias. Moritur Marciano et Avito regnantibus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quedã dpuscula lato tensa ẜmone migusto uerbi
studiis necessaria Morit᷑ ualetiand et marciano
icencius natione gallus apud monas teriũ
lirinensis ecc̃e psb̃r uir in scripturis sc̃is doctꝰ et noticie
eccãsticoꝵ dogmatũ sufficĩet᷑ structꝰ ꝯposut ad eui-¬
tanda hereticoꝵ collegia intido satis et aꝑto ẜmone
ualidissimã disputaçionẽ. quã absconso nõmiẽ suotita-
maximã in stedulis ꝑit̾ quã a quibusdã furatã ꝑdidit
recapittulacio eꝯ paucis ẜmonibo sensũ primõ ꝯpe¬
git et in uno libro edidit moritur th eodoslo et uelenti-
iagrius scripsit de fide aduersꝰ presũpciosa here¬
ticõꝵ uocabula et cid destruẽda uel ĩmutãda sce
trmitatis noĩa ĩmutate filt dicẽciũ patr̃e nõ debere
prẽ dici nec in pr̃is nonẽ filius ꝯsonet ẜ ingentũ
t infectũ ac solitariũ nũcupandũ ut quitquid extra

Expanded text:
quaedam opuscula, lato tensa sermone, augusto verbi studiis necessaria. Moritur sub Valentiniano et Martiano NCENTIUS, natione Gallus, apud monasterium Lerinensis insulae presbyter, vir in Scripturis sanctis doctus, et notitia ecclesiasticorum dogmatum sufficienter instructus, composuit, ad evitanda haereticorum collegia, nitido satis et aperto sermone, validissimam disputationem, quam absconso nomine suo titulamaximam in schedulis partem a quibusdam furatam perdidit, recapitulato ejus paucis sermonibus sensu pristino compegit, et uno in libro edidit. Moritur Theodosio et ValentiniT LXV. SYAGRIUS scripsit de Fide adversum praesumptuosa haereticorum vocabula, quae ad destruenda vel ad immutanda S. Trinitatisrem dici, ne in Patris nomine filius consonet, sed ingenitum et infectum ac solitarium nuncupandum, ut quidquid extra
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cirra aduersũ nestorianos et euthichianos tu-¬
uã etiã antiõchie elogo carimẽ ploxit quo auditores
mbuẽs sono quo ephr̃em diacona mcomedie lapsu¬
litteratura instructꝰ et ut cibsq nudia loquar
ep̃õrum ingr̃ sccipsit stolaistico et aꝑto ẜmõe multa
ex quibꝯ esta legi de d̾gintatis bono cd marcellũ¬

Expanded text:
t multa adversum Nestorianos et Eutychianos. Ruinam etiam Antiochiae longo carmine planxit, eo auditores imbuens sono, quo Ephraem diaconus Nicomediae lapsulitteratura instructus, et, ut absque invidia loquar, episcoporum magister, scripsit scholastico et aperto sermone multa: ex quibus ista legi, de Virginitatis bono ad Marcellu
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ et conatu ꝓpr̾io nõ dei se adiutoris obtinusse
credebat pelagianũ dognia cepetat sequi ẜ a gallica-¬
nis doctoribo admonitꝰ et in afrita ꝑ lugustmũ em̃-
datꝰ a deo scripsit em̃dacõis suelibellũ in quo et
saitis facit de errore et grãs agit de em̃dacõe simul et

Expanded text:
tantum et conatu proprio, non Dei se adjutorio obtinuisse crediderat, Pelagianum dogma coeperat sequi. Sed a Gallicanis doctoribus admonitus, et in Africa per Augustinum a Deo emendatus, scripsit Emendationis suae Libellum: in quo et s
Abbreviated transcription (Latin):
heodotus cinciranꝰ galacie ep̃s sccipsit adu̾¬
sũ nestorẽ adhuc ephesi positꝰ librũ redoagu¬
tionis et ꝯfutacõis dialectica quidẽ arte ordinatũ
ẜi cuctoritate quidẽ sc̃oꝵ scriptutoꝵ detextũ multis
em̃ ossertiõibo usus ẽ anteꝙͣ scriptuarũ testioma

Expanded text:
THEODORUS, Ancyranus Galatiae episcopus, scripsit advesum Nestorium, adhuc Ephesi positus, librum redargutionis et confutationis, dialectica quidem arte ordinatum, sed auctoritate sacrarum Scripturarum detextum. Multis enim assertionibus usus est, an
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ. cũ se post matutinos sõno dedissẽt. uenit
ãgłs dm̃ ⁊ posuit suꝑ altare młtitudĩe ĩ nuam
aurir erãt enĩ ostia edis obserata. Ex surgẽte aũt
mãe abbate cũ moͣchis ad celebrãdũ cursũr iudẽt
młtitudĩẽ auri suꝑ altare: ⁊ ait abbas custodi edis

Expanded text:
tinos somno dedissent, venit angelus Domini, et posuit super altare multitudinem innumeram auri. Erant enim ostia aedis obserata. Exsurgente autem mane abbate cum monachis ad celebrandum cursum, viderunt multitudinem auri super altare. Et ait abbas custodi aedis.
Abbreviated transcription (Latin):
die refectõis alimoniã nõ caꝑet ⁊ uociferãt᷑ ad ab¬
batẽ dicẽtes. Largire cibos: at ꝑmitte discedere¬
unũ quẽq ĩ locũ qͦ uitã ꝓpagare possit: Alioqum:
n ͨ te ꝯsulto discedemꝰ ne ꝑeamꝰ fame. Laec his di
mĩstrabit nobis cibos: Nõ enĩ p̃t fieri: ut deficiat
bꝯ iugilãtibꝰ ⁊ ꝑ totã noctẽ psallẽtibꝰ: mãe orto ita
reꝑiũt cũcta horieoꝵ habitacula repleta tritico

Expanded text:
die refectionis alimoniam non caperent, vociferantur ad abbatem, dicentes: Largire cibos, aut unumquemque in loco, quo vitam propagare possit, alioquin nec te consulto abscedimus, ne pereamur a fame'. Haec his dic Dominus ministrabit nobis cibos. Nec enim potest fieri, ut deficiat ibus vigilantibus nocte tota, ac psallentibus, mane orto ita reperiunt cuncta horreorum habitacula repleta tritico,
Abbreviated transcription (Latin):
nĩgẽs. Comunge te cũ tribꝰ pueris de stolis qͦꝵ hoc
fuerãt coaptasset : ꝯuocatis tribꝰ pueis abstolis erexit
sũma uelocitate colũpnas. P̾stitũ ppłis exspectare
miraculũ amirãdũ. qͦd młtitudo uroꝵ forciũ leuare
neqͥuerãt. tres puei absq u̾tute ꝑfcti oꝑis subleuarẽt
Nuiꝰ festiuitas sacra: mediãte m̃se undecimo celebrat᷑
effulgeꝰ. ut putaret᷑ ibi młtituoo lichnoꝵ accereoꝵ cẽe

Expanded text:
dens: Conjunge tecum tres pueros de scholis, quorum hoc epta fuerant coaptasset, vocatis tribus pueris ab scholis, erexit summa velocitate columnas. Praestitum est populis spectare miraculum admirandum, ut quod multitudo virorum fortium levare nequiverat, tres pueruli absque virtute perfecti operis sublevarent. Hujus festivitas sacra mediante mense undecimo celebratur. effulgere, ut putaretur ibi multitudo lychnorum ac cereorum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ita uirgo credit᷑ ⁊ post ꝑtũ: q̃ ut supͣ diximꝰ
ãgelicis choris canẽtibꝰ: ĩ ꝑadisũ dño p̃ce¬
dẽte trãslata ẽ. Qiuiꝰ basilica ab ĩꝑatore cõstãtmno ãmi¬
rabili oꝑe fabricata rentet. Qd quã adducte colũpne
cũ p̃ magnitudĩe leuari nõ possent: eo qͦd ẽet circuitus
earũdẽ sedecĩ pedũ. ac diebꝰ singłis casso labore fati¬
garẽt᷑: apparuit artifici bc̃issima uirgo ꝑ iusa dicẽs

Expanded text:
ita virgo creditur et post partum, quae, ut supra diximus, angelicis choris canentibus, in paradiso, Domino praecedente, translata est. Cuius basilica ab imperatore Constantino admirabili opere fabricata renidet, ad quam adductae colummae, cum prae magnitudine levare non possint, eo quod esset circuitus earum sedecinum pedum, ac diebus singulis casso labore fatigarentur, apparuit artifici sancta virgo per visum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tissĩe purificacõis: Sc̃issĩa corꝑe castissĩa moribꝰq oĩm
pulcherrima uirgo u̾gniũ. n ͨ corde ũquã polluta nͨ ore:
ẜ tota pulchra. tota sñ macula. ĩ temerata u̾go corꝑo
ĩ temerata u̾go ⁊ mẽte. nichil debẽs legibꝰ qr nłlis ĩfec¬
ta excessibꝯ: ut hiũlitatis ĩ te ostẽderes exẽplũ ĩples pu¬
rificacõis officiũ pollutis statutũ matribꝰ. Ad tẽplũ de¬
tulisti tecũ m̃dãdũ q̃ tibi ĩtegritatis decꝰ d̾s hõ genitꝰ ad¬
auxit ĩ tacta genitrix. Sid tẽplũ detulisti tecũ purgãdũ qui
delicta nr̃a ĩtellig̾ẽs qr ip̃i oĩa nuda sũt ⁊ aꝑta: ab occul¬

Expanded text:
sima, corpore castissima, moribus omnium pulcherrima. Virgo virginum, nec corde unquam polluta, nec ore, sed tota pulchra, tota sine macula. Intemerata virgo corpore, intemerata virgo mente, nihil debens legibus, nullis tacta excessibus, ut humilitatis in te ostenderes exemplum, imples purificationis officium pollutis matribus statutum. Ad templum detulisti tecum mundandum, qui tibi integritatis decus homo genitus adauxit. Intacta genitrix ad templum detulisti tecum mundandum, qui delicta n
Abbreviated transcription (Latin):
tũc combittone episcopatꝰ nouã in eccãma moliebat᷑
inducere eplãm in qua cĩmonet eũ ut si ꝯfiteret᷑
errorẽ et polliceret᷑ em̃dacionẽ reciꝑet eũ si autem
psisteret incepto cũ heresi. sua danatetur Simili modo
docet in ip̃a epła et duũs ꝯfirmat test deUs dmiñihm̃

Expanded text:
tunc ambitione episcopatus nova in Ecclesiam moliebatur inducere epistolam, in qua admonet eum, ut si confiteretur errorem, et polliceretur emendationem, reciperet eam; sin autem persisteret in incepto, cum sua haeresi damnaretur. Similiter docet i
Abbreviated transcription (Latin):
rare concitꝰ ẽ ut ad decipiendũ imꝑatorẽ et suã
heresim ꝯsituenda pene leonẽ urbis rome põtaicẽ
et chalcidonensẽ ẜnodũ ac totos occidẽtales epõ
ꝯfutatꝰ uiuere adhuc in exilio iõ heresiacches di
et habet᷑ Hũc ipm̃ libellũ noscendi grã et rogatꝰ
sclepius afer in naiuiẽsi territorio. it ui
uicinigeadis ep̃s scripsit adu̾sos arrianos et
modo aduersꝯ donactistas strib̾e d̾r in docẽdo at ex
tꝑe grandi opmione celebratur it ix¬
scripsit de u̾gitate ẜuãda et ꝯtemptu mũdi
dae uite institutõe uel modiẽ correptionũ mediocri ser-¬

Expanded text:
endum imperatorem, et suam haeresin constituendam, pene Leonem, urbis Romae pontificem et Chalcedonensem synodum, ac totos Occidentales episcconfutatur. Vivere adhuc in exsilio jam haeresiarcha dicitur et habetur Hunc ipsum libellum noscendi gratia ego, rog. CAPUT LXXIII ASCLEPIUS Afer, in Baiensi territorio vici non grandis episcopus, scripsit adversum Arianos, et modo adversum Donatistas scribere dicitur. In docendo autem ex tempore, grandi opinione celebratur. scripsit de Virginitate servanda et contemptu mundi, ac vitae institutione, vel mo
Abbreviated transcription (Latin):
mo de semetĩpo aiebat. Populꝰ q̃ sedebat ĩ tenebris ui¬
dit lucẽ magnã: habitãtibꝰ ĩ regione umbre mõtis li
orta ẽ eis. Et alibi. Ego sũ lux mũdi. Ita ⁊ nos postquã
diuidamꝰ nos ab ĩfidelibꝰ actibꝰ. ⁊ carnalia desideria
fugiamꝰ.orit᷑ ĩ cordibꝰ nr̃is plẽdor et̃ne lucis sol iusticie

Expanded text:
Populus qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Habitantibus in regione umbrae mortis lux orta est eis. Et alibi: Ego sum lux mundi. Ita et nos postquam dividamus nos ab infidelium actibus, et carnalia desideria fugiamus, oritur in cordibus nostris splendor lucis aete
Abbreviated transcription (Latin):
Ignẽ uenimitte̾ ĩ trã. quẽ uolo ut ardeat. Ignẽ diui¬
in aoris seminare ĩ corda fideliũ dicit Mlosq ĩcen-¬
sũ oronũ nr̃aꝵ ĩ ara cordis nr̃i iugit᷑ ĩcẽdamꝰ ⁊ in
amore dñi nr̃i sũmo flagremꝰ desiderio: dicẽtes cum
ꝓsalmista dño. Edirigat᷑ oro mea sĩc ĩcẽsũ ĩ cõspctu tuo
Sesse cũit genuit dauid. O Huid desiderabilis suie bella

Expanded text:
Ignem veni mittere in terram, quem volo, ut ardeat. Ignem divini amoris seminare in corda fidelium dicit. Nosque incensum orationum nostrarum in ara cordis nostri jugiter incendamus, et in amore Domini nostri summo flagremus desiderio, dicentes cum Psalmista Domino: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Jesse autem genuit David.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uirilit agamꝰ: xp̃o ꝯfirmãte mãꝯ nr̃as ad p̃liũ: et
digitos nr̃os ad bellũ: ut robore paciẽcie firmati: oim
cõptacõnũ gn̾a possimꝰ sufferre. ⁊ de ĩniicis triũ phare
possimꝰ. sensꝯq nr̃os exercitaitos habẽtes ad distrecio
bomi ⁊ mali tenẽtes illud apłicũ qͦd dicebat. Edĩa possũ¬

Expanded text:
 viriliter agamus Christo confirmante manus nostras ad praelium, et digitos nostros ad bellum, ut robore patientiae firmati omnium tentationum genera sufferre, et de inimicis triumphare possimus, sensusque nostros exercitatos habentes ad discretionem boni et mali, tenentes illud apostolicum, qui dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
iħc aũt xp̃c dñs ñr oleo leticie p̃ ꝑticipibꝰ suis unctꝰ a
do legit᷑. qͥ uenit ĩ hũc mũdũ ꝑ elct̃os ⁊ circũcisos patres
druoꝵ nõĩa ꝑ ordinẽ matheꝰ id̾o ĩ exordio huiꝰ libripo¬
suit: qr ĩlis nr̃e redẽpcõis ⁊ et̾ne salutis figurã spũstõ
reuelãte ẽẽ cognouit: ⁊ easdẽ ꝑ xp̃m ĩueritate cõpletas¬

Expanded text:
noster oleo laetitiae prae participibus suis unctus a Domino legitur. Qui venit in hunc mundum per electos et circumcisos patres, quorum nomina per ordinem Matthaeus ideo in exordio sui libri posuit, quia in his nostrae redemptionis et aeternae salutis figuram, Spiritu sancto revelante, esse cognovit, et easdem
Abbreviated transcription (Latin):
erga d̾m habeamꝰ desideriũ ut diligẽtes d̾m diligam᷑
ad̾o: fortes eciã simꝰ bellatores id ẽ ꝑfcto oꝑe spirita¬
lẽ gigãtẽ diabolũ. ꝓprio occidamꝰ gladio. ⁊ de potestate
eiꝰ. tã nr̃as qͣ ꝓximoꝵ aĩas eripiẽtes: ut extremo
iduemẽte iudicio desiderabiles fulgeamꝰ sĩc sol ĩ reg¬
no pr̃is nr̃i: ⁊ bono certam̃e certato repositã nob
ĩ celis accipiamꝰ a usto iudice iusticie coronã. Nauid¬

Expanded text:
erga Dominum habeamus desiderium ut diligentes Dominum diligamur a Domino. Fortes simus etiam bellatores, id est perfecto opere spiritalem gigantem diabolum proprio occidamus gladio, et de potestate ejus tam nostras quam proximorum animas eripientes; ut extremo adveniente judicio desiderabiles fulgeamus sicut sol in regno Patris nostri, et bono certamine certato repositam nobis in coelis accipiamus a justo judice justitiae coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
scaipturis doctꝰ in greca et latma lingua sco¬
lasticus prius go ꝙͣ impietatẽ pelagii in se̾ oꝑiret
clarus in doctoribq. ecce fuit Postea u̾o hẽresim
pelcign defendere nisus scripsit ad augustinũ mp¬
agnatorẽ illius libros mi ͦ et itetũ libros umi ¶t
om̃ibꝯ siuis ꝓrogatos multos miseracionis specie no-¬
biliũ precipͥueq religiosoꝵ eliciens heresi sue soci-¬
auit morit᷑ ualẽtimano ꝯstãtiõ filio suo regnãtibꝰ

Expanded text:
Scripturis doctus, Graeca et Latina lingua scholasticus, priusquam impietatem Pelagii in se aperiret, clarus in doctoribus Ecclesiae fuit. Postea vero haeresim Pelagii defendere nisus, scripsit adversus Augustinum impugnatorem illius libros quatuor et iterum libros septomnibus suis erogatis, multos miserationis specie, nobilium praecipue et religiosorum, illiciens haeresi suae sociavit. Moritur Valentiniano et Constantino, filio e
Abbreviated transcription (Latin):
ihc aũt xp̃c dñs ñr oleo let̾icie p̃ ꝑticipibꝰ suis unctꝰ a
d̾o legit᷑. q̃ uenit ĩ hũc mũdũ ꝑ elctos ⁊ circũcisos patres
Quoꝵ nõĩa ꝑ ordinẽ matheꝰ id̾o ĩ ex ordio huiꝰ libripo¬
suit. ar ĩ his nr̃e redẽpcõis ⁊ et̾ne salutis figurã spũ stõ
reuelãte ẽe cognouit: ⁊ easdẽ ꝑ xp̃m ĩueritate cõpletas¬

Expanded text:
ster oleo laetitiae prae participibus suis unctus a Domino legitur. Qui venit in hunc mundum per electos et circumcisos patres, quorum nomina per ordinem Matthaeus ideo in exordio sui libri posuit, quia in his nostrae redemptionis et aeternae salutis figuram, Spiritu sancto revelante, esse cognovit, et easdem
Abbreviated transcription (Latin):
tũc fuit uide̾ misi̾am. qd̾ homo ille totiꝰ olim europe honor. antecessoꝵ ꝙ
suoꝵ oĩm potẽtior sedẽ et̾ne reqͥescionis sine calũpina impetͣre nõ potuit.
Nãq miles qͥdã ad cuiꝰ patͥmoniũ locus ille ꝑtuuerat. clara cõtestãs noce
rapinã sepult᷑am iuhibuit. dicẽs auito iure solũ suũ ẽẽ: nec illũ in loco
quẽ uiolent̾ inuaserat. pausare deb̾e. Qͦ cͥca uolẽte henrico filio qͥ solus
ex lib̾is aderat centũ libre argẽti litigatori ꝑsolute: audacẽ calũpniã com¬
pescuere. Nã tũc rob̾tus pͥmogenitꝰ. in frãcia ꝯtra patͥam bellabat. Willmꝰ
añꝙͣ plane pat̾ expiraret. angliã enauigau̾at᷑. utiliꝰ ducẽs suis in post̾um
comodis ꝓspic̾ẽ. qͣm obseqͥi pat̾ni corꝑis int̾esse. Porro in disꝑtienda pecuni¬
a. nec segnis nͨ parcus. oẽm illũ thesaurũ wintonie totis ãnis regni accu¬
mulatũ. ab archanis sacͣriis eruit in lucẽ: monastiis aurũ. eccl̃iis aggͤ¬

Expanded text:
tunc fuit videre miseriam, quod homo ille totius olim Europae honor, antecessorumque suorum omnium potentior, sedem aeternae requiescionis sine calumnia impetrare non potuit: namque miles quidam, ad cujus patrimonium locus ille pertinuerat, clara contestans voce rapinam, sepulturam inhibuit, dicens, Avito jure solum suum esse, nec illum in loco quem violenter invaserat pausare debere. Quocirca volente Henrico filio, qui solus ex liberis aderat, centum librae argenti litigatori persolutae audacem calumniam compescuere: nam tunc Robertus primogenitus in Francia contra patriam bellabat; Willelmus, antequam plane pater exspiraret, Angliam enavigaverat, utilius ducens suis in posterum commodis prospicere, quam obsequiis paterni corporis interesse. Porro, in dispertienda pecunia nec segnis nec parcus, omnem illum thesaurum Wintoniae totis annis regni cumulatum ab arcanis sacrariis eruit in lucem; monasteriis aurum, ecclesiis agre
Abbreviated transcription (Latin):
qͦt annis quib in anglia morari lic̾e̾t. Om̃s eo cuiꝰcũq ꝓfessionis magna¬
tes. regiũ edictũ accersiebat:. ut ext̾arũ gentiũ legati spetiẽ mlt̾itudinis. ap¬
paratũq deliciarũ mirarent᷑. Nec ullo tꝑ̃e comior aut indulgendi facilior
erat. ut qͥ aduen̾ant largitatẽ eiꝰ cũ diuitiis conqͣdrare uͥq gentiũ iacti¬
tarent. Quẽ morẽ cõuiuandi pͥmꝰ successor obstinate tenuit. scd̃s omisit.
captatis nich̃ unꝙͣ pensi habuit. qͥn corrodẽt. fac̾et. dice̾t. nõnulla ⁊ pe¬

Expanded text:
quotannis quibus in Anglia morari liceret: omnes eo cujuscunque professionis magnaquotannis quibus in Anglia morari liceret: omnes eo cujuscunque professionis magnates regium edictum accersiebat, ut exterarum gentium legati speciem multitudinis apparatumque deliciarum mirarentur. Nec ullo tempore comior aut indulgendi facilior erat, ut qui, advenerat largitatem ejus cum divitiis conquadrare ubique gentium jactitarent. Quem morem convivandi primus successor obstinate tenuit, secundus omisit. captatis
Abbreviated transcription (Latin):
recẽtia. S hic animadũto musitatõem dicẽtiũ. meliꝰ fuisse ut antiqͣ in suo i¬
statu ꝯseruarent᷑. qͣm illis semimutilatis de rapina noua ꝯstruerentur.
ris ingẽtis lacertis. ut magno sepe spectaculo fuerit. qd̃ nemo eiꝰ arcũ
tende̾t. quẽ ip̃e admisso equo pedib neruo extenso sinuaret. Magne dignita¬
tis sedẽs ⁊ stans. qͣmꝙͣ obesitas uentͥs nimis ꝓtensa corpꝰ regiũ deformaret.
Cõmode ualitudĩs: ut qͥ nũꝙͣ aliqͦ morbo ꝑiculoso pret̾ in extͤmo decubuerit.
Excitio nemoꝵ adeo deditꝰ. ut sicut p̾dixi multa milia eiectis habitatori¬
bus siluesce̾ iube̾t. in quib acet̾is negotiis auocatꝰ animũ intend̾e̾t. Cõui¬
uia in p̾cipuis festiuitatib sũptuosa ⁊ magnifica inibat: natale dñi apd̾
gloecestram. pascha apd̃ wintoniã. penthecostẽ apd̃ west monast̾iũ. agens.

Expanded text:
recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo statu conservarentur, quam, illis semimutilatis, de rapina nova construerentur. ris ingentis in lacertis, ut magno saepe spectaculo fuerit quod nemo ejus arcum tenderet, quem ipse admisso equo pedibus nervo extento sinuaret; magnae dignitatis sedens et stans, quanquam obesitas ventris nimis protensa corpus regium deformaret; commodae valetudinis, ut qui nunquam aliquo morbo periculoso praeter in extremo decubuerit; exercitio nemorum adeo deditus, ut sicut praedixi multa millia ejectis habitatoribus silvescere juberet, in quibus, a caeteris negotiis avocatus, animum remitteret. Convivia in praecipuis festivitatibus sumptuosa et magnifica inibat; Natale Domini apud Gloecestram, Pascha apud Wintoniam, Pentecosten apud Westmonasterium agens
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑaret fului cõgeries metalli. Deniq ⁊ cullei plures e fluuiis extͣcti: qͦs ꝑ
certa loca sublatis cõsciis infod̾at plenos auro molito. Post mortẽ frĩs abso¬
lutus. nepotiq Wilłmo adu̾satꝰ: partẽ rob̾ti fouebat. S tũc qͦ male cedẽte for¬
tuna extorris anglia: normãnico nepoti ⁊ ep̃atui insistebat. Dem̃ cũ eodẽ iho¬
solimitanã uiam ingͤssus: antiochie in obsidione xp̃ianoꝵ finem habuit.
Deterarũ nationũ hõies. dignant̾ ad amicitiã admisit: indiffe̾nt̾ honoribꝰ
extulit. Elemosine curã habuit: tͣnͣsmarinis eccliis młtas possessiones in
anglia largitꝰ. Nec ullũ fere monast̾ium p̾sertĩ in normãna. uł eiꝰ uł ducũ
munificẽtia ꝑtͣnͣsiit. ut anglica copia tenuitas illoꝵ sustẽtaret᷑. Ita eiꝰ tẽpore
ultͦ citͦq cenobialis grex excͤuit: monastĩa surgebãt religione uet̾ã. edificui

Expanded text:
superaret fulvi congeries metalli; denique et cullei plures e fluviis extracti, quos per superaret fulvi congeries metalli; denique et cullei plures e fluviis extracti, quos per certa loca, sublatis consciis, infoderat, plenos auro molito. Post mortem fratris absolutus, nepotique Willelmo adversatus, partem Roberti fovebat; sed tunc quoque male cedente fortuna, extorris Anglia, Normannico nepoti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Antiochiae, in obsidione Christianorum, finem habuit. § 278. Exterarum nationum homines dignanter ad amicitiam admisit, indifferenter honoribus extulit: eleemosynae curam habuit: transmarinis ecclesiis multas possessiones in Anglia largitus; nec ullum fere monasterium, praesertim in Normannia, vel ejus vel ducum munificentia pertransiit, ut Angliae copia tenuitas illorum sustentaretur. Ita ejus tempore ultro citroque coenobialis grex excrevit, monasteria surgebant religione vetera, aedificiis
Abbreviated transcription (Latin):
sub extͤmo uite temꝑe ꝑ legatũ tͣnsferebat. S ille ꝓsꝑe rediens. audita morte
willelini apd̃ appuliã resedit: sepultis ibi illust̾s uiri exuuiis. Matͤm qͣntũ uxͣ
insigni indulgẽtia dignatꝰ ÷. que añ patͥs obitũ cuidã herluino de comitis uil¬
la. medioc̾um opũ uiro nupserat. Ex eo frẽs willmꝰ habuit: rob̾tũ quẽ comitẽ
moretonii fecit. crassi ⁊ hebetis ingenii hoĩem. odonẽ qͦm ad ep̃atũ baiocẽsẽ
ꝓuexit comes: comitẽ cantie rex instituit. Callidioris pectoris ille. totiꝰ ãglie
uice dñs sub rege fuit. post necẽ will̾mi filii osb̾ni. Itaq in aggregãdis the¬
ne cũ certatim ex toto regno ad eũ milites ꝯcͣrerent. rex indigne ferẽs cõ¬
pedib irretinuit. p̾fatꝰ nõ se habe̾ baiocarũ ep̃m. s comitẽ cantie prendere.
Clientes eiꝰ nims impulsi tãtam auri copiã ꝓdid̾e̾: ut nri sclĩ estimatõen

Expanded text:
sub extremo vitae tempore per legatum transferebat; sed ille prospere rediens, audita morte Willelmi, apud Apuliam resedit, sepultis ibi illustris viri exuviis. Matrem quantum vixit insigni indulgentia dignatus est; quae, ante patris obitum, cuidam Herlewino de Comitisvilla, mediocrium opum viro, nupserat. Ex eo Willelmus fratres habuit: Robertum, quem comitem Moritonii fecit, crassi et hebetis ingenii hominem; Odonem, quem ad episcopatum Baiocensem provexit comes, 457 comitem Cantiae rex instituit. Callidioris pectoris ille totius Angliae vicedominus sub rege fuit, post necem Willelmi filii Osberni. Itaque in aggerandis thetineris opinione cum certatim ex toto regno ad eum milites concurrerent, rex indigne ferens, compedibus irretivit; praefatus non se Baiocarum episcopum, sed comitem Cantiae prendere. Clientes ejus, minis impulsi, tantam auri copiam prodidere, ut nostri seculi aestimationem
Abbreviated transcription (Latin):
recepi. ꝯfestĩ effusurꝰ Dixit. ⁊ cũ u̾bo pene spm emisit. Corpꝰ in eccła scẽ ma-¬
reter cet̾as uͥtutes in pͥma adolescẽtia castitatem¬
suspexit. in tm̃ ut publice sereret᷑. nicħ illũ in femina posse. u̾mptũ
ex snĩa ꝓcerũ matͥmonio addictꝰ ita se egit. ut plurib annis nulliꝰ pbri
susꝑitõe notaret᷑. Tulit ex mathilde lib̾os młtos: que ⁊ marito morigera ⁊
ple fecũda nobilis uiri animũ in sui amoris incitabat aculeũ. Qmꝙͣ ñ
desint qͥ ganmãt eũ celibatui antiqͦ renũciasse. cũ regia potestas accreuis¬
set uolutatũ cũ cuiꝰdã pb̃ri filia. qm ꝑ satellitẽ succiso poplite mathildis
sustulerit. Qpp̃ illũ exheredatũ. illã ad mortẽ freno eqͥ cesam. S hec de tã¬

Expanded text:
recepi, recepi, raecipue in prima adolescentia castitatesuspexit, in tantum ut publice sereretur nihil illum in foemina posse; veruntamen, ex procerum sententia matrimonio addictus, ita se egit ut pluribus annis nullius probri suspicione notaretur. Tulit ex Matilde liberos multos, quae, et marito morigera et prole foecunda, nobilis viri animum in sui amoris incitabat aculeum: quanquam non desint qui ganniant eum coelibatui antiquo renunciasse cum regia potestas accrevisset, volutatum cum cujusdam presbyteri filia, quam per satellitem succiso poplite Matildis sustulerit; quapropter illum exhaeredatum, illam ad mortem fraeno equi caesam. Sed haec de ta
Abbreviated transcription (Latin):
In mom̃to pret̾ita europa: ingressi asiã. uenimꝰ ih̾osolimã. Ibi scĩs adoratis.
iordanẽ ꝑtendimꝰ. Cit̾ioris ripe accole. ductoꝵ meoꝵ ꝯtubernio mixti: letum
cetũ fecere. Ego uisendi ult̾iora studio tͣnͣsitũ maturabã. Tũ comites deũ prece¬
pisse referũt. ut ante demonũ uisione t̾rificarer. qͣtuiꝰ ueniales culpe quas
ꝯfessione nõ diluerã. pauore horrendarũ formarũ pͣgarent᷑. Cũ dicto asti¬
tit alt̾i pai̾ti. tãta demonũ uis. hastilia acuta uibrãtiũ. ignes efflãtiũ ut
ager ferreꝰ. aer flãmeus uide̾t᷑. Eoꝵ horrore ita sũ affectꝰ. ut si t̾ra dehisce¬
ret. si celũ patesc̾e̾t: tuto mͥ utͦbiq refugiend̃ estimarẽ. Ita meticulosꝰ dũ
qͦ euadã dubito. repẽte ut hec dicẽs ur̃e saluti nͥ negligitis ꝯsułem. halitũ

Expanded text:
In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, Jordanem pertendimus; citerioris ripae accolae, ductorum meorum contubernio mixti, laetum coetum fecere. Ego, visendi ulteriora studio, transitum maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore horrendarum formarum purgarentur. Cum dicto astitit alteri parti tanta daemonum vis, hastilia acuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. Eorum horrore ita sum affectus, ut si terra dehisceret, si coelum patesceret, tuto mihi utrobique refugiendum non aestimarem. Ita meticulosus, dum quo evadam dubito, repente ut haec dicens vestrae saluti nisi negligitis consulerem halitum
Abbreviated transcription (Latin):
abstinẽtia laudatꝰ. Is post bene ⁊ scẽ actam uitã cũ ad extremũ dõ uo¬
cante uenisset uitali pͥuatꝰ halitu. ferme dimidia die iacuit defunctus.
umptũ cũ iã pararet᷑ in eccłam ferri: anima resũpta cͥcũstãtes lacͥma¬
bili gaudio ꝑfudit. Stupẽtes ħ sermone corroborat. attenti animo estote.
ultuna pastoris ur̃i u̾ba excipiẽtes. Nat᷑ali morte resolutꝰ fui: s ut uob̃
intimarẽ q̃ uidi reductꝰ sũ. Nec aliqͣnto diutiꝰ subsistã qr in dño soporari
delectat. Ductores sp̃c mei uultib ⁊ uestib ad oẽm elegãtiã erãt cõpo¬
siti. Concordabat u̾boꝵ lenitas. cũ uitore uestiũ. ut nicħ desid̾a̾rẽ pret̾ ta¬
liũ uiroꝵ obseqͥum. Itaq blandis assentatõib gauisꝰ. ibam. ut u̾e mͥ ui¬
debat᷑ u̾sus orientẽ. ꝓmittebat᷑ mͥ sedes ꝑadisiaca. nõ młto post intranda.

Expanded text:
abstinentia laudatus. Is post bene et sancte actam vitam, cum ad extremum Deo voabstinentia laudatus. Is post bene et sancte actam vitam, cum ad extremum Deo vocante venisset, vitali privatus halitu ferme dimidia die jacuit defunctus; veruntamen, cum jam pararetur in ecclesiam ferri, anima resumpta circumstantes lachrymabili gaudio perfudit. Stupentes hoc sermone corroborat: « Attenti animo estote, ultima pastoris vestri verba excipientes. Naturali morte resolutus fui, sed, ut vobis intimarem quae vidi, reductus sum; nec aliquanto diutius subsistam, quia in Domino soporari delectat. Ductores spiritus mei vultibus et vestibus ad omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore vestium, 449 ut nihil desiderarem praeter talium virorum obsequium. Itaque blandis assentationibus gavisus, ibam, ut vere mihi videbatur, versus orientem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda.
Abbreviated transcription (Latin):
uita pallii usu caruit. qd̃ negaret sedes apłica honoris huiꝰce pͥuilegiũ. hõi
qͥ sacͥtũ negligelat officiũ uñ crebro conuẽtꝰ. expostulãte nepote patruelis
offensas: cũ nich̃o reu̾entiꝰ se ag̾et. cogẽte ultima neccͣite degͣdatꝰ est Ferũt
qͥdam ẽẽ archanã depositõis cãm: mathildẽ qmͣ willmꝰ acceꝑat. ꝓximam sͥ
sangũie fuisse. Id xp̃iane fidei zelo malgeriũ nõ tulisse. ut ꝯsanguineo
cubili fruerent᷑. s in nepotẽ ⁊ cõparẽ excõicatõis iaculũ intẽtasse. Ita cũ
ire adolescẽtis. uxorie querele accend̾e̾nt: excogitat occasiones. quib ꝑse¬
cutor pcc̃i sede pelleret ᷑. S postiod̃ ꝓuectiorib annis. ꝓ expiatõe scełis illũ
scõ stepħo cadomis monast̾iũ edificasse. illã beate tͥnitati in eodẽ uico idẽ fe¬
cisse. utroq ꝓ sexu suo ꝑsonas inhabitãtiũ eligente.
algerio successit mauriliꝰ fiscanẽsis monachꝰ młtis uͥtutib s maxĩe

Expanded text:
vita pallii usu caruit, quod negaret sedes apostolica honoris hujusce privilegium homini qui sacratum negligebat officium. Unde crebro conventus, expostulante nepote patruelis offensas, cum nihilo reverentius 448 se ageret, cogente ultima necessitate degradatus est. Ferunt quidam esse arcanam depositionis causam; Matildem, quam Willelmus acceperat, proximam sibi sanguine fuisse. Id, Christianae fidei zelo, Malgerium non tulisse, ut consanguineo cubili fruerentur; sed in nepotem et comparem excommunicationis jaculum intentasse. Ita cum irae adolescentis uxoriae querelae accederent, excogitatas occasiones quibus persecutor peccati sede pelleretur: sed postmodum provectioribus annis, pro expiatione sceleris, illum sancto Stephano Cadomis monasterium aedificasse, illam beatae Trinitati in eodem vico idem fecisse; utroque pro sexu suo personas inhabitantium eligente. § 268. Malgerio successit Maurilius, Fiscannensis monachus, multis virtutibus sed maxime
Abbreviated transcription (Latin):
corpis ꝯͥthens. nõ młto post decessit. ꝑstitit in incepto heroldꝰ ut frẽm exlegaret
Qo ẽca ille pͥus piraticis excursib auitos tͥumphos polluẽs:. mox cũ rege no
turã eborachi meruit. Tunc eduinꝰ ⁊ morchardꝰ haroldo iubẽte. manubiales
p̾dos londoniã tułe. Nam ip̃e ad hastingensẽ pugnã festinabat. unde iam
partã uictoriã falso p̾sagiis sõpniabat Ãt eo intempto germani ad terras

Expanded text:
corporis contrahens, non multo post decessit. Perstitit in incoepto Haroldus ut fratrem exlegaret: corporis contrahens, non multo post decessit. Perstitit in incoepto Haroldus ut fratrem exlegaret: quocirca ille, prius piraticis excursibus avitos triumphos polluens, mox cum rege Norlturam Eboraci meruit. Tunc Edwinus et Morcardus Haroldo jubente manubiales praedas Londoniam tulere: nam ipse ad Hastingensem pugnam festinabat, unde jam partam victoriam falso praesagus somniabat. At, eo interempto, germani, ad terras
Abbreviated transcription (Latin):
dum cũ se iuclinasset hostiũ occursu opp̾ssus uinclis palias dedit Inde la ͤ¬
bilonẽ ut aiunt duct᷑ cũ xp̃m abnegare nollet. in medio foro ad signũ
positꝰ ⁊ ssgntis tebratꝰ martiriũ sac̾uit. Edgarꝰ anuisso milite regressi mł¬
celũ. uñ edgarꝰ fatua cupidine illusus: angliã rediit. U̾ ut supiꝰ dixi du¬
so fortune ludicͦ rotatꝰ. nũc remotꝰ ⁊ tacitꝰ. canos suos in agro suo ꝯsunnit
uorthaninbroꝵ suscepant: ⁊ ꝯmuni u ibone pacifice tuebant᷑. Nam uͭ
ꝑdixi paitis. dieb añ mortẽ regis eduuar di ꝓuinciales aqͥlonis in rebelli¬
ouem surrex̾ant ⁊ tostinũ comitẽ suũ expulerãt. petierãtꝙ ⁊ accepant
nnũ e fr̃ib dñm. anuitẽte haroldo. Fielñt ista ut a ꝯsciis accepimꝰ infenso re
perat. ut dilecto auxiliari nõ poss. Qre ex animi egtudinẽ maiorẽ ualitudinẽ

Expanded text:
dum cum se inclinasset, omnium incursu oppressus, vinculis palmas dedit. Inde Badum cum se inclinasset, omnium incursu oppressus, vinculis palmas dedit. Inde Babylonem ut aiunt ductus, cum Christum abnegare nollet, in medio foro ad signum positus, et sagittis terebratus, martyrium sacravit. Edgarus amisso milite regressus, mucoelum. Unde Edgarus, fatua cupidine illusus, Angliam rediit, unde ut superius dixi diverso fortunae ludicro 426 rotatus, nunc remotus et tacitus canos suos in agro consumit. DENorthanhimbrorum susceperant, et communi umbone pacifice tuebantur: nam  ut praedixi, paucis diebus ante mortem regis Edwardi, provinciales aquilonis in rebellionem surrexerant, et Tostinum comitem suum expulerant, petierantque et acceperant unum e fratribus dominum, annitente Haroldo. Fiebant ista, ut a consciis accepimus, infenso regperat, ut dilecto auxiliari non posset; quare ex animi aegritudine majorem valetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Qd regi gͥͣussinũ ferũt: ut incẽtore belloꝵ anglia uacaret. Nã ⁊ ult soli¬
tus erat qͥscũq anglos suspͤtos hẽbat. qͣsi honoris cã normãniã ducẽ: ne
quicꝙͣ se absente in regno turlarẽt. Receptꝰ gͦ edgarꝰ ⁊ magno donatiuo dõ¬
natꝰ est. plib ãnis in curia manẽs pedetentĩ ꝓ ignauia. ⁊ ut miti dcm sit
ꝑ simmplicitate contẽptui haberi cepit. Qnͣtula .n. simplicitas: ut librã argẽ¬
ti nm cotidie in stipendiũ accipielat. regi ꝓ uno equo ꝑdonaret. Subseq̃n¬
ti tepore est rob̾to filio goduini audacissimo milite ihosolimã ꝑtendit Pͥ
fuit tempꝰ qͦ tueci balduinũ regẽ apd̾ ramas obsedert. Q cã obsidionis in¬
uiriã ferre neqͥret. ꝑ medias hostiũ acies effugit: soliꝰ rob̾ti opa lidatus
peuntio t euagͥmato gladio dextͣ leuaꝙ turcos cedẽtis. m cũ successimpo
turculẽtior alac̾tate nimia ꝓcͤreret. ensis man. u excidit: ad quẽ recolligẽ¬

Expanded text:
 fuisse ferunt, ut incentore bellorum Anglia vacaret; nam et ultro solitus erat quoscunque Anglos suspectos habebat, quasi honoris causa, Normanniam ducere, ne quicquam se absente in regno turbarent. Receptus ergo Edgarus, et magno donativo donatus est; pluribusque annis in curia manens, pedetentim pro ignavia, et, ut mitius dictum sit, pro simplicitate, contemptui haberi coepit. Quantula enim simplicitas, ut libram argenti, quam quotidie in stipendio accipiebat, regi pro uno equo perdonaret? Subsequenti tempore cum Roberto filio Godwini, milite audacissimo, Jerosolymam pertendit. Illud fuit tempus quo Turchi Baldwinum regem apud Ramas obsederunt; qui, cum obsidionis injuriam ferre nequiret, per medias hostium actes effugit, solius Roberti opera liberatus praeeuntis, et evaginato gladio dextra laevaque Turchos caedentis: sed cum, successu ipso truculentior, alacritate nimia procurreret, ensis manu excidit; ad quem recolligen
Abbreviated transcription (Latin):
qd extusatõis iõ afferã: nͥ qd̃ quidã dixit. Necc̃e est ut młtos timeat. quẽ
młt̾i tumẽt llam ille ꝓ timore inimicoꝵ ꝓuincias suas pecumia enung e
uib quassatis ficẽ hostiẽ pͥmio pignoratꝰ. Regnat adhuc ⁊ in dies. augetur
huice dedecoris calamitas. ut ⁊ uille ⁊ eccłe pensionib suppouant᷑. EEt ne bis
qͥdem ꝓpetua exactoꝵ fide. s q¬
priorib palmam habeat.
co ma uintisꝑ se ꝯtinuit. suꝰ abutẽs patĩa ꝑhilpp fert dieisse ⁊ ee ã glie
Siacet rotomagi. more absolutarũ ꝑtu feminarũ. cubile fouens. Iocat mo

Expanded text:
aliud excusationis quod afferam, nisi quod quidam dixit, « Necesse est ut multos timeat, quem multi timent. » Nam ille, pro timore inimicorum, provincias suas pecunia emungebaribus cassatis, fidem hostilem praemio pigneratus: regnat adhuc et in dies augetur hujusce dedecoris calamitas, ut et villae et ecclesiae pensionibus supponantur; et ne hoc quidem perpetua exactorum fide, sprioribus, palmam habeat. antisper se continuit; cujus abutens patientia, Philippus fertur dixisse, « Rex Angliae jacet Rotomagi, more absolutarum partu foeminarum cubile fovens, » jocatus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ux apłm hiis ꝯtentꝰ ẽẽ. uñ eũ laudat cenomãnẽsis ep̃c hildeb̾tus. in
pͥmis u̾sificator eximiꝰ. Cuiꝰ u̾ba ꝓpt̾ea inserui: ut p̾dicabilis ep̃i affectũ in
magistrũ ostẽdam. Simł ⁊ doctrina eiꝰerit exẽplo posteris. qua qͦmͦ uiui
debeat instituit. ⁊ si fortassis u̾e laudis metas amore incitatꝰ tͣnsilierit.
uem mͦ mirat᷑. semꝑ mirabit᷑ orbis. Ille berẽgarius nõ obiturus obit.
Quẽ sacre fidei fastigia sũma tenẽtem. Iani qͥnta dies abstulit ausa nefa̾
Ila dies. dampnosa dies. ⁊ ꝑfida mundo. Qͣ dolor ⁊ rerũ sũma ruina fuit.
Qua statꝰ eccle̾. qua spes. qͣ gła cleri. Qua cultor iuris iure r̾uente ruit.
Qͥcquid phꝰphi. quicqd ceciñe poete. Ingenio cessit eloquioq suo.

Expanded text:
tolum, his contentus esse. Unde eum laudat Cenomanensis pontifex Hildebertus, in tolum, his contentus esse. Unde eum laudat Cenomanensis pontifex Hildebertus, in primis versificator eximius; cujus verba propterea inserui, ut praedicabilis episcopi affectum in magistrum ostendam, simul et doctrina ejus erit exemplo posteris quo quomodo vivi debeat instituit, etsi fortasse metas verae laudis amore incitatus transilierit. Quem modo miratur, semper mirabitur orbis, Ille Berengarius non obiturus obit. Quem, sacrae fidei fastigia summa tenentem, Jam quinta dies abstulit, ausa nefas. Illa dies damnosa dies, et perfida mundo, Qua dolor et rerum summa ruina fuit; Qua status ecclesiae, qua spes, qua gloria cleri, Qua cultor juris, jure ruente, ruit. Quicquid philosophi, quicquid cecinere poetae, Ingenio cessit eloquioque suo.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ħ tẽpore berẽgariꝰ turonensis heresiarcha:¬
doctͥna: ꝑ egenos scolares qͦs ip̃e cotidiana stipe sollicitabat disseminata. uñ
soliditati eccle catholice timẽs scẽ memorie leo ppͥ. uercellis contͣ eũ institu¬
to ꝯcilio. tenebras nebulosi erroris. euͣngłicoꝵ testimonioꝵ fulgure depu¬
ꝯciliis. cõuictũ ad domatis sui anathenia compulit: que scͥpta locis sius qui
nost̾ temporis eloquẽtissimꝰ. Porro licet berẽgariꝰ pͥmũ calorẽ iuuẽtutis. aliqͣ¬
rum hesum defensione infamau̾it. euo aust̾iore ita resipuit. ut sine recͣcta¬
tione a quibdã scs̃ habeat᷑ in num̾is bonis. maximeq humilitate ⁊ elemosi¬
do famulus. feminee uenustatis a deo ꝑcus. ut nullã ꝯspectui suo pat̾etur
admitti: ne formam uid̾etur delibasse oculo. qm nõ pruriebat animo. Non
asꝑnari pauꝑem: nõ adulari diuitẽ Scd̾m nat᷑am iuu̾e: hñs uictũ ⁊ uesti

Expanded text:
uit hoc tempore Berengarius, Turonensis haeresiarcha,doctrina, per egenos scholares quos ipse quotidiana stipe sollicitabat disseminata. Unde soliditati catholicae timens, sanctae memoriae Leo papa, Vercellis contra eum instituto concilio, tenebras nebulosi erroris evangelicorum testimoniorum fulgure depuciliis, convictum ad dogmatis sui anathema compulit; quae scripta suis locis, qui puliae, nostri temporis eloquentissimus. Porro, licet Berengarius primum calorem juventutis aliquarum haeresium defensione infamaverit, aevo austeriore ita resipuit ut sine retractatione a quibusdam sanctus habeatur, innumeris bonis; maximeque humilitate et eleemosyt adorando famulus; foemineae venustatis adeo parcus, ut nullam conspectui suo pateretur admitti, ne formam videretur delibasse oculo quam non pruriebat animo. Non aspernari pauperem, non adulari divitem; secundum naturam vivere; habens victum et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
lippũ francoꝵ regẽ contͣ patͥam excitauit. Qͣre ⁊ genitoris bñdcõe ⁊ h̾edi-¬
tate frustͥtus. anglia post mortẽ eiꝰ caruit: comitatu normãnie uix retẽto.
Ea qͦ post .ix. ãnos fr̃ĩ Will̾mo ꝓ pecunia ĩuadata. asiaticã expeditõem cũ ce¬
t̾is xp̃ianis aggͤssus÷ Inde tͣnsactis .iiii. ãnis clarus militie gestis regͥssus.
normãnie sine difficultate ĩmersit: ꝙ germano willmo nuꝑ defũcto. hẽricꝰ
rex nouitate tener. angliã in fide tenere satis habuit. S qr de hoc alias dicẽ¬
Dichardꝰ magnanimo parẽti spẽ laudis alebat. puer delicatꝰ ⁊ ut id eta¬
tule pusio. altũ qͥd spirans. S tantã pͥmeui floris indolẽ. mors acerba
cito deposta corrupit. Tradũt ceruos in noua foresta terebrãtẽ: tabidi aeris
nebula mortẽ incurrisse. Locus ẽquẽ willmꝰ pat̾ desertis uillis. subrutis eccle¬

Expanded text:
lippum Francorum regem contra patrem excitavit; quare et genitoris benedictione et haeredilippum Francorum regem contra patrem excitavit; quare et genitoris benedictione et haereditate frustratus, Anglia post mortem ejus caruit, comitatu Normanniae vix retento. Ea quoque post novem annos fratri Willelmo pro pecunia invadata, Asiaticam expeditionem cum caeteris Christianis aggressus est; inde, transactis quatuor annis, clarus militiae gestis regressus, Normanniae sine difficultate immersit, quod, germano Willelmo nuper defuncto, Henricus rex, novitate tener, Angliam in fide tenere satis habuit: sed quia de hoc alias dicenabo. § 275. Ricardus magnanimo parenti spem laudis 455 alebat, puer delicatus; ut id aetatulae pusio, altum quid spirans. Sed tantam primaevi floris indolem mors acerba cito depasta corrupit; tradunt cervos in Nova Foresta terebrantem, tnebula morbum lethalem fertur incurrisse. Locus est, quem Guillelmus pater, desertis villis, et subrutis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
to rege crede̾ demẽtie ascribo. hoc ꝯstant̾ asseu̾ans. qd̃ aliqͣntula simłtas inter
eos innata extͤmis ãnis fu̾it ꝓ rob̾to filio. cui mat̾ militarẽ manũ ex fisci
reditib suffic̾e̾ dicebat᷑ u̾m ꝓpt̾ hoc nicħ ꝯiugalis gr̃ẽ diminutũ ip̃e ostendit.
dũ qͣtuor annis añ se defũctã. ⁊ magnificẽtissimis inferiis extulit. ⁊ lacri¬
mis ꝑ milt̾os dies ub̾tim ꝓsecutꝰ amisse caritatẽ desid̾auit. Qͥn ⁊ ex eo tẽpe
si credimꝰ ab om̃i uoluptate desciuit. Sepulta est regina cadomis in mona
nus fuit. Que apd̾ west monast̾iũ studio eiꝰ ꝓpe ꝯiugẽ locata. habet tum¬
bam argenti ⁊ auri expensis oposam.
successione ꝯtinua in anglia regnau̾e. Rob̾tus patͤ adhuc uiuẽte nor¬
nãniã dͥ negari egre fens. in italiã obstinatꝰ abiit: ut filia bonefacii mar¬
chionis sũpta. patͥ ꝑtib illis adiutꝰ adu̾saret᷑. S petitõis huiꝰte cassus: phi¬

Expanded text:
to rege credere dementiae ascribo; hoc constanter asseverans, quod aliquantula simultas inter eos innata extremis annis fuerit pro Roberto filio, cui mater militarem manum ex fisci redditibus sufficere dicebatur: verum propter hoc nihil conjugalis gratiae diminutum ipse ostendit, dum quatuor annis ante se defunctam , et magnificentissimis inferiis extulit, et, lachrymis per multos dies ubertim prosecutus, amissae charitatem desideraverit, quin et ex eo tempore, si credimus, ab omni voluptate descivit. Sepulta est regina Cadomis in monasnus fuit, quae, apud Westmonasterium studio ejus prope conjugem locata, habet tumbam argenti aurique expensis operosamsuccessione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam obstinatus abiit, ut, filia Bonifacii marchionis sumpta, patri partibus illis adjutus adversaretur: sed, petitionis hujusce cassus, Phi
Abbreviated transcription (Latin):
rebelles mexorabilis erat. Religionẽ xp̃ianã qͣntũ secularis pot̾at ita fre¬
ouẽtabt ut cotidie misse assistet: cotidie uesptinos ⁊ matutinos andi⁊

Expanded text:
rebelles inexorabilis erat. Religionem Christianam, quantum secularis poterat, ita frerebelles inexorabilis erat. Religionem Christianam, quantum secularis poterat, ita frequentabat, ut quotidie missae assisteret, quotidie vesp
Abbreviated transcription (Latin):
en anigãs uiã. młtas ciuitates alexii sue uolu̾tati applicuit Suistulit. umꝑri¬
tor maleficis. quẽ uͥtute nequibat: uxori ip̃ius comuibiũ augustale menetĩ
Cnꝰ isidiis esseboratũ uirꝰ hauriens. int̾iit meliorẽ exctũ si deus uoluisser e¬
merit᷑. ĩiincibilis hostili ferro. ⁊ domestico obnoxiꝰ ueneno. sepultꝰ ÷ apd̃ uenu¬
siam appulie. habens epithaphium.
Hic t̾ror mundi guiscardus. hic expulit urbe.
Quem ligures regem. roma lemanuꝰ habent
Parthus. arabs macedũꝙ falanx nõ texit alexim.
At fuga sed uenetum. nec fuga: nec pelagus.
acten ccumagari licuerit. dum occasione gestoꝵ Woillelmi q̃ dam sucẽre¬
ibrnit. que p̃terntenda nõ putabã. Nũc familiarẽ eiꝰ uitã . ⁊ mores int̾ o¬
res. lector q uolet audiet. In pͥmis dei famulis humilis. subiectis facilis. i

Expanded text:
enavigans viam, multas civitates Alexii suae voluntati 441 applicuit. Sustulit imperaenavigans viam, multas civitates Alexii suae voluntati 441 applicuit. Sustulit imperator maleficio quem virtute nequibat, uxori ipsius connubium augustale mentitus: cujus insidiis elaboratum virus hauriens interiit, meliorem exitum, si Deus voluisset, emeritus; invincibilis hostili ferro, et domestico obnoxius veneno. Sepultus est apud Venusam Apuliae, habens epitaphium : Hic terror mundi Guiscardus; hic expulit urbe Quem Ligures regem, Roma, Lemannus, habent. Parthus, Arabs, Macedumque phalanx non texit Alexin, At fuga; sed Venetum nec fuga nec pelagus.elmi quaedam succurrebant quae praetermittenda non putabam: nunc familiarem ejus vitam, et mores interiores, lector qui volet audiet. Inprimis, Dei famulis humilis, subjectis facilis, in