comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one diuina quib ad ẽt̾nitatem firmantur ne nullatenus a modo cõ¬
moueri possint. hȩc autem quies qm̃ non necessitatis ẽ. ut inuiti teneã¬
tur sed uoluntatis ut infatigabiliter amantes non deserantur: idcirco
qͥeti rõnabilitatẽ uirilem adiunr̃. ostendens qm̃ ꝑ rationem illum inã¬
tem. mala quȩ discernunt uiriliter respuunt. et ꝑ amorem afficientem
inbonis quȩ sentiunt quieti sunt ut et quies ꝑ rationem muniatur. ne
affectum malorum suscipiat. et rõ ꝑ quietẽ custodiat᷑ nemodio ma¬
li se opponens terminos tranquillitatis transcendat. Hanc ergo uirilem
rationen & immanem quietem liberam et absolutam nullamq ꝑtͣ¬
bationem suscipientem furor diuinis aptatus significat. quia ficut diri¬
mus quead modum hic furor ingruenteni molestiam ꝑinsaniam repellit.
ita illic rationabilis et uoluntaria quies ꝑmimutabilitatem: concussio¬

Expanded text:
one divina, quibus ad aeternitatem firmantur, ne ullatenus amodo comone divina, quibus ad aeternitatem firmantur, ne ullatenus amodo commoveri possint. Haec autem quies, quoniam non necessitatis est, ut inviti teneantur, sed voluntatis, ut infatigabiliter amantes non deserantur; idcirco quieti rationabilitatem virilem adjunxit, ostendens quod per rationem illuminantem, mala quae discernunt, viriliter respuunt, et per amorem afficientem in bonis, quae sentiunt, quieti sunt, ut quies per rationem muniatur, ne affectum malorum suscipiat; et ratio per quietem custodiatur, ne in odio mali se opponens tranquillitatis terminos transcendat. Hanc ergo virilem rationem, et immanem quietem, liberam et absolutam, nullamque perturbationem suscipientem furor divinis aptatus significat; quia, sicut diximus, quemadmodum hic furor ingruentem molestiam per insaniam repellit, ita illic rationabilis, et voluntaria quies per immutabilitatem concussio
Abbreviated transcription (Latin):
irascibile intelligere hoc modo uidelicet ut ipsum irascibile in illis
intelligatur declarans eorumi uirilem rationabilitatem & imnmanem
quietem. indiuinis et immutabilibus fundamentis. Cum enum furor in
sp̃ali cȩlestiq natura nominatur. non impetus uł motus nominatur. sed
quies & immmutabilitas intelligitur hac ratione inter dissimilia & contͣ¬
ria considerata. quod sicut in his furor impetu & uehementia suꝑuenien¬
tem molestiam propellere nititur ita illic quies immobilis ꝑsistens nul¬
la concussione suꝑ ueniente turbatur. propt̃ hoc ipsam quietam ĩma¬
nem uocat idẽ. fortem et robustam. & imꝑturbabilem omeni motum si¬
ne motu repellentem. & om̃em uolentiam sine concussione. & conturba¬
tione sui compͥmentem. Quȩ tamen quies non exipsis ẽ. sed exdiuinis et
immutabilib fundamentis quib inherent id ẽ. amore & contemplati¬

Expanded text:
irascibile intelligere; » hoc modo videlicet, ut ipsum irascibile in illis irascibile intelligere; » hoc modo videlicet, ut ipsum irascibile in illis intelligatur, declarans eorum virilem rationabilitatem, et immanem quietem in divinis, et immutabilibus fundamentis. Cum enim furor in spiritali, coelestique natura nominatur, non impetus, vel motus nominatur, sed quies, et immutabilitas intelligitur. Hac ratione inter dissimilia, et contraria considerata, quod sicut in his furor impetu, et vehementia supervenientem molestiam propellere nititur; ita illic quies immobilis persistens nulla concussione superveniente turbatur, propter hoc ipsam quietem immanem vocat, id est fortem, et robustum, et imperturbabilem; omnem motum sine motu repellentem, et omnem violentiam sine concussione, et conturbatione sui comprimentem; quae tamen quies non ex ipsis est, sed ex divinis et immutabilibus fundamentis, quibus inhaerent, id est amore et contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
eorum motus. Modo quibusdam ȩxemplis propositis probat qm̃ eaquȩ
de iufibilium nacura ad inuisibilia referuntur aliter hic atq alit̃ ibi
subsistunt quem admodum furor et concupiscentia et cȩtera quȩ de ui¬
sibilibus ad iniusibilia ꝑ similitudinem referuntur. Ac si diceret E a
que de uisibilibus ad inuifibilia aptantur aliter seimipsis uisibilib
atq aliter in inuisibilib habere credenda sunt. sicut in his quȩ subse¬
cuntur aꝑte potest intelligi. furor enim in irrationabilib idẽ. irra¬
cionabiliter incedentibus et agentibus. siue ea rationem ñ habeant
siue rationem habentia scdm rationem non incadant. his quidẽ fu¬
ror inest erpassibili motu id ẽ. impetuoso & feruenti. & sodm passionem
dominantem nato. Et om̃is irrationabilitatis repletus ẽ. furibundus
petu fertur passionis. Sed et inintellectualibus altero modo oportet

Expanded text:
eorum motus. » Modo quibusdam exemplis propositis probat quod ea, quae eorum motus. » Modo quibusdam exemplis propositis probat quod ea, quae de visibilium natura ad invisibilia referuntur aliter hic atque aliter ibi subsistunt; quemadmodum furor, et concupiscentia, et caetera, quae de visibilibus ad invisibilia per similitudinem referuntur; ac si diceret: Ea, quae visibilibus ad invisibilia aptantur, aliter se in ipsis visibilibus, atque aliter in invisibilibus habere credenda sunt; sicut in iis, quae subsequuntur, aperte potest intelligi. « Furor » enim « in irrationabilibus, » id est irrationabiliter incedentibus et agentibus, sive ea rationem non habeant, sive rationem habentia secundum rationem non incedant. His quidem furor inest ex passibili motu, id est impetuoso, et ferventi, et secundum passionem dominantem nato; et omnis irrationabilitatis repletus est furibundus m fervens solo impetu fertur passionis. « Sed in intellectualibus altero modo oportet
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib bonum erat. & om̃ia bono participabant. et ex bono om̃ia habe¬
bant aliquid simile c̃ bonoex quo bonum ipsum intelligipossit & cog¬
nosci inipsis. Unde sequitur. Est ergo idẽ contingit ex om̃ib scilicet
rebus intelligere bonas speculationes et inuisibilibus et intellectua¬
libus formare siue aptare similitudines dictas dissimiles. quas scili¬
cet suꝑus dirimus dissimiles formare dico exipsis mat̾ialibus idẽ.
corporalibus et usibilibus sic tamen ut ea quȩ scđm similitudinem
iusibilium in uisibilib tribuuntur aliter in ipsis uisibilibus alit̃ in
inuisibilibus subsistere agnoscantur. hoc ẽ enim quod ait. Altero
modo intellectualibus habentibus ea scilicet quȩ sensibilibus alit̃
distributa sunt. Sequitur. Et enim furor in irrationabilib quidẽ
expassibili motu in est & om̃is irrationabilitatis ẽ replecus furibundꝰ

Expanded text:
omnibus bonum erat, et omnia bona participabant, et ex bono omnia habeomnibus bonum erat, et omnia bona participabant, et ex bono omnia habebant aliquid simile cum bono; ex quo bonum ipsum intelligi possit, et cognosci in ipsis. Unde sequitur: « Est ergo, » id est contingit, « ex omnibus » scilicet rebus « intelligere bonas speculationes; et invisibilibus, et intellectualibus formare, » sive aptare « similitudines dictas dissimiles; » quas scilicet superius diximus dissimiles: « formare » dico « ex ipsis materialibus, » id est corporalibus et visibilibus. Sic tamen ut ea, quae secundum similitudinem visibilium invisibilibus tribuuntur, aliter in ipsis visibilibus, aliter in invisibilibus subsistere agnoscantur. Hoc enim quidem ait: « Altero modo intellectualibus habentibus, » ea scilicet, quae sensibilibus aliter distributa sunt. Sequitur: « Etenim furor irrationabilibus quidem ex passibili motu inest; et omnis irrationabilitatis est repletus furibundus
Abbreviated transcription (Latin):
rent illa quoq quesimilia uidebantur extra proprietatem eẽ. agnos¬
cantur. nunc uero demionstrat quia propt̃ hoc etiam non inconuenien¬
ter dissimilitudines assumuntur. qm̃ et illa quoq que dissimilia a di¬
uinorum et spũalium ueritate ẽẽ. uidentur aliquid habent cum ipsis
in quo similia dici possunt qm̃ nichil inuniuersitate ẽ. qͦd a sĩmo bono
participationem non trahat ac ꝑ hoc in eo quod cum illo participat
conuenienter imaginem illius ac similitudinẽ representat. Itaq ñ
solum suꝑiorem causam considerare oportet. sed et hoc etiam intelli¬
gere oportet nichil eorum quȩ sunt uniuersaliter eẽ. boni participa¬
tione priuatum. Quia sicut eloquiorum ueritas ait idẽ. uera eloqͥa
aiunt om̃ia bona ualde. Si enim scriptum ẽ. ingenesi. Uidit deus
cuncta que fecerat et erant ualde bona. Si ergo om̃ia bona erant in

Expanded text:
rent, illa quoque, quae similia videbantur, extra proprietatem esse agnosrent, illa quoque, quae similia videbantur, extra proprietatem esse agnoscantur. Nunc vero demonstrat, quod propter hoc etiam non inconvenienter dissimilitudines assumuntur; quoniam et illa quoque, quae dissimilia a divinorum, et spiritualium veritate esse videntur, aliquid habent cum ipsis, in quo similia dici possunt, quoniam nihil in universitate est, quod a summo bono participationem non trahat; ac per hoc eo quod cum illo participat, convenienter imaginem illius, ac similitudinem repraesentat. Itaque non solum superiorem causam considerare oportet, sed et hoc etiam intelligere oportet, nihil eorum, quae sunt universaliter, esse boni participatione privatum. Quia « sicut eloquiorum veritas ait, » id est vera eloquia aiunt, « omnia bona valde. » Sic enim scriptum est in Genesi: « Vidit Deus cuncta, quae fecerat, et erant valde bona . » Si ergo omnia bona erant, in
Abbreviated transcription (Latin):
dens ei ex ipsa deformitate compositionum quia suꝑcęlestia et diuina
spectacula non ualde similia suit scdm ueritatem materialib precipue
sic turpibus tanquam neq usto neq uero probante. eẽ. uidelicet hiis illa
similia uł suggerens deformitate compositionũ tanquam neq iustoneq
uero ꝓbante eẽ. sub auditur eo modo inproprietate sp̃alium et inuisi¬
bilium natiuarum quẽad modum inspecie & in imagine uisibilium
demonstratur et suggerens etiam quia neq ualde id ẽ. non multum si¬
milia sunt scđ̾m ueritatem suam suꝑ celestia et duuna spectacula ma¬
terialibus sic turpibus. Sequitur. Sed itaq et hoc intelligere oportet n
chil eorum que sunt eẽ. uniuersaliter boni participatione priuatum: si¬
quidem ut eloquiorum ueritas ait. Om̃ia bona ualde. Suꝑius demons
tionem conuenienter adduci. ut er eis que euidenter dissimilia appa¬

Expanded text:
dens animae ex ipsa deformitate compositionum, quod super coelestia, et divina dens animae ex ipsa deformitate compositionum, quod super coelestia, et divina spectacula non valde similia sunt, secundum veritatem materialibus, praecipue sic turpibus, tanquam neque justo, neque vero probante esse, videlicet his illa similia; vel suggerens deformitate compositionum tanquam neque justo, neque vero probante esse; subauditur eo modo in proprietate spiritualium, et invisibilium naturarum, quemadmodum in specie, et imagine visibilium demonstratur; et suggerens etiam, quod neque valde, id est non multum similia sunt secundum veritatem suam supercoelestia, et divina spectacula materialibus sic turpibus. Seqihil eorum, quae sunt, esse universaliter boni participatione privatum, siquidem, ut eloquiorum veritas ait, omnia bona valde. Oportet nos, tionem convenienter adduci, ut ex eis, quae evidenter dissimilia appa
Abbreviated transcription (Latin):
sic curpibus similia scd̾m ueritatem sunt suꝑ cȩlestia et diuina spectacła.
cendens in hoc ipsomirabilit̾ nr̃e restitutioni ꝓ uidit non concedens sci¬
licet materiale nr̃m idẽ. carnalem sensum nr̃m et materialib inherẽ¬
tem quiescere. mat̾iale dico remanens inturpib imaginibus idẽ. qͣntũ
in se ẽ. remanere uolens ut hec sola cogitet. et solahȩc quasiuera accipiat.
si in eis quiescere ꝑmitteretur : & non ipsarum turpitudine imaginum
ad alia pulchra et uera querenda crire compelleretur. uel non conceders
mat̾iale nr̃m quiescere remanens inturpibus unaginibus id ẽ. ñ conceders
ut uł quiescat uł remaneat ꝑ ipsarum tarpitudinem imaginum illud
purgans ab imaginationum ad mixtione ut sp̃alia et inuisibilia pure
et simpliciter contemplari assuescat & suggerens id ẽ. admonens et ꝑsua¬

Expanded text:
sic turpibus similia secundum veritatem sunt supercaelestia et divina spectacula. sic turpibus similia secundum veritatem sunt supercaelestia et divina spectacula. cendens, in hoc ipso mirabiliter nostrae restitutioni providit, non concedens materiale nostrum, id est carnalem sensum nostrum, et materialibus inhaerentem, quiescere materiale dico remanens in turpibus imaginibus, id est quantum in se est remanere volens, ut haec sola cogitet, et sola haec quasi vera accipiat, si in eis quiescere permitteretur, et non ipsarum turpitudine imaginum ad alia pulchra, et vera quaerenda exire compelleretur; vel non concedens materiale nostrum quiescere remanens in turpibus imaginibus, id est non concedens, ut vel quiescat, vel remaneat per ipsarum turpitudinem imaginum illud purgans ab imaginum admistione, ut spiritualia, et invisibilia pure, et simpliciter contemplari assuescat; et suggerens, id est admonens et persua
Abbreviated transcription (Latin):
tura tales eristere. Quod quidem ne paterentur qui nichil iusibilibus
bonis altius intelligunt. idẽ. ne hoc eristimarent hũ qui alia bona esse¬
non putant altiora uł meliora his uisibilibus bonis. ido scõrum cheolo¬
gorum sapientia restitutiua mirabiliter descendit ad indecoras similitu¬
dines. id ẽ. idõ scĩ theologi. qui ꝑsapientiam resticuentem et reformantẽ
nos ad cognitionem ueritatis diuina nobis eloquia cradiderunt mirabi¬
li consideratione descenderunt ad indecoras similitudines assumendas.
ut eas diuinis et cȩlestib naturis aptarent. et ꝑipsas alia quoq que de
illis magnifice et decore dici uidentur ad simlitudinem & non ad ꝓpri¬
etatem referenda ostenderent. Hoc ergo fecit sapientia sc̃orum cheologarũ
non concedens materiale nr̃m inturpibus imaginib remanens quiescere.
purgans uero sursumferens anume eosuggerens de sormitate cõpositio nim¬
tanquam neq iusto neq uero probante ẽẽ. neq ualde materialib quia

Expanded text:
 Sequitur: Quod quidem ne paterentur, qui nihil visibilibus bonis altius intelligunt, sancta theologorum restitunon putant altiora, vel meliora his visibilibus bonis; ideo « sanctorum theologorum sapientia restitutiva mirabiliter descendit ad indecoras similitudines, » id est ideo sancti theologi, qui per sapientiam suam restituentem, et reformantem nos ad cognitionem veritatis divina nobis eloquia tradiderunt, mirabili consideratione descenderunt ad indecoras similitudines assumendas, ut eas divinis et coelestibus naturis aptarent; et per ipsas alia quoque quae de illis magnifice, et decore dici videntur, ad similitudinem, et non ad proprietatem referenda ostenderent. Hoc ergo fecit sapientia sanctorum theologorum non concedens materiale nostrum in turpibus imaginibus manens requiescere; purgans vero sursum versus animam, et suggerens deformitate compositiontanquam neque justo neque vero probante esse, neque valde materialibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mandam non reuocarentur nec colligerentur ꝓculdubio ledi & affugi
possent ubi mutabilibis et transitoriis mente inhererent. Nunc autem
qui a toti illic sunt ubi om̃ia immutabiliter consistunt: fit ut ipsi qͦq
ꝑ cohesionem dilectionis et affectionis. mucabilitatem sentire non possus
Sequitur. Sed et ipsam irrationabilitatem & insensualitatẽ quidem it¬
rationabilibus animalibtis aut in animatis materiis defectum rationis
et sensus. proptie uocamus. in immat̾ialib autem et intellectualibus

Expanded text:
mandam non revocarentur, nec colligerentur, procul dubio laedi et affligi mandam non revocarentur, nec colligerentur, procul dubio laedi et affligi possent, ubi mutabilibus, et transitoriis mente inhaererent. Nunc autem, quia toti illic sunt, ubi omnia immutabiliter consistunt; fit ut ipsi quoque per cohaesionem dilectionis, afflictionis mutabilitatem sentire non possint. ait: Sed et ipsam irrationabilitatem et insensualitatem in quidem irrationabilibus animalibus, aut inanimatis materiis, defectum rationis et sensus proprie vocamus; in animatis autem immaterialibus
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine. Nullus enini ledipotest uł afftigi nisi meo quod diligit. et
ꝓpterea qui illud solum diligit quod auferri non potest. ledi om̃ino nõ
potest. quia nec extra illud aliud appetit in illo sufficientiam habens nec
de illius amissione sollit᷑atur illudimmutabiliter optinens. Quia entoᷤ
sufficiens ẽ. non patitur indigentiam. et quia infleribile ẽ. sustinere non
potest iuolentiam. Et hoc quidem ei confertur ꝑ inconfusũ & ĩmutabi¬
lem diuine pulchritudinis amorem & unuersalem reuocationem inid
quod uere ẽ appetendum. Quia enim in illis amor di inconfusus ẽ. uel ut
aliter dicatur imꝑmirtus et purus iccuto desidium eorum addiuersa
non scinditur. et quia immutabilis ẽ. ab eodem non flectitur. et qui a
uniuersaliter reuocantur et colliguntur mnid qđ uere ẽ. appetendum
nulla exteriori uiolentia turbãtur. Si enim coto desidio ad ueritatem a¬

Expanded text:
fortitudine. Nullus enim laedi potest, vel affligi, nisi in eo quod diligit; et fortitudine. Nullus enim laedi potest, vel affligi, nisi in eo quod diligit; et propterea qui illud solum diligit quod auferri non potest, laedi omnino non potest, quia nec extra illud aliud appetit, in illo sufficientiam habens, nec de illius amissione sollicitatur, illud immutabiliter obtinens. Quia ergo sufficiens est, non patitur indigentiam; et quia inflexibile est, sustinere non potest violentiam. Et hoc quidem ei confertur per inconfusum, et immutabilem divinae pulchritudinis amorem et universalem revocationem in id quod vere est appetendum. Quia enim in illis amor Dei inconfusus est, vel, ut aliter dicatur, impermistus et purus; idcirco desiderium eorum ad diversa non scinditur. Et quia immutabilis est, ab eodem non flectitur. Et quia universaliter revocantur, et colliguntur in id quod vere est appetendum, nulla exteriori violentia turbatur. Si enim toto desiderio ad veritatem a
Abbreviated transcription (Latin):
nem ubi amor pulchritudinis curpis eẽ. potest. et pulchritudinis posses¬
sor non bonus inueniri. Ilic autem qui amat possidet & ẽẽ. incipit qui
habere diligit. Talem ergo amorem et tale desidium in concupiscentia
spũalium aec diumorum intelligere oportet. Sequitut. Et uelucipotẽ¬
tiam suscipit quidem insufficientia et in conuersibilitate et antulra
afflgitur uirtute ꝑ in confusum et immutabilem diuine pulchritudi
nis amorem. et uniuersalem reuocationem in id quod uere ẽ. appetendũ.
Ac si diceret. Ipsa concupiscentia siue desidium castum ec̃tiorum & inui¬
sibilium bonorum. quia inflȩribile ẽ. sicut dictum ẽ. et non indigens. icc̃¬
co ercipit siue accipit in sua fufficientia et conuersibilitate addm̃ et ad
diuina. quasi potentiam qͣndam siue excellentiam et firmitatem ut
affligi omino non possit ab aliqua contraria uirtute uel uiolentia uel

Expanded text:
nem, ubi amator pulchritudinis turpi esse potest; et pulchritudinis possesnem, ubi amator pulchritudinis turpi esse potest; et pulchritudinis possessor non bonus inveniri; illic autem qui amat, possidet, et esse incipit qui habere diligit. Talem ergo amorem, et tale desiderium inconcupiscentia spiritualium ac divinorum intelligere oportet. Sequitur: « Et veluti potentiam suscipit quidem in sufficientia, et in conversibilitate; et a nulla affligiturnis amorem, et universalem revocationem in id quod vere est appetendum. » Ac si diceret: Ipsa concupiscentia, sive desiderium castum aeternorum, et invisibilium bonorum, quia inflexibile est, sicut dictum est, et non indigens, idcirco excepit, sive accipit in sua sufficientia, et conversibilitate ad Deum, et ad divina, quasi potentia quamdam sive excellentiam et firmitatem, ut affligi omnino non possit ab aliqua contraria virtute, vel violentia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum intelligere oportet et desidium inmaterialitatis siue incorpa¬
litatis & diuinitatis suꝑ rationem & intellectum eristens. qm̃ plus ama¬
ri pocest qũã inuestigari uel intelligi et inflexibile qm ad unum semꝑ
ẽ. et non indigens qm̃ qͦd amatur presens ẽ. desid̾ium dico contẽplati¬
onis suꝑ eẽntialit̾ caste & impassibilis hoc est eus rei qũa contẽplam
suꝑ eẽntialit̾ om̃em scilicet eẽntian et naturam animo cranseuntes
cuius rei amor & castus ẽ. qm̃ corruptionem amanti non ingerit. et
impassibilis qm̃ suauiter reficiens desidantem non affligit. & oportet
etiam intelligere ipsam concupiscentiam desidium ẽẽ. tendens adiliã
puram et sublimissimam claritatem & adinuisibilem et formificam
pulchritudinem et̃nȩ et uere et inuisibilis societatis. quȩ uudelicet pũl¬
chritudo formifica dicitur qm̃ sibi conformat conuersos ad se ut pulchri
fiant amantes pulchritudinem ueram non sicut incarne &. sccłmcar¬

Expanded text:
desiderium immaterialitatis, sive incorporalitatis, et divinitatis super rationem, et intellectum existens; quoniam plus amari potest quam investigari vel intelligi; et inflexibile, quoniam ad unum semper est; et non indigens, quoniam quod amatur praesens est. Desiderium dico contemplationis superessentialiter castae et impassibilis, hoc est ejus rei, quam contemplantur superessentialiter, omnem scilicet essentiam, et naturam animo transeuntes, cujus rei amor et castus est, quoniam corruptionem amanti non ingerit, et impassibilis quoniam suaviter reficiens desiderantem non affligit. « Et oportet etiam intelligere ipsam concupiscentiam desiderium esse, tendens ad illam puram et sublimissimam claritatem, et invisibilem et formificam pulchritudinem aeternae vere et invisibilis societatis, et veluti pchritudo formifica dicitur, quoniam sibi conformat conversos ad se, ut pulchri fiant, amantes pulchritudinem veram, non sicut in carne, et secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
flãmeos et ardentes in nocue idẽ. sine lesione contestante in hoc ipso diui¬
no miraculo quia in diuinis et cȩlestib naturis quȩ hic demonstrantur
ꝑspeciem alit̃ illic sunt scd̾m ueritatem inquib nature uisibilis. species
cernitur. effectus non inuenitur. Sequitur. Et quibuscũq aliis similib
imaguiatis formis id ẽ. scd̾m imaginabilia expressis cheologia celestes. st¬

Expanded text:
flammeos et ardentes; innocue, id est sine laesione, constante in hoc ipso diviflammeos et ardentes; innocue, id est sine laesione, constante in hoc ipso divino miraculo, quia in divinis et coelestibus naturis, quae hic demonstrantur per speciem, aliter illic sunt secundum veritatem, in quibus naturae visibilis species cernitur, effectus non invenitur. Sequitur: « Et quibuscunque aliis similibus imaginatis formis, » id est secundum imaginabilia expressis, « Theologia coelestes fi
Abbreviated transcription (Latin):
estimo qͦquã bene sapientum contradicere hoc quod dissummiles similicudi¬
nes magis nr̃m animũ adueritatem reducunt quia quidem consequens
ẽ. ꝓ preciosiores sacras formationes seduci idẽ. consequi uł ꝓuenire uł con¬
tingere potest facile ut ꝑ illas sacrarum rerum formationes que preciosio¬
res representantur insacro eloquio seducantur cogitationes hominũ esti¬
mantes quasdam celestes eẽntias eẽ. auriformes sicut inquibusda locis
scripturarum ꝑ similitudinẽ representant᷑ et estimantes etiam incęlo ẽẽ.
quosdam fulgureos uiros decora induta uestimenta q̃ ad modum angłi
apparuisse leguntur splendidis uestib et uultibus fulgoreis candidũ
ec igneum in nocue resꝑgentes idẽ. enitentes uel fundentes claritatem &
lumen. candidum quidem qͣntum ad uestim̃ta et igneum qͣntũ ad uultus.

Expanded text:
existimo quemquam bene sapientum contradicere » contra hoc quod dissimiles simexistimo quemquam bene sapientum contradicere » contra hoc quod dissimiles simnes nostrum animum ad veritatem reducunt. Siquidem « consequens est, per pretiosio res sacras formationes seduci, » id est consequi, vel provenire, vel contingere potest facile, ut per illas sacrarum rerum formationes, quae pretiosiores repraesentantur in sacro eloquio, seducantur cogitationes hominum « existimantes quasdam coelestes essentias esse auriformes, » sicut in quibusdam locis Scripturarum per similitudinem repraesentantur; et existimantes etiam in coelo esse quosdam fulgureos viros decora indutos vestimenta, quemadmodum angeli apparuisse leguntur splendidis vestibus et vultibus fulgoreis, « candidum, et igneum innocue respergentes, » id est emittentes, vel fundentes claritatem, et lumen; candidum quidem quantum ad vestimenta, et igneum quantum ad vultus
Abbreviated transcription (Latin):
concedit hoc ueritas nobis et non reputat impossibilitatem. Si aũt propin¬
que fuerint et consimiles proximȩ tam̃ non fuerint. et appareat aliud sub¬
limius adueritatem manifestandam: non patitur ueritas ad ipsas dedu¬
ci scd̾m propͥetatem. qm̃ in altero ꝑfectius se demonstrat. in quo probat se
hic eẽ. tantum ꝑsimilitudinem. In illo uͦ supremo quo alcus nichil ẽ. ad
ipsam non apparet alterum quo figura probetur: et iccuro ipsum sic ac¬
cipere oportet ut ẽ. qm̃ aliud non datur donec ueniat qđ ꝑfectum est
Om̃is ergofigura tanto euidentius ueritatem demonstrat: quanto ꝑ
dissimilem similtudinem figuram se eẽ. & non ueritatem probat. Atq in
hoc nr̃m animum dissimiles similitudines magis adueritatem reducunt
quo ipsum in sola similitudine manere non ꝑmittunt. Qua ꝓpt̃ inquit ñ

Expanded text:
concedit haec veritas nobis, et non reputat impossibilitatem. Si autem propinconcedit haec veritas nobis, et non reputat impossibilitatem. Si autem propinquae fuerint et consimiles, proximae tamen non fuerint, et appareat aliud sublimius ad veritatem manifestandam; non patitur veritas ad ipsas deduci secundum proprietatem, quoniam in altero perfectius se demonstrat, in quo probat se hic esse tantum per similitudinem. In illo vero supremo, quo altius nihil est, ad ipsam non apparet alterum, quo figura probetur; et idcirco ipsum sic accipere oportet ut est, quoniam aliud non datur, donec veniat quod perfectum est. Omnis ergo figura tanto evidentius veritatem demonstrat, quanto apertius per dissimilem similitudinem figuram se esse, et non veritatem probat; atque in hoc nostrum animum dissimiles similitudines magis ad veritatem reducunt, quo ipsum in sola similitudine manere non permittunt. Quapropter, inquit, « non
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ. et mutabile utrumq et finicum. Illic autem unum quidem ȩter¬
num ẽ. aliud temporale. unum immensũ. aliud comp̃hensibile. unum
semꝑidem manens. aliud mutabile. unum subscientia cadens. aliud in¬
cogitabile. Et cam̃ quia aliud dici non potest. hoc dicitur. ne nichil di¬
catur ubi aliquid dicendum ẽ. et dici non potest quod ẽ. uel si dici potest
intelliginon pocest. Hoc gͦ dicitur et colerat hoc ueritas dese et cõmen¬
dat hoc nobis ꝑueritate qui ipsam adhuc ueritatem capere non possu¬
mus donec transeat figura. et ueritas manifestetur suꝑ om̃e hoc. & extͣ
om̃e hoc nude et aꝑte ut ẽ. ipsa. Nunc ergo usq adhoc manent figure et
ex ipsis quedam longe sunt et apparent quod sunt similicudo tantum.
quedam uͦ prope sunt & accipiuntur quasi ꝓueritate cum sint tantũ sig¬
na ueritatis et non ueritas. inquibus quidem si nichil altius fuerit ad ipsã:

Expanded text:
le est, et mutabile utrumque, et finitum. Illic autem unum quidem aeterle est, et mutabile utrumque, et finitum. Illic autem unum quidem aeternum est, alterum temporale; unum immensum, alterum comprehensibile; unum semper idem manens, alterum mutabile; unum sub scientiam cadens, alterum incogitabile. Et tamen, quia aliud dici non potest, hoc dicitur; ne nihil dicatur, ubi aliud dicendum est, et dici non potest quod est; vel si dici potest, intelligi non potest. Hoc ergo dicitur, et tolerat hoc veritas de se, et commendat hoc nobis pro veritate, qui ipsam adhuc veritatem capere non possumus, donec transeat figura, et veritas manifestetur, super omne hoc, et extra omne hoc, nude et aperte ut est ipsa. Nunc ergo usque adhuc manent figurae, et ex ipsis quaedam longe sunt, et apparent quod sunt similitudo tantum; quaedam vero propriae sunt, et accipiuntur quasi pro veritate, cum sint tantum signa veritatis et non veritas, in quibus quidem si nihil altius fuerit ad ipsam,
Abbreviated transcription (Latin):
altissimam natuam ad dimñ nobis subliuus similitudo formatur. cũ dicit᷑
deus sp̃c et sapientia. et ratio. et amor. quia anima sp̃c est. et angls sp̃c
est. et uupso sp̃u. ratio et sapientia & amor ẽ. Et nouimus quid sit sp̃s
nosmec ipsos nouimus. quamius et hoc modicum sit & uir dici possit
cognitio. Cum gͦ audimus quia deus sp̃c ẽ. cogitamus aninam et an¬
gelum. et estimamus similitudinem qm̃ tale aliqͥdds ẽ. qualis anima
auericate in comprehensibilis excellentie. Qui enim diceret corpusspi¬
ritum falsum diceret. qm̃ corpus sp̃c non ẽ. non spc̃ corpus. Qui gͦ hoc di¬
ceret uire reprehenderetur et ueritati contrarius iudicaretur. Et cam̃
qui dicit dm̃ eẽ. sp̃m. uerum dixisse estimatur. neno illum falsitatis ar¬
quam sp̃c et deus. hic enim utrumq creatura ẽ. et utrum ᷤ cõprehensibi¬

Expanded text:
altissimam naturam ad Deum nobis sublimis similitudo formatur, cum dicitur altissimam naturam ad Deum nobis sublimis similitudo formatur, cum dicitur Deus spiritus, et sapientia, et ratio, et amor; quia anima spiritus est, et angelus spiritus est, et in ipso spiritu ratio, sapientia et amor est. Et novimus quid sit spiritus, nosmetipsos novimus; quamvis et hoc modicum, et vix dici possit cognitio. Cum ergo audimus quod Deus spiritus est, cogitamus animam, et angelum, et existimamus similitudinem, quoniam tale aliquid Deus est qualis anima a veritate incomprehensibilis excellentiae. Qui enim diceret corpus spiritum, falsum diceret, quoniam corpus spiritus non est nec spiritus corpus. Qui ergo hoc diceret, jure reprehenderetur; et veritati contrarius judicaretur, et tamen qui dicit Deum esse spiritum, verum dixisse existimatur. Nemo illum falsitatis aritus, quam spiritus et Deus. Hic enim utrumque creatura est, et utrumque comprehensibi
Abbreviated transcription (Latin):
propinquans ueritati ita ut nobis appellari ueritas possit. quia alud
nichil est supra illam quo erpressius ueritas demonstrari possit. Dicit᷑
namq quia ds̃ ignis ẽ. et manifesta ẽ. figura. qm ds̃ ad ꝓprietatem ig¬
nis non est. qm̃ ignis corpus ẽ. deus non ẽ. dicitur etiam quia dĩ lum̃
est et apparet hic similiter imago ueritatis aliud aueritate qm̃ deus
lumen non ẽ. scđm ꝓprietatem quod scłm figuram nominatur. Om̃ia
enim hec uisibilia sunt et longe adõ sunt ꝑ proprietatem nature etiam¬
si scdđm similitudinem solam quȩ et ipsa ad excellentiam maiestatis exi¬
gua ẽ. coaptantur. Est autem alia natura incorporea magis uicina deo
inter quam acdm̃ nulla alia media ẽ. natura et hec adsimilitudinẽ ma¬
gis accadit. quamuis et ipsa aueritate longe sit. Scdni hanc itaq a nobis

Expanded text:
propinquans veritati, ita ut magis nobis appellari veritas possit, quia aliud propinquans veritati, ita ut magis nobis appellari veritas possit, quia aliud nihil est super illam, quo expressius veritas demonstrari possit. Dicitur namque quod Deus ignis est; et manifesta est figura; quoniam Deus ad proprietatem, ignis non est; quoniam ignis corpus est, Deus corpus non est. Dicitur etiam, quod Deus lumen est; et apparet hic similiter imago veritatis, aliud a veritate, quoniam Deus lumen non est secundum proprietatem, quod secundum figuram nominatur. Omnia enim haec visibilia sunt, et longe a Deo sunt per proprietatem naturae, etiamsi secundum similitudinem solam, quae et ipsa ad excellentiam majestatis exigua est, coaptantur. Est autem alia natura incorporea magis vicina Deo, inter quam ac Deum nulla alia media est natura; et haec ad similitudinem magis accedit, quamvis et ipsa a veritate longe sit. Secundum hanc itaque a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dicis ds cogitas quod fecit om̃ia. Cogitas quodfecit. et non cogitas qdđ
ẽ. ipse qui fecit. Nundum adhuc attigisti quod spoponderas ut cogites
et intelligas quod ẽ. ds̃. Minus est totum hoc quod dicis et non est hoc
totum ipse de quodicis. et tamen de ipso hoc dicis non ut accedas ad ipsũ
sed ut ipsi appropinques. Magnum enim est homini nunc adipsũ ire
et si non detur ꝑuenire. Dabitur autem postea cum uenerit quod ꝓfectũ
est et ceperit uidere homo sicut uidetur non ꝑspeculum iniaginem: s
facie ad faciem ueritatem. Nunc aũt iterim cotum imago est et ipsa
imago longe aueritate ẽ. et tamen facit quod potest quasi imago. et
conuertit animum s non ꝑducit. Hoc enimsolum potest in nobis et
nos in illa hoc solum quia nec ipsa amplius ostendere potest. neq nos ali¬
ud comprehendere. Et est tamen imago quedam sublimior et magis ap¬

Expanded text:
dicis Deus, cogitas quod fecit omnia. Cogitas quod fecit, et non cogitas quod dicis Deus, cogitas quod fecit omnia. Cogitas quod fecit, et non cogitas quod est ipse qui fecit. Nondum adhuc attigisti quod spoponderas, ut cogites, et intelligas quid est Deus. Minus est totum hoc quod dicis; et non est hoc totum ipse de quo dicis; et tamen de ipso hoc dicis, non ut accedas ad ipsum, sed ut ipsi appropinques. Magnum est enim homini nunc ad ipsum ire, etsi non detur pervenire. Dabitur autem postea, cum venerit quod perfectum est; et coeperit videre homo sicut videtur, non per speculum imaginem, sed facie ad faciem veritatem. Nunc autem interim totum imago est, et ipsa imago longe a veritate est; et tamen facit quod potest quasi imago; et convertit animum, sed non perducit. Hoc enim solum potest in nobis et nos in illa hoc solum, quia nec ipsa amplius ostendere potest, neque nos aliud comprehendere, et est tamen imago quaedam sublimior, et magis ap
Abbreviated transcription (Latin):
nat hoc est inspiciens uel currens siue timor. uł qͦdlibet aliud estimaueris
ut potes deipso. Ergo cumdicis ds̃. inspicientem dicis et contemplantem
et considerantem omia. Ec quid ẽ. hoc᷑ Quomodo inspicit ds̃. et q̃ mͦ uidet:
Quid ẽ. uidere euis nisi ẽe. euis: Et hoc quale est: Si autem currentem
intelligis quia penetrat omia et appithendit et continet om̃e quod ẽ.
currere illi hoc stare est. et hoc quis capiat: Si uero timorem int̾pietaris
et ipsum sub hoc nomine cogitandum asseras. cum dicitur ds̃ quis expli¬
quomͦ tunetur quod non uidetur. quomodo cimeri potest qͦdñpotest
cogitari : Et quomͦ timeri potest quod non pocest sciri  Uide gͦ quid
dicas cum dicis deus: aut quid cogites cum dicis ds. Creatorem inquis
om̃ium cogito cum dico ds̃ qui omĩa fecit & ipse factus non ẽ. Ergo cũ

Expanded text:
nat, hoc est inspiciens vel currens, sive timor, vel quodlibet aliud existimaveris nat, hoc est inspiciens vel currens, sive timor, vel quodlibet aliud existimaveris ut potes de ipso. Ergo cum dicis Deus, inspicientem dicis et contemplantem, et considerantem omnia. Et quid est hoc? Quomodo inspicit Deus, et quomodo videt? Quid est videre ejus, nisi esse ejus? Et hoc quale est? Si autem currentem intelligis, quia penetrat omnia, et apprehendit, et continet omne quod est, currere illi hoc stare est. Et hoc quis capiat? Si vero timorem interpretaris; et ipsum sub hoc nomine cogitandum asseris cum dicitur Deus: quis expliquomodo timetur quod non videtur? quomodo videri potest quod non potest cogitari? et quomodo timeri potest quod non potest sciri? Vide ergo quid dicas, cum dicis Deus; aut quid cogites, cum dicis Deus. Creatorem, inquis, omnium cogito, cum dico Deus, qui omnia fecit, et ipse factus non est. Ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
id̃ dici potest quia in effabile ẽ. quia incogitabile ẽ. et sentitur et non expͥ¬
mitur. Ergo om̃e quod dicitur dedo quia ẽ sođm id dicitur qͦd dici et cogi¬
tari potest. qm̃ aliter dici non potest. & om̃e quod dici et cogitari potest mi¬
nus ẽ. et infra ẽ. quam quod ds est. Ipsum hoc quod dicitur ds̃. minus dicit᷑¬
& ipsum hoc nondicitur quod ẽ. ds̃. quia qui aliquid dicit. scdm aliquid
dicit. et cogitat quod dicit. et scd̾m quod dicit. Nominas dm̃ et duas sil¬
labas formas et cotum dirisse putas quod ẽ. Quid cogitasti:. Quod enĩ co¬
gitasti: hoc diristi. Cogitaui inquis qͦd supraomia ẽ. Hoc quid ẽ: Si cogi¬
tare potes quid ẽ. hoc: dicere potes. Si autem cogitare non potes. dicere
non potes. quia quod non potest cogitari. non potest dici. Diristi ds̃. Et qͥd
est deus: Quid cogitas. aut quale cogitas cum dicis deus: Quod enim so¬

Expanded text:
id dici potest, quia ineffabile est, quia incogitabile est; et sentitur, et non expriid dici potest, quia ineffabile est, quia incogitabile est; et sentitur, et non exprimitur. Ergo, omne quod dicitur de Deo quia est, secundum id dicitur, quod dici et cogitari potest, quoniam aliter dici non potest; et omne quod dici et cogitari potest, minus est et infra est quam quod Deus est. Ipsum hoc, quod dicitur, minus dicitur, et ipsum hoc non dicitur quod est Deus, quia qui aliquid dicit secundum aliquid dicit, et cogitat quod dicit, et secundum quod dicit. Nominas Deum, et duas syllabas formas; et totum dixisse putas quod est. Quid cogitasti? Quod enim cogitasti, hoc dixisti. Cogitavi, inquis, quod supra omnia est: hoc quid est? Si cogitare potes quid est, hoc dicere potes. Si autem cogitare non potes, dicere non potes; quia, quod non potest cogitari, non potest dici. Dixisti Deus: et quid est Deus? Quid cogitas, aut quale cogitas cum dicis Deus? Quod enim so
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m dĩ. scit ꝑsp̃m dłĩ quȩ sunt dĩ. Oculus carnis. oculus rationis. oculus con¬
templationis. Oculus carnis aꝑtus ẽ. oculus rationis lippus. oculus contẽ¬
plationis cdausus et cecus. Oculo carius udłtur mundus et ea quȩ sunt in
mondo. oculo rationis animus et ea que sunt in animo. Oculo contempla¬
tionis ds̃. et ea que sunt indo. Oculo carnis uidet homo que sunt extͣse.
oculo rationis que sunt in se. oculo contemplationis que sunt suprase. Ergo
ds quod ẽ. inoogitabilis ẽ. sed homini et humane rationi que non ꝑcipit
nisi quod nouit. uł scd̾m id quod nouit. quodẽ. inse uel extra se. Qui aut̃
spm̃ diinse habent et dm̃ habent. hii dm̃ uident quia oculum illumina¬
tum habent. quo d̾s uideri potest. et sentiunt non in alio uel scd̾m aliud
quodipse non est. sed ipsum et in ipso quod ẽ. quod presens ẽ. Nec camen

Expanded text:
sunt Dei. Est autem oculus triplex: oculus carnis, oculus rationis, oculus consunt Dei. Est autem oculus triplex: oculus carnis, oculus rationis, oculus contemplationis. Oculus carnis apertus est, oculus rationis lippus, oculus contemplationis clausus et caecus. Oculo carnis videtur mundus, et ea quae sunt in mundo. Oculo rationis animus, et ea quae sunt in animo. Oculo contemplationis Deus, et ea quae sunt in Deo. Oculo carnis videt homo quae sunt extra se; oculo rationis quae sunt in se; oculo contemplationis quae sunDeus, quod est, incogitabilis est, sed hominum, et humanae rationi: quae non percipit, nisi quod novit, vel secundum id quod novit, quod est in se vel extra se. Qui autem spiritum Dei in se habent, et Deum habent: hi Deum vident, quia oculum illuminatum habent quo Deus videri potest, et sentiunt non in alio, vel secundum aliud quod ipse non est, sed ipsum et in ipso quod est, quod praesens est. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
licendum est qͦd ds est: Si cȩlum dicitir. aluid ẽ. si terra dicit᷑ aliud ẽ.
hoc dici potest. quia aliud est. et quid ẽ dici non porest. Habemus gͦ qdđ
dicamus nonẽ. hoc ds̃. sed non habemius qͦͣd dicamus hoc ẽ dẽ. qui a om̃e
quod habemus hoc non ẽ. ds̃. et non habemus in his om̃ib neq inuenimꝰ
quodẽ. ds̃. Om̃e enim hoc aliud ẽ. adeo. quia non ẽ. ds̃ om̃e quod factum
est ado. et non udet oculus. neq mens capit iisi hoc uł scđm hoc quod nõ
ẽ. deus. sed ado. Homo enim sensum hominis habet. et sentit scd̾m sensum
hominis. uel quod extra ẽ. scđ̾m carnem. uel quod intus ẽ. scđ̾m mentẽ. et
non habet amplus homo. Oculus carius que ad carnem: oculus mentis qͣ
admentẽ. Amplius quid: Nemo hominũ scit quȩ sunt hominis nisi sp̃cho
minis qui ẽ. in homine. Sic quȩ dĩ sunt. nemo scit nisi sp̃c̃ di. et qui habet

Expanded text:
dicendum est quod dicendum est quod hoc dici potest, quod aliud est, et quid est, dici non potest. Habemus ergo quod dicamus, non est hoc Deus; sed non habemus quod dicamus, hoc est Deus; quia omne quod habemus, hoc non est Deus, et non habemus in his omnibus, neque invenimus quod est Deus. Omne enim hoc aliud est a Deo; quia non est Deus omne quod factum est a Deo, et non videt oculus, neque mens capit, nisi hoc, vel secundum hoc quod non est Deus, sed a Deo. Homo enim sensum hominis habet, et sentit secundum sensum hominis, vel quod extra est secundum carnem, vel quod intus est secundum mentem, et non habet amplius homo. Oculus carnis quae ad carnem, oculus mentis quae ad mentem. Amplius quid? « Nemo hominum scit quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui est in homine. » . » Sic quae Dei sunt, nemo scit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cipit et ea que intus ꝑ eipientiam sentit. Et om̃e quod capit uł inistis ca¬
pit uł scd̾m ista conicit. Qd̃ aũ nec inistiꝰ ẽ. nec scđ̾m ista ẽ. cor humanũ ca¬
ẽ. Qd̾ gͦ d̃sẽ. nec ĩistis inueniri pot̃ q̃÷. nec scd̾m ista ĩtelligi qͣle ẽ. Si eñi
quam opus artifici et factura plasmatori. Om̃e enĩ tempus ad ȩt̾nitatẽ
comꝑatum. et om̃e spacium ad immensitacem cõpositum. minus intieni¬
tur habens. qũã quelibet ꝓliritas cemporis ad momentum conducta uł
quantitatis excensio. qͣntum uis excrescens ad athomi ꝓportionẽ rela¬
ta. Sic quod ẽ. ad creaturam comꝑatũ ampluis excellens inuenitur
quã qͦd sũmumn ẽ. conditum ad eaque sunt imia uł ertrema facta cõpara¬
et longe remote & dissimiliter et quid ẽ. dicinon potest. Si enim aliqđ
horum dicitur. aliud ẽ. Si scd̾m aliquid horum dicit᷑. aliter ẽ. Qiud gͦ

Expanded text:
cipit, et ea quae intus per experientiam sentit; et omne quod capit, vel in istis cacipit, et ea quae intus per experientiam sentit; et omne quod capit, vel in istis capit, vel secundum ista conjicit. Quod autem nec in istis, nec secundum ista est, cor humanum cas inveniri potest, nec secundum ista intelligi quale est. Si enim quam opus artifici, et factura plasmatori. Omne enim tempus ad aeternitatem comparatum, et omne spatium ad immensitatem compositum, minus invenitur habens, quam quaelibet prolixitas temporis ad momentum collata, vel quantitatis extensio quantumvis excrescens, ad atomi proportionem relata. Sic quod Deus est, ad creaturam comparatum amplius excellens invenitur, quam quod summum est conditum ad ea, quae sunt ima, vel extrema facta, comparaet longe, et remote, et dissimiliter; et quid est dici non potest. Si enim aliquod horum dicitur, aliud est. Si secundum aliquid horum dicitur, aliter est. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Quia uͦ et nr̃m animũ reducunt magis dissimiles similitudi¬
nes ñ estimo qũeqũa bene sapientum contradicere. Ac sidicat. Non solũ
ido dissimles figurationes ꝓbabiles sunt quod suꝑ mundalium excel¬
lentias ostendunt. sed ido etiam quod ur̃m animum magis qũasimi¬
les figurationes a materialib et corꝑalibus reducunt neq in se qͥescere
sinunt. Audi magium sacramentũ. Quod ẽ. ds suꝑ om̃e ẽ. Et cũ que¬
ritur quid ẽ. hoc: dici non potest. quia cogitari ñ potest. Qd enim cogita¬
ri potest ascendit in cor hominis. et capitur acorde hominis. uel in his
quȩ uidentur scđm speciem. uł scd̾m ea que ꝑimaginationem. ułmhis
que sentiuntur intusꝑ exꝑientiam et ueritatem. & non capit corhominiᷤ
nisi que nouit uł scđ̾m ea quȩ nouit. Nouit aut̃ ea que foris ꝑsensum con¬

Expanded text:
Sequitur: « Quin vero et nostrum animum reducant magis dissimiles similitudiSequitur: « Quin vero et nostrum animum reducant magis dissimiles similitudines, non existimo quemquam bene sapientum contradicere. » Ac si dicat: Non solum ideo dissimiles figurationes probabiles sunt, quod supermundalium excellentias ostendunt; sed ideo etiam quod nostrum animum magis quam similes figurationes a materialibus et corporalibus reducunt, neque in se quiescere sinunt. Audi magnum sacramentum. Quod Deus est, super omne est; et cum quaeritur quid est, hoc dici non potest, quia cogitari non potest. Quod enim cogitari potest, ascendit in cor hominis, et capitur a corde hominis, vel in his quae videntur secundum speciem, vel secundum ea quae per imaginationem, vel in iis quae sentiuntur intus per experientiam et veritatem; et non capit cor hominis, nisi quae novit, vel secundum ea quae novit. Novit autem ea, quae foris per sensum con
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ eum modũ quo ded̾o ex om̃ib quȩ sunt nichil proprie nomina¬
tur. scd̾m hunc itaq modum non replent idest non repletos asserunt cȩ¬
lestes ornatus. idẽ celestes ordines uł dispositiones ipse curpes idẽ. defor¬
mes que in sacro eloquio ꝓponuntur formationes manifestantes eos sci¬
licet ornatus dissimilib facturis idẽ. compositionib formarum dissi¬
milibus et alienis ab eorum excellentia et ꝑfacturas ostendentes suꝑmũ¬
dalium idẽ. celestium & inuisibilium excellentias simul om̃ib mate¬
rialib hoc ẽ. excellentias ad om̃ia materialia id ẽ ostendentes quod ipsa
suꝑmundalia et spualia om̃ib materialib excellurt. In hoc enim qđ
ei dissimiles figuras aitribuunt ostendunt qm̃ et illa quoq quȩ scd̾m
similitudinem de ipsis dici uidentur ad ꝓprietatem illorum ñ assurg̃t.

Expanded text:
cundum eum modum, quo de Deo ex omnibus, quae sunt, nihil proprie nominacundum eum modum, quo de Deo ex omnibus, quae sunt, nihil proprie nominatur; secundum hunc itaque modum non replent, id est repletos asserunt, coelestes ornatus, id est coelestes ordines vel dispositiones, ipsae turpes, id est deformes, quae in sacro eloquio proponuntur formationes; manifestantes eos scilicet ornatus, dissimilibus facturis, id est compositionibus formarum dissimilibus, et alienis ab eorum excellentia; et per has facturas ostendentes supermundalium, id est coelestium et invisibilium excellentias simul omnibus materialibus; hoc est excellentias ad omnia materialia; id est ostendentes, quod ipsa supermundalia, et spiritualia omnibus materialibus excellunt. In hoc enim, quod eis dissimiles figuras attribuunt, ostendunt quod et illa quoque, quae et secundum similitudinem de ipsis dici videntur, ad proprietatem illorum non assurgunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pactas idẽ. improprias et non coherentes. qĩn dissimilia uingere. et
coaptare conautur scđm illum modum dicendi quo de dõ formari ñ
potest aliter humana locutio. Si autem negationes indiuinis uere St
idẽ. propriȩ affirmationes in compacte. id ẽ. improprie. mnanifestum ẽ.
qm̃ obscuritati archanorum reuelandorum magis aptaẽ. manifesta
tio scã ꝑdissimiles formationes quam ꝑsimiles. qm̃ illa remouendo. qͣ¬
si ꝑ negationem quid non sit ds̃. demonstrare nititur. ista uero ponendo
quasi ꝑ affirmationem quid sit ostendere conatur. Et nunc itaq non
turpes replent cȩlestes ornatus eloquiorum sacre descriptiones dissimi¬
libus eos formarum facturis manifestantes et ꝑhas ostendentes mare¬
rialib simul om̃ib suꝑ mundalium excellentias. Et nunc itaq qͣndo
quidem dissimiles figurationes indiuinis magis proprie constant se¬

Expanded text:
pactas, id est improprias et non cohaerentes, quoniam dissimilia jungere et pactas, id est improprias et non cohaerentes, quoniam dissimilia jungere et coaptare conantur secundum illum modum dicendi, quo de Deo formari non potest aliter humana locutio. Si autem negationes in divinis verae sunt, id est propriae, et affirmationes incompactae, id est impropriae, manifestum est qtio facta per dissimiles formationes, quam per similes; quoniam illa removendo quasi per negationem quid non sit Deus demonstrare nititur; ista vero ponendo, quasi per affirmationem quid sit ostendere conatur. « Et nunc itaque non turpes replent caelestes ornatus eloquiorum sacrae descriptiones, dissimilibus eos formarum facturis manifestantes, et per has ostendentes materialibus simul omnibus supermundalium excequidem dissimiles figurationes in divinis magis proprie constant se