comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed & ip̃e moysel perquẽ sibi datã legẽ dum
pertinaciter tuent᷑ exciderũt a deo & deũ nõ
agnouerũt. Predixerat fore ut ꝓpħa maxi¬
mus mitteret᷑ adeo qui sit supͣ legẽ: qui uo-¬
lutatẽ dei ad hoĩes perferat. ⁊ndeuterono¬
mio ita scͥptũ reliquit. Et dix̃ dñs ad me.
ꝓpħam excitabo eis de fratrib eoꝵ suc̃ te &
dabo uerbum meu̾ in os eius: & loquet᷑ ad
tos ea que precepero ei. Et quisꝗs nõ audie¬
rit ea que loquet᷑ propha ille in noĩe meo:
mõtalem datam soluturus. ut demuo per eũ ꝗ eẽt
eternus. legem sancixet cteͬnam. Item de cirtũcisi¬
one soluẽda. Isayas ita ꝓphauit. Hec dixit dñs
uiris uida: quiꝗ hĩtant᷑ in hiełm Renouate
intus uos nouitatẽ. & ne seminaueritis in spmis
Circũcidite uos dño deo ur̃o: & artũcidite ꝓxepu¬
tium cordis ur̃i. ne exeat ira mea sũ ignis: ꝙ
nõ sit qui extnguat. Item moyses ip̃e in nouis¬
siłnis diebus aixcũaidet deus coꝵ tuum ad dñm

Expanded text:
ed et ipse Moyses, per quem sibi datam legem dum pertinaciter tuentur, exciderunt a deo et deum non adgnouerunt, praedixerat fore ut propheta maximus mitteretur a deo, qui sit supra legem, qui uoluntatem dei ad homines perferat. in Deuteronomio ita scriptum reliquit: et dixit dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in os eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierit ea quae loquetur propheta ille in nomine meo, mortalem datam soluturus, ut denuo per eum qui esset aeternus, legem sanciret aeternam. item de circumcisione soluenda Esaias ita prophetauit: haec dicit dominus uiris Iuda et qui inhabitant in Hierusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis. circumcidite uos deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne exeat ira mea sicut ignis et non sit qui extinguat item Moyses ipse: in nouissimis diebus circumcidet deus cor tuum ad dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cetetis longe dulsus est ritus. si quidem nõ euphemia
ut prati appellãt : seđ maledictis & excratione clebẽãt
ua q ptouiblatis hñt si qñ inter solenes fitus uł mi¬
prudenti alicui exciderit hõi uerbu: cuius rei hec
ratio reddit᷑. si tam̃ ulla esse in tebis uanissimis
pot. Hercules eo cum delatus ess famẽq pateret᷑.
aratore quẽda iuenit oꝑante. ab eoq fotere cepit.
ut sibi unu borẽ uenderet. Enim uo̾ ille negauit
fieti posse. qđ spes sua om̃is colende te̾r̾e. duob illis
iuuencis interet᷑. Hercules solita uolentia risus: ꝗa
unũ accipere nõ potuit: utrunq substulit: at ille
ifelix cum boues suos mactati iudezet inuisam
suam maledictis usus est. qđ hõyeleganti & utba¬
no gratissimũ fuit. na dum comitibꝰ suis epulaꝵ
appatat dumq alienos bories deuorat: illũ sibi
appate cõuicifnte cu risu & cachĩno audiebat.

Expanded text:
ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ut Graeci appellant, sed maledictis et execratione celebrantur, eaque pro uiolatis habent, si quando inter sollemnes ritus uel inprudenti alicui exciderit bonum uerbum. cuius rei haec ratio redditur, si famen ulla esse ratio in rebus uanissimis potest. Hercules eo cum delatus esset famemque pateretur, aratorem quendam conspexit operantem ab eoque petere coepit, ut sibi unum bouem ueuderet. enimuero ille negauit fieri posse, quod spes sua omnis colendae terrae duobus illis iuuencis niteretur. Hercules solita uiolentia usus, quia unum accipere non potuit, utrumque sustulit. at ille infelix cum boues suos mactari uideret, iniuriam suam maledictis ultus est, quod homini eleganti et urbano gratissimum fuit. nam dum comitibus suis epulas apparat dumque alienos boues deuorat, illum sibi amarissime conuiciantem cum risu et cachinnis audiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
fobulam friccit. Numergo illud est uetius qo tefe¬
falt hi qui phenomena cõscripserũt: cũ de duab carncri
srlus loqunt᷑ quas greciemens uocant aselos fuis¬
se. qui liberum pĩesꝰ transuexerĩt cum annem tran¬
site nõ possent: quoꝵ altaci hoc premis. dederit iet
huemana uoce loqueret᷑. Itaq inter eum priapũ ꝙ
ortũ ĩe certam̃ de obsceni magnitudine. priapumi
uictum & iratum interemisse luctorem .łloc uoͣ młtõ
magis inceptum est: sed poetis licet quicꝗ uelint. Non
excutio tam deforme misteriu nec papu denudo:
ne quid appateat tisu dignus. Fixer̃t hec sapei
porte. sed necesse est maioris alicuiꝰ t̾egende turpitu¬
dnasꝑ gta licta ficta fint. Que sit gqueramꝰ. at
ea profocto manifesta est. nam sicut lune tauras
mactat᷑: quia simłt ht corua : &x placat equo persis
radiis hispiona cinctum: ne detur celeri uictima tatda
deo sita m hoc quia magninudo membri uitilis enorrais
qued est oppidum rhodi herculis sacra sũt quoꝵ a

Expanded text:
us quod referunt ii qui Phaenomena conscripserunt, cum de duabus Cancri stellis locuntur quas Graeci ο̌νους uocant, asellos fuisse qui Liberum patrem transuexerint, cum amnem transire non posset, quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana uoce loqueretur? itaque inter eum Priapumque ortum esse certamen de obsceni magnitudine: Priapum uictum et iratum interemisse uictorem. hoe uero multo magis ineptum est, sed poetis licet quidquid uelint. non excutio tam deforme mysterium nec Priapum denudo, ne quid appareat risu dignum. finxerint haec sane poetae, sed necesse est maioris alicuius turpitudinis tegendae gratia ficta sint. quae sit ergo quaeramus. at ea profecto manifesta est. nam sicut Lunae taurus mactatur, quia similia habet cornua, et placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum, ne detur celeri uictima tarda deo, ita in hoc quia magnitudo membri uirilis enormis , quod est oppidum Rhodi, Herculis sacra sunt, quorum a
Abbreviated transcription (Latin):
appellat. Adeo nõ ignorauit excelestib depraua¬
tos terenos ẽẽ cepisse: eoꝵ inueta sũt astrologia.
& aurispicina & auguratio. &x ip̃a que dicuntur
oracula: & nictomãtia & ars magica quicꝗd per¬
cetera maloꝵ exercẽt hoĩes. uł pala uł occulte.
que oĩa per le falsa sũt. ut sibylla erithrea te

Expanded text:
appellat: adeo non ignorauit ex caelestibus deprauatos terrenos esse coepisse. Eorum inuenta sunt astrologia et haruspicina et auguratio et ipsa quae dicuntur oracula et necromantia. et ars magica et quidquid praeterea malorum exercent homines uel palam uel occulte: quae o
Abbreviated transcription (Latin):
Ob has eius uirtutes
& opera diuina: cũ magna illũ m̃łtitudo sequeret᷑
& debiliũ uł egroꝵ uł ẽoꝵ qui cuxandos suos ef¬
ficere cupiebãt. ascendit in mõtẽ quẽdam deser¬
tum: ubi adoraret. ubi cũ triduo moratꝰ eẽt. ac
fame populus laboraret: uocauit nõ discipulos
suos quãtos querens secũ cibos gestarent: At
illi quĩq panes & duos pisces inpera se habere
dixerunt. Asterri ea iussit ac multitudinem
per quĩquagenos distrubutã discumbere. Quod
cũ discipuli faciũt. frãgebat ip̃e panẽ mmuta¬
tim: carnẽq pisciũ cõminuebat: & utraq in
manib eius augebant᷑. Et cũ apponi illa poper¬
lo discipuli imꝑassent. saturata sũt quinq mi¬
lia hoium. & insuper duodecim cophini de re¬
siduis fragminib impleti. Quid aut dici. aut
fieri põt mirabilius: At id futura sibyilla ceci¬
nexat olim cuius uersus tales ferunt᷑. ex patub¬

Expanded text:
ob has eius uirtutes et opera diuina cum magna illum multitudo sequeretur uel debilium uel aegrorum uel eorum qui curandos suos offerre cupiebant, ascendit in montem quendam desertum, ut ibi adoraret. ubi cum triduo moratus esset. ac fame populus laboraret, uocauit discipulos suos quaerens quantos secum cibos gestarent. at illi quinque panes et duos pisces in para se habere dixerunt. adferri ea iussit ac multitudinem per quinquagenos distributam discumbere. quod dum discipuli faciunt, frangebat ipse panem minutatim carnemque piscium comminuebat: et utraque in manibus eius augebantur. et cum adponere illa populo discipulis imperasset, saturata sunt quinque milia hominum et insuper duodecim cophini de residuis fragminibus inpleti. quid aut dici aut fieri potest mirabilius? at id futurum Sibylla cecinerat olim, cuius uersus tales feruntu
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc qui erit incorporib uiui nõ moriẽt᷑.
sed ꝑ eosdem mille ãnos infinitã multitu.¬
ditĩę generabũt. Et exit soboles eoꝵ sctã
Ꝙ deo cara: qui aũt ab inferis suscitabuent᷑.
hi p̾herũt uiuentib uelut uidices. Gentes
uo̾ nõ extinguẽt᷑ͣ omĩo: sed quedã relinquet᷑
inuictoriã dei ut triumphent᷑ a iustis ac
subiugentͣ perpetue sexuituti. Sub idẽ ip̃us
etiã pr̃inceps demonũ: qui ẽ machinator
oium maloꝵ catenis uinciet᷑ & erit incusto¬
dia mille anis celestis imꝑii quo iustitia
in orbe regnabit. ne qđ malum adu̾sus
populũ deĩ moliat᷑ post cuius aduentũ
cõgregabunt᷑ iusti ex om̃i t̾ra ꝑ actoq ui¬
dicio Ciuitas sc̃a cõstituet᷑ in medio terre:
inqua ipe cõditor deus cũ iustis dñantib¬
cõmoret᷑. Quã ciuitate sibylla designat
cũ dicit

Expanded text:
tum qui erunt in corporibus uiui, non morientur, sed per eosdem mille annos infinitam multitudinem generabunt et erit suboles eorum sancta et deo cara: qui autem ab inferis suscitabuntur, hi praeerunt uiuentibus uelut iudices. gentes uero non extinguentur omnino, sed quaedam relinquentur in uictoriam dei, ut triumphentur a iustis ac subiugentur perpetuae seruituti. sub idem tempus etiam princeps daemonum, qui est machinator omnium malorum, catenis uincietur et erit in custodia mille annis caelestis imperii, quo iustitia in orbe regnabit. ne quod malum aduersus populum dei moliatur. post cuius aduentum congregabuntur iusti ex omni terra peractoque iudicio ciuitas sancta constituetur in medio terrae, in qua ipse cocommoretur. Quam civitatem Sibylla designat, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ne fariũ illud cõsiliũ ab impiis initum cõtea deũ:
Ut plane int̾ fuiste uideatur. At qui a salomoñ
qui hec cecinit usꝗ ad tempus quo res gesta
est. mille ac decem anni fuerũt᷑. Nihil nos
affigimus. nihil addimus. Habebãt hec qui te¬
cerũt legebant inquos hec dicta iũt. Sed &

Expanded text:
nefarium illud consilium ab impiis initum contra Deum, nefarium illud consilium ab impiis initum contra Deum, ut plane interfuisse videatur? Atqui a Salomone, qui haec cecinit, usque ad id tempus, quo gesta res est, mille ac decem anni fuerunt. Nihil nos affingimus, nihil addimus. Habebant haec, qui fecerunt: legebant, in quos haec dicta sunt. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
młto ante descripserãt. Nam & đđ in principio
psalmoꝵ suoꝵ prouidens in spũ ꝙͣtum facinus.
cuueniamus iustum q̃m in suauis est nobis: & ex¬
probat precepta legi. Promittit sçiam dei se haber
& filium dei se noĩat. factus est nob̃ intraduc
tionẽ cogitationũ nr̃aꝵ. grauiis est nõb̾ ena ad
uidendum. qm dissimiłis est aliis uita illius
& immutate sũt uie illius: tanꝙͣ nugaces exti¬
mati sumus ab eo. Ex continet sẽ ab his nostris
quasi ab inmũditus. &x profeet nouissima iustoꝵ:
&x glatur pr̃em se hẽre deũ. Uideamus ergo si
sermones illius ueri lũt. & temtemus que uen¬¬
tura sũt illi. Cõtumelia & tormẽtis interto¬
gemus eum: ut sciamus xeuerẽnam illius. Ex
probemus patiẽtiã. illius. morte turpissima cõ¬
dempnemus cũ. Nec cogitauerũt & extauerũt.¬
& excecauit enĩ illos stultitia ip̃oꝵ. & nesciue¬
rũt sacramẽta dei. Non ne ita descripsit

Expanded text:
multo ante descripserant. nam et Dauid in principio multo ante descripserant. nam et Dauid in principio psalmorum suorum prouidens in spiritu quantum facinus cumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et exprobrat nobis peccata legis. promittit scientiam dei se habere et filium dei se nominat. factus est n ad videndum; quoniam dissimilis est aliis vita illius, et immutatae sunt viae illius: tamquam nugaces aestimati sumus ab eo: continet se a viis nostris, quasi ab immunditiis, et praefert novissima justorum, et gloriatur patrem se habere Deum. Videamus ergo si sermones illius veri sint; et tentemus quae ventura sunt illi. Contumeliis et tormentis interrogemus eum: ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam illius, morte turpissima condemnemus eum. Haec cogitaverunt, et erraverunt. Excaecavit enim illos stultitia ipsorum; et nescierunt sacramenta Dei. Nonne ita descripsit
Abbreviated transcription (Latin):
sec eñi pot aliquid in rebus tẽrenis ee uenera¬
bile celoq dignũ: Sed sola est uixtus. sola iusti¬
tia.que pot. uerũ honũ Ex celeste & perpetuũ
uiditari. quia nec datux cuiꝙͣ nec aufert᷑. quia
uirtate ac iustitia: q̃m xp̃us instructus uerat
uteram. Immo uo qm̃ ip̃e uixtus. & ip̃e iustitia
E descendit. ut eã doceret. hõĩemq foemaret:
Quo magisterio as dei legatione perfunctus. ob c̃ã
magnus populus ad eũ: uł ob iustĩa. quã docebat
uł ob miracula que faciebat subinde cõflueret:
& precepta eius audiret. & adeo ip̃m missũ
deiq filiũ crederet: tum pͥmores iudeoꝵ ac
sacerdotes ixa stimulati quod ab eo tanꝙͣ pecca¬
tores increpabant᷑. & inuidia de prauari: quod con-¬
fluete ad eum multitudine totemni se ac deseri
uidebat. & quod cap̃t scelexis eoꝵ fuit. stultitia &¬
um de eo tollendo cruciãdoq ceperũt quod ꝓp̃ħe

Expanded text:
nec enim potest aliquid in rebus terrenis esse ueneranec enim potest aliquid in rebus terrenis esse uenerabile caeloque dignum, sed sola est uirtus, sola iustitia quae potest uerum bonum et caeleste et perpetuum iudicari, quia nec datur cuiquam nec aufertur. qua uirtute ac iustitia quoniam Christus instructus uenit in terram, immo uero quoniam ipse uirtus et ipse iustitia est, descendit, ut eam doQuo magisterio ac Dei legatione perfunctus, ob eam magnus populus ad eum, vel ob justitiam quam docebat, vel ob miracula quae faciebat, subinde conflueret, et praecepta ejus audiret, et a Deo missum Deique Filium crederet: tum primores Judaeorum et sacerdotes ira stimulati, quod ab eo tamquam peccatores increpabantur, et invidia depravati, quod, confluente ad eum multitudine, contemni se ac deseri videbant, et quod caput sceleris illorum fuit stultitia um de eo tollendo cruciandoque ceperunt: quod prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
atuerũt igit᷑ multes seculis. postea uoͣ aĩaduersa sũt:
ꝙͣ natiuitas cristi. & passio patefecit archana. sic̃
enã uoces ꝓpħaꝵ. que cũ pex annos mille quĩgetos
& eo amplius lecte fuissent a populo iudeoꝵ nec
tam̃ intellecte sũt nisi postꝗͣ illas cristus &
uerbo & operibus interpetratus est Ilũ eñĩ ꝓrhe
anuntiauexũt: nec ullo modo poterãt que Illi lo¬
quebantͣ intelligi. nisi fuissẽt uniu̾sa cõpleta. Ue¬
nio nũc ad ip̃am passionem que uelut opprobriũ
nobis obiectari solet. quod & hoĩem & ab hõibus in¬
signi supplicio affectum & cxuciatũ colamus utdo¬
ceam cant ip̃am paslionẽ ab eo cũ magna & dupia
nonen suscepiam inea fola & untute li sapia¬
ral nere Nusonĩ si bectissimus interca tusse qussi
piriemes uitam in suma felicitate regnass& quisp̃
slũ sapiens aut deũ credidisi&: aut honore dũu¬
No dignũ iudicasi&: quod faciũt uere diuinetia¬
tis expertes iqui caducas opes. & fragilem gotenã

Expanded text:
acuerunt igitur multis saeculis, postea uero animaduersa sunt quam natiuitas Christi et passio patefecit arcana, sicut etiam uoces prophetarum. quae cum per annos mille quingentos et eo amplius lectae fuissent a populo Iudaeorum, nec tamen intellectae sunt nisi postquam illas Christus et uerbo et operibus interpretatus est — illum enim prophetae adnuntiauerant — nec ullo modo poterant quae illi loquebantur intellegi, nisi fuissent uniuersa conpleta. Venio nunc ad ipsam passionem, quae uelut obprobrium nobis obiectari solet, quod et hominem et ab hominibus insigni supplicio adfectum et cruciatum colamus, ut doceam eam ipsam passionem adeo cum magna et diuina ratione susceptam et in ea sola et uirtutem et ueriri. neque enim si beatissimus in terra fuisset et per omnem uitam in summa felicitate regnasset, quisquam illum sapiens aut deum credidisset aut honore diuino dignum iudicasset: quod faciunt uerae diuinitatis expertes, qui caducas opes et fragilem potentia
Abbreviated transcription (Latin):
cui reuelatũ est. Annũtiamꝰ cõr ip̃o sic̃ pueri.
& sic radix interra sitienti.Nõ est figura eius
neꝗ claritas:. & uidimus illum he nõ hũit figu¬
ram: neq decorem sed figura eius sine honore:
R deficiens prxter cet̾os hoĩes. Nomo inplaga
positus &x sciens ferre inbecillitatẽ: qui aduersus
est & nõ ẽ computatus. Hic peccata nr̃a portat:
& pro nob̾ dolet. & nos putauimus ip̃m ẽẽ ⁊ndo¬
lore. & inplaga & inuexatione. Ip̃e aũt uulnera¬
rem eius nos sanati sumus. Om̃s nõs sic̃ oues
errauimus. & deus tradidit illũ pro peccatis
nris Et sibylla eodem modo locuta ẽst¬

Expanded text:
cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri et sicut radix in terra sitienti. non est figura eius neque claritas: et uidimus illum, et non habuit figuram neque decorem, sed figura eius sine honore et deficiens praeter ceteros homines. homo in plaga positus et sciens ferre inbecillitatem, quia auersus est et non est conputatus. hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus ipsum esse in dolore et in plaga et in uexatione: ipse autem uulnerare eius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, et deus tradidit illum pro peccatis nostris. et Sibylla eodem modo:
Abbreviated transcription (Latin):
ncrepit ergo sepe iudei ex probantes illis pes¬
cata & it iustinas & apopulo pene deserti con¬
citatiꝰ sũt ad deum necandum. Cuius rei
audacia dedit illis humilitas cius. Nã cã le¬
gerẽt cũ quasłã uirtute & claritate. filius deĩ
uenturus r̃et e celo: iesum aũt cernerẽt humi¬
lem. quietum: sordidum: & in formẽ nõ cre¬
debãt filiũ dei et̃. ignorãtes duos eius aduen-¬
tus a prophetis et̃ predictos. primũ ⁊̃ humili¬
tate carnis obscurum: Secũdum in fortitudine
maiestatis manifettũ. De pͥmo dauid in psal¬
mo hoxiꝰ sic ait. Descendet sĩc pluuia inuel¬
lus. & orietur ⁊n diebus cius iustetia & ab un¬
dantia pacis donec extollatur luna. Sĩc enim
pluuia fi descendat ⁊a uellus aĩaduerti no
põt quia strepitũ tio facit. ita cristum inter¬
ta sine ulla suspitione uẽturũ ie dixit ut
iustitiam doceat & pacem. Isaias ꝗo ita tradidit.
Domine quis credit auditui nr̃o. & brachiũ dñi

Expanded text:
risto saepe Iudaei exprobrante illis peccata et iniustitiam et a populo paene deserti concitati sunt ad eum necandum: cuius rei audaciam dedit illis humilitas eius. nam cum legerent cum quanta uirtute et claritate filius dei uenturus esset e caelo, Iesum autem cernerent humilem sordidum informem, non credebant filium dei esse ignorantes duos eius aduentus a prophetis esse praedictos, primum in humilitate carnis obscurum, secundum in fortitudine maiestatis manifestum. de primo Dauid in psalmo LXXI sic ait: descendet sicut pluuia in uellus, et orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. sicut enim pluuia si descendat in uellus, animaduerti non potest, quia strepitum non facit, ita Christum in terram sine cuiusquam suspicione uenturum esse dixit, ut iustitiam doceat et pacem. Esaias quoque ita tradidit: domine, quis credidit auditui nostro et bracchium dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ni memodia pueneit quas subductis & cõsuptis omĩb
uirl lubsuset. heret. ddeficit: nec est aliud ulferuas quo
pacedi pssit Uea quia ficti nõ put : quin id quod s ciliqn rfit
enłe cepit: consequens ẽ ut qm̃ nibil ante illu fuĩt.
ip̃e ante oĩa a se ip̃o sit procreatus ideoq ab apollime

Expanded text:
 memoria pervenerit, quasi subductis et consummatis omnibus viis, subsistit, haeret, deficit; nec est aliquid ulterius quo progredi possit. Verum quia fieri non potest, quin id quod sit, aliquando esse coeperit, consequens est, ut quando nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipso sit procreatus. Ideoque ab Apolline
Abbreviated transcription (Latin):
liberaliu disciplinaꝵ studiis ecliditi ab humanitate deco¬
sciscunt ꝙ qui rucles &ꝵ imperiti ad mala facinora benoro
ignoratione labunt᷑. Epparet antiquũ ẽẽ hũc mimolat¬
doꝵ hõius ritum. Siquidem saturmis inlatio eode gnͣe
sacrificii cultus est. nõ quidem ut homo adatam. spa-¬
molaret  sed uti intybetim ad ponter miluius rate¬
ret Quod ex antiquo quoꝵ r̃nso factitatu uapro auc

Expanded text:
liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate deliberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et inperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. apparet tamen antieum esse hunc immolandorum hominum ritum, siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed ut in Tiberim de ponte Muluio mitteretur. quod ex responso quodam factit
Abbreviated transcription (Latin):
nũc de sacris &x misteriis eoꝵ pauca. dicenda sũt. Apđ
cprios humanas historiam ioui cheuitus pmatiolauĩt
idq sacriiciu posteris tradidit quod ese semꝑ udnano
m pateti sublatu. Exat lex apđ thautos inhumaniam
& feram gentem uti diane hospites imolatent᷑ &
sacrific̾ium młtis tp̃ib celebratu est Qalli esum
atq theutatẽ humano cruore placabat᷑. Ne latini ꝗde
huu̾is imanitis ex ꝑtes fuerũt siquidẽ latiaris iup̃t
eña nũc sanguĩe colit᷑ humano quod abbis bomi pre¬
cant᷑. qui fic sacͥficãt : aut quie tales dii prestare horb
possũt quoꝵ penis propitiantur. Sed de harbaris nõ est
adeo mirandu: quoꝵ teligio tu moribris congiuit
ostci uõ qui semꝑ mãsuetudinis & humaĩtatis sibi głam
uindicauerũt: nõ ne sactilegiis his sacus etã maiores
reperiunt᷑. Hi ei potius scclerati sũt h̃idi: qui cũ sint

Expanded text:
nunc de sacris ac mysteriis eorum pauca dicenda sunt. Apud nunc de sacris ac mysteriis eorum pauca dicenda sunt. Apud Cyprios humanam hostiam Jovi Teucrus immolavit; idque sacrificium posteris tradidit, quod est nuper Hadriano imperante sublatum. Erat lex apud Tauros, inhumanam et feram gentem, uti Dianae hospites immolarentur; et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Esum atque Teutaten humano cruore placabant. ne Latini quidem huius immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latiaris Iuppiter etiamnunc sanguine colitur humano. quid ab his boni precantur qui sic sacrificant? aut quid tales dii praestare hominibus possunt, quorum poenis propitiantur? sed de barbaris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit: nostri uero qui semper mansuetudinis et humanitatis sibi gloriam uindicauerunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? ii enim potius scelerati sunt habendi, qui cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
colũt informẽ ac rudem: cui nom̃ est terminus. Hre est
quẽ pro ioue saturnus dt̃ deuorasse: nec immerito illi ho
nos tribuit᷑. na cu tarquinius capitoliu facere uellet
atꝗ i eodem loco młtoꝵ deoꝵ sacella cẽnt: cõsuluit eos
ꝑ anguria: utrũ ioui cederẽt: & cedentib ceteris solus ter
minus mãsit. unde iłłũ poeta capitolis immobile saxum
uocat. Iam ex hoc ip̃o ꝙͣ magnus iupitꝰ muenit᷑: cui non
cessit lapis lapis. ea fortasse fiducia qđ eu de pat̾nis fau-¬
abus liberauerat. Facto ittiq capitolio supra ip̃m tetmni¬
nu foram̃ est in tecto relictum: ut quia nõ cesserat. libero
celo fruetet᷑: quo ne ip̃i quidem feuebant᷑: qui lapidem
fiui pritauerũt. Et huic ergo pupblice supplitat᷑: quasi
custodi fimu deo: qui nõ fm lapis sid et̃a stipes intetdu
est. Quid de his dicas qui colũt talia. nisi ipos potissimis

Expanded text:
colunt informem atque rudem, cui nomen est Terminus? Hic est, colunt informem atque rudem, cui nomen est Terminus? Hic est, quem pro Jove Saturnus dicitur devorasse; nec immnos tribuitur. nam cum Tarquinius Capitolium facere uellet atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria utrum Ioui cederent, et cedentiminus mansit. Unde illum poeta Capitoli immobile saxum vocat. Jam ex hoc ipso quam magnus Jupiter invenitur, cui non cessit lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberaverat. Facto itaque Capitolio, supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum: ut quia non cesserat, libero coelo frueretur; quo ne ipsi quidem fruebantur, qui lapidem frui putaverunt. Et huic ergo publice supplicacatur, quasi custodi finium deo: qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. Quid de iis dicam, qui colunt talia? nisi ipsos potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
nta̾tu uemisie cõtemtam: ut turpissiis nõibũs ludibrio habe¬
at᷑ Quis nõ rideaf fornice dea. uł potius doc tos uitos cde¬
bandis formcib opetari. Quis u audeat dea mutã tener̃
risum queat. Hlãc̃ cẽ dicut ex qua sint lares nati. & ip̃am
lata noĩant uł latundam. Quid prestar̃ colenti põt. que
loqui nõ põt. Colit᷑ & ceca que herculi fecit iudiciu de
furto boum diuinitate cõsequuta quia prodidit stẽm. Et
cunina que infantes tuet᷑ incunis & ad ftiscinu submouet.
t stercutus qui stercorãdi agri rõne primus induxit. Et
tutinus incuiꝰ sinu pudendo nubentes presidẽt. ut ilła pudici¬
tia pͥor deus deliberasse uideat᷑. & mille alia portenta ut
iam uaniores qui hec colenda susceperĩt ꝙͣ egyptios c̃e dica
mus: qui mõstruosa & ridicula queda simulachra uene¬
rant᷑. Et hec tam̃ hñt aliquã imagine. Quid qui lapidẽ

Expanded text:
in tantum uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habein tantum uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? quis non rideat Fornacem deam uel ; potius doctos uiros celebrandis Fornacalibus operari? quis cum audiat deam Mutam, tenere risum queat? hanc esse dicunt ex qua sint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. quid praestare colenti potest quae loqui non potest? colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius sinu pudendo nubentes praesident, ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui hmus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra venerantur. Et haec tamen habent aliquam imaginem. Quid? qui lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
dolis hostiu lacedemonis se quebant᷑. Nis armate mulieres
obuam longius exierũt. que cũ uiros suos cernerẽt parar
se ad pugna: quod putatẽt messenos esse cõpota sua riu¬
dauerũt. At illi uxotib cognitis & aspectu in libidine
ẽi uacabat discernere sict iuuenes abhisdem atitea
missi cum uirginib: ex quib sũt parthemii nati: ꝑꝑ
huiꝰ facti memoriam: edem ueneri armate simula¬
chruq posuerũt. Quod tam & si excã furpi uenit
tam̃ honestius uidet armata uenerẽ cõsecrasse ꝙ̃ cal¬
ua. Eodem quoq tꝑẽ. Ioui quoꝗ pistoti ara posita ẽ
quod eos inquiete monuissẽt: ut ex om̃i fcumẽto quod
habebãt pane facerẽt. & in hostiu castra iactaret eoq
facto soluta esse obsidio despetantib gallis inopia subibĩ¬
posse posse romanos. Que ista teligionũ decisio est: sieatum
defensor ẽẽm. quid tam grauit queri possemq ꝙͣ deoꝵ nom̃

Expanded text:
dolis hostium, Lacedaemonii sequebantur. His armatae mulieres dolis hostium, Lacedaemonii sequebantur. His armatae mulieres obviam longius exierunt; quae cum viros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudaverunt. At illi uxoribus cognitis, et aspectu in libidinem enim uacabat discernere — sicut iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi uenit, tamen honestius uidetur armatam Venerem consecrasse quam caluam. eodem tempore Ioui quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete monuisset, ut ex omni frumento quod habebant panem facerent et in hostium castra iactarent: eoque facto soluta esset obsidio desperantibus Gallis inopia subigi posse Romanos. quae ista religionum derisio est? si earum defensor essem, quid tam grauiter queri possem quam deorum numen
Abbreviated transcription (Latin):
nlła pax. ñłła cõcordia priblice bellig seuentib priuatim
uo mimicitiis neq ad satigiũe futẽtib: nlła pudicitia
libidinibus esfrenatis. om̃e sexsm & om̃s co̾poris partes
cõtamiãtib: nec tam̃ definũt ea colere que fuguĩt & dele¬¬
rũt. Colũt eĩ ture ac sũmis digitis que sensibus intanis
coler debuerũt. Qui erros om̃is ex illius pͥncipalis ac sũmi
boni ignoratione descendit: urbe agallis occupata: obsessi
incapitolio romani: cum ex mulieꝵ capillis tormẽta fecis¬
sent. edem ueneri calue cõsecrauerũt. Non igͥ intelligũt
ꝗ uane sint religiones uel ex eo ip̃o: quod cas his ieptiis
cauillant᷑: Alacedemoniis fortasse didicerãt deos sibi exe-¬
untib fingere: qui cum messenios obsiderẽt. & illi furtim
deceptis obsessorib egressi ad exipiẽdam lacedemonem cucũ¬
rissẽt. aspartanib mulierib fusi fugatiq sũt. Cognitis aũt

Expanded text:
nulla pax, nulla concordia, publice bellis saeuientibus, priuatim nulla pax, nulla concordia, publice bellis saeuientibus, priuatim uero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus, nulla pudicitia, libidinibus effrenatis omnem sexum et omnes corporis partes contaminantibus. nec tamen desinunt ea colere quae fugiunt et oderunt. colunt enim ture ac summis digitis quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. urbe a Gallis occupata obsessi in Capitolio Romani cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Caluae consecrarunt. non igitur intellegunt, quam uanae sint religiones uel ex eo ipso, quod eas his ineptiis cauillantur. a Lacedaemoniis fortasse didicerant deos sibi ex euentis fdeceptis obsessoribus egressi, ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. Cognitis autem
Abbreviated transcription (Latin):
am quid est aliud colere uirtute: nisi eam comprehendet
aĩo atq tener̃ : quod unusquisq simul accepit uelle cõseꝗt᷑
Hic solug uirtutis est cultus. Nam teligio ac ueneratio trulla
alia nisi unius dei tenẽda est. Quid igͥ opus est o uir¬
sapiẽtissime superuacuits exttuctionib loca occupat᷑. que
possint hũanis usib cedere. Quid sacendotes cõstituẽt̃ uana.
& in sensibilia cultutos Quid immolare uictimas. Gid
tantos sumptas uł fingendis uł colẽdis imaginib impender̃.
Firmius & icorruptiug̾ tempham est pectus hũan: hoc
potius otnet᷑ hoc uerius illie nõibris impleat᷑. Hlas ergo fal¬
sas cõsecratiões credit᷑. qđ necesse est. Qui eĩ uirtates¬
sic colũt .a. qui umbras & imagines uirrutu cõsectantur.
ea ip̃a que uera sut tenere tiõ possũt. Itaq mlła inquoquã
uirtus est uitiis ubiꝗ dñantib nlła fides omĩa prose ꝗͦ
te auatitia. & cupiditate muenena & fertu ruente

Expanded text:
am quid est aliud colere virtutem, nisi eam comprehendere animo, et tenere? quod unusquisque simul ac coepit velle, consequitur. Hic solus virtutis est cultus; nam religio et veneratio nulla alia, nisi unius Dei tenesapientissime, superuacuis extructionibus loca occupare quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere uana et insensibilia culturos? quid immolare uictimas? quid tantos sumptus uel fingendis uel colendis imaginibus inpendere? firmius et incorruptius templum est pectus humanum: hoc potius ornetur, hoc ueris illis numinibus inpleatur. has ergo falsas consecrationes sequitur quod necesse est. qui enim sic uirtutes colunt id est qui umbras et imagines uirtutum consectantur, ea ipsa quae uera sunt tenere non possunt. itaque nulla in quoquam uirtus est, uitiis ubique dominantibus, nulla fides, omnia pro se quoque te auaritia et cupiditate in uenena et in ferrum ruente,
Abbreviated transcription (Latin):
pereas sit celũ q̃o sup te u eneũ et tr̃a quã calcas
ferrea. det dñs inbpẽ tre tue pulue̾m et de cilo
descendat suẜ  cinis donec ꝯteraris. Tradat te dñs
corruente ante hostes cuos ꝑ unia uiã egrediaris ꝯtra
eos t ꝑ sertẽ fugias et disꝑgaĩs ꝑ oĩa nega tr̃e
sitai cãdauer tuũ inescã cuctis uolatilib celi et bestiis
tre et nõ sit qui ambigat ꝑcutiet te dñs ulaere egipti

Expanded text:
et terra quam calcas ferrea det Dominus imbrem terrae tuae pulverem et de caelo descendat super te cinis donec conteraris tradat te Dominus corruentem ante hostes tuos per unam viam egrediaris contra eos et per septem fugias et dispergaris per omnia regna terrae sitque cadaver tuum in escam cunctis volatilibus caeli et bestiis terrae et non s
Abbreviated transcription (Latin):
ac furõr mentis et palpes in meidie sic̃ palpar
solit cecus iutenebris et nõ dirigas uias tuas . om̃iq
trẽ caluimam substineas et opp̾timaĩs uiolentiol
net habeas qui liberet te. uxorẽ accipies et alius
dormiat cũ ea. domũ edifiaes ⁊ nõ habites in ea
plantes uineã et nõ uindenres eã bos nuus inmolẽt
corã te et nõ comedes ex eo I sinꝰ tuus rapiãt
Iꝯspectu tuo et nõ redidãt tibi. oues tue denti
pumicis tius et nõ sit qui te aiuuet fili tui et
plicitue tradent̃ altĩ popło uidintib oculis tuise

Expanded text:
pes in meridie sicut palpare solet caecus in tenebris, et non dirigas vias tuas. Omnique tempore calumniam sustineas, et opprimaris violentia, nec habeas qui liberet te. Uxorem accipias, et alius dormiat cum ea. Domum aedifices, et non habites in ea. Plantes vineam, et non vindemies eam. Bos tuus immoletur coram te, et non comedas ex eo. Asinus tuus rapiatur in conspectu tuo, et non reddatur tibi. Oves tuae dentur inimicis tuis, et non sit qui te adjuvet. Filii tui et filiae tuae tradan
Abbreviated transcription (Latin):
stam ꝙ̃ uiua intellige flãmam. Nataq de flãma
corpora nlła uides. Iute igit᷑ uirgo est que semĩa nlła
remittit. Nec capit & comĩtes uirgiitatis amat. Uul¬
cano potuit id quoq aibscribi: quiꝗde putat᷑ ignie
& tam̃ eũ poete nõ absciderũt. Notuit & soli mͦ quo
est naͣ & cã gignentius. Nam sine solie igneo calotꝰ.
neq nasci quicꝙͣ neq augeri põt ut nłħ alio elemẽto
magis opus sit genitalib. ꝙͣ calori. cuius fetu cõcipiũt᷑.
nasꝰcunt᷑. sustentãt᷑ oĩa. Postremo itiã si ita sit ut uolũt:
lib natum : Nã si per se gignit: nõ mdigebat utiq genĩta-¬
libue cũ saturnu ip̃m proctearet. Si uo hũit & afilio ab¬
scisa sũt. ortus ⁊eꝵ & naͣ  om̃is interessa. Quid qd ip̃i
saturno: nõ diuinu nõ modo sensu sed hurtianu¬

Expanded text:
stam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma stam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano quoque id potuit adscribi, qui quidem putatur ignis, et tamen eum poetae non absciderunt. potuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium. nam sine Solis igneo calore neque nasci quicquam neque augeri potest, ut nulli alii elemento minus opus sit genitalibus quam calori, cuius fotu concipiuntur nascuntur sustentantur omnia. postremo etiamsi ita sit ut uolunt, libus natum? nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Saturnum ipsum procrearet: si uero habuit et a filio abscisa sunt, ortus rerum et natura omnis interisset. quid quod ipsi Saturno non diuinum modo sensum, sed hu
Abbreviated transcription (Latin):
tus mocceano mõtuu &x i oppido aulatia sepultu:
Quonĩa teuelauimꝰ secreta misteria pretaꝵ cic saturni
parẽtes muenimꝰ. ad uirtutes erus & facta tedeamꝰ.
ustus inregno fuit. pͥmũ ex hoc ip̃o iam deus nõ est
quod fuit. Demq quod ne iustus quidẽ fuit. seđ
impiue nõ modo infilioꝵ quo necauit. uetu etiã
mpr̃em. cuiꝰ dicit᷑ abscidisse genitalia. qued forsitan uere
acciderit: sed hoĩes respectti elemẽti quod dt̃ celu totam
fabulam explodũt: tanꝙͣ meptissime factã. Quã tam̃ sto¬
gigneret uacare uoluerũt ea parte corporis que ꝯruc̃t¬
dñe alt̾iue egeret ad procreandu. Que rõ in uesta
potuit cõuenire si mas diceret᷑. Id cuco enim uirgi¬
nem putãt uestam: quia ignie in uiolabile sit elemĩ¬
tu: ihilq nasci posse: ex ẽo quippe qui oĩa que aprĩ¬
fuerũt assumat. Quudius in fastis. Nec tu aliud ue¬

Expanded text:
rus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultum? rus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultum? Quoniam reuelauimus mysteria poetarum ac Saturni parentes inuenimus, ad uirtutes eius et facta redeamus. iustus in regno fuit. primum ex hoc ipso iam deus non est, quod fuit: deinde, quod ne iustus quidem fuit, sed impius non modo in filios, quos necauit, uerum etiam in patrem, cuius dicitur abscidisse genitalia, quod forsitan uere acciderit. sed homines respectu elementi quod dicitur caelum totam fabulam explodunt tamquam ineptissime fictam, quam tamen Stogigneret, uacare uoluerunt ea parte corporis, quae coniunctione alterius egeret ad procreandum. quae ratio in Vestam potuit conuenire, si mas diceretur. idcirco enim uirginem putant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Ve
Abbreviated transcription (Latin):
tem: qui uocat᷑ celi stella: postꝗͣ eo ascendit. cõtempla¬
tus est late terras. ibiq in eo monte atã creat celo:
primusq in ea ata iup̾t sacrifiçauit. in eo loco suspexit
incelu quod nũc nos noĩamus: idq quod supra mũ¬
du erat: quod ether uocabat᷑: precans pͥmue celum¬
noĩauit eamq hostiam quã ibi sactauit. tota adole¬
uit. Nec hic tãtu sacrificasse iupr̃ inuenit᷑. Cęsar
qͦq matatheo fetfert Araglaostheñẽ dicere iouem: cu
ex insula naso aduersug fitanas proficisceret᷑ & saca¬
ficiu faceret inlittore: aquila ei in auspiciu aduo-¬
lasse. quã uicto̾ hono omine accepta tutelȩ suȩ sub¬
iugarit. Sacra uõ hostia etiã ante cõsedisse: ⁊li aquila
ĩ capite: atq ei regnu portentissime testat᷑: Cuiꝰ ergo
saccificatꝰ iup̃t̃ pot̾uit. nisi celo auo: quẽ dicit Cume¬

Expanded text:
tem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in monte aram creat Caelo primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether uocabatur, de sunominauit eamque hostiam quam ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse testatur. cui ergo sacrificare Iuppiter potuit nisi Caelo auo, quem dicit Euheme
Abbreviated transcription (Latin):
eos utĩq significãt qui nati sũt ex his hõib qui uel
uiui uł mortui nõĩa mõtib aut flumib indidetũt
Nam id apud̾ ueteres maxĩeq grecos fuit usitatũ. Sic
maria eoꝵ transisse nom̃ accepimus: qui dedidetãt
mea ut egeu: icatium: hellespontu: & in latio is¬
auentinue̾: uocabulum mõti dedit: in quo sepultus
est. tiberinus uł tibris anini quo mersus est. Nori ergo mi¬
randu si oĩa eoꝵ celo terreq attaibuta ẽent. qui r̾eges
genuerat potẽtissimos. Apparet ergo nõ extelo natũ esse
qd fieri nõ põt. sed ex eo hoĩe cui nom̃ urano fuit: quod
ce ueꝵ trimegistus auctor ꝗ cũ diceret ad modu paricos
extitisse in quib cẽt perfecta doc itina: in his uranu.
mẽtati potuit oñdi. Nũc dicã quõ: ubr̃. aquo: fit hoc
factu. Non eĩ satutaus hoc sed iupt̃ fecit: in sacra hysto¬
ria sic emniuis tradit. Demde paneu deducit inmon¬

Expanded text:
eos utique significant, qui nati sunt ex his hominibus, qui vel eos utique significant, qui nati sunt ex his hominibus, qui vel vivi, vel mortui, nomina montibus aut fluminibus indiderunt. Nam id apud veteres, maximeque Graecos, fuit usitatum. Sic maria eorum traxisse nomina accepimus, qui deciderant in ea, ut Aegeum, Icarium, Hellesponticum: et in Latio Aventinus, vocabulum monti dedit, in quo sepultus est; Tiberinus vel Tiberis, amni in quo mersus est. Non ergo mirandum, si nomina eorum coelo terraeque attributa essent, qui reges genuerant potentissimos. Apparet ergo non ex coelo natum esse; quod fieri non potest: sed ex eo homine, cui nomen Urano fuit. Quod esse verum Trismegistus auctor est: qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum, mentari potuerit, ostendi. nunc dicam quomodo, ubi, a quo sit hoc factum: non enim Saturnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in mon
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ genitorib suis similie existeret. sed ea formã
gereret. quam paretes sui nõ hẽbãt. Queramꝰ gͦ quiel
uetitatis sub hac figuta latet.Mmnutius felix: in eo
libro qui octauus mscribit᷑: sic argumẽtatus est.Satũ¬
nu cu fugatis eẽt afilio. mitaliam uenisset. celifi
terre aũt quod ignotis parẽtib natos. terre filios noĩcunꝰ.
Sũt hec quidẽ simlia ueri: nõ tñ uera: quia ꝯstat etiã
tũc cum regnaret: ita ẽe hĩtatu. Potuit sic atgumẽtati.
aturaũ cũ potẽtissimils ⁊ex cẽt. ad retinẽda parentũ suoꝵ
memoriã: nõia coꝵ celo terreq ididiss& cũ hec prius
aliis uocabulig cippellent᷑: qua tõne & mõtib & flumi¬
nib noĩa scimus imposita Neq cĩ cũ dicũt poete de
ꝓgenie athalatitis aut machi flum̃ĩs: id potissimu
dicũt hoĩes. exzeb sensu catentib potuisse gnͣati. sed

Expanded text:
potissimum genitoribus similis existeret; sed eam formam potissimum genitoribus similis existeret; sed eam formam gereret, quam parentes sui non habebant. Quaeramus ergo quid veritatis sub hac figura lateat. Minucius Felix in eo libro, qui Octavius inscribitur, sic argumentatus est: « Saturnum, cum fugatus esset a filio in ItaliamquTerre autem, quod ignotis parentibus natos Terre filios nominemus. Sunt hec quidem similia veri, non tamen vera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. Potuit sic argumentari Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam, nomina eorum coelo terraeque indidisse, cum haec prius aliis vocabulis appellarentur; qua ratione et montibus et fluminibus nomina scimus imposita. Neque enim cum dicunt poetae de progenie Atlantis, aut Inachi fluminis, id potissimum dicunt, homines ex rebus sensu carentibus potuisse generari; sed
Abbreviated transcription (Latin):
icero de deoꝵ nã cũ ires ioues a theolegis enũati diceret. ait
tẽtiu fuisse cretensem satimi filiu cuiꝰ ĩ illa insula sepul
habere templu teb alibi sepulchru. Sciãt g tomani
capitoliu suu a. sũmu caput religioꝵ plblicaꝵ nihil
qui ante regnauit. & qui fortasse plus hẽat inse quae
ex cohitu fãtoꝵ elemẽtoꝵ genitus esse dicat᷑. Uideamꝰ
quid in eo fuerit eleo dignũ. Imprimis uld qd auuteu
seculu nãrat᷑ hũisse qđ iustitia sub eo fuit ĩ te̾ra. ⁊̃ enec
eadem tõne natu asse cogito: nõ possu putar deum
fundauit. Satunus aũt si exhis natus est ut ꝑsirarit
queadnis. fõt deus esse pͥncipalis. qui aliis ortũ sum eebet.
Iut quis pͥfuit mudo. prius ꝙ̃ saturnus gigneret᷑ Seꝗ b
poeticu est ut diceba ante̾ figniẽtum. Nec eĩ fieri potat
ut elemẽta in sensibilia: rõtoq int̾uallo separata: in unũ
cohirẽt᷑ ac filiu procrearẽt. aut is qui matus eẽt: nõ

Expanded text:
icero de deorum natura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchabere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo dignum, in primis illud quod aureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo eadem ratione natum esse cogito, non possum putare Deum fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus esset, non
Abbreviated transcription (Latin):
nte fet errato falcifer orbe deus. Hũc errantem atꝗ mo-¬
pocta subiecit. At bona posteritas puppna fotmauit mere.
Hospitis aduentu testificata dei Om̃s ergo nõ tia poetȩ:
soa historiaꝵ quoq ac reꝵ antiqͣ scriptores hor̃es fodie
so sentiũt. qui res eius mitalia gestas memorie ꝓdiderũt
Preci diodotus & tallue. latini nepos & cassius & uarro.
Nam cũ agresti quodamͦ ĩ italia ruueret᷑. is genus indo¬
cile ac dispersu mõtib altis composuit legesq dedit.
latu̾q uocati maluit is qm̃ lataissꝙ tutus moris .ł
Tenset nẽ aliꝗs deu esse: qui pulsug est: qui fugit.
qui latuit: Nemo tam stultue est. Qui eĩ fugit aut
Tatet: & iuim & mõte timẽat necesse est. Orpheui
quia tp̃ib eius fuit rerentior: apte saturnus iuita:¬

Expanded text:
ante pererrato falcifer orbe deus. hunc errantem -atque inoante pererrato falcifer orbe deus. hunc errantem -atque inopoeta subiecit: at bona posteritas puppem formauit in aere hospitis aduentum testificata dei. omnes ergo non tantum poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores hominem fuisse consentiunt, qui res eius in Italia gestas memoriae prodiderunt, Graeci Diodorus et Thallus, Latini Nepos et Cassius et Varro. nam cum agresti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. censetne aliquis deum esse qui pulsus est, qui fugit, qui latuit? nemo tam stultus est. qui enim fugit aut latet, et uim et mortem timeat necesse est. Orpheus, qui a temporibus eius fuit recentior, aperte Saturnum in t
Abbreviated transcription (Latin):
moresq cõdente edicto prohibuisse: ne liceret ẽo abo uesci.
uod si uerũ est. que põt meo fuisse iustitia : Sed fictũ sane
putemus. saturnu filios deuorasse: modo cuz aliqua tõnu
id citco quod ait uulgus: cõmedisse filios suos: eũ qui extu¬
letit sepultureq mandauerit. Ops ar̃t cu iouẽ peperisse.
subtraxit infantem: eũq mut̾endu furtim misit mereta:
Rursus imprudentiam zeprchẽda necesse est. Cur enim
responsu ab alio potius acceperit. Cur incelo costitutue.
interra nõ uide̾bat᷑. Cur cĩ coribantes cimbalig fefelle¬
rũt. Postcemo cur extitit ius aliqͣ maioꝰ que illius uini¬
ceref᷑ potestate. Nimizu senex a iuuene facile uictus¬
T̃ acspoliatꝰ imꝑio. Fugit ig̾ expulsug: & in italia naui¬
gio uenit: cu etrasset diu sic ouidiue in faustoꝵ libris
tefert. Causa rathis suꝑest tuscum iathe uenit ad amnẽ

Expanded text:
moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. quod si uerum est, quae potest in eo fuisse iustitia? sed fictum sane putemus Saturnum filios deuorasse, modo cum aliqua ratione: num idcirco, quod ait uulgus comedisse filios suos eum qui extulerit sepulturaeque mandauerit? Ops autem cum Iouem peperisset, subtraxit infantem eumque nutriendum furtim misit in Cretam. rursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responsum ab alio potius accepit? cur in caelo constitutus in terra non uidebat? cur eum Corybantes cymbalis fefellerunt? postremo cur extitit uis aliqua maior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis superest. Tuscum rate uenit ad amnem