comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mente captus iacebat: quẽ medici greco uocabulo frenẽti¬
cum appellant. Qu nocte quadã cũ magnas uoces scilic&
ut insanus ederet: cunctosq egros inmensis clamoribus
ꝑturbaret: ita ut nulli illic capere somnũ liceret. fiebat
resualde miserabilis: quia unde unꝰ male. inde om̃s dete¬
rius habebant. S sic̃ et priꝰ a reuerentissimo florido ep̃o.
qui tc̃ cũ p̃dicto prb̃o illic parit̾ manebat. et pꝰ a ꝑuero
qui nocte eadem egrotantib seruiebat. subtilit̾ agnoui:
isdem uenerabilis p̾sbiter. de ꝓprio stratu surgens. ad lec¬
tum frenetici silent̾ accessit: et suꝑ eũ positis mamibꝰ ũ.
Mexq illũ melius habentẽ. tulit: atq in suꝑiora dom¶
secũ ad oratoriũ duxit: ubi ꝓ ẽo liberius orationi incubu¬
it: et stati eũ sanũ ad lectũ ꝓpriũ reduxit: ita ut nullas
ulterius uoces ederet: neq egrotor quẽpiã. aliqͦ clamo

Expanded text:
mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phrenetimente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum magnas voces, scilicet ut insanus, ederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido episcopo, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius voces ederet, nec jam aegrotorum quempiam aliquo clamore
Abbreviated transcription (Latin):
dilectioni cue incognitũ non est. hic mͥ eẽ apud se prb̃m
quendã. amantiũ nomine: p̃cipuȩ simplicitatis narrauit
iuirũ. Quẽ hoc hab̾e uirtutis ꝑhibet: ut apłoꝵ more. manũ
suꝑ egros ponat: &. salutẽ restituat: &. qͣnlibet uehemens e¬
gritudo sit. ad tactũ illiꝰ abscedat. Quẽ hoc etiã hab̾e mira¬
culi adiuit: qr in quolibet loco qͣnius unmanissimȩ asꝑi¬
tatis serpentẽ repꝑiret: mox ut eũ signo crucis signauerit.
extinxerit: ita ut uirtute crucis qͣm uir dĩ digito ediderit.
diruptis uiscerib moriat᷑. Quẽ si qnͣdo serpens in foramine
fugerit: signo crucis os foraminis benedicit: stat̃ĩq ex fora¬
mine serpens iam mortuus trahit᷑. Quẽ tantȩ uirtutis ui¬
rum. ipse etiã uidere curauiꝰ eũ q ad me deductũ. in infirmoꝵ¬
domo. paucis dieb manere uolui: ut siqua adeẽt curationis
grã. citius ꝓbare potuissem. Ibi aut̃ quidã int̾ alios egros

Expanded text:
dilectioni tuae incognitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque ad me deductum in infirmodomo paucis diebus manere volui, ubi, si qua adesset curationis gratia, citius probari potuisset. Ibi autem quidam inter aegros alios
Abbreviated transcription (Latin):
Nam redemptũ ferentinȩ epm uitȩ uenerabilis uirũ. qui
ante hos fere annos septẽ ex hoc mundo migrauit: cua dile¬
ctio cognitũ habuit. Hic sic̃ mͥ adhuc in monastĩo posito. ual¬
de familiarit̾ iungebat᷑: hoc qͦd iohis iunioris p̾decessoris m̃i
tempore de mundi fine cognouerat. sic̃ longe lateq claru¬
erat. a me requisitꝰ. mͥ ipse narrabat. Aiebat nanq qͦd die
quodã dũ parrochias suas ex more circuiret: ꝑuenit ad ȩccle¬
siam beati martiris iotici. Aduesꝑascente aut̃ die. stratũ sibi
fieri iuxta sepulcrũ martiris uoluit: atq ibi pꝰ laborẽ requi¬
euit: cũ nocte medra ut asserebat. nec dormiebat nec ꝑfecte
uigilare poterat: s dep̾ssus ut solet grauabat᷑ quodã pondẽ
uigilans animꝰ: atq ante eũ isdem beatus martir iõticus. ad¬
stitit dicens. Redempte: uigilas : Cui respondit. Uigilo. Q
ait. finis uenit uniu̾se carni: finis uenit uniu̾se carni: finis

Expanded text:
 Redemptum Ferentinae episcopum, vitae venerabilis virum, qui ante hos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic, sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis
Abbreviated transcription (Latin):
uenenum episcopus bibit securus. E ademq hora in loco
alio quo inerat archidiaconus eius defunctus est: acsi ꝑ
os episcopi ad archidiaconi iuscera illa uenena transissent.
Cui tamen ad inferendam mortem. uenenum quidem cor¬
porale defuit: sed hunc in conspectu ȩterni uidicis. ue

Expanded text:
venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis ve
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnuis ipse deprehensus: in uiro tamen dei quod que¬
rebat inuenit. huius aut̃ uenerabilis uiri cum ad
exemplum uitȩ sequentium. in longũ sentũ uta traheret᷑:
eius archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus:
eum extinguere ueneno molitus est. Qui cum ueneno furoris
eius animum corrupisset: ut mixtun uino ei uenenum pocłm
preberet: refectionis hora cum iam uir dei ad edendũ dis¬
cumberet: ei premus corruptus puer. quod ab archidiacono
eius acceperat ueneni poculum obtulit. Cui stati uene¬
rabilis episcopus dixit. Bibe tu hoc: quod michi bibendum
prebes. Tremefactus puer: deprehensum esse se sentiens:
maluit moriturus bibere: quam penas pro illa tanti homi¬
cidii culpa tolerare. Cunq sibi ille ad os calicem duceret:
uir dñi compescuit dicens. Non bibas. da michi ego bibo.
Sed uade: dic ei qui tibi illum dedit. Ego quidem uenenũ
bibo: sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis:

Expanded text:
quamvis ipse deprehensus fuisset, in viro tamen Dei quod quaequamvis ipse deprehensus fuisset, in viro tamen Dei quod quaerebat invenit. Hujus autem venerabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea quȩ dieb nr̃is sunt gesta ueniendum est.
uidam & enim religiosi uiri. apuleiȩ ꝓuintiȩ partib cog¬
sabino canusine urbis episcopo. destari solent: quia isdem
uir longo iam senio oculoꝵ. lumen amiserat: ita ut om̃i¬
modo nichil uideret. Quem rex gothorũ tothila. ꝓpħiȩ
spm habere audiens minie credidit: sed ꝓbare studu¬
it quod audiuit. Qui cum in eisdem partib deuenisset:
hunc uir dñi ad prandium rogauit. Cunq iam uen¬
tum esset ad mensam: rex discumbere noluit: sed ad
sabini uenerabilis dexteram sedit. Cum uͦ eid̃em patri
puer ex more uini poculum preberet: rex silenter ma¬
num cetendit: calicem abstulit: eumq ꝑse episcopo ui¬
ce pueri prebuit: ut uideret an sp̃u prophetie discer¬
neret quis ei poculum preberet. Tunc uir dei accipiens
calicem: sed tamen munistrum non uidens: dixito Uł¬
uat ipsa manus. De quo uerbo rex letus erubuit. Na:

Expanded text:
ad ea quae diebus nostris sunt gesta veniendum est, ad ea quae diebus nostris sunt gesta veniendum est, uidam enim religiosi viri Apuliae provinciae partibus cogSabino Canusinae urbis episcopo testari solent, quia idem vir longo jam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime credidit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in iisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque jam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Sabini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri 288 puer ex more poculum vini praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit, eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret an spiritu providente discerneret quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei, accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
intempestȩ noctis silentio. cum uir dei quiesceret: antiqꝰ
hostis inmensis uocib magnisq clamorib cepit unitari
rugitus leonũ. balatus pecorum. ruditus asinorũ. sibiloᷤ
serpentium: pecorum stridores et soricum: cum repente
dacius tot bestiarũ uocib excitatus. surrexit uehem̃t̃
iratus: et contra antiquũ hostem magnis cepit uocib
clamare dicens. Bene cibi contigit miser. ĩ uille qui
dixisti. ponam secdem meam ad aquilonem. et ero si
factus es: et qui imitari dm̃ indigne uoluisti: ecce ut
dignus es bestias imitaris. Ad quam eius uocem: ut ita di¬
cam deiectionem suam sp̃s malignus erubuit. Annon erui¬
buit: qui eandem domuni ad exibenda monstra quȩ coi¬
sueuerat ulterius non intrauit : Sicq postmodum. fide¬
lium habitaculum facta est. quia dum eam unus uera¬
citer fidelis ingressus est: ab ea protinꝰ mendax sp̃s. atq
infidelis abscessit. Sed oportet iam ut priora taceauꝰ:

Expanded text:
intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum stridores et soricum. Tunc repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero simfactus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerentia inuasit: cum uidelicet cernerent quid agapitꝰ
facere in uirtute dñi ex adiutorio petri potuisset.
ius dem quoq pͥncipis tempore. cum dacius mediola¬
nensis urbis episcopus. causa fidei exactus. ad constantino¬
politanam urbem ꝑgeret: chorintum deuenit. Qui dum
largam domũ ad hospitandum quereret. quȩ comitatum
illius totum ferre potuisset. et uix inueniret: aspexit e¬
minus domũ congruentis magnitudinis. eamq sibi p̃pa¬
rari ad hospitandum iussit. Cunq eiusdem loci incole
dicerent. in ea hunc manere non posse: quia multis tã
annis hanc diabolus inhabitaret. atq ideo uacua re¬
mansisset: uir uenerabilis dacius respondit dicens.
Immo ideo hospitari in domo eadem debemus. quia
hanc malignus sp̃s inuasit: et ab ea hominũ inhabitatio¬
nem reppulit. In ea igitur sibi parari precepit: securusq
illam antiqui hostis certamina toleraturus intrauit. Itaq

Expanded text:
verentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapitus verentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapitus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri potuisset.usdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis jam annis hanc diabolus inhabitaret, atque ideo vacua remansisset, vir venerabilis Datius respondit, dicens: Imo ideo hospitari in domo eadem debemus, si hanc spiritus malignus invasit, et ab ea hominum inhabitationem repulit. In ea igitur sibi parari praecepit, securusque illam, antiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
huius sc̃ȩ romanȩ eccłȩ pontifex. cui deo dispensante
deseruio: ad iustinianum principem accessit. Cui adhuc
ꝑgenti. quadam die in greciarũ iam partib curandus
allatus est mutus et claudus: qui neq ulla uerba edere
neq ex terra unqͣm surgere ualebat. Cunq hunc pro¬
pinqui illius flentes obtulissent: uir dñi sollicite requi¬
siuit: ancurationis illius haberent fidem. Cui dũ in
uirtute dei et auctoritate petri fixam salutis spem ha¬
bere se dicerent: ꝓtinꝰ uenerandus uir oracioni incubu¬
it: et missarum sollempnia exorsus: sacrificiũ in con¬
spectu dei om̃ipotentis immolauit. Quo ꝑacto. ab altari
exiens. claudi manum tenuit: atq adsistente et aspi¬
ciente populo. eum mox a terra in propriis gressibus
erexit. Cunq ei dñicum corpus in os mitteret. illa diu
muta ad lo quendum lingua soluta est. Mirati omnes.¬
flere pre gaudio ceperunt: eorumq mentes ilico metus & re¬

Expanded text:
hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnesflere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et re
Abbreviated transcription (Latin):
Qui morut alium repperit: ilum equũ quem acceperat
recransmisit. Cunq eum predica uiri nobilis conure.
sedere ex more uoluisset. ultra non ualuit. quia psesio¬
nem tanti pontificis mulierem ferre recusauit. ce ptt
nanq inmenso flatu et fremitu. atq incessanti totius corporiᷤᷤ
motu. quasi despiciendo prodere: quia post meubra pontifi¬
cis mulierem ferre non posset. Quod uir eius prudenter
intuitus. hunc ad eundem uenerabilem uirũ ꝓtinꝰ retrans¬
misit: magnis precib petens ut equũ ipse possideret quẽ
iuri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile
a nostris seniorib narrari solet. quod in constantinopoli¬
tana urbe ad portam quȩ uocatur aurea ueniens. popłoꝵ
turbis sibi occurrentib in conspectu om̃ium rogantice¬
co lumen reddidit: et manu suꝑposita oculorũ tenebras
Post non multum uͦ temporis¬
erigente causa gothorũ. uir quoq beatissimus agapitus

Expanded text:
Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebrasPost non multum vero temporisexigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus
Abbreviated transcription (Latin):
Suim a olous esset leteris tactus: ad extrema ꝑauiceiis et.
duuq eius oũis domus i sua soliditate ꝑsisteret. eot¬
onluri u quo acebat eger. facto cerre motu contremuit:
om̃s .ꝙ. qui allie aderant nunio terrore poussit: sicquiii
uor in uaderet eos qui paulini mortem uidere poriussen
Sea quia hec quam superius dixi paulim nrtiu. uulse
este etanudt nunc siplacet ad miracula exceriora ueniamus:
pee et multis iam nota sunt. et ego tam religiosorĩ u iror u
relatione didiciꝰ: ut de his om̃ino ambigere non posum.
othi orum cempore dum iohannes uir beatissimus husꝰ
eomane eccłe pontifex. ad iustinum seniore pͥncipem
ꝑgeret. in chorinti partibus aduenit. Cui necesse fut.
int enitinere ad sedeudum equus requiri debuisset. Qt
macis uedam uer nobilis audiens: equum quẽ ꝓ magna
mansuetudine eius coniunx sedere consueuerit. iar
coriugem tetransmitti. Factumq est: et usq ad certus
locum predictus uir equo eodem subuehente. ꝑductꝰ est.

Expanded text:
ctus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque savor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim.othorum tempore dum Iohannis vir beatissimus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Ipergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis anuna: etiam suꝑ femet ipsam. Cunq in dei lurui¬
ne rapitur suꝑ se: in interioribus ampłtatur. Et dũ
se sub se conspicit: exaltata comp̃hendit. quam breue
sit quod comp̃hendere humiliata. non poterat. Uir
ergo qui intueri globunt aͥgneum. angelos. quoq ad
celum. redeuntes uidebat: hȩc proculdubio cernere
non nisi in dei lumine poterat. Quid itaq mirum. si
mundum ante se colleccum uidit: qui subleuatus
inmentis. lumine. ext̾ra miuindum fuit: Quod aut̃¬
collectus mundus ante enis oculos dicitur: non celum et
terra contractum est. sed uidentis animus dilatatus: qui
in deo raptus. uidere sine disficultate potuit. om̃e qđ
infta dm̃ est. In illa ergo luce quȩ exteriorib oculis ful¬
sit. lux interior in mente fuit. quȩ ludentis animum¬
angusta essent omĩa inferioramouserailis. Petrus
sideor michi utiliter non intellexisse quȩ dixeras:

Expanded text:
tis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumitis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autcollectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animangusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras,
Abbreviated transcription (Latin):
quid de germano episcopo ageretur. agnosceret. et indica¬
ret. factumq est : et reuerentissimum utrum germanũ
episcopum.is qui missus fuerat iam defunctum repperit.
Et reqilirens subtiliter: agnouit eodem moniento fuisse
illius obitum: quo uir dñi eius agnouit ascensũ. Petrus.
ira res ualde: et uehementer stupenda est. Sed hoc
quod dictum est. quia ante oculos ipsius quasi sub uno
solis radio. collectus omnis muncdus adductus est. sic̃
nunquam expertus sum: ita nec conicere scio. Quo nã¬
q̃ ordine fieri potest: ut mundus omnis ab homine
uno uideatur:
ixum pȩtre tene quad loquor: quia ammȩ uioen¬
ti creatorem. angusta eit omnis creatura: quãlib&.
et enim parum de luce creatoras aspexerit: breue ei
fit omne quod creatum est: qui a ip̃sa luce usionis
mnȩ. mentis laxatur sinus: canciuq expanditut in
deo: ut superior exastat mundo. Fit uero ipsa tuoen¬

Expanded text:
quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaquid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. ixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa viden
Abbreviated transcription (Latin):
dore clarescere: ut diem uinceret lux illa quȩ uit̃ tene¬
bras radiasset. Alira aut̃ ualde res in hac speculatione
secuta est: quia post sicut ipse narrauit. om̃is etiã mun¬
dus. uelut sub uno solis radio collectus. ante eius oculos
adductus est. Qui uenerabilis pat̾. dum intentam ocłor
aciem. in hoc splendore coruscȩ lucis infigeret: uid̃it
germani capuani episcopi animam. in spera ignea. ab
angelis in celum ferri. Tunc tanti sibi testem uolens
adhibere miraculi: seruandum q̃iaconũ iterato .bis.
terq eius nomine. cum clamoris magnitudine uoca¬
uit. Cunq ille fuisset insolito tanti uiri clamore tur¬
batus: ascendit. respexit q: et partem iam lucis exigu¬
am uidit. Cui tantum hoc obstupescenti mira culum:
uir dei ꝑ ordinem quȩ fuerant gesta narrauit. Sract¬
⁊. in cassinum castrũ. teligioso uiro chegꝑbo mandauit:
ut ad capiranam urbem sub eadem nocte transmiteret: et

Expanded text:
dore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenedore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et
Abbreviated transcription (Latin):
diaconus atq abbas eius monasterii quod in campaniȩ
partib a liberio quondam patricio fuerat construccuĩ.
ad eum uisitacionis grã ex more conuenerat: eiꝰ ͥpre
monasterium frequentabat: ut quia isdem quoq uir.
aoctrina gr̃ȩ celestis influebat: dulcia sibi inuicẽ uite
uerba transfunderent: et suauem cibum celestis patriȩ. qr.
adhic ꝑfecte gaudendo non poterant: saltim suspirando
gustarent. Cum uͦ hora ram quietis exigeret: in cuiusdã
turris suꝑiorib se uenerabilis benedictus. in eiꝰ uͦ inferiori¬
bus. se seruandus diaconus collocauit. Quo uidelicet in
loco: ad inferiora suꝑiorib ꝑuius continuabat ascensus.
Ante eandem uͦ turrim. largius erat habitaculum: in quo utriꝰ
uenisset: ad fenestram stans. et om̃potentem dñm depre¬
cans: subito intempesta noctis hora respiciens. uidit fusam
lucem desuꝑ. cunctas noctis tenebras effugasse. tantoq splen¬

Expanded text:
diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusqra praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splen
Abbreviated transcription (Latin):
plus illo femina quȩ diu frẽm uidere cupiebat: in eodemi
tempore ualuit. Quia enĩ uꝑxta ioħis uocem. ds cartasẽ
iusto ualde iudicio illa plus potuit. quȩ ampliꝰ amauit.
Petrus.  ateor. multum placet quod dicid.
Unq die altero. eadem uenerabilis femina / Sregoriꝰ.¬
ad cellam ꝓpriam recessisset: uir dei ad monasterium
rediit: Cum ecce post criduum in cella consistens. eleua¬
tis in aera oculis: uidit eiusdem sororis suȩ animam. de
eius corpore egressam: in columbȩ specie celi secreta pene¬
trare. Qui tantȩ euis głȩ congaudens: om̃ipotenti deo.
in hymnis et laudib gr̃as reddidit: eiusq obitum fr̃ib
demintiauit. Quos ectam ꝓtinꝰ misit. ut eius corpus ad
monasterium deferrent: atq in sepulcro quod sibi ipse
parauerat ponerent. Quo facto. contigit ut quoꝵ mens
una semꝑ in deo fuerat: eor quoq corpora. nec sepultura
lio quoq tempore. seruandusmmin sepatei¬

Expanded text:
plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis.ue die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura lio quoque tempore Servandus
Abbreviated transcription (Latin):
secuta est. Sed tantã fuit conuenientta orationis et in¬
ingentis pluiie inundationem. uidens se ad monast̾iũ
non posse remeare: cepit conqueri contristatus dicens.
Partat tibi omps d̃s: soror. Quid est. qđ fecisti: Cui illa
respondit. Ego te rogaui. et audire me noluisti.: roga¬
ui dñm meum. et audiuit me. Modo gͦ si pates egre¬
dere: et me dimissa ad. monasterium recede. Ipse aut̃
exire extra tectum non ualens: qui remanere sponte
noluit in loco: mapsit inuitus. Sicq factũ est. ut totã
noctem ꝑuigilem dacerent: atq ꝑ sacra sp̃italis uitȩ
collo quia. sese uicaria relatione saciarent. Quade re. ilpa
eum noluisse aliquid̾. s minimne potiusse.: qura si uene¬
rabilis uiri mentem aspicimꝰ: dubium non est. quod eao¬
deniserenitatem uoluerit. in qua desceuderat ꝑmanere:
sed contra hoc quod uoluit. in uirtute om̃ipotentis di.
ex femine peccore. miraculum inuenit. Nec mirũ qͦd

Expanded text:
secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et insecuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et iningentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod
Abbreviated transcription (Latin):
scinonialis femuia soror eiꝰ eum togaut dicens. Queso ce¬
ne ista nocte me deseras: ut usq mane aliquid de celestis titȩ
gaudis loquamur. Cui ille respondit. Quid est quod loqueris
soror: Manere extra cellam nullatenꝰ possum. Tanta uͦ erat
celi serenitas: ut nulla in aere nubes appareret. Sc̃imoni-¬
alis autem femina. cũ uerba fr̃ĩs negantis audisset: inser¬
tas digitis manus. suꝑ mensam posuit: et caput in manib:
om̃ipotentem dñm rogatura. declunauit. Cunq leuaret de
mensa caput: tanta coruscationis & tonitrui uirtus. tantaq
inuncdatio pluiuȩ erupit: ut neq uenerabilis beneo ictus
neq frẽs quicũ eo aderant. excra locilimem quo consede¬
rant. pedem mouere potuissent. Dcimonialis quippe fe¬
mina. caput in manib decliuans. lacrimarũ fiuuios in
mensam fuderat: ꝑ quos serenitatem aeris ad plauam
traxit: nec paulo tardius post orationem. inundatio illa

Expanded text:
sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso tesanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso tene ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa
Abbreviated transcription (Latin):
uri omĩa quȩ uolunt possunt: et cuncta impetrant quȩ¬
desiderant optinere.
uis nam erit petre in hac uita paulo sublimior: qui
de carnis suȩ stimulo ter dñm rogauit. et camen quod uo¬
luit. optinere non ualuit: Eix qua re. necesse est ut tibi de
uenerabili patre beuelicto narrem: quia fuit quiddam
quod uoluit. sed non ualuit implere.
Soror nanq eius scolastica nomine. om̃ipotenti dũo ab
ipso infantiȩ suȩ tempore dicata. ad eum semel ꝑ anitũ
uenire consueuerat: ad quam uir di non longe extra ia¬
niam in possessione monasterii descendebat. Q uadamuͦ
die uenit ex more: atq ad eam cũ discipulis. uenerabilis
eius ddescendit frat̃. Qui totũ diem in di laudib sacrisq
colloquiis ducentes: incũbentib iam noctis tenebris. cibos¬
simul acceperunt. Cunq adhic ad mensam sederent.
et int̾ sacra collo quia. tardior se hora ꝓtraberet: eadem

Expanded text:
viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quviri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant qudesiderant obtinere. Quisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uit dicens. Ubi est: Cui ille respondit. Ecce corpꝰ enis
ad ianuam monasterii iacet. Ubi dum uir dĩ cũ fr̾ib
ꝑuenisset: flexit genu: et suꝑ corpusculũ infantis
incubuit: seseq erigens. ad cełum palmas cetendit.
dicens. Dñe non aspicias peccata mea: sed fidem huiꝰ
hominis. qui rogat resuscitari silium suum: et redde in hoc cor¬
pusculum. animam qͣm abstulisti. Uix in oratione uerba con¬
pleuerat: et regrediente anima. ita corpusculũ pueri om̃e
contremuit: ut sub oculis om̃ium qui aderant. apparuerit
concussione mirifica. tremendo palpitasse. Cuiꝰ mox manũ
tenuit: et eum patri uuentem atq incolumen reddidit.
Liquet petre. quia hoc miraculũ in potestate non habuit:
quod ꝓstͥatus petut ut exibere potuisset. Petrus.
Si cuncta ut asseris constat ẽẽ: patet quia uerba quȩ
proposueras. reb probas. Sed queso te indices: si sancci

Expanded text:
vit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus vit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti
Abbreviated transcription (Latin):
dictum patrẽ quesiuit. Cui cum dictũ esset quia isdem pat̾
cũ fr̃ib in agro moraretur: ꝓtinꝰ ante monasterii ianiram.
corpꝰ extincti filii ꝓiecit: et dolore turbatus. ad inueniendũ
uenerabilem patrem. sese concitus in cursum dedit. Fadem
uͦ hora: uir dĩ ab agri opere. iam cũ fr̾ib reuerrebat᷑. Quẽ
mox ut orbatus rusticus aspexit: clamare cepit. Redde fili¬
um meũ: redde filuum meũ. Uir aut̃ dei in hac uoce sub¬
sticit dicens. Numqͥd ego tibi filium tuũ abstuli ͤ Cui ille
respondit. Mlortuus est: ueni resus cita eũ. Quod mox
ut dĩ famulus audiuit: ualde contristatus est dicens.
Recedite frẽs: recedite. Hȩc nr̃a non sunt: sed sc̃õri apło¬
sunt. Quid nobis onera uultis imponere: quȩ non pos¬
sumus portare: At ille quem nimius cogebat dolor.
in sua peticione ꝑsistit: iurans quod non recederet. nͥ
eius filium resuscitaret. Quem mox dĩ famulus inqͥsi¬

Expanded text:
dictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater dictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt, sed sanctorum apostolorum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
autem sc̃s. a lectione minime surrexit: sed uocatis fr̃ib
eum introrsus tolli ut benedictionem acciperet p̾cepit.
Quem ad se reductum: ut a tantȩ crudelitatis insania
quiescere deberet ammonuit. Qui fractus recedens. nil
ulterius petere a rustico p̃sumpsit: quẽ uir dei non tan¬
gendo. s respiciendo soluerat. Ecce est petre quod dya:
quia hi qui om̃ipotenti deo fam iliarius seruiunt:
aliqͣndo mira facere. etiam ex potestate possunt. Qui
enĩ ferocitatem gothi terribilis. sedens repressit: lora¬
uero nodosq ligaturȩ. quȩ uinocentis brachia adstrinxerans.
oculo dissoluit: ipsa miraculi celeritate indicat: quia ex
potestate acceꝑat habere. quod fecit. Rursum qͦq quale
qͣntumq miraculum orando ualuit obtinere: subiungã.
quidam uͦ rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens:
orbitatis luctu estuans. ad monasterium uenit: bene¬

Expanded text:
autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, loravero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Bene
Abbreviated transcription (Latin):
perit. et legentem. Fidem aut̃ subsequenti et seuienti zalle:
rusticus dixit. E oce iste est de quo dixeram: benedictꝰ pat̾.
Qtiem dum feruido sp̃u. cũ ꝑuersȩ mentis insanta fuiss&
intuitus: eo terrore quo consueuerat accurum se existi¬
mans: magnis cepit uocib clamare dicens. Surge. sur¬
ge: et res istius rustici redde. quas accepisti. Ad cuius
uocem. uir dĩ ꝓtinꝰ oculos leuauit a lectione: eumq in¬
tuitus. mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur adten¬
dit. Ad cuiꝰ brachia dum oculos deflexisset: miro modo tan
ta celeritate ceperunt se illigata brachiis lora dissoluere:
ut dissolui tam concite nulla hominũ festinatione potuis¬
sent. Cunq is qui ligatus uenerat. cepisset subito adstare
solutus: ad tante potestatis uim cremefactus ⁊allã. ad t̃¬
ram corruit: et ceruicem crudelitatis rigidȩ. ad eisis ue¬
stigia inclinans: orationib se illius. commendauit. Uir

Expanded text:
perit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae perit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidie fuit acrianȩ: qui thotilȩ regis eoꝵ temporib
contra catholicȩ eccłȩ religiosos uiros ardore immanissi¬
me crudelitatis exa.rsit: ita ut quisqͥs ei clericus. monacꝰ ue
ante faciem uenisset: ab eus manib uuuis nullom exiret
Quadam uͦ die. auaricie sue estu succensus. in rapura rerũ
in hians: dum quendam rusticũ cormentis crudelib affu¬
geret. eumq ꝑ supplicia diu̾sa laniaret: uictus penis ru¬
sticus. sese res suas benedicto dĩ famulo commendasse pro¬
fessus est: ut dum hoc a torquente creditur. suspensa inte¬
ruu crudelitate. ad uitam horȩ raperent᷑. Tunc isdem ⁊alla
cessauit rusticum cormentis affligere: s eius brachia loris
fortib aostringens ante equũ suum cepit impellere: ut qͥs¬
esset benedictus qui eius res susceperat. demonstraret. Quẽ
ligatis brachiis rusticus antecedens. dixit ad sc̃i uiri mo¬
nasterium: ẽumq ante ingressum cellȩ. solum sedentem rep¬

Expanded text:
fidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut qesset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem re
Abbreviated transcription (Latin):
qui se inseruicio solum tradiderat. cum multis a seruicio.
ad libertatem rediret. illum uidelicet imitatus qui for¬
niam serui assumpsit: ne nos essemus serui peccati.
Cuius sequens uestigia paulinus: ad tempus uolunta¬
tie seruus factus est solus: ut esset post modum li¬
ber cum multi s
Petrus
suiene auaesure contiugit quod unitari non ualeo. fiere ma¬
gis tibetuam aliquid dicere⁊ imta Sregiraleo: flere n¬

Expanded text:
qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq instanter ille requireret. ut. non quid esset. s qͥd
in sira terra fuisset. indicasset: atq hoc ab eo iteratione
frequentis inquisitionis exigeret: uir dñi constrictus
magnis coniurationibus: iam non ualens negare quid
esset: episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eiꝰ
audiens. ualde ꝑtimuit: atq humiliter obtulit. diceis
Pete quod uis: quatinus ad terram tuam. a me cum
magno munere reuertaris. Cui uir dni paulinus. ait.
Unum est quod mͥ impendere potes beneficium: ut
om̃s ciuitatis meȩ captiuos. relaxes. Qui cuncti. ꝓtinus in
affricana regione requisiti: cum onustis frumento nauibꝰ.
ꝓ uenerandi uiri paulini satisfactione. in eius comitatu
laxati sunt. Post non multos uero dies. uuandalorum rex occu¬
buit: et flagellum quod ad suam ꝑniciem. dispensante deo
ꝓ fidelium disciplina tenuerat. amisit. Sicq factum est:
ut om̃ipotentis dei famulus paulinus. uera prediceret: et

Expanded text:
Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagepro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
respondit: dicens. Uirentes herbas michi ad prandiũ
deferre consueuit. has itaq huc ad mensam eum depor¬
tare facio: ut quis sit qui michi hȩc est locutus agnoscas.
factumq est. Et cum rex ad prandium discubuit: pau¬
linus ex suo opere. holera et iurentia queq debaturus
uenit. Cunq hunc rex subito conspexisset: intremuit:
atq adscito erus dño. sibi ꝑ filiam ꝓpinquo. ei secretum
quod prius absconderat indicauit: dicens. Uerum. ẽ
quod audisti. Nam nocte hac in somno. sedentes in tri¬
bunalibus contra me iudices uidi: inter quos. iste c̃
simul sedebat: & flagellum quod aliqͣudo acceperã.
eorum michi iudicio tollebatur. Sed ꝑcunctare quisnã sit.
Nam ego hunc tanti meriti iurum: popularem ut conspi¬
citur esse. non suspicor. Tunc regis gener. secreto paulinũ
tulit: quis nam esset inquisruit. Cui uir dñi respondit.
Seruus tuus sum: quem ꝓ filio uiduȩ. uicarium suscepisti.

Expanded text:
respondit dicens: Virentes herbas mihi ad prandium respondit dicens: Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit, has itaque huc ad mensam eum deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutus agnoscas. Factumque est. Et dum rex ad prandlinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'.