comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opponi sͥ que negari ñ poterant. cõ¬
uentus publicoi euitabat. Signifi¬
catum est interumn comiti ꝑ uiros il¬
lustres. qui ad eum securuis aude¬
bant accedere. quod abbas clareual
religiosi uiri colloquium eiuis expe
do tractarent.Persuasumq ẽ illi
ne tantorum deuitaret colloqui¬
um.quia poterat fierr ut cõmu¬
nicato cum eis consilio ⁊ facile es¬
set qd̃ modo putabat᷑ difficile: et
qd̃ uidebat᷑ impossibile. repentino
ꝓuentu possibile redderet᷑ Itaq apd̾
partinatũ hinc inde conueniunt.
⁊ in p̾mis de cliuisione eccłie. ⁊ de scis¬
sure obstinatõe que infra alpes in
soia aquitania quasi nebule corrup¬
tela consederat. multis modis ⁊ rati¬
onib a seruis dei comiti intimatũ
est: qd eccłia una est: ⁊ quicqͥd exfͣ
eam est qͣi extra archam. udicio di
necesse est interire ⁊ dilui. Ad duc¬
ta quoq exempla dathan ⁊ abyron
quos reatu scismatis t̾ra uiuos ab¬

Expanded text:
opponi sibi quae negari non poterant, conopponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, quod Abbas Clarae-Vareligiosi viri colloquium ejus expetdo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorum devitaret colloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos ab
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat abbas sc̃s in eorũ eccłia sa-¬
crisicium deo. Post cuiꝰ discessum de¬
canus eusdẽ eccłie. altare in quo
duuna myst̾ia celebrarat: impie
quidem s non impugne confregz
siquidẽ post breue tempꝰ ꝑcussus
a des. cum aĩam exalaret. domum
inqua moriebat᷑ plenã uidit de¬
monib: ⁊ se a demonio iugulari
clamitans. cultellum a circunstan¬
tibus postulabat. quem inim̾g̾e̾t
gutturi suo. ut extracto demone
uiueret. S diabolus cuidatꝰ erat.
eum uter hec u̾ba extrxit: ⁊ pesti¬
lentem animã in infernum dem̾¬
sit. Archipresbit quoq qui petri
inuasoris pictauensis eccłie syno¬
dum denuntiabat: coram ipsisqͦs
ad conuentum ꝑfidie inuitabat.
a diabolo correptus est. Sed ⁊ in ali¬
os multos qui in scismate illo fer¬
uentiores extiterant: manꝰ diuina
manifestam exercuerat ultionẽ.
Propt̃ hec ⁊ alia huuism᷑ͦi. añ hoĩes
confuncli ceperat gerarcdus:⁊ tummẽs

Expanded text:
tulerat Abbas sanctus in eorum ecclesia satulerat Abbas sanctus in eorum ecclesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens
Abbreviated transcription (Latin):
degaiensem. ⁊ engolismense detine¬
bat eccł̃iam: S effluentib petumis
gis ac magis cognita iu̾tate. iamde¬
fluebant ab eo subsidia pͥncipum:
⁊ ꝑfidie eius timebant existere de¬
fensores. Morabatur itaq locis in¬
illis in quibꝰ securiorẽ se putabat:
nec iam facile publicis sese conuen¬
tibus p̃sentibat. Ut enĩ prius gesta
hreuit repetamus ÷ ubi p̾mũ cepit
audiri. quid ad u̾sus eccłiam dei ge¬
rardus ille machinaret᷑. ab inno¬
centio papa adhuc ingalliis demo¬
rante. missi sunt abbas nr̃ clare¬
uallensis ⁊ioslenus uenerabilis ep̃c
suessionensis. et pictauim usq ue¬
nerunt: ut tam ip̃m qmͣ predictũ
principem conuenirent. At ille iam
eodem pͥncipe ꝑsuaso. impudenter
eccłiam catholicam aqua se precide
entiam: anacletũ suũ electum dig
erroneos ⁊ acephalos p̃dicare. Unde
factum est ut animati ⁊ armati
in insaniain clerici:publice ex ea
die persecutõem catholicis inten

Expanded text:
degalensem et Engolismensem detinedegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, gis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a qua se praecidebentiam. Anacletum suum electum dignerroneos et acephalos nominare. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intent
Abbreviated transcription (Latin):
missarum sollemnia comitantib
ep̃is. gaufredo carne itensi. ⁊ britio
namnetensi. ip̃e ad umbonẽ cons¬
cendit: ⁊ ut om̃s qui in eccłia erant
accensas candelas in manib teneãt
locuturus edicit. Qd̃ ⁊ ipse cũ ep̃is
⁊ clericis faciens. in auditos diabo¬
li ausus. publice aꝑit. ⁊ fornicato¬
rem sp̃m qui in tam horrenda in¬
quinam̃ta etam contra naturã
suam exaxserat. cum oium fideli¬
um qͥ aderant subcͥptõe anathema¬
tuat: ⁊ auctoritate xp̃i. tam ad illã
qmͣ ad om̃s mulieres deinceps in ter¬
dicit accessũ. Extinctis itaq sacra¬
mentalibꝰ illis luminib. extincta
est deinceps tota uirtꝰ diaboli: et
mulieri post confessionẽ ꝯmunicã¬
ti nunqm postea apparuit inimitꝰ.
s irregressibilit̃ eliminatꝰ aufugit.
is ita patratis: simul abbas
⁊ legatus ingrediunt᷑ aqui¬
taniam. Interim girarclus assensu
comitis burdegalensem archiepis¬
copatum occupauerat: ⁊ sunul bur¬

Expanded text:
Missarum solemnia comitantibus Missarum solemnia comitantibus episcopis, Gaufredo Carnotensi, et Brictio Nannetensi, ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus teneant, locuturus edicit. Quod et ipse cum episcopis et clericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam ad omnes mulieres deinceps interdicit accessum. Exstinctis itaque sacramentalibus illis luminibus, exstincta est deinceps tota virtus diaboli, et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibiliter eliminatus aufugit. 36. His itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Bur
Abbreviated transcription (Latin):
apresbit̾is imꝑata. addit sͥ ab op¬
pressore suo aduentũ eius p̃dictũ.
⁊ minatit᷑ int̾dictũ. ne ante eiꝰ ue¬
niret p̃sentiam: quia nichil ei pro¬
desset.⁊ ip̃e recedente abde qui fu¬
erat amator.crudelissimꝰ fieret per¬
secitor. Audiens ħ uir dei. blandis
u̾bis ꝯsolat᷑ mulierem. ⁊ de celo pro¬
mittens auxiliũ: precepit ut dieai¬
tera. iam enim nox instabat. confi¬
dens in dño reu̾tatur. Reu̾sa mane
cũ uiro dei blasfemias ⁊ minas. qͣs
cadem nocte ab incubo suo audie¬
rat retulisset: ne cures inquit uir
dei minas euis:s uade tolle bacłm
hunc nr̃m. ⁊ pone in lectulo tuo:⁊
si quid potest agat. Egit mulier qd̃
uissum fuerat. et retubans iniectu¬
io suo: signo crutis munita iuxta
se bacłm ponit. Ad est ille continu¬
o. s nec ad consuetũ opul. nec ad ip¬
sum cubile p̃sumit accedere:mi
accersiri. Cumq ip̃a die maximꝰ
ppĩs ad eccłiam conuenisset: inter

Expanded text:
a presbyteris imperata. Addidit sibi ab opa presbyteris imperata. Addidit sibi ab oppressore suo adventum ejus praedictum, et minaciter ei interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus ei fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem; et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas 1106 eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus, sed tolle baculum hunc nostrum; et pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo, signo crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo, sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: miaccersiri. Cumque ipsa die maximus populus ad ecclesiam convenisset, inter
Abbreviated transcription (Latin):
increlibili uexabat libidine. Sex
annis tantũ latuit malũ: nec detex̃
mulier ꝑdita tanti tͥminis ꝓbrum.
Septimo uͦ anno confusa est in se ip¬
tam continue turpitudinis. tum
ꝓpt̃ timorẽ dei cuius iudicio singłis
mom̃tis timebat int̾cipi ⁊ damna¬
ri. Confugit ad sacerdotes:⁊ piacłm
confitetur. Pagrat loca sc̃a. ⁊ scõꝵ
impiorat suffragia: s nulla ei con¬
fessio. nulla oratio. nulla elemosi¬
narum largitio suffragat᷑. Cotidie
ut pͥus. ⁊ importunius ademone
infestatur. Deniq inpublicũ. sce¬
lus tantũ esfusum est. Quo auclito
⁊ cognito maritus: eius contuberni¬
um execratur. Interea ad locũ preclic¬
tum uirdei cũ comitatu suo adue¬
nerat: cuiꝰ ut audiuit aduentũ in¬
felix mulier. se ad pedes euis treme¬
bunda ꝓtecit. Aperit ei lacͥmis ꝑtu¬
sa passionem horribilẽ.⁊ludificati¬
onem inuet̾atam: ⁊ quod nichil ei
profetissent quecunq ferisset. sibi

Expanded text:
incredibili vexabat libidine. Sex incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se iptam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius, et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum tantum scelus effusum est. Quo audito et cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat: cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveteratam; et quod nihil ei profecissent, quaecunque fecisset sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis gaufridus carno¬
tensis ep̃c. cui a papa innocentio
aqͥtanie legatio fuerat cõmenda¬
ta. uehem̃ter indoluit:⁊succurrẽ¬
dũ ꝑiclitanti eccłie postpositis ali¬
is negotiis sine ulla dilatõe decre¬
uit. Abbatẽ gͥ clareuallensẽ petit
⁊ obsetrat: ut sͥ ad tanta mala eli¬
minanda succurrat. Assensit iur
der ⁊ se in ꝓximo ꝯgregatõem mo¬
nachoꝵ in britanniã in locũ quẽ
iuxta namnetũ comitissa ermen¬
gardis parauerat ducturũ inti¬
mat: ⁊ ꝑmittit disposita illa do¬
mo sccłm genꝰ ⁊ species suas. se cũ
eo in aquitaniã ꝓfecturũ. Ibant gͥ
sumul. ⁊ ne multis ambagib utar:
simul namnetũ uenerunt. Erat aũ
in regione illa misera mulier: q̃¬
aquodam petulante diabolo uexa¬
batur. Habebat aut̃ uirũ: huius
tam̃ tam exetrabilis cõmercii pror¬
sus ignarũ. Abutebat᷑ eagͥ. etiam
ineodem lecto cubante marito. in¬
uisibilit ĩpurissimꝰ ille adult̾: et

Expanded text:
nerabilis Gaufredus Carnonerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, qa quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et
Abbreviated transcription (Latin):
tauensi Willermꝰ ep̃c uir honestus.
h̃õ catholitus. insocietate ⁊ defensio¬
ne uniu̾salis eccłie stabilis iuolent̃
expellit᷑: ⁊ agirardo ⁊ cardinali ad
iutore suo. quia petrũ abdicabat
damnat᷑. Erant ⁊ alie familiares
ta octasione. libentissime eũ ꝑsecͥ¬
tur ⁊ abiurat. uisum ẽ aũt̃ tam gi¬
rardo qm comiti: ut ad confirma¬
tionẽ partis sue sine mora pictaui
crearẽt ep̃m. Et inuenerunt homi¬
nem ambitiosũ nobilẽ quidẽ gen̾e.
s degen̾e̾m fide: quem ut genꝰ suum
cum eo incausa pon̾ent. quibꝰdam
exclericis consentientibz elegerunt
⁊ ꝓphanas ei imponentes manus.
exetrabile eiꝰ caput ñ tam unxer̃t
qmͣ contaminauerunt. Simile hu¬
ic monstrũ inlemouicensi eccłia
intruxert̃ rannulfum quendam
doratensem abbatẽ quẽ ñ multo
post ultio diuina secutaẽ:⁊ ca¬
dens resupmꝰ de equo in uia pla¬
na. uno tantũ lapide ultore. qͥ ad
hoc ibi erat relictus infixo capiti
eius. ⁊ cassato cerebro expirauit.

Expanded text:
tus, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant et aliae familiares ta occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis consentientibus elegerunt; et profanas ei imponentes manus, exsecrabile caput ejus non tam unxerunt, quam contaminaverunt. Simile huic monstrum in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ramnulfum quemdam Doratensem abbatem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quassato cerebro exspiravit. 34.
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit iste rogerius: ⁊ cetĩs oĩbꝰ
enecatis. solus ipse saluabit᷑. Ab¬
sit ut totius muncdi religio pere.¬
at. ⁊ ambitio petri cuiꝰ uita palã
est. qualis extit̾i̾t: regnũ celorum
obtineat. Ad hec u̾ba. non ultra se

Expanded text:
intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius munet ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum coelorum obtineat. » Ad haec verba tenens
Abbreviated transcription (Latin):
baptismata nouimꝰ. Ut ab antiqͥs
ordiar: una archa tꝑe diluuiii fu¬
it. In hac octo aĩe cet̾is om̃ib pere¬
untib euaserunt: ⁊ quotaͦt extͣ
archam inuenti sunt ꝑierunt Ar¬
cham hanc tẏpum habere eccłie
nemo qͥ ambigat. Archa alia niꝑ
fabricata ẽ : ⁊ cũ sint due. alterã
necesse est ẽẽ ad ult̾am. ⁊ in ꝓfun¬
dum demergi. Archa qͣm regit
petrus siex deo est: necesse est ut
archaqqm̃ regit inocentiꝰ obruat᷑
peribit gͦ orientalis eccłia. peribit
octidens totus. peribit francia. pe¬
ribit g̾mania hiberi ⁊ angli: ⁊ bar¬
bara regna in ꝓfundum pelagi di¬
mergent᷑. Religio camasorensis.
aliaq uniumerabilia seruorum
⁊ ancillarum dei collegia. necesse
est ut subuno turbine corruant
inabyssum. Epõs ⁊ abbares. ⁊ re¬
liquos eccłie principes: collo pre¬
cipiti mola asinaria auligata pe¬
lagus uorax excipiet. Solus ex
principib mundi archam petͥ

Expanded text:
baptismata novimus. Ut ab antiquis baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit: in hac octo animae caeteris omnibus pereuntibus evaserunt, et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum habere Ecclesiae nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est; et cum sint duae, alteram necesse est esse adulteram; et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo Orientalis Ecclesia, peribit Occidens 1263 totus, peribit Francia, peribit Germania, Iberi et Angli, et Barbara regna in profundum pelagi demergentur! Religio Camaldulensis,aliaque innumeet ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae principes collo praecipiti mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam Petri
Abbreviated transcription (Latin):
simulans alacͥtatẽ regio se ornatu
attollens. stipata militibꝰ curia utͣn¬
q partẽ precipit accersiri : ⁊ pͥus
instructo petro. ⁊ multarũ ꝓmis¬
sionũ auctoram̃tis accenso. de cau¬
se sue ratõib eloqui iubet. Prior
itaq petrus electõem dñi sui cano¬
nicam ꝓbare contendit: ⁊ uerba
sua młtis legũ ⁊ canonũ assertio
sermone s in uirtute regnũ dĩeẽ
intelligens. scio inquit petre te ui
rum sapientẽ ⁊ litt̾atum esse: et
utinã sanior pars ⁊ honestiora te
occupassent negocia. utinam te
patronũ. causa felicior obtineret:¬
⁊ sine lubio rationabilia allegã¬
tem. nulla posset impeclire facũ¬
si causa fidei ñ urgeret. institutũ
silentiũ teneremꝰ. Nunc aũt cogit
nos karitas eloqui. quia tunicam
dñi qmͣ in tp̃ie passionis. nec ethu¬
cus p̃sumpsit scind̾e. nec uideus.
fautore hoc dño. petrus leonis la¬
minos. nec geminã fidẽ: nec duo

Expanded text:
simulans alacritatem, regio se ornatu simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis accenso, de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaqnicam probare contendit, et verba sua multis legum et canonum assertionsermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, virum te sapientem et litteratum esse: et utinam sanior pars et honestiora te occupassent negotia; utinam te patronum causa justior obtineret: sine dubio enim rationabilia te allegantem nulla posset impedire facusi causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec Judaeus, fautore hoc domino, Petrus Leonis laminos, nec geminam fidem, nec duo
Abbreviated transcription (Latin):
riam polliitꝰ est ⁊ triumphum
Cumq ad ꝓximam uillulã decli¬
nasset. ⁊ instaret oratõi: repente
fugientium ⁊ insequentiũ clamor
auditur. Siquidẽ ꝑ eundẽ locum.
fugientẽ regis exercitũ rannulfus
perseq̃bat᷑. Egressus itaq frãt qͥdã
exhis qui cum abbate erant. uni
ex militibꝰ octurrit: ⁊ quid accidis¬
set int̾rogabat. At ille siquidem
luteras nou̾at: iudi inqͥt impũ
suꝑ exaltatũ ⁊ eleuatũ sicut cedros
libani. ⁊ transu ⁊ ecce non erat:
Nec mora cdux ipse secutꝰ ut mona¬
chum uidit sicut erat armatꝰ eqͦ de¬
siliuit : ⁊ eius pedib aduolutꝰ. grãs
inquit ago deo. ⁊ fideliseruo eius.
qui non nr̃is uirib s eiꝰ fidei coula¬
ta hec iuctoria est: it̾umq insilũ
equo. hostes inseq̃bat᷑. Nec tamen
hat plaga sͥ inflicta celitꝰ. correptus
est animꝰ regis nec detumuit ꝓcella.
qmͣ conglomerarat praue mentis
elatio: s pꝰ fugã reu̾sis qͥ euaserãt.

Expanded text:
riam pollicitus est et triumphum. riam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant,
Abbreviated transcription (Latin):
rabili exertitu. adu̾sus rannulfũ
ducẽ. idem rex in campũ armatas
ꝓduxerat acies. cum subito uiso
duce audacter obuiam ꝓcedente.
t̃ritus fugit ⁊ effulũq exercitum
prede ⁊ cedib exposuit: ⁊ innume¬
ris militib captis ⁊ int̃fectis. inui¬
tus ducem ditauit opib. gła subli¬
mauit. Que quidẽ ei iuxta u̾bũ
uiri dei. om̃ia contigerunt. Cum
enĩ primꝰ eoꝵ qui uocati fuerãt
abbas sc̃s adueniens regem in
castris positum inuenisset ꝑ mul-¬
tos dies uicinas acies ne cõmute¬
rent impediuit denuntians regi.
quia si conflictũ inieris. uictus
⁊ confusus abibis. Nouissune ue¬
ro cum eiusdẽ regis plurunum
creuisset exertitus: ignorans qd̃ ñ
inmulticdine foret euentꝰ belli. ui¬
rum sc̃m. querentẽ ea que ẽrant
pacis. ulteruis audire contẽpsit:
At ille ducẽ rannulfũ ⁊ catholico¬
rum aciem uerbis potentibꝰ ador¬
tatus. sicut regi fugã. sic illis uicto¬

Expanded text:
rabili exercitu adversus Rannulfum rabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia si 1110 conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯterea rex sicilie rogerꝰ qͥ solusĩa
ex pͥncipib obedire pape in no¬
centio detrectabat. ad eũ mittit
petens ut haunericũ cancellari¬
um suũ ⁊ abbatẽ clareualł ad se
mitt̾et: nicħhominꝰ a petro leonis
idem petens. ut petrũ sͥ pisanũ
a suo latere delegaret. Aiebat añ
se dissensionis huiꝰ que iam du
induruerat uelle scire originẽ:
⁊ cognita iu̾tate. aut corrigere
errorẽ. aut sancire sententiã. Mit¬
tebat aũt in dolo. Auclierat enĩ
petrũ pisanũ eloquentissimũ
esse:⁊ in legũ ⁊ canonũ scientia
nulli sccłm: putabaͭ qr si eloquẽ¬
tie eiꝰ inpublico consistorio audi¬
entia p̃beretur. de clamationibꝰ
rethoricis simplicitatẽ abbatis
posse obrui. ⁊ silentiũ ei ui u̾boꝵ
⁊ pondere rationũ imponi. Ne li¬
u morer uenit pars utraq saler¬
num: s militau̾at ultio ⁊ p̃uene¬
rat tanti scełis machinam̃tum.
Parato namq ad bellũ innume¬

Expanded text:
Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innume
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliquis ex sana conscĩa parti
illi conferebat suffragia. Denun¬
tiabat itaq abbaf eis colligatões
ĩpietatis esse sacrilegas ⁊ ꝓphanas.
conspiratões legib ⁊ canonibus
condẽpnatas iuram̃tis non posse
muniri:net posse nec debere u̾ita¬
tis sacram̃ta mendatio suffragari:
Insanire aũt eos qͥ rem illicitã sa¬
cramenti patrocinio constare exi¬
stimant. cum oporteat extra ordi¬
narias pactões quocunq religio¬
nis obtentu sanctitas reuocari ĩ
dei sermonibꝰ defluebant apetro.
⁊ cotidie partis illiꝰ dissocratas
agniini bus uincła rumpebant: ip̃iꝰ
quoq petri animus tabescebat. qr
se cotidie minui. innocentiũ uero
crescere minime dubitabat. Defe¬
cerant petunie. contabuerat curie
amplitudo. aruerant ministeria
comꝰ. rarus mensã eiꝰ frequenta¬
bat conuiua : delicie in plebeia ci¬
baria cõmutate. cultꝰ obsequenti¬
effigies pallida dissolutõem pro¬
ximãm inditabat.

Expanded text:
nec aliquis ex sana conscientia parti nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, nec debere veritatis sacramenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu sancitas, revocari  aDei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentieffigies pallida, dissolutionem proximam indicabat. 43.
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾e̾ntia ubiq susceptꝰ. demũ ro¬
mam ꝑuenit. Incuiꝰ aduentu tã
dñs papa ꝙͣ fr̃es letati sunt: ⁊ cõ¬
minicatis cũ eo consiliis scłm re¬
rum ꝓuentꝰ ⁊ statũ causarũ. ab¬
bas alia uia opꝰ aggredit᷑ ⁊ nͨ incur¬
ribꝰ nͨ in equis spem ponens: s col¬
ioqͥa quoꝵdã suscipiens sciscitat᷑
que sit eoꝵ facultas. qͥ fautoꝵ añi
utrũ errore an malitia seclucti.
tantũ scelus ꝓtrahant ⁊ ꝓtelent:
Intelligit ex secretis clerũ qͥ cum
petro erat. de statu suo sollicitum
scire quidẽ peccatũ. s non audere
reuerti. ne ꝑpetua notatus in famia
uilis int̃ ceteros haberet᷑: ⁊ male
sub umbra honestatis int̾im sic esse
qm expelli asedib suis.⁊ publice
mendacitati exponi. Eorum qui
de petri ꝓsapia erant.hecerat res¬
ponsio: quia iam credi eis anemĩe
posset si demembrarent genus suũ.
⁊ eum relinquerent qͥ cognationis
sue caput esset ⁊ dñs. Cet̾i iuram̃¬
to fidelitatis excusabant ꝑficliam:

Expanded text:
sceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam,
Abbreviated transcription (Latin):
deat ⁊ ꝓuirtute nequaqm inte¬
rius manescat. Adherebat carni
euis lanea tunica: ⁊ lieb ⁊ nocti¬
bus cutulla uestitꝰ. sic ibat. sic cu¬
babat. Intus monachi habitum
retinens: extra se pontificẽ ⁊ mo¬
rib ⁊ uestib exhibebat: rem dif¬
ficilem agens. diu̾sas in uno ho¬
mine ꝓpͥetatẽ expͥmens ꝑsonaRe
Segmentata ei circũferebantur
puluinaria. lectus euis palliis o

Expanded text:
interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personarum. Segmentata ei circumferebantur pulvinaria. Lectu
Abbreviated transcription (Latin):
num eccłie lum̃: balduinus efful¬
uit. Citra alpes. lausenne: datus ẽ
ameileus. Seduno. garmꝰ: iingo¬
nis. godefridus. Autiuiodoro: alanꝰ
hammetis: bernardꝰ. Beluaci: hen¬
ritus. Cornato: girardus. Eboraco:
henricus. In hybernia duo episco¬
pi: re ⁊ noĩe xp̃iam. In aleman¬
nia. cuuitate curia: aigotꝰ. sap̃ĩa.
etate ⁊ gr̃a reu̾endus. Hec lumi¬
naria de claraualle ᷑ sumpta. fui¬
gore puro preditas urbes sua i¬
iustrauere presentia: ⁊ pastoralis
osficii elucidantes glam. exemplũ
to siquidem innocentio papa: ⁊ suc¬
cessorib eius celestino ⁊ lucio qmͣ
uelocit̾ ꝯsũmatis. bernarilus quẽ
pͥus apud st̃m anastasium abb̾em
diximꝰ ordinatũ. papa urbis efficit᷑.¬

Expanded text:
num Ecclesiae lumen Balduinus effulnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godefridus; Autissiodoro, Alanus; Nannetis, Bernardus; Belvaco, Henricus; Tornaco, Giraldus; Eboraco, Henricus. In Hibernia duo episcopi, re et nomine Christiani. In Alemannia civitate Curia Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. Haec luminaria de Clara-Valle assumpta fulgore puro praedictas urbes sua illustravere praesentia, et pastoralis officii elucidantes gloriam, exemplum to siquidem Innocentio papa, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Bernardus quem prius apud sanctum Anastasium abbatem diximus ordinatum, Papa Urbis efficit
Abbreviated transcription (Latin):
cenobialib mansionib ⁊ reforma¬
ta ecct̃ia. assignatis etiam ad alimo¬
nias domus agris ⁊ uineis:aclara
sccłm b̾̃i b̾ndicti regłam. in eodem
loco dño deseriurent. Cito ꝓfecit
ilia piantatio: ⁊ a socians sibiuiris
indigenis. seruoꝵ dei młuplicatꝰ
est numerus. ⁊ pascua congrua
nutrimentis. multiplex inbreui
produxere petuilium.
bbas sc̃s ad studia sua reuer¬
sus: dilectum amplectitur
epytaiamul: Ediuersis etiam
regionib odore regionis illiꝰ u̾q
cdiffuso: fr̃es ad fundanda mona¬
steria inuitantur. Fundata qͦq
⁊ statuta ditioni eiꝰ sese subituĩt.
⁊ artioris meunt regłas discipline:
Sed ⁊ diu̾sarum regionũ ciuitatei:
ex hoc collegio meruere ep̃os In pri¬
mis roma: summo ornatur pon¬
pontifice. Preneste. stephanum
ait̃ presbit. alt̃ diaconus. ordina¬
ti sunt cardinales. Spe urbem ro¬
mam: nepa. sub hoberto refloruit:
Intuscia pisis natalis soli gła ⁊ mag¬

Expanded text:
coenobialibus mansionibus, et reformacoenobialibus mansionibus, et reformata ecclesia, assignatis etiam ad alimonias domibus, agris, et vineis, a Clarsecundum beati Benedicti Regulam in eodem loco Domino deservirent. Cito profecit illa plantatio, et associatis sibi viris indigenis servorum Dei multiplicatus est numerus; et pascua congrua nutrimentis multiplex in brevi produxere peculium.bbas sanctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diversis etiam regionibus odore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo ornatur Pontifice. Praeneste Stephanum alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales. Prope urbem Romam Nepa quoque sub Huberto refloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et mag
Abbreviated transcription (Latin):
one uniu̾se terre suscipit᷑. Int̾ea
rome innocentiꝰ. potestatiue a¬
genda disponit:undiq uisita¬
tores octurrunt. Ani cũ negotiis.
alii tantũ gr̃a congaudencli adue¬
niunt: ꝓcessiones ꝑ eccłias sollem¬
nĩt celebrant᷑. depositis armis ad
audiendũ uerbũ lm̃i plebes ac¬
currunt. Post multifarias egesta¬
tes:inbreui ciitas opulenta re¬
floret. Que discordie tempore distͣt¬
ta fuerant: pax solidata reuocat
⁊ reducit. Arantur solitudines: ⁊
deserta pinguescunt. Requiescũt
singłi sub uite ⁊ ficuilnea suaͥ noc¬
turne silent extubie. ⁊ aꝑtis ianuis
om̃ius timor excluditur. Dato temꝑe.
innocentius eccłie ruinas restaurat.
recolligit exules. eccłiis antiqͣ ser¬
uitia. deppłatas colonias expulsis
restituit: insuꝑ ⁊ congrua dona
largitur. Monast̾ium etiam apd
aquas saliuas. insc̃i anastasii mñis
honore constituit: qd̾ quidẽ ubi pͥ¬
us fu̾at. s hoc temꝑe sola eccłia de¬
erat habitator. Construtis uaq

Expanded text:
one devote suscipitur. Interea Romae Innocentius potestative agenda disponit, undique visitatores occurrunt. Alii cum negotiis, alii tantum gratia congaudendi adveniunt. Processiones per ecclesias solemniter celebrantur, depositis armis ad audiendum verbum Domini plebes occurrunt Post multifarias egestates in brevi civitas opulenta refloret: quae discordiae tempore distracta fuerant, pax solidata reducit et revocat. Arantur solitudines, et deserta pinguescunt. Requiescunt singuli sub vite et ficulnea sua: nocturnae silent excubiae, et apertis januis, omnis timor excluditur. Dato tempore Innocentius Ecclesiae ruinas restaurat, recolligit exsules, ecclesiis antiqua servitia, 1112 depopulatas colonias expulsis restituit, insuper et congrua dona largitur. Monasterium etiam apud Aquas-Salvias in sancti Anastasii martyris honore constituit; quod quidem ibi prius fuerat, sed hoc tempore sola ecclesia, deerat habitator. Constructis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
centio eccłia reddit᷑: romanꝰ ppłs
ut pastorẽ ⁊ dñm innocentiũ ue¬
nerat᷑. Abbas clareuals in mira
reuerentia habet᷑: ab oĩb auctor
pacis ⁊ pas patrie predicat᷑ Oce¬
dentem uiri nobiles ꝓsecuntur.
acclamat ppłs. matrone sequunt᷑
⁊ om̃s ei prompto animo obsequun¬
tur. Sed qnͣdui ille głam toierauit᷑.
Qnͣdui pate fruitꝰ est post tam clui¬
turnũ laborem:. Nec cliem ꝓ anno re-¬
ciꝑe acquieuit. Sedatis oĩb ⁊ com¬
positis. uix qͥnq dies teneri potuit:
qui septem annis ⁊ ultra ꝓ resarci¬
enda eadem scissione sudauit. Exe¬
untem roma ꝓsequit᷑. deducit cle¬
rus. occurrit ppłs. uniu̾sa nobili¬
tas comitat᷑. hec poterat sine com¬
muni merore dimuti: qͥ colebat᷑

Expanded text:
centio ecclesia redditur, Romanus populus centio ecclesia redditur, Romanus populus ut pastorem et dominum Innocentium veneratur. Abbas Clarae-Vallis in mira reverentia habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur. Procedentem viri nobiles prosequuntur, acclamat populus, matronae sequuntur, et omnes ei prompto animo obsequuntur. Sed quandiu ille gloriam toleravit? quandiu pace fruitus est post tam diuturnum laborem? Nec diem pro anno recipere acquievit. Sedatis omnibus et compositis, vix quinque dies teneri potuit, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudavit. Exeuntem Roma prosequitur, deducit clerus, concurrit populus, universa nobilitas comitatur. Nec poterat sine communi moerore dimitti, qui colebatur
Abbreviated transcription (Latin):
duenerat tempꝰ in quo cõpleta
amorrei mali cia angls per¬
cutiens gladium iam uibrabat ⁊
ꝑtransiens domos quaiꝵ suꝑlimi¬
naria sanguis agni imbuerat ad
domũ petri leonis ueniens. salu¬
tare in ea ñ reppit signũ. ꝑcussit
gͥ miserum. nec tam̃ illico defungi¬
tur: s datur ꝑtͥduũ penitentie lo¬
cus. Ille patientia dei abutit᷑: ⁊ in
pecc̃o suo moritur desperatus. Mi¬
serabili pompa corpus eiꝰ effertur.
cadauer eius inlatebris sepilitur:
⁊ usq hodie fouea illa a catholitis
ignoratur: at tam̃ pars ipsuis pa¬
pam sͥ ꝓ illo alt̾um statuerunt
non tam exꝑtinatia scismatis.
qmͣ ut oportunus ꝑ aliꝙͣ tẽporis
moram. pape unocentio recunci¬
liarent᷑. Qd̃ sine mora ꝑmanum
serui sui xp̃c effecit. Nam ⁊ ip̃e ri¬
dułs pontifex petri leonis heres.
ad eundem uirũ dei nocte secon¬
tulit: ⁊ ille eum nudatũ quidem
usurpatis in signib. ad lñi inno¬
cencii pedes adduxit. Quo facto.
ciuitas gratulabunda letat᷑. inno¬

Expanded text:
dvenerat tempus, in quo completa Amorrhaei malitia, angelus percutiens gladium jam vibrabat, et pertransiens domos, quarum superliminaria sanguis Agni imbuerat, ad domum Petri Leonis veniens, salutare in ea non reperit signum. Percussit igitur miserum, nec tamen illico defungitur: sed datur per triduum poenitentiae locus. Ille patientia Dei abutitur, et in peccato suo moritur desperatus. Miserabili pompa corpus ejus effertur, cadaver ejus in latebris sepelitur, et usque hodie fovea illa a Catholicis ignoratur. Attamen pars ipsius, Papam sibi pro illo alterum statuerunt; non tam ex pertinacia schismatis, quam ut opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur: quod sine mora per manum servi sui Christus effecit. Nam et ipse ridiculus pontifex, Petri Leonis haeres, ad eumdem virum Dei nocte se contulit: et ille quidem nudatum eum usurpatis insignibus ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Inno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pretoria. per compita omia. con¬
ueniunt uniq. de uiro dei sermo
ei impossibile ẽẽ qd̃ a cdño postulet⁊
⁊ ad p̃ces eiꝰ aꝑtas dĩ aures dicunt. ⁊
crecdunt: et p̃dicant ⁊ affirmant
Net possunt aspectu eiꝰ uł auditu
ullomͦ saciari ⁊ irruunt alii inp̃¬
sentiã eiꝰ: alii donͨ exeat ꝓforibus
p̃stolant᷑. Cessatũ est ab officiis et
artibꝰ. tota ciuitas in hoc spectacłm
suspensa manet: concurrunt. postu¬
tant bñdici. et tetigisse eum singłis
salutare uidetur.
ertia die ad eccłiam sci ambro¬
sii diuina celebraturꝰ myst̾i̾a:
seruus dĩ ꝓcedit. ubi expectante i¬
numera ppłĩ młtitudine int̃ ipsa
missarũ sollẽnia dũ cleris canentisꝰ
ip̃e setꝰ altare sederet. puellã ei par¬
uulã offerentes. qmͣ uehem̃ti inpe
tu uexabat diabolus: orant ut mi¬
selle subueniat. ⁊ diabolũ in ea de¬
bacantẽ elidat. ducdita supplicatõe
astantiũ. ⁊ intuitꝰ ꝑsonã frendentẽ

Expanded text:
per praetoria, et per compita omnia conper praetoria, et per compita omnia conveniunt undique: de Viro Dei sermo ei impossibile esse quod a Domino postulet, et ad preces ejus apertas Dei aures dicunt et credunt, praedicant et affirmant. Nec possunt aspectu ejus, vel auditu ullo modo satiari. Irruunt alii in praesentiam ejus: alii, donec exeat, pro foribus praestolantur. Cessatum est ab officiis et artibus, tota civitas in hoc spectaculum suspensa manet: concurrunt, postulant benedici; et tetigisse eum singulis salutare videtur. 11. Tertia die ad ecclesiam sancti Ambrosii divina celebraturus mysteria Servus Dei procedit: ubi exspectante innumera populi multitudine, inter ipsa missarum solemnia, dum clericis canentibus ipse secus altare sederet, puellam ei parvulam offerentes, quam vehementi impetu 1197 vexabat diabolus, orant ut misellae subveniat, et diabolum in ea debacchantem elidat. Audita supplicatione astantium, et intuitus persona
Abbreviated transcription (Latin):
mine dm̃i demoni imꝑet. fugam. ⁊
mulieri restituat solpitatẽ. Que po¬
puli fides ñ minimã ueretuncdiam
iuro dĩ ingerebat: et humilitate
magistra in ꝯsueta exꝑiri ñ p̃sume¬
bat: et instante petinione ppłi eru¬
bescebat ⁊ si caritati postulantium
ostinatiꝰ resist̾et: et uidebat᷑ ei qd̃
offend̾et cłmi ÷ et õĩpotentiã eiꝰ diffi¬
dentia obnubilare iuderet᷑: si afide
ppłi fides ꝓpͥa dissentiret. Estuabat
gͥ setũ ⁊ licet signa ñ fidelibꝰ s infi¬
delibꝰ fieri oportere assere̾t : ausus
suos sp̃ui sc̃o cõmittit: ⁊ or̃oni incũ¬
bens celitꝰ elapsa uirtute sathanã
in sp̃u fortituduns increpat. ⁊ fu¬
gat. mulierẽ reddit incolumem ⁊
qͥetam. Letant᷑ qͥ ad erant. ⁊ leuan¬
tes manꝰ ad syd̾a: deo qͥ de excelso eos
iusitauit gr̃as agunt. Auditũ est
hoc u̾bum. ⁊ ꝑcrepuit fama. ⁊ repẽ¬
te totam ꝑculit urbim. per eccłias.

Expanded text:
mine Domini daemoni imperet fugam, et mine Domini daemoni imperet fugam, et mulieri restituat sospitatem. Quae populi fides non minimam verecundiam Viro Dei ingerebat, et humilitate magistra, inconsueta experiri non praesumebat, et instante petitione populi erubescebat, si charitati postulantium obstinatius resisteret: et videbatur ei quod offenderet Deum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnubilare videretur, si fide populi fides propria dissentiret. Aestuabat igitur secum, et licet signa non fidelibus, sed infidelibus, fieri oportere assereret; ausus suos Spiritui sancto committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa virtute Satanam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, mulieremque reddit incolumem et quietam. Laetantur qui aderant, et levantes manus ad sidera, Deo qui de excelso eos visitavit, gratias agunt. Auditum est hoc verbum, et percrebuit fama, et repente totam perculit urbem; per ecclesias,
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt nasci negotia: et insanien¬
ti idiadolo. ⁊ inquibꝰdã obsessis cor¬
poribꝰ debacanti. oppositũ ẽ xp̃i
uexillũ. ⁊ increpante uiro dey de
possessis atriis suꝑueniente. emi¬
nentiori urtute. t̾rita ⁊ tremebũ¬
da diffug̾e demonia. Ette noua le¬
gatio. ñ romanũ pragina cirtun
ferens: s diuinis legibꝰ fidei pragi¬
na allegans ꝓlatis in mediũ ltt̾is
sanguine xp̃i conscͥptis. ⁊ bulla cru¬
cis imp̃ssis. que figura auctoritate
sua t̾restria ⁊ inferna sͥ subdit et
curuat. Inaudita est nr̃is tẽꝑibus
tanta ppsi fides. tanta in hoĩe uirtꝰ:
int̾ qͦs religiosa erat contentio. cũ
signoꝵ głam abbas credulitati eo¬
rũ. illi uͦ sc̃itati abb̃is ascͥberent¬
⁊ hoc de eo indubitant̃ sentirent.
ut qͥcqͥd a dño pet̾e̾t ĩpetraret
dducunt gͥ ad eum nichil hesi¬
tantes mulierẽ oĩb notam.
ꝙͣ annis septẽ immundꝰ uexauerat
sp̃c: et postulant supplices ut in no¬

Expanded text:
coeperunt nasci negotia, et insaniencoeperunt nasci negotia, et insanienti diabolo, et in quibusdam obsessis corporibus debacchanti, oppositum est Christi vexillum, et increpante Viro Dei, de possessis atriis superveniente eminentiori virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Ecce nova legatio, non Romanum pragma cirrens, sed divinis legibus fidei pragma allegans, prolatis in medium litteris sanguine Christi conscriptis, et bulla crucis impressis, quae figura auctoritate sua terrestria et inferna sibi subdit et curvat. Inaudita est nostris temporibus tanta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos religiosa erat contentio, cum signorum gloriam Abbas credulitati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et hoc de eo indubitanter sentirent, ut quidquid a Domino peteret, impetraret. Adducunt igitur ad eum nihil haesitantes mulierem omnibus notam, quam annis septem immundus vexaverat spiritus: et postulant supplices, ut in no
Abbreviated transcription (Latin):
uerentia uirũ dei suscipiunt. Os̃
parit᷑ delectant᷑ aspestu: felices se
iudicant qͥ possunt frui auditu:
Deoscłant᷑ pedes eiꝰ uniu̾si: ⁊ licet
hot ille moleste acciꝑet. nulla po¬
tuit ꝓnos ⁊ deuotosratõe cõpesc̾e.
nulla int̃dictõe repellere. uellica¬
bant etiã pilos qͦs pot̾ant de inlu¬
mentis eiꝰ: et ad morboꝵ remetlia
ee pannoꝵ laciniis aliqͥd det̾hebãt
oĩa sc̃a uiditantes que ille tetigis
debant abb̾i: et diu intra agmiñ
spissam̃ta detentũ. tandẽ solseni
reddidere hospitio. Et cũ tractatũ
eẽt inpublico de negotio ꝓpt̃ qd̃
tam uir dei qmͣ carilinales adue¬
nant. oblita fortitudinis sue ciui¬
tas. om̃i ferocitate deposita. se ita
abbi substrauit ut obeclientie eoꝵ
ñ incongrue ille posset aptari po¬
ete u̾sicłs. Iussa secͥ tam uelle mi¬
chi qm̃ posse nect̃e est. Pacatis õibꝰ.
recontiliata eccłia firmatis inter
plebes concordie pactionibꝰ. alia

Expanded text:
verentia Virum Dei suscipiunt. Omnes verentia Virum Dei suscipiunt. Omnes pariter delectantur aspectu, felices se judicant qui possunt frui auditu. Deosculantur pedes ejus universi: et licet hoc ille moleste acciperet, nulla potuit pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Vellicabant etiam pilos quos poterant de indumentis ejus, et ad morborum remedia de pannorum laciniis aliquid detrahebant, omnia sancta, quae ille tetigissdebant Abbati, et diu intra agminum spissamenta detentum, tandem solemni reddidere hospitio. Et cum tractatum esset in publico de negotio, propter quod tam Vir Dei, quam cardinales advenerant, oblita fortitudinis suae civitas, omni ferocitate deposita, se ita Abbati substravit, ut obedientiae eorum non incongrue ille posset aptari poetae versiculus: Jussa sequi, tam velle mihi, quam posse necesse est. 10. Pacatis omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia
Abbreviated transcription (Latin):
oluto concilio ad recuncilian¬
dos mediolanenses dñi papa
atbem clareualł. quẽ młtis suppli¬
catoĩb expetierant ⁊ guidonẽ pisa¬
num. ⁊ matheũ albanensem ep̃m.
a lat̾e suo dyxrexit: qui scisma ꝑ an¬
selmũ in eadẽ urbe fastũ abluerẽt.
et ad unitatẽ eccłie deiuios reuocarẽt
Abbas gͥ cũ predictis uiris qͦs a dño
papa couegas acceꝑat. addidit con¬
cortio ⁊ cõmuni consilio uirũ uen̾a¬
bilem. gaufredũ carnothensẽ ep̃m:
cuiꝰ innocentiã ⁊ sinc̾itatẽ in młtis
ꝓbau̾at. Et uisũ est cardinalibus
bonũ: ut tanto ad iutore negotiũ
tanti pondĩs fulciret᷑. Transcenso
itaq apennino ubi audiert̃ me¬
diolanenses. abb̾em desideratum
suis finibꝰ ꝓpuitare: longe a ciuita¬
te miliarib septẽ. oũs eippłs obui¬
at ⁊ nobiles ignobiles. pedites. eqͥ¬
tes. mecliocres. pauꝑes. qĩ de ciuita¬
te migrarent. ꝓpͥos lares deserunt:
et listinstis agminibꝰ intͤdibili re¬

Expanded text:
oluto concilio, ad reconciliandos Mediolanenses dominus Papa Abbatem Clarae-Vallis, quem multis supplicationibus expetierant, et Guidonem Pisanum, et Matthaeum Albanensem episcopum a latere suo direxit, qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum abluerent, et ad unitatem Ecclesiae devios revocarent. Abbas igitur cum praedictis viris, quos a domino Papa collegas acceperat, addidit consortio et communi consilio virum 1096 venerabilem Gaufredum Carnotensem episcopum, cujus innocentiam et sinceritatem in multis probaverat. Etenim visum est cardinalibus bonum, ut tanto adjutore negotium tanti ponderis fulciretur. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis ei populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili re
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. ⁊qr inp̃senti uita segniores nos
fatiunt ꝓsꝑa. ⁊ cirtunspectioresad
nifice animatꝰ. duo ĩmensi pond̾is
⁊ mirioꝑis uasa aurea in quibꝰ p̾cio¬
sissime gẽme habebant᷑ incluse. q̃
in sollemnitate corone sue rex an¬
gioꝵ henritus auuncłs eiꝰ ad osten¬
inm̃sa corã se habere consueuerat.
sub om̃i celeritate ꝓferri iussit in
mecliũ. ⁊acorde suo delectationẽ
huiꝰmi auellens. geminas areti
fringi p̃cepit. ut uenderent᷑. ⁊ de
p̃tio eoꝵ dilecta dño suꝑ aurum
⁊ toparion tab̾nacła fundarent᷑.
Nec desistebat amaiech ab infestaci¬
one isrł: s moyses eleuatis in celũ
manib potitus est iuctoria .⁊ retra¬
hentib se hostib abbas sc̃s seques¬
ter sollicitꝰ clamantibꝰ ad lm ⁊ do¬
mi plorantibꝰ fr̃ib irrupit in acies.
⁊ in temꝑe iracundie factꝰ est retũ¬
ciliatio. ⁊ allegatoĩb diuinis int̾¬
currentib de tumuere ꝓcelle.⁊te

Expanded text:
in praesenti vita segniores nos faciunt prospera, et circumspectiores adnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea in quibus pretiosissimae gemmae habebantur inclusae, quae in solemnitate coronae suae rex Anglorum Henricus ansa coram se habere consueverat sub 1116 omni celeritate proferre jussit in medium; et a corde suo delectationem hujusmodi avellens, gemmas a retifringi praecepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus se hostibus Abbas sanctus sequester sollicitus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus divinis intercurrentibus detumu