comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amore benedictionũ uł ꝓmissioñ
desidiis inflaminant᷑: quã hoc ma¬
gis habentes in ꝓspectu dicentes.
Sufficit mͥ ñ ire inignẽ et̾nũ: suf¬
ficit mͥ ñ expelli in tenebras ext̾ioreᷤ
Cum ergo insingłis quibꝰq fidelium
talissit ꝓpositi uarietas: hoc mͥ de¬
signari uidrͣ in hoc loco qd dimidii
illi qui iuxta montẽ gariam ince¬
dunt illum qͥ ad benedietiones elec¬
tus est istos figurałr indicare. qͥ ñ
metu pene. s benedictionũ & ꝓmis¬
sionũ desidio ueniunt ad salutẽ.
Illi uͦ dimidii. qui iuxta montẽ ge
bal incedunt. in quo maledictioneᷤ
ꝓlate sunt: istos alios indicant. qͥ
maloꝵ metu. & supplicioꝵ timore
complentes. que in lege sunt scͥpta
ꝑuemunt ad salutẽ. Hic &̃ deisoliꝰ
ẽ nosse ex om̃ib filiis isrł. quis ẽ qͥ
boni ip̃iꝰ desid̾io succensus fac̃ qd
bonum ẽ: qui uͦ metu gehenne &
eterm ignis terrore tendit ad bonũ.

Expanded text:
amore benedictionum et promissionum amore benedictionum et promissionum desideriis inflammantur, quam hoc magis habentes in prospectu et dicentes: Sufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicare qui, non metu poenae, sed benedictionum et promissionum desiderio, veniunt ad salutem. Illi bal, incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicent, qui, malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege scriptaunt ad salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
minent. Statuerunt enĩ sic̃ scͥptũ
est indeut̾onomio sex trib adbene¬
dicendũ in monte garizim: & ip̃e
sex trib q̃ nobiliores fũt ⁊ eximie.
.i. simeon. leui. iudas. isachar. ioseph.
beniamin. Alias u̾o sex ignobilio¬
res ad maledicendum : in quib &
ruben qui ascendit suꝑ cubile pa¬
zabulon qui ẽ ultimꝰ filiꝰ lie. Hec
quidem ueterũ historie referunt
gesta. S quomͦ nos hanc historie
narrationẽ ad misticã intelligen¬
tiam referamꝰ. ut ostendamꝰ quis̃
isti quiincedunt iuxta montẽ ga¬
rizim.⁊ qui sunt qui incedunt iuxta
montẽ Gebal: Ego uideo duas eẽ
speties eoꝵ. qui ꝓmissõnũ celestiũ
cupiditate succensi sũmo studio di¬
ligentiaq intunt᷑. ne saltem mini¬
ma eos beatitudo p̾tereat: h̃ntes
desidium. ñ solum benedictionis
capiende. ⁊ effici in parte sortis scoꝵ
ꝑ eẽ cum domino. Alii uͦ sunt qͥ
& ip̃i tendunt ad salutem. & ñ tã

Expanded text:
minent. Statuerunt enim, sicut scriptum minent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad benedicendum in monte Garizim: et ipsae sex tribus quae nobiliores sunt et eximiae, id est, Simeon, Levi, Judas, Isachar, Joseph, Benjamin. Alias vero sex ignobiliores, ad maledicendum; in quibus et Ruben qui ascendit super cubile paZabulon, qui est ultimus filius Liae. Haec quidem veterum historiae referunt gesta. Sed quomodo nos hanc historiae narrationem ad mysticam intelligentiam referamus, ut ostendamus qui isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Ego video duas esse species eorum qui promissionum coelestium cupiditate succensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam
Abbreviated transcription (Latin):
archam testamenti omnis qui uere
isrł ẽ incedit ñ enim longe ab ea.
Leuite ergo ⁊ sacerdotes & in hum̾is
suis cam portant. Et enim quic̃q
sac̃dotal religione ⁊ sc̃itate uiuunt.
ñ solũ hii qui sed̾e uident᷑. in conses¬
su sac̃dotali: s hii mag̃ qͥ sac̃dotałr
agunt quoꝵ pars ẽ dominꝰ nͨ ulla eis
portio babet᷑ interris. Ip̃i sunt uere
sac̃dotes & leuite domini qͥ in hum̾is
suis legem d̃i portant. agendo uidełe
⁊ implendo oꝑe ea que scbunt᷑ in le¬
ge. Et ꝓselitus inquit ⁊ indigena
simł aderant. dimidii iuxta montẽ
Garizim: ⁊ dimidii iuxta montẽ Gebal.
Quomͦ &̃ ista explicabinꝰ: Adiutorio
di opus ẽ ut possimꝰ uerb̾ nr̃is uer¬
ba diuina disserere & explanare. Oi
sunt dimidii qͥ incedebant iuxta
iuxta montẽ Garizĩ incede. s ince¬
dunt iuxta montẽ Gebal: Mons
Garizim benedictiones ht̃: mons au̾
Gebal maledictiones q̃ pecc̃oribꝰ im¬

Expanded text:
arcam testamenti, omnis qui vere arcam testamenti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiam ista explicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserere et explanare. Qui sunt dimidjuxta montem Garizim incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus im
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c domini. ibi lib̾tas intelligen¬
tie nr̃e. Ergo domnnꝰ iħe ñ indiga
multo temꝑe ut deutononnũ sc̃bat
construct̾ionẽ digni sunt intelligen¬
tie sp̃u signet. Statim namq ut qͥs
pͥmitiuoꝵ. Si enim rect̾e intelliga¬
mus isrłem dicimentẽ d̾m uidentẽ
rectissime hoc de ministris angelis
dr̃. seciuidum domini sentñtiã dicen¬
tis de infantib: qd̾ & tu fuist infans
in baptõ. quia angłi eoꝵ semꝑ uidẽt
fa. pa. mei qͥ incelis ẽ. Coram istis igit᷑
filiis isrł qui aderant in illo temꝑe
cũ tͥ fidei sacramenta tradebant᷑ ui¬
dentib faciẽ di. iħc incorde tuo deu¬
teronomium scͥpsit. Omnis aũ ppłs
& maiores natu duces ac iudices: sta¬
bant ex utraq parte in conspectu sa¬
c̃dotum qui portabant archã fedis
domini. Ut aduena. ita & indigena
Media coꝵ pars iuxta montẽ Garizĩ
⁊ media iuxta montẽ ebal sic̃ p̾ceꝑat
moyses famulus dñi. Et pͥmũ quid̃
benedix̃ ppło isrł ⁊ cet̾a. Circa hanc

Expanded text:
 Domini, ibi libertas » intelligentiae nostrae. Ergo Dominus Jesus non indiget multo tempore ut Deuteronomium scribat, constructionem digni sunt, intelligentiae spiritu signet. Statim namque ut quiprimitivorum. Si enim recte intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris angelis dicitur, secundum Domini sententiam, dicentis de infantibus quod et tu fuisti infans in baptismo, « quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis Israel qui aderant in illo tempore, cum tibi fidei sacramenta tradebatur, videntibus faciem Dei, Jesus in corde tuo Deuteronomium scripsit. « Omnis autem populus, et majores natu, duces ac judices stabant ex utraque parte in conspectu sacerdotum qui portabant arcam foederis Domini ut advena ita et indigena media eorum pars iuxta montem Garizim et media iuxta montem Hebal sicut praeceperat Moses famulus Domini et primum quidem benedixit populo Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
effectu corꝑałr teneamꝰ. Ita gͦ de dia¬
bolo intelligend̾ est qd̾ uictus est qͥdẽ
⁊ crucifixtis ẽ. s his qui crucifixi sũt
&̃ resurrõnis figure mist̾ium. Nam
& tunc diuidit᷑ popłs in duas ꝑtes.
stremi. Qui cum ad iħm inunum
conspirau̾int. iam tuc̃ ultra om̃io¬
mus: Audi apłm dicentẽ. Hoc it
uob̾ dm̃s in uerbo domini. quia noᷤᷤ

Expanded text:
effectu corporaliter teneamus. Ita ergo de diabolo intelligendum est, quod victus est quidem et crucifixus est, sed his qui crucifixi sunt ens figurae mysterium; nam et dividetur populus in duas partes: stremi; qui cum ad Jesum unum conspiraverint, jam tunc ultra omnino nomus? Audi Apostolum dicentem: « Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ re.ce. Et tentut & rep̾ssit diem
cõsũmationis. ⁊ adeẽ ꝓhibure. ui¬
dens enĩ deus pr̃ salutem gentiũ
ꝑ ip̃m solum posse constare. dic̃
adeum. Pete ame & dabo tͥ gentes
nec gͦ pat̾na pollicitatio compleat᷑
eccłe. & diu̾sis nationib crescat. atq
introeat tota gentium młtitudo.
tunc demũ om̃is isrł saluet᷑. dies
ꝓducit᷑ & differt᷑ occasus. nec unꝗͣ
sol oceubuit: s semꝑ orit᷑. dũ cre¬
dentium cordib sol iusticie lum̃
ueritatis infundit. Cum uͦ repleta
fu̾it mensura credentitĩ. & dec̾ior
iã ac decolor etas ultime generatio¬
nis aduen̾it. cum increscente iniqͥ¬
tate refrigescet caritas młtoꝵ ⁊ per¬
pauci remanserĩt. in quib fides
inueniat᷑ tunc iam breuiabunt᷑
dies. Idem gͥ atq ip̃e dominꝰ no¬
urt & extende diem cam salutis
est temptis. ⁊ breuiare diem. ⁊ ꝓdu¬
cit᷑ nob̾ spacium lucis. sic ut in die
honeste ambulemꝰ. ⁊ oꝑa lucis oꝑem

Expanded text:
 . » Et tenuit et repressit diem consummationis, et adesse prohibuit. Videns enim Deus Pater salutem gentium per ipsum solum posse constare, dicit ad eum: « Pete a me, et dabo tibi gentes nec ergo paterna pollicitatio compleatur Ecclesiae, et diversis nationibus crescat, atque introeat tota gentium multitudo, tunc demum omnis Israel salvetur: dies producitur, et differtur occasus; nec unquam sol occubuit, sed semper oritur, dum credentium cordibus sol justitiae lumen veritatis infundit. Cumfuerit mensura credentium, et deterior jam ac decolor aetas ultimae generationis advenerit; cum increscente iniquitate refrigescet charitas multorum, et perpauci remanserint, in quibus fides inveniatur, tunc jam breviabuntur dies. Idem igitur atque ipse Dominus novit et extendere diem cum salutis est tempus, et breviare diem, et producitur nobis spatium lucis, sicut in die honeste ambulemus et opera lucis operemur.
Abbreviated transcription (Latin):
nationis sue olꝓbrium. ip̃i diabolo
sic̃ illoꝵ correctio nunquã erit: ita
damnationis pena nunꝗͣ cessabit.
Tunc edificauit iosue altare domino
do isrł in monte ebal sic̃ p̾ceꝑat moy¬
ses famulus dm̃ filiis isrł. Et reł. uidea

Expanded text:
nationis suae opprobrium ipsi diabolo nationis suae opprobrium ipsi diabolo sicut illorum correctio nunquam erit, ita damnationis poena nunquam cessabit. « Tunc aedificavit Josue altare Domino Deo Israel in monte Ebal, sicut praeceperat Moyses famulus Domini filiis Israel, » et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis aduersum pec̃cm gerunt᷑. Quo¬
modo manebunt usti si uł paꝵ aliꝗͥ
peccati in semet ip̃is seruau̾int: Et iõ
dr᷑ de eis quia ñ dereliquert̃ nͨ unũ
qͥ saluus fieret. uł qui effug̾et. Precep̃q
iosue & deposuerunt cadauer eiꝰ de
cruce: ꝓieceruntq in ip̃o intrortu
ciuitatis. congesto suꝑ eum. magno
ac̾uo lapidũ. qui ꝑmanet usq in p̾¬
sentẽ diem. Et reł. Quid significat
qd cadauer regis ahi ꝑ p̾ceptũ posue
de cruce depositũ ꝓicit᷑ in intͦrtu ciui¬
tatis. nͥ qd diabolo damnato ꝑ passi¬
onẽ xͥ. statim ei in ingressu fidei.⁊ bap¬
tismatis ꝑceptione. a quibꝰq credenti¬
bus secundũ saluatoris nr̃i mandatũ
renuntiat᷑. ⁊ eiꝰ cultui penitꝰ contradr᷑
congesto suꝑ eum magno ac̾uo lapidũ
hoc est multitudine duraꝵ sententiaꝵ
quib eiꝰ ꝑfidia seu nequitia imꝓbat᷑.
atq damnat᷑. Que congeries ꝑma¬
net usq in p̾sentem diem: quia dam¬

Expanded text:
ab eis adversum peccatum geruntur. Quoab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec unum qui salvus fieret et qui effugeret. « Praecepitque Josue, deposueruntque cadaver ejus de cruce, projeceruntque in ipso introitu civitatis, congesto super eum magno acervo lapidum, qui permanet usque in praesentem diem, » et reliqua. Quid significat quod cadaver regis Ahi, per praeceptum Josue de cruce depositum, projicitur in introitu civitatis, nisi quod diabolo damnato per passionem Christi, statim ei in ingressu fidei et baptismatis perceptione, a quibusque credentibus, secundum Salvatoris nostri mandatum, renuntiatur, et ejus cultui penitus contradicitur? « Congesto super eum magno acervo lapidum, » hoc est, multitudine durarum sententiarum, quibus ejus perfidia seu nequitia improbatur atque damnatur? Quae congeries permanet usque in praesentem diem, quia dam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ. iniquitatẽ. Si enĩ ciuitas dñi
eccła dei uiuentis accipit᷑. eiciunt
doctores de eccła. ⁊ int̾ficiunt eos qͥ
oꝑant᷑ iniquitatẽ. contrarias demo¬
num adu̾sariasq uͥtutes. q̃ cogunt
homines ad pecc̃m. docendo & in¬
stituendo. ⁊ occulta in diuinis litt̾is
ex locis talib in quialib nc̃ sumꝰ miste¬
ria reserando. Siue ciuitatẽ dñi uniꝰ
pecc̃ores: idest cogitationes pessimas
⁊ ctipiditates prauas int̾ficiet in ma¬
tutino ortus sui. Iustus enim dicre.
in matutinis meditabor inte: quia
fiusti adurtor meus. Quod est istud
atq illuminans ignorantie nr̃e tene¬
bras. fac̃ nos in lumine suo lum̃ uid̾e:
Si quando gͦ legas in scͥpturis iustoꝵ
pugnã. cedes ac strages int̾emptoꝵ
⁊ quia scĩ nulł penitus hostium par¬
cunt. quinimmo & si ꝑpercerint. re¬
putari eis inpec̾cm sic̃ reputatum ẽ
sauili. qui uiuum seruau̾at agag re¬
gem amalech. Hoc mͦ qͦ supͣ exposiu¬
mꝰ intellige bella iustoꝵ. quia ħ bella

Expanded text:
 iniquitatem . » Si enim civitas Domini Ecclesia Dei viventis accipitur, ejiciunt doctores de Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini unipeccatores, id est, cogitationes pessimas et cupiditates pravas interficiet in matutino ortus sui. Justus enim dicit: « In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus . » Quod est istud atque illuminans ignorantiae nostrae tenebras, facit nos in lumine suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dic̃ apłe. ħ enim omĩa infig̾a
contingebant ilł: scͥpta st̃ aũ ad cor¬
reptionem nrãm. in quos fines scłoꝵ
deuenerunt. Si ergo ꝓpt̾ nos scͥpta
sũt. age quid cessas: Exeamꝰ ad bel¬
lum. ut expugnet᷑ a nob̾ ciuitas pͥ¬
ma hꝰ mundi. ⁊ malicia ⁊ pecc̃i suꝑ¬
ba menia destruant᷑. Circum spi¬
cis fortasse qͦ tͥ itinere ꝓgrediendũ sit:
qͥ campꝰ c̾taminis expetendꝰ. Nouũ
tͥ fortassis uidebit᷑ qd dicturus sum.
secus requiras: intra te p̾lium ẽ .q. ges

Expanded text:
enim omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt . » Si ergo propter nos scripta sunt, age, quid cessas? Exeamus ad bellum, ut expugnetur a nobis civitas prima hujus mundi, et malitiae, et peccati superba moenia destruantur. Circumspicis fortasse quo tibi itinere progrediendum sit, qui campus certaminis expetendus novum tibi fortasse videbitur, quod dicturus sum, secus re
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. Utinam enĩ tu tał eẽs qͥ
pon̾es pedas tuos suꝑ serpentes & scor¬
piones. & suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici
& conculcares leonem & draconem
⁊ basiliscum regulum. qͥ aliquando
regnauit inte. ⁊ nitt̾uit inte regnũ¬
peccati: ut illis omnib interemptiᷤᷤ
qui in te regnabant oꝑe peccati: solꝰ
inte regnet iħc dominꝰ nr̃. iiii.

Expanded text:
enim tu talis esses qui poneres pedes tuos super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et conculcares leonem et draconem, et basiliscum regulum qui aliquando regnavit in te, et nutrivit in te regnupeccati: ut, illis omnibus interremptis qui in te regnabant opere peccati, solus in te regnet Jesus Dominus noster.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ab eiꝰ pec̃co alieni fu̾nt: latet apd̃
eum. apud quem ñ ẽ iniquitas. um
oꝑͦtebat querere qd admissum ẽ. ⁊ tan¬
to uehementiꝰ timuerunt cet̾i fcm eiꝰ
imitari. quanto mag̃ bumana exor¬
ret infirmitas. ⁊ in tam magnũ. tãq
iustum ppłi odium dari: ⁊ eis qͦs ad
spẽ ꝓpagandi gen̾is se relict̾itrũ pu¬
tabat pec̃co suo secũ consũptis suis
posteris emori. S & illud ñ ociose
transcurrendũ ẽ. qđ uno peccante
ira suꝑ om̃em ppłm ueñ. Hoc qͦmͦ
accidit quando sac̾dotes qͥ ppło p̾st̃
erga delinquentes benigni uolunt
uideri. ⁊ uerentes peccantiũ linguaᷤᷤ
ne forte male de his loquant᷑. sactr¬
dotał seu̾itatis ĩmemores. nolunt
zelo di succensi. imitant᷑ apłm dicen¬
tem. tradi huiꝰmͦi hominẽ sathant
inint̾itum carnis. uͭ sp̾c saluus fiat.

Expanded text:
omnes ab eius peccato alieni fuerint, latet apud omnes ab eius peccato alieni fuerint, latet apud eum apud quem non est iniquitas. uerum oportebat quaerere quod admissum est, et tanto vehementius timuerunt caeteri factum ejus imitari, quanto magis humana exhorret infirmitas, et in tam magnum tamque justum populi odium dari, et eis quos ad spem propagandi generis se relicturum putabat peccato suo secum consumptis suis posteris emori. Sed et illud non otiose transcurrendum est, quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? Quando sacerdotes qui populo praesunt erga delinquentes benigni volunt videri, et verentes peccantium linguas, ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: « Tradidi hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat .
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa enĩ quecunq st̃ ei: oꝑa eiꝰ pꝰsunt
intelligi. Que cũ illo dixit ẽẽ conere¬
manda: non sic̃ dic̃ apłc de quib dã
oꝑib igne consumptis: ip̃e aũ saluuꝰ
erit. Si huiꝰ pec̃em ita intelligendũ
ẽ. ut &̃ et̾no igne puniat᷑. filios eiꝰ ⁊
filitis cũ pecorib ⁊ omnib que habe¬
bat popłs quidem cum eũ puniret:
simł lapidib obruit. Non tñ ħ uidi¬
nͨ filios censeret exceptos. lapidatio¬
nis &̃ penã ꝓigne ingerens. siue oꝑa
eiꝰ q̃ post mortẽ deus in illo fuerat
sane credc̃dum est cos ꝓpec̃co pr̃is. aqͦ
innocentes erant. etiam pꝰ mortẽ sup¬
plicio inferni ignis incensos. Mlors
quippe ista q̃ om̃ib manet. qͣmuis¬
de pͥmo pec̾co ueniat. tñ quia ita
natisumꝰ. ut necessario moriendu᷑
sit: accełata quibꝰdam est. ut ilł. uñ
legit᷑ de quodam. raptus ẽ ne malicia
liis huiꝰ. siue ilł tͥginta .ui. turis. cũ

Expanded text:
omnia enim quaecumque sunt ei, opera eius possunt omnia enim quaecumque sunt ei, opera eius possunt intellegi, quae cum illo dixit esse concremanda, non sicut dicit apostolus de quibusdam operibus igne consumptis "ipse autem saluus erit", si huius peccatum ita intellegendum est, ut etiam aeterno igne puniatur. filios ergo eius et filias cum pecoribus et omnibus quae habebat populus quidem cum eum puniret, simul lapidibus obruit; non tamen hoc iudiunt ei", ut nec filios censeret exceptos lapidationis etiam poenam pro igne ingerens, siue opera eius quae post mortem deus in illo fuerat sane credendum est eos pro peccato patris, a quo innocentes erant, etiam post mortem supplicio inferni ignis incensos. mors quippe ista quae omnes manet quamuisde primo peccato ueniat, tamen quia ita nati sumus, ut necessario moriendum sit, accelerata quibusdam est utilis. unde legitur de quodam: raptus est, ne malitiliis huius siue illis triginta sex uiris, cum
Abbreviated transcription (Latin):
exureret. s in eo qͥsq reman̾et. q̃d¬
aꝑte uidebat impletum. nͨ aliquid
ultra quereret. Num uͦ cum ꝓpt̾
dei uerba. ⁊ factum suũ quo p̾uari¬
cari illa uerba non possent: rectis¬
sime drͣ etiam lapidationẽ ignẽ fuis¬
se: eleganter agnosẽẽ. illa pena hõiẽ
ne in posterum pecc̃o illo interiret
purgari. Si aũ tale fuit illud pec
qd̾ dominꝰ fac̾et: ñ qd̾ ab ip̃is ẽẽt
faciendum. Si enĩ dixiss dñs igni
eũ cremabitis. ⁊ omnia eiꝰ huic sensui
locꝰ nullus e̾et. Cum uͦ ita positũ est
ut magis uideat᷑ deus qd̃ ei fut᷑m ẽẽt
p̃dixisse. quam qd ei ab hominib de¬
beret fieri p̾cepisse: meliꝰ ñ potuit face̾
iħc. qui diuina u̾ba sic̃ tantus ꝓpħa
quã ut illũ lapidib potiꝰ quã flãmis
int̾imeret: ne in ilł ignib u̾ba dñi
uident᷑ impleta. que obalid dicta
cremanda igni p̃dix̾it. Sic enĩ arc.
Igne cremabrͣ ⁊ omnia queẽq sunt ei.

Expanded text:
exureret, sexureret, saperte videbat impletum, nec aliquid ultra quaereret. Nunc vero cum propter Dei verba, et factum suum, quo praevaricari illa verba non possent, rectissime dicitur etiam lapidationem ignem fuisse, eleganter agnoscere illa poena hominem, ne in posterum peccato illo interiret,purgari . Si autem tale fuit illud peccquod Dominus faceret, non quod ab ipsis esset faciendum. Si enim dixisset Dominus: Igni eum cremabitis et omnia ejus, huic sensui locus nullus esset? Cum vero ita positum est ut magis videatur Deus quod ei futurum esset praedixisse, quam quod ei ab hominibus deberet fieri praecepisse, melius non potuit facere Jesus qui divina verba sicut tantus propheta quam ut illum lapidibus potius quam flammis interimeret, ne in illis ignibus verba Domini viderentur impleta, quae ob aliud dicta cremanda igni praedixerit. Sic enim ait, Igni cremabitur, et omnia quaecumque sunt ei.
Abbreviated transcription (Latin):
ualł achor usq hodie. Mlerito que¬
rit᷑ cũ dominꝰ ꝑꝑ illũ qͥ de anatħate
furtũ fec̾at p̾ceꝑit eum qͥ fuisset
ostensꝰ cremari. cur eũ ostensũ iħc
lapidari potius appło fec̾it. An ita
iubentis intellig̾e potuit᷑. Uñ ma¬
gis q̃rendũ ẽ cur lapidationẽ ignẽ
appellau̾it dominꝰ: qm credendũ
iħm alid̃ fecisse quã iusserat dñs.
Iam neq ad intelligendũ
uerba dñi quisq poturt ẽẽ sapien¬
tior: neq ad facienda quisq obedi
tusse significari: scͥptura testis ẽ in
deut̾onomio. uͥ drͣ ad filios isrł. Et
eduxi uos de fornace ferrea ex egipto
uͥ utiq duram tͥbulationẽ intelli¬
ñ ille cum suis omnib euidenti igne
crematus sit. Si enm pec̃cm eiꝰ dñs
tale ẽẽ iudicauit qd supplicio illo
ip̃am expiationẽ. ⁊ purgationẽ con¬
gruent̾ illa pena ignis nom̃ accep̃.
Neq adbunc intelłctum quisq ten¬
dere ãmonet᷑. si eum ꝓpͥe uisibił igniᷤ

Expanded text:
 Merito quaeritur, cum Dominus propter illum qui de anathemate furtum faceret, praeceperit eum qui fuisset ostensus cremari, cur eum ostensum Jesus lapidari potius a populo fecerit. An ita verba jubentis intelligere potuit? Unde magis quaerendum est cur lapidationem ignem appellaverit Dominus, quam credendum Jesum aliud fecisse quam jusserat Dominus. Nam neque ad intelligendum verba Domini quisquam potuit esse sapientior, nqeue ad fatuisse significari scriptura testis est in Deuteronomio, ubi dicitur ad filios Israhel: et eduxit uos de fornace ferrea ex Aegypto: ubi utique duram tribulationem intellenon ille cum suis omnibus euidenti igne crematus sit. si enim peccatum eius dominus tale esse iudicauit, quod supplicio illo  propter ipsam expiationem et purgationem congruenter illa poena ignis nomen accepit. neque ad hunc intellectum quisquam tendere admoneretur, si eum proprie uisibilis ignis
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis & in ip̃o ħ uisibily cer¬
namꝰ expleta. Conuenerunt enĩ
reges terre senatus ppłsq & pͥnci¬
pes romani. ut expugnarent no¬
men iħu & isrł simł. Decreuert̃
enim legib suis ut ñ sint xͥani.
Omĩs ciuitas. om̃is ordo xanoꝵ no¬
men impugnat: sic̃ tune om̃s illi
reges conuenientes cont᷑ iħm. nicħ

Expanded text:
quamvis etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reg
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ in celestib. Et utiq ñ dum uidemꝰ
credentes. aut resuscitatos eẽ iã: aut
in celestib consede. S umnbrata sunt
quid̃ ħ nunc ꝑfidem: quia m̃te. ⁊ spe
a t̾renis & mortus oꝑib eleuam᷑. & cor
nr̃m erigunꝰ ad celestia a t̾ra. Implebr᷑
tam̃ ħ in secundo aduentu eiꝰ: ut ea¬

Expanded text:
fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe a terrenis et mortuis operibus elevamur, et cor nostrum erigimus ad coelestia a terra. Implebitur tam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps mundi hꝰ in nob̾ ñ inuenit
quicquã. Et nob̾ crucifigit᷑ mundꝰ
cũ pecẽi concupiscentiã ñ recipimus.
S quis forte ẽ attentior auditor pot̃
dr̃e. forma quid rerum pot̾ ẽẽ conue¬
uiens: s adhuc illd̾ me. mouet. qd̾
diabłs ⁊ ex̾citus suus quantũ ad hy¬
storie ostendr᷑ sigurã int̾emptus est.
ingenti cautela p̾moneat & dicat. ob¬
seruandum eẽ. quia adu̾sarns nr̃ di¬
abolus sic̃ leo rugiens. circuit querens
quẽ deuoret. Uideamus gͦ. si & ħ digñ
aliquid scĩ spc̃ eloquiis possumꝰ in ue¬
nire. Aduentus xͥ unꝰquidem in hu
quodã sermone in scͥpturis sc̃ĩs umbͣ
S mus inumbra eiꝰ uiuemꝰ ingentib.
Sed ⁊ Gabriel cum eũgłiz aret manie. de
natiuitate eiꝰ dicit. uirtꝰ altissim obũ¬
brabit tibi. ꝓpter qd̾ intelligimꝰ pͥmo
h aduentu eius adumbrari: quoꝵ ad¬
impletio. atq ꝑfectio in secundo con¬
summet᷑ aduentu. Uñ apłc dic̃: quia¬
resuscitauit nos eũ ip̃o. simłq sed̾e

Expanded text:
enit quidquam; et nobis crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma quidem rerum videtur esse conveniens; sed adhuc illud me movet quod diabolus et exercitus suus, quantum ad historiae ostenditur figuram, interemptus est. lus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . » Videamus ergo si et hic dignum aliquid sancti Spiritus eloquiis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humquodam sermone, in Scripturis sanctis umbra mus; in umbra ejus vivemus in gentibus . » Sed et Gabriel, cum evangelizaret Mariae de nativitate ejus, dicit: « Virtus Altissimi obumbrabit tibi ; » propter quod intelligimus primo hoc adventu ejus adumbrari, quorum adimpletio et perfectio in secundo consummetur adventu. Unde Apostolus diresuscitavit nos cum ipso, simulque sedere
Abbreviated transcription (Latin):
uł &. quomͦ potuert̃ lapides altaris
ferre tam magni lib̾ continentiã:
Dicant mͥ assertores litt̾e iudei qui
sp̃m legis ignorant. quomͣ hoc inscͥp¬
tura ueteris historie demonstrat᷑:
S apd̾ illos usq in hodiernũ diem
cum legit᷑ moyses uelamen ẽ positũ

Expanded text:
 quomodo potuerunt lapides altaris ferre tam magni libri continentiam? Dicant mihi assertores litterae Judaei, qui spiritum legis ignorant, quomodo hoc in Scriptura historiae veteris demonstratur: sed apud illos usque in hodiernum diem cum legitur Mo
Abbreviated transcription (Latin):
statis adulantis mendatio macule¬
ris: si ñ te aliquando blandũ remis¬
sio faciat aliquando iracundia tru¬
culentũ: si ñ arrogans apd̃ modi¬
cos: & apud suꝑbos humił inueni¬
ris. deniq si ñ pugna intrate ge
intra te iam consonant.⁊ cõcordat
uocẽ iubilationis cito emittis. qͣm
destructus ⁊ deiectus ẽ mundꝰ: qͥ
fuit añ tͥ rebelł. Et ad p̾dicantiũ
uoces quasi ad tubaꝵ sonitũ muri Is̃si.¬
iericho id ẽ elatimundi ac suꝑba
infidelitatis obstacula corruunt
donec infine tꝑm mors nouissima
inimica destruat᷑. Et ex impioꝵ
ꝑditione uinca domꝰ raab tanꝗͣ
unica eccła lib̾at᷑: munda a tur¬
bine fornicationis. ꝑ fenestrã con¬
fessionis. in sanguine remissionis.
Ista enĩ metrix in iericho tanqͣm
in ħ mortali scło morat᷑. q̃ uͭ sal¬

Expanded text:
statis adulantis mendacio maculestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geintra te jam consonant et concordant, vocem jubilationis cito emittis, quoniam destructus et dejectus est mundus, qui fuit ante tibi rebellis: et ad praedicantium voces, quasi ad tubarum sonitum muri Jericho, id est, elati mundi ac superba infidelitatis obstacula corruunt, donec in fine temporum mors novissima inimica destruatur. Et ex impiorum perditione unica domus Raab, tanquam unica Ecclesia liberatur, munda a turbine fornicationis, per fenestram confessionis, in sanguine remissionis. Ista enim meretrix in Jericho tanquam in mortali hoc saeculo moratur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
milites cohortantẽ: qͦmͦ dic̃. Confidi¬
te ego uicimundũ. Illo gͦ duce iam no¬
bis uictus ẽ mundꝰ ⁊ muri eiꝰ collapsi
sũt: quib homines secul nitebant᷑.
S & unꝰquisq nr̃m debet insemtĩpo
ista compłe. Habes inte iħm ducẽ
ꝑ fidem: fac tͥ tubas duct̾iles si sac̾dos
es: geus enĩ regał effect̾a es. ⁊ sac̃doti¬
um scm de te dictum est. fac tͥ tu¬
bas duct̾iles exscͥpturis. inde duc
sensus. iñ sermones. ꝓpterea enĩ tu¬
be ductiles appellant᷑. In ip̃is cane
⁊ sim talib ceciñis tubis idẽ in
psalinis hẏmnis canticis sp̃alib
⁊ septies archã testam̃ti cͥcumtułis
id ẽ legis mosaice p̾cepta ab eu̾głiciᷤᷤ
ñ separau̾is tubis. s & iubilationis
ex temet ip̃o exigas consensũ idest
si cogitationum ⁊ sensuũ tuoꝵ ppłs
qui intra te est. concordem semꝑ ⁊
consonam ꝓferat uocẽ. & ñ aliqñ
u̾m dicas. aliquando ꝑsone pote¬

Expanded text:
milites cohortantem, quomodo dicit: « Confidimilites cohortantem, quomodo dicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus collapsi sunt, quibus homines saeculi nitebantur. Sed et unusquisque nostrum debet in semetipso ista complere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas ductiles, si sacerdotes es; gens enim regalis effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductiles ex Scripturis, inde duc sensus, inde sermones; propterea enim tubae ductiles appellantur. In ipsis cane, et si in talibus cecineris tubis, id est, in psalmis, hymnis et canticis spiritalibus, et septies arcam testamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso exigas consensum, id est, si cogitationum et sensuum tuorum populus qui intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae pote
Abbreviated transcription (Latin):
lationem. In aliis timor dei beatum
fac̃. Sic enim dic̃. Beatus uir qͥ timi
dominũ. Alibi etiã płes sunt beati
cifici. uł mundicordes. ħ beatitu¬
do ꝓfusa ẽ.⁊ tanta hic nescio qua
causa beatitudinis indicat᷑. ut uni¬
uersum ppłm faciat beatum: qͥ tñ
scierit iubilationẽ. Uñ mͥ uidrͣ iubi¬
latio ista indicare quendã concordi
⁊ unanimitatis affectum. Qsimcedat
in duos uł intres xp̃i discipłos omĩa
quecunq petierint in nomine salua¬
toris prestat eis pr̾ celestis. Si uͦ tanta
fuerit beatitudo ut uniu̾sus popłs
concors. ⁊ unanimꝰ maneat. ut eadẽ
dicant om̃s ⁊ ineodem sensu. ⁊ inead
scientia ꝑmanentes. isto tali popło
uocẽ unanimit̾ eleuante. fiet illud
iumes orabant. apłi cum mulierib
⁊ maria mr̃e iħu. Et terre motu fc̃o
destruent᷑ & cadent. omnia q̃ t̾rena sũt
⁊ subũtet᷑ mundꝰ. Audi deniq dñm
⁊ saluatorẽ nr̃m: ad huc ip̃m suos

Expanded text:
lationem. » In aliis timor Dei beatum lationem. » In aliis timor Dei beatum facit; sic enim dicit: « Beatus vir qui timet Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, cifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud nimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia quae terrena sunt, et subvertetur mundus. Audi denique Dominum et Salvatorem nostrum, adhuc ipsum suos
Abbreviated transcription (Latin):
richo.⁊ om̃s idolatͥe machinas. &
philosophoꝵ doginata. usq ad fun¬
damenta deiecit. Mouer me sane
& illud qd̾ historia refert. quia ñ
solum sac̃dotes tubis cecinerunt. uͭ
caderent muri iericho: s & audita
uoce tube drͣ uniũsus ppłs ululas¬
se ululatu magno: uł sic̃ in aliis
exemplarib habet᷑ iubilasse iubilo
magno. Et quamuis iste sermo in¬
ingreco seribit᷑. qd neq iubilũ. neq
ululatũ ꝓpͥe significat. s illã mag̃
ostendit uocẽ quã belli temꝑe ex̾ci¬
tus clamorẽ consonum tollens. una¬
nimit̾ se coortari ad bellũ solet: tñ
ħ sermo inscͥpt̾is. iubilatio mag̃
quã ululatio consueuit inscͥbi.
Ut ibi iubilate dõ omnis t̾ra: &¬
it̾m. beatꝰ popłs qui scrł iubila¬
tionẽ. Qd̾ etiam me ꝑmouet dcm:
quid istud tantũ sit oꝑis. qd̾ beatũ
popłm faciat. Non dixit quia bea¬
tus popłs qui scit misteria. uł qͥ
scit celi ac t̾re & siderum rõnem. s
beatus inquit popłs qui scit iubi¬

Expanded text:
omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo imin Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra  Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictum, quid istud tantum sit operis, quod beatum populum faciat. Non dixit, quia beatus populus qui scit mysteria, et qui scit coeli ac terrae et siderum rationem; sed « beatus, » inquit, « populus qui scit jubi
Abbreviated transcription (Latin):
siret iordanem. ⁊ sac̃dotes qui porta¬
bant archam federis ꝑgebant ante
Ieum. Et cet̾a. Interea sac̾dotał ordo
⁊ leuiticꝰ qui iter ostendebat popło
dei: qui exiit de t̾ra egipti. Ipsi enĩ
sunt quidocent popłm exire de egip¬
to de errorib scilicet mandi transi
re ꝑhemum uastã. idẽ temptatio¬
num gen̾a diu̾sa transcurrẽ.⁊ neq
noc̾i a serpentib qͥ sunt morsꝰ de¬
monũ.⁊ malaꝵ suggestionũ uene¬
na uitare. Quod si forte aliqͥs ꝑcus¬
sus fu̾it in hemo aserpente. uͭ osten¬
dat ei ereum serpentẽ in cruce sus
nstrabat. diabolica ꝑ hoc uenena dif¬
fugiet. Sacerdotał ⁊ leuiticus ordo
est qui assistit arche testam̃ti dñi
inqua lex domini portat᷑. sine dubio
ut ip̃i illuminent popłm de man¬
meis. Hoc lum̃ ꝑ sac̾dotes accendi¬
tur. ⁊ leuitas: qd forte si aliquis ex
hoc ordine accensam luc̾nam po¬
suerit submodio.⁊ ñ suꝑ candela¬
deat quid sibi agendũ sit: cum do¬

Expanded text:
siret Jordanem: et sacerdotes qui portasiret Jordanem: et sacerdotes qui portabant arcam foederis pergebant ante eum, » etc. Interea sacerdotalis ordo et leviticus, qui iter ostendebat populo Dei qui exiit de terra Aegypti, ipsi enim sunt qui docent populum exire de Aegypto; de erroribus scilicet mundi transire per eremum vastam, id est, tentationum genera diversa transcurrere: et neque noceri a serpentibus, qui sunt morsus daemonum et malarum suggestionum venena vitare. Quod si forte aliquis percussus fuerit in eremo a serpente, ut ostendat ei aereum serpentem in cruce suspnstrabat, diabolica per hoc venena diffugiet; sacerdotalis et leviticus ordo est qui assistit arcae testamenti Domini, in qua lex Domini portatur, sine dubio ut ipsi illuminent populum de manmeis ; » hoc lumen per sacerdotes accenditur et Levitas. Quod si forte aliquis ex hoc ordine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candeladeat quid sibi agendum sit, cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
in peccoꝵ amaritudine uertet᷑: ñ
utiq eẽt scͥptum. quia pars flumi¬
nis salsi maris gurgitibꝰ fuisset
immersa. Et iõ illa mͥ uidrͣ in his
uerb̃ baptizatoꝵ uarietas desig¬
nari: quã ip̃i nos qd cum dolore
cõmemoro. sepe uideamꝰ accede.
ut hi qui scm baptisina consecun¬
tur. cũ se ip̃os rursus ad negotia
scłi ⁊ illecebras libidinũ tradur
⁊ cũ auaritia salsũ poculũ bibunt
in ea aquaꝵ parte forment᷑. q̃ in
mare ꝓfluit. atq in salsis fluc̾tibꝰ
deꝑit. Pars uͦ illa que cum stabi¬
litate ꝑmanet. ⁊ dulcedinẽ suã ser¬
uat: designat eos qui acceptũ di
munꝰ in declinabiłr tenent. Et
recte una pars c̃ coꝵ qui saluant᷑
quia & panis unus ẽ qͥ de celo des¬
cendit: ⁊ dat huic mundo uitã
⁊ fides una ẽ: unũ bapt̃m. ⁊ unꝰ sp̃c¬
qͦ om̃s potant᷑ in baptismo. ⁊ unꝰ
deus pat̾ omniũ. Igit᷑ egressus est
popłs de tab̾nacuł suis ut tran¬

Expanded text:
in peccatorum amaritudinem verteretur, non in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma consequuntur, cum seipsos rursus ad negotia saecularia et illecebras libidinum tradunt, et cum avaritiae salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars est eorum qui salvantur, quia et panis unus est qui de coelo descendit, et dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spquo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium. « Igitur egressus est populus de tabernaculis suis, ut tran
Abbreviated transcription (Latin):
cha federis dñi omins t̾re ante ced
uos ꝑ iordanem: parate .xii. uiros
de tribub isrł singulos ꝑsingłas
trib. Et cum posuerint uestigia
pedum suoꝵ sac̾dotes qui portant
archam domini uniu̾se t̾re in aqͥs
iordanis. aque q̃ inferiores sunt de¬
current atq deficient. q̃ aũ desuꝑ
ueniũt in una mole consistent. ꝑ
sac̃dotes deducit᷑ popłs ⁊ iter agre
ad t̾ram reꝓmissionis. Magist̾io
sacerdotum tantus ac tał est ppłs
qͥ in illo ordine mereat᷑ adscͥbi. Si
enim sit aliquis tał ut quiescant
ei fluenta iordanis. ⁊ ip̃a elem̃ta
uerebunt᷑: pars aquaꝵ fluminũ
retrorsum resiliet. ⁊ post tergum
frenabit᷑: pars uͦ in mare salsum ra¬
pido lapsu deficiet. Qd̾ tam̃ nec
ip̃m absq mist̾ii ratione arbitror
scͥptum. qd̾ pars aquaꝵ iordanis
demergat᷑ in mare atq in ama¬
ritudine ꝓfluat: pars uero in
dulcedine ꝑseuerat. Si om̃s qui
baptizant᷑ acceptam celestis gr̃e
dulcedinem custodirent.⁊ nullꝰ

Expanded text:
ca foederis Domini omnis terrae antecedet vos per Iordanem parate duodecim viros de tribubus Israhel singulos per singulas tribus et cum posuerint vestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam Domini Dei universae terrae in aquis Iordanis aquae qcurrent atque deficient; quae autem desuper veniunt, in una mole consistent. » Per sacerdotes deducitur populus, et iter agit ad terram repromissionis. Magisterio sacerdotum tantus ac talis est populus, qui in illo ordine mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero in dulcedine perseveret. Si omnes qui baptizantur acceptam coelestis gratiae dulcedinem custodirent, et nullus
Abbreviated transcription (Latin):
thema ĩ eccła introducunt. Q de
astroꝵ cursibꝰ uitas homiñ ⁊ gesta
ꝑ quirunt qui uolatꝰ auiũ. ⁊ cet̾a bꝰ¬
modi que inseculo pͥus obseruaban¬
tur inquirunt. de iericho anathema
deferunt in eccłam. ⁊ polluunt castͤ
domini. ⁊ uinei faciunt popłm di.
S & multa alia pecẽa sunt ꝑ que ana¬
thema de iericho introducit᷑ ĩ eccłã.
ꝑ que popłs dei uincit᷑. ⁊ ꝓst̾nit᷑ ab
immicis. Aut ñ apłe hec ead p̃cipit¬

Expanded text:
thema in Ecclesiam introducunt; qui thema in Ecclesiam introducunt; qui astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per quae anathema de Jericho introducitur in Ecclesiam per quae populus Dei vincitur et prosternitur ab inimicis. Aut non Apostolus haec eadem p
Abbreviated transcription (Latin):
intra eccłam reꝑiunt᷑: ip̃i tm̃ saluan
enĩ dñs uob̾ ciuitatem. sitq ciurtas
Ib̾ anathema. ⁊ omnia q̃ ineis suire
Idomino. Sola raab meretͥx uiuat
Icũ uniu̾sis qui cum ea in domo sũt
abscondit enĩ nuntios quos direxi¬
mus. uos autem cauete ne de his q̃
p̃cepta sunt qͥppiã contingatis: &
sitis p̾uaricationis rei: ⁊ omĩa castra
isrł sub pecc̃o sint atq turbent᷑. Et
reliqua. Tale est qd̾ indicat᷑ in his
u̾bis. uidete nequid in uob̾ seculare
habeatis. ne seculares nequitias. ne
t̃giuersationẽ de seculo uob̾cũ ad
eccłam deferatis. s anatħa uob̾ sit
omnis conu̾satio secularis. Nolite
diuinis mundana miscere: nolite
negotia secularia. eccłe secretis inse
tuba dicens. Nolite dilig̾e mundũ
neq ea q̃ in mundo sunt. Et paulꝰ
simiłr: nolite inquit conformari
huic scło. Qui enim hoc faciut̃: acci¬
pitint de anathemate. Sed & illi
qui u̾bi causa. cum xͥam sint sollẽ¬
pnitates gentilium celebrant. ana¬

Expanded text:
alvantenim vobis Dominus civitatem. Sitque civitas haec anathema, et omnia quae in eis sunt, Domino. Sola Raab meretrix vivat cum universis qui cum ea in domo sunt; abscondit enim nuntios quos direximus. Vos autem cavete ne de his quae praecepta sunt quidpiam contingatis, et sitis praevaricationis rei, et omnia castra Israel sub peccato sint atque turbentur, » et reliqua. Tale est quod indicatur in his verbis: Videte ne quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclesiae servitiis insertuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus similiter: « Nolite, » inquit, « conformari huic saeculo ; » qui enim hoc faciunt, accipiunt de anathemate. Sed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemnitates gentilium celebrant, ana
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m qͦ xͥmilitia cingim᷑ siquando
falsum loquim᷑. ⁊ mendaciũ de ore
nr̃o ꝓcedit discingim᷑ a militia xͥ:
& balteo caritatis xͥ exsoluim᷑. Simꝰ
ergo inu̾itate cincti: ne simꝰ infalsi¬
ab ip̃o rursus disce apło. Ip̃e te do¬
cet dicens. Non enĩ nob̾ ẽ pugna
aduersus carnẽ ⁊ sanguinẽ. s adu̾¬
sus pͥncipatꝰ. ⁊ potestates. adu̾sus¬

Expanded text:
risti militia cingimur, si quando falsum loquimur et mendacium de ore nostro procedit, discingimur a militia Christi, et balteo charitatis exsolvimur. Simus ergo in veritate cincti, ne simus in falsiab ipso rursus disce Apostolo. Ipse te docet, dicens: « Non enim nobis est pugna adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, ad
Abbreviated transcription (Latin):
petram qui est xͦ. Sicq tali cͥeumcisi¬
one purgatus. caret egipti obꝓbͥo idẽ
illecebra corꝑalium uitioꝵ. Nom̃ aũ
loci galgala qd int̾p̃tat᷑ reuelatio:
ostendit dum in p̾putio infidelita
desertum. oculos ei ẽẽ cecatos. Uide¬
amus tam̃ quale sit hoc ip̃m qd̃ diẽ
quia hodie abstulit obꝓb̾um a filuis
isrł. Omnes homines etiam si ꝑ legẽ¬
hñt tamen obpbͥum peccoꝵ. Qs erre
simił &̃ secundum legis obseruantiã
fact̾oꝵ: audi deniq ip̃m dicentẽ:
scd̾m iusticiã q̃ in lege ẽ conu̾satus
sine querela. Ip̃e tamen ꝓnuntiat ⁊

Expanded text:
petram, qui est Christus, sicque tali circumcisipetram, qui est Christus, sicque tali circumcisione purgatus, caret Aegypti opprobio, id est, illecebra corporalium vitiorum. Nomen autem loci Galgala, quod interpretatur revelatio, ostendit dum in praeputio infidelitatdesertum, oculos ei esse caecatos. Videamus tamen quale sit hoc ipsum quod dicit, quia hodie abstulit opprobrium a filiis Israel. Omnes homines, etiamsi habent tamen opprobrium peccatorum. Quis erit similis etiam secundum legis observantiam factorum? Audi denique ipsum dicentem: « Secundum justitiam quae in lege est, conversatus sine querel
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptizandos eos qui hñt xͥani
baptismi sacramentũ: hoc testimo¬
mo legis adiuuari se putent: quia
nullꝰ bis num̾o unꝰ homo ẽ cͥcumci¬
sus. s ppłs qui iam fuerat in quibꝰdã
cͥcumcisus: in quibusdã uͦ adhuc
incͥ̾cumcisus erat. Et si aliqͦ mͦ id fĩ
posset. ut bis cͥcumcidi hominẽ d̾s
iub̾et. nunꝗͥ possunt dic̾e iõ fuisse
p̾ceptum quia illi ab egiptus fue¬
rant cͥcumcisi: aut ab aliquibꝰ ħcti¬
cis. ab isrłitarum societate segregatis:
Cum u̾o &̃ satis appareat. quare sit
ado dictũ: nullũ hic possunt homi¬
nes erroris sui patrocinũ repꝑire.
cundo cͥcumcidi cͥcumcisione carnab.
Semel enĩ ẽcumcisus: ult᷑ ñ ht̃ qd se¬
cundo posset auferre. A nob̾ au quibꝰ
lex sp̃ał est conuenient̾ ista soluunt᷑.
Dicimꝰ enim cͥcumcisionẽ pͥmã fuisse ꝑ
legem in egipto. s: si a lege transeat qͥs
ꝑ baptisma iordanis ad eugłm : tunc
accipit secundã cͥcumcisionẽ sp̃alẽ ꝑ

Expanded text:
rebaptizandos eos qui habent Christiani rebaptizandos eos qui habent Christiani baptismi sacramentum, hoc testimonio legis adjuvari se putent, quia nullus bis numero unus homo est circumcisus; sed populus qui jam fuerat in quibusdam circumcisus, in quibusdam vero adhuc incircumcisus erat. Et si aliquo modo id fieri posset, ut bis circumcidi hominem Deus juberet, nunquid posset dicere ideo fuisse praeceptum quia illi ab Aegyptiis fuerant circumcisi, aut ab aliquibus haereticis ab Israelitarum societate segregatis? Cum vero etiam satis appareat quare sit a Deo dictum, nullum hic possunt homines erroris sui patrocinium reperirecundo circumcidi circumcisione carnali; semel enim circumcisus, ultra non habet quod secundo possit auferre. A nobis autem, quibus lex spiritalis est convenienter ista solvuntur. Dicimus enim circumcisionem primam fuisse per legem in Aegypto: sed si a lege transeat quis per baptisma Jordanis ad Evangelium, tunc accipit secundam circumcisionem spiritalem per
Abbreviated transcription (Latin):
bdem temꝑe arc dñs ad iosue.
fac tͥ cultros lapideos: & cͥcum¬
cide scd̾o filios isrł. fecit qd iusserat
ex egipto generis masculini uniũ¬
si bellatores uiri mortui sunt in
deserto ꝑ longissimos uie cͥcuit
qͥ om̃s circumcisi erant. Popłs aũ
qui natus ẽ in deserto ꝑ.xl. annos¬
itineris latissime solitudiniᷤᷤ. in circũ¬
cisus fuit. Treliqua. In hoc p̾cepto
querit᷑: cur dix̾it it̾m. Non enĩ unꝰ
homo bis circumcidendꝰ erat: s quia
popłs unꝰ in quibꝰdam cͥcumcisꝰ. in
quibꝰdam ñ cͥcumcis. iõ dict̾um est
iterum. uͭ circumcisus it̾m cͥeumei¬
det᷑: ñ hõ s ppłs. Nam & sequentia
id ostendunt. Manifestum ẽ gͦ ñ om̃s
fuisse s qͦsdam. Qdam enĩ de egipto
exeuntium filii m illo ppͦ. incͥcumei¬
si erant: quos poturt cͥcumcidẽ iħc.
illoꝵ sciłc filios qui genuert̃ in deser¬
to. ⁊ contempserunt eos cͥcumcide :
qd in obidientes erant legi di. Nlła
itaq causa est. cur hii qui putant

Expanded text:
nus ad Josue: Fac tibi cultros lapideos, et circumcide secundo filios Israel. Fecit quod jusserat ex Aegypto generis masculini, universi bellatores viri, mortui sunt in deserto per longissimos viae circuitus, qui omnes circumcisi erant. Populus autem qui natus est in deserto per quadragitineris latissimae solitudinis, incircumcisus fuit, » et reliqua. In hoc praecepto quaeritur cur dixerit, iterum: non enim unus homo bis circumcidendus erat; sed quia populus unus in quibusdam circumcisus, in quibusdam non circumcisus, ideo dictum est, iterum, ut circumcisus iterum circumcideretur, non homo sed populus. Nam et sequentia id etiam ostendunt. Manifestum est ergo non omnes fuisse, sed quosdam. Quidam enim de Aegypto exeuntium filii in illo populo incircumcisi erant, quos potuit circumcidere Jesus: illorum scilicet filios qui genuerunt in deserto, et contempserunt eos circumcidere, quod inobedientes erant legi Dei. Nulla itaque causa est cur hi qui putant