comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ ilia mat̾ia ꝯfusa sit dcã infor¬
in altitudine in ascenderit.¬
e qua prius qułi tractemꝰ dno no¬
bis discucienda occurtũt. Pri¬
num qr̃ illa mat̾ia ꝯfusa ⁊ ĩformis
dicat᷑ anqr oĩ forma caruerit an pp̃
in aitum ascend̾it. ñd iliud gͦ qd̾ pͥ¬
mo positum ẽ b̾r rñdentes dicimꝰ¬
illã mat̾iam non iõ dictã fore ĩfor¬
mem. qr nustara oĩo formã hũetit
qr ñ a liquid corporeũ cale existere
potest ꝙ nuillam hẽat formã. set iõ
fon absurde informẽ appellari por¬
se dm̃s.qr in confusione ⁊ ꝑmixtio¬
ne. quadam subsistens ñdũ piucrã
aꝑtã qr et distincta ceꝑat formã
qualem mͦ c̾minꝰ. ftã est gͦ illa ma.¬
teria in forma ꝯfusionis ante for¬
mã dispõnis. In forma ꝯfusionis p̾¬
to oĩa corporalia mat̾iałr simł et
semł sunt c̾ata. Post mod̾ in for¬
ma dispõnis sex dieb funt ordĩa¬
ta. Ecce absolutũ est qd pͥmo in
explicare ubi .s. illa mat̾ia

Expanded text:
re illa materia confusa sit dicta inforin altitudine ascenderite priusquam tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an propter in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est bam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo explicare, ubi scilicet illa materia
Abbreviated transcription (Latin):
uit moyses. qr t̾ra int̾ oĩa elem̃ta
minꝰ est speciosa. et illa manis erat
cens. Et tenebre erant suꝑ faciẽ
abyssi. qr confusa erat et ꝯmixta spẽ
distincta carens. cad̾ ⁊̃ mat̾ia infor¬
mis dca est aqͥua suꝑ qũa ferebatur
spẽ dommi sic̾ sr̃ fert᷑ fabricandis
reb uoluntas artificis qr subiace¬
bat bone uoluntati c̾atoris qd̾ for¬
mand̾ ꝑficiend̾ q ĩchoau̾at qui sic̃
dominus et ꝯditor p̾etat flintanti
que in t̾ra nastunt᷑ siũ ałia siue
arbores uł herbe et siłia ab hũore
icipiunt formari atq nutriri

Expanded text:
vit Moyses, quia terra inter omnia elementa minus est speciosa, et illa inanis erat,cens: Et tenebrae erant super faciem abyssi, etc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumque inchoaverat; qui, sicut Dominus et conditor, praeerat fluitanti quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari a
Abbreviated transcription (Latin):
re erant pp̃ infirmitatẽ ꝑuuloꝵ q
minus ydonei sunt inuisibłia ꝯpr¬
hend̾e. et cc̃ erant tenebre .i. iucit
absencia. sion enĩ tenebre ad sunt
set ip̃a lucis absentia sic̃ silenciũ
ñ est aliqua res. set ubi sonuis ñ est
silenciũ dr̃ et nuditas non aliqͣ rer
ẽ. set in corpore ubi tegum̃tũ non
et quo dicantur esse aliquid.
int̾ creaturas ponant᷑ que benedi¬

Expanded text:
rae erant, propter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non et quo dicantur esse aliquid. inter creaturas ponantur quae benedi
Abbreviated transcription (Latin):
cis absentia quałr supͣ accepit
aug̃. upxta qu̾a acceptionẽ nou st
aliquid uł ꝓ aere obscurato siue
aeris obscura qualitate. ⁊ ẜm hoc
bras fuisse tẽ suꝑ faciem adyssi q
nũdum erat lux que si eẽt ⁊ freẽt

Expanded text:
cis absentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitate, et secundum hoc bras tunc fuisse super faciem abyssi quia nondum erat lux; quae si esset, et
Abbreviated transcription (Latin):
reb ei genus suũ desit que non
simul ut quibͦ dã scoꝵ  patrũ pla¬
cuit set per int̾ualla tempoꝵ ac
sex dieꝵ uolumina ut᷑ alius uisũ est
formau̾ ꝙ scĩ tractatores uident᷑

Expanded text:
rebus secundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum est, for
Abbreviated transcription (Latin):
sa scͥpsisse uident᷑. alii quid̃ tradi¬
d̾unt oĩa sił in mat̾ia ⁊ forma
fuisse c̾ata. qd aug̃̾ sensuse indet᷑
alii u̾o h magsis ꝓbauerũt acq
asseruerũt ut pͥmũ mat̾ia rudis
onẽ atq confusionẽ cenens c̾ata
sit. Post mod̾ u̾o ꝑ int̾ualla sex die¬
rũ ex illa mat̾ia teꝵ corporaliũ gn̾a
mendant ac p̾ferũt que ⁊ scrip¬
ture geneseos . unde pͥma huius rei
ad nos manauit cognitio mogis cõ¬
gruere uidet᷑.¬

Expanded text:
sa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis onem atque confusionem tenens, creata sit. Postmodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium genera mendant ac praeferunt. Quae etiam Scripturae Geneseos unde prima hujus rei ad nos manavit cognitio magis congruere videt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ caritate eos non ꝓfecisse post cõ¬
firmationẽ qr eoꝵ caritas postea
ñ est aucta. et sic dñt eos ñ ꝓfecis¬
se ĩ meritis scl qnͣtũ ad nim me¬
rendi s ñ qnͣtũ ad nũm meritoꝵ.
płã enĩ bona fec̾unt postea q̃ tũc
non fec̾ant. s eoꝵ caritas ex qua
ilia ꝓcesserũt ñ est aucta exqua
tantũ meruerũt añ qmͣ ista adde¬
rent᷑ qnͣtũ postea his abiectis.

Expanded text:
charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis.
Abbreviated transcription (Latin):
cessibilis ꝓprietatis pr̃ et filiꝰ. Cuiti¬
gͦ dicitur cantus est solus pater.
qnͣtum simul illi tres. ꝑ hoc qd̾ dr̃
solus. non se parat᷑ pater ab aliis. s
hic est sensus. Solus pat̾ .i. pater
lige cum dr̃ solus filius. uł solus spc̃¬

Expanded text:
rocessibilis proprietatis Pater et Filius. Cum ergo dicitur: Tantus est solus Pater quantum simul illi tres, per hoc quod dicitur solus, non separatur Pater ab aliis; sed hic est sensus: Solus Pater, id est, Pater lige cum dicitur: Solus est Filius, vel solus
Abbreviated transcription (Latin):
deus .ul pat̾ est solus deus filius
ost hec querit᷑ utrum sic̃ dici¬
tur solus pat̾ est pater uł so¬
lus filius est filius. Ita possit dici soĩ
pat̾ est deus. uił solus filius est deus:
.s. dicitur. et est unus deus. ⁊ hec tͥ¬
nitas simul ꝓprie dr̃ esse solus deus.
sieut solus sapiens solus potens. Se
non undetur debere dici a nob̾uer¬
bis nr̃is utentib nͥ ubi sermo aut¬
toritatis occurrit. solus pater est
deus. ul pater est solus deus ita de
filio et spũ scõ dicimus. unde aug̃

Expanded text:
l Pater est solus Deus, vel Post haec quaeritur utrum sicut dicitur: Solus Pater est Pater, vel solus Filius est Filius, ita possit dici: Solus Pater est Deus, vel solus Filius est Deus, us sanctus, dicitur et est unus Deus, et haec Trinitas simul proprie dicitur esse solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auctoritatis occurrit: Solus Pater est Deus, vel Pater est solus Deus; ita de Filio et Spiritu sancto dicimus; unde Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
et bona intentione. s addrdit qrͣ ⁊
uelud qr talia non fiũt bono fine ⁊
bona ĩtentione set intentõne que
uidet᷑ bona et fine qui putat᷑ ronꝰ
et ñ est. siec enĩ iõ excepit aug̾. is¬
taut aiunt quĩ cãs hẽãt inalas. set

Expanded text:
et bona intentione, sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur bonus, sed non est. Nec ideo accepit August. ista, ut aiunt, quin causas habeant malas; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et alia qua pauꝑi subueni¬
hoc ita platut m eo cum aliqua
delectatione uolũtas acquiescat. ñ¬
dum tam̃ est illud quo tendit᷑. s hec
ad illud teͣfert᷑ ut hoc deputetur
tamꝙ̃ prĩa ciuis istud u̾o tamqmͣ
re fectio uł mansio iuatoris ⁊ sũt
nsce uoluntatis affectus siu̾ motus
mentis quib qrͣ g̾ssib uł passib
tendit᷑ ad patͥam. Sic̃ gͦ alt̾a ẽ uo¬
luntas uidendi fenestras ut suͤpra
alia uidet᷑ uoluntas e lemosinas
dandi pauperi alia uoluntas hũdi ui¬
tam. Alii aũt putant ꝙ una sit uolun¬
tas et hac et ibi. set pp̃ subrectoꝵ mu¬
tiplicitatẽ diu̾sitas memorat᷑ uolũ¬

Expanded text:
nilaceat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mans motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed propter subjectorum multiplicitatem diversitas memoratur volun
Abbreviated transcription (Latin):
adiciend̾ uidet᷑ utrũ et ip̃i ex
fine uolintatis pensari deb̾ant boĩ
lute dicendi sunt om̃s bom. nec oẽs
remunerabiles. set quidam simplici¬
ter mali dñt᷑ sic̃ et alii boni. Nã sim¬
płr ac uere sunt boni illi actus qui
bonam hñt cam̃ et intencionẽ .i. qͥ¬
bonũ finem tendũt. Mali u̾o simpłr
dici debent qui ꝑu̾sam hñt cam et
intentionẽ. uñ ambeoꝰ ait sic. affec¬
tus tuus oꝑi tuo nomen imponit.
tͣet bona oꝑa sua ante fidẽ. Ita eĩ
ñ erat bonũ opus ñ erat. bonum
enĩ opus intentio facit: Intentõ¬
nẽ fides dirigit. Nõ ualde attẽdas
quid hõ facit s quid cũ facit attẽ¬
dat. quo lac̾tos optime gub̾natõ¬
nis ditigat. hiis testimoniis ĩsmu¬

Expanded text:
adjiciendum videtur utrum et ipsi ex fine, sicut voluntas, pensari debeant boni on tamen absolute dicendi sunt omnes boni, nec omnes remunerabiles, sed quidam simpliciter mali dicuntur, sicut et alii boni. Nam simpliciter ac vere sunt boni illi actus, qui bonam causam et intentionem, id esbonum finem tendunt; mali vero simpliciter dici debent qui perversam habent causam et intentionem. Unde Ambros. ait: Affectus tuus operi tuo nomen imponit. tet bona opera sua ante fidem. Ita enim non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis di
Abbreviated transcription (Latin):
naturałis et qr̃ naturaliᷤ di᷑ qr talis
fuit motus nature hũane ĩ prin a
ꝯdicõne in qua eteati sine inicia su¬
mus que ꝓpͥe natura dr̃. fuit enim
homo creatus in uoluntate rect᷑
lib̾o arbitͥo quo possent si uellent
ꝓpͥa uoluntate peccare. eosq non
ncc̃itate set ꝓpͥa uoluntate peccasse
aliũ aũt dicunt motum m̃tis qͦ mẽs
relicta suꝑiori lege subicit se peccatis
regnat in hole alt̾m qͣ depͥmit mo
tur ut efficacit̾ bonũ uelit. aute
gtãm lic naturalr̾ homo uelit bo¬
nũ non tam̃ absolute ꝯcedi oportet
bonam hr̃e uolũtatẽ set pociꝰ malã
Alii aũt dñt unam eẽ
motũ quo uult hõ bonil ⁊ ex uicio

Expanded text:
naturaliter, et quare naturalis dicitur? Quia talis fuit motus naturae humanae in prima conditione, in qua creati sine vitio sumus, quae proprie natura dicitur. Fuit enim homo creatus in voluntate rectuslibero arbitrio, quod possent si vellent propria voluntate peccare, eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse. Alium autem dicunt motum esse quo mens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, regnat in homine, alterumque deprimit mottur ut efficaciter bonum velit. Ante gratiam vero licet naturaliter homo velit bonum, non tamen absolute concedi oportet bonam habere voluntatem, sed potius malam. Alii autem dicunt unam esse motum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est ĩcentione ñ bona. ⁊s as¬
serũt illi quedam oꝑa eẽ talia q̃
sic sunt mala ut non possint esse
dona quaq ex ci siant. alia aũt
eẽ opera que ex fine ur cã bona st̃
uł malarad illa ref̾u̾nt stõꝵ testi¬
monia quib ex affectu uł inten

Expanded text:
bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affec
Abbreviated transcription (Latin):
do qmͣ qui miserando furat᷑. set si
nend̾: quis enĩ dicat ẽẽ peccandũ
leuius. Sunc aũt querimꝰ quis ac¬
cota m̃tis ꝯsid̾atione que ñ ĩutilẽ.¬
hñt ex̾citationẽ ⁊ dinostes quis actus
bonam hẽant cam̃. tam̃ pct̾a sunt ut
supͣ positum est. ex quo ꝯsequi uidet᷑
qr non semꝑ ex fine iudicat᷑ uolun¬
tas siũ actio malasic̾ in illis que ꝑ se
peccata sunt. Illa em̃ cũ qͥs gesserit
ꝓ aliqua bona causa bonũ indetur
hr̃e fine̾ nec ex fine uoluntas ẽ ma¬
la.nec ex uoluntate actio sit mala.

Expanded text:
do quam qui miserando furatur; sed si do quam qui miserando furatur; sed si nendum. quis enim dicat esse peccandum, um? Nunc autem quaerimus quis actota mentis consideratione, quae non inutileent exercitationem; et dignosces quis actus bonam habeant causam, tamen peccata sunt, ut supra positum est. Ex quo consequi videtur quia non semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala,
Abbreviated transcription (Latin):
Duo enĩ bona hic sunt. at i nops.
alat᷑ ⁊ ĩnocens ñ puniat᷑aut quis
dicat adult̾iũ esse ad faciendũ. ut
ꝑilam cũ qua fit. homo non lib̾e
ñ suppͥmamꝰ. ⁊ faisa supponamꝰ. ne
heditates hc̃ant qui ncħ agunt bo
m. set hii poclꝰ qui indigentes adu¬
bona. nec illa sunt mala pp̃ ħ borra.¬
cur ñ ad ĩunandis m̾et ricib que di¬
tant stupratores. rapiat diuicias uir¬
det ᷑ bonus. ut indigentib eas lar¬
giatur cum nullũ malũ sit si ꝓ bo¬
no fiat: quis ħ dicat. nͥ qui res hũa¬
nas mores q cõat᷑ et leges subu̾te¬
re: qd̾ enĩ facimiᷤꝰ non dicamꝰ recte
nec ip̃a mala eẽ iudicentͭ.ͤ ant iustici¬
a merito puiit eum qui dicit se sõ¬
elemosmnas largas. ñ ille qui nullas.
et eũ qui se fecisse adult̾ĩ ostẽdit.
ut ꝑ illam cil qua fecit hoĩem de
morte lib̾et. set dicet aliquis. gͦ e¬
quandꝰ est fur quilz furrqui uolun¬
ẽ unus. peior est enĩ qui ꝯcupisten¬

Expanded text:
Duo enim bona hic sunt: ut inops Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjbona nec illa sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subeleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui volunest unus. peior est enim, qui concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
tentionem et cam̃r iudicandos bonos
uł malos. pret̾ quosdã qui ita sunt
mali ut nũqmͣ possint ẽẽ bom ⁊̃ sibo¬
płimũ qua cã quo fine. qua intentõne.
quid fiat. set ea que constat ẽẽ pcc̃a.
nullo bone cause obtentu. nullo qiͣ
tono fine. nulla ueld̾̃ bona intentõ¬
ne facienda st̃. ea quippe oꝑa homi¬
nũ si causas hũerint tonas uł malas
nũc sunt bona nc̃ sũt mala:que ñ
sunt ꝑ se ip̃a peccata. sic̃ uictũ pre¬
bere panperib bonuĩ est si fit causa
sũt et si malas hẽant cãs uelud si
iactancie causa pascit pauꝑaut
lascime cã cũ ipcore ꝯcubit᷑. aut filii
gñant᷑ non ut deo s ut diabolo nu
ta stupra ad ult̾ia blaspħie quis di¬
cat causis bonis ẽẽ facienda uł ꝑct̃a
non eẽ. uł quod est absurdiꝰ iusta ẽe¬
peccata: quis dicat furem᷑ diuitib
ut hẽamꝰ quid demꝰ pauꝑib aut
fła testimonia ꝓferamꝰ ñ unde r¬
nocentes ledant᷑ s pocius saluent᷑:

Expanded text:
tentionem et causam judicandos bonos vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi boplurimum, qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere pauperibus bonum opus est, si fit causa sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo nutta, stupra, blasphemiae, quis dicat causis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur?
Abbreviated transcription (Latin):
se obsequnĩ p̾stareͣ deo qr bonum fi¬
uem dñt eos p̾posuisse sibi .s. dei ob¬
sequiũ. et tam̃ uoluntatẽ eoꝵ ⁊ ac¬
tionem: ꝑu̾sam fore asserũt. de bo¬
uis aũt nulla fit exceptõ ĩ p̾mis¬
sis ũbis augͥ. qn oĩs uoluntas bõa
ex fine sit bona. et ex fine ⁊ ex uo¬
ñ oĩs mala uolũtas ex fine mala
est. nec oĩs mala actio ex fine et¬
ex uoluntate mala ẽ. et oĩs que ht̃
malam cãm mala ẽ. s non oĩs que¬

Expanded text:
 bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et vonon omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis qu
Abbreviated transcription (Latin):
actus ẽẽ indiffe̾ntes ut nec bom uł
mali ꝑ se sint. set ex ĩtentione bo¬
na bonus et ex mala malus fit oĩs
actus. Em quos quilz actus potest
ẽẽ bonus sibona ĩtentione gerat᷑.¬

Expanded text:
actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione gerat
Abbreviated transcription (Latin):
bona fructus malos fac̾e netꝑ no¬
mine arboris ũ uatura hũane mẽ¬
tis set uoluntas intelligit᷑ que fa¬
cit si mala fiũt. ñ bona set malao¬
pera facit. si u̾o bona fuit: bona ñ
mala facit oꝑa. ꝑtrũ oĩa opera

Expanded text:
mala fructus bonos facere. Nomine arboris non natura humanae mentis, sed voluntas intelligitur; quae si mala fuerit, non bona, sed mala opera facit; si vero bona fuerit, bona, non mala opera facit. 2. Utrum omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ qd̃ nolo ild̾ ago set qd̾̃ uolo illud
facio. Dicit ⁊̃ ꝙ hõ subiectus pecca¬
to facit qd̃ non uult. q naturalit̾
uult bonũ. set uolũtas hec semper
caret fffectu nͥ gr̃a dei admuet ⁊ li¬
beret. si homo subrectus potõ est ułt
quid̾̃ malũ et oꝑat᷑ qr seruus᷑ pcc̃i ẽ¬

Expanded text:
m quod volo, illud ago, sed quod nolo, illud facio. Dicit enim quod homo subjectus peccato facit quod non vult, quia naturaliter vult bonum. Sed voluntas haec semper caret effectu, nisi gratia Dei adjuvet et liberet. Si homo subjectus peccato est, vult quidem malum et operatur, quia servus e
Abbreviated transcription (Latin):
tendꝰ qui ñ potest eẽ ce maus quin
lit malus. uelle ei malũ est s ingel¬
lig̾e uł memorare mala malimͣ est.
los ẽẽ int̾dum ñ imꝓbe asserant.
MMemorat enĩ int̾dũ quis malũ ut
fatiat. et querit ĩ cellig̾e u̾m ut
sciat impugnare. Ecte quałr soluit᷑
do dona:b̾uius respondent dicentes.
actum uoluntatis ñ eẽ de naturalib
s uim ip̃am et pocenciã uolendi que
semꝑ bonũ est et in oĩb ẽ et ĩ ꝑuulis¬

Expanded text:
tendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non eslos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvido bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volendi, quae semper bonum est, et in o
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas de naturalib sit qx̾ ip̃a
uolitas ñ semꝑ bona ẽ et si ali
qñ uiciis subraceat.  ẜm qͦsdã.
Ad hoc aũt facile respondent¬
qui dñt oĩa qͣue simt᷑ et in qnͣtũ sũt
bona ẽẽ. qr et ip̃am uoluntatẽ in qnͣ¬
dum ẽ et in qnͣtum uoluntas est ut
tas in qnͣtum mordinata pcc̃m est
ta  peccata ñ sunt. In ordinata uͦ st̃
sic̃ uoluntas cum ad rectum finem
ñtendunt eoꝵq actus p̾uaricatõit
existunt. ad qd̾ illi dñt. uoluntatis

Expanded text:
Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cut omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, utntas, in quantum inordinata estta sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
saccidens dici deũ nͥ q ip̃ius natu¬
re nicħ accidit quo mutetur. ut
ea sint accñcia relatiua que cum
aliqua mutationereꝵ de quibus
dñt᷑ accidunt. sic̃ amicus relatĩe

Expanded text:
accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative
Abbreviated transcription (Latin):
qua mutatio uoluntatis ut ami
una sin mutatione tociens dici
relatiue ut neq cũ incipit dici
n cũ desiit aliquid ĩ eius nat᷑a
uł forma qua nũmus est mut a¬
cionis fiat. qnͣto faciliꝰ de illa incõ¬
mutabili dei sub̃a debenius acciꝑe
ꝙ ita dicat᷑ relatiue aͥd ad crea¬
turam ut ꝙͣuis temporałr incipi¬

Expanded text:
qua mutatio uoluntatis ut amiclla sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nutionis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipi
Abbreviated transcription (Latin):
tͦura deũ eẽ
creatorẽ.Ini¬
poris atq oĩ¬
um uisibiliũ et ĩinsibłum crea¬
curaꝵ ĩ primordio sui ostendit
dicens. In principio creauit deꝰ
celũ et cerram hiis et enmi u̾bis
moyses spũ dĩ afflatus in uno
pͥncipio a deo c̾atore mund̾ esse¬
fem̃ refert elidens errorẽ quord̾¬
timauit᷑ deũ .s. et exemplar et

Expanded text:
ra, Deum esse creatorem iniporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gen. 1: In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorlicet deum et exemplar et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid oꝑari set ⁊̃ de mat̾ia. uñ et
homo uł angelus dr̃ aliqua fac̾e
set ñ creare uocat᷑ q fcõr siue ar¬
tifex set non creator ħ enĩ nomen
soli deo ꝓpͥe ꝯueuit qui et de nich̾o
quedam et de aliquo facit aliqua
set c̾atoris nom̃ sibi apͥe retinuit.

Expanded text:
aliquid operari, sed etiam de materia. Unde o et angelus dicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim soli deo proprie congruit, qui et de nichilo quedam et de aliquo sicut de mateest, sed creacionis nomen sibi proprie retinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qua dicunt᷑ de creaturis. quippe
cũ dicimus eum aliquid fac̾e nõ
aliqũẽ in oꝑando mot̃ illi ĩcelli¬
gimꝰ ĩeẽ uł aliqila in laborando pas¬
sionẽ sic̃ nobis solet accid̾e̾ set eiꝰ¬

Expanded text:
qua dicuntur creaturis; quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in operando motum illi intelligimus inesse, vel aliquam in laborando passionem, sicut nobis solet accidere.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. qr cũ homo occiosus eẽ ñ possit.
aponit᷑ ei utił et salubris ex̾citatõ
ni sacram̃tis qua uanã et noxiã
declinet oͣccuptione. son enĩ fa¬
cile capit᷑ a temptatore qui bono.

Expanded text:
mo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono
Abbreviated transcription (Latin):
hyrtoꝵ et cauroꝵ et cinns uitule as ꝑ¬
sus inquinatos scĩficabat ad em̃dati¬
onẽ carnis ñ aĩe. Nã inquinatio illa
erat ꝯtactus mortui. unde. aug. inch̾
mundat. nͥ ꝯtactũ mort᷑ui hoĩs qu̾e
qui tetig̾at. ĩmũdꝰ erat .uii. diebus
set purificabat ᷑ ẜm legẽ die .iiͦ. et
uiiͦ. et ita mũdus erat. ut iã intiarz
ĩ semplũ inũdabat ⁊  int̾dũ a corꝑali
imposuit deus ea ĩ seruitutẽ: non in
iustificationẽ. ⁊ ut figura futĩ eẽnt.
lic minus ꝓpͥe: in scripturis sepe uo¬
cantᷤ qr signa erãt rei sacre qmͣ utiz¬
onus instituta sũt de cã inslieutõ¬

Expanded text:
hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat contactus mortui. Unde Aug., Quaestmundat, nisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundseptimo, et ita mundus erat ut jam intraret in templum. Mundabant etiam interdum a corporali imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et ut figura futuri essentlicet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utiqonus instituta sunt. 3. De causa institut
Abbreviated transcription (Latin):
gerit sensib aliud aliqͥd ex se
Faciens ĩ cognitionẽ uenire & ꝓpͥe ge¬
igͣnoꝵ u̾o alia sunt natudt̃ cac᷑¬
ralia ut fumus signͣs ignẽ m̃tũ.
alia data. et eoꝵ q̃data st̃ quedã sũt.
sacram̃ta quedã non. Om̃e enĩ sacra¬
mentũ est signũ set non egꝭ. sacͣmẽ¬
nũ est. Si enĩ sacram̃ta nõ habe:¬
rent silitudinẽ reꝵ quaꝵ sacramẽta
ginẽ gerat. et cã existat Iñ gͥ signifi¬
candi tiñ gr̃a sacram̃ta iustituta sũt

Expanded text:
ngerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e num est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta ginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. pp̃himuiliationẽ quidꝰ ut dũ
hõ insensibłib reb que natura intͣ
ip̃m sunt. ex p̾cepto creatoris se re¬
uerendo slibicit. ex hac humilitate
et obedĩa deo magis placet. ⁊ apud
eũ mereat᷑. cutꝰ imꝑio salutẽ q̃rit
ĩ inferiorib se. et si nõ ab illis set ꝑ
illa a deo pp̃ eruditionẽ ⁊̃ instituta
sũt: ut ꝑ id qd̾ foris in spẽ uisibłi cer¬
intͤ. ad ĩ insibilẽ uͥtutẽ quẽ itͭ  est
ad agnoscendã: mens erudiat᷑. hõ
eĩ qui añ ꝑcc̃m sine meͣdĩo deiiͣ
u̾idebat. ꝑ pcc̃m adeo ebuit. ut ne¬

Expanded text:
ionem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
si enim ita ẽ alicubi ꝙ non ubiq:
gꝰ localis est. Est g ͦ ubiq tota que
continet totũ et penetrat totum
que nec ꝓ sui simplicitate duni¬
dinec ꝓ sui puritate maculari.
nec ꝓ sui ĩmensitate ullo modo
et in oĩ temꝑe ñ tam̃ locar est
ueracit̾ et eeũciałr sit in oĩ
loco et in omin tempore. non cũ
mouetur ꝑ loca uł ꝑtempora.
nec locas est nec temporal. localis
capã est. qr penitus non cͥcurascri¬
bitut loco. qr nec ita est ĩ uno lo¬
co ꝙ non sit malio. n dimĩsionẽ
habet sic̃ corpus cui ẜm locũ as¬
signatur pͥncipiũ mediũ et fi¬
nis et ante et retto. dexf᷑ et sin¬
stra. sursum et deorsum qd̾ sui
int̾positione facit distanciã cir¬

Expanded text:
sit? Si enim ita est alicubi, quod non ubique, ergo localis est. Est ergo ubique tota quae continet totum, et penetrat totum; quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo et in omni tempore, non tamen localis est, veraciter et essentialiter sit in omni loco et in omni tempore, non tamen movetur per loca vel tempora, nec localis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. Neque dimensionem habet, sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, cir
Abbreviated transcription (Latin):
oĩbus reb et corꝑalium sordium
inquinatõnib non ꝯtingat᷑. qd̾ cam
⁊̃ leprosi ur qnͣtũq polluti inquina¬
⁊i non possit. Sol quoq radios suos si¬
ne suni pollutione effundit suꝑ loca
et corpora ñ solũ munda set ⁊̾ ĩmun¬
da ac sordib fetencia. qꝵ ꝯtactu ho¬
mines et quedam alie res inficiũt.
Sol̾ nõ radii impolluti et inconta¬
minati ea ꝯtingentes existunt. stõ
est gͥ rairand̾ si eeñcia diuina oĩo
simplex et iꝯmutabil oĩa teplet
loca et oĩb c̾aturis een̾cialit̾ inẽ.
net tñ cuiusqmͣ rei sordib conta¬
u li. de natura bonianͣg̃ ꝑ inqueni¬
inquit sunt oĩa que condidit. nõ
tamen inquinãt eum illi qui pec¬
cant. de cuiuis ⁊̃ sapĩa que attin¬
git a fine usq ad finem fortiter
am et miłmquinatũ in eã meur¬
rit. timent quidam ꝙ sĩ non pog̾¬

Expanded text:
omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam etiam leprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contain lib. de Natura boni: Cum in Deinquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui peccant. De cujus etiam sapientia quae attingit a fine usque ad finem fortiter, am, et nihil inquinatum in eam incurrit. Timent quidam, quod fieri non po
Abbreviated transcription (Latin):
feces et sordes sparg̾e et eos mũ¬
dos et sinceros seruare. Si gͦ uisi¬
bilia munda a uisibilib ĩmudis
ꝯtingi possũt et non inquinari¬
s qnͣto magis ĩisibił et inꝯmuta¬
bil m̾tas spoͬst remo respondeant
quid pocius de deo rũdend̾ estimãt.¬

Expanded text:
feces et sordes spargere, et eos mundos et sinceros servari. Si ergo visibilia munda a visibilibus immundis contingi possunt, et non inquinari, quanto magis invisibilis et incommutabilis veritas. Postremo respondeant quid potius de Deo respondendum existiment
Abbreviated transcription (Latin):
rand̾ non ydolum set siłicudinem
facit. Qui u̾o facit spẽm qũa non
ut si quis humains m̃bris caput
cans ułarietis formet. uł in uno
hĩtu hoĩs duas facies non silĩtudi¬
nem set ydolum facit. qr facit qd̾ ñ
lum nicħ est ĩ mundo. Non enĩ ali
hiis que sunt uł in celo uł ĩ terra

Expanded text:
randum, non idolum sed similitudinem facit. Qui vero facit quod nonut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit quod non lum nihil est in mundo. Non enim aliqhis quae sunt vel in coelo vel in terra
Abbreviated transcription (Latin):
et iã distributã de calogi que
ĩ duob mandatis ꝯpletᷤ ꝯsi¬
deranda est. ht̃ enĩ decalogus .x.
p̾cepta que sunt decacordũ psalt̾i¬
uni. que sic sunt distributa ut tͥa
que sunt ĩ prima cabula: ꝑtine
rat non hẽbis deos alienos ꝑfectius
explicat cum ꝓhib coli figmenta

Expanded text:
istributio Decalogi, quae in duobus mandatis completur, consideranda est. Habet enim Decalogus decem praecepta, quae sunt decachordum psalterium; quae sic sunt distributa, ut tria quae sunt in prima tabula, pertinearat, Non habebis Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmenta,
Abbreviated transcription (Latin):
li. sapĩe qͣm potuit cransg̾di et nõ
est transg̾ssus fac̾e mala et ũ fec̾
set ħ accipiend̾ est ẜm menbra uel
ꝑtim de capite ꝑtim de menbris
de capite ñ est transg̾ssus ⁊ ñ fec̃
malũ de menbris potuit tr̃as g̾di
et fac̾e malũ. Si deus potuit assii ͤ¬
humanã naturam potuit assumere
ẜm muliebrem sexũ. quidam ar bi¬
trant᷑ eur potuisse assum̃e homi¬
fcm̃ est ut de femina nasceretur
et uirum assumeret ut ita utͥus¬
q sexus lib̾atio ostendet᷑. unde
oportebat suscipere qui sexus ho¬
norabilior est ꝯsequens erat ut
feminei sexus lib̾atio binc appa¬
reret ꝙ ille uir defemͣa natus ẽ. sa¬

Expanded text:
potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit asshumanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere homivenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liberatio ostenderetur. Unde opportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille vir de femina natus es
Abbreviated transcription (Latin):
nũam: Ita intelligi pot̃ ꝙ nidi¬
ciũ dampnationis fiet illis qui
dicabit qui nũc occulte iudicat.
quisq uł ex̾cet᷑ ad purgationem.
qua iudicat purgando ꝯu̾tendo
appellant᷑ dispoasitiones eiꝰ de oĩb
ta. Iudiciũ aũt quo in futuro iu¬
iłliͥ ĩ uitam ducent᷑. illi in suppli¬
cium mittent᷑ qui nc̃ simł mix

Expanded text:
am, ita intelligi potest, quod judicium damnationis fiet illi qui nanifeste judicabit, qui nunc occulte judicat. ququa judicat purgando, converteappellantur dispensationes ejus de omnibus lta. Judicium autem quo in futuro juisti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mix
Abbreviated transcription (Latin):
de natura hadebat qua poterat
non moei que alioꝵ lignoꝵ esu pote
sup gen. dicens. hoc qq addo. talẽ
cibũ illam arborem p̾stitisse quocce¬
pus hoĩs stabili sanitate firmaret᷑
non sic̃ ex alio cibo. s inspiracõne
salubritatis occulta hĩc ĩtmere ui¬
det᷑ ꝙ cũ aliis cibis posset corpus su¬
moriendi: Ita aliqu̾a inmortali
uitus. set si ꝑstitisse ᷤ mortalicatis
ꝑfcõ eẽt ei de ligno uite. S qui h̃
tradunt qu̾o suꝑioeã augͥ u̾ba
quib dicit ꝙ erat ĩ mortalis ox
ligno ute huic snĩe ñ ꝯtͣdicãt

Expanded text:
de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu potersuper Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus suaptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, hu
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝯueniũt. quoꝵ uoluptas uõ est
sine poc̃o. et uix aliqui reꝑiri pos¬
sunt ad hunc amplexus carnales
exꝑientes qui non int̾dum ꝯue¬
niant pret̾ ĩtentionẽ ꝓcreande
ꝓlis. ħ aũt quotiẽs fit ab ing̾s¬
su ecc̾e abstinend̾ ẽ. et ꝙ ita ĩtel¬
pidine uoluptatis raptus s tm̃
mendo corporis dommnici minist̾i¬
o suo e̾̃ iudicio relinqñdꝰ qr ꝓhi¬
beri a nobis non debet accipere
qui ĩ igne poĩtus nescit ardere.
cũ niꝰ non amor ꝓcreande sobo¬
lis. set uoluptas dominat᷑ in oꝑe
mixtione sua ꝙ defleant. tũc ã
uir qui post amixtionẽ ꝯiugis
locus aqua fu̾it ⁊ sacrã ꝯminii¬
onẽ ualeat accipere: cũ ei scd̾m
ciend est ⁊̃ qi cũ in oĩb aliisXXXI
uir p̾sit mulieri ut caput cor¬
pit in hac cã sibi ĩuicẽ subiti. ĩ qui¬
ens uir debit᷑ũ reddat uxori. siłr et
uxor uiro. qr mulier ñ hab pote¬
statẽ suicorporis set uir. siłr ⁊ uir.¬

Expanded text:
t, quorum voluptas non est sine peccato. Et vix aliqui reperiri possunt adhuc amplexus carnales experientes, qui non interdum conveniant praeter intentionem procreandae prolis. Hoc autem quoties fit, ab ingressu ecclesiae abstinendum est. Et quod ita intelpidine voluptatis raptus, sed tamendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum ciendum est etiam quia, cum in omnibus aliis vir praesit mulieri ut caput corpit in hac causa invicem subjici, dicens: Vir debitum reddat uxori: similiter et uxor viro; quia mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
not᷑. qd̾ enĩ tuuis illa ñ uult. nĩ¬
quid ꝑ ꝯtiuentiã tuam illa deb
fĩ forncaria. Si alu nupserit te
uiuo adult̾a est. non uult tali lu¬
cro taledeus dampnũ ꝯpensari.
Redde debitũ et si non exigis red
ꝯputabit: si non qd̾ tibi debetur
exigis set reddis qd̾ debes uxori.
ꝓplica ⁊̃ si uir contm̾e uoluisset.
et tu noluisses. debitũ tibi redd̾e̾
cogeret᷑ et illi deus imputaret
ꝯtiuenciã. et si ñ sue set tue cõ

Expanded text:
potest. Quod enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum; et si non exigis, redus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod debes uxori. stolica: Etiamsi vir continere voluisset, et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret continentiam, si non suae, sed tuae co
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliã mulierẽ. nec mulier ad a
lier potestatẽ habet sine mutuo
ꝯsensu. set alt̾ alt̾ius ht̃ potesta
tẽ corporis. ut poscenti alt̾i ñ li¬
ceat alt̾i negare tͥbutũ debitũ.
In hoc eñ pares sunt qr n ͨ uiro
nec mulieri corpus suũ licet alii
trad̾e. sec sibi ĩuicem debitores st̃
ĩ hac cã. ne pectandi det ᷑ occõ. per
debent enĩ sibi ꝯiugati ñ solum¬

Expanded text:
d mulier; quia nec mulier ad allier potestatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per Debent eni
Abbreviated transcription (Latin):
re dũse senciant ⁊ alia custodi¬
re uideant᷑. Romanoꝵ tñ semꝑ
ab antiquiorib usus fuit post amix¬
tionẽ ꝓpͥe ꝯiugis et lauacri purifi¬
cationẽ querere ⁊ ab ingressu ecc̾e
paululũ temperare. Nec hoc dicen¬
tes culpam deputamus ẽẽ ꝯiugnĩ.
sec qr ip̃a licita ꝯmixtio ꝯiugis siñ
uoluptate carnis fĩ non pot̃ a sacͥ
loci ing̾ssu ẽ abstinend̾ qr uoluptas

Expanded text:
custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci in
Abbreviated transcription (Latin):
et hinc laudabiles sunt ⁊̃ quia
nupcie. illud qd̾ non ꝑtin ad
se ignosti faciunt pp̃ se. Nõ eui
iste ꝯcubitus quo seruit᷑ concu¬
piscencie agit᷑ ut impleatur
fetus quẽ postulant nupcie.
Oĩo gͥ in gn̾e suo impcie bone
sunt.qr fidem thori seruant ⁊
ꝓlis suscipiende causautrũq sexũ
ꝯmiscent et impietatẽ se ꝑatõnis
reddunt debitũ defendit a pecca¬
to scĩtas ꝯiugii. bonũq nuptiale.

Expanded text:
nc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcubitĩ qui ñ fit causa plis
nupcie non cogunt fi. set ĩpetrant
ignosti si tanĩ non it a sit nimiꝰs ut
impediat tempora que orõni debẽ¬
tur nec ĩniutetur in eum usum
qui est contͣ naturã. ꝯcubitus eĩ
nccͣius causa generandi ĩ culpabił ⁊
solus ip̃e npciał ẽ. Ille  qui ultͣ ne¬
cessitatẽ ꝓgredit᷑ ñ rõni set libidi¬
in obsequit ᷑ et hunt ñ exig̾et. s
redd̾e ꝯiugiine fornicet᷑. ad cõu¬
gem ꝑtinet. Si uõ ambo talicon¬
cupĩe subigunt᷑. rem faciunt que
non est nptiaꝵ. cuiꝰ delicti non
sunt nuꝑtie hortatͥces set depre¬
catͥces. deus quid̾̃ ꝯiugale ẽ casti¬
tas ꝓcreandiet reddendi carnalis
debiti fides. hoc ẽ opus nuptiarũ
qd̃ ab oĩ pccõ defendit apostolus di¬

Expanded text:
cubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, quod ab omni peccato defendit Apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
lectat᷑ uir sc̃s ẜm carnẽ in aliqua
re ut requiescendo post laborem
edendo post esuriem. nec tũ talis
delectatio est ꝑcc̃m uisi sit ĩmode¬
rata. sit et delectatio que ẽ in co¬
itu ꝯiugali cũ assunt illa tͥa bõa:

Expanded text:
ctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cu
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ diictũ est. Indulgencia alia ẽ
ꝯcessionis. alia ꝑmissionis. egerat
apłus de nuptus et de carnali co¬
itu et ad utrũq retulit illd̾. hoc
au̾t dico ẜm ĩdulgenciã. Indulgẽ¬

Expanded text:
dictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
nentie cã expetit uł ille de ma¬
tͥ monio uł illa: ñ sihi ad alt̾utĩ
negent. ne ꝑ hoc intidant in¬
damꝑnabiles corruptelas. Redd̾e enĩ
debitum ꝯiugale. nulliꝰ est crimnus.
exig̾e aũt ultͣ generandi ncc̃itatẽ:
culpe ẽ uenialis. fornchari u̾o uel
mechari. puiendi est criminis.

Expanded text:
lle de matrimonio, vel illa, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant indamnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis. Fornicari vero vel moechari, puniendi est criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
totus x p̃c est deus ꝑfectus. non aũ
totum deus ẽ. Non enĩ solũ deus ẽ
set et homo. et totꝰ homo ꝑfectꝰ
ñ aũt totũ homo. non solũ enim
homo set et deus. totũ enĩ natu¬
re ẽ rep̾sentatiuũ. totus ã yposta¬
seos Sic̃ aliud quid̾ ẽ nature alius
dicuntur de deo uel de filio dĩ possĩt
dici de hoĩe illo uł de filio hominis.
Solet iꝰ queri si ogruent dici
possit filius hoĩs uł ille homo descẽdis¬
se de celo uł ubiq ẽe sicut dr̃ filius dĩ
ur deus de celo uenisse et ubiqz esse.
ãd qͣdͤ dicimus.Si ad dispnitatẽ ꝑio¬
ne referat ᷑ dicti intelligencia: sane
dici potest. Si u̾o ad distinctionẽ na¬
turaꝵ nullatenus ꝯcedend̾ est. Unde

Expanded text:
tus est Deus perfectus, non autem totum Deus est. Non enim solum Deus est, sed et homo, et totus homo perfectus. Non autem totum homo; non solum enim homo, sed et Deus. Totum enim naturae est repraesentativum. Totus autem, hypostaseos; sicut aliud quidem est naturae, alius dicuntur de Deo vel Filio Dei possunt dici de homine illo vel de filio hominis. Solet etiam quaeri si congruenter dici possit filius hominis vel ille homo descendisse de coelo, vel ubique esse, sicut dicitur Filius Dei vel Deus de coelo venisse, et ubique esse. Ad quod dicimus, si ad unitatem personae referatur dicti intelligentia, sane dici potest; si vero ad distinctionem naturarum, nullatenus concedendum est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis excepit. et uitã diui¬
nitas is ũ ꝑdidit. Mortẽ gͥ dei filius
et in aĩa non ꝑtulit et ĩ maiestate
non sensit set cm̃ ꝑticipatione ĩ¬
totum erat. ⁊ si totus. sic̾ xpͣc cotus
est deus totus hõ set non totuͣ. qr
non solũ est deus uł hõ set et deus
et homo ẽ. Eotũ enĩ ad naturam
refert᷑. cotus aũt ad ypostasim sic̃

Expanded text:
mortalitatis excepit, et vitam divimortalitatis excepit, et vitam divinitas non perdidit. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione intotum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, sed non totum; quia non solum est Deus vel homo, sed et Deus et homo. Totum enim ad naturam refert
Abbreviated transcription (Latin):
et in singulis ꝯfitem᷑. Exͣ hͣiis eui¬
dent̾ ostendit᷑ ꝙ carni iacenti ĩ se¬
inferno. alioqͥn si carm mortue ñ
eẽt unitͦ non ĩ ea dic̾et᷑ iacuire ĩ
sepulcro. aĩa gͥ ad infernũ descen¬
dit et caro in sepulcro racuit sapi¬
encia cum utͦ ꝑmansit. qr ĩ inf̾no
pientie illuminabat infernũ. set
ĩ inferno non claudebat᷑. Quis enĩ
int̾ hoĩes de qua abyssus dicit. nõ
est in me sapia. Mare dicit non est
mecũ. gͦ nec in tempore nec ĩ loco
sa pĩa est cui nec mors tͥbuenda ẽ.
In ligno eiũ caro non illa oꝑatrꝑe
oĩum sub̃a duia pendebat. Con¬
fitem᷑ tam̃ xp̃m pendisse ĩ ligno ⁊
iacuisse in se pulcroset ĩ came. ⁊¬
tempore erat ĩ inf̾no tum.¬
uirginem ubiq totus ubiq ue fidĩ¬
ꝑfectus. Uno gͥ eod̃ temꝑe totus e¬
rat ĩ inferno totus ĩ celo etat apd̃
inferos resurrectio mortuoꝵ. erat
suꝑ celos uita inuenciũ uere mortuꝰ
lĩe uiuus. in quo et mortẽ susceptõ

Expanded text:
et in singulis. Ex his evidenter ostenditur, quod carni jacenti in seinferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque permansit, quae in inferno pientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis eniminter homines. De qua abyssus dicit: Non est in me; mare dicit: Non est mecum; ergo nec in tempore, nec in loco sapientia est, cui nec mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia divina pendebat. Confitemur tamen Christum pependisse in ligno et jacuisse in sepulcro, sed in carne tempore erat in infirginem, ubique totus, ubique perfectus. Uno ergo eodemque tempore totus erat in inferno, totus in coelo. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium; vere mortuus, vere vivus; in quo et mortem susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ hanc initatẽ ꝑsone ũ solũ filiił
hoĩs descendisse de celo set ⁊ dixit eẽ
in celo cum loqueret᷑ in terra. pp
hant eaudẽ dr̃ deus głie crucifixus
qui tam̃ ex forma serurtm̃ cruti¬

Expanded text:
pter hanc unitatem personae non solum filium hominis descendisse de coelo, sed etiam dixit esse in coelo, cum loqueretur in terra: propter hanc eamdem dicitur Deus gloriae crucifixus, qui tamen ex forma servi tantum cruci