comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unica illa columba perficitur
Castus a siccadixit qui contemp¬
ta ueritate praesumit consue¬
tudinem sequi. Aut circa fr̃s
inuidus est & malignus quib
ueritas reuelatur . aut circa
dm̃ ingratus est cuius inspira¬
tione eccła eiꝰ instruitur Iste¬
si conuincer& eos quidiuersa
sentiebant & hoc tenebant
quod &iam inpostea totus or¬
bis xp̃iano concilio confirmatus
obtinuit. ita consuetudinem
sequi ut contemnerent uerita¬
tem. Haec uerba formida re
deberemus. cumuero illo con¬
suetudo & aueritate propa¬
gata & ueritate roborata repe¬
riatur. Nihil in hac sententia
pertimes cimus. Et tamen sulli
circa fr̃s inuidierant & ma¬
ligni aut circa dm̃ ingrati.
ecce qualibus communicabant᷑
ecce qua les diuersa sentien¬
tes sicut crprianus praedixit
aiure communionis non amo¬
uebunt Ecce aquibus non
polluebantur in conseruati¬
one unitatis. ecce quantum
amandum sit uinculum pacis
Ecce quid considerent quino¬
bis deprae cessorum episco¬

Expanded text:
unica illa columba perficiturunica illa columba perficiturCastus a Sicca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Istesi conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quod etiam postea totus orbis christiano concilio confirmatus optinuit, ita consuetudinem sequi ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid considerent qui nobis de praecessorum episco
Abbreviated transcription (Latin):
dictumest ipse est qui baptizat.
quolibet corporaliter operante
baptizet. Quod aũt ait de he¬
reticis si enim quiapud illos bap¬
tizantur perremissio nempec¬
catorum uita maeternã conse¬
cuntur quur ad ecclesiam ueni¬
unt Respond&ur ideo ueni¬
unt quia &iam sixp̃i baptismũ
usq: ad sacramenti celebratio¬
nem perceperunt ta men uitam
aeternam nisi perunitatis cari¬
tatem non sequuntur. Sicut
nec illi ma liuoli & inuidi quib
non dimit terentur peccata.
nec si aduersus eos odium tene¬
rent a quibus paterentur In¬
iuriam quia ueritas dixit. Siñ
dimiseritis nec pater urdimit¬
t& uobis. quanto magis cumeos
oderant quibus r&ribuebant
mala probonis. Nectamen
isti sacculo uerbis solis & non
factis renuntiantes si postea
corrigerentur rursus baptiza¬
rentur. Sed uno uitali baptis¬
mate scĩficarentur. quod quidẽ
incatholica est sed non insola.
sicut nec inscĩs solis quiaedificati
sunt superp&ram & ex quibus

Expanded text:
dictum est: ipse est qui baptizat, dictum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet. quod autem ait de haereticis: si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccautorum uitam aeternam consequuntur. cur ad ecclesiam aen;lfnt?, respondetur: \'ideo ueniunt, quia, etiamsi Christi baptismum usque ad sacramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamen isti saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, si postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram et ex. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
consequuntur quur ad eccle¬
siamueniant. siuero amortuo
salutis nihil accipitur ac prop¬
terea cognito errore pristino.
adueritatem cum patientia re¬
uertuntur uno uitali baptis mate
quod inecclesia catholica ẽ scĩ¬
Rs ficari debebunt. Quid sit amor¬
tuo baptizari sine preiudiciodi¬
ligentioris eius dem scripturȩ
considerationis alibi iam dixi¬
mus. quaero autem quur here¬
ticos solos uelint intellegimor¬
tuos. Cum paulus apostulus
genera liter dixerit depeccato
stipendium peccatimors &ite¬
rum sapere aut secundũ cari¬
tatem mors est. & cum mortuã
dicat uiduã quae indiliciis uiuit
Quomodo non sunt mortui qui
sȩculo uerbis & non faotisre¬
nuntiant. Quid ergo proficit
lauatio eiꝰ qui abistis baptizatur.
nisi quia & ipse sitalisẽ laua¬
crum quidem hab& sed nonei
proficit ad salutem. Siaũt ille
a quo baptizatur talisẽ. iste
uero non falso ad dm̃corde
conuertitur. Non abillo mortuo
baptizatur sed ab illo uiuo de quo

Expanded text:
consequuntur, cur ad eccleconsequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salutis nihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo
Abbreviated transcription (Latin):
quur deberent her&icibaptiza¬
ri. parcer& eis quilnaliquam he¬
resem inruentes exiguo illictem¬
pore fuissent & cito correcti
ad catholicam Inde migrassent
deinde & ipse parum aduertit.
lta dici posse ut iniqui omnes
quia dillam param inqua eccle¬
sia significatur adcurrunt bap¬
tizentur ut mens iniqua quae
extra p&ram Inharena aedi fi¬
cabat. Audiendo uerba xp̃i
& non faciendo scĩ ficatione
laua cri purgata in melius re¬
formetur. Et tamen non
fit suam baptizati sunt &iã
si probentur tales fuisse cum
baptizarentur Idest seculo uer¬
bis & non factis renuntiarent.
Quietis aburuc dixit. qui fide
uiuimus obsequiis quae instru¬
endis nobis ante predicta sunt.
credula obseruatione debe¬
mus. Nam scriptum est apud
salomonem qui baptizaturamor¬
tuo quid proficit lauatio eius
Quod utiq dehis. ab her&icistin¬
guntur & de tingentibus loqui¬
tur. Sienim qui apud illos
baptizantur perremissionem
peccatorum uitam aeternam

Expanded text:
cur deberent haeretici baptizacur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresem inruentes exiguo illic tempore fuissent et cito correcti ad catholicam inde migrassent. deinde et ipse parum aduertit ita dici posse, ut iniqui omnes, qui ad illam petram in qua ecclesia significatur adcurrunt, baptizentur, ut mens iniqua, quae extra petram in harena aedificabat audiendo uerba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius? quod utique de his qui ab haereticis tinguntur et de tinguentibus loquitur. si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
quis baptizare & remis sa pec¬
catorum dare. quid illos infa¬
ma mus ut iniquos illos apellemus
Quod huic responderetur de ini¬
quis hoc & illi respondeatur
deher&icis. Id est neq: eorum
eẽ baptismum quod baptizant
& eẽ consequens ut quis qui s
hab& baptismum xp̃i &iam
depeccatorum remissione seru¬
russit: Si hoc insacramento tan¬
tum hab& nec ueraci cordis con¬
fessione conuersus est ut dimit¬
tenti dimitteretur: Alius felix X
abutina dixit nemini dubitũ est
sccnetissimi consacerdotes. non
intantum posse humanam pre¬
sumptionem quam dñi nr̃i ihũ¬
xp̃i ad orandam & uenerabilẽ
ma restatem. memores ergo peri¬
culi. hoc quoq non tantũ obser¬
uare debemus uerum & iamab
omnibus nobis confirmare
Ut omnes her&ici qui adsinũ
matris ecclesiae adcurrunt
baptizentur. Ut mens here¬
tica quae diuturna tabe pol¬
luta est. scĩ ficatione lauacri
purgata in melius reform&ur
Fortassis iste qui in diuturna
tabe purganda causam posuit

Expanded text:
quis baptizare et remissam pecquis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus?\' quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis, id est neque eorum esse baptismum quo baptizant et non esse consequens, ut quisquis habet baptismum Christi etiam de peccatorum remissione securus sit, si hoc in sacramento tantum habet nec ueraci cordis confessione conuersus est, ut dimittenti dimitteretur. Alius Felix ab Utina dixit: Nemini dubium est, sanctissimi consacerdotes, non in tantum posse humanam praesumptionem, quam domini nostri Christi adorandam et uenerabilem maiestatem. memores ergo periculi hoc quoque non tantum obseruarc debemus, uerum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris ecclesiae adcurrunt baptizentur, ut mens haeretica quae diuturna tabe polluta est sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur. Fortassis iste, qui in diuturna tabe purganda causam posuit
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ẽ dñs ds̃ ipsius. Si ergo isti
sunt filii alieni qui in rebus tem¬
poralibus & abundantiae terre¬
ne felicitatis beatitudinem po¬
nunt & diuina praecepta con¬
temnunt. Uideamus si nonidem
Ipsisunt de quibus cyprianus ita
dicit inse quoq trans fugurans
eos ut dehis sedicere ostendat
cum quibus sacramenta commu¬
nicabat. Dumuiam dñi inquit
non tenemus nec data nobis ad sa
lutem caelestia mandata serua¬
mus. Fecit dñs noster uolunta¬
tem patris & nos non facimus dñi
uoluntatem. patrimonio & lucro
studentes superbiam sectantes
& cetera. Ad susti baptismum &
habere & tradere poterant.
Quur negat eẽ posse infiliis ali¬
enis quos tamen hortatur ut cae¬
lestia mandata. seruando mis¬
sa sibi perunicum filium fr̃s. eiꝰ
& filii dĩ ee mereantur. UICTO XCV¬
ricos atabraca dixit silic&he¬
reticus baptizare & remis sa
peccatorum dare. Quid illos
in famamꝰ uther&icos illos apellemus.
Quid si alius dicer& silicet Ini¬

Expanded text:
cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam domini, inquit, non tenemus nec data nobis ad lutem caelestia mandata seruamus. fecit Dominus noster uoluntatem patris, et nos non facimus Dei uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superbiam sectanteset cetera. at si isti baptismum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortatur, ut caelestia mandata seruando missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut haereticos illos appellemus? Quid si alius diceret: \'si licet ini
Abbreviated transcription (Latin):
non colligit spargit. Spargunt
enĩ oues eiꝰ qui eas admorum suo¬
rum labem praualmitatione
perducunt. Vnde constat suꝑ
filios alienos quod omnes iniqui
appellantur & soboles antixp̃i
quod sunt omnes quix p̃o aduer¬
santur Sp̃m scm permanus
inpositionẽ tantum modo non
posse descendere. sicordis non
ad sit uera conuersio. Cum ma¬
nifestũ sit iniquos quam diu ini¬
qui sunt baptisma quidem ha
si her&ici describuntur inpsalmo
illo ubidefiliis alienis itadicitur.
Dñe libera me demanu filiorũ alie¬
norum. quorum õs locutũ est uani¬
tatem & dextera eorum dextera miquatis
Quorũ filii eorum uelut nouellȩ con¬
stabilitatȩ filiae eorum ornatae
sicut multitudo templi. cellaria
eorum plena eruetuantia ex hoc
in hoc. oues eorum fecundę multi¬
plicantes in exitibus suis. boues eo¬
rum crassi. Non est ruina mace¬
riae nec exitus neq clamor inpla¬
teis eorum Beatũ dixerunt popu¬
lum cui haec sunt beatus populus

Expanded text:
non colligit, spargit? Spargunt non colligit, spargit? Spargunt enim oves ejus, qui eas ad morum suorum labem prava imitatione perducunt. Unde constat, super filios alienos quod omnes iniqui appellantur et soboles Antichristi quod sunt omnes qui Christo adversantur Spiritum sanctum per manus impositionem tantummodo non posse descendere, si cordis non adsit vera conversio; cum manifestum sit iniquos quamdiu iniqui sunt, Baptisma quidem possi haeretici describuntur in psalmo illo, ubi de filiis alienis ita dicitur: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorumos locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis, quorum filii eorum uelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorum. beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus populus
Abbreviated transcription (Latin):
illa baptizat extraquam sunt
omnes qui audiunt uerba xp̃i
& non faciunt. baptirentur
ergo qui cumq atalibus bapti¬
zatisunt. Quod si non fit sicut
inistis ita inher& icis baptismus
xpieorum iniquitate & per¬
uersi tatedamnata siue correc¬
Alius secundinus a carpis dixit
her&ici xp̃iani sunt annon. Si
xp̃ianisunt quur in ecc lesia dĩ
nonsunt. Sixp̃iani non sunt
fiant. aut quo pertinebit sermo
dñi dicentis qui non est mecum
oicolligit spargit. Unde constat
suꝑ filios alienos & soboles anti¬
christi. sp̃m scm̃ permanus in¬
positionem tantum modo non
posse descendere cum manifes
tum sit her&icos baptisma non
habere Huic respond&ur. Ini¬
qui xp̃ianisunt annon. sixp̃i¬
anisunt. quur illa p&ra non
sunt in qua aedificatur eccle¬
sia audiunt eñi uerba xp̃i & ñ
faciunt Sixp̃iani non sunt fi¬
ant. aut quo ꝑtinebit sermo
dñi dicentis. qui non est mecũ
aduersum me est & qui mecum

Expanded text:
illa baptizat, extra quam sunt illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt verba Christi et non faciunt. Baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. Quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis Baptismus Christi, eorum iniquitate et perversitate damnata sive correct. CAPUT XXXI.--59. Alius Secundinus a Carpis dixit: hristiani sunt an non? si christiani sunt, cur in; ecclesia Dei non sunt ? si christiani non sunt, fiant. aut quo pertinet sermo Domini dicentis: qui non est mecum colligit spargi t? unde constat super filios alienos et suboles antichristi Spiritum sanctum per manus inpositionem non tantummodo non posse descendere, cum manitum sit haereticos baptisma non habere. Huic respondetur: Iniqui christiani sunt an non? si christiani sunt, cur in illa petra non sunt in qua aedificatur ecclesia? — audiunt enim uerba Christi et non faciunt-; si christiani non sunt, fiant. aut quo pertinebit sermo domini dicentis: qui noadversum me est; et qui mecum
Abbreviated transcription (Latin):
pacem non alienos sed fideidñi
domesticos. Nam iniquis dictũ
est quomodo conuersa es In ama¬
ritudine uitis aliene. Non adul¬
teros sed dĩ filios. Nam iniqui filii
sunt diaboli. non erroris sed salu¬
tis effectos. Nam non saluat ini¬
quitas in ecclesiã recipi idest in
illã p&rã in illã columbam In il¬
lum hortum conclusũ & fontẽ sig¬
natũ qui nonnisi intricononaut
inpaleis agnoscitur. Siue longe
auento separentur siue usq ad
ultimam uentilationẽ frumento
commixti uideantur. Frustra
ergo cassius addidit absq hisqui
In ecclesia fideles supplantati
adheresis tenebras transierant.
sieñ & ipsi ab ecclesia receden¬
do baptismum amiserant &iam
ipsis reddatur. Siaũt non amise
rant quod pereos datũ est agnos
caesaris dixit. Sinon ob tempe¬
eius ipsi soli uindicantes. eos quos
ecclesia non bapti z auit bapti¬
zemus. Respondetur quos
ecclesia baptizat utiq p&ra

Expanded text:
pacem —, non alienos sed fidei domini pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscarius a vico Caesaris dixit: Si non obtempeejus ipsi soli vindicantes, eos quos Ecclesia non baptizavit, baptizemus. 58. Respondetur: Quos Ecclesia baptizat, utique petra
Abbreviated transcription (Latin):
quis baptismum concedit sibitollit
sed nobiscum &iã isti resisterent
& dicerent concedimus iniquis
baptismum quo non ab ipsis in ipsis
est. sicut iniquitas. Sed axp̃o cuius
est aequitas & cuius sacramentũ
&iã apud iniquos non ẽ iniquum
quodergo nobiscum deiniquis
dicerent hoc sibi deher&icis di¬
cant. & ideo quod sequitur ita
potius erat dicendũ. Cens eoltaq
flebiles & tabidos her&icos non
baptizandos eẽ cumad ecclesiã
uenire coeperint si habent lã
baptismum xp̃i. sed a sua peruer¬
sitate corrigendos Nam&iam
demiquis dici potest quorum por
tio sunt her&ici. Censcoltaq fle¬
biles & tabidos iniquos suã bap¬
tizatisunt non baptizandos eẽ
cumadecclesiã Id est ad illã p&rã
extra quã suntꝰ qui audiunt uerba
xp̃i & non faciunt uenire coepe¬
rint sed sacra & diuina lauatione
lam lotos tunc aũt & lumine ui¬
tae inluminatos non hostes sed
pacificos. nam iniqui non habent

Expanded text:
quis baptismum concedit sibi tollit.\' quis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sepotius erat dicendum: Censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse cum ad Ecclesiam venire coeperint, si habent jam Baptismum Christi, sed a sua perversitate corrigendos. Nam etiam de iniquis dici ptio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cumq inuentum quando pos¬
sumus ad ecclesiam reuocamus.
Aut quomodo possunt in nomine
xp̃s dicit aduersa rios suos eẽ
Omnib: quippe iniquis dicit. non
nouiuos recedite ame qui opera¬
mini iniquitatem Et iamencũ
pabtizant non ipsi baptizant.
sed ille de quo lohannes dicit ipse
est qui pabtizat. Cassius a maco¬
madibus dixit. cum baptis mata
duo eẽ non possint. qui her&icis
baptismum concedit sibi tollit.
Censeo Itaq flebi les & tabidos
her&icos baptizandos eẽ cumad
ecclesiam uenire ceperint ut sa¬
cra & diuina lauatione lotos:
& lumine uitae inluminatos
non hostes sed pacificos non alie¬
nos sed fidei dñi domesticos. non
adulteros sed dĩ filios nonerro¬
ris sed salutis effectos. In eccle¬
siam recipi absq: his quide ecclesia
fideles supplantati adheresis¬
tenebras transierant. sed eos per
manus in posicionem restituendos
Poss& alius dicere cum xp̃i baptis¬
mata duo eẽ non possint. quuni¬

Expanded text:
ubicumque inuentum quando posubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocamus. aut quomodo possunt in nomines dicit aduersarios suos esse?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei domini domesticos, non adulteros sed dci filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad htenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui ini
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quã her&icis commi¬
nicant. huic respond&ur Non
est baptismus hereticorũ quẽ in
her&icis probamus sicut non est
baptismus auarorũ Insidiosorum
fraudatorũ raptorum inuidorũ
quem in eis ꝓbamus. Om nes quip¬
pe isti iniqui sunt sediustus est xp̃s
cuius insacramentũ quod ipsum
attin& sua iniquitate non uiolant
Alioquin poss& alius dicere quuni¬
quorũ baptismũ ꝓbant quidaliud
quã iniquis commucant quod ipsi
catholicae siquis obicer&. responde¬
r&ur ei quod huic modo responsũ est
Hortensianus a laribus dixit uiderint
aut presumptores aut fautores he
reticorũ nos unum baptisma quod
non nisi inecclesia nouimus eccle¬
siae uindicamus.: Aut quomodo
possunt Innomine xp̃i aliquẽ bap¬
tizare quos ipse xp̃s dicit aduersa¬
rios suos eẽ. Huic simili tenore uer¬
borum Ita respondemus. Uiderint
aut praesumptores aut fautores
iniquorum. Nosunum baptisma
quod non nisi ecclesiae nouimus

Expanded text:
quid aliud quam haereticis commuquid aliud quam haereticis communicant? Huic respondetur: Non est baptismus haereticorum quem in haereticis probamus, sicut non est baptismus auarorum insidiosorum fraudatorum raptorum inuidorum quem in eis probamus. omnes quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius in se sacramentum, quod ad ipsum adtinet, sua iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communicant?\' quod ipsi catholicae si quis obiceret, responderetur ei quod huic modo responsum est. Hortensianus a Laribus dixit: Uiderint aut praesumptores aureticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus ecclesiae uindicamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse ? \' Huic simili tenore uerborum ita respondemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod non nisi ecclesiae nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
re & indulgentiam diuinam potest
Siuero adõ non est. quomodo gra¬
tiam dĩ aut habere aut conferre
alicui potest. Huic totidem uerbis. As¬
ita respondetur. qui maliuolos & in¬
uidos potestatem baptizandi habe¬
redicit. dicat prius quima li uolen¬
tiam inuidiamq: condiderit. Sieñi
mali uolentia & in iuidia ado est.
habere & indulgentiã diuinã po¬
test siuero adõ non est quomodo
gratiam dĩ aut habere aut conferre
alicui potest. Sed sicut ista eodẽ
modo dicta manifestissime falsa
sunt. sic &iã illa quae ut conum¬
cerentur haecdicta sunt. bapti¬
Zent enĩ mali uoli & inuidi sicut
concedit ipse cỹprianus quia eos
eẽ &iam intus testatur. Sic ergo
possunt &iã heretici baptizare
Quia baptis mus sacramentum xp̃i.
inuidia uero & heresis opera dia¬
boli quȩ quisquis habuerit non hinc
efficit ut si hab& sacramentũ xp̃i
&ia ipsum numer&ur Interope¬
ra diaboli. Priuatus a susib dixit¬
qui heriticorũ baptismũ probant

Expanded text:
re et indulgentiam diuinam potest: re et indulgentiam diuinam potest: si, uero a Deo non est, quomodo 1 gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest % Huic totidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis maliuolentiam inuidiamque condiderit. si enim maliuolentia et inuidia a deo est, habere et indulgentiam diuinam potest; si uero a deo non est, quomodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest?\' sed sicut ista eodem modo dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa, quae ut conuincerentur haec dicta sunt. baptizant enim maliuoli et inuidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. sic ergo possunt etiam haeretici baptizare, quia baptismus sacramentum Christi est, inuidia uero et haeresis opera diaboli, quae quisquis habuerit non hinc efficit ut, si habet sacramentum Christi, etiam ipsum numeretur inter. opera diaboli. Priuatus a Sufibus dixitQui haereticorum baptismus probant
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera. Respeit enim uerba
illa beaticr priani dicentis. Nemi¬
ne iudicantes aut aiure commu¬
nionis aliquem si diuersũ senserit
a mouentes. Ecce quantũ ualeat
inbonis ecclesiae filiis amor unita¬
tis & pacis ut quos dicebant sacri¬
legos & ꝓfanos sine baptis mout ar¬
bitrabantur ad missos. Sieos quan¬
tum putabant corrigere non ua¬
lerent eligerent potius tolerare
quam propter eos scm illud uincu¬
lum rumpere Ne propter zizania
era dicaretur simul triticum per¬
mittentes quantum in ipsis erat
sicut in illo nobilissimo iudicio salo¬
monis infantile corpus a falsa ma¬
trae nutriri potius quam concidi
Hoc aũt & illi faciebant qui debap¬
tis mi sa cramento: uerius sentie¬
bant. & isti quibus promeritotan¬
te caritatis ds̃ erat reuelaturus¬
xuii. siquid aliter sa piebant Priuati¬
anus a suf&ula dixit qui her&icos
potestatem baptizandi habere dicit
dicat prius quis heresim condide
rit. Sienim heresis adõ est. habe¬

Expanded text:
et cetera. respexit enim uerba et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos dicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos sanctum illud uinculum rumpere, ne propter zizania eradicaretur simul et triticum, permittentes quantum in ipsis erat, sicut in illo nobilissimo iudicio Salomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius quam concidi. hoc autem et illi faciebant, qui de baptismi sacramento uerius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae caritatis deus erat reuelaturus, si quid aliter sapiebant. Priuatianus a Sufetula dixit: Qui haereticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis a Deo est, habe
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. ds̃ ad est euangelicis uerbis
suis. sine quibus baptismus xp̃i con¬
se crari non potest & ipse scĩficat
sacramentum suum ut homini siue
ante quam bapti Zetur siue cum
baptizatur siue postea quandoq
ueratiter adse conuerso id ipsũ
ualeat ad salutem quod ad per¬
niciem nisi conuertetur ualer&
Certum quis nesciat non ẽe baptis¬
mum xp̃i si uerba euangelica qui¬
bus symbolum constat illic defu¬
erint sed facilius inueniuntur
heretici quiomnino non baptizent
quam qui non illis uerbis baptizent
Ideoq dicimus non omnem baptis¬
mum Nam inmultis idolorum
sacrilegis. sacris baptizari homi¬
nes perhibentur. sed baptis mum
xp̃i idẽ uerbis euangelicis conse¬
cratum ubiq eundem eẽ nec ho¬
minum quorum lib&. & qua lib&
peruersitate uiolari. Sane inista
quoq sententia non neglegenter
omittendum est quod hic inter¬
posuit & ait. Qua re omnibus paci¬
ficis quidem uiribus nitendumẽ
nequis her&ico errore infectus

Expanded text:
ferat, deus adest euangelicis uerbis ferat, deus adest euangelicis uerbis suis, sine quibus baptismus Christi consecrari non potest, et ipse sanctificat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad salutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam qui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem esse nec hominum quorumlibet et qualibet peruersitate uiolari. Sane in ista quoque sententia non neglegenter omittendum est quod hic interposuit et ait: quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus
Abbreviated transcription (Latin):
uitiosam nec bonum hab& carita¬
tis ad fectum. quo possit illa im¬
peritia superari. & ideo similis ẽ
ei qui cumq In ipsa catholica in¬
uidus & maliuolus. quales illic ar¬
guit cyprianus. afferat &iam
ut fieri sol& aliquam praecem
Inqua loquatur contra regulã
fidei. multi quippe irruunt
in preces. nonsolum ab inperitis
loquacibus. sed & iam abhere¬
ticis compositas. & perignoran¬
tiae simplicitatem non eas ua¬
lentes discernere. utuntureis :¬
arbitrantes quod bonȩ sunt.
nec tamen quod in eis peruersũ
est. euacuant illa quae ibi recta
sunt. sed ab eis potius euacuatur
Sicut in ipso homine bonae spei
& ꝓbabilis fidei. sed tamen ho¬
mine siquid aliter sapit. non
inde euacuantur quae recte sa¬
pit donec eids̃ reuel& & quid
aliter sapit. Siaũt malus ẽ ipse
atq peruersus. si precem. Inte¬
gramdicat. & nulla ex parte fidei
catholicae aduersam. nonideo ipse
rectus est quia illa recta ẽ. & si i
aliquibus peruersam precemaf¬

Expanded text:
uitiosam, nec bonum habet caritauitiosam, nec bonum habet caritatis adfectum, quo possit illa inperitia superari, et ideo similis est ei quicumque in ipsa datholica inuidus et maliuolus, quales illic arguit Cyprianus, adferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem in qua loquatur contra regulam fidei. multi quippe inruunt in preces non solum ab inperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas ualentes discernere utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; nec tamen quod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius euacuatur, sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde euacuantur quae recte sapit, donec ei deus reuelet et quod aliter sapit. si autem malus est ipse adque peruersus, si precem integram dicat et nulla ex parte fidei catholicae aduersam, non ideo ipse rectus est quia illa recta est, et si in aliquibus peruersam precem ad
Abbreviated transcription (Latin):
& tinctus singularem & uerũ
ecdesiae baptismũ r& ractet
accipere. quo quisq non fuerit
baptizatus regnum caelorum
fi& alienus. Huic respondetur. P¬
quia si non scĩficatur aqua. cum
aliqua erroris uerba per inperitiã
precator effundit. multi non so¬
lum mali sed &iam boni fr̃s in ip¬
sa ecclesia non scĩ ficant aquam
Multorum enim preces emendan¬
tur cotidie. sidoctioribus fue¬
rint retitatȩ. & multa meis re¬
periuntur contra catholicam
fidem. Num quid sima nifeste¬
tur aliquos baptizatos. cum
illȩ pracces dictȩ superaquã
fuissent iubebuntur denuobap¬
tizari. quid ita : quia plerumq
precis uitium superat precan¬
tis affectus. & quia certa illa.
uerba euangelica. sine quibus
non potest baptismus consecrari.
tantum ualent: ut per illa sic
euacuentur. quaecumq: in prece
uitiosa contra regulã fidei dicun¬
tur quemad modum dȩmoniũ
xp̃i nomine ex cluditur. Nam
utiq hereticus siafferat precẽ

Expanded text:
et tinctus singularem et uerum et tinctus singularem et uerum ecclesiae baptismum retractet accipere, quo quisque non fuerit baptixatus regno caelorum fiet alienus. Huic respondetur quia, si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris uerba per inperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim preces emendantur cotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. nam utique haereticus, si adferat precem
Abbreviated transcription (Latin):
dicinã dicens. dimittite & dimit¬
t& uob̵. Et post orationem domi¬
nicam. In eodem ipso sermone com¬
memora tã atq conscripta m.
Dico enim uobis inquit. sidimise¬
ritis peccata hominib dimit t&ur
uobis & pater ur̃ peccata ura. Si
aũt non dimiseritis hominib
neq pater uester dimitt& uobis.
H inc & iohannes dit. Quia caritas
cooperit multitudinem peccatorũ
quam utiq non habebant illi . Ac
per hoc super harenã dedificabant
dequib: idem cyprianusdicit. quod
intus in maliuola inuidia. &iam
temporib a posto licis sine caritate
conuersabantur. &ideo intus qui¬
dem eẽ uidebant᷑: sed foris erant.
quia in illa p&era perquã significa¬
Mtur ecła nerant. Sedatus atubu rbo
dix̃. In quantum aqua sacerdotis
p̃cae in eđa scificata abliut delicta.
in tantum her&ico sermone uelud
cancere infecta cumulat pecca¬
ta. Quare omnib pacis quidem
uirib nitendum est. nequis
her&ico errore infectus.

Expanded text:
dicinam dicens: dimittite et dimitdicinam dicens: dimittite et dimittetur uobis. et post orationem dominicam in eodem ipso sermone commemoratam adque conscriptam: dico enim uobis, inquit: si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum, quam utique non habebant illi ac per hoc super harenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, quia in illa petra per quam significatur ecclesia non erant. Sedatus a Tuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut canccre infecta cumulat peccata. quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus
Abbreviated transcription (Latin):
similabo illum uiro prudenti. qui
aedificat domum suam super pe¬
tram & paulo post. Qui auda erba
mea hȩc & non facit ea. similabo
eum uiro stulto quia edificat domũ
Siergo in p&era¬
est edesia. illi qui super harenam
sunt. qui extra p&ram sunt. pro¬
fecto e tra ecdesiam sunt. Re¬
cordemur itaq: quam multos cõ¬
memorat cyprianus ueluti intus
positos. qui dedificant super hare¬
nam. Id est audiunt uerba xp̃i &
non fatiunt. & ideo quia inhare¬
na sunt. & tra petramesse coniun
uel numquam in melius commu¬
tantur. baptitant & baptizan¬
tur & baptismus quem habeNt
illis ad damnationem destina¬
tis. integerman&. Neq hoc lo¬
co dici potest. quis enim facit
om̃a uerba dĩ. quae in ipso euuan¬
gelico sermone conscripta sunt.
quem cludens ait. aedificare suꝑ
p&ram. qui eadem uerba audirent
& facerent. Super arenã aut̃ qui
audirent &ñfacerent. quia & si
aquibdã non implentur om̃a.
in eodem tam̃ sermone. posuit me¬

Expanded text:
similabo illum uiro prudenti, qui similabo illum uiro prudenti, qui aedificat domum suam super petram, et paulo post: qui audit uerba mea haec et non facit ea, similabo eum uiro stulto, qui aedificat domum si ergo in petraest ecclesia, illi qui super harenam sunt, quia extra petram sunt, profecto extra ecclesiam sunt. recordemur itaque quam multos commemoret Cyprianus ueluti intus positos qui aedificant super harenam, id est audiunt uerba Christi et non faciunt, et ideo quia in harena sunt extra petram esse conuincuel numquam in melius commutantur, baptizant et baptizantur et baptismus quem habent illis ad damnationem destinatis integer manet. Neque hoc loco dici potest: \'quis enim facit omnia uerba domini quae in ipso euangelico sermone conscripta sunt, quem concludens ait aedificare super petram qui eadem uerba audirent et facerent, super harenam autem qui audirent et non facerent?\' quia, etsi a quibusdam non implentur omnia, in eodem tamen sermone posuit me
Abbreviated transcription (Latin):
rissunt. sed nihil inter est ad inte¬
gritatem baptismi quanto peror
id tradat. Neq enim tantum in¬
ter est intermalum &peiorem.
quantum inter est interbonum &
malum & tamen cum baptitat
malus. non aliud dat. quambonus
frgo &cũ baptizat peior non aliuddat quam ille
quiminus est malus. Anforte non
ad hominis meritum. sed ad ip¬
sius baptismi sacramentum
pertin& ut foris dari non possit.
Si hoc ita ess&. nec haberi foris pos¬
set. &totiens necesse ess& bapti¬
tari. quoti ens recedens quisq
ab ecdesia. rursus adeclesiam
remeass &. Iam uero sidiligenti¬
us quaeramus. quid sit foris. maxi¬
me quia ipse commemorationẽ
fecit petri. super quem aedifica¬
tur ecclesia.¬
in ecclesia qui sunt in petra:
Qui autem in petra non sunt. nec
in ecclesia sunt. Lamergo¬
lamergo
uideamus. utrum super petram
aedifitium suum constituant. qui
audiunt xpĩ uerba & non fatiunt.
Contra dicit eis ipse dñsdicens. qui
audit uerba mea haec & facitea

Expanded text:
ris sunt? sed nihil interest ad interis sunt? sed nihil interest ad integritatem baptismi, quanto peior id tradat. neque enim tantum interest inter malum et peiorem quantum interest inter bonum et malum, et tamen cum baptizat malus non aliud dat quam bonus; ergo et cum baptizat peior non aliud dat quam ille qui minus est malus. an forte non ad hominis meritum, sed ad ipsius baptismi sacramentum pertinet ut foris dari non possit? si hoc ita esset, nec haberi foris posset et totiens necesse esset baptizari, quotiens recedens quisque ab ecclesia rursus ad ecclesiam remeasset. Iam uero si diligentius quaeramus quid sit \'foris\', maxime quia ipse commemorationem fecit Petri super quem aedificatur ecclesia,in ecclesia qui sunt in petra, qui autem in petra non sunt nec in ecclesia sunt? iam ergo uideamus, utrum super petram aedificium suum constituant qui audiunt Christi uerba et non faciunt. contradicit eis ipse dominus dicens: qui audit uerba mea haec et facit ea,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem baptiz andi episcopis dedit
non her&icis. Quare: Quia extra
oues eius & gregem spargunt. hap¬
titare foris non possunt
VS Adhoc addidit foris utei tam breui¬
ter respanderi non possit
Nam & huic totidem paene uerb
dĩ patris. & creatoris filius. super p&rũ
fundauit ecłam non super iniquitatẽ
& potes tatem baptizandi epis copis
dedit non iniquis. Quare: quia
non pertinent ad p&eram: supra¬
a quã aedificant. qui uerba dĩ au¬
diunt & faciunt. sed contra xp̃m
uiuentes audiendo uerba eius & non
faciendo. Acperhoc super harenã
aedificando pues eius & gregem ꝑ¬
ditorum. morum exemplo corrũ¬
punt. baptizare non possunt. Nũ¬
quid non poss& hoc ueri similiter
dici. & tamen falsum est. Bapti¬
Zant quippe iniqui. quõ iniquis
illi raptores. quos inunitate secum
positos cyprianus arguebat.
Sed ideo inquit addidit foris. Cur
ergo foris isti baptitare non poss̃:
An quia peiores sunt eo ipso quo fo¬

Expanded text:
tatem baptizandi episcopis dedit, tatem baptizandi episcopis dedit, non haereticis. Quare qui extra oves ejus et gregem spargunt, baptizare foris non possunt. 43. Ad hoc addidit, foris, ut ei jam breviter responderi non possit. Nam et huic totidem pene verbis i patris et creatoris filius super Petrum fundauit ecclesiam, non super iniquitatem, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non iniquis. quare qui non pertinent ad petram, super quam aedificant qui uerba dei audiunt et faciunt, sed contra Christum uiuentes audiendo uerba eius et non faciendo ac per hoc super harenam aedificando oues eius et gregem perditorum morum exemplo corrumpunt, baptizare non possunt.\' numquid non posset hoc uerisimiliter dici? et tamen falsum est. baptizant quippe iniqui, quoniam iniqui sunt illi raptores quos in unitate secum positos Cyprianus arguebat. \'sed ideo,\' inquit, \'addidit "foris cur ergo foris isti baptizare non possunt? an quia peiores sunt eo ipso quo fo
Abbreviated transcription (Latin):
reuelar&. Hoc isti audi ant a quib
perhoc concilium unitas oppug xuuił¬
natur. Perquod concilium quan¬
tum amanda sit unitas dedaratꝰ᷑.
Successus ab abgermaniciana dix̃.
Her&icis aut nihil lic&. aut totum
lic&. si possunt baptitare. possuns¬
spm̃ scm nec baptitare spiritalit̃
possunt. Propterea censemus &s¬
her&icos baptizari.
Huic prope totidem uerbis ita respon¬
deri potest. Homicidis. aut nibil
lic&. aut totum lic& Si possunt
tizare spirita liter possunt.
Proptea censemus ab homicidis bap¬
tizatos. uel homicidas baptizatos.
atq in melius non mutato s. cum
secorrexerint baptitari. At hoc
non est uerum. Qui enim odit frm̃
suum homicida est. It tales nouerat
intus cyprianus qui utiq baptita¬
bant. frustra ergo talia debapti¬
zandis her&icis dicta sunt.
Fortunatus atuccabori dix̃. Ihs xp̃s
dñs & ds̃ nr̃ dĩpatris. & creatoris
filius. super p&rum aedificauit
ełam non super heresim. & potes¬

Expanded text:
reuelaret. hoc isti audiant a quibus reuelaret. hoc isti audiant a quibus per hoc con cilium unitas obpugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas declaratur. SHaereticis aut nihil licet aut tctum licet. si possunt baptizare, possunm, necbaptizare spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizatos. Huic prope totidem uerbis ita responderi potest: Homicidis aut nihil licet aut totum licet. si possunt tizare spiritaliter possunt. propterea censemus ab homicidis baptizatos uel homicidas baptizatos adque in melius non mutatos, cum se correxerint, baptizari.\' at hoc non est uerum. qui enim odit fratrem suum homicida est, et tales nouerat intus Cyprianus, qui utique baptizabant. frustra ergo talia de baptizandis haereticis dicta sunt. Fortunatus a Tuccabori dixit: IesDeus noster, Dei Patris et creatoris Filius, super petram aedificavit Ecclesiam, non super haeresim: et potes
Abbreviated transcription (Latin):
dimiscritis. non uobis dimittetur.
Iubebis correctum denuo baptirari.
non utiq: sic ergo nec her&icum
Sane iste cur non breuiter dixerit.
nos her&ico non communicamus.
sed addit. quantum in nobis est.
non est pr&ercundum. Uidit enim
plures huic sententiae consentire:
Aquorum tamen consortio neuiola¬
r&ur unitas se isti separare non
possent. & addidit. quantum in
nobis est. Utiq demonstrans.
non uoluntate se communicare
his quos arbitrabatur baptismũ
non habere. Sed tamen omnia.¬
bono pacis. & unitatis esse toleranda.
quod & illi faciebant. qui istos non
recte facere sentiebant. & illud
tenebant. quod postea melius de¬
clarata ueritas docuit. & antiqui¬
or consuetudo concilio posteriore
firmata robustius persuasit. In¬
uicem se tamen cum salua carita¬
te diuersa sentirent. sollitita
pietate tolerauerunt. studentes
seruare unitatem sp̃s iniunculo
pacis. donec alteris eorum siquid
aliter saperent. id quoq illis ds̃

Expanded text:
dimiseritis, non uobis dimittetur, dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omniabono pacis et unitatis esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus
Abbreviated transcription (Latin):
puto eẽ improbũ. ut ego illi addam uer¬
ba contra quae disputẽ. quae ibi non
inueni. Ita enim sidicer&. una est
aqua eufrate fluminis quae ẽ in pa¬
radiso uerum utiq dicer&. Sed
sunterrogar&ur. utrum insolo
paradiso ess& ista aqua. &ita esse
dicer&. falsum dicer&. Estenim
& pr&er paradisum in his terris
inquas ab illo fonte permanat
Sedquis est tam temerarius. qui
dicat hoc responsurum fuisse
quod falsum est. cum posset
fortasse hoc respondere quod
uerum est. Qua propter uer¬
ba huius sententiae non debent
habere contra dictionem quia
nihil impediunt ueritatem:
Datiuus auadis dicit. Nos quan¬
tum innobis est her&ico non com¬
municamus. nisi baptizatus in
ecclesia fuerit. & remissionem
peccatorum acceperit.
Si propterca uis eum baptiza ri non¬
accepit. quia non accepit remissi¬
onem peccatorum. Sintus aliquẽ
inueneris qui tenens odium ader¬
sus fr̃m. sic baptizatus sit cum dñs
mentiri non possit quiait. sinon

Expanded text:
puto esse inprobum ut ego illi addam uerputo esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est? quapropter uerba huius sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil inpediunt ueritatem. Datiuns a Uadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non
Abbreviated transcription (Latin):
est in ecła scã credimus. potest & mea
esse sententia. Sic enim liberata ẽ
ut nihil habeat contra uerita tem.
VͦN am& nos unum baptismũ quod x̃
in ecła scã credimus. Siaut̃ dixiss&
quod ẽ in sola ecła scã credimus.
respondendum erat sicut c& eris.
Nunc uero quia sic dictum ẽ. Uonum
baptisma quod est in ecła scã credi¬
mus ut eẽ quidem in ecła scã dice¬
r&ur. Sed &alibi eẽ non negar&
quod lib& ille senserit. contra hȩc
uerba disputare non o pus est.
Sienim deme singula quaerentur
utrum unum ess& baptisma.
responderem. unum eẽ. deinde
si interrogarer utrum hoc ess&
in ecła sca. responderẽ. hoc eẽ
Tertio siquerer&ur. utrum hoc baptis¬
ma crederem. responderem ita me
credere: Acper hoc unum baptis¬
ma. quod est in ecła scã me cre¬
dere responderem. Siaũt quȩ re¬
tota eđa responderem. Sed quia
hoc ille insententia sua non posuit.

Expanded text:
est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaeretota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit,