comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intencia finitur: nich̾ de uenia re¬
linquit᷑. duplicit̾ accipi pt̃. Si enĩ
uixta quoꝵdam intlłiam pcc̃a di i¬
missa redeunt fatile ẽ intlłigere nͥl
de uenia relinqui: qr pc̃ca dimis¬
sa it̾m replicantur. Sicut enim ille
qui ex seruitute in lib̾tatem mãu¬
offensam in seruitutẽ post ea reuo¬
catur: sic ⁊ penitenti pcc̃a uere di¬
mittũtur. ⁊ tñ pp̃ offensam que
replicatur: itĩn redeunt. Si u̾o nõ

Expanded text:
tur, nihil de venia relinquitur, dupliciter accipi potest. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manuoffensam in servitutem postea revocatur; sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replic
Abbreviated transcription (Latin):
dĩam. ⁊ in qua for exaltatus sit. in
qͣ enĩ forͣ crucifixus est. in ea exalta¬
tus ẽ. ⁊ in ea donatũ ẽ illi nom̃ ut c̃
ip̃a forͣ ẜui nominet᷑ inigenitus fi¬
lius der hoc illi donatum est. ut hoĩ.

Expanded text:
iam, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa cogitauit. Postquam enĩ
mulier seducta manducauit ei¬
ꝙ dedit ut simul ederent. noluit
eam contristare quam credebat
sine suo soiatio contabescere. ⁊ a
se alienatam omĩo int̾ire. Non
quidem carnali uictus concupĩa
quam ñ dum senserat. s amica¬
bili quadam beniuolentia qua
płmq fit. ut offendatur deus.
ne offendaturamitus. ꝙ cum
facere ñ debuisse: diume snĩe ui
stus exitus indicauit. Ergo a¬
lio quodam modo ip̃e ⁊̃ deceptus
est. In expertus enim diuine se¬
ueritatis in eo falli potuit. ut ue¬
niale crederet esse cominissum.
s dolo illo serpentino quo muli¬
er seducta ẽ. nullo mͦ arbitror il¬
lum potuisse seduci. E xhiis da-¬
tur intlłigi ꝙ mulier plus peccaue¬
rit: in qua maioris tumoris p̃¬
sumptio fuit. Que etiam in se ⁊
in ꝓximũ: et in deum peccauit.
uir aũ tm̃ in se ⁊ in deum. Inde
etiam colligitur ꝙ młr plus pec¬
cauit: quia grauius punita est.
Cui dem̃ fuit. In colore paries fi¬

Expanded text:
ia cogitavit. Postquam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicus, quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit. Ergo alio quodam modo ipse etiam deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumoris praesumptio fuit, quae etiam in se, et in proximum, et in Deum peccavit; vir autem tantum in se, et in Deum. Inde etiam colligitur quod mulier plus peccaverit, quia gravius punita est; cui dictum fuit: In dolore paries fi
Abbreviated transcription (Latin):
E
quo manifeste animadũ¬
ti pot̾ quis eoꝵ plus pecca¬
uit adam .s. ł eua. plus enĩ u-¬
detur peccasse młr que uoluit u-¬
surpare diunitatis equalitatẽ.
et nimia p̃sumptõe elata: credi¬
dit ita ẽẽ futurum. Adam u̾o nͨ
rens: euis ꝑsuasioni consensit.
nolens eam contͥstare. ⁊ a se alie¬
natam relinq̃re. ne ꝑiret. arbi¬
tratus illud eẽ utniale ñ mor¬
tale delictum. uñ. ãs. apłs in
utiq accipi pot̾. ut intelligatur
ñ esse seductus prior .s. uel ine
ẽẽ uerum. Eritis sicut dii. Sed
putauit utrumq posse fieri.
ut ⁊ uxori morem gereret: ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
Ex quo manifeste animadverti potest quis eorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata crediderit ita esse futurum. Adam vero nerens, ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare, et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non mortale delictum. Unde August., utique ita accipi potest, ut intelligatur non esse seductus prior, scilicet, vel in eet illud esse verum: Eritis sicut dii; sed putavit utrumque posse fieri, ut et uxori morem gereret,
Abbreviated transcription (Latin):
patri. Non enim potest qui ac¬
cepit in equalis ẽẽ et qui dedit.
Tu aũ hoc de potentia sapis. ꝙ
potens sit filius. s potentior pat̾
ut scd̾m doctrinam urãm: potens
potentem potit gignere ⁊ non

Expanded text:
Patri. Non enim potest qui accepit, inaequalis esse ei qui dedit. Tu autem hoc de potentia sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens potentem potuerit generare vel
Abbreviated transcription (Latin):
c̾auit. pot̾at gͦ uł sic. uł alio quo uel¬
let modo cͥare unũ aliũ de quo uinc̾e¬
t᷑ uictor prioris. S meliꝰ iudicauit¬
⁊ de ip̃o quo uictũ fu̾at gn̾e assum̾e
caro. fides: ñ libido p̃uenit. nec int̾
do ñ concũbendo fcã ẽ fecũdata uir¬
ginitas. Ex hiis aꝑte ostendit᷑ ⁊ a¬
liũ: et aliunde hoĩem dm̃ assum̾e
potuisse.
se. Si hõ ille potuit peccare. ł¬

Expanded text:
cuius. Poterat uel sic uel alio quo uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius iudicauit de ipso quod uictum fuerat genere caro; fides, non libido praevenit; nec interdo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, v
Abbreviated transcription (Latin):
o quarum sola ratio delectabat.
Attende hunc ordinẽ gr̃arum:
quem hic distincte assignat. ãs.
qualiter eorum .s. intellectus bo¬
norum precedit concupiscentiã
eorumdem. ⁊ ip̃a concupiscentia
delectationem que fit per fidem
et caritatem. qua habita: uere
bona est uoluntas qua recte ui¬
uitur. Ipãq fidei comes est. ñ
preuia. Qui u̾ba agi premissa
scdm hanc distinctionem con-¬
siderat. nullam ibi repugnami¬
am fore anuadũtet. ñ igno¬
rans etiam ante grãm p̃ueni¬
entem ⁊ oꝑantem qua uolũtas
bona p̃paratur in homine: p̃ce¬
dere q̃dam bona ex dei gr̃a ⁊ lib̾o
arbitrio. quedam etiam ex solo
tur. neq grãm qua ustificatur.
Illius enim gr̃e ꝑcipiende q̃ uo¬
luntatem hommis sanat. ut sa¬
nata legem impleat. nulla m̃¬
ta precelunt. Ipsa est enim qua
iustificatur impius .i. fit iustus.
na debetur. nec ista ẽẽt gr̃a: si ñ da¬
retur gratuita. Datur autem gra
tuita: quia nicħ boni ante fecera¬

Expanded text:
o, quarum sola ratio delectat. o, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat August., qualiter scilicet intellectus bonorum praecedit concupiscentiam eorumdem, et ipsa concupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur in homine, praecedere quaedam ex bona Dei gratia et libero arbitrio, quaedam etiam ex solo tur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa eiustificatur impius, id est fit iustus, na debetur nec ista esset gratia, si non daretur tuita, quia nihil boni ante fecera
Abbreviated transcription (Latin):
cationes precedit: ñ sufficit ad
salutem. nec recte uiuitur mea.
hac uoluntate concupiscitur illa
bona uoluntas que est magnum
bonum. Ista uero non. Allia gͦ ẽ
illa uoluntas siue cogitatio: alia
ista. ⁊ sicut illa istam precedit: ita
illam p̃uenit intellectus. uñ as̃.
ista distinguens sr̃ illum locum
psalmi. Contupuit anima me.
derare inquit. ñ desid̾aui. uidemꝰ
enim rõne ñ nũquam quam u¬
tiles sunt iustificationes dei. s
infirmitate p̃pediti aliq̃n ñ de¬
sid̾amus. p̃uolat gͦ intellectus.
sequitur tardus aut nlłs afft̃s.
Scimus bonũ. ñ delectat agere.
⁊ cupimus ut delectet. Sic iste o¬
lim desiderare concupiscebat q̃ bo¬
na ẽẽ t̾nebat. cupiens eorum
hr̃e delectationem quorum po¬
tuit hr̃e rõnem. Ostendit iraq.
quib gradibus ad eas ꝑuenia¬
tur. prius enim enim est ut ui¬
deatur quam sint utiles et hões¬
te. deinde ut earum desiderium
concupiscatur. Postremo ut ꝓ-¬
ficiente grã. delectet carum oꝑati¬

Expanded text:
cationes praecedit, non sufficit ad salutem, nec recte ea vivitur. Hac voluntate concupiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea derare, inquit, non desideravit. Videmus enim ratione nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operati
Abbreviated transcription (Latin):
responsionib contra pelagianos
ubi dicit homines ꝑ liberum. ar.
agros colere domos edificare. et
aua plura bona facere: sine gra¬
tia cooperante.
utrum una ead̾

Expanded text:
Responsionibus contra Pelagianos, ubi dicit homines per liberum arbitrium, agros colere, domos aedificare, et alia plura bona facere sine gratia cooperante. 9. Utrum una ead
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝑ obedientie humi tandũ¬
litatem posseascendere uñ actes
ip̃e ꝑ suꝑbiam corruerat in sit.
zelo inuidie fc̃s est sathan .i. ad
u̾saruts. uñ ⁊ mulierem temp¬
tauit in qua minus ꝙͣ in uiro rõ¬
nem iugere nouit. Eis enum
mautia ad temptandam uirtu¬
tem timida. humanam naturã
mea ꝑte uͥ debilior uidebat᷑ aggͥs¬
sa ẽ. ut si forte illic aliquatenus
p̃ualeret. pꝰmodum fitutialuis
ad alteram que robustior fuit :¬
pulsandam uł pocius subitiendã
accederet. primũ gͥ solitariam fe¬
minam explorauit. ut in ea pri¬
mũ omnem sue temptatõnis uĩ
expepiretur
Quare in alie

Expanded text:
nem per obedientiam humilitatem posse ascendere unde ipse per superbiam corruerat, inviditzelo invidiae factus est Satan, id est, adversarius. Unde et mulierem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. 2. Quare in alie
Abbreviated transcription (Latin):
gi ab ip̃o corpore ⁊ sic dampna¬
rr.eam corpori coniungit. Rnde¬
mus ex ałtitudine uditioꝵ id dĩ
prouenire. ⁊ nec inuiste id a deo
fieri. Ip̃e enim ñ incongrue hu¬
mane conditionis modum ꝙ̃
a principio instituit: licet pcc̃a
hominum int̾cessint sine ĩmu-¬
tatione ꝯtinue seruat. Corpora
de materia a pͥncipio sine uitio
fc̃a fingens. animasq de nich̾o
creans. eorumq coniuncõe ho¬
minem ꝑficiens. Cum gͥ utͣqͣ
hominis natura a deo sine uitõ
sit instituta. liceta se pcc̃o sit ui¬
ciata: ñ ideo immuutabilis d̾s
humane conditionis prima¬
riam legem mutare debuit sũ¬

Expanded text:
et sic damnari, eam corpori jungit; respondemus ex altitudine judiciorum Dei id provenire, et nec injuste id a Deo fieri. Ipse enim non incongrue humanae conditionis modum, quem a principio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit,
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet utrum anima
talis sit ante bap̃m. qualis a
creatur. in cuiꝰ ꝯiunctione pcc̃o
matulatur. Quam cito gͥ est:
buit. Non est igitur talis: qͣt
a deo creatur. Creatur enun a deo
innocens. ⁊ sine uitio. ⁊ ñquam ta¬
lis est. Ad quod dici pot̾. quia
non omnino talis est: qualem
eam deus fecit. deus enim bo
nam fecit eam. et bonitatemei
sine corruptione indidit. et d̾r
illa naturalis bonitas quam ĩ
creatione a conditore suscepit.
qͣm bonitatem per pct̾m penitꝰ
nõ amisit. s uiciatam hũit. ꝙͣ
deus tamen sine uicio fecit. Si
enim res bona non ess anima:
in ea malum esse nequiret. cũ
non possit ẽẽ malum: nisi in i¬
bono ut ptꝰ dicetur. Non gͥ
omnino talis est anima: quał¬
ẽ a deo c̾ata sic̃ quis pollutas hñs
manus ñ tale hũit pomiũ: quale
ego dedi mundis manib. Ego e¬
nim dedi mundum.

Expanded text:
aeri solet utrum anima sit talis ante baptismum qualis a creatur, in cujus conjunctione peccato maculatur. Quam cito ergo est, buit; non est ergo talis, qualis a Deo creatur. Creatur enim a Deo innocens, et sine vitio; et nunquam talis est. Ad quod dici potest, quia non omnino talis est qualem eam Deus fecit. Deus enim bonam eam fecit, et bonitatem ei sine corruptione indidit. Et dicitur illa naturalis bonitas, quam in creatione a conditore suscepit; quam bonitatem propter peccatum penitus non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post dicetur. Non ergo omnino talis est anima, qualis a Deo creata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
malus. inuidus. ⁊ diabolus. nec
uoluntate deprauatus. Hiis a¬
liisq testimoniis utunt᷑ qui di¬
cunt angłos qui ceciderunt crea¬
tos fuisse malos: ⁊ sine mora cor¬
ruisse. eos uero qui ꝑstiterunt ꝑ¬
fetos et beatos fore creatos astru¬
unt. auctoritate ãbi. qui super
geñ. dicit per celum significari
creaturam spũalem que ab exor¬
dio quo fr̃a est ⁊ perfecta ⁊ beata

Expanded text:
malus invidus et diabolus, nec malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio quo f
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Putauerunt enim qͥdã
angelos qui ceciderunt creatos
ẽẽ malos. et ñ libero arbitrio ĩ
malitiam declinasse: s in mali¬
cta a deo fcos ẽẽ. nec aliquam fu¬
isse moram int̾ creationem et
lapsum. s ab itio apostatasse.
Auos uero creatos fuisse plene
pot̾ ab initio temporis diabolũ ce¬
cidisse. nec cum sc̃ĩs angelis pa¬
catum aliq̃ñ iuxisse ⁊̃ beatum.
s mor apostatasse. uñ dominus
ait. Ille homicida erat ab initio.
.s. ⁊ in uĩtate ñ stetit. ut intelliga¬
mus quia in uitate ñ stetit: ex
quo creatus est. qui staret si uo
iusset. Idem in ecdem. Nõ fru
ip̃o initio temporis. uel condͦnis
sue diabolum cecidisse et nũiqͣm
in uĩtate stetisse. unde quidam ĩ
hanc malitiam libõ arbitͥo ñ eẽ
flexium: s in hanc qͣmurs a deo
putant ẽẽ creatum: ẜm illud bĩ
ti dei ꝙ fecit deus ut illudatur ei¬
ab angelis eius. Et ꝓph̃a ait. dͣ¬
co iste quem formasti ad illuden¬
dum ei. tanquam primo fc̃s sit.

Expanded text:
se. Putaverunt enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; unde Dominus ait Joan. 1: Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; ut intelligamus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Item in eodem, lib. ipso initio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati nti Dei quod fecit Deus, ut illudatur ab angelis ejus. Et Propheta ait, co iste quem formasti ad illudendum ei. Tanquam primo factus sit
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ dr̃ deus eẽ spes nr̃a. ⁊ patientia
nrã. quia facit nos sꝑare ⁊ pati.I
ta caritas dr̃ cẽ motus siue affec¬
tio animi. quia ꝑ eam mouetur
⁊ afficit᷑ animus ad diligendũ
deũ. Non autem mireris si cari¬
ne usq ad finem. qdͥ  estactus
uel actus aliquis. s quia sui im¬
mobilitate omnia attingit. ñ lo-¬
cali motu. s ut ubiq semper sit.
⁊ nusquam inclusa teneatur. Sic
gͦ caritas dr̃ motus animi. nõ ꝙ
ip̃a sit motus uel affectio. uł uir¬
mens hominis afficiatur ⁊ moue¬
atur. ad credendum. uł sꝑandum.
⁊ hiꝰ : sicut ad diligendum. Qua¬
re ñ sic dr̃ caritas motus uł af¬
fectio mentis ad credendum. uel
sꝑandum. sic̾ ad diligendum. Ad
qd̃ sane dici pot̃. qr alios actus at
fidei .i. crede̾ fide media. ⁊ actum
spei .i. sꝑare media spe. ꝑ fidẽ enĩ
⁊ spem predictos oꝑatur actits.
diligendi u̾o actum ꝑ se. tm̃ sine
alicuiꝰ uirtutis medio oꝑatur.i.
diligere. Aliter ergo hunc actũ

Expanded text:
icitur: Deus est spes nostra et patientia nostra, quia facit nos sperare et pati; ita charitas dicitur esse motus sive affectio animi, quia per eam movetur et afficicitur animus ad diligendum Deum. Non autem mireris si charie usque ad finem, qui est actus vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virmens hominis afficiatur et moveatur ad credendum vel sperandum et hujusmodi, sicut ad diligendum, quare non sic dicitur charitas motus vel affectio mentis ad credendum vel sperandum, sicut ad diligendum? Ad quod sane dici potest quia alios actus atqfidei, id est, credere fide media, ut actum spei, id est, sperare media spe. Per fidem enim et spem praedictos operatur actus. Diligendi vero actum per se tantum, sine alicujus virtutis medio operatur, id diligere. Aliter ergo hunc actum
Abbreviated transcription (Latin):
Ac deĩ utrum ⁊ iste sint ilie. que
dicuntur pr̃nitas. filiatio. ꝓcessio.
uidetur ꝙ ñ sint heedem ꝓprietates
quas pont hyłr. ⁊ ille quas poĩt
as. Si enim heedem sunt idem ẽgͦ
prĩ esse pr̃em ⁊ genuisse filium. ꝙ
utiq quidam concedunt. Si autẽ
hoc est. cui gͦ conuenit ut sit p̃r.
et conuenit genuisse faium. ꝙͣu¬
igitur diuina si pr̃ est genuit fili¬
um. Si uͦ ñ genuit p̃r nõ est. Sed
quis audeat oirere. aut ꝙ ip̃a ge¬
nuit fuium. aut ꝙ. ip̃a pr̃ non sit
Si aũ ip̃a pr̃ est. nec filium genit
it. ñ ẽ gͦ ide dicere aliquid ẽẽ pa-¬
trem. ⁊ gignere filium. ⁊ ita ñ uideᷤ
nna eademq esse ꝓprietas

Expanded text:
 utrum et istae sint illae quae dicuntur paternitas, filiatio, processio. Videtur quod non sint eaedem proprietates quas ponit Hilarius, et illae quas ponit Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem hoc est, cui ergo convenit ut sit pater, ei convenit genuisse filium. Nago divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gignere filium. Et ita non videbitur una eademque ess
Abbreviated transcription (Latin):
sionis fidem. ut olun aspicientes
inͣ serpentem eneum uiligno ertũ
a morsib serpentum sanabantur.
catis. ⁊ ita a diabolo lib̾amur. ut nͦ
pꝰ hant uitam in nob̃ inueniat ꝙ
detinebat. xͣ extĩrit. ut nibat uita
tẽptando nob̃ ñ p̃ualeat. licet etũ
nos temptet post xͥ mortẽ quib
mod̾ añ temptabat: ñ tñ uintere
pot̾ sic̃ añ uncebat. Nam petrus
ligauit fortem .i. a seductione ꝯ¬
pescuit fidelium. uͭͨ temptõm q̃ ei
adhuc ꝑ mittit᷑ ñ sequatur sedut-
sãgͥne sñ cłpa õiũ cłpar̃ ꝙrographa te

Expanded text:
sionis; ut olim aspicientes in serpentem aeneum in ligno erectum, a morsibus serpentum sanabantur, catis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod detinebat, Christus extinxit, ut in hac vita nos tentando non praevaleat. Licet enim nos tentet, post Christi mortem, quibus modis ante tentabat, non tamen vincere potest, sicut ante vincebat. Nam Petrus,ligavit fortem, id est, a seductione compescuit fidelium, ut tentationem quae ei adhuc permittitur, non sequatur seductisanguine sine culpa, omnium culparum chirographa de
Abbreviated transcription (Latin):
q ut ait apłs in sangnine ip̃ius
iustificati sumus. ⁊ in eo ꝙsumus
iustificati .i. a pccis soluti adiabo¬
lo sumus lib̾ati. qui nos mĩtulis
pcc̃orũ tenebat. Sed quõ apct̃s ꝑ
cominendabił caritas dei erga
nos in ħ ꝙ filium suũ tradidit in
mortẽ pro nobis pocõrib. exhĩta
aũ tanta erga nos dilcõns arra¬

Expanded text:
 Rom. 5, in sanguine ipsius justificati sumus; et in eo quod sumus justificati, id est, a peccato soluti, a diabolo sumus liberati, qui nos vinculis peccatorum tenebat. Sed quomodo a pecccommendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arr
Abbreviated transcription (Latin):
rarum ut dcm est supra
solet utrum eadem notione ne.
an sit alia uotio qua pr̃ dicatur
a filio. Sane intelligi pot̾ pr̃em
dici principium spiritus scĩ.¬
Si uero queritur que sit illa
notio. quam ibi notat principi¬
um. nomen eius nõ hemus. sed
non est ip̃a pr̃nitas uł filiatio. ĩ¬
mo notio quedam que prĩs ⁊ filii
est. qua ab et̾no pr̃ ⁊ filius unũ
printipiũ sunt sp̃c sc̃i. dona¬
tor autem ut predc̃m est sp̃e dr̃
pr uł filius ex tempore. sicut

Expanded text:
rarum, ut dictum est supra,uaeri solet utrum eadem notione Patean sit alia notio qua Pater dicatua Filio. Sane intelligi potest, Patrem dici principium Spiritus sSi vero quaeritur quae sit illa notio quam ibi notat principium, nomen ejus non habemus; sed non est ipsa paternitas vel filiatio: imo notio quaedam quae Patris est et Filii, juxta quam ab aeterno Pater et Filius unum principium est Spiritus sancti. Donator autem ut praedictum est dicitur Pater vel Filius ex tempore, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nec tres simul matꝰ auquid qͣm
due. nec maior ẽ essentia in trib
quam in duab. nec in duab qͣm
in una. qr tota ẽ in singuł. unde
ioh̃s damascenus ait. Confitem᷑
diuinitatis naturam oẽm ꝑfc̃e
ẽe in singła suarum hypostas eon
ꝑfectus deus sp̃c .s.¬

Expanded text:
nec tres simul majus aliquid quam duae, nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus quam in una, quia tota est in singulis. Unde Joannes Damascenus ait: Confitemur deitatis naturam omnem perfecte esse in singula suarum hypostaseon, perfectus Deus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
bum genuit. id ꝙ ip̃e ẽ genuit. nͦ
se indicare animis cognitis. ⁊ uo¬
luit ⁊ potuit. hoc ad se indicand̾
genuit: ꝙ ẽ ip̃e qui genuit. Ecce
aꝑte dicit hiis u̾bis dm̃ prẽm ge¬
nuisse illud ꝙ ip̃e est. Illd̾ aũ qd̃

Expanded text:
bum genuit, id quod ipse est genuit; nec se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
fruar. ⁊ ñ addidiss in dño. uid̾et᷑
finẽ dilcõnis ac spem ꝯstituisse in
eo. S qr illud addidit in dño se
finem posuisse. eod̃q frui sigcaũ¬
in deo frueris. deo pocius qͣm hõie
frueris.
Hi q̃ritur utrũ d̃s frua

Expanded text:
fruar, et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui sigin Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. 7. Hic quaeritur an Deus frua
Abbreviated transcription (Latin):
terum habebat innatura corꝑis
se ñ mori: erat ei ex ligno uite.
mortalis: ꝙ erat ei de ligno uite
ñ de conditione nature. Morta¬
lis erat conditione corꝑis a ĩalis.
immortalis: beneficio condito¬
ris. Non enim ummortale erat
ꝙ omnino mori ñ posset. ꝙ nõ
erit: nisi tum fuit spũale. Aꝑte
dicit ꝙ ñ ex natura. s ex ligno
uite habebat posse ñ mori. ꝓpt̾
uteretur ñ semꝑ iuueret. quia
pataret. pecraret enim si illo lig
no ñ uteretur. quia preceptum
ei erat ut comederet de om̃i lig¬
no ꝑadisi nisi de ligno sc̃ie. bo.
⁊ inali. Sicut gͦ peccauit comedẽ¬
do ꝙ erat ꝓhibitum: ita etiam
peccaret si non comederet quod
erat iussum. Si non foret p̃cep¬
ed adhuc tũ ut de illoligno

Expanded text:
terum habebat in natura corporis, , posse non mori, erat ei ex ligno vitae,mortalis, quod erat ei de ligno vitae, non conditione naturae. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat puteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si non foret praeceptum ut de illo ligno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn ñ se inuicem caꝑent. seã inui¬
cem capiunt. Capuint᷑ enĩ ⁊ a sin-¬
guł singła: ⁊ a singłis omĩa. Me¬
mini enĩ me hr̃e memoriã ⁊ intel¬
ligentiam ⁊ uoluntatẽ. ⁊ intlłigo
me intll̾igere ⁊ uelle. ⁊ memĩsse ⁊

Expanded text:
n non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ acceperit a patre ꝓmissionem
tura monstrata est humana .s. ⁊ di¬
uina. Accepit quippe ut homo. ef¬
fudit ut deus. Nos autem accipere
quidem hoc donum possumus: ꝓ
modulo nr̃õ. effundere uero super
alios ñ utiq possumus. s ut hoc
fiat deum super eos a quo id effici¬
tur inuocamus. Hiis u̾bis expres¬
se dicit nos sp̃m scm nõ posse suꝑ
alios effundere .i. aliis dare. Q ui¬
oquens ait. Qui tribuit nob̃. uii.¬
sp̃m ⁊ operatur uirtutes in nobis.
Ecce euident̾ dicit se tribuisse spi¬
ritum. S intlłnd̾ est apłm dixis
sc̃s. ut enim ait ãb̃. sr̃ eundem lo¬
cum exponens illud apłi u̾bum
ab apło predicata est eis fides. in
qua predicatione aduentum et
p̃sentiam sũ sp̃c senserant. sicut
illo tempore in nouitate inuita¬
tõnis ad fidem. etiam sensibilib
miraculis presentia sc̃i sp̃c appa¬
rebat. ut in actib apłorum legit᷑.
Aperte hic ostenditur quomͦ illis
ip̃m mittendo in eos. s predican¬

Expanded text:
 acceperit a Patre promissionetura monstrata est, humana scilicet et divina. Accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamus. His verbis, expresse dicit nos Spiritum sanctum non posse super alios effundere, id est aliis dare. oquens ait: Qui tribuit vobis Spiritum, et operatur virtutes in vobis. Ecce evidenter dicit se tribuisse Spiritum. Sed intelligendum est hoc dixissanctus, ut enim ait Aug., super eumdem locum, t. 4, exponens illud Apostoli verbum. Ab Apostolo praedicata est eis fides; in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia Spiritus sancti apparebat, ut in Actibus apostolorum legitur. Aperte hic ostendit quomodo illis ipsum mittendo in eos, sed praedican
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ubiq tota que continet totum
et penetrat totum que nec ꝓ sui sĩ¬
pucitate diuidi. nec ꝓ sui purita¬
te maculari. nec ꝓ sui nuimensi¬
tate ullo modo comp̃hendi pot̾.¬

Expanded text:
ergo ubique tota quae continet totum, et penetrat totum; quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo comprehendi pot
Abbreviated transcription (Latin):
sordes spargere ⁊ cos muntos et sĩ¬
ceros suare. Si gͦ uisibilia mũdi
iusibilib ĩmundis contingi posst̃
⁊ non inquinari qͣntomagis ⁊ in¬
uisibilis ⁊ incommutabit iuĩtas

Expanded text:
sordes spargere, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto magis invisibilis et incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
deus sub̾alit insit om̃ib re rerũ¬
bus. ⁊ corꝑalium sordium inqui¬
nationib ñ continguat᷑. Ꝙ tam
fruiolum est. ut nec rensione sit
bus corpeis etiam leꝓsi uł quan¬
tuncumq polluti comquinari
ñ possit. Sol qͦ radios suos sine
sui pollutione effundit super loca
et corpora ñ solum munda. s ⁊ im
muirda ac sordib fetentia. quoꝵ
contactu homines ⁊ quedam res a¬
lie inficiuntur. Solis uero radii ĩ¬
polluti ⁊ incontaminati ea contin¬
gentes existunt. Non est gͥ mirã¬
dum si eẽntia diuina omnino sĩ¬
plex et incommutabilis omĩa re¬
piet loca. ⁊ in omnib creaturis es¬
sentialiter in est. nec tam̃ cuiusꝙͣ
rei sordib contaminet᷑ uł contin¬
guatur. uñ ãs̃. in .li. de natura boni.
Cum u deo inquit sint omnia que¬

Expanded text:
Deus substantialiter insit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit bus corporeis etiam leprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ face nisi ꝙ rõ est eum facere.
intelligas eum non posse facere
nͥ ea que rõnabilia sunt. ⁊ ea q̃ si
fierent rõnabilia essent. uerus
est sensus. Si autem intelligas
eum ñ posse facere alia rõnabi¬
lia ⁊ bona. nisi ea que ult. ⁊ fac̃.
falsus est intellectus. Item alid̾
adiungunt dicentes. Si pot̾ ali¬
ud deus facere quam facit. pt̾
gͥ facere ꝙ ñ presciuit. ⁊ si potest
facere ꝙ ñ presciuit pot̾ sine pre¬
scĩa operari. quia omne ꝙ fc̃u¬
rum se prescuit facit. nec facit
aliquid ꝙ ñ p̃sciuit. ꝙ si preter
p̃sc̃ĩam euis aliquid fieri impos
adeo fieri nisi ꝙ fit. ħ autem q̃o¬

Expanded text:
facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest ergo facere quod non praescivit; et si potest facere quod non praescivit, potest sine praescientia operari, quia omne quod facturum se praescivit facit, nec facit aliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impossa Deo fieri nisi quod fit. Haec autem q
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. cum enun dicunt huc¬
usq pot̾ deus. ⁊ ñ amplius pot̾.
quid ẽ ħ aliud quam eus poten¬
tiam que infinita est conclud̾e
et restringere ad mensuram: Ai¬
unt enimꝰ. ñ pot̾ deus aluid fac̾e
quam facit. nec melus id fac̾e
ꝙ facit. nec aliquid pretͥmittere
de hiis que facit. Istamq suam¬

Expanded text:
sunt. Cum enim dicunt: Hucusque potest Deus, et non amplius, quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamqu
Abbreviated transcription (Latin):
potuit facere ⁊ ista dimitt̾e. licet
gͦ rõ sit penes eum qua alia fac̃
alia dimittit. pot̾ tamen scd̃m
eandem rõẽm. ⁊ dimittere que
facit. ⁊ facere que dimittit. Ipsi
autem addunt. rõ est eum fac̾e
que fatit ⁊ ñ alia. ⁊ ñ pot̾ facere
nisi ꝙ rõ est eum facere. ⁊ ita nõ

Expanded text:
potuit facere, et ista dimittere; licet potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit. Ipsi etiam addunt: Ratio est eum facere quae facit, et non alia; et non potest facere nisi quod ratio est eum facere,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ nisi ꝙ d .i. ñ pot̃ nisi il¬
lud ꝙ si faceret bene ei conueni¬
ret uerum est. Adiciunt qͦ il¬
li dicentes. nil facit aut dimit¬
tit nͥ optima ⁊ rationabili cã li¬
cet nobis occulta sit scd̾m qͣm
oportet eum facere ⁊ dimitt̾e
ꝙ facit uel dimittit. Qatio e¬
nim penes eum est qua illa fa¬
cit ⁊ illa dimittit. que rõ et̾na
est. ⁊ semꝑ manens. p̾ter quã
ñ pot̾ aliquid facere uł dimittẽ.
Illa gͦ manente ñ pot̾ ꝙ facit di¬
mitt̾e nec ꝙ dimittit fac̾e. et ita
ñ pot̾ facere nisi ꝙ facit. Et ad
hec yendemus ambignitatem lo¬
cutionis det̾minantes. Cum e
deum ẽ. qua facit cuncta q̃ facit
⁊ dimittit ea que dimittit si quid̃¬
u̾in est quia in eo uoluntas est
equissima ⁊ rectissima qua fac̃
⁊ dimuttit que uult. contra ꝙ̃
facere n̾õ pot̾. nec preter eani fa¬
cere pot̾. Nec utiq contra eam
faceret. nec pret̾ eam. si que facit
dimitt̾et uel que dimitrit facet
s eadem manente rõne ⁊ cã alia

Expanded text:
 non potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Addunt quoque illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enDeum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Sed ut mͥ uidetur hoc
plicem enim ⁊ inuolutam con¬
tinet intelligentiam nec deo ꝓpͥe
competit qui non est debitor no¬
bis. nisi forte ex promisso. nos
uero ei debitores sumus ex cõ¬
misso. ut autem uenenum eua¬
cuetur distingue u̾bi sensum
ñ pot̾ deus facere nisi ꝙ debet

Expanded text:
tere. Sed ut mihi videtur, hoc tere. Sed ut mihi videtur, hoc plicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi pot̾at quidem s nõ uolebat. et
illa uoluntas iusta erat. Si uero
per hec uerba intelligas eum nõ
posse eum fatere nisi illud ꝙ si fi¬
eret iusticie eius conueniret u̾m
dicis. Simiłr distingue illud
git ut non faciat .i. non pot̾ fac̾e
id ꝙ ip̃e qui est summa usticia.
ñ uult facere. falsum est. Si aũ
facere id ꝙ iusticie eius conueni¬
re ñ pot̾: uerum dicis.
Addunt quoq ⁊ alia dicentes.
non potest deus facere nist quod
debet. ñ autem debet facere nisi ꝙ
facit. Si enim d alia facere. nõ
gͦ facit omne ꝙ d. Si uero facit
cit. Item aut d dimittere ꝙ di¬
dimittere gͦ ñ d facere. Si aut
ñ d nec decet. nec oportet eum
facere ⁊ si non decet nec oportet
eum facere. gͦ ñ pot̾ facere. nõ
gͦ potest facere nisi ꝙ facit nec
potest illud dimittere ꝙ facit q¬
qui faciat. quia d illud facere.
⁊ ꝙ d facere non pot̾ illud dini¬

Expanded text:
quasi poterat quidem, sed non volebat, et quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per haec verba intelligis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicis. Similiter distingue illud: git ut non faciat, id est, non potest facere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere, falsum est. Si autefacere id quod justitiae ejus convenire non potest, verum dicis.Addunt quoque et alia dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit cit. Item, aut debet dimittere quod didimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet eum facere, ergo non potest facere; non ergo potest facere nisi quod facit, nec potest illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere: et quod debet facere, non potest illud dimit
Abbreviated transcription (Latin):
git ut fatiat nisi ꝙ facit. ñ ergd
pot̾ facere nisi ꝙ facit. eademq iꝰ¬
ticia exigit. ut id ñ faciat ꝙ nõ
facit. ñ autem pot̾ facere conͣtra iꝰ¬
ticiam suam. ñ gͥ pot̃ aliquid e
ũborun intelligentiam aꝑien¬
tes ⁊ ab eis inuoluta euoluen¬
tes sic. non pot̾ deus facere. nisi
face̾ nisi illud ꝙ si faceret bonum
esset ⁊ iustum esset: um ẽ. S mł¬
ta pot̾ facere que ñ bona sunt nec
iusta. quia nec sunt nec erunt. nͨ
bñ fiunt uel fient quia ñquam
fient. Item ꝙ scd̃o oppositum fuit
ñ pot̾ facere nisi ꝙ iusticia sua exi¬
git. ⁊ ñ pot̾ id facere ꝙ iusticia sua
exigit ut ñ fiat. dicimus quia ex
tion̾ib duplex est sensus. Si enĩ
sticia enim dei ip̃ius equissima
uoluntas accipitur. qualiter acci¬
pit. au. illa uerba domini in gene¬
si loquentis ad loth. non possum
eas: exponens. ñ posse inquit se
dixit ꝙ sine dubio poterat ꝑ po¬
tentiam. s ñ poterat per iustitiã.

Expanded text:
ut faciat nisi quod facit; non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit ut id non faciat quod non facit, non autem potest facere contra justitiam suam: non ergo potest aliquid eoverborum intelligentiam aperientes, et ab eis involuta evolventes sic: Non potest facere Deus nisi facere nisi illud quod si faceret bonum et justum esset, verum est; sed multa potest facere quae non bona sunt nec justa, quia nec sunt, nec erunt, nec bene fiunt, nec fient quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat. Dicimus quia exationibus duplex est sensus; si enim stitia enim ipsius Dei aequissima voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini in Gen. loquentis ad Loth, Genes. 19: eas, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam;
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis. atq sinteritatis sit nata
diuina: est tamen in ea ꝑsonarum
trinitas. uñ. ãs. in.li .xi. de trinita¬
te dei ait. Non ꝓpt̾ hoc naturam
sumii boni simplicem dicimus
quia est p̃r in ea solus. aut filius
subsistentia ꝑsonarum . sicut sa¬
belliani putauerunt. S ĩo sim¬
latiue qͣ ꝑsonã ad alt̾am d̾r. nec
ẽ ip̃a. slam utiq pr̃ ht̃ filium. ad
quem relatiue dicitur. nec tamẽ
est filius. ⁊ filius ħt pr̃em. nec tñ
ip̃e est pr̃. In quo uero ad semet ip
sicut ad semet ipsum dr̃ uiuus ha
bendo uitam. ⁊ eadem uita ip̃e est.
Propt̾ hoc itaq natura ħ dicitur.
non enĩ hñ liquorem liquor est
sapientia. Ecce quanta est idẽp
titas. quanta est unitas. immy¬
tabilitas. simpucitas. puritas
diuine sube̾. iuxta infirmitatis
nr̃e ualitudinẽ assignauimus.¬

Expanded text:
plicitatis atque sanctitatis sit divina natura, est tamen in ea personarum Trinitas. Unde Augustinus in libro De Trinitate Dei ait: Non enim propter hoc naturam summi boni simplicem dicimus, quia est Pater in ea solus, aut Filius substantia personarum sicut Sabelliani putaverunt; sed ideo simaeque persona ad alteram dicitur, nec est ipsa. Nam utique Pater habet Filium, ad quem relative dicitur, nec tamen ipse est Filius; et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo vero ad semetipsu habet; sicut ad semetipsum dbendo uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura haec dicitur que enim uas habens liquorem liquor est sapititas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae substantiae, juxta infirmitatis nostrae valetudinem assignavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. ꝙ ñ est in ea aliquid us. ar
hetur. unde hyłr. in .uii.li. de tri.
ait. Non ex compositis deus qui
uita est subsistit. neq qui uirtus
est: ex infirmis continetur. nec
qui lux est. ex obscuris coaptatur.
nec qui sp̃c est: ex disparib forma¬
lis est. Totum ꝙ in eo est: unũ ẽ.
Idem in .uiii.li. de tri. Non hũa¬
no modo ex compositis deus est.
ut in eo alud sit: ꝙ ab eo habet᷑.
⁊ aliud sit ip̃e qui hẽat. s totum

Expanded text:
ta est, quod non est in ea aliquid quod habetur; unde Hilar. in lib. 6 de Trin. ait: Non ex compositis Deus qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur: neque qui lux est, ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est; totum quod in eo est, unum est. Idem in lib. 8 de Trin.: Non humano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit quod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habeat; sed totum
Abbreviated transcription (Latin):
unum in quo nłłs numerus. nł¬
in li. de fide ad petrum ditit. In de
ligi potest: sub stantia est. uerum
ħ dici possunt facile ⁊ credi. uide¬
ri autem nisi puro corde omnino
betur in natura uniuscuiusq tͥũ.

Expanded text:
unum in quo nullus numerus, nulin libro De fide ad Petrum dicit: In Deiligi potest substantia est. Verum haec dici possunt facile et credi; videri autem nisi puro corde omnino betur in natura uniuscujusque trium,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non ut heticus manit̾ suspi¬
catur tanqͣm aliꝙ instr̃m patͥs
opificem genuisse. Si enĩ filii p̃r
plius eoꝵ cã est que ꝑ filium
fc̃ã sunt. Hec de oꝑere prime diei
dicta sunt.

Expanded text:
ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, tanquam aliquod instrumentum Patris opificem genuisse. Si enim causa ejusplius eorum causa est quae per Filium facta sunt. Haec de opere primae diei dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis: quem plãtau̾at a
principio. Hiis u̾bis aperte
moyses insinuat. ꝙ hõ extra ꝑa¬
disum c̾atus. pꝰmod̾ in ꝑadiso
positus sit. Qd̃ iõ fcm̃ dicitur
q ñ erat in eo ꝑmansurus. uel
ut ũ nature. s gr̃e ħ assignare¬
tur. Intelligitur autem ꝑadisꝰ
locał. ⁊ corꝑalis in quo homo lo¬
catus ẽ. Tres enun gn̾ales de
ꝑa diso sũe sunt. una eoꝵ qui
corꝑalit̾ intlłigi uolunt tm̃. A
eoꝵ qui utreq modo ꝑadisum
accipiunt. Terciam mͥ place fa-
positus. qui ab illo principio plã¬
tatus accipi pot̾. quo t̾ram õẽm:
remotis aquis herbas ⁊ ligna ꝓ¬
ducere uissit. quia ⁊ si p̃sentis ec¬
cłie uł future typum tenet: Ad
lict̾am tñ intlłigendum ẽ: esse
locum amenissimũ fructuosis
arborib. magnum. ⁊ magno fõ¬
te fecundum. ꝙ diximus a prĩ¬
cipio: antiquã translatio dicit
ad orientem. uñ uolunt in oriẽ¬
tali ꝑte ẽẽ paradisum longo int̾¬
iacente spatio. uł maris uł t̾re: a

Expanded text:
voluptatis, quem plantaverat a principio. His verbis aperte Moyses insinuat quod homo extra paradisum creatus postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat in eo permansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc assignaretur. Intelligitur autem paradisus localis, et corporalis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; eorum qui utroque modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fateit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a
Abbreviated transcription (Latin):
in munere. sed plenius alus
ordimbus qui sunt inferiores.
Nec nominatur quisq ordo
ab omni re quam plenius ali-¬
is accepit. sed ab aliqua rerũ
quas accepit. uel potest compa¬
ratio referri non ad ipsos ordĩes
sed ad alia dona. nec ad alia oĩ¬
a dona. sed ad quedam. Sicut
enim homines eum plura ha¬
bent dona. quedam alus excel¬
ientius possident: Ita forte et ã¬
geli quibusdam inmeribus
magis pollent: et aliis quibus¬
dam minus. Utrum ordines ab
re restat utrum isti or oms ita

Expanded text:
in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab re restat utrum et isti ordines a
Abbreviated transcription (Latin):
id haberet ut scłm ipãm ex iuri
latere feminam fi necesse foret.
dum est oĩ rerum causas in dõ
ab et̾no fuit. ⁊ hee dñͣr primordia¬
les cause. quia istas alieñ p̃ced̃t.
s iste alias. que sunt cause cãrũ.
Cumq unum sit diuina poten¬
cia. dispositio siue uoluntas. ⁊ iõ¬

Expanded text:
id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, dum est omnium rerum causas in Deo ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales causae, quia istas aliae non praecedunt, sed istae alias, quae sunt causae causarum. Cumque unum sit divina potentia, dispositio si
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos płr dicit. ãs. causas pri¬
mordiales omniũ rr̃ in deo esse.
inducens similitudinem artificis
in cuiꝰ dispc̃e est: quał futura sit
archa. Ita ⁊ in deo uniꝰ cuiusq rei
future cã p̃cessit. in c̾aturis uero. qͣꝵ¬
dam rr̃. s ñ oĩm cause sunt. ut a¬
it as. Quia inseruit deus semĩa¬
les rõnes reb. scd̾m quas alia ex
aliis ꝓuenunt. ut delxc semine
tale granum. de hac arbore talis
fructus ⁊ huiꝰmodi. ⁊ hee qͦ dñr pͥ¬
mordiales cause. ⁊ si ñ adeo ꝓprie:
e ⁊ unu̾isalr̃ prima ẽ. Ille uͦ ad res
dicuntur: qr in prima rr ꝯdͦne

Expanded text:
iter dicit Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore talis fructus et hujusmodi. Et haec quoque causae, etsi non adeo proprie, e et universaliter prima est. Illae vero ad res dicuntur, quia in prima re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ doꝰ qñ saluia sua tetigit aures. ⁊
se: qͥ ꝙ̃dam mod̃ exortizandi adin¬
uenit. quo demones aduirati ex
obsessis corꝑib pellebant᷑. Hiuc
officio mancipati exorciste uocati

Expanded text:
do saliva sua tetigit aures et se, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati
Abbreviated transcription (Latin):
.o.lo. ueĩ hũt mũ. A dacolitũ
ꝑtinet p̃patõ liũariũ in sacͣrio.
Ip̃e cereũ portat. ip̃e uireolũ cũ iu¬
no ⁊ aquasuggesta ꝓ encharistia
sb̾diaconis p̃pat. Hii cũ orbinant᷑
tũ edocti fui̾nt ab ep̃o qͣir̃ in offõ su¬
o ag̾e debeant. ab archidiacono ac¬
tipiũt cãdelabrũ. cũ cereo. ⁊ urceolũ
uatuũ. Hoc offm dñs se hr̃e testã
dicens. Ego sũ lux mũdi. Qͥ seqͥt᷑
igne celesti. ad illiũandas tenebͣs
aquilonares¬
De subdiaconis.

Expanded text:
m. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere testatur dicensigne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares. Subdyaconi