comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes discipło sũo p̃cepͣ dicũs. Noli aꝙͣ bibe s modico uio uteres
ꝓpt̾ s̃ tomachi dolorẽ: & ꝓpt̃ frequentes tuas infirmitates. dc ꝑ
hoc nichil ꝯtͣ abstinentiam faciũt: qͥ uinũ ñ ꝓ eb̾etate. s tantum
pro corporis salute ꝑcipuĩt. Nec hoᷤ eis offeit uoluntas: s ꝑmit¬
tit ĩfirmitas. Si aũ infirmitas defu̾t. auino ẽ abstinendiun:
ne uimi ꝑceptõ qd̃ infirmũ corpꝰ fustentat: sanũ ĩcũdat. Qm̃qͥdẽ
uino uti & usu habe̾ oleũ: nemo dix̾it esse p̾catũ. In illis uͦ regi¬
Homo ebriosus: seruꝰ est ꝯĩũ pͥcͤatoͤ. Nullũ .i. pcatum
uinc̾e potest. qͥ młto uino captꝰ ẽ. Uñ salomon dix̃ Luxuriosa

Expanded text:
co vino utere, propter stomachi dolorem et propter frequentes tuas infirmitates . Ac per hoc nihil contra abstinentiam faciunt, qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt; nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas. Si autem infirmitas defuerit, a vino est abstinendum; ne vini perceptio, quae infirmum corpus sustentat, sanum incendat. Quoniam quidem vino uti et usui habere oleum nullus dixerit esse peccatum; in his autem regiHomo ebriosus servus est omnium vitiorum. Nullum enim peccatum vincere valet, qui multo vino captus est. Unde Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
lib uͦ tã qͣdrupedũ ꝗͣ uolucrũ oĩno abstineant: nͥ forte aliqͥ ĩgra¬
ui ĩfirmitate fiu̾int. detenti. Ipsis .N ꝓrepatõe tantũ ꝯcedat᷑ stico
aũ ut ualidiores effecti fuint a carnib more solito abstineant.
xlu. de crapula cauenda.
n qͣntũ folitari solitarii posst̃: delicias & cibꝙꝵ opulñtias fugiãt
⁊ nõ iolũ a cupĩtate p̃ciosoꝵ ciboꝵ: s et̃ animia ꝑceptõne uilum
se cõtineant. Remota p̃oĩb cͣpuila: ut nũꝙͣ subripiat eis ĩdigeries:¬

Expanded text:
ibus vero tam quadrupedum quam volucrum omnino abstineant, nisi forte aliqui in gravi aegritudine fuerint detenti. Ipsis enim pro reparatione tantum concedatur. Illico autem ut validiores effecti fuerint, a carnibus more solito abstineant. CAPUT XLIV. De crapula cavenda. In quantum ergo solitarii possunt, delicias et ciborum opulentias fugiant; et non solum a cupiditate pretiosorum ciborum, sed etiam a nimia perceptione vilium se contineant: remota prae omnibus crapula, ut nunquam subripiat eis indigeries
Abbreviated transcription (Latin):
a lectõne surrexerint. ad ꝯpletoriũ celebͣndũ ueniant. Exeuntes
aũ a ꝯpletorio: nullatenꝰ loqͣnt᷑ aliqͥd denuo⁊ excepto si necessitatis
causa. p̃latꝰ aut aliqͥs ex fr̃ib aliqͥd eis ĩdicare uoluĩt: qdͣ tñ & ip̃m
cũ sũma gͣuitate & modãtõe honestissime fiat. Si aũ unꝰ sotũmͦ
fuit solitariꝰ: siilit̾ faciat. Om̃i siqͥdẽ tẽpore silñtio studẽ debent
solitarii: & maxĩe nocturnis horis: Si qͥs aũ eoꝵ noct᷑no tẽpore
uocienscũq solitarii. uuit de ꝓpͥd labore aut de fideliũ oblarõ¬
ne aliꝗͣ sufficientiã ciboꝵ os pocꝰ habi̾int: sẽꝑ ad m̃sulã suã

Expanded text:
a lectione surrexerint, ad completorium celebrandum veniant. Exeuntes autem a completorio nullatenus loquantur aliquid denuo, excepto si necessitatis causa praelatus aut aliquis e fratribus aliquid alicui indicare voluerit; quod tamen et ipsum cum summa git solitarius, similiter faciat. Omni siquidem tempore silentio studere debent solitarii, et maxime nocturnis horis. Si quis autem eorum nocturno tempore Quotiescunque solitarii aut de proprio labore aut de fidelium oblane al
Abbreviated transcription (Latin):
quua moignũ erat ab his aliqͥo accipere. qͥ errdei studelũt
corripiat᷑. Uñ idẽ apls dicebat. Oiã mͥ licent: s nõ oĩa expedi¬
noluit abhis acciꝑe. ne causa uentͥs uigor euanglice u̾itatiᷤ
torpescẽt. Hõ .N. potest ĩstant̾ argui a quo accipitur. Quãuis
enĩ idẽ apls̃ ꝓ occasiõe suꝑiꝰ dicta eleg̾̃it manib laborare suis¬
uñ uiũet. tũ quotiens illi necessitas erat afidelib uictũ. acci¬
piebat. Itaq cũ eẽt quocłã tẽpore ĩ magna ĩcligentia: missũ
est illi afrĩbꝰ uũ necessitati oe ĩcligũtie eiꝰ ministraret᷑. Respond̃

Expanded text:
quia indignum erat ab his aliquid accipere qui errori studebant. corripiatur. Unde idem apostolus dicebat: Omnia mihi licent, sed non omnia mihi expedinoluit ab his accipere, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret. Non enim instanter potest argui, a quo accipitur. Quamvis enim idem apostolus pro occasione superius dicta elegerit manibus suis laborare unde viveret, tamen quoties illi necessitas erat, a fidelibus victum accipiebat. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, missum est illi a fratribus unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ne oredientit: qͥq etiã scͥpror erat. Diligebat aũ eil sener: ꝓpter
dilig̾et eũ plꝰ eis. Quod cũ audissent uicini senes qd̃ plꝰ eũ
suoꝵ cellas pulsare dicñs. fr̾ ueni: qr opꝰ tui habeo. Et rnꝰ excis:
nõ est miox secutꝰ eũ. Ueñ aũ ad cellã marci: ꝙ dir̾ ei. ueni fr̃. qr
opꝰ tui habeo. Ille aũ scbebat: ꝙ nõ ꝑfec̃ lutãm o & uenit. Et dix¬
eũ. Idõ istud hic posini exẽplũ: ut discãt discipłi agẽ obedientiã
sire moca. Ip̃i qͦ discipłi ñt sĩt suꝑbi: nõ tardi: nõ tͣbulenti nõ

Expanded text:
nae obedientiae, quique etiam scriptor erat. Diligebat autem eum senex propter diligebat eum plus eis. Quod cum audissent vicini senes quia senex po; et unus ex eis non est mox secutus eum. Venit autem ad cellam Marci, et dixit ei: Veni, frater, quia opus te habeo. Ille autem scribebat, et non perfecit litteram O, et venit. Et dixus diligit eum. Ideo istud hic posui exemplum, ut discant discipuli agere obedientiam sine mora. Ipsi quoque discipuli non sint superbi, no
Abbreviated transcription (Latin):
os oĩb q̃ habñt᷑ in mundo renuntiare: ut exelusa iiitadĩ cu¬
piditate: drum.i ĩ eis caritas possit atigeri ⁊̃ ꝑfieãt id̃õ
decimas atq pecuni. is frugũ pͥmogenita & sacrificia pto
peccato. ł uora q̃ sibi deus unsit offerri: sac̾detib & mi¬
iustris distͥbui deb̾e ꝯstituit: ut deuotissimo popłõ uite
neccsaria miinstrante. ip̃i cͤatoeiac pastori suo liberis m̃tib̾
ministr̃ent: atq ĩesꝰ cultu iñ ulla sollicitudure eoeporali
proficent: ne trenis occupatiõĩbꝰ ĩplicati: officio suo dignas excubi
sua aut parentib reliq̃rt̃: aut uendita pauꝑib erogaliuntꝰ.
Sed cũ postea facti fuissent ep̃i: nõ ꝯtẽpsert eccle facultates. ses
fidelisime eas disp̃nsapui̾unt. Isti gͦ tã scĩ tãq ꝑfecti põtifices. sas

Expanded text:
os omnibus quae habentur in mundo renuntiare, ut exclusa mundi cupiditate, divina in eis charitas possit augeri vel perfici. Et ideo decimas atque primitias frugum, primogenita et sacrificia pro peccato, vel vota quae sibi Deus jussit offerri, sacerdotibus ac ministris distribui debere constituit; ut devotissimo populo vitae necessaria ministrante, ipsi creatori ac pastori suo liberis mentibus ministrarent, atque in ejus cultu sine ulla sollicitudine corporali proficerent: ne terrenis occupasua aut parentibus reliquerunt, aut vendita pauperibus erogaverunt. Sed postea cum facti fuissent episcopi, non contempserunt Ecclesiae facultates, sed fidelissime dispensaverunt. Isti ergo tam sanct
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sac̃mentũ eccłasticũ decet tantũ ministiũ. de lectistꝰ¬
olitarii aũ sic̃ ĩ cetis ita etiã ĩ lectis tniis modũ tenere
debent discretõiis: idẽ nõ p̃ciosa uestuñta ueliut
habe lectualia s uilia. Uestim̃ta qͥpe &. calciam̃ta. uł sectualia
eoꝵ: ñ ntida nimiũ nec abiecta sint ranauplurimũ. Inte
uteũq eiĩ ut diximꝰ: uͥtꝰ discretõnis tenenda ẽ. Sufficiant
autẽ eis stam̃ta lectoꝵ.: maita ⁊ ciliciũ suppositũ. sagũ uel
toxa. & capitale. Hestiti qͦ deemiant. ⁊ cincti: ut sẽꝑ sint parani:
Quiescũtes aũ ĩ lectulis suis: frequent̾ decantent cũo ꝓpheta:
Lauabo ꝑ singłas noctes lectũ meũ: lacͥms meis stratũ meũ riga¬
bo. Et iterũ. Memor fui ĩ nocte noĩs tui dñe. &. custodiui legem

Expanded text:
ectisteolitarii autem sicut in caeteris, ita etiam in lectisterniis modum tenere debent discretionis, id est, non pretiosa velint habere lectualia, sed vilia: vestimenta quippe et calceamenta, vel lectualia eorum, nec nitida nimium, nec abjecta sint plurimum. Inter utrumque enim, ut diximus, virtus discretionis tenenda est. Sufficiant autem eis stramenta lectorum, matta et cilicium, sagum, vel toxa et capitale. Vestiti quoque dormiant et cincti, ut semper sint parati. Quiescentes autem in lectulis suis frequenter decantent cum Propheta: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Et iterum: Memor
Abbreviated transcription (Latin):
penuriã pati. Sĩa possũ: in eo qͥ me ꝯfortat. uerũtñ uos bñfe¬
cutis mittẽ usib nũs. hic aũ ostñdit᷑ ꝗ aliqͣndo accipiebat sus¬
tentatõnẽ necessitatis a fidelib. Q de causa beatꝰ abgustuiꝰ
nob̃ dat ꝯsiliũ dieñs. Qui gͦ nõ posst̃ facẽ fic̃ paulꝰ ut mani¬
bus suis se tͣnsigant: accipiant a popłõ uñ sustentent᷑ suã ne¬
cessitatẽ. s nõ negligãt eoꝵ ĩfirmitatẽ. Si ĩ ur̃a ĩ qͥd domo ł soci

Expanded text:
possum in eo, qui me confortat. Verumtamen vos bene fecistis mittere usibus meis . Hic autem ostenditur quia aliquando accipiebat sustentationem necessitatis a fidelibus. Qua de causa beatus Augustinus nobis dat consilium, dicens: Qui ergo non possunt facere sicut Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant a populo unde sustentent suam necessitatem, sed non negligant eorum infirmitatem. Si in nostra, inquit, domo
Abbreviated transcription (Latin):
agant: ut uͨ ociosi sint. nͨ ttolentia laboris oppͥraant᷑. Qͥ tͦsita
fu̾nt ĩfirmati. aut senectute gͣuaꝵ: ataiq legẽ neq oꝑturt qͦ¬
ant: uł or̃omi tm̃ uixta uires suas deuotilme ñs tent. hde ĩa¬
ne p̃cipue monentes. ut si forte eui lẽ etspositõ. dispsicaãr repe¬

Expanded text:
agant, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. Qui vero ita agant, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. Qui vero ita fuerint infirmati, aut senectute gravati, ut neque antum juxta vires suas devotissime instent. Hoc sane praecipue monentes, ut si forte cui haec dispositio displicuerit, or
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuit. Siqͥd uͦ ex oꝑe solitarioꝵ uenundandũ ẽ: udeant
ip̃i ꝑ quoꝵ in anꝰ tnseunda st̃. ne aliꝗͣ. fraudẽ p̃sum ãt ĩferre. Me¬
morent᷑ sẽꝑ. maine & saphire: ne forte mortẽ ꝗͣ illi eorꝑe ptule¬
runt. hanc isti ĩ aĩa patiant᷑. In ip̃is aũ p̃cis nõ subripiat a¬
rificet᷑ ds̃.Xl. Qd̃ certis horis occupari debent sonita¬
rii. in labore manitũ e¬
rgo statutis c̾tisq tẽporib occupari debefit. solitari ĩ oẽo¬
ne co lectõne: et ctios ĩcĩtoꝰ ĩ libd̾e mamiũ I dõq hac dis
pene t̾ciã or̃oni &. lectõni uacent. Ab hora aũ t̾cia usqꝵ adhorã qͣi no¬
nam laborent ꝗ necessariũ fu̾i̾t: nͥ forte paululũ ĩ stt̃is sus esti¬
uo tẽꝑe pausare uoluerint: et sẽꝑ ĩt̾inisccat᷑ dẽo cũ oꝑe Anona qͦ¬
loci aut pauꝑtas eregĩt: magis ĩ labore manuũ demorentu dĩa
purusias deuotissime ꝑagant. Infix mi tq᷑ solscãris tale. pꝰ

Expanded text:
 solitariorum venundandum est, videant ipsi per quorum manus transeunda sunt, ne aliquam fraudem praesumant inferre. Memorentur semper Ananiae et Saphirae, ne forte mortem quam illi in corpore pertulerunt, hanc isti in anima patiantur. In ipsis autem pretiis non subripiat aT XL. Quod certis horis occupari debent solitarii in labore manuum. Ergo statutis certisque temporibus occupari solent solitarii in oratione et lectione, et certis iterum in labore mapene tertiam lectioni vacent: ab hora autem tertia usque ad horam quasi nonam laborent quod necessarium fuerit, nisi forte paululum in stratis aestivo tempore pausare voluerint, et semper intermisceatur oratio cum opere; a nona qloci aut paupertas exegerit, magis in labore manuum demorentur. Omnia purissimas devotissime peragant. Infirmi namque solitarii talia opera
Abbreviated transcription (Latin):
soluamꝰ. Idẽ. matutiuo. prima. tc̃ia. sexta. nona. uesꝑa. &e cõpleto¬
De nocturius aũ uigilus: ide ip̃e ꝓpha.ut. Media nocte surgebã
ad cõfitñdũ tͥ. Et rurfus dic̃. Memor fui ĩ nocte nois tui dñe.
ĩ matutinis meditaboe ĩ te. Pretẽa qͦ de diuins ĩ noctibꝰ offi¬
ciis Eetĩs uͦ horis diei ab oẽone nos ñ opoetet uacare: s seꝑ per
ĩ t̾ualla horarũ aut oremꝰ. aut legamꝰ aut aliqd̃ opꝰ mam¬
um exceamꝰ : qͣtinꝰ tediũ cord̃ ꝙ cogitatonũ euadẽ possim.

Expanded text:
ersolvamus, id est, matutino, prima, tertia, sexta, nona, vespera et completoDe nocturnis autem vigiliis idem ipse propheta ait: Media nocte surgebam ad confitendum tibi . Et rursus dicit: Memor in matutinis meditabor in te . Propterea quoque de divinis in noctibus officiis caeterisque horis diei ab oratione nos non oportet vacare, sed semper per intervalla horarum aut oremus, aut legamus, aut aliquod opus manuum exerceamus, quatenus taedium cordis et cogitationum evadere po
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ire possint. Uñ intͥꝑtita hystoria legr᷑ ita. Tẽporib¬
deniq iuliani apostate missus ẽ demon ab eodẽ iuliano ĩ
tit ibidẽ ꝑ decẽ dies ĩmobilis eo qd̃ ñ posset ultͣ ꝓgredi: qr mona¬
chꝰ ille nõ cessabat orando ueq nocte neq die. Et egressĩs ẽ sñ ef
demon: ꝙ dix Et morã feci: & sñ adione reu̾sus sũ. Sustimii
emĩ decẽ dies ap̃t monachũ illũ si forte cessaret ab or̃one. ut tͣnsirẽ.¬
et nõ cessaũ. Et ꝓhibitꝰ sũ tͣnsire. & redii nichil agens. Tunc ipi¬

Expanded text:
volunt, vadant. Unde in Tripertita historia legitur ita. Temporibvolunt, vadant. Unde in Tripertita historia legitur ita. Temporibderet in Perside, missus est daemon ab eodem Juliano, uttit ibidem per dies decem immobilis, eo quod non poterat ultra progredi, quia monachus ille non cessabat orando, neque nocte neque die. Et regressus est sine effdaemon et dixit: Et moram feci, et sine actione reversus sum; sustinui enim decem dies Pet non cessavit, et prohibitus sum transire, et redii nihil agens. Tunc impi
Abbreviated transcription (Latin):
bus scłi fuerit occupatꝰ. Et cc̃ ueracit̾ oramꝰ : q̃n aliunde ñ co¬
gitam ⁊ S ualde pauci st̃: qͥ tales or̃ones habeant. Et lic ĩ qͥbꝰ¬
dã sint : difficile tñ ẽ ut sẽꝑ sint. Tc̃ aũ mag̃ diabolꝰ cogitatõ¬
nes curarũ secłãriũ nr̃is m̃tibꝰ ĩgerit: qñ nos orantes aspere¬
rit. S nos ecõtͣ tã ꝑseu̾ant̾ ĩ or̃one ꝑsistẽ debemꝰ.: quousq ĩ¬
tangit᷑ uitio: tociens ad cẽonẽ se subdat.⁊ qr freqñs or̃o ui¬
tioꝵ ĩpugnatõnẽ extinguit. Et qͥ ledit᷑: nõ desistat orare ꝓ
se ledentib : qr sic̃ ulłm ꝓfic̃ ĩ uulne̾ medicam̃tũ si ad huc f̾
peret p̃cis effectũ. In anit̾ aũ oramꝰ : si spei fiduciã ñ habe
dubitat simił ẽ unde maris: q̃ auento mouet᷑ atq disper¬
gitur. Diffidñtia u nascit᷑ ex hoc: qd̃ ad huc se quisq sentit
uincantur: ⁊ actꝰ eoꝵ ꝑ ip̃am destruantur: ut ñ qͦcũq

Expanded text:
it occupatus. Et tunc veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde perpauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium nostris mentibus ingerit, quando nos orantes aspexerit. Sed nos e contra tam perseveranter in ortangitur vitio, toties se ad orationem subdat; quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Et qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus: quia sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc peret precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habedubitat, similis est fluctui maris, quae a vento movetur, atque dispergitur . Diffidentia enim nascitur ex hoc quod adhuc se quisque sentit vincantur, et aditus eorum per ipsam obstruantur, ut non quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas cõpellit. Nã si assunt alii qͥ ĩple myst̾iũ ualeant illu¬
sio ꝑ cͣpulã facta. a ꝑceptõe sacͥ mys lñ ꝓhib̾ẽ nõ deb: s ab ĩmola¬
tione diuini sacm̃ti abstinẽ ut arbitror humilr̃ deb: quousq dig¬
uis fletibꝰ recõciliatꝰ. & aqͣrũ effusiõe lotꝰ. accedẽ itum ualeat
ad sac mysti̾a. Si uͦ ex tͣpi cogitatõe iugilantis. orit᷑ illusio m̃¬
ti dormientis: patet aĩo reatꝰ suus. uidet .N. aqͣ radice ĩquina
qñ hoc fit necesse est ut humiłr se subtrahat a diuinis mys¬
terus: & priꝰ ꝑ aꝗͣ abluat sordes corꝑis: & ꝑ penitñciã abster¬
gat uulnꝰ cordis. Et sic demũ dño ꝓpitiante. recõsociet se iiui
Ido scͥtuia alibi nos ãmonet dicñs. Om̃ custoota serua cntu¬
um. Nã st̃ alii qͥb ita plerũq illusio euenit. ut eoꝵ aini et̃ ĩ sõp¬

Expanded text:
implere mysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione divini Sacramenti abstinere, ut arbitror, humiliter debet, quousque dignis fletibus reconciliatus et aquarum effusione lotus, accedere iterum valeat ad sacra mysteria. Si vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio menti dormientis, patet animo reatus suhoc fit, necesse est ut humiliter se subtrahat divinis mysteriis, et prius per aquam abluat sordes corporis, et per poenitentiam abstergat vulnus cordis; et sic demum, Domino propitiante, reconcilietur vivifiIdeo Scriptura alibi nos admonet, dicens: Omni custodia serva cor tuum . Nam sunt alii quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ horno qͥ opꝰ cłi feci̾t negligũt᷑. Obiu̾andũ ẽ aũ: ut ne qͥd
ĩ oritoriis łin cellulis nr̃is inhonestũ ł ĩoecens ĩueniat᷑ neꝗd
ĩeptĩ aut ꝑu̾sũ. aut cogitatõib aut u̾bis. aut actibꝰ ꝑpetremꝰ:
s cũ timore &e uenatõne celeste cõpleamꝰ officiũ: qͣtinꝰ ĩ ꝯspectu
mentis fac̾: fastidiosos oblectat: mertes fuscitat: pecca¬
toces ad lam̃ta t̃uitat. Nã qͣuis dura fint corda nr̃a: tñ mox
ut psalmoꝵ dulcedo ĩsonuerit: ad ꝓfectũ pictatis aniũ nr̃iu

Expanded text:
dictus homo qui opus Dei fecerit negligenter . Observandum est ut ne quid in oratoriis, vel in cellulis nostris inhonestum vel indecens, ne quid ineptum, vel perversum, aut cogitationibus, aut verbis, aut actibus perpetremus; sed cum timore et veneratione coeleste compleamus officium, quatenus in conspectu mentes facit, fastidiosos oblectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint corda nostra, tamen ut psalmorum dulcedo inso
Abbreviated transcription (Latin):
facientẽ. inde rursꝰ ad or̃onẽ surgentẽ. Erat aũ angls dñi
missꝰ ad correptionẽ ꝙ caucelã dandã antomo. Et audiuit
uecẽ angłi dicñtis. Sic fac ⁊ saluus eris. Ille aũ hoc audiro
magnũ gardiũ sũpsit atq fiduciã: et ita faciens salutẽ
ꝗͣ querebat ĩueñ. Ita ⁊ nos facientes: do opitulauite i.¬

Expanded text:
ntem. Erat autem angelus Domini missus ad correctionem et cautelam dandam Antonio. Post haec audivit vocem angeli dicentis: Sic fac, et salvus eris. Ille autem hoc audito, magnum gaudium sumpsit atque fiduciam. Et ita postea faciens, salutem quam quaerebat invenit. Ita et nos facientes, Deo opitulante
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt facẽ nolite. Nõ uelle dici scm̃ añ ꝙͣ sit: s pͥus esse ut
ueriꝰ dicat᷑. Precepta dĩ factis corttidie adiplere. i castita¬
tẽ amare: nlłum odire: zelũ & ĩuidiã nõ habere:⁊ cõtentio¬
nẽ ñ amare ⁊⁊ elationẽ fuge̾: seniores uen̾ari: iuniores di¬
lig̾e. ĩ xp̃i amore ꝓ ĩmicis orare.:⁊ cũ discordantibꝰ añ sol̾
occasũ in ꝑace̾ redire: ⁊ de dĩ misericordia nũꝙͣ desꝑare
Ecce hec sunt instrum̃ta artis sp̃alis: q̃ cũ fuerint a nobis
die noctuq ĩcessabilit̾ admpleta: et in die iudicii recõsig¬
nata: illa mices nob̾ a dũo recõpensabit᷑. ꝙͣ ip̃e ꝓmisit. Qd̃
ocłs nõ uidit. nec auris audiuit neq ĩ cor hoĩs ascendit:

Expanded text:
sit, sed prius esse quod verius dicatur, praecepta Dei factis quotidie adimplere, castitatem amare, nullum odire, zelum et invidiam non habere, contentionem non amare, elationem fugere, et seniores venerari, juniores diligere in Christi amore, pro inimicis orare, cum discordante ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haecdie noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidi
Abbreviated transcription (Latin):
tas et̾ne iusionis d̃i. Utroꝵq hoꝵ cõmemoeatõnẽ: iugit̾ ĩ cor¬
dibꝰ nr̃is habeamꝰ. Suꝑ iudicia qͥdẽ p̾coꝵ ĩgemiscamꝰ. Suꝑ
bona uͦ rustis reposita gaudeamꝰ Sicq fit: ut ꝑfecta ꝯpũc¬
tio formiduus: tradat aĩum opũctions dilectõis .xxx. Quod.
duo sũt genera conpunctionu.o.

Expanded text:
morationem jugiter in cordibus nostris habeamus: super judicia quidem peccatorum ingemiscamus, super bona vero justis reposita gaudeamus: sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animum compunctioni dilectionis. CAPUT XXX. Quod duo sunt genera compunctionum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ lacͥmas ĩdesinent̾ fundit. ꝙ tñ pͤcare nõ desmit: hic la¬
mentũ ht̃. s mundatõnẽ nõ ht̃. ubi aũ lacͥme habundant:
ibi cogitatõnes sordide ñ adpximãt. Cõpũctio: sanias aĩe est.
Cõpuctio: illuminatõ m̃tis est. Cõpũctõ: remissio pͤcõꝵ ẽ. Cõpũc¬
tio: sp̃m scm̃ habitare fac̃ ĩ se .xxxi. De reu̾entia ⁊ ĩstantia¬
corde &are cũ silentio sñ sono uocis: ꝙͣ. solis u̾bis sñ ĩtui¬
tu m̃tis: qr ñ u̾ba dep̃cantis d̃s ĩtendit: s cor orantis aspi

Expanded text:
nenter fundit, et tamen peccare non desinit, lamentum habet, sed mundationem non habet. Ubi autem lacrymae abundant, ibi cogitationes sordidae non approximant. Compunctio sanitas animae est, compunctio illuminatio mentis est; compunctio remissio peccatorum est; compunctio Spiritum sanctum habitare facit in se.corde orare cum silentio sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu m
Abbreviated transcription (Latin):
onpũctio et enĩ cordis ẽ: humilitas m̃tis cũ lat̾mis & recordatõe
peccatoꝵ ⁊ timore tudicii. Nã ex humilitatis uͥtute: ꝯpũc¬
tio cordis nascit᷑. De ꝯpũctione cordis: ꝯfessio pcatoer ꝓpaga¬
tur. De cõfessione pecc̃oꝵ: penitñtia gn̾at᷑ De penitencia
aũ: indulgñtia pecc̃õe ꝓcipitur. Q uatuor aũ st̃ qͣlicates
affectõnũ. quib mens iusti tedio salubͥ opũegitur: hoc

Expanded text:
ilitas mentis, cum lacrymis, et recordatione peccatorum, et timore judicii. Nam ex humilitatis virtute compunctio cordis nascitur. De compunctione cordis confessio peccatorum propagatur. De confessione peccatorum poenitentia generatur. De poenitentia autem indulgentia peccatorum percipitur. Quatuor enim sunt qualitates affectionum quibus mens justi taedio salubri compungitur; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ter: Primũ n ut dixi sollicite reqͥrit᷑: si nichil hoꝵ desit q̃la
incusare: iã de meip̃o uarrabo. Quondã aũ cũ de scłi abrenun¬
tiatõne & de solitaria habitatõe cogitare cepissem: ego scio qͣ
sollicite ĩfra me mẽ ip̃m ꝑscrutabar uñ uiuerẽ: et uñ mͥ in
ip̃a habitatiõe ea que necessaria st̃ corpori p̃berent᷑ Sed et
illud nõ segnit̾ requirebã ũn haberem uestuñta: uñ liuni¬
naria: un ẽt ligna ⁊ legumina: et cetã talla. Ita Nego eũ
om̃i sollicitudine de reqͥe corporis. aput memetip̃m tractabã
Heu ꝙͣ subtilit̾ ille artifex mali diabolꝰ nos decip̃: ⁊ qͣnta eeci¬
tate oclos nr̃e m̃tis obducit. Ad regnũ celoꝵ cupimꝰ ascen¬
dere: & ĩtrogamꝰ si aliqͣ nob̃ difficultas occ᷑rat ĩ itine. Ad celi

Expanded text:
ter? Primum enim, ut dixi, sollicite requirunt si nihil horum desit quae ter? Primum enim, ut dixi, sollicite requirunt si nihil horum desit quae incusare, jam nunc de meipso narrabo. Quondam cum de saeculi abrenuntiatione et de solitaria habitatione cogitare coepissem, ego scio quam sollicite infra memetipsum perscrutabar, unde viverem, et unde mihi in ipsa habitatione ea quae necessaria sunt corpori praeberentur? Sed et illud non segniter requirebam, unde haberem vestimenta, unde luminaria, unde etiam ligna, et legumina, et caetera talia. Ita enim ego cum omni sollicitudine de requie corporis apud memetipsum tractabam. Heu! quam subtiliter ille artifex mali diabolus nos decipit, et quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit! Ad regnum coelorum cupimus ascendere, et interrogamus si aliqua nobis difficultas occurrat in itinere. Ad coeli
Abbreviated transcription (Latin):
fuc᷑e gle. leuẽ fac̃ p̃sñtis tẽporis t̾bulationẽ. Seqͣr. Nolite sõm
inqͥd dare sc̃m canib. Neq ꝓiciatis margaritas ur̃as ante
porcos. hos uͦ ecõtͣ laudis amore. ꝙ iactantie uitio corrupti:
innexis. sine ulla discretõne mnystĩoꝵ secreta nudamus
Multũ ẽ n si uelimꝰ singła q̃q mandata discutẽ. q̃ om̃imodiꝰ
incõtẽptu habnt᷑ ab hominibꝰ: It ẽ illd̾. Qͣdcũꝙ uultis ut fa¬
ciant uob̃ hoĩes: eadẽ o uos facite illis. Hos ecõtrio oĩa facimꝰ
hominib: q̃ ip̃i nolumꝰ pati. Et rursũ qͥ iussi sumꝰ ꝑ angus¬
tam uiã ĩcedere: ꝑ latã sẽꝑ ĩcedimꝰ. Hii aũ qͥ uident᷑ sui¬
tulisse crucẽ suã & seqͥ. xp̃m: de lata & spatiosa uia sollict¬
te reqͥrt̃ Sic et̃ face̾ solent illi: qͥ scłm reluiquere dispoñt.
Cũ aũ de monasterus aut de retrusiõe uł et̃ de locis ha
et qͦ eundũ ẽ: Inuenient᷑ ibi ea q̃ necessaria st̃ habundan¬

Expanded text:
e levem facit praesentis temporis tribulationem. Sequitur: Nolite, inquit, dare sanctum canibus, neque projiciatis margaritas vestras ante porcos . Nos vero e contra laudis amore et jactantiae vitio corrupti, innexis, sine ulla discretione mysteriorum secreta nudamus. Multum est enim, si velimus singula quaeque mandata discutere, quae omnimodis in contemptu habentur ab hominibus, ut illud: Quodcunque vultis ut faciant vobis hominesi. Et rursum, qui jussi sumus per angustam viam incedere, per latam semper incedimus. Hi autem qui videntur sustulisse crucem suam et sequi Christum, de lata et spatiosa via sollicite requirunt. Sic enim facere solent illi qui saeculum relinquere disponunt. Cum autem de monasteriis aut retrusione vel etiam de locis habes quo eundum est? Inveniuntur ibi ea quae necessaria sunt abundan
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Neq enĩ de hoc exhorrescimꝰ : qd̃ ip̃e ait. In qͦ enĩ iudicio
iudicaui̾tis: iudicabimini. Nã dic mͥ qͥd laboris ht̃ ut nõ iu¬
dices aliũ: hos aũ qͥ cũ possimꝰ sinȩ labore su̾are mandata d̾̃i:¬

Expanded text:
rum. Neque etiam de hoc exhorrescimus quod idem ipse ait: In quo enim judicio rum. Neque etiam de hoc exhorrescimus quod idem ipse ait: In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nam dic mihi, quid laboris habet ut non judices alium? Nos autem qui cum possimus sine labore mandatum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quentes celũ. adheser̃t t̾re. et ĩs.amũt erga pecuumas
nec audire ego scio aliquẽ. nͨ om̃ino seruare. Et ꝓpt̾ea
de hoc mandato dic̃e ałiquid erubesco. Et enim opor¬
dissimis muniat: nec sic quidem erubescimꝰ. ꝓpt̾ hoc enĩ & aui¬
um que nõ arant neq seminant. ⁊ lilioꝵ q̃ nõ nent simili¬
tudines posuit: ut nemo dubitaret. Et tñ nos sic̃ gentes
aut forte etiã alii despicabiliꝰ gñtibꝰ de his cogitando cõ¬
sumim. Sed de hoc ut dixi mandato plura dicere erubes¬
co: ad sequentia tñ ueniã si forte alicubi solatiũ qͣlecũq
m̃i pudoris ĩueniã. Qͥd gͦ seqͥtur post hec : Nolite uidi¬
care: ut nõ iudicemini. Ego n solatiũ mĩ pudoris inue¬
nire credebam: augmenta nunc ꝯfusionis mee repperi.
Si aũ nlłum nob̃ pecc̃m aliud fuiss admissũ. ꝓ hoc solo
trabes ĩ oclĩs ꝓpͥis ĩfixas nõ uidemꝰ. aqͦ enĩ uitio neq secłi
hominẽ. neq monachũ. neq solitariũ ullũ: facile reꝑies libe¬

Expanded text:
quentes coelum adhaeserunt terrae, et insaniunt erga pecunias nec audire scio aliquem, nec omnino servare. Et propterea de hoc mandato dicere aliquid erubesco. Etenim opordissimis muniat, nec sic quidem erubescimus. Propter hoc enim et avium quae non arant, neque seminant, et liliorum, quae non nent, similitudines posuit, ut nemo dubitaret, et tamen nos sicut gentes, aut forte etiam aliquid desperabilius gentibus de his cogitando consumimur. Sed de hoc, ut dixi, mandato plura dicere erubesco, ad sequentia tamen veniam, si forte alicubi solatium qualecunque mei pudoris inveniam. Quid ergo sequitur post haec? Nolite judicare, ut non judicemini . Ego enim solatium mei pudoris invenire credebam, augmenta nunc confusionis reperi. Si autem nullum nobis peccatum aliud fuisset admissum, pro hoc solo trabes in oculis propriis infixas non videmus: a quo vitio neque saeculi hominem, neque monachum, neque etiam solitarium ullum facile reperies libe
Abbreviated transcription (Latin):
mitigent᷑. Anima uͦ cũ eũ cottidie uulne̾t᷑ laniet᷑. urarur.
precipitet᷑. & modis om̃ib pereat. nͨ parua qͥdẽ ꝓ ip̃a nos
cura sollicitat. Certũ est enĩ qd̃ nos parit̾ õs corrumpit
et absumit ĩcuria: dũ nemo est qͥ opurtuna p̃beat. ⁊ in¬
portuna ꝓhibeat. Et cũ or̃s cura ĩdigeamꝰ. nemo ẽ qͥ medi-¬
cinã p̃dicationis adhibeat: & penitencie curã inponat.

Expanded text:
cum quotidie vulneretur, lanietur, uratur, praecipitetur, et modis omnibus pereat, nec parva quidem pro ipsa nos cura sollicitat. Certum est enim quod nos omnes pariter corrumpit et absumit incuria, dum nemo est qui opportuna praebeat et inopportuna prohibeat, et cum omnes cura indigeamus, nemo est qui medicinam praedicationis adhibeat et poenitentiam curationis
Abbreviated transcription (Latin):
liriorem reꝑerit in largiendo ꝙͣ ille qui uenerat᷑ in
diripiendo:i ꝙͣuis sit ille ferꝰ ⁊ barbar erubeseet tñ
bonitatẽ tuã: mitigabit᷑ tñ a furore ⁊ resipiseet cõtiuauio
et facti penicebit: et sic suũ qͥdẽ peccatũ exhorresoet.
tui uͦ auimi u̾itutẽ mirabitur. ⁊ te amabit. Sed ħoc ubi
nunc ĩuenio: Cuiꝰ eni talẽ uitã mirabor: Neminẽ aũ

Expanded text:
rolixiorem invenerit in largiendo quam ille venerat in rolixiorem invenerit in largiendo quam ille venerat in diripiendo, quamvis ille sit ferus et barbarus, erubescet tamen bonitatem tuam, mitigabitur a furore, resipiscet continuo et facti poenitebit, ac suum quidem peccatum exhorrescet, tui vero animi virtutem mirabitur et amabit. Sed hoc ubi nunc invenio? Cujus enim talem vitam mirabor? Neminem autem
Abbreviated transcription (Latin):
ritas nõ recipit iuram̃tũ: cũ om̃is sm̃o fidelis ꝓ iureiu¬
rando sit. Post hec autẽ: dñs ait. Si qͥs re ꝑcusserit
in dextam maxillã. p̃be illi ⁊ alterã. Et uolenti tecũ iui
duo. Petentite: da ei. Et uolenti mutuari abste: ne aũ¬
taris. ad hec eiũ qͥd dicimꝰ: ꝓ singłis enĩ his: lacͥme
nob̾ tm̃modo ꝓferende st̃: & cõfusio habenda est. aꝑ
te enĩ cõtͣ hec oĩa militamꝰ. Paci autẽ aliqͥtd ex his
que scͥpta st̃ ac tre. neq in uerbꝰ. neq ĩ reb ũquã
uolumꝰ. Sed et in aliquo salti uł leuit̾ pulsem̃: continus
uelud fere bestie cõtra eos ĩsurgimꝰ. S licet nos in om̃¬
bus cõtraria agamꝰ q̃ p̃cepit nobis xp̃c: tam̃ emirienti
nunc docem᷑ ab eo. Qui diripuerit ĩqͥti q̃ tua sunt: qͥ de
leserit. qui tͥ nocuerit nõ solũꝓ his que tibi abstulit
nõ ĩdigneris. sed et dilige. ⁊ tota caritate cõstringe: et
tripienda q̃ tua st̃. iniquo spu uenit accñsus. si te p¬

Expanded text:
tum non recipit, cum omnis sermo fidelis pro jurejurando sit. Post haec autem Dominus ait: Si quis te percusserit in dextram maxillam, praebe illi et alteram; et volenti tecum judiduo. Petenti te, da ei. Et volenti mutuari a te, ne avertaris . Ad haec enim quid dicimus? Pro singulis autem his lacrymae nobis tPati autem aliquid ex his quae scripta sunt ac ferre, neque in verbis, neque in rebus unquam volumus. Sed etsi in aliquo saltem vel leviter pulsemur, continuo velut ferae bestiae contra eos insurgimus. Sed licet nos in omnibus contraria agamus quae praecipit nobis Christus, tamen eminentius ab eo docemur; qui diripuerit, inquit, quae tua sunt, qui te laeserit, qui tibi nocuerit, non solum pro his quae tibi abstulit, non indigneris; sed et dilige, et tota charitate constringe, et diripienda quae tua sunt iniquo spiritu fuerit accensus, si te p
Abbreviated transcription (Latin):
num ĩ monte syna: & uidit ibi frẽs oꝑantes ⁊ dir̃ eis. Houte oꝑari
cibũ q̃ ꝑit s qui ꝑmanet ĩ uitã et̾nam. Maria enĩ optunã partẽ
elegit. Et dir̃ senex discipso suo. Uade uoca frẽm istũ: o mitte illũ
incella uͥ nichil ẽ. Et cũ facta fuisset hora nona: iutendebat idem
die frẽs: Et dir̃ ei sener. Etiã iã comedunt. Dix̃ ei fr̃ ille. Et qͣre
me ũ uocasti :. Et respõdit sener. eu homo sp̃ał es: o ñ ĩctiges hoc

Expanded text:
antes, et dixit eis: Nolite operari cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Maria optimam partem elegit. Et dixit senex discipulo suo: Vade, voca fratrem istum, et mitte illum in cellam ubi nihil est. Et cum facta fuisset hora nona, intendebat idem ? Et dixit ei senex: Etiam jam comederunt. Et dicit ei frater: Et quare me non vocasti? Et respondit senex: Tu homo spiritalis es, et non indiges hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deamus etiã & ꝓrimos ur̃os ut ꝓpͥa uiscera disigẽ: ut simł
istis tẽꝑib pene iã nemo sit. qui ea obseruare satagat: ma
dum ẽ p̃sñtis uide tẽpꝰ. in quo tanta mala. tantaq flagi¬
soluta. ut iã nͥ uirtutis qͥdẽ uestigiũ usꝙ̃ appareat. De
sumꝰ uelud sepulcͣ deabbata. q̃ aforis apparent hominib
speciosa. ĩtꝰ uero plena st̃ ossib mortuoꝵ & om̃i spur-¬

Expanded text:
ei, et proximos nostros ut propria viscera diligere, ut simul istis temporibus pene jam nemo sit qui ea observare valeat vel sdum est praesentis vitae tempus, in quo tot mala tantaque flagisoluta, ut jam nec virtutis quidem vestigium usquam appareat. De sumus velut sepulcra dealbata, quae a foris apparent hominibus speciosa, int
Abbreviated transcription (Latin):
cias ⁊ ĩsidias ponim: Cp̃c maledieñtibus benedici iubet
hos ecõtra nõ solũ młtiplicata maledictiõe refistimꝰ s etiã
si possumnꝰ ꝓ u̾bis. flagellis. eos afficimꝰ. Nõ tͥ uidñtꝰ oho
mo õimodis cõtraria esse ut diri p̃ceptis xp̃i q̃ gerimus.
Nonne magis prgnã habemꝰ cõtra maudata ei qͣ obedien¬
tiam. Et ido nn̾to lugemꝰ ⁊ ĩobedientiã nr̃am nũto plan

Expanded text:
edici jubet, nos e contra non solum multiplicatas maledictiones restituimus, sed etiam, si possumus, pro verbis flagellis eos caedimus. Nonne tibi videntur, o homo, omnimodis contraria esse, ut dixi, praeceptis Christi quae gerimus? Nonne magis pugnam habemus contra mandata ejus, quam obedientiam? Et ideo merito lugemus, et inobedientiam nostram merito pl
Abbreviated transcription (Latin):
nesim patiuntur : uel m̃te capti st̃. a qͥbꝰ cũ multa tur-¬
pia & ꝑiculosa uł dicant᷑ uł etiã gerant᷑: nec pudoris
aliqͥd. nec etiã penitudinis capiunt.: qͥn imino & mag¬
nifici sibi. ac sapientiores uident᷑ ẽẽ sanis ⁊ sapientib.
Ita gͦ & nos cũ omĩa q̃ sanitati ꝯtͣria st̃ gi̾mꝰ. nec hoc ip̃m

Expanded text:
patiuntur, vel mente capti sunt; a quibus cum multa turpia et periculosa vel dicantur, vel etiam gerantur, nec pudoris aliquid, nec etiam poenitudinis capiunt, quinimo, et magnifici sibi ac sapientiores videntur esse sanis ac sapientibus. Ita ergo et nos, cum omnia quae sanitati contraria sunt gerimus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
plures ex nobis hoc labiis tñuͦ faciant: cũ xp̃c paceoi
nõ ex ore seder corde desid̾et. Unde ꝑ hec ds̃ porius ex¬
acerbari ꝙͣ placar credendũ est. Puritas enĩ & ueritas
in conspectu dĩ placent. Respint autẽ & odit oñie qd̃ si¬
mulatur et fingitur. Nam ꝓhis singłis: lacrune nob
fundende st̃: et cõfusio hab̾enda est. Cet̾a uero p̃cepta
que restant: in sequenti capitulo ob cõpendii causam bre¬
uiter. ⁊ diligenter. discutienda relinqiunꝰ . xxuiii. de ea¬

Expanded text:
plures ex nobis hoc labiis tantummodo faciant, cum Christus pacem non ex ore, sed ex corde desideret. Unde per haec Deus potius exacerbari quam placari credendus est. Puritas enim et veritas in conspectu Dei placent; respuit autem et odit omne quod simulatur et fingitur. Nam pro his singulis lacrymae nobis fundendae sunt, et confusio habenda est. Caetera vero praecepta quae restant, in sequenti capitulo, ob compendii causam, breviter et diligenter discutienda relinquimus. CAPUT XXVIII. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
nostrũ ĩ oꝑe dĩ sit ꝓnitior: qͥs ĩ oeatione feruentior : iulec¬
tione sollitior. ĩ castitate purior. ĩ lacͥmarũ ubertate ꝓfusior.
in corpore honestior. ĩ corde sincerior: qͥs ĩ ira sit mitior. in
mansuetudine modestior. ĩ risu rarior. ĩ cõpũctione feruen¬
tior. ĩ gͣuitate fundatioe. ĩ caritate iocundior. Et sit nosip̃o
tione nr̃a rationẽ habeamꝰ adiucẽ dicentes. Nideamꝰ si hc̃
hodie risui. si plꝰ cibo. ac potui. si plꝰ ocio ac sõno ꝗͣ decebat:
indulsimꝰ. Siminꝰ legimꝰ : si muiꝰ orauimꝰ quã debemus.
Et sic de om̃ib negligentiis nr̃is cõpũrgamͣ ĩ cubilib hocẽ
incordib nr̃is. Et si aliqd̃ bonũ largiente dño ĩ nobis cõ¬

Expanded text:
nostrum in opere Dei sit promptior, quis in oratione ferventior, in lectione sollicitior, in castitate purior, in lacrymarum ubertate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior; quis in ira sit mitior, in mansuetudine modestior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucundior; et sic nosmetipsos tra rationem habehodie risui, si plus cibo ac potui, si plus otio ac somno quam decebat, indulsimus. Si minus legimus, si minus oravimus quam debuimus: ac sic de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus, hoc est, in cordibus nostris; et si aliquod bonum in nobis, Do
Abbreviated transcription (Latin):
data eiꝰ cus todiamus. ⁊ tẽpla nr̃a ĩpoluta ei seruenꝰ. qͣrenꝰ
ip̃e sẽꝑ ĩ nob̾ habitet. ⁊ nos ĩ illo permaneaorꝰ. Quappt̾ ac¬
cedamꝰ ad eũ & copulemi ĩ affectii eiꝰ. Sequitur. Diliges ĩqͥd̃
ꝓrimũ tuũ: sic̃ te ip̃m. Qͥ diligit ꝓximũ ĩqͣd apłs: legem
implet. Qͥ aũ ecõtrario odit: homicida ẽ. Qͥ ꝓximũ diligit
sic̃ seip̃m: nõ occidit illũ. nec meutit᷑ ei quẽ diligit nec falsi m
testimoniũ de eo dicit. nec illiꝰ rẽ cõcupiscit. nec ĩsuꝑ hoc qd nõ
uult ut faciat ei aliqͥs fac̃ illi ꝙͣ sic̃ seip̃m diligit. Seqͥt᷑. In has
duob mandatis: tota lex pendet & ꝓpħe. Iam enĩ supra dixi¬

Expanded text:
ata ejus custodiamus, et templa nostra impolluta ei servemus, quatenus ipse semper in nobis habitet, et nos in illo permaneamus. Quapropter accedamus ad eum et copulemur in affectu ejus. Sequitur: Diliges, inquit, proximum tuum sicut teipsum. Qui diligit proximum, inquit Apostolus, legem implevit ; qui autem e contrariosicut seipsum, non occidit illum, non mentitur illi quem diligit, non falsum testimonium de eo dicit, nec illius rem concupiscit; non insuper hoc quod non vult ut faciat ei aliquis, facit illi quem sicut seipsum diligit. Sequitur: In his duobus mandatis tota lex pendet et
Abbreviated transcription (Latin):
si sẽꝑ de d̾i seruitio cogitamꝰ ⁊ loquim᷑: ⁊ eiꝰ mandata iuxta
uires nr̃as adĩplere satagimꝰ. Ds̃ enĩ nõ se tantũ u̾bis uult
diligi: s corde puro. ⁊ oꝑib iustis. Nõ postulat a nob̾ aurũ
neq argentũ: neq aliud huimodi. S si fuerint nob̃ ista:
disꝑtire egentib p̃cip̃. Nosipõs q̃rit: in nob̃ reqͥesce cupit.¬

Expanded text:
si semper de ejus servitio cogitamus et loquimur, et ejus mandata juxta vires adimplere satagimus. Deus enim non se verbis tantum vult diligi, sed corde puro et operibus justis. Non postulat a nobis aurum neque argentum, neque aliquid hujusmodi; sed si fuerint nobis ista, dispertiri egentibus praecipit. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾e dm̃ ex toto cordeꝰ nͥ ut cor nostrũ nõ sit ĩclinatũ ad ul¬
lius rei dilectionẽ ãpliꝰ ꝙͣ dei . Uerbi gr̃a. Si aurũ. si argen¬
tum. si uarias possessiones. ⁊ honores tẽꝑales: si mancipia.:⁊
animalia. ⁊ cetera huiꝰmodi toto affectũ diligimꝰ : dm̃ ex toro
corde nõ amamiꝰ. ꝓ qͣnta enĩ parte ĩ aliqͦ hoꝵ amor cordis nr̃i
fuerit occupatus: ꝓ tanta parte miniꝰ ẽ ad dm̃. ⁊ ꝓ tãta parte
minꝰ diligimꝰ dm̃. Sic̃ enĩ casta mulier q̃ uirũ suũ amat.¬
et nullũ aliũ amat: ita ⁊ homo si dm̃ amat. mundũ nõ auiet.
Si autẽ mundũ amauerit: iã dm̃ et toto corde nõ amat. ⁊ idõ

Expanded text:
 sit inclinatum ad ullius dilectionem amplius quam Dei? Verbi gratia, si aurum, si argentum, si varias possessiones et honores temporales, si mancipia, et animalia, caeteraque hujusmodi toto affectu diligimus, Deum ex toto corde non amamus. Pro quanta enim parte in aliquo horum amor cordis nostri fuerit occupatus, pro tanta parte minus est ad Deum, et pro tanta parte minus diligimus Deum. Sicut enim casta mulier, quae virum suum amat, nullum alium amat, ita et homo, si Deum amat, mundum non amat: si autem mundum amaverit, jam Deum ex toto corde non diligit. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
datoꝵ xͥ hic ĩsere̾ ꝑ omia disposuimꝰ. s ex parte m qͣntũ
ad ꝓpositũ nr̃m sufficit: ⁊ p̃sens ratio postusat. Aparte
enim totũ ĩtelligit᷑. P̃rimum itaq ea cõmemorare opor¬
tet: que nos ad amorẽ dĩ ⁊ ꝓximni ꝓuocent. Idest dili-¬
ges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. ⁊ ex tota aĩa tua.
⁊ ex oĩbꝰ uirib tũis: hoc ẽ maximũ ⁊ pͥmũ mandatũ.

Expanded text:
ti hic inserere per omnia disposuimus, sed ex parte, et quantum ad propositum nostrum sufficit, et praesens ratio postulat. A parte enim totum intelligitur. Primum itaque ea commemorare oportet quae nos ad amorem Dei et proximi provocent, id est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex omnibus viribus tuis; hoc est maximu
Abbreviated transcription (Latin):
per aures. recipiamꝰ malas delectationes ad peccandũ: & ut
&ationi possimꝰ uacare liberiꝰ. oportet om̃ino habitare secre¬
tius atq remottꝰ. hoc enĩ modo ⁊ p̃cedentes cõsuetudines a
nobis excidere poterinꝰ: in qͥbꝰ cõtra d̃ĩ p̃cepta agebamꝰ. hõ
enĩ paruꝰ laborẽ: ut se aliquis a pͥori non bona cõfuetudi¬
ne reflectat. ⁊ reuocet. Uñ illd̾ uulgare ꝓu̾biũ dr᷑. Mala
autẽ cõsuetudo: aut uix aut nũꝙͣ. tollitur. Q ꝓpt̾ si uo

Expanded text:
per aures recipiamus malas delectationes ad peccandum, et ut per aures recipiamus malas delectationes ad peccandum, et ut orationi possimus vacare liberius, oportet omnino habitare secretius atque remotius: hoc enim modo et praecedentes consuetudines a nobis excidere poterimus, in quibus contra praecepta Dei agebamus. Non enim parvus labor est ut se aliquis a priori non bona consuetudine reflectat ac revocet. Unde illud vulgare proverbium dicitur: Mala consuetudo aut vix a
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ ꝓdest etiã secretiꝰ & remotiꝰ habitare. Nã per¬
mixtũ uiuere cũ his qͥ negligentiꝰ agunt circa timorẽ
dei. ⁊ cõtẽptũ habent mandatoꝵ eiꝰ : plurimũ nocet. Sic̃
et salomonis sermo destatur. dicens. Cũ homine irreli¬
gioso ne habitaueris: ne forte discas uias eiꝰ et capias la¬
queos aĩe tue. Et iterũ. Ne emuleris imustũ: ne init sris
separari eũ qͥ saluari uult. ab eo qͥ non uult. hinic pau¬
lus sub magna denuntiaone dicit. Denuntiamꝰ autem
Iegotiatore clericũ. ⁊ ex ĩope diuitẽ. ⁊ er ignobili glori¬
osum: quasi quãdam pestẽ fuge. Corrũpũt morẽs bo
nos : ꝯfab ulationes pessime. Tu aurũ ꝯtempnis: alius
diligit. Cu calcas opes: ille sectatur. Tibi cordis est man¬
suetudo:⁊ silentiũ secretũ: illi loqͣcitas. Hic satis euiden¬
ter ostenditur: ꝙ plurimũ impedit societas : ꝑmixtio
eoꝵ qͥ uitã dissimilẽ ducũt. Igit᷑ ut neq ꝑ ocdos neqꝙ

Expanded text:
plurimum prodest etiam secretius et remotius habitare. Nam permixtim vivere cum his qui negligentius agunt circa timorem Dei, et contemptum habent mandatorum ejus, plurimum nocet; sicut et Salomonis sermo testatur dicens: Cum homine irreligioso ne habitaveris, ne forte discas semitas ejus, et facias laqueos animae tuae . Et iterum: Ne aemuleris hominem inseparari eum qui salvari vult, ab eo qui non vult. Hinc Paulus sub magna denuntiatione dicit: Denuntiamus autem Negotiatorem clericum, et ex inope divitem, et ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fuge: corrumpunt enim bonos mores confabulationes pessimae. Tu aurum contemnis, alius diligit; tu calcas opes, ille sectatur; tibi cordi est mansuetudo, silentium, secretum; illi loquacitas. Hic satis evidenter ostenditur quod plurimum impedit societas et permixtio eorum qui vitam dissimilem ducunt. Igitur ut neque per oculos, neque
Abbreviated transcription (Latin):
tionib patrĩ legr᷑. uidit ĩqd sener quendã ridentẽ. ⁊ dix̃
ei. Eorã dẽ celo ⁊ t̾ra ratõnẽ totiꝰ uire nr̃e redditi suons
tionẽ cordis aĩuoi nr̃m ĩflectit. Multi ẽt repiunt᷑ qͥ cantꝰ sua¬
uitate ꝯmoti: sua cͥmĩa plangt̃: atq ex ea parte magis flectũ¬
tur ad lacͥmas: ex qͣ psallentis ĩ sonuerit dulcedo suauitatis. S stu¬
dendũ nob̾ est: ut etiã post cõpũctõis tẽꝑa. ĩ qͣntũ d̾o largiente
possumꝰ ip̃arũ lacͥmarũ ium ĩ nosip̃os ꝯsu̾emꝰ.: ne nos post ꝯpũc¬
tionẽ cordis cogitatõ fluxa dissouat: ne m̃tẽ nr̃am uana lecici¬
a subripiat: ne lucrũ ꝯpũctioĩs aĩa nr̃a ꝑ ĩcuriã fluxe cogi¬
tatõnis ꝑdat. Sic qͥppe qd̃ poposcãt anna obrin̾e̾ meruit: qr

Expanded text:
it, senex quemdam ridentem, et ait illi: Coram coelo et terra rationem totius vitae nostrae reddituri sumus, tionem cordis animum nostrum inflectit. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavitatis. Sed studendum nobis est ut etiam post compunctionis tempora, in quantum Deo largiente possumus, ipsam vim lacrymarum in nosmetipsos conservemus; ne nos post compunctionem cordis cogitatio fluxa dissolvat; ne mentem nostram vana laetitia subripiat, ne lucrum compunctionis anima nostra per incuriam fluxae cogitationis perdat. Sic quippe quod poposcerat, obtine
Abbreviated transcription (Latin):
tu. cortidie ĩ oratione dõ cõfiteri: de ip̃is inalis cle cetero se¬
em̃dare. Desidĩa carnis nõ ꝑficẽ: uoluutatẽ ꝓpͥam odire:
preceptis seuioꝵ. ĩ om̃ib obedire. ⁊ etiã si ipsi alit̾ qd̾ absit¬

Expanded text:
tu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero etu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere, voluntatem propriam odisse; praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
magis benedic̾e. Persequutionẽ ꝓpt̾ iusticiã sustin̾e. Non
esse suꝑbũ. nõ uinolentũ: nõ mł̾tũ edac̃e: nõ somynolen¬
tum. non pigrũ ñ mmiosũ: nõ decͣctorẽ. Spẽ suã d̾o cõ-¬
mutẽ : bonũ aliqͥd ĩse cũ uidi̾t d̾o applicet nõ sibi. Malũ uͦ
sẽꝑ a se factũ sciat: ⁊ sibireputet. Diem iudicii tim̾e: gehñ¬
nam expauesce̾: uicã et̾nã om̃i ꝯcupiscentia sp̃ali desidera¬
re: mortẽ cottidie añ ocłos suspectã hab̾ẽ. actus uite sue oĩ
hora custodire: in om̃i loco dm̃n se respic̾e ꝓ c̾to scire. Cogita¬
tiones malas cordi suo aduenientes. mox ad. xp̃m allid̾e: et
seniori sp̃ali patefacẽ. Os suũ a pͣuo ł amalo eloqͥo custodire:
mltũ loqui nõ amare: u̾ba  nata ⁊ risui apta nõ loqͥ: risũ
młtũ & excussũ ñ amare.⁊ lectiones scãs libent̾ audire: ora¬
tioni frequent̾ ĩcũb̾e̾ : mala sua p̃tita cũ lacrimis ł gemi¬

Expanded text:
secutionem pro justitia sustinere. Non esse superbum, non vinolentum, non multum edacem, non somnolentum, non pigrum, non murmurosum, non detractorem; spem suam Deo committat; bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi, malum vero semper a se factum sciat, et sibi deputet; diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia spirituali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere, actus vitae suae omni hora custodire, in omni loco Deum se respicere pro certo scire; cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spirituali patefacere; os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare; verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare; lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemi
Abbreviated transcription (Latin):
quodãm᷑ sepultũ eũq ad ꝯfessionẽ ac penitñtie lam̃ta.
ꝑ sacre ãmonitionis studiũ ꝓuocat. atq ut ad uiã salutis
redeat. salubrit̾ instigat. Quocirca sciendũ nob̾ẽ: qͥa
tuũ de sepulcro. Seqͣrͣ. In tribulatione subuenire: dolu̾¬
tem cõsolari.⁊ a scli actib se face̾ alienũ: nichil amori. xp̃i p̃.

Expanded text:
quodammodo sepultum, eumque ad confessionem ac poenitentiae lamenta per sacrae admonitionis studium provocat, atque ut ad viam salutis redeat salubriter instigat. Quocirca sciendum est nobis quia tuum de sepulcro. Sequitur. 18. In tribulatione subvenire. 19. Dolentem consolari. 20. A saeculi actibus se facere alienum. 21. Nihil amori
Abbreviated transcription (Latin):
ire. Infirmũ enĩ ł in carcere positũ ille ꝓcul dubio uisicat:
qͥ in lecto ł intenebris uitioꝵ uidet aliquẽ iacẽ. ꝙ morbo
sue ũqͥtatis laborare: eũq exẽplo sue oꝑationis. atq anti¬
doto salubre exortationis roboeat: que in bona accione ti¬
tubare ac debilitare c̾nit. Mortuũ qͦ ip̃e sepelit: qͥ proeo

Expanded text:
ille procul dubio visitat, qui in lecto vel in tenebris vitiorum videt aliquem jacere, et morbo suae iniquitatis laborare, eumque suo exemplo operationibus atque antidoto salubris exhortationis roborat, quem in bona actione titubare ac debilitari cernebat. Mortuum quoque ille sepelit qui pro eo