comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq iudicia : responditq cunctꝰ populus
una uoce. Omnia uerbadñi quȩ locutus :
faciem & audiemꝰ Vsquead hunc locũ scrip¬
ture iustificationes intellegunt᷑ : quȩda¬
tesunt populo ad obseruandũ Incipiunt
aut̃ quantũ ipsa uerba scripture indica uT
Vnde hoc nom̃ iustificationũ ex orsũ : abillo
seruo ebreo cui auris ad postẽ ꝑtunditur
In quib omnib iustificationib ꝯ siderandũ
in eis s̃ sacram̃ta significantia potius ali¬
quid quã uitã nr̃am instruentia lustifica¬
tiones sanae latini int̃ p̃tes eas. et̃. dixer̃:
que grecidiciomata appellant Notandũ
qđ iterũ populus ita respond& : omnia
uerba quȩ locutꝰ ÷ dns̃ faciemꝰ & audiemꝰ.
cũ uideatur ordo postulare ut diceretur
audiemꝰ & faciem Sed mirũ nisi aliquiseris
hiclatet Nã si audi em ꝓeopositũ ÷ quod÷
intellegimꝰ : prius oportere uerb̵dĩ redde¬
re faciendi seruitutẽ: uta dintellegentiuã

Expanded text:
atque judicia. Responditque cunctus populus atque judicia. Responditque cunctus populus una voce: Omnia verba Domini quae locutus est, faciemus et audiemus Usque ad hunc locum Scripturae iustificationes intelleguntur quae datae sunt populo ad obseruandum. incipiunt autem, quantum ipsa uerba scripturae indicant. unde hoc nomen iustificationum exorsum est, ab illo seruo hebraeo cui auris ad postem pertunditur. in quibus omnibus iustificationibus considerandum est, in eis sunt sacramenta significantia potius aliquid quam uitam nostram instruentia. iustificationes sane latini interpretes eas esse dixerunt, quae graeci Stxa-.wjiata appellant. Notandum est quod iterum populus ita respondet: omnia uerba quae locutus est dominus faciemus et audiemus, cum uideatur ordo postulare, ut diceretur: "audiemus et faciemus". sed mirum nisi aliquis sensus hic latet. nam si audiemus pro eo positum est quod est intellegemus, prius oportet uerbis dei reddere faciendi seruitutem, ut ad intellegentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs primũ p̃cipit ut morses & aaron na¬
dab&abiu septua ginta senesisrł ascer¬
dant addñm: & statim subiungit quod so¬
lus mor ses ascendat ad dnm ceteri autẽ
non ad ꝓpinquent sedadorent ꝓcul nisi
qđ moraliter nos instruit utunꝰ quis que
ꝑpendat discrete uires suas & uigore
animi utultra quã se p̃ualere ꝯspicit
aduistutũ arcem uł adculm̃ ⁊ teplationis
secrigere n p̃ sumat sed quantũ diuina
clem̃tia cũ ꝓuocat uł scriptura sacra e¬
docet tantũ ꝓgrediatur. Qui autqͥ dã
ait in p̃cipitium pedẽ ponit. quim̃ su¬
rarũ suarum limite discrete n adtendit Seq̃i
Populus aut̃ non ascendat cũco Populũ
in firmos auditores appellat: seuquead huc
t̃renis cupiditatib inplicant̾: quib inter¬
dicit ascendere cũmorse : quiad arcem sci¬
entiȩ diuine legis ꝑtingere pĩpoter̃: quos
amor terrenꝰ. in inferiorib ten& Venitergo
morses & narrauit plebi omnia uerbad ñi

Expanded text:
rimum praecipit, ut Moyses et Aaron, Nadab et Abiu, et septuaginta senes ex Israel ascendant ad Dominum, et statim subjungit, quod solus Moyses ascendat ad Dominum, caeteri autem non appropinquent, sed adorent procul, nisi quod moraliter nos instruit, ut unusquisque perpendat discrete vires suas, et vigorem animi, ut ultra quam se praevalere conspicit ad virtutum arcem, vel ad culmen contemplationis se erigere non praesumat; sed quantum divina clementia eum provocat, vel Scriptura sacra edocet, tantum progrediatur? Quod autem quidam ait: In praecipitium pedem ponit, qui mensurarum suarum limitem discrete non attendit: Sequitur: Populus autem non ascendat cum eo. Populum infirmos auditores appellat, seu qui adhuc terrenis cupiditatibus implicantur. Quibus interdicit ascendere cum Moyse, quia ad arcem scientiae divinae legis pertingere non poterunt, quos amor terrenus in inferioribus tenet. Venit ergo Moyses, et narravit plebi omnia verba Domini
Abbreviated transcription (Latin):
interratua nefortepeccare faciant in me
si seruieris duscorum qđ tibi cesto erit in
offendiculũ Hicgrecus dulcuses hab&
lia debetur dõ tã quã dño: latriauero
nonnisidõ tã quã deo Morsiqq̃ dixit
Ascende ad dñm tu &aaron nadab. &

Expanded text:
in terra tua ne forte peccare te faciant in me in terra tua ne forte peccare te faciant in me si servieris diis eorum quod tibi certo erit in offendiculum. Hic Graecus δουλεύσεισ habet lia debetur Deo tanquam Domino. Latria vero non nisi Deo, tanquam Deo. Moysi quoque dixit: Ascende ad Dominum tu et Aaron, Nada
Abbreviated transcription (Latin):
VI Paulatim expellicos deconspectutuo donec
augearis & possideas terrã. Manifeste
dñs designat obquã causã gentes quarũ
terrã is rahelitico populo sedaturũ pro¬
misit simul eicere poluit Utiq utex pe¬
riret᷑ & erudir& in eis isrł : ut cent qui
peccantes arguerent: & ad tim̃dũ dm̃ in¬
ꝓbosꝯpellerent Mystice aut̃ electos suos
decor ruptibilitate carnis expulsis multis
uitioꝵ t̾b aliquib dñs ꝑmitat inpugnari:
quatiñ habcant sc̃ꝑ in quib seexerceaent :
ne forteꝑ inertiã in maior ẽ ruinã peccatoꝵ
cadant Vnđ & doctori gentiũ petenti
utdñs ase angłm satanȩ qui eũ cola fizabat
auferr& : responsũ ÷ : sufficit tibi gratia
mecc pauistus in infirmitate ꝑ ficitur
Ponam aut̃ terminos tuos amarirubro usq
admare palestinoꝵ : &a desesto usq ad flu¬
uium Tradã inmanib ur̃is habitatores
terre: & eiciã eos de conspectuuro. Non
in ib inͣ cis feđ: neccũ diiscoꝵ Nhabitent

Expanded text:
 Paulatim expellam eos de conspectu tuo, donec augearis et possideas terram . Manifeste Dominus designat ob quam causam gentes, quarum terram Israelitico populo se daturum promisit, simul ejicere noluit: utique ut experiretur et erudiret in eis Israel; ut essent qui peccantes arguerent, et ad timendum Deum improbos compellerent. Mystice autem, electos suos de corruptibilitate carnis, expulsis multis vitiorum turbis, aliquibus Dominus permittit impugnari, quatenus habeant semper in quibus se exerceant, ne forte per inertiam in majorem ruinam peccatorum cadant. Unde et doctori gentium petenti, ut Dominus a se angelum Satanae qui eum colaphizabat auferret, responsum est: Sufficit tibi gratia mea . Nam virtus in infirmitate perficitur. Ponam autem terminos tuos a mari Rubro usque ad mare Palaestinorum; et a deserto usque ad fluvium tradam manibus vestris habitatores terrae et eiciam eos de conspectu vestro non inibis cum eis foedus nec cum diis eorum non habitent
Abbreviated transcription (Latin):
uero in pectore cogitationũ sedes ÷. recte
inrationali qui ẽ. habitus pectoris sacer¬
dotalis. munde electoꝵ cogitationes ex¬
primunt᷑ : Lapides quoq: opichini & gẽ¬
meornant ephod acrationale: cũ exi¬
mis sũmoꝵ patrũ actib & cogitationib
&iã miraculoꝵ in signa iunguntur:

Expanded text:
vero in pectore cogitationum sedes est, recte vero in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris sacerdotalis, mundae electorum cogitationes exprimuntur. Lapidesque onychini et gemmae ornant ephod ac rationale, cum eximiis summorum Patrum actibus et cogitationibus, etiam miraculorum insignia junguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
gemina idẽ dĩ & ꝓxumi dilectione fla ui¬
gramꝰ Bissũ: cũcarnis castitatẽ sentim:
Piloscaprarũ ⁊cum habitũ penitentiae
acluctꝰ induimꝰ: Pelles arietũ rubricatas:
cumipsos dominici gregis ductores suo.
sanguine baptiratosuieꝰ: Pellesia¬
chinctinas: cũnos p mortẽ spĩtalia
incȩlis corpora habituros. eẽ speramus:
Lignas & him i cum ex purgatis peccatoꝵ
spinctis munda carne & animadõ soli
seruimꝰ : Oleũ ad luminaria concinnan¬
ada cũ fructib. caritatis. & miscđȩ reful¬
gemꝰ: Aro mita inunguentũ. &thimia¬
ma bonipdoris: cuo pinionẽ bone pr̃ȩ
actionig multis. ad exomplũ beneioi uen¬
di longe lateq diffundimis: Lapides
onichinosb & gemmas. adornan dum
iphod acratonale : cumiracula scõꝵ qͥ¬
b: cogitationes dõ deuotas &opera
uistutũ ornauere. dignalaude p̃dica¬
m̃: atq hȩc inadiutorium pr̃ę̧ fidȩi ubi
op̃ fuerit assumimꝰ: Quia enĩ in hu¬
meris honera gestare solem̃: recte

Expanded text:
ximi dilectione, flagramus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos Dominici gregis ductores, suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritualia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima, soli Domino servimus; oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misergemus. Aromata, unguentum et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis, multis ad exemplum bene vivendi, longe lateque diffundimus. Lapides onychinos et gemmas, ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas, et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus. Atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia enim in humeris onera gestare solemus, recte
Abbreviated transcription (Latin):
carnis quide in letebris nascentia magno
continentiȩ labore quasi natiuũ ex sud aN
humore a : at: decorẽ dõ dignȩ
puritatis sollestiieiunioꝵ. & uigiliarũ
oratione & lectionis pacienti& & humi¬
litatis in stantia ꝑueniunt: dequib recte

Expanded text:
carnis quidem illecebris nascentia, magno carnis quidem illecebris nascentia, magno continentiae labore quasi nativum exsudant humorem, atque ad decorem Deo digne puritatis solerti jejuniorum et vigiliarum, orationum et lectionis, patientiae et humilitatis instantia perveniun
Abbreviated transcription (Latin):
auii r& ait̃ int̃ alpa. Tab̵ naculũ uero ita fucies
x cortinas debso retotta & hiacincto pur¬
pura cocooq brstincto uariatas opere
plumario facies Tab̃naculũ drũfit excor¬
tinis diuersa coloꝵ speciȩ uariatis: quia
scã uniuersalis ecła ex multis electoꝵ
ꝑsonis exmultis ꝑorbe ecclesus exuariis
uistutum florib adificatur. Cuius om̃is
ꝑfectio indenario numero contin&ur
diffusa ÷ : tota in soladi & ꝓximidilec¬
tione quȩ decalogolegis ÷ conp̃ hen sa
sub sistit Neq aliter quisquã potest ue¬
raciter ad ecłȩ membra ꝑtingere : pusi
quo eadẽ sunt cortine distinctȩ uariarũ :
gratia uistutũ : quib: scã ecła miraibili ac
pror s̃ cȩlesti aste composita in conspectusu
resplend& auctoris Brs sergo quede t̃ra
quidem oritur sederuta deterra longo ex¬
ercitio sic tandi tundendi purgandi co¬
queadi & nendi gramineũ sol& ꝑdere
& candidũ in sese recipere colorẽ : corpora
designat castitatis nitida decore: Quȩcũ

Expanded text:
. Tabernaculum vero ita facies: Decem cortinas de bysso retorta, et hyacintho ac purpura, coccoque bis tincto, variatas opere plumario facies . Tabernaculum Domini fit ex cortinis diversa colorum specie variegatis, quia sancta universalis Ecclesia, ex multis electorum personis, ex multis per orbem ecclesiis, ex variis virtutum floribus aedificatur. Cujus omnis perfectio in denario numero continetur, diffusa est, tota in sola Dei et proximi dilectione quae decalogo legis est comprehensa subsistit. Neque aliter quisquam potest veraciter ad Ecclesiae membra pertingere, nisi quo eaedem sunt cortinae distinctae, variarum est gratia virtutum, quibus sancta Ecclesia mirabili ac prorsus coelesti arte composita in conspectu sui resplendet auctoris. Byssus ergo quae de terra quidem oritur, sed eruta de terra longo exercitio siccandi, tundendi, purgandi, coquendi et nendi, gramineum solet perdere, et candidum in se recipere colorem, corpora designat castitatis nitida decore. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. Etom̃s qui uolunt piȩ uiuerȩ
in illo: ꝑ secutionẽ patiunt᷑. Qui &ipsi
quasi i &allũ feriendo dilatatũ: ꝑpas¬
sionis contumelias ad inmortalitatis gra¬
tiã ꝓficiunt Facies & lucernas sep̃tẽ.
& pones cam suꝑ candelabrũ utluceant
ta sẽpmanser̃ & inmẽ bris eiꝰ hoc ÷ omnib:
electis ꝓ eiꝰ uoluntate dis tributa sunt
Ponuntur ergo lucerne uii. suꝑ candela¬
brum : quia suꝑ redeptorẽ nr̃m primogeni¬
tum deradiceiesse requieuit sps sapien¬
tiȩ & intellectus. sps consilii. & fortitudi

Expanded text:
enit. Et omnes qui volunt pie vivere in illo, persecutionem patiuntur: qui et ipsi quasi metallo feriendo dilatati, per passionis contumelias, et immortalitatis gratiam proficiunt. Facies et lucernas septem, et pones eas super candelabrum ut luceant ta semper manserunt, et in membris ejus, hoc est omnibus electis, pro ejus voluntate distributa sunt. Ponuntur ergo lucernae septem super candelabrum: quia super Redemptorem nostrum primogenitum de radice Jesse, requievit spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consi
Abbreviated transcription (Latin):
circulis positi : quia in cunctis mundi
in latere uno : & duos̃ in altero: uel
qui a duo euugłstȩ discipulatui saluatoris
in carne p̃dicantes & miracula facien¬
tis adherebant. duo autẽ aliip resurrec¬
tionem ascensionẽq: cius ad cȩlos ad fi¬
dẽ eius uener̃ : uł quia infigura uu
animaliũ . duo qui ꝑ homine & uitulũ
designati sunt. passionẽ & mortis ciꝰ
indicia p̃tuler̃: duo uero illi qui ꝑleo¬
nem & aquilã p̃figuratis. uictoriae
qua mortẽ destrux̃ insignia demons¬
trar̃ Namqua sileuũ latus arcȩ duos
habuit circulos: cũ euugł stȩ duo in¬
carnationẽ dnĩ ac passionẽ figurared
Similit̃ lateri dextere duo in erant
circuli : quia a eq duo euugłstȩ resur¬
rectionẽ atq ascensionẽ eiꝰ quȩ ad futu¬
re gloriã uite ꝑtinent figuraliter
exprimunt Eacies quoq uectes delig¬
nis s& him &operies auro: inducesq
ꝑ circulos quis in arce laterib utportet᷑

Expanded text:
circuli sunt positi, quia in cunctis mundi circuli sunt positi, quia in cunctis mundi in latere uno et duo sunt in altero: vel quia duo evangelistae discipulatui Salvatoris in carne praedicantis et miracula facientis adhaerebant, duo autem alii post resurrectionem ascensionemque ejus ad coelos, ad fidem ejus venerunt; vel quia in figura quatuor animalium, duo qui per hominem et vitulum designati sunt, passiindicia praetulerunt, duo vero illi qui per leonem et aquilam praefigurati sunt, victoriae quae mortem destruxit, insignia demonstrarunt. Nam quasi laevum latus arcae duos habuit circulos, cum evangelistae duo incarnationem Domini ac passionem figurarent. Similiter lateri dextero duo inerant circuli, quia aeque duo evangelistae resurrectionem atque ascensionem ejus, quae ad futurae gloriam vitae pertinent, figuraliter exprimunt. Facies quoque vectes de lignis sethim, et operies auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ circũ dari p̃cipitur : quia apparens
in carnȩ atq: ad redep̃tionem humanige¬
neris ueniens filius dĩ cestũ ex specta¬
bat tepus & horã: quando susceptã ꝓno
b̵ mortẽ cũipsomortis auctore superar&
atq ad patrẽ uictor incȩlos ascerder&
Etquat tuor circulos aureos: quos po¬
nes ꝑ quattuor arcȩ angulos. Duo
circulis inlatere uno: & duo in altera
Quattuor circuli aurȩi: quat tuor s̃
euuangłoꝵ libri. Quimerito aurcis :
ꝓpt̃ claritatẽ sapientiȩ qua fulgent
Merito circulis ꝯparati: quia &na ÷ ipsa
dĩ sapientia quã p̃dicant Neq inci
p̃catur patrẽ dics̃ Et nunc clarifi¬
came tupat̃ apud tem& rpsũ clarita¬
tẽ quã habui prius quã munđ ect̃
apudte. Quattuor aut̃ angulos habt̃
archa: quia sacram̃tũ dominicȩ in¬
carnationis ꝑ om̃s mundi plagas in
quib scã ecła dilatat᷑ celebrari p̃desinit
Et ꝑ cosdẽ angulos ouatto quattuor

Expanded text:
supra circumdari praecipitur, quia apparens supra circumdari praecipitur, quia apparens in carne, atque ad redemptionem humani generis veniens Filius Dei, certum exspectabat tempus et horam quando susceptam pro nobis mortem, cum ipso mortis auctore superaret, atque ad Patrem victor in coelos ascenderet. Et quatuor circulos aureos quos pones per quatuor arcae angulos. Duo circuli sint in latere uno, et duo in altero. Quatuor circuli aurei quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui merito aurei sunt propter claritatem sapientiae qua fulgent. Merito circulis comparati, quia aeterna est ipsa Dei sapientia quam praedicant, neque incipprecatur Patrem dicens: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset apud te . Quatuor angulos autem habet arca, quia sacramentum Dominicae incarnationis per omnes mundi plagas in quibus sancta Ecclesia dilatatur, celebrare non desinit: et per eosdem angulos quatuor, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
& dimidium cubiti: quia etiã tar ditatẽ
discipuloꝵ qua necdũ ꝑfecti dicta: łac¬
ta ipsius capere poterant. longa nimit̃
ferebat: Vnius erat cubiti latitudo arce:
obdis pensctionẽ ipsius dominicȩ carita¬
tis : qua electos suos in dõ adunare curaũ :
H aec ergo archa unũ cubitũ hab& & dimi¬
dium : quia dñs unica nos pi&ate sibi
acpatrias. sociandos diligit : & nr̃eqq̃
uita et̃. potest. eq pi& benignitate conĩ¬
plectitur. donec ad eiꝰ uisionẽ ubi eũ ex toto
corde tota anima. tota uistute diliga mꝰ
intrare mercam᷑: Altitudo qqͣ arce a ꝑ¬
tissime erat cubiti unuis & dimidii: ui¬
delicet ꝓpt̃ significationem unicaes pei
quauł dns ipsẽ cũ cet̃. in carne nob̃cũ¬
suȩ future resurrectionis & posterioris
auro mundissimo intus & foris Facies
suꝑ coronã aureã ꝑcircuitũ. Arca intꝰ
& foris auro mundis simo deauratur :
bat Cuinimirũ arcȩ bene corona aurea

Expanded text:
et dimidium cubiti, quia etiam tarditatem et dimidium cubiti, quia etiam tarditatem discipulorum, qui necdum perfecti dicta vel acta ipsius capere poterant, longanimiter ferebat. Unius erat cubiti latitudo arcae ob dispensationem ipsius Dominicae charitatis, qua electos suos in Deo adunare curavit. Haec ergo arca unum cubitum habet et dimidium: quia Dominus unica nos pietate sibi ac Patri associandos diligit, et nostrae vita esse potest, aeque pia benignitate complectitur, donec ad ejus visionem, ubi eum ex toto corde, tota anima, tota virtute diligamus, intrare mereamur. Altitudo quoque arcae aptissime erat cubiti unius et dimidii: videlicet propter significationem unicae spei, qua vel Dominus ipse cum esset in carne nobiscum futurae resurrectionis et posterioris auro, mundissimo intus et foris. Facies insuper coronam auream per circuitum. Arca intus et foris auro mundissimo deauratur, bat. Cui nimirum arcae bene corona aurea
Abbreviated transcription (Latin):
homines ⁊ uersatus ÷ insinuat : Latitudo
amplitudine nã caritatis quaad nos
uenire & internos habitare uoluit
Altitudo spem futurȩ sublimitatis: qua
uł seipsum post passionẽ suã glorifi¬
candum uł glorificaturũ eẽ. preuidit:
Vnde & apte longitudo arceduoꝵ crat
cubitoꝵ: ꝓpt̃ uidelicet doctrinã &ope¬
ra quib refulgebat inmundo. Qđ uero
p duos cubitos &iã semis sẽ archa in
longitudine habebat : potest adhumane
tarditatẽ fragilitatis reffrri: q̃ dicta
uel opera saluatoris sublimia. necdũ pro¬
ut dignũ erat capere ualebat : Vnde &
dequib dam mrstius eiꝰ actib a ꝑtedictũ :
hȩc ñ cognouerunt discipulieiꝰ primum:
sed qnđ glorificatꝰ ÷ ihs̃: Similiter & dedic¬
tis illius sublimiorib & erat uerbu mistud
absconditũ ab eis : & non intellegebant
quedi cebantur: Habebat archa duos
cubitos longitudinis : q: dñs in carne cla¬
rus uerbo & actib apperebat: Habebat

Expanded text:
homines conversatus est, insinuat. Latitudo, homines conversatus est, insinuat. Latitudo, amplitudinem ipsam charitatis, qua ad nos venire et inter nos habitare voluit. Altitudo, spem futurae sublimitatis, qua vel seipsum post passionem suam glorificandum, vel glorificaturum esse praevidit. Unde et apte longitudo arcae duorum erat cubitorum, propter videlicet doctrinam et opera quibus refulgebat in mundo. Quod vero post duos cubitos, etiam semissem arca in longitudine habebat, potest ad humanae tarditatem fragilitatis referri: quae dicta vel opera Salvatoris sublimia, necdum prout dignum erat, capere valebat. Unde et de quibusdam mysticis ejus actibus aperte dictum est. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum, sed quando glorificatus est Jesus . Similiter et de dictis illius sublimioribus: Et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur . Habebat arca duos cubitos longitudinis, quia Dominus in carne clarus verbo et actibus apparebat. Habebat
Abbreviated transcription (Latin):
sapintie & scientiȩ abs conditi:
Qȩ utdelicet archabene delignis se¬
thro opingi iubetur : Ligna quippe se¬
trm leuis atq in putribilis ferunt᷑ eẽ.
pature: p̃multũ aqualittete albȩ spinȩ
distantia: Archaergo delignis s& hrm
facta ÷ quia corpꝰ dominicũ exmembris
constabat omne uitioꝵ labe carentib:
Ethȩc eadem sunt ligna spinis simillima
quia & sinon incarne peccati : tamen
in similitudinẽ uenit carnis peccati &
apłs ait Sequitur. Cuius longitudo
habeat duos semis cubitos: latitudo cu
bitũ & dimidiũ : altitudo cubitũ simłt
ac semis sem: Cuius aut̃ quantitictis sit
cubitꝰ ille : iophus in antiquitatũ. libro
manifeste ostendit dics̃ : ł acta ÷ autẽ
& asta longitudine quinq palmoꝵ latitu¬
dinis trium: Vnde patet manifeste ꝙr
illũ designat cubitũ quẽ duo palmi cõplen
Mrsticȩ aut̃ longitudo arce longanimẽ
dnĩ acredẽptoris nrĩ patientiã qua int̃

Expanded text:
sapientiae et scientiae absconditi . sapientiae et scientiae absconditi . Quae videlicet arca bene de lignis setim compingi jubetur. Ligna quippe setim levis atque imputribilis feruntur esse naturae, non multum a qualitate albae spinae distantia. Arca ergo de lignis setim facta est: quia corpus dominicum ex membris constabat omni vitiorum labe carentibus. Et haec eadem sunt ligna spinis simillima, quia etsi non in carne peccati, tamen in similitudine venit carnis peccati, ut Apostolus ait . Sequitur: Cujus longitudo habeat duos semis cubitos, etc. Qubitum et dimidium: altitudo cubitum similiter ac semissem. Cujus autem quantitatis sit cubitus ille, Josephus in Antiquitatum libro manifeste ostendit dicens: Facta est autem et arca longitudinis quinque palmorum, latitudinis trium. Unde patet manifeste, quia illum designat cubitum, quem duo palmi complent. Mystice autem longitudo arcae, longanimem Domini ac Redemptoris nostri patientiam, qua inter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ostendit morsi omniũq uasoꝵ incul¬
naculũ cęleste. homo terrigena spĩta¬
lem carnis imitari ualeas : diligunt
dm̃ & ꝓximos Hocimitare: Subueni¬
unt miseris : & sinon angłis qui omnes
beati sunt. ceste hominib hoc imita re
Humiles s̃mittes s̃: inuicẽ placatis:
diuinis parent iussis: hoc inquantũ
uales imitare: Niħ mali niħ otiosi: niħ¬
in iusti loquunt᷑: agunt : cogitant : di¬
uinis inde fessi. laudib: uerbo & m̃te
adsistunt: hoc quantũ potest imitare :¬
& scũ ariũ dnõ iuxta exemplũ qđ mor¬
se in monte monstratũ : edificastiꝰ Ueni¬
ensq: dñs & saluator nr̃ cũ patre : map¬
sion ẽ apudte facit : quin & post hanc
uitam in illudte tabnaculũ qđ imittiba¬
ris ꝑpetuo bectũ introducet : Sequitur
thrm conpingite : Arcaq̃ primo omniũ
in tab̵ naculo fieri iubetur: Ninꝯ grue
ipsam dnĩ & saluatoris nr̃i incarnatio¬
uem de signat : in quos om̃s thes auri

Expanded text:
quod ostendit Moysi, omniumque vasorum in culquod ostendit Moysi, omniumque vasorum in culrnaculum coeleste, homo terrigena, spirituales carnalis imitari valeas? Diligunt Deum et proximos: hoc imitare. Subveniunt miseris, etsi non angelis qui omnes beati sunt, certe hominibus: hoc imitare. Humiles sunt, mites sunt invicem, placati sunt, divinis parent jussis: hoc, in quantum vales, imitare. Nihil mali, nihil otiosi, nihil injusti loquuntur, agunt, cogitant divinis indefessi laudibus, verbo et mente assistunt: hoc quantum potes imitare, et sanctuarium Domino, juxta exemplum quod Moysi in monte monstratum est, aedificasti, veniensque Dominus et Salvator noster cum Patre mansionem apud te faciet: quin et post hanc vitam in illud tabernaculum quod imitabaris, perpetuo beatum introducet. Sequitur. tim compingite. Arca quae prima omnium in tabernaculo fieri jubetur, non incongrue ipsam Domini et Salvatoris nostri incarnationem designat, in quo sunt omnes thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
tab̵naculũ in monte &uasa incultũ cius
consecrata: quia eidẽ secum tanto tẽ pr̃e
demoranti mani festo demons trauit:
quanta pietate humilitate & munditia
uistutes angelice suo creatorigaudeant
oboedire. que sunt ꝑ fectũ in omnib tab¬
naculũ eĩ : quinũ quã in eis ex quo sditis
manere atq in habitare ces sauit : Ia¬
b̵naculũ ergo qđ morsi in monte monstra¬
tũ .ẽ. suꝑna ÷ illa ciuitus & patriaceles¬
tis : quȩ illo quidẽ tẽpore ex solis extias¬
secreditur angelisscĩs postpas sionem
uero. resurrectionẽ. &a scensionẽ incęlos
mediatoris dĩ & hominũ. & multitudinenit
Vasa uero tab naculi illius singulȩ queq
sunt ꝑ sonȩ sp̃ituũ becctoꝵ: ex quib õnib
ipsa hierusalẽ que .ẽ. mater. omniũ prm
inuera pace &unitate ꝯ sistit. Notan dũq
diligentius qđ scũ ariũ dño facere
filii isrł iubent᷑. nonex paste simile
sediuxta omnẽ similitudinẽ tab̵ naculi

Expanded text:
tabernaculum in monte, et vasa in cultum ejus consecrata: quia eidem secum tanto tempore demoranti manifeste demonstravit quanta pietate, humilitate et munditia, virtutes angelicae suo Creatori gaudeant obedire. Quae sunt perfectum in omnibus tabernaculum ejus, qui nunquam in eis, ex quo conditi sunt, manere atque inhabitare cessavit. rgo quod Moysi in monte monstratum est, superna est illa civitas et patria coelestis, quae illo quidem tempore, ex solis exstitisse creditur angelis sanctis. Post passionem vero, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum, et multitudinem Vasa vero tabernaculi illius singulae quaeque sunt personae spirituum beatorum: ex quibus omnibus ipsa Hierusalem, quae est mater omnium nostrum, in vera pace et unitate consistit. Notandumque diligentius, quod sanctuarium Domino facere filii Israel jubentur, non ex parte simile, sed juxta omnem similitudinem tabernaculi,
Abbreviated transcription (Latin):
crȩscripturȩ : nũquã manꝰ adiuinoꝵ
obseruantia mandatoꝵ contineent
Bene aut̃ sequit᷑ : ponesq in arcã testifi¬
cationẽ quã dabotibi Quia illa solũ¬
modo deincarnatione filuidĩ loqui &
credere debemꝰ. que nob ipsedñs ꝑ aucto¬
rȩs sacre scripture reuelare dignat᷑ ÷
Si autẽ uis scire quesit illa testificatio
quã in arca pononda ad nõ morses
accepit: apłm audi. Postuelam̃tũ aut̃
inquit scđm tabnaculũ qđ dr̃ scã scoꝵ

Expanded text:
crae Scripturae, nunquam manus a divinorumo observantia mandatorum contineant. Bene autem sequitur: Ponesque in arca testificationem, etc. Quia illa solummodo de incarnatione Dei Filii loqui et credere debemus, quae nobis ipse Dominus per auctores sacrae Scripturae revelare dignatus est. Si autem vis scire quae sit illa testificatio quam in arca ponendam a Domino Moyses accepit, Apostolum audi: Post velamentum autem, inquit, secundum tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
ques agnũ in lacte matris sue. Illud quoq
forsitan non absurdũ ÷ qđ si alii dicunt id cẽ.
p̃ceptũ ꝑ ꝓphetiã neseboni is rahelite socia¬
rent malis iudeis a quib xpc̃ pass: tã quã¬
cept̾: Di cunt᷑ enĩ feminȩ ex quo ceper̃ lac
colligere Illo aut̃ m̃se passũ . eẽ. xp̃m: &
paschȩ obseruatio. & dies ecclesus notis si¬
mis natiuitatis ciꝰ ostendit. Quienĩ m̃ se

Expanded text:
ques edum in lacte matris sue, ait: Illud quoque forsitan non absurdum est, quod alii dicunt, id esse preceptum per prophetam, ne se boni Israelite sociarent malis Iudeis, a quibus Christus paest. Dicuntur enim femine, ex quo conceperint, lac colligere. Illo autem mense passum esse Christum et pasche observatio et dies ecclesie notissimus nativitatis eius ostendit. Qui enim mense
Abbreviated transcription (Latin):
onichinos. & gemias adornandũ ephod
acrationale. Eacientq mihi scũa rium &
habitabo in mediocoꝵ: Cuncta hȩc que d ñs
sibi apriore populo ad faciendũ scũariũ
gentia dem̃ offerre Cui uidelicet aurũ
offerimꝰ: cum claritate uere sapienti &
que .e. infiderecta resplendem: Argen¬
tum cum oe pr̃o confessio fit in salutẽ
Aes cum eandem fidem publica p̃dicati¬
ont diuulgure grudemꝰ : lachinctum:¬

Expanded text:
ad ornandum ephod ac rationale: facientque mihi sanctuarium: et habitabo in medio eorum . Cuncta haec, quae Dominus sibi a priore populo ad faciendum sanctuarium gentia debemus offerre. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus; argentum, cum et ore nostro confessio fit ad salutem; aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus;
Abbreviated transcription (Latin):
& hereditatis seꝑ inmarces cibiles
atq incorruptȩ benedictionẽ ꝓmisit
atq donauit & apte scrphi sperulȩ
& lilia cande labri n suꝑ calamos sed
sub calamis. eẽ iubentur: quia corda
p̃dicantiũ immo omniũ electoꝵ nead
infima delabi possint. donis mandatis
& ꝓmissionib dominicis sustentant᷑:
atq: ad amanda & querenda cȩlestia
subleuantur. Apte scrphi sperdila &
lilie sub duob sunt calamis : qui a inu¬
troq testam̃to fidelib: quã uis cȩ rimo¬

Expanded text:
is semper immarcescibilis atque incorruptae benedictionem promisit atque donavit. Et apte scyphi, sphaerulae et lilia candelabri, non super calamos, sed sub calamis esse jubentur, quia corda praedicantium, imo omnium electorum, ne ad infima delabi possint, donis, mandatis et promissionibus Dominicis sustentantur, atque ad amanda et quaerenda coelestia sublevantur. Apte scyphi, sphaerulae et lilia, sub duobus calamis sunt, quia in utroque Testamento fidelibus, quamvis caer
Abbreviated transcription (Latin):
dedit : ut sublimitatem ꝑ hocutriusq testa¬
m̃ticommendar& : Verum quiciscriptii¬
ralegis unit unc populoisrł commitenda
Gratiauero euuangeli adomnes ꝑorbem
nationes apostolis p̃dicuntibus erat ꝑuen¬
tura : recte ad discendam accipiendamq
legem solus morses ascendit in montem
oodrin amuero euuangelu a postoli senul
oms in monte cumdño positi ausculta ntib
&iam turb audier̃ : Sed & audier̃ scĩ sps¬
incenaculo montis sion ꝯsttuta suscepit:
Ethoc inuariarũ diuisione linguarum:
ut tali miraculo eccłam cunctarũ ꝑorbem
gentiũ linguis dm̃ conlaudatura signa¬
retur: Daboq tibi inquit tabulas lapi¬
decis &lege acmandata quescripsi utdo¬
ceascos: łuic simile ÷ illud euugłii qđ sup̃¬

Expanded text:
dedit, ut sublimitatem per hoc utriusque Testadedit, ut sublimitatem per hoc utriusque Testamenti commendaret. Verum quia Scriptura legis uni tunc populo Israel committenda, gratia vero Evangelii ad omnes per orbem nationes apostolis praedicantibus erat perventura, recte ad discendam accipiendamque legem, solus Moyses ascendit in montem: doctrinam vero Evangelii, apostoli simul omnes in monte cum Domino positi, auscultantibus etiam turbis audierunt. Sed et audier, quando in coenaculo montis Sion constituta suscepit; et hoc in variarum divisione linguarum, ut tali miraculo Ecclesiam cunctarum per orbem gentium, linguis Deum collaudatura signaretur. Daboque tibi tabulas lapideas, et legem ac mandata quae scripsi, ut doceas eos. Huic simile est illud E
Abbreviated transcription (Latin):
anticipat scriptura qđ postea factum . ẽ
Omaicai quippȩ ista postea quã facta sunt
scripiti sunt : Ac ꝑ hocqnđ factũ. qđ modo
cõmemoratur : pdũ uocabatur iħs: Sedqnđo
scriptũ ÷ iam hoc uocabatur : Omã autem
sicut apłs ait infigura rangebant illis:
scriptts autt̃ ꝓpternos: Omni a uidelic&
N solum facte uł uerba q̃ sacris litterissti¬
nentur : uerũ etiã locoꝵ &aurarũ & tẽpoꝵ
circũ stantia rerum: Dixit autem dñs ad
morsen: Ascende ad me in montem &esto
ibidaboque tibi tabulas lapideas & legem
acmandata que scripsi ut doceas eos: Datu¬
rergolegem morsi dñs primo ill̃ inuerticẽ
montis euocat : ut in altosecum demoratus.
liberis audiatquȩ ad inftriorarediens popu¬
lum p̃ceptadoceat : Sic & meuuangeliodñs
nouos gratiue p̃cones inmontem conuocans .
p̃ceptis salut aribus instituit ut ex loci&iã
situpates cer& : quia sublimi aillis uelman¬
datauiuendi uelꝓmis sadar& remunerandi:
Eidegis ergo & euuangeli p̃cepta dñs in monte

Expanded text:
anticipat scriptura quod postea factum est. omnia quippe ista posteaquam facta sunt scripta sunt; ac per hoc quando factum est quocommemoratur, nondum vocabatur Jesus; sed quando scriptum est, jam hoc vocabatur. Omnia autem, sicut Apostolus ait, in figura contingebant illis: scripta sunt autem propter nos omnia , videlicet non solum facta vel verba, quae sacris litteris continentur, verum etiam locorum et aurarum, eac biberunt. Dixit autem Dominus ad Moysen: Ascende ad me in montem, et esto ibi: daboque tibi tabulas lapideas, et legem ac mandata quae scripsi: ut doceas eos. Surmontis evocat, ut in alto secum demoratus liberius audiat, quae ad inferiora rediens populum praecepta doceat. Sic et in Evangelio Dominus, novos gratiae praecones in montem convocans, praeceptis salutaribus instituit, ut ex loci etiam situ patesceret, quia sublimia illis vel mandata vivendi, vel promissa daret remunerandi. Et legis ergo et Evangelii praecepta Dominus in monte
Abbreviated transcription (Latin):
ita legitur : & immolauer̃ hostias sa¬
s lutaris dõ N dix̃ hostiã salutu rem:
sed hostit̃ salutaris: qđ grec̾ habet so¬
teriu Vnde & inpsalmo : calicẽ inquit
salutaris accipiã: ñ dix̃ calicẽ saluta¬
rem: ubi uidendũ ÷ neforte ille signifi¬
cctur dequo dix̃ sỹmeon : qm̃ ui derunt
oculinei salutt retuũ Hunc enĩ & psal¬
mꝰ cõm̃dat ubi legitur : benquntia tediẽ
ex die saluta reciꝰ. Quid ÷ enĩ aliud si di¬
ligentius adtendamꝰ qđ ait diem exdie:
incratere : & pastẽ reliquã sanguliis
infudit. ad altare: Gtaccipictis librũ
testa m̃ti recitauit inaures populi
Nottindũ aut̃ nc̃ primum sacrificasse mor¬
sen ȩuidenter scripturã dicere ex quo aegrp¬
to eductꝰ ÷ popuł. Primo enim dcictro dic¬
tum erat socero eiꝰ quã uis cũ aliqua ambigu¬
itate . qđ immolauerit dõ. Ctaduertendũ
librũ. testam̃ti cũ sanguine hostiereatari:
in quo libro illas iustificationes ꝯscriptas
debemꝰ accipere. Nam decalogum legis in

Expanded text:
 dei. Et immolauerunt hostiam salutaris deo. non dixit "hostiam salutarem", sed: hostiam salutaris, quod graecus habet owrrjpioD. unde et in psalmo, calicem, inquit, salutaris accipiam, non dixit "calicem salutarem". ubi uidendum est, ne forte ille significetur. de quo dixit Symeon: quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. hunc enim et psalmus commendat ubi legitur: bene nuntiate diem ex die salutare eius. quid est enim aliud. si diligentius adtendamus, quod ait: diem ex die, in craterem; et partem reliquam sanguinis adfudit ad altare. et accipiens librum testamenti recitauit in aures populi. notandum est nunc primum sacrificasse Moysen euidenter scripturam dicere, ex quo ex Aegypto eductus est populus. primo enim de Iothor dictum erat socero eius, quamuis cum aliqua ambiguitate, quod immolauerit deo. et aduertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari, in quo libro illas iustificationes conscriptas debemus accipere. nam decalogum legis in
Abbreviated transcription (Latin):
laxanda eẽ. fatem̾: Bęne autẽ precipitur
mor ses ab homine qui offest ultro neus
aut neces sitate sed ꝓposito cordis bona
facere iubet: Qđ sesticere sciens ꝓpħta
gloriatur dñõ dicens. Volunta rie sacri¬
ficabotibi Hȩc sunt aut̃ quȩ accipere
deb&is: Aurũ argentũ: &aes. lachintũ
acpurpurã : coccũq bistinctũ . &bis sum

Expanded text:
laxanda esse fatemur. Bene autem praecipitur laxanda esse fatemur. Bene autem praecipitur Moyses ab homine qui offert ultroneus aut necessitate, sed proposito cordis bona facere jubet . Quod se facere sciens Propheta, gloriatur Domino dicens: Voluntarie sacrificabo tibi . Haec sunt autem quae accipere debetis: Aurum, argentum et aes, hyacinthum ac purpur
Abbreviated transcription (Latin):
trare comp̃ hendo nequimꝰ saltẽ creder¬
do sperando diligendo. in ꝑximo ma¬
nere atq aspectare curem Ingressq
Mor ses medium nebulȩ ingress ascer¬
dit inmontẽ: cũ p̃dicatores diuinae
legis in quib morses eximius erat : ad
intuenda sublimiter incesta & occulta
sapientie diuinȩinuitantȩ acducente
teporis discer& qđ illis olũmodo decalo¬
gũ legis quẽ cũ suo populo acceperat
possent implere : quos euuangelicȩ
gratia ueritatis que quat tuor libris
trat describenda iuuar&:¬
UII. Locutus. ẽ autẽ dñs ad mor seꝵ dicens:
Loquere filiis i srł uttollant mihi primi¬
tias : ab omni homine qui o ffer& ultro¬
ncus accipietis primitias mihi : Et nos
gratiȩ tribuimꝰ : Veracit̃ & intimo ex
corde profitentes: qđ ne initiũ quidẽ
bone actionis autcogitationis aliquod
nisi ad nõ possimꝰ habere: mala uero nra
seꝑ a nob̵ ipsis diabolo instigante : &
coepta o sũmata nec nisi dñõ donante

Expanded text:
trare comprehendendo nequivimus, saltem credentrare comprehendendo nequivimus, saltem credendo, sperando, diligendo, in proximo manere, atque aspectare curemus. Moyses medium nebulae ingressus ascendit in montem, cum praedicatores divinae legis, in quibus ipse Moyses eximius erat ad intuenda sublimiter incerta et occulta sapientiae divinae, invitante ac ducente temporis disceret, quod illi solummodo decalogum legis, quem cum suo populo acceperat, possent implere, quos evangelicae gratia veritatis, quae quatuor libris erat describenda, juvarum. Locutus est Dominus ad Moysen dicens: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias. Ab omni homine qui offert ultroneus, accipietis primitias mihi . Et nos gratiae tribuimus, veraciter et intimo ex corde profitentes quod ne initium quidem bonae actionis aut cogitationis aliquid, nisi a Domino possimus habere, mala vero nostra, semper a nobis ipsis diabolo instigante, et coepta et consummata, nec nisi Domino donante,
Abbreviated transcription (Latin):
bus in accensibilis sed morsi &c&eris mun¬
docordebeatis : diuina reserante gratia
penetrabilis: Eratautems pecies dñi
gloriȩ quasiignis ardens suꝑ uerticem¬
Qua sugnis nãque ardens spiciesglorie
dñi : apparuit quia cordaelactorũ & do¬
noscientia caelestis inlus trat. & ardore
suaclaritatis in flammat: In nubeer¬
go caligine &ignegloriadñi uisa est:
in nube uidelic& quia nos ab estu tepta¬
tionum ꝓtegit: incaligine uero quia
potentia maiestatis eius a nulla potest
creatura ad integrum op̃ hendi Paxe¬
nim dĩ ex superatꝰ omnẽ sensũ: Inigne
autẽ ardente : quia m̃tes fidelium suꝑ¬
norum bonorum & cognitione in radiat¬
& spe acdilectione accendit : Ethanc
quidẽ gloriã dñi filii isrł delonge. &lab
inferiorib aspiciunt. morsesuero alti¬
us ascendendo penetrat: quia nimirũ
te ac sublimiter uident: atnosnr̃e me¬
mores fragilites & inertiȩ & siheȩ in¬

Expanded text:
bus inaccessibilis, sed Moysi et caeteris munbus inaccessibilis, sed Moysi et caeteris mundo corde beatis, divina reserante gratia, penetrabilis. Erat autem species gloriae Domini, quasi ignis ardens, etcgnis namque ardens species gloriae Domini apparuit; quia corda electorum, et dono scientiae coelestis illustrat, et ardore suae charitatis inflammat. In nube ergo, caligine et igne gloria Domini visa est. In nube videlicet, quia nos ab aestu tentationum protegit. In caligine vero, quia potentia majestatis ejus a nulla potest creatura ad integrum comprehendi. Pax enim Dei exsuperat omnem sensum . In igne autem ardente, quia mentes fidelium supernorum bonorum, et cognitione irradiat, et spe ac dilectione accendit. Et hanc quidem Domini gloriam filii Israel de longe et ab inferioribus aspiciunt, Moyses vero altius ascendendo penetrat; quia nimirum te ac sublimiter vident. At nos nostrae memores fragilitatis et inertiae, etsi huc in
Abbreviated transcription (Latin):
qua si ipso dño ꝑ hocuo cabulũ signifi¬
cante : quod lex sua ꝑfectã uiuendi re:¬
gula m omnib: ꝓmulgar&: Beneautẽ dr̃
quod morse ascendente nubes & gloria
dñi sexdiebus montemoperuit: septimo
autem die illum ad altiora mons uocaue¬
rit: Sexnãq diebus in legeo perarimuii.
requies cere iubemur: Ascendensꝗ montẽ
morses sex dieb: nube & gloriu dnitegit᷑: ut
insinu& mistice quiaquicumq mandata
dni operibusiustis exsequit᷑ : diuina utiq
protectione dignus existit: Septimo aut̃
die uocat ad altiora dñs morsen: quia post
operum ꝑfectionem requiem nob lexꝓmit¬
tit anam: Vt qui in altitudine recte
actionis dñõ ad sistere curauimus: iã ad
eius uisionem atq: conloquium ascendere
mercam᷑: Medium namq caliginis un¬
deuocat᷑ eẽ dicit᷑ non ineẽ dõ tenebras ullas
Caligonamq: illa: obscuritas. ẽ archa¬
norum cȩlestium. terrenis quidem cordi¬

Expanded text:
quasi ipso Domino per hoc vocabulum signifiquasi ipso Domino per hoc vocabulum significante quod lex sua perfectam vivendi regulam, omnibus promulgaret. Bene autem dicitur quod, Moyse ascendente, nubes et gloria Domini sex diebus montem operuit, septimo autem die illum ad altiora montis vocaverit. Sex namque diebus in lege operari, in septimo requiescere jubemur. Ascendensque montem Moyses, sex diebus nube et gloria Domini tegitur: ut insinuetur mystice, quia quicunque mandata Domini operibus justis exsequitur, divina utique protectione dignus existit. Septimo autem die vocat ad altiora Dominus Moysen, quia post operum perfectionem, requiem nobis lex promittit aeternam; ut qui in altitudine rectae actionis Domino assistere curavimus, jam ad ejus visionem atque colloquium ascendere mereamur. Medium namque caliginis unde vocatus esse dicitur, non inesse Deo tenebras ullas Caligo namque illa, obscuritas est arcanorum coelestium, terrenis quidem cordi
Abbreviated transcription (Latin):
quomons tectus . ẽ. gratiam diuinȩ in¬
sinuat ꝓtectionis: Quatanto ampli¬
us quisq fruitur: quanto altius ad
scrutanda mirabilia delegedĩ reuela¬
cordi.tis oculis ascendit: Namq nec montẽ
solum modo in quo morses ascendit
nubes operuit: sed & populũ ꝑ deser¬
ta gradientem qui nequaquã ad alti¬
ora poterat ascendere niħ hominꝰ nubes
celitus missa obumbrauit: Vnde scrip¬
tum .ẽ. Expandit nubem in protectio¬
nem eorum:. Quia nimirum dñs om̃s
tim̃tesse pusillos cũ maiorib cęlesti
benedictione ꝓtegit Ethabitauit.
gloriadnĩ suꝑ srnar: tegens illũ nube
ui dieb Septimo autẽ die uocaũ eũ
demedio caliginis Nontantũ sublimi¬
tas uerum &iã nom̃ montis in quolex
data ÷ ꝑ fectionẽ ipsius legis figura¬
te denuntiat: Sinarnamq interpt̃
m̃sura mea siue amphora mea : Diui¬
nitus ergo ꝓcuratũ . ẽ. ut mons in quo
lex daretur amphora mea uocar&

Expanded text:
qua mons tectus est gratiam divinae inqua mons tectus est gratiam divinae insinuat protectionis, qua tanto amplius quisque fruitur, quanto altius ad scrutanda mirabilia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec montem solummodo in quo Moyses ascendit, nubes operuit, sed et populum per deserta gradientem, qui nequaquam ad altiora poterat ascendere, nihilominus nubes coelitus missa obumbravit. Unde scriptum est: Expandit nubem in protectionem eorum . Quia nimirum Dominus omnes timentes se, pusillos cum majoribus, coelesti benedictione protegit. Et habitavit gloria Domini super Sinai, tegens illum nube sex diebus. Septimo autem die de medio caliginis. Non tantum sublimitas, verum etiam nomen montis in quo data est lex perfectionem ipsius legis figurate denuntiat. Sinai namque interpretatur mensura mea, sive amphora mea. Divinitus ergo procuratum est ut mons in quo lex daretur, amphora mea vocaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fenioribus ait: Expectatehic donecre¬
uertamur aduos Ab &is aaron &uruobis¬
cum : si quid natum suerit questionis refere¬
tis ad eos Aaronmons fortitudinis. hur
int̃p̃tat ignis siuelumen: Undeaaron sal¬
cendensergomorses addrim aa ron& hurhoc
est montem fortitudinis &lumenignis in cã¬
pestribus ad regimen populi dereliquit : Etnos
sidoctores nros ad altitudinem diuine ⁊ templa¬
tionis sequi non possumus. curemus solliciti
nealiquanos temptatio auicinia montisdĩ
retrahat : sed iuxta modulum nrm̃ uircutũ
operibus insistamus: in herentes stubilicor¬
de sucrum̃ tinri redemproris. quibus inbutisu¬
mus & gratiams pscius quar signatisumus
intemeratam in nobis: serua recurantes :
Etsi quanos aduersitatum questiopula uert:
mox adiutorium inuocemꝰ cius dem pri
reconsueuit : Cumq: ascendiss& mor¬
ses operuit nubes montem: Sicutmons
in quo logem accipit mor ses. altitudi¬
nem ꝑfectionis quȩ in eadem legeni
crat scribenda designat : ita nubes

Expanded text:
pectate hic, donec revertamur ad vos. Habetis Aaron et Hur vobiscum. Si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad eos. Aaron mons fortitudinis, Hur interpretatur ignis sive lumen: unde Aaron Salm. Ascendens ergo Moyses ad Dominum, Aaron et Hur, hoc est montem fortitudinis et lumen ignis, in campestribus ad regimen populi dereliquit. Et nos si doctores nostros ad altitudinem divinae contemplationis sequi non possumus, curemus solliciti, ne aliqua nos tentatio a vicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virtutum operibus insistamus, inhaerentes stabili corde sacramentis nostri Redemptoris quibus imbuti sumus, et gratiam spiritus ejus qua signati sumus intemeratam in nobis conservare curantes; et si qua nos adversitatum quaestio pulsaverit, mox adjutorium invocemus ejusdem nostri re consuevit. Cumque ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses altitudinem perfectionis quae in eadem lege erat conscribenda, ita nubes
Abbreviated transcription (Latin):
altare ad radices montis. & duo dedĩ titu¬
los ꝑduod ecim tribus srł : Nottndum qđ
morses ȩdificauit altare submonte & duo¬
decim lapides in xii trib isrł Intellegit᷑
enim ex duo detim lapidib altare edi ficatũ
significasse ipsum populũ et̃. alta redĩ sic̃ ÷
teplumdĩ ALΙΤER Adradices montis mo¬
y ses altare ȩdificauit. & xii titulos ꝑ xii¬
tribs i srł ponit : cum lex diuina ante a scqr¬
sũ uistutũ aram fidei in corda nr̃a iub&
& obtuler̃ holo causta : immolauer que
uictimas pacificas dnõ uitulos. Holocaus¬
tum dnõ aufest : qui sem & rpsũ dõ dicat
Etbene iuuenes defilusi srł dicunt᷑ offerre
holo causta: quia ñnisi fortiũ⁊ uite ꝑ fectionẽ
appetere. C& erum quiadhuc infns ÷ hoce
rudis infide uel quẽ senectꝰ debilitat id :
quẽ: suctudo ca rnalis p̃mit : ñ ÷ ablis ad
holo caustadnõ offerenda : sed mandata
legis inferiora seruet ꝑque saluetur
Vindeipsa ueritas in cuugło si scitanti. de

Expanded text:
altare, ad radices montis, et duodecim titulos per duodecim tribus Israel . Notandum quod Moyses aedificavit altare sub monte, et duodecim lapides in duodecim tribus Israel. Intelligitur enim ex duodecim lapidibus altare aedificatum, significasse ipsum populum esse altare Dei, sicut est templum Dei. Aliter: Ad radices montis Moyses altare aedificat, et duodecim titulos tribus ponit Israel, cum lex divina ante ascensum virtutum aram fidei in cordibus nostriset obtulerunt holocausta: immolaveruntque victimas pacificas Domino vitulos. Holocaustum Domino offert qui seipsum Deo dedicat. Et bene juvenes de filiis Israel dicuntur offerre holocausta, quia non nisi fortium est vitae perfectionem appetere. Caeterum qui adhuc infans est, hoc est rudis in fide, vel quem senectus debilitat, id est, quem consuetudo carnalis premit, non est habilis ad holocausta Domino offerenda, sed mandata legis inferiora servet, per quae salvetur. Unde ipsa Veritas in Evangelio sciscitanti de
Abbreviated transcription (Latin):
chananeis a ꝓpria religione depulse cucis
rursũ ꝑ dĩ gratiã diligentia nr̃a aclabore
fuerint restitute : nontã alienas occupas se
terras: quã ꝓprias credendes̃ recepisse De
his octo uitus. & in euugło ita significatur
Nadorab̵ deoseoꝵ: necoles eos. Ñ facies opera
eorũ : sed des trues eos & ⁊fringes. statua seoꝵ

Expanded text:
Chananaeis a propria religione depulsae, cum eis rursum per Dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas occupasse terras, quam proprias credendae sunt, recepisse. De his octo vitiis et in Evangelio ita significatur: adorabis deos eorum, neque coles eos. non facies opera eorum, sed destrues eos et confringes statuas eorum: