comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pr&iosum caput eius dixeruns
ei: Iste ẽ quem querimus P&imus
ut des nobis eum Qui respondit
Ego gratis corpus eius non possũ
quingentos. acceperunt corpus
scĩ martyris : Etunguentes arom¬
tibus. in uoluentes eũ in lintean¬
nibus preciosis. posuerunt illud
ina asterna. & sic reuertebantur
gaudentes. & glorificantes om̃
Angelus aut̃ dñi. apparens domi¬
nae quondam ipsius. rem factam
beatimartyris. Indicauit ei Quae
confestim. cum omni ueneratione
obuiauit scõ corpori. & ȩdificans
ei domum dignam. reposuit illud
in ea. ab urbe roma stadiorũ quinq
facius xiiii. die. mense maĩ Apud
tharsum m&ropolim ciliciae. se
pultus ẽ romȩ. noñ luñ Beata uero
aglahes. abrenuntiauit mundo &
pompis eius. distribuens uniuersa
quae possidebat egenis ac mona¬
sterus Relaxans uniuersã famili¬
am suam alugo seruitutis. Et tan¬
tam gratiã ad nõ meruit. ut in eiꝰ
nomine uirtutum signis claresce¬
r&. Super uixit in habitu scĩmo¬

Expanded text:
pretiosum caput ejus, dixerunt pretiosum caput ejus, dixerunt ei: Iste est quem quaerimus; petimus ut des nobis eum. Qui respondit: Ego gratis corpus ejus dare vobis quingentos, acceperunt corpus sancti martyris, et ungentes aromatibus, involventesque linteaminibus pretiosis, posuerunt illud in basterna, et sic revertebantur gaudentes et glorificantes Deum. Angelus autem Domini apparens dominae quondam ipsius, rem factam beati martyris indicavit. Quae confestim cum omni veneratione obviavit sancto corpori, et aedificans ei domum dignam, reposuit illud in ea, ab urbe Roma stadiorum quinque. arto decimo die mensis Maii apud Tarsum metropolim Ciliciae, et sepultus est Romae Nonis Junii. Beata vero Aglahes abrenuntiavit mundo et pompis ejus, distribuens universa quae possidebat egenis ac monasteriis, relaxans universam familiam suam a jugo servitutis, et tantam gratiam a Domino promeruit ut in ejus nomine virtutum signis claresceret. Supervixit autem in habitu sanctimo
Abbreviated transcription (Latin):
pite inbullientem picẽ mitti
Sed cum nihil lesus ess&. lussit
Impius ludex. ut gladio caput
eius abscider&ur. Quo facto ter¬
rȩ motus factus est magnurita
ut multi in fideles. uir tutẽ x Pĩ in
martyre cernentes crederent:
Conserui uero martyris bonifa¬
cii circuibant. ubiq requirentes
eum . & non inuenientes. ad inuicẽ
dicebant Ille modo in adulterio.
aut intaberna positus epulatur:
Cum ergo interse colloquer&ur.
contigit ut obuiar& eis unus de
commentariensibus. quẽ in t̃ro¬
gant Uidistialiquem uirum ro¬
dixit eis Hesterno die. uir pe¬
regrinus abscisus ẽ capite insta¬
dio Etiterum interrogauit
Qualis erat aspectus eius: At il¬
li dixerunt Uir quadratus &
crassus robusto capillo. coe emea
arme lausia indutus Et dicit
eis Ille quem quȩritis. apud nos
hesterno die . martrrio ẽ finitus:
Atilli H ominẽ quem nos quae¬
rimus. adulter & ebriosus. di¬
cit eis ille Uenite uidere eum
Cumq ostendis s& eis corpus. &

Expanded text:
pite in bullientem picem mitti. pite in bullientem picem mitti. Sed cum nihil laesus esset, jussit impius judex, ut gladio caput ejus abscideretur. Quo facto, terraemotus magnus factus est, ita ut multi infideles virtutem Christi in martyre cernentes, crederent. Conservi vero martyris Bonifacii circuibant ubique requirentes eum, et non invenientes, ad invicem dicebant: Ille modo in adulterio, aut in taberna positus epulatur. Cum ergo inter se colloquerentur, contigit ut obviaret eis unus de commentariensibus, quem interrogaverunt: Vidisti aliquem virum pereit eis: Hesterno die vir peregrinus abscisus est capite in stadio. Et iterum interrogant: Qualis erat aspectus ejus? At ille dixit: Vir quadratus et crassus, robusto capillo, coccinea armelausia indutus. Et dicit eis: Ille quem quaeritis, apud nos hesterno die martyrio est finitus. Aiunt illi: Homo, quem nos quaerimus, adulter est et ebriosus. Dicit eis ille: Venite, videte eum. Cumque ostendisset eis corpus, et
Abbreviated transcription (Latin):
scisum. alium stipitem Incollo
bentem infixũ. & a terra eleua¬
tũ. & sic per diuersa supplicia
martsrii. ab impio carnifice dis¬
posita. Cum eminus feruens &
mare coepit. Et accurrens. con¬
sedit pedibus eorũ deosculans
uincula. ac dicens Certatems¬
trres xPi . calcate diabolum
modicum perseuerate Paruus
quidẽ labor. sed multa ẽ requi¬
es & in effabilis post modũ saci¬
& as. Aspiciens aut̃ simplicius lu¬
dex. iussit eum applicari. adtri¬
bunal Cuiq dixit quis estu:
Sc̃s bonifacius oixit Xp̃ianus
sum & bonefacius uocor Tunc
iratus ludex. lussit eum suspen¬
di & tam diu corpus eius ungulis
radi donec ossa eius apparerent
De inde calamos acutos. subungu¬
lis manuum eius affigi Cumque
sc̃s oĩ martrr. incȩlum aspiciens
a lacriter dolores tolerar&. ui¬
dens impius ludex. iussit aperi¬
re oseius. & plumbũ bulliens
infundi Sc̃s autem martyr di
afferriollam. & eam pice imple¬
rȩ atque scm̃ martyrẽ uerso ca¬

Expanded text:
scisum; alium stipitem in collo scisum; alium stipitem in collo habentem infixum, et a terra elevatum: et sic per diversa supplicia, martyria ab impio carnifice disposita. Cum eminus fervens amrum clamare coepit. Et accurrens consedit pedibus eorum deosculans vincula, et dicens: Certate, martyres Christi, calcate diabolum, modicum perseverate; parvus quidem labor, sed multa requies, et ineffabilis postmodum satietas. Aspiciens autem Simplicius judex, jussit eum applicari ad tribunal, cui et dixit: Quis es tu? Sanctus Bonifacius dixit: Christianus sum, et Bonifacius vocor. Tunc iratus judex, jussit eum suspendi, et tandiu corpus ejus ungulis radi donec ossa ejus apparerent? deinde calamos acutos sub ungulis manuum ejus affigi. Cumque sanctus Dei martyr in coelum aspiciens alacriter dolores toleraret, videns impius judex, jussit aperiri os ejus, et plumbum bulliens infundi. Sanctus autem martyr dicafferri ollam, et eam pice impleri, atque sanctum martyrem verso ca
Abbreviated transcription (Latin):
Apud aegiptum.
natale scõrum martyrũ. marcia.¬
ni. nicandri. & apollonii. quorũ
gesta habentur: Eodem die pas
sio bonefacu scĩ martyris. subdi¬
ocl&iano & maximiano Apud
tharsum ciuitatẽ passi sed romȩ
in uia quae latina nuncupatur
sepulti: Qui cum ess& procura¬
tor rerum cuiusdã nobilis ma¬
tronȩ nomine aglahen. & cum
ea instupro miscer&ur. tandẽ
utriq diuino nutu conpuncti.
consilium habuerunt. ut adre¬
quirendum corpora martyrum
bonefacius mit ter&ur. Si quo
modo seruientes. atque obsequen¬
tes eis ꝑ eorum orationes saluari
mererentur: Perueniens igitur
post dies aliquot tarsum ciuita¬
tem. dicit ad eos qui cum eo erant
bonefacius Uiri euntes requiri¬
te nobis hospitiũ Ego autem ibo
uidere eos quos ualde desidero
martrres certantes: Pestinans
ltaque ad locum. uidit beatissi¬
mos. alium suspensum perpe¬
des. Ignẽ subtus positũ. Alium
inquatuor lignis extensum &
diutissime afflictũ. Alium ungu¬
lis exaratum. alium manibus ab¬

Expanded text:
Apud Aegyptum, natalis sanctorum martyrum Marciani, Nicandri et Apollonii, quorum gesta habentur. Eodem die, passio sancti Bonifacii martyris, sub Diocletiano et Maximiano apud Tarsum civitatem passi, sed Romae in via quae Latina nuncupatur, sepulti. Qui cum esset procurator rerum cujusdam nobilis matronae nomine Aglahes et cum in ea stupro misceretur, tandem utrique divino nutu compuncti, consilium habuerunt, ut ad requirendum corpora martyrum Bonifacius mitteretur, si quo modo servientes atque obsequentes eis, per eorum orationes salvari mererentur. Perveniens igitur post dies aliquot Tarsum civitatem, dicit ad eos, qui cum eo erant, Bonifacius: Viri, euntes requirite nobis hospitium, ego autem ibo videre eos, quos valde desidero, martyres certantes. Festinans itaque ad locum, videt beatissimos, alium suspensum per pedes igne subtus posito, alium in quatuor lignis extensum, et diutissime afflictum; alium ungulis exaratum; alium manibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
Natalis beatorum aposto¬
lorum symonis chananei. qui &
Lelotes scribitur. et tathei. qui
&iam iudas ia cobi legitur. & ali¬
bi appellat᷑ lebbeus. quod in terp̃¬
tatur corculus. ł quib tatheus
apud meso potamiã. symon uero
apud aegyptum tradit᷑ p̃dicasse
Inde simul persidem ingressi. cũ
fidei xẽi Innumeram gentis
ipsius multitudinẽ subdidisseNT.
& eccłam dñi late iam fundatã
uiderent: martyrium ibi. cursũ
temporis explentes. beato certa¬
mine consumaueruNt. honorifi¬
ce sepulti apopulis xẽianis. quos
dño ipsi genuerant. Quod qui¬
dam putant symonẽ apostolũ
Unum de duodecim. ipsũ eẽ qui
subtraiano crucẽ passus sit. omnno¬
falsum est : Nam & beda sc̃s prb̃r.
qui hoc suꝑ acta apostolorũ sentit.
Isydorum secutus. in libro retracta¬
tionum. se hoc non bene sensisse
rep̃hendit: Sed & hystoria ecclesi¬
astica non de apło. sed de alio symo¬
ne. gesta narrat :¬

Expanded text:
Natalis beatorum apostolorum Simonis Chananaei, qui et Zelotes scribitur, et Thadaei, qui etiam Judas Jacobi legitur et alibi appellatur Lebaeus, quod interpretatur corculus. E quibus Thadaeus apud Mesopotamiam, Simon vero apud Aegyptum traditur praedicasse: inde simul Persidem ingressi, cum fidei Christi innumeram gentis ipsius multitudinem subdidissent, et Ecclesiam Domini late jam fundatam viderent, martyrium ibi, cursum temporis explentes, beato certamine consummaverunt; honorifice sepulti a populis Christianis, quos Domino ipsi genuerant. Quod quidam putant Simonem apostolum unum de duodecim ipsum esse qui sub Trajano crucem passus sit, omninofalsum est. Nam et Beda sanctus presbyter, qui hoc super Acta apostolorum sentit, Isidorum secutus in libro Retractationum se hoc non bene sensisse reprehendit. Sed et Historia Ecclesiastica, non de apostolo, sed de alio Simone gesta narrat
Abbreviated transcription (Latin):
uitate fiscia. natale scĩ quirini
ep̃i. Qui persecutione maximia¬
ni profide xẽĩ ligato ad manum
molari saxo. in flumen p̃cipita¬
tus est: Et cum circum stantibus col¬
locutus. du ne eius terrerentur
exemplo. uix precibus ut merge¬
r&ur optinuit: Huius reliquiae
translatȩ sunt romam. & positae
incatacumbas.

Expanded text:
vitate Fiscia, nativitas sancti Quirini episcopi. Qui persecutione Maximiani pro fide Christi, ligato ad manum molari saxo, in flumen praecipitatus est, et circumstantibus collocutus diutissime, ne ejus terrerentur exemplo, vix tandem precibus ut mergeretur obtinuit. Cujus reliquiae translatae sunt Romam, et positae ad Catacumbas.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dealbar& : Sicq axp̃i anis
reuerenter ablata: deuotione
debita sub sacro altari deposita
mira culorũ gła inlustratur Scĩ¬
eulaliae. Quaeq: illi ad passio¬
nem ꝓperanti. indiuidua comes & so¬
dalis adhȩsit. Etẽ apud spoletanã

Expanded text:
gratia dealbaret. Sicque a Christianis gratia dealbaret. Sicque a Christianis reverenter ablata, et devotione debita, sub sacro altari deposita, miraculorum gloria illustratur. Eulaliae, quaeque illi ad passionem properanti individua comes et sodalis adhaesit. Item apud Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ uirginis. quȩ tẽporib diocle¬
tiani & maximiani. a p̃fecto his¬
paniarũ datiano. apud tol&ũ.
dira carceris custodia macerata
ẽ Ubi cũ grauissimos beatȩ
eulaliae & reliquorũ mastyrũ.
qui adatiano inter ficiebantꝰ
audis s& cruciatus. genibus in
oratione positis. Irnpollictum
beati cypriani abbatis pera
gorici: magnificȩ scĩtatis. &
A pudemeritã hispanie ciui¬
tatẽ. ntł scẽ eulalie uirginis.
Quae cum eẽt annorũ .xiii. iussu
datiani p̃sidis plurima tormen¬
rta ꝑpessa. nouissime in e qͥuleo
sus pensa. & ex ungulata. faculis
ardentib exutroq: latere appositis.
hausto igne. spm̃ reddidit. Et cernen¬
tibus xp̃ianis. inspecie colum bȩ
niuiae. caelũ p&iit : Cuius beatũ
corpus. ꝑ tri duũ iussu p̾sidis pepen¬
dit in ligno. Sed cui humana fuerant
obsequia denegata. ca elestia fuer̃
munera concessa: Namnix desuꝑ
traq: parte appositus ignis. ardo¬
rissui incendio conflagrabat.
niuali candore cooꝑtum. diuina

Expanded text:
diae virginis, quae tempore Diocletiani et Maximiani, a praefecto Hispaniarum Daciano, apud Toletum dira carceris custodia macerata est. Ubi cum gravissimos beatae Eulaliae et reliquorum martyrum qui a Daciano interficiebantur, audisset cruciatus, genibus in oratione positis, impollutum Chbeati gorici, magnificae sanctitatis, et Apud Emeritam Hispaniae civitatem, natale S. Eulaliae virginis. Quae cum esset annorum tredecim, jussu Daciani praesidis plurima tormenta perpessa, novissime in equuleo suspensa, et exungulata, faculis ardentibus ex utroque latere appositis, hausto igne spiritum reddidit, et cernentibus Christianis, in specie columbae niveae coelum petiit. Cujus beatum corpus per triduum, jussu praesidis, pependit in ligno. Sed cui humana fuerant obsequia denegata coelestia fuerunt munera concessa: nam nix desupod ab utraque parte appositus ignis ardoris sui incendio confragraverat, nivali candore coopertum divina
Abbreviated transcription (Latin):
UI ID̃ DECB. Romae.
nat̃ scĩ euthichiani papae. Qui rexit
ecclesiã anno uno. & sub aureliano¬
impre mastyrio coronatus. sepultus
res. manu sua sepeliũ Hic con
sine dalmatica. aut colobio pur¬
purato nulla ratione sepelir&: Ep¬
so die apud alexandriã & beati ma¬
charii sub decio. Qui gente libicus.
cũ multis uerbis aiuidice ad negandũ
suader&ur. &eo maiore constantia
fidẽ suã ꝓfiter&ur. uiuus ad ul¬
timũ iub&ur exuri

Expanded text:
I Idus. Die 8. Romae, is beati Euticiani papae, qui rexit Ecclesiam anno uno, et sub Aureliano martyrio coronatus est, sepultus res manu sua sepelivit. Ipso sine dalmatica aut colovio purpurato ulla ratione sepelireso die apud Alexandriam, sancti Macharii sub Decio, qui gente Libycus, cum multis verbis a judice ad negandum suaderetur, et eo majore constantia fidem suam profiteretur vivus ad ultimum jubetur exuri
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̃fectũ . delata ẽ tripoda
ut sacrificarent. Iunc beatus
saturninus dix̃. Conterat dns deos
gentiũ. & continuo soluta ẽ tri¬
poda area uelut lutũ. Quod
uidentes duo milites papias. &
maurus credider̃ dõ : Et cõp̃hen¬
si alaodicio. non multo post.
mastyrio coronati sunt. De in¬
de laoditius beatũ senẽ saturnũ.
& si sinnium in equuleo iussit leuari. & at¬
trahi nerus. & fustib ac scorpionib caedi
Quibus &iam post modũ flammas ao la¬
tera iussit apponi. Et depositus de eqũs¬
leo ductus miliario secundo uianumen¬
tana capite truncari Quorũ corpora
cũ iohanne prbo colligens thrason. uir
xpianissimꝰ q defacultatib: suis martr¬
rib: multa minis trauerant : Sepeliuit
natał scĩ saturnini ep̃i Qui temporib
decii. Incapitolio eiusde urbis apaga
nis tentus. eo qđ ad eius prȩsentiã oñs du
ipsorũ obmutefacti. nullũ sacrificantib¬
exmore possent dare responsũ. tauro

Expanded text:
ante praefectum; delata est tripoda ante praefectum; delata est tripoda ut sacrificarent. Tunc beatus Saturninus dixit: Conterat Dominus deos gentium. Et continuo soluta est tripoda aerea velut lutum. Quod videntes duo milites, Papias et Maurus, crediderunt Christo. Et comprehensi a Laodicio, non multo post martyrio coronati sunt. Deinde Laodicius beatum senem Saturninum et Sisinnium in equuleo jussit levari, et attrahi nervis ac fustibus, et scorpionibus caedi. Quibus etiam postmodum flammas ad latera jussit apponi, et depositos equuleo, ductosque milliario secundo, via Numentana, capite truncari. Quorum corpora cum Joanne presbytero colligens Thrason, vir Christianissimus, qui de facultatibus suis martyribus multa ministraverat, sepelivit natale sancti Saturnini episcopi, qui temporibus Decii in Capitolio ejusdem urbis tentus a paganis, eo quod ad ejus praesentiam omnes dii ipsorum obmutefacti, nullum sacrificantibus possent dare responsum, tauro
Abbreviated transcription (Latin):
apostoli : & romae. Nat̃. scĩ saturni¬
ni mastyris. & sennes & sisinnu
diaconoꝵ Sub maximiano a quo pri¬
mo int̃ alios seruos dĩ damnati ad fodi¬
endã harenã ad faciendas termas dio cle¬
Cui cũ post alia dicer& maximianus.
aut sacrifica dõ herculi. Aut carnes
tuas ignib: cremabo. Responđ. Et
ego quid ẽ semꝑ optaui. Verũ tam̃. si
accipiã : Traditus igitur laodicio
mentariense aspectib claudii. subito
lux decaelo facta ẽ. & uox cũ luce au¬
dita ẽ. Uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnũ . qđ uobparatũ ẽ a con¬
stitutione mundi Tunc apꝓbianꝰ
tremefactus. cecidit ao pedes sisinnu
diaconi dicens. Ao iuro te ꝑ dm̃x p̃m
que confiteris. ne tard&es me bap¬
tizare. & facias me tecũ ꝑtingere¬
catione capitis coronã mastyr inue¬
nit. R& rudit᷑ iterũ incustodia sisin¬
nius. & senex saturninus cũ illo.
Ubi multos gentiles uenientes ad
se docebant & baptizabant.
nis. ac nudis pedib educti denuo

Expanded text:
apostoli. Et Romae, natalis sancti Saturnini martyris, Sennis et Sisinnii diaconorum, sub Maximiano: a quo primo inter alios servos Dei damnati sunt ad fodiendam arenam, ad faciendas thermas Diocleisti. Cui cum post alia diceret Maximianus: Aut sacrifica deo Herculi, aut carnes tuas ignibus cremabo, respondit: Et ego quidem semper hoc optavi verumtamen si accipiam. Traditus igitur Laodicio mentariensi aspectibus Laodicii. Et subito lux de coelo facta est, et vox cum luce audita est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi . Tunc Apronianus tremefactus cecidit ad pedes Sisinii diaconi, dicens: Adjuro te per Christum quem confiteris, ne tardes me baptizare, faciasque me pertingerecatione capitis coronam martyrii invenit. Retruditur iterum in custodiam Sisinnius, et senex Saturninus cum illo, ubi multos gentiles venientes ad se docebant, et baptizabant. nis, ac nudis pedibus educti denuo
Abbreviated transcription (Latin):
in d&ribilẽ soliditatẽ de illi¬
uis profecto carnis sanguine bi¬
bit. quae passa mortem non ui¬
dit corruptionem Clauos quo¬
que quibus corpus dñicum. fu¬
erat affixum. eadẽ uenerabił
regina portauit ad filium: Ex
quibus ille frenos composuit.
quib: uter&ur adbellum. & ex
aliis galeam nihil ominus bel¬
li usibus aptam: Eodem die
romȩ uia numentana. miliario

Expanded text:
indestructibilem soliditatem, de illiindestructibilem soliditatem, de illius profecto carnis sanguine bibit, quae passa mortem, non vidit corruptionem. Clavos quoque, quibus corpus dominicum fuerat affixum, eadem venerabilis regina portavit ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum; et ex aliis galeam, nihilominus belli usibus aptam. Eodem die Romae via Numentana, milliario
Abbreviated transcription (Latin):
crucis partem seruat : Quã tecis
argenteis. imcomparabilis fide
regina conditã dereliquit ibi.
Namq partẽ ipsius lignisaluta¬
ris d&ulit filio. Quam ep̃s urb
eius. quot annis cum pascha dnĩ
agitur. ador andam populo
princeps ipse uenerantiũ ꝓmitꝰ.
Neque pr&er hanc diem quacru¬
cis ipsius mys terium celebratur.
ipsa quae sacra mentorũ causaẽ.
quasi quoddã sacrȩ solemnita¬
tis insigne profertur. Nisi in¬
terdum religiosissimi postulent
qui hac tantum causa. illo pe¬
regrinati aduenerint. ut sibi
eius reuelatio. quasi in pr&iũ
longinquȩ peregrinationis
deferatur: Quod solũ ep̃i be¬
neficio opͥtineri ferunt: Quȩ
quidem crux. in materia in¬
sensata. uim uiuam tenens.
Ita ex illo tempore. Innumeris
poene cottidie hominum uo¬
tis. lignum suum commodat.
Vt d&rimenta non sentiat. &¬
quasi intacta ꝑmaneat᷑ : Cot¬
tidie diuidua sumentib & sẽ¬
pertota uenerantib:: Sed istã
imputribilem uirtutem. &

Expanded text:
crucis partem servat, quam thecis crucis partem servat, quam thecis argenteis incomparabilis fide regina conditam dereliquit ibi. Namque partem ipsius ligni salutaris detulit filio, quam episcopus urbis ejus quotannis, cum Pascha Domini agitur, adorandam populo, princeps ipse venerantium promit. Neque praeter hanc diem qua crucis ipsius mysterium celebratur, ipsa quae sacramentorum causa est quasi quoddam sacrae solemnitatis insigne profertur: nisi interdum religiosissimi postulent, qui hac tantum causa illo perigrinati advenerint, ut sibi ejus revelatio, quasi in pretium longinquae peregrinationis deferatur; quod solum episcopi beneficio obtineri ferunt. Quae quidem crux, in materia insensata vim vivam tenens, ita ex illo tempore innumeris pene quotidie hominum votis lignum suum commodat, ut detrimentum non sentiat, et quasi intacta permaneat; quotidie dividua sumentibus, et semper tota venerantibus. Sed istam imputribilem virtutem et
Abbreviated transcription (Latin):
desiae illius ep̃s prȩsens erat
Nec mora uerbo facto cadauer
illatum ẽ Deponitur iacenti
una decrucib: Ad mou&ur &
altera. Sed eorum ligna mors
spreuit : Postremo domini cam
crucem prodit resurrectio & ad
salutaris ligni tactum. morte p¬
fuga funus excussum. & corpus
erectum est Tremefactisꝙ uiuen¬
tibus stetit mortuus. Et funerib
ut lazarus quondam uinculis ex¬
peditus. llico interspectatores su¬
os rediuiuus incessit: Ergo crux
dñi. tot operta & atibus. & a ludȩ¬
is intempore passionis abscondi¬
ta neque gentibus in aedificatio¬
ne fani terram sine dubio ad ip¬
sam fabricã egerentibus reuela¬
ta nonne diuina manu latuit.
ut nunc inuenir&ur. cũ religio¬
se quȩrer&ur: Ita ut crucem xp̃i
decuit. experimento resurrecti¬
onis inuenta. & probata crux ẽ¬
xp̃i. Dignoq mox ambitu conse¬
cratur. condita in passionis loco
basilica: Quae auratis corusca
laquearib: & auribus diues alta¬
ribus. arcano repositã sacrario.

Expanded text:
clesiae illius episcopus praesens eraclesiae illius episcopus praesens eranec mora; uerbum factum, cadauer inlatum est; deponitur, iacenti una de crucibus admouetur et altera; sed reorum ligna mors spreuit. postremo dominicam crucem prodit resurrectio et ad salutaris ligni tactum morte profuga funus excussum et corpus erectum est tremefactisque uiuentibus stetit mortuus et funebribus, ut Lazarus quondam, uinculis expeditus, ilico inter expectatores suos rediuiuus incessit. Ergo crux domini tot operta aetatibus et Iudaeis in tempore passionis abscondita neque gentibus in aedificatione fani terram sine dubio ad ipsam fabricam egerentibus reuelata, nonne diuina manu latuit, ut nunc inueniretur, cum religiose quaereretur? ita, ut crucem Christi decuit, experimento resurrectionis inuenta et probata crux Christi est dignoque mox ambitu consecratur condita in passbasilica, quae auratis coruscat laquearibus, et aureis dives altaribus, arcano repositam sacrario
Abbreviated transcription (Latin):
fossionis accingi Parataq mox
ciuium pariter &militari manu
breui laborem istius molitionis
hausit. Et contra spem omnium.
sed secundũ ipsius tantũ reginȩ
fidem alta egestione reseratis
terrae sinibus. abditȩ crucis
arcana patuerunt : Sed cum
tres pariter cruces. ut quondam
fixe dño & latronibus steterant
repertae fuissent. gratulatio
repertarũ coepit anxia dubi¬
tatione confundi: Iusto piorum
m&u. neforsitan. aut procruce
dñi patibulum latronis eligerent.
aut salutare lignum prostipite
latronis abiiciendo uiolarent:
Aderat quidem &titulus ille.
qui grecis & latinis atq hebraicis
literis. apilato fuerat conscriptus.
sed nec ipse satis euident̃ domini¬
ci prodebat signa patibuli: Re¬
spexit pias sideliter aestuanti¬
um curas dñs. & ipsi potissimum
quae tam piȩ sollicitudinis prin¬
ceps erat. Huius consilii lumen
infudit. Ut aliquem recens mor¬
tuum inquiri & inferri iuber&:
Macharius peridem tempus. et¬

Expanded text:
fossionis accingi parataque mox fossionis accingi parataque mox ciuium pariter et militari manu breui laborem istius molitionis hausit, et contra spem omnium sed secundum ipsius tantum reginae fidem alta egestione reseratis terrae sinibus abditae crucis arcana patuerunt. sed cum tres pariter cruces, ut quondam fixae domino et latronibus steterant, repertae fuissent, gratulatio repertarum coepit anxia dubitatione confundi iusto piorum metu, ne forsitan aut pro cruce daut salutare lignum pro stipite latronis abjiciendo violarent. Aderat quidem et titulus ille qui Graecis et Latinis atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus, sed nec ipse satis evidenter Dominici prodebat signa patibuli. Respexit pias fideliter aestuantium curas Dominus, et ipsi potissimum, quae tam piae sollicitudinis princeps erat, hujus consilii lumen infudit, ut aliquem recens mortuum inquiri et inferri juberet. Macarius per idem tempus ec
Abbreviated transcription (Latin):
diuinorũ curiosa insignium. &
oculis haurire gestiens fidem.
quã pus auribus literisq ꝑcepe¬
rat. crucem dñi studiosissime
inquirere adorsa ẽ : Sed quȩ
uia uel ratio inuenienđ ubi ess&.
Cum index idoneus nemo inue¬
nire poss&. Ubi memoriam
& curam religiosȩ conscientiae.
uel obseruantiȩ & antiquitas
a eui. & superstitionis impiae
diuturnitas ab oleuiss& uerum¬
ab ipso omnium. & terris & anims
opertorum conscio & teste dnõ.
pium meruit: Quo aspirante. cũ
rem abhumana conscientia diuini¬
tus remotã frustra diligens re
quisiss& Deloco tantũ passio¬
nis certior fieri studuit: Itaque
non solum dexp̃ianis doctrina &
sc̃itate plenos uiros. sed & deiudȩ¬
is peritissimos & propriȩ quan
seri gloriant᷑ impi&atis iudices
ex quisiuit. Et accitos in hieroso¬
lima congregauit: Tum omniũ
una deloco testificatione confir¬
mata Iussit ilico urgente sine
dubio conceptȩ reuelationis in¬
stinctu. in ipsum locum operam

Expanded text:
divinorum curiosa insignium, et divinorum curiosa insignium, et oculis haurire gestiens fidem, quam piis auribus litterisque perceperat, crucem Domini studiosissime perquirere adorsa est. Sed quae via vel ratio inveniendi subesset, cum judex idoneus nemo inveniri posset, uni memoriam et curam religiosae conscientiae vel observantiae, et antiquitas aevi, et superstitionis impiae diuturnitas abolevisset? Verum ipso omnium et terris et animis opertorum conscio et teste Domino, pium meruit. Quo aspirante, cum rem ab humana conscientia divinitus remotam fquisisset, de loco tantum passionis certior fieri studuit. itaque non solum de Christianis doctrina et sanctitate plenos uiros, sed et de Iudaeis peritissimos ut propriae, qua miseri et gloriantur, inpietatis indices exquisiuit et accitos in Hierosolymam congregauit. tum omnium una de loco testificatione confirmata est. iussit ilico urgente sine dubio conceptae reuelationis instinctu in ipsum locum operam
Abbreviated transcription (Latin):
debat. aedificatis basilicis contexit
om̃s & excoluit loca. in quibus sa¬
lutaria nobis misteria pi&atis suȩ
in carnationis & passionis & resur¬
rectionis. atq ascensionis sacram̃¬
tis dñs redemptor impleuerat.
Mirum uero interhaec quod in
basilica ascensionis. locus ille tan¬
tum dequo in nube susceptus ascen¬
dit. Captiuam in sua carne du¬
cens captiuitatem nr̃am. Ita sacra¬
tus diuinis uestigus dicitur. ut
num quam tegi marmore. aut
paueri receperit. semꝑ excussis
solo respuente. quae manus ador¬
nandi studio temptauit appone¬
re : Itaque in toto basilicȩ spatio.
solũ in sui cespitis specie uirens
ꝑman&. Et impressam diuino¬
rum pedum uenerationũ. calca¬
ti dõpulueris. ꝑspicua simul &
attigua uenerantibus harena
conseruat Vt uere dicipossit¬
Adorauimus ubi steterunt pe¬
des eius: Regina illa uenerabi¬
lis ut uenit hiero solimã. diligen¬
ter &pie locis illis. & circa omnib

Expanded text:
debat, aedificatis basilicis contexit debat, aedificatis basilicis contexit omnes et excoluit locos, in quibus salutaria nobis mysteria pietatis suae incarnationis et passionis et resurrectionis atque ascensionis sacramentis dominus redemptor inpleuerat. mirum uero inter haec, quod in basilica ascensionis locus ille tantum, de quo in nube susceptus ascendit, captiuam in sua carne ducens captiuitatem nostram, ita sacratus diuinis uestigiis dicitur, ut numquam tegi marmore aut pauiri receperit semper excussis solo respuente quae manus adornandi studio temptauit adponere. itaque in toto basilicae spatio solus in sui cespitis specie uirens permanet et inpressam diuinorum pedum uenerationem calcati deo pulueris perspicua simul et adtigua uenerantibus harena conseruat, ut uere diciAdoravimus in loco ubi steterunt pedes ejus. Regina illa venerabilis, ut venit Jerosolymam, diligenter et pie locis illic et circa omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
strata nocte pastores : Ibi uene¬
ris amasium mixtae semiuiris.
planxere mer&rices : Prodolor
Quae pi&as hominum. hanc im¬
pi&atem compensare poterit.
Ubi sacra nati saluatoris infan¬
tia uagierat: Illic ueneris la¬
menta fingentiũ. lasciuis luctib
infamisritus ululabat : Et ubi uir¬
go pepererat. illic adulteri cole¬
bantur : Mansit hoc saeculi prio
tini. Qui princeps esse principib
xp̃ianis. non magis sua. quã ma¬
tris helenae fide meruit : Quae
diuino ut exitus docuit inspirata
tatem dar&. cuncta illic loca do¬
minicis impressa uestigus. & diui¬
norum erganos operũ signata mo¬
ni mentis purgare destructis tem¬
plis & idolis ab omni profanae im¬
pi&atis contagio. & religioni suȩ
reddere. Vt ecclesia tandem in
terra originis suae cãelebrar&ur
Itaque prompto filii imperatoris
assensu. mater augusta patefac¬
tis ad opera scã tes auris. toto ab¬
usa fisco ẽ Quantoq sumptu atq
cultu regina poterat. & religio sua¬

Expanded text:
strata nocte pastores, ibi Venestrata nocte pastores, ibi Veneris amasium mixtae semiuiris planxere meretrices. pro dolor! quae pietas hominum hanc inpietatem conpensare poterit? ubi sacra nati saluatoris infantia uagierat, illic Veneris lamenta fingentium lasciuis luctibus infamis ritus ululabat, et ubi uirgo pepererat, adulteri colebantur. Mansit hoc saeculi priortini, qui princeps esse principibus Christianis non magis sua quam matris Helenae fide meruit, quae diuino, ut exitus docuit, inspirata tatem daret cuncta illic loca dominicis inpressa uestigiis et diuinorum erga nos operum signata monumentis purgare destructis templis et idolis ab omni prophanae inpietatis contagio et religioni suae reddere, ut ecclesia tandem in terra originis suae celebraretur. itaque prompto filii imperatoris adsensu mater Augusta patefactis ad opera sancta thesauris toto abusa fisco est, quantoque sumptu atque cultu regina poterat et religio sua
Abbreviated transcription (Latin):
statutus in sua sede potestatẽ:
moritur ualentiniani &ualentis
gina. sub constantino principe.
cuius &ipsa extitit mater: In¬
uentionis aut̃ pr&iosi ligni ys¬
toria. cognitu digna ita se hb&.
fidem xp̃ianam. loci in luria
perempturum. in loco passionis.
simulacrũ louis consecrauit
Etb&hleem adoniđ fano profa¬
nauit Ut quasi radix & fun¬
damentũ ecclesiae toller&ur
si in his locis idola colerentur
inquibus xp̃c natus est ut pa¬
ter&ur. passus est ut resurge¬
r& Surrexit ut regnar& :
Iudex uel rex. ut iudicar&
inb& hleem quoque ubi agnoue¬
rat bos possessorem suum. & asi¬
nus prȩsepe dnĩ sui. Ibi princi¬
pes hominũ inficiati saluatorẽ
dm̃. in fames hominum amores
mortesq coluerunt : Prodita no¬
uo sydere regis gerni. ubi cuna¬
bula supplices cum suis opibus ad¬
orauerant chaldei. ibi barbaras
libi dines sacrauerunt romani:
ubi natum saluatorem. cum exer¬
citu angelorum concinentes cae¬
lesti gaudio salutauerunt illu¬

Expanded text:
statutus in sede sua accepit potestatem. statutus in sede sua accepit potestatem. Moritur Valentiniani et Valentis gina, sub Constantino principe, cujus et ipsa exstitit mater. Inventionis autem pretiosi ligni historia cognitu digna ita se habetfidem Christianam loci injuria perempturum, in loco passionis simulacrum Jovis consecravit. Et Bethleem Adonidis fano profanata est, ut quasi radix et fundamentum Ecclesiae tolleretur, si in his locis idola colerentur in quibus Christus natus est ut pateretur, passus est ut resurgeret, surrexit ut regnaret, judex vel rex judicaret. In Bethleem quoque ubi agnoverat bos possessorem suum , et asinus praesepe Domini sui, ibi principes hominum inficiati Salvatorem Domini, infames hominum amores moresque coluerunt. Prodita novo sidere regis aeterni ubi cunabula supplices cum suis opibus adoraverant Chaldlibidines sacrauerunt Romani. ubi natum saluatorem cum exercitu angelorum concinentes caelesti gaudio salutauerant inlu
Abbreviated transcription (Latin):
to orbe profugus agitur. nec
ciuium maxime. sinminus cer¬
te caput athanasii. d&uliss& :
Ita totis regni uiribus frus tra
aduersus eum. cui ds̃ aderat
certabatur. Inter ea sex con¬
tinuis annis. ita latuisse fer¬
tur. in lacu cisternȩ. non ha¬
bentis aquam. ut solem num¬
quam uiderit: Sed cum lam
nullum sibi locum tuum ui¬
der&. proditus siquidem fu¬
erat per ancillam. quaesola
conscia erat dominorum offi¬
ciis. qui ei latebras prebueran.
ad constantem galliarum
principem fugit. a quo satis
honorifice religioseq suscep¬
tus est Quique causam eius
quam fama compererat dili¬
gentius cognitam. scribit ad
fratrem. pro certo se compe¬
risse. quod sacerdos dĩ summ
athanasius in iuste fugatus.
exilia pater&ur : Reuersus
itaq ad constantium cum li¬
teris. ad ecclesiam suam ꝑ¬
mitttur ire: Et rursum post
mortem illius fugatus. us¬
que ad iouiani imperium
latuit. A quo honorificis. & offi¬
ciosissimis literis requisitus. eccle¬
siarum disponendarum accepit

Expanded text:
to orbe profugus agitur Athanvivum maxime, sin minus certe caput Athanasii detulisset. Ita totis regni viribus frustra adversus eum cui Deus aderat certabatur. Interea sex continuis annis ita latuisse fertur in lacu cisternae non habentis aquam, ut solem nunquam viderit. Sed cum jam sibi nullum locum tutum videret proditus siquidem fuerat per ancillam, quae sola conscia erat dominorum officiis, qui ei latebras praebuerant, ad Constantem Galliarum principem fugit; a quo satis honorifice religioseque susceptus est. Quique causa ejus, quam fama compererat, diligentius cognita, scribit ad fratrem, pro certo comperisse quod sacerdos Dei summi Athanasius injuste fugatus, exsilia pateretur. Reversus itaque ad Constantium cum litteris, ad Ecclesiam suam permittitur ire. Et rursus post mortem illius fugatus, usque ad Joviniani imperium latuit; a quo honorifice et officiosissimis litteris requisitus ecclesiarum disponendarum, jam
Abbreviated transcription (Latin):
ano comiti principe adhuc traia¬
no siquidem adhuc adrianus ñ¬
dum imperabat. exibitus est simul
cum ipsis beatis duob presbiteris.
Primoq: in equͥleum leuatus & tor¬
tus ungulis atq: lampadibus at¬
tractus ẽ grauissime : Cum que
nullas dar& uoces. dixit ei aure¬
lianus. Quare taces  Sc̃s alexan¬
der respondit : Quia tempore
orationis. xp̃ianus homo cum dõ
loquitur: deposito aut̃ alexan¬
dro. iussit impius ludex. applica¬
ri euentium & theodolum Et
interrogauit beatũ alexandrũ
Qui sunt isti : Sc̃s alexander dix̃
Ambo uiri sc̃i. ambo presbiteri
Tum conuersus ad beatum euen¬
tium iudex. interrogauit Quan¬
dofactus es xp̃ianus : Cuibeatus
euentius : Ante annos Lxx. & an¬

Expanded text:
ano comiti iterum, principe adhuc Trajaano comiti iterum, principe adhuc Trajano siquidem Adrianus nondum imperabat, exhibitus est simul cum ipsis beatis duobus presbyteris; primoque in equuleum levatus, et tortus ungulis, atque lampadibus attractatus gravissime fuit. Cumque nullas daret voces, dixit ei Aurelianus: Quare taces? Sanctus Alexander respondit: Quia tempore orationis Christianus homo cum Deo loquitur. Deposito autem Alexandro, jussit impius judex applicari Eventium et Theodulum, et interrogavit beatum Alexandrum: Qui sunt isti? Beatus Alexander dixit: Ambo viri sancti, ambo presbyteri. Tunc conversus ad beatum Eventium, judex interrogavit eum: Quando factus es Christianus? Cui beatus Eventius: Ante annos septua
Abbreviated transcription (Latin):
principe. Qui romanȩ eclesiae
episcopatum. quintus postpe
mam partem senatorũ urbis
conuertit ad dnm: Hic consti¬
tuit aquam sparsionis cũ sale
benedici inhabitacuł hominũ
& passionem dñi miscuit In p̃¬
dicatione sacerdotũ cum missȩ
lubente traianõ principe ab
aureliano comite . utriusq: militiȩ
carceri mancipatus. post stupenda
& diuina miracula. ubi perpuerũ
qui faculam ardentem ec arcere
nocturno silentio perfenes tram
eductus: Ad domum quirini tri¬
bruni ubi beatus hermes prȩfec¬
tus subcustodia tenebatur per¬
ducitur: Post quam sanata ẽ filia
ipsius quirini balbina nomine.
& ipse quirinus conuersus. baptis mi
gratiã desiderauit. Postꝙ libe¬
rationem & baptizationem eorũ
quos uinculis artatos in carcere¬
ipse quirinus tenuerat: Inter
quos duos quoq sc̃issimos prbos. in¬
ter eos constrinxerat Euentium
& theodolum qui deoriente uene¬
rant. Post ista omnia. & siqua alia
uenerabilit̃ ab eo gesta. Aureli¬

Expanded text:
ri papae. Qui Romanae Ecclesiae episcopatum, quintus post bemam partem senatorum Urbis convertit ad Dominum. Hic constituit aquam sparsionis cum sale benedici in habitaculis fidelium, et passionem Domini miscuit in praedicatione sacerdotem cum missae jubente Trajano Caesare, ab Aureliano, comite utriusque militiae, carceri mancipatus, post stupenda et divina miracula, ubi per puerum, qui faculam ferebat ardentem, e carcere nocturno silentio per fenestram eductus, ad domum Quirini tribuni, ubi beatus Hermes praefectus sub custodia tenebatur, perducitur; et postquam sanata est filia ipsius Quirini, Balbina nomine, et ipse Quirinus conversus baptismi gratiam desideravit, postque liberationem et baptizationem eorum, quos vinculis arctatos in carcere Quirinus ipse tenuerat, inter quos duos quoque sanctissimos presbyteros inter reos constrinxerat, Eventium et Theodulum qui de Oriente venerant; post ista omnia, et si qua sunt alia venerabiliter ab eo gesta, Aureli
Abbreviated transcription (Latin):
tale Eligitur Huius tanti
in ecclesia profidei in tegrita¬
te agones fuerunt. ut &iam de
hoc uideatur dictum esse illud
quod scriptũ est, Ego enim os¬
tendam ei. quanta eum pati
oporteat pronomine meo. In
huius & enim persecutiones. un¬
uersus coniurauit orbis. & com¬
moti sunt principes terrae.
gentes. regna. exercitus. coier̃¬

Expanded text:
tale deligitur. Sed hujus tanti in Ecclesia pro fidei integritate agones fuerunt, ut etiam de hoc videatur dictum esse illud quod scriptum est: Ego enim ostendam ei, quanta eum pati oporteat pro nomine meo . In hujus etenim persecutiones universus conjuratus orbis, et commoti sunt principes terrae: gentes, regna, exercitus coier
Abbreviated transcription (Latin):
tur accipere. Post hec leua¬
ta in equuleũ. clamabat di¬
cens Modo coepi uidere a¬
matorem XPMI. in quo amor
m̃s fixus est. Cũq ei torto¬
res dicerent. Negate xp̃ianã
& dimitteris. illa clamabat
Ego ñ negabo amatorẽ meũ.
qui propter me felle cibatus.
aceto potatus. spinis coronatꝰ.
& crucifixus ẽ. Posthec depo¬
sita ẽ & p̃cipitata incloacam
Sc̃s aũ nico medes prb̃r inspe¬
culis positus. occulte leuauit. &¬

Expanded text:
tur accipere. Post hoc levatur accipere. Post hoc levata in equuleum clamabat, dicens: Modo coepi videre amatorem meum, in quo amor meus fixus est. Cumque ei tortores dicerent: Nega te Christianam, et dimitteris, illa clamabat: Ego non negabo amatorem meum Christum, qui propter me felle cibatus, et aceto potatus, spinis coronatus, et crucifixus est. Post haec deposita est, et praecipitata in cloacam. Sanctus autem Nicomedes presbyter in speculis positus, occulte levavit
Abbreviated transcription (Latin):
grum atꝙ incorruptũ cum ca¬
pillis capitis & barba. ut ui¬
deretur eodem tempore quo
leuabatur. lotũ atq cõpositũ
in sepulchro. &iam odore tan¬
to repleti sunt. ut omniũ aro¬
matũ uincer& suauitatem
Quo leuato & in lectica cõpo¬
sito. statim ad scm̃ celsũ mar¬
tyrem. qui in eodem orcopo¬
situs erat. ad orationẽ ꝑrex
ad basilicã aploꝵ. quȩ ẽ in ro¬
mana Inuentiaũ & transla¬
tisunt. priđ iđ IVV. festiuitas
martyrio. Commemoratio
tam̃ eorũ publica & celebris.
& geruasi a fidelib popuł fre¬
quentatur : & uenerabiliter
excolitur : Itẽ beatiba silidis.
cyrini naboris Sed & nagarii
& celsi. quos duos passos fuisse a¬
pud ebredunensem urbem. anti¬
quitas memoranda celebrat :
comes post excessũ petronelle
uell& ducere uxorem. atq
ad terrendũ ꝓposuiss& ei di¬
cens. unũ tibi eduob elige. aut
flaccus tradidit eã uicario
Qui fecit eã intenebroso clav¬
fessione xp̃i cum eiecissent.

Expanded text:
grum atque incorruptum cum cagrum atque incorruptum cum capillis capitis et barba, ut videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro: etiam odore tanto repleti sunt, ut omnium aromatum vinceret suavitatem: quo levato et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus erat, ad orationem perread basilicam Apostolorum quae est in Romana. Inventi autem et translati sunt pridie Idus Junias. Festivitas ti. Commemoratio etiam eorum publica et celebris et Protasii a fidelibus populis frequentatur, et venerabiliter excolitur. Item beati Basilidis, Cyrini, Naboris. Sed et Nazarii et Celsi, quos duos passos fuisse apud Ebredunensem urbem, antiquitas memorando celebrat. Ccomes post excessum Petronillae vellet ducere uxorem, atque ad terrendum proposuisset ei, dicens: Unum tibi e duobus elige, aut sum. Tunc Flaccus tradidit eam vicario, qui fecit eam in tenebroso claufessione Christi cum ejecissent,
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ. nazarii & celsi pueri.
beati nazarii pater africanus.
mater uero perpetua ab eato
petro apło baptizata. Ipse uero
sc̃s nagarius. a scõ clemente in¬
structus & baptizatus ẽ. Quẽ
anolinus sub rabie persecutionis.
quȩ per neronem excitata est.
gladio ferire iussit. Quorũ cor¬
pelierunt foris portã quȩ dicit᷑
romana. inpropriis ortis. Re¬
uelauerant aũ se beati marty¬
res cuidam ceratio nomine cuiꝰ
uxor fortunata. & peruisum
monuerant se occultari. ꝓp̃t
rabiem persecutionis quã ne¬
ro impius excitauerat. Latu¬
erunt uero usq ad tempora
honorii & arcadii imp̃ꝵ. Quos
beatus ambrosius dñõ reuelan¬
te repperit Patefacto aũ se¬
pulchro. in quo iacebat corpus
scĩ nazanii. qui quando passus
fuerit. ut scribit sc̃s paulinvs.
usq tunc temporis ignorabatur.
uiderunt sanguinem martrris
ita recentem qui presentes erant.
quasi eodem die fuiss& effusus
Caput etiam ipsius quod ab im
piis fuerat abscisum. ita in te¬

Expanded text:
martyrum Nazarii et Celsi pueri. Beati Nazarii pater Africanus, mater vero Perpetua, a beato Petro apostolo baptizati. Ipse vero sanctus Nazarius a sancto Clemente instructus et baptizatus est. Quem Anulinus sub rabie persecutionis, quae per Neronem excitata est, gladio feriri jussit. Quorum cor Augusti sepelierunt foris portam quae dicitur Romana, in propriis hortis. Revelaverunt autem se beati martyres cuidam Caeratio nomine, cujus uxor Fortunata, et per visum monuerunt se occultari propter rabiem persecutionis quam Nero impius excitaverat. Latuerunt vero usque ad tempora Honorii et Arcadii imperatorum. Quos beatus Ambrosius Domino revelante reperit. Patefacto autem sepulcro in quo jacebat corpus sancti Nazarii qui quando passus fuerit, ut scribit sanctus Paulinus, usque tunc temporis ignorabatur, viderunt sanguinem martyris ita recentem qui praesentes erant, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ippiis fuerat abscissum, ita inte
Abbreviated transcription (Latin):
quodã tem̃p. a ualente impre
in exilium ꝑfide cogeretur.
Exhibitus ante tribunal p̃fecti.
terroribꝙ ut illi moris ẽ po¬
testati. & minis maximis agi
coepit. & ni p̃ceptis principis¬
oboedir& interitũ sibi iã iãq
sperar& impendere. Tum ille
intrepidus. & absq ulla anm
ꝑ turbatione. hȩc sibi minitan¬
ti p̃fecto respondisse fertur.
Atqutinã aliqđ mihi ess& digni
muneris qđ offerrẽ huic. qui ma¬
turius basiliũ denodo follis huius
absoluer&. Cumq dar&ur ei nox
quȩ erat media adspatium deli¬
berandi respondisse denuo ꝑhb&ur
Ego crastino ipse ero qui nunc.
Tute vt inã non mutares. Et illa
quidẽ nocte uxor imperatoris.
velut tortorib: tradita cruciat᷑
Pilius uero qͥ eiserat unicus extinctus.
plicia. Ita ante lucem missi qui
rogarent basilium. ut p̃cibus suis
interceder& ꝓeis. ne &iam ipsi.
& ꝗͥdem multo iustius. similiter
interirent: Sic accidit ut cum
lens. basilius usq aduitȩ exitũ

Expanded text:
quodam tempore a Valente imperatore quodam tempore a Valente imperatore in exsilium pro fide cogeretur: exhibitus ad tribunal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et niobediret, interitum sibi jam jamque speraret impendere. Tum ille intrepidus, et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti Praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris, quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spacium deliberandi, respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc: tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus plicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum lens, Basilius usque ad vitae exitum
Abbreviated transcription (Latin):
Helisei ꝓphetȩ
qui apud samariã palestinȩ.
quȩ postea sebaste. iđ augusta
in honorẽ augusti abherode
uocitari coepit. situs ẽ. Vbi &
abdias ꝓpheta requiesc̃. & quo
maior inter natos mulierum
non fuit. baptista ioħ. Ubi ad
sepulchra scõrũ tam tremenda
fiunt mirabilia. ut uariis illic
dȩmones rugiant cruciatibus
& homines ab eis obsessi. audi¬
antur ululare luporũ uocibꝰ.
latrare canũ. fremere leonum
sibilare serpentũ. mugire tax¬
rorũ. Cernuntur alii rotare ca¬
put . & post tergũ. terrã uerti¬
ce tangere. Suspensisq pedib
eminus. uestes non defluere in
faciem. Ubi etiã in monte
uicino. duȩ ui suntur spelun¬
cȩ. in quib ꝑsecutionis & fa¬
mis tem̃p. abdias .c. ꝓphetas
aluit pane & aqua. Scribit
beatus hieronimus. in libro
de uita scẽ paulȩ: Suessionis
ciuitate. passio scoꝵ martyrũ
ualerii & rusini: Apud cesariã
cappadociȩ. scĩ basilii ep̃i. frĩs
gregorii & petri. Qui cum ess&
omnib uirtutib fundatus. &

Expanded text:
Elisei prophetae, quid apud Samariam Palaestinae, quae postea Sebastea, id est Augusta, in honorem Augusti ab Herode vocari coepit, situs est. Ubi et Abdias propheta requiescit, et quo major inter natos mulierum non fuit Joanne Baptista. Ubi ad sepulcra sanctorum tam tremenda fiunt miracula, ut variis illic daemones rugiant cruciatibus, et homines ab eis obsessi audiantur ululari luporum vocibus, latrare canum, fremere leonum, sibilare serpentium, mugire taurorum. Cernuntur alii rotare cespite, et post tergum terra verticem tangere, suspensisque pedibus feminis vestes non defluere in faciem. Ubi etiam in monte vicino duae visuntur speluncae, in quibus persecutionis et famis tempore, Abdias centum prophetas aluit pane et aqua . Scribit beatus Hieronymus in libro de Vita sanctae Paulae. Suessionis civitate, passio sanctorum martyrum Valerii et Rufini. Apud Caesaream Cappadociae, sancti Basilii episcopi fratris Gregorii et Petri. Qui cum esset omnibus virtutibus fundatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias. uiderunt subito uelut stellã
splendidam decaelo missam suꝑ singula
scõrum corpora residentem : Sic que
cum ingenti gaudio rapientes ea . p̃¬
cedente se eiusdem stellȩ splendore
gloriosos xp̃i at letas. loco altissimo
condiderunt:

Expanded text:
reliquias, viderunt subito velut stellam reliquias, viderunt subito velut stellam splendidam de coelo missam super singula sanctorum corpora residentem. Sicque cum ingenti gaudio rapientes ea, praecedente se ejusdem stellae splendore, gloriosos Christi athletas loco aptissimo condiderunt.