comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i ꝑ quẽ michi mundus crucifixus. ẽ. & ego mundo.
nauẽ ascendebat. Quando dicebat induite uos sic̃ elect dĩ.
benignitate : humilitate: longanimitate : mansuetudine :
quid aliud quã funes extendebat: Quando dicebat man&
fides: spes. caritas: maior hors caritas: uela collocabat.
Quando dicebat uerbũ dei habitet in uob̃ abundanter:
dũ tempus habemus oꝑemur bonũ ad omnes. & oꝑantes
ꝓpriis manibus ur̃is: quid aliud quã sentinã ex hauriri
precipiebat. Quando dicebat gr̃a salui facti estis : tutelam
exorabat. Quando dicebat. in psalmis & hymnis cantantes
cordibus ur̃is dño: celeuma sc̃m docebat & dicebat. Quandi
dicebat spe salui facti sumus: anchorã in cordibus credentiũ
figebat. Quando dicebat. hierłm quȩ sursũ .ẽ. lib̃a ẽ. quȩ est
mater nr̃a : ipsã patriã demonstrabat. Quando dicebat. ubi
s iam in ꝓpria patria letabatur. Ooptime gub̃nator: o
pulcherrime magister & doctor. Docuisti : fecisti: & ideo cele¬

Expanded text:
i per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ; navem ascendebat. Quando dicebat, Induite vos sicut electi Dei, benignitate, humilitate, longanimitate, mansuetudine ; quid aliud quam funes extendebat? Quando dicebat, Manet fides, spes, charitas; major horum charitas ; vela colligebat. Quando dicebat, Verbum Dei habitet in vobis abundanter dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes ; et, Operantes propriis manibus vestris : quid aliud quam sentinam exhauriri praecipiebat? Quando dicebat, Gratia salvi facti estis ; tutelam exorabat. Quando dicebat, Iu psalmis et hymnis cantantes in cordibus vestris Domino ; celeuma sanctum docebat. Quando dicebat, Spe salvi facti sumus ; anchoram in cordibus credentium figebat. Quando dicebat, Jerusalem qua sursum est, libera est, quae est mater nostra ; ipsam patriam demonstrabat. Quando dicebat, Ubi sed jam in propria patria laetabatur. O optime gubernator, o pulcherrime magister et doctor, docuisti, fecisti; et ideo cele
Abbreviated transcription (Latin):
certus es de tanto pignore : securus eris de tanto mun̾e.
Regnat homo iã susceptus a xp̃o. ad dexterã patris sedeis:
& ut sui ab illo regnũ accipiant. uocat. inuitat. hortatꝰ᷑.
festinet ad eũ omnis anima: quȩ auida ẽ. głȩ. ꝑgat ad
talem regẽ: a quo ut accipiat potestatẽ. ñ ei p̃ciũ pecu¬
niȩ dabit: s plenã ꝑfectãq fidem cũ ad eũ attulerit: etiã
uenturus mortuos uiuosq iudicare: ⁊ nisi ille homo qͥ
ꝓ nob̃ dignatus. ẽ. in cruce pendere . Homo susceptus.
expeccatur ut ueniat: ceterũ scđm id qđ ds̃ . ẽ. & patri
equalis.ẽ: semꝑ iudicat. & semꝑ p̃sens est. Ueniet aut̃

Expanded text:
certus es de tanto pignore, securus eris de tanto munere. certus es de tanto pignore, securus eris de tanto munere. Regnat homo jam susceptus a Christo, ad dexteram Patris sedens; et ut sui ab illo regnum accipiant, vocat, invitat, hortatur. Festinet ad eum omnis anima quae avida est gloriae, pergat ad talem regem, a quo ut accipiat potestatem, non ei pretium pecuniae dabit; sed plenam perfectamque fidem cum ad eum attulerit, etiam upro nobis dignatus est in cruce pendere? Homo susceptus exspectatur ut veniat. Caeterum secundum id quod Deus est, et Patri aequalis est, semper judicat, et se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatio maris : ꝑfidia iudeoꝵ. Data.ẽ. sors ut ꝓpħa fu¬
gitiuus in mare mitteretur: sors data : suꝑ xp̃i uesti¬
menta: ut unitas omni mundo p̃dicaretur. M iectus est
naui in mare ionas: mors xp̃i. in cordib gentiã colloca¬
ta .ẽ. Susceptus ẽ. a bestia ꝓpħã: custodiendus ñ comeden¬
uidere corruptionẽ. In uentre bestiȩ marinȩ positus ionas
sc̃s orauit : in infernũ xp̃c descendens. mortuos suscitauit
Tercio die ꝓpħa littori incolumis.ẽ. redditus : die tercia
xp̃c de sepulchro surgens. suꝑ celos.ẽ. exaltatus. Ad p̃dica
celos: ut ad impleret omnia. Qui. ẽ. qui descendit: Ds hõ.
Qui.ẽ. qui ascendit. Idem ipse ds̃ & homo. Agnoscat se omĩs
homo: quoniã ꝓpt̃ hominem ds̃ factus ẽ. homo. Quod ꝓ te
suscepit leuauit incelũ: terrenũq corpus fecit celeste. Si
credis & tu qđ possis resurgere & in celũ ascendere : quia

Expanded text:
perturbatio maris, perfidia Judaeorum. Data est sors, ut propheta fuperturbatio maris, perfidia Judaeorum. Data est sors, ut propheta fugitivus in mare mitteretur: sors data est super Christi vestimenta, ut unitas omni mundo praedicaretur. Projectus est e navi in mare Jonas: mors Christi in cordibus Gentium collocata est. Susceptus est a bestia Propheta, custodiendus, non comedenvidere corruptionem . In ventre bestiae marinae positus Jonas sanctus oravit: in inferno Christus descendens mortuos suscitavit. Tertio die Propheta littori incolumis est redditus: die tertio Christus de sepulcro surgens, super coelos est exaltatus. Ad praediccoelos, ut adimpleret omnia . Quis est qui descendit? Deus homo. Quis est qui ascendit? Idem ipse Deus homo. Agnoscat se omnis homo, quoniam propter hominem Deus factus est homo. Quod pro te suscepit, levavit in coelum; terrenumque corpus fecit coeleste. Si credis et tu quod possis resurgere, et in coelum ascendere; quia
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ostendens nos in illo resurgere: qm̃ dignatus est
carnẽ in qua moreretur a nob acciꝑe. Quid iam dicã de fi¬
gura illa ione ꝓphetȩ: quã ipse dñs expressius demonstrais
ait ad udeos. generatio hȩc. generatio nequã ẽ. signũ querit.
& signũ ñ dabitur ei. nͥ signũ ione ꝓphete: sic̃ enĩ ionaᷤᷤ fuit
inuentre ceti tribus dieb & tͥbus noctib. ita oportet esse
& filiũ hominis in corde terre trib dieb & tͥb noctibus
Ipsã figurã ꝓpheticã: compͣrando breuit̃ ꝑcurramus. Missus
ẽ. ionas ad ciuitatẽ niniue. ut eius finẽ p̃dicaret: missus
est xp̃c a patre. ut finẽ mundi omnib demonstraret. fugit
ionas in tarsis: a facie dñi. Fuga ione uelox transius xp̃i:
de quo dicit ꝓpħa. exultauit sic̃ gigas ad currendã uiã. Ascen¬
dit nauẽ ꝓpheta fugiens: lignum xp̃c ascendit: ꝑ mare
huius seculi transiens. Irruit tempestas magna in mari.

Expanded text:
mus : ostendens nos in illo resurgere, quoniam dignatus est mus : ostendens nos in illo resurgere, quoniam dignatus est carnem in qua moreretur a nobis accipere. Quid jam dicam de figura illa Jonae prophetae, quem ipse Dominus expressius demonstrans, ait ad Judaeos: Generatio haec, generatio nequam est; signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita oportet esse et Filium hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Ipsam figuram propheticam comparando, breviter percurramus. Missus est Jonas ad civitatem Ninive, ut ejus finem praedicaret: missus est Christus a Patre, ut finem mundi omnibus demonstraret. Fugit Jonas in Tharsis a facie Domini: fuga Jonae, velox transitus Christi; de quo dicit Propheta, Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Ascendit navem Propheta fugiens: lignum Christus ascendit, per mare hujus saeculi transiens. Irruit tempestas magna in mari:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoꝵ. Dũ in cruce pependit. mesti. contristati. dis¬
ꝑsi q sunt discipuli: dũ de sepulchro surrexit. gauden¬
tes. una in domo st̃ congregati. Dũ in cruce pependit.
diffidentia discipuloꝵ : dũ de sepulcro surrexit. congre¬
S atio gentiũ. Dũ in cruce pependit. timore negauit
petrus : dũ de sepulchro surrexit: amore totus credi¬
dit mundus. Non solũ tunc actũ. ẽ. hoc certam̃: s & nunc
agitur. Pugnatur : laborant menbra xp̃i. urgente aduer¬
sario. Resistitur illi: quoniã caput nr̃m iã sedet in celo.
Ad hoc ille pugnare uoluit: ut te doceret quomͦ uinceres.
D si uires tuȩ paruȩ sunt: ipsũ inuoca saluatorẽ: ipsum
inuoca adiutorem. Cũ te ꝑspexerit fidelit̾ inuocantem
qui ꝓ te pependit in ligno: & hic uictoriã: & coronã uicto¬
ta. Nam osee ꝓpħa ait. post biduũ resuscitabit nos: die
tercia ueniemus: & quasi ante lucẽ paratũ illũ inuenie¬

Expanded text:
Christianorum. Dum in cruce pependit, moesti, contristati, disChristianorum. Dum in cruce pependit, moesti, contristati, dispersique discipuli: dum de sepulcro surrexit, gaudentes, una in domo sunt congregati. Dum in cruce pependit, diffidentia discipulorum: dum de sepulcro surrexit, congregatio Gentium. Dum in cruce pependit, timore negavit Petrus: dum de sepulcro surrexit, amore totus credit mundus. Non solum tunc actum est hoc certamen, sed nunc agitur: pugnatur, laborant membra Christi urgente adversario, resistitur illi; quoniam caput nostrum jam sedet in coelo. Ad hoc ille pugnare voluit, ut te doceret quomodo vinceres. Sed si vires tuae parvae sunt, ipsum invoca salvatorem, ipsum invoca adjutorem. Cum te perspexerit fideliter invocantem, qui pro te pependit in ligno, et hic victoriam, et coronam victota. Nam Osee propheta ait, Post biduum suscitabit nos, die tertia veniemus, et quasi ante lucem paratum illum invenie
Abbreviated transcription (Latin):
dũ spineã coronã imponerent: oũ uestimenta eius conscin¬
derent : dũ uiderent pendentem illũ quẽ uiderant mira¬
cula facientẽ:dũ fel & acetũ darent: dũ lancea ꝑfoderent.
Qualis uox ueluti uictoriȩ eoꝵ fuit: dicentiũ. si filius dei :
descendat de cruce. S hoc ille ꝑ eos clamabat. qui patien¬
tiã xp̃o auferre cupiebat: ut excitatus insultationibus
iud eoꝵ. demonstraret potentiã: s ꝑderet patientiã. Ille
aut̃ rex fortis & singulare consiliũ. ꝑ qđ nascit᷑ & regitur
omne sanũ consiliũ. utrãq aciem respiciebat. utrãq aci¬
em seruabat. & patientiȩ & potentiȩ : & qđ seruauit ex hi¬
buit. Nam & patientiã seruauit. quia de cruce ñ descendit.
& potentiã demonstrauit. qđ de sepulchro surrexit. Dum
in cruce pependit falsa uictoria iuideoꝵ: dũ de sepulchro
surrexit. uera confusio iudeoꝵ: & sempiterna uictoria

Expanded text:
dum spineam coronam imponerent, dum vestimenta ejus conscindum spineam coronam imponerent, dum vestimenta ejus conscinderent, dum viderent pendentem illum quem viderant miracula facientem, dum fel et acetum darent, dum lancea perfoderent? Qualis vox veluti victoriae eorum fuit dicentium, Si Filius Dei est, descendat de cruce ? Sed hoc ille per eos clamabat, qui patientiam Christo auferre cupiebat, ut excitatus insultationibus Judaeorum, demonstraret potentiam, sed perderet patientiam. Ille autem Rex fortis, et singulare consilium per quod nascitur et regitur omne sanum consilium, utramque aciem respiciebat, utramque aciem servabat, et patientiae, et potentiae: et quod servavit, exhibuit. Nam et patientiam servavit, quia de cruce non descendit; et potentiam demonstravit, cum de sepulcro surrexit. Dum in cruce pependit, falsa victoria Judaeorum: dum de sepulcro surrexit, vera confusio Judaeorum, et sempiterna victoria
Abbreviated transcription (Latin):
erunt retinere. Dñs autẽ ihc sciens omnia quȩ uentura
erant suꝑ se. si enĩ aliquid ignorabat qui ad hoc uenerat:
egresus est ad eos et ait illis: Quem queritis: At illi:
ħm nazarenum: ait illis. Ego sũ. Quando aut̃ dixit illis ego sũ:
abierunt retro & ceciderunt in t̃rã. Ecce radius uere luci
latens adhuc sub nube carnis. respexit tenebras : & ꝓstraũ
ad terram. Quomͦ tunc iudei audebunt respicere illã cla.¬
ritatẽ : quando istã infirmitatẽ tolerare minime potuert̃.
S ut impleret ꝓpt̾ qđ uenerat : exurgunt rursus tenebre:
dat eis in se potestatẽ. Capiunt tenebre lucẽ: ñ sequend am
s occidendã. ꝑmittit se lux ab eis teneri : duci: suspendi.
occidi: ut exspoliatus nube carnis: fulgorẽ redderet
maiestatis. Quȩ tam̃ acta sunt in illo certamine: Quã
fortiores sibi ẽẽ. uidebantur ministri diaboli. dũ frẽme¬
rent dentibus: dũ irrtoerent: dũ caput agitarent.

Expanded text:
erant retinere. Dominus autem Jesus sciens omnia quae ventura erant retinere. Dominus autem Jesus sciens omnia quae ventura erant super se non enim aliquid ignorabat qui ad hoc venerat, egressus est ad eos, et ait illis: Quem quaeritis? At illi: Jesum Nazarenum. Ait illis: Ego sum. Quando autem illis dixit, Ego sum, abierunt retro, et ceciderunt in terram . Ecce radius verae lucis latens adhuc sub nube carnis, respexit tenebras, et prostravit ad terram. Quomodo tunc Judaei audebunt illam respicere claritatem, quando istam infirmitatem tolerare minime potuerunt? Sed ut impleret propter quod venerat, exsurgunt rursus tenebrae: dat eis potestatem, capiunt tenebrae lucem, non sequendam, sed occidendam; permittit se lux ab eis teneri, duci, suspendi, occidi, ut exspoliatus nube carnis, fulgorem redderet majestatis. Quae tandem acta sunt in illo certamine? Quam fortiores sibi esse videbantur ministri diaboli, dum fremerent dentibus, dum irriderent, dum caput agitarent,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ hȩc omnia ipsũ nr̃m regẽ aduersarius diabolus existima¬
uit carne ꝑimendũ. tamquã capite ꝓstrato cet̾a sibi m̃bra
facilius subiugaret : falsusq in hoc quod uidebat . dm̃ late¬
re in carne minime cogitabat. Inscius tanti sacramenti qđ
ille mediator. ẽẽt. & ita temꝑaret dm̃ in homine. ut homi¬
nem coniungarer deo: occidit quasi potentẽ hominẽ.
defendentẽ homines: & sensit dm̃ liberantẽ om̃s qͦs crea¬
uerat homines. Deniq in ipsa passione: uide spectacłm
tanti certaminis. Armatur iudas. ut p̃cio uendat ma¬
gistrũ : & qui erat in numero discipulors. fit consilii
nũ. fingit pacẽ: plenus malicia in corde. Excitantur uidei :
ueniunt cũ facib laternis & armis: querunt multi unũ:
& ueniunt filii tenebrarũ ferentes in manibꝰ lucẽ : ꝑ quã
illã uerã aliis demonstrarent. quã ipsi cecati corde ñ potu¬

Expanded text:
Inter haec omnia ipsum nostrum Regem adversarius diabolus existimaInter haec omnia ipsum nostrum Regem adversarius diabolus existimavit carne perimendum, tanquam capite prostrato caetera sibi membra facilius subjugaret: falsusque in hoc quod videbat, Deum latere in carne minime cogitabat: inscius tanti sacramenti, quod ille Mediator esset, et ita temperaret Deum in homine, ut hominem conjungeret Deo; occidit quasi potentem hominem defendentem homines, et sensit Deum liberantem omnes quos creaverat homines. Denique in ipsa passione videte spectaculum tanti certaminis. Armatur Judas ut pretio vendat magistrum, et qui erat in numero discipulorum, fit particepe signum: fingit pacem plenus malitia in corde. Excitantur Judaei, veniunt cum facibus, laternis et armis: quaerunt multi unum, et veniunt filii tenebrarum, ferentes in manibus lucem, per quam illam veram aliis demonstrarent, quam ipsi caecati corde non pot
Abbreviated transcription (Latin):
posset occidi. Hoc agebat in illo p̃lio diabolus: si sibi consentire¬
tur. Animas ꝑdere cupiebat: & salutẽ corporibꝰ ꝓmittebat.
xp̃c mori docebat ad tempus: & animã & corpus uiuere in et̃¬
nũ. Ille dicebat. si mͥ consenseritis. dabo uob̃ uitã istã tempo¬
ralem. xp̃c dicebat. si a me ñ discesseritis: nec temporalem
eternã accipietis. Diabolus dicebat. nolite
ꝑdere
istã lucẽ: xp̃c dicebat. ego qui feci et istã.
dabos
meliorẽ. Quod ille ꝓmittit ait. xp̃c nr̃¬
in po-¬
testatẽ. ñ habet: & hȩc lux mea. ẽ. & hȩc ui¬
ta a
me creata ẽ : s illa ꝓpt̃ quã docendã ueni.
multo
excellentior & melior.ẽ. Transite abono ad
elius. ne diabolo consentiendo. remaneatis in peius.
In hoc tã magno certamine dũ diabolus captiuat: xp̃c lib̾at.
Diabolus decipit: xp̃c redimit. Diabolus occidit: xp̃c restituit.

Expanded text:
posset occidi. Hoc agebat in illo praelio diabolus, si sibi consentireposset occidi. Hoc agebat in illo praelio diabolus, si sibi consentiretur: animas perdere cupiebat, et salutem corporibus promittebat. Christus mori docebat ad tempus, et animam et corpus vivere in aeternum. Ille dicebat, Si mihi consenseritis, dabo vobis vitam istam temporalem; Christus dicebat, Si a me non discesseritis, nec temporalem aeternalem accipietis. Diabolus dicebat, Nolite perdere istam lucem; Christus dicebat, Ego qui feci et istam, dabo meliorem. Quod ille promittit, ait Chrin potestate dare non habet, et haec lux mea est, et haec vita a me creata est: sed illa propter quam docendam veni, multo excellentior et melior est. Transite a bono ad elius, ne diabolo consentiendo remaneatis in pejus. In hoc tam magno certamine dum diabolus captivat, Christus liberat; diabolus decipit, Christus redimit; diabolus occidit, Christus restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
Imitamini fideles matrem capitis ur̃i: sponsi ur̃i. N uobis
denegabit pignora: qui natus .ẽ. de uirgine maria. Qđ tan¬
tȩ matri contulit . & in sua carne seruauit: hoc etiã uobis
donauit uirgo mater. sc̃a caro xp̃i. ab omni contagione
integra. Sed nec ipsa caro eius sterilis fuit: dũ ꝑ eã p̃dican¬
bertate assumpta: fidiiciã sui. anima capiat. xp̃iana. Non
enĩ erubescere debet in crucifixũ se credidisse xp̃m. Crux
illa fidelib ñ ẽ. obꝓbriũ: s triũphus. Crux illa: uexillũ
nr̃m ẽ. contra aduersariũ diabolũ. Pugnauit enĩ rex nr̃
ꝓ nob: contra aduersariũ nr̃m. Aduersarius diabolus
u̾sariꝰ diabolus carnẽ ꝑempturũ se. ẽẽ. dicebat: rex autẽ
nr ut doceret quomͦ suus exercitus uinceret : in se de¬
monstrauit mortẽ corporis ñ. ẽẽ. tim̃dã. dũ prior ipse
ꝓomnib dignatus ẽ. mori: ne eius exercitus adiabolo in anima

Expanded text:
Imitamini fideles matrem capitis vestri, sponsi vestri: non vobis Imitamini fideles matrem capitis vestri, sponsi vestri: non vobis denegavit pignora, qui natus est de virgine Maria. Quod tantae matri contulit, et in sua carne servavit, hoc etiam vobis donavit virgo mater, sancta caro Christi, ab omni contagione integra. Sed nec ipsa caro ejus sterilis fuit, dum per eam praedicanbertate assumpta, fiduciam sui anima capiat christiana. Non enim erubescere debet in crucifixum se credidisse Christum. Crux illa fidelibus non est opprobium, sed triumphus. Crux illa vexillum nostrum est contra adversarium nostrum diabolum: pugnavit enim Rex noster pro nobis contra adversarium ersarius diabolus carnem perempturum se esse dicebat: Rex autem noster ut doceret quomodo ejus exercitus vinceret, in se demonstravit mortem corporis non esse timendam, dum prior ipse pro omnibus dignatus est mori, ne ejus exercitus a diabolo in anima
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius: nichil agendo in ipso. S dũ multa agis contra ipsum:
ꝑdidisti te ipsũ. Quid metius talẽ regẽ: qui sic uenit regnare.
ut te nolit excludere. Quẽ queris: regũ est. Si uelles securus
obtinere tuũ regnũ: ipsi supplicares. ut ab illo acciꝑes sempit̃¬
nũ. Regnet. xp̃c. Quomͦ uenit regnare. Sus¬
cipiat cre¬
dentes: irrideat ꝑsequentes. faciat certan¬
tes adiu¬
uet laborantes: coronet uincentes.Donet
sc̃itatẽ.
amet castitatẽ: remuneret uirginitatem.
Oaude¬
te uirgines sc̃ȩ: uirgo peꝑit xp̃m. Non
uos con¬
tristet sterilitas: quarũ fides. magna ẽ. fe¬
cunditaᷤ.
He doleatis ñ uos. eẽ. matres: quȩ spiritaliter gen¬
generatiᷤ.
llirgines ꝑmanetis: filios suscipitis : integritatẽ ñ amitti¬
tis. Accepistis ab illo nom̃ mat̾nũ : ut decus castitatis in uos
ꝑmaneat sempiternũ. Amate qđ estis: seruate qđ accepistis.

Expanded text:
tis ejus, nihil agendo in ipso: sed dum multa agis contra ipsum, tis ejus, nihil agendo in ipso: sed dum multa agis contra ipsum, perdidisti te ipsum. Quid metuis talem Regem, qui sic venit regnare, ut te nolit excludere? Quem quaeris, Rex regum est: si velles securus obtinere tuum regnum, ipsi supplicares, ut ab illo acciperes sempiternum Regnet Christus quomodo venit regnare: suscipiat credentes, irrideat persequentes, faciat certantes, adjuvet laborantes, coronet vincentes; donet sanctitatem, amet castitatem, remuneret virginitatem. Gaudete, virgines sanctae, virgo peperit Christum. Non vos contristet sterilitas, quarum fides magna est fecunditas; nec doleatis non vos esse matres, quae spiritualiter generatis, virgines permanetis, filios suscipitis, integritatem non amittitis. Accepistis ab illo nomen maternum, ut decus castitatis in vos permaneat sempiternum. Amate quod estis, servate quod accepistis.
Abbreviated transcription (Latin):
necetur. O iudei ad hoc ferentes in manib lucernã legis.
ut aliis uiã demõstretis. & uob̃ tenebras ingeratis : Ecce
magi pͥmitiȩ gentiũ. xp̃o offerunt munera. ñ solũ aurum.
thus. & myrrã. uerũetiã animas suas. & uos repiioiat iniqui¬
tas ꝓpͥa. ut illũ qui uos uenit obligatos liberare: dementes
effecti. queratis occidere. Quid uob̃ ꝓfurte qđ ꝓdidistis he¬
rodi. ubi xp̃c nasceretur: Nonne uos lesistis: quã xp̃o aliqͥd
nocuistis: Audiens enĩ ille a uob̃ uͥ xp̃c natus possit inue¬
niri : ur̃ȩ gentis infantes. continuo p̃cepit occidi. Seuit
herodes ut int̾ multos ꝑdat unũ: & plurimos necando
se efficit reũ: nec occidit quẽ querit hominẽ dm̃. Ohe¬
rodes: magna tua iniquitas. Et infantes necas: & tuȩ
nequitiȩ testes cuimulas : & xp̃c a te ñ inueniet᷑: quia ñdũ uenit
eius hora ut patiatur. Teneris quidem ꝑsecutor xp̃i. & reus mor¬

Expanded text:
necetur. O Judaei, ad hoc ferentes in manibus lucernam Legis, necetur. O Judaei, ad hoc ferentes in manibus lucernam Legis, ut aliis viam demonstretis, et vobis tenebras ingeratis: ecce Magi primitiae Gentium Christo offerunt munera, non solum aurum, thus et myrrham, verum etiam animas suas; et vos repudiat iniquitas propria, ut illum qui vos venit obligatos liberare, dementes effecti eum quaeratis occidere! Quid vobis profuit, quod prodidistis Herodi, ubi Christus nasceretur? Nonne vos laesistis quam Christo aliquid nocuistis? Audiens enim ille a vobis ubi Christus natus possit inveniri, vestrae gentis infantes continuo praecepit occidi. Saevit Herodes, ut inter multos perdat unum: et plurimos necando se efficit reum, nec occidit quem quaerit hominem Deum. O Herodes, magna tua iniquitas! et infantes necas, et tuae nequitiae testes cumulas; et Christus a te non invenitur, quia nondum venit ejus hora ut patiatur. Teneris quidem persecutor Christi et reus mor
Abbreviated transcription (Latin):
Impletur uterus matris: sine ullo cõplexu patris. Sentit
huc mirare. Parit mater & uirgo: fȩta & intacta. Nascitur
filius sine homine patre: qui fecit & ipsã matrẽ. Factor om¬
niũ fit inter omnia : portatur manib matris. reccor totiꝰ
orbis. Lambit ubera: regens sidera. Tacet & uerbũ. ẽ. Nec¬
dũ ꝑ linguã se demonstrat quis. ẽẽt: & uniuersa creat᷑a.
suũ natum indicat creatorem. Angl̃i pastorib adnunti¬
ant: stella magos inuitat. Rusticitas pastoꝵ: ad monitio¬
nem exigit angelor. Curiositas magoꝵ: instructa ẽ. lingua
celoꝵ. Magi iudeoꝵ regẽ p̃dicant: iudei ab negant. Illi que¬
runt adorare : isti querunt occidere. Dicunt magi herodi
regi. Quẽ querunt natũ regem : dicunt iudei. ex qua ciuita¬
te xp̃c surgat regnare. Utriq p̃dicant: utriq confitentur:
s illi alit̃. isti alit̃. Illi ut inuentus adoret᷑: isti ut captus

Expanded text:
impletur uterus matris sine ullo complexu patris, sentit impletur uterus matris sine ullo complexu patris, sentit huc mirare. Parit mater et virgo, feta et intacta: nascitur filius sine homine patre, qui fecit et ipsam matrem. Factor omnium fit inter omnia: portatur manibus matris rector totius orbis: lambit ubera, regens sidera: tacet, et Verbum est. Necdum per linguam se demonstrabat quis esset, et universa creatura suum natum indicat Creatorem. Angeli pastoribus annuntiant, stella Magos invitat: rusticitas pastorum admonitionem exigit Angelorum, curiositas Magorum instructa est lingua coelorum. Magi Judaeorum regem praedicant, Judaei abnegant: illi quaerunt adorare, isti quaerunt occidere. Dicunt Magi Herodi regi quem quaerunt natum Regem: dicunt Judaei ex qua civitate Christus surgat regnare. Utrique praedicant, utrique confitentur: sed illi aliter, isti aliter; illi, ut inventus adoretur; isti, ut captus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat : qđ xp̃c sit natus ex uirgine. Sic accepistis: sic uos
credere dixistis. Credo hȩc. Natiuitas dĩ & hominis facta
ẽ. causa hominis: ut sublimis illa maiestas ꝓcedens ex corde
patris. infunderet se in utero matris. Causa exegit pieta¬
tis. ut homo inueniretur ꝑditus : & deo patri ꝑ mediatorẽ
restitueret᷑ inuentus. Mira tam̃ hȩc natiuitas secunda: fr̃s
dilectissimi. Ceterũ illã pͥmã qua de pr̃e natus. ẽ. sine aliqͣ
matre: quis enarrabit.Si hanc ñ possumus explicare.
illã quando ualemus uł inchoare: Si hȩc ita nos exercet
ut fidei det locũ: illã quando adtingimus. quã nec corda
potuerunt cõphendere ꝓphetarũ. De hac tam̃ secunda
mira & ineffabili. dicamus aliquid. qđ factũ ẽ. ꝓ nob̃: ut uerbũ
caro fieret. & habitaret in nob̃. Quis enĩ ñ expauescat cũ au¬
dit dm̃ natũ: Audis nascentẽ: uide in ipso ortu miracula fa¬
cientem. Aluus tumescit uirginis: claustrũ pudoris ꝑman&.

Expanded text:
istus sit natus ex virgine. Sic accepistis, sic vos credere dixistis, Credo. Haec nativitas Dei et hominis facta est causa hominis: ut sublimis illa Majestas procedens ex corde Patris, infunderet se in utero matris, causa exegit pietatis; ut homo inveniretur perditus, et Deo Patri per Mediatorem restitueretur inventus. Mira tamen haec nativitas secunda, fratres dilectissimi. Caeterum illam primam qua de Patre natus est sine aliqua matre, quis enarrabit? Si hanc non possumus explicare, illam quando valemus vel inchoare? Si haec ita nos exercet, ut fidei det locum; illam quando attingimus, quam nec corda potuerunt comprehendere Prophetarum? De hac tamen secunda mira et ineffabili dicamus aliquid, quod factum est pro nobis, ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Quis enim non expavescat, cum audit Deum natum? Audis nascentem, vide in ipso ortu miracula facientem. Alvus tumescit virginis, claustrum pudoris permanet:
Abbreviated transcription (Latin):
pus multa usurpas: Iniuriã a te patitur. domina ab
ancilla: multas ei ingeris contumelias. Licet hȩc doleat :¬
ñ te magno metuit sponsa. xp̃i. sc̃a catholica. Cũ enĩ respe-¬
xerit ille sponsus: eicieris tu ut ancilla cũ filiis tuis: qm̃¬
qt̃a ñ erunt heredes filii ancillȩ cũ filiis libere. Cognoscatur
una sc̃a & uera regina catholica: cui regnũ xp̃c tale dedit:
qđ ꝑ eãm totũ mundũ diffundens ab omni macula & ru¬
ga mundans. totã pulchrã suo aduentui p̃parauit. am̃.¬

Expanded text:
pus multa usurpas? Injuriam a te patitur domina ab pus multa usurpas? Injuriam a te patitur domina ab ancilla; multas ei ingeris contumelias: licet haec doleat, non te magno metuit sponsa Christi sancta Catholica. Cum enim respexerit ille sponsus, ejicieris tu ut ancilla cum filiis tuis; quoniam non erunt haeredes filii ancillae cum filiis liberae . Cognoscatur una sancta et vera regina Catholica, cui regnum Christus tale dedit, quod eam per totum mundum diffundens, ab omni macula et ruga mundans, totam pulchram suo adventu praeparavit.
Abbreviated transcription (Latin):
& tu ad illã. Suscepit uehiculũ mortis. ut transiens libaret te:
suscipe & tu mortẽ: ut cũ ad illã ueneris: ita ab illa suscipia¬
tus fuerit. alienus erit a numero filioꝵs. nec habebit dm̃
patrẽ. qui eccłiam noluit habere matrẽ: nichilq ei uale¬
bit qđ credidit uł fecit tanta bona. sine fine sũmi boni.
p̃cioso sanguine dotata: totũ possio et qđ a uiro suo ac¬
cepit in dote. Lego: tabulas matrimoniales eius recita¬
bo. Audite heretici quid scriptũ sit. Oportebat. xp̃m pa¬
ti & resurgere a mortuis : & p̃dicari in nomine eius pe¬
nitentiã & remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. Omnes.
gentes : totus mundus. ẽ. Eccłia totũ possidet: qđ a ui¬
ro suo accepit indote. Quȩcũq congregatio cuiꝰlibet he¬
resis in angulis sedet : concubina. ẽ. ñ matrona. O heresis
arriana. quio insultas Quto exsufflas. Quid etiã ad tem¬

Expanded text:
et tu ad illam. Suscepit vehiculum mortis, ut transiens liberaret te: et tu ad illam. Suscepit vehiculum mortis, ut transiens liberaret te: suscipe et tu mortem, ut cum ad illam veneris, ita ab illa suscipiatus fuerit, alienus erit a numero filiorum: nec habebit Deum Patrem, qui Ecclesiam noluerit habere matrem; nihilque ei valebit quod credidit vel fecit tanta bona sine fine summi boni. pretioso sanguine dotata. Totum possidet quod a viro suo accepit in dote. Lego tabulas matrimoniales ejus, recitabo. Audite, haeretici, quid scriptum sit: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes . Omnes gentes totus mundus est. Ecclesia totum possidet, quod a viro suo accepit in dote. Quaecumque congregatio cujuslibet haeresis in angulis sedet: concubina est, non matrona. O haeresis ariana, quid insultas, quid exsufflas, quid etiam ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
diligis quȩ paululũ manet. & transit in tempore: illã qͥn¬
tũ amabis quȩ decore suo nunquã carebit. qm̃ in et̃na uita
dimus & sꝑamus. in uita et̃na ꝑcipiamꝰ. Uita et̃na dilec¬
tissimi nunquã uilescat: semꝑq dulcescat. Si amatur
uita: quare ñ queritur uera. Si amatur uita: talis
queratur quȩ nunꝗͣ finiat᷑. Et si amatur .:⁊ quare non
queritur : Aut si queritur quia hic ñ ẽ: ad eũ locũ uͥẽ. quare
ñ festinatꝰ᷑: Quid quod eciã ultro nob se ipsa uita ingessit :¬
Xp̃c est enĩ ds̃ uerꝰ: & uita et̾̃na. Uenit ad nos ꝑditos : &
redemit inuentos. Uenit huc ad regionẽ mortaliũ ipsa
uera uita: dedit gustũ saporis sui. Gustauimꝰ: uidimus.
qm̃ suauis. ẽ. Precessit nos: inuitauit ut sequamur:÷ et
ad tã magnũ illud donũ cuiꝰ talẽ suscepimus gustum
formidamus sequi: Uenit ad te uita : repende uicẽ : ueni.

Expanded text:
diligis, quae paululum manet et transit in tempore; illam quandiligis, quae paululum manet et transit in tempore; illam quantum amabis, quae decore suo nunquam carebit, quoniam in aeternum vita dimus et speramus, in vita aeterna percipiamus. Vita aeterna, dilectissimi, nunquam vilescat, semperque dulcescat. Si amatur vita, quare non quaeritur vera? Si amatur vita, talis quaeratur quae nunquam finiatur. Et si amatur, quare non quaeritur? aut si quaeritur, quia hic non est, ad eum locum ubi est quare non festinatur? Quid, quod etiam ultro se nobis ipsa vita ingessit? Christus est enim Deus verus et vita aeterna. Venit ad nos perditos et redemit inventos: venit huc ad regionem mortalium ipsa vera vita: dedit gustum saporis sui; gustavimus, vidimus quoniam suavis est. Praecessit nos, invitavit ut sequamur; et ad tam magnum illud donum, cujus talem suscepimus gustum, sequi formidamus? Venit ad te vita; repende vicem, veni
Abbreviated transcription (Latin):
decerreant. Seminatus est homo: non ꝑditus. Anima
quidem discedente: habitaculũ eius soluitꝰ. Non es ł
enĩ p̃sto illa domina. quȩ curã gerat lutex domui:
atq eius restauret ruinas. Uadit enĩ: ut magno p̃mio
regnũ cõparet sempit̾nũ. Quid gͦ metuis o anima. Ep̃o
dño dicata es: atq ipso donante bene uiuis : & ad reg.¬
nũde ꝑuenire contendis. Ut quid formioas uehiculũ
moris. ꝓficisceris quidem : & iniuriã paciet᷑ ao tepua
caro tua. Reuerteris cũ sũmo rege regnans: & talis t̃
reddetur quȩ nequeat corrũpi: & tecũ maneat sempi¬
t̃na: si ad hoc ꝑgis. ire melior efficiaris. Non credis
qm̃ melioꝵ & in regno cȩloꝵ quodãmodo ad ministran¬
t melius tibi p̃parabet᷑ hospiciũ: Si hȩc terrena.
lutea. fragilis. tantã tͥ exhibuit pulchritudinẽ: restaurata
& celestis effecta qualem tͥ exhibebit decorẽ: Si hanc tantũ

Expanded text:
deterreant. Seminatus est homo, non perditus. Anima deterreant. Seminatus est homo, non perditus. Anima quidem discedente habitaculum ejus solvitur: non est enim praesto illa domina, quae curam gerat luteae domus, atque ejus restauret ruinas. Vadit enim, ut magno praemio regnum comparet sempiternum. Quid ergo metuis, o anima? Christo Domino dicata es; atque ipso donante bene vivis, et ad regnum Dei pervenire contendis. Utquid formidas vehiculum mortis? Proficisceris quidem, et injuriam patietur ad tempus caro tua: reverteris cum summo Rege regnans, et talis tibi reddetur quae nequeat corrumpi, et tecum maneat sempiterna. Si ad hoc pergis ut melior efficiaris, non credis quoniam meliori et in regno coelorum quodam modo administranti melius tibi praeparabitur hospitium? Si haec terrena, lutea, fragilis, tantam tibi exhibuit pulchritudinem; restaurata et coelestis effecta qualem tibi exhibebit decorem? Si hanc tantum
Abbreviated transcription (Latin):
angulo dampnauerit. Tauete fr̃s doctrinas hereticoꝵ
tamꝗͣ insidias lupoꝵ. Ques xp̃i: audite uocẽ pastoris ur̃.
Qui intrat ꝑ ostiũ in ouile ouiũ: ille pastor.ẽ. ait. Qui
autẽ ascendit ꝑ aliã partẽ : fur. ẽ. & latro. Cauete fures:
cauete latrones. Non quiescit pastor clamare: ñ sinat
eciã suos canes tacere. Non se sequestret ouis a sũmo
pastore : ne ipsa se indep̃dationẽ nequissimi offerat lupi
sperate : patienter expectate. Reddet᷑ uob̃ nouitas per
baptismũ : uetustate discedente. Deonerabit᷑ anima sar¬
cinis peccatoꝵ: ut lib̃tate nouȩ uitȩ indita. adu̾sus
diabolũ cũ adiutorio diuino ualeat fortit̃ dimicare:
esiq a quo suꝑata ẽ. ita suꝑet.⁊ ut in regno dei transla-¬
ñ mouet cũ uidet tantã speciem: tantã pulchritudinẽ
tantũq decorẽ: hominẽ formatũ resolui in pulueres :
ossa disꝑgi: terrã terrȩ mandari. Non te ista xp̃iane

Expanded text:
angulo damnaverit? Cavete, fratres, doctrinas haereticorum, angulo damnaverit? Cavete, fratres, doctrinas haereticorum, tanquam insidias luporum. Oves Christi, audite vocem pastoris vestri. Qui intrat per ostium in ovile ovium, ille pastor est, ait: qui autem ascendit per aliam partem, fur est et latro . Cavete fures, cavete latrones: non quiescit pastor clamare, non sinit etiam suos canes facere. Non se sequestret ovis a summo pastore, ne ipsa se in depraedationem nequissimi offerat luni sperate, patienter exspectate: reddetur vobis novitas per Baptismum, vetustate discedente; deonerabitur anima sarcinis peccatorum, ut libertate novae vitae induta, adversus diabolum cum adjutorio divino valeat fortiter dimicare, eumque a quo superata est ita superet, ut in regno Dei translaenim non movet, cum videt tantam speciem, tantam pulchritudinem, tantumque decorem, hominem formatum resolvi in pulveres, ossa dispergi, terram terrae mandari? Non te ista, christiane,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: nec maior ẽ. pat̾ filio. quoniã equalẽ genuit ds̃ deũ
sine tempore. ꝑ quẽ fecit tẽpora: nec sp̃c sc̃s minor est¬
a patre & filio: cũ sit caritas atq concordia patris & fili.
Quomͦ enĩ filius minor est patre. ut arrianus hereticus
ꝑ̃dicat: cũ apłs eũ dicat dei uirtutẽ & dei sapientientiã
Si uirtus & sapientia patris filius ẽ: qui eũ minorẽ dic̃:
deo patri contumeliã facit: quoniã eũ & minorẽ sapientiã
& infirmã uirtutẽ in se habere contendit. Aut quomodo
quom minor est xp̃o: cuiꝰ menbra tẽplũ habet: Non st̃
diuersi gradus : ubi.ẽ. una trinitas. & trina eternitas.
Qui enĩ diu̾sos gradus componit: ipse se ab unitate
p̃cidit. Quomͦ exultas arriane. qđ teneas ueritatẽ : cũ
te malus error a catholica doctrina separans. hereticũq
ꝓtestans. a cõmunione totius orbis secernens. in uno

Expanded text:
est: nec major est Filio Pater, quoniam aequalem genuit Deus Deum est: nec major est Filio Pater, quoniam aequalem genuit Deus Deum sine tempore, per quem fecit tempora. Nec Spiritus sanctus minor est Patre et Filio; cum sit charitas atque concordia Patris et Filii. Quomodo enim Filius minor est Patre, ut arianus haereticus praedicat, cum Apostolus eum dicat Dei Virtutem et Dei Sapientiam ? Si Virtus et Sapientia Patris Filius est, qui eum minorem dicit, Deo Patri contumeliam facit; quoniam eum et minorem sapientiam et infirmam virtutem in se habere contendit. Aut quomodo quomodo minor est Christo, cujus membra templum habet? Non sunt diversi gradus, ubi est una Trinitas et trina aeternitas. Qui enim diversos gradus componit, ipse se ab unitate praecidit. Quomodo exsulias, ariane, quod teneas veritatem, cum te malus error a catholica doctrina separans, haereticumque protestans a communione totius orbis secernens in uno
Abbreviated transcription (Latin):
atur illud qđ de eo ait ꝓpħa sacharias. uidebunt in quẽ
pupugerunt. Uidebunt gͦ iudei hominẽ dm̃ sẽꝑ reg¬
nantem : quẽ negando despęxerant morientẽ. Iudicabit eos
in animis mortuos : qui uenturus. ẽ. resuscitare mortuos.
Duob enĩ modis hec sententia accipitur. Uiui: & mortui
in anima. Itẽ uiui: & mortui in corpore. Scđm pͥorem.
iudicabit uiuos in anima credentes. & mortuos in aĩa
fidẽ nullã habentes: scđm posteriorẽ. iudicabit uiuos
in carne. quos p̃sentes inuenerit eius aduentus. Iudicabit
& mortuos in carne: quos resuscitat᷑us. ẽ. d̃s̃ excelsus. Eli
ne peccando simul ab illo dampnetur caro & anima. Finis
mundi in ꝓximo. ẽ. Et si ut quidã putant in ꝓximo ñ est:
dies ultimus unius cuiusq nr̃m incertus ẽ. Quid differimꝰ
si ad beatã uitã tendimus: Corrigamur: dũ tẽpus. ẽ. emen¬
demur. Bonas causas habeamus: ut futurã diem iudicii ñ
pore separatur filius apatre: quoniã et̃nũ uerbũ patris

Expanded text:
llud quod de eo ait propheta Zacharias, Videbunt in quem pupugerunt . Videbunt ergo Judaei Deum hominem semper regnantem, quem negando desperaverant morientem. Judicabit eos in animis mortuos, qui venturus est resuscitare mortuos. Duobus enim modis haec sententia accipitur: Vivi et mortui in anima; item vivi et mortui in corpore. Secundum priorem, judicabit vivos in anima, credentes; et mortuos in anima, fidem nullam habentes: secundum posteriorem, judicabit vivos in carne, quos praesentes invenerit ejus adventus; judicabit et mortuos in carne, quos resuscitaturus est Deus excelsus. Eligne peccando simul ab illo damnetur caro et anima. Finis mundi in proximo est; et si, ut quidam putant, in proximo non est, dies ultimus uniuscujusque nostrum incertus est. Quid differimus, si ad beatam vitam tendimus? Corrigamur, dum tempus est emendemur; bonas causas habeamus, ut futuram diem judicii non pore separatur Filius a Patre, quoniam aeternum Verbum Patris
Abbreviated transcription (Latin):
uiri fidẽ cõmemorans iacobus apłs : ait. Credidit abrahã
deo: & deputatũ est illi ad iusticiã : & amicus dei appellatus. ẽ.
Amicoᷤ u nouimꝰ ꝯiunc̾tio aĩoꝵ fac̃. Uñ qͥdã sapieis huiꝰ mundi ait: đ uelle atq

Expanded text:
viri fidem commemorans Jacobus apostolus ait: Credidit Abraham viri fidem commemorans Jacobus apostolus ait: Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est . Amicos, ut novim
Abbreviated transcription (Latin):
hic & grande uideo sacramentũ. Aliuid abrahã corde gestabat
aliud filio ꝓmittebat. Sed neq quȩ ꝓmittebat. filiũ fallebañ.
neq aliqua infirmitas cor eius a ꝓposito immutauerat.
Quid pluribꝰ: ꝑgit uiã: uidet locũ delonge: & statuens pue¬
ros suos. ibi eis talia uerba ꝓfert dicens. Sedete hic cũ asina:
ego autẽ & puer ibimus usq illuo: & cũ adorauerimꝰ. reu̾tem᷑
ad uos. Oscẽ abraham. quid est qđ dicis : cũ aliud tͥ de pu¬
ero agendũ sit : Numquid aut tepauit tuos fallis: Non inqͥt:
s quȩ ꝓphetice uł dico uł gero: uireũs caritatis in me ma¬
nens quȩ omĩa credit. & facit :dicit. Audio enĩ eã sine stre¬
pitu uocis. intus ad cor loquentẽ: & dicentem mͥ. Tu quid̃
licet resurrecturũ credens pleno & ꝑfecto uoto. puerũ du¬
cas immolandũ: filius tuus in isto sacrificio ñ crematur:
quia resurrectio filio dĩ seruatur. Merito habrahe huius

Expanded text:
hic et grande video sacramentum. Aliud Abraham corde gestabat, hic et grande video sacramentum. Aliud Abraham corde gestabat, aliud filio promittebat: sed neque quae promittebat, filium fallebant; neque aliqua infirmitas cor ejus a proposito immutaverat. Quid pluribus? Pergit viam, videt locum de longe, et statuens pueros suos ibi, eis talia verba profert dicens: Sedete hic cum asina; ego autem et puer ibimus usque illuc, et cum adoraverimus, revertemur ad vos. O sancte Abraham, quid est quod dicis, cum aliud tibi de puero agendum sit? Numquid aut te, aut tuos fallis? Non, inquit: sed quae prophetice vel dico vel gero, virtus charitatis in me manens quae omnia credit, et facit et dicit. Audio enim eam sine strepitu vocis intus ad cor loquentem et dicentem mihi, Tu quidem licet resurrecturum credens, pleno et perfecto voto puerum ducas immolandum filius tuus in isto sacrificio non crematur, quia resurrectio Filio Dei servatur. Merito Abrahae hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Audit: exultat: amplius diligit: suscipit filiũ ex coniuige ste
rili. quã spe pariendi. destitũtã sterilitas etasq iã fecerat.
atq in illo benedictionẽ omniũ gentiũ ꝓmissã firmissime
tenet. S adhuc eũ caritas ꝓbat. ꝓbatũq cõm̃dat : & quẽadmo¬
dũ nichil deo p̃ferat. posteris monstrat. Uocat eũ dñ de celo
dicens. Abrahã. abraham. & ille tamquã seruus obediens:
& uade in terrã excelsã : & offeres eũ holocaustũ. in unũ
montiũ quẽ monstrauero tͥ. Nec hac quidem iusione t̾batꝰ
aut frangitur seruus fidelis: adest enĩ ei uirtus caritatis. que
omnia credit. Surgit: domũ ꝑgit : asinã sternit: ligna con¬
cidit: gladiũ & ignem sumit : puerũ simul adducit: & ꝑgit
ad locũ. Tunc intentus factus ysaãc : patrẽ interrogat di¬
cens. Pater. Et ille. Quid est fili: & filius. Ecce ait ignis &

Expanded text:
Audit, exsultat, amplius Audit, exsultat, amplius rili, quam spe pariendi destitutam sterilitas aetasque jam fecerat, atque in illo benedictionem omnium gentium promissam firmissime tenet; sed adhuc eum charitas probat probatumque commendat et quemadmodum nihil Deo praeferat posterius monstrat. Vocat eum Dominus de coelo dicens: Abraham, Abraham, et ille tanquam servus obediens, et vade in terram excelsam, et offeres eum holocaustum in unum montium quem tibi dixero. Nec hac quidem jussione turbatur aut frangitur servus fidelis: adest enim ei virtus charitatis quae omnia credit. Surgit, domum pergit, asinam sternit, ligna concidit, gladium et ignem sumit, puerum simul adducit, et pergit ad locum. Tunc intentus factus Isaac, patrem interrogat dicens: Pater. Et ille: Quid est, fili? Et filius: Ecce, ait, ignis
Abbreviated transcription (Latin):
iste sc̃s cogitauit aut dixit. quo eã : cui me cõmittã: inquam
t̾rã uadã. ẜ statim ut audit. surgit: currit: festinat. acce¬
lerat. Terrã ꝓmissam ñ uidet: s credendo eã firmit̃ retinet.
Ambulat recto itinere: nec oberrantibus uestigiis. alibi ꝗͣ
debuit declinauit : quia qui eũ ad ignotã t̾rã mittebat. ⁊¬
ipse qui mittebat. ñ dimittebat: nec eũ ipse fefellit. Red¬
ditur merces credenti: ad terrã ꝑuenit : dilatatur. mul¬
tiplicatur : ex pauꝑe efficitur diues : ex ignobili potens :
ditat᷑ omnib bonis : & in illo impletur qđ dñs in eugłio
suis discipulis ꝓmisit dicens. Siquis dimiserit domum.
aut agrũ. aut parentes. causa nominis mei : & in hac
uita centuplũ accipiet : & in futuro seculo uitã conseque¬
tur et̃nã. Cumulatur adhuc huius fide merces : & seni
ꝓmitcitur filius. Adest uirtus caritatis quȩ omĩa credit.

Expanded text:
iste sanctus cogitavit aut dixit, Quo eam? cui me committam? in quam iste sanctus cogitavit aut dixit, Quo eam? cui me committam? in quam terram vadam? sed statim ut audit, surgit, currit, festinat, accelerat. Terram promissam non videt; sed credendo eam firmiter retinet. Ambulat recto itinere, nec oberrantibus vestigiis alibi quam debuit, declinavit: quia qui eum ad ignotam terram mittebat, ipse qui mittebat non dimittebat. Nec eum ipse fefellit: redditur merces credenti. Ad terram pervenit, dilatatur, multiplicatur: ex paupere efficitur dives, ex ignobili potens, ditatur omnibus bonis; et in illo impletur quod Dominus in Evangelio suis discipulis promisit, dicens: Si quis dimiserit domum, aut agrum, aut parentes causa nominis mei, et in hac vita centuplum accipiet, et in futuro saeculo vitam consequetur aeternam . Cumulatur adhuc hujus fidei merces, et seni promittitur filius. Adest virtus charitatis quae omnia credit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rugiant licet. fremant dentib. atq ipsam archã confring̾e
conentur : ñ expauescas Finito diluuio. illos rapiet inanis
ac spinosa silua: te fertilis suscipit t̃ra. Post finẽ seculi im
pii rapient᷑ ad tenebras exteriores. uͥ ẽ fletus & stridor den¬
tiũ : pios suscipit terra uiuentiũ. Nam & ipse sc̃s noe pꝰ
finẽ diluuii obtulit sacrificiũ deo: s de animalib mundis.
ñ de immundis. Simul enĩ & munda & immunda anima¬
lia in archa natare potuerunt: s mala ad sacrificiũ dei ñ ꝑue¬
nerunt. S iã hinc aliquando transeamus: ut cetera ꝑscruta¬
ri ualeamus. Procedat in medio sc̃s ille abrahã: &snos doce
qui ñ est cunctatus ad unã uocationẽ. relinquere patriã
sedem. domũ familiã. Omnia relinquunt᷑: ut dño p̃cipi¬
enti pareat᷑. Exi inquit ei ds̃ de domo tua. & de cognati¬
one tua: & ueni in terrã quãcũq tͥ ostendo. Nec apud se

Expanded text:
Rugiant licet, fremant dentibus, atque ipsam arcam confringere Rugiant licet, fremant dentibus, atque ipsam arcam confringere conentur, non expavescas: finito diluvio, illas rapiet inanis ac spinosa silva, pii rapientur ad tenebras exteriores, ibi erit FLETUS ET STRIDOR dentium, pios suscipiet terra viventium. Nam et ipse sanctus Noe post finem diluvii obtulit sacrificium Deo, sed de animalibus mundis et non de iminundis. Simul enim et munda et etiam immunda animalia in arcam intrare potuerunt; sed mala ad sacrificium Dei non pervenerunt. Sed jam hinc aliquando transeamus ut caetera perscrutare valeamus. Procedat in medium sanctus ille Abraham, et suo nos dit; qui non est cunctatus ad unam vocationem relinquere patriam, sedem, domum, familiam. Omnia relinquuntur, ut Domino praecipienti pareatur. Exi, inquit ei Deus, de domo tua, et de cognatione tua, et veni in terram quamcumque tibi ostendero : nec apud se
Abbreviated transcription (Latin):
tat & tolerat fiste finẽ diluuii: nec antequã finiat᷑. causa fe¬
rarũ archa relinquitur. Tolerat bonus mala: & donec infi¬
ne etiã corpore separentur. intus manens. corde ñ corpore
caritatis quȩ omĩa tolerat. relinq mundũ: confuge ad
crucis lignũ: ñ metuas ꝓcellas & turbines huiꝰ diluuii. N
mergeris : si ligno portabis. Nouit gubnare : qui dignatus
ẽ. creare. Tantũ adsit uirtus caritatis quȩ omĩa tolerat:
nulla res te ab archȩ soliditate euellat. ꝑmane bonus:
& tolera malos. Melius.ẽ enĩ ut intus positus ꝓpt̃ bonos
toleres malos: quã foras exiens & ꝑiens: & bonos relinquas
& malos. Si ergo sunt tecũ ferȩ : idest. si tecũ sunt in eccła
praua docentes. falsa sentientes. heretici uł scismatici. aut
etiã ipsi mali catholici. more ferarũ animas deuorare que¬
rentiũ : tolerentur usq ad finẽ scłi. tanquã finẽ diluuii.

Expanded text:
tat et tolerat sanctus iste finem diluvii: nec antequam finiatur, causa fetat et tolerat sanctus iste finem diluvii: nec antequam finiatur, causa ferarum arca relinquitur . Tolerat bonus mala: et donec in fine etiam corpore separentur, intus manens, corde, non corporcharitatis quae omnia tolerat, relinque mundum, confuge ad crucis lignum, non metuas procellas et turbines hujus diluvii: non mergeris si ligno portaberis; novit gubernare qui dignatus est creare, tantum adsit virtus charitatis quae omnia tolerat. Nulla res te ab arcae soliditate evellat. Permane bonus, et tolera malos: melius enim est ut intus positus propter bonos toleres malos, quam foras exiens et periens, et bonos relinquas et malos. Si ergo sunt tecum ferae, id est, sunt tecum in Ecclesia prava docentes, falsa sentientes, haeretici vel schismatici, aut etiam ipsi mali catholici, more ferarum animas devorare quaerentium; tolerentur usque ad finem saeculi, tanquam finem diluvii.
Abbreviated transcription (Latin):
& in omnibus xp̃m. S iã uideamus: quẽ admodũ sc̃s noe
possederit. uł possessus sit uirtute caritatis. quȩ omnia
tolerat. Predixit erõs: qđ iniquitate hominũ crescente di¬
luuio ꝑderet mundũ. Statim ille admonitus. confugit
ad lignũ : & post campoꝵs amenoꝵ faciẽ. angustiis se re-¬
cludit s archȩ. Tolerat celi fremitũ : sonitũ aquarũ: fragores
nimboꝵ: & post ista omnia. qui solet gaudere consortio ho¬
minũ: socius quodãmodo efficitur serpentiũ ac ferarum.
Nec ex pauescit uir iste. qđ cũ eo sint ferȩ in archa: immo
ibi agnoscit ordinem suũ feritas. quia se cognouit humani¬
tas: & iubenti homini obediunt.: quia hominẽ suꝑiori dño
obedisse cognoscunt. Ostensũ ẽ. in noe quid adã p̃ceptũ con¬
tempnendo ꝑdidit : & demonstratũ. ẽ. posse homines bestiis
etiã dominari.si subdant se obedientia conditori. Exspec¬

Expanded text:
 omnia tolerare. Sed jam videamus quemadmodum sanctus Noe  omnia tolerare. Sed jam videamus quemadmodum sanctus Noe possederit vel possessus sit virtute charitatis, quae omnia tolerat. Praedixit ei Deus quod iniquitate hominum crescente, diluvio perderet mundum. Statim ille admonitus confugit ad lignum, et post camporum amoenorum faciem, angustiis se reclusit arcae, tolerat coeli fremitum, sonitum aquarum, fragorem nimborum; et post ista omnia, qui solet gaudere consortio hominum, socius quodam modo efficitur serpentium ac ferarum. Nec expavescit vir iste, quod cum eo sint ferae in arca: imo ibi agnoscit ordinem suum feritas, quia se cognovit humanitas; et jubenti homini obediunt, quia hominem superiori Domino obedisse cognoscunt. Ostensum est in Noe quid Adam praeceptum contemnendo perdiderit: et demonstratum est posse homines bestiis etiam dominari, si subdant se obedientia Conditori. Exspec