comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem angłicum ordinem ultimũ et nonissimũ rebusq humanis ꝓ.¬
xinum. diuinasq uisiones postrema admuinciatione efferentem & ter¬
minãtem theologi constituunt. ante ipsum aũt ordinant supposite idẽ.
mnordine suꝑpositos describunt archangłicos ornatus id est choros arrhan¬
głorum ornatus et pulchre dispositos. qui in ordine ipsis angłis et suꝑiores
sunt dignitate. et priores adnuntiatione. Deinde etiam constituunt ipsi
theologi non solum scilicet suꝑ angłos sed etiam suꝑ archangłos. principes.
idẽ. principatus et potestates et uirtutes et alias eẽntias id est spũales na¬
turas quascumq cognoscunt idẽ. ad cognitionẽ proponunt manifestato¬
rie craditiones eloquiorum sacrorum eẽntias dico suꝑfirmatas his ui¬
delicet angłis. uel quascumq alias his supradictis om̃ib suꝑfirmatas.

Expanded text:
quidem angelicum ordinem ultimum et novissimum, rebusque humanis prquidem angelicum ordinem ultimum et novissimum, rebusque humanis proximum, divinasque visiones postremo annuntiatione efferentem, et determinantem theologi constituunt; ante ipsum autem ordinant superposite, id est in ordine superpositos describunt. « Archangelicos ornatus. » id est choros archangelorum ordinatos, et pulchre dispositos, qui in ordine ipsis angelis et superiores sunt dignitate, et priores annuntiatione. Deinde etiam constituunt ipsi theologi non solum scilicet super angelos, sed etiam super archangelos: principes, id est principatus, et potestates, et virtutes, et alias essentias, id est « spirituales naturas quascunque cognoscunt, » id est ad cognitionem proponunt manifestatoriae traditiones eloquiorum sacrorum. Essentias, dico, superfirmatas his videlicet angelis, vel quascunque alias his supradictis omnibus superfirmatas,
Abbreviated transcription (Latin):
cretaq ordinatione dispositas. Preceptum namq diuinum a sinumo
deorsum currens ꝑsuꝑiores ordines ad inferiores defertur. donec tandẽ
adhominun cognitionem ueniens oꝑe compleatur. Propt̃ quod et ille
ordo cȩlestis ad quem nouissime ꝑsuꝑpositas uirtates mandatum diui¬
nitatis descendit. ac deinde ꝑipsum foris nunciatur. completiue siue ad
complecionem illud termminare dicitur: quia ꝑeuis illuc ubi noirissime
uisibili oꝑatione complenduni ẽ. ad nuntiacionẽ defertur. Hoc gͦ que¬
rendumẽ. quare scilicet cum nouissimus iste ordo specialiter angłica
cognominatione signetur om̃s cȩlestium eẽutiarum ordines angłi no¬
minantur. Ante ipsum tͦ suꝑposite archangłicos ordinant ornatus.¬
principesq et potestates & irtutes et quascuniq his suꝑfirmatas cẽnti¬
as eloquiorũ cognoscunt manifestatorie traditiones. Ac sidiceret. Ipsũ¬

Expanded text:
cretaque ordinatione dispositas. Praeceptum namque divinum a summo cretaque ordinatione dispositas. Praeceptum namque divinum a summo deorsum currens, per superiores ordines ad inferiores defertur, donec tandem ad hominum cognitionem veniens opere compleatur: propter quod et ille ordo coelestis, ad quem novissime per superpositas virtutes mandatum divinitatis descendit; ac deinde per ipsum foras nuntiatur, completive sive ad completionem illud terminare dicitur, quia per ejus illuc, ubi novissimae visibili operatione complendum est, annuntiationem defertur. Hoc ergo quaerendum est quare scilicet, cum novissimus iste ordo specialiter angelica cognominatione signetur, omnes coelestium essentiarum ordines angeli nominantur. « Ante ipsum vero suprincipesque et potestates et virtutes, et quascunque his superfirmatas essentias eloquiorum cognoscunt manifestatoriae traditionis. Di
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta ratione uel auctoritate ꝓbatur: querendum nunc ẽ. inquit
quare angłorum nom̃ insacro eloquio om̃ib cõmunit cęlestib uirtutib
attribuitur. hoc est quod ait. Scrutari ut estimo oportet obquam cau
sam theologi om̃s quidem sunul celestes eẽntias angłos uocant ad ma¬
nifestationem aut̃ uenientes suꝑmundalium ipsarum dispositionũ
ordinem angłicum specialiter nominant completiue terminantem
cdiuinas et cęlestes res. Ac si diceret. hoc nunc querendum restat qua
re cheologi oñs illas cȩlestes naturas uniuersaliter angłõs nominant.
cum tamen specialiter unum ordinem illorum uidelicet sp̃irum qui
ueniunt ad nos ad manifestandas ipsas suꝑmundales dispositiones
id est spũales et diuinas et inuisibiles ordinationes ordinem angłicum
nonunant completiue terminantẽ. diuinas et celestes res: idest usq
ad completionem et terminem ꝑducentem. res diuinitus incȩlesti se¬

Expanded text:
manifesta ratione, vel auctoritate probatur, quaerendum nunc est, inquit, manifesta ratione, vel auctoritate probatur, quaerendum nunc est, inquit, quare angelorum nomen in sacro eloquio omnibus communiter coelestibus virtutibus attribuit. Hoc est, quod ait: « Scrutari, ut sam theologi omnes quidem simul caelestes essentias angelos vocant: ad manifestationem autem venientes supermundalium ipsarum dispositionum, ordinem angelicum specialiter nominant, completive terminantem divinas et caelre theologi omnes illas coelestes naturas universaliter angelos nominant, cum tamen specialiter unum ordinem illorum videlicet spirituum, qui veniunt ad nos ad manifestandas ipsas supermundales dispositiones, id est spirituales, et divinas, et invisibiles ordinationes, ordinem angelicum nominant; « completive terminantem divinas, et coelestes res, » id est usque ad completionem, et terminum perducentem res divinitus in coelesti, se
Abbreviated transcription (Latin):
uifir iuiras asse rere aut̃ presum ꝑtuose. dampnabilis cemeritas. hoc au¬
ceio serendum quia auctor illi pocius parti assensum prebere uideti
quosdam solumm̃. unde oũs celestes ordines ad erteriora mitti et cam
yropt̃ euisdem ꝓprieaatis participationem qua supiores inferiorum
glumm et uirtutem cõmunicant nomina quoq inferiorum asiigiorib
asunr . Sicut etiam aliquando inferiores quando supiorum uprieta¬
de ha er osficu qualitate suscipiunt nom̃ quoq ullorum insiguisicatiõe
nommationis. quia uidelicet secreta diuina ꝑeos nobis nunciantur.
et iccirco quia adnos diuina precepta nunciando deferunt qͣntumad
nos idest qͣntum ad id siue piopt̃ id quod erga nos oꝑantur angłorum
nomen assumunt. Sed quia hoc id ẽ. interni preceptoris nuncia foras
ad hominum cognitionem efferre utrum om̃ĩb conueniat nondum

Expanded text:
infirmitas, asserere autem praesumptuose, damnabilis temeritas. Hoc tainfirmitas, asserere autem praesumptuose, damnabilis temeritas. Hoc tamen sciendum est quod auctor illi potius parti assensum praebere videtur, quosdam solummodo, non omnes coelestes ordines ad exteriora mitti; et tamen propter ejusdem proprietatis participationem, qua superiores inferiorum gratiam et virtutem communicant, nomina quoque inferiorum a superioribus assumi. Sicut etiam aliquando inferiores, quando superiorum proprietatem ex officii qualitate suscipiunt nomen quoque illorum in significationenominationis; » quia videlicet secreta divina per eos nobis nuntiantur, et idcirco quia ad nos divina praecepta nuntiando deferunt, quantum ad nos, id est quantum ad id, sive propter id quod erga nos operantur, angelorum nomen assumunt. Sed quia hoc, id est interni praeceptoris nuntia foras ad hominum cognitionem efferte, utrum omnibus conveniat nondum
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui hereditatem capiunt salutis: Quod autem etiam supiores qui¬
tlam aliquatido non ex officio sed excausa accidentali adexterioradi¬
rigantur. psalmista asserere udetur cum diceret. Qui facit angłos suo
sp̃s. et ministros suosignem urentem. Sic ergo et alii sunt qui er ofticio
assistunt. atq alii qui aderteriora complenda ereunt. et tamen assisten¬
tes aliqualido imuisterium missi. dum ꝓprietatem inferiorum suscipiuĩt.
nonen quoq ipsorum insignificatione assumunt. Qui tamen cum ad er¬
cemora ereunt ab interiori contemplatione non recedunt. quia illuni
aspiciunt oui presens ipsis ẽ. quocũq uadunt. Et hoc modo quide pri¬
uiscouam uerba libti discuteremus ad euidentiam dicendorumi hiuus
Nuestionis mentionem breuitei faciendam eẽ. putaiuimus. nichil teme¬
re iuffinientes sed secretum uenerantes. quod fortassis nescisse uerua lice

Expanded text:
eos, qui haereditatem capiunt salutis? » Quod autem etiam superiores quieos, qui haereditatem capiunt salutis? » Quod autem etiam superiores quidam aliquando non ex officio, sed ex causa accidentali ad exteriora dirigantur, Psalmista asserere videtur, cum dicit: « Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sic ergo et alii sunt, qui ex officio assistunt; atque alii, qui ad exteriora complenda exeunt, et tamen assistentes aliquando in ministerium missi, dum proprietatem inferiorum suscipiunt, nomen quoque ipsorum in significatione assumunt. Qui tamen cum ad exteriora exeunt, ab interiori contemplatione non recedunt, quia illum aspiciunt, qui praesens ipsis est, quocunque vadunt. Et hoc modo quidem priusquam verba libri discuteremus, ad evidentiam dicendorum hujusmodi quaestionis mentionem breviter faciendam esse putavimus, nihil temere definientes, sed secretum venerantes, quod fortassis nescisse, venialis est
Abbreviated transcription (Latin):
pirphe labia accendere et piugare uenerat seraphin dicitur quia in
huius opis qualitate accendentis siue infiammantis ꝓprietatem ereque¬
batur. Illud uͦ quod apłs dicit om̃s esse acdministiatorios sp̃c et inminis¬
terium missos hoc modo intelligendum putant quia sicut supuis diri¬
mus illi quoq non incontenienter missi dicuntur. qui licet ad exterio¬
ra non ereant. ea tamen quȩ exterius nuntianda sunt inferioribus et
subsequentib ordinibus nuntiando apportant. Alu putant om̃s cgles¬
ces ordines tam supiores quam inferiores ꝓ tempore et loco & causa acl
ertetiora dirigi. eos tamen qui hoc ex officio ꝓprium habent specialiter
anglos siue aithangłos cognominari.Nam quod om̃s aliquando mittan¬
tir apłs in eo quod supius cõmemorauimus testimomo asserere uidet
dicens. Norne om̃s sunt ad ministratorũ sp̃c inministĩum missi propt̃

Expanded text:
us, qui prophetae labia accendere, et purgare venerat, seraphim dicitur, quia in us, qui prophetae labia accendere, et purgare venerat, seraphim dicitur, quia in hujus operis qualitate accendentis sive inflammantis proprietatem exsequebatur. Illud vero quod Apostolus dicit, omnes esse administratorios spiritus, et in ministerium missos, hoc modo intelligendum putant, quod sicut superius diximus, illi quoque non inconvenienter missi dicuntur; quia, licet ad exteriora non exeant, ea tamen quae exterius nuntianda sunt, inferioribus et subsequentibus ordinibus nuntiando apportant. Alii putant omnes coelestes ordines tam superiores, quam inferiores pro tempore, et loco, et causa ad exteriora dirigi; eos tamen, qui hoc ex officio proprium habent, specialiter angelos sive archangelos cognominari. Nam, quod omnes aliquando mittantur, apostolus, in eo quod superius commemoravimus, testimonio asserere videtur, dicens: « Nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi, propter
Abbreviated transcription (Latin):
onem deferuntur. eisdem asuꝑioribus nunciantur. nomen quoq an¬
głorum suꝑioribus esse cõmunicabile. qui licet ad exteriora nuncian¬
da non ȩreant. ea tamen que exterus nuncianda sunt desuꝑ ĩpsi ac¬
cipiendo scdm legem diuine ordinationis ad inferiores et post se
subsequentes ordines nuntiando transportant. Omnemq uirtu¬
tem et grãm et proprietarem inferiorum suꝑiores participare ꝓp¬
tereaq etiam cognominationes inferiorum ad suꝑiores transire.
Uirtutem autẽ et grãm et proprietatem suꝑiorum non omẽm in fe¬
rioribus eẽ. cõmunicabilem. et idcirco cognominationes quoq ipsoꝵ
simili ratione ad inferiores uniuersaliter non posse deduci. Aliqͦn¬
do tamen inferiores quando suꝑiorum ꝓprietatem ex officii quali¬
tate fuscipiunt nomen quoq ipsorum in eiusdem officii ȩxecutione
assumunt. hinc eẽ illud quod supius cõmemorauimus quod angłs

Expanded text:
onem deferuntur, eisdem a superioribus nuntiantur: nomen quoque anonem deferuntur, eisdem a superioribus nuntiantur: nomen quoque angelorum superioribus esse communicabile: qui licet ad exteriora nuntianda non exeant, ea tamen, quae exterius nuntianda sunt, desuper ipsi accipiendo secundum legem divinae ordinationis ad inferiores, et post se subsequentes ordines nuntiando transportans, omnemque virtutem, et gratiam, et proprietatem inferiorum superiores participare: proptereaque etiam cognominationes inferiorum ad superiores transire; virtutem autem, et gratiam, et proprietatem superiorum non omnem inferioribus esse communicabilem, et idcirco cognominationes quoque ipsorum simili ratione ad inferiores universaliter non posse deduci. Aliquando tamen inferiores quando superiorum proprietatem ex officii qualitate suscipiunt, nomen quoque ipsorum in ejusdem officii exsecutione assumunt. Hinc esse illud, quod superius commemoravimus, quod angel
Abbreviated transcription (Latin):
mitti habent ex ie ipsa cognominationem susceꝑunt. angłi uidelicet
nuncii. archangłi uͦ principales nuncii dicti. qm̃ et illa minora isti
uͦ maiora queq ex ministerii dignitate annuntiant. Sed quia rur¬
sum inscriptura sacra quosdam de suꝑioribus ordinib missos legimꝰ
sicut in ysaia unus de seraphin uolasse ad propħam atq labia euis
carbone quem forcipe de altari tulerat tetigisse memoratur. et in
epłã adhebreos apostolus ad ministratorios sp̃c et inminist̾ium mis¬
sos testatur propter eos qui hereditatem capuint salutis: magna nob̾
ambiguitatis difficultas oboritur. et quid pocius hinc asserendum sit
non facile inuenitur. Auctor hanc questionem in hunc moctum sol¬
uit. Nomen angłorum inferioribus tantum ordinibus et qui exoffi¬
cio proprie etteriora nuntiare debent conuenire. cestatur. S quia
diuina secreta que ab ipsis inferioribus exterius adhominum cogniti¬

Expanded text:
mitti habent, ex re ipsa cognominationem susceperunt. Angeli videlicet mitti habent, ex re ipsa cognominationem susceperunt. Angeli videlicet nuntii, archangeli vero principales nuntii dicti; quoniam et illi minora, isti vero majora quasi ex ministerii dignitate annuntiant. Sed quia rursum in Scriptura sacra quosdam de superioribus ordinibus missos legimus, sicut in Isaia unus de seraphim volasse ad prophetam, atque labia ejus carbone, quem forcipe de altari tulerat, tetigisse memoratur ; et in Epistola ad Hebraeos Apostolus omnes administratorios spiritus, et in ministerium missos testatur, propter eos, qui haereditatem capiunt salutis : magna nobis ambiguitatis difficultas oboritur, et quid potius hinc asserendum sit non facile invenitur. Auctor hanc quaestionem in hunc modum solvit. Nomen angelorum inferioribus tantum ordinibus, et qui ex officio proprie exteriora nuntiare habent, convenire testatur. Sed quia divina secreta, quae ab ipsis inferioribus exterius ad hominum cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur. quod hii qui semꝑ uultu diuino assistunt. aderteriora nunti¬
anda non ereant. hii autem qui foras mutuntur diuino conspectui
immobiliter siue immutabiliter non assistant. Scͥptum qͥppe est inli¬
bro danielis propħȩ. Milia milium muustrabant ei et decies milies
centena milia assistebant ei. In qua distinctione ꝑ assistentes qui¬
dem hii significati ẽẽ. indentur. qui ad exteriora non exeunt. ꝑ muus¬
trantes uero hi qui ad exteriora exeundo semꝑ non assistunt. Propt̃
quod quia inferiores simul et postirmi ordines ad exteriora ȩreunt.
supiores tantum et excellentiores diuine contemplationis sine inter¬
missione assistunt: pauciores assistentes. plures uͦ ministrantes ẽẽ. ꝑhi¬
bentur. Nam cum nouem sint ordines angłorum duo tantum id est
angłi et arrhangłi ꝓ eo quia specialiter ex officii sui distributione

Expanded text:
videtur quod ii, qui semper vultui divino assistunt, ad exteriora nuntividetur quod ii, qui semper vultui divino assistunt, ad exteriora nuntianda non exeant; ii autem, qui foras mittuntur, divino conspectui immobiliter, sive immutabiliter non assistant. Scriptum quippe est in libro Danielis prophetae: « Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . » In qua distinctione per assistentes quidem ii significati esse videntur, qui ad exteriora non exeunt; per ministrantes vero ii qui ad exteriora exeundo non semper assistunt. Propter quod quia inferiores simul, et postremi ordines ad exteriora exeunt, superiores tantum, et excellentiores divinae contemplationi sine intermissione assistunt; pauciores assistentes, plures vero ministrantes esse perhibentur. Nam cum novem sint ordines angelorum, duo tantum, id est angeli et archangeli pro eo quod specialiter ex officii sui distributione
Abbreviated transcription (Latin):
angłs magni consili appellatur quia ut ipse angłs dirit. quecũq au¬
diuit apatre ad nuntiauit nobis. Si ergo angłs nuntius dicitur. me¬
rito et ipse saluator nuncius uocatur. qui uoluntatem di patris nobis
lat. In quo etiam dignitas angłica manifeste ostenditur quod et ipse
saluator ad nos in andata patris deferens angłs cognominatur. Nam
cum sũma nr̃e salutis ꝑredemptionem non sine angłica cognominatiõe
ꝑficitur: patet. quod et cȩtera quoq quȩ ad eandem salutem ꝑtinent.
anglica ad ministratione dispensantur. Et hec quidem de angłica cog¬
nominatione dicta sunt. Sequitur deinde capitulum qͥntum quare
orta uidetur. quod in sacro eloquio celesttum spũum quidã do semper
asfistere. faciemq eius semꝑ uidere ꝑhibentur. quid̾a uem foras adexte¬
riora ministĩa complenda mitti dicuntur. hnic namq consequens ẽẽ.

Expanded text:
angelus magni consilii appellatur. » Quia, « ut ipse angelus dicit, quaecunque auangelus magni consilii appellatur. » Quia, « ut ipse angelus dicit, quaecunque audivit a Patre, annuntiavit nobis. » Si ergo angelus nuntius dicitur, merito et ipse Salvator nuntius vocatur. Qui voluntatem Dei Patris nobis lat. In quo etiam dignitas angelica manifeste ostenditur, quod et ipse Salvator ad nos mandata Patris deferens angelus cognominatur. Nam, cum summa nostrae salutis per redemptionem non sine angelica cognominatione perficitur, patet quod et caetera quoque, quae ad eamdem salutem pertinent, angelica, administratione dispensantur. Et haec quidem de angelica cognominatione dicta sunt. TITULUS CAPITULI V Quare orta videtur, quod in sacro eloquio coelestium spirituum quidam Deo sempe assistere, faciemque ejus semper videre perhibentur; quidam vero foras ad exteriora ministeria complenda mitti dicuntur. Hinc namque consequens esse
Abbreviated transcription (Latin):
angło ipsum iħm confortante. Aut etiam hoc iusto tͥ dicere. quia ipse
iħc ꝑ nr̃am salutarem beneficam & manifestatoriam ueniens ordinati¬
onem. angłs magni consilu appellatur. hoc ẽ. quod ipse iħc appellatur
magni consilii angłs ueniens hoc est ineo quod uenit adnos ꝑnr̃am or¬
dinationem. id est scdm quod ordinauerat uel ordinatum erat uenire
in nr̃a natura que ordinatio salutaris erat. & benefica. et manifestato¬
ria. salutaris in redemptione. benefica ingr̃e largitate. manifestatoria
inglorificatione. Salutaris quia amorte redemit. benefica quia redẽp¬
tis ad iustificationẽ dona gr̃arum contulit. manifestatoria quia & p̾¬
mũ iustificandis dm̃ in hum anitate uisibiliter udendum proposuit.
et postea iustificatos ꝑuisionem humanitatis ad contemplationẽ diuinita¬
tis ꝑducit. Scd̾m hanc gͦ manifestatoriam ordinationem ueniens iħs

Expanded text:
angelo ipsum Jesum confortante. » Aut etiam hoc « insto » tibi « dicere, quod ipseangelo ipsum Jesum confortante. » Aut etiam hoc « insto » tibi « dicere, quod ipser nostram salutarem beneficientiam et manifestatoriam veniens ordinationem, angelus magni consilii appe« magni consilii angelus, veniens, » hoc est, in eo quod venit ad nos, per nostram ordinationem, id est secundum quod ordinaverat, vel ordinatum erat venire in nostra natura: quae ordinatio salutaris erat, et benefica, et manifestatoria. Salutaris in redemptione, benefica in gratiae largitione, manifestatoria in glorificatione. Salutaris, quia a morte redemit; benefica, quia redemptis ad justificationem dona gratiarum contulit; manifestatoria, quia primum justificandis Deum in humanitate visibiliter videndum proposuit, et postea justificatos per visionem humanitatis ad contemplationem divinitatis perducit. Secundum hanc ergo « manifestatoriam ordinationem veniens Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. manifeste prolata antĩs tracdidonib sacerdotalib id est ascͥpturis
que nobis tradite sunt a sacerdotalibus & sacta ministrantib ac sc̃isicatẽ
uiristibi audacter insto dicere ueritatem nichil hestrans de tua fide que
firma ẽ. et scandalum non recipit habens discretionem quid scim quos
duictum sit. Dibi engo othimocheȩ fili ut scienti nr̃is sacerdotalibus tradi¬
cionibus etpressa tibi fic̾ucialiter insto dicere. et de angło ipsum iħmcon¬
fortante. ut in hoc sine ctubitatione patescat quantum humanita se¬
cundum diuinam orclinationem angłicȩ dispensatiomi subiecta sit
quȩ in homine dõ tempore passionis ab angło confortari uoluit. ñ cam̃
querens auxilium sed formans eremplum. Non habens necessitatem
et tamen monstrans conditionem. Propt̾ea ergo instotibi dicere & de

Expanded text:
id est manifeste prolata a nostris traditionibus sacerdotalibus, id est a Scripturis, id est manifeste prolata a nostris traditionibus sacerdotalibus, id est a Scripturis, quae nobis traditae sunt a sacerdotalibus, et sacra ministrantibus ac sanctificatis viris, tibi audacter insto dicere veritatem, nihil haesitans de tua fide, quae firma est, et scandalum non recipit, habens discretionem quid factum, quid dictum sit. Tibi ergo, o Timothee fili, ut scienti nostris sacerdotalibus traditionibus expressa, tibi fiducialiter « insto dicere et de angelo Jesum confortante, » ut in hoc sine dubitatione patescat, quantum humanitas secundum divinam ordinationem angelicae dispensationi subjecta sit quae in homine de tempore passionis ab angelo confortari voluit; non tamen quaerens auxilium, sed formans exemplum; non habens necessitatem, et tamen monstrans conditionem. Propterea ergo « insto » tibi « dicere, et de
Abbreviated transcription (Latin):
legem ꝑ angłos datam obseruans dñs angłorum. S ear. Insto enim
dicere. it seienti nr̃is sacerdotalibus traditionib expressa et de angelo
ipsum iħm confortante. Parum est inquit quod dico. quia iħe in huna¬
nitate ab angłis subpaternis legibus ordinatus ẽ. qui in eadem humani¬
tate ab angło passioni appropinquans. etiam est confortatus. Insto dice
quod fortasse si prius dictum non eẽt. credibile om̃ino non eẽt. Insto dicẽ
et dde angło ipsum iħm confortante. Insto dicere quod et ipse ego sine. ad¬
miratione ꝓferre non possum. Quod credo et stupeo quod situscienti dic¬
curus eẽm. dicere om̃ino non presumerem. Insto dicere quod tam maguũ
est ut aparuis scientia comprehenci non possit. tam mirabile ut aparues
fide non possit ciedi de angło ipsum confortante. Insto dicere quoo ame
dictum putaretur: non crederetur. Cibi autem scienti que erpressa siuns.

Expanded text:
legem per angelos datam observans Dominus angelorum. Sequitur: « Insto enim legem per angelos datam observans Dominus angelorum. Sequitur: « Insto enim dicere, ut scienti nostris sacerdotalibus traditionibus expressa, et de angelo ipsum Jesum confortante. » Parum est, inquit, quod dico, quod Jesus in humanitate ab angelis sub paternis legibus ordinatus est: qui in eadem humanitate ab angelo passioni propinquans etiam est confortatus. Insto dicere, quod fortasse si prius dictum non esset, credibile omnino non esset. Insto dicere et de angelo ipsum Jesum confortante. Insto dicere, quod et ipse ego sine admiratione proferre non possum, quod credo certe, et studeo: quod si inscienti dicturus essem, dicere omnino non praesumerem. Insto dicere, quod tam magnum est, ut a parvis scientia comprehendi non possit; tam mirabile, ut a parvis fide non possit credi, de angelo ipsum confortante. Insto dicere, quod si a me dictum putaretur, non crederetur. Tibi autem scienti quae expressa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ab humana orcdinatione non resilut ꝑcustodiam humilitatis.
sed obediens subditur dispositionib di patris ꝑ anglos circa euis huma¬
nitatem administratis. et ꝑmedios ipsos angłos idẽ. mediantib ipsis an¬
gelis acsnunciatur iosepħ utpote pedagogo infantiȩ eius recessio ipliꝰ
transuctio siune reductio. Sed et ipsum inquit iudemus pangłos subpa¬
ternis legis lationibus ordinatum. ipsum uidemus ordinatum pangłos
hoc ẽ dispositum subpaternis legis lationib id est submandatis legalib
quȩ mandata hui quos scd̾m carnen paties habuit & antecessores accepe¬
rant obseruanda. Subhis itaq mancdatis legalibus ordinatus est. pan
głos quando scłm legis paternȩ precepta & cutumcisus est die oclaua
et quadragesima die in templo cum mnuneribus et hostiis presentatus.

Expanded text:
carnis, ab humana ordinatione non resilit per custodiam humilitatis. carnis, ab humana ordinatione non resilit per custodiam humilitatis. « Sed obediens subditur dispositionibus Dei Patris per angelos, » circa ejus humanitatem administratis: « et per medios ipsos » angelos, id est mediantibus ipsis angelis « annuntiatur Joseph, » utpote paedagogo infantiae ejus, « recessio » ipsitraductio, » sive reductio. « Sed et ipsum, inquit, videmus per angelos sub paternis legislationibus ordinatum. » Ipsum videmus ordinatum per angelos, hoc est, dispositum, « sub paternis legislationibus, » id est sub mandatis legalibus, quae mandata ii, quos secundum carnem patres habuit et antecessores, acceperant observanda. Sub his itaque mandatis legalibus ordinatus est per angelos, quando secundum legis paternae praecepta et circumcisus est die octava, et quadragesima die in templo cum muneribus, et hostiis praesentatus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis essentia quia ad eius equalitatem non ꝑtinguit. ipse iħc cuitis ineffa¬
bilis maiestas et diuinitatis potentia ipsos quoq angłos etportat ꝑgr̃a
et transcendit ꝑnaturam. ueniens ad id quod scđm nos est hoc est acsus¬
ceptionẽ carnis qͦ nr̃e. nat̾e erat. & nob̾simił erat ⁊ ĩmutabilit̃ ueniens hoc
est sine diminutione uel mutatione suȩ diuinitatis non resilit ab hu¬
mana ordinatione. hocẽ ab ordinatione fiue lege humanitati debita.
ordinatione dico. prinun ab eo ordinata. quando prius hominẽ ins¬
trurit. pꝰ ea ab eo assumpta. quando humanitatis formam et naturam
suscepit. Si autem humanam naturam assumpsisset & humanam con¬
ditionem respueret: abhumana ordinatione resiliret. Quasi enim re¬
silire illi ẽt. id quod ꝑnaturam assumpserat ꝑ conditionem nolleto
lerare. Nunc autem ueniens adhumanam naturam ꝑassumptionem

Expanded text:
lis essentia, quia ad ejus aequalitatem non pertingunt. Ipse Jesus cujus ineffalis essentia, quia ad ejus aequalitatem non pertingunt. Ipse Jesus cujus ineffabilis majestas et divinitatis potentia ipsos quoque angelos et portat per gratiam, et transcendit per naturam, veniens ad id quod secundum nos est, hoc est, ad susceptionem carnis, quae nostrae naturae erat, et nobis similis erat; et immutabiliter veniens, hoc est, sine diminutione, vel mutatione suae divinitatis, non resilit ab humana ordinatione, hoc est, ab ordinatione sive lege humanitati debita. Ordinatione, dico, primum ab eo ordinata, quando prius hominem instruxit: postea ab eo assumpta quando humanitatis formam et naturam suscepit. Si autem humanam naturam assumpsisset, et humanam conditionem respueret, ab humana ordinatione resiliret. Quasi enim resilire illi esset, id, quod per naturam assumpserat, per conditionem nolle lerare. Nunc autem veniens ad humanam naturam per assumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
nis excellentissimas om̃ib apparitionib eloquiorum respiciam. ut in
eis etiam hoc ꝓbem quia duina archana in homines ꝑangłos dispensã¬
tur. Si enim circa illum hominem qui suꝑ om̃s homines ẽ. angłica dis¬
pensatio non ẽ. repudiata. quantomagis ineis qui peccato obnori ft̃
et intenebris ignorantiȩ constituti ꝓbatur eẽ. necessaria: In illo ergo
homine qui caput est hominum agnoscere possumus quid de aliis
hominib menbris eius sentite debeanius. Uideo enim inquit qm̃et ip¬
se iħc suꝑcȩlestium eẽntiarum suꝑẽentialis ẽẽntia. ad id quod scđd̃m
nos ẽ. immuta biliter ueniens non resilit a se ordinata. et assumpta hu¬
niuersa subsistunt suꝑcȩlestium quoq eẽntiarum idẽ angłicorũ sp̃u¬
um qui non solum terrena puritate sed et cȩlestia quoq subtilitate tu¬
scendunt. ẽẽnua ẽ: nec solum eẽntia quia in eo subsistunt. sed suꝑẽentia¬

Expanded text:
nis excelsissimas prae omnibus apparitionibus eloquiorum respiciam, ut in nis excelsissimas prae omnibus apparitionibus eloquiorum respiciam, ut in eis etiam hoc probem, quod divina arcana in homines per angelos dispensantur. Si enim circa illum hominem, qui super homines est angelica dispensatio non est repudiata, quanto magis in eis, qui peccato obnoxii sunt, et in tenebris ignorantiae constituti probatur esse necessaria. In illo ergo homine, qui caput est hominum, agnoscere possumus quid de aliis hominibus, membris ejus sentire debeamus. « Video enim, inquit, quoniam et ipJesus, supercaelestium essentiarum superessentialis essentia, ad id, quod secundum nos est, immutabiliter veniens, non resilit sub se et militari et electa huniversa subsistunt supercoelestium quoque essentiarum, id est angelicorum spirituum, qui non solum terrena puritate, sed et coelestia quoque subtilitate transcendunt, essentia est; nec solum essentia, quia in eo subsistunt; sed superessentia
Abbreviated transcription (Latin):
nistrantib ad homines descendit. sed imipsa quoq uerbi incarnatiõe
id̾e uderipotest. que licet ditatis maiestate angłis imꝑaret ea tatñ
que circa eius humanitatem temꝑaliter facienda fuerant ꝑ angłos
uoluit dispensari: in hoc ipso conditionem humanitatis dignanter
suscipiens. quod om̃i necessitate carens sola dispensatione ad exemplũ
humilitatis et documentum ueritatis dispositionib angłicis se meli¬
nauit. Respiciam inquit etiam ad ercellentissimas apparitiones elo¬
quiorum luminis. idẽ. apparitiones ipsius iħu xp̃i quando uidelicet
ipse iħc qui lumen ẽ. uerum in carne assumpta uisibilis apparuit.
Quȩ apparitiones luminis excellentissime ęxistunt precȩteris om̃ib¬
nũꝗͣ prius ita excellent̃ ds mũdo se manifestauit sicut qͣudo uicarne assũp¬
ta ipse uisibilis apparuit. Ad has ignur uiquit apparitiones lumi¬

Expanded text:
nistrantibus ad homines descendit; sed in ipsa quoque persona Venistrantibus ad homines descendit; sed in ipsa quoque persona Vederi potest: quae licet divinitatis majestate angelis imperaret, ea tamen, quae circa ejus humanitatem temporaliter facienda fuerant, per angelos voluit dispensari: in hoc ipso conditionem humanitatis dignanter suscipiens, quod omni necessitate carens sola dispensatione ad exemplum humanitatis, et documentum veritatis dispositionibus angelicis se inclinavit. « Respiciam, inquit, etiam ad excellentissimas apparitiones eloquiorum luminis, » id est apparitiones ipsius Jesu Christi, quando videlicet ipse Jesus, qui lumen est verum, in carne assumpta visibilis apparuit. Quae apparitiones luminis excellentissimae existunt, prae caeteris omnibnunquam prius ita excellenter Deus mundo se manifestavit, sicut quando in carne assumpta ipse visibilis apparuit. Ad has igitur, inquit, apparitiones lumi
Abbreviated transcription (Latin):
ros esfectos multorum reditu. id ẽ. separatione uł segregatione multitu¬
dinis et tumultus et strepitus. et purgatos etiam silentio. idẽ. quiete
mentis et pace interna ut in hoc ipso digni euuangłico et angłico fie¬
rent alloquio. quod seorsum amultitudine adsemetipsos redeuntes
insilentio et quiete mentis constituti spiritalis adnuntiaci onis capa¬
ces exticerant. Unde paulatim crescente gr̃a post unius euuangłiza¬
tionem. cȩlestis ȩrercitus multitudo auditur. quia illam ualde lau¬
dabilem dorologiam. idẽ. hymnum głe tradebant his qui interra
sunt hominib scilicet bonȩ uoluntatis. Secr. Respiciantq et ad
ercellentissimas eloquiorũ luminis apparitiones. Ac si diceret. Non
solum in his quȩ deuerbi incarnatione hominib ꝑ angłos nuntiata
sunt appareret qm̃ diuinorũ cognitio ipsis angłis mediantib & mi¬

Expanded text:
rgatos, et puros effectos multorum reditu, » id est separatione vel segregatione multiturgatos, et puros effectos multorum reditu, » id est separatione vel segregatione multitudinis, et tumultus, et strepitus; et purgatos etiam silentio, id est quiete mentis et pace interna, ut in hoc ipso digni Evangelio, et Evangelico fierent alloquio, quod seorsum a multitudine ad semetipsos redeuntes in silentio, et quiete mentis constituti spiritalis annuntiationis capaces exstiterant. Unde paulatim crescente gratia post unius evangelizationem coelestis exercitus multitudo auditur, qui illam valde laudabilem doxologiam, id est hymnum gloriae, tradebant iis qui in terra sunt hominibus scilicet bonae voluntatis. Sequitur: « Respiciamque et ad excellentissimas eloquiorum luminis apparitiones. » Ac si diceret: Non solum in iis, quae de Verbi incarnatione hominibus per angelos nuntiata sunt, apparet, quod divinorum cognitio ipsis angelis mediantibus et mi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotem quod puer nasciturus ex ipso propħa foret. oꝑationis ibesu
uirilis quia innatura humanitatis qua serum carnis assumpsit erbibita
est: & diuinȩ quia ꝑ potentiam diuinitatis inqua etiam carnemsuã
ułe diuinissimus gabriel mariam. quomͦ scilicet uupsa foret complendũ
diuinum mist̾ium ineffabilis diuinȩ formationis quod scilicet diumna
oꝑatio in effabiliter suꝑ usum et legem naturȩ de carne ipsius uirginis.
sine uirilis seminis ad mirtione carnem sumeret. et eam in indum̃tum
uerbi etni mirabiliter formaret. Ast alius angłorum iosepherudiebat
quomodo uere implerentur diuinitus ꝓmissa ꝓgenitori dauid. id est
quomodo implerentur ea quȩ promissa erant diuinitts. hoc ẽ. a deo
progenitori eius dauid. Alius ueropastores tanquã multorũ reditu&
silentio purgatos eu angłitauit. & cum eo multitudo exercitus cȩlestis
illam ualde laudabilem tradebant his qui uiterra sunt doxologiam

Expanded text:
sacerdotem, quod puer nasciturus ex ipso propheta foret operationis Jesu sacerdotem, quod puer nasciturus ex ipso propheta foret operationis Jesu virilis; quia in natura humanitatis, qua sexum carnis assumpsit, exhibita est; et divinae, quia per potentiam divinitatis, in qua etiam carnem suam idem divinissimus Gabriel « Mariam quomodo, » scilicet « in ipsa foret complendum divinum mysterium ineffabilis divinae formationis. » Quod scilicet divina operatio ineffabiliter super usum, et legem naturae de carne ipsius virginis sine virilis seminis admistione carnem sumeret, et eam indumentum Verbi aeterni mirabiliter formaret. « Ast alius angelorum Joseph erudiebat, quomodo vere implerentur divinitus promissa progenitori David. » Id est, quomodo implerentur ea, quae promissa erant divinitus, hoc est, a Deo progenitori ejus David. « Alius versilentio conversos evangelizavit, et cum eo multitudo exercitus caelestis illam valde laudabilem tradebant his, qui in terra sunt, d
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem. S eõr. U ideo aut̃ quia et diuinum ap̃i humanitatis
mist̾ium angłi primum docuere. deinde ꝑ ipsos in nos scientie gr̃a des¬
cendit. Ex hoc inquit patet qͥa quȩ ad̾o mandantur hominib ꝑ an¬
głos nuntiantur. qm̃ et ipsum diuinum myst̾ium humanitatis ap̃i
angłi docuerunt tam eos qui predixerunt & crediderunt. quã eos qui
uiderunt et susceꝑunt. et deinde hocẽ. consequent̃ ꝑipsos angłos innos
huius scientie gr̃a descendit. Sic ergo sicut uidelicet. xp̃i naturitas ꝑ an¬
gelos nuntiata ẽ. natuutas quoq precursoris eius ꝑ gabrielem angłm
legitur nunciata. Sic inquit diuinissimus gabriel ⁊achariam sũmũ
quidem sacerdotem docuit misteria. hoc ẽ. puerum nasciturumexip¬
so contra spem. quia ersterili matre et sene patre gr̃a diuina ꝓpħam
fore manifestande uirilis diuinȩ oꝑattonis iħu mundo diuinitus et
salutarit᷑ ac si diceret. Diuinissimus gabriel docuit rachariam sũmum

Expanded text:
 et divinum Christi humanitatis mysterium angeli primum docuere. Deinde per ipsos in nos scientiae gratia descendit. » Ex hoc, inquit, patet quod quae a Deo mandantur hominibus per angelos nuntiantur, quoniam et ipsum divinum mysterium humanitatis Christi angeli docuerunt, tam eos qui praedixerunt et crediderunt, quam eos qui viderunt et susceperunt. Et deinde, hoc est, consequenter per ipsos angelos in nos hujus scientiae gratia descendit. Sic ergo, sicut videlicet Christi nativitas per angelos nuntiata est: nativitas quoque praecursoris ejus per Gabrielem angelum legitur nuntiata. « Sic, inquit, divinissimus Gabriel Zachariam quidem summum sacerdotem docuit mysteria, hoc est, puerum nasciturum ex ipso contra spem, » quia ex sterili matre et sene patre: gratia divina « Prophetam fore manifestandae virilis divinae operationis Jesu mundo divinitus et salutariter. » Ac si diceret: Divinissimus Gabriel docuit Zachariam summum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa inquit sapientissima theologia idẽ. diuina scriptura quȩ secreta diui¬
na sapienter adhumanam cognitionem educit: reuelauit pulchre id ẽ.
conuenienter uocari theophaniam uisionem illam quȩ in ipsa descripta
ẽ. ut pote diuinam similicudinem informium idẽ. sp̃ualium. & corꝑalem
formam non habentium naturarum inforna usibili uel scđ̃m iusibilia
sumpta expressam. reuelauit dico pulchre uocari theophaniam ex
reductione uidentium in diuina id ÷ quia ꝑ eam uidentes in diuina cog¬
noscenda reducuntur quasi ꝑipsam uidentib diuina facta illumi¬
natione. et quidẽ diuinis ipsis scẽ ꝑficiendis idẽ. nonsolum ido qui a¬

Expanded text:
» « Ipsa, inquit, sapientissima theologia, » id est, divina Scriptura, quae secreta divi» « Ipsa, inquit, sapientissima theologia, » id est, divina Scriptura, quae secreta divina sapienter ad humanam cognitionem educit, « revelavit pulchre, » id est, convenienter vocari theophaniam visionem illam, quae in ipsa descripta est, utpote « divinam similitudinem informium, » id est spiritualium, et corporalem formam non habentium naturarum, in forma visibili vel secundum visibilia sumpta expressam. Revelavit, dico, pulchre vocari theophaniam ex reductione videntium in divina, id est, quia per eam videntes in divina cognoscenda reducuntur, quasi per ipsam videntibus divina facta illuminatione et quidem divinis ipsis sancte perficientibus, id
Abbreviated transcription (Latin):
erant possibilitati uidentium ut imꝑfectiores quidem inferiori & inꝑfec¬
riori genere uisionis cęlestium ueritatem ꝑciꝑent. excellentiores autẽ
sublimiori modo secreta diuina cognoscerent. Ec tamen siue inistis si¬
ue in illis quicquid de do adhumanam cognitionem uenire potuit. mi¬
nus ipso et quodam modo infra ipsum fuit. hinc enimscriptum ẽ. Ea
que subipso erant replebant templum. Quia om̃e quod mens humana. ĩ
hac uita de cogniuone illius capere potest: ineffabili maiestati euiseqͣ¬
rinon pocest. Tamen diuina scriptura manifestationes illas quibus
ds mentib humanis se reuelat: theophanias idẽ. diuinas apparitiones
uocare consueuit. qm̃ et si natura ds̃ non est quod cernitur: scđin demon
sequitur. Ipsa igitur sapientissima theologia uisionem illam quȩ in ip¬
sa est descripta reuelauit diuinam quasi informa informium similitudi¬
nem exuidentium indiuinum reductione pulchre uocari theophaniam.

Expanded text:
quidem inferiori et imperfectiori genere visionis coelestium veritatem perciperent; excellentiores autem sublimiori modo secreta divina cognoscerent. Et tamen sive in istis, sive in illis quidquid de Deo ad humanam cognitionem venire potuit, minus ipso, et quodammodo infra ipsum fuit. Hinc enim scriptum est: « Ea, quae sub ipso erant, replebant templum : » quia omne quod mens humana in hac vita de cognitione illius capere potest, ineffabili majestati ejus aequari non potest. Tamen divina Scriptura manifestationes illas, quibus Deus mentibus humanis se revelat, theopbanias, id est divinas apparitiones vocare consuevit; quoniam, etsi natura Deus non est, quod cernitur, secundum dems. Ipsa igitur sapientissima theologia visionem illam, quae in ipsa est descripta, revelavit divinam, quasi in forma informium similitudinum, ex videntium in divinum reductione, pulchre vocari th
Abbreviated transcription (Latin):
ores. et qui suꝑiores sunt copiosius lumen diuinitatis hauriunt. & ad e¬
os qui secuntur post se illuminandos tͣnsfundunt. Et inipsis quoq ordi¬
nibus inquibus scdm parem dispositionem multi equales sunt hȩc legis
alii ultimi. ut et hii etiam qui ordine pares sunt non sint ingr̃e ꝑceptio¬
ne ȩquales. hoc est quod dicit. Ec enim nonsolum & insuꝑpositis et subiec¬
cis animis id ẽ.spiritib sed in eque potentib ipsa ler diffinitur. ex suꝑẽẽn¬
tiali principio ordinationis om̃ium hoc est scilicet ꝑ unamqũaq ierar¬

Expanded text:
ores: et qui superiores sunt, copiosius lumen divinitatis hauriunt, et ad eores: et qui superiores sunt, copiosius lumen divinitatis hauriunt, et ad eos qui sequuntur post se, illuminandos transfundunt. Et in ipsis quoque ordinibus, in quibus secundum parem dispositionem multi aequales sunt, haec legis alii ultimi; et ii etiam, qui ordine pares sunt, non sint in gratiae perceptione aequales. Hoc est, quod dicit: « Etenim non solum et in super positis, et in subjectis animis, id est spiritibus; sed et in aeque potentibus ipsa lex definitur ex superessentiali principio ordinationis omnium, hoc est, » id scilicet, « per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ angłos ut aꝑte demonstretur qm̃ illa legis latio et di erat ercuiꝰ aucto¬
ritate ꝓcessit. et angłorum erat quorũ eam ministĩum exibuit. Tanquã
indiuinũ reduci. Ita inquit scripttira legis lationem ado ꝑ angelos
in hominib ordinatam ostendit tanquã ipso legali ordine diuinitus facto.
illud legaliter ponente idẽ. instituente uł sanctiente. hoc ẽ. scilicet scd̃a redu¬
ci indiuinum ꝑprima. Cum enĩdiuina lȩt pͥmum adõ in angłos acdeinde
pangłos in homines processisse ꝑhibetur: manifeste ostenditur qm̃ ꝑpͥma
et suꝑiora. scła & inferiora addiuinam cognitionem reducuntur. Et hoc
non solum int̾ dm̃ et angłos. uel int̃ angłos et homines. sed inipsis quoq
angłis intelligi oportet. qm̃ suꝑiores inferiores addiuinam reducuis
cognitionem. Qm̃ et inpsis angłis ordines sunt alii suꝑiores. alii inferi¬

Expanded text:
per angelos, ut aperte demonstretur quod illa legislatio et Dei erat, ex cujus auctoper angelos, ut aperte demonstretur quod illa legislatio et Dei erat, ex cujus auctoritate processit; et angelorum erat, quorum etiam ministerium exhibuit. « Tanquama secunda in divinum reduci. » Ita, inquit, Scriptura legislationem Deo per angelos in hominibus ordinatam ostendit, tanquam ipso legali ordine divinitus facto illud legaliter ponente, id est instituente, vel sanciente, hoc est, secunda reduci in divinum per prima. Cum enim divina lex primum a Deo in angelos, ac deinde per angelos in homines processisse perhibetur, manifeste ostenditur quod per prima et superiora, secunda et inferiora ad divinam cognitionem reducuntur: et hoc non solum inter Deum et angelos, vel inter angelos et homines, sed in ipsis quoque angelis intelligi oportet, quoniam superiores inferiores ad divinam reducunt cognitionem. Quoniam et in ipsis angelis ordines sunt, alii superiores, alii inferi
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. Facies gͦ tabernaculum iurta ȩxemplar quod tͥ monstratũ
ẽ. inmonte. Scdm hunc gͦ modum & ipsa uisibilis manifestatio. ac mate¬
rialis allocutio qua inuisibilis ds̃ hominib se demonstrare uoluit ds̃ eẽ.
uel dĩ ẽẽ. dicitur. quia in ea inuisibilis ds admanifestationem ꝓdiit. et
que occulta erant sua: ad cognitionem eduxit. In qua tam̃ uisibili ma¬
festatione nuustĩo angłorũ mediante cuncta oꝑatus ẽ. ut id quide qd̃
usibile factum ẽ. et di dicipossit ꝑpͥmam auctoritatẽ. et angłorum per
subiectam oꝑationem. hincẽ. enum quod sequit᷑. Docet aũt et hoc sapient̃
theologia ꝑ angłos eaminnos ꝓuenire. Nonsolum inquit testatur theo¬
logia legis lationem donatam moysi erdõ inmediate. sed docet etiam
eam scił legem prouenire in nos hocẽ. ad nr̃am coguitionem expositam

Expanded text:
scriptum est: « Facies ergo tabernaculum juxta exemplar, quod tibi monstratum scriptum est: « Facies ergo tabernaculum juxta exemplar, quod tibi monstratum est in monte . » Secundum hunc ergo modum et ipsa visibilis manifestatio ac materialis allocutio, qua invisibilis Dei hominibus se demonstrare voluit, Deus esse vel Dei esse dicitur, quia in ea invisibilis Deus ad manifestationem prodiit, et quae occulta erant sua ad cognitionem eduxit. In qua tamen visibili manifestatione ministerio angelorum mediante cuncta operatus est, ut id quidem quod visibile factum est, et Dei dici possit per primam auctoritatem, et angelorum perctam operationem. Hinc est enim quod sequitur: « Docet autem et hoc sapienter theologia, per angelos eam in nos pervenire. » Non solum, inquit, testatur theologia legislationem donatam Moysi ex Deo immediate, sed docet etiam eam, scilicet legem, pervenire in nos, hoc est ad nostram cognitionem expositam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ medias celestes uirtutes. id ẽ. mediantib cęlestib uirtutib ꝑ quas ad
hominum cognitionem deducte sunt adepti sunt & consecuti sunt. et¬
ꝑfecte comp̃hendunt iusiones istas głosi patres nr̃i. S ec̃a. Aut ñ
et sacra legis lationem eloquiorũ craditio uelud ꝑse quidẽ dicit ex deo
moysi donatam ut etiam nos uere doceat diuinos eam eẽ. et sacros ca¬
racteres. Nonne inquit traditio eloquiorũ idẽ. auctoritas scripturarũ
dicit sacram legis lationem id ẽ. lationem sacrȩ legis. donatam ẽẽ. moysi ex
do ꝑse nullum iudelicet cõmemorans mediatorem in latione legis inter
dm̃et moysen. sed ipsum ꝑse dm̃ moysi locutum fuisse contestans ut eti¬
am doceat nos eam uidelicet legem eẽ. sacros et diuinos caracteres. hocẽ.
sacrorum et diuinoꝵ signa. ut ꝑ eaque uisibiliter inlegis latione gesta
sunt. alia quedam iniusibilia significata et demonstrata ostendat sic̃

Expanded text:
per medias coelestes virtutes, » id est mediantibus coelestibus virtutibus, per quas ad hominum cognitionem deductae sunt: adepti sunt, et consecuti, et perfecte comprehenderunt visiones istas gloriosi patres nostri. Sequitur: « et sacram legislationem eloquiorum traditio velut per se quidem dicit ex Deo Moysi donatam, ut etiam nos vere doceat, divinos eam esse et sacros cracteres? » Nonne, inquit, « traditio eloquiorum, » id est, auctoritas Scripturarum, « dicit sacram legislationem, » id est, lationem sacrae legis, « donatam esse Moysi ex Deo per se, » nullum videlicet mediatorem commemorans in latione legis inter Deum et Moysen. Sed ipsum per se Deum Moysi locutum fuisse contestans: ut etiam doceat nos eam, videlicet legem, sacros esse, et divinos characteres, hoc est sacrorum et divinorum signa, ut per ea, quae visibiliter in legislatione gesta sunt, alia quaedam invisibilia significata et demonstrata ostendat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
humane rationi impressas tali conueuientia coaptatas ut et ipsũ dm̃
de quo facte erant decerent. et ipsis quib fiebant uidentib scđm ꝓpor¬
tionem unuiscuiꝰq & capacitatem congruerent. hoc ẽ. quod dicit. Sc̃is
facte sint theophamȩ scdm quasdam sacras in anifestationes uisionũ¬

Expanded text:
humanae rationi impressas, tali convenientia coaptatas, ut et ipsum Deum, humanae rationi impressas, tali convenientia coaptatas, ut et ipsum Deum, de quo factae erant, decerent, et ipsis, quibus fiebant videntibus secundum proportionem uniuscujusque, et capacitatem congruerent. Hoc est, quod dicit: Sanctis factae sunt theophaniae secundum quasdam sacras manifestationes decen