comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rores mei mali cũ gaudiis boniͤ.
⁊ ex qua ꝑte stet uictoria nescio.
Ei mͥ dũe miserere mei. Ci mͥ: ec¬
ce uuln̾a mea ñ abscondo. Medi¬
cus es: eger sum. Misericors es:
miser sum. Numquid ñ temp¬
tatio uita humana suꝑ terram᷑
Quis uelit molestias. ⁊ difficul¬
tates tolerare:. Iubes ea ñ ama¬
ri. Nemo qd̾ tolerat amat: ⁊ si
tolerare amat. Qͣmuis enĩ gau¬
deat se tolerare: ma uult tamẽ
non esse qd̃ toleret. Prospera in
adu̾sis desidero: aduersa in ꝓspe¬
ris tumeo. Quis int̾ hec mediꝰ
locus: uͥ ñ sit. humane uite tẽp¬
tatio. Ue ꝓsperitatib scłi semel
⁊ iteꝵ: a timore adu̾sitatis ⁊ a cor¬
ruptione letitie. Ue adu̾sitati¬
bus scłi semel ⁊ itere ⁊ tercio: a
desiderio ꝓsperitatis. ⁊ quia ip̃a
adu̾sitas dura ẽ ⁊ naufragat to¬
lerantia: nũqͥd non tẽptatio ẽ
uita humana suꝑ t̾ram sine
ullo int̾stitio: Et tota spes mea:
tua. Da quod iubes: ⁊ iube qd̾
ius. Impera nobis continẽtiã

Expanded text:
gaudiis bonis, et ex qua parte stet uictoria nescio. ei mihi! domine, miserere mei! ei mihi! ecce uulnera mea non abscondo: medicas es, aeger sum; misericors es, miser sum. numquid non temptatio est uita humana super terram? quis uelit molestias et difficultates? tolerari iubes ea, non amari. nemo quod tolerat amat, etsi tolerare amat. quamuis enim gaudeat se tolerare, mauult tamen non esse quod toleret. prospera in aduersis desidero, aduersa in prospera timeo. quis inter haec medius locus, ubi non sit humana uita temtatio? uae prosperitatibus saeculi semel et iterum a timore aduersitatis et a corruptione laetitiae! uae aduersitatibus saeculi semel et iterum et tertio a desiderio prosperitatis, et quia ipsa - aduersitas dura est, et ne frangat tolerantiam. numquid non temtatio est uita humana super terram sine ullo interstitio? Et tota spes mea tua. da quod iubes et iube quod uis. imperas nobis continentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
di duob uocabulis esse cõprehẽ
sam: Uerũtñ quia ñ de ip̃a sub¬
stantia dei. s ex nichilo cuncta
fc̃a sunt quia non sunt id ip̃m
bilitas omnib. siue maneant
sieut et̾na domus dei siue mu¬
tent᷑ sicut anima hoĩs ⁊ corpus.
cõmunẽ omĩum rerum inui¬
sibilium usibiliũq materiẽ
adhuc informẽ. s certe formabi¬
lẽ unde fieret celũ ⁊ t̾ra. idest
inuisibil̾ atq uisibilis iam u¬
t᷑q formata creatura his noĩbꝰ
enuntiata quib appellaret᷑ t̾¬
ra inuisibilis atq in cõposita
⁊ tenebre suꝑ abyssum ea distĩ¬
ctione. ut terra inuisibil atq

Expanded text:
di duobudi duobusam; uerum tamen quia non de ipsa substantia dei, sed ex nihilo cuncta facta sunt, quia non sunt id ipsum, bilitas omnibus, siue maneant, sicut aeterna domus dei, siue mutentur, sicut anima hominis et corpus, communem omnium rerum inuisibilium uisibiliumque materiem adhuc informem, sed certe formabilem, unde fieret caelum et terra, id est inuisibilis atque uisibilis iam utraque formata creatura, his nominibus enuntiatam, quibus appellaretur terra inuisibilis et inconposita et tenebrae super abyssum, ea distinctione, ut terra inuisibilis et
Abbreviated transcription (Latin):
digereret diei enumeratione qͣ¬
pe homines erãt. rudis ille car¬
nalis ppłs cui loquebat᷑. ut eis
oꝑa dei. ñ nͥ sola uisibilia cõmen¬
danda iudicaret. Terrã uero inui¬
sibilem ⁊ incõpositam. tenebrosã¬
q abyssum. unde consequent̾ ostẽ¬
dit᷑ ꝑ illos dies fc̃a atq disposita
esse cuncta ista uisibilia q̃ nota
sunt omĩb ñ incongruent̾ in¬
formẽ istam materiam intelligẽ¬
dam ẽe consentiunt. Quid si
dicat alius eãdem informitatẽ cõ¬
fusionẽq materie celi ⁊ t̾re noĩe
prius insinuatã: quod ex ea mũ¬
dus iste iusibilis cũ omib natͣis
q̃ in eo manifestissime apparẽt
qui celi ⁊ terre nomine sepe ap¬
pellari solet: conditꝰ atq ꝑfectus
est: Quid si dicat ⁊ alius celũ
⁊ terrã quidem usibilem. inui¬
sibilemq naturã ñ indecenter
appellatam: ac ꝑ hoc uniu̾sam
creaturã qͣm fecit in sapientia
idem in pͥncipio ds̃. huiuscemo¬

Expanded text:
digereret dierum enumeratione quadigereret dierum enumeratione quape homines erant rudis ille atque carnalis populus cui loquebatur, ut eis opera Dei non nisi sola visibilia commendanda judicaret. Terram vero invisibilem et incompositam, tenebrosamque abyssum, unde consequenter ostenditur per illos dies facta atque disposita esse cuncta ista visibilia quae nota sunt omnibus, non incongruenter informem istam materiam intelligendam esse consentiunt. 25. Quid si dicat alius, eamdem informitatem, confusionemque materiae, coeli et terrae nomine prius insinuatam, quod ex ea mundus iste visibilis cum omnibus naturis quae in eo manifestissime apparent, qui coeli et terrae nomine saepe appellari solet, conditus atque perfectus est? Quid si dicat et alius, coelum et terram quidem invisibilem visibilemque naturam non indecenter appellatam; ac per hoc universam creaturam quam fecit in Sapientia, id est in Principio, Deus, hujuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
conformes atq confirmes in et̾¬
num. d̾s m̃s. miscd̾ia mea. Cũ
his qui cuncta illa q̃ uera sũt.
falsa esse non dicunt. honorãtes
⁊ in culmine sequende auctori¬
tatis nobiscum constituentes.
illam ꝑ scm̃ moysen editã scãm
scͥpturam tuã ⁊ tamẽ nob̾ ali¬
quid contͣdicũt: ita loquor. Tu
esto deus nr̃ arbit̾ int̾ confessioneᷤ
meas: ⁊ contͣdictiones eoꝵ. Dicu̾̃t
enim. Qͣmuis uera sint hec: ñ
ea tñ duo moyses intuebat᷑. cum
reuelante sp̃u diceret. in pͥncipio
fecit d̾s celum ⁊ t̾rã. Non celi no¬
mine sp̃ualem uel intellectualẽ
illam creaturã c̃ ꝑ faciem dei cõ¬
tẽplantẽ significauit: nec t̾re no¬
mine in formẽ materiã. Quid
gͥ : qd̃ nos dicimus inquiunt.
hoc ille uir sensit: hoc u̾bis istis
elocutꝰ ẽ. Quicquid illud ẽ noĩe
aiunt celi ⁊ terre. istum uisibilẽ
mundũ prius uniu̾saliter et
breuit̾ significare uoluit: ut pꝰea

Expanded text:
conformes atque confirmes in aeteconformes atque confirmes in aeternum, deus meus, misericordia mea. cum his autem, qui cuncta illa, quae uera sunt, falsa esse non dicunt honorantes et in culmine sequendae auctoritatis nobiscum constituentes illam per sanctum Moysen editam sanctam scripturam tuam, et tamen nobis aliquid contradicunt, ita loquor. tu esto, deus noster, arbiter inter confessiones meas et contradictiones eorum. Dicunt enim: "quarnuis uera sint haec, non ea tamen duo Moyses intuebatur, cum reuelante spiritu diceret: in principio fecit deus caelum et terram. non caeli nomine spiritalem uel intellectualem illam creaturam semper faciem dei contemplantem significauit nec terrae nomine informem materiam." quid igitur? "quod nos dicimus" inquiunt "hoc ille uir sensit, hoc uerbis istis elocutus est". quid illud est? "nomine" aiunt "caeli et terrae totum istum uisibilem mundum prius uniuersaliter et breuiter significare noluit, ut postea
Abbreviated transcription (Latin):
latent quantũ uolunt ⁊ obstre¬
pant. sibi ꝑsuad̾e conabor ut qͥ¬
escant: ⁊ uiã p̾beant ad se u̾bo
tuo. Qd̃ si noluerĩt ⁊ repule¬
rint: obsecro te d̾s nĩs. ne tu si¬
leas a me. Tu loquere eos in cor¬
de meo ueracit̾. solus enĩ sic loq̃¬
ris. ⁊ dimittã eos foris. sufflantes
in puluerẽ. ⁊ excitantes t̾ram in
oculos suos. ⁊ intrẽ incubile me¬
um. ⁊ cantẽ tͥ amatoria. gemens
iuenarrabiles gemitus in peregͥ¬
natione mea. ⁊ recordans ihrłm
extento in eã sursum corde. ihe¬
rusalem patͥam meã. ihrłm ma¬
trem meami. teq suꝑ eã regnato¬
rem. illustratorem. patrẽ. tutorẽ.
maritũ. castas ⁊ fortes delitias
⁊ solidum gaudium. ⁊ omĩa bo¬
na. ieffabilia simul ⁊ omnia.
qͥa unũ sũmum. ⁊ uerx bonum.
⁊ non auertar. donec in eius pa¬
cem matͥs carissime uͥ sunt pri¬
mitie sp̃c mei. unde ista mͥ certa
sunt. colligas totum quod sum
a disꝑsione ⁊ deformitate hac:⁊

Expanded text:
latrent quantum volunt et obstrelatrent quantum volunt et obstrepant sibi; persuadere conabor ut quiescant, et viam praebeant ad se verbo tuo: quod si noluerint et repulerint me; obsecro, Deus meus, ne tu sileas a me . Tu loquere in corde meo veraciter; solus enim sic loqueris; et dimittam eos foris sufflantes in pulverem, et excitantes terram in oculos suos; et intrem in cubile meum, et cantem tibi amatoria, gemens inenarrabiles gemitus in peregrinatione mea, et recordans Jerusalem, extento in eam sursum corde, Jerusalem patriam meam, Jerusalem matrem meam, teque super eam regnatorem, illustratorem, patrem, tutorem, maritum, castas et fortes delicias, et solidum gaudium, et omnia bona ineffabilia simul omnia; quia unum summum et uerum bonum: et non auertar, donec in eius pacem, matris carissimae, ubi sunt primitiae spiritus mei, unde ista mihi certa sunt, colligas totum quod sum a dispersione et deformitate hac. et
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ quos alloq̃bar contͣdictores.
qͥ tamen ⁊ moysen piũ famulũ
dei ⁊ libros cius oracula sc̃i sp̃c
creditis: Est ne ista domus dei.
ñ quidẽ deo coet̾na s scd̃m modũ¬
suũ. et̾na in celis. uͥ uices tẽpoꝵ
frust᷑ queritis. qr non inuenie¬
tis. suꝑ greditur enĩ distensio¬
nẽ omnẽ ⁊ om̃e spacium etatis
uolubile.cui semꝑ inherere deo
bonu̾ ẽ: Est inquiunt. Quid
gͥ ex his q̃ clamauit cor meum
ad dm̃ meũ. ut audiret interiuᷤ
uocẽ laudis eius: qui tandẽ
falsum ẽẽ contenditis: An quia
erat informis materies uͥ ꝓpter
nullã formã nlłs ordo erat. Y
aũ nullus ordo erat nulla ui
cissitudo esse poterat: ⁊ tñ hoc
pene nichil. In qͣntũ ñ omĩno
nichil erat: ab illo utiq erat
a quo ẽ quicqͥd ẽ. Quod utrũ¬
q aliqͥd ẽ. Hoc quoq auint. ñ
negamꝰ. Cum his enĩ uolo co
ñ tacet ueritas tua. uera esse cõ¬
cedunt. Nam qui hec negãt

Expanded text:
mihi quos alloquebar, contradictores, mihi quos alloquebar, contradictores, qui tamen et Moysen pium famulum Dei, et libros ejus oracula sancti Spiritus creditis? Estne ista domus Dei, non quidem Deo coaeterna, sed s temporum frustra quaeritis, quia non inuenitis? supergreditur enim omnem distentionem et omne spatium aetatis uolubile, cui semper inhaerere deo bonum est. "est" inquiunt. quid igitur ex his, quae clamauit cor meum ad deum meum, cum audiret interius uocem laudis eius, quid tandem falsum esse contenditis? an quia erat informis materies, ubi propter nullam formam nullus ordo erat? ubi autem nullus ordo erat, nulla esse uicissitudo temporum poterat; et tamen hoc paene nihil in quantum non omnino nihil erat, ab illo utique erat, a quo est quidquid est, quod utcumque aliquid est. "hoc quoque" aiunt "non negamus". Cum his enim unon tacet veritas tua, vera esse concedunt. Nam qui haec negant,
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã temporis antecedit. que
prior omĩum creata ẽ añ illam:
tũ ẽ ip̃ius creatoris et̾nitas a qͦ
facta sumpsit exordium. qͣmuis
non tẽporis quia ñdum erat tẽ¬
pus ipsius tamẽ conditionis sue
unde ita ẽ abste deo nostro ut a¬
luid sit plane qͣm tu. ⁊ non il¬
ip̃m: qm̾ ⁊ si non solum ante il¬
lam. s nec in illa inuenimꝰ tẽpꝰ
qͥa ẽ idonea faciem tuã semꝑ
uidere. nec uspiã deflectit᷑ ab ea
Quo fit: ut nulla mutatione
uariet᷑. In est ei tñ ip̃a mutabi¬
litas unde tenebrasceret. ⁊ frige¬
sceret nͥ amore gndi tͥ coherens
tã qͣm semꝑ meridies luceret. ⁊
f̾u eret ex te. O domꝰ luminosa
⁊ speciosa dilexi decorem tuum.
⁊ locum habitationis głie diũ
mei. fabricatoris ⁊ possessoris tui.
Tibi suspiret ꝑegrinatio mea ⁊
dico ei qui fecit te: ut possideat
⁊ me in te. qr fecit ⁊ me. Errauz
sicut ouis ꝑdita. s in humeris
pastoris mei structoris mei spe¬
ro me reportari tͥ. Quid dicitis

Expanded text:
ram temporis antecedit, quae prior omnium creata est; ante illam tamen est ipsius creatoris aeternitas, a quo facta sumpsit exordium, quamvis non temporis quia nondum erat tempus, ipsius tamen conditionis suae. 21. Unde ita est abs te Deo nostro, ut aliud sit plane quam tu, et non idipsum. Quoniam etsi non solum ante illam, sed nec in illa invenimus tempus, quia est idonea faciem tuam semper videre nec uspiam deflectitur ab ea, quo fit ut nulla mutatione varietur; inest ei tamen ipsa mutabilitas unde tenebresceret et frigesceret, nisi amore grandi tibi cohaerens tanquam semper meridies luceret et ferveret ex te. O domus luminosa et speciosa, dilexi decorem tuum, et locum habitationis gloriae Domini mei fabricatoris et possessoris tui ! Tibi suspiret peregrinatio mea; et dico ei qui fecit te, ut possideat et me in te, quia fecit et me. Erravi sicut ovis perdita ; sed in humeris pastoris mei, structoris tui, spero me reportari tibi . 22. Quid dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
qr tua beatitudo tu es. Quid gͦ
si ista uł omnino nllã essent uł
informia remanerent. que nou
ex indigentia fecisti s explenitu¬
dine bonitatis tue cohibens at¬
q conu̾tens ad formã. ñ ut tãꝙͣ
tuum gaudiũ compleat᷑ ex eis :¬
ꝑfecto enim tͥ displicet eoꝵ imꝑ¬
fectio. ut ex te ꝑficiant᷑ ⁊ tͥ pla¬
ceant: ñ aut̃ imꝑfecto tãquã ⁊
tu eoꝵ ꝑfectione ꝑficiendus sis.
Sp̃c enim tuus bonꝰ. suꝑtereba¬
tur super aquas.¬

Expanded text:
quia tua beatitudo tu es. CAPUT IVquia tua beatitudo tu es. CAPUT IVsi ista vel omnino nulla essent, informia remanerent, quae non ex indigentia fecisti, sed ex plenitudine bonitatis tuae, cohibens atque convertens ad formam, non ut tanquam tuum gaudium compleatur ex eis? Perfecto enim tibi displicet eorum imperfectio, ut ex te perficiantur et tibi placeant; non autem imperfecto, tanquam et tu eorum perfectione perficiendus sis. Spiritus enim tuus bonus superferebatur super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ adeptꝰ ẽ conu̾sione. aũsione
lumẽ amittat ⁊ relabat᷑ in uitã.
tenebrose. abysso similem. Nã ⁊
nos qui secundum animã crea¬
tura sp̃ual̃ sumus. a u̾si a te no¬
stro lumine. in ea uita fuimus
aliqͣndo tenebre: ⁊ in reliquiis
obscuritatis nr̃e laboramus. do¬
nec simus iusticia tua. inimico
tuo sicut montes dei. Nã iudicia
tua fuimꝰ: sicut abyssus multa.¬
Qd̃ aut̃ in pͥmis conditionib
dixisti fiat lux. ⁊ fc̾a ẽ lux. ñ incõ¬
gruent̾ hec intelligo in creat᷑a
ta qͣ illuminares. S sicut ñ te
ꝓmeruerat ut esset tał uita q̃
illuminari posset: ita nec cũ ĩe
esset ꝓmeruit te ut illumina¬
retur. Neq enĩ eiꝰ informitas
plac̾e̾t tibi si non lux fieret. ñ
beate uiuit. ñ deberet nͥ gr̃e tue cõ¬
u̾sa ꝑ cõmutationẽ meliorẽ ad id
ꝙ neq in melius neq in deteriꝰ¬
cõmutari pocest. ꝙ tu solus es.
quia solꝰ simplicit̾ es: cui ñ est
aliud uiu̾e aliud beate uiuere.

Expanded text:
quod adeptus est conuersione auersione lumen amittat et relabatur in uitam tenebrosae abysso similem. nam et nos, qui secundum animam creatura spiritalis sumus, auersi a te, nostro lumine, in ea uita fuimus aliquando tenebrae et in reliquiis obscuritatis nostrae laboramus, donec simus iustitia tua in unico tuo sicut montes dei: nam iudicia tua fuimus sicut multa abyssus. Quod autem in primis conditionibus dixisti: fiat lux, et facta est lux, non incongta quam illuminares. Sed sicut non te promeruerat, ut esset talis vita quae illuminari posset; ita nec cum jam esset, promeruit te ut illuminaretur. Neque enim ejus informitas placeret tibi, si non lux fieret, nonbeate vivit, non deberet nisi gratiae tuae, conversa per commutationem meliorem ad id quod neque in melius neque in deterius mutari potest; quod tu solus es, quia solus simpliciter es, cui non est aliud vivere, aliud beate vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ fecisti omĩa. It uere ẽ qd̾ mũ¬
dus iste uisibił habet magnas ꝑ¬
tabile insinuat noticie nr̃e qͣndã
informitatẽ. qͣm forma capit. uł
qua nuitat᷑ ⁊ u̾tit᷑. Uere ẽ nulla
tempora ꝑpeti qd̾ ita coheret forme
incõmut abili: ut qͣmuis sit mu¬
tabile. ñ mutet᷑. Uerũ ẽ informi¬
tatem que ꝓpe nicħ ẽ uices tẽpoꝵ
habere non posse. Uerũ ẽ quod
unde fit aliquid: potest quodã
gn̾e loquutionis habere iã nom̃
eiꝰ rei q̃ inde fit. Unde potuit uo¬
cari celũ ⁊ terra quelibet infor¬
mitas unde fc̃m ẽ celũ ⁊ terra.
Uerx ẽ omĩum formatoꝵ nich
esse informi uicinius quã t̾rã
⁊ abyssum. Ucrx ẽ qd̃ non solũ
creatũ atq formatũ: s etiã qͥcꝙͦ
creabile atq formabile est. tu fe¬
cisti ex quo sunt omĩa. Uer̃ est
om̃c qd̃ ex informi format᷑. pͥus
esse in forme: deinde formatum.
Ex his omĩb ueris de quib ũ

Expanded text:
in qua fecisti omnia. item uerum est, quod munin qua fecisti omnia. item uerum est, quod mundus iste uisibilis habet magnas ptabile insinuat notitiae nostrae quandam informitatem, qua formam capit uel qua mutatur et uertitur. uerum est nulla tempora perpeti quod ita cohaeret formae incommutabili, ut, quamuis sit mutabile, non mutetur. uerum est informitatem, quae prope nihil est, uices temporum habere non posse. uerum est, quod, unde fit aliquid, potest quodam genere locutionis habere iam nomen eius rei, quae inde fit: unde potuit uocari caelum et terra quaelibet informitas, unde factum est caelum et terra. uerum est omnium formatorum nihil esse informi uicinius quam terram et abyssum. uerum est, quod non solum creatum atque formatum sed etiam quidquid creabile atque formabile est tu fecisti, ex quo sunt omnia. uerum est omne, quod ex informi formatur, prius esse informe, deinde formatum. Ex his omnibus neris, de quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
de corde puro. ⁊ conscientia bona.
⁊ fide non ficta. Et nouit magist̾
nr: in quib duob p̾ceptis totã
legeni ꝓphetasq suspenderit.
Que michi ardent̾ confitenti
pͥ ds m̃s lumẽ ocłoꝵ meoꝵ in oc¬
culto quid mͥ obest cum diu̾sa
in his uerbis intelligi possint: q̃
tũ uera sint: Quid in quã mͥ obẽ.
si aliud ego sensero. qm sensit aliꝰ
eum sensisse qui scripsit. Om̃s
atꝙ comprehendẽ qd̃ uoluit ille
quẽ legimus. Et cum eum ueri¬
dicum credimꝰ: nichil qd̾ falsũ
ẽ uł nouimꝰ uł putamꝰ audemꝰ
eũ existimare dixisse. Dum gͦ
quisq conat᷑ id sentire in scͥptu¬
ris sanctis qd̾̃ in eis sensit ille qͥ
scͥpsit: qͥd mali est si hoc sentiat
qd̾ tu lux omniũ ueridicarum
mentium ostendis uerx esse: etiã¬
si hoc ñ sensit ille qͥ legit. cũ ⁊ il¬
le uerx nͨ tñ hoc senserit: Ueix
ĩ eiũ dñe fecisse te celum ⁊ t̾rã.
⁊ u̾m esse pͥncipiũ sapientiã tuã

Expanded text:
de corde puro et conscientia bona de corde puro et conscientia bona et fide non ficta; et nouit magister noster, in quibus duobus praeceptis totam legem prophetasque suspenderit. quae mihi ardenter confitenti, deus meus, lumen oculorum meorum in occulto, quid mihi obest, cum diuersa in his uerbis intellegi possint, quae tamen uera sint? quid, inquam, mihi obest, si aliud ego sensero quam sensit alius eum sensisse, qui scripsit? omnesatque conprehendere, quod uoluit ille quem legimus, et cum eum ueridicum credimus, nihil, quod falsum esse uel nouimus uel putamus, audemus eum existimare dixisse. dum ergo quisque conatur id sentire in scripturis sanctis, quod in eis sensit ille qui scripsit, quid mali est, si hoc sentiat, quod tu, lux omnium ueridicarum mentium, ostendis uerum esse, etiamsi non hoc sensit ille, quem legit, cum et ille uerum nec tamen hoc senserit? Verum est enim, domine, fecisse te caelum et terram. uerum est esse principium sapientiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ⁊ incõposita. intelligat᷑ ma¬
teries corporał. añ qualitatẽ for¬
me. tenebre aut̃ suꝑ abyssum
sp̃ualis materies añ cohibitio¬
nem quasi fluentis ĩmodera¬
tionis: ⁊ aũ illuminationem sa¬
pientie: Est adhuc qͥd dicat si
quis uelit aluid. ñ scilicet iã
ꝑfectas atq formatas inuisi¬
biles uisibilesq naturas. celi
⁊ terre nomine significari. cũ
legitur in pͥncipio fecit d̾s celũ
et terrã. s ip̃am adhuc informẽ
uchoationem rerum creabilẽ
formabilẽq materiã his nomi¬
nib appellatam qd̃ in ea iam
essent ista confusa ñdũ quali¬
tatib formisq distuicta q̃ ñc
iam digesta sius ordinib uocã¬
tur celũ ⁊ t̾ra illa sp̃uał. hec cor¬
porał creatura. Quib omni¬
bus auditis ⁊ consideratis: no¬
lo u̾bis contẽdere. Ad nichil e¬
nim utile ẽ: nͥ adsubu̾sionem
audientium. Ad edificationẽ
au̾ bona ẽ lex. si quis ea legiti¬
me utat᷑. quia finis eiꝰ caritas ẽ¬

Expanded text:
inconposita intellegatur materies corporalis ante qualitatem formae, tenebrae autem super abyssum spiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae? Est adhuc quod dicat, si quis alius uelit, non scilicet iam perfectas atque formatas inuisibiles uisibilesque naturas caeli et terrae nomine significari, cum legitur: in principio fecit deus caelum et terram, sed ipsam adhuc informem inchoationem rerum formabilem creabilemque materiam his nominibus appellatam, quod in ea iam essent ista confusa, nondum qualitatibus formisque distincta, quae nunc iam digesta suis ordinibus uocantur caelum et terra, illa spiritalis, haec corporalis creatura. Quibus omnibus auditis et consideratis nolo uerbis contendere; ad nihil enim utile est nisi ad subuersionem audientium. ad aedificationem autem bona est lex, si quis ea legitime utatur, quia finis eius est caritas
Abbreviated transcription (Latin):
racib ꝑ signa enu̾tiat᷑: unũ si
de ueritate rerum. alderum si
de ip̃ius qui annũtiat uolũ¬
tate defensio est. Alit̾ enĩ q̃ri¬
mus. de creature conditione ꝙ
uer sit: alit̾ aũ quid in his uͥ¬
bis moyses egregius domesticꝰ
fidei tue intelligere lectorẽ au¬
ditorẽq uoluerit. In illo pͥmo
gen̾e discedant a me omnes.
qui ea que falsa sunt se scire
arbitrant᷑: in hoc itẽ altero dil¬
cedant a me om̃s. qui ea q̃ fal¬
sa sunt moysen dixisse arbit¬

Expanded text:
racibus per signa enuntiatur, unum, si racibus per signa enuntiatur, unum, si de ueritate rerum, alterum, si de ipsius qui enuntiat uoluntate dissensio est. aliter enim quaerimus de creaturae conditione, quid uerum sit, aliter autem quid in his uerbis Moyses, egregius domesticus fidei tuae, intellegere lectorem auditoremque uoluerit. in illo primo genere discedant a me omnes, qui ea, quae falsa sunt, se scire arbitrantur. in hoc item altero discedant a me omnes, qui ea quae falsa sunt Moysen dixisse arbitran
Abbreviated transcription (Latin):
quas. Non enu adhuc infor¬
mes sunt ⁊ inuise: quas ita de¬
cora sporie fluere cernimꝰ: Aut
congregetur aqua q̃ ẽ sub fir¬
mamento. ut congregatio ip̃a¬
sit formatio: quid respondebit᷑
de aquis q̃ suꝑ firmamentũ
lunt: Quia neq informes tã
honorabilem sedem accipere me¬
ruissent: nec scͥptum ẽ qua no¬
ce formate sint. Unde si aliqͥd
na fides nec certꝰ ambigit intel¬
lectꝰ. nec ideo ulla sobria doct̾na
dic̾e audebit istas aqͣs coet̾nas
deo.qr in libro geneseos cõme
illã materiã quã scriptura hec
terrã inuisibilẽ ⁊ incõpositam
tenebrosamq abyssum appel¬
lat. docente ueritate intelliga¬
mus ex deo fc̃m esse ex nichilo:
i deoq illi ñ esse coet̾nam. qͣm¬
uis ubi fc̃a sit omiserit enũti¬
are ista narratio: His gͦ audli¬
tis. atq ꝑspectis. ꝓ captu infir¬
mitatis mee quam tibi confi¬
teor scienti deo meo: duo iudeo
dissensionũ genera oboriri poͤ¬
se. cum aliquid a nũtiis ue¬

Expanded text:
quas? non enim adhuc inforquas? non enim adhuc informes sunt et inuisae, quas ita decora specie fluere cernimus. aut congregetur aqua, quae est sub firmamento, ut congregatio sit ipsa formatio, quid respondebitur de aquis, quae super firmamentum sunt, quia neque informes tam honorabilem sedem accipere meruissent nec scriptum est, qua uoce formatae sint? unde si aliquidna fides nec certus ambigit intellectus, nec ideo ulla sobria doctrina dicere audebit istas aquas coaeternas deo, quia in libro Geneseos commemillam materiem, quam scriptura haec terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamque abyssum appellat, docente ueritate intellegamus ex deo factam esse de nihilo ideoque illi non esse coaeternam, quamuis ubi facta sit omiserit enuntiare ista narratio?" His ergo auditis atque perspectis pro captu infirmitatis meae, quam tibi confiteor scienti deo meo, duo uideo dissensionum genera oboriri posse, cum aliquid a nuntiis ue
Abbreviated transcription (Latin):
bunt assertores duaꝵ istare sẽtẽ¬
tiaꝵ qͦs extremas posuimus. aut
illiꝰ aut illiꝰ cũ hec audierĩt ⁊ di
ampliꝰ bonũ esse qd̃ creatum atq
formatũ ẽ. ita fatem᷑ minus bo¬
num esse quod fc̃m ẽ creabile atq
formabile s tñ bonum. ñ aũ com¬
memorasse scͥpturã qđ hanc in¬
formitatẽ fec̾it d̾s. sic̃ alia multa
ñ cõmemorauit sicut cherubin
⁊ seraphin. ⁊ que apls distincte
ait sedes. dominationes pͥncipa¬
tus. potestates: q̃ tn omĩa deum
fecisse manifestum ẽ. Aut si in
eo qd̾ dictum ẽ fecit celũ ⁊ terrã.
comp̾hensa sunt omĩa: quid de
aquis dicimus. suꝑ qͣs ferebat᷑
sp̃c dei : Si enim terra nomina¬
ta simul intelligunt᷑ quomodo
iã terre nomine mat̾ies informiᷤ
accipit᷑. qñ tam speciosas aquas
uidemꝰ. Aut si ita accipit᷑: cur ex
eadem informitate scͥptum est.
fc̃m ẽ firmamẽtũ ⁊ uocatũ ce¬
lum: neq scͥptum ẽ fcãs esse a¬

Expanded text:
bunt assertores duarum istarum sentenbunt assertores duarum istarum sententiarum, quas extremas posuimus, aut illius aut illius, cum haec audierint, et dicenamplius bonum esse quod creatum atque formatum est, ita fatemur minus bonum esse quod factum est creabile atque formabile, sed tamen bonum: non autem conmemorasse scripturam, quod hanc informitatem fecerit deus, sicut alia multa non commemorauit, ut Cherubim et Seraphim, et quae apostolus distincte ait, sedes, dominationes, principatus, potestates, quae tamen omnia deum fecisse manifestum est. aut si in eo, quod dictum est: fecit caelum et terram, conprehensa sunt omnia, quid de aquis dicimus, super quas ferebatur spiritus dei? si enim terra nominata simul intelleguntur, quomodo iam terrae nomine materies informis accipitur, quando tam speciosas aquas uidemus? aut si ita accipitur, cur ex eadem informitate scriptum est factum firmamentum et uocatum caelum neque scriptum est factas esse a
Abbreviated transcription (Latin):
erant suꝑ abyssum idem infor¬
mitas quedam iã materies erat.
ũn celum ⁊ t̾rã dm̃ fecisse scͥptura
ỹdixit. totam scilicet corporeã mũ¬
di molem in duas maximas ꝑteᷤᷤ
iuꝑiorẽ atq inferiorem distriby¬
tam. cuni omĩb q̃ in eis st̃ usi¬
tatis notisq creaturis. Cum
enu duab istis extremis sẽ¬
tentiis resistere quisqͣm ita
temptau̾it: si ñ uultis hanc ĩ¬
formitatem mat̾ie celi ⁊ terre
noĩe appellatã uideri erat gͦ ali¬
quid ꝙ non fec̾at deus. un ce¬
lum ⁊ terrã fac̾et. Neq enim
scͥptura narrauit ꝙ istã mat̾i¬
am d̾s fecerit. nͥ ut intelligamꝰ
cã celi ⁊ terre aut soliꝰ t̾re uoca¬
bulo significatam. cũ diceret᷑.
in pͥncipio fecit d̾s celum ⁊ t̾rã:
ut id quod sequit᷑. t̾ra aut̃ erat
inuisibił ⁊ incõposita. qͣmius
informẽ materiam sic placu̾it
appellare. ñ tm̾̃ intelligimꝰ nͥ eã
quã fecit d̾s in eo quod scͥptũ
ẽ fecit celum ⁊ t̾ram. Responde¬

Expanded text:
ant super abyssum, id est informitas quaedam iam materies erat, unde caelum et terram deum fecisse scriptura praedixit, totam scilicet corpoream mundi molem in duas maximas partes superiorem atque inferiorem distributam cum omnibus quae in eis sunt usitatis notisque creaturis. Cum enim duabus istis extremis sententiis resistere quisquam ita temptauerit: "si non uultis hanc informitatem materiae caeli et terrae nomine appellatam uideri, erat ergo aliquid, quod non fecerat deus, unde caelum et terram faceret; neque enim scriptura narrauit, quod istam materiem deus fecerit, nisi intellegamus eam caeli et terrae aut solius terrae uocabulo significatam, cum diceretur: in principio fecit deus caelum et terram, ut id, quod sequitur: terra autem erat inuisibilis et inconposita, quamuis informem materiam sic placuerit appellare, non tamen intellegamus nisi eam, quam fecit deus in eo, quod perscriptum est: fecit caelum et terram," responde
Abbreviated transcription (Latin):
inum. Statiusti enĩ eam in se¬
culũ ⁊ in scłm scli: p̾ceptum po¬
luisti ⁊ ñ preteribit. Nec tñ
tͥ deo coet̾na. qm̾̃ non sine initio:
fc̃a ẽ enim. Nam ⁊ si non inue¬
nimus tẽpus añ illam quippe
pͥor omniũ creata ẽ sapientia.
nec utiq illa sapientia. tͥ deus
nr̃ patri suo plane coet̾̃na ⁊ eqͣ¬
lis. ⁊ ꝑ quam creata sunt omĩa.
⁊ in quo pͥncipio fecisti celũ ⁊ t̾¬
ram. s ꝓfecto sapientia que cre¬
ata est intellectualis natura scili¬
cet. q̃ contẽplatione luminis. lu¬
men ẽ. Dicit᷑ enim ⁊ ip̃a qͣmuiᷤ
creata sapientia. Sed quantum
int̾ ẽ int̾ lumẽ qd̾ illuminat
⁊ quod illuminat᷑ tantũ inter
sapiẽtiam q̃ creat ⁊ istã q̃ crea¬
ta ẽ. sicut int̾ iusticiã iustificã¬
tẽ. ⁊ iusticiã q̃ iustificatione fc̃a
ẽ. Nã ⁊ nos dicti sumꝰ iusticia
tua. Ait enĩ quidam serius
tuus. Ut nos sinus iusticia
dei in ip̃o. Ergo quia prior om¬

Expanded text:
ternum. Statuisti enim eam in saeternum. Statuisti enim eam in saeculum et in saeculum saeculi; praeceptum posuisti et non praeteribit . Nec tamen tibi Deo coaeterna, quoniam non sine initio: facta est enim. 20. Nam etsi non invenimus tempus ante illam, prior quippe omnium creata est sapientia ; nec utique illa Sapientia tibi, Deus noster, Patri suo plane coaeterna et aequalis et per quam creata sunt omnia, et in quo Principio fecisti coelum et terram; sed profecto sapientia quae creata est, intellectualis natura scilicet, quae contemplatione luminis lumen est: dicitur enim et ipsa, quamvis creata, sapientia. Sed quantum interest inter lumen quod illuminat et quod illuminatur, tantum inter sapientiam quae creat et istam qta est, sicut inter iustitiam iustificantem et iustitiam, quae iustificatione facta est; nam et nos dicti sumus iustitia tua; ait enim quidam seruus tuus: ut nos simus iustitia dei in ipso — ergo quia prior om
Abbreviated transcription (Latin):
go atq coniungo. ⁊ inuenio d̃m
meum dm̃ et̾nũ. ñ aliqͣm tali no¬
ua uolũtate condidisse creaturã.
nͨ scientiã eius aliquid tͣnsitori
um pati. Quid gͦ dicitis contra¬
dictores: An falsa sunt ista: Nõ
inquiunt. Quid illud: Nũqͥ
falsum ẽ omnẽ naturã forma¬
tã materiam ue formabilem ñ
esse. nͥ ab illo qͥ sũ me bonꝰ est: qͥa
sũme ẽ: Neq hoc negamꝰ inqͥ¬
unt. Quid igit᷑: An illud ne¬
gatis sublimem qͣndã esse cre¬
aturã. tã casto amore coherentẽ
deo uero ⁊ u̾e eterno ut ⁊ qͣmuis
ei coet̾na non sit in nullã tñ tẽ¬
poꝵ uarietatem ⁊ uicissitudinẽ
ab illo se resoluat ⁊ defluat: s
in eius soluis ueracissima con¬
tẽplatione reqͥescat: Qm̃ tu ds̃
diligẽti te qͣntũ p̾cipis ostendis
ei te ⁊ sufficis ei: ⁊ ideo ñ declinat
a te. nec ad se. Hec est domus dei
ut terrena neq ulla celesti mo¬
le corporea. s sp̃ualis ⁊ ꝑticeps e¬
tͥnitatis tue: quia sine labe ine¬

Expanded text:
go atque coniungo et inuenio deum meum, deum aeternum non aliqua noua uoluntate condidisse creaturam nec scientiam eius transitorium aliquid pati. Quid ergo dicetis, contradictores? an falsa sunt ista? "non" inquiunt. quid illud? num falsum est omnem naturam formatam materiamue formabilem non esse nisi ab illo, qui summe bonus est, quia summe est? "neque hoc negamus" inquiunt. quid igitgatis, sublimem quamdam esse creaturam tam casto amore cohaerentem Deo vero et vere aeterno, ut quamvis ei coaeterna non sit, in nullam tamen temporum varietatem et vicissitudinem ab illo se resolvat ac defluat, sed in ejus solius veracissima contemplatione requiescat? Quoniam tu, Deus, diligenti te quantum praecipis, ostendis ei te et sufficis ei; et ideo non declinat a te, nec ad se. Haec est domus Dei non terrena, neque ulla coelesti mole corporea, sed spiritualis et particeps aeternitatis tuae, quia sine labe in ae
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ celũ celi dño qͣm domũ tu¬
am contẽplantẽ delectationem
tuam sine ullo defectu egredien¬
di in aliud. mẽtẽ purã concordiˢ¬
sime unam. stabilimento pacis
sc̃oꝵ sp̃uum ciuium ciuitatis
tue in celestib suꝑ ista celestia
unde intelligat anima ꝑegri¬
natione longinqͣ fc̾a si iam sitit
tͥ. si iã sitit tͥ. si iam fc̃e sunt ei sue¬
lacͥme panis. dũ dicit᷑ ei ꝑ singu¬
los dies uͥ est d̾̃s tuus. si iã petit
a te unã ⁊ hanc requirit. ut in¬
habitet in domo tua ꝑ omnes
dies uite sue. Et q̃ uita eius nͥ tu:
Et qui dies tur: nͥ et̾nitas tua :
Sicut ãni tui qͥ non deficiunt:
qͥa idem ip̃e es. Hinc gͦ intelli¬
gat anima mea q̃ potest qͣm lõ¬
ge super omĩa tẽpora sis et̾nus:

Expanded text:
mem caelum caeli domino quapi domum tumem caelum caeli domino quapi domum tuam contemplantem delectationem tuam sine ullo defectu egrediendi in aliud, mentem puram concordissime unam stabilimento pacis sanctorum spirituum, ciuium ciuitatis tuae in caelestibus super ista caelestia. Vnde intellegat anima, cuius peregrinatio longinqua facta est, si iam sittibi, si iam factae sunt ei lacrimae suae panis, dum dicitur ei per singulos dies: ubi est deus tuus? si iam petit a te unam et hanc requirit, u t inhabitet in domo tua per omnes dies uitae suae? et quae uita eius nisi tu? et qui dies tui nisi aeternitas tua, sicut anni tui, qui non deficiunt, quia idem ipse es? hinc ergo intellegat anima, quae potest, quam longe su
Abbreviated transcription (Latin):
stantias q̃ ñ sunt quod tu es
⁊ tñ sunt tu fecisti. ⁊ hoc solũ a
te ñ est qd̃ ñ est motusq uolũ¬
tatis a te qͥes. ad id qd̾ minꝰ est.
qͥa talis motꝰ delictum atq pec¬
catum ẽ: ⁊ qd̾ nullius peccatũ
aut ibi nocet aut ꝑtͦbat ordinẽ
ĩperii tui. uł in pͥmo uł in imo.
Hoc inconspectu tuo claret mͥ.
⁊ magis magisq clarescat oro te:
atq in ea manifestatione ꝑsistã
sobriꝰ sub alis tus. Itẽ dixisti mͥ
uoce forti in aurẽ interiorem. ꝙ
nec illa creatura tͥ coet̾na est. cꝰ
uolũtas tu solus es. teq ꝑseue¬
rãtissima castitate hauriens ury
affectu se tenet: non habens fu¬
turũ qd̃ expectet. nec p̾teritum
traiciens qd̾ meminerit. Nulla
uice uariatur. nec in tẽpora ulla
distendit᷑. O beata si qua ista ẽ
inherendo beatitudini tue: bea¬
ta sẽpiterno inhabitatore te atq
illustratore suo. Nec inuenio qͥd
libentius appellandum existi¬

Expanded text:
stantias, quae non sunt quod tu es stantias, quae non sunt quod tu es et tamen sunt, tu fecisti\': hoc solum a te non est, quod non est; motusque uoluntatis a te, qui es, ad id quod minus est, quia talis motus delictum atque peccatum est, et quod nullius peccatum aut tibi nocet aut perturbat ordinem imperii tui uel in primo uel in imo. hoc in conspectu tuo claret mihi et magis magisque clarescat, oro te, atque in ea manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. Item dixisti mihi uoce forti in aurem interiorem, quod nec illa creatura tibi coaeterna est, cuius uoluptas tu solus es teque perseuerantissima castitate hauriens mutaquem toto affectu se tenet, non habens futurum quod expectet nec in praeteritum traiciens quod meminerit, nulla uice uariatur nec in tempora ulla distenditur. o beata, si qua ista est, inhaerendo beatitudini tuae, beata sempiterno inhabitatore te atque inlnstratore suo! nec inuenio, quid libentius appellandum existi
Abbreviated transcription (Latin):
ritas lumẽ cordis mei: ñ tene¬
bre mee loquãt᷑ mͥ. Defluxi ad
ista ⁊ obscuratꝰ sum. s hinc eti¬
am hinc amaui. Erraui: ⁊ re¬
cordatꝰ sum tui. Audiui uocẽ
tuã pꝰ me ut redirẽ: ⁊ uix audi
ce nunc redeo: estuans ⁊anhe¬
lans ad fontẽ tuũ. Nemo me
ꝓhibeat. hũc bibã. ⁊ tunc uiuã.
Nam ñ ego uita mea. Si ma¬
le uixi ex me. mors mͥ fui. ⁊ in
te reuiuisco. Tu me alloq̃re: tu
mͥ sermocinare. Credidi libris
tus: ⁊ u̾ba eoꝵ archana ualde.
Iam dixisti mͥ dñe uoce fortũ
aurem int̾iorem. quia tu ẽt̾nus
es. solus habens ĩmortalitatem:.
quia ex nulla spetie motu ue
mutaris. Nec temporib uaria¬
tur uoluntas tua. quia ñ est ĩ¬
mortalis uoluntas q̃ alia ⁊ alia
est. Hoc inconspectu claret mͥ.
⁊ magis magisq clarescat oro
te. atq in ea manifestatione ꝑ¬
sistam sobrius sub ał tius. Itẽ
dixisti mͥ dñe uoce forti in aurẽ
interiorẽ qd̃ om̃s nat᷑as atq sub¬

Expanded text:
ritas, lumen cordis mei, non teneritas, lumen cordis mei, non tenebrae meae loquantur mihi. defluxi ad ista et obscuratus sum, sed hinc, etiam hinc adamaui te. erraui et recordatus sum tui. audiui uocem tuam post me, ut redirem, et uix audiui nc ecce redeo aestuans et anhelans ad fontem tuum. nemo me prohibeat: hunc bibam et hunc uiuam. non ego uita mea sim: male nixi ex me, mors mihi fui: in te reuiuesco. tu me alloquere, tu mihi sermocinare. credidi libris tuis, et uerba eorum arcana ualde. iam dixisti mihi, domine, uoce forti in aurem interiorem. quia tu aeternus es, solus habens inmortalitatem, quoniam ex nulla specie motuue mutaris nec temporibus uariatur uoluntas tua, quia non est immortalis uoluntas, quae alia et alia est. hoc in conspectu tuo claret mihi et magis magisque clarescat, oro te, atque in ea manifestatione persistam sobrius subdixisti mihi, domine, uoce forti in aurem interiorem, quod omnes naturas atque sub
Abbreviated transcription (Latin):
paret. in qua sentiri ⁊ dinum̾a¬
ri possũt tẽpora. Quia rerum
mutationib fiunt tẽpora dum
uariant᷑ ⁊ u̾tunt᷑ species. quare
mat̾ia predicta ẽ terra uisibilis.
Ideoq sp̃c doctor famuli tui. cõ
te cominemorat fecisse in pͥnci¬
pio celũ ⁊ terrã. tacet de tempo¬
rib silet de dieb. Nimirũ eti¬
am celum celi quod inpͥncipio
fecisti creatura ẽ aliqua intelle¬
ctualis quã qͣm nequaqͣm tibi tͥ¬
nitati coeterna ꝑticeps tamẽ et̾¬
nitatis tue ualde mutabilitatẽ
suã p̾dulcedine felicissime cõtẽ¬
plationis tue cohibet: ⁊ sine ullo
lapsu ex quo fc̃a ẽ in herẽdo tͥ: ex¬
cedit omnẽ uolubilem uicissitu¬
diuẽ tẽpoꝵ. Ista uero informitas
t̾re inusibił ⁊ incõposita nͦ ip̃a
in dieb num̾ata ẽ. Ybi enĩ nul¬
la speties. nullus ordo: nec uenit
quicqͣm nec p̾terit. Ex ubi hoc
ñ fit. ñ st̃ utiq dies nec uicissi¬
tudo spacioꝵ tẽporalium. Oue¬

Expanded text:
paret, in qua sentiri et dinumeraparet, in qua sentiri et dinumerari possunt tempora, quia rerum mutationibus fiunt tempora, dum uariantur et uertuntur species, quarum materies praedicta est terra inuisibilis. Ideoque spiritus, doctor famuli tui, cum te conmemorat fecisse in principio caelum et terram, tacet de temporibus, silet de diebus. nimirum enim caelum caeli, quod in principio fecisti, creatura est aliqua intellectualis, quamquam nequaquam tibi, trinitati, coaeterna, particeps tamen aeternitatis tuae, ualde mutabilitatem suam prae dulcedine felicissimae contemplationis tuae cohibet et sine ullo lapsu ex quo facta est inhaerendo tibi excedit omnem uolubilem uicissitudinem temporum. ista uero informitas, terra inuisibilis et inconposita, nec ipsa in diebus numerata est. ubi enim nulla species, nullus ordo, nec uenit quicquam et praeterit, et ubi hoc non fit, non sunt utique dies nec uicissitudo spatiorum temporalium. 0 ue
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qd̾ formari poterat. Tu enĩ
dñe fecisti mũdũ de mat̾ia in¬
formi. qsm fecisti de nulla re pe¬
ne nullã rẽ: unde faceres mag̃¬
na q̃ miramur filii hominum.
Ualde enĩ hoc mirabile celum cor¬
poreum quod firmamentũ int̾
aquam ⁊ aquam scdo die pͦ con¬
ditionẽ lucis dixisti fiat. ⁊ sic est¬
sc̃m. Qd̃ firmamẽtũ uocasti ce¬
lum. s celum terre huiꝰ ⁊ maris
q̃ fecisti t̾cio die dando speciem
uisibilẽ informi materie qͣm fe¬
uisti añ omnẽ diem. Iam enĩ fe¬
ceras ⁊ celum aũ omnẽ diẽ: sed ce¬
lũ celi huiꝰ. quia in pͥncipio fece¬
ras celum ⁊ t̾ram. Terra aũ ip̃a
qͣm feceras informis materies
erat. quia inuisibil mat̾ies erat
⁊ incõposita ⁊ tenebre suꝑ abys¬
sũ. de qua t̾ra inuisibili ⁊ in cõ¬
posita. de qua informitate de qͦ
pene nichilo fac̾es. hec omĩa qͥb
iste nuitabil̃ mundꝰ cõstat ⁊ ñ
tõstat: in qͦ ip̃a mutabilitas ap¬

Expanded text:
erat quod formari poterat. Tu enim, erat quod formari poterat. Tu enim, Domine, fecisti mundum de materia informi, quam fecisti de nulla re pene nullam rem, unde faceres magna quae miramur filii hominum. Valde enim mirabile hoc coelum corporeum, quod firmamentum inter aquam et aquam secundo die post conditionem lucis dixisti, Fiat; et sic factum. quod firmamentum uocasti caelum, sed caelum terrae huius et maris, quae fecisti tertio die dando speciem uisibilem informi materiae, quam fecisti ante omnem diem. iam enim feceras et caelum ante omnem diem, sed caelum caeli huius, quia in principio feceras caelum et terram. terra autem ipsa, quam feceras, informis materies erat, quia inuisibilis erat et inconposita et tenebrae super abyssum: de qua terra inuisibili et inconposita, de qua informitate, de quo paene nihilo faceres haec omnia, quibus iste mutabilis mundus constat et non constat, in quo ipsa mutabilitas ap
Abbreviated transcription (Latin):
sti aliquid. ⁊ de nichilo. Fecisti enĩ
celũ ⁊ terrã: ñ de te. Nã esset e¬
qͣle unigenito tuo. ac ꝑ ħ ⁊ tͥ: ⁊¬
nullomͦ iustũ esset ut eqͣle tͥ es¬
set: qd̃ de te ñ esset. ⁊ aliud p̃ter
te ñ erat. unde fac̾es ea ds: una
tͥnitas. ⁊ tͥna unitas. Et ideo de
unũ quo superior tu esses. alte¬
rũ quo inferiꝰ nicħ esset. S illd̾
celũ celi tͥ dñe: terrã aũ qͣm de¬
disti filiis hominũ. cernendã at¬
q tangendam ñ erat tał qͣlẽ nec
t̾nimꝰ ⁊ tãgunꝰ. Inuisibił enĩ erat
⁊ incõposita. ⁊ abyssꝰ erat suꝑ qͣm
ñ erat lux: ⁊ tenebre erãt suꝑ
abyssũ. id ẽ magis quã in abys¬
so. Ista quippe abyssus aqͣe iã
uisibiliũ: etiam in ꝓfundis su¬
is ht spei sue lucẽ. ut cũq sẽsi¬
bilẽ piscib ⁊ reppentib in suo
fundo animantib. Illud autẽ
totũ ꝓpe nicħ erat: qm̃ adhuc
omĩno in forme erat. Iam tñe

Expanded text:
sti aliquid et de nihilo. fecisti enim sti aliquid et de nihilo. fecisti enim caelum et terram non de te: nam esset aequale unigenito tuo ac per hoc nullo modo iustum esset, ut aequale tibi esset, quod de te non esset. et aliud praeter te non erat, unde faceres ea, deus, una trinitas et trina unitas: et ideo de unum, quo superior tu esses, alterum, quo inferius nihil esset. Sed illud caelum caeli tibi, domine; terra autem, quam dedisti filiis hominum cernendam atque tangendam, non erat talis, qualem nunc cernimus et tangimus. inuisibilis enim erat et incnon erat lux; aut, Tenebrae erant super abyssum , id est, magis quam in abysso. Ista quippe abyssus aquarum jam visibilium etiam in profundis suis habet speciei suae lucem utcumque sensibilem piscibus, et repentibus in suo fundo animantibus: illud autem totum prope nihil erat, quoniam adhuc omnino informe erat; jam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
esle qd̾ ñ erant: eundẽq trãsitũ
de forma in formã ꝑ informe
qd̾dã fieri suspicatꝰ sum. ñ ꝑ om¬
uino nichil S nosse cupiebã.
ñ suspicari. ⁊ si totũ tͥ confitea¬
tur uox ⁊ stilus m̃s. qͥcqͥd de
ista questione enodasti mͥ: qͥs
legentium capere durabit: Nec
ideo tamen cessabit cor meum
dare tͥ honorẽ ⁊ canticũ laudiᷤ.
de his q̃ dictare ñ sufficit. Nu¬
tabilitas enim rerum nuita¬
bilium. capax ip̃a ẽ formarũ
omnium: ini quas mutant᷑ res
mutabiles. ⁊ hec quid ẽ: Nũ¬
quid animus: Nunqͥd corpꝰ.
Nũquid speties animi uel cor¬
poris: Si dici poss nichil ali¬
tamẽ iam ut cũq erat. ut spe¬
cies caperet istas uisibiles et cõ¬
positas: Et unde ut cũq erat
nͥ esset abste. a quo sunt omĩa
in qͣnͣtũ cũq sunt: S tanto
aũ longuis: qnͣto dissimilius.
minꝰ deus omĩpotens in pͥnci¬
pio qd̾ est de te in sapiẽtia tua.
q̃ nata ẽ de substantia tua feci¬

Expanded text:
tum de forma in formam per informe quiddam fieri suspicatus sum, non per omnino nihil: sed nosse cupiebam, non suspicari. Et si totum tibi confiteatur vox et stilus meus, quidquid de ista quaestione enodasti mihi, quis legentium capere durabit? Nec ideo tamen cessabit cor meum tibi dare honorem et canticum laudis de his, quae dictare non sufficit. Mutabilitas enim rerum mutabilium ipsa capax est formarum omnium in quas mutantur res mutabiles. et haec quid est? numquid animus? numquid corpus? numquid species animi uel corporis? si dici posset: nihil alitamen iam utcumque erat, ut species caperet istas uisibiles et conpositas. nisi esset abs te, a quo sunt omnia in quantumcumque sunt? Sed tanto a te longius, quanto dissimilius; minus deus omnipotens, in principio, quod est de te, in sapientia tua, quae nata est de substantia tua, feci
Abbreviated transcription (Latin):
esse lucem: Suꝑ itaq erant te¬
nebre. quia suꝑ lux aberat: sic̃
sonus uͥ ñ est silentiũ. ⁊ quid
ẽ esse ibi silentium: nͥ sonũ ibi
ñ esse: Nõne tu dñe docuisti hãt
dociusti me ꝙ pͥusꝙͣ istã informẽ
mat̾iã formares atq distingueriᷤ.¬

Expanded text:
esse lucem? super itaque erant teesse lucem? super itaque erant tenebrae, quia super lux aberat, sicut sonus ubi non est, silentium est. et quid est esse ibi silentium nisi sonum ibi non esse? nonne tu, domine, docuisti hanc docuisti me, quod priusquam istam informem materiam formares atq
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ quis falli timeat: cũ ꝓ¬
nttit ueritas: Confitet᷑ altitu¬
dini tue huĩlitas lingue mee:
qm̃ tu fecisti celum ⁊ terrã. hoc
celũ quod uideo. t̾rãq qͣm calco.
Unde ẽ t̾ra hec quam porto:.
Tu fecisti. Sed uͥ est celũ celi dño.
de quo audiuimꝰ in psalmo. ce¬
lũ celi dño: terrã aut̃ dedit fili¬
is hominũ: Ubi ẽ celum qd̃ ñ c̾¬
nimus: cui terra ẽ hoc omne. qd̃
cernimus: Hoc enĩ totũ corpore¬
um ñ uͥq totũ. ita cepit speciem
pulchram in nouissimis. cui fũ
celũ. quod dño est. ẽ non filiis
bominũ. Ex nimix hec terra e¬
rat inuisibilis ⁊ incõposita. et
nescio q̃ ꝓfunditas abyssi super
qͣm non erat lux quia nulla
species erat illi. Unde iussisti ut
scriberetur quod tenebre erant
suꝑ abyssũ. quid aliud qͣm lu¬
cis absentia:. Ubi enĩ lux esset
si esset: nͥ suꝑesset. eminendo ⁊
illustrando: Ubi gͦ lux ñdũ era
quid erat a desse tenebras nͥ ab¬

Expanded text:
sunt, et quis falli timeat, cum psunt, et quis falli timeat, cum promittit ueritas? Confitetur altitudini tuae humilitas linguae meae, quoniiam tu fecisti caelum et terram, hoc caelum, quod uideo, terramque, quam calco, unde est haec terra, quam porto. tu fecisti. sed ubi est caelum caeli, domine, de quo audiuimus in uoce psalmi: caelum caeli domino: terram autem dedit filiis hominum? ubi es, caelum, quod non cernimus, cui terra est hoc omne, quod cernimus? hoc enim totum corporeum non ubique totum ita cepit speciem pulchram in nouissimis, cuius fucaelum, quod domino est, non filiis hominum. Et nimirum haec terra erat inuisibilis et inconposita et nescio qua profunditas abyssi, super quam non erat lux, quia nulla species erat illi: unde iussisti, ut scriberetur, quod tenebrae erant super abyssum; quid aliud quam lucis absentia? ubi enim lux esset, si esset, nisi super esset eminendo et inlustrando? ubi ergo lux nondum erat, quid erat adesse tenebras nisi ab
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e et̾no creatori mẽtiũ Sicut gͦ
nosti in pͥncipio celũ ⁊ t̾ram sine
uarietate noticie tue: ita fecisti
ĩ prĩcipio celũ ⁊ t̾ram. sine distĩ¬
ctione actionis tue. Qui intel¬
ligit confiteat᷑ tͥ: ⁊ qͥ non intelli¬
git confiteat᷑ tͥ. O quã excelsꝰ es:
⁊ huĩł corde est domus tua. Tu
enim erigis elysos ⁊ non cadũt:
quorum fortitudo tu es amen.
ulta satagit
cor meũ dñe ĩ
hac inopia. ui¬
te mee pulsatũ
u̾bis sancte scͥp¬
ture tue. ⁊ ideo
plerumq in sermone copiosa ẽ
egestas humane intelligentie.
quia plꝰ loquit᷑ inquisitio qͣm
inuẽtio. ⁊ longior ẽ impetͣtione
petitio: ⁊ operosior ẽ manus pul¬
sans qͣm sumens. Tenemꝰ ꝓmis¬
sum: qͥs corrumpet illud: Si d̾s
ꝓ nob̃: qͥs contͣ nos: Petite ⁊ ac¬
cipietis. q̃rite ⁊ inuenietis: pul¬
sate ⁊ aperiet᷑ uob̃. Oñs enĩ qͥ
petit accipit.⁊ qui q̃ rit inuenit:
⁊ pulsanti aperiet᷑. ꝓmissa tua

Expanded text:
uere aeterno creatori mentium. sicut ergo uere aeterno creatori mentium. sicut ergo nosti in principio caelum et terram sine uarietate notitiae tuae, ita fecisti in principio caelum et terram sine distentione actionis tuae. qui intellegit, confiteatur tibi, et qui non intellegit, confiteatur tibi. o quam excelsus es, et humiles corde sunt domus tua! tu enim erigis elisos, et non cadunt quorum celsitudo tu es. LIBER Multa satagit cor meum, domine, in hac inopia uitae meae pulsatum uerbis sanctae scripturae tuae, et ideo plerumque in sermone copiosa est egestas humanae intellegentiae, quia plus loquitur inquisitio quam inuentio et longior est petitio quam inpetratio et operosior est manus pulsans quam sumens. tenemus promissum: quis corrumpet illud? si deus pro nobis, quis contra nos? petite, et accipietis; quaerite, et innenietis; pulsate, et aperietur uobis. omnis enim, qui petit, accipit et quaerens inueniet et pulsanti aperietur. promissa tua