comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. caritatis studio retorqueamur.
ut predicator quisq plus actib qͣm uocib
insonet: & bene uiuendo uestigia sequacib
imprimat: priusqͣm loquendo quo gra¬
diantur ostendat. Quia & gallus istȩ quẽ
erprimenda boni p̃dicatoris sp̃e in locu¬
dione sua dñs assumit: cum iam edere
cantus parat. prius alas excutit: & semet¬
ipsum feriens. uigilantiorem reddit. Sa
nimirum necesse ẽ ut hii qui uerba scẽ
p̃dicationis mouent. prius studio bonȩ
opationis eiuigilent: ne in semetipsis tor¬
pentes oꝑe alios excitent uoce. Prius se
ꝑ sublimia facta excutiant: & tc̃ ad bene
uiuendum alios sollicitos reddant. Pris
cogitonum alis semet ipsos feriant: qͥc¬
quid in se inutilit̾ torpet. sollicita inue¬
stigatione deprehendant: districta ani¬
madu̾sione corrigant: & tc̃ demum ali¬
orum uitã loquendo componant. Prius
punire ꝓpria fletib curent: & tunc quȩ
aliorum sunt punienda denuntient. Et
antequam uerba exhortationis insonent:

Expanded text:
mus, charitatis studio retorquemur, ut praedicator quisque plus actibus quam vocibus insonet, et bene vivendo vestigia sequacibus imprimat potius, quam loquendo quo gradiantur ostendat. Quia et gallus iste, quem pro exprimenda boni praedicatoris specie in locutione sua Dominus assumit, cum jam edere cantus parat, prius alas excutit, et semetipsum feriens vigilantiorem reddit, quia nimirum necesse est ut hi qui verba sanctae praedicationis movent, prius studio bonae actionis evigilent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce; prius se per sublimia facta excutiant, et tunc ad bene vivendum alios sollicitos reddant; prius cogitationum alis semetipsos feriant; quidquid in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendant, districta animadversione corrigant; et tunc demum aliorum vitam loquendo componant; prius punire propria fletibus curent, et tunc quae aliorum punienda sunt denuntient; et antequam verba exhortationis insonent,
Abbreviated transcription (Latin):
tati. saltẽ innoriȩ & latent̃ derogant: q̃s i
regis suppositi uestẽ fedant. Sedtam̃ ad
semet ipsos redeunt: seq uehem̃tissime. ⁊
de teniuissima uerbi laceratione rep̃hendt̃.
gladio ferienda ñ sunt: etiã cũ iã recte repre¬
hendenda iudicant᷑. Si qͣndo uͦ contͣ eos ut
inminimis lingua labit᷑. necesse ẽ. ut pasfue¬
tionem penitentiȩ corp̃mat᷑ qͣtenꝰ ad semet¬
ipsum redeat: & cũ p̃positȩ potestati deli¬
querit eiꝰ contͣse iudicium a qͦ sibi p̾lata ẽ
ꝑhorrescat Nam cũ p̃positis delinquimus.
es ordinationi qͥ eos p̃tulit obuiam᷑. Unde

Expanded text:
tati saltem innoxie et latenter derogant, quasi tati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiipsam redeat, cum praepositae potestati deliquerit, ejusque contra se judicium, qui sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis prae
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus: illic cum uiris siuis dauid mnerat.
qͥiã tã longo cempore ꝑsecutionis er mala
tolerabat. Qumq eũ uiri sui ad feriendũ
saul accenderent. fregit eos responsionib.
eiꝰ abscidit Quid enĩ ꝑ saul. nͥ mali rectoreᷤ¬
qͥd ꝑ daiuid. nisi bomi subdit designant᷑.
Saul gͥ uentrẽ purgare ẽ.: puos p̃positos conce¬
ptam in corde maliciã usq ad oꝑa miser o¬
doris ertende & cogitata apud se noria. fac¬
tis erteriorib exsequendo monstrare. Quẽ
tam dauid ferire metuit: qͥa pie subditoꝵ
m̃tes ab omĩ se peste obtrectationis absti¬
nentes. p̃positoꝵ uitã nullo linguȩ gladio
ꝓcutiunt: etiã cũ de imꝑfectione rep̃hen¬
dunt. Qui. et si qͣndo ꝓ infirmitate se ab¬
stinere uir possunt. ut non extrema q̃dam.
atos erteriora p̃positorum mala. sedtamen
humilit̾ loquantur: qͣsi orã clamidis silen¬
ter incidunt: qͥa uidelicet dũ p̃latȩ digni¬

Expanded text:
ingressus, illic cum viris suis David inerat, ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accejus abscidit. Quid enim per Saulem, nisi mali rectorequid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam, usque ad opera mali odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, qui piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando propter infirmitatem sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelati digni
Abbreviated transcription (Latin):
linquitur ñ agnoscat. Admonendi sunt
itaq qui presunt: ut ꝑ circumspectionis
Ostensa quippe cęli animalia: & in cucuitu
ce int̾ ocłis plena describunt᷑. Dignũ nãq
ẽ. ut cuncti qui presunt int̾ atq in circui¬
tu ocłos habeant: quatinꝰ & interno iudi¬
ci insemetipsis placere studeant: & exẽpla
uidȩ exterius p̃bentes. etiã ea quȩ in aliis
sunt corrgenda deprehendant. Admonen¬
di sunt subditi. ne p̃positoꝵ suoꝵ uitam
temere iudicent. si qͥd eos fortasse agere re¬
prehensibilit̃ uident: ne unde recte mala
redarguunt. inde ꝑ elationis impulsũ in
ꝓfundiora mergant᷑. Admonendi sunt
ne cũ culpas p̃positoꝵ considerant. eont̃
eos audatiores fiant. Sed sic si qua ualde
cent: ut tam̃ diuino timore constricti. fer¬
ix sub eis iugum reuerentiȩ ñ recusent.
Qq melius ostendimꝰ: si daiud factum ad me¬
diũ deducamus. Saul quippe ꝑsecutor.
cum ad purgandũ uentrẽ speluncã fiuisset

Expanded text:
linquitur, nec agnoscat. Admonenlinquitur, nec agnoscat. Admonenitaque qui praesunt, ut per circumspectionis Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur , dignumque est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse gerere reprehensibiliter vident, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt ne, cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde cent, ut tamen divino constricti timore ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs enim ad uiuendũ aliis in exemplũ p̃po¬
nit᷑: ñ solũ ut ipse uigilet. s etiã ut amicũ
suscitet admonetur. Ei nanq uigilare bñ
uiuendo ñ sufficit: si ñ & illum cui pre est
a peccati torpore disiungit. Bene autẽ đr:
ne dederis somnum ocłis tuis. nec dormitẽt
palpebrȩ tue. Somnũ quippe ocłis dare ẽ:
intentionẽ cessante. subditoꝵ curã omĩno
negligere. Palpebre uͦ dormitant: cũ cogito¬
nes nrȩ. ea que in subditis arguenda cogno¬
scunt. pigredine depͥmente dissimulant.
Plene enim dormire ẽ: commissoꝵ acta. nec
scire. nec corrigere.Non autẽ dormire ẽ s
dormitare: quȩ quidẽ reũhendenda sunt
cognoscere: s tam̃ ꝓpt̃ m̃tis tedium. digni
ea increpationib ñ emendare. Dormitando
uͦ ocłis ad plenissimũ somnum ducitur.
qͥa dum plerũq qui preest malũ qͦd cog¬
noscit ñ resecat: ad hoc quandoq negligñ¬
dȩ suȩ merito ꝑuenit. ut qͦd asubiectis de¬

Expanded text:
quis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis de
Abbreviated transcription (Latin):
dis ta: & captus ꝓpriis sermonib. Spos¬
eie namq p amico ẽ: alienã anima ingn¬
erio ses conuisationis accipe A lnde & aps
ertianeum manus defigitur: qͥa apud cu¬
sam sollicitudinis quȩ ante deerat mens li¬
seimonib captus: quia dũ commissis sibi
cb itir bona dice: ipsum pͥ necesse ẽ quȩ
dirent custodire Iuaqueatur g uerbis oris
sui: dũ ratione exigente constringit᷑ ne erꝰ
uita ad aliud qͣm commonet relaret᷑ Uñ
apuo districtũ iudicẽ cogit᷑. tanta in oꝑe ex¬
soluere: qͣnta eũ constat aliis uoce p̃cepisse.
llnde & bene mox exhortatio subdit᷑. ut dicat᷑.
Fac gͦ qͦd dico tͥ fili: & temetipsũ lib̃a: qͥa
incidisti in manus ꝓximi tui. Discurre: fe

Expanded text:
onibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens lisermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum cUnde bene mox exhortatio subditur et dicitur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera; quia incidisti in manus proximi tui. Disc
Abbreviated transcription (Latin):
missa similitudine: eã qͣm occultabat exacu¬
it increpationẽ. Ad egrũ medicꝰ uenerat: se¬
candũ uulnus uidebat: s de patientia egͥ
dubitabat. Ab scondit gͥ ferrũ medicinale
sub ueste qđ eductum subito fixit inuul¬
nere: ut secantem gladium sentiret eger
antequã cerneretꝰ ne si ande cerneret. sen¬
tire recusaret.

Expanded text:
aemissa similitudine, eam quam occultabat exacuaemissa similitudine, eam quam occultabat exacuit increpationem. Ad aegrum medicus venerat, secandum vulnus videbat, sed de patientia aegri dubitabat. Abscondit igitur ferrum medicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulnere, ut secantem gladium sentiret aeger antequam cerneret, ne si ante cerneret, sentire recusaret.
Abbreviated transcription (Latin):
de alieno negocio requirendi sunt. Et cum
rectam sententiã qͣsi in alterum ꝓculerint.
tc̃ modis congruentib de ꝓͥo reatu ferien
di: ut mens temporali potentia tumida ꝯtͣ
compientem nequaquã se engat quȩ suo
S iudicio suꝑbiȩ ceruicẽ calcat: et in nulla
sui defensione se exerceat. qͣm sententia ꝓͥ
oris ligat. Hinc ẽ enim qͦd nathan ꝓpħa
arguere regẽ uenerat. & qͣsi de causa pau¬
ꝑis contra diuitem iudicium querebat: ut
prius rex sententiã diceret. & reatum suũ
postmodum audiret: qͣtinꝰ nequaqͣm iu¬
sticiã contradiceret. quã ipse in se ꝓtulisset.
Ulir itaq sc̃s. et peccatorẽ considerans. & regẽ:
miro ordine. audacem reũ priꝰ ꝑ confessio¬
nem ligare studuit: & postmodum ꝑ inuec¬
donem secare. Celauit paululum quẽ que¬
siuit: s ꝑcussit repente quẽ tenuit. Pigriꝰ
enĩ fortasse incideret: si ab ipso sermonis
exordio apte culpã ferire uoluisset. S p̃¬

Expanded text:
37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat. Hinc est enim quod Nathan propheta arguere regem venerat, et quasi de causa pauperis contra divitem judicium quaerebat ; ut prius rex sententiam diceret, et reatum suum postmodum audiret, quatenus nequaquam justitiae contradiceret, quam ipse in se protulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro ordine audacem reum prius per confessionem ligare studuit, et postmodum per invectionem secare. Celavit paululum quem quaesivit, sed percussit repente quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret, si ab ipso sermonis exordio aperte culpam ferire voluisset; sed pr
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ mulceat: qͣnto eos nec abundantia
quȩ subleuat exaltat Nonnunqͣm cñ etiam
suꝑb diues. exhortationis blandimento pla¬
candus ẽ: qͥa & plerũq dura uulnera ꝑ le¬
nia fomenta mollescunt: & furor insanoꝵ
sepe ad salutẽ medico blandiente reducit᷑.
Cumq eis in dulcedine condescendit᷑. lan¬
guor insaniȩ mitigatur. Neq enĩ negligen¬
ter intuendum ẽ. qͦd cum saulem sp̃s adu̾¬
sus inuaderet: app̃hensa dauid cithara erꝰ
uesaniam sedabat. Quid enĩ ꝑ saulem nis
elatio potentium: & qͥd ꝑ dauid innint᷑
ñ humilis uita scõꝵ: Cum gͦ saul ab in¬
mundo spũ arripitur. dauid canente eiꝰue
sania temꝑatur: qͥa cum sensꝰ potentiũ
ꝑ elationem in furorẽ uertitur: dignum
ẽ ut ad salutẽ mentis. qͣsi dulcedine cytha¬
re. locutionis nr̃ȩ tranquillitate reuocetur.
Aliquando autem cũ huius scł̃i potentes ar¬
guuntur: prius ꝑ qͣndã similitudinẽ. uelut

Expanded text:
divitum mulceat, quanto eos nec abundantia divitum mulceat, quanto eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur; cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara, ejus vesaniam sedabat . Quid enim per Saulem, nisi elatio potentum; et quid per David innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi notandũ ualde ẽ: qa humuiliatis. loẽ¬
tor memoriã duitũ faciens. ñ ait roga s
p̃cipe: qͥa & si impendenda ẽ. pietas infirmi¬
tati: honor tamen ñ debetur elationi.Talib
co in reb tͣnsitoriis. altitudine cogitationis
intumescunt. De his in euglio dr̃s dic. ue
uobis diuites: qͥ habetis consolationẽ urãm
Quia enim que sunt ȩtna gaudia nesciunt
exp̃sentis uitȩ ab undantia consolant᷑. Offe¬
renda ẽ gͦ eis consolatio. qͦs caminus paupta¬
tis excoquitꝰ atq illis inferendus ẽ. timor qͥs
consolatio glȩ cemporalis extollit: ut co uii
discant. qͥa diuicias qͣs ñ conspiciunt possi¬
dent: & isti cognoscant qͥa eas qͣs conspi¬
psonarum ordinẽ ꝑmutat qualitas mors:
ut sit diues humilis: sit pauꝑ elatus. Uñ
mox p̃dicantis lingua. cũ audientis debec
uita componi: ut tando districtiꝰ in pauꝑe
elationem feriat: qͣnto eam nec illata pauꝑ¬
tas inclinat. Et tanto lenius humilitatem

Expanded text:
i notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibuet in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspipersonarum ordinem permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto eam nec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quicias cogitationis deflent ut sollicite
siderent in qua peccati mensura cecidunt:
qͣtinus iuxta ruinȩ modũ qͣm in semet ipsis
introrsus sentiunt. etiam lamentationis m̃¬
sura erigantur: ne si cogitata mala minus
cruciant: usq ad ꝑpetranda oꝑa ꝑducant.
S int̾ hȩc ita terrendi sunt: ut tamen mi¬
nime frangantur. Sepe enĩ misericors ds̃
eo cicius peccata cordis abluit: quo hȩc exire
adoꝑa ñ ꝑmitcit. Et cogitata nequicia qͣnto¬
cius soluitur: qͥa effec̾tu oꝑis districtius ñ liga

Expanded text:
quitias cogitationis deflent, ut sollicite quitias cogitationis deflent, ut sollicite considerent in qua peccati mensura ceciderunt, quatenus juxta ruinae modum quam in semetipsis introrsus sentiunt, etiam mensura lamentationis erigantur, ne si cogitata mala minus cruciant, usque ad perpetranda opera perducant. Sed inter haec ita terrendi sunt, ut tamen minime frangantur. Saepe enim misericors Deus eo citius peccata cordis abluit, quo had opera non permittit: et cogitata nequitia quantocius solvitur, quia effectu operis districtius non liga
Abbreviated transcription (Latin):
liberatione sequitur hoc unde ex delecta¬
tione pulsat᷑. Et si facultas erterior sup¬
petat: rerum mox effectib interiora uota
consummat. Qͦd uidelicet si iusta ammad¬
uersio districti iudicis respicit. non ẽ iã co¬
gitonis culpa s oꝑis: qͥa si rerũ tarditas fo¬
ris peccatum distulit: int̾ hoc consensio¬
nis oꝑe uoluntas impleuit. In pͥmo autẽ
parente didicimꝰ: qͥa trib modis omĩs culpȩ
nequiciã ꝑpetramus. Suggestione scilicet. de¬
lectatione. consensũ. Primum itaq ꝑhostẽ:¬
tor enim praua suggerit: caro se delectationi
subicit: atq ad extremũ sp̃s uictus delec̾ta¬
tione consentit. Unde & ille serpens praua
suggessit: eua autem qͣsi caro delectationi¬
se subdidit: adam uͦ uelut sp̃s. suggestione¬
atq delectatione suꝑat᷑ assensit. Suggestione itaq
peccatũ agnoscimꝰ. delectatione uincum᷑: consen¬
su etiam ligamur. Admonendi sunt gͥ qui ne¬

Expanded text:
liberatione sequitur hoc, unde ex delectaliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod videlicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tarditas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione tor enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et serpens prava suggessit. Heva autem quasi caro se delectatione subdidit, Adam vero velut spiritus suggestione, delectatione superatus, assensit. Suggepeccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
cat. quatinus utilitatem tͥsticiȩ subtrabat.
recte illic adiungitur. Tristemq blandiciis
deliniuit. Mͦ enim alioꝵ fact̾a grauiora. mͥ
nichil eẽ qͦd ꝑpetratum ẽ. mͦ miscdem deũ
loquitur: mͦ adhuc tempꝰ subsequens ad pe¬
nitentiã pollicetur: ut dum ꝑhec decepta¬
mens ducit᷑. ab intentione penitentiȩ sus¬
pendatur: quatinus tc̃bona nulla ꝑcipiat.
quam nunc mala nulla contristant: & tẽ
plenius obruat᷑ suppliciis. quȩ nc̃ etiam
gaudet in delictis.
tcont᷑ admonendi sunt qͥ peccata cogi¬
tõnum deflent. ut sollicite consident
intra mentis archana: utrum delectatio¬
ne tantũmꝰ. an etiã consensu deliquerint
Plerumq enĩ temptatũ cor & ex carnis neqͥ¬
cia delectatur: et tamen eidẽ nequiciȩ ex
ratione renititur: ut in secreto cogitationis
& contristet qͦd libet.&. libeat qͦd con tͥstat.
Nonnunqͣm uͦ ita mens baratro temptõnis
absorbetur. ut nullatenus renitat᷑: s exde¬

Expanded text:
cat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, cat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nichil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad penitentiam pollicetur, ut, dum per hec mens decepta ducitur, ab intentione penitentiae suspendatur; quatinus tquam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At contra admonendi sunt qui peccata cogiationum deflent, ut sollicite considerent intra mentis arcana utrum delectatione tantummodo, an etiam consensu deliquerint. Plerumque enim tentatur cor, et ex carnis nequitia delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tentationis absorbetur, ut nullatenus renitatur, sed ex de
Abbreviated transcription (Latin):
tat. cum de ruina sua afflict̾a respicit se¬
curitatis pestiferȩ blandiciis seducit. Qd ẜi¬
gurate expͥmitur: cum factũ dine memo¬
ratur. Scriptum qͥppe ẽ. Egressa ẽ dma:
ut uideret mulieres regionis iurꝰ. Quam ui
disset sichem fili emor eues. princeps
terre illius adamauit & rapuit. & dormi¬
uit cum illa ii opprimens uirginem:&
conglucinata s̃ anima eius cum ea: tristẽq
blandiciis delmiuit. Dina qui ppe ut ma¬
lieres uideat extraneȩ regionis egredit᷑. qñ
unaqueq mens studia sua negligens. ac¬
tiones alienas curans. extira habitũ atq
ertͣ ordinem ꝓpͥum uagat᷑. Quã sichem
pͥnceps t̾rȩ opprimit: quia uidelicet ĩuen¬
tam in curis exteriorib diabolus corrum¬
pit. Et agglutinata ẽ. anima ei cum ea:
qͥa unitã sibi ꝑmiquitatem respic̃. Et qͥa
cũ mens a culpa resipiscit afficitur. atq
admissum flere conatur: corruptor autem
spes ac securitates uacuas ante ocłos reuo¬

Expanded text:
tat, cum de ruina sua afflictam respicit, setat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sichem filius Hemorerrae illius, adamavit et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis dilinivit, etc. Dina quippe ut mulieres videret extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vo
Abbreviated transcription (Latin):
sarentur. Diuisiones aquarũ dedurit ocłs
quando peccatis singłis disꝑtitas lacrimas
damus. Neq enim uno eodẽq tempore: eque
mens de omnib dolet. d dum nunc huiꝰ.
nunc illius culpȩ memoria acriꝰ tangitur:
simul de omnib in singłis commota pur¬
gatur. Admonendi sunt ut de miscdia qͣ
postulant p̃sumant. ne ui immoderate
afflictionis intereant. Neq enĩ pie dñs an¬
te delinquentium ocłos flenda peccata op¬
poneret: si ꝑsemet ipsum ea districte ferre
uoluisset. Constat enim qͦd a suo iudicio
ab sconde uoluit: qͦs miserando p̾ueniens
sibi met ipsis iudices fec̃ Hinc enim seri¬
ptũẽ. Preueniamꝰ faciẽ ex in confessione. hiẽ
ꝑ paulum dĩ.Si nos met ipsos iudicaremꝰ. N
utiq udicaremur. Rursumq admonendi
sunt ut sic de spe fiduciã habeant: ne tam̃
incauita securitate torpescant. Plerũq enĩ
hostis callitus mentem qm peccato suppła¬

Expanded text:
sarentur: Divisiones aquarum deduxit oculus sarentur: Divisiones aquarum deduxit oculus s, quando peccatis singulis dispertitas lacrymas damus. Neque enim uno eodemque tempore aeque mens de omnibus dolet; sed dum nunc hujus, nunc illius culpae memoria acrius tangitur, simul de omnibus in singulis commota purgatur. 85 Admonendi sunt, ut de misericordia quam postulant, praesumant, ne vi immoderatae afflictionis intereant. Neque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda peccata opponeret, si per semetipsum ea districte ferire voluisset. Constat enim quod a suo judicio abscondere voluit, quos miserando praeveniens sibimetipsis judices fecit. Hinc enim scriptum est: Praeveniamus faciem Domini in confessione . Hinc per Paulum dicitur: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Rursumque admonendi sunt, ut sic de spe fiduciam, habeant, ne tamen incauta securitate torpescant. Plerumque enim hostis callidus mentem quam peccato supplan
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ admonendi sunt qui pecc̾a deplorant
oꝑum: atq aliter qui cogitonũ. Admo¬
nencdi quippe sunt qͥ pecca deplorant oꝑm.
ut consummata mala ꝑfecta diluant lam̃¬
ta: ne plus astringantur in debito ꝑpetrati
opis: & mi nus soluant fletib satisfactioniᷤ.
Scriptum qͥppe est̃. Potum dedit nobis in la¬
crimis in mensura. Ut uidelicet unuisculꝰ.¬
q mens tantum pęnitendo compunctio¬
nis suȩ bibat lacrimas: quantum se adõ
meminit aruisse ꝑculpas. Admonendi st̃
ut incessanter admissa ante ocłos reducãt.
atq uiuendo agant ut a districto iudice
uideri non debeant. Unde daiuid cũ petet
dicens. auerte ocłos tuos a peccatis meis:
paulosuꝑius intulit. Delictum meũ corã
me ẽ semꝑ. Ac si dicẽt. Peccatũ meũ
ñ respicias postulo: quia hoc respice
memor esto. Admonendi sunt ut singla q̃q
admissa considerent: & dum ꝑ unum qͦdq
erroris sui inquinadionẽ deflent: simul ac
se dotos lacrimis mundent. Unde bene ꝑ

Expanded text:
qui peccata deplorant operum, atque aliter qui cogitationum. Admonendi quippe sunt qui peccata deplorant operum, ut consummata mala perfecta diluant lamenta, ne plus astringantur in debito perpetrati operis, et minus solvant fletibus satisfactionis. Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura ; ut videlicet uniuscujusque mens tantum poenitendo compunctionis suae bibat lacrymas, quantum se a Deo meminit aruisse per culpas. Admonendi sunt ut incessanter admissa ante oculos reducant, atque vivendo agant, ut a districto judice videri non debeant. Unde David cum peteret, dicens: Averte oculos tuos a peccatis meis , paulo superius intulit: Delictum meum coram semper . Ac si diceret: Peccatum meum ne respicias postulo, quia hoc respicere memor esto . Admonendi sunt ut singula quaeque admissa considerent, et dum per unumquodque erroris sui inquinationem deflent, simul se ac totos lacrymis mundent. Unde bene pe
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq art dixi ꝓnunciabo. atq ilico adiunrit
& tu remisisti. qͣm suꝑ hȩc sit facilis uenia
ostendit: qdũ se adhuc penitere ꝓmittit.
hoc qͦd pet̾et penitendo optinuit: quatinꝰ
quia usq ad opꝰ ñ uenerat culpa. usq ad
cruciatum ñ ꝑueniret penitentia: s cogita¬
ta afflictio mentẽ tergeret: qͣm nimirum
tantũmͦ cogitata iniquitas inquinasset.

Expanded text:
tque illico adjunxit, Et tu remisisti; quam sit super haec facilis venia ostendit. Qui dum se adhuc petere promittit, hoc quod petere se promittebat, obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed cogitata afflictio mentem tergeret, quam nimirum tantummodo cogitata iniquitas inquinasset.
Abbreviated transcription (Latin):
descendens: s terrena: ant¬
malis: diabolica. Quȩ au¬
tem desursum ẽ. sapientia:
primum quidẽ pudica ẽ
deinde pacifica. Pudica tii¬
delicet. quia caste intelligit. Pacifica aut̃
quia pelationem se minime a ꝓrimoꝵs

Expanded text:
 terrena, animalis, diabolica; quae autem desursum est sapientia primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica, videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a pro
Abbreviated transcription (Latin):
ptȩ. Sciendũ uͦ ẽ. qͥa nonnunꝗͣ cũ int̃ flagel¬
lorum duriciã remanent in correpti: dulci
s̃ ammonitione mulcendi. Qͦs enĩ cruciam̃¬
ta ñ corrigunt ñ nunꝗͣ ab iniqͥs actib lenia
blandimenta compescunt: qͥa & plerumq
egros qͦs fortis pigmentoꝵ potio curare non
ualuit: ad salutẽ pristinã depens aqua re¬
uocauit. Et nonnulla uulnera quȩ curari in¬
cisione nequeunt: fomentis olei sanantur.

Expanded text:
e . Sciendum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Alit̃ qͥ licet minima. crebro tam̃ illicita
faciunt: atq aliter qͥ se aparuis custodiun.
s aliquando in grauib demerguntur. Alit̃
qui bona nec inchoant: alit̃ qui inchoata
minime consummant. Aliter qui mala
occulte agunt. & bona publice: alit̃ qͥ bona
que faciunt abscondunt. ettam̃ quibdam

Expanded text:
tur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita tur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑe ñ desistunt. Alit̃ discordes: alit̃ pa¬
cati. Alit̃ seminantes iurgia: alit̃ pacifici.
Alit̃ admonendi sunt qͥ sacrȩ legis uerba
ñ recte intelligunt: alit̃ qͥ recte quidẽ in¬
alic̃ qͦs a p̃dicatione imꝑfectio ut ȩtas ꝓhibet
et tam̃ p̃cipitatio impellit. Alit̃ qͥ in hoc qđ
temꝑalit appetunt ꝓsꝑantur: alit̃ qͥ quidẽ
quȩ mundi sunt concupiscunt. stam̃ aduer¬
sitatis labore fatigantur. Alit̃ comugiis obli
gati: alit̾ a comugii nexib liberi. Aliter ad¬
mirtionẽ carnis exꝑti: alit̾ ignorantes. Alit̃
qͥ pecc̃a deplorant oꝑum: alit qui cogitatio¬
num. Alit̃ qui commissa plangunt. et tam̃¬
ñ deserunt: alit̃ qͥ deserunt. nec tam̃ plan¬
gunt. Alit̃ qͥ illicita quȩ faciunt etiã lau¬
dant: alit̃ qui accusant praua. nec tam̃ deui¬
tant. Alit̾ qui repentina concupiscentia su¬
ꝑantur: atq alit̾ qͥ in culpa ex consilio ligan¬

Expanded text:
rapere non desistunt; aliter discordes, aliter parapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui recte quidem inaliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fagati, aliter a conjugii nexibus liberi. Aliter admistionem carnis experti, aliter ignorantes. Aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum. Aliter qui commissa plangunt, nec tamn deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligan
Abbreviated transcription (Latin):
una eademq exhortatione tangere corda
nes. alic̃ senes. Alit̃ in opes: alit̃ locupletes
Ilt᷑ setu alit̃ tristes. Alit subditi: alit prlat
Alĩ ferui: alit̃ dñi. Alit̃ huiuis inundi salr¬
entes: alit̾ hebetes. Aliter impudentes. alit̃
uerecundi. Alit̃ ꝓterui: alit̃ pusillanimes. Alit̃
impatientes: alit̃ patientes. Alit̃ benuoli:
alit̃ inuidi. Alit̃ simplices: alit̾ impuri. Alit̃
incolumes: alit̾ egri. Alit̃ qui flagella me¬
tuunt. & ꝓpterea innocent̃ uiuunt: aliter
qui sic mniniquitate duruerunt ut nec ꝑ
flagella corrigant᷑. Alit̃ nimis taciti: aliter
p̃cipites. Alit̃ mansueti: alit̾ iracundi. Alr
humiles: ałr elati. Alit̃ ꝑtinaces: alit̃ iN¬
constantes. Alit̃ gule dedit: alit̾ abstinen¬
tes. Alit̃ qui sua miscdit̃ tribuunt: aliter
qͥ aliena raꝑe contendunt. Alit̃ qͥ nec alie¬
na rapiunt. nec sua largiunt᷑ alit̃ qui
et ea quȩ habent sua cribuunt. & aliena

Expanded text:
una eademque exhortatione tangere corda una eademque exhortatione tangere corda nes, aliter senes; aliter inopes, aliter locupletes; aliter laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter praecipites; aliter mansueti, aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena
Abbreviated transcription (Latin):
doceat demonstremus.
Ut enim longe ante nos
uenerande memoriȩ gre¬
goruis natanrenus edo
gruit. qͥa nec cunctos par moꝵ qualitas
astringit. Sepe namq aliis officiunt: quȩ
aliis ꝓsunt. Quia & plerumq herbȩ quȩ
hȩc animalla nutrunt: alia occidunt.
Et lenis sibilus equos mitigat: catulos in¬
stigat. Et medicamentum qͦd hc̃ morbũ
imminuit: alti uires iungit. Et panis qui
uttã fortiũ poborat. paruuloꝵ nec at̃ s qua¬
liate gͥ audientiũ. formari debet sermo doc¬
toxnut &: ad sua singłis congiuat: etam̃
a comimunis edificõns arte nunqͣm recedat.
Quio emim sunt itente mentes audicorn
atita dixerim quedã in cythara tentiones
strate cordaruim: Quas tangendi artiferet
ñ si bimet ipsi dissimile canticum faciant
dissimiliter pulsat. St idcuro corde conso¬
nar modulationẽ reddunt: qͥa uno q̃dẽ
plestro .ẜ non uno impulsu feriunt᷑. Anoe
ce doctor quisq ut in tina cunctos iuitu¬
te caritatis edificet: ex una doctrina. non

Expanded text:
doceat, demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edoccongruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt. Et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat: et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium, formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non
Abbreviated transcription (Latin):
to libentiꝰ exhortationis u̾ba recipiunt:
qͣnto se tranquilliꝰ toleratos erubescunt.
Menti autẽ furore ebriȩ: ome rectũ qͦd dr̃.
ñ audiuit. Cũ uͦ ita iracundi alios impetiũt
ut declinari omnino ñ possint: ñ aꝑta er¬
ꝓbratione. s sub qͣdã sunt caudela reuen¬
tiȩ parcendo feriendi. Qͦd melis ostñdimꝰ.
si abner factũ ad mediũ deducamꝰ. Hunc
qͥppe cũ asael ui incautȩ p̃cipitationis
impeteret: scͥptum ẽ. Locutus ẽ abner ad
asahel dicens.Recede: noli me sequi: ne
compellar confodere de int̾ra. Qui audi¬
re contempsit: & noluit declinare. Ecussit
ꝗͦ eum abner auersa hasta ininguine. &
tnsfodit eũ: & mortuus ẽ. Cuiꝰ enĩ a sahel
typũ tenuit: nͥ eoꝵs qͦs uehement arripi¬
ens furor in p̃ceps duc̃: Qͥ in eodẽ furoris
impetu. tanto caute declinandi s: qͣnto
& insane rapiunt᷑ Uñ & abner qͥ sermo¬
ne nr̃o pat̾s lucerna dr̃ fugit: qͥa doctoꝵ

Expanded text:
to libentius exhortationis verba recipiunt, to libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne rectum quod dicinon audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussiergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. « Cujus Asael typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
iungit: huic qͦd suꝑẽ subtrahit. Illũ stimulo
impellere nicitur: hc̃ freno moderat᷑ Magnꝰ
qͥppe susceptȩ eccłiȩ colonus. alios palmi¬
tes ut crescere debeant irrigat: alios cũ plꝰ
iusto crescere conspicit resecat: ne aut non
crescendo fructus ñ ferant: aut immodate
crescendo qͦͥs ꝓtulerint amittant. S longe
alia ẽ ira quȩ sub emulationis sp̃e surripit.
alia quȩ ꝑturbatũ eor & sine iusticiȩ p̃textu
confundit. Illa enĩ in hoc qͦd debet mordi¬
nate extenditur: hȩc autẽ semꝑ in his quȩ
ñ debet inflammat᷑. Sciendũ qͥppe ẽ. qͥa hoc
abimpatientib iracundi differt̃: qͦd illi ab
aliis illata ñ tolerant: isti autẽ etiã quȩ tole¬
rantur important Pã iracundi sepe etiã se
dedignantes insecunt᷑: rixe occasionẽ cõ¬
mouent: labore contentionis gaudent
Qͦs tam̃ meliꝰ corrigimꝰ: sim ipsa uȩ suę
commodione declinamꝰ. Pturbati qͥppe

Expanded text:
jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dioni qͣm se hr̃e estimant mansuetudinẽ
subiungant. Idcirco namq sp̃s sc̃s in colũ¬
qͦs implet. & columbe simplicitate man¬
suetos. & igne zeli ardentes exhibet. Neqͣqͣm
suetudinis feruorẽ emulationis deserit: ot
rursum in emulationis ardore uirtutẽ man¬
suetudinis amictit. Qͦd fortasse meliꝰ ostñ
ramus: qͥ duob discipulis & ñ diu̾sa carita¬
de p̃ditis. diu̾sa tam̃ adiutoria p̃dicationis
impendit Tmotheũ nãq admonens ait
Argue obsecra: increpa: in om̃i patientia &
doctrina. Titum qͦ admonet dicens. Hec lo¬
quere & exhortare: & argue cum om̃i ĩꝑio.
Qd e. qͦd doctrinã suã tanta arte dispensat.
ut exhibendo hanc alt̾i imꝑium. atq alt̾ pa¬
tientiã ꝓponat: ñ qͦd mansuetioris sp̃s ticũ.
& paulo feruentioris uidit ẽẽ timotheum:
Iulũ ꝑ emulationis studiũ inflammat: hũe
plenitatem patientiȩ temꝑat. Iui qͦo deest

Expanded text:
tioni quam se habere existimant, mansuetudinem tioni quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco namque Spiritus sanctus in columquos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaqualitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod foramus, qui duobus discipulis, et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum enim admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina. Titum quoque admonet, dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ iracundĩ. Nonnunꝗ̃ nãq mansueti
cũ p̃sunt: uicinũ & qͣsi iuxta positũ torporẽ
desidiȩ patiunt᷑ Et plerũq nimia resolutio¬
ne lenitatis: ult᷑ ꝗͣ necẽe ẽ. uigorẽ districtio¬
nis emolliunt. At contͣ iracundi cũ regimi¬
nũ loca ꝑcipiunt: qͦ impellente ira in mentiᷤ
uesaniã deuoluunt᷑ꝰ eo etiã subditoꝵ uitã
dissipata qͥetis tͣnquillitate confundunt. Qs
cũ furor agit in p̃ceps: ignorant qͥcqͥd irati
uutꝰ credit᷑: sine metu culpa cumulat᷑. Sepe
gͦ mansueti dissolutionis torpescunt tedio:
sepe iracundi rectitudinis fallunt᷑ zelo. Illoꝵ
itaq uurtuti uiciũ latent̃ adiungit᷑. his au¬
tem suũ uiciũ qͣsi feruens uirtus uidetur.
Nomonendi sunt gͥ illi ut fugiant id qͦd iur
Mansueti ꝑ sollicitudinẽ torporẽ dampner̃.
iracundi ꝑturbationẽ. Admonendi sunt
mansueti. ut hr̃e etiã emulationẽ iusticiȩ
studeant: admonendi s̃ iracundi. ut emula¬

Expanded text:
nim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemula
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt. Et sepe in malis corruunt: dum
bona minime. discernunt. Qͥ nequaꝗͣ quȩ
qñ agant inspiciunt: s plerũq act̾a qͥa
ita ñ debuerunt ag̾e agnoscunt. Qͥb sub
auditoris spẽ recte apud salomonẽ dr̃. Fili:
sine consilio nichil facias: & post fact̾ũ non
penitebis. Et rursũ. Palpebre tuȩ p̃cedant
gressus tuos. Palpebre qppe gressus p̃cedt̃
Qͥ enĩ negligit considerando p̃uenire qͦd fa¬
cit: gressus tendit: ocłos claudit ꝑ gendo it̃
confic̃: s p̃uidendo sibimet ipsi ñ andecedit
Atq idcirco cicius corruit: qͥa qͦ pedẽ oꝑis
ponere debeat. ꝑ palpebã consilii ñ attendit.

Expanded text:
ervertunt, et saepe in malis corruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii
Abbreviated transcription (Latin):
scentẽ dissimulat uerboꝵ iacula redde
qͣsi ꝑsequentẽ ñ uult ferne. S cũ iracum¬
di nulia consid̾atione se mitigant. & qͣsi
asahel ꝑsequi & insanire ñ cessant: necc̃e
ẽ ut hi qͥ furentes reprimere conant᷑ neqͣ¬
qͣm se in furorem erigant s qͥcqͥd ẽ tͣnquil¬
litatis ostendant: quedã uͦ subtilit̃ ꝓferatꝰ
in quib obaliquo furentis animũ pugnat
Ulñ et abner cũ contͣ ꝑsequentẽ substitit: ñ
eum recta s adu̾sa hasta tͣnsfodit. Ex mu

Expanded text:
entem, dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael, persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furorem erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant, quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner, cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa hasta transferavit. Ex mu
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ait. Non dñantes in clero: s forma
facti gregi. Hinc ꝑsemetipsam ueritas ad
altiora uirtutũ merita ꝓuocans: dic̃. Scitiy
quia principes gentiũ dominant᷑ eoꝵ: &
qui maiores sunt potestatem exercent in

Expanded text:
Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur iura regiminis: & dũ prelat᷑ quisq plus
se qͣm decet̃ deicit. subditoꝵ iitã stringere
sud discipline uincło ñ possit. Teneant ergo
rectores exterius qͦd ꝓ alioꝵ utilitate suscipi¬
unt: seruent interus qͦd de sua estimatione
ptimescunt: sed tamen quibdã signis decen¬
ter erumpentib. eos apud se eẽ humiles etiam
subiecti dep̃hendant: quatinꝰ & in auctoritate
eoꝵ qđ formident uideant: & dehumilitate
qͥo imitentur agnoscant. Studeant gͥ sine
int̾missione qui p̃sunt. ut eoꝵ potentia q̃n¬
comagna exterius cernitur. tanto apud eos
interius deprimatur: ne cogiationẽ uin¬
cat: ne in delectationem sui animum rapi¬
at: ne iam subse mens eam regere ñ possit.cui
se libidine dñandi supponit. Ne enim presi¬
dentis animus ad elationem potestatis suȩ
delectationerapiatur: recte ꝑ quendã sapien¬
tẽ dicitur. Ducẽ te posuerunt: noli extolli:
s esto in illis qͣsi unus ex illis. Hinc etiam

Expanded text:
 dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
frib dñatur. S cũ delinquentes subditos
p̃positi corrigunt: restat necesse ẽ. ut sol¬
licite attendant. quatenus ꝑ disciplinȩ
debitum culpas quidẽ iure potestatis fe¬
riant: s ꝑhumilitatis custodiã equales
se ipsis frĩb qͥ corrigunt᷑ agnoscant: qͣm¬
us plerumq etiã dignum ẽ. ut eosdem
qͦs corrigimus tacita nob̃ cogitatione p̃¬
iugore feriunt᷑: in his uͦ quȩ ipsi cõmit¬
timus. ne uerbi quidẽ ab aliquo inuecti¬
one laceramur. Tanto gͦ apud dm̃ obliga¬
tiores sumꝰ: qͣnto apuo homines multe pecea¬
mus. Disciplina autem nr̃a subditos diuino
iudicio tanto liberiores reddit: qͣnto hic eoꝵ
culpas sine undicta ñ deserit. Seruanda itaq
ẽ & in corde humilitas: & in oꝑe disciplina.¬

Expanded text:
inatur. Sed cum delinquentes subditos praepositi corrigunt, restat necesse est ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoscant: quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione prvigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in o