comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩum nõ añ credimꝰ qm ꝓbemꝰ et ecce ꝑ
angłos ad cognoscenda mala descẽdit et tñto
eos igne iudicii. añ iudicii diẽ p̾uenit qui cũ
tnͣsquillitate iũdieit ut maiora eͥnnĩa taide
credant᷑ et u̾acit̾ agnita cicł puniant . ut sciã.

Expanded text:
hominum non ante credamus quam probemus. Et ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, et tantoeos igne judicii ante judicii diem praevenit: qui cum tranquillitate judicat, ut majora crimina tarde credan
Abbreviated transcription (Latin):
est. angꝰ. ap̃ pħonẽ tam diu potuit ẽẽ intacta. qr
in hest̾. eͥ legit᷑ quod puelle nõ statĩ ad reges ĩtro¬
d ucebant᷑. S uno anno custodiebant᷑. et .ui. m̃sibus
oleo mirtino ungebant᷑. et aliis sex m̃sib in diu̾sis
ornam̃tis erant. potuit gͦ ꝑ has inducias tp̃is ⁊̃ tac¬
ta man̾e. et int̾im bñ usi sunt habram egipcn. do¬
nec pħo a dõ flagellatꝰ et cognoscẽs qd̾ eẽt mxor el

Expanded text:
est. Apud Pharaonem tandiu potuit esse intacta, quia in Esther legitur quod puellae non statim ad reges introducebantur, sed uno anno custodiebantur, et sex mensibus oleo myrrhino ungebantur, et aliis sex mensibus in diversis odoramentis erant. Potuit ergo per has inducias temporis intacta manere. Et interim bene usi sunt Abram Aegyptii, donec Pharao a Deo flagellatus, et cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
it hur calde. ĩ hẽbreo ĩ hur chesin .i. ĩ igne caldeoꝵ
hinc fabulant᷑ hẽbrei. quia abrabã in igne sit mit᷑
qr ignẽ noluit adoeare quẽ caldei colunt. et dĩ anxi¬
lio libatꝰ de ydolatͥe igne effug̾it. Uñ ad eũ dr᷑ iego
sum qui eduxi te de hurcaldeoꝵ. augꝰ. usq huc¬

Expanded text:
igne Chaldaeorum. Hic fabulantur Hebraei quod Abram in ignem sit missus, quia ignem noluit adorare, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus, de idololatriae igne effugerit. Unde ad eum dicitur: « Ego sum qui eduxi te de Ur Chaldaeorum. »
Abbreviated transcription (Latin):
hab& quod sillabis collignur.: bateris quae conponitur : Nontale uerbum
filius quia non tales est pater uerbi : Cauendum ergo netibi questionẽ
uocis corporalis uideamur ingerere: Incorporeus est di :
Vocemutiquae incorporeus corporalem non ab& : Siuox corpora¬
lis non est in patre: Nec filius uerbum est corpo rale :. Sicorpus
in patre non est nec tempus in patre est: sitempus inpatre
non est utiquae nec inuerbo est: Quod si nullum printiputem pus
in uerbo necnumerus utique nec gradus uerbi est quasi numo: us
uerbume st̃ : quod & gradum excludit & numerum unum
secundum naturam. Quȩrite huius modinaturam. Nestio
nes dicit: hoc solum bene scire sedixit quod audiuit & quodiuidit
qui in xpĩ pectore recum bebat Ergo illi satis est audif se: mihi
non est satis: Sed quod illo audiuit hoc mihi dixit: Et quodaud uit
Ergo quod audiuit audiui. & quod iudi uicdii llle e ñ uidit qđ uidi

Expanded text:
habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum Filius, quia non talis est Pater Verbi. 20. Cavendum ergo ne et ibi quaestionem vocis corporalis videamur ingerere. Incorporeus est Deus: vocem utique incorporeus corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, nec Filius verbum est corporale. Si corpus in Patre non est, nec tempus in Patre est. Si tempus in Patre non est, utique nec in Verbo est. Quod si nullum principii tempus in Verbo, nec numerus utique, nec gradus Verbi est. Quia si numerus Verbum est, quod et gradum excludit et numerum: unum secundum naturam. 21. Ne quaerite cujusmodi naturam. Nescio nes dicit: hoc solum bene scire se dixit, quod audivit et quod vidit, qui in Christi pectore recumbebat. Ergo illi satis est audisse, mihi non est satis. 22. Sed quod ille audivit, hoc mihi dixit: et quod audivit Ergo quod audivit, audi
Abbreviated transcription (Latin):
tum  Vbiesse apud patremest : patris eẽ cum uerbo est̃: Legimus enum
quia uerbum erat apud dm̃: Itaquae si secundumtuam op inionem
aliquando non ergo erat secundumtuam opinionem
Et is in printipiononerat apud quem erat uerbum: Peruerbum enim
audio peruerbum intellego. quia dserat : Nam si sempiternum
uerbum es secredidero quod credo Non pos sum de patris &ernitate
duberare cuius &ernus est filius. Sitem po ralem generationem
cius existimo incipit communitatem habere nobis cum ut uideatur
pater eẽ coepisse: Sed side patrenon ambigis qui a incipere essedĩ
monis labereris humani dum uerbum dicis & filium: Ideo ad didit
Etdserat uerbum: habẽ utique qđ pater: quiads erat: Quomodouius
negas &ernitatem. cuiunum cum patredi nom en est & Nonte
te sonus capiat similitudo que sermonis : Aliud uerbum est. qͥuodtempora

Expanded text:
tum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim tum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. Itaque si secundum tuam opinionem aliquando non erat, ergo secundum tuam opinionem et is in principio non erat, apud quem erat Verbum. Per Verbum enim audio, per Verbum intelligo quia Deus erat. Nam si sempiternum Verbum esse credidero, quod credo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus existimo, incipit communitatem habere nobiscum; ut videatur Pater esse coepisse: sed si de Patre non ambigis, quia incipere esse Deimonis labereris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, ideo addidit: Et Deus erat Verbum . 19. Habet utique quod Pater, quia Deus erat. Quomodo hujus negas aeternitatem, cui unum cum Patre Dei nomen est? Non te sonus capiat, similitudoque sermonis: aliud Verbum est, quod tempora
Abbreviated transcription (Latin):
Quod fit incipit: quod erat printipium non accepit sed prȩuenit :
Etam angeli& archangeli: Et si printi prorti pium eorum non inuenio erat
tamen quandononerant : Nonerant enimquia liquando coeperunt:
iergo printipium eorum inuenire nom possum quoscertum estabere
protipium Quomodo possum uerbi inuenire pronipium a quo
omne printipium: Non solum creaturarum Sed etiam cogitationũ
nostrarum omnium preuenitur: A perteltaqua sempiternam
duuniatem eius ex preserat : Sedtamenne quis a patre diuideret
uerbia eternitatem. Vt eandem credere mus uerbies se quae
patris est̃ bonus ille piscator aduixit Et uerbum eratapud dm̃
oc est quod dixerat sic acstimandum est̃ : Erat uerbum quomodo
erat pater Quõ cum patre erat & inpatre erat & apud patrẽ
erat semper: Nem pequomodo depatrelegimus erat ita & de
uerbo legimus erat : Quid discernis intellectum : qui non discernis audi¬

Expanded text:
Quod fit, incipit: quod erat, principium non accipit, sed praevenit. Quod fit, incipit: quod erat, principium non accipit, sed praevenit. maneant etiam angeli et archangeli. Et si principium eorum non invenio, erat tamen quando non erant. Non erant enim, qui aliquando coeperunt. Si ergo principium eorum invenire non possum, quos certum est habere principium, quomodo possum Verbi invenire principium, a quo omne principium non solum creaturarum, sed etiam cogitationum nostrarum omnium praevetur? 17. Aperte itaque sempiternam divinitatem ejus expresserat: sed tamen ne quis a Patre divideret Verbi aeternitatem, ut eamdem crederemus Verbi esse, quae Patris est, bonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo erat Pater; quoniam cum Patre erat, et in Patre erat, et apud Patrem erat semper. Nempe quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis audi
Abbreviated transcription (Latin):
nprintipio erat uerbum. Quis hoc dicit : io hanne sutiquae ille pis¬
cator Sed non quasi piscator hocdicit : sed quasi humani piscator
affectus. Quiiam non pisces caper& sed omines uiuificar et
Non suum est quoclicit. sed eius qui uiuificandi ei tribuit potestatem.
Piscator enim ipsis quos ante capiebat piscibus taciturnior erat & cir¬
cadiuina misteria magismutus qui uocisua nestiebat auctorem :
seduuuficatus axp̃o uocem audiuit iniohannae : Verbum agnouit
incrisfo: & id eoplenus spũ scõ quiscir& printipium nontem poris
esse sed supratem pora reliquit secula : Et ascendens spũ super
omnet printipum ait. In printi pio erat uerbum hoc effrema¬
neat caelum Nondum enim erat quando in principio erat uer¬
bum. Nam & sicȩlum ab& printipium ds̃ non ab& Denique in prin¬
cipio ds̃ fecit: celum & terram. Aliud est fecit. aliud est erat:

Expanded text:
In principio erat Verbum . Quis hoc dicit? Joannes utique ille pisIn principio erat Verbum . Quis hoc dicit? Joannes utique ille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus a Christo vocem audivit in Joanne, Verbum agnovit in Christo. 16. Et ideo plenus Spiritu sancto, qui sciret principium non temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, et ascendens spiritu super omne principium, ait: In principio erat Verbum, hoc est, remaneat coelum; nondum enim erat, quando in principio erat Verbum. Nam etsi coelum habet principium. Deus non habet. Denique in principio fecit Deus coelum et terram . Aliud est, fecit: aliud est, erat.
Abbreviated transcription (Latin):
mus Si auctorem temporum dicamus coepis sepost temporae
Ne que enim potest fieri ut perquẽ sunt om̃a sit unus ex omnibus
Nolo nobis credatur scriptura recitetur. Non egodico ame c in printipio erat
uerbum sed audionon ego ad fingo sed lego. Quodomnes legimus sed
nonomnes intellegimus : Et cum legitur audi musomnes. & non au¬
diunt omnes incras satumes cor quorundam. & auner eseorum
grauiter audi erunt auris scilic& interioris affectus Noneni
caropeccat quace suum seruat offitium & recͥpit auditum Sed
animus duri auditus prauus interpros qui recusat audire quaedi¬
cuntur intellegere quae leguntur. Quidaures tamquam cera
& plumbo clauditis : & tamen dominicabene fitia & offitianatur
non potes tis ex cludere: auditis inuiti. Auditis fastidiantes.
Auditis nequod audieritis excusare possitis: Audistis ergo cum legit᷑

Expanded text:
mus, si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora; mus, si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora; neque enim potest fieri, ut, per quem sunt omnia, sit unus ex omnibus. Nolo nobis credatur. Scriptura recitetur; non ego dieo a me, quod in principio erat Verbum , sed audio; non ego affingo, sed lego, quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et non audiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non audieritis, excusare possitis. 707 15. Auditis ergo cum legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur : Siquidem suboptione nominis xp̃iani & quadam nun¬
cupatiua fideigermanitate parricidalibus gladiis nos cupiant
uulnerare : q conuersio nr̃a adeos est & dominantꝰ nobis insecu lo
peccatores. Pec cator enĩ dominatur inseculo. iustus indĩ regna:
Caueamus igitur nequis nos acubiculo regis &erni & a secretomatris
aecclosiae seperare conetur ad quod illa anima in canticis canti¬
corum uerbum dĩ se introduxis se significat: Caueamus nea sinu
patris & quodam utero paterno: archanorquae naturae sub¬
stantiam unigeniti filii separemus: Uerbis que his quibus ueri¬
tas suscepte incarnartionis astruitur: duunae generationi
prȩuiditia inferreme ditemur: Ne: & nr̃am aliciuidicatur
Sirecte offeras. rectae autem nondiuidas peccasti quie scae:
Hoc est sine sciamus que propria sunt diuinitatis & ornae: In car¬
nationis que distinguere sȩ creatorẽ cumsuis operibus confera

Expanded text:
quuntur. Siquidem sub optione nominis christiani et quadam nunquuntur. Siquidem sub optione nominis christiani et quadam nuncupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupiunt vulnerare; quia conversio nostra ad eos est, et dominantur nobis in saeculo peccatores. Peccator enim dominatur in saeculo, justus in Dei regno. 13. Caveamus igitur ne quis nos a cubiculo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse significat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
filium apatre. Ita & isti sp̃madõ patre & filiodĩ seperant : Nouato
quoque & donato &om nibus quis cindere corpus ecclesi a e gestiert
enim: sacrisitium est quod offerturdõ Ad quam paulus dixit¬
Obsecro autem uos frspermiseri cordiam dĩ : ex hibere corpora ur̃a hosti amt
uiuam scam dõ placentem Male ergo sacrifitium diui serunt ccclesiae
menbra lacerando: Illos quoqua percellꝵ ista sententia quia nimam
rationabilem ab in carnationis dominicȩ segre gant. sacramento
Naturam hominis ab homine separare cupientes
Et isti fotassae recte offerent trinitati. sed rationem nesciunt naturȩ
humanȩ diuinae quae distinguerae : Dĩ enim simplex natura eft
Homo ex anima rationabili constat & corpore: si alterum tollas totam
naturam hominis sustulisti: Aduersus omnes igitur hereses
ista sententia est qui fraterno nomine non fraternea ec desiam perse¬

Expanded text:
Filium a Patre, ita et isti Spiritum a Deo Patre et Filio Dei separant. 10. Novato Filium a Patre, ita et isti Spiritum a Deo Patre et Filio Dei separant. 10. Novato quoque et Donato et omnibus qui scindere corpus Ecclesiae gestierunt,esiae enim sacrificium est, quod offertur Deo, ad quam Paulus dixitObsecro autem vos, fratres, per misericordiam Dei exhibere corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Male ergo sacrificium diviserunt, Ecclesiae membra lacerando. 11. Illos quoque percellit ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasse recte offerunt Trinitati: sed rationem nesciunt naturae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis sustulisti. 12. Adversus omnes igitur haereses ista sententia est, quae fraterno nomine, non fraterne Ecclesiam perse
Abbreviated transcription (Latin):
non autem rate diui das pec casti quiesce Siofferat eunomi a¬
nus qui ex impietatis arrianȩ forte progrediens. redundanti perfidiȩ
suae labitur caeno. Generationem tamen xp̃i que super omnia e st̃
asserens exphylosophiae traditionibus colligendam. Cumutiqu e alia
creaturarum sit ratio Alia secretorum potentia diuinorum: & ipsidicitur
sirecte offeras. nonrate autem diuidas pec castiquiescae dicitur hoc
sabelliano qui patrem fili umque confundit: Dicitur hoc marcioinitae
quialium putat dm̃ noui alium ueteris testa menti Dicitur hoc
maniheo & ualentino qui non putauerunt ueritatem carnis humanac
axp̃o eẽ susceptam Paulus quo quae samosatenus & basilides incadẽ
sententiae sorte numerantur similiter quoquae eusdem sententiae
auctoritate damnantur: qui diuinitatem sc̃i sp̃s nege uerunt. Aluenĩ
quidam ł arrianorum uidae ł arriani sunt iudaeorum quia sicut illi

Expanded text:
non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianon autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianus, qui ex impietatis Arianae fonte progrediens, redundanti perfidiae suae labitur coeno, generationem Christi, quae super omnia est, assereus ex Philosophiae traditionibus colligendam: cum utique alia creaturarum sit ratio, alia secretorum potentia divinorum; et ipsi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti: quiesce. 8. Dicitur hoc Sabelliano, qui Patrem Filiumque confundit. Dicitur hoc Marcionitae, qui alium putat Deum novi, alium veteris 705 Testamenti. Dicitur hoc Manichaeo et Valentino, qui non putaverunt veritatem carnis humanae a Christo esse susceptam. Paulus quoque Samosatenus et Basilides in eadem sententiae sorte numerantur. 9. Similiter quoque ejusdem sententiae auctoritate damnantur, qui divinitatem sancti Spiritus negaverunt. Alii enim quidam vel Arianorum Judaei, vel Ariani sunt Judaeorum; quia sicut illi
Abbreviated transcription (Latin):
diuidicat omnia. Etideo abraham sacrificium quod offerebatdiusit.
Sicut etiam abel diuidere qui ex primitiuis ouium obtulit sacrifiiũ
Docens non terrae munera placitura dõo quȩ de generauerant inpecea¬
tores : sẽdea in quibus diuina gratia mrsterii refulgeret. Propheta¬
uit itaque nos perpassionem dñi aculpaẽe. redimendos : De quo serip¬
tum est̃ Ecceagnus dĩ ec cequitollit pecata mundi: Vnde & deprimi¬
tiuis obtulit : ut primogenutum designaret. Ostendit ergo uerum
dĩ sacrifitium nos futuros: dequibus proph&a iat. Ad ferte dño filios
lem inomnes extraeccdesiam constitutos latam eẽ sententiam.
Multorum erum hic futuram cerno populorum quos diuina senten¬
tia conprehendit. Quorum in illo cam iam tunc munera refutauit. Cene¬
ralis enim hȩc in impio somnis sententia eft̃. ltaque siudȩus offerat qui fili¬
um uirginis mariae a patre do seperat dicitur ei. si recte offeras

Expanded text:
dijudicat omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . dijudicat omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit etiam Abel dividere, qui ex primitivis ovium obtulit sacrificium , docens non terrae munera placitura Deo, quae degeneraverant 704 in peccatore, sed ea in quibus divini gratia mysterii refulgeret. Prophetavit itaque nos per passionem Domini a culpa esse redimendos, de quo scriptum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Unde et de primitivis obtulit, ut primogenitum designaret. Ostendit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus Propheta ait: Afferte Domino filios lem in omnes extra Ecclesiam constitutos latam esse sententiam; multorum enim hic figuram cerno populorum; quos divina sententia comprehendit, quorum in illo Cain jam tunc munera refutavit . Cralis enim haec in impios omnes sententia est. Itaque si Judaeus offerat, qui filium virginis Mariae a Patre Deo separat, dicitur ei: Si recte offeras,
Abbreviated transcription (Latin):
res. nisi forte in proniso conuentu putauerunt nos eẽ turban dossed
num quam fides uera turbatur. Itaque dum illi forsitan ueniunt
adistos qui pro positisunt deflectamus agricolas : quorum alter hocẽ
ca in a fructibus terrȩ : Alter autem abel uidelic& ex primitius
ouium sucrum hostiam dño obtulit : Nihil inuenio quod inspeciemu¬
nerũ repraehendam: Nisi quod & cain munerasua displicuis se cognonit.
idñsdixit. Sirecte offeras. recte autem non diuidas : peccasti. Vbiigit
esterimen ubi culpa : Non in oblationemuneris : sed inoblationis af¬
fectii. Sunt quidam qui recte arbitrantur quia alius quae offerr&
eligerat. alius quae iuliora habuit offerebat : sed non estita in opsspĩ¬
ritalium sensus in nobis. ut put emus quia dñs corporale sacrificium non
spiritale quaerebat. Itideo addidit. Quiesce. tolerabilius signi fi¬
cansabstinere amuneribus deferendis quam infidelestudio mimnꝰ.
offerre: Quiemm nescit diuidere: Nescit diiudicare. Spiritalis aut̃

Expanded text:
res, nisi forte improviso conventu putaverunt nos esse turbandos: sed numquam fides vera turbatur. 2. Itaque dum illi forsitan veniunt, ad istos qui propositi sunt, deflectamus agricolas, quorum alter, hoc est Cain, a fructibus terrae: alter autem, Abel videlicet, ex primitivis ovium suarum hostiam Domino obtulit . Nihil invenio quod in specie munerum reprehendam, nisi quod et Cain munera sua displicuisse cognovit, et Dominus dixit: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti . 3. Ubi igitur est crimen? ubi culpa? Non in oblatione muneris, sed in oblationis affectu. Sunt quidam qui recte arbitrantur, quia alius quae offerret, elegerat: alius quae viliora habuit, offerebat. Sed non est ita inops spiritalium sensus in nobis, ut patemus quia Dominus corporale sacrificium, non spiritale quaerebat. Et ideo addidit, quiesce , tolerabilius significans abstinere a muneribus deferendis, quam infideli studio munus offerre. Qui enim nescit dividere, nescit dijudicare: spiritalis autem
Abbreviated transcription (Latin):
bñdcõnis a ꝑente recessit et hĩtau̾it in scyr.xx.
annos quib ia cob abfuit cui ren̾so consiliatus ^ ͨ¬
sum ee seyr reuerꝰ cum fr̾e suo donee pr uu̾et
hĩtauit quo mortuo a fr̾e recessit quia diuites
erant ed simł hĩtare nõ pot̾ant. ip̃e ẽ edom.i.p¬

Expanded text:
onis, a parente recesserit, et habitaverit in Seir viginti annis quibus Jacob abfuit. Cui reverso conciliatus, rursus de Seir reversus, cum fratre suo, donec pater viveret habitavit: quo mortuo, a fratre recessit, quia divites erant, et simul habitare non poterant. VERS. 20, 21.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃ illo qͦ tꝑ̃e i acob. taͣs locum ubi ꝑꝰ ea templum
edificatum est hũisse tentoria dr᷑. S si sequimiꝰ
ordinẽ uie pastrix iuxͣ bethleem locꝰ est uͥ uł an¬
geloꝵ grex ĩ enatdñ cecinit uł iacob petora fua
pauit loco nom̃ ĩponẽs. et qd u̾iꝰ est quodã uatici¬

Expanded text:
 illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel qu
Abbreviated transcription (Latin):
phat pͥmogeniti esau es c̃. ideo horreoꝵ recorda¬
tur. qr pͥmogentꝰ filioꝵ esau exfiliabꝰ eoꝵ acce¬
pit ꝯcubinã. qd̾ aut̃ dicit᷑ chemam et ceneth et:
amalech. et reliqua. scimꝰ postea regionibꝰ et ge̾¬
tib ydumeoꝵ ex hiis uocabula impoĩta. iste ẽ¬

Expanded text:
iphaz, primogeniti Esau, etc. Ideo Horraeorum recordatur, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus eorum accepit concubinam. Quia autem dicitur Theman, et Cenez, et Amalec, et reliqua, sciamus postea regionibus et gentibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. VE
Abbreviated transcription (Latin):
fetor carnis. ignis ardor sarnalis desid̾ii. cũ dñsce
fetore arsem̃t iure siaphure et igne ꝑiem̃t ut ex
ita pena disce̾nt. quid ĩmiusto desid̾io fecissẽt. S nͦo.
nis .s. et sulphis diluuio ꝑierũt. licet eͥ illi m̃surã
exced̾ent qͣi natuałi pͦ cabant illi sͦ oc u̾m iõ gnissi¬

Expanded text:
fetor carnis, ignis, ardor carnalis desiderii; cum Dominus arnis fetore arserant, jure sulphure et igne perierunt, ut ex justa poena discerent quod injusto desiderio fecissent. Notandum nis scilicet et sulphuris diluvio, perierunt. Licet enim illi mensuram excederent, qua
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ita q loch ĩ segñtib. silie loch u̾gines
fuisse du̾r. et ip̃e ad sodmitas dixit. ecce due
silie mee q̃ nõ cognou̾ut uirũ et c̃. nẽ añ dicit᷑
huĩsse generos. S qͥdã arbitntur eas q̃ uiros
exiisse. s hebraica u̾ttas ht̃ egrestꝰ ẽ lochet lo¬

Expanded text:
gressus, » etc. In sequentibus filiae Lot virgines fuisse leguntur; et ipse ad Sodomitas dixit: « Ecce duae filiae meae quae non cognoverunt virum, » etc. Nunc autem dicitur habuisse generos. Sed quidam arbitrantur eas quae viros exisse. S
Abbreviated transcription (Latin):
incgnum erut crimen fieri uel ẽẽ xpi cenum. ut confusionem in gpetuũ
obliuis catur: Quicc ubi habundacuit peccatum suꝑ habundaustgñt:
utignominie uiduittitis suae memor nonsit . Quici pcululum dere¬
lictte & obꝓbriis obietetum eminenti gloria reflorescit : Num quid

Expanded text:
magnum erat crimen fieri uel esse Christianum, ut confusionem in perpetuum magnum erat crimen fieri uel esse Christianum, ut confusionem in perpetuum obliuiscatur, quia, ubi abundauerat peccatum, superabundauit gratia, ut ignominiae uiduitatis suae memor non sit, quia paululum derelicta et obprobriis obiecta tam eminenti gloria reflorescit? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ceutdiscipulieius iste finxerunt : Numquid utdelectet᷑ ełe diffusc ꝑgen¬
tes quondam sterelis nuncin plurib: filiis quam illa sincigogia quaelegem
siue regem tam quam uirum acceperit : Numquid ut sic̃ dilatetlocum tabe¬
nac cusi sui. Om̃s naciones & lingucis occupuns utlongus qucm romuni im¬
peru iunt tendunt᷑ usq inpersaes et indos cilicsq bãrbcertus gentes funicu¬
los porrigat Vt indexinam ꝓueros xp̃ianos & insinistñm o ficio
Npicinos intum multis populis nomen eius extendcot᷑ ut semen eius here¬
ditet gentes ut ciurttes quae ciuero dĩ cultũ : & aueno religione desertice
fuenent : lam nunc in habitet ut nontimuerit hominumminces & furi¬
us Quendo inscinguine martirum tumquam honore purpureo
uestiebce t ut p̃ucolẽret ttm multis ttemq uehemontib: &  potentib:
ꝑsecutorib: suis ut non erubesceret quod detestabilis fuerit quando

Expanded text:
aut discipuli eius ista finxerunt? numquid, ut delectetur ecclesia diffusa per genaut discipuli eius ista finxerunt? numquid, ut delectetur ecclesia diffusa per gentes quondam sterilis, nunc in pluribus filiis quam illa synagoga, quae legem siue regem tamquam uirum acceperat, numquid, ut sic dilatet locum tabernaculi sui omnes nationes et linguas occupans, ut longius, quam Romani imperii iura tenduntur, usque in Persas et Indos aliasque barbaras gentes funiculos porrigat, ut in dextram per ueros Christianos et in sinistram per fictos Christianos in tam multis populis nomen eius extendatur, ut semen eius herodite gentes, ut ciuitates, quae a uero dei cultu et a uera religione desertae fuerant, iam nunc inhabitet, ut non timuerit hominum minas et furias, quando in sanguine martyrum tamquam honore purpureo uestiebatur, ut praeualeret tam multis tamque uehementibus et potentibus persecutoribus suis, ut non erubesceret quod detestabilis fuerit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
est nuntiatum deillo iamuident : & qui non audierunt. iamintellegent
uicegentes quib: non nuntiauerunt ꝓphetȩ magis ipseuidenT queam uenr
nũnticeta sint ꝑ proph&cis & qui non audierunt ipsum escciam loquen¬
tem icminlit teris eius dequo istasit locutus intellegunt : Namin ipsc
gente iudeorum quis credidit cuditui proph&corum ccut brachium dñi
quod ẽ ipsexp̃s qui ꝑ eosced nunticebat᷑ cui reuelactum ẽ. Qucendo manib:
suis ec scdent in xp̃o cd mittebcent quae futunt ontedixerant ꝓphetue
quos habebcent : Nempei am hereditate possidet multos et fortium pcir¬
tit᷑ spolico : Cum et quȩ dicibolus et demones possidebant ꝑ ed esicerum suc¬
nuro stebriccs etquos libet necesscc riosusus illis expulsi pditisq distribuit
Iuid ergo ad haec dicunt ꝑuersi lacudactores xp̃i et xp̃ianorum obtrectitores
umquidutisto ꝑ prophȩccis ttento ante p̃dicerentur. xp̃s magiscortib fec

Expanded text:
est nuntiatum de illo, iam uident, et qui non audierunt, iam intellegunt. est nuntiatum de illo, iam uident, et qui non audierunt, iam intellegunt. quoniam gentes, quibus non nuntiarunt prophetae, magis ipsae uident, quam uera nuntiata sint per prophetas. et qui non audierunt ipsum Esaiam loquentem, iam in litteris eius, de quo ista sit locutus, intellegunt. nam in ipsa gente Iudaeorum quis credidit auditui prophetarum, aut bracchium domis, qui per eos adnuntiabatur, cui reuelatum est, quando manibus suis ea scelera in Christo admittebant, quae futura praedixerant prophetae quos habebant? nempe iam hereditate possidet multos et fortium partitur spolia, cum ea quae diabolus et demones possidebant per ecclesiarum suarum fabricas et quoslibet necessarios usus illis expulsis proditisque distribuit. Quid ergo ad haec dicunt peruersi laudatores Christi et Christianorum obtrectatores? numquid, ut ista per prophetas tanto ante praedicerentur, Christus magicis artibus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
illa om̃a ab hominib: humana ꝑpessum &icm libenter credunt qͥuico
hominem tnũ modo crediuolunt.: Ille itaeq sicut ouis adimmolaendũ
ductus ille inter iniquos deputactus ille uulnentus ꝓp̃t peccatie nr̃a cuius
liuore sanatisumus cuius fticies iniuriata .ẽ. Nec magni estimata
palmis cusa & soutis inlita : Cuius deformis incruce positio. Ille cebini¬
quitartib: populi isrł ductus ced mortem. ille quinon habebaet speciem
e qued ecorem quand o colaphis ꝑcutiebatur : Quando spinis coronobatur
quandopendens inridebatur : Ille quisi cut agnus coramtondento non hab&uocõ
si c non aperuit ossuum. cum eidicerdur ab insultantibus proph&i tanobis
xp̃o .I Nem peiam ex altatus est . lam honorificatus est uehemonter: Nempe
iam mirantur gentes multae suꝑ eum : lam continuerunt reges ossuum
quo aduersus xp̃icinos leges seu issimas promul gabanto Nempe quibus non

Expanded text:
illa omnia ab hominibus humana perpessum etiam libenter credunt, quia illa omnia ab hominibus humana perpessum etiam libenter credunt, quia hominem tantummodo credi uolunt. ille itaque sicut ouis ad immolandum ductus, ille inter iniquos deputatus, ille uulneratus propter peccata nostra, cuius liuore sanati sumus, cuius facies iniuriata. est nec magni aestimata, palmis caesa et sputis inlita, cuius deformis in cruce positio, ille ab iniquitatibus populi Israhel ductus ad mortem, ille qui non habebat speciem neque decorem, quando colaphis percutiebatur, quando spinis coronabatur, quando pendens inridebatur, ille qui, sicut agnus coram tondente non habet uocem, sic non aperuit os suum, cum ei diceretur ab insultantibus: prophetiza nobis, Christe. nempe iam exaltatus est, iam honorificatus est uehementer. nempe iam mirantur gentes multae super eum. iam continuerunt reges os suum, quo aduersus Christianos leges saeuissimas promulgabant. nempe quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. & ipse peccatic multorum sustinebit & ꝓpt̃ iniquitates corum
traditus ẽ: Delectare sterelis quȩ non paris exulta & ex decma quaenor
paesturis qm̃ multi filii desestȩ mcogis qua meius quȩ haebet uirum Dix
enimdñs: dilatt locum trbernacculitui. &cculastucis confige . Non. ẽ
quod ꝓcortas porrger bongius funiculos & pclos uedidos constituae : &ic̃
etq etium indextrem cetq̃ sinistrum pcistem extende: semen enimtuum
hereditibitgentes & ciuitactes quaedeseste enẽnt in habittebis. Non. ẽ.
miniae uiduititis tuȩ noneris memor qm ego sum dñs qui sticiote dñs
nomenei & quieruitte ipse ds̃ is rał uniuersȩ terrae uocabit᷑: Quid con¬
trihanc euidenticm ex pressionemq rerum & p̃dicturum &impleta¬
rum dicipotest : Sidexp̃i diuiniate discipulos eius putcint ẽe mentitos.
uum quid dexp̃i pssione dubitabunt sresurrexisse nonsolent credere :

Expanded text:
ta est, et ipse peccata multorum sustineuit et propter iniquitates eorum ta est, et ipse peccata multorum sustineuit et propter iniquitates eorum traditus est. \'Delectare sterilia, quae non paris, exsulta et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus. \'dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige; non est, quod parcas. porrige longius funiculos et palos ualidos constitue. etiam adque etiam in dextram adque sinistram partem extende. semen enim tuum hereditabit gentes, et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est, miniae uiduitatis tuae non eris memor, \'quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabittra hanc evidentiam expressionemque rerum et praedictarum et impletarum dici potest? Si de Christi divinitate discipulos ejus putant esse mentitos, numquid de Christi passione dubitabunt? Resurrexisse non solent credere: at
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ut oues ernauimus et dñstredidit illum ꝓpeccatis nr̃is : &iose qm̃ malae
tnictatus ẽ. Noncperuit os ut ouis cidimmolandum ductus ẽ. & ut cignus
cnte cum qui se tonderet fuit si neuoce sic noncperuit ossuum: In humilitate
sublatum ẽ iudicium eius genenitionem eius quisenar nabit : Qm̃tolletur
deterro uita eius ab iniquitã tib: populimei ductus ẽ eed mortem̃ Daebo er
fecerit necdolum inore suo dñs uult purgure illum deplagi: Sidederi¬
tsuos obdelictaunt animam unt̃m uidebitis semen longissime uitȩ : &
uult dñs auferre adolorib animameius. ostendere illilũcem et figuntre
ꝑsensum iustificaore iustum bene seruientem plurib & peccata eillorum ip¬
e sustinebit : Pr optereao ipse hereditiebit conplures: & fortium pcrci&
spolia ꝓpter quod trditao ẽ ad mortem anima eius et inter iniquos esti mu¬

Expanded text:
"omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est, et ut agnus ante eum qui se tonderet fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit? quoniam tolletur de terra uita eius. ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. sepulturamfecerit nec dolum in ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, "ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum ipse sustinebit. "propterea ipse hereditabit complures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestima
Abbreviated transcription (Latin):
minabunt᷑ gentes multȩ supereum & continebunt reges ossuum Quo¬
nicom quib: non ẽ nunciatum deillo uidebunt & qui noncudieruT
intellegent : Dñe quiscredit cuditui nr̃o & braachium dñi cui reuelatũ ẽ
Nunticiuimus corum illo ut puer ut nudix interne sicient : Non ẽ. spe¬
cies illi neq honor : Quidimus illum et non habuit speciem neque
decorem: Sed uultus eius cabiectus et deformis. positio eius cbhominib
homo in plaga et quiscict forre in firmitates : ꝓpter quod & cuer¬
tit se facies eius iniuricta ẽ. Nec magni estimata ẽ: Hic infirmitutes
nñes portat & ꝓ nobis indolorib ẽ & nosestimccuimus illum indolorib: ẽẽ & iN
plaego & in poena Ipsecatem uulnenttus ẽ ꝓpt̃ peccata nño & infirmatus ẽ
ꝓpt᷑ iniquitttes nñts: Eruditio paccis nr̃e ineum: liuore eius sanceti sumus:

Expanded text:
mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quomirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quoniam quibus non est nuntiatum de illo uidebunt et qui non audierunt intellegent. \'Domine, quis credidit auditui nostro? et bracchium domini cui reuelatum est? \'nuntiauimus coram illo ut puer, ut radix in terra sitienti; non est species illi neque honor. et uidimus illum, et non habuit speciem neque decorem; \'sed uultus eius abiectus et deformis positio eius ab omnibus hominibus. homo in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. Hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum in doloribus esse et in plaga et in poena. ipse autem uulneratus est propter peccata nostra et infirmatus est propter iniquitates nostras. eruditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
nondum xp̃o ad nuntiacto ꝑ euangelistas eis quibus non est adnuntiatus ꝑ
ꝓph&as: & dicitur pluresfilios desertae futuros quameius quaehab&
uirum : Cumuiri nomine significatt est lex uł rex quom accepit primus
populus isrł neo acceperant gentes legem. eotempore quo prophaa
loquebatur. Neque rex pepĩ anorum apparuerat ad huc: : Ex quibus
tamen gentibus ł ongefertilior & uberior scorummultitudo prouenit:
Itac ergodicit esccias incipiens abhumiliaatexp̃i : et se postea conuestens
ad cod loquendam ed ȩsicm usq cadeum uersum quem cõmemorauimus
ubicit. & quieruitte ipseds̃ isrđ uniuersȩ terrae uoabitur : Ecce
inquid in intellectu erit puerms & exaltabit᷑ & honorificabitur ue¬
hementer : Quomodo multiminibuntur suꝑte : sic tamen et in honesta
uidebit᷑ cbhominib: speciestua & honortuus ecbhominibus : Iic cenĩ

Expanded text:
nondum Christo adnuntiato per euangelistas eis, quibus non est adnuntiatus per nondum Christo adnuntiato per euangelistas eis, quibus non est adnuntiatus per prophetas, et dicitur plures filios desertae futuros quam eius, quae habet uirum, cum uiri nomine significata est lex uel rex, quem. accepit primus populus Israhel, nec acceperant gentes legem eo tempore, quo propheta loquebatur, neque rex Christianorum apparuerat adhuc, ei quibus tamen gentibus longe fertilior et numerosior sanctorum multitudo prouenit. ita ergo dicit Esaias incipiens ab humilitate Christi et se postea conuertens ad adloquendam ecclesiam usque ad eum uersum, quem commemorauimus, ubi ait: et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur: "Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus et exaltabitur et honorificabitur uehementer. "quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inhonesta uidebitur ab hominibus species tua et honor tuus ab hominibus. "ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
ueracia promissa certaiam facta sint : Desinantergo dicere mali lauda¬
toresxp̃i. quinolunt ẽẽ xp̃iani : quod xp̃s non docuerit deoseorum deseri &
confringi Dsenim isrł dequo praedictum est quod đs uniuersae terrae uocabitur
& ds̃ uniuer s ae terrae iamuocatur : Hoc ꝑ proph&as futurum praedixit hoc
ꝑxp̃m congruotempore impleuit. Certe enim siia mđs isr ł ds̃uni uerse terrae
uocatur : Necesse est ut fiat quodiussit quando qui iussit in notuit: Quia uero
uniuersȩ terra euo car&ur : Paulo superius apud eundem ꝓphaam legant
qui uolunt immo& ame commemor&ur : Nequeenim itadongumest ut
opostetit pradermitt: Dicuntur enĩmulta dep̃sentia & humilitato
tamquã sterilis quae non pariebat: ꝑmultosenim annos eđa qua futura
ercit in omnibus gentibus infilus suis. hocest in sc̃is suis non apparuit

Expanded text:
ueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali laudaueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali laudatores Christi, qui nolunt esse Christiani, quod Christus non docuerit deos eorum deseri et simulacra confringi. deus enim Israhel, de quo praedictum est quod deus uniuersae terrae uocabitur, et deus uniuersae terrae iam uocatur, hoc per prophetas futurum praedixit, hoc per Christum congruo tempore impleuit. certe enim si iam deus Israhel deus uniuersae terrae uocatur, necesse est, ut fiat, quod iussit, quando qui iussit innotuit. quia uero uniuersae terrae uocaretur, paulo superius aput eundem prophetam legant qui uolunt, immo et a me commemoretur. neque enim ita longum est, ut oporteat praetermitti. dicuntur enim multa de praesentia et humilitate tamquam sterilis, quae non pariebat. per multos enim annos ecclesia. quae futura erat in omnibus gentibus in filiis suis, hoc est in sanctis suis, non apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
manuum eius ad nuntiauit firmamentũ : Dies dieieruc tauit uerbum : & nox
nocti adnunticuit scientiam : lam non sunt loquelȩ neque sermones quorum
non audiantur uoces eorũ: lam i n omnem terram exut sonus eorum : & infines
orbis terrae uerba corum: lam insole hoc est in manifestatione posuit tab naculũ
suum. qđ est eđaipsius : Quiaut hoc facer&. ipsesicut ibi sequitur : T̃ quam
sponsus proces sit d& halamosuo iđ coniugatum uerbum carnihumanae. pro¬
cessit deutero uirgintili: lam exultauit ut ngans & cucurrituiam : lam
tissime sequitur uersus quẽ paulo ante cominemoraui : & non est quise tibscondat
a caloro eius : Et adhuc istifragles contradiciunculas garmentes eligunt
istoige sicut stipula incinerem uesti. quam sicut aurum a sorde purgari :
Cum & deorum falsorum iamftillacia frustrata sint. &illius incertidĩ

Expanded text:
manuum eius adnuntiauit firmamentum. dies diei eructuauit uerbum, et nox manuum eius adnuntiauit firmamentum. dies diei eructuauit uerbum, et nox nocti adnuntiauit scientiam. iam non sunt loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum. iam in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. iam in sole, hoc est in manifestatione, posuit tabernaculum suum, quod est ecclesia ipsius, quia, ut hoc faceret, ipse, sicut ibi sequitur, tamquam sponsus processit de thalamo suo, id est: coniugatum uerbum carni humanae processit de utero uirginali, iam exultauit ut gigans et cucurrit uiam, iam tissime sequitur uersus, quem paulo ante commemoraui: et non est qui se abscondat a calore eius. et adhuc isti fragiles contradictiunculas garrientes eligunt isto igne sicut stipula in cinerem uerti quam sicut aurum a sorde purgari, cum et deorum falsorum iam fallacia monumenta frustrata sint et illius incerti dei
Abbreviated transcription (Latin):
maioris illorum. non solum eos colere uolunt sed propter istos illum nolunt
Adhuc noninueniunt quid deistodõ isrł constanter liquidoque pronuntient : Nec
um quã in ueni ent doneceum inueniant dm̃solum uerum. a quocrecita sun omnia :
Pnoinde quid amlucanus magnus eorũ in carminedeclamator. credo & ipsediũ
quaerens siue ꝑsucis cogitationes siue ꝑ suorum libros quis namess& iudaeorũ
niebat: quamnullũ dm̃dicere cuius tãmagnadocumenta sentiebat: Ait enim
lucani tempora consecuta sunt: Nuncuero quis tamdurus non flectatur
quis tam torpidus non ignescat. cumim pl&ur qđ scriptumest: Quia non est
qui se cibscondat a caloreeius : Quando iam clarissi maluce manifestantur
quae i n eodem psalmo unde uersiculũ istum cõmeraui. tanto ante praedicta sunt :
euangelium nuntiarent : Iamergo cael enarrauerunt gloriamdi : &opera

Expanded text:
maioris illorum non solum eos colere uolunt, sed propter istos illum nolunt? maioris illorum non solum eos colere uolunt, sed propter istos illum nolunt? adhuc non inueniunt, quid de isto deo Israhel constanter liquidoque pronuntient, nec umquam inuenient, donec eum inueniant deum solum uerum, a quo creata sunt omnia. Proinde quidam Lucanus magnus eorum in carmine declamator, credo et ipse diu quaerens siue per suas cogitationes siue per suorum libros, quisnam esset Iudaeorum niebat, quam nullum deum dicere, cuius tam magna documenta sentiebat. ait enim: Lucani tempora consecuta sunt. nunc uero quis tam durus non flectatur? quis tam torpidus non ignescat, cum impletur quod scriptum est, quia non est qui se abscondat a calore eius? quando iam clarissima luce manifestantur quae in eodem psalmo, unde uersiculum istum commemoraui, tanto ante praedicta sunt? esideret, ut euangelium nuntiarent. iam ergo caeli enarrauerunt gloriam dei, et opera
Abbreviated transcription (Latin):
illum dm̃ colendũ p̃ceptum ẽt populo isrł qui fecit celum & terram &
cquo ẽ omnis uert sicpientia: Sed quidopus ẽ hinc diutius disputare:
cum adid quo dego sufficiat quod illi qua lib& prae sumtione opinant
deillodõ quem dm̃ eẽ negaro nom possunt : Sienim praepositus est elementorum
quibus mundus iste consistit. Curnon potius solus ipsecolitur quam neptunus. qui
solius maris praepositus est: Quamdenique siluanus quisolorũ a grorum atq: silua¬
rum : quamsol qui solius diei uel &iam uniuersi caelestis caloris : Quam luna
quae solius noctis uł &iam humoris potestate p̃fulg& : Quamiuno quae solum
aerem tenere ꝑhib&ur : Certe enim isti partium praepositi qui cum que sunt neces¬
seest ut sub illo sint quiomnium olementorum & uni uersȩ huius molis prȩpositu¬
ramgerit : At iste illosomnes coli prohib&: Curergo isti contrapraeceptum

Expanded text:
illum deum colendum praeceptum esse populo Israhel, qui fecit caelum et terram et illum deum colendum praeceptum esse populo Israhel, qui fecit caelum et terram et a quo est omnis uera sapientia. sed quid opus est hinc diutius disputare, cum ad id quod ago sufficiat quod illi qualibet praesumtione opinantur de illo deo, quem deum esse negare non possunt? si enim praepositus est elementorum, quibus mundus iste consistit, cur non potius solus ipse colitur quam Neptunus, qui solius maris praepositus est, quam denique Siluanus, qui solorum agrorum adque siluarum, quam Sol, qui solius diei uel etiam uniuersi caelestis caloris, quam Luna, quae solius noctis uel etiam humoris potestate praefulget, quam Iuno, quae solum aerem tenere perhibetur ? certe enim isti partium praepositi, quicumque sunt, necesse est, ut sub illo sint qui omnium elementorum et uniuersae huius molis praeposituram gerit. at iste illos omnes coli prohibet. cur ergo isti contra praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
rexerit confringere terram: Illa enĩdie piciet homo abominationes
uureces &crgentecs quace feceruNT ut uedorent suꝑ uae canea & noxic ut
intreũ in forcmina solidȩ petrȩ & inscissunts pecrirum u faciȩ timoris
dñi &amaies tate uistutis eius cum ex surrexerit comminuerẽ terram
quic illi seruiunt uirtutes & exercitus angelorum Quid dicist deistodõ
isrł quic ds̃ ẽ illius populi de quouenit semen in quobenedicent᷑ omnes
gentes : Cursolum non colunt qui om̃s deos colendos ẽẽ contendunt : Cur
ei non credunt qui clios deos falsos ostendit ec euestit : Audiui quendum
eorũ dicere. selegisse apud nescio quem filo sophum. cumex his quae iudei
in suis sccntmentis cegerent intellexis sec quem dm̃ coleren : Onte positũ
inquid istorum elementorum quib: iste uisibilis & corporeus mundus
exstructus ẽ cumscripturis scĩs ꝓphetarum eius aꝑte ostendatur

Expanded text:
rexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes rexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quae fecerunt ut adorarent superuacuanea et noxia, ut intrent in foramina solidae petrae et in scissuras petrarum, a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit comminuere terram. 'exercituum\', quia illi seruiunt uirtutes et exercitus angelorum? quid dicunt de isto deo Israhel, quia deus est illius populi, de quo uenit semen, in quo benedicerentur omnes gentes? cur solum non colunt, qui omnes deos colendos esse contendunt? cur ei non credunt, qui alios deos falsos et ostendit et euertit? audiui quendam eorum dicere se legisse aput nescio quem philosophum, quod ex his quae Iudaei in suis sacramentis agerent intellexisset, quem deum colerent: praepositum, inquit, istorum elementorum, quibus iste uisibilis et corporeus mundus extructus est, cum scripturis sanctis prophetarum eius aperte ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
merus curruum illorum. & repleta ẽ terra ab ominationib: operum manu¬
utq sorum &dedorauerunt ea quae fecerunt digiti eorũ : Ꝙincdinic uit se
homo & humiliauit seuir et non remittũ illis: Et nunc intrate in petrus
& i ebscondite uos interra a ficciȩ timoris dñi. & a maiestate uistutis eius
cum surrexerit confringere terrirm: Oculi enim dñi excelsi. homo ccũt
humilis : ethumilicbitur̃ altitudo hominum : & exaltabi t᷑ dñs solus inil
dic Die s enim dñi sceba oth. in omnem in iuriosum et suꝑbum: & supna
omnem cltum et elatum qui humilicbuntur & super omnem cedrum
ris & suꝑ omne spectaculum nauium decoris. & humiliabit᷑ et ccedet
contumelia hominum : & exeltabit᷑ dñs solus in illudie. & manib: stbri¬
cuti omnia abscondeNt inspeluncis et inscissuris petnrrum & incicuer¬
nis terrae aficciae timoris dñi. &a maiestate uirtutis eius cum exsur¬

Expanded text:
merus currum illorum. et repleta est terra abominationibus operum manumerus currum illorum. et repleta est terra abominationibus operum manuum ipsorum, et adorauerunt ea quae fecerunt digiti eorum. \'et inclinauit se homo et humilauit se uir, et non remittam illis. "et nunc intrate in petras et abscondite uos in terra a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. "oculi enim domini excelsi, homo autem humilis. et humilabitur altitudo hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Dies enim domini sabaoth in omnem iniuriosum et superbum et supra omnem altum et elatum, qui humilabuntur, "et super omnem cedrum omnem nauem maris et super omne spectaculum nauium decoris. "et humilabitur et cadet contumelia hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis et in scissuris petrarum et in cauernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsur