comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mane conuersacioins
eius: si deitatis glĩant de¬
lectaniur intueri. si op¬
tanius habitare ĩ domo
ẽius et̾na in celis omĩb
diebus uite nr̃e. si iuuct
uidere uoliuitatem drũ.
⁊ protogi a templo sãcto
eius. Et neulla ĩeternũ
maloꝵ aura pulsemur:
meminerimus p̾sentis
ecclie domũ. necessariis
p̾cum mundarũ frequẽ¬
tare munerib. Qd̾ ipẽ
duodemis in tẽplo sedit
in medio doctoꝵ audiẽs
⁊ interrogans illos: hu¬
mane esse humilitatis
indiciũ. immo eciam
eximiũ discende humi

Expanded text:
manae conversationis manae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium dis
Abbreviated transcription (Latin):
Titur speremus
nos ut diximus.
ꝑhumanitatis eius sa¬
cramenta ad uidendã
diuimtatis speciem pos¬
se conscendere: si tamẽ
cadem sacramenta dig¬
no iusticie ⁊ sanctitatis
iueritatis honore. ut ac¬
cipunus illibata serua¬
mus. si humane conu̾¬
sacionis eius exempla.
si doctrine quã ꝑ hoĩera
nobis ministranit. Iu¬
militer dicta sequinur.
Nam qui humilitatis
eius uestigia sequi dedi¬
guatur qua femeritate
sperat se ad intuẽda cla¬
penitrare: Quod ergo:
dñs ꝑom̃s annos cum
parentib in pascha iheru¬
solunam uenit: hũane
niirũ est humilitatis
indiciũ. Hominis nãq¬
est ad offerenda deo sacri¬
ficioꝵ spũalium uota cõ¬
currere: ⁊ auctorem suũ
oratiombz la crimisq si¬
bi conciliare pri
Ect ergo dñs. int̾
Iomines homo
natus: qd̃ faciendũ hoĩ¬
bus sup angelos impe¬
rauerat deus. Seruait
ipẽ legem quam dedit. ut
nobis qui puri homines
sumus semuandũ ꝑ oĩa
quicquid deus iubet osten¬
deret. Sequanuir iter hu¬

Expanded text:
itur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda clapenetrare? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter hu
Abbreviated transcription (Latin):
transcurrere: ut post diu¬
cus liceat in contẽpla¬
cione tante solẽnitatis
ĩmorari. Hodie nãq
spũs sanctus repentino
sonitu suꝑ discipulos
uenit: mentesq carna¬
lium in sui amorem
pmiutauit. Et foris ap¬
parentib liguis igneis.
nitus facta sunt corda
flaminãcia: quia dũ
deuin ĩ ignns uisione

Expanded text:
scurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Uid est quod re¬
gulus orat ut
ad eius filiũ dñs ueni¬
at. ⁊ tamen ire corpora¬
liter recusat. ad seruum
uero centuriois non
muitatur: ⁊ tamen se¬
ire corporalit̾ pollicetur.
reguli filio ꝑ corporalẽ
presenciam nõ digna¬
tur adesse. centurioniᷤ
seruo non dedignatur
occurrere: Quid est hoc.
nnsi quod suꝑbia nr̃ã
retunditur. qui in hoĩ¬
b non naturã qua
ad ymaginem dei facti
sunt. sed honores ⁊ diui¬
cias ueneramiur. Cũq
pensamus que cirta cos
sunt: profecto ĩteriora
minime ꝑuidemus.
Dũ ca consideramus
que in corporib despecta
sunt: negligimus pen¬
sare qd̃ sunt. Redemptor
uero nr̃ ut ostenderet qr
que alta sunt hominũ.
sanctis despicienda sũt.
⁊ que despecta sũt hom.
ad filium reguli ire no¬
luit. ad seruũ centurio¬
nis ire paratus fuit.
Increpata ergo est suꝑ¬
bia nr̃a: que nescit pen¬
sare hoĩes proper hoĩes.
Sola ut dixinius que
circũstant hominib
pensat: naturã non
aspicit. honorem dei in

Expanded text:
uid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt ĩiqui¬
tatem. defecerunt scru-¬
tantes scrutaciones
idest acerba ⁊ acuta con¬
silia. Non tradatur ꝑ
chil fecisse uideamur.
Et ubi ẽ clamor lĩgue
cuucifige crucifige. Sic
ciui estis. ut ⁊ surdi siti ᷤ
Simulata ĩnocencia:
est equitas. sed duplex
iniquitas: quia et ini¬
quitas ẽ et simulacio.
Ibi ergo isti defecerunt.
scrutantes scrutaciones
Quanto acucius sibi ex¬
cogitare uidebantur. tã¬
tomagis deficiebant: qͥa
a lumine ueritatis et
equitatis. ĩ profunda cõ¬
silioꝵ malignoꝵ demer

Expanded text:
tati sunt iniquitatem; defecerunt scrutantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur pehil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia equitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consilio
Abbreviated transcription (Latin):
icant ergo paga¬
in . bene minin.
Si ꝑ ostium nõ intrant.
quid eis prodest unde glo¬
riantur. adhoc enĩ debet
unicuiq prodesse bene
uiuere: ut detur illi sẽper
unuere. Nam cui non
datur semp uiuere. quid
prodest bene iuuere. quia
nec bene uiuere dicendi
sunt:qui finem bene ui¬
uendi. uel cecitate nesci¬
unt. uel inflatione con¬
tẽnunt. Non est autem
cuiquã spes uera ⁊ certa
semꝑ uiuendi. nisi ag
rũq tales homines. eciã
ꝑsuadere hoĩbz: ut bene
uiuant. it xpĩani non
sunt. Per aliam partẽ
uolunt ascendere. capere
et occidere: nõ ut pastor

Expanded text:
icant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnrumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
scipuloꝵ cordib agerẽt:
quia iudelicet tristiciã
magis de abscessu quo
cos desereret. quan de
ascensu quo patrẽ pete¬
ret leticiã generarent.
Unde benigne consolã¬
do subuurrit. Sed ego
ueritatẽ dico uobis: ex¬
pedit uobis ut ego ua¬
dam. Expedit ut forma
ꝯserur uris subtrahatur
aspectib: quatinus a¬
mor duuuitatis. arciuᷤ
urĩs infigatur niẽtib.
Expedit ut notã uobis
formã. celo inferam. qua¬
tore desiderio illuc suspi¬
retis: sicq suspensis ad
suꝑna cordib urĩs. ad
accipienda iam spũs scĩ
dona capaces fiatis. Dõc¬

Expanded text:
scipulorum cordibus agerent, scipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quahoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis.
Abbreviated transcription (Latin):
id eun qui me
misit:⁊ nemo ex nobi
interrogat me quo ua¬
dis. Acsi aꝑte dicat . Re¬
uertor ascendẽdo ad eum
qui meincarnari con¬
scituit. Et tanta tãq
manifesta erit eiusdẽ
ascensionis clantas. ut
nemininrm opus sit
interrogare quo uadã.
uidentib cunctis quia
ad celos ꝑgant. Gene au¬
tem cũ de ascensione
sua dixisset uado ad eũ
qui memisit: addĩdu.
⁊ uenio ex uobis int̾ro¬
gat me quo uadis. xĩ¬
Upetius cum de
sua passione pro¬
testaretur dicens. quo
ego uado uos non pote¬
stis uenire inf̾rogauit
quo uadis reespousũ¬
qz est ei. Quo ego uado.
non potes me modo se¬
qui. sequeris a ui postea.
Quia nimirũ passio¬
nis mortisq misteriũ
necdũ intelligere: nec¬
dũ poterant mnitari.
Maiestatẽ uero ascẽsio¬
oiis statim ut uidere
cognouerunt:totisq a¬
ninir uotis ut sequi me¬
ierentur optabant. xiĩ¬
Ed quia hec locu¬
tus sum uobis:
tusticia impleuit cor
nr̃ui. Sciebat dñs ipse.
quid hec sua u̾ba in di¬

Expanded text:
ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opus sit interrogare quo vadam, videntibus cunctis quia ad coelos pergam. Bene autem cum de ascensione sua dixisset: Vado ad eum qui me misit, addidit: Et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Superius namque cum de sua passione protestaretur, dicens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortisque ejus mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in di
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor nr̃ ĩmmente
sue passionis articulo.
discipulis ⁊ glĩam ascen¬
sioins qua ipẽ post mor¬
ten ⁊ resurrectionem erat
clarificandus. ⁊ aduen¬
tum spũs scĩ quo illi e¬
rant illustrandi patefe¬
cit: quatinus instante
hora passionis eusdem
minus pro illius morte
dolerent. quẽ post mortẽ
ad celos subleuandum
uon dubitarent: muꝰ
de sua desolacione trepi¬
darent. quos abeunte

Expanded text:
imminente suae passionis articulo, discipulis et gloriam ascensionis, qua ipse post mortem et resurrectionem erat clarificandus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepida
Abbreviated transcription (Latin):
in hebreo legimus ãna
adonai osianna. Qd̾
manifestius interp̾ta¬
tus est syminachus di¬
cens. Obsetro dñc saluũ¬
me fac: obsecro. Nemo
ego putet ex duobz uer
bis greco iudelicet et he¬
breo. sermonẽ esse com¬
positum sed totũ hebra
uentus xp̃i salus mũ¬
di sit. Unde sequitur.
Benedictus qui uentu¬
rus est in nomine diũ.
Saluatore quoq idip¬
sum in euangelio com¬
probante. Ego ueni in
nomine patris mai. ⁊
nou recepistis me: ali¬
us uẽniet in noic suo.
et recipictis eum. Nec¬
non qd̃ iũgitur. osan¬
na idest salus in excel¬
sis. ꝑspicue ostenditur.
qd̃ aduentus xpĩ non
tanti hoĩm salus.
esed tocius muuidi sit.
terrena iũgẽs celestib:
ut omne genu ei fleo¬

Expanded text:
in Hebraeo legimus: ANNA ADONAI OSIANNA  , quod manifestius interpretatus est Symmachus dicens: Obsecro, Domine, salvum, fac, obsecro. Nemo ebis, Graeco videlicet et Hebraeo sermone, esse compositum, sed totum Hebraeum ventus Christi salus mundi sit. Unde et sequitur: Benedictus qui venit in nomine Domini. Salvatore quoque id ipsum in Evangelio comprobante: Ego veni in nomine Patris mei, et non me recepistis. Alius veniet in nomine suo, et recipietis eum . Necnon quod jungitur, Osanna, id est, salus in excelsis, perspicue ostenditur, quod adventus Christi non tantum hominum salus, sed totius mundi sit: terrena jungens coelestibus: Ut omne genu ei flec
Abbreviated transcription (Latin):
bant ⁊ que sequebantur.
utrunq ostendit ppłm̃.
⁊ qui ante euangeliũ et
post euangelium dño cre¬
diderunt. consona ihũ¬
in confessionis uoce lau¬
dare: et scoi superioris pa¬
rabole exemplum. diuer¬
sarum horar operarios.
unũ fidei acciꝑe premiũ.
Porro quod sequitur osan¬
na filio dauid. qͥd signi¬
ficet. ⁊ ante annos pluri¬
mos in breui epłã ad da¬
masum tunc romane
urbis epm̃n dixisse me¬
menini: ⁊ nũc ꝑstrin¬
gam breuiter. In centesi¬
mo septimo decimo psal¬
mio. qui manifeste de
aduentu saluatoris scͥp¬
tus est inter cetera hoc quo¬
q legimus. Lapidẽ quem
reprobauerũt edificantes:
hic factus est in caput
anguli. Adño factum

Expanded text:
nt et quae sequebantur, utrumque ostendit populum, et qui ante Evangelium, et qui post Evangelium Domino crediderunt, consona Jesum confessionis voce laudare: et secundum superioris parabolae exemplum diversarum horarum operarios, unum fidei accipere praemium. Porro quod sequitur: Osanna filio David, quid significet, 162 et ante annos plurimos in brevi epistola ad Damasum, tunc Romanae urbis episcopum, dixisse memini; et nunc perstringam breviter. In centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Salvatoris scriptus est, inter caetera hoc quoque legimus: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. A Domino factum
Abbreviated transcription (Latin):
nautẽ qui eum
ducebant:⁊ pau¬
lo ante fucrant mitiore ᷤ
in irã uersi sunt propt̾
sermones ab eo ditos.
quos illi ꝑ arroganciã
prolatos arbitrabantur.
Sed cũ plagis perimere¬
tur: ingemuit et dixit.
Dñe qui habes sanctã
scienciam. manifeste
scis tu: quia cũ a morte
possem liberari. duros
corporis sustineo dolores
Scdm̃ aĩam uero: pro¬
pter tunorem tuum li¬
benter hec patior. Et iste
quidẽ hoc modo uita de¬
cessit: non solũ unen¬
tib scd ⁊ uniu̾se genti
memoriã mortis sue
ad exemplum uirtutis

Expanded text:
autem qui eum ducebant et paulo ante fuerant mitiores in iram versi sunt propter sermones ab eo dictos quos illi per arrogantiam prolatos arbitrabantur sed cum plagis perimeretur ingemuit et dixit Domine qui habes sanctam scientiam manifeste scis tu quia cum a morte possim liberari duros corporis sustineo dolores secundum animam vero propter timorem tuum libenter haec patior et iste quidem hoc modo vita decessit non solum iuvenibus sed et universae genti memoriam mortis suae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex gentib. Nescierunt
qui leuant signũ scul¬
pture sue. ⁊ rogant deu
non saluantẽ. Annũ¬
ciate ⁊ uenite: ⁊ consilia¬
mini simul. Quis audi¬
tum fecit hoc ab micio.
Extunc predixi illud.
Nunquid ego dñs: Et
non ẽ ultra deus absq
me. Deus uidex iustus
et saluans: non ẽ preter
me. Conuertinum ad
me ⁊ salui eritis om̃s
fines terre: quia ego dñs
et non est alius. In me¬
metipõ uiraui. egredie¬
tur de ore meo iusticie
uerbum: ⁊ non reuerte¬
tur. Quia michi curua¬
Onsolabit᷑ li¬
ergo dñs syon.cõ¬
solabitur om̃s ruinas
cius. Et ponet desertum
eis quasi delicias: ⁊ so¬
litudinem eius quasi
ortum dĩ. Gaudiũ
⁊ leticia muemetur in
ea: gratiarum actio et
uox laudis. Attendite
ad me populus meus:
et tribus mea me audi¬
te. Quia lex a me exiet.
et iudiciũ meũ in lucẽ
populorum requiescet.
Prope est iustus meus:
egressus ẽ saluator ms̃.
et brachia mea populos
iudicabunt. Me insule
expectabunt: et brachiũ
meum sustinebunt. Le¬

Expanded text:
cierunt qui lebant signum sculpture sue: et rogant Deum non salvantem. Adnunciate et venite et consiliamini simul: quis auditum fecit hoc ab initio ex tunc predixit illut. Numquid non ego Dominus et non est ultra Deus absque me? Deus iustus et salvans non est preter me. Convertimini ad me et salvi eritis omnes fines terrae: quia ego Dominus et non est alius. In memetipsum iurabi et egredietur de ore meo iustitie verbum et non revertetur: quia mici curbaConsolabituergo Dominus Syon: consolabitur omnes ruinas ejus. Et ponet desertum ejus quasi delicias: et solitudinem ejus quasi ortum Domini. Gaudium et leticia invenietur in eo: gratiarum actio: et vox laudis. Attendite ad me popule meus: et tribus mea me audite. Quia lex a me exiet: et judicium meum in lucem populorum requiescet. Prope est justus meus: egressus est Salvator meus: et brachia mea populos judicabunt. Me insule expectabunt: et brachium meum sustinebunt. Le
Abbreviated transcription (Latin):
Sod autẽ occisis
pro dño pueris
herodes non longe post
obut. ⁊ ioseph monente
israel reduxit: significat
om̃s ꝑsecuciones que cõ¬
tra ecclĩam erant mo¬
uende. ipõꝵ ꝑsecutorum
morte uindicandas. eis¬
dem q multatis ꝑsecu¬
torib pacẽ ecclĩe demio
redendã: ⁊ sanctos qui
latuerant ad suai loca
in egypto usq ad obi¬
tum herodis: indicat fi¬
gurate fidem xp̃i in gen¬
tib mansuros. donet
plenitudo eax introeat.
et omĩs isił saluus ficit.
Obitus quippe herodis.
terimũ intẽcionis ma¬
liciose: qua nũc contra
ecclĩam iudea seuit in

Expanded text:
o. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad sua loca in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae; qua nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, in
Abbreviated transcription (Latin):
Nuillico quem
dũs eiciebat de uil¬
licatu. ⁊ laudaiit eum
qd̃ in futurũ sibi prospe¬
xerit: non oĩa debemus
ad imuitandũ sumere.
Non eni aut dño nr̃o
facienda est in aliquo
fraus. ut de ipã fraude ele¬
mosinas faciamus. at
eos a quib recipi uolu¬
mus in tabernacula et̃¬
na tanquã debitores dei
et dni nr̃i fas ẽ intelligi
cũ iusti ⁊ sancti signifi¬
centur in hocloco: qui eoᷤ
introducant in taberna¬
cula eterna. qui necessi¬
tatib sius t̾rena bona
cõmunicauerunt. De
quib eciã dicit. qd̃ si
quis alicui eorũ calicẽ
a que frigide dederit. tan¬
tum in noĩe discipuli:
non perdet mercedem
suamt
contrario autẽ¬
Dicuntur iste si¬
militudines: ut intel¬
ligamus si laudari po¬
tuit ille a dnĩo. cui frau¬
dẽ faciebat. quãto am¬
plius placeant dño deo.
qui scom̃ eius preceptũ
illa oꝑa faciunt. Sicut
eciã de iudice miquita¬
tis qui interpellabatur
a iudua cõparaciont̃
duxit ad iudicẽ deum:
ai nulla ex parte uidex

Expanded text:
illico quem Dominus ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro fascienda est in afraus, ut de ipsa fraude elemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi uolumus in tabernacula aeterna tamquam debitores dei et domini nostri fas est intellegi, cum iusti et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicauerint; de quibus etiam dicit: quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam. contrario ducuntur istae similitudines, ut intellegamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant domino deo qui secundum eius praeceptum illa opera faciunt; sicut etiam de iudice iniquitatis, qui interpellabatur a uidua, comparationem duxit ad iudicem deum, cui nulla ex parte iudex
Abbreviated transcription (Latin):
uideus quisq oꝑatur:
in xp̃ĩ ecclĩa habundet
iusticia eius suꝑ scriba¬
rum ⁊ phariseoꝵ. ut cũ
illi decimas darent.iste
dimidias det:sicut non
de fructibz sed de ipsis bo¬
ins suis fecit zacheus.
mã: ut duas decimas
dando. superet ĩpendia
iudeorum.
Ammona uero
iiquitatis. ob
hec a dño appellata est.
ista pecuma quã possi¬
demus ad tempus: qͥa
mãmona diuicie int̾¬
pretantur. Nec sũt iste
diuicie nisi iniquis: qͥ
in eis constituũt spem
atq copiam beatitudi¬
ns sue. A iustis uero cũ
hec possidentur. est quid̃
ista pecunia. sed nõ sũt
illis duricie nisi celestes
et spũales. quib indigẽ¬
ciam suam spũaliter
supplentes. exlusa cgesta¬
te miserie. beatitudĩs co¬
alienas appellat t̾renais
facultates. quia nemo
secũ eas monẽs aufert.
hoc est qd̃ dicit dauid. Ne
timueris cũ diues factus
fuerit homo. ⁊ cũ multi¬
plicata fuerit gloria do¬

Expanded text:
udaeus quisque operatur, in Christi Ecclesia abundet justitia ejus super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent, sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zachaeus am, aut duas decdando superet impendia Iudaeorum. mamona uero iniquitatis ob hoc a domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pillis divitiae nisi coelestes et spirituales, quibus indigentiam suam spiritualiter supplentes exclusa egestate miseriae, beatitudinis coalienas appellat terrenas facultates; quia nemo eas secum moriens aufert. Hoc est quod dicit David: Ne timueris cum dives factus fuerit homo, et cum multiplicata fuerit gloria do
Abbreviated transcription (Latin):
autem ita dutũ
est:uio propter
patrem: quia ipẽ de illo.
non ille de ipõ est: sine de¬
trimento equalitatis
dictum est. Nec tamen
dicendo. eciam qui mã¬
ducat me: et ipc̃ uiuet
propter me. candẽ nr̃am
⁊ suam equalitatem si¬
gnificauit: sed gratiam
mediatoris ostendit.
Hic est panis: qui de celo
descendit: ut illum mã¬
ducantes uiuamus qͥa
eternam uitam ex no¬
bis habere nõ possumus.
Non sicut manducaue¬
rũt inqͥt prẽs urĩ manna:
et mortui sunt. Qui
manducat hunc panẽ:
ergo illi mortui sunt:
ita uult intelligi: ut nõ
uiuant meternum. Nã
temporaliter et hii pro
fecto morientur qui
xpĩn manducant: sed ui¬
uunt meternum. quia
xpũs est uita eterna.¬
it uir
unus de
ramathaĩ
sophim de
monte efraiia nomẽ
cuis helchana. filius ilx¬
roboam. filii heliu. filii
tau. filii sup. Efrateus:
et habuit duas uxores.
Nomen uni anna: et
noniẽ secunde fenẽna.
ffuerũtqz fenenne filii:
anne autẽ non erant
liberi. Et ascendebat uir

Expanded text:
autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem suam et nostram aequalitatem significavit; sed gratiam mediatoris ostendit. 20. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum; nam temporaliter profecto et hi morientur qui Christum manducant; sed vivent in aeternum, quia Christus est vita aeterna.it vir unus de Ramathaim Sophim de monte Effraym: et nomen ejus Helcana filius Hieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem non erant liberi. Et ascendebat vir
Abbreviated transcription (Latin):
tur possit elidere. Nichu c̃
autẽ ualidius dilectissĩ
contra diaboli dolos. quã
tutis subliuntas. non
prius apprchenditur: quã
illud quod ei est. adu̾sari
um subruatur. Quid au
mergit: Que insi ĩ suis
foritib enecctur: neces¬
se ẽ ut in agro illius cor¬
dis in quo huius mali
planta conualuit. spi¬
ne pocius tribuliq uicio¬
rum. quã ullũ uere iir¬
tutis semen oriatur.
Resistamus ergo dilec¬
tissumi huic tã pestifero
malo. ⁊ caritate sine qͣ
nulla uirtus potest inte¬
re sectemur: ut phanc
qua ad nos xp̃s descẽdit
dilectiomis uiam. eciam
nos ad ipm̃ possimus
ascendere. cui est cũ deo
patre et spũ scõ honor et

Expanded text:
tur possit elidere. Nihil tur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam tutis sublimitas non prius apprehenditur quam illud quod ei adversarium est subruatur. Quid autmergit? Quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro cordis illius, in quo hujus mali planta convaluit, spinae potius tribulique vitiorum, quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo, et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere , sectemur: ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, etiam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor et
Abbreviated transcription (Latin):
rultemus itaq
dilectissĩ gau
liberos cordis cculos ad
illam altitudinem in
qua xpũs ẽ erigamus
Sursũ uocatos animos
desideria t̾rena non de¬
puimant. ad eterna p̾¬
electos peritura non oc¬
cupent: uiam ueritatis
ingressos. fallaces ille¬
cebre nou retardent. Et
ita a fidelib hec tempo¬
ralia decurrantur: ut
peregrinari se in hac
mundi ualle cognos¬
cant. In qua eciam si
quedam cõmoda blan¬
diuntur. non amplec¬
tenda nequit᷑. sed tran¬
seunda sunt fortiter.
Ad hanc enĩ deuocionem¬
uos beatissimus aplũs
petrus muitat: et scdm̃
illam dilectionẽ quam
trina diĩci amoris pro¬
fessione cõcepit obsecrãs
dicit. lrũ obsecro uos
tanquã aduenas ⁊ pere¬
grinos:abstinete nos a
carnalib desideriis que
militant adisus aĩam.
Cui autẽ nisi diabolo.
carnales militãt uolup¬
tates: Qui aĩas ad sup¬
na tendentes. corruptibi
cere. Contra cuius isidi¬
as sapienter debet fidelis
quisq ingilare: ut ĩumi¬
cum suũ de eo quo tẽpta¬

Expanded text:
ultemus itaquedilectissimi, galiberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum illam dilectionem quam trina Dominici amoris professione concepit , obsecrans dicit: Charissimi, obsecro vos tamquam advenas et peregrinos, abstinere vos 296 a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Cui autem nisi diabolo carnales militant voluptates, qui animas ad superna tendentes corruptibilcere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tenta
Abbreviated transcription (Latin):
simo collocatus. Ille forsi¬
tan preciosis inuolutus ẽ
scriuis: iste uilissimis ĩuo¬
lutus ẽ panuis. Et tamen
ille natus in palacio con¬
tẽnitur: iste in diuersorio
queritur. Ille a magis
nullatenus nominatut:
iste inuentus supplicitẽt

Expanded text:
simo collocatus. Ille forsisimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, supplicite
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tamen uenientes
icium ipĩ uidei nõ essert.
irgem uideoꝵ se querere
professi sunt: et ad ipm̃
adorandum le uenisse
dixerunt. Ait cĩ cuan¬
gelista: quia magrab
oriente uenerunt ihetu¬
solimam dicentes. Ubi
est qui natus ẽ rex iudeo¬
rmi. Uidimus enim
stellai eus moriente ⁊
reuuus adorare cum
dilectissumi frcs
ut isti mãgi regẽ iudcoꝵ
adorandũ quererent. cũ
ipĩ iudei uon essent: Et
quen regeur: Utiq nõ
adorare regẽ nuꝑ natũ:
nec adorant regem ante
annos aliquot ordina-¬
tuiii. Adorare cupiunt ĩ¬
fanteir lactentẽ. nec ado¬
rant regẽ populis imperã¬
teui. Nait ⁊ de herode rege
iudeorum filii iã fuerant
nati:. qui erant patre mor¬
tuo regnaturi. Mortuo
enim isto herode: arthelaus
iii iudea reguauit: et gali¬
see principatum iumor
herodes obtinuit
Arthelans natus ẽ in pala¬
cio: xp̃s in diuersorio. Arche¬
aaus natus in lecto ẽ argẽ¬
tro positus: xpũs autem
uatus in presepio ẽ breuis¬

Expanded text:
Qui tamen venientes, Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevis
Abbreviated transcription (Latin):
se duersi erant:quando
diuersa credebant. Posituᷤ
est in medio lapis angu¬
laris. qui ad seutrũq pa¬
rietem duceret.⁊ utrunq
uno nomine nũcuparet.
Essentq unum cõmu¬
uone uocabuli: qui fic¬
rent in una gratia satra¬
menti. Per xp̃m enim
qui est pax nr̃a fatiens
utraq unũ: uidei ⁊ gen¬
tiles facti sunt unum.
quibus fidei uintas. unũ
indidit noĩs xpĩani uo¬
cabulum. Ad lapident
ergo angularem utero
paries uenit: et uerrun
angulũ fidei unitas fe¬
cit. Horũ duoꝵ parictũ
unus adonctus est. quã¬
natum angelus nũcia¬
uit: alter paries adductꝰ
est. quando gentilibus
magis nouumsidus
apparuit. Illi fuerũt pri¬
micie uideoꝵ: iste facti
sunt primicie gentiũ.
Illi de proximo adducti
isti de longe reducti. Pro¬
pe cium erant iudei. qui
deuin colebant:longe
crant geutes que ydolis
seruiebant. Hoc utique
significabant pastores.
qui na scente xpõ prope
funt iuenti: et mnagi
qui sunt de longiriqus
partib orientis adducti.

Expanded text:
se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quannatum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti.
Abbreviated transcription (Latin):
nucione capiantur. Si
repellatur lascuna. si ab¬
dicetur ebrietas: ⁊ carna
lis concupiscencia legibz
seant in dilectionem: si
immicicie conu̾tuntur
in pacẽ. Si tranquillitas
extinguat iram: si man¬
suetudo remittat ĩiuriã.¬
Si dñoꝵ deniq atq ser¬
uorum tã ordinati mo¬
mitior. ⁊ istoꝵ sit disci¬
plina deuocior. Hac igit
obseruãcia dilectissimi
obtinebitur mĩa dei: et
abolito peccatoꝵ reatu. re¬
ligiose uenerandũ pascha
celebrabitur.

Expanded text:
pecuniae capiantur; si repellatur lascivia, si abdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia 152 casseant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat injuria atque servorum tam ordinati simitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur misericordia Dei, et abolito peccatorum reatu, religiose venerandum Pascha celebrabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
prophetico eloquio. qd̃
indicabat stella de celo:
Que utique potuerat
magos iherusolimus p̾¬
termissis usq ad cuna¬
bula pueri sicut post¬
modũ fecit sua signi¬
fi cacione ꝑducere: nisi
ad confutandã uideorũ
duriciam ꝑtinuisset. ut
non solũ ductu sideris seo
eciam ipõꝵ professione
ĩnotesceret natiuitas
saluatoris. Nam ab hero¬
de requisiti locũ natunta¬
tis eius exprimũt: quẽ
scripture auctoritate di¬
dicerunt. Et testimont¬
um proferunt. quo beth¬
leem honoranda natuit¬
tate noui ducis oftendi¬
tur: ut ipã coꝵ sciencia. ⁊
illis fieret ad testimoni¬
um dampnaciomis. et
nobis ad adiutoriũ cre

Expanded text:
prophetico eloquio, quod indicabat stella de coelo. Quae utique potuerat mages Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri sicut postmodum fecit, sua significatione perducere, nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quo Bethlehem honoranda nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium cre
Abbreviated transcription (Latin):
et spũ non potest es i¬
troire in regnũ dei. ipẽ
dudum ꝑ legent suã
lamabat. Masculus
cuius prepucii caro cir¬
cuncisa non fuerit. ꝑi¬
bit anima illa de pplõ
suo: quia pactũ meum
irritum fecit. Idest quia
pactum uite ĩ paradiso
hominib mandatum.
adam p̾uaricante trãs¬
gressus est. in quo oms
peccauerunt. peribit de
cetu sanctoꝵ. si non fu
erit ei remedis salutari
subuentum

Expanded text:
et spiritu, non potest inet spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum
Abbreviated transcription (Latin):
lege decretam in carne.: qͥ
absq omĩ prorsus labe
pollucionis apparuit in
carne. Et qui in simili¬
tudine carnis pccĩ. non
autẽ in carne peccati ad¬
uenit. remedium quo
caro pccĩ consucuerat
mundari non respuit:
sicut eciã undã baptis¬
matis qua noue gratie
populos a ptor sorde la¬
uari uoluit. ipẽmon
necessitatis. sed exẽplo
causa subut. Scire et¬
enun debet ura fraterm¬
tas: quia idẽ salutifere
curacionis auxilium
cicuncisio in lege. con¬
tra originalis peccati
uulnus agebat. qd̃ nũc
baptismus ag̾e reuela¬
te gre tempore consue¬
uit: excepto quod regni
celestis ianuã necdũ
intrare poterant. donec
adueiens benedictio¬
nem daret qui legem
dedit: ut uideri possit ds̃
deorum in syon. Tan¬
tum in sinuui abrahe
post mortem beata re¬
quie consolati: suꝑue
pacis ingressũ spe felici
expectabant. Qui em̃
nunc ꝑ euangelium
suu terribiliter ac salu¬
briter clamat. nisi qͥs
renatus fuerit ex aqua

Expanded text:
lege decretam in carne, qui lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ad redemptionẽ generis
humami. deus pater non
angelũ. non archangelũ:
sed filium suũ uiugem¬
tum mittere dignatus
est. Quẽ quia in duini¬
tatis sue specie uidere ne¬
quuumus. magna rur¬
sum dilectionis arte pro¬
iudit. ut hunc factum
ex muliere. hoc ẽ ex mater¬
ne carius substancia sine
uirili admixtione cõcep¬
tum. adhumanos uerũ
hoĩent proferret aspectus.
qui in diuina irtute
ac substancia manens
ꝑ omna qd̃ erat. uerã
nature mortalis ĩfirim¬
taten quam nõ habebat
idueret. Et ut nobis ne¬
cessariã obediendi uutu¬
tem. precipuo cõmenda¬
ret exemplo: factum sub
lege filium suum misit
deus in mundũ. Non qͥa
ipẽ legi quicquã debeat.
qui unus magister nr̃.
unus ẽ legis lator ⁊ iudex:
sedut eos qui lege positi.
legis onera portãre neqͥ¬
uerant. sua compassio¬
ne iuuaret. ac de seruili
condicione que sub lege
erat ereptos: ĩ adoptionẽ
filior que per grãm est.
sua largitate reduceret.
circuncisionem.

Expanded text:
ad redemptionem generis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
Anctamn uenerã¬
damq presẽtis
festi memoriam. pau¬
cis qui dẽ uerbis euan¬
gelista comprehendit:
sed non pauca celestis
nusterii uirtute graui¬
dam reliquit. Exposita
nanq natiuitate diũ¬
sa. cuius gaudia mox
augeli dignis laudibz
ertulerunt. pastores de¬
uota uisione celebrarũt.
om̃s qui tunc audiere
nurati sunt. nos quo¬
q pro modulo nostro
me dũo largiente. con¬
grius nussar hymnoꝵ¬
q solẽniis exegimus: sub¬
iuuxit atqz ait. Et post¬
quã consũmati sunt
dies octo ut circũcideretꝰ
puer: uocatũ est nomẽ
ẽ ab angelo priusquã
in utero conciperetur.xͣ¬
Ec sunt festunta¬
tatis hodie ne
gaudia ueneranda. hec
sacra solemnitas diei.
hec aillla suꝑne pietatis
munera sacrosancta.
que fidelium cordib cõ¬
mendans apls ait. Quia
ubi uenit plenitudo ten¬
poris. misit deus filium
suum natũ ex muliere.
factum sub lege: ut cos qͥ
sub lege erant redinieret.
ut adoptionem filioꝵ reti¬
peremus. Magna nãq
dispensacione pietatis

Expanded text:
anctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, to Domino largiente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Fiuum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
Deo inquit dico uo¬
bis. non habere
sollicitudinẽ in anma
ur̃a quid edatis: neq cor¬
pori ur̃o quid induatis.
Ne forte quã ius iã suꝑ¬
flua nou querantur.
propter ipã necessaria
cor duplicetur:⁊ ad ista
conquirenda nr̃a detor¬
queatur intencio. cum
aliquid quasi misericor¬
diter opamur. Id est cum
consusere alicui uideri
uolumus. nr̃m emolu¬
mentũ ibi pocius quã
illius utilitatem atten¬
damus:⁊ ideo nobis nõ
uidea mur peccare. quia
non suꝑflua sed necessa¬
ria sunt que conscqui
uolumus. Dñs autem
admonet. ut memine¬
rimus multo amplius
nobis deum dedisse quod
nos fecit. i composuit ex
ammna ⁊ corpore: quam
est alimentum ⁊ tegu¬
mentum. quoꝵ cura noᷤ
duplicare cor non uult.
est quam esca: Ut tu in¬
telligas eum qui dedit
ammã: multo faciliuᷤs
escam ẽẽ daturum. Et cor¬
pus plusquã uestimen¬
tum. Id est plus est. Ut
siniliter intelligas eũ
qui corpus dedit:multo
facilius daturum esse
uestimentũ¬

Expanded text:
deo, inquit, dico vobis, non habere sollicitudinem animae vestrae quid edatis, neque corpori vestro quid induatis. Ne forte, quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ipsa conquirenda nostra detorqueatur intentio, cum aliquid quasi misericorditer operamur; id est, ut cum consulere alicui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius, quam illius utilitatem attendamus: et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, quorum cura nos duplicare cor non vult. est quam esca? Ut tu intelligas cum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Et corpus quam vestimentum, id est, plus est: ut similiter intelligas, eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentu
Abbreviated transcription (Latin):
ren tuã non uocabis sa¬
rai. sed saram. Et benedi¬
cam ei: et ex illa dabo tibi
filiũ: cui benedicturus sũ
Entqz in naciones: et re¬
ges populoꝵ oriẽtur ex co
Cecidit abraham ĩ facie.
et risit. dicens ĩ corde suo.
Putas ne centenaro na¬
scetur filius. ⁊ sara nona¬
genaria pariet. Dixit q
ad deum. Utinã ismahel
uiuat corain te. Et ait dũs
ad abrahaini. Sara uxor
tua pariet tibi filium.
uocabisq nomen eius¬

Expanded text:
rem tuam non vocabis Sarai, sed Saram. Et benedicam ei, et ex illa dabo tibi filium cui benedicturus sum, eritque in nationes, et reges populorum orientur ex eo. Cecidit Abraham in faciem suam, et risit, dicens in corde suo: Putasne, centenario nascetur filius? et Sara nonagenaria pariet? Dixitque ad Deum: Utinam Ismael vivat coram te. Et ait Deus ad Abraham: Sara, uxor tua, pariet tibi filium, vocabisq
Abbreviated transcription (Latin):
rat itaque rex
medoꝵ: subiu¬
gauerat multas gentes
imperio suo. Et ipẽ edifi¬
cauit ciuitatẽ potentis¬
simã quã appellauit
quadratis et sectis fecit
nuros eius: ĩ altitudĩe
cubitoꝵ septuaginta.
⁊ in latitudine cubitoꝵ
triginta. Turres uero
euis: posuit ĩ altitudĩe
cubitoꝵ centum. Per
quadrũ uero caꝵ: latus
utrũq uicenoꝵ pedũ
spacio tendebatur. Po¬
suitq portas euis: in al¬
titudine turriũ. Et glĩa

Expanded text:
xad itaque rex Medorum subjugaverat multas gentes imperio suo, et ipse aedificavit civitatem potentissimam, quam appellavit quadratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
msteria. In his metuᷤ
dux mortis au fertur
⁊ non solũ anime. sed
eciã cariis ĩmortalitaᷤ
dedaratur. In his ꝑ m
et beato aplõ petro supͣ
cetiros post regni claues.
rouilis dm̃ci cura man¬
datur. In his dicb duo¬
b discipulis tercius in
uia dñs comes adiun¬
gitur: ⁊ ad omncui nt̃e
ambiguitatis caliginẽ
detcrgendã pauenciũ
actrepĩdanciũ tarditaᷤ
increpatur. Flammã
fider illau ituata coida
concipiũt:⁊ que erant
tepida. reserante scriptu¬
dencia. In fractione quo¬
qz panis conuescencium
aperiuntur obtutus. mł¬
to felicius horũ oculis pa¬
tefactis. quib natur
suc manifestata ẽ glori¬
ficacio. quã illoꝵ gencriᷤ
nr̃i principũ. quib pre¬

Expanded text:
mysteria. In his metus mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per et beato apostolo Petro supra caeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus comes jungitur , et ad omnem nostrae ambiguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scriptudentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrũ corpore uacuũ
⁊ uiuentis dni testes ã¬
gelos nũciarent: uerba
car aplĩs aliisq disci¬
pulis. deliramentis si¬
milia uidebantur. Quã
utiq hesitacionem hu¬
mana ĩfirmitate nu¬
tantem. ncquaquã ꝑ¬
misisset sp̃s̃ ueritatis
predicatoꝵ suoꝵ inesse
pectorib: nisi illa trepi¬
da sollicitudo ⁊ curiosa
cunctacio. nr̃e fidei fũ¬
damenta ietissent. No¬
stris igr̃ pturbacionib
nrĩs periculis in aplis
consulebatur. Nos in
illis uiris contra calũ¬
nias impioꝵ. ⁊ contra
t̾rene argumc̃ta sapiẽ¬
cie docebanur. Nos illo¬
rum instruxit aspeitus.
nos erudiuit auditus.
nos confirmauit at¬
tactus. Grãs agamus
diuinc dispensacioni:
ac sanctoꝵ patrunt ne¬
cessanc tarditati. Dubi¬
tatum est abillis. ne du¬
bitarctur a nobis. uiͣ
On ergo hu dies
dilectissum qui
inter resurrectionẽ dm̃t
ascensionẽq fluxerũt.
ocioso transiere discursu:
sed magna in eis con¬
firmata sacramenta.
magna sũt reuelata

Expanded text:
pulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum inesse pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo et curiosa cunctatio nostrae fidei fundamenta jecisset. Nostris igitur perturbationibus, nostrisque periculis in apostolis consulebatur: nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapientiae docebamur, Nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit attactus. Gratias agamus divinae 291 dispensationi et sanctorum Patrum necessariae tarditati. Dubitatum est ab illis, ne dubitaretur a nobis. CAP. II. Non ergo ii dies, dilectissimi, qui inter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata
Abbreviated transcription (Latin):
est confusio. Inter hec au¬
tem aliaq miracula.
cũ discipuli trepidis co¬
gitacionib estuarent.
et apparuisset in medio
quod uoluebatur in cor¬
dib. putabant enii se
spñi udere non carnem:
redarguit cogitaciones
a ueritate discordes. Inge¬
rit dubitanciũ oculis ma¬
uencia mamib sius et
pedib crucis signa. ⁊ ut
diligencius ꝑtractetur
mu̾tat: quia ad sanã¬
da infideliũ cordiũ pul¬
nera. clauor et lancee
erant seruata uestigia
ut non dubia fide sed
constantissima sciẽtia
teneretur: cã naturam
in dei prĩs concessurã
throno. que iacuerat in
sepulchro.

Expanded text:
 CAP. III. Inter haec autem aliaque miracula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacuerat in sepulcro.