comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A bono opere errare me non sinas: ne dũ
amitto ordinem bene uiuendi. rectitudinẽ
ꝑdam loquendi. Et plerumq doctor qui
docere audet quod negligit agere ⁊ cum
desierit bona loqui quȩ operari contempsit.
docere subiectos incipit praua quȩ agit:
ut iusto omnipotentis dei iuditio in bono
iam nec linguam habeat. qui habere bo¬
nam uitam reciisat: quatinus cũ mens
cius terrenarum rerum amori intenditur:
de terrenis rebus semꝑ loquatur. Unde
in euangelio ueritas dicit. Ex habundã¬
tia cordis os loquitur. Bonꝰ homo debo-¬
no thesauro profert bona: & malus homo
de malo thesauro ꝓfert mala. Hĩc etiam
iohannes ait. Ipsi de mundo sunt: ideo
de mundo locuntur. Bene ergo dicitur.
cõmuitans labium ueracium. & doctrinã
senum auferens ⁊ quia hii qui prius cele-¬
stia predicando ueraces erant. dum tẽpora¬
lia diligentes ad terrena corruunt. labiũ
ueraqum cõmutatur. & senum doctrina

Expanded text:
A bono opere errare me non sinas, ne dum A bono opere errare me non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat qui habere bonam vitam recusat; quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur . Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ morib predicationis studio non
exquirunt. Bene autem dicitur. & opti¬
mates supplantat ÷ quia cum mentem
regentium iusto iudicio deserit. Hȩc ineter¬
num retributionis premium non requirit.¬
& in eo supplantatur quo fallitur ÷ ut
ꝓ cterna gloria de principatu temporali
gratuletur. Supplantantur igitur opti¬
mates ⁊ quia dum uera celestis patriȩ
premia negligunt: in suis hic uoluptatib
Cum sacerdos non agit bona quȩ loquit
ei etiam sermo subtrahitur ne loqui aul¬
deat quod non operatur: sieut ꝑ prople¬
tam dicitur. P eccatori autem dixit deus ÷
quare tu enarras iustitias meas. & assũmis
testamentum ieum per os tuum  Ulnde
ore meo uerbum ueritatis usq quaq. Perpen¬
dit namq quod omnipotens ds̃ ueritatis
uerbum facientib tribuit: & non facienti-¬
b tollit. Qui ergo hoc de ore suo non aufer¬
ri petiit ⁊ quid aliud quam gr̃am bone
operationis quesiuit .  Acsi aperte diceret.

Expanded text:
suorum moribus praedicationis studio non suorum moribus praedicationis studio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus - Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Unde ore meo verbum veritatis usquequaque . Perpendit namque quod omnipotens Deus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
nonis culpam castitatis in cis cingulum de-
struit. Quid uero in fune accipitur nisi
peccatum. Sicut per salomonem dicit᷑
Iniquitates suȩ capiunt imnpiuin: ox fum¬
bus peccatoꝵ. suoꝵ constringitur. Et quia
in renib carnis delectatio principatur ⁊ di¬
strictus conscientiarũ iudex qui regum bal¬
teum dissoluit. fune precingit renes eoꝵ
quatinus dissoluto castitatis cingulo scilicet
eoꝵ menbris delectatio peccati do iniuet᷑.
ut quos in occulto suꝑbia inquinat: quã
suit detestabiles etiam in publico ostendat.
tis gła est. rectitudo subditoꝵ. U nde
bene egregius predicator discipulis dicit.
Quȩ est enim nr̃a spes aut gaudium
aut corona gloriȩ .d Nonue uos ante do¬
minum :  Sed cum sacerdotes uitam
discipuloꝵ negligunt. & nullum de coꝵ
ꝓuectib ante dominum fructũ ferunt:
quid aliud quam inglorii dicuntur . Qͥa
ante districtum iudicem nimirũ głam tũt
non inueniunt: quam modo in subditoꝵ

Expanded text:
tionis culpam, castitatis in eitionis culpam, castitatis in eistruit. Quid vero in fune accipitur nisi peccatum, sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. tis gloria est rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: Quae enim est nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum ? Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Dominum fructum ferunt, quid aliud quam inglorii dicuntur? quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam modo in subditorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit. magni consilii angelus est uocat᷑:
recte consiliarios predicatores accipimus
qui suis auditorib consilium uitȩ prebẽt.
Sed cum predicator quisq ideo ȩterna
predicat. ut temporalia lucra consequat᷑ ⁊
profecto in stultum finem deducitur: qͥa
illo per laborem tendit ⁊ unde ꝑ mentis
rectitudinem fiigere debuit. B ene autem¬
subditur: oe iudices in stuporem. Om̃s
enim qui cramninandis alioꝵ moribus
presunt: recte iudices uocantur. Sed
corrigat agnoscit ⁊ in stuporem iudex deduc¬
tus est: quia qui iudicare mala acta debu¬
it ⁊ nequaquam ea quȩ iudicanda sunt
deprehendit. Sequitur. Balteum regũ
scunt: non unmerito reges uocantur.
Sed cum de ipsa continentia mens elati
one tangitur: plerumq omni potens d̃s
cius superbiam deserens. hanc in inmun¬
ditiam operis cadere ꝑmittit. Regum itaq¬
balteum dissoluit: quando in his qui bene
regere sua menbra uidebantur. propter cla¬

Expanded text:
tiavit, magni consilii angelus est vocatus, tiavit, magni consilii angelus est vocatus, recte consiliarios praedicatores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporaprofecto in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit. Sequitur: Et judices stuporem. - Omnes enim qui in examinandis aliorum moribus praesunt, recte judices vocantur. Sed corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare male acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt deprehendit. Sequitur: CAPUT XIII. VEsciunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, plerumque omnipotens Deus ejus superbiam deserens, hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaqlteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter ela
Abbreviated transcription (Latin):
utrum hec diuinitus uideantur fortasis.
dubitatur: miranturq homines si hoc
as uideat cur fieri permittat. Sed ipse
nouit dccipientem: & cum qui decipit᷑.
Nouit ceenim decipientem ⁊ quia pleꝵq
anteriora cius mala conspicit: & hũe
iusto iudicio cadere etiam in alia peccata
permittit. Nouit decipientem ⁊ quia in
manu suoꝵ operum dimissum hunc ut ad
peiora proruat deserit: sicut scriptum
est. Qui nocet noceat adhuc: & qui in
sordib est sordescat adhuc. Nouit quoq
& eum qui decipitur ⁊ qͥa sepe cõmutũt
homines mala quȩ sciunt: & icurro ꝑ¬
mittuntur decipi ⁊ ut cadant etiam in
mala quę nesciunt. Quod tamen de¬
ceptis aliquando ad purgationem: aliqͣn
Adducit autem consiliarios in stultum
finem. cum etiam bonum quodlibet nõ
bona intentione faciunt: sed ad temyora¬
lis miineris retributionem tendunt. Si
enim ipse sumini patris unigenitus qͥa
per hoc quod factus est homo eterna nun¬

Expanded text:
utrum haec divinitus videantur fortasse utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si hoc al., haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt; et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt. Quod tamen deceptis ali--Adducit autem consiliarios in stultum finem, cum etiam bonum quodlibet non bona intentione faciunt, sed ad temporalis muneris retributionem tendunt. Si enim ipse summi Patris Unigenitus, quia per hoc quod factus est homo aeterna nun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximum decipert conatur iniquus sit.
& iniquis ueritas dicat. nũquã noui
uos discedite a me om̃s qui operamini
inquitatem ⁊ qualiter hoc in loco dicit᷑
quia decipientem dñs nouit .S Sed qͥa
scire dei aliquando cognoscere dicitur.
aliquando approbare ⁊ ce scit iniquũ
quia cognoscendo iudicat. neq enĩ iniquũ
quempiã iudicasset si nequaquã cognosce-
rit: & tamen iniquum nescit ⁊ quia
eius facta non approbat. Et nouit ergo
quia deprehendit ⁊ & non nouit. quia
hunc in sue sapientie specie non cognoscit:
sicut de ueraci quolibet uiro dicitur. qͥa
falsitatem nesciat ⁊ non quia cum uel
ab aliis falsum dicitur hoc reprehendcit
ignorat : sed eandem ipsam fallatiam &.
scit in examine. ee nescit in amore ⁊ ut
uidelicet ipse hanc non agat. quã actam.
ab alus dampnat. Et fit plerumq ut
non nulli in insidiis uacantes aliene uite
peruersitatis suȩ laqueos tendãt. & cũ
quis nesciens eisdem laqueis capi cõspicit᷑.

Expanded text:
proximum suum decipere conatur iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Nunquam novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare, et scit iniquum quia cognoscendo dijudicat neque enim iniquum quempiam judicasset, si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ini quitas pecatum est: ipso tanca
loquendi usu plus iniquitas quam peccatũ
sonat: ce omnis se homo libere peccatorem
enã ponꝰ pecati tͣnsit: delictũ uõ pondꝰ peccati ñ
transit: quia & cum offerri sacrititiũ ꝑ legẽ
iubetur ⁊ nimirum precipit᷑ sicut ꝓ peccato
ita etiam pro delicto. Et non nũquã scelus
in opere est: delictum uero yleꝵq in sola
cogitatione. Unde &e ꝑ psalmistam dicitur:
dͥdicta quis intelligit. d Quia uidelicet

Expanded text:
ait: Iniquitas peccatum est , ipso tamen usu ait: Iniquitas peccatum est , ipso tamen usu loquendi plus iniquitas quam peccatum sonat, et omnis se homo libere peccatorem etiam pondus peccati transit, delictum vero pondus peccati non transit, quia et cum offerri sacrificium per legem jubetur, nimirum praecipitur sicut pro peccato, ita etiam pro delicto. Et nunquam scelus nisi in opere est, delictum vero plerumque in sola cogitatione. Unde et per Psalmistam dicitur: Delicta quis intelligit ? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
carnem apparuit. sua hominib peccata
apperuit : quȩ ce perƿetrabant & nescie¬
bant. Unde ce subditur. Quantas¬
re ac respondere intelligi & aliter potest.
U ocart enim di est: nos amando ce di¬
gendo respicere. Respondere autẽ nr̃m
est: amori illius bonis operib parere. Elbi
apte additur. Aut certe loquar: & tu
responde michi. Loquimur namq cũ
cius faciem ꝑ desiderium postulamus:
respondet uero deus loquentib cum nobis
se amantib apparet. Sed quia quisquis
eternitatis desiderio auhelat semetipsumn
subuliter reprehendens facta sua discunt:
or nequid in illo sit in quo auctoris sui
faciem offendat quexit: recte subiungit.
Quantas habeo iniquitates & peccata.
scelera in ea ce delicta ostende michi.
Iste in hac uita iustoꝵ. labor est. ut se¬
metipsos inueniant: & inuenientes flal¬
do atq corrigendo ad meliora ꝑdiicant.
Et quamuis iniquitatem a peccato ul
chil distare ꝑhibeat iohannes apl̃s qui

Expanded text:
carnem apparuit, sua hominibus peccata carnem apparuit, sua hominibus peccata aperuit, quae et perpetrabant, et nesciebant. Unde subditur. CAre ac respondere intelligi et aliter possit. Vocare enim Dei est nos amando et eligendo respicere. Respondere autem nostrum est amori illius bonis operibus parere. Ubi apte additur: Aut certe loquar, et tu responde mihi. Loquimur namque cum ejus faciem per desiderium postulamus. Respondet vero Deus loquentibus cum nobis se amantibus apparet. Sed quia quisquis aeternitatis desiderio anhelat, semetipsum subtiliter reprehendens, facta sua discutit, et ne quid in illo sit in quo auctoris sui faciem offendat quaerit, recte subjungit: Quantas habeo iniquitates et peccata, scelera mea et delicta ostende mihi. Iste in hac vita justorum labor est ut semetipsos inveniant, et invenientes flendo atque corrigendo ad meliora perducant. Et quamvis inter iniquitatem atque peccatum nihil distare perhibeat Joannes apostolus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
filios consolatur dicens. Non accepistis
sp̃m seruitutis iterum in timore ⁊ sed acce¬
pistis spm adoptionis filioꝵ in quo clama¬
mus abba pater. Ex uoce gͥ generis hu-¬
mani legalis percussionis duritiam tran¬
sire concupiscens. atq a formidine ꝑuenire
ad delectationem appetens. que duo a se
omnipotens ds louge faciat exorat dicens ⁊
manum tuam longe fac a me. & formido¬
tua non me terreat: id est ꝑcussionis au¬
ritiam remoue ⁊ formi dinis pondus tolle.
sed irradiante gratia dilectionis sp̃m securi¬
tatis infunde ⁊ qͥa si longe a ꝑcussione oe
formidine non fuero: scio quia a districti¬
one tui examinis non abscondar: quoniã
in conspectu tuo iustus esse non ualet. qui
tibi non ꝑ dilectionem sed per formidinem
seruit. Uude o ipsam conditoris sui pre¬
sentiam quasi familiarit᷑ ac corporaliter
querit ⁊ ut ꝑ hãc o audiat quod ignorit.
&e in his audiatur quȩ nouit. Nam pro¬
Qui dum humanis oculis ꝑ assũptam

Expanded text:
cepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, pater . Ex voce igitur generis humani, legalis percussionis duritiam transire concupiscens, atque a formidine pervenire ad dilectionem appetens, quae duo a se omnipotens Deus longe faciat exorat, dicens: Manum tuam longe fac a me, et formidotua non me terreat; id est, percussionis duritiam remove a me, formidinis pondus tolle, sed irradiante gratia dilectionis, spiritum securitatis infunde, quia si 386 longe a percussione et formidine non fuero, scio quia a districtione tui examinis non abscondar, quoniam in conspectu tuo justus esse non valet qui tibi non per dilectionem, sed per timorem servit. Unde et ipsam conditoris sui praesentiam quasi familiariter ac corporaliter quaerit, ut per hanc et audiat quod ignorat, et in his audiatur quae novit. Nam proQui dum humanis oculis per assumptam
Abbreviated transcription (Latin):
hic eius preceptis paruit. cum illo postmo¬
dum ad iudicandos poyulos iudicem ueni¬
re: sicut cuncta relinquentib predicatorib
dicitur. Uos qui secuti estis me in regene¬
ratione cum sederit filius hominis ui sede
maiestatis suȩ sedebitis & uos suꝑ duodeci
thronos. iudicantes duodecim tribus isrł.
Uncde oe per ysaiam dñs dicit. E ripite
iniuriam accipientem ⁊ iudicate pupillo.
& iustificate uiduam: & uenite disputemꝰ.
Rectũ qͥpye est. ut cum deo de populis in
iuditio disputent: qui ad uerba dei presens
seculum perfccte derdinquunt. Loqui ergo
ad orationem: disputare ad iuditium perti¬
net. Uir igitur sc̃s modo ad omnipotĩttn
loquitur. ut cum omnipotente postmodũ
disputet ÷ quia ille cum deo postmodum
iudex ueniet: qui hic ei modo in prece fami¬
liaris extiterit. Sed sc̃a ȩclesia cuius iam¬
sepe beatum iob spetiem tenere sdiximus. no
solum tunc de iniquis iudicat cum ultimi

Expanded text:
hic ejus praeceptis paruit, cum illo postmohic ejus praeceptis paruit, cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dicitur: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit filius homs suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Unde et per Isaiam Dominus dicit: Eripite injuriam accipientem, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus . Rectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sed sancta Ecclesia, cujus saepe jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi
Abbreviated transcription (Latin):
si intellectus non tribuitur. prophetia mini
me est. Ũ idit namq pharao ꝑ somniũ
quę erant quȩ erant egipto uentira: sed
quia nequiuit intelligere quod uidit.
ꝓpheta scilicet non fuit. A spexit baldasar
rex articulos manus scribentis in pariete.
sed propheta non fuit: quia intellectũ rei
quam uiderat non accepit. Ut igitur bea¬
tus iob prophetiȩ sp̃m se habere testetur:
non solum uidisse & audisse. sed etiam in¬
tellexisse se omnia. asserit. De quo intellectu
testantur. cum ait. Secundum scientiã
urãm o ego noui: nec infcrior ur̃i sum.
Quib uidelicet dictis in notuit quantȩ
humilitatis fuit: qui se eus iuferiorem ne-¬
derat. N am ox scd̃m eoꝵ scientiã se uosse¬
loquar: & disputare cum deo cupio. Cũ
omuipotente loquimur: dum eius miseri¬
cordiam deprecamur. Cum eo uero dispu¬
tes facta nr̃a subtili indagatione discutimꝰ
Uel certe cum deo disputare est. eum qui

Expanded text:
si intelsi intelme est. Vidit namque Pharao per somnium quae erant Aegypto ventura . Sed quia nequivit intelligere quod vidit, propheta scilicet non fuit. Aspexit Balthasar rex articulum manus scribentis in pariete , sed propheta non fuit, quia intellectum rei quam viderat non accepit. Ut igitur beatus Job prophetiae spiritum se habere testetur, non solum audisse et vidisse, sed etiam intellexisse se omnia asserit. SequituSequitur: VERS. 2. Secundum scientiam vestram et ego novi, nec inferior vestri sum. - Quibus videlicet dictis innotuit quantae humilitatis fuit, qui se eis inferiorem nederat: et secundum eorum scientiam se nosseloquar, et disputare cum Deo cupio. - Cum Omnipotente loquimur, dum ejus misericordiam deprecamur. Cum eo vero dispuae, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe cum Deo disputare est eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
r ecte subiungitur. & errare eos faciet
quasi ebrios. U idebant quipƿe cum ce
suscitare mortuos: & tamen esse mortalẽ.
Quis non crederet dm̃. queni cõspiciebãt
suscitare mortuum Sed rursum cum hũc
mortalem conspicerent: despiciebant credere
hunc esse inmortalem dm̃. Per hoc ergo quod
omnipotens ds talem se eoꝵ. oculis exhibuit
qui possit & diuina ostendere. & humana
pati. errare eos quasi ebrios fecit ÷ ut coꝵ.
suꝑbia quȩ incarnationis eius misterium
despicere maluit. quam sequi. & contra
humnitatem eius se extolleret: & interlu¬
centem aiuiitatis qus potentiam mirare¬
tur. Quȩ cuncta quia beati iob oculis
presentia per prophetiȩ spm facta sunt.
ea quę secutura erant uidebat assistentia.
cui nec futiira ueniunt. nec preterita disce¬
dunt: sed cuncta simul ante eius oculos
assistunt. Et quia ea ipsa quę uentura
erant alia esse uidit in operib. alia in
tem dicta non habent: si intellectu carent.
Cum enim aliquid ostenditur uel auditur:

Expanded text:
 » Sequitur: Et errare eos faciet quasi ebrios. - Videbant quippe eum et suscitare mortuos, et tamen esse mortalem, quia non crederent Deum, quem conspiciebant suscitare mortuum? Sed rursum cum hunc mortalem conspicerent, despiciebant credere hunc immortalem esse Deum. Per hoc ergo quod omnipotens Deus talem se eorum oculis exhibuit, qui possit et divina ostendere et humana pati, errare eos quasi ebrios facit, ut eorum superbia, quae incarnationis ejus mysterium despicere maluit quam sequi, et contra humanitatem ejus se extolleret, inter lucentem divinitatis ejus potentiam miraretur. Quae cuncta quia beatus Job oculis praesentia per prophetiae spiritum facta sunt, m quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in tem dicta non habent, si intellectu carent. Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis exprimitur. De quo etiam sub cuiꝰ¬
dam significatione dicitur. Et nomen illi
mors. Et pleꝵq eius maligna cogitatio
mentes hominum latet: atq per hoc quod
nescitur amplius preualet. Umbra ergo
mortis in lucem producitur. dum scoꝵ
mentib maligna operatio antiqui hostis ut
desrui possit aperitur. Sequitur. Qui¬

Expanded text:
mentis exprimitur. De quo etiam sub cujumentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis in lucem producitur dum sanctorum mentibus maligna operatio antiqui hostis, ut destrui possit, aperitur. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
principes. Qullus ex uitioꝵ suoꝵ dept̃¬
sione desperet: quia eos qui oppressi fuerant
teleuat. Et quoniã hec aguntur ex occultis
dei consiliis cum suꝑ unum quẽq sententia
aperta producitur: recte subiungitur. Et
ceuelat profunda de tenebris. Ptofunda enĩ
tentiam ex occultis suis consiliis indicat:
unde ex unoquoq quȩ sentiat ostendat. Qa
enim uidet nunc creator omnia. & ipse in
consiliis non uidetur: recte de illo ꝑ psalmi¬
stam dicitur. Posuit tenebras latibulũ suũ.
Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit:
quando quid de uniuscuisq actib sentiat
ostindit. Et quia eum is qui peccatoꝵ.
suoꝵ. pondere premebatur ad rectitudinis
statum diicitur: prius ipse mortem cõspicit
in qua & deficere consueuerat. & hanc
considerare nesciebat: recte additur. & pro-¬
ducit in lucem umbram mortis. U inbra
enim morti ẽ praua operatio: quȩ de imita¬
tione antiqui hostis quasi de corporis linia¬

Expanded text:
principes. Nullus ex vitiorum suorum depreprincipes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec aguntur ex occultis Dei consiliis super unumquemque sententia aperta producitur, recte subjungitur: Et revelat profunda de tenebris. 28. Deus tentiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis linea
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur ⁊ qui magno consilii iuditio
suis semꝑ cogitationib principantur:
omuesq stultos motus potestate sapiente
comprimunt. Sed sepe contingit ut in
occulto animus de ipsa sua sapientia in
elationis fastum subleuetur: & sub cis
uitiis corruat. de quib se uictorem fuise
gaudebat. Lecte ergo dicitur: effundit
despectionem suꝑ principes. Sed qͥa non¬
ad penitentię lamentum currunt ⁊ scq
contra culpas quib subiacebant erigunt:
apte subiungitur. Et cos qui oppressi fu¬
erant releuans. Non nulli enun superno
illustrati munere. aspitiunt in quantas
peccatoꝵ. suoꝵ turpitudines iacent. Sactoꝵ
maculas lacrimis lauant: oe sub se post¬
modum carnis suȩ motus deprimunt. a
quib ante premebantur. Quod nimirũ¬
magna omipotentis dei dispensatione
agitur ⁊ ut uidelicet in bac uita omnia ha¬
beantur incerta. & nullus ex habita caslita¬
te suꝑbiat: quia effundit despectionẽ suꝑ

Expanded text:
vocantur qui magno consilii judicio vocantur qui magno consilii judicio suis cogitationibus semper principantur, omnesque stultos motus potestate sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elativitiis corruunt, de quibus se victores fuisse gaudebant. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonad poenitentiae lamentum currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, emodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante premebantur. Sequitumagna omnipotentis Dei dispensatione agitur, ut videlicet in hac vita omnia habeantur incerta, et nullus ex habita castitate superbiat, quia effundit despectionem super
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. Cum enim quȩq mistica de occul¬
tis ꝓphetaꝵ. uerbis a erdentib agnoscuntur
quid aliud quam profunda de tenebris re¬
uelantur d Uude ipsa quoq ueritas disci¬
pulis in parabolis loquens ait. Quȩ dico
uobis in tenebris: dicite in lumine. Cum
enĩ misticos allegoriaꝵ nodos ꝑ ccplanatioñẽ¬
soluimus: in lumine dicimus quodu te¬
nebris audiuimus. U mbra autem mor¬
tis erat legis duritia: quȩ unumquemq
peccantem morte cotporis punite sanctie¬
bat. Sed postquã redemptor nr̃ asperita.¬
tem legalis sauctionis ꝑ mansuetudinem
temperauit ⁊ non iam pro culpa mortẽ
carnis inferre constituit: sed mors spiritꝰ
quantum timenda esset indicauit. in lu¬
cem proculdubio umbrã mortis ꝓduxit.
Ista eium mors in qua caro separatur
ab anima umbra illius mortis est: in
qua anima separatur a deo. In lucem gͦ
umbra mortis producitur: cum intellce¬
ta morte spiritus. mors carnis minuime
potest. Principes & enim non inmerito

Expanded text:
. Cum enim quaeque mystica de occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationesolvimus, in lumine dicimus quod nebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, nec jam pro culpa mortem carnis inferri constituit, sed mors spiritus quantum timenda esset indicavit, in lucem proIsta etenim mors in qua caro separatur ab anima; umbra illius moqua anima separatur a Deo. In lucem ergo umbra mortis producitur, cum, intellecta morte spiritus, mors carnis minime potest. Principes etenim non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ patere uia non poterat contra auctorẽ
omnium miracula cernebant: uirtute
terrebantur. Sed credere renuenteᷤᷤ adhuc si
gna reqͥrebant: cum dicerent. Quod ergo
tu facis signum ut uideamus & credamꝰ
tibi: Quid operaris .  Bene itaq dicit᷑:
palpabunt quasi in tenebris oe non in luce.
Qui enim uiter tot miracula aperta tre
pidat. quasi in tenebris palpat: quia qͦͥd
tangit nou uidet. Omnis uero qui errat
nunc huc nunc illue ducitur. Et quia
aliquaudo ostendebantur credere cum di¬
cerent. nisi esset hic a deo uon poterat facere
quicquam ⁊ aliquando uero hunc a deo
esse denegabant. cum despicientes dicerẽt.
non ne hic est fabri filius. non ne ma-¬
ter eius dicitur maria. & fratres cius iaco

Expanded text:
eorum patere via non poterat contra auctorem eorum patere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sgna requirebant cum dicerent: Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim ipidat, quasi in tenebris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur; et quia aliquando ostendebant credere cum dicerent: « Nisi hic esset a Deo, non poterat facere quidquam . » Aliquando vero hanc a Deo esse denegabant, cum despicientes dicerent: « Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ꝑdit: quia nascuntur cotidie mo-¬
rituri. Et subuersas in integrum restitu-¬
et: qͥa resurgent qui fuerant mortui.
Quod tamen melius accipimus: si hoc
qualiter in earum mente agitur sentiamꝰ.
Multiplicat enim gentes o ꝑdit : quia
sas ox per ficunditatem sobolis extendit:¬
& tamen in propria infidelitate derelin-¬
quit. S ed subuersas in integrum resti¬
tuet ⁊ quia quas in infidelitatis casu reli-¬
querat: quandoq ad fidei statum rediixit.
Quib uidelicet in mentis integritate restitu¬
tis. antiquus ille populus qui fidelis deo
esse uidebat᷑ reprobatus corde repulsus est:
ut sua perfidia deceptus. contra ipsũ post
de decipit cos ut frustra incedant ꝑ inuiũ
P alyabunt quasi in tenebris oe non uluce.¬
principum terrȩ unmutatum est: cũ in u¬
dea sumini sacerdotes & seniores populi
prius uenturum esse predicabant. Cumq
cius nom en persequendo molirentur cxtin¬
guere: decepti sua malitia incedere ꝑ inui¬
um frustra conabantur. Quia crudelitate

Expanded text:
at et perdit, quia nascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes et perdit, quia eas et per fecunditatem sobolis extendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliquerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deo esse videbatur, reprobatus, corde repulsus est, ut sua perfidia deceptus contra ipsum post et decipit eos, ut frustra incedant per invium. Palpabunt quasi in tenebrisprincipum terrae immutatum est cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia, incedere per invium frustra conabantur, quia crudelitati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uirtutem rtybos destruet: & postmodũ
dectoꝵ mentib ettriii regni ꝑ fecto lumine
infulgit. Sed qͥa ante exiremi diem iuditii
iudicare cotidie occultis dispositionibus
facta mortalium non desistit: ad hoc qͦd
nunc agitur reditur cum subditur. Ip̃ie¬

Expanded text:
per virtutem reprobos destruit, et postmodum per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
Taulo superius dicium fuerat. E pud
ipsum est sapientia &e fortitudo: nunc
autem dicitur. apud ipsum est fortitudo
de sapientia. Quia enim omni potens
mansuetudinis doctrinam protulit:
&e postmodum in iuditio quante sit
fortitudinis ostendet: recte supernus sapi¬
entia aute fortitudinem mnemoratur: cũ
de patris unigenito dicitur. apud̃ ipsũ ẽ
sapientia & fortitudo. Quia uero ad
iudicandum ueniens in terrore suȩ uir-¬
tutis apparebit ⁊ & repulsis repbis. electis
suis in regno perpetuo qualiter sit sapien¬
tia patris indicabit: recte in subsequenti
sententia apud ipsũ ẽẽ priusfortitudo. &
post sapientia. dicitur. In uerbis itaq pri¬
orib quib ait. apud ipsum est sapientia
& fortitudo: aperte indicat quia hoc qͦd
mansuetus edocuit qualiter eredendum
fuerit in uirtute iuditii terribilis ostendit.
In uerbis uero subsequentib quib ait.¬
apud ipsum est fortitudo & sapientia. luce
clarius demonsirat. quod prius in iuditio

Expanded text:
uerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Quia enim omnipotens Dmansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito 373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Quia vero ad judicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, in judicii virtute terribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus aiApud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
dum uero est quia in sacro eloquio sp̃s
hominis duob modis poni consueuit.
Aliquando namq spiritus ꝓ anima.
aliquando ꝓ effectu spiritali ponitur. Pro
anima namq spiritus dicitur: sicut de
nr̃o ipso capite scriptum est. iuclinato
capite tradidit sp̃m. Si enim aliud syi¬
ritum quam aninam ȩuanglista. diceret:
exeunte utiq spiritis anima remansisset.
Pro effectu quoq spiritali spiritus dicit᷑:
sicut scriptum est. Qui facit angelos suõ
spiritus: & ininistros suos ignem urentẽ.
Angeli quippe id est miiti in sacro eloqͥo
non numquam predicatores uocantur
sicut ꝑ prophetam dicitur. Labia sacer-¬
dotis custodiunt scientiam & legem re¬
quirunt ex ore eius: quia angelus dñi
exercituum est. O innipotens ergo deus
angelos suos spiritus facit: quia predicato
res suos spiritales efficit. Hoc autem loco
si anima omnis uiuentis ipsa corporis uita
signatur: spiritus uniuersȩ carnis homi¬

Expanded text:
dum vero est quia in sacro eloquio spiritus dum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni consuevit. Aliquando namque spiritus pro anima, aliquando pro effectu spiritali ponitur. Pro anima namque spiritus dicitur, sicut de nostro ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte utique spiritu, 369 anima remansisset. Pro effectu quoque spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Anonnunquam praedicatores vocantur, sicut per prophetam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Omnipotens ergo Dominus angelos suos spiritus facit, quia praedicatores suos spiritales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis homi
Abbreviated transcription (Latin):
dum nr̃is oculis suas speties ingerunt⁊¬
se a semctipsis non esse testantur. Eo ipso
enim quo creatura sunt. ꝑ ostensam spe¬
ciem creatori suo quasi uocem confessionis
reddunt: quia qui omiia condidit qua¬
liter etiam debeant adininistrari disponit.
anima omnis uiuentis : ce spiritus uni¬
potestas exprimitur. Anima igit᷑ omnis
uiuentis. o spiritus uniuerse carnis ho¬
minis in eius potestate est a quo est: ut
ipse ꝓuideat qualiter sit. qui prestitit
esse quod non fuit. Potest uero ꝑ animã
omnis uiuentis: iumentoꝵ uita signari.
Ommpotens autem ds iumentoꝵ. auimã
usq ad corporeos sensus uiuificat: homi¬
num uero spiritũ usq ad spiritalẽ intel¬
lectum tendit. In eius gͦ manu est anima
omĩs uiuentis. ce spixitus uniuerse car¬
nis hominis ÷ dum & in illo hoc prestat
anime ut uiiificet carnem: & in isto
adhoc uiuificat animam ut ad intelli¬
gendam ꝑueniat ȩternitatem. S cien¬

Expanded text:
dum nostris oculis suas spedum nostris oculis suas spese a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creatura sunt, per ostensam speciem Creatori suo quasi vocem confessionis reddunt. Qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disponit. anima omnis viventis, et spiritus unipotestas exprimitur. Anima igitur omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est a quo est; ut ipse provideat qualiter sit, qui praestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum vero spiritum usque ad spiritalem intellectum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
rerum inquisitionib quasi in abditis flu¬
entib latent. Quid autem cuncta hec
tardiores. seu sublunia sapientes. siue
terrenis actib deditos. seu huius mundi¬
caris occupatos inquisitionib requiras.
cunta hec creatorem omnnium dm̃ faten¬
tur ⁊ & de potestate qus concorditer sen¬
gunt : quamius sub ea non concordit
uiuunt. Quid enim iustus quisq etiã
uiuendo loquitur: hoc iniustus plerũq
de deo uel sola uoce compellitur fateri.
Fitq ut mali auctori omniũ cui ope-¬
rib resistunt attestatione famulentur:
quia quem unpugnare morib ausi sũt.
crcatorem omuiũ negare non possuit.
Quod tam̃ in telligi etiam iuxta solam
spetiem littere utiliter potest: quia om̃is
respecta creatiira quasi dat uocem atte-¬
stationis proprie ipsam quam habet
spetiem suam. Iumenta uel uolatilia
terram uel pisces re quirimus ⁊ dum
consideramus quȩ nobis concorditer re-¬
spondent quod cuncta dñs fecerit: qͥa

Expanded text:
rerum inquisitionibus quasi in abditis flurerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suȩ uerba iustoꝵ tollunt. Sed
quia hec ipsa uerba superna cis gr̃a tribu¬
it ⁊ quoꝵ tamen uitam in prauis morib
relinquit : ꝑ semetipsos quidem predoues
sunt: sed tamen bona quę habent diuini¬
tus acceperunt. Sequitur. Nimirũ inter
terre ox respondebit tibi: & narrabunt¬
tibi pisces maris. Quid ꝑ iumenta nisi
sensu pigriores: Quid pet celi uolatilia
nisi sũma atꝙ sublimia sapiẽtes ĩtelligere deban
De iumentis uamq id est sensu pigriorib
scriptum est. Animalia tua iuhabitabũt
inea. Et quia sublimia sapientes in uer¬
bis nr̃i redemptoris euolant: scriptum dl
ta ut uolucres cȩli ueniant. de habitẽt in
famis qus. Quid uero ꝑ terram nisi terre¬
na sapientes. Unde ce primo homini ce¬
lestia deserenti dictum est: terra es & in
terram ibis. Quid ꝑ pisces maris nisi ci¬
riosos huius seculi debemus accipere  De
quib psalmista ait. Pisces maris qui ꝑ am¬
bulant semitas maris. Qui in magnis

Expanded text:
tionis suae verba justorum tollunt. Sed tionis suae verba justorum tollunt. Sed quia haec ipsa verba superna eis gratia tribuit, quorum tamen vitam in pravis moribus relinquit, per semetipsos quidem praedones sunt, sed tamen bona quae habent divinitus acceperunt. Sequitur: VERS. 7 et 8.-terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. CAPUT Isensus pigriores? Quid per coeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabunt in ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: « Ita ut volucres coeli veniant, et habitent in ramis ejus . » Quid vero per terram, nisi terrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « Pisces maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ misericorditer agitur ut peccatũ fuiat.
cum isto districte ut multiplicet nisi ad
penitentiam recurrat. In illo mala pur¬
gantur dum uim sustinet: in isto cumu¬
lantur dum facit. Omnipotens itaq d̃s
quod ficri ꝓhibet. iustum est ut fieri sinat:
ut unde nunc expectat. & non conuersõ
du tolerat: quandoq inde plus feriat.
Bene ergo dicitur. habundant taberna¬
cula predonum ⁊ ce audacter ꝓuocant
dm̃. cum ipse dederit omnia in manibus
coꝵ: quia quod iniqui tollunt cis ⁊ hoc
ipse dat qui illis ad rapinam posset obsiste¬
re si misereti uoluisset. Quod tamen in¬
telligi de reb quoq spiritalib potest. Nã
plerumq non nulli doctrinȩ suȩ dona
ꝑcipiunt . sed ex cisdem donis intumescũt
& magni pre ceteris uideri uolunt: atq
omipotentẽ dm̃ prouocare est. de eius doniꝰ
inter ꝓximos superbire. Qui etiam pre¬
dones non inmerito uocantur ⁊ quia dũ
locuntur quȩ non faciunt: in usu locu¬

Expanded text:
ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misereri voluisset.  Vet. Itelligi de rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est de ejus donis inter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usum locu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri non nisi iuste ꝑmittit: ut & is qui
rapere sinitur cȩcatus mente culpam au¬
geat ⁊ c is qui rapinam patitur iam
in gusdem rapinę dampno ꝓ alia quam
ante perpetrauit culpa feriatur. E cce enĩ
quidam in montis fauce constitutus. insi¬
diatur itinerantib. Sed is qui iter agit
iniqua fortasse quedam aliquado ꝑpetra
atoris manib tradens: ul spoliari rebus.
uel etiam interire ꝑmittit. Quod ergo
predo iniuste appetit: hoc equissimus
iudex iuste fieri ꝑmittit: ut &e ille reci¬
peret quod iniuste fecerat  ce iste gra¬
uius quandoq feriatur. ꝑ cuius nequissi¬
mam uoluntatem. culpam omnipotens
deus in alterui iuste uindicauit. Ille
purgatur qui opprimitur ⁊ in isto reatꝰ
augetur qui opprimit : ut uel de profun¬
do nequitis quandoq ad penitentiam
redeat: uel non reuertens tanto grauius
cterua dampnatione feriatur: quanto qu
est in sua miquitate toleratus. Cum illo

Expanded text:
fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetatoris manibus tradens, vel spoliari rebus, vel etiam interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc diuitias despicere cum habet: diffi¬
cile uero est cas cum non habet uiles esti¬
mare. Unde patenter ostenditur. qͣntus
contemptus terrenaꝵ rerum in beati iob
cogitatione fuerit: qui tunc dicit nulla esse
quȩ habundant reprobis. quando om̃ia
amisit. Ait cigo ⁊ habundant taberna¬
cula predonum. & audacter ꝓuocant
dm̃: quia plerumq mali eo magis contͣ
dm̃ superbiunt. quo ab eius largitate
& contra meritum ditantur: & qui
ꝓuocati bonis ad meliora debuerunt.
donis peiores fiunt. Sed intelligendũ
nobĩ est quomodo predones appellent᷑
dum protuius addatur: cum ipse dede¬
rit omuia in manib eoꝵ. Si enĩ pre¬
dones sũt uiolẽt abstuler᷑. ce dubiũ non est
quia uiolentoꝵ. non sit achiutor d̾s. Quo¬
modo gͥ ipse dat quod hu qui predones
sunt nequiter tollunt.  Sed sciendum
est quia abud est quod omnipotens ds̃
miscricorditer tribuit: aliud quod iratus
haberi sinit. Nam quod peruerse predo¬
nes faciunt ⁊ hoc dispensator equissimꝰ

Expanded text:
tunc divitias despicere, cum habet; difficile vero est eas, cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur quantus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, 367 quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad donis pejores fiunt. Sed intelligendum est nobis, quomodo praedones appellentur, dum protinus addatur: Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. - Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt: et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud est quod omnipotens Deus misericorditer tribuit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod praedones perverse faciunt, hoc dispensator aequissimus
Abbreviated transcription (Latin):
toserat. Mens itaq que terrena cogitat:
qͥd suꝑ se ahiud quam eineris molem portat.
Sed u reuersari uoluerit: mundã faciẽ
quam deorsum presserat superius redicit:
cum cinerem quem portabat excusserit
Si igitur terreuarum cogitationum
aincrem a mente excutimus ⁊ quasi panẽ
succuneritium reuersamus: ut illa nr̃a
intentio iam postyoni debeat. quam pͥus
cogitationis uifimȩ cinis premebat  &e
munda facies ad iuperiora ueniat: ut rec¬
ta nr̃a intentio mole iam terreni desiderii
uon prematur. Quod nequaquã agere
possumus. nisi sc̃i spiritus gratia persunda¬
mur: quia uidelicet omnipotens deus
si aquas emiscrit. subuetẽt terram. Scqͥt᷑.¬

Expanded text:
tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere possumus, nisi sancti Spiritus gratia perfundamur, quia videlicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Seq