comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ hoc expediti moab
ululabt̃: anima eius ulu¬
labit sibi. Erat in cogita¬
tionib sapientiũ clamor
magnus.cũ hinc argue¬
rent᷑ & manifestata ꝑeuã¬
głiũ ueritate. hinc suꝑbi¬
a tumidi adu̾sarent᷑ diui¬
ne sapientie. Ex tcͣ huns
certaminis fuit finis. qͣnͣ
alii uolentes placere ho¬
minib confusi sunt qͣm
ds̃ spreuit eos. alii humi¬
liantes se sub potenti ma¬
nu dei. qͣnto fuerant ad
credendũ tardiores . & ad
inquirendũ subtiliores. tã¬
to facti sunt in ipsa fide &
doctͥna expeditiores. Isti st̃
expediti moab. uel quia se
ã retib fallaciis sapientie
explicuert̃. uel quia expe¬
dite ꝑuiam cuangłicã in¬
cesserunt. Isti suꝑ hoc qđ
prius egerant ulularunt.
ñ solum uocis strepitir: s
ediam intimo cordis affcc¬
tu. ꝑ hoc enĩ qđ dicit. suꝑ
hoc expediti moab ulula¬
bunt. excerior confessio: ꝑ
boc uero qd sequit᷑ anma
eiꝰ ululabit sibr: interior
contͥcio expͥmit᷑. Contigit
autẽ ut qui moabicice sa¬

Expanded text:
Super hoc expediti Moab ululabunt, anima ejus ululabit sibi. Erat in cogitationibus sapientium clamor magnus, cum hinc arguerentur a manifesta per Evangelium veritate; hinc superbia tumidi adversarentur divinae sapientiae. Ex tunc hujus certaminis fuit finis, quando alii volentes placere hominibus, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos ; alii humiliantes se sub potenti manu Dei , quanto fuerant ad credendum tardiores, et ad inquirendum subtiliores, tanto facti sunt in ipsa fide et doctrina expeditiores. Isti sunt expediti Moab, vel quia se a retibus fallacis sapientiae explicuerunt, vel quia expedite per viam evangelicam incesserunt. Isti super hoc quod prius egerant ululaverunt: non solum vocis strepitu, sed etiam intimo cordis affectu. Per hoc quod dicit: Super hoc expediti Moab ululabunt, exterior confessio; per hoc vero quod sequitur: Anima ejus ululabit sibi, interior contritio exprimitur. Contigit autem ut qui Moabiticae sa
Abbreviated transcription (Latin):
ni uanitatis onerabit. Quȩ
si fuerit ꝓfunda humili¬
tade de uicta: nichil restat
nisi ut alienis necessitatib
quasi iumendã austri one¬
retur. Hec inpresenti de onc¬
rib istis dicta sufficiant.

Expanded text:
ni vanitas onerabit. Quae si fuerit profunda humilitate devicta, nil restat nisi ut alienis necessitatibus quasi jumentum austri oneretur. 19. Haec in praesenti de oneribus dicta sufficiant
Abbreviated transcription (Latin):
ro compressis philisteiᷤᷤ neces¬
sitas corꝑalis quasi moab
subm fuerit demꝑantiaq
redacta. & sic quasi on̾ da¬
masci. carnis quieuerint
incentiua: stadim errores
& blasfenie quasi denebre
egy pti oculos cordis obdu-¬
cent. donec coruscand lu¬
ci sapientiȩ tenebrȩ cedãt.
& statim deserti maris. id
est. ꝑuersorum inuidia
maliciaq succedant. Qua
cessande cum ei iam om¬
nia uideant᷑ esse quieta.
ipsa qui es eiꝰ a sp̃u accidiȩ
quasi ab onere duma non
potest esse quieta. Quo.o¬
ꝑis oradionis ac lectionis
assiduitate. ꝓpulso: omis
arabiȩ idẽ. metꝰ mordis in¬
cumbet. S & ipso bone
conciencie ac fidei uirtude

Expanded text:
ro compressis Philistiim, necessitas corporalis, quasi Moab, sub modo fuerit temperantiaque redacta, et sic quasi onus Damasci, carnis quis vicerit incentiva; statim errores et blasphemiae, quasi tenebrae Aegypti oculos carnis obducent, donec coruscanti luci sapientiae tenebrae cedant; et statim desertum mare, id est perversorum invidia malitiaque succedant. Qua cessante, cum omnia ei videantur esse quieta, ipsa quies a spiritu acediae, quasi ob onere Duma, non potest esse quieta. Quo operis, orationis ac lectionis, assiduitate expulso, onus Arabiae, id est metus mortis, incumbit. Sed et ipso bonae conscientiae ac fid
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam ipsa ꝓmotionis intia
quasi ortus solis tenebris ple¬
na sint: quȩ nimirum & ui¬
ta pessima p̾cedet  & ꝑuer¬
sa intentio. &. turpis ingressio
succedet. Itaq obtenebrabit᷑
sol mortu suo & luna ñ splen¬
debit lumine suo ⁊⁊ qͣndo si¬
cut prediximus sol conuer¬
tetur in tenebras & luna in
sanguinem: ut sequatur di¬
es dñi magnus &. manifestꝰ.

Expanded text:
etiam ipsa promotionis initia etiam ipsa promotionis initia quasi ortus solis tenebris plena sint: quae nimirum et vita pessima praecedet, et perversa intentio, et turpis ingressio succedet. Itaque obtenebrabitur sol in ortu suo, et luna non splendebit lumine suo; quoniam, sicut praediximus, sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, ut sequatur dies Domini magnus et manifestus.
Abbreviated transcription (Latin):
gule nec terra nec mare suf¬
ficiat ⁊ ut nichil phorrescant
qͦd libeat: ut miseros quib
dnantur quasi exaccores pha¬
raonis uexent & crucient
crudelius quam quilibet
scłaris pecuniam extorque¬
ant: ut sanguine pauꝑum
inc rassati. inpinguati. di¬
lati. usq: ad sacror quoq
uenditionem. empcionemq
cum de tempore ancixp̃i p̾
misiss. ecce dies dm̃ uenit
crudelis . &. cetera: mox cau¬
sam curab eo uel decipi uel
oppͥmi merebuntur. subiun¬
git dicens. Qm stelle cęli. ñ¬
expandent lumen suum
Qđ̃ queso lum̃ expandent
homines tenebrosi ⁊ de stellis
mutati in carbones. de cęloin
sterquilimum ꝓruentes:
Obtenebratꝰ est sol in ortu suo.
t ia fratres. multi in mitio sa¬
cerdotii sui lucentquoꝵ
scilicet & uita integra est &
intentio recta. & electio sana:
qui tamen postea morum
mutatione tenebrescunt.
At instante temꝑe ancixp̃i.
ita mortalium mentib dña¬
bitur auaritia &. ambitio : ut

Expanded text:
gulae nec terra, nec mare sufgulae nec terra, nec mare sufficiat; ut nihil perhorrescant quod libeat; ut miseros, quibus dominantur, quasi exactores Pharaonis, vexent et crucient; crudelius, quam quilibet saeculares pecuniam extorqueant, ut sanguine pauperum incrassati, impinguati, dilatati, usque ad sacrorum quoque venditionem emptionemque cum de tempore Antichristi praemisisset: Ecce dies Domini veniet, crudelis, et caetera: mox causam, cur ab eo vel decipi, vel opprimi merebuntur, subjungit, dicens: Quoniam stellae coeli non dabunt lumen suum. Quod, quaeso, lumen expandent homines tenebrosi, de stellis mutati in carbones, de coelo in sterquilinium proruentes? Obtenebratus est sol in ortu suo. Eia, fratres, multi in initio sacerdotii sui lucent; quorum scilicet et vita integra est, et intentio recta, et electio sana: qui tamen postea morum mutatione obtenebrescunt. At instante tempore Antichristi ita mortalium mentibus dominabitur avaritia et ambitio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione & aiuiditate. in
ipsis suꝑis mansionib conu̾¬
santur: intelligendos ex isti¬
mo. Qui tunc uere mundi
erant luminar ia⁊qͣndo ui-¬
ta. morib dilectione. contem¬
suꝑiores effecti.omnia ter¬
rena & temꝑalia contemp¬
nebant: diuitias. honores.
reputantes ut stercora: cor¬
pore casti.mente purissimi.
in illatis contumeliis & in¬
& obedientia suꝑiorib sub¬
cibo contenti ⁊ad iram tar¬
di. ad prestandum prompti.
ad accipiendum uerecun¬
di: nunquam quȩ sua e
sumus: Ubi sumuse Nũ¬
quid in cęlo: Numqͥd ibi.
ubi quõdam antonius.Ma¬
alii: Numquid ñ potius de
cȩlo interram cecidimus.
qui nichil fere nisi terrã
sapimus ⁊ terram amantes.
terram cogitantes. de t̾ra lo¬
quentes⁊ contentiosi. quere¬
mordentes & cõmedences⁊
inuicem inuidentes & detra¬
hentes alterutrũ : Quȩ nun¬
dine sine monachis: qͦd forũ.
quȩ concilia: Taceo multos
ita ab sortos a terra. ut eorũ

Expanded text:
cogitatione et aviditate in cogitatione et aviditate in ipsis supernis mansionibus conversantur, intelligendos esse existimo. Qui tunc vere mundi erant luminaria, quando vita, moribus, dilectione, contemsuperiores effecti, omnia terrena et temporalia contemnebant, divitias et honores reputantes ut stercora; corpore casti, mente purissimi, in illatis contumeliis iet obedientia superioribus subcibo contenti, ad iram tardi, ad praestandum prompti, ad accipiendum verecundi, nunquam quae sua susumus? Ubi sumus? Nunquid in coelo? Nunquid ibi, ubi quondam Antonius, Ma? Nunquid non potius de coelo in terram cecidimus, qui nihil fere praeter terram sapimus; terram amantes, terram cogitantes, de terra loquentes; contentiosi, querumordentes et comedentes, invicem invidentes et detrahentes alterutrum. Quae nundinae sine monachis? Quod forum? Quae concilia? Taceo multos ita absorptos a terra, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
licet & iniusticie tenebras
depellendas. reges & pͥncipes
& bons erant consolationi
&.malis terrori patres orpha¬
noꝵ⁊ & iudices iuduarum: de-¬
fensores eccłiarum & ꝓpulso¬
res iniuriarum÷ suꝑiores po¬
testate. sed humilitate inferi¬
ores: ꝓdesse magis quã p̾esse.
cupientes. Talis fuit constan¬
tius : talis optimus ille theo¬
dosius: & multi alii. Tunc
autem luna conuercetur in
sanguinem: cum manus pͥn¬
cipum sanguine plene fue¬
rine ÷: exactionib & uectigali¬
bus effundentes uiscera mise¬
roꝵ: iustificantes impium
ꝓmunerib & iusticiam iust
aufcrentes ab eo⁊ sic popło
quasi preda abutentes: ti¬
rannos ñ reges. destructores
pauꝑum ñ consultores. p̾¬
ferentes: iusta & iniusta. li¬
cita & illicita confundentes.
& commiscentes: ñ ius & e¬
sequentes ac stomacum.
Et stelle inquit cadent de
cȩlo. Per stellas quȩ ñ di-¬
cuntur p̾esse nocti. cũ eam
tamen &e ipse illuminent.
cos qui scło abrenuntiantes.

Expanded text:
licet et injustitiae, tenebras depellendas, reges et principes et bonis erant consolationi, et malis terrori; patres orphanorum, et judices viduarum ; defensores Ecclesiarum, et propulsores injuriarum; superiores potestate, sed humilitate inferiores, prodesse magis quam praeesse cupientes. Talis fuit Constantinus, talis ille optimus Theodosius, et alii multi. Tunc autem luna convertetur in sanguinem, cum manus principum plenae sanguine fuerint, exactionibus et vectigalibus effundentes viscera miserorum, justificantes impium pro muneribus, et justitiam justi auferentes ab eo; sic populo quasi praeda abutentes tyranni, non reges; destructores pauperum, non consultores se praeferentes; justa et injusta, licita et illicita confundentes et commiscentes; non jus et aesequentes et stomachum. Et stellae, inquit, cadent de coelo. Per stellas quae non dicuntur praeesse nocti, cum eam tamen et ipsae illuminent, eos qui saeculo abrenuntiantes,
Abbreviated transcription (Latin):
& examinatos. in uestitu il¬
lo deaurato. in quo asticit
regina ã dextris xp̃i. decen¬
tissime nouimꝰ collocatos.
Qui uero in ultima illa ꝑse¬
cucione inuencus fuerit uir
nec tormentis cedens. nec ꝓ¬
missis consenciens. nec signis
& ꝓdigiis credens: sicut au¬
rum inter cętera metalla
p̾cio ac decore p̾cellit: sic ꝓ¬
fecto ille inter ceteros scõs
spetiali quadam p̾rogati¬
ua splendescet. Sane qđ
ait. & homo mundo obriro.
repetico est: qͤm pͥus uirum.
postea homincin÷ & qͦd priꝰ
aurũ. hoc postmodũ obrirũ
appellans. Et addidit ꝓter
hoc cęlum turbabo: &. moue¬
bitur terra deloco suo. Cȩlum
illius temꝑis ęccl̃ia. uel in
ipsa ȩccłia ꝑfecti quiq dicun¬
tur: quos nimirum eotẽꝑe
dicit esse turbandos: cernen¬
tes impios & iniquos aducr¬
sus scõs triplici telo certantes:
ꝓmissis ut illiciant. miracłis
ut fallant: cormentis ut fran¬
gant. Quis rogo tam poterit

Expanded text:
et examinatos , in vestitu ilet examinatos , in vestitu illo deaurato, in quo astitit regina a dextris Christi, decentissime novimus collocatos . Qui vero in illa ultima persecutione inventus fuerit vir, nec tormentis cedens, nec promissis consentiens, nec signis et prodigiis credens; sicut aurum inter caetera metalla pretio ac decore praecellit, sic profecto ille, inter caeteros sanctos, speciali quadam praerogativa splendescet. Sane quod ait: Homo mundo obrizo, repetitio est; quem prius virum, postea hominem; et quod prius aurum, hoc post mundum obrizum appellans. Et addidit: Propter hoc coelum turbabo, et movebitur terra de loco suo. Coelum illius temporis Ecclesia, vel in ipsa Ecclesia perfecti quique dicuntur, quos nimirum eo tempore dicit esse turbandos; cernentes impios et iniquos adversus sanctos triplici telo certantes: promissis, ut illiciant; miraculis, ut fallant; tormentis, ut frangant. Quis, rogo, tam poterit
Abbreviated transcription (Latin):
quia tamen conficlunt in
uirtute sua & in se ñ in dno
głantur: eos arrogantes ñ in¬
merito appellamꝰ. Quos om̃s
uel indie iudicii penitus con¬
terendos. uel temꝑe ancixp̃i
prodendos: cęleste oracłm de¬
clarauit. Sequitur. Pretiosior
crit uir auro: & homo mundo
obrizo. Uir ã uirtute nomen
accepit. Itaq raritatem uir¬
tucum ꝓph̃a commendans:
p̾ciosior inquit erit uir auro.
Omia rara p̾ciosa sunt: mer¬
ces autem ultronee pucent.
temꝑe qui uirtutib studcat
qui uirilia idest fortia exer¬
ceat oꝑa : rarus qui acerbã
mortem uite huiꝰ illetebris
p̾ferat ⁊ rarus qui malit ꝓ
xp̃o ã mundo contempmi &
ã carnficib corqueri. quã
mundi huius iocunditate
ꝑfrur. ꝓfecto p̾ciosior erit
uir auro. idest rarior: & homo
ñ scdm sensum more bestie
uiuat. mundo obriro. Possẽ
& ꝑaurũ uel mundũ obri-¬
fuerunt ȩccł̃ia ñ inconueni¬
enter intelligi: quos tãquã
aurum in fornace ꝓbacos

Expanded text:
qui tamen confidunt in qui tamen confidunt in virtute sua, et in se, non in Domino gloriantur, eos arrogantes non immerito appellamus: quos omnes vel in die judicii penitus conterendos, vel tempore Antichristi perdendos coeleste oraculum declaravit. Sequitur: Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Vir a virtute nomen accepit: itaque raritatem virtutum propheta commendans: pretiosior erit, inquit, vir auro. Omnia rara pretiosa sunt, merces autem ultroneae putent. tempore, qui virtutibus studeat, qui virilia, id est fortia agat; rarus, qui acerbam mortem vitae hujus illecebris praeferat; rarus, qui malit pro Christo a mundo contemni, et a carnificibus torqueri, quam mundi hujus jucunditate perfrui: profecto pretiosior erit vir auro, id est rarior; et homo, non secundum sensum more bestiae vivat, mundo obrizo. Possunt et per aurum, vel mundum obrifuerunt primitiva, non inconvenienter signari, quos tanquam aurum in fornace probatos
Abbreviated transcription (Latin):
tra impios iniquitates cor
Et requiescere faciam suꝑbi¬
am infidelium: & arrogan¬
tiam fortium humiliabo.
sermonib diximꝰ reuoluamꝰ.
satis manifesta sunt: breui
speciem pietatis in ypocͥsi
detinent conuenticula dis¬
sipando ÷ uisitabit & contra
impios iniquitatem eoꝵ. il¬
los qui manifeste mali fue¬
rint inuenti. uel tormentis
uel errorib puniendo: qͥesce¬
re etiam faciet suꝑbiam in¬
fideliũ. potentes scl̃i quib
fides xp̃iana uiluerat depͥ¬
mendo⁊ humiliabit & arro¬
gantiam fortium: cos qui in
tationib & ꝑsecutionib sup¬
pͥm̃do. Sunt enim quidã
qui ꝓpter religionis habitum
& communis ince societatem.
in manifesto quasi boni sunt.
pessimi in occulto: quos
urbium nomine signifi¬
cacos accipimus.Sunt alii
qui etiam in facie hominum
uideri pessimi
mur. Sunt & multia fide
xp̃iana aliem ipsam fidem
suꝑbe irridentes: quos infi¬
deles nommnandos censemus.
Sunt & alii ñ solum fideles.
s etiam uirtutib studentes̃

Expanded text:
tra iniquos iniquitates eorum. Et requiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. sermonibus diximus, revolvamus, satis manifesta sunt, brevi speciem pietatis in hypocrisi detinent, conventicula dissipando. Visitabit contra impios iniquitatem eorum, illos, qui manifeste fuerint inventi, vel tormentis vel erroribus puniendo; quiescere etiam faciet superbiam infidelium, potentes saeculi, quos fides Christiana vulnerat, deprimendo; humiliabit et arrogantiam fortium, eos, qui in tationibus et persecutionibus supprimendo. Sunt enim quidam, qui propter religionis habitum, et communis vitae societatem, in manifesto quasi boni sunt, pessimi in occulto, quos urbium nomine significatos accipimus. Sunt alii, qui in facie hominum videri pessimi mur. Sunt et multi, a fide Christiana alieni, ipsam fidem superbe irridentes; quos infideles nominandos esse censemus. Sunt et alii, non solum fideles, sed etiam virtutibus studentes;
Abbreviated transcription (Latin):
gient. qui de terra sanctoꝵ
fugient: nisi ad terram im¬
pioꝵ. quȩ est ciuitas babilon.
ciuitas confusionis: Ubi diu̾¬
sa sunt dogmata diuersiq
errores ⁊ aliis carnis uolupta¬
tem. aliis mundi honores.
pro sũmo bono sectantib. Itaq
luxuriosoꝵ terra est carnis
uoluptas ÷ ambitiosor. ho¬
nor cupidicas: auaroꝵ diui
les sunt. ꝓpria uoluntas.
Eccł̃iam ꝓinde deserentes
& tͥbulationes quas tẽ pas¬
sura est abhorrentes. ad cun¬
tatem se conferent ꝑditio¬
nis⁊ singłis ad suam terrã

Expanded text:
gient, qui de terra sanctorum fugient, nisi ad terram impiorum, quae est civitas Babylon, civitas confusionis, ubi diversa sunt dogmata, diversique errores, aliis carnis voluptatem, aliis mundi honores, pro summo bono sectantibus? Itaque luxuriosorum terra, est carnis voluptas; ambitiosorum, bonorum cupiditas; eorum qui les, propria voluntas. Ecclesiam proinde deserentes, et tribulationes quas tunc passura est abhorrentes, ad civitatem se conferent perditionis, singulis ad terra
Abbreviated transcription (Latin):
subcilius hȩc indaganda
concenderit. geramus ei mo¬
rem: dicamꝰq esse terram
uiuentium & terram morien¬
tium terram sanctoꝵ. & t̾ram
impior: Terra uiuentium pa¬
radisus⁊ terra morientium
mundus⁊ terra scõꝵ eccłia:
t̾ra impior babilonia. Credo
inquit ꝓph̃a uidere bona do¬
mini: interra uiuentium. In
paradiso enim nemo morit᷑:
autem iste inquo nichil sta-¬
bile. nichil ȩternum est. ubi
ipsa uita hominum. umbra
mortis est: terra morientium
conuenientissime appellat᷑.
Aac eccl̃ia xp̃i terra scõꝵ est:
de qua dicit scͥptura. Mise¬
reamur impio. & non discet
facere iusticiam: in terra
scõꝵ iniqua gessit. Merico
terra scõꝵ eccłia  extra qͣm
in hac uita nullus sanctus:
nulla iusticia. nulla scĩfica¬
tio. Pocest etiam caro sanctoꝵ
bunt terram. Similiter cum¬
ciuitas illa confusionis. terra
possit dici impior ⁊ nichilo¬
minus tamen caro eorum ter¬

Expanded text:
subtiliter haec indaganda contenderit, geramus morem, dicamusque esse terram viventium, terram morientium, terram sanctorum et terram impiorum. Terra viventium, paradisus; terra morientium, mundus; terra sanctorum, Ecclesia; terra impiorum, Babylonia, Credo, inquit propheta videre bona Domini in terra viventium. . In paradiso enim nemo moritur, autem iste, in quo nihil stabile, nihil aeternum est: ubi ipsa vita hominum umbra mortis est, terra morientium convenientissime appellatur At Ecclesia Christi terra sanctorum est, de qua dicit Scriptura: Misereamur impio, et non discet facere justitiam; in terra sanctorum iniqua gessit . Merito terra sanctorum Ecclesia, extra quam in hac vita nullus sanctus, nulla justitia, nulla sanctificatio. Potest etiam caro sanctorusi possidebunt terram . Similiter civitas illa confusionis, terra potest dici impiorum; nihilominus tamen caro eorum ter
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ denudans turpitudinẽ:
ut uel ꝑsecutionib atcriti
corrigantur÷ uel de flagitiis
ad infidelitatem ꝓrumpentes.
cum babilone eternis supplici¬
is manifestodei iuditio conte¬
rantur.Uideo uos adhuc ad
plura audienda auidos s
parcite mͥ ꝓlixo iã sermone
fatigato: orantes ut ad ca que
sequntur indaganda mueni¬
amur idonei. ꝑxp̃m dñm

Expanded text:
orum denuntians turpitudinem; orum denuntians turpitudinem; ut vel persecutionibus attriti corrigantur, vel de flagitiis ad infidelitatem prorumpentes, cum Babylone aeternis suppliciis manifesto Dei judicio conterantur. Video vos ad plura audienda avidos, sed parcite jam proximo sermone fatigato, orantes ut ad ea quae sequuntur indaganda inveniamur idonei, per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
poris. Scquitur. Et uisita¬
bo suꝑ urbes mala. Per urbes.
conuenticula quȩ diuersis
locis sub diuersa regula. di¬
uersis morib. in una tamen
fide catholica uiuunt: accipi¬
enda existimo. Sicut enim
multi ciues in eadem urbe
sub una lege conueniunt:
ita hi qui sub uno ordine. in
unam coeunt societatem.
quasi unam cuncatem effi¬
ciunt. Circa illud itaq tem¬
pus in huiꝰmodi conuentib
tanta erit corruptio: ut non
ad colendum dm. s ad sua
tantum desideria concupis¬
centiasq explendas. iuideant᷑
uniti. De quib beatus apł̃s.
Instabunt in nouissimis di¬
bomines se ipsos amantes:
habentes quidem spẽm pieta¬
tis: uirtutem autem eius ab¬
negantes. Et multi tales ho¬
die sunt qui in habitu. in
psalmis canendis. in tonsu¬
ra. speciem pietatis p̾ferũt:
ipsius autem uirtutem quȩ
est in caritate & castitate &
humilitate in contemptu
uoluptatum. ñ habent. Su¬
per huiꝰmodi itaq urbes ui¬
sitabit dns mala: e peccato¬
rib exigens ultionem. & e¬

Expanded text:
s. Sequitur: Et visitabo super urbes mala. Per urbes conventicula, quae diversis locis sub diversa regula, diversis moribus, in una tamen fide catholica vivunt, accipienda existimo. Sicut enim multi cives in eadem urbe sub una lege conveniunt; ita hi qui sub uno ordine in unam coeunt societatem, quasi unam civitatem efficiunt. Circa illud tempus in hujusmodi conventibus tanta erit corruptio, ut non ad colendum Deum, sed ad sua tantum desideria, concupiscentiasque explendas, videantur uniti. De quibus beatus Apostolus: Instabunt in novissimis dihomines seipsos amantes, habentes quidem speciem pietatis; virtutem autem ejus abnegantes . Et multi tales hodie sunt, qui in habitu, in psalmis canendis, in tonsura, spiritum pietatis praeferunt; ipsius autem virtutem, quae est in charitate, et castitate et humilitate, in contemptu voluptatum, non habent. Super hujusmodi itaque urbes visitabit Dominus mala, a peccatoribus exigens ultionem, et e
Abbreviated transcription (Latin):
uicem.Tunc unusquiq ad po¬
pulum suum conucrtet᷑. Est
quippe quasi unus popls e¬
orum qui sessurisunt. & iu¬
dicaturi cum dño ⁊ alius an¬
geloꝵ obseqñtium dño: aliꝰ
ouium remunerandus a d̃no ͤ
alius hedoꝵ auditurus ad̃no
Discedite a me maledicti.¬

Expanded text:
um. Tunc unusquisque ad populum suum convertetur. Est quippe quasi unus populus eorum qui sessuri sunt, et judicaturi cum Domino, alius angelorum obsequentium Domino; alius ovium remunerandus a Domino; alius haedorum auditurus a Domino: Discedite a me, maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
atcor fratres carissimi
quia secus ac pucaue¬
ram accidit mͥ. Uide¬
batur enim mͥ paucis ser¬
monib. onerum istor⁊ de
quib nobis sermo est. mi¬
steria & sacramenta posse

Expanded text:
ateor, fratres charissimi, quia secus quam putaveram, accidit mihi. Videbatur enim mihi, paucis sermonibus onerum istorum, de quibus nobis sermo est, mysteria et sacramenta posse
Abbreviated transcription (Latin):
rantes.Sequit᷑. Unusquisq
ad popłm suum conuertet᷑:
&singuli ad terram suam
fugient. Cia fratres. duo
popłi sunt & due gentes. &
duo regna: bonor scilicet
& maloꝵ: sapientium & in¬
sipientium: dectoꝵ & rep¬
bor. Hoc autem temꝑe qͦ
omnia commixta sunt &¬
confusa. quis cuiꝰ gentis uel
popłi sit. dep̾hendi ñ potest:
cum multi specietenꝰ boni
sint. in latebris conscienti¬
aliud ñ audent. uerbotenꝰ
laudant ⁊ quam ꝑdicis mo¬
rib impugnant. At cum
tempꝰ uentilationis aducne¬
rit ⁊ unusquisq ad popłm
suum conuertetur: palca
ad paleam÷ granum ad
granum ⁊ bonus adbonũ:¬
& ad pessimum pessimus.

Expanded text:
rantes. Sequitur: Unusquisque rantes. Sequitur: Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Eia, fratres, duo populi sunt, et duae gentes, et duo regna; bonorum scilicet et malorum, sapientium et insipientium, electorum et reproborum. Hoc autem tempore, quo omnia commista sunt et confusa, quis cujus gentis et populi sit, deprehendi non potest: cum multi specie tenus boni sint, in latebris conscientiaaliud non audent, verbo tenus laudent, quam perditis moribus impugnant. At cum tempus ventilationis advenerit, unusquisque ad populum suum convertetur, palea ad paleam, granum ad granum, bonus ad bonum, pessimus ad pessimum.
Abbreviated transcription (Latin):
ouis: & ñerit qui congreget.
De t̾ra loquitur ⁊ quȩ erit
quasi damula fugiens: &
quasi ouis. Damula pauidũ
animal est: ouis simplex.
Mouebitur itaq terra de lo¬
co suo⁊ fugiet a ꝑfectorũ con¬
sortio: uel ꝓpter ꝑ secutionis
pauorẽ ꝑt̾rita ÷ uel ꝓꝑter mi¬
racula. ꝓpria simplicitate de¬
cepta. Ait gͦ. Et erit sicut da¬
mula fugiens: & sicut ouis.
Sicut enim damula canes
latͣntes. uenatores in sequen¬
tes. trepida fugit & painda
sic ꝓfecto multi qui tunc
corde pauido bella dm̃ p̾lia¬
ri ñ poterint. instantia ꝑicu¬
la declinabunt: aut ceden¬
do loco. aut ꝑsecutorib con¬
sentiendo. Sicut etiam oues
irruentib in gregem bestiis.
fugatis ꝑcussis ue pastorib huc
illucq disꝑse fugiunt ita
simplices quiq in eccłia. ex¬
pulsis doctorib uel occisis. ꝑ
deina errorum uagabundi
ferentur: ñ existente qui ma¬
num apponat⁊ qui disꝑsos
congreget: uel reducat er¬

Expanded text:
ovis, et non erit, qui congreget. ovis, et non erit, qui congreget. De terra loquitur, quae erit quasi damula fugiens, et quasi ovis. Damula pavidum animal est; ovis simplex. Movebitur itaque terra de loco suo, fugiet a perfectorum consortio, vel propter persecutionis pavorem perterrita, vel propter miracula propria simplicitate decepta. Ait ergo: Et erit sicut damula fugiens, et sicut ovis. Sicut enim damula canes latrantes, venatores insequentes trepida fugit et pavida; sic profecto multi, qui tunc corde pavido bella Domini praeliari non poterunt, instantia pericula declinabunt, aut cedendo loco, aut persecutoribus consentiendo. Sicut etiam oves irruentibus in gregem bestiis, fugatis percussisque pastoribus, huc illucque dispersae fugiunt; ita simplices quique in Ecclesia, expulsis doctoribus vel occisis, per devia eorum vagabundi ferentur, non existente qui manum opponat, qui dispersos congreget, vel reducat er
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓdigia  ita ut in errorẽ
inducantur si fieri potest
ctiam elccti. Et mouebitur¬
inquit terra de loco suo.
Quȩ terra: Illa fortassis eccl̃ic
portioͤ. que qm̃ af .i. fectu t̾re
inheret: terra nun cupatur.
cuius ꝓfecto locus nc̃ uel fi¬
des uel ipsa eccl̃ia est: a quo
uł cormenta declinans. uel
admirans ꝓdigia uel
blandiciis adquiescens mo¬
uebitur ⁊ aut fidem ipsam
deseren¬
en do. aut ab ecclia
rece¬
dendo: aut
alicubi interim donce tͣnse¬
at inquitas delitescendo.
Multi enim decepti signis
mendacib fidem deserent
in abdita quȩq loca sese re¬
cipient. Qui omnes in cort
comꝑacione. qui omnib ꝑi-¬
culis uiriliter obinantes cȩ¬
lum dicti sunt: t̾ra ñ incon¬
grue appellantur.Uerum
quia tanta erit paucitas
doctoꝵ. tanta etiam ipsoꝵ.
qui tunc erunt aduersitaᷤ:
ut nec dispsos colligere. nec
lapsos erigere. nec corrigere
delinquentes. nec pusillani¬
mes consolari sufficiãt: ꝓci¬
nus subdidit. Et erit quasi
damula fugiens⁊ & quasi

Expanded text:
ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi? Et movebitur terra de loco suo . Quae terra? illa fortassis Ecclesiae portio: quae quoniam affectu terrae inhaeret, terra nuncupatur. Cujus profecto locus nunc vel fides, vel ipsa Ecclesia est; a quo vel tormenta declinans, vel admirans prodigia, vel blanditiis acquiescens movebitur, aut fidem ipsam deserendo, aut ab Ecclesia recedendo, aut alicubi interim donec transeat iniquitas, delitescendo. Multi enim decepti signis mendacibus fidem deferent; in abdita quaeque loca sese recipient. Qui omnes, in eorum comparatione qui omnibus periculis viriliter obviantes coeli dicti sunt, terra non inconvenienter appellantur. Verum quia tanta erit paucitas doctorum, tanta etiam ipsorum, qui tunc erunt, adversitas, ut nec dispersos colligere, nec lapsos erigere, nec corrigere delinquentes, nec pusillanimes consolari sufficiant protinus subditur: Et erit quasi damula fugiens, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
amplius cardinales
presbiteros siuȩ
diaconos. atribus
illis exisse. & non po¬
dius illos abistis
quorum fama cȩlebri¬
or. uita sanctior sens
profundior. Multitu¬
do numerosior. Aucto¬
ritas sublimior

Expanded text:
amplius cardinales presbyteros sive diaconos, a tribus illis exiisse, et non potius illos ab istis: quorum fama celebrior, vita sanctior, sensus profundior, multitudo numerosior, auctoritas sublimior
Abbreviated transcription (Latin):
ab egypto onerant᷑. s cum
egypto nononerant᷑. cum
illis scilicet qui egyptus st̃¬
idẽ. tenebre. filii tenebrarum:
dequib dñs in euangelio.
Omnis qui male agit odit
lucem. Et apostolus. Qui dor¬
miunt inquit nocte dormi¬
unt & qui ebrii sunt. nocte
ebrii sunt. Hi nmirum eo
pondere pene prementur.
quo egyptum sc̃s ꝓpha do¬
cet esse puniendam. Sub¬
iungit᷑ onus deserti maris.
Mare desertum: multitudo
reprobor.qui relicti adeo.
& ascõrum numero separa¬
ti.pondere ꝑsecutionum
scãm premunt eccłiam. ip¬
si penarum ponderȩ quȩ
in hoc onere. aꝓpħa notant᷑
postmodum puniendi. Ere¬
terea mare sunt illi qui di¬
uersis passionũ ac uicioꝵ
tumultib quatiunt᷑. qui
uagi & nunqͣm stabiles. num¬
quam meodem statu ꝑma¬
nentes. Nunc suꝑbia ratu¬
mescunt. nunc ira ferues¬
cunt. nunc tristes. nunc
leues. nunc pressi silentio.

Expanded text:
ab Aegypto onerantur; sed cum Aegypto non onerantur, cum illis scilicet qui Aegyptus sunt et tenebrae, filii tenebrarum. De quibus Dominus in Evangelio: Omnis qui male agit, odit lucem ; et Apostolus: Qui dormiunt, inquit, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt . Hi nimirum eo pondere poenae premuntur, quo Aegyptum propheta docet esse puniendam. 10. Subjungitur onus deserti maris. Mare desertum est multitudo reproborum, qui, derelicti a Deo et a sanctorum numero separati, pondere persecutionum sanctam premunt Ecclesiam, ipsi poenarum pondere, quae in hoc onere a propheta notantur, postmodum puniendi. Praeterea mare sunt illi, qui diversis passionum ac vitiorum tumultibus quatiuntur. Qui vagi, nunquam stabiles, nunquam in eodem statu permanentes: nunc superbia intumescunt, nunc ira fervescunt; nunc tristes, nunc leves, nunc pressi silentio
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Ululate qͥa ꝓpe est
dies dñi. Ulul atum itaq pec¬
catorib ꝓpħ̃a indicit: quos
uel inpena uel in penitenti¬
a ululaturos p̾uidit. Ulula¬
tus quippe: uehem̃tem luc¬
tum qui cum clamore fit. ꝯ¬
uenienter significat: quȩ ni-¬
mirum illata miseris extor¬
quent supplicia uel ã cor¬
dib peccatoꝵ elicit penitẽ¬
tia. Quid em̃ putamus fr̃s

Expanded text:
Sequitur: Ululate, quia prope est dies Domini. Ululatum itaque peccatoribus propheta indicit: quos vel in poena vel in poenitentia ululaturos praevidit. Ululatus quippe vehementem luctum, qui cum clamore fit, convenienter significat: quem nimirum illata miseris extorquent supplicia, vel a cordibus peccatorum elicit poenitentia. Quid enim putamus, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
indirupte in hac uita po-¬
terit retentarr. ut nullis
umquã temptationib in¬
terpoletur eius serenitas.
quo pacata sunt omnia
& tranqͥlla. dulcis & ama-¬
bilis cernitur & iocundus
ita cum nos uel temptati¬
onib carnis. uel demonũ
exponit suggestionib uel
mundi huiꝰ affugit molesti¬
is. uel atterit ꝑsecutionib:
durus nobis quodãm uide¬
tur & iratus. Et felix quim
hac ira eius fortis fuerit. nc̃
resistendo. nc̃ pugnando ⁊¬
ut ñ infirmus inueniatur aut
debilis. uel consentiendo. uel
desꝑando. Itaq fratres qͥ ñ¬
fuerit fortis inuentus in hac
ira eiꝰ: ñ poterit exultare in
ignem & aquam. ita ut nec
ignis incenderit nec aqua
submerserit ÷ cuius hȩc gła
est: Numquid nr̃a ⁊ ut in ea
nobis exultandũ sit. quasi in
nr̃a: Absit. Quam multi fr̃s¬
ab hominib. de dei donis
głam ꝓpͥam captantes. &
in dei gła ñ exultantes. qͥ¬
dum querunt que sua sunt

Expanded text:
indirupte in hac poterit vita retentari, ut nullis unquam tentationibus interpoletur ejus serenitas. quo pacata sunt omnia et tranquilla, dulcis et amabilis cernitur et jucundus; ita, cum nos vel tentationibus carnis, vel daemonum exponit suggestionibus, vel mundi hujus affligit molestiis, vel atterit persecutionibus, durus quodammodo videtur et iratus. Et felix, qui in hac ira ejus fortis fuerit, nunc resistendo, nunc pugnando,ut non infirmus inveniatur aut debilis, vel consentiendo, vel desnon fortis inventus fuerit in hac ira ejus, non poterit exsultare in ignem et aquam, ita ut nec ignis incenderit, nec aqua submerserit, cujus haec gloria est? Nunquid nostra, ut in ea nobis exsultandum sit, quasi in nostra? Absit! Quam multi exsab hominibus, de Dei donis gloriam propriam captantes, et in Dei gloria non exsultantes! Quidam quaerunt quae sua sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
riam suam s xp̃i: intelligẽs
in nullo nobis eẽ gloriandũ.
qͣndo nr̃m nichil est. Sic gͦ in-
singulis hominib ciuitas con¬
fusionis obruitur ⁊ si castitaᷤ
expellat suxuriã. fortitudo
temptationes euincat:hu¬
militas uanitatem excludat.
Habemus p̾terea scĩficatio¬
nem infide & sacram̃tis xp̃is
fortitudinẽ ex caritate xxp̃r.
exultationẽ in spe ꝓmissoꝵ
xp̃i. Agamus itaq quantũ
possumus. ut nos fides scĩfi¬
cet ⁊ caritas corroboret ⁊ spes

Expanded text:
ens in nullo esse nobis gloriandum. quando nostrum nihil est. Sic ergo in singulis hominibus civitas confusionis obruitur, si castitas expellat luxuriam, fortitudo tentationes evincat, humilitas vanitatem excludat. Habemus praeterea sanctificationem ex fide et sacramentis Christi, fortitudinem ex charitate Christi, exsultationem in spe promissorum Christi. Agamus itaque quantum possumus, ut nos fides sanctificet, charitas corroboret, spes
Abbreviated transcription (Latin):
quod tradidit illos ds̃ in
illos d̾s mnreꝓbum sensum.
S & illi qui sciendiam scrip¬
turarum uel docdrmam
cȩlestem intentionȩ non
recta ad laudeᷤ hommum
uel ad temporale lucrum
retorquent. aduallem ui-¬
sionis ꝑtinere noscundur.
ut scientia utsionem. ual¬
nificet. Quos om̃s qualȩ
pondus penc expectet pro¬
pħicus sermo declarat. Sx
quenti loco onus ponitur
bore condinentie: incorpo¬
rali egritudine. Quid enimꝰ.
N ichilne oneris in hac est.¬
corꝑali exercitatione. & dis¬
ciplme regularis obserua¬
done: Od in labore conti¬
nenuieꝰ Ed laboriosius qͥd
difficilius. quid ꝑiculosius
seruat᷑. quid facilius amit¬
dit᷑ Est alia quedam cor¬
dis angustia quam facit
amor sui.cui contraria e'.
cordis ladidudo quam facit
amor dei. & proximi. Amor
autem sui: expropria uo
est uoluntas aliena. & ideo
lib dicit̾ apłs. Frunt homi¬
nes se ipsos amandes. qui
profecto pondus pene qͦd
monere ꝙri scribitur ñ
euadent. ¶Ltimum onus
est. iumentorum austri. Au¬

Expanded text:
s in eos Deus in reprobum sensum . Sed et illi qui scientiam Scripturarum vel doctrinam coelestem intentione non recta, puta ad laudes hominum vel ad temporale lucrum retorquent; ad vallem visionis pertinere noscuntur, ut scientia visionem, valnificet. Quos omnes quale poenae pondus exspectet, propheticus sermo declarat. 14. Sequenti loco ponitur bore continentiae, in corporali aegritudine. Quid enim? nihilne oneris est in hac corporali exercitatione vel disciplinae regularis observatione? Quid in labore continentiae? Quid laboriosius, quid difficilius? quid periculiosius servatur? quid facilius amittitur? Et est alia quaedam cordis angustia, quam facit amor sui: cui contraria est cordis latitudo, quam facit amor Dei et proximi. Amor autem sui ex propria volest voluntas aliena, et ideolibus dicit Apostolus: Erunt homines se ipsos amantes . Qui profecto pondus poenae, quod in onere Tyri scribitur, non evadent. 15. Ultimum onus est jumentorum austri. Au
Abbreviated transcription (Latin):
tione miseror⁊ conscientiam
contorquebunt ⁊unde & ha¬
bitare ibi strutiones & sal¬
tare pilosr: & respondere si¬
bi ulule. & sirene in delubͥs
uoluptatis ꝑhibentur. Per
struciones igitur simulati¬
o ypocritarum: ꝑ pilosos
incentiua libidinum: per
ululas susurratio detrahen¬
tium. uel murmurantium:
ꝑ sirenas. fallacias intelli¬
ge adulantium. Strucio
quippe pennas habet quib
tomen a terra ñ eleuatur
quia hinc pondus corpori.
hinc raritas pennarũ. simi¬
litudinem quidem uolan¬
di prȩstant: s usum negal.
Exprimit gͦ natura auis. ui¬
tium simulatoris ÷ qui in fa¬
cie quidem prȩfert signa

Expanded text:
tione miserorum conscientiam tione miserorum conscientiam contorquebunt: unde et habitare ibi struthiones, et saltare ibi pilosi, et respondere sibi ululae, sed et Sirenes in delubris voluptatis, perhibentur. Per struthiones igitur simulatio hypocritarum, per pilosos incentiva libidinum, per ululas susurratio detrahentium vel murmurantium, per Sirenas fallacias intellige adulantium. Struthio quippe pennas habet, quibus tamen a terra non elevatur; quia hinc pondus corporis, hinc raritas pennarum similitudinem quidem volandi praestant, sed usum negant. Exprimit ergo natura avis vitium simulatoris, qui in facie quidem praefert signa
Abbreviated transcription (Latin):
in apocalipsi. referre uolu¬
erimus: uis lictere uidetur
inferenda. ut ostendi pos¬
sit quomͦ in babilone iam
dampnata. bestia. siue ui¬
cia. siue maligni sp̃c intel¬
ligantur. ualeant requies¬
cere: nisi forte ideo demo¬
nes in dampnatis dicantur
requiescere.quia cũ a bo¬
nis malisue temptandis
cessauerint. in eor⁊ exul
ad sue nc̃ uoluntatis con¬
sensum illexerint. Si autẽ
domus uniuscuiusq ut su¬
entia⁊ tunc replebuntur
domus illor. draconib. q̃n
uitia que nunc iocunda ui¬
dẽtur. & dulcia. in hominis
conscientia. draconis spe¬
ciem preferent: cuiꝰ & faci¬
em horreat. &. flammã ñ
ferat. Dicuntur em̃ he be¬
stie terribilis esse uultus ⁊ na¬
ture tam ignee: ut flãmas
ex se emictere uideantur.
Ita ꝓfecto uitia & peccata
quȩ nunc delectant. damp¬
natis apparebunt horren¬
da: & materiam eterni in¬
cendii administrantia. S &
singła quȩq crimina. quib
hic homines delectabiliter
implicantur. spetiali recorda¬

Expanded text:
in Apocalypsi , referre voluerimus: vis litterae videtur inferenda, ut ostendi possit quomodo in Babylone jam damnata bestiae, sive vitia, sive maligni spiritus intelligantur, valeant requiescere: nisi forte ideo daemones in damnatis dicantur requiescere; quia, cum a bonis malisve tentandis cessaverint, in eorum cessad suae nunc voluntatis consensum illexerint. Si autem domus uniuscujusque est, tunc replebuntur domus ejus draconibus, quando vitia quae nunc jucunda videntur, et dulcia in hominis conscientia, draconis speciem praeferent; cujus et faciem horreat, et flammam non ferat. Dicuntur enim hae bestiae terribilis esse vultus, naturae tam igneae, ut flammas ex se emittere videantur. Ita profecto vitia et peccata quae nunc delectant, damnatis apparebunt horrenda, et materiam aeterni incendii administrantia. Sed et singula quaeque crimina, quibus hic homines delectabiliter implicantur, speciali recorda
Abbreviated transcription (Latin):
uel amorem infundat ÷ uel
augeat scientiam: uel mores
componat. Iubemur & manus
leuare. ut thesauritemꝰ in cęlo
ubi nec erugo nec tinca demo¬
litur: ut iudelicet omna oꝑa
nr̃a transmittamꝰ ad cęlum
non facientes iusticiã nrãm
coram hominib: ut uideam̃
ab illis. Et ingrediant᷑ portas
duces. Hȩc omnia fratres quȩ
de signi leuatione. uel uocis
exaltatione. uel manꝰ eleua¬
tione. diximus. quedam ut
ita dixerim porte sunt: per
quas uirtutes introducunt᷑
ad animam. quasi celestis
quib fuerat babilon. idẽ ci¬
uitas confusionis effecta. pe¬
nitus expellãtur: & sic uo¬
cetur ciuitas sc̃a. urbs fideli.
Huius exercitus duces. pͥnci¬
pales uirtutes intelligamus:
prudentiam. temꝑantiam.
fortitudinc̃. iusticiã. Hi du¬
ces si cogitationes nr̃e sc̃e fue¬
rint. si sermones bom. si mun¬
da oꝑa ÷ quasi portas quasdã

Expanded text:
vel amorem infundat, vel vel amorem infundat, vel augeat scientiam, vel mores componat. Jubemur et manus levare, ut thesaurizemus in coelum, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur , ut videlicet omnia opera nostra transmittamus ad coelum, non facientes justitiam nostram coram hominibus, ut videamur ab eis. Et ingrediantur portas duces. Haec omnia, fratres, quae de signi levatione, vel vocis exaltatione, vel manus elevatione diximus, quaedam, ut ita dixerim, portae sunt, per quas virtutes introducuntur ad animam, quasi quidam coelestis quibus fuerat Babylon, id est civitas confusionis affecta, penitus expellantur: et sic vocetur civitas sancta, urbs fidelis. Hujus exercitus duces, principales virtutes intelligamus, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam. Hi duces, si cogitationes nostrae sanctae fuerint, si sermones boni, si munda opera, quasi portas quasda
Abbreviated transcription (Latin):
nientib multis in unum: de¬
tractiones undiq sonent &
ferueãt iudicia. Nam ut ta¬
ceam mundi amatores. quoꝵ
totus sermo de lucro aut
turpitudine est: de illis qͥ
uidentur secularib abre¬
nuntiasse oꝑib. qͥd dicam:
quoꝵ omnes fere disputati¬
ones & collationes de uentͤ
sunt. ꝓ eius non dicam delec¬
tatione. s onere. Nunc enim
ira turbidi. nc̃ deiecti tristici¬
a ÷ nc̃ odiis inflãmati. ñc p̾s¬
si murmure ⁊ nc̃ lite sc̃ effre¬
natr: quor mens intestinis
semꝑ conformant᷑ & uentri
inde sibi aut gaudiũ mutu¬
ans. aut dolorem. Isti utiq
ñ uocem exaltant: s turpi¬
ter deiciunt. Quod similiter
faciunt qui tota die de alie¬
nis tractant negotiis⁊ qui
de suis se iactant oꝑib ⁊ qͥ¬
mores alior detrahendo dis¬
cutiunt: qui seriis utilibq
p̾termissis. uana & ludicra
inmedium ꝓferunt. Contra
hec omma iubet nos sermo
ꝓpheticꝰ exaltare uocem. ut
sermo noster de celestib sit:
qui uel dei timorem incutiat.

Expanded text:
nientibus multis in unum, detractiones undique sonent, et ferveant judicia. Nam ut taceam mundi amatores, quorum totus sermo de lucro, aut turpitudine est; de illis, qui videntur saecularibus abrenuntiasse operibus, quid dicam? quorum omnes fere disputationes et collationes de ventre sunt, pro ejus non dicam delectatione, sed onere. Nunc enim ira turbidi, nunc dejecti tristitia, nunc odiis inflammati, nunc pressi murmure, nunc lite sunt effrenati, quorum mens intestinis semper conformatur et ventri, inde sibi aut gaudium mutuant, aut dolorem. Isti utique non vocem exaltant, sed turpiter dejiciunt. Quod similiter faciunt, qui tota die de alienis tractant negotiis, qui de suis se jactant operibus aliorum detrahendo discutiunt qui, seriis utilibusque praetermissis, vana et ludicra in medium proferunt. Contra haec omnia jubet nos sermo propheticus exaltare vocem, ut sermo noster de coelestibus sit, qui vel Dei timorem incutiat,
Abbreviated transcription (Latin):
intrantes. totam animam su-¬
ȩ subiciunt ditioni: replen-¬
tes eam uirtutib. & sco spi-¬
ritui domiciliũ preꝑantes.
Diutius quã putabamus nos
sermo iste detinuit: & utinã
tam utilis fuerit. quã ꝓlixus
Ad illa itaq quȩ sequuntur
inspicienda uel tractanda.
tempus aliud expectemꝰ: obse¬
crantes eum qui habet clauẽ
dauid. qui aꝑit & nemo clau-¬
dit ⁊ claudit & nemo aꝑit:
quatinus qđ clausũ est in scͥp¬
turis suis aꝑire digneturs

Expanded text:
intrantes, totam animam suae subjiciunt ditioni, replentes eam virtutibus, et sancto Spiritui domicilium praeparantes. Diutius quam putabamus nos sermo iste detinuit; utinam tam utilis fuerit quam prolixus! Ad illa itaque quae sequuntur inspicienda, vel tractanda, tempus aliud exspectemus, obsecrantes eam: Qui habet clavem David; qui aperit, et nemo claudit, claudit et nemo aperit , quatenus quod clausum est in Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
&e clericus. Dies spiritualia:
nox significat scł̃aria. Itaq
luminare maiꝰ. sacerdotium
ut presit diei. idest spirita¬
lib: luminare minus regnũ.
ut presit nocti. idest scłarib
Contra naturam ꝓinde est
si sol nocti. si presit luna di¬
er: si pͥnceps ad spiritalia
sacram̃ta conficienda se
ingerat: si sacerdos scłariũ
negotioꝵ tenebris. consci¬
entie suȩ serenum obnubi¬
let. Nemo enim militans
deo: implicat se negotiis
contra dei uoluntatem im¬
pii regis desiderio fauens.a
ne ocłos. auaricia excecatur.
O quam bene conueniebant
hec duo luminaria. quam
splendide ex hoc spiritali
firmam̃to lucebant ⁊ qͣm op¬
tine inter dies & menses &
temꝑa & annos distinguebãt.

Expanded text:
et clericus. Dies spiritualia, et clericus. Dies spiritualia, nox significat saecularia. Itaque luminare majus sacerdotium, ut praesit diei, id est spiritualibus; luminare minus, regnum, ut praesit nocti, id est, saecularibus. Contra naturam proinde est, si sol nocti, si praesit luna diei, si princeps ad spiritualia sacramenta conficienda se ingerat, si sacerdos saecularium negotiorum tenebris conscientiae suae serenum obnubilet. Nemo enim militans Deo, implicat se negotiis contra Dei voluntatem impii regis desiderio favens, ne oculos avaritia excaecatur . O quam bene conveniebant haec duo luminaria, quam splendide ex hoc spirituali firmamento lucebant! quam optime inter dies et menses, et tempora et annos distinguebant
Abbreviated transcription (Latin):
Ea propter sicue quondam
ã scribis & phariseis qui cla¬
uem scientie habebant. qͥ
plebi legis decreta trade¬
bant. omnis ꝑuersitas apud
iudeos quasi future deso¬
lationis causa sumpsit Ex¬
ordium: ita nc̃ qͦd dolens
dico & nobis clericis udeli¬
cet & monachis. qui uidem̃
esse mundi luminaria futu¬
roꝵ malori. origines p̾seminã¬
tur & cause. De quib subdit᷑.¬
suum. Obtenebratꝰ est sol in
ortu suo: & luna ñ splende¬
bit lumine suo. Hec sunt
ut michi uidetur. future ca¬
lamitatis indicia. de quib
dñs in euangło: erunt inqͥt
signa insole & luna & stelli.
Si quęris quȩ signa:. audi
iohel ꝓph̾am. Sol conuerte¬
tur in tenebras & luna in san¬
guinem:priꝰquam ueniat.
dies dni magnus & manifestꝰ.
Fia fratres. fecit ds duo lumi¬
naria magnaz luminare ma¬
ius ut preesset dier. & lumi¬
nare minus ut preess nocti.
Sunt & in sc̃e ȩccłiȩ firmam̃¬
to a dno creata duo magna
luminaria. sacerdotium &
regnum: rex & ep̃c: pͥnceps

Expanded text:
Et, sicut quondam a Scribis et Pharisaeis, qui clavem scientiae habebant, qui plebi legis decreta tradebant, omnis perversitas apud Judaeos quasi futurae desolationis causa sumpsit exordium; ita nunc, quod dolens dico, a nobis, clericis videlicet et monachis, qui videmur esse mundi luminaria, futurorum malorum origines praeseminantur et causae. De quibus disuum. Obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo. Hut mihi videtur, futurae calamitatis indicia; de quibus Dominus in Evangelio: Erunt, inquit, signa in sole, et luna et stellis . Si quaeris, quae signa, audi Joel prophetam: Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, priusquam veniat dies Domini magnus et manifestus . Eia, fratres, fecit Deus duo magna luminaria: luminare majus, ut praeesset diei; et luminare minus, ut praeesset nocti, . Sunt et in sanctae Ecclesiae firmamento a Domino creata duo magna luminaria: sacerdotium et regnum, rex et episcopus, princeps
Abbreviated transcription (Latin):
comm̃dat ⁊ qua. ieffabili
motu interius gentes exci¬
tauit. ut audirẽt: illumina-¬
uit ut crederent ÷ monuit
ut uenirent: recumberentq
cum abraham ysciãc & ia¬
cob in regno dei. Pocest qͥp¬
pe ꝑ regnũ dei ȩccłia intel¬
ligis inqua ad patriarcha¬
rũ sortem gentiles assump¬
tisunt: & abscisi ab infideli¬
tatis oleastro. in bonam sc̃
inserti oliuam÷ & participes
radicis & pinguedinis facti.
ꝓmissam abraham & y sa¬
ac & iacob beatitudinẽ uniꝰ
eiusdẽq cũ eis fidei meritis
sortiuntur. S & hodie fratͤs
carissimi. ad spiritalẽ mili¬
ciam. quosdam deꝓpe. qͦs-¬
cit ⁊ & facit habitare uniꝰ
moris in domo: quos & in¬
duit armatura dei. ut
possint stare aduersus in¬
sidias diaboli. Unde psal¬

Expanded text:
commendat; quia ineffabili motu interius gentes excitavit ut audirent, illuminavit ut crederent, monuit ut venirent, recumberentque cum Abraham, Isaac et Jacob in regno Dei. Potest quippe per regnum Dei Ecclesia intelligi, in qua ad patriarcharum gratiam gentiles assumpti sunt: et abscissi ab infidelitatis oleastro, in bonam sunt inserti olivam: et participes radicis et pinguedinis facti, promissam Abraham, Isaac et Jacob beatitudinem, unius ejusdemque cum eis fidei meritis sortiuntur. Sed et hodie, fratres charissimi, ad spiritualem militiam quosdam de prope, quosdducit, et facit habitare unius moris in domo : quos et induit armatura Dei, ut possint stare adversus insidias diaboli . Unde Psal