comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententia absolutionis. quo reportato. ꝯfirma¬
retur fluctuanti male suasastabilitas. seturitas
dubitanti. Et hic tenor litterarum. hec iudicii
sumina. hec totuis cause definitio: ut teneant
qui tulerunt. sileant qui amiserunt. Inter hec
autem pereat anima pro qua xp̃s mortuus est.¬
⁊ hoc quia cluniacenses uolunt. fit ꝓfessio super
professionem. mnouetur quod ñ soluetur. propo¬
nitur quod ñ tenebitur. Et cum pͥmum pactũ
irritum factum sit: in secundo geminatur pre¬
uaritatio ⁊ fit supramodum pettans pettatum.
ueniet. ueniet qui male iudicata reiudicabit.
illicite iurata confutabit. qui faciet iudicium
iniuriam pacientibus. qui iudicabit in iusti¬
cia pauperes. ⁊ arguet in equitate ꝓ mansuetis
terre. Ueniet profecto quiper prophetam mina¬
tur inpsalmo dicens. Cum accepero tempꝰ ego
iusticias iudicabo. Quid faciet de iniustis uidi¬
cũs. qui ip̃as quoq iusticias uidicabit ⁊ ueniet

Expanded text:
sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmasententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec autem pereat anima pro qua Christus mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet,
Abbreviated transcription (Latin):
moribus prelatus sit adolescens. fauet. blan¬
ditur. congratulatur ei uniuersa fraternitas.
exultant omnes tanqͣm uictores capta preda
quando diuidunt spolia. O iħu bone qͣm multa
facta sunt prounius animule perditõe. Cuiꝰ
ad hec quantumlibet robustum pectus ñ emol¬
iesceret: Cuius interior qͣntum uis spiritalis
oculus ñ turbaretur: Cui inter talia ad suam
liceat recurrere conscientiam: Quis deniq in
tanta pompa uel ueritatem ualeat agnoscere.
uel obtinere humilitatem: Mutiuir interea
pro eo romam apostolita compellat᷑ auctoritas.
⁊ ut papa ñ neget assensum: suggeritur ei in¬
fantem olim aparentibus oblatum fuisse mo¬
nasterio. Non fuit qui refelleret. necenĩ contra¬
dictor est expectatus. iudicatum est de parte.
abiudicatum est absentibus. Iustificati sunt
qui iniuriam fecerunt. exciderunt acausa qui
passi sunt. absq satisfactione reus ab soluitur.
firmatur creduli priuilegio nunium demens

Expanded text:
nioribus praelatus sit adolescens: favet, blannioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ueritatis est. misccłiam uolo ⁊ ñ sacrifici¬
um ⁊ nolo mortem peccatoris s magis ut con¬
uertatur ⁊ uiuat. ⁊ beati misericordes q̃m ipsi
misccłiam consequentur : Ut quid uero deus
cibos creauit si non liceat manducare: Ut qͥd
nobis corpora dedit. si prohibeat sustentare:
Demꝙ qui sibi neqͣm cui bonus : Quis unquam
sanum sapiens carnem suam odio habuit: Ta¬
libus tandem allegationib male credulus pu¬
er cucunuentus seducitur. seductorẽ sequit᷑.
cluniatum ducitur. tondetur. radit᷑. lauatur.
exiitur rusticanis. uetustis. sordidis. induit᷑
pretiosis. nouis. ac nitidis. ⁊ ita in comentum
suscipitur. S cum quali putas honore: Cum
quo triumpho: Cum quanta reuerentia: Se¬
fertur ei super omnes coetaneos suos. ⁊ tanꝙͣ
uictor rediens apugna. sic ludatur peccator
in desiderũs anime sue. Sustollitur in altum.
statu ñ mediocri collocatur. ita ut multis se¬

Expanded text:
tentia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificitentia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat? et, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis se
Abbreviated transcription (Latin):
s fefellit illum sanctitas. seduxit religio. per¬
Primo missus est magnus quidam prior ab
ip̃o principe priorum. foris quidem apparens
ui uestimentis ouium. intrinsecus autem lu¬
pus rapax. Deceptisq custodibus estimantib
quidem ouem esse. ue ue. admissus est solus
ad solam. lupus ad ouiculam. Nec resugit oui¬
cula lupum quem ⁊ ip̃a putabat ouem. Quid
plura ⁊ attrahit. allicit. blanditur. ⁊ noui euan¬
gelu predicator commendat crapulam: parsimo¬
niam dampnat. uoluntariam paupertatẽ mise¬
riam dicit. Ieuinia. uigilias. silentium. manu¬
umq laborem uocat insaniam. Econtra ociosi¬
tatem: contemplationẽ nuncupat. edacitatẽ.
loquatitatem. curiositatem cunctam demꝙ
intemperantiam: nominat discretionẽ. Qͣndo
inquit delectatur deus cruciatibus meis : ubi
ꝑretpit scriptura quempram sese interficere:
Qualis ueroreligio est fodere terram. siluam
extidere. stercora comportare: Nunquid ñ sen¬

Expanded text:
sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, persed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, pero? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sen
Abbreviated transcription (Latin):
ego noui animum tuum. qui facilius possit
amore flecti qͣm tiore compelli. Deniq quid
necesse est bis pungere ñ recaleitrantem.
ualde timidum magis exterrere. ꝑ se satis
erubescentem confundere amplius. cui sua
ratio magister. cui propria conscientia uirga.
⁊ ingenita ueretundia lex discipline est: Md̾̃
si cuimirum uidetur. quom ergo puer ueretũ¬
dus. simplex. timoranis. ausus fuerit contͣ
uoluntatem fratrũ. magistri imperiũ. regu¬
uare decretum. suum deserere ⁊ uotũ ⁊ locũ:
iiretur etiam quod ⁊ dauid sanctitati subrep¬
tum sit. quod sapientie salomonis illusum. qd̾
sansonis fornitudini oburatũ. Qui ꝓthoplau¬
stum dolo captum expulit de patria felicitatis
quid mirũ si tenero surripuit a dolescentulo
in loco erroris ⁊ uaste solitudinis: Huc accedit
quod nec sicut illos babilonicos senes species
decepit eum. nec sicut gyeri pecunie apior. nͦ
honoris ambitio sicut uilianum apostatam.

Expanded text:
ego novi animum tuum, qui facilius possit ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam;
Abbreviated transcription (Latin):
toto sum corde prostratus. totis astrictus uisceribꝰ.
humilitatem exhibeo. caritatem promitto. et
tutimes : Intrepidus ueni: quo teuocat humi¬
litas. pertrahit caritas. Securus accede. talibꝰ
preuentus obsidibus. fugisti seuum: reuertere
ad mansuetum. Renocet te mea lenitas: cuius
seueritas effugauit. Uide fili qͣm te cupiã duci
ñ spiritu seruititis iterum in timore: s spiritu
adoptionis filioꝵ in quo elamare ⁊ tu ñ confun¬
daris abba pater. cansa utiq tanti doloris mei
ñ minis apud te s blandimentis. pretibus ñ
terroribus agens. Alius forsitan alit̾ tempta¬
ret. Et uere quis alius ñ magis discuteret rea¬
tum ⁊ incuteret metum. ñ opponeret uotum
⁊ proponeret iudicium. ñ argueret inobedien¬
tie. non indignaretur apostasie. qd̃ de tunicis
ad pelliceas. de oleribus ad delitias. qd̃ demq
ad diuitias de paupertate transieris: Sed et¬

Expanded text:
toto sum corde  al. corpore prostratus, totis adstrictus visceribus. toto sum corde  al. corpore prostratus, totis adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ieam suspectam habes: noueris me iam me ñ
esse quia nec te puto fore qui fuisti. Mutatus
mutatum inuenies. ⁊ quem ante metuebas ma¬
gistrum: comitem amplectere securus. Itaq si¬
ue mea culpa recesseris ut tu putas ⁊ ego non
excuso. siue tua ut multi dicunt ⁊ putant. et¬
si ego ñ actuso. siue mea simul ⁊ tua quod ego
magis puto: ex hoc iam siredire renueris. solus
profect o mextusabilis eris. Uis ab omni culpa
liberesse: Reuertere. Si tuam agnoscis. ignos¬
co. Ignosce ⁊ tu michi: ubi mneam agnosco. Alio¬
quin aut tibi nuis indulges qui tuam culpam
⁊ agnoscis ⁊ dissimulas. aut michinimis immi¬
sericors es: cui nec satisfacienti ignoscendũ putas
Iam si redire retusas aliam quere occasionẽ un¬
de falso blandiaris conscientie tue: quia ũ erit
ultra quod formidare debeas de rigore districti¬
onis mee. Neq enim formidandũ est qd̃ futurus
sim presenti formidolosus: cui adhuc absenti ĩa

Expanded text:
meam suspectam habes; noveris me jam non esmeam suspectam habes; noveris me jam non esse qui fueram, quia nec te puto fore qui fuisti. Mutatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti jam
Abbreviated transcription (Latin):
il inhumane tractaui. Hint enun et presens
quondam aduersum me qͣntum meminimur¬
murare solebas. hinc ⁊ nunc sicut audiui etiã
absenti derogare ñ cessas. Non tibi imputet᷑
possem forsitan excusare ⁊ dicere. quia sic las¬
tiui puericie motus cohertendi erant. at rudi¬
bus annis debebantur aspera illa discipline
districtionis inicia: scriptura attestante q̃ ait.
Percute filium tuum uirga: ⁊ liberabis ani¬
mam eius amorte. Et rursum. Quos enim
diligit dominus corripit. flagellat autem om¬
nem filium quem recipit. Et illud. Utiliora st̃
uerbera amiti: qͣm oscula inimici. Sed fuerit
ut dixi mee culpe qd̾ discessisti: ne dũ de reatus
pexpetratione contenditur emendatio retarde¬
tur. At uero hic uel procul dubio incipiet esse
⁊ tue. si ñ parcas penitenti indulgeas confiten¬
ti: quia potui quidem aliquando in aliquibus
suisse erga te indistretus. s certe ñ maliuolus.
Quod si ⁊ in futuro hanc ip̃am indiscretionem

Expanded text:
 inhumane tractavi. Hinc enim et praesens  inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem
Abbreviated transcription (Latin):
fugere ferientem qͣm referire : Recte. assen¬
tio. Non ut contenderem cepi hec: s ut conten¬
tionem dirimerem. Fugere persecutionẽ. ñ est
culpa fugientis. s per sequentis. Non contra¬
dico. Omitto quod factum est. ñ requiro cur uł
quomͦ factum est. culpas ñ discutio. ũ retracto
causas. ñ iniurias. Solent enim hec magis in¬
stigare qͣm mitigare discordias. Solum quod
magis michi est cordi ioquor. Ie miserum qd̃
te careo. quod te ñ uideo. quod sine te uiuo.
pro quo mori michi uiuere est: sine qͦuiuere
mori.Non igitur quero cur abieris: s qd iam
ñ redieris queror. Non causas discessionis: s
moras causor regressionis. Ueni tm̃ et pare
erit. Reuertere: ⁊ satisfactum est. Redi inqͣm
redi. ⁊ letus cantabo. Mortuus fuerat ⁊ reuix̃.
perierat ⁊ inuentus est. fuit certe mee culpe
quod discessisti. delicato quippe adolescentulo
austerus extiteram: ⁊ tenerum durus nimis¬

Expanded text:
fugere ferientem, quam referire? Recte: assenfugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis
Abbreviated transcription (Latin):
nui dilectissime fili roberte
si forte dei pictas et tuam
per se.⁊ meam ꝑ te animã
dignaretur inuisere. tibi
scilicet inspirando salutarẽ
compunctionem. michiq
frustratum me cerno ab expectatione mea:
iam non ualeo tegere dolorem meum. anxie¬
tatem reprimere. dissimulare tristiciam.
Unde ⁊ contra iuiris ordinem. cogor reuocare
lesus eum qui me lesit. spretus requirere con¬
temptorem. iniuriam passus iniuriatori sats¬
facere: rogare deniq a quo rogari debueram.
Dolor quippe nimius non deliberat. non uere¬
cundatur. non consulit rationem. ñ metuit
dignitatis dampnum. legi non obtemperat.
iudicio ñ acquiescit. modum ignorat ⁊ ordinẽ.
id omnimodo ⁊ solummodo satagente animo
quo uel careat quod se dolet habere: uelhabeat
quo se dolet carere. At inquis nec lesi quẽpi¬
am nec spreui. s spretus potius ego ac multi¬
pharie lesus: tm̃ sugi malefactorem meum.
Cui inuriam feci si iniuirras fugi: An non
expedit potius ced̾e ꝑsetutori qͣm resistere:

Expanded text:
nui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique e adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere?
Abbreviated transcription (Latin):
lii sunt patris sui qui in celis est. ⁊ głãm
quam deferunt patri: nequaqͣm a se du¬
cunt alienam. Nam si filii: ⁊ heredes. Deĩ¬
de uero quod proximoꝵ salutem: suam
nichilominus arbitrantur. oiuppe quos
tanqͣm se ip̃os diligunt. Tercio quoq qd̃
labor labiorum ip̃orum: sibi penitꝰ perire
ñ poterit. unusquisq enim mercedem
actipiet scłm suum proprium laborem
Ego labia mea non prohibui. tu aꝑuisti
⁊ uscera. ⁊ deo proculdubio plus receptu¬
rus: q̃m plus laborasti. Certus enim sũ
quia non uacat tibi quod sitienti tulisti
aquam. ⁊ cum panibus occurristi fugien¬
tibus. Non inquam uacant officia huma¬
nitatis. non hortamenta salutis. quibus
xp̃i uere iuscera in illis pauꝑib refoui¬
sti. Amibo tamencollaboratores. ambo
coaditores dei sumus. ambo pariter
speremus fructum in refectione anima¬
rum sanctarum. Quismͥ det nunꝙͣ me¬

Expanded text:
lii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, lii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, quam deferunt Patri, nequaquam a se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det me
Abbreviated transcription (Latin):
quos ad hoc ip̃m direxistis: decreuerã
simul cum ip̃is uenire aduos. Ceterũ
melius existimans ñ mn articło tp̃ris.
neq in transitu uos uidere: distuli usq
ad reditum nostrum. Properamꝰ qͥipe
ad concilium per uos deo auxiliantere¬
uersuri. consiliũ ⁊ auxilium qd̃ sccl̃m
rationem poterimus: uestro sancto pro¬
in terram bonam fructum attulisse
uidetur: illius est gloua qui dat semen
serenti. fecunditatem t̃re. semini intre¬
mentum. Quid in hiis nos capimus: Ego
sane gloriam xp̃i alteri non dabo. Multo uͦ
scrupulosius usurpabo michi. Profecto lex
domini conuertit auimas.⁊ ñ ego. testi¬
monium domini fidele sapĩam prestat
paruulis. ñ ego. Laudatur debona litt̾e̾
tornatura manus. ñ calamus. fateor ut
multum tribuam michi. lingua mea cala¬
mus scribe uelociter scribentis. Sibi ergo
inquis quid afferunt boni speciosi pedes
euangelizantium bona: Multũ per om¬
nem modum. Primum quidem quia fi¬

Expanded text:
quos ad hoc ipsum direxistis, decreveram quos ad hoc ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nostrum. Properamus quippe ad concilium, per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet auxilium, quod secundum rationem poterimus, vestro sancto prorram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus? Ego sane gloriam Christi alteri non dabo, multo vero scrupulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini convertit animas, et non ego: testimonium Domini fidele sapientiam praestat parvulis , et non ego. Laudatur de bona litterae tornatura manus, non calamus. Fateor, ut multum tribuam mihi lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
spero me rediturum per uos: ⁊ probaturũ
de gratia quam promittitis. Qui autem
fratribus de mediolano u̾sos. cxxxiii¬
nuper conuersis ad deum . B. abbas dc̃s
de clara ualle. in spiritu consilii ⁊ fortitu¬
dinis quod bene ceptum est digno exitu
consummare. Senedictus deus qͥfecit
uobis uilescere mundi gloriam. largi¬
turus suam. O qͣm uani filii hominum.
qͣm mendaces filii hominum in stateris.
qui secundum illud euangelũ gloriam
ab inuicem querunt. ⁊ gloriam q̃ a solo
deo est nolunt: plane u hoc decipientes
ip̃i de uanitate in id ip̃m. Nos au ñ sic.
ab hoc uos opprobrio liberauit ñc diuina
misericordia. ut essetis xp̃i bonus odor
deo in omni loco: ipsi ad gloriam angłis
ad leticiam. hominibus ad exemplum.
Siquidem gaudium est in celo suꝑ uno
peccatore penitentiam agente. quanto
magis super tot ⁊ talibus uiris et de
tali urbe conuersis : Et ego frẽs tanta
leticia prouocatus s et uocatus a uobis
per kiños fratres othonem ⁊ ambrosiũ

Expanded text:
spero me rediturum per vos, et probaturum de gratia quam promittitis. Qui autem fratribus de Mediolano, nuper conversis ad Deum, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Evangelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina misericordia, ut essetis Christi bonus odor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratres, tanta laetitia provocatus, sed et vocatus a vobis, per charissimos fratres Ottonem et Ambrosium,
Abbreviated transcription (Latin):
ior est caritas: tantominus contẽpnenda
est a te nostra possibilitas. quia et si plus
diligis qm̃plus uales: non tamen plus di¬
ligis qͣm uales. Nos autem ⁊ si mins dili¬
gumus qͣm debemus: diligimus tñ qͣntum
ualemus. Tantum autem ualemus qͣntũ
accepimnus. Trahe nos post te ut te appre¬
hendamus: ⁊ tecum amplius accipiamus
unde largius diligamus. Q uid ergo tu
niteris nos apprehendere ⁊ quereris non
posse. quos iamapprehendisti si attendisti.
⁊ adhuc facere poteris cum uolueris. qͣles
quidem sumus ñ quales sperabas: Nescio
quippe quid aluid intueris in nobis quod
non habemus.⁊ sequeris pro nobis quod
non sumus. Ideoq non consequeris quia
non sufficimus. ⁊ ut deniq in epistola tu¬
a iuste causaris: deus tibi in nobis ñ nos
defitimus. Nunc uero si talia placent qͣlia
modo nugatus sum: mandato ⁊ adiciam.
ut cum obediero presumptionis ñ tuneã
notam. Prefatiuntulam. quãtibi muti

Expanded text:
jor est charitas, tanto minus contemnenda jor est charitas, tanto minus contemnenda est a te nostra possibilitas, quia, etsi plus diligis, quoniam plus vales; non tamen plus diligis quam vales. Nos autem, etsi minus diligimus quam debemus, diligimus tamen quantum valemus: tantum autem valemus, quantum accepimus. Trahe nos post te, ut te apprehendamus et tecum amplius accipiamus, unde largius diligamus. Quid ergo tu niteris nos apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendisti, si attendisti; et adhuc facere poteris, cum volueris, quales quidem sumus, non quales sperabas. Nescio quippe quid aliud intueris in nobis, quod non habemus; et sequeris pro nobis, quod non sumus. Ideoque non consequeris, quia non sufficimus: et ut denique in epistola tua juste causaris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, qualia modo nugatus sum, mandato, et adjiciam: ut cum obediero, praesumptionis non timeam notam. Praefatiunculam quam tibi mitti
Abbreviated transcription (Latin):
uideo in lumine tuo si uelsanis diligam.
Neq enimscio si iamperuenerim ad illam
qua nemo maiorem habet dilectionem. ut
animam suam ponat quis proamicis suis.
stam quis gloriabitur castum se habere cor
necdum perfectum: O domine qͥ illuminas
lucernam meam qua iam uideo et horreo te¬
nebras meas. deus meus illumina ipsas
quoq tenebras meas ut uideam ⁊ gaudeã
ordinatam in me caritatem. sciens et dili¬
gens que diligenda sunt. ⁊ qͣntum ⁊ ad qd̃
diligenda sunt: mequoq nolens diligi nisi
inte ⁊ qͣntum diligendus sum. Ue etenim
michi si quod ualde uereor aut egoplus ab
illo qͣm merui. aut ille a meminus ꝙͣ dignꝰ
sit diligatur. ueruntamen si meliores mag̃
diligendi sunt. sunt autẽ meliores qͥ magis
diligunt. quid aliud dixerim qͣm illũ plus
me diligere quem meliorem esse ñ dubito
me uerominus illum quem debeo. qͥa minꝰ
ualeo : Sed quanto in te tibi pater dico ma¬

Expanded text:
video in lumine tuo, si vel satis diligam. video in lumine tuo, si vel satis diligam. Neque enim scio si jam pervenerim ad illam, qua nemo majorem habet, dilectionem, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Nam quis gloriabitur castum se habere cor, nedum perfectum? O Domine, qui illuminas lucernam meam, qua jam video et horreo tenebras meas; Deus meus, illumina ipsas quoque tenebras meas, ut videam et gaudeam ordinatam in me charitatem, sciens et diligens quae diligenda sunt; et quantum, et ad quid diligenda sunt; me quoque nolens diligi nisi in te, et quantum diligendus sum. Vae etenim mihi, si quod valde vereor aut ego plus ab illo quam merui, aut ille a me minus quam dignus sit, diligatur. Verumtamen si meliores magis diligendi sunt sunt autem meliores, qui magis diligunt: quid aliud dixerim, quam illum plus me diligere, quem meliorem esse non dubito; me vero minus illum quam debeo, quia minus valeo? 4. Sed quanto in te tibi, pater, dico ma
Abbreviated transcription (Latin):
unquam opere meo opus tibi fuit ⁊ defu¬
it : O scrutans renes ⁊ corda deus. qͥ unꝰ
sol iustitie diuersa seruorum tuoꝵ corda
diuersis gratiis uelut radiis illustras.
quod diligam illum ex dono tuo ⁊ suo me¬
rito. tuscis. ⁊ ego sentio. Quatenus autẽ
diligam. tu scis: ⁊ ego nescio. Tuinquam
domine qui dedisti. scis quantum dedisti
illi me. uel michi illum amare. Et quom
aliquis nostrum cui tu non dixisti audet
dicere. plus amans minus diligor. nisi
forte qui iam in lumine tuo uideat lumen
suum. idest in lumine tue u̾tatis agnos¬
cat qͣnto ardeat igne caritatis: Ego aũ
domine interim contentus uidere in lu¬
mine tuo tenebras meas. quoadusq ui¬
sites sedentem in tenebris et umbra
mortis. ⁊ per te reuelentur cogitatões cor¬
dium. ⁊ manifesta fiant abscondita tenebra¬
rum. fugatis q tenebris iam ñ uideatur
in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem
de munere tuo quod eum diligam. S necdũ

Expanded text:
unquam opere meo opus tibi fuit, et defuunquam opere meo opus tibi fuit, et defuit? O scrutans renes et corda Deus! qui unus sol justitiae diversa servorum tuorum corda diversis gratiis, velut radiis, illustras; quod diligam illum ex dono tuo, et suo merito, tu scis, et ego sentio: quatenus autem diligam, tu scis, ego nescio. Tu, inquam, Domine, qui dedisti, scis quantum dedisti vel illi me, vel mihi illum amare. Et quomodo aliquis nostrum, cui tu non dixisti, audet dicere, « Plus amans, minus diligor: » nisi forte qui jam in lumine tuo videat lumen suum, id est, in lumine tuae veritatis agnoscat quanto ardeat igne charitatis? 3. Ego autem, Domine, interim contentus videre in lumine tuo tenebras meas, quoadusque visites sedentem in tenebris et umbra mortis, et per te revelentur cogitationes cordium, et manifesta fiant abscondita tenebrarum, fugatisque tenebris jam non videatur in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem de munere tuo quod eum diligam; sed necdum
Abbreviated transcription (Latin):
sunquid egosum domine: Dauid suam
de se ignorantiam fatetur.orans ⁊clamans
⁊ ignorantras meas ne memineris. Tu uero
nescio qua fidutia. ñ solum de tuo sed et de
meo corde tam aperte declamas. ut plus
amans inquiens minus diligar. Hec qͥppe
sunt uerba tua. que nollem fuissetua qͥa
nescio si sunt uera. S ⁊ tu siscis unde scis:
Unde inqͣm probasti magis nos ate diligi
qͣm te a nobis : An ex hoc quod intiuis litte¬
ris subiunxisti. quia udelicet quiuadunt
⁊ ueniunt per te de nostris. nullum tibi a
nobis deferunt monimentum gratie uł
amoris: Quod uero momimentum. quod
amoris experimentum a nobis requiris:
Nlunquid forte scrupulum mouet tibi qd
ad tua iam plura ad nos scripta necdum uł
semel rescripsi : S quando egomaturitatẽ
sapientie tue delectari posse putarem scͥp¬
titationib imperitie mee: Sciebam enim
qui dixit. filioli ñ diligamus uerbo. neq
lingua. s opere ⁊ ueritate. Quando uero

Expanded text:
Nunquid ego sum, Domine? David suam Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et clamans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte declamas: « Ut plus amans, » inquiens, « minus diligar. » 2. Haec quippe sunt verba tua, quae nollem fuisse tua, quia nescio si sunt vera. Sed et tu, si scis, unde scis? unde, inquam, probasti magis nos a te diligi, quam te a nobis? An ex hoc quod in tuis litteris subjunxisti, quia videlicet qui vadunt et veniunt per te de nostris, nullum tibi a nobis deferunt monimentum gratiae vel amoris? Quod vero monimentum, quod amoris experimentum a nobis requiris Nunquid forte scrupulum movet tibi, quod ad plura jam tua ad nos scripta, necdum vel semel rescripsi? Sed quando ego maturitatem sapientiae tuae delectari posse putarem scriptitationibus imperitiae meae? Sciebam enim qui dixit: Filioli, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate Quando vero
Abbreviated transcription (Latin):
in homine nisi spiritus hominis qui¬
in ipso est. si sola infacie uidet homo quia
solus deus intuetur cor: miror nec satis
mirari possum quomͦ qua ratione sic tũã
atq meam ad inuicem dilectionem pen¬
sare ⁊ distinguere potusti: quatinus ñ
solum de proprio s ⁊ de alieno sententiã
corde proferres. Error est quidẽ humane
mentis. non mͦ bonum putare malum ⁊
malum bonum. aut uerum falsum et
econuerso. s etiam certa retipere pro du¬
biis ⁊ dubia procertis. forte uerum est
quod dicis. minus scilicet a me amari
te qͣm me diligis: s certe certus sum cer¬
tum nonesse tibi. Quomodo ergo ꝓcerto
asfirmas de quo certum est quia certus
minime sis: Mirum. Paulus se suo iudici¬
o non credit. s neq inquiens me ip̃m iudi¬
co. Petrus luget suam qua se fefellerat p̃¬
sumptionem. cum de suo loqueretur dicens.
et si oportuerit me mori tetum ñ te negabo
Discipuli de proditione domini nec in suis
fidentes conscientiis singuli respondebant.

Expanded text:
in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et malum bonum, aut verum falsum, et e converso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, minus scilicet a me amari 88 te, quam me diligis: sed certe certus sum, certum non esse tibi. Quomodo ergo pro certo affirmas, de quo certum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant:
Abbreviated transcription (Latin):
multum plus. Q uod uero ñ misi quẽ mis¬
surus eram. causa est plus me anunarũ¬
timuisse scandalum: qͣm unius corporis
periculum. Iam ne quid horum de quibus
mandasti omnino pretermittam: uenio
ettam ad te. belle te audire scripsisti quid
de ego tanqͣm qui omniatua norum: fac̾e
uelun S hoc nisi fallor si modo dicerem:
nec tu posses. nec ego consulerem. uolo e¬
nu ⁊ ipse quod de uelle de te olim ñ latet
me. Ceterum mea atq tua eque ut equũ
est uoluntate postposita mattis qd̾ uelle
deũ. de te puto. ⁊ michi ut tibi suadeam
tutum duco: ⁊ tibi si persuadeam ñ incom¬
modum. Tene itaq meo consilio qd̃ tenes.
mane in quo es ⁊ stude prodesse qͥb prees.

Expanded text:
issurus eram, causa est, plus me animarum scandalum, quam unius corporis periculum timuisse. Jam ne quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aeque, ut aequum est, voluntate postposita, magis quod velle Deum de te puto, et mihi ut tibi suadeam, tutum duco; et tibi si persuadeam, non incommodum. Tene itaque meo consilio quod tenes, mane in quo es, et stude prodesse quibus praees
Abbreviated transcription (Latin):
clara ualle suo illi quod suo. Hanc m
salutationis formulam tradidisti: scͥbendo.
suus ille quod suus accipe quod tuũ est¬
⁊ agnosce usurpationem unanimitatis
esse indicium. et cum est michi cõmune
uerbum: animum ñ distare. Iam ad tuas
literas breuiter pro tempore responden¬
dum est. Que cum michi in manus uene¬
runt: natalis domine nostredies festus
illuxerat. cuius me totum iure sibi deuo¬
tio uendicans: nichil aliud cogitare sine

Expanded text:
Clara-Valle, suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare. Jam ad tuas litteras breviter pro tempore respondendum est: quae cum mihi in manus venerunt, Natalis Dominae nostrae dies festus illuxerat, cujus me totum jure sibi devotio vindicans, nihil aliud cogi
Abbreviated transcription (Latin):
plicamus. Deinde quod eamdem eccł̃iam
non alienum usurpare. s suum ius tm̃
a uestra equitate requirere credimus.
Tercio quod id ip̃m talis nobis postulat.
qui solus ad impetrandum etiam maius
aliquid a uobis: sufficere possit. uideli¬
cet comes theobaldus. Quartum quoq
si addidero: non temere id me p̾sumere
putauerim. Neq enim uel ip̃i de nostra
adeo humilitate diffidimus: qͥn audact᷑
si opus sit per nosmet ip̃os ad uestre cel¬
situdinis nobis iam satis expertam be¬
niuolentiam petituri quod rationabłẽ
uisum fuerit accedamus. Ad ricuinum

Expanded text:
plicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam plicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam non alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis nobis jam satis expertam benevolentiam, petituri quod rationabile visum fuerit, accedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nimus: quando filius uester harbertus
in illa ecclesia primus abbas regularis
constitutus est. S quia canonitis gͣuis
scandali. ⁊ abbati magni improperũ oc¬
tasionem fore cognonimus.si ad ea que
diu tenuit illa ecclesia quacumq occa¬
sione manum uestram extenderitis: cõ¬
querentibus quippe illis de illo. quasi
qui malum principium dederit adueni¬
ens. cum eius causa ⁊ ad eius introitum
tam grande ecclesia dampnũ incurrerit.
pietati ur̃e supplicamus ⁊ supplicando con¬
sulimus. ut ⁊ tot pusillis xp̃i a tãto scan¬
dalo parcatis.⁊ hunt uicarium xp̃i atan¬
to improperio simul liberare curetis: con¬
cedendo utiq eccł̃ie quod hactenus uiris
ecclesie fuisse cognoscitur. Ad eundẽ. lxi.
arbitror importunus interuentor
accedo. Multa quippe sunt que me con¬
fortant: ut repulsam non metuat hec
nostra petitio. Primum quia ñ ꝑ qͣlibet
extranea. s pro uestra uobis eccłia sup¬

Expanded text:
nimus, quando filius vester Harbertus nimus, quando filius vester Harbertus in ecclesia illa primus abbas regularis constitutus est. Sed quia canonicis gravis scandali, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto scandalo parcatis, et hunc vicarium Christi a tanto improperio simul liberare curetis, concedendo ecclesiae utique, quod hactenus juris ecclesiae fuisse cognoscitur. EPISTOLA LX. arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia non pro qualibet extranea, sed pro vestra vobis ecclesia sup
Abbreviated transcription (Latin):
bilem qui adhuc superest domnũ rodul¬
fum uix multis precibus impetratos ab¬
ducens: singulum singulo preposuit mo¬
nasterio. tutum iudelicet non arbitrans
cuiqͣm monachoꝵ domesticoꝵ illam com¬
mittere curam. Quod ideo uobis in exem¬
plum adduxi: ut uestram caritatẽ com¬
monefacerem. qualiter ⁊ in hoc quod ñc
in manibus est oporteat eam esse ñ minꝰ
cautam qͣm sollicitam. Adꝰ Wileneum¬
frater. B. clareualł. abbas se ip̃m. Audito
obitu domni garnerii archidiaconi netes¬
sarium duximus uestram paternitatem
precibus preuenire: immo premunire
consilio. si tamen dignum putatis mo¬
nitis nostre atquiescere paruitatis: qua¬
tinus uidelicet de rebus sancti stephani
diuionensis quas tenebat plateat libera¬
litati uestre misericordiam suꝑ exaltare
iudicio. Siquidem non ignoramus quod
in manum uestram debeant redire. upx¬
ta quod in capitulo lingonensi dispositũ
⁊ scripto firmatum fuisse etiam nos memi¬

Expanded text:
bilem, qui adhuc superest, domnum Radulbilem, qui adhuc superest, domnum Radulfum vix multis precibus impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in manibus est, oporteat eam esse non minus cautam quam sollicitam EARDUS Clarae-Vallis abbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat liberalitati vestrae misericordiam superexaltare judicio. Siquidem non ignoramus, quod in manum vestram debeant redire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos memi
Abbreviated transcription (Latin):
ut is qui boni testimonii est eccłie deso¬
late quantotius perquiratur: quoniã
sitalis est qualis predicatur: deus pro¬
culdubio cum ip̃o erit. qui suam ei gr̃am
ministrabit. placentem om̃ib. efficatẽ
in omnibus. Quod si hunc istis fortasse
non merentibus nullo modo hab̃i posse
contigerit: alius de alia qualicumq do¬
mo religiosa qui uideatur idoneus pro¬
uideatur. non qualem isti uolunt. qui
nisi quod sue carnalitati blanditur no¬
lunt: s qui sic scrat negocia disponere
rerum exteriorum. ut norit per omnia
preponere curam animarum. Certe duo¬
bus monasteriis.sancti uidelicet petri ⁊
sancti urbani pastorali aliquando solatio
similiter destitutis. bone memorie prede¬
cessor uester domnus guillermus. ñ lon¬
gi itineris laborem. non hiemis reputans
asperitatem: bis nisi fallor clunratum.
semel diuionem per se ip̃m adũt. hincq
uirum bonum domnum hugonem qui
post defunctus est. illinc uirum uenera¬

Expanded text:
ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desout is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae quantocius perquiratur: quoniam, si talis est qualis praedicatur, Deus procul dubio cum ipso erit, qui suam ei gratiam ministrabit, placentem omnibus, efficacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volunt, qui, nisi quod suae carnalitati blanditur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum, ut norit per omnia praeponere curam animarum. Certe duobus monasteriis, sancti videlicet Petri, et sancti Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor vester domnus Guillelmus non longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venera
Abbreviated transcription (Latin):
test peccatoris oratio. Nauicule illius de
ecclesia loquor omnium sanctoꝵ quesb ocu¬
lis uestris gubernatore destituta fluctuat
non est bonum uobis negligere uel dissi¬
mulare periculum. Res quippe ur̃e cure
est. Unde mirorqua ratione: quaue setu¬
ritate a clerico illo qui a religiosis ꝑsonis
uir ut auint religiosus eidem ecclesie e¬
lectus est requirendo desistitis: etiam¬
si hoc quoruidam qui in ip̃a eccłia sunt
incuria uel desidia non mereatur. Qui
ut audiuimus illum qui electus est no¬
lentes. nec aliud nisi quod religiosus est
ausi sunt compellare grauitatem: quasi
qui uideatur esse communior ⁊ affabili¬
or. qui non sit extraneus. s cuuibus tã
gratus qͣm cognitus. moꝵ pat̾e gnarus
rebus ecclesie tractandis idoneus. Re¬
uera ut ad istos cautissimos consultores
me uertam. qui uicia uestra ñ redargu¬
at. qui misere conuersatiomi uestre aut
consentiat aut contradicere non audeat.
Non sunt audiendi. s potius uelint no¬
lint omnimodo satagendum est uobis

Expanded text:
test peccatoris oratio. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quod religiosus est,ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed potius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
dii aquilonis. Parati sumus cũ panibus
occurrere fugienti. Abbatem tuum meno¬
minas. ñ renuo interim propt̃ obseqͥum.
obsequium dico ñ quod exigam: sed quod
exhibeam. sicut filius hominis ñ uenit
ministrari s ministrare ⁊ dare animam
suam redemptionem pro multis. uerun¬
tamen si dignum uidicas accipe condisci¬
pulum quem magistrum eligis. unus
finis qui finis est ad iusticiam omni cre

Expanded text:
dii aquilonis. Parati sumus cum panibus dii aquilonis. Parati sumus cum panibus occurrere fugienti. Abbatem tuum me nominas; non renuo interim propter obsequium. Obsequium dico, non quod exigam, sed quod exhibeam: sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam dare in redemptionem pro multis. Verumtamen si dignum judicas, accipe condiscipulum, quem magistrum eligis. Unus finis, qui finis est ad justitiam omni cre
Abbreviated transcription (Latin):
ri super mel ⁊ fauum si preparas aurem
interiorem fuge curam exteriorem. ut ex¬
pedito ⁊ uacante internosensu. dicas ⁊ tu
cum samuele. Loquere dñe qͥa audit seruꝰ
tuus. uox hec ñ sonat in foro. ñ auditur
in publico. Secretum consilium: secretũ
querit ⁊ auditum. Auditui gaudium pro
certo dabis ⁊ letitiam: si sobria aure perte¬
peris. Abrahe precipitur exire de terra et
de cognatione sua. ut uidere ⁊ possidere me¬
reretur terram uiuentium. Iacobrelicto
fratre ⁊ patria iordanem transit in batulo
⁊ excipitur rachelis amplexib. Iosephdo¬
minatur egypto. mercatione furtiua: pat̾
sublatus ⁊ patrie. Ecdesia iubeturut con¬
cupiscat rex decorem eius: obliuisci ppłm
suum ⁊ domum patris sui. Puer iħs int̃
cognatos ⁊ notos aparentibus queritur:
nec tamen inuenitur. fuge fratres tuos
⁊ tu: si tuamuis inuenire salutem. fũge
iuqͣm de medio babilonis. fuge a facie gla¬

Expanded text:
ri super mel et favum, si praeparas aurem ri super mel et favum, si praeparas aurem interiorem, fuge curam exteriorem, ut expedito et vacante interno sensu, dicas et tu cum Samuele: Loquere, Domine, quia audit servus tuus . Vox haec non sonat in foro, sed nec auditur in publico. Secretum consilium, secretum quaerit et auditum. Auditui tuo gaudium pro certo dabit et laetitiam, si sobria auro perceperis. Abrahae praecipitur exire de terra et de cognatione sua, ut videre et possidere mereretur terram viventium . Jacob relicto fratre et patria Jordanem transit in baculo , et excipitur Rachelis amplexibus . Joseph dominatur Aegypto , mercatione furtiva patri sublatus et patriae . Ecclesia jubetur, ut concupiscat Rex decorem ejus, oblivisci populum suum, et domum patris sui . Puer Jesus inter cognatos et notos a parentibus quaeritur, nec tamen invenitur . Fuge fratres tuos et tu, si tuam vis invenire salutem. Fuge, inquam, de medio Babylonis, fuge a facie gla