comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa ñ assurgimus nosmet¬
ipsos duplicit̾ defleamus: qͥa et
recta ñ fecimus: ⁊ praua oꝑati
sumꝰ: Inde &̾ unus turtur ꝓ
peccato: alter uͦ in holo caustum
offerri iubet᷑. Holocaustũ namq
totum incensum dr̃. Unum gͦ
turturem ꝓ peccato offerimꝰ cũ
ꝓ culꝑa gemitũ damus. De alt̾o
uͦ holocaustum facimꝰ. cũ ꝓ eo qd
hona negleximꝰ nosmet ipsos
ri ignem alienum igne diuino
exusti sunt illos significauerunt:
qui dĩ traditione contempta ali¬
enas doctrinas appetunt.⁊ magi¬
steria humanȩ institutionis indu¬
cunt. Quos increpat dñs & ob¬
iurgat in eugłio dicens. Reicitis
mandatũ dĩ: ut traditionem ur̃am
statuatis. Tidet᷑ & ignem alienũ
incende. quisqͥs corporeȩ uł scł̃a¬
ris alicuius cupiditatis ignẽ in
sacrario sui cordis accendens. au¬
det altarib dñi apppinquare:
quȩ ñ recipiunt nͥ illius ignis
accensionem de quo dñs ait. Ig
nem ueni mitt̾e in t̾ram. Hoc ig¬

Expanded text:
na opera non assurgimus, nosmetna opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus; quia videlicet recta non fecimus, et prava operati sumus. Unde et unus turtur pro peccato, alter vero in holocaustum offerri jubetur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum damus. De altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona negleximus, nosmetipsos ri ignem alienum, igne divino exusti sunt, illos significaverunt qui, Dei traditione contempta, alienas doctrinas appetunt, et magisteria humanae institutionis inducunt. Quos increpat Dominus et objurgat in Evangelio, dicens: Rejecistis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis. 2. Videtur et ignem alienum incendere, quisquis, corporeae vel saecularis alicujus cupiditatis ignem in sacrario sui cordis accendens, audet altaribus Domini appropinquare. Quae non recipiunt, nisi illius ignis accenem veni mittere in terram . Hoc ig
Abbreviated transcription (Latin):
to nos diuinȩ seruituti alligare.
Et cum bona oꝑa ꝓmittimus:
bene nos facere spondemꝰ. Cum
uͦ abstinentiam cruciatũq nr̃ȩ
nullus in hac uita ita ꝑfectus ẽ.
ut quãlibet dõ deuotus sit int̾
ipsa quantulũcumq pia uota ñ
peccet: ꝓ peccato agnam offerre¬
de gregib siue capram p̾cipit᷑.
Qͥd enim ꝑ agnam nͥ actiue uitȩ
innocentia. quid ꝑ capram q̃¬
in suminis sepe extremisq pen¬
dens rupib pascit᷑: nͥ contempla¬
tiua uita signat᷑: Qui gͦ se con¬
spicit ꝓmissa hȩc ꝓposita ñ im¬
plesse: ad sacͥficium dĩ se studio¬
sius debet uł innocentia boni o¬
ꝑis uł in sublimi pastu contem¬
plationis accingere. Et bene agna
de gregib capra uͦ de gregib offer¬
ri ñ iubet᷑: quia actiua uita multo¬
rum ẽ. contemplatiua paucoꝵ. Et
cũ hec agimus quȩ multos agere
et egisse conspicimꝰ: quasi agnam
de gregib damus. S cum offeren¬
tis uirtus ad agnam capramq¬
mitus habent. Quid gͦ ꝑ duos

Expanded text:
to nos divinae servitutis alligare, et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carninullus in hac vita ita perfectus est ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, pro peccato agnam offerre sive capram praecipit. Quid enim per agnam, nisi activae vitae innocentia? Quid per capramin summis saepe extremisque pendens rupibus pascitur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa, ac proposita non implesse, ad sacrificium Dei se studiosius debet, vel innocentia boni operis, vel in sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra vero de gregibus offerri non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. cum haec agimus, quae multos agere et egisse conspicimus, quasi agnam de gregibus damus. Sed cum offerentis virtus ad agnam capramqmitus habent. Quid ergo per duos
Abbreviated transcription (Latin):
ad dispensandum fidei sacram̃¬
tum: illi accensi studio doctrine.
atq indagande. et contemplan¬
de sapĩe. se ab omnib actionum
molestiis remouere: atq in ocio
discendi. aut docendi conscendere¬
rachel parum est tͥ qđ accepisti ui¬
rum meum. insuꝑ et mandrago¬
ac si dr̃eqͤ ẜ arum est qd homines
ad labores rerum gerendarum
necessarios. in ocio detinet uita
studiosorum: insuꝑ et pþłarem
głam requirit.Pinde ut eam
sorori sue illa nocte: ut scilicet
qui uirtute laborios a regimini
ppłorum accommodati sunt.
etiam si scientie uacare delegerãt.
suscipiant exꝑientiam tempta¬
tionũ curarũq sarcmãꝑ utilitate
communi: ne ipsa doctrina sa¬
pientie cui uacare studuerant.
blasphemet᷑: neq adipiscat᷑ ab ĩꝑitiori¬
b ppłis existinationem bonam
qd̾ illa poma significant: et qd̾
necessarium est ad exortationem
discentium. E plane ut hanc cu¬
ram suscipiant. ui coguntur satis.
Et hoc significatum est. qd̾ cum ue

Expanded text:
ad dispensandum fidei sacramentum, illi accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis removere, atque in otio discendi aut docendi volunt considereParum est tibi quod accepisti virum meum, insuper et mandragoac si diceretur: Parum est quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet vita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit. Proinde, ut eam sorori suae illa nocte, ut scilicet qui virtute laboriosa regimini populorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare diligerent, suscipiant experientiam tentationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur; neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane ut hanc curam suscipiant viri coguntur, satis et hoc est significatum. Quod cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dicit᷑. ne domꝰ dei ab eo edificet᷑:
Templũ quid̃ dĩ nos sumꝰ. qͥ ad ue¬
ram uitam in eiꝰ habitatione con¬
steuimur: paulo atrestante qͥ a
dificare ꝓhibet᷑. q qui adhuc fac¬
t̾is carnalib incubat necesse est
ut instituere spiritalit̾ eccłam
ñ p̾sumat. qͥa neqͣquã pure ma¬
culam in menbro consid̾at oculꝰ
quem puluis gͣuat. & suꝑiectas
sordes tergere ñ ualent manus

Expanded text:
domus Dei ab eo aedificaretur? Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam in ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui dificare prohibetur, quia qui adhuc actibus carnalibus incubat, necesse est, ut instruere spiritualiter Ecclesiam non praesumat, quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valet manus
Abbreviated transcription (Latin):
puteis contradicunt: apłis aduer¬
santur. et ꝓpħis. Et quoniam in
omnibus contradicunt litigantes:
dicitur ad eos. Qm̃ indignos
uos fecistis gr̃e dĩ: ex hoc iam ad
gentes ibimus. Post ħ fodit cerciũ
ysaac: & appellauit nom̃ loci illiꝰ
latitudo dicens. Nunc dilatauit
nos ds̃: et fecit crescere suꝑ terram.
Uere dilatatus est ydaac. et imple¬
uit omnem terram scientia trinitatis:
et in toto orbe latitudinem eccłie
collocauit. Prius tantum in udea
notus erat ds: et in isrł nomina¬
batur: nunc autem in omnem
terram exiuit sonus eorum: et in
fines orbis terre uerba eorum. Exe¬
untes enim pueri ysaac ꝑuniuer¬
sum orbẽ t̾re. foderunt puteos:
et aquam omnib ostenderunt:
baptirantes omnes gentes in no
moyses appellatur. et ꝓpħe unus¬
quisq suo nomine appellantur.
nec mutantur quasi eorumdem
uocabula puteorum: Hec misti¬
ce. M oraliter autem .ysaac ap̾
alienam gentem puteos fodisse
des cribitur. Quo uidelicet exem¬

Expanded text:
puteis contradicunt, apostolis adverputeis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratiae Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec jam fodit tertium saac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram; vere enim dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesia collocavit. Prius tantum in Judaea erat notus Deus , et in Israel nominabatur; nuterram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt, baptizantes omnes gentes, in noMoyses appellatur, et prophetae unusquisque suo nomine appellantur? nec mutantur quasi eorumdem vocabula puteorum. Haec mystice. Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exem
Abbreviated transcription (Latin):
is quos fodit ysaac.
de. agressus ẽ opꝰ et cepit fodere pu¬
teos. quos foderant pueri pats eius
abraham: et muidentes ei palesti¬
ni. ostruxerunt eos implentes humo.¬
saluator nr̃. qui dum descenderãt
in istum torrentem gerara. primo
omnium puteos illos fode uult
quos fodera nt pueripatͥs sui: Id ẽ
moys es puteum legis foderat: dauid.
Salomon. et ꝓpħe libros sqͥpserant
uet̾is testamenti: quos tamen reple¬
lex et ꝓpħ̃e dixert̃ de ip̃o dixerunt:
non enim potest ẽẽ cũ eiᷤ qui in pu¬
deis aquam nolunt habere: s t̾rã.
Et dicit eis. Ecce relinquetur uob
domus ur̃a deserta. fodit gͦ ysaac
nouum puteum: immo pueri ysa¬
ac. fodiunt. Pueri ysaac sunt.
mathtus. Marchus. Lucas. & Ioħs:
Petrus. Iacob. Iudas. et apłs pau¬
lus. Qui om̃s noui testamenti
puteum fodert. et inuenerunt
aquam uiuam: que fit fons aque
salientis in uitam eternam. S ꝓ h
adhuc altercantur illi qui terrena
sapiunt: nec noua condi patiunt᷑.
nec uetera purgari. Euuangłicis

Expanded text:
is quos fodit Isaac. de, aggressus est opus, et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humoSalvator noster, qui dum descendisset in istam torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis foderat David, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamenlex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes, Petrus et Jacobus, Judas et apostolus Paulus, qui omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmit: & tardiꝰ ad suꝑna in¬
genium ad cognitionẽ uerita¬
tis einicat: s hoc carnalit̾ ui¬
uendo obscurat. Albuginem uͦ
habet in oculo: qui arrogantia
sapientiȩ seu iusticiȩ cecat᷑. Iugẽ¬
uͦ habet scabiem: cui carnis pe¬
tulantia sine cessatione domina¬
tur. Impetiginem qͦq habet in
corꝑe. qui auaricia uastat᷑ in
mente: quȩ si in paruo ñ com¬
pescit᷑: nimirum sine mensura
dilatat᷑. Ponderosus uͦ ẽ qui et
te. Talis nec sc̃a ingredi nec no¬
men antistitis poterit possidẽ:

Expanded text:
deprimit, et tardius ad superna indeprimit, et tardius ad superna ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed hoc carnaliter vivendo obscurat. Albuginem quoque habet in oculo qui arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. 4. Jugem vero scabiem habet cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. Impetiginem quoque habet in corpore qui avaritia vastatur in mente. Quae, nisi in parvo compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Ponderosus vero est qui, etsin mente. Talis nec sancta ingredi, nec nomen antistitis poterit possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hȩc eciam iubet᷑ ep̃is sa¬
cerdotib ut nulla uilitate in¬
signes sint. nec cȩcus. nec dau¬
dus. uł paruo aut grandi a et
torto naso. nec fracto pede aut
manu. nec gibbosus nec lippus.
Inec albuginem habens in ocło.
Inec iugem scabiẽ. nec impetigi¬
Inem in corꝑe: nec ponderosus.
Quȩ omnia referunt᷑ ad animȩ
uicia. Mores enĩ R in homi¬
ne: ñ natura damp.u. natur.
qui scͥpturȩ scientiam ñ intelli¬
git: & quo gressus doctrinȩ uł
nescit. De talib enim scͥptum ẽ¬
ꝑ ysaiam: speculatores cȩci õs.
Claud̃ ẽ quidem. qui intelligit
qd̃ docere debet: s tam̃ p̾cepta
quȩ docet ñ implet. Paruo au¬
tem naso ẽ: qͥ ad tenendam
mensuram discectionis idoneus
ñ ẽ. Grandi & torto naso ẽ fu¬
ribundꝰ et minax: cũ suꝑbiȩ ar¬
rogantia uł immod̾ata discrecio¬
ne. Fracto aut̃ pede uł manu ẽ:
qͥ uiam dĩ quam docet ꝑgere
ñ studet. Gibbosus sacerdos ẽ.
quem t̾renȩ cupiditatis pondꝰ

Expanded text:
s sacerdotibus ut nulla debilitate insignes sint, ne caecus, ne claudus, vel parvo, aut grandi, vel torto naso, ne fracto pede aut manu, ne gibbosus, nec lippus, nec albuginem habens in oculo, nec jugem scabiem, ne impetiginem in corpore, ne ponderosus. Quae omnia referuntur ad animae vitium; mores enim in homine, non natura damnatur. quia Scripturae scientiam non intelligit, et qnescit. De talibus scriptum eper Isaiam: Speculatores ejus caeci omnes . Claudus quidem est, qui intelligit quid docere debeat, sed tamen praecepta quae docet non implet. Parvo autem naso est qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. 3. Grandi et torto naso est furibundus, et minax cum superbiae arrogantia vel immoderata discretione. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei quam docet pergere non studet. Gibbosus quoque sacerdos est quem terrenae cupiditatis pondus
Abbreviated transcription (Latin):
landum. aut quasi ñ habeant
tradendum: stam̃ eos ñ idõ de
tatis societatem in uinculo carita¬
tis: sine qua omnino quicqͥd ha¬
bere potuerint: quãuis sit scm
atq uenerandum: ipsi tam̃ ncħ
sunt: tanto indigniores effecti p̾¬
mio uitȩ ȩt̾nȩ: quanto illis donis
ñ bene usi s̃: quȩ in hac uita q̃
tͣnsitura ẽ accepunt. Itẽ exemplũ
atq imago huius saul nuncioꝵ¬

Expanded text:
landum, aut, quasi non habeant, landum, aut, quasi non habeant, tradendum; sed tamen eos non ideo debtatem, et societatem vinculi charitatis, sine qua omnino quidquid habere potuerunt, quamvis sanctum sit atque venerandum, ipsi tamen nihil sunt, tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt, quae in hac vita, quae transitoria est, acceperunt. 6. Item exemplum, atque imago hujus Saul nun
Abbreviated transcription (Latin):
et illi cũ missi ẽẽnt ãd tenendũ
hominem & ãd necem ducendũ.
tali sp̃u effici meruerunt÷ et sa¬
ul ipse qui miserat ueniens. et
ipse querens sanguinem innocen
enim ãd litceram attinet. ñ ẽ mi¬
rum hominẽ reꝓbum ãd mom̃¬
tum transitorie ꝓphasse : dũ eciã
multi similes. ꝓphetiȩ ddonum le¬
gant᷑ habuisse: sic̃ balaam ille
reꝓbus. quem docet scͥptura di¬
ꝓphetiam habuit. Nec illa u̾ba¬
parum attestant᷑ huic sententiȩ
quȩ in eugłio scͥpta sunt. multoᷤᷤ
dicturos in illa die. Ane dñe in
nomine tuo manducauimꝰ et bi¬
bimus: & in nomine tao ꝓpħa¬
uimus: et in nomine tuo uirtuteᷤ
multas fecimus. Quib tam̃ dic¬
turus ẽ. Non noui uos: discedite
a me oꝑarii iniquitatis. Mistice
aut̃ exemplum huius saul nunci¬
orsq eius. in hac sententia figat
ñnullos hereticos: qͥ aliquid boni
de munerib sci sp̃c habent: sic̃
testam̃ta legis & eugłii. sicut bap¬
tismi sacͣmentum. Qui cũ ãd eccłã

Expanded text:
et illi, cum missi essent ad tenendum hominem, et ad necem ducendum, tales spiritu effici meruerunt; et Saul ipse, qui miserat, veniens et ipse sanguinem innocentem enim ad litteram attinet, non est mirum hominem reprobum ad momentum transitorie prophetasse, dum etiam multi similes prophetiae donum legantur habuisse , sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judiophetiam habebat. 3. Nec illa parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt , multos dicturos in illa die: Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus, et bibimus, et in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus. Quibus tamen dicturus est: non novi vos: recedite a me, operarii iniquitatis . 4. Mystice autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus in hac sententia figurat nonnullos haereticos, qui aliquid boni de muneribus sancti Spiritus habent, sicut Testamenta legis et Evangelii, sicut baptismi sacramentum. Qui cum ad Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluerunt offendert̃ in lapidẽ
offensionis. tamꝗͣ in statuam. et he¬
dus eis uisus ẽ qui erat agnus:.
quia in quem peccatum ñ inuene¬
runt: quasi peccatorem ꝑsecuti s̃.¬
deuitans: eiusq ꝑsecutiones decli¬
nans: fugit. uenitq ad samuhelẽ.
Et misit saul nuncios: ut app̾hũ
rum: qui in iblo tempore ꝓpħa¬
bant. Nuncii aut̃ qui missi sunt
aliis hoc contigit: ⁊ terciis nichilo¬
minus. Postea uͦ cum et ipse sa¬
ul uenisset. factus ẽ suꝑ eum sp̃c¬

Expanded text:
re voluerunt, offenderunt in lapidem offensionis, tanquam in statuam: et haedus ejus visus erat agnus, quia in quem peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti sundevitans, ejusque persecutiones declinans, fugit venitque ad Samuelem, et misit Saul nuntios, qui appreherum qui in illo tempore prophetabant, nuntii qui missi sunt, aliis hoc contigit, et tertiis nihilominus. Postea vero cum et ipse Saul venisset, factus est super eum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
custõdes ad domum dđ ut
custõdirent eum: et int̾ficeretur.
Abscessit aut̃ đđ nocte ⁊ fugit:
atq saluatus ẽ. Cumq uenissẽt
nuncii saul. inuenerunt statuam
in lecto dd positam: &̾ pellẽ pilo¬
sam caprarum ad caput eiꝰ. fudi¬
amus gͦ quĩd hoc significat q̃d̃
miserit saul ad custõdiendam do¬
mum dauid: ut eum int̾ficeret.
hoc ñ ad crucem dñi: s tam̃ ãd
passionem eiꝰ ꝑtinet. Erucifixus
enim xp̃c. et mortuus ⁊ sepultuᷤ
ẽ. Erat gͦ illa sepultura tamꝗ do
sit regnum iudeoꝵ: qñ custõdes ãd¬
hibiti sunt sepulchro xp̃i. Quo mͦ¬
s in cruce sit int̾fectus: Refert᷑
gͦ ad corpus xp̃i hoc qͥa int̾ficere
enim crederet᷑ in xp̃m si mendaci¬
um p̾ualeret custodum. qͥ corrup¬
ti s̃ ut dicerent. quia dormientib
nob̾ uenerunt discipłi eiꝰ. & abstu¬
p̾ferret᷑. S sic̃ illũd non ualuit sa¬

Expanded text:
custodes ad domum David, ut custodirent eum, et interficeretur; abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est; cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto David positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus. Audiamus ergo quid hoc significet, quod miserit Saul ad custodiendam domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet; crucifixus enim Christus, et mortuus, et sepultus est. Erat ergo illa sepultura tamquam sit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Christi. Quomosed in cruce sit interfectus? Refertur ergo ad corpus Christi, quia interficere enim crederetur in Christum, si mendacium praevaleret custodum, qui corrupti sunt ut dicerent, quia dormientibus nobis venerunt discipuli ejus, et abstupraeferretur. Sed sicut illud non valuit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in magos siue phitones u̾tit᷑.
Unde monstrat᷑ qr post imaginẽ
dĩ quȩ in cordis ratione monstra¬
tur &e confessionẽ fidĩ quȩ ore ꝓ¬
fertur. consurgunt serpentes: et
artes malefiçȩ ad bella nos ꝓuo¬
cant: s nos custõdia circundanteᷤ
cor nr̃m obturemꝰ aures nr̃as. ne
audiamꝰ uoces incantantium: et
syrenarum carmina negligamꝰ.
ticesima octaua mansio est in
iebarin finib moab quȩ significat

Expanded text:
ur in magos, sive pythones. Unde monstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et Syrenarum carmina negligamus . Trigesima octava mansio est in Jieabarim, in finibus Moab, quae significat
Abbreviated transcription (Latin):
serpentib uulnerant᷑. S qͥd illũd
significat qd mortiferi morsus
serpentiũ exaltato & respecto ȩ̃¬
reo serpente sanabant᷑ : nͥ qd̾ nc̃
in typo saluatoris qͥ mortiferum
antiquum serpentem in crucis¬
patibulo tͥumphauit. diaboli ue¬
nena suꝑant᷑:ita ut qͥ uere ex¬
presseq imaginem filii dĩ passio¬
nemq conspex̾it: conseruet᷑: Hoc
enim significant eciam u̾ba ipsiꝰ
dñi dicentis. Sicut exaltauit
inquit moyses serpentem in he¬
remoͭ sic oportet exaltari filiũ
hominis: ut omnis qui credit
in eum ñ ꝑeat. s habeat uitam
qͥ ligno suspensus ẽ: Es quippe:
metallis cȩteris ẽẽ durabilius solet.
Et apte eneus serpens ligno sus¬
pensus ẽ. ut dñs in serpente mor¬
tuus & in ere significaret᷑ ȩt̃nus:
uidelic ut indicaret᷑ mortuus ꝑ
neus ꝑ diuinitatem. Pulchre aut̃
na int̾pretat᷑ imaguincula. qͥa ni¬

Expanded text:
serpentibus vulnerantur. Sed quid illud significat, quod morsus mortiferi serpentium, exaltato et respecto aereo serpente, sanabantur, nisi quod nunc in typo Salvatoris, qui ferum antiquumque serpentem in patibulo triumphavit, diaboli venena superantur, ita ut qui vere expresseque imaginem Filii Dei passionemque ejus conspexerit, conservetur? Hoc enim significant et verba ipsius ni declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat nitam qui ligno suspensus est. Aes quippe metallis caeteris esse durabilius solet. Et apte aeneus serpens ligno suspensus est, ut Dominus in serpente mortuus, et in aere significaretur aeternus, videlicet ut et indicaretur monus per divinitatem. Pulchre autemna interpretatur imaginis vincula, quia ni
Abbreviated transcription (Latin):
denigratam conscientiam detestat᷑.
Cum uͦ florescentem toto corpore
et cooꝑientẽ pelliculam corꝑis a ca¬
pite usq ad pedes. auariciȩ crim̃
ostendit: qͥa floridum & iocundũ
putat᷑ hominem felicem eẽ in hoc
mundo. et diuitem uidi in scło. Hȩc
enim pestis auariciȩ. omne genus
hominum quasi totum corpꝰ crebro
erroris istius contagio cõmaculat.
¶ũ aut̃ lepram quȩ habet rubo¬
rem cũ pallore mixtum. eũ homi¬
nem denotat: qui cũ sit imbecillis
animo et mendax facile in furo¬
rem ꝓrumpit: & leuitate moꝵ ci¬
to ꝑuirat. Pallor enim mentientẽ
linguam significat: rubor iracun¬
diam manifestat. Est aut̃ lepra pec¬
cati quȩ sacͥficioꝵ oblationib e¬
mundat᷑: id est corde contrito et
humiliato. Sacͥficium enim dõ sp̃s¬
ne extra castra habet᷑: id ẽ ꝑ septi¬
formis sp̃s agnitionem purificat᷑.
Est & quȩ uisu sac̃dotis aufert᷑.
penitentes posse conseqͥ ueniam.

Expanded text:
denigratam conscientiam detestatur. denigratam conscientiam detestatur. Cum autem florescentem toto corpore, et cooperientem omnem pelliculam corporis a capite usque ad pedes dicit, avaritiae crimen ostendit, quia nunc floridum et jucundum putatur hominem felicem esse in hoc mundo, et divitem videri in saeculo. Haec enim pestis avaritiae omne genus hominum quasi totum corpus crebro erroris istius contagione commaculat. Cum autem lepram, quae habet ruborem, cum pallore permistum, eum hominem denotat, qui, cum sit imbecillis animo et mendax, facile in furorem prorumpit, et levitate morum cito perjurat. Pallor enim mentientem linguam significat, rubor iracundiam manifestat . Est itaque lepra peccati, quae sacrificiorum oblationibus emundatur, id est, corde contrito et humiliato. Sacne extra castra habeatur, id est, per septiformis Spiritus agnitionem purificetur. Est quae visu sacerdotis aufertur poenitentes posse consequi veniam;
Abbreviated transcription (Latin):
s lepram ginnunt. De talib enim
p̾dicabat apłs. Discedent inqͥt
quidam a fide. attendentes sp̃ib
erroris et doctrinis demoniors in
ypochrisi loquentiũ mendacium :
et cauteriatam habentiũ conscien¬
tiam. ꝓhibentium nub̃e & abstinẽ
a cibis quos creauit ds̃ ad ꝑcipi¬
endum. S adhuc ad duxit colo¬
res leprarum. id ẽ pallidam ruben¬
tem albam liuidam nigram flo¬
rentem. Itaq dum pallidam lepͣm
dicit: imbecillem & fragilẽ fidem
animȩ denotat: quȩ ꝑdito colore
integrȩ sanitatis erroris infirmita¬
te languescit. Cum aut̃ rubicun¬
dam lepram ostendit: homicidii
cruore mentem infectam denotat
et innuit. Cum uͦ albã illos he¬
reticos qͥ se mundos appellant. si¬
ue reliquos qͥ de falso nomine gli¬
antur: sic̃ pelagius & nouatꝰ. Cũ
uͦ albam uł liuidam lepͣm comine¬
morat: inuidiȩ & liuoris notas exe
cratur. Cum uͦ nigram insinuat:
sacͥficioꝵ fumo & busto ydolatriȩ

Expanded text:
sed lepram gignunt. De talibus sed lepram gignunt. De talibus aedicabat Apostolus: Discedent, inquit, quidam a fide, attendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendaciconscientiam, prohibentium nubere, et abstinere a cibis. quos Deus creavit ad percipiendum . 11. Sed adhuc adjecit colores leprarum, id est, pallidam, rubentem, albam, lividam, nigram, florescentem. Itaque dum pallidam lepram dicit, imbecillem et fragilem fidem animae denotat, quae, perdito colore integrae sanitatis, erroris infirmitate languescit. Cum autem rubicundam lepram ostendit, homicidii cruore mentem infectam denotat, et innuit. 12. Cum vero albam, illos haereticos qui se mundos appellant, sive reliquos, qui de falso merito gloriantur, sicut Pelagius et Novatus. Cum autem macram vel lividam lepram commemorat, icratur; cum vero nigram insinuat, sacrificiorum fumo et busto idololatriae
Abbreviated transcription (Latin):
ni: ibiq rebeccam uxorem suam
timoris causa finxit sororem.
Quam rex alienigena ysaac con¬
uigem tunc ẽẽ cognouit: quando
eum cum ea ludentem uidit. Qd
coniuge luserit. con iugiumq
illud unde sit agnitum: Nideat
quis quis ꝓfecto. ne aliquid errando
in eccłia peccet. Secretum uiri.
eius inscripturis sanctis diligent̃
intueatur ÷ et inueniet eum ma¬
iestatem suam qua in forma
di equalis est patri paulis per
ab Scondisse in forma serui: ut
eius capax ẽẽ humana infirmi¬
tas posset: eoq i nodo se comugi
congruenter aptaret. Quid enim
ab surdum. immo quid incon¬
uementer: futurorum p̾nuntia

Expanded text:
ni; ibique Rebeccam uxorem suam ni; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. conjuge luserit, conjugiumque illud inde sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Ecclesiam peccet secretum viri hujus in Scripturis sanctis diligenter intuetur, et invenit, eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas posset, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. 3. Quid enim absurdum? imo quid non convenienter futurorum praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
uod abraham pꝰ obitum brahȩ.¬
ire. ceturam duxit uxorem:
nunquid ob incontinentiam cũ
ẽẽt iam etate grandeuus: Absit.
An ꝓpter filiorum ꝓcreationem:
dum illi semen quasi stelle celi.
ex ysaac filio ꝓmitteretur: Non.¬
Oͦ quid sͥ uult ista cethura. nͥ quia
sicut agar. et his mahel significa¬
uerunt carnales ueti̾s testamen¬
ti sic et cethura. et filii eius signi¬
ficabant hereticos. qui se ad testa¬
mentum nouum existimant ꝑti¬
nere: s utreq concubine dicunt᷑:
sola sara semper uxor uocatur sic̃
scripum ẽ. Una ẽ columba mea: ꝑfe¬
cta mea. Bedit autem abrahani
cuncta que possedat ysaac filio
suo: filiis autem cumcubinarum.
largitus ẽ munera: et seꝑauit eos
ab ysaac filio suo. Quid hoc gͦ¬
significat. nisi qr dantur et̃ ñnul¬
ia mun̾a filiis comcubinarum.¬
s filii ꝓmissionis deput antur
in semine. Deinde moritur abra¬
cuius interiori pardnadam ẽẽ
positum traditio hedreorum testa
ex p̾cepto et benedictione domi¬

Expanded text:
uod Abraham post obitum Sarae Cethuram duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, quasi stellae coeli, ex Isaac filio promitteretur? Ergo quid sibi vult ista Cethura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cethura, et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? 2. Sed utraeque concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla munera filiis sed filii promissionis deputantur in semine. Deinde mortucujus interiori parte Adam esse positum traditio Hebraeorum testaex praecepto, et benedictione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
iofili insidiantes replent: qr nimi¬
rum immundi sp̃c cum nos stu¬
diose cor fodere conspicrunt: con¬
g estas nobis cogitationtm temp

Expanded text:
ili insidiantes repleverunt, quia nimirum immundi spiritus, cum nos studiose fodere conspiciunt, abjectas nobis cogitationes te
Abbreviated transcription (Latin):
hinc texitur cathalogꝰ ui xuuii¬
roꝵs fortium in figura scõꝵ.
qui licet uirtutum sublimita¬
te ꝓficiant: tam̃ ad excellentiã
diuinȩ tͥnitatis nequaꝗͣ atting̃t.

Expanded text:
hinc texitur catalogus virorum fortium in figura sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitatem perficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
autem: ut eum inueniant factũ
ex muliere: factum sub lege: ut
eos qui sub lege erant redimeret.
Iua enim scala erat aterra usq
ad celum: a carne usq ad sp̃m:¬
qr in illa carnales ꝓficiendo ue¬
lut ascendendo sp̃ales fiunt: ad
quos lacte nittͥendos etiam sp̃ales
eccłia. Ipsum gͦ scalam intelligi¬
mus: qr ipse dixit ego sum uiã.
Ad ipsum gͦ as cenditur. ut in ex¬
celsis intelligatur:⁊ et ad ipsum
descenditur. ut in membris suis par¬
uulus nutriatur: et ꝑ illum solum
se erigunt. ut eum similiter spec¬
tent: ꝑ illum se etiam humiliant:
Post hanc uisionem iacob iter
faciens. uidit oues et pastores. et
puteum aque uiue: et lapidem
superpositum magnum puteo.
figuraliter ꝑ oues. iustorum ppłi
significantur.⁊ sicut illud quod
dictum est in euuangłio: statuet
oues ad dext̾am. Pastores uͦ ꝓpħe¬
tum domini spu sco mundati.
isrłiticum ppłm doctrina predi¬
cationis gubernabant. Lapis uͦ
suꝑpos itus puteo. figuram do¬

Expanded text:
autem, ut eum inveniant factum autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spiritum, carnales proficiendo, velut ascendendo, spiritales fiunt: ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis paruse erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per oves, justorum populi significantur, sicut illud quod dictum est in Evangelio: Statuet oves ad dexteram . 7. Pastores vero protum Domini Spiritu sancto mundati, Israel populum doctrinae praedicatione gubernabant. Lapis puteo superpositus figuram Do
Abbreviated transcription (Latin):
ergens autem iacob in meso¬
potamiam.uenit in locum
ubi nc̃ bethleem uocatur: et po¬
suit sub capite suo lapidem mag¬
num: et dormiens uidit scalam
subnixam celo: et angelos dei as¬
cendentes et des cendentes. Eoc
uis o eiugilauit. unxitq lapidem:¬
dei est: et porta celi. Et his dictis
discessit. S̾ omnus iste iacob. mors
siue passio xp̃i ẽ. Lapis ad capud
eius. qui nominatim quodam mͦ
Caput enim uiri: xp̃c ẽ. Quis
enim nescit xp̃m ab unctione ap¬
pellari: D omus autem d̃i: qr ibi
natus est xp̃c in bethleem. Porta
uero celi. qr ibi in terram descendit:
ibi iterum et celum conscendit.
Erectio autem lapidis: resurrectio
Ego sum uia. Phanc ascendebass
et descendebant angeli: in quib
significati sunt euugłiste. p̃dica
tores xp̃i: conscendentes utiq cum
ad intelligendam eius suꝑeminen¬
tissimam diuinitatem. excedunt
uniuersam creaturam: ut eum
inueniant in pͥncipio uerbum.
deum apud deum. per quem fa¬
cta sunt omnia: Descendentes

Expanded text:
ergens autem Jacob in Mesopotamiam, venit in locum ubi nunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum. Et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem,Dei est, et porta coeli. Et his dictis discessit somnus. 2. Somnus iste Jacob, mors, sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodocaput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? Domus autem Dei, quia ibi natus est Christus in Bethlehem. Porta vero coeli, quia ibi in terram descendit: inde iterum ad coelum ascendit. Erectio autem lapidis resurrectio Ego sum via. Per hanc ascendunt, et descendunt angeli, in quibus significati sunt evangelistae, et pratores, ascendentes utique cum ad intelligendam ejus supereminentissimam divinitatem, excedunt universam creaturam, ut eum inveniant in principio Verbum Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia ; descendentes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in nubem. et retraxit de
sp̃u qͥ erat in moyse: &e imposu¬
it suꝑ septuaginta uiros. Des¬
scendente enim in nube carnis
linguis electos: uenitq suꝑ om̃s
donũ illũd uirtutis cȩlestis. qd̃
quondam fuerat in moyse atq
solitudine a seroth. In hac
aaron sacerdos locum incidenᷤ
offensionis cũ sorore sua maria:
fr̃i uterq obtrectant: qd alieni¬
genam accepisset uxorem. Unde
ilico maria: contagio leprȩ efflo¬
ruit. Quo loco euidentis fuit
figura mysterii. qd sacerdotalis il
rogaret: idõq leprȩ sorde ꝑfun¬
ditur: nec redit ãd dĩ tab̾naculũ.
donec statiitum plenitudinis gen-¬
tium tempꝰ impleat᷑. Tunc enim
ead plebs pͥstinam pot̾it reciꝑe
sanitatem: dum ei septiformis sp̃ał̃¬
gr̃e agnitio ãd ueniam fuerit suf¬
consummatam in duodecimo nu¬
mero uirtutem. ꝙ suꝑbiuit isrł
et in sepulchris concupiscentiȩ
carnes egyptias desid̾auit: rur¬
sum iacit aliud fundamentum.
et atria uestibuli id ẽ uirtutis

Expanded text:
 in nube, et retraxit de spiritu qui erat super Moysen, et imposuit super septuaginta viros. Descendente enim in nube carnis gentium linguis electos, venitque super omnes donum illud virtutis coelestis, quod quondam fuerat in Moyse atquetudine Aseroth. In hac Aaron sacerdos locum incidens offensionis cum sorore sua Maria, fratri uterque obtrectant, quod alienigenam accepisset uxorem. Unde illico Maria contagio leprae effloruit. 2. Quo loco evidens fuit figura mysterii, quod sacerdotalis illrogaret: ideoque leprae sorde perfunditur; nec redit ad Dei tabernaculum, donec statutum plenitudinis gentium tempus adimpleatur. Tunc enim eadem plebs pristinam poterit recipere sanitatem, dum eis septiformis spiritualis agnitio ad veniam fuerit sufconsummatam in duodecimo numero uirtutem, quia superbiit Israhel et in sepulchris concupiscentiae carnes Aegyptias desiderauit, rursum iacit aliud fundamentum et atria, id est uestibula; uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
mus murmurare contͣ cȩlestẽ
panem nec uirulentias egyptio¬
rum qͥ sunt magnarũ carniũ:
s simplicem mannȩ cibũ. id est
puram & cȩlestẽ uitam querere.
Allioquin si pꝰ ꝑcȩptum angłicũ
manna qd ẽ celestis uita siue
doctrina. rursus carnes egyp
tias quȩ sunt carnales huiꝰ scłi
uoluptates. & concupiscentias
pͥstinoꝵ mors uoluerimꝰ appet̾e.
uorabim᷑ nausea mentis. ⁊ statim
mus sepulchra dealbata. q̃ foris
apparent hominib speciosa: in¬
tus aut̃ plena s̃ ossib mortuoꝵ.¬

Expanded text:
re murmurare contra coelestem re murmurare contra coelestem panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem mannae cibum, id est, puram coelestemque vitam quaerere. 2. Alioquin si post perceptum angelicum manna, quae est coelestis vita, sive dtias, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates et concupiscentiae pristinorum morum, voluerimus appetere, vorabimus nauseam, et statim mus sepulcra dealbata, quae foris apparent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes. Quan Edo enim
hoc factum est. nisi I quando
dixexit ille aries. fode I runt ma¬
nus meas et pedes me Ios: dinu¬
merauerunt omnia os:. sa mea:
Hoc enim quando ꝑactum est
in psalmis sacrificium: cunc ꝑ ip¬
sum psalmum dictum est. Com¬
memorabuntur. et conuertentur
ad dominum uniu̾si fines terre:
et ad orabunt in conspectu eius u¬
niuerse patrie gentium. Quoniã
domini est regnum: et ipse domi¬
nabitur gentium. Immolato gͥ
abraham ariete ꝓ ysaac filio suo:
minus uidet: ꝓ eo quod est do-¬
minus uidi se se fecit utiq ꝑ in¬
carnationem. Post ħ moritur sa¬
ra: centesimo uicesimo anno uite
sue. Et emꝑto abraham agro
ab effron: sepeliuit eam. S quid sͥ
uelit qd sara in sepulcro duplici.
sepelitur: nͥ qr anima que seculo

Expanded text:
omnes gentes. Quando enim omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries, foderunt manus meas et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea. Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dictum est, commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium, quando Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. 13. Immolato igitur Abraham ariete pro Isaac filio suo, minus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nisi quia anima, quae saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
restat tertius dies est gr̃e: in qua tercia¬
etate quasi post triduum: sacram̃¬
tũ sacͥficiix cõpletum ẽ. Deinde¬
ys aac ligatis pedib. altari suꝑponi¬
tur. Et dominus in ligno suspensus
cruci affigitur. S illud quod figura¬
tum est in ysaac: traiectum est in
enim filius: ipse agnus. filius q
natus: aries qr immolatus. S qͥd
est. quod in uepͥb herebat aries
ille: Crux cornua h̃t̃. Sic enim
duo ligna compinguntur inse:
cum spetiem crucis reddunt. Unde
crucifixum dominum significat.
Nepres autem spine sunt. S̾pi¬
significant: qui suspenderunt
dominum in cruce. Inter spmas
itaq peccatorum iudaicorum sus¬
pensus est dominus: sicut ꝑ hiere¬
miam idem dicit. Spinis peccato¬
rum suorum circumdedit me ppłs
iste. Aui hunc arietem cornibus
in uepͥbus alligatum. eundem
ap̃m sentiunt: antequam immo¬
iaretur. spinis a iudis coronatum.
Peracto sacrificio: dicitur abra¬
he. Is semine cuo. Y benedicent᷑

Expanded text:
restat, tertius dies est gratiae: in qua tertia arestat, tertius dies est gratiae: in qua tertia aetate, quasi post triduum, sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde ligatis pedibus altari superponitur, et Docruci affigitur. Sed illud, quod figuratum est in Isaac, translatum est ad enim filius, ipse agnus. Filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est, quod in vepribus haerebat aries ille? crux cornua habet; sic enim duo ligna compinguntur in se, cum speciem crucis reddunt. 11. Ucrucifixum Dominum significabat. Vepres autem spinae sunt. Spisignificant, qui suspenderunt Dominum in cruce, inter spinas itaque peccatorum Judaicorum suspensus est Dominus, sicut per Hieremiam idem dicit, spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum eumdem Christum senserunt, ante quam immolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur Abrahae, in semine duo benedicentur
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum sacͥficii. Cur autem duo
serui. nͥ qr ppłs ipse in duas par¬
tes diuidendus erat: Qd̃ factumẽ
salomone peccante. quando di¬
uisus ẽ isdem ppłs loco regni:
ñ errore impietatis. Quib sepe
ille: insensata est stultitia iudeoꝵ.
Ista insensata stultitia portabat
omnia sacramenta: et qd̃ ferebat
nesciebat. Iam qd dictum ẽ eis
expectate hic cum asino: pꝰgͣ aut̃
adoraui̾mus reuertemur ad uos:
apłm audi. Cecitas inquit ex
parte cecidit in isrł facta est. Quid
ta est: E xpectate hic cum asino.
Ut plenitudo gentium intraret.
hoc ẽ pͦquam adorauimus: ubi
sacͥficium crucis dominice im¬
pletum. ꝑgentes fui̾t p̾dicatum:
hoc est ut plenitudo gentium
fieret. Triduum autem illud qͦ
uenerunt ad locum immolatio¬
nis: tres mundi etates signifi¬
cat: unam ante legem. aliam
sub lege. t̾ciam sub gr̃a. Ante
legem ab adam usque ad mo¬
ysen: sub lege. a moyse usq
ad ioħm. Inde iam adomino qͥcqͥd

Expanded text:
ad locum sacrificii. Cur autem duo ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis. Quibus etiaille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam autem adoraverimus, revertemur ad vos, Apostolum audi. Caecitas, inquit, ex parte Israel facta est . Quod xspectate hic cum asino, ut plenitudo, inquit, gentium intraret: hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis Dominicae impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gentium salvus fiat. Triduum autem illud in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Adam usque ad Moysen. Sub lege, a Moyse usque ad Joannem. Inde jam a Domino, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. hoc idem significat. qi
in fine temꝑm ex ipsa plebe sc̃a¬
rilitas autem eius intimat. qđ in
hoc seculo in spe salui facti sumꝰ:
et in xp̃o tanquam in ysaac om̃s
nati sumus: quem partum eccłia
in fine temꝑum mirabili dei gr̃a.
ñ naturali fecunditate ꝓcreauit.
Iam deinde sequentis hystorie
sacramentum. quid imaginarie
portendebat inspiciendum ẽ. Qd
gͦ in abraham ut p̾dictum ẽ. ꝑ il¬
lam immolationem figuratum ẽ.
nisi pater excelsus: Quis inys aac
nisi ap̃c: Nam sicut abraham u¬
nicum et dilectum filium deo
uitimam obtulit: ita dominus
unigenitum filium suum. ꝓ nob
omnib tradidit. Et sicut ysaas
ipse s̃ ligna portauit. in quib erat
imponendus: ita et xp̃c gestauit
in humeris lignum crucis: in quo
erat trucifigendus. Duo autem ser¬
ui illi dimissi. et ñ ꝑducti ad locũ
sacrificii: iudeos significabant:
qui cum seruiliter uiuerent. et car¬
naliter saꝑent. ñ intelligebant

Expanded text:
prophetarum, 312 hoc idem significat, quia prophetarum, 312 hoc idem significat, quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarilitas autem ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus. Quem partum Ecclesia in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate, procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excnisi Christus? Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant
Abbreviated transcription (Latin):
uos longe dimisit: solus cum filio
ascendit: triduo ad locum ꝑueñ.
Anteꝗͣ ueniret filius ad locum sa¬
crificii: ipse sͥ immolandus lig¬
na portauit. Deinde abraham
gladio armatur: et c̃ iã pene
feriret: ammonetur. ut parceret.
Et ñ tamen sine sacrificio: sine
sanguine fuso recedit. Apparet
abraham. B enedicam tibi: et mul¬
tiplicabo semen tuum. sicut stel¬
las celi: et uelut arenam maris.
Possidebit sem̃ tuum portas ini¬
micorum suorum: et benedicent᷑
in semine duo om̃s gentes terre:
qi obedisti uoci meȩ. Age. nunc
uideamus quid sub huius sacra¬
menti lateat misterio. Iste enim
abraham. quando filium unicũ
ꝑduxit ad immolandum: habe¬
bat ꝑsonam di patris. S quid ẽ
quod eum senex suscepit: Non
enim senescit ds̃: s ipsa p̾nunti
duo in carne una. sacramentum
pletum est sexta etate seculi. que
senectute significatur abrahe: qr¬
ꝑ ipsum sacramentum di. iam
longeuum erat. Et senectus sare
in plebe di. hoc ẽ in multitudine

Expanded text:
os longe dimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet Abraham: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli, et velut arenam maris. Possidebit semen tuum portas inimicorum suorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obedisti voci meae. 3. Age nunc, videamus quid sub hujus sacramenti lateat mysterio. Iste enim Abraham, quando unicum filium suum perduxit ad immolandum, habebat personam Dei Patris. Sed quid est, quod eum senex suscepit? non enim senescit Deus, sed ipsa praenuntiaduo in carne una. Sacramentum ia, et completum est sexta aetate saeculi, quae senecta significabatur Abrahae, quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat. Et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
monis qͥd dicam. quẽ uehement̃
arguit sc̃a scͥptura atq condẽp¬
nat. nichilq de penitentia eius
uł in eum indulgentia dĩ omnino
cõmemorat: Hec ꝓrsus occurrit
quid saltem in allegoria bomi sig¬
Enificet hȩc eiꝰ flenda submersio.
nͥ forte quis dicat alienigenaᷤᷤ mu¬
lieres quars amore exarserat.
tͥas. Posset hoc fortasse ñ absur¬
de intelligi. si illȩ ꝓpt̾ salomonẽ
desererent deos suos. & colerent
dm̃ eius. Cum uͦ ipse ꝓpt̾ illas
offendit dm̃ suum. ⁊ coluit dõs
eare. ñ ẽ quid inde bam comecta¬
ri possit. Hec tam̃ nichil arbitror
significare s malũ. sic̃ de uxore
filiabq loch diximꝰ. Apparet enĩ
in ꝑsona huius salomonis mira
excellentia: & mira submersio. Qd̃
gͥ in illo diu̾sis temporib excitit
pͥus bonum & posterius malum:
hoc in ȩccła in isto adhuc scło si¬
mul uno tempore ostendit᷑. Sã
bono illius bonos eccłȩ. malo aut̃
illiꝰ malos eccłȩ significatoꝵ pu¬

Expanded text:
nis quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura atque condemnat, et nihil de poenitentia ejus vel in eum indulgentia Dei omnino commemorat? Nec prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni significet haec ejus flenda submersio. Nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, ntibus. 2. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. 3. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona hujus Salomonis mira excellentia, et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit prius bonum, et posterius malum, hoc in Eccmul uno tempore ostenditur. Nam bona illius bonos Ecclesiae, mala autem illius malos Ecclesiae significare pu
Abbreviated transcription (Latin):
N hac testamenti archa fuit urna
aurea. tabulȩ quoq ⁊ uirga aaron.
bens duas tabulas lapideas. id est
duplicis testamenti ꝑpetuã firmi-¬
na ꝑpetuȩ diuinitatis seruat. et
angłici illius panis ꝑhennem cȩle¬
stem gerit dulcedinem. Necnon &
se xp̃c insinuat᷑. qui int̾ dm̃ et ho¬
mines medius ꝓpiciator int̾uenit.
Ede quo dicit apł̃s. Quem ꝓposuit¬

Expanded text:
n hac Testamenti arca fuit urna aurea, tabulae quoque, et virga Aaron. bens duas tabulas lapideas, id est, duplicis Testamenti perpetuam firmina perpetuae divinitatis conservat, et angelici illius panis perennem coelestemque gerit dulcedinem; necnon etiam se Christus insinuatur, qui inter Deum et hominem medius propitiator intervenit. De quo dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Ii u̾sis uultib sese respiciunt. dũ
in sp̃alem sensum u̾tuntur. Tunc e¬
nim alterutrum meliꝰ sibi concor¬
dant: & in omnib rectius conso¬
nant. Siquidem & ex utroq lat̾e
ria sub enigenatum figuris oꝑi¬

Expanded text:
i versis vultibus se respiciunt, dum in spiritualem sensum vertuntur; tunc enim alterutrum sibi melius concordant, et in omnibus rectius consonant. Siquidem ex utroque latere ria sub aenigmatum figuris o
Abbreviated transcription (Latin):
patrem cum dicit. Ego exiui a pa¬
tre: et uem in hunc mundum.
mherentem: que illi erat mater
ex semine dauid scd̃m carnem:
patrem.ꝑ quem facti sumus: sa¬
ctus ẽ ꝑ carnem particeps nr̃: ut
illius capitis ẽẽ possimus. Uoca

Expanded text:
Patrem, cum dicit: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . inhaerentem, quae illi erat mater ex semine David secundum carnem, Patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possimus. CA