comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factorum tuorũ. uel hoc tempore cum dies iudi¬
cii inproximo est poeniter&. Ego tibi uere con
O quam scã de dñi pi&ate prȩsumptio. inqua &si
auctoritatem prestare non potuit. ostendit
affectum Et quia dediabolo eiusdemq ar¬
tib sermo exortus est. non abrẽ uid&ur. lic&
extrinsecus referre quod gestũ est. quia & quȩ¬
dam in eo martini uirtutum portio est. & res
digna miraculo. recte memoriȩ mandabitur
in exemplum cauendi. si quid deinceps uspiam
tale contigerit. Clarus quidam nomine
adolescens nobilissimus. mox presbyter.
Nunc felicibeatus excessu: cum relictis omib
se ad martinũ contuliss&. breui tempore ad
summum fidei. uirtutumq omnium cul¬
men enituit: Itaq cum haud longe sibi
ab ep̃i monasterio tabernaculũ constituiss&.
multiq apud eum fr̃s commorarentur. iuue¬
nis quidam ad eum anatholius nomine: sub
professione monachi. omnem humilitatẽ atq

Expanded text:
factorum tuorum vel hoc tempore cum dies judifactorum tuorum vel hoc tempore cum dies judicii in proximo est, poeniteret; ego tibi vere confO quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum! Et quia de diabolo ejusdemque artibus sermo exortus est, non ab re videtur, licet extrinsecus, referre quod gestum est: quia et quaedam in eo Martini virtutum portio est, et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. XXIII. Clarus quidam nomine, adolescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem atque
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersusquẽ semper Interritus. signo se
crucis: & orationis auxilio protegebat.
Audiebantur plerumq conuitia. quib illũ tur¬
ba dȩmonũ proterus uocibus increpabat
Sed om̃a falsa & uana cognoscens. Nonmoueba¬
tur ob iectis: Testabantur &iam aliqui ex
fratribus: audisse se dȩmonem. proteruis
martinũ vocib increpantem: cur intra mo¬
nasterium aliquos exfr̃ibus. qui olim bap¬
tismum diuersis errorib: perdidissent: con¬
uersos postea recepiss&: exponente crimi¬
na singulorũ. Martinum diabolo repu¬
gnantem. respondisse constanter. antiqua
delicta. melioris uitȩ conuersione purgari.
& per miseri cordiã dñi. absoluendos ẽẽ pec¬
catis: qui peccare desinerent: Contra di¬
cente diabolo: Non pertinere adueniam
criminosos. & semel. lapsis nullam adnõ prȩ¬
stari clementiam : Tunc in hanc vocem. feri¬
tur exclamasse martinus : Si tu ipse omise¬
rabilis: ab hominum insectatione desisteres . & te

Expanded text:
aduersus quem semper interritus signo se aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respdelicta melioris vitae conversatione purgari; et per misericordiam Domini absolvendos esse peccatis, qui peccare desinerent. Contra dicente diabolo, non pertinere ad veniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino clementiam praestari; tunc in hanc vocem fertur exclamasse Martinus: Si tu ipse, o miserabilis, ab hominum insectatione desisteres, et te
Abbreviated transcription (Latin):
de monachis. sed unum rusticũ mercede con¬
ductũ. Ut vehiculo ligna deferr&. isse ad sil¬
uam nunciant: Iub& igitur aliquos ire ei
obuiam. Ita haud longe amonasterio. lam
pene exanimis inuenitur: Extremũ tam̃
sp̃m trahens. indicat fr̃ib casum mortis &
uulneris : Iunctis scilic& bubs. dum dissoluta
artius lora constringit. bouem sibi excusso
capite: Inter inguina cornu in iecisse. Nec
multum post: uitam reddidit. Uideris. quo
iudicio dñi. diabolo data fuerit hȩc potestas
nmartino illud mirabile erat. quod nonso¬
lum hoc quod supra r&ulimus sed multa ifti¬
usmodi. si quotienaccidissent: longe ante
praeuidebat. & sibi nuntiata fr̃ib indicabat
Frequenter autem diabolus . dũ mille nocen¬
di artibus : scm̃ uirum conabatur illudere
uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat
Nam interdũ in iouis persona: plerumq
mercurii. per sȩpe &iam se: veneris ac mi¬
neruȩ transfiguratũ uultib offerebat:

Expanded text:
de monachis, sed unum rusticum mercede conde monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat:
Abbreviated transcription (Latin):
gam versus est: De in post annũ fere: resum¬
ptis viribus. captũ intra aquileiae muros
maximum interfecit. XIIII
ONSTAT AUTEM ET IAM
angelos: ab eo plerumq uisos. Ita. ut con¬
serto inuicem apud eũ sermone loqueren¬
IABOLUM UERO TAM CON¬
spicabilem: & subiectum oculis habe
bat. vt siue se in propria substantia conti¬
ner&. siue indiuersas figuras spiritalesq¬
nequitias transtuliss&. qualib& ab eo sub ima¬
gine uider&ur. Quod cũ diabolusscir& se
effugere nonposse. conuitus eũ frequenter
Vrgebat. quia fallere xon poss& insidus:
Quodam aũ tempore: cornu bouis cruentũ in
manu tenens. cũ ingenti fremitu cellulam eius
irrupit. cruentamq: ostentans dexteram.
& admissorecens scelere congaudens. Ubi est
inquit martine uvirtus tua: Unum de tuis
modo interfeci. Tunc ille conuocatis fr̃ibus.
refert quid diabolus indicass&. Sollicitos
eẽ prȩcepit ꝑcellulas singulorũ. quis nam hoc

Expanded text:
gam versus est: deinde post annum fere resumgam versus est: deinde post annum fere resumptis viribus, captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. XXI. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque visos, ita ut conserto invicem apud eum sermone loquereniabolum vero tam conspicabilem et sbat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalisnequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
minister obtulit: Ille sc̃ẽ ad modum: episco¬
po potius dari iub&. expectans atq ambiens.
Ut ab illius dextera poculum sumer&: Sed mar
tinus ubi ebibit. pateram presbytero suo
tradidit: Nullum scilic& existimans dignio¬
rem. qui possit prior bibere. Nec integrũ si¬
bi fore. si aut regem ipsum: aut eos qui arege
erant proximi. presbytero pre&uliss&
Quod factum. imperator omnesq qui tunc
aderant : Ita admirati sunt. Ut hoc ipsum
c̃is in quo contempti fuerant. placer&
Celeberrimumq per omne palatium fuit.
fecisse martinũ in regis prandio. quod in in¬
fimorũ iudicum conuiuiis. episcorũ nemo
feciss&. Eidemq maximo: longe ante p̃dix̃
futurũ . Ut si ad italiam per ger&. quo ire
cupiebat. bellum valentiniano imperatori
inferens. scir& se primo quidem imp&u: futu¬
rum eẽ uictorem: sed paruo post tempore
eẽ periturũ Quod quidem ita uidimus.
Nam primo aduentu eius. ualentinianus in fu¬

Expanded text:
minister obtulit. ille sancto admodum episcominister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. setinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. Quod factum imperator omnesque qui tunc aderant, ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret: celeberrimumque per omne palatium fuit; fecisse Martinum in regis prandio quod in infirmorum judicum conviviis episcoporum nemo fecisset; eidemque Maximo longe ante praedixit futurum, ut si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse victorem, sed parvo post tempore esse periturum. Quod quidem ita vidimus: nam primo adventu ejus Valentinianus in fu
Abbreviated transcription (Latin):
uio eius frequenter rogatus abstinuit. dicens
se mensȩ eius par ticipem eẽ non põsse. qui impe¬
ratores unũ regno. alterũ uita expuliss&
Postremo cum maximus se nonsponte sumpsisse
imperium affirmar&. sed impositam sibi amiliti¬
bus diuino nutu regni necessitatẽ. armis defen¬
disse : & non alienã ab eo dĩ voluntatẽ uideri.
penes quem.tam incredibili euentu uictoria fuis¬
s&. Nullumq ex aduersariis . Nisi in acie occubu¬
isse. tandem uictus. uel ratione vel precibus:
ad conuiuium uenit: Mirum inmodũ gau¬
dente rege. quod id imp&rass&. Conuiuȩ aũ
ad erant: ueluti ad diem festũ euocati. sum mi
atq illustres viri:. prȩfectus idemq consul
euodius : uir. quo xihil umquam iustius fuit
Comites duo: summa poteftate prȩditi. frater
regis & patruus: Medius interhos. martini
presbyter accubuerat: Ipse aũ sellula iux¬
ta regem posita. consederat Ad medium
fere conuiuium ut moris est. pateram regi

Expanded text:
uio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens uio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi
Abbreviated transcription (Latin):
cte ei angelus uisus est eluere uulnera. & sa¬
lubri unguine. contusi corporis membra
contingere: Atq ita postero die reftitu¬
tus est sanitati. ut nihil um quã ꝑtulisse in cõ¬
modi putar&ur¬
EO QUIA LON GUM EST
ire ꝑsingula. sufficiant hȩc uel pauca
deplurimis. Satisq: sit nos & in excellentib¬
non subtrahere ueritatẽ. & in multis uitare
fastidium: Atq ut minora tantis inferam.
quamuis ut est nr̃orum a&as tẽporũ. quib
iam deprauata om̃a atq corrupta sunt.
pene prȩcipuum sit. adulationi regiȩ: sacer¬
dotalem Non cessisse constantiam : Cum adim¬
peratorẽ maximũ ferocis ingenii uirũ. & bel¬
lorũ ciuilium uictoria elatũ. plures ex di
principem omnium adulatio notar&ur.
seꝙ degeneri in constantia. regiȩ clientelȩ.
sacerdotalis dignitas sub didiss&. In solo
martino apostolica auctoritas ꝑmanebat
Nam &si pro aliquib supplicandum regi fuit.
imperauit potius quam rogauit. Et a conui¬

Expanded text:
cte ei angelus visus est eluere vulnera, et sacte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretured quia longum est ire per singula, sufficiant haec vel pauca denon subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuprincipem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conui
Abbreviated transcription (Latin):
Vrer&ur. epistolam martini quae casu ad
eum delata fuerat. pectori puellȩ in ipso
accensu ardoris inseruit. statimq febris fu¬
gata est. Quae res: apud arborium intan¬
tũ ualuit. ut statim puellam dõ uouerit.
& per p&uȩ uirginitati dicar&. Profectusq
ad martinũ. puellam ei prȩsens ob uirtutũ
eius testimoniũ. quae per absentem lic&¬
curata ess& obtulit. Neq ab alio eam quam
amartino: habitu uirginitatis imposito. pas¬
sus est consecrari
AULINUS UERO UIR MA¬
gni postmodum futurus exempli. cũ ocu¬
lum grauiter dolere coepiss&. &iam pupil¬
lam eius crassior nubes superducta texiss&
oculũ ei martinus peniculo contigit. Pristi¬
namq ei sanitatem: sublato omni dolore
restituit¬
PSEAUTEM CUM CASU QUO¬
dam ess& decenaculo de uolutus . & per confra¬
gosos scalȩ gradus decidens: multis uulneri¬
bus ess& affectus. cum exanimis iacer& incel¬
lula . & immodicis dolorib cruciar&ur. No¬

Expanded text:
ureretur, epistolam Martini quae casu ad ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem liccurata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituitpse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, no
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc confessus ẽ sed ecim dȩmonas fuisse. qui
rumorem hunc per populũ disseminassent.
ut hoc saltem m&i ex illo martinus oppido
fugar&ur: Barbaros nihil minus quã in¬
ruptionẽ cogitare: Ita cũ hȩc inmundus sp̃s.
media in ecclesia fater&ur. m&u & turbatione
prȩsenti . ciuitas liberata est¬
PUD PARISIUM UERO. DUM
portã ciuitatis illius magnis secũ tur¬
bis euntib introir&. leprosum miserabili fa¬
cie horrentib cunetis. osculatus est atq bene¬
dixit. Statimq: omni malo emundatus.
postero die ad ecclesiam ueniens. Nitenti cute
gratias prosanitate quã receperat agebat
Sed ne hoc pr&ereundũ est. quod fimbriae. ue¬
stimento eius cilicioq d&ractȩ. crebras super
infirmantib egere uirtutes. Nam cũ aut
digitis inligatȩ: aut collo inditȩ sunt. per¬
sȩpe ab ȩgrotantibus morbos effugauer̃
ctorius. scĩ ad modũ & fidelis ingenu.
cum filia eius. grauissimis quartanȩ febrib

Expanded text:
Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata estpud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunctorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus
Abbreviated transcription (Latin):
oppido: Ingressus patris familias cuiusdã
domũ. in limine ipso reftitit: dicens. horri¬
bile inatrio domus demonium se uidere
Cui cum ut disceder& imperar&. quendam efan¬
lia. qui in interiore parte ȩdium morabatur
arripuit Sȩuire dentib miser coepit. & obui¬
os quoscumq: laniare. Commota domus. fa¬
milia turbata. populus infugam versus. mar¬
tinus se furenti obiecit. ac primũ stare ei im¬
perat: Sed cum dentib fremer&. hiantiq
ore morsum minaretur. digitos ei marti¬
nus in os intulit. Si habes inquit aliquid
potestatis. hos deuora. Tum uero acsi candexs
ferrũ faucib accepiss&. longe reductis denti¬
bus. digitos beati uiri uitabat attingere
Et cũ fugere deobsesso corpore poenis &cru¬
ciatib coger&ur. Nec tam̃ exire ei peros
licer&. foeda relinquens uestigia. fluxu
uentris egeftus est
NTEREA CUM DE METUATQ
imp&u barbarorũ: subita ciuitatẽ fama tur¬
bass& . dȩ moniacũ adse exhiberi iub&. Impe¬
rat. ut anuerus ess& hicnuntius. fater &vr.

Expanded text:
oppido ingressus patrisfamilias cujusdam domum, in limine ipso restitit, dicens: horribile in atrio domus daemonium se videre. Cui cum ut discederet imperaret, quemdam e familia, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuit. Saevire dentibus miser coepit, et obvios quoscumque laniare. Commota domus, familia turbata, populus in fugam versus. Martinus se furenti objecit, ac primum stare ei imperat; sed cum dentibus fremeret, hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: Si habes, inquit, aliquid potestatis, hos devora. Tum vero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati viri vitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur, nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus est. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur.
Abbreviated transcription (Latin):
nerint &iam salutem sȩculo. Non ab oratorib: sed
apiscatorib prȩdicatam: Cum utiq si utile fu¬
iss&. id quoq dñs prȩstare potuiss&. Ego enĩ
cum primum animum adscribendum appuli.
quia nefas putarem. tanti uiri latere uistu¬
tes. apud me ipse didici. ut solo ecismos xon
erubescerem. quia nec magnam istarum um¬
quam rerum scientiam contigissem. & si quid
exhs studiis olim fostasse libassem : totum id.
dissu&udine tanti temporis perdidissem
Ded tamen. MExos maneat. tam molesta defensio.
suppresso si tibi uid&ur xomne. libellus edatua
Quod ut fieri ualeat. titulum frontis erade. vt
muta sit pagina : & quod sufficit. loquatur ma¬
teriam. Non loquatur auctorem:¬

Expanded text:
inerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed inerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti tesed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
fratri carissimo. salutem. Ego quidem
frater vnanimis. libellum quem deuita
scĩ mastini scripseram. sceda sua premere:
& intra domesticos pari&es. cohibere decre¬
ueram. Quia ut sum natura infimus. iudicia
humana uitabam. Ne quod fore arbitror.
sermo incultior legentib displicer&: Om¬
niumq reprehensione dignissimus ludicarer.
qui materiam. disestis merito scriptoribus
reseruandam. Impudens occupassem. Sed
p&enti tibi sepius. negare xon potui
Quid enim ess&. quod non amori tuo uel cũ
detrimento mei pudoris impenderemi.
ła tibi fiducia libellum edidi. qua nulli ate
prodendum reor. quia id spopondifti¬
Sed uereor . xetu ei ianua sis futurus. & emissus se¬
mel. xon queat reuocari. Qvodsi acciderit . & ab
aliquib eum legi uideris. bona uenia id alecto¬
rib: postulabis. ut res potius quam uerba per¬
pendant. Et ȩquo anmo ferant. si aures eorum
uitiosus forsitan sermo ꝑculerit. Quia regnum
dĩ. Non in eloquentia. sed infide constat. Mem¬

Expanded text:
RIO charissimo salutem. Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de vita sancti Martini scripseram, scheda sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreveram; quia, ut sum natura infirmus, judicia humana vitabam, ne quod fore arbitror sermo incultior legentibus displiceret, omniumque reprehensione dignissimus judicarer, qui materiam disertis merito scriptoribus reservandam impudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. Quid enim esset, quod non amori tuo vel cum detrimento mei pudoris impenderem? Verumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te prodendum reor; quia id spopondistiSed vereor, ne tu ei janua sis futurus, et emissus semel non queat revocari; quod si acciderit, et ab aliquibus eum legi videris, bona id venia a lectoribus postulabis, ut res potius quam verba perpendant, et aequo animo ferant, si aures eorum vitiosus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Mem
Abbreviated transcription (Latin):
sum reuelatum est. Qui ait suis. Surgite
uel ocius : ut ad tumulandum fratrem
nostrum turoni cũ pontificem occurra¬
mus: Cumq illi uenentes postam ciui¬
tatis ingrederentur : ecce istum per
aliam postam mostuum efferebant
Quo sepulto. sc̃s briccius ep̃s incathedram suã
regressus est : septem postea feliciter uiuens
annis Cui post quadragesimũ septimũ epis¬
copatus annum defuncto. sc̃s eusthochius
successit. magnificȩ sanctitatis. Prȩstante¬

Expanded text:
sum revelatum est, qui ait suis: Surgite sum revelatum est, qui ait suis: Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto, Briccius in cathedram suam regressus est, septem postea feliciter vivens annos. Cui post quadragesimum septimum episcopatus annum defuncto sanctus Eustochius successit, magnificae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
it. flens & heiulans atq dicens: merito
haec patior : quia peccaui Inscm̃ dĩ. & eũ
delirum & amentem uocaui : cuius uidens
uistutes non credidi. Post cuius abscessũ.
aiunt turonici sacerdoti suo. Uade post
eum: & exerce Negotium tuum. Qui si eũ
ꝓsecutus non fueris : ad nr̃m omniũ contem¬
ptum humiliaberis Iustinianus uero e¬
gressus aturonis. uercellis italiȩ ciuitatẽ¬
aggressus. Iudicio dĩ percussus. obiit pere¬
grinus
Turonici eius obitum audientes.
& in sua malitia per durantes. armentium
in eius locũ constituunt. At briccius ep̃s
romam ueniens. cuncta quae pestulerat
papȩ refest. Qui ad sedem apostolicã residens
I PSeptimo igitur regressus anno aroma. cum¬
auctoritate papȩ illius turonos redire dis¬
nomen est laudiaco. sexto ab urbe miliario
mansionẽ accepit. Armentius uero fe¬
bre corripitur: media aũ nocte spm exa¬
lauit. Quod protinus briccio epo perui¬

Expanded text:
it. flens et ejulans, atque dicens: Merito it. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium contemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitateaggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, deflendo diluit. Septimo igitur regressus anno a Roma, cumauctoritate papae illius, Turonos redire disnomen est Laudiacum, sexto ab urbe milliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, et media nocte spiritum exhalavit. Quod protinus Briccio episcopo per vi
Abbreviated transcription (Latin):
Nones tu inquit pater meus
Populis aũ rogantib ut quis ess& pater
est hoc meum: quod ad me pertinuit solli¬
citus fui: Uobis si aliquid supp&it : per
uos rescite:. Tunc illi magicis hoc astib
factum asseuerantes. Insurgunt contra eṽ
inuna conspiratione: Nrahentes sc̃m bric¬
cium e̾piscopum dicebant. Non diutius:
nobis. falso pastoris nomine dominaberis¬
huc populo. prunas ardentes In byrro suo
posuit : & ad sestringens. usq ad scm̃ sepul¬
chrum beati mastini. una cum populorum
turbis uadit. Proiectisq ante scm sepul¬
chrum prunis. uestimentum inustum apparu¬
it. Illo quoq sic ꝓsequente. sicut istud
uestimentum ab his ignib uid&is Inlȩsum.
ita & corpus meum atactu muliebris cu¬
tis impollutum. Illis uero non credentib¬
sed contradicentib sc̃s briccius trahitur.
calumniatur. eicitur : ut sermo scĩ mastin
adimpler&ur. Noueris te inepiscopatu
multa aduersa passurum. Quo eiecto
Deniq: briccius romae vrbis papam exp&i¬

Expanded text:
Non es', inquid, 'tu pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes eum, dicebant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberishuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coest inpollutum', illis vero non credentibused contradicentibus, trahitur, calumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa passurum'. Hunc Denique Briccius Romanae urbis papam expeti
Abbreviated transcription (Latin):
re . neq uendere. Quid sit fraus aut furtum.
nesciunt. Aurum atq argentum quae prima
mortales putant. Neq habent. neq habere
cupiunt. Nam cum ego presbytero illi. de¬
cem nummos aureos optulissem. refugit alti¬
ore consilio: protestatus eclesiã auro ñ strui. sed
potiv destrui: Aliquantulum ei uestimento¬
rum indulsimus. Quod cum ille benigne
arcepiss&. reuocantibus nos admare nautis. dis¬
cessimus¬
ROSPEROQUE CURSU. SEPTI

Expanded text:
re neque vendere. Quid sit fraus aut furtum, re neque vendere. Quid sit fraus aut furtum, nesciunt; aurum atque argentum, quae prima mortales putant, neque habent, neque habere cupiunt: nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos detulissem, refugit, altiore consilio protestatus, Ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. Aliquantulum ei vestimentorum indulsimus. VI. Quod cum ille benigne accepisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimusrosperoque cursu septi
Abbreviated transcription (Latin):
galli sumus Sed pergat hic potius explicare
sui cyrenensis hystoriam. Enim uero postumi¬
anus : Cauebo posthȩc cuiusquam abstinenti¬
am prȩdicare. ne gallos nostros arduum peni¬
tus offendat exemplum. Statueram autem
&iam cęnam cyrenensis illius. uel consequen¬
tia. septem enim diebus apud ipsum fuimus.
referre conuiuia Sed super sedendum est.
ne gallus se ȩstim& fatigari. E& erum poste¬
ro die. cum aliqui ex incolis. ad nos uisendos
confluere coepissent. cognoscimus illum hospitẽ
nostrum esse prȩsbyterum: quod sum ma nos dis¬
simulatione cȩlauerat. Deinde cum ipso ad
ecclesiam processimus. quȩ fere duobus milibus
aberat a conspectu nr̃o. Intͣ iectu montis exclusa
Erat autem uilibus texta uirgultis. non multo
ambitiosior. quam nr̃i hospitis tabernaculũ.¬
in quo nisi incuruus quis. non poterat consiste¬
re. Cum hominum mores quaereremus. illud
prȩclarum anim aduertimus. nihil eos neq eme¬

Expanded text:
Galli sumus. sed pergat hic potius explicare Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum esse presbyterum, quod summa nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nin quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque eme
Abbreviated transcription (Latin):
Fasciculum &iam herbȩ itulit. cuius nomen
excidit. Quae mentȩ similis. exuberans foliis.
saporem mellis praestabat. Huius praedulci
admodum suauitate delectati: atq exsaciati
sumus Ad hȩc subridens ego adgallum meũ.
Quid inquam galle. plac&ne tibi prandium
fasciculus herbarum. & panis dimidius uiris
quinque: Tum ille sicut est uerecundissimus.
aliquantulum erubescens. dum fatigationẽ
meam accepit. facis inquit sulpici tuo more.
qui nullam occasionem si qua tibi porrecta fue¬
rit omittis. quin nos edacitatis fatiges. Sed fa¬
cis inhumane. qui nos gallos homines. cogis
exemplo angelorum uiuere. Quam quam ego
studio manducandi. &iam angelos manducare
credam. Nam istum dimidium hordeacium.
timeo uel solus attingere. Sed contentus sit
hoc cyrenensis ille. cui vel necessitas uel natura
est esurire. Uel postremo isti. quibus credo ma¬
rina iactatio. In ediam cibi fecerat. Nos procul
amari absumus. & quod tibi sȩpe testatus sum.

Expanded text:
fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exuberans foliis, saporem mellis praestabat: huius praedulci admodum suauitate delectati adque exsatiati sumus: ad haec subridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, placetne prandium fasciculus herbarum et panis dimidius uiris quinque? tum ille, sicut est uerecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accipit: facis, inquit, Sul pici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Extrema siquidem cyrenorum ora e
desesto illi contigua. quod inter aegyptum
& africam inter iac&: Per quod olim cato cȩ¬
sarem fugiens. duxit exercitum. Ergo ad
tugurium illud: quod eminus conspexeram
pertendi. In uenio senem in ueste pellicia.
molam manu uertentem. Consalutatus . ac¬
cepit nos benigne. eiectos nos in illud litus
exponimus. & ne statim rep&ere cursum pos¬
simus maris mollitia attineri. Egressos in¬
Egressos in
terram. ut est mos humani ingenii. naturam
locorum cultumq habitantium. uoluisse
cognoscere: Xp̃ianos nos esse. Id praecipue
quaerere. an essent aliqui inter illas solitu¬
dines xẽiani Tum uero ille flens gaudio.
adgenua nr̃a prouoluitur. Iterum nos
ac sepius ex osculatos. Inuitat ad orationem.
Deinde positis in terra ueruicum pellibus. facit
nos discumbere. Apponit prandium. sane locu¬
pl&issimum. dimidium panem hordeacium
Cramus autem nos quatuor. Ipse erat quintus

Expanded text:
sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat quintus.
Abbreviated transcription (Latin):
bulatis constratum: Non quod ibi uis ymbri¬
um ulla timeatur. Fuisse aut̃ illic pluuiam.
nequando quidem auditum est: Sed quod uen¬
torum ea uis est. ut siquando uel clementior
ecȩlo aliquantulum spirare flatus coeperit.
maius in illis terris quam in ullo mari naufra¬
gium sit. Nulla ibi germina: sata nulla pro¬
ueniunt. Quippe instabili loco arentibus are¬
nis. ad omnem motum uentorum cedentibus.
Uerum ubi auersa quaȩdam amari promunc¬
toria uentis resistunt. terra aliquantulũ
solidior. herbam raram atq hispidam gig¬
nit: Ea ouibus est pabulum satis utile
Incolae lacte uiuunt:. Qui sollertiores sunt.
velut ita dixerim ditiores. hordeatio pane
utuntur. Ea ibi sola messis est. Quae celeri¬
tate prouentus. pernaturam solis siue aeris.
uentorum casus euadere sol&. Quippe fer¬
tur. adie iacti seminis tricesimo die matu¬
rescere
Consistere autem ibi homines non alia
ratio facit. quam quod om nes tributo liberi

Expanded text:
bulatis constratum, non quod ibi uis imbribulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes a tributo liberi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cum dixiss&. paululum omnes conticui¬
mus De in cilicium cui insederat. adme pro
pius admouit. atq ita exorsus est
NTE HOCTRENNIUM QUO
tempore tibi sulpici hinc abiens uale dixi. ubi
narbonȩ nauem soluimus. quinto dic postum afri¬
cȩ intrauimus. Adeo prospera dĩnutu nauigatio
fuit. Libuit animo adire kartaginem. loca uisi¬
tare scõrum. & prȩcipue adsepulchrum cypriani
mastyris adorare. Quinto decimo die ad postum
regressi. prouectiq: in altum. alexandriam pe¬
tentes. reluctante austro. pene insyrtes in lati
sumus. Quod prouidi nautȩ cauentes. eiectis
nauem anchoris sistunt. Sub oculis autem ter¬
ra continens erat . Inqua scaphis egressi. cum
uacua abhumano cultu omnia cerneremus.
Ego studiosus explorandorum locorum gra¬
tia. longius processi. Tribus fere alitore mili¬
bus. paruum tugurium inter arenas conspicio.
cuius tectum sicut salustius ait. quasi carina
nauis erat. contiguum terrae . satis firmis ta¬

Expanded text:
quod cum dixisset, paululum omnes conticuiquod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admouit adque ita exorsus est. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis ta
Abbreviated transcription (Latin):
quaeso prius exte audiam. an isti omnes quos
hic reliqueram sacerdotes. tales sint quales eos
ante quam proficiscerer . noueramus Tum ego
Ab sit: te inquam ista quȩrere. quae aut una
mecum ut puto nosti. aut si ignoras non audi¬
resit melius. Illud r&icere ñ possũ. ñ solũ il¬
los dequib interrogas. nihil meliores quã noue¬
ras factos. sed unum illum nr̃i quondam amantẽ.
in quo respirare ab istorum insectationibus sole¬
bamus. asperiorem nobis fuisse quam debuit
Nec uero quicquam in illum inclementius dicam.
quia & amicum colui. & tunc &iam amaui. cum
putabatur inimicus. Me autem haec tacitis
cogitationibus reuoluentem. ad modum dolor
iste compungit. pene nos sapientis & religiosi
uiri amicitia destitutos: illum quondam tam
amicum nobis. tam amarum in nos esse potu¬
isse Uerum haec quae meroris plena sunt
relinquamus. te potius ut dudum spoponde¬
ras audiamus. Ita inquit fiat postumianus

Expanded text:
quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nihilo meliores quam noueras factos, sed unum illum nin quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus;
Abbreviated transcription (Latin):
grauabor quam lib& conseste. uobiscum ut pos¬
citis fabulari . Quippe cum propter hoc uenerim.
ut me huius sulpicu meis: me autem utraq manu
complectebatur ⁊ desiderio &iam uerbo su̾is impen¬
derem: Enim uero inquam satis probasti. quan¬
tum pius amor possit. qui nr̃i causa tot maria
tantumq terrarum emensus. a summo ut ita
dicam solis egressu. usq in eius occidua uenisti.
Age ergo quia & secr&i internos. nec occupati su¬
mus. & sermoni tuo uacare debemus. edisseras
nobis uelim omnem tuae peregrinationis hysto¬
riam . qualiter in oriente fides xẽi floreat. quae
sit scõrum quies. quae instituta monachorum.
quantisq signis ac uirtutibus. Inseruissus xẽc
oper&ur: Nam ceste quia in his regionibus.
inter ista quae uiuimus. ipsa nobis uita fastidio
est. libenter exte audiemus. si uel in heremo
uiuere xẽianis lic&: Adhȩc postumianus
Faciam inquit.ut desiderare te uideo. Sed

Expanded text:
grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut posgrauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed
Abbreviated transcription (Latin):
decimo peruenerim. Adeo prospera nauigatio.
piae affuit uoluntati. Tumodo propter quẽ
tot maria transnauigauimus. tantum terrae
transcurrimus. complectendum perfruendũq
te. remotis omnibus trade. Ego uero in quã
itiam cum tu inegypto morareris. totus tecũ
semper animo & cogitatione versabar. Meque
dete dies ac noctes cogitantem. totum tua ca¬
ritas possidebat. Nẽ dum modo me tibi estimes
puncto temporis defuturum. quominus amore
tuo pendens. te intuear. te audiam. tecum loquar.
Nullo penitus insecr&um nr̃m. quod nobis hȩc remo¬
tior cellula prȩstat admisso. Nam huius nostri
ut arbitror galli prȩsentiam. non moleste feres.
quia hoc aduentu tuo ut uides . per inde atq ego
triumphat gaudio. Recte plane inquit postumi¬
anus. in soci&ate nr̃a gallus iste r&inebitur. quia
& simihi parum cognitus est. pro eo tamen quod
tibi est carissimus: non potest mihi non eẽ carus.
maxime cum exmartini sit disciplina: Neque

Expanded text:
decimo perueni: adeo prospera nauigatio decimo perueni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque
Abbreviated transcription (Latin):
NISSEMUS. UIR MIHI ET PROPTER MARTINI ME¬
moriam. ex illius discipulis enim erat. & propt᷑
sua merita carissimus. hxteruenit nobis postu¬
mianus meus nostri causa ab oriente. quo se
ante triennium patriam relinquens contule¬
rat. regressus. Complexi hominem amantis
simum. ex osculatiq genua & pedes eius. cũ
uno atq altero spatio obstupefacti . inuicem
flentes gaudio de ambulassemus. iactis in ter¬
ram ciliciis consedimus. Tum prior postu¬
mianus me intuens: cum essem in remotis ae¬
gypti. libuit ut ad mare usq procederem.
Nauem illic onerariam offendi. quae cum mercib¬
narbonam p&ens soluere parabat. Eadem no¬
cte mihi insomnis asstare uisus es. & iniecta me
manu trahere. ut nauem illam conscenderem
Mox tenebras rũpente diluculo. cum eo loco
in quo qui eueram surrexissem. somnium meũ
mecum reputans : tanto tui desiderio subito cor¬
reptus sum . ut nihil cunctatus nauem conscen¬
derem. tricesimo die massiliã appulsus. inde huc

Expanded text:
hi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regsimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offendi, quae cum mercibNarbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde huc
Abbreviated transcription (Latin):
lius ambiebant. ualentiniano atq uictricio
imparem se eẽ tantȩ moli. sed illis quasi sanc¬
tioribus. nihil impossibile fatebatur
At illi pias preces una cum patre. supplici uoce
iungentes. orare mastinum ut sperata prae¬
star& Nec cunctatus ultra. utrumq prȩ¬
clarum. & ostendendo humilitatem. nec dif¬
ferendo pi&atem. iub& circum stantis popu¬
li multitudinem submoueri Episcopis tan¬
tum & puellȩ patre assistentibus. In oratio¬
nem suo illomore prosternitur. Dein pu
Dein pu¬
sillum olei. cum exorcismi praefatione bene¬
dicit. atq ita in os puellȩ sanctificatum li¬
quorem. cum & linguam illius digitis tene¬
r& infudit. Nec fefellit scm̃. uirtutis e¬
uentus Patris nomen interrogat. mox¬
illa respondit. Froclamat pater. cum
gaudio pariter & lacrimis. mastini genua
complexus. Et hanc primam se filiae audisse
uocem. cunctis stupentibus fatebatur
Acne cuiquam id incredibile foste uideatur.

Expanded text:
lius ambiebant, Valentino atque Victricio, lius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias preces una cum patre supplici voce jungentes, orare Martinum, ut sperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem, nec differendo pietatem, jubet circumstantis populi multitudinem submoveri: episcopis tantum et puellae patre assistentibus in orationem suo illo more prosternitur: dein pudein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: moxilla respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur,