comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latine int̃p̃tatum speculatio ẽ: Speculatur
enĩ futuri sȩculi magnũ bonũ: quõ illuc diri¬
gitur eius intentio: ipsa ẽ & hierus alẽ: eodẽ
modo sp̃italiter : undemulta iam diximus.
Eius inimica ẽciuitas diaboli babylon: quȩ c̃¬
fusio interprȩtatur: ex qua tamen babs lo¬
ne regina ista in omnib gentib regenerati¬
one liberatur : & a pessimorege ad optimũ
regẽ idest adiabolo transit achep̃m: Propt̃
quod eidicitur: Obliuiscere populũ tuũ.
& domũ patristui: Cuius ciuitatis impiȩ̃por
ipsi magni huius regis eiusq reginȩ : A dip¬
sos enim ueniens et ab eis xp̃s occisus: magis
aliorum factus ẽ: quos non uidit incarne.
Unde ꝑcuius dam psalmi ꝓphetiam dicitip¬
serex nr̃. Erues me de contradictionibus
populi. constitues me incaputgentium :
Populus quem non cognoui seruiuit mihi:
in auditu auris obaudiuit mihi: Populus
ergo istegentium quẽ non cognouit xp̃sp̃
sentia corporali: Inquem tamen xpm̃ sibi

Expanded text:
Latine interpretatum speculatio est; speculatur enim futuri saeculi magnum bonum, quoniam illuc dirigitur eius intentio. Ipsa est et Hierusalem eodem modo spiritaliter, unde multa iam diximus. Eius inimica est ciuitas diaboli Babylon, quae confusio interpretatur; ex qua tamen Babylone regina ista in omnibus gentibus regeneratione liberatur et a pessimo rege ad optimum regem, id est a diabolo transit ad Christum. Propter quod ei dicitur: Obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne. Unde per cuiusdam psalmi prophetiam dicit ipse rex noster: Erues me de contradictionibus populi, constitues me in capite gentium. Populus, quem non cognoui, seruiuit mihi; in obauditu auris obaudiuit mihi. Populus ergo iste gentium, quem non cognouit Christus praesentia corporali, in quem tamen Christum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
um horum est id quod habet.: Nam neq uas
iuor est. neq: corpus color. neq: aer lux si
feruor. neq: anima sapientia est.: Hinc
quod &iam priuari possunt rebus quas
bent . & in alios habitus uel qualitates uer
aitq: mutari. ut &uas euacuetur humore
quo plenum est . & corpus decoloretur. &aerte¬
nebrescat. siue frigescat. & anima desipiat:
Sed & sisit corpus in corruptibile. quale scĩs in
resurrectione promittitur. hab& quidem ip¬
sius incorruptionis in amissibilem qualitatẽ.
Sed manente substantia corporali. non hoc
est quod ipsa incorruptio. Nam illa &iam
per singulas partes corporis tota est. necali¬
bi maior. alibi minor. neq: enim ulla parsest
incorruptior quam altera. Corpus uero ipsũ
maius est in toto quam in parte.: Etcum ali¬
Etcum alia
pars est in eo am plior. alia minor. non ea quae
amplior est incorruptior. quam ea quae mi¬
nor. : Aliud est itaq: corpus quod nonubiq:
sui totum est. alia incorruptio. quaeubiq ei¬

Expanded text:
enim horum est id quod habet; nam neque uas enim horum est id quod habet; nam neque uas liquor est, nec corpus color, nec aer lux siue feruor, neque anima sapientia eat. Hinc est quod etiam priuari possunt rebus quas habent, et in alios habitus uel qualitates uerti adque mutari, ut et uas euacuetur umore quo plenum est, et corpus decoloretur et aer tenebrescat siue frigescat et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sest, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est, nec alibi major, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera: corpus vero ipsum majus est in toto quam in parte; et cum alia pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est: alia incorruptio, quae ubique ej
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s quadam notione huius nominis in sa¬
ris litteris nuncupatur. Alius est autem
uam pater & filius. quia nec pater est nec
ilius. Sed alius dixi non aliud. quia & hoc
s est Nec ideo non simplex quia trinitas. ne
:enim propter h oc naturam istam boni
implicem dicimus. quia pater in ea solus. aut
lus filius. autsolus sp̃s sc̃s. autuero sola est
ta nominis trinitas sine subsistentia perso¬
arum. sicut sabelliani heretici putant.
dideo simplex dicitur. quo quod habet
oc est. excepto quod relatiue quȩque per¬
na ad alteram dicitur. Nam utiq pater
ab & filium. nec tamen ipse est filius. & fili
hab & patrem. nec tamen ipse est pater.
citur uiuus. habendo utiq: uitam. & eadem
ita ips eest. Propter hoc utiq natura di¬
tur simplex. cui non sit aliquid habere
uo duel possit amittere. uel aliud sit ha¬
ns. aliud quod hab&. Sicut &uas aliquẽ
quorem. auttorpus colorem. aut aer lucem
ue feruorem. aut anima sapientiam. nihil

Expanded text:
 quadam notione huius nominis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc est Deus; nec ideo non simplex, quia trinitas. Neque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine subsistentia personarum, sicut Sabelliani haeretici putauerunt; sed ideo simplex dicitur, quoniam quod habet hoc est, excepto quod relatiue quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In citur uiuus habendo utique uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapientiam. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dem annis hoc paruum spatium suꝑ ad latur
atque extrasit. merito ambigitur . Qui a dixe¬
rimus ad eosdem annos hoc ꝑtinere: nontanto
tempore : sed plixiore cumxp̃o regnum sancto¬
rum repperi& ur &tendi: quam di abolus
alligrcri Pro fecto enim scĩ cum suore ge &iã
in ipsa prȩcipua ꝑsecutione regnabunt.
mala tanta uincentes quand& iam di abolus
nonerit alligatus: ut eos ꝑsequi omnibus
uiribus possit: Quomodo ergo ista scriptu¬
ra eis dem mille annis utrumque de terminat᷑.
di aboli scilic& adligationem regnumque sc̃orũ.
cum trium annorum & sexmensium inter ual
lo : prius desinat alligatio diaboli: quam regnũ
scõrum in his annis mille cum xp̃o. Si autem
dixerimus paruum ꝑsecutionis huius hoc
spatium non conputandum in mille annis sed
eis impletis potius adiciendum : ut ꝓpriȩ pos¬
sit intellegi: qđ cum dixississ& sacerdotes dĩ
&xp̃i regnabunt cum eo mille annis. adiecit.

Expanded text:
dem annis hoc parvum spatium superaddatur, dem annis hoc parvum spatium superaddatur, atque extra sit, merito ambigitur: quia si dixerimus ad eosdem annos pertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum reperietur extendi, quam diabolus alligari. Profecto enim sancti cum suo rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diabolus non erit alligatus, ut eos persequi omnibus viribus possit. Quomodo ergo ista scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet alligationem regnumque sanctorum, cum trium annorum et sex mensium inlo prius desinat adligatio diaboli quam regnum sanctorum in his annis mille cum Christo? Si autem dixerimus paruum persecutionis huius hoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adieci
Abbreviated transcription (Latin):
nere insuperabi les fiunt santi: unde &cru¬
ci antur inimici: Sicut enim in bono posi¬
tum est. gelus domus tuȩ comedit me: ita
econtrario s elus occupauit plebem ineru¬
ditam: & nunc ignis contrarios comed&
Etnunc utique &cepto scilic& ultimi illius
igne uidicii. Aut si eam plagam qua ꝑ cu¬
tiendi sunt ecclesiȩ ꝑsecutores: ueniente iam
xp̃o quos uiuentes inueni& suꝑ terram: quan¬
do interfici& antichristum spũ oris sui: ignẽ
appellauit descen dentem dȩcelo eosque co¬
me dentem: neque hoc ultimum supplicium
erit impiorum: sed illud quod facta corporũ
resurrectione passuri sunt
xiii Hȩc ꝑsecutio nouissima quae fu tura est
ab anti christo sicut iam diximus: qui a& in
hoc libro superius: et apud danihelem ꝓph&a
positum est. tribus annis & sex mensibus e
rit: Quod tempus quam uis &iguum: utrum
ad mille annos ꝑtineat. quibus & diabolum liga¬
tum dicit : & sanctos regnare cum xp̃o: an eis¬

Expanded text:
nere insuperabiles erunt sancti: inde excrunere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineruditam et nunc ignis contrarios comedet. et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet antichristum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum supplicium erit impiorum, sed illud quod facta corporum resurrectione passuri suntHaec persecutio nouissima, quae futura est ab Antichristo sicut iam diximus, quia et in hoc libro superius et aput Danielem prophetam positum est, tribus annis et serit. Quod tempus quamvis exiguum, utrum ad mille annos pertineat, quibus et diabolum ligatum dicit, et sanctos regnare cum Christo, an in eis
Abbreviated transcription (Latin):
scanctorum: ibierit dilecta dõ ciuitas eius:
ibi ab ominibus in imicis suis quia & ipsi inom¬
nibus gentibus cum illa erunt: ꝑsecutionis illius
inmanitate cingetur: hoc est in angustias tribu¬
lationis artabitur. urgebitur: concluditur:
nec militiam suam deser& quae uocabulo est¬
appellata castro rum.¬
XII Quod uero ait : & descendit ignis de cȩlo &
comedet eos non&xtremum putandum est id
esse supplicium quod erit cum dicetur: disce¬
dite ame maledicti in ignem &ernum: Tunc
quippe in ignem mittentur ipsi nonignis de
cȩlo ueni & in ipsos. Hic autem bene intel¬
legitur ignis decȩlo de ipsa firmitate sancto¬
rum quanonces suri sunt sȩuientibus: uteorũ
faciant uoluntatem Firmamentum est enĩ
cȩlum : cuius firmitate illi cruciabuntur ar¬
dentissimo elo qm̃ non poterunt adtrahe¬
re in partes antixp̃i. scõs xp̃i Et ipse erit ig¬
nis qui comed& eos: & hoc adõ: qui a dĩ mu¬

Expanded text:
sansanibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus gentibus cum illa erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est, in angustias tribulationis arctabitur, urgebitur, concludetur; nec militiam suam deserappellata castrorum. Quod uero ait: et descendit ignis de caelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt attrahere in partes antichristi sanctos Christi. et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei mu
Abbreviated transcription (Latin):
tã quam domus: & ipse qui ꝓcedit dedomo: Gen¬
tes ergo sunt hi : inquibus diabolum uł ut in abys¬
so superius intelle gebamus inclusum: et ipse
de illis quodam modo sese efferens & procedens.
utillȩ sint tectũ : ipse dececto Si autem utrũ¬
que referamus ad gentes: non unum horum ad
illas. alterũ addiabolum: sedtectum ipsȩ sunt:
quia in eis nunc includitur: & quodam modo
tegitur in imicus antiquiis: &d&ecto ipsȩ erunt.
quando in aꝑtum odium. deoꝑto erupturae sunt:
Quod uero ait: & ascenderunt supra terrȩ latitu¬
dinem: &cinxerunt castra sanctorum : & dilectã
ciuitatem: nonutique adunũ locum uenis se uł
uenturi esse significati sunt: quasi uno aliquo loco
futura sint castra sanctorum. & dilecta ciuitas.
cum haec non sit nisi xp̃i ecclesia: toto terrarum
orbe diffusa: Ac ꝑ hoc ubicumque tuncerit.
quȩ in omnibus gentibus erit : quod significatum
est nomine latitudinis terrę: ibi erunt castra

Expanded text:
tamquam domus et ipse qui procedit de domo. gentamquam domus et ipse qui procedit de domo. gentes ergo sunt, in quibus diabolum uelut in abysso superius intellegebamus inclusum, et ipse de illis. quodam modo sese efferens et procedens, ut illae sint tectum, ipse de tecto. si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum: et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodam modo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsae erunt, quando in apertum odium de operto erupturae sunt. Quod uero ait: Et adscenderunt supra terrae latitudinem et cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitatem: non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctorum et dilecta ciuitas, cum haec non sit nisi Christi ecclesia toto terrarum orbe diffusa; ac per hoc ubicumque tunc erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra
Abbreviated transcription (Latin):
quoru est ut a renamaris: Ad hoc ergo
tunc seduc&: ut in hoc bellum trahat.: Nam
& antea modis quibus poterat. ꝑmala multa
& uaria seducebat : Ex ibit autem dictum est.
in aptam ꝑsecutionem delatebris erum p& odi¬
orum. Haec enim erit nouissima ꝑsecutio. no¬
uissimo inminente iudicio: quam scã ec desia
toto terrarum orbe patietur : uniuersa scilicet
ciuitas xp̃i. ab uniuersa diaboli ciuitate : quan¬
ta cumque erit utraque suꝑ terram: Gentes
quippe istȩ quas apellat. gog & ma gogiion
sic sunt accipiendȩ : tamquam sint aliqui in
aliqua parte terrarum barbari constituti: si¬
ue quos quidam suspicantur getas & masagetas.
propter literas horum nominum primas: siue ali¬
quos alios alienigenas. et a romano iure se iunctos
Totonam que orbe terrarum significati sunt isti
esse cum dictum est: Nationes quae sunt inqua¬
tuor angulis terrȩ : easque subiecit essegog &
magog: Quorum interpretationem nominum
esse conperimus: gog tectum: magog de tecta.

Expanded text:
us est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' et uaria seducebat. exibit autem dictum est: "in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est: nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, easque subiecit esse Gog et Magog. quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog "tectum", Magog "de tecto",
Abbreviated transcription (Latin):
Testis est oratio totius ciuitatis dĩ quȩ pe¬
regrinatur interris : Peromnia quippe
membra sua clamat addm̃ dimitte nobis
debita nostra sicut & nos dimittimus debito¬
ribus nostris: nec pro eis est efficax haec ora¬
tio quorum fides sine operibus mortua est :
sed proeis quorum fides perdilectionem o¬
peratur : Quia enim dõ quidem subdita. In
hac tamen conditione mortali & corpore cor¬
ruptibili quod ad grauat animam non ꝑfecte
uitiis imperat ratio: Ideo necessaria est
iustis talis oratio: Nam profecto quam¬
quam imperetur. nequaquam sine conflic¬
tu uitus imperatur: &utique subrepit
aliquid in hoc loco infirmitatis. &iam bene
confligenti: siue hostibus talibus uictis

Expanded text:
Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peTestis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis est efficax haec oratio, quorum fides sine operibus mortua est; sed pro eis, quorum fides per dilectionem operatur. Quia enim Deo quidem subdita, in hac tamen condicione mortali et corpore corruptibili, quod adgrauat animam, non perfecte uitiis imperat ratio, ideo necessaria est iustis talis oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita &iam nostri inter est:
quam diu permixtȩ sunt ambȩ ciuitates.:
utimur & nos pace babylonis. ex qua ita
perfidem populus dĩ liberatur : ut apud hanc
interim peregrinetur: Propter quod & a¬
postolus ammanuit ecclesiam ut oraret ꝓ
regibus eius atque sublimib: addens & dicens.
Vt quietam & tranquillam uitam agamus.
cumomni pietate & caritate: Etꝓpheta
oboedienter irent in babyboniam: dõ suo
&iam ista pacientia seruientes. monuit &¬
ipse utoraretur ꝓilla dicens: quia in eius
pace erit pax uestra: utique interim tẽ¬
poralis quȩ bonis malisq communis est:
ax autem nostra ꝓpria & hic est cumdõ
ꝑfidem : & inȩternum erit cũ illo ꝑspeciem:¬
Sed hic siue illa communis siue nostra
ꝓpria talis est pax . ut solatium miseriȩsit
potius quam beatitudinis gaudium: Ipsa
quoq nostra iustitia quamuis uerasit. ꝓpt̃
uerum boni finem adquem refertur : tamen
tanta est in hac uita: ut potius remissione
peccatorum const& quam ꝑfectione uirtutũ:

Expanded text:
in hac uita, etiam nostri interest; quamdiu permixtae sunt ambae ciuitates, utimur per fidem Dei populus liberatur, ut apud hanc interim peregrinetur. Propter quod et Apostolus admonuit Ecclesiam, ut oraret pro regibus ejus atque sublimibus, addens et dicens, ut quietam et tanquillam vitam agamus cum omni pietate et castitate. Et propheta obedienter in Babyloniam irent Deo suo etiam ista patientia servientes, monuit et ipse ut oraretur pro illa, dicens quia in pace ejus erit pax vestra , utique interim temporalis, quae bonis malisque communis est. Pax autem nostra propria et hic est cum Deo per fidem, et in aeternum erit cum illo Sed hic siue illa communis siue nostra propria talis est pax, ut solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad quem refertur, tamen tanta est in hac uita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
undem ꝓph&am dñs loquens. &erit inquit
in die illa quȩram auferre om̃sgentes quȩ
ueniunt contra hierułm: & effundam su¬
ꝑ domum dauid & suꝑ habitationem hierłm:¬
me peo quod insultauerunt. & plangent
suꝑ eum planctum quasi suꝑ carissimum:
& do lebunt dolore quasi suꝑ unigenitũ.

Expanded text:
eumdem prophetam Dominus loquens, Et erit, inquit, eumdem prophetam Dominus loquens, Et erit, inquit, in die illa, quaeram auferre omnes gentes quae veniunt contra Jerusalem, et effundam super domum David, et super habitatores Jerusame, pro eo quod insultaverunt: et plangent super eum planctum, quasi super charissimum: Et dolebunt dolore, quasi super primogenito.
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& ouibus quȩ perierunt domus isrł.
Rit namque. in euangelio : nonsum missus.
nisi adoues quȩ perierunt domus isrł: quas
hic conparauit pupillȩ oculi dĩ: ꝓpt̾ excellen¬
tissimam dilectionis affectum. Ex quo genere
ouium &iam ipsi apostoli fuerunt: sed post¬
gloriam resurrectionis utique suȩ quȩ an¬
te quam fier& ait euan gelista: iħs non¬
dum erat glorifica¬
tus: &iam su
ꝑgentes missus est
in a postolis su¬
is. ac sic impletũ est.
quod in psalmo
legitur eruesme de contra dictionib popu¬
li constitues me incaput gentiũ:: ut qui spo¬
liauerunt isrłitas quibusq isrłitȩ seruie¬
rant quando sunt gentib subditi: non ui¬
cissim eodem modo spoliarent᷑ sed ipsa spo¬
lia fierent israhȩlitarũ: hoc enĩ aposto¬
us ꝓmiserat dicens : Faciam uos pisca¬
tores hominum: Etuni eorum & hoc iam
inquit homines eris capiens ⁊ Spolia ergo
fierent sed inbonum: tã quã erepta uasa
illi
forti sed fortius alligato. Item ꝑe

Expanded text:
scilicet ouibus quae perierant domus Israel? Ait namque in euangelio: Non sum missus nisi ad oues quae perierunt domus Israel; quas hic comparauit pupillae oculi Dei propter excellentissimum dilectionis adfectum; ex quo genere ouium gloriam resurrectionis utique suae, quae antequam fieret, ait evangelista, Jesus nondum erat glorificatus ; etiam super gentes missus est in Apostolis suis: ac sic impletum est quod in Psalmo legitur, Erues me de contradictionibus populi, constitues me in caput gentium : ut qui spoliaverant Israelitas, quibusque Israelitae servierant, quando sunt gentibus subditi, non vicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum. Hoc enim Apostolis promiserat, dicens, Faciam vos piscatores hominum . Et uni eorum, Ex hoc jam, inquit, homines eris capiens . Spolia ergo fierent sed in bonum, tanquam erepta vasa illi forti, sed fortius alligato . 3. Item per
Abbreviated transcription (Latin):
detot mirabililis rebus quas uł uidere¬
non possumus uł uidemus. debent redde¬
re rationem.: Quod si fieri ab homine
non posse ꝑuiderint: fatendum est eis non
ideo aliquid non fuisse. uł non futurum eẽ.
qui aratio inde non potest reddi: quando qui¬
dem sunt ista dequibus similiter non potest:
Non itaq ꝑgo ꝑplurima: quȩ mandata sunt lit¬
teris: non gesta. atq trans acta: sed in locis
quibusq manentia⁊ Quosiquis quã ire uo¬
luerit & potuerit: utrũ uera sint & plorabit.
Sed pauca com memoro agrigentinum sicili¬
e salem ꝑhibent. cum fuerint ad motus igni:
ut in aqua fluescere : cum uero ipsi aquȩ: ut¬
ut inigne crepitare : A pud garamantas.

Expanded text:
de tot mirabilibus rebus, quas uel uiderede tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas
Abbreviated transcription (Latin):
in fra lapis ab homine : supra ferrũ rapiebat᷑
alapide. :¬
Dixi quod ipse conspexi: dixiquod
ab illo audiui : cui tamquã ipse uiderim cre¬
didi. Quid &iam deisto magnetelegerim.
dicam: quando iuxta eum ponitur ad amans.
non rapit ferrum: &siiam rapuerat ut ei ꝓ¬
pinquauerit : mox remittit .. India mittit
hos lapides: sed sieos nos cognitos iam desis¬
timus ammirari: quanto magis illi. aquibus
ueniunt: sed eos facillimos habent: sic forsi¬
tan habent: ut nos calcem: quã miro modo a qua
feruescentẽ: qua so l& ignis &tingui. &oleo non
ferues centem quo sol& ignis accendi: quia in
promptu nobis est : non miramur ⁊ sũ¬
Perum tamen homines in fideles. quicumdi¬
uina uł preterita uł futura miracula
predicamus quȩ illis &pert enda nonuale¬
mus ostendere : rationem a nobis earum fla¬
gitant rerum. quã qm̃ non possumus red¬
dere : excedunt enim uires mentis huma¬
nȩ &istimant falsa esse quȩdicimus: ipsi

Expanded text:
infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia in promtu \' nobis est, non miramur. erum tamen homines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
idem analus alteri ad motus est: eundem que
suspendit: atq ut ille prior lapidi. sic alter
analus priori anulo coherebat: accessit eo¬
dem modo tertius. accessit & quartus: iamq
sibi ꝑmutua circulis nexis. nonim plicatorum
intrinsecus: sed & trinsecus adhęrentium qua¬
si catena pependerat anulorum Quis ifti
uim lapidis non stuper&. quȩ illi non solũ
inerat. uerum &iam ꝑtot suspensa transi¬
bat : & in uisibilibus ea uinculis subligabat:
Sed multo est mirabilius quod a fratre &co¬
episcopo meo seuero mileuitano deisto lapi¬
de conperi: Se ipsum nãq uidisse narra¬
uit: quemad modum bathanarius quondã
comesa fricae : cum apud eum conuiuar&ur
episcopus: eundem ꝓtulerit lapidem & te¬
nuerit sub argento: ferrumq: suꝑ argentum
posuerit: Deinde : sicut sub termouebat
manum qua la pidem tenebat: ita ferrum de¬
suꝑ mouebatur: atq argento medio nihil¬
q patiente : concitatissimo cursu. ac recursu:

Expanded text:
idem anulus alteri admotus est eundemque idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium qsi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cum aput eum conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum deper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu
Abbreviated transcription (Latin):
genere minus mirabili sed ipsa assiduita¬
te uilescunt : itaut ec ipsa indiaquȩ remota
est pars orbis a nobis. desierimus non nulla
mirari : quȩ ad nos potuerunt miranda ꝑ¬
duci.. Ad amantem lapidem multi apud
nos habent : & maxime aurifices in signito¬
resq gem marum : qui lapis nec ferro nec
igni nec alia ui ulla ꝑhib&ur. pr&er hir¬
cinum sanguinem uinci: Sedqui eum habent
atque nouerunt : num quid ita mirantur.
ut hi quib primum potentia eius ostendit᷑:
Quibus aut̃ non ostenditur: fortasse nec cre¬
dunt : aut sicredunt : ineperta mirantur :¬
& si contigerit &periri adhucquidem mi¬
rantur in solita: sed assiduitas &periendi.
paulatim subtrahit am̃mirationis incita¬
mentum. Magnetem lapidem nouimus.
mirabilem ferri esse raptorem: Quod cum
primum uidi uehementer in horrui: quippe cer¬
nebam alapide ferreum analum raptum atq
suspensum: de inde tamquam ferro quod rapu¬
erat. uim dediss& suam communemq feciss&:

Expanded text:
genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitagenere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni, nec alia vi ulla, perhibetur praeter hircino sanguine vinci. Sed qui eum habent atque noverunt, numquid ita mirantur, ut hi quibus pQuibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
quod eam uiuã calcem loquimur. uł ut ip¬
se ignis latens anima sit in uisibilis uisibi¬
lis corporis : Iam uero quã mirũ est : quod
cum &x tinguitur : tunc acceditur. Vte nĩ
occulto igne careat: aqua infunditur: a qua¬
ue ꝑfunditur. Et cũ ante sit frigida inde
feruescit: unde feruentia cuncta frigescunt
Uelut expirante ergo illa gleba: discedensig¬
nis qui latebat appar& : ac de inde: tam quã
morte sic frigida est: ut ad iecta unda non
sit as sura: & quam ͤ alcem uocabamus ui¬
Quid est quod
huic miraculo addi posse uideatur. & tam̃
additur. Nam si nonhubeas aquã sed
oleum quod magis fomes est ignis: nulla
eius ꝑfusione uł in fusione feruescit : Hoc
miraculum side aliquo indico lapide lege¬
remus. siue audiremus. & in nr̃m & perim̃¬
tum uenire non poss&: ꝓfecto aut mendaci¬
um putaremus a utcerte grandi termirare¬
mur.: Quarum uerorerũ ante nrõs ocu¬
los cottidiana documenta uersantur: non

Expanded text:
quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipquod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiQuid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
clarus: illos clarificans
hec offuscans: cum in illis deficer& nisi
in istis uiuer& Quid in carbonib: non¬
ne miranda est. & tanta infirmitas. ut
ictu leuissimo frangant᷑. pressu facilli¬
mo conterant᷑ : & tanta firmitas ut nullo
humore corrũpantur : nulla &ate uincan¬
tur : usq ad eo uteos substernere soleant
qui limites figunt: ad conuincendũ litiga¬
torem quisquis post quanta lib& tempo¬
ra &xtiterit : fixũq lapidem. limitem non
esse contenderit: Quis eos interra
humida infossos ubi ligna putrescerent.
tam diu durare incorruptibi liter posse:
nisirerum ille corruptor ignis efficit:
In tueamur &iã miraculum calcis: Excep¬
to eo dequo iam sectis diximus. quod igne
candicat. quo alia tetra redduntur: Riã
ocultissime abigne ignem concipit: eumq
iam gleba tangentib: frigida tam latent᷑
seruat: ut nulli nr̃o sensui prorsus appa¬
reat: sed cõꝑtus experimento & iamdũ
non appar& sciatur inesse sopitus: ꝓpt̃

Expanded text:
clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sed conpertus experimento. etiam dum non apparet, sciatur inesse sopitus. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi accessura eẽ. non locis. in quibus membrorũ
forma turpetur. : Uelut si delimo uasfieret :
quod rursus incundem limum redactum : totum
detoto iterum fieret: non cẽt nec esse : utilla pars
limi quȩ in ansa fuerat: ad ansam rediret : aut
quȩ fundum fecerat : ipsa rursus faceret fundũ
dum tamen totum reuesteretur in totum: id est
totus ille limus. in totum uas: nulla sui perdita
paste remearet : Qua ꝓpter : sicapilli totiens
tonsi tinguesue desecti ad sua loca de formi¬
ter redeunt: non redibunt : Nec tamen cuique
resurgenti peribunt: quia in eandem carnem.

Expanded text:
ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo uas fieret, quod rursus in eundem limum redactum totum de toto iterum fieret, non esset necesse ut illa pars limi, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quae fundum fecerat, ipsa rursus faceret fundum, dum tamen totum reuerteretur in totum, id est, totus ille limus in totum uas nulla sui perdita parte remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi unguesue desecti ad sua loca deformiter redeunt, non redibunt; nec tamen cuique resurgenti peribunt, quia in eandem carnem
Abbreviated transcription (Latin):
& conpactum ꝑ omnem tactum sum ministrationis.
secundum operationem inmensuram unius cuiusq
pastis.: Sicut ergo est mensura unus Acuiusq
pastis : ita totius corporis. quod omnibus suis par¬
tibus constat: est utiq mensura plenitudinis.
dequa dictum est inmensuram aetatis. plenitudi¬
nis xp̃i. Quamplenitudinem: &iam illo com¬
memorauit loco ubi ait dexp̃o. ⁊ Etipsum de¬
dit caput suꝑ omnia eclesiae quȩ est corpus eius.
plenitudo cius qui omnia in omnibus impletur.⁊
Uerum si hoc adresurrectionis formam in quaent
unus quisq: referendum esset : quid nos impedir&
nominato uiro intellegere & feminam: uturũ
ꝓhomine positum acciperemus : sicut in eo quod
dictum est.. Beatus uir quitimet dnm̃: utiꝙ ibi¬
sunt & feminȩ : quetiment dnm̃¬
UIDIAM RESPONDEAM DECAPILLIS ATQ
unguibus: semel quippe intellecto ita
nihil periturum esse de corpore . iitdeforme
nihil sit incorpore : simul intellegitur : ea quȩ
deformem factura fuerant enormitatem: massȩ

Expanded text:
pactum per omnem tactum subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque partis. Sicut ergo est mensura uniuscuiusque partis, ita totius corporis, quod omnibus suis partibus constat, est utique mensura plenitudinis, de qua dictum est: In mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemorauit loco, ubi ait de Christo: Et ipsum dedit caput super omnia ecclesiae, quae est corpus eius, plenitudo eius, qui omnia in omnibus inpletur. Verum si hoc ad resurrectionis formam, in qua erit unusquisque, referendum esset, quid nos inpediret nominato uiro intellegere et feminam, ut uirum pro homine positum acciperemus? sicut in eo quod dictum est: Beatus uir qui timet Dominum, utisunt et feminae, quae timent Domuid iam respondeam de capillis adque unguibus? Semel quippe intellecto ita nihil periturum esse de corpore. ut deforme nihil sit in corpore, simul intellegitur ea, quae deformem factura fuerant enormitatem, massae
Abbreviated transcription (Latin):
AOINDE QUODAIT APOSTOLVS OCCURSUAOS
Inos om̃s in uirum per fectum: totius ipsus circũ¬
stantiam lectionis considerare debemus. queita
sehabet.: Quidescendit inquit ipse est : & qui
ascendit super om̃s cȩlos ut adimpleret omnia:
&ipse dedit quosdam quidem a postolos: quosdã

Expanded text:
oinde quod ait Apostolus, occursuros nos omnes in virum perfectum, totius ipsius circumstantiam lectionis considerare debemus, quae ita se habet: Qui descendit, inquit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem Apostolos, q
Abbreviated transcription (Latin):
tionem corporis xp̃i : ac deinde subiectum unde
nunc agimus : donec occurramus om̃s inunitatem
fider &agnitionem filu dĩ inuirum ꝑfectum. in men¬
suram actatis plenitudinis xp̃i: & cetera : donec quȩ

Expanded text:
tionem corporis Christi ac deinde subiectum unde tionem corporis Christi ac deinde subiectum unde nunc agimus: Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
occurramus om̃s in unitatem fidei & agnitionem
filii dĩ inuirum per fectum : inmensuram aetatis.
plenitudinis xp̃i: utultra. nonsimus paruuli iac¬
tati: & cirtum lati omni uento doctrinae. In lusione
hominum in astutiam : ad machinationem erroris:
Verita tem autem facientes incaritate augeamur.
in illo peromnia: qui est caput xp̃s. ex quo totũ
corpus conexum & compactum peromnem tactũ
sum ministrationis : secundum operationem inm̃¬
suram unius cuiusq pastis. incrementum corporis
facit in aedificationem sui in caritate. Ecce
qui est uir ꝑfectus caput & corpus: quod constat
omnibus membris : quȩ suo tempore complebunt᷑.
Cotidiae tamen eidem corpori accedunt: dum ae¬
dificatur ecclesia: cui dicitur.: Vos autemestis
corpus xp̃i & membra Etalibi procorpore in¬
quit eius Quod est ecclesia.: Itemq alibi: unus
panis unum corpus multi sumus. Decuius cor¬
poris ȩdificatione & hic dictum est.: Ad consum¬
mationem sanctorum in opus ministeru. inȩdifica¬

Expanded text:
occurramus omnes in unitatem fidei et in agnitionem filii dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. ut ultra non simus paruuli iactati et circumlati omni uento doctrinae in inlusione hVeritatem autem facientes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporfacit in aedificationem sui in caritate. Ecce qui est uir perfectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore conplebuntur, cottidie tamen eidem corpori accedunt, dum aedificatur ecclesia, cui dicitur: Vos autem estis corpus Christi et membra, et alibi: Pro corpore, inquit, eius quod est ecclesia, itemque alibi: Unus panis, unum corpus multi sumus. De cuius corporis aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
des eius: indolorem acerrimum : qualem
num quam expertus est ęstuasset: magisq
eos uincens: lauacro regenerationis ut uoue¬
rat ablui non distulisset : in baptismate
ipso. non solum dolore quo ultra solitum
cruciabatur: uerum etiam podagra ca¬
russe: nec amplius quamdiu postea uixis¬
set. pedes doluisse : quis nouit ⁊ nos tamen
nouimus: et paucissimi fratres: ad quos id po¬
tuit ꝑuenire. : Exmimo quidam curubi

Expanded text:
des eius in dolorem acerrimum, qualem des eius in dolorem acerrimum, qualem numquam expertus est, aestuasset, magisque eos uincens lauacro regenerationis, ut uouerat, ablui non distulisset, in baptismate ipso non solum dolore, quo ultra solitum cruciabatur, uerum etiam podagra caruisse nec amplius, cum diu postea uixisset, pedes doluisse quis nouit? Nos tamen nouimus et paucissimi fratres ad quos id potuit peruenire. Ex mimo quidam Curubi
Abbreviated transcription (Latin):
de fecit xp̃s sanare cancrum: qui quadri¬
duanum mostuum suscitauit: Hoc ego
cum audissem: & uehenter stomacharer
in illa ciuitate: atq in illa per sona nonu¬
tique obscura: factum tam ingens miracu¬
lum sic latere : hinc eam & amͦmonendam.
& poene obiurgandam putaui.⁊ Quȩcum
mihi respondisset : non se inde taciusse.
quȩ siui ab eis. quas forte tunc matronas
amicissimas secum habebat: utrum hoc an¬
te ascissent. I Responderunt. se omnino
nescisse.: Ecce inquam quomodo nonta¬
ces: ut nec istȩ audiant: quȩ tibi tanta
famili aritate iunguntur . ⁊ Etquia breui¬
ter abea quȩ siueram: feci utillis audien¬
tibus. multum que mirantibus. et glori fi¬
cantibus dm̃: totum exordine quem ad mo¬
dum gestum fuerit. indicaret.⁊ Medicũ
cum dedisset nomen ad baptismum: etpridie
quam baptizaretur . in somnis apueris ni¬
gris. cirratis. quos intellegebat dȩ mones. bap¬
tizari eodem anno prohibitus fuisset: eisq
non ob temperans: &iam conculcantibus pe¬

Expanded text:
de fecit Christus sanare cancrum, qui quadriduanum mortuum suscitauit?\' Hoc ego cum audissem et uehementer stomacharer in illa ciuitate adque in illa persona non utique obscura factum tam ingens miraculum sic latere, hinc eam et admonendam et paene obiurgandam putaui. Quae cum mihi respondisset non se inde tacuisse, quaesiui ab eis, quas forte tunc matronas amicissimas secum habebat, utrum hoc antea scissent. Responderunt se omnino nescisse. Ecce, inquam, quo modo non taces, ut nec istae audiant, quae tibi tanta familiaritate iunguntur. Et quia breuiter ab ea quaesiueram, feci ut, illis audientibus multumque mirantibus et glorificantibus Deum, totum ex ordine, quem ad modum gestum fuerit, indicaret. Medicum cum dedisset nomen ad baptismum et pridie quam baptizaretur in somnis a pueris nigris cirratis, quos intellegebat daemones, baptizari eodem anno prohibitus fuisset eisque non obtemperans etiam conculcantibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
erigere : non nulli prohibuerunt : & potius exi¬
tum ex pectandum esse dixerunt.⁊ Etecce
surrexit. & non tremebat. quõ sanatus erat :¬
& stabat in cold̃mis intuens intuentes.
Quis ergo se tenuit a laudibus dĩ laman¬
tium gratulantiumq uocibus: eccła usque¬
quaq completa est.: Inde ad me curritur.
ubi sedebam iam processurus.: Inͣruit alter
quisq post alterum : omnis posterior: quasi
nouum quod alius prior dixerat. nuntiantes:
Me que gaudente : & apud me dõ gratias a gen¬
te : ingreditur etiam ipse cumpluribus: indi¬
natur ad genua. erigitur ad osculum meum.

Expanded text:
erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exierigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
toto poene uagabantur orbe romano. Eix
his etiam ad nos uenerunt duo: frater &soror.
paulus et palladia: multis aliis locis. miseria
diffamante iam cogniti.: Uenerunt autem¬
ante pascha. serme dies quindecim.⁊ Eclesiã
cõtidine: etinea memoriam gloriosis simiste¬
phani frequentabant : orantes. utiam sibi
placarctur ds̃ : & salutem pristinam redder& :
Etillic & quacumq ibant: conuestebant in se
ciuitatis aspectum. ⁊ Non nulli quicos alibi
uiderant : causamq tremoris eorum noue¬
rant: aliis utcuiq poterant. indicabant.⁊
Uenit & pascha: atq ipso die dominico mane.
cumiam frequens populus prȩsens esset : &
loci sc̃i cancellos. ubi mastyrium erat. ĩdem iu¬
uenis orans teneret : repente prostratus est.
& dormienti simillimus iacuit : non tamen tre¬
mens. sicut etiam ꝑsomnum solebant⁊ Stu¬
pentibus qui ad erant: atq aliis pauentibus.¬
aliis dolentibus. cum eum quidam uellent

Expanded text:
toto paene uagabantur orbe Romano. Ex toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Veneruante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibualiis dolentibus, cum eum quidam uellent
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae crebra lectione tunduntur.:
Nam etubi diligentia est : quȩ nunc apud nos
eẽ coepit: ut libelli eorum qui bene ficia per¬
cipiunt. recitentur in populo: semel hoc audunt
qui ad sunt : pluresq non ad sunt : ut nec illi
qui adfuerunt : post aliquot dies quod audi¬
erunt. mente retineant : etuix quisq repperi¬
atur illorum: qui ei quem nona đfuisse cogno¬
uerit: indicet quod audiuit.⁊ Unum est apud
nos factum. non maus quam illa quȩ dixi sed
tam clarum atq in lustre miraculum: utnul¬
lum arbitrer eẽ ipponiensium: qui hoc non
uel uiderit uel didicerit: nullum qui obluusci
ulla ratione potuerit. De
decȩsarea capa dociae: suorum ciuium non igno¬
biles: maledicto matris. recenti patris eorũ
obitu destititę: quȩ in iuriam sibi abeis fac¬
tam a cerbissime tulit: Tali poena sunt
diuinitus coerciti: uthorribiliter qua teren¬
tur omnes. tremore membrorum. Inqua
foedissima specie: oculos suorum ciuium non
ferentes: quaqua uersum cuiq ire uisum est:

Expanded text:
memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decde Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est,
Abbreviated transcription (Latin):
modus: Nec tam malȩ : ut his qui eam uiuunt᷑ nihil
psit ad capessendum regnum caelorum : Largitas
elemosinarum : quibus etiam iustorum sustentat᷑
inopia : & fiunt amici : qui intabernacula aeterna
suscipiant : nec tam bonae : ut ad tantam beati¬
tudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat : nisi eorum
meritis quos amicos secerint : miseri cordiam consequan¬
tur.⁊ Mirari aũ soleo: ẽtiam apud uir gilium re¬
periri istam dñi sententiam : ubi ait: Facite
uobis amicos demammona iniquitatis. ut &ipsi re¬
cipiant uos in tabernacula aeterna: cui est cilla
simillima : qui recipit prophetam in nomine pro¬
phetȩ : mercedem ꝓphetȩ acciptt̃. Et qui recipit ius¬
tum in nomine iusti mercedem iusti accipiet.
N am cum elisios campos poeta ille discriberet: ubi
putant ith nici habitare animas beatorum: non
solumibi posuit eos. qui ꝓpriis meritis adillas sedes ꝑ¬
uenire potuerunt: Sed adiecit atq ait : Quiq
sui memores alios fecere: merendo: id est promeruerunt

Expanded text:
modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis, quos amicos fecerint, misericordiam consequantur. Mirari autem soleo etiam aput Vergilium reperiri istam Domini sententiam, ubi ait: Facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. Nam cum Elysios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos, qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit adque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, id est, qui promeruerunt