comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfessus es manib laboraueris:
durus erit cibus quẽ libent̾ ñ
comedas. Surge mile xp̃i surge.
excutere de puluere. reu̾tere ad
p̾lium unde fugisti: fortius pꝰ
fugam p̃liaturus. głosius tri¬
umphaturus. Habet quidem
xp̃c multos milites. qui fortil¬
sime ceperunt. steterũt. uicerũt:
paucos aũt qui de fuga conu̾si
rursus se ꝑiculo ingesseũt qd̾ de¬
clinauerat:. rursus fugarint
hostes quos fugiebant. E quia
omne rarum p̃ciosum: gaudeo
te de illis. posse eẽ. qui qnͣdo ra¬
riores. tanto aꝑꝑarebunt gło¬
siores. Alias aũt simultum ti¬
midus es. curuł times ubt ñ ẽ
timor. ⁊ ñ aut̃ times ubi est magie
magnum tim̃dum. An quia
fugisti ex acie.⁊ ꝑutas te manꝰ
hostium euasisse: Libentius
te in sequitur adu̾sarius fugi¬
entem. qmͣ sustineat repugnã¬
tem:⁊ audatius insistit at̾go.
qmͣ resistat in faciem. gecurꝰ
nunc ꝓiectiis armis. cãpis ma¬
tutinos somnos. cumilla hora

Expanded text:
professus es, manibus laboraveris; professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora
Abbreviated transcription (Latin):
exercitium famem. fames aũt
miro modo dulcia reddit: q̃ fas¬
tidium facit insipida. Glus. fa¬
ba. pultes. panisꝙ cribrarius
cum aqua. quielcenti quidẽ fas¬
tidio sũt: s exercitato magne
uident᷑ dilicie. Iam forte tuni¬
cis dissuetus. exhorres nimirũ
eas: tã ꝓpter hyemis frigus. ꝙͣ
ꝓpt̾ estatis ardorem. S nunqͥd
legisti:qui timet prunã.ue¬
niet suꝑ eumnix. Uigilias
times et ieuinia manuumꝙ
laborẽ: s hec leuia sũt. medi¬
tanti fłamas ꝑpetuas. Recorda¬
tio tleinde tenebrarũ exterioꝵ:
facit ñ horrere solitudinẽ. Si
futurã cogitas de u̾bis ociosis
discussionẽ. ñ ualde displicebit
silentium. Flerus et̾nus. ⁊ stri¬
dor ille dent̾iũ ante cordis ocu¬
Pos reluctus ꝑ ares t̃ readet iat¬
tam et culcitram. Seniq si totũ
de nocte quod regła p̃ciꝑit bene ad¬
et ꝑsalmos iugilaueris: nimis
durus erit lectus. quo quiete ñ
dormias. Si tantum ĩ de qnͣtum

Expanded text:
exercitium famem; fames autem exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum in die, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
s libidinem accenlũt. ꝙ tu mͥ
in his securitatẽ pones ⁊ tu cũ
huius modi tutam lices adoles¬
centiam : ꝑtudent̾q sobrieq cõ¬
u̾santi: satis ẽ ad omne cõdim̃¬
tũ. salcum fame. Qua sola ñ
expectata: necesse ẽ alias atq a¬
lias de nescio quibus sucis ex¬
traneis confici ꝑmixtiones: ⁊¬
que iudelicet ꝑ alatum reꝑrẽt:
gulam ꝓuocent. ⁊ excitent᷑ appe¬
titum.S quid faciet inquis::
qui aliud ñ potest: Benescio qͥa
delicatus es: o quod his assue¬
tus. modo duriora ñ possis. S
quid siꝑotes facere.ut possis:
Queris quomͦ: Surge. p̃cingere.
tolle ocium. exere iures. moue
brachia. complosas explica ma¬
nus: exercitare in aliquo: ⁊ statim
senties sola te appet̾e que famẽ
tollant. ñ fauces demulceant.
Reddet quippe sapores reb ex¬
ercitim:. quos tulit inertia
Multa q̃ respius ociosus: ꝑost
laborem sumes cum desiderio.
Si quidem ocium parit fastidiũ:

Expanded text:
sed libidinem accendunt. Et tu mihi sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium,
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. ⁊ o dura necessitudo.
Tantum tuam dilexere salu¬
tem: ut in meam impingerẽt.
Nili me ꝑempto: tu saluariũ
poteras. Q utinã ip̃i te absos
me saluent. Utinam & si ego
moriar: uestuniuas s quidͤ
salus ergo magis incultu ues¬
tium.⁊ ciborum ẽ epulentia:
quam insobrio iuctu. uestituq
moderato:Si pellicielenes et ca¬
lide. si panni subtiles ⁊ p̃ciosi. si
longe manice. & amplum capu¬
tium si oꝑtorium siluestre. &
molle stamineũ scm̃ faciunt:
Quid moror et ego. qd̃ te ñ sequor:
S hec infirmantium sũt fom̃¬
ta: ñ arma pugnantium. Eoce
enim qui mollib uestuint᷑: in
domib regũ sunt. uinũ ⁊ simi¬
la. mulsum ⁊ ꝑinguia. corꝑi
militant ñ sp̃mi rixuris: non
anima saginat᷑. s caro. Multi
inegypto frẽs. multo temꝑe dõ
sinẽ piscib seruierũt. Piper. gin¬
giber. ciminum. saluia ⁊ misle
huius modi species salsamen¬
torum. palatum quidẽ delectãt:

Expanded text:
charitas! o dura necessitudo! charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. furtim sb̾latus ẽ. Tu quoq
de sinumͥ ⁊ utero abscisus es.
Ablatum gemo: repeto iuolent᷑
euulsum. Non possum obliuis¬
ciuiscera mea. Quoꝵ nimirũ
parte detracta ñ modica: ñ potest
nisi torqueri p ars reliqͣ. uerũp¬
tamen quo tuo cõmodo. quatui
necessitate. hoc nob̃ moliti st̃
rum denͣtes arma et sagitte et
lingua eorum gladuis acutus:
Nam utiq michi si inaliquoun¬
qmͣ eos of enderam quod utiq
mͥ conscius ñ sum: plenam ꝓrͥ¬
sus rependere uicem. Mirum
uero si ñ plus talione recepi :
si uidelicet tale aliquid ineos
deliquisse potui: quale abeis
nunc p̾retuli. Nam ut uerum
fatear. ñ os de ossib meis. uel
carnt̃ de carne mea.s tulerũt
mgaudium cordis mei: fiti tũ
sꝑitus mei ⁊ coronam spei mee:
et uelut mͥ sentire uideor ani¬
me mee dimidium. Ut quid
hoc : forte miserti sũt tui⁊ce ce¬
co cecum clucenti. indignanteᷤ.
ne ꝑires post me. insuum te
tnͣstulere ducatum. O molesta

Expanded text:
rat, furtim sublatus est . Tu quoque rat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt rum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta
Abbreviated transcription (Latin):
retro asꝑic̾e ẽ. p̃uaricari ẽ: aposta¬
tareẽ. Q̾ hec dicofili. ñ ut te con¬
fundam. ÷ s ut tanqmͣ filium
Rĩnum moneam: quia ⁊ si mul¬
tos habeas inxp̃o pedagogos f
ñ multos patres. Nam si digna¬
ris: ⁊ uerbo et exemplo meo in re¬
ligionem ego tegenni. Nutriui
deinde lacte quod solũs adhuc
paruulus caꝑe poteras. Datu¬
rus & panem. si expectars ut
grandesceres. S heu qmͣ p̃proꝑe
et intempestiue ab lactatus esi et¬
Et uereor ne totum quod fouerã
blandim̃tis. roborauetã adhor¬
tationib. orationib solidauerã:
iam iamq euanescat. deficiat.
pereat: et lugeam ñ tã cassi labo¬
ris damnum: qmͣ damnateso¬
bolis miscrabilem casum. Placet¬
netͥ. quod alius mĩc głetur dete.
qui nichil utiq laborauit inte :
Simile mͥ cõtigit quod⁊ illi mere¬
trici apud salomonẽ : cui uideli¬
cet parnulus suus ab altern
q̃ siuim a se opp̾ssum extinxe¬

Expanded text:
retro aspicere est, praevaricari est, apostaretro aspicere est, praevaricari est, apostatare est. 10. Et haec dico, fili, non ut te confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxe
Abbreviated transcription (Latin):
omni sp̃ui. Sint tͥ multi neces¬
sarii: unus aũt sit tͥ confiliari¬
us demille.Tolle occasiones:⁊
respue blanlim̃ta: adulationi¬
b elaude aures ⁊ te int̾roga de
te: quia tute melius nosti.ꝙͣ.
alius. Attende cortuum. disco¬
te intentionẽ: consule uerita¬
tem: tua t̾ conscientia respon¬
deat. cur abieris: cur ordinem
tuum. curfrẽs. curlocum. cur
me. quie tibi ꝓpĩquus carne. ⁊
ꝓpinquior spu sum. deserue¬
ris. Si ut artius. ut rectius.
ut ꝑfectuis uiu̾es: seturus esto.
quia ñ retro aspexisti: E or
głare cum apło dicẽs. Que re¬
tro oblitus. ⁊ ad ea que ante
sũt extentus: sequor ad plal¬
mam głe. Sin alias: noli altũ
saꝑe: s time : qm̃ ut cum ue¬
matui elixeri. quiaquio tꝰ
amplius indulges ĩ uitu uesti¬
tuq suꝑ fluo. inu̾bis ociosis.ĩ
uaganõne licensiosa.⁊ curiosa
qmͣ uidelicet ꝓmisisti. quã apd̾
nos tenuisti: hoc ꝓculdubio

Expanded text:
omni spiritui . Sint tibi multi necesomni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur Ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me, qui et tibi propinquus carne, et propinquior spiritu sum, deserueris. Si ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : quoniam, ut cum venia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
pectatã impetͣsti misccłiam: ce
quẽ satis desiderau̾as ingressũ
optinuisti. Sost hec ꝑ annum
iuxta regłam in omni patien¬
tiã ꝓbatus. ⁊ ꝑseuerant᷑ ⁊ sine
querela conu̾satus. ⁊ post an¬
num sponte ꝓfessus: tũc pͥmũ
sclati ueste reiecta. religionis ha¬
bitum suscepisti. Oinsensate
puer: quis te fascinauit ñ sol¬
uere uota tria. que distinxerũt
labiatua: Annon uł exore tuo
iustificaberis. uł exoretuo cõ¬
damnabis: Quid de parentis
noto sollicitꝰ es. negligens tuit¬
et cum exore tuo ñ illuis habeas
iudicari. tuorum ñ illius uota
labioꝵ exigendꝰ sis: Ee quidͭ frul¬
tra quis piam blanditur de abso¬
lutione apłica cuius constien¬
tiã diuinaligatã tenet sententi¬
a: Nemo inquid mitens ma¬
nũsuam ad aratrũ. & reͦspiciẽs
retro: aptus ẽ regno cdi. Nunqͥd
et hoc ꝑsuadebunt ñ ẽẽ retro re¬
asꝑice̾. qui dicũt tͥ. euge euge ͤ
filiole.⁊ si te lactauerĩt peccatore:
ne acquiescas eis. Nolite credere

Expanded text:
am impetrasti misericordiam; et quem satis desideraveras ingressum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere
Abbreviated transcription (Latin):
Atri ⁊ amico suo lelberto
sancti michaelis abbĩ frat̃
b̾nardꝰ eorum qui in claualle
sũt seruoꝵ dei mutilis seruus. debi¬
tum dilectõis affectũ. hic filius ũr
ꝑegrinatõem quã et si ur̃a licentia
susceꝑat nr̃o consilio deserens. ad
uos reu̾sus est. Cum enĩ cognouis¬
semus uiam illã et eũ reqͥsisse per
leuitatẽ. ⁊ uos ob illiꝰ improbita¬
tem ãnuisse. dure ut dignꝰ erat
ĩcrepatũ reu̾ti ꝑsuasimꝰ Sue siqͥ¬
dem ꝙͣtũ toni ce̾ potuimꝰ leuitatis
⁊ ĩprobitatis penitẽtem. ac de cet̾o

Expanded text:
atri et amico suo LELBERTO, Sancti-Michaelis abbati, frater BERNARDUS, eorum, qui in Clara-Valle sunt, servorum Dei inutilis servus, debitum dilectionis affectum. Hic filius vester peregrinationem, quam, etsi vestra licentia susceperat, nostro consilio deserens, ad vos reversus est. Cum enim cognovissemus, viam illam et eum requisisse per levitatem, et vos ob illius improbitatem annuisse; dure, ut dignus erat, increpatum reverti persuasimus, suae siquidem, quantum conjicere potuimus, levitatis et improbitatis poen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator. cõmendat crapulã: par¬
simoniam damꝑnat. Uoluntari¬
am pauꝑtatẽ: miseriã dicit Ieui¬
nia. ingilias. silentium. ma̾nuũq
laborẽ: uocat insaniam. Eł contͣ
ociositatem. cõtemplatõnẽ nun¬
cuꝑat. ed acitatẽ. loquãtitatẽ. cu¬
riositatem. cũctam deniq intempe¬
rantiã. nominat discretionẽ. Qnͣ¬
do inquit delectatur ds cruciatib
nr̃is. U̾bi p̃cipit scͥptura. qũepiã
sese int̾ficere: Qualis uͦ religio est
fodere t̾ram. siluã excidere. ⁊ sterco¬
razomportare:: Nũquid ñ sentẽti¬
aueritatis ẽ. miscdĩa iuolo⁊ ñ¬

Expanded text:
praedicator commendat crapulam, parpraedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ⁊ dauid scĩtati subreptum sit.
qd̃ sapientie salomonis illusum:
et qd̃ sanson fortitulini obiua¬
tum. Q ꝓthoplastũ dolo captũ.
expulit᷑ depatria felicitatis.⁊ qͥd
mirum si tenero subripuit ado¬
lescentulo ĩ loco horroris et uaste
solitudinis: Huc accedit quod
nec sicut illos babylonicos se¬
nes. species deceꝑit eum: nec sic̃
gieri. pecunie amor:. ⁊ nec hono¬
ris ambitio. sicut uilianũ apos¬
tatam: s fefellit illum scĩtas.⁊
seduxit religio. ꝑ didit auctori¬
tas semorũ. Queris quomodo:
Primo quidẽ missus ẽ magnꝰ
quidam p̾or ab ip̃o pͥncipe pͥ¬
orum. ⁊ foris quidem apparens
inuestim̃tis ouium: intrinsecus
aũt lupus rapax. Deceptis ꝙ
custodib. estimantib quippe ouẽ
eẽ. ueue admissus ẽ solus ad so¬
lam: supus ad ouicułã. Nec resu¬
git ouiculsa supumꝰ: quem ip̃a
putabat ouem. Qd ꝑlura. Attra¬
hit allicit. blandit᷑. ⁊ ꝙͣ noui eugłii

Expanded text:
quod et David sanctitati subreptum sit , quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
nis apud te. s blandim̃tis: p̃cib.
ñ t̾rorib agens. Alius forsitan
aliter temptaret. Et uere quis a¬
lius. ñ magis discuteret reatũ.
et incuteret metum.  ñ aͦꝑͦpoue¬
ret uotum. ⁊ ꝓponeret uidiciũ.
⁊ ñ argueret in obedientie. ñ in¬
dignaret᷑ apostasie. qd̾ detu¬
nicis adpellicias deolerib ad deli¬
cias. qd̾ deniq ad diuitias de
pauꝑtate tnͣsieris: S ego noui
animum tuũ: qui facilius pos¬
sit amore flecti qmͣ timore cõꝑelli.
Beniq quid necesse ẽ. bis pungẽ¬
ñ retasam̃tem. ualde timictũ
magis ext̾rere. Sꝑse sans erubes¬
centem. confunde̾re amplius:
cui sua ratio magister.⁊ ciu ꝓpͥa
conscientia. uirga. ⁊ ingenitaue¬
recundia. lex liscipline ẽ: Qd̃
sicui mirum uidet᷑. quomodopu¬
et uercundus. simplex. timora¬
tus. ausus fuerit contͣ uolun¬
tatem fr̃m. magistri imꝑium
regłare decretum suum deserere
et uotum et locum. ⁊ miret᷑ etiam

Expanded text:
nis apud te, sed blandimentis; precibus, nis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungern recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cis: ignosco. Ignosce et tu mͥ: ubi
meam agnosco. Alioquin. aut
tͥ nimis indulges. qui tuam
culꝑam ⁊ agnoscis et dissimulas:
aut mͥ nimis immisericors es.
cui nec satisfacienti ignoscẽdũ
putas Iam si recsire recusas aliam
quere occasionem. unde falso blan¬
cliaris conscientie tue: quia ñerit
ult᷑ quod formidare debeas de rigore
districtionis mee. Noq enim foemi¬
dandum ẽ. qd̃ futurus sim p̾senti
formi dolosus: cui adhuc absenti
astrictus iuscerib. Humilitatem
ex hibeo. caritatem ꝓmitto. et tu
times: In trepidus ueni. quote
uocat humilitas: ꝑtrahit caritas.
Securus accede: talib p̃uentus ob-¬
sidibus. fugisti seuum: reu̾tere ad
mansuetum. Reuocet te mea leni¬
tas: cuius seueritas effugauit.
uide fili qmͣ te cuꝑiam duci. ñ spũ
seruitins iterũ intimore.s spũ
ad oꝑtionis filioꝵ. in quo clamare
et ñ confundaris abba ꝑat̾. et cau¬
sam utiq tanti doloris mei. ñ mi¬

Expanded text:
cis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi cis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non mi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs enim diligit dominus corripite
flagellat aut̃ omnem filium quẽ
recipit. & illud. Utiliora sũt u̾ bea
amici: qmͣ oscula inimici. S fue¬
rit ut dixi mee culpe quod disces¬
sisti: ne dum de reatus ꝑ petrarõ¬
ne contenditur. emendatõ retłade¬
tur. At uero uel hinc ꝓculdubio
incipiet ẽẽ ⁊ tue. si ñ parcas pena¬
tenti. indulgeas donfitenti:quia
potui quidẽ aliqnͣdo in aliquib
fuisse erga tẽ in discertus. s certe
ñ maliuolus. Quod si et infutu¬
ro hanc ip̃am indiscretionem me¬
ãm suspectam habes.⁊ nou̾is me
niess quẽ ante metuebas magis¬
trum: comitem amplectẽ securus.
Itaq siue mea culꝑa recesseris ut
tu putas et ego ñ excuso. siue tu¬
a ut multiputant ⁊ si ego ñ ac¬
cuso. suie mea simulz tua qd̃
ego magis puto: ex hoc iam si re¬
dire renueris. solus ꝓfecto in excu¬
sabilis exis. Uis ab om̃i culꝑa li¬
ber eẽ ͤ Reuert̾e. Si tuam agnos¬

Expanded text:
Quos enim diligit Dominus, corripit; Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; noveris me nies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnos
Abbreviated transcription (Latin):
te careo. quod te ñ uideo. quod sine
te uiuo: ꝓ quo mori. mͥ uiuere ẽ.
sine quo uiuere mori. Non igit᷑
quero cur abieris: s quodiam ñ
redieris. querce. Non causas clisces¬
sionis: s moras causor regressionis.
Ueni itẽtũ. ⁊ ꝑax erit. Reu̾terez
satisfadum ẽ. Redi inquam redr:
et letus cantabo. Mortuus fuerat
et reuix: ꝑierat et inuentus est.
fuerit certe mee culpe quod dis¬
cessisti. delicato quippe adolescen¬
tulo. austerus extiteram: et tene¬
rum. durus nimis inhumane
tractaui. Hinc enim et p̃sens quõ¬
dam adu̾sum me. ꝙͣtum me¬
mini murmurare solebas: hinc
⁊ nunc sicut audiui. etiam ab¬
senti derogare ñ cessas. Non tibi
imputet᷑. Possem forsitan excusa¬
re et dicerẽ. quia sic lasciui ꝑue¬
titie motus cohercendi erant. ac
rudibus annis debebant᷑ asꝑa
illa discipline districtioris inicia.
scriptura attestãte que ait. ꝑcute
filium tuum uirga: et liberabis a¬
nimam eius amorte.Q rursum.

Expanded text:
te careo, quod te non video, quod sine te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ uerecundat᷑. ñ consulit ratõ¬
nem. ⁊ ñ metuit dignitatis dam¬
num. legi ñ obtemꝑat. iudicio
ñ acquiescit.⁊ modum ignorat et
ordinem. id omnimo et solum mo¬
do satagente animo. quo uł careat
qd̾ se dolet habere: uel habeat qͦ Re
dolet carere. It inquis: nec lesi
quem piam. nec spreui: s spretus
potius ego. ac multipharie lesus.
tantum fugi malefactorem meũ.
Cui iniuriam feci: si iniurias fu¬
gi᷑ An non expedit cedere ꝑ secu¬
tori. qmͣ resistere:⁊ fugere ferientẽ.
qmͣ referire: Recte. assencio Non
ut contenderem ceꝑi hec: s ut con¬
tentionem dirimerem. fugere ꝑ¬
secutionem ñ est culꝑa fugientis:
s ꝑsequentis. Non contracdito. O¬
mitto quod factum ẽ. ñ requiro
cur. uel quomodo factum ẽ: culpas
ñ discutio. ñ retracto causas: ñ re¬
cordor iniurias. Solent enun hec
magis instigare: qmͣ mitigare dis¬
corcłias. Solum quod mͥ magis ẽ
cordi. loquor ahe miserum quod

Expanded text:
non verecundatur, non consulit rationon verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ aliqͣmdui dissimłunt: eundẽ
frẽm statuit ꝑ eplãm renocare.
brana scribens: eandẽ excipie¬
bat epłam. Erant aũt ãbo ꝑi-¬
ter sub diuo sedentes. Subito au¬
tem ĩopinatꝰ imber erup̃. ⁊ is
qui scribebat sicut ip̃o refen̾te
didicimꝰ cartã repone̾ uoluit.
scribe̾ ne timeas. Scͥpsit gͦ epłam
ĩ medio ymbre sñ ymbre. Cum
Atis et plus ꝙͣ
sacis sustinui cli¬
lectissime . R. li for fili
te dei pietas et tu¬
ani ꝑ se. et ineam
ꝑte animam clig¬
naret inuisere: tibi scilicet inspirã¬
do salutarem comꝑũctionem: m̃q
de tua salute leticiam. Sed qm̃ usq
adhuc frustratum me cerno ab ex¬
pectatione mea: iam ñ ualeo tegere
dolorem meum.⁊ anxietatẽ repͥme¬
re: dissimulare tristiciam. Unde et
contra iuris orclinem cogor reuoca¬
re lesus eum qui me lesit: spretus
require cõtemptorẽ. ⁊ inuiriã ꝑas¬
sus. iniuriatori satisfacere: roga¬
re deniq. aquo rogari debueram.
Dolor quippe nimius ñ deliberat.

Expanded text:
 aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. bbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes. tem inopinatus imber erupit: et is qui scribebat sicut ipso referente didicimus chartam reponere voluit. scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum Satis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat,
Abbreviated transcription (Latin):
patris de filio. an filii de seip̃o:
p̃sertim cũ filius aliquid maiꝰ
deuouerit. Uidea et famulus
tuus legis lator nr̃ benedictꝰ
quid regłarius fuerit ⁊ utrum
qd̃ factum ẽ de infantulo nesci¬
ente ip̃o. an quod ip̃e ꝑse posti¬
modum sciens ⁊ prudens fecite
cum iam e tatẽ haberet. ut de
se loqueret᷑. Qmͣꝙͣ dubiumñ
sit: ꝓ missum illũ fuisse. ñ do¬
natũ. Nec enim petitio qmͣ re¬
gła p̃cipit. ꝓeo facta fuit apa¬
rentib ⁊ nͨ manus illius cũip̃a
petitione inuoluta ꝑ alla alta¬
ris: ut sic offerretur coramtes¬
tibus. Ostenclit᷑ deinde t̾ra : q̃
cum illo & ꝓ illo dicit᷑ data fu¬
isse. s si cum t̾ra eum receꝑũt :¬
⁊ cur ñ ⁊ cum terra eum rerinii¬
erũt: An forte requirebãt ma¬
gis datum qmͣ fructũ.⁊ cs płu¬
ris estimata ẽ terra qmͣ anima:
Ilioqͣn oblatus monasterio:¬
ẽt quid querebat in scło Nutͥ¬
endus dõ ⁊ cur expositus erat

Expanded text:
patris de filio, an filii de se ipso, patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat
Abbreviated transcription (Latin):
iudex ille nͨ fallit᷑ u̾bis. nͨ flec¬
tetur donis. Tuum domine ih̃u
tribunal apꝑallo ⁊ tuo me iudi¬
cioseruo: t̾ cõmitto causam me¬
ã. D ñe deus sabaoth. qui iudi¬
cas uiste. ⁊ ꝓbas renes ⁊ corda ⁊
cuius ocłi sicut fallere nolũt.
ita falli ñ possũt. tu uides qui
tua iudes qui querũt sua. Tu
nosti quib ei uiscerib in cunc¬
tis temptationib sius semper
affuerim : qnͣtis ꝓ eo gemitib
aures tue pietatis ꝓullauerim:
qualit̾ ad queq illius scandala.
ꝑturbationes. molestias. ego
urebar. torquebar. affugebar.
oł nunc timeo. nefrustra. Puto
enum qͣntum exꝑtus sum ado¬
lescents ꝑse satis feruentis &
in iolescentis. nͨ coeꝑi talia expe¬
dire fom̃ta: nͨ m̃ti illa głe temꝑ¬
tam̃ta. Itaq arbit̾ mens dñe
ihu. de uultu tuo iudicium me¬
um ꝑdeat oculi tui uideant eqͥ¬
tates. Uideant ⁊ iudicent. qͥd po¬
tius stare debuerit ⁊ an uotũ

Expanded text:
Judex ille nec falletur verbis, nec flecJudex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum
Abbreviated transcription (Latin):
dubitanti. Ꝙ hic tenor litt̾rarũ.
hec iudicii summa. hec totius cau¬
se diffinitio: ut teneant qui tu¬
lerũt. sileant qͥ amiserũt. Inter h̃.
mortuus ẽ. ⁊ hoc quia clun̾acẽ¬
ses uolunt. fit ꝓfessio suꝑ ꝓfessi¬
qd̾ ñ tenebit᷑. Ꝙ cum pͥmum ꝑac¬
tum irritũ factum sit: inscło ge¬
minatur p̃uaricatio. & fit suppͣ
modum ꝑeccãs peccatũ. ueniẽt.
ueniet. qui male udicata reiu¬
dicabit. ⁊ illicite uirata cõfutabit:
qui faciet iuditium ĩniriã pati¬
entib. ⁊ qui uidicabit ĩ iusticia
pauꝑes: et arguet inequitate ꝑ
mansuetis t̾re. Ueniet ꝓ certo:
qui ꝑ ꝓpħam minat᷑ inꝑsalmo
dicẽs. Cũ acceꝑo tempꝰ: ego iusti¬
cias uidicabo. Qd faciet de inius¬
tis iudiciis ⁊ qui ip̃as quoq uis¬
ticias uidicabit : Ueniet ĩqmͣ
ueniet dies iudicii: uͥ plus
ualebunt pura corda. qmͣ astr¬
ta u̾ba ⁊ conscientia bona. qmͣ
marsupia ꝑlena: qnͣdo quidẽ

Expanded text:
dubitanti. Et hic tenor litterarum, dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professiquod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuequi per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
spolia. O ih̃u bone.:⁊ qmͣ multa
facta sũt ꝓ unius animule ꝑdi¬
tione. Cuius ad hec qnͣtum libet
robustum pectus. ñ emollesceret:
Cuius interioe qnͣtum ius sp̃u¬
alis ołis ñ turbaret᷑: Cui inter
talia. ad suam liceat recurrere
conscientiam: Quis deniq intã¬
ta pompa. uł ueritatẽ ualeat ag¬
noscere. uł oꝑtinere humilitatẽ:
Nut itͣ interea ꝓ eo romã: Iapłi¬
ca comꝑellatͣ auctoritas: et ut
paꝑa ñ neget assensum. sugge¬
rit᷑ ei. infantem olim aparenti¬
b oblatum fuisse monasterio.
Non fuit qui refelleret. ⁊ nͨ enĩ
contra dictor ẽ exꝑectatus: indica¬
tum ẽ de parte. ⁊ ab iudicatum
absentib. Iustificati sũt quũ
uiriã fecerũt: exciderũt a causa
qui passi sũt: absq satisfactio¬
ne ab soluit᷑ reus. ⁊ firmat᷑ pͣui¬
legio crudeli. niiium clemens
sententia ab solutio nes: qͦ repor¬
tato. confirmaret᷑ fluctuanti
male suasa stabilitas.securitas

Expanded text:
spolia . O Jesu bone! quam multa spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas
Abbreviated transcription (Latin):
misołiam consequent᷑. Ut quid
uero deus cibos creauit:: si ñliceat
manducare:Ut qͥd nobis corꝑa
dedit. ⁊ si ꝓhibea sustentare : Deniq
qui s̃ neqm̃. cui boniꝰs : Qͥs unꝙͣ
sanum saꝑiens. carmen suã oclio
habuit: Talib tandem allegati¬
onib male credulus puer cutũ¬
uentus. seducitur: et se cluctorẽ se¬
quit᷑. Sclumiacũ ducit᷑ :⁊ tondet᷑. ra¬
dit᷑. lauatͣ exuit᷑ rusticanis. uetu¬
stis. sordidis:⁊ induitͣ p̃ciosis. no¬
iuis. ac nitidis: ⁊ ita incõuentũ sus¬
cipit᷑. s cũ quali putas honore :
Cum quotriũpho: Lumqnͣtare¬
u̾entia. Sefert᷑ ei suꝑ omnes coeta¬
neos suosͤ:. et tanꝙͣ uictor rediens
apugna. sic laudatur pectator ĩ
desideriis anime sue.Sustollitur
in altum: statu ñ mediochri collo¬
catur. ⁊ itaut multis seniorib p̃¬
latis sit adolescens. fauet blandi¬
tur. congratulatur ei uniu̾sa fra¬
t̾nitas: ecultant omnes tanꝙͣ
uictores capta p̃da qndo diuidũt

Expanded text:
icordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt
Abbreviated transcription (Latin):
genui. Que ẽ gͣ spes nr̃a. ⁊ gau¬
ne uos ante dm̃: Deniq fi¬
lus sapiens: gła ẽ patris.¬
uocabit᷑ tibi nom̃ nouum
qd os dñi nõiauit. Hec est
mutatio clextere excelsi:oe
multe in mutatõe ista gau¬
debunt. Nam queadmodum
olim abram in abraham: iacob
in ifrł. ⁊ ut de tus magis p̃de¬
cessorib tibiͥs ꝓponam. sicut sy¬
mon incepham. saulus in pau¬
lum: sic filius m̃s bernardus
in patre meũ eugeniũ. leca
ꝓrsus ⁊ utili ⁊ sꝑamꝰ translati¬
one ꝓmotus est. Digitus dei
est iste: suscitans de pulu̾e e¬
genũ. ce de stercore erigẽs pau¬
ꝑem. ut sedeat cũ pͥncipib.
ce solium głe teneat. Suꝑ est

Expanded text:
genui. Quae est ergo spes nostra, et gaugenui. Quae est ergo spes nostra, et gaunne vos ante Deum? Denique filius sapiens gvocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Digitus Dei est iste, suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae tene
Abbreviated transcription (Latin):
uditũ est in t̾ra nr̃a.⁊ ce¬
lebͥ sermone uulgatũ. u̾¬
bũ hoc qd̾ factum ẽ de uo¬
bis a dño. Presserã stilum
hactenus: rem tacitus ꝯsicle¬
rabam. Expectabam enĩ litte¬
nedictionib dulcedinis. Expe¬
ctabam uirũ fidelem qui ue¬
niret a latere tuo: qui dic̾ent
cuncta ꝑ orcliñe. quid. quomͦ.
uł qͣlit̾ actum et̾e. Expectabã
siquis forte de filiis meis re-¬
uerteret᷑. qui leniret dolorẽ
patris: qui dice̾t. Ioseph filiꝰ
tuus uiuit: ⁊ ip̃e dominat᷑ ĩ
tota t̾ra egipti. Hinc est quod
litt̾e iste ñ sunt uoluntatis.
s necessitatis. & amicorũ ex¬
corte p̾cib: quib negare ñ
possum modicũ istũd. qͥcqͥd
residuum ẽ uite mee. Quia
tñ semel cepi loquar ad do¬
minũ meũ. Iam enim filiũ
dicere ñ audeo ͤ quia filius in
pattẽ. pater mutatꝰ est ĩ fili¬
um.Q pꝰt me uenit ante me
fc̃s est. s ñ inuideo: quia qd̾
mͥ deerat in eo me habere cõ
quodãm ꝑ euugłium ego te

Expanded text:
uditum est in terra nostra, et celebri sermone vulgatum verbum hoc, quod factum est de vobis a Domino. Presseram stilum hactenus, rem tacitus considerabam. Exspectabam enim littenedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui diceret cuncta per ordinem: quid, quomodo, vel qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precibus, quibus negare non possum modicum illud quidquid residuum est vitae meae. Jatamen semel coepi, loquar ad dominum meum. Jam enim filium dicere non audeo, quia filius in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in eo me habere confquodammodo per Evangelium ego te
Abbreviated transcription (Latin):
ce uͥcutis: ad cuiꝰ t̾rorẽ cõfun¬
dant᷑ ⁊ ꝯu̾tant᷑ retrorsũ om̃s qͥ
oderunt syon. Hoc uehem̃ter
expectat ⁊ om̃ino expetit a te
mat̾ tuac hoc filiĩ matͥs tue
pusilli cũ maiorib desiderãe.
hoc suspirãt ut om̃is plantat̃o
ꝙͣ ñ plantauit pater celestis.
enim ꝯstitutꝰ es sr̃ gentes ⁊
regna: ut euellas. ⁊ destruas.
⁊ edifices. ⁊ plantes. Hulti
audito hoc u̾bo dixert̃ apd̃ se.
Iam securis ad raclicẽ arboꝵ
pofita est. Multi dicũt ĩ cor¬
de suo. Hores apparuer̃t int̾ra
nr̃a tẽpus putatoĩs aduenit.
in quo sarm̃ta sterilia reciden¬
t᷑: ut ea q̃ p̾ualent. uberius
fructũ afferãt. Confortare gͥ
oe esto robustus: manꝰ tue in
ceruitib ĩmicorũ tuorũ uẽ¬
dica tͥ animi ꝯstantia. ⁊ iugo¬
tibi
de manu amorei ingladio
semꝑ sit añ ocłos tuos. Qnͣto¬
rũ in breui romanoꝵ pontifi¬
cũ mortes. tius ocłis a spexisti:¬

Expanded text:
ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit, in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Confortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica tibi animi constantia et vigotibi de manu Amorrhaei in gladio semper sit ante oculos tuos. Quantorum in brevi Romanorum Pontificum mortes tuis oc
Abbreviated transcription (Latin):
sume ⁊ citissime decessionis am¬
admoneant: & modicũ tempus
dñationis eoꝵ pancitatẽ die¬
rũ tuoꝵ nunciet mͥ tͥ. Iugi
ꝓinde meditatõe. int̾ huiꝰ tnͣ¬
seuntis głe blandim̃ta. memo¬
rare nouissima tua: qr quibꝰ
successisti in secdem: ipõs sine

Expanded text:
essionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine
Abbreviated transcription (Latin):
sa quare ante tẽpus scripserĩ
uobis: hec est. Wintoniensis
ep̃c. or eboracensis archiep̃e ñ
grãdiunt᷑ uno spũ cũ cantua¬
riensi archiepo. s incedunt
gatione q̃rela. uerũtñ qͥs est
ille. oe qui sunt illi: Nonne
eboracẽsis ip̃e est cui te p̾sen¬
te cum adhuc eẽs qͣi unꝰ ex no¬
bis. fr̃s tui restiter̃t in faciem.
eo qd̃ rep̾hensibłis erat: S
sꝑauit ĩ multitudine diuiti¬
nitate sua. Certũ est tñ qd̾ ñ
intrauit ꝑ hostiũ in ouile o¬
niũ: s ascendit aliuncle. Si
pastor fuiss diligendꝰ erat:
si m̾cennarus. tolerandus:
Nunc aũ cauendꝰ ⁊ repellendꝰ.
ut pote fur ⁊ latco. Quid clic̃a
de dño wintoniensi: Oꝑa q̃
ip̃e facit: testimoniũ ꝑhibẽt
deeo. Porro archiep̃e cantua¬
riensis. cui adu̾sant᷑ uir re¬
ligiosus ẽ: ⁊ suaue olentis o¬
pinionis. ꝑ ip̃o petimꝰ. ut res¬
pondeat eĩ iusticia sua. uer̃
illoꝵ iniquitas sr̃ eosͦ: ut sit

Expanded text:
sa, quare ante tempus scripserim sa, quare ante tempus scripserim vobis, haec est. Wintoniensis episcopus et Eboracensis archiepiscopus non gradiuntur uno spiritu cum Cantuariensi archiepiscopo: sed incedunt gatione querela. Verumtamen quis est ille, et qui sunt illi? Nonne Eboracensis ipse est, cui te praesente, cum adhuc esses quasi unus ex nobis, fratres tui restiterunt in faciem, eo quod reprehensibilis erat? Sed speravit in multitudine divitinitate sua. Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
eus: s placuit dic̾e ei qui te
inuitauit. amice ascende suꝑius
bis. Itaq ascendisti in altumͤ
noli altũ saꝑe. s time: ne for¬
te ꝯtingat sero miserabilem
illam emittẽ uocem. Afacre
ire in dignatoĩs tue: eleuãs
allisisti me. Altiorẽ quippe lo¬
cũ sortitus es: s ñ cutiorẽ. Sb̾¬
limiorẽ: ñ securiorẽ. Terrebił
ꝓrsus: t̾ribilis ẽ locus iste Lo¬
cus inqm in quo stas. t̾ra scã
est: locus petri ẽ. locus pͥnci¬
ꝑis apłoꝵ. uͥ steterũt pedes eiꝰ.
te declinauis auia dñi. sepl¬
tus ẽ in eodem loco: ut sit ibi
contͣ te ĩtestimoniũ. Meri¬
to tali pastori. tali nutͥtio cõ¬
missa ẽ eccłia. cũ adhuc tene
ra. adhuc in cunabulus ẽẽt᷑
cuius edocta magist̾io ⁊ exẽplo
educata. oĩa t̾rena calcaree:
ut pote qui excusserat manꝰ
suas ab om̃i munere. qui di¬
cebat de corde pu ro. ⁊ ꝯscien¬
tia bona. Argentũ ⁊ aurũ ñ
est mͥ. Hec hactenus. Cetm̃ car¬

Expanded text:
ejus; sed placuit dicere ei qui te ejus; sed placuit dicere ei qui te invitavit: Amice, ascende superius . Itaque ascendisti in altum; noli altum sapere, sed time, ne forte contingat sero miserabilem illam emittere vocem: A facie irae et indignationis tuae, elevans allisisti me . Altiorem quippe locum sortitus es, sed non tutiorem; sublimiorem, non securiorem. Terribilis prorsus, terribilis est locus iste. Locus, inquam, in quo stas, terra sancta est; locus Petri est, locus Principis Apostolorum, ubi steterunt pedes ejus. te declinaveris a via Domini, sepultus est in eodem loco, ut sit tibi contra te in testimonium. Merito tali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est mihi . Haec hactenus. 5. Caeterum cau