comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum.ꝙ. pax in terra hominibꝰ bonȩ
uoluntatis. & quod dicit apls paulꝰ.
quod uult faciat. non peccat si nu¬
bat. qui autẽ statuit in corde suo
non habens necessitatẽ. potestate au¬
tẽ habens suȩ uoluntatis. ꝙ hoc sta¬
tuit in corde suo seruare uirginitatẽ
suam. benefacit: Itẽ dicit. Si autẽ uo¬
lens hoc facio. mercede habeo. Et alio
loco. Sobrii estote iusti. & nolite pec¬
care. Et iterum. Ut quẽadmodũ ꝓm¬
ptus est animus uoluntatis. ita sit
ꝙ ꝑficiendi s ad timotheum dicit.
Cum enum in delitiis egerint. in xͦ
nubere uolunt. Et alibi. Sed & om̃s
secutionẽ patient᷑. Et ipsi timotheo.
Noli negligere grãm quȩ in te est.
Et ad philemonẽ. Ne bonum tuum
uelut ex necessitate esset. sed ex uo¬
luntate. Seruos etiam ipsos monet
ut dñis suis ex animo seruiant cũ
bona uoluntate. Itẽ iacobꝰ. Nolite
itaq errare fr̃s mei: ꝙ nolite in ꝑso¬
narum acceptionẽ habere fidem
dñi uuu xp̃i: q nolite detrahere de

Expanded text:
ipsum ; et, Pax in terra hominibus bonae voluntatis : et quod dicit apostolus Paulus, Quod vult faciat, non peccat si nubat: qui autem statuit in corde suo, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc statuit in corde suo, servare virginem suam, bene facit . Item dicit, Si autem volens, hoc facio, mercedem habeo : et alio loco, Sobrii estote juste, et nolite peccare : et iterum, Ut quemadmodum promptus est animus voluntatis, ita sit et perficiendi . Et ad Timotheum dicit, Cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere volunt : et alibi, Sed et omnes ersecutionem patientur : et ipsi Timotheo, Noli negligere gratiam quae in te est . Et ad Philemonem: Ne bonum tuum velut ex necessitate esset, sed ex voluntate . Servos etiam ipsos monet, ut dominis suis ex animo serviant cum bona voluntate . Item Jacobus, Nolite itaque errare, fratres mei, et nolite in personarum accei : et, Nolite detrahere de
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum ẽ in illis. Ds enĩ illis mani¬
festauit. Iniusibilia enĩ ipsiꝰ. a creatura¬
mundi ꝑ ea quȩ facta sunt. intellecta
conspiciunt᷑. sempiderna quoq uirtus
eiꝰ ac diuinitas. ut sint in excusabiles.
Quomͦ dicit in excusabiles. nisi de illa
excusatione qua solet dicere humana
suꝑbia. si scissem fecissem. ideo non feci
quia nesciui: aut si scirẽ. facerẽ. ideo
non facio quia nescio: Hȩc eis excusa¬
tio tollidur: quando p̃ceptum datur.
uel scientia non peccandi manifesta¬
tur. Sed sunt homines qui etiã de
ipso do se excusare conantur. Quibꝰ
dicit apłs iacobꝰ. Nemo cum tẽptat᷑
dicat. qm̃ a do temptat᷑. Ds enĩ intẽ¬
ptator maloꝵ ẽ. Ipse autẽ neminem¬

Expanded text:
nifestum est in illis; Deus enim illis maninifestum est in illis; Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas, ut sint inexcusabiles . Quomodo dicit inexcusabiles, nisi de illa excusatione qua solet dicere humana superbia, Si scissem, fecissem; ideo non feci, quia nescivi? aut, Si scirem, facerem; ideo non facio, quia nescio? Haec eis excusatio tollitur, quando praeceptum datur, vel scientia non peccandi manifestatur. 3. Sed sunt homines qui etiam de ipso Deo se excusare conantur, quibus dicit apostolus Jacobus: Nemo cum tentatur, dicat, Quoniam a Deo tentor. Deus enim intentator malo
Abbreviated transcription (Latin):
relinquamꝰ Reuelauit autẽ nobis ꝑ
scripturas suas scãs: ẽe̾ in homine li¬
berũ uoluntatis arbitrium. Quomͦ autẽ
reuelauerit cõmemoro uos non huma¬
no eloquio sed diuino: primum quia
ipsa diuina prȩcepta homini non pro¬
dessent. nisi haberet liberum uolunta¬
tis arbitrium. quo ea faciens ad ꝓmis¬
sa prȩmia ꝑueniret. Ideo enĩ data sust
ut homo excusationẽ de ignorantia ñ
haberet: sicut dicit dñs in ęuangłio de
iudeis. Si non uenissem & locutus es
fuissem peccatũ ñ haberent: nunc au¬
tẽ excusationẽ non habent de pecca¬
to suo. De quo peccato dicit: nͥ de illo
magno quod p̃sciebat eorum futu¬
rum quando ista dicebat. idẽ quo
eum fuerant occisuri: Neq enĩ nullũ
habebant peccatum: anteqũa xp̃c¬
ad eos uenisset incarne:. Itẽ dicit
apłs. Reuelatur ira d̃i de cęlo in
omnem impietatẽ ꝙ iniustitiam ho¬
minum. eoꝵ qui ueritatẽ in iniqͥtate
detinent. quia quod notum ẽ di. ma-¬

Expanded text:
I. 2. Revelavit autem nobis per Scripturas suas sanctas, esse in homine liberum voluntatis arbitrium. Quomodo autem revelaverit, commemoro vos, non humano eloquio, sed divino. Primum, quia ipsa divina praecepta homini non prodessent, nisi haberet liberum voluntatis arbitrium, quo ea faciens ad promissa praemia perveniret. Ideo enim data sunt, ut homo excusationem de ignorantia non haberet: sicut Dominus dicit in Evangelio de Judaeis, Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo . De quo peccato dicit, nisi de illo magno, quod praesciebat eorum futurum quando ista dicebat, id est, quo eum fuerant occisuri? Neque enim nullum habebant peccatum, antequam Christus venisset in carne ad eos. Item dicit Apostolus: Revelatur ira Dei de coelo in omnem impietatem et injustitiam hominum eorum, qui veritatem in iniquitate detinent: quia quod notum est Dei, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ti & eum sequenti ꝓmisit dicens. accipiet in
hoc scło centuplũ. quod exponens quodam
apls ait. quasi uichil habentes & omĩa pos¬
sidentes. quia & ante iam dictũ erat fidelis
hominis dotus mundus diuitiarũ. ẽ. quã¬
tomagis mille ꝓ uniu̾sitate ponunt᷑ ubi. ẽ.
soliditas ipsius denariȩ quadrature: Un¬
de & illud melius intelligitur qͦd in psalmo
legitur. memor fuit inscłm testam̃ti sui.
uerbi qͦd mandauit in mille generatioẽs.
id ẽ. in om̃s. Et misit inqͥt illũ in abyssũ:¬

Expanded text:
ti et illum sequenti promittit dicens, Accipiet in ti et illum sequenti promittit dicens, Accipiet in hoc saeculo centuplum; quod exponens quodammodo Apostolus ait: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes, quia et ante jam dictum erat, Fidelis hominis totus mundus divitiarum est, quanto magis mille pro universitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae, unde nec illud melius intelligitur, quod in psalmo legitur, Memor fuit in saeculum Testamenti sui, verbi quod mandavit in mille generationes, id est, in omnes. Et misit i
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ mͥ occurrit intelligi. aut qͥa in
ultimis annis mille ista res agitur id. ẽ. se¬
xto annoꝵ miliario tanqua sexto die. eu¬
ius nunc spatia posteriora uoluuntur secu¬
turo deinde sabbato qͦd non habet uesperã.
requie scilicet sc̃oꝵ quȩ non habet finem.
ut huius miliarii tanquã diei nouissimã
partẽ quȩ remanebat usq ad t̾minum
scłi mille annos appellauerit. eo loquendi
modo quo pars significat᷑ a toto: aut certe
mille annos ꝓ annis omib huius scłi posu¬
it. ut ꝑfecto numero notaret᷑ ipsa tẽꝑis
plenitudo. Millenarius quippe mimerꝰ.
denarii nuneri quadratũ solidum red¬
dit. Decem quippe decies ducta. fiunt
centum: que iam non figura quadrata
sedplana est. Ut autẽ in altitudinẽ sur¬
gat & solida fiat: rursus centũ decies
multiplicant᷑: & mille sunt. Porro si cen¬
tũ ipsa ꝓ uniuersitate aliquando ponuinit᷑.
quale illud . ẽ. qͦd dñs omnia sua dimitten¬

Expanded text:
quantum mihi occurrit, intquantum mihi occurrit, intultimis annis mille ista res agitur, id est, sexto annorum milliario, tanquam sexto die cujus nunc spatia posteriora volvuntur, secuturo deinde sabbato quod non habet vesperam, requies scilicet sanctorum quae non habet finem, ut hujus milliarii tanquam diei novissimam partem quae remanebat usque ad terminum saeculi mille annos appellaverit, eo loquendi modo quo pars significatur a toto aut certe mille annos; pro annis omnibus hujus saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. Millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit: decem quippe decies ducta fiunt centum, quae etiam figura quadrata, sed plana est. Ut autem in altitudinem surgat, et solida fiat, rursum centum decies multiplicantur et mille sunt. Porro si centum ipsa pro universitate aliquando ponuntur, quale illud est, quod Dominus omnia sua dimitten
Abbreviated transcription (Latin):
mus miliarios appellare. Eos autẽ longũ
est refellere adsingula: sed potius quẽ ad¬
modũ scriptura hȩc accipienda sit iam de¬
bemus ostendere. E it ipse dñs it̃c ap̃e:¬
nemo potest introire uidomũ fortis & ua¬
sa eiꝰ eripere. nͥ pͥus alligauerit fortẽ: dia¬
bolũ uolens intelligi fortẽ. quia ipse geniꝰ
humanũ potuit tenere captiuũ: uasa uͦ
eius quȩ fuerat erepturus fideles suos fu¬
turos quos ille indiuersis peccatis atq im¬
pietatib possidebat. Ut ergo alligaretur
hic fortis. ꝓpterea uidit iste apłs inapoca¬
lypsi. angłm de cȩlo descendentẽ habentẽ
clauim abyssi & cadeuã in manu sua: & te¬
nuit inquit draconẽ illũ serpentẽ antiquũ
qͥ cognominatus. ẽ. diabolus & sathanas
& alligauit eũ mille annis. hoc . ẽ. eiꝰ pote¬
statẽ ab eis seducendis ac possidendis qͥ fu¬
erant liberandi cohibuit atq frenauit.
Mille autẽ anni duob modis possunt

Expanded text:
mus miliarios nuncupare. eos autem longum mus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominus Ieotest introire in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem : diabolum volens intelligi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captivum; vasa vero ejus, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diversis peccatis atque impietatibus possidebat. Ut ergo alligaretur hic fortis, propterea vidit iste apostolus in Apocalypsi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam in manu sua. Et tenuit, inquit, draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligavit eum mille annis, hoc est, ejus potestatem ab eis seducendis ac possidendis, qui fuerant liberandi, cohibuit atque frenavit. Mille autem anni duobus modis possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
homo. & magni illius peccati merito in hu¬
ius mortalitatis erumnas de paradysi feli¬
citate demissus. ẽ: ut qm̃ scriptũ. ẽ. unus
dies apud dñm sicut mille anni. & mille
anni sicut dies unus. sex annoꝵ milib tã¬
quã sex dieb impletis sequatur uelut sep¬
timus sabbati mannis mille postremis: ad
hoc scilicet sabbatũ celebrandũ resurgen¬
tib scĩs. Quȩ opinio ẽẽt ut cũq tolerabi¬
lis: si aliquȩ delitiȩ spũales in illo sabb̃o affu
etiã nos hoc opinati fuimus aliquando.
Sed cũ eos qui tunc resurrexerint dicant
immnoderatissimis carnalib epulis uacatu¬
ros. in quib cibus sit tantus ac potus ut ñ
solum nullam modestiam teneant. sed mo¬
dũ quoq ipsius incredulitatis excedant:
nullomͦ ista possunt. nͥ a carnalib credi.
Hi autẽ qui spũales sunt: istos ista creden¬
des chiliarcas appellant greco uocabulo:
qͦd uerbũ e uerbo exprimentes nos possu¬

Expanded text:
homo et magni illius peccati merito in huhomo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: Unus dies aput Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus, sex annorum millibus, tanquam sex diebus impletis, sequatur velut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. Quae opinio esset utcunque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales in illo sabbato adfuntur. Nam etiam nos hoc opinati fuimus aliqsed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possu
Abbreviated transcription (Latin):
in regno cęloꝵ. Qui autẽ fecerit & sic do
cuerit: magnus uocabitur in regno cȩloꝵ
Utrũq dicit in regno cęloꝵ: & qui non
facit mandata quȩ docet hoc. ẽ. enĩ sol¬
uere non seruare. non facere. & illũ qui
nem eius. neq acceperunt inscriptionem
infronte aut inmanu sua: & regnauert̃
cũ ihũ mille annis. reliqui eoꝵ non uixe¬
runt donec finiantur mille anui. Hec re¬
surrectio prima est. ẜ eatus & sc̃s est: qͥ
habet in hac prima resurrectione partem.
Inistis scda mors ñ habet potestatẽ. s eruis
sacerdotes dĩ &. xp̃i: & regnabunt cũ eo
mille annis. Qui propt̃ hȩc huius libri u̾
ba pͥmã resurrecꝰtionem futurã suspicati
sunt corꝑalem. intercȩt̾a maxime nume¬
ro annorũ mille ꝑ moti sunt: tanquã opor¬
teret inscĩs eo modo uelut tanti tẽꝑis fie¬
risabbatismũ. uacatione scilicet sc̃a post
labores annoꝵ sex miliũ ex quo creatus. ẽ.

Expanded text:
in in cuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandata quae docet hoc est enim soluere: non seruare, non facere, et illum qunem eius, neque acceperunt scriptionem in fronte aut in manu sua, et regnauerunt cum Iesu mille annis; reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni. haec resurrectio prima est.J Beatus et sanctus est, qui habet in hac prima resurrectione partem: in istis secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis. Millenem eius, neque acceperunt scriptionem rba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo modo longe quidẽ impari ĩa nunc
regnarent cum illo sc̃i eiꝰ quib ait. ecce
ego uobiscũ sum usq inconsum mationẽ
scłi: ꝓfecto non etiam nunc diceretur
eccłia regnũ enis. regnũue cęloꝵ. Nam
utiq isto temꝑe in regno dĩ eruditur scri¬
ba ille qui profert de thesauro suo noua
& uetera de quo supra locuti sumus: et
de eccłia collecturi sunt zizania messo¬
res illi que ꝑmisit cũ tritico simul cresce¬
re usq ad messem. Quod exponens ait.
Messis est finis scłi: messores autẽ angeli
sunt. Sicut ergo colliguntur ⁊ izania &
igni cõburuntur: sic erit in consummati
one scłi. Nittet filius hominis angłos su¬
os: & colligent de regno eiꝰ omĩa scandala
Nunqͥd de regno illo ubi nulla sunt scan¬
dala: De isto ergo regno eiꝰ qͦd. ẽ. hic ec¬
clesia: colligentur. Item dicit. Qui solue¬
rit unũ demandatis istis minimis & do¬
cuerit sic homines: minimus uocabitus

Expanded text:
aliquo modo, longe quidem impari, jam nunc aliquo modo, longe quidem impari, jam nunc regnarent cum illo sancti ejus, quibus ait, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi ; profecto non etiam nunc diceretur Ecclesia regnum ejus, regnumve coelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thesauro suo nova et vetera , de quo supra locuti sumus. Et de Ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem: quod exponens ait, Messis est finis saeculi; messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania; et igni comburuntur; sic one saeculi: mittet Filius hominis Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Numquid de regno illo, ubi nulla sunt scandala? De isto ergo regno ejus, quod est hic Ecclesia, colligentur. Item dicit, Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
cessuros: ita cogitandũ est non solũ qͦs bo¬
nos fideles illud tẽpus inueniet. sed non
nullos etiã qui foris adhuc erunt adiuuã¬
te dĩ grã ꝑ considerationẽ scripturarũ in
quib & alia & finis ipse p̃nuntiatus est.
quẽ uenire iam sentiunt ad credendũ qͦd
non credebant futuros ẽẽ firmiores & ad
uincendũ etĩa non ligatũ diabolũ fortioreᷤ.
Quod si ita erit propt̾ea p̃cessisse dicenda
est eus alligatio. ut & ligati & soluti expo¬
liatio sequeretur. qm̃ de hac re dictũ . ẽ. qͥs
intrabit indomũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat.
nisi prius alligauerit fortem.
abolus. scĩ dĩ regnant cũ xp̃o etĩã ipsi mil¬
le annis. eis dẽ sine dubio & eodẽ modo intel¬
ligendis. id. ẽ. ex isto iam temꝑe pͥoris eiꝰ ad¬
uentus. Excepto quippe illo regno de quo
infine dicturiis. ẽ. uenite benedicꝰti patris
mei possidete paratũ uobis regnũ: nisi alio

Expanded text:
cessuros: ita cogitandum est non solum quos bocessuros: ita cogitandum est non solum quos bonos finullos etiam qui foris adhuc erunt, adjuvante Dei gratia per considerationem Scripturarum, in quibus et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem venire jam sentiunt, ad credendum quod non credebant, futuros esse firmiores, et ad vincendum etiam non ligatum diabolum fortiores. Quod si ita erit, propterea praecessisse dicenda est ejus alligatio, ut et ligati et soluti exspoliatio sequeretur: quoniam de hac re dictum est, Quis intrabit in domum fortis, ut vasa ejus eripiat, nisi prius alligaverit fortem? abolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis eisdem sine dubio, et eodem modo intelligendis, id est, isto jam tempore prioris ejus adventus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi alio
Abbreviated transcription (Latin):
uulis suis. & hi qui tunc pͥmitus creditu¬
ri sunt. ut illũ fortẽ uincant etiã non li¬
gatũ id. ẽ. omib qualib antea nũquam
uel artib insidiantẽ. uel urgent̾ẽ uirib.
& ingilanter intelligant & toleranter
ferant. ac sic illi etiã non ligato eripiant᷑.
Nec ido falsa erit euangłica illa sententia.
quis intrat in domũ fortis ut uasa eiꝰ eripi¬
at. nisi prius alligauerit fortẽ. Scđ̾m eiꝰ
enĩ sententie ueritatẽ ordo iste seruatus
est: ut prius alligaretur fortis. ereptisq
uasis eis longe lateq in omĩb gentibus
ex firmis & infirmis ita multiplicaretur
eccłia. ut ex ipsa rerũ diuinitus p̃dictarũ
& impletarũ robustissima fide etiã soluto
uasa posset auferre. Sicut enĩ fatendũ est
inultoꝵ refrigescere caritatẽ cũ abundat
iniquitas & musitatis maximisq ꝑsecuti¬
onib atq fallaciis diaboli iam soluti. eos
qui in libro uitȩ scripti non sunt multos ẽẽ

Expanded text:
uulis suis et hi, qui tunc primitus credituuulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem uel urgentem uiribus et uigilanter intellegant et toleranter ferant, ac sic illi etiam non ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit euangelica illa sententia: Quis intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortenim sententiae ejus veritatem, ordo iste servatus est, ut prius alligaretur fortis, ereptisque vasis ejus, longe lateque in omnibus gentibus ex firmis et infirmis ita multiplicaretur Ecclesia, ut ex ipsa rerum divinitus praedictarum et impletarum robustissima fide, etiam uasa posset auferre. Sicut enim fatendum est multorum refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque persecutionibus adque fallaciis diaboli iam soluti eos, qui in libro uitae scripti non sunt, multos esse
Abbreviated transcription (Latin):
iam. xp̃iani reꝑti fuerint diabolũ pugna¬
turũ. ex quib etiã si aliqui uicti secuti eũ
fuerint. non eos ad p̃destinatũ filioꝵ dĩ nu¬
merũ ꝑtinere. Neq em̃ frustra idem ioħes
epła sua de quibd̃a dicit. Ex nobis exie¬
runt : sed non erant ex nobis. Namsi fuis¬
sent ex nobis: mansissent utiq nobiscum.
Sed quid fit de paruulis: Nimium qͥp¬
pe incredibile. ẽ. nullos iam natos. & non¬
dũ baptiz atos p̃occupari. xp̃ianoꝵ filios
illo tẽꝑe infantes. nullos etiam ipsis nasci
iam dieb. aut si erunt. non eos aparenti¬
bus sius ad lauachrũ regenerationis mo¬
do quocũq ꝑduci. Quod si fiet: quo pac¬
to soluto iam diabolo uasa ista eripientur.
in cuius domũ nemo intrat ut uasa eius
eripiat nisi prius alligauerit eũ: Im¬
mo uͦ id potius est credendũ. nec qui ca¬
dant de ęccłia. nec qui accedant eccłiȩ
illo tẽꝑe defuturos. sed ꝓfecto tam for¬
tes erunt & parentes ꝓbaptizandis par¬

Expanded text:
istiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frustra idem Iohannepistula sua de quibusdam dicit: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Sed quid fit de paruulis? Nimium quippe incredibile est nullos iam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis par
Abbreviated transcription (Latin):
nim pͥmam ñ ꝑtinent nͥ qͥbeati erunt
ineternũ: ad scdam uͦ de qua mar lo¬
cuturus. ẽ. & beatos ꝑtinere docebit &¬
miseros. Ista est miscdĩae: illa iudicii. Prop¬
ter qͦd inpsalmo scriptũ est. Niscdĩam
& iudicium cantabo tibi dñe. De quo u¬
dicio consequenter adiunxit. atq ait.
Et potestatem dedit ei & iudicium face¬
re: quia filius hominis est. Hic ostendit.
qͥd inea carne ueniet iudicaturus. in qua
uenerat iudicandus. Adhoc enĩ ait: qm̃
filius hominis. ẽ. Ac deinde subiungens
unde agimus: nolite inqͥt mirari hoc. qr
ueniet hora in qua om̃s qui inmonumen¬
tis sunt audient uocem eius. & ꝓcedent
qui bona fecerunt in resurrectionẽ uitȩ.

Expanded text:
nim primam non pertinent, nisi qui beati erunt nim primam non pertinent, nisi qui beati erunt in aeternum; ad secundam uero, de qua mox locuturus est, et beatos pertinere docebit et miseros. Ista est misericordiae, illa iudicii. Propter quod in psalmo scriptum est: Misericordiam et iudicium cantabo tibi, Domine. De quo iudicio consequenter adiunxit adque ait: Et potestatem dedit ei iudicium facere, quia filius hominis est. Hic ostendit, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. Ad hoc enim ait: Quoniam filius hominis est. Ac deinde subiungens unde agimus: Nolite, inquit, mirari hoc, quia ueniet hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent, qui bona fecerun
Abbreviated transcription (Latin):
luisset meritoꝵ ordinem seruare quã dẽ¬
obnirgaret ciuitates in quib uirtutes
magnas fecerat neq crediderant. & eis ali¬
enigenas anteponeret: uerũtamen inqͥt
dico uobis. tyro & sydoni remissius erit
indie iudicii quã uobis. Et paulopost
alteri ciuitati. A men inquit dico uobis:
quia terre sodomoꝵ remissius erit in
die iudicii quã tibi. Hic euidentissime pre¬
dicat diem uidicii ẽẽ uenturũ. Et alio inqͥt¬
penitentiam egerunt inp̃dicatione ione.
Et ecce plus quã iora hic. R egina austri
surget iniudicio cũ generatione ista & cõ
demnabit ẽã: quia uenit afinib terrȩ au¬
dire sapientiã salomoriis. Et ecce plus
quã salomos hic. Duas res hoc loco disci¬
mus. & uenturũ ẽẽ iudiciũ: & cũ mortu¬
orũ resurrecꝰtione uenturũ. De nimuitis
eñ & regina austri quando ista dicebat
de mortuis sine dubio loquebat᷑: quos tam̃
in die iudicii resurrecturos ẽẽ predixit.

Expanded text:
luisset meritorum ordinem seruare quam teluisset meritorum ordinem seruare quam tebiurgaret ciuitates, in quibus uirtutes magnas fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret : aerum tamen, inquit, dico uobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis. et paulo post alteri ciuitati: amen, inquit, dico uobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi, hic euidentissime praedicat diem iudicii esse uenturum. et alio paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae, et ecce plus quam Iona hic. regina austri surget indemnabit eam; quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. Duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mortuorum resurrectione uenturum. De Nineuitis enim et regina Austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
uetera priora sint tẽꝑe. noua tam̃ antepo¬
nenda sunt dignitate: qm̃ illa uetera p̾co¬
nia sunt nouoꝵ. Noua gͥ ponent᷑ prius:
que ut firmius ꝓbemus assumentur & ue¬
tera. Inueterib habentur lex & ꝓpħȩ: in
nouis eũgłium & apłicȩ littere. Ait aucem
apłs. Per legem enĩ cognitio peccati. Nunc
autẽ sine lege iustitia dĩ manifestata. ẽ. te¬
stificata ꝑ legem & ꝓpħas: iustitia autẽ dĩ
ꝑfidem itłu xp̃i inom̃s qui credunt. Hȩc
iustitia dĩ ad nouũ ꝑtinet destam̃tũ: & te¬
stimoniũ habet aueterib libris hoc. ẽ. a¬
lege & ꝓpħis. Prius igit᷑ ipsa causa ponen¬
da. ẽ: & potea testes introducendi. Hunc
& ipse itle xp̃c ordinem seruandũ ẽẽ demon¬
strans: scriba inquit eruditus in regno dĩ
similis. ẽ. uiro patrifamilias ꝓferenti de
thesauro suo noua & uetera. Non dixit. ue¬
tera & noua. Quod utiq dixisset: nisi ma¬

Expanded text:
uetera priora sint tempore, noua tamen antepouetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habentur lex et prophetae, in nouis euangelium et apostolicae litterae. Ait autem apostolus: Per legem enim cognitio peccati. Nunc autem sine lege iustitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas; iustitia autem Dei per fidem Iesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hoc est lege ac prophetis. Prius igitur ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi ma
Abbreviated transcription (Latin):
uel mala uitanda uanescendo transeuntia:
sed propt̃ futurum iudicium ꝑ qͦd erunt
& bonis bona & malis mala sine fine man¬
sura. Deniq iste sapiens hunc librũ sic con¬
clusit ut diceret. dm̃ time & mandata eius
custodi. quia hoc. ẽ. omnis homo: quia om¬
ne hoc opus d̃s adducet iniudiciũ in om̃i
despectu siuie bonũ siue malũ. Quid breui¬
us. uerius. salubrius. dici potuit. D m̃
inquit time & mandata eius custodi: qͥ a
hoc.ẽ. omĩs homo. Quicũq enĩ est: hoc
est. nichil est. Non enĩ adueritatis imagi¬
nem reformat᷑. remanens insimilitu dine
uanitatis: quia omne hoc opus id .ẽ. qͦd ab
homine fit inhac uta siue bonũ siue ma¬
lũ ds̃ adducet iiudiciũ: inom̃i despectu
id .ẽ. in om̃i etiã qͥ contẽptibilis hic udet᷑.
& idõ nec uidetur: qm̃ & ds & ipsũ uidet
nec eũ despicit. nec cũ iudicat preterit.
m̃ti noui. postea de ueteris. Quãuis enim

Expanded text:
uel mala uitanda uanescendo transeuntia, uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc  hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui contemtibilis hic uidetur et ideo nec uidetur; quoniam Deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterit. menti noui, postea de ueteris. Quamuis enim
Abbreviated transcription (Latin):
agitur: significans uidelicet ea mala que
bonis & malis uidemus ẽẽ cõmunia. Dic it
etiã illud. qͦd & boni patiantur mala tan¬
quã mali sint: & mali tanquã boni sint ad¬
ipiscantur bona: ita loquens. Est inquit
uanitas quȩ facta. ẽ. suꝑ terrã: quia sunt
iusti suꝑ quos uenit sicut factũ impiorũ.
& sunt impii suꝑ quos uenit sicut factum
iustoꝵ. Dixi: qm̃ hoc quoq uanitas. Et¬
inhac uanitate cui quantũ satis uisũ est
intimande & totũ istũ librũ uir sapientis¬
simus deputauit. non utiq ob aliud. nisi
ut uitã eã desideremus quȩ uanitatẽ ñ
habet sub hoc sole. sed ueritatẽ sub illo qͥ
facit hunc solem: in hac gͦ uanitate nun¬
quid nͥ iusto dĩ rectoq iudicio similis eidẽ
uanitati factus uanesceret homo: Indie¬
bus tam̃ uanitatis suȩ interest plurimum
utrũ resistat an obtemperet ueritati. & u¬
trũ sit expers uerȩ pietatis anparticeps :¬
ñ propter uite huius uel bona adquirenda

Expanded text:
agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et malis uidemus esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum inpiorum, et sunt inpii super quos uenit sicut factum iustorum. Dixi quoniam hoc quoque uanitas. In hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda
Abbreviated transcription (Latin):
ligendum uelut sipost ad deretur. ut sic se
haberet tota sententia. Et clausit & signa¬
uit suꝑ eum. donec fimantur mille auni.
ut non seduceret iam gentes. id. ẽ. ido clau¬
sit donec fimantur nille anm. ut non se¬
duceret iam gentes.

Expanded text:
legendum, uelut  si post adderetur, ut sic se legendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes, id est ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
bat antequã ẽẽt eccłia. Neq enĩ dictũ
est ut non seduceret aliquẽ: sed ut non
seduceret inquit iam gentes. in quib eccle¬
siam ꝓculdubio uoluit intelligi. Donec fi¬
niantur inquit mille anni: idest aut quod
remanet de sexto die qui constat ex mille
annis aut omnes anni in quib deinceps
hoc sclm̃ ꝑ agendum est. Nec sic accipien¬
dũ est quod ait ut non seduceret gentes do¬
nec finiantur mille anm quasi postea sit se¬
duc turus eas dum taxat gentes ex quib p̃¬
destinata constat eccłia quib seducendis
illo est uinculo claustroq ꝓhibitus: sed aut
illa locutione dictum. ẽ. que inscripturis
aliquotiens inuenitur: qualis . ẽ. in psalmo
aut certe iste. ẽ. ordo uerboꝵ. & clausit
& signauit suꝑ eũ donec fimantur mille
anni. Quod uero interposuit ut ñ seduce¬
ret iam gentes. ita se habet ut ab huus or¬
dinis conexione sit liberum & seorsus intel¬

Expanded text:
bat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum bat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum est ut non sseduceret, inquit, iam gentes; in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: ut non seduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo:aut certe iste est ordo uerborum: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsum intel
Abbreviated transcription (Latin):
dicti uinculo & claustro diabolus ꝓhibe¬
tur atq cohibetur: quas ꝑtinentes ad xp̃m
seducebat antea uel tenebat. Has enĩ d̾s
elegit ante mundi constitutionem eruere
de potestate tenebrarũ & transferre in reg
Nam seducere illũ gentes etiã nunc. & se¬
cũ trahere in ȩternam penã. sed non p̃de¬
stinatas ineternã uitam. qͥs fidelis ignorat:
Nec moueat qͦd sepe diabolus seducit etĩã
illos qui regenerati iam in xp̃o uias ingre¬
diuntur dei. Nouit enĩ dñs qui sunt eiꝰ.
Ex his in eternam damnationẽ neminem
ille seducit. Sic enĩ eos nouit dñs. ut d̾s
quẽ nichil latet etiã futuroꝵ. non ut homo
qui hominem ad p̃sens uidet. si tamen ui¬
det cuius cor non uidet. qualis autẽ po¬
stea sit futurus. nec se ipsum uidet. Ad
hoc gͦ ligatus. ẽ. diabolus & inclusus in a¬
bysso. ut non iam seducat gentes ex quib
constat eccłia: quas antea seductas tene¬

Expanded text:
dicti uinculo et claustro diabolus prohibedicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si tamen uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas tene
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq diabolũ misit mabyssum. Quo no¬
mine significata. ẽ. multitudo innumera¬
bilis impiorũ. quoꝵ in malignitate aduer¬
sus eccłiam dĩ multũ ꝓfunda sunt corda: ñ
quia ibi diabolus ante non erat. sed idõ il¬
luc dicit᷑ missus. quia exclusus acredenti
bus plus cepit impios possidere. Plus namq
possidetur a diabolo. qui non solum. ẽ. ali¬
enatus adõ: uerũetiã gratis odit seruien¬
tes dõ. Et clausit inquit & signauit suꝑ
eũ: ut non seduceret iam gentes: donec
finiantur mille anni. Clausit suꝑ eum
dictũ . ẽ. interdixit ei neposset exire: id .ẽ.
uetitum transgredi. Signauit autẽ quod
addidit. significasse michi uidetur qͦd oc¬
cultum ẽẽ uoluit qui ꝑtineant ad partẽ
diaboli. & qui non ꝑtineant. Hoc quippe
inscło isto prorsus latet: quia & qui uide¬
tur stare utrũ sit casurus. & qui uidetur
iacere utrũ sit resurrecturus incertũ. ẽ.
Ab eis autẽ gentib seducendis huius int̾¬

Expanded text:
utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credenbus plus coepit inpios possidere. Plus namque possidetur a diabolo, qui non solum est alienatus a Deo, uenim etiam gratis odit seruientes Deo. Et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius inter
Abbreviated transcription (Latin):
uenire non ꝑmittit in mortẽ scd̾am: alia
seda que non nunc sed inscłi fine futura
est. nec anunarũ sed corpoꝵ est: que ꝑul
tunũ iudicium alios mitcit in scdam mor¬
tem. alios in eam uit̾a quȩ non habet mor
E his duab resurrectiStem¬
onib ide ioħ es euangłista in libro qͥ
dicitur apocalypsis eo modo locutus est
ut earũ prima a quib dam nr̃is non in¬
tellecta. insuꝑ etĩã in quasda ridiculosis
fabulas uerteretur. Ait quippe in libro
memorato iohannes apłs. Et uidi ange¬
lũ descendentẽ de cȩlo habentẽ claium a¬
byssi & catenã in manu sua: & tenuit ded¬
conem illũ serpentẽ antiquũ qui cogne

Expanded text:
uenire non permittit in mortem secundam; alia uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios mittit in secundam mortem, alios in eam uitam, quae non habet more his duabus resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro memorato Iohannes apostolus: Et uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. Et tenuit draconem il
Abbreviated transcription (Latin):
uiuent. Non eñ om̃s uiuent: ea uita
scilicet que qm̃ beata est. sola uita dicenda
est. Nam utiq ñ sine qualicũq uita pos¬
sunt audire. & de monum̃tis resurgente
carne ꝓcedere. Quare aũ non om̃s uiuẽt.
in eo quod sequitur docet. Qui bona inqͥt
fecerunt: in resurrectionẽ uitȩ. Hi sunt qͥ
uiuent. Qui uͦ mala egerunt: in resurre¬
cꝰtionẽ iudicii. Hi sunt qui non uiuent: qͥa
scda morte morientur. Nala quippe ege¬
runt: qm̃ male uixerunt. Male autẽ in¬
xerunt: quia inprima quȩ nunc . ẽ. anuna¬
rũ resurrectione ñ reuixerunt: aut in eo
qͦd reuixerant ñ infinem usq manserunt.
Sicut ꝯͦ due sunt regenerationes de quib
iam supra locutus sum una scd̃m fidẽ que
nunc fit ꝑbaptisinum. alia scdm carnem
que fiet in eius incorruptione atq immor¬
talitate ꝑ iudiciũ magnũ. atq nouissi¬
mum: ita sunt & resurrectiones duȩ una
prima quȩ & nunc. ẽ. & animarũ. ẽ. quȩ

Expanded text:
uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia secunda morte morientur. Mala quippe egerunt, quoniam male uixerunt; male autem uixerunt, quia in prima, quae nunc est, animarum resurrectione non reuixerunt aut in eo, quod reuixerant, non in finem usque manserunt. Sicut ergo duae sunt regenerationes, de quibus iam supra locnunc fit per baptismum, alia secundum carnem, quae fiet in eius incorruptione atque immortalitate per iudicium magnum atque nouissimum: ita sunt et resurrectiones duae: una prima et nunc est et animarum est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerbũ meũ audit & credit ei qͥ mi¬
sit me habet utam et̾nam. & iniudici¬
um ñ ueniet. s transit a morte inuitã
idest ꝑtinendo ad pͥmã resurrectionẽ
qua nunc transitur amorte ad uitã: in
damnationẽ non ueniet quã significa¬
uit appellatione iudicii. sicut etiã in¬
hoc loco ubi ait. qͥ mala egerunt inre¬
surrectionẽ iudicii. id.ẽ. damnationis.
Resurgat ergo inprima: qͥ ñ uult in se¬
cunda resurrectione damnari. Uenit e¬
nim hora & nunc est. quando mortui
audient uocem filii dĩ & qui audier int
uiuent. id .ẽ. in damnatione ñ uenient
que scda mors dicitur. In quã mortẽ pt
scdam quȩ corpoꝵ futura. ẽ. resur rectio¬
nem p̃cipitabuntur. qͥ inpͥma quȩ ani¬
marum. ẽ. non resurgunt. Ueniet enim
hora ubi non ait & nunc. ẽ. quia infine
erit scłi hoc . ẽ. inultimo & maximo udi¬
cio dĩ. quando om̃s qͥ in monum̃tis sunt
audient uocem eius & ꝓcedent. Non di¬
xit quẽ admodũ inpͥma: & qͥ audierint

Expanded text:
redit ei qui misit me, habet uitam aeternam et in iudicium non ueniet, sed transiet a morte in. uitam, id est pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione indicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: qui male egerunt, in resurrectionem iudicii, id est damnationis. resurgat ergo in prima qui non uult in secunda resurrectione damnari. uenit enim hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent, id est in damnationem non uenient, quae secunda mors dicitur; in quam mortem post secundam quae corporum futura est resurrectionem praecipitabuntur qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio Dei, quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. Non dixit quem ad modum in prima: Et qui audierint,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ est quando mortui audient uocem
filii dĩ. & qui audierint uiuent. Qui
audierint dixit. qͥ obedierint. qͥ credi¬
derint: & usq infinem ꝑseuerauerint.
Nec fecit hic ullam differentiã bonoꝵ
& maloꝵ. Omĩb em̃ bonũ. ẽ. audire uo¬
c̃ẽ eius & iuuere: & ad uitam pietatis ex
impietatis morte transire. De qua morte ait
apłs paulus. Ergo om̃s mortui sunt: &
pro om̃ib mortuus est: ut qui uiuunt ĩa
non sibi uiuant: sed ei qͥ ꝓ ipsis mortuus
est & resurrexit. Et omnes itaq mortui
sunt inpeccatis nemine prorsus excepto.
siue originalib siue etĩa uoluntate addi¬
tis. uel ignorando uel sciendo. nec facien¬
do qͦd iustum. ẽ. Et ꝓ om̃ib mortuus. ẽ.
mortuus unus uiuus id .ẽ. nullũ habers
omnino peccatũ. ut qui ꝑ remissionem

Expanded text:
nunc est, quando mortui audient uocem nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei; et qui audierint, uiuent. Qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint\\ Nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum. Omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex inpietatis morte transeundo. De qua morte ait apostolus Paulus: Ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino pecc
Abbreviated transcription (Latin):
credit ei qui misit me. habet uitã ȩternã.
Et iniudiciũ non ueniet: sedtransit a
morte inuitã. Ecce hic dixit. fideles suos
iniudiciũ ñ uenire. Quomꝰi gͦ ꝑ udicium
separabuntur amalis. & ad enis dexterã
stabunt. nisi quia hoc loco iudiciũ ꝓ clam¬
natione posuit: Intale quippe iudiciũ
non uenient qͥ audiunt uerbũ eiꝰ: & cre¬
dico uobis: quia uenit hora & nunc
est quando mortui audient uocem filii
dĩ. & qui audierint uiuent. Sicut enĩ
pater habet uitã insemetipso: sic dedit
de scda resurrectione id .ẽ. corpoꝵ loqͥt᷑.
quȩ infine futura. ẽ. sed de prima que
nunc. ẽ. Hanc quippe ut distingueret
ait. Uenit hora & nunc est. Non autẽ
ista corpoꝵ sed animarũ est. Habent e¬
nim & animȩ mortẽ suã: in impietate
atq peccatis. Scdm̃ quã mort̾e mortui
sunt de quib idem dñs ait. sine mortu¬
os sepelire mortuos suos: ut scilicet in ani¬
ma mortui. in corꝑe mortuos sepelirent.
Propter istos gͦ impietate & iniquitate

Expanded text:
credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credico uobis, quia uenithora etnunc est, quando mortui audient uocem filii Dei, et qui audier sic dedit de secunda resurrectione, id est corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. Hanc quippe ut distingueret, ait: Venit hora, et nunc est. Non autem ista corporum, sed animarum est. Habent enim et animae mortem suam in inpietate adque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt, de quibus idem Dominus ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos; ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent. Propter istos ergo inpietate et iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. Multa p̾tereo quȩ de ultimo udi¬
cio ita dici uidentur ut diligent̾ conside¬
rata reperiantur ambigua. uł magis ad
aliud ꝑtinentia: siue scilicet adeũ saluato¬
ris aduentũ qͦ ꝑ totũ hoc tempus in eccl̃ia
sua uenit. hoc. ẽ. in membris suis partieu¬
latim atq paulatim qm̃ tota corpus eĩ . ẽ.
siue ad excidiũ terrenȩ ierłm: quia & dͥe
illo cũ loquitur plerũq sic loquit᷑ tanqͥm
de fine scli atq illo die iudicii nouissimo
& magno loquat᷑. ita ut dinosei non possit
omino. nisi ea quȩ apud tres euangłistas
Matheum. orarcũ. & lucam de hac re sinm¬
liter dicta sunt inter se omĩa conferantur.
quȩdam quippe alter obscurius. alter ex¬
plicat planius: ut ea quȩ adimam remꝑ
tinentia dicunt᷑. appareat unde dicantus
Quod facere ut cũq curaui inquada epła
quã rescripsi adbeatȩ memoriȩ uirum
esychium solonitane urbis ep̃m: cui epł¬

Expanded text:
fidem. multa praetereo, quae de ultimo iudifidem. multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis particulatim atque paulatim, quoniam tota corpus est eius, siue ad excidium terrenae Hierusalem, quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi atque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Esychium, Salonitanae urbis episcop
Abbreviated transcription (Latin):
multi plicate: duodecĩ faciunt. Nam & .iiͬ.
ter. & tria quater. duodec̃i sunt: & si qua
alia huius duodenarii numeri quȩ ad hoc
ualeat ratio reperitur. Alioquin: qm̃ in
locũ ude traditoris apłm mathiam leginꝰ¬
ordinatũ: apłs paulus qui plus illis om̃ib
laborauit ubi adiudicandũ sedeat non ha¬
bebit. Qui ꝓfecto cũ aliis scĩs ad numerũ
uidicum se ꝑtinere demonstrat: cum dicit
Nescitis quia angłos iudicabimus: De ipsis
quoq iudicandis. in hoc numero duodena¬
rio similis causa est. Non enĩ quia dictũ est
iudicantes. xii. trib isrł: trib leui quę
tertiadecima. ẽ. ab eis iudicanda non erit:
aut solum illũ popłm ñ etiã gentes cȩteras
iudicabunt. Quod autẽ ait in regenerati¬
one: ꝓculdubio mortuoꝵ resurrectionem
nomine regenerationis uoluit intelligi. Sic
enĩ caro nr̃a regenerabitur ꝑ incorruptionẽ.
quẽ admodũ. ẽ. anima nr̃a regenerata ꝑ

Expanded text:
multiplicatae, duodecim faciunt. Nam et quater multiplicatae, duodecim faciunt. Nam et quater ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia hujus duodenarii numeri quae ad hoc valeat ratio reperitur. Alioquin quoniam in locum Judae traditoris apordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laboravit, ubi ad judicandum sedeat non habebit, qui profecto cum aliis sanctis ad numerum judicum se pertinere demonstrat, cum dicit, Nescitis quia angelos judicabimus ? De ipsis quoque judicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est, iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per