comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ indoctorib incellegitur qr suane. glegentia fornicationẽ &idolatriã. in ȩccła. eẽ.
sinunt subnõe xp̃iano. Sediãnunc uideamꝰ sensũ. Euit enĩ iezabel uxora ab regis isrł
idolatrasimul & sornicaria . q̃. &iã diseruos insecutaest. Verũ haec mulier. non
uixit usq ad aduentũ dñi Nã & ungulis equorũ legimꝰ illã conculcatã. Sed quia erant
in eadẽ ȩcda qͥoperaillius mala imitabant᷑ id circo meis ipsamat̃ fornicationũ ierabel
notat᷑ sicutenĩ om̃s electi unã uitã ducentes. unũ xp̃icorpus faciunt sic om̃s reꝓbi
unũ corpus diaboli sereddunt. Sic q̃ fit: ut p̃cedentia m̃bra sequentibus. & sequentia
mant & alia trans latio demonstrat. fuerit haec mulier in eadẽ ȩccła uxor uidel ic &
angłi ipsius q̃. docebat diseruos edere deidolotitis & fornicari. Excuius forma spe¬

Expanded text:
quae in doctoribus intelligitur, qui sua negligentia fornicationem et idololatriam in Ecclesia esse quae in doctoribus intelligitur, qui sua negligentia fornicationem et idololatriam in Ecclesia esse sinunt sub nomine Christiano. Sed jam nunc videamus sensum: fuit Jezabel uxor Achab regis Israel, idololatra simul et fornicaria, quae etiam Dei servos insecuta est. Verum haec mulier non vixit usque ad adventum Domini: nam et in ungulis equorum legimus illam conculcatam. Sed quia erant in eadem Ecclesia qui opera illius mala imitabantur, idcirco in eis mater ipsa fornicationum Jezabel notatur. Sicut enim omnes electi unam vitam ducentes, unum corpus Christi faciunt, sic omnes reprobi unum corpus diaboli dese reddunt, sicque fit, ut praecedentia membra sequentibus, et sequentiamant, et alia translatio demonstrat. Fuit haec mulier in eadem Ecclesia, uxor scilicet ipsius angeli, quae docebat Dei servos edere de idolothytis et fornicari. Ex cujus specie spe
Abbreviated transcription (Latin):
infantia ꝑtin&. bene oꝑra illius plura priorib cõme morant᷑ qr uide lic &
ȩccła prius faciliorib & leuiorib p̃ceptis solidata ÷. Vnde & apli tant ũqua¬
tuor capitula illis quicredebant inposuer̃. uidelic& ut abstinerentse a sus¬
tenderent. habita pauperibus tribuerent. fr̃s. sorores. patres. & matres.
uxoresq relinquerent. Abhinc &iã ex ordiũ supsit monachorũ religio. Uel
certe potesthoc referri addiẽ iudicii: quando immanissima crebręscente tẽporib:
antixp̃i ꝑsecutione. amplior inea uirtus enitebit operationis. dũ uidei & gentiles par
infide xp̃i fundati. duplo quãnunc laborabunt. Sedhabeo aduersuste: qr ꝑmittis muli
deidolotitis. Nullaratio ꝑmitait ut hȩc uerba ad eos ꝑtineant quossuperius tantalau¬
de fuerat ꝓsecutus sed a generali corpore eleccorũ. uertit sermonẽ ad pdrtẽ reꝓborũ.

Expanded text:
inet, bene opera illius plura prioribus commemorantur, quia videlicet inet, bene opera illius plura prioribus commemorantur, quia videlicet Ecclesia prius facilioribus et levioribus praeceptis solidata est. Unde et apostoli tantum quatuor capitula illis qui credebant imposuerunt, videlicet ut abstinerent se ab imtenderent, habita pauperibus tribuerent, fratres, sorores, patres et matres uxoresque relinquerent. Abhinc etiam exordium sumpsit religio monachorum. Vel certe potest hoc referri ad diem judicii, quando immanissima crebrescente temporibus Antichristi persecutione, amplior in ea virtus enitebit operationis, dum Judaei et gentiles pariter in fide Christi fundati, duplo quam nunc laborabunt. Sed habeo adversus te pauca, quide idolothytis. Nulla ratio permittit ut haec verba ad eos pertineant quos superius tanta laude fuerat prosecutus, sed a generali corpore electorum vertit sermonem ad partem reproborum,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ p̾bent. ET Pedes eius similes auricalco. Pedesdñi sunt uel scĩp̃dicatores ꝑ q
mundũ circuit. igne tribulationis ꝓbati : uelcerte ultima ac nouissima illius m̃bra.
ctrema ꝑsecutione candentia. NΟVIΟΡERΑTUΑ iđ tua benegesta approbo. ut pot
quiut eadẽ ageres gratuite contuli. In hoc aũt loco generalis ȩcelȩ ꝑsona introducit᷑¬
FICARItatẽ &fidẽ .s. noui: eomodo quo & operatua. Caritatẽ scilic&. quadm̃ ex toto cor¬
de & ꝓximũ diligis sicut te ipsũ. Et fidẽ quacredis dm̃trinũ inꝑsonis. unũ inm¬
iestate Estaut̃ hic posterius ordo: dũprius ponunt᷑ opera. postea caritas. dehine
fides cũ prius utiq: sitcredere. inde qđ quisq: creditamare: inde &iã qđ creduli¬
quierant inhierusalẽ nichilhabentib desuis facultatibus mibdȩ oꝑa illise
hibentes. apłomonente ut eeñt memores fr̃m. Patientia uero in hoc intelle¬
finẽ hic saluieẽnt. Etoperatua nouissima: plura priorib Quancũ ad ȩcłe

Expanded text:
miles aurichalco. Pedes Domini sunt vel sancti praedicatores per quos mundum circuit, tribulationis igne probati, vel certe ultima ac novissima illius membra, extrema persecutione cadentia. Novi opera tua, id est tua bene gesta approbo, ut pote qui ut eadem ageres gratuite contuli. In hoc autem loco generalis Ecclesiae persona introducitaudis novi eo modo quo et opera tua. Charitatem, scilicet qua Deum ex toto corde et proximum diligis sicut teipsum; et fidem, qua credis Deum trinum in personis, unum in majestate. Est autem hic praeposterus ordo: dum prius ponuntur opera, postea charitas, dehinc fides, cum prius sit utique credere, deinde quod quisque credit amare, inde etiam quod creduliqui erant in Hierusalem nihil habentibus de suis facultatibus, misericordiae opera illis exhibentes, Apostolo monente , ut essent memores fratrum. Patientia vero in hoc intellifinem salvi essent. Et opera tua novissima plura prioribus. Quantum ad Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
sinenseũ libere dor mire. manducare. bibere. cȩteraq quȩ sibi uident̾ facere. qr uult eũ
hereditate priuare At contra alterũ ex cõmunicait uerberib afficit aliquando totanoc¬
te uigilare fac̃. & iunctis pedib stare . q uulteũ sibiheredẽ substituere Taliitaq moc
huius uite labores. adȩt̃nã ꝑueniant posessionẽ Re ꝓbos aũt ꝑmitcit suȩ uoluntatis ẽe
& in lecto securitatis quiescere: quo postea dãpnent᷑ om̃s nequã filii cũsuis iniquis patri¬
bus ubierit tribulatio magna. quã nulla carnis explicare ual& lingua. Vbi& defici¬
ens quisq non deficit : & moriens sẽꝑuiuit FI SCIENT OM̃ SȨCCłE: quia ego sũ scru¬
cans renes &corda inrenib: delestatio designat᷑ concupiscentiȩ carnal s qr humanȩ c̃

Expanded text:
dentur facere, quia vult eum haereditate privare. At contra, alterum excommunicat, verberibus afficit, aliquando tota nocte vigilare facit, et vinctis pedibus stare, quia vult eum sibi haeredem substituere. Tali itaque modo hujus vitae labores, ad aeternam perveniant possessionem. Reprobis autem permittit suae voluntatis esse, et in lecto securitatis quiescere, quo postea damnentur omnes cum suis patribus iniquis, ibi erit tribulatio magna, quam nulla carnis explicat lingua, ubi et deficiens quisque non defecit, et moriens semper vivit. Et scient omnes Ecclesiae quia ego sum scrutans corda et renes. In renibus delectatio signa
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. iuxta qđ on dicit Decorde ex eunt cogitatunes malȩ adulteria. fornicationes
surta &c̃. Quia enĩ p̃cedenti uersiculo dixerat omp̃s ds̃ non aꝑte sed occulta idolatras
occulte in sua p̃sciencu iãeos dãpuat. Aitergo. Scient om̃s ȩccłȩ quia ego sum
scrutans renes & corda: id facta & cogitationes singulorũ intueor. Hominibus
quippe operanra & dictapossunt ẽe nota dõaũt &iã cogitationes manisestantur.
qm̃ ipse uid& quidquisq cogit& uel quid delectet᷑. Vnde illi sapientissimꝰ oracor¬

Expanded text:
 dicit: De corde exeunt cogitationes malae, adulteria, fornicationes, furta , etc. Quia enim praecedenti versiculo dixerat omnipotens non aperte, sed occulte, idololatras occulte in sua praescientia jam eos damnat. Ait ergo: Scient omnes Ecclesiae quia ego sum scrutans renes et corda, id est, facta et cogitationes singulorum intueor. Hominibus quippe opera nostra et dicta possunt esse nota, Deo autem etiam cogitationes manifestabantur, quoniam ipse videt quod quisque cogit
Abbreviated transcription (Latin):
leguit uelopera illorũ ꝑuersa. quȩ tunc dabunt in mortẽ: quando post lȩti¬
tiã tẽporalẽ ꝓhis miseri peccatores ꝑp&uis tormentis tradent᷑ cruciandi dũꝑin
punitatẽ scelerũ ad mortẽ ꝑuenerint animarũ Quocontra eleci affligunt᷑
mis recessi ate Et in hapocal ipsi łgoquos amo : arguo & castigo. Esperant᷑ siqdẽ¬
nis uegetundi dicitergo quos amo arguo & castigo. ꝑflagella scilic& cor¬
poris ꝑdãpna tẽporaliũ rerũ. ꝑuarias & diuersas afflictiones corporũ. & animarũ. Econ¬

Expanded text:
liguntur, vel opera illorum perversa quae tunc dabuntur in mortem, quando post laetiliguntur, vel opera illorum perversa quae tunc dabuntur in mortem, quando post laetitiam temporalem pro his miseri peccatores perpetuis tormentis tradentur cruciandi, dum per impunitatem scelerum ad mortem pervenerint animarum. Quo contra electi affliguntur meus recessit a te ; et in hac Apocalypsi: Ego quos amo, arguo et castigo . Prosperantur siqnis vegetandi. Dicit ergo, quos amo, arguo et castigo, per flagella scilicet corporis, per damna temporalium rerum, per varias et diversas afflictiones corporum et animarum. E
Abbreviated transcription (Latin):
perib suis Dũ enĩ peccatores quidã deppetratis criminib nolunt agere peniten¬
tiã fitut adalia ruant crimina &iã grauiora. Vnde paulus de quibusdã cognos¬
centib & ñglorificantibus dicit. Propt̃ qđ tradidit illo sds̃ in reꝓbũ sensũ ut faci¬
ant q̃nc̃ueniunt: Etfilioseius i. imitatores illius int̾ficiã in mortẽ. Nonistã com¬
mune hic motẽ debemꝰ accipere quamoriunt᷑ & iusti sed illã quȩ post mortẽ
corporis sequit animã .i. dãpnationẽ ꝑpetuã. Nã & ꝑlectũ quoierabel mitti cõ¬
minat᷑ et̃napena potest intellegi. qua miseri reꝓbi cruciandi trahentur
tqͥ moecant᷑ cũea: ho ÷ qui fornicationẽ illius quocũq modo imitant᷑ erunt intr¬
bulatione maxima post moitẽ carnis. ubiuermiseoiũ non moriet᷑. & ignis non ex¬
tinguet᷑. Et hoc ideo qr penitentiã agere neglegunt. doneceis repentinꝰ iue¬

Expanded text:
peribus suis. Dum enim peccatores quidam de perpetratis criminibus nolunt agere poenitenperibus suis. Dum enim peccatores quidam de perpetratis criminibus nolunt agere poenitentiam, fit ut ad alia ruant etiam crimina graviora. Unde Paulus de quibusdam Deum cognoscentibus et non glorificantibus dicit: Propter quod tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Et filios ejus imitatores illius interficiam in mortem. Non enim istam communem hic mortem debemus accipere, qua moriuntur et justi, sed illam quae post mortem corporis sequitur animam, id est damnationem perpetuam. Nam et per lectum quo Jezabel mitti comminatur, aeterna poena potest intelligi, qua miseri et reprobi cruciandi tradentur. Et qui moechantur cum ea, hoc est qui fornicationem illius quocunque modo imitantur, erunt in tribulatione maxima post mortem carnis, ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur; et hoc ideo quia poenitentiam agere negligunt, donec eis repentinus supe
Abbreviated transcription (Latin):
Ponit᷑ aũt istauniuersalis meretrix in lecto nonut quiesatt sedutfebre languesct
ut frenesim sustineat. quatinꝰ ea iãdicat uelagut quȩ aluaudire erubescant sepe
enĩ uiscodĩ uidicio: ꝓpt̃ peccata p̃terita. homines admaiora ruunt facinora:
Dũq si ne timore audact peccant: quasi inlecto .i. inpecandi securitate quiescunt
Inqua securitate dscos ponere dr̃: q iusto iudicio ꝑmittit ut ibi ponant᷑. Tale est
xillud Indurauitdñis corpharionis .i. none molliuit: si cut hicdr̃. pono eã in lecũ
÷ non retraham illã sed ꝑmitã ꝓpt̾ trans acta peccata libere &sine timore pecare
Et qui moecant cũea hoc ÷ cũse ipsis. quia sicut supra diccũ ÷ qđ ÷ merecrix
hoc sunt &illi quicũ ea fornicant᷑. intribulatione maxima erunt hoc ÷ in aueñta
peccatorũ supplicia: ipsauitiorũ increm̃ta: Ethocfi&: nisi penitentiã egerit abo¬

Expanded text:
n lecto ista universalis meretrix, non ut quiescat, sed ut febre languescat, ut phrenesim sustineat, quatenus ea jam dicat, vel agat, quae alii audire erubescant. Saepe enim justo Dei judicio propter peccata praeterita homines ad majora ruunt facinora, dumque sine timore audacter peccant, quasi in lecto, id est, in peccandi securitate quiescunt. In qua securitate Deus eos ponere dicitur, quia justo judicio permittitur ut ibi ponantur; tale est et illud: Induravit Dominus cor Pharaonis , id est non emollivit. Sic et hic dicitur: Pono eam in lecto, id est non retraham illam, sed permittam, propter transacta peccata, libere et sine timore peccare, et qui moechantur cum ea, id est cum seipsis, quia supradictum est quod est meretrix. Hoc sunt illi qui cum ea fornicantur, in tribulatione maxima erunt, hoc est in augmepeccatorum supplicia, ipsa vitiorum incrementa, et hoc fiet nisi poenitentiam egerint ab o
Abbreviated transcription (Latin):
& uocet᷑ & sit. Potest & ꝑ hunc lapidẽ ignitũ & candidũ caritas intellegi
q̃ candorẽ hab& ꝑ hoc qđ uestis ÷ operiens nigre dinẽ peccatorũ. ignẽ aũt
pamorẽ qđ diligitds̃ & homo Derat igit᷑ uincentib calculus candidus.
ut diligant dm̃ & pximũ datͥ incalculo nom̃ ut ipsã dilectionẽ ad im¬
pleant inmandato nouo Scriptũ quippe ÷ Mandatũ nouũ douobis. utuos inuicẽ dili¬
gatis. Cuius nominis uirtutẽ solusscit qͥ accipit .ĩ. qui in nouo mandato illud custodit qđ
discipulis ÷ conlatũ. Et a no lothiatyre ȩcclȩ scribe: Ihiatyra sicut supra dictũ est inlumi
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ . Ideoq: qd unispecialit̃ ȩcđȩ dicere sermodiuinꝰ
uidet᷑ generalit̃ ad omnẽ eccłam ꝑtin&. Naecbicit filiusdi: qͥ hab& oculos ut flãmaignis.
hic aꝑte ostendit᷑. cuiustrpũ angłs gerebat quihaec ostendebat ioħi: cũ sua uerba fi

Expanded text:
 et sit. Potest et per hunc lapidem ignitum charitas intelligi, quae candorem habet, per hoc quod vestis est operiens nigredinem peccatorum: per ignem autem, amor quo diligitur Deus et homo. Datur ergo vincentibus calculus candidus, ut diligant Deum et proximum. Datur in calculo nomen, ut ipsam dilectionem adimpleant in mandato novo. Scriptum quippe est: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Cujus nominis virtutem solus scit qui accipit, id est qui in novo mandato illud custodit, quod discipulis est collatum. Et angelo Thyatirae Ecclesiae scribe. Thyatira, sicut supra dictum est, illumiomnem hominem venientem in hunc mundum. Ideoque quod uni specialiter Ecclesiae dicere sermo divinus videtur, generaliter ad omnem Ecclesiam pertinet. Haec dicit Filius Dei, qui habet oculos ut flammam ignis. Hic jam aperte ostenditur, cujus typum angelus gerebat, qui haec ostendebat beato Joanni, cum sua verba, Fi
Abbreviated transcription (Latin):
destinationẽ omp̃is dĩ debemꝰ intellegere. quap̃sciti & p̃destinati st̃om̃s scĩ ante om̃a
deuictore : non delebo nom̃ eius delibrouitȩ. Quodtale ÷ quale sidiceretur.: quẽ uictoẽ
futurũ sco: nom̃ eius scriptũ incȩlisteneo ETCONEITEBOR nom̃eius corãpatre meo &
corã angłis eiꝰ Illius nom̃ corã patresuo xp̃s confitebit᷑ insuturo: cuius ad pbat opera i p̃¬
senti Quȩ confessio timnccorã patre & angłis eius inplebit᷑ : cũ add exterã positis dixerit
iustis: Uenite benedicti patrismei. &c q̃tuncabeo laudabilia inpulicũ ꝓferentur hin

Expanded text:
ntis Dei debemus intelligere, quia praesciti et praedestinati sunt omnes sancti ante omnia de victore: Non delebo nomen ejus de libro vitae; quod tale est, quale si diceretur: Quem victorem futurum scio, nomen ejus scriptum in coelis teneo. Et confitebor nomen ejus coram Patre meo et coram angelis ejus. Illius nomen coram Patre suo Christus confitebitur inaesenti. Quae confessio tunc coram Patre et angelis ejus implebitur, cum ad dexteram positis dixerit justis: Venite, benedicti Patris mei . Quae tunc ab eo laudabilis in publicum proferetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
diocletianũ. Qđ quomodosit : ipsi uiderint qͥhocdicunt. Pocest aũt & hic denarius
numerus alit̃ intellegi Cunctis enĩ legentib liqu& trib: tẽptationib principa¬
lit̃ primũ hominẽ a serpente in paradiso tẽptatũ ac superatũ. Quib: & iã trib:
modis. post secundo homini tẽptatio succubuit .i. auaritia. uanagła. & cupidi¬
tate. Contraquas scilic& principales tẽptationes: cotidie ȩccłȩ dimicat: Sep¬
narius aut numerꝰ: ad p̃sens tẽpus refestur : qđ septẽ diebus uoluit᷑. Quia igit᷑
momnihuius uitȩ peregrinatione. trinaista tẽptatio non potest de eẽ. inqͥb:
ceterauitia potissimũ obtinent principatũ. & haec ipsamors ueluita. ꝑuii.
exprimitur Hlic enim trina teptationevii. diebus applicita denarius numerus
adimpletur. Dicatur itaq deelectis. habebitis tribulationẽ dieb x. Hac sid

Expanded text:
Diocletianum. Quod quomodo sit, ipsi viderint qui hoc dicunt. Potest autem et hic denarius Diocletianum. Quod quomodo sit, ipsi viderint qui hoc dicunt. Potest autem et hic denarius numerus aliter intelligi. Cunctis autem legentibus liquet tribus tentationibus principaliter primum hominem a serpente in paradiso tentatum ac superatum; quibus etiam tribus modis post secundo homini tentato succubuit, id est avaritia, vana gloria, et cupiditate; contra quas, scilicet principales tentationes, quotidie Ecclesia dimicat. Septenarius autem numerus ad praesens tempus refertur, quod septem diebus volvitur. Quia ergo in omni hujus vitae termino trina ista tentatio non potest deesse, in quibus caetera vitia potissimum obtinent principatum, et haec ipsa mortalis vita per sexprimitur. Hac enim trina tentatione septem diebus applicita, denarius numerus adimpletur; dicatur itaque de electis: Habebitis tribulationem diebus decem, acs
Abbreviated transcription (Latin):
ni. apot cẽprationẽ uctores effecti coronemu ureta illud Beatuir qͥ susfert
ẽptationẽ &c. Ethabebitis tribulationẽ dieb .x. Per .x. dies quib: eccła tribulatur
omne p̃sens tẽpus intellegit᷑. in quo de calogimanditas necessana. Sic uti enĩ uerbi grã
decalogi mandatis eos inftruit. quib muniti eis resistere possurt. Et quia quãdu
decalogũ habent necessariũ. in procinctu sunt posici: rectedr̃. Habebitis tribulati¬
onẽ dieb .x. Acsidicat᷑. Nolite q̃ rere in bello uitȩ p̾sentis requiẽ : quãdiu contra
tẽptam̃ta inimici siue aꝑta siue occulta. decẽp̃ceptis tãquã milites armamini.
Neque enĩ gaudulocus ÷.: ubiuita hominis tota. teptatio ẽ. Quidã dicit beitꝰ beda decẽ
tẽptationes ad decẽ ꝑsecutiones gentiliũ refer̃. & cõputant a nerone. cesare. usq ad

Expanded text:
ni, ut post tentationem victores effecti coronemini, juxta illud: Beatus vir qui suffert ni, ut post tentationem victores effecti coronemini, juxta illud: Beatus vir qui suffert tentationem : et habebitis tribulationem diebus decem. Per decem dies quibus Ecclesia tribulatur, omne praesens tempus intelligitur, in quo Decalogi mandata sunt necessaria. Sicuti enim verbi gratia Decalogi mandatis eos instruit, quibus muniti eis resistere possint. Et quandiu Decalogum habent, necessario in procinctu sunt positi, recte dicitur: Habebitis tribulationem diebus decem. Acsi dicatur: Nolite quaerere in bello vitae praesentis requiem, quandiu contra tentamenta inimici sive aperta, sive occulta, decem praeceptis tanquam milites armamini. Neque enim gaudii locus est, ubi vita hominis tota tentatio est. Quidam dicunt ut beatus Beda decem tentationes ad decem persecutiones gentilium referri, et putant a Nerone Caesare usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
quicqid a falsis fr̃ib uel paganis iniuriarũ lesionũq ꝑtuleris. ꝓeo qđ transeunt nefor¬
mides : Hoc ÷ qđ in euangło dicit fidelib: Nolite timere eos qͥ occidunt corpꝰ: animã aũt
non possunt occidere ECCEABSVRUSESIdiabolus ex uobis in carcerẽ ut tẽptemini.
& habebitis tribulationẽ dieb decẽ: Hinc liquido iãclar&: diuersas in uno angło ꝑsona
alloqui Prinis it enĩ diuinauax quasi ad unũloquens. Nichilhorũ timeas. q̃passur es
unc uero adiungit tãquã ad multos. Ecce missurus est diabolus ex uobis incarcerẽ
bolo qͥꝑm̃bra sua diuerso modo eoscruciat. recludens in carcerib & diuersis acuariis
nonadomne corpꝰ angłiptin& qđ constat ex sc̃is &e re ꝓbis sed illosuul intellegi qui
exinlate tribulationib uiccores existunt qͥidõ tẽptant᷑ ut ꝓbent ideo ꝓbantur¬
fut pero donitianꝰ &ceteriex uobis in carcerẽ .i. indiũsas afflictione s ut tẽptem.¬

Expanded text:
id a falsis fratribus vel paganis injuriarum laesionumque pertuleris, pro eo quod transeunt ne formides. Hoc est quod in Evangelio dicit fidelibus: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occet habebitis tribulationem diebus decem. Hinc liquido jam claret diversas in uno angelo personas alloqui. Praemisit enim divina vox quasi ad unum loquens: Nihil horum timeas quae passurus es: nunc vero adjungit tanquam ad multos: Ecce missurus est diabolus aliquos ex vobis in bolo, qui per membra sua diverso modo eos cruciat, recludens in carceribus, et diversis ac varnon ad omne corpus angeli pertinet, quod constat ex sanctis et reprobis, sed illos vult intelligi, qui ex illatis tribulationibufuit Nero, Domitianus et caeteri: ex vobis in carcerem, id est in diversas afflictiones: ut tentemi
Abbreviated transcription (Latin):
locutio non facile pat&: nisi forte ꝑsub audiciones intellegat᷑. sienĩ dixiss& non negasti fidẽ
neã indieb antiphȩ testis mei qͥoccisus ÷ apuduos plenꝰess& sensus. & facile intellegere t
At cũ dicit᷑ non negasti fidẽmeã. & in diebus antiphas testis meus &c&. obscura ÷ sentencia:
Ideoq necessarie sunt subauditiones: ut ita hanc sentenciã ꝓnuntiemꝰ. Et tenes nome
meũ : & non negasti fidẽ meã Et indieb illis. inquibus extitit antiphas tesmeus fidelis. tis
qͥoccisus ÷ apuduos nonnegasti fidẽmeã. Tale ÷ & illud inpsalmo Nolite ex tollere in

Expanded text:
locutio, non facile patet, nisi forte per subauditiones intelligatur. Si enim dixisset: Non negasti fidem locutio, non facile patet, nisi forte per subauditiones intelligatur. Si enim dixisset: Non negasti fidem meam in diebus Antiat cum dicitur: Non negasti fidem meam, et in diebus Antiphas testis meus, et caetera, obscura est sententia. Ideoque necessariae sunt subauditiones, ut ita hanc sententiam pronuntiemus: Et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam; et in diebus illis, in quibus exstitit Antiphas testis meus fidelis, qui occisus est apud vos, non negasti fidem meam. Tale est et illud in Psalmo: Nolite extollere in
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sedes est sata nȩ Ethoc generalit̾ uniuersali ȩcdȩ dr̃ q̃ mixta cũ reꝓbis ubiq ꝑ¬
sunt cuncti reꝓbi. Inquorũ medio habitat ȩccla: uixta qđ apłsdicit. In medionation¬
prauȩ & ꝑuersȩ int̾quos lucetis sicut luminaria inmundo uerbũ uitȩ continentes. &
incanticis canticorũ dr̃. Sicut liliũ int̾spinas sicamicamea int̾filias. Et inde laus electorũ
amplius crescit. &ubiq diffunditur : qm̃ inmedio malorũ in nocenciȩ seruant opera
Hinc ÷: qđ loth scriptura teste laudat᷑ qđ eẽt uisu & auditu iustus. habitans apud eos qͥ cotidie
sicut apes. Apes quippe in ore mel portat : in cauda uenenũ occultat. Sic nimirũ hiqͥfrai¬
integrafide colis: &iã intẽpore tribulationis. Et NoNne gasti fidemeã : afflictionib ꝑfido
pressa. Et indies: antiphas testis meus fidelis : qͥoccisus ÷ apuduos. Cuius latinitatis sit haec

Expanded text:
ubi sedes est Satanae. Et hoc generaliter universali Ecclesiae dicitur, qubi sedes est Satanae. Et hoc generaliter universali Ecclesiae dicitur, qi cuncti reprobi, in quorum medio habitat Ecclesia, juxta quod Apostolus diciundo, verbum vitae continentes ; et in Canticis canticorum dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias , et inde laus electorum amplius crescit, et ubique diffunditur, quoniam in medio malorum innocentiae servant opera. Hinc est quod Loth sacra Scriptura teste laudatur , quod esset visu et auditu justus, habitans apud eos qui quotidie nt me sicut apes . Apis quippe in ore mel portat, in cauda venenum occultat. Sic nimirum hi qui frauintegra fide colis, etiam in tempore tribulationis. Et non negasti fidem meam, afflictionibus perfidorum pressa. Et in diebus illis Antiphas testis meus fidelis, qui occisus est apud vos. Cujus Latinitatis sit haec
Abbreviated transcription (Latin):
aueccłȩ scribe Pergamꝰ int̃p̃tat᷑ diuisio cornuorũ. Quodtã illi ꝗomniȩcłȩ apte co¬
gruit inquasunt si mulboni& mali &q̃ uidicando facit distanciã int̃bonos & malos.
ut confringant᷑ cornua peccatorũ & exaltent᷑ cornua iusti. Hlaec dicit qͥ hab& rompheã
exutraq parte acutã. Romphea ÷ gladius utrinq acutus. Gladuaũt nomine scriptura
testam̃ti bene utraq parte acutus dr̃: quia uideli& hinc peccata operis. illinc resecat
peccata cogitationis. Uetus quippe. instrum̃tũdicit. Siquis adulteriũ fecerit morte
moriat᷑ Nouũ uero quiuiderit mulierẽ ad concupiscendũ eã iãmȩchatꝰ ÷ eã in cor¬
de suo & multa hissimilia. Velcerte utrĩq parte acutus dicit᷑ qr sicut gladius biceps
cirnẽ diuidit & m̃bra am̃bris separat. ite gladius uerbidĩ separat bonos amalis.

Expanded text:
Ecclesiae scribe. Pergamus interpretatur divisio cornuum. Quod aperte Ecclesiae coEcclesiae scribe. Pergamus interpretatur divisio cornuum. Quod aperte Ecclesiae congruit, in qua sunt simul boni et mali, et quae judicando facit distantiam inter bonos et malos, ut confringantur cornua peccatorum, et exaltentur cornua justi. Haec dicit qui habet rhomphaeam ex utraque parte acuti bene utraque parte acutus dicitur, quia videlicet hinc peccata operis, illinc resecat peccata cogitationis. Vetus quippe Testamentum dicit: Si quis adulterium fecerit, morte Novum vero: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et multa his similia. Vel certe utraque parte ideo acutus dicitur, quia sicut gladius biceps carnem dividit, et membra a membris separat, ita gladius verbi Dei separat bonos a malis.
Abbreviated transcription (Latin):
legit adsẽꝑtinere qđ dictũ est. & qiđ sps dicat ecclesis. Quiuicerit tẽptam̃ta diaboli
incentiua carnissuȩ non ledetur amorte secunda .i. adãpnatione ꝑpetua. Insacra
enĩ scriptura : tres mortes sȩpeponunt᷑. Vnascilic& peccati: altera carnis. tercia uero
suppliciũ ȩt̃nȩ dãpnationis . Quȩ mors hic secunda nont̃tia nominat᷑: qr uidelic&
dehis tantũ modo agit sermo q̃ nocent. demorte scilic& peccati. & morte ȩt̃ni sup¬
plicu: Ad quorũ conparationẽ : istaq̃ cõmunisest moesnon ÷ dicenda: Vnde & apłs car¬
Quiuicerit non ledet̃ amortescđa .i. qui mortẽ peccati in hoc tẽpore animas necantẽ su¬
perauerit. ad lesionẽ eius quȩ posthanc & corpora & animassine fine cruciat. ñ ꝑueni&
Quȩ mors sẽpoccidit & nũ quã ad integrũ extinguit In lesionis aũt uerbo. miseriarũ deb&
intellegi corruptio. ledienĩ non potest : nisi qđ corruptioni subiac&. ETANGTOPEROA

Expanded text:
is: Qui vicerit tentamenta diabolica, incentiva carnis suae, non laedetur a morte secunda, id est a damnatione perpetua. In sacra enim Scriptura tres mortes saepe ponuntur: una scilicet peccati, altera carnis, tertia vero supplicium aeternae damnationis. Quae mors hic secunda, non tertia nominatur, quia videlicet de his tantummodo agitur sermo, quae nocent, de morte scilicet peccati et morte aeterni supplicii. Ad quarum comparationem ista quae communis est, mors non est dicenda. Unde et Apostolus carunda, id est qui mortem peccati in hoc tempore animas necantem superaverit, ad laesionem ejus quae post hanc et corpora et animas sine fine cruciat, non perveniet. Quae mors semper occidit, et nunquam ad integrum exstinguit. In laesionis autem verbo, miseriarum debet intelligi corruptio. Laedi enim non potest, nisi quod corruptioni subjacet. Et angelo Pergami
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione : prauũ ÷ omneopus qđ sequitur in ostensione ꝑhocergo qđ ex¬
erius ꝓcedit inpubilicũ. uiui aput homines arbitrant᷑: ideoq nom̃ habe
qđ uiuant ꝑ hoc aũt qđ lat& interius apuddm̃ mortuideputant᷑. Unde
pia admonitio sub infertur quadr̃. Estougilans & confirma cȩtera quf
moritura erant. acsidiceretur. Siuis uiuere : caue nel audẽ ab hominibus¬
requiras. ne intentionẽ operis elatio uindic& cordis. Hinc in eugło dicit᷑
Attendite ne iustitiã ur̃am fatiatis corã hominibus : NOREÑ inuenio opera
tua plenacorã dõ meo . Illius opera plena ñs corãdõ: qui uirtutes ad nõsibid
uũ lucidũerit siaũt nequã fuerit : &iã corpustuũ tenebrosũ erit Cuncta
aũt haec q̃ sub duplici intellectu discussimꝰ: possunt dehis intellegi qͥsine ca¬
itate uirtut es reliquas habere seiactant. Notandũ uero: qđ unigenitus

Expanded text:
gitatione, pravum est omne opus quod sequitur in ostensione. Per hoc ergo quod exgitatione, pravum est omne opus quod sequitur in ostensione. Per hoc ergo quod exterius procedit in publicum, vivi apud homines arbitrantur. Ideoque nomen habent quod vivant. Per hoc autem quod latet interius, apud Deum mortui deputantur. Unde pia admonitio subinfertur, qua dicitur: Esto vigilans et confirma caetera quae moritura erant, acsi diceretur: Si vis vivere, cadicitur. Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus . Non enim invenio opera tua plena coram Deo meo. Illius opera plena non sunt coram Deo, qui virtutes sibi a Domino tuum lucidum erit . Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Cuncta autem haec quae sub duplici intellectu discussimus, possunt de his intelligi, qui sine charitate virtutes reliquas habere se jactant. Notandum vero quod unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iacobũ dr̃: Quicũq seruauerit totã legẽ offendat aũt inuno factꝰ ÷ omniũ
gilans : & confirma cetera q̃ moritura erant. Acsidiceret᷑. Siuis ut in illis q̃bene
manes. mistis nullatenꝰ uiues. Hinc psalmista ad mon& dicens. Declina ama¬
lo & facbonũ Nã & in hoc qđ dr̃. confirma cȩtera q̃ moritura erant: ostenditͥ
qr si a peccati somno ꝑpenitentiȩ lam̃tũ ꝑfecte quis euigilat. nec illa q̃ &iã
mortuus benegessit postuiuens opera amitt&. atq in eo illauiui ficat. quo ip¬
se apeccati somno eugilat sic enĩdr̃. esto uigilans & confirma cȩtera q̃ mori¬
ura erant : tãquã diceret᷑. Si ex ea parte qua mortu uses reuiuiscis: cȩtera
q̃ adhuc inteuigent ne moriant᷑ confirmas. Poss& haec alit̃ intellegi sunt
enĩ multi qͥuitã ab omni crimine custodiunt. uirtutibus &iã seruiunt: sed
am̃ humanã laudẽ requirunt Idõq: qu intentio recta ñp̃cedit inco¬

Expanded text:
icitur: Quicunque servaverit totam legem, offendat autem in uno, factus est omnium vigilans et confirma caetera quae moritura erant, acsi diceretur: Si vis ut in illis quae bene permanes, in istis nullatenus vives. Hinc Psalmista admonet dicens: Declina a malo et fac bonum . Nam et in hoc quod dicitur, confirma caetera quae moritura erant, ostenditur quia si a peccati somno per poenitentiae lamentum perfecte quis evigilat, nec illa quae etiam mortuus bene gessit, post vivens opera amittit, atque ideo illa vivificat, quod ipse a peccati somno evigilat. Sic enim dicitur: Esto vigilans, et confirma caetera quae moritura erant, tanquam diceretur: Si ex ea parte qua mortuus es, reviviscis, caetera quae adhuc in te vigent, ne moriantur confirma. Possunt et haec aliter intelligi. Sunt enim multi qui vitam ab omni crimine custodiunt, virtutibus etiam serviunt, sed tamen humanam laudem requirunt. Ideoque quia intentio recta non praecedit in co
Abbreviated transcription (Latin):
ipudquẽ ꝑopera uistutũ mansionẽ fatiat. Uelcerte dũquẽ lib& electoꝵ
intimo discrecionis examine ꝓbandũ ad tẽpus intẽtatione deserit. atq ut
aliũ atẽptatione eripiat piofauore psequitur . tãquã inmedio uii. candelabrorũdis
gruit: quorũ opera labor & patientia dõ sunt cognita scireaut dĩ: eligereest. Unde
in libris morsi frequent̃ populo dr̃ Vosscitds̃ exomnib gentib: .i. uoselegit: Et ipsi mo¬
rsi nouite ex nomine : i. teȩligo specialit̾ p̃cȩteris. Aliquando aut̃scire dr̃ds. scu¬
& ipsa sciencia uis diuinȩ subtilitatis accipit᷑. cuinuda & aꝑtas unt om̃a. iuxta illud
Tu cogno uisti om̃a nouissima &antiqua. Inistis itaq locutionib ȩccłȩ ꝓlocorũ¬

Expanded text:
ionem faciat. Vel certe dum quemlibet electorum intimo discretionis examine probandum ad tempus, in tentatione deserit: atque ut alium a tentatione eripiat, pio favore prosequitur, tanquam in medio septem candelabrorum gruit, quorum opera, labor, et patientia Deo sunt cognita. Scire autem Dei, eligere est. Unde in libris Moysi frequenter populo dicitur: Vos scit Deus ex omnibus gentibus; id est: Vos elegit; et ipsi Moysi: Novi te ex no mine , id est: Te eligo specialiter prae caeteris. Aliquando autem scire dicitur sciet ipsa scientia vis divinae subtilitatis accipitur, cui nuda et aperta sunt omnia, juxta illud: Tu cognovisti omnia novissima et antiqua . In istis itaque locutionibus Ecclesiae, pr
Abbreviated transcription (Latin):
nisi circũcidamini scđm legem morsi non potestis salui fieri: ai p&rus
Quid tẽptatis inponere iugũ ceruitib discipuloꝵ. qđ neq nos. neq patses
postare potiumus De illis itaq: hȩc dicentib : hic dñs eccła dicit
Non ponã suꝑ uos aliud pondus hoc ÷ obseruantiam ueteris legis quẽ ad modũ
dicunt illi quis sina goga satariȩ : sed sub leui sarcina uos manere ꝑmittam

Expanded text:
ait Petrus: Quid tentatis imponere jugum cervicibus discipulorum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? De illis itaque haec dicentibus, hic Dominus Ecclesiae dicit: Non ponam super vos aliud pondus, hoc est observantiam veteris legis, quemadmodum dicunt illi qui sunt synagogae S
Abbreviated transcription (Latin):
& flxibilẽ uirgã portat. Econtra dñs admon& dicens: Nolite iudicare : & non iu¬
dicabini. &c̃. Quia uidelic& ȩqualit̃ quisq: p̾latꝰ sibi & gregi subiecto parcer
atq ȩqualit̃ sesubiectũq gregẽ deb&corri gere Beneaũt gentes in xp̃m creden¬
tes uasis conparant᷑ sictilibus: qr infragilitate carnis thesaurũ asȩculis abscon¬
ditum. habent reconditũ. Hinc paulis dicit. Habemus thes aurũ istũ. in uasissi¬
tilibus. Quod autẽ uasa tactu uirgȩ confringidicuntur: duplicit̃ potest intelle
÷ qr quidã dissipant᷑ ut in melioris uitȩstudiũ conmutentur. quidã uero ut
ȩt̃nalit̃ pereant. at qͣideo una eadẽq: uirga regit aduitã p̃ordinatos. destruit
& confringit ad mortẽ p̃scitos Hinc ÷ qđ hiere miã dñs addomũ figuli ire iub&
ibiq uas dissipatũ atq a figulo in melius resormatũ ostendens. dicit Nũ qiđ¬

Expanded text:
et flexibilem virgam portat. Econtra Dominus admonet dicens: Nolite judicare, et non juet flexibilem virgam portat. Econtra Dominus admonet dicens: Nolite judicare, et non judicabimini , quia videlicet aequaliter quisque praelatus sibi et gregi subjecto parcere, atque aequaliter se subjectumque gregem debet corrigere. Bene autem gentes in Christum credentes, vasis comparantur fictilibus, quia in fragilitate carnis thesaurum a saeculis absconditum habent reconditum. Hinc Paulus dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Quod autem vasa tactu virgae confringi dicuntur, dupliciter potest intelligi, quia quidam dissipantur, ut in melioris vitae studium commutentur: quidam vero ut aeternaliter pereant, atque ideo una eademque virga regit ad vitam praeordinatos, destruit et confringit ad mortem praescitos. Hinc est quod Jeremiam Dominus ad domum figuli ire jubet, ibique vas dissipatum atque a figulo in melius reformatum ostendens dicit: Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
inse a quototũ regit᷑ corpus & cuitotũ ȩccłȩ adher& corpus. Cũ enĩ ipsesit caput
sidere uident᷑. Dicat᷑ itaq Uincenti : dabo potestatẽ suꝑgentes. & reg& eas in uir¬
a ferrea. Hanc potestatẽ ipsi apłi primũ. deinde sequaces illorũ acceperunt:
quib: data est potestas ligandi atq soluendi sciendũ aũt: qr cũ p̃dicator es potes¬
tatẽ suꝑ alios accipiunt. sibim& ipsis prius dominant᷑. qr sic se ab inlicitis conpes¬
cunt sicut subditos compescere satagunt: Nã & illorũ regim̃ ꝑuirgã ferream
sibi necaluis contraiustitiã parcere nouer̃. qͥ& inse & in aliis tantũ iustitiȩ tra¬
mitẽ dirigere student. Vnde capiti eorũ dr̃: Virgarecta ÷ : uirga regnitui
qđ ꝓtinus quidsit aperit̾ cũ subdit᷑ Dilexisti iustitiã & odisti miquitatẽ. Quo
contra : mollis & distorta ÷ uirgaquorũdã in ȩcđa p̃positorũ. ipsa iustitiȩ ꝑmu¬
palpat. subditos uero tẽporali potentia grauit̃ ex aggerat: mollẽ ꝓculdubio

Expanded text:
in se a quo totum regitur corpus, et cui totum Ecclesiae adhaeret corpus. Cum enim ipse sit caput sidere videntur. Dicatur itaque: Vincenti dabo potestatem super gentes, et reget eas in virga ferrea. Hanc potestatem ipsi apostoli primum, deinde sequaces illorum acceperunt, quibus data est potestas ligandi atque solvendi. Sciendum autem quia cum praedicatores potestatem super alios accipiunt, sibimetipsis prius dominantur, qui sic se ab illicitis compescunt, sicut subditos compescere satagunt. Nam et illorum regimen per virgam ferream sibi nec aliis contra justitiam parcere noverunt, qui et in se et in aliis tantum justitiae tramitem dirigere student, unde capiti eorum dicitur : Virga recta est virga regni tui. Quod protinus quod sit, aperitur cum dicitur: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem. Quo contra mollis et distorta est virga quorumdam in Ecclesia praepositorum, ipsa justitiae permupalpat, subditos vero temporali poenitentia graviter exaggerat, mollem procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nom̃utiq uidei generalit̃ tunc ꝑdiderunt: quando xp̃m negauerunt dicentes
hunc nescimꝰ undes it. Quiq: modo aꝑte. modo occulte: sẽꝑ aũt corde ecclamdi blas¬
negant. Blasphemat̃ itaq eccła audeis falsis qr electorũ uerba & opera are ꝓbis di¬
risinũ ȩcclȩ consistant. uitatam̃ & morib inmultassatanȩ. sinagogas se ipsos diuiduñ
quia qt uitus inseruiunt. tot dese pastes reddunt. Tales itaq: falso uideorũ sibi nom̃
usurpant. quiq ueheritus ⁊eliflammis succensi grauius ecđam blas phemare consu¬

Expanded text:
que Judaei tunc generaliter perdiderunt, quando Christum negaverunt, dicentes: Hunc nescimus unde sit . Quique modo aperte, modo occulte, semper autem corde Ecclesiam Dei blasfactis autem negant . Blasphematur itaque Ecclesia a Judaeis falsis, quia electorum verba a reprobis diintra sinum Ecclesiae consistant, vita tamen et moribus in multas Satanae synagogas seipsos dividunt: quia quot vitiis serviunt, tot de se partes reddunt. Tales itaque falso Judaeorum sibi nomen usurpant, quique vehementius zeli flammis succensi, gravius Ecclesiam blasphemare consu
Abbreviated transcription (Latin):
niat: nimirũ ostendre usq ad restaurationistẽpora. ecdłam sub grã ꝑmane¬
re ac ne quaquã iuxtam̃daciũ iudeorũ ultra onus legis credenciũ hume¬
ros adgregare. ET QVIVICERIT desideria carnis & demonũ tẽptam̃ta &
quicusto dierit usq: infinẽ operam ea .i. infide mea ꝑseuerauerit usq adt̃

Expanded text:
niam, nimirum ostendit usque ad instaurationis tempora Ecclesiam sub gratia permaneniam, nimirum ostendit usque ad instaurationis tempora Ecclesiam sub gratia permanere, ac nequaquam juxta mendacium Judaeorum ultra onus legis credentium humeris aggregari. Et qui vicerit desideria carnis et daemonum tentamenta, et qui custodierit usque in finem opera mea, id est, in fide mea perseveraver
Abbreviated transcription (Latin):
uiocat: sed agraui adleue .i. alege ad grãm. ꝑquã nonsolũ impleatlex uerũ
sed sciendũ nobis ÷ : quia in obseruatione carnaliũ p̃ceptorũ eadẽlex in po¬
tabilis ÷ Incustodia uero sp̃italiũ mandatorũ quȩ indecẽ constant uerbis darũ
tabularũ adimplet᷑ Inactioneaũt quã illȩ uictimȩ futurã p̃signabant trans¬
cendit᷑ : quia conparatione illarũ quȩ nunc inueritate agunt᷑. uilissima appa¬
rent quȩ sola littera exterius ꝙ lata. ab auditoribus inpleri nequeunt Alia
enĩ fuerunt inueteri testam̃to p̃ceptauitȩ figurande: iđ carnaliũ uictimari
oblatines. alia uero uite ꝑagendȩ .i. decẽlegis uerba intabulis lapideis digito¬
dĩ scripta. Inmandatis igit᷑ uitȩ ꝑagendȩ. inpletͥlex acredentibus in manda¬
tis aũt uitȩ figurande iuxta litterã quidẽ inportabilis ÷ sed uxta sp̃m trans¬
cendit lex Quod aũt dñs hac expleta sententia ita concludit ut dicat donec ue¬

Expanded text:
 lege ad gratiam, per quam non solum impletur lex, verum Sed sciendum nobis est quia in observatione carnalium praeceptorum eadem lex importabilis est, in custodia vero spiritualium mandatorum, quae in decem constat verbis duarum tabularum, adimpletur. In actione autem quam illae victimae futuram praesignabant transcenditur, quia comparatione illarum quae nunc in veritate aguntur, vilissima apparent, quae sola littera exterius prolata ab auditoribus impleri nequeunt. alia enim fuerunt in Veteri Testamento praecepta vitae figurandae, id est carnalium victimarum oblationes: alia vero  In mandatis autem vitae figurandae, juxta litteram quidem importabilis est, sed juxta spiritum transcenditur lex. Quod autem Dominus, hac expleta sententia, ita concludit, ut dicat donec ve
Abbreviated transcription (Latin):
mul & intellecti uig&. Intuendũ quoq est quia cũ angłs in pricipio harũ
locutionũ exꝑsona filudĩ. immo certe ꝑangłm filiusdi loquat᷑: non dr̃ hic
quhab& aurẽ audiat quad filius dĩdicat. sed quid sp̃s. Quia uidelic& uerba
filii : uerba sunt sp̃s scĩ Quonomine &iã totatrinitas intellegit᷑: dequa dr̃¬
inseparabiles unitate. sic in separabilit̃ locunt᷑ & docent scõrũ unitatẽ. Scien¬
dũ uero : quia in hac reuelatione sicut insequentib aꝑte monstratur. ali¬
quando loquitur filius ex ꝑsonasua qđilli solũ modo conuenit. aliquando

Expanded text:
mul et intellectu viget. Intuendum quoque est, quia cum angelus in principio harum mul et intellectu viget. Intuendum quoque est, quia cum angelus in principio harum locutionum ex persona Filii Dei, imo certe per angelum Filius Dei loquatur, non dicitur hic: Qui habet aurem, audiat quid Filius Dei dicat; sed, quid Spiritus; quia videlicet verba Filii, verba sunt Spiritus sancti. Quo nomine etiam tota Trinitas intelligitur, de qua dinseparabiles unitate, sic inseparabiliter loquuntur, et docent sanctorum unitatem. Sciendum vero, quia in hac revelatione sicut in sequentibus, aperte monstratur: aliquando loquitur Filius ex persona sua, quod illi solummodo convenit: aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
illius malũo dio habendũ QUINABE TAURẽ. audiat quid sps dicat ecclesus
Cũ in principio locutionis huius. uniangło uniq ephesi eccłȩ scriberedñs iusse¬
rit hcaut non unũ angłm uel unã eccłam ad audienda dictasps inuit& pat&
te eccłȩ depingit. Uerũ quotiens haec ad monitiuncula ponit̾. siue in hoc libro
iue ineugło: qͦđ sequit uel p̃cedit spĩcalit̃ est intellegendũ. qr non corporis hii
auris requirit᷑ sed cordis. Quã uidelic& aurẽ nisiquis habuerit. eloquia sp̃s ca¬
pere nequaquã ualebit Hinc dns loquens turbis inparabolis cũ om̃s quiillic ad¬
rant aures haberent mon& apłos dicens. Vobdico qui auditis: Acsidicat:
Uerba celestiũ sacram̃torũ illis aperio: quos eadẽ int̾na cordis aure ꝑcipere
ognosco: Carnis itaq auris ad auditũ tantũ consistit: cordis uero auditu si¬

Expanded text:
illius malum odio habendum. Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. illius malum odio habendum. Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Cum in principio locutionis hujus uni angelo, unique Ephesi ecclesiae scribere Dominus jusserit, hic autem non unum angelum vel unam ecclesiam ad audienda dicta spiritus invitetem Ecclesiae depingit. Verum quoties haec admonitiuncula ponitur sive in hoc libro, sive in Evangelio, quod sequitur vel praecedit, spiritualiter est intelligendum; quia non corporis hic auris requiritur, sed cordis, quam videlicet aurem nisi quis habuerit, eloquia spiritus capere non poterit. Sic Dominus loquens turbis in parabolis, cum illic omnes qui aderant aures haberent, monet apostolos dicens: Vobis dico qui auditis; ac si dicat: Verba coelestium sacramentorum illis aperio, quos eadem interna cordis aure percipere cognosco. Carnis itaque auris ad auditum transit, cordis vero auditu si
Abbreviated transcription (Latin):
habitare : unde dns dscipulos ortat᷑ dicens. Nolite thesaurizare uob thesauros int̾ra
eec&̃ In hocstultorũ numero cõputat᷑ ille. quicũ dicer& destruã horrea mea & ma ior
lumodo t̃rema qrentiũ parit in illis genimina ominiũ uitiorũ. quia scđm apłm radix¬
omniũ maloru est cupiditas quia uidelic& ꝑhanc alius ad rapinã. alius adfalsũ testi¬
moniũ alus rapit ad ꝑiaariũ atq ad cȩtera crimina. q̃ &iã iudã ad hoc ꝑduxit:
ipsũ dñm cnortitrider&. Na &eꝑhanc homocupid̾ animã suã uenale facit &idolatra
efficit̃ plus amando creaturã quã creatorẽ. Quodenĩ dicit apłs degulosis quor ũds
& falsorũ christianorũ q̃dns etqui ex pas te illius sunt odire ꝓbant᷑. Nota aut̃ : q
non naturã. sedopera hominũ dñsse odiohabere dicit. Unde nondicit odisti nicho¬

Expanded text:
sustinere? Unde Dominus discipulos hortatur, dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra sustinere? Unde Dominus discipulos hortatur, dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra . In hoc autem stultorum numero computatur ille, qui cum diceret: Destruam horrea mea, et majora lummodo terrena quaerentium, pariunt in illis genimina omnium vitiorum, quia et secundomnium malorum cupiditas ; quia videlicet per hanc alius ad rapinam, alius ad falsum testimonium, alius rapitur ad perjurium, atque ad caetera crimina: Quae etiam Judam ad hoc perduxit, ut ipsum Dominum morti traderet. Nam et per hanc homo cupidus animam suam venalem facit, et idololatra efficitur, plus amando creaturam quam Creatorem. Quod enim dicit Apostolus de gulosis, quorum Deus  Dominus et quae ex parte illius sunt, odire probantur. Notandum autem, quia non naturam, sed opera hominum Dominus se odio habere dicit. Unde non dicit: Odisti Nico
Abbreviated transcription (Latin):
atq huiusscłi conditores homines fuisse affirmant .i. iouem. saturnũ. & reliquos quil¬
c& abillis di putentur hominestam̃ fuer̃ & in hact̾ra lic& turpiter uitã ducente s regna¬
uert̾. Significat quoque nicholaus hereticos: qͥ cũ desapientiadĩ patris quȩ est
trinitatis sabstantiã confund unt. xp̃mneẽ dim̃ contradicunt Deqͥb psal mista dicit Dixit
insipiens incordesuo non est ds̃ quorũ facta duospetialit̃ notant᷑ qr &idolorũ cultores
& fornicarii sȩpeuocant᷑. Quia enĩ rectã fidẽ non habent suus ipseerror quẽ secuntur
ꝓcultura id dorũ illis inputant᷑. Fornicari quoq sunt : qui in munditiȩ carnis seruiun
& obhoc maxime pereunt. Iudeiqͦq sunt stulti quia in xp̃m qͥest supientia patris
potest qũa eoloco totam̃tis anxietate pecunias recondere. quo non lic& inꝑpetuum

Expanded text:
atque hujus saeculi conditores homines esse affirmant, id est: Jovem, Saturnum, et reliquos, qui latque hujus saeculi conditores homines esse affirmant, id est: Jovem, Saturnum, et reliquos, qui licet ab illis dii putentur, homines tamen fuerunt, et in hac terra, licet turpiter vitam ducentes, regnaverunt. Significat quoque Nicolaus haereticos, qui cum de sapientia Dei Patris, quae est Trinitatis substantiam confundunt, Christum esse Deum contradicunt. De quibus Psalmista dicit: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus . Quorum facta duo specialiter notantur, quia et idolorum cultores et fornicarcultura idolorum ipsis imputatur. Fornicarii quoque sunt, qui immunditiae carnis serviunt, et ob hoc maxime pereunt. Judaei quoque sunt stulti, quia in Christum qui est sapientia Patris, potest, quam eo loco tota mentis intentione pecunias recondere, quo non licet in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
& nimisũ relaretureã ut seexcus ar& ab hac suspitione respondit. Non est mihi curȩ quid fa
lle recessit ab eorũfide & doctrina: quicũ culparetur eo qđ haberaet pulcherrimã mulien¬
t quiuult utat᷑ illa. unde & transit in cõmunẽ usũ. Quod factũ : ceperunte᷑a multiseo¬
catores eius imitari. qui&iã idolotita comedebant &cibossuos cibis gentiliũ cõmiscebantur
Dicebant quoque hunc mundũ non adõ. sed a quibusdã principi is factũ: contra qđ ingenesidr̃¬
nprincipiofecitds̃ cuelũ & t̾rã. Et haecfacta nicolaitarũ abonis repudiant᷑ & uelutister¬
cora detestantur. Uideamus aũt quos isti spĩtalit̃ significent. Int̃p̃tat᷑ enĩ nicholaus. po¬
pulus stultus. Quonomine gentiles figurantur: quistultisunt : qm̃uerã sapientiam.¬
.÷ xp̃m credere nolunt: Vnde apłsdicit: Nosp̃dicamꝰ xp̃m crucifixũ: iudeis quidem
scandalũ gentib aut̃ stultitiã. Nã hu cõmunit̃ utunt᷑ uxorib & idolotita comedunt.

Expanded text:
 nimium zelaretur eam, ut se excusaret ab hac suspicione, respondit: Non est mihi curae quid falle recessit ab eorum fide et doctrina. Qui cum culparetur eo quod haberet pulcherrimam muliemunem usum; quod factum coeperunt etiam multi sectatores ejus imitari, qui etiam idolothyta comedebant, et cibos suos cibis gentilium commiscebant. Dicebant quoque hunc mundum non a Deo, sed a quibusdam principibus factum, contra quod in Genesiprincipio creavit Deus coelum et terram . Et haec facta Nicolaitarum a bonis repudiantur, et veluti stercora detestantur. Videamus autem quos isti spiritu aliter significent. Interpretatur autem Nicolaus populus stultus; quo nomine gentiles figurantur, qui stulti sunt, quoniam veram sapientiamcifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Nam hi communiter utuntur uxoribus, et idolothyta comedunt,