comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͣuit uiris illustͥb uobilitauit nͨ minꝰ apłu posses noib¬
duit᷑nã solet ẽẽ societas. hoc qͥdã ex illa scãꝯgͥgatioe
uin nimiru apientes aici ĩtelligentes elegert̃ pocł
studiis celestib occupai ꝙ frenis ĩplicari negoeuis. ui
mor uͥtutu amatores de ⁊auptate fecuda iuroꝵ cogitar

Expanded text:
a possessionibn solet esse societas, hoc quidam ex illa sancta congregatione viri nimirum sapientes altius intelligentes, elegerunt potius studiis celestibus occupari, quam terrenis implicari negotiis. Unde et mox virtutum amatores de paupertate facunda virorum cogitar
Abbreviated transcription (Latin):
multopꝰ eo recedente ẽ or dinat᷑. Q ex urbe fugiens in parte spo¬
leti ad impr̾em uenit. suas ei ꝯquestus inrrias. Cũq iratus

Expanded text:
tore recedente expulsus est. Qui ex urbe fugiens in partes Spoleti ad imperatorem venit suas ei conquestum iniurias. Cumque iratus
Abbreviated transcription (Latin):
Postea iussu hecici impr̃is a theodoro ȩxarcho ad hoc pnisso aoins nas
basilica saluatoris que constantiniana dr̃ comp̃hensus . s flecti nu¬
latenus possoe. exilio incersonã liciȩ ꝓuintie relegatus. ibidᷤ uitã
finiuit. iui. idꝰ Nou̾. multis in eod̾ soco signis usq hodie refulgeis.
Uitenianiis ã .xiiii. m̾.ui. Ꝙ utt̾is ex more constantinopotim missis.
in sede confirmatus eccłam romanã insignit᷑ rexit:¬

Expanded text:
stantis haeretici imperatoris a Theodoro exarcho ad hoc misso, Romae in basilica Salvatoris, quae Constantiniana dicitur, comprehensus et llatenus potuisset, exsilio in Cersonam Liciae provinciam relegatur, ubi vitam finivit, multis in eodem loco signis usque hodie refulgens.mensibus VI; qui, litteris ex more Constantinopolim missis in sede confirmatus, Ecclesiam Romanam insigniter rexit
Abbreviated transcription (Latin):
foreapłice sedis inuasor. et dm̃ sui pp̃ inquã gregorii. cuiobe¬
dientiã uiraũ supplantator. Qui utiq G. eundem in multis sy no
dis ꝓcertis cͥminibꝰ ẜ nodali iudicio excõmunicaũ. &̃ anteꝗͣ ille
apłicã sedẽ inuassisset. dũ adhuc rex ⁊ sui cõplices debitã eidem
gregorio obedientiã exhib̾ent. nec de illa ex cõmunicatione ũ¬
qͣ exire curaũ. s. ita ex cõmunicaitꝰ sedem apłicã inuadẽ. ⁊ cap̃
omĩũ ex cõmiucatoꝵ fieri p̃sũpsit.

Expanded text:
olicae sedis invasor, et domini sui, papae inquam Gregorii, cui obedientiam juravit, supplantator. Qui utique dis pro certis criminibus synodali iudicio excommunicavit, etiam antequam ille apostolicam sedem invasisset, dum adhuc rex et sui complices debitam eidem Gregorio obedientiam exhiberent. Nec de illa excommunicatione umquam exire curavit, sed ita excommunicatus sedem domini sui invadere et caput omnium exc
Abbreviated transcription (Latin):
potant fructu. Un ⁊ sc̾ptũ illuo cartã karitatis⁊ pe¬
t̾nt uoluit noiari. qd̾ eatãtu q̃ st̃ karitatis totar
series redoleat. ita ut pene nil aliud u̾q su ꝓseqͥ uid
Que qͥdẽ carta sic abeodẽ patre digesta. ⁊ aꝑfatis
uiginti abbib ꝯfirmata. sigilli qͦ apostolici aucto¬
ritate munita ẽ. largiꝰ ꝯtinꝰ ea qͣdirimꝰ s nossũmã

Expanded text:
tum. Unde et scriptum illud cartam caritatis competenter voluit nominari, quod ea tantum, que sunt caritatis, tota ejus series redoleat, ita ut pene nil aliud ubique sui prosequQue quidem carta, sicut ab eodem patre digesta et a prefatis viginti abbatibus confirmata, sigilli quoque apostolici auctoritate munita est, largius continet ea, que diximus; sed nos summam
Abbreviated transcription (Latin):
& osmburgensis de consentaneis sius romam uener̃. ⁊ insynodo ex
parte heurici papã ut ei iusticiã facẽt rogauer̃. qđ ⁊ nũtũ ro¬
dulfi fieri laudauer̃. Tandẽ aspirante dõ sic̃ credimꝰ statiut apłicꝰ
ueadẽ synodo inpartibꝰ cis montanis fiericolloquiũ. ut illic aut
pax statueret᷑. aut cui ampliꝰ iusticia faueret cognosceret᷑. Ipse enĩ¬

Expanded text:
 Osneburgensis, de consentaneis suis Romam venerunt, et in synodo ex parte Henrici me ut ei justitiam facerem rogaverunt; quod et nuntii Rodulphi fieri laudaverunt. Tandem, aspirante Deo, sicut credo, statui in eadem synodo in partibus ultramontanis fieri colloquium, ut illic aut pax statueretur, aut cui amplius justitia faveret, cognosceretur. Ego eni
Abbreviated transcription (Latin):
uite qͥd̾ ieis honoratib sc̃itatẽ s ab horrentib
anstͣitate. ⁊ ita resilientib u ab illoꝵ imitatioẽ
bitarẽt. Ex ꝗͣ celica insitatiõs tã subita tã leta leca¬
ri ñimito ĩa tãdẽ eep sterił q̃ ñ ꝑariebat qũo multi
facti st̃ filii deserte. Nec cessauit ei ds ĩ dies multipli¬
care gente. magnificare leticiã. don tãde suisꝗͣ oe
filus filioꝵr suoꝵ uignnti ĩfͣ annos c̾cit ouodecĩ de
solis patrib monastioꝵ tãqͣ nouella oliuaꝵ ĩ ceuitu
exempla. Porro ayncipio ẽ nouos ĩ ramos nouellace¬
piss pullurare plantacio. uenabił pat̃ stepłs sagaci¬
tate ꝑuigili mire yudat disc̾tiõĩs seͥptũ tãgͣ puta¬

Expanded text:
uidem in eis honorantibus sanctitatem, sed abhorrentibus austeritatem, et ita resilientibus ab illorum imitatione, bitarent. Ex qua celica visitatione tam subita, tam leta, letari non immerito jam tandem cepit sterilis, que non pariebat, quoniam multi facti sunt filii deserte. Nec cessavit ei Deus in dies multiplicare gentem, magnificare leticiam, donec tam suis, quam de filiis filiorum suorum viginti infra annos circiter duodecim de solis patribus monasteriorum, tamquam novella olivarum in circuitu exempla. Porro a principio, cum novos in ramos novella cepisset pullulare plantatio, venerabilis pater Stephanus sagacitate pervigili mire providerat discretionis scriptum, ta
Abbreviated transcription (Latin):
so cede loco iubet. illiq num̃o longe p̃stabant. qũrẽ inpossibẽ ͥ
ppolitã refut pices. se potiꝰ dello oiuã ituros. armisq ac quilitã patã¬
ariis defensuros. uł morte occubituros denũtiant Sicq x iut
li iulii ualida pugna confligentes pͥma acie acotonicis pene
uicti sunt. s succenturiatis copiis exinsidus nt̃os circũuem¬
entes italis ciciꝰterga u̾tentibꝰ ceotonicisq ex parte marima
sedñ inulte occũbentibꝰ occulto dei iuditio siue quia tantũ sa
cerdotẽ sꝑalis potiꝰ ꝙͣ ꝓcaducis reb carnał pugna decebat. siue
quod. nefarios hoĩes ꝙͣ multos adse ob impunitatẽ sceler̃. ułauar̃
siue diuina uisticia alias qͣs ipsea nouit obcausas nr̃os plectente.
r̃uis minus cr ue̾ntã hostes adeptist̃ uictoriã Ipse oõnꝰ para in q̾ã
abtis castello obsessus. cũ e pugnata iãiãq munitionẽ necessita¬
te mactus. cõmunicationẽ eis pͥꝰ int̃dictã reddidisset abeis accep¬

Expanded text:
et, illi, quia numero longe praestabant, quasi rem impossibilem sibi propositam refutantes, se potius bello obviam ituros, armisque acquisitam patriam defensuros, vel morte occubituros denuntiant. Sicque XIV Kalend. Julii valida pugna confligentes prima acie a Theutonicis pene victi sunt; sed succenturiatis copiis ex insidiis nostros circumvenientes, Italis citius terga vertentibus, Theutonicis maxima ex parte, sed non invite, occumbentibus, occulto Dei judicio, siveritualis potius quam pro caducis rebus carnalis pugna decebat; sive quod nefarios homines tam multos ad se, ob impunitatem scelerum vel quaesive divina justitia alias, quas ipsa novit, ob causas nostros plectente, quamvis nimis cruentam, hostes adepti sunt victoriam. Ipseque dominus papa in quodam ab eis castello obsessus, cum, expugnata jam jamque munitione, necessitate coactus, communionem eis prius interdicta
Abbreviated transcription (Latin):
te.  In eod̾ fiñ. drogo crassꝰ laudante uxore
hodierna ⁊ filiis ss. Uuichardo. Milone. Wido¬
ne. Agnone qͥcuid habebat uł ab eo tenebat᷑.
⁊ filiis. Widone. Euerardo. Bencelino ⁊ filiab
⁊ filiabꝰ lescelina. Emmelina. Geltrude. Lau
dant ħ donũ Guido de Wangionis rippa. de cuiꝰ
fȩodo ipsa possessio descendebat. Testis ẽ. Wido¬

Expanded text:
tem in eodem finagio Drogo Crassus, laudante uxore sua Hodierna et filiis suis Wicardo, Milone, Widone, Agnone, quicquid habebat vel ab eo tenebatur et filiis Widone, Everardo, Bencelino et filiabus et filiabus Lescelina, Emmelina, Geltrude, qudavit hoc donum Wido de Wangionis rivo, de cujus feodo ipsa possessio descendebat. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
.Li dioceis eỹo uideł cabilonense suscupiente curã
regulari susciꝑet. Q facto oim monast̾iu. noua
uatͥs sollicituoine ⁊ idustͥa ĩ breui si medioet do
cooꝑante iscã ꝯu̾satiõe ꝓfecit oyione elaruit. re¬
brauiũ ad qͦd ibide ꝑ nouẽ annos ñ ĩ uacuui cu¬
c̾rit. decimo apphendit. Cui succtsit dõnꝰ stepħs
honatiõe anglic religiõis pautatis. discipli¬
neq regularis ardentissimꝰ a mator fidelissimꝰ
emulato In huiꝰ u̾e dieu. uerũ eẽ patuit qd
scptu ẽ. Oculi dñi suꝑ iustos. ⁊ aures eiꝰ ad pces¬

Expanded text:
videlicet Cabilonense, suscipiente curam regulari susciperet. Quo facto, novum monasterium novi patris sollicitudine et industria in brevi, non mediocriter Deo cooperante, ibravium, ad quod ibidem per novem annos non in vacuum cucurrit, decimo apprehendit. Cui successit domnus Stephanus, homo natione Anglicus, religionis, paupertatis, disciplineque regularis ardentissimus amator, fidelissimus emulator. In hujus vere diebus verum esse patuit, quod scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures e
Abbreviated transcription (Latin):
quos specialutt̃ hẽuirioꝰ quẽ dicunt regẽ. hẽmrici. imꝑato¬
ris filiꝰ. contͣ romanã calcaneũ erex it eccłam. facta cũ multis
ep̾s dis montanis ⁊ italicis. conspiratione. anicͥtens eũ deici¬
gnido iliã sͥ sud iugare. Cuuꝰ suꝑbie apłca restitit auctori¬
tas. eãq duuna destruxit potestas. Nã confusus. ⁊ hiual
ne q̃ uesunit. Quẽ ludens humilratũ multis ab eo ꝓmissio¬
tobꝰ acceptis. de sue uite emendatione. solã ei cõminionẽ res¬
didit. ns cam̃ uregno aquo eũ inro mana łynodo de posuerat
r estauirauit. nec fidelitatẽ oñũ qͥ s̃ iuirauant. uł uraturi

Expanded text:
aliter Heinricus quem dicunt regem, Heinrici imperatoris filius, contra vestram calcaneum erexit aecclesiam, facta cum multis episcopis ultramontanis et Italicis conspiratione, adnitens me dejiciendo eam sibi subjugare. Cujus superbiae vestra restitit auctoritas, eamque nostra destruxit potestas; qui confusus et humiline quaesivit. Quem ego videns humiliatum, multis ab eo promissionibus acceptis de suae vitae emendatione, solam ei communionem reddidi, non tamen in regno, a quo eum in Romana syrestauravi; nec fidelitatem omnium qui ei juraverunt vel juraturi
Abbreviated transcription (Latin):
añi ppormatie egit. U c̃ pp̃ suc doͣdũ ceꝑat fuldensẽ abbatiã cũ
ñ millis aliis locis ce cenobis. que sc̃ pet᷑ antiquitꝰ donata ferũa
ab imꝑatore reposcens eregislet. demũ imp̃r pleraq inult᷑ roma¬
nis partib ad suũ uis ꝑtinentia. ꝓcis alpinis illi qͣsi ꝑconcãbiũ
ẽtudit. Cũꝙ idem pp̃ de normãnoꝵ iuolentus ⁊ iniurus. qͥ. res
debat᷑. pͥmo gratant̃ accepta. crebro cont᷑ indigenis contͣ grecoꝵ¬
et sarracenor̃ incursiones audact̃ p̃liando auxiliabat᷑. Postea¬
ũ pluribꝰ eoꝵ ad ubem t̾rã accurrentibꝰ uiribꝰ ad adi ipsos in¬
digetes bello pͥmere. iustũ dñatũ inuade. beredib legitimi
castelio. predia. uillas. domos. uxores ⁊̃ quib libuit aufer re
is lib̃andos dõnꝰ pp̃ animũ uitendens. sũma cũ caritate abimꝑatore r¬
mã reu̾sus digredr̃. Secuti sunt aũ eũ plurui teotonicorũ. partĩ

Expanded text:
ni Wormatiae egit. Ubi cum papa sicut dudum ceperat Fuldensem abbatiam aliaque nonnulla loca et cenobia, quae sancto Petro antiquitus donata feruntur, ab imperatore reposcens exegisset, demum imperator pleraque in Ultraromanis partibus ad suum jus pertinentia, pro Cisalpinis illi quasi per concambium tradidit. Cumque idem papa de Normannorum violentiis et injuriis, qui res debatur, primo gratanter accepta, crebro inet Sarracenorum incursiones audacter praeliando auxiliabatur, pvero, pluribus eorum ad uberem terram accurentibus, viribus adaucti, indigetes bello premere, injustum dominatum invadere, haeredibus legitimis castella, praedia, villas, domos, uxores etiam quibus libuit vi auferreis liberandos, dominus papa animum intendens, summa cum charitate ab imperatore Romam reversurus digreditur. Secuti sunt autem eum plurimi Theutonicorum, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑator romã infesto exercitu repet̾a. mors illi ioħis scelãti nũ
ciatur. ⁊ bñdictus diaconiis. a romanis pͣpͣ postulatur. Ab nu
dit mensib .ii. & ciuitas ab impre obsessa est. cantaq fame
opp̃ssa. uit modiꝰ furfuris .xxx. denariis ueniret. Nec niulto
p afflictis. subacaisq romanis. impr̃ dedita urbe. tͣditoq bĩ¬
dicco leonẽ papã restituit. ei q subieccionẽ ⁊ fidelitatẽ a
romanis sacͣm̃to ꝓmuttifec̃. Q tñ pp̃ mutis p̾ea abipsis affec t inui¬

Expanded text:
ator Romam infesto exercitu rediret, mors illi Iohannis scelerati pape nunciatur et Benedictus diaconus a Romanis papa 10 postulatur. Abnuendit mensibus II. Et civitas ab imperatore obsessa est tantaque fame oppressa, ut modius furfuris XXX denariis veniret. Nec multo post afflictis subactisque Romanis imperator dedita urbe traditoque Benedicto Leonem papam restituit eique subiectionem et fidelitatem a Romanis sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ audis s uñ ueniat aut qͦ uadit: sic ce̾ decebat ut aqa
q̃ eos qͥs uult sp̃c̃ sc̃s scĩficat. ignotis ad nos uiis de ꝑ adiso
imaginẽ portat xꝑi. de pat̃no fonte fluentis. qͥ irrigat
qͦ tuoi flumĩb de ꝑ adiso eg̃dientib t̃ra irrigat᷑. solidũ
ĩtis nr̃e edificium prudñtia tẽꝑantia. foritudo. tꝰcicia
continet. qd̾ his qͣtuoi uͥtitib tota boni oꝑis sbructura

Expanded text:
 scis unde veniat aut quo vadat , sic etiam decebat ut aqua, quae eos quos vult Spiritus sanctificat, ignotis ad nos viis de paradiso imaginem portat Christi de paterno fonte fluentis, qui irrigat quatuor fluminibus de paradiso egredientibus terra rigatur, solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia continet; quia in his quatuor virtutibus tota boni operis structura
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ õs hẽtici diuinitatis mĩtũ ꝓfitent᷑: atq scientie pollicitaciõ e
Decipiũt & rep̃hendt̃ eos si qͦs simplicit̃ cͤdentes inuenin̾t. & qͥa
oĩs carnalia ꝑsuadent: qĩ ad carnalia ocłoꝵ aꝑtĩõem conatit᷑
idit gͥ mmuilier qd̾ boñ ee̾t lignũ tulitq de fructu illiꝰ & comedit
eulier comedit aña. & ñ utr. idõ qi carnales facilius ꝑsuadẽ¬

Expanded text:
e decipiunt, et reprehendunt eos quos simpliciter credentes invenerint; et quia omnino carnalia persuadent, quasi ad carnalium oculorum apertionem conantur  mulier quod bonum esset lignum, etc., tulitque de fructu ejus et comedit . Mulier comedit antea, non vir, ideo quia carnales facilius persuaden
Abbreviated transcription (Latin):
n sudoie uultꝰ tiu uesceris pane tuo donec reutaris in
tram de q̃ assuptꝰ es. qͥa pulius es ⁊ in pulueñ peũtieris:
Ilum. ħ panem intellige qͥ ait: Ego sũ paris uiuꝰ qͥ de celo . d.
Quo in sudore uultꝰ nr̃i uescitn᷑. qͥa ad cõspestũ diuine celstai¬
dinisñ nͥ ꝑ laborem neccessarie afflictõis ascendimꝰ. pͥmus
semꝑ stanti arciꝰ inhebat. at ubiuetitũ contigii mox
ffenso catore cep̃ ire cum temꝑe. Uñ ⁊ ci did ẽ. t̾raes.
⁊ iti tr̃am ibis: Statu uideł in mortalitatis amisso. curs
eñ mortalitatis absoibuit: ⁊ dũ de uiuentitte ad senium
De senio tͣheret᷑ ad moitem tͣnseundo didicit. qͥd stãdo fuit:¬

Expanded text:
is pane tuo, donec revertaris in terram, de qua sumptus es, quia pulvis es, et in pulverem reverteris. Illum hic panem intellige qui ait: Ego sum panis vitae qui de coelo descendi . Quo in sudore vultus nostri vescimur, quia ad conspectum divinae celsitudinis non nisi per laborem necessariae afflictionis ascendimus. Primus semper stanti arctius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tempore, unde ei dictum est: Terra es et in terram ibis, statu videlicet immortalitatis amisso, cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit
Abbreviated transcription (Latin):
s collecta ĩ cacumꝰ angustũ. ita utt cubitꝰ sit lõgiadinis. ⁊ lattoi¬
dinis eiꝰ. Et re uera. nulla potuit tam cõueniens .arche spc̃s
imbrum ruias. ⁊ ima in aquis quadrata stabilitatẽ õsistẽ
uͦ inpulsu uentoꝵ nͨ inpetu fudiui uͦ ĩ qͥetudine aĩalium.
q̃ in tͥnsecꝰ erant aut in clinari posset aut m̾gi fen estͣg

Expanded text:
sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit longitudinis et latitudinis ejus. Et vere nulla potuit tam conveniens, et congrua aimbrium ruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consisteret, nec impulsu ventorum nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intrinsecus erant a
Abbreviated transcription (Latin):
eis cuncta aĩalia in escam significat ĩ uocatione gentiũ adfidẽ
ñ eẽ distanciam. sic̃ in illo disco petͦ dr̃. macta ⁊ mãduca
Qd̾ eiecto sanguine iubent᷑ maducari. hoc ÷ ne uita pͥstina
qͣi suffocata in cõscientia teneat᷑. s habeant tamꝗͣ effisio¬
qđ testam̃tum posuit d̾s int᷑ se ⁊ hoĩes. atq om̃em aĩam
uiuam. ne ꝑdat eos diluio archum scła qͥ apparet in
nubib qͥ nũꝙͣ nͥ de sole resplendet significat qͥa illi ñ ꝗͣ
ignis simul ostñdit᷑. qͥa ex parte ceruleꝰ ẽ. ⁊ ex parteru

Expanded text:
eis cuncta animalia in escam, significat in convocatione gentium ad fidem non esse distantiam, sicut in illo disco Petro dicitur, Macta et manducad eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusio testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet, significat quia illi non ignis simul ostenditur, quia ex parte est ceruleus, et ex parte ru
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rea tenet᷑ couscientia ħ scđm anagogem Cetm̃ uixtameta
it loqͣtius atoi subtiliꝰ ꝓmittũt illicita curiositate secretor:
adapertioem atq scientiam. boni ⁊ mali. ⁊ in ipso horame
tamqͣ in arbore q̃ plantata ẽ s̃ enedio paradisi. eã dinosẽtiã
de mõstre̾ Contͣ hc̃ serpentẽ clamat apłs. c̃ dicit: Metuo nesicut ętiã enã
ic̃ gͦ iste ad mulierẽ c᷑ p̃ cepit uob̾d̾s ut ñ comede̾tis ex om̃i ligno.
p aradisi Sic heticor. curiosa cupiditas. sic pͣui p̃dicatores. ad erronsfal
laciam. auditor carnaliũ corda suocendt̾ dicentes. Er̃ fugistis setenciã
hab̾e̾ latitantem: noua scmꝑ ex qͥrite. b oni maliq sciẽtiã penitrate: Uñ¬

Expanded text:
tamen rea tenetur conscientia. Haec secundum anagogem: caeterum juxta metapenim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tamquam in arbore, quae plantata est in medidemonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo ne sicut serpens stus. Dicit ergo iste ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi? sic et haereticorum curiosa cuplaciam auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugistis scientiam habere latitantem? Nova semper exquirite, boni malique scientiam perpetrate. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Se
soluẽ. s implere. Legis aũ corpꝰ in gͥ . p̃ ceptis agnoset᷑. hinc decies ÷¬
cenisi arche lõ gitudo ꝑ ficit᷑. Uñ & ipͣ noe ab adam decimis
ꝯputat᷑. Ꝙ sexies lõga ad latitudinẽ. ⁊ de cies lõga ad altitidine¬
suam. humani corporis instar ostendit. qd̾ inxꝑ̃o apparuit.
Coiporis it logitudo que ẽ a uertice usq ad uestigium. sexies cũ

Expanded text:
se solvere sed implere. Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur, hinc decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur. Quod sexies losuam, humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit: corporis enim longitudo a vertice usque ad vestigium, sexies tant
Abbreviated transcription (Latin):
gñis inienicꝰ qd̾ ĩ ꝑadiso enit ħ qͦtidie age̾ ñ desistit. U̾ba
dĩ qdͥrp̃e ĩ coidib hom̃im molit᷑ euellẽ. atq ineis ficta
ꝓ missiõis sue blandum̃ta insere̾. quotidie id q dꝰ muiat᷑
leuigat. & ad l cͦdend̾ qd falso ꝓmittit: ĩuitat. falso enĩ
pollicet᷑ temꝑalia ũ m̃tib hoĩum ea supplicia leuiget
aliud qicit. ꝗͣ gꝰtate. ⁊ eritis sic̃ odu : do si diait tẽꝑalẽ

Expanded text:
paradiso egit, hoc quotidie agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare. Quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falso promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget, aliud dicit: Gustate et eri
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ malũ nõ erat. ꝓhibitꝰ e̾ hõ. ut ip ꝑse p᷑cepti conseruatio
boũ illi eẽt & tͣnsgͣssio malũ. Deniq ã peocante nil aliud
appetitum. est. nͥ nͨ ecͥ sub dn̾atõe dĩ qñ illd̾ admissũ :
ĩ qͦ ne ad initẽtur sola debe̾t iussio dñantis attendi. Que
si sola attende̾tur qͥd aliud qã di iussĩo amaret᷑ Quid

Expanded text:
quod malum non erat prohibitus est homo, ut ipsa per se praecepti conservatio bonum illi esset et transgressio malum. Denique a peccante nihil aliud appetitum est, nisi non esse sub dominatione Dei, quando illud admissum est, in quo, ne admitteretur, sola deberet jussio dominantis attendi. Quae si sola attenderetur, quid aliud quam Dei voluntas amaretur? quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ut hõ in pecco suo moituꝰ ⁊ ꝑ molem iam male ꝯsuetudĩs
sepultꝰ qͥ intͣ᷑ cõscientiam suam absconsus iacet ꝑ neqͥtiã.
a se ipso foras exaat ꝑ confessioẽm: Mortuo enĩ ueniftias
clr̃. ũ ab excusatõe ⁊ occultatõe pecc̃i ad aocusatõem
suã ore pͥo exire ꝓuocet᷑. Uñ dd̾ ab illa tãti morte facianis¬

Expanded text:
um homo in peccato suo mortuus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a seipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocet
Abbreviated transcription (Latin):
etate filios dĩ ĩ lucis noĩe diuidet ds̾ ã filus hominũ.
factum ẽ di fir mom̃tũ int̾ a quã ⁊ aqã. aquautiq illa
q̃ natauit int̾ pluuiam ⁊ maria. huiꝰ uespã fuit cõfusio
linguarum. Tercium scłm fact̾ est qñ separaũ pꝰłm suũ
Agentib ꝑ abraam. discerne̾s eũ q̃ aridam ab aqͥs ũꝑferret
hꝰ uesꝑa fuit pecc̃m ⁊ malicia pessimi regis saul. Inde

Expanded text:
aetate filios Dei in lucis nomine divisit Deus a filiis hominum, tum inter aquam et aquam, arca utique illa quae natavit, inter pluvias et maria erat. Hac vespera fit confusio linguarum. Tertio saeculo factum est quod separavit populum suum a gentibus per Abraham discernens eum quasi aridam ab aquis ut proferret era fuit peccatum atque malitia pessimi regis Saul. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
dispositõe conditor perum in nr̃o oibe. uoluit habire
similitudinẽ nũ nullam illiꝰ pat̾e ad quã possidendam
ĩ pͥmo parente c̾ati sumꝰ. ut ad ꝓme̾ndũ eꝰ reditum.
de iuoino adinonet᷑. exemplo inaxime ex flumine illo
eid de paradiso constat emanare. Hitꝰ namq qͥ itrigat
egr ptũ ipse est geon. quẽ in sequentib deꝑadiso ꝓ adere

Expanded text:
tor rerum in nostro orbe voluit habere similitudinem nonnullam patriae illius ad quam possidendam in primo parente creati sumus, ut ad promerendum ejus reditum de vicino nos admoneret exemplo, maxime et flumine illo quod de paradiso constat emanare. Nilus namque qui irrigat Aegyptum, ipse est Geon, qui in sequentibus de paradiso procedere
Abbreviated transcription (Latin):
informaretur pietas fidelium nõ ꝓ humano sensu qͥ
seye &e bonisteb offendr̃ qͥr̾ causas atq orlinem
nescit de cͤatura uisibili ⁊ inuisibili uidicare s lau¬
dautidõ crodẽ ⁊ cedẽ. Tanto enĩ quisq faciliꝰ aliqͥd
placebãt ut fien̾t fucta placuere ut mane̾nt. ꝗͣtum cuiq
rei existendi uł manendi a tanto fabricatore fu̾at cõstrauta
m̃ sura Eact̾q est uesp̾e ⁊ mane quartus. Hec est uespa
illa memoranda in qua pͦpls cłi in egrpto in celebratione

Expanded text:
informaretur pietas fidelium, non pro humano sensu, qui saepe etiam bonis rebus offenditur, quarum causas atque ordinem nescit, de creatura visibili atque invisibili judicare, sed laudanti Deo credere et cedere. Tanto enim quisque facilius aliquid placebant ut fierent, facta placuere ut manerent, quantum cuique rei existendi, sive manendi, a tanto fabricatore fuerat constituenda mensura. Factumque est vespere et mane dies quartus. Haec est vespera illa memoranda, in qua populus Dei in Aegypto in celebrationem
Abbreviated transcription (Latin):
mulier de late uiri facta est. ꝓꝑ ipsam ium conuintiõis
conmendadam ita fĩ oportuisse credend̾ ẽ. Qđ autem
cdormi enti illi factum est qd̾ osse detͣcto iuiouius lo co
carosuppletur: altious misterii gr̾a factũ est. Signi¬
ficabatur enim qđ de latere. xp̃i in cruoe ꝑ mottem
uͦ  eẽt figaͣtio. in cͤatõe femine pͦmitenda qͥd opꝰ
erat dormire adam. ñ costam illi ds̃ de qua feminã

Expanded text:
mulier de viri latere facta est, propter ipsius conjunctionis vim commendendam, ita fieri oportuisse credendum est. Quod autem dormienti illi factum est, quod osse detracto in hujus locum caro suppleretur, altioris mysterii gratia factum est. Significabatur enim quod de latere Christi in cruce per mortem non esset figura in creatione feminae praemittenda, quid opus erat dormisse Adam, ut costam illi Deus de qua feminam
Abbreviated transcription (Latin):
q scientie boni ⁊ mali. ħ eo die fact̾ intelligit᷑ qͦ ⁊ reliqͥ
ligna fructifera t̃ra iubente dõ ꝓduxͦ. S hic iolõ neces¬
sario repetit᷑ ut qͣł sit locꝰ paradisi nosse possimu ͤ a.¬
Maxime qr de ligno uite. ligtioq sciẽtie bomi ⁊ mali
erat spũa lr̃ refe̾nolum. In qͣ uno hoi signꝰ obedientie qã
mere̾t᷑. in erat. Q qͥdẽ lignũ uite inde dictum quia hãc
stabili sanitate firmaret᷑ neq ulla u̾ꝗͣ. infirmitate uł

Expanded text:
 eo die factum intelligitur, quo et reliqua ligna fructifera terra Deo jubente produxit. Sed hic ideo necessario repetitur, ut qualis sit locus paradisi nosse possemus, maxime quia de ligno vitae, lignoque scientiae boni et mali erat specialiter referendum. In quorum uno homini signum obedientiae quam mereretur, inerat. Et quidem lignum vitae inde dictum, quia hanc stabili sanitate firmaretur, nec ulla infirmitate vel
Abbreviated transcription (Latin):
parentib filii succede̾nt. s ut illis qͥ gn̾ussent in aliquo
statu forme manentib ⁊ ex ligno uite qd̃ ibi plantatũ erat
corporalem uigorem sumẽtib. & illi qͥ gĩnerent᷑ ⁊ deũdẽ
ꝑduce̾ntin. statum donec c̾to nũo impletosi iuste omnes
obedient᷑q uiue̾nt tcͦ fiet̾ illa cõmutacio u sũ ulla moite
aĩalia corpora conu̾sa. in aliam qͣlitatem eo qd̃ ad o̾e nutũ
regenti se spũi deseruirent. ⁊ solo spũ uuficante. sñ ullis.
alimꝰtor cor poialiũ sustentałis uiuen̾t. spũalia uocarent¬
Nam si enohe.⁊ elyas. in adam mortiu mortisq ꝓpaginẽ
in sp̃ale ĩnuitet᷑. nͦ morbo nͥ senectute deficiũt. qͣnto rꝰtuis¬

Expanded text:
rentibus filii succederent, sed ut illis qui genuissent in aliquo formae statu manentibus, et ex ligno vitae quod ibi plantatum erat corporalem vigorem sumentibus, et illi qui gignerentur ad eumdem perducerentur statum, donec certo numero impleto, si juste omnes obedientesque viverent, tunc fieret illa commutatio, ut sine ulla morte animalia corpora conversa in aliam qualitatem, eo quod ad omnem nutum regenti se spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine ullis alimentorum corporalium sustentaculis viverent, spnam si Enoch et Helias in Adam mortui mortisque propaginem in spiritale mutetur, nec morbo nec senectute deficiu
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ fons est sapientie diuisus in quatuoi par tesuirtutum ubi
edat ligniuite gr̃am uͥ utiles disciplinas mor. quasi lignorũ
fructꝰ carpat. est nanq paradisus uta beator. Quatuor flumina
iiiͦi uͥtutes. ligna eiꝰ. os utiles discipline. lignor frustꝰ. moies
pioium. lignũ uite : ipsa bonor. oũim sapientia ẽ. de qͦ solomon.¬

Expanded text:
ubi fons est sapientiae divisus in quatuor partes virtutum, ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles disciplinas morum, quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum, quatuor flumina, quatuor virtutes, ligna ejus omnes utiles disciplinae, lignorum fructus mores piorum: lignum vitae ipsa bonorum omnium mater Sapientia est, de qua sc
Abbreviated transcription (Latin):
libauit Q uideł iune plenissime dies in cͤatiõe qͥdẽ mũ di
quarta ꝓcessit at in temꝑe dñice passiõis altioris gr̃a sacram̃ti
n quinttim sabati incidit. ut uideł dñs serta sabati orucifixꝰ
satb̾o in sepulcro quiescet ac pͥmam sabb̃i sua resurrectione
consecraret. Nob quoq in ea inꝗꝰ ⁊ lux facta est resurgendi
a mortius ac lucem ꝑpetuam utͣndi spem donaret. e
rx̃ ce ds̃. ꝓducant aque reptile aĩe uiuontis. ⁊ uolatile
suꝑ t̾ram sub firmam̃to celi. Post ornatam quarto die celi
qͥi cognatiõe ⁊ sibi ad inuicem ⁊ celo copulantur. Sibi quidẽ
quia nat᷑a acat̾ aeris qͣutati ꝓxima ẽ. Uñ ex alatiõib earum
pigues c̾e ꝓbatur ita ut ⁊ nubila contͣhat ⁊ possit uo latus
auium sustin̾e atestante scͥpt᷑a. qr subito aer oget᷑ in nubes

Expanded text:
Quae videlicet lunae plenissimae dies in creatione quidem mundi quarta processit. At in tempore Dominicae passionis, altioris gratia sacramenti, in quintam sabbati incidit: ut videlicet Dominus sexta sabbati crucifixus, sabbato ipso in sepulcro quiesceret, ac primam sabbati sua resurrectione consecraret, et nobis quoque in ea, in qua et lux facta est, resurgendi a mortuis ac lucem perpetuam intrandi fidem spemque Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram sub firmamento coeli. Post ornatam quarto die coeli quasi cognatione et sibi ad invicem et coelo copulantur. Sibi quidem, quia natura aquarum aeris qualitati proxima est; unde exhalationibus earum pinguescere probatur, ita ut nubila contrahat, et possit volatus avium sustinere, attestante Scriptura: Quia subito aer cogetur in nubes
Abbreviated transcription (Latin):
etate gñtib pꝰpłis ⁊ natiõib ut ab eo regant᷑ uel
carnali cõcupicentie dediti. sic̃ peocoia uł t̃rena
curiostate obscurati qĩ serpentes. uł elati suꝑbia
qĩ aues. Et sic̃ in illa die pascit᷑ hõ ⁊ aĩalia q̃ cum
illo st̃ ħbis seminalib ⁊ lignis frueti feris ⁊ ħbis
uiridib : sic ista ecate spuał hõ minist᷑ xp̃i cum ipso p̾pulo¬
spũałr̃ pascit᷑ sc̃ar᷑ scͥpturar̃ alim̃tis ⁊ lege diuina ad
concipiendam feꝯditatem rõnũ atq smonum tamquã
ħbis seminalib ꝑ artim ad utilitatem mox. conũsatõis
humane tamꝗͣ lignis fructiferis partim ad uigorem
fi di. speice carnatis in uitamet̃nam tamꝗͣ ħ bis uiridib
q̃ nullo tͥbulatoĩs estu arescũt. s sic̃ spũalib cibis
sic istis alim̃tis pascit᷑. ut multa intelligat. Carnalis
huiꝰ aũ etatis q̃i uesꝑa utmam nos ñ in ueniat.
illa ẽ enĩ deqͣ dñs dic̃. putas ueniens filiꝰ hõis inue

Expanded text:
eculi gentibus, populis et nationibus ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentiae dediti sicuti pecora; vel terrena curiositate obscurati, quasi serpentes; vel elati superbia, quasi aves. Et sicut in illa die pascitur homo, et animalia, quae cum illo sunt, herbis seminalibus, et lignis fructiferis, et herbis viridibus, sic et r pascitur sanctarum Scripturarum alimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversionis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, spei et charitatis inu tribulationum arescunt, sed sic spiritualibus cibis, sic istis alimentis pascitur, ut multa intelligat, carnalis Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Dominus dicit: Putas, ve
Abbreviated transcription (Latin):
querebant᷑ Cesidũ enĩ septimo die a conilendis g̾iu̾b cͤature.
q ult iam nõ ꝯdidit aliqͣ nouua oꝑa. De inceps aũ nc̃ usq¬
ucusq de pͥmorelio mundi nascentis uixta sensum
lut̾e dixisse sufficiat. Sedm allegoriam autẽ
pͥ accipi qd in pͥncipio fec. ds̃ celũ ⁊ t̾ram.
qͥ celestia meditant᷑. ⁊ querũt. In ipso fec̃:
Carnales qͥ t̾renum hoĩem necdum deposuer. t̾ra autam

Expanded text:
querebantur. Cessaverat enim septimo die a condendis generibus creaturae, quia ultra jam non condidit aliqua genera nova. Deinceps autem usquc usque de primordio mundi nascentis juxta sensum litterae dixisse sufficiat. Secundum allegoriam autem ita potest accipi quod in principio Deus fecit coelum et terram. qui coelestia meditantur et quaerunt. In ipso fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum deposuerunt. Terra autem
Abbreviated transcription (Latin):
orb̾ parte sit locꝰ ꝑ adiso nis longissimo int̾ iacente spac
uł ocoeani uł t̃mrum a enitis regioib qͣs nc̃ humañ
genꝰ incolit secͤtuim. noe nͨ aq̃ diluuii q̃ totũ oibem
altissime oꝑuerũt. ad mum̃ ꝑuenire potuerũt uerͣ̃
siue ibi siue alibi sit ds nouit. Nos tantũ loõ hũc fuisse &e
ẽe t̾renũ dubitare nõ licet. Deniq sequentib ũbis qͦmͦ¬

Expanded text:
rarum sit locus paradisi, quamvis longissimo interjacente spatio, vel Oceani, vel terrarum, a cunctis regionibus, quas nunc humanum genus incolit secretum. Unde nec aquae diluvii, quae totam nostri altissime cooperuerunt, ad eum pervenire potuerunt. Verum seu ibi, seu alibi, Deus noverit, nos tantum locum hunc fuisse et esse terrenum dubitare non licet. Denique sequentibus ver
Abbreviated transcription (Latin):
repetendo dis eretis temporib quatuor notissimis dieb
p̃ fuitas acini spatiũ cõpleuit.S ⁊ luna uesyẽ plena apparẽs
plena uesp̾e luna ħ est quartadecima ĩ faciem celiꝓdient
Nam mox post hoc ut dominicꝰ clies adueni̾t apt̾ ħ celebͣ de
resurretioĩs dũice tempꝰ ĩstabit. Completo ad littam quoq¬

Expanded text:
iales gyros repetendo, discretis temporibus quatuor notissimis, diebusque praefinitis, anni spatium complevit. Sed et luna vespere plena apparens,plena vespere luna, hoc est, quartadecima, in faciem coeli prodierit. Nam mox post, ut Dominicus dies advenerit, aptum hoc celebrandae resurrectionis Dominicae tempus instabit, completo ad litteram quoq
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾ d̾s. fiat lur. &̾ facta ẽ lux Conglt oꝑib dĩ ut inũdi
ornat̾ aluce incipit. Qͥ cũ ipse sit litx uera lucemq habitet
in accessibilem cꝰ beatissima uisiõe mox eͤati inceł celoꝵ angłi iã
ꝑfru ceꝑant apte huic qͦ huic seło or nando pͥmã mat̾ialis
gr̾am lucis donaũ. ut eet ũn cetã q̃ cͤaret apparet. Qd̾ autẽ
Dixisse d̾s dr̃ siue ut lux fu̾t. siue ut alia queq nõnt̃o more ꝑ

Expanded text:
 facta est lux. Congruit operibus Dei ut mundi ornatum a luce incipiat, cum ipse sit lux vera, lucemque habitet inaccessibilem ; cujus beatissima visione mox creati in coelis coelorum angeli jam perfrui coeperant. Apte huic quoque saeculo ornando primam materialis gratiam lucis donavit, ut esset unde caetera quae crearet apparerent. Quod autem dixisse Deus, sive ut lux fieret, sive alia q
Abbreviated transcription (Latin):
in aquar̾ medio solidauit. t̾cio in ĩfiorib mare t̾rasq sius
decͤuit finib aeremq suis incoł cedente aqua disfudit. Oportuit
gͦ ũ eodẽ quo cͤata st̃ ordine ꝓfest̾ cap̾ent elem̃ta amplioris
ornat᷑ .i. quarto die celumi lumib insigniret᷑. Quĩto aer &
iare. Sexto t̾ra suis iplet᷑ aĩantib. Nam qͥ die t̾cio t̾ra

Expanded text:
in aquarum medio solidavit. Tertio in inferioribus mare terrasque suis decrevit finibus, aeremque suis in locis cedente aqua diffudit. Oportuit ergo ut eodem quo creata sunt ordine profectum caperent elementa amplioris ornatus, id est, quarto die coelum luminaribus insigniretur, quinto aer et mare, sexto terra suis impleretur animantibus. N
Abbreviated transcription (Latin):
a q̃ reptile aĩe uiuuentis ⁊ uolati le suꝑ t̾ram sub firmam̃to
celi. Et ne forte qi sũt aquar̾ aĩantia. q̃ ñ reptando s natã do
uł pedib ambulando incedt̾. ⁊ st̃ int̾ uolatilia q̃ itapẽnas
hñt ut õi usu uolandi careãt. putareͭ quisq aliqd̃ genꝰ
uo latiliũ siue aquatiliũ aĩantiũ in ħ lm̃i u̾bo p̃t̾missũ¬

Expanded text:
aquae reptile animae viventis, et volatile super terram sub firmamento coeli. Et ne forte, quia sunt aquarum animantia quae non reptando, sed natando, vel pedibus ambulando incedunt, sunt inter volatilia quae ita pennas habent, ut omni usu volandi careant, putaret quisquam aliquod genus volatilium, sive aquatilium animantium in hoc Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mascłus ⁊ femiu a c̾ati e̾ memorantur tam ⁊ si tod
eiusdem c̃atiõis necdum referatur ut udelioet habeat loc
congruura sermo diuine bñdictiõis de quo seqt ⁊ bñat̃ e
⁊ multiylicat᷑ g̾nꝰ humanum qͣtita sũt digni maledictõe
qui ꝑhibent nub ere ⁊ dispostsionem celestis decreti q̃i
a diabolo reꝑta condenpnãt : Ñ ergo dampnande sũt nuptie
quas ad ꝓpagatioem genons humani t̃ramq replendam. superne

Expanded text:
masculus et femina creati esse commemorantur, tametsi modus ejusdem creationis necdum referatur, ut videlicet habeat locum congruum sermo divinae benedictionis. De quo sequitur: et multiplicatur genus humanum, quanta sunt digni maledictione qui prohibent nubere, et dispositionem coelestis decreti, quasi a diabolo repertam condemnant. Non ergo damnandae sunt nuptiae, quas ad propagationem generis humani terramque replend
Abbreviated transcription (Latin):
h de noĩe ether indic̾etur. ħ ÷ suꝑuis illud aeris spatium. qd̾
a tͣbulento ħ ⁊ caligmoso loco in quo aues uolant usq ad astꝰ
ꝑ tingit. ⁊ e̾e tͣnquillũ ꝓrsus ac luce plenũ nõ in mĩto c̃ditur.
Nam ⁊ errantia sicda septem q̃ inh aeris spatio uaga ferri
ꝑibentur scͥpt᷑a in firmam̃to cͥli posita dur̃. Ido̾q aues recte¬
lenta ħ aeris spatia q̃ uolatus auium sustinẽt. Neo mim̃dũ
siether firmam̃cum noĩetur. Cum aer apelletur celum
uiuentem atq motabilem ad distictioem iudel hõis quẽ
facturꝰ erat ad im aginẽ ⁊ similitudinem suam itaut si

Expanded text:
 etiam aether indicetur, hoc est, superius illud aeris spatium quod a turbulento hoc et caliginoso loco in quo aves volant usque ad astra pertingit, et esse tranquillum prorsus ac luce plenum non immerito creditur. Nam et errantia sidera septem, quae in hoc aetheris spatio vaga ferri perhibentur, Scriptlenta haec aeris spatia, quae volatus avium sustinent. Nec mirandum si aether firmamentum coeli nominetur, cum aer appelletur coelummotabilem, ad distinctionem videlicet hominis, quem facturus erat ad imaginem et similitudinem suam; ita ut si
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aũ dr̃ faciamꝰ ad imaginem ⁊ similtudinem nr̾am
unitas sc̃c tͥnitatis aꝑte conmendatur. Siquid em endenĩdiui dua
tͥuitas inp̃cedente rursur formatio̾e mistice erat insinuata.
q̃n dicebat᷑. ⁊ dix̃ dĩ. fiat. ⁊ fecit d̃s. ⁊ uid̾ ds qd̾ eẽt bonũ
ñc aũ manifestiꝰ ħ ipsum insinuat᷑. cum dr̃ faciamꝰ hoĩem¬
ad .i. ⁊ s.n. Et recte donecꝰ qͦuis docẽtur nõ erat inꝑfundo
fuit abdita p̃dicatio dĩtatis. Ubi uͦ cep̃ hominis expestati
creatio reuelata est fides. ⁊ euident̃ dognia ui̾tatis emicuit.
In eo qd̾ dic̃ faciamꝰ hoĩem una ostendr̃ tͥum oꝑatio ꝑsonar̃.

Expanded text:
Cum autem dicitur: Faciamus ad imaginem et similitudinem nostram, unitas sanctae Trinitatis aperte commendatur. Siquidem eadem individua Trinitas in praecedente rerum formatione mystice erat insinuata, quando dicebatur: Et dixit Deus, Fiat. Et fecit Deus. Et vidit Deus quod esset bonum. Nunc autem manifestius  et recte; quia donec is qui doceretur non erat, in profundo fuit abdita praedicatio Deitatis. Ubi vero hominis coepit exspectari creatio, revelata est fides, et evidenter dogma veritatis emicuit. In eo enim quod dicit Faciamus, una ostenditur trium operatio personarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dies unꝰ. fact̾ uespe occidente paulatĩ luce. pꝰ expletũ spatiũ diurne
lõgitudinis atq insi̾ores mũdi partes subeu̾te qd̾ nc̃ usitatosoł
cͥcuitunotib agisolet. fact̃ ⁊ mane redeunte eadẽ paulatĩ supͣ
t̾ram atq aliũ diem iniciante. ⁊ hucuso dies expletꝰ ẽ unus
ad monet. ut lucẽ qͦ facta ẽ infio̾ra orb̾ occasu suo lustłse dĩcamꝰ.
Nam si nõ ħ facẽt. s mag̾ facto uesp̾e̾ paulatĩ totaꝑiret ac
rursum pallatim mane recͤata resurge̾t ñ iam ĩ mane seq̃nti

Expanded text:
espere, id est, occidente paulatim luce post expletum spatium diurnae longitudinis, atque inferiores mundi partes subeunte, quod nunc usitato solis circuitu noctibus agi solet; factum et mane redeunte eadem paulatim supra terras, atque alium diem initiante; et huc usque dies expletus est unusadmonet ut lucem quae facta est inferiora orbis occasu suo lustrasse discamus. Nam si non hoc faceret, sed magis facto vespere paulatim tota periret, ac rursum paulatim mane recreata resurgeret, non jam in mane di
Abbreviated transcription (Latin):
ierico. uͥ fixer̃t tẽptoria a domo solitu ditis. usq ad belebaimim. pla¬
ea ꝑopulꝰ. a diuino balaam. quẽ m̃cede ꝯduxãt balac dĩ ussu blan¬
dit᷑. Et maledicto mutat᷑ in laudes. S qͥd ÷ qͦd iste balaam oũ ad¬
latͥe qr᷑ brutũ aiab⁊ nulla rone renitens penitencie: qͦ uoluit er¬
rore substͣuit. s ista ingłm d̃ uidit quẽ nemo uide potuit. ⁊ lo¬

Expanded text:
Jericho, ubi fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Belsacham in plaea populus a divino Balaam, quem mercede conduxerat Balaac, Dei jussu benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaamlatriae, quasi brutum animal et nulla ratione renitens poenitentiae, quo voluit errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit quem homo videre non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
unoe ior ducat᷑ filio. iste sepultam ꝯmen dãs corꝑis sui. In
ucqͣ cñ causa noĩata s̃ duo. illa q̃ magni hab enoa atꝙ
uiro tã sollicita corꝑis ꝯm̃datio. ut ñ ĩ egpto sepeliat᷑. s ĩ t̃ra chanaã.
iuxta pr̾es suos mirũ uidet᷑.⁊ qĩ absurdũ nͨ ꝯueniens tante ex cellencie
mentis ꝓpħice. si ħ ex hoũm ꝯsuetudine metiam᷑. Si aũ in his oĩb sac᷑¬

Expanded text:
unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque viro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanaan juxta patres suos, mirum videtur et quasi absurdum, nec conveniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine me
Abbreviated transcription (Latin):
occulta subigens. red ẽpcons dm̃o colla subiciens. ⁊ iugũ euangłice discipline¬
iis q̃ nc̃ uersant᷑ ĩ medio q̃r̾ere. s ultuna de sidare. Et̃ fortis asinꝰ reqͥẽ
⁊ t̃rã opciniã uidit. E sĩplex gẽcilitas iccirco se ad robur boni oꝑiserig̃.
qͥa ad ec̃tie uite pat̾am tendit. Uñ cẽ apponit huier̃ suũ. ad portãdũ.
q dũ ad ꝓmissaᷤ reqͥem cendit. cuncta mãdacoꝵ onã libent̃ portat. Uñ¬

Expanded text:
tro mentis occulta subigens, ac, Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplinaiis quae nunc versantur in medio, quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem et terram optimam videt, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam apponit humerum suum ad portandum, quia dum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ticipib suis. ħ gͥ uenientis ad oues q̃ ꝑierant domꝰ isrł figa̾m geslit
ipͤ uidas. c̃ iret ad tondendas ouessuas ĩ canina. đ int̃ptat᷑ defia¬
ens. Iam .N. defecat pͥnceps ex uida. zo ẽ magistium atq unctio ui
deoꝵ. donec ueniret cuir eposteũ erat. Ueuit aũ ẽ pastore suo
o dollamtete. cui noiñ erat hyras. ⁊ int̃p̃tat᷑ odollamittis cestimo¬
nium ⁊̃ aqͣ. Cum hoc plane testimonio dñsuenit. hñs qͥdẽ cesti¬

Expanded text:
chia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Idaeorum, donec veniret cui repositum erat. Venit autem cum pastore suo Odollamite, cui nomen erat Hiras, et interpretatur Odollamites testimonium in aqua. Cum hoc plane testimonio Dominus venit, habens quidem testi
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ex gentilitate ꝓꝑans ĩ tortis uitiosisq uite uet̾is quersatiõib
ĩ uenit᷑. Qͦ ut ẏsaac uidit. de camelo descendit. qͥa scã eccła qͣnto re¬
d c̃ptorem suũ subtiliꝰ agnosc̃. tanto cͣrnał uite studia humiliꝰ desit̾.
atq ĩ semet ipͥ tortitudini uitiose ꝯͣdic̃.Y. saac gͥ uiso descendit qͥa
dño cognito uiam sile gͣntilitatis deseruit. & elatione celsitudinis¬
ima humilitatis petiit. Qd ẽ aũ đ ysaac in camelo sedens ꝯnpex̃ nͥđ¬

Expanded text:
Ecclesia properans in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae ut Isaac vidit, de camelo descendit, quia sancta Ecclesia quanto Redemptorem suum subtilius agnoscit, tanto carnalis vitae studia humilius deserit, atque in semetipsam tortitudini vitiosae contradicit. Isaac igitur viso descendit, quia Domino cognito ima humilitatis petiit. Quid est autem quod Isaac in camelo sedens Re
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ dĩ faciem uocamꝰ. Hinc gͦ iacob pꝰ ꝙͣ cũ angło lustatꝰ ẽ aic. Uidi
dnm̃ facie ad faciem. Ac si dicet᷑. Cognoui dm̃. ꝙ ine cognocẽ ip digna¬
tꝰ ẽ. Qͣ cognitionem plenissime sĩ paulꝰ in fine cestat᷑ dicens. tt̃ ag¬
euans iacob ocłos. uidit uenientem esau. ⁊ ẽ eo qͣdrin gentosutos.
Diuisit q filios ħe. ⁊rachel. ãbat̃ q famulat̃. ⁊ posuit utramq¬

Expanded text:
onem Dei faciem vocamus. Beatus Jacob, postquam cum angelo luctatus est, ait: Vidi Dominum facie ad faciem , ac si diceret: Cognovi Deum, quia me cognoscere ipse dignatus est. Quam cognitionem plenissime fieri Paulus in fine testatur, dicens: Tunc cogem Jacob oculos, vidit venientem Esau, et cum eo quadringentos viros: divisitque filios Liae et Rachel, ambarumque famularum: et posuit utramq
Abbreviated transcription (Latin):
ierico. uͥ fixer̃t tẽptoria a domo solitu ditis. usq ad belebaimim. pla¬
ea ꝑopulꝰ. a diuino balaam. quẽ m̃cede ꝯduxãt balac dĩ ussu blan¬
dit᷑. Et maledicto mutat᷑ in laudes. S qͥd ÷ qͦd iste balaam oũ ad¬
latͥe qr᷑ brutũ aiab⁊ nulla rone renitens penitencie: qͦ uoluit er¬
rore substͣuit. s ista ingłm d̃ uidit quẽ nemo uide potuit. ⁊ lo¬
cuta t ut a gnoscẽmꝰ pꝰci̾orib tẽꝑib s ibaduentu magni angłi. dĩ.
tam. ita ut q̃ erat subiecta ꝑfidie: in uoce fidĩ ⁊ ꝯfessionis erũ¬

Expanded text:
Jericho, ubi fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Belsacham in plaea populus a divino Balaam, quem mercede conduxerat Balaac, Dei jussu benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaamlatriae, quasi brutum animal et nulla ratione renitens poenitentiae, quo voluit errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit quem homo videre non potuit. cuta est, ut agnosceremus posterioribus sub adventu magni angeli Dei, turam, ita ut quae erat subjecta perfidiae, in vocem fidei et confessionis eru
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes.⁊ artes. malefice adbella nos ꝓuocant. S nos custodia cͥꝯtã¬
tes cor nr̃m. obtureuꝰ aurcs nr̃as ne audiamꝰ uocẽ incautantiũ. &
In hac git᷑ bellũ ꝯͣ leci. regẽ amorreorũ. ⁊ og. rogẽ basans. In his rebꝰ licet
res gesta agnoseatur: tñ ꝑ ꝯditiones uͥtutesq nonĩm spũał sigc̃o ÷¬
se ueld̾ angłm lucis. ⁊ ꝑheresim ⁊ cisinata. ui similia m̃tit᷑ ut fallit
iũtatis p̃cedat: ñ st̃ hẽses amaricantes Non cismata. ex ac̾bantiũ
in eccłia. Iste gͦ rex occidit᷑. in uno qͦq hoĩe. qnͣ qͥiq dãpuat sintula¬
Id enĩ agit diabolꝰ semꝑ ut ꝯcludat uiã addum̃ opponẽdo idola sua

Expanded text:
serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et In hac geritur bellum contra Sehon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. In his regibus licet res gesta cognoscatur, tamen per conditiones virtutesque nominum spiat velut angelum lucis , et per haeresim et schismata verisimilia mentitur, ut fallat veritatis praecedat, non sunt haereses amaricantes, non schismata exacerbantes in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine, quando quisque damnat simulaId enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua,
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ magistͥ discipłorum atq c̾oentium cosfacẽ filios necessita¬
tis. nͥ p̃ceptores coꝵ int̾ fecimꝰ erudelissimos moccisione eoꝵ. Nõ par¬
cat inanꝰ ur̃a armũ aut ext̾ntũ auride deore leonis ꝯtͣhere. ⁊ ui
des ad u̾tutes stimulos subuimꝰ. cũ eis nuntiauĩmꝰ p̃mia fictõꝵꝵ.
x accinctos mire bella docũmꝰ horũ tͥum qͥsqͥs magist᷑ focit :

Expanded text:
ipulorum atque credentium eos facere filios necessitatis, nisi praeceptores eorum interfecerimus. Crudeles simus in occisione eorum, non parcat manus nostra armum, aut extremum auriculae de ore leonis extrahere. 2. At ndes ad virtutes stimulos suggeremus, cum eis nuntiaverimus praemia futurorum, et accinctos inire bella docuerimus. Horum trium quidquid magister fecerit,