comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dr ut surgat: stanti p̃cipit᷑. ut ad p̃di¬
cationem ꝓficisci debeat. Sic quoq no
bis in infirmitatis confusione iacenti¬
bus p̃beri ñ debet auct̾oritas p̃dicatiõĩs:
s cum iam in bono oꝑe surgimꝰ. cum
iam recti stare ceꝑimꝰ. dignum ẽ ut ad
lucrandos alios in p̃dicatione mitti de
beamus. Querendum p̃t̾ea nob est eͣ
paul & ihezechiel in faciem cadunt:⁊
de ꝑsecutorib dñi scͥptum ẽ. Abierunt
retrorsum: & ceciderunt in t̾ram. Qͥd
ẽ hoc qͦd electi in faciem & reꝓbi retͦr sũ¬
cadunt. nͥ qͦd omnis qͥ post se cadit. ib
ꝓculdubio cadit ubi non uidet: qui uͦ
ante cecidit ibi cecidit ubi uidit: Iniqͥ
gͦ qi in inuisibilib cadunt post se cade
dicunt᷑. q̃m ibi corruunt. tibi qͥd eostẽ
sequat᷑. mͦ uide non possunt. Iusti uͦ q

Expanded text:
dicitur ut surgat, stanti praecipitur ut ad praedidicitur ut surgat, stanti praecipitur ut ad praedicationem profiscisci debeat. Sic quoque nbis in infirmitatis confusione jacentibus praeberi non debet auctoritas praedicationis. Sed quum jam in bono opere surgimus, quum jam recti stare coeperimus, dignum est, ut ad lucrandos alios in praedicatbeamus. Quaerendum praeterea nobis est, cum Paulus et Ezechiel in faciem cadunt, et de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc qcadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ubi procul dubio cadit, ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo, quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc sequatur modo videre non possunt. Justi vero,
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit᷑. Surgens ingredẽ ciuitatẽ.
& ibi dicet᷑ tͥ qͥd te oporteat facere. se¬
ce de cȩlo dñs loquens ꝑsecutoris sui
facta corripuit: nec tamen ilico que es¬
sent facienda monstrauit. Ecce elationis
eiꝰ fabrica iam tota corruerat: & posi
ruinam suam humilis etificari que¬
rebat. Et cum suꝑbia destrutẽ. eds¬
ficationis tamenuba retinentur: ut
indelicet ꝑsecutor immanis diu de¬
structus iaceret: & tanto post in bonis
solidiꝰ surgeret: quanto priꝰ funditꝰ¬
eũsus ab errore pͥstino cecidisset.
dum damascum ꝑgeret suꝑbꝰ. redemp¬
toris tioce iacuit ꝓstratus: ⁊ qͥ p̃dicator
futurꝰ erat. non tam̃mor ut p̃dicaret
quod uidat audiuit: s ei iacenti đr.
Surge & ingredere ciuitatem: & dicet᷑
tͥ quid te oporteat facere. Iacens gͥ hoc
solum audire potuit. ut surgens disce¬
ret qͥd audiret. surgens uͦ hoc didicit
ut que cognouerat p̃dicaret. Iacenti

Expanded text:
adjungitur: Surgens ingredere civitatem, adjungitur: Surgens ingredere civitatem, et ibi dicetur tibi quid te oporteat facere . Ecce de coelo Dominus loquens persecutoris sui facta corripuit, nec tamen illico quae essent facienda monstravit. Ecce elationis ejus fabrica jam tota corruerat, et 94 post ruinam suam humilis aedificari requirebat, et cum superbia destruitur, aedificationis tamen verba retinentur; ut videlicet persecutor immanis diu destructus jaceret, et tanto post in bonis solidius surgeret, quanto prius funditeversus ab errore pristino cecidisset. dum Damascum pergeret superbe, Redemptoris voce jacuit prostratus, et qui praedicator futurus erat, non tamen mox ut praedicaret quod viderat audivit, sed ei jacenti dicitur: Surge, et ingredere civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere . Jacens igitur hoc solum audire potuit, ut surgens diceret quod audierat. Surgens vero hoc dicitur, ut quae ignoraverat praedicaret. Jacenti
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ astruo qͦd ante scła ds sum: s illuda
me audis. qͦd de me crede dedignaris.
Postquam enim dix̃ iħs. adhuc in exp̃s¬
sione trene inhabitationis subdidit
nazarenꝰ: uelut si aꝑtius diceret᷑. Hu¬
militatis mee infirma suscipe: & tue
ingredere ciuitatem. Motandum ẽ
autem in hac pauli ꝓstratione. q̃m qͥ
nulla adhuc agere bona ceperunt. a
rigiditate pͥꝰ sue prauitatis manu cor¬
rectionis uertendi sunt. ut ad statum
oꝑationis recte postmodum erigant᷑:
qr ⁊ iccirco altum silue lignum succidimꝰ.
ut hoc in edificii degmine subleuemus:
s tam̃ in fabrica non repente ponit᷑: ut
mmmirum pꝰuitiosa uiriditas eiꝰ exsiccet᷑
cuiꝰ qͦ plus in infimis humor exquoqͥt᷑.
saulus cum suꝑ eum celitꝰ lux emissa
resplenduit: non iam qͥd recte debet
facere.ẜ qͥd praue fecisset audiuit. sla
cum ꝓstratꝰ reqͥreret dicens. qͥs es dñe.¬
iungeret dñe qͥd me iubes face. ilico

Expanded text:
tibi hoc astruo quod ante saecula Deus sum, sed illud a tibi hoc astruo quod ante saecula Deus sum, sed illud a me audis quod de me credere dedignaris. Postquam enim dixit, Jesus, adhuc in expressione terrenae inhabitationis subdidit, Nazarenus, velut apertius diceret: Humilitatis meae infirma suscipe, et tuae ingredere civitatem . Notandum autem quod in hac Pauli prostratione, quoniam qui nulla adhuc agere bona coeperunt, a rigiditate prius suae pravitatis manu correctionis evertendi sunt, ut ad statum operationis rectae postmodum erigantur; quia et idcirco altum silvae lignum succidimus, ut hoc in aedificii tegmine sublevemus, sed tamen in fabrica non repente ponitur, ut nimirum prius vitiosa viriditas ejus exsiccetur; cujus quo plus in infimis humor excoquitur, Saulus cum super eum coelitus lux emissa resplenduit, non jam quid recte deberet facere, sed quid prave fecisset, audivit. Nam cum prostratus requireret, dicens: Quis es, Djungeret: Domine, quid me jubes facere ? Illico
Abbreviated transcription (Latin):
entia incarnationis sue mist̾ium de
cȩlo loquendo patefecit. Ifortitudinẽ
suam rinoceros ꝑdidit: qr ꝓstratus
humi. omne qͦd suꝑbum tumebat.
amisit. Intueri libet: ubi ẽ seuus ille
ꝑsecutor. uͥ lupꝰ rapax. Ecce in ouem
iam u̾sus ẽ: qͥ ꝑcunctat᷑ pastoris semi¬
tam quam sequat᷑. Et notandum
qͦd cum diceret quis es dñe: non eia
dño respondet᷑. ego pͥncipium. egou̾¬
bum ante scła: ego sum unigenitus
patͥs. Qͥa enim saulus incarnatum
dm crede contempsit. & eiꝰ humani¬
tatis infirma despexit: de cȩlohoc qd̃
contempserat audiuit. Egosum iħs
nazarenꝰ: quem tu ꝑsequeris. Ae si
diceret. Hoc a me audi de suꝑiorib.
qͦd in me despicis de inferiorib. Au¬
ctorem cęli uenisse in t̾ra despicis:
ex t̾ra gͦ hominem cognosce de cȩlo:
ut tanto in me amplitis sacramenta
infirmitatis metuas: quanto & hec per¬
ducta incelestib ad excellentiam pote¬
statis ꝓbas. Esternens gͥte nequaquam

Expanded text:
entia incarnationis suae mysterium de entia incarnationis suae mysterium de coelo loquendo patefecit. Et fortitudinem suam rhinoceros perdidit, quia prostratus humi, omne quod superbum tumebat amisit. Intueri libet ubi est saevus ille persecutor, ubi lupus rapax. Ecce in ovem jam versus est qui percunctatur pastoris semitam quam sequatur. Et notandum quod cum diceret: Quis es, Domine? non ei a Domino respondetur: Ego principium, ego Verbum ante saecula, ego sum unigenitus Patris. Quia enim Saulus incarnatum Deum credere contempsit, et ejus humanitatis infirma despexit, de coelo hoc quod contempserat audivit: Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris. Ac si diceret: Hoc a me audi de superioribus quod in me despicis de inferioribus. Auctorem coeli venisse in terram despicis, ex terra ergo hominem cognosce de coelo, ut tanto in me amplius sacramenta infirmitatis metuas, quanto et haec perducta in coelestia ad excellentiam potestatis probas. Prosternens igitur te, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte de beato paulo dicat᷑. Nun¬
quid saulum quem suꝑbire in nece
fidelium stulta sua elatione considas.
sub iura tue p̃dicationis inclinas. sub¬
audis ut ego: qui & contra me illum
singłari cornu ertolli conspicio. ⁊ tn mͥ
cum uoluero ꝓtinꝰ subdo: Ut gͦ hunc
rinocerotam capiat: sinum suum uir¬
go. id ẽ secretum suum ipsa ꝑse inuio¬
lata in carne di sapientia expandit.
Scͥptum qͥppe ẽ. qͦd cum damascum
ꝑgeret. subito circum fulsit illum die
media lux de cȩlo: & uox facta ẽ dicens.
Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Durum
ẽ tͥ contra stimulum calcitrare. Qui
ꝓstratꝰ in t̾ra respondit. Qͥs es dñe: Cui
ille. Egosum iħs nazarenus quem tu
ꝑsequeris. Et tremens ac stupens dixit.
Domine. qͥd me uis facere: Et dñs ad
eum. Surge & ingredere ciuitatem:
& ibi dicet᷑ tͥ qͥd te oporteat facere.uir¬
gonumirum rinoceroti sinum suum
aꝑuit: cum saulo incorrupta di sapi¬

Expanded text:
Ac si aperte de beato Paulo dicatur: NunAc si aperte de beato Paulo dicatur: Nunquid Saulum, quem superbire in nece fidelium stulta sua elatione consideras, sub jura tuae praedicationis inclinas? Subaudis, ut ego qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio, et tamen mihi cum voluero protinus subdo. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum, ipsa per se inviolata in carne Dei Sapientia expandat. Scriptum namque est: Quod cum Damascum pergeret, subito circumfulsit illum die media lux de coelo, et vox facta est dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui ille: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Et tremens ac stupens dixit: Domine, quid me vis facere? Et Dominus ad eum: Surge et ingredere civitatem: et ibi dicetur tibi quid te oporteat facere . Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ipse pꝰmodum semetipsum redar¬
guens dicit. Et ꝓficiebam in iudaismo
supͣ multos coetaneos meos in genere
meo: abundantiꝰ emulator existens pat̾¬
narum meaꝵs traditiontm. Huiꝰ aut̃
rinocerotis fortitudinem oĩs uenator
extimuit: qr sauli seuitiam unꝰ quisq
p̃dicator expauit. Scͥptum nanq eiꝰt.
Saulus adhuc spirans minarum ce ce¬
dis indiscipłos dñi. accessit ad pͥncipẽ
sac̃dotum. ⁊ petut ab eo epistolas in da
mascum ad synagogas: ut siqͦs inue¬
nisset huiꝰ uie uiros ac mulieres. uin¬
ctos ꝑduceret in irłm. Cum flatꝰ nare.
reddendus trahit᷑: inspiratio uocatur.
Q illud sepe ꝑ odorem nare dep̃hen¬
dimus: qͦd oclis non uidem᷑. Rinocerꝰ
gͦ iste nare gestabat cornu qͦ ꝑcuteret.:
p̃sentes int̾fecerat. absentes querebat.
S ecce omnis ante illum uenator ab¬
scondit᷑: omnis homo id ẽ rationale
sapiens opinione timoris eiꝰ effugat᷑
dr. Num uolet rinocerꝰ seruire tibi:

Expanded text:
sicut ipse postmodum semetipsum redarsicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: Et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo; abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum . Hujus autem rhinocerotis fortitudinem omnis venator extimuit, quia Sauli saevitiam unusquisque praedicator expavit. Scriptum namque est: Saulus adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, accessit ad Principem Sacerdotum, et petiit ab eo episad Synagogas: ut si quos inveniret hujus vitae viros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, inspiratio vocatur. Et illud saepe per odorem nare deprehendimus quod oculis non videmus. Rhinoceros ergo iste nare gestabat cornu quo percuteretpraesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione timoris ejus effugatudicitur: Num volet rhinoceros servire tibi .
Abbreviated transcription (Latin):
designat᷑: Et quamuis ꝑ hc rinocerotã
łcerte monocerotam scilicet unicornẽ.
communit̾ ille iudeoꝵ popłs possit in¬
telligi. de quib passionem suam dñs ꝓ¬
pheta canente ꝓnuncians ait. libera¬
me de ore leonis ⁊ a cornib unicorniũ
humilitatem meam: tot qͥppe in illa
gente unicornes ł certe rinocerotes exci¬
terunt. qͦt contͣ p̃dicam̃ta u̾itatis de le¬
gis oꝑib singłari ce fatua elatione con¬
fisist. ille tamen specialit̃ ex hoc popło
& priꝰ in suꝑbia le postmodum p̃cipuus
destis inhumilitate nob ad medium
paulus ducatur. Quidum contͣ dm̃
se quasi de custodia legis nesciens extu
lit: cornu in nare gestauit.Unde ⁊ hoc
ipse naris cornu ꝑhumilitatem post¬
modum inclinans dicit. Qui pꝰ fui
blasphemus & ꝑsecutor ⁊ contumelios.¬
ẜ miscdiam consecutꝰ sum: qͥa ignorãs
feci. Innare cornu gestabat: qͥ placitu¬
rum se deo de crudelitate confidebat:

Expanded text:
designatur? Et quamvis per hunc rhinocerotem designatur? Et quamvis per hunc rhinocerotem vel certe monocerotem, scilicet unicornem, communiter ille Judaeorum populus possit intelligi, de quibus passionem suam Dominus Propheta canente me de ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certe rhinocerotes exstiterunt, quot contra praedicamenta veritatis de legis operibus singulari et fatua elatione confisi et prius in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus ducatur, qui dum contra Deum se quasi de custlit, cornu in nare gestauit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: "Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosdiam consecutus sum, quia ignorans feci . In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ieato iob adño dr. Nunquid uolet ri¬
Inocerus seruire tͥ: aut morabit᷑ adp̃¬
sepe tuum: Nunquid alligabrinocero¬
tam ad arandum loro tuo:
do captꝰ fu̾it. teneri nullatenus possit:
impatiens qͥppe ut fert᷑. ilico moritur.
Tante qͦq fortitudinis ẽẽ đr. ut nulla
uenantium uirtute capiat᷑: s sic̃ hi asse¬
runt qͥ descbendis natis animalium in¬
uestigatione laborios a sudauerunt.
uirgo ei puella ꝓponit᷑. que uemienti si¬
num aꝑit: in quo ille omni ferocitate
postposita caput deponit.⁊ sic ab eis a
qͥb capi querit᷑. repente uelut eneruis
inuenit᷑. Buxei qͦq coloris ẽẽ descͥbitur.
Qui etiam cum elefantis qͣndo certam̃
aggredit᷑. eo cornu qͦd in nare singłarit᷑
gestat. uentrem adũsantium ferire
phibet᷑: ut cum ea que molliora sunt
uulnerat: impugnantes se facile ster¬
nat. Cius uͦ nom̃ latina lingua int̾pta¬
tum sonat innare cornu. E qͥd aliud
in nare nͥfatuitas: qͥd in cornu nͥ elatio

Expanded text:
eato Job a Domino dicitur: Nunquid volet rhinoceros servire tibi, aut morabitur ad praesepe tuum? Nunquid alligabis rhinocerotem ad arandum loro tuo ndo captus fuerit, teneri nullatenus possit, impatiens quippe, ut fertur, illico moritur. Tantae quoque fortitudinis esse dicitur, ut nulla venantium virtute capiatur: sed sicut hi asserunt qui describendis naturis animalium investigatione laboriosa sudaverunt, virgo ei puella proponitur quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate postposita, caput deponit, et sic ab eis a quibus capi quaeritur repente velut inermis invenitur. Buxei quoque coloris esse describitur, qui etiam cum elephantis quando certamen aggreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat ventrem adversantium ferire perhibetur, ut cum ea quae molliora sunt vulnerat, impugnantes se facile sternat. Ejus vero nomen Latina lingua interpretatum sonat, in nare cornu. Et quid aliud in nare nisi fatuitas? Quid in cornu nisi elatio
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. Et illi quidem ibant gaudentes
a conspectu concilii: qm̃ digni habiti
sunt ꝓ nomine iħu contumeliam pa¬
ti. Mox eciam post flagelloꝵ gaudia.
qͥd agent indicat᷑. Omni autem die in
ce ille pauloante timidꝰ iam linguis
loquit᷑ choruscat miraclis: infidelita¬
tem sacdotum ⁊ pͥncipum lib̾a uoce
ine̾pat: ad p̃dicandum iħm exemplũ
auctoritatis cet̾is p̾stat. Ne in nomine
eiꝰ loqͥ debeat ub̃ib ꝓhibet᷑: nec tamen
compescit᷑. Contemuit flagella ceden¬
dium qͥ pauloante requirentium uer¬
ba timuerat: ⁊ qͥ uires ancille reqͥsitus
erpauit. uires pͥncipum cesꝰ p̃mit. Scĩ
enim iam sp̃s uirtute solidatꝰ. hinus
mundi altitud ines libtatis calce depͥ¬
mebat: ut in imo ẽe cerneret qͥcquid
contͣ ereatoris gr̃am altum tumeret.
Hec funt ornamenta discipłoꝵ: hec
sunt dona sp̃s. que diu̾sis manifestar
uͥtutib solent: quas occulte dispensa¬
tionis munere diuisas paulus entime¬
rat dicens. Nlii quidem ꝑ sp̃m datur

Expanded text:
ertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in Christum. Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur
Abbreviated transcription (Latin):
uiri maledictionis sententiam ꝓfert̾:
non ad hanc ex uoto ultionis. s ex iusti¬
cia examinis erumpunt. Intus enim
subtile di iudiciũ aspiciunt.⁊ mala foriᷤ
exurgentia quia maledicto de¬
beant ferire cognoscunt: ⁊ eo in male¬
dicto ñ peccant: qͦ ab int̾no iudicio ñ di¬
cordant. Hinc ẽ qͦd petrꝰ in offerentem
sͥ pecuniam symonem. sententiam ma¬
ledictionis intorsit dicens. Pecunia tua
tecum sit inꝑditione. Qui enim non
ait. est. s sit: non urdicatiuo s optatiuo
mͦ se hec dixisse signauit. Hinc helyas
duob qͥnquagenariis ad se uenientib
dixit. Si homo di sumr: descendat igniᷤᷤ
de cęlo & consumat uos. Quoꝵ utro¬
rumq sententia quanta ueritatis ra¬
tione conualuit: t̾minꝰ cause monstra¬
uit. Nam &e symon et̾na ꝑditione int̃¬
it: & duos qͥnquagenarios desuꝑ ueni¬
ens flamma consumpsit. Uirtus gͦ
subsequens testificat᷑: qua mente male¬
dict̃ionis sententia ꝓmit᷑. Cum enim
ce maledicentis innocentia ꝑmanet.

Expanded text:
um maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia quia maledicto debeant feriri se cognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Petrus in offerentem sibi pecunias Simonem, sententiam maledictionis intorsit dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem . Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo sed optativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, veniat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet,
Abbreviated transcription (Latin):
possumus que uidimꝰ & audiuimꝰ ñ
loqͥ. Hinc est qͦd paulꝰ cum residentẽ
contra tuitatem sac̾dotum pͥncipem
cerneret. eumq minist̾ illius alapa
ꝑcussisset: non maledictum ꝑturbat᷑
dicens. ꝑcutiet te ds paries uealbate.
Et tu sedens iudicas me scd̾m legem :¬
& contͣ legem iubes me ꝑcuti: Hinc
est qͦd stephanꝰ contͣ᷑ uim ꝑsequentiũ
auctoritatem uocis exerere nec mori¬
turus expauit dicens. Oura ceruice
& incireumcis cordib & aurib. uos
semꝑ sp̃ui sc̃o restitistis. sic̃ pat̾s uri.

Expanded text:
ssumus, quae vidimus et audivimus non loqui . Hinc est quod Paulus cum resistentem contra veritatem sacerdotum principem cerneret, eumque minister illius alapa percussisset, non maledictum perturbatus icens: Percutiet te Deus, paries dealbate. Et tu sedens judicans me secundum legem, et contra legem jubes me percuti ? Hinc est quod Stephanus contra vim persequentium auctoritatem vocis exerere nec moriturus expavit, dicens: Dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus, vos Spiritui sancto resistitis, sicut pa
Abbreviated transcription (Latin):
a apli dixerunt. Obedire oportet deo
magis quam hominib. S eum aucto¬
raatem p̃dicantium. resistentium pre¬
cepta non p̃merent: ad flagella ꝑuienit᷑.
Nam subdit᷑. Tunc pͥncipes sac̃dotum
cesis deminciauerunt ne loquerentur
in nomine iħu: & dimiserunt eos. S¬

Expanded text:
li dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eos. S
Abbreviated transcription (Latin):
eorum dilectione ꝑstrat: ac si contͣ
eos feruoris nil habuisset. fensemꝰ
int̾ hec. ubi nr̃e conscientie reatꝰ iacet.
Quis enim nr̃m si saltem u̾bi contume¬
liam a ꝓrimo accipit. non statim con¬
tumeliam reddit. ñ funditꝰ commoue¬
tar: non ad odium erumpit. non p̃¬
ceptum dilectionis oblituscit᷑: S hoc
beatꝰ stepħs ex ommipotentis di gr̃a po¬
tuit. Qui cum ẽet plenꝰ sp̃u sc̃o. inten¬
dens incelum uidit głam di. ⁊ ihesum
stantem a dextͥs dei: & ait. Ecce uideo

Expanded text:
eorum dilectione perstitit, ac si contra eorum dilectione perstitit, ac si contra eos fervoris nihil habuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim nostrum si saltem verbi contumeliam a proximo acceperit non statim contumeliam reddit, non funditus commovetur, non ad odium erumpit, non praeceptum dilectionis obliviscitur? Sed hoc beatus Stephanus ex omnipotentis Dei gratia potuit. Qui cum esset plenus Spiritu sancto, intendens in coelum vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam ante nr̃os ocłos auctoritatis:
humilitatis exemplum ponit᷑ ut meb
adusitatis metuentes. resistentes deo po¬
testates scłi. etiam eum corporis lacera¬
tione contemnamꝰ: ⁊ in his &̃ que int̾
fideles positisenserimus. nequaquã
nos cet̾is p̃ponamus: nec nr̃a consilia
Imagis eligentes. nobis potiꝰ quam alii
pro creatoris sui nominexiiII.
tentꝰ. & in medio ꝑsecutorum deductꝰ.
imꝑt̾ritꝰ stecit : fiducialit̾ docuit:
ex zelou̾itatis ꝑsecutores suos fortiter
restitistis. Cumq illi ad lapides cur¬
rerent. & eum lapidib necarent:fleoo
genu ꝓ eisdem ꝑsecutorib orauit di¬
cens. Domine ne statuas illis hoc pec¬
catum. Que itaq ista uirtꝰ est. sic ⁊e¬
loferuere. ut eis a quib tenebatur ꝑ¬
fidie sue imꝓꝑia fiducialit̾ diceret:
& sic diligere. ut in morte qͦq ꝓeis
a quib moriebat᷑ oraret: Sic qͥppe
ex zelo inferbuit. ac si mansuetudi¬
nis nicħ hab̃et: & sic mansuetus in

Expanded text:
quoddam ante nostros oculos auctoritatis et quoddam ante nostros oculos auctoritatis et humilitatis exemplum ponitur, ut nihil adversitatis metuentes, resistentes Deo potestates saeculi etiam cum corporis laceratione condemnemus; et in his etiam quae inter fideles positi senserimus nequaquam nos caeteris praeponamus, nec nostra consilia magis eligentes nobis potius quam aliis pro Creatoris sui nomine tentus, et in medio persecutorum deductus, imperterritus stetit, fiducialiter docuit, et ex zelo veritatis persecutores suos fortiter i sancto restitistis. Cumque illi ad lapides currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae itaque ista virtus est sic zelo fervere, ut eis a quibus terrebatur perfidiae suae improperia fiducialiter diceret, et sic diligere, ut in morte quoque pro eis a quibus moriebatur oraret? Sic quippe ex zelo inferbuit, ac si mansuetudinis nihil haberet, et sic mansuetus in
Abbreviated transcription (Latin):
sic᷑ Qͦs ad uitam miscdit̾ trabit di¬
cens. Penitemini gͥ & conĩttimini:
ut deleant᷑ peccata ur̃a. Petrꝰ gͦ flagel¬
latus a pͥncipib popłi eum iecircose
relaxari conspiceret ut a p̃dicatiõe
cessaret: cum ꝓhibet᷑ loqͥ in post̾um.
nequaqͣm saltim in p̃sens cessit. nã
respondit ꝓtinꝰ dicens. Obedire opor¬
det deo magis quam hominib. Et
rursus. Non enm possumꝰ que uidi¬
mus &e audiuimus ñ loqͥ. Postquam
autem lib̾tate uocis auctoritatem
pͥncipum p̾ssit: postea phumilitatẽ
cordis de non circumcidendis gentib
pauli consilium audiuit. Sic enim
semetipsum cont᷑ adu̾sarios ex auctoꝵ¬
tate curabat erige̾. ut tam̃ sibimetp¬
si ñ crederet in his que non recte senti¬
ret: ut & lib̾tate fortitudinis tum̃tes
potestates excedet. & humilitate man¬
suetudinis obedientiam in recto con¬
silio etiam minorib fr̃ib exhiberet.
& mͦ ꝑ semetipsum aliis. mͦ & sibimet¬
ipsi cum aliis obuiaret. In factis gͥ pet

Expanded text:
vitam misericorditer trahit, dicens: Poenitemini igitur, et convertimini ut deleantur peccata vestra . Petrus ergo flagellatus a principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret ut a praedicatione cessaret cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit, nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Et rursus: Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Postquam autem fibertate vocis auctoritatem principum pressit, postea per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut ex libertate formidinis tumentes potestates excederet, ex humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet, et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. Non autem ego: s gr̃a łi
mecum. Ac si diceret. In bono opere
laboraui: ñ ego s egõ. Ineo enim qͥd
solo dñidono p̃uentꝰ sum. ñ ego : in
eo autem qͦd donum uoluntate scib¬

Expanded text:
avi: non autem ego, sed gratia Dei mecum, ac si diceret: In bono opere laboravi non ego, sed ego; in eo enim, quod solo Domini dono preventus sum, non ego, in eo autem, quod donum voluntarie sub
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa t̾uitas discipłis dicit. Sine me ni¬
chil potestis facere. S in his conside¬
randum ẽ. qr bona nr̃a cum sic omni¬
potentis deidona sint. ut in eis aliqͥd
nr̃m non sit.cur nos qͣsi ꝓ meritis
et̾nam retͥbutionem queramꝰ: si autẽ
tta nr̃a sunt ut dona dei omĩpotentis
ñ sint: cur ex eis ommipotenti deo gr̃a
agamꝰ. Sciendum est qr mala nr̃a so¬
lummͦi nr̃a sunt. bona u nr̃a. ⁊ omnipo¬
tentis di sunt ⁊ nr̃a : qr ipse aspirando
nos p̃uenit ut uelimꝰ. qui adiuuan¬
do subsequit᷑. ne mnanit̃ uelimus. sed
possimꝰ implere que uolumts. Preue¬
niente autem gr̃a ce bona uoluntate
subsequente: hoc qͦd omnipotentis
cłi donum ẽ. fit m̃itum nr̃m. QSb̃n
paulꝰ breui sententia explicat dicens.

Expanded text:
tas discipulis dicit: Sine me nihil potestis facere. Sed in his considerandum est quia si bona nostra sic omnipotentis Dei dona sunt, ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt, ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gra sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra; quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando prosequitur, ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
scib nosmetipsos deponimꝰ. In rebus cor¬
altis uerius propinquamus. In ihe
me nicħ potestis facere. Ex omni
potentis di gr̃a ad bona oꝑa conari
Sic paulꝰ cum discipłos admonẽt¬
dicens. cum metu & tremore ur̃am ipso¬
rum salutem oꝑamini: ilico qͥs meis
hec ipsabona oꝑaret᷑. adiungit dicẽs.

Expanded text:
sub nosmetipsos deponimus. In rebus corsub nosmetipsos deponimus. In rebus coraltis verius appropinquamus. CAP. mnipotentispotentis Dei gratia ad bona opera conari 270 Paulus cum discipulos admonedicens: Cum metu et tremore vestram ipsorum salutem operamini , illico quis in eis haec ipsa bona operaretur adjunxit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
refugium solida spes.ꝙr cum illo unum
fact̾i sumus in qͦ pͥnceps huiꝰ mundi ⁊
suum aliquid reqͥsiuit.⁊ inuenire
minime potuit. qm solus ẽ int̃ mortu¬
os liber: Et a peccati iam seruitio uera
est unim̃. Constat enim nec negare poᷤᷤ¬
sumus s ueracit̃ fatemͣ. qr pͥnceps huiꝰ
mundi ht̃ in nob̾multa: s tam̃ mortiᷤᷤ
nr̃e tempore iam nos raꝑe non ualet.
q eiꝰ membra sumꝰ effecti. in qͦ nonħt
quicquam. D ncħ ꝓdest qͦd eidem re¬
demptori nr̃o ꝑfidem iungimͣ: si ab eo
funt iungenda: mala que fecimus ꝑ
cotidiana lam̃ta sunt diluenda. ⁊ ea
que possumus bonafr̃ib impenden¬
da. Neq enim alit̾ redemptoris nr̃i
membra efficim᷑: nͥ in herendo deo. ⁊
compatiendo ꝓximo. Multũ enĩ ualet
compassio fr̃na: & nos ommpotenti
deo comtingunt miscdie uiscera. In¬
de enim ei qͥ est suꝑ omnia ꝓpinquamꝰ:
tnde nos ꝑ compassionem ꝓximi ẽ

Expanded text:
refugium et solida spes: quia cum illo unum refugium et solida spes: quia cum illo unum facti sumus, in quo princeps hujus mundi et suum aliquid requisivit, et invenire minime potuit, quoniam solus est inter mortuos liber, et a peccati jam servitio veracest unimur? Constat enim nec negare possumus, sed veraciter fatemur, quia princeps hujus mundi habet in nobis multa, sed tamen in mortis nostrae tempore jam nos rapere non valet, quia ejus membra sumus effecti, in quo non habet quidquam. Sed quid prodest quod eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo sunt jungenda, mala quae fecimus per quot diana lamenta sunt diluenda, et ea quae possumus bona fratribus impendenda. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo et compatiendo proximo. Multum enim valet compassio fraterna, et nos omnipotenti Deo conjungunt misericordiae viscera. Inde enim ei qui est super omnia propinquamus unde nos per compassionem proximi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. S iccirco illos uel post rapere
uł priꝰ tenere non potuit: qm̃ eos ille a
debitis suis eripuit. qui ꝓ nobsine debi¬
do mortis debitum soluit: ut nos ideo
fub iure hostis nr̃i debita nr̃a non tene¬
ant: qr ꝓ nob mediator di & hominum
homo xp̃s iħs gratuito reddidit quodñ
debebat. Qui enim ꝓ nob mortem car¬
nis indebitam reddidit: nos a debita
anime morte libauit. Nit gͦ. uenit enĩ
pͥnceps mundi huius: & in me non habce
quicquam. Unde curandum nobis est
& cum magnis cotidie fletib cogitan¬
dum. qͣm rapidus. qm t̾ribilis sua in
nob oꝑa requirens. in die nr̃i exitꝰ prin¬
ceps huius mundi ueniat. si etiam ad
dm̃ carne morientem uenit:⁊ in illo
aliquid quesiuit: in quo ncħ inue¬
nire potuit. Quid itaq nos miseri dic¬
duri qͥd acturi sumus : qui innumera
mala commisimꝰ: Quid requirenti
adusario ⁊ multa sua in nobis inuem¬
enti dicemꝰ: nͥ solum quod nob̃ ẽ certum

Expanded text:
habuit. Sed idcirco illos vel post capere, habuit. Sed idcirco illos vel post capere, vel prius tenere non potuit, quoniam eos ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostra non teneant, quia pro nobis Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus gratuito reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Ait ergo: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. Unde curandum nobis est, et cum magnis quotidie fletibus cogitandum, quam rapidus, quam terribilis sua in nobis opera requirens, in die nostri exitus princeps hujus mundi veniat; si etiam ad Deum carne morientem venit, et in illo aliquid quaesivit, in quo nihil invenire potuit, quid itaque nos miseri dicturi, quid acturi sumus, qui innumera mala commisimus? Quid requirenti adversario, et multa sua in nobis invenienti dicemus, nisi solum quod nobis est certum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ entt enimpͥnceps mundi huius.
Maligni sp̃s non solum in eg̾dien¬
tibus ꝑtĩsors animab oꝑasua reqͥrunt.
ut eas ad tormenta trahant: tierum
ad electos quoq ueniunt. & suum
in illis aliquid requirtint. si p̃ualeãt.
Unus autem in hominib excette: qui
ante passionem suam lib̾a uoce dixto.
am non multa loquar uobiscum: uente
eim pͥnceps huiꝰ mundi ⁊ inme non ħt
quieqtiam. Qa enim hunc mortalem
hominem uidit: suum in illo mundi
yͥnceps aliqͥd inuenire se posse credidit.
S sine ullo peccato a mundi corruptio¬
ne exiit: qui sine peccato ad mundũ
uenit. Hoc de se contra mundi pͥnci¬
pem nullus dicere potuit. Nam cum
ꝓpħa dicat. ecce enim in iniquitatibus
concept᷑ sum. & in delictis peꝑit me ma¬
ter mea:. nemosine culpa in mundo po¬
tuit ẽẽ. qͥ in mundouienit cum culpa.
Constat enim q om̃s qͥde carms delec¬
tatione concepti sunt: in eorum ꝓcul
dubio ł act̾ione uł locutione uel cogita¬
tione aliquid suum pͥnceps mundi henꝰ

Expanded text:
enit enim princeps hujus mundi . Maligni spiritus non solum ingredientibus perversorum animabus opera sua requirunt, ut eas ad tormenta trahant, verum ad electos quoque veniunt, et suum in illis aliquid requirunt, si praevaleant. Unus autem in hominibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce dixit: am non multa loquar vobiscum: venit enim princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam. Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire se posse credidit. Sed sine ullo peccato a mundi corruptione exiit, qui sine peccato in mundum venit, hoc de se contra mundi principem nullus dicere potuit. Nam cum propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea : nemo sine culpa in mundo potuit esse qui in mundum venit cum culpa. Constat enim quia omnes qui de carnis delectatione concepti sunt, in eorum procul dubio vel actione, vel locutione, vel cogitatione, aliquid suum princeps mundi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
actionis. Unde ceipsa ueritas disci¬
pulis dicit. Uos annei estis: si fecertõ
que ego p̃cipio uob̃. Amicꝰ qͥrpe anmi
custos dr. Unde & non immerito qui
ctistodire uoluntatem dĩ inp̃ceptis illius
nitit᷑: eiꝰ amicꝰ uocat᷑. Hinc ẽ qͦd rursum
eisdem discipłis u̾itas dic̃. Uos autemdi¬
xi amicos: qr omnia quecunq audiui
a patre meo. nota feci uobis. In omł se

Expanded text:
itas discipulis dicit: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Amicus quippe animae custos dicitur. Unde non immerito qui custodire voluntatem Dei in praeceptis illius nititur, ejus amicus vocatur. Hinc est quod rursum eisdem discipulis Veritas dicit: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis
Abbreviated transcription (Latin):
minum cernentes. corporeis h̃e oclis
semꝑ uide siciebant: recte eis dicitui.
Nisiego abiero: ꝑaraclytꝰ non ueniet. Ac
si apte diceret. Si ab intentionis tire ocu¬
lis corpꝰnon fubtraho. ad intellectum
uos musibilem ꝑconsolatorem sp̃m ñ
ꝑdico. Si corptis non subtraho: qui sit
amor sp̃s non ostendo. Inisi me desicratiᷤᷤ
corporalit̾ cernere: nunquam discetis

Expanded text:
minum cernentes, corporeis hunc oculis minum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet. Ac si aperte diceret: Si ab intentionis vestrae oculis corpus non subtraho, ad intellectum vos invisibilem per consolatorem Spiritum non perduco. Si corpus non subtraho, qui sit amor spiritunon ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cers nere, nunquam discetis
Abbreviated transcription (Latin):
uinuen̾it parachytꝰ. quem egomit¬
tam uob a ꝑatre. Parachtum sẽm
filius a se discipłis ꝓmitat mittendum.
qui se qͦq a patre missum eisdem alibi
asserit dicens. Sicut misit me pat̾: &
ego mittorios. In qͥb u̾bis qͣmuis missio
intelligat᷑ eiꝰ incarnatio. pat̾ qͥppe filiũ
misit. qui hc ꝓ redemptione generis
humani incarnari constituit: tam̃ ẽ
uxta nat᷑am diuinitatis potest intelli¬
gi. Co emm ipso a patre filiꝰmitti dicit᷑.
incarnatꝰ est. isdem se filiꝰ mittere phi¬
bet dicens: cumuen̾it paraclytꝰ quem
ego mittam uob̃ a patre.Si enim mitti.
qͥ nequaquam est incarnat᷑: s eiꝰ misio
ipsa est ꝓcessio. qua de patre ꝓcedit a
filio. Diẽ itaq filiꝰ non incongrue mit
discipłis augeret dixit. Si ñ abie¬
ro: parachtꝰ non ueniet aduos. Cum
enim constet q paraclytꝰ sp̃s ex patre ꝓ¬
cedat semꝑ & filio: cur se filiꝰ recessurũ
dieit ut ille ueniat. qͥ afilio nunquã
recedit: S quia discipłi in carne do¬

Expanded text:
nerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre . Paracletum sanctum Filius a se discipulis promittit mittendum, qui se quoque a Patre missum eisdem alibi asserit, dicens: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos . In quibus verbis, quamvis missio intelligatur ejus incarnatio Pater quippe Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, tamen etiam juxta naturam divinitatis potest intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, incarnatus est, eisdem se Filius mittere perhibet: Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre. Si enim mitti qui nequaquam est incarnatus, sed ejus missio ipsa est processio, qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Filius non incongrue mitti discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Cum enim constet quia Paracletus spiritus ex Patre procedat semper et a Filio cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Do
Abbreviated transcription (Latin):
nos ducim᷑: qͥa aut ꝑ cogit̾onis lap¬
sũ subnos metipsos reducimͣ: aut
ꝑ contẽplationis grãm suꝑnos met¬
ipsos leuamͣ. Ille itaq qͥ porcos pauit.
uagatione m̃tis & immundicia sub
semetipso cecid̃: iste uͦ que angłs soluit
ciꝰq m̃tẽ inertasi rapuit. extͣ se qͥdẽ.
s supͣ semecipsũ fuit. Ut̃q gͥ adse re
dut: q̃n &e ille aberrore oꝑis. ad corse
collegit: & ille a contẽplationis culmi¬
ne adhocreduit. qd̾ inintellectu cõ

Expanded text:
nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsudiit, quando et ille ab errore operis ad cor se collegit, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit quod in intellectu co
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ opposuit nouitatissue. Qͥo enĩ
qͥd in hoc mundo possid̾et. se cont᷑ ꝑi¬
cula imm̃si laboris accing̾c. cẽporalia
quȩq laboriosa obseruatione &̃ cũ
itirguis defendere: qͥd nou̾at. nͥ sua re¬
tinere. aliena raꝑe si posset. c̃cupisc̾e

Expanded text:
e. Quid enim quid in hoc mundo possidere, se contra pericula immensi laboris accingere, temporalia quaeque laboriosa observatione etiam cum jurgiis defendere? Quid noverat nisi sua retinere, aliena rapere si posset, concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes. ꝑalia uagam᷑. An illũ secũ
fuisse dicimꝰ. qͥ in longinquã regionẽ
abut. portionẽ ꝙͣ acceꝑat c̃sũpsit. uni
inea ciuiũ adhesit: porcos partit. qͦs &
manducare siliquas uideret. & esuriret:
Qui tñeũ pꝰmodũ cȩp̃ cogitare bona q̃
ꝑdid̃: s̾cͥptũ de illo ẽ. In se reu̾sus dixit.
Quanti mercennarui in domo patͥs mei
habundant panib.Sigͥ secũ fuit:

Expanded text:
lia vagamur. An illum secum fuisse dicimus qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos cum manducare siliquas videret, et has esuriret? Tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant
Abbreviated transcription (Latin):
frugum semina solidant᷑. m.ł .xix.
regnum dei grano sinapis.
qd̃ acceptum ħo misit inhortũ suũ. &
creuit: & factum ẽ in arborem mag¬
nam. & uolucres cęli requieuert̃ in
ramis cius. Ipsum ẽ granum synapis:
qd̃ in horti sepultura plantatũ. ar¬
bor magna surrexit. Granũ namq
fuit. cum moreret: arbor cum resur¬
geret. Granũ ꝑ humilitatẽ carnis: ar¬
bor ꝑpotentiam maiestatis. Granũ
qͥa indimus eum. & ñ erat aspectꝰ.
arbor. qͥa speciosus forma p̃filus ho¬
minum. Huius arboris rami. sc̃i fc̃
p̃dicatores. Et uideamus quã late
tendant᷑. Qͥd enim de his dicit᷑. In
omnem trã exiuit sonꝰ eorũ: & infi¬
nes orbis t̃rx uerba eorum. In istis ra

Expanded text:
frugum semina solidantur. CAP. XVII.-- regnum Dei grano sinapis, uod acceptum homo misit in hortum suum, et crevit: et factum est in arborem magnam, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus . Ipse quippe est granum sinapis, qui in horti sepultura plantatus, arbor magna surrexit. Granum namque fuit cum moreretur, arbor cum resurgeret; granum per humilitatem carnis, arbor per potentiam majestatis; granum, quia vidimus eum, et non erat aspectus ; arbor, quia speciosus forma prae filiis hominum . Hujus arboris rami sancti sunt praedicatores. Et videamus quam late tendantur. Quid enim de eis dicitur: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum ? In istis ra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa frum̃tum di abherba incipit: ut
granum fiat. Paulisꝑ quippe inuna¬
quaq aĩa ut ita dicãt int̃nȩ gr̃e hu¬
mor exuberat: ut herba infrugem cre¬
scat. Nemo gͦ quemlibet ꝓximũ cũ
adhuc herbamuidet: de frum̃to desꝑet.
Apherbarum quippe foluis quȩ huc
illucq mollit̃ defluunt: surgent ia

Expanded text:
quia frumentum Dei ab herba incipit ut quia frumentum Dei ab herba incipit ut granum fiat. Paulisper quippe in unaquaque anima, ut ita dicam, internae gratiae humor exuberat, ut herba in frugem crescat. Nemo igitur quemlibet proximum, cum adhuc herbam videt, de frumento desperet; ab herbarum quippe foliis, quae huc illucque molliter defluunt, surgentia
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enim iam uiriditas mĩnte. qͥa cre¬
debat om̃iũ redemptorẽ: s ualde ad¬
huc flexibilis. pede conculcabat᷑ timo¬
ris. Iã qͥdem ꝑ deuotionẽ uiridis. s ad¬
huc ꝑ infirmitatẽ dener: cum ab ancil¬
lȩ ore subito unius flatu sermonis
inflexus ẽ. Iam spica surrex̾at: qn eũ
quẽ mortuum confiteri timuerat.
nuntiante angło uiuentẽ in galylea
uidebat. S plenum granum inspica
suã m̃tem in illiꝰ amorẽ roborante. ita
solidatus ẽ. ut uires ꝑscquentium cesus
despiceret: & redemptorem suũ int̃ fla¬
gella libere p̃dicaret: & ꝑsequentib
pͥncipib resisteret dicens. obȩdire opor¬
tet deo magisquam hominib. Plenũ
frumentum inuentus ẽ: q̃n intͥtura
ꝑsecutionis dot u̾bera ꝑtulit: & tam̃
nequaꝗͣ palearũ more imminutꝰ ẽ
s granum ꝑmansit. Nullus itaq qͥ
adbonum ꝓpositum adhuc inm̃tis
teneritudine ẽẽ conspicit᷑ despiciat᷑:

Expanded text:
Erat enim jam viriditas in mente, quia creErat enim jam viriditas in mente, quia credebat omnium Redemptorem; sed valde adhuc flexibilis, pede conculcabatur timoris. Jam quidem per devotionem viridis, sed adhuc per infirmitatem tenera, cum ab ancillae subito unius flatu sermonis inflexus est. Jam in spicam surrexerat, quoniam eum quem moriturum confiteri timuerat, nuntiante angelo, viventem in Galilaea videbat. Sed ad plenum granum in spica suam mentem in illius amore roborante, ita solidatus est, ut vires persequentium caesus despiceret, et Redemptorem suum inter flagella libere praedicaret, et persequentibus principibus resisteret, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus . Plenum frumentum inventus est, quando in tritura persecutionis tot verbera pertulit, et tamen nequaquam palearum more imminutus est, sed granum permansit. Nullus itaque qui ad bonum propositum adhuc in mentis teneritudine esse conspicitur, despiciatur,
Abbreviated transcription (Latin):
deinde sꝑicam. deinde plenum frum̃tũ¬
ꝓducit inspica. Herbam quippe ꝓdu¬
ccre ẽ: inchoationis bonȩ adhuc teneri¬
tudinem habere. Adspicamuͦ herba ꝑ¬
uenit: cum se uirtus animo concepta.
ad ꝓfec̾tum uoni oꝑis ꝑtrahit. Plenũ
uͦ frumentum inspica fructificat: qͣn
ĩa intantum uirtus ꝓficit. ut cẽ robu¬
sti & ꝑfecti oꝑis possit. Id cum ex se ꝓ¬
ꝓducto fructu falcem mitcit. & messẽ su¬
am desecat: qͥa cum umnũquẽq ad oꝑa
ꝑfecta ꝑdux̾it. eius temporalem uitam
ꝑemissam sententiam incidit: ut granũ
desideria bona concipimus: scm̃ int̾rã
mittimus. Cum uͦ oꝑari rec̾ta incipimꝰ:¬
herba sumus. Cum autẽ ad ꝓfectũ boni
opis crescimus: ad spicam ꝑuenimus.
Cum in eiusdem oꝑationis ꝑfec̾tione so¬
lidamur: iãplenum frum̃tũ inspica
ꝓferimus. Herba & enĩ petrus fuat: qͥ
passionis tempore ꝑ amorẽ dñm sequẽs.
hc̃ confiteri añ uocem ancille timebat.

Expanded text:
deinde spicam, deinde plenum frumentudeinde spicam, deinde plenum frumentuproducit in spicam. Herbam quippe producere est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum vero frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. Id cum se pro enim Deus producto fructu falcem mittit, et messem suam desecat: quia cum unumquemque ad opera perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum igitur desideria bona concipimus, semen in terra mittimus. Cum vero operari recta incipimherba sumus; cum autem ad profectum boni operis crescimus, ad spicam pervenimus; cum in ejusdem operatione perfectione solidamur, jam plenum frumentum in spica proferimus. Herba etenim Petrus fuerat qui passionis tempore per amorem Dominum sequens, hunc confiteri ante vocem ancillae timebat.
Abbreviated transcription (Latin):
rudũnti sui teneritudine pͥꝰ in¬
choat: & ad robusta postmodũ ꝯua
głio sub messis nomine demonstrat
dicens. Sic ẽ regnũ dĩ. quemadino¬
dum si iaciat homo sementẽ int̾rã.
& dormiat & exurgat noc̾te ac die:
& scmnen germinet. & increscat dũ
nescit ille. Cuius ninirum seminis
increm̃ta denuntians adiungit.
Ultro enim t̾ra fructificat. pͥmũ her¬
bam. deinde spicas: deinde frum̃tũ
plenum inspica. Cuius ꝓuectus quoq
etiã finem subrogat dicens. Et cumer
qualitates frugũ: distincta st̃ increm̃¬
ta meritorum. Ait enim. Primum
herbam. deinde spicas: dem̃nplenũ
intram: cumcordi suo intentionẽ in¬
serit bonã: & pꝰ ꝙͣ semen iactauerit.
crescit dumnescit ille: qͥa dum adhuc
metiri increm̃ta sua ñ ualet. semel con¬
cepta uirciis ad ꝓfectum: ducit᷑. Et ultro
tra fruc̾tificat: qͥa p̃ueniente se grã m̃es
hominis spontanea adfructum boni
oꝑis surgii. S ħ eadem t̾ra pͥmũ herbã.

Expanded text:
rudimenti sui teneritudine prius inchoans, ad robusta postmodum et fin Evangelio sub messis nomine demonstrat, dicens: Sic est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo sementem in terram, et dormiat: et exsurgat nocte ac die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille. Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, adjungit: Ultro enim terra fructificat primum herbam, deinde spicas, deinde frumentum plenum in spica. Cujus profectus quoque etiam finem subrogat, dicens: Et cum exqualitates frugum distincta sunt incrementa meritorum. Ait enim: Primum herbam, deinde spicas, deinde plenum  jaciat in terram, cum cordi suo intentionem inserit bonam; et postquam semen jactaverit, crescit, dum ille nescit; quia dum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultro terra fructificat, quia, praeveniente gratia, mens hominis spontanea ad profectum boni operis surgit. Sed haec eadem terra primum herbam,
Abbreviated transcription (Latin):
corporis assunt &ẽ carnalib. quȩ.x
sunt inusu rerũ quȩ corporalit̃ uident᷑.
oculi uͦ & aures cordis solummͦ spũali¬
ũ sunt. qͥ minsibilia ꝑ intellec̾tũ udẽ
& laudem dĩ sine sono audiunt. Has
Qui h̃t̃ aures audiendi audiat. Qͥs naq
in illo popło tc̃ ẽẽ poterat: qui aures

Expanded text:
corporis adsunt etiam carnalibus, eisque sunt in usu rerum quae corporaliter videntur. Oculi vero atque aures cordis solummodo spiritalium sunt, qui invisibilia per intellectum vident, et laudem Dei 1323 sine sono audiunt. Has Qui habet aures audiendi, audiat . Quis namque in illo populo esse tunc poterat, qui aures
Abbreviated transcription (Latin):
ginta. & unum centũ. fruc̾tus enm
t̃rȩ bone tͥginta afferet: cũ mens ꝑfec¬
tionem fidei quȩ ẽ intrinitate conce¬
ꝑit. Sexaginta afferet: cum bone uitȩ
oꝑa ꝑfect᷑a ꝓtulerit. Centũ uͦ afferet
cum ad et̃ne uidȩ condemplationẽ ꝓfe¬
cerit. Sinistra enĩ nr̃a ẽ uita p̃sens: dex¬
tera uͦ ẽ. uita uent᷑a. Et recte ꝑcentena¬
rium numerũ ȩt̃nȩ uite contemplatio
designat᷑: qͥa cum pꝰ tͥginta ac sexagum
tenarius indexteram tnͣsit. fides & oꝑa¬
tio adhuc insinistra ẽ: qͥa hic adhuc
positi. & credimus qd ñ uidemꝰ  &e oꝑa¬
mur ut uideamus. Cum uͦ iam se ani¬
mus incontemplatione ȩc̃nȩ uite suspẽ¬
derit: quasi ad dexteram manũ cõpotꝰ¬

Expanded text:
Fructus etenim terrae bonae triginta affert, cum mens perfectionem fidei, quae est in Trinitate, conceperit. Sexaginta affert, cum bonae vitae opera perfecta protulerit. Centum vero affert, cum ad aeternae vitae contemplationem profecerit. Sinistra enim nostra est vita praesens, dextera vero est vita ventura. Et recte per centenarium numerum aeternae vitae contemplatio designatur, quia cum post triginta ac sexaginta ad tenarius numerus in dexteram transit. Fides atque operatio adhuc in sinistra est, quia hic adhuc positi, et credimus quod non videmus, et operamur ut videamus. Cum vero jam se animus in contemplationem aeternae vitae suspenderit, quasi ad dexteram manum comput