comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oculis. diuinã eius appa¬
ruisse substantiam. Natura enim
inuisibilis & cum patre filioꝙ
cõmunis. qualitatem muneris
atq oꝑis sui qua uoluit signifi.¬
catione monstrauit: ꝓpͥetatem uͦ
essentię suȩ in sua deitate continuit.
quia sicut nec patrẽ nec filiũ. ita
nec sp̃m scm̃ humanus potest uisuꝰ
attingere. In trinitate enim diui.¬
na nichil dissimile. nichil impar est.
& omĩa quȩ de illa possunt substan¬
tia cogitari: nec uirtute nec gła
Siquidẽ cũ & de patre sit filius
& podens & sempiterne ex eo
qđ ẽ. pater filiusq subsistens.
Unde cum dñs ante passionis
suȩ diem discipulis suis sp̃s sci
sponderet aduentum: aduentu:¬
adhuc inquit multa habeo uo¬
bis dicere: s non potestis illa

Expanded text:
sunt oculis divinam ejus appasunt oculis divinam ejus apparuisse substantiam. Natura enim invisibilis, et Patri Filioque communis, qualitatem muneris atque operis sui, qua voluit significatione monstravit, proprietatem vero essentiae suae in sua Deitate continuit: quia sicut nec Patrem nec Filium, ita nec Spiritum sanctum humanus potest visus attingere. In Trinitate enim divina nihil dissimile, nihil impar est; et omnia quae de illa possunt substantia cogitari, nec virtute, nec gloSiquidem cum et de Patre sit Filius et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis sancti Spiritus sponderet adventum, Adhuc, inquit, multa habeo vobis dicere, sed non potes
Abbreviated transcription (Latin):
dabat eloqui illis.
a quam uelox ÷ sermo sa.¬
o pientiȩ: &. ubi ds̃ magis.¬
tuꝰ ter est quamcito dicitur
qđ docetur. Non ẽ. adhibita int̾p¬
dadio ad aucdiendum: ñ consuetu¬
do ad usum. nec tempꝰ ad studium:
s spirante ubi uoluit sp̃u uerita.
As.ꝓprie singularum gentium uo¬
ses facte sunt in eccłe ore cõmu.¬
ed. Ab hoc gͥ die tuba euangeli.
& p̃dicationis int unuit: ab hoc die
imbres charismatum flumina
benedictionũ om̃e desertum &
uniuersam aridam rigauerunt :
qm ad renouandam faciem t᷑rȩ.
sp̃s dĩ ferebatur suꝑ aquas: &
ad ueteres tenebras abigendas
noue lucis fulgura choruscabat᷑
cum micantium splendore lingua-¬
rum: ut uerbũ diũ lucidum &
eloquium conciꝑetur ignitũ: cui
q peocatum. &. efficatia illuminan-
fuerit ipsa rei gestȩ forma
Amirabilis: nec dubiũ sit
in illo om̃num humanarũ uocũ
exultate conuentu maiestatem
sc̃i sp̃s fuisse p̾sentem: nemo tamͣ
estimet in his quȩ corporeis uisa

Expanded text:
dabat eloqui illis . O quam velox est sermo sapientiae, et ubi Deus magister est, quam cito discitur quod docetur! Non est adhibita interpretatio ad audiendum, non consuetudo ad usum, non tempus ad studium, sed spirante ubi voluit Spiritu veritatis , propriae singularum gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes. Ab hoc igitur die tuba evangelicae praedicationis intonuit; ab hoc die imbres charismatum, flumina benedictionum, omne desertum et universam aridam rigaverunt; quoniam ad renovandam faciem terrae Spiritus Dei ferebatur super aquas , et ad veteres tenebras abigendas, novae lucis fulgura coruscabant, cum micantium splendore linguarum, et 298 verbum Domini lucidum, et eloquium conciperetur ignitum, cui ue peccatum, et efficacia illuminandifuerit ipsa rei gestae forma mirabilis, nec dubium sit, in illo omnium humanarum vocum exsultante concentu, majestatem Spiritus sancti fuisse praesentem, nemo tamen aestimet in iis quae corporeis visa
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam sollemp.¬
nitatem dilet tissi¬
mi in p̃cipuis festis¬
eeꝰ uenerandam om̃ia
tris consessurus ascendit: deci¬
inuis iste est.: qui ab eiusdẽ resus.¬
rectione quinquagesimꝰ nobiꝰ m
eo a quo cepit illireit. ⁊ magna
in ysteria .& ueterum sa cramento.
rum continens &. nouorũ: quil
manifertissime cdeclaratur &. grãil
pͥnunciatam fuisse ꝑ legem: & legẽ
impletam esse ꝑ gr̃am.ii.
icut hebreo quondam popło
Iab egyptiis lib̃ato. quinqͣ gesimo
die post ĩmolationẽ agni lex
data est in monte syna. ita post
passionem xp̃i qua uerus dei agnꝰ
occisus est quinquagesimo a resur¬
rectione ipsius die in apłos plebẽ¬
q credentium sp̃s sc̃s illapsus est:
ut facile diligens.xp̃ianus agnos¬
cat inicia ueteris testamenti euan¬
gelicis ministrasse principiis: .&. ab
eociem sp̃u conc̾itum fedus scd̃m
a quo primũ fuerat institutum.

Expanded text:
Hodiernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festisse venerandam, omnium tris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in serum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Christianus agnoscat initia veteris Testamenti evangelicis ministrasse principiis, et ab eodem Spiritu conditum foedus secundum, a quo primum fuerat institutum.
Abbreviated transcription (Latin):
similiter quidẽ eum portare
Ss non similiter ualebant
intueri : hoc nimirum significat
quod saluator ipse discipłis suȩ
uisionis gr̃a clarificatiᷤᷤ ait. Deati
oculi qui uident: quȩ uos uide.¬
tis. Dico enim uobis: qđ multi¬
ꝓpħȩ & reges uoluerunt uidẽ
quȩ uos uidetis & ñ uiderunt :
&. audire quȩ auditis & non au.¬
dierunt. Uel certe illud. quod
unum idemq dñicȩ crucis tri¬
umphũ prius ꝓpħe & moy ses
quã apłi nouerant. & p̾dica.¬
figuratis uelatisq sermonibus:
tefacta luce euangelii semꝑ aꝑ¬
te p̾dicabant : ita ut nunc oĩs
popłs. xp̃ianus scire & confite¬
ri debeat fidem. quã eo tem¬
ria fidei in legalib cerunoniis

Expanded text:
similiter quidem eum portare, sed non similiter valebant intueri, hoc nimirum significat, quod Salvator ipse discipulis suae visionis gratia glorificatis ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis. Dico enim  reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt . Vel certe illud quod unum eumdemque Dominicae crucis triumphum prius prophetae et Moyses quam apostoli noverant et praedicafiguratis velatisque sermonibus, tefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant: ita ut nunc omnis populus christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo temria fidei in legalibus caeremoniis
Abbreviated transcription (Latin):
nec inquã in illa unitate non
fuit ista cõmunio: quia hoc est
ibi om̃ia habere qđ semꝑ existe.¬
re. Nulla ibi tempora: nulli
gradus: iiulle differentiȩ cõgiten¬
tur. Et si nemo de deo potest
explicare quod ẽ: nemo audeat
affirmare quod non ẽ. Excusa¬
bilius enim ÷ de natura ieffabi.¬
li non eloqui digna: quã defini.¬
re contraria. Quicquid itaq de
sempit᷑na & incõmutabili gła
pati il pia possunt corda conci.¬
pere: hoc simul & de filio & de
spũ sco. inseꝑabiliter atq indife¬
renter inte.ligant. Ideo enĩ hanc
beatam trinitadem unuͣ confiten
dim̃: quia in his trib ꝑsonis nec
substantie nec potentiȩ hec
uoluntatis. nec oꝑationis ÷ ulla
diuersitas. Sexta.

Expanded text:
nec umquam in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
nos pro pct̃is unis ĩfletib af¬
fliganius: quatinus ipa a¬
maritudo penitẽcie abst̾gat
a mec̃tis stomacho peruerse
humorẽ uite. Ubi et subdi¬
tur. Non comedetis ex eo
crudũ quid: nec coctũ aq
Ecce iã uos ip̃a uerba hysto¬
ue: ab ĩtellectu hystorico
costitutus comedere agnũ
crudũ cõsuenerat⁊ ut ci lex
dicat nõ comedetis ex cocru

Expanded text:
nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo cru
Abbreviated transcription (Latin):
P sic ad pastũ eas educite. Qui
respondert᷑. Non possumꝰ donec
omnia pecora congregentur: &
amoueamꝰ lapidem de ore putei
ut adaquemus greges. uiii.
ecce rachel ueniebat cũ ouib pa¬
tris sui. Nam gregẽ ipsa pascebat.
Quã cũ uidisset᷑ iacob ꝙ sciret
consobrinã suam. ouesq laban
auunculi sur: amoint lapiclem
quo puteus claucdebat᷑. ⁊ adaqua.

Expanded text:
et sic ad pastum eas reducite. Qui et sic ad pastum eas reducite. Qui responderunt: Non possumus, donec omnia pecora congregentur, et amoveamus lapidem de ore putei, ut adaquemus greges. Adhuc ecce Rachel veniebat cum ovibus patris sui: nam gregem ipsa pascebant. Quam cum vidisset Jacob, et sciret consobrinam suam, ovesque Laban avunculi sui: amovit lapidem q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã ambulo. & dederit mͥ panẽ
aduescendũ. ꝙ uestimenta ad in¬
duendũ: rxuersusq fuero ꝓsꝑe
ad domũ patris mei: erit michi
dñs indm̃ & lapis iste quẽ erexi
in ticulũ uocabitu: domus dei.
cunctoꝵ ꝙ quȩ decleris michi.
decimas offeram tibi. Uii¬
rofectus iacob uenit in t̾rã
orientale̾: & uidit puteu
inagro. gregesq tres ouiu
accũbantes iuxta eum. Ham
ex illo adaquabant᷑ pecora: et
os eiꝰ grandi lapide claude¬
batur. Morisq erat ut cunc¬
tis ouib congregatis deuolue¬
rent lapidem: ꝙ refectis gre¬
gib rursum suꝑ os putei pope
rent. Dyeitq ad pastores. fr̃s:
unde estis: Qui responderunt.
De aram. Quos interrogans.
numquid ait nostis liban fili¬
um nachor: Dixerunt. Nouimꝰ.
Sanus ne ÷ inquit: Ualet inqͥ¬
unt. Et ecce rachel filia eiꝰ: ue¬
nit cũ grege suo. Dixitq iacob.
Alhiic multũd̾iei suꝑẽ: nec ÷
tempꝰ ut reclucãtur ad caulas
greges. Date ante po tũ ouibus:

Expanded text:
lo, et dederit mihi panem ad vescendum, et vestem ad induendum, reversusque fuero prospere ad domum patris mei: erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem erexi, in titulum vocabitur domus Dei: cunctorumque quae dederis mihi, decimas offeram tibi rofectus ergo Iacob venit ad terram orientalem et vidit puteum in agro tresque greges ovium accubantes iuxta eum nam ex illo adaquabantur pecora et os eius grandi lapide claudebatur morisque erat ut cunctis ovibus congregatis devolverent lapidem et refectis gregibus rursum super os puteirent. Dixitque ad pastores: Fratres, unde estis? Qui responderunt: De Aran. Quos interrogans, Nunquid, ait, nostis Laban filium Nachor? Dixerunt: Novimus. Sanusne est? inquit: Valet, inquiunt: ecce Rachel filia ejus venit cum grege suo. Dixitque Jacob: Adhuc multum diei superest, nec est tempus ut reducantur ad caulas greges: date ante potum ovibus,
Abbreviated transcription (Latin):
adoraueris me. S eisdẽ modis a scdo
hoĩe uincit᷑: qͥb pͥmũ hoĩem se uicil¬
se głat᷑ : ut a nr̃is cordib ipso aditu
captus ereat: qͦ nos aditu int̾missis
beamꝰn qͥa temptatꝰ a diabolo dñs.
sacri eloquii p̾cepta respondit:
& qui eo uerbo qł erat tẽptatorẽ

Expanded text:
me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos beamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
scientes bonũ &. malũ. Auaricia enĩ
non solũ peccune ẽ: s etiam altitu.¬
dnis. Recte enĩ auaritia clr̃: cum su.¬
pra modũ sublimitas ambitur. Si
eniꝰ non ad auaritiã honoris rapi¬
na ꝑtineret: nequaquã paulus dͥe
unigenito filio diceret. Non rapi¬
nam arbitratꝰ ⁊ eẽ. se equalẽ deo. In
hoc gͦ diabolus parentẽ nr̃m ad
suꝑbiã traxit: qđ eũ ad auaritiã
sublimitatis excitauit.
minẽ strauit: eisdẽ modis
Dscdo homini tẽptato suc.¬
cubuit. Pex gulã qͥppe temptat:
cũ dicit. Die ut lapides isti panes
fiant. ꝑ uanã głam tẽptat: cum
dicit. Si filiꝰ dei es: mitae te deorsũ.

Expanded text:
Scientes bonum et malum'. Avaricia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avariciam sublimitatis excitavit. minem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte
Abbreviated transcription (Latin):
um sororis suȩ: cucurit obuiam¬
ei. Cõplexusq eũ & in oscula ru¬
ens: duxit in domũ suã. fuditis
autẽ causis itineris: respondt.
Os meu̾ es &. caro mea. Et postꝙ
expleti st̃ dies mensis uniꝰ dix̃ ei.
Humquia fr᷑ m̃s es gratis seruies
mͥ: Dic quid mercedis accipies.
Habebat uero duas filias. Nomen
maioris lia: minor appellabat᷑
rachel. S lya. lippis erat oculis:
rachel decora faciȩ. & uenusto as¬
pectu. Quã diligens iacob: ait.
Seriuam tͥ ꝓ rachel filia tuami.¬
nore: septẽ annis. Respondit la.¬
ban. Melius ÷ ut tͥ eam dem: quã
uiro algeri. Mane apud me. Ser.¬
uiuit gͥ iacob ꝓ rachel septe̾ anni.
&̾ uidẽbantur illi pauci dies pͥ
amoris magnitudine.S mathit.¬

Expanded text:
cucurrit obviam conplexusque eum et in oscula ruens duxit in domum suam auditis autem causis itineris respondit os meum es et caro mea et postquam expleti sunt dies mensis unius dixit ei num quia frater meus es gratis servies mihi dic quid mercedis accipias habebat vero filias duas nomen maioris Lia minor appellabatur Rahel sed Lia lippis erat oculis Rahel decora facie et venusto aspectu quam diligens Iacob ait serviam tibi pro Rahel filia tua minore septem annis respondit Laban melius est ut tibi eam dem quam viro alteri mane apud me servivit igitur Iacob pro Rahel septem annis et videbantur illi pauci dies prae amoris magnitudine dixit
Abbreviated transcription (Latin):
est. qđ fecit cdñs. & ostenclit nobis.
Et uenerunt festinantes: & inuere¬
runt mariam & ioseph. & infantẽ
positũ in presepio. Pastores quidẽ
illi: felici gaudo festinauerunt ui¬
dere quod audierant. Et quia arlena
amore quesierunt. continuo sal¬
uatorem quẽ quesierunt inuenire
meruerunt .¶Sed & intelletualium
pastores gregum. immo cuncti fi.¬
deles. qua mentis industria xp̃m
querere debeant: dictis parit̾ suiᷤ
oftenderunt & factis. Transeamus
inqͥunt usq bethleem: & uideamꝰ
hoc uerbũ quod faclũ est. Transe

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transe
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s sc̃s suꝑueniet inte. & uirtus
altissimi obumbrabit tibi: idõq &
quod nascetur ex te scm: uocabit᷑
filius dei. Legerat modũ natiuita¬
tis eiꝰ. non nĩsi angło reuelante po¬
tuisse cognosci: dicente ysaia. Gene.¬
rationẽ autẽ eius quis enarrabit: Le
Et tu turris gregis nebulosa: filie
syon usq ad te uenient: & ueniet
potestas prima regnum filiȩ ierłin
Audiebat angłicas uirtutes. que st̃
filiȩ suꝑne ciuitatis apparuissẽ pas¬
toribus. in loco qui a conuentu pe¬
coꝵ antiquitus turris gregis uoca¬
batur: & est uno miliario ad orien.¬
tem. a bethleem ubi etiam nunc tria
pastoꝵ illoꝵ mouumenta in eccła
monstrantur. Nouerat tunc ue¬
nisse in carnẽ dñm. cui una & ętͣna
ẽ. cũ patre potestas: qui regnũ
daret eccłȩ. filiȩ scilicet cȩlestis
ierłm. Conferebat gͦ maria ea
quȩ facienda legerat᷑. cum his quȩ
iam facta cognouerat: non hȩc
tamen ore ꝓmens: s eluiso ser¬
uans in corde. Et reue si sunt

Expanded text:
s superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& nos fr̃s hm̃i a contẽplatione do¬
mintȩ dispensationis qua nobis pie
subuenire clignatus est: ad agenclas
semꝑ beneficiis eiꝰ grãs reuerti. Si
enim illi sola adhuc natiuitate eiꝰ
cognita. reuersi sunt głificantes
s laudantes dm̃ in omib que audi¬
erant & uiderant: quantomagis
oportet nos qui totam incarnatiomiꝰ
eius seriem ex ordine cognouimuᷤ.
qui sacramentis eiꝰ imbuti sumꝰ. in
om̃ib głam eius ac laudẽ non so¬
lum u̾erbo. s etiam̃ p̃redicare.⁊
neꝙ unquã obliuici quod ideo d̃s
homo natus est ut nos ad imagi¬
ne & similitudinẽ suȩ diuinitatis
renascendo reficeret: Ideo bapti ta
scelerum om̃iũ fluenta fecundaret
requarum. Ideo temptatus in he¬
remo: ut uincendo temptatorem
nob̾ quoq uincedi peritiam. uir¬
tutemq tribueret. Ideo mortuus:
ut mortis destrueret imperium.
Ideo surrexit & ascendit in cȩlum:
ut nobis resurgendi a mortuis.
atq incelestibus ꝑpetuo regnan¬
di spem exemplumq preberet. Pro

Expanded text:
 charissimi, a contemplatione dominicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo reficeret: ideo namque bascelerum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
inmilib iuda: ex te michi egredie¬
tur. qui sit dñator in isrł. & egressiᷤᷤ
eiꝰ ab micio. a dieb et̾nitatis. Ilide¬
bat se in bethleem peperisse dñatorẽ
isrł: qui ȩternus ex patre. ds ante
scła natus ẽ. Uidebat se uirginem
concepisse. ⁊ peperisse filiũ: & uocasse
nom̃ eius iħm. Legerat in ꝓpħis. Ecce
uirgo concipiet & pariet filiũ: & uo¬
cabitur nomen eiꝰ emmanuel. Lege¬
rat. Cognouit bos possessorẽ suum:

Expanded text:
 ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
custodiens: secreta xp̃i quȩ noue¬
rat. nemini qiuulgare uolebat: s
ipsum hȩc quando uellet. & quo¬
modo uellet diuulgare reuerent᷑
expectabat. Ipsa autẽ eadem se.¬
creta: ore tacito. uigili tam̃ cor¬
de. sedula scrutabat᷑. Et hoc est.
quod ait: conferens in corde suo.
Conferebat qͥppe ea quȩ acta uide¬
bat: his quȩ agenda legerat. Ui¬
debat namq se de fẏrpe dauid or¬
tam: in nazareth: de spu scõ filium
dei concepisse. Legerat in ꝓpħa.¬

Expanded text:
custodiens, secreta Christi quae novecustodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in pr
Abbreviated transcription (Latin):
turis didicerint. miranda suis au¬
ditoribus ostendant. Non solum
uel etiam rectores monasterioꝵ
sunt intelligendi: s & om̃s fidelẽ.
qui uel paruulȩ suȩ domꝰ custodi¬
am gerunt. pastores recte uocan¬
tur: in quantũ eidem suȩ domui
sollicita uigilantia presunt. Et qui¬
cunq ur̃m saltẽ uni. aut duob
fr̃ib cotidiano regimine preest:
pastoris eiusdem debet officium
implere: quia in quantũ sufficit.
pascere hos uerbi dapib iubetur.
etiam priuatus uiuere creclitur.
pastoris officiũ tenet. & sp̃ualẽ
pascit gregẽ: uigiliasq noctis cu¬
stodit supra illũ: si bonoꝵ actu¬
um cogitationũq mundarũ sibi
aggreg̾ans multitudinẽ. hec iusto
moderamine gubernare: cȩlestib
scripturarũ pascuis nittrire. &
ꝑuigili sollercia contra ĩmundoꝵ
spuum insicdias. seruare contendit.
Maria autẽ conseruabat omĩa uer.¬
ba hȩc: conferens incorde suo.
Maria uirginalis pudicitiȩ iura

Expanded text:
turis didicerint miranda suis auturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem iacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus jubetur:etiam privatus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem dei: Cuiꝰ solius unsi¬
one non aut̃ tͣrenarũ rerum afflu.¬
entia desideriũ suũ saciari posse
signauit: cum ait. Saciabor dũ
manifestabit᷑ gła tua. Uerum qͥa
non ociosi. ac desides. ⁊ s uirtutu
oꝑib insudantes. diuina cotẽpla¬
tione sunt digni: sollicite premisit.
Ego autẽ cum iusticia apparebo.
in conspectu tuo. Hidentes ergo
pastores cognouerunt de uerbo
quod dictum erat illis de xp̃o:
quia uisio dei. cognitio eius ẽ. Et
ipso dicente ac testante.:⁊ qui nos
patri cõmendans dicit int̾ alia.
Hec ẽ. autẽ uita ęt̾na ut cog¬
noscant te ẽẽ. uerũ & unũ dm̃.
qui audierunt mirati sunt : &. de
his quȩ dicta erant a pastoribus
ad ipsos. Non celeuerunt silen¬
tio pastores archana quȩ duu-¬
nitus agnouerant: s quib cunq
po tuere dicebant: quia & spirita¬
les eccłȩ pastores. in hoc maxime
sunt ordinati:⁊ ut uerbi dĩ miste¬
ria predicent : & mira que in scrip¬

Expanded text:
ante faciem Dei ? Cujus solius visiante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dia ac torpore est querenda: s
alacrit̾ sunt xp̃i sequenda uesti.¬
gra. Nam ipse cursum nr̃m data
mani iuuare desiderat: delectat᷑q¬
curremꝰ in odore unguentoꝵ tuoꝵ.
Citis gͦ uirtutum gressib sequam.
ut mereamur consequi. Nemo tar¬
det conuerti ad dñm. nemo differat
de die in diem.⁊ ipsũ ꝑ om̃ia ẜ ante
omĩa precantes ut gressus nr̃õs di¬
rigat scđ̃m eloqͥum suum: & non
dnetur nr̃i om̃is in iusticia. Ui¬
dentes autẽ: cognouerunt de ũbo
quod dictũ erat illis de puero hoc.
Et nos fr̃s dilectissimi. que dicta
sunt nobis de saluatore nr̃o deo
uero & homine interim pia men
te ꝑcipere: plena dilectione fes¬
tinemus amplecti: ut hȩc in futu¬
ro ꝑfectȩ cognitionis ussu cõp̃hen¬
dere ualeamus. Hȩc & eniͦ sola
ac uera est. beatoꝵ. non solũ homi.¬
tuo sui cernere creatoris: quam de¬
siderabat ardenter ꝑsalmista qui
dicebat. Sitiuit anima mea ad dm̃
uiuũ.⁊ quando ueniã & parebo

Expanded text:
dia ac torpore quaerenda, sed dia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturqucurremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum homituo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo
Abbreviated transcription (Latin):
Ia pͥncipio erat uerbũ.⁊ & uerbũ
erat apud dm̃: &. ds̃ erat uerbũ.
factũ est: quia creatura ds ñ et
In qua natiuitate diuinitas uide¬
ri ab hominib non potuit:⁊ sed ut
uideri posset uerbũ caro factũ
est: & habitauit in nobis. Uide¬
amus gͦ inqͥunt hoc uerbũ qͦd
factũ est: quia antequã factum
ẽẽt. hoc iudere nequirmꝰ. Quod
fecit dñs & ostendit nobis: quod in¬
carnari fecit dñs: & ꝑ hoc uisibile
nobis exhibuit. Et uenerunt fes¬
tinantes: & inuenerunt mariam &
ioseph. & infantẽ positũ in p̃sepio.
Uenerunt pastores festinantes: &
inuenerunt dm̃ & hominẽ natũ:
simul & enisdẽ natiuitatis minis¬
tros. festinemꝰ & nos fr̃s mei non
passib pedum.⁊ s bonoꝵ ꝓfertib
operũ. uidere eandem glorificatiͣ
humanitatẽ: cum eisdem miniftri.
digna seruitutis sur mercede re¬
mureratis. festinemiꝰ uidere illum:
in diuma patris ac sua maiestate
fulgentem. festinemus inquam.
Ndm tanta beatitudo non cũ desi¬

Expanded text:
pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desi
Abbreviated transcription (Latin):
usq bethleem ciuitatẽ dauid: &
recolamꝰ amando. qd in ea uerbum
caro factũ ẽ. atq eius incarnatio¬
nẽ. dignis cȩlebrsmꝰ honoribus.
Transeamꝰ abiectis concupiscentiis
carnaliꝰ toto mentis desiderio usq
bethleem suꝑnã. idẽ. domũ panis
uiui non manu factã s ȩt̾na̾ in o¬
lis: & recolamꝰ amando qna uer¬

Expanded text:
hleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando q
Abbreviated transcription (Latin):
tores isti gregũ: doctores quosq a
rectores fideliũ animarũ. Nox c̃uiꝰ
uigilias custodiebant supra gregẽ
suum. pericula tẽptationũ indi¬
cat: a quib se suosq subiectosos
qui ꝑfecte uigilant custodire non
desistunt᷑. Et bene nato dño: pasto.¬
res suꝑ gregẽ ingilant. Ille & en im
natꝰ est : qui dicit. Ego sum pastor
bonus. Bonus pastor: anima suam
dat ꝓ ouib suis. Secl & tempꝰ ĩmi¬
nebat: qͦ id̃e pastor sũme bonus. mis¬
sis in mundũ pastorib. oues suas
quȩ longe lateq disꝑsȩ errabant ad
semꝑ uirentia celestis utce pascua re¬
uocaret. Quoꝵ sũmo pastori p̃cepit.
Si diligis me÷ pasce oues meas. Quod
X Et factũ est ut discesserunt an
geli ab eis in cȩlũ: pastores loque.¬
Sntur alinuicẽ. Transeamꝰ usq beth¬

Expanded text:
tores isti gregum doctores quosque ac tores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvice
Abbreviated transcription (Latin):
ato in bethleem dño p̾sbr̃i.
saluatore. sicut sacra euan¬
gelii testatur historia: pas.¬
rib: qui in regione eadem erant.
luce apparuit : exortũq mundo
solem iusticiȩ. ñ solum cȩlestis uo.¬
&e sermonis: uerũ etiam claritate
diuinȩ lucis astruxit. Nusquam
enim in tota ueteris testament se¬
rie reperimus angłos qui tam sedu.¬
lo apparuere patrib cum luce appa¬
ruisse: s hoc priuilegiũ recte ho.¬
dierno tempori seruatũ est. quan¬
do exoͣtum est. in tenebris lumen
rectis corcde.⁊ misericors & miserator¬
dñs. Uerũ ne parua uniꝰ angłiui.¬
deretur auctoritas: postquã unus
sacramentũ nouȩ neciuitatis edo¬
cuit.⁊ statim multitudo celestium
ag minũ quȩ głam dõ caneret pa¬
cemq simul hominib p̃dicaret affu¬
it: apte demonstrans. qͥa ꝑ hanc
natiuitatẽ homines ad pac̾e uniꝰ fi¬
dei spei & dilectionis. atq ad głam
diuine laudationis essent conuer¬
tendi. Significant autẽ mistice pas¬

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vluce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pas
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite expauescere. Ac si
aꝑde dicat. Paueant illi qui non
pressi ad eoꝵ se societatẽ ꝑtingere
posse desperant. Uos autem cur
ꝑtimescitis: quȩ ur̃os conciues ui.¬
dͥetis: Unde .&. matheus angłm
apparuisse describens. ait. Erat¬
autem aspectus eiꝰ sicut fulgur:
& uestimenta eiꝰ sicur nix. In ful.¬
gure & enim t̾ror timoris est:
in niue autem blandimentum
bilis ÷ peccatorib.&. blandus uis¬
tis: recte testis resurrectionis eiꝰ
angelus & in fulgure uultus. ꝙ in
candore habitus de monstratur:
ut de ipsa sua spetiȩ. t̾reret reꝓ.¬
bos. & mulceret pios. Unde rec
columpna ignis in nocte: & co¬
lumpna nubis preibat in die.
Inigne & enim terror timoris ẽ:¬
in nube autẽ uisionis leue blan
Inox accipitur uita peccatoris.

Expanded text:
Nolite expavescere. Ac si Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum bilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde rectcolumna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in in nube autem visionis lene blandsti vita, et nox accipitur vita peccatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciunt: quȩ cum uirtutum
angelus ceruitur. Quid namq p
sinistram nisi uita presens: quid
uͦ ꝑ dexteram nisi perpetua uita
signatur: Unde scriptũ est. leua
euis sub capite meo: &. dextera illiꝰ
amplexabitur me. Undecimi.
uia gͥ redẽptor nr̃ iam p̾sen¬
TIS uite corruptionẽ transie¬
Iat: recte angelus qui
rat. in dextera sodebat. Qui stola
candida cooꝑtꝰ apparuit: quia
festiuitatis nr̃e gaudia nuntiauit.
Candor &. enim̃ uestis: splendorẽ
nr̃e denuntiat sollẽpnitatis. Hrẽ
dicaiis an sue: S uit fateamur
ueriꝰ: & suȩ dicamus &. nr̃e. Illa
qͥppe redẽptoris nr̃i resurrectio.
Q nr̃a festuntas fuit. qr nos ad im¬
mortalitatẽ reduxit: & angelorũ
festiuitas extrat: quia nos reuo.¬
cando ad celestia. eoꝵ numerum
impleuit. In sua gͦ ac nr̃a festiuita¬
te angłs in albis uestib apparuit:
quia dum nos ꝑ resurrectionẽ dñi¬
cam ad suꝑna reducimur. celestis
patriȩ dampna reꝑantur. xii.
ias affatur angłs: audiamus.

Expanded text:
irtutibuangelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dexteram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Quia ergo Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui erat in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptet nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. nas affatur audiamus: 1527
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s hmi. ꝑ lictatum lo¬
qui consiceui: sed quia lassescen¬
te stomacho ea que dictaueram
legere ipse non possum: quodã
urra minus libent᷑ audientes
intiieor. Unde nunc a memet¬
ipso exigere contra morem
uolo: ut int᷑ sacra missarum
sollẽpnia lectionẽ scĩ euangelii.
non dictando. s colloquendo
edisseram. Sic q excipiatur ut
loquimur: quia collocutionis
uox corda torpentia plusquã ser¬
mo lectionis excitat. & quasi
quadam manu sollicitudinis ut
euigilent pulsat. Et quidem ad
hoc̾ opus me sufficere posse non
uideo: s trimͣ uires quas imꝑitia
denegat. caritas ministrat. Scio
nam̃q qui dixit. Aperi os tuum:
.&. ego adimplebꝰ illud. Donũ gͦ opꝰ
nobis in uoluntate sit: nam̃ ex
diuino adiutorio erit in ꝑfectio¬
ne. Dat loquendi ausum. etiam
resurrectionis dñicȩ tanta solẽp¬
nitas: quia indignũ ualde ẽ ut
eo die laudes debitas taceat lingua
carnis: quo uidelicet die caro re¬
surrexit auctoris. Decima.¬

Expanded text:
arissimi, per dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2. A
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑos: terra quos sẽpelit mittit
ad cęlum: cęlum qͦs suscirit repre¬
sentat ad dñi : & una eademq oꝑa.¬
tione saluatoris pasuo eleuã de imis:
stscitat de t̾renis: collocat in excel¬
sis. Resurrectio enĩ. xp̃i defunctis
est uita: peccatorib uenia: scĩs est

Expanded text:
ad superos, terra quos sepelit mittit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est
Abbreviated transcription (Latin):
sa passione. ꝓ suis orauit inimict
diccns. Piter dimitte eis: nesci.¬
unt enim quid faciunt. Istã simpli¬
citatem quam infantib natura tri-¬
bint : dñs misericordie bonitate
cinnulabat. Iste gͦ puer est: qui¬
mitandus paruuilis ꝓponitur .&.
sequendus. Nam ipse dicit. Tolle
crucẽ tuam: & sequere me. iiii.
on ĩmerito fr̃s hodierna die
psalmus hic legitur: in quo ꝓpħa
exultandũ p̾cipit ꝙ. letandum.
Om̃s enĩ creaturas: ad huiꝰ diei fes¬
tiuitatem dauid sc̃s inuitat. Nã
in hac die ꝑ resurrectionẽ xpͣt
aꝑitur tartarus: & ꝑ neophitoᷤᷤ
tarꝰ reddit mortuos: innoua¬
ta terra germinat resurgentes:
celum reseratum suscipit ascenden¬
tes.Deniq ascendit ladro in pa-¬
radisum: scõrũ corpora ingredi¬
untur in scam ciuitatem: ad ui.¬
uos mortui reuertuntur: & ꝓfec¬
tu quodã in resurrectione. xp̃i
ad altiora cuncta elementa se tol¬
lunt. Tartarus quos habet reddit

Expanded text:
sa passione pro suis oravit inimicis, sa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me .on immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, per neophytos Etarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi conu̾si fueritis & efficiamini
sicut puer iste: ñ introibitis in
reginm cȩlorũ. Reuocat gͥ eos
ad originis suę fondem: ꝓ retror.¬
sum ad infantiã redire cõpellit.
scilicet ut qui corꝑe fragili senue¬
rant: innocentię morib renascan.¬
tur: sicut ait saluator. Hisi quis
renatus fuerit ex aqua & sp̃u¬
scõ: non introibit in regnũ celoꝵ.
Dicitur gͦ apłis. Nisi conuersi fu.¬
eritis : ꝙ̃. efficiamini sicut puer iste.
Non dicit sicut pueri isti: s sicut
puer iste. Unum eligit: unũ ꝓpo¬
nit. Uideamiꝰ gͥ quis ille tantus sit.
qui discipłis ꝓponitur imitandus.
Non hunc arbitror eẽ de plebe: ñ
so mundo tribuit scitatiᷤᷤ exemplũ.
Non inquã hunc de publico ẽẽ
arbitror: s de celo. Ipse est enim
de cȩlo puer. de quo dicit ysaias
ꝓpħa. Puer natus ÷ nob̾. filiꝰ dat̾
est nob̃. Ipse plane puer ÷. qui si¬
cut innocens cum malediceretur
non remaledixit: cum ꝑcuteret᷑
non reꝑcussit: quin pociꝰ in p.¬

Expanded text:
Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spnon intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non  universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ip
Abbreviated transcription (Latin):
melior ÷ hȩc infantia quã natu¬
re. Illa enĩ peccare nescͥit: ista
contẽpnit. Illa ꝑ infirmitatem
innoxia est: ista e̾ in nocens ꝑ
uirtutem. Atq ideo laudi magiᷤ
ad scribendũ est: non tam male¬
facere ñ posse quã nolle. Ergo si¬
cut diximꝰ: etates quedã sunt
meritoꝵ. Nam .&. senectus moꝵ
inuenitur in pueris: & in nocentia
infantiũ reꝑit᷑ in senib. Deniq
qđ iniuniorib senectus quedã
sit honestatis: dicit̾ ꝓpħa. Senec¬
tus eñ uenerabilis ÷ ñ diuturna:

Expanded text:
melior est Christi infantia quam natumelior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senect
Abbreviated transcription (Latin):
cessario ũ eo sua uilcera lurieti¬
runt. Pim enim ille ab inferibdi¬
sit ad suꝑos: nos de morte tranl¬
re fecit ad uitam. Pꝯscha eni he¬
braice transitus dr̃ uel ꝓfectuli
scilicet quia ꝑ hoc misteruan de
peiorib ad meliora trauitias. he¬
nus enĩ transitcus ⁊ transire de pl¬
catis ad iusticiam: de iricus ad
uirtutes: ad infantiam de senee¬
tite. Infantiani aut̃ dixerim. non
etatis s simplicitatis. Habent
Ienim & merita: etates suas. .II.¬
N occidiuis enim prius consti¬
tita eramus senio peccatoꝵ: re¬
surgente. rp̃o renouati sumius¬
in innocentia parĩniloꝵ. Habet
s. xp̃nana simplicitas: infanciã
suam. Sicut enim infans nescit
rrasci: fraudare non nouit: re¬
ferire non audet: ita &. xp̃iani¬
tatis infancia ledentib ñ irascit᷑.
spoliantib ñ resistit: cedentib ñ
repugnat: deniq sic̾ uessit dñs.
etiam orat ꝓ inimicis auferen¬
ti tunicã suam. relinquit
pallium: uerberanti maxillam
p̾bet & alteram: nisi qđ in hoc

Expanded text:
cessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: dauid sc̃s inuitat. Ait enim
exultandũ in hac die quam fecit
dñs: ꝙ letanduni in ea. Sed dicit
aliquis. Si in dĩe gratulandũ ÷. his
utiq gratulandũ est: quos dies
ipsa complectit᷑. Cȩlum autem &
tartarus: extra huius mundi diẽ
uocari.÷ quȩ huiꝰ diei ambiti ñ
tenentur: S hic dies quem fecit
dñs penetrat omĩa: uniuersa
continet: cęlum. t̾ram. tartarũ
complectitur. Lux enim xp̃i non
parietib obstruitur: non elem̃ts
diuiditur : non tenebris obscura¬
cit. Nox p̾cessit: dies autm
apꝓpinquauit. Praces.¬
sit inquit nox non sequitur: ut
intelligas suꝑueniente xp̃i lumine.
& diaboli tenebras effugari: & pe¬
catoꝵ obsrura non subsequi: & u¬
gi splendore preteritas caligines d̾e¬
pelli: subripientia delicta ꝓhiberi
Nam quia hic dies. xp̃s celũ t̾ram
tartarumq collustret: scriptura
testatur. Quod enim suꝑ terram fil¬
geat: dicit ioħes. Erat᷑ lux uera:
quȩ illuminat omnẽ hominem
uenientẽ ui hunc mundum. Quod

Expanded text:
David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem ocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuracit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ quȩ facta sunt: quatinꝰ
cogitemꝰ etiam que nob̾ sunt ex
eoꝵ imitatione faciencla. Et nos
gͦ in eo qui est mortuus creden.¬
tes. si odore uirtutum referti cum
opinione bonoꝵ operũ dñm que¬
rimꝰ: ad monumentũ ꝓfecto ilbꝰ
cum aromatib uenimus. Ille au¬
dem mulieres angłos uident. q̃ eũ

Expanded text:
diamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulier