comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Primum ap&ro ecclesia in antiocia est fundata
Ibique primum nomen xp̃ianorum ꝑ eius est prȩdica¬
tionem exortum. sicut actus a postolorum testantur
Uocantur autem xp̃iani deriuatiuo uocabulo exno¬
mine xp̃i. Nam sicut ex iudae nomine uocabulum
traxerunt iudei. a quo in illa gente regiȩ sirpis dignitas
ad seuoc& & inunum congreg& : Catholica autem
ideo dicitur: Quia ꝑ uniuersum mudum est consti¬
tuta. uelqñm catholica ho estgeneralis in ea doc¬
trina est. adstructionem hominum: deui sibilibus
adque in uisibilibus rebus. caelestium acterrestriũ
principatur. oratorum & iditarum. uel ꝓpter quod
generaliter curat omnium peccata que ꝑ corpus

Expanded text:
Petro Ecclesia in Antiochia est fundata, ibique primum nomen Christianorum per ejus est praedicationem 365 exortum, sicut Actus apostolorum testantur . Vocantur autem Christiani, derivato vocabulo ex nomine Christi. Nam sicut ex Judae nomine vocabulum traxerunt Judaei, a quo in illa gente regiae stirpis dignitas ad se vocet, et in unum congreget. Catholica autem ideo dicitur, quia per universum mundum est constituta, vel quoniam catholica, hoc est, generalis in ea doctrina est, ad instructionem hominum de visibilibus atque invisibilibus, coelestium ac terrestium;principantur, oratorum et idiotarum; vel propter quod generaliter curat omnium peccata, quae per cor
Abbreviated transcription (Latin):
ephesorum ep̃s deciuitate
trensium patre greco. Id est ethinim. matre autẽ
iuda ea ut refert a postolus dicens quae habitauit
fides in auia tua loide & matre tuae unicae. Certũ
eiusq spiritalis filius quempuerum propriae secũ
idempaulus ad sumpsit quipudicus & uirgo ꝑmansit
quiq apud ephesum in monte quiuocatur pion
cum magno honore sepultus qui escit¬

Expanded text:
Ephesiorum episcopus, de civitate Listrensium patre Graeco, id est, ethnico, matre autem Judaea, ut refert Apostolus, dicens: Quae habitavit fides in avia tua Loide, et matre tua Eunica Al., Eutejusque spiritalis filius, quem puerum proprie secum idem Paulus assumpsit, qui pudicus et virgo permansit, quique apud Ephesum in monte qui vocatur Pion cum magno honore sepultus quiescit
Abbreviated transcription (Latin):
ditum est. qui est primogenitus amortuis :
Sabbatum autem priore populo corpor aliter
incyo cȩlebra Tum ut figura ess& in requiem
Vnde & sabbatum requies interpra&atur. Dies
tamen dominicus. non iudeis. sed xp̃ianis ꝑresur¬
rectionem dñi declaratus est. Et exillo coepit
habere festiuitatem suam. ipseest enim dies
primus qui post septimum reperitur octauus :
Vnde & in ecclesiasten ad duorum testamentor ũ
significationem dicitur. Illi septem & illi octo
Primo enim solum caelebrandum scbbatũ traditũ ẽ
quier It ante requies mortuorum. Resurrectio

Expanded text:
tum est, qui est primogenitus a mortuis. Sabbato autem priore populo in otio corporaliter celebrandum, ut figura esset in requiem; unde et Sabbatum requies interpretatur. Dies autem Dominicus non Judaeis, sed Christianis per resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo coepit habere festivitatem suam. Ipse est enim dies primus, qui post septimum reperitur octavus. Unde et in Ecclesiaste a duorum Testamentorum significatione dicitur illi septimus, et illi octavus. Primum enim solum celebrare Sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ti dño consecrantur : Quasi nazarei. idẽ scĩ dĩcri¬
ne p̃cic so in nouentur. Hoc quippe & Fehiel ꝓph&a
iub&ur dicente dño. Tufili hominis sume tibi gla¬
diũ agutũ. & duces ꝑ capud tuũ. & b arbã: uidelic&
qui &ipse sacerdo tali genere dõ inministerio
scĩficationis deseruiebat : Hoc & natareos illos
priscillã &aquilã inactis a postolorũ primos

Expanded text:
ti, Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est, sancti Dei, criti, Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est, sancti Dei, crine praeciso, innoventur. 2. Hoc quippe et Ezechieli prophetae jubetur, dicente Dodium acutum et duces per caput tuum et Larbam , » videlicet quia et ipse et sacerdotali genere Deo in ministerio sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos
Abbreviated transcription (Latin):
corum subr egimine episcopali degentiũ: Alte¬
rum accefalorum. Id est sine capite quemsequan¬
tur ignorantium: Iam hos neque inter laicus
sclarium officiorum studia. neque inter cle¬
ricas religio r&entat diuina sed solutus. atque
oberrantes sola turpis uita conplectit᷑ & uaga :
quique dum nullas m&uentes. explendo uolupta
t&s licentiam consectantur . Quasi animalia
bruta. libertate ac desideriam suam ferunt᷑
tauris similes. Nec equi nec homina. mix¬
tuͥq: ut ait po&a. Cienus ꝓleq bii formis:
quorũ quidem sordida: atque infaminum e
IIII DETUNSuRA. Tunsur& ecclesiasticae
usus. anatar eis nisi falor exortus. quipri¬
us crine seruato. denuo post uitae magnȩ con¬
tinentiam deuotione conpl&a Capuðrade¬
bant & capillus inignẽ sacrificii ponere iubebantur
Scilic& ut ꝑfectionẽ deuotionis suae. dño consecra¬
rent. Huius ergo exempli usus ab a postolis intro¬
ductus est: ut hii qui indiuinis cultibus mancipa¬

Expanded text:
corum sub regimine episcopali degentium, altecorum sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est, sine capite, quem sequantur, ignorantium. Hos neque inter laicos saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio retentat divina, sed solutos atque oberrantes sola turpis vita complectitur et vaga. 2. Quique dum, nullum metuentes, explendae voluptatis suae licentiam consectantur, quasi animalia bruta libertate ac desiderio suo feruntur, tauris similes, neque equi, neque homines, mistumque ut ait Poeta genus prolesque biformis. Quorum quidem sordida atque infami numerIV. De tonsura. 1. Tonsurae ecclesiasticae usus a Nazaraeis, nisi fallor, exortus est , prius crine servato, denuo post vitae magnae continentiam devotione completam, caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet, ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Horum ergo exemplo usus ab apostolis introductus est, 416 ut hi qui, divinis cultibus mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
honorũ gradus ꝑ ambitiones non subitiant ꝓbe
neficiis medicinae dĩ munera non accipiant.
dolas & coniurationes caueant: Odiũ aemula¬
tionẽ. obtrectationẽ. adque inuidiã fugiant.
Nonuagis oculis non infrent lingua aut p&ulan¬
ti tumido quae gestu incedant. sed podorẽ acue¬
r&ecundiã mentis. simplici habitu incessuque
ostendat obscenitatẽ &iam uerborũ. sic ut &ope¬
rum poenitus exsecrentur. Uiduarum ac uir¬
ginum uisitationas frequentissimas fugiant.
contubernia extranearũ feminarũ nullatenus
app&ant. Castimoniae quoq: in uiolati corporis
ꝑ p&uo conseruare studeant. Aut certe uni¬
us matrimonii uinculo foederentur: Seni¬
oribus quoq: deb&am p̃beant oboedientiam.
neque ullo iactantiae studio sem&ipsos ad tollant
postremo indoctrina. in lectionibus. psalmis
hymnis canticis exercitio iugi incumbant Talit
enim esse debent. qui diuinis cultibus sese man
operã dantidoctrinae gratiam populis admi
Duo sunt genera clericorum. unum ecclesiasti¬

Expanded text:
honorum gradus per ambitiones non appetant; pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant; dolos et conjurationes caveant; odium, aemulationem, obtrectationem, atque invidiam fugiant. Non vagis oculis, non infreni lingua, aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur 3. Viduarum ac virginum visitationes frequentissimas fugiant, contubernia feminarum extranearum nullatenus appetant, castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant obedientiam, neque ullo jactantiae studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, psalmis, hymnis, canticis, exercitio jugi incumbant. Tales enim esse debent, qui divinis cultibus se mancipoperam dant, doctrinae gratiam populis adminm. 1. Duo sunt autem genera clericorum: unum ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
cꝗmus. Expoliantes nos iuxta a postolũ u&e¬
rem hominem cũ actibus sus. & induentes
nouum quir enunciatur inagnicione dĩ quam

Expanded text:
mur, exspoliantes nos iuxta apostolum veterem hominem cum actibus suis et induentes novum, qui renovatur in agnicionem. In m
Abbreviated transcription (Latin):
seniores superquos cecidit sp̃s dĩ. Septuaginta nationum
linguas in hoc mundo diffusas uniuit ex quibus multicre¬
dentes gratiam sc̃ĩ sp̃s acceperunt.
DATHAN &

Expanded text:
seniores, super quos cecidit spiritus Dei, septuaginta generationum linguas in hoc mundo diffusas ostendit, ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan
Abbreviated transcription (Latin):
lonicenses inprima epistola fide creuisse &o
peribus. Insecunda persecutiones tollerasse
fortiter gloriatur. Instruit quoq: perthimo¬
theum & titum ȩcclesias. filimonem de emendato
seruo honesimo rogat Adultimum hebrȩos
qui in xp̃o crediderant. & post modum ꝑsecutionib:
iudaicis territi a fide recesserant: Confortat
atq gratiam ȩuangelii reuocat P¬

Expanded text:
lonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et lonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat
Abbreviated transcription (Latin):
stilum: Reliqui uero grecis sermonis eloquio
ediderunt EPISTOLASpaulus a postolus .Xiiii
praedicationis sue praecinxit stilum. ex quibus
aliquas propter typum septi formis ecclesix.
septem scripsit ȩcclesiis. conseruans potius ne ex¬
cedens numerum sacramenti propter semptem¬
formem scĩsp̃s efficatiam. Scripsit autem
ad romanos Adcorinthios Ad galathas Ade¬
phesios. ad philippenses. Adthessalonicenses
Ad colosenses. Adhebrȩos Reliquas uero¬
Reliquas uero
post modum singularibus edidit personis.
ut rursum septenarium numerum ad sacramentũ
unitatis conuerter st
AR QUM ENTAAUT earundem
epistolarum haec sunt. In primis romanȩ plebis
fidem conlaudat. Corinthios gemina dostrina
castigat : Apud galathas pergratiam fidei
excludit opera legis. Ephesios magnificat
Ephesios magnificat
infide quam acciperunt. Laudat colosenses¬
proeo quod infide steterunt. Philippenses
ȩuangelium custodisse gratulatur. Thessa¬

Expanded text:
stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epispraedicationis suae perstrinxit stylo, ex quibus aliquas propter typum septiformis ecclesiae septem scripsit ecclesiis, conservans potius, quam excedens numerum Sacramenti, propter septiformem Spiritus sancti efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses, ad Hebraeos: reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus illum septenarium numerum ad Sacramentum unitatis converteret. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt. Imprimis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colospro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessa
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis fortitudinem in tonat. Tertius uic¬
timam sacerdotis permittens quasi uitulum
mortem insinuat. Quartus more aquilȩ adex¬
pestandum caelum terram auidus trans uolat
atque natiuitatem uerbi occulta misterii intel¬
legentia pen&rat. sed ex his tria illa anima¬
lia quae interra gradiuntur atualem uitã
sequentes. Ea tantomodo prosecuti sunt : quae
homoxp̃s interris temporaliter gessit
Quartum animal contemplationis acie cȩlestia
inspicit. & palam operum plurima diuinitatis
sacramenta digessit. Exhis primus &ultimꝰ
ea prȩdicauerunt quȩ exorexp̃i audierunt
uelquȩ abillo facta uel gesta uiderunt
Reliqui medii. duo ea tanto modo quãba postolis
cognouerunt. Quorum quidem matheus euan¬
gelium in iudet primus scripsit: Deinde marcus
initalia. Tertius lucas in achaia. Vltimus
iohannis in asia. Ex quibus solus tantum matheus
prȩdicationis suȩ istoriam hebraico praecinxit

Expanded text:
potestatis fortitudinem intonat. Tertius, scilicet Lucas, vicpotestatis fortitudinem intonat. Tertius, scilicet Lucas, victimam sacerdotis praemittens, quasi vituli mortem insinuat. Quartus, scilicet Joannes, more aquilapectans coelum, terram avidus transvolat, atque nativitatem verbi occulta mysterii intelligentia penetrat; sed ex his tria illa animalia, quae in terra gradiuntur, actualem vitam sequentes, ea tantummodo persecuti sunt quae homo Christus in terris temporQuartum animal contemplationis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plurima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit
Abbreviated transcription (Latin):
libri lic& non habentur in canone hebrȩorum:
tamen ab ecclesia inter diuinorum uolum inum
adnumerantur istorias. prȩnorant autem proelia
inter hebreorum duces gentesq: persarum pug¬
namq: sabbatorum : & nobilis machabei triumphos
foedus quoq: amicitiarum cum romanorum
ducis actaq: legationum ITEMPRE FATIO¬
Euangeliorum prcedicatio. quamuis quatri¬
fariasit: una est tamen quia exuno eodemq
ore diuinitatis processit.
Haec sunt enim
quattuor flumina deuno paradisi fonte manan¬
tiaquqquatriplice unione decurrunt. Acꝑ totum
mundum caelestis pracedicationis ministrantes
fluenta gratiae acfidei uirorem infundunt
Haec est illa inzacharia quadrigadm̃i inquib
ꝑomnem orbem euestus laeneͥ iugo colla siue
cunctarum gentium subigit. Hisunt &iam
& quos sub quattuor animalium speciae uisio
proph& cilis scripsit. Idest hominis leonis
ordine humane natiuitatis designat: Secundus
ad instar rugentis leonis in principio sui diuine

Expanded text:
libri, licet non habeantur in canone Hebraeorum, tamen ab Ecclesia inter divinorum voluminum annumerantur historias. Praenotant autem praelia inter Hebraeorum duces gentesque Persarum, pugnam quoque Sabbatorum, et nobiles Machabaei triumphos, foedus quoque amicitiarum cum Romanorum ducibus, actaque legationum. De quatuoEvangeliorum praedicatio, quamvis quadrifaria sit, una est tamen, 214 quia ex uno eodemque ore Divinitatis processit. Haec sunt enim quatuor flumina, de uno paradisi fonte manantia, quae quadrupli unione decurrunt, ac per totum mundum coelestis praedicationis ministrant fluenta, gratiae ac fidei virorem infundunt. 87. Haec est illa in Zacharia quadriga Domini, in qua per omnem orbem evectus leni jugo colla sibi cunctarum gentium subjicit. Hi sunt etiam, et quos sub quatuor animalium specie visio prophetalis descripsit, id est, hominis, leonisordinem humanae nativitatis designat. Secundus, scilicet Marcus, ad instar rugientis leonis statim in principio sui divinae
Abbreviated transcription (Latin):
qui inministerio ecclesiae. tam
infide & ad sumuntur aduitam quaedam decedunt
& relinquentur ad poenam.
QuIN QUEUIRGINES

Expanded text:
qui in ministerio Ecclesiae tanquam in fide, et assumuntur ad vitam, quidam decedunt, et relinquuntur ad poenam. Quinque virgines
Abbreviated transcription (Latin):
interiore flat iste hiems rigore gratissima uice
relaxat flores ꝓduc&: A friqus quidicitur lips
extepheri dextro latere intonans hic generat
tempestates & pluuias. & facit nubium conlisio¬
nis & sonitus tonitruorum & crebiscentium
fulgorum uisus & fuminum inpulsus. Corus
qui & agrestis exsinistra parte fabonii aspirans.
eo flante in oriente nubila sunt inndia serena
Quosdam autem tranquillos ꝓprius locorum flatus
certis appellat uocabulis quo exnumero sunt in
siria sirus carbasus insicilia in ꝓponti daracidas
inattica scirent ingalicia circius. inspania
socronensis : Sunt pr&erea quidam innumera¬
biles exfluminibus aut stagnis autfinibus nomina¬
tI Duo sunt tamen extraorum ubiq sp̃s magis

Expanded text:
interiori flans. Iste hiemis rigorem gratissima vice interiori flans. Iste hiemis rigorem gratissima vice relaxat, flores producit. Africus, qui dicitur Lips ex Zephyri dextro latere intonans: hic generat tempestates, et pluvias, et facit nubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et crebrescentium fulgorum visus, et fulminum impulsus. Corus, qui et Argestes, ex sinistra parte Favonii spirans, eo flante, in Oriente nubila sunt, in India serena. 5. Quosdam autem Tranquillus proprios locorum flatus propriis appellat vocabulis, quo ex numero sunt: in Syria Syrus, Carbasus in Cilicia, in Propontide Thracidas, in Attica Sciron, in Gallecia Circius, in Hispania Sucronensis. Sunt praeterea quidam innumerabiles ex fluminibus, aut stagnis, aut finibus nominati. Duo sunt tamen extra hos ubique spiritus magis
Abbreviated transcription (Latin):
mus cardinalis septentrio frigidus aniualis flat.
rectus abaxe & facit arida frigora & siccas nubes:
Circius qui &trascias hic a dextris septentrionis
intonans facit niues a grandinum coaculationis
Aquilo uentus qui& boreas uocatur. exalto flans
gelitus atque siccus & sine pluuia qui non discutit
pluuia sed stringit unde et non in merito diaboli
formam induit. quia iniquitate frigores gentilium¬
corda constringa:
intonat solis & est temperatus: Uulturnus ipse
calcias uocatur. dexterior subsolani. hic disoluit
cuncta atque desiccat. Furus exsinistrolatere
ueniens subsolani. oriente nubibus inrigat
tercius Uentorum auster plage meridiane
cardinalis qui & nothus exhumdi flans humidus
calidus atque flumineus generans larga nubes.
& pluuias l&issimas soluens &iam flores:
Euro auster. calidus uentus ad extris intonat
a sinistris austri aspirati

Expanded text:
torum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat torum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat rectus ab axe, et facit arida frigora et siccas nubes. Hic et Aparctias. Circius, qui et Thrascias, hic a dextris Septentrionis intonans facit nives, et grandinum coagulationes. Aquilo ventus qui et Boreas vocatur, ex alto flans, gelidus atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nubes, sed stringit; unde et non immerito diaboli formam induit, qui iniquitatis frigore gentiliumcorda constringit.solis intonat, et est temperatus. Vulturnus ipse, qui et Caecias vocatur, dexterior Subsolani. Hic dissolvit cuncta atque desiccat. Eurus, ex sinistro latere veniens Subsolani Orientem nubibus irrigat. 3. Tertius ventorum Auster, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etiam flores. Euroauster, calidus ventus, a dextris intonat a sinistris Austri spirans.
Abbreviated transcription (Latin):
sentimus quod cume uenerit. hoc ultiore quodam
mutu caelesti un uelterrenorum corporum per
magnum spatium mundiuentus uocator.
exdiuersis partibus caeli nomina &icm diuer¬
sc sortitus: Quidam autem aiunt. eo quod
exciquis aer exaere uenti nascatur : Clemens
autem dicit. eo quod montes excelsi certis quib¬
dam habeantur in locis. & ex his uel ut conp̃s¬
sus &t o angustatus aer ordinatione dĩ cogat᷑.
& exprimatur inuentus quorum inspiramine
& fructus germen concipi&: Aestiuus que
ardor temperum sumat. cumplcadis ignitae
solis ardoribus incanduerint: Uenti autem
inter dum angelorum intelleguntur sp̃s quia
secr&is dĩ adsalutem humani generis ꝑ uniuer¬
sum mundum mituntur: Item nonnum quã
uenti incentoris sp̃s pone solent. ꝓ eo quodma¬
le suggestionis flatum ad terrena desideria
iniquorum corda suc cendint Secundum quod
scriptum est tullit eum uentus urens: XXXUII.

Expanded text:
sentimus. Quod cum evenerit occultiori quodam sentimus. Quod cum evenerit occultiori quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi ventus vocatur ex diversis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incanduerint. 3. Venti autem, interdum angelorum intelliguntur spiritus, qui a secretis Dei ad salutem humani generis per universum mundum mittuntur. Item nonnunquam venti incentores spiritus poni solent, pro eo quod malae suggestionis flatu ad terrena desideria iniquorum corda succendunt, secundum quod scriptum est: Tollet eum ventus urens . CAPUT XXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
sententialiter ueniuntꝰ. sed abundantibus doctrine
Ait ambrosius quod plerumq glatialibus
uentorum flatibus rigentes aque. solidantur
inniuem &rupto aerenix funditur:
XXXU. DEGRANDIÑẼ Similc quoque
ratione grandinum coaculatio fit. Aquae
enim nubium rigore uentorum. stringuntur in
glaciem atque duriscunt: de hinc glaciis ipsa
partim fragore uentorum comminuta infrag¬
mine partom solis uapore soluta frust atim
ad terras elabitur. Quod autem rotunda
uid&ur. hoc solis calor facit. & mora refre¬
nantis aeris dumꝑ longumspacium anubibus
Nix autem hominis increduli sunt frigidi adq
alio intellecto niues sunt hominis dilectione
frigentes. qui &iam & si existant candidi puri
motus & agitatus adꝓbante lucricio: Uentus
enim sit ubi est agitando ꝑcitus aer quod &iam in
loco tranquillissimo & ab omnibus uentis qui& o
breui flauello adꝓbari potest: Quod &itm mus¬
cas abigentes aerem commouemus flatumq

Expanded text:
sententialiter veniunt, sed abundantius doctrinae sententialiter veniunt, sed abundantius doctrinae  nive. 1. Ait Ambrosius quod plerumque glacialibus ventorum flatibus rigentes aquae solidantur in nivem, et rupto aere nix funditur. XXXV. De grandine. 1. Simili quoque ratione grandinum coagulatio fit. Aquae enim nubium rigore ventorum stringuntur in glaciem, atque durescunt. Dehinc glacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem rotunda videtur, hoc solis calor efficit, et mora refrenantis aeris, dum per longum spatium a nubibus nix autem homines increduli sunt, frigidissimialio intellectu nives sunt homines dilectione frigentes, qui etsi existant candidi puritmotus et agitatus, approbante Lucretio: Ventus enim fit ubi est agitando percitus aer. Quod etiam in loco tranquillisimo et ab omnibus ventis quieto brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque
Abbreviated transcription (Latin):
uapore subtili calore aerco suspenduntur instar
medicinalis cu curbitae quae calore superior es
circuli Humorem & sanguinem sursum trait
Huius modi it aque ratione aquas maris ꝑte
nuissimos uapores inaere suspense paulatim
concrescunt. Ibique igne solis decoctȩ indulce
pluuiarum sapore uertentur. De hinc in grauis¬
cente nube modo ui expressa uentorum. Modo
solis calore dissolutae interrae faciem sparguntur
Anubibus ergo rapiuntur aquae maris: Et it erum
abipsis redeuntr interris. sed sicu diximus:
ut dulcis esse possit inpluuiis coquuntur igne
solis: Alii autem dicunt nontanto modo aquis
maris nubes concrescere. sed &iam exalitis
terrae uaboribus nubulas aduliscere: Quib
densatis quo actisq nubes alcius surgere atq:
idem labentibus pluuias effundere : Nubes
autem ut praediximus a postoli significantur
atque doctores: pluuiae ergo nubium eloquia
sunt a postolorum quȩ quasi guttatim. id est

Expanded text:
vapore subtili calore aereo suspenduntur, instar vapore subtili calore aereo suspenduntur, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris circuli humorem, et sanguinem sursum trahit. Hujusmodi itaque ratione aquae maris per tenuissimos vapores in aere suspensae paulatim concrescunt, ibique igne solis decoctae in dulcem pluviarum saporem vertuntur. 2. Dehinc gravescente nube modo vi expressae ventorum, modo solis calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut diximus, ut dulces possint esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt non tantummodo aquis maris nubes concrescere, sed etiam exhalantis terrae vaporibus, nebulas adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere. Atque iisdem labentibus pluvias effundere. 3. Nubes autem, ut praediximus, apostoli significantur atque doctores. Pluviae ergo nubium eloquia sunt apostolorum, quae quasi guttatim, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: unum perquod dudum impuperier
indiluuiuñ : Alterum perquod post modum
peccatores cremandi sunt in infernu
aer isti uisibilis ut conglob&ur. conglobatus
uero innubis uertitur. sic enim ipsi dicit.
Subito aer cogitur innubibus &uentus tran¬
siens fugauit eas. It uirgilius consurgunt uena
atque innubis cogitur aer. Nubes autem
scĩ predicatores intelleguntur qui uerbi diuini
pluuiam credentibus fundunt. Aer autem
istȩ in anes & tenues uacuasq hominum men
tis significat quitamen densatus innubis uer¬
titur Quia collectae ab inani uanitate infi¬
delium mentes fide solidantur: Et sicut exaeri
inani fiunt nubes pluuiales. sic ad fidem de
munde uanitate colliguntur scĩ predicatores:
Nubes autem dictȩ quod ethert obtegant.
unde &nuptae dicuntur. quoduultus suos
Legitur in amos ꝓphe¬
tA qui uocat aquas maris & effundit eas suꝑ
faciem terrae. aquȩ enim amarissimȩ maris

Expanded text:
dixerunt. Unum per quod dudum impii perierunt dixerunt. Unum per quod dudum impii perierunt in diluvio; alterum, per quod postmodum peccatores cremandi sunt in inferno.aer iste visibilis, ut conglobetur; conglobatus autem in nubes vertitur. Sic ipse dicit: Subito aer cogitur in nubibus, et ventus transiens fugabit eas Et Virgilius: Consurgunt venti, atque in nubem cogitur aer. Nubes autem sancti praedicatores intelliguntur, qui verbi divini pluviam credentibus fundunt. 2. Aer autem iste inanis et tenuis vacuas hominum mentes vagasque significat, qui tamen densatus in nubes vertitur, quia collectae ab inanitate fidelium mentes fide solidantur. Et sicut ex aere inani fiunt nubes pluviales, sic ad fidem de mundi vanitate colliguntur sancti praedicatores. Nubes autem dictae quod aethera obtegant, unde et nuptae dicuntur, quod vultus suos1. Legitur in Amos propheta: Qui vocat aquas maris, et effundit eas super faciem terrae . Aquae enim amarissimae maris
Abbreviated transcription (Latin):
cussio splendoris eius innubibus ex quibus fulgor
emigans arcus speciem format. Sicut enim
in pressacera anuli imaginem expremit. Sic
nubes econtra exrotunditate solis figuram
sumentis orbem efficiunt. & arcus ef̃figiem
fingunt. Appar& autem hoc non semper sed
cumrariscunt nubila caeli. Namrursus cum
inse coeunt nubes atque densantur. cun festĩ
arcus formare soluitur . Innubium enim den¬
sitate arcus aerem inperfecto giro conplestitur:
Denique sine sole & nubibus numquam appar&
arcus qui extipore radii solis species eius for¬
matur. Quadri color enim est. & exomnib:
elimentis inse rapit species: Decaelo enim
trait ignum colorem. deaquis purporeum:
deaere album. deerris colligit nigrum:
Hic autem arcus ꝓeo quod a sole resplendit
innubibus xp̃i gloriam indicat in ꝓph&is adoc¬
toribus refulgentem: Ali ex duobus coloribus
eius. Id est aqueo & igneo duo iudicia significare

Expanded text:
cussio splendoris ejus in nubibus, e quibus fulgor cussio splendoris ejus in nubibus, e quibus fulgor emicans arcus speciem format. Sicut enim impressa cera anuli imaginem exprimit, sic nubes e contra ex rotunditate solis figuram sumentes, orbem efficiunt, et arcus effigiem fingunt. Apparet autem hic non semper, sed cum rarescunt nubila coeli. Nam rursus cum in se coeunt nubes atque densantur, confestim arcus forma resolvitur. In nubium enim densitate arcus aerem in perfecto gyro complectitur. Denique sine sole et 46 nubibus nunquam apparet arcus, quia ex typo radii solis species ejus formatur. » 2. Quadricolor enim est, et ex omnibus elementis in se rapit species. De coelo enim trahit igneum colorem, de aquis purpureum, de aere album, de terris colligit nigrum. Hic autem arcus, pro eo quod a sole resplendet in nubibus, Christi gloriam indicat in prophetis, ac doctoribus refulgentem. Alii ex duobus 47 coloribus ejus, id est aquoso et igneo, duo judicia significari
Abbreviated transcription (Latin):
furore tempestatis quem in nubibus condusi
agebant ex euntes a terras emittunt. Lucricius
autem dicit flumina exminutis seminibus
constare adeo paenetrabilia esse. Vbicumq
autem fulgora cȩciderit sulphoris odorẽ emittit.
Vnde uirgilius & late circũ loca sulphore fumant
& lucanus etherioq nocens fumauit sulphore
ferrum in fluminibus scõrum accipiunt᷑ miracula
claritate signorũ acuirtutũ mieantia adq: ad in¬
tima cordis ꝑuenientia sublimia loca amplius sentine
uentorum uel fiuminis in iuriã quam humiliore
tatibus esse secunx. ut olimphus quicelsitu¬
dine sua Nec impetus uentorum Niec fui¬
minum sentit. quia nubes excedit
XXXI. DEARCU
clemens romanus antistis
& martyr ita scripsit. Arcus enim in aere
ex imagine solis hocmundo formatur. Dum
enim sol innubibus rariscentibus ex auersore¬
fulserit radius quesuos. diresta linea humor
innubilo trans fundens in presserit. ꝑit reper¬

Expanded text:
furorem tempestatis quem in nubibus conclusi furorem tempestatis quem in nubibus conclusi agebant exeuntes ad terras emittunt. 4. Lucretius autem dicit fulmina ex minutis seminibus constare, ideo penetrabilia esse; ubicunque autem fulmen ceciderit, sulphuris odorem emittit. Virgilius: Et late circum loca sulphure fumant, Et Lucanus: Aethereoque nocens fumabit sulphure ferrum. 5. In fulminibus sanctorum accipiuntur miracula, claritate signorum ac virtutum micantia, atque ad intima cordis pervenientia. Sublimia loca amplius sentire dicuntur ventorum vel fulminis injuriam, quam humilior terra. tatibus esse secura, ut Olympus, qui celsitudine sua nec impetus ventorum, nec fulminum ictus sentit, quia nubes excedit. CAPUT XXXI. De arcu. 1. Clemens Romanus antistes et martyr ita scribit: « Arcus enim in aere ex imagine solis hoc modo formatur. Dum enim sol in nubibus rarescentibus ex adverso refulserit, radiosque suos directa linea humor in nubilo transfundens impresserit, fit reper
Abbreviated transcription (Latin):
atritis quotiens micuere ꝓcellis acitaq ratione
cum nubila inuicem intersẽ fuerint conlisa ilico
fimina emittuntur. dehinc secuntur tonitrua
quaelicet sonitu tardiora sunt. praxecidente concuisi
luminis claritate pariter tamencum fulgore emit¬
tuntur. sed eorum sonicus tardius poenetraxt aures
quam oculos splendor fulgores ad instar securis ar¬
borem ꝓcul caedentis cuius quidem ante carnis ictum
quã adaures ꝑueniat sonitus. Ergo nubium atritu
fiumina nascuntur numquam enim sereno caelo
fulgora micuerunt unde &uirgilius non alias
caelo ceciderunt plurx sereno fulgorx. fit enim
fiumen exnube imbre etuentu. Nam cumuentus in
nubibus uehementer agitatus est sic incaliscit utac¬
cendatur. Dehinc ut prxedistum est fulgore
& tonitrua simul exprimuntur. Sed illud
celerius uidetur quia clarum est. Hoc autem
adaures tardius peruenit post fiuminis aũt
iastuuentorum erumpere uiolentiam. Sicque

Expanded text:
attritis quotiens micuere procellis. Hac itaque ratione, attritis quotiens micuere procellis. Hac itaque ratione, cum nubila invicem in se fuerint collisa, illico fulmina mittuntur. 2. Dehinc sequuntur tonitrua, quae licet sonitu tardiora sunt, praecedenti concussi luminis claritate, pariter tamen cum fulgure emittuntur. Sed eorum sonitus tardius penetrat aures quam oculos splendor fulguris, ad instar securis arborem procul caedentis, cujus quidem ante cernis ictum quam ad aures perveniat sonitus. Ergo nubium attritu fulmina nascuntur. Nunquam enim sereno coelo fulgura micuerunt. Unde et Virgilius: Non alias coelo ceciderunt plura sereno Fulgura. 3. Fit enim fulmen nube, imbre et vento. Nam cum ventus in nubibus vehementer agitatus est, sic incalescit, ut incendatur. Dehinc, ut praedictum est, fulgura et tonitrua simul exprimuntur. Sed illud celerius videtur quia clarum est, hoc autem tardius ad aures pervenit. Post fulminis autem jactum, ventorum 45 erumpere violentiam, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
tem trionalem partem obumbratur aerađo ut noc¬
tem nobis faciat haec ipsa umbra terrarum
XXUIIII. DETONITRu Tonitrua autem ex
fragore nubium generantur conceptienim intraxse
nubium uentorum sp̃s uersantur ibidem cumq uehe ment̃
se se erepturus eliserint &uirtutes sui mobilitate
inquam lib& pastem eruperint magnu concrepar
murmore & inmore exilientium destabulis quadrigarũ
sonus fragores eius ad aures nostras emittitur. Alias
Aũt tonitruum diuinȩ uocis suꝑne ẽ increpatio siue
clara p̃dicatio scõꝵ quae clamore forti pertotũ orbẽ
terrarum in auribus fidelium prxestrepit perquod
possit culpam suam ammonitus agnoscere mundus
tatores causarum quod ex conlisione adq acritu
nubium fulgora generantur ad instar silicum duri¬
orum quoscum compulseris inuicem sibi medius exhis
ignis elabitur uelquem ad modum silignum. ligno¬
te ras ignem emittit. unde et papineus fulgoraq

Expanded text:
tentrionali parte obumbratur aer, adeo ut notentrionali parte obumbratur aer, adeo ut nobis noctem efficiat haec ipsa umbra terrarum. CAPUT XXIX. De tonitruo. 1. Tonitrua autem ex fragore nubium generantur. Concepti enim intra sinum nubium ventorum spiritus versantur ibidem. Cumque vehementer sese erupturi eliserint, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem eruperint, magno concrepant murmure, et in morem exsilientium de stabulis quadrigarum sonus fragoris ejus ad aures nostras emittitur. 2. Alias autem tonitruum divinae vocis superna est increpatio, sive clara praedicatio sanctorum, quae clamore forti per totum orbem terrarum in auribus fidelium perstrepit, per quod possit culpam suam admonitus agnoscere mundus.tatores causarum, quod ex collisione atque attritu nubium fulgura generentur ad instar silicum duriorum quos cum compulseris invicem sibi, medius ex his ignis elabitur, vel quemadmodum si lignum ligno ras, ignem emittit. Unde et Papinius: Fulguraque
Abbreviated transcription (Latin):
nullo prorsus aliquando cursus earum impediat᷑
utrum animantes sint & rationabilis uideantur
non facile conpraehendi potest. Salamonaũt
cum dicerit desole girans girando uadit sp̃s incir¬
culo suo reuertitur: ostendit ipsum solem sp̃m eẽ
orbis suo cursu expleat sicut &poeta ait
Inter ea magnum sol circum uoluit᷑ annum
sp̃s intus alet quap̃p sicorpore stellarum animas
ron legidicentem. Quaeritur qualiter spatium
aeris prre occubet umbraterrȩ efficiens nobis nostẽ
cum solrecedit a nobis diemq obducet cum inferiora
axis septem trionalis inluminat. Omne enim corpus
umbra facit &naturaliter umbra corpori adherit
non iter mittere uimnaturae. Ergo sicut indiem
cum parte solis aliquando corpus hominis uel arboris
occurrit ex eaparte qualumen repercutitur umbrax
subsistit siccum recedentẽ diem solis ad eum locum
peruenerit ubi occidere dicitur ibi montium mag¬
nitudine a nobis separatur sicq terrae obiesto ad sep¬

Expanded text:
nullo prorsus aliquando cursus earum impediatur, nullo prorsus aliquando cursus earum impediatur, utrum animantes sint, et rationabiles videantur, non facile comprehendi potest. 2. Salomon autem cum diceret de sole: Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur, ostendit ipsum solem spiritum esse, orbes suos cursu expleat, sicut et poeta ait: IntSpiritus intus alit. Quapropter, si corpora stellarum animas ron legi dicentem: « Quaeritur qualiter spatium aeris occupet umbra terrae efficiens nobis noctem, cum sol recedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Omne enim corpus umbram facit, et naturaliter umbra corpori adhaeretnon intermittere vim naturae. 2. Ergo sicut in die cum a parte solis aliquod corpus hominis vel arboris occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur umbra subsistit; 43 sic cum recedente die sol ad eum locum pervenerit ubi occidere dicitur, ibi montium magnitudine a nobis separatur, sicque terrae objectu a sep
Abbreviated transcription (Latin):
tem regna comitem & uirgilius nec diri totiens
temporibus cometias fieridicunt & ꝓut cuiq sunt
motus ita secunda uel aduersa portendere. Sirius
stella quem uulgo candidam apellant sirius quippe
apellata p̃p flammae candorem quod eius modi sit
& prceceteris lucere uideatur. Haec oriens
aestusuo frustus exurit. Interdum & morbum
adfecit corpora corrumpens aerem flagran¬
tia ignis. Ab hac enim stella dies caniculares
nominantur. qnm̃ hii plus flagrant ardo¬
ribus quam totius statis temporis
XXUII UIRUM SIDERAAUIMAHABENT
Solet autem quaeri. Ait sc̃s agustinus. utrum
restores quasdam sp̃ssuos. & si habent utrum
ab eis &iam uitaliter inspirentur sicut animant᷑
carnes peranimas animalium. Ansolasine ulla
permissione praesentia. Et dum motus alicuius
corporis sine anima ẽẽ non possit stelleque cum
tanto ordine actanta ratione mouentur ut in

Expanded text:
tem regna cometem. Et Virgilius: . . Nec diri toties tem regna cometem. Et Virgilius: . . Nec diri toties temporibus cometas fieri dicunt, et prout cuique sunt motus, ita secunda vel adversa portendere. 14. Sirius stella est, quam vulgo Canem appellant. Sirius quippe appellata propter flammae candorem, quod ejusmodi sit ut prae caeteris lucere videatur. Haec oriens aestu suo fructus exurit. Interdum et morbo afficit corpora, corrumpens aerem flagrantia ignis. Ab hac enim stella dies Caniculares nominantur, quoniam hi plus flagrant ardoribus quam totius aestatis tempus. CAPUT XXVII. Utrum sidera animam habeant. 1. Solet autem quaeri, ut ait sanctus Augustinus, utrum rectores quosdam spiritus suos. Et si habent, utrum ab eis etiam vitaliter inspirentur, sicut animantur canes per animas animalium, an sola sine ulla permistione praesentia. Et dum motus alicujus corporis sine anima esse non possit, stellae, quae cum tanto ordine ac tanta ratione moventur, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Lucifer autem bipertitus ẽ sicuius pars sca est sicut dñs
in a pocbalipsin dese &ecclesia dicit. Ego sum radix & genus
dauid stella splendida & matutina. iterumq uincit diabolo
stella matutina. Pars autem alia luciferi diabolus ẽẽ
dinoscitur. De quo scriptum est. Quomodo cecidisti
de caelo lucifer quimane oriebaris. qui &iam incaelo
super stellas didicit se sedem positurum & cadens
decaelo confringitur. Uesper est stella occidentalis
noctem ducens hic solem occidentem. sequitur. Et tene¬
consurgit ut caeci noctis successu carnalium corda
effuscit. quod ideo aut ore dõ fit quia pro infidelitate
prxecidente quirennuerunt xp̃m Credere ante xp̃m
suscipere meruerunt. Cometes stella est quiuel¬
ut comas luminis exsefundit. Haec cum nascitur
aut rege mutatione fertur ostendere autbella
& pestilentias surgere. Dequa prudentius ait

Expanded text:
Lucifer autem bipertitus est: sic hujus pars sancta est, sicut Dominus Lucifer autem bipertitus est: sic hujus pars sancta est, sicut Dominus in Apocalypsi de se et Ecclesia dicit: Ego sum genus et radix David, Stella splendida et matutina. Item: Qui vincit, dabo ei stellam matutinam. Pars autem alia Luciferi, diabolus esse dignoscitur. De quo scriptum est: Quomodo cecidisti de coelo, 41 Lucifer, qui mane oriebaris? et qui etiam in coelo super stellas Dei dicit se sedem positurum, et cadens de coelo confringitur. 12. Vesperus est stella occidentalis noctem ducens. Hic solem occidentem sequitur, et tene, ut caecae noctis successu carnalium corda offuscet. Quod ideo auctore Deo fit, quia pro infidelitate praecedenti, qua renuerunt Christo credere, Antichristum suscipere meruerunt. 13. Cometes stella est quae velut comas luminis ex se fundit. Haec cum nascitur, aut regni mutationem fertur ostendere, aut bella, aut pestilentias surgere. De qua Prudentius ait:
Abbreviated transcription (Latin):
hic autem orionagladio dictus ẽ. unde etian eum latini iuiulã
uocant sidus utuidetur armatũ & stellarũ luce terribile
qđ ignorere magni difficultatis ẽ. ad eo quia quamuis rudis
oculus tamen p̃fulgore splendorem inseipso rapit. hu
quippe orionis in ipso pondere temporis hiemalis exoriunt᷑
suoq ortuimbres & tempestatis excitant. & maria terrasq
perturbant . orionis aũt significant martyres. Nam
sicut isti nascuntur tempore hiemis ita in ecdesia mar¬
tyres ꝓcedunt tempore persecutionis ꝓcedentibus
orionibus mare turbat᷑ & terra. Ab ortis uero martyrib:
terrenorũ & infideliũ corda tempestate iastantur
Lucifer stella nitensq omnium maxima &clarior. ẽẽ
uidet᷑ Namq ad modum sol & luna ita & haec umbrae
facit istaigitur oriente solem p̃cedit adq manenuntians
perquẽ lux fidei tam quam dies secuture monstretur

Expanded text:
. Hic autem Orion gladius dictus est. Unde etiam eum Latini Jugulam . Hic autem Orion gladius dictus est. Unde etiam eum Latini Jugulam vocant, sidus, ut videtur, armatum et stellarum luce terribile, quod ignorare magnae difficultatis est, adeo ut quamvis rudes oculos, tamen prae fulgoris splendore in seipsum rapiat. Hi quippe Oriones in ipso pondere temporis hiemalis exoriuntur, suoque ortu imbres et tempestates excitant, et maria terrasque perturbant. 9. Oriones autem significant martyres. Nam sicut isti nascuntur in coelo tempore hiemis, ita in Ecclesia martyres procedunt tempore persecutionis. Procedentibus Orionibus, mare turbatur et terra; obortis vero martyribus, terrenorum et infidelium corda tempestate jactantur. 10. Lucifer, stella nitens, quae ominum maxima et clarior esse videtur. Nam quemadmodum sol et luna, ita haec umbram facit. Ista igitur orientem solem praecedit, atque mane nuntians per quem lux fidei, tanquam dies secutura, monstratur. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
ab antiquis asto filax dicit᷑ siue minor arctus unde &
quidam eam septem trionem dixer̃. Hanc expestant
nocte boetes quia cum osta fuerit cito facit occasum
Pliades sunt multae iugae stellae quam &im butrum
apellamus amultitudine stellarum Nam & ipse
septe ẽẽ dicuntur sed amplius quam sex nullus conspi¬
cere potest haec aboriente surgunt & ad propinquante
diei claritate stellarum eius ordo distenditur. pliades
autem apluralitate uocatȩ sunt quia pluralitate
greci aploto piston apellant. has latini uergilias
apellauerunt. Eo quod postuer exoriuntur & eo
magis aceteris predicantur quod his exorientib: aestas
significat᷑ occidentib: hiem ostenditur quod aliis poenitus
non est traditum signis his aut̃ stellis ab eo qui septẽ sunt
& splendide micant scõs om̃s septem formi sp̃s uirtute
ꝓximos & tempore diuinos ds dep̃catores ostendit. Orionstellaẽ

Expanded text:
ab antiquis Arctophylax dicitur, sive minor Arctos. Unde et ab antiquis Arctophylax dicitur, sive minor Arctos. Unde et quidam eam Septentrionem dixerunt. Hanc spectant nocte Bootes; Quae cum orta fuerit, cito facit occasum. 6. Pleiades sunt multae juges stellae quas etiam botrum appellamus a multitudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei claritate stellarum ejus ordo distenditur. Pleiades autem ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has Latini Vergilias appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praedicantur, quod his exorientibus aestas significatur, occidentibus hiems ostenditur, quod aliis penitus non est traditum signis. 7. His autem stellis, ab eo quod septem sunt et splendide micant, sancti omnes septiformi spiritus virtute proximos, et tempore divisos Dei praedicatores ostendunt. 8. Orion stella est
Abbreviated transcription (Latin):
quod est cognitum humanis sensibus in notescat
De arcturo. Arcturus ille est quem latine
septem triondicunt qui septem stellarum radius
fulgens in ipso reuolutus uoluantur quid eo
plaustrum uocatur quia in modo ueiculi uoluitur.
& modo tres ad summa el euat modoquat tuor
indinat. hic autem in caeli axe constitutus
semper uersatur &numquam mergitur
seddum in se ipso uoluitur & nox finitur ꝑhunc
arcturum. Id est septem trionem ecclȩsiam
septenaria uirtute fulgentem. intellegimus.
Nam sicut in axe cȩli arcturus semꝑ inclinat᷑
rursumq: erigit᷑. Ita ecclesia diuersis quidem aduersitatib:
humiliat᷑ sed mox consurgens spe & uirtutib eleuat᷑¬
& sicut extribus stellis & quattuor septen trio ꝑficit᷑
Ita ecclesia exfide trinitatis &operationibus quat tuor
uirtutum principalium consumatur. exfide enim
operibus homo iustificat᷑. Boetes stella est que
plaustrum id est septem trionem sequit᷑ quietiam

Expanded text:
quod est cognitum humanis sensibus innotescat. quod est cognitum humanis sensibus innotescat. 3. Arcturus est ille quem Latini Septentrionem dicunt, qui septem stellarum radiis fulgens, in seipso revolutus rotatur, qui ideo Plaustrum vocatur, quia in modum vehiculi volvitur, et modo tres 39 ad summa elevat, modo quatuor inclinat. Hic autem in coeli axe constitutus semper versatur, et nunquam mergitur. Sed dum in seipso volvitur, et nox finitur. 4. Per hunc Arcturum, id est Septentrionem, Ecclesiam septenario virtute fulgentem intelligimus. Nam sicut in axe coeli Arcturus semper inclinatur rursumque erigitur, ita et Ecclesia diversis quidem adversitatibus humiliatur, sed mox consurgens spe et virtutibus elevatur; et sicut ex tribus stellis et quatuor Septentrio efficitur, ita Ecclesia ex fide Trinitatis et operationibus quatuor virtutum principalium consummatur. Fide enim et operibus homo justificatur. 5. Bootes, stella est quae Plaustrum, id est Septentrionem sequitur, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere rationem ita asserunt quae superius
memorata sunt
AUI. DENOMINIB ASTPORUM
Legitur in iob dicente d̃o. Numquid coniugere
uales migrantes stellas pliades &girum arcturi
poteris dissipare. Numquid prodicus luciferum
intempore suo & uesperum suꝑ fluos terrae
consurgere. Et iterum. alibi qui facit arcturũ
&orionem ethiadas haec nomina stellarum
dum inscripturis legimus uanis deliramentis¬
poetarum ad sensum non prxebeamus qui falsis
opinionibus uocabula ista in astris & hominum
nominibus uel aliarum creaturum uocabulis
inposuerunt. Ita enim stellarum quarundam
gentilium sapientes nomina. sicut &dierum
indiderunt quod uero eisdem nominibus sacrax
utitur scripturax non eorum. id circo uanas
ad probat fabulas sed faciens exrebus uisibilab:
inui sibilium rerum figuras ea nomina procog¬
nicione hominum ponit quaelatesunt cognita
ut quicquid in cognitum significat facilius ꝑid

Expanded text:
quaerere rationem, illa asserunt quae superius quaerere rationem, illa asserunt quae superius memorata sunt. CAPUT XXVI. De nominibus astrorum. 1. Legitur in Job, dicente Domino: Nunquid conjungere vales micantes stellas Pleiades, et gyrum Arcturi poteris dissipare? Nunquid producis Luciferum in tempore suo, et vesperum super filios terrae consurgere facis? Et iterum alibi: Qui facit Arcturum, et Orionem, et Hyadas. Haec nomina stellarum dum in Scripturis legimus vanis deliramentis assensum non praebeamus, qui falsis opinionibus vocabula ista in astris ex hominum nominibus, vel aliarum creaturarum vocabulis imposuerunt. Ita enim stellarum quarumdam gentilium sapientes nomina, sicut et dierum, indiderunt. 2. Quod vero eisdem nominibus sacra utitur Scriptura, non eorum idcirco vanas approbat fabulas, sed faciens ex rebus visibilibus invisibilium rerum figuras ea nomina pro cognitione ponuntur quae late sunt cognita, ut quidquid incognitum significat, facilius per id