comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ grã & elegit quosdam de massa uniuersitatis
iuste facere passet. Quos tam̃ si non saluasset iuste fe¬
cisset quia ineorum merita erat. ut sifaceret inustũ ñ eẽt:
Deiusticia potestatis & equitatis.

Expanded text:
autem gratia et elegit quosdam de massa universitatis juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia in eorum merito erat ut si hoc faceret injustum non esset. justitia potestatis et aequitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
illius regetur. & ꝯduceret᷑ adꝯsumationẽ sinis sui.
uecessarium. Appecitum uisti ꝓpt̾ea uoluntarũ ẽẽ. uoluit. ut in
eo ꝑmeretur homo. siue bonum siuidelicet eum retineret cum
possed descrere. siue malum sieũ desereret cũ posset retinere.
flppecitũ uero ꝯmodi ꝓpt̾ea necessarium uoluit. eẽ. ds. quatiꝰ¬

Expanded text:
ur et conduceretur ad consummationem finis sui. necessarium. Appetitum justi propterea voluntarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere. Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quat
Abbreviated transcription (Latin):
dedit separabilem. & ipsi affectui cum in eẽt effectum suũ. hoc
.ẽ. iustitiam inseꝑ abilit ad eẽ. instituit. affectum ꝯmodi inse¬
parabilẽ tribuit & effectum illius hoc ẽ. ꝯmodũ ñ eque inseꝑa¬
buit̾ ad eẽ. p̃cepit. quatinus homo uel illo solo retento. unius & alt̾iꝰ
effectum retineret. Sed hoc solum qͦd potuit fecit. & quia appeti¬
tum iusti sponte dereliquit. iccͥco merito & iustitiam ꝙ ꝯmodũ
ꝑdidit solum appetitum ꝯmodi ad augm̃tũ infelicitatis retinẽs
Sicut enim augm̃tũ glorie fuisset. iniustitia ꝑseueranti. ñ pos¬
se ab amoie. & desiderio hñti boni tepescere. ita cumulus mise¬
ricordie. ẽ. ab appetitu boni non posse sese ꝯmͣuis adipisci illud
nequeat cohibere

Expanded text:
i separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc i separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuit, et effectum illius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit quatenus homo, veeffectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipisci nequeat cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
Inappetitu gͥ iusti ds̃ meritũ hominis ꝯstituit. inappetitu uͦ ꝯ
subiecit. Quia nisi inuoluntate & libero arbit̾o meritum. eẽt
non potuit. Post hos duos appetitus. duos effectus illoꝵ seque-¬
bantur iustum & ꝯmodũ dissimilit̃ tam̃ ordine ꝯtrario. Appe-¬
titus quippe iusti siue affectus seꝑabilis ẽ. Quia scd̾m uolunta-¬
tem in ẽ. sed affectus illius .i. iustum. siue iustitia inseꝑabilis
ab illo. ẽ. qui appetitus iusti sine iustitia. ẽẽ. non pot̾. Ipsum enĩ
iusti seꝑari potest. seo affectus eius .i. iustitia ab effectu ipso seꝑa-¬
ri non potest. Rursũ appetitus ꝯmodiͥ seꝑ abilis ẽ. quia secundũ
necessitatem in ẽ. & auoluntate rationali nunqmͣ seꝑari pot̾.¬
constat sũma pena. cum creatur᷑ pene addita. neꝗꝯmodũ suũ
fastidire potest. ꝓpt̾ in mutabilẽ naturã. nec habere pot̾. ꝓpt̾
in remissibilem culpam. Ppt̾ea gͥ ds̃ affectum iustitie homini¬

Expanded text:
In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu verosubjecit, quia nisi in voluntate et libero arbitrio meritum esse non potuit. Post hos duos appetitus duo effectus illorum subsequebantur: justum et commodum, dissimiliter tamen et ordine contrario. Appetitus quippe justi sive affectus separabilis est, quia secundum voluntatem inest; sed effeetus illius, id est justum sive justitia inseparabilis ab illo est, quia appetitus justi sine justitia esse non potest. Ipsam enim te separari potest, sed effectus ejus, id est justitia, ab affectu ipso separari non potest. Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali nunquam separari potsumma constat poena cum creatura, poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus affectum justitiae homin
Abbreviated transcription (Latin):
Ui enim natura subtiles mag̃. & sapientia amplius ꝑ¬
spicaces creati sunt. Hñ merito dignitatis suꝑiores sũt.
ꝯstituti. Qui uero & natura minus subtiles. & sapientia minus
ꝑspicaces ꝯditi sunt merito dignitate inferius sunt ordinati.
ita tamen ut hii qui excelsiores sunt ꝯstituti. sine suꝑbia p̾lati
eeñt. & qui inferiores positi sunt. sine miseria. sub iecti.

Expanded text:
iles natura magis et sapientia amplius perspicaces creati sunt, ii merito dignitate superiores sunt constituti. Qui vero et natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, merito dignitate inferiores sunt ordinati, ita tamen ut ii qui excellentiores constituti sunt sine superbia praelati essent, et qui inferiores positi sunt, sine miseria subjecti. CA
Abbreviated transcription (Latin):
que cͥcase erant uentura fuisse millis. & alit̾ inꝑfectos. & igno¬
rantes. & non sicut oportuit ꝯsũmatos. & plenos. qualia fa¬
cere omĩpotentẽ. non deguit & ꝑfectum & bonũ. S discernũt
quia adꝑfectionẽ aliqͥo facere ut ꝑficiatur qͦd. ẽ. inꝑfectum
& ideo inꝑfectum ut sit pͥmo inꝑfectũ. deinde ꝑfectum. & ut
abeo ꝑficiat᷑ aquo inꝑfectũ factum. ẽ. Ut ꝑficiatur nõ est
imꝑfectio facientis. neq turpitudo facti. qm̃ alit̾ facere potuit qͥ
fecit & nonauit fieri debuit qͦd factum. ẽ. S & hoc dicendũ qm̃¬

Expanded text:
ura erant fuisse in illis; et aliter imperfectos, et ignorantes, et non sicut oportuit consummatos et plenos; qualia facere omnipotentem non decuit et perfectum et bonum. Sed non discernunt quod ad perfectionem aliquid facere ut perficiatur quod est imperfectum; et ideo imperfectum, ut sit primo imperfectum; deinde autem perfectum, ut ab eo perficiatur a quo imperfectum factum est, ut perficiatur; non est imperfectio facientis neque turpitudo facti, quoniam et aliter facere potuit qui fecit, et non aliter fieri debuit quod factum est. Sed et hic dicendum q
Abbreviated transcription (Latin):
c̃et. qͦͥd adbonũ ꝑficiendũ exꝯditione accepit. Nusqm̃ tñ
scͥpturarũ neqm̃ sp̃s serapħim appellatos inuenio. qͥalicet
econt̾ra dona pꝰrumã adhuc in malo possideant carita¬
tem tam & duectionẽ dei neqͣꝙͣ habere potuerunt.

Expanded text:
eret, quod ad bonum perficiendum ex conditione accepit. «Nusquam tamen eret, quod ad bonum perficiendum ex conditione accepit. «Nusquam tamen Scripturarum nequam spiritus seraphin appellatos invenio, quia licet cetera dona post ruinam adhuc in malo possideant, caritatem tamen in dilectione dei nequaquam habere potuerunt».
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpͥncipio ad eo ꝯditos ordines angłorũ . i. angelos:
archangelos. pͥncipatus. & potestates. uircutes. dnationes.
tronos. cherubin. & seraphin: ut addito homine denariꝰ
ꝯsũmaretur ꝑfectionis celestis. Non eñi ut quidã putãt
conditio hominis. itu restaurationẽ anglorũ ꝓuisa .ẽ. quasi
homo factus non fuiss nisi angelus cecidisset. s iccͥco ad res.¬
taurendũ & supplendum lapsorũ angłorũ num̾ũ factus h̃o
dicitur. quia cum ħo postmodũ creatus illuc unde illi ceci¬
derunt. ductus ẽ. iuius societatis numerus. qui incadenti.¬
buis diminutus fuerat ꝑhominẽ reꝑat᷑. Nouem gͦ ordines
angłorũ abinitio ꝯditi sunt. & exillis quiceciderunt. qͥa
cietatis or dinẽ fecerunt. habet traditio exsingulis ordi¬
nil aliquos cecidisse. Unde & apostollis cum de maligno.¬
norũ spĩum. ty rannide m̃tionẽ faceret. pͥncipatus & potes.
idem nunc quisq nunc inmalo mist̾ium exꝑuersitate exer-¬

Expanded text:
angelos, archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito homine denarius consummaretur perfectionis coelestis. Non enim ut quidam putant conditio hominis ita ad restaurationem angelorum provisa est, quasi homo non fuisset factus, nisi angelus cecidisset; sed idcirco ad restaurandum et supplendum lapsorum angelorum numerum factus homo dicitur; quia cum homo postmodum creatus illuc unde illi ceciderunt ductus est, illius societatis numerus qui in cadentibus diminutus fuerat, per hominem reparatur. Novem enim ordines angelorum ab initio conditi sunt, et ex illis qui ceciderunt quia cietatis ordinem effecerunt. Habet autem traditio ex singulis ordinibus aliquos cecidisse. Unde et Apostolus Paulus cum de malignorum spirituum tyrannide mentionem faceret, principatus et potidem nunc quisque in malo ministerium ex perversitate exerc
Abbreviated transcription (Latin):
nũqm ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritũ fides
habet ubi etiam ꝯgnitione non discernit. hic quia ꝯgnitio¬
ne omĩno destituit᷑ cadit: ipsa & fides eius desistit.

Expanded text:
nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides habet ubi etiam cognitione non discernit; hic quia a cognitione omnino destituitur cadit ipsa, et fides ejus desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
ab illorũ m̾um̃o alieni sunt. qmuis ad ꝯgnitionẽ illorũ non per¬
tingunt. Scͥptum est enim. Boues arabant & asine pascebant᷑
iuxta illos. Simplices quippe in scã ecclesia qͣmuis cum ꝑfectis
occurta sacram̃torũ dei rimari non ualenͣt. quia tam̃ se ab illoꝵ
societate non diuidunt. quasi iuxta eos positi in eadem fide &
spe bene oꝑando se depascunt. Sigͦ fides aliqͣndo cum ꝯgni-¬
tione est qͣndo scitur quod creditur. aliqͥndo sine ꝯgnitione
qͣndo scienti tantum & credenti creditur. Necesse ẽ. tam̃ semꝑ
aliquam. eẽ. ꝯgnitionẽ cum fide que ipsam fidem ꝑintentionẽ
dirigat. quia sinichil exhis que credenda sunt ꝯgnosceret᷑
non haberet fides quo se ꝑintentionẽ in bono oꝑe dirigeret.
naͣmq aliquid bene oꝑando spem suam excitaret. S aliud
est inquibdam ꝯgnitionẽ fidei transcendere. aliud illa que

Expanded text:
ab illorum merito alieni sunt, quamvis ad cognitionem illorum non perab illorum merito alieni sunt, quamvis ad cognitionem illorum non pertingunt. Scriptum est: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Simplices quippe in sancta Ecclesia quamvis cum perfectis occulta sacramentorum Dei rimari non valeant; quia tamen se ab illorum societate non dividunt quasi juxta eos positi in eadem fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides aliquando cum cognitione est, quando scitur quod creditur; aliquando sine cognitione, quando scienti tantum et credenti creditur. Necesse est tamen semper aliquam cognitionem esse cum fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
uel non. eẽ. scitur. ita sine fide ẽe. non potest. quares. ẽẽ. uel
non ẽẽ. creditur. Aohanc ꝯgnitionẽ si fides accedat. ut
credatur quod audiebat᷑. & intelligebat᷑ ẽ. credulitas. in
cognitione. & inuenitur incredulitate fidei substantia. inꝯgnitio.¬
ne mat̾ia. Potest autem ognitio huiꝰmodi. sine omnifide. ẽẽ.
fides autẽ sine om̃i ꝯgnitione. ẽẽ. non potest. qm̃ quiaudit ali.¬
quid & intelligit non semꝑ credit. Qui autẽ nichil intelligit.
nichil credit. qͣmuis aliqͣndo credere possit quod nõ intelligit.
Nam & fides est etiam de fide qua creditur qͦd nescitur. quia sci¬
enti & credenti creditur. Iue enim qui credenti credit. & non
in ꝯuenient̾ credere dicitur. qͦd ille credit cui credit. & si nesci¬
at illud quid sit quod credit. & scit cui credit. Tales sunt
simplices inscã ecclesia. qui ꝑfectiorib credentib & ꝯgnoscen¬
tibus credunt. qui nimirum in sua simplicitate saluant᷑. nec

Expanded text:
el non esse scitur, ita sine fide esse potest qua res esse vel non esse creditur. Ad hanc cognitionem si fides accedat ut credatur quod audiebatur et intelligebatur, est credulitas in cognitione, et invenitur in credulitate fidei substantia, in cognitione materia. Potest autem cognitio hujus sine omni fide esse; fides autem sine omni cognitione esse non potest, quoniam qui audit aliquid et intelligit, non semper credit; qui autem nihil intelligit nihil credit, quamvis aliquando credere possit quod non intelligit. Nam et fides etiam est de fide qua creditur quod nescitur, quia scienti et credenti creditur. Ille enim qui credenti credit, non inconvenienter credere dicitur quod ille credit cui credit; et si nesciat illud quid scit quod credit, et scit cui credit. Tales sunt simplices in sancta Ecclesia qui perfectioribus credentibus et cognoscentibus credunt, qui nimirum in sua simplicitate salvantur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nem presentẽ babere incipiat. & nulla iam ratione ab eus¬
fide & dilectione etiam si totus mundus inmiracula uerta¬
tur. auelli queat. Isti sunt gͦ tres grattiis ꝓmotione̾s fidei.
quib fides crescens adꝑfectum ꝯscendit: ꝓmus ꝑpietatem
eligere. Secundꝰ ꝑrationẽ approbare. Tercius ꝑuetitatem
apprehendere

Expanded text:
nem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejusnem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejusfide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens ad perfectum conscendit. Primus per pietatem eligere; secundus per rationem approbare; tertius per veritatem apprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
maior. melius. ẽẽ. ofiteri unum pͥncipiũ qͣm multa. Qm̃ ubi
multitudo aut pluralitas suꝑflua. ẽ. aut unitas inꝑfecta.
Ad huc amplius. Melius. ẽ. creatorẽ parit̃ ꝯfiteri & saluatorẽ
qmͣ creatorẽ solum. Qm̃ qui creatorẽ dicit maiestatẽ ꝯfitet᷑
Qui saluatorẽ intelligit pietatem uenerat᷑. Et maius bonũ
hominis. ẽẽ. ut indeo suo & maiestatem inueniat. qm oculo
cordis ꝯtempletur. & humanitatẽ qͣm oculo carnis speculetur.
ut totus homo indeo beatificetur. His rationib animꝰ ꝯfortatꝰ
ad ampliorẽ religionis diuine deuotionẽ excitatur. deuotiõe
autem mundatur. & purificatur. ut mundo coide iam quo¬
dãmͦ p̃gustare incipiat. id ad quolfide & deuotione ꝯgnoscen-¬
dum festinat. Ita munda oscientia inuisibilib documentis.
& secreta ac familiari uisitatione dedeo suo cotidie eruditur
& certificatur. intantũ ut iam quodam mͦ eum ꝑ ꝯtemplatio¬

Expanded text:
major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflua est, aut unitas imperfecta. Adhuc amplius, melius est creatorem confiteri pariter et salvatorem quam creatorem solum, qui creatorem dicit majestatem confitetur; qui Salvatorem intelligit, pietatem veneratur. Et maximum bonum hominis est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fide et devotione cognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et certificatur; in tantum ut jam quodammodo eum per contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
dͦ sui ꝯsiderationẽ excitantur. ut quare bomo natus sit & si alia
post hanc uitam sequatur inquirant. si p̃mia uistis. & peccato¬
ribus tormenta ^ posita sunt. & si post finem opis sequatur p̃-
miumͣ retͥbutionis. Tali gͦ ꝯsideratione in coide oborta. mag-¬
no mox turpituduns motu. de dubio uite mortalis ꝯscientia
ipsa ꝯcutitur. & qͣnco mag̃ sibi erranti ꝑiculum imminere
cernit. tanto mag̃ ad ꝯgnitionẽ ueritatis ꝑuenire satagit.
Considerat in hoc mundo. tam diuersas. eẽ: hominũ estima¬
tiones suꝑ his inquib salus bominis ꝯstat. Pagani inplures
unitatẽ diuinitatis scindunt. Iudei creatorẽ ꝯfitentur. salua-¬
torem non ꝯgnoscunt. & in his omnib mens fluctuant. & nisi
pietate in suo teneret᷑. fortassit abiecta ueritate falsitatem se.¬
querent᷑. Aecedit ad hec spu scõ suggerente ratio. qm̃ inmultis
indubiis si unũ aliquid relinquitur. ut unũ aligͣd eligatur.
dubietas non tollitur sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio

Expanded text:
d sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec Spiritu sancto suggerente ratio, quoniam in multis dubiis si unum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio
Abbreviated transcription (Latin):
sum non.ẽ. Quia nisi eẽt ipsum qͦd bonũ non ẽ. ñ eẽt. qͦd
ex ipso bonum ẽ. Neq idcͥco prestant mala qm̃ exipsis bo.¬
num est. sed seruiunt prestanti. & largienti. quia ꝑipsa non ẽ. &¬
Mais bonũ ẽẽ. illud exquomaius bo

Expanded text:
num non est, quia nisi esset ipsum quod bonum non est, esset quod ex ipso bonum est. Neque idcirco praestant mala quoniam ex ipsis bonum est; sed serviunt praestanti et largienti, quia per ipsa non est qMajus bonum esse illud quo majus bo
Abbreviated transcription (Latin):
unũ int̾ius. alt̾um ext̾ius. Ext̾ior temptatio ẽ. qͣndo nob̃
extͥnsecus malum siue inuisibilit̾ siue uisibilit̾ faciendũ sugg̃it᷑.
Int̾ior temptatio. ẽ. qͣndo exmotu praue delectationis. intus minu
adpeccatũ sollicitur. ħ autẽ temptatio difficilius uincit᷑. q̃uiuint̾iꝰ
oppugnãs de nr̃o ꝯtra nos roborcitur. ꝓpt̾ea diabolus ueniam non
meruit. quia sine ulla temptatione peccauit. homo uero quia
sola ext̾iori temptatione pulsatus cecidit. tanto grauius plectendꝰ
erat. qͣnto leuiori inpulsu ꝑstratus fuerat. Et tam̃ quia aliom.
qmuis modicam adcadendũ occasionẽ habuit. iccͥco hunc tandẽ
tationis molentiam patimur tanto leuiori ꝑiculo ad grãm amis¬
sam reno ᷝ amuR

Expanded text:
unum exterius, alterum interius. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum sive visibiliter sive invisibiliter faciendum suggeritur. Interior tentatio est quando ex motu pravae delectationis intus animus ad peccandum sollicitatur. Haec autem tentatio difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia sine ulla tentatione peccavit. Homo vero quia sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat; et tamen, quia aliquam quamvis modicam ad cadendum occasionem habuit, idcirco hunc tandem tationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovamur
Abbreviated transcription (Latin):
disponerentur. Ergo terra deorsum erat. & celum sursum. & qͥ
supra terram erat celum erat. Ergo celum super terram et aque
ubierant: Sub celo. an supͣcelum: nec sub celo nec supra celũ aq̃ erãt.
s inipso celo aque erant: qͥa ipsum celũ aque erant. totũ aque. & totũ
celum. qͥa idem aque & celum. Scdã die factum est firmamentũ.
& uocatum est celum. et positum ẽ. ut diuidẽt interaqͣs & aqͣs. et
que pͥus aque erãt. facte sunt aque.zaque: que sub celo sunt. zaque

Expanded text:
disponerentur. Ergo terra deorsum erat et coelum sursum, et quod disponerentur. Ergo terra deorsum erat et coelum sursum, et quod supra terram erat coelum erat. Ergo coelum supra terram erat. Et aquae ubi erant? sub coelo an supra coelum? Neque sub coelo, neque supra coelum aquae erant; sed in coelo aquae erant, quia ipsum coelum aquae erant. Totum aquae et totum coelum; quia idem aquae et coelum. Secunda die factum est firmamentum et vocatum est coelum; et positum est, ut divideret inter aquas et aquas, et quae prius aquae, erant factae sunt aquae, aquae quae sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
aque ꝓpter motũ & fluctuationẽ. Nam si abissus interra erat. &
tenebre erant suꝑ faciem abissi: Ergo tenebre suꝑ terrã erant.
Sed quiderat suꝑ terrã: Duo inprincipio posita sunt. celum
et terra: Quid eoꝵ putas subtus aut quid supra fuisse dins:
Aut t̾ra supra aũt celum subtus: aut terra subtus et celum supͣ:
Sed numqͥdcredendum ẽ in pͥma illa conditione rerũ. celum sub
guis catũ sa ꝰ p̃ ost ea informatione supͣ dispositum fortassis qͥa pͥus scͥp¬
tura nõiauit celum ꝗͣ terram. ꝓpt̾ea celum qͣs i fundamentum subtꝰ
c̾atum fuisse. qͥs dicat: Ego autẽ non ordinis ẜ dignitatis causa sit̾
positũ reor & quia sermo etiam sequens de elemento terre qͣsi deꝓ
ximo. hoc posteriꝰ noĩato ħudus fu̾i̾t. ideo & pͥus celum. & pꝰea terra
noĩare debuit. Sed neq ipsa conditor nat̾a aliũ põnisaut locatio¬
nis ordinem pateret᷑. quam ut pondosa de orsum. & sursum leuia

Expanded text:
nem. Nam si abyssus in terra erat et tenebrae erant super faciem abyssi; ergo tenebrae erant super terram. Sed quid erat super terram? Duo in principio posita sunt coelum et terra. Quid horum putas subtus, aut quod supra fuisse dicemus? Aut terra supra et coelum subtus; aut terra subtus et coelum supra? Sed nunquid credendum est prima illa conditione rerum coelum subter creatum fuisse; et postea in formatione supra dispositum? Fortassis quia prius Scriptura nominavit coelum quam terram, propterea coelum quasi fundamentum subtus creatum fuisse quis dicat. Ego aut non ordinis sed dignitatis causa sic positum reor; et quia etiam sermo sequens de elemento terrae quasi de proximo et ob hoc posterius nominato habendus fuit, ideo et prius coelum et postea terra nominari debuit. Sed neque ipsa conditorum natura alium positionis aut locationis ordinem pateretur, quam ut ponderosa deorsum, et sursum levia
Abbreviated transcription (Latin):
patulo ad huc hiatu uacuoq horendũ inp̃ceps in ane p̃ferebat.
Cui qͥdẽ de suꝑ tenebrose illiꝰ caliginis q̃ tẽ tota terre suꝑficies ob¬
uoluta erat nebula tendebat᷑. qͣs ut ego arbitror tenebras scͥpt᷑a cum
celum et terra crearentur. suꝑficiẽ abyssi fuisse testat᷑. Talis mundi
facies inpͥncipio pͥus quam forniã susciꝑet. aut dispoĩtionẽ ꝑscͥpturã¬

Expanded text:
patulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. patulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. Cui quidem desuper tenebrosae illius caliginis qua tota tunc terrae superficies obvoluta erat nebula tendebatur; quas, ut ergo arbitror, tenebras, Scriptura cum coelum et terra crearentur super faciem abyssi fuisse testatur. Talis mundi facies in principio priusquam formam reciperet aut dispositionem, per Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
festȩ siue obscure reꝑi. scđm rei geste ueritatẽ ex p̾ssa. pͥma
illa omĩum rerũ moles. qñ c̾ata ẽ. ibidem tc̃ adeẽ ꝓdiit. ubi nc̃
formata subsistit. Erat q t̾re um ħ elementiĩ medio eodẽq uno lo¬
co subsidens cet̾is inuna confusionȩ ꝑmixtis forma meliorȩ p̃ditũ. s is¬
dem cͥcũ qͥq in modũ cuiꝰ dã nebule. ob pansis ita inuelutũ ut appare.¬
re ñ poss qđ fuit. Illa uͦ tͥa in una sic̃ dictũ est. Ad huc confusione ꝑ¬
mixta. siue potiꝰ in una ꝑmixtionȩ confusa cͥcũqͣ suspensa eo usq in
cium qͦd asuꝑ ficie t̾re medio iacentis locti. usq ad sup̃mũ extremũ¬
q ambitꝰ celi limitẽ patet. illa nebula et caliginȩ replebat᷑. et qͥ nc̃
sunt aluei siue tͣrͣones aqͣrũ. iam tẽ in pso nascentis mundi exordio
in t̾re corꝑe. fut᷑a aqͥs receptacła ꝑata erant. inqͥb: illa magna ab¬
yssus deqͣ omiũm fluenta aqͣrum ꝓducenda siue de riuauda fuãt

Expanded text:
i gestae veritatem expressa, prima illa rerum omnium moles quando creata est, ibidem tunc adesse prodiit, ubi nunc formata subsistit. Eratque terrenum hoc elementum medio eodemque imo loco subsidens caeteris in una confusione permistis forma meliore praeditum; sed iisdem circumquaque in modum cujusdam nebulae oppansis ita involutum ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una, sicut dictum est, adhuc confusione permista sive potius in una permistione confusa, circumquaque suspensa, eousque in tium quod a superficie terrae medio jacentis loco usque ad extremum supremumque ambitus coeli limitem patet, illa nebula et caligine replebatur. Et quod nunc sunt alvei sive trachones aquarum, jam tunc in ipso nascentis mundi exordio in terrae corpore futura aquis receptacula parata erant. In quibus etiam magna illa abyssus de qua omnium fluenta aquarum producenda sive derivanda fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
abissi tenebrarũ locꝰ fuit ineo .s. elemento. unde lumen pꝰea uenire de¬
buit. Neq n. nisi in lucis loco tenebre ẽẽ potuert̃. Propt̾ea tenebre
erant suꝑ faciẽ abissi. Et sp̃c dei ferebat᷑ suꝑ aquas. Subito aquas
nõiat. cum pͥus in rerũ c̾atione. de sola terra & celo mentionẽ
fecisset. Sed ñ ꝓpt̾ea aquas ẽẽ in creatas credendũ ẽ. qͥa increa-¬
tione rerũ aquarũ nom̃ positũ non ẽ. qͥa ipsũ celũ ipse sunt tene¬

Expanded text:
abyssi tenebrarum locus fuit. in eo scilicet elemento unde lumen postea venire deabyssi tenebrarum locus fuit. in eo scilicet elemento unde lumen postea venire debuit. Neque enim nisi in lucis loco, tenebrae esse potuerunt; propterea tenebrae erant super faciem abyssi. Et spiritus Domini ferebatur super aquas . Subito aquas nominat, cum prius in rerum creatione de sola terra et coelo mentionem fecisset. Sed non propterea aquas increatas esse credendum est, quia in creatione rerum aquarum nomen positum non e
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut alia tnslatio ht incõposita. Et tenebre erant suꝑ faciẽ abyssi.
ꝑcelum nãq & terrã mat̾iam illã omĩũm celestium terrestiũq hoc
loco sig̾cari puto. de qua pot̾ ea succedent̾ informa fc̃a sunt. q̃ impsa
pͥus ꝑee̾ntiã simul c̾ata fuerunt. Ibi namq t̾ra erat ipsũ terre ele-¬
mentũ et celum erat mobilis illa et leuis confusio reliquoꝵ trium
que incͥcuitu medio iacentis t̾rȩ suspensa ferebat᷑. Et his duob om̃iũ
corꝑoꝵ siue celestiũ siue t̾restiũ formandor mat̾ia continebat᷑: de-¬
niq seqͥt᷑ scͥptura & dicit. Et tenebre erant suꝑ faciẽ abissi. Duo suꝑuᷤ
ꝓposuerar: uidł̃ celũ et terrã. mͦ quedam alia duo sub iungit. s. te
ꝙ celum uocau̾at sig̾cans intelligendum. Propt̾ea namq suꝑ faciem
abissi tenebre erant qͥa abissus subtus erat. & de suꝑ caligo tenebrosa
erat. Neq abissus teneb̾erat. qͥa lumen futura erat. s de suꝑ faciem

Expanded text:
super faciem abyssi . Per coelum namque et terram, materiam illam omnium coelestium terrestriumque, hoc loco significari puto, de qua postea succedenter in forma facta sunt quae in ipsa prius per essentiam simul creata fuerunt. Ibi namque terra erat ipsum terrae elementum, et coelum mobile erat illa et levis confusio reliquorum trium quae in circuitu medio jacentis terrae suspensa ferebatur; et his duobus omnium corporum coelestium sive terrestrium formandorum materia continebatur. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et tenebrae erant super faciem abyssi. Duo superius proposuerat; videlicet coelum et terram. Modo quaedam alia duo subjungit scilicet quod coelum vocaverat, significans intelligendum. Propterea namque super faciem abyssi tenebrae erant; quia abyssus subtus erat, et desuper caligo tenebrosa erat. Neque abyssus tenebrae erat, quia lumen futura non erat; sed desuper faciem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̃n aque erant. ⁊ tenebre erant. ⁊ abissus erat. Abissus interra.
tenebre ⁊ aque incelo. ⁊tenebre erant suꝑ faciem abissi. ⁊ spc dei fe¬
rebat᷑ super aquas. Ergo suꝑ omĩa erat sp̃c dei. quia omnil in
potestate dei erant. ⁊ in oinnib non artabat᷑ potestas dei. fortassis
iam satis ẽ qͣntum ad ppositũ b̾uitatis ꝑtinet. dehis actenꝰ disputasse.
si h solum adiec̾i inius qͣnto tp̃r mundus in hac confusione pͥus¬
qͣm eiꝰ dispoĩtio inchoaret᷑. ꝑstiterit. Nam ꝙ illa pͥma om̃ium re¬
rũ mat̾ia inpͥncipio t̾ꝑis uel pociꝰ cũ ip̃o t̃ꝑr exorta sit constat exeo
mitate siue ꝯfusione ꝑmansent. scͥpta manifeste. ñ ostendit. Michi
autẽ uidet᷑. qͣntũ ego conic̾e ualeo inter c̾ationẽ & dispoĩionẽ rerũ

Expanded text:
at. Abyssus in terra; tenebrae et aquae in coelo. Et tenebrae erant super faciem abyssi, et spiritus Dei ferebatur super aquas. Ergo super omnia erat spiritus Dei; quia omnia in potestate erant Dei, et in omnibus non arctabatur potestas Dei. Fortassis jam satis est quantum ad propositum brevitatis pertinet de his hactenus disputasse, si hoc solum adjecerimus quanto tempore mundus in hac confusione priusquam ejus dispositio inchoaretur perstiterit. Nam quod illa prima rerum omnium materia, in principio temporis, vel potius cum ipso tempore exorta sit, constat ex eomitate sive confusione permanserit, Scriptura manifeste non ostendit. Mihi autem videtur quantum ego c
Abbreviated transcription (Latin):
tire.⁊ est sensus. Cuncta q̃ pat̾is tanto tollerare
pacientius debes: quanto secretoꝵ cȩlestium ig¬
suoꝵ linguas. ad caligosa cortla in fide liumex¬
ortationẽ format eũq aquar᷑ inpetꝰ oꝑit du
bñ agentia m̃bra eiꝰ: turbaresistentiũ ppłoꝵ p̃¬

Expanded text:
iceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto, secretorum coelestium igsuorum linguas ad caliginosa corda infidelium exhortatione format, eumque aquarum impetus operit, dum bene agentia membra ejus turba resistentium p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯmouet: quasi clausam pbaretrã tenet. sed fe¬
riendo indicat: quantum pñei in nob̾ displicuit:
corda resisstntiũ relicta diuinitꝰ uident : afflis¬
ti gamenes q conticesscunt. nec loquant᷑ indi¬
gris qui ⁊ deteriores fierent. Addertar ioto¬

Expanded text:
non commovet: quasi clausam pharetram tenet, sed feriendo indicat quantum ei in nobis displicuit hoc corda resistentium relicta divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt, ne loquantur indignis, qui et deteriores fierent. Parcit
Abbreviated transcription (Latin):
qs diligitꝰ patidolet. Uentꝰ gͣ desiđium tollit
Qũ res quȩ lib& transitoria: et᷑ nitatis appe¬
titum destruit.Nelut nubes ꝑtransiit .s.
.m. Nubes in alto eminet. s hanc adeursum.
fatus inpellit. Salus gͦ ut nubes transiit. qr
pletis desideriis ⁊ actibꝰ infirmantũ: aduo¬
¶Nunc aũt inmemetipso .m .a .m. in nobis¬
metipsis aĩa nrt̃a hunc marcessit ⁊ afficit᷑.

Expanded text:
s diligit, pati dolet. Ventus ergo desiderium tollit, cum res quaelibet transitoria aeternitatis appetitum destruit. « Velut nubes pertransiit. » Nubes in alto eminet, sed hanc ad cursum flatus impellit: salus ergo ut nubes transiit, quipletis desideriis et actibus infirmantium, ad vo« Nunc autem in memetipso. » In nobismet ipsis n
Abbreviated transcription (Latin):
surg̾e qui adum nõ eiãt etct̾ranei quiꝑ secunt᷑.
tetã orientis surgẽ. quia erũpente ꝑsecutione¬
adoꝑa terrena deseruiunt: tanto eelerius fil¬
l possunt: quanto sub limia minꝰ intelligt̃.
quia uita pͣuoꝵ in solenti inquietudine mole¬
st a. ad obruenđa ut itadi ãim nauẽ cordis.
deꝑ sequentibꝰ. quieiꝰ iinera dissipanti. aħiꝗͦ
runda itfirmoꝵ m̃tib ueritatis uiã squalida
ꝑ suasione ꝑ turbãt. Insidiatist̃.mͥ. ⁊. p̃. In¬

Expanded text:
surgere, quia non erant extranei qui persequuntur teram orientis surgunt, quia erumpente persecutionad opera terrena deserviunt, tanto celerius falli possunt, quanto sublimia minus intelligunt.quia vita pravorum insolenti inquietudine molesta, ad obruendam ut ita dixerim navem cordis, de persequentibus, qui ejus itinera dissipant, dum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis viam squalida persuasione perturbant. « Insidiati
Abbreviated transcription (Latin):
xit me. et frenum posu¬
it mnosmeum. Addex¬
tes meȩ ilico surrexrerin
Pedes meos sub uerteruĩ.
etoppresserunt quasi
fluctibus semitis suis.
Dissipauerunt itinera me¬
a.insidiatisunt michi
et pre ualuerunt. et non

Expanded text:
xit me, et frenum poit in os meum. Ad dextes meae illico surrexerunt: pedes meos subverterunt, et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. Dissipaverunt itinera mea, insidiati sunt mihi, et praevaluerunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
bium. Ab hominan¬
tur me. et longe fugiuis
ame. et faciem meam
conspuere non ueren¬
tur.
haretram eñi
suam aperuit. & affli
torrentes dicit: ꝗ acalores conitatis frigidi. quasi
conuentieid coeunt. ut errori suo reuerentiam
munitssimos. lapides dicimꝰ. quos aqua fluuialis
trabit: herenci suꝑglareã habitant. qr illas
hõĩum m̃tes traht̃: quȩ̨ nulla stabilitatis graui¬

Expanded text:
bium: Abominantur me, et longe fugiunt a me, et faciem meam conspuere non verentur. Pharetram enim suam aperuit, et afflitorrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam munitissimos lapides dicimus, quos aqua fluvialis trahit: haeretici super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla stabilitatis gravi
Abbreviated transcription (Latin):
in orbẽ. ꝑ acto c̃uuio. filios sc̃ĩficare ÷ pꝰ uͥtutũ sen¬
sum antencionẽ cordis dirigere. & om̃e ꝙ agitur.
districta retracͣtione mundare: ne decipiatur ꝗͣ¬
litate maliait putentur bona q̃ mala st̃. ł quanti¬
tate boni. uͥ sufficiens credatur cumꝑ fectũ nonsit.
s ħ melius orando quã discutiendo inuenit. Meas
eñi ꝑ conpunctionẽ eleuata om̃ia sub se certiꝰ diui

Expanded text:
 Peracto convivio filios sanctificare, est post virtutum sensum intentionem cordis dirigere: et omne quod agitur districta retractatione mundare, ne decipiatur qualitate mali, ut putentur bona quae mala sunt; vel quantitate boni, ut sufficiens credatur, cum perfectum non fit: sed hoc melius orando quam discutiendo invenit. Mens enim per compunctionem elevata omnia sub se certius
Abbreviated transcription (Latin):
duotus est coluber tortu¬
osus. Ecce hec exparte
dicta sunt uiarum eius.
et cumuit par uulam stil¬
lam sermonum eius audi¬
erimus. quis poterit to¬
nitruum magnitudinis
illius intueri. Addi

Expanded text:
ductus est coluber tortuosus ecce haec ex parte dicta sunt viarum eius et cum vix parvam stillam sermonis eius audierimus quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri addi
Abbreviated transcription (Latin):
habet spem si preci sum¬
fuerit. rursum uirescit.
us. adodorem aquę ger¬
minabit. et faciet co¬
man: quasi cum primũ
plantatum est. N omo
uero cum mor tuus fue¬
rit et nudatus. atq con

Expanded text:
habet spem: si praecisufuerit, rursum virescit, us. Ad odorem aquae germinabit, et faciet comam quasi cum primum plantatum est; Homo ero cum mortuus fuerit, et nudatus atque con
Abbreviated transcription (Latin):
abundant taber nacula¬
pre donum. et audacter
prouocant deum: cum
ipse dederit omnia in ma¬
nibus eorum. N imirũ
interroga iumenta. et
docebunt te. et uolatilia
celi et indicabunt tibi.

Expanded text:
Abundant tabernaculaedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Nimirum interroga jumenta, et docebunt te: et volatilia coeli, et indicabunt tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
bis fidutiam pro posita siln
spe. et defossus securus t¬
dormies. Requiesces &
nonerit quite exterreat.
et deprecabuntur faciem
autem in piorum defici¬
ent. et effugium peribit

Expanded text:
bis fiduciam proposita tibi spe, et defossus securus dormiens requiesces. non erit, qui te exterreat, et precabuntur faciem autem impiorum deficient, et effugium peribit
Abbreviated transcription (Latin):
autem atteratur messis
eius. Memoria illius
pereat deterra. et non
cele bretur nomen eius
in plateis. E opellet
eum deluce intenebras.

Expanded text:
autem atteratur messis ejus. Memoria illius pereat de terra, et non celebretur nomen ejus in plateis. Expellet eum de luce in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbiorib dictis qͣsi beati iob eulpabiba u̾ba
discendi materiã fallacit̃ fixit. Suspice.¬
re debeat. quantominus dõ accione sua
aut ꝓsit. aut noceat: qui altitudini celi
atq etheri ꝓde̾e ł nocere ñ possit. quauis
a noł distare c̃spicimꝰ: ipsi creatori & dña¬

Expanded text:
superioribus quasi beati Job culpabilia verba dicendi materiam fallaciter fire debeat quanto minus Deo actione sua aut prosit aut noceat, qui altitudini coeli atque aetheris prodesse vel nocere non possit. Quamvis a nobis distare conspicimus, ipsi creatori atque domina
Abbreviated transcription (Latin):
O pus enim manumeius
sunt uniuer si. Subito
morientur. et uime¬
dio nocte cur uabun¬
sibunt. et auferent¬
uiolentum absq ma

Expanded text:
opus enim manuum eius sunt universi subito morientur et in media nocte turbabusibunt. « Et auferentviolentum absque ma
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cum nonamando sedti¬
m̃do retinetur. q̃ ut mi nistra¬
re recte ualeat: oportis pͥmũ
ut hane noncupiditas. sedne
nec ex libidine amplecti. ne
tẽpnat : aut eo iugũ suꝑni¬

Expanded text:
tur, cum non amando, sed timendo retinetur. Quae ut ministrari recte valeat, oportet primum, ut hanc non cupiditas, sed nenec ex libidine amplecti. Ne tempnat, aut eo iugum su
Abbreviated transcription (Latin):
rens. decorẽ uirtutis ei ampu¬
entilitas. tonsogͦ capite.n
int̾̃rã cortuit. quia uideãis
deserens dumsacra menta sua
ab eius sacrificio abstulit : ad no¬
ticiã gentium uenit. Qđ cadit.¬

Expanded text:
rens, decorem virtutis ejus ampunoster quasi detonso capite in terram corruit: quia Judaeam deserens dum sacramenta sua ab ejus sacerdotio abstulit, ad notitiam gentilium venit; capill
Abbreviated transcription (Latin):
riora mea effer buerun¬
absq ulla requie. pre¬
uenerunt me dies afflic¬
tionis. Me¬
erens incede¬
bam. sine furore con

Expanded text:
riora mea efferbuerabsque ulla requie. Praevenerunt me dies afflictionis. Merens incedebam, sine furore; con
Abbreviated transcription (Latin):
.o.m. Cut eñi cognatioẽs cordis caste seruate
potusset : fedus cum oculis pepigit. nepͥꝰ incau¬
te aspiceret: ꝙ pꝰ modũ inuitus amaret. Quã¬
eñi .p. Acsidicat. hrẽ me possessionẽ suaniex¬
cel sorũ conditor renuit : simensmea nc̃ añ c̃¬
spectũ illius in infimis desideriis tabescit. Nũ¬

Expanded text:
. » Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incaute aspiceret quod postmodum intus amaret. Vaer. » Ac si diceret: Habere me possessionem suam excelsorum conditor renuit, si mens mea ante conspectum illius infirmis desideriis tabescit. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
tor appareat. ut in eius uita cognoscam: an
querebat. ut in illo pensatus agnosceret: siui¬
tam simplicẽ uere tenuiss&. Si declinauit.gͥ.¬
urã cogiano it̃ rectitudinis ꝑ consensum re
quã concepta intrinsecꝰ : conpellit sibi eartͥ¬
uidere uolui q̃ c̃ cupi scẽm nec uidendo secutꝰ

Expanded text:
tor appareat, ut in ejus vita cognoscam an quaerebat, ut in illo pensatus agnosceret si vitam simplicem vere tenuisset. Dicattra cogitatio iter rectitudinis per consensum relquam concepta intrinsecus compellit sibi extrinvidere volui quod concupiscerem, nec videndo secutus
Abbreviated transcription (Latin):
enim partem haberet¬
deus in me desuper. et
here ditatem omni po¬
tens de excelsis. Num¬
quid non ꝑditio est ini¬
quo. et alie natio ope¬
rantibus ini quitatem:¬
uias meas. et cunctos

Expanded text:
enim partem haberetDeus in me desuper, et haereditatem omnipotens de excelsis? Nuquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus injustitvias meas, et cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
eumdant. Dicit gͦ. Dum multisumt qui eruci¬
ant : destruunt᷑ plurimi quiei contrione amo¬
cireumdat. Collum uero sistringit᷑: uocis us
catorib. reꝓbi quasi capitio tunicȩ constringt̃.
qr inea ꝑ secutionib suis uitã fidei ÷ p̃dicatiois̃
uocẽ extinguere conantur. Conꝑatussũ luto

Expanded text:
eum, quia dum multi sunt qui cruciant, destruuntur plurimi qui ei connexione amois. Collum vero si stringitur, vocis usus am reprobi quasi capitio tunicae constringunt, quia in ea persecutionibus suis vitam fidei, et praedicationis vocem exstinguere c
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa luto conparatur. quia tpr̃a lit̃ c̃ eul eatades¬
la hanc mala ꝑ uenisse estimant: que in ea exi¬
bi corporaliter uident. Elamabo adte .⁊.
sideriis clamat s dol& se quasi non respierdũ
sua uidet intri bulatiõib uota differri. ꝙ fit:¬

Expanded text:
ia luto comparatur, quia temporaliter conculcata dela hanc mala pervenisse aestimant, quae in ea exhiberi corporaliter vident. Fidelis autem sideriis clamat. Sed dolet se quasi non respici, dum sua videt in tribulationibus vota differri. Alt
Abbreviated transcription (Latin):
edrum emittis manum
tuam. et si corruerint
ipse saluabis. Elebam¬
quondam super eo qui
afflictus erat. et conpa¬
ciebatur anima p aupe¬
II. E xpectabam bona.
et uenerunt michimala.¬

Expanded text:
eam emittis manum tuam: et si corruerint, ipse salvabis. Flebamquondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pi. Exspectabam bona, et venerunt mihi mala
Abbreviated transcription (Latin):
subcinxerunt me. Cõ¬
paratussum luto. et assi¬
milatus sum fauillȩ. et¬
to: et non respicis me.¬
Mutatus es michi incru

Expanded text:
succinxerunt me. Comparatus sum luto, et assimilatus sum favillae etto, et non respicis meMutatus es mihi in cru
Abbreviated transcription (Latin):
cescit animamea. et pos¬
sident mẽ dies afflicti¬
onis. Nocte os meum
per foratur doloribus:
et quime come dunt non
dine eoꝵ consumitur
uestimentum meum. &
qu a sitiuce capitio.¬

Expanded text:
cescit anima mea, et possident me dies affliconis. Nocte os meum perforatur doloribus; et qui me comedunt, non ne eorum consumitur vestimentum meum, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
faciet quasi ebrios. cce
meus et audiuit auris mea.¬
et intellexi singula. Secu¬
ndum scientiam uestram.¬
et ego noui. nec inferior
uobissum. Sedtamen ad

Expanded text:
faciet quasi ebrios h. emeus, et audivit auris mea,et intellexi singula. Secundum scientiam vestramet ego novi: nec inferior stri sum: Sed tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
buens. et deo purgationẽ suam: & peccataꝵem se
cognoscit etxse. & iustum se fac tũ notugnorat¬
libere accusatorẽ querit. Q uia uero etiam iu¬
floꝵ corda. destulta cogitatione se rep̃ henđt.
subditur. Quare tacens consumor: Ac sidicat.
Sicut uxi nt accusatorem nullum exterius ti¬
merẽ utinam sic uiocissem ut intrame accu¬
satricẽ conscientiã nontimerẽ. Tacens eium ꝯ¬
sumitur : qui uttus in se inuenit: unde uratur.
sionem dicit. inqua dum peccata aspicit: punit.
aqua nemo absconditur. nisi duo que postulat

Expanded text:
enti Deo purgationem suam, et peccatorem se cognoscit ex se, et justum se factum nolibere accusatorem quaerit. Quia vero etiam justorum corda de stulta cogitatione se reprehendunt, subditur: « Quare tacens consumor? » Ac si dicat: Sicut vixi ut accusatorem exterius nullum timerem, utinam sic vixissem ut intra memetipsum accusatricem conscientiam non haberem! Tacens enim consumitur, qui intus in se invenit unde uratur. sionem dicit: in qua dum peccata aspicit, punit, a qua nemo absconditur, nisi duo quae postulat
Abbreviated transcription (Latin):
se. quasi corporalit̃ uident̾e accipiunt faciẽnđi.
qr ei etcum p̃ sentes fuit blandiunt᷑ fletibis. &
cum quasi a conspectueiꝰ recedunt : moribus de¬
trahunt. & tanto amplius feriendi sunt: quanto in
occulto cogitationis. recta dei iudicia cognoscunt.
.II. Ceruia inlutum redigitur. cum suꝑbꝰ quisq hu¬
miliatur in mortem. ⁊ elata caro tabeseit inputre¬
indicat quos id circo ad silentium restringit ut ea
quȩ mens illi suggesserit dicat. Ac sidiceret.
Nego carnaliter s spũ aliter loquor. qr ꝑsensum

Expanded text:
 quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt. rvix itaque in lutum redigitur, cum superbus quisque humiliatur in morte, et elata caro tabesindicat: quos idcirco ad silentium restringit, ut ea quae illi mens suggesserit, dicat. Ac si diceret: Non ego carnaliter, sed spiritualiter loquor, quia per sensum
Abbreviated transcription (Latin):
pocritȩ in similitud inẽ puncti:᷑. Nam sicut
stilus inpuncto dumpenit᷑. leuatur : sic hy¬
pocrita p̃sentis uitȩ laudem dñ tangit amit
usitam seag̾e simulat: & si intellectum suum
similem ueris p̃dicatiorub ostentat: quasi ster¬
quilinium. tam̃ infine ꝑdet᷑. qr mens uliꝰ¬
u.. Quhc̃ elatũ uidert̃: erancto dicent.
biest Quianeq in hoc ubi elatus fuerat
apparet. neq ineter uitatis requiȩ dequa
nis ostimationib uidet: deostensione ent
fantas matis. nonde soliditate uirtutis. et cum
mens eius in morte eugilat : cognoseit quia ho

Expanded text:
pocritae in similitudinem puncti est. Nam sicut stylus in puncto, dum ponitur, levatur, sic hypocrita praesentis vitae laudem dum tangit, amitvitam se agere simulat, etsi intellectum suum similem veris praedicatoribus ostentat, quasi sterquilinium tamen in fine perdetur, quia mens irgo nunc elatum viderunt, de exstincto dicent: Ubi est? Quia neque hic ubi elatus fuerat apparet, neque in aeternitatis requie, de qua nis aestimationibus videt, de ostensione est phantasmatis, non de soliditate virtutis. Nam cum mens ejus in morte carnis evigilat, cognoscit pro
Abbreviated transcription (Latin):
per sequamur eum. et
radicem uerbi inuenia¬
mus contra eum. Fu¬
gite ergo a facie gla¬
dii. quoniam ultor
iniquitatẽm gladius
est. et scitote esse iudi¬
autem sophorna ama¬
thites dixit.
Idcir¬
co cogitationes meȩ
uariae succedunt
sibi. et mens indiuer
nam quame arguis¬
recte ꝓlatasint. intelligentia mea

Expanded text:
persequamur eum et radicem verbi inveniamus contra eum fugite ergo a facie gladii quoniam ultor iniquitatum gladius est et scitote esse iudiautem Sophar NaamathiIdcirco cogitationes meae variae succedunt sibi, et mens in divernam qua me arguisritus intelligentiae mea
Abbreviated transcription (Latin):
intelli gentie meae
respondebit michi.
Hoc scio a principio ex
quo positus est homo
super terram. quod

Expanded text:
intelligentiae meae respondebit mihi. Hoc scio a principio, ex quo positus est homo super terram: quod
Abbreviated transcription (Latin):
stilũ aũt ferreum: fortis sententia patrũ. ꝑ plũ¬
bũ: iudeȩ ppłs gͣuis peccato. ꝑ silicẽ gentilitas
figuratur. Cunctaq̃ ꝑtulit. forti sentencia pa
eni. qir .m. Nonait conditor s redẽptor. eũ
Quẽ uisurꝰ sum.e. lu u¬

Expanded text:
stylum ferreum fortis sententia Patrum. Per plumbum Judeae populus gravis peccato. Per silicem gentilitas figuratur. Cuncta ergo quae pertulit, forti sententia Pateus vivit. Non ait conditor, sed redemptor, eum Quem visurus sum ego,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et derere lictast̃ .t.m .l. Dentes apłi st̃. labia
tantum mõ circadentes relicta sunt. cumduo post
mortẽ eiꝰ ambulantes. confabulari quidẽ nou̾ant.
s p̃dicare iameũ aut mordere infideluĩ uitia:
formidabãt. Sediã ad pͥa u̾ba iobreuetiitur. Mi¬

Expanded text:
« Et derelicta. » Dentes apostoli sunt; labia tantummodo circa dentes relicta sunt, cum de eo duo post mortem ejus ambulantes confabulari quidem noverant, sed praedicare jam eum, aut mordere infidelium vitia formidabant. Sed jam ad propria verba Job revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
PQuemui surꝰ sũ .e.i. caro nr̃a pꝰ resurrectionẽ
eademerit ⁊ diu̾sa. Eadem ꝑnaturã. diu̾sa ꝑ glo¬
riã. Eritq sp̃uał. quia in corruptibilis. & palpa¬
bilis. qr ñ amutet eẽntiã ueracis naturȩ. Reposi
it: quauera certitudine despe resurreotiõis
usti accusationẽ inuenire appetunt: ubira¬
dicẽ q̃rt̃. ea qualoquendi originẽ sumant.¬
& ramos loquacitatis dilatent. s tñ sc̃ s uir
distric he sentenciã prius quam appareat.
agit. eo ipso quo ħos despicit: ẽẽ iuditium¬

Expanded text:
nem eadem erit, et diversa. Eadem per naturam, diversa per gloriam. Eritque spiritualis, quia incorruptibilis, et palpabilis, quia non amittitur essentia veracis naturae. Repositit, quia vera certitudine de spe resurrectionis justi accusationem invenire appetunt, verbi radicem quaerunt, ex qua loquendi originem sumant, et ramos loquacitatis dilatent: sed tamen sanctusdistrictae sententiam prius quam appareat, agit, eo ipso quo hoc despicit, esse Dei judicium
Abbreviated transcription (Latin):
Perfodiuntin
tenebris domos. sicut
indie cum dixerant esibi.
et ignorauerunt lucem.
Si subito apparuerit au¬
rora: arbitrantur umbrã
mortis. et sic inte nebrif.¬
et sic intenebris quasi in

Expanded text:
Perfodit in tenebris domos, sicut in die condixerant sibi, et ignoraverunt lucem. Si subito apparuerit arora, arbitrantur umbram mortis. Et sic in tenebris quasi in