comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruare consueuit: ita inhoc qͦ tã
magnifico oꝑe suo nr̃ȩ uidelicet
reꝑationis. non tantũ potentiam
s ii prudentiã suã ostendere uo¬
luit. Et qͣmqͣm illud alit̃ quomͦ
uellet ꝑficere potuisset: placuit
ei tam̃ eo potius ⁊ mͦ. ⁊ ordine
hominẽ sibi reconciliare. qͦ noue¬
rat cec idisse: ut sicut diabolus
dũ uirũ ꝑfeminã uicit: ita pͥus
a femina uirgine seduceretur.&
post a uiro xp̃o aꝑte debellaret᷑:
quatinus malicie fraudi simul dũ
ars pietatis illuderet. ac maligni
fortitudinẽ xp̃i uirtus contereret:
diabolo ds̃: ⁊ prudentior appare¬
ret ⁊ fortior. Ita quippe decuit
incarnatã sapientiã spiritalem
uincere malitiam: quo ñ solũ at¬
tingeret a fine usq ad finẽ fortit̃
sridispon̾et omĩa suauit̃. Attigit
aut̃ a fine usq adfinẽ. id est a celo
usq adinfernũ. Si ascendero inqͥt
in celũ tu illic es: si descendero in
infernũ ades. Utrobiq u̾ fortit̃:

Expanded text:
servare consuevit, ita in hoc quoque tam servare consuevit, ita in hoc quoque tam magnifico opere suo, nostrae videlicet reparationis, non tantum potentiam suam, sed et prudentiam ostendere voluit. Et quanquam illud aliter, quomodo vellet, perficere potuisset; placuit ei tamen eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut, sicut diabolus dum virum per feminam vicit, ita prius a femina virgine seduceretur, et post a viro Christo aperte debellaretur: quatenus malitiae fraudi dum ars pietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter,
Abbreviated transcription (Latin):
credenti: ⁊ de matͥs continentra facilus
sponso eius custodienti :⁊ exꝑien¬
ti. quã ipsi quoq uirgini de sola
sua conscientia se defendenti. Dic
queso.quis eam uidens ñ despon¬
satam ⁊ grauidam: ñ potius dice
tre dñi. Tolerabilius uͦ atq hone¬
stius fuit: putari ad tempus xp̃m
de coniugio fuisse natũ qͣm defor¬
nicatione. S non poterat inquis
deus aꝑtum aliquod ostendere
signũ: quo uidelicet fieret ut eiꝰ
nec ortus infamaret᷑. nec mat̃ cri¬
minaretur : Poterat utiq. Sed
ñ poterat latere demones: quod
scirent homines. Oportebat aut̃
a principe mundi aliquandu
celari diini consilii sacram̃tũ:
ñ quod ds̃ si palam opus suũ face¬
re uellet impediri posse abillo me¬
tueret: s quia ipse qui ñ solũ po¬
denter s etiã sapient᷑ quecũq uo¬
luit fecit. sic̃ in om̃ib suis oꝑib
quasdã rerũ uel temꝑm congru¬
entias ꝓter ordinis pulcritudinẽ

Expanded text:
credenti: et de Matris continentia facilius credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gravidam, non potius dicertre Domini. Tolerabilius vero atque honestius fuit putari ad tempus Christum de conjugio fuisse natum, quam de fornicatione. 13. Sed non poterat, inquis, Deus apertum aliquod ostendere signum, quo videlicet fieret ut ejus nec ortus infamaretur, nec mater criminaretur? Poterat utique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam opus suum facere vellet, impediri posse ab illo metueret: sed quia ipse, qui non solum potenter, sed etiam sapienter quaecunque voluit fecit, sicut in omnibus operibus suis quasdam rerum vel temporum congruentias propter ordinis pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sationis mariȩ: quȩ ⁊ dubitatio¬
nis thome. Mos siquidẽ erat uide
orum. ut adie desponsationis suȩ.
usq ad tempus nuptiarũ sponsis
sponse traderent᷑ custodiende:
quatinꝰ earũ ipsi eo sibi pudiciciã
curiosius seruarent: quo sibi ip¬
si fideliores existerent. Sicut gͥ
thomas dubitando. palpando.
constantissimꝰ factus ẽ dñice con¬
fessor resurrectionis: ita ⁊ ioseph
mariã sibi desponsando eiusq
conuersationem intemꝑe custo¬
die studiosius cõꝓbando. factus ẽ
pudiciciȩ fidelissimꝰ testis. Pulcra
utriusq rei conuenientia. Et
dubitatio thomȩ. ⁊ desponsatio
marie. poterant quidem similis
nobis laqueũ erroris inicere: fi¬
dei uidelicet in illo. castitatis in
illa ueritatem in suspicionem ad
tuebatur suspicio firma sit cer¬
titudo. Nam ⁊ de filii resurrecti¬
one. cicius qͥdem ego qͥ infirmus
sũ crediderim chome dubitanti
⁊ palpanti qͣm cephȩ audienti. &

Expanded text:
sationis Mariae, quae et dubitatiosationis Mariae, quae et dubitationis Thomae. Mos siquidem Judaeorum erat, ut a die desponsationis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando, constantissimus factus est Dominicae confessor resurrectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenientia: et dubitatio Thomae, et desponsatio Mariae. Poterant quidem similis erroris laqueum nobis injicere, fidei videlicet in illo, castitatis in illa, veritatem in suspicionem addtuebatur suspicio, firma sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis modis. signis &. temꝑib.
eandem rem diuersi ñ diuerso
sp̃u ip̃uiderunt ⁊⁊ predixerunt.
Quod moysi monstratũ ẽ. in rub. o¬
& igne. aaron in uirga ⁊ flore. gede¬
oni in uellere:⁊ rore: hoc aꝑte sa¬
lomon preuidit in forti muliere.
& eius precio. aꝑtius ieremias
precinit de femina ⁊ iuro. aꝑtis¬
sime ysaias declarauit de uirgi¬
ne ⁊ deo: Gabriel tandem exhi
Ipsa namq ẽ. de qua nc̃ eũgista.
Missus ẽ. ait angis gabriel. a dõ
ad uirginem desponatã ioseph.
Ad uiginẽ inqͥt desponsatam.
Quare desponsatã: Cum ẽẽt in¬
quã uirgo electa ⁊ ut ostensũ ẽ.
uirgo conceptura. uirgo paritu¬
ra: mirũ cur desponsata fuerit
ñ nuptura. Nũquid uel hoc casu
factũ quis dixerit: Non ẽ casu
factum qͦd rationabilis causa cõ¬
mendat: causa ualde utilis:⁊ ne¬
cessaria: ⁊ diuini ꝓsus adinuen¬
tione consilii digna. Dicam qͦd mͥ
immo qͦd ante me patribꝰ uisũ
fuit. Illa itaq fuit ratio despon¬

Expanded text:
diversis modis, signis et temporibus, eamdem rem diversi, non diverso spiritu et praeviderunt, et praedixerunt. Quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte Salomon praedixit in forti muliere et ejus pretio; apertius Jeremias praecinuit de femina et viro, apertissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibIpsa namque est, de qua nunc Evangelista: Missus est, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utique fuit ratio despon
Abbreviated transcription (Latin):
nicemus passionib. lauem᷑ in san¬
guine ipsius: ipsum offeramus ꝓpi.¬
tiationem ꝓ peccatis nr̃is. qm̃ adhoc
ipse natus. ⁊ datus ẽ nob̃. Ipsum
oculis patris ipsum offeramus ⁊ suis :
quia ⁊ pat̾ ꝓprio filio ñ peꝑcit. s ꝓ
met ipsum exinaniuit formã ser

Expanded text:
nicemus passionibus, lavemur in sannicemus passionibus, lavemur in sanguine ejus. Ipsum offeramus propitiationem pro peccatis nostris; quoniam ad hoc ipse natus et datus est nobis. Ipsum oculis Patris, ipsum offeramus et suis: quia et Pater proprio Filio suo non pepercit, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ ⁊ scm nom̃ eiꝰ. Quod enĩ
sanctius nom̃: qͣm qͦd filius altissimi
uocabitur: Magnificet᷑ ⁊anobis
paruulis. magnus dñs: quos ut face¬
ret magnus. factus ẽ paruulus. Par.¬
pora multo nobilius natus expatre:
nasei temporalit̃ non indigebat ex
matre. Non angłis. quoq qui cum
magnũ haberent: paruulũ ñ reqͥ¬
rebant. Nobis gͦ natus: nob̾ ⁊ datus:
quia nob̾ necessarius. Iam de nob̾
nato idato: faciamus ad qͦd natus ẽ.
idatus. Utamur nr̃o: in nr̃am uti¬
litatem. De saluatore: salutẽ oꝑem̃.
Ecce paruulus in medio statuitur.
Ouere paruulus: s malicia ñ sapien¬
tia. Studeamꝰ effici sic̃ paruulus istȩ.
discamus abipso. quia mitis ẽ. ⁊ hu¬
milis corde. ne magnus uidelicet
ds̃ sine causa factus sit homo par¬
uus: ne gratis mortuus: ne inua.¬
cuũ crucifixus. Discamus eiꝰ hu¬
militatem: imitemur mansuetudi¬
nem: amplectam᷑ dilectionẽ: cõmu¬

Expanded text:
potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim sanetius nomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnificetur et a nobis parvulis magnus Dominus, quos ut faceret magnos, factus est parvulus. Parvpora multo nobilius natus ex Patre, nasci temporaliter non indigebat ex matre. Non angelis quoque, qui, cum magnum haberent, parvulum non requirebant. Nobis ergo natus, nobis et datus, quia nobis necessarius. 14. Jam de nobis nato et dato faciamus ad quod natus est et datus. Utamur nostro in nostram utilitatem, de Salvatore salutem operemur. Ecce parvulus in medio statuitur. O vere parvulus, sed malitia, non sapientia! Studeamus effici sicut parvulus iste; discamus ab ipso, quia mitis est et humilis corde: ne magnus videlicet Deus sine causa factus sit homo parvus, ne gratis mortuus, ne in vacuum crucifixus. Discamus ejus humilitatem, imitemur mansuetudinem, amplectamur dilectionem, commu
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ s ñ qͣntus ipse: &e. ideo ner
altissimũ. Solum aut̃ unigenitũ
qm̃ ñ fecit. s genuit om̃ps om̃ĩi¬
dentem. altissimus altissimũ. ett¬
nus coȩternũ: ipsum sibi ꝑ omĩ
comparari. nec rapinam estimã
nec iniuriam. Recte gͥhic erit
magnus: qui filius altissimi uoca¬
bitur. S quare hic erit. iñ potiꝰ
ẽ magnus: qui semꝑ equalit̃ mag¬
nus ñ habet quo crescat. nec maior
post conceptum futurus sit quã
xerit. eritꝰ quia qui magnꝰ ds̃ erat
magnus homo futurus sit: Bene
gͦ. hic erit magnus. Magnus hõ
magnus doctor. magnus ꝓpħa. Sic
enĩ dicit᷑ de eo in eu̾głio: quia ppħa
magnꝰ surexit in nobis. Et aminori
quodam ꝓpħa: magnus itidem ꝓpħa
uulum paries: paruulum nutries:
paruulũ lactabis: s uidens paruũ.
cogita magnũ. Erit enĩ magnus:
quia magnificabit eũ ds̃ in conspe¬
ctu regum. adeo ut adorent eum
om̃s reges:. om̃s gentes seruiant ei.
Magnificet gͦ nanima tua dñm:

Expanded text:
 quantus ipse: et ideo nec altissimum. Solum autem Unigenitum, quem non fecit, sed genuit Omnipotens omnipotentem, Altissimus altissimum, Aeternus coaeternum; ipsum sibi per omnia comparari, nec rapinam aestimat, nec injuriam. Recte ergo hic erit magnus, qui Filius Altissimi vocabitur. 13. Sed quare hic erit, et non potius est magnus, qui semper aequaliter magnus, non habet quo crescat, nec major post conceptum futurus sit, quamxerit, erit, quia qui magnus Deus erat, magnus homo futurus sit? Bene ergo, Hic erit magnus. Magnus homo, magnus doctor, magnus propheta. Sic enim dicitur de eo in Evangelio: Quia propheta magnus surrexit in nobis . Et a minori quodam propheta magnus itidem prophvulum paries, parvulum nutries, parvulum lactabis: sed videns parvulum, cogita magnum. Erit enim magnus, quia magnificabit eum Deus in conspectu regum, adeo ut adorent eum omnes reges, omnes gentes serviant ei. Magnificet ergo et anima tua Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. que pagina ueteris testa¬
menti. uel p̃cipit. uel consulit. uł
hortatur. in carne ñ carnaliter
uiuere: &. in terris angłicam du¬
cere uitam: Ubi legeras beata
uirgo. sapientia carnis mors ẽ.ꝙ.
curam carnis ne ꝑfeceritis in de¬
siderio: Ubi legeras de uirginibꝰ
quia cantant canticũ nouum qͦd
nemo alius cantare potest: i secim
Fagnũ quocũq terit: Albi lege¬
ras laudatos ẽẽ qui sẽ castrauert
ꝓter regnũ dei : Ubi legeras. in
carne enĩ ambulantes ñ scdm
carnem militamꝰ : i qui matri.¬
monio iungit iurginem suam
benefacit.⁊ qui ñ uingit melius¬

Expanded text:
justitia, quae pagina Veteris Testajustitia, quae pagina Veteris Testamenti vel praecipit, vel consulit, vel hortatur in carne non carnaliter vivere, et in terris angelicam ducere vitam? Ubi legeras, beata Virgo: Sapientia carnis mors est ; et: Curam carnis ne perfeceritis in desiderio ? Ubi legeras de virginibus, quia cantant canticum novum, quod nemo alius cantare potest, et sequuntur Agnum quocunque ierit? Ubi legeras laudatos esse, qui se castraverunt propter regnum coelorum? Ubi legeras: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus ; et: Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit;
Abbreviated transcription (Latin):
neas. nec cũ dolore parturias. Du¬
ra necessitas. ⁊ graue iugum suꝑ
om̃s filias euȩ. Et si parunt: cru¬
ciantur: ⁊ si ñ pariunt maleddi¬
cuntur. Et dolor ꝓhibet parere.
iñ parere maledictio. Quid facies
iurgo. que hec audis. que hec legise
Si parturis angustiaris: si sterilis
manes. malediceris. Qiud eliges
prius quidem concipe ꝑ concupis¬
centiam. quod merito post cũ dolo¬
re parturiam. Hinc ⁊ enim ⁊⁊ si
tudeo maledictũ: s ñ peccatum.
Illinc uͦ: ⁊ peccatum simul ⁊eru¬
ciatum. Peniq hec maledictio qͥd
aliud ẽ. qͣm hominũ exꝓbratioe
Neq ob aliud sane dicitur sterił
maledicta: nisi quod obprobrio ⁊
contemptu sit habenda. tanqͣm
inutilis ⁊ infructuosa: &. hoc in
isrł tantũ. Michi aut̃ ꝓminimo
ẽ. quod hominib displiceo: cdũ
me possim ilirginem castã exhi¬
bere xp̃o.O uirgo prudens: o uir¬
go deuota. Quis te docuit deo pla¬
cere uirginitatem: Que lex. quȩ

Expanded text:
neas, nec cum dolore parturias. Duneas, nec cum dolore parturias. Dura necessitas, et grave jugum super omnes filias Evae! Et si parturiunt, cruciantur: et si non parturiunt, maledicuntur. Et dolor prohibet parere, et non parere maledictio. Quid facies, Virgo, quae haec audis, quae haec legis? Si parturis, angustiaris: si sterilis manes, malediceris. Quid eliges,prius quidem concipere per concupiscentiam, quod merito post cum dolore parturiam. Hinc etenim etsi video maledictum, sed non peccatum: illinc vero et peccatum simul et cruciatum. Denique haec maledictio quid aliud est, quam hominum exprobratio? Neque ob aliud sane dicitur sterilis maledicta, nisi quod opprobrio et contemptui sit habenda, tanquam inutilis et infructuosa, et hoc in Israel tantum. Mihi autem pro minimo est quod hominibus displiceo, dum me possim virginem castam exhibere Christo. O Virgo prudens, o Virgo devota, quis te docuit Deo placere virginitatem? Quae lex, quae
Abbreviated transcription (Latin):
isitientium iusticiam. ⁊ esca ⁊ potꝰ
est. Audisti de odore: alidisti de sa¬
pore: audi ⁊de spetie. Si enĩ fructꝰ
ille mortis ñ solum suauis fuit ad
uescendũ. s etiã teste scriptura de¬
lectabilis aspectuͥ qͣntomagis huiꝰ
uitalis fructus uiuificum decorẽ
debemus inquirere. in quẽ teste
alia scriptura desiderant. etiã ango
ꝓspicere: Quius pulchritudineu
in spũ uidebat. ⁊ in corꝑe uidere
cupiebat. qui dicebat. Ex syon spe¬
ties decoris eius. Et ne mediocrẽ
tibi uideat᷑ cõmendasse decorem.
recole quod in alio psalmo legis.Spe
cui benedixit d̃s in eternũ. Excuiꝰ
benedichone benedicta etiã tu in
mulieribus: quia ñ potest mala
dicta inquã tu in mulieribꝰ que
illam generalem maledictionem
euasisti qua dictum ẽ. intristicia
paries filios. ⁊ nichilominus illã
qua secutum ẽ. maledicta sterilis
inisrł: ac singłarem consecuta es
benedictionem. ut nec sterilis ma¬

Expanded text:
et sitientium justitiam, et esca, et potus et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicere? Cujus pulchritudinem in spiritu videbat, et in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psalmo legis: Specui benedixit Deus in aeternum: ex cujus benedictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia non potest mala dicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios ; et nihilominus illam, qua secutum est, Maledicta sterilis in Israel : ac singularem consecuta es benedictionem, ut nec sterilis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. Ille uͦ benedictus ñ in hoĩbꝰ:¬
omĩa deus benedictus in scła. Dicit᷑
benedictus iur. benedictus panis.
benedicta mulier. benedicta derra:
uel si qͥd tale increaturis benedictũ
ẽẽ memorat᷑. S singularit̃ bene¬
dictus fructus uentris tui. cum sit
suꝑ omĩa deus benedictus in secula.
Benedictus gͦ fructus uentris dui.
Benedictꝰ in odore. benedictꝰ in sapore
benedictꝰ in specie. Huius odoriferi
fructus fraglantiã sentiebat: qͥ dice¬
bat. Ecce odor filii mei. sicut odor ag
pleni: cui benedixit dñs. Anñ uere
benedictus. eui benedixit dñs: de
Et alibi. Quam magna multitudo
Et alius quidã. Si tam̃ in qͥt gustastis.
qm̃ duscis ẽ dñs. Et ipse fructus de
se: inuitans nos ad se. Qui edit me
ait adhuc esuriet: ⁊ qui bibit me ad¬
huc sitiet. Utiq ꝓpter saporis cdulce¬
dinem hoc dicebat: qua semel gust¬
tus. magis excitat appetitũ. Bonus
fructus: qui animarũ esurientiũ

Expanded text:
ribus; ille vero benedictus non in homiribus; ille vero benedictus non in homiomnia benedictus Deus in saecula . Dicitur benedictus vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid tale in creaturis benedictum esse memoratur: sed singulariter benedictus fructus ventris tui, cum sit super omnia benedictus Deus in saecula. 6. Benedictus ergo fructus ventris tui. Benedictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? De  Dominus ; et alibi: Quam magna multitudo Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium
Abbreviated transcription (Latin):
gine: ⁊ totus tam̃ dĩ. ⁊ totus uirginis
esset᷑ nec duo filii. s unus utriusq
quo concipis: ⁊ dñs pat̾ qui genuit
quẽ concipis. Pader inquam ⁊ tecũ.
qui suũ filium facit ⁊ tuũ. filius de¬
cũ qui adcondendũ inde mirabile
sacramentũ. miro mͦ ⁊ sibi reserat
genitale secretũ: &. tibi seruat uir¬
ginale signaculũ. Sp̃e sc̃s tecũ. qui
cũ patre ⁊ filio tuũ scĩficat uterũ.
Dñs gͦ tecum. Benedicta tu in mu¬
lierib. Libet adiungere qͦd elisa¬
bech cuiꝰ hec uerba sunt: ꝓsecuta
subiunxit. Et benedictus fructꝰ
cta. ideo benedictus fructus uentͥs
tui: s quia ille te p̃uenit in bene.¬
dictionib dulcedinis. ideo tu bene¬
dicła. Ulere ⁊ enĩ benedictus fructꝰ
uentris tui. in quo benedicte sunt
om̃s gentes. de cuiꝰ plenitudine
tu quoq accepist. cũ ceteris .&. si
differentius a ceteris. Ac ꝓpterea
benedicta tu quidem: ss in mulie¬

Expanded text:
gine; totus tamen Dei, et totus Virginis gine; totus tamen Dei, et totus Virginis esset; nec duo filii, sed unus utriusque quo concipis; et Dominus Pater, qui genuit quem concipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum in te mirabile sacramentum, miro modo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat virginale signaculum. Spiritus sanctus tecum; qui cum Patre et Filio tuum sanctificat uterum, Dominus ergo tecum. 5. Benedicta tu in mulieribus. Libet adjungere quod Elisabeth, cujus haec verba sunt, prosecuta subjunxit: Et benedictus fructuscta, ideo benedictus fructus ventris tui: sed quia ille te praevenit in benedictionibus dulcedinis, ideo tu benedicta. Vere etenim benedictus fructus ventris tui, in quo benedictae sunt omnes gentes, de cujus plenitudine tu quoque accepisti cum caeteris, etsi differentius a caeteris. Ac propterea quidem benedicta tu, sed in mulie
Abbreviated transcription (Latin):
dñs decũ. Deus enĩ qui ubiq eqͣ¬
liter totus ẽ. ꝑsuã simplicem sub¬
stantiã: aliter dam̃ in rationalib
creaturis qͣm inceteris: ⁊ ipsarũ
aliter in bonis qͣm in malis ẽ ꝑ ef¬
ficatiã. Ita sane ẽ in irrationalibꝰ
creaturis: ut tam̃ ñ captatur ab ip¬
sis. Arationalibꝰ aut̃ omĩb qͥdem
capi potest ꝑcognitionẽ: s abonis
tantũ capitur etiam ꝑ amorem.
In solis gͦ bonis ita ẽ. ut etiã sit cũ
ipsis. ꝓpter concordiam uolunta¬
tis. Nam dũ suas uoluntates ita ui¬
sticiȩ subdunt. ut dm̃ ñ dedeceat
uelle quod ipsi uolunt: ꝑhoc qͦd
ab eius uoluntate ñ dissentiunt.
dm̃ sibi spiritalit̃ iungunt. Sea
cũ ita sit cũ om̃ib scĩs specialit̃
tam̃ cum maria. Cum qua utiq
tanta ei consensio fuit. ut illius
non solum uoluntatẽ. s etiã carnẽ
sibi conungeret. ac de sua uirgi¬
nisq substantia unũ xp̃m efficeret
uel potius unus xp̃c fieret: qui o.¬
si nec dotus de deo. nec totus de uir¬

Expanded text:
nus tecum. Deus enim qui ubique aequaliter totus est per suam simplicem substantiam, aliter tamen in rationalibus creaturis quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus creaturis, ut tamen non capiatur ab ipsis. A rationalibus autem omnibus quidem capi potest per cognitionem, sed a bonis tantum capitur etiam per amorem. In solis ergo bonis ita est, ut etiam sit cum ipsis propter concordiam voluntatis. Nam dum suas voluntates ita justitiae subdunt, ut Deum non dedeceat velle quod ipsi volunt: per hoc quod ab ejus voluntate non dissertiunt, Deum sibi specialiter jungunt. Sed cum ita sit cum omnibus sanctis, specialiter tamen cum Maria: cum qua utique tanta ei consensio fuit, ut illius non solum voluntatem, sed etiam carnem sibi conjungeret; ac de sua Virginisque substantia unum Christum efficeret, vel potius unus Christus fieret: qui, etsi nec totus de Deo, nec totus de Vir
Abbreviated transcription (Latin):
rapinam arbitrabit᷑ eẽ se equalẽ
altissimo. Ille merito arbitrandu
ẽ. cogitasse rapinam. qͥ cũ de null
in angłicam formam factus fuiss
factori suo se comparans. usurpar
sibi qͦd filii altissimi ꝓprium ẽ. qui
utiq in forma dĩ adeo ñ factus b
ginitus ẽ. Altissimus enĩ pat̾ qͦna

Expanded text:
rapinam arbitrabitur esse se aequalem rapinam arbitrabitur esse se aequalem Altissimo . Ille merito arbitrandus est cogitasse rapinam, qui cum de nihilo in angelicam formam factus fuisset, factori suo se comparans, usurpavit sibi quod Filii Altissimi proprium est, qui utique in forma Dei a Deo non factus, sed genitus est. Altissimus enim Deus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dñe: ⁊ ñ facitis que dico: Uis scire
an ꝑtineas ad ppłm eius. uel potiꝰ
⁊ coͣputabit te in ppło suo. foc quȩ iu¬
bet in euangelio dñs ihe. quȩ iubet
nistros suos qui sunt in eccłia: ob¬
tempera eius uicariis p̃positis tuis.
ñ tantũ bonis ⁊ modestis. s etiam
discolis. & disce ab ipso iħu quia mi¬
tis ẽ ⁊⁊ humilis corde: ⁊ eris de beato
popło eius quẽ elegit in heredita¬
tem sibi: eris de laudabili populo
lem emuleris. ⁊ testimoniũ ꝑhibet
dicens: popłs quẽ non cognoui ser¬
uisut mͥ in auditu auris obediur
michi. S audiamus quid idem
angłs sentiat de illo: cui necdũ
concepto tale indidit nom̃. Ait
namq. Hic erit magnus: ⁊ filiꝰ
altissimi uocabitur. Bene magiꝰ.
qͥ filius altissimi merebit᷑ appellan
Annon magnus: cuiꝰ magnitud¬
nis non ẽ finis: Et quis magnꝰ at
sic̃ deus nr̃: Plane magnus qͥ tar
magnꝰ quã altissimus: quia ⁊ ipse
altissimus. Neq enĩ altissimi filies

Expanded text:
quae dico? Vis scire an pertineas ad populum ejus, vel potius et computabit te in populo suo; fac quae jubet in Evangelio Dominus Jesus, quae jubet ministros suos qui sunt in Ecclesia; obtempera ejus vicariis praepositis tuis, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis; et disce ab ipso Jesu, quia mitis est et humilis corde; et 748 eris de beato populo ejus, quem elegit in haereditatem sibi; eris de laudabili populo lem aemuleris, etiam testimonium perhibet, dicens: Populus, quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi . 12. Sed audiamus quid idem angelus sentiat de illo, cui necdum concepto tale indidit nomen. Ait namque: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Bene magnus, qui Filius Altissimi merebitur appellari. An non magnus, cujus magnitudinis non est finis? Et quis magnus, ait, sicut Deus noster? Plane magnus, qui tam magnus, quam Altissimus, quia et ipse Altissimus. Neque enim Altissimi Filius
Abbreviated transcription (Latin):
animam suã. ⁊ cũ sceleratis reputa¬
tus ẽ: oe. ipse peccatã multoꝵ tulit.
&e ꝓtransssorib rogauit ut ñ ꝑirent.
Non possunt perire ꝓ quib fłlius
rogat nepereant: ꝓ quibus pat̃
tradidit filiũ in mortem ut ui¬
uant. E qualiter gͦ ab utroq sꝑanda
ẽ uenia: quibus equalis ẽ in pieta¬
de miscłia. par in uoluntate poten¬
da. una indeitate substantia: in
qua unus cũ eis sp̃c sc̃s. uiuit

Expanded text:
cum sceleratis reputatus est; et ipse peccata 749 multorum tulit, pro transgressoribus rogavit ut non perirent . Non possunt perire pro quibus Filius rogat ne pereant, pro quibus Pater tradidit Filium in mortem ut vivant. Aequaliter ergo ab utroque speranda est venia, quibus aequalis est in pietate misericrodia, par in voluntate potentia, una in deitate substantia, in qua unus cum eis Spiritus sanctus vivit
Abbreviated transcription (Latin):
conuersari: ⁊ incarne celibem
agere uitam. fc ꝓude qͥcqͥd no¬
uum. qͥeqͥd subitum fuerit ortũ.
suspectas habent insiclias: totum
contra se estimant machinatum.
Icciło ⁊ maria turbata ẽ in sermo¬
ne angłi. Turbata ẽ. s ñ ꝑtubata.
Curbatus sum inquit ⁊ non sum
locutus. s cogitaui dies antiquos
⁊ annos ȩternos in mente habui.
Ita gͦ ⁊ maria turbata ẽ ⁊ non est
locuta: s cogitabat qualis ẽẽt ista
salutacio. Quod turbata ẽ. uerecũ¬
die fuit uirginalis. Quod ñ ꝑtur¬
bata: fortitudinis. Quod lacuit ⁊
cogitauit: prudentie. Cogitabat
dens uirgo. qͦd sepe angłs sathane
transfigurat se in angłm lucis: ⁊qͥa
nimirum humilis: ⁊ simplex erat.
& ideo cogitabat qualis eẽt ista salut̃.
Tunic angłs untuitus uirginem.q
uarias eam secũ uoluere cogitati¬
ones facillime deprehendens:
pauidam consolatur: confirmat
dubiam: ac familiarit̃ uocans ex
nomine: benigne ne tuneat ꝑsu¬

Expanded text:
conversari, et in carne caelibem conversari, et in carne caelibem agere vitam. Ac proinde quidquid novum, quidquid subitum fuerit ortum, suspectas habent insidias, totum contra se aestimant machinatum. Idcirco et Maria turbata est in sermone angeli. Turbata est, sed non perturbata. Turbatus sum, inquit, et non sum locutus; sed, cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Ita ergo et Maria turbata est, et non est locuta, sed cogitabat qualis esset ista salutatio. Quod turbata est, verecundiae fuit virginalis: quod non perturbata, fortitudinis: quod tacuit et cogitavit, prudentiae. Cogitabat dens virgo, quod saepe angelus Satanae transfigurat se in angelum lucis: et quia nimirum humilis et simplex erat,  ideo cogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persu
Abbreviated transcription (Latin):
erit fructus uteri uirginalis. deũ
deniq: paries: ⁊ de dõ concipies.
Confortare gͦ uirgo fecunda: casta
puerpura: mat̾ intacta: quia ñ ers
in isrł ultra maledicta: neq inter
steriles deputata. Et si adhuc ma¬
lediceris abisrł scđm carnem. non
quia sterilem uident. s quia fecũ¬
dam inuident: memento quod i
xp̃c maledictũ ꝑtulit crucis. qͥde
suã matrem benedixit in celis:
s ⁊ interris ab angło benedicta. ꝙ
a cunctis generationib terre me.¬
rito beata predicaris. Benedicta gͦ
tu in mulierib: ⁊ benedictus. fun¬
Quȩ cum audisset turbata est in
sermone eiꝰ. ⁊ cogitabat qualis ẽẽt
ista salutatio. Solent uirgines que
uere uirgines sunt semꝑ paude.
⁊ numquã eẽ secure: ⁊ ut caueant
timenda. etiã tuta ꝑtimescere: sci¬
entes se in uasis fictilib thesaurũ
portare preciosum. ⁊ nimis arcdu¬
um ẽẽ uiuere angłm inter homi¬
nes:⁊ interris more cȩlestium

Expanded text:
erit fructus uteri virginalis. Deum erit fructus uteri virginalis. Deum denique paries, et de Deo concipies. Confortare ergo, Virgo fecunda, casta Puerpera, Mater intacta; quia non eris in Israel ultra maledicta, neque inter steriles deputata. Et si adhuc malediceris ab Israel secundum carnem, non quia sterilem vident. Sed quia fecundam invident: memento quod et Christus maledictum pertulit crucis, qui te suam matrem benedixit in coelis: sed et in terris ab angelo benedicta, et a cunctis generationibus terrae merito beata praedicaris. Benedicta ergo tu in mulieribus, et benedictus fQuae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat 747 qualis esset ista salutatio. Solent virgines, quae verae virgines sunt, semper pavidae, et nunquam esse securae; et ut caveant timida, etiam tuta pertimescere, scientes se in vasis fictilibus thesaurum portare pretiosum, et nimis arduum esse vivere angelice inter homines, et in terris more coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
habeo: consiliũ aut̃ do. Tu uͦ ñ
dicam preceptũ: s nec consiliũ.
nec exemplũ. Nisi quod unctio do¬
cebat de de om̃ib: ac sermo dei
uiuus ⁊ efficax ante tibi factus
magister qͣm filius. prius instru¬
xerit mentẽ quã induerit car¬
re uirginem: ce. nescis quod ipsi de¬
exhiberi oporteat etiam matrẽ.
Eligis in isrł ẽẽ contemptibilis:
⁊ ut illi placeas cui te ꝓbasti. ma¬
ledictum incurrere sterilitatis.
Et ecce maledictio benedic̾tiõe
cõmutatur: sterilitas fecunditate
recompensat᷑. Aperi uirgo sinum:
expande gremium: p̃para uterũ:
quia ecce facturus ẽ tibi magna
qui potens ẽ: intantum ut ꝓma
ledictione isrł beatam de dicant
om̃s generationes. Nec suspectã
habeas prudens uirgo fecund ta¬
dem: quia ñ auferet intgritatẽ.
Concipies: s sine peccato. Graui¬
daeris: s ñ grauata. Paries: s ñ
cũ tristicia. Nescies uirum: igig¬
nes filium. Qualem filiũ: Illius
castitatis. Sapientia paterni cordi

Expanded text:
habeo, consilium autem do . Tu vero non dicam praeceptum, sed nec consilium, nec exemplum: nisi quod unctio docebat te de omnibus; ac sermo Dei vivus et efficax, ante tibi factus magister quam filius, prius instruxerit mentem, quam induerit carre virginem; et nescis quod ipsi exhibere te oporteat etiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, et ut illi placeas cui te probasti, maledictum incurrere sterilitatis: et ecce maledictio benedictione commutatur, sterilitas fecunditate recompensatur. 8. Aperi, virgo, sinum, expande gremium, praepara uterum: quia ecce facturus est tibi magna qui potens est, in tantum ut pro maledictione Israel, beatam te dicant omnes generationes. Nec suspectam habeas, prudens Virgo, fecunditatem, quia non auferet integritatem. Concipies, sed sine peccato, gravida eris, sed non gravata; paries, sed non cum tristitia: nescies virum, et gignes filium. Qualem filium? Illius castitatis. Sapientia paterni cordis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Uuos ihc lego in typo huius
quẽ nunc in manibus habemus
precessisse: ambos popłis p̃fuisse.
Quorũ unus suũ popłm de baby¬
fendebant. S numqͥd saluabant
apeccatis eoꝵ᷑ Is aut̃ ñr iħs .ꝙ.¬

Expanded text:
. Duos Jesus lego in typo hujus, quem nunc in manibus habemus, praecessisse, ambos populis praefuisse: quorum unus populum suum de Babyfendebant; sed nunquid salvabant a peccatis eorum? Is autem nos
Abbreviated transcription (Latin):
salutauit. Nec fuit difficile angło
ꝑclausũ ostium penetrare ad ab¬
dita uirginis: qͥ utiq ex subtili¬
tate suȩ substantiȩ hoc habet in
nat᷑a. ut nec seris ferreis eiꝰ arceatur
ingressus. quocũq suus eũ impe.¬
tus ferat. Angłicis enĩ spiritib
parietes non obsistunt: s cuncta
illis uisibilia cedunt. cuncta eqͦ
corpora quantũlibet solida. uł
spissa penetrabilia sunt eis ac ꝑ¬
uia. Suspicandũ gͥ non ẽ. quod
aꝑtũ inuenerit angłs ostiolũ
uirginuis: cui nimirũ in ꝓposito
eiat hominũ fugere frequenti¬
as. uitare colloquia. ne uł oran¬
tis ꝑturbaret᷑ silentium. uel conti¬
nentis castitas temptaret᷑. Clauserat
itaq etiam illa hora suũ suꝑ se ha¬
bitaculum prudentissima uirgo: s
hominib ñ angłis. Proinde ⁊ si po

Expanded text:
salutavit. Nec fuit difficile angelo salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virginis, qui utique ex subtilitate substantiae suae hoc habet in natura, ut nec seris ferreis ejus arceatur ingressus, quocunque suus eum impetus ferat. Angelicis enim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia sunt eis ac pervia. Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit angelus ostiolum Virginis, cui nimirum in proposito erat hominum fugere frequentias, vitare colloquia; ne vel orantis perturbaretur silentium, vel continentis castitas tentaretur. Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima, sed hominibus, non angelis. Proinde etsi ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os tuũ: Utinã ⁊mͥ de suꝑno al¬
tari. ñ quidẽ carbo unus. sed in¬
gens globus igueus afferat᷑: qui
uidelicet multam ⁊ inueteratã
prurientis oris mei rubiginem
ad plenũ excoquere sufficiat: qua¬
dinus angłi ad iurginem. ⁊ uirgi¬
nis adipsum grata inuicẽ ac casta
colloquia. dignus habear meo qͣlic̃q¬
replicare sermone. dit enim eũgłista.
Et ingressus angłs adeam. haud du¬
bium quin ad mariam: dixit. Aue
gr̃a plena: dñs tecũ. Quo ingressus
ad eam: Puto insecretariũ pudici
cubiculi: ubi fortassis illa clauso
suꝑ se ostio orabat patrẽ suũ. in abs¬
condito. Solent angłi astare oran¬
tibus: &. delectati in his quos ui¬
dent leuare puras manus in ora¬
tionem. holocaustũ sc̃e deuotiõis
gaudent se offerre dõ inodorem
suauitatis. Marie aut̃ orationes
quantũ placuerint in conspectu
altissimi angłs indicauit: qui in¬
gressus ad eam tam reuerenter

Expanded text:
 os tuum? Utinam et mihi de superno al os tuum? Utinam et mihi de superno altari, non quidem carbo unus, sed ingens globus igneus afferatur, qui videlicet multam et inveteratam prurientis 744 oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunqreplicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
ipso exꝑiris. qͣm merito dictũ sti.
&. nomen uirginis maria. S iã
modice pausandũ est: ne ⁊ nos in
transitu claritatẽ tanti luminis
intueam᷑. Ut enim uerbis apłicis
aitar bonum ẽ nos hic eẽ.&. libet
dulciter contemplari insilentio.
qͦd laboriosa ñ sufficit explicare lo¬
cutio. Interim aut̃ ex deuota scm¬
Qtillantis sẏderis contemplatione.
feruentior reparabit᷑ in his quȩ
uideo uerba scoꝵ assumo: quo uł¬
ex uasculorũ pulcritudine grati¬
ora fiant. queq in eis lectori appo¬
suerim. Ut autem nẽ a ꝓpħicis uer¬
bis incipiam. ue mͥ non quidem
sicut ꝓpħȩ quia tacui. sed quia lo¬
cutus sum: qm̃ uir pollutus labi¬
is ego sũ. Heu qͦt uana. qͦt falsa.
quot turpia. ꝑ hoc ipsum spurcis¬
simũ os meũ euomuisse me recolo:
in quo nc̃ celestia reuoluere uerba
p̃sumo. Ulehementer tumeo: ne iã¬
lam audiam adme dictũ. Quare
tu enarras iusticias . m. ⁊ as.t .in.¬

Expanded text:
ipso experiris quam merito dictum sit, ipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in transitu claritatem tanti luminis intueamur. Ut enim verbis apostolicis utar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod laboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, ferventior reparabitur in his quae video, verba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae mihi, non quidem, sicut prophetae, quia tacui, sed quia locutus sum, quoniam vir pollutus labiis ego sum! Heu! quot vana, quot falsa, quot turpia per hoc ipsum spurcissimum os meum evomuisse me recolo, in quo nunc coelestia revolvere verba praesumo! Vehementer timeo, ne jamjam audiam ad me dictum: Quare tu enarras justitias meas,
Abbreviated transcription (Latin):
huius syderis: si ñ uis obrui ꝓcellis.
Si insurgant uenti temptationũ:
si incurras scopulos tribulationũ:
respice stellam: uoca mariã.Si iac.¬
taris suꝑbie undis: si ambitionis.
si detractionis. si emulationis: res¬
pice stellam. uoca mariã. Si iracũ¬
dia. aut auaricia. aut carnis illecebra
nauiculam concusserit mentis:
respice ad mariam. Si criminũ i¬
manitate turbatus. conscientiȩ̨
feditate confusus. iudicii horrore
ꝑterritus. baratro incipias absor¬
bere̾ tristiciȩ. desperationis abysso:
cogita mariã. In ꝑiculis. in angu¬
stiis. in rebus dubiis. miariam cogita.
mariã inuoca: ñ recedat abore. ñ
recedat acorde:.ꝙ. ut impetres eiꝰ
orationis suffragiũ. ne deseras con¬
uersationis exemplum. Ipsam se¬
quens ñ deuias. ipsam rogans non
desꝑas. ĩpsam cogitans ñ erras. Ipsa
tenente non corrius. ipsa ꝓtegente
non metuis: ipsa duce ñ fatigaris:
ipsa ꝓpicia ꝑuenis: i sicantemet¬

Expanded text:
hujus sideris, si non vis obrui procellis. hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris superbiae undis, si ambitionis, si detractionis, si aemulationis; respice stellam, voca Mariam. Si iracundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temet
Abbreviated transcription (Latin):
ginis maria. Loquam᷑ pauca ⁊ suꝑ
hoc nomine qͦd interpretatũ maris
stella dicit᷑: ⁊ matri uirgini ualde
conuenient̃ aptat᷑. Ipsa namq ap¬
tissimȩ syderi comparat᷑. quia sic̃
sine sui corruptione sydus suum
emitcit radium: sic absq sui lesi¬
one uirgo parturit filiũ. Nec sy¬
deri radius suam minuit claritatẽ
nec uirgini filius suã integritatem.
Ipsagͦ est nobilis illa stella ex iacob
orta. cuius radius uniuersum orbem.
illuminat. cuius splendor ⁊ p̃fulget
insuꝑnis ⁊ inferos penetrat: derras
etiam ꝑlustrans. ⁊ calefaciens magis
mentes quã corꝑa: fouet uirtutes.
excoquit uicia. Ipsa inqͣm ẽ preclati
⁊ exinua stella suꝑ hoc mare magnũ
&. spaciosũ necessario subleuata: mi¬
cans meritis: illustrans exemplis.
Oquisqͥs de intelligis in huiꝰ scłi ꝓ¬
fluiio magis inter ꝓcellasce. tem¬
pestates fluctuarũ. qͣm ꝑ terrã am¬
bulare: ne auertas oculos a fulgore

Expanded text:
ginis Maria. Loquamur pauca et super ginis Maria. Loquamur pauca et super hoc nomine, quod interpretatum maris stella dicitur, et matri Virgini valde convenienter aptatur. Ipsa namque aptissime sideri comparatur; quia, sicut sine sui corruptione sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacob orta, cujus radius universum orbem illuminat, cujus splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore
Abbreviated transcription (Latin):
suo dauid. Prorsus inquã filius da¬
uid: ñ tantũ carne: s fide: s sc̃itate.
s deuotione. Quem tanquã alterũ
dauid. dñs inuenit scđm corsuũ:
cui tuto cõmitteret secretissimũ ac
sacratissimũ sui cordis archanum.
Cui tanquã alteri dauid. incerta &.
occulta sapientiȩ suȩ manifestauit.
cx dedit ñ ignarum ẽẽ mysterii qͦd
nemo principũ huiꝰ scłi agnouit.
Cui deniq datũ est. qͦd multi reges
&. audire non audierunt: ñ solũ ui¬
dere ⁊ audire: s etiã portare. dedu¬
cere. amplecti: deosculari. nutrire:
&. custodire. Non tantũ aut̃ ioseph:
s maria descendisse credenda est
de domo dauid. Alioqͥn ñ fuisset
desponsata uiro de domo dauid:
si ñ eẽt ⁊ ipsa de domo dauid: tlm¬
bo gͥ erant de domo dauid: s in al¬
dera completa ẽ ueritas quã iura¬
uit dñs dauid. altero tantũ conscio
i deste adimplete ꝓmissionis. In
fine aut̃ uersus: ⁊ nom̃ inqͥt uir.¬

Expanded text:
suo David. Prorsus, inquam, filius Dasuo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: quem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tuto committeret secretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum: cui tanquam 743 alteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii, quod nemo principum hujus saeculi agnovit: cui denique datum est quod multi reges t; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, sed etiam portare, deducere, amplecti, deosculari, nutrire et custodire. Non tantum autem Joseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine autem versus, Et nomen, inquit, Vir
Abbreviated transcription (Latin):
herodianam inuidiam fugiens
xp̃m in egẏpto portauit. Ille dño
suo fidem seruans. dñe noluit com¬
misceri: iste dñam suã dñi sui ma¬
trem uirginem agnoscens. ⁊ ipse
continens fideliter custodiuit. Illi
data ẽ intelligentia in mysteriis
somnioꝵ: isti datũ est conscium
fieri atq participem cęlestium sa¬
cramentoꝵ. Ille frumenta seruauit
non sibi s omni popło: iste panem
uiuum ecȩlo seruandũ accepit. tã
sibi qͣm toti mundo. Non ẽ dubiũ.
qͥn bonus ⁊ fidelis homo fuerit istȩ
ioseph: cui mat̾ desponsata ẽ salua¬
toris. fidelis inquã seruus ⁊ prudenᷤ
quẽ constituit dñs suȩ matris sola¬
tium: sue carnis nutriciũ: solum
deniq in terris magni consilii co¬
adiutorem fidissimum. Huc accedit.
qͦd dicitur fuisse de domo dauid.
Uere enĩ de domo dauid. uere de
regia stirpe descendit uir iste ioseph.
nobilis genere:mente nobilior. Pla¬
ne filius dauid. ñ degenerans a patͤ

Expanded text:
Herodianam invidiam fugiens, Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit tam sibi quam toti mundo. Non est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris. Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre
Abbreviated transcription (Latin):
cesse fuit ⁊ putari: sicut ce pater
saluatoris. non quidem ẽẽ s dici
meruit ut putaretur eẽ. dicente
hoc ipso euangłista. Et ipse iħc erat
incipiens quasi annoꝵ triginta: ut
putabat᷑ filius ioseph. Nec uir ergo
matris. nec filii pater extitit: qͣuis
certa ut dictũ est. ⁊ necessaria dis¬
pensatione. utrũq ad tempus o
appellatus sit. ⁊ putatus. Conice ta¬
men exhac appellatione qua licet
dispensatoria meruit honorari.
adeo ut pat̃ dei ⁊ dictus ⁊ creditus
sit conice & exproprio uocahulo
quod augmentũ non dubitas inter¬
pretari. quis ⁊ qualis homo fuerit
iste homo ioseph. Simul ⁊ mem̃to
magni illius quondã patriarchȩ
uenditi in egẏpto: &. scito ipsius
istum ñ solum uocabulũ fuisse sor¬
titũ: s ⁊ castimoniã adeptum. in¬
nocentiã assecutũ: ⁊ gr̃am. Siqͥdẽ
ille ioseph frat̃na exinuidia uen¬
ditus ⁊ductus in egiptũ. xp̃i uen¬
ditionem p̃figurauit: iste iosepli

Expanded text:
cesse fuit et putari: sicut et pater cesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut putaretur esse, dicente hoc ipso evangelista: Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Joseph . Nec vir ergo matris, nec filii pater exstitit, quamvis certa ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo, ut pater Dei et dictus, et creditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas interpretari quis et qualis homo fuerit iste Joseph. Simul et memento magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam. Siquidem ille Joseph, fraterna ex invidia venditus et ductus in Aegyptum, Christi venditionem praefiguravit: iste Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
dubitasse contendat: s quia iustꝰ
erat noluisse quidem habitare
cũ ea ꝓpter suspicionem. nec ta.¬
men quia pius erat traducere
uoluisse suspectam. ⁊ ideo uolue¬
rit occulte dimit̾e eã. breuiter
respondeo. etiã sic illam dubitatio¬
nem ioseph fuisse necessariã. quȩ
diumno meruerit certificari ora¬
culo. Sic quippe scriptũ est. Hȩc
aut̃ eo cogitante. quo scilicet oc.
culte dimitteret eã: apparuit ei
angłs in somnis dicens. Ioseph fili
dauid noli timere accipere mariã
coniugem tiã. qđ enĩ in ea natũ ẽ
de spu scõ ẽ. Itaq ꝓpter istas ratio¬
nes desponsata ẽ oraria ioseph: uel
potius sicut ponit euangłista. uio
cui nom̃ erat ioseph. Uirũ nomi¬
nat: non quia maritus. s qͦd homo
uirtutis erat. Uel potus quia uixta
alium euangłistam ñ uir simpłi¬
citer s uir eius dictus ẽ merito
appellatur qͦd necessarie putatur.
Debuit gͦ uir eius appellari. quia ne¬

Expanded text:
dubitasse contendat, sed quia justus dubitasse contendat, sed quia justus erat, noluisse quidem habitare cum ea propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: Haec autem eo cogitante, scilicet quod occulte dimitteret eam, apparuit ei angelus in somnis, dicens: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Quod enim in ea natum est, de Spnes desponsata est Maria Joseph, vel potius, sicut ponit evangelista, viro, cui nomen erat Joseph. Virum nominat, non quia maritus, sed quod homo virtutis erat. Vel potius quia, juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia ne