comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicio. Esuriui.⁊ dedisti mͥ mã¬
ducare. Situi. ⁊ dedisti mͥ bibe. ⁊ aba¬
hsmoĩ. & it̾m. uenite bñdicti patͥs
mei ꝑcipite regnum qđ uob̃ para¬
tum ẽ ab origine mundi. Regeita¬
q cum militib suis in magno gau¬
dio c̃stiduto. pars adu̾sa c̃fundetur.
de qͣ ⁊ subditur: qr obstructum est
os loqñtium miqua. Qñta iniq̃
pagani. qui ꝓpt̃ ydola xp̃ianos st̃
sunt. Obstructum ẽ os eoꝵ: iam
ñ audent loqui adu̾sus. xp̃m. Qd̾
tam̃ ĩ iudicio ꝑfectius adimplebit᷑.
qnͣdo regem nr̃m regnare uidebt̃.
⁊ dm̃ negare ñ pot̾unt: qͣndo aspi¬
cient scõs stare in magna c̃stantia
adu̾sus eos qui se angustiauer̃. qñ
cos qͦs aliqͣndo habuert̃ in derisũ.
computari uidebt̃ int̾ filios dĩ. Tc̃
qͥppe iniquoꝵ os obstructum erit:
qͣndo iam qͥd dicere ualeat ñ habe¬
bit. Studeamꝰ gͦ de luce uigilare
ad dm̃. atq in hoc arido deserco

Expanded text:
in judicio; Esurivi, et dedistis mihi manin judicio; Esurivi, et dedistis mihi manducare. Sitivi, et dedistis mihi bibere, smodi. Et iterum: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Rege itaque cum militibus suis in magno gaudio constituto, pars adversa confundetur, de qua et subditur: Quia obstructum est os loquentium iniqua. Quanta Ex Pagani, qui propter idola Christianos sunt sunt. Obstructum est os eorum. Jam non audent loqui adversus Christum. Quod tamen in judicio perfectius adimplebitur, quando regem nostrum regnare videbunt. Et Deum negare non poterunt, quando aspicient sanctos stare in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt: quando eos quos aliquando habuerunt in derisum, computari videbunt inter filios Dei . Tunc quippe iniquorum os obstructum erit, quando jam quid dicere valeat, non habebit. Studeamus ergo de luce vigilare ad Deum, atque in hoc arido deserto
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ibt̃ in inferioea t̾rȩ. tͣdent᷑ in ma¬
nus gladii. pardes uulpiũ er̃. Duch
sunt enim in captiuitatẽ usq ad ĩ¬
feriores t̾ras. expugnati st̃ ab hosti¬
bus.⁊ t̃diti in potestatem pugnatoꝵ.
scłarib: qui ꝓpt̾ calliditatẽ ⁊ astu¬
diam dicti st̃ uulpes. Hinc ẽ qd̾ he¬
rodem regem ipse dñs appellat uul¬
peni: ite dicite in qͥt uulpi illi. S
his ita disꝑsis: de rege nr̃o qͥd subuĩ¬
gat audiamus. Rex uͦ lȩtabit᷑ indo.
Iue qui a salute rex dicend̾ ẽ. quiẽ
rex regum ⁊ dñs dñantium. qui
nos regit scđm bonos mores. ⁊ ur¬
tudes. cuiꝰ regni ñ erit finis: tał rex
letabit᷑ in illa uera incõmudabili¬
tade. quȩ ẽ in dõ. scilicae in diuinita¬
te pat̾na. laudabunt᷑ ⁊̃ om̃s qui
iurant in eo. idẽ laudabiles appa¬
rebt̃ ꝑ ipsum onĩs qui side di ꝓmic¬
tunt ⁊ seruant: quia aiãs suas illi
uouent ⁊ redat. Magna quid̃c laus
erit scĩs: qnͣdo ab ipso dño audient

Expanded text:
tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt. Ducti enim sunt in captivitatem usque ad inferiores terras, expugnati sunt ab hostibus, et traditi in potestatem pugnatorumsaecularibus, qui propter calliditatem et astutiam dicti sunt vulpes. Hinc est quod Herodem regem ipse Dominus appellat vulpem. Ite, dicite inquit vulpi illi . Sed his ita dispersis, de rege nostro quid subjungat, audiamus: 12. Rex vero laetabitur in Deo. Ille qui a salute rex dicendus est, qui est rex regum et dominus dominantium, qui nos regit secundum bonos mores et virtntes, cujus regni non erit finis . Talis rex laetabitur, in illa vero incommutabilitate quae est in Deo, scilicet in divinitate paterna. Laudabuntur etiam omnes qui jurant in eo, idest, laudabiles apparebunt per ipsum omnes, qui fidem Dei promittunt, et servant: quia animas suas illi vovent, et reddunt. 309 Magna quidem laus erit sanctis, quando ab ipso Domino audient
Abbreviated transcription (Latin):
nicatis. Hanc uirtudem ⁊ głam mͦ
uident ꝑ fidẽ hi qui habent scĩfica¬
tum cor: pꝰ modũ uisuri st̃ ꝑ sp̃em.
Adhuc reddit aliam causã qͣre un¬
gilau̾it ⁊ sicierit dic̃s. Qm̃ melior
uite humane. s d̾s unã uitã ꝓmit¬
uitam negociandi. alius fen̾andi:
alius rꝰticandi. alius militandi: aliꝰ
illam. alius illã. Diu̾se st̃ uite. sed
melior ẽ misodia cua suꝑ uitas nr̃as.
Meliꝰer ẽ qd̾ das correctis: qmͣ qd̾ dili¬
gunt ꝑu̾si. Unam uitã donas quȩ
eligere potuerimꝰ. Uel alit̃. Multe

Expanded text:
nitatis. Hanc virtutem, et gloriam modo vident per fidem, hi qui habent 307 sanctificatum cor: postmodum visuri sunt per speciem. Adhuc reddit aliam caussam, quare vigilaverit et sitierit dicens: 4. Quoniam melior itae humanae, sed Deus unam vitam promitvitam negotiandi, alius feneraudi, alius rusticandi, alius militandi, alius illam, alius illam. Diversae sunt vitae, sed melior est misericordia tua super vitas nostras. Melius est quod das correctis, quam quod diligunt perversi. Unam vitam donas, quae eligere
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid p̃stari in ardore desidii. ip̃m
desid̃ium sitis ẽ aĩe. St̃ aut̃ diu̾sa
desid̾ia in cordib hominũ. Aliꝰ sitit
aurũ. alius argentum. aliꝰ possessi¬
onem. aliꝰ ħedidadem: alius hoc.
alius illd̃. uix inuenit᷑ qui sitiat
mundi hꝰ st̃ tanqm amara respuit:
atq ad illam ineffabilem dulce¬
dinem quȩ in dõ ẽ. totis desidus
in ardescit. In ebͥari desidat ab ub¬
tate domus dĩ. ubi ẽ sons uitȩ &
origo sapientiȩ. & caro mea inqͥt
sitiuit tibi. ut uidelic& in ea resur¬
rectione atq ĩ mortalitate tͥ appa¬
reat. qmͣi ꝓmisisti. & hoc qm mła

Expanded text:
siderii, ipsum desiderium sitis animae est. Sunt autem diversa desideria in cordibus hominum. Alius sitit aurum, alius argentum, alius possessionem, alius haereditatem, alius hoc, alius illud. Vix invenitur, qui sitiat mundi hujus sunt, tanquam amara respuit: atque ad illam ineffabilem dulcedinem, quae in Deo est, totis desideriis inardescit. Inebriari desiderat ab ubertate domus Dei, ubi est fons vitae, et origo sapientiae. Et caro mea, inquit, sitivit tibi , ut videlicet in ea resurrectione atque immortalitate tibi appareat, quam promisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
melior ẽ miã tua suꝑ uitas. idõ labia
mea laudabt̃ de. idẽ laudabile de aliis
p̃dicabo. De tanta enim pii dñi mĩa.
mus referre debemꝰ. Unde adhuc
subung̃. Sic bndicam de inuita
mea: ⁊ in noĩe tuo leuabo manꝰ meas.
meam. in qͣ te laudo: ñ meritis meis.
uel sic laudabt̃ de labia mea. ut ⁊̃ bñ¬
dicam de inuita mea: idẽ ꝑ totam
uitam meã. Sic enim digne dm̃ qͥsq
laudat: qndo cum labiis uita c̃cordat.
Manꝰ autẽ. leuare ẽ: respectu suꝑnȩ
pat̾ȩ bona oꝑa exercere. In noĩe tuo¬

Expanded text:
ericordia tua super vitas; ideo Labia mea laudabunt te, idest, laudabilem te aliis praedicabo. De tanta enim pii Domini miseias quas possumus referre debemus. Unde adhuc subjungit: 5. Sic benedicam te in vita mea, et in nomine tuo levabo manus meas. meam, in qua te laudo, non meritis meis. Vel sic laudabunt te labia mea, ut etiam benedicam te in vita mea, idest, per totam vitam meam. Sic enim digne Deum quisque laudat, quando cum labiis vita concordat. Manus autem levare, est respectu supernae patriae bona opera exercere. In nomine
Abbreviated transcription (Latin):
de luce uigilo. Od̾s omĩ¬
um creatione. ds m̃s scđ̾m
p̃cipuam ⁊ singłarem dilectionẽ.
uigilo. idẽ diligent̃ studñs ⁊ curi¬
osus sum ad de ꝓmerendum. atq
ad uolundates tuas exeqñdas: ⁊ ħ
deluce. id ẽ ꝑ puritatẽ bonȩ c̃sci¬
entię. De hac uigilatione dictũ ẽ
meuglio. Beatus ille seruus. quẽ
cum uen̾it dñs inuenerit uigilan¬
tem. Puram c̃scientiam uocat lu¬
cem: sic econtͣ c̃scientiam malam
dicimꝰ cenebͣs. iuixta apłm. finstis
aliqnͣdo tenebrȩ. nc̃ aut̃ lux in dño.
Uel uigilo ad te deluce: idẽ ex quo
habui cognitionem dui. quȩ ẽ causa
meȩ uigiliȩ. Sominꝰ animȩ ẽ: obli¬
uiscidm̃. Talem excitat paulus di¬
cens. Surge qui dormis. ⁊ exurge a
mortuis: ⁊ illuminabit texp̃c. Xp̃c

Expanded text:
de luce vigilo. O Deus omnium creatione, Deus meus secundum praecipuam et singularem dilectionem, vigilo, id est, diligenter studens, et curiosus sum ad te promerendum, atque ad voluntates tuas exequendas. Et hoc de luce, id est, per puritatem bonae conscientiae. De hac vigilatione dictum est in Evangelio: Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus, invenerit vigilantem . Puram conscientiam vocat lucem. Sic econtra conscientiam malam dicimus tenebras juxta Apostolum, Fuistis aliquando tenebrae: nunc autem lux in Domino . Vel vigilo ad te de luce, id est, ex quo habui cognitionem tui, quae est caussa meae vigiliae. Somnus animae, 306 est oblivisci Deum. Talem excitat Paulus dicens: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te C
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ xp̃o. qui hic loquit᷑ dirigens
infinem. Xp̃c ẽ mat̾ia. passus &
glificatus. Breuit̃ enĩ de passio¬
ne sua tangit ⁊ głificatione. In pͥma
parte describit maliciam uid̃oꝵ. &
orat lib̾ari abeis. ⁊ affirmat qđ lib̾a¬
bitur. In scd̃a. que incipit. Sagictȩ
paruuloꝵ. ponit irrisionẽ stulticie
eoꝵ. Ostñdit in hoc psmo c̃stantiã
suam in passione. nos uidelic&e suo
exemplo itendñs instruere. qͣliter
uit̃ inimicos uos debeamꝰ habere.
⁊ qͣlit̾ orantes debemꝰ in tͥbulatioĩb
ꝑseuerare. hoc uidelic&e atcendndes.
quia qͣndo fuerit asꝑior. ⁊ iniqͥor dri¬
bulatio ur̃ã. tando in fut᷑o maiorẽ
habebimus ꝓfectum. illi uͦ maiorẽ
defectum. Orat aut̃ hic xp̃c ne ce¬
dat inimicis in passione. ꝗͣuis cer¬
tissime se scirae. nunꝗͣ defic̾e. s hoc
fac̃ ad instructionẽ fidelium. ut si
ipse qui p̾scius erat fut᷑i orare uoluit
multomag̃ qui inc̾ti st̃. sedule dẽc
oꝑam orationi. Sic itaq incipit.

Expanded text:
isto, qui hic loquitur, dirigens in finem. Christus est materia, passus et glorificatus. Breviter enim de passione sua tangit et glorificatione. In prima parte describit malitiam Judaeorum, et orat liberari ab eis. Et affirmat quod liberabitur. In secunda quae incipit, Sagittae parvulorum  ponit irrisionem stultitiae eorum. Ostendit in hoc psalmo constantiam suam in passione: nos videlicet suo exemplo intendens instruere, qualiter inter inimicos nos debeamus habere, et qualiter orantes debemus in tribulationibus perseverare: hoc videlicet attendentes, quia quanto fuerit asperior et iniquior tribulatio nostra, tanto in futuro majorem habebimus profectum, illi vero majorem defectum. Orat autem hic Christus, ne cedat inimicis in passione, quamvis certissime se sciret numquam deficere: sed hoc facit ad instructionem fidelium, ut si ipse qui praescius erat futuri, orare voluit, multo magis qui incerti sunt, sedule dent operam orationi. Sic itaque incipit
Abbreviated transcription (Latin):
res suos implens spu scõ: ut fiat in
co fons aquę salientis in uitã ȩc̃nã.
Hec habemꝰ hic. s ñ st̃ de deserto. Id̾o
ꝓp̾etatem deserti pͥus cõm̃dauit p̃s̃.
ut ⁊ tu cum audisses in qͦ malo eẽs.
si qͣs hab̾e his posses c̃solationes fru¬
ctus uel uiȩ uel aquȩ. ñ tͥbueres de¬
serco: s illi qui de uisitare dignat̾e
in deserto. Nisi pͥmo qͥs sitiat in istom
est. Sic in scõ apparuitͥ. id ẽ calem
me paraui. quẽ cu deb̾es respicere.
ꝑ hoc scilic& qd̃ sum in scõ desidio

Expanded text:
s implens Spiritu Sancto, ut fiat in eis fons aquae salientis in vitam aeternam. Haec habemus hic. Sed non sunt de deserto. Ideo proprietatem deserti prius commendavit psalmus, ut et tu cum audisses in quo malo esses, si quas habere hic posses consolationes, fructus, vel viae, vel aqua, non tribueres deserto, sed illi qui te visitare dignatus est in deserto. Nisi primo quis sitiat in isto mest. Sic in sancto apparui tibi, id est, talem me paravi, quem tu deberes respicere: per hoc scilicet, quod sunt in sancto desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stat: tum qͥa nom̃ eiꝰ altissimũ ẽ.
Q uia enim altiorẽ ⁊ meliorẽ dnm
inuenire ñ possumꝰ: ustũ ẽ. ut in
errore gentium.⁊ de infideli¬
esse negauert᷑: ⁊ ido ipsi ꝑ errorem
⁊ moꝵ prauitatẽ corrupti. ⁊ inutiles
factialioᷤᷤ qͦq secum corrumꝑe. atq
ad errorem suũ adduc̃e conati st̃.
Quib a dño reꝓbatis ingn̾atione
iusta habitare se ꝑhib&: atq de sy¬
on mictere salutare suum: ut ple¬
bem suam conu̾tat a captiuitate:
ut in eo exult& iacob & letet᷑ isrł.
& hec id̾o nob̃ scͥpta sunt: ut erran¬
tium attendentes dãnationẽ.: ⁊ fi¬
delium salutẽ. illos cauentes ⁊ is¬
dos imitandes. ꝑmaneamꝰ in fide

Expanded text:
praestat: tum quia nomen ejus est altissimum. Quia enim altiorem et meliorem Dominum invenire non possumus, justum est, ut in errore Gentium, et de infideliesse negaverunt : et ideo ipsi per errorem et morum pravitatem corrupti, et inutiles facti, alios quoque secum 61 corrumpere atque ad errorem suum adducere conati sunt. Quibus a Domino reprobatis, in generatione just a habitare se perhibet, atque de Sion mittere Salutare suum, ut plebem suam convertat a captivitate; ut in eo exultet Jacob et laetetur Israel. Et haec ideo nobis scripta sunt, ut eorum attendentes damnationem, et fidelium salutem: illos caventes, et istos imitantes, perman
Abbreviated transcription (Latin):
desistant: & ab umbra adueritatẽ
se tnͣsferant: nec ita uoce p̃dicent.
ut oꝑe ñ impleant. Cur audẽ p̃cep¬
dis xp̃i talia suadntis obtemꝑan¬
dum sit. cause p̃misse st̃ in pͥncipio
psalmi: usq ad eum loc̃ uͥ dr. Audi

Expanded text:
desistant, et ab umbra ad veritatem se transferant: nec ita voce praedicent, ut opere non impleant. Cur autem praeceptis Christi talia suadentis obtemperandum sit, caussae praemissae sunt in principio psalmi, usque ad eum locum ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
gor uirgas obsorbuit. Intelligat᷑ gͦ cor¬
pus diaboli a credentib absorberi:⁊
dicat᷑ recte. dedisti eum escam ppłis
echiopum. uł hoc mͦ dedisti escam:
qͥa mͦ om̃s mordent eum redarguẽdo.
accusando. maledicendo. & quo ordi¬
ne hoc factum sit: secut᷑ ostñdit. Tu
dirupisti fontes ⁊ torrentes. ut mana¬
rent liqͦres saꝑientiȩ ⁊ fidĩ. ut iriga¬
rent salsitatẽ gentium. ⁊ sua dulce¬
dine atq irrigatione cȩt̃os conu̾t̾ent.
& notandum qd̾ in alus fic uͥbũ dĩ
fons: in aluis correns. Torrentes ꝓpriȩ
dicunt᷑ fuiuii qui estate defluunt:
aqͥs aut̃ hyemalib inundant᷑ & cͣ¬
runt. uides hoĩem fidelem ꝑseue¬
rat᷑um usq in finẽ: ñ relictum adm̃

Expanded text:
gorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo corgorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo corpus diaboli a credentibus absorberi. Et dicatur recte, Dedisti eum escam populis Aethiopum. Vel hoc modo: Dedisti escam, quia modo omnes mordent eum, redarguendo, accusando, maledicendo. Et quo ordine hoc factum sit, sequutus ostendit: 15. Tu dirupisti fontes et torrentes, ut manarent liquores sapientiae et fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, ut sua dulcedine atque irrigatione caeteros converterent. Et notandum quod in aliis fit verbum Dei fons, in aliis torrens. Torrentes proprie dicuntur fluvii, qui aestate defluunt, aquis autem hiemalibus inundantur et currunt. Vides hominem fidelem perseveraturum usque in finem, non relictu
Abbreviated transcription (Latin):
medĩo t̾rę: quȩ pͥus corrupta erat¬
⁊ elanguerad. calium hostiũ inuasiõe.
& quid de illo fec̃ cuiꝰ capita c̃tregit:
dedisti eum escam ppłis ethiopum.
autẽ lux in dño. Dchis enim fit ȩccłã:
cui dr̃. Quȩ ẽ ista que ascendit deal¬
bata: Nig̃ sum inqͥt s formosa filie
draco iste in escam datꝰ ẽ. Hoc signifi¬
cat intulus ille quẽ adorauit popłs
infidelis: quẽ cõminuis moyses. mus¬
sumq in aqͣ ppło bib̾e dedit. Qͥd est
hoc. nͥ qr adoratores diaboli corpus
facti st̃. xp̃i: hinc petͦ dictum ẽ de
gentib macta & manduca:. id ẽ occi¬
de qd sunt. ⁊ fac qd es. Ac si dicat᷑ cõmi¬
nue ⁊ bibe. Oportebat utiq ut corpꝰ
qd̾ erat diaboli credendo tnͣsir& in
corpꝰ. xp̃i: & sic draco cõminueretur
amissis m̃bris suis. Hoc &̃ figͣatũ ẽ
in serpente moysi. Nam fecer magi
similit̾: ꝓiectisq uirgis exhibuer̃t
dracones. S draco inoẏsi omĩum ma¬

Expanded text:
medio terrae, quae prius corrupta erat, etmedio terrae, quae prius corrupta erat, et elanguerat talium hostium invasione. Et quid de illo fecit, cujus capita confregit? Dedisti eum escam populis Aethiopum. autem lux in Domino . De his enim fit Ecclesia, cui dicitur: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Nigra sum inquit sed formosa, filiae draco iste in escam datus est. Hoc significat vitulus ille, quem adoravit populus infidelis, quem comminuit Moyses, missumque in aqua populo bibere dedit . Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus facti sunt Christi? Hinc Petro dictum est de Gentibus: Macta et manduca , idest, occide quod sunt, et fac quod es. Ac si dicatur: Comminue et bibe. Oportebat utique, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi: et sic draco comminueretur, amissis membris suis. Hoc etiam figuratum est in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis, exhibuerunt dracones. Sed draco Moysi omnium ma
Abbreviated transcription (Latin):
miniusti uicia ⁊ peocata que adͣ¬
conib suggerunt᷑. id ẽ a malignis
sꝑitib qui scĩs insidiant᷑ animab
Ipsum qͦq pͥncipem diabolum adq
uniu̾sas eius alticudines ⁊ pompas
parit᷑ om̃ĩptem dm̃ destruxisse os¬
tendit: cum subuing̃. Tu ẽfregisti
capita draconis. Capita draconis
dici possunt pͣue suggestiones qͦ
a diabolo ꝓced̾t. Multa capita ha¬
be iste inimicꝰ draco. Capita eiꝰ st̃
octo pͥncipalia uicia: s pͥmũ hoꝵ
caput ẽ suꝑbie uicium: de qͦ oriũ¬
tur cet̾a. Nam inicium om̃is pec¬
cadi suꝑbia. Hinc p̃ceptum ẽ ut
sem̃ eue caput serpentis debeat
obseruare: ãmonita ẽ enimeccła
peccati iniciũ deuitare. Confrac¬
ta sc̃ gͦ capita draconis: destructa
st̃ diabolica uicia: nam uͥ regnat
d̾s. ñ pot̃ regnare supbia. ĩ uana
cidia. ñ uentͥs ingluuies. ñ luxuria.
Talia st̃ capita hꝰ uersuci draconis.
que uirtute sua ẽfregit rex nĩ: ⁊ sic
ea c̃fringendo oꝑatus est salucem ĩ

Expanded text:
cata, quae a draconibus suggeruntur, idest, a malignis spiritibus, qui sanctis insidiantur animabus. Ipsum quoque principem diabolum, atque universas ejus altitudines et pompas pariter omnipotentem Deum destruxisse ostendit, cum subjungit: 14. Tu confregisti capita draconis. Capita draconis dici possunt pravae suggestiones, quae a diabolo procedunt. Multa capita habet iste inimicus draco. Capita ejus sunt octo principalia vitia. Sed primum horum caput est superbiae vitium, de quo oriuntur caetera. Nam initium omnis peccati superbia . Hinc praeceptum est 377 ut semen Evae caput serpentis debeat observare . Admonita est enim Ecclesia peccati initium devitare. Confracta sunt ergo capita draconis, destructa sunt diabolica vitia. Nam ubi regnat Deus, non potest regnare superbia, non vana cedia, non ventris ingluvies, non luxuria. Talia sunt capita hujus versuti draconis, quae in virtute sua confregit rex noster. Et sic ea confringendo operatus est salutem in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ durũ. eoꝵ quȩ ab insipien¬
te st̃ tota dic. Insipiens ẽ: qͥ dm̃
ni cognouit. auc cognoscens per¬
do & mmbris cius: mͦ blaspheman¬
do. mͦ deridndo. iͦ minando:
mͦ adulando. & talium memor
erit ds iudicio. ut iudic& & dã¬
net: ñ omium tam̃: nͥ coꝵ tantũ
qui in hoc peccado st̃ dota die. idẽ
assiduc. Eoꝵ enim ds̃ ñ remini¬
scit᷑: que ande finẽ ꝑ penidentiã¬
dum ẽ qd subdidur. Ne obliuisca¬
ris uoces inimicoꝵ duoꝵ. Uoces
quidẽ eoꝵ erant illa impꝑia que
dõ inferebant. Qͣre gͦ repecit:
Qͥa uidex in causa utrũq diligñ¬
der deb&e adcendere: eum scilicae
cui imꝓꝑium infert᷑.⁊ eum suni¬
lic̃ a quo infert᷑. Nam qͥa insipi¬
endes illi ñ homini. s ipsi deo.
ipsi ereatori suo. illa imppia in¬
tuler: magis ꝓculdio dãnandi fu¬
ert̃. Rursus & in hoc culpa gͣui¬
or extitit: qͥa ũ solum ab insipiẽ¬
tib s ⁊̃ ab inimicis illata sunt.
Longe enim ẽ culpabilius ꝑ in

Expanded text:
orum, eorum quae ab insipiente sunt tota die. Insipiens est quidam, non cognovit, aut cognoscens, perDeo et membris ejus, modo blasphemando, modo deridendo, modo minando, modo adulando. Et talium memor erit Deus judicio, 380 ut judicet et damnet: non omnium tamen, nisi eorum tantum, qui in hoc peccato sunt tota die, id est, assidue. Eorum enim Deus non reminiscitur, quae ante finem per poenitentiadum est quod subditur: 23. Ne obliviscaris voces inimicorum tuorum. Voces quidem eorum erant illa improperia, quae Deo inferebant. Quare ergo repetit? quia judex in caussa utrunque diligenter debet attendere: eum scilicet, cui improperium infertur, et eum similiter a quo infertur. Nam quia insipientes illi non homini, sed ipsi Deo, ipsi creatori suo illa improperia intulerunt, magis proculdubio damnandi fuerunt. Rursus etiam in hoc culpa gravior extitit, quia non solum ab insipientibus, sed etiam ab inimicis illata sunt. Longe enim culpabilius est per
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumit: qui bona celestia ardent̃
c̃cupiscit. In ops ẽ. qui omĩ ope
humana desticutꝰ: ñ querit aliun¬
de opem nͥ a dõ solo. in quo & totã
suam spem ẽstituit. Tales in qͥt pau¬
ꝑes & inopes laudabt̃ nom̃ cuũ.
Tales enim idonci sc̃ ad laudandũ
dm̃ qͦs cupiditas ñ angustat. qͦs
caritas dilatat: qͦs uita cõm̃dat.
& sic̃ ꝓ c̃fidentib postulauit ueniã.
ita nc̃ ꝓ ꝑseuerantib in peccato dĩ¬
excitat ad iundictam: unde ñ cam

Expanded text:
praesumit, qui bona caelestia ardenter praesumit, qui bona caelestia ardenter concupiscit. Inops est, qui omni ope humana destitutus, non quaerit aliunde opem, nisi a Deo solo, in quo totam spem suam constituit. Tales inquit pauperes et inopes laudabunt nomen tuum. Tales enim idonei sunt ad laudandum Deum, quos cupiditas non angustat, quos caritas dilatat, quos vita commendat. Et sicut pro confitentibus postulavit veniam, ita nunc pro perseverantibus in peccato De
Abbreviated transcription (Latin):
heditadem expectamꝰ. & necessẽ ẽ ut
respicias: qͥa repleti st̃ qui obscurati st̃
t̃re domib iniqͥtatum. Domꝰ nr̃ȩ cor¬
da nr̃ã. Ibi libent̃ habitant. beati mũ¬
do corde. Respice gͦ in destam̃tũ tuũ
ut reliquiȩ salue fiant: qͥa multi qͥ
attendt̃ ad t̾ram obscurati st̃. & reple¬
ti sc̃ tra. Intͣuit in ocłos eoꝵ puluis.
&e excecauit eos:⁊ factũ ẽ qd̾ alibi dr̃.¬
Auia repleci sc̃ domib iniqͥtatum.
id ẽ cordib malis: illi obscurati sunt
adherendo t̃rȩ. & ideo dico respice.
de aũtat᷑ humił factꝰ c̃fusus. De illo
hoc dic̃ de quo pauloante ait. nctͣ¬
das bestiis animã c̃ficentẽ tibi. Postu¬
lat ut ille qui peccata sua c̃fitens hu¬
a respectu suȩ clem̃tię: qͥa si au̾te¬
recur. confundẽt᷑ ⁊ bestiis t̃deret᷑.
Deinde de paupe illo de quo ibio
subdidit. hic &̃ incionem fac̃ sub¬
dens. pauꝑ & inops laudabt̃ nom̃
duum. Pauꝑ di ẽ. qui nicħ in hoc
mundo appetit: qui de seipso nõ

Expanded text:
esse est ut respicias: Quia repleti sunt, qui obscurati sunt terrae domibus iniquitatum. Domus nostrae , corda nostra. Ibi libenter habitant beati mundo corde. Respice ergo in testamentum tuum, ut reliquiae salvae fiant, quia multi qui attendunt ad terram, obscurati sunt et repleti terra. Intravit in oculos eorum pulvis, et excaecavit eos. Et factum est, quod alibi dQuia repleti sunt domibus iniquitatum, id est, cordibus malis, illi qui obscurati sunt, adhaerendo terrae. Et ideo dico Respice, 21. Ne avertatur humilis factus confusus. De illo hoc dicit, de quo paulo ante ait, Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. Postulat ut ille, qui peccata sua confitens, hua respectu suae clementiae: quia si averteretur, confunderetur, et bestiis traderetur. Deinde de paupere illo, de quo ibidem subdidit, hic etiam mentionem facit, subdens: Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Pauper Dei est, qui nihil in hoc mundo appetit, qui de seipso non
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ enim petrꝰ isrłicis: qm̃ ipsi occi¬
dissent xp̃m. Qui cõpuncti corde
dixer̃. Quid faciemꝰ: Agite inquit
penitñtiã.⁊ baptiret᷑ unꝰ quisq ĩ
nomine xp̃i. ⁊ dimittent᷑ uob̾ peccata

Expanded text:
est enim Petrus Israelitis, quoniam ipsi occiest enim Petrus Israelitis, quoniam ipsi occidissent Christum. Qui compuncti corde dixerunt: Quid faciemus? Agite inquit poenitentiam, et baptizetur unusquisque in nomine Christi: et dimittentur vob
Abbreviated transcription (Latin):
uis.⁊ qͦmͦ uis. du eam fructificare
facis. Ñ ergo głent᷑ qͣsi ñ acceꝑit̃:
tu plasmasti ea. Magna comiñda
suis orat. dic̃s. Memor esto huius.
uidelic& cong̾gationis tuȩ ꝓ qua
tanqm indelligens ⁊ gemens cum
subdit: inimicꝰ imꝓꝑabit dño: po¬
płs enim iudaicꝰ iniqͥtate ⁊ ĩimi¬
titia plenus dix̃ xp̃o. samaritanꝰ
es.⁊ demoniũ habes: ⁊ alia multa
obꝓbria illi indulit. Unde adhuc
subdit᷑. ⁊ ppłs insipiens incitauit
nom̃ tuum. id ẽ a de. Uere insipiens
uere stultꝰ. uere dure ceruicis: qui
doc miracła uidit. & ñ crediditꝰ. in¬
suꝑ quẽ adorare debuerat occidit.
S qͥa quidam ex illis qui xp̃m e¬
cato fuerant rediti: postulat. ꝓeis
& dicit Ne tͣdas bestiis animã c̃fi¬
dentẽ tibi. Quib bestiis: nͥ qͣrũ
capita toncͥta sẽ in aqͥs: Nam dic̃¬
tus ẽ bestia. leo. serpens. draco. ip¬
se diabolus. Noli malignis sꝑitib
dare animã c̃ficentẽ tibi. Locutͦ

Expanded text:
vis et quomodo vis, tu eam fructificare vis et quomodo vis, tu eam fructificare facis. Non ergo glorientur, quasi non acceperint; tu plasmasti ea. Magna commendatnde et pro suis orat, dicens: 18. Memor esto hujus, videlicet congregationis tuae, pro qua tamquam intelligens et gemens, cum subdit: Inimicus improperabit Domino, Populus enim Judaicus iniquitate et inimicitia plenus dixit Christo, Samaritanus es, et daemonium habes : et alia multa opprobria illi intulit. Unde adhuc subditur: Et populus insipiens incitavit nomen tuum, idest, a te. Vere insipiens, vere stultus, vere durae cervicis , qui tot miracula vidit, et non credidit: insuper quem adorare debuerat, occidit. Sed quia quidam ex illis qui Christum ecato fuerant redituri, postulat pro eis, et dicit: 19. Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestiis , nisi quorum capita contrita sunt in aquis? Nam dictus est bestia, leo, serpens, draco, ipse diabolus. Noli malignis spiritibus dare animam confitentem tibi. Locutus
Abbreviated transcription (Latin):
les. tiu st̃ carnales. Illos illustras in¬
cominutabił sapientie ueritate: is¬
tos c̃solaris carnis manifestatioẽ.
Tu fabricatus es auroram ⁊ solem:
id ẽ tu fecisti grãm ⁊ sapientiam.
Q uomͦ enim pꝰ noctẽ aurora: sic pꝰ
culpam gr̃a. & sic̃ post auroram
sol mardescit: ita ꝑ effectum gr̃edi
sapientia in cordib electoꝵ ꝑ cari¬
ĩadem feruescit. & sic̃ ñ ẽ dies nisi
ꝑ illuminationẽ soł: sic ñ ẽ iustus
nͥ sic illuminat᷑ lucc diuinitatis.
Tu fecisti om̃s c̃minos t̾rȩ. Terminat.
qnͣtum placce ei diuidẽ t̾re sue
qui t̾minos ponit. uolo inquit
alius sic. ⁊ alius sic. Estatẽ & uer
du plasmasti ea:. id mat̾os morib.
qr in estace st̃ mati fructus. & flo¬
rentes: scilic& pͥmordia uͥtutum
emittentes. qͥa in uere nascunt᷑
fores. Tu plasmasti ea. neutliter
dictum ẽ. ac si dic̾etur: ⁊ ꝑfectos
⁊ nouellos om̃s cu fecisti. Tn es qui
das t̾ram.⁊ tu eam t̾minas.⁊ qͣntũ

Expanded text:
les, tui sunt carnales. Illos illustras, incommutabilis sapientiae veritate: istos consolaris, carnis manifestatione. Tu fabricatus es auroram et solem, idest, tu fecisti gratiam et sapientiam. Quomodo enim post noctem aurora, sic post culpam gratia. Et sicut post auroram sol inardescit, ita et per effectum gratiae Dei sapientia in cordibus electorum per caritatem fervescit. Et sicut non est dies nisi per illuminationem solis: sic non est justus, nisi sit illuminatus luce divinitatis. 17. Tu fecisti omnes terminos terrae. Terminat quantum placet ei dividere terrae suae, qui terminos ponit. Volo inquitalius sic, et alius sic . Aestatem et ver tu plasmasti ea, idest, maturos moribus: quia in aestate sunt maturi fructus, et florentes, scilicet primordia virtutum emittentes, quia in vere nascuntur flores. Tu plasmasti ea, neutraliter dictum est: ac si diceretur: Et perfectos et novellos omnes tu fecisti. Tu es qui das terram, et tu eam terminas, et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa u̾bum dĩ factum ẽ in eo fons aque
salientis in uitam ȩt̾nam: Aliꝰ acce¬
pit u̾bum. p̃dicat. ñ tacet. currit.
aliqua fortassis temptatione tangit̾
ñ pot̃ ferre estum. defic̃. exiccatur.
Estus gͦ ꝓbat fontes & torrentes. Tam̃
ex utͦq rigẽtur t̃ra: ab eo qui oꝑatꝰ ẽ
salutem in medio t̾rȩ. Tu siccasti flu¬
uios ethan. Alibi ds rumpit fontes
ui c̾rant: alibi siccat fluiios ut nõ
fluant: s fluuios in qͥt ethan. qd in¬
cͣp̃tatur robustꝰ. Qsi robusti st̃ qui
de uirtuce sua p̃sumt̃. Siccent᷑ fu¬
mina eoꝵ: ñ ꝓficiant doct̾ne gen¬
tium:. ñ arces philosophoꝵ. arescat
om̃is manis ⁊ tumens doct̾na: inun¬
dent᷑ dulci ⁊ suaui fonte eugłio ue¬
ritatis. Tuus ẽ dies ⁊ tua ẽ nox. Qͥs
hoc ignorat qͥa ipse fec hȩc omma:

Expanded text:
bum Dei factum est in eo fons aquae salientis in vitam aeternam ? Alius accepit verbum, praedicat, non tacet et currit. Aliqua fortassis tentatione tangitur: non potest ferre aestum, deficit, exsiccatur. Aestus ergo probat fontes et torrentes. Tamen ex utroque rigetur terra, ab eo qui operatus est salutem in medio terrae. Tu siccasti fluvios Ethan. Alibi rumpit Deus fontes, ut currant: alibi siccat fluvios, ut non fluant: sed fluvios inquit Ethan, quod interpretatur robustus. Quasi robusti sunt, qui de virtute sua praesumunt. Siccentur flumina eorum: non proficiant doctrinae gentium: non artes philosophorum: arescat omnis inanis et tumens doctrina. Inundentur dulci et suavi fonte, Evangelio veritatis. 16. Tuus est dies, et tua est nox. Quis 378 hoc ignorat, quia ipse fecit haec omnia?
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fitentẽ t̾: nam serpenti illi in paradi¬
so c̃cessa ẽ peccatͥx t̾ra. ñ c̃ficens anima.
&& animas pauꝑum duoꝵ. idẽ contẽp¬
toꝵ mundi. neobliuiscaris in finem.
Modo enim qͣsi oblite a te uident᷑ ebã
dum esuriunt dũ sitiunt. dũ c̃sola¬
tionẽ t̾renam a te ñ accipiunt: dum
tͥbulant᷑. dum despiciunt᷑. s in finẽ
ñ obliuisceris. qndo ȩt̃nalitꝰ remune¬
rabunt᷑. Respice in destam̃tũ tuum:

Expanded text:
i in paradiso concessa est 379 peccatrix terra, non confitens anima. Et animas pauperum tuorum, id est, contemtorum mundi, ne obliviscaris in finem. Modo enim quasi oblitae a te videntur, dum esuriunt, dum sitiunt, dum consolationem terrenam a te non accipiunt, dum tribulantur, dum despiciuntur: sed in finem non oblivisceris, quando aeternaliter remunerabuntur. 20. Respice i
Abbreviated transcription (Latin):
& sic pͥorem mundiciã recep̃. In hoc
p̃figurans iudaicũ ppłm. qͥ qͣdui in
sinu & custodia dni fuit. mundꝰ
extitit: qnͣdo uͦ eg̾ssus ẽ: ĩmundus
& plenus peccatis effectus ẽ. It̾um
in fine mundi ad dnicũ sinũ redi¬
bit: atq in pͥstina sanitate ꝑmane¬
bit. Ucqͥd ait aũtis dext̾am manũ
duã asimuduo ut foris ĩmundare¬
maneat : Reuoca cã q̃so ad sinũ
tuum: redeat ad colorẽ suũ: agno¬
scat saluatorem suum. Querebat¬
&̃ ut qͥd etiam indellex̃ sic̃ intitu¬
latum ẽ. indellectꝰ asaph. ⁊ idõ sub

Expanded text:
et sic priorem munditiam recepit : in hoc et sic priorem munditiam recepit : in hoc praefigurans Judaicum populum, qui quamdiu in sinu et custodia Domini fuit, mundus extitit: quando vero egressus est, immundus et plenus peccatis effectus est. Iterum in fine mundi ad Dominicum sinum redibit, atque in pristina sanitate permanebit. Ut quid ait avertis dexteram manum tuam a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? revoca eam, quaeso, ad sinum tuum. Redeat ad colorem suum, agnoscat Salvatorem suum. Quaerebat utquid, et jam intellexit: sicut intitulatum est, intellectus Asaph. Et ideo su
Abbreviated transcription (Latin):
ritat adu̾sarius nom̃ duũ infinẽ:
Usq quo usq ad quẽ finẽ irritat &
imꝓꝑat inimmicꝰ adu̾sariꝰ: An ad hoc
irritat ut iratus corripias. corripi
qͥs ꝓ peccado suo affligit᷑: qͥsqͥs a deo
tanqm irato deserit᷑. Ñ desꝑ&: ge
uiat: miseriam suã medico ostendat.
Adhoc enim ferit ut parcat: ad hoc
irascit᷑ ne irascat᷑. Unde iste asapħ
adhuc subuing̃. Ut quid au̾tis ma¬
num tuã. id ẽ uidcã. ꝑ manũ moysi
designatam: de dext̃am tuã scilic&
p̃dictam iudeã ciu mag̃ fauere so¬
lebas qmͣ gendi. eam educendo pͥus
ꝑ mare rubrũ. qmͣ &̃ manna paui¬
sti: ut qͥd au̾tis de medio sinu tuo.
id ẽ de cõmumi scõꝵ consordio. qui
ido dicunt᷑ sinꝰ tui. qͥa sp̃alib sacra¬
m̃tis sc̃ repleci. facis hoc in finem.
uel ad quẽ finẽ tendis ꝑ hoc: Tan¬
git hic hystoriam de manu moysi
quȩ qͣmdi fuit in sinu suo mun¬
da fuit. Cum abstxit eam inuenit
lepsam. Deinde in sinũ remisit.

Expanded text:
itat adversarius nomen tuum in finem? Usquequo, usque ad quem finem improperat et irritat inimicus adversarius? An ad hoc irritat, ut iratus corriptas, corripiequis pro peccato suo affligitur, quisquis a Deo tamquam irato deseritur. Non desperet, gemat, miseriam suam medico ostendat. Ad hoc enim ferit, ut parcat: ad hoc irascitur, ne irascatur. Unde iste Asaph adhuc subjungit: 11. Ut quid avertis manum tuam, idest, Judaeam, per manum Moysi designatam; et dexteram tuam, scilicet praedictam Judaeam, cui magis favete solebas quam Genti, eam educendo prius per mare Rubrum , quam etiam manna pavisti : ut quid avertis de medio sinu tuo, idest, de communi sanctorum consortio, qui ideo dicuntur sinus tui, quia spiritualibus sacramentis sunt repleti. Facis hoc in finem, vel ad quem finem tendis per hoc? Tangit hic historiam de manu Moysi, quae quamdiu fuit in sinu suo, munda fuit: cum abstraxit eam, invenit leprosam. Deinde in sinu remisit,
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire. aut festum face int̾ra.
Hucusq ostñsum ẽ qͣnta maligna¬
tus ẽ inimicꝰ in scõ. Ostensũ ẽ qͣnta
ab hostib illata sint mala: deinde
insinuat que ab ipso dõ subtcta sic̃
eis bñficia. diẽs. Signa nr̃a ñ uidimͦ.
Nrẽ inqͥt ciuitatis destructionẽ ui¬
dimꝰ. signũ cam̃ adõ nullum acce¬
pimꝰ. sic̃ olim gedeon cet̃iq patres
ur̃i. Iam ñ ẽ ꝓpħa: qui bona mala¬
id ẽ om̃ino nr̃i oblit᷑ ẽ ds. Uantis gͦ
afflictus malis: dño ingemiscens

Expanded text:
convenire, aut festum facere in terra. convenire, aut festum facere in terra. Huc usque ostensum est, quanta malignatus est inimicus in sancto. Ostensum est quanta ab hostibus illata sint mala. Deinde insinuat quae ab ipso Deo subtracta sint eis beneficia, dicens: 9. Signa nostra non vidimus. Nostrae inquit civitatis destructionem vidimus. Signum tamen a Deo nullum accepimus, sicut olim Gedeon caeterique patres nostri. Jam non est propheta. Qui bona malaidest, omnino nostri oblitus est Deus. Tantis ergo afflictus malis, Domino ingemiscens
Abbreviated transcription (Latin):
t̾am factum ẽ. Sic̃ enim in silua lig¬
naria excidunt᷑ ligna: ita uilit̃ sinc
omra reu̾entia tpr̃ali. ianuas excide¬
rt̃ securib. om̃s tendñdes in id ipsũ:
qr uno corde: una uoluntade simul
onĩs concͣrebant in malũ. In securi
& ascia deiecer̃ eam. Securis ad exci¬
dendum. ascia ad cõminuendũ. ñ
enim tantũ excider̃. s &̃ deiecerunt.
Incender̃ igni scũarium tuũ in t̾ra:
polluer̃ tab̾nacłm nominis cui.
&iam ipsum tab̾nacłin. qd̃ fuerat
scõ nomini tuo dedicatũ: ipsum
polluer̃. aras. m̃sas. libros. uestes.⁊
Dixer̃ in corde suo: qd̾ utiq plus ẽ.
qm si dixissent in ore suo. Nam in ħ
qd̾ in corde dixisse ꝑibentur: uolun¬
tas. affectus. & indentio denotatur.
Dixer̃ aut̃ ñ qͣtuor aut qͥnq. s dota
cognadio eoꝵ: nec diuisa ꝑ parces. s
simul. Qͥa dixert̃: Quiescere faci
amus om̃s dies festos di at̾ra. Ita dis¬
pgamꝰ omiã. qd̃ nunqͣ ampliꝰ possit̃

Expanded text:
eram factum est. Sicut enim in silva ligeram factum est. Sicut enim in silva lignaria exciduntur ligna: ita viliter sine omni reverentia temporali, januas exciderunt securibus, omnes tendentes in idipsum: quia uno corde et una voluntate simul omnes conveniebant in malum. In securi et ascia dejecerunt eam. Securis ad excidendum, Ascia ad comminuendum. Non enim tantum exciderunt, sed etiam dejecerunt. 7. Incenderunt igni sanctuarium tuum, in terra polluerunt tabernaculum nominis tui. Etiam ipsum tabernaculum, quod fuerat sancto nomini tuo dedicatum, ipsum polluerunt. Aras, mensas, libros, vestes et Dixerunt in corde suo, quod utique plus est, quam si dixissent in ore suo. Nam in hoc quod in corde dixisse perhibentur, voluntas, affectus et intentio denotatur. Dixerunt autem non quatuor aut quinque, sed tota cognatio eorum, nec divisa per partes, sed simul. Quid dixeamus omnes dies festos Dei a terra. Ita dispergamus omnia, quod numquam amplius possint
Abbreviated transcription (Latin):
głati st̃. Posuer̃ signa ñ dñi. s sua
signa. uexilla sua: aquilas suas.dͣ¬
cones suos. statuas suas: aut forte
signa que audier̃ a uatib demo¬
nũ suoꝵ. & ñ cognouer̃ sic̃ in exi¬
du suꝑ sũmum. Ñ cognouer̃ ẽẽ suꝑ
sũmũ. id ẽ ap̃ sũmũ dm̃ sic̃ in exi¬
tu fiebat: id ẽ sic̃ a diuina disposi¬
tione exibat. Nisi enim potestas
a sũmo do exire: hȩc malicia eoꝵ
exercere ñ potuisse. Sic̃ gͦ exibat
a sũmo dõ: sic fiebat ab exercitu il¬
lo. Nam omĩs potestas ñ ab hoĩe
s a deo. Ds qͥipe ẽ dator om̃ium
potestatum: s ñ ẽ dator om̃ium
uoluntatũ. Ideo omĩs potestas
iusta: uoluntas aut̃ alia iusta. alia
iniusta. Si gͦ potestas bona. qͣre ac̾¬
tio mala: Affectus tuus imponic
malum erat qd̾ faciebat. Exibat gͦ
a sũmo qd̾ fecer: s ipsi ñ cognouert̃.
Exequit᷑ adhuc malignitatẽ eoꝵ: dic̃.¬
Qͣsi in silua lignoꝵ secib excider̃ ianu¬
as eiꝰ in idipsum. Hoc cotũ scđmn lit¬

Expanded text:
t. 5. Posuerunt signa, non Domini , sed sua signa, vexilla sua, aquilas suas, dracones suos, statuas suas: aut forte signa quae audierunt a vatibus daemonum suorum. Et non cognoverunt sicut in exitu super summum. Non cognoverunt esse super summum, idest, apud summum Deum, sicut in exitu fiebat, idest, sicut a divina dispositione exibat. Nisi enim potestas a summo Deo exiret, haec malitia eorum exercere non potuisset. Sicut ergo exibat a summo Deo, sic fiebat ab exercitu illo. Nam omnis potestas non ab homine, sed a Deo . Deus quippe est dator omnium potestatum, sed non est dator omnium voluntatum. Ideo omnis potestas justa. Voluntas autem alia justa, alia injusta. Si igitur potestas bona, quare actio mala? Affectus tuus imponit malum erat quod faciebant. Exibat ergo a summo quod fecerunt, sed ipsi non cognoverunt. Exsequitur adhuc malignitatem eorum, diclignorum securibus exciderunt januas ejus in idipsum. Hoc totum secundum lit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re. idẽ in assũpta carne: uł in ciui¬
tade ierłim que in medio trȩ sita ẽ:
ubi dñs ꝓ totius mundi salude est
crucifixus. Deinde ostendit qͣlicer¬
saludem oꝑat᷑ sit: conu̾cendo se ad
ipsum oꝑatorem dm̃ & dicendo.
Tu c̃firmasti in uirtude tua mare.
ꝑ marc significat gentes ꝓpt̾ uicioꝵ
affluentiam ⁊ morũ amaricudiẽ.

Expanded text:
 in assumta carne: vel in civitate Jerusalem, quae in medio terrae sita est, ubi Dominus pro totius mundi salute est crucifixus. Deinde ostendit qualitersalutem operatus sit, convertendo se ad ipsum operatorem Deum, et dicendo: 13. Tu confirmasti in virtute tua mare. Per mare significat Gentes, propter vitiorum af
Abbreviated transcription (Latin):
sert̃. Tam̃ app̃hender̃ caudam.
qͥa postmodum credider̃: hoc sig¬
nificat. & illud. pꝰderiora mea ui¬
debis. & serpens rediit in uͥgã:
quia xp̃c resurrex de morte adui¬
tam. In fine quoq scłi tanqͣm cau¬
da redimꝰ ad manũ di. atq regnũ
nob impleat᷑. redemisti uͥgam
loquit᷑. ex u̾bis seqntib det̾mina¬
dur cum dr̃: mons syon in quo
habitasti in eo. Hanc dico hedi¬
tadem. que ẽ mons syon. Ibi enĩ
erat ciuitas eoꝵ ierłm. ibi caput
regni. ibi demplũ ⁊̃ sacͥficiũ. in qͦ
&e dm̃ dic̃ habitasse. & ut eiꝰ habi¬
tationem exp̃ssius comm̃daret.
ꝓtinꝰ adiecit. in eo. Nam cum in
om̃ib habitar&. ut̃ ds̃: in eo tam̃
specialius: in omib ꝑ potntiam.
in eo ꝑ gram. Post postulatam de
se a do miscđiam. deinde de hosti¬
bus a quib deuastat᷑ postulat.
uindictã: cum subiung̃. Leua
manus duas in suꝑbias eoꝵ infi¬
nem: id ẽ exerce uirtutẽ ⁊ poten

Expanded text:
serunt. Tamen apprehenderunt caudam, serunt. Tamen apprehenderunt caudam, quia postmodum crediderunt. Hoc significat et illud: Posteriora mea videbis . Et serpens rediit in virgam, quia Christus resurrexit de morte ad vitam . In fine quoque saeculi tamquam cauda redimus ad manum Dei, atque ejus nobis impleatur, Redemisti virgam loquitur, ex verbis sequentibus determinatur, cum dicitur Mons Sion in quo habitasti in eo. Hanc dico haereditatem quae est mons Sion. Ibi enim erat civitas eorum Jerusalem, ibi caput regni, ibi templum et sacrificium, in quo et Deum dicit habitasse. Et ut ejus habitationem expressius commendaret, protinus adjecit, in eo. Nam cum in omnibus habitet ut Deus, in eo tamen specialius. In omnibus per potentiam, in eo per gratiam. Post postulatam de se a Deo misericordiam, deinde de hostibus a quibus devastatur, postulat vindictam, cum subjungit: 3. Leva manus tuas in superbias eorum in finem, idest, ex
Abbreviated transcription (Latin):
gam heditatis suȩ: qͥa uidoꝵ reg¬
uum de pharaonis seruitute liba¬
uit. Uel ipsa hedicas ꝑ intnsiciuã
gam moysi figͣata ẽ. Primo enim
qnͣdo uoluit d̾s posside illam here¬
ditatem lib̾ans eam de egypto. sig¬
num dedit moysi. Dix̾at enim mo¬
yses. Qđ signum dabo eis. ut credãt
mͥ qͥa tu me misisti: & dñs ad illũ.
Quid in manu tua portas: uirgã
ait.  ice inqͥt illam in t̾ram. Et
dimisit. uirgam.⁊ serpens factꝰ ẽ.
expauit moyses:⁊ fugit ab eo.
& ait illi dñs. App̃hende caudameiꝰ.
&e apphendit: & reu̾sa ẽ in statum
suum. Qͥd significat : Primum
a serpende mors. Ergo uirga in ser¬
pente: xp̃c in morte. Id̾o cum a ser¬
pentib in deserto mordẽnt᷑. ⁊ ne¬
carent᷑. p̃cepit d̾s serpendem ere¬
um exaltari: quem induendes mor¬
si a serpentib sanabant᷑. Qͥd ẽ intu¬
endo serpentem sanari a serpente:
Credñdo in mortuũ. sanari a morte.
& tam̃ expauit moyses & fugit.
atq ab illa spe in q̃ fuerant. reces¬

Expanded text:
egnum de Pharaonis servitute liberavit . Vel ipsa haereditas per intransitivam gam Moysi est figurata. Primo enim quando voluit Deus possidere illam haereditatem, liberaus eam de Aegypto, signum dedit Moysi. Dixerat enim Moyses: Quod signum dabo eis, ut credant mihi, quia tu me misisti? Et Dominus ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam, ait. Projice inquit illam in terram. Et dimisit virgam, et serpens factus est, et expavit Moyses, et fugit ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit, et reversa est in statum suum . Quid significat? Primum a serpente mors. Ergo virga in serpente, Christus in morte. Ideo cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Deus serpentem aereum exaltari, quem intuentes morsi a serpentibus sanabantur . Quid est intuendo serpentem, sanari a serpente? Credendo in mortuum, sanari a morte. Et tamen expavit Moyses, et fugit. cipuli, atque ab illa spe in qua fuerant, reces
Abbreviated transcription (Latin):
bas infinem: sic eoꝵ suꝑbias oppͥ¬
me in finem. & bene eleuata est
manus eiꝰ in suꝑbias coꝵ infinẽ:
qͥa diuina uirtute oꝑante iam
gentes humiliate. xp̃m cognouer̃:
& bene ait in finẽ: qͥa finis legis
xp̃s ẽ ad iusticiam om̃i crednti:
qm bñ illis optat. Admirat᷑ aut̃
romani pͥncipis in eiꝰ deuastati¬
one malignitatẽ. dic̃s: qͣnͣta ma¬
lignat ẽ inimicꝰ in scõ. id ẽ in dẽ¬
plo. in sac̾dotio. in illis om̃ib sacra¬
m̃tis. & reuera inimic᷑. rex enim
ille & exercitꝰ suus qui hoc faciebat
deos falsos colebat: simulac̾ adora¬
bat demonib seruiebat. Ipsi mul¬
ta mala oꝑati st̃ inscĩs dĩ. & hoc
in medio sollemnitatis tue. id est¬

Expanded text:
s opprime in finem. Et bene elevata est manus ejus in superbias eorum in finem, quia divina virtute operante, jam gentes humiliatae Christum cognoverunt, Et bene ait, In finem: quia finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti, quam bene illis optat. Admiratur autem Romani principis in ejus devastatione malignitatem, dicens: Quanta malignatus est inimicus in sancto? idest , in templo, in sacerdotio, in illis omnibus sacramentis. Et revera inimicus. Rex enim ille et exercitus suus qui hoc faciebat, deos falsos colebat, simulacra adorabat, daemonibus serviebat. Ipsi multa mala operati sunt in sanctis Dei. Et hoc in medio solennitatis tu
Abbreviated transcription (Latin):
lic̃q mͦ iratus es: s in tantum qd̾
ira dua deuenit in furorẽ. qnͣtum
ad iisum hominũ. Irat᷑ es dico ñ
suꝑ quolibae. s suꝑ oues pascue
pastor ꝑ desertum duxisti. & quos
manna pauisti: ac deinde in t̾ra
lacte & melle manande collocasti.
moriam qđ nos ex multis gentib
& locis in unum congregasti: atq ut
ꝓpͥam ħeditatem ab inicio possedisti:
idẽ a tp̃re patͥarchaꝵ qͦs pͥmitus ele¬
gisti. A tpr̃e patͥarchaꝵ possessi sc̃.
uidelic& qr erant in lumbis corũ.
Ab ipsis possedit dñs ppłm isrłiticũ.
a quib & nom̃ supsit & originem.
Semꝑ enim custodiuit eũ. donec ab
eis exac̃batus. cos ꝓpc̃ peccatum suũ
affligi ꝑmisit. Memorare qd̃ nos
c̃gregaueris atq possedis: & hoc sit
causa tuȩ miserationis. & id̃o etiã
memor esto: qͥa du redemisti uirgã

Expanded text:
alicumque modo iratus es, sed in tantum, quod alicumque modo iratus es, sed in tantum, quod ira tua devenit in furorem, quantum ad visum hominum. Iratus es, dico, non super quoslibet, sed super oves pascuae pastor per desertum duxisti, et quos manna pavisti: ac deinde in terra lacte et melle manante collocasti . moriam, quod nos ex multis gentibus et locis in unum congregasti, atque ut propriam haereditatem ab initio possedisti, idest, a tempore Patriarcharum quos primitus elegisti. A tempore Patriacharum possessi sunt, videlicet quia erant in lumbis eorum. Ab ipsis possedit Dominus populum Israeliticum, a quibus et nomen sumsit et originem. Semper enim custodivit eum, donec ab eis exacerbatus, eos propter peccatum suum affligi permisit. Memorare quod nos congregaveris atque possederis: et hoc sit caussa tuae miserationis. Et ideo etiam memor esto,
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga conu̾sa om̃ib iudeis.
siue in p̃senti. siue in fine mundi
conu̾tendis: ꝓponens incelligendũ
qd̾ intelligit. scilic& ut xp̃m cre¬
dant uenisse quẽ admodum ipsa
credit: & hoc fac̃ ꝑ hanc mat̾iam
scilic& ꝓponendo eis dupplicẽ ui¬
deoꝵ disꝑsionẽ que a ꝓpħis dicta
fuerat: post aduentum xp̃i fut᷑a.
Merito gͦ ꝑ hanc mat̾iam eos hor¬
tat᷑. ut cum uideant signa ista
completa cẽ: xp̃m credant iam
uienisse: & mͦ prius exponit loca¬
lem disꝑsionem. post int̾iorem:
iud̃oꝵ scilic& p̃sendem cecitatẽ.
Uox synagoge.
Tquid d̾s repulisti in fi¬
nem: iratꝰ ẽ furor tuus suꝑ
oues pascuȩ tuȩ: Ñ repre¬
bendit s querit. Acsidicat. Od̃s
qui eo ipso qd̾ ds es. et̾na disposi¬
tione gub̾nas omĩa. qui ñ modũ
in aliquo excedis. s cuncła cum sũ¬
ma discrecione disponis: utquid po¬
płm tuum repulisti in finẽ. ut ñqͣ
amplius reducas in ierłm: Quasi
dicat ñ sine causa hoc fecisti. Nec qͣ¬

Expanded text:
sa omnibus Judaeis, sive in praesenti, sive in fine mundi convertendis: proponens intelligendum quod intelligit, scilicet ut Christum credant venisse, quemadmodum ipsa credit. Et hoc facit per hanc materiam, scilicet proponendo eis duplicem Judaeorum dispersionem, quae a Prophetis dicta fuerat post adventum Christi futura. Merito ergo per hanc materiam eos hortatur, ut cum videant signa ista completa esse, Christum credant jam venisse. Et modo prius exponit localem dispersionem: post interiorem, Judaeorum scilicet praesentem caecitatem. Vox Synagogae.isti in finem, iratus est furor tuus super oves pascuae tuae? Non reprehendit, sed quaerit. Ac si dicat: O Deus, qui eo ipso quod Deus es, aeterna dispositione gubernas omnia, qui non modum in aliquo excedis, sed cuncta cum summa discretione disponis , ut quid populum tuum repulisti in finem: ut numquam amplius reducas in Jerusalem? Quasi dicat: Non sine caussa hoc fecisti, nec qu
Abbreviated transcription (Latin):
s iustoꝵ:⁊ in ead parte rep̃hendens
stulticiam eoꝵ. notat uanitates qͥb
amatores istius scłi st̃ intenti. In t̃cia
parte admon& iustos pauꝑes. ne cu¬
tam ex iudeis ꝗͣ ex gentib. tã lib̾os
qmͣ seruos. cuiꝰcq conditionis sint
dehortari ab appecitu t̾renoꝵ ad a¬
morẽ celestium. ⁊ sic ñ eis erit in die
iudicii tundũ. In pͥmis aut̃ multis
faciunt eos atcentos: tum qͥa pru¬
dent̃. id ẽ moralit̃ eis loquunt᷑. tũ
qͥa parabolice. dum ⁊̃ qr illd̾ amagi¬
stro int̾ius p̃sid̾nte addiscent.⁊ qd̾
aluis uoce p̃dicabt̃. oꝑe complebt̃.

Expanded text:
 et in eadem parte reprehendens stultitiam eorum, notat vanitates, quibus amatores istius saeculi sunt intenti. In tertia parte admonet justos pauperes, ne cutam ex Judaeis quam ex Gentibus, tam liberos quam servos cujuscumque conditionis sint, dehortari ab appetitu terrenorum ad amorem coelestium. Et sic non erit in die judicii timendum. In primis autem multis faciunt eos attientos, tum quia prudenter, id est moraliter eis loquuntur: tum quia parabolice: tum etiam quia illud a magistro interius praesidente addiscent, et quod aliis voce praedicabunt, opere compleb