comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientes dicunt. terra
in modum spungiae esse conceptu que uentum
rotare. &ire ꝑ cauernas cumque tantum ierit
quantum terra capere non possit. Huc adque
illuc uentus fremitum & murmor amittit. De¬
hinc quęrentis uiam euadendi dum sust inere
eum terra non potuerit. aut tremit aut deiscit
ut uentum egerat. Inde aiunt fierc terre mo¬
tum dum uni uersa uentus inclusus concutit.
Unde & salustius uenti inquid ꝑcaua terrae
pr&ipitatim rupti aliquod montes tumuliq sẽdere
Ergo ut diximus tremore terrae uel sp̃s uenti ꝑcaua
terrȩ uelruina inferiorum mutuque unde existit.
Sic enim & lucanus ait. Terraque deiscente in soli¬
tis tremuerunt montibus alpes: Terre motum
autem illuc assiduȩ fieri ubi caua terrarum sunt
inquibus uenti ingrediuntur. & faciunt terrȩ¬
motum. Nam ubi arenorum est aut solida est
terra non ibi fit terre motus. terrȩ autem
motio ꝑtin& adiudicium quando peccatores
& terreni hominis sp̃u oris dĩ concussi cum mo¬

Expanded text:
Sapientes dicunt terram in modum spongiae esse, conceptumque ventum rotari, et ire per cavernas. Cumque tantum ierit, quantum terra capere non possit, huc atque illuc ventus fremitum et murmura mittit. Dehinc quaerentis vi viam evadendi, dum sustinere eum terra non potuerit, aut tremit, aut dehiscit, ut ventum egerat. Inde autem fieri terraemotum, dum universa ventus inclusus concutit. 2. Unde et Sallustius: Venti, inquit, per cava terrae praecipitati, rupti aliquot montes, tumulique sedere. Ergo, ut diximus, tremor terrae, vel spiritu venti per cava terrae, vel ruina inferiorum, motuque undae existit. Sic enim et Lucanus ait: Terraque dehiscente Insolitis . . . . . tremuerunt motibus Alpes. 3. Terraemotum autem illic assidue fieri, ubi cava terrarum sunt, in quibus venti ingrediuntur, et faciunt terraemotum. Nam ubi arenosum est, aut solida est terra, non ibi fit terraemotus. Terrae autem motio pertinet ad judicium, quando peccatores et terreni homines spiritu oris Dei concussi commo
Abbreviated transcription (Latin):
ortus inuico anathot qui est tribus milibus abhieru¬
salem sacerdos iniudaea positus proph&a ingen Otib
consecratus antequam plasmaretur . Agnitus antequa
procederetur sci ficatus & ut uirgo permaneret
admonitus. Hic p̃dicare puer coepit arguens
populum obdelistis & sepius cohortans ad paeniten¬
tiam. sed plebs perfide seuientes crudelitate adficit᷑
sȩpe adq: legatur in carcerem etiam mititus pro¬
icitur in lacum adultimum apud tafna in aegyptũ
apopulo lapidatur. Sepultus in eo loco ubi pharao
rex aegypti habitauit uerum tamen quia p̃cibus suis
serpentibus ab eo loco fugatis aegẏptios a noxio
aspidum morsu eripuit insigne eum ueneratione
amplissimeq honorem. Idest aegypti colunt seplu¬

Expanded text:
ortus, in vico Anathot, qui est tribus millibus ab Jerusalem, sacerdos in Judaea positus, propheta in gentibus consecratus, antequam plasmaretur agnitus, antequam procederet sanctificatus, et ut virgo permaneret, admonitus. Hic praedicare puer coepit, arguens populum ob delicta, et saepius cohortans ad poenitentiam, sed plebis perfidae saevientis crudelitate afficitur saepe atque ligatur, in carcerem etiam mittitur, projicitur in lacum, catenis cingitur, ad ultimum apud Taphnas in Aegypto a populo lapidatur. 74. Sepultus est in eo loco, ubi Pharao rex Aegypti habitavit. Verumtamen, quia precibus suis serpentibus ab eo loco effugatis, Aegyptios a noxio aspidum morsu eripuit, insigni cum veneratione amplissimoque honore iidem Aegyptii colunt, sepul
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam digͥs immolari uoluerunt : Conscissis
enim uestimentis suis confitentes & ꝑsuadentes
sed eos non esse: Ita sibi fieri u&uerunt: Appa¬
ruit & in angelis sicut & in apocalipsin legimus. ioħ¬
angelum seadorare ꝓhibentem. acdicentem ad¬
oratari suo cumseruds tuds sum& fratrum
tuorum dm̃ adhora. Recte itaque scribitur
homini ab angelo ꝓhib&um esse adorarẽ. sed unũ
dm̃ sub quo ei ess& & ille conseruus. Nonergo
sed nobis ille diuinae religionis cultus. in ange¬
los aut martyres. quia non sic habentur. ut
tales querant honores. ut ds: quia nec ipsi uo

Expanded text:
tanquam diis, immolare voluerunt. Conscissis tanquam diis, immolare voluerunt. Conscissis enim vestimentis suis, confitentes, et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt. Apparuit et in angelis, sicut in Apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem, 404 ac dicentem adoratori suo: Conservus tuus sum, et fratrum tuorum; Deum adora . Recte itaque scribitur homini ab angelo prohibitum esse adorare se, sed unum Deum, sub quo ei esset et ille conservus. 6. Non ergo sit nobis ille divinae religionis cultus in angelos, aut martyres, quia non sic habentur, ut tales quaerant honores ut Deus, quia nec ipsi vo
Abbreviated transcription (Latin):
martyra eo cultu dilectionis. & soci&atis¬
quo &in acuita coluntur scĩ homines dĩ. Quoꝵ
coradtalem ꝓ euangelica ueritate passionem
paratũ esse sentimus: Sed illos de uotius. quan¬
to securius. post certamina omnia superata:
Quanto &iam fidentiori laude praedicamus
iam in acuita feliciores uictores. quam inista
potest.. Cumsĩt quȩdam ꝓpriae diuinitati de¬
bita seruitus. nec colimus. nec colendũ docemꝰ:
nisi unum dm̃: Cum autem ad und̃ cultum
ꝑtineat oblatio sacrificii. unde idolatrȩdicitur:
quorum qui hoc &iam idolis exibent : Nullo mo
do aliquid tale offerimus. aut offerendũ ꝑ cepi¬
mus uel cui quam martyrir: uel cuiquam sc̃ȩ
animae Uel cuiquam angelo: & quisquis in
haͥnc errorem delabitur. corripitur ꝑ nãm
doctrinam siue ut corrigatur. siue ut cauatur.
Dum&iam ipsi scĩ. uel homines. uel angeli exi
ber :Cibi nolunt. quod uni dõ deberȩ norunt.
Apparunt hoc in paulo & barnaba cum com¬
morati miraculis que ꝑ eos facta sunt liconii:

Expanded text:
martyres eo cultu dilectionis et societatisquo et in hac uita coluntur sancti homines dei, quorum cor ad talem pro euangelica ueritate passionem paratum esse sentimus; sed illos tanto deuotius, quanto securius post certamina omnia superata, quanto etiam fidentiore laude praedicamus iam in uita feliciere uictores quam in ista non potest, cum sit quaedam proprie diuinitati debita seruitus, nec colimus nec colendum docemus nisi unum deum. cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idolatria dicitur eorum, qui hoc etiam idolis exhibent, nullo modo tale aliquid offerimus aut offerendum pmus uel cuiquam martyri uel cuiquam sanctae animae uel cuiquam angelo; et quisquis in hunc errorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatur, siue ut caueatur. etiam ipsi enim sancti, uel homines uberi sibi nolunt, quod uni Deo deberi norunt. 5. Apparuit hoc in Paulo, et in Barnaba, cum, coi miraculis quae per eos facta sunt, Lycaonii,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos magnus. figuram gerebat xp̃i perquem
expere grinatione scłi huius ad celestem hrerusalẽ
nobis fuisse regressus. ZOROBABIL
sacerdos
typus est dñi saluatoris qui reduxit de captiui tatem
populum ac deuiuis lapidibus construxit h̃i
templum

Expanded text:
sacerdos magnus, figuram gerebat Christi, per quem ex peregrinatione saeculi hujus ad coelestem Jerusalem nobis patet ingressus. 121. Zorobabel, sacerdos , typus est Domini Salvatoris, qui reduxit de captivitate populum, et de vivis lapidibus construxit Domino templum
Abbreviated transcription (Latin):
sufficuram unius talenti graciȩ
donum acceptum interrenis uoluptatib obscura¬
uit. Ideoq: proiestus est in inferno quia nullum
inde operatus est frustu. In primo seruo sensus
cordis & corporis acceptus. In secundo intelle
extraporta urbis suscitauit. Significat eum
quipalam quod libet mortiferum crimen admit¬
tit quiq: nonnumquam audito uerbo dĩ amorti pec¬
cati resurget & ꝑpoenitentiam in xp̃o uiuere incipit
redditurq: uiduae matre suae. Id est communione¬
HOMO quidescendebat abhyeru¬
salem inhiericho &incidit latrones.
Ipsi adam fi¬
guratur ingenere suo quidum descendit deparxdyso
caeleste inmundum incidit in angelos tenebrarum
SAMARITA NUS

Expanded text:
sub figura unius talenti, gratiae donum acceptum in terrenis voluptatibus obscuravit, ideoque projectus est in infernum, quia nullum inde operatus est fructum. 202. Alii in primo servo sensus cordis et corporis acceptos, in secundo intelligextra portas urbis suscitavit , significat eum qui palam quodlibet mortiferum crimen admittit; quique nonnunquam audito verbo Dei a morte peccati resurgit, et per poenitentiam Christi vivere incipit; redditurque viduae matri suae, id est, EccleHomo qui descendebat a Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones , ipse Adam figuratur in genere suo, qui dum descendit de paradiso coelesti in mundum, incidit in angelos tenebrarum. 205. Samaritanus
Abbreviated transcription (Latin):
oblationibus & sacrificuis uiolantes. Prȩmon&
&iam ep̃s doctos & sine macula esse debere & absq
personarum acceptione. populos ueritatem instru¬
ere. Discordis quoque arguit. decimas & primitias
reddendas a populis ecclesiae p̃cipit: obiurgat
& eos qui coniuges suas despiciunt. & aliarum amore
nectuntur. Similiter & illos quimiseriam suam
dolentes felicitatem laudant eorum qui huius
mundi prosperis ꝑfruuntur. proph& auit aut¬
tatis tempore imperante cyro rege persarum
inhierusalem fuisse reuersum ac sub zorobabel
& iesu filio io sedech sacerdote magno. siue nemia
muros hierusalem templumq: & altare renouatũ.
Ius quoq: sacer dotium restitutum & sc̃m religionis
culmen multisq opibus gentium principumq
ꝑsarum muneribus ꝑ ornatumes¬

Expanded text:
oblationibus et sacrificiis 213 violantes. Praemonet oblationibus et sacrificiis 213 violantes. Praemonet etiam episcopos doctos, et sine macula esse debere, et citra personarum acceptionem populos veritatem instruere; discordes quoque arguit, decimas et primitias reddendas in praedicatoribus a populis Ecclesiae praecipit. 83. Objurgat et eos qui conjuges suas despiciunt, et aliarum amore nectuntur. Similiter et illos qui, miseriam suam dolentes, felicitatem laudant eorum qui hujus mundi prosperis perfruuntur. Prophetavit autpleto captivitatis tempore, imperante Cyro rege Persarum, in Jerusalem fuisse reversum; ac sub Zorobabel et Jesu filio Josedech, sacerdote magno, sive Nehemia, muros Jerusalem templumque et altare renovatum, jus quoque sacerdotum restitutum, et sanctae religionis cultum, multisque opibus gentium principumque Persarum muneribus perornatum
Abbreviated transcription (Latin):
at̃q: angelum inquoduo ex aduerso populo
coniunguntur. siue paxillos figuraliter xp̃m
infixum incordibus populorum. descripsit namq:¬
& pastorem anti xp̃m opus & intencionem insinistris
habentem. equum quoq infigune plebis here¬
ticorum & ascensorem eius diabolum p̃dicat.¬
&iam & fontem indomo uiri dauid patentem in
secundo anno darii regis medorum : hisdem tem¬
poribus quibus & aggeus. anno septuagesimo
qui inter p̃tatur angelusdi. in
principio uaticinii sui demonstraet odium iudȩoꝵ
inesau. & dilectionem minoris populi inia cob
& sacrificium trans ferre adnuntiat. Infinem
uero aduentum di diem quoq: iudicii iustorumq
praemia &impiorum poenas
Iohannem
&iam p̃dicat ante primum aduentum dñi missum
& heliam ante secundum aduentum ad nunciat
esse mittendum. Inter haec non nulla mortilia
& disciplinis congruenda explicat. in quibus
corripit populum siue sacerdotes despicientes
nomenđi atq eius sacramenta pollutis

Expanded text:
atque angulum, in quo duo ex adverso populi atque angulum, in quo duo ex adverso populi conjunguntur, sive paxillum, figuraliter Christum, infixum int pastorum antichristi opus et intentionem in sinistris habentem: equum quoque in figuram plebis haereticorum, et ascensorem ejus diabolum: praedicat etiam fontem in domo veri David patentem in secundo anno Darii regis Medorum, iisdem temporibus quibus et Aggaeus, anno septuagesimo qui interpretatur angelus Domini, in principio vaticinii sui demonstrat odium Judaeorum in Esau, et dilectionem junioris populi in Jacob.Et sacrificium transferri ad gentes annuntiat. In fine vero adventum Domini, diem quoque judicii justorumque praemia, et impiorum poenas. Joannem etiam praedicat ante primum adventum Domini missum, et Eliam ante secundum adventum annuntiat esse mittendum. 82. Inter haec nonnulla moralia et disciplinis congruentia explicat, in quibus corripit populum, sive sacerdotes despicientes nomen Domini, atque ejus sacramenta pollutis
Abbreviated transcription (Latin):
indutum inmortalitate & gloria. Cernit
& lapidem qui estxp̃s septem habentem oculos.
Idest septi formi sp̃s plenitudinem. Inter haec
intuitur turrem &titionem extinctum: Id est
diabolum. Candelabrum uidelic& infigurae xp̃i
cum lucernis septem: qssunt ecclesiae. Nec non
& duas oliuas addextram & sinistram candelabri
positas. duorum testamentorum typo significantes.
Ad sumit quoq: idem duas uirgas funiculi & de¬
coris intypo iudȩorum &gentium. Aspicit
deinde duas mulieres: Id est hereticorum plebes
siue iuda eorum in alis suis leuantes anphorx̃.
peccati grauissimum siue uolumen uolans
in quo peccata hominum & supplicia describuntur.
Vidit & quadrigas quat tuor uno p̃dicationis
euangelicae iugo currentes. Posthaec aspicit
equos missos ad praedicationem mundi. primum
rufum passionem martyrii. secundum nigrum
squalore paenitentiae. Tertium album. can¬
gestantes figuram ꝑ quasd̃s mundo canit

Expanded text:
indutum immortalitate et gloria. Cernit indutum immortalitate et gloria. Cernit et lapidem, qui est Christus, septem habentem oculos, id est, septiformis spiritus plenitudinem. Inter haec intuetur torrem et titionem exstinctum, id est, diabolum. Candelabrum videt in figura Christi cum lucernis septem, quae sunt Ecclesiae; necnon et duas olivas, ad dexteram et ad sinistram candelabri positas, duorum Testamentorum typum significantes. 78. Assumit quoque idem duas virgas funiculi et decoris in typo Judaeorum et gentium. Aspicit deinde duas mulieres, id est, haereticorum plebes, sive Judaeorum, in alis suis levantes amphoram, peccati gravissimum, sive volumen volans, in quo peccata hominum et supplicia describuntur. 79. Videt et quadrigas quatuor, uno praedicationis evangelicae jugo currentes. Post hoc aspicit equos missos ad praedicationem mundi: primum rufum, passione martyrii. Secundum nigrum, squalore poenitentiae. Tertium album, cangestantes figuram, per quas Dominus mundo canit,
Abbreviated transcription (Latin):
& aliarum gentium euersionem p̃dicat terrorẽq:
diuini iudicii intonat. Loquitur enim contra
moab & ammon sed peripsos tamfinitimipo¬
puliđi & proximi catolicis sacramentis
heretici arguuntur. Hic tercium diem
resurrestionis xp̃i proph&at adq: in aduen¬
tu xp̃i totum orbem sub uno iugo dño seruiturũ
dñi rest aurandum pracecepit. Contricionẽ
praedicat gentium uel commotionem torius
mundi p̃dicit. ac suffigura zorobabel xp̃i
tis populo proph& auit duobus tantum
mensibus : Zachariam uaticinio suo p̃cedens :
iram dñi in patribus proph&auit. uidit &uirũ
sedentem suꝑ equum rufum infigurae corporis xpi
roseum sanguinem passionis siue mirtae tan
gentium populum significantia. Aspicit & cor¬
nua quattuor. siue fabros infigura gentium
quae iudam & iħł disꝑgentes graue pondere
de presserunt. Intuitur similiter &iħũ sordibus
carnis & mortalitate uestitum quibus ablatis:

Expanded text:
et aliarum gentium eversionem praedicat, terroremque et aliarum gentium eversionem praedicat, terroremque divini judicii intonat. 74. Loquitur etiam contra Moab et Ammon, sed per ipsos tanquam finitimi populo Dei, et proximi catholicis sacramentis, 211 haeretici arguuntur. Hic tertium diem resurrectionis Christi prophetat, atque in adventu Christi totum orbem sub uno jugo Domino serviturum Domini restaurandum praecepit, contritionem praedicat gentium, vel commotionem totius mundi praedicit, ac sub figura Zorobabel Christis populi prophetavit, duobus tantum mensibus Zachariam vaticinio suo praecedens.jam Domini patribus prophetavit, vidit virum sedentem super equum rufum, in figura corporis Christi, roseum sanguine passionis, sive myrteta, gentium populum significantia; aspicit et cornua quatuor, sive fabros in figura gentium, quae Judam et Israel dispergentes, gravi pondere depresserunt. 77. Intuetur similiter et Jesum, sordibus carnis et mortalitate vestitum, quibus ablatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub umbra aedice : quia eadem plebs separans
se a salute ecclęsiae. dolore tabida contrar¬
xp̃m. Id est orientis ecclesiae lingũa suam
mouere nititur : sedens subumbra legis
quae umbrx. uerme are facta est: Qui ad¬
ueniente xp̃o. uetera transierunt & ecce
facta sunt noua. Proph&auit autem sub
oria rege iuda quando &osee. amos & esaias
p̃tatur quis iste conminatur samariae irem dñi
uenturum denuntiat. locum &iam inquonasce¬
consolator. simulacragentium exterminanda
pronuntiat necnon &urbem sanguinum
proclamataBBACUC Amplexans siue lustator
fortis in principio uoluminis sui descripsit
diabolum cum membris ac moribus suis: In finẽ
uero pronuntiat aduentum passionemq:
saluatoris SoΡDNΙΑS speculator misteriorum
speculator misteriorum
d̃i & abscondens : cernit captiuitatem urbi
hierusalem aromanis futuram ꝑ uocem clamoris
aporta piscium & percollium contricionem
Id est montission qui est collis hierusalem. pecnon

Expanded text:
sub umbra hederae, quia eadem plebs separans sub umbra hederae, quia eadem plebs separans se a salute Ecclesiae, dolore tabida, contra Christum, id est, Orientem Ecclesiae, linguam suam movere nititur, sedens sub umbra legis, quae umbra a verme arefacta est, quia, adveniente Christo, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem sub Ozia rpretatur quis iste? Comminatur Samariae iram Domini rael 210 venturum denuntiat. Locum etiam in quo nasceconsolator, simulacra gentium exterminanda pronuntiat, necnon urbem sanguinum proclamat. Abacuc, amplexans, sive luctator fortis, in principio voluminis sui describit diabolum cum membris ac moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum passionemque Salvatoris. Sophonias, speculator mysteriorumspeculator mysteriorum Domini, et abscondens, cernit captivitatem urbis Jerusalem a Romanis futuram, per vocem clamoris a porta piscium, et per collium contritionem, id est, montis Sion, qui est collis Jerusalem; necnon
Abbreviated transcription (Latin):
autem subrege oria. eo tempore quo oseȩ
omnes proph&as breuior numero uerborum:
sed gratia misteriorum a equalis. iste contrac
idumȩam loquens increpans mystice suꝑbiam
salutem & sc̃m qui est xp̃s dñs adnuntians
At qr in monte esau ꝑquem figuratur ecclȩsia
gentium. futurum intonat d̃i regnum
columba tamsermone quamnaufragio suo¬
figuram. siue quoddenaue in mare tamquam
decruce interra proiectus est. siue quod
inuentrȩ co&i exceptus. tamquam insepul¬
tur terrȩ tribus diebus acnostibus recon¬
ditus est: Uel quod infigunxm nineuȩ paeni¬
tentiam mundo p̃dixerit. Insequentibus aũt
typum gerit iudȩorum quisalutem gentium
nontantum aduenire noluerunt. sed dumuenit
speciem. Ionas uero in hoc loco iudaeorum:
nam quem admodum nȩniuitarum salus ademu¬
lationem prouocauit. ionam. ita redemptio
gentium. scandalum extitit iudȩorum: merito
& contrae orientem ciuitatis sedisse legitur

Expanded text:
autem sub rege Ozia eo tempore, quo et Osee autem sub rege Ozia eo tempore, quo et Osee omnes Prophetas brevior est numero verborum: sed gratia mysteriorum aequalis. Iste contra Idumaeam loquens, increpans mystice superbiam salutem et Sanctum, qui est Christus, annuntiat, atque in monte Esau, per quem figuratur ecclesia gentium, futurum intonat Domino regnum.columba, tam sermone quam naufragio sufigurat, sive quod de navi in mare, tanquam de cruce in terram, projectus est, sive quod, in ventre ceti exceptus, tanquam in sepultura terrae tribus diebus ac noctibus reconditus est, vel quod in figura Ninive poenitentiam mundo praedixerit. In sequentibus autem typum gerit Judaeorum, qui salutem gentium, non tantum advenire noluerunt, sed dum venitspeciem, Jonas vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civitatis sedisse legitur
Abbreviated transcription (Latin):
iste adiudam tantum & hierusalem uaticinium
proferens. in principio sui uoluminis. post
uoluptuosa conuiuia adlustum prouocat hie¬
rusalem excidiumq eius pronunciat. P̃dicat
quoq: uocationem gentium & super congre¬
gcitos credentes super uenturum sp̃m scm̃
Proph& auit aũt subioatha rege iuda
quando & micheas: AMOS qui inter p̃tatur
onus. uaticinauit insamaria & hierusalem.
Tria & quat tuor scelera gentium sub totius
mundi figura describens. primum itaque
scelus quia omnes in adam peccauerunt
Secundũ quia insitam naturce legis in memoris.
rationem non intellexerunt. Tertium quoque
eorum quidatȩ legis non oboedierunt dĩ p̃ceptis.
Quastum in expiabili eorum. qui inxp̃o non credider̃
Proquibus sceleribus in tonat d̃m inignem.
Idest sententiam a&erni iudicii in laturum. hic
Ego firmans tonitruum &creans sp̃m & adnun¬
tians hominibus xp̃m. Reliqua autem quae
de amasia & hieroboam siue iħł loquitur tro¬
poloice adhereticos referenda sunt. Proph&auit.

Expanded text:
Iste, ad Judam tantum et Jerusalem vaticinium proferens, in principio sui voluminis, post voluptuosa convivia ad luctum provocat Jerusalem, excidiumque ejus pronuntiat. Praedicat quoque vocationem gentium, et super congregatos credentes superventurum Prophetat sub Joathan rege Juda, quando et Michaeas. Amos, qui interpretatur, onus, vaticinavit in Samaria et Jerusalem, tria et quatuor scelera gentium sub totius mundi figura describens. Primum itaque scelus, quia omnes in Adam peccaverunt. Secundum, quia in statu naturae legem immemores rationis non intellexerunt. Tertium quoque eorum, qui datae legi non obedierunt. Quartum inexpiabile eorum qui in Christum non crediderunt. Pro quibus sceleribus intonat Dominus se ignem, id est, sententiam aeterni judicii illaturum. Hic at, dicens: Ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians hominibus Christum suum . Reliqua autem, quae de Amasia et Jeroboam sive Israel retulit, tropice ad haereticos referenda sunt. Prophetavit
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit ut c&eri: sed &iam & tempus in¬
carnationis uel passionis ꝑ ordinẽ. regum
uel numero definiuit annorum: Ita ut potus
nonuideatur futura predicere sedquasi
trans asta narrare. Hic autem quattuor¬
regnorum cernit frequentius uisionis
eorumq differentias sub diuersis imaginib:
intromittit. De antȩ xp̃o quoque ostendit
quod ipse sit cornu pusillus : Id est paruo
hierusalem uelmundi plura scripsit. siue
dedie iudicii uel regno scorum. In fine aut¬
uoluminis ꝓph&iae suae. sus annȩ istoriam
& bęlis. draconisq fabulam ponit. Hic aũt
liber aput hebrȩos hebraicis quidem litte¬
ris sed chaldaica lingua scriptus est
reliquis insententiis. & operiosior intelletu.
Iste in eas tribus quiuocantur efraim &
samaria domo ioseph & iħł loquitur. sed per
effrxcim hereticos arguit qui recedentes ab
ecclesiae unitate participes factisunt idoloꝵ¬
Persamariam aũt eorundem hereticorum

Expanded text:
dicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus indicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus incarnationis et passionis per ordinem regum et numerum definivit annorum, ita ut potius non videatur futurum praedicere, sed quasi transacta narrare. Hic autem qregnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentias sub diversis imaginibus intromittit. 60. De Antichristo quoque ostendit quod ipse sit cornu pusillum, id est, parvo Jerusalem vel mundi plura scribit, sive de die judicii, et regno sanctorum. In fine autvoluminis prophetiae suae Susannae historiam et Belis draconisque fabulas ponit. 61. Hic autem liber apud Hebraeos Hebraicis quidem litteris, 207 sed Chaldaica lingua scriptus est. reliquis in sententiis, et operosior intellectu. Iste ad eas tribus quae vocantur Ephraim et Samaria, domum Joseph et Israel, loquitur, sed per Ephraim haereticos arguit, qui recedentes ab Ecclesiae unitate, participes facti sunt idoloper Samariam autem eorumdem haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
chodonosor uel antixp̃i figuram mag̾is alis
& uolucre celeritate totius mundi imperia
occupantem: plangit prceterea subspecie prin¬
cipis tẏri. Beatitudinem diaboli quam amisit
Adultimum harundinem uel funiculum gestans
mittitur subspeciae scõrum misticȩ hierusalem.
inter haec mistica subicit. quedam morelia falsas
conminatur proph&as atq speculatoribus
p̃cipit neretaceant maliciam. quattuor &iã
ultionum poenas peccatoribus p̃dicat. Animasq
redire adcorpora sua proph&at. Ostendit
quoq: unum quemq: prose rationem h̃o reditur&
nec in progeniȩ posse ultra defendi labem pat̃ni
delicti: obiurgat interhaec sub olla &oliua
omnem turpitudinem samariae & hierusalem.
natiuitatemq obicit contumeliosam: sepe &iam
ad paenitentiam captiuos prouocat populos.
annos & captiuitatis quintum incaldea exulans
proph&auit ibiq uaticinium consum mauit
est: denique iste nonsolum uenturum prȩ¬

Expanded text:
chodonosor, velut Antichristi figura, magnis alis, chodonosor, velut Antichristi figura, magnis alis, et volucri celeritate totius mundi imperia occupantem. 56. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem diaboli, quam amisitAd ultimum, arundinem vel funiculum gestans metitur sub specie sanctorum mystice Jerusalem. 57. Inter haec mystica subjicit quaedam moralia, falsos criminatur prophetas, atque speculatoribus praecipit ne reticeant malitiam. Quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua prophetat. Ostendit quoque unumquemque 206 pro se rationem Domino redditurum, nec in progeniem posse ultra diffundi labem paterni delicti. 58. Objurgat inter haec sub Oolla et Oolliba omnem turpitudinem Samariae et Jerusalem; nativitatemque objicit contumeliosam. Saepe etiam ad poenitentiam captivos provocat populos, et captivitatis quinto in Chaldaea exsulans prophetavit: ibique vaticinium consummavit. est. Denique iste non solum venturum prae
Abbreviated transcription (Latin):
stans iuxta fluuium scłi & praeclare contuit
mysteria. Cernit similitudinem gloria eđi. & quat¬
tuor animalia insimilitudinem ȩuangeliorum
& rotas se inuicem continentes. intypo testamentoꝵ:
uidit & aurigam: Id est xp̃m deorsum igni iudicii
sursum eletri: Id est diuinitatis fulgore ruti¬
lanti. Comedit quoq librum diuinȩ legis
in quo scriptum est lamentum pęnitentum. & car¬
men iustorum. &uae eorum qui post peccata
penitentiã non egerunt. De hinc accepit
laterem in quo obsessa hierusalem picturx
mata mysteria describuntur. Capit &iam¬
& hic proph&a somnum sinistrilateris intypum
mortis peccatorum qui ad leuam positi a&erna
supplicia sustinebunt : Acdemum a sinistro in
dextro latere dormire iub&ur propter spem
eorum qui permutationem morum resurrecti¬
onis gloriam obtinebunt. Aspicit interea
&duas uirgas sibim& capulantes insimilitudinẽ
circumcisionis & gentium. siue aquilam sub nabu¬

Expanded text:
stat juxta fluvium saeculi, et praeclara contuetur stat juxta fluvium saeculi, et praeclara contuetur mysteria. 54. Cernit similitudinem gloriae Dei, et quatuor animalia in similitudinem evangeliorum, et rotas se invicem continentes in typo testamentorum. Videt et aurigam, id est, Christum, deorsum igne judicii, sursum electri, id est, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque librum divinae legis, in quo scriptum est lamentum poenitentium, et carmen justorum, et vae eorum qui post peccatum poenitentiam non egerunt. 55. Dehinc accipit laterem, in quo obsessa Jerusalem pictura mata, mysteria describuntur. Capit et hic propheta somnium sinistri lateris, in typo mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustinebunt: ac demum a sinistro in dextro latere dormire jubetur propter spem eorum qui per mutationem morum resurrectionis gloriam obtinebunt. Aspicit interea et duas virgas sibimet copulatas, in similitudinem circumcisionis, et gentium, sive aquilam sub Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & potestatis. ollam quoq succensam. Id est
iuda eam plebem igne carnalium desideriorum
ardentem aspicit. & duos coffinos ficorum in
praefiguratione duorum populorum
Descendit & indomum figuli &uidit diminutionẽ
uasis prioris & noui instaurationem addessig¬
nandum defectum prioris populi. & suc cessionẽ
futuri. Sumit &iam calicem supplicii atque
uniuersis gentibus porrigit. Accipit & lumbane
sub exemplo populi iudȩorum. quodque putre¬
factum proiecit illud in dispersione trens flumina
gentium. Ostendit &calicem aureum babrl¬
lonis perquem in ebriatus est mundus loetifero
uolumen lapidi alligatum ad demonstrnendum
interitum babylonis uel figunliter totius mundi
Increpat &iam delinquentes. & ad conuersionẽ
ꝓuocat. adultimum plangit ruinam hierusalem.
templiq excidium & dispersionẽ gentis. Ex orsus¬
est autem duo decimo anno regni iosiae regis iudȩ
tempus quod post euersci hierusalem in aegypto
uertitur fortitudođi. hic figunaens tropicȩ xp̃m

Expanded text:
tionis et potestatis. Ollam quoque succensam, id est, Judaicam plebem igne carnalium desideriorum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefiguratione duorum populorum. 50. Descendit et in domum figuli, et videt diminutionem vasis prioris, et novi instaurationem ad designandum defectum prioris populi, et successionem futuri. Sumit etiam calicem supplicii, atque universis gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Judaeorum, atque putrefactum projicit illud in dispersionem trans flumina gentium. Ostendit et calicem aureum Babylonis, per quem inebriatus est mundus lethifero Euphratem volumen lapidi alligatum, ad demonstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter totius mundi. Increpat etiam delinquentes, et ad conversionem provocat. 52. Ad ultimum plangit ruinam Jerustemplique excidium, et dispersionem gentis. Exest autem duodecimo anno Josiae regis Judae tempore quo post eversam Jerusalem in Aegypto vertitur fortitudo Dei; hic figurans typice Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui arborem fici in uineam suam plantauit. Xp̃s. ẽ.
qui sinagogam exiudaico populo condidit quam
cum dñs quasi intilem iussisset abscidi fit illi a co¬
lonis a postolis fossa humilitatis adhibetur & ster¬
cus. Idest confessio peccatorum sicq in nouissimum
credendo conmutabitur in melius dabitq frustus
iustitiae copiosus.

Expanded text:
qui arborem fici in vinea sua plantavit, Christus est, qui Synagogam in Judaico populo condidit, quam cum Dominus, quasi inutilem, jussisset abscidi, fit illi a colonis apostolis fossa humilitatis, adhibetur stercus, id est, confessio peccatorum; sicque in novissimo credendo commutabitur in melius, dabitque fructus justitiae copiosos.
Abbreviated transcription (Latin):
scłi huius figuram tenit cuius peccatũ
xp̃s persanguinis sui effusionem. post septuaginta
septem mundi generationis absoluit iuxta quodeas.¬

Expanded text:
i hujus figuram tenuit, cujus peccatum Christus per sanguinis sui effusionem post septuaginta septem mundi generationes absolvit, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
ETNEEMIAS. extribu
uida subdario regem templumdñi aedificant muros
hyerusalem extruunt. adq: iħł ad pristinum statum
reducunt. Cultum quoq: religionis iusq sacerdotum
uelleuitarum restituunt.
sepulti quiescunt.
destirpe beniamin captiua dehyerusalem in urbȩ
sosim trans lata adq: obaspestu fomae & praespicua
uirginitatis excellentia regipersarum conubis
copulata. Haec ut populum suum apericulo liberaret
morti se obtulit. Amicumq regi aduersus populũ
đi ne faria persuadentem cruci tradendum
persua sit. gentemq: liberam ab excidio eruit
a seruitute heripuit. Iacet sepulta in sosis urbe
nimis ingloria uirorum praestantior. Hae pro
salutem populi morti se obtulit nec trepidauit
furorem regium. Nam dormientem necauit
principem saluo pudore suis cibibus triumphalẽ
uictoria reportauit. Uixit annis centum quinq
sepultaq est inspelunca uiri sui manasse in bacui
ciuitate quae est intribu iuda inter dotha inbalmon.¬

Expanded text:
et Nehemias, ex tribu Juda, sub Dario rege templum Domini aedificant, muros Jerusalem exstruunt, atque Israel ad pristinum statum reducunt, cultum quoque religionis jusque sacerdotum et Levitarum restituunt. sepulti quiescunt. de stirpe Benjamin, captiva de Jerusalem in urbem Susim translata est, atque aspectu formae, et perspicua virginitatis excellentia regi Persarum connubiis copulata. Haec, ut populum suum a periculo liberaret, morti se obtulit, amicumque regis adversus populum Dei nefaria persuadentem, cruci tradendum persuasit, gentemque liberam ab excidio eruit atque a servitute eripuit. Jacet sepulta in Susis, urbe nimis in gloria, viris praestantior. Haec pro salute populi morti se obtulit, nec trepidavit furorem regium. Nam dormientem necavit principem, salvo pudore suis civibus triumphum victoriae reportavit. Vixit autem annis centum et quinque, sepultaque est in spelunca viri sui Manasse in Bethulia civitate, quae est in tribu Juda inter Dothain et Balmon
Abbreviated transcription (Latin):
Adam proto plastus & colonus paradisi princeps
generis & dilicie adimaginem dĩ fastus. uniuersitatis
praelatus. quicreaturae nomina dedit atq
in deliciis florentis paradisi contitutus. interre¬
dolentis aromatum siluas acuernantia florentib:
arua. rudis habitator nouȩ uitae gaudia per¬
egebat. Vbitelus fecunda uir& perp&uo uerȩ
Vbi fons decurrens quadrifluo labit᷑. sed post¬
quam serpentis dolo lingua pollutus feminia.
p̃tactu ligni. locibeatitudinem profainauit.
Paradiso proiectus. terram sentibus scalentem
operarios gemens incoluit. amissaq: in mortalita¬
te inpuluerem unde carnis sumpserat ortum.
Post cursum annorum nongentorum Xxxrediit:
Hinciam posteritas incrimine huius parentis
exulem se paradisi factam & labor imortis
sub astam ingemuit: sepultus est autem in loco
arbeȩ quilocus nomen exnumeris sumpsit
Hoc est quattuor. proeo quodtres patriachȩ ibidem sint
sepulti & hic quartus adam. hg est hebron m&ro

Expanded text:
Adam protoplastus, et colonus paradisi, princeps humani generis et delicti, ad imaginem Dei factus, universitati praelatus, qui creaturis nomina dedit atque in deliciis florentis paradisi constitutus, inter redolentes aromatum sylvas ac vernantia floribus arva, ruris habitator, novae vitae gaudia peragebat: ubi tellus fecunda viret perpetuo vere, ubi fons decurrens quadrifluo labitur amne. 4. Sed postquam serpentis dolo, lingua etiam pollutus feminea, per tactum ligni, loci beatitudinem profanavit, paradiso projectus, terram sentibus squallentem operarius gemens incoluit. Amissaque immortalitate, in pulverem, unde carnis sumpserat ortum, post cursum annorum nongentorum triginta rediit. Hinc jam 154 posteritas in crimine hujus parentis exsulem se paradiso factam, ac labori mortique subactam ingemuit. 5. Sepultus est autem in loco Arbee, qui locus nomen a numero sumpsit, hoc est quatuor; nam tres patriarchae ibidem sunt sepulti, et hic quartus Adam. Distat autem lo
Abbreviated transcription (Latin):
cumbaculo ad resuscitandum mulieris filium missus.
tspum priscae legis ostendit quae generali humanũ
transmissi nihil prestitit nisi quod in uirga sola
austeritatem seueritatis monstracuit
SUNAMITIS

Expanded text:
cum baculo ad resuscitandum mulieris est filium missus, typum priscae legis ostendit: quae generi humano transmissa nihil praestitit, nisi quod in virga solam austeritatem servitutis monstravit. Sunamitis
Abbreviated transcription (Latin):
rectienis ubi iam non labor sed requies erit lae¬
ticiae: Ideo qui his diebus. nec genua in oratione
flectuntur. quia sicut quidam sapiens ait. inflec¬
io genuum. pęnitentiae & luctus indicium est:
Unde &iam ꝑ omnia eandem in illiͦs sollemni¬
tatem diem dominicã custodimus. inqua maiores
nostri. nec ieiunium agendum. nec genua esse
flectenda obreuerentiã dominicae resurrectionis

Expanded text:
rectionis, ubi jam non labor, sed requies erit laetitiae. 6. Ideoque in his diebus nec genua in oratione flectuntur, quia, sicut quidam sapientium ait, inflexio genuum poenitentiae, et luctus indicium est. Unde etiam per omnia eamdem in illis solemnitatem, quam die Dominica custodimus, in qua majores nostri nec jejunium agendum, nec genua esse flectenda, ob reverentiam resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
contin& hȩbrȩorum
seruitutem acnecem plagas aegypti egres sum
populi & nubem protegentem. Transitum &iam
rubrimaris mersumq: cumcurribus pharconem¬
& gloriae decantationem congressum quoq: eremi
amalech. mandata &iam decalogi & anchã testa¬
arumq: diuersitas. indumentaq: pontificium
& leuitarum ministeria describuntur. Ciborum &iam
discretio & diuersitas populorum. purgationisq
uel hostiae numerantur

Expanded text:
continet Hebraeorum servitutem ac necem, plagas Aegypti, egressum populi, et nubem protegentem. Transitum etiam Rubri maris, mersumque cum curribus Pharaonemet gloriae decantationem, ingressum quoque eremiAmalec, mandata etiam Decalogi, et arcam Testaarumque diversitas, indumenta pontificum, et levitarum ministeria describuntur: ciborum etiam discretio, et diversae peccatorum purgationes, vel hostiae ordinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ultra eo sunt mundi philosphi autem aiunt
Quod post oceanum terra nulla sit. sed solo denso
aere nubium conteneantur mare sicut &terra
superius. Ideo & lucanus cũmare conuol uit gen¬
tes cumlitora t̃ris noluit ulla pati caelo con¬
tempta tenere . Tunc quoque tanta maris molis
creuiss& in astrani superum rector prȩsiss&

Expanded text:
qui ultra eum sunt mundi. Philosophi autem aiunt qui ultra eum sunt mundi. Philosophi autem aiunt quod post Oceanum terra nulla sit, sed solo denso aere nubium contineatur 56 mare, sicut et terra subterius, ideo et Lucanus: Cum mare convolvit gentes, cum littora Thetys Noluit ulla pati coelo contenta tenere, Tunc quoque tanta malis moles crevisset in astra, Ni superum rector pressisset
Abbreviated transcription (Latin):
Cur oceanus inse recipcis aestibus
reuertatur. Quidam aiunt inꝓfundis oceani esse
quosdam mecitus uentorum spũ uel uti mundi
accessuque nunc euapor ante spũ efflentmaria
nunc r&rahente reducant: Quidam autem uo¬
lunt cumaugmento luna recrescere ociano. & tam¬
quam eius quibusdam spirationibus reror sum
tracitur: Et iterum eiusdem inpulsu acr&ractu
inmensuram ꝓpriam refundatur .: Alii quoque
oceani undis. alii sidera dicut solemque deociano
aquam aurire ignibus suis. &circa omnia sidera
fundere ut ea temperit quia sunt ignia inde dicunt
quici cumaur& unda erit ocianum. Sed utrum
uentorum sp̃u aque erigantur. anlunare curso
increscat. ansole trahente decrescant. Hoc soli
dõ cognitum cuius & opus mundus est solique om¬
nis mudi ratio nota est. Ociani autem magni¬
tudo in conparabilis & intrans meabilis latitudo
ꝑibere : Quod &iam clemens discipulus
a postolorum uisus est indicare cumdicit:
oceanus intransineabilis est hominibus: & hii

Expanded text:
Cur Oceanus in se reciprocis aestibus revertatur, quidam aiunt in profundis Oceani esse quosdam ventorum spiritus, veluti mundi erno accessu recessuque, nunc evaporante spiritu efflent maria, nunc retrahente reducant. Quidam autem volunt cum augmento lunari crescere Oceanum, et tanquam ejus quibusdam spirationibus retrorsum trahatur, et iterum ejusdem impulsu ac retractu, in mensuram propriam refundatur. 2. Alii quoque Oceani undis alii sidera dicunt, solemque de Oceano aquam haurire ignibus suis, et circum omnia sidera fundere, ut ea temperet, quia sunt ignea. Unde dicunt quia cum haurit undas, erigit Oceanum. Sed utrum ventorum spiritu aquae erigantur, an lunari cursu increscant, an sole trahente decrescant, hoc soli Deo cognitum est, cujus et opus mundus est, solique omnis mundi ratio nota est. 3. Oceani autem magnitudo incomparabilis, et intransmeabilis latitudo hibetur. Quod etiam Clemens discipulus apostolorum visus est indicare, cum dicit: Oceanus intransmeabilis est, et hi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ creder&. ado iustus atꝰq deuotus ut indulgentiã
unicipignoris diuinitati non p̃poner&. sed in cunstanter
prȩcepti parens adimolandum filium religiosus para¬
cida gladio dexteram armar&. Quidum distinguit
ferrum unicumpignus inuistima oblaturus. nec natum

Expanded text:
Deo crederet: adeo justus atque devotus, ut indulgentiam Deo crederet: adeo justus atque devotus, ut indulgentiam unici pignoris divinitati non praeponeret; sed incunctanter praecipienti parens ad immolandum filium religiosus parricida gladio dexteram armaret. 15. Qui dum distrinxit ferrum, unicum pignus in victimam oblaturus, nec natum
Abbreviated transcription (Latin):
post uictoriam benedixit. idem intypo ueri
sa crificii defrugibus terrae. primus panem
&uinumđo hostiam obtulit. Quia sacerdotiũ
& regnum iure primo genitis debebatur. ante quã
aaron sacerdocio funger&ur. Hic &iam
prior qui post diluuium urbem salem condidit
inqua &iam & regnauit. quae postea iebus
siue solima dietaest. & nunc diriuato uocabulo
hsero solima uocitatur. Uixit autem annos
sexcentos. & per durauit usque ad septuage¬
simum a&atis annumsriac: mortuus est
& sepultus inciuitate sua hierusalem
UI. ABRAHAM
pater gentium filius tarȩ
destirpesem natione chaldeus. fide primus.
exul &pontaneus oboediens inp̃ceptis. credulis
in promissis. pauꝑ in patria. in peregrinis locuples¬
Inprȩliis uistoriosos. inuictoria non auarus.
Reges quinq superauit. spoluis ex suit. captiuumq
parentem reduxit. Eosummus ut trinitatem
intypo uideret &unitatem in misteria uenerar&
Eofidelis ut in promisso germine contra spemnaturȩ

Expanded text:
post victoriam benedixit, idem in typo veri post victoriam benedixit, idem in typo veri sacrificii de frugibus terrae prior panem et 156 vinum Deo hostiam obtulit, quia sacerdotium et regnum vere primogenitis debebatur, antequam Aaron sacerdotio fungeretur. 12. Hic etiam prior omnium post diluvium urbem Salem condidit, in qua etiam et regnavit, quae postea Jebus sive Solyma dicta est, et nunc derivato vocabulo Jerosoannos, ac perduravit usque ad septuagesimum aetatis annum Isaac, mortuusque est et sepultus in civitate sua Hierusalem. Abraham pater gentium, filius Thare, de stirpe Sem, natione Chaldaeus, fide primus, exsul spontaneus, obediens in praeceptis, credulus in promissis, pauper in patria, in peregrinatione locuplesin praeliis victoriosus, in victoria non avarus. Reges quinque superavit, et spoliis exuit, captivumque parentem reduxit. 14. Eo summus ut Trinitatem in typo videret, et unitatem in mysterio veneraretur; eo fidelis, ut in promisso genere contra spem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
nec territur. Cui ferȩ colla submittunt. alites
famulantur namq: auem misit rede suntem
sustinuit sed ꝑfida fraude corui decipitur
merito columbae gestantes ore ramum paci
bestias cunctaq animantia perseptem dies adire
permittens: Ipse postmodum egressus cum
liberis : dm̃ conlaudat. Elestus uictimas iꝰmolat.
cuius archam u&eris resedisse testantur in ar¬
minia suꝑ montes aranrth. Hic nongentesi mo
quinquagesimo anno mortuus est
simi primus. ueriq oblator sacrificii cuius origo
secr &a: hunc ẽẽ aiunt hebrei semprimogenitũ
noe triauum abrahȩ. Ipse est enim pater
patrum ꝓph&arum &apostolorum origo
Ipse est qui paternae pi& cctis benedictione
dominus fratri . eẽ. promeruit. Quiuersis
incedens uestigiis patris genitalia texit
nec derisit ebrium ut procax & reprobus filius.:
sed uel auit ut uerecundus. Unde accidit ut lege
iudeorum : parentes a filiis numquam uideri
udatos. Hic abraham reuertentem

Expanded text:
nec terretur; cui ferae colla submittunt, alites nec terretur; cui ferae colla submittunt, alites famulantur. 9. Namque avem misit, redeuntem sustinuit, sed perfida fraude corvi decipitur, ministerio columbae gestantis ore ramum pacifbestias et cuncta animantia per septem dies abire permittens, ipse postmodum egressus cum liberis, Deum collaudat ac laetus victimas immolat. Cujus arcam veteres resedisse testantur in Armenia super montes Ararath. Hic nongentesimo quinquagesimo anno mortuus est.simi primus, verique oblator sacrificii, cujus origo a. Hunc esse aiunt Haebrei Sem primogenitum Noe, tritavum Abrahae. Ipse est enim pater patrum, prophetarum et apostolorum origo, ipse est qui paternae pietatis benedictione, dominus fratris esse promeruit. Quique versis incedens vestigiis patris genitalia texit, nec derisit ebrium, ut procax et reprobus filius, sed velavit, ut verecundus. 11. Unde accidit, in lege Judaeorum parentes a filiis nunquam videri nudatos. Iste Abrahae revertenti
Abbreviated transcription (Latin):
polis urbs allo philorum inqua fertur quondam
fuisse habitatio gigantum. ubi &iam &dauid
postea est unctus in regno. Est aũt ciuitas sortis
iud&ȩ sacerdotibus sepanata: distans ad australẽ
IIA BE.L. filius adam & pastor ouium uita in no¬
cens inmorte patiens. post mortẽ non silens. in mar¬
tyrio primus in oboedientia summus. insacrificus
dõ placens in meritis fratri displicens. quem ca in
impius & parricida nouus. irax stimulante inuidiae.
in nocuum ferrum nondum sanguine maculatõ
prostrauit : Cum adhuc in nocens ferrum. cruoris
humani facinus non haber&. ENOCfilius
qus mortis ignarus. qui sceleratorum hominum
non ferens angustias. A perniciosis contractibus
mundi subtrastus : meruit in eum locum transferri
unde fuerat proto plaustus expulsus. sublatus ẽ
admonitus introiuit. nec corruit turbulentis
diluuii flustibus. nec fragoris uentorum
uel murmera caeli expauit. Gestatur ꝓcęllas
nec mergitur. serpentibus sociatur &besties.

Expanded text:
poli urbe Allophylorum, in qua fertur quondam fuisse habitatio gigantum, ubi etiam et David postea unctus est in regem. Est autem civitas sortis Judae in sacerdotibus separata, distans ad australem . Abel filius Adam et pastor ovium, in vita innocens, in morte patiens, post mortem non silens, in martyrio primus, in obedientia summus, in sacrificiis Deo placens, in meritis fratri displicens; quem Cain impius, et parricida novus, stimulante invidia innocuum ferro nondum sanguine maculato prostravit, cum adhuc innocens ferrum cruoris humani facinus non haberet. CAPUT III.cius, mortis ignarus, qui sceleratorum hominum non ferens angustias, a perniciosis contractibus  Al., contactibus mundi substractus, meruit in eum locum transferri vivens unde fuerat protoplastus expulsus. Sublatus estadmonitus introivit, nec horruit turbulentos diluvii fluctus, nec fragores ventorum, vel murmura coeli expavit, gestaturque per procellas, nec mergitur, serpentibus sociatur et bestiis,
Abbreviated transcription (Latin):
quimisit exercitus suos & perdit
inter festos illos &ciuitatem eorum incendit. Ds
pater est qui suscitauit uespasianum caesarem roma¬
norum qui& populo gladio uastauit & ciuitatem
hyerusalem funditus cum suis uniuersis euertit
ita ut ulterius belligerare non possit. HOMINeM

Expanded text:
qui misit exercitus suos, et perdidit interfectores illos, et civitatem illorum incendit , Deus Pater est, qui suscitavit Vespasianum Caesarem Romanorum, qui et populum gladio vastavit, et civitatem Jerusalem funditus cum suis universis evertit, ita ut ulterius belligerare non possit. 191.
Abbreviated transcription (Latin):
xpidemonstrauit figurem. qui exfornicatione gentiũ
adsumpsit incorporesuo ecclesiam
praetatur incipiens indicat tipice eos quifidei ostium
diuine scientiae. incipiunt cognoscere sacramentum
Mos pastor &rusticus xp̃iest typus qui aboficio
pastorali pecorum. Id est abhebrȩorum regimine
trans latus nunc alium gregem pascit ingentibus
AB DIAS qui in samaria centum pauit proph&as
Significabat om̃s fidei praedicatores qui in hoc mun¬
dum alimentis scõrum scripturarũ om̃s credentes
diebus ac nostibus in corde terrae quasi inuentre
ceti qui euit

Expanded text:
demonstrat figuram, qui ex fornicatione gentium assumpsit in corpore suo Ecclesiam. pretatur incipiens, indicat typice eos qui fidei ostium, et divinae scientiae incipiunt cognoscere sacramentum. Amos, pastor et rusticus, Christi est typus, qui ab officio pastorali pecorum, id est, ab Hebraeorum regimine translatus, nunc alios greges pascit in gentibus. 134 114. Abdias, qui in Samaria centum pavit prophetas , significat omnes fidei praedicatores, qui in hoc mundo alimentis sacrarum Scripturarum omnes credentes diebus ac noctibus in corde terrae, quasi in ventre ceti, quievit