comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritati ꝙ doctrine cet̾i sacerdo¬
tes subiccti sunt. Sollicitudo enim
nucupantur. Nota qd̾ archiep̃orũ
noniine pͥmates suꝑus significasse
uidetur. ⁊ metropolitoꝵ: quos mine
archiepõs dicimus. Norum auter
discretio a gentilib introduta iuidet᷑.
qͥ suos flamines. alios sĩplicit̾ flamines
Alios archi flamines alios ꝑthoflamraes
appellabãt. Sacerdotes enim gentiliũ
non possent. filũ tũ in capite ligars¬
ceꝑunt. Nudis eium capitib en in¬
pedere nefas erat. Uñ ⁊ a filo quo ute¬
bantur flamines dicti sunt. q̃si fla¬
nimes: s festis elieb filo deposito pil¬
leum imponebant ꝓsacerdotii enni¬
nenria. Uates aui mentis appella
tur: cuĩ significatio niultiplex e Illo¬
to eniu sacerdoteni. m ꝓpħam. i
poetam sig̾eat. Cantor uero uocat᷑
qui uocem modulatar incantu. hui¬
duo sunt gen̾a: p̃centorũ. ⁊ suecento¬
rum. Precentor qui uocem p̃mit¬
tit nicantu:. succentor qui subsegqñ¬
ter canendo respondet. Concentor

Expanded text:
auctoritati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt. Sollicitudo enim nuncupantur. Nota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium non coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo epoetam significat. Cantor vero vocatur, qui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor
Abbreviated transcription (Latin):
Epãtus aũt uocabubum in de dic¬
tum est. Quod ille qri efficitur ep̃c
ditorum. Scopin emm grece. la¬
tinc intendens dicitur. Ep̃i aũt
grece: latine int̾pretantur spe¬
tus est meccłia dictus. eo qd̾ spe¬
culettie: utq ꝓspiciat ppłoꝵ infra se
positorũ mores ⁊ uitam. Pontifex
princeps saterdotum ẽ: quasi ia
sequenttum. Ipẽ euam sũmus sa¬

Expanded text:
patus autem vocabulum inde ductum, quod ille, qui efficitur episcditorum: σκοπεῖν enim graece, latine intendere dicitur. Episcopi autem eculatores interpretantur. Nam spetus in Ecclesia dictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium: ipse et summus sa
Abbreviated transcription (Latin):
epos ⁊ pbr̃os ordirauer̃t. Lenitas
etam ab apłis ordinatos legimlis: qͦꝵ
maximꝰ fuit beatus stephanus. Sub¬
diaconos uͦ ⁊ acolitos procedente tẽ
sane dicipot̾ signaculum q̾dã esse:¬
.i. sacrum qͥddam quo spiritalis pote¬
stas traditur ordinato ⁊ officitim. Ca¬
do uł gradiis uocatur. ⁊ dicunt᷑ hii
ordines sacram̃ta. qr in eoꝵ ꝑceptio¬
ne res sacra .i. grã confertur. quã
figurant ea que ibi geruntur

Expanded text:
esbyteros ordinaverunt. Levitas etiam ab apostolis ordinatos legimus, quorum maximus fuit beatus Stephanus. Subdiaconos vero et acolytos procedente tempsane dici potest signaculum esse, id est, sacrum quoddam, quo spiritualis potestas traditur ordinato, et officium. Chado, vel gradus vocatur. Et dicuntur hi Ordines Sacramenta, quia in eorum perceptione, res sacra, idest gratia confertur, quam figurant ea quae ibi geruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quidẽ illud confic̾e̾. qd̾ iam eẽt rec¬
te credere. s id agere qd̾ gerinur ab
aliis dum illud conficitur. ⁊ sic ad hi¬
betur intentio: ⁊ si intentio dicat᷑
de ẽẽ conficiendi llud inystu̾: tñ
ex quo intendit illa dice̾ ⁊ agere
q̃ ab aliis geruntur impletur my
abrutis animalib corpus uꝑi nõ
sumitur: ⁊ si iudeatur. Q̾d̾ ergo sui¬
mit mus: quis manducat: s no
uit. De hoc celesti inysterio aliqua
ꝑstrmximꝰ: catholicis fideliter te¬
nenda. Qui enim his contradi¬
cit. hereticus uidicatur. Qd facia¬
Qd facat
hereticũ uł quid sit hẽticis. L ii.

Expanded text:
non quidem illud conficere, quod jam esset recnon quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysa brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his contradicit, haereticus judicatur. 2. Quid faciat haereticum, et quid sit haereticus.
Abbreviated transcription (Latin):
Maledicam bñdictionib nr̃is. Qd̾
si bñdictionib eoꝵ se asserit ma¬
ledicere iu̾tas: quid ent dehostia:
Prgo dicemus illam posse abillo bñ
dici: quẽ scius a d̾o fore maledio¬
tum cum sua bñdictione: Si enĩ
quid bñdictio maledicti ad nichilũ
potĩt reduc̾e u̾ba i̾ssima cõminã¬
mentum conficere: qͥa scĩ angłi qͥ
huiꝰ mysterii celebratione asfistunt
tunc ñ assunt qũ he̾ticus uł symo¬
mit. Non eñ dubitari licet ubi
corꝑis dominici ⁊ sanguiuis myste¬
na geruntur. suꝑnoꝵ ciuium ad¬
ẽẽ cõuentus. In huiꝰ autẽ mysterri
expletione sicut formã seruari ita
ordinem haberi .s. ut sit sacerdos ⁊ iu¬
tentionem adhiberi oportet. ut il¬
lud facere intendat. s si nori credit
de illo mysterio sicut ui̾tas habet. nũ¬
quid pot̾ intend̾e illud conficere:
⁊ si ñ intendit nĩquid conficit. Ali¬
oquin dicunt: etiã ñ recte de illo
mist̾i̾o sentientem posse nutend̾e

Expanded text:
Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam posse benedici ab illo, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim quid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminanmentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non adsunt, quando haereticus vel schimit. Non enim dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, scilicet, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes, posse intendere,
Abbreviated transcription (Latin):
efficit carnem ⁊ sanguinẽ. Itẽ ctͣ.
Putant quidam cõmunionẽ cor¬
ꝑis minꝰ eẽ scĩficatam: si illorũ
fiat officio quoꝵ uita eoꝵ oculis
uidetur ignobilis. Heu inquam
magnum laqueum incidunt. ut
diniua ⁊ occulta mysti̾a plus ab a¬
liis scĩficata posse fieri credant:
cłia inuisibiliter ea mysteria ⁊ o¬
ꝑando scĩficet. ⁊ scĩficando benedi¬
eat. Mystium ideo dicitur: qd̾ se¬
cretam ⁊ reconditam habeat dis¬
pensationem. Sacrificium uͦ qͣsi
sacrum factun: qr p̃ce mystica cõ¬
secratur ꝓ nobis in memoriã diũce
passionis. Saciram̃tum ẽ iũ aliqͣ
celebratione: cum res ita fit. ut
aliquid sigc̃ate rei accipiamus.
Sacram̃ta sunt. baptisna. crisma.
eoriundem sacramentorũ oꝑatur.
Uñ asecretis uirtutib uł saccis:
sacram̃ta dicinitur. Panis ⁊ calicis
sacram̃tum grece eucharistia dicit᷑.
latine bona grã in t̾p̃tatur. Et qͥd
bonorum dispensatorum nũtis.¬
nĩtis ampliatur. nec malorum

Expanded text:
efficit carnem et sanguinem. Item Gregor.: Putant quidam communionem corporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant, clesia invisibiliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem; sacrificium vero, quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam dominicae passionis. Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res ita re fit, ut aliquid significatae rei accipiamus. Sacramenta sunt Baptisma, Chrisma, eorumdem sacramentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis et calicis sacramentum Graece Eucharistia dicitur, Latine bona gratia interpretatur: et quid bonorum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum
Abbreviated transcription (Latin):
testas. ñ humana efficatia. Illi uͦ
qui excõmunicati sunt. uł de h̾esi
maiifeste uotati ñ uident᷑ hoc
sacram̃tum posse conficere. licet
sacerdotes sint: qr nemo dicit in ea¬
menta ex tra eccłiam possint ce¬
lite nom̃: ⁊ adu̾tite uĩtatẽ. Mis¬
secrandum uiuificum corpus ad¬
ueniat. iuxta dictum sacerdotis
dicentis. Omp̃s deus iuibe hec ꝑ¬
ferri ꝑ manꝰ sc̃ĩ angłi tui in sub¬
lime altare tuum ⁊ c̃. Idcirco nͥ
angłs ueni̾t: missa nẽquaqͣm ui
re uocari pot̾. Numquid enini
si hoc mystu̾m hẽticus ausus
fuit usurpare: angłm de celismit¬
tit d̾s oblationem eins conseca¬
re: Maxime cuni eidem ꝑ ppħam
cõminatus ẽ dicens. Gb̃. Maledi¬
cam bñdictionib urĩs .i. que me¬

Expanded text:
caciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in menta extra Ecclesiam possint celite nomen, et advertite veritatem. Missecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis dicentis: Omnipotens Deus, jube haec perferri per manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, etc. Idcirco nisi anre vocari potest. Nunquid enim si hoc mysterium haereticus fuerit ausus usurpare, angelum de coelis mittit Deus oblationem ejus consecrare? Maxime cum eisdem per prophetam comminatur sic dicens: Maledicam b
Abbreviated transcription (Latin):
utrum praui sacertotes hoc sa¬
cramentum conficere queant. Ad
qd̾̃ dici pot̾. qd̃ aliqui licet praui
sunt consecrant uere .s. qui in tus
sunt nomine ⁊ sacramento. ⁊¬
si ñ uita: qr ũ in merito donse¬
crantis. s in u̾bo efficitur creato¬
ris. uñ augͣ. Intra catholicam ec¬

Expanded text:
utrum pravi sacerdotes hoc sacramentum conficere queant. Ad quod dici potest quod aliqui, licet sint pravi, consecrant vere, scilicet, qui intus sunt nomine et sacramento, etsi non vita; quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ecũtum modum tulpe
excõmunicationis uł disci¬
pline. dobet extendi men¬
lura. Qui culpaꝵe modus ĩ abb̾is
pendeat uidicio. Si quis tam̃ frat̾
en leuorilez culiis fnuuenur a
mẽ separrtriꝑatione priuenir. Du¬
uan autem a mense consortio ista erit
ratio: ut in oratorio psalmũ aut an¬
tiphonam non imponat. nec leio¬
nem retitet usq ad satisfactõnẽ. Re¬
fectionem autem cibi post fratrum
refectionẽ solus accipiat. ut si uerbi
gratia fratres roficiunt sexta hora il¬
le frat nona. si fiatres nona ille ues¬
ꝑa: usꝙ dum sauffactione ꝯgeua ue

Expanded text:
ecundum modum culpae excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura. Qui culparum modus in abbatis pendet judicio. Si quis tamen frater in levioribus culpis invenitur a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae cratio, ut in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, nec lectionem recitet, usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus percipiat, ut si fratres, verbi gratia, reficiunt sexta hora, ille fratrer nona; si fratres nona, ille vespera, usque dum satisfactione congrua ve
Abbreviated transcription (Latin):
Inguli persingula lecta
dormiant. lectisternia ꝑ
modo conu̾sationis ssdm¬
diꝰpositionẽ albatis sui accipiant.
Si porest fieri omnes in imo loco dor¬
nuant. Si autẽ multiaudo ñ sinit.
dem aut uigeni cum seniorib qui
dela iugiter in eadem tella arocat
usꝙ mane. Uestiti dormiant. et cĩ¬
sti cingulis aut funib. et nultellos
suos ad lat᷑ suũ ñ habcant dum dor¬
muint: ne forte ꝑ sompnum uul¬
nerentur dormientes. Et parati
sint monachi semꝑ. et facto signo
absꝙ mora surgentes festinent in
uicem se preuenire ad opus d̾i. cum
omni tamen grauitate et modestia.
Adolescentiores franes uixta se nõ
habeant lectos: s mixti cũ seniori¬
b. Surgentes uͦ ad opus d̾i inuicẽ
se moderate cohortentur propt̾ sõp¬
nolentorum extu sationes.
iquis frat̾ contumax autͥ
inobediens. aut suꝑbus.
contemptor teꝑtus fui̾t: hic scłm
domini nr̃i preceptũ. ammoneat᷑
semel et secundo secrere a seniorib
municationi subiaceat. Sĩ autema

Expanded text:
inguli per singula lecta dormiant. Lectisternia pro modo conversationis secundudispensationem abbatis sui accipiant. Si potest fieri, omnes in uno loco dormiant. Sin autem multitudo non sinit, deni aut viceni cum senioribus suidela jugiter in eadem cella ardeat usque mane. Vestiti dormiant, et cincti cingulis aut funibus; et cultellos suos ad latus suum non habeant, dum dormiunt, ne forte per somnum vulnerentur dormientes; et ut parati sint monachi semper, et facto signo absque mora svicem se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentes sorores juxta se non habeant lectos, sed permistae cum senioribus. Surgentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum excusationes.quis frater contumax, aut inobediens, aut superbuscontemptor repertus fuerit, hic secundum Domini nostri praeceptum admoneatur semel et secundo secreto a senioribus municationi subjaceat; sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
minus instiruit. qñ post typicum
ab oculis ⁊ illaturus syderib necẽe erat
ut dic cene sacram̃tum nobis corꝑis ⁊
sanguiuis cousecraret. ut coleretur
iugiter ꝑ mystũtui qd̾ semel oftere¬
batuy in precram.

Expanded text:
minus instituit, quoniam post typicum ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
matrimoniũ uiri mulierisq
coniunctio maritalis inter legiti¬
mas ꝑsonas: in diuiduam uite
consuetudinem retinens. Ad in¬
diuiduam consuetudinem ꝑtinet

Expanded text:
matrimonium, viri mulierisque conjunctio maritalis, inter legitimas personas individuam vitae consuetudinem retinens. Ad individuam consuetudinem vit
Abbreviated transcription (Latin):
gale. ut alii se copulare ũ liceat. ⁊
ut inuicem alter alteri exhibeat
qd̃ quisq sibi. Hac aũt descriptione
legitimoꝵ ⁊ fideliu tm̃ includitur
matrimonium.¬

Expanded text:
anet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum et fidelium tantum matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tum sub tura sua fratrũ se habere
scietit numerum: agnoscat ꝑcerto
quia in die udicii ip̃ar õium ani¬
maix est redditurus domino rano¬
nem. sine duibio addita et sue aniox.
Et ita timens semper futurã distus¬
sionem pastoris de creditis ouib cũ
de alienis ranociniis cauet: redditur
de suis sollimis. Et cum de montrõ¬
nib suis emendationẽ aliis submi¬
nnstrat. ip̃e effuitur a uitiis emen

Expanded text:
tum sub cura sua fratrum se habere tum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo, quia in die judicii ipsarum omnium animarum est redditurus Domino rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita timens semper futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de monitionibus suis emendationem aliis subministrat, ipse efficitur a vitiis emen
Abbreviated transcription (Latin):
um uirga: et liberabis animã eus
comittitur. plus ab eo exrgit᷑. Sciat¬
q quam difficilem et arduam rem
suscepit. regere animas. & multo¬
rum seriure morib. Et aliũ qui¬
dem blandimentis. aliũ uͦ increpatõ¬
nib. alium suasionib. et secundũ
uniuscuiusq qualitatẽ uł intesli
gentiam ita se omnib conformet
et aptetait ñ solum detrimenta gre¬
gis sibi cominissi ñ patiatur. uerũ¬
etiam in augmentatione boni gre¬
gis gaudeat. Ante omĩa ne dissi
mulans aut paruipendẽs salinem
animarũ sibi commissarum: nõ¬
plus gerat sollumtubinem de reb¬
transitoriis et terrens atq cabucis. s
semꝑ tognet quia animas suscepit regẽ¬
das. de quib et rationem tedditurus est.
Et ne causeuir de minore forte substã¬
ua: memin̾t scriptum. Puimum q̃¬
tite regnum d̾i et iustitiã euis: ⁊ hec
deest timentib deum. Sciatq quia
qui suscipit anmas regendas. p̃paret
se ad rationem reddendan. et quan¬

Expanded text:
um virga, et liberabis animam ejusum virga, et liberabis animam ejuscommittitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit, regere animas, et multorum servire moribus: et alium quidem blandimentis, alium vero increpationibus, alium suasionibus. Et secundum uniuscujusque qualitatem vel intelligentiam ita se omnibus conformet et aptet, ut non solum detrimenta gregis sibi commissi non patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat, suammulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebtransitoriis et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus rationem redditurus est. Et, ne causetur de minore substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei. et justitiam ejus, et haec deest timentibus eum . Sciatque quia qui suscepit animas regendas, praeparet se ad rationem reddendam: et quan
Abbreviated transcription (Latin):
parte apud ip̃m discernimur. si meli¬
ores ab aliis in operib bonis et humiles
inueniamur. Ergo equalis sit ab eo
omnib karitas una prebeatur in
illam apostolicam semper formã
seruare. in qua dicit. Argue. obsetra.
increpa. idest miscens temporib tẽpora
terrorib blandimenta ditũ magi¬
stri piũ patris ostendat affectum:
idest in disciplinatos et inquietos
debet duruis arguere: obedientes aũ
et mites ⁊ panentes ut in meliꝰ ꝑfici¬
ant obsecrare. Negligentes autẽ et
contempnentes ut increpet & coru¬
piat ammonem᷑. Neq dissimit ol et
pc̃ca delinquentiũ. s mox ut ceꝑint
orii radicitus ea ut preualet ampu
ligibiles animos prima uł secunda
ammonitione uerbis corripiat ĩpro¬
bos autẽ ⁊ duros ac suꝑbosuł in obe¬
dientes uerberum uł corporis castiga¬
tione in ip̃o initio p̃c̃ci coherceat. sci¬
ens scriptum. Sustius uerbis ñ cori¬
gnur. Et uerum. Perute filiũ iu¬

Expanded text:
parte apud ipsum discernimur, si meliparte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamur. Ergo aeqomnibus charitas; una praebeatur in olicam debet illam semper formam servare, in qua dicit: Argue, obsecra, increpa : id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta, dirum magistri, pium patris ostendat affectum; id est, indiscdebet durius arguere, obedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare. Negligentes vero et contemnentes ut increpet et corripiat, admonemus, neque dissimulet peccata delinquentium; sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea ut praevalligibiles animos prima, vel secunda admonitione verbis corripiat; improbos autem, et duros, ac superbos, vel inobedientes verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat: sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur . Et iterum: Percute filium tu
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia uͦ que discipłis domit ẽẽ contͣti¬
a. in suis factis indicet ñ agenda: ne a¬
liis predicans ip̃e reprob inueniatur.
neqñ illi dicat deus peccanti. Quare tu
enarras iusticias meas: et assumis testa¬
m̃tum meum ꝑ os nũ: Tu uͦ odisti di¬
sciplinam. et proietisti sermones meos
pt te. Et qͥ ĩ frairis tui oculo festucã
uidebas. in tuo trabem ñ uidisti. Non
ab eo ꝑsona: in monastio discernatur.
ñ unus plus amenir qͣm aliꝰ: nisi qͤm
in bonis adib ant obedientia inuenerit
meliorẽ. Non preponat᷑ ingenuus ex ser¬
urnio conuertenti. nisi aliqua rationa¬
bilis causa existat. Qod si ita iusticia
dictante abban uisum fuit: et de cuius¬
libet ordine id faciat. Sinalias: ꝓpria
teneant lota. quia siue seruus siue li¬
ber omnes in xp̃o unum sumus: ⁊ sub
uno domino equalẽ serununis militi¬
am bamilam᷑: quia ñ est apud deum
personarum acceptio. Solummͦ ĩ hac

Expanded text:
Omnia vero quae discipulis docuerit esse contrariOmnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet non agenda: ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur : ne quando illi dicat Deus peccanti: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum: tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in fratris tui oculo festucam videbas, in tuo trabem non vidisti . Non ab eo persona in monasterio discernatur, non unus plus alio ametur, nisi quem in bonis actibus, aut obedientia invenerit meliorem. Non praeponatur ingenuus ex servitio convertenti, nisi alia rationabilis causa existat. Quod si ita ratione dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, propria teneant loca. Quia sive servus, sive liber, omnes in Christo unum sumus, et sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus : quia non est apud Deum personarum acceptio : sed solummodo in hac
Abbreviated transcription (Latin):
bas nichil exira precepnim domini ꝙ
fermemum diuine iustitie ĩ discipłõ¬
rum mentib consꝑgatui. Memor
semꝑ abbas quia doctrine sueul di¬
scipłorum obedientie. inrarumq re-¬
tum intremendo iudicio dĩ facienda
erit discussio. Sciatq abbas culpe pa-¬
storis incumbere. quicquid in ouib
paterfamilias utilicanis minus po¬
tuerit inuenire. Tantũ it̾m erit
liber. ut si inquicto uł iobedienti gͤ-¬
gi pastoris fuit õĩs diligẽtia at̾ͥbura: ⁊
morbidis eaꝵꝵ actib muu̾sa fui̾t cura echi-¬
bita. pastor eaix ĩ iudicio dñi absolut᷑ dicat
in corde meo ui̾tatem tuam et salutare
tuum dixi. ip̃i aũ contempnentes spre¬
uerunt me: et tunc demum ĩ obedien¬
snscipit nomen abbatis dupli¬
ci debet doctrina suis preesse
discipulis: idest omnia bona et sancta.
fastis ampluis quã uerbis ostendat. ut
capatib discipulis mandata domini
ꝓponat duris corde uͦ et simpliciorib
factis suis diuina precepta monstret.

Expanded text:
abbas nihil extra praeceptum Domini, quod fermentum divinae justitiae in discipulorum mentibus conspergatur. Memor semper abbas, quia doctrinae suae, vel discipulorum obedientiae, ambarum rerum in tremendo judicio Domini facienda erit discussio. Et sciat abbas culpae pastoris incumbere, quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tandem iterum erit liber, ut si inquieto vel inobedienti gregi pastoris fuerit omnis diligentia attributa, et morbidis earum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor eorum in judicio Domini absolutus dicat in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi : ipsi autem contemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobediensuscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis; id est, omnia bona et sancta factis amplius, quam verbis ostendat. Ut capacibus discipulis mandata Domini verbis proponat; duris vero et simplicioribus factis suis divina praecepta demonstret.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem omnes cõmunit electi
cognoscant: s different̾. Nichil enĩ
in d̾o noscibile maius digniusq
uidetur qm̃ eum intelligere tri¬
num ⁊ unum. Hoc aũt omnes
incognitiun sit alicui beatorum.
modo uidendi different. Alius
euim alio magis. alius alio minꝰ
fulgebit.
De parilitate gaudii.cxxxuiii.

Expanded text:
omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnesincognitum alicui beatorum. modo videndi different. Alius enim alio magis, alius alio minus fulgebit. 4. De paritate gaudii.
Abbreviated transcription (Latin):
cum desiderum male uoluntatis
impletur. Qua ꝓpter qm̃ uerum
ẽ qdͥ omnes honimes ẽẽ beati ueliut:
idq aitentissimo amore appetant¬
⁊ ꝓpter hoc cetera quecũq appetũt
nec quisqm pot̃ amare qd̾ omĩuo
quid uł quale scit nescit. nec pot̾
nescire quid sit. qd̾ se uelle scit: se¬
quitur ut omnes beatam uitam
sciant. Onmes aũt beati hñt qd̾
uolunt: qmͣiis ñ omnes qui habẽt
qd̾ uolunt contuiuo sint beati.
Continuo aũt miseri sunt: qui uł
recte uoliuit. Beatus gͥ ñ est. insi qͥ¬
⁊ ht̃ ominã que uult: ⁊ nichil nult
male. Ille quippe beate uiuit qui iui¬
uit ut uult: nec malc aliquid mlt.
stet licet in malis sit aliquis bonus:
ñ tñ nisi finitis omnib malis est
beatus. Cun uͦ ex hac uita qui ĩ
hiis miseriis fidelis ⁊ bonus est ue¬
uiuat quomͦ uult. Non eñ ibi uo¬
let male uiuere. aut uolet aliqͥd
Quicquid amabitur ad erit: nec
desiderabitur qd̾ ñ ad erit. Omne

Expanded text:
cum desiderium malae voluntatis cum desiderium malae voluntatis impletur. Quapropter, quoniam verum est quod omnes homines esse beati velint, idque aet propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati: continuo autem miseri, qui vel non recte volunt. Beatus igitur non estet habet omnia quae vult, et nihil vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. ita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bonus est, vevivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, aut volet aliquid oluerit. Quidquid amabitur aderit, nec desiderabitur quod non aderit. Et omne
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus. Absit ut onmes hoc fal¬
sum ẽẽ dicamus. Quid igitur: An di¬
cendimi est. etiã si uicħ aliud sit bea
absurdum. Tale ẽ enim ac si dicamus
qui ñ uult beate uiuere: beate uult
tiiuere. Istam repugnantiã: quis an¬
diat quis ferat: Et tñ ad hanc contru¬
dit necessitas. si ⁊ õs beate uiu̾e uelle
quom solum uiuitur beate. An illud
ab his angristiis nos poti̾t eruere: si
dicamꝰ nichil eẽ beate niuere nisi uin̾e
scd̾m deloctatõem suam: ⁊ iõ falsum
ũ c̃ẽ qd̾ om̃s beate uiu̾e uelint: quia
om̃s ita uolunt ut quẽq telectat. S
id quidem falsum est. Uelle enĩ qd̾ ñ
deceat: est ẽẽ miserrumim. Nec tam
miserum est nõ adipisci qd̾ uelis ͥꝙͣ
adipisci uolle qd̾ ñ oportet. Quis ira
quia uiuit ut uult: cum ꝓfecto: ⁊ si
miser eẽt. minus tñ ẽẽt. si nichil eoꝵ
que ꝑperam uoluisset habere potu¬
isset: Mala enim uoluntate uł sola
miser qiusq efficitur: s miserior

Expanded text:
 omnes esse volumus. Absit ut hoc fal omnes esse volumus. Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid ergo? An dicendum est, etiamsi nihil aliud sit beatabsurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis ferat? et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate vivere velle quomodo solum vivitur beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruere, si dicamus nihil esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam; et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Quis ita ut vult? cum profecto etsi miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior,
Abbreviated transcription (Latin):
pescende retinendeq beatitudiuis
uolitas iia sit oĩum mde tanta
existat de ip̃a rursus beatitudine di
u̾sitas uoluntatum: ũ qd̾ eam aliquis
uolit. s qd̾ ñ om̃s eam norint. Si .ii.
tur ẽẽ inuirtute animi. ⁊ ab aliis
in uoluptate corꝑis. ab aliis atq aliis
alibi ⁊ alibi. Quoiꝰ ergo onines antãt:
qd̾ ũ om̃s sciunt: Qiis potest amare
qd̾ nescit: sicut supra disputaui. Cur
ergo beatinido amatur ab om̃ib: nec
tñ scitur ab om̃ib An forte sciant
om̃s que ipã sit: s ñ onmes sciunt
ubi sit. ⁊ inde contentio est: An for¬
te falsimi est. qd̾ ꝓ uero posuimus
beate iuere: omnes hommes uel¬
le: Si eñ beate uiu̾e est. u̾bi grã
scd̾m animi uirtutem uiuẽ: quo¬
mͦ beate tuuere uult. qui hoc non
uult: Nonne ueruis diximus. homo
uirtutem uiu̾e. qd̾ solum est beate
uolruit:. inmo pauci hoc uolunt. si
ñ est beate uiuere: nisi sed̾m rirtutẽ
animi uiuere: qd̾ multi nolunt. Ita¬
ne falsum erit: unde noc ip̃e cicerõ du

Expanded text:
dinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim tur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est quod pro vero posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virtutem vivere, quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius diximus: Homo virtutem vivere, quod solum est beate volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse Cicero dubi
Abbreviated transcription (Latin):
Onachorũ qua¬
tuor ẽe genera
manifestũ est.
Drimum ceno¬
bitarũ hoc ẽ mo¬
nasteriale: mi¬
litans sub regula uł abbare. Deĩ¬
de secundũ genꝰ est ana choritaꝵ
sionis seruore nouitio s monast̾u
ꝓbatione diuturna didicerunt cõ¬
tra dẏabolũ multoꝵ solatõ iam
docti pugnare: ⁊ bñ instructi frat̾¬
na ex acie ad singnlarẽ pugnam
h̾emi securi iã sine consolatione
ali̾uis sola manu uł brachio cõ¬
tra uitia carnis uł cogitationũ

Expanded text:
onachorum quatuor esse genera manifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, monasteriale, militans sub regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoretarum, sionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna, didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare, et bene instructi fraterna ex acie ad singularem pugnam eremi, secuti jam sine consolatione alterius, sola manu, vel brachio contra vitia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nulla regula approban expe-¬
rientia magistra sicut aurũ for-¬
nacił: s ĩ plumbi natura mol¬
liti adhuc oꝑib seruantes secło
fidem. mentiri d̾o ꝑtonsuram
noscumtur. Qui bini aut t̾ni.
ant terte singuli sine pastore nõ
dominitis s suis inclusi ouuilib:
ꝓ lege eis est desid̾iorum uolup¬
tas: cũ quicqͥd puraui̾nt uł eleg̾int
hoc dicunt sandum. et qd̃ noluerint
hoc putant ñ lice̾. Quartũ uͦ genus
est monachorũ quod nominat᷑ gi-¬
ronagũ: qui totã uitã suã ꝑ diu̾¬
sasꝓuincias t̾nis aut qͣtermi dieb
ꝑ diu̾soꝵ cellas hospitant᷑. semper
uagi et nunquam stabiles: ⁊ ꝓpriis
uoluptatib et gule illecebris ser-¬
uientes. ⁊ ꝑ om̃ia det̾iores sarabai¬
tis. De quoꝵ om̃iũ miserruma cõ¬
u̾satione melius est silere quã loqͥ.
His gͦ omissis: ad cenobitarũ fortis¬
simum genus disponendũ adiuuãte¬

Expanded text:
 nulla regula approbati, et experientia magistra, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc factis servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint, vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc putanuod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, nunquam stabiles et propriis voluptatibus et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium horum misera conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disponendum, D
Abbreviated transcription (Latin):
nouum. femoralia hii qui in uia di¬
riguntur te uestiario accipiant. Que
reuertentes lora ibi restituant. Et cu¬
tulle et tunice sint aliquanto his qͣs
Quas exeuntes in uia accipiant de
uestiario: et reuertentes restituant.
Siram̃ta autem lectoꝵ sufficiãt mat-¬
ta. sagũ. et lena. ⁊ capitale. Que tamen
locta frequent̾ ab abbate scrutanda
sunt. ꝓpt̾ opus peculiare ne inueniatur.
Et si tui inuentum fuit quod ab abb̾e
ñ accepit grauissime discipline subia¬
ccat. Et ut hoc uitium petuliare radi¬
ciis amputetur. demur ab abbate oĩ¬
a que sunt necessaria: idest cuculla
et tunica. pediles. salige. bracile. cul¬
tellus. grafium. auuis. mapula. tabłe.
ut omnis auferatur necessitatis excͣsa¬
tio. A quo tam̃ ablate semꝑ considerat᷑
illa sententia actuum apostolorum:
quia dabatur singulis ꝓut cuiq opꝰ
erat. Ita gͦ et abbas tonsideret infirmi¬
tates indigentiũ. ñ malam uolun¬
tatem inuidentiũ. In omnib tam̃

Expanded text:
novum. Femoralia hi qui in via dinovum. Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, laena et capitale. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tunica, cuculla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: Quia dabatur singulis, prout cuique opus erat . Ita ergo abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnibus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib secundum locoꝵ
qualitatem ubi habitant.
uł aerum temꝑiem dentur. quia
infrigidis regionibus ampluis in¬
digetur: in calidis uero minus. Hec
g consideratio penes ablatem est.
Nos tamen mediocribus locis suf¬
ficere credimus monachis ꝑsigłos
cucullam et tunicam. cucullam ĩ
hyeme uillosam. in estate puram
aut uecustam. et scapulare ꝓpter
oꝑa.Indumenta pedum p̾edileᷤ
et caligas. De quaꝵ rerum colo¬
re aut grossitucline ñ causentur
monachi. s quales inueniri pos¬
sunt in prouuna qua habitãt:
aut quod iuluis comparari po¬
test. Abbas autem de mensura ꝑ¬
uideat ut ñ sint turta ip̃a nesfim̃¬
ta utentibus eis s mensurata.
accipientes noua uetera semper
reddant in presenti. reponenda ĩ
uestiario ꝓpt̾ pauꝑes. Sufficiat e¬
nim monacho duas tunicas ⁊ ou¬
as euicullas halere ꝓpt̾ noctes ⁊ ppt
lauare ip̃a res. Iam quod supia
suit superfluum est: amputari
debet. Et pediles ⁊ quodcumq ẽ
uetustum reddant. dum accipuint

Expanded text:
fratribus secundum locorum qualitatem ubi habitant, vel aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur; in calidis vero minus. Haec ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari debet. Et pedules, et quodcunque etustum reddant, dum accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ui illis qui ũ grã plis conue¬
uiunt. quor uoluptas non est sine
pecrato: ⁊ uix aliqui repperiri possũt
ad huc amplexus carnales exꝑientes.
qui ñ interdrmi conueniunt: p̃ter
intentionẽ ꝓ crrande ꝓlis. Hoc autẽ
quociens fit. ab ingressu ecd̃ie ab¬
stiuendum est. Et qd̾ ita intelligen¬
dum sit: gg̾ consequent̾ ostendit.

Expanded text:
dum est in illis qui non gratia prolis convedum est in illis qui non gratia prolis conveniunt, quorum voluptas non est sine peccato. Et vix aliqui reperiri possunt adhuc amplexus carnales experientes, qui non interdum conveniant praeter intentionem procreandae prolis. Hoc autem quoties fit, ab ingressu ecclesiae abstinendum est. Et quod ita intelligendum sit, Gregorius consequenter ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte aliquis dicet. omuem
carnis con cupiscentiaui ⁊ de¬
lectationem q̃ ẽ in coitu malã eẽ ⁊
peccatum: qr ex pcc̃o est ⁊ in ordina¬
ta. ⁊ uos dicimus illã concupisceuni¬
carnem i aliqua re: ut requiescen¬
do post laboreui edeudo post esuriẽ:
sit unmoderata. Sic ⁊ delectatõ q̃
ẽ incottu coniugali. cui ad sunt il¬
la tria boua: apeccato deffenditur.
Uidetur tñ beatus g̾g̃ aliter senti
qua eccłiam intrare nõ debet: quã¬
uis du̾se hominũ nationes de
hac re diu̾sa sentiant:⁊ alia custodi¬
re uideautur. Romanorũ tñ somꝑ
ab antiquiorib usus fuit post am¬
myxtionẽ proprie conuigis ⁊ lauacͥ
puirificationem querere: ⁊ ab ingres¬
su eccłie paululum temꝑare: nec hoc
dicentes culpam deputamus ẽẽ con¬
iugiuim. s quia ip̃a licita aminixtio
coniugis sine uoluptate carnis fieri
ũ potest. a sacui loci ingressu ẽ absti¬
ꝑa millatenus esse potest. Hoc¬
autem ne p̃dictis obuiet intelligen¬

Expanded text:
ed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a peccato defenditur. Videtur tamen beatus Gregorius aliter sentirqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugispurificationem quaerere et ab ingressu Ecclesiae paululum se temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium; sed, quia ipsa licita admistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstipa nullatenus esse potest. autem ne praedictis obviet, intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝓfc̃o siue de ingressu eccł̾ie siue
de sumendo donunici corꝑis mỹste¬
rio. suo est uidicio relinquendus:
qui inigne positus nescit aitere.
Cum uero nõ amor ꝓcreande sobolis
s uoluptas duãtur in oꝑc ãmixtio¬
nis: habcaut ꝯuges etiam de ꝯurx¬
tione sua qd̾ defleant. Tunc autem
uir qui post ãmyctionem ꝯuigis lotꝰ
aqua fu̾it etiam sacram cõmunionẽ
ualet acciꝑe: cum ei scd̃m p̃fiuitam
sententiamn eccłiam licuerit intrare.
Sciendum est etiam quia cum moĩb
aliis uir pre sit mulieri ut capiit
corꝑi. est enuim uir caput mulieris:
sunt. Idõ apłs utriq pari p̃cipit ihac
causa sibi nuncem subici: inquiens.
uir debitum reddat uxori. simi liter

Expanded text:
iste profecto, sive de ingressu ecclesiae, sive de sumendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commixtionis, habeant conjuges etiam de commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum praefinitam sententiam ecclesiam licuerit intSciendum est etiam quia, cum in omnibus aliis vir praesit mulieri ut caput corpori est enim vir caput mulieris sunt. Ideo Apostolus utrique praecepit in hac causa invicem subjici, dicens: Vir debitum reddat uxori: similiter
Abbreviated transcription (Latin):
poscenti sit semꝑ soluendũ:
ñ licer tñ quolibet die poscere. uñ¬
augꝰ. xꝑiano cũ rixore aliqñ licet
conuenire: Aliqñ ñ: ꝓpt̾ processio¬
nis enim dies. ⁊ ieiuniorum aliq̃ñ
ñ licet ꝯuenire: qr etiã alicitis ab¬
stinendum est. ut facilius possit¬
impetrari qd̾ postulatur. Idem.
Quociens enĩ ut dies natiuitatis
ut relique festiuitates ad uenerint
ñ solum a concrbinarum consortio:
s etiã appͥis uxorib abstinete. Item
ducitrir uixor. ũ multũ tempus ui¬
dies festi ⁊ dies ꝓcessionis ⁊ ip̃ã ratio
conceptus ⁊ partus. uixta legem
cessare usum carms his debere tẽꝑib

Expanded text:
poscenti sit semper solvendum, non licet tamen quolibet die poscere. Uniano cum uxore sua aliquando licet convenire, aliquando non. Propter processionis enim dies, et jejuniorum aliquando non licet convenire; quia etiam a licitis abstinendum est, ut facilius impetrari possit quod postulatur. Idem: Quoties enim vel dies Nativitatis, vel reliquae festivitates advenerint, non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete. Item ducitur uxor, non multum tempus codies festi, processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis his debere temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ẽ sponsione: Sane dici pot̾ ibi res¬
ponderi ꝓ paruulo: qd̾ ad maiorem
ctatem si uenerit. ⁊ pompis diaboli
remnitiabit. ⁊ sanani fidem tenebit.
cuius tunc sacram̃tum recipit. Hac
aũt sponsioue paruulus ꝓ quo fit
tenebitur ñ sponsor. si tñ ut cautio
impleatur quantum ⁊ in se est ꝙ
oꝑam dederit qr exigitur a patri
no diligens cura eum ꝓ quo respon¬
derit sollicitudo. De h̾oc augͦ. Cer¬
tissimam emuisistis cautionem: qua
renunnare pompis diaboli spopon¬
distis.
s. De cathecismo ⁊ exorcis. xxxii.

Expanded text:
el sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo.
Abbreviated transcription (Latin):
huc queritur ex quo sensu ꝓ ꝑuulo
ibi agitur: S̾i de sacram̃to: cur no¬
minatim distinguntur ꝑ sone: Si
uo̾ defidei affectu: quomͦ uerrtm ẽ
cum eo carcat ꝑuulus. an illud fac¬
turus ꝑuuilus respondetur cũ cre¬
urĩt. sicut omib pompis diaboli
respondet᷑ abrenũtiare: qd̾ si nori¬

Expanded text:
adhuc quaeritur ex quo sensu pro parvulo ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parvulus careat? An illud facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si no
Abbreviated transcription (Latin):
orro cuncti ad bapm̃ uenientes:
fidem suam ꝓficeri debent.⁊ ex¬
pon̾e̾ quid petere ueniunt ad eccle¬
siam. Uñ abaptizando q̃ritur qͥd
uenisti ad eccłiam pet̾e : Qui si ad¬
ultus ẽ ꝓ se respondet. fidem .i. sacra¬
mentum fidei ⁊ doctrinam. Ita etiam
ꝑsingula in terrogatus: respondet
loqui uł credere nesciunt. sic̃ etiã pro
ogris. mutis ⁊ surdis alius ꝓfitetur
dum baptirantur. Sic ⁊ cum peni¬
tentib agendum ẽ. Si uͦ ꝓse respõ

Expanded text:
ad Baptismum venientes, fidem suam profiteri debent et exponere ad quod petendum venerint ad ecclesiam. Unde etiam a baptizando quaeritur: Quid venisti ad ecclesiam petere? Qui, si adultus est, pro se respondet: Fidem, id est, sacramentum fidei et doctrinam. Ita etiam per singula interrogatus, respondet loqui vel credere nesciunt: sicut etiam pro aegris, mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
se loquatur. Suͦ querit᷑ ex qͦ sen¬
su ꝓ paruulo dicat᷑ credo ł fidẽ peto di¬
cimꝰ de sacram̃to fidei id ẽẽ intelli¬
gendum qd̾ respondetur per̾e cã
tizatur: ut sit sensꝰ cum dicit᷑ fidẽ
peto .i. sacram̃tum fidei p̃sto sum

Expanded text:
se loquatur. Si vero quaeritur ex quo sensu pro parvulo dicatur: Credo, vel: Fidem peto, dicimus de sacramento fidei id esse intelligendum, quod respondetur petere cumtizatur; ut sit sensus cum dicitur: Fidem peto, id est, sacramentum fidei praesto sum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur sexagesimus sextus psalmꝰ
sine antiphona indiretum. Post
quem dicatur quinqͣge simus cũ
alta. Post quem dicatur centesimꝰ
septimus decimus. & sexagesimꝰ¬
secundus. Inde benedictiones et laui¬

Expanded text:
dicatur sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. Post quem dicatur quinquagesimus cum alleluia. Post quem dicatur cente simus septimus decimus, et sexagesimusecundus. Inde benedictiones et lau
Abbreviated transcription (Latin):
si heretici ab eccłia p̃cisi ⁊ dãp¬
nati possit tradere sacros ordines:
⁊ si ab eis ordinati redeuntes ad eccł̃ie
nem perplexam ae pene rasolu¬
torũ u̾ba: qui plurumũ uidentur
dissentire. Uidentur enum qͥ dam
tradere hẽ ticos sacros ordines dare
ñ posse: nec illos qui abeis uident᷑
ordinari grãm reciꝑe. Dicit eñĩ¬

Expanded text:
si haeretici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae nem perplexam ac pene insoltorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam recipere. Dicit eni
Abbreviated transcription (Latin):
uidcantur specie sui: tñ qr con¬
cacta sunt ab illo qui pollutus
est: polluuntur ouinia. Idem.
Qd̃ d̾s sacrificia he̾ticorum ⁊ a
se ꝓicit. ⁊ quotiens in nonune
euis congregati fu̾nt detestat᷑
fetoreni eorum: ⁊ claudit uares
suas. Idem. Illi etiã offerunt pa¬
uẽ sacrilegumi. ⁊ cotͥ eo etiam
testatur extra eccłiam nec rata
ẽẽ sacerdotia: nec uera sacri¬
ficia. Idem etiã dicit. Pcrudelissi¬
mam uesaniam in alexandri¬
ua sede ornium sacram̃torii¬

Expanded text:
videantur specie sui, tamen quia convideantur specie sui, tamen quia contecta sunt ab illo qui pollutus est, polluuntur omnia. Idem: Odit Deus sacrificia haereticorum, et a se projicit; et quoties in nomine ejus congregati fuerint, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Idem: Illi offerunt panem sacrilegum, etc. Leo etiam testatur extra Ecclesiam nec rata esse sacerdotia, nec vera esse sacrificia. Idem etiam dicit per crudelissimam vesaniam Alexandrina sede omnium sacramentor
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Dicit etiã cos ñ pesse dare spm̃i
scm̃i quẽ amiserant: ⁊ ordinatos ab
hereticis caput hr̃e uulneratura.
⁊ eitui qui honorem amisit. hono¬
rem dare ñ posse: nec illura ali¬
quid accepisse. qm̃ in dante nrichil
erat qd̾ ule posset acciꝑe. Tradit
etiam uenientib ab hereticis per
mamis imposi tionem. Laicam tĩa
tribuendam cõmunionem: nec
ex his aliquem mclericatus ho¬
norem. uł exiguum subrogare.
anorum conserrationẽ: cũ ex eo¬
rum manu cõmunio ꝑcipit᷑.
sacrilega eẽ. ⁊ eoꝵ altaria. falsa ⁊
illicita sa cerdotia. ⁊ sacrificia sacri¬
lega. qui more simiarum q̃ cũ
homines ñ sint formam unttan¬
tur humanam. uultum eccłie ca-¬
tholice ⁊ auctoritatem sibi uendi¬
cant cum ip̃i in eccli̾a ñ sunt: ⁊ cum
sint sacrilegi sacerdotiũ ãmini¬
strant. ⁊ altare ponunt: cum nec
sacrificari oblatio illic possit ubi
asserit omnia q̃ offeruntur ab
hereticis contaminata esse ui
conspectu domini: qr licet scã

Expanded text:
tur. Dicit etiam eos non posse dare Spiritum sanctum quem amiserunt, et ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. anorum consecrationem, cum ex eorum manu communio percipitusacrilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubiasserit omnia quae offeruntur ab haereticis contaminata esse in conspectu Domini, quia, licet sancta