comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ametur in illo: odit se amari ꝓ
illo: Qui habet inquit sponsam:
sponsus est & quasi diceres quid
Discipulus audit magistrum: Qa
audit stat: qͥa si ñ audiat cadit:
Hinc magnitudo ioħis maxime
commendatur: quia cum posset
putari xp̃s. maluit xp̃o testimo¬
nium ꝑhibere. Illum comm̃dare.⁊
se humiliare: quam ꝓ ipso accipi. &
ã se decipi Merito dictus est am
qui fuerunt ante aduentum dñi:
dñs ipse ita loquitur. Multi ꝓpħȩ
& iusti uoluerunt uidere quȩ ui
detis: & non uiderunt: q enim
illi qui implebantur spũ dei ut
annunciarent xp̃m uenturum:
concupiscebant si fieri posset
in terra uidere p̾sentem Unde
symeon ille differebatur exire
de scło: ut uideret natum. ꝑ quem
conditum est scłm Q̾ ille quidem
infantem uidit uerbum dei in car-¬
ne:ͥ s nondum docebat. nondum
magisterii ꝑsonam ꝓfessus erat. qui
iam apud patrem angłis magister
erat Symeon gͦ uidit. s infantẽ:

Expanded text:
ut ametur in illo, odit se amari pro ut ametur in illo, odit se amari pro illo. Qui habet, inquit, sponsam, sponsus est. Et quasi diceres, Quid discipulus audit magistrum; quia audit, stat; quia si non audit, cadit. Hinc magnitudo Joannis maxime commendatur; quia cum posset putari Christus, maluit Christo, testimonium perhibere, illum commendare; se humiliare, quam pro ipso accipi, et a se decipi. Merito dictus est ampqui fuerunt ante adventum Domini, Dominus ipse ita loquitur: Multi Prophetae et justi voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt .Etenim illi qui implebantur Spiritu Dei, ut annuntiarent Christum venturum, concupiscebant, si fieri posset, in terra videre praesentem. Unde Simeon ille differebatur exire de saeculo, ut videret natum, per quem conditum est saeculum . Et ille quidem infantem vidit Verbum Dei in carne: sed nondum docebat, nondum magistri personam professus erat, qui jam apud Patrem Angelis magister erat. Simeon ergo vidit, sed infantem:
Abbreviated transcription (Latin):
am adiuuante dño dicere. quod
donat ut dicam: erit ꝓcul dubio
fructus attentionis ur̃ȩ. oe opere
p̃cium studii ur̃i: ut aliquid qđ
ad magnum sacramentum ꝑti¬
neat insinuem auribꝰ cordis ur̃i:¬
Fuerunt ꝓpħe ante ioħem &e multi
& magni atq sancti: digni deo:
deo pleni: Saluatoris p̾nuntia¬
tores: ueritatis attestatores WUe¬
runtamen de nullo eoꝵ dici po-¬
tuit: quod est dictum de ioħe:
In natis mulierum: nemo exur¬
rexit maior iohanne baptista:
Quid sibi gͦ uult ista magnitu¬
do p̃missa ante magnũ: Ad testi¬
monium magnȩ humilitatis:
Tam enim magnus erat: ut xp̃c
posset putari Posset ioħs abuti
errore hominum: & ñ laborare
ꝑsuadere se xp̃m ẽẽ quia hoc iam illi
qui eum audiebant & uidebant. illo
non dicente putauerant: Hson erat
ei opus seminare errorem: s confir-¬
cus. sponso zelans. non se ꝓ sponso
adulterum supponens. ꝑhibet ami-
sponsus erat. sponsȩ commendat:

Expanded text:
am, adjuvante Domino, dicere quod am, adjuvante Domino, dicere quod donat ut dicam; erit procul dubio fructus attentionis vestrae, et operae pretium studii nostri, ut aliquid quod ad magnum sacramentum pertineat, insinuem auribus et cordibuFuerunt Prophetae ante Joannem, et multi, et magni, et sancti, digni Deo, Deo pleni, Salvatoris praenuntiatores; veritatis attestatores. Verumtamen de nullo eorum dici potuit, quod dictum est de Joanne: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Quid ergo sibi vult ista magnitudo praemissa ante magnum? Ad testimonium magnae humilitatis. Tam enim magnus erat, ut Christus posset putari. Posset Joannes abuti errore hominum, et non laborare rsuadere se esse Christum, quia hoc jam illi, qui eum audiebant et videbant, illo non dicente putaverant. Non erat ei opus seminare errorem, sed confirsponso zelans, non se pro sponso adulterum supponens, perhibet tessponsus erat, sponsae commendat:
Abbreviated transcription (Latin):
iei hodiernȩ festiuitas
anniuersario reditu me¬
moriam renouat. natum ẽẽ dñi p̃¬
cursorem. ante mirabilem mirabi¬
liter: cuiis natiuitatem considera¬
re nos & laudare maxime hodie
conuenit: Ad hoc enim & dies an¬
niuersarius hiuic miraculo dedi-¬
catus est: ut beneficia dei &e mag-¬
nalia excelsi. non deleat obliuio
de cordibus nr̃is. Iohannes gͦ p̃co
dñi missus ante illum: s factus ꝑ
illum: Om̃ia enim ꝑ ipsum facta
sunt: & sine ipso factum ẽ nichil
Missus homo ante hominem dm̃:
agnoscens dnm̃ suũ: annuncians
creatorem suum: iam in terra p̾sen¬
tem mente discernens: digito osten¬
dens: Ipsius enim uerba sunt osten¬
dentis dnm̃: & testimonium ꝑhi-¬
bentis Ecce agnus dei: ecce qui
tollit peccatum mundi Merito
iudicem: In matre iohannis steri¬
litas accepit fecunditatem: iN
matre xp̃i fecunditas non corru-¬
pit integritatem Si ur̃a patien¬
tia. & quietum studium. & atten¬
tum silentium. p̃beat michi copi¬

Expanded text:
iei hodiernae festivitas anniversario reditu memoriam renovat, natum esse Domini praecursorem ante mirabilem mirabiliter; cujus nativitatem considerare nos et laudare maxime hodie convenit. Ad hoc enim et dies anniversarius huic miraculo dedicatus est, ut beneficia Dei et excelsi magnalia non deleat oblivio de cordibus nostris. Joannes ergo praeco Domini missus ante illum, sed factus per illum. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Missus homo ante hominem Deum, agnoscens Dominum suum, annuntians Creatorem suum; jam in terra praesentem mente discernens, digito ostendens. Ipsius enim verba sunt ostendentis Dominum et testimonium perhibentis, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Merito judicem. In matre Joannis sterilitas accepit fecunditatem: in matre Christi fecunditas non corrupit integritatem. Si vestra patientia, et quietum studium, et attentum silentium praebeat mihi copi
Abbreviated transcription (Latin):
utero matris: Iam ibi designatus
erat: designatus ante quam natꝰ.
Cuius p̃cursor eet ostenditur:
ante quam ab eo uideret᷑. Diuina
sunt hȩc: & mensuram humanȩ
fragilitatis excedunt: Postremo
nascitur: accipit nomen: lingua
soluitur patris Refer quod fac-¬
tum est: ad significantẽ imaginẽ
rerum: Iamen quod factum est.
ne non factum putes. qm̃ quid
significaret forsitan dices: Hoc
quod factum est refer ad signifi¬
cationem rerum : & uide mag¬
num misterium: Tacharias ta¬
cet & amittit uocem donec io¬
hannes nasceret᷑ p̃cursor dñi:
& aperiret uocem: Quid est silentiũ
zachariȩ nisi ꝓpħia latens: & ante
p̃dicationem xp̃i quodammͦ occul¬
ta &e clausa: Aperitur illuis aduen¬
tu: clara fit. & uenturo eo qui ꝓphaba¬
tur. Hoc est aꝑtio uocis ⁊ achariȩ in
natiuitate iohannis: quod est discis¬
sio ueli. in cruce xp̃i: Iohannes si se
ipsum nunciaret: zachariȩ os non
aperiret Soluitur lingua: quia

Expanded text:
utero matris. Jam ibi designatus utero matris. Jam ibi designatus erat, designatus antequam natus: cujus praecursor esset ostenditur, antequam ab eo videretur. Divina sunt haec, et mensuram humanae fragilitatis excedunt. Postremo nascitur, accipit nomen, lingua solvitur patris . Refer quod factum est ad significantem imaginem rerum: tantum quod factum est ne non factum putes, quoniam quid significaret forsitan dices. Hoc quod factum est, refer ad significationem rerum, et vide magnum mysterium. Zacharias tacet, et amittit vocem, donec Joannes nasceretur praecursor Domini, et aperiret vocem. Quid est silentium Zachariae, nisi prophetia latens, et ante praedicationem Christi quodam modo occulta et clausa? Aperitur illius adventu, clara fit venturo eo qui prophetabatur. Hoc est apertio vocis Zachariae in nativitate Joannis, quod est discissio veli in cruce Christi. Joannes si se ipsum nuntiaret, Zachariae os non aperiret. Solvitur lingua, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes ubi iam lux minuitur.
& nox incipit crescere: nascitur
xp̃c ubi nox accipit detrimentũ.
&e dies augmentum: & tamquã
hoc signum natiuitatis amboꝵ
iohannes ipse respiciens. dicit:
Illum oportet crescere: me autẽ
minui ꝓposuimus inquirenda:
& discutienda p̃diximus: Sed
hoc p̃loquutus sum & si om̃ibꝰ
tanti misterii signis ꝑserutandid
non sufficimus uel facultate uel
tempore: melius uos docebit qui lo¬
quitur in uobis. etiam absentibus
nobis: quem pie cogitatis: quem
corde suscȩpistis: ciuus templa facti
quidam limes testamentoꝵ duoꝵ
ueteris & noui eẽ Ham eum eẽ ut
dixi quodammͦ limitem: dñs ipse
testatur dicens Lex & ꝓpħe: usq
ad iohannem baptistam Sustinet
gͦ ꝑsonam uetustatis: & p̃conium
nouitatis: ꝓpter ꝑsonam uetusta¬
tis. de senibus nascitur: ꝓpt̾ ꝑso¬
nam nouitatis in uisceribus matris
ꝓpħa declaratur: Nondũ enĩnatꝰ. ad
sc̃ȩ̃ mariȩ aduentum exultauit in

Expanded text:
Joannes, dum jam lux minuitur, Joannes, dum jam lux minuitur, et nox incipit crescere: nascitur Christus, dum nox accipit detrimentum, et dies augmentum. Et tanquam hoc signum nativitatis amborum Joannes ipse respiciens, dicit: Illum oportet crescere, me autem minui . Proposuimus inquirenda, et discutienda praediximus: sed hoc praelocutus sum, et si omnibus tanti mysterii sinibus perscrutandis non sufficimus, vel facultate, vel tempore; melius vos docebit qui loquitur in vobis, etiam absentibus nobis, quem pie cogitatis, quem corde suscepistis, cujus templa facti quidam limes Testamentorum duorum, veteris et novi. Nam eum esse, ut dixi, quodam modo limitem Dominus ipse testatur dicens: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam . Sustinet ergo personam vetustatis, et praeconium novitatis. Propter personam vetustatis, de senibus nascitur: propter personam novitatis, in visceribus matris propheta declaratur. Nondum enim natus ad sanctae Mariae adventum, exsultavit in
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ꝓpe uerba sunt. ⁊achariȩ di¬
centis cum angłs ioħem nunciaret.
ꝑ quid cognoscam hoc. ego enim
sum senex & uxor mea iam ꝓcessit
in diebꝰ suis: & marie sc̃e angło nunci¬
saute
partum eius futurum. quomͦ fiet
istud. qm̃ uirum non cognosco: Pe¬
ne eadem uerba. Illi dicitur. ec ce eris
tacens. nec poteris loqui quousq
fiant hȩc ꝓpter quod non credi disti
uerbis meis quȩ adimplebuntur¬
in tempore suo: illi autem. sp̃s sc̃s¬
suꝑueniet in te. & uirtus altissimi
obumbrabit tibi ꝓpt̾ea qđ nascet᷑
ex te scm̃: uocabitur filius dei:
Ille corripitur: illa instruitur. Illi
dicitur quia non credidisti: illi
dicitur accipe quod quȩsisti ꝓpe-¬
modum eadem uerba sunt. ꝑ qͥd
cognoscam hoc: & quomodo fiet
istud S eum qui uerba audiebat.
& cor uidebat: non latebat. In utri-¬
usq uerbis cogitatio latebat: sed
mo non latebat eum qui loqueba¬
tur ꝑ angłm: Postremo nascitur

Expanded text:
prope eadem verba sunt Zachariae diprope eadem verba sunt Zachariae dicentisc? Ego enim sum senex, et uxor mea jam processit in diebus suis: et Mariae sanctae angelo nuntiante partum ejus futurum, « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » pene eadem verba. Illi dicitur: « Ecce eris tacens, nec potens loqui, quousque fiant haec, propter quod non credidisti verbis meis, quae adimplebuntur tempore suo. » Illi autem: « Sperveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. » Ille corripitur, illa instruitur. Illi dicitur, Quia non credidisti: illi dicitur, Accipe quod quaesisti. Propemodum eadem verba sunt, Per quid cognoscam hoc? et, Quomodo fiet istud? Sed eum qui verba audiebat et cor videbat, non latebat. In utriusque verbis cogitatio latebat; sed mo non latebat eum qui loquebatur per angelum. Postremo nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iohannis cunis natiuitatẽ
cum euuangłium legeret᷑.
mirantes audiuimꝰ sollẽp¬
niter hodie celebramus.
Quanta est gła uidicis⁊ si tanta p̾eo¬
nis: Qualis est uenturus uia: si talis
est qui p̃parat uiam: Hatiuitatem
iohannis quodam modo consecratam
seruat eccła: nec inuenitur ullus in
patribus: cuius natiuitatem sollemp¬
niter celebremus Celebramus ioħis.
celebramus &e xp̃i. Hoc uacare non
potest & si forte a nobis ꝓrei tantȩ
dignitate minus explicatur: fruc¬
tuosius & altius cogitatur. Nascit᷑
iohannes de anicula st trili: nascit᷑
parit sterilitas. xpm in degritas:
Innatiuitate iohannis ȩtas congrua
non erat parentalis: in natiuitate
xp̃i complexiis non extitit marita¬
lis Ille angło p̃dicante nunciatur.
ille angło nunciante concipitur:
Non creditur iohannes nasciturus.
&e fit pater mutus: creditur xp̃s
& fide concipitur: Eit prius aduen¬
tus fidei in cor uirginis: & sequit᷑
fecunditas in uterum matris & tam̃

Expanded text:
 Joannis, cujus nativitatem, cum Evangelium legeretur, mirantes audivimus, solemnitatem hodie celebramus. Quanta est gloria judicis, si tanta est praeconis? Qualis est venturus via, si talis est qui praeparat viam? Nativitatem Joannis quodam modo consecratam observat Ecclesia: nec invenitur ullus in Patribus, cujus nativitatem solemniter celebremus: celebramus Joannis, celebramus et Christi: hoc vacare non potest, et si forte a nobis pro tantae rei dignitate minus explicatur, fructuosius tamen et altius cogitatur. Nascitur Joannes de anicula sterili, nascitur parit sterilitas, Christum integritas. In nativitate Joannis aetas congrua non erat parentalis, in nativitate Christi complexus non exstitit maritalis. Ille angelo praedicante nuntiatur, iste angelo nuntiante concipitur. Non creditur Joannes nasciturus, et fit pater mutus: creditur Christus, et fide concipitur. Fit prius adventus fidei in cor virginis, et sequitur fecunditas in utero matris. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iuigo miserȩ captiuitatis addicunt:
Hii mores armatos dissipant po¬
pulos: &e munitas diruunt ciuita¬
des: & quid plura carissimi. Quic¬
quid potentie. quicquid uirium
uidemus in hostibus. corruptione
& inde est. quod nichil fusa ad dm̃
supplicatione ꝓficimus: quia in¬
ꝓpter quod reuertentes ad beatis¬
simi p̃cepta iohannis. paremꝰ dño
uiam:. rectas faciamus semitas
dei nr̃i. quatinus uidens in nobis
dnis itinera bone uoluntatis. oui¬
culas suas multis iam periculis
fessas benignissimus pastor inquirat.
ut sicut de baptistȩ domnuci hodie
natiuitate gaudemus: ita de dei nr̃i
reconciliatione lȩtemur.:.xiiii.¬

Expanded text:
jugo miserae captivitatis addicunt. jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia inPropter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui
Abbreviated transcription (Latin):
suo parat. qui luxuriantis carnis
respuens uoluptates. toto mentis
suȩ spũ suspensus ad dnm̃. uigore
se castitatis accingit: Optimam
parat dño uiam: qui cogitationes
suas auaricie fluctibus estuantes
serenȩ conscientiȩ tranquillitate
compescit. Uiam domino parat.
qui ydoloꝵ uana.atq omnium
suꝑsticionum figmenta concul¬
cans. unum uiui dei cultum. et
fidem ueritatis inquirit: Quicũꝙ
uero uoluptuosis scłi huius illecebris¬
languet᷑. cupiditatibus auariciȩ fer.¬
uentis in sanit. in fraterna odia fera¬
lis inuidiȩ facibus in ardescit. atq
ad contumeliam dei omnipotentis
ꝑ anfractas demonum semitas erra¬
ticus uiator incedit. non parat dño
uiani. s inimico miser suo exiciabi¬
lem in semetipsum patefacit ingres¬
sum. Hii mores & uita huius modi.
ampla itinera &e largissimas uias
barbaris nacionibus in exicium
cominunis salutis aperiunt: hii
mores plebem dei inimicis gentibꝰ

Expanded text:
suo parat, qui luxuriantis carnis suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
eum uera annunciare de xp̃o
qui ꝑ assercionem iusticie ut illici¬
tas herodis increparet nuptias
nec regem timuisset offendere nec
squalorem carceris declinasset.
nec tyrannico gladio refugisset
occidi: Audiamus adhuc paulu¬
lum fr̃s. quid ad ꝓfectum om̃iũ
nrm. saluatoris nuncius p̃dicabat
Parate inquit uiam dũo rectas faei¬
te semitas dei nr̃i. Uere dignus beatꝰ
iohannes cuius ꝓpħica eẽt natiuitas:
qui &e illis de parentibus quoꝵ eẽt
desperata fecunditas. dei munere
nasceretur. Hsam tanta auctorita¬
te. tantoq docendi pondere. in uo¬
cem sc̃ẽ p̃dicationis erupit. ut et in¬
stantem domini nunciaret aduen¬
tum: & in semitas rectas male ui-¬
uentium. dirigeret prauitatem:
do ã uiciis pectore. simplicis cordis
habitaculum p̃parare: Quid est
rectas facere semitas deiꝰ: nisi ut ta¬
les actuum tuoꝵ tibi munias uias
quas ꝑambulare ꝓpicius ueniens
ad te dñs delectetur. Ille uiam dño

Expanded text:
eum vera enuntiare de Christo, eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. to a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino
Abbreviated transcription (Latin):
secrcto maternoꝵ uiscerum. par¬
uuli tocius mundi gaudia fitu¬
ra p̃ludunt: Nec enim poterat
ueteri sub lege. ordinem suummor¬
talis seruare natura. quando ꝑ
nouam diuinitatis gram. nouum
saluti omnium misterium paraba¬
uit usaias dicens. Uox clamantis
in deserto. Parate domino uiam.
rectas facite semitas dei nr̃i. Uox
inquit clamantis: Quam bene uax
dicitur: qui uenientem de celestibꝰ
in carne hominis uni genitum dĩ
pleno lȩtus ore clamabat. Recte
uox dicitur. cuius intonante p̾co¬
nio. sacramentum redemptionis
humanȩ surda dudum cepit au¬
dire mortalitas: Ut enum uene¬
randus baptista muto patri ape¬
ruit linguam: ita aures hominũ
salutaris gr̃ȩ innouauit auditu.
Clamabat autem. in deserto. uibi
p̃dicationem eius nec insolens
turba ꝑstreperet. nec infidelis ri¬
deret auditor. s hii tantum audi¬
re possent. qui p̃dicantem uer¬
bum salutis cura tantum diuini
cultus expeterent. & aduerterent

Expanded text:
secreto maternorum viscerum parsecreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quam stupendum quamq
magnificum. quod zacharias sacerdos
pater futurus ꝓpħȩ qui quia hoc ip¬
sum quod gerebatur angło loquente
non credidit. usum loquentis amisit.
donec ꝓmissione completa. natus
nou hominis prȩco paternȩ lingue
uincula relaxaret: Os enim quod
angłs clauserat ꝓmissus ab angło
filius reserauit. Nam cum de nun¬
cupatione pariuli cognatoꝵ uicino¬
rumq hesitaret arbitriumꝰ ꝓprie¬
tatem ueteriᷤ nominis e uis. quam
angło dictante didicerat. recepta
pater mutus aperuit: ut euius na¬
tiuitatem p̃ceptione celesti tacitus
expectabat. nati uocabulum loque¬
retur. & agnosceret auxius senex.
ꝑ cum se sibi redditum: quem de
se non crediderat nasciturum: Nec
dubitaret ultra cęlitus illum uel
ꝓmissum fuisse uel natum: eunis
causa & amisisse ꝓbabat. & recepis¬
se sermonem. Quid hac fr̃s religio¬
ne gloriosius: Quid hac insignius
fide. in qua sterilis concipit. urgo¬
parturitꝰ mutus loquitur. & in

Expanded text:
etiam quam stupendum, quamque etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concipit, mutus loquitur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ter. quȩ ante partum suum de futu¬
ri filii letabatur officio: uenienti ad
se beata mariȩ in ipso salutationis
occursu ait. Ecce ex quo facta est uoxe
salutationis tuȩ in auribus meis.
exultauit in gaudio infans in ute¬
ro meo. Quid hoc est miraculi fr̃s.
quȩ tantoꝵ nouitas gaudioꝵ. ut
habere se in utero elisabeth testet᷑
infantem: qui necdum semet ipsũ
sentiens. dominicum iam sentiret
adueantum: Uere hic om̃ium
beatissimus paruuloꝵ qui intra
uiscera ad huc mat̾na conclusus
adeẽ saluatorem mundi. quia nec
gaudio reuelauit. Hullus igno¬
rat carissimi. omnem paruulum
materno utero ꝓdeuntem. inter
ipsa lucis exordia mestis conere¬
pare uagitibus Solus baptista
diũ. ultra legem nascentium.
natiuitatem suam lȩticiȩ exulta¬
tione p̾uenit & quam decuit fr̃s
ut de matre sterili nasceretur. qͥ
fecunditatem uirginis reuelabat.
quatinus mirabilem partum mi¬
rabilit̃ natus ostenderet. Illud

Expanded text:
ter, quae ante partum suum de fututer, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
ollempnitates nobis diuer¬
soꝵ martyrum fr̃s carissi¬
mi. uitȩ p̃sentis occasus. &
suscepta ab eis ꝓ xp̃i nomine passio
consecrauit: Multimoda namq ue-¬
terum relatione didicimus. non nul¬
los martirum ꝓstratos gladio. ĩg¬
ne alios concrematos: complures
bestiarum dilaçeratos dentibus:
innumeros eti.Lam uariis tor¬
mentoꝵ cruciati bus affectos. sp̃¬
ta sui corporis morte. xp̃ianȩ fidei
testimonium reddidisse: Beatus ue¬
ro baptista iohannes. cuius nos festi¬
uitate lȩtamur: cȩlestia mundo gau¬
dia sterili ab utero natus iuexit:
& illi quidem indubitata iam gła
regnantem confessi sunt dĩ filium.
hic autem &e nasciturum dñm ꝓphe¬
talis spc̃ illuminatione p̃uidit: et
natum pͥuilegio gr̃e singularis
ostendit. In tantum autem specia-¬
lis in eo p̃fulsit electio: ut ante me¬
reretur nunciare dñm. quam
nascendi initium. uel linguam quȩ
nunciare posset acciperet. Deniq he¬
lisabeth uetus illa mulier. & nouama¬

Expanded text:
tatem nobis diversorum martyrum, fratres carissimi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova ma
Abbreviated transcription (Latin):
tum ledas. & calcias te. Mlala
hoc plane uideo. unde falla¬
ris Caliga nocens dolorem
facit. uita nocens uolupta¬
dem facit. Illud nocet. illud
libet. S quod ad tempiis libet
postea peius dolet. Quod autẽ
ad tempus salubriter dolet.
postea infinita uoluptate & a¬
bundanti gaudio letificat. scđm
illud quod scriptum est. Qui
seminant in lacrimis. in gau¬
dio metent. & illud. Beati qui
cogitemiis illud quod de lu-¬
xuria ac uoluptate scriptũ
est: Ad tempus inquit indul¬
cat fauces. postea felle amari¬
or inuenitur. & quia uita nr̃a
in hoc scło quasi uia eẽ cognosci¬
tur. oportet nobis de labore
ad requiem ꝑuenire. quam de¬
de requie ad laborem. & meliꝰ nob̾¬
est in uia breui tempore labora¬
re: ut postea in patria possimus
ad ȩternum gaudium felicit᷑¬

Expanded text:
tum laedas; et calceas te. Mala tum laedas; et calceas te. Mala Sed plane hoc video unde fallaris. Caliga nocens dolorem facit, vita nocens voluptatem: illud nocet, illud libet. Sed quod ad tempus libet, postea pejus dolet. Quod autem ad tempus salubriter dolet, postea infinita voluptate et abundanti gaudio laetificat; secundum illud quod scriptum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent ; et illud, Beati qui cogitemus illud quod de luxuria ac voluptate scriptum est: Ad tempus, inquit, indulcat fauces, postea felle amarior invenitur . Et quia vita nostra in hoc saeculo quasi via esse cognoscitur, oportet nobis de labore ad requiem pervenire, quam de requie ad laborem: et melius est nobis in via brevi tempore laborare, ut postea in patria possimus ad aeternum gaudium felicit
Abbreviated transcription (Latin):
Erogatorem in quit posuerã te
non exactorem. Iu exerceres
erogationem: michi relinque¬
res exactionem. Hoc gͦ timens
unusquisq uideat qͦmͦ accipi¬
at. Si ego erogans timeo. qui
accipit securus ẽẽ debet: Qui
malus fuit heri. bonus sit ho¬
die. Hec est gͦ erogatio mea.
qui malus fuit heri. bonus
sit hodie Malus fuit heri. re
non est mortuus Si mortinis
eẽt & malus eẽt. isset unde ñ
rediret. Malus fuit heri. ui¬
uit hodie Wideat post ille qui
iuit. ne male uiuat. Quare
gͦ diei hesterno. hodiernũ uult
addere malum. Longam ui¬
tam uis habere. bonam ñuis:
Quis longum ferat malum:
luit. usq ad eo surdus est ho¬
mo interior. ut om̃ia bona
Domũ. Non nisi bonam:
Quid curram ꝑ singula: Caligã
non uis habere malam. & uis
habere uitam malam quasi
plus tibinoceat mala caliga
quam uita mala Cum tibi
caliga constricta nocuerit.
sedes. discalcias te. abicis. aut
corrigis. aut mutas. ne digi¬

Expanded text:
erogatorem, inquit, posueram te, erogatorem, inquit, posueram te, non exactorem; si tu exerces erogationem, mihi relinqueres exactionem. Hoc timens ergo, unusquisque videat quomodo accipiat. Si ego erogans timeo, qui accipit securus esse debet? Qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Haec est Qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Malus fuit heri, et non est mortuus. Si mortuus esset, et malus esset, isset unde non redisset. Malus fuit heri, vivit hodie: prosit illi quod vivit, non male vivat. Quare ergo diei hesterno hodiernum vult addere malum? Longam vitam vis habere; bonam non vis? Quis longum ferat malum vluit, usque adeo surdus est homo interior, ut omnia bona domum nonnisi bonam. Quid curram per singula? Caligam non vis habere malam, et vis habere vitam malam? Quasi plus tibi noceat mala caliga, quam vita mala. Cum tibi caliga mala et constricta nocuerit, sedes, discalceas te, abjicis, aut corrigis, aut mutas, ne digi
Abbreviated transcription (Latin):
oneri dicere hominibus: Accȩ
accepi de aliis reddere rationem
Quo michi: Euuangłium me
terret. Esam ad istam securitatẽ
ociosissimam: nemo me uincerit¬
S nichil est melius. nichil dul¬
cius: quã diuinũ scrutari nullo
strepente thesaurũ. Dulce est.
boniun est. p̃dicare. arguere. corri¬
pere. edificare. ꝓ unoquoq sata-¬
gere OIagnum onus. magnum
pondus. magnus labor. Quis ñ
refugiat istum laborem: Sed
terret ȩuuangłium: ꝓcessit ser¬
uiis quidam. & ait dño suo
Sciebani te hominem molestũ
metere ubi non seminasti. ser¬
uaui peccuniam tuam. notiu
eam erogare. Iolle quod tuũ
est si aliquid minus est. iudi¬
ca: si integrum est noli michi
molestus eẽ Ait aũt ille. Ser¬
uenequam. ex ore tuo te con
dixisti. lucra mea quare ne¬
glexisti: S timui dare ne
ꝑderem. hoc dicis. Plerũ ꝙ
enim dicitur Quid corripis: Perit
ad illium quod dicis: Fon te au¬
dit. &̾ ego inquit ille nolui dare:

Expanded text:
oneri esse hominibus? Accepioneri esse hominibus? Accepiaccepi, de aliis reddere rationem quo mihi? Evangelium me terret. Nam ad istam securitatem otiosissimam nemo me vinceret: nihil est melius, nihil dulcius, quam Divinum scrutari nullo strepente thesaurum; dulce est, bonum est, praedicare autem, arguere, corripere, aedificare, pro unoquoque satagere, magnum onus, magnum pondus, magnus labor. Quis non refugiat istum laborem. Sed terret me Evangelium. Processit servus quidam, et ait Domino suo: Sciebam te hominem molestum metere ubi non seminasti servavi pecuniam tuam, nolui eam erogare; tolle quod tuum est; si aliquid minus est judica; si integrum est, noli mihi molestus esse. Ait autem ille: Serve nequam, ex ore tuo te conddixisti, lucra mea quare neglexisti? Sed timui dare, ne perderem. Hoc dicis? plerumque enim dicitur. Quid corripis? perit ad illum quod dicis; non te audit; et ego, inquit ille, nolui dare,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuite Hatalis dñi imminet. pas¬
cendos habemus compauꝑes nr̃os:
& cum eis cominunicanda est hu¬
manitas Uobis autem fercula
mea. uerba ista sunt: Pascere om̃s
pane tractabili & uisibili non
sufficio. Inde pasco. unde pascor.
Minister sum. pat̾familias non
sum. Inde uobis appono: unde &
ego uiuo. De thesauro dñico. de
epulis illius patrisfamilias. qui
ꝓpt̃̾ nos pauꝑ factus est cum di¬
ues eet. ut eius pauꝑtate nos di¬
taremur. Si panem uobis po-¬
nerem. fracto pane singula
frustra allaturi eratis & si ego
multum ponerem: parum ad
singulos ꝑueniret Modo aũt
quod dico. & om̃s totum habeñ.
& singuli quiq totum habent
ꝑsum quid enim uerbi mei. int̃
uos sillabas diuisistis: Num¬
quid ipsius ꝓducti sermonis
singula uerba abstulistis:
tor. Sinon erogem & peceu¬
niam seruein: terret me eu¬
uangłium: Possim enĩ dicere:
Quid michi est tedio hominibus
sic agere desistite: Quid michi est

Expanded text:
vivite. Natalis Domini imminet, pasvivite. Natalis Domini imminet, pascendos habemus compauperes nostros, et cum eis communicanda est humanitas. Vobis autem fercula mea verba ista sunt: pascere omnes pane tractabili et visibili non sufficio. Inde pasco, unde pascor. Minister sum, paterfamilias non sum. Inde vobis appono, unde et ego vivo. De thesauro dominico, de epulis illius patrisfamilias, qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate nos ditaremur . Si panem vobis ponerem, fracto pane singula frusta ablaturi eratis: etsi ego multum ponerem, perparum ad singulos perveniret. Modo autem quod dico, et omnes totum habent, et singuli quique totum habent. Numquid enim verbi mei inter vos syllabas divisistis? Numquid ipsius producti sermonis singula verba abstulistis? tor. Si non erogem, et pecuniam servem, terret me Evangelium. Possem enim dicere: Quid mihi est taedio esse hominibus? Sic agere desistite? Quid mihi est,
Abbreviated transcription (Latin):
autem gladio taceat ille explo¬
rator. & suꝑueniens gladuis. su¬
ꝑ peccatores occidat. peccator qui¬
dem ꝓ sua iniquitate morietur.
sanguinem autem de manu ex¬
ploratoris inquiram: Si autẽ
uiderit gladium suꝑuenientẽ
& tuba cecinerit. & nunciaue¬
rit. et ille cui nunciat ñ obser¬
uauerit. ille in sua iniquitate
morietur. explorator autem
animam suam liberauit. &
tu fili hominis exploratorẽ
posui de filiis isrł Exposuit
quid dixerit gladium. expo¬
suit quid dixerit explorato¬
rem. exposuit quam dixerit
mortem: non nos ꝑmisit & in
obscuritate lectionis excusa
eris. & ille in peccato suo mor¬
tuus fuerit. ille quidẽ in pec¬
cato suo morietur digne et
iuste. sanguinem aut̃ eius de
manu tua requiram: Si aũt
tu dixeris peccatori morte
morieris. & ille se ñ obserua¬
uerit ille in iniquitate moriet᷑:
tu uero aniniam tuam liberasti.¬
Releuate gͦ fr̃s. releuate sarcinã
meam: & portate mecum: Bene

Expanded text:
autem gladio taceat ille exploautem gladio taceat ille explorator, et superveniens gladius super peccatorem, occidat; peccator quidem pro sua iniquitate morietur, sanguinem autem ejus de manu exploratoris inquiram. Si autem viderit gladium supervenientem, et tuba cecinerit, et annuntiaverit, et ille cui annuntiat non observaverit; ille quidem in sua iniquitate morietur, explorator autem animam suam liberavit. Et tu, fili hominis, exploratorem posui te filiis Israel. Exposuit quid dixerit gladium, exposuit quid dixerit exploratorem, exposuit quam dixerit mortem. Non nos permisit in obscuritate lectionis excusareris, et ille in peccato suo mortuus fuerit; ille quidem in peccato suo morietur digne et juste, sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Si autem tu dixeris peccatori, Morte morieris, et ille se non observaverit; ille in iniquitate sua morietur, tu vero animam tuam liberastiRelevate ergo, fratres, relevate sarcinam meam, et portate mecum. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
quor. immo sub cuius oculis cogi¬
to. non me tam delectari laudibꝰ
popularibus. quam stimulari
& angi. quomͦ uiuant qui me
laudant. Laudari autem a male
unentibꝰ nolo. abhorreo. de testor:
dolori mͥ est ñ uoluntati. Landa¬
ri autem a bene uiuentibus si di¬
cam nolo mentior. si dicam uolo.
timeo ne sim uanitatis appeten¬
tior. quam soliditatis. Ergo qͥd
dicam. Nec plene uolo. nec plene
nolo. Non plene uolo. ne in lau¬
dłhumana ꝑieliter. Non ple¬
ne nolo: ne ingͣti sint quibus
qͣm mͦ audistis. cum ihezechiel
ꝓpħa legeretur Parum est enĩ
quia dies iꝑse ammonet nos
eamdẽ sarcinã cogitare. insu-¬
ꝑ etiam talis lectio recitatur.
quȩ nobis incutiat magnum
timorem ut quid portemus
cogitemus: quia nisi nobiscũ
qui imposuit portet. deficimꝰ
Ecce audistis Terra inquit
suꝑ quam induxero gladium.
et ⁊ posuerit sibi exploratore
qui uideat gladium suꝑuenientẽ
& dicat & deminciet. ueniente

Expanded text:
quor, imo sub cujus oculis cogiquor, imo sub cujus oculis cogito, non me tam delectari laudibus popularibus, quam stimulari et angi quomodo vivant qui me laudant. Laudari autem a male viventibus nolo, abhorreo, detestor: dolori mihi est, non voluptati. Laudari autem a bene viventibus, si dicam nolo, mentior: si dicam volo, timeo ne sim inanitatis appetentior quam soliditatis. Ergo quid dicam? Nec plene volo, nec plene nolo. Non plene volo, ne in laude humana pericliter: non plene nolo, ne ingrati sint quibus quam modo audistis, cum Ezechiel propheta legeretur. Parum est enim quia dies ipse admonet nos eamdem sarcinam cogitare: insuper etiam talis lectio recitata est, quae nobis incutiat magnum timorem, ut quid portemus cogitemus; quia nisi nobiscum qui imposuit portet, deficimus. Ecce audistis: Terra, inquit, super quam induxero gladium, et posuerit sibi exploratorem, qui videat gladium supervenientem, et dicat et denuntiet: si veniente
Abbreviated transcription (Latin):
odiernus dies fr̃s am sua
monet me. attentius
cogitare sarcinam
meam. de cuius pon¬
dere etiam si mͥ dies noctesq co¬
gitandum sit. nescio quo tamen
modo anniuersarius dies iste i
pingit eam sensibus meis.: ut ab ea
cogitanda omĩno dissimulare non
possim: & quantum anni accȩ¬
dunt immo decedunt nosq ꝓpin¬
quiores faciunt diei ultimo. utiq
quandoq sine dubitatione uen¬
turo. tanto michi est acrior cogi¬
tatio. & stimulis plenior: qualem
dño dõ nr̃o rationem possim red¬
dere ꝓ uobis. Hoc enim int̾est
uos pene de uobis solis redditu¬
ri estis rationem. nos autem de
nobis. & de omĩbus uobis. Id eo
maior est sarcina. s bene porta¬
ta malorem comparat głam:
Infidelit̾ autem gesta ad inima¬
nissimam p̾cipitat penam:
Quid gͦ michi hodie maxime
faciendum:. nisi ut comiñdem
uobis piculum meũ. ut sitis
gaudium meum: ꝑiculum autẽ
meum est. si attendam qͣmͦ lauda¬
tis. & dissimulem quomͦ uiuatis.
Ille aut nouit sub eunus oculis lo¬

Expanded text:
ODIERNUS dies, fratres, me admonet attentius cogitare sarcinam meam, de cujus pondere etiamsi mihi dies, noctesque cogitandum sit, nescio quo tamen modo anniversarius dies iste ipingit eam sensibus meis, ut ab ea cogitanda omnino dissimulare non possim. Et quanto anni accedunt, imo decedunt, nosque propinquiores faciunt diei ultimo, utique quandoque sine dubitatione venturo; tanto mihi est acrior cogitatio, et stimulus plenior, qualem Domino Deo nostro rationem possim reddere pro vobis. Hoc enim interest vos pene de vobis solis reddituri estis rationem, nos autem et de nobis et de omnibus vobis. Ideo major est sarcina: sed bene portata majorem comparat gloriam; infideliter autem gesta ad immanissimam praecipitat poenam. Quid ergo mihi hodie maxime faciendum, nisi ut commendem vobis periculum meum, ut sitis gaudium meum? Periculum autem meum est, si attendam quomodo laudatis, et dissimulem quomodo vivatis. Ille autem novit, sub cujus oculis lo
Abbreviated transcription (Latin):
quod de illo humanitus suspi¬
catus sum. uos quibꝰ ꝓ his atq
huiusmodi offensis ẽẽ me fate¬
or debitorem. simul me ur̃m
credite dilectorem: Nã pullos
quos fouet. sepe in angustiis
s non toto pedis pondere caleat¬
& mater. nec ideo desinit eẽ
mat̃. Dimittite. ut dimittat᷑
uobis Dimitaite amanti uos
debita difficultatis. qui nec
contra inunicos debita tenere
debetis crudelitatis. Ad sũmã
om̃s obsecro. Comm̃date uos
dño curam ꝓ uobis meam. huic
enimiuste expeto ꝓ me urãm:
ut quicquid mearum est in p̃te¬
ritum offensionũ ꝓpicis ig¬
noscat. non seuerus agnoscat.
Quo deinceps temporis sub hac
sarcina iter agentem regat.
& sius oculis placentem uobisq
utilem faciat ut non errorem
ac penam meam. s gaudium
& coronam meam uos eius cons¬
pectus inueniat.ei. Item eius

Expanded text:
quod de illo humanitus suspiquod de illo humanitus suspicatus sum; vos quibus pro his atque hujusmodi offensis esse me fateor debitorem, simul me vestrum credite dilectorem. Nam pullos, quos fovet, saepe in angustiis, sed non toto pedis pondere calcat et mater, nec ideo desinit esse mater. Dimittite, ut dimittatur vobis. Dimittite amanti vos debita difficultatis, qui nec contra inimicos debita tenere debetis crudelitatis. Ad summam, omnes obsecro, commendate, vos, Domino curam pro vobis meam: hinc enim juste expeto pro me vestram; ut quidquid mearum est in praeteritum offensionum propitius ignoscat, non severus agnoscat. Quod mihi deinceps temporis sub hac sarcina erit, iter agentem regat, et suis oculis placentem vobisque utilem faciat; ut non horrorem ac poenam meam, sed gaudium et coronam meam vos ejus conspectus inveniat. SE
Abbreviated transcription (Latin):
dimitti. non a me exigi cuplo.
Neq enim sic tumore uanȩ m̃¬
tis extollor: ut audeam dicere
ex quo hunus muneris sarcinã
porto. nullum hominema me
ꝑperam lȩsum. Hoc culibet
homini tam multis & molestis
actibus occupato.atq disten¬
to. ne dicam impossibile certe
difficile est: Quantomagis
michi. qui noui infirmitatẽ
in eam. quã cum meis & ꝓ me
ur̃is orationibus diebus ac
noctibus offero sanandam
curarum ȩstibus ac difficul¬
tatibus conturbatus. si quẽ
forte non ut pos cebat au diui
si quem tristius quã opus erat
aspexi. si in quẽ uerbum du¬
rius quã oportebat emici.
si quem corde contribulatum ce
opis indiguũ responsione in con¬
grua conturbaui. si quen pau¬
perem michi in aliud intento.
importunius instantem uel p̃¬
termisi. uel distuli uel etiam
uerbo asꝑo confristaui. sicui de
me falsi aliguid tamquã homi¬
ni de homine suspicanti. iusto
acerbius indignatus sum. si qͥs
in sua conscientia non agnouit

Expanded text:
dimitti, non a me exigi cupio. dimitti, non a me exigi cupio. Neque enim sic tumore vanae mentis extollor, ut audeam dicere, ex quo hujus muneris sarcinam porto, nullum hominem a me perperam laesum. Hoc cuilibet homini tam multis et tam molestis actibus occupato atque distento, ne dicam impossibile, certe difficile est: quanto magis mihi, qui novi infirmitatem meam, quam cum meis et pro me vestris orationibus diebus ac noctibus offero sanandam curarum aestibus ac difficultatibus conturbatus, si quem forte non ut poscebat audivi, si quem tristius quam opus erat aspexi, si in quem verbum durius quam oportebat emisi, si quem corde contribulatum et opis indigum responsione incongrua conturbavi, si quem pauperem mihi forte in aliud intento importunius instantem vel praetermisi, vel distuli, vel etiam nutu aspero contristavi; si cui de me falsi aliquid tanquam homini de homine suspicanti justo acerbius indignatus sum, si quis in sua conscientia non agnovit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ sicut equus & mulus. non ha¬
bentes intellectum: Ham &e hȩc
iumenta eos maxime calce mor¬
suq appetunt: a quibus curan
Non pareis: Non parco. Aduersa¬
ris: Aduersor Resistis: Resisto
Luctam̃ nos comparat: s causa se¬
parat. Iu inimicus esmedico. ego
morbo. Tu diligentie mee: ego
pestilentiȩ tue. Retribuebant in¬
quit mͥmala ꝓ nobis: ego autẽ
orabam. Quid orabat nisi pat̃
ignosce illis. quia nesciunt qͥd
facrunt: Cum uobis inquit de¬
traxerint. & dixerint om̃e ma¬
lum aduersum uoe ꝓpter
lectionem. Holumus maiorem
cum ur̃a ꝑdicione mercedem
Hec debitoribꝰ meis quibus di¬
mitto itt dimittatur michi.
allo quendi sunt paululum. eti¬
am illi quibus debitor sum. Ham
sicut ait apłs grecis & barbaris
sapientibiis & insipientibus de¬
bitor sum. Nam talis debitor
etiam ego ꝓ mearum uirium
exiguitate. dispensationisq
portiuncula. non quibus dam
s om̃ibus sũ Uerum nunc de
his debitis loquor: quȩ michi

Expanded text:
esse sicut equus et mulus, non haesse sicut equus et mulus, non habentes intellectum . Nam et haec jumenta eos maxime calce morsuque appetunt, a quibus curantNon parcis, non parco: adversaris, adversor: resistis, resisto. Lucta nos comparat, sed causa separat. Tu inimicus es medico, ego morbo: tu diligentiae meae, ego pestilentiae tuae. Retribuebant, inquit, mihi mala pro bonis; ego autem orabam . Quid orabat, nisi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Cum vobis, inquit, detraxerint, et dixerint omne malum adversum vos propter lectioni: nolumus majorem cum vestra perditione mercedem. Haec debitoribus meis, quibus dimitto, ut dimittatur mihi, alloquendi sunt paululum etiam illi quibus debitor sum. Nam sicut ait Apostolus, Graecis et Barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nam talis debitor etiam ego pro mearum virium exiguitate dispensationisque portiuncula, non quibusdam, sed omnibus sum. Verum nunc de his debitis loquor, quae mihi
Abbreviated transcription (Latin):
do nsticiam committuntur.
ita p̾terita iniusticiã defenden¬
do firmantur Ut gͦ ne fiant
ꝓspicit caritas. ita facta delet
humilitas: ut quȩ iam non pos¬
sunt recte agendo non admitai:
possint saltim non suꝑbiendo di¬
mitti Didicimus quippe dicere
patri nr̃o qui est in cęlis. dimit¬
te nobis debita nr̃a: sicut & nos
dimitamus debitoribus nr̃is:
Quod ut ueracit dicere possimꝰ
eciam inimicos nr̃os oportet
utiq diligamus. quos tamen
habere nisi cogente iusticia non
debemus. Fam si nobis homin es
ꝓnrĩs malis meritis inimici
sunt. non curandum est ut eis
debita dimittamus: s tuñdum
potius ne reddamus Qm̃ si
nos merito nr̃ȩ iniquitatis
oderunt. nos corr non ipsi nr̃i
cis alloquar debitores meos
qui mͥ nescientes apud dñm
suffragantur. dum faciunt
debita quȩ dimittam: ut &e meamͥ
quibus consulendo uideor onero¬
sus: quoꝵ requirens utilitatem.
cogor offendere uoluntatẽ nolite

Expanded text:
do justitiam, committuntur; do justitiam, committuntur; ita praeterita, injustitiam defendendo, firmantur. Sicut ergo ne fiant prospicit charitas, ita facta delet humilitas: ut quae jam non possunt recte agendo non admitti, possint saltem non superbiendo dimitti. Didicimus quippe dicere Patri nostro, qui est in coelis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quod ut veraciter dicere possimus, etiam inimicos nostros oportet utique diligamus: quos tamen habere, nisi cogente justitia, non debemus. Nam si homines nobis pro nostris malis meritis inimici sunt, non curandum est ut eis debita dimittamus, sed timendum potius ne reddamus. Quoniam si nos merito nostrae iniquitatis oderunt, nos eorum, non ipsi nostri scis alloquar debitores meos, qui mihi nescientes apud Deum suffragantur, dum faciunt debita quae demittam, ut et mea miquibus consulendo videor onerosus, quorum requirens utilitatem cogor offendere voluntatem: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ie quidem om̃i & om̃i
hora. curaq om̃ino
continua dilectissi¬
mi cogitare debet
ep̃s. quantȩ dispen¬
sationis sarcinam gerat: qualem
de illa rationem dño suo reddat.
Uerũtamen dum dies anniuer¬
sarius nr̃ȩ ordinationis exorit᷑:
tunc maxime onus huuis offi-¬
cii tamquã tunc primum impo¬
natur attenditur. Inter est aũt
quod eo die quod id prius susce¬
pimus. tantũ quẽ admodũ ge-¬
rendum eet̃ cogitauimus: At
uero consequentibꝰ diebus. p̃-¬
cipueq illo quo enis sollempni¬
tas agitur. non solum futura
eius quemadinodum dein¬
ceps geri debeant cauta ꝓuisi-¬
one consulimus uerũ etiam
p̃terita quẽadmodũ gesta sint
sollicita recordatione recolimꝰ:
ut nosmecipsos in benefactis
imitemur. & si qua culpa tran¬
sierit ne repetatur curremus:
ut ignoscatur oremus: et
accusationem diaboli ubi possumꝰ
recte agendi sedulitate fugiamꝰ:
ubi autem non possumus confi¬
tendi pietͣate uincamus. Sicut
enim futura peccata negligen¬

Expanded text:
ie quidem omni, et omni hora, curaque omnino continua, dilectissimi, cogitare debet episcopus, quantae dispensationis sarcinam gerat, qualem de illa rationem Domino suo reddat. Verumtamen cum dies anniversarius nostrae ordinationis exoritur, tunc maxime onus hujus officii tanquam tunc primum imponatur, attenditur. Interest autem quod eo die, quo id prius suscepimus, tantum quemadmodum gerendum esset cogitavimus: at vero consequentibus diebus, praecipueque illo, quo ejus solemnitas agitur, non solum futura ejus, quemadmodum deinceps geri debeant, cauta praevisione consulimus; verum etiam praeterita, quemadmodum gesta sint, sollicita recordatione recolimus: ut nosmetipsos in benefactis imitemur, et si qua culpanda transierunt, ne repetantur curemus, ut ignoscantur oremus; et accusationem diaboli, ubi possumus, recte agendi sedulitate fugiamus; ubi autem non possumus, confitendi pietate vincamus. Sicut enim futura peccata, negligen