comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurum neq argentũ. neq pecunã in zonis urĩs.
NIon perã inuia: ñ panem. neq duas tunicas neq
calciamenta. neq uirgam. Hȩc inquies. precepta
apłica sunt. Et certe apls petrus caligas habuis¬
ceteris taceam: puto quod & ego & tu possideamꝰ :
si tam̃ amplius ñ habennis. Hȩc dico. Et iterũ
iterũq ac ꝑsingła ingerã: ut erubescas ad senten¬
fr̃ inmortem. pat̾ infiliũ. Consurgent filii contͣ
parentes. & interficient eos. Et eritis inquit
odiocunctis hominib ꝓpt̾ nom̃ meum. Etquia fa¬
cilia uisserat & sciebat ea facile posse cõpleri: prop¬
terea ut rei facilitatẽ ostenderet. & copulauit dic̃ns.
Qui ꝑseuerauerit usq infinem hic saluus erit.
Nonuenunquit pacem mittere suꝑ terrã. sed
gladiũ. Weni diuilere hominem contͣ patrem
suũ : & filiã contͣ matrem. & nurũ contra so¬
crũ. Et ne omĩa ꝑcurrendo longiorem senten¬
tiam faceret : uno cuncta sermone cõprehendit

Expanded text:
cuniam in zonis vestris, non peram in via, non panem, neque duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam . Haec, inquies, praecepta Apostolica sunt. Et certe Petrus Apostolus caligas habuiscaeteris taceam, puto quod et ego et tu possideamus, si tamen amplius non habemus. Haec dico, 756 et iterum iterumque ac per singfrater in mortem, et pater filium, consurgentque filii contra parentes, et interficient eos. Et eritis, inquit, odio cunctis hominibus propter nomen meum . Et quia facilia jusserat, et sciebat facile ea posse compleri, propterea, ut rei facilitatem ostenderet, copulavit dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Non veni, inquit, pacem mittere super terram, sed gladium. Veni dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem, et nurum contra socrum . Et ne omnia percurrendo, longiorem sententiam faceret, uno cuncta sermone comprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. Non uenit iustosuocare. sed peccatores
adpęnitentiã : simplicit̾ accipiunt uixta illum sen¬
sum. ñ indigent sani medico sed hi qui male habent.
Aiii uͦ interpretantur coactius. Nonueni uocare
iustos. Nullus enĩ ad ꝑfectum iustus ẽ : sed exali¬
qua parte pecc̃or. Sed pecc̃ores: quibus mundus
refertus ẽ. Dicente dauid. Saluũ me fac dñe qm̃¬

Expanded text:
scriptum est: Non veni vocare justos, sed peccatores scriptum est: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , simpliciter accipiunt, juxta illum sensum: Non indigent sani medico, sed hi qui male habent . Alii vero interpretantur coactius. Non veni vocare justos , nullus enim ad perfectum justus est, sed ex aliqua parte peccator; sed peccatores, quibus mundus refertus est, dicente David: Salvum me fac, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
& binos ñ mulos. p̃co cũ dicitur: & extendentes ma¬
nũ huc illucq circũ spicimus. Quȩ si nullus ui¬
derit : contractior fit. Esto. unus de mille inue¬
crastino. Crastinus enim dies: sollicitus erit ꝓse
Sufficit diei malicia sua. Uosdecrastino ñ cogita¬
tis. & iustar auium p̾sentib contenti estis. quoꝵ¬
epłȩ bibline. uolitant transflumina ȩibiopiȩ̨
ut intersimias & pauos nouo deophyr salomoni
dona mittant᷑. a Uis audire facilitatem p̃ceptoꝵ
eam. Nondix̃ qui gradiuntur ꝑ eam. Hoc enim¬
uel difficillimum ẽ : sed qui inuenuint. Pauci
enĩ inueniunt: & multo pauciores in grediunt᷑
ꝑeam. Filius inquid hominis ñ habet ubi caput
suũ reclinet. Qui dicit in isaia. Suscipite lassum:
& hȩc ẽ requies mea. Siñ habet ubi caput reclinet.¬
& quo requiescat. dicens in alio loco. suꝑ quem requi¬
escam nisi suꝑ humilem & quietem& trem̃tem uer¬
ba mea. ubi ẽ mancdatoꝵ facilitas. multi hoc quod

Expanded text:
os praeco conducitur, et extendentes manum, huc illucque circumspicimus, quae si nullus viderit, contractior fit. Esto unus de mille invecrastino. Crastinus enim dies sollicitus erit pro se. Sufficit diei malitia sua . Vos de crastino non cogitatis, et instar avium praesentibus contenti? quorum Epistolae biblinae volitant trans flumina Aethiopiae, 755 ut inter simias et pavos, nova de Ophir Salomoni dona mittantur. Vis audire facilitatem praeceptoeam ! Non dixit, qui gradiuntur per eam: hoc enim difficillimum est, sed qui inveniunt eam. Pauci enim inveniunt, et multo pauciores ingrediuntur per eam. Filius, inquit, hominis non habet ubi caput suum reclinet , qui dicit in Isaia, Suscipite lassum, et haec est requies mea . Si non habet ubi caput suum reclinet, et quo requiescat, dicens in alio loco: Super quem requiescam nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea : ubi est mandatorum facilitas? Multi hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
inimiticia. quã amiticias necessitate sociare . Neq enĩ
dix̃. roga eũ ut tibi roncilietur. fid reconciliare primũ
frĩtuo. & sic offeres munus tuũ ad altare. Nonquod
inpossibilia dñs preceꝑit : sed intantum patiencię
culmen ascendit: ut ꝓpe in possibilia ꝓdifficultate
nimia p̃cepisse uideatur. Ad destruendam senten¬
dere. Esto. ꝑ tropologiam dictũ sit : ꝑ amcissimis.
& ꝓ sanguineis. & fr̃no nob uel comugali amore
sociatis: Facile ne arbitramur. ob quasdam offen¬
sas tantam subito abscidere caritatem. quodq dr̃.

Expanded text:
inimicitia, quam amicitias necessitate sociare? Neque enim inimicitia, quam amicitias necessitate sociare? Neque enim dixit: Roga eum ut tibi concilietur; sed, Reconciliare primum fratri tuo, et sic offeres munus tuum ad altare. Non quod impossibilia Deus praeceperit; sed in tantum patientiae culmen ascendit, ut prope impossibilia pro difficultate nimia praecepisse videatur : ad destruendam sentendere. Esto per tropologiam dictum sit, pro amicissimis, et pro consanguineis, et fraterno nobis et conjugali amore sociatis; facilene arbitramur ob quasdam offensas 754 tantam subito abscindere charitatem? Quodque dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dubium quin scõꝵ & angłici senatus. Qui aut̃
direrit fatuȩ : reus erit gebenne ignis. Quis nrm
pot̾ ñ huic uitio subiacere. cũ etiam potioso ũbo
reddituri simus rationẽ indie uidicu. a sura ae
sermonis iniuria atq interdũ iocuf. ⁊ udicio conci¬
lioq & gehenne ignib delegatur. quid mnerebitur
turpiũ rerũ adpeticio. & ad uaricia quȩ radir
ẽ omiũ pecc̃oꝵ.a si inquit offeros do nuĩtu ũ
ad altare & ibi sueris recordatus quia fr̃ tuus ht̃
aliquid aduersũ te : dimite ib cdonũ tuũ ałtare
& uade primum reconciliarifr̃ĩ tuo. & tẽ ueniens
offeres munus tuum. Alegẽ potestatis in ñ habeam
aliquid contra frẽm meum: ut aut̃ ille aduersus me
habert aut ñ habeat : in illius uoluntate consistit. Quid
gͥfactan. si ille reconciliari noluerit.  obsecrem. flec¬
tam genua. Sed audire contempnet. An ob torto col¬
lonollentem. in ius amiticiȩ traham. a & quȩ ẽ maior

Expanded text:
dubium quin Sanctorum et Angelici senatus. Qui autem dubium quin Sanctorum et Angelici senatus. Qui autem dixerit fatue, reus erit gehennae ignis . Quis nostrum potest huic vitio non subjacere, cum etiam pro otioso verbo reddituri simus rationem in die judicii? Si ira et sermonis injuria atque interdum jocus judicio, concilioque, et gehennae ignibus delegatur; quid merebitur turpium rerum appetitio, et avaritia, quae radix est omnium malorum? Si, inquit, offers donum tuum ad altare, et ibi fueris recordatus, quia frater tuus habet aliquid adversus te, dimitte ibi donum tuum ante altare, et vade primum, reconciliare fratri tuo, et tunc veniensofferes munus tuum . Meae est potestatis, ut non habeam aliquid contra fratrem meum. Ut autem ille adversus me habeat, aut non habeat, in illius voluntate consistit. Quid ergo faciam, si ille reconciliari noluerit? Obsecrem? flectam genua? Sed audire contemnet. An obtorto collo nolentem in jus amicitiae traham? Et quae est major
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc cuncta ꝑcurro: ut ostendam anullo legem
suisse completã. & ꝑ legem mandata omĩa quȩ
continentur in lege. Deusẽ enĩ: qui oꝑatur in
nobis & uelle & ꝑficere. Laborat apłs : & iuxta
uisticiã quȩ inlege ẽ sine quęrimonia conũsatus.
omĩa ꝑ xp̃o ducit quisquilias : ut inueniatur
in xpõ ñ habens suã iusticiam quȩ exlege. sed
quȩ exfide xpĩ ẽ adõ. Unde scribit ad thessaloni¬
censes. Fidelis aut̃ ẽ dt̃. qui seruabituos & custo¬
het a malo. Ergo ñ liberi arbitrii potestate: seddĩ
clementia conseruamur. Ac neputes argumenta¬
cionibus uanis. quȩ mouent audientib questione.
ueritatem sidei posse subuerti: idem apłs sc̃bit
adthimotheũ. Othimotheȩ : depositũ custodi : de¬
uitans ꝓfanas uocum nouitates: & contradictionẽ
falsi nominis scientiȩ : quã quidam ꝓmitentes cir¬
delatissimo atq pulcherrimo apłicȩ doctrinȩ
culos. clarissima.xp̃i lamipade cõpleamus. Omĩs

Expanded text:
ec cuncta percurro, ut ostendam a nullo legem esse completam, et per legem mandata omnia quae continentur in lege. Deus est enim qui operatur in nobis, et velle et perficere. Laborat Apostolus , et juxta justitiam quae in lege est, sine querimonia conversatus, omnia pro Christo ducit quisquilias, ut inveniatur in Christo, non habens suam justitiam, quae ex lege, sed quae ex fide Christi est a Deo. Unde scribit ad Thessalonicenses: Fidelis autem est Dominus, qui servabit eos, et custodiet a malo . Ergo non liberi arbitrii potestate, sed Dei clementia conservamur. Ac ne putes argumentationibus vanis, quae movent audientibus quaestiones, veritatem posse fidei subverti, idem Apostolus scribit ad Timotheum: O Timothee, depositum custodi, devitans prophanas vocum novitates et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, cirex latissimo atque pulcherrimo Apostolicae doctrinae culos clarissima Christi lampade compleamus. Omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc id circo dr̃. quia certum uidicium solius dei ẽ.
Et quos putamus uistos: sȩpe peccatores inueniunt᷑.
Et quos econtrario peccatores: apud dĩ scientiam t̾ti
sunt. Quantumcunq laborauerit homo ut requirat:
non repperiet. Et sidirerit sapiens nosse se: inuenire
non pot̾it: omiũ enĩ unus occursus ẽ : Cordaq filioꝵ
homiñ repleta sunt malitia. & in certo statu: quȩ
siue ut in ebraico habet mortuȩ : demoliuntur atq
corrũpunt suauitatem olei. Quis mortalium aliqͥ
errore ñcapitur. quẽ hereticoꝵ & falsoꝵ dogma¬
tum uenena ñ maculant.  tempus inquit ẽ ut
incipiat uidicium dedomodĩ. Si aut̃ primum
anob̃. quis finis eoꝵ qui ñ credunt eugło. & si¬

Expanded text:
Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, et quos putamus justos, saepe peccatores inveniuntur, et quos e contrario peccatores, apud Dei scientiam justi sunt. Quamtumcumque laboraverit homo, ut inquirat, non reperiet. Et si dixerit sapiens nosse se, invenire non poterit. Omnium enim unus occursus est, cordaque filiorum hominum repleta sunt malitia, et incerto statu , quae sive, ut in Hebraico habetur, mortuae, demoliuntur atque corrumpunt suavitatem olei. Quis mortalium aliquo errore non capitur? quem haereticorum et falsorum dogmatum venena non maculant? Tempus, inquit, est ut incipiat judicium a domo Dei. Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt E
Abbreviated transcription (Latin):
Etiterum. Neglieris incrastinum. Niescis emĩ
quid adueniens pariat diez. Unde scriptum ẽ.
Ne beatũ dicas quempiam ante mortem. Quã diu
enĩ uiuimus : incertamine sumus. Et ꝗͣdii incer¬
tamine: nulla ẽ certa uictoria. Quȩ &iã apło for¬
tissune p̃lianti: infuturo sc ło reseruatur. Dñs
atq saluator subꝑsona assumꝑti hominis loquitur.
Ds̃ tu scis insipientiam meam. Sed fatiũ dĩ:
sapientius ẽ hominib Ineccłiaste quoꝙ scriptũ
ẽ. Inmultitudine sapientiȩ : multitudo scien¬
tiȩ. Et qui ad elit scientiam: ad dic dolorem. In¬
tellegens quod ꝑfectione careat: & exeo quod nouit
quanta ñ nouerit. Et odio inquit habuit uitã:
qm̃ malumẽ suꝑ opus quod oꝑor suꝑ terram.
Omĩa or̃ uanitas: & p̃sumptio sp̃s. Nemoscit
quid futurũ sit. Quia sicut ẽ quis ad ñuabit
ei sunt uisti ad quos ꝑuenit qͣd si opuis im¬
pioꝵ : & sunt impii ad quos ꝑuenit quasi opus uistoꝵ.

Expanded text:
Et iterum: Ne glorieris in crastinum, nescis enim Et iterum: Ne glorieris in crastinum, nescis enim quid adveniens pariat dies . Unde scriptum est: Ne beatum dixeris quempiam ante mortem. Quamdiu enim vivimus, in certamine sumus, et quamdiu in certamine, nulla est certa victoria, quae etiam Apostolo fortissime praelianti in futuro saeculo reservatur. Dominus atque Salvator sub persona assumpti hominis loquitur: Deus, tu scis insipientiam meam: sed fatuum Dei, sapientius est hominibus . In Ecclesiaste quoque scriptum est: In multitudine sapientiae, multitudo scientiae: et qui addit scientiam, addit dolorem : intelligens quod perfectione careat, et ex eo quod novit, quanta non noverit. Et odio, inquit, habui vitam, quoniam malum est opus quod operor super terram. Omnia enim vanitas, et praesumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sicuti est, quis annuntiabit ei? Sunt justi ad quos pervenit quasi opus impiorum. Et sunt impii, ad quos pervenit quasi opus justorum .
Abbreviated transcription (Latin):
uidicas legem : nones factor legis sed iuder. Ille
offerri uictimas ꝓerrore : quod peccati ñ habeat
conicientiam. Neq enĩ in lege racio queritur: sed
auctoritas. Lil ẽ in eadem scribit epła. Ira uiri iusti¬
ciam dĩ ñ oꝑatur. Et quis nr̃m ira carere potest.
dequa scriptum ẽ. ira ꝑdit &iam sapientes. signi¬
ficanterq ñ iramdi : sediram uiri posuit. Ira enĩ
dĩ uista ẽ: ira aut̃ uiri deꝑturbata mente ꝑcedit.
Vnde & inpsalmo dr̃. Irascimin & nolite pecare.
Q uiuersiculus quemsensum habeat: apłs do cer.
Sol non occidat suꝑ iracundiam urãm: Ut peccatũ
omĩno sit. uelleuiter irasci: iusticia aut̃ iram celeri
pęnituline mitigare. Vnde & ꝓotioso uerbo reddi¬
turi sumus rationem indie iudicii. Et in eodem
eugło legimus. Qui irascitur fr̃i suo: reus erit¬
adoitũ sit : ut scilicet necum cenisa quidem de¬
beamus irasci. Quis hominum potest dicere quod
ira quȩ absq uisticia ẽ insempiternũ careat. a¬

Expanded text:
judicas legem, non es factor legis, sed judex . Ille offerri victimas pro errore, quod peccati non habet conscientiam. Neque enim in lege ratio quaeritur, sed auctoritas. Idem in eadem dicit Epistola: Ira viri justitiam Dei non operatur ; et quis nostrum carere potest ira, de qua scriptum est: Ira perdit etiam sapientes ? Significanterque non iram Dei, sed iram viri posuit. Ira enim Dei justa est: ira autem viri de perturbata mente procedit. Unde et in Psalmo dicitur: Irascimini, et nolite peccare : qui versiculus quem sensum habeat, Apostolus docet: Sol non occidat super iracundiam vestram ; ut peccatum omnino sit vel leviter irasci: justitia autem, iram celeri poenitudine mitigare. Unde pro otioso verbo reddituri sumus rationem in die judicii. Et in eodem Evangelio legimus: Qui irascitur fratri suo siadditum non sit, ut scilicet ne cum causa quidem debeamus irasci. Quis hominum poterit dicere, quod ira, quae absque justitia est, in sempiternum vitio careat?
Abbreviated transcription (Latin):
debuerit. nominatim designatur: stacte uidelicet
ionica. galbane boni odoris. ⁊ thure lucidissimo:
quȩ cuncta ad significationẽ et̾noꝵ bonoꝵ. quȩ
pͥncipaliter a dño querenda sunt. constat ꝑtinẽre:
Non gͦ offerendum suꝑ altari aureꝰ. thimiama com
orantes q̃m qd̾ ipse iussit. qͦd q se daturum esse ꝓmisit: nͣ
aliud de illo credere. quam qͦd ipse docuit debemus
Don est offerenda suꝑ eo uictima: nediba libanda
hec ueñi omĩa. ad altare exterius ꝑtinent: quȩ in¬
cipientiũ ⁊ in ꝓfectu ad huc positoꝵ. uitam designãt.
Tantȩ nanq sublimitatis. ꝑ fectoꝵ ẽ uita iustorum:
ut nil inea carnale qͦd dño mactare habeant.
ualeat inueniri: & qͥdem libamina uini. constat
ñ numꝗͣ. magnã gr̃e spiritalis de signare uirtutẽ:
hoc ẽ siue pocłm doctrinȩ. seu calicem passionis:
siue feruorem p̃cipue dilectionis. siue ipsam sp̃s¬

Expanded text:
debuerit, nominatim designatur: stacte videlicet, debuerit, nominatim designatur: stacte videlicet, et onyche galbano boni odoris, et thure lucidissimo. Quae cuncta ad significationem aeternorum, quae principaliter a Domino quaerenda sunt, constat pertinere. Non est ergo offerendorantes quam quod ipse jussit, quodque se daturum esse promisit, nec aliud de illo credere quam quod ipse docuit debemus. Non est offerenda super eo victima, nec liba libanda. Haec etenim omnia ad altare exterius pertinent, quae incipientium et in profectu adhuc positorum vitam designat. Tantae namque sublimitatis perfectorum est vita justorum, ut nil in ea carnale quod Domino mactare habeant valeat inveniri. Et quidem libamina vini constat nonnunquam magnam gratiae spiritualis designare virtutem, hoc est, sive poculum doctrinae, seu calicem passionis, sive fervorem praecipuae dilectionis, sive ipsam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
corda fidelium inhis quȩ iam intelligere ualent archa¬
nis ueritatis. ad grãm compunctionis infłãmat: Incend&
illud ⁊ aduespum. qͣdo colocat lucernas: cũ etiam
ex eis que nec dũ caꝑe quȩunt. qm̃ ⁊ hec sc̃a qm̃¬
diuina ẽẽ ñ ambigit᷑. ad amorẽ eos cȩlestiũ ubi omĩa
secreta patefiunt. informat Flagatq suaue thimiama.
cũ subita cõpunctione diuinitus. tacitis lacͥmis solũ
ac p̃cibus uacare dulce habent: Bene aũt seqͥtur.
uret chimiama sempit̃nũ coram dño. ingenerati¬
ones urãs: qr nimirũ necesse ẽ. ut animꝰ pꝰ oratio¬
nẽ ⁊ fletus. ad otiosa u̾ba siue facta ñdiu̾tat. s meodẽ
se uigore deuotionis que inoratione suscipit. etiam
finita oratione custodiat: iuxta exemplũ annȩ de
qua orante dictum ẽ uultꝰq eiꝰ ñ sunt amplrus
in diuersa mutati Hon offeretis suꝑ eo. thi¬
miama compositionis alterius: Inseqͣntib huius
uoluminis. eqͥbꝰ aromatibus hoc thimiama componi

Expanded text:
corda fidelium in his quae jam intelligere valent arcanis veritatis, ad gratiam compunctionis inflammat. Incendet illud et ad vesperum, quando collocat lucernas, cum etiam ex eis quae necdum capere queunt, quoniamdivinae esse non ambigitur, ad amorem eos coelestium, ubi omnia secreta patefiunt, informat: fragratque suave thymiama, cum subita compunctione divinitus tacti, lacrymis solum ac precibus vacare dulce habent. Bene autem sequitur: Uret thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. Quia nimirum necesse est ut animus post orationem et fletus, ad otiosa verba sive facta non divertat, sed in eodem se vigore devotionis quem in oratione suscipit, etiam finita oratione custodiat, juxta exemplum Annae, de qua orante dictum est: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius. In sequentibus hujus voluminis, e quibus aromatibus hoc thymiama componi
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq quasi cornua tegens altaris aurei. de uotione
discipłoꝵ loqͥtur: quos dedisti mͥ de mundo tui erant.
⁊ mͥ eos dedisti. ⁊ sermonẽ tuum seruauerunt: nũc
cognouerunt. ꝙ omĩa que dedisti mͥ. abste sunt. ꝓqͥb

Expanded text:
Denique quasi cornua tangens altaris aurei de devotione Denique quasi cornua tangens altaris aurei de devotione discipulorum loquitur: Quos dedisti mihi de mundo, tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
fontis inmisteriũ sui sangͥnis. ad soluenda pecc̃oꝵ ũi¬
cula donauit: E pulc̃ om̃imodis figuraꝵ distantia.
semel qͥdẽ ꝑannũ pontifex insanguine oblationis.
suꝑ cornua altaris dep̃carr. cotidie aũt thymiama
suaue flagrans. suꝑ eo incendere precipit᷑: q dñs ⁊
punctionis accendens renouat. semel eos hostia sui
sangͥnis mortẽ suꝑans redemit: ipsi fideles qͥ cotidiaua
peccã que cotidians abluere p̃cib ac lacͥmis solent selnel
ĩ sacment passiõis illius absolutos se a peccatis om̃ib gau¬
dent. Deprecabit᷑ autẽ suꝑ cornua altaris: quia & ipse nõ
incęlestib sedens. interpellat ꝓ nobis: ⁊ incordibus
Nectoꝵ ꝑ fidem habitans. dum eos ad dep̃candum
excitat: recte ipse dep̃cari narrat᷑ Dep̾cabit᷑ aut̃¬
aaron suꝑ cornua altaris. cum electos suos patri
dñs ꝑmemoriam edꝵ quȩ fecere uirtut᷑ conmẽda

Expanded text:
fontis, in mysterium sui sanguinis, ad solvenda peccatorum vifontis, in mysterium sui sanguinis, ad solvenda peccatorum vincula donavit, et pulchra omnimode figurarum distantia. Semel quidem per annum pontifex in sanguine oblationis super cornua altaris deprecari, quotidie autem thymiama suave fragrans super eo incendere praecipitur; quia Dopunctionis accendens renovat, semel eos hostia sui sanguinis mortem superans redemit ipsi fideles, qui quotidiana peccata quotidianis abluere precibus ac lacrymis solent, semel in sacramentum passionis illius absolutos se a peccatis omnibus esse gaudent. Deprecabitur autem super cornua altaris, quia et ipse non in coelestibus sedens, interpellat pro nobis, et in cordibus electorum per fidem inhabitans, dum eos ad deprecandum excitat, recte ipse deprecari narratur. Deprecabitur autAaron super cornua altaris, cum electos suos Patri Dominus, per memoriam earum quas fecere virtutum commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
igne sc̃ĩ sp̃c in ara cordis incendi debeat. habent: ꝑ¬
fecti aũt iusti qͥdicere possunt. de fecit cor meũ
⁊ caro mea. ds cordis mei ⁊ pars mea d̾s in scła. qͣsi
cessantibus uictimarum libaminib ꝗͣ ad ȩneum
altare exterius positum ꝑtinent. sola intus in au¬
reo altari. aroinata dño de siderii celestis offereͣnt:
ꝙ de remissione pecc̃oꝵ iam securiores effecti.
ꝓ dilecto solummꝰ regni ꝑhennis introitu lugent:
dulcibusq lacͥmarum fluentis ftratum suum per-
singłas noctes irrigant: De quo uidelicet altari.
ad huc bene subditur Et dep̃cabit᷑ aaron super
cornua eiꝰ. semel ꝑannũ. insangͥne qd ob latum est
ꝓpeccato Sũmus namq sacerdos nr̃. semel in anno
obtulit sangunem suum ꝓpeccato totius mumdi.
millo uidelicet anno de quo dĩe ipse ꝑysaiam. qr
uenerit p̃dicare annum dñi acceptumr. idẽ in toto¬
hoc tempore quo eccłam sibi copulare dignatus ẽ:
semel etiam unicuiq credemtium. lauachrum sacͥ

Expanded text:
igne sancti Spiritus in ara cordis incendi debeat, habent. Perfecti autem justi qui dicere possunt: Defecit cor meum et caro mea: Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula , quasi cessantibus victimarum libaminibus, quod ad aeneum altare exterius positum pertinet, sola intus in aureo altari aromata Domino desiderii coelestis offerunt, quia de remissione peccatorum jam securiores effecti, pro dilato solummodo regni perennis introitu lugent, dulcibusque lacrymarum fluentis stratum suum per singulas noctes irrigant. De quo videlicet altari adhuc bene subditur: Et deprecabitur Aaron super cornua ejus semel per annum, in sanguine quod oblatum est pro peccato. Summus namque sacerdos noster semel in anno obtulit sanguinem suum pro peccato totius mundi. In illo videlicet anno, de quo dicitur per Isaiam, quia venerit praedicare annum Domini acceptum, id est, hoc in toto tempore, quo Ecclesiam sibi copulare dignatus est. Semel etiam unicuique credentium, lavacrum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
indie conspicimꝰ In qͥbꝰ cũq autẽ ratio humana de¬
ficit. s sola nob̾ auctoritas scͥpture sc̃ȩ sequenda est:
illic uelut innocte. ocłi nr̃i intellectus caligat: s
lucerua uerbi dĩ pedes nr̃os neforte offendant.
atq auia ueritatis exorbitent. ad iuuat Hinc
uienĩ petrus de sacͣmento fid̃i dñicȩ loquens. ait
Ꝙ habemꝰ firmiorem ꝓphicũ sermonẽ: cui bene faci¬
tis intendentes qͣsi lucernȩ lucenti incaliginose

Expanded text:
in die conspicimus. In quibuscunque autem ratio humana dein die conspicimus. In quibuscunque autem ratio humana deficit, sed sola nobis auctoritas Scripturae sequenda est, illic velut in nocte oculus nostri intellectus caligat. Sed lucerna verbi Dei pedes nostros, ne forte offendant, atque a via veritatis exorbitent, adjuvat. Hinc etenim Petrus de sacramento dominicae fidei loquens ait: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intenden
Abbreviated transcription (Latin):
ipse illustrata fidelium corda nouo gr̃ȩ suȩ iubare.
ad dulcedinẽ orationis instigat: uł participes illius¬
sacerdotii sedula exortatione fideles. ad dep̃candam
faciem sui conditoris excitant: Incendit aut̃e thummi¬
ama sacerdos: ñ solũ mane s ⁊ uesꝑe Mane uenim
chuniama. incendit᷑: ut in pͥncipio om̃is boni qͦd dõ
inspirante facerȩ disponimꝰ. illiꝰ auxiliũ quo ꝑfici¬
amꝰ inuocemꝰ Ad uesꝑum uͦ: ut cũ bene cepta con¬
pleuim᷑: illi aquo accepimꝰ. ꝓhis que danauit gr̃ar̃
uota reddamͦ Uel certe qͥa mane uorto sole. clare
omia circumquaq uidemꝰ. uesꝑe aũt suꝑ ueniente
dubio iusu caligamꝰ: idõq luminȩ lucne ut uideamꝰ q̃
uolumꝰ. indigem: illa redemptoris nr̃i sacramenta
siue dicta. quȩ liqͥdo etiam iuxta ordinẽ humanȩ
rationis. ꝓ modulo nr̃o dinoscere sufficimꝰ⁊ iam qͣsi

Expanded text:
ipse illustrata fidelium corda, novo gratiae suae jubare ipse illustrata fidelium corda, novo gratiae suae jubare ad dulcedinem orationis instigat, vel participes sacerdotii illius sedula exhortatione fideles, ad deprecandam faciem sui conditoris excitat. Incendit autem thymiama sacerdos non solum mane, sed et vespere. Mane etenim thymiama incenditur, ut in principio omnis boni quod Deo inspirante facere disponimus, illius auxilium quo perficiamus, invocemus. Ad vesperum vero, ut cum bene coepta complemus, illi a quo accepimus, pro his quae donavit gratiarum vota reddamus. Vel certe, quia mane et orto sole, clare omnia circumquaque videmus; vespere autem superveniente, dubio visu caligamus. Ideoque lumine lucernae, ut videamus quae volumus, indigemus. Illa Redemptoris nostri sacramenta, sive dicta, quae liquido etiam juxta ordinem humanae rationis pro modulo nostro dignoscere sufficimus, jam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
q ut suo loco expositum est. dñm saluatorem
nunc uultui dĩ ꝓ nobis: statq altare cont uelũ
qd̃ ante archam appensũ ẽ: cum omĩs iustoꝵ inten¬
tio ad ingressũ directa ẽ regni celestis Stant coram
ꝓpitiatorio archa qͦ tegit᷑. cum uisioni sui conditoris.
puritate m̃tis appropiant: ⁊clausi quamlibet corꝑe.
conu̾sationẽ habent incelestibus
t adolebit incensum suꝑ eo aaron suaue fla¬
grans mane. qͣndo componet lucernas. ⁊ incen¬
det illud. ⁊ qͣndo collocat eas ad uesꝑum Constat
incensum siue thimiama. uim orationis expͥmere.
dicente psalmista. Dirigat᷑ oratio mea fic̃ incensum.
in conspectu tuo. & inapocalipsi ioħs uidit sc̃os
habere fialas aureas. plenas odoramentoꝵ: qđ confes¬
tim exponendo subiunrit: quȩ sunt orationes sc̃oꝵ:
Et qm̃ aaron ut supͣ dictum est. ⁊ ipsum specialiter
altari incensũ suaue flagrans. mane: eum uł dñs¬

Expanded text:
, ut suo loco expositum est, id est, Dominum , ut suo loco expositum est, id est, Dominum nunc vultui Dei pro nobis. Statque altare contra velum quod ante arcam appensum est, cum omnis justorum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. Stat coram propitiatorio quo tegitur arca cum visioni sui conditoris puritate mentis appropiat; et clausi quamlibet corpore conversationem habent in coelestibussuave fragrans mane, quando componet lucernas et incendet illud, et quando collocat eas ad vesperum . Constat incensum sive thymiama vim orationis experimere, dicente Psalmo: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Et in Apocalypsi Joannes vidit sanctos habere phialas aureas plenas odoramentorum ; quod confestim exponendo subjunxit, quae sunt orationes sanctorum. Et quoniam Aaron, ut supra dictum est, et ipsum specialiter altari incensum suave fragrans mane, cum vel Do
Abbreviated transcription (Latin):
entie scilicet ⁊ benignitatis. teste apło ait. qͥa caritas¬
patiens ẽ. benigna ẽ. Unde ⁊ dñs. dimituite inquit
⁊ dimittet᷑ uob̾is:. date ⁊ dabit᷑ uobis: uidelicet in
dimittendo debito. patientiam docens: indando.
necefsariam grãm benignitatis. in uno. ut ⁊ ꝑximoꝵ
inc̃omoda fortit feramꝰ: in altero. ut conmoda ꝓpei¬
mis nr̃a gaudent̃ tͥbuamus: Duos gͦ anulos. ꝑsin¬
gulꝯ̾s latẽra habet altare: cum bifformi ꝑfectione
caritatis. scĩ ⁊ insui couditoris honorẽ. ⁊ incuram
atq obsequiũ accingunt᷑ ꝓximi: Hisq anulis in¬
mittunt᷑ uectes inaurati. ut altare portetur:
cum tales ꝑato m̃tis sim. excipiunt clarissimã
renis suspensi. ad amorẽ rapiantur et̾noꝵ bonoꝵ:
lam qͦd tales arumo ac merito celestib appropiqͣnt¬
onesq altare contͣ uelum. qͦd ante arch̃a pendet
testimonii: corã ꝓpitiatorio qͦ tegit᷑ testimonium.
ubi loqͣr tibi Archȩ uelum quođd ante. archa nam¬

Expanded text:
entiae scilicet et benignitatis, teste Apostolo, qui aitpatiens est, benigna est . Unde et Dominus, Dimittite, inquit, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis ; videlicet in dimittendo debita, patientiam docens; in dando necessaria, gratiam benignitatis. In uno, ut proximorum incommoda fortiter feramus: in altero, ut commoda proximis nostra gaudenter tribuamus. Duos ergo annulos per singula latera habet altare, cum biformi perfectione charitatis sancti, et in sui Conditoris honorem, et in curam atque obsequium accinguntur proximi. Hisque annulis immittuntur vectes inaurati, ut altare portetur, cum tales parato mentis sinu excipiunt clarissima prenis suspensi ad amorem rapiantur aeternorum bonorum. Nam quod tales animo et merito coelestibus appropinquentPonesque altare contra velum, quod ante arcam pendet testimonii, coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi. Arce velum quod ante arcam
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt qͥdẽ inhis anulis qͥbꝰ altare portabat᷑. iuxta qđ̃
supͣ in altari holocaͣfti archa ⁊m̃sa expositum est. iiͦiͬ
ac doctrinam sc̃i portant᷑: atq a terrenis cogitacioni¬
bus subleuati. ꝑ heremum huius uitę. cotidians
bonoꝵ oꝑum ꝓfectib. cȩlestem ferunt᷑ ad patriam:
Uerũ qr ibi manfeste .iiiiͬ. circuli fieri. duo uidelicet
in latere uno. ⁊duo inalt̾o p̃cipiunt᷑: hic aũt. tacito
numero qͣternario. duo amili ꝑsingula latera fiunt:
ꝓcerto ibi. aꝑtus eugłistarum numerꝰ claret: hic uͦ.
etiam aliud qͥddam misterii sꝑalis. qͦd ad dilectionẽ
dĩ ⁊ ꝓximi sũme respitiat. in est ꝑsingula uenim
latera. anulis aureis circũdat᷑ altare: quia cor elee¬
toꝵ hinc ⁊ inde dĩ ac ꝓximi dilectione cõfirmat᷑.
Iuȩ bene anulis comꝑat᷑. quia euacuata infine
ꝓhia. destructa scientia. cessantibus liguis. ipsa ñꝗͣ
cessabit. Duo sunt aut̃ anul ꝑ singula latera: qr utrũ¬

Expanded text:
Possunt quidem in his annulis quibus altare portabatur, juxta quod supra in altari holocausti, arca et mensa expositum est, quatuoac doctrinam sancti portantur, atque a terrenis cogitationibus sublevati, per eremum hujus vitae, quotidianis bonorum operum profectibus, coelestem feruntur ad patriam. Verum quia ibi manifeste quatuor circuli fieri, duo videlicet, in latere uno, et duo in altero praecipiuntur, hic autem tacito numero quaternario, duo annuli per singula latera fiunt, pro certo ibi apertus Evangelistarum numerus claret; hic vero etiam aliud quiddam mysterii spiritualis, quod ad dilectionem Dei et proximi summe respiciat, inest. Per singula etenim latera annulis aureis circumdatur altare, quia cor electorum hinc et inde Dei ac proximi dilectione confirmatur. Quae bene annulis comparatur, quia evacuata in fine prophetia, destructa scientia, cessantibus linguis, ipsa nunquam cessabit. Duo sunt autem annuli per singula latera, quia utrum
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit: Ieniq impͥmis tͥbus. dilectio dĩ insequentib
Sui. dilectio ẽ ꝓximi comp̃hen sa. ⁊ apło teste. pleni
ihu apud hebrȩos alitera ioth apud grecos aiota
incipit. quȩ utͣq insuagente denarii ẽ nota numeri.
ecẽq obolos inp̃tium aĩȩ suȩ. dño offerunt: qͥ ĩ iħm¬

Expanded text:
cognovit. Denique in primis tribus dilectio Dei, in sequentibus cognovit. Denique in primis tribus dilectio Dei, in sequentibus septem dilectio est proximi comprehensa; et Apostolo teste: PlenitJesu apud Hebraeos a littera Iod, apud Graecos a iota incipit; quae utraque in sua gente denarii est nota numeri. Decemque obolos in pretium animae suae Domino offerunt, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. singłiq: dant ꝓ animabus suis pretiũ dño:
cum ei inbonis oꝑibus exhibent sedule seruitutis
obseqͥum: alioqͥn plaga erit uieis. cum fuerĩt re¬
censiti: qͥa nimirumͦ ultio manet ꝑpetua eos.
qͥ fidelium muniero nonunetenꝰ sotiati. ꝑ fecta fi¬
di oꝑa dño osferre detractant: dicit᷑q de talibus:
Non dabunt dõ placationem suam: nec p̃tiũ redẽp¬
tionis animȩ suȩ: Redemptio enĩ anime uiri. diui¬
tiȩ suę. ut salomon ait: siue temporales seilicet
cum eas diftͥbuerit. redditq pauperibus iusticia
cia qͣm fecit uel miserendo pauperibus⁊ uel alia bona
faciendo: Dabit aut̃ om̃is qͥtͣnsit ad nom̃. dimidiũ
sieli hoc ẽ decẽ obolos: qͦd ñ aliud aptius ꝗͣ. obseruan¬
tia decalogi legis a nobis ualet intelligi Qui enim
hunc recte intelligere nouit: omnẽ in eo ⁊fidei atq
oꝑis multitudiuẽ. ⁊ fut᷑ȩ ꝓmissionẽ retͥbutionis messe

Expanded text:
in coelo. Singulique dant pro animabus suis pretium Domino, in coelo. Singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in bonis operibus exhibent sedulae servitutis obsequium. Alioquin plaga erit in eis, cum fuerint recensiti, quia nimirum ultio manet perpetua eos qui, fidelium numero nominetenus sociati, perfecta fidei opera Domino offerre detrectant. Diciturque de talibus: Non dabunt Deo placationem suam, et pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim animae viri, divitiae suae, ut Salomon ait , sive temporales, scilicet cum eas distribuerit, dederitque pauperibus, ut justitia tia quam fecit, vel miserendo pauperibus, vel alia bona faciendo. Dabit autem omnis qui transit ad nomen dimidium sicli, hoc est, decem obolos; quod non aliud aptius quam observantia decalogi legis, a nobis valet inte recte intelligere legem novit, omnem in eo fidei atque operis plenitudinem et futurae promissionem retributionis inesse
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ fructũ labioꝵ confitentium nomini eiꝰ Quod
de om̃ib etiã ȩlectis. m̃bris uidelicet sũmi sacer¬
dotis. qͥ insp̃u ⁊ueritate orant patr̃e: conuenient̃
accipi potest Cui autͣ meliꝰ ꝗͣ. hiuic altari conuenit
qͦd dicit᷑. sc̃m sc̃oꝵ. erit dño:. de qͦ in mundũ nascituro.
Descͥpta huc usq factura altaris incensiͥ suꝑ est ad¬
huc descͥptio labri ęnei. inquo lauarent manus
suas ac pecdes. ingressuri tabernacłm sacerdotes. s¬
oqitusq est dñs ad moisem dicens
Quamdo tuleris summã filioꝵ isrł. iuxta mimeru
dabunt singłi p̃tium ꝓ animab suis dño. ⁊ñ erit
plaga ineis: Hoc aũt dabit om̃is qui tͣnͣsit ad nom̃:
dimidium sicli iuxta mensurã templi. Siclus.
xx. obolos habet: media pars sicli. osferetur dño:
Huius p̃cepti oblitus ẽ dauid. qͣndo numerauit po¬
uit: Spiritali aut sensu. suͣma filioꝵ isrł. sũ mam
om̃iũ de signat electoꝵ. quoꝵ nomina scͥpta sunt

Expanded text:
tentium nomini ejus. Quod de omnibus etiam electis, membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem, convenienter accipi potest. Cui autem melius quam huic altari convenit quod dicitur: Sanctum sanctorum erit Domino, de quo in mundum nascituro Descripta hucusque factura altaris incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; sLocutusque est Dominus ad Moysen dicens: Quando tuleris summam filiorum Israel, juxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis. Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti obolos habet. Media pars sicli offertur Domino. Hujus praecepti oblitus est David, quando numeravit poum . Spiritali autem sensu summa filiorum Israel summam omnium designat electorum, quorum nomina scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
generis ligni. factum. s ñ utrumq erat auro cooꝑtũ:
Sed ⁊ in hoc altari nil carnale offerebat᷑: uerum
aromata tantum ad olebant᷑: qͥa dñs p̾ces siue lacͥ¬
mas effundens. ñ ꝑsuis erratib qͥ nulli erant. sed
ꝑnr̃a hoc salute fãciebat: Sicut eñi archa intra
uelum posita. hominem dm̃ sedentẽ ad dexteram
ma iestatis in excelsis significat: ita altare extra uelu
qͥdẽ s ꝓpe introitũ eius positũ. eiundẽ mediatorẽ
dĩ ⁊hominum potest figuralit expͥmere ÷ int̾ homi¬
scuario. uͥ ⁊ candelabrum ⁊m̃sa: qi u̾bũ caro factum
est. ⁊ habitauit in nobis Stabat archa intͣ uelũ: qͥa
eius sese ad iuuandos ⁊ se ꝑsac̾mentũ passionis
illius saluandos e̾eͥ confidunt: monente apło ac

Expanded text:
generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nil carnale offerebatur, verum aromata tantum adolebantur; quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus, qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem Deum sedentem ad dexteram majestatis in excelsis significat; ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem Mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere, inter homisanctuario ubi et candelabrum et mensa, quia verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Stabat arca intra velum, quiaejus esse adjuvandos, et per sacramentum passionis illius salvandos esse c
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ ꝓpt̾ dauid seruũ meum Sie ⁊ moyses ꝓpopło
peccante intercedens. patrũ facit memoriam: ⁊ qͣsi
qͥ escas inqͥens ira tua. ⁊ esto placabilis suꝑ neqͥtia po¬
płi tui: recordare abraham iysaac ⁊ ifrł seruoꝵ tuap:¬
qͥbus iurasti ꝑtemet ipsũ dicens. multiplicabo semen
ur̃m sic̃ stellas cęli Possumͦ sane hȩc altaria. etiam
ita interp̃tari: ut eneum qͥdẽ inq̃ carnes conburebãt᷑.
i sanguis fudebatur hostiarũ. ominẽ huius temporis
ecłam accipiam᷑. inq̃ nullus est absq peccato etiam
si unius dici fuerit uita eius suꝑ terram. nullus
qͥ ñ expeccato p̃uaricationis adȩ carnalit natus.
necesse habeat in xp̃o renasci. ⁊ sp̃e eius igne mun¬
dari: Aureum uͦ altare ipsum dñm significet: qͥ mi¬
ro atq ineffãbili ordine. ita ueram carnẽ traxit
exadam. ut peccato carnis adȩ ueracit eẽt immu¬
nis: quomͦ altare qͥđe utrumque. ex unius eiusdẽq

Expanded text:
 propter David servum meum . Sic et Moyses pro populo peccante intercedens, patrum fecit memoriam, et quasQuiescat, inquiens, ira tua, et esto placabilis super nequitiam populi tui. Recordare Abraham et Isaac et Israel, servorubus jurasti per temetipsum dicens: Multiplicabo semen vestrum, sicut stellas coeli . Possumus sane haec altaria etiam ita interpretari, ut aeneum quidem, in quo carnes comburebantur et sanguis fundebatur hostiarum, omnem hujus temporis Ecclesiam accipiamus, in qua nullus est absque peccato, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram. Nullus qui non ex peccato praevaricationis Adae carnaliter natus, necesse habeat in Christo renasci, et spiritus ejus igne mundari. Aureum vero altare, ipsum Dominum significet; qui miro atque ineffabile ordine, ita carnem veram traxit ex Adam, ut a peccato carnis Adae veraciter esset immunis; quomodo altare quidem utrumque ex unius ejusdemque
Abbreviated transcription (Latin):
habeant sacerdotes: accingant᷑ baltheis. ne ipsa castitas.
fit remissa ⁊ negligens : ne uento elationis animun
ꝑflandi. aditũ pandĩt. ne crescente iniquitate. refri-
ipsa etiam terrestris concupiscentia sordib polluta
uilescat: ⁊ ad ultimũ. auctorẽ suum ad runam suꝑbi¬
endo impellat Accincti aũt sacerdotes. accipiant
⁊ tyaras incapitib : ut ꝓpt̃ uigilantem ⁊circumspec¬
tam corporeȩ castitatis custõdiam. ipsius etiam uisus.
auditus. gustus. ⁊ olfactus. dõ digna eustodia teneat᷑¬

Expanded text:
habeant. Sacerdotes accingantur balteis, ne ista castitas habeant. Sacerdotes accingantur balteis, ne ista castitas sit remissa et negligens; ne vento elationis animum perflandi aditum praebeat, ne crescente iniquitate, refrigeipsa etiam terrestris concupiscentiae sordibus polluta vilescat, et ad ultimum auctorem suum ad ruinam superbiendo impellat. Accincti autem sacerdotes accipiant et tiaras in capitibus, ut post vigilantem et circumspectam corporeae castitatis custodiam, ipsius etiam visus, auditus, gustus, et olfactus Deo digna, et custodia teneat
Abbreviated transcription (Latin):
ne conscientia illius. desidiosiores erga bonoꝵ oꝑum
exercitia remaneant: ne ꝑ iatantiam castinoniȩ.
ipsius etiã castimoniȩ meritum minuant. Qui eñi
tunica talari indutus. absq cingulo incedit ⁊ de fluit
tunica. ac relicto corꝑe uẽtis ⁊ frigoribus intrandi spa¬
tium tͥbuit: qͥn ⁊p̃peditis gressibus incedendi usum
retardat. uł etiã calcantibus se. causa efficit᷑ ruinȩ:
Sic nimirum sic castunonia carnis. sȩpe ñ nullis casti¬
moniã cordis adinit: cun tanto segnius bonis instrui¬
tȩ oꝑibus curant. quanto minus ꝑspitiunt: qͥa nil casti¬
moniȩ custodia. absq alioꝵ aumento bonoꝵ ualeat.
Quȩ tam̃ ad iunctis bonis actibus. magna habenti głam
cõquirit. Deniq uirginibus stultis. nil castitas ꝓfuit
carnis:. qͥbus ueniente sp̃oso. lum̃ de fuit uitnȩ purita¬
tis Accingant᷑ gͦ filii aaron tumcis lineis. ut castitatẽ

Expanded text:
ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant, ne per jactantiam castimoniae, ipsius etiam castimoniae meritum perdant. Qui enim tunica talari indutus absque cingulo incedit, defluit tunica, ac relicto corpore ventis et frigoribus intrandi spatium tribuit; quin et praepeditis gressibus incedendi usum retardat; vel etiam calcantibus se causa efficitur ruinae. Sic nimirum castimonia carnis saepe nonnullis castimoniam cordis adimit, cum tanto segnius bonis insistere operibus curant, quanto minus perspiciunt, quia nil castimoniae custodia absque aliorum augmento bonorum valeat, quae tamen, adjunctis bonis actibus, magnam habenti gloriam conquirit. Denique virginibus stultis nil castitas profuit carnis, quibus veniente sponso lumen defuit internae puritatis. Accingantur ergo filii Aaron tunicis lineis, ut castitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tebat accingi. apte pontifex uariante flore color
fulgentium accinctus incedebat: quia sicut alius
quilibet necẽe est. industria continentię p̃cingatur.
ne caro repugnans sꝑui. inter nã m̃tis pacẽ aliqu̾ado
contͣbet: ita pontifex ac doctor. fideliũ. edomito concu¬
piscibili motu animi siue corporis. ipsa uirtutum de¬
bet gła circuidari. ut iuxta exempłu floris illius
qui egressus ẽ de radice iesse. idẽ dñi saluatoris. sit
iusticia cingulũ lũboꝵ eius: ifides cinctorium renũ
eius: Tunicȩ aũt lineȩ: ⁊b althei actyarȩ. quȩ filiis aarbn
ingłam ⁊ decorem fieri p̃cepta sunt. qͥd nobis interni
decoris ⁊ glȩ cõmendent: facillime exhis que siꝑuis
ex posita sunt. intelligi ualet: Tunicas namquȩ ha¬
bent saceraotes lineas: cũ totũ corpus suũ. candore
castitatis dedicant: Baltheis tumcas cingunt: cũ eandẽ
castimoniam. uigilanti m̃tis custodia eircũspitiunt

Expanded text:
tebat accingi. Apte pontifex variante flore colorum tebat accingi. Apte pontifex variante flore colorum fulgentium accinctus incedebat, quia sicut alius quilibet necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam mentis pacem aliquando conturbet; ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu animi sive corporis, ipsa virtutum gloria debet circumdari, ut juxta exemplum floris illius qui egressus est de radice Jesse, id Domini Salvatoris sit justitia, cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Tunicae autem lineae, et baltei ac tiarae, quae, filiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt, quid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his quae superius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candori castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nale mutuo nec terentur. stricta ad baltheum: ianu
lis fortius copulata: qͦs iungebat urcta iacincꝰtina. ne
laore fluerent ⁊ ase in uicẽ mouerent᷑: Hulli autem
dubium. quin baltheus siue cingulũ cui suꝑ humerale
stringebat᷑ : tunicam iacinctinam quȩ ⁊ suꝑ humeralis
tunica habebat᷑ cingebat: Cuncta ⁊em̃ quȩ huc usq
dicta sunt. ad pontificis habitũ ꝑtinet: de hinc conse¬
quent. filioꝵ eius balthei fimul ⁊cet̾a indum̃ta expo¬
nunt᷑. cum dicit᷑ P orro filiis aaron tunicas lineas
ꝑabis. ⁊ baltheos ityaras. ingłam ⁊ decorem ⁊ de corem:
Neq de baltheis eoꝵ. utr̃ũ ⁊ip̃si oꝑe plumarii. an uni¬
us coloris fieri debuerint: aliqͥd decernitur. Nicendun
gͥ pͥmo de baltheo pontificis. qui de .iiiͬi. illis colorib
nobilissimis ac dõ dignis factus ẽ. qr apte talem habe¬
ret pontifex. que singłari uirtutũ decore. semꝑ opor¬

Expanded text:
nale mutuo necterenturnale mutuo necterenturis fortius copulata, quos ingebat vitta hyacinthina ne laxae fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat. Cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent, dehinc consequentur filiorum ejus baltei simul et caetera indumenta exponuntur, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis, et balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum et ipso opere plumarii, an unius coloris fieri digitur primo de balteo pontificis, qui de quatuor coloribus illis nobilissimis ac Deo dignis factus est; quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper opor
Abbreviated transcription (Latin):
faciendam p̃ciꝑet: addidit: Et baltheum. oꝑe pluma¬
rii: De cuius uidelicet factura balt̾ei. manifestius in
posteriorib scͥptum est Cingulũ uͦ. fecerunt de bisso
retorca. iacincto. purpura. ac uermiculo bis tincto. oꝑe
plumario Hoc cingulũ ut iheronimꝰ exiosephosc̾bit.
insimilitudinẽ pellis colubri que exuit insenectute.
sic in rotundo textum est ut marsuppium longius
putes. textum aũt. sub tecmmine coccipurpurȩ iacincti.
istagmine bissino ob de corem ⁊fortitudinem ⁊ atq ita
polimita arte distinctũ. ut diuersos flores ⁊ genmas
artificis manu contertas. ad ditas arbitreris: habebat¬
q latitudinem .iiii. digitoꝵ. Quo cingulo ꝓpͥe pontifer
utebat᷑: et eo tunica iacinctina simul ⁊ suꝑ humerale
stringebatur: Nam in consequentib aꝑte de cõiuncti¬
one suꝑhumeralis ⁊ rationalis dictum est. Hȩc. ⁊ ante
uiretro ita conueniebant sibi. ut suꝑ humerale ⁊ ratio¬

Expanded text:
faciendam praeciperet, addidit: Et balteum opere plumafaciendam praeciperet, addidit: Et balteum opere plumarii. De cujus videlicet facta baltei manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri, quam exuit in senectute, sic in rotundo textum est, ut marsupium longius putes. Textum autem sub tegmine cocci, purpurae, hyacinthi, et stamine byssino, ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos flores et gemmas non artificis manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem quatuor digitorum, quo cingulo proprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinthina, simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentibus aperte de conjunctione superhumeralis et rationalis dictum est: Haec et ante et retro ita conveniebant sibi, ut superhumerale et ratio
Abbreviated transcription (Latin):
repromisit ds diligentib se. acciꝑe sꝑent: Naniisie con¬
tinentiȩ uł bonis oꝑibus studet. ut ꝓhis et̃nȩ p̃mia retͥ¬
butionis querere negligat : mitr̃a qͥdẽ bissiuã habere
uidet᷑ incapite. s coronulas ñ habet: qr uidelicet imagiuĩe
uirtutis. cor̃ã hominibus p̃fertꝰ s mercee uirtutis.
cũ dño ñ inuenit: Siue gͦ coronulȩ fuerint aureȩ.
claritatẽ ꝑ petuȩ lucis significant. siue fuerint bissinȩ.
ipsam nr̃i corꝑis inmortalitatȩ quȩ ꝑ hennis futura ẽ.
figurate de nuntiant: & recte sacͥdos c̃stolis bissinis coronaᷤ¬
recte sacdos c̃ stolis bisinis coronis
suꝑ ad ditas gestauit: ut ⁊ incontinentia ip̃se sua.
audientib ꝓmittat: ne si absq spe retͥbutionis. pondus
imponat laboris: nigum xp̃i suaue atq omis leue. asꝑũ
suis auditorib reddat: ⁊durum Cũ uero dñs. tyaram

Expanded text:
repromisit Deus diligentibus se, accipere sperent. Nam qui sic conrepromisit Deus diligentibus se, accipere sperent. Nam qui sic continentiae vel bonis operibus studet, ut pro his aeterna praemia retributionis quaerere negligat, mitram quidem byssinam habere videtur in capite, sed coronulas non habet; quia videlicet imaginem virtutis coram hominibus praefert, sed mercedem virtutis cum Domino non invenit. Sive ergo coronulae fuerint aureae, claritatem perpetuae lucis significant; sive fuerint byssinae, ipsam nostri corporis immortalitatem, quae perennis futura est, figurate denuntiant. Et recte sacerdos cum stolis byssinis coronarecte sacerdos cum stolis byssinis coronas superadditas gestat, ut et in continentia ipse sua audientibus promittat; ne si absque spe retributionis pondus imponat laboris, jugum Christi suave, atque onus leve asperum suis auditoribus reddat, et durum. Cum vero Dominus tiaram