comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timus somanasordirisian e calendis
łebrua uicinomense numa instituit.
Martius antiqui primor diaꝓtulitanni.
Hoe uferum a prilemuindicat al mauenus
Maiorumdictus patre de nominemaius
luniusactatis proximus est titulo.
Nomine cȩsareo quintilemiulius aug&
Augustus nomen cȩsa reum sequitur
Autumnum pomanatuũ septẽbre uegstat
Tritic eo oc timber fen reditatagros
Sidera precipit a spela ointẽpesta nouemb̵¬

Expanded text:
IMUS Romanas ordiris, Iane, kalendas. Februa vicino mense Numa instituit. Martius antiqui primordia protulit anni. fetiferum Aprilem vindicat alma Venus, maiorum dictus patrum de nomine Maius. Iunius aetatis proximus est titulo, nomine Caesareo Quintilem Iulius auget. Augustus nomen Caesareum sequitur, autumnum, Pomona, tuum September opimat. triticeo October faenore ditat agros. sidera praecipitas pelago, intempeste Novemb
Abbreviated transcription (Latin):
emporas̃ anni .iiil. quibus sol pdiuersa caelispatia discurrendo subiectum tem¬
perat orbẽ : diuina utiq ꝓcurante sapientia ut non semꝑ eisdem commoraip

Expanded text:
empora sunt anni quatuor, quibus sol per diversa coeli spatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique procurante sapientia, ut non semper eisdem commora
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fuere romae hoc modose innatale dñi incereis sçẽ mariae scriptum
schalis circum agit᷑ his adde xxxiii uel potius xxxiiii
primo ita quingente simus sexagesimt sextus: tricesimo quarto. puniuersos

Expanded text:
tunc fuere Romae, hoc modo se in natali Domini in cereis sanctae Mariae scriptum paschalis circumagitur, his adde XXXIII vel potius XXXIIIIprimo, ita quingentesimus sexagesimus sextus tricesimo quarto per universos
Abbreviated transcription (Latin):
non parcas dies xlr proximȩ: sequentes aut̃ sunt ex supradicto die usq ad aequi¬
noctiũ uernum dies xc̃ exsupra dicto die viiibł a priles. usque ad mi idus maias
sunt dies xlu: hisdiebus augentur hominib: umores dulces. id est sanguis: utere
bene olentibus cibis et acerrimis: item exdie uiii idus maias usq indiem uini beł
uino indulge ueneri parce. ieiunia minime exsequere: item incipit. aestiuum

Expanded text:
non parce dies XLV. Proxime sequentes autem sunt ex supradicto dicto die usque ad aequinoctium vernum dies XC, ex supradicto die VIII Calendas Aprilis usque ad VIII Idus Maias sunt dies XLV. His diebus augentur hominibus humores dulces, id est, sanguis. Utere bene olentibus cibis et acerrimis. Item ex die octavo Idus Maias usque in diem octavumvino indulge, Veneri parce, jejunia minime exequere. Item incipit tem
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste probauit: quia ergo secundo anno circuli quem pͥmum dionisius
ipse ẽ nimirum iuxta concursus siderum ille in quo in carnari dignatus c̃ qͥa
hic secundus ann decenno uennalis octauus decimꝑ ẽciclilunaris xihabens
natc̃ fuere simillima & siess& qui tunc pascha more nunc ecdesus untato
die dominica facer& ipsa nimirx dies quomodobic ad notatũ ẽ uibł ap̃r
dicimus in paschalib quȩ scripsit argum̃tis. ostendit: ubi ad inueniendũ
quotus sit annt circuli decennouennalis sumere annos dñi & prius quã
unum circuli decennouennalis annum iam fuisse completum ⁊ Item
adsciendum quotus sit anni cicli lunaris sumere mon& annos dñi & sub¬
trabere semꝑ duo ac sic ꝑx & uiui partiri. utudeli c& duob qui reliqui tunc
erant annis sublatis. c&eros cadculator ꝑ decem& uiui partes diui¬
dens qđ reliqum for& tener&. ⁊ Porro adinuestigandum quot sint epac¬
tae lunares annos dñi rite sumere diuidere. multiplicare.: Item diuido

Expanded text:
manifeste probavit. Quia ergo secundo anno circuli quem primum Dionysiusipse est nimirum juxta concursus siderum ille in quo incarnari dignatus est, quia hic secundus annus decennovenalis octavus decimus est cycli lunaris, XI habens das Apriles; omnia tunc fuere simillima, et si esset qui tunc Pascha more nunc Ecclesiis usitato die Dominica faceret, ipsa nimirum dies, quo modo hic adnotatum est, VI Calenddicimus in paschalibus quae scripsit argumentis ostendit; ubi ad inveniendum quotus sit annus circuli decennovennalis, sumere annos Domini, et priusquunum circuli decennovenalis annum jam fuisse completum. Item ad sciendum quotus sit annus cycli lunaris, sumere monet annos Domini, et subtrahere semper duo, ac sic per X et IX partiri, ut, videlicet, duobus qui reliqui tunc erant annis sublatis, caeteros calculatos per nonam decimam partem dividens, quod reliquum foret teneret; porro ad investigandum quot sint epactae lunares, annos Domini rite sumere, dividere, multiplicare. Item divid
Abbreviated transcription (Latin):
A damcumessor cxx annorum genuit sech. quipro ab el natus est
Seth annorum .cu. genuit enos. qui coepit inuocare nomendñi.
E nos annorumxc genuit cainan.
Enoc. annorum lxxii. genuit matusalam
Matusalam annorum clxxuii genuit lamech.
Sem anno secundo post diluuium genuit arfaxath a quo chaldei.
Arfaxath an norum xxxu genuit salae. a quo sa maritani & in dii.
Sale annorum xxx genuit heber a quo hebrei
ERTIA AETAS CONTINIT ANNOS DCCCC XLII
Isa ac annorum lx genuit ia cob.
Regnumincipit argiuorum.
Ia cob annorum xegenuit ioseph Memphis inggrpto conditur
Ioseph. annos ex uixit. gretia segites subargo coepit habere

Expanded text:
Adam annorum CXXX genuit Seth, qui pro Abel natus est. Seth annorum CV genuit Enos. Iste incoepit invocare nomen Domini. Enos annorum XC genuit Cainan. Enoc ann. CLXV genuit MatusalamMatusalam ann. CLXVII genuit Lamech. Sem, anno secundo post diluArphaxat annorum XXXV genuit Sale, a quo Samaritae et Indi. Sale annorum Tertia aetas continet annos DCCCCXLII.Isaac annorum LX genuit Jacob. Regnum inchoat Argivorum. Jacob annorum XC genIoseph annis C et X vixit. Grecia segetes habere cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iosue annis xxui iudices amorse usq: samuel prȩfuerunt istł.
Othoniel annis xl. Catmus thebarum rex grecas litter̃ inuenit
Aothannis .lxxx. amphion musicus claruit.
Debbora annis xl. primus latinis regnat picus.
Thola annis xxiii. priamus regnat introia
casmentis latinas litteras repperit.
herculosse flammis iniecit.
x. hic inlxx inter protibus non habet ur

Expanded text:
Josue annis XXVI. Judices a Mose usque ad Samuel praefuerunt annis CCCCV. Othoniel annis XL. Cadmus Thebarum rex Graecas litteras invenit. Aoth annis LXXX. Amphion musicus claruit. Debbora annis XL. Primus Latinis imperavit PicuThola annis Carmentis Latinas litteras repperit. Hercules se flammis iniecit. X. Hic in LXX interpretibus non habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
axime autem prae omnibus admirandaitanta oceani cumlimae cursu soci&as.
quiadomnem eius ortum omnemq occasum ipse quoque emissosin feruoris
quod greci reuma uocant impetulitora late contegat. eodemque reuocato. detegat.
dulces fluminum occursus. salsis abunde commisceat si

Expanded text:
axime autem prae omnibus admiranda tanta Oceani cum lunae cursu societas, qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat si
Abbreviated transcription (Latin):
uodsiquis signorum nescius lunaris tamen cursus agnoscendi cupidus est
nouerit &ipse solem cotidie partemunam todiaci sui conplere: neq enim aliud
partes todiaci quam cotidianos solis incȩlo debemus sentire progressus.: lunam¬
uero cotidic tredecimpartes eiusdem todiaci conficero: id est punctos quattuor
& unam partem: & quia illa tredecim partes conplente solunam conpl&: inde¬
fieri utsic̃ supra docuimi nomplus cotidiano progressu a sole quam quaternis punc¬
tis hoc est duodenis partibus elongetur ⁊ ponatꝰ ergolunam ubilib& computare
uoluerit ut putꝰ in ułdas ianuarias primam haec ubiꝰ prima noctem diemq trans¬
egerit. illũ cȩlilocum tenet quem sol ttio decimo mensis cius demndie conpl&o
ubi secunda cst. multiplica duo ꝑini fiunt rin: item utdepunctis ad partes p¬
uenias multiplica rii ꝑtria fiunt xxiiii.⁊ Illa mergo cȩli partem ten& luna

Expanded text:
uod si quis, signorum nescius, lunares tamen cursus agnoscendi cupidus est, noverit et ipse solem quotidie partem unam zodiaci sui complere; neque enim aliud partes vero quotidie tredecim partes ejusdem zodiaci conficit, id est, punctos quatuor et unam partem. Et quia illa tredecim partes, sofieri ut, sicut supra docuimus, non plus quotidiano progressu a sole, quam quaternis punctis, hoc est, duodenis partibus, elongetur. Ponat ergo lunam ubilibet computare voluerit, utpote in Kal. Januarias primam: haec ubi prima noctem diemque transegerit, illum coeli locum tenet, quem sol XIII mensis ejusdem die completo. Ubi secunda est, multiplica duo per quatuor, fiunt octo. Item ut de punctis ad partes pervenias, multiplica VIII per III, fiunt XXIIII. Illam ergo coeli partem tenet luna
Abbreviated transcription (Latin):
noctio sc̨ribens euidenter astruit.: Inqua die inquit inuenitur sol non soluss¬
nale est aequinoctium. & ipsa est initium mensum et caput circuli & absolutio cursus
stellarum quae planetae idẽ uage dicuntur ac finis duo decimae particulao &to¬
tius circuli terminus.: Vbi etuerissime intellexit et elegantissime promsito
non nisi in aequi noctio uernali quantum ad naturam caput es̃ signiferi: &ibi xii
quae ab illo particulae nuncupantur initium ibi haber
drantem quembis sextum dicimus. ibi saltum lunae incipere acfiniri ibi annũ
magnum hoc est planctarum cursum exordium finemq sortiri ÷¬

Expanded text:
noctio scribens evidenter adstruit: « In qua die, inquit, invenitur sol non solum conscendnale est aequinoctium, et ipsa est initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminus. » Ubi et verissime intellexit, et elegantissime prompsit, non nisi in aequinoctio vernali, quantum ad naturam, caput esse signiferi, et ibi XII signa, quae ab illo particulae nuncupantur, initium ibi habere et terminum, ibi quadrantem, quem bissextum dicimus, ibi saltum lunae incipere ac finiri, ibi annum magnum, hoc est, planetarum cursum, exordium finemque sortiri
Abbreviated transcription (Latin):
lesti erbo hominib: dactũ ÷ quar te illi benedictio ẽ quia mop ses mandat ad populũ sit uob obseruatus
dies primus nouissimus. Quinta illibenedictio ẽ ut in c̃xuiͦ psalmo dicit. Circũ deder̃ me sicut aper¬
temus & letemur in ea usq ad cornu altons, Sexta illibene ditio ẽ quod in ipsa dñs resurrexit
Vides ergo quia dies resur rectionis dominicus singulanter in paschac p̃cepit tenere. Theo philus¬
ep̃s dix̃ : Deẽpore aũ ad moysen mandatũ ẽ adõ hic mensis erit uo̵ initiũ mensũ pascha fa¬
cite ineo. Omnes ergo menses:xxx dies adño consecrati sunt Ep̃i dixerunt Iocm supenus¬
diximus dedimus responsum: Principiũ mundi eẽ aequi noctiũ uiiͦiic ap̃ usq: in viii łsmãi legimus¬
consecratos : Theophilus ep̃s dix̃. Et impium non ẽ ut paessio dominica sacram̃ti mrstenũ foras

Expanded text:
bus manna hominibus datus est. Quarta illi benedictio est, qua Moyses mandat ad populum: Sit vobis observatus bus manna hominibus datus est. Quarta illi benedictio est, qua Moyses mandat ad populum: Sit vobis observatus dies primus et novissimus. Quinta illi benedictio est, ut in CXVII psalmo dicit: Circumdederunt me sicut apeit Dominus, exsultemus et laetemur in ea, usque ad cornu altaris. Sexta illi benedictio est, quod in ipsa Dominus resurrexit. Vides ergo quia dies resurrectionis dominicus singulariter in Pascha teneri possit. Theophilus dicit: De tempore autem ad Moysen mandatum est a Deo. Hic mensis erit vobis initium mensium, Pascha facite in eo. Omnes ergo triginta dies a Domino consecrati sunt. Episcopi dixerunt: Jam superius dedimus responsum, principium mundi esse aequinoctium octavo Kalendarum Apriliuscripsit, ita dixerit: ,Et impium non est, ut passio dominica, tantum sacramenti mysterium, foras
Abbreviated transcription (Latin):
iucerent suꝑ terram . Luminaremaius in inchoatione diei & luminare minus in inchoatione noctis
nenpetertt alitet nsi fuis s& prima. Nunc huestigiuim̃ erȩo quo modo ln principioffactus fuerat mindas
resurgunt. Theo plilus ꝓ s̃ dixit. Nunc igitur agendũ est deordinatione quo modo debeamus paschatene¬
re qĩ dix et̃ : Num quid potest dies dominicus prȩterire ut in eo pas chaminime celebretur quitot & talib:
benedictionib t̃ s c̃i ficatus. T heophilus p̃s̃ dix̃. Dicite ergo quib & qualib benedictionib eũ fuisse sc̃i fi¬
cactum adsentis ut scribere possimus Ep̃i dixer̃ : prima illibenedictio ẽ quod in ipso tenebre sint remote
& lux a p̃paruit : Secunda ẽ illi benedictio quod deterra egr̃pti. uelut de tenebris peccactorũ qua si ꝑfon¬
tem baptismi ꝑ marerubrum populus fuerat liberatus : Tertia illibenedictio ẽ quia in eodẽ die ce¬

Expanded text:
luceant super terram. Luminare majus in inchoationem diei, luminare minus in inchoationem noctis, luceant super terram. Luminare majus in inchoationem diei, luminare minus in inchoationem noctis, non poterat aliter nisi esset plena. Nunc ergo investigavimus quomodo in principio fresurgunt. Theophilus dixit: Nunc igitur agendum est de ordinatione, quomodo debeamus pascha tenere. Episcopi dixerunt: Nunquid potest dies Dominicus praeteriri, ut in eo Pascha minime celebretur, qui tot et talibus benedictionibus sanctificatus est? Theophilus dixit: Dicite ergo quibus et qualibus benedictionibus eum esse sanctificatum asseritis, ut scribere possimus. Episcopi dixerunt: Prima illi benedictio est, quia in ipso tenebrae sunt remotae, et lux apparuit. Secunda est illi benedictio, quod de terra Aegypti velut de tenebris peccatorum quasi per fontem baptismi per mare Rubrum populus fuisset liberatus. Tertia illi benedictio est, quia in eodem die coe
Abbreviated transcription (Latin):
uantiȩ paschȩ su lubriter ordinari : Dixer ergo q̃i. Quemdiem credimꝰ factum fuis se mundo primũ nisi¬
ritatem factum ẽ uespere & mane dies primus Deinde secundus t̃cius quastus quintus sextus & sꝓtimꝰ
in quo septimo sequi euit ds̃ ab omnib: operibus suis. Quẽ dicit sabbatum appella uit. Ergo cum nouis simo
die sign& sabbatum quis porest ẽẽ primus nisi dominicus dies T heophilus qr̃ dixit. Exce de dominico die
estas. autumnus & hiemps. Quod ergo tempus primũ creditis factũ inmundo Ep̃i respr̃ uernũ t heo phi¬
creditis in principio tempore ait in medio tempore añ infine. E p̃ responder̃ Inȩqui noctio i E ap̃r¬
Thcophilus dt̃ dixit. eccededie uel tem pore uel deloco ꝓbastis. Deluna quid uob̵ uidetur utrum crescen¬
tem aniam plenam anminu tam fuis se a dõ consecratam Ep̃ responderunt plenam. Etille ꝓbate qđ dicitis:¬

Expanded text:
vantia Paschae salubriter ordinari. Dixerunt ergo episcopi: Quem credimus factum fuisse in mundo primum, nisvantia Paschae salubriter ordinari. Dixerunt ergo episcopi: Quem credimus factum fuisse in mundo primum, nisritatem, factum est vespere et mane dies primus. Deinde secundus, tertius, quartus, quintus, sextus, septimus. In quo septimo requievit Deus ab omnibus operibus suis, quem diem Sabbatum appellavit. Ergo cum novissimum diem signet Sabbatum, quis potest esse primus, nisi Dominicus dies? Theophilus episcopus dixit: Ecce de die Dominico, aestas, autumnus, hiemcreditis? in principio temporis, an medio temporis, an in fine? Episcopi dixerunt: In ATheophilus dixit: Ecce de die vel tempore probastis, de luna quid vobis videtur? Utrum crescentem ac jam plenam, an imminutam a Deo fuisse consecratam. Episcopi responderunt: Plenam. Et ille: Probate quod dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
Iost resurretionẽ uelas censionẽ dm̃ saluatons a postoli quomodo pischa deberent obseruetri nihil ordi¬
xiii luna mense martio fuiss& pascha celebrabant: post transitũ aũ dehocmundo omnium
tiones ꝑ singulas ꝓ uintias tenerentur unde meror erat sacer dotib: toquod quib una fides recta tenebatur corum¬
tineque antis titem it quo modo pascharec toiure acunctis catholicis celebraretur ecdesuis Enibifier& ordinatio
abidũs & cluator nr̃ mundifuerat in cur ne uer satus ꝑ ceptaltaq auctoritate predictus q̃s̃ nonselum desua ꝓuintia
sed dediuersis regionib om̃s dpõs &uiocauit: Vbi cum illa multitudi sacer dotum conuenit tunc theophilus
qs pretulit auc toritatem ad semis sum papȩ uistons & quid sibi operis fuis s& iniuctum ostendit : Tum pa¬
riter om̃ qp̃i dixerunt : Nisi prius quo t nodo mundus a principio fuerat inuestigatus nihil potest deobser¬

Expanded text:
ost resurrectionem vel ascensionem Domini Salvatoris, Apostoli quomodo pascha deberent observare, nihil ordi decima quarta luna mense Martio fuisset, pascha celebrabant. Post transitum ergo de hoc mundo omnium tiones per singulas provincias tenerentur, unde meque antistitem, ut quomodo pascha recto jure a cunctis catholicis celebraretur ecclesiis, inibi fieret ordinatio, ubi Dominus et salvator mundi fuerat in carne versatus. Percepta itaque aucte diversis regionibus omnes episcopos evocavit. Ubi cum illa multitudo sacerdotum convenit, tunc Theophilus episcopus protulit auctoritatem ad se missam Victoris papae, et quid sibi operis fuisset injunctum ostendit. Tunc pariter omnes dixerunt episcopi, nisi prius quomodo mundus fuerit a principio investigatus, nihil potest de obser
Abbreviated transcription (Latin):
Cuds quidẽ cuiq color ẽ saturno candidus.
Pioui clarus. marti igneus . luci fero gau¬
dens uespero refulgens mercurioradians
lunȩ blandus soli cũ oritur ardens. postea
dies sed colores ratio altitudinũ tẽperat.
siquidem earum simi litudinem trahunt.
in quarum aera uenere sub eundo: tinguit mn
apꝓpinquantes utralibet alienimea¬
tus Circulus frigidior in pallorem ar¬
dentior in ruborem uentuosus in horro¬
rem: Sol atq cõmissurȩ absidum extre¬
mȩq: orbite atrã in obscuritatem :
XUI DEZODIACO CIRCULO

Expanded text:
us quidem cuique color est: Saturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere subeundo, tingitque appropinquantes utralibet alieni circuli meatus: circulus frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventosus in horrorem, sol atque commissurae apsidum, extremaeque orbitae atram in obscuritatem. CAPUT XVI. De zodiaco circulo
Abbreviated transcription (Latin):
singulis anni temporibus dabant. ⁊ Cumuero embolismus hoc est xiii mensium lu¬
narium annus occurrer&: suꝑ fluum mensem aestati adponebant. ita ut tunc tres
menses simullida nomine uocarentur. & obidannus ille thrilidus cognominabatur.
habens quattuor menses aestatis. ternos ut semꝑ temporum &erorum. Item
principaliter annum totum induo tempora hiemis uidelic& & aestatis disꝑtie¬
bant. sex illos menses quib: longiores sunt noctib dies aestati tribuendo :
sexreliquãs hiemiunde & mensem quo hie malia tempora incipiebant uintir fellith
apellabant: composito nomine abhieme & plenilunio: quia uidelic& aplenilunio
eiusdem mensis hiemis sortir&ur initium : Nec abre est si & c&era mensium corũ

Expanded text:
singulis anni temporibus dabant. Cum vero embolismus, hoc est, XIII mensium lusingulis anni temporibus dabant. Cum vero embolismus, hoc est, XIII mensium lunarium annus occurreret, superfluum mensem aestati apponebant, ita ut tunc tres menses simul Lida nomine vocarentur, et ob id annus ille Thri-lidi cognominabatur, habens IV menses aestatis, ternos ut semper temporum caeterorum. Item principaliter annum totum in duo tempora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses quibus longiores noctibus dies sunt aestati tribuendo, sex reliquos hyemi. Unde et mensem quo hyemalia tempora incipiebant Vuinterfylleth appellabant, composito nomine ab hyeme et plenilunio, quia videlicet a plenilunio ejusdem mensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ntiqui autem anglorum pp̃i neq enim mihi congruum uidetur aliarũ gentiũ
annalem obseruantiam dicere & meȩ r&icere: iuxta cursum lunȩ suos men¬
ses conputauere. : Vnde & aluna hebreorum & grȩcorum more nomen accipiunt:
Siquidem apud eos lana mona. mensis appellatur monath. ⁊ Primus que eoꝵ
mensis quem latini ianuarium uocant dr̃giuli ⁊ deinde februcrius. solmonath:
martis. hredmonath : a prilis acustur monath: maius. drimrlci: lumus lida : lulius
similiter lida : augucodmonath september: a legmonath. oc tob̵ uintir frllith
noẽm blod monath. decẽm giuli: Iodem quo ianuarius nomine uocatur.
Incipiebant autem annum abuiu błdarum ianuariarum dieimnunc natalem dñi
celebramus &ipsam noctem nunc nobis sacro scam̃ tunc gentili uocabulo modraneet
id est matrem noctem appellabant. obcausam ut suspicamur cȩrimoniarum quas in
ea ꝑuigiles agebant: & quoties cumq communis ess& anni. ternos menses lunares

Expanded text:
ntiqui autem Anglorum populi neque enim mihi congruum videtur, aliarum gentium annalem observantiam dicere, et meae reticere juxta cursum lunae suos menses computavere; unde et a luna Hebraeorum et Graecorum more nomen accipiunt. Si quidem apud eos luna mona, mensis monath appellatur. Primusque eorum mensis, quem Latini Januarium vocant, dicitur Giuli. Deinde Februarius Sol-monath, Martius Rhed-monath, Aprilis Eostur-monath, Maius Thrimylchi, Junius Lida, Julius similiter Lida, Augustus Vueod-monath, September Haleg-monath, October Vuinter-fylleth, November Blod-monath, December Giuli, eodem quo Januarius nomine, vocatur. Incipiebant autem annum ab octavo Calendarum Januariarum die, ubi nunc natale Domini celebramus. Et ipsam noctem nunc nobis sacrosanctam, tunc gentili vocabulo Modranicht, id est, matrum noctem, appellabant, ob causam, ut suspicamur, ceremoniarum quas in ea pervigiles agebant. Et quotiescunque communis esset annus, ternos menses lunares
Abbreviated transcription (Latin):
iautem uis cognoscere pannos singulos quotȩ sint epactȩ sume annos dñi
quot fuerint ut puta in p̃senti uiũ indictione. dec yxu partire p̃uiui. decie
nouies tregeni olxx decies nouies octonicen quinquais dipundius remanent

Expanded text:
autem vis cognoscere per annos singulos quot sint epactae, sume annos Domini quot fuerint, utputa in praesenti octava indictione DCCXXV, hos partire per XIX: decies novies triceni DLXX, decies novies octoni cenquinquais dipondius, remanent
Abbreviated transcription (Latin):
brari. quia nec dum aequi noctium transierit. sed nec insequenti dominica: quia
luna suꝑ adulta hoc ẽ xxiii illam incidit indiem : atq hac cogente necessitate. in se¬
cundi tempora m̃sis paschȩ differenda sollemnia: mirus calculandi p̃ceptor

Expanded text:
brari, quia necdum aequinoctium transierit; sed nec in sequenti dominica, quia luna superadulta, hoc est, vigesima tertia illam incidat in diem, atque hac cogente necessitate in secundi tempora mensis Paschae differenda solennia? Mirus calculandi praeceptor
Abbreviated transcription (Latin):
uidit renouationem ciuitatis ac templi cȩrimoniarumq eius: romanorum
migrationis regis ioachin. subleuauit euil merodach rex babilonis. anno
quo regnare coeperat. capud io achin regis iudae decarcere. & posuit thro¬
num eius suꝑ thronum regum. quierant cumeo in babilone meminit hu
emporis adhuc futuri proph&a bieremias. ita scribens.
tam & ad sumam uniuersas cognationes aquilonis. ait dñs. & ad nabuco dono¬
sor regem babrlonis seruum meum. adducam eõs superterram istam & super
habitores eius & supomnes nationes quȩ in circuitu illius sunt & int̃ficiam
eos & ponam eos instuporem & sibilum & in solitudines sempiternas: & alibi scri¬
bens: & seruiant omnes gentes istȩ regibabrlonis lxxanꝰ: cumq impl&i fue¬
rint anni. lxxuisitabo suꝑ regem babrlonis . & suꝑgentem illam. dicit dñs.
iniquitatem eorum. & super terram chaldeoꝵ. & ponam illam insolitu

Expanded text:
idit renovationem civitatis ac templi, ceremoniarumque ejus. Romanorummigrationis regis Joachim, sublevavit Evilmerodach rex Babylonis anno quo regnare coeperat, caput Joachim regis Judae de carcere, et posuit thronum ejus super thronum regum qui erant cum eo in Babylone. Meminit hujus temporis adhuc futuri propheta Hieremias ita scribens: Ecce ego mittam et adsumam universas cognationes Aquilonis, ait Dominus, et Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum, et adducam eos super terram istam, et super habitatores ejus, et super omnes nationes quae in circuitu illius sunt, et interficiam et in sibilum, et in solitudines sempiternas, et servient omnes gentes istae regi Babylonis LXX annis. Cumque impleti fuerint anni LXX, visitabo super regem Babylonis, et super gentem illam, dicit Dominus, iniquitatem eorum, et super terram Chaldaeorum, et ponam illam in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
uodnadeo quisq deses uel hebes est ut absq omni labore conputandi cursum
lunac scire uoluerit: innitatur alphabetis quae in annali uidet libello iux
ta cursum distincta lunarem ubi duos lunę circuitus id est quinquagenos
& nouenos dies. ternatenent alphabeta & quamcumq literam luna in hac
actate semelhabet eandem pertotum annum simili modo notatam in eadem e Ca
te habete non desinet: nisi forte quod tamen raro accidit embolis morum hec
ratio in mat& : uerbi gratia anno tertio cidi decennouenalis luna quȩ xxx
dies habitura est semꝑ ab anudo. incipit. secunda est in .b. tertia in .c. similit̃
nudis id est nullo puncto ad notatis & sic exordine suae litera quęq seruat
actatem lunae: Item luna quȩ unde xxxdies habitura est ab l subnotato in¬
cipiens secunda semꝑ in .m. tertia est in .n. simili figura notatis &nc exordine¬
recurrens luna suam cuiq literae restituit adatem. discernendi enim

Expanded text:
adeo quiquam deses, vel hebes sit, ut absque omni labore computandi lunae cursum scire voluerit, innitetur Alphabetis, quae in huta cursum distincta lunarem, ubi duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi gratia, anno tertio cycli decennovenalis, luna quae triginta dies habitura est, semper ab a nudo incipit, secunda est in b, tertia in c, similiter nudis, id est, nullo puncto adnotatis, et sic ex ordine suam littera quaeque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda semper in m, tertia in n, simili figura notatisrecurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim
Abbreviated transcription (Latin):
in locis feruoris auiditate mundanumͣ popul&ur ornatum: sed paulatim pdi
uersa commigrans t̃renis fructib nascendis maturandisq tempam̃ta custodiat:
a quo temperamento uidet᷑ temporib inditum nñ ł certe. qui quadam suae
redeunteb umidu et calidum: aestus illo suꝑferuente. calida & sicca: autumnꝑ
illo ad inferiora decidente. siccus etfrigidus: sicq fit. ut amplexantib singulis me¬
dio moderamine q̃ circa sest̃ orbis instar. adiuicem cunctã concludantur

Expanded text:
in locis, fervoris ariditate mundanum depopuletur ornatum, sed paulatim per diversa commigrans, terrenis fructibus nascendis maturandisque temperamenta custodiat. A quo temperamento videtur temporibus inditum nomen, vel certe quia quadam suae redeunte, humidum et calidum. Aestas, illo superfervente, calida et sicca. Autumnus, illo ad inferiora decedente, siccus et frigidus; sicque fit ut amplexantibus singulis medio moderamine quae circa se sunt, orbis instar ad invicem cuncta concludantur
Abbreviated transcription (Latin):
neam distincta reppimus. ad notato &iam ortu uergiliar̃ uii. idus maĩ occa¬
su quoq earundem .iii. idus. noũ &plinius secundus in libro secundo naturalis
historiae. Godem modo distunguenda iudicabit: sed ethomo aecdesiȩ sc̃i anatolius

Expanded text:
neam distincta reperimus, adnotato etiam ortu Vergiliarum VII, Id. Maii, occasu quoque eorumdem VII Id. Novemb. Et Plinius Secundus, in libro secundo naturalis Historiae, eodem modo distinguenda judicavit. Sed et homo Ecclesiae sanctus Anatolius
Abbreviated transcription (Latin):
stante mudo uage ferri dicuntur: ex¬
ceptis his quȩ planetȩ idẽ errantes
uocantur easq: diei aduentu celari
necumquã cȩlo decidere fulgar pleni¬
iunii & solis ꝓbat deliquiũ. quã uisui¬
deamus igniculos ex ȩthere lapsos por

Expanded text:
stante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium. Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos por
Abbreviated transcription (Latin):
tem semꝑ recđ & sia xxxlunatiõe tuxex recđ siaũ xxviiii tuxxuiuii recđ. Qua ab initio lañ usq
inłł dẽc unalunatio ẽ XXX. alia xx .viiii. quando aũ bis sextus ẽ uacat dies cumluna uerbi gratia
si hodie computatur Vi & in crastiadum VI : Siuisscire subito quotus concusrens eodẽ anno ad fer̃cur
rat inueniłł ap̃ quota fer̃ sit & ubi ꝑł inuenens statim in retro inuem viii. ꝑł ap̃ & in quota fer̃ uiiii
Quia greci epactas solis Idẽ concutrentes septimanedies quide solis cur suꝓueniunt VIIIi Iđ ponunt quia¬

Expanded text:
tem cave, ut si XXX lunatio est, XXX recidas. Si vero XXIX, XXIX recidas, quia ab initio anni usque ad finem, una lunatio est XXX, alia XXIX. Quando autem bissextus est, vadit dies cum luna. Verbi gratia, si hodie computaturre. Inveni Kal. Apr. quota feria sit, et ubi Kal. inveneris, statim retro inveni IX Kal. Apr. Et in quota Feria IX Kaquia Graeci epactam solis, id est concurrentes septimanae dies, qui de solis cursu perveniunt, IX
Abbreviated transcription (Latin):
diem se discipulis ostendendo consecrauit: quos &iam uespera procedente
suae resurrectionis fide confirmicuit. ⁊ Et quia tunc post creatam lucem factum¬
est uespere & mane dies unus ⁊ nunc autem uespera sabbati lucescit
in primam sabbati ipsa mutatio temporis nos quoq a para drsi quondam lum ine
trans latos in conuallem lacrimarum. iam modo a peccatorum tenebris adce¬
leste gaudium trans ferendos eẽ designat neq enim alter quam nocto diei
tes incorde terrae flerit ubi synec dochichos sidei parasceues partem qua
sepultus est cum p̃terita nocte. pronocte᷑ die accipies hoc ẽ prototo die: sabba
ac ꝑ hoc incipiente. partem prototo. habos profecto triduum & tres noctes
merito autem queritur quare populus israel quidiei ordinem: iuxta
sua sicut &nos hodie facimus uespere incipiens uespere consummarit dicen¬

Expanded text:
stravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit: quos etiam, vespera procedente, stravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit: quos etiam, vespera procedente, suae resurrectionis fide confirmavit. Et quia tunc post creatam lucem factumest vespere et mane dies unus, nunc autem vespera Sabbati lucescit in prima Sabbati, ipsa mutatio temporis nos quoque a paradisi quondam lumine translatos in convallem lacrymarum, jam modo a peccatorum tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim aliter quam nocte diei s dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, si diei Parasceves partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte, pro nocte ac die accipies, hoc est pro toto die Sabbatiac per hoc incipiente partem pro toto, habes profecto triduum et tres noctes. Merito autem quaeritur quare populus Israel, qui diei ordinem juxta t, festa tamen omnia sua, sicut et nos hodie facimus, vespere incipiens, vespere consummaverit, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse credantur priusquam eas conditor in congregationem unam coger&
et supra posui definiuit dicens. non ne xii. horae sunt dieiꝰ moses autem
proprium ita descripit & factum est inquiens uespere & factum est ma
ditionis ordinem diei cursum amane ad mane deducunt. umbrarum uide¬
licet tempus luci subponentes. ⁊ at contra aegrptii ab occasu adoccasum. por
romani a medio noctis in medium. umbri & athanie
diem dies suos conputare maduerunt. ⁊ Diuina aut̃ auctoritas quae ingene¬
si dies amane usq admane conputandos esse decrouitaeadem in euangelio
totius diei tempus auespera inchoari & consum mari sanxit inuesperam  quia
qui inexordio mundi prius lucem uocauit diem deinde tenebras noctem: ipse
ulorum primo noctem gloria suae resurrectionis inl

Expanded text:
 tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeret tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeretem Dominus sententia quam et supra posui, definivit, dicens: Nonne duodecim horae sunt diei? Moyses autem proprium ita descripsit: Et factum est, inquiens, vespere et factum est mane es juxta primae conditionis ordinem diei cursum a mane ad mane deducunt, umbrarum videlicet tempus luci supponentes. At contra Aegyptii ab occasu ad occasum. Porro Romani a medio noctis in medium, Umbri et Athenienses a meridie ad meridiem dies suos computare maluerunt. Divina autem auctoritas, quae in Genesi dies a mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in Evangelio totius diei tempus a vespere inchoari, et consummari sanxit in vesperam, quia qui in exordio mundi prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, ipse in fine saeculorum primo noctem gloria suae resurrectionis illu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum esset in caelo idest firmamento incaelum ubi sołium dnĩ ẽ cupiebat¬
ascendere non humilitate sed suꝑbia. Sinautem postquam decaelo corruit
tatus quiescat. sedhuc sibi grandia repromittat. nonut int̃astra sed
suꝑ astra dĩ sit: quantum ergo nobis uestigia patrum sequentib conicere
abierunt: & lux aboriente medias interundas emergens. cunctam terrae
suꝑ ficiem operuit latitudine sui fulgoris. borialessimul australesq nec
cocciduas horas attingens. paulatimq seconpleto di
ducens. inferiora terrae girando subiit: atq aurora precedente diem
secundum tertiumq simili ordine conpleuit: hoc tantum a solariluco
differens quod caloris fotucarebat.: & quia sidera nondum erant prisc
adhuc tenebris noctes illas relinquebat obscuras: quod sicui uideatur
conditorem dm̃ multo amplius sui oris ad flatu quantam libet aquarum
itatem in lustrare potuisse: maxime cumtenu iore

Expanded text:
mamento, in coelum, ubi solium Domiascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit, ui nec praecipitatus quiescat, sed adhuc sibi grandia repromittat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit. » Quantum ergo nobis vestigia Patrum sequentibus conjicere sum texerant abierunt, et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, boreales simul australesque, necnon et occiduas oras attingens; paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora procedente, diem secundum tertiumque simili ordine complevit, hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat; et quia sidera nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebant obscuras. Quod si cui videtur conditorem Deum multo amplius sui oris afflatu quantamlibet aquarum profunditatem illustrare potuisse, maxime cum tenuiores
Abbreviated transcription (Latin):
es inde donec reddas nouissimum quadrantem: idest donec luas ter¬
rena peccata. ut beatus augustinus exponit. hoc enim inquit & pec cator
membrorum huius mundi &ea nouissima ter ra inuenitur. ut incipi¬
as acęlo secundu. aerem numeres. aquam tertiam. quartam terram.
ms in expositione euangelii ubi scriptum est. erat autem parasceue
paschae hora quasi sexta: hiuscedisciplinae meminit dicens. ⁊ Non enim plena¬
iam sexta erat sedquasi sexta idest ꝑacta quinta & aliquid etiam desexta eẽ
coeperat : numquam autem isti dicerent quinta & quadrans. aut quinta
riens aut quintas semis. aut aliquid huius modi
ies est aer sole in lustratus nomen inde sumens qu
ac diuidat nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent suꝑ faciẽ
abrssi: dixit ds̃ fiat lux & facta est lux. & uocauit ds̃ lucem diemquȩ definito
qu a dianis siue quadras .iIi. unciae

Expanded text:
es inde, donec reddas novissimum quadrantem, id est donec luas terrena peccata, ut beatus Augustinus exponit: « Hoc enim inquit peccator s distinctorum membrorum hujus mundi, et novissima terra invenitur, ut incipias a coelo, secundum aerem numeres, aquam tertiam, quartam terram. Qui etiam in expositione ubi scriptum est: Erat autem Parasceve paschae, hora quasi sexta, hujusce disciplinae meminit, dicens: « Non enim jam plena sexta erat, sed quasi sexta, » id est peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat; nunquam autem isti dicerent: Quinta et quadrans, aut quinta et triens, aut quinta et semis, aut aliquid hujusmodi. CAPUT V. De die. Dies est aer sole illustratus, nomen inde sumens, quod tenebras a luce disjungat ac dividat. Nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent super faciem xit Deus: Fiat lux, et facta est lux, et vocaQuadrans sive quadras, III unciae.
Abbreviated transcription (Latin):
imperii initium mensis ex illo sumebat die quonouam lunam conti¬
giss& uideri : quia non continuo euenit ut eod diesemꝑ appareat: sed
modo tardius modo celerius excertis causis uideri solet: contigit ut
cum tardius apparuit prȩcedenti mensi plures. autcum celerius
pauciores darentur: & singulis quibus que mensibus ꝑpetuam numeri
legem primus casus adduxit: sic factum est ut alii trigintic &unum. alii
xxx sortirentur dies. ⁊ Primum mensem marti cuius
se filium cse¬
di uoluit dicauit. eo quod hoc mense constet iuno¬
nem martẽ
peperisse infrigia. ⁊ quemmensem anni primum aliquando fuisse uel
ex hoc maxime probatur : quod exeo septimus octauus nonus ac decim
inditum antiquitus anumero nomen usque hodie seruant. ⁊ Secundũ
mensem nomin auit a prilem quasi aperilem: eo quod in illo remotis
nubibus prunis actempestatibus hibernis cȩlum. terra & mare nau¬

Expanded text:
imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contiimperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis, videri solet, contigit ut cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus adduxit; sic factum est ut alii XXX et alii XXX unum sortirentur dies. Primum mensem Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, eo quod hoc mense constet Junonem Martem peperisse in Phrygia, quem mensem anni primum aliquem fuisse, vel ex hoc maxime probatur, quod ex eo septimus, octavus, nonus et decimus inditum antiquitus a numero nomen usque hodie servant. Secundum mensem nominavit Aprilem, quasi aperilem, eo quod in illo, remotis nubibus, pruinis ac tempestatibus hibernis, coelum, terra et mare, nau
Abbreviated transcription (Latin):
dies epagomenas uel in t̃halares siue additos dies uocant : quib &iam
quarto anno diem sextum qui ex quadrantib conficisol& ad nectunt:
unde fit uteorum anni primi abis sexto tertio hłr septembrium c&eri
uero quarto hłr earundem die sortiantur initium.: Ipsi autem bissex¬
tiles anni quarto c&eri quinto Rłr memorataꝵ dic terminentur : porro
dissonantia quãbis sextilibus annis a tempore inthalati abeis quadran¬
tis dicimus oriri nonante nr̃ae tempus int̃łcalationis quȩ fit sexto łełr mar
die inconputo lunae uel erondem festiuitate dierum potest cũnr̃i anni
circulo recipere concordiã: sedidẽ diesfestus eadẽ luna uerbi gratia sep¬
tima quȩ apud nos secunda sabbati apud illas t̃tia sabbati computat &c&era in hunc
hȩc ut indisputatione chori et protextati legimus causa extitit.
romulus cumingenio acri quidem sed a gresti statum proprii ordinar&

Expanded text:
dies ἐπαναγομένας, vel intercalares, sive additos vocant, quibus etiam dies ἐπαναγομένας, vel intercalares, sive additos vocant, quibus etiam quarto anno diem sextum, qui ex quadrantibus confici solet, adnectunt. Unde fit ut eorum anni primi ab bissexto tertio Cal. Septembrium, caeteri vero IV Cal. earumdem die sortiantur initium, ipsi autem bissextiles anni IV caeteri V Cal. memoratarum die terminentur. Porro dissonantia, quam bissextilibus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, quae fit sexto Cal. Martiarum die, in computo lunae vel earumdem festivitate dierum potest cum nostri anni curriculo recipere concordiam; sed idem dies festus, eadem luna, verbi gratia septima, quae apud nos secunda Sabbati, apud illos tertia Sabbati computantur, et caetera haec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstitit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret
Abbreviated transcription (Latin):
ordine mecitur: deniq aegrptii qui primi propter ociorem lunȩ
discursum neuidelicet error aalcul andi eius uelocitate gigneretur.
adsolis cursum cuius motus tardior facilius poterat comp̃hendi su¬
os menses putare
coeperunt. ⁊ sumto ab autumni tempore primor¬
dio tricens
hos produntur includere diebus: quorum primꝰ
mensis thoth. iiiibł septembrium. secundus faofi. quarto kalendarũ
octobrium: tertius athrr. quinto klr nouembrium: quartus cheac
quinto R decembrium quintus trbi sexta hłr ianuarium sextus
mechir septimo kł februarium: septimꝑ famenoth. quintoł łr mar¬
tiarũ : octauus farmuthi. sextołłr aprilium: non pacho. sexto hłr
maiar̃ decimus pauni septimo klr iuniar̃ : undecimus epifi septimo¬
Ar iuliar̃ : duodecim mesor. octauo łłr agustar̃ die sumit exordiũ
quem decio hr die septembrium terminantes residuos quinq

Expanded text:
ordine metitur. Denique Aegyptii, qui primi propter ocyorem lunae ordine metitur. Denique Aegyptii, qui primi propter ocyorem lunae discursum, ne videlicet error calculandi ejus velocitate gigneretur, ad solis cursum, cujus motus tardior facilius poterat comprehendi, suos menses putare coeperunt, sumpto ab autumni tempore primordio, tricenis hos produntur includere diebus, quorum primus mensis Thoth IV Cal. Septembrium, secundus Phaofi IV Cal. Octob., tertius Athir V Cal. Novemb.; quartus Choeac V Cal. Decembrium, quintus Tybi VI Cal. Januarium, sextus Mechir VII Cal. Februarium, septimus Phamenoth V Cal. Martiarum, octavus Pharmuthi VI Cal. Aprilium, nonus Pacho VI Cal. Maiarum, decimus Pauni VII Cal. Juniarum, undecimus Epiphi VII Cal. Juliarum, duodecimus Mesor VIII Cal. Augustarum die sumit exordium, quem decimo Cal. Septembrium die terminantes, residuos quinque
Abbreviated transcription (Latin):
undecies uiceni & quaterni eandem summam conficiunt. ⁊ Porro duo¬
decies semis sex faciunt. quae annuae sunt horȩ quadrantis: siquidem
luna. xii suos menses. undecim dieb ut dictum est & quadrante breui
ores. totidem solis mensibus agens in his tandem ꝑ agendis tredecies
todiaci ambitum lustrat. ⁊ Sedin utroq mense computando consuetudo
uel auctoritas uel certe conpendium calculandi naturae praeualuit.
nam non solum lunae menses quod calculandi necessitas cogit tricenis
unde tricenisq diebus ordinant: sedeclunam suꝑfluam quae nature
rationem infine anni debuerit interbalari: pleriq ubilibent inter¬
halant: & quod est grauius tantum interse calculatores dissident. utu¬
no nonnumquam eodemq die hic quartam decimam ille quintam
decimam. alius sextam decimam adseuerent lunam eẽ putandam:
Net non & solis annuos menses. dissimilima regula diuerso quaeq gens

Expanded text:
undecies viceni et quaterni eamdem summam conficiunt. Porro duoundecies viceni et quaterni eamdem summam conficiunt. Porro duodecies semis sex faciunt, quae annuae sunt horae quadrans. Siquidem luna duodecim suos menses undecim diebus ut dictum est ores totidem solis mensibus peragens, in iisdem peragendis tredecies zodiaci ambitum lustrat. Sed in utroque mense computando, consuetudo, vel auctoritas, vel certe compendium calculandi naturae praevaluit; nam non solum lunae menses, quod calculandi necessitas cogit, tricenis undetricenisque diebus ordinant, sed et lunam superfluam, quae juxta naturae rationem in fine anni debuerat intercalari, plerique ubi libet intercalant, et, quod est gravius, tantum inter se calculatores dissident, ut uno nonnunquam eodemque die hic quartam decimam, ille quintam decimam, alius sextam decimam asseverent lunam esse putandam, nec non et solis annuos menses dissimillima regula diverso quaeque gens
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsenti anno uerbi gratia ꝑ nonas maias septima decima existit anno
sequente. uicesima septima pridie non as maias occurrit: notandum
sane quod nimium fallantur quimensem definiendum uel abantiquis
definitum autumant quam diu luna todiacum circulum ꝑagit: quȩ nimi¬
rum sicut diligentior inquisitio naturarum edocuit. Todiacum quidem
uiginti septem dieb & octohoris suiuero cursus ordinem uiginti nouem
diebus & duodecim horis salua sui saltus ratione conficit. ideoq rectius
ita definiendum quod mensis lunae sit luminis lunaris circuitus acredin¬
tegratio denoua ad nouam. solaris autem menses digressio sit solis perdi¬
decimam partem todiaci idest signiferi circuli quae triginta diebus
& decim semis horis impletur : uiginti duab uidelicthoris ac dimidia
lunarimense productior: equibus undecim a pactarum dies & quad rans
uatim subcrescere sol&: duodecies enim uiceni &b

Expanded text:
praesenti anno, verbi gratia, per Nonas Maias septima decima existit, anno praesenti anno, verbi gratia, per Nonas Maias septima decima existit, anno sequenti vicesima VII pridie Nonas Maias occurret. Notandum sane, quod nimium fallantur, qui mensem definiendum vel ab antiquis definitum autumant, quandiu luna Zodiacum circulum peragit, quae nimirum sicut diligentior inquisitio naturarum edocuit Zodiacum quidem septem viginti diebus, et octo horis, sui vero cursus ordinem viginti novem diebus et duodecim horis salva sui saltus ratione conficit: ideoque rectius ita definiendum, quod mensis lunae sit luminis lunaris circuitus ac redintegratio de nova ad novam; solaris autem mensis digressio sit solis per duodecimam partem Zodiaci, id est, signiferi circuli, quae triginta diebus et decem semis horis impletur: viginti duabus videlicet horis, ac dimidia, lunari mense productior, e quibus undecim epactarum dies et quadrans annuatim succrescere solent. Duodecies enim viceni et
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant ante pascha transacti. secundi .xxx. tertii tres qui fiunt simul dies
quinquaginta . cum const& duos menses lunares non lx. sed lriui diebus ter¬
minari: id eoq si paschalis mensis xxxdiebus conputatus xrii suicursus dies
post pascha retinuerit: secundum iammensem non triginta. sed unde tri¬
ginta diebus debere concludi ac ꝑhoc in summa temporis memorati
nom plus quam unde quinquaginta dies inueniri: nisi forte putandum
est sinec dochichos quae est regula scaẽ scripturae frequentis sima
a parte totum conputari. ⁊ Uerum hec utcumq acta uel conputata fu¬
erint clar& tamen hebreos adlunae cursum suos menses obseruare
consuesse: nec aliter ingenesi recte sentiendum ubi noe cumsuis septimo
decimo secundi mensis arcam ingressus. &xxruĩ eiusdem mensis die post
diluuium egressus asseritur quamannum solis integrum hoc est tricen¬
torum sexaginta quinq dierum eẽ descriptum: quia uidelic&. luna quȩ

Expanded text:
fuerant ante pascha transacti, secundi XXX, tertii tres, qui fiunt simul dies quinquaginta: cum constet duos menses lunares non LX, sed quinquaginta novem diebus terminari: ideoque si paschalis mensis XXX diebus computatus XVII sui cursus dies post Pascha retinuerit, secundum jam mensem non triginta, sed undetriginta diebus debere concludi: ac per hoc in summa temporis memorati non plusquam undequinquaginta dies inveniri: nisi forte putandum est synecdochicos quae est regula sanctae Scripturae frequentissima a parte totum computari. Verum haec utcunque acta vel computata fuerint, claret tamen Hebraeos ad lunae cursum suos menses observare consuesse. Nec aliter in Genesi recte sentiendum, ubi Noe cum suis septimo decimo die secundi mensis arcam ingressus, et vicesima septima ejusdem mensis die post diluvium egressus asseritur: quam annum solis integrum, hoc est, trecentorum sexaginta quinque dierum esse descriptum: quia videlicet luna, quae
Abbreviated transcription (Latin):
seruat: & quot partibus sol aequinoctium uel solstitiũ quod
nuperrime lustrauerat transiit : totidem partib luna
plena uel aequi noctium uelstitium quod contra est pat& ẽẽ trans gressa.:
IteM DELUNAE DISCURSU
SI QUI SIGNAICNORAT

Expanded text:
et quot partibus sol aequinoctium, vel solstitium, quod nuperrime lustraverat transiit, totidem partibus luna plena, ve aequinoctium, vel solstitium, quod contra est, paret esse transgressa. XVIII. De lunae discursu si quis signa ignorat