comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derat ¶ce hoc ⁊ obediẽtia missoꝵ ⁊ caritate mittẽtis.
censis: continuo ad suos redituruis. Cumq accepto responso super
his pro quibus uenerat.iam ab eo egie deretur: in sp̃u ⁊ uirtu¬
te helre reuocans eum ꝓpħa dei. ⁊ nomine fr̃is cuiusdam de do¬
mo illa premusso. de occultis quibusdam audientibus non¬
nullis. mandauit illi ut ea corrigeret. sin autem iudicium
suꝑ se dei in prorimo expectaret. Scupefactus ille cu loque¬
batur. quis hoc ei dixerit: inquisiuit. Quisquis inquit dixe¬
rit michi. tu uade. ⁊ dic que ego dico tibi. ne si dissimulaue¬
ris. te quoq inuoluat par pena peccati.
uido frat eR hominis de maior natu inter fratres
suos. cuius grauitatis ⁊ ueritatis fuerit uir. õmnes
nouerunt qui eum nouerunt. hic aliquando cum de huius¬
modi uiris religiosis loqueretur: licet suo more ⁊ solito
studio fracernas uirtutes deprimeret. tandem cum eis int̃

Expanded text:
ente hoc et obedientia missorum, et charitate mittentis. ente hoc et obedientia missorum, et charitate mittentis. acensis, continuo ad suos rediturus. Cumque accepto responso super his pro quibus venerat, jam ab eo egrederetur; in spiritu et virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine fratris cujusdam de domo illa praemisso, de occultis quibusdam, audientibus nonnullis, mandavit illi ut ea corrigeret; sin autem, judicium super se Dei in 1254 proximo exspectaret. Stupefactus ille cui loquebatur, quis hoc ei dixerit, inquisivit. « Quisquis, » inquit, « dixerit mihi, tu vade, et dic quae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par poena peccati. » Guido frater hominis Dei, major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes noverunt qui eum noverunt. Hic aliquando cum de hujuscemodi viris religiosis loqueretur, licet suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, tandem cum eis, inter
Abbreviated transcription (Latin):
ibat plenus redibat. ⁊ sua euni plenitudo comittabatur:
⁊ aliis abeuntibus aliis succedentibus in locum eorum. nũ¬
quam in diebus eius sancte illuis congregationis pleniti¬
do minuebat᷑. Nec tamen dimittebat. suos quos a se tr̃as.¬
mittebat. sed ubicumq essent. ipse semper paterna sollici¬
tudine erat cum eis. Ad eum enim cotidie seu leta seu
tristia filiorum suorum reuercebant᷑. Sepe etiam sine õi
relatione carnis ⁊ sanguinis. ei diuinitus innocescebat
quid cirea aliquos eorum longe a se distentes ageretur. si
quid in eis emendandum fuisset: temptationes quoq et
excessus eorum. infirmutates ⁊ obitus. ⁊ diuersarum tribu¬
lationum incursus. Nam ⁊ pro absentium fracrum cer¬
tis necessicatibus. presentibus cirea se fratribus sepe ora¬
tionem indixit: non nunquam etiam morientes in
locis aliis ad ipsum per uisionem accessisse noscuntura
benedictionem eius ⁊ licentiam postulantes: nimirsi agẽ¬

Expanded text:
ibat, plenus redibat, et sua eum plenitudo comitabatur; ibat, plenus redibat, et sua eum plenitudo comitabatur; et aliis abeuntibus, aliis succedentibus in locum ipsorum, nunquam in diebus ejus sanctae illius congregationis plenitudo minuebatur. 44. Nec tamen dimittebat suos, quos a se transmittebat: sed ubicunque essent, ipse semper paterna sollicitudine erat cum eis. Ad eum enim quotidie seu laeta, seu tristia filiorum suorum revertebantur. Saepe etiam sine omni relatione carnis et sanguinis ei divinitus innotescebat, quid circa aliquos eorum longe a se distantes ageretur; si quid eis providendum, si quid in eis emendandum fuisset, tentationes quoque et excessus eorum, infirmitates et obitus, et diversarum tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necessitatibus, praesentibus circa se fratribus saepe orationem indixit: nonnunquam etiam morientes in locis aliis ad ipsum per visionem accessisse noscuntur, benedictionem ejus et licentiam postulantes, nimirum ag
Abbreviated transcription (Latin):
gionum ⁊ ordinum multitudine copiosa: de locis angͦ¬
oribus uallis illius. domus clausttalis habitationis. non
fine diuinis quibusdam reuelationibus translate. spacio¬
siorem ⁊ planiorem locum in habitantibus prebent. Iam do¬
mus ordinis illius filie. ⁊ filie filiarum domus ipsius. e¬
da ultiaq apes. ⁊ mãria. deserta plugma impleueruunit:
cotidie confluentibus quibus locus erat querendus. Siqui¬
tos se estimarent reges gentium ⁊ presules ecclesiarum. ci¬
uitates ⁊ regiones. quicumq de domo illa ⁊ disciplina uin
dei. meruissent cãtubernium aliquod adipise. Nam usq ad
barbaras naciones in quibus natalis ferfas naturam quodam¬
modo eruit humanam. religio hec ꝑ euni profecta est: ub
ꝑ eam bestie silue. homines fiunt: ⁊ eum hominibus assue¬
te conuersari. discunt a finibus terre cantare domino canti¬
cum nouum. Coͦꝑante siquidem gr̃a sp̃e sancti. quocumqꝙ

Expanded text:
gionum et ordinum multitudine copiosa, de locis augugionum et ordinum multitudine copiosa, de locis augustioribus vallis illius, domus claustralis habitationis non sine divinis quibusdam revelationibus translatae, spatiosiorem et planiorem locum inhabitantibus praebent. Jam domus Ordinis illius filiae, et filiae filiarum domus ipsius, citra ultraque Alpes et maria, deserta plurima impleverunt, quotidie confluentibus quibus locus erat quaerendus. Siquitos se aestimarent reges gentium et praesules Ecclesiarum, civitates et regiones, quaecunque de domo illa et disciplina Viri Dei meruissent contubernium aliquod adipisci. Nam usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, Religio haec per eum profecta est, ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt a finibus terrae cantare Domino canticum novum. Cooperante siquidem gratia Spiritus sancti, quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
entia. aut conscientie proprie stimulis urgeretur. cum t¬
more dei ⁊ caritate fraterna.
Umq dilectus deo ⁊ hominibus bernardus. in illa ual¬
le sua. ⁊ uicinis ciuitatibus ⁊ regionibus. multis ⁊
magnis floreret uirtutibus ⁊ miraculis: cepit magis ac
magis in oculis om̃ium mirabilis ⁊ uenerabilis apparere.
Dostinodum uero feliciter in eo proficiente ⁊ usu sancte
predicationis.⁊ exemplo conuersationis. rete uerb dei in
manu piscatoris dei tam copiosas piscium rationalium
multitudines cepit concludere: ut de singulis eius captu¬
ris nauicula domus illius impleri posse uideretur. Unde
factum est. ut in breu maiori mira culopre omnibus que
in hac uita gessit miraculis. per unum hominem langui¬
dum cooperante gr̃a dei. obscura usq ad illud dempus.
illa uallis. re ⁊ nomine clara uallis efficeretur. Iani uero
ad eandem claritatem confluente cotidie diuersarum re¬

Expanded text:
entia, aut conscientiae propriae stimulis urgeretur cum tentia, aut conscientiae propriae stimulis urgeretur cum timore Dei et charitate fraterna.Cumque dilectus Deo et hominibus Bernardus in illa valle sua, et vicinis civitatibus et regionibus, multis et magnis floreret virtutibus et miraculis, coepit magis ac magis in oculis omnium mirabilis et venerabilis apparere. Postmodum vero feliciter in eo proficiente et usu sanctae praedicationis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tam copiosas piscium rationalium multitudines coepit concludere, ut de singulis ejus capturis navicula domus illius impleri posse videretur. Unde factum est, ut in brevi, majori miraculo prae omnibus, quae in hac vita gessit, miraculis, per unum hominem languidum, cooperante gratia Dei, obscura usque ad illud tempus illa vallis, re et nomine Clara-Vallis efficeretur. Jam vero ad eamdem claritatem confluente quotidie diversarum re
Abbreviated transcription (Latin):
ut licet abiectus esse elegisset in domo dei. uberius damen fru¬
ctificaret quam plures alii in sublime porrect: ⁊ lucens am¬
plius illustiaret ecclesiam uelut de submodio sue humilitatis qͣm
mult super candelabra constituti. Quociens eum necessitas aliqͣ
foras monasterium trahebat: seminabat super omnes aquas.
publice. ⁊ priuatim annuntians uerbum dei. Quod tamen
ipsum ex mandato summi pontificis acticabat: ad mitum quoq
presulum ceterorum ubicumq eorum aliquem condigisset
adesse: in omnibus es magis sacerdocibus deferens quo pleniꝰ
intellexerat que ministris xp̃i reuerentia deberetur. In na¬
ta enim erat ei a puero uerecundia: que et meo usq ad
diem perseuerauitextremum. Inde erat quod licet magnus
esset. ⁊ excelsus in uerbo głie. nunquam camen sicut sepe
testatus est in quamlibet humil cetu sine metu ⁊ reueren¬
tia uerbum fecit: tacere potius desiderans. nis aut obedi¬

Expanded text:
ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius tamen fruut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius tamen fructificaret, quam plures alii in sublime porrecti, et lucens amplius illustraret Ecclesiam velut de sub modio suae humilitatis, quam multi super candelabrum constituti. Quoties eum necessitas aliqua foras monasterium trahebat, seminabat super omnes aquas, 1253 publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat, ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicunque eorum aliquem contigisset adesse, in omnibus eo magis sacerdotibus deferens, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. Innata enim erat ei a puero verecundia, quae et in eo usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet esset magnus et excelsus in verbo gloriae, nunquam tamen, sicut saepe testatus est, in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, tacere potius desiderans, nisi aut obedi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam ⁊ studia nouerat. quibusq congruens audito¬
ribus erat. Sic rusticans plebibus loquebat᷑ acsi semper in
rure nutritus. sic ceteris quibusq generibus hominum ue¬
lut si omnem in uestigandis eorum operibus operam im¬
pendisset. literatus apud eruditos. apud simplices simplex.
apud sp̃uales uiros ꝑfectionis ⁊ sapiencie afflicens documen¬
tis: omnibus se coaptabat. omnes cupiens lucrifacere xp̃o. Inde e¬
iat quod germanicis etiam populis loquens. miro audiebatur af¬
fectu. ⁊ ex sermone eius quem intelligere ut poce. alterius liu¬
gue homines non ualebant. magis quam eiꝑitissimi cuiussib
post eum loquentis interpretis intellecta locucione. edificar
illorum deuotio uidebatur: ⁊ uerborum eius magis sentire uir¬
tutem. Cuius rez certa probatio. tunsio pectorum erat: ⁊ effusi
lacrimarum. Tantã enim grãm uirtus ei diuina contulerat:

Expanded text:
intelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditointelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem vestigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis, omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens, miro audiebatur affectu; et ex sermone ejus, quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam expertissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem. Cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat et effusio lacrymarum. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut oderint omne remedium: ⁊ omnimodis satagant ne semel
orta commocio sedar ualeat ⁊ sanar. Increpacione rarzus udebat᷑.
monitis potius ⁊ obsecrationibus agens. Et quidem in libertate
sp̃c. excellenter enituit : cum humilidate ⁊ mansuetudine tam̃
ut quodam modo uideretur. ⁊ uereri neminem. ⁊ omnem homi¬
nem reuer eiz. Quam uero placabilem ⁊ persuãbilem quamq
erudicam linguam dederit ei deus. ut sciret quem ⁊ qndo
deberet pioferre sermonem. quibus uidelicet consolatio uel
obsecratio. quib exortatio congrueret: nosse poterunt aliqͦ¬
tenus quis ipsius legerint seͥpca. ⁊ silonge minus ab eis qu
uerba eius sepius audierunt. Uocem in inualido corpore ua¬
lidam satis intelligibilemq ei contulerat: qui in opus predi¬
cationis segregauerat illum ex utero matris sue. Sermo e
quociens opoetuna inueni ebat᷑ occasio. ad quascumq personas
edificationem animarum. pro ut tamen singulorum mores¬

Expanded text:
ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant, ne semel ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Increpatione rarius utebatur, monitis potius et obsecrationibus agens. Et quidem in libertate spiritus excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine tamen; ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret: nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Vocem in invalido corpore validam satis intelligibilemque ei contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
uim facere oporderet. De ociositate uerborum uel nugis. cautus
erat artificõse obseruare quod ad papam eugeninum scribens.
de sui cordis plenitudine eructuauit. Nuge si incidant. inderdũ
in quid ferende fortassis: referende nunquam. Or&umpendum
sane inserium quid. quod non modo utiliter. sed ⁊ libenter audiãt.
⁊ suꝑ sedeant ociosis. Interueniendum caute ⁊ prudenter nugaci¬
tati. Tanto studio fugisse nugas: quanto odio persecictus sit
detractiones facile potest aduerti. Quam uero inuitus. ⁊ non e
cordis amaritudine uerbum proferret amarum: ex eo maxime
animaduertebatur. Quod ꝑ facile hyiusmodi impetum cohibe¬
bat. Siquidem mirabatur quorumdam improbitatem. ⁊ duriciã
hominum. quos aliquando forte turbatos. excusationem quam¬
libet rationabilem. satisfactionem quamlibet humilem. Admoc¬
tere grauat: quod ipsa sue turbationis passio sic eos delectet.

Expanded text:
vim facere oporteret. De otiositate verborum vel nugis cautus vim facere oporteret. De otiositate verborum vel nugis cautus erat artificiose observare, quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, et supersedeant otiosis: interveniendum caute et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse nugas, quanto odio persecutus sit detractiones, facile potest adverti. 42. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxime animadvertebatur, quod perfacile ejusmodi impetum cohibebat. Siquidem mirabatur quorumdam improbitatem et duritiam hominum, quos aliquando forte turbatos excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere gravat, quod ipsa suae turbationis passio sic eos delectet,
Abbreviated transcription (Latin):
abbatum sui ordinis iussio. quib per omnia tamquam
patribus deferebat. Ex quorum etiam mandoato. nouiss¬
mis quidem anuis preter cucullam. ⁊ tuni cam. laneo pan¬
no in modum clamidis decurtate:⁊ pilleo simil utebat᷑.
inter tantos languores corporis ⁊ labores. nullis unquam
uti pellibus acquiescens. In uestibus ei paupertas semper pla¬
cuit: sordes nan quam. Nuirum animi fore indicens aiebat:
aut negligentis. aut inaniter apud se gloriantis. aut glori¬
olam affectantis humanam. Incessus eius ⁊ habitus. om¬
nis modestus ⁊ disciplinatus : preferens utilitatem. redo¬
lens pietatem. exbens gr̃am. engens reuerentiam. solo uisu
letificans ⁊ edificans intuentes. De risu frequent̃ auditum est.
ix ore illius dum cachinnos religiosorum hominum miraretur:
non meminisse se a primis annis sue conuersionis. aliquando sic
risisse. ut non potius ad ridendum. quam ad repiimendum. sib

Expanded text:
abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur; inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. 41. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam affectantis humanam. Incessus ejus et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu frequenter auditum est ex ore illius, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bens. aut insistens doctiine. ⁊ fratrum edificatiori. aue
in sacia medicatione ꝑsistens. In quo nimirum studio sp̃nal
gram obcinuerat singłarem. ut non cedium in illo. non dif¬
ficuitatem aliquam sustineret. libere secum habitaus. ⁊ de¬
ambulans in altitudinem cordis sui. ⁊ ibidem enbens xp̃e
ut monere alios ipse solebat. cenaculum gͣnde stratuma
frequenter tamen lcet sic affectus. diuino urgente me¬
tu ui caritatis conpellente sp̃u studium hoc lueris ube¬
Noribus postponebat: doctus querere non quod sib erat
utile. ses quod multis. Desiderauerat autem ab iicio. om̃s
modo subtrahere se negotiis ⁊ nusquam egredi: sed in mon¬
sico residere. Quod ⁊ postmodum ex defectu corporis oc¬
lassonem se reputans inuenisse oportunam. Aliquando
statuit. ⁊ aliqñ dĩu tenuit: donec illum exre coegit neces¬
sitas grauis ecclesie dei. ⁊ summi pontificis. atq omniũ

Expanded text:
bens, aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi, aut bens, aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi, aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali gratiam obtinuerat singularem: ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret, libere secum habitans et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, vel charitatis compellente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat, doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Desideraverat autem ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. 1252 Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem se reputans invenisse opportunam, aliquando statuit et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei et summi Pontificis, atque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
obus iubet citius oratum ire. Excusantem deniq ⁊ dicen¬
tem. non sum ego talis orator. obedientie auctoritate com¬
pellit. Itum est ⁊ oratum ad altaria: que in eadem basilica
erant tria. Primum in honore de beate geͥnitricis. duo cir¬
cum posita in honore beat laurentii martiris. ⁊ beat be¬
nedict abbatis. Cadem igit᷑ hora affuit uiro dei predicta
beata uirgo: duobus illis stipata ministris. beato scilicet
laurentio.⁊ beato benedicto. Aderant autem in ea sereni¬
tate ⁊ suauitate que eos dͤ cebat: ⁊ tam manifeste. ut
ex ipso introitu cellule. personas quoq discerneret sin¬
gulorum. Inponentesꝙ ei manus. ⁊ loca doloeis attactu
piissimo lenentes. om̃nem protinus egritudinem depu¬
lerunt. Siceatus ÷ enim ilico flematis riuus. ⁊ dolor om¬
dens pene iugiter.⁊ rarissime mouebatur: quociens sub¬
tahere se negociis poterat: aut orans. aut legens. auc sen¬

Expanded text:
obus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicenobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria: primum, in honore beatae Dei Genitricis; duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae personas quoque discerneret singulorum: imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim illico phlegmatis rivus, et dolor omdens pene jugiter, et rarissime movebatur; quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scri
Abbreviated transcription (Latin):
lutus: ⁊ homo de in se reuersus est. Cumq ex hoc magis disso¬
lutionem su corporis irminere speraret. uisio altera lon¬
ge dissimilis est secuta. Siquidem uelut in littore quodã
positus uidebatur sib nauem que se tͣnsueheret expetare.
Cumq applicuisset nauis ad litus. festinabat ingredi:⁊
illa ced̾ens inpingebat in aquam. Usq tercio ita faciens.
tandem relicto. eo nauis ibat ⁊ nõ reuertebat᷑. Intellext
autem protinus. nec dum tempus sue migrationis adẽe
adhuc tamen crescebat dolor. eo utiq magis molestus:
quominus iam eum spes inminentis exitus solabatus.
Contigit autem aduesꝑante iam die. ut ceteris fratibus iux¬
ta consuetudinem accedentibus ad lectionem collationũ:
solus abbas cum duobus frat᷑ibus sib assistentibus. remane¬
ret: indiuersiorio in quo iacebat. Cumq uehementiꝰ affligere¬
tur.⁊ supra uires dolor excresceret: aduocans alterum ex du¬

Expanded text:
lutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, visio altera longe dissimilis est secuta. Siquidem velut in littore quodam positus, videbatur sibi navem, quae se transveheret, exspectare. Cumque applicuisset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis molestus, quominus jam eum spes imminentis exitus solabatur. Contigit autem advesperascente jam die, ut caeteris fratribus, juxta consuetudinem accedentibus ad lectionem collationum, solus Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e du
Abbreviated transcription (Latin):
aliam reuelationem cognita eius liberatione meruit ꝯsolar¬
Nfirmabatur aliquando ipse uirdez.⁊ uelut riuulus quidam
flegniatis incessanter ab eius ore fluebat. Unde exhausto corꝑe.
usq quaq deficiens: paulominus ad extrema deuenit. Conuene¬
funt itaq filii.⁊ amic eius. uelut ad exequias tanti patris.
tribunal domini sibi uisus est presentar. Affluit ⁊ sathan: ex
aduerso imꝑbis eum accusationibus pulsans. Ub uero ille omnia
fuerat prosecutus. ⁊ uiro de pro sua fuit parte dicendum. nicħ
territus aut turbatus. ait. fãteoe. non sum dignus ego. nec pro¬
priis possum meritis. regnum obtinere celorum. Ceterum
dupplici iure illud obtinens dominus meus. hereditare scilicet
patris. ⁊ merito passionis. altero ipse conten tus. Alterum mi¬
chi donat. ex cuius dono iure illud michi uendicans. non con¬
fundor. In hoc uerbo confusus inimicus: conuentus ille so¬

Expanded text:
aliam revelationem cognita ejus liberatione meruit consolaraliam revelationem cognita ejus liberatione meruit consolarnfirmabatur aliquando ipse Vir Dei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore confluebat: unde exhausto corpore usquequaque deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris. tribunal Domini sibi visus est praesentari. Adfuit et satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat prosecutus, et Viro Dei pro sua fuit parte dicendum; nihil territus aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum meritis regnum obtinere coelorum. Caeterum duplici jure illud obtinens Dominus meus, haereditate scilicet Patris et merito passionis, altero ipse contentus, alterum mihi donat; ex cujus dono jure illud mihi vindicans non confundor. » In hoc verbo confusus inimicus, conventus ille so
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ex eis fuit quod ob fratrum commonicionem ali¬
quociens etiam ipse pater commemorare solebat. FrateR
quidam bone intentionis. sed ourioris erga ceceros fratres
conuersionis.⁊ minus conpatiens quam deberet: in monasterio de¬
functus est. Post paucos autem dies uiro dei apparuit. uultu
lugubr: ⁊ habitu miserabili. significans non ad uocum sib
cuncta succedere. Interrogatus autem ab eo quid sib esset:
quatuor dilacerãtis sese traditum querebatur. Ad quod uerbũ
continuo impulsus est.⁊ quas precipitanter expulsus a facie
uin dei. Qui grauius ingemiscens post tergũ eius clamauit. Pre¬
cipio inquit tibi etiam nomine domini. ut qualiter cecũ
agatur in proximo michi iterum innotescas. ⁊ conuersus ad
orationem pro eo. ⁊ oblationem hostie salutaris. aliquos etiã
fratruni quorum ampliorem nouerat siuctitatem: eidem sub¬
uenire monebat. Nec uero destitit. donec sicut preceperat per

Expanded text:
tamen ex eis fuit, quod ob fratrum commonitionem alitamen ex eis fuit, quod ob fratrum commonitionem aliquoties etiam ipse Pater commemorare solebat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autem ab eo quid sibi esset, quatuor dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio, inquit, tibi in nomine Domini, ut qualiter tecum agatur in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae 1251 salutaris, aliquos etiam fratrum, quorum ampliorem noverat sanctitatem, eidem subvenire monebat. Nec vero destitit, donec, sicut praeceperat, per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam
statim sanitatem reuersus uultu deinceps placidissimo exi¬
rauit. Noluit autem dominus sollicitum abbatis animum:
huius rei cognitione fraudati. Si quidem post aliquot dies
idem Galdricus apparens ei in uisu noctis. cum omnia erga
se ꝓspera esse scscitant responderet.⁊ in magna sese gratula¬
retur felicitate locatum: demum interrogatus est quidnam
sib uoluit. tam acerba illa in morte. tamq repentina cõmoto.
Sicebat enim quod ea hora duo sp̃a nequam uelut inputeũ
horrende ꝓfunditatis eum precipitare parassent: unde teritꝰ
ita contremuit. sed beato petro accurrente ereptus. nichil
sensit deinceps lesionisamm inu mua¬
ongum esset cuncta narrare que super his qui ex hac
uita discesserant: ⁊ eorum felicitate seu etiam necessita¬
te. diuina ei gratia reuelare ab ipsis miciis consueuit. Unum

Expanded text:
et toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam et toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam statim serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari: siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei in visu noctis, cum omnia erga se prospera esse sciscitanti responderet, et in magna sese gratularetur felicitate locatum; demum interrogatus est, quidnam sibi voluit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem, quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent, unde territus ita contremuit: sed beato Petro accurrente ereptus, nihil sensit deinceps laesionis. 38. ongum esset cuncta narrare, quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate, seu etiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis initiis consuevit. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
signum in manu serui su xp̃s effecit mundo celebre.
zelo pie sõ licitudinis eius mansuetudinem sicut
prediximus duris. increpationibus obruebat: grauissimis
febribus laboraret. Demum in grauescente morbo. ipsa
dolouis magnitidine supeiteur: abbutem huimi iuppsi¬
iatione compellat. ut sui nusereat᷑.⁊ opem sibi ferat quam
ceteris consueuit. At ille euius sp̃c super mel dulcis. pͥmum
leuiter breuitq commemorans crebras super huiusmodi ob¬
iurgationes ipsius. ⁊ imponens ei ne forte hec diceret temp¬
tans eum: ꝑsistenti tñ manum imponit. ⁊ febrem abscedere
iubet. Nec moiͥa ad imperium eius reliquit eum febris. exer¬
tum insemet ipso quod in ceceris arguebat. Idem quoꝙ Galdiz¬
cus cum in clara ualle aliqͣntos iam peregisset annos: fer¬
uens sp̃u. ⁊ cocius boni emulator ex hac luce mgrauit. Qui
Ante unam fere horam mortis turbatus ad momentum.

Expanded text:
signum in manu servi sui effecit Christus mundo celebre. signum in manu servi sui effecit Christus mundo celebre. zelo piae sollicitudinis, ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili suppcatione compellit, ut sui misereatur, et opem sibi ferat quam caeteris consuevit. At ille, cujus spiritus super mel dulcis, primum leniter breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et imponens ei, ne forte haec diceret tentans eum, persistenti tamen manum imponit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam peregisset annos, fervens spiritu et totius boni aemulator, ex hac luce migravit. Qui ante unam fere horam mortis turbatus ad momentum,
Abbreviated transcription (Latin):
impletur. Nerum frater eius gerardus. ⁊ Galdricus auunds.
qui erant cum eo. non parum territi ⁊ turbati secrecius eũ
super tal pronissione conueniunt: durius arguunt. aerꝰ
inue̾unt᷑. Quibus breuiter simpliciterq respondens: facere
inquit potest facile deus: quod difficile credere uos po¬
testis. Itaq post secretam orationen. ad oblationem sa¬
crificii inmortalis accessit. Quo offerente: nuncius suꝑ¬
uenit. qui indicaret prefatum iosbertum libere iam lo¬
quentem rogare obnotius ut uir dei festinaret ad ei
lui post oblatum sacrificiũ uenienti. cum lacrinus ⁊
gemitu. peceata confessus. diuina sacramenta susce¬
pit:⁊ duobus aut tribus post hec diebus uiuens ⁊ loquẽ
ea maxime que preceperat sanctus abbas. constituie sine
ulla retractione seruari. Sed ⁊ disposuit domui sue. et
elemosinas dedit: et sic demum xp̃iano more in bona
spe misericordie dei animam exalauit. Et hoc quidem

Expanded text:
impletur. Verum frater ejus Girardus et Galdricus avunculus, impletur. Verum frater ejus Girardus et Galdricus avunculus, qui erant cum eo, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facere, inquit, potest facile Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem ad oblationem sacrificii immortalis accessit. Quo offerente nuntius supervenit qui indicaret, praefatum Josbertum, libere jam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit, et duobus aut tribus post haec diebus vivens et loquens. ea maxime quae praeceperat Abbas sanctus, constituit sine ulla retractatione servari. Sed et disposuit domui suae, et eleemosynas dedit: et sic demum christiano more in bona spe misericordiae Dei animam exhalavit. Et hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quelam. Unde ⁊ filius eius iosoertus innior ⁊ om̃s
simul amie eo magis affligebantur dolore. quod
sine confessione ⁊ uatico uir magnificus ⁊ magni¬
fice honoratus obiret. sucurrit nuncius ad abba¬
tem. Ñ eq enĩ tunc in monasterio erat. Uenit.⁊ in¬
uenit eum triduo iam sic tacentem. Compassus autẽ
homini sed ⁊ motus lacrimis filii eius ⁊ simul lugen¬
tuim cederorum. ꝯfisus de misericor de sermonem
magnificum protulit eis dicens. Nocum est uobis
quod homo ite in plurlous gauaut erdesi as . op¬
pressit pauꝑes. offendit deum. Si michi creditis ut ecclesiis
restituantur ablata.⁊ usurpate ingrauamen pauperum ꝯ¬
suetudines dimittant᷑: loquetur adhuc. ⁊ suorum confessio¬
nem faciet delictorum. diuina quoq suscipiet sacramenta
deuotus. Mitant᷑ omnes. letatur filius. familia omnis exul¬
tat: quicquid precipit homo dei firmiter ei ꝓmttitur. ⁊

Expanded text:
quelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes quelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes simul amici eo magis affligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et motus lacrymis filii ejus, et simul lugentium caeterorum, confisus de misericordia Dei, sermonem magnificum protulit eis, dicens: « Notum est vobis quod homo iste in pluribus gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit Deum. Si mihi 1250 creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur; loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet Sacramenta devotus. » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat; quidquid praecipit Homo Dei, firmiter ei promittitur et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo miraculo quod ꝑ manum eius fieri uidit: pre¬
dictum Guidonem germanum eius affuisse. Erat enĩ
eis tͥnsitus ꝑ castruni nantonis interritorio senonum:
⁊ iuuenis quidam cuius pedem fistula occupauerat.
predict bernardi patris. tactum ⁊ benedictionem. cum
multa suplicatione peceb̾at. Signatus autem statim ꝯ¬
ualuit. ⁊ paucissimos post dies regress per idem opidũ
sanun eum atq incolunien inuenerunt. Ceterum se¬
pedictus beat iur frater ne ipso quidem poterat cõ¬
pese miraculo quo minus in creparet eum ⁊ presũi¬
tionis argueret. quod acquieuerit tangere homi¬
neni: Tanta si quidem caritate pro eo sollicitus
ualle tempus iur dñs bernardus explesset: con¬
tigit uirum nobilem. ipsius scd̃m carnena propuiqum.
Iosbertum de firmitate quod ÷ opidum prorimum clare¬
ualens monasterio grauit̃ infirmari. Qui subito pre¬
occupatus. amisit penitus intellectum pariter. ⁊ lo¬

Expanded text:
primo miraculo quod per manum ejus fieri vidit, praeprimo miraculo quod per manum ejus fieri vidit, praedictum germanum ejus adfuisse Guidonem. Erat enim eis transitus per Castrum-Nantonis in territorio Senonum, et juvenis quidam, cujus pedem fistula occupaverat, praedicti patris Bernardi tactum et benedictionem cum multa supplicatione petebat. Signatus autem statim convaluit, et post paucissimos dies regressi per idem oppidum, sanum atque incolumem invenerunt. Caeterum saepe dictus beati Viri frater ne ipso quidem poterat compesci miraculo, quominus increparet eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitus alle tempus vir Domini Bernardus explesset, contigit virum nobilem, ipsius secundum carnem propinquum, Josbertum de Firmitate, quod est oppidum proximum Clarae-Vallensi monasterio, graviter infirmari. Qui subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et lo
Abbreviated transcription (Latin):
rãt autem huius uir beati fratres.⁊ filii sp̃uales.
mirantes super his que audiebant. ⁊ uidebant de eo.
Nec tamen more carnalium in gloriam eleuabantur
humanam: sed iuuenili eius etat ⁊ noue adhuc conuer¬
sationi. spũal sollicitudine metuebant. In quo nimirũ
zelo galdricus auunculus eius. ⁊ Guido primogenitus
fratrum. ceteros anteibãt: ut ipsos tanquam geminos
quosdam stimulos carnis sue. ne gr̃aruni magnitudo
eum extolleret. accepisse diuinitus uideretur. Neq eñĩ
parcebant durioribus uerbis exagitantes teneram uerecũ¬
diam eius. calumpniantes etiam bene gesta. signa oĩa
adnichilantes.⁊ hominem mansuetissimũ nichilq contͣ¬
dicentem. frequent̾ usq ad lacrimas in properiis. ⁊ obpro¬
briis. affligentes. Marrare solebat uenerabilis ep̃c lango¬
nensis Godefridus. sancti uir ⁊ ꝓpinqus sanguine. ⁊ in
couuers one soeus.⁊ et cuncfonlua idinduus comes.

Expanded text:
Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales mirantes super his, quae audiebant et videbant de eo. Nec tamen more carnalium in gloriam elevabantur humanam, sed juvenili ejus aetati et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitudine metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Guido primogenitus fratrum, caeteros anteibant; ut ipsos tanquam geminos quosdam stimulos carnis suae, ne gratiarum magnitudo eum extolleret, accepisse divinitus videretur. Neque enim parcebant verbis durioribus, exagitantes teneram verecundiam ejus, calumniantes etiam bene gesta, signia omnia annihilantes, et hominem mansuetissimum, nihilque contradicentem, frequenter usque ad lacrymas improperiis et opprobriis affligentes. Narrare solebat venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, sancti Viri et propinquus sanguine, et in conversione socius, et extunc per omnia individuus comes,
Abbreviated transcription (Latin):
nastico ordine antique religionis feruorem. prim¬
cias iuuentutis sue dedicauit: exemplo ⁊ uerbo. iutͣ
septa monasteris ad fr̃m salutem omni studio ua¬
ca ns. Postmodum cum eum a cominuni conuersa¬
tione conuentus. infirmitatis necessitas plus solito
sequestraret: ħ pͥma cepit esse occasio. ut quas ho¬
niubus de seculo erpositus quoeum iam ad eun
multitudo magna confluebat. Ipse etiam presen¬
tiam suam liberius eis ac liberalius accomodans.
uerbum uite predicaret. Cumq longius a monasterio
pro causis ecclesie cõmunibus interdum obedientia tra¬
heret᷑ : ⁊ quocumq ueniret de deo silert non posset. ⁊
agere quȩ de sunt. non cessaret: sic in breui apud hõies
innotuit. ut ecclesia dei tam utli membio in corꝑe suo
reperto. ut ad quod cumq oportebat. non dissimularet.
ab eo tempore copiosius addita ÷ e de die in diem manife¬
statio sp̃c qui erat in eo ad utilitadem sermo scił fecun¬

Expanded text:
nastico Ordine antiquae Religionis fervorem, priminastico Ordine antiquae Religionis fervorem, primitias juventutis suae dedicavit, exemplo et verbo intra septa monasterii ad fratrum salutem omni studio vacans. Postmodum cum eum a communi conversatione conventus, infirmitatis necessitas plus solito sequestraret; haec prima coepit esse occasio, ut quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius accommodans, verbum vitae praedicaret. Cumque longius a monasterio pro causis Ecclesiae communibus interdum obedientia traheretur; et quocumque veniret, de Deo silere non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret: sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat, non dissimularet. Ab eo tempore copiosius addita est ei de die in diem manifestatio spiritus, qui erat in eo ad utilitatem; sermo scilicet fecun
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus ꝓponebatur miitanda. frugalis continencie
eremplo carere non debuit. In quo seruus dei ⁊ si nimie¬
tate forsitan excessit: piis certe mentibus non de nimie¬
tate. s de feruore exemplum reliquit. Sane non confln¬
debatur ex hoc accusare seipsum: ut pote qͥuerebatur oĩa
opeta sua. arguens se quod seruitio dei ⁊ fratrum suoꝵ
abstulerit corpus suum: dum indiscreto feruore unbe.¬
cille illud reddidit. ac pene inutile. Infirmus : in
opere de potens factus est: uirtus namq dei uehe¬
mentius in infirmitate eius refulgens: digniorem qͣn¬
dam apud homines ei fecit reuerentiam.⁊ in reueren¬
tia auctoritatem.⁊ in auctoritate obedieontiam.Iam
tunc enim ad opus predicationis diuinitus aptabat᷑.
ad qd̾ ut supͣ dictum ẽ ex utero matris sue cum tẽ¬
stimonio diuine reuelationis. olim fuerat presigna¬
tus. Et primum quidem cirta resuscitandũ. in mo¬

Expanded text:
omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo Servus Dei etsi nimietate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore exemplum reliquit. Sane non confundebatur ex hoc accusare seipsum, utpote qui 1249 verebatur omnia opera sua, arguens se quod servitio Dei et fratrum suorum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud reddidit ac pene inutile. 34. Infirmus tamen, in opere Dei potens factus est. Virtus namque Dei vehementius in infirmitate ejus refulgens, digniorem quamdam apud homines ei effecit reverentiam, et in reverentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuerat praesignatus . Et primum quidem circa resuscitandum in mo
Abbreviated transcription (Latin):
tores humiliter legens nequaquã sensibus eorume
suos sensus equabat. sed subiciebat formandos: ⁊ uesti¬
gus eorum fi deliter in herens. sepe de fonte unde illi
fortia mundi huius. Quid enim aliquando pro
infirmitate qualibet eius remansit nufectum qd
per eum secundum datam sibi gr̃am fier opor̾¬
teret: Quis nostra etate quantumiuis robusti cor¬
poris ⁊ accurate ualitudinis. tanta aliquando fe¬
cit quanta iste moribundus. ⁊ languidus ad hono¬
rem dei ⁊ sancte ecclesie utilitatem: S quantũ
postea numerum hominum uerbo ⁊ ęxemplo tͥnt̃
de seculo: non solum conuersionem sed ad ꝑfeccio¬
nem. Qnͣtas ex eis ꝑ totum xp̃ianum orbem con¬
stituit domos. seu ciuitates refugii: Quicumq
enim peccauerunt ad mordem. ⁊ eterne mortis rei iu
giunt ad eas. ⁊ faluant᷑ in eis. sed ⁊ que bona in muneris
homibus singillatim prestitit. ꝓ causa. pro persona. pro
loco. pro tempore. quis enumeret. Uita uero eius que

Expanded text:
itores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum itores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi fortia mundi hujus. Quid enim aliquando pro infirmitate qualibet ejus remansit imperfectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis nostra aetate, quantumvis robusti corporis et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste moribundus et languidus, ad honorem Dei et sanctae Ecclesiae utilitatem? O quantum postea numerum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo, non solum ad conversionem, sed ad perfectionem! Quantas ex eis per totum christianum orbem constituit domos, ceu civitates refugii! Quicunque enim peccaverunt ad mortem, et aeternae mortis rei judgiunt ad eas, et salvantur in eis. Sed et quae bona innumeris hominibus singillatim praestitit, pro causa, pro persona, pro loco, pro tempore, quis enumeret? Vita vero ejus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exterius laborabat absq iactura inte¬
rioris suauitatis. Nam quicquid in
scripturis sp̃ualiter senciebat. marime
in siluis.⁊ in agris. meditando. ⁊oran¬
do se accepisse confitebature. ⁊in hoc
aliquando nullos se magistros. habuisse.
nisi quercus ⁊ fagos. iocõ illo suo grati¬
oso inter amicos dicere solebat. feriatus audem a la¬
bore uel opere ext̾iori iugiter autnorabato latude¬
bebut ut meditalutur. Ap orandum si se solitude
ꝯefonet ei utebatur si nauten ubicum ꝙ seu apud se
cei in turba esset solitudinem cordis use sibi effic¬
ens ubiq solus erat. sanonicas autem scripturas
simplicit᷑ ac seriatim libentuss ai sepius legebatenec
uir iagis quam ipsarum uerbis. eas intellgere se
dieebat ⁊ quiequid in eis diuine sibi elucebat uen¬
tatis. Aut iuitutis. in prime sibi originis fonte ma¬
gis quam indecurrentibus expositionum riuis sape
destabatur. Sanctos tamen ⁊ orcodoxos earum expos¬

Expanded text:
et exterius laborabat absque jactura inteet exterius laborabat absque jactura interioris suavitatis. Nam quidquid in Scripturis spiritualiter sentiebat, maxime in silvis et in agris meditando et orando se accepisse confitebatur: et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos joco illo suo gratioso inter amicos dicere solebat. Feriatus autem a labore vel opere exteriori, jugiter aut orabat, aut legebat, aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerret, ea utebatur; sin autem, ubicunque seu apud se, seu in turba esset, solitudinem cordis ipse sibi efficiens, ubique solus erat. Canonicas autem Scripturas simpliciter ac seriatim libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat, et quidquid in eis divinae sibi elucebat veritatis aut virtutis, in primae sibi originis fonte magis, quam in decurrentibus expositionum rivis sapere testabatur. Sanctos tamen et orthodoxos earum expos
Abbreviated transcription (Latin):
uicio.⁊ ordinis districtione.⁊ rigore discipline. ꝓpt̃
quod cõmunis uite sue conuersationis feruen¬
tissimꝰ emulator. cum opus aliquod manuum
actitarent fratres. quod seu minor usus ei seu
impericia denegabat: fodiendo seu ligna ceden¬
do.⁊ propriis humeris deportando. uel quibus¬
libet eque laboriosis laboribus illud redime¬
bat. Sbi uero uires deficiebant: ad uiliora ꝙ̃
opera confugiens. laborem humilitate recon¬
ꝓ ensabat. ⁊ mirum in modum.is qui tantã
incontemplatione rerum sp̃ualium ac diui¬
narum acceperat gr̃am: circa talia non so¬
lum occupar paciẽbatur. sed ⁊ plurimum
delectabatur. Set ⁊ mortificata ut dictum ÷
sensualitate. ipse priuilegio maioris gr̃e.in
uirtute sp̃e. simł ⁊ totus quodam modo
exterius laborabat. ⁊ totus interius deo
uacabat : in altero pascens consciencuã.
in altero deuocionem. laboris ergo dem¬
pore ⁊ intus orabat. seu meditabatur
absq intermissione exterioris laboris:

Expanded text:
Ordinis districtione, et rigore disciplinae. Propter quod communis vitae seu conversationis ferventissimus aemulator, cum opus aliquod manuum actitarent fratres, quod seu minor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, et propriis humeris deportando, vel quibuslibet aeque laboriosis laboribus illud redimebat. Ubi vero vires deficiebant, ad viliora quaeque opera confugiens, laborem humilitate recompensabat. Et mirum in modum is qui tantam in contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia non solum occupari patiebatur, sed et plurimum delectabatur. Sed et mortificata, ut dictum est, sensualitate, ipse privilegio majoris gratiae in virtute spiritus simul et totus quodammodo exterius laborabat, et totus interius Deo vacabat: in altero pascens conscientiam; in altero, devotionem. 32. Laboris ergo tempore et intus orabat, seu meditabatur absque intermissione exterioris laboris,
Abbreviated transcription (Latin):
intueretur euntem illum. expergefactus est. et occurrit pro¬
tinus ei uerbum illud quod ad iohannem in apocalipsi olĩ¬
de celo sonuit. beati mortui qui in domino mouuntur.
Ut autem mane locutus est abbati suo et fratribus. patrẽ
sanctum ex hac iuda migiasse dicebat. et notantes diem.
ac diligentius inquirentes: ut audierant inuenerunt:¬

Expanded text:
intueretur euntem illum, expergefactus est: et occurrit prointueretur euntem illum, expergefactus est: et occurrit protinus ei verbum illud, quod ad Joannem in Apocalypsi de coelo sonuit: Beati mortui qui in Domino moriuntur . Ut autem mane locutus est abbati suo et fratribus, Patrem sanctum ex hac vita migrasse dicebat. Et notantes diem, ac diligentius inquirentes, ut audierant, invenerunt