comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͣd seruũ ex suscepto regimine elatum.
quȩ post supplicia maneant: indicat di¬
cens: Qd si dixerit malus ille seruus in
corde suo. moram facit dñs meus uenire.
& ceꝑit ꝑcutere conseruos suos. mandu¬
cet autẽ & bibat cũ ebrus: ueniet dñs
serui illiꝰ in die qua non sꝑat. & hora qua
ignorat. & diudet eum. partẽq eiꝰ po¬
net cũ hẏpocritis. Int̾ hypocritas enun
iure computat᷑. qui ex simulatione disci¬
plinȩ ministeriũ regiminis: uertit in
usũ dampnationis. Et tamen ñ non quã
grauiꝰ delinqͥtur. si int̾ ꝑuersos plꝰ eqͣ¬
litas quã disciplina castodit᷑. Quia enim
falsa pietate suꝑatus ferire hely delin¬
quentes filios noluit. apud districtũ udi¬
cem semetipsũ cũ filiis crudeli dampna¬
tione ꝑcussit. Hinc namq ei diuina uoce
dicit᷑. Honorasti filios tuos magis quã me.
Hinc pastores increpat ꝑ ꝓpħam dicens.
Qd fractum ẽ non alligatis. & qͦd abiectũ
ẽ non reduxistis. Abiectum enĩ reducit᷑.

Expanded text:
est quod servum ex suscepto regimine elatum quae post supplicia maneant indicat, dicens: Quod si dixerit malus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere conservos suos, manducet auservi illius, in die qua non sperat, et hora qua ignorat, et dividet eum, partemque ejus ponet cum hypocritis . Inter hypocritas enim jure deputatur, qui ex simulatione disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationis; et tamen nonnunquam gravius delinquitur si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prophetam, dicens: Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est non reduxistis . Abjectus enim reducitur
Abbreviated transcription (Latin):
ta non deserit. Seruanda eͣ itaq & in
corde humilitas. & in oꝑe disciplina
atq int̾ hec sollert᷑ intuendũ. ne dũ in
moderatiꝰ custodit᷑ uirtus humilitatis:
soluantur iura regiminis. & dũ prelatus
quisq plꝰ se quã decet deicit: subditoꝵ uita¬
restringere sub disciplinȩ uinculo ñ possit.
Teneant gͦ rectores exterius qͦd ꝓ alioꝵ uti¬
litate suscipiunt. seruent interiꝰ. qͦd de sua
estimatione ꝑtimescunt. S tam̃ quibꝰdam
signis decent̾ erumpentibꝰ. eos apud sȩ ẽẽ
humiles etiã subiecti dep̾hendant. qͣtinus
& in auctoritate eoꝵ quod formident ui¬
deant. & de humilitate qͦd imitent᷑ a gnos¬
cant. Studeant gͥ sine int̾missione qui p̾¬
sunt. ut eoꝵ potencia. qnͣto magna exteriꝰ
cernit᷑: tanto apud eos interius depͥmat᷑.
ne cogitacione uincatur. ne indelectaci¬
onem sui animũ rapiat. ne iam sub se
mens eam regere n possit: cui se libidine

Expanded text:
ta non deserit. Servanda itaque est et in ta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendumoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine
Abbreviated transcription (Latin):
tione nescimꝰ. qui tam̃ cu condescensionis
suȩ pacientiã diluendis ꝓximoꝵ confessi¬
onibꝰ p̃parant: uelud ante fores tẽpli lu¬
terem portant. ut qͥsqͥs intrare ȩtͣnitatis
ianuã nitit᷑ : temptaciones suas m̃ti pas¬
toris indicet. & quasi in bou̾ luterẽ. cogi¬
tacionis uł oꝑis manꝰ lauet. Et fit ple¬
rumq ut dũ rectoris animꝰ aliena temp¬
tamenta condescendendo cognoscit. au¬
ditis tẽptacionibꝰ etiã ipse pulset᷑. quia &
hȩc eade ꝑ qu̾a ppłi multitudo diluit᷑. aqua
ꝓculdubio luteris inquinat᷑. Nam dũ sordes
diluentiũ suscipit. quasi suȩ mundiciȩ se¬
renitatẽ ꝑdit. S hȩc neqͣquã pastori tim̃da
st̃: qã dõ subtilit̾ cuncta pensante. tanto
faciliꝰ a sua eripit᷑. qͣnto misericordius ex ali¬
ena temptacione fatigat᷑.¬

Expanded text:
 cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda sunt, quia Deo subtiliter cuncta pensante, tanto facilius a sua eripitur, quanto misericordius ex aliena tentatione fatigat
Abbreviated transcription (Latin):
orationi inheret. miracula in urbibꝰ ex¬
ercet. imitacionis uidelicet iam bonis
rectoribꝰ sternens. ut & suã suma contẽ¬
plando appetunt. necessitatibꝰ tam̃ infir¬
mantiũ cõpatiendo misceant᷑. qͥa tunc
ad alta caritas mirabilit᷑ surgit. cũ ad
nna ꝓximoꝵ se misericorditer adtra¬
hit. Et quo benigne descendit ad infi¬
ma: ualent᷑ recurrit ad sũma. Tales au¬
tẽ sese qui p̾sunt ex hibeant. quibꝰ sub¬
iecti occulta quoq sua ꝓdere ñ erubescant.
ut cũ temptacionũ fluctꝰ paruuli tolerant.
ad pastoris mentẽ quasi ad matris finu̾ re¬
currant. & hoc qd in se inqͥnari pulsantis
culpȩ sordib p̃uident: exhortacionis etꝰ
solatio & lacrimis orationis lauent. Unde
& ante fores templi ad abluendas in gredi¬
entiũ manus: mare eneũ. idest luterem
xii. boues portant. Qͥ quidẽ facie exterius
eminent. s ex posterioribꝰ latent. Qd nãq

Expanded text:
orationi inhaeret, miracula in urbibus exorationi inhaeret, miracula in urbibus exercet ; imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens; ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantur, quia tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infirma, valenter recurrit ad summa. Tales autem sese qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex posterioribus latent. Quid namque
Abbreviated transcription (Latin):
do transcendere. & eunde̾ se auditoribꝰ
condescendendo tẽperare. Hinc iacob dño
desuꝑ innitente. & uncto deorsũ lapide.
ascendentes ac descendentes angłos uidit.
qͥa scilicet p̾dicatores recti. nͣ solum sur¬
sum scm̃ caput ȩccłȩ uidelicet dñm con¬
templando appetunt. s deorsũ quoq
ad menbra illiꝰ miserundo descendunt.
Hinc moyses crebro tabernaculũ intrat
& exit. & qui intꝰ in contẽplationẽ rapitur.
foris infirmantiũ negocus urget᷑. Intus dĩ
archana considerat. foris onera carnalium
portat. Qui de rebꝰ quoq dubus. semꝑ ad ta¬
bernaculũ recurrit coram testam̃ti archa.
dñm consulit. exemplũ ꝓcul dubio recto¬
ribꝰ pͥbens. ut cũ foris ambigunt qͥd dispo¬
nant: ad mentẽ semꝑ quasi ad tab̃naculũ
redeant. & uelud corã testamenti archa
dñm confulant. & sic dehis in quibꝰ du¬
bitant: apud semetipsos intꝰ sacͥ eloqnu
paginas requirant. Hinc ipsa ueritas ꝑ

Expanded text:
do transcendere, et eumdem se auditoribus do transcendere, et eumdem se auditoribus condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sursum sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum, contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit; et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit: exemplum proculdubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant; et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas pe
Abbreviated transcription (Latin):
tis inserit᷑. & tam̃ ꝑ condescensionis uiscera
carnaliũ cubile ꝑscrutat᷑. Et qu̾e subleuatꝰ
ad inuisibilia erigit. hc̃ miseratꝰ ad secreta
infirmantiũ oculũ cordis flectit. Cȩlum
contẽplatione transcendit. nec tam̃ stratũ
carnaliũ sollicitudine deserit. qͥa cõpage
caritatis sũmis simul & infimis uinctꝰ. &
in semetipso uirtute sp̃c ad alta ualenter
rapit᷑. & pietate in aliis ȩquanimit᷑ infirma¬
tur. Hinc & enĩ dicit. Qͥs infirmat᷑ & ego non
infirmor: Qͥs scandalitat᷑ & ego ñ uror. Hinc
rursũ ait. factus sũ uideis tanquã uideus.
Qd uidelicet exhibebat ñ amittendo fidẽ
s exten do pietatẽ. ut in se ꝑsonã infide¬
lium tranfigurans: ex semetipso disceret
qͣlit̃ aliis misereri debuisset. quatinꝰ hoc
illis impenderet. qd sibi ipse si ita ẽe̾t im¬
pendi recte uoluisset. Hinc iterũ dicit.
Siue mente excedimꝰ do. siue sobrii sumꝰ
uobis. qͥa & semetipsũ nouerat contẽplan-¬

Expanded text:
tis inseritur, et tamen per condescensionis viscera carnalium cubile perscrutatur; et quem sublevatus ad invisibilia erigit, hunc miseratus ad secreta infirmantium oculum cordis flectit. Coelum contemplatione transcendit, nec tamen stratum carnalium sollicitcharitatis summis simul, et infimis junctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta valenter rapitur, et pietate in aliis aequanimiter infirmatur. Hinc etenim dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Hinc rursus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus . Quod videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis misereri debuisset, quatenus hoc illis impenderet, quod sibi ipse, si ita esset, impendi recte voluisset. Hinc iterum dicit: Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis ; quia et semetipsum noverat contemplan
Abbreviated transcription (Latin):
moralibꝰ diximꝰ. disciplina uel miscdĩa
multũ destituit᷑. si una sine altera tene¬
atur. S erga subiectos suos inesse recto¬
ribus debet & iuste consulens miscłia.
& pie seuiens disciplina. Hinc nãq ẽ qͦd
docente ueritate. ꝑ samaritani stucdium
semiuiuꝰ. in stabulũ ducit᷑. & uinũ atq
oleum uulneribꝰ eius adhibet᷑ ut ꝑ uinũ
scilicet moderant᷑ uulnera. ꝑ oleum foue¬
antur. Necesse qͥppe est ut qͥsqͥs sanandis
uulneribꝰ preest. in uino morsũ doloris
adhibeat. in oleo molliciem pietatis. qua¬
tinꝰ ꝑ uinũ mundent᷑ putrida. ꝑ oleuͬ
sananda foueant᷑. Miscenda ẽ gͦ lenitas

Expanded text:
 diximus , disciplina vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur ; ut per vinum scilicet mordeantur vulnera, et per oleum foveantur. Necesse quippe est ut is qui sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Sit e
Abbreviated transcription (Latin):
intimi. ñ sine magno regunt᷑ subiecti. Q
nimirũ timor. dũ mentẽ rectoris humi¬
liat. purgat. ne hanc aut p̃suptio sp̃c ele
uet. aut carnis delectacio inqͥnet. aut ꝑ
terrenarũ rerũ cupidinẽ mnportunitatis
puluere cogitaciones obscurent. & quȩ tam̃
ñ pulsare rectoris animũ nequeunt. s festi¬
nare necesse ẽ ut repugnatione uincatur
ne uitiũ qͦd ꝑ suggestionẽ temptat: mollicie
delectacionis subigat. Cũq hȩc ab anmo tar¬
de repellit᷑. id uereor ne mucrone consensꝰ occi
ut uitȩ uiaᷤ subditis uiuendo denunciet.
& grȩx qͥ pastoris uocẽ moresq seqͥt᷑. ꝑ exempla
meliꝰ qua ꝑ uerba gradiat᷑. Qui enĩ loci sui ne¬
cessitate exigit᷑ sũma dicere. hac eadẽ necessi¬
tate cõpellit᷑ sũma monstrare. Illa nãq uox
libentiꝰ auditoꝵ cor penetrat. quã dicentis ui¬
ta cõmendat. qͥa qͦđd loqnͣdo imꝑat: ostenden

Expanded text:
intimi, non sine magno regantur timore subjecti. Qui nimirum timor dum mentem rectoris humiliat, purgat; ne hanc aut praesumptio spiritus levet, aut carnis delectatio inquinet, aut per terrenarum 15 rerum cupidinem importunitas pulvereae cogitationis obscuret: quae tamen non pulsare rectoris animum nequeunt, sed festinare necesse est, ut repugnatione vincantur, ne vitium quod per suggestionem tentat, mollitie delectationis subigat, cumque haec ab animo tarde repellitur, mucrone consensus occinus vitae viam subditis vivendo denuntiet, et grex, qui pastoris vocem moresque sequitur, per exempla melius quam per verba gradiatur. Qui enim loci sui necessitate cogitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum 509 cor penetrat, quam dicentis vita commendat; quia quod loquendo praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
pas metuunt. incassũ delmquentibꝰ ꝓmis
sa delinqñtibꝰ securitate blandiunt᷑. Qui
iniqͥtatẽ peccantiũ nequaquã aꝑiunt.
quia ab increpationis uoce conticescunt.
Clauis qͥppe aꝑtionis. ẽ sermo correptionis.
quia increpando culpã detergit. quã sepe
nescit ipse etiã qui ꝑpetrauit. Hinc paulus
lachiam dicit᷑. Labia sacerdotis custodiunt
scientiã. & legem requirt̃ ex ore eiꝰ. qͥa angłs
net dicens. Clama ne cesses qsi tuba exalta
uocẽ tuã. Preconis qͥppe officiũ suscipit qͥs¬
qͥs ad sacerdotiũ accedit. ut ante aduentũ
uidicis qͥ terribilit̾ sequit᷑ ipse scilicet cla¬
mando gradiat᷑. Sacerdos gͦ si p̃dicationis
ẽ nescius. quã clarioris uocẽ daturꝰ ẽ preco
linguarũ specie sc̃s sp̃c insedit. qͥa nimirũ
qͦs repleuerit de se ꝓtinus loquentes facit.
Hinc moysi p̾cipitur. ut in tabnaculũ sa¬
cerdos ingrediens: tintinnabulis ambiatur.

Expanded text:
pas metuunt, incassum delinguentibus pas metuunt, incassum delinguentibus promissa securitate blandiuntur; qui iniquitatem peccantium nequaquam aquia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis est sermo correctionis quia increpatio culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus lachiam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus net, dicens: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam. Praeconis officium suscipit, quisquis ad sacerdotium accedit, ut ante adventum Judicis qui terribiliter sequitur, ipse clamando gradiatur. Sacerdos ergo si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco linguarum specie Spiritus sanctus insedit, quia nimirum, quos repleverit, de se protinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur , ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
confortatꝰ ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ. qͥa nimirũ sc̃oꝵ¬
mens pͥncipalit̾ in sũmis erigit᷑. cũ exte¬
rius ꝑpeti abiecta cernunt᷑. Auro autem
lacincto ac purpure. bistinctꝰ coccꝰ adium¬
gitur. ut ante int̾ni uidicis oculos. om̃ia
uirtutũ bona ex caritate decorent᷑. &
cuncta quȩ corã hominibꝰ rutilant. hec
in conspectu occulti arbitri fłama inti
mi amoris accendat. quȩ scilicet caritas
qͥa dm̃ simul ac ꝓximũ diligit: quasi ex
duplici tinctura fulgescit. Qui gͥ sic ad
auctoris speciem anhelat. ut ꝓximoꝵ cu¬
ram negligat. uel sic ꝓpximoꝵ curã exeqͥt᷑
ut a diuino amore torpescat. dũ unũ hoꝵ
quodlibet negligit. insuꝑhumeralis orna¬
mento. habere coctũ bistinctũ nescit. S¬
cũ mens ad p̾cepta caritatis tendit. res¬
tat ꝓcul dubio ut ꝑ abstinentiã caro ma¬
ceretur. Unde & bistincto cocco torta biss
adiungit᷑. De terra & enĩ bissus nitenti

Expanded text:
confortatus est principatconfortatus est principatmens principaliter in summis erigitur, cum exterius perpeti abjecta cernuntur. Auro autem et hyacintho, ac purpurae, bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos, omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspecmi amoris accendat. Quae scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat; vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat: qui unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et his tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra etenim byssus nitenti
Abbreviated transcription (Latin):
destinasse. s ut dixi. qͦs ĩoꝑa ĩpietatis ꝙ mortis p̾sciuit nĩ p̃ordi¬
nauit nec ĩ pulit. ĩ qͥb dm̃ aditarundiã ꝓuotantes salutis fide.
aut p̾dicatã sibi acciꝑe nolt. aut dõ iurlice tĩ posst̃. ł acceptã male
utunt᷑. & ob hoc tradunt᷑ ĩ reꝓbũ sensũ ut fariat ea quȩ ñ c̃ ueniũt.
HNis pȩnã p̃destinatã ẽc̾ rite fatemꝰ. qđ ut ꝓbari ualeat solũ reor
pessimũ fore idẽ electionẽ discipulatꝰ sui bene a xp̃o ẽ ferendã¬
e usurũ ꝙ auatitia ardentẽ p̃cio iudeis dum traditurũ pȩi
ei p̃ destinauit ex merito. dieente ꝑ clauid spĩi scõ. Deus laudẽ meã
netarras qr os peccatoris & dolosi suꝑ me aꝑtũ ẽ .i. uidȩ. ł iude&¬

Expanded text:
s impietatis et mortis praescivit, non praeordinavit, nec impulit: in quibus Deum ad iracundiam provocantes, salutis fidem, aut praedicatam sibi accipere nolunt, aut Deo judice non possunt, vel accepta male utuntur, et ob hoc traduntur in reprobum sensum ut non faciant ea quae conveniunt, his poenam praedestinatam esse rite fatemur. Cupessimum fore, id est electione discipulatus sui bene a Christo collata male usurum, et avaritia ardentem pretio Judaeis Dominum traditurum, poenam ei praedestinavit ex merito, dicente per David Spiritu sancto: « Deus, laudem meam ne tacueris, quia os peccatoris et dolosi super me apertum est . » Id est Jud
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ nͥ ex dono dĩ habere posse credant̾ c̃sequens ẽẽ ut talib u̾bis
uteret᷑ ad ppłm ꝙ huiꝰ modi denuntiationib ominẽ lib̾i arbitru eui¬
tar& ĩ dustru. Qd̃ qr piissimꝰ doctor litteris eq ad qͦs seribit ag¬
no uerat idõ ait. s aiunt ut scribitis ꝙ postea ista cũ dict̃ ex hoc¬
gͦ potustis ad uertere ñ ipsũ hȩc dicere s eos deqͥb dixit. s aiunt
ut soribitis ꝙ ista c̃dict̃ qđ similit̾ apłs ait. sic̃ aiunt nos qͥdã di-
cere. faciamꝰ mala ut ueniant bana. Inferius ubi plenius ad ista
respond& multo manesti patȩ ꝗ hȩc ab ipso nũ ꝗ talit̃ dicta sint
ꝙ quantũ ei huĩ modi p̃dicationis forma displiceat ꝗ corrigens &
mandans atq em̃cdans tolerabiliorẽ audientib fac̃ quȩ uera st̃ tẽpcranᷤ
quȩ falsa st̃ reserans & pꝰ multa adiciens. lã uͦ qđ illis ũbis conectit᷑¬

Expanded text:
tia, non nisi ex dono Dei haberi posse credantur; consequens esse ut talibus verbis uteretur ad populum, et hujusmodi denuntiationibus omnem liberi arbitrii evitaret industriam. Quod quia piissimus doctor litteris eorum ad quos scribit agnoverat, ideo 254 dicit, Sed aiunt, ut scribitis; et postea, Ista cum dicunt. Ex hoc potuistis advertere, non ipsum haec dicere, sed eos de quibus dixit: Sed aiunt, ut scribicere, Faciamus mala, ut veniant bona. Inferius autem, ubi plenius ad ista respondet, multo manifestius patet quam haec ab ipso numquam taliter dicta sint, et quantum ei hujusmodi praedicationis forma displiceat; quam corrigens et mundans atque emendans, tolerabiliorem audientibus facit; quae vera sunt temperans, quae falsa sunt resecans, et post multa adjiciens :
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ẽ q ꝑsonarũ acceptor ñ ẽ ds̃ nec cuiꝰ ꝗ ꝑ sonã reũtet᷑. Descende
& siliqͥdo penetiaberis. hȩc nob̃ tã metuenda & ĩ c̃p̃hensibilia scerrta
deqͥb pauł expauit: ipse ĩ trepidus pande: Siautẽ ut suꝑiꝰ dixi
iactatꝰ curru inaniũ questionũ cades ĩ fluct uanȩ c̃tentionis. &
ueluti nauis deserta gubnacubo ꝑdiu̾sa ꝙ ĩ cognita littor& uolueris
uec ꝓrs ubi ꝓperas enauigare potes: reutere & sede ĩ portu fide
catbolicȩ. ubi te nulla possit ĩ fluctuosȩ curiositatis tẽpestas tͣbare
ł mergere. Quantũ libq etũ scite coneris iuditia dĩ eõ p̃hende ñ
uales uec ualeb̾. q sic̃ uemo scit hominũ quȩ st̃ hõis nͥ sp̃s hõis qͥi is

Expanded text:
on est acceptor Deus, nec cujusquam personam reveretur. Descende t si liquido penetraveris, haec nobis tam metuenda et incomprehensibilia secreta, de quibus Paulus expavit, ipse intrepidus pande. 6. Si autem, ut superius dixi, jactatus curru inanium quaestionum cadis in fluctus vanae contentionis, et veluti navis deserta gubernaculo per diversa et incognita littora volveris, nec prorsus ibi prospere navigare potes; revertere et sede in portu fidei catholicae, ubi te nulla possit fluctuosae curiositatis tempestas turbare vel mergere. Quantumlibet enim scire coneris, judicia Dei comprehendere non vales, nec valebis: quia sicut nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
pia tom̃ c̃stantiq doctrina abundant᷑ ꝓbauit p̃dicandã e̾ẽ
tionis effectus & p̃scientiã dĩ ꝗ ante scła ȩena qͥb t̾et collatur
sua dona p̾seruit. Cuiꝰ p̃dicationis qͥsq ẽ ĩ pugnatre aptissimꝰ ẽ pela¬
gianȩ elationis ad iutor. Hoc autẽ qđ ĩ fine posuistis supiori
capitulo ubi tẏrioe & sydomoȩ iñdacio facta ẽ debuit copulari.
ꝙ gĩã ĩ libri corpore eide causȩ sine eue ꝗ diu̾sȩ disputationis
it̃ iectione conexũ ẽ. Unde & responsio ꝗ p̾cecdentib subdidi.
Potest ꝙiã ad istas suffitere ĩ qͥb nulla ẽ obscuritas. si de fide. p̃¬
destinationis & gr̃ȩ dĩ ex q̃ ẽ omĩũ bonoꝵ origo. ꝑ seuerantiaq ine¬
xitx hoc teneat᷑ qđ habq ueritas: Frnita RẽS.

Expanded text:
pia tamen constantique doctrina abundanter probavit, praedicandam esse pia tamen constantique doctrina abundanter probavit, praedicandam esse us sua dona praescivit. Cujus praedicationis quisquis est impugnator, apertissimus est Pelagianae elationis adjutor. Hoc autem quod in fine posuistis, superiori capitulo, ubi Tyriorum et Sidoniorum mentio facta est, debuit copulari; quia etiam in libri corpore eidem causae, sine cujusquam diversae disputationis interjectione, connexum est. Unde et responsio, quam praecedentibus subdidi, potest etiam ad ista sufficere, in quibus nulla est obscuritas, si de fide praedestinationis et gratiae Dei, ex qua est omnium bonorum origo, perseverantiaque meritorum, hoc teneatur q
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uariratione cdãpnabilis mortalisq facta eñ ẽ ditione diuina geuera¬
lit̾ s ex debito pęna cruciat̾q gehenp. debet̾. uenia ã ñ merito
rat .i. p̃destinat ad ęt̾nã uitã. ceteros aut̃ pęna ut p̃dixi debita punti
qͥs ulo punit qr qͥd essent futuri p̃seiuit ñtam puniendos ipse
fec̃ ł p̃destinauit s tantũ ut dixi ĩ clãpnabili massa p̾seiuit qđ
libare : c̃tende cũ paulo ĩ mo si oules argue paplũ qͥ dixit xp̃o
ĩ se loquente. Oħo tuqͥs es qͥ respondeas dõNũ qͥđ dic̃ figm̃tu
ei qͥse fingit. ut qͥđ me sic fecisti. Anñ hab& potestatt̃ figuł luti
ex eadẽ massa farere aliud qͥdẽ uas ĩ bonorẽ. aliuo ĩctumelia

Expanded text:
divina, generaliter ex debito poena cruciatusque gehennae debetur; venia vero non merito, raedestinat ad aeternam vitam: caeteros autem poena, ut praedixi, debita punit; quos ideo punit, quia quid essent futuri praescivit, non tamen puniendos ipse fecit vel praedestinavit, sed tantum, ut dixi, in damnabili massa praescivit. liberare: contende cum Paulo, imo si audes, argue Paulum, qui dixit, Christo in se loquente, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Utquid me sic fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc omĩa si recte dicta ft̃ scrutabilia st̃ iuditia di. ꝙ ues¬
tigabiles uiȩ ei. nec occultũ ẽ qͣre ille potiꝰ ꝗ iste saluet᷑. ꝙ ĩ
qđ plurimi lib̾ant᷑. Ab sit hȩc acotholixis cordib absit talis ĩpie¬
tas. ut quẽ ꝗ puteniꝰ nieritis suis erui depotestate tenebtarũ ꝙ ĩ regnũ filu
bet᷑ ut ꝑcat. & sic̃ ñ possumꝰ c̃ queri de eo qđ ĩ p̃titis scłis dimisit
oũis ĩ gredi uias suas: ita iustã ñ haberemꝰ querelã. sicũ eis cũ qͥb nob
fuit causa cõmunis cessante ad huo grã ꝑiremꝰ quȩ tam̃ sic̃ tc̃ de omi
munclo eruit paueos ita nc̃ de uniuso genere. hominũ saluat ĩ nume

Expanded text:
ec omnia si non recte dicta sunt scrutabilia sunt judicia Dei, et vestigabiles viae ejus; nec occultum est quare ille potius quam iste salvetur; et in quod plurimi liberantur. Absint haec a catholicis cordibus, absit talis impietas, ut quemquam putemus meritis suis erui de potestate tenebrarum, et in regnum Filii debetur ut pereat. Et sicut non possumus conqueri de eo quod in praeteritis saeculis dimisit omnes gentes ingredi vias suas: ita justam non haberemus querelam, si cum eis, cum quibus nobis fuit causa communis, cessante adhuc gratia, periremus. Quae tamen sicut tunc de omni mundo eruit paucos; ita nunc de universo genere hominum salvat innume
Abbreviated transcription (Latin):
turas sc̃as ꝙ ueridiras ad uoluntatis ur̃ȩ ĩ dellectũ mutare nitami
ante ponere ueritati. Hinc ẽ utiq ut ĩ possitis agnoscere ueritatẽ.
ĩ mo hinc ẽ ut corrupti & ab hominabiles facti sitis ĩ uoluptatib
uris. In clinate gͥ aliqntulũ patient aurẽ cordis uri. ꝙ qlit̃
ntysteriũ p̃ destinationis credomꝰ. qͣlit̾ue p̃dictniꝰ. animositatẽ ꝙla
dicendi diuinis eloqͥis deponite. Potestis enĩ dono di ueruatẽ facile
p̃destinationis qͥđ ĩdicoꝵ exponaniꝰ. deĩde. ẽt̃ apud dm̃ qͥ sine accep¬
tione ꝑsonarũ ẽ p̃ destinationẽ diuinarũ scripturarũ auctortate¬

Expanded text:
turas sanctas et veridicas ad voluntatis vestrae intellectum mutare nitaminturas sanctas et veridicas ad voluntatis vestrae intellectum mutare nitaminogma vestrum anteponere veritati. Hinc est utique, ut non possitis agnoscere veritatem; imo hinc est, ut corrupti et abominabiles facti sitis in voluntatibus vestris. Inclinate aliquantum patienter aurem cordis vestri, et qualiter mysterium praedestidicendi divinis eloquiis deponite. Potestis enim dono Dei veritatem facilpraedestinationis quid indicet, exponamus: deinde esse apud Deum, qui sine acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ nob̾ obicere soletis ꝑ illuminationt̃ grę saluatoris teuincat. in
mo confutet᷑. & nt̃ȩ fidei ĩ tegritatis c̃ ꝓbet᷑. Credere nos qłppe
uel p̃dicate. flagitatis qr cũ lege dĩ ꝙ ꝓpbetis cũ eugłio xp̃i ciq¬
uitã regni cęloꝵ ut si nolint orare aut ieiunare. aut ĩ omĩ oꝑe
diuino uigiles eẽ eos om̃ino ꝑire ñ posse. nec ꝓpł debere sui
ẽẽ sollititos qͦsds qr uoluit semel iã elegendo p̃destinauit ad
uitã qͦsdã uͦ sic p̃ destinauit ĩ gehennȩ pęna. ut ꝙĩa si credere¬
uelint. si ieiunus. orationib oniq se uoluntati diuinȩ subieceri
ĩ his dm̃ ñ delectari & utã illis ȩt̾nã ĩ toto dari ñ posse sic elec¬
tione p̃ destinatos ẽẽ ut ꝑeant. Dm̃ nos talit̃ oꝑantẽ ꝑsonarũ
ẽeꝰ dicere acceptorẽ ñ miram uos de nob̾ idẽ hões de hõib¬
falsa c̃ fingere. eũ uideã uos sit adiabolo e̾ẽ falsatos. ut scrip¬

Expanded text:
 nobis objicere soletis, per illuminationem gratiae Salvatoris revincatur, imo confutetur, et nostrae fidei integritas comprobetur. Credere nos quippe vel praedicare flagitatis, quia cum lege Dei et Prophetis, cum Evangelio Christigni coelorum, ut si nolint orare, aut jejunare, aut in omni opere divino vigiles esse, eos omnino perire non posse, nec prorsus debere sui esse sollicitos, quos Deus quia voluit, semel jam eligendo praedestinavit ad vitam: quosdam vero sic praedestinnibus, omnique voluntati divinae se subjecerint, in eis Deum non delectari, vitam illis aeternam in toto dari non posse, sic electione praedestinatos esse ut pereant: Deum nos taliter operantem personarum esse dicere acceptorem. Non miramur vos de nobis, id est homines de homisse confingere, cum videamus vos sic a diabolo esse fascinatos, ut Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ten i racob elegtt sibi dñs. ꝙ isrł ĩ possiomẽ sibi oui soli atiq legt
ed cognoscendũ se pꝰ positis ut dixi cetiris generationib ecdit
cor it̃ ũ amissio facta ẽ uidote ut mundi ficrs reconeiliatio i. oiũ
eeitiũ sic̃ dic̃ apłs. Si enĩ amissio eo retonciliatioer iuandi quȩ
assuptio nͥ uita ex mortuis: Quasi impossibile ertt dõ omp̃a uno
eri el arbitrio sedit. docete ꝙiã qͣre misso afpũ scõ paulo ꝙ
barnaba portare nom̃ dnĩ salutis causa ĩ gentib cũ transirent
p̃dicantes frigiã & galatiȩ regionẽ uetiuist̾ a sco spũ loqͥ ũbũ

Expanded text:
est Jacob, elegit sibi Dominus, et Israel in possessionem sibi ; cui soli utique legem ad cognoscendum se, postpositis, ut dixi, caeteris generationibus, dedit. Vel cur iterum amissio facta est Judaeorum, ut mundi fieret reconciliatio, id est omnium gentium, sicut dicit Apostolus, Si enim amissio eorum reconciliatio mundi est, quae assumptio nisi vita ex mortuis ? Quasi impossibile erat Deo omnipotenti uno eri ejus arbitrio sedit. Docete etiam, quare misso a Spiritu sancto Paulo et Barnaba portare nomen Domini salutis causa in gentibus, cum transirent praedicantes Phrygiam et Galatiae regionem, vetiti
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s ubi uult spittit. Hlinc cogita. Hinc pande aliqđ qͥre ubi uult ꝙ ñ
ubiq: Dicite &iã qͣre p̃dicantib p̃dictis paulo & barnaba antiorbia
physidiȩ iudeis ac gentib salutẽ nulł credidit nͥ qͦs ex ĩde dñs p̃or¬
dinauit ut crederent. Sic enĩ & de ipsis pagina scã testat᷑. Et eredi.¬
lert̃ ĩ qͥt qt̃ qt̃ erant p̃ordinati ad uitã ȩt̾nã hoc ẽ p̃destinati. Ec

Expanded text:
Spiritus ubi vult spirat ? Hinc cogita, hinc pande aliquid, quare ubi vult, et non ubique. Dicite etiam, quare praedicantibus praedictis Paulo et Barnaba apud Antiochiam Pisidiae Judaeis ac Gentibus salutem, nullus crediderit, nisi quos exinde Dominus praeordinavit ut crederent. Sic enim de ipsis pagina sancta testatur: Et crediderunt, inquit, quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam , hoc est, praedestinati.
Abbreviated transcription (Latin):
tronũ głȩ suȩ. c̃ gregent̾ aute eũ om̃s gentes. & separ& eos abĩ uieẽ. alios
d dext̾rã. alios stotuat ad sinstrã. audient eũ dextri dicentẽ. Uen
benedicti patris mei possidete paratũ uob̃ regnũ ac̃stitione mimili. aueli¬
ant & sinistri. Discedite ame maleclicti ĩ ignẽ ȩt̃nũ quȩ̨ parauit pat̾
nĩs diabolo & angłis eiꝰ. Igit᷑ qͥ facturi ñ st̃ uoluntatẽ di & petunt ut fia

Expanded text:
eum omnes gentes, et separet eos ab invicem, alios ad dexteram, alios statuens ad sinistram, et audiant eum dextri dicentem, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: audiant et sinistri, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus . Igitur qui facturi n
Abbreviated transcription (Latin):
In his trib capitulis licq diuisa sint adisputatione corpora ꝙ eo ipso
obscuriosa sint facta qđ & p̃redentib & mediis & subsequentib ñ cohe¬
rent: i telligo tam̃ qđ unã atq cãdẽ bausã scriptor ex soqͥt᷑. de eis
loquens qͥ dicebant eũ pͥmo ẽ u̾sionis suȩ tẽpore meliora sensisse. ꝗ do
estinabat qđ fides qͣ xp̃iani sumꝰ ñ e̾e̾t exgrã neo ex dono haberet᷑ dĩ. s
ẽet ex ipso hoẽ ꝙ ex arbitru lib̾tate. Modo aut̃ errare eũ qr asserorte
ipsa &iã fidẽ dĩ ẽẽ donũ. & ad hanc qͦq ꝑtinere qđ dictũ ẽ. qͥđ aut̃¬

Expanded text:
In his tribus capitulis, licet divisa sint a disputationis corpore, et eo ipso obscuriora sint facta, quod et praecedentibus, et mediis, et subsequentibus non cohaerent: intelligo tamen quod unam atque eamdem causam scriptor exsequitur, de eis loquens, qui dicebant eum primo conversionis suae tempore meliora sensisse, quando aestimabat, quod fides qua christiani sumus, non esset ex gratia, nec ex dono haberetur Dei, sed esset ex ipso homine, et ex arbitrii libertate; modo autem errare eum, qui assereret ipsam etiam fidem, Dei esse donum, et ad hanc quoque pertinere quod dictum est, Q
Abbreviated transcription (Latin):
ex imo om̃s isse ĩ c̃depnationẽ sitie dubitatume iustissima. ita
ut nulla e̾ẽt dĩ iusta rep̃hensio ꝙ ĩa sinulł ĩde libaret. Unde
constat magnã ẽẽ gram̃ qđ plurii lib̾ant. ꝙ qͥd sibi deberet̃ ĩ eis qͥ
ñ lib̾ant᷑ agnoscunt. ut qͥ głat̃ ñ ĩ suis meritis quȩ paria uidq ẽẽ
cdãpnatis s ĩ dño głȩt̾. Cur aut̃ istũ poti ꝗ istũ lib̾q ĩ scrutabilia

Expanded text:
e dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur, in eis qui non liberantur agnoscunt: ut qui gloriatur, non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis, sed in Domino glorietur. Cur autem istum pot
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqre qͥsqs erro ĩt t̃ plurimũ Nã ĩuna eadeq re oe nescienti
cũ iste sciat alia. ille alia. & iste utiliora ille minꝰ utilia ł ꝙ iã noxia
qͥs ñ ĩ eis quȩ ille scit ei p̃ferat nescientẽ:. St̾ enĩ quedã que ties¬
cire ꝗ scire sit meliꝰ. Itẽ ñ nullis errare ꝓfuit aliqͦndo s ĩ uia pedũ
ñ ĩ uia moꝵ. Hã nob̾ ipsis accidit ut ĩ qͦdã biuo fallerem᷑ & ñ iremꝰ
ꝑ eũ locũ ubi oꝑiens transitũ nostrũ donatistarũ manꝰ armata subsecle¬
ĩ sidus eoe nos gͣtularemꝰ errasse atq ĩde graᷤ ageremꝰ dõ. Qis gͦ i¬
atorẽ sic errantẽ sic ñ erranti latroni p̾ponere. dubitauerit. Et for¬
tasse. iolõ apud illũ sũmũ poetã loquens qͥdã miser amatoe. ut uidi
ĩ qͥt ut ꝑi. ut me mał abstulit error. qm̃ ẽ ꝙ error bonꝰ qͥ ñ solũ
niohil obsit uerũ &iã ꝓsit oliqd̃. S diligentius c̃sid̾ata ueritate

Expanded text:
re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti bus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum maninsidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veri
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ filios : Tenꝙ eos utiq. anteq ꝑregenerationẽ ad testam̃tũ nonũ ĩ cipiant
ptinere. qđ testam̃tũ ꝓphetabat᷑ cũ diceret᷑ ꝑhietechiele ñ accep̾uros silios
peccata patrũ suce nec ulteriꝰ fut̾a ĩ isrł̃ patabolã illã. patres manducauert̃
uuã acbã & dentes filioe obstupuert̃. Idõ enĩ qͥsq renascit᷑ ut soluat᷑ ĩ
eo qͥe qͥd peorati ẽ eũ qͦ nascit᷑. Nã peccata quȩ malȩ agendo postea cõmit¬
tunt̃ possent & pęnitenelo sanari sic̃ ꝙiã pꝰbaptisimũ fieri uidemꝰ ac phoc
i ẽ ĩ flituta regeneratio nͥ qr uitiosa ẽ generatio usq adeo ut ꝙĩã dele¬
timo matrimnonio ꝓcruatꝰ dirat. In iniqͥtatib c̃ceptꝰ sũ. ꝙ ĩ peccotis mat̾ mea¬

Expanded text:
tum Novum incipiant pertinere, quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata parentum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: « Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt . » Ideo enim quousque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nisi quia vitiosa est generatio, usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat: « In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mat
Abbreviated transcription (Latin):
putare. que ñ ẽ ipsa & aliud ẽ ex hoc errous malo aliqͥd̃ boni c̃seqͥ
error ẽ cũ hõ demalo hoe bene sentie qͦlis sit nesciens aut ꝓeis quȩ
ꝑsens corporis capimꝰ occurrt̃ similia quȩ spũ tanꝗ ccepore aut corpore
tãꝗ spũ sentiunt᷑. qͣlẽ putabat e̾ẽ apł̃s petrus qͦndo se existimabat insũ
uidere. repente. de claustris & uinculis ꝑagł̃m lib̾atꝰ. ant ĩ ipsis reb
olere qd puditũ. aut tonare cũ reda transit. aut illũ e̾ẽ hoem cũ
Qec questio nodosissima quȩ hoes acutissimos achademiros torsit
ne r enoelonla susoepco c̃. uttu aliqd debeat sapiens appbate ne ĩ eide¬

Expanded text:
putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris maputare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris maerrores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dicens malũ ad ult̾iũ. ꝙ bonũ castũ. s hc̃ bonũ dicens nesciendo aclul¬
teriũ e̾ẽ ñ castũ. Poero siꝑ errorẽ euadit qͥsq ꝑniriẽ sir̃ suꝑius dixi
nob ĩ itinere. c̃ tigisse ꝙ iã boni aliqd̃ hõi errore c̃fert᷑. S cũ dico ĩ
qͥb dã reb nullo malo aliquẽ ł ñ nullo &ĩa bono falli ñ ipsũ errorẽ
clico nullũ malũ ł ñ nullũ bonũ s malũ qͦ ñ uenit᷑ ł bonũ qͦ uenit᷑ exrando
i. ex ipso errore qđ ñ eueniat ł qͥd̃ ꝓueniat. Hã ipse ꝑse ipsũ erro
aut magnũ ĩ re magna aut paruũ ĩ re parua tam̃ sẽꝑ ẽ malũ. Dis enĩ
nͥ errans malũ negoꝵ appbare falsa ꝓueris. aut ĩ ꝓbare uera ꝓfalsis.
aut habere ĩ certa ꝑcertis ł certa ꝓĩ certis: S aliud ẽ malũ hoẽm
putare qͥ bontꝰ ẽ qd̃ ẽ erroris. ꝙ aliud ẽ ex hoc malo aliud malũ ñ
pati si nichil noceat homo mal. qͥ ẽ putatꝰ bonꝰ. Itẽq aliud ẽ ipsã uiã

Expanded text:
 dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo mdico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam
Abbreviated transcription (Latin):
sinb occultont᷑ unde tremor t̾ris. q ui maria alta tumeset̃. obieb
ruptis rursq ise ipsa residont. & ceterahui modis bonatũ ꝙ ma¬
larũ rerũ causas nosse debemꝰ & id actenꝰ quateniꝰ eas hoi ĩ bac unta
errorib erũnsq plenissima ad eosde etrotes ꝙ crũnas euadenda
nosse c cedit᷑. Ad illã felicitate: qͥppe tentadũ e ubi nulla qͥtiam̃ erũ

Expanded text:
sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cnĩcȩ sententiȩ refragari qͦ dicit. Nonpotest arbor bona fruct ma¬
los facere. N pocest enĩ sic̃ ueritas ait. colligi uua de spuus. qr ñ
potest nassci uua despitus. s exbona t̾ra & uites nasci posse udemꝰ
ꝙmala. Nec fuit prs unde pͥmitꝰ oriret᷑ uoluntas mala: nͥ ex agłis
&e hõib not̾a bona Qđ x ipse dũs eodẽ loco ubi dearbore & fructib¬
lo quebat᷑ aꝑtissime ostendit. Ait enĩ. Aut facite arborẽ bonã &
fructũ eiꝰ bonũ. aut facite arborẽ malã. & fructũ eiꝰ malũ. satis
ã monens exarbore qͥdẽ bona malos aut ex mala bonos nasei frucꝰ t
ñ posse. ex ipsa tam̃ t̾ra cii loquebat᷑ utrãq arborẽ orri posse. Quȩ¬
cũ ita sit̃ qudo nob̾ maronis ille ũẜ place felix qͥpotuit rerũ cogno¬
cere causas ñ nob̃ uideat᷑ ad felititotẽ c̃sequendã ꝑtinere sisciamꝰ
causas magnarũ ĩ mundo corporaliũ motionũ quȩ abditissimis nat̾e

Expanded text:
icae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmuet mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem locot facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramque arborem posse. cum ita sint, quando nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae
Abbreviated transcription (Latin):
meliore ꝓb̃e dictũ ẽ. Hc̃ ego sipotin tantũ sperare dolorem
Deniq ñ tulli ĩ arte gramatita ũbi huiꝰ utinr᷑ exeplo od ostendenda
pp̃ã dictionẽ o auit̃ sperare dix̃ ꝓtimere. Est itaq fides & mala¬
ñ maserũ  bonarũ Ne & bona credunt᷑ oe mala & hoc ficde. bona
i mala. Est oiã fides ꝙ ptitatũ rerũ co p̃sentiã & fectu Gredim

Expanded text:
olorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum
Abbreviated transcription (Latin):
numer angłor ĩ ȩt̃na cũ elõ beatitudine & scĩtate ꝑmansit. Neq enĩ
ex uno agło lapso atq dãpnato cȩt̾i ꝓpagati st̃ ut eos sic̃ hões ori¬
ginale. malũ obnoxiȩ surcensionis uinculis obligar& atq uniũsos
traher& ad debitas pęnas. s eo qͥ diaboł facł ẽ cũ socus ĩpietatis
elato & ipsa cũ eis elatione ꝓstrato ceteri uͦ pia obȩdientia dño
cohesert̃. accłentes &ĩa qđ illi ñ habuert̃ certã scientiã qͣ essent

Expanded text:
itate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scien
Abbreviated transcription (Latin):
esfobilis puleritudo cui plena uisio ẽ sũma felicitas. Hoc e nimirũ
qd reqris qd pͥmũ qdđ ultinũ teneat᷑ ĩ choari fide ꝓfici spe Nlec crã

Expanded text:
effabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum effabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ł qs ĩ tatione cũ fides sit sola ñ c̃ ueniat ł qd̵ pͥmũ qͥđ ultinũ
teneat᷑ quȩ totiꝰ diffinicionis suma sit qͥd̃ certũ ꝓpͥũq fidei aitho¬
licȩ fundañtũ. Hȩc omĩa quȩ reqͥris ꝓculdubio scies diligerte
sciendo qđ credi qͥđ sperati debeat qđ amari. Nec eni maꝵ¬
me ĩ mo uͦ sola ĩ religione sequenda st̃. Hisqͥ cont dicit aut
omũnio axp̃i nomine alien ẽ aut hereticꝰ Hȩe st̃ defendenda stab¬
tione ł asensib corporis ĩ choata ł ab ĩ telligentia m̃tis ĩ uenta. Qđi
altt neccorporeo sensu exꝑti sumꝰ nec inte asseqͥ ualuimꝰ ac ualemꝰ.
eis sine ulla dubitatione eredencla st̃ testib aqͥb ea querediuna
uocari ia meruit script̾a c̃ fecta ẽ qͥ ea siue ꝑcorpꝰ siue pani¬
iitio ficdei que ꝑclilectionẽ oꝑatꝰ ĩ bita mens fuerit tendit bene
uiuendo a u ad spem̃ ꝑuenire ubi ẽ scĩs & ꝑfectis cordib noca ĩ¬

Expanded text:
vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: initio fidei quae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhuiꝰ breuitatis necessitate tractatis qm̃ cause cognoscende st̃ rerũ
bonarũ & malarũ qͥntũ uiȩ satis quȩ nos ꝑducat ad regnũ. ubi erit
uita sine. morte sine erroce ueritas: sine ꝑtͣbatione felicitaᷤᷤ neqꝗ
dubitare debemꝰ rerũ que ad nos ꝑtinent bonarũ causã ñ e̾ẽ nͥ bonitate
di malarũ uͦ ab ĩ mutabili bono deficiente boni mutabilis uoluntate pͥaglłi

Expanded text:
scendae sunt rerum bonarum et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, pri
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ suã. cũ & uiui plerũq boti uocati ad malos ue¬
niant & agant cũ eis qđ officiũ postulat ȩqͥtatis serua¬
expeditior ĩ tellectꝰ. ut ñ uere spm̃ samuelis exeitatũ areqͥe
sua credamꝰ s aliqd fantasma & imaginariã illusionẽ diaboli machinotionib:
factã. ꝗ ꝓpt̃ea script᷑a nomine samuelis appellat. qr solent imagnies carũ
rerũ nominib appellari quarũ imagines st̃. sic̃ om̃a quȩ pingunt᷑ atq
st̃ appellari nominib solent. Qis enĩ ẽ qͥ hoẽm pictũ dubit& uocaro
cicero ẽ. ille solustiꝰ. ille achilles. ille hȩctor. hoc flum̃ symois. illa
roma. cũ aliud inchil sint ꝗ pictȩ imaguies. Unle cherubin eũ suit
cȩlestes uirtutes fictȩ tam̃ ex metallo qđ ĩꝑauit ds̃ suꝑ arrã testam̃ti¬
magtȩ rei signifuandȩ gtã ñ aliud ꝗ cherubin illa qͦq figmĩta uocitant᷑

Expanded text:
nitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos uenitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ueniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruaexpeditior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines rerum earum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque sunt, appellari nominibus solent. Quis est enim qui hominem pictum dubitet vocare Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector: hoc flumen Simois, illa Roma, cum aliud nihil sint quam pictae imagines. Unde et Cherubin cum sint coelestes virtutes, ficti tammagnae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur.