comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑmittit. Bis tynctus itaq in nob
cocens ẽ: si ⁊ hic ꝓxiios nr̃os sicut nos di¬
liguniis. ⁊ ad auctorem omium cũ ipsis
quos diligimus festinamis. Igitur si ui
ta nr̃a deꝑfecta caritate bis tinguit᷑. frons
innobis porte duobus cubitis mensurat᷑.
Siue gͥ doctor. seu sacrum eloquiũ. uel certe
fides porte nomine signetur: in mensu¬
ra utriusq cubiti. caritas non incon¬
uenienter accipitur. Quam ille uere
predicat. qui di ac proxuni amorẽ docet.
t ipsa est certa scientia quam caritas edi¬
ficat. et fides robusta ẽ que se indilectione dĩ
ac proximi exercet. Sequitur. Porro tha
lami. quid ina orientalis designet iam
supͣ dixinuis. nec replicare ea latius necessa¬
rium putamus. Sed querendum nobis
est. quid ẽ quod dr̃. tres hinc ⁊tres inde.
Tlulami quippe iuxta uiam orientalem
sunt. corda feruentium in amorem dei.
Et siue hi qui electi intestam̃to ueteri fu¬
eriuit. siue qui in nouo testamento secuti

Expanded text:
non permittit. Bis tinctus itaque in nobis non permittit. Bis tinctus itaque in nobis coccus est, si et hic proximos nostros sicut nos diligimus, et ad auctorem omnium cum ipsis quos diligimus festinamus. Si igitur vita nostra de perfecta charitate bis tingitur, frons in nobis portae duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doctor, seu sacrum eloquium, vel certe fides portae nomine signetur, in mensura utriusque cubiti charitas non inconvenienter accipitur, quam ille vere praedicat qui Dei ac proximi amorem docet; et ipsa est certa scientia, quam charitas aedificat; et fides robusta est, quae se in dilectione Dei ac proximi exercet. Sequitur: VERS. 10.-lami, quid via Orientalis designet, jam superius diximus , nec replicare ea latius necessarium putamus. Sed quaerendum nobis est quid est quod dicitur, Tres hinc, et tres inde. Thalami quippe juxta viam Orientalem sunt corda ferventium in amore Dei. Et sive hi qui electi in testamento veteri fuerunt, sive qui in testamento novo secuti
Abbreviated transcription (Latin):
deria semꝑ ftimulat. Unde ⁊ illic subdit᷑.
Et puer paruulus minabit eos. Quis ẽ iste
puer paruulus nisi. is dequo scriptum ẽ
puer natiis ẽ nobis. filius datꝰ ẽ nobis:
Qui simul habitantes minat. quia ne in
terrenis reb corda nr̃a inhereant. hec ꝑ in¬
t̃num desiderium cotidie inflamiat.
Et hoc ipsum eius minare ẽ ad suum amore
in cessanter accendere: ne cum nos uicissim
diliginius. mente in hoc exilio remanea¬
mus. ne quies hiuus uite sic placeat. ut
ad obliuuionem patrie ꝑducat. ne delecta¬
ta mens prosꝑis torpeat. Unde et dñs sius¬
flagella ꝑmiscet. ut nobis onme quod
nos uiscło delectabat a marescat. ⁊ illud
incendium surgat in anmo. quod nos sẽꝑ
dicam delectabilit̃ mordeat. suauit cru¬
ciet. hylarit̃ eontristet. Puer gͦ nos paruulꝰ
nunat. quia is qui paulominꝰ quã angłi
nuioratus est. ꝑ caritatem quam nobis
tribuit. in hoc nos mundo mentẽ figere

Expanded text:
deria semper stimulat. Unde et illic subdideria semper stimulat. Unde et illic subdiEt puer parvulus minabit eos. » Quis est iste puer parvulus, nisi de quo scriptum est: « Puer natus est nobis, filius datus est nobis? » Qui simul habitantes minat; quia, ne in terrenis rebus corda nostra inhaereant, haec per internum desiderium quotidie inflammat. Et hoc ipsum ejus minare est, ad summum amorem incessanter accendere, ne, cum nos vicissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus, ne quies hujus vitae sic placeat, ut ad oblivionem patriae perducat; ne delectata mens prosflagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper dicam, delectabiliter mordeat, suaviter cruciet, hilariter contristet. Puer ergo nos parvulus minat, quia is qui paulo minus quam angeli minoratus est per charitatem quam nobis tribuit, in hoc nos mundo mentem figere
Abbreviated transcription (Latin):
iam patent̃ factum ẽẽ uideatur quod
ra lupus cũ agno habitat: quia hu qui
in scło raptores fuerunt. cum mansue¬
tis ac mitib inpace conquiescunt. Et
pardus cum hedo accubat. quia is qui
qui se despicit ⁊ peccatorem fatetur hu¬
miliari consentit. Ubi ⁊ subditur. Ui¬
tulus et leo ⁊ oius simul morabuittur:
Quia is qui ꝑ contritum cor ad cotidianũ
se deo sacrificium preparat. et alius qui
tanquam leo crudelitate seueriter seui¬
ebat. ⁊ alter qui uelut ouis innocentie
sue simplicitate ꝑdurat: in caulis sc̃e
ȩccłȩ conuenerunt. Ecce qualis ẽ cari¬
tas que diuersitates mentium accendit. con¬
cremat. conflat. ⁊ quasi inunam auri spe¬
ciem reformat. Sed ineo quod electi sic a¬
mant. ad illum necesse ẽ ut festinent. quẽ
etno gaudio incelis uidere mereantur.
Unus est enun dns ac redẽptor nr̃: qui ⁊
hc electoꝵ suoꝵ corda ad unanimitatẽ
ligat:⁊ ad suꝑnũ amorem ꝑ interna desi¬

Expanded text:
jam patenter factum esse videatur quod jam patenter factum esse videatur quod ra 1343 lupus cum agno habitat, quia hi qui in saeculo raptores fuerunt cum mansuetis ac mitibus in pace conquiescunt. Et pardus cum haedo accubat, quia is qui qui se despicit et peccatorem fatetur humiliari consentit. Ubi et subditur: Vitulus et leo et ovis simul morabuntur , quia is qui per contritum cor ad quotidinaum se Deo sacrificium praeparat, et alius qui tanquam leo ex crudelitate severiter saeviebat, et alter qui velut ovis in innocentiae suae simplicitate perdurat, in caulis sanctae Ecclesiae convenerunt. Ecce qualis est charitas, quae diversitates mentium accendit, concremat, conflat, et quasi in unam auri speciem reformat. Sed in eo quod se electi sic amant, ad illum necesse est ut festinent, quem aeterno gaudio in coelis videre mereantur. Unus est etenim Dominus ac Redemptor noster, qui et hic electorum suorum corda ad unanimitatem ligat, et ad supernum amorem per interna desi
Abbreviated transcription (Latin):
rata: tendi cotidie ꝑ caritatem debet in
amorem dĩ simul ⁊ proxuni. Hon ẽ enĩ¬
caritas uera: si minus aduob cubitis
habet. Unde cum moyses ꝑcolores ues¬
tium electoꝵ uirtutes expͥmeret. Inor¬
namentis pontificis bis tinctum coccum
iubet adhiberi. Quid enim ꝑcoccũ nisi
caritas designatur. que semꝑ ꝑflaminam
amoris accendit᷑: Sed coceꝰ bis tinguitur.
quando non solum ex amore dĩ.sed etiã
proximi nr̃a caritas inflanimat᷑. Nam
quisquis sic amat dm̃ ut cõmissi sibi ꝓxi¬
mi curam relinquat. ad huc in eo coccus
semel tinctus ẽ. Et quisquis sic amat
proximum. ut inminuat desiderium
quod flagrare debet addin. non ẽ meo ad
huc color tincture geminatus. Debemꝰ
ergo ⁊ amare eos cum quib iuuimus.
⁊ ad illum totis desideriis anhelare. in
quo ueracit uuianius. Ecce enĩ ad fidem
qui religioso induti habitu uidemur. ex
diu̾sa mundi qualitate conuenimus. atq
concordiam congregati sunius: ita ut

Expanded text:
rata, tendi quotidie per charitatem debet in rata, tendi quotidie per charitatem debet in amorem Dei simul et proximi. Non est eniharitas vera, si minus a duobus cubitis habet. Unde Moyses cum per colores vestium, electorum virtutes exprimeret, in ornamento pontificis bis tinctum coccum jubet adhiberi . Quid namque per coccum nisi charitas designatur, quae semper per flammam amoris accenditur? Sed coccus bis tingitur, quando non solum ex amore Dei, sed etiam proximi nostra ccum quis sic amat Deum ut commissi sibi proximi curam relinquat, adhuc in eo coccus semel tinctus est. Et cum quproximum, ut imminuat desiderium quo flagrare debet ad Deum, non est adhuc in eo color tincturae geminatus. Debemus ergo et amare eos cum quibus vivimus, et ad illum totis desideriis anhelare in quo veraciter vivamus. Ecce etenim ad fidem qui religioso induti habitu videmur, ex diversa mundi qualitate convenimus, atque Ecclesiae concordiam congregati sumus, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ras quid mali futurum sit suꝑ t̾ram. Par¬
tes et enim simil septem iocto damus:
quando sic ea que septẽ diebꝰ euoluuntur
disponimus. ut ꝑhec adbona ȩt̃na ueni¬
anuus. Ut dum modo cante agitur: post¬
modum uenientis tremendi udicu ira
deuitetur. Octo itaq cubitis uestibulũ
menfuratur intrinsecus. quia ꝑlucem
que post septem dies sequitur. latitudo
nobis et̃nitatis aꝑitur. Sed nemo adilla
uenit. insi qui hic dilectionem dĩ ⁊ ꝑxi¬
mi deuota mente tenuerit. Unde ⁊
subditur. Et frontem eiꝰ duobus cubitis.
rons ⁊ enim porte est: bonum meritum
uite p̃sentis. Sicut enĩ uestibulũ intrin¬
secis. etna requies debet intelligi: ita
ꝑfrontem porte necesse ẽ qualitatẽ uisi-¬
bilis uite signari. Frons gͦ porte duobus
cubitis mensuratur. quia quisquis hic
dilectionẽ dĩ ⁊pximi seruare studuerit.
ipse adet̾nitatis atrium ꝑtingit. Uita
igitur nr̃a ut duob sit cubitis mensu

Expanded text:
ras quid mali futurum sit super terram . » Parras quid mali futurum sit super terram . » Partem etenim simul septem et octo damus quando sic ea quae septem diebus evolvuntur, disponimus, ut per haec ad bona aeterna veniamus: ut dum modo caute agitur, postmodum venientes tremendi judicii ira devitetur. Octo itaque cubitis vestibulum mensuratur intrinsecus quia per lucem quae post septem dies sequitur, latitudo nobis aeternitatis aperitur. Sed nemo ad illam venit nisi qui hic dilectionem Dei ac proximi devota mente tenuerit. Unde et subditur: « Et frontem ejus duobus cubitis. » Frons etenim portae est bonum meritum vitae praesentis. Sicut enim vestibulum intrinsecus aeterna requies debet intelligi, ita per frontem portae necesse est qualitatem visibilis vitae signari. Frons ergo portae duobus cubitis mensuratur: quia quisquis hic dilectionem Dei ac proximi servare studuerit, ipse ad aeternitatis atrium pertingit. Vita igitur nostra ut duobus sit cubitis
Abbreviated transcription (Latin):
ies quippe dominicꝰ qui tercius ẽ amorte
dnica. acondicione dierum numeratur
octauus: quia septimum sequitur. Unde
upsa uera redemptoris nr̃i passio et uera
resurrectio figurauit aliquid de suo cor¬
pore indieb passionis suȩ. Sexta enĩ feria
passus est: sabbato quienit insepulcro
dnĩco autem die resurrexit a morte. Pre¬
sens et enim uita nobis ad huc sexta est
feria. quia indolorib ducitur: et in angus¬
tus cruciatur. Sed sabbato quasi insepulcͦ
quiescimus: quia requiem anime pꝰ corpꝰ
inuenimus. Omĩco uͦ die iudelicet apassio¬
ne tercio. aconditione ut diximus oc tauo.
iam corpore a morte resurgimus. et in
gła anime etiam cũ carne gaudemus.
Quod gͦ mire saluator nr̃ fecit inse. hoc ue¬
raciter signauit innobis: ut nos ⁊ dolor
inserta. i requies in septima. et gła exci¬
piat inoc taua. Hinc ꝑsalomonẽ dr̃. Da
partes septem. nec non locto. quia igno¬

Expanded text:
Dies quippe Dominicus qui tertius est a morte Dies quippe Dominicus qui tertius est a morte Dominica, a conditione dierum numeratur octavus, quia septimum sequitur. Unde et ipsa vera Redemptoris nostri passio, et vera resurrectio figuravit aliquid de suo corpore in diebus passionis suae: Sexta enim feria passus est, sabbato quievit in sepulchro. Dominico autem die resurrexit a morte. Praesens etenim vita nobis adhuc sexta est feria, quia in doloribus ducitur, et in angustiis cruciatur, sed sabbato, quasi in sepulcro quiescimus, quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio; a conditione ut diximus octavo, jam corpore a morte resurgimus, et in gloria animae etiam cum carne gaudemus. Quod ergo mire Salvator noster fecit in se, hoc veraciter signavit in nobis: ut nos et dolor in sexta, et requies in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomonem dicitur: « Da partes septem, necnon et octo, quia igno
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia que apud daiuid atria. aput erechi¬
elem uestibulum intrinsecus uocantur.
Unde ⁊ hoc ipsum uestibulum octo cubitis
dicitur mensuratum. Ibi enim omnes re¬
cipiendi sunt qui hic ⁊ in exercicio oꝑis la¬
borant: ⁊ adet̾na gaudia ꝑcontemplationis
uestibuli inocto cubitis ponitur. quia sep¬
tem dieb unuersum tempꝰ euoluitur
terna et enun dies que expleta septẽ die¬
rum incissitudine sequitur. scilicet octa¬
ua est. Unde etiam psalmista resurrecti¬
onis diem considerans: quia de extremi
uidicii erat districtione locuturus p̃misit
diem illam tremendi t̾roris de monstraret.
inpsalmi inchoatione secutus ẽ dicens.
omine ne inira tua arguas me: neq infuro¬
datur. in mansuetudine corripitur non
inira. In districto autem examine om̃is
argutio atq correptio furor ⁊ ira ẽ: quia
uenia pꝰ correptionem non est. Huius oc¬
tonarii numeri causa est. quod post sab¬
batum dñs uoluit a morte resurgere.

Expanded text:
gaudia quae apud David atria, apud Ezechigaudia quae apud David atria, apud Ezechielem vestibulum intrinsecus vocantur. Unde et hoc ipsum vestibulum octo cubitis dicitur mensuratum. Ibi enim omnes recipiendi sunt, qui nunc et in exercitio operis laborant, et ad aeterna gaudia per contemplationis vestibuli in octo cubitis ponitur, quia septem diebus universum tempus evolvitur. Aeterna etenim dies quae expleta septem dierum vicissitudine sequitur scilicet octava est. Unde etiam Psalmista resurrectionis diem considerans, quia de extremi judicii erat districtione locuturus, praemisit diem illam tremendi terroris in psalmi inchoatione secutus est, dicens: « Domine, ne in ira tua arguas me; neque in furodatur, in mansuetudine corripitur non in ira. In districto autem illo examine, omnis argutio atque correptio furor et ira est: quia venia post correptionem non est. Hujus octonarii numeri causa est, quod post sabbatum Dominus voluit a morte resurgere.
Abbreviated transcription (Latin):
mensus est uestibulũ¬
porte octo cubitorum.
et frontem erus duob
cubitis. Ac ne hoc ues¬
tibulit extra portam ẽẽ crederemus.
subditur. Uestibulum autem porte erat
intrinseciis. Quid autẽ ꝑ interus uesti¬
bulum. nisi et̾ne uite latitudo signat᷑.
que modo inter angustias uite p̃sentis
ꝑpsalmistam dr̃. Intrate portas eius in
confessione. atria eius in hymnis confes¬
sionum. Cum enim peccata nr̃a ꝑ lac̾¬
mas confitemur: anguste uiȩ portam
in gredimur. Sed cum post hec adet̾na
uitam ꝑducimur: porte nr̃e atria in
confessionum laudibis intramus. Qiia
ibi iam angustia non erit. cum nos letieia
ꝑpetue festiuitatis exceꝑit. Propter confes¬
sionis nr̃e angustiam ueritas dicit. Intͣte
ꝑ angustam portam. Et cum se psalmista
recipi in latitudinem gaudii et̃ni p̾sumera.
dicebat. Statiusti in loco spacioso pedes me¬
os. Ad atrium ergo ꝑportam tenditur.
quia ad latitudinem sollempnitatis ꝑtin¬
gitur. ab angustia confessionis. Illa itaq

Expanded text:
Mensus est vestibuluportae octo cubitorum, et frontem ejus duobus cubitis. Ac ne vestibulum extra portam esse crederemus, subditur: IBID.-- Vestibulum autem portae erat intrinsecus. Quid autem per interius vestibulum, nisi aeternae vitae latitudo signatur, quae modo inter angustias vitae praesentis per Psalmistam dicitur: « Intrate portas ejus in confessione, atria ejus in hymnis confessionum . » Cum enim peccata nostra per lacrymas confitemur, angustae viae portam ingredimar: sed cum post haec ad aeternam vitam perducimur, portae nostrae atria in confibi jam angustia non erit, cum nos laetitia perpetuae festivitatis exceperit. Propter confessionis nostrae angustiam Veritas dicit: Intrate per angustam portam . Et cum se Psalmista recipi in latitudinem gaudii aeterni praesumeret, dicebat: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Ad atrium ergo per portam tenditur, quia ad latitudinem solemnitatis pertingitur ab angustia confessionis. Illa itaque
Abbreviated transcription (Latin):
quedam uero quia necdum uidet. nul¬
lo modo cognoscit. Ipsi uero ciues qui
in ea sunt:⁊que de illa tacentur uident.
⁊ que deilla dicunt᷑ intelligunt. Nos gͥ
in uia sumis adhuc. multa de illa celes¬
ti patria audumis. Alia iam ꝑsp̃m ⁊ ra¬

Expanded text:
quaedam vero, quia necdum videt, nulquaedam vero, quia necdum videt, nullo modo cognoscit; ipsi vero cives qui in ea sunt, et quae de illa tacentur vident, et quae de illa dicuntur intelligunt. Nos igitur in via adhuc sumus, multa de illa coelesti patria audimus, alia jam per
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. querendum ẽquid ꝑtectum
thalami. ⁊ quid ꝑtectum porte signetur.
Sed habet thalamus tectum: quia aꝑta
est mens amantiũ. ladhuc feruor a¬
moris mocculto ẽ. Habet quoq ⁊ porta
tectii: quia scriptura saera tota qͥdem
propt̃ nos scripta ẽ. sed non tota intel¬
ligitur anobis. Multa quippe inilla
ita aꝑte scripta sunt: ut pascant paruu¬
los. Quedam uero ita obscuriorib senten¬
tiis uelantur. ut exerceant fortes: qͣtinꝰ
cum labore intellecta plusgrata sint.
Non nulla autem inea ita dau̾sunt: ut
dum ea non intelligimus agnoscentes
infirma nr̃e cecitatis adhumilitatem
magis quam ad intelligentiam profici¬
amus. Sunt enim q̃clã q̃ita de celesti¬
bus locuntur: ut solis illis suꝑnis ci¬
uib inpatria sua ꝑsistentib pateant
nec dũq nobis ꝑegrinantib reseren¬
tur. Nam siquis ad urbem incognitã
ꝑgens. multa de illa inuia audiat.
quedam quidem exiatione colligit:

Expanded text:
accipitur, quaerendum est quid per tectum accipitur, quaerendum est quid per tectum thalami, quid per tectum portae signetur. Sed habet thalamus tectum, quia operta est mens amantium, et adhuc fervor amoris in occulto est. Habet quoque et porta tectum, quia Scriptura tota quidem propter nos scripta est, sed non tota intelligitur a nobis. 4. Multa quippe in illa ita aperte scripta sunt, ut pascant parvulos; quaedam vero obscurioribus sententiis velantur, ut exerceant fortes, quatenus cum labore intellecta plus grata sint. Nonnulla autem ita in ea clausa sunt, ut dum ea non intelligimus, agnoscentes infirma nostrae caecitatis, ad humilitatem magis quam ad intelligentiam proficiamus. Sunt enim quaedam quae ita de coelestibus loquuntur, ut solis illis supernis civibus in patria sua persistentibus pateant, necdumque nobis peregrinantibus reserentur. Nam si quis ad urbem incognitam pergens multa de illa in via audiat, quaedam quidem ex ratione colligit,
Abbreviated transcription (Latin):
bipso en im salutem ⁊ priores quesierunt¬
i pre sente s querunt. ⁊ henedictum
qui uenit in nomine dñi confitentur.
qm una spes. una ẽ fides. precedentiũ
atq sequentium popłoꝵ. Nam sicut
illoꝵ peccata passione ac resurrectione
domini sanata sunt. ita nos p̃t̾ita passi¬
one illius. ac ꝑmanente insecula resur¬
rectione saluamur. Quem enum priores
nr̃i ex iudaico populo credide xant. atq
amauerant uenturum: hunc nos ue
nisse credimꝰ iamamiis. eiꝰq desid̃io
accendimur: ut eum facie ad faciem con¬
templemur. Thalami ergo eus hinc ⁊ in¬
de sunt: quia corda amantium fidem que
in illo ẽ iapͥori parte seculi. ⁊ abultima
que in eo est: introitus aduitam patet.
Sed etiam scripturam sacram que nobis
eandem ipsam fidem in redemptoris nr̃i
intellectum aꝑit. non inmerito portam
accipimus. quia ea ut op oitet cognita.
ad intelligenda iniisibilia intramus.
Sigͦ hoc in loco ut prediximus. porta scͥpt᷑a

Expanded text:
Ab ipso enim salutem priores quaesieruntAb ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides praecedentium et sequentium populorum. Nam sicut illis peccata passione et resurrectione ejus sanata sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Thalami ergo ejus hinc et inde sunt, quia corda amantium fidem quae in illo est et a priori parte saeculi et ab ultima quae in eo est introitus ad vitam patet. Sed etiam Scripturam sacram, quae nobis eamdem ipsam fidem in Redemptoris nostri intellectum aperit, non immerito portam accipimus, quia, ea ut oportet cognita, ad intelligenda invisibilia intramus. Si igitur hoc in loco, ut praediximus, porta Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm tendit: quando unius eiiꝰq fide¬
lis animam regens. iudelicet iumentum
uia sternunt. quia corpora sua ꝑ abstinen¬
tiam edomant: ut ei iter admentẽ parent
uel exempla bona sequentib p̃beant. Alii
frondes uel ramos de arborib cedunt. ⁊ ster¬
nunt iniua: quia indocerina u̾itatis uer¬
ba atq sententias patrum ex eoꝵ eloquio
decerpunt et hec inuia dĩ ad audientis
animum uenientis. humili predicatione
submittunt. Quod indigni quoq et nos¬
ipsi modo facimus. Ham cum patrũ sen¬
tentias insermone exhortationis assumi¬
mus. frondes de arborib cedimiis. ⁊ has oĩ¬
na. Precessit quippe uidaicus populus: secu¬
tus ẽ gentilis. Et quia omnes electi. siue qͥ
inuidea ẽẽ potuerunt. siue qui nunc in
eccła existunt. in mediatorem dĩ ethomi¬
num crediderunt et credunt. qui p̃eunt
⁊ qui secunt᷑ osanna clamant. Osanna
autem in latina lingua saluanos dr̃.

Expanded text:
Jerusalem tendit, quando uniuscujusque fideJerusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem frondes vel ramos de arboribus caedunt et sternunt in via: quia in doctrina veritatis verba atque sententias Patrum ex eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei ad auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt: quod indigni quoque et nos modo facimus. Nam cum Patrum sententias in sermone exhortationis assumimus, frondes de arboribus caedimus, ut has ina. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt, qui praeeunt et qui sequuntur Osanna clamant. Osanna autem Latin
Abbreviated transcription (Latin):
cubitos oꝑationis. et palmum contẽpla¬
tionis possident. Quidam uero omp̃em
quidem dm̃ diligunt. et ꝑfecte inbonis
oꝑib exercentur. sed tamen contempla¬
ri euis magnitudinẽ subtiliori intellec¬
tu nesciunt. Amant aut̃. sed inuesti¬
gare gaudia euis claritatis ignorant.
i itaq sex cubitos habent. ⁊ palmum
non habent. quia ei iam ꝑamorẽ iuncti
sunt. sed ex contẽplatione disiuncti. Qui
tamen thalami ꝑ commemorationem
cubiti unuis hinc ⁊ inde ẽẽ referunt᷑. qr
uidelicet in amorem actoris ⁊ redẽptoris
nr̃i fideles anime et exuidaico populo
et exgentilitate conuenerunt. Unde et
idem redemptor nr̃ cum asellum sedens
ierłm tenderet. sicut euangłista testatur:
multi uestim̃ta sua strauerunt inuia.
Alii autem frondes cedebant de arborib.
isternebant inuia. Et qui p̃ibant et
qui sequebantur: clamabant dicentes.
Osanna benedictus qui uenit in nomine
dñi. Saluator et enim nr̃ asellum sedens

Expanded text:
cubitos operationis, et palmum contemplacubitos operationis, et palmum contemplationis possident. Quidam vero omnipotentem quidem Deum diligunt, et perfecte in bonis operibus exercentur, sed tamen contemplari ejus magnitudinem subtiliori intellectu nesciunt. Amant autem, sed investigare gaudia ejus claritatis ignorant. Hi itaque sex cubitos habent et palmum non habent, quia ei jam per amorem juncti sunt, sed ex contemplatione disjuncti. Qui tamen thalami post commemorationem cubiti unius hinc et inde esse referuntur, quia videlicet in amore 1352 auctoris ac Redemptoris nostri fideles animae et ex Judaico populo et ex gentilitate convenerunt. 2. Unde et idem Redemptor noster, cum, Asellum sedens, Jerusalem tenderet, sicut evangelista testatur, multi vestimenta sua straverunt in via; alii autem fqui praeibant et qui sequebantur, clamabant, dicentes: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini . » Salvator etenim noster asello sedens,
Abbreviated transcription (Latin):
EMORATIS.
suꝑiorib chalamis:
propħa sub uingit. qͥa
thalami sex cubitorũ
erant hinc unde. Qua
in re magna nobis questio generatur. cur
suꝑius thalamum uno calamo mensura¬
tumdicit. quem uidelicet calamũ sex cu¬
bitos et palmum habere ꝑhibet atq inferiꝰ
thalamos sex cubitis solummodo dicit men¬
surari. Si enim non calamo sed sex cubitis
mensurantur: palmus de ẽ qui fuꝑius in
mensura calami dicebatur ad ẽẽ. Sedsi tha¬
lami sunt sensus atq cogitationes fideliũ
inquibus caste anime conditori suo in a¬
more uinguntur. iꝑsex cubitos ꝑfecta
oꝑatio. ꝑ palinim uero inchoatio contẽ¬
plationis exprimit᷑: sc̃ȩ uniuersalis eccłȩ
debemꝰ menbra conspicere.⁊citius in ueni¬
mus quia sunt in ea thalami uno calamo:
et sunt alii sex tantũmodo cubitis iñsura¬
ti. Nam fideles quidam omnipotentẽ
dm̃ ita amant. ut inoꝑe ꝑfecti sint.
⁊ incontemplatione suspensi. Hi ꝓfecto
calamũ in mensura habent. quia et sex

Expanded text:
emoratis superius thalamis, propheta subjungit, quia thalami sex cubitorum erant hinc et inde. Qua in re magna nobis quaestio generatur, cur superius thalamum uno calamo mensuratum dixit, quem videlicet calamum sex cubitos et pthalamus sex solummodo dicit cubitis mensurari. Si enim non calamo, sed sex cubitis mensuratur palmus, deest qui superius in mensura calami dicebatur adesse. Sed si thalami sunt sensus atque cogitationes fidelium in quibus castae animae conditori suo in amore junguntur, et per sex cubitos perfecta operatio, per palmum vero inchoatio contemplationis exprimitur, sanctae universalis Ecclesiae debemus membra conspicere; et citius invenimus quia sunt in ea thalami uno calamo: et sunt alii sex tantummodo cubitis mensurati. Nam fideles quidam omnipotentem Deum ita amant, ut et in opere perfecti sint, et in contemplatione suspensi. Hi profecto calamum in mensura habent, quia et sex
Abbreviated transcription (Latin):
cet trinitatẽ ẽẽ nouerunt. sed eandẽ tri¬
nitatem quam cognouerunt aꝑte mini¬
me predicauerunt. qui eius iussionib
obedientes: iuite mundiciam conseruan¬
tes. quasi in sex cubitis calami habuert̃
ꝑfectionem oꝑis: ⁊ sepe angłos uidentes
habuerunt palmum contemplationis:
Data autẽ lege. rudis ille hebreorum po¬
pulus mandata decalogi seruare cona¬
tus ẽ. sed tamen decognitione trintta¬
tis eruditus non ẽ. Et quamuis hanc
sp̃ales patres ꝑfecte cognouissent: mul¬
titudo tam̃ magna synagoge nec inue¬
nire mysterium tͥnitatis potuit. nec
querere studuit. Suꝑueniente autẽ
gr̃a ꝑtestamentum nouum omnis fide¬
lis ppłs unũ dm̃ trinitatem eẽ cognouit.
i uirtutem de calogi in eius cognitione
compleuit. Prius ergo limen portȩ men¬
suratur calamo uno. postmodĩi latitu
do eius cubitis decem. atq ad extremũ
longitudo porte cubitis tredecĩ: Quia et

Expanded text:
cet Trinitatem esse noverunt, sed eamdem Tricet Trinitatem esse noverunt, sed eamdem Trinitatem quam cognoverunt aperte minime praedicaverunt? Qui ejus jussionibus obedientes, et vitae munditiam conservantes, quasi in sex cubitis calami habuerunt perfectionem operis, et saepe angelos videntes habuerunt palmum contemplationis. Data autem lege, rudis ille Hebraeorum populus mandata Decalogi servare conatus est, sed tamen de cognitione sanctae Trinitatis eruditus non est. Et quamvis hanc spiritales patres perfecte cognovissent, multitudo tamen magna Synagogae nec invenire mysterium Trinitatis potuit, nec quaerere scivit. 11. Superveniente autem gratia per testamentum novum, omnis fidelis populus unum Deum Trinitatem esse cognovit, et virtutem Decalogi in ejus agnitione complevit. Prius ergo limen portae mensurado ejus decem cubitis, atque ad extremum longitudo portae cubitis tredecim: quia et
Abbreviated transcription (Latin):
biebant ualentiniano atq uictricio
imparem se ẽẽ tantȩ moli: s illis quasi
sanctiorib nichil impossibile fatebat᷑.
At illi pias p̃ces una cum patre sup¬
plici uoce iungentes: orare martinũ
ut sꝑata p̾staret. Nec cunetatus ultra
utrumq p̃clarum. & oftendendobu¬
militatem nec differendo pietatem:
iubet circonstantis popłi multitudi

Expanded text:
biebant, Valentino atque Victricio, biebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias preces una cum patre supplici voce jungentes, orare Martinum, ut sperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem, nec differendo pietatem, jubet circumstantis populi multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
censebat: egre tam̃ obtinui ut euche¬
rium ex uicariis. & celsum admitte¬
rent consularẽ. Cet̾i sunt repulsi. Tũ
gallum media in sede cõponimꝰ. Qui
cum dii nobili sua uerecundia silen¬
tiũ tenuisset: tandẽ ita exorsus ẽ. Con¬
uenistis inquit ad me audiendũ scĩ
& diserti. s religiosas potiꝰ quã doctas
aures ut arbitror attulistis: audituri
me fide testis ñ oratoris copia locutu¬
rum. Quȩ autẽ hesterno dicta sunt
ñ reuoluam. Illa qͥ ñ audierunt: ex
sẽptis recognoscent. Noua postumia¬
nus expectat nuntiaturus orienti.
ne se in comparatione martini p̃fe¬
rat occidienti. Ae pͥmum gestit animꝰ.
qͦd refrigeriꝰ in aurem suggerit expli
Ses incarnotena gesta ii.  care.¬
est ciuitate. Pater familias dũden¬
nẽ ab utero mutã puellam martino
cepit offerre: poscens ut linguã liga¬
tam. meritis suis sc̃s absolueret. Ille
cedens ep̃is qu tũ forte latus illiꝰ am¬

Expanded text:
censebat, aegre tandem obtinui, ut Euchecensebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuet diserti; sed religiosas potius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis, audituri me fide testis, non oratoris copia locuturum. Quae autem hesterno dicta sunt, non revolvam: illa qui non audierunt, ex scriptis recognoscent. Nova Postumianus exspectat, nuntiaturus Orienti, ne se in comparatione Martini praeferat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus illius am
Abbreviated transcription (Latin):
sub testib consignatam abs te acceptu¬
rus ẽ ueritatem. Hȩc me loquente:gal¬
lo iam adnarrandum parato irruit tͦba
monachorum. Cuagrius prb̃r. aꝑ.Sa
bastianus. Agricola. Et post paululũ
ingredit᷑ prb̃r nr̃. Etheriꝰ cum calippio¬
ne diacono: & amatore subdiacono.Pos¬
tremꝰ aureliꝰ prb̃r dulcissimꝰ m̃s longio¬
re uia ueniens anhelus occurrit. Quid¬
uos inquã tam subito & tam insperati
tam diu̾sis regionib tam mane con¬
curritis: Nos inqͥunt hesterno cogno¬
uimꝰ. Gallum istũ ꝑtotũ diẽ martini
narrasse uirtutes: & reliqͣ in hodiernũ
diem qͥa nox opp̃sserat distulisse. Ept̾ea
maturauimꝰ frequens auditoriũ face¬
re: tantam materiã locuturo. Int̾ea
nuntiat᷑. multos scłaruun stare ꝓfori¬
b nec ingredi audentes: s ut admit
nobis admisceri conuenit: quia ad
audiendum curiositate potiꝰ quam
religione uenerunt. Confusus ego
illoꝵ uice quos ñ admittendos esse

Expanded text:
sub testibus consignatam abs te acceptusub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admittnobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ucescit ogalle: surgendum est
Nam ut uides & postumianꝰ instat:
& hic prb̃r qͥ hesterno die in audito¬
rio ẽ admissus expectat. ut quȩ de
martino nr̃o in hodiernũ dĩe expli¬
canda distuleras. debitor sponsionis
euoluas. Non ignarus quidem iste
om̃ium quec̃q memoranda sunt:
s dulcis & grata cognitio ẽ eciã nota
relegenti. Siquidem natura ita com¬
paratum sit. ut meliore quis consei¬
entia se nosse gaudeat: quȩ multoꝵ
testimoniis ñ eẽ incerta cognoscat.
Nam & hic a pͥma adolescentia marti¬
num secutus nouit qͥdem omĩa: s liben¬
t᷑ cognita recognoscit. fatebor enĩ tibi
galle martini mͥ sepiꝰ auditas ẽẽ uir-¬
tutes. quippe qͥ de eo etiam litteris mul¬
ta mandaui: s ꝑ gestorum amirationẽ
sẽꝑmͥ noua sunt quȩ de illo licet audi¬
ta sepiꝰ reuoluuntur. Proinde additũ
nobis refrigeriũ auditorẽ eo impensiꝰ
gratulamͦ: quo promptiꝰ postumianꝰ
iste qui hȩc orienti inferre festinat qͣsi

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et. obdendi pessuli quo claudi
uiligentiꝰ seruanda consuerunt. ĩ
uitro illo spacium ñ fuisse. Mirum &
illud qͦd huic. me autẽ intuebat᷑. me¬
mini contigisse. Uas uitreum c̃ oleo
qͦd martinꝰ benedixerat: in fenestra
paululum editiore deposuit. Fuer
familiaris incautior linteũ super¬
positum ãpullam ibi eẽ ignarus
attraxͣ. Uas suꝑ constratum marmo¬
re pauim̃tum decidit. Cunctis me¬
tu ext̾ritis ne benedictio deꝑisset.
ampulla ꝑ inde incolumis reꝑtaẽ:
ac si suꝑ plumas mollissimas deci¬
disset. Quȩ res ñ potiꝰ ad casũ quã
ad martini ẽ referenda uirtutem:
cuiꝰ benedictio perire ñ potust. iiii

Expanded text:
eque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi eque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius servanda consueverunt, in vitro illo spatium non fuisse. Mirum et illud, quod huic me autem intuebatur memini contigisse. Vas vitreum cum oleo quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignarus, attraxit. Vas super constratum marmore pavimentum decidit: cunctis metu exterritis, ne benedictio deperisset, ampulla perinde incolumis est reperta ac si super plumas mollissimas decidisset; quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda virtutem, cujus benedictio perire non potuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
teneret infudit. Nec fefellit scĩn
tutis euentus. Patris nom̃ int̾roga
mor illa respondit: Pclamat pader
cum gaudio parit̾ & lacͥmis. martiꝰ¬
ni genua conplexus. & hanc pͥmam
se filiȩ uocem audisse. cunetis stupen¬
tib fatebatur. de ne cuiqͣ. id ineredi¬
bile forte iudeatur. ꝑhibeat uobis
presens euagriꝰ testimoniũ uerita¬
tis. Nam res ipso p̃sente tum gesta
ẽ. faruũ illudẽ. qͦd nuꝑ arpagio
presbitero referente cognoui: s
ñ p̃termittendũ uidet᷑. in¬
uiciani comitis uxorẽ misisse
borum causas necessariũ. sic̃ est.
consuetudo benediceret. Ampul¬
lulam uitreã istiꝰ modi fuisse. ut
rotunda in uentrẽ cresceret ore
ꝓducto: s oris extantis concauũ
ñ repletum. quia ita moris sit uas¬
cula illa compleri ut pars umbo
nib obstruendis libera relinꝗͥt᷑.
Testabat᷑ prb̃r uidisse se oleurer
sub martiru benedictione creuis¬
Ce qͣ aderundiante copia suꝑne de¬
flueret. eandẽq dum ad matrẽ
suoris operiret. Matronã

Expanded text:
teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem misisse borum causas necessarium sicut est consuetudo benediceret: ampullulam vitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in ventrem cresceret, ore producto; sed oris exstantis concavum non repletum; quia ita moris sit vascula illa complere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. Testabatur presbyter, vidisse se oleum sub Martini benedictione crevisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfsuperfusi liquoris operiret: matronam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ĩ episcopatu uͦ qͦd p̃termisisse te
miror. unũ tantũmͦ suscitarit. Cuiꝰ
rei ego testis sum: si tamen nichil de¬
minus idoneo ceste dubitatis. Id ipsũ
aut̃ uobis qualit̾ gestum sit explicabo.
Fuerat causa nescio qua carnotũ opidũ
petebamus. Interea dum uicũ quẽdã
habitantium multitudine frequen¬
tissimũ p̾terimus: obuiã nob̃ immaniᷤ
turba ꝓcessit. quȩ erat tota gentiliũ.
Nam nemo in illo uico nouerat xp̃ianũ.
Uerum ad famam tanti uiri campos
om̃s late patentes confluentiũ multi¬
tudo late contexerat. Sensit hic mar¬
tinus oꝑandum: & annuntiante sibi
spũ dotus infremuit. Nec mortale so¬
nans uerbũ dĩ gentib p̃dicabat: septꝰ
ingemiscens. cur tanta dnm̃ saluatorẽ
turba nesciret. Int̾ea siẽ nos in credibi¬
lis circũ dederat multitudo. mulier
quedã  filius

Expanded text:
tus, in episcopatu uero, quod praetermisisse te tus, in episcopatu uero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitarit. cuius rei ego testis sum, si tamen nihil de idoneo teste dubitatis. id ipsum autem uobis, qualiter gestum sit, explicabo. fuerat causa nescio qua Carnotum oppidum petebamus. interea, dum uicum quendam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obuiam nobis inmanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo uico nouerat Christianum. uerum ad famam tanti uiri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. sensit Martinus operandum et adnuntiante sibi spiritu totus infremuit, nec mortale sonans uerbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemescens, cur tanta Dominum Saluatorem turba nesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
animalibus restitutis.
llud autẽ animaduerti sepe sulpici mar¬
tinũ tibi dicere solitum: neqͦquã sibi in
episcopatu eam uirtutũ grãm suppecis¬
se.quam pͥus se habuisse meminisset.
Quod si uerum est. immo quia uerũ ẽ:
conicere possumꝰ quanta fuerunt illa
quȩ monachus oꝑatus ẽ. & quȩ ceste
nullo solus exercuit: cum tanta illũ in¬
episcopatu signa fecisse sub oculim
niũ uiderimꝰ. Multa quidem illiss
pͥus gesta innotuere mundo. neq p¬
tuere celari: sed innumerabilia eẽ di¬
cunt᷑ que dum iactantiam uitat occul¬
tauit: neq in hominũ noticiã passus
est ꝑuenire. Quippe qui humanã sub¬
stantiã suꝑgressus. uirtutis suȩ consei¬
entia. mundi głiam calcans. cȩlo teste
frueret᷑. Quod uerum eẽ uel ex his que
cõperta nobis sunt nec latere potue¬
runt. possumus estimare. Siqͥdem
ante episcopatũ duos mortuos uitȩ
restituerit. qͦd liber tuus pleniꝰ ẽ locu¬

Expanded text:
animalibus restitutis. animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum inepiscopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumerabilia esse dicuntur, quae dum iactantiam uitat, occuluit neque in hominum notitiam passus est peruenire, quippe qui humanam substantiam supergressus, uirtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, caelo teste frueretur. quod uerum esse uel ex his, quae conperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare, siquidem ante episcopatum duos mortuos uitae restituerit, quod liber tuus plenius est locu
Abbreviated transcription (Latin):
tes cognoscunt ex uiantib martinũ
a se tam crudelit̾ uerberatũ. Tunc uero
apparere om̃ib causa manifesta. Nec igno¬
rare iam poterant: quin ob illius uiri
iniuriam tenerentur. Igit᷑ om̃s rapidis
nos passib consequunt᷑. conscio facti ac
meriti pudore confusi: flentes & pulue¬
re quo se ipsi fedauerant caput atq ora
conspersi: ante martini se genua ꝓuol¬
uunt. ueniam p̾cantes. & ut eos abire
sineret postulantes. satis se ł sola con¬
scientia dedisse penarum. satisq intel¬
lexisse. quam eosdem ipsos uiuos absor¬
bere t̾ra potiusset. uł ipsi potiꝰ amissis
sensibus immobili sarorũ natura rigesce¬
re debuissent. sic̃ affixa locis qͥb steterant
ium̃ta uidissent: orare se atq obsecrare
ut indulgeret sceleri ueniam. et copiã
p̃staret abeundi. Senserat etiã priꝰ quã
aecurrerent uir beatus illos tenerr.
nobisq id ante iam dixerat. Ueniã cam̃
clement᷑ indulsit: eosdẽq abire ꝑmisit

Expanded text:
tes cognoscunt ex uiantibus, Martinum tes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit,
Abbreviated transcription (Latin):
ris parte laniatum: cum exanimis
in terrã ꝓcubuisset inuenimus: sta¬
timq eum a sello suo imponimꝰ. ac lo¬
cum cedis illiꝰ execrantes raptim abire
ꝓperaumꝰ. In te rea illi regressi ad redã
suam furore saciato: agi qͦ ire ceperant
umenta p̃cipiunt. Quȩ cum omnia
solo fixa ac si ȩnea signa riguissent:
tollentib altius uocem magistris. fla¬
gris hinc atq inde resonantibus nicħ̾
penitus mouebant᷑. Consurgunt om̃s
parit̾ in uerbera. consumit gallicas
mularũ pena mastigias. tota rapit᷑
silua de ꝓximo. trabibus um̃ta tun¬
dunt᷑. sed nichil penitus seuȩ manꝰ
agebant: uno atq eodem in loco sta¬
bant fixa simulachra. Quid agerent
infelices homines nesciebant. Nec iã
ultra dissimulare poterant. quin
quãlib& brutis pectoribus agnosce¬
rent diuino numine se teneri.Tan¬
dem ergo in se regressi: ceperunt que¬
rere quis ille eẽt quẽ in eodem locoante
paululum cicidissent: cũ ꝑcunctan¬

Expanded text:
ris parte laniatum, cum exanimis ris parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontan
Abbreviated transcription (Latin):
solet ex uberibus caprarum aut oui¬
um. pastorum manu p̃ssis. longa li¬
nea copiosi lactis effluere. suer surrex̃
incolumis: nos obstupefacti tante rei
miraculo. id qͦd ipsa cogebat ueritas
fatebamur: non ee sub cęlo qͥ marti¬
num possit imitari. iiii¬
onsequenti itidem temꝑe. iter
cum eo dum dioceses uisitat age¬
bamus. Nobis nesscio qua necessitate
remorantib aliquantulum ille ꝓces¬
serat. Interim ꝑaͤgerẽ publicũ plena
militantib uiris. fiscalis reda uenie¬
bat. S ubi martinum in ueste hispi¬
da nigro & pendulo pallio circuntec¬
tum. contigua de latere uim̃ta uide¬
runt: paululum in partem alteram
pauefacta cesserunt:. Dem funib im¬
e ceperunt. cũ qͥdem ille ñ mo
& incredibili patientia p̾bens t̾ga
edentib maiorem insaniam infelici¬
bus cõmoueret: magis ex hoc furentes
qs ille quasi non sentiens uerbera illa¬
ta cõtempneret. Nos ilico consecu.¬
ti fade cruentum. atq uniuersa corpo¬

Expanded text:
solet ex uberibus caprarum aut ouisolet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inurguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corpo
Abbreviated transcription (Latin):
rint: ñ potest nr̃i eẽ iudicii. i¬
er idem fere tẽpus cũ euantiꝰ auun¬
culus meus uir lic& scłi negocii
occupatus. tam̃ admodum xp̃ianus
grauissima egritudine extremo mor¬
tis pericło cepisset urgeri: martinum
euocauit. Nec cunctatus ille ꝓperauit.
Prius tam̃ quam mediũ uiȩ spacium
uir beatus euolueret. uirtutẽ ad ueni¬
entis sensit egrotus: receptaq continu¬
o sanitate. uenientib nobis obuiã ipse
ꝓcessit. Altera die redire cupientẽ mag¬
na p̃ce detinuit. cum ĩterim unum ẽ
familia puerũ letali ietu serpens ꝑcu¬
lit: quẽ iam c¬
confisus exposuit. Iamq
& utris instar tensa uitalia. Mal
porrecta manu. unuiersa puerli
bra ꝑtractans: digitum ꝓpe ipsum
uulnusculũ quo bestia uirꝰ infude¬
rat. fixit. Tum uͦ mira dicturꝰ sum:
uidimus uenenũ ex om̃i parte reuoca¬
tum. ad martini digitum cucurrisse :
deinde ꝑ illud ulceris foramen exigu¬
um. ita uirꝰ stipasse cũ sanguine. ut

Expanded text:
rint, non potest nostri esse iudicii. Print, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens pelit: quem iam confisus, exposuit. iamqucutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut