comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia incolatus m̃s ꝓlongatus est. Hoc sẽs dicit.
quicorpus non desiderat: qui terram nonquerit.
quicȩlum cupit.Heu michi quia incolatus meus
prolongatus est.Quando egrotamus.quando
febrieitamur. quando suspicamur nos mori. qͥnes
iactamus brachia. quando timemꝰ. quando comea¬
tt petimus: stum uersiculum ñ possumꝰ dicere
ste sanus erat. non egrocabat. Et quid dicit: heu
m quia incolatus m̃s ꝓlongatꝰ est. Quandiu enim
sumꝰ incab̾naculo corporis huius: peregrinamur
adño Heu michi quia incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ
nde et apłs dicit. Quasi aduene et ꝑegrini. Adueni
ego sum et ꝑegrinus. Heu michi quia incolatus n
ꝓlongatus est. Quod dicit hoc est. Infelixego quan¬
diu sum in isto scło: Quis nr̃m hoc pocest dicere:
Sioctogenarii fuerimus:cimemus mori. Si cente¬
narii sumus. et egrotamus: tam̃ cõmeatum et spa¬
cium postulamus.Hoc tocum quare facimus:

Expanded text:
quia incolatus meus prolongatus est! Hoc sanctus dicit, quia incolatus meus prolongatus est! Hoc sanctus dicit, qui corpus non desiderat, qui terram non quaerit, qui coelum cupit. Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. Quando aegrotamus: quando febricitamus: quando suspicamur nos mori: quando jactamus brachia: quando timemus: quando commeatum petimus, istum versiculum non possumus dicere. Iste sanus erat, non aegrotabat, et quid dicebat? Heu mihi! quia incolatus meus prolongatus est. Quamdiu enim sumus in tabernaculo corporis hujus, peregrinamur a Domino . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est. Unde et Apostolus dicit: Quasi advenae et peregrini. Advena ego sum, et peregrinus . Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. Quo dicit, hoc est: Infelix ego quamdiu sum in isto corpore. Quis nostrum hoc potest dicere? Si octogenarii fuerimus, timemus mori; et si centenarii sumus, et aegrotamus, tamen commeatum et spatium postulamus. Hoc totum quare facimus?
Abbreviated transcription (Latin):
habeam.et in medio populi mei immunda labia
habentis ego sedeo. Uide quid dicat. Ue michi mi¬
sero:quia immunda labia habeo. Et postea quid
dicit: Qm̃ labia habebat immunda. ꝓpt̃ea mitti¬
tur unum de seraphin.et tollit carbonem ignis
de altari: et tangit labia ipsius et linguam.et pur¬
gat eam. Et quiddicit : Ecce hoc detigi labia tua
et mundaui linguã tuam. Et statim quid dicit:
Quem mictam ad popłm istum. et quis ibit : Oscrip
curarum misteria. Quandiu habebat linguam
dolosam et labia immunda: non ei dicitur.quem
mittam et quis ibit. Mundantur labia ipsius: sta¬
am mitticur adloquendum. Ergo qui labia im¬
munda habet. non podest ꝓpħare: non pocest mit
amobsequium dei. Cum carbonib desoladoriis.
tinam prestet nob̃et ista solicudo. ut quodcumq
malum est. dollat de lingua nostra. ut ubispine st̃.
ubiuepres sunt. ubi urtice sunt mictatur ignis
dñi. et uniu̾sa exurat: et fiat solitudo xp̃i. Heumͥ

Expanded text:
habeo, et in medio populi immunda labia habeo, et in medio populi immunda labia habentis, ego sedeo . Vide, quid dicit? Vae mihi misero, quia immunda labia habeo. Et postea quid dicit? Quoniam labia habebat immunda, propterea mittitur unus de Seraphim, et tollit carbonem ignis de altari, et tangit labia ipsius et linguam, et purgat eam. Et quid dicit? Ecce hoc tetigi labia tua, et mundavi linguam tuam. Et statim quid dicit? Quem mittam ad populum istum, et quis ibit? O mysteria Scripturarum! quamdiu habebat linguam dolosam, et labia immunda, non ei dicitur, quem mittam, et quis ibi? mundantur labia ipsius, et statim mittitur ad loquendum. Ergo qui labia immunda habet, non potest prophetare, non potest mitti in obsequium Dei. Cum carbonibus desolatoriis. Utinam praestetur nobis et ista solitudo, ut quodcumque malum est, tollat de lingua nostra: ut ubi spinae sunt, ubi vepres sunt, ubi urticae sunt, mittatur ignis Domini, et universa exurat, et fiat solitudo Christi. Heu mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur pus. Uide gͥ quiddicat. Quia cumet lin¬
gua mea.et uenenum habet. et pus habet:primũ
sagittis uulnera ut pus possit exire. Deinde carbo¬
nes tuos et ignem pone: ut quicquid malum fuerit
excoqͣt et desertum faciat. Uidede igitur quid dicat
Sagitte potentis acute: cum carbonib desolatoriis
Ytinam dentur nobis isticarbones desolatorii. Utirã
et nos dicamus. Nonne cor nr̃m ardens erat in uia
cum aꝑiret nobis iħs scripturas: Dicit ysaias ad
babilonem: Habes carbones ignis.sedebis suꝑeos
hierunt tibi in aduitorio. Et apłi antequam acci¬
ꝑ ent sp̃m sc̃m. habebant in linguam suam adhuc
aliquos cumores humanos: ꝓptea sp̃c sc̃s descen¬
eorum: ut quicquid puris habebant. sp̃s sc̃s
decoquat. Bicamus et aliud exemplum.Isaias
cum uidisset dñm sedentem suꝑthronũ excelsũ
et eleuatum quid dicit: Ue michi misero quia
compuctus sum:quia cũ labia mea immunda

Expanded text:
nascitur pus. Vide igitur quid dicat: Quia tumet linnascitur pus. Vide igitur quid dicat: Quia tumet lingua mea, et pus habet, et venenum habet, primum sagittis vulnera, ut pus possit exire: deinde carbones tuos, et ignem pone, ut quidquid malum fuerit, excoquat, et desertum faciat. Vide igitur, quid dicat: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis. Utinam detur nobis iste carbo desolatorius. Utinam et nos dicamus: Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas . Dicit et Isaias ad Babylonem: Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium . Et Apostoli antequam acciperent Spiritum sanctum, habebant in lingua sua adhuc aliquos tumores humanos; propterea Spiritus saneorum , ut quidquid puris habebant, Spiritus sanctus decoqueret. Dicamus et aliud exemplum: Isaias cum vidisset Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum, quid dicit? Vae mihi misero, quia compunctus sum, quia labia immunda
Abbreviated transcription (Latin):
interrogat dñs non quod ignorat:s: quodiste qui
rogabat sciat quomodo rogare debeat.Sagitte po¬
dentis acute: cum carbonib desolatoriis. Sagitte
potentis.Iste nunc respondet ad dñm quid petat
Quia dixerat dñs quid detur tibi aut quid appona¬
tur cibi. nunc iste quid dicit: Quid pecit: Dñe hoc
peto.sagitas potentis acutas cum carbonib desola¬
toriis.Uide quiddicat. Uenenum lingue meȩ et de¬
tractionem meam. nulla res potest foras ꝓicere. nisi
sagitte tue: que solitudinem faciunt linguȩ meȩ. lin¬
gua mea tumet: uenenum habet intrinsecus: Nisi
sagittis compuncta fuerit et ꝑcussa:uenenum ñ
egredietur. Debemus exemplum dare.Si quando
in corpore uulnus est. et in ipso uulnere putride car¬
nes sunt. et cancer est. et fuerit pus intrinsecus:
nisi aꝑtum fuerit non egredietur pus. Et si egres¬
sum fuerit pus: nisi caucerium fuerit rursum re¬

Expanded text:
Interrogat Dominus, non quod ignoret, sed quod iste qui Interrogat Dominus, non quod ignoret, sed quod iste qui rogabat, sciat quomodo rogare debeat. Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis. Sagittae potentis acutae. Nunc respondet ad Dominum, quid petat. Quia dixerat Dominus: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi? Nunc iste dicit, quid petat: Domine, hoc peto: sagittas potentis acutas, cum carbonibus desolatoriis. Videte quid dicat. Venenum linguae meae, et detractionem meam, nulla res potest foras projicere: nisi sagittae tuae, quae solitudinem faciunt linguae meae. Lingua mea tumet, venenum habet intrinsecus: nisi sagittis tuis compuncta fuerit, et percussa, venenum non egreditur. Debemus exemplum dare: si quando in corpore vulnus est, et in ipso vulnere jam putridae carnes sunt, et cancer est, et fuerit pus intrinsecus; nisi apertum fuerit, non egreditur pus. Et si egressum fuerit pus, nisi cauteriatum fuerit, rursum re
Abbreviated transcription (Latin):
nocuit: Sidicat me homicidam si dicat me adulte¬
rum: sisceleratum:si mendacem:michi quid nocet:
Deduobus enim unum est: aut uerum dicit aut m̃¬
titur. Si uerum dicit: non michi illud nocet quod
ille dixit .s quia uere ego feci.Si autem menticur:
mendatium ipsius nichil mͥ nocet. s interficit ani¬
mam loquentis. Infelices sumus: miserisumus.
Quando aliquem habemus inimicum. dũ putamꝰ
quod contra ipsum faciamus: contra nos facimus.
Detrahimus illi: huc illucq discurrimus. om̃ibus
dicimus de eo. Putamus quod illi noceamus. Illũ
non nocemus:s: nr̃as interficimus animas. quod
mentimur.Os quod mentitur occidit animam.
Quid detur cibi aut quid apponatur tibi ad lin¬
quam dolosam: Quasibonus medicus quid dicit:
Adhanc infirmitatem adhoc uulnus.quid tibi uis
imponi : Quod tibi uis implastrum imponi: Quomͦ
sidicat aliqiis ad uulneratum aliquem. Quid decur
tibi aut quid apponatur cibi.aduulnus quod doles:

Expanded text:
nocuit? Si dicat me homicidam, si dicat me adultenocuit? Si dicat me homicidam, si dicat me adulterum, si sceleratum, si mendacem, mihi quid nocuit? E duobus enim unum est: aut verum dicit, aut mentitur. Si verum dicit, non mihi illud nocet quod ille dixit: sed quia vere ego feci. Si autem mentitur, mendacium ipsius non mihi nocet: sed interficit animam loquentem. Infelices sumus, miseri sumus. Quando aliquem habemus inimicum: dum putamus quod contra ipsum facimus, contra nos facimus. Detrahimus illi, huc illucque circuimus, omnibus dicimus de eo: putamus quod illi noceamus? Illi non nocemus, sed nostras interficimus animas, quod mentimur. Os enim quod mentitur, occidit animam . Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad linguam dolosam? Quasi bonus medicus, qui dicit: ad hanc infirmitatem, ad hoc vulnus, quid tibi vis imponi: quod tibi vis emplastrum imponi? Quomodo si dicat aliquis ad vulneratum aliquem: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad vulnus quo doles?
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uis dari: Et pꝰquã datũ tibi fuerit: qͥd tibiuis rursum
apponi ad linguã dolosã : Uidete quid dicat. Ñ dix̃ contͣ
linguã dolosa: s adlinguam dolosam.Si dixisset contra
linguã dolosã: uideret᷑ de adu̾sario dicere. Uidete qͥdsit sac̃¬
mentum ꝓpħe. Immo sc̃s inprimo gradu consticutus.
dico simplicius ꝓpt̾ simpliciores quid dicit: Bñe lib̾a
animam meam alabiis iniquis. Uerbi gr̃a. Adu̾sario
meo qui michi detrahit: S dñs aliud respondit: Et
quid dicit: Non dixit quid detur tibi. aut quidappo¬
natur cibi contra linguam dolosam. hoc est non dixit
quid desideras tibi fieri contra aduersarium cuum:
S quiddixit: Quid detur tibi aut quidapponatur tibi
adlinguam dolosam: Non dixit contra linguam. s
allinguam. Uidete quid dicat. Ad linguam dolosam.
ad cuam linguam: non aduersarii.Sienim aduersa¬
rus tibi detrahit: nichil nocet. Tute interficis:sialii
detrahas. Uerbi grã.Si detrahit michi fr̃.quid michi

Expanded text:
ibi rursum apponi vis ad linguam dolosam? Videte quid dicat: Non dixit, contra linguam dolosam, sed, ad linguam dolosam. Si dixisset, contra linguam dolosam, videretur de adversario dicere. Videte quid sit sacramentum Prophetae, immo sancti in primo gradu constituti. Dico simplicius, propter simpliciores. Quid dicit? Domine, libera animam meam a labiis iniquis, ehi detrahit. Sed Dominus aliud respondet. Et quid dixit? Non dixit, quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, contra linguam dolosam? hoc est, non dixit, quid desideras tibi fieri contra adversarium tuum? Sed quid dicit? Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad linguam dolosam? Non dixit, contra linguam: sed, ad linguam. Videte quid dicat ad linguam dolosam: ad tuam linguam, non adversarii. Si enim adversarius tibi detrahit, nihil tibi nocet: tu te interficis, si alii detrahas. Verbi gratia: Si detrahat mihi frater, mihi quid
Abbreviated transcription (Latin):
regnant peccato. Ergo ipsi confiteantur: qui regnat
peccato. Nec enim de regib dicit huius mundi.Scͥp¬
tum est enim. Cor regis in manu dei.Putas eor iuliam
impussimi in manudei fuit: Absit. Aut neronis aut
iuliani et decem ꝑsecutorum: Absit. S de illis dicit
qui regnant peccato. Quia isti qui uincunt uicia et
passiones animȩ. et regnant peccato:cor eorum in
manu dei est. Quia audierunt omnia uerba ous
tui.Qui custodierunt mandata tua. Et cantent
inuiis dñi. Philosophi huius scłi non cantauerunt
in uiis dñi.s nos cantamꝰ inuiis dñi.: hoc est in mor

Expanded text:
regnant peccato. Ergo ipsi confiteantur qui regnant regnant peccato. Ergo ipsi confiteantur qui regnant peccato. Nec enim de regibus hujus mundi scriptum est: Cor regis in manu Dei . Putas cor Juliani impiissimi in manu Dei fuit? Absit; aut, Neronis, aut Maximiani, et Decii persecutorum? Absit. Sed illis dicit qui regnant peccato, quia isti qui vincunt vitia, et passiones animae, et regnant peccato, cor eorum in manu Dei est. Quia audierunt omnia verba oris tui. Quia custodierunt mandata tua. Et cantent in viis Domini. Philosophi hujus saeculi non cantaverunt in viis Domini, sed nos cantamus in viis Domini, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hemus et plura uicia habet: iste non conficetur ex
coco corde. Si quis autem ꝓom̃ib uiciis et passionibꝰ
amimȩ suȩ agit penitentiãm. iste potest dicere confi
mei. Iste uersiculus in hebraico non habetur. Cete¬
rum quod dicit hoc est. Propterea confitebor tibi in
coto corde meo.hoc est ꝓom̃ibꝰ uiciis meis et pecca¬
cis. qm̃ non ꝓ uno uicio confessus sum tibi: et exau¬
distime. Et inconspectu angłorum psallam tibi:
ide ꝓfectionem penitentis: qui post confessionem
et penicentiam cum angłis meretur psallere.Quiaũ
psallit. iam non agit penitentiam: s grãs agit et bene¬
dicit. Adorabo adcemplum sc̃m tuum. Si hoc est ad¬
uidetur desertum. inquo oportet adorare:ergo non
autem et suꝑbꝰ audiat ueritatem. Multiplicabis in
anima mea uirtutem. Multiplicabis: hoc est multis
sollicitudinib subiacere facies animam. Confitean¬
cur tibi dñe om̃s reges terrȩ. Reges terrȩ sunt isti qui

Expanded text:
hemus, et plurima vitia habet, iste non confitetur in hemus, et plurima vitia habet, iste non confitetur in toto corde. Si quis autem pro omnibus vitiis, et passionibus animae suae agit poenitentiam, iste potest dicere: Confimei. Iste versiculus in Hebraico non habetur. Caeterum quod dicit, hoc est, propterea confitebor tibi in toto corde meo, hoc est, pro omnibus vitiis meis et peccatis: quoniam non pro uno vitio confessus sum tibi, et exaudisti me. In conspectu angelorum psallam tibi. Vide provectionem poenitentis, quia post confessionem, et poenitentiam, cum angelis meretur psallere. Qui autem psallit, jam non agit poenitentiam, sed gratias agit et benedicit. Adorabo ad templum sanctum tuum. Si hoc est videtur desertum, in quo oportet adorare: ergo nonautem et superbus audiat veritatem. Multiplicabis in anima mea virtutem. Multiplicabis, hoc est, multis sollicitudinibus subjacentem animam. Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae. Reges terrae sunt isti qui
Abbreviated transcription (Latin):
Eiecit me de paradiso:ego illam ꝑabstinentiam reducã
ibidem. Decepit me infornicationem. ego ꝑcastitatem
reducam illam in iherłm: et exuitiis inuirtutẽ. Ergo
non ut inimicus facio: s ut amicus. Beatus qui tene¬
bit. et allidet paruulos tuos ad petram. Paruuli di¬
cuntur cogitationes. Uerbi gr̃a. Uidi mulierem: con¬
cupiui eam. Statim si non abscidero concupiscentiam
illam et sicut pedem denuero. et allisero ad petram: do¬
nec parua est concupiscentia. non potest postea abscid
quando creuerit. Beatus est ergo qui statim abscidit
et allidit eam ad petram. Petra autem est xp̃s. Explĩ
in doto corde meo. Qualia sunt uulnera:tale et
implastrum. Quemadmodum enim corpus habet
diuersa uulnera:ita anima habet suas passiones et
sua uulnera. Et aduersus peccatum tale: peniten¬
atus est aliquis: conficetur ꝓfornicatione. S qm̃ est
ut auarus. aut iracundus. aut detractor. aut blas¬

Expanded text:
ejecit me de paradiso: ego illam per abstinentiam reduco ejecit me de paradiso: ego illam per abstinentiam reduco ibidem. Decepit me per fornicationem: ego per castitatem reduco illam in Jerusalem, et ex vitiis in virtutem. Ergo non ut inimicus facio, sed ut amicus. Beatus qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram. Parvuli dicuntur cogitationes. Ac si dicat: Vidi mulierem, concupivi eam: statim si non abscidero concupiscentiam illam, et sicut pedem tenuero, et allisero ad petram donec parva est concupiscentia, non potest postea abscindi quando creverit. Beatus ergo est qui statim abscidit, et allidit ad petram. Petra autem est Christus. PSArde meo. Qualia sunt vulnera, tale et emplastrum. Quemadmodum enim corpus habet diversa vulnera: ita et anima habet suas passiones et sua vulnera, et diversa vulnera, et adversus peccatum talem et poenitenatus est aliquis, confitetur pro fornicatione. Sed quoniam est aut avarus, aut iracundus, aut detractor, aut blasp
Abbreviated transcription (Latin):
conis et iherłm et ꝓponit sibi. quod nisi semꝑ me¬
mor ero et semꝑ inmente habeam: obliuioni det᷑
beam neq: oꝑa neq: sermonẽ:si nonuigiter memo¬
riatui uersecur incorde meo. Memor esto dñe fili¬
orum edom: indie iherłm. Edom interp̃tatur ter¬
rena. et sãguinea. Quis gͦ est nisi diabolus: Hide
ergo quid dicat. hoc enim exꝑsona adam dicitur.
bñe memento quemadmodum me decepit et
traxit me serpens diabolus. qui intelligit᷑ nabu-¬
Memento et retribue ei et sentiat penam quam ipse
sua malicia michi induxit.trahens me et adducens
mbabilonem et in assirios.filia babilonis misera
filia babilonis anima est que semꝑ inminutione est
et inconfusione. et non habens statum s: est inuiciis
et inpeccatis: que uere misera est. Beatus qui retri¬
buet tibi retributionem tuam quam retribiuisti nob̃
Beatus est qui retribuet ei quod ipsa fecit. Herbigra

Expanded text:
tionis et Jerusalem, proponitque sibi: quod nisi semper tui metionis et Jerusalem, proponitque sibi: quod nisi semper tui memor ero, et semper in mente habeam, oblivioni deturbeam neque opera neque sermonem: si non jugiter memoria tui versetur in corde meo. Memor esto, Domine, filiorum Edom, in die Jerusalem. Edom interpretatur terrena et sanguinea. Quis ergo est nisi diabolus? Vide ergo quid dicat. Hoc ex persona Adam dicitur: Domine, memento quemadmodum me decepit, et traxit me serpens diabolus, qui intelligitur NabucMemento et retribue ei, et patiatur poenam quam ipse sua malitia mihi induxit: trahens me, adduxit in Babylonem et in Assyrios. Filia Babylonis misera. Filia Babylonis, anima est, quae semper in motione est, et in confusione, et non habens statum, sed est in vitiis et peccatis, quae vera misera est. Beatus qui retribuet tibi retributionem quam retribuisti nobis. Beatus est qui retribuet ei quod ipsa fecit. Verbi gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
Atur secus aquam. statim uirescit. Ita aucem et
Apeccator. licet peccauerit. licet ceciderit:tamen
sisit secus aquas. hoc est si legit scãs scripturas et
audit uerbum diuinum ascõ uiro:uiret eius
anima et adpenicentiam conuertitur.Quia il¬
lic interrogauerunt nos qui captiuos duxerunt
nos uerba canticorum. Bemones qui ceperunt
nos qui captiuos duxerunt nos. nunc quasi deri¬
Aentes nos et glłances dicunt nobis. Reddite nob
uerbum defide ur̃a: ec quemadiodum quando
eratis iniherłm ymnum dicebatis deo. Quomodo¬
dent qui peccauerunt et decepti sunt: et dicunt.
Quomoddo uobis cantabimus canticum dñi intra
aliena: Inpeccatis consticuti qui cecidimus de
herłm inbaby lonem.Ergo non potest aliquis si ñ
it sc̃s laudare dnm.Peccator autem non debet can¬
tare dño. s lugere peccata sua. Si oblitus fuero
cui iherłm: obliuioni decur dextera mea. Ergo qͥa
peccauit et cecidit: reminiscitur prioris conuersa¬

Expanded text:
atur secus aquam, statim virescit. Ita autem et atur secus aquam, statim virescit. Ita autem et peccator, licet peccaverit, licet ceciderit: tamen si sit secus aquas, hoc est, si legit sanctas Scripturas, et audit verbum divinum a sancto viro, viret ejus anima, et in poenitentiam convertitur. Quia illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos, verba canticorum, etc. Daemones qui deceperunt nos, et captivos duxerunt, nunc quasi deridentes nos et gloriantes dicunt nobis: Reddite nobis verbum de fide vestra: quemadmodum quando eratis in Jerusalem hymnum dicebatis Deo. Respodent qui peccaverunt, et decepti sunt, et dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? In peccatis constituti, qui cecidimus de Jerusalem in Babylonem? Ergo non potest aliquis, si non sit sanctus, laudare Dominum. Peccator enim non debet cantare Domino, sed lugere peccata sua. Si oblitus fuero tui, Jerusalem: oblivioni detur dextera mea. Ergo quia peccavit et cecidit, reminiscitur prioris conversa
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in iherico que interpretatur luna. hoc
est que semꝑ mutatur. hoc autem intelligicur
inhunc mundum . in latrones incidit. et samari¬
tanus collit eum et oleo et uino curat. miscens
austeritatem cum miscdia. In salici b in medio
eius suspendimꝰ organa nostra.Salir A talem na¬
turam habet. Est quidem lignum infructuo sũ
et dr̃. quod siquis exillo accipiat pocionem auc
manducet. filios non facit. Ibi enim suspendimꝰ
organa nr̃a.Organum aucem hominis:corpus
est. Sicut enim organum ex multis fistulis cõ¬
positum est.unum autem modulationum melo
mittit: ita et organum nr̃m habemus cactum
ꝑipsum.hoc est ꝑoꝑa. melos et canticum et ym¬
num referimus deo.Similiter et ꝑ audicũ. et ꝑ
odoratum. et ꝑgustum. et ꝑuisum. et ꝑhas om̃s
uircutes.quasi de uno organo:ymnum et canti¬
cum referimus dño. Dicitur iterum salix radi¬
cem non habere:s: si ramus abscidicur et planta¬

Expanded text:
cendit in Jericho, quae interpretatur luna, hoc cendit in Jericho, quae interpretatur luna, hoc est, quae semper mutatur haec autem intelligitur praesens mundus, in latrones incidit, et Samaritanus tulit eum, et oleo et vino curat, miscens austeritatem cum misericordia . In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra. Salix talem naturam habet: est quidem lignum infructuosum, et dicitur quod si quis ex illa accipiat potionem aut manducet, filios non facit. Ibi ergo suspendimus organa nostra. Organum autem hominis corpus est. Sicut enim organum ex multis fistulis compositum est, una autem modulatione melos mittit, ita et organum nostrum habemus tactum; per ipsum, hoc est, per opera, melos, canticum et hymnum referimus Deo. Similiter et per auditum, et per odoratum, et per gustum, et per visum, et per has omnes virtutes quasi de uno organo hymnum et canticum referimus Domino. Dicitur iterum salix radicem non habere. Sed si ramus abscinditur, et plant
Abbreviated transcription (Latin):
baby. lonis illic sedimus et fleuimus: cum re¬
cordarem syon. Si non aliquis egrotat: nescit qͥn¬
tum ualet sanitas. Et iterum claudus. nescit quan¬
tum ualet qui sanus est pedib Similiter et cecus
Suꝑ flumina babylonis illic sedimus et fleuimus.
cum recordaremur sron. Babilon confusio interp̃tat᷑
Ergo babylon: hic mundus est. Peccator gͦquicecidit
de paradiso. qui uenit inuallem lacrimarum. hoc
adhoram. et egrotans ꝑdidit pulchritudinem. et
marcescit flos ipsius: hic sicut flumen transit. Et
sicut aque succedentes sibi uenientes et recedentes
pereunt. et iterum aliȩ oriuntur. et ipse pereunt:
ita et in hoc mundo quod ad momentũ. aut aliqͦd
tempꝰ aut ditamur aut fortes sumus. aut pul¬
chri sumus et post modicum transit sicut aqua
et ꝑit. Ibi gͦ sedimus et fleuimus: cum recordarem᷑
sson. licet quidem uitio nr̃o cecidimus de para¬
drso: tamen reminiscimur prioris felicitatis. et
non obliuiscimur. Et ille qui de ierosolimis des¬

Expanded text:
Babylonis illic sedimus, et flevimus: dum recordaremur Sion. Si non aliquis aegrotat, nescit quantum valet sanitas. Et iterum claudus nescit quantum valet qui sanus est pedibus. Similiter et caecus Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, dum recordaremur Sion. Babylon confusio interpretatur. Ergo Babylon hic mundus. Peccator ergo qui cecidit de paradiso, venit in vallem lacrymarum, hoc ad horam, et aegrotans perdiderit pulchritudinem, et marcescat flos ipsius: hic sicut flumen transit, et aquae succedentes sibi venientes, et recedentes pereunt, et iterum aliae oriuntur, et ipsae pereunt: ita et in hoc mundo quo ad momentum aut aliquod tempus, aut ditamur, aut fortes sumus, aut pulchri sumus, et post modicum transit sicut aqua et perit. Ibi ergo sedimus, et flevimus, dum recordaremur Sion. Licet quidem vitio nostro cecidimus de paradiso: tamen reminiscimur prioris felicitatis, et non obliviscimur. Et ille qui de Jerosolymis des
Abbreviated transcription (Latin):
suarum ut uolet. ita et me inquit inimicus li¬
gauit.conscientia peccatorum meorum: Collo¬
cauit me inobscuris sicut mortuos scłi. Adhuc

Expanded text:
suarum ut volet. Ita et me, inquit, inimicus ligavit conscientia peccatorum meorum. Collocavit me in obscuris, sicut mortuos saec
Abbreviated transcription (Latin):
sit grandis porte sp̃c ses: tamen unum quodq cubicu¬
lum habet ꝓprias lauiculas suas. Siquis igitur claues
confusas de domo proiciat: si uoluerit aꝑire cubiculum
non potest. nisi clauem inuenerit: sic singłi psalmi qua.¬
si singlȩ cellulȩ sunt: habentes ꝓprias claues suas. Gran¬
disitaq est porta istius domus. Primus psalmus ẽ qͥita m¬
eatus uir qui ñ abut inconsilio impiorum. scipit.¬
Quidam putant istius psalmi clauem suꝑxꝑi dñi
nem.ꝑc sit. Bona quide uoluntas: sed imꝑita ẽ. Si enim
dicitur: sed inlege dñi uoluntas cius: Dem̃ quomꝰ ligno al¬
teri comꝑatur et dicit᷑. et erit tanquam lignũ qđ planta¬
tum ẽ. secus decursus aquarum: Si enim ligno comꝑat᷑
omne aut̃ quod comꝑatur. minus ẽ. ab eo cui comꝑatur:
ergo maius erit lignum. quam dñs qui ligno comꝑat᷑.
uidesigitur quod suꝑ dñi ꝑsonam non potest interpre¬
tiputent de ioseph indicari. et fortasse illo qui ab arimathia

Expanded text:
tae Spiritus sanctus; tamen unumquodque cubiculum proprias habet claviculas suas. Si quis igitur clavem confusam de domo projiciat, si voluerit aperire cubiculum, non potest, nisi clavem invenerit. Sic singuli psalmi quasi singulae cellulae sunt, habentes proprias claves suas. Grandis itaque porta istius domus primus psalmus est, eatus vir qui non abiit in consilio impiorum. Quidam putant istius psalmi clavem super Christnem Christus sit. Bona quidem voluntas, sed imperitia est. Si enim dicitur: sed in lege Domini voluntas ejus? Deinde quomodo ligno alteri comparatur, et dicitur: Et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum? Si enim ligno comparatur, omne autem quod comparatur, minus est ab eo cui comparatur, ergo majus lignum quam Dominus, qui ligno comparatur. Videtis igitur quia super Domini persona non potest interpreti putent de Joseph dictum esse, illo ab Arimathia,
Abbreviated transcription (Latin):
salterium ita ẽ. quasi magna domus.
Quȩ unam quidem. habet ext̾iorem
clauem inporta: in druersis uero in¬
trinsecus cubiculis proprias claues
habet. Licet amplior una clauis

Expanded text:
salterium ita est quasi magna domus, quae unam quidem habet exteriorem clavem in porta: in diversis vero intrinsecus cubiculis proprias claves habet. Licet amplior una clavis
Abbreviated transcription (Latin):
fateamur ⁊ nos filiũ accepisse pot̃ntiã¬
ab illo de qͦ natus ẽ potens. pat uͦ po-¬
tentiam nullꝰ dedit. qr nillꝰ eũ genu¬
it. Gignendo enĩ dedit pat̃ pot̃ntiã
filio. Sic̃ oĩa que ht̃ in sub̃a sua. gig¬
nendo dedit ei. quẽ genuit de sub̾a.¬
utrũ tantam qͣnta ipsi ẽ potn¬
tiã pat̃ filio dederit an minorem.
Si tantam. ñ sołu pot̾̃nt̾ẽ. s etiam
om̃ipotentẽ genuisse omp̃c intelli¬
gitur. Si uͦ minorem. qͦm᷑ omia q̃¬

Expanded text:
 accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de subutrum tantam, quanta ipsi etiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero minorem, quomodo omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
aliam ñ suꝑat magnitudine. nũe
ostendit ꝙ alia non excellit aliã
ñ excellat potentiã. ut sic̃ una & in¬
differens ẽ magnitudo tͥum:. ita una
& indifferens monstretur potñtia
ter filio. nec filiꝰ ł pater sp̃u sc̃o. nec
maiorem potentiam hñt duo ł .iiiͦ.
simul. quã singłs coꝵ. qr nec plus.

Expanded text:
ALIAM NON SUPERAT MAGNITUDINE, NUNC OSTENDIT QUOD ALIA NON EXCELLIT ALIAM m aliam non excellat potentia: ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia ter Filio, nec Filius vel Pater Spiritu sancto, nec majorem potentiam habent duo vel tres simul quam singulus eorum, quia nec p
Abbreviated transcription (Latin):
sicubi uͦ parũ uox nr̃a insonuit.
ñ a pat̾nis discessit limitibꝰ.⁊ on
qͥ debet ħ labor euiqͣm pigͦ ł multũ
docto. uideri suꝑfluus cumꝰ multis in¬
pigͥs. multisq indoctis. int̃ quos etiã &
mͥ sit necessari : breui uolumine cõ¬
plicans patrũ sententias appositis
coꝵ testimoniis. ut non sit necesse
querenti. libroꝵ numerositatẽ euol¬
tatu. ñ solum piũ lectorẽ: s etiã li¬
berum correctorẽ. desidero. maxime
ubi ꝓfunda uersat᷑ ueritatis questio
quȩ utinã tot haberet inuentores.
quot habet ꝯtͣlictores. It aut̃ qͦd
querit᷑ faciliꝰ occurrat. titulos quibꝰ
singulorua librorũ capitula distin¬
guntur pREAUSSIMU

Expanded text:
Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evoltatu, non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimu
Abbreviated transcription (Latin):
dax. ut sit ł in uerbis pietas. qͣm ami¬
serit ꝯscientia. ipsamq simulatam
pietatem omni uerboꝵ m̃datio im¬
piam reddt. false doctrine institittis.
fidei scc̃tatẽ corrumꝑe molientes.
aurius prurigine sub nouello desi¬
derii dogmate aliis ingerentes. qui
contentioni studentes. contra ueri¬
tatem sine federe bellant. In tͣueri
nam̃q assertionẽ. & placiti defensi¬
onem. ꝑtinax pugna ẽ. đu se & ueri¬
tas tenet. & se uoluntas erroris tuet᷑.
tere. atq ora opilare: ne uirus neqͥ¬
tie in alios effundere queant.⁊ luc̾¬
nam ueritatis in candelabro exal¬
tare uolentes: in labore multoꝰ ãc
fundatis in .iiii. libris distinctum.
in quo maiceum exempla. doctͥnãq
reppies. In qͦ ꝑ dnice fidei sincerã
ꝓfessionem uiꝑee doctrine fraudu¬
lentiã ꝓdidimus. aditum demonst᷑¬
nde ueritatis ꝯplexi. nec periculo
impie ꝓfessionis inserti. temꝑato
int utrumq moderamine utentes.

Expanded text:
dax, ut sit in verbis pietas, quam amidax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. tere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sufundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes .
Abbreviated transcription (Latin):
monem. calum pnie atq contiti¬
dictioni emuloꝵ semꝑ fuisse obno¬
xium. qr disentientibꝰ uoluntatũ
motibꝰ : dissentiens qͦq fit animoꝵ
sensus. ut cu om̃e dictũ ueri ratione
ꝑfectum sit. tam̃ du aliud aliis. aut
uidetur. aut complacet. ueritati ł
non intellecte. ł offendenti. impieta¬
tis error obnitatur. ac uoluntatis in¬
in illis diffidentie filiis. qui non ra¬
tioni uoluntatem subiciunt. nec
doctrine studiũ impendunt. s his
que sompniarunt. sapientie uerba
coaptare nituntur. non ueri sed pla¬
citi rationẽ sectantes. quos iniqua
uoluntas ñ ad intelligentiã uerita¬
tis. s ad defensionẽ placentiũ incitat.
ñ desid̾antes doceri ueritatẽ. s ab ea
ad fabulas ꝯuertentes auditum. qͣ
ꝓfessio ẽ magis plac̃ita qͣm docenda
ꝯqͥrere. nec docenda desiderare. sed
desideratis doctrinam coaptare.
Nabent rationẽ sap̃ie in suꝑstitione.
qr fidei defectionẽ seqͥt᷑ hypocesis men¬

Expanded text:
monem calumniae atque contramonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis in operatur in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis men
Abbreviated transcription (Latin):
DE PENU¬
RIA ac
TENUITA
percula inͣ gazophilatium mittere.
ardua scandere. opꝰ ultra uires nr̃as
agere: p̃sumpsimꝰ. ꝯsun. mationis fido¬
ciam. laborisq mercede. in samaritano
statuentes. qui ꝓlatis in curationea
semiuiui duobꝰ denariis. suꝑerogan¬
ti cuncta reddere ꝓfessus est. Delec¬
tat nos ueritas pollicentis. s tret in¬
mensitas operis. Desiderium hortat᷑
ꝓficiendi. s dehortatur infirmitas
deficiendi. quã uincit ⁊ elus domus
dei. Quo mnardescentes fide nr̃am
aduersus errores carnaliũ. atq aĩa¬
lium hominũ. dauĩtice turris chy¬
peis munire. ł potius munttã oft̾en¬
dere. ac theblogicarũ inqͥsitionum
abdita aperire. nec non & sacm̃toꝵ
nr̃e noticiam tradere studiumꝰ. non
ualentes studiosoꝵ frũm uotis iu¬
re resistere. eoꝵ in xp̃o laudabilibꝰ
studiis lingua. aestilo nos seruire
flagitantiũ. Qs bigas in nobis agi¬
tat xp̃i laritas¶quamuis ñ ambiꝰ¬
gamꝰ om̃em humani eloquii ser¬

Expanded text:
de penuria ac tenuitat cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentnostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii ser
Abbreviated transcription (Latin):
duo mandata. unũ ꝑtinens addilectio¬
nem di. ꝙ ẽ maximũ in lege mandatũ.
& alt̾m ꝑtinens ad diligndum ꝓximũ.
illi simile. Primũ est. diliges dm̃ exto¬
to corde. ex tota mente ex tota anima.
diliges ꝓximũ tuũ. sic̃ te ip̃m. In his

Expanded text:
duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃ĩa. Item in eođ. Non ẽ pat̃ ipse
uerbũ. sic̃ nec filiꝰ. nec̃ imago. Quid
aut̃ absurdiꝰ. qm imaginẽ ad se dici ͤ
uocabulis ad patrem refertur. Nicħ
aut̃ hoꝵ. pr̃ dicit᷑. Breuiter sũmã
colligit predictoꝵ intelligentiam¬

Expanded text:
sapientia. Item, in eodem: Non est Pater ipse Verbum, sicut nec Filius, nec imago. Quid autem absurdius quam imaginem ad se dici? Ivocabulis ad Patrem refertur, nihil autem horum Pater dicitur. 6. Breviter summam colligit intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ sub̃a. ⁊ ñ distant᷑. neq secedũt. a pat̃¬
nali ypostasi. Ecce h habes distinctas
tres illas ꝓͥetates. q̃ supͣdiu̾sis sigͣcate
st̃ modis. Qd sunt alia nomina
ꝑsonar̃ easdẽ ꝓͥetates notantia. sed
genitꝰ. genitor. uerbum. imago.

Expanded text:
stantia, et non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis. 5. Quod sunt alia nomina personarum easdem proprietates notantia, scilicet, genitus, genitor, verbum, imago.
Abbreviated transcription (Latin):
đr. aͣs genuit dm. Alt̾m ꝓ patre. al¬
locutiõibꝰ sepe reꝑiunt᷑ noĩa ẽẽntie
ad sig̃cationẽ ꝑsonarum deducta
Ut cũ ar ds natus. ds mortuus. ds paᷤ¬
sus. uͥ filius tm̃ sig̃catur. Ita ⁊ de solo
filio intelligitur. cũ đr. ds de deo. &¬

Expanded text:
r: Deus genuit Deum, alterum pro Patre, allocutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intelligitur, cum dicitur: Deus de Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c seruis s potestatem sͥ retinuit. qͣm
si uellet poterat seruis dare. ut seruus
daret bab̃mũ suũ tanꝗͣ uice sua. ⁊ pͥtatẽ
suam poterat ostituere in aliqͦ ł aliqͥbꝰ¬
seruis suis. ut tanta uis eẽt in bab̾mo
ne seruus in seruo spẽ poneret. babti¬
zat seruis ut minister babtizat dns
tãꝗͣ potestatem ħns. qͣm si daret ser
bab̾mi qͥt serui. Ut sic̃ dictuᷤ ẽ. bab̾mꝰ
ne fieret.tenuit sibi dñs potestatem

Expanded text:
 suis, potestatem vero sibi retinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquo servo, ut tanta vis esset in baptismo ne servus in servo spem poneret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanquam potestatem habens; quam si daret servBaptismi quot servi; ut sicut dictus est baptismus ne f
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dentia mea. licet hec sint a deo. inquibꝰ
diffr̃a ẽ. aliꝰ u. alio meliꝰ oꝑatur in eugłi¬
rando. & alius alio pruadntior ẽ alius a
aliomagis. minue babtrrat᷑. siue ab in¬
feriore. siue a maiore babtriet᷑ dici ñ ꝑͣ.

Expanded text:
, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim alio melius operatur in evangelizando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici n
Abbreviated transcription (Latin):
chil boni aget.si illa ñ adiuuaretllis
testimoniis aꝑte insinuatur. qr uolun¬
tas hõis gr̃a di p̃uenit᷑. atq p̃ꝑat᷑. ut fiat
bona. ñ ut fiat uoluntas. qr & añ gr̃am
uoluntas erat. s non erat bona. & recta
uoluntas. Qͥd sit uoluntas.

Expanded text:
lla non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2. Quid sit voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ ipse ẽ genuit. nͥ de nichilo. nec
de aliqua iam facta. conditaq mat̾ia.
s de se ipso. iđ quo est ipse. Item ds̾
pat᷑. qui uerissime se indicare animĩ
cognituris. & uoluit. & potuit. ħ
ad seip̃m indicandu genuit. ꝙ ipse
ẽ qui genuit. Ec̃ce aꝑte dic̃ his u̾bis.
am patrẽ genisse ild ꝙ ipse est.
Illud aut̃ ꝙ ipse est. non est nͥ diuina
uisse sad ꝙ respondemꝰ. illa uerba.
sic intelligẽda ẽẽ dicentes. pat̾ de
se ipso genuit illud ꝙ ip̃e ẽ .i. siliũ¬

Expanded text:
id quod ipse est genuit; nec de nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi divina uisse. Ad quod respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod ipse est, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ds ẽ. ⁊ si ita ẽ. ñ genito. ꝗignẽs. s gig¬
nenrti genitũ causa ẽ. ut ⁊ sit.⁊ d̾s
sit: Simili rõcinatiõe ꝓbat aug̃ in
aliud dicimꝰ cũ dicimꝰ hoc illi ẽ ẽe ꝙ¬
sa illi ẽ ut sapiens sit. & causa illi¬
uitã nullo mͦ qͥsꝗͣ dixerit sapĩam.
Qͥ d enĩ ẽ insaniꝰ: Ita gͥ. si pat̾ genu¬
it eẽntiã q̃ ẽ: eẽntia qͣm genuit c̃a ẽ
illi ut sit. Non gͥ ip̃am qͣ ẽ ẽentiã
genuit. Nam in illa simplicitate

Expanded text:
 et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione probat Aug., inaliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esa illi est ut sapiens sit, etiam it sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓineontinentia. soliꝰ ꝯcubitus c̃acopłant᷑.
ea fide media ut nec illa cũ altero. nec
ille c̃ alt̾a facͥad. utrũ nuptie sint uocã¬
de. Et pot̾ fortasse ñ absurde. hoc appella¬
ri conubiũ.si usq ad mortẽ alicꝰ eoꝵ id
int̾ eos placu̾it. & ꝓlis g̾nationem quiᷤ
noliat snasci filios. ł &̃ oꝑe aliqͦ malo
as appellari possimꝰ. Et enĩ si aliqͣm sib
ad tempꝰ adhibuerit donec aliꝗͣ dignam
honoribꝰ. aut suis facultatibꝰ inueniat ꝗͣ¬
in conuigio ad ducat. animo ipso adult̾
ẽ. nec cũ illa ꝗͣ cupit inuenire. s c̃ ista c̃
qua sic cubat. ũ cũ ea ñ ħat maritale
osortium ¶ Ecce oiuges d̾̃nr. qͥ solius con¬
cubitꝰ cã ꝯueniũt. si tñ ꝓlis gen̾ationẽ
aliquo malo dolo ñ uitent. De his qui
ꝓcurant uenena sterilitatis.
Ui uͦ uenena sterilitatis ꝓcur¬

Expanded text:
incontinentia, solius concubitus causa copulantur, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicujus eorum id inter eos placuerit, et prolis generationem, quamvis bi nasci filios, vel etiam opere aliquo malo as appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec illam dignam honoribin conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus causa conveniunt, si tamen prolis generationem aliquo malo dolo non vitent. 4. De his qui procurant venena sterilitatis. Qui vero venena sterilitatis procur
Abbreviated transcription (Latin):
tum uͦ ñ cassat. Bonũ qͦ. ꝓlis. ñ om̃ibꝰ adẽ
ꝯiugibꝰ. Qͥdam a pariuoto ꝯtinentiã
seruant. alii ꝓetatis defectu ł alt̾iꝰ rei
causa generare ñ ualent. Nec om̃s illi
&̃ qͥ plem recipiunt. bonũ plis ħnt. Nã
bonum plis ar non ip̃a ꝓles ł ꝓlis spes.
quȩ ad religionẽ ñ refertur. inmo ad¬
ħeditariam successionẽ. ut cũ qͥs t̾renȩ
met᷑. Multi ꝙͥ ꝓlem ħnt. qui tn bono pliᷤ
carent nec ideo tñ ꝯiugiũ ẽẽ desinitsSa¬
c̃mentũ uͦ ita inseꝑabilit̾ ꝯiugio adheret
legitimarũ ꝑsonarũ. u sine illo ꝯiugiũ

Expanded text:
lis non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo adreditariam successionem ut cum quis haeredemetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum personarum, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
intra uisc̾a aliq̃n extinguant. ł fundãt.
uolendo suam ꝓlem pͥꝰint̾ire. ꝗͣ uiuere.
aut si in utero uiuebat. occidi añꝗͣ nasci.
ꝓrsus si ambo tales sint: ꝯuges ñsunt.

Expanded text:
intra uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ħ tria bona ñcomitantur. Deest a fi¬
des uͭ uir cũ alia ł muliercũ alio cohit.
Hoc gͥ bonũ ita ꝯiugio adħet. ũ ex eo si
adsit. ampliꝰ cõm̃detur ꝯiugiũ. si ñ adsit:
ñ iñ adnichilet᷑. Que enĩ adult̾a ẽ. ñ ĩo

Expanded text:
 tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ intuit in mundũ. s. inobedien¬
tiam. In obedientia u. pecẽm actualẽ ẽ.
Qͦmͦ int̾sse in mundum dicunt.

Expanded text:
hominem intravit in mundum, scilicet inobedientiam. Inobedientia vero peccatum actuale est. 3. Quomodo intrasse in mundum dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑. conseqͣnt̾ qͥd sit originale
pecc̃m. & qͣre dicat᷑ originale. & qͦmͦ ꝑ
tͣnsierit. uel ꝑtranseat in om̃s:. diligent
inuestigandum ẽ.¶Quibꝰda placuit de
pecc̃o actuali ade illud acciꝑe asserẽtibꝰ¬

Expanded text:
ntelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter investigandum est. Quibusdam placuit de peccato actuali Adae illud accipere, asserentib
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc enĩ uirtutẽ nͣlit̾ illud lignũ huisse
dicit᷑. S forte non ħ conferebat. nͥ sepe d̃
illo sum̾etur. Potuit gͥ fieri ut de illo se
dyso fuisse intelligͥ cum scͥptura dicat
eũ ĩ soꝑatũ fuisse qn costa de lat̾e eiꝰ assũp¬
ta ẽ. & inde formata mulier. & aĩ alia
añ eum ducta. quibꝰ noĩa imposuit.

Expanded text:
liter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare & pati. Ita caritas dr̃ ẽẽ motus.
siue affectio animi. qr ꝑ eam mouet᷑
& afficitur animꝰ ad dilignđũ dm
Non autem mireris si caritas cum
sit sp̃c sc̃s dicatur motus m̃tis. cũ ae̾
in libꝰ sapĩe dicatur de sp̃u sap̃ie. q̃¬
quid ł actꝰ aliqͥs. s qr sui ĩmobilita¬
te omĩa attingit. ñ locali motu. sed
ut uͥq semꝑ sit. & nusꝗͣ inclusa te¬
neatur. Sic gͦ caritas dicit᷑ motꝰ
animi. ñ qͦd ipsa sit motus ł affeo¬
tio. ł uirtus animi. s qr ꝑ eam qͣr

Expanded text:
i; ita charitas dicitur esse motus sive affectio animi, quia per eam movetur et afficicitur animus ad diligendum Deum. Non autem mireris si charitas, cum sit Spiritus sanctus, dicatur motus mentis; cum etiam in lib. Sap., c. 8, dicatur de Spiritu sapientiquid vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virtus animi, sed quia per
Abbreviated transcription (Latin):
res ab eiꝰ caritate nos seꝑat. qͥd ẽe. ñ
solum meliꝰ s &̃ certiꝰ hoc bono pot̃:¬
tas gͦ sꝑc sc̃s est qui ẽ ds. ⁊ donum
di sue datum. Qui diuidit singłsᷤ
fidelibꝰ dona. nec ipse diuidit᷑. s in¬
diuisus singłis datur. Uñ aug̃ ubi

Expanded text:
res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam certius hoc bono pottus sanctus est, qui Deus est, et donum Dei, sive datum; qui dividit singulis fidelibus dona, nec ipse dividitur, sed indivisus singulis datur. Unde Aug., ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s dici datum ⁊ donũ. Hoc etiã ui¬
detur aug̃ sig̾eare in xxx. libꝰ de tͥni
d̃s ẽ. ⁊si nemini datur. Ecce aꝑte
dic̃ sp̃m sc̃m donũ apellari. qr dat᷑.
Si autem ex eo tm appellat᷑ donũ
qr datur. non ab ȩt̾no fuit donũ:

Expanded text:
piritus sanctus dici datum et donum. Hoc etiam videtur Aug. significare in lib. 15 de Trin., Deus est, etsi nemini datur: ecce aperte dicit Spiritum sanctum donum appellari, quia datur. Si autem ex eo tantum appellatur donum, quia datur, non ab aeterno fuit donum,