comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. et increpationes meaᷤᷤ
neglexistis. Ego quoq in
int̾itu ur̃o ridebo. et subsã¬
nabo cũ uob̃ qd̃ timebatis
aduenerit. Et rursum. Tẽ
inuocabunt me et nõ exau¬
diam.mane consurgent et
nõ inuenient me. Salus
itaq corporis qͣndo ad bene
oꝑandum accepta despici¬
t᷑: quanti sit muneris : amiᷤᷤ¬
sa sentit᷑. Et infructuose ad
ultimũ querit᷑: que congruo
concessa tempore. utilit̾ non
habet᷑. Uñ bene ꝑ salomonẽ
rursus dicitur. Ne des alie¬
nis honorem tuũ. et annos
tuos crudeli. Neforce imple¬
ant᷑ extͣnei uirib tuis. et la¬
bores tui sinc in domo alie

Expanded text:
iones meas neglexistis; ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur. Unde bene per Salomonem rursum dicitur: Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli; ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ alieni sc̃. nisi maligni
sp̃c ÷ qui a celestis st̃ patrie
sorte seꝑati: Quis uͦ bonor nrͣ
ẽ. nisi qd̾ etiam in luceis cor¬
porib conditi. ad conditoris
tam̃ nri sumꝰ imaginem et
similitudinẽ creati: Nel qͥs
aliꝰ crudelis ẽ. nͥ ille apostata
angłs. qui et semet ip̃m pena
mortis suꝑbiendo ꝑculit. et
inferre mortem humano
generi etiã ꝑdit᷑ non peꝑcit :
Honorem itaq suum alienis
dat: qui ad dei iaginem
ac similitudinẽ conditus.
uide sue tempora malignoꝵ
sp̃uum uoluntatib admi¬
nistrat. Annos etiã suos cru¬
deli tͣdit: qͥ ad uoluntatem
male dñantis aduersarii :
accepta uiuendi spacia ex¬
pendit. Ubi bñ subdit᷑. Ne
forte impleant᷑ extͣnei uiri¬
b tuis: et labores tui sint
in domo aliena. Quisqͥs .n.
ꝑ acceptã ualitudinem
corporis. ꝑ tͥbutam sibi sapi¬
enciam mentis. non exercen¬
dis uirtutib sed ꝑpetrandis

Expanded text:
alieni sunt, nisi maligni spiritus, qui a coelestis sunt patriae sorte separati? Quis vero honor noster est, nisi quod etiam in luteis corporibus conditi, ad conditoris tamen nostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille apostata angelus, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem ac similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluntatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii, accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam, mentis non exercendis virtutibus, sed perpetrandis
Abbreviated transcription (Latin):
atq alit̾ dm̃i. Serui scilicet
ut in se semꝑ humilitatem cõ¬
ditõnis aspiciant . dñi uͦ ut
nat᷑e sue qua eqͣlit̾ sunt cũ
seruis conditi. memoriã non
amittant. Serui admonen¬
di st̃ ne dñm despiciant: ne
um̃ offendant. si ordinat̾oni
illiꝰ suꝑbiendo contͣdicant.
m̃ quoq admonendi st̃. qͥa
contra dm de munere eiꝰ su¬
ꝑbiunt: si eos quos ꝑ condi¬
tionẽ tenent subditos. eqͣle
sibi ꝑ nat᷑e consortiũ non
agnoscunt. Isti adionendi
st̃ ut sciant se seruos ẽẽ dño¬
rũ÷ illi admonenoi st̃ ut cog¬
noscant se conseruos ẽe ser¬
uorum. Istis nãq dicit᷑. Ser¬
ui obedite dñis carnalibus.
At rursũ⁊ qͥcũq st̃ sub iugo
serui. dños suos om̃i hono

Expanded text:
et, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt ne dominos despiciant, ne Deum offendant si ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt sub jugo servi, dominos suos om
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui meliꝰ exempla conu̾tunt.
Illis nimirũ ꝓdest ut in suis
allegatõnib uicti iaceant:
istis u̾o aliq̾n sufficit ut lau¬
dabilia aliorum facta cognoᷤᷤ¬
sapientib et insipientib
debitor ⁊ cũ hebreoꝵ qͦsdam
sapientes. quosdam u̾o etiã
tardiores admon̾et: illis ue
cõpletõne testamenti uet̾is
loquens. eorum sapientiam
argumento suꝑauit dicenᷤ
Qõ enĩ antiqͣtur et senescit:
ꝓpe int̾itum ẽ. Cum uͦ solis
exemplis. qͦsdam tͣhendos
cerneret: in eadem epła ad¬
uuurit. Sc̃i ludibria et uer¬
bera exꝑti. insuꝑ et uincła
et carceres ⁊ lapidati sc̃. secti

Expanded text:
quam melius exempla conuertunt. quam melius exempla conuertunt. Illis nimirum prodest ut in suis allegationibus uicti permaneant, istis uero ahquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognossapientibus et insipientibus debitor est. Cum Hebraeorum quosdam sapientes, quosdam vero etiam tardiores admoneret, illis de completione Testamenti Veteris loquens, eorum sapientiam argumento superavit, dicens: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est ; cum vero solis exemplis, quosdam trahendos cerneret in eadem exempla, adjunxit: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
liter admonendi st̃ sapien¬
tes huiꝰ scłi: atq alit̾ hebe¬
tes. Sapiences qͥppe admonẽ¬
di st̃: ut amittant scire que
sciunt. hebetes qͦ aomonendi
st̾: ut appetant scire que nes¬
ciunt. In illis hoc pͥmũ uestͥ¬
endum ẽ. qõ se sapientes ar¬
bitͣntur: in istis iam edifi¬
candum ẽ. qͥc qͥd de sapien
tia suꝑna cognoscitur. Qa
du̾minime suꝑbi st̃: quasi
ad suscipiendum edifitiũ cor¬
da parauerunt. Cum illis la¬
borandum ẽ ut sapientiꝰ stul¬
ti fiant ⁊ stultã sapientiam
deserant. et sapiendem dei
stulticiã discant: istis uͦ pre¬
dicandum ẽ ut ab ea que pu¬
tat᷑ stulcia. ad ueram sapien¬
tiam uicnuiꝰ transeant. Illis
nãq dicit᷑. Siqͥs uidet᷑ int̾ uos
sapiens eẽ in hoc scło: stulcuᷤᷤ
fiat ut sit sapiens. Istis u̾o
dicit᷑. Nõ multi sapientes se¬
cundũ carnem. Et rursum.
Que stulta sc̃ hui mundi cle¬
git u̾s: ut confundat sapien¬
tes. Iuos plerũq raciotinatõ¬
nis argumenta: istos nõnum

Expanded text:
liter admonendi sunt sapientes hujus saeculi, atque aliter hebetes. Sapientes quippe admonendi sunt, ut amittant scire quae sciunt; hebetes quoque admonendi sunt, ut appetant scire quae nesciunt. In illis hoc primum destruendum est, quod se sapientes arbitrantur; in istis jam aedificandum est quidquid de superna sapientia cognoscitur, quia dum minime superbiunt, quasi ad suscipiendum aedificium corda paraverunt. Cum illis laborandum est, ut sapientius stulti fiant, stultam sapientiam deserant, et sapientem Dei stultitiam discant; istis vero praedicandum est, ut ab ea quae putatur stultitia, ad veram sapientiam vicinius transeant. Illis namque dicitur: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc soeculo, stultus fiat, ut sit sapiens ; istis vero dicitur: Non multi sapientes secundum carnem . Et rursum: Quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Illos plerumque ratiocinationis
Abbreviated transcription (Latin):
na exterius p̾ibat. qͣm de
cunctis interiꝰ ꝑ conu̾satõ
nem d̾o sedulam. locucio
familiaris instruebat. Sed
urdelicet uir ꝓuidus elato
auditori colloquens. solati¬
um peciit:ut daret.ducem
requirebat in uia. ut dux
ei fieri potuissec ad uitam.
Egit itaq ut suꝑb auditor
uoci ad meliora suadenti
eo magis fieret deuotꝰ: quo
putaret᷑ necessariꝰ. Et u̾n
se exhortatorem suũ p̃ced̾e
crederet: inde se sub u̾bis
exhortantis inclinaret:¬

Expanded text:
na exterius praeibat, quem de na exterius praeibat, quem de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaret
Abbreviated transcription (Latin):
tis inuectionis exordia. per¬
mixta st̃ laude temꝑanda.
ut dum admictunt fauoreᷤ
qͦs diligunt: etiã correpti¬
ones recipiant qͣs oderunt.
Plerumq aut̃ ꝑsuad̾e elati
utilia meliꝰ possumus: si
ꝓfectum eoꝵ nob poci qͣm.¬
sibi impendi postulemꝰ. fã¬
cile enim ad bonũ elat̾o fle¬
ctit᷑: si eiꝰ inflectio ꝓdesse et
aliis credat᷑. Unde moyses
qui regente se do deserti iter¬
duce aeria columna ꝑgebat.
cuͣ cognatuͣ suũ a gentilitatis
conu̾satione uellet educere:
& omĩpotentis dĩ dñio subiu¬
gare. ait. ꝓficiscim᷑ ad locuͣ
quẽ dñs daturus ẽ. nob̃. Ue¬
ni nobcũ ut benefaciamꝰ tͥ⁊
quia dñs bona ꝓmisit isra¬
heli.Cui cũ respondisset ille:
rã meã in qua natꝰ sum: ili¬
co adiunxit. Noli nos relin:¬
desertũ castra ponere debeamꝰ
& eris ductor nrͣ.
Neq enĩ moysi mentem ig¬
norantia itineris angusta¬
bat: quam et ad ꝓpħie sci¬
entiam cognitio diuinita¬
tis expanderat. qm colũp¬

Expanded text:
tis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potisibi impendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde et Moyses, qui regente se Deo, deserti duce aerea columna, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex gentilitatis conversatione vellet educere, et omnipotentis Dei dominio subjugare, ait: Proficiscimur ad locum quem Dominus daturus est nobis: veni nobiscum, ut bene faciamus tibi: quia Dominus bona promisit Israel . Cui cum respondisset ille: rram meam in qua natus sum, illico adjunxit: Noli nos relindesertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster . Neque enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quem et ad prophetiae scientiam cognitio Divinitatis expanderat, quem colum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ cernit᷑. occulta cogitat᷑o¬
nis tirãnide resultare. Qd̃ bñ
paulus insinuat: cũ sui no¬
biᷤ studii occulta manifestat
dicens. Sicut et ego ꝑ omĩa
om̃ib placeo. Qui tn rurgꝰ
dic̃. Ego si adhuc hominib
sem. Placet g paulus et nõ
placet: quia in eo qͦd plac̾e
appetit nõ se sed ꝑse placere
hominib ueritatẽ querit.

Expanded text:
ficium cernitur, occulta cogitatioficium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus sem . Placet ergo Paulus, et non plappetit, non se, sed per se placere hominibus veritatem quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ humilitatis eͦdũt.
Sed int̾ hec necesse ẽ ut cura
regiminis tanti inod̾aminiᷤᷤ
arte temperet᷑ ÷ quatinꝰ sub¬
ditorũ mens cum quedã rec¬
de sentire potuerit. sic in uo¬
cis lib̾tatem ꝓdeat: ut t̾n
libertas in suꝑbiam ñ erũ¬
pat. Ne dum fortasse ĩmode¬
ratiꝰ lingue lib̾tas eis conce¬
dit᷑: uite ab his humilitas a¬
mitat᷑. Sciendum qͦq qͦd
oporteat. ut rectores boni
plac̾e hominib appetant: s
ut sue estimatõnis dulcedĩe
ꝓximos in affectum ueritatis
trahant. Non ut se amari
desroerent: s ut dilectõnem
suã quasi qͣndam uiã faciãt:
ꝑ qͣm corda airdientiũ ad a¬
morem conditoris intͦducañ.
Difficile qͥppe ẽ: ut qͣmlibet
recta denuntians p̾dicator qͥ
non diligit᷑. libent̾ audiat᷑.
Debet gͦ qui p̾est et stud̾e se
diligi. quatinus possit au¬
dir: ettam̃ amorem suu̾ pro
semecipo non quer̾e: ne in¬
ueniatur ei cui seruire ꝑ of¬

Expanded text:
obsequium humilitatis credunt. obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per of
Abbreviated transcription (Latin):
pastorał mansuetudinis obli¬
ti. iure dñationis t̾rent. Quo ᷤᷤ
recte ꝑ ꝓpb̃am diuina uox in¬
crepat dicens. Uos aut̃ cum
austeritate imꝑabatis eis et
cũ potentia. Plus aut̃ se suo
autore diligñteᷤᷤ. iactãt̃ erga subiec¬
toᷤ se erigũt: nͨ qͥd agere debeant
sed qͥd ualeant attendunt.
Iil de subsequenti uroitio me¬
tuunt: imꝓbe de temporali
potestate głant᷑. libet ut licen¬
ter et illicita faciant. subdi¬
torũ nemo contͣdicat. Quigͦ
met testis ẽ. qͥa plus ueri¬
tate se appetit diligi. qm
contͣ se non uult deferrdi. Ne¬
mo qͥꝓpe ẽ qui ita uiuat: ut
aliqͣtenꝰ non delinqͣt. Ille gͦ
seip̃o ampliꝰ ueritate deside¬
rat amari: qͥ sibi anullo uult
contͣ ucritatem parci. Hinc
etenĩ petrus increpatõnem
pauli libent̾ accepit: hinc
dauid correptionem subditi
humilit̾ audiuit. Quia et¬
rectores boni dũ pͥuato dilig̾e
amore se nesciunt: libere
puritatis u̾bum. asubditis

Expanded text:
pastoralis mansuetudinis oblipastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo met testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuuͣquã uero errata subdi¬
torũ que increpare debuerat:
adulationib lemulcet. unde
bñ ꝑ propħam dicit᷑. Ue his
qui consuunt puluillos sub
omni cubitu manꝰ. et faciũt
ceruicalia sub capite uniu̾se
etatis: ao capiendas animas
puluilloᷤᷤ qͥppe sub o̾i cubitu manꝰ ẽ
pon̾e: cadẽtes asua rectitudĩe aĩas
atq ĩ huiꝰ mũdi delectatõe se recli¬
nãtes blãda adulatõne refou̾e. Qsi
enĩ puliullo cubitũ uł c̾uicalib
cãp iacẽtis excip̃r: c̃ correptonis du¬
ricia pẽccãti subthit᷑. eiq molliciẽ
fauoriᷤᷤ adhibet᷑. ut ĩ erore mol¬
lit̾ iaceat: quẽ nulla asꝑicas
contͣdic̃tionis pulsat. Sed hec
rect̾ores qͥ semet ip̃os diligunt
bis ꝓculdubio exhibent: a qͥ¬
b se noceri posse in studio głe
tẽporalis timent. Nam qͦs nil
contͣ se ualere conspiciunt:
hos nimirũ asꝑitate semꝑ ri
groe inuectõnis p̾munt. Nũ¬
qͣm clement̃ admonent: sed

Expanded text:
nonnunquam vero errata subdinonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim puentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dotis. et seruant᷑ ut cutẽ coo¬
ꝑiant. et resecant᷑ ne oculos
claudant. Int̾q hec necesse
ẽ ut rec̾tor sollert̾ inuigilet:
ne hunc cupido placendi ho¬
minib pulset. Ne cum studi¬
ose interiora penetrat. cum
ꝓurde ext̾iora sũministrat.
se magis a subditis diligi qͣm
ueritatem querat. Ne cum bo¬
nis actib fultꝰ amundo uide¬
t᷑ alienꝰ. hũc auctori reodat ex¬
tͣneum amor suus. hostis nãq
redẽptoris ẽ: qui ꝑ recta oꝑa
q̃ facit. eiꝰ uice ab occła amari
concupiscit. Quia adult̾ie
cogitat̃onis reus ẽ. si plac̾e pu¬
er sponse ocłis appetit. ꝑ que
sponsus dona tͣnsmisit. Qui
nimirũ amor ꝓpͥus. cũ rectoriᷤᷤ
mente̾ ceꝑit: aliqͣndo hanc
mordinate ad molliciem. ali¬
qͣndo uͦ ad asꝑitatem rapit.
Ex amore eceniꝰ suo mens recto¬
ris in molliciẽ uertit᷑ ÷ quia
cũ peccantes subditos respiẽ̾:
ne erga hunc eorum dilectio
torpeat corriꝑe nõ presumit.

Expanded text:
dotis et servantur, ut aurem coodotis et servantur, ut aurem cooperiant, et resecantur, ne oculos claudant . 7. Necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset, ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subdiveritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit;
Abbreviated transcription (Latin):
catum p̾beant. fidelib p̾sunt.
E apilli uͦ in capite: extiores st̃
cogitatõnes in mente. Quidũ
ꝑ cerebrum insensibilit̾ ori¬
unt᷑ ⁊ curas uite p̾sentis expͥ¬
munt.que ex sensu neglegen
deunt: quasi nob̾ nõ sentien¬
tib ꝓcedunt. Quia gͥ cunc̃ti
qͥ presunt. habere quidem
sollicitioines ext̾iores debent.
nͨ tñ eis uehement̾ incu̾bere:
sac̃o otes recte et caput ꝓhiben¬
t᷑ radere et comã nut̾re. Ut co¬
gitatõnes carnis de uita sub¬
ditoꝵ. ñ a se fundit̾ amputẽt.
nec rursus ad crescendum ni¬
mis relarent. ubi et bene dicit᷑.
Tondentes tondeant capita
sua. Ut uidelicet cure tempo¬
ralis sollicitudinis. et qͣntũ
necesse ẽ ꝓdeant: et t̾n recroan¬
t᷑ citiꝰ. ne ĩmoderatiꝰ ex crescãt.¬
Dũ gͥ ꝑ administratam ęxt̾io¬
rem ꝓuidentiã. corporũ uita
ꝓtegitur ⁊ et rursus ꝑ ĩmode¬
ratam cordis intentio ñ im¬
pe dit᷑: capilli in capite sac̃¬

Expanded text:
catum praebeant, fidelibus praesunt. catum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligentdeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citi per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacer
Abbreviated transcription (Latin):
gra s uoluntarie. Quib ꝓfec¬
to u̾bis. pastorib pie p̾cauet᷑:
ne dũ subiectorum inopiam
saciant: se mucrone ambitio¬
nis occidant. Ne cũ ꝑ eos car¬
nis subsidiis reficiunt᷑ ꝓximi:
ip̃i remaneant a iusticie pane
ieiuni. Hanc pastoꝵ sollici¬
tudine̾ paulꝰ excitat dicens.
Qui suorum et maxime dome¬
sticorum curam nõ habet.
fidem negauit: et ẽ infideli
oet̾ior. Int̾ hec itaq metuendũ
semꝑ ẽ. et uigilant̾ intuendu:
ne dum cura ab eis ext̾ior agi¬
tͣ. ab int̾na intentione m̾gan¬
tur. Plerũq enĩ ut p̾diximuᷤ.
coroa rectorũ dum temporali
solliciturdini ieaute deserui¬
unt: ab intimo amore frigescra.
perunt. Sollicitudo gͦ que sub¬
ditis exteriꝰ impendit᷑. sub cer¬
ta necesse ẽ mensura deneat᷑.
Uñ bene ad erechielem dicit᷑.
Sacerdotes caput suum non
radant. neq comã nutͥant: sed
tondentes attondeant capita
sua. Sacerdotes namq iure
uocati st̃. qui ut sacrum du¬

Expanded text:
gragrato verbis pastoribus praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant: ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a coelesti pane jejuni. Hanc pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute desent, ab intimo amore frigescunt;perunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum du
Abbreviated transcription (Latin):
mum manꝰ miscd̃ie nõ com¬
mendat. Tunc aũ u̾bi semen
facile g̾minat: q̃n hoc in au¬
oientis pectore. pietas p̾dican¬
tis rigat. Unde rectorem neces¬
se ẽ ut int̾iora possit infun¬
dere: cogitatõne inneria. etiã
ext̾iora ꝓuid̾e. Sic itaq pasto¬
res erga int̾iora studia subdito¬
rum suoꝵ ferueant: qͣtinꝰ in
eis extioris quoq uite ꝓuiden¬
tiam non relinqͣnt. Nam qͣi
irre ut diximꝰ a ꝑcipienda
p̃dicatõne gregis animꝰ fran¬
git᷑: si cura exterioris subsidii
a pastore neglegat᷑. Unde et
pͥmus pastor sollicite admo¬
net uicens. Seniores qͥ in uob
sunt obsecro consenior et cestis
xp̃i passionũ. qui et eiꝰ que in
fut᷑o reuelanda ẽ głe cõmuni¬
cator: pascite qͥ in uob̾ ẽ. grege̾
dei. Qui hoc in loco. pastionẽ
corois an corporis suaderet aꝑ¬
uit: cũ ꝓtinus adiunxit. Pro¬
uro entes non coacto s sponta¬
nec scđm dm̃. neq t᷑pis lucri

Expanded text:
mum manus misericordiae non commum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri
Abbreviated transcription (Latin):
structum scũarium ex iste¬
bat accipiamꝰ. Qui disꝑsi in
capite platearum iacent:
qͥn sacrorum ordinum uiri.
t̾renis actib ex desiderio in¬
seruiunt: ex quorum prius
officio. scĩtatis gła stare ui¬
debat᷑. Scłaria itaq negotia
aliq̃n ex compassione tolerã¬
da sunt:nũquã uero ex a¬
more requirenda. Ne cũ men
tem diligentis aggrauant:
hãc suo uictam pondere. ad
ima de celestib ĩmergant.
At contͣ sc̃ nõnulli qui gregi
qͥdem curam suscipiunt. sed
sic sibimet uacare ad sp̃ualia
appetut: ut reb ext̾ior ib nul¬
latenꝰ occupent᷑. Qui dũ cura¬
re corporalia funditꝰ neglegũt:
subditorum necessitatib mini¬
me concͬrunt. Quoꝵ ninurũ
p̃dicatio plerũq despicit᷑. qͥa
oũ delinquentiũ facta corri¬
piunt. s tñ eis necessaria pre¬
sentis uite nõ tͥbuunt: neqͣꝙͣ
libent̃ airorunt᷑. E gentis ete¬
nĩ mentẽ. doctrine sermo nõ
penetrat: si hunc apd̃ eiꝰ ani¬

Expanded text:
structum sanctuarium existestructum sanctuarium existebat accipimus, qui dispersi in capite platearum jacent, cum sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione sunt toleranda, nunquam vero ex amore reqtem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur; quia dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus ani
Abbreviated transcription (Latin):
ru qͦq lapides in plateas dis¬
ꝑgunt᷑: cum causarũ scłariũ
foras lata itinera expetunc. ii
qͥ ao ornamentũ eccłe int̾nis
ininisterus. qͣsi in secretis tab̾¬
nacłi uacare debuer̃t. Adhoc
qͥppe sc̃uarii lapides fiebant:
ut intͣ sancta sc̃orum. in uesti¬
mento sũmi sacerdotis appa¬
rerent. Cum uͦ ministͥ religi¬
onis. a subditis honoreur redc̃¬
ptoris sui ex merito uite non
erigunt: sc̃uarii lapides in
ornamento pontificis nõ st̃.
Qui nimirum sc̃uarii lapi¬
des. disꝑsi ꝑ plateas iacent:
cum ꝑsone sacrorum ordinũ
uoluptatum suarum latiꝰ¬
tudini dedite. t̾renis negociiᷤᷤ
inherent. Et nocandum qd̾
non hos dispsos inplateis. sed¬
in capite platearum dicit. Qͥa
et cum t̾rena agunt: sũmi
uideri appetunt. Ut et lata iti¬
nera teneant ex uoluntate de¬
lect᷑onis: et tñ in platearum
sint capite ex honore sc̃itatiᷤ.
Nichil quoq obstat: si scũarii
lapides. cosdem ip̃os quib cõ¬

Expanded text:
rii quoque lapides in plateas disrii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos inin capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sunt capite ex honore sanctitatis. Nihil ergo obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ aurum. mutat᷑ color
optim ⁊ disꝑsi st̃ lapides san¬
ctuaru in capite omniũ plate¬
arum: Curo nãq auro quod
metallis cet̾is p̃minet nisi ex¬
cellentia scĩtatis ÷ qͥd colore
optimo nͥ cunctis amabił. re¬
uerentia religionis expͥmit᷑:
Quid scũarii laproib. nisi sa¬
crorum oronrũ ꝑsone signã¬
t᷑: Quid platearum nõie. nͥ
p̾sentis uite latitudo fig᷑at᷑ :
Quia enĩ greco eloqͥo ATOC
latitudo dicit᷑: ꝑfecto a lati¬
tudine. platee st̃ uocate. ꝑ se¬
met ip̃am uͦ ueritas dicit. la¬
ta et spaciosa uia ẽ que duẽ
ad ꝑdicionem. Aurum gͥob
scurat᷑: cũ terrenis actib sci¬
tatis uita polliuit᷑. Color opti¬
mus cõmutat᷑: cum quorundã
qͥ agere religiose credebantur.
estimatio ante ac̾ta minuit᷑.
Nã cum qͥlibet post sc̃ĩtatis
habitum. t̾renis se actib in¬
serit: qͣsi colore ꝑmutato. an̾
humanos oculos eiꝰ reueren¬
tia despect̾a pallescit. Sciia¬

Expanded text:
tum est aurum, mutatus est color tum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata et spatiosa via est quae ducit ad perditionem . Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctua
Abbreviated transcription (Latin):
archana cognoscat. Asubiec¬
tis uͦ inferiora gerenda st̃: a
rectorib summa cogitanda.
Ut̃ scilicet ocłm qͥ prouiden¬
dis gressib p̃minet: cura
pulueris non obscuret. Capd
namq subiectorum st̃. cunc¬
ti qͥ prest̃. Et ue recta peres
ualeant itin̾a carpere: hec
ꝓculdubio capud debet ex
alco ꝓuidere. Ne a profectu su
itieris pedes torpeant: cum
cͧuata rectitiroine corporis. ca¬
put sese ad terram declinat.
Qua aut̃ mente animarũ pre¬
sui honore pastorali int̾ ceteroᷤ
utit᷑ : sim t̾renis negotiis q̃
rep̃hend̾e in aliis debuit et ip¬
se uersat᷑. Qsͦ uidelicet ex ira
minꝰ minat᷑: dicens. Et crit sic̃
popłs sic sacerdos. Sac̾dos qͥppe¬
est ut popłs: qñ ea agit is qui
sp̃uali officio fungit᷑ ⁊ que illi
imirum facrunt. qͥ adhuc de
studiis carualib udicant᷑. Qs
cũ magno scilicet dolore carita¬
tis. iereinias ꝓpħa conspiciens:
qͣi sub destructione templi de¬
plorat dicens. Quomͦ obscura¬

Expanded text:
arcana cognoscat. A subdiarcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira minus minatur, dicens: Et erit sicut populus, sic sacerdos Osest ut populus, quando ea agit is qui spiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscura
Abbreviated transcription (Latin):
faciem orbis terre. Hinc it̾m
dicit. Nemo potest ouob do¬
minis seruire. hinc pauł reli¬
giosorum mentes. a mundi cõ¬
sortio contestando ac potiꝰ
conuemiendo suspendit: di¬
cens. Nemo militans deo: ini¬
plicat se negotiis scłarib.
ut ei placeat cui se ꝓbauit.
hinc eccłe rectorib et uacan¬
di studia p̾cipit. et consulen¬
di remedia ostendit dicens.
Secularia gͥ iudicia si habu¬
eritis: contẽptibiles qͥ sunt
in eccła. illos constituite ad
irdicandum. Ut illi uroeli¬
cet dispensationib t̾renis
inseruiant: quos dona sp̃u¬
alia nõ exornant. Ac si aꝑtiꝰ
dicat. Quia penetͣre intima
nequeunt: saltem necessa¬
ra foris oꝑentur. hinc moy¬
ses qͥ cum deo loqͥdur. iechro
alienigene rep̃hensione iu¬
dicat᷑: qͦd terrenis popłorum
negotiis stulto labore deserui¬
at. Cui et consiliũ mex p̾bet᷑.
ut pro se alios ad uirgia diri¬
menda constituat. et ip̃e lib̾iꝰ
ad erudiendos ppłos sp̃ualiũ

Expanded text:
faciem omnis terrae . Hinc iterum faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et di studia praecipit, et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplo eiꝰ qui sibi p̾latus ẽ.
qͣsi in obstacło itineris offendit.
Uanguente eniꝰ capite: mẽbra
incassum uigent. Et in explo¬
ratione hostium frustra exer¬
cit᷑ uelocit̾ sequit᷑. si ab ip̃o du¬
ce itineris errat᷑. Nulla subiect̾o¬
rũ mentes exhortacio subleuat:
corumq culpas increpatio nul¬
la castigat. Quia dum ꝑ ani¬
marum p̾sulem terreni exer¬
cet᷑ officium iudicis: a gregis
custodia. uacat cura pastorał.
Et subiecti. ueritatis lumen
app̃hend̾e nequeunt: qͥa dum
pastorum sensus t̾rena studia
occupant ÷ uento temptatio¬
nis impulsus eccłie ocłos
puluis cecat. Qͦs contͣ recte
humani generis redẽptor. c̃
nos a uentͥs uoracitate compeᷤᷤ¬
ceret dicens. attendite aut̃ uob̾
ut non gͣuent᷑ corda ur̃a in
crapula et ebrietate: ilico
adiunxit. Aut in curis huiꝰ
uite. Ubi pauorem quoq ꝓ¬
tinus intence adiciens: ne
qͣlitatem denunciat dicens.
Tanqͣm laqueus enĩ ueniet

Expanded text:
in exemplo ejus qui sibi praelatus est, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo itineris offendit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet
Abbreviated transcription (Latin):
norum curam. in ext̾ioꝵ occupa¬
tõne ñ minuẽs: exteriorũ ꝓuidẽ¬
tiã mint̾norum sollicitudine
nõ relinquens. Ne aut solis ex¬
teriorib deditꝰ. ab intimis cor¬
ruat: aut solis int̾iorib occu¬
patꝰ. que foris uebet ꝓximis
non impendat. Sepe namq
nõnulli. uelut obliti qͦd fr̾ib¬
causa animarum p̾lati sũt:
toto cordis annisu secularib
curis inseruiunt. Has cum as¬
sunc se agere exultant: ao haᷤᷤ
etiã cum desunt. dieb ac noc¬
tib cogitationis tͣbine estib
anhelant. Cumq abhis ces¬
sante forsican opportunitate
qͥeti st̃: ip̃a deteriꝰ sua qͥete fa¬
tigant᷑. Uoluptatẽ namq cen¬
sent si act̾ionib depͥmunt᷑: la¬
borem deputant si in t̾renis
negotiis non laborant. Sicq
fit ut dum se urgeri munda¬
nis tumultib gaudent: int̾¬
na que docere alios debuerãt
ignorent. Uñ subiect̃oꝵ quoq
ꝓculdubio uita torpescit ⁊ qͥa
cum ꝓficere sp̾ualit̾ appetit:

Expanded text:
norum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens; ne aut exterioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
sed terrena ÷ animalis : dia¬
bolica. Que aut̃ desursum
ẽ sapientia: pͥmũ quidem
pudica ẽ. deinde pacifica.
Pudica uidelicet: quia caste
incelligit. Pacifica aut̃: qͥa
ꝑ elacionem se minime aꝓxi¬
morum sociecate disiungit.
Admonendi st̃ dissidendes:
ut nouerint qͦd tam diu nul¬
lum boni oꝑis deo sacrifici¬
um immolant ⁊ qͣm diu a
proximoꝵ caritate discordãt.
Scriptum namq ẽ. Si offers
munus tuum ad altare. et
ibi recordatꝰ fueris qͥa frater

Expanded text:
sed terrena, animalis, diased terrena, animalis, diabolica. Quae autem desursum est sapientia primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Admonendi sunt dissidentes, ut noverint quod tandiu nullum boni operis Deo sacrificium immolant, quandiu a proximorum charitate discordant. Scriptum namque est: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
mista ꝑpendat. Ait enim.
Laudate eũ in timpano et
choro. In tympano namq
sicca et ꝑcussa pellis resonat:
in choro autẽ uoces societate
concordant. Quisqͥs gͥ corpꝰ
affligit. sed concordiam de¬
serit: dm qͥdem laudat in
tympano. sed nõ laudat in
choro. Sepe uͦ quosdam dũ¬
maior scientia erigit: a cetero¬
rum societate disiungit. Et
quasi quo plus sapiunt: eo
a concordie uirtute
desipiscunt. Hi itaq audiãt
qͥd ꝑ semecip̃am ueritas di¬
cat. Habete sal in uob. et pa¬
cem habete int̾ uos. Sal qͥp¬
pe sine pace. nõ uirtutis ẽ
donum: sed daninationis
argumentũ. Quo enĩ qͥsq
meliꝰ sapit: eo deceruis delĩ¬
qͥt. Et iccirco in excusabilit᷑
merebit᷑ supplicium: qͥa pru¬
dent̾ si uoluisset potuit ui¬
tare peccatum. Quib recte
quoq ꝑ iacobum dicit᷑. Qs
si zelum amarum habetis¬
int̾ uos et concenciones st̃ in
mendaces ẽe aduersus ue¬
ritatem. Non est ista sapien¬
cia desursum descendens:

Expanded text:
mista perpendat; ait enim: mista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recte quoque per Jacobum dicitur: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in mendaces esse adversum veritatem. Non est ista sapientia desursum descendens,
Abbreviated transcription (Latin):
liter admonendi st̃ dis¬
cordes: atq alit̾ pacati.
Uis cordes nãq adinonendi sc̃.
ut certissime sciant quia qͣn¬
tislibet uirtutib polleant.
sp̃uales fieri nullatenꝰ possin.
si unri ꝑ concordiam ꝓrinus
neglegunt. Scriptum qͥppe
um. pax. Qui gͦ seruare pacẽ
nõ curat: ferre fruct̾um sp̃s
recusat. Hinc paulus ait. Cũ
sit int̾ uos zelus et contencio.
nõne carnales estis:Hinc ite¬
rum dicit. pacen sequimini
cum omĩb et sanctimoniã.
sñ qua nemo uidebit d̃m.
Hinc rursus admonens ait.
Solliciti seruare unitatem sp̃c
in uincło pacis. uñ corpꝰ et
qͣm ꝑtingit᷑. si nõ ad eam uni¬
ta cum ꝓximis mente curat᷑.
At sepe nonnulli quo quedã
specialit̾ dona ꝑcipiunt. eo
suꝑbiendo donum concordie
qͦd maiꝰ est amittunt. Ut si for¬
tasse carnem p̃ ceteris gule re¬
frenatione quis edomiat: con¬
cordare eis quos suꝑat ab¬
stinendo concẽpnat. Sed qͥ
abstinentiam a concordia se¬
parat: qͥd admoneat psal¬

Expanded text:
liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. Scriptum quippe um, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructus spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum dicit: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursus admonet, dicens: Solliciti servare unitatem spiritus, in vinculo pacis, unum corpus et aquam pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psal
Abbreviated transcription (Latin):
mentib prius amorem debe¬
ant int̾ne pacis infund̾e. qͣ¬
tinꝰ eis postinodum ualeat
exterior pax ꝓdesse. Ut dum
eorũ cor in illius cognitione
suspendit᷑: neqͣquã ad neqͥci¬
am ex huiꝰ ꝑceptione rapiat᷑.
Dumq suꝑna ꝓuident. ter
bonis nequeant etiã si con¬
cupiscant: int̾ hos nimirũ
debet terrena pax construi
et pͥus qͣm ab eis ualeat suꝑ¬
na cognosci. Ut hi scilicet
qͦs contͣ dilectionem dei ma¬
licia sue impietatis exaspe¬
rat. saldem ex ꝓximi amo¬
re mansuescant. Et qͣsi e
uicino ad melius tͣnseant:
ut ad illam que ase longe
ẽ pacem couditoris ascendat.

Expanded text:
mentibus prius amorem debementibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrbonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant, ut ad illam quae a se longe est, pacem Conditoris ascendant.
Abbreviated transcription (Latin):
catores: diuina uoce beato
iob dicit᷑. Mꝯembra carmum
eiꝰ: coherentia sibi. Hinc sub
squamarũ specie: de eiꝰ satel¬
litib ꝑhibet᷑. Una uni con¬
iungit᷑. et nec spiraculum ĩ
cedit ꝑ eas. Sequaces qͥppe il¬
liꝰ quo nulla inter se discordie
adũsitate diuisi st̃: in bonoꝵ
gͣuius nece glomerant᷑. Qui
gͦ iniqͦs pace sociat: iniqͥtati
uires administrat. Quia bo
scorũ saduceorumq ꝑsecutio¬
ne deprehensus: int̾ semetipoᷤ
diuroere studuit. quos contra
mauit dicens. Hiri fratres ego
phariseus sum filius phari¬
seorum. De spe et resurrectio¬
ne mortuorum ego urdicor.
Dumq saducei spem resurrec¬
tionẽq mortuorũ esse dene¬
garent. qͣm phansei iuxta
sacri eloquii precepta ere¬
derent: fact̾a in ꝑsecutorũ
unanimitate dissensio est.
Et diuisa t᷑ba illesus paulus
exiit. que hunc unita prius
ĩmanit̾ pressit. Admonendi
st̃ itaq qui faciende pacis
studiis occupant᷑: ut pͣuorũ

Expanded text:
catores, divina ' voce beato catores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iniquos pace sociat, iniquitati vires adminisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprdividere studuit, quos contra mavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadducaei spem resurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
simul uͥtutes eradicant. In
uno enĩ malo innumera
pagunt : qͥa seminando dis¬
cordiam. caritatem que ni¬
mirũ uitutũ omniũ mat᷑
ẽ extinguunt. Quia aut̃ ni¬
chil ẽ preciosius d̾o ⁊ uircute
dilectionis: nichil ẽ desidera¬
biliꝰ diabolo⁊ extinctione ca¬
ritatis. Quisqͥs gͥ seminando
uirgia. dilectionem ꝓ ximoꝵ
ꝑinit: hosti dei fanuliariꝰ
sa cecidit: hanc iste uulu̾a¬
tis cordib subtͣhens. eis iter
ascensionis abscidit.
t contͣ admonendi st̃ pa¬
cifici: ne tante act̾ionis
pondus leuigent: si int̾ qͦs
fundare pacem debeant ig¬
norent. Nam sicut multũ
nocet ÷ si unitas desit bonis:
ita ualde ẽ noxiũ. si nõ de¬
sit malis. Si gͦ ꝑuersorum
nequicia in pace iungitur:
ꝓfecto eorũ malis actib robͣ
augetur. Quia quo sibi in
malicia congruunt: eo se ro¬
bustius bonorum afflictio¬
nib illi dunt. Hinc namq
ẽ qd̃ contra damnati illiuis
uasis uidelicet antixp̾i p̾di¬

Expanded text:
simul virtutes eradicant. In simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia seminando discordiam, charitatem quae nimirum virtutum omnium mater est, exstinguunt. Quia autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando iurgia dilectionem proximorum perimit, hosti dei familiarius sa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedi
Abbreviated transcription (Latin):
toris prius aũsione mentis¬
intus caderet. foras postino¬
dum usq ad seminanda
uirgia non ueniret. Qui re¬
cte describit᷑ qd̾ annuit ocu¬
lis. digito loquit᷑. derit pede.
Interior naniq ẽ custodia:
que ordinata seruat exteriꝰ
membra. E ui gͦ statũ mentis
ꝑdidit: subsequent̾ foras in
inconstanciã motionis fluit.
atq ext̾iori mobilitate ĩdicat:
qͦd nulla interiꝰ radice subsis¬
tat. Audiant uirgiorum semi¬
natores qd̃ scriptum ẽ. Beati
pacifici: qm filii dei uoca¬
bunt᷑. Atq ediu̾so colligãt.
faciunt. ꝓculdubio satha¬
ne st̃ filiĩ qui confundunt.
Om̃s aũ qͥ ꝑ discordiam seꝑa¬
tur. a uiriditate dilectionis
arefiunt. Qui et si oꝑis boẽ¬
ni fructꝰ in suis act̾ib ꝓfe¬
runt: ꝓfecto nulli st̃ quia
non exunitate caritatis ori¬
unt᷑. Hinc gͦ ꝑpendant se¬
minantes iirgia. qm młti¬
plicit̾ peccant: qui dum u¬
nam nequiciã ꝑpetͣnt. ab
humanis cordib cunctas

Expanded text:
toris prius intus aversione menttoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso colligant, faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur a viriditate dilectionis, arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actionibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia, quam multipliciter peccant: qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas