comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caruis assũptionẽ. Sichar q̃ interpretatur cũclusio uel ramus:
t est ramus de olcastro excisus. oliue in sertus. Fons iacob qͥ ibi erat: na¬
turalẽ sig̃t rationẽ nou aliunde surgentẽ nisi a causa ominũ uonorũ. Et
ideo pulcre dicitur. Erat ibi fous iacob .i. ratio infinita patris altitudine
procedeus. Sh̃s autẽ fatigatus ex itmere. sedebat suꝑ fontẽ. Iter ihu: est
dispensatio incarnationis. Sessio: dignatio humiliationis. Lassitudo:
ecilesia. nõ iam iustificata. sed postea iustificanda. Que qͦnd̾ demuissa
ydria cupiditatis hauriebat fluxũ uoluptatis. de profundo scli p̾sentis.
Dixit ci ih̾e. Da nuchi bibere. Pent ihs a pͥmitiua ecaesia de gentibus
potũ fidei. qua ĩ eũ redemptorẽ credatur. petit potũ rationis. ut ip̃e cree¬
atur ĩuestigetur. et dũ ab ea potũ postulat potu eã celestis gracie inebricit
Apłĩ in cinitate escas eniũt: dũ in mũdo sua predicatio fidẽ in populis ⁊

Expanded text:
Christi accipientis. Sichar quippe interpretatur conclusio seu ramus. pse est ramus de olturalem significat rationem, non aliunde surgentem, nisi a causa omnium bonorum, id est Deo. Et ideo pulchre dicitur: Erat ibi fons Jacob, id est ratio infinita, Patris altitudine procedens. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat supra fontem. Iter Jesu est dispensatio incarnationis; sessio, dignatio humilitatis; lassitudo, ier non jam justificata, sed justificanda: quae nondum, dimissa hydria cupiditatis, hauriebat fluvium voluptatis de profundo saeculi praesentis. Dixit ei Jesus: da mihi bibere. Petit Jesus a primitiva Ecclesia de gentibus, potum fidei, qua in se Redemptorem credatur. Petit potum rationis, ut ipse Creator investigetur. Et dum ab ea potum postulat, potu eam coelestis gratiae inebriat. Apostoli in civitate escas emunt, dum in mundo sua praedicatione fidem in populis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti. Quĩq enĩ iuiros habusti. ⁊ quẽ nũc habes nõ ẽ. tuus uiy. Qͥuq
uiri: sunt quiuq sensus corporis. qͥ ideo diciutur aĩe niri. quia illi
suut untaliti᷑ copoulati ut ꝑ eoĩ cõũctionẽ bonoiũ operũ habeat
fecuditatẽ ⁊ ꝓferat prolẽ. Qui indelicet sensus aĩe singillatĩ mo¬
riũtur: dũ ꝑ miquitatẽ succedentẽ corrumpñtim. ⁊ istis uiris mor¬

Expanded text:
 quem habes, non est tuus vir. Quinque viri sunt, quinque sensus corporis. Qui ideo recte dicuntur animae viri, quia illi naturaliter sunt copulati, ut per eorum conjunctionem, bonorum operum habeat fecunditatem, et proferat prolem. Qui videlicet sensus animae sigillatim moriuntur, dum per iniquitatem succedentem corrumpuntur. Et istis viris mor
Abbreviated transcription (Latin):
des procidisse dicitu. ut ex utroq colligatu. quia soli illi fideli¬
ten ⁊ reite pro errantibus orant: qui priscas perfidie sue miasioẽs
relinquũt. ac in domũ dñi .i. in ecclesiã humili ac pia sese deuo¬
tione transferũt. Nou est bonũ suere panẽ filiorũ ⁊ mittere cani¬
bus. mensa: est scriptura. Panis: scientia. sfilii: udei. Caues:
uenit populo iudeorũ qui habet cognitionẽ habet cognitionẽ dei ĩ¬
pendatur filic tue gentili q̃ nõ habet noticiã fidei. Sed nuulien gẽ¬
tilis per responsũ himilitatis meruit filie sue benefitiũ sanitatis.

Expanded text:
ejus procidisse dicitur ut ex utroque colligatur; quod soli fideliejus procidisse dicitur ut ex utroque colligatur; quod soli fideliter et recte pro errantibus orant, qui priscas perfidiae suae mansiones relinquunt, et in domum Domini, id est in Ecclesiam humili ac pia sese devotione transferunt. Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. Mensa, est Scriptura: panis, scientia; filii, Judaei; canes,  convenit populo Judaeorum, qui habent cognitionem Dei impendatur filiae tuae gentili, quae non habet notitiam Dei, sed mulier gentilis: per responsum humilitatis meruit filiae suae beneficium sanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
quã superbus abicit humilis ditatur. Scribe in illũ manũ ut
tere querũt. Ced timore retinent cũ falsus quilibet unitatẽ eclesie
ꝓpt̾ bonorũ multitudinẽ uel erubescit nel timet ĩpugnare. Q uec¬
fortis: mundus. Nasa: hoĩes. Fortis alligatio: dyaboli refrenatio
ue temptet nos ultra iuires nostras. Direptio uasorũ. Auersio ho¬
numũ ad fidẽ uenientiũ. Ffortior domũ eius intrans alligauit:⁊
uasa eius diripuit. cũ xp̃s per carnẽ ĩ mundũ ueniens. ⁊ diabo¬
lũ a seuitia temptationũ cohibens. hoĩes a diabolo possessos ad fi¬
tiũ designat ecclesiã. que rogat pio filiai sua demoniata .i. pio
gente sua ñdũ saluata. ut dyaboli frandibus absoluta. uere di¬
iuitate seriuat ubertate. Sfines tyri ⁊ sydonis ĩ quibus mulier peũ¬
sius egressa. scd̃ui marchũ domũ ingressa: ad dominũ atq ad pe

Expanded text:
quam superbus abjicit, humilis ditatur. Scribae manum mittere in quam superbus abjicit, humilis ditatur. Scribae manum mittere in illum quaerunt, sed timore retinentur, cum falsus quilibet unitatem Ecclesiae propter bonorum multitudinem, vel erubescit, vel timet impugnare. LIBEfortis, mundus vasa, homines; fortis alligatio, diaboli refrenatio, ne tentet nos ultra vires nostras. Direptio vasorum, conversio hominum ad fidem venientium. Fortior fortem, domum ejus intrans, alligavit, et vasa illius diripuit; cum Christus per carnem in mundum veniens, et diabolum a sententia tentationum cohibens, homines a diabolo possessos ad fitium designat Ecclesiam; quae rogat pro filia daemoniaca, id est pro gente sua nondum salvata, ut diaboli fraudibus absoluta, verae divinitati serviat liberata. Fines Tyri, et Sidonis, in quibus mulier Tyri egressa, secundum Marcum domum ingressa, ad Deum atque ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
subditi. sed suã constituere uolentes. ⁊ eicientes eñ extra iuineam¬
occidunt. Marchus mttat hunc ordinẽ dicens. Dcciderũt ⁊ eiecerũt
extra uincã. In quo pertinatia eorũ notatur: qui post predicationẽ¬
doͥ. predicantibus apłis credere noluerũt. sed quasi uile cadauer ꝓ¬
icientes gentibus suscipiend̃ dederũt. Sed dñs malos colonos ma¬
le perdidit dũ incredulos indeos ĩ incredulitate dereliquit. ⁊ per
principes romanos longe lateq dispersit. Secundũ moralẽ sensũ
uinea locatur: cũ uusteriũ baptisim fidelibus ad extend̾ opere uĩt¬
titur. Mittuntur tres serui ut de fructu accipiatiur cũ lex. psalmo¬
dia. prophĩa. aut uude agend̾ hortantur. sed contumeliis affecti
uel cesi eicuuitur. cũ sermo auditur uel cõtempnitur. uel blasphe¬
matur. missũ insuꝑ heredẽ occidit. qui filiũ dei ꝯtẽpuit. ⁊ spũi
quo sanctificatus ẽ. contumeliã facit. Ninea alteri datur. cũ gr̃a

Expanded text:
subjecti, sed suam constituere volentes . Et ejicientes eum extra vineamocciderunt. Marcus mutat hunc ordinem, dicens: Occiderant, et ejecerunt eum extra vineam : in quo pertinacia eorum notatur, qui post resurrectionem praedicantibus apostolis credere noluerunt, sed quasi vile cadaver projicientes gentibus suscipiendum dederunt. Sed Dominus malos colonos male perdidit, dum incredulos Judaeos in sua incredulitate dereliquit, et per principes Romanos longe lateque dispersit. Secundum moralem sensum vinea locatur, cum mysterium baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia ad bene agendum hortatur: sed contumeliis affecti, vel caesi ejiciuntur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel blasphematur. Missum insuper haeredem occidit, qui Filium Dei contemnit, et Spiritui quo sanctificatus est contumeliam facit. Vinea alteri datur, cum gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
aquosus subtercatanens de uicio uesice natus cũ inflatione turgẽ¬
te ⁊ anelito fctido ⁊ est propriũ ydropici: ut quanto plus bibit
tauto plus siciat. Diũ autẽ qd̃ iste habet in corpore pharisci ges¬
tabant ĩ mente. Ideo coram ip̃is curatur corporaliter. ut hoc exͦ
ip̃i discant curari spũaliter. Comparatur autẽ uiues auarus ⁊ cu¬
pidus ydropico quia sicut ỹdropicus quanto plus bibit: tanto
plus sitit: sic miser auarus ⁊ cupidus ꝙͣto amplius trausitoria ac¬
cumulat tantomagis ad ampliora ꝯ greganda per cupibitatẽ succẽ¬
sus auelat. Qui recte fendũ aueltũ nuctit: dñ sue pranitatis ĩ¬
famuã nbiq dispergit. Assimilatur aut quilibet carnis nolup¬
tatibus ueditus ydropico. quia ꝙͣanto magis carualis quisq
fetidã sucutatẽ carnalis concupiscentie regustat: tantoniag̃
ead concupiscentia fedari desiderat. Touens ergo ydropicus
aib infiriuitate sua sanatuꝵ: quotiens uel carnał aliquis a lux¬

Expanded text:
aquosus, subtercutaneus, de vitio vesicae natus cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Et est proprium hydropici, ut quanto plus bibit, tanto plus sitiat. Vitium autem, quod iste habet in corpore, Pharisaei gestant in mente. Ideo coram ipsis curatur corporaliter: ut hoc exemplo ipsi discant curari spiritualiter. Comparatur autem dives avarus, et cupidus hydropico; quia, sicut hydropicus quanto plus bibit, tanto plus sitit, sic miser avarus, et cupidus quanto amplius transitoria accumulat, tanto magis ad ampliora aggreganda per cupiditatem succensus anhelat. Qui recte fetidum anhelitum emittit, dum suae pravitatis infamiam ubique dispergit. Assimilatur etiam quilibet carnis voluptatibus deditus hydropico; quia, quanto magis carnalis quisque fetidam suavitatem concupiscentiae degustat, tanto magis ea concupiscentia foedari desiderat. Toties ergo hydropicus ab infirmitate sua sanatur, quoties vel carnalis quisque a lux
Abbreviated transcription (Latin):
trare spopondit: urdaicus populus est. qui deo primũ seruitiũ
uouit. Sed qui prius renuit : postea intrauit. Quia populus
gentilis penitencia ductus predicantibus apłis: seruitio. dei
colla suburisit. ⁊ prior filius q̃o spopondit. nõ impleuit. Qura¬
populus iudaicus in seruitio pei nõ permãsit. De s̾uo cẽti᷑ois curate¬

Expanded text:
intrare se spopondit, est populus Judaicus, qui Deo primum servitium suum vovit. Sed qui prius renuit, postea intravit; quia populus gentilis poenitentia ductus, praedicantibus apostolis, servitio Dei colla submisit. Et prior filius, quod spopondit non implevit, qupopulus Judaicus in servitio Dei non permansit. CAP. XXXII. De r
Abbreviated transcription (Latin):
crũ scilis petri curauit. Moraliter uirũ a demonio liberatũ. animũ
ab ĩuiũda cogitatione purgatũ intelligimus. Femuĩa uero a febri¬
bus sequenter liberatã: curatã carnẽ a cõcupiscentie feruore per
continẽtie p̾cepta sernata. quia mulier a duõ sauata miuistrat.
cũ mẽbra carius. q̃ prius seruierãt ĩmũdicie iusticie famulantur¬

Expanded text:
 Petri, curavit . Moraliter virum a daemonio liberatum ab immunda cogitatione purgatum, intelligimus: feminam vero a febribus consequenter curatam, carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam. Et mulier sanata Domino ministrat, cum membra carnis, quae prius serviera
Abbreviated transcription (Latin):
erat maria quomꝰ pasceretim a dũo. ⁊ martha intenta erat qͦmͦ ⁊¬
re: ex eorũ persona loquitur. qui abhuc cõtemplationis diuine¬
ignari. solũ ꝙ dedicere fraterne dilectionis opus deo placitũ dñt.
ideoq ciuictos qui xp̃o deuoti esse uelint huic macipandos autumãt
Martha: martha. ⁊ c̃. repitigtio uoĩs inditiũ est dilectionis. uel for¬
te mouende intentionis. ut audiret attentius. Non reprehendit᷑.
pars marthe. quia ⁊ ip̃a bona. sed pars marie laudatur. q̃ quare
sit optuma: subinfertur. Que nõ auferretur ab ea. Quia cõtẽpla¬
tua hic incipit: ⁊ ĩ celesti patria perficietur. quia amoris iguis.
qui his ardere inchoat: cũ ip̃ui quẽ uderit amat uiderit ĩ amore
cimplius ignescit. Non ergo contemplatina auferetur. q̃ sub tracra
presentis seculi lucta perficitur. Actiua: cũ corpore deficit. quia

Expanded text:
erat Maria quomodo pasceretur a Domino, et Martha intenta erat qerat Maria quomodo pasceretur a Domino, et Martha intenta erat qDe illorum persona loquitur, qui adhuc divinae contemplationis ignari solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumantMartha, Martha. Repetitio nominis indicium est dilectionis, vel forte movendae intentiones, ut audiret attentius. Non reprehenditur pars Marthae, quia et ipsa bona, sed pars Mariae laudatur. Quae quare sit optima, subinfertur: Quae non auferetur ab ea. Quia contemplativa hic incipit, et in coelesti patria perficitur; quia amoris ignis, qui ardere hic inchoat, eum ipsum quem amat viderit, in amorem amplius ignescet. Non ergo contemplativa auferetur: quae subtracta praesentis saeculi luce perficitur. Activa cum corpore defici; quia
Abbreviated transcription (Latin):
uotio. qua ꝓxinio ĩ karitate socianum. Per mariã: religiosa mẽtis
ti tribuit. errantẽ corrigit. superbũ adhumilitatẽ reuocat. que siglis
expediant dispensat. Contemplatiua: haritatẽ dei ⁊ ꝓxiiui retiñẽ
sed ab exteriori actione quiescit. soli conditoris desidĩo inhẽt. et cal¬
caus oĩbus curis ad uidend̃ faciẽ creatoris mardescit. ⁊ desiderat nus¬
teri suꝑius ciuibus de eterna ĩ conspectu dei ĩcorruptione gaudẽtĩ¬
bus. Et huic erat soror noĩe maria. que eciã sedens secus pedes uoͥ.
audiebat nerbũ illius. maria sedet: quia contemplatiua pecrafa
uitiorũ tumultibus. optata iã in xp̃o quiete mentis fruitur. Mar¬
tha stat: quia cctiua laboriosa desudat in certamine. Secus pedes
illius. Nto humilis sedet: tanto amplius cap̃. Sic confluit aqua
ad conuallẽ de tumoribus collis. Audiebat uerbũ illius. Intenta

Expanded text:
votio, qua proximo in charitate sociamur; per Mariam religiosa mentis votio, qua proximo in charitate sociamur; per Mariam religiosa mentis i tribuit, errantem corrigit, superbum ad humilitatem revocat, quae singulis expediant dispensat: contemplativa, charitatem Dei et proximi retinet, sed ab exteriori actione quiescit, soli conditoris desiderio inhaeret, et calcatis omnibus curis ad videndum faciem Creatoris inardescit, et desiderat ceri supernis civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudentibus. Et huic erat soror nomine Maria: quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verba illius. Maria sedet, quia contemplativa, pacatis vitiorum tumultibus, interna jam in Christo quiete mentis perfruitur. Martha stat, quia activa laborioso desudat certamine. Secus pedes illius: quanto enim humilius sedet, tanto amplius capit, sicut confluit aqua ad convallem de tumoribus collis. Audiebat verba illius. Intenta
Abbreviated transcription (Latin):
nietip̃os polluũt. Tales ueniũt ad ihm ꝑ fidẽ. Ex quo ingressus ẽ.
castellũ huius nũdi: per incarnationẽ. ⁊ stant alonge: per hu¬
militatẽ. ⁊ exclamant per cordis penitenciã. Ihu preceptor mserere
nr̃i. Nui dũ uadũt ut ostendant se sacerdotibus per nocis cõfessionẽ:
sanantur alepra transate nuquitatis. sicut scriptũ est. Dixi cõfite¬
bor aduersũ me ĩiusticias meas dño ⁊ tu remisisti ĩpietatẽ peccati mei.
Nouẽ qui ab agendas gracias accepta sauitate regredi neglexert̃
illos expumũt. qui post aicteptã remissionẽ criuinũ decalogũ cõplẽ¬
do grates pro gracia reddere cõtempnũt. Inus qui redit et gracias
egit: innuersalis egdesie imitatẽ designat. q̃ pro beneficio gracie
Ntrauit iħ̾s ĩ quodo castellũ et mulier q̃d̾. matheus
martha noĩe excepit illũ ĩ domũ suã. per istas ducais
sorores: due designantur inte spũales. Per marthã: operis actuosa de¬

Expanded text:
metipsos polluunt. Tales veniunt ad Jesum per fidem, ex quo ipse ingressus est castellum hujus mundi per incarnationem, et stant a longe per humilitatem, et exclamant per cordis poenitentiam: Jesus praeceptor, miserere nostri. Qui dum vadunt, ut ostendant se sacerdotibus per vocis confessionem, sanantur a lepra transactae iniquitatis, sicut scriptum est: Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Domino: et tu remisistNovem qui ad agendas gratias accepta sanitate regredi neglexerunt, illos exprimunt qui, post acceptam remissionem criminum, Decalogum complendo, grates pro gratia reddere contemnunt. Unus qui rediit et gratias egit, universalis Ecclesiae unitatem designat, quae pro beneficio gratiae ntravit Jesus in quoddam castellum: et mulier quaedam, Martha nomine, excepit illum in domum suam . Per istas duas sorores, duae significantur vitae spirituales. Per Martham, operis actuosa de
Abbreviated transcription (Latin):
rigenda uel intelligenda: ut maria soror moysi. ⁊ hic paraliticus.
qui nõ nisi dimissis pectatis potuit curari. Aut ad gloriã dei mani¬
festaudã: sicut cecus de quo dicitur. Neq hic peccauit neq parẽtes

Expanded text:
rigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, rigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut ad gloriam Dei manifestandam, sicut caecus de quo dicitur: neque hic peccavit, neque parentes
Abbreviated transcription (Latin):
utiliũ cogitationũ multitudinẽ figurat. q̃ aĩe pecratrici aspectũ dĩ
negat. sed tectũ nõ negatur: dũ sublimis ⁊ misticus sensus ĩ scrip¬
tura aperitur. ⁊ paraliticus corã ihu mittitur. Ibi deuiq culpa remit¬
titur. Filius appellatur. colle grabatũ ⁊ abire iubetur. & postꝙͣ hõ
ad cognitiouẽ dei uere redit. deus eñ sanat ab oĩ eoꝙ deliquit. ⁊ no
cat filiũ per adoptionẽ. ⁊ iubet tollẽ grabatũ per carius subiectionẽ.
⁊ ire pen bouã operationẽ. Surge iquit. tolle grabatũ tuũ. ⁊ uade
ni domũ tuã. Ruasi diceret. erigere a carncilibus desideriis per penitẽtiã.
Dũtire carni tue per contiuenciã. ⁊ uade per operationẽ bouã ĩ domũ
tuam. conuersationẽ. s. houestã. Quĩq causis affligiuitur hoĩes mo¬
lestiis caruis. Ant propter merita augenda: ut iob. Aut ad humili-¬
tatem conseruandã ut paulus ab angło sathane. Aut ob pectata cor¬

Expanded text:
utilium cogitationum figurat, quae animae peccatrici aspectum Dei negat. Sed tectum nudatur: dum sublimis et mysticus sensus in Scriptura aperitur. Et paralyticus coram Jesu introducitur. Ibi denique ubi culpa ei remittitur, filius appellatur, tollere grabatum et abire jubetur: quia postquam homo ad cognitionem Dei vere redit, Deus illum sanem filium, et jubet tollere grabatum per carnis subjectionem et ire per bonam operationem. Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Quasi diceret: Erigere a carnalibus desideriis per poenitentiam, dominare carni tuae per continentiam: et vade per bonam operationem in domum tuam: conversationem scilicet honestam. Quinque de causis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata cor
Abbreviated transcription (Latin):
litie. carius torpentẽ. Quatuor ferentes: sũt doctores. qui talẽ aĩam
sursũ eleuant ⁊ portant: dũ illi doctrinã quatuor enuangeliom̃. ues
predicationẽ quatuor puncipaliũ uirtutũ ãnustrant. Domꝰ ĩ

Expanded text:
llitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam llitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam sursum elevant et portant: dum illi doctrinam quatuor evangeliorum, vel praedicationem quatuor principalium virtutum administran
Abbreviated transcription (Latin):
tores quoq intelligere. qui more luporũ fideles lacerare conãtͤ
rolite portare sacculũ neq perã. ueq caltiamenta. Eota fidu¬
tia predicatoris ĩ deo debet esse. ut presentis inte sũptus ⁊ si non pͥui¬
ad temporcilia. nunus predicet eterna. ⁊ iõ sacculũ nõ portet. Scd̾m
autẽ nisticũ sensũ. petuma in sacculo cdausa: sapĩa est occulta q̃ꝑ
mortuorũ exempla designantur. Et predicator ouus scłariũ uego¬
tiorũ nõ portet. nec stultorũ operũ exempla cõspiciat. ne sua opa
qͣi ex mortius pellibus credat nunire. ⁊ nemmuẽ per iuã salutaue¬
salutẽ audientibus exoptat. Dĩs eñi qui ĩ ma salutat: ex occasiõe
itiueris salutat. nõ ex intentione eiustꝰ habende salutis hoc facir.
Euerũt ad ihm ferentes paralititũ qui a quatuor fere¬
batur. Paraliticus iste. sig̃t aĩam a uitiis resolutã. in ma¬

Expanded text:
tores quosque designare, qui more luporum fideles lacerare conantur. tores quosque designare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta. Tota fiduia praedicatoris in Deo debet esse, ut praesentis vitae sumptus, etsi non proviad temporalia, minus praedicet aeterna. Et ideo sacculum non portet. Secundum autem mysticum sensum, pecunia in sacculo clausa, sapientia est occulta, mortuorum operum exempla figurantur. Et praedicator onus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutavesalutem audientibus exoptat. Omnis enim qui in via salutat, ex occasione itineris salutat, non ex intentione habendae salutis. CAP. XII. enerunt ad Jesum inferentes paralyticum, qui a quatuor ferebatur. Paralyticus iste, significat animam a vitiis resolutam, et in mo
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantur lupi ouibus: sic hereticus fidelibus. Et sicut lupus
nocte ouile circuit. nõ audens intrare. canis sopnũ pastoris ab¬
sentiã. uel besidiã explorans. Sic hereticus: qui nocte sue temp¬
tationis fideles decipere conatur. ecclesiã nõ intrat. sed pastores
desides esse uel necare. uel in exiliũ mittere intendit. Lupus nͣ
corporis rigidus se facile flectere non potest. sic hereticus duri ĩtẽ¬
tione cordis nõ solet ab errore reuocari. Unde apls. Hcreticũ hoĩe
post primã ⁊ scõam correctionẽ deuita. lupus suo impetu fertur
⁊ ideo sepe luditur. Sic hereticus ĩpetũ facit. ⁊ sepe remanet ina¬
nis ne nocere possit. Lupus si puor aliꝙ̃ uiderit. uocẽ illius qͣdã
uĩ nature eripit. si homo prior illũ uiderit: exagitat. Sic quem
uersuta disputatione hereticus preuenit. mutũ reddit ne cõfitea¬
tiu uerbũ dei. sed si quis touuenta eius frandis cognouerit. nõ¬

Expanded text:
insidiantur lupi ovibus, sic haeretici fidelibus. Et sicut lupus insidiantur lupi ovibus, sic haeretici fidelibus. Et sicut lupus nocte ovile circuit non audens intrare, canis somnum, pastoris absentiam, ut desidiam explorans, sic haereticus nocte suae tentationis fideles decipere conatur, Ecclesiam incaute non intrans, et pastores vel desides necare, vel in exsilium mittere intendit. Lupus vero corporis rigidi se facile non flectere potest, sic haereticus duri intentione cordis non solet ab errore revocari. Unde Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita . Lupus suo impetu fertur, et ideo saepe luditur; sic haereticus impetum facit, et saepe remanet inanis, cum nocere non possit. Lupus si prior aliquem viderit, vocem illi quadam vi naturae eripit, si homo illum prior viderit, exagitat; sic quem versuta disputatione haereticus praevenit, mutum reddit, ne confiteatur verbum Dei. Sed si quis commenta fraudis ejus cognoverit,
Abbreviated transcription (Latin):
Scõi ordĩs septuagnita luittuntur: qui liuguarũ totidẽ gentibus e¬
uuã geliũ predicarent. ut sicut primo duodeaĩ aplĩ ꝑ duodecĩ tͥbꝰ
caritatẽ non habet. ⁊ iuisit eos aute fatiẽ suã ĩ oc̃m cinitatẽ n locũ
quo erat ip̃e uenturus. ubi predicationes precurrũt. Uenit dñs ad
mentis habitaculũ. ⁊ dicebat illis. Messis quid̃ multa: operarii uͦ
pauci. Messis: turba credentiũ. Operarii: apłi ⁊ sequaces eorũ. Li
cet eciã messis uerbo dei sit sata: tamẽ culture laborẽ ad solicitũ mu¬
nus operarii requirit. ne aues celi semma sparsa dissipent. Sed
quia pauci sũt operarii .i. predicatores. rogand̾ est iugiter. ut uoꝰ
det graciã operandi .i. predicandi fidelibus. ⁊ mittat eos ĩ procre¬
acionẽ messis sue. uude subiungitur. Rogate ergo dũm messis.
ut mittat operarios ĩ messẽ suã. Q nomodo ergo predicabũt uisi
nuttantur. Ite. Ecce ego mitto uos sicut agnos inter lupos. Sicut

Expanded text:
secundi ordinis. Septuaginta duo mittuntur, qui linguarum totidem gentibus Evangelium praedicarent, ut sicut primo duodecim apostoli propter duodecharitatem non habet. Ante faciem suam, in omnem civitatem et locum, quo erat ipse vementis habitaculum. Et dicebat illis: Messis quidem multa, operarii vero pauci. Messis est turba credentium; operarii, apostoli et sequaces eorum. Et licet haec messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem et sollicitum munus operarii requirit, ne aves coeli sparsa semina dissipent. Sed quia pauci sunt operarii, id est praedicatores, rogandum est jugiter ut Dominus det gratiam praedicandi fidelibus, et mittat eos in procurationem messis suae. Unde subjungitur: Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem. Quomodo enim praedicabunt, nisi mittantur? Item: Ecce ergo mitto vos sicut oves, inter lupos . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quia si humana natura tanta affici malicia ut uichil diligat
boni. nõ tanẽ tanta potest cecari ignorantia ut nichil cognoscat
iiͣ. Uillatio: conuersatio: ãmssio mllicationis: ẽ. in morte hoĩs.
Ratio de nillicatione: insta examinatio de tr̃asactione. Docõ diuitis
quia uñs mens aufert a me uilli cationẽ. Angustia uillici ⁊ timor
spiritus humaui . Sed cito ⁊̃ scribe. Debitores serui ⁊ sunt ĩtellectꝰ
affectus. sensus appetitus humani ꝑ culpã deprauati. ⁊. q̃toma¬
gis intellectus humanus. siue affectus. siue appetitus. a bona
dissioet. tanto amplius debet deo. Sessio debitoris : est humiliatio
peccatoris. S criptio debiti: consideratio. pertati. Debiti relapatio:
manus. ut debitores istos a debito peccati per penitentiã ĩterni pru¬
denter alleuiet. ut eũ dñs ĩ fine sine fine de tali prudentia laudet
Anussa namq uillicatione: fodere non ualebit. ⁊ mendicare crubescet:

Expanded text:
ini; quia, etsi humana natura tanta possit affici malitia ut nihil diligat boni, non tamen potest tanta caecari ignorantia, ut nihil cognoscat veri. Villicatio est conversatio; amissio villicationis, est in morte hominis; ratio de villicatione est justa examinatio de transacta conversatione; locquia Dominus meus aufert a me villicationem? Angustia villici timor spiritus humani. Sede cito, et scribe. Debitores servi, sunt intellectus, affectus, sensus, appetitus humani per culpam depravati. Et quanto magis intellectus, sive sensus, sive affectus, sive appetitus a bono dissidet, tanto amplius debet Deo. Sessio debitoris, est humiliatio peccatoris; scriptio debiti, consideratio peccati; debiti relaxatio, manus, ut debitores istos a debito peccati per poenitentiam interim prudenter allevet, ut eum Dominus in fine sine fine de tali prudentia laudet. Amissa namque villicatione, fodere non valebit; et mendicare erubescet,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit credere contempsit. Et cũ uerba moysi spũailiter ĩtelli¬
gere noluit: ad cũ quẽ moyses predixerat nõ peruenit. Uude ue¬
ritas. Si credidissetis moysi: crederetis et michi. Ꝙ uominius¬

Expanded text:
resurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelliresurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelligere noluit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: Si cred
Abbreviated transcription (Latin):
recepisti bona ĩ uita tua quia õẽ gaudiũ tuũ felicitatẽ transitoriã
putasti. habent isti etiã bona ĩ uisdo. sed quia ĩ recõpensationẽ nõ
recipũt. seo ad eteruã sanctis desideriis estuant. q̃ assũt minime
bona udentim. memento fili. Ecre abiahã filiũ uocat. quẽ tamen
a tormẽto nõ liberat: quia precedentes pr̃es huiꝰ. populi multes a
sua fide deuiasse considerant. nec ulla cõpassione a tormẽtis eripi¬
unt. quos tamẽ filios ꝑ carnẽ recognoscũt. Habeo inquit quĩq fr̃s.
Iudaitus populus ex magna parte ideo dampnatus. quia seqͣses
quos ĩ terris interim reliquit. quĩq libri moysi carnaliter ĩtellectis
spũalẽ intelligentiã non assurgere gemit. Si moysen ⁊ ꝓph̃as non
andiũt neq si quis ex mortuis resurrex̃ credent. Ex mortius dñs
resurrexit: sed quia indaicus populus moysi credere noluit. ei qui

Expanded text:
recepisti bona in vita tua, quia omne gaudium tuum felicitatem transitoriam recepisti bona in vita tua, quia omne gaudium tuum felicitatem transitoriam putasti. Habent justi etiam bona in mundo; sed quia in recompensationem non recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Memento, fili. Ecce divitem filium vocant, quem tamen a tormento non liberat; quia praecedentes patres hujus populi multos a sua fide deviasse considerant, nec ulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen filios per carnem recognoscunt. Habeo enim quinque fratres. Judaicus populus ex magna parte jam damnatus sequaces suos, quos super terram reliquit, quinque libris Moysi carnaliteitualem intelligentiam non assurgere novit. Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ iuiuant. qui eius nulnera ꝑsue lingne correctionẽ curant. Sfactũ
abrahe. Sinus abrahe: ẽ requies beatorũ pauperũ. quorũ est regñ
dent infideles dũ ĩ uno positi auite diemi uidicii fidelos supersẽ in
requie atendũt quoꝵ post. gaudia contemplari nõ possũt. louge
est qͥd conspĩciũt. quia illit ꝑ merita nõ attingũt. Pater abraham¬
ue refrigeret linguã met̾m. quia crutior in hac flãma. Infidelis
ropulus uerba legis in ore tenit. q̃ ĩ opere seruare contempsit.
Ihi crgo amplius ardebat ubi se ostendit scire qͥd facere uoluit. Ab
extremo digiti se tangi desiderat. qui eternis suppliciis datus optat
instorũ uel ultima sibi participari. Sili recordare quia recepisti bo¬
na in uita tua ⁊ laz arus similiter mala. Nota ꝙ diues aliqͥd bo¬
ni in uita fecit ex quo bonũ transitoriũ ĩ hac uita recepit. Et laz a¬

Expanded text:
nem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Factum nem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Factum Abrahae. Sinus Abrahae est requies beatorum pauperum, quorum est regnum dent infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. Longe est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. Vidit Abrahaut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, qui aeternis suppliciis datus optat opera justorum, vel ultima sibi participari. Fili, recordare, quia recipisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nota quod dives iste aliquid boni fecit, ex quo bonum transitorium in hac vita recepit: et Laza
Abbreviated transcription (Latin):
qui cultũ uite exterius habuit. ⁊ acceptis legis deliciis usus est ad
uitorẽ. nõ utilitatẽ. Laz arus ulteribus plenus: gentilẽ ꝓopulũ sig̃t
qui ad deũ conuersus peccata confitetur. Nirus namq qd latebat᷑¬
intus: quasi rupta carne foras emituit. Dũ occulta mala ꝑ cõfessio¬
nẽ prodit. ⁊ cupiebat saturari de micis que cadebant de mensa di¬
uitis ⁊ nemo illi dabat. quia gentilẽ ꝙ̃q popalũ ad cognitionẽ legis
ab inittere. superbus populus idaicus respiciebat. R enĩ non
ad castitatẽ. sed ad elationẽ doctrinã legis habuit. qui de acceptis
opibus intumuit. ⁊ quia uerba ei defluebant de scĩa. qͥ mite cade¬
bant de mensa diuitis. S contra pauperis mlnã canes lãbũt.
cquia predicatores quando loquendo a pectatis eripiunt. quasi tã¬
gendo uulnera ad sanitatẽ reducũt. sicut canis curat uulnera dũ
liug̃. unde lazarus ĩterp̾tatur bene adiutus. quia ip̃i ad erectio¬

Expanded text:
qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis usus est ad nitorem, non ad utilitatem. Lazarus ulceribus plenus gentilem populum significat, qui ad Deum conversus peccata confitetur. Virus namque, quod intus latebat, quasi rupta cute foras emittitur, dum occulta mala per confessionem prodit. Et cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemquam ad cognitionem legis admittere, superbus Judaicus populus despiciebat. Quia non ad charitatem, sed ad elationem, doctrinam legis habuit, quasi de acceptis opibus intumuit; et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. Sed contra, vulnera pauperis canes lingunt, quia praedicatores, dum loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad sanitatem reducunt, sicut carnis vulnera curat dum lingit. Unde Lazarus interpretatur bene adjutus, quia ipsi hunc ad ereptio
Abbreviated transcription (Latin):
Ealẽ gͥ nuenit rõs mulierẽ samaritanã scilicet genciũ erlesiam.¬
uõ ailicui legitimo uiro.i. sensui sano copulatã. sed suo corruptori .i.¬
errori cõiuctã. Sed dñs uolens cã adueritatẽ reuocare. ne illa  ꝙ au
dierat pies in monte illo addorasse. ⁊ tunc iudeos in iherosolinus
aborare ne inꝙͣ existimaret ĩ monte illo. Nel in iherosolimis tm̃
esse abdorand̾: subiũgens uocuit cã dicens. Mulier crede michi.
Nenit hora ⁊ nũt est quando nec ĩ moute hoc. nec in iherosolimis
adorabitis. sed ueri adoratores adorabũt prẽm ĩ spũ ⁊ ueritate.
ei de hoc mũdo per predicationẽ scd̃m doctriuã suã fructũ boni oꝑis¬
⁊ ĩ gentibus gignũt. ⁊ mirantur ꝙ̃ muliere loquitur dũ stupent
gentilitas conuersa recepta tanta ueritatis cognicione ꝑ fidem

Expanded text:
 invenit Christus mulierem Samaritanam, id est gentium Ecclesiamnon alicui legitimo viro, id est sano sensui copulatam, sed suo corruptori conjunctam. Sed Dominus volens eam ad veritatem revocare, ne illa eo quod audierat patres in monte illo adorasse, et Judaeos tunc in Hierosolymis adorare ne, inquam, existimaret in monte illo vel in Hierosolymis tantum esse adorandum, subjungens docuit eam, dicens: Mulier crede mihi, venit hora; et nunc est, quando nec in monte hoc, nec in Hierosolymis adorabitis; sed veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritei de hoc mundo per praedicationem, vel doctrinam suam fructum boni operis in gentibus gignunt. Et mirantur, quod cum muliere loquitur, dum stupentgentilitas, conversa, tanta veritatis cognitione per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
dero: sig̃t presentis uite ignorantiã. Nauis sanctam eccĩar
Mare: huiꝰ seculi ĩconstantiã. Terra: soliditatẽ supernã. Quar¬
ta nigilia: quatuor euuãgeliorũ sciãm. labor discipulorũ in remigando.
laborẽ iustorũ ĩ beneoperando. ilentus: Dyabolũ. Contrarietates uẽti:
temptationes dyaboli. Ih̃s autẽ supra mare ambulat: cũ scl̃i presentis
tumorẽ calcat. deprem̾et humiliat. Et labores discipulorũ recipit. c̃
Et nolebat preterire eos. ut .s. ad horã turbati. s cõtinuo pꝰ liberati
plus liberationis sue miraculũ stuperent. ⁊ liberatori suo maiores grãs
referrent. S sepe patitur diuna pictas fideles ĩ temptatione ⁊ tribu¬
nuo est dñs ⁊ dicit. Confidite. Egosũ. Nolite tunere. De hac con¬
solatione dictũ est. Cũ pertransieris per aquã tecũ ero. et flũa
non operient te. In nauĩ ad discipulos ascendit: quando ꝑ gr̃ãz¬

Expanded text:
t vitae praesentis ignorantiam; navis sanctam Ecclesiam; mare, hujus saeculi inconstantiam; terra, soliditatem supernam; quarta vigilia, quatuor Evangeliorum scientiam; labor discipulorum in remigando, laborem justorum in bene operando; ventus, est diabolus; contrarietas venti, tentationes diaboli. Jesus autem supra mare ambulat, cum saeculi praesentis tumorem calcat, deprimit et humiliat. Et labores discipulorum respicit, cuEt volebat praeterire eos, ut scilicet ad horam turbati, sed continuo post liberati, plus liberationis suae miraculum stuperent, et liberatori suo majorem gratiam referrent, sicut saepe videtur divina pinuo adest Dominus, et dicit: Confidite: ego sum, nolite timere. De hac consolatione dictum est: Cum transieris per aquam, tecum ero, et flumina non operient te . In navim ad illos ascendit, quando san
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. Noe archã edificat: cũ dñs fideles in ecdesiã congregat. Gaͣn
cõsũmatã ingreditur. cũ hac ĩ die iuditii presentia sua illust̾at.
S cũ archa edificatur: inqui luxuriantur. ⁊ dũ intratur. eterna
dampnatione plectũtur. Silr̾ sicut factũ est in diebus loch. Ede¬
bant ⁊ bibebant. emebant i nendebant. plantabant ⁊ edificabant.¬

Expanded text:
cum Dominus fideles in Ecclesiam congregat, quam consummatam ingredietur cum hanc in die judicii praesentia sua illustrabit. Sed dum aedificatur arca, iniqui luxuriantur; et dum intratur, aeterna damnatione plectuntur. Similiter factum est in diebus Lot: Edebant et bibebant, emebant et vendebant, plantabant
Abbreviated transcription (Latin):
Deus gracias ago tibi: quia non sũ sicut ceteri hominũ. Quatuor
sũt hoĩs tumons spẽs. cũ quis uel bonũ qp habet a se habere estimat
Ant. si datũ a deo crebit. ꝓ meritis sibi datũ putat. aũ cũ se iattat
habere ꝙ non habet. ciũ despectis cetis appetit singulariter uideri
habere qͥd habet. Hac pħs peste laborabat qui ideo nõ iustificatꝰ
descendit. quia merita bonorũ operũ sibi singulariter tribuens
i quid piodest si tota cuntas custodiatur. ⁊ unũ foranẽ per qd hos¬
huimiliatus publicanus gentilẽ. qui longe a deo positus pectata
confitetim. i lamentando propuiquat deo et exaltatun. De ceco
Iactum est cuitẽ cũ appropinquaret Ihs iericho cecus qͥd̾ se

Expanded text:
ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Quatuor sunt tumoris species: cum quis vel bonum quod habet a se habere existimat; aut si datum a Deo credit, pro meritis sibi datum putat; aut cum se jactat habere quod non habet; aut cum despectis caeteris, appetit singulariter videri habere, quod habet. Hac Pharisaeus peste laborabat: qui ideo non justificatus descendit, quia merita bonorum operum sibi singulariter tribuens,Et quid prodest, si tota civitas custodiatur, et unum foramen, per quod hosHumiliatus publicanus, gentilem significat, qui longe a Deo positus peccata confitetur, et lamentando propinquat Deo, et exaltatur. CAP. actum es
Abbreviated transcription (Latin):
xiit qui seminat semnare semẽ suũ. Semen: ẽ. uerbũ
malarũ cogitationũ transitu attritũ ⁊ arefactũ. ne uerbi semẽ
possit excipere uel germinare. Uolucres a quibus rapitur: demo¬
nes sunt. per quos uerbũ ne fruitificet aufertur. Qui ideo uolu¬
tres celi dicutur quia celestis ⁊ spũalis sũt nature. uel quia ꝑ
tiera discurrũt. Petra: est indomitũ cor idurũ. nullo nomere
uere fidei penetratũ ĩ quo nõ est uerus amor. aut perseuerãtia
uirtutis. Spie: sunt diuitie. q̃ per multas turas cor lacerant
i semen uerbi suffocant. Terai bona: cor mite ⁊ tocile. qͥd uere sruc¬
tũ faciti. cũ in ip̃o ꝑferta honorũ operũ plenitudo crescit. Sfructus

Expanded text:
 suum . Semen est verbum malarum cogitationum transitu attritum, et arefactum, ne verbi semen possit excipere vel germinare. Volucres, a quibus semen rapitur daemones sunt, per quos verbum, ne fructificet, aufertur. Qui ideo volucres coeli dicuntur, quia coelestis et spiritualis sunt naturae, vel quia per aera discurrunt. Petra est indomitum cor, et durum, nullo vomere verae fidei penetratum; in quo non est verus amor, aut perseverantia virtutis. Spinae, sunt divitiae, quae per multas curas cor lacerant, et semen verbi suffocant. Terra bona, cor mite et docile; quod vere fructum facit; cum in ipso perfecta bonorum operum plenitudo crescit. Fructus
Abbreviated transcription (Latin):
dex tͣadat te exactori. ⁊ eattoi mittat te in carterem. Aduersa¬
rius ñr ĩ ma: ẽ. sermo dei contrarius carnalibus desideriis in
piesenti uita. A quo liberatur: qui pieceptis eius humiliter
subditur. Alioquĩ ex sermone contempto. reus ĩ examine iudicis
teuebitur pactator. quẽ uidex exactori .i. dỹabolo traden. quia
permiitet ut dyabolus enãm eius ad penã tͣhat. ⁊ ip̃c attor retrndet ̃
gehenuã. Dico tibi nou ecies inde .i. nũꝙͣ donec ⁊ nonissimũ quadrã

Expanded text:
dex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem . Adversarius noster in via Dei sermo est, contrarius carnalibus desideriis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin ex sermone contemptu reus in examine judicis tenebitur peccator. Quem judex exactori, id est, diabolo tradet, quia permittet ut Diabolus animam ejus ad poenam trahat et ipse exactor eam retrudet in ge
Abbreviated transcription (Latin):
cheus uero diudiũ bonorũ suorũ dat pauperibus: cũ ip̃e qui ad
doͫͥ conuertitut. ea tantũ q̃ corpori necessaria sũt reseruat sibi.
cetera uero panperibus erogat. Quadiuplũ deuiq pro de fran¬
datione reddit. cũ pio qualibet culpa quatuor enuangelioꝵ
p̾cepta complet. aut quatuor cardiuales uirtutes exercet

Expanded text:
pse, quia ad Deum convertitur, ea tantum quae necessaria sunt corpori reservat sibi, caetera vero pauperibus erogat. Quadruplum denique pro defraudatione reddit, cum pro qualibet culpa, quatuor Evangeliorum praecepta complet, aut quatuor cardinales virtutes exercet
Abbreviated transcription (Latin):
ad cognoscendũ diuina rediit. Cecus sedet iuxta mã. dũ incipit
ĩ deũ credere. qͥ. dix̃. Ego sũ uia. ueritas. ⁊ uita. Mendicat. n rogat
Nude sequitur. Et clamabat. Iħs ransieus: cecũ audit. Stans.
illuminat. quia per humanitatẽ suã nr̃e cecitatis nocibus pa¬
titu. sed potenciã dimnitatis lumẽ nobis gr̃ẽ ĩfundit. Et qui d̃¬
ibant increpaibant cũ ut taceret. Qui ihm p̾eunt: sĩgcant multus car¬
naliũ intiorũ qui discipant hoĩs cogitationes. et perturbant noces o¬
rationes ne iħe ad illuminãd̃ uenire possit cor hoĩs. Sed iã crctẽs
sentiens se grauari fantasinate priorũ intiorũ ⁊ nocẽ sue orationis
uupediri. ne ꝓse orare possit. artentius clamat. et ih̾s dirit illi
Respice. ffides tua te saluũ fecit. Et confestĩ indit. ⁊ seq̃batur u¬
lũ magnificans deñ. Didet ⁊ sequitur: qui bonũ qͥd ĩtelligit oꝑa¬
tur. Et ih̾m preeũtẽ inuitatur. ⁊ hic talis non solũ ĩ deo ꝓficit:

Expanded text:
ina redit. Caecus sedet juxta viam, dum incipit in ipsum credere, qui dicit: Ego sum via, veritas, et vita . Mendicat, dum rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Jesus transiens caecum audit, stans illuminat; quia per humanitatem suam, nostrae caecitatis vocibus compatitur, sed per potentiam divinitatis lumen nobis gratiae infundit. Et qui praeibant increpabant eum, ut taceret. Qui Jesum praeeunt, significant tumultus carnalium vitiorum quae dissipant hominis cogitationes et perturbant vocis orationes, ne Jesus ad illuminandum venire possit cor hominis. Sed jam credens sentiens se gravari phantasmate vitiorum priorum, et vocem suae orationis impediice, fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit, et sequebatur illum magnificans Deum. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur, et Jesum praetereuntem imitatur. Et hic talis non solum in Deo proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ saluatur: recte dicitur. Non habentibus illis unte rebdẽt
douauit utrisq. Plus ergo diligit ecclesia de gentibus. ꝙͣ iude¬
us. quia scom presentẽ statũ maior ei gratia cõfertum. sed ⁊
scd̃m p̃titũ de maiori ĩ felicitate extrahitur. Plus debet. qui

Expanded text:
per fidem salvatur, recte dicitur, non habentibus illis unde redderent, per fidem salvatur, recte dicitur, non habentibus illis unde redderent, donavit utrisque. Plus ergo diligit Ecclesia de gentibus quam Judaeus, quia secundum praesentem statum major ei gratia confertur, sed et secundum praeteritum de majori foeditate extrahitur. Plus debet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Phariscus de sua iustitia superbus: populus iudaicus. Maria magdale¬
ne q̃ erat mulier peccatrix: ecclesia gentilis dedita ydolis. Effusio la¬
crimarũ: confessio criminũ. Extertio: satisfactio. Inguentũ: boni
operis opinio. Dispersio cdoris: dilatio boni opimionis. De superiori
feneratori. unus debebat denarus quĩgentos. Alius quĩ¬
quaginta. Non habentibus unde redderent. donauit utrisq. Duo
debitores: duo populi sũt. qui deo creatori debent uũmũ .i. aĩam
suã regis ymagĩs ĩsignitã. ⁊ ad seruand̃ sibi cõmissã. Ntriusq po¬
puli debitũ per quinariũ multiplicatur. quia quĩq sunt sensus cor¬
poris quibus ĩ hac uita utinur. quibus ymaginẽ conditoris quã
accepimus extollere debemus. Sedimnus debet iudeus: cui decalo¬
gus ꝑ legis seruũ datur. Plus debet xp̃ianus: cui per filiũ gratia
uite cõmittitur. Idco indei: ꝑ denariũ. xp̃iam: per tentenariũ mi¬
merũ fenus accumulat᷑ S quia nenter sus uiribus sed dei grã

Expanded text:
saeus de sua justitia superbus, populus est judaicus; Maria Magdalenae, quae erat mulier peccatrix, Ecclesia gentilis dedita idolis; effusio lacrymarum, confessio criminum; extersio, satisfactio; unguentum, boni operis opinio; dispersio odoris, dilatatio bonae opinionis. CAP. VIII. bebat denarios quingentos, et alius quinquaginta. Non habentibus illis unde redderent, donavit utrisque . Duo debitores, duo populi sunt, qui Deo creatori debent nummum, id est animam suam regis imagine insignitam, ad servandum sibi commissam. Utriusque populi debitum per quinarium multiplicatur, quia quinque sunt sensus corporis, quibus in hac vita utimur, quibus imaginem Conditoris quam accepimus excolere debemus. Sed minus debet Judaeus, cui Decalogus legis per servum datur; plus debet Christianus, cui per Filium gratia vitae committitur. Ideo Judaei per denarium, Christiani per centenarium numerum fenus accumulatur. Sed quia neuter suis viribus, sed Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dicandi sapientiam tribuit. D autẽ ingenut: nobis tãtũmodo
crẽplũ ꝓ aliis gemendi dedit. Aures demq infiri ad audiend̃ aꝑi¬
untur. ⁊ lingua ad loquendũ soluitur. dũ homo per graciã iustifica¬
tus. precepta diuiua auribus cordis ascultat. ⁊ cognita confitetur ⁊¬
predicat. Huius igitur exemplo docenuir nõ quoslibet pectatores.

Expanded text:
dicandi sapientiam tribuit. Quod autem ingemuit, nobis tantum modo dicandi sapientiam tribuit. Quod autem ingemuit, nobis tantum modo exemplum gemendi pro aliis dedit. Aures denique infirmi ad audiendum aperiuntur et lingua ad loquendum solvitur, dum homo per gratiam justificatus, praecepta divina auribus cordis auscultat, et cognita confitetur praedicat. Hoc igitur exemplo docemur, ut quoslibet peccatores q
Abbreviated transcription (Latin):
uerant designat. Ih̾s ergo de finibus tyri exiens. per sidonẽ ad mare
galilee inter medios fines decapoleos. surdũ ⁊ mutũ sauctuit: quando
angustias infidelis iudee deserens. ferocitatẽ gentiũ comprimens.
et fluctuositatẽ sedaus. in predicationẽ decalogi noxiam taciturnitatẽ
⁊ surditatẽ humam generis curauit. Manũq illi inposuit: dũ do
nauit illi facultatẽ sus. obediendi preceptis. ⁊ fidẽ catolicã cõfitendi
Adductores antẽ aplĩ. ⁊ predicatores. qui pro sanando infirmo totiens
rogant: quotiẽs pro conuertendis infidelibus suppliciter orant. Sanand̾
uero infirmũ dñs de turba seorsũ ducit: quando quenilib impiũ iusti¬
ficans. de societate ⁊ cõitate infideliũ. ⁊ male uiuentiũ dundit. Digitos¬
quoq ĩ auriculis sananitis mittit. ⁊ expuens linguã tangit: quando
ci per sp̃m sanctũ prereptis sius obediediendi. grãm ⁊ confitendi ⁊ pre¬

Expanded text:
verant, designat. Jesus ergo de finibus Tyri et Sidonis exiens per Sidonem ad mare verant, designat. Jesus ergo de finibus Tyri et Sidonis exiens per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos, surdum et mutum sanavit, quando angustias infidelis Judaeae deserens, ferocitatem gentium comprimens et fluctuositatem sedans in praedicatione Decalogi, noxiam taciturnitatem et surditatem curavit generis humani. Manumque illi imposuit quando illi donavit facultatem suis obediendi praeceptis, et fidem catholicam confitendi; adductores sunt apostoli et praedicatores, qui pro sanando infirmo toties rogant, quoties pro salvandis infidelibus suppliciter orant. Sanandum vero infirmum Dominus de turba ducit seorsum, quando quemlibet impium justificans, de societate et communitate iufidelium, et male viventium dividit. Digitosque in auriculas sanandi mittit et exspuens linguam tangit, quando ei per Spiritum sanctum praeceptis suis obediendi gratiam, et confitendi, et prae