comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plantaui apollo rigauit. ds
aũ incrementũ dedit. Itaq
ipsis filiis hominũ quos fecit ds̃¬
caelum. terrã de dit. in qua
operentur . qui nou at terrȩ
pro uidere per caelũ. Mane¬
ant igitur caelũ & terra in
dõ suo qui fecit ea. & uiuant
exeo confitentes ei & laudan¬
tes eũ. Nam si ex se uelint ui
uere morientur. sic̃ scriptũ ẽ
amortuo quasi non sit. perit
Non mortui laudabunt
te dñe xeq omnes qui des¬
cendunt in infernum
Clamat enĩ alio loco scriptura
peccator dũ uenerit in pro¬
fundom malorũ contemnit.
Sed nos qui uiuimus benedici¬
mꝰ dño ex hoc nunc &usq in sđm̃¬

Expanded text:
Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit . Ipsis enim filiis hominum quos fecit coelum, terram dedit in qua operentur, qui novit terrae providere per coelum. Maneant igitur coelum et terra in Domino suo qui fecit ea, et vivant ex eo, confitentes ei et laudantes eum. Nam si ex se velint 428 vivere, morientur: sicut scriptum est, A mortuo, quasi qui non sit, perit Non mortui laudabunt te, neque omnes qui descendunt in infernum. Clamat enim alio loco Scriptura sancta, Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum, ex hoc nunc et usque in sa
Abbreviated transcription (Latin):
cib legitur indiebus meis in
Circũ dederunt me dolores
mortis pericula. infer¬
ni inuenerunt me
Quae nsi aberrantẽ abfte non
inuenrent me. nunfaũ illa
me inuenerunt . Ego uero
ea non in uen ebã qui gaudeba
prosperis scłi. In quibus fallt᷑
pericula inferni

Expanded text:
cimo: et in diebus meis inuCircumdederunt me dolores mortis; pericula inferni invenerunt me:» quae nisi aberrantem abs te non invenirent me. Nunc autem illa me invenerunt: ego vero ea non inveniebam, qui gaudebam prosperis saeculi, in quibus plus fallunt pericula inferni
Abbreviated transcription (Latin):
peccant: Multi flagelo peccato
corriguntur. Emendatur &
sanantur . Multi omnino auer¬
si duraceruice obnitentes Ader¬
sus disciplinam patris. & ipsã om¬
nino dĩ paternitatem recus antes
habentes tamen signum xp̃i :
Funt intales iniquitates. Utñpos¬
sit nisi recitari contraeos. quo
quitalicc agunt regnum dĩ ñ
consequentur. Nontamen prop¬
ter hoc remanebit xp̃csinehere¬

Expanded text:
peccant, multi flagello a peccato corriguntur, et emendantur, et sanantur; multi omnino aversi, dura cervice obnitentes adversus disciplinam Patris, et ipsam omnino Dei paternitatem recusantes, habentes tamen signum Christi, eunt in tales iniquitates, ut non possit nisi recitari contra eos, «Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non tamen propter hos remanebit Chr
Abbreviated transcription (Latin):
HAec spei nr̃ȩ fidem gentes contẽ
demutationem. contuentes. dĩ
innos magnificentiam admiran¬
tur: idipsum &iam exsensu ad¬
epte huius beatitudinis. nos
quoq: confitemur inoris gaudia
& exultatione linguȩ dicentes.
Magnificauit dñs facere nobis

Expanded text:
Hanc spei nostrae fidem gentes contempdemutationem contuentes dei in nos magnificentiam admirantur. idipsum etiam ex sensu adepta huius beatitudinis nos quoque confitemur in oris gaudio et exultatione linguse: magnificauit dominus facere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ncon uertendo dns captiuitatẽ
sion. facti sumus sicut consolati¬
gelis &erna. in hominibus cap¬
tiua: homo ciuis ẽ hierusalem
seduenditus subpeccato. factus ẽ
peregrinus : depropagine ipsius.
natum ẽ genus humanum. & im¬
pleuit terras captiuitas sion Sed

Expanded text:
convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolatangelis aeterna, in hominibus capt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
Conuersio sit ꝓph&e. r&ribut:¬
one adno ei. qui ab iniquitate
manus abstinuerit imprecantis.
utroq significans. Multis enĩ R¬
uel ꝓp̃t hominũ fauorẽ. uel prop¬
ter periculum. & m &um facti.
opus bonum ẽ. Uerum nisi ex uo¬
luntate bonisimus. &iam si homi¬
nibus boni uidebimur. tamen
dõ boni non sumus: quia perfech&
bonitas. in recti cordis consistit
ad est. ita & malis non abest
Nam sequitur

Expanded text:
conversio fit Prophetae, retributionem a Domino ei qui ab iniquitate manus abstinuerit imprecantis. utroque significans. Multis enim vel propter hominum favorem, vel propter periculum et metum, facti opus bonum est. Verum nisi ex voluntate boni simus, etiamsi hominibus boni videbimur, tamen Deo boni non sumus: quia perfecta bonitas in recti cordis consistit adest, ita et malis non abest. Nam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectus meus candidus. &c rubicundus
electus exmilibus : caput eius optimũ¬
aurum Comȩ eius sicut elatoe palma¬
rum ni grȩ quasi coruus: oculieius sic̃
colũ bȩ suꝑ riuulos aquarũ. quȩ lactȩ
sunt lote & resident iuxta fluent aple

Expanded text:
dilectus meus candidus et rubicundus electus ex milibus caput eius aurum optimum comae eius sicut elatae palmarum nigrae quasi corvus oculi eius sicut columbae super rivulos aquarum quae lacte sunt lotae et resident i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt genȩ tuȩ sicut turturis: collũ tũ
sicut mulia murenulas aureas faciemur
tibi uermiculatas argento : dũ ess& rex
in acubitusuo: nardus mea dedit odo rẽsuũ
Fasciculus myrre dilet¬
tus meus mihi: interubera mea cõmora¬
bitur: potrus eypridi lectus meos mibii
inuineis engaddi

Expanded text:
sunt genae tuae sicut turturis: collum tuum sicut monilia. Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento. Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi, in vineis Engaddi
Abbreviated transcription (Latin):
natus. emissionestue paraclisus. maloru
punicorũ cũ pomorũ sructibus: Cypri
cũ nardo nardus & crocus: fistula
ec inamomũ cũ uniuersis lignis libani
Myrra & aloȩ cũ omnibus primis ungu¬
entis Fons hort .rũ. putus aquarum
uiuentium quȩ fluunt inpetu delibano

Expanded text:
tua. Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus, cyprus cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinamomum, cum universis lignis Libani, myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis. Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano
Abbreviated transcription (Latin):
tusẽ in ignominiã suã stultus: sed uec pater
infatuo l&abitꝰ Animus gaudens. e tatem
floridã facit: sp̃s instis exsiccat ossa mune¬
ra desinu impius accipit. ut ꝑuertat sentas
iudicu: Infacie prudentis. luc& sapienti a
oculistultorũ. infinib: t̃rȩ: ira pattis filius
stultus. & dolor matris que genuit eum
Nẽ bonũ dãnũ inferre iusto: neo corri

Expanded text:
tus in ignominiam suam sed nec pater in fatuo laetabitur animus gaudens aetatem floridam facit spiritus tristis exsiccat ossa munera de sinu impius accipit ut pervertat semitas iudicii in facie prudentis lucet sapientia oculi stultorum in finibus terrae ira patris filius stultus et dolor matris quae genuit eum t bonum damnum
Abbreviated transcription (Latin):
destructa erant: quod cũ uidissem . po¬
sui incordemeo. & exemplo didici discipli¬
Ađ̃i usque quo piger dormis. usq: quo de som
no consurges: parũ in quã dormias. modi¬
cũdor mitabis Paux illũ manus conseris
ut quiescas: deueni& quasi cursor egestas
tua. Emendicitus quasi uir armatus:¬

Expanded text:
Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? Paululum dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua, et mendicitas tua quasi vir armatus
Abbreviated transcription (Latin):
Cr̃bos quoscõederas. euomes. & ꝑdes pul¬
chros sermonestuos: In auribus insipientiũ
neloquaris. quia despicint dactrinã elo¬
quut ui: Ne adtingas terminos par uulort
cagrũ pupillorũ ne intro eas: ꝓpinquius ene
eorũ fortise & ipse iudicabit contrate cau

Expanded text:
cibos quos comederas evomes et perdes pulcibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos in auribus insipientium ne loquaris quia despicient doctrinam eloquii tui ne adtingas terminos parvulorum et agrum pupillorum ne introeas propinquus enim eorum Fortis est et ipse iudic
Abbreviated transcription (Latin):
mitas eiꝰ & sumas scandalũ animetue: Noli
ẽe cũ his quide figunt manus suas. & quiuades
se offer̃ ꝓdebitis: Si enĩ ñ habes unde resti¬
tuas. quid cause ẽ ut tollat operim̃tũ decubu¬
lituo. Netrans grediaris t̃minos antiquos
quos posuerunt᷑ patres tui uiclistiuirũ ue¬
loce in opere suo. corã regibus stabit. nec e¬
rit ante ignobiles: Quando sederis ut com¬
edas cũ printipe. diligent̃ at tende que appo¬
sita sunt ante faciẽ tuã & statue cultrũ ingua¬
ture tuo: Sitam̃ habeas inpotestate anima
tuã. Nerdesideres decybis eius in quo est
panis m̃dacii: Noli laborare ut diteris. secd
prudentiȩtue ponemodũ : Ne eriga soculus
tuos ad opes quas habere non potes quia fa¬
cient sibipennas quasi aquilȩ & auolabum
incȩlũ : Ne cõedas cũ homine inuido & nede¬
sideres cibos eiꝰ : quo insimilitudinẽ arioliec
coniectoris estimat quo dignorat: cõcile
& bibe dicectibi. & mens eius nonẽ tecum:

Expanded text:
dalum animae tuae noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo estpanis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentie tue pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes: quas non potes habere: quia facient sibi pennas quasi aquile et volabunt in celum. Ne comedas cum homine invido: et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum
Abbreviated transcription (Latin):
inpunitus: coronasenũ. fili filiorũ. & gloria
filiorũ patres eorũ : Ndecent stulto uerba con¬
posita : nec printipẽ labiũ m̃cens: Gẽ magra¬
tissima exspectatio presto lantis: Quocũq:
se uerterit prudens. intellegit: Quicelat
delictũ. querit amicicias Qui altero ser¬
monerepetit. separat foecderatos:
Plũs ꝓficit correptio apud prudentẽ.
quã centũ plage apud stultũ: Sẽ ꝑ iurgia
querit malus: angelus aũ crude lis
mitte t᷑ contraeũ: Expedit magis urse orcur¬
rere. raptis fetibus. quã fatuo c̃fidenti sibi
instultitia sua: quir eddex mala ꝓbonis. non
reced& malũ dedomoei: qui dimittit a quã
capud estiurgiorũ & ante quã patiatꝰi contume¬
liã iudiciũ deserit: et qui iustificat impiũ
& q̃ui t̃tẽpnat iustũ. ab ominabilis ẽaterq
apud dñm: qđ ꝓdest habere diuicia stultum

Expanded text:
inpunitus corona senum filii filiorum et gloria inpunitus corona senum filii filiorum et gloria filiorum patres sui non decent stultum verba conposita nec principem labium mentiens gemma gratissima expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui altero sermone repetit separat foederatos plus proficit correptio apud prudentem quam centum plagae apud stultum semper iurgia quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedet malum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere diviti
Abbreviated transcription (Latin):
Dulcedo amme sanitas ossiũ: est uiaqueui¬
det̾homini recra. & nouissimũ eiꝰ deduede
ad mortẽ Anima laborantis laborat sibi
quia conpulit eũos suũ: Uirimpius fodit inma¬
lum & in labus ei ignis ex ardescit: homo ꝑ¬
uersi s. suscitat lites. & uerbosus separat
print ipes: uir iniquus. lactat amitũ suũ.
&e duc& eũ ꝑiuã ñ bona. qquattonitis oculis
cogitat praua: Mordens labia sua. ꝑficit malũ
coronadignitatis. senectus que inuiis isticie
reperietur: melior est patiens uiro forte
Es quidominatꝰ animo suo. expugnato re urbiũ:
Sortes mittunꝰ insinũ sed a dño tẽperantur
celior est buc cellasicca cũ gaudio: quã domꝰ
plenauictimis cũiurgio: Seruus sapiens. do¬
minabitꝰ filuis stultis: ex int̃ fr̃s hereditatẽ
diuid& Si c̃ igne ꝓbatꝰ argentũ & aurum
camino. ita corda ꝓbat dñs Malus obedit
linguȩ inique: & fallax optẽperat labis
mdatibus: Quidespicit pauperẽ. exꝓbrat fac¬
toriei. & qui inruinal& at alterius. ñ erit

Expanded text:
nitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissima ejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava mordens labia sua perficit malum corona dignitatis senectus in viis iustitiae repperietur melior est patiens viro forte et qui dominatur animo suo expugnatore urbium sortes mittuntur in sinu sed a Domino temperantur melior est buccella sicca cum gaudio quam domus plena victimis cum iurgio servus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem dividet sicut igne probatur argentum et aurum camino ita corda probat Dominus malus oboedit linguae iniquae et fallax obtemperat labiis mendacibus qui despicit pauperem exprobrat factori eius et qui in ruina laetatur alterius non erit
Abbreviated transcription (Latin):
Ec tumultuosa. ebrietas quicũq: his delecia¬
ł. ñ erit sapiens: Si c̃rugitus leonis ita t̃ror
regis. quipuocat eũ peccat in animã suam
honor et homini qui separat se ac̃tentionib:
om̃saũ stulti miscentꝰ contumeliis: ꝓpt̃ frigus
piger arare noluit : m̃dicabit ergo estate

Expanded text:
et tumultuosa ebrietas quicumque his delectatur non erit sapiens sicut rugitus leonis ita terror regis qui provocat eum peccat in animam suam honor est homini qui separat se a contentionibus omnes autem stulti miscentur contumeliis propter frigus piger arare noluit mendicabi
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur ad mortẽ : & quitrauiitur ad interitum
liberare necesses: Si dixeris iures ñ subpetunt :
qui inspector est cordis. ipse intellegit. & seruator¬
est animetue nihil fallit. redd&q homini uxta
operasua: Cõede filimi mel quiabonũ est: fauum
dulcissimũ gut turituo. Sic& doctrina sapientie
animetuȩ: quã cũ inueneris habebis spem in no¬
uissimis. &spestua ñ peribit: Ne insidieris &que¬
ras impietatẽ in domo iusti: neq uastes. requiem
impii aũ corruunt in malũ: Cũ ceciderit in i¬
micus tuus ne gaudeas: & inruina ei. ne exult&
cortuũ: Neforte uideat dñs & displiceat ei
&aufer& ab en irã suã: Ne contendas cũ pessimis
nec emuleris impios quoñ habent futurorum
spemmali: & lucerna impiorũ extinguetur:
time dñmfilimi &cregẽ. &cũ de tractoribus
ñ commiscearis. quõ repente consur g& ꝑdi¬
cio eorũ: &ruinã utriusq quis nouit: heȩ quo
sapientibus. cognoscere ꝑsonã in iudicit¬

Expanded text:
cuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi, neque vastes requiem impii autem corruent in malum. Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum: et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum et ruinam utriusque quis novit haec quoque sapientibus cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
nus absconditũ. extingueiras. & donũ insi¬
nu: indignationẽ maximã: Gaudiũ iusto est
facere iidiciũ. & pauor operantibus iniquita¬
tẽ: uir quierrauerit auia doctrine: incetu
gigantũ cõmorabit̾. Qui diligit᷑ epulas. me
gestate erit: quiamat uinũ & pinguia. ñdi¬
tabit᷑ ꝓ iusto datur impius. &ꝓrectis in iqułs
cnelius ẽ habitare int̃radesorta. quãcũ mulie¬
re rixosa & iracunda: thesaurus desidera¬
bilis. & oleũ inabitaculo iusti: & inprudens
homo dissipabit illud Qui sequit iusticiam
& misericordiã inueni& uitã. & iustitiã
& gloriã: Ciuitatẽ fortiũ accendit sapiens
qui inira operatꝰ suꝑbiã Desideria occidunt
pigrũ. noluer̃ enĩ quicquã manus eiꝰ operari.
Totadie concupiscit & desiderat Quiauiustus
est. tribu& & ñ cessauit: hostiȩ impierũ. ab¬
ominabiles. quȩ oferentꝰ ex scelere testismen¬
dax peribit: uis oboediens. loquetꝰ uictoriã
uir impius ꝓcacitero. firmat uultũsuũ. quiaũ

Expanded text:
nus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigantum commorabitur qui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto datur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiam et misericordiam inveniet vitam et iustitiam et gloriam civitatem fortium ascendit sapiqui in ira operatur superbiam desideria occidunt pigrum noluerunt enim quicquam manus eius operari tota die concupiscit et desiderat qui autem iustus est tribuet et non cessabit hostiae impiorum abominabiles quia offeruntur ex scelere testis mendax peribit vir oboediens loquitur victoriam vir impius procaciter obfirmat vultum suum qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
lomiens in mediomari : & quasi sopitus
gub̵nator amisso claue. et dices uerbera¬
uer̃ me sedñ dolui traxerunt me &ego ñsensi
quando euigilabo &rur sũ uina reperiã: Ne
quia rapi nas meditatur mens eorũ. & fraudes
labia eorũ locuunt᷑: Sapienti a edificabitur
domũ & prudentia roborabitꝰ in doctrina
re plebuntur cellaria uniuersa: Substantia
pretiosa & pulcherrima uirsapiens & fortise
Ecuir doctus & robustus ecualidus. quiacum
disposicione initur bellũ . & erit salus ubimul¬
ta consilia sunt: excelsa stulto sapientia inpor¬

Expanded text:
ri, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et rursus vina reperiam? CaQuia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in por
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq operator est dñs: Callidus uiditinalũ
& abscondit se in nocens ꝑtransiit &c afflictus
est dãno: Finis modestie timordñi cdiuiciȩ de
gloria. &c uita: Armaegladii inuiaꝑuessi
custos anime sue. longe reced& ab tis: ꝓ tierbiũ
ẽ adulescens iuxtauiã suã. &x iã cũ senuerit ñ
reced& ab ea : Diues pauperib: imperat & qui
accipit mutuũ. seruus ẽ feneratis: Qui semi

Expanded text:
usque operator est Dominus callidus vidit malum et abscondit se innocens pertransiit et adflictus est damno finis modestiae timor Domini divitiae et gloria et vita arma et gladii in via perversi custos animae suae longe recedit ab eis proverbium est adulescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum s
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq: uoluerit inclinabit illud. omnis
uia uiri recta sibi usdetur. appendat autẽ¬
corda dñs. Facere misericordiã & iudicium
magis place dño qũ auictimȩ : Exultatio ocu¬
lorũ delectatio cordis: lucerna impiorum
peccatũ: Cogitationes robusti. sẽꝑ in abun da¬
cia: omis aũpiger. sẽꝑ in egestate est: qui c̃gre¬
gat thes auros linguam̃dacii. uanus ẽ & in pin¬
getꝰ adlaqueos mortis : fapine impiorum
detrahunnt eos quinoluerunt facere uidi¬
ciũ: ꝑuersa uiauiri. alienaẽ : qui aũmundus
est: rectũ opusẽi Melius ẽ sedere inangu¬
lo domatis quã cũmuliere litigiosa & in
domo cõmuni: Anima impu desiderat malũ
ñ miserebit᷑ ꝓximosuo: Multato pestilen¬
te sapientior erit paruulus: et qui sec tat
sapientẽ sum & scientiã : et ex cogitat uis¬

Expanded text:
nis via viri recta sibi videtur adpendit autecorda Dominus facere misericordiam et iudicium magis placent Domino quam victimae exaltatio oculorum et dilatatio cordis lucerna impiorum peccatum cogitationes robusti semper in abundantia omnis autem piger semper in egestate qui congregat thesauros lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat i
Abbreviated transcription (Latin):
nus ab eo : Suauis ẽ homini panis m̃dacii: & post¬
ea pͣlebitꝰ oscalculo. Cogitationes. consiliis
roborantꝰ & gũb naculis tractanda sunt bella
ei quire uelat misteria & ã bulat fraudedent̃
& dilatat labia sua. ne cõmiscearis: qui male¬
dicit patrisuo & matri. extinguet᷑ lucernaei
in medus tenebris: hereditas ad quã festina¬
tur inprintio. in nouissimo benecdiccione ca

Expanded text:
mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur
Abbreviated transcription (Latin):
risorẽ & exibit cũ eo iurgiũ. cessabunq cause
& c̃tumeliȩ: Quidiligit cordis mundiciã ꝓpt̃
gratiã labiorũ suorũ. habebit amicũ regem:
oculidm̃ custodiunt scientiã. & supplantantur
uerba iniqui. Dicit piger. leo ẽ foris in medio
platearũ. occidendussũ: Fquea ꝓfunda osaliene
cui iratus ẽ dñs incid& in eã Stultitia colliga
taẽ incorde pueri. & uirga discipline effuga¬
bit eã Quicalũmat̾ pauperẽ. ut augeat diui¬
cias suas dabit ipse diciori &ȩgebit: Filimu
clina aurẽ tuã &audi uerba sapientiũ : Appo¬
ne aũ cor addoctrinã meã. quȩ pulcraerit
tibi: cũ seruaberis eã inuentre tuo. Ea redun¬
dabit in labis tuis. ut sit indeio fiduciatua: Uni
de &ostendã eã tibihodie ecce descripsi eam
tibi triplitit̃ in cognacionib Escientia.
ut ostenderẽ tibi firmitatẽ . & eloquiaue¬
ritatis responderes ex his: illis quimiser
te. Nfacias iiolentiã pauperi: quia pauꝑ est

Expanded text:
abuntque causae et contumeliae qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem oculi Domini custodiunt scientiam et subplantantur verba iniqui dicit piger leo foris in medio platearum occidendus sum fovea profunda os alienae cui iratus est Dominus incidta est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad doctrinam meam: quae pulchra erit tibi, cum servaveris eam in ventre, et redundabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est:
Abbreviated transcription (Latin):
insimplititate sua. beatos postse filios dere¬
linquec. Rex qui sed& insolio iudicii. clissipat
omnemalũ intuitu suo Quis potest dicere.
mundũ ẽ cormeũ. purus sũ apeccato: pondus
& pondus. mensura & iñsura. utrũq: ab omina¬
bile ẽ apud dñm : Exstudiis suis intellegitꝰ ꝓuer
si munda&recta sint opera ei Aurẽ audientẽ
&oculũ uidentẽ dñs fecit utrũq: Nolidili¬
gere somnũ nete egestas opprimat : A peri
oculos tuos & saturare panibus : Malũ ẽ malũ est
dicit omnis emptor. &cũ recesserit. tunc glori¬
abit est aurũ & multi tudo gẽmarũ. uas autem
p̃tiosũ labiascientiȩ: tolle uestim̃tũ eius qui fi

Expanded text:
icitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puersi munda et recta sint opera ejus. Aurem audientem, et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos, et saturare panibus. Malum est, malum est, dicit omnis emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo gemmarum: vas autem pretiosum labia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fi
Abbreviated transcription (Latin):
t ex nNAp̃ntoc Hie su filii sirach lib̵ & aliũ
pseudograsus qui sapientia sclo monis iñ scribitur
quorũ priorẽ & hebraicũ reper ecclesi asticũ ut
apud latinos sed parabolas p̃notatũ cui iunti era
ecclesiastes & tanticũ canticorũ: t similitu io
salomonis ñ solũ librorũ numero sed es mater i art

Expanded text:
 et πανάρετος Jesu filii Sirach liber, et alius ψευδεπίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum libro
Abbreviated transcription (Latin):
sermones suos doctus & prudens est: & p̃tiosi
sp̃s uir eruditus: Stultus quoq: sit acuerit
sapiens reputalutur: &si conpresserit labia
ex ꝓbribilis iNrecipit stultus uerba pruden¬
briũ: A qua ꝓfunda uerba exore uiri. &
torrens inundans fons sapientie : accipere
ꝑsonã impii ñ ẽ bonũ. ut declines auerita¬
te iudicii labia stulti in miscunt serixis.
& õs ei iurgia ꝓuotat: õs stulti c̃tricio eius
& labia illius ruina anime eiꝰ. uerba bilin¬
guis quasi simplitia. & ipsa ꝑueniunt usque
ad interiora uentris: Qui mollis & disso¬
lutus est. in opere suo: frater est sua opera
dissipantis. Turris fortissima nom̃ dñi.
ad ipsã currit iustus. & ex altabit᷑: Substan¬
tia diuitis. urbs roboris ei. & quasimu

Expanded text:
prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labia exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudenbrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris qui mollis et dissolutus est in opere suo frater est sua opera dissipantis turris fortissima nomen Domini ad ipsum currit iustus et exaltabitur substantia d
Abbreviated transcription (Latin):
uxor prudens: Pigredo inmittit soporem
& anima dissoluta esuri&: Qui custodit man¬
datũ. custodit animã sua quiaũ neglegit
uiassuas. mortificabitꝰ : Feneratus dño qui
miseret pauperis. & uicissitu dinẽ suã redd& ei :
erudifiliũ tuũ nedissperes adinã fectionem
au eiꝰ ne ponas animã tuã: Qui mnpatiens est.
sustinebit dãnũ. & cũ rapuerit: aliud appondo
Audiconsiliũ & sus cipe disciplinã ut sis sa¬
piens in nouissimistuis. multȩ cogitaciones
incor deuiri: uoluntas aũ dñi ꝑ manebit : homo
indigens. miseritorsẽ: & melior est pͥau per
quͣa uirm̃dax : Timor dñi aduitã. & inpleni¬
tudine cõmorabitꝰ abq uisitatione pessimi :¬

Expanded text:
uersus: Pigredo inmittit soporem, uersus: Pigredo inmittit soporem, et anima dissoluta esuriet. qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem neglegit uias suas, mortificabitur. faeneratur domino qui miseretur pauperis, et uicissitudinem suam reddet ei. erudi filautem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine commorabitur, absque visitatione pessimi
Abbreviated transcription (Latin):
pauper qui ãbulat insimplititate sua: quã di¬
ues torquens labia insipiens: Vbi ñ ẽ scientia
anime ñ ẽ bonũ. & qui festinus ẽ peclibus. offen¬
dit: Stulticia hominis. supplantat gressus eius:
& contradm̃ feru& animo suo: Diuiciȩ addunt
ami cosplurimos: apaupere aũ. & hi quos habu
it. separant᷑: testis falsus. ñ erit inpunitus. &
quim dacia loquitꝰ ñ effugia: cnulti corlunt
ꝑsonã potentis . & amicis donatribuenti : Fr̃s
hominis pauperis. oder̃ eũ. in suꝑ & amici ꝓculre¬
cesser̃ ab eo: quitantũ uerba sectatꝰ. nihilhabebit
quiaũ posses sor est mentis: diligit animã suã
et custos prudentiȩ inuenie bona: testisfalsus
ñ erit inpunitus. & quiloquit᷑ m̃ dacia peribit.
Ndecent stult diucie. nec seruũ dominar iprin¬
cipibus : Doctrinauiri ꝑpatientiã nos cit᷑: &
gloria ei est iniqua p̃ter gredi: Sic̃ fremitus
ita hilaritas eius Dolor patris. filius stultus.

Expanded text:
pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens. ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem it, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus:
Abbreviated transcription (Latin):
glorificetꝰ humiliabit᷑ qui prius respon¬
dit quã audiat. stultũ se esse demonstrat
& c̃fusionqͥ dignũ: Sp̃s uiri sustentat in be¬
cillitatẽ suã: Sp̃m uero adiras cendũ faci¬
lem. quispoterit sustinere, Corprudens
possidebit scientiã. & auris sapientium
querit doctrinã: Donũ hooinis dilatat uiã eiꝰ:
& ante printipes spatiũ eĩ facit: iustus . prior
e acusator sui uenit amicus ei . & inuestigauit
eũ: Contradicciones c̃primit sors: & inter
potentes quoq cdiiudicat Frat̃ quiadiuuat̃
afratre. quasiciuitas firma. Eiudicia quasi
uectes urbiũ: Defructu oris uiri. replebit̃
uent̃ eiꝰ: & gemina labiorũ illius saturabteũ:
Mors ecuita. in manu lingue: Quidiligunt eã¬
comedunt fructũ eiꝰ: Qui inuenit. mulierem
bonã: inuenit omnebonũ: &hauri& iotundi¬
tatẽ adño: cũ obsecrationib: loquit pau per
& diues effabitꝰ rigide: uir amicabilis ad soti¬
etatẽ. maius amicus erit quã frat ooclior est

Expanded text:
atur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator sui venit amicus eius et investigavit eum contradictiones conprimit sors et inter potentes quoque diiudicat frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma et iudicia quasi vectes urbium de fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors ecomedent fructus eius. qui inuenit mulierem bonam, inuenit bonum et hauriet iocunditatem a domino. cum obsecrationibus loquitur pauper, et diues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater. Melior est
Abbreviated transcription (Latin):
Contricionẽ p̃cedit suꝑbia. & ante ruinã: ex al¬
tatur sp̃s: Melius ẽ humiliari cũmitib: : quam
diuidere spolia cũ suꝑbis: Eruditus in uerbo
reperi&bona & qui inh̃o sperat. beatus est :
qui sapiens corde est. apellabit᷑ prudens: & qui clul
cis est eloquio maiora ꝑcipie: Fons uite eru¬

Expanded text:
contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens cis est eloquio, majora percipiet. Cor sapientis eru
Abbreviated transcription (Latin):
minũ patent oculis eius: Spirituũ ponderator
est dñs: ꝑeuela dño operatua. & dirigent ur
cogitarionestuȩ: Uniuersa ꝓpt̃ sem& ipsũ
operatus ẽ dñs: impiũ quoq: addiem malum
Abominatio ̃iẽ oms arrogans: eciã sinanu
ad manũ fuerit. nonerit in nocens: mnisericor¬
dia &ueritate redimitur iniquitas. & iti
more dm̃̃ declinatur amalo: Cũ placuerit dño
uia hominis. inimicos quoq eiꝰ conuert& adpa¬
cem: celius ẽpa.rũ cũ iustitia quã multi fructus¬
cũ iniquitate: Corhominis dispone uiã suam
sed dm̃ ẽ dirigere gressus eius: Diuinacio in la¬
biis regis. iniudicio nonerrauit õs eius: pondus
& statera idiciadnĩ sunt. &operaeius. omnes
lapides seculi: Ab ominailes regi quiagant im¬
pie. quo iusticia fimabitur soliũ. Uo luntas
regũ. labia iusta. qui recta lo quit̃. diriget᷑.

Expanded text:
minum patent oculis eius spirituum ponderator minum patent oculis eius spirituum ponderator est Dominus revela Domino opera tua et dirigentur cogitationes tuae universa propter semet ipsum operatus est Dominus impium quoque ad diem malum abominatio Domini omnis arrogans etiam si manus ad manum fuerit non erit innocens misericordia et veritate remore Domini declinatur a malo. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos quoque ejus convertet ad pacem. Melius est parvum cum justitiacum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta
Abbreviated transcription (Latin):
git gressus suos: dissipant᷑ cogitationes ubiñ
est c̃siliũ. ubi uero pluress c̃siliarii. c̃firmam :
leatur homo insententia orissui: & sermo o
portunus. estoptimus: Semitauite suꝑ erucdi¬
tũ. ut declin& de inferno nouissimo: Domum
suꝑborũ demoliet᷑ dñs: & firmos faci& t̃ minor
uidue: Ab ominatio dñi. cogitationes male
& purus sermo pul chrerimus. firmabitꝰ abto
conturbat domũ suã. quisectatus auas itiam
qui aũ odit munera. uiu& enens iusti mecui¬
tatur oboedientia: os impiorũ reddundat malis
longe ẽ dñs ab impiis. eorationes iustoriun
exaudi &: Tux oculorũ l&ifitat animã fama
bona in pinguat ossa. Auris que audit inere¬
tiones uite. in medio sapientiũ cõmorabitur.
Qui ab icit disciplinã. despicit animã suam
quiaũ ad qui escit increpationibus. possessor
est cordis: timor dñi. disciplana sapientiȩ:
et gloriã p̃cedit humilitas hominis est animũ
preparere& dñi gub̵nare linguã: omnes uiȩ ho¬

Expanded text:
t II uersus: Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi uero plures sunt consiliarii, confirmantur. laetatur homo in sententia oris sui, et serportunus est optimus semita vitae super eruditum ut declinet de inferno novissimo domum superborum demolietur Dominus et firmos facit terminos viduae abominatio Domini cogitationes malae et purusConturbat domum suam qui sectatur auaritiam: qui autem odit munera, uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit incrtiones uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit humilitas. Hominis est animum praeparare et Dei gubernare linguam omnes viae ho
Abbreviated transcription (Latin):
si sponderis ꝓamicotuo de¬
fixisti apud extraneũ manũ tuã: in laqueatus es
uerbisoristui. Eccaptus ꝓpriis sermonibus:
acergo quod tibi dico filimi &temet ipsũ libera
quia incidisti in manus ꝓximitui : Discurre.
festina. suscita amicũ tuũ: Ne dederis sõnũ
toculistuis: nec dormitent palpebrȩtue: eru

Expanded text:
si spoponderis pro amico tuo defixisti apud extraneum manum tuam inlaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus fac ergo quod dico fili mi et temet ipsum libera quia incidisti in manu proximi tui discurre festina suscita amicum tuum ne dederis somnum oculis tuis n
Abbreviated transcription (Latin):
inmortesua. in corde enĩ prudentis. requi¬
escit sapientia. & in doctos quosq: erudi&:
iusticia eleuat gentẽ. mise rosfacit populos
peccatum¬
ciidliã et inutilis sustinebit: Pesponsiomos¬
lisi frangitirã sermodurus filscistat
ssroroł inguas apeniũ ornat sciemiã¬

Expanded text:
de prudentis requiescit sapientia: et indoctos quoque erudiet. Justicia elevat gentem: miseros facit populos peccatumcundiam ejus inutilis sustinebit. Responsio mollis frangit iram: sermo durus suscitat furorem. Lingua sapientium ornat scientia
Abbreviated transcription (Latin):
& scientia animȩ tuȩ placuerit: consiliũ cus¬
todi&te. prudentia seruabitte : ut eruaris
deuiamala: ab homine qui ꝑuersa loquitur
Qui relinquunt iter rectũ &ambulant ꝑ
iuas tenebrosas: Qui l&ant᷑ cũ male fecerut
&s exultent in rebus pessimis: quorumuiȩ
prauȩ & in fames gressus eorũ: ut eriaris
amuliere aliena & ab extranea quȩ mol¬
lit sermonessuos. & relinquet ducẽ puber

Expanded text:
ium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea, quae mollit sermone
Abbreviated transcription (Latin):
&c decline malũ : stultus transilit &c̃ fundit.
inpatiens operabitꝰ stulticiã. Ecuiruersutus
odiosuse : possidebunt paruuli stultiriã. &astu¬
ti. exspextabunt scientiã: lacebunt mali ante
bonos. & impii anteportas iustorũ Et iã ꝓxi
mo suo: pauꝑ odiosus ẽ. amiciuero diuitum
Gnulti
quidespicit ꝓximũ suũu pecea : suc peei
pusdret̃ pauperi beattusetier tanttudo¬
ranthona : in omni operebono erit aliur¬
dancia : ubiaũ uerba sunt plurima ibi fre¬
que nt̃ egestas: corona sapientiũ. diuicie
eorũ fatuitas stultorũ in prudentia : Hbe¬
rat animas testis fidelis. & ꝓfert mendaciũ
uersi pellis: intimore dñi. fiducia fortitu¬
dinis & filus eꝰiꝰ erit spes: Timordñi fons
uitȩ ut declin& aruina mortis: In multi¬
tudine populi. dignitas regis: & in pauti¬
tate plebis. ignominia principis: qui pati¬
ensẽ. multa gu̾bnatꝰ prudentia: qui aut̃

Expanded text:
et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante pomo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauperi beatus erit errant qurant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spvitae, ut declinet a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulans recto itinere &xtimens dm̃: despi¬
citur abeo qui in fami gradit᷑ uia: Inore
stulti uerba suꝑbiȩ. labia sapientiũ custodi¬
ubi aũt plurime segetes ibi manifesta forti¬
tudo bouis restis fc̃delis nõ n mtit᷑ ur ꝓfert¬
aũ m̃ daciũ testis dolosus querit derisor sapi¬
entiã. &c ñ inuenia. Doctrina prudentiũ stici¬
lis ẽ : uade c̃trauirũ stultũ ex nescit: labia
prudentiȩ sapientia : callidiẽ intellegere
uã suã et in prudentia stultorũ errans stul
tis inludit peccatũ & int̃ iustos morabnt gratia
corquod norit amaritudinẽ anime sue in
gaudio eĩ ñ miscebit᷑ extraneus: Domus im¬
piorũ delebitꝰ tab nacula uero iustorũ ger¬
minabunt: est uia que uidetꝰ homini iusta :¬
nouissimaaũ ei cleducent ad mortẽ: Risus do
loriꝰ miscebitꝰ ec extre ma gaudii luctus oc¬
cupat᷑. uus sus replebitꝰ stultus. & suꝑ eũ erit.
uir honus: Innocens credit omni uerbo: astu¬
tus ẽsiderat gressus suos: sapiens timet .

Expanded text:
ens Deum: despicitur ab eo qui infami graditur via. In ore stulti virga superbie: labia sapientium custodist: ubi autem apparent plurime segetes: ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus. Querit derisor sapientiam: et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum: et nescit labia prudentie. Sapientia callidi: est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum ertis inludet peccatum inter iustos morabitur gratia cor quod novit amaritudinem animae suae in gaudio eius non miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima aute et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ confundit. & eonfunditur: iusticia custodit
in nocentis uiã : impietas uero peccatorum :¬
.r. supplantat: Estqui quasi diues cũmbilhabeat
&c est quasi pauꝑ. cũ inmultis diuiciissit: Redẽp¬
tio anime. uiri diuiciȩ suȩ: quiaũ pauꝑ est: in¬

Expanded text:
autem confundit et confunditur. iustitia custodit autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui
Abbreviated transcription (Latin):
gua sapientiũ. sanitasẽ. labiũ ueritatis ⁊¬
firmũ erit inꝑpetuũ: qui aũ testis ẽ repenti¬
nus concinnat linguã m̃datii: Dolus incor¬
de cogitantiũ mala qui aut in eunt pacis
consilia: sequitꝰ eos gaudiũ: Non c̃tristabit
iustũ quic qđ ei acciderit: impuaũ replebun¬
tur malo: Ab ominacioe dño labiam̃ dacia
qui aũ fidelit̃ agutit. placent ei: homo uer¬
sutus. celat scientiã: Acor insipientiũ ꝓ uo¬
de uiri. humiliabit illũ. & sermone bono
letificabit᷑: qui neglegit dãnũ ꝓpt̃ amicum
iustus ẽ : It̃ aũ impior ũ decipi& eos Ñuiuen&
fraudulentus lucrũ. & substantia hominis
erit aurip̃tiũ: Insemita iusticiȩuita: iter
cũ arguitur. Defructuoris. homo saciabit᷑
bonisbanimaaũ p̃uaricatorũ iniqua: qui
custodit õssuũ. custodit animã suã qui auin
c̃sideratus ẽ ad loquendũ : senti& mala: Qult
& ñuult piger anima aũ operantiũ in pingu¬
abit᷑: uerbũ m̃dax iustus de testabit̃ Rimpius

Expanded text:
 sapientium sanitas est. labium ueritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. homo uersutus celat scientiam: et cor insipientium prouode uiri humiliabit illud, et sermone bono laetificabitur. qui neglegit damnum propter amicum, iustus est: iter autem impiorum decipiet eos. non inueniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. in semita iustitiae uita: iter cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius
Abbreviated transcription (Latin):
Anima quȩ benedicit in pinguabitꝰ: et qui in¬
ebriat. ipse quoq: inebriabitꝰ: qui abscondit
frum̃ta maledicetꝰ in populis: benedicio aĩñ
suꝑ caput uendenciũ: Bene consurgit dilucu¬
lo quiquerit bona: quiaũ inuestigator ma¬
lorũ ẽ opprimetur ab eis qui confidit indi¬
uiciis suis: corru&: iustiaũ quasiui rens foliũ
germinabunt: Qui conturbat domũ suam.
possidebit uentos: & quistultus ẽ. serui&
sapienti: Fructus iusti lignũ uitȩ & qui
suscipit animas. sapiens est: Si iustus im̃ra
recipit: quanto magis impius ospeccator.
qui diligit disciplinã: diligit scientiã: qui
aĩc odit increpationes insipiens ẽ. Quiboms est
haurie ad nõ gratiã. quiaũ considit cogitaci¬
omb: suis: impte agit: Nĩrobor abitur homo
eximpietate su&ra dix iustorũ ñ cõmouebitꝰ.
cnulier diligens : coronaẽ uiro suo : & putredo
mossib: eius quȩ confusioni res dignas gerit :

Expanded text:
anima quae benedicit inpinguabitur et qui inanima quae benedicit inpinguabitur et qui inebriat ipse quoque inebriabitur qui abscondit frumenta maledicetur in populis benedictio autem super caput vendentium bene consurgit diluculo qui quaerit bona qui autem investigator malorum est opprimetur ab eis qui confidet in divitiis suis corruet iusti autem quasi virens folium germinabunt qui conturbat domum suam possidebit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quanto magis impius et peccator qui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res
Abbreviated transcription (Latin):
piorũ subuertetus: Qui despicit amicũ suũ.
indigens cordeest: uir aũt prudens tacebit
quiãbulat fraudulenter. reuelat archana.
quiaũ fidelis ẽ. animicelat cõmissũ: ub iñ ẽ
gabnator. populus corru&: Salus aũ. ubimul¬
ł a sumt consilia: Ad fligetꝰ malo quifidẽ ꝓ extranio
facit: Qui aũ caue laqueos securus erit:
gri in opes fiunt. & robustihabebunt diui
Benefacit anime sue uir misericors quiaũ
crudelis ẽ & ꝓpinquos abicit: Impius facit
opus instabile: Seminantiaũ iusticia mer¬
ces fidelis: Clem̃cia p̃parat uitã. ee sectacio
malorũ mortẽ : Ab ominabile dño prauũ
cor. & uoluntas eꝰ in his qui simplitit ãbulant.
manus inmanu ñerit innocens malus.
Sem̃aũ iustorũ saluabit᷑ circulus aureus in
narib: suis mulier pulcra & fatua : Desi¬
deriũ iustorũ. omne bonũ est. prestolatioim¬
piorũ furor : Alii diuidunt ꝓpria & diciores
fiunt: alu rapi unt ñ sua. & sẽꝑ inegestates̃

Expanded text:
I uersus: Qui despicit amicum suum, indigens corde est: uir autem prudens tacebit. qui ambulat fraudulenter, reuelat arcana: qui autem fidelis est animi, celat commissum. ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multa consilia. adfligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cauet laqueos, securus erit. oriam et robusti habebunt divitias benefacit animae suae vir misericors qui autem crudelis est et propinquos abicit impius facit opus instabile seminanti autem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum mortem abominabile Domino pravum cor et voluntas eius in his qui simpliciter ambulant manus in manu non erit innocens malus semen autem iustorum salvabitur circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua desiderium iustorum omne bonum est praestolatio impiorum furor alii dividunt propria et ditiores fiunt alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt