comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ausan muret S dm̃ rationabilit̾ placare ñ potat. nͥ ⁊ dãpnũ qͦd intu¬
lerat restitueret. ⁊ de c̃cẽptu satisfaceret. Hõ uͦ ñ habuit qͦd digne
do ꝑ oblato dãpno reẽpensaret. qa si quid de irrationabili creat᷑a
rederet ꝑrationali sublata: minꝰ eẽt. S ned hominẽ ꝓ homine red¬
se potait qͥa tͥtũ ⁊ mnocentẽ abstulerat. ⁊ neininẽ nͥ peccatorẽ inuenit.
n ichil gͦ inuenit unde dm̃ sibi placare poss. qr siue sua siue se ipsũ
daret. digna rec̃pensatione ñ. eẽt̃. Uidens gͦ ds horẽ sua uirtute iugũ

Expanded text:
litem iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod intulerat restitueret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro illato damno recompensaret, quia si quid de irrationabili creatura redderet, pro rationali sublata minus esset. Sed nec hominem, pro homine reddere potuit, quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit. Unde Deum sibi placare posset, quia sive sua, sive seipsum daret, digna recompensatio non esset. Videns ergo Deus hominem sua virtute jugum
Abbreviated transcription (Latin):
uosuntatĩ. iugũ caritatis. Pñs dix. In qͣcq die comedis exeo
morte morieris. Muilier dix̃. ne farte moriam᷑. Diabob̾ dix̃ nt¬
quaqͣ moriemini. D affirmauit. mulier dubitauit. diabobꝰ
negauit. Q gͦ ãubitauit: ab affirmante recessit. ⁊ neganti
ꝓpinqͣuit. Si mulier ñ dubttasset: forte diabolꝰ ñ negasset s

Expanded text:
is ex eo morte morieris . Mulier dixit: Ne forte moriamur . Diabolus dixit: Nequaquam moriemini . Dominus affirmavit, mulier dubitavit diabolus negavit. Qui ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Si mulier non dubitasset, forte diabolus non negasset. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͣssatã s habundantia grãrũ exundantẽ. fons hedi sids
fontem baptismi: in quem hedi ingrediunt s eg̃ diuns
agni nouelli. De quo in sequentib. Sicut grex donsaru
que ascenddert̃ de lauacro. or̃s gemellis fecib. Mirat᷑ s
sponsa qđ inuineis noue conu̾sacionis fructũ inuenit¬

Expanded text:
quassatam, sed abundantia gratiarum exundantem. Fons haedi significat fontem Baptismi, in quem haedi ingrediuntur; sed egrediuntur agni novelli, de quo in sequentibus: Sicut grex tonsarum, quae ascenderunt de lavacro, omnes gemellis fetibus. Miratur ergo sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
eilaret in ipso contemplatiõis sumpno. audiens uerba
nec ex citarent nec uigilare eam facerent.s sic̃ capeȩ
ceruiq campoꝵ in alacͥtate bonoꝵ studioꝵ se exer ce¬
rent. ipsamq in ꝯtemplatiõis suȩ qͥete inqͥctari nesas
ducerent. exurgens in laudem sponsi uox inquit dilecti
lestione. Eice qͦmͦ ordinata caritate oĩa ordinata st̃
⁊ pacata. ⁊ in ƿace factus est loiꝰ eiꝰ  insson habitacio
eius cum sponsa in amplexu sponsi qͥescit. cum spon¬
sus eam fouet ⁊ ꝓtegit: cum filię non suscitant eã.
nec euigilare fac̾unt. s petiꝰ bonis studiis suis le¬
cam factunti iocundam. hoc significat mulier

Expanded text:
lationis somno audiens verba nec eam excitarent, nec evigilare eam facerent; sed sicut capreae cervique camporum in alacritate bonorum operum se exercerent, ipsamque in contemplationis suae quiete inquietari nefas ducerent: exsurgens in laudem sponsi, Vox, inquit, dilecti  ordinata charitate omnia ordinata sunt et peccata, et in pace factus est locus ejus, et in Sion habitatio ejus , cum sponsa in amplexu sponsi quiescit, cum sponsus eam fovet et protegit, cum filiae non suscitant eam, nec evigilare faciunt; sed potius bonis suis studiis laetam faciunt et jucundam. 35. Hoc signifi
Abbreviated transcription (Latin):
gaddi. Suꝑiꝰ sponsam tabescere fecerat relꝰ suus: qr obliti erant
ũba dñi inimici sui. łqui insultabant eiꝰ nigredini. ł qui pug¬
nabant contra eũ filii mr̃is suȩ & posuerant eũ custodẽ in ui
neis Quib cum usq ad suȩ uineȩ neglectũ iniugilaret &
pene iã desꝑaret de eis. ⁊ incura ⁊ in sollicttudine earũ cali¬
garet: meridiẽ sponsi expecierat. aqua benigne cohercita.
russũq consolatione non qua uolebat. s. expediebat letificata.
repente oꝑante gr̃a uͥ non sperabat fructũ: inuenit botrum
scłe ex pri in uineis engaddi: ⁊ exclamans pͥ gaudio. botrus

Expanded text:
gaddi. Superius sponsam tabescere fecerat zelus suus, quia obliti erant verba Domini inimici sui, vel qui insultabant ejus nigredini, vel qui pugnabant contra eam filii matris suae, et posuerunt eam ad suae vineae neglectum invigilaret, et pene jam desperaret de eis, et in cura et in sollicitudine earum caligaret, meridiem sponsi expetierat: a quo benigne coercita, rursumque consolatione, non qua volebat, sed qua expediebat laetificata, repente operante gratia ubi non sperabat, fructum invenit, botrum scilicet cypri in vineis Engaddi; et exclamans prae gaudio, Botrus,
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex. Libet ipsos cͣrus ⁊ dei ⁊ diaboli subtiliꝰ descb̾e.⁊ qͥ dõ
⁊ qͥ diabolo militent. eiudentiꝰ demonstrare. Currꝰ diaboli tresb
qͥb cotũ mundũ ꝑabulat. luxuria. suꝑbia. malicia. Lux uris
cͣrꝰ ouas ħt rotas. Ingluue̾. i molliciom. qͣs tͣhit sic̃ equuꝰ ⁊ ma¬
lꝰ indomitꝰ ĩpet̾ carnis. cui insidet amor sui. in sella uoluptatis.
freñ habens penuriã. stimulũ: libidimꝰᷤ stinulũ. Currꝰ si

Expanded text:
multiplex. Libet ipsos currus et Dei et diaboli subtilius describere, et qui Deo vel diabolo militent evidentius demonstrare. Currus diaboli tres sunt, quibus totum mundum perambulat; luxuria, superbia, malitia. Luxuriae currus duas habet rotas, ingluviem et mollitiem, quas trahit sicut equus indomitus, impetus carnis; cui insidet amor sui in sella voluptatis, frenum habens penuriam; stimulum, stimulum li
Abbreviated transcription (Latin):
tio est amor pus : est fecuens est a launguens. plus acd
impetͣndũ ueniã peccatoꝵ feruens in exibitione oꝑum. lan¬
gens. cum deficit aĩa in salutare dĩ .i. intuitu contẽplatiõis
Cum hec dicens sponsa langueret: rursum sensit sponsũ
ldeoq respirans: en inquit itm sponsus. leua eiꝰ sũb capite
meo a dextera eiꝰ amplexabit᷑ me. ponit gͦ sponsa cap̃ ut re¬
quiescat: non suꝑ leuam s in leua sponsi. conafficit᷑ miste¬
rus humanitatis xp̃i. Pextera uͦ sponsi eã ampletit᷑ dit̃

Expanded text:
 fervens, est languens. Pius ad impetrandam veniam peccatorum, fervens in exhibitione operum, languens, cum deficit anima in salutari Dei, id est, intuitu contemplationis. Cum haec dicens sponsa langueret, rursum sensit sponsum Ideoque respirans, En, inquit, iterum sponsus; Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me. Ponit ergo sponsa caput ut requiescat, non super laevam, sed in laeva sponsi, cum afficitur mysteriis humanitatis Christi: dextera vero sponsi eam amplectit
Abbreviated transcription (Latin):
in orto remanet. utilitas alibi querenda : Sicã inue¬
nire us: ingͥdere cellariũ. Cellariũ tͥa ht merita. qͣsi
tres moralitatis cellas: habitũ ad pͥlatos q̃÷ disciplina
habitũ ad pares q̃÷ iusticia. ł amicitia. habitũ ad sub¬
ditos. q̃ ÷ caritas. Qđut breuiꝰ ⁊ lucidiꝰ dicamꝰ: est.
odorib sccła saporib tercia gr̃a. prima enim ꝑ
ficit exemplis: sccđa moralib łmisticis studus ter
bibunt amici: inebriamt᷑ carissimi. Nullꝰ enĩ corã
clõ altior÷ ordine p̾latoꝵ: qui plem sapientia dĩ. ⁊io¬
Sꝰ in subditis uicem gerentes. a sine possibilitatis ad¬
tingunt fortteradfinẽ in possibilitatis. ainter hec

Expanded text:
in horto remanet, utilitas alibi quaerenda est; si eam invenire vis, ingredere cellarium. Tria habet merita, quasi tres moralitatis cellas: habitum ad praelatos, quae est disciplina; habitum ad pares, quae est justitia vel amicitia; habitum ad subditos, quae est charitas. Quod ut brevius et lucidius dicamus, est uodoribus; secunda, saporibus; tertia, gratia. Prima enim magis proficit exemplis; secunda, moralibus vel mysticis studiis; tebibunt amici, inebriantur charissimi. Nullus enim coram Deo altior est ordine praelatorum, qui pleni sapientia Dei, et ipsius in subditis vicem gerentes, a fine possibilitatis attingunt fortiter ad finem impossibilitatis, et inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
lariũ. de cellario ad cubiłm regis eas intducerit. nc̃ qͥdem ꝑ
contenplatiõis ⁊ amoris affectũ. pꝰ modũ uͦ ꝑ beatitudinis
effectũ. porro domꝰ unũ ht pͥmiũ dm̃ nͥ qr pħ intͥapmia
duxꝰ gͦ me ait sponsa in cellã uinariã ⁊ in plenitudinem
caritats. inqua ne in ebriata musto sõc scĩ ꝯperã
inme caritatẽ. Caritas cluo ht̃ affectũ ⁊ acdũ. Se

Expanded text:
larium, de cellario ad cubiculum regis eas introduceret; nunc quidem per larium, de cellario ad cubiculum regis eas introduceret; nunc quidem per contemplationis et amoris affectum, postmodum vero per beatitudinis effectum. Porro domus unum habet praemium Domini, nisi quiaduxit me ergo, ait sponsa, in cellam vinariam, id est in plenitudinem charitatis, in qua ne inebriata musto Spiritus sancti pin me charitatem . Charitas duo habet, affectum, et actum. De
Abbreviated transcription (Latin):
tanto głiosiꝰ ad quirt̾ beatitudinẽ: qͥnto ꝓbeatitudine
nolunt deserere iusticiã. U̾ba enĩ hec apostoli. affect᷑
sc̾. non effectꝰ hec enĩ ebrietas qua inebriantur
carissum: dũ ꝓ amore dĩ: ⁊ fr̾m ꝓicit quis intima sua
ħ: cella uinaria inqͣ. sposa meruit introduci: dũ dicdei
in caritate pͥet. cella ħ iuxta domũ regis÷ Sepe gͦ e inde
domũ regis : angͥdit᷑ ⁊ sec̃tũ cubicłi: tam ꝑ se q ⁊ subditos¬
dño sponso seruiens de conmissis s bonis ⁊ ora ⁊ cellarii. Siue
enĩ p̾latꝰ siue subclitꝰ libũ huc ht accessũ: qui ꝯq istũ ca¬
ritatis induerit affectũ. unde sposa suꝑiꝰ cumtrai pꝰ spos¬
ũ desideraret. ipsa uͦ adolescentulas post se tͣhert. dicentes ẽ¬
remꝰ: in oclore ungentoꝵ tuoꝵ. statimut ipsa ꝑstat᷑ intro¬
duxꝰ eam rex in cellaria sua Pista: ut inde acciperet unde
illas resiceret ne cursu desicerent ⁊ pordinẽ de nto ad ceꝰ¬

Expanded text:
tanto gloriosius acquirunt beatitudinem, quanto pro beatitudine nolunt deserere justitiam. Verba enim haec Apostoli affectus sunt, non effectus. Haec enim ebrietas, qua inebriantur charissimi dum pro amore Dei et fratrum projicit quis intima sua, haec est cella vinaria, in quam sponsa meruit introduci, dum didicit in charitate praeesse. Cella haec juxta domum regis est. Saepe ergo exinde domum regis ingreditur, ebonis et horti, et cellarii. Sive enim praelatus, sive subditus, liberum huc habet accessum, quicunque istum charitatis induerit affectum. Unde sponsa superius cum trahi post sponsum desideraret, ipsa vero adolescentulas post se traheret, dicens, Curremus in odore unguentorum tuorum: statim, ut ipsa profitetur, introduxit eam rex in cellaria ista, ut inde acciperet unde illas reficeret, ne in cursu deficerent; et per ordinem de horto ad cel
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pͣrimũ qr nob̾ ꝯcedit᷑ principatus. ut primuma
uiemꝰ nos de inde ꝓrimos sic̃ nos. Debet᷑ autẽ cirtaaidĩ
qda actꝰ purgatorus .i. purgans nos ad ussionẽoi itt̃
st uigilie. ⁊ euinia. meditationes. lectiones opunctiones.
Debt᷑ ⁊ actꝰ ꝓximo: sic̃ oꝑa misericoidie ⁊ cȩtera. que exi¬

Expanded text:
atus, ut primum amemus nos, deinde proximos sicut nos. Debetur autem charitati Dei quidam actus purgatorius, id est purgans, nos ad visionem Dei, ut sunt vigiliae, jejunia, meditationes, lectiones, compunctiones: debetur et actus proximo, sicut opera misericordiae, et caetera quae exi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ .i. ꝯtẽplationis. hec tam̾ oĩa cũ exigit necessitas: quȩ
non ht̃ legẽ. Est enĩ lex caritatis est ⁊ necessitas caritatis
lex caritatis p̃cipit actũ caritatis dĩ pͥponere actui ammȩ
Q acũ animȩ actui corporis. necessitas caritatis. uĩa hiscon
non hł legem. procedit oido ⁊ regła caritatis: que pcipͦ
suũ eorpꝰ  altt minꝰ diligere ꝙͣ suã ⁊ altius animan:

Expanded text:
ec tamen omnia cum exigit 281 necessitas, quae non habet legem. Est enim lex charitatis, et est necessitas charitatis. Lex charitatis praecipit actum charitatis Dei praeponere actui animae, et actum animae actui corporis. Necessitas charitatis saepe omnia non habet legem. Procedit ordo et regula charitatis, quae praecipit suum corpus et alterius minus diligere quam suam et alterius animam;
Abbreviated transcription (Latin):
adt nesessitate posito pͥ subuenias: habundas caritatedi
equalit̃ cdiligere debeamꝰ: non cam̃ sine causa fami¬
ores orationes facimꝰ non qd om̃ib ꝓdesse nolimꝰ. si ep
illis marime odesse cͥdimꝰ orationes nr̃as. qui nobis
se coniittunt᷑. ł q magis cord nr̃a excitant᷑. Itaqu

Expanded text:
eadem necessitate posito, prius subvenias, abundas charitate; si aequaliter diligere debeamus, non tamen sine causa familiares orationes facimus: non quod omnibus prodesse nolimus, sed quia illis maxime prodesse credimus orationes nostras qui nobis se committunt, vel quia magis corda nostra excitantur. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
nes suganites: quasi lat̾cłos domꝰ merita scõꝵ poi¬
tantes.  suꝑ latercłos tectum orationũ clauis timoris dĩ
affixũ. laquearia cipssina. Afforis tecta munita: domꝰ:
quȩ ut domꝰ ꝑpecua sit ł ꝑpecuus sit eiꝰ ornatꝰ cipssina
sunt. ⁊ bñ inlaqueata. cum laquear illaqueatur uni
se aꝑit. alterũ se astringit. ut alterũ ab altero capiat᷑.
hoc÷ amare uamari.uͥ hec st bñ oĩa ordinata sunt.
uͥ enim om̃s i amant inuicẽ: ⁊ amabiles se p̾bent in¬
uicẽ. tanta ÷ ꝯuntio. ut merito fraterna unitas dicen¬
dasit potiꝰ ꝗͣ congregatio. Ego flos campi. Audiens ħ¬
n apꝓbans sponsus desideriũ sponse difert ut auge¬
at: comprimit ut exaltet. Ego flos campi. floridus

Expanded text:
nes fugantes, quasi latrunculos domus; sanctorum merines fugantes, quasi latrunculos domus; sanctorum merita portantes tectum orationum, clavis timoris Dei affixum: laquearia cypressina, et foris tecto munita est domus, quae ut domus perpetua sit, vel perpetuus sit ejus ornatus, cypressina sunt et bene illaqueata. Cum laquear illaqueatur, unum se aperit, alterum constringit, ut alterum ab altero capiatur, hoc est amare et amari: ubi haec sunt, bene omnia ordinata sunt. Ubi enim omnes et amant invicem, et amabiles se praebent invicem, tanta est conjunctio, ut merito fraterna unitas dicenda sit potius quam congregatio. Ego flos campi. Audiens et approbans sponsus desiderium sponsae, differt ut augeat, comprimit ut exaltet. Ego flos campi, flos
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ÷ delicatũ. ⁊ cce lectulꝰ ꝯscientie non meus nõ
ib bonarũ cogitacionum. Nec ad curam domesticã
me remittas. sicut cum expectart̃ midiem tuum.
remisiti me adequitatẽ curruũ tuoꝵ. ł expulisti me
ad custocłiã gͥgũ. cum iam adolescentularũ domꝰ mͥ
commissarũ gr̃atua. ⁊ sollicitudine mea sic sit muni¬
ta ⁊ oinata ut non timendũ sit aturbine u pluuia
interĩ dũ in lectido pure ꝯscienciȩ ꝑ fruar ꝯiuntio¬
ne dulcedinis tuȩ. Quam beata anima q̃ in hoc
lectulo unꝰ cum dõ sꝑc efficit᷑. ocło intelligentiȩ
clĩ ꝑfruit᷑. amplexu amoris astringit ⁊ astringit᷑
usic̃ in pace in id ipsũ dormit u requiescunt sig
na domoꝵ nostorũ cedrina. Uere munita ÷ domus
quia angłis tuis mandasti ut custodiant eam.
cedrꝰ umbra sua serpentes fugat. ligna gͦ cedrina
angłi sunt ꝓtegentes domũ dĩ ⁊ uirtute suademo¬

Expanded text:
nomen est delicatum. Ecce lectulus conscientiae, non meus nec nomen est delicatum. Ecce lectulus conscientiae, non meus nec ibus bonarum cogitationum. Nec ad curam domesticam me remittas, sicut cum expeterem meridiem tuum, remisisti me ad equitatum curruum tuorum, vel expulisti me ad custodiam gregum: cum jam adolescentularum domus mihi commissarum gratia tua et sollicitudine mea sic sit munita et ornata, ut non timendum sit eis a turbine et pluvia; interim dum in lectulo purae conscientiae perfruar conjunctione dulcedinis tuae. Quam beata anima, quae in hoc lectulo unus cum Deo spiritus efficitur, osculo intelligentiae Dei perfruitur, amplexu amoris ejus astringit et astringitur, et sic in pace in id ipsum dormit et requiescit! 30. Tigna domorum nostrarum cedrina. Vere munita est domus, quia Angelis tuis mandasti de ea, ut custodiant eam. Cedrus umbra sua fugat serpentes. Tigna ergo cedrina, Angeli sunt protegentes domum Dei, et virtute sua daemo
Abbreviated transcription (Latin):
horũ si quid desuerit: ꝑfectꝰ uisus non erit. Sic  amordit
tionẽ sp̃c que purttatẽ contemplantis non sinat errare
s dm̃ doceat ⁊ non aliud ꝓ do̾ intelligere. roem quȩ
iudicet dediscretione. sidem . ꝙͣ. ro de oĩb iudicus suis con¬
sulat ⁊ qͤ sus eã regłis cohibens  terminis. errare nõ
sinat. Et iste ÷ ocłs columbinꝰ. Ecce tu pucher es dilecte
mi. Intelligens sponsa in ocłis sponsi aliquatenꝰ se
placuisse: gestit in amplexꝰ. Uñ ⁊ exurgeas. laudem
pucritudinis eiꝰ: acl amplexꝰ suos eum ꝓuocat. Me inqͥ
pulcram p̾dicas. s o dilectȩ mri. ecce .iͦ. in iocoͣnda osten¬
sione gr̃ȩ tuȩ tu magis pucher aquo om̃e pulchrũ
pucher in humanitate.decorꝰ in dertate. Quod si tu
pucher ⁊ ego pulcra. situ dilectꝰ ⁊ ego dilecta Parmica.
quid restat ñ lectulꝰ : Sicut de fascicłis diximꝰ. leccu

Expanded text:
Horum si quid defuerit, perfectus visus non erit. Sic et amor DHorum si quid defuerit, perfectus visus non erit. Sic et amor Dtionem spiritus, quae puritatem contemplantis non sinat errare, sed doceat Deum, et non aliud pro Deo intelligere; rationem quae judicet de discretione; fidem quam ratio de omnibus judiciis suis consulat, et quae suis eam regulis cohibens et terminis, errare non sinat. Et iste est oculus columbinus. 29. Ecce tu pulcher es, dilecte mi. Intelligens sponsa in oculis sponsi aliquatenus se placuisse, gestit in amplexus. Unde et exsurgens in laudem pulchritudinis ejus, ad amplexus suos eum provocat. Me, inquit, pulchram praedicas, sed, o dilecte mi, ecce, id est in jucunda ostensione gratiae tuae, tu magis pulcher, a quo omne pulchrum: pulcher in humanitate, decorus in deitate. Quod si tu pulcher et ego pulchra, si tu dilectus et ego dilecta, quid restat nisi lectulus? Sicut de fasciculo diximus, lectulus
Abbreviated transcription (Latin):
confessione tua ⁊ cognicione tui.tu. ꝙ unde tu pulcra. in¬
de ego non pucher. ⁊ non habens speciẽ neq decorẽ. tu inqͥt
pulcra es. ⁊ rusũ. eccetu pulcra .i. pulera in interiorib pulcra
in exteriorib. pulcra in intentione ⁊pulera mnactione. Ami¬
ca mea. Amicitiã duo faciunt: mutua ꝯscientia. ⁊ eadem
uolantas. Porro amicitiã sponsi &. sponse facit quedam qͦ
cognita. pulcra es inquã nec timeo ne euanescas. q ocłi tui
cosubarũ.i. simplices ft. Non funt intendentes łt lalus nͥ ui
deo.
porro duo ocłi sponsȩ sunt misticꝰ ⁊ actiuus. ł contẽ¬
plati  Ihorał. S libet adhuc de ocło subtiliꝰ aliquit ins¬
picere. Ocłs ut clare uidere possit. ħ habet necessaria.
Raliũ ualidũ ⁊ purũ qͥ de pupilla ꝓcedat. aerem pur¬
ũ ⁊ lucidũ qui transitum eiꝰ non imp̃ediat: corpꝰ. in qdđ
offendat. roe̾m. cui renunciet: memoriã quã rõ ꝯsulat

Expanded text:
confessione tua et cognitione tui, tu quia unde pulchra tu, inconfessione tua et cognitione tui, tu quia unde pulchra tu, inde ego non pulcher et non habens speciem neque decorem, tu, inquit, pulchra es. Et rursum, Ecce tu pulchra: id est, pulchra in interioribus, et pulchra in exterioribus; pulchra in intentione, et pulchra in actione. Amica mea. Amicitiam duo faciunt, mutua conscientia et eadem voluntas. Porro amicitiam sponsi et sponsae facit quaedam mcognita. Pulchra es, inquam, nec timeo ne evanescas, quia oculi tui columbarum; id est simplices sunt, non sunt intendentes vel tiDeo. Porro duo oculi sponsae sunt, mysticus et activus, vel contemplativus et moralis. Sed libet adhuc de oculo subtilius aliquid inspicere. Oculus ut clare videre possit, haec habet necessaria, radium validum et purum, qui de pupilla procedat; aerem purum et lucidum, qui transitum ejus non impediat; corpus in quod effundat, rationem cui renuntiet, memoriam quam ratio consulat.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃.xͦ. ÷. hunc fructũ sponsa repente inuentũ laboris s̃
ꝯscia qͦ ineis laborauerat pia exultatione sibi uendicans.
botrus inquit ciori dilectꝰ meus mͥ. inui neis engaddi
uł aliter. ut sursũ aliquãtulũ repetamꝰ. postꝗͣ sponsa ab
sponso meruit ornari. in laudemeiꝰ ⁊ p̾dicationem oꝑũ
eiꝰ statim erupit dicens. Dum e̾e̾t in accubitusuo: nard̾
mea dedit odorẽ suũ. Accumbente rege .i. humiliante
se in utero uirginis. narcdꝰ mea .i. humilitas dñi mei
deit odorẽ suum dũ ꝑꝑ nimiã caritatẽ qua dilexit
nos fieri dignatꝰ ÷ ex uirgine. u sieri sub lege. De m̃ nõ¬
facis s fascicłs mirre fieri dignatꝰ ÷ dũ mortis ⁊ crucis
i sepulcri a maritulinẽ tͥũ tam̃tũ dierum spacio passus
÷moxq botrꝰ cipri in resurrextione apparuit inuineis
Uidens sponsus sponse deuotionẽ ⁊ qͥa inter ub̃a sua da¬
bat ei locũ conmorandi: ecce inquit .i. in hoc statutuo. in hac

Expanded text:
. Hunc fructum sponsa repente inventum, laboris sui conscia quo in eis laboraverat, pia exsultatione sibi vindicans, Botrus, inquit, Cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi. Vel aliter, ut sursum aliquantulum repetamus: postquam sponsa a sponso meruit ornari, in laudem ejus et praedicationem operum ejus statim erupit, dicens, Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: accumbente 278 Rege, id est humiliante se in utero Virginis, nardus mea, id est humilitas Domini mei, dedit odorem suum, dum propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos, fieri fascis, sed fasciculus myrrhae fieri dignatus est, dum mortis, et crucis, et sepulcri amaritudinem, trium tantum dierum spatio passus est; moxque botrus Cypri in resurrectione apparuit in vineis i tui columbarum. Videns sponsus sponsae devotionem, et quia inter ubera sua dabat ei locum commorandi; Ecce, inquit, id est, in hoc statu tuo, in hac
Abbreviated transcription (Latin):
Dulcis gͥ ait sponsa ÷ gut᷑i meo fructꝰ eiꝰ: ex dulcedine ex¬
empli sui ostendens mͥ qͣta oporteat pati me ꝓ nomine eiꝰ.
lcdeo ad uos redeo. ideo uos non desero. Quin &̃ intro¬
dux̾̃ me rex in cellã uinariã: uͥ didici quȩ ignorant
sapientes mundi. uidłc in caritate p̾e̾e. tͥaenim h̾t
sposus diuiciarũ suarũ qͥsi garosilaciũ: ortum ł pa¬
radisũ uoluptatis. cellariũ. domum. ł cubicłm. ortꝰ
amena ht̃ ⁊ ittilia: amena inorto remanent. utilia: in
cellarium deferũt᷑. de cellario uͦ in domo. ł cubicło.
regi inde seruit᷑. Ortꝰ enim c̃tinet historicũ sensum:
cellariũ. moralẽ. domꝰ. misticũ. Ortꝰ enĩ ꝯtinet historias
noui ⁊ ueteris destam̃ti. p̾sentis ⁊ fut᷑i scl̃i: cellariũ. mor¬
In orto omiũq̃ st̃. cͥatio. incellario. omĩũ qͥ saluant᷑ ho¬
minũ reconciliatio. in domo reconciliatoꝵ confirmatio.¬

Expanded text:
Dulcis ergo, ait sponsa, est gutturi meo fructus ejus, ex dulcedine exDulcis ergo, ait sponsa, est gutturi meo fructus ejus, ex dulcedine exempli sui ostendens mihi quanta oporteat me pati pro nomine ejus. Ideo ad vos redeo, ideo vos non desero. Quin etiam introduxit me rex in cellam vinariam, ubi didici quae ignorant sapientes mundi, videlicet in charitate praeesse. Tria enim habet Sponsus divitiarum suarum quasi gazophylacia; hortum vel paradisum voluptatis, cellarium, et domum vel cubiculum. Hortus amoena habet et utilia: amoena in horto remanent; utilia in cellarium deferuntur: de cellario vero in domo vel cubiculo regi inde servitur. Hortus enim continet historicum sensum; cellarium, moralem; domus, mysticum. Hortus continet historias Novi et Veteris Testamenti, praesentis et futIn horto, omnium quae sunt creatio; in cellario, omnium qui salvantur hominum reconciliatio; in domo, omnium reconciliatorum confirmatio
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. sic̃ inter filios fortis. ⁊rgo es adfragilẽ sustentan¬
dam. pulcher uisu ad fidẽ roboramdã. boni odoris. acł
spen ꝯsirmandã: gustu salubris. ad caritatẽ pascendã
tt̃m sponsus recedit asponsa. ⁊ abscondit᷑ incęli sui sec̾co:
qͥiam teneri putabatur in conscientie lectulo. Rediens
gͥ sic̃ solet aclado lescentulas. ⁊ sensus sui tenorẽ incordere¬
tinens. quo sponsũ allocuta fuerat. assimilans eũ malo
deitatẽ .xͥ. ⁊ nos: corpuseiꝰ: Sub qua sedet sponsa. dũ
modeste n humiliter misteriũ incarnationis eiꝰ ꝯtẽ¬
plat᷑. ⁊ fructꝰ eiꝰ dulcis ÷ guturi eiꝰ: qͥa non ꝑuenit in
uentrẽ eꝰ .i. in satietatẽ. Sicut illud: in iob. Nec dimitis
me ut glitiã saliuam meã de sacramento enim u̾bidĩ:
uix ÷ qui possit saciari. Gustare possumꝰ saciari non pos¬
sumꝰ: qr quanito sanior gustus. tanito ualidior appetitꝰ.

Expanded text:
Angelos, sicut inter filios. Fortis ergo es ad fragilem sustentanAngelos, sicut inter filios. Fortis ergo es ad fragilem sustentandam; pulcher visu, ad fidem roborandam; boni odoris, ad spem confirmandam; gustu salubris, ad charitatem pascendam. 31. Iterum sponsus recedit a sponsa, et absconditur in coeli sui secreto, qui jam teneri putabatur in conscientiae lectulo. Rediens ergo, sicut solet, ad adolescentulas, et sensus sui tenorem in corde retinens, quo sponsum allocuta fuerat, assimilans eum malo deitatem Christi et nos, corpus ejus est, sub qua sedet sponsa, dum modeste et humiliter mysterium Incarnationis ejus contemplatur: et fructus ejus dulcis est gutturi ejus, quia non pervenit in ventrem ejus, id est in satietatem, sicut est illud Job, Nec dimittis me ut glutiam salivam meam . De sacramento enim verbi Dei vix est qui possit satiari. Gustare possumus, satiari non possumus: quia quanto sanior gustus, tanto validior appetitus.
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo. Non gͦ a te s a me fioridꝰ lectꝰ. ⁊t sũ liliũ
castitatis uidl̃c ⁊ puritatis exemplũ. non suꝑboꝵ s con¬
ualliũ. Castitas enĩ suꝑba non castitas ÷. s ornatum di¬
aboli ꝓstibulũ. Sicut liliũ inter spinas: sic amica mea
inter filias. ac sidicat illd̃ salomonis. Si filie tͥ sunt
noli faciem tuã hilarẽ ostendere ad eas. Caue gͥ de ado¬
lescentuł de quib securam te facis. S: sicut lilium int̃
spinas sic esto filia mea inter silias: Si sic sueris inter eas
tunc eris amica. Ego liliũ tu uͦ sicut siliũ: pulchum
quidem si tenerum. siliȩ tuȩ spine sunt. inqͥcũq earũ
te inflexeris uulneraberis. Recta gͥ esto in medio earum.
om̃ib te p̾bens in exemplũ. Audiens sponsa quia a spon¬
sa humiliaret᷑: i ipsa se humiliat ⁊ illũ exaltat. Ego in¬
quit sum sicut dicis. sicut lilium pulchrũ s fragile. in
medio syinarũ tu uͦ es malꝰ inter ligna siluarum. i int̾

Expanded text:
 et sum lilium, castitatis videlicet et puritatis exemplum: non superborum, sed convallium. Castitas enim superba non castitas est, sed ornatum diaboli prostibulum. Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Ac si dicat illud Salomonis: Si filiae tibi sint, noli faciem tuam hilarem ostendere ad illas . Cave igitur de adolescentibus, de quibus securam te facis; sed sicut lilium inter spinas, sic esto, o amica mea, inter filias. Si sic fueris inter eas, tunc cris amica. Ego lilium, tu vero sicut lilium, pulchrum quidem, sed tenerum; filiae tuae spinae sunt: in quamcunque earum te inflexeris, vulneraberis. Recta ergo esto in medio earum, omnibus te praebens in exemplum. Audiens sponsa quia a sponso humiliaretur, et ipsa se humiliat, et illum exaltat. Ego sum, inquit, sicut lilium pulchrum, sed fragile in medio spinarum: tu vero es malus inter ligna silvarum, id est inter
Abbreviated transcription (Latin):
solationẽ nullã recipientis. ⁊ singłarit᷑ habitantiᷤᷤ.Siẽ n ipil¬
ore ł rubore genar̾ int̾ioriᷤᷤ hõis dephendit᷑ qͣlitaᷤ: sic in honesta¬
e ⁊ matͣitate c̃ũ satiõis. sinc̾itas estendit᷑ bene c̃positȩ m̃tiᷤ. Et ñ solũ
oc: s ⁊ collũ cuũ sic̃ monilia. Puritatẽ inte c̾m̃dat aiȩ ut dixi corã
ominib honestas. ⁊ mat᷑itas cusatiõis. ap̃ om̃ uͦ: directio intentionis.
tentio ił tua ꝗ̃ sic̃ collũ capiti.xͦ c̃uingit totũ oꝑiꝰ cui corpꝰ. sic̃ mo¬

Expanded text:
solationem nullam recipientis, et singulariter habitantis. Sicut in pallore vel rubore genarum exterioris hominis deprehenditur qualitas: sic in honestate et maturitate conversationis, sinceritas ostenditur bene compositae mentis. Et non solum hoc, sed et collum tuum sicut monilia. Puritatem animae commendat in te, ut dixi, coram hominibus, honestas et maturitas conversationis; apud Deum vero directio intentionis. Intentio enim tua, quae sicut collum capiti Christo conjungit totum operis tui corpus, sicut mo
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sp̃os qd ⁊ interiꝰ ⁊ exterius eã głorificet. Muirenulas inque¬
faciemtꝰ. facieniꝰ ego ⁊ pater. iꝰ ⁊ sp̃s se̾s. me sapientiã. pr̃e efficatiã sp̃i
sc̃o p̾bente beniguitatẽ: faciemꝰ autẽ denichilo .i. ex nullo p̾cedenti
merito. ħ enĩ sig̾c nom̃ facture. Unde ⁊ ibi dicit᷑ faciauiꝰ homiuẽ. uł
faciemꝰ ego ⁊ angłi ⁊ doctores mei. ego inspirando ⁊ angl̃i suggermoo.
homines docendo. ¶ enĩ uidet iutentionẽ. angbͥ affectioneni homor
tũ. Augłs autẽ intentionẽ ñ uidet s affectionẽ uidet. Idõ malꝰ angls borĩ

Expanded text:
itaque sponsus, quod interius et exterius eam glorificabit. Muraenulas, inquit, faciemus, ego et Pater et Spiritus; me sapientiam, Patre efficaciam, Spiritu sancto praebente benignitatem. Faciemus autem de nihilo, id est ex nullo praecedente merito; hoc enim significat nomen facturae. Unde et ibi dicitur: Faciamus hominem . Vel faciemus, ego et Angeli et doctores mei: ego inspirando, Angeli suggerendo, homines docendo. Deus enim videt intentionem, et angelus affectionem, homo factum. Angelus enim intentionem non videt, s
Abbreviated transcription (Latin):
creditore .i. ꝓ esfusione deuotio̾is tuȩ: eterne uitȩ e¬
pecta p̾mia. tr aut̃ ⁊ filii tui iuuite de relico. quia
quanta allus fict ate olei huiꝰ effusio. tanta ame fieciͥ
insusio. S uiuite inqͥt non unguimini. Uos instati
ut inuatis. tu uidłe a filii cui. Ego autem tempore su

Expanded text:
 effusione devotionis tuae, aeternae vitae exspecta praemia. Tu autem et filii tui vivite de reliquo ; quia quanta a te aliis fiet olei hujus effusio, tanta a me tibi fiet infusio. Sed vivite, inquit; non, Ungimini: vos instate ut vivatis, tu videlicet et filii tui; ego
Abbreviated transcription (Latin):
quo tu properas. In hoc ta pio amplexu. sponsa in¬
pace indipsum obdormiuit ⁊ requieuit Sponsus &
exultans in amplexu caritatis eiꝰ. filias ierusalem
ad iurat: i. quanclã eis reuerentiã circa sponsam
inspirat: adiurat aittẽ eas ꝑ capreas ceruosq cam¬
poꝵ cum exhibet eis agilitatem ⁊ alacritatem bo
necessitatum uestrarũ: neq euigilare faciatis
sponsam: impulsu maloꝵ uestoꝵ qͦadusq ipsaue¬
lit. ids: contemplatione gr̃ȩ meȩ saciata eximpecu
concerti amoris ipsa ꝑse ad uos redibit. Sponsa que¬
de medio ꝯsolationis. ⁊ ꝯtemplationis a sponso solebat¬

Expanded text:
tus. In hoc tam pio amplexu sponsa in id ipsum obdormivit et requievit. Sponsus etiam exsultans in amplexu charitatis ejus, filias Jerusalem adjurat, id est quamdam eis reverentiam erga sponsam inspirat. Adjurat autem eas per capreas cervosque camporum, cum exhibet eis agilitatem et alacritatem bonnecessitatum vestrarum, neque evigilare faciatis sponsam impulsu malorum vestrorum, quoadusque ipsa velit; id est, contemplatione gratiae meae satiata, ex impetu concepti amoris, ipsa per se ad vos redibit. Sponsa de medio consolationis et contemplationis somno a
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ lucente. Iaq ap̃c feneftra est immo qͥnq
resurrectio. ascentio: per quȩ illa quinq que de ꝯtemplati¬
one dicta st̃. uidentur. Ham per incarnationẽ eiꝰ mul¬
tis manisesta ft̃ peccͥa ⁊ gehenna. quȩ non pͫ acdeo at¬
tendebant᷑: conuersatio eiꝰ aꝑte docuit psentia
ꝯtepnere ⁊ adeterna spem irigere. In doctrina
uͦ eꝰ satis agitur de iudicio ⁊ rẽgno. In resurrecti¬
one uͦ ostensus : statꝰ corporis igłificatio: qi sicut

Expanded text:
atem lucente. Itaque Christus fenestra est, imo fenestrae resurrectio, ascensio, per quae illa quinque de contemplatione dicta sunt. Nam per incarnationem Christi multis manifesta sunt peccata et gehenna, quae prius non atgehenna. Conversatio ejus aperte docuit praesentia contemnere et ad aeterna spem dirigere: doctrina vero satis agit de judicio et regno; in resurrectione ostensus est status corporis et glorificatio, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
egͥoere: ꝑmittit. ñ p̃cipit. Qͦd ̃ ne extoto ꝑmitt̾e uidet᷑ sp̃osã re¬
uocat ad laborẽ. Equitatui meo in currib pharaonis assimilaur
amica mea. O amica. qi licet temerariã repͥmã. licet ad laborẽ te
reuocẽ. ꝓpt̾ hoc tam̃ ñ minꝰ amica. Iã uis sed̾e mec᷑ in regno mea
indignarer p̃sũptiõi. s ignosco amori. O amica ñ regnandũ mͦ tͥ d¬
dio curruũ pharahonis. ñ solũ tͥ exeundũ ÷ s educ̾e habes popłm¬

Expanded text:
e, permittit, non praecipit, quod etiam nec ex toto permittere videtur, sed revocat ad laborem. 23. Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea . O amica mea, licet te ut temerariam reprimam, licet ad laborem te revocem, propter hoc tamen non minus amica. Jam vis sedere mecum in regno meo; indignarer praesumptioni, sed ignosco amori. O amica, non regnandum tiin curribus Pharaonis
Abbreviated transcription (Latin):
atiᷤᷤ.s. ne aliud occͣreret ei ꝓ alio. q̃ rebat uͥ cubaret in meridie.
in qͣ affectiõẽ meridianȩ ꝑfecciõĩs. ut uidet. q̃ quando eligenda
ffeccio. uͭ spons c̃ ea cubaret.⁊ ipsa c̃sponso. Respondet itaq spon¬
us. O pulcra int̾ mulieres .s. intͣ mariã ⁊ marthã. qr nolo ut al¬
ici apollinis. Scito teipsũ. Duo sc̃ q̃ nos faciunt ignorare
ios ipsoᷤᷤ.i. nunia de nob̃ tem̾icas. ł timia humiliatioĩs tunidi¬

Expanded text:
t ne ei aliud occurreret pro alio: quaerebat ubi cubaret in meridie, id est in qua affectione 275 meridianae perfectionis, ut videret quae quando eligenda esset affectio, ubi sponsus cum ea cubaret, et ipsa cum sponso. Respondit itaque sponsus: O pulchra inter mulieres, scilicet inter Mariam et Martham, quia nolo ut alici Apollinis: « Scito teipsum. » Duo sunt quae nos faciunt ignorare nosipsos, vel nimia de nobis temeritas, vel nimia humiliationis timidi
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ suꝑducta. dignã fac̃ mansionẽ u̾osalomoni. Pot̾at ⁊̃ hoc dic̾e
mat᷑ dñi maria. mirantib de se filiab ierłm. Nigͣ sũ ex nat᷑a ade:
s. formosa ex fide i.pelle salomoniᷤᷤ. Alit̾ ad easde. Uidenꝰ sponsa ab
ailiqͥb se c̃tẽpni. ꝓpt̾ sobritacẽ qͦ oĩb oĩã facta erat. ut õs luc̾fac̾et.
ugͣ sũ inqͥt ext̾iori hac humiliatioẽ. s fermosa pucͥtudine intentio

Expanded text:
entiae, superducta, dignam facit mansionem vero Salomoni. Poterat enim dicere Mater Domini Maria, mirantibus de se filiabus Jerusalem: Nigra sum ex natura Adae, sed formosa ex fide, id est, ex pelle Salomonis. Aliter ad easdem, videns ab aliquibus se contemni propter sobrietatem, qua omnibus omnia facta erat ut omnes lucrifaceret: Nigra sum, inquit, exteriori hac humiliatione, sed formosa pulchritudine intentio
Abbreviated transcription (Latin):
Becti diligt᷑ te. St̃ iacentes. sc erectis cui. st̃ recti. Laceittes ne
dment nec diligt̃. Curui timent. s ñ diligt᷑. Recti diligunt. Ora
Ssponsa ꝓ ad olescentuł. ut qͣs adhuc in timore uidet cͣuas. rectas
uideat in amore sponsi. acsidicat. uideo ista̾ curuas s fac reetas.
qi recei solũm diligt᷑ ce. Alit̃: Uidens sponsa ad olescentulas sibi
aplaudences. ⁊indans ista: timet aliis. istis exulcantibꝰ: ilł iniuds¬
tib Acsidicat. Istȩ s̃ reccȩ: iõ diligt᷑te. ⁊ si diligc̃ me: ñ oiliguns
nnte. Docui it eas ñ me dilig̃ees te.S de inuioentib qͥo facu¬

Expanded text:
Recti diligunt te. Sunt jacentes, sunt erecti, sunt curvi, sunt recti. Jacentes nec timent, nec diligunt; curvi timent, non diligunt; recti diligunt. Orat ergo sponsa pro adolescentulis, ut quas adhuc in timere videt curvas, rectas videat in amore sponsi: ac si dicat, Video istas curvas, sed fac rectas, quia recti diligunt te. Aliter: videns sponsa adolescentulas sibi applaudentes, commendans istas, timet aliis; istis exsultantibus, illis invidentibus: ac si dicat, Istae sunt rectae, ideo diligunt te; et si diligunt me, non diligunt nisi in te. Docui enim eas non me diligere, se
Abbreviated transcription (Latin):
audiens soonsa benignã sponsi ꝓmissionẽ: leta
redit ad adolescentulas. Solatiũ quippe ÷ uitȩ hu¬
mane. habere cui cor tuũ cͥdas: quẽ participẽ gaudii.
participẽ ⁊ facias doloris tui. Sponsa gͥ qͦtienscumq
a sponso accipit olei infusionẽ. inpletur usq ad effusi¬
onẽ. qđ cum effundere necesse sit. exundante. pleni¬
tudine caritatis ad adolescentulas recurrit: quib
idẽ desicderat qđ sibi. felix amicitia ⁊ beata societas
uͥ qui audit. statĩdicit: Ueni. Rediens itaq ad eas: dũ
eẽt inquit rex in accubitu suo: nardus mea dedit odor¬
em suauitatis. hoc ÷. putabã me uilẽ ⁊ abiectã in ocłis sponsi

Expanded text:
Audiens sponsa benignam sponsi promissionem, laeta redit ad adolescentulas. Solatium est quippe vitae humanae, habere cui cor tuum credas, quem participem gaudii, participem etiam facias doloris tui. Sponsa igitur quotiescunque a sponso accipit olei infusionem, impletur usque ad effusionem. Quod cum effundere necesse sit, exundante plenitudine charitatis ad adolescentulas recurrit, quibus idem desiderat quod sibi. Felix amicitia et beata societas, ubi qui audit, statim dicit: Veni. Rediens itaque ad eas, Dum esset, inquit, rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: hoc est, Putabam me vilem et abjectam in oculis spons
Abbreviated transcription (Latin):
stimulũ: ire stimulũ. Ctͣ hos tres crꝰ: tres s̃ crꝰ dĩ. Currꝰ cͣcinentiȩ
onẽ.⁊ exercitationẽ corporis. Equũ tͣhens: deuotio ÷. cui insidet
niles dĩ. c̃tẽptꝰ sui. in cella puritatiᷤᷤ. freñ habens disciplinã.
timulũ tenens timoriᷤᷤ dĩ. Currꝰ innocentiȩ duaᷤ ħt rotaᷤᷤ. humi¬
litatẽ uolentis p̃eẽ. mansuetudinẽ uolentiᷤ subẽe. has tͣhit ȩquus
.i. amor pacis. sessorẽ habens c̃cẽptũ scł̃i. in sella beniuolentiȩ. freñ:
⁊elũ u̾itati. stimulũ cenens amoris di.i ꝓximi. Currꝰ sapientię

Expanded text:
es tionem et exercitationem corporis: equus trahens devotio, cui insidet miles Dei, contemptus sui in sella puritatis; frenum habens disciplinam; stimulum, stimulum timoris Domini. Currus innocentiae duas habet rotas, humilitatem nolentis praeesse, et mansuetudinem volentis subesse: has trahit equus, id est amor pacis, sessorem habens contemptum saeculi, 276 in sella benevolentiae; frenum, zelum veritatis; stimulum, stimulum amoris Dei et proximi. Currus sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
te sua. ñ ego irrupi p̃sũptiõe mea. Audienꝰ it sponsus uota spon¬
se p̾cantis the me pꝰ te: abstrahens eã qͦdã mͦ acarne. pͥ se eã trit
inoceulto qͦdã c̃ceplatiõis suȩ. ⁊ostendit ei secreta sua. Sc̃ntie
excessiss: dõ. rursu̾ sobria facta ꝓximo. redut ad adolescentulas.
ẽ ex uisioẽ ⁊ colloctitioẽ dĩ quasi duo cornua p̃ferenꝰ c̃tẽpladio¬
nis ratiõis .s.⁊ amoris. mirabił ⁊ t̾ribił appareret: intdito me in¬

Expanded text:
te sua; non ego erupi praesumptione mea. Audiens enim sponsus vota sponsae precantis, Trahe me post te; abstrahens eam quodammodo a carne, post se traxit eam in occultum quoddam contemplationis suae, et ostendit ei secreta sua. Ubi cum mente excessisset Deo, rursum sobria facta proximo, rediit ad adolescentulas. Et cum ex visione et collocutione Dei, quasi duo cornua praeferens contemplationis, rationis scilicet et amoris, mirabilis et terribilis appareret, Introduxit me
Abbreviated transcription (Latin):
omissis euangelus et prophetis uidemus
comedial legere. amatoria bucolicoꝵ uer¬
suũ uerba cantare. tenere uirg ilium
et Id quod est in pueris caula ueccessi¬
tatis. crimeni In se facere uoluptatis :
Id in Iu epistolam ad ephoscos iu sac̃̾¬
atq p̃sbiteri. qui filios luos seculari¬
bus licteris eruduit̾. et facuit̾ illos
comedias legere. et mnimoꝵ tuopia s̃ꝑ¬
ta cautare: d act le siastite siptibus
forta ssis eruditos. et ꝙ in corbonã pro
siani esfimiaus quil pauꝑ obtulerat:
Hoc in kale udaꝵ stramã et satur¬
naliũ sportulani. et miueruale niumut.
gra nraticus. ⁊ orator. aut iu sumptus
domesticos aut templi scipes aut sordidũ

Expanded text:
omissis euangeliis et prophetis, uidemus comedias legere amatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Virgilium, et id quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. Idem, super epistolam ad Ephesios: atque presbyteri, qui filios suos saecularibus literis erudiunt, et faciunt illos comoedias legere et mimorum turpia scripta cantare, de ecclesiasticis forsitan sumtibus eruditos. Et quod in corbonam prsuam effundens quilibet pauper obtulerat, hoc kalendariam strenam, et Saturnalitiam sportulam et Minervale munus Grammaticus, et Orator, aut in sumptus domesticos, aut in templi stipes, aut in sordida
Abbreviated transcription (Latin):
loquitus est. Turbar acuiiẽ legenciũ
et de fficere cogit. qui eos a legendil se¬
cularibus libris õmnmodo ꝙistimaꝵ ꝓhi¬
bendos. In quibus si qua inueniuntur
utilia. quasi sua sumere liceat. Alichu
Moyses er damel sapirncia. ⁊ litoris
et d liciat horrebant. Nee etiau ipse
suis uel scriptis Iudidisset uel dictis:¬

Expanded text:
ro Regum ait. Turbat acumen legentium et deficere cogit, qui eos a legendis secularibus omni modo existimat prohibendos. In quibus simul si qua inveniuntur utilia, quasi sua sumere licet; alioquin Moyses et Daniel, sapientia et literis et delicias horrebant. Nec ipse suis scripturis indidisset vel dictis
Abbreviated transcription (Latin):
Radeudum caput. suꝑalia. onues pilos et
ungurs corporis amputanios. et sit cam ha
bendam Iu ꝯuigio. Quid ergo iꝑ. si et
ego sapirnciã secularem ꝑꝑter eloquii uo¬
nnstatem. et inembroꝵ pulchutudiuẽ
de aucilla atq captiua. Isr ac litem facere
nipio. et si quid in ca mortunũ est.
Ilatrio ugluptatis. aroris. libidinum uel
precido uel Rado. et ĩnustus puri ssimo
corpori uernaculos ex ca gño dño sabbaoth
Labor nieus ⁊ fauulia christi ꝓfficit :

Expanded text:
radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues cobendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est olatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
dum composuit: Disputaᷤᷤ distiplina
ad onñia genera questionũ que In licteras
sauctis suut penetrauda et dissoluenda
plurimũ ualet Tantũ cauenda ẽ libiso
uexandi. et pucrilis quedã ostentatio deci¬

Expanded text:
umeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litteris sanctis sunt, penetranda et dissoluenda plurimum ualet; tantum ibi cauenda est libido rixandi et puerilis quaedam ostentatio deci
Abbreviated transcription (Latin):
possit siue eloquentia deffendi. Ut est a
multis sepe A fencha. tamen claxitato ac ser¬
moue intorit Illustranda. ⁊ quode in modo
disserenda est. ut potrucuis d auimos Iu¬
Fluat. ⁊ ui sua iustructa. et luco oratro¬

Expanded text:
possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa; tamen claritate ac nitore sermonis illustranda, et quodammodo disserenda est, ut potentius in animos influat et vi sua instructa, et luce oratio
Abbreviated transcription (Latin):
hec ut et ꝓꝑans eit apud doctõs et senudoctos ip̃e ꝑcurro ut alĩ
ad illa miiora ueniauꝰ nichil ẽ enĩ in dd ͦ catulle maius ꝙͣ
ut faueat oratori is qui audiet utiq ip̃e sic moueat᷑ ut ĩpetu
quodã aĩ et ꝑturbatione magis ꝙͣ iudicio aut cansilio rega:
plura eñi nulto hoiẽs iudicant odio ã amore aut cupiditate
ã iracundia ã dolorei aut letiͣ /a spe ã tunore iã errore /a
aliqua ꝑmotione mẽtis ꝙ ui̾tate/ aut p̃stripto aut Iuris nor.¬

Expanded text:
 ut et apud doctos et semidoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis qu
Abbreviated transcription (Latin):
hec aũt ut breuissie dici potuerunt ita ame oicta iune et ei
si aurũ quid̾̃ id qued ẽẽt muiltifariã de fossum ꝯmonstrare uell
satis ẽe deberei sisigna et notas oñde̾m locoꝵ Puib cognitis
ipe sibi fode̾r et id quod uellet paruo labore nullo errore ĩuẽrei
Sic has ego arguitoꝵ erui notas q̃ querenti demõstͣuͣt
est artis exquisite p̃stbe̾ s est mediocris ingeni iudicare u
enĩ nũs id agnuꝰ ut artem aliquã dicendi explicemꝰ s ut
igitur locis. qn mente et cogitatione defixis et ĩ oĩ re ad dd
posita exritatis nichil erit quod oratorem effuge̾ possit nõ
nõ in foreusib dest disceptationib s oĩo in ullo guẽ dd. Rñ
uero assequatur ut talis assequatibidea: qualem uider uel

Expanded text:
a sunt; ut enim si aurum cui, quod esset multifariam defossum, commonstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem locorum, quibus cognitis ipse sibi foderet et id quod vellet parvo labore, nullo errore, inveniret; sic has ego argumentorum notavi notas quae quaerenti demonstrantest artis exquisitae praescribere, sed est mediocris ingeni iudicare, neque enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed tradamus. Hic igitur locis in mente et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, nihil erit quod oratorem effugere possit non modo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere dicendi. Si vero adsequetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiassitudiẽs efficient᷑ neꝙ hn satient᷑. qui audiẽt fastidio
silitudĩs nes nos id quod faciemꝰ opera dedita face̾ uidea¬
mut Q si antipater is Sidomus quẽ tu probe catullo
menunsa solitus ẽ uersus exametros aliosq uariis¬
ꝓ modis atm̃is fundẽ extempo̾e cantũiꝓ hois ĩ genio¬
p ntq inemoris ualuit exerctas ne qũe semente et
boluptute ercrisset ĩ uersum uba sequeredit᷑ qnũto

Expanded text:
uicissitudines efficient ut neque ii satientur uicissitudines efficient ut neque ii satientur similitudinis, nec nos id, quod faciemus, opera dedita facere videamur. Quod si Antipater ille Sidonius, quem tu probe, Catule, meministi, solitus est versus hexametros aliosque variis modis atque numeris fundere ex tempore tantumque hominis ingeniosi ac memoris valuit exercitatio, ut, cum se mente ac voluntate coniecisset in versum, verba sequerentur; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ssit sebendi atq dicendi ut sentece sbus ficiduts
eertiꝙ uerborũ iunctio nascatur a proctis ũnsac libeit
ouano heroorant pete prioe aut cͥtito ẜ por̾e distĩte¬
umi et postrenii illi pede̾s sunt hac rõne seruat. mi¬
umpossirt latere modo ne cirtintus pẽ pboꝵ sit aui
bremor qua aures expectẽt ant longior qu uires
aro nu paciat Ie lausulas antẽ diligertis onesiant
pfuatio atq absolutio iudicatur ¶Ram uersus eque
pma et media et ext̾ma ꝑs actendit᷑ qui debilitat᷑
⁊ quatũꝙ sit parte titubatũ. In orõne autẽ pauci
pͥma cernũt᷑. postrema pleĩq que qm̃ apparet et
ĩtelligũt᷑ uarianda sũt ne aut aĩmors indicis rs¬
pudient᷑ / aut auriũ sacietate iDuo enĩ aut tres sunt
fere extreni seruãdi et notandi pedes. si modo non
breniora et precisa erut̃ suꝑiora. quos aut coros aut
heroos aut alternos ẽẽ oportebł aut ĩ peone illo pos¬
terioe quẽ ariscotiles probat. aut et pari ctretito horũ

Expanded text:
sit scribendi atque dicendi, ut sententiae uerbis finiantur eorumque uerborum iunctio nascatur a proceris numeris ac liberis, maxime heroo aut paeane priore aut cretico, sed uarie distincteprimi et postremi illi pedes sunt hac ratione servati, medii possunt latere, modo ne circuitus ipse verborum sit aut brevior, quam aures exspectent, aut longior, quam vires atque anima patiatur. Clausulas autem diligentius etiam perfectio atque absolutio iudicatur. Nam uersus aeque prima et media et extrema pars adtenditur, qui debilitatur, in quacumque est parte titubatum; in oratione autem pauci prima cernunt, postrema plerique, quae quoniam apparent et intelleguntur, uarianda sunt, ne aut animorum iudiciis repudientur aut aurium satietate. Duo enim aut tres fere sunt extremi seruandi et notandi pedes, si modo non breuiora et praecisa erunt superiora, quos aut choreos aut heroos aut alternos esse oportebit, aut in paeane illo posteriore, quem Aristoteles probat, aut ei pari cretico. Horum