comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tusin quomichi complacui: Vulla ereꝓb eanimae coniunguntune
decognatione autem uxorem filio deducere seruus prȩcipitur
quia sola scã electorum ecclesia unigonito filio copulanda erat
quamipse uni genitus ex predestinationeiam & prescientia e¬
tranea non habebat. Quis uero est puer quiad deducendã uxo e
mittitur niss ꝓph& arum ordo atque apostolorum omnium que
doccorum quidum uerbum prȩdicationis bonis mentibus fa¬
ciunt adunam quamque anima unigenico filio coniungen¬
dam quas i ꝓuisores fiunt: qui ꝑgens secum debonis omnib:
dñi siui d&ulit : quia in his quȩ de dnolocuntur . in sem& ipsis¬
monstrantur quȩ narrant: At que cisdem pueriuxta fontem
sterit aque ex prefixa sententia quȩ puella eligenda ess& ꝓpo¬
suit: qui a prȩdicatores scĩ sacriȩlo quiifluenta considerant:
at que ex ipsis colligunt quȩ uel quibus prȩdicationis suae uer¬

Expanded text:
lectus, in quo mihi complacui , nullae reprobae animae conjunguntur? lectus, in quo mihi complacui , nullae reprobae animae conjunguntur? De cognatione autem uxorem filio deducere servus praecipitur, quia sola sancta electorum Ecclesia unigenito Filio copulanda erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebit. Quis vero est puer qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo atque apostolorum, omniumque doctorum, qui dum verbum praedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam quasi provisores fiunt? Qui pergens secum de bonis omnibus domini sui detulit; quia in his quae de Domino loquuntur, in semmonstrant quae narrant. Atque isdem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia quae puella eligenda esset, proposuit; quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae vel quibus praedicationis suae ver
Abbreviated transcription (Latin):
stilo currente prȩlibauimus sedẜ lenius beato papa grego¬
rio expanente ut legentibus elucescat inserere nisisumus
Ait enimabraham: PONEMANum tuam susfemo¬
Rmeo et Reł Quid est quod abraham puerum iub& sub
caroper illud membrum descensuraerat qui & abrahȩ filius : dicitꝰ¬
esset ex humanitate & dñs ex diuinitate: sic itaq: puero pone
manum subfȩmore meo & iura ꝑdim̃celi : Acsia pertedicere¬
tur : Tange fimus meũ &iure ꝑ dnm̃ meũ: unde nec suꝑ fȩmur
sed sub foemore manum poner ei ub&ur. qui a ex illo fȩmore
ille descensuruserat. qui homo quidom sed suꝑ omnes homines
ueniret Vnde dignũ ñ fuit ut manũ suꝑfemur poneret : qui a nulla can
sipilla carñe ÷ quã mn redem ptione nr̃a sibi patris cinigenitus
anuit. Quid est quodisaac dilec cofilio uxor defiliabus canane orã
duci prolibetur. Nisi quodilli de quo sc riptum est hic est filius meusana¬

Expanded text:
stylo currente praelibavimus. Sed plenius beato papa Gregostylo currente praelibavimus. Sed plenius beato papa Gregorio exponente, ut legentibus elucescat, inserere nisi sumus. Ait enim Abraham: Pone manum tuam sub femore meo, et reliqua. Quid est quod Abraham puerum jubet sub caro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque puero dicitur: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange filium meum et jura per Deum meum. Unde nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur; quia ex illo femore ille descensurus erat, qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod illi, de quo scriptum est: « Hic est Filius meus di
Abbreviated transcription (Latin):
legimentis incac etcetera seu etiã senior seruus imaginem hab& legis
perquam sponsa xpicedosia despondebatur quã ipsar ebec ca significa¬
batur : Sequa cidicitur: Non accipias eao depilaauis
cata uconum Ehana nei enim in terp̃tantur cõmotio eorum
corda significant in stabiliũ : Vnde psalmista: Nondes in commotio¬
nempe des meos: Dequaetiam sub iungitur. SiXAUTEM Nolu¬
crir sequiteΝΟΝTEVC GERIS IRamento: hoc est quod
dñs ait : Si uos persecuti fuerint in unã ciuitatẽ fugite in aliã
quȩ mulior uespere hoc est insexta adace : iuxta fontemaquȩ sub
baptis matis inuenta est ab apostolis & deposuit hỹdriam suꝑ
ulnamsuam: elatã scilic& facundiam & inclinauit se adhu¬
militatem suscepit fidei ornamenta. Accepit uidelic& in¬
aures aureos scripturarum quoque sensus &tlarum ȩloqui¬
umargenti secuta est seruum idest scõsprȩdicator es: ecce

Expanded text:
legi mentis meae, etc. . Seu etiam senior servus imaginem habuit legis, legi mentis meae, etc. . Seu etiam senior servus imaginem habuit legis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur, quam ipsa Rebecca significabat. De qua ei dicitur: Non accipies eam de filiabus Chananaeorum. Chananaei enim interpretantur commotio eorum, corda videlicet instabilium. Unde Psalmista: Non des in commotionem pedes meos . De qua etiam subjungitur: Sin autem noluerit sequi te, non teneberis juramento. Hoc est quod Dominus ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Quae mulier vespere, hoc est in sexta aetate, juxta fontem subintellige: baptismatis inventa est ab apostolis. Et deposuit hydriam super ulnam suam, elatam scilicet facundiam, et inclinavit se ad humilitatem; suscepitque fidei ornamenta; accepit videlicet inaures aureas, Scripturarum quoque sensus, et clarum eloquium argenti. Secuta est servum, id est sanctos praedicatores. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
rebecca Terra austri gerara significat: undea patre adimmolandũ
fuerat a dduccus : Quidess theristum quose operuit relecca Teriscr
autem palli dicitur genus etiam nunc a rabici uestimenti quo mulieres
prouintiae illius uelantur : Spiritaliterper abraham ds̃ pater significas
nonut ds̃ senescat: sedipsa prophetia dexp̃o et eccła quasuamperaeia se
uel apłosdequo etiam dicitur qui prae erat omnibus bonis dom inisui
quia apłi quipraesules fuerunt omnieccłae dĩ omtibus uir tutibus
exuiterunt ditati. per camelos autem significantur hi qui ex circũ cisio¬
necrediderant doctores et adiutores apłorum fuerunt Quibene decẽ
Nicunus propter dec alogum legis quam quam p̃dicatores elestieaseur¬
Sus ueline quidam intellegi si ueper camelos motus carnis intelleguntur¬
ui apłs paulus adit. Video ali amlogem in mem bris meis repugnantẽ

Expanded text:
Rebecca? Terra Austri Gerara significat, unde a patre ad immolandum Rebecca? Terra Austri Gerara significat, unde a patre ad immolandum fuerat adductus. Quid est theristrum quo se operuit Rebecca? Theristrum autem pallii dicitur genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Spiritaliter, per Abraham Deus Pater significatur; non ut Deus senescat, sed ipsa prophetia de Christo et Ecclesia quasi jam per aetates eticus vel apostolicus. De quo etiam dicitur: Qui praeerat omnibus bonis Domini tui. Quia apostoli, qui praesules fuerunt omni Ecclesiae Dei, omnibus virtutibus exstiterunt ditati. Per camelos autem significantur hi qui ex circumcisione crediderunt et doctores et adjutores apostolorum fuerunt. Qui bene decem dicuntur propter Decalogum legis, quanquam praedicatores electi ex gentibus velint quidam intelligi. Sive per camelos motus carnis intelliguntur, ut Paulus ait: Video aliam legem in membris meis, repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
ni auguriationis uitioculpandus non est : Aliud est enim mirum
manoserrores superstitios uanitate in auspitiis auguratio¬
nibus & diuinationibus obseruare quȩ quȩ dam pacta sunt dia¬
bolice familiaritatis & nonsine grande peccato fiunt quando
fiunt: illudigitur superioris p&itionis genus comꝓbatio compu¬
tatio fidei est addm̃ hoc posterius infidelitatis coniunctio ad dia¬
bolum quod ꝓficiscente rebeccasoror nostraes : Crescas inmilia miliũ
et hereditt obtine at sementuum portas inimicorum suorum : Numpro¬
phecȩ fuerunt qui a hoc dixerunt quod in futuro factum fueraaprdon
prophete fuerunt aut uanicate tam magna opta uerunt̃ sedeos qua proni
cere dicitur incampo aduesperam. Significat autem istaexercitatio orat¬
onem secundum illud quod dñs orabat in monte et iamisaac in ex ꝑgdñi fuit
Quȩ est illa terra auscri ubi habitabatisa ac reuerti seruo patrissui cũ

Expanded text:
ni augurationis vitio culpandus non est? Aliud est enim mirum ni augurationis vitio culpandus non est? Aliud est enim mirum manos errores superstitiosa vanitate in auspiciis, augurationibus et divinationibus observare, quae quaedam pacta sunt diabolicae familiaritatis, et non sine grandi peccato fiunt quando fiunt. Illud igitur superius petitionis genus comprobatio et computatio fidei est ad Deum, hoc posterius infidelitatis conjunctio ad diabolum. Quod proficiscente Rebecca: Soror nostra es, crescas in millia millium, et haereditate obtineat semen tuum portas inimicorum suorum, num prophetae fuerunt, quia hoc dixerunt, quod in futuro factum fuerat? Non prophetae fuerunt, aut vanitate tam magna optaverunt; sed eos  Suppl.,cere dicitur in campo ad vesperam? Significat autem ista exercitatio orationem secundum illud quod Dominus orabat in monte. Etiam Isaac in typo Domini fuit. Quae est illa terra Austri, ubi habitabat Isaac revertente servo patris sui cum
Abbreviated transcription (Latin):
RA EISEPARAUIT EOS ADISAACFiliosuo. Quid hoc
significat. Nisi qui adantur et non nulla munera filiis concubinarũ
id est carnalium sed non perueniant ad regnum promissum nechere¬
tici nec iudaei : quia carnalia lucra sectantur. Praeter is a acenim
nullus est heres. utiq: non filii carnis. sed filii promissionis deputan¬
q: multo rum. Ut salomon ait: Cane sunt sensus homi
capite surge. Dixit queadseruum seniorem do¬
Mus SUAEQUIPREERATOMUIBUS quȩ hABEBAT
ds̃ cȩli adfemur abrahae nisiut cognoscatur sacramentũ : perfȩ¬
mur enimgenus intellegitur. ergo quȩ fuit illa coniuratioe nis
qui a significatur de generae abrahae uenturum xpm in carne
tradunt ȩbrȩi quod in scĩficatione eius hoc est circum cisione iu¬
rauegit sed melius intellegendum est iurare eum in semine abra¬
hae hoc est xp̃o quia ipse dñs ds̃ cȩli in carneuenturus erat quȩ de
illo fȩmore ꝓpagata est: quomodo seruus abrahae in petione sig¬

Expanded text:
ra, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc ra, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, id est, carnalium? Sed non perveniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec Judaei, quia cnullus est haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputanque multorum. Ut Salomon ait: Cani sunt sensus homincapite surge. mus suae, qui praeerat omnibus quae habebat: ua. Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum? Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum Christum in carne? Tradunt Hebraei quod in sanctificatione ejus, hoc est circumcisione, juraverit. Sed melius intelligendum est jurare eum in semine Abrahae, hoc est Christo, quia ipse Dominus Deus coeli in carne venturus est, quae de illo femore propagata est. Quomodo servus Abrahae in petitione sig
Abbreviated transcription (Latin):
ł tquis quis iam mentem perscã operadilãtat : super est ut han
us que ad secrota intimae contemplationis extendat : Neq enim
ꝑ fectus praedicator est quiuel propter contẽplationis studi¬
um operanda neglegit᷑ uel propter operationis instantiam
contemplanda postponit. Mortua autemsaraa Abra¬
quod abraham post obitum sarrae cetthurã duxituxorem
numquit ob incontinentiam dũ esset iamaetato grande¬
uus: absit: sed propter procreationẽ filiorũ dũ illi sem̃
quasi stellas caeli ex isaac promitteretur: Ergo quid sibi
ficauerunt carnalis ueteris testamenti: sic et cetthura et
filii eius significabat hereticos. quise ad tes tamentũ nouum
exis timant pertinere : sed filii concubinarum dicuntur.
Sola sarra semper uxor uocatur. Sicut seriptum est . Vna est enĩ
columbamea perfectamea. DEDITAUTEM ABRAHAM
CUXCTAque possioebxs filio SuO ISAAC fili¬
iS UITEM COUCUBIRARUM LARCITUSETS MuNE¬

Expanded text:
Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est qui vel propter contemplationis studium operanda negligit, vel propter operationis instantiam contemplanda postponit. CAPUT XXIV. VERquod Abraham post obitum Sarae Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit, sed propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur. Ergo videamus, ficaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetfilii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? 2. Sed utraeque concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est mune
Abbreviated transcription (Latin):
ne bonioperis et contemplatione diuinitatis. sicut superius¬
ta tigimus: dicamus et manifestius non nrã inserendo sed beion
papae gregori dicta propalando : Ait enim idem praedicator
egregius: Quid nobisper abrahac duplice sepulchrũ innuitur
nisi quod perfectus quis que predicator ex tinctã a presentis
uitae desidenis animam suam subbonae operationis tegmine et
conteplationis abscondit ut curnali concupiscentia subactua
conreblatiua queuita tua siin sensibilis latcat quaeprius
mundi desid aroi sentiens mortalitor uiuebat. Vnde etꝑ egre¬
giuinpredicitorem dicitur : Morcuienimestis et uitiuestri
abs conditaest eum xpõ indõ: Acciua quio peuitisꝙꝓ ulchrũ
oset saura aprauis operibus morcuos tegit Sed contẽplatiua
dun tectius segelis o quiaa cunc tis mundi actionibus fundicus
oudit ut os quis ergo iam inse concumelias carnis edomndi sus¬
per est utmentemperstudia scã eoperationis ex erecat:

Expanded text:
ne boni operis et contemplatione Divinitatne boni operis et contemplatione Divinitatis. Dicamus et manifestius non nostra inserendo, sed beati papae Gregorii dicta propalando. Ait enim idem praedicator egregius: Quid nobis per Abrahae duplex sepulcrum innuitur, nisi quod perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut carnalis concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, qui prius mundi desideria sentiens, mortaliter vivebat? Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, eabscondita est cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sciantigitur qui sepulchra uenditant et non coguntur
ut aec ionant pretium seda nolentibus quoque extorquent in mus¬
turi occen sium tep erire quid demerito eorum: cumetiã ille ephiens¬
dun aculti e a hoequae inuitus acceperitsed sciendũ est quia sn¬
lunca dup ex grotese significare actiuamuitã et conteptatuion¬
scien tiamuer ofieuram gessit doccoris siclinam que argenti
fertamams uendunt diuinorum eloquiorum uidelicet utrorũs
testamentorum seriptum nam qu eest : Eloquia dñi eloquiaci
andentun igne eraminatum. Vnde et cencenarius quater duc¬
tis n dnirudinem potest designari utrius queurtas quaeps des
tom eiuunielo qui adimplende emitur quae non in merto grobati
menetun ciblis uedicitur in monetapubluarimago rogodatio¬
meninuenitur : significat decalogum legis ubi et cognitiodie t nomen
liuindema iestatis iunitur Sepeliunti taque atuama
moriturldõ uiuat geminauitae requie suscipitur idest satio¬

Expanded text:
Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium sed a nolentibus quoque extorquent, immutare nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehenditur occulte ex hoc quod invitus acceperit. Sed sciendum est quia spelunca duplex potest significare activam vitam et contemplativam. Abraham vero figuram gessit doctoris. Sicli namque argentei scientiam ostendunt divinorum eloquiorum, videlicet utrorumque Testamentorum. Scriptum namque est: eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Unde et centenarius quater ductus plenitudinem potest  divini eloquii adimplendo emitur. Quae non immerito probatae monetae publicae dicitur. In moneta publica et imago regis et nomen invenitur, et significat decalogum legis, ubi et cognitio Dei et nomen divinae majestatis invenitur. Sepelivit itaque Abraham moritur ut Deo vivat, geminae vitae requie suscipitur, id est actio
Abbreviated transcription (Latin):
adam obscurioris et uilior is operis quiꝰ aut longe ab illis adbore¬
alem extremamq mur. illius partempausat: Trium quoq femi¬
narum minor esetuiliores memoriae cernuntur: mambre nãd
collis mille passibus amonumentis his adboream partẽ herbosus
ualde et floridus campestrem habens inuertice planitiem incuius
aquilon ali parte quercus abrahȩ duorum hominum altitudinis
truncus ede circumda ta est : sed mambrȩciuitas ex quodam amicorũ
abrahe sic uocataest et hȩcest ratio quare tribus uocabulis nomi¬
TAEST SARΑN Apud hebreos enim primum nomen ephron
scribitur : Secundum ephranpost quam p̃tio uictus est ut
sepulchrum uenderet et accepit argentum: licet cogente
abraham uau. littera quaeapud illos proaulegitur ablara
de eius nomine est et pro ephron appellatus est efran signifi¬
cante scriptura : Non eũ fuisse consum matae perfecteque
uirtutis qui potuerit memorias uender emortuorum

Expanded text:
Adam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad boreAdam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad borealem extremamque muri illius partem pausat. Trium quoque feminarum minores et viliores memoriae cernuntur. Mambre namque collis, mille passibus a monumentis his ad boream partem, herbosus valde et floridus, campestrem habens in vertice planitiem, in cujus aquilonari parte quercus Abrahae duorum hominum altitudinis truncus, aede circumdata est. Sed Mambre civitas ex quodam amicorum Abrahae sic vocata est. Et haec est ratio quare tribus vocabulis nomita est Saraa. Apud Hebraeos enim primum nomen Efron scribitur, secundum Efran, postquam pretio victus est, ut sepulcrum venderet, et accepit argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro au f. o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Efron appellatus est Efran: significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiditaest sed non nullichebromperceti aspirationem sicut che¬
nubimlegendum putant non ꝑsolume lege interpr&ationes
heurticarua nominumbeati ieronimi &ita repperios qui aper
clii gre camscribuntur: est autem hacociuitas incampolaticũ
uero quodin quibus dam codicibus arboc siuc asbe concubidole siuor
anumes dulest quat tuor nomenha bee uidelio& quia ibi qua ttuor
putriar chȩ sepultisunt : Adammagnus & humanigeuetspaco
utin aesi libro a pertius demonstratur & abraham isabia &ia cob:
unde si cut quidam nostris temporibus iero solimis ueniens &epden¬
tebȩda moder nodoctore r&ulit ̃ peluncam duplicem quamemt
ab rabam uno adorientem stadio in uallehabens ubi sepulturae pra¬
dictorum patri archarum quadrato muro circumdandus
uersi s capitibus adaquilonem et singula singulis tec tala pidibus
instar basilicae dolatis trium patriarcharum candidis

Expanded text:
condita est. Sed nonnulli Chebron per c et h aspirationem, sicut checondita est. Sed nonnulli Chebron per c et h aspirationem, sicut cherubim legendum putant, non per solum e. Lege interpretationes Hebraicorum nominum beati Hieronymi, et ita reperies quia per chi Graecam scribuntur. Est autem haec civitas in campo latiturata. Arbee vero, quod in quibusdam codicibus Arboc, sive Arbec corrupte legitur, a numero, id est quatuor, nomen habet, videlicet quia ibi quatuor patriarchae sepulti sunt. Adam magnus, et humani generis pater, ut in Jesu libro apertius demonstratur, et Abraham, Isaac et Jacob. Unde, sicut quidam nostris temporibus Hierosolymis veniens, prodente Beda, moderno doctore, retulit speluncam duplicem, quam emit Abraham, uno ad orientem stadio in valle habens, ubi sepulturae praedictorum patriarcharum quadrato muro circumdantur, versis capitibus ad aquilonem, et singula singulis tecta lapidibus, instar basilicae, dolatis; trium patriarcharum candidis,
Abbreviated transcription (Latin):
en auid sib icclt quod sarra in sepulchro duplici sepebit᷑ nsca
dest actione bomioperis et contemplatione diuinitatis : Hure susor¬
nomiriot pilos machortatnisuo et neliqua or eñ
nominduit filios nachor fatris abrahȩ : Qquia de alis uel de corũ serpe
Alsuendce librc posteagestum esselegit᷑ Igitur chus decuius iobsite
rassondha sicut feriptum est in exordio uoluminis eiuis. Tir frie linto¬
faubis nomine iob maleigitur quidam aestimant ibb fegtnte¬
uerses pro phetes postcaperin oboed: entiã et desidertũ munerũ
cecitturs dũ is ł maledicere cupit diuino uoc abuto nuncupatus
diit ur pr ine ddem libro et iratus heliu filius bara einrel opaius
ndomnsei ipsaenim uocatur aran que bicpd srtia scripta & ipso
nontine legetor inisaia: Carechiquoquo quartus est ã quo casa do
plest e haldei postea uo catisunt batuho de quo rebeccha & lalaos
coni propriuem & anti quum est nomenagigantibus condam

Expanded text:
ed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nisequie suscipitur, id est, actione boni operis, et contemplatione divinitatis? Ergenuisset filios Nachor, fratri suo, et reliqua. Cur enim nominavit filios Nachor, fratris Abrahae? Quia de illis vel de eorum stirpe aliquid celebre postea gestum esse legitur. Igitur Chus, de cujus Job stirpe descendit, scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Chus, Job nomine. Male igitur quidam aestimant Job deet prophetes Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum caecatus, dum Israel maledicere cupit, divino vocabulo nuncupatus, diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu, filius Barachiel, Buzites, Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casiadei, id est Chaldaei, postea vocati sunt. Bathuel, de quo Rebecca et Laban ron proprium et antiquum est nomen, et a gigantibus quondam
Abbreviated transcription (Latin):
nificat quod per elet tos quunper se cutio ieiur eutum constitute
sunt fundati side trinitatis & habencos plonicudinen do enogi
octauadie quȩ sabbato sequitur cumxporosurgentes quod cũ¬

Expanded text:
nificat quod per electos, qui in persecutione virtutum constituti nificat quod per electos, qui in persecutione virtutum constituti sunt, fundati fide Trinitatis, et habentes plenitudinem Decalogi octava die quae sabbato sequitur, cum Christo resurgentes.
Abbreviated transcription (Latin):
si uesficantue uesenqui doclin auerunt arcetitudinesides: peruallõ
nes inproi sunditate uitiorũ demersos perbitumen conglutinationẽ
perta tagum qua sunt unitiin iniquitate. Pocest e calitr intdilo
quan tuorreges quiquinque superauerunt: pos sunt nimirũ contra¬
ranitia no decrbus significari heresi scilicengentilititeohs pocrisin
auanitia nquaeest ido lorum scruitus quae regesnuncupantur quia
qumque sensuspossunt intellegi ut diximus quiaet iosirq es quia enis
homo nosterexteriorregitur tergauertuntur donec abram pater
excelius uictis quatiuorregibus supradictis spolia rcuocet &
lotbiparopinquun suum declin antemutiqae a malo & eorum potesta¬
te eripiat : quo dautemrecedere quinque reges aquattuordicun¬
tensignificat quod illos mnaximcper sequitur contraria potesta
equosante in seruitut emr&inuit: quod aucemintrscontis & uIII

Expanded text:
significantur Judaei, qui declinaverunt a rectitudine fidei. Per vallem significantur Judaei, qui declinaverunt a rectitudine fidei. Per vallem nes in profunditate vitiorum demersos; per bitumen conglutinationem peccatorum, qua sunt uniti in iniquitate. Potest et aliter intelligi: quatuor reges qui quinque superaverunt, possunt nimirum contraria vitia virtutibus significare: haeresim scilicet, gentilitatem, hypocrisin, avaritiam, quae est idolorum servitus. Quae reges nuncupantur, quiquinque sensus possunt intelligi, ut diximus; quia et ipsi reges, quia ex his homo noster exterior regitur, terga vertuntur, donec Abram, pater excelsus, victis quatuor regibus supradictis, spolia revocet, et Lot propinquum suum, declinantem utique a malo, ex eorum potestate eripiat. Quod autem recedere quinque reges a quatuor dicuntur, significat quod illos maxime persequitur contraria potestas, quos ante in servitutem retinuit. Quod autem in trecentis decem
Abbreviated transcription (Latin):
precidifertur sanguinetintum mulierum mens truo uel urina
cdere utilis ad conpagom nauium uel cornoribus hominũ me¬
dents seruat ad huc regio speciem paenae: Nascuntur enim
poma pulcherrima quie et edendicupiditatẽ expectantibus
generent si cirpas fatiscunt. acresoluuntur in cincremfumumq:
excitant quasi assiduc ardeant: sanc indius aestatis in modi¬
cus perspatia campi ex aestuat uapor: unde ot co alescente u¬
das in colis conficit egritudines Deniquequinque istireges
allexoricae aquattuor regibus deuicti qui uenerunt debabr¬
lone: significant quinque sensus hominis. Videlicet uisum. Au¬
dtum gustum odoratum et tactũ: Quat tuor reges quat¬
tuor uitia principalia intelleguntur: idest cupiditas gau¬
dium timor et tristitia: perhaec quat tuor uitia ex̃pug¬
nauit diabolus non solum sod omitas per quos significabant᷑
Sentles sed aiã & loch quunter pr&atur declinans perquẽ

Expanded text:
praecidi fertur. Sanguine tantum mulierum menstruo vel urina praecidi fertur. Sanguine tantum mulierum menstruo vel urina cedere, utilis ad compagem navium, vel corporibus hominum medendis. Servat adhuc regio speciem poenae. Nascuntur enim poma pulcherrima, quae et edendi cupiditatem exspectantibus generent; si carpas, fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant quasi assidue ardeant. Sane in diebus aestatis immodicus  Z., non modicus per spatia campi exaestuat vapor, unde et coalescente vdas incolis conficit aegritudines. Denique quinque isti reges, allegorice, a quatuor regibus devicti qui venerunt de Babylone, significant quinque sensus corporis, videlicet visum, auditum, gustum, odoratum et tactum. Quatuor reges quatuor vitia principalia intelliguntur, id est cupiditas, gaudium, timor et tristitia. Per haec quatuor vitia expugnavit diabolus non solum Sodomitas, per quos significabantur gentiles, sed etiam et Lot, qui interpretatur declinans, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
puteibituminis. postdĩ iram et sulphenis pluuiam in maremo ti¬
umuersaest quod agrecis stagnum bituminis apoellatur idipsũ
istas faltum mortuum auton appellatur mare quod nachil
recipiat gemerum uiueniium nequepis ces neque assuetas
aquis aues tauri cameliq fluitent : deniq suordanis
auctus hembribus pisces illuc influensrapuerit.: statimne¬
riuntur et pinguibus aquis subnatant Iueet nam accensar
fertur supernatare sine ulla conuersione ex teseto demier¬
gilumine etuas demersum arte quod bibat difficile lere¬
re inprofundo omnia que uiuentia demersalicet etuehe¬
mentor inlisa statim resilere : Denique uespasi anum p̃cepis¬
senandi ignaros reuinctis manibus in profundum dercicosq
omnes ilico supernatasse : Aqua ipsa sterilis et amara ceterisq
superaquasbi tuminis glebas certum est atroliquore quasscafis
ad propinquantescolligunt. herc rebi tumen et nequaquã ferro

Expanded text:
putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam in mare Mortuputei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam in mare Mortuum versa est, quod a Graecis stagnum bituminis appellatur. Idipsum est asphaltum. Mortuum autem appellatur mare, quod nihil recipit generum viventium, neque assuetas aquis aves, tauri camelique fluitent. Denique si Jordanis auctus imbribus pisces illuc influens rapuerit, statim moriuntur et pinguibus aquis subnatant. Lucernam accensam fertur supernatare sine ulla conversione, exstincto demergi lumine, et vas demersum arte, quod bibat, difficile haerere in profundo, omniaque viventia, demersa licet et vehementer illisa, statim resilire. Denique Vespasianum praecepisse natandi ignaros revinctis manibus in profundum dejici, eosque omnes illico supernatasse. Aqua ipsa sterilis et amara, caeterisque super aquas bituminis glebas certum est atro liquore, quas scaphis appropinquantes colligunt, haerere bitumen, et nequaquam ferro
Abbreviated transcription (Latin):
Erpepcus seruait omnem Reqioema¬
malo chi tarunetamopreũ sedeNtcm
ASSASON THAIAR Hoc oppidu est quod nuncus¬
catur engaddi balsami & palmarũ forcile sicucis
libris locorũ ropperiassa sonaut̃ thamar ĩntert¬
tatur urbspalmarũ : Thamar quippeꝰ palmadt
TERAUS que quo At quattuorperos
Aducꝑ scis quiNque uALLISAUTOM SILS¬
tris habebat pa teosbitumixie .nu
tos Ixaquerex so domo ꝑũ etcoo¬
que ibi et quiremanseruntFigeru
Et pełq. Notandu nest quod ͥalue quae et segor uoi¬
dunt haebrȩi quia sicut in alio loco ostenditur scripturae ha
tandem esse salisa et interpraetatur uitulam conster anie
quod scilicit tertiomotu terrae absortasit. et ex eote por
quod sodoma et gomorra adama et sebcum diuino gni sultier
sunt. ilia paruula runcupatus siquidem segr trans fertu
in paruulam ⁊ Uallis autim salinarum quae et uallis siluestris
dicitur sicut in hoc eodem libro scribitus in qua fuerunt antra

Expanded text:
Et percusserunt omnem regionem AEt percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Amorrhaeum sedentem in Assasonthamar. Hoc est oppidum quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile, sicut in libris Locorum reperi. Assason autem thamar interpretatur urbs palmarum. Thamar quippe palma dicc., usquequo ait: Quatuor reges adversus quinque. Vallis autem Silvestris habebat puteos multos bituminis. Itaque rex Sodomorum et Gomoque ibi, et qui remanserant, fugerunt et reliqua. Notandum est quod Balae, quae et Segor, tradunt Hebraei, quia sicut in alio loco ostenditur Scripturae hanc eamdem esse Salisa, et interpretantur vitulam consternantem, quod scilicet tertio motu terrae absorpta sit, et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama, et Seboim divino igni subversae sunt, illa parvula nuncupatur; si quidem Segor transfertur in parvulam. Vallis autem Salinarum, quae et vallis silvestris dicitur, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt antea
Abbreviated transcription (Latin):
ne quaquã erit culpa in ꝓinittente sed in mȩ qui ꝓmissa acci¬
pere ñ merui: Lege librũ iosue &iudicũ & quantis posses¬
sionis angustus sis coartatus incelleges : Terraau tempin¬
guis arbosa diuersoculturae genere nitens distincta arbo¬
ut exiguus uicus in suo hab eat xumilia in habitantiũ, estaut̃¬
iude aeciuitas in medio iero solima quasi umbilicus regionis.
lia figurantur : cuique om̃is terradatur: ut a libi postu¬
la ame &dabotibi gentes heredita tẽ tuã &cc&̃ usqueu
IM INASTARΟTH CΑRΝAIM quoque ETZorim cum
SISGT Reł q̃ Raphamgigantes interpr &antur
tozimterribiles & horrendi astaroth ciuitas est quȩ
us quo hodiesi cuo catur: Si gnificat quod quat tuor re¬
ges interfecerunt gi ganter & robustos quo que a rabiȩ
asta rotli carnaim terragigantũ quandã in suꝑcilio
est iudicii hoc est cades per anticipationẽ dicitur qb
postea sic uocatũ est: Significat autem locũ apud pa
qui fonsiudicu nominatur. qui aibi ds̃ populũ iudicas

Expanded text:
nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipere non merui. Lege librum Iosue et ludicum, et quantis possessionum angustiis sis coartatus intelleges". guis, herbosa, diuerso culturae genere nitens, distincta arbout exiguus uicus in suo tractu habeat XV milia inhabitantium. CircuIudaeae ciuitas Hierusolima quasi umbilicus regionis tlia figurantur, cuique omnis terra datur, ut alibi: Postula a me, et dabo tibi gentes, et caetera . Usque in im in Astarothcarnaim quoque, et Zozim cum eis, et reliqua. Raphaim gigantes interpretantur; Zozim, terribiles et horrendi; Astaroth civitas, quae usque hodie sic vocatur, significat quod quatuor reges interfecerunt gigantes, et robustos quoque Arabiae; Astarothcarnaim, terram gigantum quamdam in supercilio est judicii, hoc est Cades; per anticipationem dicitur quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons judicii nominatur, quia ibi Deus populum judicaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
actois muliere generar e non posset. Sienim quod ait aptr¬
corpus emortũum uerbo quis promat quia dixit emortuũ
uamergo necanimam habuisse sed cadauer fuisse intellegi
debe iam tunc propt̃ peregrinationẽ futurã necom inisceno¬
tur semeneius intergentes datur ei circũcisio in signũ his uerbis
Ciacum ei de iur ex uotis omnemas culinum
IAPAUS OCTO DIERΩM CIRCUMCIDETUR M
us circumciderur Masculus aurco¬
cuius prȩpurii caro circumcisanor
ucari delepitor animailla depopulosuo

Expanded text:
aetatis muliere generare non posset. Si enim, quod ait Aposaetatis muliere generare non posset. Si enim, quod ait Aposcorpus emortuum" uerbo quis premat, quia dixit emortuum, iam ergo nec animam habuisse, sed cadauer fuisse intellegi debetur semen ejus inter gentes, datur ei circumcisio in signum his verbis: Circumcidetur ex vobis omne masculinum, infans octo dierum circumcidetur in us circumcidetur. Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illius de populo suo
Abbreviated transcription (Latin):
et benedicentur ineo ait om̃s gentes terrae quibus uerbis duo histo¬
rialiter promis sasunt gensiudȩorum secundum carnẽ et om̃s
gentes secundum fidem REUERTENS UEIAMAD
TErEMpΟRE ΙSΓΟ EtCΕTERΑ Idest reuer car
adte intempore uitae quasi dixerit humano moreloquens
siuixeno si fuerit uita comitata. Tradunt namq medicinon¬
nulli quod cuius corpus uiri secundum hoc cum iam deficit utcum
femina prouectioris aetatis quamuis adhuc menstruapatiat᷑
geeiare non potest deiuuencula potest . Etrursus mulier tam
prouecte actatis est qũa uismenstrua fluat et deseniore par¬
re nomposset. de iuuene potest. Vndemouec etiam quosdãquo¬
modo cũ esset abram ꝓpemedia aetatis secundum qũ ahomines
torc uiuebant. et postea filios decet thura fecerit dicat᷑ ab apło
conpone emortuo et promiraculo quia genuit praedicetur
sed secundum hocemor tuum dicit quodiam deprouectiopis

Expanded text:
Et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Quibus verbis duo histoEt benedicentur in eo omnes gentes terrae. Quibus verbis duo historialiter illi promissa sunt, gens Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem. CAPUT XV. Dte tempore isto, et caetera. Id est, revertar ad te in tempore vitae. Quasi dixerit, humano more loquens: Si vixero, si fuerit vita comitata. Tradunt namque medici nonnulli quod cujus corpus viri secundum hoc cum jam deficit, ut cum femina provectioris aetatis, quamvis adhuc menstrua patiatur, generare non possit, de juvencula potest. Et rursus mulier quae tam provectae aetatis est, quamvis adhuc menstrua fluant, et de seniore parere non possit, de juvene potest. Unde movet etiam quosdam quomodo cum esset Abraham prope mediae aetatis, secundum quam homines tunc vivebant, et postea filios de Cethura fecerit, dicatur ab Apostolo , corpore emortuo, et pro miraculo, quia genuit, praedicetur? Sed secundum hoc emortuum dixit, quod jam de provectioris
Abbreviated transcription (Latin):
unitatom : Subcinericii autem ideo ut perpoenitentiam
praceritorũ delictorum sp̃s scĩ uapore de cocti uolut esca
beneplacitadõ acceptabiles efficiantur: Sub arbore au¬
temeos sedis sepassionis dominico erat signu cuius ipsis
predicatores: quod autem ꝓmittit ds sare st᷑ li filiumdi¬
cons circatompus hoc uenia nond&emporibus signisi¬
cat sed qualitate aduentus suquando ꝑfiliũ reꝓmis sum fi¬
delis erat populus nasciturus: ssta est enimsara sterilis cui
ꝑ proph&cã dñs dicit : L&a resterilis quȩ non paris erũpe
gis quã eius que hab&c uirum: Risus autem sa¬
renon est dubitatio sedꝓph&cia quirisus du¬
plicem hab& significantia siue quodrisus es
dicio suo es socrisurus: unde & ipse quinatus est desa¬
rarisus nomon accepit: ⁊sa ac enim ox hebrea lingua
in latinũ sermonemrisus intorprecatur: deinderur su
idem is a ac filius ꝓmittitur futurus in gentẽ magnam

Expanded text:
unitatem. Subcineritii autem ideo ut per poenitentiam unitatem. Subcineritii autem ideo ut per poenitentiam praeteritorum delictorum Spiritus sancti vapore decocti velut esca beneplacita Deo acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promisit Deus Sarae sterili filium dicens: Circa tempus hoc veniam, non de temporibus significat, sed qualitatem adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista est enim Sara sterilis, cui per Prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe magis quam ejus quae habet virum. 13. Risus autem Sarae non est dubitatio, sed prophetia. Qui risus duplicem habet significantiam. Sive quod risus essdicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natus est de Sara, risus nomen accepit. Isaac enim ex Hebraea lingua in Latinum sermonem risus interpretatur. 14. Deinde rursum idem Isaac promittitur filius futurus in gentem magnam:
Abbreviated transcription (Latin):
proptor infantia sensus sui euangelicȩ doctrinȩ solidã & ro¬
bustã ȩscã accipero: Butrrum autem huberrimum & pin¬
guis simum euangeliorumest testimonium quoducluti
oleum fidelibus insignumdatur: Sed proinde uiculumcum lacte
& bu trrum abraha adedendum ad posuit quianee corpus dnĩ
quodest uitulus sine lacte legis nec laclogis si nebutyro hoc est
sine euangelii testimonio essepotest: tria autem sata unde sa¬
ra panes subcinericios fecit triumfiliorum noȩ imaginem in¬
dicauorunt ex quibus omnegenus humanũ natuest quidiuine
trinitatis credonter ex aquabaptis macis ꝑecdosia cuius
imago saraerat conspergendiessent & in uno pa ne xpicor¬
porusre digendi hoc sunt illa criasata quo̧ mulior in euange¬
uocognoscitur fermentasse Azimiautem panor eo
quodsine formento malitiae asi nerancore noquitiae si
ne feruore poruersae doctrinae oporceat esse credentiũ

Expanded text:
propter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et ropropter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et robustam escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et butyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne hominum genus natum est. Qui divinam Trinitatem credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspargendi essent, et in uno pane Christi corpori redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae et sine angore nequitiae, et sine fervore perversae doctrinae oporteat esse credentium
Abbreviated transcription (Latin):
tum dnĩ indicauit: Alium qui infinomundt uenturur est de¬
nuntiaturus & secundum aduentum xp̃i at que cius euange¬
lium iudȩis prȩdicaturus: unde & in montedum dns fuissa
transfiguracus hiduomoses & eliascumeo ab apostolis uisis̃.
terium sacramenti unde & podes eorum lauit ut in extro¬
mo imundila uacropurificationem de monstrar& futura
pedes enim nouissima significant: Si quidem & conuiuiũ p̃¬
paratuitulũ scilic& saginatum: iste aut̃ uitulus tener
uitulus dominici corporis qui in euangelio ꝓpeccatore occidi¬
turfilio: Sed & butrrum & laccumcarneuituli adpouit¬
ł ac quippe priscȩlegis habuis se figura a postolus noster
adnuntiat dicons Lac uobis potũ dedinonesca: Nondũ onĩ
poteratis nec adhuc qui dom potestis tradiderat enimillis
mandatum quasi lac de huberibus duarum tabularum ex¬
pressum hoc est cestamentum fidei: Nec dumenim poterant

Expanded text:
tum Domini indicavit, alium qui in fine mundi venturus est, detum Domini indicavit, alium qui in fine mundi venturus est, denuntiaturus secundum adventum Christi, atque ejus Evangelium Judaeis praedicaturus. Unde et in monte dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo Moyses et Elias cum eo ab apostolis visi sunt . terium sacramenti, unde et pedes eorum lavit, ut in extremo mundi, lavacri, purificationem demonstraret futuram; pedes enim novissima significant: siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener itulus Dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et butyrum et lac cum carne vituli apposuit. Lac quippe legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens, Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis, nec adhuc quidem potestis ; tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de pressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant
Abbreviated transcription (Latin):
quos paraurs illis cum ui iulo quem parauerxt. simili¬
TER ET LAC ET BUTIRUM. IP SEUERO. STABXCAUR TA
Eossubarbore. Cuoque comms dissent dixe¬
RUNT ADEUM. UBLEST SARRAUXORTUA ATILLE
ECCE IN QUID IN TABERNACULOESE CUIDIX̃
REUERTENS UENIAMADTE TEMPOREISTO
Et haberit sarra filium uxor tua Quo
UDITOSARRA RISI T. Notandum quippe est quod
abrabam habeat triplicem figuram in semet ipso. Primã sal¬
uatoris quando derelicta cognatione uenit in huncmundum.
Alteram patris quando immolauit filium suum: Terciam uero
quaehoc loco est figuram gestauit scorũ quiaduentum xp̃i cũ ga¬
dio susceperunt : Tabernaculum aut̃ illũ abrahae Typum
hierus alem habuit ubi protempore prophetȩ et apłi habitaueruũ
Vbi et primum dñs adueniens acredentibus exceptus ab incrȩ¬
bantur quos pleriq mosen et heliam accipiunt: sicut supra dixi¬
mus Vnum priscȩ legis latorem quiper eandem logen aduen¬

Expanded text:
quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiquos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara uxor tua? At ille: Ecce, inquit, in tabernaculo est; cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, Sara risit. Notandum quipAbraham habeat triplicem figuram in semetipso: primam Salvatoris, quando derelicta cognatione venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero, quae hoc loco est, figuram gestavit sanctorum, qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaculum autem illud Abrahae typum habuit Hierusalem, ubi primo tempore prophetae et apostoli habitaverunt, ubi et primum Dominus adveniens a credentibus exceptus ab increbantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: uunum priscae legislatorem, qui per eamdem legem adven
Abbreviated transcription (Latin):
tum uiri subdis cretione sp̃s solis necessariis intenta nequaquam sciat
procaciter detegi sed uere cunde moderari. Cui tamen sȩpe cũ dicitus
ut de semine p̃sumat et totam se indiuinae spei fiduciam trans ferat
dispicit et cessantestudio adesse sibiuitae subsidia possediffidit. Vnde echac
eadem sarra promissi onis dĩ audiens ridet. sed ridens corripit᷑. correpta¬
utem protinus faecundatur. et quȩ iuuentute uigens faecundari non potu¬
t annis fracta senilibus utero marcente concepit. Quia cũ cura carnis
sui confidentiã habere desi derat contra spem ex diuina promissione acci¬
pit quod habitura se ex humanaratione dubitauit. Vndebeneisa ac id est
risus dicitur quigeneratur qui adum suꝑnã spei fiduciã concipit quid mens
nr̃a aliud quam gaudium parit: ET ABIIT. ABRAHAM ADSARRAM
ET IUSSIT EAM EXTRIBUSSATIS FACERE. SUBCINERICIOSPANES

Expanded text:
gum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat gum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, et totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et cessante studio adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Saraa promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur, et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus utero marcente  Z., marcescente concepit. Quia cum cura carnis sui confidentiam habere desiderat, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde bene Isaac, id est risus, dicitur qui generatur, quia dum supernam spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? et jussit eam ex tribus satis facere subcinericios panes,
Abbreviated transcription (Latin):
rius ministrabant & appellatione dnĩ ostenditur qui
eis interius prȩerat ut por hoc presidentis imperiũ & por
illu del arescor& officium ministrantiũ. Spiri caliter ꝑ¬
hostresuiros uolunt intellegi quidã dnm nostrum et moser
et helicim quidam patrem et filium et sp̃m scm̃ sicut in consequer¬
tibus legitur: cum deduceret eos abraham qui a unus reman¬
qui frequenter legunturmissi a patre. feruor quoq diei et cursus
abrahae desi derium sc̃orum significat quidesi derabant aduentũ
xp̃i sicut symeon et multi alii dequibus dñs apłis ait multi propheȩ
et reges uoluerunt uidere quae uidetis etrłq Moraliter quidper hunc
nobis cursum abra hae innuitur. nisiquia uidelicet ut uir ac dñs domus spiri¬
talis scilicet nr̃ intellectus debet in cogitatione trinitatis claustra
carnis excedere et quasi habitationis infimae ianuam exire cura aut̃

Expanded text:
rius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui rius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat, ut et per hoc praesidentis imperium, et per illud claresceret officium ministrantis. Quaeri autem hos tres viros volunt intelligi quidam Dominum nostrum, et Moysen, et Eliam. Quidam Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, sicut in sequentibus legitur: Cum deduceret eos Abraham, unus remansanctum, qui frequenter leguntur missi a Patre. Fervor quoque diei et cursus Abrahae desiderium sanctorum significat qui desiderabant adventum Christi, sicut Simeon, et multi alii, de quibus Dominus apostolis ait: Multi prophetae et reges voluerunt videre quae videtis, et reliqua . Moraliter, quid per hunc nobis cursum Abrahae innuitur, nisi quia videlicet ut vir ac dominus domus, spiritalis noster scilicet intellectus debet in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire? Cura aute
Abbreviated transcription (Latin):
IROS QUIBUSTRBUS SICUTUVILOCuTUSEST VO¬
dequeriturcumtres essent quo modo singularitor dnñi ap¬
pellãt dicens onẽ siin ueni gratiã antete netranscas serua
tuum anintelleg ebat unum ex eis dnm̃ & alios angelos÷ n
potius in angelis dñm̃ sertiens gicur in cellegendũ est quia in
angelis dnm̃ sencieus dno potius quã angelir loqui elegit
liquando ima ginibus & ante corporeos oculos adtem pus g
aere assuniptis ꝑangelos loquitur dr̃ sicut nunc abraham
qui nonsolũ tres uiros uiderepocuit sed &iã habitaculo ter¬
reno suscipore & eorum usibus &iã crbos adhibere nisi enim
angelicum quȩ dã nobis interranunciant ad tempus exaere
corpus as sumerent exterioribus ꝓfecto nostris obtutibus non
spparerent necerboscũ abraliã sumerent nisi propternos
solidum aliquid excȩlesticlemento gestarent: Nec mirum
quodiliicipsi quisuscepti sunt modo an geli modo dñs uo¬
cantur : qui a angelorum uocabulo & primuntur qui exto¬

Expanded text:
viros. Quibus tribus, sicut uni, locutus est. Unde quaeritur, cum tres essent, quomodo singulariter Dominum appellat dicens: Domine, si inveni gratiam ante te, ne transeas servum tuum? An intelligebat unum ex eis Dominum, et alios angelos, an potius Dominum in angelis sentiens? Igitur intelligendum est quia in angelis Dominum sentiens, Domino potius quam angelis loqui elegit. Aliquando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis per angelos loquitur Deus, sicut nunc Abraham, qui non solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere, eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis in terra nuntiant, ad temcorpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, modo angeli, modo Dominus nuncupantur, quia angelorum vocabulo exprimuntur, qui exte