comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ carniᷤᷤ. de lahari uirtutib tacet᷑. Nã post resurrecti¬
onẽ animȩ caꝑe nr̃a infirmitaᷤ ñ ual&. qͣnta insacro eloquio
ad pietatis mollia conũsa st̃ uiscera. quod mori cupit ꝓfr̃ib.
honore sublimiᷤ est. s tam̃ sponte fit paruulus in medio discipłoꝵ
Qđ ad cęli tertii secreta ducit᷑. sed tam̃ mentiᷤᷤ oculũ ꝑ compas¬
sionẽ reflectit ad disponendũ cubile coniugator ũ dicens
Uxori uir debitũ redaat. sinilit̃ & uaror iuro. Quod admiscet᷑
in coñplatione cetib angłoꝵ. & tam̃ non asꝑnꝰtur cogitarib
atq lisponere facta carnalium: Quod gaudet minsirmttat. bm
sibiq in contiumelus placet: Qđ ei inuere rp̃e est & mori luerumꝰ
qd totũ iam eretra carnẽ est. hoc ipsũ quod uiuit incarne. Ecce¬
qu alit uiuit: qui abinferno m̃tis ad uitã pietatiꝰ redut. Minꝰ
Et eꝗ quempiã incarne suscitari: n forte cum ꝑuiuificationẽ
carnis adiuta reducit᷑ mentis: ut hoc ei agatur ꝑeacterius prira¬

Expanded text:
arnis de Lazari virtutibus tacetur. Nam post resurrectionem animae, capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio  cogitationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera; quod mori cupit pro fratribus, honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare atque disponere facta carnalium; quod gaudet in infirmitatibus, sibique in contumeliis placet ; quod ei vivere Christus est, et mori lucrum ; quod totum jam eis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte cum per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis, ut hoc ei agatur per miraculum ext
Abbreviated transcription (Latin):
mnaia. Et diac̃ abstinens ille. ad frẽm sitũ. Si habiuissemꝰ aliqtud uetustum.
uactaremꝰ suꝑ corpꝰ itua. Et respondens ille obȩdiens fr̃. diã. A agis oremꝰ
& forsitan resurg. Et statib illis ad orationẽ. atq orantib uitente: surrex̃¬
ille mortuus. Quo facto gloriatꝰ est ille abstinens fr̃ & diã. P ropt̾ continen¬
tiã meã suscitatꝰ est mortuus iste. Om̃ia aut̃ hȩc reuelauit ds abbĩ monast¬
rii eoꝵꝰ & qualit̃ temptauerit frẽm suũ de corco drillis. & quomͦ suscitatꝰ sue

Expanded text:
in via. Et dixit abstinens ille ad fratrem suum: Si habuissemus aliquid vetustum, in via. Et dixit abstinens ille ad fratrem suum: Si habuissemus aliquid vetustum, jactaremus super corpus illud. Et respondens ille obediens frater, dixit: Magis oremus, et forsitan resurget. Et stantes ad orationem, atque orantes intente, surrexit mortuus ille. Quo facto gloriabatur ille abstinens frater, et dixit: Pro continentia mea suscitatus est mortuus hic. Omnia autem haec revelavit Deus abbati monasterii eorum, et qualiter tentaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ad humilitatẽ. Si uͦ te humiliamꝰ. tti te erigis in altũ.
sicebant senes. q̃uia nidil sic querit ds̃ ab his quip̾mitias habent conuersa¬
tionis. quomͦ obedientiȩ laboro. a
ontinentiȩ alt̃ ũ obedientiȩ magne. Cui dicebat pat̃. fac hoc & faciebat co fio
alis & faciehat. Manduca mane. omandueabat. Bequa rc̃ magiã opiuonen
ne st̃ aiꝰ ille continens aduersus etm:ꝰ diẽ in sema ipso ł go prohbo ist̃ ñ lulia
obedientiã. Et accedens ad patrẽ monasteri dĩ ei. Ał ute mecũ frẽm meun.
at camꝰ alicubi. Et dimisit eos abbas abire. Et assumens eũ fr̃ ille abstinens.
uoluit eũ temptare. cũ uenissent ad flum̃ ubi erat multitudo eoreo arilloꝵ:
dicit ei. Descende influm̃. & transi. Et ille mar descendit. Uenerunt autẽ
corcodrilli & lingebant corpꝰ eiꝰ innullo ledentes cũ. Qđ cũ uidissa fr̃ aꝰ. dix̃
ei Ascende de flumine. Et cũ it̃ agerent inuenerunt corpus htmanũ ia cert̃

Expanded text:
ad humilitatem; si vero nos te humiliamus, tu te erigis in altum. 15. Dicebant senes: Quia nihil sic quaerit Deus ab his qui primitias habent conversationis, quomodo obedientiae laborem. continentiae, alter obedientiae magnae . Cui dicebat Pater: Fac hoc, et faciebat; et: Fac illud, et faciebat; Manduca mane, et manducabat. De qua re magnam opinionem s ille continens adversus eum, dixit in semetipso: Ego probo istum si habet obedientiam. Et accedens ad Patrem monasterii, dixit ei: Mitte mecum fratrem meum, ut eamus alicubi. Et dimisit eos abbas abire. Et assumens eum ille frater abstinens, voluit eum tentare. Et cum venissent ad flumen, ubi erat multitudo crocodilorum, dicit ei: Descende in flumen et transi. Et ille mox descendit: venerunt autem crocodili, et lingebant corpus ejus, in nullo laedentes eum. Quod cum vidisset frater ejus, dixit ei: Ascende de flumine. Et cum iter agerent, invenerunt corpus humanum jacens
Abbreviated transcription (Latin):
geret᷑ ꝓiniuria qmͣ ingesserat. recedere cũ uelle demonasterio
putauit. atq reqͥsut dicens. Ubi uis ire : E ui ilse respondit.
Mon asterii causa constituta ẽ pat̃. quã declinare nequeo: quia
hesterno die me hodie iturũ ꝓmisi. ibi ire disposui. Tunc ille
a fundo cordis c̃siderans asperitatẽ & duriciã suã. humilitatẽ
ac mansuedinẽ lib̃tini. ex lecto ꝓsiliuit. pedes lib̾tini tenuit.
sẽpeccasse. sereũ esse testatꝰ est. qͥ tanto taliq uiro. tã crudelẽ
facere c̃tumeliã p̃sũpsisset. At contra lib̾tinꝰ sese int̾ram ꝓster¬
nens. eiusq pedib ꝓuolutꝰ. suȩ culpe ñ illius seuiciȩ fuisse refe-¬
rebat qđ ꝑtulerat. Sicq actũ est. ut ad magnã mansuetudinẽ
ꝑduceret᷑ pat̾.: & humilitas discpłi. magistra fieret magistri. Cũq
ꝓutilitate monasterii ad c̃stitutionẽ causȩ egressus fuisset : multi
uiri noti ac nobiles qͥ eũ semꝑ ualde honorabant. uehement̃ ad-¬

Expanded text:
ro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer ad
Abbreviated transcription (Latin):
regim̃ tenebat. contra eundẽ uenerabilẽ lib̾tinũ ingraui iracun-¬
dia exarsit. ita ut inmanib excederet: & qr uirgã qua eũ ferire
posset minime inuenit. comp̃henso scabello subpedaneo ei caput
acfaciẽ tutudit. totũq illuis uultũ tum̃tem ac liuidũ reddidit.

Expanded text:
regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracunregimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit:
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius enĩ caliculã. inpectore extincti corpusculi posiit. eiꝰ nimirũ
animã. obtinere qͦđ petebat Estim̃auit. Nã heliseus qͦq magisti
palliũ ferens atq acdiordanẽ ueniẽns. ꝑcussit semel: & aquas
minime diuisit. Sed cũ repente diceret. ubiẽ ds̃ heliȩ etiam
nc̃ ꝑ cussit fluuiũ magistri pallio: & it᷑ int̾ aquas fecit: ꝑpendis
petre. quantũ in exibendis uirtutib humilitas ualet: Tunc exi¬
bere magistri uirtutẽ potuit. quando magistri nom̃ ad memo¬
riã reduxit. Quia enĩ ad humilitatẽ sub magistro rediit. quod
magister fecerat & ipse fecit. PIT RUS. libet qđ dicis. Sed que¬
so te. ẽ nealiqđ aliud: qͦđ ad huc deipso ad nram eclificationẽ
narres : GXEẼ. Est plane. sed sisit qͥ uelit imitari. E go enim
uirtutẽ pacientiȩ. signis & miraculis maiorẽ credo. Quadã
namq die.is qui post uenerabilis honorati exitũ monasterii

Expanded text:
Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed cum repente diceret: Ubi est Deus Eliae etiam nunc ? percussit fluvium magistri pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? GREGOR. Est plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe pugnabat int̾ se humilitas conũsationis. & pietas matris.
Timor nesinusitata p̃sumeret. dolor nelorbatȩ matri ñ subueniret.
Sed ad maiorẽ di głam. uicit pietas illud pectꝰ uirtutis. Quodideo
fuit ualidũ. qr deuictũ. Hirtutis enĩ pectꝰ ñ ess&. si hoc pietas non
uicissae. Itaq descendit.: genuflexit. adcelũ manꝰ tetendit: ta licu¬
lã desinu ꝓtulit. & suꝑ extincti pueri pectꝰ posuit. Quo orante.
anima pueri ad corpꝰ redit. quẽ manu comp̃hendit. & flenti ma¬
tri uiuentẽ reddidit: atq it̃ qđ ceperat ꝑ egit. PeT AUS. Qid¬
nã hoc ẽeᷤᷤ dicimꝰ. iuitutẽ. tanti miraculi honorati egit meritũ:
an peticio lib̵tin: Gee c̃. Inpostensione tã ammirabilis signi. cũ
fide seminȩ iuirtꝰ c̃uenit utrorũq: atq ideo libtinũ existimosista
potuisse : qr pius didicerat de magistri. qmͣ desua uirtute c̃sidere.

Expanded text:
quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere.
Abbreviated transcription (Latin):
Mira ualde res. Querentes seuientesq franci. inipso ingredientes
in pingebant. & ipsũ uidere ñ poterant : sicq sua cecitate frustra
ti. ã monasterio uacuist̃ regressi. Alio quoq tempr̃. ꝓcausa mo-¬
nasterii abbatis iussu qͥ honorato eiꝰ magistro successerat rauennã
ꝑ gebat. ł amore uͦ eiusdẽ uenerabilis honorati. qͦcumq lib̾tinus
ibat. eiꝰ semꝑ ca liculã insinu portare c̃sueuerat. Itaq dũ ꝑgeret:
accidit ut quedã mulier extincti filii corpusculũ ferret. Quȩ dũ
seruũ dĩ esset intuita. amore fili succensa. ium̃tum eiꝰ ꝑ frenũ tenuit:
atq cũ iuram̃to dix̃. Nullatenꝰ recedes. nͥ filiũ meũ suscitaueris.
Atille inusitatũ habens tale miraculũ. expauit peticionis illius uira¬
m̃tum. Delinare mulierẽ uoluit. sed nequaqͣm p̃ualens hesit animͦ.
Considerare libet. quale quantũ q ineiꝰ pectore certam̃ fuerit. Ibi

Expanded text:
Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua cti, a monasterio sunt vacui regressi. Alio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens, animo haesit. Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
pa quã seruo dĩ inuia fecerant. illa sui itineris dispendia tolera¬
bant. Quistatim reuersi post se. lib̾tinũ inueniunt in oratione ꝓ¬
stratũ. Cui cũ dicerent surge. tolle caballũ tuũ: ille respondit.
Ite cũ bono. ego opus caballiꝰ ñ habeo. Descendentes uͦ. iniitũ eum
in caballỹ de qͦ deposuerant leuauert̃: & ꝓtinꝰ ab scessert̃. Quorũ
ȩqui tanto cursu illũ quẽ pͥus transire ñ poterant fluuiũ transi-¬
erunt. ac suille fluminis alueus aqͣm minime haberet. Sicq factũ
ẽ. ut dũ seruo dĩ unꝰ suus caballus reddit᷑. om̃s a singulis reciperent᷑.
Fodt̃ quoq tempr̃ incãpaniȩ partib bucellinꝰ cũ francis uenitt de
monasterio uͦ p̾dicti dĩ famuli. rumor exierat: qđ multas pecu-¬
nias haberet. Ingressi oratoriũ franci. cȩpert̃ seuientes lib̃tinũ
querere. lib̃tinũ clamare .: ubi ille in pratione ꝓstratꝰ iacebat.

Expanded text:
pam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerapam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cere consuruit. exquib: ea quȩ recolo pauca narrabo. Ineadẽ
ꝓuintia samnii qmͣ supͣ memoraui. isdẽ uir ꝓutilitate monaste¬
rii carpebat it̃. Dũq darida gothorũ comes cũ exercitu in
eodt̃ loco ueniss& : di seruus ex caballo in qͦ sedebat: ab hominib
eiꝰ ꝓiectꝰ ẽ. Qui ium̃ti ꝑdiTi dap̃num libent̃ ferens: etiam
flagellũ qͦd tenebat. diripientib obtulit dicens. Tollite. ut
habeatis. qualit̃ hoc ium̃tum minare possitis. Quib dictis.
ꝓtinꝰ sqinorationẽ dedit. Eursu aut̃ rapido p̃dicti ducis exer¬
citꝰ ꝑuenit ad fluuiũ. nomine uulturnũ. hbi ȩquos suos ceperunt
singuli astis tundere calcarib cruentare : sed tam̃ ȩqui uerberib
cesi. calcarib cruentati. fatigari poterant. moueri ñ poterant. sicq
aquã fluminis tangere quasi mortale p̃cipiciũ ꝑtimescebant. Cũq
diu cedendo sessores singuli fatigarent᷑. unꝰ eoꝵ intulit. qr excul-¬

Expanded text:
cere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem cere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex cul
Abbreviated transcription (Latin):
in una mente ꝑfecte c̃ueniunt. liquet qͦd dep̃sentia sc̃ĩ spẽ
testimoniũ ferunt. Sic quippe etiã ioħs baptista magistrũ habu-
eũ corporalit̃ int̃ discipłos ago regauit. sed quẽ intrinsecꝰ doce-¬
bat. extrinsecꝰ quasi insua libertate reliquerat. Sic moyses in
heremo edoctus ab angło. mandatũ didicit: qđ ꝑ hominẽ ñ cog¬
nouit. Sed hȩc ut p̃diximꝰ infirmis ueneranda st̃. non imitan¬
da. PET RUS. Placet qͦđ dicis. Sed peto ut mͥ dicas: sitantus
hic pat̃. aliquẽ imitatorẽ sui discipłm reliquit. GREGORIU.
U ir uenerantissimꝰ lib̾tinus qͥ regis totilȩ tempr̃. eiusdẽ funden-¬
sis mon asterii p̃positꝰ fuit: indiscipubatu illius conũsatꝰ atq eru¬
ditus ẽ. De quo quãuis uirtutes multas plurimorũ narratio cer¬
ta uulgauerit : p̃dictꝰ tam̃ laurentius religiosus uir qͥ nunc
suꝑ ẽ. & ei ipso intẽpore familiarissimꝰ fuit: multa mͥ deillo di-¬

Expanded text:
in una mente conveniunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuiseum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus mandatum ab angelo didicit , quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discipulum reliquit. ΚΕΦΑΛ.2. Vir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo di
Abbreviated transcription (Latin):
tissima depopulauit. in qua etiã corporali uisu sagittȩ cęlitus
uenire. & singulos quoq ferire uidebant᷑. sicut nosti stepla¬
nus isdẽ defunctus est. Quidã uͦ miles an hac eadẽ nr̃a urbe ꝑas¬
sus. ad extrema ꝑuenit. Qui eductꝰ ecorpore exanimis
iacuit: s eitius rediit. & quȩ cũ eo fuerant gesta narrauit.

Expanded text:
ntissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus ntissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephanus idem defunctus est. Quidam vero miles in hac eadem urbe nostra percussus, ad extrema pervenit. Qui eductus in corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, et quae cum eo fuerant gesta narravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa qͦq pęnarũ ostensio. eque om̃i¬
b utiliᷤ non est.
Nam inlustris uir Stephanꝰ quẽ bene nosti.
de semetipso mͥ narrare c̃sueuerat: qr in constantino politana
urbe ꝓ quadã causa demoratꝰ. molestia corporiᷤ suꝑueniente
defunctus est. Cumq medicꝰ atq pigm̃tarius. ad aꝑiendũ eum
atq condiendũ ess& quesitus. & die eodẽ minime inuentꝰ. sub¬
sequenti nocte iacuit corpꝰ inhumatũ. Qui ductus ad inferni
loca: uidit multa.quę pus audita ñ credidit. S cũ p̃sidenti
illic udici p̃sentatus eẽt. abeo receptꝰ ñ est. ita ut diceret. ñ
hunc deduci: s stephanũ ferrariũ uissi. Qui statĩ reductus in
corpore est. & stephanꝰ ferrarius qͥ uixta eũ habitabat: eadem
hora defunctꝰ est. Sicq probatũ est. uera fuisse u̾ba quȩ audie¬
rat: dũ eocinde effectum mortiᷤᷤ stephani demonstrauit. Ante
triennũ qͦq in hac pestilentia. quȩ hanc urbẽ clade uehem̃¬

Expanded text:
ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atqsequente nocte corpus jacuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade veheme
Abbreviated transcription (Latin):
extẽptanti ꝓfert animo. atq adhuc huiꝰ mundi delectationi¬
b dediti: alia uͦ in quib ea quȩ racionis st̃ edisserat. atq ani¬
mũ adelectatione cõpescat. Ibi nãq ait. E oc itaq mͥ uisum
est bonũ ut comedat quiᷤ & bibat. & fruat᷑ leticia ex labore
suo: & longe inferuiᷤ subiungit. melius ẽ ire ad domũ luctus :
quã ad domũ conuiuii. Si eni bonũ est manducare & bibere:
melius fuisse uidebat᷑. ad domũ conuiuii ꝑgere: quã ad domũ
luctus. Ex quare ostendit᷑. qr illud ex infirmantiũ ꝑsona intu¬
lit. hoc uͦ exrationiᷤᷤ definitione subiunait. Nã ipsas ꝓtimuis
racionis causa edisserit: & de domo luctꝰ quȩ sit utilitas osten.¬
at diceisꝰ. Inilla eñ finis cunctoꝵ ammonet hominũ a uueis
coģetat qͥd futurꝰ sit. R ursũ illie scriptũ est. Letare uuenes.

Expanded text:
ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationiex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat q
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. ꝑ contionantis racionẽ ad unã sententiã ꝑducunt᷑. Pie
gͥ lib idcireo conciͦ nator dr̃. qr salomon in eo quasi tumultuan¬
tis turbe suscepit sensũ. ut ea ꝑ inquisitionẽ dicat. que fortas
se ꝑtẽptationẽ imperita menꝰ sentiat. Nã quot sententiaᷤᷤ qͣsi
ꝑ inquisitionẽ mouet. quasi tot inse ꝑsonaᷤᷤ diũsoꝵ suscipit.
S concionator uerax. uelut extensa manu om̃ium tumultꝰ se¬
datꝰ eosq ad unã sententiã reuocat cũ in eiusdẽ libri t̃mino
att. fnẽ loquendi. om̃s parit̃ audiamꝰ. Om̃ time & mandata
eiꝰ obserua. Eoc est enĩ om̃is homo. Si enĩ in libro eode ꝑlocutio¬
nẽ suã. multoꝵ ꝑsona ñ susceꝑat: cur ad audiendũ loquendi
finẽ. secum parit̾ om̃s admonebat: qr gͥ infine libri dicit om̃s
parit̃ audiamꝰ. ipse sibi testis est. quia inse multoꝵ ꝑsona susci
sionẽ mouent᷑. atq alia quę ꝑrationẽ satisfaciunt: alia quȩ

Expanded text:
tiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas sitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmodũ sententiã ꝓfert dicenꝰ. Q uid hab&e ampluiꝰ sapiens.
abstulto : a qͥd pauꝑ nisi ut ꝑgat illue ubi est uita: qui s
dixit. Nichil hab& homo iumtis amplius. ipse rursũ difiniuit.
qͥa habae aliquid sapienᷤ ñ solum amplius ium̃to. s etiam ab
homine stulto: indelie& ut ꝑgat illuc. ubi est uita. Quibi
uerbiꝰ primũ indicat. qr hic hominũ uita ñ est. quã esse alibi
testatur. N abet gͦ hoc homo ampliuiꝰ um̃tis qͦd illa post mortẽ
ñ uiuunt: hic uͦ tunc uiuere inchoat. cũ ꝑmortẽ hanc uisibi¬

Expanded text:
sapiens a stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit, quia habet aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illuc ubi est vita. Quibus verbis primum indicat quia hic hominum vita non est, testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
aã mani uba intulit ħec uͦ ex iudieii ueritate subuma it. Sient
s aaentatione pͥus carnaliũ ex pͥmens curis post posttiꝰ denuntu¬
ãt bonũ esse manducare & bibere. qđ tam̃ postemodũ exciudicu
ratione rep̃ hendit a cũ esse melius dicit irte ad d omũ luetu. quã
aa domũ conunuo S sic̃ letari debere iuiuenẽ in adolescentia sua
qu ast er deliberatione carnaliũ ꝓponit. & tam̃ postmodũ ꝑ
aefisitionẽ sententiȩ adolescentiã & uoluptatẽ uanã esse
redarguit : ita etiã concionator nr̃ uelut ex inte in firman¬
tiũ humane suspicionis sententiã ꝓponit. dũ dicit. Unꝰ interi¬
tus ÷̃ homuniꝰ a& ium̃toꝵ. & equa utriusq conditio. dic̃ monit᷑¬

Expanded text:
carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut mo
Abbreviated transcription (Latin):
magistri adiuitor cȩpit existere : placiꝰ uͦ ad huc puerilis in dolis an-¬
quidã monachus erat. qͥ ad orationẽ stare ñ poterat : sedmox ut fr̃sse
adstu diũ orationis inclinassent. ipse egrediebat᷑ foras. & m̃te uaga ter-¬
rena aliqua & transitoria cogitabat. Cumq ab abbate suo sepius eet̃

Expanded text:
magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indmagistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indquidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius
Abbreviated transcription (Latin):
E nde isdẽ qͦq uenerabilis benedictꝰ si libent̃ audis cicius agnoscis:
qr ipse tantos in dociles deseruit. quantos in lociᷤᷤ aliis ab animȩ mor¬
te suscitauit. Pex &s. Ita e̾ẽ ut doces & manifesta ratio. &
ꝓlatũ congruũ testimoniũ declarat. Sed queso. ut deuita tanti
patris. ad narrationis ordinẽ redeas. GRes̃. Eũ sc̃s uir diu ine¬
ade solitudine uirtutib signisq daresceret: multi ab eo in loco
eodẽ ad om̃ĩpotentis cũ seruiciũ st̃ congregati: ita ut illic duo
paucos uͦ secũ retinuit. quos ad huc insua p̃sentia aptius erudiri
iudicauit. Cȩpere etiã tunc adeũ romanę urbis nobiles & re-¬
ligiosi concurrere. suoᷤᷤq ei filioᷤ om̃ipotenti dño nutriendos dare.
Tunc qͥq bonȩ spei sud̾ soboles eitius maurũ : tertullus uͦ patriciuᷤꝰ
placidũ tradidit. Equib maurus iuuenior cũ bonis polleret morib

Expanded text:
Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodpaucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus,
Abbreviated transcription (Latin):
endũ staret : qͥ om̃s unanimit̾ se ꝑsequentes cerneret : & sepe agit᷑
manimo ꝑfectorũ. qđ silentio pretereundũ nonẽ. qr cũ laborẽ
suũ sine fructu ẽẽ considerant:. in loco alio ad laborẽ cũ fractu
migrant. Unde ille qͦq egregius p̾dicator qͥ dissolii cupit &
cũ xp̃o esse. cui uiuere xp̃c est & mori lucrũ: qͥ certamina passi¬
onũ non solũ ipse appetiit. sed ad toleranda hȩc & alios accendit:
damasci ꝑ secutionẽ passus. ut potuisset euadere. murũ funẽ. spor¬
tã quesiuit. seseq latent᷑ deponi uoluit. Num qͥdnã paulũ mor
tẽ dicimꝰ timuisse. qmͣ se ipse ꝓiħu amore testat᷑ appetere : Sed
cũ in eodẽ loco minore sibi fructũ ad esse conspiceret. & grauẽ
laborẽ: ad laborẽ se alibi cũ fructu reseruauit. Fortis & enĩ preli¬
ator dĩ. teneri intra claustra noluit: cerminis campũ quesiuit.

Expanded text:
pe agitur pe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse, cui vivere Christus est, et mori lucruonum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit.
Abbreviated transcription (Latin):
leuam᷑. Itaq ille qͥ porcos pauit. uagatione m̃tis & inmundiciȩ
sulsmetipso cecidit: iste uͦ quẽ angłs soluit. eiusq mentẽ in extasi
rapuit: extra se quidẽ. sed suꝑ semetipsũ fuit. Nterq gͦ ad se rediits
quando & ille aberrore operis se collegit ad cor. & iste acontem¬
plationis culmine ad hoc redut: qđ in intellectu cõmuni prius
fuit. Uenerabilis gͥ benedictꝰ in illa solitudine habitauit
secũ: in quantũ se intra cogitationis claustra custodiuit. Nam
quotiens cumq hunc c̃templationis ardor in altũ raput: se ꝓcul
dubio subse reliquit. PeTRUS. Placet qđ dicis. Sed queso respon¬
deas. si deserere fr̃s debuit. quos semel suscepit. GreG̃. Ut ego petre
estimo ibi adunati equanimit̾ portandi sunt mali : ubi inueniunt᷑
demalis labor suꝑ uacuus. maxime si euicino causȩ subpetant. quȩ
fructũ dõ ualeant ferre meliorẽ. Nir itaq scs̃. ꝓpt̾ que custodi

Expanded text:
levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem arapuit, extra se quidem sed super semetipsum fuit. Uterque igitur rediit, quando et ille ab errore operis ad cor se collegit, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit quod in intellectu communi prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem cus
Abbreviated transcription (Latin):
ducim᷑ & nossumꝰ. & nobiscũ non sumus: qr nos metipsos minime uidentes.
ꝑ alia uagam᷑. Anillũ secũ fuisse dicimꝰ. qͥ in longinqmͣ regionẽ abut:
portionem quã acceperat consũpsit. uni in ea ciuiũ ad hesit : porcos
paiit. qͦs & manducare siliquas uideret & esuriret. Quitam̃ cum
post modũ cepit cogitare bona quȩ ꝑdidit: scriptũ est de illo. qr ad se
reuersus. dix̃. Quanti mercennari in domo patris mei. habundant
panib  Si gͥ secũ fuit. unde ad se rediit: Tunc gͦ uenerabilem
uirũ. secũ habitasse dixerim: quia insua semꝑ custodia circũspectꝰ
ante oculos conditoris se semꝑ aspiciens. se semꝑ examinans: extra se
dix̃ : nunc scio uere quia misit dñs angłm suũ. & eripuit me de
manu herodis: & de om̃i expectatione plebis iudeorũ. GRESOẼ
Duob modis petre. extra nos ducim᷑  quia aut ꝑ cogi̾tionis lapsũ
sub nos metipsos reducim᷑. aut ꝑ contẽplationis grãm suꝑ metipsos

Expanded text:
ntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ heremitam. Qui cũ om̃i gaudio. suscepit et̃. Pro cuiꝰ ad¬
uentu: parauit ad refectionẽ senior. lenticule cybũ coctũ.
Dixer̃q int̾se. ut prius e& more cõplerent orationes & psalmo¬
diam: & postea cybũ caperent. Cũ aut̃ ingressi fuissent.
psallebant : totũq psalteriũ cõpleuer̃t. Nam & de scriptis
sc̃is tamquiã legentes. duos ꝓpħ̃as absentes habentes recitar̃. Lĩq
dies abierat nox similit̾ recedebat. Dũ gͦ orarent intente psal.¬
lerent. illuait alia dies. & tunc intellexert̃ quia iam nox tran
eaponentes. factũ est ut cirea horam nonam salittarent se in¬
uicem : atq ita reu̾sus ẽ qͥ uenerat senea ad cellulam suam. Nã
refectionem cibi qui paratꝰ fuerat obliti sunt accipere. dũ eyby
sicut parata fuerat. & contristatꝰ dic̃. Heu quomͦ obliti sumꝰ¬

Expanded text:
uscepit eum, pro cujus adventu paravit ad refectionem lenticulae cibum coctum, dixeruntque inter se ut prius ex more complerent orationes et psalmodiam, et postea cibum caperent. Cum autem ingressi fuissent, psallebant, totumque psalterium compleverunt. Nam et de Scripturis sanctis, tanquam legentes, duos prophetas absentes habentes, recitaverunt. Jamque dies abierat, nox similiter recedebat. Dum ergo orarent et intente psallerent, illuxit alia dies, et tunc intellexerunt quod jam nox transexponentes, factum est ut circa horam nonam salutantes se invicem, ita reversus est qui venerat senex ad cellulam suam. Nam refectionem cibi qui paratus fuerat, obliti sunt accipere, dum cibumsicut parata fuerat; et contristatus, dixit: Heu! quomodo obliti sum
Abbreviated transcription (Latin):
IR apic̃am sẽs cũ audisss quendam peccant̾ẽ fleuit amare & diait. Iste hodie.
ego crastina. Ueruntam̃ qualit̾ uult peccet aliquis ante te ñ uidices eũ. s uidica
te ipsum magis peccatorem quam illum.¬

Expanded text:
ir quidam sanctus cum audisset quemdam peccantem, flevit amare, et dixit: Iste hodie, ego crastino. Verumtamen qualiter vis peccet aliquis ante te, non judices: sed judica magis temetipsum peccatorem, quam illum
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationem : ut neq in hicme frigus. neq in estate ardorem sentiamꝰ. Idoq dicei uobis.
quia ego nondum factꝰ sum monachus: s uidi monachos.¬

Expanded text:
 dispensationem, ut neque in hieme frigus, neque aestate ardorem sentiamus. Ideoque dixi vobis  dispensationem, ut neque in hieme frigus, neque aestate ardorem sentiamus. Ideoque dixi vobis quia ego nondum factus sum monachus, ignos
Abbreviated transcription (Latin):
cor meum. patabam enim quia sp̃e sunt. Cumq uidissent illi me trepidantẽ. loquuiti
sunt ad me dicentes. Noli timere. nosenĩ homines sumꝰ. Dixi itaq illis. Unde estis. & quom̾
in hanc heremum uenistis.: Qui dixer̃. De genobio sumꝰ. efactꝰ est nobis consensus
& egressi sumꝰ huc. ecce quadraginta anri sunt. Erat aut̃ unꝰ eax ipsis egyptius. alius
uero libicus. Interrogauer̃ aut̃ me. & ipsi dicentes. Quomꝰ est munaus: & si ascendit aqta
nili fluminis scãm tempus suum. & si habet mundus habundantiã suam: Resporidi eis.
Etiam. Quos & ego interrogaui. Quomꝰ possum fieri monachus: Dicunt michi. Nisi quis
renuntiauerit omĩb quȩ sunt inmundo. ñ potest feri menachus. Qub diai. Ego
infirmus sum. & non possum sicut uos. Responderunt mͥ. Si ñ potes sicut nos. sede in
cella tua: et plange peccata tua. Interrogaui ergo eos dicens. In hieme non sentitis frigꝰ.

Expanded text:
 meum; putabam enim quia spiritus sunt. Cumque vidissent illi me trepidantem, locuti sunt ad me, dicentes: Noli timere, et nos enim homines sumus. Dixi itaque illis: Unde estis, et quomodo in hanc eremum venistis? Qui dixerunt: De coenobio fuimus, et factus est nobis consensus, et egressi sumus huc; ecce quadraginta anni sunt. Erat autem unus ex ipsis Aegyptius, alius vero Libycus. Interrogaverunt autem me et ipsi dicentes: Quomodo est mundus, et si ascendit aqua secundum tempus suum, si etiam habet mundus abundantiam suam? Respondi eis: Etiam. Quos et ego interrogavit: Quomodo possum fieri monachus? Dicunt mihi: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae in mundo sunt, non potest fieri monachus. Quibus dixi: Ego infirmus sum, et non possum sicut vos. Responderunt mihi: Si non potes sicut nos, sede in cella tua, et plange peccata tua. Interrogavi ergo eos, dicens: In hieme non sentitis frigus,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : cepit ab eo cũ lacrimis postulare. dicens. Pillũ adquẽ uadis:
dep̃cor te. ne septẽ dies suꝑte in hoc mundo faciã. Ante cuiꝰ septi¬
num diẽ etiã ipse defunctꝰ est. qͥ tam̃ in illa nocte int̃ ceteros non
suerat uocatꝰ ut aꝑte cdlaresceret. qr eiꝰ obitũ sola uenerabilis uiri anis¬
tasii int̃cessio obtinere potuisset. PerΛEs. Dũ igdẽ fr̃ & uocatus
int̃ ceteros nonẽ. & tam̃ scĩ uiri intercessionib ex hac luce subtractꝰ
ẽ. qͥd aliud dat᷑ intelligi: nͥ qd hi qͥ apud dnm̃ magni sunt meriti.
tineri nequaq̃m possunt que p̃ destinata ñ fuerint: sedea quȩ scĩ uiri
orando efficiunt. ita p̃destinata sunt. ut p̃cib obtintant᷑. Nã ipsa qͦq

Expanded text:
ibus coepit cum lacrymis ab eo postulare, dicens: Per illum ad quem vadis, te adjuro, ne septem dies super te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. Cum idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid aliud datur intelligi, nisi quod hi qui apud Dominum magni sunt meriti, tineri nequaquam possunt quae praedestinata non fuerint ; sed ea quae sancti viri orando efficiunt, ita praedestinata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
angustari cognouit.Sedcũ iam tẽpꝰ exigeret. ut ipsi quoq racemi
qͥ remanserant maturescere potiussent: custodẽ uineȩ exmore po¬
suit eũq sollerti uigilantia seruari p̃cepit. Quadã uero die. iusst
constantio prb̃o nepoti suo: ut cuncta uiniuascula inepiscopio om̃aq
dola ita ut ante consueuerat suꝑfusa pice p̃pararet. Quod cũ
nepos illius prbr audisset. ad miratus ualde est qđ quasi in sana
Nec tam̃ p̃sup̃sit inquirere. cur talia iuberet: sed iuissis obtẽperans.
om̃a exmore p̃parauit. Tunc uir dĩ uineã ingressus racemos col¬
legit. ad calcatoriũ detulit : om̃sq exinde egredi p̃cepit. solusq
ibi cũ uno paruulo puerulo remansit. Quẽ in eodẽ çalcatorio
deposuit. & calcari ipsos paucissimoᷤ racemoᷤᷤ fecit. Eũq exxisdẽ
racemis parũ aliꝗid uini deflueret. cepit hoc uir dĩ suis manib

Expanded text:
angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia servari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omniaque dolia, ita ut ante consueverat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos illius presbyter audisset, valde admiratus est quod quasi insana pet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praeparavit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret, coepit hoc vir Dei suis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
isaac cdnm̃ ꝓu xore sua eo quod cẽt sterilis. qͥ exaudiuit eũ. & dedit
conceptũ rebeceȩ. Sigͦ multiplicatio generis abrahȩ ꝑ isaac p̃desti¬
nata fuit. cur coniugẽ sterilem accepit: Sedmmirũ constat. qr
p̃destinatio p̃cib implet᷑  quando is in qͦ ds̃ multiplicari sem̃ abrahe
p̃destinauerat. oratione obtinuit: ut filios habere potuisset: Pete ss.
Qiia secretũ ratio aperuit. nihil mͥ dubietatis remansit: Gri Got̃
Nistͥ aliqͥd detusciȩ partib narrẽ: ut cognoscas quales inea uiri
suerint. & om̃i potentis dĩ noticiȩ quantũ ꝓpinqui: Petã. uolo.
sacius nomineꝰ qͥui ea ciuitate quȩ ferentis dicit᷑. episcopatũ officio
enuit: moribꝰ impleuit. Euiꝰ multa miracula. is qͥ ad huc superest
ut inea in pauei uitib iu x parui rariq racemi remanerent. Quã
cũ p̃dictꝰ uir reuerentissimus bonefa  cius fuisse ingresus. mag¬
nas om̃potenti dõ gras retulit: qr in ipsa sua ad huc in opia sese

Expanded text:
Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum propinqui? PETR. Volo, ine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese
Abbreviated transcription (Latin):
electi ex labore ꝑueniant : quatinꝰ postu lando mereant᷑ accipere.
qd eis omp̃s ds̃ ante scła disposuit donare. Peteus. bari mͥ
aꝑtius uelim. si possunt p̃ destinata p̃cib iuuari. Gee s̃. Etoc qͦd
ego petre intuli. coñcite ualet ꝓbari. Certe & enim nosti. qr ad
abraam dñs dix̃. Inisaac uocabit᷑ tͥ sem̃: cui etiã dixerat. pa¬

Expanded text:
electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. PETR. Probari mihi apertius velim, si potest praedestinatio precibus juvari. GREGOR. Hoc quod ego, Petre, intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen Genes.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit uinũ in caltatorio crescere :ita ut om̃a quę in lata fuerant
pauperũ uascula impleret. Quib cũ se idonee satis fecisse con-¬
spiceret. ex calcatorio puerũ uissit ascendere : apothecã clausit.
atq in p̃so sigillo ꝓpͥo munitã reliqui ł moxq ad ȩccłam redi .¬
Tertio uͦ die. p̾dictũ constantiũ prb̃m uocauit. & oratione lac
apothecã aperuit. & uasa in quib tenuissimũ liquo. ẽ fi erat.
ubert̃ uinũ fundentia inuenit : ita ut pauim̃tũ ome excrescentia
fauore pulsatꝰ inde intꝰ euanesceret: unde foris hominib magnꝰ
appareret. Exemplũetiã magistri sequens. qͥ ut nos aduiã
humilitatis instrueret. desemetipso discipłis p̃cepit dicens ut ea
quȩ uidissent nemini dicerent.: qͦ usq filius hominis amortius re-¬
simrexisset. Pot ao. Quia occasio se apta p̃buit. libet inquirert̃.
quid nã sit qđ redep̃tor nr̃ cũ duob cȩcis lum̃ redidiit usit et

Expanded text:
coepit vinum in calcatorio crescere ita ut omnia quae allata fuerant pauperum vascula impleret. Quibus cum se idonee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum descendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam rediavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia humano pulsatus, inde intus inanesceret, unde foris hominibus magnus appareret: exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de semetipso discipulis praecepit, dicens ut ea quae vidissent, nemini dicerent, quousque Filius hominis a mortuis resurgeret . PETR. Quia occasio apta se praebuit, libet inquirere quidnam sit quod Redemptor noster cum duobus caecis lumen reddidit, jussit ut
Abbreviated transcription (Latin):
atq alieniꝰ ia manib ad suũ habitaculũ reductꝰ. Qđ dum
langobaridi in eade regione positi om̃s agnoscerent. nequaꝗͣ
ulterius p̃sũpserunt catholica temerare. Miro & eñ mͦ res
gesta ẽ. ut quia eiusdẽ arriani causa lampadeᷤ inȩccłia beati
pauli apłi fuerant extinctȩ : uno eodẽq tempore. & ipse lu¬
men ꝑderet: & in ȩccłia lum̃ rediret. Sed neq hoc sileã.¬

Expanded text:
atque alienis iam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum atque alienis iam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet