comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ALIBI MT. Loquentes
uanitatem et cogitantes
dolum. Non audiebat. qua¬
si surdus et quasi mutus
non aperiebat illis ossuũ:
quia et alibi habes : Noli
respondere in prudenti
ad inprudentiã eius : nesi¬
milis illi ficas. Primum
igitur officium est loquen¬
dimodus. hoc sacrificium
laudis dõ dependitur
hocreuerentia exhibetur
cumscripturae diuinae
leguntur. hochonorant᷑
parentes: Scio loqui ple¬
rosque cumtacere nesci¬
ant. Rarum est tacere
quemquam cum sibi non
ꝓsit loqui Sapiens ut lo¬
quatur multa prius con¬
siderat quiddicat. aut
cuidicat quo in loco uel tẽ¬
pore. Est ergo et tacendi
et loquendi modus Est &i¬
am factis modus. Pulchrũ¬
ẽ igitur tenere mensurã
est. quod aeque scriptura¬
rum auctoritate probare
possumus Habemus et e¬
nim in euuangelio dixisse
uenire. seruamandata.
DICITILLI. Quae
ihs autem dixit illi. Non
homicidium facies. non
adulterabis Non facies
furtum non falsũ testimo¬
nium dices Honora patrẽ
et matrem. et diliges pro¬

Expanded text:
alibi ait , loquentes vanitatem, et cogitantes dolum, non audiebat quasi surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis illi fias . 35. Primum igitur officium est loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi non prosit loqui. Sapiens ut loquatur, multa prius considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram est, quod aeque Scripturarum auctoritate probare possumus. Habemus etenim in Evangelio dixisse venire, serva mandata. Dixit ille? Quae? Jesus autem dixit illi: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: et, Diliges pro
Abbreviated transcription (Latin):
istud p̃sertm i regesic
obire humilitatis mu¬
nus. ut cõmunẽ se exhi¬
ber& &iã infimis ulie¬
nopericulocibũn que¬
rere. potũ recuscire.
peccctũ fateri. Seq ip¬
sũ ꝓpopulo offerremor¬
ti ut inse diuina indig¬
natio conuerterertur.
Cũ ferienti cangelo offerens
sedicer&. eccesũ. ego
peccaui & egopastor
malũ feci. & istegrex
quid fecit fit manus
tua in me. Nũquid ulia
dicã qđ dolũ meditan¬
& tã quã ncudiens nul¬
lũ sermonum referendũ
putubat. N responde¬
bat conuicus. Cũ sibi de¬
mulediceretur bene¬
dicebut ambulans in
simplicitate suꝑborũ fugi¬
tans sectator in mucula¬
torũ. quicinerem misce¬
bat alim̃tis suiscũ pecca¬
taa propriadeploraret
& potũsuũ tẽperabat fle¬
tib Meritosic expecitusẽ.
abuniuerso populo. ut ue¬
nirentadeũ om̃s tribus
isrł dicentes. Eccenos ossa
tua & curotua sumus.
Heri & nudus tertius cũ
nos. tuerasqui produce¬
bcis & inducebas isrł. Et

Expanded text:
istud, praesertim in rege, sic istud, praesertim in rege, sic obire humilitatis munia, ut communem se exhiberet etiam infimis, alieno periculo cibum non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offerens se diceret: Ecce sum, ego peccavi, 79 et ego pastor malum feci, et iste grex quid fecit? Fiat manus tua in me. 35. Nam quid alia dicam, quod dolum meditan, tamquam non audiens, nullum sermonem referendum putabat: non respondebat conviciis: cum sibi demalediceretur, benedicebat? Ambulans in simplicitate, et superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum nos; tu eras qui producebas et inducebas Israel. Et
Abbreviated transcription (Latin):
suetus in inperio. pati¬
ens in c̃uitio. Ferre mu¬
gis promptus. quã re¬
ferre in iuricis. Ideo
tã corus ertt omnib
ut iuuenis ad regnũ &iã
inuitus peteree. Fesis¬
tens cogerecursenex
ne ƿelio int̃ e& asuis
rogaret᷑. Qđ malleNt
om̃s ꝓipso periclitari
bi gratis officus plebẽ
obligauerat primũ. ut
indiscordus populi exu¬
lare in ebron mallet.
Deinde ut &iã in hoste posi¬
tã uirtutem diligeret
iustitiã. &iã his qui arma
contras e tulerant aeq
ccsuis prestandã puta¬
r&. Deniq fortissimum
aduersepartis propug¬
ncitorẽ abnerducẽ &
inferentẽ pelicimircitus ẽ
& orante in pacis gratiã
uasꝑnatus. H onorcuit
conuiuio. interemptũ
insidiis doluit & fleuit.
ꝓsequutus exequias. ho¬
nestauit mortẽ. uultus
c̃scientie fidẽ pstitit quã
filio int̃hereditaria iu¬
ra transscripsit. Magis
sollicitus ne in nocentis
mortẽ inultã relinque¬
r&. quã quo suã mortẽ
doler& Non mediocre

Expanded text:
suetus in imperio, patisuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur, resistens cogeretur, senex ne praelio interesset a suis rogaretur; quod mallent omnes pro ipso periclitari,bi gratis officiis plebem obligaverat , primum, ut in discordiis populi exsulare in Hebron mallet, deinde, ut etiam in hoste positam virtutem diligeret: justitiam etiam his qui arma contra se tulerant aeque ac suis praestandam putaret: denique fortissimum adversae partis propugnatorem Abner ducem et inferentem praelia miratus est, et orantem pacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: interemptum insidiis doluit et flevit, prosecutus exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam mortem doleret. 34. Non mediocre
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendat gritiã. Aut
siquid periculum suum
ꝓuniuersa plebe cufe¬
rat. Non ẽ dubiũ qd tan¬
cũ caritatis aplebe ine¬
ũ refundat᷑ ut populus
salutẽ ei & gratiã sibi
p̃ferat. quantas morses
cipopulo in latcis ab sol¬
uebat contumelicis. & cũ
dñs in insolentes uindi¬
careuellet sed tam̃ pro
populo offerebat frequen¬
ter. ut indignationidiui¬
neplebem subducer&. Quã
mit tisermone posł iniu¬
rias apellabat populũ
consolabat᷑ in laborib
deliniebat oraculis. fo¬
uebat operib & cũ dõ
c̃stant̃ loquer&. homi¬
nis tam̃ humili & gra¬
ca opellatione affu¬
risolebat. Merito aesti¬
matas ẽ supra homines.
ut & uultũ ei. N̾pos seNT
intendere. & sepultu¬
Quia sic sibi totius plebis
m̃tis deuincxercit. ut
plus eũ ꝓmansuetudi
tis admirarent᷑. Quid
dulus corde. fac ilisud¬
fectu: anteregnũ seꝓ
omnib: offerebat rex
cũ omnib: aequabat suã
militiã & pcirtiebat᷑ do¬
lorẽ Fortis inplio man¬

Expanded text:
comprehendat gratiam: aut comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepultuquia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro mansuetudintis admirarentur . 32.dulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, man
Abbreviated transcription (Latin):
ut explurib: ut ilitatis col¬
ligamus profectũ acpri¬
mum no uerimus. Nichil
tam utile quã diligi.Ni¬
chiltã in utile quã ̾ama¬
ri. Nã hodio haberi exi¬
ticle acnimis capitale
arbitror. Itaq idagamus
ut omni sedulitate cõmen¬
demus existimationẽ opi¬
nionẽq nrcim̃ acprimũ pla¬
ciditate m̃tis & animibe¬
nignitate influcams in af¬
fectuhominum. Popula¬
ris enĩ & grataẽ omnib
bonitas. Nichilq qđ tam
tur sensib easimansue¬
tudine morũ a facili¬
tate tũ mode ratione
sermon ꝗs uerborum ho¬
nore. patientiꝗꝗs ermo¬
nũ uice modes tieq ad iu¬
uetur gratia. Incredibi¬
lequantũ ꝓcedit adcumu¬
lum dilectionis. Legimus
enĩ n̾solũ in priuatis. sed
& ic̃ in ipsis regib quan¬
tũ facilitas blande udfa¬
bilitatis ꝓficerit. aut su¬
ꝑbia uerborumq: offu¬
eric tumor. ut regna ip¬
salabefactur& & po¬
testa tẽ soluer& lam
siquis consilio usuminis¬
terio officus popular&

Expanded text:
ut ex pluribus utilitatis colut ex pluribus utilitatis colligamus profectum. 29. Ac primum noverimus nihil tam utile, quam diligi: nihil tam inutile, quam non amari; nam odio haberi exitiale ac nimis capitale arbitror. Itaque id agamus, ut omni sedulitate commendemus existimationem opinionemque nostram, ac primum placiditate mentis et animi benignitate influamus in affectum hominum. Popularis enim et grata est omnibus bonitas, nihilque quod tam nis sensibus. Ea si mansuetudine morum ac facilitate, tum moderatione sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit, aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ adquirim. quue
ducis fucultatib sed
mune ribu&ernis. In
quibus &tẽotatio lubrica.
sed constuns & ꝑpeluu
sit gratia. łsigitur utili¬
tas aliacorporalis. alia
pietatis sic ut diuis itapłs.
Corporulis enim exerci¬
tutio ad modicum inquid
utilis ẽ. pie tasciut̃. ad
omã ẽ utilis. Quid cut̃
tã honestum quã inte¬
gritas: quid tã decorũ
quũ in maculutum serua¬
recorporis & inuiolatũ
atq intamincitũ pudo¬
rem: quid &iũ tũ de co¬
rum. quã ut uiduauxor
defuncto coniugi. fidẽ
seruat: quid &iã hoc
ut ilius qđ regnũcȩ leste
adquiritur: Sunt enĩ
quis ecastruuer̃ prop¬
t̃regnũ cuelorũ. ł st¬
contuberniũ hones tu¬
tis & utilitatis. Sed ex¬
dẽ ꝗꝗutilitas quae ho¬
nestas. ldeo illiqui reg¬
num celorum uolebi&
omnib ci perire. Nquod
sibi utile querebut.
sedquod omnib Vnde
ordo quid ã nobis. & građ
facienđẽ & iam abhis
usitatis & cõmunib: ad
eaquaes pcellentia

Expanded text:
tatem acquirimus, quae tatem acquirimus, quae caducis facultatibus, sed muneribus aeternis; in quibus non tentatio lubrica, sed constans et perpetua sit gratia. 27. Est igitur utilitas alia corporalis, alia pietatis, sicut divisit Apostolus: Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, utilis est: pietas autem ad omnia utilis est . Quid autem tam honestum, quam integritas? Quid tam decorum, quam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque intaminatum pudorem? Quid etiam tam decorum, quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem servet? Quid etiam hoc utilius, quo regnum coeleste acquiritur? Sunt enim qui se castraverunt propter regnum coelorum . Ccontubernium honestatis et utilitatis, sed eadem quoque utilitas, quae honestas. Ideo et ille qui regnum coelorum volebat omnibus aperire, non quod sibi utile quaerebat, sed quod omnibus. Unde ordo quidam nobis et gradus faciendus est, etiam ab his usitatis et communibus ad ea quae sunt praecellentia;
Abbreviated transcription (Latin):
nestũ ẽ. Liqu& igitur qđ
honestum ẽ utile eẽ. & qđ
atile honestũ & quoduti¬
le iustũ & qđ iustũ ut ile.
Neq enĩ mihiadmercuto¬
res lucri cupidine auuros
sedadfilios sermo ẽ & ser¬
mod eofficiis. quue uobis
quos eligi i ministerium
dñi inculcure gestio at¬
q: infundere ut eaque
m̃tib acmorib urĩs usu
atq institutione in oli
sermone ac disciplina
a periantur. Itaq de
ut ilitate dicturus ut¬
arillo uersiculo prophe¬
tico. Declinacor meum
intestimoniatua & rin
auuritit̃. Neutilitat is
sonus excitat pecuniue
cupiditat ẽ. Deniq aliqui
hubent. Declinacor me¬
ũ intestimoniaatua. &
adutilitatẽ. Hocẽ illã
quȩ stuũ nundinas
Aucupantẽ ut ilitutẽ.
Illã usuhominum ad pe¬
cunue studia in flexũ
ac deriuatã. Uulgo enim
hoc solum dicunt utile.
qđ questiosum nosuut̃
de eo tractumus ut ilita¬
te. quue dãnis quuerit᷑
ut xp̃m lucremur cuius
questus ẽ pi&as cũ suf¬
ficientia Magnus pro¬
fectoquestus quopie¬

Expanded text:
tur quod honestum est, utile esse; et quod utile, honestum: et quod utile justum; et quod justum, utile. Neque enim mihi ad mercatores lucri cupidine avaros, sed ad filios sermo est, et sermo de Officiis, quae vobis quos elegi in ministerium Domini, inculcare gestio atque infundere; ut ea quae mentibus ac moribus vestris usu atque institutione inolitaetiam sermone ac disciplina aperiantur. 26. Itaque de utilitate dicturus, utar illo versiculo prophetico: Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam ; ne utilitatis sonus excitet pecuniae cupiditatem. Denique aliqui habent: Declina cor meum in testimonia tua, et non ad utilitatem; hoc est, illam quaestuum nundinas aucupantem utilitatem, illam usu hominum ad pecuniae studia inflexam ac derivatam. Vulgo enim hoc solum dicunt utile, quod quaestuosum: nos autem de ea tractamus utilitate, quae damnis quaeritur; ut Christum lucremur, cujus quaestus est pietas cum sufficientia . Magnus profecto quaestus, quo pie
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitas. Erga ipsosq̃q
pcup eres m̃surãtenere
ut abundes plurib Nc̃ lici¬
andifcuioris gratia ultramo¬
dũfluere quicdex affectu
puro cafincera promit hoc
ẽdecorũ ñ suꝑflucis aedifica¬
tiones ad gredi. nec p̃t mit¬
tere necessaricis & muxime
sacerdoti hocc̃uenithorna¬
redĩtẽplũ decore congruo
resplendeat. impensus
misericordie conuentes
frequentare quantũ opor¬
tecit largiriperegrinis N
suꝑ flua sed cõpentia. Nre¬
dundantia sed c̃gruahu¬
manitati. Nesũptu puupe¬
rũ alien ã sibiquerut gra¬
tiã nec restrictionẽ
ergaclericos aut indul¬
gentiorẽ sep̃beut. Ate¬
rũ enĩ in humanũ alte¬
rũ ꝓꝰgͥũ siaut sũptus desit
neces sitciti. quosasordi¬
dis negoticitionis ciucu¬
pus retrahere debecis aut
uoluptatis suꝑ flua. Quin¬
& iũ uerborũ ipsorũ & p̃cep¬
torũ eẽ m̃surã conuenit.
ne aut nimia remissio ui¬
deat᷑. aut nimia seueritas.
Pleriq: enĩ remissiores ma¬
luN eẽ ut uide aintboni. eẽ.

Expanded text:
liberalitas erga ipsos quoque pauperes mensuram tenere, ut abundes pluribus: non conciliandi favoris gratia ultra modum fluere. Quidquid ex affectu puro ac sincero promitur, hoc est decorum: non superfluas aedificationes aggredi, nec praetermittere necessarias. 111. Et maxime sacerdoti hoc convenit, ornare Dei templum decore congruo, resplendeat: impensas misericordiae convenientes frequentare: quantum oporteat largiri peregrinis; non superflua, sed competentia: non redundantia, sed congrua humanitati; ne sumptu pauperum alienam sibi quaerat gratiam, nec restrictiorem erga clericos aut indulgentiorem se praebeat. Alterum enim inhumanum, alterum prodigum; si aut sumptus desit necessitati eorum quos a sordidis negotiationis aucupiis retrahere debeas: aut voluptati superfluat. etiam verborum ipsorum et praeceptorum esse mensuram convenit; ne aut nimia remissio videatur, aut nimia severitas. Plerique enim remissiores malunt esse, ut videantur boni esse:
Abbreviated transcription (Latin):
replurimũ. Sedhanc uolum:¬
briã sine ullatione nesim¬
plicititẽ acpuruttẽ allo¬
qui deceut sermonis adulatio.
Forma enĩ eẽ debemꝰ celeris N
solũ in opere sed &iã in sermone.
incastitute acfide. quales ha¬
bere uolumꝰ taless imꝰ. & qua¬
lẽaffectuh abem talẽ aperi¬
amꝰ. Neq diccimꝰ incordenrõ
uerbũ iniquũ qđ cibsc̃diputem
silentio quiaudit in oculta
dicta quio culta fec & cognos¬
cit secretauiscerũ. qui sensũ ui¬
scerib: infudit Ergotã quã sub
oculiscstituti iudicis. quicꝗd
gerimꝰ in luce positũ putem V
omnib: manifescet. Plurimũ¬

Expanded text:
re plurimum. Sed hanc volumure plurimum. Sed hanc volumubriam sine ulla adulatione, ne simplicitatem ac puritatem alloquii dedeceat sermonis adulatio; forma enim esse debemus caeteris non solum in opere, sed etiam in sermone, in castitate ac fide. Quales haberi volumus, tales simus: et qualem affectum habemus, talem aperiamus. Neque dicamus in corde nostro verbum iniquum, quod abscondi putemus silentio; quia audit in occulto dicta, qui occulta fecit: et cognoscit secreta viscerum, qui sensum visceribus infudit. Ergo tamquam sub oculis constituti judicis, quidquid gerimus, in luce positum putemus, ut omnibus manifestetur
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃tra iniquatcis destituit.
atq: inpugnat. Exẽplonob̵ ÷
scriptura quedicit. quici
cũpopulus isr ł postmortẽ
sclomonis rogcss& filiũ ei
roboã ut releuar& ceruices
eorũ aseruitute dura & pan¬
niimperii tẽperar&sterili¬
tatẽ illũ spr&o senilic̃silio.
desuggestione adulescentiũ
responsũ de disse huimodi.
Qui & onus adiceret suꝑpa
triũ iugũ & leuiora graui¬
orib supplicus mutar&. quo
responso ex cisperati res¬
ponder̃ populi Nẽ nob̵
portio cũ dauit. neq here¬
ditcis infiliis iesse. reuer¬
imperiaac̃sirmat & iniustitia
dissolucit. Nã quomoclopo¬
tes ł malitia regnũ posside¬
Ire
quae neunã quidẽ priuatũ potest
regere samiliã sũma igic benig¬
nitate opuse Vnsolũ puplicagu¬
b nacula sede&liã priuatũ iu¬
reteneamur. Plurimũ iuu&
beniuolentia quae om̃sstud&
beneficus aplecti. deuincere
officus obpignerare gratia
Ad ftibilitatẽ ꝗꝗ sermonis dixi¬
mładc̃cilian dã gratiã uule¬

Expanded text:
s destituit atque impugnat. Exemplo nobis est Scriptura quae dicit quia cum populus Israel post mortem Salomonis rogasset filium ejus Roboam, ut relevaret cervices eorum a servitute dura, et paterni imperii temperaret austeritatem, illum spreto senili consilio de suggestione adolescentium responsum dedisse hujusmodi, quia et onus adjiceret super patrium jugum, et leviora gravioribus suppliciis mutaret . 94. Quo responso exasperati responderunt populi: Non est nobis portio cum David, neque haereditas in filiis Jesse. Reverimperia confirmet, et injustitia dissolvat. Nam quomodo potest malitia regnum possidere, quae ne unam quidem privatam potest regere familiam? Summa igitur benignitate opus est, ut non solum publica gubernacula, sed etiam privata jura tueamur. Plurimum juvat benevolentia, quae omnes studet beneficiis amplecti, devincire officiis, oppignerare gratia. 96. Affabilitatem quoque sermonis diximus ad conciliandam gratiam vale
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem. Nihilcarita¬
tedulcius. Nihil pace
gratius. Etuosipsi scitis
quod praeceteris. uos
semperdilexi &diligo
quasiunius patris filii
co aluistis in affectu ger¬
manitatis. Quaebona
sunt ten&e : et ds̃pacis
et dilectionis erit uobis¬
cum in dño ihũ. Ciu est
honor gloria magnifi¬
centia potestas cum
lorum AMEN

Expanded text:
invicem. Nihil charitainvicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace gratius. Et vos ipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, magnificentia, potestas, cum lorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat. fides interim
salua est. Inprȩssio ñẽ
formidini quia resnon¬
est fidespericlitabat᷑¬
Filii fugite in probosca¬
uete inuidos. Inter in¬
probum et inuidum.
hoc interest. in probus
suo delectatur bono :
inuidus torqueturali¬
eno. Ille diligit mala
hicbona odit. Vt pro¬
pe. tolerabilior sit qui
sibi uult bene. quam
quimale omnibus. Filu
ante factum cogitate.
et cum diutius cogita¬
ueritis. tunc facite qđ
probatis. Laudabilis
mortiscumoccasiodat᷑
rapienda est. Illico di¬
latata gloria fugit nec
aduersariis amoremad¬
quisiuit qm̃celebrauit
paschadñi cum ess& an¬
norum decem et octo
quemadmodum nemo
ante eum. Telo itaque
uicit superiores. Ita&
uos filii. telum dĩ sumi¬
te Exquirat uosdĩ zelus
& deuor&. ut unus quisq
urm̃ dicat. ex quisi uit
me zelus domus tuae.
dñs ait. Telus domus
tuae comeditme.
Siergo dĩ zelus noniste
humanus inuidiam ge¬
nerat. sit interuos pax
quae superat omnem
sensum. Amate uos

Expanded text:
acceperat. Fides interim acceperat. Fides interim salva est: impressio non est formidini; quia jam res, non fides periclitatFilii, fugite improbos, cavete invidos. Inter improbum et invidum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasio datur, rapienda est illico. Dilata gloria fugit, necadversariis amorem acquisivit; quoniam celebravit pascha Domini, cum esset annorum decem et octo, quemadmodum nemo ante eum . Zelo itaque ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus et devoret; ut unusquisque vestrum dicat: Exquisivit me zelus domus tuae .Dominus ait: Zelus domus tuae comedit me . Sit ergo Dei zelus, non iste humanus quem invidia generat. 155. Sit inter vos pax, quae superat omnem sensum. Amate vos
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus regales impe¬
tus prouiduarum immo
omnium depositis certa¬
men subierimus. Com¬
mune hoc uobiscummihi
recens exemplum eclãe
ticinensis proferam quȩ
uiduae depositum qđ
susceperat amit tere
periclittibatur. Inter¬
pellantte enim eo qui
sibi illud imperiali. re¬
scripto uindicare cupi¬
ebat: clerici contende¬
bant auctoritatem.
honorati quoq & inter¬
cessores dati nom posse
praeceptis imperatoris
obiuari ferebant. Lege¬
batur rescripti forma
directior magis troffi¬
ciorum statuta agens
in rebus imminebat.
quid plura traditũ
erat tamen communi¬
cato mecum consilio ob
depositum uiduae cogno¬
uerat. Quodubi non
potuit auferri. receptũ
subciro grafoest. postea
iterum flagitabatur
excrrografo. Praeceptũ
imperator iterauerat
ut ipse persemetipsum
nos conuenir&. Nega¬
tum ẽ. & exposita diui¬
naelegis auctoritate
& serielectionis & helio¬
dori periculo uixtandẽ
rationem imperator
accepit. Post &iam tẽp¬
tata fuerat obreptio.

Expanded text:
adversus regales impeadversus regales impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen subierimus. Commune hoc vobiscum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, obdepositum viduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio;
Abbreviated transcription (Latin):
tesei quõ subprȩmum
gerebant sp̃m. Rogante
ittiq sacerdote summo.
idem iu uenes iterum
heliodoro apparuerur.
Isdemamicti uestibus
et dixerunt ad eum.
Oniae summosacerdoti
gratias age. propter quẽ
tibi uittẽ reddita. Tu
autem expertus dĩfla¬
gella : uade etnuntia
tuis omnib: quantam cog¬
noueris templi religionẽ
& dĩpotestatem His
dictis non conparuerur
helio dorusiteq recepto
spũ hostiam dño optulit
oniae sacerdoti gratias
egit : et cum exercitu ad
regem re uertit dicens.
Siquidem habes hostẽ
aut insidiatorem rerũ
tuarum illuc illũ dirige
& flagellatum recipies
eum. Seruanda ẽ igitur
filii depositis fides: ad hi¬
benda diligentia aegre¬
giȩ hincurm enitescit
minis terium si suscepta
in praessio potentis. quẽ
uel uidua uel orfanitole¬
rare non queant. ecđae
subsidio cohibeatur. si
ostendatis plus apuduos
mandatum dñi. quam
diuitis ualere gratiam.
Meministis ipsi quoties

Expanded text:
tes ei, quoniam supremum tes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quam vel vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties
Abbreviated transcription (Latin):
indĩtemplotuta fidei
seruaretur custodia. Ac¬
cinctaeq: muli eres pectus.
& clausȩ uirgines pulsa¬
bantianuam. Ad mu¬
ros alii currebant ꝑfe¬
nestras aluperspectabar.
omnes ad caelum tende¬
bant manus orantes ut
suis dñs adess& legibus.
Hliodorus autem nechis
territus quod intenderat
urguebat: & satellitibus
suis erarium sepserat. Cũ
subito apparuit illi terri¬
bilis aequaes. Armis prȩ¬
fulgens aureis. Aequus
autem eius. erat insignae
ornatus opertorio. Alii
quoq duo iuuenes appa¬
ruerunt inuirtute indita
decore grato cum splen¬
doregloriae speciosi a mic¬
tu qui circumsteterurT
eum. & utraq: exparte
flagellabant sacrilegũ
si neulla intermissione
continuato uerbere
quid multa: circum¬
fusus caligine interram
concidit. et euidentidi¬
uinae operationis indicio
exanimatus iacebat. nec
ulla spesi neo residebat
salutis. Ab oria ẽ lȩti¬
tia metuentib: metus
superbis deiecti q: ex ami¬
cis helio dori quidam
rogabant uitam poscen¬

Expanded text:
in Dei templo tuta fidei in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines pulsabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus superbis: dejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscen
Abbreviated transcription (Latin):
intemerata maneant
sineulla feruentur offen¬
sione. Nonsolum uidu¬
arum. sed &iam omniũ.
F idesenim exhibenda est
duarum nomine : sicut
in libris machabeorum
legimus. commendatũ
templo omneseruatũ ẽ.
Nam cumindiciũ factũ
ess& pecuniarum quas
in templo hiero solimis
maximas reppeririposse
simonnefarius anthio¬
choregi prodidit mis¬
sus inhierus alem helio¬
dorus ad templum uenit¬
& summos acerdoti a pe¬
ruit indicii inuidiam
& aduentus sui causam.
Tunc sacerdos deposita
essedixit. uiduarum
uic tualia & pupillorũ¬
Cum heliodorus ereptũ
iraeuell& & regis uindi¬
care commodis. sacerdo¬
tes ante altare iactaaue¬
runt seinduti sacerdo¬
talesstolas & dm̃uiuũ
quidedepositis legem de¬
derat flentes inuocabart
custodemse praeceptorẽ
presta resuorum. Vul¬
tus uero & color sum mi
sacerdotis inmutatus.
declarabat doloremani¬
mi & mentis intente solli¬
citudine łlebantom̃s
quo din contemptum lo¬
cus uenturus for& si nec

Expanded text:
intemerata maneant, intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum viduarum, sed etiam omnium; fides enim exhibenda omniduarum nomine, sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pupillorucum Heliodorus ereptum ire vellet, et regis vindicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et Deum vivum qui de depositis legem dederat, flentes invocabant, ut custodem se praeceptorum praestaret suorum. Vultus vero et color summi sacerdotis immutatus declarabat dolorem animi, et mentis intentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec
Abbreviated transcription (Latin):
ta crimenẽ. Sinuero
pauperibus erogeat cap¬
tiuum redimit miseri¬
cordia ẽ. Nemoenim
potest dicere curpauꝑ
uiuit. Nemo potest quȩri
quia captiui redẽptisurł
Nemo potest accusa requia
templum dĩ est aedificatũ
nemopotest in dignari
quiahumanis fidelium
reliquiis spatia lcexata st̃.
Nemopotest dolere quia
insepulturis christianorũ
requies defuctorũ est. In
histrib: generib: uas a ecđȩ
&iaminitiatam confrin¬
gere conflareuendere
lic& Opus ẽ ut deecclesia
mystici poculi forma non
exeat nea dusus nefarios
sacri calicis minis terium
transferatur. Id eo intra
ecdesiam primũ quaesita
sunt uasa qua e iniciata
Non essent deinde com¬
minuta postremo con¬
flata perminutias eroga¬
tionis dispensata egenti¬
bus captiuorum quoque
praetiis profeceruN
quod si de sunt noua &
quae nequaquam ini¬
ciatacuideantur: in hu¬
iusmodi quos supra dixi¬
mus om̃a arbitrorpie
posse conuerti. Illud¬
sane diligentertuendũ
est ut depositaui duarũ

Expanded text:
ta, crimen est: sin vero ta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vivit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra Ecclesiam primum quaesita sunt vasa quae initiata non essent: deinde comminuta, postremo conflata, per minutias erogationis dispensata egentibus, captivorum quoque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, in hujusmodi usus, quos supra diximus, arbitror omnia pie posse converti. sane diligenter intuendum est, ut deposita viduarum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Hisuntthesauri
ecclesiae. & uerethes auri
liores thesauros hab&
xp̃s quam eos inquibus
seessedixit : Sicenim
scriptum ẽ. Esuriui &
dedistimi hi manducare.
Sitiui. & dedistismihi
bibere. Hospeseram &
collegistisme. Quodenĩ
unihorum fecistis. mihi
fecistis. Quos meliores
ihs̃ hab& thesauros quã
eos in quib: amat uideri
hosthesauros demonstra¬
uit laurentius. & uicit
quodeos nec persecutor
potuit auferre. Itaq
io achim quiaurum
in obsidioneseruabat
Nec dispensabat alimo¬
niȩ conparandȩ & au¬
rum uidit eripi. & in
captiuitatem deduci.
Laurentius qui aurum
ecclesiae maluit erogare
pauperibus quam per¬
secutor reseruare : pro
singulari suae interprȩ¬
tationis uiua citate. sa¬
crammar trrii accepit
coronam Num quid
dictum ẽ scõ laurentio
Non debiustiero gare
thesauros eccłae: uasa
sacramentorum uinde
re opus ẽ. ut quis fide
sinicera & perspicaciꝓ
uidentia munus hocim¬
pleat. Sane sunsua ali¬
quis deriuat emolumen¬

Expanded text:
dicens: Hi sunt thesauri dicens: Hi sunt thesauri Ecclesiae. Et vere thesauri,liores thesauros habet Christus, quam eos in quibus se esse dixit? Sic enim scriptum est: Esurivi, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et colleuni horum fecistis, mihi fecistis . Quos meliores Jesus habet thesauros, quam eos in quibus amat videri? 141. Hos thesauros demonstravit Laurentius, et vicit, quod eos nec persecutor potuit auferre. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare pauperibus, quam persecutori reservare, pro singulari suae interpretationis vivacitate sacram martyrii accepit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumen
Abbreviated transcription (Latin):
est Tuncuas dominici
sanguinis agnoscitur: cũ
in utroq: uiderit redẽp¬
tionem ut calix ab hoste
redimat : quossanguis
a peccato redemit: Quã
pulchrum utcumag¬
mina peccatorum ab
ecclesia redimuntur
dicatur. Hos xp̃srede¬
mit Ecceaurum quõd
probaripotest. ec ceau¬
rum utile. ecceaurum
xp̃i quod a morte liberat
ecceaurum quo redimi¬
tur pudicitia. seruatur
castittas. Hosergo malui
uobis liberos tradere
quamaurum reseruare:
Hic numerus captiuo¬
rum. hicordo praestan¬
tior ẽ. quanspecies pocu¬
lorum. Huic muneri ꝓ¬
ficere debuit aurum re¬
demptoris. ut redimer&
periditantes. A gnosco
infusum auro sanguinẽ
xp̃i. Nonsolũ inrutilasse
uerum &iam diuinae
operationis in praessisse
uirtutem redemptionis
munere. Taleaurum
sc̃smartyrlau rentius
dño reseruauit. a quo
cum quaererentur thes¬
auri eccłae promisit se
demonstraturum se¬
quentidie pauperesdux̃
Interro gatus ubies seN
thesauri quos promise¬
rat ostendit pauperes

Expanded text:
est. Tunc vas Dominici est. Tunc vas Dominici sanguinis agnoscitur, cum in utroque viderit redemptionem; ut calix ab hoste redimat, quos sanguis a peccato redimit. Quam pulchrum, ut cum agmina captivorum ab Ecclesia redimuntur, dicatur: Hos Christus redemit! Ecce aurum quod probari potest, ecce aurum utile, ecce aurum Christi quod a morte liberat, ecce aurum quo redimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos ergo malui vobis liberos tradere, quam aurum reservare. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris, ut redimeret periclitantes. Agnosco infusum auro sanguinem Christi non solum irrutilasse, verum etiam divinae operationis impressisse virtutem redemptionis munere. 140. Tale aurum sanctus martyr Laurentius 104 Domino reservavit, a quo cum quaererentur thesauri Ecclesiae, promisit se demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
Aurum ecclesiab ab & non
ut seru & sedut ero g& ut sub¬
ueniat in neces sit atibus
Quid opus ẽ custo dire quod
nihil adiuuat:: An ignoram
quantum auri atq: argen¬
ti detemplo dnĩ assirii
sus tulerint : Non ne melius
conflant sacerdo tes prop¬
ter alimoniam pauperũ.
si alia subsidia desint quã
sacrilegus contaminatis¬
port& hostis : Non ne
dicturus ẽ dñscurpassus. ẽ
tot in opes famemori : &
certe habebas aurũminis¬
trasses alimoniam. Cur
tot captiui deducti in con¬
mertio sunt Nec redempti
ab hoste occisi sunt : melius
fuerat ut uasa uiuentium
seruares quam metallorũ.
His non poss& responsum
referri. Quid enimdice¬
res: timui netemplodĩ
ornatus deess&. respon¬
der&. Aurum sac ram̃ta
Nonquerunt Neq auro
placent qua e auro non
emuntur. Ornatus
sacramentorum : redẽp¬
tio captiuorum ẽ. Vere
illa sunt uasa prȩtiosa
quaeredimunt animas
a morte : Illeuerus thes¬
aurus ẽ h̃i : quio perat᷑
quod sanguis eius operatus

Expanded text:
Aurum Ecclesia habet ; non Aurum Ecclesia habet ; non ut servet, sed ut eroget, et subveniat in necessitatibus. Quid opus est custodire quod nihil adjuvat? An ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerint ? Nonne melius conflant sacerdotes propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam ut sacrilegus contaminata asportet hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame mori? Et certe habebas aurum, ministrasses alimoniam. Cur tot captivi deducti in commercio sunt, nec redempti, ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium servares, quam metallorum. 138. His non posset responsum referri. Quid enim diceres: Timui ne templo Dei ornatus deesset? Responderet: Aurum sacramenta non quaerunt: neque auro placent, quae auro non emuntur. Ornatus sacramentorum redemptio captivorum est. Vere illa sunt vasa pretiosa, quae redimunt animas a morte. Ille verus thesaurus est Domini, qui operatur quod sanguis ejus operatus
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiae. ut conpatia¬
mur alienis calamitatibus
Necessitates aliorum
quantum possumus iuue¬
mus & plus interdũ possu¬
mus Melius ẽ enim ꝓmi
sericordia causas praestare
uel inuidiam perp&i : quã
pretendere inlementiam.
utnos aliquando in inuidi
am incidamus. quod con¬
fregerimus uasamistica.
ut captiuos redimeremus
quod arrianis displicere
poterat. Nectã factum
displicer&. quam ut ea&̃
quod in nobis reprȩhende¬
retur. Quis autem ÷ tam
durus inmitis ferreus. ciu
displiceat quod homo redi¬
mitur amorte femina ab
in puritatibus barbarorũ
quae grauio resmortesuNt
adulescentulȩ uel pueruli
uel infantes abidolorum
contagiis quib: mortis m&u
inquinabantur : quam cau¬
samnos. & sinoꝵ sineratione
aliquagessimus. Tamenita
in populo ꝓsecuti sumus ut
confiteremur multoq: fuis¬
se commodius adstrueremꝰ:
ut animas dño quam aurũ
seruaremus Qui enimsine
auromisit apłõs. ecdesias
sineauro congregecuit.:

Expanded text:
misericordiae, ut compatiamisericordiae, ut compatiamur alienis calamitatibus , necessitates aliorum, quantum possumus, juvemus; et plus interdum quam possumus. Melius est enim pro misericordia causas praestare, vel invidiam perpeti, quam praetendere inclementiam; ut nos aliquando in invidiam 103 incidimus, quod confregerimus vasa mystica, ut captivos redimeremus, quod arianis displicere potuerat; nec tam factum displiceret, quam ut esset quod in nobis reprehenderetur. Quis autem est tam durus, immitis, ferreus, cui displiceat quod homo redimitur a morte, femina ab impuritatibus barbarorum, quae graviores morte sunt: adolescentulae, vel pueruli, vel infantes ab idolorum contagiis, quibus mortis metu inquinabantur? 137. Quam causam nos etsi non sine ratione aliqua gessimus; tamen ita in populo prosecuti sumus, ut confiteremur, multoque fuisse commodius astrueremus, ut animas Domino quam aurum servaremus . Qui enim sine auro misit apostolos, Ecclesias sine auro congregavit.
Abbreviated transcription (Latin):
um quam aduersus ius¬
tidam. Sed in omnibus
gestis & operibus cus¬
todiamus eam. Solui
habeamus unanimes sim
humilitatem sequamur.
Alterutrum existiman¬
tes superiorem sibi hecẽ
humilitas. Sinil sibi quis
ad rog& & inferiorẽ se. ẽẽ
excistim&. Ep̃sut menbris
suis uititur dericis. & maxi¬
me ministris qui sunt uere
filii quem cuiq: uiderit
aptum muneri eideput&
Cum dolore amputatur
&iam quae putruit pars
corporis: & diutractatur
si potest sanari medica¬
mentis. Si non potest
tunc a medicobono abs¬
ciditur. Sic ep̃i affectus
boniẽ. Vt opt& sanare
infirmos. Serpentia au¬
ferre ulcerit adurere
aliqua non abscidere.
postremo quod sanari
non potest. cũ dolore
abscidere : Vnde pul¬
cherrimum illut prȩceptũ
magis emin&. ut cogitemus
non que nostrasunt. Sedq:
aliorum. Hoc enim modo
nihilerit . quod uelirati nr̃o
indulgeamus affectui. uel
fauentes nrae plus iusto tri¬
buamus aliquid uoluntati
Hoc maximum incentiuũ

Expanded text:
umquam adversus jusumquam adversus justitiam, sed in omnibus gestis et operibus custodiamus eam. 134. S habeamus, unanimes simus, humilitatem sequamur, alterutrum existimantes superiorem sibi. Haec est enim humilitas, si nihil sibi quis arroget, et inferiorem se esse existimet. Episcopus ut membris suis utatur clericis, et maxime ministris qui sunt vere filii; quem cuique viderit aptum muneri, ei deputet. 135. Cum dolore amputatur etiam quae putruit pars corporis, et diu tractatur, si potest sanari medicamentis: si non potest, tunc a medico bono absciditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet sanare infirmos, serpentia auferre ulcera, adurere aliqua, non abscidere: postremo quod sanari non potest, cum dolore abscidere. Unde pulcherrimum illud praeceptum magis eminet, ut cogitemus non quae nostra sunt, sed quae aliorum . Hoc enim modo nihil erit, quod vel irati nostro indulgeamus affectui, vel faventes nostrae plus justo tribuamus aliquid voluntatiHoc maximum incentivum
Abbreviated transcription (Latin):
funes intextis neruis uelut
mollicas partifiladisrupit
is superienua mulieris in¬
fixaceruice truncatus in¬
uicti crinisornatum. p̃ro¬
gcitiuuac̃ siue uirtutis cmisit.
influx̃ pecunia ingremiũ
mulieris & auiro discessit
gratia fercilis. Igit᷑ au&¬
ritia in lecebrosapecunia
quae habentes contami¬
nat. Non habentes non
iuicit. ł stotam̃ ut aliquan¬
do cad iuu& pecunia. Infe¬
rioraẽ tam̃ & ipsũ deside¬
siderantẽ . quid ad eũ qui
ñ desiderat quiũ requirit
qui cuuxilio ei u indig&.
studio uflectit᷑ quidad
alio sit ille copiosior qui
hab& Nũquid idcircoho¬
nestior qui hab& qđ hones¬
tas plerũq amittit᷑ quiha¬
b& qđ custodiat magis quã
qđ posside at. Vlluc enĩ pos¬
sidemus quo utimur. qđ
aut̃ ultrausũ ÷ Nonutiq
hab& possessionis fructũ.
sũmã. Nouimus quod
pecunie contẽptus. ius¬
titiae formasit. Et ideo a¬
uaritiã declinaredebe¬
mi & omnistudio inten¬
dere nequid faciam us

Expanded text:
funes intextis nervis velut funes intextis nervis velut mollia sparti fila disrupit; is super genua mulieris inflexa cervice truncatus, invicti crinis ornatum, praerogativam suae virtutis amisit. Influxit pecunia in gremium mulieris, et a viro discessit gratia . 132. Feralis igitur avaritia, illecebrosa pecunia, quae habentes contaminat, non habentes non juvat. Esto tamen ut aliquando adjuvet pecunia, inferiorem tamen et ipsam desiderantem. Quid ad eum qui non desiderat, qui non requirit, qui auxilio ejus non indiget, studio non flectitur? Quid ad alios, si sit ille copiosior qui habet? Numquid idcirco honestior; quia habet quo honestas plerumque amittitur, quia habet quod custodiat magis quam quod possideat? Illud enim possidemus quo utimur: 102 quod autem ultra usum est, non utique habet possessionisummam novimus quod pecuniae contemptus justitiae forma sit; et ideo avaritiam declinare debemus, et omni studio intendere, ne quid faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
oblatus cinõnegarer̾ potuit.
sed prodidit futurũ. Uetus
igitur & antiqua auaritica
ẽ qua ecũ ipsis diuinelegis
coepitorculis. immo ꝓpt̃
ipsã reprim̃dãlex dilata ÷
Propt̃ auaritiã balach. pu¬
tauit balahã p̃mus pos¬
setẽptari. ut male dicer&
populũ patrũ &uicis sec aua¬
ritia Nisidñs amaledicto
eũ cibstinere u&uiss&. Prop¬
t̃auaritiã pcipitcitus a¬
cham in exitiũ deduxerat
totã plebẽparentũ. Itaq
ihsnaue quipotuit solẽ
statueren proceder&. a
uaritiãhominũ N potuit
sistere neserper&. Aduo¬
cẽ ei. solst&it. auaritiar
st&it Sole itaq stantem
c̃fecit iħs triumphũ. aud¬
ritia autẽ ꝓcedente . pene
ami sit uictoriã. Quid for¬
tissimum omniũ samson.
Nonne da lilȩ mulieris cua¬
ritia decepit: Itaq ille
qui rugien temleonem ma¬
nibus discerpsit quiuinc¬
tus & alienigenis tradit᷑
sine ullo ad iutore solus
dissolutis uindulis mille
& his ꝑ emit uiros. qui

Expanded text:
oblatus Domino negare non potuit, oblatus Domino negare non potuit, sed prodidit furtum . 130. Vetus igitur et antiqua avaritia est, quae cum ipsius divinae legis coepit oraculis, immo propter ipsam reprimendam lex delata est. Propter avaritiam Balach putavit Balaam praemiis posse tentari, ut malediceret populum patrum: et vicisset avaritia, nisi Dominus a maledicto eum abstinere jussisset . Propter avaritiam praecipitatus Achar, in exitium deduxerat totam plebem parentum. Itaque Jesus Nave, qui potuit solem statuere, ne procederet , avaritiam hominum non potuit sistere, ne serperet. Ad vocem ejus sol stetit, avaritia non stetit. Sole itaque stante, confecit Jesus triumphum: avaritia autem procedente, pene amisit victoriam. 131. Quid fortissimum omnium Samson, nonne Dalilae mulieris avaritia decepit? Itaque ille qui rugientem leonem manibus discerpsit suis, qui vinctus et alienigenis traditus, sine ullo adjutore solus dissolutis vinculis, mille ex his peremit viros: qui
Abbreviated transcription (Latin):
rebeneficiũ  Vnde dñs ad
discipulos ait . Nolite possi¬
dere aurũ neq argentũ ne¬
q pecunic̃. quaue lut falce
pullulantẽ in pectorib:
humanis succidit augriti¬
tero matrissue portabat᷑
ait. Argentũ & cuirũ p̾habeo
sed qđ habeo dotibi. In nomi
neihũxpinatareni. surge
& ãbula ltaq pecuni c̃n̾de¬
¶Dit.
sanitate dedit. Quantome¬
lius ÷ salutehabere sine
pecunia quã pecuniasine
quã spertibat Sed haetuix
uitie c̃temtuis iNT. C&erũita¬
incubuer mores hominũ
admiratione diuiticrũ
ut ne monisidiues hono¬
redignus putet. Neq hic
recensusus. Sediãdudũ
qđ peius ÷ in oleuithocui¬
tiũ humanis m̃tib Si qui¬
dẽ cũ hiericho magna
ciuitas turbarũ sacer¬
dotaliãc sonocoriruis¬
uictoria cognouit infir¬
matã esse uirtutẽ popu
liꝑauaritiã atq curi
cupididitatẽ. Namcũ
despoliis urbis incense
sustuliss& archamues¬
tẽ aureã. & ducenta argenti
didragma & linguũ aureã

Expanded text:
re beneficium? 128. Unde Dominus ad re beneficium? 128. Unde Dominus ad discipulos ait: Nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam; ; quia velut falce, pullulantem in pectoribus humanis succidit avarititero matris suae portabatur, ait: Argentum et aurum non habeo: sed quod habeo, do tibi. In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Itaque pecuniam non dedit, sanitatem dedit. Quanto melius est salutem habere sine pecunia, quam pecuniam sine quam sperabat. Sed haec vix vitiae contemptui sint. incubuerunt mores hominum admiratione divitiarum, ut nemo nisi dives honore dignus putetur. Neque hic recens usus: sed jamdudum, quod pejus est, inolevit hoc vitium humanis mentibus. Siquidem cum Hiericho magna civitas tubarum sacerdotalium sono corruisvictoria, cognovit infirmatam esse virtutem populi per avaritiam, atque auri cupiditatem. Nam cum de spoliis urbis incensae sustulisset Achar vestem auream, et ducenta argenti didrachmata, et linguam auream,
Abbreviated transcription (Latin):
res qui ci non habenNT qđ res¬
tituan cũ ccceperiN remu¬
nerator ẽ nob faciunt dñm
quis eꝓpaupere obligan¬
dũ obtulit. Ad ipsũ q̃qͥ scłi
usũ consolatiobene ficui
fcictain pauperes maigis
quã in locupletas plusiu¬
ucit. Quia diues declinat᷑
beneficiũ & pud & eũ debi¬
torẽ eẽ gratice quin&iã
id qđ conlatũ ÷ sibimeritis
suis aarrogaat. qđ uelut de
tima uerit. It a incaccipien¬
dobeneficio. eo ipso qđ ac¬
ciperint diuites. dedisse
magis quã accepisse exis¬
timan. Pauperes uero & si
N̾hab& undereddat pe¬
cunia. refert gratiã. In
quo certũ ÷ qđ plusreddc&
quã cacceperit. Pecuniaenĩ
Nũ mosoluit᷑ gratianũ quã
exinainie. Red dendo uacuct᷑
pecunia gratia aut̃ & haben¬
De in de qđ diues refugit pau
to. sibiq subuentũ nhonori
suo delatũ putat. Donatos
sibi aarbitrat filios. uitã red¬
ditã. seruatã faimiliã Quan¬
to igit᷑ melius apudbonos.
quã capud ingratos loca¬

Expanded text:
res, quia non habent quod resres, quia non habent quod restituant, cum acceperint, remuneratorem nobis faciunt Dominum, qui se pro paupere obligandum obtulit. 127. Ad ipsum quoque saeculi usum collatio beneficii facta in pauperes magis quam in locupletes plus juvat; quia dives dedignatur beneficium, et pudet eum debitorem esse gratiae. Quin etiam id quod collatum est sibi, meritis suis arrogat, quod velut debtimaverit. Ita in accipiendo beneficio, eo ipso quod acceperint divites, dedisse se magis quam accepisse existimant: pauper vero etsi non habet unde reddat pecuniam, refert gratiam. In quo certum est quod plus reddat, quam acceperit; pecunia enim nummo solvitur, gratia numquam exinanitur. Reddendo vacuatur pecunia: gratia autem et habenDeinde quod dives refugit, pauper to, sibique subventum, non honori suo delatum putat: donatos sibi arbitratur filios, vitam redditam, servatam familiam. Quanto igitur melius apud bonos, quam apud ingratos loca