comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dod infirmum
fuit non conso¬
liastis. ⁊ quod egrotũ
non sanastis. Quod frac¬
tum ẽ non alligastis: ⁊
quod abiectun est non
reduxistis. Quod perierat
non quesistis: sed cũ au¬
steritate imperabatis eis
et cum potencia. Et disꝑ¬
se sunt oues mee. eo qued
nou esset pastor: et facte
sunt in deuoracione om¬
nium bestiaꝵ agri. ⁊ dis¬
perse sunt. Errauerunt
greges mei in cũctis mõ¬
tib ⁊ in uniuerso colle
excelso: ⁊ suꝑ omnẽ faciẽ
terre dispsi sunt greges
mei. Et non erat quĩ re¬
quireret: nõ erat in quã
qui requireret

Expanded text:
od infirmum fuit non consolidastis, et quod aegrotum non sanastis, quod fractum est non alligastis, et quod abiectum est non reduxistis, quod perierat non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis et cum potentia. et dispersae sunt oues meae, eo quod non esset pastor: et factae sunt in deuorationem omnium bestiarum agri et dispersae sunt. et errauerunt greges mei in cunctis montibus et in uniuerso colle excelso, et super omnem faciem terrae dispersi sunt greges mei. et non erat qui requireret: non erat, inquam, qui requireret
Abbreviated transcription (Latin):
dissipauit municiones
eius. Et repleuit in filia
iuda: humiliatũ et hu¬
miliatam. Uau. Et
dissipauit quasi ortum
tentorium suũ: demo¬
litus c̃ tabernaculũ suũ.
Obliuioni tradidit dñs
in syon festiuitatem et
sabbatum: ⁊ obprobrio
iu indignacione furoris
sui regem et sacerdotem.¬
Sai. Reppulit dñs alta¬
re suum. maledirit san¬
ctificacioni suc: tradidit
in manus ĩimici mu¬
ros turrium cius. Nocẽ
dederunt in domo diũ.
sicut in die solẽm. łi
raudi deus oratio¬
nem meam dũ
tribulor: a timore ĩumi¬
ci crue animã meam.
Seuierunt mimici in
martires. Quid orabat
ista uox corporis xpisti:
Hoc orabat ut eruerẽtur
ab iminicis: ⁊ non eos
possent occidere inmici.
Ergo exauditi non sũt.
quia occisi sũt ⁊ desecuit
deus contritos corde ser¬
uos suos. et sperantes in
se despexit: absit. Quis
eium inuocauit dnm.
et derelictus est. Quis spe¬
rauit nreũ: et desertus
ẽ ab eo: Exaudicbantur
ergo et occidebantur.⁊ ta¬
men ab ĩmcis eruebã¬

Expanded text:
ssipavit munitiones ejus, et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam. Et dissipavit quasi ortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum. Oblivioni tradidit Dominus in Syon festivitatem et sabbatum; obprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem Zain.  Repulit Dominus altare suum, maledixit sanctificationi suae: tradidit in manu inimici muros turrium ejus: vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemniaudi, Deus, orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis erueban
Abbreviated transcription (Latin):
inclitam iscł: et non ẽ
recordatus scabelli pedũ
suor in die furoris sui.
Rethe. Precipitauit
dũs nec peꝑcit. omnia
speciosa iacob destruxit
in furore suo municio¬
nes uirginis iuda deie¬
cit in terram: polluit re¬
gnum ⁊ principes cius.
Simob. Confregit mni¬
ra furoris omẽ cornu
isra el auertit retrorsum
dexteram suant a facie
mimici ⁊ succendit in
acob quasi ignẽ flam¬
me deuorantis in gyro.

Expanded text:
Israel, et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui.  Beth.  Praecipitavit Dominus, nec pepercit, omnia speciosa Jacob: destruxit in furore suo munitiones virginis Juda, et dejecit in terram: polluit regnum, et principes ejus.  Gimel.  Confregit in ira furoris sui omne cornu Israel: avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici: et succendit in Jacob quasi ignem flammae devorantis
Abbreviated transcription (Latin):
amicos meos: et
ipĩ deceperunt me. Sacer¬
dotes mei et seues mei ĩ
urbe consumꝑti sunt:
quia quesierũt cibũ
sibi. ut refocilarẽt am¬
main suam.Res. Ui¬
de dũc qm̃i tribulor.
uenter meus conturba¬
tus ẽ: subuersum ẽ cor
meum in meinet ipã:

Expanded text:
amicos meos et ipsi deceperunt me sacerdotes mei et senes mei in urbe consumpti sunt quia quaesierunt cibum sibi ut refocilarent animam suam RES vide Domine quoniam tribulor venter meus conturbatus est subversum est cor meum
Abbreviated transcription (Latin):
tur me. Om̃s inimiti
mei audierunt malũ
meum.: letati sũt qm̃
tu fecisti. Adduxisti dic
consolacionis.⁊ fient
similes mei . Thau. In¬
grediatur omne ma¬
lum eoꝵ coram te: et
uindenria eos. sicut uĩ¬
demiasti me propter
omĩs iniquit tes meaᷤ
Multi eni gemitus
mei: ⁊ cor incũ merens
Aseph. Quomodo ob¬
texit caligine ĩ furore¬

Expanded text:
inimici mei audierunt malum meum laetati sunt quoniam tu fecisti adduxisti diem consolationis et fient similes mei THAU ingrediatur omne malum eorum coram te et devindemia eos sicut vindemiasti me propter omnes iniquitates meas multi enim gemitus mei et cor meum maerens ALEPH quomodo obtexit caligine i
Abbreviated transcription (Latin):
lus esset rex sen¬
nacherib fugiens a iu¬
dea plagã quam cirta
eum deus fecerat propt
blasphemiã suam. et
iratus occideret multos¬
ex filiis isrl: thobias sepe¬
liebat corpora eorum.
Atubi nũciatum ẽ re¬
gi. ussit eum occidi: et
tulit omnẽ substanci¬
am eius. Thobias uero
cum filio suo ⁊ cũ uxo¬
re fugiens. nudus la¬
tuit: quia multi dili

Expanded text:
sus esset rex Sennacherib, fugiens a Judaea plagam, quam circa eum fecerat Deus propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens, nudus latuit, quia mult
Abbreviated transcription (Latin):
r huius nobis
lectioris uerbis
ut xpũs credi potuisset:
elegit solide subsistere
in se. ne humana opi¬
none raperetur ĩ aint̾
super se. Nam cõfessus
esti non negauit.con¬
fessus est quia non sũ
ego xpũs. Sed qui dixit
non sum. negauit pla¬
ne qd̃ non erat. sed riõ
onegauit qd̃ erat: ut ue¬
ritatem loquens. cius
inembrũ fieret. cuius
sibinomien fallaciter
non nsmparet. Cum
ergo non uult appetere
nõmen xpĩ. factus est
menibrum xp̃i: quia
dum humilitate suã
studuit humiliter ag¬
noscere. illius celsitudi

Expanded text:
 hujus nobis lectionis verbis,ut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius cel
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. Dixit do¬
minus ihũs discipulis
sius Bcati oclĩ: qui uidẽt
que uos uidetis. Et rel:¬
On oculi scribax
et phariseoꝵ. qui
sed illi beati oculi. qͥ eius
possunt cognoscere sacra¬
menta. De quibz dicitur:
et reuelasti ea paruulis.
Beati oculi paruuloꝵ: qui¬
bus et se ⁊ patrem filius
reuelare dignatur. Dico
enim uobis: qd̃ multi
uidere que uos uidetis. ⁊
non uiderunt. ⁊ audire
que auditis ⁊ nõ audie¬
runt. Abrahã exultauit
ut uideret diem xp̃i: et
uidit et gauisus est. ysa¬
ias quoq̃z et micheas. et
multi alii prophete uide¬
runt glĩam dni: qui et
propter ea uidentes sũt
appellati. Sed hii om̃s a
longe aspicientes ⁊ salu¬
tantes: per speculũ et in
engmate uiderũt. Aplĩ
autem in presenciarũ
habentes dum̃. conues¬
centesqz ei. ⁊ queq uo
luissent interrogando

Expanded text:
empore dixit Jesus discipulis suis: Beati oculi qui vident quae vos videtis, eton oculi scribarum et Pharisaeorum, qui sed illi beati sunt oculi qui ejus possunt cognoscere sacramenta. De quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis. Beati oculi parvulorum, quibus et se et Patrem Filius revelare dignatur. Dico enim vobis quod multi videre quae videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt. Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est: Isaias quoque et Micheas et multi alii prophetae viderunt gloriam Domini. Qui et propterea videntes sunt appellati; sed hi omnes a longe aspicientes, et salutantes, per speculum in enigmate viderunt. Apostoli autem in praesentiarum habentes Dominum convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando
Abbreviated transcription (Latin):
Tfluuius egredie¬
batur de loco uolup¬
tatis. ad irrigandũ para¬
disum. Qui inde diidi¬
tur in quatuor capita.
Nomen uni phison. Ipse
est qui circuit omnem ter¬
ram ciulat: ubi nascitur
aurum. Et aurum terre
illius: optimũ est. Ibiq
iuenitur bdellium:. ⁊ la¬
pis onichinus. Et nomẽ

Expanded text:
ius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita. Nomen uni Phison; ipse est qui circuit omnem terram Evilath, ubi nascitur aurum. Et aurum terrae illius optimum est, ibique invenitur bdellium, et lapis onychinus. Et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Oc loco nichil ali¬
ud nobis precipi
existimo. nisi ut ea facta
que dubiũ est quo aĩo
fiant. in meliorẽ partem
interpretemur. Qd̃ enĩ
scriptum ẽ ex fructibus
eoꝵ cognoscetis cos. de ma¬
infestis dictum est que
non possunt bono aĩo
fieri. sicuti sunt stupra.
uel blasphemie. uel furta.
uel ebriositas. et si qua
sunt talia: de quib no¬
bis iudicare ꝑmittitur.
dicente apło. Quid enĩ
michi de his qui foris st̾

Expanded text:
oc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est, Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris s
Abbreviated transcription (Latin):
causa magis occurrit.
quã ea cuius lucas me¬
nunit: cum ipõ isurrec¬
tioins sue die discipulis
apparuisse narraret. Cõ¬
turbati uero inquit et
conterriti: existimabant
se spĩn uidere. Uidentes
ergo dũm cognoscunt:
et quia hunc esse deum
didicerant. demissis in
terram uultib adorãt.
Sod incrat mentib eoꝵ
non contẽnenda dubi¬
etas: quia se nõ corpus
in quo passus est resu¬
scitatum. sed spm̃ quẽ
finita passione tradi¬
dit. solũ uidere putabãt.

Expanded text:
causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit, cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narrat: Conturbati vero, inquit, et conterriti existimabant se spiritum videre. Videntes ergo Dominum cognoscunt. Et quia hunc esse Deum didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum quem finita passione tradidit solum videre putabant.
Abbreviated transcription (Latin):
Odie exortum est
In tenebris lumẽ.
Hodie illud qd̃ celum et
celi celorum se habe gau¬
debant:mundus dum
nescit accipit. Neq enĩ
ut temporalis quidem
aut qui ante nõ fuerit.
de femina nobis repen¬
tinus emersit: sed qui
semper erat cũ patre deus
semperq regnabat. no¬
uo per uirginẽ uoluit
mortalib apparere mi¬
sterio. Nouus quidem
homo: sed dñs sempiter¬
nus. Nouus xp̃s: sed rex
oĩm seculorum. Ipẽ est ĩ
fine temporum natus
ex maria: qui ante sclã
omna uingenitus pro¬
cessit a patre. Hic est pre¬
dictus a patriarchis. a
prophetis predicatus: an¬
nunciatus ab angelis.
ab apłis approbatus.
De uno eodemq legis.
in principio erat uerbũ

Expanded text:
odie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus Christus, sed rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ou pastor sed mer¬
cenarius uocatur:
qui non pro amore inti¬
mo oues dnñcas. sed ad
temporales mercedes pas¬
cit. Mercenarius quippe
est. qui locum quidem
pastoris tenet:sed lucra
ammarũ non querit.
Terrems cõmodis ĩhiat.
honore p̾lationis gau¬
det. Temporalib lucris
pascitur: impensa sibi
ab hoĩb reuerencia leta¬
tur. Iste sunt etem̃ mer¬
cedes mercenarii: ut pro
eo ipõ quo in regimine
laborat hic qd̃ querit ĩ¬
ueniat: ⁊ ab hereditate
gregis ĩ posterum alie-¬
nus existat

Expanded text:
on pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat et ab haereditate gregis in posterum alienus existat
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor nr̃. a
seculo nomen tuum.
Quare errare nos fecisti
seruos tuos: tribus here¬
ditatis tue. Quasi nichi¬
lum possederũt populũ
sanctum tuũ hostes nr̃i:
conculcauerunt sancti¬
ficacionẽ tuam. Facti
sumus quasi in princi¬
pio. cum non dñareris
nrĩ. neq in uocaretur
nomen tuũ super nos.
Utinã disrumperes celos
et descenderes: a facic tua
montes defluerent. Sic̃
exustio ignis tabescerẽt
atq arderent igur: ut no¬
tum fieret nomen tuũ
nmicis tius. a facie tua
gentes turbarentur. Cũ
feceris mirabilia: non
sustinebunus. Descendi¬
sti: et a facie tua montes
defluxerunt. A scl̃o non
audierunt: neq aurib
ꝑceperunt. Oculus non
iudit deus absqz te: que
preparasti expectantib te.

Expanded text:
redemptor noster, a saeculo nomen tuum. Quare errare nos fecisti,servos tuos, tribus haereditatis tuae. Quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum: hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam. Facti sumus quasi in principio cum non dominareris nostri neque invocaretur nomen tuum super nos utinam disrumperes caelos et descenderes a facie tua montes defluerent sicut exustio ignis tabescerentaquae arderent igni, ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis: a facie tua gentes turbarentur. Cum feceris mirabilia, non sustinebimus: descendisti, et a facie tua montes defluxerunt. A saeculo non audierunt, neque auribus perceperunt: oculus non vidit. Deus absque te, quae praeparasti expectantibus te.
Abbreviated transcription (Latin):
prima docuerunt. sicad
udicandũ mundum
in ipã carne uenturũ
angelor officia declara¬
runt: ut intelligeremuᷤ
quante potestates affu
cui tante ministrauer̃t
eciã iudicando

Expanded text:
ia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint cui tantae ministraverunt etiam judicando
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentem in
celos dñm. sequaces di¬
scipuloꝵ oculi intenta
aduuracione suspicerẽt
astiterunt coram ipĩs
angeli duo. mirabili
uestium candore fulgen¬
tes. qui et dixerunt. Uiri
galilei quid statis aspi¬
cientes in celũ: Hic ihs̃
qui assũptus ẽ a uobis
in celum: sic uemiet quẽ¬
admodũ iudistis cum
euntem in celũ. Quib
uerbis omĩs ecclĩe filii do¬
cebantur. ut xpũs ihũs
in eadem in qua ascen¬
derat carne uenturus
uisibilis crederetur: nec
posset ambigi omnia
illi esse subiecta. cui ab
ipõ corporet natiuitati
exordio: famulatus ser¬
iuisset angelicus. Sicut
enim concipiendum

Expanded text:
ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim concipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter dabit. sed da¬
bit inquit uobis: quia
et si non eis pro quibus
petimus dabit. nobis
tamen cũ pro aliorum
erratib misericorditer
interuenimus. premiũ
nr̃e benignitatis restitu¬
et. Sequitur. Usq mo¬
do non petistis quicquã
in noĩe meo. Non petie¬
runt eatenus in noĩe
saluatoris: quia dum
ipm̃n saluatorem uisibi¬
li presencia cõplecteren¬
tur. minus ad inuisibi¬
lia salutis dona. mentis
intuitũ erexerant.

Expanded text:
simpliciter dabit, sed dasimpliciter dabit, sed dabit, inquit, vobis, quia etsi non eis pro quibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant.
Abbreviated transcription (Latin):
it eciã aliquã¬
Do. ut salutaria
prorsus ⁊̾ precib sollici¬
tis. ⁊ deuotis queramꝰ
actionib:ne tamen
statim que petimus
obtineamus. sed in
futurum peticionis
nr̃e differatur effectus.
Sicut cũ genib flexis
quotidie rogamus pa¬
trem. dicentes aduem¬
at regnum tuũ. idem
tanien regnum non
mox oratione finita.
sed tempore cõgruo su¬
mus accepturi. Qd̃ pia
prouisione nri condi¬
toris constat actitari.
ut uidelicet desideria
nr̃e deuocionis dilacio¬
ne crescant. ⁊ incremẽ¬
to quotidiano magis
magisq prouecta. tan¬
deni ꝑfectius capiant
peccantibz oranius. et
si eoꝵ saluacionem ĩpe¬
trare nequiuimus ne¬
quaquã tamẽ fructu
pretis nr̃e priuamur.
quia ⁊si illi non sunt
digni saluari. nos ta¬
men amoris quẽ illis
impendunus mercede
donabinur. Sicq in
tali quoq petitione ĩple¬
bitur nobis illa dni pro¬
nussio: qua ait. Si quid
pecieritis patrem in noĩe
meo: dabit uobis. Intuẽ¬
dum enĩ quia non ait

Expanded text:
it etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Intuendum enim, quia non ait
Abbreviated transcription (Latin):
gifer nr̃: dñs rex noster.
ipẽ saluabit nos. laxa¬
ti sunt funiculi tur: sed
non p̾ualebunt. Sic
erit malus tuus. ut di¬
latare signũ nõ queas.
Tunc diuidẽtur spolia
predarum multarum.
Claudi diripiant rapi¬
namt: nec dicet uicinus
clangui. Populus qui
habitat ĩ ea. auferctur
ab eo miquitas. Icõ ũ¬

Expanded text:
gifer noster, Dominus rex noster: ipse salvabit nos. Laxati sunt funiculi tui, sed non praevalebunt: Sic erit malus tuus ut dilatare signum non queas. Tunc dividentur spolia praedarum multarum: claudi diripient rapinam. Nec dicet vicinus: Elangui: populus qui habitat in ea, auferretur ab eo iniquitas. C
Abbreviated transcription (Latin):
sit ilis ductus ĩ desertũ.
propt̃ hoc qd̃ subditur.
Assumpsit eũ diabolus.
in scãm ciuitatem. Et
rursum. Assumpsit cũ.
in montem excelsum.
Sed uere ⁊ absq ulla
questione conuement
accipitur. ut a scõ spũ
in desertum ductus cre¬
datur: ut illuc cũ suus
spũs duceret. ubi hunc
ad temptandum spũs
malignus inueniret.
Sed ecce dum dicitur
deus homoniel in excel¬
sum moutẽ. uel in san¬
ctam ciuitatẽ adiabolo
assumptus. mens refu¬
audire aures cepauescũt
Oui tamernoit essem
tredibilia ista cognosci

Expanded text:
sit Jesus ductus in desertum, propter hoc quod subditur: Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, et rursum: Assumpsit eum in montem excelsum. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refuaudire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Sicut mi¬
sit ine pater ⁊ ego mitto
uos. Idest sicut misit me
pater deus deum: et ego
mitto uos homo honuies
Pater filium misit: qui
hunc pro redemptione
generis humani incar¬
nari constituit. Quem
uidelicet in mundũ ue¬
nire ad passionẽ uoluit.
sed tamen amauit filiũ.
quẽ ad passionẽ nusit.
Electos uero aplõs dũs
non ad mũdi gaudia:
sed sicut ipẽ missus est ad
passiones in mundum
nuttit.

Expanded text:
vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Id est, sicut misit me Pater Deus Deum, et ego mitto vos homo homines. Pater Filium misit, 1554 qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit. Quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed, sicut ipse missus est, ad passiones in mundum mittit.
Abbreviated transcription (Latin):
ope implere. Ecce dñs
non ẽ cognitus dum
loqueretur: ⁊ dignatus
est cognosci dũ pascitur
ꝑ paulum dicitur. Can¬
tas fraternitatis mane¬
at in uobis. ⁊ hospitali¬
tatem nolite obliusco¬
Huic petrus ait. Hospi¬
tales muicẽ: sine mur¬
muracione. Hinc ipã
ueritas dicit. Hospes fui:
i suscepistis me.

Expanded text:
opere implere. Ecce Dominus opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur.per Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite obliviscHinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Lichil ergo sĩplex
ueritas ꝑ duplicitatem
fecit: sed talem se eis exhi¬
buit in corpore: qualis
apud illos erat ĩ mente.
autem erant: si
hii qui eum ⁊ si nec dũ
ut deum diligerent. saltẽ
ut peregrinũ amare po¬
tuissent. Sed quia esse
extranci a caritate non
poterant. hii cum quib
ueritas gradiebatur: eñ
ad hospiciũ quasi peregri¬
num uocant. Cur autẽ
dicimus uocant. cũ illic
scriptum sit ⁊ cocgerunt
cum. Ex quo minirum
exemplo colligitur: quia
peregrim ad hospicium
non solũ inuitãdi sunt.
sed eciam trahendi. Men¬
sam ponũt. cibos offerũt.
et deum quẽ in scripture
sacre exposicione non co¬
gnouerant: ĩ panis frac¬
tione cognoscunt. Audi¬
endo ergo p̾cepta dei illu¬
minati non sũt. facien¬
do illuminati sũt. quia
scriptum est. Non audi¬
tores legis iusti sũt apd̾
deum. sed factores legis
iustificabuntur. Quis¬
quis ergo uult audita
intelligere. festinet ca
que iã intellige potuit.

Expanded text:
mus. Nihil ergo simplex mus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
utilius proderunt: quia
sepe ⁊ alimenta que mi¬
nus sufficiunt. auidi¬
us sumũtur. lectionis
ergo euangelice sũma¬
tun sensum statui nõ
ꝑ singula u̾ba discutẽ:
ne dilectionem ur̃am
ualeat sermo prolixior
exposicionis oucrare. ecte
dem credentibz sed tamẽ
de se loquentibz dñs appa¬
ruit: sed eis speciem quã
recognoscerẽt nõ ostẽdit.¬
l .uc ergo egit foris dñs.
in oculis corporis: quod
apud ipõs agebatur ĩtus
in oculis cordis. Ipĩ nãq
apud semetipõs intus ⁊
amabant ⁊ dubitabant.
eis autem dũs foris. ⁊ pre¬
sens aderat. ⁊ quis esset
non ostendebat. De se er¬
go loquentibz presenciã
exhibuit:sed de dubitan¬
tib coguicionis sue spe¬
ciem abscondit. Uerba
quidem contulit. duri¬
ciam intellectus ĩcrepa¬
steria que de se ipõ erant
aperuit. Et tamẽ quia
adhuc in coꝵ cordibus
peregrinus erat a fide: ire
se lõugius fiuxit. fin¬
gere nãqz componere di¬
cimus. Unde ⁊ composi¬
tores luti. figulos uoca¬

Expanded text:
uia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce dem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpasteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos voca
Abbreviated transcription (Latin):
Ortuo itaq pͥmo
llo hoc modo: scquẽ¬
tem deducebant ad illu¬
dendum. Et cute capitis
cius cũ capillis detracta:
interrogabant si mandu¬
caret priusquã toto corpo¬
re ꝑ membra singula
puuiretur. Atille respon¬
dens patria uoce. dixit.
Non faciam. Propter qd̃
et iste sequenti loco pͥmi
tormenta suscepit. Et in
ultimo spũ constitutus.
ait. Tu quidẽ scelestissĩe
in presenti uita nos ꝑdis:
sed rex mundi defunctos
nos pro suis legib i et̾¬
ne uite resurrectione su¬
scitabit. Post hunc t̾cius
illudebatur. Et linguã
postulatus cito protulit.
et manus constanter ex¬
tendit: et cũ fiducia ait.
E celo ista possideo. sed
propter dei leges minc
hec ipã despicio: qm̃ ab ip¬
so me ea recepturũ spero.

Expanded text:
ortuo itaque primo illo hoc modo sequentem deducebant ad inludendum et cute capitis eius cum capillis detracta interrogabant si manducaret priusquam toto corpore per membra singula puniretur at ille respondens patria voce dixit non faciam propter quod et iste sequenti loco primi tormenta suscepit et in ultimo spiritu constitutus ait tu quidem scelestissime in praesenti vita nos perdis sed rex mundi defunctos nos pro suis legibus in aeternae vitae resurrectione suscitabit post hunc tertius inludebatur et linguam postulatus cito protulit et manus constanter extendit et cum fiducia ait e caelo ista possideo sed propter Dei leges nunc haec ipsa despicio quoniam ab ipso me ea recepturum spero
Abbreviated transcription (Latin):
tuor. Quid est qd̃ an¬
te redẽptoris aduẽtũ
angeli ab hominibus
adorantur ⁊ tacẽt post¬
medum uero adorari
refugiunt. nsi qd̃ na¬
turam nrãm quam
prius despexerant. post¬
quã hauc super se assũ¬
ꝑtami conspiciunt. sub¬
stratã sibi uidere perti¬
mescunt: Ne iam sub
se uelut infirmã con¬
tempnere ausi sunt:
quã suꝑ se udelicet in
celi rege uenerantur. Nec
habere dedignantur ho¬
minẽ socium: quẽ suꝑ
se adorant hoĩem deũ.
Curemus ergo fratres
dicia polluat:qui in
eterna presciencia ⁊ dei
ciues. ⁊ angl̾is equales
sunius. Uindicemus
morib dignitatẽ no¬
stram. Nulla nos luxu¬
ria inquinet: nulla
turpis cogitatio accuset.
Non malicia mentem
mordeat. non inuidre
rubigo consumat. nõ
elacio inflet: non am¬
bitio per frena oblecta¬
menta dilaniet. Dn et
Defende ergo tibi homo

Expanded text:
tuorum . Quid est quod antuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres ditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non irDefende ergo tibi, o homo
Abbreviated transcription (Latin):
chori concinũt. ⁊ congau¬
dentes clamant. Gloria
in excelsis deo. ⁊ in terra
pax hoĩb bone uolunta
habuimus: a quoꝵ clari¬
tate atq mundicia. per
prime culpe meritum.
per cotidiana delicta lõ¬
ge distabamus. Quia
enĩ peccando extranei era¬
mus a deo: extraneos nos
a suo consorcio deputa¬
bant angeli ciues dei.
Sed quia nos cognoii¬
mus regem nr̃m: reco¬
gnouerũt nos angeli
ciues suos. Quia enim
celi rex. terram nr̃e car
ius assumpsit: ĩfirim¬
tatem nram illa iam
angelica celsitudo nõ
desp̾icit. Ad pacẽ nr̃am
angeli redeunt: inten¬
cionẽ prioris discordie
postponunt. Et quos
infirmos prius abiec¬
tosqz despexerant:iam
socios uenerantur.H ĩc
est enĩ qd̃ loth uel iosue
angelos adorant:nec
tamẽ adorare prohibẽ¬
tur. Iohannes uero in
apocalipsi adorare an¬
gelum uoluit: sed ta¬
men idẽ hunc angelus
ne se debeat adorare.cõ¬
pescuit. dicens. Uide ne
feceris. Cõ seruus emĩ
tuus sumt: et fratrũ

Expanded text:
chori concinunt, et congauchori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntathabuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim cnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos infirmos prius abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
num uidelicet nõ scdm̃
potestatem dico: sed scd̃m
naturã. Nam de potesta
te scriptum est: ĩpropria
uenit. In natura etem̃
sua ante tempora na¬
ex tempore. Quia ergo
eternus ꝑmanens tem¬
poralis apparuit: ꝓfecto¬
alienũ estubi descendit.
Et quia ꝑ prophetã dici¬
tur omĩs caro fenum:
factus homo. fenũ no¬
strũ uertit ĩ frumentũ.
qui de semetipõ ait. Na¬
si granũ frumenti ca¬
dens in terrã mortuum
fuerit: ip̃m solũ manet
Uude et natus in p̾sepe
reclinatur: ut fideles
om̃s uidelicet scã aĩalia.
carnis sue frumẽto re¬
ficeret. ne ab interne ĩ¬
telligencie pabulo ieiu¬
na remanerent. Quid
pastorib angls apparet.
cosq dei claritas cutum¬
fulget. nisi quod illi p̾
ceteris uidere subluma
mierentur. qui fidelib
gregib preesse sollicite
scuint. dũqz ipsi pie
suꝑ gregem iugilant:
diuina super eos gratia
largius choruscat. Regẽ
pero natũ angelus nũ¬
cicit: eiusq uoci angeloꝵ

Expanded text:
num videlicet non secundum num videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora naex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dia largiente
dño missarũ
solemma ter hodie ci¬
lebraturi sumus. lo¬
qui dui de euangelica
lectione nõ possumus
sed nos aliquid uel bre¬
uiter dicere. redẽptoris
nũi natiuitas ipã com¬
pellit. Quid est quod
nascituro dño mũdus
describitur. nisi hoc qd̃
apte monstratur. quia
ille ueniebat in carne.
qui electos suos ascri¬
beret ĩ eternitate: Cui
contra de reprobis per
prophetã dicitur. Delcã¬
tur de libro piuenciũ:
et cũ iustis non scribã¬
tur. Qui bene etiã in
bethleem nascitur.
Sethleem quippe domꝰ
panis interpretatur.
Ipẽ nanq est qui ait.
Ego sũ panis uiuus:
qui de celo descendi.Lo¬
cus ergo in quo dñs na¬
sceretur. domnus panis
ante uocatus est: quia
futurum profecto erat.
ut ille ibi ꝑ materiam
carnis ap pareret. qui
electorũ mentes ĩterna
sacietate reficeret. Qui
non in parentũ domo
sed in uia nascitur: ut
profecto ostenderet quia
ꝑ humanitatem quã
assumpserat quasi in
alieno nascebatur. A lie¬

Expanded text:
ia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alie
Abbreviated transcription (Latin):
mento iusticie crcũde¬
dit me. Quasi sponsũ
decoratum corona.⁊ qua¬
si sponsam ornatã mo¬
nilib sius. Sicut enim
terra profeit gerinẽ suũ:
et sicut ortus senẽ suũ
geriminat: sic dũs deus
germinabit iusticiam
et laudem corã uniu̾sis

Expanded text:
tiae circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. Sicut enim terra profert germen suum, et sicut hortus semen suum germinat: sic Dominus Deus germinabit justitiam et laudem coram universis
Abbreviated transcription (Latin):
cuitates desertas et dissi¬
patas. in generationẽ ⁊
generationẽ. Et sta¬
bunt alieni. et pascent
pecora ur̃a: et fun ꝑegri¬
norum. agricole et ui¬
intores urĩ erunt. Hos¬
uocabimi: ministri
dei nri dicetur uobis.
ffortitudinẽ gentium
comedetis: ⁊ in glĩa coꝵ
suꝑbietis. Pro confusio¬
ne ur̃a duplici ⁊ rubore:
laudabunt partem eoꝵ.
Propter hoc in t̾ra sua
duplicia possidebunt:
leticia sempiterna eat¬
erit eis. Quia ego dñs
diligens iudiciũ. ⁊ odio
habens rapniam ni ho¬
locausto. Et dabo opus
eorum in ueritate: et
fedus perpetuũ feriam
eis. Et scietur ĩ gentib
semen eoꝵ: et germen
cor in medio populoꝵ.
Onis enm qui uiderĩt

Expanded text:
itates desertas et dissipatas in generationem et generationem. Et stabunt alieni, et pascent pecora vestra: et filii peregrinorum, agricolae et vinitores vestri erunt. vocabimini: Ministri Dei nostri, dicetur vobis: Fortitudinem gentium comedetis, et in gloria earum superbietis. Pro confusione vestra duplici et rubore, laudabunt partem eorum: Propter hoc in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis. Quia ego Dominus diligens judicium, et odio habens rapinam in holocausto: Et dabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam eis. Et scietur in gentibus semen eorum. et germen eorum in medio populorum: Omnes qui vider
Abbreviated transcription (Latin):
telligendã digni¬
tatem spũs scĩ ocłos men¬
tis intendimus. nichil
diuersũ ab excellencia
pũs ⁊ filii cogitemus. qͥa
in nullo ab uinitate sua
discrepat diuine trinita¬
tis essencia. Sempit̾nũ
est prĩ coctermi sibi filii
c̃ẽ geinitorẽ: sempiternũ
est filio in temporaliter
a patre esse progenitum.
sempiternum̃ quoq est
et filii. ut nũquã sire
saucto. et om̃ib existen¬
ue gradib exclusis: nul¬
la ibi ꝑsona sit anteri¬
or: nulla posterior. Tu

Expanded text:
telligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternuest Filio, intemporaliter esse a Patre progenitum. Sempiternum quoque est et Filii: ut numquam Patersancto; et omnibus existentiae gradibus exclusis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
Uod si genuerit
filiũ qui uidens
oĩa pocã patris sui que
fecit. ⁊ non timucrit et
non fecerit sinule eis.
suꝑ montes nou come¬
dent. et oculos suos non
leuauerit ad idola domꝰ
israel. ⁊ uxorẽ proxumm
sui non uiolauierit. et
uirũ non contristaue¬
nt. pignus non reti¬
nuerit. ⁊ rapinã non
rapuerit. panem suũ
esurienti dederit. ⁊ nudũ
operuerit uestimento. a
pauperis ĩiuria au̾terit
manum suã. usuram
et suphabundanciã non
acceperit. uidicia mea fe¬
cerit. in preceptis meis
ambulauerit: hic nõ mo¬
rietur in iniquitate prĩs¬
sui. sed uita uiuet. Pater
eius qͥa calũpiiatus est.
et uim fecit fratri. ⁊ ma¬
lum oꝑatus est ĩ medio
populi sui: ecte mortuus
ẽ in nquitate sua. lc̃ uͣ.¬
Tdicitis. Quare
non portabit filiꝰ
miquitatẽ patris: ide¬
licet: quia filius iudiciũ
et iusticiam oꝑatus est.
Omina precepta mea
cuscediuit. et fecit illa: in¬
ta uiuet. Anuma que pec¬
cauerit: ipã morietur.
Ffilius nou portabit mi¬

Expanded text:
uod si genuerit filium, qui videns omnia peccata patris sui quae fecit, timuerit, et non fecerit simile eis, super montem non comederit, et oculos suos non levaverit ad idola domus Israel, et uxorem proximi sui non violaverit, et virum non contristaverit, pignus non retinuerit, et rapinam non rapuerit, panem suum esurienti dederit, et nudum operuerit vestimento, a pauperis injuria averterit manum suam, usuram et superabundantiam non acceperit, judicia mea fecerit, in praeceptis meis ambulaverit, hic non morietur in iniquitate psui, sed uita uiuet. pater eius, quia calumniatus est et uim fecit fratri, malum operatus est in medio populi sui: ecce mortuus est in iniquitate sua. et dicitis: quare non portauit filius iniquitatem patris? uidelicet quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit ini
Abbreviated transcription (Latin):
Ec dicit dñs. La¬
bor egypti ⁊ nego¬
ciacio ethiopie ⁊ sabaim
uiri sublunes ad te trã¬
sibunt et tui erũt. Post
te ambulabũt. uincti
maincis ꝑgent. Et te
adorabunt te q dep̾ca¬
buntur. Tantum in te
est deus: ⁊ non est absqz
te deus. Uere tu es deus
absconditus: deus isrł
saluator. Confusi sũt
⁊ erubuerunt om̃s: simł
abierunt in confusionẽ
fabricatores coꝵ. Ifrael¬

Expanded text:
ec dicit Dominus labor Aegypti et negotiatio Aethiopiae et Sabaim viri sublimes ad te transibunt et tui erunt post te ambulabunt vincti manicis pergent et te adorabunt teque deprecabuntur tantum in te est Deus et non est absque te deus vere tu es Deus absconditus Deus Israhel salvator confusi sunt et erubuerunt omnes simul abierunt in confusione fabricatores errorum Isra
Abbreviated transcription (Latin):
Candidiores naz arei eui
niue. nitidiores lacte.
rubicundiores cborc anti¬
quo: saphiro pulchriores
Heth. Denigrata c̃sirxr
carbones facies eorum.
et non sunt cogniti in
plateis. Adhesit cutis eoꝵ
ossib: arit et facta est
quasi lignũ. Teth. Mx¬
lius fuit octisis gladio.
quã interfectis fame.
qui isti extabuerũt con¬
sumpti absterilitate t̾re.
Loth. Manus mulierũ
misericordiũ. coxerunt
filios suos: facti sũt cib
ear in contritione filie
populi mei. Caph. Com¬
pleuit dũs furorẽ suũ:
effudit irã indignacio¬
ius sue. Et fuccendit
ignẽ in syon: et deuora

Expanded text:
Candidiores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores.  Heth.  Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis: adhaesit cutis eorum ossibus aruit et facta est quasi lignum TETH melius fuit occisis gladio quam interfectis fame quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae IOTH manus mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contritione filiae populi mei CAPH conplevit Dominus furorem suum effudit iram indignationis suae et succendit ignem in Sion et
Abbreviated transcription (Latin):
intuens. eũ non xp̃ĩ
Sed dum ꝑ accessum tẽ¬
poris. ⁊ xp̃s qui propheta
esse putabatur xpũs est
pleta esse innotuit: mi¬
pletum est qd̃ de xp̃õ siuiˢ
precursor predixit. illũ
oportet crescere me autẽ
minui. In estimacione
quippe populi. xxp̃s cre¬
uit quia aguitus est qd̃
erat: et iohẽs decreuit.
quia cessaint dicuqd̃
non erãt. Igitur qm̃r⁊
idem iohẽs i deo in sau¬
ctitate ꝑstitit: quia in
cordis huinilitate per¬
durauit. ⁊ multi idcirco
ceciderunt. quia apud se¬
metipõs elata cogitacio¬
ne tumuerũt: dicatur
recte. omrĩs uallis imple¬
bitur ⁊ omĩs mons ⁊ col¬
lis humiliabitur: quia
humiles donũ accipiũt.
qd̃ a se corda suꝑbientiũ
repellunt. Sequitur. Et
erunt praua in directa:
et aspera ĩuias planas.
Praua directa fiunt: cũ
maloꝵ corda ꝑ iniustici¬
am detorta. ad iusticie re¬
gulam diriguntur. Et
aspera ĩmas planas mi¬
mutantur: cum ĩmites
atq iracunde mentes. ꝓ

Expanded text:
intuens, eum non Christintuens, eum non ChristSed dum per accessum temporis et Christus qui propheta esse putabatur Christus est pheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩn non se ẽẽ respondit.
sed eciam corrigiã cal¬
ciamenti eius soluere.
id est ĩcarnacionis eius
misterium ꝑscrutari.
non se ẽẽ dignum phi¬
buit. Eius esse sponsã
ecclĩam credebant: qui
esst estunabant. Sed
ait. Qui habet sponsã.
sponsus est. Acsi diceret.
Ego sponsus nõ sum:
sed amicus sponsi sũ.
Nec propter uocem suã
sed in uoce sponsi gau¬
dere se phibebat:quia
non ideo letabatur in
corde. qm̃ a populis hu¬
militer audiebatur lo¬
quens. sed quia ipẽ uo¬
cem ueritatis audiebat
intus. ut loqueretur fo¬
ras. Qd̃ bene gaudium
impletũ dicit: quia qͥs¬
quis de sua uoce gaudet.
plenũ gaudiuin non
habet. Aquo ⁊ subditur.
Illum oportet crescere:
me autẽ minui. Qua
in requerendum est.
in quo creuit xpũs. in
quo iam ĩnmutus ẽ
iohannes: nsi qd̃ ppls̃
iohĩs abstinenciã ui¬
dens. remotũ hunc ab
hominibz c̃e conspiciẽs.
eunt esse xp̃m putabat.
Xpm̃ uero cum publi¬
canis comedentẽ. inter
pccõres ambulantem

Expanded text:
e respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse conspiciens, eum esse Christum putabat; Christum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. sicut ꝑ euangeli¬
um dicitur. Estimante
autem ⁊ cogitantibus
omĩbz in cordib sius de
iohanne: ne forte ipẽ eẽt
xp̃s. Quẽ et requirebant
dicentes. Nũquid xp̃s es
tu. Sed nisi idem iohẽs
apud se uallis esset: reple
ut hoc quod erat ostende¬
ret: dixit. Uenit forcior
me post me: cuius non
sũ dignus soluere corri¬
giam calciamẽti eius.

Expanded text:
putabat, sicut per Evangeliputabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus
Abbreviated transcription (Latin):
an fide mediatoris dei ⁊
nem gr̃e accepit. et iu¬
dea ꝑerrorem perfidie.
hoc unde tumebat ꝑdi¬
dit. Omĩs enimt uallis
implebitur: quia corda
hunuliũ sacre doctrine
eloquio. uirtutũ gr̃a
replebuntur. uxta hoc
quod scriptum est. Qui
enuttit fontes in cõual¬
libz. Et unde rursum di¬
citur. Et conualles ha¬
bundabũt frumento. A
montibz nanq aqua
delabitur: quia supbas
mentes ueritatis doctri¬
na deserit. Sed fontes in
conuallibz surgunt: qͥa
mentes humilium uer¬
bum p̾dicacionis accipi¬
unt. Iam uidemus. iã
conualles frumẽto ha¬
bundare conspicimus:
quia illoꝵ ora pabulo
ueritatis impleta sunt.
qui nutes ac simplices
huic mũdo despicabiles
esse uidebantur. Ipsum
quoq iobem baptistam
quia mira sanctitate p̾¬
ditum populus uiderat:
illum hunc ẽe singulari¬
ter celsum ac solidum
montẽ credebat. de quo
scriptum est. In nouissi¬
modierum crit mons
domus dnĩ: preparatus
in cacumine montiũ.
Nam hunc esse xpm̃ pu

Expanded text:
in fide mediatoris Dei etin fide mediatoris Dei etnem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidihoc unde tumebat, perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum