comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia non scimur quando uenerit co lumba: ne forteibila¬
teant: leguntur alii &iangelistae. qui planius illud dixer̃
& in uenimur a pertissime : atunc descendisse columbã
cum dnr̃ aba qua ascendit: Suꝑ bapti zatum enim apertir¬
cognouit uenienti ad baptismum quomodo dicit ego
ate debeo bapti zari h fic uobiscum interimruminate.
h nc uobiscum conferte. hhc uobircum tractate pr&&
or eã reuel&. Tamen frr̃ hoc sciatis. quia ꝑ istius ques¬
tiones solutionem uocem : pars donccti. debaptismi
gra Na ubi nebulas obtendunt inperitis : & retia In¬
tendunt auibus uolantibus si fronlem habeant:
eorum ora claudentur

Expanded text:
Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi laQuia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperticognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praeori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, eorum ora claudentur
Abbreviated transcription (Latin):
hodie soluator : grauatuos non dubito qui aiam multa
dicta sunt: Sciatis aũ talem esse istam questionem ut ha&
sola perhimat partem donati: adhoc dixi caritatiurȩ̃
ut intentos uos facerem similiter ut soleo: Simul ut or&is
capere mere amini: Interim hodie dignamini differre
sed hoc breuiter dico interim : don& soluator : interroga¬
te pacifice. Sine rixa: Sine contentione : Sine altercatio¬
nibus Sine inimicitiis. & uobiscum quaerite : & alios
sed siue soluatur. siue non soluatur: putateme proposu¬
isse quod me mouit: Moueoramultum: dicit io hannem
Ego ate debeo bapti zari. tam quam xpo cognito: Sienim
non nouerat eum a quo uolebat bapti zari temere dice¬
bat: Ego ate debeo bapti sari : Nouerat ergo eum: sinoue¬
rat eũ : quidest ergo qđ dicit: non nouerati&am : Sed qui
memisit baptizare in aqua ipse mihi dixit : Suꝑ quem
uideris spm̃ descendentem. &manentem super &im sic̃
columbam: ipseẽ qui baptizat inspũs cõ: quid dicturir

Expanded text:
si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul ut oretiscapere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihidentem et manentem super eum, sicut columbam, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi
Abbreviated transcription (Latin):
illi non mutan : in eo ẽ illi sine initio & sine fine ꝑ sisae¬
re : Non ergo carnaliter accipiamus. quia sed & pecter.
& facit opur: & de monsarat filio: Et uidit filius opus quod
faspacter et facit illud malio loco : Aut dealia materia:
omniccenimper ipsum faccta sunt: & sine ipso fecctum est
nihil: Uerbum pactris esa filius nibil fecit dr̃ quod non dix̃
infilio: Dicendo enim infilio. quod facturus erct ꝑfilium.
Ipsum filiũ genuiti ꝑquem facer& omnia: et maiora ho¬
rum de monsarabat ei operauit uos miremini : Rursus hic
turbat : et quis es qui digne perscrut&ur. hoctantum
secr&um: Sediam quõ nobir loqui dignatus ẽ ĩpse apent:
Neque enim uell& dicerei quod noll& intellegi: qui a di¬
cere dignatus est: Sine dubio &xcitauit ccudientiam:
Num quid quem &xcitauit ut ccudir&. &x citectum de¬
ser&: diximus ut potuimus: nontem poraliter scire
filium n& cliud esse fili scientiam Aliudipsum filiũ
& cliud esse filii uisionẽ : Et aliud ipsum filium:

Expanded text:
illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; et videt Filius opus quod Pater facit, et facit illud in alio loco, aut ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Verbum Patris est Filius, nihil dixit Deus quod non dixit in Filio. Dicendo enim in Filio quod facturus erat per Filium, ipsum Filium genuit per quem faceret omnia. 5. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Rursus hic turbat. Et quis est qui digne perscrutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non temporaliter scire Filium, nec aliud esse Filii scientiam, aliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, et aliud ipsum Filium:
Abbreviated transcription (Latin):
bientes in futuro populomeo: Noui aliquor inaliquo &¬
cellentiore grada futuros hominer ut cumq: uiderint
idiotas ali quor bapti ÷ a illiqui a meliores sibi uident᷑:
Siue continentia Siue elemosynis. Siue doctrina de¬
dignabuntur isdifortarse accipere qđ illi inferioses

Expanded text:
bientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive continentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
p&at: hab& ccquo accipiat: qui decaelo uenit suꝑ om̃sese
et qđ uidit &ccudiuit hoctestatur: Et testimoniũ &
nemo accep̃ Si nemo ut quiduenit: quorundã ergone¬
mo esa qui dac̃ populur. p̃paratus a dirã dĩ dãnandur
cũ dicbolo: horũ nemo accep̃ & tesctimoniũ xp̃i Nam
si omnino nemo nullur homo : quidesa quod sequitur.
Qui accipit testimoniũ eius signauit. quicdr̃ ueraxẽ
Certe ergo nemo situipse dicis. qui accipittesti moniũ
eius signacuit qui adr̃ ueraxẽ: Respond& & ergofor¬
tccrse interro gatus iohannes. & dicer&: Nouiquid
dixerim: Ne moẽ enim quidã populur. natur adirã dĩ
& ced hoc p̃ cognitus: qui sint enim credituri. & quiñ sint
credituri. Nouit dr̃: qui sint ꝑseueraturi. in eo quod
crediderunt: Et quisint lapsun: nouit dr̃: & nume¬
ractisunt dõ omner. futuri inuitã a&ernã : Et nou¬
icc̃ illũ populũ disainctũ: Et supse nouit proph&is
dedit nosse ꝑspm̃ suũ Dedit & io hanni: adtende¬

Expanded text:
 Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Si nemo, utquid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo; quid est quod sequitQui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respondit ergo fortasse interrogatus Joannesdixerim, Nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attende
Abbreviated transcription (Latin):
Adtendit ergo in spũ. diuisionẽ: ingenere ccũ humano
cõmixtionẽ: Et quod non dũ locis sepccratũ esa : se¬
pacracuit intell&tu separauit cordis asp&ctu : Et uiđ
duor populor. infideliũ Et fideliũ: adtendit infideler
& ait: Qui de caelo uenit. suꝑ om̃sest & quod uidit &
ccudiuit loquitur. Et testimoniũ eius nemo accepit:
Den d&ulit se a sinistra &ccspex ad textrã & secutur
ait. Qui accepit tesaimoniũ eiur. signauit qui adr̃ue
rccx ẽ: Quidese signauit. quicdr̃ ueraxẽ: Hisihomo
mendaxẽ : Et dr̃ ueraxẽ : quicnemo hominũ potest
dicere quodueritatis ẽ. Nisi inluminetur ab eo qui
probare: accipetestimoniũ dus & inuenis: qui enim
accipit testimoniũ hus signacuit. quicdr̃ uerax esa :
quis ipse decaelo uenit: & suꝑ om̃sẽ: dr̃ ueraxẽ : Sed si¬

Expanded text:
nere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui em Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dictũ esa : una ẽ columba mea una ẽ matris suae: Tibi
certe dictum ẽ & pacta nolime interrogare Si mihi
tror & decordibus urir : & om̃s pariter diximus : & clesiae
catholicȩ dictumẽ Vnaest colum bameaunaẽ matri suae :

Expanded text:
tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi tror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae catholicae dictum est, Una est columba mea
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ in uocatur : una pax custoditur : Vnde debuitergo Ica¬
rissimi demonstrari spr̃ scr̃ unitatem quandam de¬
sig nans: nisi ꝑcolum bam : ut pacatae & clesiae dicer&
unaẽ colum bamea Vnde debuit humilitas. Nisi ꝑauẽ
simplicem. & gementem. Non ꝑauem suꝑbã & ecultan¬
tem: Sicut coruus: & fortedicant: Qui a ergo columba¬
& una columba pr&erunã columbam baptis mum non
po tesa esse: Ergo sapudteẽ columba ueltues colum¬
ba quando adteuenio uel tu cdamihi quod non habeo:
Scitir. hocipsorum esse: Eccemodo uob cpparebit non esse¬
deuoce columbae : sed declamore corui: Nam paulolum ad¬
ten dat cacritas urã & tim&e insidias. at que cau&e. Et ex¬
cipite uerba contradicentium: Respuenda & nontrans¬
glutienda & uisceribur danda : Facite inde quod fecit
dnr̃ qundo illi obtulerunt amarum potum: gusaauit :¬
& respuit: Sic &uos audite : & abicite: quidenim dicunt:
uideamur: Ecce in quiunt tuer columba: Ocatholica.

Expanded text:
 invocatur, una pax custoditur. Unde debuit ergo, charissimi, demonstrari Spiritus sanctus, unitatem quamdam designans, nisi per columbam, ut pacatae Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem simplicem et gementem, non per avem superbam et exaltantem se sicut corvus? 11. Et forte dicent: Quia ergo columbauna columba, praeter unam columbam Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non essecolumbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ihs focti gatus cbitinere: iter ipsius est
iter hab& qui ubiq ẽ : qui nus quã deẽ: quo it
ccut undeit. nisi qui a non adnos uenir & nisi
formã uinbilis carnas cessuraer& Qui a er¬
go uenire cednos eomodo dignatus ẽ ut in
fora serui cessũta caste appcerdr& Ipsa
carnis adsũptio ẽ iter ipsius. Ideo fcctigatr
cbitinere quidẽ aliud. quã fcctigactur in
casne . In firmur in cashe ilir Sed nolitum
fiiman in illiur infismitate. Tu fortis esto¬

Expanded text:
mus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est mus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ice creauit : infirmitas xpite creccuit: Fortitudo
xpi fecit. ut quod nouerat err& In firmitar xpĩ fecit
ut quoderat non perir& : Condidit nor fortitudine
sua: quaes̃uit nos infirmitaterua: Nutrit ergo ip¬
se infirmus in firmos accmquam gaellina pullor
suos Huic enimse nmilẽ fecit: Quoti ens uolui in qit
cd hierusalem. congregare filios tuor subcclas iã¬
Nulla alic auer quod sit mater agneircitur: Uidem
nidificare passerer : quor lib& ante oculor nror:
Hirundiner ci comar columbar cottidie uidem
nidificare: Quos nin quando inni dir uidemur
pccrentes esse non agnoscimur Gallina uero
sic infirmatur inpullissuir : ut &iã s̃ ipsĩ pulli
non sequantur: filios non uideas: Mcctrem tam̃
agnus cas: itafit alis mirsir plumis hispi dauo¬
ce rccuca. Omnib membns dimirsa & ab iec¬
acc ut quẽ ced modum dixi. &iã sifilior nonui¬
dear: matrẽ aamen intellegar: Sic ergo in fir¬

Expanded text:
Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos sub alas, tanNulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infir
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt misteria: non enĩ frustra fccti gatur
ilir: Non enim frusara factigectur uir turdĩ: Nenĩ
frusdera fecti gectur per quẽ fectigectire creantur
Non enim frusatra factigactur quo deserente foctiga¬
mur: quo prerente firmamur: Patigoctur tam̃
ihr̃ & fectigictur abitinere & se det & iuxtcc puteum
sed&. Et hora seeta fectigectur sed& omni a isdc innu¬
unt ali quid indicare uolunt aliquid intentos faci¬
unl ut pul semur ortantur: Ipse ergo aperiat
& nobir & uobir : qui dignatus ese itccortari ut dic&ret
pul sate & cepen &ur uobis ibi fecti gatus est abiti¬
nere ihs inuenimur uirtutem ihm̃ & inuenim
infir mum ilim fordem. & infirmũ fortẽ: Quia
in principio erat uerbũ & uerbũ erat apud dñ
& dr̃erat uerbũ. Hoc ercet in principio apuddm̃
labore fecctar̃ omnia: Quidergo illo fortiur ꝑquẽ
sine labore fecctasunt: infirmũ uis nosse Ver¬
bũ cccro fecc cũ esa: & hacbia uit in nobis: Fortitudo

Expanded text:
igatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem Jesum, et invenimus infirmum Jesum; fortem et infirmum Jesum: fortem, quia in princiet Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. labore facta sunt. Quid ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt omnia? Infirmum vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ihr non bapti zabat sed discipuli eius: anutrũ que
uerũ esa quiccihr̃ & bapti zabat: & ñ bapti zabat
Bccpti Zcebat enĩ quicc ipse mundabat non bapti¬
zecbat : qui ce nomipre tinguebat: prebebant
discipuli ministeriũ corporis. prȩbebant ille ad¬
iutoriũ inccies aatis: quando enĩ cessccr& abcpti¬
zcendo qui non cessat amundando: De quo dic¬
soncc̃ dicentir: Hic ese quibaptizat Trgo ihr̃¬
cedhuc bapti sat: & quousque baptisandisumus i hr̃
bapti ÷at: securus homo. accedat ad inferiorẽ minir¬
trũ. Hab& enim superiorẽ mgnsarũ: Sed forte ait
quasi uero al teriur dono quã illius. quisquam &iã sacr¬
mento corporclir. & uin bilir baptismatir inbuatꝰ:
Vis nosse quiccipse baptizat. non solum spũ sed &iã
aqua audi ccpostolum: Sicut xprin quid dilex̃ &cle
sccquae inuerbo ut & hiber& sibi ipse glonosã &clesiã
non habentem maculã ccut rugc̃ aut aliquid eiur¬
modimundans ecc̃: Vnde lccuccro aquȩ in uerbo Qđ

Expanded text:
puli ejus? An utrumque verum est, quia Jesus et baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dicsonam dicentis, Hic est qui baptizat . Eradhuc baptizat; et quo usque baptizandi sumus, Jesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum; habet enim superiorem magistrum. 4. Sed forte ait Quasi vero alterius dono quam illius, quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis Baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat, non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Apaquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ: Nũ quid ccliquir attulit ei manduçare: Quid
mirũ simulier illa non intelle gebat aquã: Ecce dircipu¬
li nondũ intellegunt excã: audiuit ccũ cogitationer
illorũ : &icc̃ instruit ut magister : non percir cuitũ si¬
cut illã cuiur adhuc uirum requirebat. Sediã aper¬
de: Mleus in quid cib est ut faciẽ uoluntatẽ eiur qui
misit me: Ergo & potur. ipseerat in illa muliere
ut feccer& uoluntatẽqquieũ miserat: Ideo dicebat.
Sitio dccmihi bebere Scilic& ut fidẽ in ecc operare¬
tur : & fidẽ hur biber&. & eã incorpur suum traice
fecci ã uoluntatẽ eiur qui me misit: Nonne uor dicitinr
qui dadhuc quattuor menses sunt & messis uenit
inopus feruebat: &operanas mittere dirponebat: Uor quat¬
tuor menrer competatis ad messem : ego uobis aliã mersẽ
albã & pccratã ostendo : Ecceuobirdico. Leucte oculos uror
&uid&e : quiciã albȩr̃ regioner cedmersẽ : Ergo messores

Expanded text:
invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibere; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajicfaciam voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores
Abbreviated transcription (Latin):
& mirabantur. quicccũ muliere lo quebatur qͥa
quȩ rebat ꝑditã : qui uenerat quȩrere qđ penerat
Hoc illi mircbantur: bonũ enĩ mirabantur: non
ter& &euangelizare currer& proiecit cupiditatẽ
Et properauit adnuntiare uenitatẽ: Discant qui
uolunt euangeli⁊ are proiciant hycliiã aputeum:
Recor decmini quidsuperiur dixerim de hydriauar
erat. Vn de ccquec aune batur: greco nomine apellatͥ
hydnia quõ grece a quahydor dicitur : Tã quã ñ aqua¬
nũ dicer&ur: proi&eit ergo hydriã quȩ iã non usui¬
sedonen fuit: auida quippe: den derabat ccqua illa
saticen ut nuntiar& xpm̃: onere abiecto : cucurrit
adciuitatẽ & dicit illir hominibus: Uenite & uid&e ho¬
minem. qui mihi dixit oma que feci: pede tẽptimneilli
quacsi iã iras cerentur. & in dignarentur. & per se¬
&uenerant: Ille aũ dixit : Ego cibũ habeo manduca¬
re : quem uor non scitis: Dicebant ergo dircipuli ad

Expanded text:
 mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia  mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non teret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usuioneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omnia quaecumque feci. Pedetentim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persevenerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad
Abbreviated transcription (Latin):
nicc de monsaracbit: Quidẽ hocmodo in quit d&ẽ¬
plo contendunt iudei: et nor de monte contendimꝰ
Cũ ille uenent: & montẽ spern& & tẽplũ euert&edo
cebitnos: Sciebat. quir eã possit docere sediã docen¬
tẽ. non dũ agnarcebat: Iamergo dignaerat. cui
mani fesacr&ur messi as aũ : unctur ẽ: Vncturs gre¬
ce xprẽ. Hebraice messiar ẽ. Vnde & punce eȩdicit
Vngue : cognatȩ quippe sunt Linguȩ istȩ & iucinȩ
Hebraica punica & sẏra: Ergo dicit ei mulier: Scio
quia messi asuenit qui dicitur xpr: Cũ ergo uenent.
ille nobir adnuntiabit omnia: Dicit eiihr̃ ego sũ
quilo quor tecũ uocauit uirũ suũ : facturẽ uir eius ca¬
put mulienr : Faetur ẽ xpr̃ caput uin: Iã mulier ordi¬
nat᷑ inficle &regit᷑ bene uictura: pose ea quã audiũ¬
hoc: Egosum quiloquor tecum: iã ultra quid dicer&.
dixerat crede mihi Et continuo uener̃ dircipuli

Expanded text:
nia demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de temnia demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos 504 de monte contendimus; cum ille venerit, montem spernet, et templum evertet. e. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus grChristus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. Dicqui loquor tecum. Vocavit virum suum; factus est vir ejus caput mulieris; factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audihoc: Ego sum, qui loquor tecum; jam ultra quid diceret,dixerat: Crede mihi? Et continuo venerunt discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
nercitir qniñ salur &xiudeirest: Mulctũ dedit iudȩii:
Sednoli istor reprobor accipere: pan&ẽ illũ accipe.
cui cediuncturẽ aliur ut pacati in lapide angulari
quod ese xpr̃ copularentur Unur enim panes aiu¬
dȩir unur cegentibur: longe ase isti pacn&er: Sed do¬
nec in angulo coniungantur: alienigenȩ ccũ hoipiter
erant & peregnni atesdamentis dĩ Secundũ hoc ergo
dicitũ esa Nor cadoramur quod scimur exꝑsona quidẽ¬
iudȩorum dictũ est: Sed nonomnium iudeo rumñ
rebroborum iudȩorum: Sed de qualibur fuerunt
ccportoli qualer fuerant proph&ae quales fuer
illi omnes scĩ qui omniasua uendiderunt: & pr&ia
rerũ suarũ cdpedes apostolorum posuerunt: Nor
reppulit enim dr̃ plebẽ suã quã p̃sciuit: audiuit
dixerat: uidittalia dicere eum cũ quo loque batur
dit uid&e: dicitei mulier: Scio quia messiarue¬
nit. qui dicitur xpr: Cũ ergo uenent. ille nobir om¬

Expanded text:
nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt apostoli, quales fuerunt prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt . Non repulit enim Deus plebem suam quam praescivit. Audivit dixerat: vidit alia  Aug., vidit talia dicere eum, cum quo loquebatur, io, quia Messias veniet, qui dicitur Christus; cum ergo venerit, ille nobis om
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte er proƿin quũte dõ putar: & citote &x au¬
din quecn deproximo lamantẽ in excelsir habi¬
tact Sed humilic respicit: propeẽ dnr̃ quibur for¬
te altis his qui obtriuerunt cor: Mirares est & in
altis habitat. & humilibus propin quat: Hu¬
milice sespicit. & celsa aũ alonge cognoscit. Su¬
pbor longe uid& eo illis minur. propin quat: quo
sibi uidentur altiorer: quȩ rebarergo montẽ
descende ut cdtingas: Sed arcendere uis: Arcen¬
de noli montẽ querere: ar censiones inquit incor¬
de eiur. Hoc psal murdicit. in conualle ploratio¬
nis: conualler humilitatẽ hab&: Ergo intur
ageto tũ. Et si forte quenr aliquẽ locum altũ
aliquẽ locũ scm̃ intur &x hib&ẽ plũ dõ Tem plum
enĩ dĩ scm̃ est: quod estisuor intẽplo uis orare inte
or&: Sed pnur esto tem plũ dĩ quia ille intẽplo suo
exccudi& orantem: Veni& ergo hora & nunc est quh¬
douen cedo rectorer: adorabunt pectrẽ. in rpũ & uenta
te: Hor cdorcmur quod scimus: uor adoratis quod

Expanded text:
nquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallage totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem os adoramus quod scimus, vos adoratis quod
Abbreviated transcription (Latin):
lum anim ceduer en dũ est : qui al&tio terminata ẽ
Mulier piima nunticcuit : & cedmuliens tesdimonium
credider̃ scmantani: Et roguer eũ ut aput eos ma¬
ner& & mansit ibi bi duo. & plures credider : Et cum
credidirsent. dicebant mulien: Noniã propter uerbũ
ituũ credimur sed ipsi cognouimus & scimus quia hic
ẽ uere saluctor mundi. Pnmo ꝑ facmam post ea ꝑ prȩ¬
sentiam: Sic agitur hodie cum eis qui fons sun. &ñ
tã quã illo muliere. hoc ẽ &clena ad nunti ante cadxpm̃
ueniunt : Credun ꝑ isdã facmã: man& ccpud eor biduo
Hoc ẽ dat illis duo precepta cantatir: & multo plurer¬

Expanded text:
lum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt, ettanquam illa muliere, hoc est, Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt. Credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plure
Abbreviated transcription (Latin):
S& qui m&&: E gomisiuor m&ere qđuor non laborastir alii
laboracuer̃ & uos in eorũ laborem introistis : Quidergo mer¬
sorer misit non semitores: quo messores: ubiã alii leboracuer̃:
Ncc̃ ubi icc̃ laboratũ erat : Seminatũ erat & quo semi¬
natũ erat : icc̃maturũ factũ erat fod cẽ &triturã

Expanded text:
S. 38.-- Ego misi vos metere quod vos non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in eorum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam ma
Abbreviated transcription (Latin):
sores inquit. angelisun: isaccergo messis. crescit
inter zizana Et ex pectat pur gan infine : Illa
uero messes ic̃ muturaert᷑. quo pnus missi sundis
cipuli : ubi proph&ȩ laborccuer̃: Sed tamen frr̃. uid&e
quod dicitũ sit: Simul gccudeat. & qui seminat & qͥ
m&&, Dirpans tempons laborer hacbuerunt: Sed
gccudio paenter ꝑ fruentur mercede simul acceptu

Expanded text:
sores, inquit, angeli sunt . Ista ergo messis crescit sores, inquit, angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat in fide purgari. Illa ergo messis jam matura erat, quo prius missi sunt cipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
quo ergo erant messores mittendi
ubi icc̃ proph&ȩ p̃di cauerant: Ipsi enim seminato¬
res Nac supsi non seminatores unde adillã mulie¬
sem ꝑuenerat : Scio qui a messi asuenit: icc̃ iscta
mulier frucitus maturus erat: Tterant albȩ
mesres. & falcem quereban Misuor: cõmedere
quo mRere quod non seminastis: Alu seminauer
& uor in lcbores eorum intro istir: qui laborauer̃
ipse abrccham isacc iacob Legite labores illorũ
seminatorer: moẏses. & c&en patri crchȩ & o mr̃ pro¬
ph& ae: quanta ꝑtuler in illo fiigore quando se¬
minabm Ergoiã iniudea messis parataerat:
Mento ibitã quã matura seges fuit quh do tot milia
hominũ pr&ia serũ suarũ afferebant: Et ad pe¬
des ccposto lorũ ponenter: Ex peditis umeris a sar
re eiecta sunt pccuca grana: & semincuerun
orbemi terrcrum. Et surgit alicmessis quȩ
infine scłi in&endaẽ Deista messe dicitur: qui
seminant in lccenmir. ingacudio m&ent Adistã
ergo messẽ. non apłr sedangeli mittentur Mes¬

Expanded text:
Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum: iseminatores. Moyses et caeteri Patriarchae et omnes Prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum millia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcse ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Ap
Abbreviated transcription (Latin):
teus erat: Sed orq̃s puteur fons: non omnes fons pu¬
teur: Vbi enim aqua d&erra emanat. &usui p̃b&ur
ccun entibus fons dicitur: Sed si in prumptu & ruper¬
ficie sit/ fons tcentum dicitur: Si aũ in alto & inꝓ¬
fundo sit: ita puteus uocatur: ut nom̃ fontes ñ a¬

Expanded text:
teus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis n
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑtin& ccdimecginem rei. Quod ab celiengenis
uenit istccmulier. quaetypũ gerebat &clesiȩ Ven¬
turcenim erct &clena degentibus celienigena
a genere iudeorum: Audiamur ergo millanor&
pronobis: illa enim figuraercat nonueritar: quia
& ipscc premisit figurã & factaẽ uentar: Nc̃c crediđ
in eum quideilla nobis figurcẽ prȩtendebat Uenit
occurirecquam: simpliciter uenerat aurire

Expanded text:
te . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis te . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa noeo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa figuram nobis praetendebat. Venit ergo haurire aquam. Simpliciter venerat haurire
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mirccrir uenit ihr̃ & humiliando seuenit ad pu¬
cceum fectigectus uenit: qui a infirmã carnem por¬
iaccuit. Hora sexta: qui aa&ate rcłi sexta ad pu¬
teum: quice ad pro funditatẽ buniur habitatibpu
nĩlce. Vnde dicitur in psalmis: Deprofundis da¬
mccui codte dnõ: Sedit ut dixi quia humiliaturẽ
Etuenit mulier formac &clesiae noniam iustifico¬
ta Sed iustificada Nc̃ hocagit sermo uenit igna¬
ra inueniteum: & cegrtur cũ illa: uidecmur: quidui¬
deccmur. quacre uenit mulier descmariab aun re
cequã Sacmcentani codiudȩorum gentẽ ñꝑtine¬
beent: alienigenȩ fuerunt Quã uir uicinas trar
in colerent. Longũ est onginẽ samaritanorum
r& exese . Nenor multa cteneant & necessccrico¬
ñlo quco mur: Sufficit ergo : ut sa maritanos
inter clienigenas deputemus: Et ne hoc audaci¬
us me cerbitsemini dixisse. quãuenur. audite ip¬
sũ dnm̃ ihm̃ quiddixenit deillo samarrranolino
De d&ẽ leprosis quos mundecuerat: qui solus rediit

Expanded text:
Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum, et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritanorum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptar scłiest in pro funditate  enebrosa: Hic ecc̃ aun¬
unt hominer. hydnae cupi ditectũ: Cupiditati: quippe proni
sũ mittunt᷑: ut ced uoluptatẽ austã de profundo ꝑuenint:
Et fruuntur uoluptate p̃cedente & p̃missa cupiditate
Nec̃ qui premiserit cupiditatem ꝑuenire non potese ad
uoluptactẽ: poneergo hẏdnã cupiditatẽ: &ccquã dex
fundo uoluptatem: Cũ peruenerit quisque aduolupta¬
concubitus ẽ : Nũ quid noniterũ siti&. ergo de hac aqa
quibiberit : iterũ in quit siti&: Siccũ acceperit ame
ccquã non siti& in a&ernũ: Scctiabitur in quit in bo¬
nis domus tuȩ: De quac ergo aqua dccturus ẽ nisi de
illa dequac dic cũ ẽ apudte fons uitae Nã quo modo
sitient qui inebri ccbuntur cbuberitate do mustuae
promittebat ergo sccginã quandã & sacti&atẽ ipr̃¬

Expanded text:
voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam haurvoluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptaconcubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus tuae ? 17. Promittebat ergo saginam quamdam et satietatem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ccquã uisibilẽ: sed inuisbilẽ promittebat: Qui deui¬
dentius: qui c non carnaliter sed spintacliter loque¬
boc tur: adhuc accmen illec mulier carnẽ sapit del&¬
acetaẽ non sitire : Eat putcbat hoc secundũ casnẽ¬
sibi promissũ esse adnõ: quod quidẽ fi & sed in resur¬
r&tione mor tuorum: icc̃ hoc uolebat illa dede¬
ret enĩ dr̃ ali quando seruosuo heliȩ : ut per qua dra¬
Nolens laborare assi duȩ Uenire ccdillũ fontẽ onera¬
ri pondere quo indi gentia suppler&ur: et finito¬
quod ccuserat nissur redire cogebatur. Et cotidi¬
ccnurei fuit iscte labor qui a indigentia illa reficie¬
bocctur: non &xatingueba gur: De l&taaaergo
acdi munere : sogat ut ei aquã uiã decr&: Uerũ tam̃
non pr&ere cmur. quõ dnr̃ spiritale aliquid pro¬
mittit: Quidẽ quibiberit dehac aqua siti& iterũ:
Tt uerũ ẽ secundũ hanc aquã Et uerũ ẽ secundum
quod signi ficabat illac aqua: Et enim aqua in puteo

Expanded text:
ittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnem promissum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquando servo suo Eliae, ut per quadranolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finiquod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, quoniam Dominus spirituale aliquid promittebat. Quid est, Qui biberit de aqua hac, sitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo,
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ guũ & uenibuc: idesa cedesto: presenresto:
Veludenĩ cobsenser: dum non intellegis presen¬
tis uocẽ uentatir: presens esto. Sed noli sola: cum
uiro auo cedesto: Et ced huc illa non dũ ceduoca¬
to illo uiro: Nonintellegit cd huc carnẽ sapit :
cebsenr est enĩuir : Non habeo inquit uirũ: Et dñr
sequitur. & misten aloquitur: intellegar. Reuera
isacc̃ mulierẽ non habuisse tuncuirũ: Sed quo sute

Expanded text:
c; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habui
Abbreviated transcription (Latin):
eius & ꝓ&ora eius: Dehac aqua uiua decre mihi non
potes : qñmccuntonũ non habes: Forte cliũ fon¬
itẽ pro mittisꝰ patre nr̃o melior potes eẽ: qui hunc
puteũ fodit: & ipse cũ suis usus est eo: Dñrergo dicat
quid dixerit ccquã uiuc̃: Respondit ihr & dixit ei
omnis quibiberit heccqua hac siti& iterũ: qui autem
biberit exccqua quã ego decbo ei non siti& in a&ernũ:

Expanded text:
ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem bi
Abbreviated transcription (Latin):
& in loco celiquo colleeta sa&erit N& adie illud in¬
de manccbat ammiserit. Sed inrupto meatu ttc̃¬
quã afontis tramite separecta fuerit. Non di¬
citur cequa uiua: Sed illee aquac uiua dicitur q uȩ
manans excipitur: Tcelis cequecerat millo fonte
Quid ergo promittebat: quod p&ebat atcmen mu¬
lier surpensa ait: Dnẽ neque in quo aurias ha¬
ber & puteur al turesa: Ui d&e quo modo intellex¬
enit ccquã uiuã: cequãc̃ scilic& quaeerat in illo fonte
Tumihi uir decre ccquã uiuam Et ego fero unde c̃cu¬
ncc̃ & tu non fer s coquac uiua.. Hic est quomodo
mibi decturur er: aliud intellegens & casnccliter
sccpienr: Quodã modo pulsat ut apenat magister
quod clcusũ est : pul sabat ignorantia non studio
Ad huc miseran da non dum in saruenda: dicet
cli quid euidentiur dnr̃ deilla aquauiua Dixerat
enim mulier: Num quid guraccior es patre nroia
 cob. qui dedit nobis puteum. Et ipse & eo bibit & filu

Expanded text:
et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unet in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen msuspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii
Abbreviated transcription (Latin):
poscir quȩ sũ mulier samantana: Nonenim coutun¬
tur iudei scc mantanis: Hi d&ir clienigenã omnino
uccsculir eorum: Non utebantur: & qui a ferebat
feccere iudȩi: Illeccũ quibibere quȩ rebat fidem
ipsius mulieris sitiebat: Deniq ccudi quis p&at
bibere: Respondit ihr & dixit ei: Siscires donũ
di & quirẽ qui dicittibi. Dac mihibibere. Tuforsi¬
tan p&isses cbeo & de dirr& ctibi cequã uiuã p&it
bibere & promittit bibere: Eg& quasi accepturur
&ccffluit tam quã scctiaturus: Si scirer in quid do
t&te lo quitur & pcculectim intrat incor: fortas¬
sȩs icc̃ doc& Quid enim istc hortatione sua succui¬
us & benignius: Siscirer donũ di. & scires quir esa
qui dicittibi Dacmihibibere : Tu p&erer & dar& tibi¬
cequec̃ iuiuec̃ Huc usque sus pendit uiucc aquec
dicitur uulgo illa quȩ defonte exit: illa enim quie
colligitur. depluuia in laccunas. ccutincis ter nccr
cequac uiua non dicitur Et si defonte manauerit.

Expanded text:
ulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, dotur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan paquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
mulien for te enim & cenimaenraẽ dicit uocauirũ
tuum: quȩ ramus & deuiro cnimae: quur
icm non ipse ihr uir cnimȩ uerurẽ: ad sit in¬
telletur qnm̃ qđ dictun sumur uix capitur
nisi cobintentis: ad sit ergo intell& gurut
capicaur: & ipse intell&gus. eritforaasse
uir animȩ: Vi dens ergo ihr̃ qui cc mulier nor

Expanded text:
mulieri. Forte enim mulieri. Forte enim tuum. Quaeramus et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier n
Abbreviated transcription (Latin):
cuscobect: Utincẽ audir& Uenite ad me om̃squi la¬
borcctir & onerctiestir & egouor reficia: Hoc
enim ei dicebat ihr ut icc̃ non laborcr&. Se dil¬
lec non dum intellegebat: Deniq uolens ut in¬
telleger&. Dicit ei ihr̃ Ncc de uoca uirũ guũ &ue
Inihuc Quidẽ uoca uirũ tuũ: ꝑuirũ fuũ ei uolebat
ccquec̃ illã decre: An qui a non intelle gebat : ꝑuiru
suum ecm uolebat docere s forte quo modo ait apłr
iuos interrogent: Sedibi dicitur : domi uiror suor
interrogent: ubi non est iħr qui doceat: denique
dicitur mulieribus. quar ꝓhibebat cposto lurloqͥ
m& lesia : Cum uero ipse dnr̃ aderat & prȩsenr
prȩsentilo que batur : quidopus erat ut ꝑuirũ
eius ei loquere ur: Num quid ꝑuirũ suũ loqueba¬
tur mariae: sedenti adpeder suos. &&cipienti
uerbũ suum quan do martha circamul tum
minisctenũ. &iã desorons suae feli citate: occu¬
pac tissima mur murcuit: Ergo frrmei ccudia¬
mus & intellegamur quod ait dnr̃ Voca uirũ tuũ:

Expanded text:
cusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam volebat docere? Forte quomodo ait Aposto viros suos interrogent? Sed ibi dicitur, domi viros suos interrogent, ubi non est Jesus qui doceat: denique dicitur mulieribus quas prohibebat Apostolus loqui in Ecclesia . Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima murmurabat? . Ergo, fratres mei, audiamus et intelligamus quod ait Dominus, Voca virum tuum,