comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hac re poetis plausibilit̾ dicere. celotegit᷑ qͥñ habet ur¬
nam. Quanto minus debent de corpoubꝰ insepultis in¬
sultare xp̃ianis. qͥbus ⁊ ipsius carnis menbrorũq om̃i¬
um reformatio ñ solũ ext̾ra uerũ etiã exelem̃torum
aliorũ secretis simo sinu quo dilapsa cadauera reces¬
serunt intempous puncto reddenda & redintegran¬
da ꝓmititur. Nec idõ tam̃ contẽpnenda:i abicienda
sunt coiꝑa defunctorũ maxime iustorum atq fideliũ qͥbus¬
tanquã oiganis ⁊ uasis ad omĩa bona oꝑa sc̃s usus est sp̃c.
Sienĩ pat̾na uestis & anulus ac siquid huiꝰmodi tanto
carius est posteris. quanto erga parentes maior affec tus
nullo mͦ ipsa sꝑnenda sunt corꝑa que utiq multo fami¬
liarius atq coniunctius quã quȩ libet indum̃ta gestamꝰ
Hec enĩ non adomam̃tũ uł adiutonũ quod adhibet᷑ extrin¬
secus. sed ad ipsam naturã hominis ꝑtinent. Unde et

Expanded text:
hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urhac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximetanquam organis et vasis ad omnia bona opera sanctus usus est Spiritus. Si enim paterna vestis et annulus, ac si quid hujusmodi, tanto charius est ponullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ista fecerunt. ñ ad infelicitatẽ eorũ qͥ ista ꝑpessi st̃.
Quãus hec inconspectu hominũ dura ⁊dira uideant᷑
sed p̾ciosa inconspectu dni mors scõrũ eiꝰ. Pro inde ista
omĩa. idẽ curatio funeris. conditio sepulture. põpa exe¬
qͥarum. magis sunt uiuorum solatia. quã subsidia mor¬
tuorũ. Si aliquid ꝓdest impio sepult᷑a p̾ciosa: oberit
pio uilis aut nulla. Preclaras exeqͥas in conspectu homi¬
nũ purpurato illi diuiti turba exibuit famulorũ. s mul¬
to clariores inconspectu dñi ulceroso illi pauꝑi ministe¬
riũ p̃buit angłorũ. qͥ eũ ñexculert̃ in marmoreo tumulo
sed inhabiae sinũ sustulert̃. Nideant hec illi. contͣ quos
desendendã suscepimꝰ ciuitatẽ dĩ. Ueruntam sepul¬
ture curã etiã phuilosophi contẽpsert̃. et sepe uniu̾si
exercitus dũ ꝓt̾rena patͥa morerent᷑. u postea iacerent
uł quibꝰ bestiis esca fierent ũcurarunt. Licuit q de

Expanded text:
i ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de
Abbreviated transcription (Latin):
facere cũ occidunt. quia in corꝑe sensus ẽ occidendo.
postea uͭ nichil habere quod faciant. quia nullus
sensus ẽ incorpore occiso. Multa itaq corꝑa xp̃i¬
anorũ terra ñ texit. sed nullũ eorũ quisquã acclo
& t̾ra separauit. quȩ tota implet p̃sentia sua. qͥ nouit
unde resuscitet quod creauit. Hicitur qdẽ inpsabno
posuerunt mortalia seruorũ tuorũ escã uolatilibus
celi. carnes scõiũ tuorũ bestus t̾re. Effuderunt san¬

Expanded text:
facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes s
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ insepultis. Totum itaq istũ de sepultura locũ
uerbis talibꝰ explicaui. At enĩ intanta in quam
strage cadauera nec sepeliri potuerunt neq
istud pia fides ni. mi ũ reformidat. tenens p̃dic¬
tum. nec absum̃tes bestias resurrecturis corpib̾
obfuturas. quorum capillus captis ñ ꝑibit: Nullo
mͦ diceret ueritas nolite timere eos qui occidunt
coipus. animam autem ñ possunt occidere. si qͥc¬
quã ob esset future uitȩ qͥcquid inimici de corꝑibꝰ
occisorum facere uoluissent. nͥ forte quispiã sic ab¬
surdus ẽ. ut contendat eos qui coipus occidunt
non debere timeri ante mortem ne corpus occi¬
dant. & timeri debere post mortem ne corpus occisũ
sepeliri ñ sinant. Falsũ ẽ ergo quod ait qui corpus
occidunt et post hec ñ habent quid faciant. si habent
tanta quȩ de cadauerib faciant. Absit ut falsũ
sit quoducritas dixit. Nictum ẽ enĩ aliquid eos

Expanded text:
bus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum bus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui. At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ẽ sicut aput maronẽ legit᷑ insepultos a nauigan¬
do atq tͣnseundo inferni am ne ꝓhiberi. quia scilicet
nec ripas dat᷑ horrendas & rauca fluenta tͣnͣspor¬
tare. pͥusquã sedibꝰ ossa quieuerint. Quis cor xp̃ia¬
num inclinet his poeticis fabulosisq figm̃tis. cũdñs
ilic ut uit̾ manus inimicorũ qͥeoiũ corꝑa in potestate
haberent securi occũberent xp̃iani. nec capillũ capi¬
tis eorũ adserat periturũ. exoitans ne tuneant eos
qui cũ corpus occiderinit. amplius ñ habent quid
faciant. Unde inpͥmo libro de ciuitate dĩ satis
quantũ existimo sũ locutus. ut eoiũ dentem recun¬
derem qͥbarbaricam uastitatẽ p̾cipue quã nuꝑ
roma ꝑpessa ẽ xp̃ianis tẽporibꝰ imputando. etiam
id obiciunt illic suis quod ñ subuenerit. xp̃e. Quibꝰ
cũ responsũ fuerit animas fideliũ ꝓsue fidĩ meri¬
tis ab illo fuisse susceptas. insultant de cadaueri¬

Expanded text:
dendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigandendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigando atque transeundo inferno amne prohiberi, quia scilicet nec ripas datur horrendas et rauca fluenta transportare prius, quam sedibus ossa quierunt. quis cor christianum inclinet his poeticis fabulosisque figmentis, cum dominus Iesus, ut inter manus inimicorum, qui eorum corpora in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunderem, qui barbaricam uastitatem, praecipue quam nuper Roma perpessa est, Christianis temporibus inputando etiam id obiciunt, quod suis illic non subuenerit Christus. quibus cum responsum fuerit animas fidelium pro suae fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueri
Abbreviated transcription (Latin):
inca uita adquisitũ ẽ quã gessit incorꝑe. Pocerat in¬
quisitioni tuc sufficere meabreuis ista responsio.
sed quia alia mouent quibꝰ respondendũ existimo.
parumꝑ adtende. In machabeorũ libris legimus¬
oblatũ ꝓ moituis sacrificiũ. Sed et sinusquã inscͥp¬
turis ueteribꝰ omĩno legeret᷑ ñ parua ẽ uniuse eccłe
quȩ in hac consuctudine claret auctoritas. ubi in
p̃cibus sacerdotis que dño dõ ad eiꝰ altare sundunt᷑
locũ suũ habet etiã cõmendatio mortuorũ. Sed utrũ
aliquid ꝓsit anime mortui locus corꝑis sui. operosiꝰ
inquirendũ ẽ. Ac pͥmum utrum int̾sit aliquid ad infe¬
rendã uł augendam miseriã post hanc uitam spiri¬
tibꝰ hominum sicorũ corꝑa sepulta ñ fuerint. ni se¬
cundũ ꝯꝑinionẽ ut cũq uulgatam. sed potiꝰ sc̃cim¬
religionis nr̃e sacras litteras ẽ uidendũ. Neq enĩcre¬

Expanded text:
in ea vita acquisitum est, quam gessit in corpore. 3. Poterat inin ea vita acquisitum est, quam gessit in corpore. 3. Poterat inquisitioni tuae sufficere mea brevis ista responsio; sed quae alia moveant, quibus respondendum existimo, parumoblatum pro mortuis sacrificium. sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est. ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritibus hominum, si eorum corpora sepulta non fuerint, non secundum opinionem utcumque uulgatam, sed potius secreligionis nostrae sacras litteras est uidendum. neque enim cre
Abbreviated transcription (Latin):
pore uiuit᷑. ut aliquid adiuuent ista de functos. ac ꝑ hoc
scđm ea que ꝑcoipus gesserunt. cis que post corpus re¬
ligiose ꝓ illis facta suerint adiuuant᷑. Sunt enĩ quos
nichil adiuuant omino ista. siue ꝓeis fiant quorum
tam mala sunt merita ut nec talibꝰ digni sint ad iuua¬
ri. siue ꝓeis quorum tam bona. ut talibꝰ ñ indigeiit ad¬
uuñtis. Genere igit᷑ uitę quod gessit qͥsq ꝑ corpus.
efficitur ut ꝓsint uł ñ ꝓsint quecũq ꝓ illo pie siunt
cũ reliquerit coipus. Nam meritũ ꝑ quod ista ꝓsint¬
si nullum cõꝑatum ẽ in hac uita. frustra queritur post
hanc uitam. Ita fit ut neq inanit̾ eccła uł suorũ cura
ꝓdefunctis quod pocucrit religionis impendat. et cam̃
ferat unusquisq scđm ea quȩ ꝑcorpus gessit. siue bonũ
siue malũ reddente dño unicuriq scdm̃ oꝑa cius. Ut
eni hoc quod impendit᷑ possit ei ꝓdesse post corpus.

Expanded text:
pore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc pore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit cosi nullum comparatum est in hac vita, frustra quaeritur post hanc vitam. Ita fit ut neque inaniter Ecclesia, vel suorum cura pro defunctis, quod potuerit religionis impendat, et tamen ferat unusquisque secundum ea quae gessit per corpus, sive malum, reddente Domino unicuique secundum opera ejus. Ut enim hoc quod impenditur, possit ei prodesse post corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
it gieni. pepercit dñs na¬
naman syro isti. ut nõ
acciperet ab eo qd̾ attu¬
lit. uiuit domimis. quia
curram post eum. ⁊ accipi

Expanded text:
i Dei: Pepercit dominus Naaman Syro isti, ut non acciperet ab eo quae attulit. Vivit Dominus quia curram post eum, accipi
Abbreviated transcription (Latin):
nito pħ̾onis. qu sedet in solio eiꝰ
uses ad pͥmogenitũ ancille. qne ẽ
ad molam. ⁊ oĩa pͥmogenita iu¬
mentoꝵ. eritq clamor magnus
in uniusa terra egypti. qualis
nec aute fuit. nec postea futurus

Expanded text:
nito Pharaonis qui sedet in solio eius usque ad primogenitum ancillae quae est ad molam et omnia primogenita iumentorum eritque clamor magnus in universa terra Aegypti qualis nec ante fuit nec postea futurus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicent᷑ sed apd pbros eccłiȩ qͥcqͥd illud ẽ dirimat᷑: et om̃imͦ obediant sta¬
tutis eoꝵ. Suꝑ om̃ia aũt auaritiã fugite. quiȩ hoĩes occasione p̾sentis lu¬
cri ab et̾nis separat bonis. Ponda. mensuras. stateras ꝓ locis qͥbusq equis¬
sime custodite. deposita fidelit᷑ restituite. Quȩ om̃ia & si qua st̾ his simi
lia ita demũ sollicite & diligent᷑ implebitis: si futurũ di iudiciũ sine in¬
t̾missione in ur̃o corde uoluatis. Iuis enĩ peccare pot̾it. si sẽꝑ ante ocłos suo

Expanded text:
pud presbyteros Ecclesiae, quidquid illud est dirimatur; et omni modo obediant statutis eorum. Super omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante o
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiss sa s̃̾sacram̃ta. idest pb̃ro. diacono. ⁊ ministro. qͥcũ timore & tremo-¬
digna humiliationis plaga feriat᷑ Certe tanta insacrario holochausta offe¬
rant᷑. quanta ppło suffic̾e debent. Qd siremanserint. in cͣstinũ ñ seruentur
sedcũ timore ⁊ tremore clericoꝵ cautela & diligentia. ꝯsũment᷑. Qͥau̾t residua¬
corꝑis dñi quȩ in sacrario relicta s̃ consũmauerint. ñ statĩ ad cõmunes cibos¬
accipiendos ꝯueniant. ne uideant᷑ sc̾e portioni eoscibos comisc̾e qui ꝑ aqua¬
usq in nonãieiunent minist qui hec ꝯsũmaueriue. Et si t̾eia uł quarta
hora acceꝑint. ieiunent usq ad uesꝑã: sic in pauore secreta scĩficationis et̃¬
ne custodienda st̃. De uasis uͦ sacrarii sic agendũ ẽ. Altare candelabrũ ca
tetari. Sincendio uniu̾sa tͣdant᷑. Cinĩes qͦq eoꝵ in baptist̾iũ inferant᷑. ubimuil¬
ñ iaceant. ne ab ut̾eiutiũ pedib inqͥnent᷑. Nemo ꝑ ignorantiã clericꝰ palla

Expanded text:
t prespetero, diacono et subministro; hi cum timore et tremodigna humiliationis plaga feriantur. Certe tanta in altari holocausta offerant, quanta populo sufficere debeant. Quod si remanserint, in crastinum non reserventur, sed cum timore et tremore clericorum cautela et diligentia consumantur. » Acorporis Domini quae in sacrario relicta sunt consumunt, non statim ad communes accipiendum cibos conveniant, ne putent sanctae portioni esse commiscendos usque ad sextam jejunent ministri qui eam consumpserint, et si tertia vel quarta hora acceperint, jejunent usque ad vesperam. Sic secreta sanctificatione aeterna custodienda sunt stractare, sed incendio universa tradantur. Cineres quoque eorum in baptisterio inferantur, ubi nulne introeuntium pedibus inquinentur. Nemo per ign
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̾ cõprehendens quȩ ꝑ singłas quasq tirbesai rediens aut in p̾dica.¬
tionis sermone ꝓtulerit. aut ingestorũ nirtittẽ ꝑfect : quãis tͥ ale his plu¬
rima iã et pleniꝰ ante descͥpta ipsouu bente tͣnsm erĩ. subeo titulo quẽ
ipse p̾cepit affigi. id est clem̃tis itinera riũ p̃dic⁊ ioris pet Sedoxũc iam¬

Expanded text:
breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicabreviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis sermones protulerit, aut in gestorum virtute perfecerit; quamvis tibi de his plurima jam et plenius ante descripta, ipso jubente, transmiserim, sub eo ipso titulo quem ipse praecepit affigi, id est, Clementis itinerarium praedicationis Petri. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates me disputante sollicitꝰ auditor exceꝑis. quiq in p̃dicationib
meis uł u̾boꝵ fuerit ordo uł actuũ. sed & qui me finis in hac trbe re¬
ppererit. sic̃ dixi omia qͣntũ potes breuit᷑ cõphensa. ad ipsũ te destina¬
re ñ pigeat. Nec uerearis ne forte multũ de meo exitu ꝯtristandꝰ sit.
cũ me id ꝓpietate sustin̾e ñ ambigat. Erit aut ei & grande solatiũ. si
didic̾it qd pꝰme ñ imꝑitꝰ uir aliqͥs aut indoctꝰ atq ignorans diuini
u̾bi uł myst̾ii ⁊ eccłiastici ordinis discipline uł doctrine: susceꝑit ca
thedrã meã. Scit enĩ qͥa si indoctꝰ et inscius offciũ doctoris accipiat
sine dudio discipłi ⁊ auditores ignorantiȩ teneb łs obuoluti in int̾itũ
demergent᷑. Unde ⁊ ego midñe iacobe. sũ hes ab es p̃cepca susceꝑim:
necesse habui implere quȩ uisserat. indicans tͥ et deq is ipsis. simul & de illiꝰ

Expanded text:
civitates me disputante, sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus civitates me disputante, sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed et qui me finis in hac urbe repererit sicut dixi omnia qui potes breviter comprehensa ad ipsum te destinare non pigeat. Nec verearis ne forte multum de meo exitu contristandus sit cum id me pro pietate sustinere non ambigat. Erit autem ei grande solatium, si 5 didicerit quod post me non imperitus aliquis, aut indoctus, aut ignorans divini verbi mysterium, ecclesiastici ordinis disciplinam, vel doctrinae regulathedram meam; scit enim quia si indoctus et inscius officium doctoris accipiat, sine dubio discipuli et auditores ignorantiae tenebris obvoluti, in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim, necesse habui implere quod jusserat, indicans tibi et de his ipsis, simul et de illis
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo eu ipsũ sentitis aduersũ. sed nec loqui his qͥb ipse ñ loquit᷑. ut unꝰ¬
qusq q inculpaẽ. dũ cupit om̃iũ ur̃ m amnicicias reparare: festi
eus ñest. & locutꝰ fuerit cũ his qͥb ipse ñ loqͥtur. unꝰẽ e ipse ex illis qui
ii uosẽ. & multo neqͥor hostis hic ꝙͣ illi qͥforis positi euident̾ inimicist᷑
Hic enĩꝑ amiciciarũ spetiẽ quȩ inimici st̃ gerit. et eccliã disꝑgit ac uastat
Et cũhȩc dixissec. in medio corã om̃ib manꝰ mimposuit & in cathedra
sua ingenti uerecundia fatigacũ secie me cõpulit. C t̃q sedisse: hec ad
me rursũ locutꝰ ẽ. Dep̃corte clemens corã oĩb qͥ p̃sentessͣ. ut postea ꝙͣ sic̃
nat᷑e debitũ ẽ. uitȩ p̾sentis finẽ fecer i ucdo srł om descͥpta breuiter¬
uł qd̾ ab initio fid̃i tus expectat. uł etiã qͦs añ fidẽ animos gesseris. s et
qͣlit̾ mͥ ab initio usq ad finẽ comes itin̾is & actuũ fueris. queq ꝑ singłas

Expanded text:
ab eo cui ipsum sentitis adversum; sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias reparare, festincus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est et ipse ex illis qui  est multo nequior hostis hic quam illi qui foris sunt et evidenter inimici. Hic enim per amicitiarum speciem quae inimica sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastatEt cum hoc dixisset in medio coram omnibus manus mihi imposuit, et in cathedra sua ingenti verecundia fatigatum sedere me compulit. Cumque sedissem, haec ad me rursum locutus est: Deprecor te, o Clemens, coram omnibus qui praesentes sunt, ut posteaquam, sicut naturale debitum est, vitae praesentis finem fecero, Jacoboesseris, sed et qualiter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per singulas
Abbreviated transcription (Latin):
ita demt̃i merebit᷑ qͥs: si oĩones ipsȩ bonis morib ⁊ bonis oꝑib adiuuent᷑.
S an om̃ta cũ qͥete ⁊ silentio epybatȩ idest laici in suis unusqͥsq reside¬
ant locis. ne forte ꝑ inquietudinẽ ⁊ inconditos inutllesq discur sus
si passim uagari cȩꝑint. uł ab officio suo nautas impediant. uł in alte¬
rũlatꝰ ꝑ inqͥetudinẽ eoꝵ nauis pressa de mergat᷑. Naustologi de mer-¬
ceib comoneant. & nichil om̃ino qͦd ad diligentiã uł disciplrnã ꝑti¬
net. diaconi negligant. Presbit̾i uelut dispensatoies aptent singła ad
instructionẽ nauis diligent᷑ ⁊ instruant que in suo tepore requirenda
sunt. Ep̃s tãqua ꝓreta ingilant᷑ ⁊ sollicite gubnatoris iboa ustodra
uissis creddat et obediat om̃is eccłia. Deo qͦq indesinent̾ supplice t᷑ acun¬
ctis de ꝓsꝑitate uentoꝵ. Nauigantes omnẽ tribulationẽ ⁊ om̃e picillum
spent tãqtiã in mare ꝓfundũ mundi istiꝰ et uitẽ harane pelagusna.¬

Expanded text:
demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbyteri, velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. Episcopus tanquam proreta vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiajussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum. Navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus nav
Abbreviated transcription (Latin):
aptare. ⁊ u̾bi ordinẽ ꝓ audientis capacitate dirig̾e. Debet gͦ ipse ad pͥme eẽ
eruditꝰ & doctꝰ irrep̃hensibił. maturus. in pauidꝰ. ficuti ꝓbabitis ipsi fore

Expanded text:
aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipse apprime esse aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipse apprime esse eruditus et doctus, irreprehensibilis, maturus, impavidus, sicut ips
Abbreviated transcription (Latin):
uice ȩt̾ne eruditione depulsa Alioqͥn si multo tẽꝑe auditũ subtrahant
u̾bo di & remaneant inculti: uelut uitioꝵ sine dubio dumis erunt
ac sentib occupati. Et adqͥd aliud nͥad ignẽ talis hȩc t̾ra p̾parabit᷑ De hĩ
gͦ ut diximꝰ. diaconis cura sit. Sed & eos qͥ scd̾m carnẽ egrotant sollicite
ꝑ quirant. et plebi si forte ignorat indicent de his ut & ipsi uisitent eoᷤ.
& que necessaria st̃ p̾beant eis cũ ꝯscientia eiꝰ qui p̾est. Quod t̾n etiã si
clã fec̾int: ñ peccab̾t. S et de ꝑegͥnis similit̾ ep̃o suggerant refouendiᷤᷤ.
& cet̾a his similia quȩ ad cultũ eccł̃iȩ & disciplinã eiꝰ ꝑtinent. diaconis
cura sit. Qui catecizant hoc ẽ qui u̾bo instruunt incipientes. pͥmo opor¬
tet ut ipsi instructi sint. De anima  agit᷑ hominũ. ⁊ oportet eũ qͥ docet
& instruit aĩas rudes ẽẽ talẽ. ut ꝓ ingenio discentiũ semetipsũ possit

Expanded text:
 et eruditione purgata. Alioquin si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud, nisi ad ignem talis haec terra praeparabitur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed et eos qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi si forte plebs ignorat indicent de his, ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen etiamsi clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis; et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent, diaconis curae sint. Qui catechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet ut ipsi instructi sint, de anima enim agitur hominum. Et oportet eum qui docet et instruit animas rudes, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ꝓpħȩ discipłi. abicite acordib uͬris añ om̃ia discordias ⁊ animorũ dis¬
sensiones. ex qͥbus om̃e opus malũ ꝓcedit. & benignitatẽ ac sĩplicitatẽ
lũ ex his qͦ suꝑiꝰ memorauimꝰ latent̾ irrepserit. ñ erubescat qͥ aĩe sue cũ¬
rã gerit confit̾i hȩc huic qͥ pest. ut ab ipso ꝑ u̾bũ di ⁊ ꝯsiliũ salubre curet᷑
uite pͥmia ꝯuenire. Diaconi uͦ eccłiȩ tãquã ocłi sint ep̃i. oberrantes ⁊ circũ¬
lustrantes cũ uerecundia actus tociꝰ eccłiȩ & ꝑscrutantes diligentiꝰ siquẽ
uideant uicinũ fieri p̾cipitio ⁊ ꝓximũ ẽẽ peccato. ut referant ad ep̃m¬
ut cõmon̾i possit ab eo qͥ in pcipitio lapsurus ẽ. uti reuocet᷑ ⁊ ñ corruat
inpeccatũ. Negligentiores qͦq & eos qͥrariꝰ ad audiendũ u̾bũ dĩ accedł̃t. nec
sollicite ad ep̃i tractatũ ꝯueniunt. ipsicõmoneant ⁊ cohortent᷑. Sienĩ
assidui sint ad audiendũ. ñ solũ uitȩ et̾ne ex salubri cõmonitione ca.¬

Expanded text:
ei estis discipuli, abicite a cordibus ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne opus malum procedit, et benignitatem ac simplicitatem lum ex his quae superius memoravimus, latenter irrepserit; non erubescat, qui animae suae curam gerit, confiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per verbum Dei et consilium salubre cureturvitae praemia pervenire. Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes 460 cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haeo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione ca
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in his quȩ ad cõmunis uitȩ usũ ꝑtinent. oꝑã fidelit̾ dedexent.
Te uͦ securũ fac̾e & inhis qͥbus uident uacantem.  om̃s cõmunit᷑ ela¬
borent. ¶d̾si forte & semetipsis hoc laici ñ incẽ iligunt̃. ꝑ diacones
edocendist̃: ut tͥ soliꝰ eccłie sollicitudines derelinqͣnt. qͦ ipsã ut digiũ ẽ
fueris occupatꝰ : ⁊ te ipsũ decipies & eos qͥ te audiunt. Nenĩ pot̾is quȩ ad salu¬
tẽ ꝑtinent pleniꝰ singłis qͥbq distingu̾ere. Exeo fit: ut tu tã quã qͥ ñ docueriᷤ
quȩ ad salutẽ homi. nũ ꝑtinent puniaris: & discipłi ꝑ ignorantiã ꝑeant. Id¬
circo gͦ tu qͥdẽ ad hoc solũ uacato. ut oportune ⁊ sine int̾missiõe doceas eos¬
u̾bũ d̾i. ꝑ qͦd salutẽ ꝯseqͥ possint: illiuͦ cũ reu̾entia u̾ba tua suscipiant. tãquã¬

Expanded text:
nt. Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, fueris occupatus, et te ipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris, quae ad salutem pertinent, plenius singulis quibusque distinguere: et ex eo fit ut tu, tanquam non docueris ea quae ad salutem hominum pertinent, deponaris et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut oportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possunt. Illi vero cum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
nalis. scientia uericatis accepta. nulla ei imminet pena certaminis. ꝑ
quã insurgentes adũsus animã repͥmat corꝑis uoluptates. Suꝑest gͦ ei
iagnitione ueritatis & miscðiȩ oꝑib exerceri. ut afferat fructꝰ dignos
penitentiȩ: nec putet qͥa in tẽporis longitudine docum̃tũ ꝯũsionis osten¬
dit᷑ & ñ in deuotionis ac ꝓpositi firmitate. Deo enĩ manifeste st̃ m̃tes. qͥ nõ
tẽpoꝵ rationẽ colligit. s animor. Ipse enĩ ꝓbat siquis agnita ueritatis
p̃dicatione ñ distulit. neq tẽpus negligendo ꝯsũpsit. sed statĩ & sidici
potest eodẽ mom̃to p̾terita ꝑhorrescens fut᷑orũ aesidiũ cepit. & inamo¬
rẽ regni cȩlestis exarsit. Propt̾ qͦd nemo ur̃m ultͣ dissimulet. nec retͦ
respitiat. s ad euangłiũ regniði libent᷑ accedat. N dicat pauꝑ qͥacũdi¬
ues factꝰ fuero t̾c conũtar. Nõ requirit ate ds peccuniã. sed animum

Expanded text:
nalis, scientia veritatis accepta, nulla ei imminet pugna certaminis, per nalis, scientia veritatis accepta, nulla ei imminet pugna certaminis, per quam insurgentes adversus animam reprimat corporis voluntates. Superest ergo eiatis, et misericordiae operibus exerceri, ut afferat fructus dignos poenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat pauper quia, cum dives factus fuero, tunc co
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ: senib au̾t iã nec incercũ est. Nõ en ĩ dubitat᷑. qđ qͣntũcũq ẽ quod putat᷑
suꝑẽẽ: breue sit. Et ido tã iuuenes ꝙͣ senes oportet de ꝯu̾sione & penitentia
ualde ẽẽ sollicitos. & satis ag̾e ut de reliqͦ ornent animã suã ornam̃tis digni¬
ssimis. id÷ doginatib ueritatis. decore pudiciciȩ. splendore iusticie. candore
pietatis. aliisq om̃ib quib comptã dec& ẽẽ rationabilẽ mentẽ. Tũ p̾t̾ea
declinare a consortus inhonestis & infidelib. & societatẽ hab̃e fideliũ. atq
rã penitudinẽ p̃teritoꝵ gerere gestorũ. aliqͣntulũ etiã si possibile ẽ ꝑmi¬
scdias pauꝑũ iuuare penitentiã. Per hec enĩ facilior uenia ddabit᷑: & indul¬
genticitiꝰ indulget᷑. Qd̾ si ꝓuectioris etatis sit is qͥ ad penitentiã uenit. eo
magis grãs ag̾e debet dõ. qđ pꝰquã fractus ẽ om̃is impetꝰ ꝯcupiscentiȩ car¬

Expanded text:
um est, non enim dubitatur quin quantumcunque est quod putatur superesse breve sit. Et ideo tam juvenes quam senes oportet de conversione et poenitentia valde esse sollicitos, et satis agere ut de reliquo ornent animam suam ornamentis dignissimis, id est dogmatibus veritatpietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque veram poenitudinem praeteritorum gestorum. Aliquantuludias pauperum juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quod postquam finis est, omnis impetus concupiscentiae car
Abbreviated transcription (Latin):
nesis̃ ⁊dulterũ ue. nenũ cunctis malis ꝑnitiosiꝰ ẽ: ita amor fratnus
& cũ religione ac miscd̃ia respicite ad om̃s. orphanis exhibete uosmetip¬
sos parentes.Uiduis uiroꝵ curã impendite cũ om̃i castitate quȩ neces-¬
saria s̾ p̾̃bentes. Iuniores tn uiduas nuptiis copulate.His qͥ ignorant ar-¬
tificia exqturite honestas aliquas occasiones. qͥbus uictũ necessarium
tatis & recipiende ⁊ habende maximũ erit fomentũ si freqͤnt̾ int̾ uos¬
metipsos cõmunẽ cibũ ur̃m mensãq faciatis. & in quancũ unꝰquisq p̾¬
parat᷑. & causa tociꝰ boni in huiuscemodi cõmunione consistit. Ubi autem
mercabimini. Multo aut sollicitiꝰ esurientes reficite. ⁊ sicientib potũ¬

Expanded text:
ne sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternustros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium tatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque pparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit; ubi autem merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potu
Abbreviated transcription (Latin):
plagã uelut om̃iũ potentior illuminare p̃ceptꝰ est. quiq & incegre po¬
tuit implere p̾ceptũ. Sed qͦusq sermonẽ ꝓtrahã. refugiens indicare
qͦd triste ẽ quod qͥdẽ necesse ẽ licet tarde ꝓferre: Is deniq ipse petrus
qui ꝓ imm̃sa caritate quã erga om̃s hõies gerebat. palã cũ om̃i fidutia
aduersante & tyranno. tociꝰ bonũ mundi p̾dicare ñ destitit. & regem
om̃iũ scłoꝵ ꝑ orbẽ t̾re usq ad huiꝰ Romane urbis noticiã ut etiã ipsa¬
saluaret᷑ inuexit. Hic inquã ꝓ pietate patiendo uĩ. p̾sentẽ uitã finiuit
Inipsis aut̃ dieb qͥbus uitȩ finẽ sͥ immin̾e p̾sensit. in ꝯuentu fr̃m positꝰ
app̃hensa manu mea repente consurgens. in aurib tociꝰ eccłiȩ hec ꝓtu¬
lit u̾ba. Audite me fr̃s ⁊ ꝯserui mei. Qm̃ sic̃ edoctꝰ sũ ab eo qͥ misit me

Expanded text:
elut omnium potentior illuminare praeceptus est, quique et integre potuit implere praeceptum. Sed quousque sermonem protraho, refugiens indicare quod triste est, quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse Petrus, qui pro immensa charitate quam erga omnes homines gerebat, palam cum omni fiducia adversante etiam tyranno totius mundi bonum praedicare non destitit, et Regem omnium ssalvaretur, invexit; hic, inquam, pro pietate patiendo volens praesentem vitam finivit. In ipsis autem diebus quibus vitae finem sibi imminere praesensit, in conventu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me,
Abbreviated transcription (Latin):
le sensissent ꝑ symonẽ. uerũ & et tã integrã fidẽ exhid̾e d̃o. ut etiã om̃s
diu̾sas egrituames pacientes credent ꝑeũ posse saluari: expandit manꝰ
suas ad cȩlũ. ⁊ cũ lacͥmis orationẽ effundens:⁊ gras referens do. dicebat.
enedico te pat̾ p̾dicande. qͥ om̃e u̾bũ & ꝓmissũ filii tui adimplere di¬
gharis. ut cognoscat om̃is creat᷑a qͥa tu solus es ds̃ incȩlo & in t̾ra. Hec &
hio similia dicens: ascendit in emmenciori loco. et uissit ante se poni
salũtẽ sed ꝑeũ qͥ de celo descendens. ostendit credentib sͥ integrã aĩe
& corporis medicirã unde uox tra testẽ habeat ħc omnẽ popłm. qͥa¬
saluari. Cũq om̃is inulcitudo infirmantiũ una uoce clamaree. hunc
uerũ ẽẽ dm̃ quẽ petrꝰ annuntiat: sicdico unm̃sũ lum̃ gr̃ȩ di inmedio
plebis apparuit. Et cȩꝑunt paralitici currere ad pedes petͥ sani. ceci recep¬
to uisu clamare. claudi restaurato gressu gr̃as ag̾e. languentes recepta sa¬

Expanded text:
 tam integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, expandit manus suas ad coelum, et cum lacrymis orationem effundens, gratiasque referens Deo, dicebat: Benedico te, Pater praedicande, qui omne verbum et promissum Filii tui adimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat hunc omnem popsalvari. Cumque omnis multitudo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. Qd faciã: uͥ recondã fructꝰ meos. Neq dicat animȩ sue habes multa
bona reposita mannos multos: epuslare & letare. Nã dicet᷑ ei. Stulte hac
tiã om̃is ȩtas. om̃is sexꝰ om̃isq ꝯditio: ut uitã ꝯsequat᷑ et̾nã. Iuuenes qͥdẽ in eo
gͣti sunt. qđ in ipso impecu desidioꝵ cerinces suas iugo subiciunt disciplinȩ
Senes & ipsi laudabiles. qͥa multi tẽporis ꝯsuetudinẽ inqua male p̾uentisunt.
ꝓdi timore cõmutant. Nemo gͦ differat. nemo cunctet᷑. Que enĩ cunctandi cau-¬

Expanded text:
tipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac sequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, nemo cunctetur. Quae enim causa cunctan
Abbreviated transcription (Latin):
tes:. id laici:⁊ te nemo oceupet ab his studiis ꝑquȩ salus omib dlat᷑
Sic̃ enĩ tͥ impietatis crim̃ est. negleclis u̾bi distudus sol licitudinẽ

Expanded text:
tes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. tes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudin
Abbreviated transcription (Latin):
indigebit: Qͥs ñ etiã parui sensus intelligat. quod istud ẽ tẽpus. in quo
xiliũ tuũ in p̾liis exhibe regi optimo. remim̃ationes magnificas pꝰuictoriã
reddit᷑o. Libent̾ gͦ suscipe ep̃atꝰ officiũ. eo maxime qͦd eccłiasticas dispensationeᷤ
ame ꝓbabilit̾ didicisti. ut salus eoꝵ qͥ ꝑ nos ꝯfugerunt ad dñm nequaqͣ uacil¬
let. Uerũtñ & breuit᷑ te de ipsius dispensationis ordine corã om̃ib cõmon̾e
necessariũ duco. Te qͥdẽ oportec irrephensibilitꝰ uiu̾e. ⁊ sũmo stud io niti
ut om̃s uite huius occupationes abitias: ne fideiussor existas. ne aduocatus
ꝑplexꝰ Neq enĩ iudicẽ aut cognitorẽ scłariũ negotioꝵ hodie te hic ordi¬
nare uult xp̃s. uti ne p̾focatꝰ p̾sentib hominũ curis u̾bo di uacare:
quȩ tͥ minꝰ congruere suꝑiꝰ exposuimꝰ exhibeant sͥ inuicem: discen¬

Expanded text:
indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat quod istud est tempus in quo indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat quod istud est tempus in quo xilium in praeliis exhibe Regi optimo remunerationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quo ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Deum, nequaquam vacillet. Verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere Clementis dicit: Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere et summo studio niti, ut omnes vitae huius occupationes abicias, ne fideiussor existas, ne advocatus perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vulquae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discen
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ susciꝑe nolentẽ. Suꝑfluũ gͦ ẽ aliũ querere. eũ pͥmitias eoꝵ qui ex gen
tibus ꝑ me saluant᷑. & p̾cipue huiꝰ urbis te pͥmũ optulerĩ dõ. S & illud
intuere. qͥa si ꝑiculũ peccati timens susciꝑe refugis ȩccłiȩ gub̃nacula.
certꝰ gͦ esto qͥa ampliꝰ pecças qͥ popłm d̾i uelut infiuctib positũ & ꝑiclitas.¬
tẽ cũ possis uiuare subt̾fugis. tui tantũ modo habens ꝯsidationẽ. et non
qͦd in cõmune om̃ib expedit ꝓuidens. Sed & certus, esto. qđ necesse ẽ te
susciꝑe om̃e ꝑiculũ qͥa nec ego ꝓsalute om̃iũ ab obsecrando cessabo. Qͣn
bria ineruditiuulgi indocilis q conciliem. quȩ tu tnscio qđ ꝯstant᷑ et
fortit᷑ feres respiciens ad illã spẽ quȩ tͥ apd̾ dm̃ pacientiȩ p̾parat coro
fut᷑o tẽpore: quando iã xp̃s post uictoriã triũphabit. nec ultͣ ulliꝰ opera

Expanded text:
bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias tilibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis te primum obtulerim Deo. Sed et illud intuere, quia, si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius peccas, qui si populum Dei velut in fluctibus positum et periclitane possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto bria ineruditi vulgi indocilisque conciliem; quae tu tamen, scio quod constanter et fortiter feres, respiciens ad illam spem quae tibi apud Deum patientiae praeparat coronfuturo tempore quando jam Christus post victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera
Abbreviated transcription (Latin):
diis deditũ. sobriũ. benignũ iustũ. pacientẽ. et scientẽ ferre ñ nulloꝵ
etiã ex ipsis qͥ i u̾bo d̾i instruunt᷑ iniurias. Propt̾ quod ipsi tradiddi a
dño mͥ datã potestatẽ ligandi & soluendi. ut de om̃ib qͥbuscũq decreuerit
in t̾ris. hoc decretũ sit ⁊ incęlis. Ligabit enĩ quod oportet ligare. ex soluet qͦd
expedit solui. tãquã qͥ ad liquidũ ȩccłiȩ regulã nouerit. Ipsũ gͦ atidite. scien¬
tes qͥa qͥcũq contristauerit᷑ doctorẽ ueritatis. peccat in xp̃m. & patrẽ om̃iũ
exacerbat đm ꝓpt̾ quod ⁊ uita carebit. Ipsũ aut̃ qͥ p̾est cetĩs oportet medici
uicẽ ag̾e. & ñ fere bestiȩ furore cõmoueri. Hec eoloqͦnte ego ꝓcidens ad pe¬
des eiꝰ rogabã excusans me. & declinans honorẽ cathedrȩ uł potestatẽ. At
ille respondens. ꝓhoc inqͥt ne me rogaueris: hoc enĩ fieri statutũ ẽ mͥ: et
eo magis qd̵ excusas. qͥa hȩc cathedra eũ qͥ cupit eã & audacter expetit ñ

Expanded text:
benignum, justum, patientem, et scientem ferre nonnullorum etiam ex his qui in verbo Dei instruuntur injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi; ut de omnibus quibuscunque 456 decreverit in terris, hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit solvi, tanquam qui ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Ipsum ergo audite, scientes quia quicunque contici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter expetit, no
Abbreviated transcription (Latin):
bus donis & muñib honorabit᷑. & uos uelut ministͥ sponsȩ & amici spon¬
si ingenti gaudio ac leticia ꝑfruemini. Si uͦ sponsa hȩc reꝑta fuerit ma¬
culata & conculcata peccis. ipsa qͥdẽ tãquã indignaregalib thoriꝰ⁊ uoᷤᷤ

Expanded text:
ab eo donis et muneribus honorabitur, et vos velut ministri sponsae, et amici sponab eo donis et muneribus honorabitur, et vos velut ministri sponsae, et amici sponsi ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem tanquam indigna no
Abbreviated transcription (Latin):
oportet ligabis. et que expedit solues. Et adte qͥdẽ qͥ p̾es. ista sint monita
& his similia. Ad p̾sbit̾os uͦ sint ista. Ante om̃a ut pudiciciȩ studentes adho¬
lescentes nupciis iungant. qͦ calorẽ feruentis ȩtatis ꝯiugali lege p̾ueniant.
S ne in ꝓuectiorib qͥdẽ curã hab̾e huiꝰmodi negligant. qͥa in multis &̃ cũ se¬
nuerit corpꝰ. concupiscentia uiget. Ne forte gͦ fornicationis labes occasione
accepta tãquã uenenũ pessimũ serpat inuob̾. cauere ⁊ ante uenire necessa¬
riu̾ẽ. ne qͦd in uobis adult̾ii occultũ coalescat incendiũ. Et qͥd in om̃ibus¬
peccatis adult̾io grauiꝰ. Scd̾m nãq in penis optinet locũ: q̃mquidẽ pͥmũ
illi habent qͥ aberrant ad̾o. etiã si sobrie uix̾int. Propt̾ quod uos o p̃sbiteri
ecełie. excolite & adornate sponsã xͥ ad pudiciciã. Sponsã aut̃ clico omnẽ
eccłiȩ corgregationẽ. Quȩ si pudica fuerit inuenta asponso suo. ingenti

Expanded text:
oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem primum illi habent qui aberrant a Deo, etiam si sobrie vixerint. Propter quod vos presbyteri Ecclesiam excolite et adornate sponsam Christi ad pudicitiam, sponsam autem dico, omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica fuerit inventa a sponso suo, ingentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nib hõib hab̾e cõmunẽ. etiã cũhis qͥ oder̃t eos & ꝑsecunt᷑ Sciunt e¬
nĩ qͥa peccati ipsoꝵ causa. ignorantia ẽ. ꝓpt̾ea deniq ipse magist̾ cũ
abhis qͥ ignorabant eũ duceret᷑ ad crucẽ: rogabat patrẽ ꝓ int̃fectori¬
b suis & dicebat. Pat̾ remute eis peccatũ: nesciunt enĩ qͥd faciunt.
Imitantes qͦq discipłi magistrũ. etiã ipsi cũ pat̾ent᷑ simiit ꝓ int̾fectori¬
b suis orabant. Qsi disciplina nobis ẽ orare ꝓ int̾fectorib & ꝑsecutorib̾¬
debemus: Tũ deinde etiã illud diligentiꝰ ꝯsid̾emꝰ quȩ sit nob̾ causa paren
nr̃e parentes n̾st᷑: s ministri N enĩ uitã p̾bent. s ingrediendi nobi
adhanc uitã exhibent minist̾iũ. Auctor aut̃ uite. unꝰ & solus ẽ deus
Si gͦ atictorẽ uite aiig̾e uolumꝰ: illũ nob̃sciamꝰ esse diligendũ. S illũ¬

Expanded text:
ur. Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribcredimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentnostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae dilig
Abbreviated transcription (Latin):
& ignorantiȩ ueritatis qr & erroris pugna consurgit. Et ob hoc iterũ dice¬
bat qͥ nos misit. Ñ ueni pacẽ mitt̾e in t̾rã. s gladiũ. d̾sidic̃ aliqͥs & quo¬

Expanded text:
tque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicetque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
lis. sed ignorantiȩ eiꝰ ruinis scientiã ueritatis opposuit. ut si qͥ forte resi¬
piscerent. & lumen ueritatis aspicent. deceptos se & inp̃cipitia erroris
abstractos merito dolerent. & iracundiȩ salutaris ignẽ aduersũ de¬
ceptriçẽ sui conciꝑent ignorantiã. Obhoc itaq dicebat. Ignẽ uemimit¬
t̾e in t̾ram: & quẽ uolo ut accendat᷑.
St gͦ pugna quȩdã quȩ gerenda nob̃ ẽ inhac uita. Sermo enĩue¬
ritatis & scientiȩ necessario separat homines ab errore & ignoran¬
tia. sic̃ sepe uidemꝰ putrefactas ⁊ mortuas corꝑis carnes a conexione uiuen¬
tiũ mẽbroꝵ ferro secante separari. Tale gͦ aliqͥd ẽ. qͦd agit ueritatis agnitio
tib separet᷑ incredulis. aut rursũ pat̃ separet᷑ afilio. aut filia amatre. &
hoc modo int̾ ꝓpinquos & consanguineos credentes atq incredulos scientiȩ.¬

Expanded text:
lis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resilis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. tibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae a