comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pretereundũ michi uidetur quod non ait. quid est quoa futuri
est. ut de inde subungeret ipsum quod fuit. cum preterita mag̃
cer ta sint futuris. quia & sinon sit. fuerunt tamen aliquana
& uisa sunt. futura autem nimquã fuerunt: & ideo magis inqu¬
stione ponendũ uderet᷑ quod minus certum est. in responsioneas
quod magis notum ẽẽ constat. Sed notandũ quod effectꝰ rerĩ
scdm causam ꝓuidentia posterior est. in nr̃a autẽ cognitioni
prior: quia donec in actu suo rem cernimꝰ. quid de ipsa mȩt̃na
prouidentia dispositũ sit prorsus ignoramꝰ. Atq ideo recte cỹ
quereret dicens. quid est quod fuit. quia ipsa per se ꝓuidentia o¬
culta est. statim ad intelligendam eam auditores ad actũ mit¬
tit dicens. ipsum quod futurũ est: quia scire nonpossumꝰ quid in
prescientia p̃cedat. donec uiderimꝰ quid ineffecty perũ subseqͣ¬

Expanded text:
praetereundum mihi videtur quod non ait. Quid est quod futurum praetereundum mihi videtur quod non ait. Quid est quod futurum est, ut deinde subjungeret. Ipsum quod fuit, cum praeterita magis certa sint futuris, et quia etsi non sunt, fuerunt tamen aliquando et visa sunt. Futura autem nunquam fuerunt. Et ideo magis in quaestione ponendum videretur quod minus certum est. In responsione autem, quod magis notum esse constat. Sed notandum quod effectus rerum secundum causam, providentia posterior est; in nostra cognitione, prior. Quia donec in actu suo rem cernimus, quid de ipsa in aeterna providentia dispositum sit prorsus ignoramus. Atque ideo recte cum quaereret, dicens: Quid est quod fuit? quia ipsa per se providentia occulta est statim ad intelligendam eam auditores ad actum rerum mittit, dicens: Ipsum quod futurum est; quia scire non possumus quid in praescientia praecedat, donec viderimus quid in effectu rerum subsequ
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ intus est totum repleat. Ergo oculus & auris nec toti
munda sufficiunt ut totũ capiant. nec totianimo ut totũ
souita erant. & uita erat lux hominũ. Illuc gͦ ꝑgant ubi totũ¬
simul totũ inueniant. & totũ capiant. totũq possid̾eant: ubi
inȩterna dispositione iam facta sunt quȩ futura sunt intempo¬
non aliud futurũ est in tempore. quã quod fuit ante tempora
inȩterna dei dispositione: nec aliua subsequens in rerũ ordine
explicatur mutabile quamquoa fixum & permanens sempen
fuit in illa rata os inuariabili diuina dispositione. Q ut mamses
patescat quia subsequens rerũ effectus cum prouidentia concor&a
ideo etiam in ipsa rerũ serie futurũ a preterito non discorat
Quid est enim quod factũ est: Ipsum quod faciendum est. Eg
quod fuit in ꝓuidentia semper aliquando futurũ est inre. &e qͥ a
factum est iam inre. per similitudinem adhuc est facientũ. Segu

Expanded text:
quantum intus est, totum repleat. Ergo oculus et auris nec toti quantum intus est, totum repleat. Ergo oculus et auris nec toti mundo sufficiunt, ut totum capiant; nec toti animo, ut totum so vita erant, et vita erat lux hominum . Illuc ergo pergant ubi simul totum inveniant, et totum capiant totumque possideant ubi in aeterna dispositione jam facta sunt, quae sunt futura in temponon aliud futurum est in tempore quam quod fuit ante tempora, in aeterna Dei dispositione. Nec aliud subsequens in rerum ordine explicatur mutabile, quam quod fixum et permanens semper fuit in illa rata et invariabili divina dispositione. Et ut manifeste patescat quod subsequens rerum effectus cum providentia concordat, ideo etiam in ipsa rerum serie, futurum a praeterito non discordat. Quid est enim quod factum est? ipsum quod faciendum est. Ergo quod fuit in providentia semper, aliquando futurum est in re; et quod factum est jam in re, per similitudinem adhuc est faciendum. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
& aures impleri nec scientia possunt: quia non comp̃hendunt totũ
quod est. nec desidio possunt. quia & si comp̃hendunt. non sufficit
totũ quod est. nec quantũ possunt permanet quod presens est. sci¬
unt uanitatẽ esse om̃e quod sub sole ÷: & quia nichil de uniu̾so labo¬
re suo quo laborat subsole homo ampliꝰ habere potest. Dicat ergo.
cunctȩ res difficiles ut comprehendant᷑ ab humano sensu. q̃uȩnec numiꝰari¬
inueniri possunt multitudine: nec comp̃hendi quantitate. nec ꝓ¬
funditate inuestigari. E ideo non mirũ est sisermo deficit. ubi in¬
telligentia subcumbit: & obhoc non ualet eas homo explicare ser¬
mone. ut rationẽ reddat de singłis qui omĩa non nouit. nonenĩ
saturatur oculus uisu. cũ ꝑ se considat: nec impletur auris audi-¬
tu cũ eruditur ab alt̾o. uel intentio exiens ad inquisitionẽ rerõ
quantũ extra est totum comp̃hendat. uel cognitio ing̃diens

Expanded text:
et aures impleri nec scientia possunt, quia non comprehendunt totum et aures impleri nec scientia possunt, quia non comprehendunt totum quod est; nec desiderio possunt; quia, etsi comprehendant, non sufficit totum quod est, nec quantum possunt permanet quod praesens est. Sciunt vanitatem esse omne quod sub sole est, et quod nihil de universo labore suo, quo laborat sub sole, homo amplius habere potest. Dicat ergo: Cunctae res difficiles, ut comprehendantur ab humano sensu, quae nec numerari possunt multitudine, nec comprehendi quantitate, nec profunditate pervestigari. Et ideo non mirum est si sermo deficit, ubi intelligentia succumbit; et ob hoc non valet eas homo explicare sermone, ut rationem reddat de singulis quia omnia non novit: Non enim saturatur oculus visu cum per se considerat; nec auris impletur auditu, cum eruditur ab altero, ut vel intentio exiens ad inquisitionem rerum quantum extra est, totum comprehendat, vel cognitio ingrediens
Abbreviated transcription (Latin):
est ubi presens est omne quod est. & omne quod est ibi est. Irigͦ
& oculus uisu saciari. & auris auditu impleripotest. ubi consum¬
mata & plena ꝑfectio percipitur. & percepta plenitudine ȩtn¬
nitas non euacuatur. Sicergo tota hec sententia qua subsole
nec nouũ aliquid nec ȩteruuii dicitur: ad hoc spectare uidetur. ut
agnoscat homo quid uel fugere debeat uel sequi. In eo enĩ quod
subsole nichil nouum est ȩterna dispositio ostenditur: in eo aũt
quod nichil sub sole permanens esse potest in his quȩ sub subsole
sunt ȩternitatẽ quidem significari non tamen esse demonstratur.
In ipsis quoq quȩ sub sole sunt simulagnoscimus & in eo quod ni¬
chil ȩternum est fugiendum esse quod sunt: in eo autem quodni-¬
chil nouum sequendũ esse quod non sunt. Qua ꝓpter recurrat ad
sumnam sententiã. ut quia in his quȩ sub sole sunt oculi saciari.

Expanded text:
est, ubi praesens est omne quod est, et omne quod est ibi est. Ibi ergo est, ubi praesens est omne quod est, et omne quod est ibi est. Ibi ergo et oculus visu satiari et auris auditu impleri potest: ubi consummata et plena perfectio percipitur, et percepta plenitudine aeternitas non evacuatur. Sic ergo tota haec sententia, qua sub sole nec novum aliquid nec aeternum esse dicitur, ad hoc spectare videtur, ut agnoscat homo quid vel fugere debeat vel sequi. In eo enim quod sub sole nihil novum est aeterna dispositio ostenditur. In eo autem quod nihil sub sole permanens esse potest, in iis quae sub sole sunt aeternitatem quidem significari, non tamen esse demonstratur. In ipsis ergo quae sub sole sunt, simul agnoscimus, et in eo quod nihil aeternum est, fugiendum esse quod sunt. In eo autem quod nihil novum, sequendum esse quod non sunt. Quapropter recurrat ad summam sententiam, ut quia in iis quae sub sole sunt oculi satiari,
Abbreviated transcription (Latin):
Eternũ enĩ non est subsole aliquia: quia om̃e quod subsole ÷ insems¬
ipso p̾t̾it e tam̃ nouũ nonest: quia in similitudine sui generis sub¬
sistit. G subsole nichil nouũ est: & nichil ȩternũ. Quia eñĩ preas¬
sit in sccłis quȩ fuerunt ante nos ideo nouu non est: & quia non
preteritoꝵ memoria. ideo ȩternũ nonest. Ideoq quia om̃e quod
uenit pyeterit. & non subsistit aut ꝑmanet quicquã subsole non
saturat᷑ oculus uisu. neo auris implet᷑ auditu: quia dũ intrat
elabtt᷑. & fugit om̃e dũ teneri putatur. & completur sententia.
uanitas uanitatũ & omĩa uanitas. Quid gͦ quia sub sole nonsaty¬
ratur oculus uisu: nec auris impletur auditu: Suꝑra solẽ eat.
ubi solũ nouũ non est aliquid sed nec transitoriũ ubi & prioꝵ
memoria. & presentia futuroꝵ. unmo omĩa preterita & futum
presentia sunt: quia nec preteritum nec fucurum aliquid ibi

Expanded text:
Aeternum enim non est sub sole aliquid, quia omne quod sub sole est, in semeAeternum enim non est sub sole aliquid, quia omne quod sub sole est, in semetipso praeterit; tamen novum non est, quia in similitudinem sui generis subsistit. Ergo sub sole nihil novum est, et nihil aeternum. Quia enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos, ideo novum non est: et quia non est praeteritorum memoria, ideo aeternum non est. Ideoque quia omne quod venit, praeterit et non subsistit, aut permanet quidquam sub sole; non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu; quia, dum intrat elabitur, et fugit, omne dum teneri putatur; et completur sententia: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quid ergo quia sub sole non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu? Supra solem eat ubi non solum novum non est aliquid, sed nec transitorium; ubi et priorum memoria et praesentia futurorum, imo omnia praeterita et futura praesentia sunt; quia nec praeteritum nec futurum aliquid ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Abinitio luminaria incȩlo. sob & luna. & stellȩ: auesin aere. piscesin
aqua. bestiȩ in t̾ra. Ab initio uolatꝰ auib natatꝰ piscibus g̃ssus ho¬
tũ naturęͤusũ accidente fiunt quã semꝑsunt. ñ tam̃ in totosiũt
nec semꝑ fiunt: ut pͥma illa institutõ. & si aliquando int̾mitti uili¬
atur. numquã tam̃ uideat᷑ dissolui. G & hanc confusioñe regit
sapientia dei. & quod nob̾ confisũ est. ipsi non est: &s ido sub sole nich
nouũ÷. quia ab ipso qui est supͣ sołe qͦd temporalit̃ tͣnsit ab ȩt̃noor¬
dmnatũ est. Atq iđo singła quȩq quia insemetipsis pmutabilitaten
stare ñ possunt. in suo tam̃ gen̾e ꝑsimilitudinẽ statũ custodunt
ut licet quod sunt semꝑ ẽt̃ ñ possĩtt singła: Gͣ nichil nouũ sub¬
ȩt̃nũ est supra solem. Subsole nouũ non est nec est tam̃ et̃nuo.

Expanded text:
Ab initio luminaria in coelo, sol, luna et stellae, aves in aere, pisces in Ab initio luminaria in coelo, sol, luna et stellae, aves in aere, pisces in aqua, bestiae in terra. Ab initio volatus avibus, natatus piscibus, gressus hotum naturae cursum accidente, aliud fiunt quam semper sunt; non tamen in toto fiunt, nec semper fiunt, ut prima illa institutio etsi aliquando intermitti videatur, nunquam tamen videatur dissolvi. Ergo et hanc confusionem regit sapientia Dei. Et quod nobis confusum est, ipsi non est. Et ideo sub sole nihil novum est; quia ab illo qui est supra solem quod temporaliter transit, ab aeterno ordinatum est. Atque ideo singula quaeque, quia in semetipsis per immutabilitatem stare non possunt, in suo tamen genere per similitudinem statum custodiunt, ut licet quod sunt, semper esse non possint singula; nunquam solem. Sub sole et luna novum non est; nec est tamen aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
mos & nouissimos ad pͥncipiũ & finẽ eiusdem scłi referre ꝓhibet
quod ait. Iam enĩ p̃cessit in scłis quȩ fuerunt ante nos: quiadũ alia
scła p̃cedentiũ atq subsequentiũ dicit. nequaquã se pͥmos & nouissi¬
mos eiusdẽ scłi significasse ostendit. Ergo quia ñ solum a catholica
ueritate sed a ratione qͦ sententia abhorret. nos dictũ hoc refera¬
mꝰ ad rerũ similitudinẽ quȩ in suis gen̾ib sic apͥncipio institutȩ
ut uniũ quodq scđ̾m similitudinẽ & formã pͥmȩ originis suȩ ꝓpa¬
ginẽ extendat: & nichil sit quod terminũ pͥmȩ dispositionis insu¬
o genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi sic inbusquȩ ex ip¬
sis ꝓereata sunt uł ꝓcreantur om̃ib natura pͥmã dispositioneor¬
custoatt ut nichil a pͥmo alt̾ia. ia diuersum aut dissimile mue nni
possit subsole. Ut uerbi gr̃ã. abinitio cęlũ sursum. & terra deor suo

Expanded text:
imos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referre prohibet, imos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referre prohibet, quod ait: Jam praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quia, dum alia saecula praecedentium, atque alia subsequentium dicit nequaquam se primos et novissimos ejusdem saeculi significasse ostendit. Ergo, quia non solum a catholica veritate, sed a ratione quoque sententia abhorret, nos dictum hoc referamus ad rerum similitudinem, quae in suis generibus sic a principio institutae sunt, ut unumquodque secundum similitudinem et formam primam originis suae propaginem extendat et nihil sit quod terminum primae dispositionis in suo genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi, sic in iis, quae ex ipsis procreata sunt vel procreantur, omnibus natura primam dispositionecustodit, ut nihil a primo alterum, id est diversum, aut dissimile inveniri possit sub sole. Ut verbi gratia, ab initio coelum sursum, et terra deorsum.
Abbreviated transcription (Latin):
nec auxerunt cũ reciꝑent. nec cũ finient᷑ ꝯsument. Liquet gͦ falsã
tẽ opinionẽ eorũ qui scłorũ ȩt̾nitatẽ p̃dicauerunt: & mutabilita¬
tis pͥncipio fuisse testati sunt. Sed ne forte in hoc loco uideat᷑ error¬
ditere ecce hoc recens ÷. iã enĩ p̃cessit inscłis quȩ fuerunt ante nos:
quo intellectu id accipiendũ sit statĩ sub seq̃ntib u̾b̾ ostenddicens.
onest pͥoꝵ memoria: sed nec̾ quide eoꝵ quȩ postea futura st̃
erit recordatio apud eos qui futurisunt in nouissimo. Na
si priora & nouissima cũ presentib prorsus eade ẽẽnt : nequaquan
post nos futuri sunt innouissimo. sed diceret apud nos qui futuri
sumus uinouissimo: nisi forte primos & nouissimos ad principiuo
& finẽ huiꝰ scłi referendũ quis dicat. Alioqui nec pͥmos ẽẽ nec no¬
iussimos quisine principio fuerunt: & sine fine futuri sunt. Sed pͥ¬

Expanded text:
nec auxerunt cum inciperent, nec cum finientur, consument. Liquet ergo falsam nec auxerunt cum inciperent, nec cum finientur, consument. Liquet ergo falsam esse assertionem eorum qui saeculorum aeternitatem praedicaverunt, et mutabilitatis principiudicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quo intellectu id accipiendum sit: statim subsequentibus verbis ostendit, dicens: Non est priorum memoria; sed nec eorum quidem, qui posterit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. Nam, si priora et novissima cum praesentibus prorsus eadem essent; nequaquam post nos futuri sunt in novissimo, sed diceret, apud nos qui futuri sumus in novissimo. Nisi forte primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referendum quis dicat, alioquin nec primos esse nec novissimos qui sine principio fuerunt, et sine fine futuri sunt. Sed pr
Abbreviated transcription (Latin):
Talem aũ rerũ omiũ reuolutione atq it̾ationẽ midipm̃ sempes
fuisse semꝑ q futurã t̃ẽ sine fine. ut quẽa dmodũ recursu iraiꝰ sydis
ꝑ singłos annos ad pͥmũ statũ renouant᷑ omĩa: ita recursu om̃ũ
syctm totiꝰq naturȩ adortũ suũ ꝑsingła secła & magnos annos
ad pͥmã ꝯditionẽ reparent᷑ unu̾sa. hic uͦ error quantꝰ sit. facile ar¬
guet ratio manifesta. Nam tempora ȩt̃na ẽẽ ñ posse in hoc eiu¬
dentissime comꝓbͣtur quod om̃e tempus initiũ habuit: & sine ꝯ¬
tradictione constat. quia om̃e quod initiũ habuit. aliq̃ñ ñ fuit.
Amplius. Ome tempus p̃t̾itũ aliqñ p̃sens fuit. Om̃e aũ quoa aliq̃ñ
it. iam non tempus fuit sedȩt̃nitas. Sigͥ om̃e tempꝰ p̃teritũ aliqñ
ñ fuit: fuit qñ nullũ tempus fuit. Itaq tempora ȩ̃t̃na ẽẽ ñ potuert᷑.
sed erat ante tempora et̃nitas sine tempore. quã tempora quidem

Expanded text:
Talem autem rerum omnium revolutionem atque iterationem, in idipsum semper fuisse semperque futuram esse sine fine, ut quemadmodum recursu unius sideris per singulos annos, ad pristinum ista tum renovantur omnia; ita recursu omnium siderum totiusque naturae ad ortum per singula saecula et magnos annos ad primam conditionem reparentur universa. Hic vero error quantus sit, facile arguet ratio manifesta. Nam tempora aeterna esse non posse in hoc evidentissime comprobatur: quod omne tempus initium habuit; et sine contradictione constat quod omne quod initium habuit, aliquando non fuit. Amplius omne tempus praeteritum, aliquando praesens fuit. Omne autem tempus quodit, non jam tempus fuit, sed aeternitas. Si ergo omne tempus praeteritum aliquando non fuit, fuit quando nullum tempus fuit. Itaque, tempora aeterna esse non potuerunt; sed erat ante tempora aeternitas sine tempore, quam tempora quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ac magis spiritalia attingit. & a insibilib attollit᷑. Sed aluia
qͦ tota scͥbentis intentõ. totaq narratõnris series ducit᷑ attende.
atq aliud quȩda ex accidenti mistice dicta. & spũalit̃ intelligen¬
cla ñ negligent̃ p̃tereunda putare. Nuo itaq narratõis
suꝑficiẽ que tanta eloquii ac sententiarũ uenustate pollet ex¬
planandiaui suscipimus: ut ea quę scͥpta nunc legitis. hac qualiẽa
lucubraciuncula it̃ ad intelligentiã p̃bente.amͦ ñ solũ uobis
seripta. sed a uobis intellecta gaudeatis.

Expanded text:
ac magis spiritualia attingit, et a visibilibus sustollitur. Sed aliud est, ac magis spiritualia attingit, et a visibilibus sustollitur. Sed aliud est, quo tota scribentis intentio totaque narrationis series ducitur attendere; atque aliud quaedam ex accidenti mystice dicta, et spiritualiter intelligenda non negligenter praetereunda putare. Nunc itaque narrationis superficiem, quae tanta eloquii ac sententiarum venustate pollet explanandam suscipimus, ut ea, quae scripta nunc legitis hac qualicunque lucubratiuncula, iter ad intelligentiam praebente amodo non solum vobis scripta, sed a vobis intelle
Abbreviated transcription (Latin):
stil osignaui. Om̃is scͥptura scđm ꝓpͥam int̾ p̃tatõnẽ exposita. & cla¬
rius elucescit: & ad intelligenda se faciliorẽ legentib pandit ac¬
cessum. Multi uirtutẽ scͥpturarũ ñ intelligentes. expositõnib
ꝑegrinis decorẽ ac pulchritudinẽ earũ obnubilant: & cũ occul¬
ta reserare debueruit. & manifesta obscurant. Michiuͦ simili
tiam. & allegoriarũ ꝓfunditatem. uel inquirend̾a ꝑtinacit ne¬
sticis allegoriarũ sensib ꝑ totã dutaxat enarrationis seriẽ ꝑqͥ¬
rendis: p̃cipue cũ ipse auctor hicñtã mor ib instruenais uel
mister iis enarrandis intendat: qͣ corhumanũ adrerũ munda¬
narũ ꝯtẽptũ manifesta rõnũ ueritate atq ex hortatõne eui¬
denti ꝯmoneat. Neq hoc tñ nego multa huic narratõni nusti c
int̾serta q̃ ꝓpͥã explanatõnẽ requirant. p̃cipue inꝯseq̃ntib sicut
semꝑ inꝓcur su narratõnis. scd̾m ꝯtẽplatõnis meyem̃tũ magis

Expanded text:
ignavi. Omnis Scriptura secundum propriam interpretationem exposita, et clarius elucescit, et ad intelligendam se faciliorem legentibus pandit accessum. Multi virtutem Scripturarum non intelligentes, expositionibus peregrinis decorem ac pulchritudinem earum obnubilant; et cum occulta reserare debuerint, etiam manifesta obscurant. Mihi vero simili tiam et allegoriarum profunditatem, vel inquirendam pertinaciter nesticis allegoriarum sensibus per totam duntaxat narrationis ejus seriem perquirendis: praecipue cum ipse auctor hic non tam motibus instruendis, vel mysteriis enarrandis intendat, quam in cor humanum ad rerum mundanarum contemptum manifesta rationum veritate atque exhortatione evidentincerta, quae propriam explanationem requirant . praecipue in consequentibus, sicut semper in procursu narrationis secundum contemplationis incrementum magis
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷ hoc mirabilit̾ ꝓͣdit. ut rerũ oũim motꝰ i orb̾e aget᷑.qͣtinꝰ cor¬
porta nat᷑a quȩ effiuendo aliqͣn defectũ sentire potuisset semꝑ uisi
am recurrendo originẽ dũsine int̾missione recipit qͦd effudit. siu
defectu esfundat qͦd recipit. & sit defectꝰ sine defectu. nec unqͣmde¬
sit qͦd possit deficere. ut semꝑ deficiat. Uñ inuna ea dẽq re &

Expanded text:
 ut rerum omnium motus in orbem ageretur, quatenus corporea natura, quae effluendo aliquando defectum sentire potuisset, semper in suam recurrendo originem dum sine intermissione recipit quod effudit, sine defectu effundat quod recipit, et sit defectus sine defectu; nec unquam desit quod possit deficere, ut semper deficiat. Unde in una eademque re, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾si semꝑ circuitũ diligunt: & a circuitu ñ recedunt Iccireo q̃
illis. qͦd circuitũ sequunt᷑ ipsi. E cont᷑ amator ȩt̃noꝵ inqͥt. Pes mo¬
uiqͥt stetit in directo. Q it̾m. Dirige me in semita mandatoꝵ tu
Ouia recta. O circuitꝰ qͦ ducis tu. & tu qͦ diicis: Tu ducis a ꝑducis.
tũ tͥbius ate.nec inite ꝑuentionẽ. Goĩa tͣnsitoria & caduca ꝑciro¬

Expanded text:
si semper circuitum diligunt, et a circuitu non recedunt. Idcirco quaillis, quod circuitum sequuntur, et ipsi. Econtrario amator aeternorum dicit: Pes meus stetit in directo . Et iterum: Dirige me in semitam mandatorum s Deus noster . O via recta, o circuitus, quo ducis tu. Et tu quo ducis? Tu ducis, et perducis. tum tribuis a te, nec in te perventionem. Ergo omnia transitoria et caduca per circ
Abbreviated transcription (Latin):
cibi assidua it̾atione alendo corpori subicit: tale om̃ino elem̃toꝵ
refluxio nutͥm̃tũ in t̾rȩ corpore ꝓcreandis fȩtib seminibq uiui-¬
ficandis infundit. hoc ignis. hoc aqua. hoc aer ꝑpeti accessu & re-¬
cessu sine int̾missione ag̾e̾ ñ cessant. ut semꝑ accedentia reple-¬
ant. & recedentia euacuent: ut qͥa subsist̾e̾ ñ pot̾ uigor infusi¬
onis p̃tite. ex necessitate denuo it̾et᷑ irrigatio plenitudiuis re¬
parandȩ. Quã gͦ rerũ alim̃ta fidutiã ꝑpetis subsistentie pr̃are
potuerunt: cũ inreb õib sic semꝑ sine cessatione & reparan¬
tia tͣnseant & deficiant reparata : Licet enĩ huic defectui qͣlen¬
cũq ꝯsolationẽ pr̃are uideat᷑ repetita infusio: magna tñ mise¬
ria semꝑ ad iudigentiã acciꝑe. & nunqͣm indigentia accipien¬
di possit carere. Uñ manifestũ ÷ qͦd om̃ia tͣnsitoria & caduca ua¬

Expanded text:
cibi assidua iteratione alendo corpori subjicit: tale omnino elementorum cibi assidua iteratione alendo corpori subjicit: tale omnino elementorum refluxio nutrimentum in terrae corpore procreandis fetibus seminibusque vivificandis infundit. Hoc ignis, hoc aqua, hoc aer perpeti accessu et recessu sine intermissione agere non cessant, ut semper accidentia repleant et recedentia evacuent ut quia subsistere non potest vigor infusionis praeteritae ex necessitate denuo iteretur irrigatio plenitudinis reparandae. Quam ergo rerum alimenta fiduciam perpetis subsistentiae praestare poterunt, cum in rebus omnibus sic semper sine cessatione, et reparantia transeant, et deficiant reparata? Licet enim huic defectui qualemcunque consolationem praestare videatur repetita infusio; magna tamen est miseria semper ad indigentiam accipere, et nunquam indigentia accipiendi posse carere. Unde manifestum est quod omnia transitoria, et caduca va
Abbreviated transcription (Latin):
infiisio ut uigis s ꝑpetua eẽ possit. iccireo aquarũ cur sus morbe dis¬
positꝰ est. ꝙ in illa ꝑhenii circuitione ut nunqͣm deficiat qͦd desuꝑ
infimait᷑. quantũ in parte alt̾a deorsũ fluit᷑. tantũ in parte alt̾a
ꝑ occultos meatꝰ ad ortũ reuocat᷑. Sic & cibatꝰ corporis qͦda circuity
fept᷑ & refert᷑. pͥmũ a palato in aluũ descendens. ac demĩ insecrs¬
sũ ꝑtͣnsiens. & in ipso eiꝰ tͣnsitu qͣsi qͣda instillatione nat᷑e deficien¬
ti nutm̃tũ subicit᷑. qͦ euaporato & exinanito. necẽe ÷ yursũ ut ñ¬
bris fatiscentib reparantis edenai subsidio ꝯcurrat᷑. Quasigͦ cir-¬
cułꝰ renascentis semꝑ indigentiȩ in suã originẽ recurrens ducit᷑.
qͥa dũ sine cessatione qͦd sũptũ ÷ p̃t̾it. semꝑ it̾ato sumi necẽe ÷. qͦd sup¬
plendo defectui sub̾am ministrare possit. Quale gͦ nutm̃tũ sub̾a

Expanded text:
infusio ut jugis et perpetua esse possit, idcirco aquarum cursus in orbem disinfusio ut jugis et perpetua esse possit, idcirco aquarum cursus in orbem dispositus est, et in illa perenni circuitione, ut nunquam deficiat quod desuper infunditur; quantum in parte altera deorsum fluit, tantum in altera parte per occultos meatus ad ortum revocatur. Sic et cibus corporis quodam circuitu fertur, et primum a palato in alvum descendens, ac deinde in secessum pertransiens, et in ipso ejus transitu, quasi quadam instillatione naturae, deficienti nutrimentum subjicitur, quo evaporato et exinanito, necesse est rursum ut membris fatiscentibus reparandis edendi subsidio concurratur. Quasi ergo circulus renascentis semper indigentiae in suam originem recurrens ducitur; quia dum sine cessatione quod sumptum est praeterit, semper iterato sumi necesse est, quod supplendo defectui substantiam ministrare possit. Quale ergo nutrimentum substantia
Abbreviated transcription (Latin):
ordine rerũ t̾ciũ post ignẽ ponit᷑ : inscreatione scdm sociat᷑. Qnt
enĩ attinet ad dispositi onẽ & ordinẽ rerũ. pͥmũ & sup̾mũ locũ ig
suut. & ido si locũ uł nat᷑am attendimꝰ.a se inuicẽ ħduo dissepari¬
ta cernimꝰ. si efficientiã respicimꝰ. ꝓxima sibi utͣq & amica inuerim
G de elem̃to aquȩ qͦd alt̾m cũ igne fom̃tũ uitale p̃bet nascentib
qͣsi post ignẽ & aerẽ t̾cio. uł cũ igne scd̾o int̾ rerũ mutabiliuo
naturas tacendũ ñ fuit: & iecirco huiꝰ qͦ circuitũ & excursũ inres
sensibiles ꝓcreandas describit dicens. Omĩa flumina intͣnt in mi¬
re: & mare ñ redundat. Ꝙ causam statĩ adungit quare noure¬
tunclat mare om̃ib inse fluminib receptis: quia scił rursũ ad
locũ uñ exeunt flumina reu̾tunt᷑: ut it̾m fluant. Ductꝰ enĩaquarũ
ꝑom̃e corpus t̾re intrinsecꝰ & deforis inmodũ uenarũ humoren
trahunt: ut eqͣbilit̃ irrigatio in omnẽ partẽ diffundat᷑. hbc aũ

Expanded text:
ordine rerum, tertium post ignem ponitur in procreatione secundum sociatur. Quantum enim attinet ad dispositionem et ordinem rerum, primum et supremum locum ignsunt. Et ideo si locum vel naturam attendimus, a se invicem duo haec disparata cernimus. Si efficientiam respicimus, proxima sibi utraque et amica invenimus. Igitur de elemento aquae, quod alterum cum igne fomentum vitale praebet nascentibus, quasi post ignem, et aerem tertio, vel cum igne secundo inter rerum mutabilium naturas tacendum non fuit. Et idcirco hujus quoque circuitum, et excursum in res sensibiles procreandas describit, dicens: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat. Et causam statim adjungit, quare non redundet mare omnibus in se fluminibus receptis: Quia scilicet rursum ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Ductus enim aquarum per omne corpus terrae intrinsecus, et deforis in modum venarum humorem trahunt, ut aequabiliter irrigatio in omnem partem diffundatur. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
as disꝑsas: quas om̃mo maior diei claritas ab oculis uituentiũ ee¬
usq indiscretum & illa inuu̾sali confusione ꝑmixtũ manebat. ⁊ sc
aũ id scd̾a die exutũ a ꝑmirtione. & informã redactũ. positũ ut
uit̃ aquas suꝑiores. & aquas inferiores dudet. sic scilicet ut illi
ꝯfusiomi in modũ nebulȩ circa teyrã pendenti. mediũ uemens qͦda

Expanded text:
as dispersas, quas omnino major diei claritas ab oculis intuentium ceas dispersas, quas omnino major diei claritas ab oculis intuentium ceusque indiscretum et in illa universali confusione permistum manebat. Nuncdie, erutum a permistione et in formam redactum positum est, ut inter aquas superiores et aquas inferiores divideret; sic scilicet ut illi confusioni in modum nebulae circa terram pendenti medium veniens quoda
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ oppanse pendebant.  Quȩ formatio facta ẽ pͥma c̃ie. MLux
facta ÷ prima die: quȩ quide̾ iã priꝰ int̃ cęt̾a mat̾ialit̾ creata fu¬
erat: sed nẽ pͥmũ ut lucere posset & illuminare ab aliis segregata
atq distincta. D Qualis existimanda fuisse lux illa:d Sunt qui
asserant nubẽ lucicłã fuisse: quȩ sicut solmͦ. cireũferebat᷑ ambiens
trã. Quȩ dũ suꝑiores mundi partes oriens lustrabat adiem: occa¬
su aũ suo ad infera descendeus absentata luce fecit noctẽ. Inde
distinctos & appellatos uoluit tres illos pͥmos dies inexordio creatu¬
rarũ priusquã sol os cȩt̾a luminaria ꝯderent᷑. D Ubi dictũ : mͦ
ẽẽ lucẽ ilła. SDicunt mͦ insuꝑioribꝰ etheris partibꝰ circũquaq ais
ꝑsam ẽẽ. & adhuc uideri posse siñ maior ilła claritas solis abscon¬
aẽt : noctẽ uͦ ex illa adhuc luce diligent̃ ꝯsidantibꝰ demonstrari
quasi quasdã tenuissimȩ nebulȩ lucidas contra firmam̃tũ reliqui¬

Expanded text:
desuper oppansae pendebant. D. Quae formatio facta est prima die? M. Lux facta est prima die : quae quidem jam prius inter caetera materialiter creata fuerat; sed nunc primum ut lucere posset et illuminare, ab aliis segregata est atque distincta. D. Qualis existimanda est fuisse lux illa? M. Sunt qui asserunt nubem lucidam fuisse, quae sicut sol modo circumferebatur ambiens terram; quae dum superiores mundi partes oriens lustrabat diem, occasu autem suo ad infera descendens absentata luce fecit noctem. Inde distinctos et appellatos volunt tres illos primos dies in exordio creaturarum priusquam sol et caetera luminaria conderentur. D. Ubi dicendum est modo esse lucem illam? M. Dicunt mpersam esse, et adhuc videri posse si non major illam solis claritas absconderet; nocte vero ex illa adhuc luce diligenter considerantibus demonstrari quasi quasdam tenuissimae nebulae lucidas contra firmamentum reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
Sia sactũ est priꝰquã mundus fleret: Mas
Solus aeus. Quã di prius fuit.: M Abetno.
d Sbi suit cũ nehil esset preter ipsimt ¶
Iui est mͦ. ibi fuit & tune. D ubi est modo.
Inse ipso est. & omĩa in ipso sunt. pso¬

Expanded text:
id fuit priusquam mundus fieret? M. Solus Deus. D. Quandiu prius fuit? M. Ab aeterno. D. Ubi fuit cum nihil esset praeter ipsum? M. Ubi modo est, ibi fuit et tunc. D. Ubi est modo? M. In semetipso est, et omnia in ipso sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inuna animic cisligme confusis itndiq inuioluebat᷑: quȩ uia dliet con¬
fusio cireũquaq ter ram ambiens. tantũae spaen sur sũ oceupalit.
quantiũ nũc itntusitas creaturgrũ complectitur. formã ia turie
tirra qualemeñq citͥis potiorẽ habuut: scd in uolnti atꝙ obducta
necdũ apparere potuit quod funt. Reliqua tria ut dictũ est. om̃i¬
modo ꝯfusa erant & indigesta. in modũ cuida nebulȩ: in hoc quod
munc aer & celũ tenet spacio suspensa. Quã caliginẽ tenebrosã
tenebras seriptura nominauit. quę in pͥncipio suꝑ faciem abyssi

Expanded text:
in una adhuc caligine confusis undique involvebatur, quae videlicet confusio circumquaque terram ambiens tantumdem spatii sursum occupabat, quantum nunc universitas creaturarum complectitur. Formam jam tunc terra qualemcunque caeteris potiorem habuit, sed involuta atque obducta necdum apparere potuit quod fuit. Reliqua tria, ut dictum est, omnimodo confusa erant et indigesta, in modum cujusdam nebulae in hoc quod nunc aer et coelum tenet spatio suspensa. Quam caliginem tenebrosam tenebras Scriptura nominavit: quae in principio super faciem abyssi
Abbreviated transcription (Latin):
Cui osten debat hoc qñ nemo abhuc erat. qui hoc uiaere pos err
Susotteti aentunc angli quibis hoc oftenderetim. ut foris surtu
conaitis iiderert. quod inse ipsus intꝰ agnoscerent: ne o ipsi glom
quian a amaent sibi adi cmattori suo tribuencda pir aretꝰ  e oti
quon noc osten dt . Qui ce si illua qñ factũ et nonł ueabimꝰ quiatũ

Expanded text:
hoc videre poterat? M. Erant jam tunc angeli quibus hoc ostenderetur, ut foris in rebus conditis viderent, quod in seipsis intus agnoscerent; ne et ipsi gloriam quam acceperant sibi, sed conditori suo tribuendam putarent. Nobis quoque hoc ostenditur; qui etsi illud quando factum est non vidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac luce uisibili cernit ꝑmortẽ carnis substrahi: dubiũ ei fit.&̃ de lu
& sapiȩ an ipsa possit in m̃tib sc̃ĩs post mortẽ carnis inextinguibilis ꝯ¬
seruari. Propt̾ea licet studiũ ipsiꝰ sapĩȩ bonũ ac laudabile ẽẽ ꝯsideret.
utrũ tñ tanto labore comparandũ sit dubitat. cuiꝰ fructꝰ ꝓpͥetuus ẽẽ
possit non du adhuc ei ͣ cio ulla indubitata manifestat. hanc gͦ ftrictꝰ¬
ationẽ animmi  cordis iste in semet ipso & ꝑ contemplatõnẽ ueritatis

Expanded text:
ab hac luce visibili cernit post mortem carnis subtrahi: dubium ei fit etiam de ab hac luce visibili cernit post mortem carnis subtrahi: dubium ei fit etiam de luce Sapientiae, an ipsa possit in mentibus sanctis post mortem carnis inextinguibilis conservari. Propterea licet studium ipsius Sapientiae bonum ac laudabile esse consideret, utrum tamen tanto labore comparandum sit, dubitat, cujus fructus an perpetuus esse possit, nondum adhuc ei ratio ulla indubitata manifestat. Hanc ergo fluctuationem humani cordis iste in semetipso, et per contemplationem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
fudũ utr ĩ q ꝯmendans nouissime atumrit & ait. Sapientis ocłi tuenuite
i stultꝰ autẽ in tenebris ambulat. Quaꝓpt̃ adsũmã recurrat sentent ĩã ae
dicat difficile qͥdem est hominẽ mor: talem ad ꝯtemplatõnẽ suꝑne sapĩe
atas suppetit ẽ mortalem homiñẽ quȩ. Urendȩ atq inuestigande sa¬
p̃e stuctiũ adhibe. hec ÷ enĩ sapĩa hõis in : hac uita sapĩam quere re ce
mueftigare. d am inuenire sapĩam &s ꝑfecte app̃hendere uerũ ñ hnus iure
dutũ ÷ sed futurȩ repositũ. habet tam̃ ipsa in quisitio sapiȩ nẽ luc̃ẽ suam
q discernit eos qͥ amant sapĩam &querunt: abhis qͥstulticiã amant &. am¬
hulant in tenebris. Sed mens carnalis iocunditatẽ uisibilis lucis amais
ꝑ int̾ia lu ce querenda laborare uanũ estimat: quia eiꝰ claritatẽ post hãc
lucẽ sublatã inm̃tib sc̃is in extinguibiłe ꝑmanere. aut dubitat aut ꝓr¬
sus ignorat. Nam qr parisorte similiq ꝯditõne sapientes parit & stułtos

Expanded text:
issime adjunxit, et ait: Sapientis oculi in capite ejus stultus autem in tenebris ambulat. Quapropter ad summam recurrat sententia, et dicat: Difficile quidem est hominem mortalem ad contemplationem supernae sapientiae litas suppetit, etiam mortalem hominem quaerendae atque investigandae Sapientiae studium adhibere. Haec est enim sapientia homisapientiam et perfecte apprehendere verum, non huic vitae datum est, sed futurae repositum. Habet tamen ipsa inquisitio Sapientiae nunc lucem suam, qua discernit eos qui amant Sapientiam et quaerunt ab iis qui stultitiam amant, et ambulant in tenebris. Sed mens carnalis jucunditatem visibilis lucis amans, pro interna luce quaerenda labore vanum existimat; quia ejus claritatem post hanc lucem sublatam, in mentibus sanctis inexstinguibilem permanere aut dubitat aut prorsus ignorat. Nam quia pari sorte similique conditione sapientes patitur et stultos,
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ potest qͥcꝗd sub tempore orit᷑. & qͣuia adẽẽ ꝓdeat. qͦd ñ est.
uł qͦd ÷ ad ñ eẽ reu̾tat᷑. Orit᷑ sol & occidit. & ad locũ suũ reu̾tu᷑

Expanded text:
re non potest, quidquid sub tempore oritur, et qua via adesse prodeat quod non est, re non potest, quidquid sub tempore oritur, et qua via adesse prodeat quod non est, vel quod est, ad non esse revertatur. Oritur sol, et occidit, et ad locu
Abbreviated transcription (Latin):
totũ a parte significatũ intelligat᷑. Suꝑiꝰ namq t̾ram quasi fu¬
dam̃tũ. immobiłe medio loço ꝯstituit. nẽ cȩt̾a tria elem̃ta. id÷
ignẽ. aerẽ. aquã. circa ipsa motu instabili fluctuantia dispoñ.
ut in ꝓcreandis mnutabilib his trib elem̃tis motũ agendi. &
gendi sed apt̃a tm̃m. ut exea cȩt̾is oꝑantib forment᷑ quȩ crean
ca illud & in illo discurrentia lege nirabili. & se inuc̃e ꝯtẽ ꝑan¬
tia tã innum̾abiles formas & sp̃es rerũ ex ea ꝓduc̾e̾nt: qͦt an¬
nuis menstruis diurnis tempoꝵ uicissitudinib ineoꝵ accessu &
recessu iugit̃ sine cessatione alt̾nantib demonstrantur. Quia
gͥ cuncta nascentia quȩ de t̾ra oriunt᷑. & ex t̾ra substantiã nutͥ¬
ñĩtũq accipiunt. ab his tͥb elem̃tis uitalis motꝰ nat᷑am sorciunt᷑.
recte in eis & mutabilitatis origniẽ posuit. & mutabiliũ om̃ium
naturã ꝓpͥetatẽq exp̃ssit. ut in his parit̾ uideamꝰ & uñsit qͦd sta¬

Expanded text:
totum significatum intelligatur. Superius namque terram quasi fundamentum immobile medio loco constituit. Nunc caetera tria elementa, id est ignem, aerem, aquam circa ipsam motu instabili fluctuantia disponit, ut in procreandis mutabilibus, his tribus elementis motum agendi, et gendi, sed aptam tantummodo, ut ex ea caeteris operantibus formentur, quae creandca illud, et in illo discurrentia lege mirabili, et se invicem contemperantia, tam innumerabiles formas et species rerum ex ea producunt, quot annuis menstruis, diurnis temporum vicissitudinibus in eorum accessu et recessu jugiter sine cessatione alternantibus demonstrantur. Quia igitur cuncta nascentia quae de terra oriuntur et ex terra substantiam nutrimentumque accipiunt, ab his tribus elementis vitalis motus naturam sortiuntur, recte in eis, et mutabilitatis originem posuit, et mutabilium omnium naturam proprietatemque expressit, ut in his pariter videamus et unde sit quod sta
Abbreviated transcription (Latin):
absentiũ ampliꝰ in ardescit. p̃t̾itoꝵ memoria dulciꝰ tangit᷑. dii¬
tione futuroꝵ ualidiꝰ infłamat᷑. hoc nr̃ eccłiastes optime nouent
qͥ in om̃i narratione sua tam diligent̃ exseqͥt᷑ uanitatẽ rerũ
tͣnseuntiũ. ut ex eiꝰ ꝯsidatione cor humanũ admoneat cȩlestu
meditari. & euigilare in desidio et̃noꝵ. Scuint eñi quia qͣn¬
to euidentiꝰ eoꝵ quȩ temporalit̾ p̃tereunt uanitas agnoscitꝰ
tanto sublimiꝰ utꝰ m̃tis ocħs ad statũ ęt̾nitatis aꝑtt᷑. Incipiens
gͣ in hac pͥma oparte oꝑis sui ostendit omĩa uana ẽẽ quȩ subsole
sunt: id quȩtũq uisibilia sunt. corruptioni subiecta ẽe uł ob¬
noxia mutabilitati. Ostendit enĩ neq in cȩlo neq sub cęlo suꝑt̾ri¬

Expanded text:
absentium amplius inardescit, praeteritorum memoria dulcius tangitur, dilabsentium amplius inardescit, praeteritorum memoria dulcius tangitur, dilatione futurorum validius inflammatur. Hoc noster Ecclesiastes optime noverat, qui in omni narratione sua tam diligenter exsequitur vanitatem rerum transeuntium, ut ex ejus consideratione cor humanum admoneat coelestia meditari et evigilare in desiderio aeternorum. Scivit enim quod quanto evidentius eorum, quae temporaliter praetereunt vanitas agnoscitur, tanto sublimius intus mentis oculus ad statum aeternitatis aperitur. Incipiens ergo, in hac prima parte operis sui, ostendit omnia vana esse, quae sub sole sunt, id est, quaecunque visibilia sunt corruptioni subjecta esse, vel obnoxia mutabilitati. Ostendit enim neque in coelo, neque sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erat qͦd in hac relatione nob̾ mͦ tm̃ sapuisse miram᷑ in qͣ¬
erilii urĩ nob̾ erũpna de sebit᷑: & nr̃a miseria atq calamitas quał
ac quanta sit aeclarat᷑. Mens eñi nr̃a inauditu maloꝵ suoꝵ qi
de qͦđa somno pͥstii torporis euigilans subito agnouit uͥ ẽẽt. sta¬
pensq ac mirans tantũ ruinȩ baratrũ simul ãs ꝯsidare cepit.
de qͣnta sublimitate in hoc tp̃m miserię ꝓfunctũ ceciaisset. & ad il¬
łã quia neccsũ effectu potuit. miro qͦda modo intimi amoris desic¬
o suspirauit. Hocergo erat qͦd in illis u̾bis quȩ nr̃am recitabant
seriam nr̃m traxit affectũ. hoc fecit ut mala nr̃a sic nob̾ senp
audire libeat: nec possit audire ẽẽ quicqͥa illud÷. qͦd cũ eo ꝑciptꝰ
qͦd tã dulce ẽ. hoc qͦtidie miseris lam̃ta ipa dulcia facit. o int su¬
piria ac gemitꝰ lacͥmis delectabilit̾ pascit afflictos quia eoꝵq̃
diligunt᷑ int̃ adu̾sa recordatio suauior ẽ. & ip̃e animꝰ desidio

Expanded text:
tum erat, quod in hac relatione nobis modo tantum sapuisse miramur, in qexsilii nostri nobis aerumna describitur, et nostra miseria atque calamitas qualis ac quanta sit declaratur. Mens enim nostra in auditu malorum suorum quasi de quodam somno pristini temporis evigilans subito agnovit ubi esset, stupensque et mirans tantum ruinae barathrum, simul etiam considerare coepit de quanta sublimitate in hoc ipsum miseriae profundum cecidisset, et ad illam quia necdum effectu potuit miro quodam ardoris intimi desiderio suspiravit. Hoc ergo erat quod in illis verbis, quae nostram recitabant miseriam, nostrum traxit affectum. Hoc fecit ut mala nostra sic nobis semper audire libeat, nec possit amarum esse quidquid illud est, quod cum eo percipitur quod tam dulce est. Hoc quotidie miseris lamenta ipsa dulcia facit, et inter suspiria ac gemitus lacrymis delectabiliter pascit afflictos; quia eorum quae diliguntur inter adversa recordatio suavior est, et ipse animus desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ad aqͥlonẽ. lustrans incireuitisꝰ uniu̾sa. & hic dist inctione facta
dem̃ sequens sententia subinfert᷑ ita. ꝑgit sp̃c. & cȩt̾a. Sol eñi cur¬
su suo uniu̾sa in circuitu lustrat: quia om̃s partes mundi ꝑ diu̾¬
sa signa oriens uł occidens attingit. In cauero enĩ oriens & occi¬
dens aqͥlonẽ cingit. in capͥcorno meridiem: in libra & oriete ꝑ
orientẽ & occidentẽ mediũ ꝑtͣnsiit. Sequit᷑. ꝑgit sp̃s: o in circłoᷤᷤ¬
ent̃ acciꝑe possumꝰ igneã uĩ quȩ ab ipso sole ꝓcedens ꝑ cuncta se
diffundit: & uniu̾sa inuisibilit̾ penetͣns uegetat & mouet. Uñ
& uet̾es nat᷑am ẽẽ dixerunt ignẽ artific̃e ꝓcedentẽ in res senfibi¬
les ꝓcreandas. Uitalis enĩ motꝰ & uegetationis sensibił in cunctis

Expanded text:
. Et hic distinctione facta, deinde sequens sententia subinfertur ita: Pergit spiritus, etc. Sol enim cursu suo universa in circuitu lustrat; quia omnes partes mundi per diversa signa oriens, vel occidens attingit. In cancro enim oriens, et occidens, aquilonem tangit. In capricorno, meridiem. In libra, et ariete, per orientem, et occidentem medium pertransit. Sequitur: Pergit spirienter accipere possumus igneam vim quae ab ipso sole procedens, per cuncta se diffundit, et universa invisibiliter penetrans vegetat et movet. Unde et veteres naturam esse dixerunt. Ignem artificem procedentem in res sensibiles procreandas. Vitalis enim motus, et vegetationis sensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitali subducto uniu̾sa occũbunt. quȩ exeiꝰ p̃sentia uiguerĩ
Girat ꝑ meridiem ut estiua in citidia algor temꝑet hẏemali
flectitur ad aqͥlonẽ ut quȩ brumȩ gelu & torpor glatialis a¬
struuxerat. estiuis arcdorib rursũ calefacta animent᷑. Uidess
unũ corpus quantas secũ trahat rerũ mutationes. Lustransu
ora lege pati demonstrat dicens. Lustrans unu̾sa in circitu ꝑ¬
git sp̃c. Ac si dic̾et. Si ea quȩ uicȩlo sunt. uisnaturȩ stare ñ pati

Expanded text:
ne vitali subducto universa occumbunt, quae ex ejus praesentia viguerunt. ne vitali subducto universa occumbunt, quae ex ejus praesentia viguerunt. Gyrat per meridiem, ut aestiva incendia algor temperet hiemalis. Flectitur ad aquilonem, ut quae brumae gelu, et torpor glacialis astrinxerat, aestivis ardoribus rursum calefacta animentur. Vides igitur unum corpus quantas secum trahat rerum mutationes. Lustrans uiora legem pati demonstrat, dicens: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus. Ac si diceret: Si ea quae in coelo sunt vis naturae stare non pati
Abbreviated transcription (Latin):
riores partes descendens: scm ꝯuexitatẽ circum actionis suȩ as
nr̃is se subducit: Reu̾tit᷑ ad locũ suũ: quia impellente uolubilit¬
te subito rursũ ad ortũ suũ reuocat᷑. Post ortũ uͦ adoccasũ te¬
dens pͥmũ flectit᷑ ad merictit̃. quia obliqͦ ductu p̃cipue cũ in
estrualibꝰ demorat᷑ signis. ab ortu ad lineã meridiauã ꝯscena
deinde aũ ad occasũ descendens. rursũ obliqͣ ꝓg̃ssione ad occasũ
inclinat᷑. Potest aũ alia adhuc inhis u̾bis expositio satis ꝯueni¬
ens adhib̾i. scił ut ħ omĩa ñ de diurno sed de annuo cursusolis au¬
ta accipiamꝰ. Orit᷑ qͥppe nob̾ sol: qñ ꝑ u̾nale eqͥnoctiũ ing̃ctiens
inferiora descendit. Girat ꝑ m̾idiẽ: qñ in hyemalib signis ꝯmo¬
ratur. flectitur ad aquilonẽ : qñ in estuus signis quȩ polo borea¬
li uiciniora sunt cicũfert᷑. Orit᷑ gͦ sol. & ipso oriente omĩa pi¬
rit̃ oriunt᷑. quia ex eiꝰ calore reuiuiscunt: occidit & statĩ ig¬

Expanded text:
riores partes secundum convexitatem circum actionis suae oculis nostris se abducit. Revertitur ad locum suum; quia impellente volubilitate subtus rursum ad ortum revocatur. Post ortum vero ad occasum tendens, primum flectitur ad meridiem, quia obliquo ductu praecipue cum in aestivalibus commoratur signis, ab ortu ad lineam meridianam conscendit. Deinde autem ad occasum descendens, rursum obliqua progressione ad aquilonem inclinatur. Potest alia adhuc in his verbis expositio satis conveniens adhiberi, scilicet ut haec omnia non de diuturno, sed de annuo cursu solis dicta accipiamus. Oritur quippe nobis sol, quando per vernale aequinoctium ingrediens inferiora descendit. Gyrat per meridiem, quando in hiemalibus signis commoratur. Flectitur ad aquilonem, quando in aestivis signis, quae polo boreali viciniora sunt, circumfertur. Oritur ergo sol, et ipso oriente omnia pariter, oriuntur, quae ex ejus calore reviviscunt. Occidit, et statim ig
Abbreviated transcription (Latin):
sed cũ alibi uehem̃tiꝰ alibi modatiꝰ agitet᷑. ipsa eiꝰ fluctuatio u̾sa uice
in semet ipãm refusa diffimilit̾ moueat᷑. & ñ utuformit ꝯqͥescat: ut
ñ cogam᷑ motũ semel ceptũ usq ad extrema extende. sed singłȩ mo-¬
tiones impulsionesq qͣsi in se factȩ & paulatĩ spacio motu languen¬
te ꝯqͥeseat. Sed & illua qͦd ait lustrans apte huic elem̃to tͥbuit᷑. qͦd
sordes uniu̾sa sua mobilitate ubieũq asꝑsas siue collectas purgget
ac dissipet. siue qͦd sua subtilitate cuncta penetͣns ubiq se diffim¬
dat. Uł ad suꝑiorẽ hoc u̾bũ sententiã copulat᷑ sic. Orit᷑ sol & oc

Expanded text:
sed cum alibi vehementius, alibi moderatius agitetur, ipsa ejus fluctuatio versa vice in semetipsam refusa dissimiliter moveatur; et non uniformiter conquiescat, ut non cogamur motum semel coeptum usque ad extrema extendere, ut singulae motiones impulsionesque quasi in se factae; et paulatim spatio motu languente quiescant. Sed, et illud quod ait: Lustrans, apte huic elemento tribuitur, quod sordes universas sua mobilitate ubicunque aspersas sive collectas purget ac dissipet. Sive quod sua subtilitate cuncta penetrans ubique se diffundat. Vel ad superiorem hoc verbum sententiam copulatur sic: Oritur sol, et oc
Abbreviated transcription (Latin):
dm cursus de uoluti. Omĩa qͥde ħ ob id solũmͦ dicta sunt. ut hy¬
manꝰ amniꝰ earũ rerũ quas nouit relatione ꝯmodiꝰ excitet᷑. ꝙ
ut ꝑ ħ ad cogitanda ea q̃ ñ nouit euigilet: & iccireo ñ nob̾ pi¬
grũ ẽẽ debet aut indignũ uidi. ad eadiligent̃ intende. q̃ nob̾
diuinꝰ sermo studuit tã diligent̃ enarrare. Demonstrat gͦ qͣli
uia luminare hoc magnũ. quod sua p̃sentia uniu̾sa illustͣc
incessabili agitatõne in hoc mundi sensibilis globo circũfera¬
t̃. suoq accessu & recessu uarias rerũ mutationes efficiat. O
soles oceictit: & ad locũ suũ reu̾tit᷑. Deĩ ꝗnfractꝰ cg̃ssionis eiꝰ an¬
euibit dicens. girat ꝑmidiem & flectit᷑ ad aqͥlonẽ: ut ictip̃m a

Expanded text:
derum cursus devolvi. Omnia quidem haec ob id solummodo dicta sunt, ut humanus animus earum rerum quas novit relatione, commodius excitetur, et ut per haec ad cogitanda ea, quae non novit, evigilet: et idcirco non nobis pigrum esse debet, aut indignum videri, ad ea diligenter intendere, quae nobis divinus sermo studuit diligenter enarrare. Demonstrat ergo quali via luminare hoc magnum, quod sua praesentia universa illustrat, incessabili agitatione in hoc mundi sensilis globo circumferatur, suoque accessu et recessu varias rerum mutationes efficiat. Orsol, et occidit, et ad locum suum revertitur. Deinde anfractus progressionis ejus describit, dicens: G
Abbreviated transcription (Latin):
fusum ut tris nothus abreptas in saxa
latẽtia torquẽt. Saxa uocant itali medi¬
is quẽ fluctib aras. Et enĩ ordo talis est¬
eus areptas notus in saxa torquẽt que
saxa medus fluctib latentia itali actio

Expanded text:
fusum, ut «tris Notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant Itali mediis quae in fluctibus aras». est enim ordo hic: tris abreptas Notus in saxa torquet, quae saxa in mediis fluctibus latentia Itali aras
Abbreviated transcription (Latin):
ius nõ cep̾mat cuiꝰ s q̃ se sigillatun posuit
breuia. In manus inquid infieliu postea
ueniet. dabũt aũt do alapas manib in¬
cestis ⁊ inpuncto hore cxpuenit uenenosos
ad sitim acctu d̾ tetũt. In hospitalib hĩo
b ⁊ spmis corotiasti uł misciusti tẽpli uo¬
urlũ sin detur ⁊ medio die nox ent tene
dieb sono suscepto ⁊tuc abinferis tegssus
ad lucemuest ⁊ pͥmus resurectioĩs pͥncipio

Expanded text:
amuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit,breuia. ueniet. Dabunt deo alapas manibus incestis et impurato ore exspuent uenenatos ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatem bus, sed spinis coronasti, fel miscuisti. Templi uelum scindetur, et in medio die nox erit diebus somno suscepto. Et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio
Abbreviated transcription (Latin):
nere conati sũt. Uñ cqui eui fluimi curr̃e ap̃
inferos putaueruĩt. ꝙ itelicet d̾ signantes ꝙ
hui qui digna dolorib oꝑa fatuĩt᷑ iniferum
ad lucrui decuriũt s nos tespitiamus ũbiã
carnalis sapientie ⁊ cognoscamus b̾ti iob q̃

Expanded text:
nere conati sunt. Unde Cocytum fluvium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui ja