comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicant: dum meliora cẽ ea que diᷤᷤ¬
ponit ꝯditor pensant. Onde adhuc
et os meum replebo increpa¬
nere est: intra secretum mentis
per fidei ꝯtemplatoẽm ad extre¬
mum examen maiestatis sue.
oculos nr̃e considerationis aperi¬
re: quid peccator. homo meretur
atcendere. ⁊ occultꝰ nunc ⁊ tacitꝰ
iuidex qͣm terribilis post apꝑare¬
at ꝯsiderare. Ex quãre agitur.
ut ad cognitõem sui anima subti¬
lius reuocetur: et quo occultum
iudicem suum magis terribilẽ
uidet. eo de suis actib formido¬
losius angustet᷑. Anxie trepidat.
culpas suas lamentis insequit᷑.
penitendo increꝑat qualem fuiᷤ¬
se se meminit. Unde nunc quoq
pt᷑qͣm dictum est: ꝑonam corant
eo iudicium. recte sb̾iungit᷑. os
meum replebo increꝑationib. Qͥ
enim sibi. inconspecty dei iudici¬
um ponit os suum increpatiõib
replet: quia dum subtile examẽ
tremendi contra se iudicis con¬
templat᷑. amara se penitentie

Expanded text:
dicant, dum meliora esse ea quae disdicant, dum meliora esse ea quae disponit conditor pensant. Unde bene aet os meum replebo increpanere est intra secretum mentis per fidei contemplationem ad tremendum examen majestatis illius oculos nostrae considerationis aperire, quid peccator homo mereatur attendere, et occultus nunc et tacitus judex quam terribilis post appareat considerare. Ex qua re agitur ut ad cognitionem sui anima subtilius revocetur, et quo occultum judicem suum magis terribilem videt, eo de suis actibus formidolosius angustetur. Anxie trepidat, culpas suas lamentis insequitur, poenitendo increpat, qualem fuisse se meminit. Unde nunc quoque postquam dictum est: Ponam coram eo judicium, recte subjungitur: Os meum replebo increpationibus. Qui enim sibi in conspectu Dei judicium ponit, os suum increpationibus replet, quia dum subtile examen tremendi contra se judicis contemplatur, amarae se poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
dere nonualet. qui ad huc in delec¬
tationem peccati per simstm ia¬
cet Sime uertam ad dext̾am: ñ
uidebo illum. In dexteram ꝑculdr¬
bio uertitur: qui de uirtutib ele¬
uatir. S deum uidere non ualet:
qui priuata leticia de bonis actib
gaudet. quia in eum cordis oculũ
tumor elationis premit. Unde be¬
ne alias dicitur. Ne declines ad de¬
xteram: aut ad sinistram. Inqͥb
cunctis plerumq se anima dis¬
tutit: nec tamen plene dep̃hen¬
dere semetip̃am ualet. Unde hie
me ⁊ districte discutio: et ꝑfecte
scire non possum. Et tamen ille
quem uidere non ualeo: uidet sb̾¬
tiliter cuncta que ago Sequit᷑.
t probabit me
sicut aurum: qͦd per ignem
transit. Aurum in fornace ad na
ture sue claritatem ꝓficit: dum
sordes amitat. Q uasi aurum gͦ
qͦd per ignem transit. ꝓbatur a¬
nima iustor: quib exustione tri¬
brilatõnis et subirahunt᷑ uitia.
sua in se non numqͣm uota diui¬

Expanded text:
dere non valet qui adhuc in delecdere non valet qui adhuc in delectatione peccati per sinistram jacet. Si me vertam ad dexteram, non videbo illum. In dexteram procul dubio vertitur qui de virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene alias dicitur: Non declines ad dexteram, aut ad sinistram . In quibus cunctis plerumque se anima discutit, nec tamen plene deprehendere semetipsam valet. Unde hic me et districte discutio, et perfecte me scire non possum; et tamen ille quem videre non valeo, videt subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. Aurum iturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo, quod per ignem transit, probatur anima justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia, sua in se nonnunquam vota diju
Abbreviated transcription (Latin):
insidras nequaqͣm dep̃hendimus
ubi sunt: ⁊ibi eas metuimꝰ ubi ñ
sunt. Creator autem nr̃ qui ubiq
totꝰ est. ⁊ cernens cuncta non cernit᷑.
tantomagis metuendꝰ est. ꝗͣnto ini¬
sibilis ꝑmanens de nrĩs actib qnͣdo
⁊ qͥd decernat ignoratur. Que tamẽ
xerba intelligi ⁊ aliter potest posstꝰ.
Ad orientem quippe inius: cum m̃¬
tem mnosidatoẽm maiestatis eius at¬
tollimus. Sed non apparet quia qͣ¬
lis innatura sua est:: a cogitatione
mortali uideri. non preualet. Si ad
in deo cordis oculum. sed ip̃a inñi¬
sitate luminis reuerberatũ ad nos¬
metip̃os reducimus: et lassati di¬
scimus ualde suꝑnos eẽ qͦd quere¬
bamus. nrãmq mortalitatem cõ¬
sidantes: inalignos nos adhuc eẽ
dep̃hendimus. qui ĩmortalitatẽ
uidere ualeamus. Si ad sinistrã.
quid agam: Non adprehendam
euro.N simstram ire est: pett̃oꝵ
delectationib consentire: Et m¬
mirum constat: quia dm̃ adp̾hẽ¬

Expanded text:
insidias nequaquam deprehendimus insidias nequaquam deprehendimus ubi sunt, et ibi eas metuimus ubi non sunt. Creator autem noster, qui ubique totus est, et cernens cuncta non cernitur, tanto magis metuendus est, quanto invisibilis permanens, de nostris actibus quando et quid decernat ignoratur. Quae tamen verba intelligi et aliter possunt. Ad Orientem quippe imus, cum mentem in consideratione majestatis ejus attollimus. Sed non apparet, quia qualis in natura sua est a cogitatione mortali videri non praevalet. Si ad in Deo cordis oculum, sed ipsa immensitate luminis reverberatum, ad nosmetipsos reducimus, et lassati discimus valde super nos esse quod quaerebamus, nostramque mortalitatem considerantes, indignos nos adhuc esse deprehendimus qui immortalem videre valeamus. Si ad sinistram, quid agam non apprehendam eum. Ad sinistram ire est peccatorum delectationibus consentire. Et nimirum constat quia Deum apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
quippe omniũ in parte non est. qr
ubiq est: eotunc minꝰ inuenit᷑. ꝙͣ¬
do is qui totꝰ ubiq est in parce q̃ti¬
tur. In circumscͥptꝰ namq sp̃c. oĩa
intra semetip̃m ht: que tamen et
implendo cirtum dat. ⁊ circumdan¬
do implet. et sustinendo eͣnscendit.
et tͣnscendendo sustinet. Bene aũt̃
ptqͣm dictum est: si ad orientem
Iero non apparet. si ad occidentẽ
non intelligam eum. si ad sinistm
quid agam non adphendam eũ.
sime uertam ad dexteram non ui¬
debo illum: ilito adiungit. Ip̃e uͦ
scit iam meami. Ac si aꝑte dicat.
Uidere non ualeo uidentem me:
et eum qui me subtiliter intuet᷑
intueri non possum. ut uidelicet
ostendat. quia tanto cautius for¬
midanlus est. qͣnto conspicabilis
non est. Q ui enim ita nos aspicit
yt a nobis asꝑiti nequeat. eo ma¬
gis timendꝰ est quo euncta uidens
minime uidetur. Cum enim ꝯtͣ
nos latere quempiã in insidiis cre¬
dimus: eo illum ampliꝰ metͥuimꝰ
quominime uidemus. Cuniq eiꝰ

Expanded text:
quippe omnium in parte non est, quia ubique est. Et tunc minus invenitur, quando is qui totus ubique est in parte quaeritur. Incircumscriptus namque spiritus omnia intra semetipsum habet, quae tamen et implendo circumdat, et circumdando implet, et sustinendo transcendit, et transcendendo sustinet. Bene autem postquam dictum est: Si ad Orientem iero, non apparet; si ad Occidentem, non intelligam eum; si ad sinistram quid agam? non apprehendam eum; si me vertam ad dexteram, non videbo illum; illico adjunxit: Ipse vero scit viam meam. Ac si aperte dicat: Videre non valeo videntem me, et eum qui me subtiliter intuetur intueri non possum; ut videlicet ostendat quia tanto cautius formidandus est, quanto conspicabilis non est. Qui enim ita nos aspicit, ut a nobis aspici nequeat, eo magis timendus est, quo cuncta videns minime videtur. Cum enim contra nos latere quempiam in insidiis credimus, eo illum amplius metuimus, quo minime videmus. 516 Cumque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
regit᷑. quib iusti iniustiq suis
ordinib disponunt᷑ : quib est
subiectus. quisq ad meliora co¬
tidie ducitur.: et aduersus ad dete¬
niora corruens tollerat᷑. Dequib
nimirum ꝓpha gressib dicebat:
uisi sunt gressus tui ds̃. Nos ita¬
q cum uirtutem longanimitatiᷤ
diuine ac pietatis intuemur: ⁊
intuentes imitari ꝯtendimꝰ. qͥd
aliud qͣm gressuum eius uesti¬
gia sequimur: quia extrema q̃¬
Hec enim patris sui uestigia ue¬
nitas ammonebat imitari cum

Expanded text:
regitur; quibus justi injustique suis ordinibus disponuntur; quibus et subjectus quisque ad meliora quotidie ducitur, et adversus ad deteriora corruens toleratur. De quibus nimirum propheta gressibus dicebat: Visi sunt gressus tui, Deus. Nos itaque cum virtutem longanimitatis atque pietatis ejus intuemur, et intuentes imitari contendimus, quid aliud quam gressuum ejus vestigia sequimur, quia extrema qHaec enim Patris sui vestigia Veritas admonebat imitari, cum
Abbreviated transcription (Latin):
entur. ut quia per eam d̾s loquit᷑
omne qͦd uult. tanto a uoluntate eiꝰ
non discrepent: qnto eandem uolũ¬
tatem illus in cius eloquio agnos¬
tunt. ¶ndefit ut eius uerba non ꝑ
eorum aures suꝑ uacue transeant.
sed hec in suis cordib figant. Unde
hic subditur. Et in sinu meo abscon
di uerba oris eius. In sinu etenim
cordis uerba oris eius abscondimꝰ:
qndo manclata illius non transito¬
tu sed implenda opere audimꝰ. Hĩc
est enim qͣd de ip̃a matre uirgine scͥ¬
ytum est. Maria autem conserua¬
bat omnia uerba het: conferens in
corde suo. Qre nimitum uerba: ⁊
cum ad oꝑatoem prodeunt in siny
tordis absconsa latent. si per hoc qͦd
foris agitur intus agentis animꝰ ñ
eleuatur. Nam tum conceptꝰ ser-¬
mo ad opus dricitur: siper hoc hr¬
mana laus querit᷑: sermo dei in si¬
mimentis ꝓculdubio non occulta¬
tur S nosse uelim beate uir: cur
tanta te intentions examines: cur
tanta solliitudine adstringas.

Expanded text:
s loquitur omne quod vult, tanto a voluntate ejus non discrepent, quanto eamdem voluntatem illius in ejus eloquio agnoscunt. Unde fit ut ejus verba non per eorum aures supervacue transeant, sed haec in suis cordibus figant. Unde hic subditdi verba oris ejus. - In sinu etenim cordis verba oris ejus abscondimus, quando mandata ejus non transitorie, sed implenda opere audimus. Hinc est enim quod de ipsa matre Virgine scriptum est: « Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . Quae nimirum verba, et cum ad operationem prodeunt, in sinu cordis absconsa latent, si per hoc quod foris agitur intus agentis animus non elevatur. Nam cum conceptus sermo ad opus ducitur, si per hoc humana laus quaeritur, sermo Dei in sinu mentis procul dubio non occultatur. Sed nosse velim, beate vir, cur te tanta intentione examines, cur te tanta sollicitudine astringas?
Abbreviated transcription (Latin):
lo multa fortuudine contendat m¬
cum: nec magnitudinis sue mi¬
le me p̾mat. ꝓponat equitatẽ
trame: et ꝑueniat ad uictoriam
iudicium meum. idest ad redab¬
guendas uias meas incarnatum
filium mittat: et tunc insidiantẽ
aduersarium per absolutõnis mee
iudicium. uictor excludam. Si ta
nil de nr̃a insirmitate suscipert
infirmus homo ad eum uenire ꝑ¬
accessum gratie qͣndo potuisset:
Consideratum quippe pondus el
magnitudinis: opprimeret potiu
qͣm uiuaret. S forts super omĩa.
apparuit infirmus inter omnia.
ut dum nobis exadsumꝑta infit¬
mitate congrueret: ad ꝑmanetẽ
nos suam fortuudinẽ eleuaret. In
altitudine enim sua diuinitas a
nobis utpote pariuilis adp̾hendi
non poterat: sed strauit se hõĩb
per humanitatẽ: ⁊ quasi iniacen¬
tem ascendimus. Surrex̃ et eleua¬
ti sumus. Unde hoc mox quoq lu¬
ditur: per quod diuinitas inuili¬
bilis atq in comꝑ̃hensibilis deme¬
stretur. Nam sequitur. X¬

Expanded text:
dat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; proponat aequitatem contra me, et perveniet ad victoriam judicium meum. Id est, ad redarguendas vias meas incarnatum Filium mittat, et tunc insidiantem adversarium per absolutionis meae judicium victor excludam. Si eninil de nostra infirmitate susciperet, infirmus homo ad eum invenire accessum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis apprehendi non potuerat, sed stravit se hominibus per humanitatem, et quasi in jacentem ascendimus; surrexit, et levati sumus. Unde hoc quoque mox subditur, per quod divinitas invisibilis atque incomprehensibilis demonstretur. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uerba: etiamin hac uita po¬
sitis iustis eueniunt. Nam tum
contra uotum suum atꝙ deside¬
rium quodlibet agi conspiciunt:
ad occulta dei iudicia returrunt. ut
ineis uideant quia inordinate in¬
tus non clisponitur: qͦd inordina.¬
tum foris turrere uidet᷑. Cumenĩ
p̃sidentem angłicis spiritib crea¬
torem omniũ: sidei oculis contẽ¬
plantur. adeius nimitũ solium
ueniunt. Et quia considerant:
qmis qui mire angłos regit. iniꝰ¬
te homines non disꝑonit: ꝓfecto
inueniunt causales rationales ꝙͣ
iuste sint. dum ip̃e cause extrin¬
setus uideant᷑ inuste. Dym que
id humiliter faciunt: semetrp̃os

Expanded text:
tamen verba etiam in hac vita positis justis conveniunt. Nam cum contra votum suum atque desiderium quodlibet agi conspiciunt, ad occulta Dei judicia recurrunt, ut in eis videant quia inordinate intus non disponitur quod inordinatum foris currere videtur. Cum enim praesidentem angelicis spiritibus Creatorem omnium fidei oculis contemplantur, ad ejus nimirum solium veniunt. Et quia considerant quoniam is qui mire angelos regit injuste homines non disponit, profecto inveniunt causales rationes quam justae sint, dum ipsae causae extrinsecus videantur injustae; dumque id humiliter faciunt, semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
tus es. Pcruersi quiq duob modiᷤ
Bonorꝯ uitam impetunt: qr aut
praua eos dicere asserunt: aut rec¬
ta non seruare q̃ dicunt. Unde ⁊ b̃s
Iob inferius ab amicis suis de locy¬
tione rep̃hendit᷑. nunc autẽ recta
dixisse. sed hec non seruasse lacera¬
tiu. Ab iniqͥs gͦ modo bonorꝰ locu¬
tio modo actiõ reꝑbat᷑. qͣtinus aut
rep̃hensa lingua taceat: aut eiꝰ¬
dem lingue sue adiudicata desti¬
monio in crimine uita succũbat.
t notandum

Expanded text:
t. --Perversi quique duobus modis bonorum vitam impetunt, quia aut prava eos dicere asserunt, aut recta non servare quae dicunt. Unde et beatus Job inferius ab amicis suis de locutione reprehenditur; nunc autem recta dixisse, sed haec non servasse laceratur. Ab iniquis ergo modo bonorum locutio, modo actio reprobatur, quatenus aut reprehensa lingua taceat, aut ejusdem linguae suae adjudicata testimonio, in crimine vita succumbat. Et notandum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfi̾nt᷑. Numꝙͣ qͥppe est tam robustũ ui¬
te testimoniũ: qͣm cum ille de eolaudã¬
da loquit᷑: qui alicui ingerere cri¬
men conat᷑. Pensemus autem cel¬
cuius celsitudinis iste uir fuerit:
qui indoctos docens: lassos robo¬
rans: uacillantesq confirmans:
inter curas donis: inter multi¬
plicium rerum custodiam: inter
affedus pignoꝵ. inter studia tot
labor⁊ erudiendis se ceteris im¬
pendit. Et illa quidem occupatꝰ
exertuit: sedtamen liber magi¬
sterio doctrine militauit. Tempo¬
ralia regendo disposuit: eterna p̃¬
dicando nuntiauit: uite rectitudi¬
nem ⁊ agendo uidentib oftenditrᷤ
cum bona iustor referunt: hec in
argum̃tũ criminis inflectunt. In¬
de namq elyphar contra b̃m̃ iob oc-¬
casionem obiurgatõis colligit: un¬
de laudando narrauit. Nam sequi¬

Expanded text:
ntur. Nunquam quippe est tam robustum vitae testimonium, quam cum ille laudanda loquitur, qui ingerere crimen conatur. Pensemus autem cujus celsitudinis iste vir fuerit, qui indoctos docens, lassos roborans, vacillantesque confirmans, inter curas domus, inter multiplicium rerum custodiam, inter affectus pignorum, inter studia tot laborum, erudiendis se caeteris impendit. Et illa quidem occupatus exercuit, sed tamen liber magisterio doctrinae militavit. Temporalia regendo disposuit; aeterna praedicando nuntiavit; vitae rectitudinem et agendo videntibus ostendit, cum bona justorum referunt, haec in argumentum criminis inflectunt. Inde namque Eliphaz contra beatum Job occasionem objurgationis colligit, unde laudanda narravit. Nam sequi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs bene in euiͣngłio illa decem le¬
psorum mundatio designat. In
lepra quippe ⁊ pars cutis infulgorẽ
ducitur: ⁊ pars in colore sano retine¬
tur. Leprosi itaq hereticos expri¬
munt: quia dum rectis prana per
miscent. colorem sanum macłis as¬
pergunt. Unde ⁊ bene ut saluentꝰ
clamant ih̃r preceptor. Quia enũ
in eius uerbis se errasse significãt:
hunc saluandi humiliter p̃cepto¬
rem uocant. Cumq ad cognitõem
p̃ceptoris redeunt: mox ad formã
salutis retutrunt. S quia in ami¬
corum dcĩs p̾fationem expositionis
paulo longis duximus ip̃aiam

Expanded text:
quos bene in evangelio illa decem lequos bene in evangelio illa decem leplepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, quia, dum rectis prava pmiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur, clamant, Jesu praeceptor. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant; cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Sed quia in amicorum dictis praefationem expositionis paulo longius duximus, ipsa jam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc heretici ꝓpͥum: ut malis ho¬
na ꝑmisceant: qͣtinus facile sen¬
sui audientis inludant. Si enim
semꝑ praua dicerent: cutiꝰ in sua
prau̾itate cogniti. qͦd uellent mi¬
niie ꝑsuaderent. Nursum si sẽꝑ
recta semirent: ꝑfecto heretici ñ
fuissent S dum fallendi arte ad
ytraq deseruiunt: ⁊ ex malis bo¬
na infitiunt: ⁊ ex bonis mala utre¬
cipiant᷑ abscondunt. Sicut qui ue¬
nem poculum portigit ora potuli
dulcedine mellis tangit. dumq hoc
qͦd dulce est primo ad tacty delibat᷑.
etiam illud qd̾ est mortiferum in¬
dubitantꝰ absorbetur. Itaq heretici
ꝑmiscent resta peruersis ut osten¬
dendo bona auditores sͥ adtrahant:
et exhibendo mala latẽti eos peste cor¬
rumꝑant. Aliquando tamen p̃di¬
catione scẽ eccłie atq exhortatione
correcti: ab hac sensus sui diuerso¬
conciliationis sue sacrificium eiꝰdẽ
scĩuiri manib offerũt. atq ad suꝑ¬
ni iudicis grãm uł addcĩ reuocant᷑.

Expanded text:
hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. Rursum si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent: sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala ut recipiantur abscondunt; sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit; dumque hoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. Itaque haeretici permiscent recta perversis; ut ostendendo bona, auditores ad se attrahant, et exhibendo mala, latenti eos peste corrumpant. Aliquando tamen praedicatione sanctae Ecclesiae atque exhortatione correcti, ab hac sensus sui diversiconciliationis suae sacrificium eiusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni iudicis gratiam vel addicti revocantur;
Abbreviated transcription (Latin):
concipiunt: magno se silentii uigo¬
re restringunt. Et sunt non nul¬
li qui uirtutum usu roborati. us¬
q ad eam celsitudinẽ ꝓuehunt᷑. ut
ad loquendum ne in corde quidẽ
peruersa conciꝑiant que silendo
compescant. Elyphar itaq ex qͦ
sit ordine oftenditur: qui conceꝑ¬
tum sermonẽ tenere se non posse
testat᷑. Qua in re illud innotuit:
qͦd se loquendo offensurũ nouit.
seq enim retinere uerba q̃ non
posset uellet: nisi per hec iuilne¬
ra inferre p̾nosceret. Somi enĩ
uiri freno consilii retinent p̃cipi¬
tationem uerbi. ⁊ caute conside¬
rant ne relaxantes lingue lascius¬
am auditorꝰ conscientiam in car̃¬
ta locutione tranffigant. Unde
bene per salomonẽ dicit᷑. Qui di

Expanded text:
concipiunt, magno se silentii vigoconcipiunt, magno se silentii vigore restringunt. Et sunt nonnulli qui, virtutum usu roborati, usque ad eam celsitudinem provehuntur, ut ad loquendum, ne in corde quidem perversa concipiant, quae silendo 152 compescant. Eliphaz itaque ex quo sit ordine, ostenditur, qui conceptum sermonem tenere se non posse testatur. Qua in re et illud innotuit, quod se loquendo offensurum novit. Neque enim retinere verba quae non potest vellet, nisi per haec se vulnera inferre praenosceret. Boni enim viri freno consilii retinent praecipitationem verbi, et caute considerant ne relaxantes linguae lasciviam auditorum conscientiam incauta locutione transfigant. Unbene per Salomonem dicitur: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: que his uõcabulor interpre¬
tationib expͥ̃mant᷑. Quia gͦ festi¬
ne ad indiscussa tendimus: ꝑ latare¬
plicare uitanus. Hoc itaq est sol¬
lerter intuendum: qͦd hi qui here¬
ticor speciem tenent: loqui mol¬
liter inchoant dicentes. Si ceꝑineᷤ¬
loqui tͥ. forsitan moleste accipies.
Exasperare quippe heretici auditoreᷤ
suos in exordio locutionis metiũt:
ne uigilanter audiant᷑. Forq ual¬
detristiciam declinant: Ut negligẽ¬
tiam capiant. Et bene semꝑ blan-¬
dasunt que ꝓponunt: sed aspera.
que prosequendo subinferunt. Un¬
de ⁊ nunc amici iob: areuentia mã¬
suete locutionis incipiunt. sed usq
ad iacula asꝑrime inuectionis in¬
rumpunt: quia ⁊ radices spimarꝰ
molles sunt: s tamen ex ip̃a sua
mollitie ꝓferunt unde pungunt.
tis ase qualitatib dissidunt. St̃
namq alii qui ⁊ ad loquendum
prana concipiunt.⁊ a locutione
sua nulla silentii grauitate refre¬
nant᷑. Et sunt alii qui cum pͣua.

Expanded text:
sunt quae his vocabulorum interpretationibus exprimantur. Quia ergo festine ad indiscussa tendimus, prolata replicare devitamus. Hoc itaque est solerter intuendum, quod ii qui haereticorum speciem tenent, loqui molliter inchoant, dicentes: Si coeperimloqui tibi, forsitan moleste accipies. Exasperare quippe haeretici auditores suos in exordio locutionis suae metuunt, ne vigilanter audiantur, eorumque valde tristitiam declinant, ut negligentiam capiant. Et pene semper blanda sunt quae proponunt; sed aspera quae prosequendo subinferunt. Unde et nunc amici Job a reverentia mansuetae locutionis incipiunt, sed usque ad jacula asperrimae invectionis erumpunt; quia et radices spinarum molles sunt, sed tamen ex ipsa sua mollitie proferunt unde pungunt. tis a se qualitatibus dissident. Sunt namque alii qui et ad loquendum prava concipiunt, a locutione sua nulla silentii gravitate refrenantur. Et sunt alii qui cum prava
Abbreviated transcription (Latin):
aque iurgiorꝰ caput efficit᷑: qͥa
per lingue in continentiã discordie
origo ꝑpinat᷑. Praui gͥ sicut in sen¬
su leues sunt ita in locutione p̃cipi¬
tes: et reticere ꝑtractando negligũt
que loqͣnt᷑. S quod leuis conscien¬
tia concipit: leuior ꝓtimis lingua
prodit. Ende minc elyphas ex
suo exꝑimento colligit: qd despera-¬
te deomnib senuit dicens. S con¬
ceptum sermonẽ tenere quis pos
mos: ⁊ manus lassas roborafti.
Uacillantes ꝯfirmauert sermone
tui: et genua trementia confortaᷤᷤ¬

Expanded text:
aquae jurgiorum caput efficitur, quia per linguae incontinentiam, discordiae origo propinatur. Pravi igitur sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquantur. Sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua prodit. Unde nunc Eliphaz ex suo experimento colligit, quod desperate de omnibus sentit, dicens: Sed conceptum sermonem tenere quis possmos, et manus lassas roborasti; vacillantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementia conforta
Abbreviated transcription (Latin):
dosemine non eẽ conceptum. qui sit
in mundum uenit ex uirgine: t
nil haberet de inmunda conceptĩe.
Neq enim ex uiro et femina sag

Expanded text:
do semine non esse conceptum, qui sic in mundum venit ex Virgine, ut nihil haberet de immunda conceptione. Neque enim ex viro et femina, s
Abbreviated transcription (Latin):
plet ut exteriora cirtumdet. sic
summa regit ut yma non dese¬
rat: sic ymis p̃sens est ut a suꝑi¬
orib non recedat. sic latet in sua
spetie ut tamen cognos catur in
oꝑatione: sic cognoscitur in suo
oꝑe ut tamen comphendi non
ualeat agnoscentis estimatione:
sic adest ut uideri nequeat. sic
uideri non ualet. ut tamen eiuᷤ
p̃sentiam ip̃a sua iudicia testen¬
tur: sic se nobis intelligendum
prebet. ut tamen ip̃m nobis radi¬
um sui intellectꝰ obnubilet: et
rursum sic caligine nos ignorã¬
tie reprimit. ut tamen menti no¬
stre radiis sue claritatis intermi¬
reuerberata contremiscat: et qr
eum sicuti est uidere non potest:
aliqͣtenus uidendo cognoscat S
hec heretici scãm eccłiam scire ñ
estimant: quia stulto iudicio so¬
los se eẽ sapientes ꝑutant. Ex qro¬
rum adhuc typo subiungitur.¬

Expanded text:
plet, ut exteriora circumdet: sic plet, ut exteriora circumdet: sic summa regit ut ima non deserat: sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat: sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione: sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat agnoscentis aestimatione: sic adest, ut videri nequeat: si videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur: sic se nobis intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet, et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermireverberata contremiscat; et quia eum sicuti est videre non potest, aliquatenus vivendo cognoscat. Sed haec haeretici sanctam Ecclesiam scire non aestimant, quia stulto judicio solos se esse sapientes putant. Ex quorum adhuc typo subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonitatem redeant: aut redi¬
re omnim᷑ otempnentes. inde il¬
lic grauius ꝑuniant᷑. Unde hio⁊
bonis dei largiorib mala redoi¬
derunt. ut duriora eos tunc suꝑ¬
plicia puniant: quorꝰ hic mali¬
ciam nec dona uicerunt. Sequit᷑.
ame: quamuis aliud sententia.
atq aliud consilium possit intel¬
ligi Dententia quippe ingre est:
consilium in cogitatione. Dum gͦ¬
elyphaz longe se amalor sentẽ¬
tia. beatus uͦ ioba consilio optauit
constat nimirũ quia iste malorꝰ
uerbis. ille uero etiam cogitatõni
desiderat ẽẽ dissimilis Sequit᷑.
innocens subsannabit eos. Iusti
cum hic iniustos errare conspici¬
unt: de errorib pereuntiũ letari¬
ommbi et aio sit singilis: Iie a¬
dest singłis et simul omnib ñ¬
qͣm desit. Nam et si qͦsdam pec¬
cantes deserit: eisdem tamen tꝑ¬
sis adest per iudicium: quib de¬
eẽ cernitur per adium̃tum. Sic
itaq exteriora circumdat ut in¬
teriora impleat: sic interiora im¬

Expanded text:
ad bonitatem redeant; aut rediad bonitatem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puniantur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. Sequitur:a me. Quamvis aliud sententia, at aliud consilium possit intelligi. Sententia quippe in ore est, consilium in cogitatione. Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat nimirum verbis, iste vero etiam a cogitatione desiderat esse dissimilis. Sequiturinnocens subsannabit eos. - Justi, cum hic injustos errare conspiciunt, de errore pereuntium omnibus ut adsit singulis, sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit. Nam etsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis adest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque exteriora circumdat, ut interiora impleat: sic interiora im
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Q uid itaq isti: nisi in yͥma
se generatione dedicant. Et iu
libenter in opiam sustinere. ma¬
la mundi eqͣnimit̾ perpeti: ut
possint in fine coronari. Electis
gͦ enoch in seꝑtima gn̾atione na¬
saitur: quia sui dedicatoẽm gar¬
dii. in extreme recributoĩs gła re¬
poris lapsip̃a p̃sentis uite mor¬
talitas decurrit. atq dedicatio¬
nem reꝑbor. cosdem repbos de¬
trahendo destruit: recte de iniqͥs
dicitur. Et fluuius subuertit fiẽ
ruit ꝑuerse ꝯstructionis. Seqͥt᷑.¬
Qui diçebant dño deo: recede a
nobis. Hec etiam bm̃ iob dixisse
quis ambigat. Et que in ei̾us di¬
ctis expostumꝰ: ꝓpter legentis fa¬
stidium replicare deuitamꝰ. Seqͥt᷑.
bant eum. In his quoq sermo.
et non sententia immuitat᷑. Nam
dicitur. ⁊ quasi nichil possit face¬
re omp̃c: estimabant eum. Seqͥt᷑
bonis: quia etiam in gratis sua
dona non denegat. ut aut benig¬
nitatem conditoris erubescant.⁊

Expanded text:
rere. Quid itaque isti nisi in prima rere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? E contlibenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria reporis lapsu, ipsa praesentis vitae mortalitas decurrit, atque dedicationem reproborum eosdem reprobos subtrahendo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundaruit perversae constructionis. SeqQui dicebant Deo: Recede a nobis. 16. Haec etiam beatum Job dixisse quis ambigat? Sed quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare devitamus. Sequitubant eum. In his quoque sermo, et non sententia immutatur. Nam dicitur: Et quasi nihil possit facere Omnipotens, aestimabant eum. Sequitus implet, quia etiam ingratis sua dona non denegat, ut aut benignitatem conditoris erubescant, et
Abbreviated transcription (Latin):
Incia pomitruro. Sedcum coo mors
suꝑueniens a p̃senti uita abstrahit.
eorum uite spacia que sibi longiora
qͣsi in cogitatione tendere consueue¬
rant intercidit.: De quib recte dici
cur. Et̃ fluuius subuertit fundam̃
tem in amore uite p̃sentis figunt:
et quasi longe habitationis in ea s
fundam̃tum ꝯstriuint. quia in ter¬
renis reb per desiderium solidant᷑.
ꝯftruxisse describitur: quia uideli¬
cet ꝑegrinus a summis fundam̃tũ
in infimis posuit: qui stationem
cordis interrena delectatione conlo¬
cauit. Unde et in eius styrpe enoch
qui dedicatio interp̃tatur primus
nascitur: in clector uero ꝑgenie
enoch septimus fuisse memorat᷑.
quia iudelicet reꝑbi in hac uita q̃
ante est semetipõs edificando de¬
dicant: clecti uero edificationis sue
dedlicatõem in fine temꝑis. idest
in seꝑtimo expectant. Uideas nãq
plurimos temꝑalia sola cogitare
honores q̃rere ambiendis reb in¬
hiare: nichil pt hanc uitam re qͥ¬

Expanded text:
ia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtrahit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueverant, intercidit. De quibus recte dici Fluvius subvertit fundamentem in amorem vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in terrenis per desiderium solidantur. construxisse describitur, ut ape quippe a summis, fundamentum in infimis posuit, qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit . Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur; in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est semetipsos aedificando dedicant, electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo, exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores qhiare, nihil post hanc vitam quae
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia iuxta mensurã sens̾
sẜ modamine tenet᷑. Nam satia¬
tus mel eromit qui plus appent
penetrare qͣm capit: et illud ꝑ¬
dit unde potuit nutͥri. Quiagͥ
scã eccłia ab infirmis mentib po¬
hibet alta perscrutari boꝰ iob dici
esurienti subtraxisti panem. fi¬
quia eius quoq magnitudinih¬
retici inuident: qͦd infide uera
ppłs unit̾saliter tenet. cum ter¬
rene prosꝑitatis tempꝰ inueniit
contra eãm suꝑbis uocib extant¬

Expanded text:
intelligentia juxta mensuram sensus intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienti subtraxisti panem. quia ejus quoque magnitudini haeretici invident, quod in fide vera populos universaliter tenet, cum terrenae prosperitatis tempus inveniunt, contra eam in superbis vocibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
borantib sui pocłm erroris p̃bet̃.
et panem se esurientib ñ subtra¬
xisse suspicant᷑  quia etiam de in-¬
uisibilib atq in comp̃hensibilib
requisiti cum suꝑba audacia res¬
pondent. Et tuntͭ se doctos pre õi¬
b credunt: dum loqui de incog¬
nitis infelicius p̃sumunt. Sc̃a u
etcłia num quemꝑiam uidet esy¬
rire qͦd ei non ꝓrosit actipere: aut
Si iam sunt sͥ cognita modeste op¬
primit. aut si adhuc uident᷑ in co¬
gnita humiliter fatet᷑ eosq ad
ordinate humilitatis sensum re¬
uocat: cum per suum illis p̃dicaꝵ¬
torem dicit. Non plus sapere qm̃
oportet sapere: Io sapert aose¬
etatem. Etrursum. Noli altum
sapere: sed time. Atq iterum. A¬
tiora te ne q̃sieris: et fortiora de ne
scrutatꝰ fueris. Et rursum. Mlel
inuenisti: comede qd sufficit tibi
ne forte saturatꝰ euomas illud. el
quippe inuenire est: sci intelletͥ
dulcelinem degustare. Qtod tũt
sufficient̾ comedit᷑. qͣndo nr̃a m

Expanded text:
borantibus sui poculum erroris praebent. borantibus sui poculum erroris praebent. Et panem se esurientibus non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus requisiti, cum superba audacia respondent. Et tunc se doctos prae omnibus credunt cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra
Abbreviated transcription (Latin):
plicate non utunt᷑. eos heretici iuidoᷤ
fatent᷑. Q uos ab ea dicunt uestib
expoliatos: quia simplices quosq
pigros atq hebetes putant: quos
praua sua dogmata ꝑdidisse con¬
dedisti: et esurienti subtraxisti pa¬
nem. Heretici quo u̾itatis solidi¬
tatem non tenent: eo non nũqͣm
student. ut loqͣtiores appareant:
et contra catholicam fidem qua¬
si de doctrine scientia głantur. cũ¬
ctos qͦs aspiciunt prauis ad se ꝑ¬
trahere sermonib q̃runt. ⁊ unde
sibĩ alios ad interitum sociant. in¬
Eos uero lassos ditimus: qui sub
huius sclionere laboriosins fatigã¬
tiu. Ynde ⁊ per semetip̃am u̾itas
dicit. Uenite ad me omnes qui la¬
boratis ⁊ onerati estis: et ego refi¬
ciam uos. Heretici gͥ quia sua dog¬
mata p̾dicare non cessant: scãm
eccłiam quasi de imꝑitia inrident
ditentes. Aqͣm lasso non dedisti: ⁊
esurienti subtraxisti panem. Se
enim aqͣm lasso dare existimant:
cum qͥbdam sub terreno fasce la¬

Expanded text:
ia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse condedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inEos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Haeretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub terreno fasce la
Abbreviated transcription (Latin):
eritq omp̃c contra hostes tuos:
et argentum coaceruabit᷑ tibi.
Ac Si aꝑte diceretur. Dum mali¬
gnos sp̃t dominꝰ suaate uirtute
repulerit: diuinitꝰ eloquii talẽ¬
tum lucidum excrescit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Ac si aperte diceretur: Dum malignos spiritus Dominus a te sua virtute repulerit, divini intus eloquii talentum lucidum excrescit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ad sua dogmãta de trahere y¬
ultant. Qyib et hoc congruit qͥd
adiungit. Suscipe ex ore islius le¬
gem: quia ea que ip̃i sentiuitos
ore dei ꝓcedere suspicant᷑. Sequite
Et pone sermones eius in cordt uui
ac si astruat dicens. qͦs nunt uli
more ⁊ non in corde tenuisti. Qoi
enim eorum ꝑuersa dogmata resi¬
it: non eum uerba dei isensu las
in oftensione habuisse criminant
ut uerba dei eccłiam in corde suo pe¬
nere ammoneant. que si umqͣmis
corde illius retesserint: ab illis al
nui atenus auditet. Sequine.

Expanded text:
quos ad sua dogmata se trahere equos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus et hoc congruit, quod adjungit: Suscipe ex ore illius legem. Quia ea quae ipsi sentiunt ex ore Dei procedere suspicantur: Et pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantuut verba Dei Ecclesiam in corde suo ponere admoneant. Quae si unquam a corde illius recessissent, ab illis talia nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
cant. S corum corretio tunc suc¬
ciditur: cum uel a p̃senti uita ad
interitum rela conucb etemin
dicis: ad et̾num gehenne incendiũ
ꝑtͣhunt᷑. Qui et si hic mortuã suã
carnem relinquunt: ipãm quoꝙ
in resurrectõe recipient. ut cum car¬
ne ardeant in qua peccau̾nt. Sicut
enim eorum culpa in mente fuit ⁊
corꝑe: ita eorum pena in anima e
berum qͦd hic mortuũ relinquunt:¬
unde recte nunc dicit᷑. Reliquias
torꝰ deuorabit ignis. Sequit᷑. Adqͥ
bebis fructus optimos Sũscipe e
ore illius legem: et pone sermoneᷤ
docere meliorẽ. Quam sep̃e heren
ꝑpetrant: qui de his que prauele¬
ttunt. quasi docere catholitos preh¬
munt. Tunc enim eos putant de
ad quiescere: si illos contigtrit cor
ꝓusitatib consentire. Et adquielẽ¬
tib ꝑacem ꝓmittunt: quia cont᷑ a
qui qͥ consensiunt. Iam obiurgar
desistunt. Fructꝰ aute moꝑtimos
consentientib pollicent᷑ quia cs
solos bona oꝑa agere existimano

Expanded text:
cant. Sed eorum erectio tunc succant. Sed eorum erectio tunc succiditur, cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Qui etsi hic mortuam suam carnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim eorum culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erberum, quod hic mortuum relinquunt, recte nunc dicitur: Reliquias eorum devoravit ignis. Sequitur: bebis fructus optimos. Suscipe ex ore illius legem, et pone sermones docere meliorem, quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim eos putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire. Et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
exultationis. Uident etenim nẽ ĩ¬
iustos iusti: et de eorum nequitia
tabescunt. Cumq eos iam etiam
feriri conspiciunt: De sua quoq
uita susꝑecti funt. Qrando gͦ uide¬
bunt iusti iniquorꝰ interitum ⁊
letabunt᷑ nisi cum districto iudi¬
ci ꝑfecta iam securitate exultan¬
tes inheserint: cum in illo extre¬
mo examine. illorꝰ dampnatõem
ꝯspiciunt: ⁊ de se iam qđ metuat
non habebunt: Nunc itaq repro¬
bos aspiciunt ⁊ gemunt. tunc cõ¬
spicient ⁊ subsannabunt. qͥa eos
exultando despicient: qͦs modo n̾
sine gemity inqua ꝑpetrantes. nͨ
sine megx uident ꝑro iniqͥtate mo¬
rientes. Unde per hoc qͦd subditur:
quia de dampnatione eor ultima
dicatur ostenditur: nam ꝓtinꝰ sb̾
corum: ⁊ reliquias eorum deuora¬
cti sunt: quia in prauis actionib
extolluntur. quia ⁊ peruerse agunt
⁊ tamen pro ꝑuersis actib minime
feriunt᷑: peccant ⁊ florent peccã
augent ⁊ terrena bona multipli¬

Expanded text:
exsultationis. Vident etenim nunc inexsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, et laetabuntur, nisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, cum in illo extremo examine illorum damnationem conspicient, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc aspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua perpetrantes, nec sine metu vident pro iniquitate morientes. Unde per hoc quod subditur, quia de damnatione eorum ultima dicatur ostenditur; nam protinus seorum et reliqua eorum devoracti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur. Peccant et florent peccata augent et terrena bona multipli
Abbreviated transcription (Latin):
quia mandata dei ꝑscrutari non
potera t: cum malignoꝵ sp̃uũ
insidias in mente tolerabat. Qd̾
etiam in ysaac opere suballophy¬
lorum prauitate cognoscimus desi¬
gnari: qui ꝑuteos quos ysaac fo¬
derat. terre congerie replebant:
Nos enim nos nimirũ puteos
fodimus: cum in scͥpture sacre
abditis sensib alta penetramus.
Q uos tamen occulte replent al¬
lophyli: qndo nobis ad alta den
errorib: iusti non sunt. Barsum
si per insultatõem letant᷑ eo qd ta¬
les non sunt: quales alios ẽt̃ con¬
spiciunt. omnino suꝑbunt. Unde
et phariseus iustificatõem perdidit:
qui publicant meritis gaudendo se
p̃tulit dicens. gratias ago tͥ quia ñ
sum sicut ceteri homines: raptores
iniusti adulteri uelut etiam hic py¬
blicanus. R ursum si dicimꝰ quod
ꝑfecto gaudio exultare iusti posst̾
de morte prauor: quale est in hoc
mundo gaudium de ultione pecc̃or
in quo adhue interta est uita iustoꝵ
Discernamꝰ gͥ temꝑa tremoris: ⁊

Expanded text:
quia mandata Dei perscrutari non quia mandata Dei perscrutari non poterat cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere sub Allophylorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant . Hos enim nos nimirum puteos fodimus cum in Scripturae sacrae abditis sensibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allophyli quando nobis ad alta tenerroribus, justi non sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in hoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exurgat. qͣtinus in eo ⁊ infu¬
mitas actionis in qua uelut terra¬
soluitur: bene uiuendi foratudine
solidetur. ⁊ rursum cum sensus ex
uida trahit᷑. ex ip̃a fortitudine tor¬
rentes autei defluant. quia in ore
beneuiuentiũ doctrina claritatis
tibi. Q yos magis alios hostes pa¬
timur qͣm malignos sp̃c : qui in
nris nos cogitationib obsident. ut
ciuitatem ualeant nr̃e mentis in¬
rumpere: eamq sub sui iugo dñi
captam tenere: Argenti autem no¬
mine sacra eloquia designari testa¬
tur psalmista qui ait.: eloquia do¬
mini eloquia casta. argentumig¬
ne examinatũ terre. Et sepe cum
eloquiis sacris intendimꝰ: malig¬
norum spũum insidias gͣuius to¬
leramus. quia menti nr̃e terre¬
narum cogitationũ puluerem as¬
ꝑgunt: ut intentionis nr̃e oculoᷤᷤ
a luce intime uisionis obscurent.
Q uod nimirum psalmista ꝑty¬
lerat cum dicebat: declinate a me
maligni. ⁊ scrutabor mandata dex
mei. Uidelicet patenter insinuãs.

Expanded text:
n eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene viventium doctrinae claritas t. --Quos magis alios hostes patimur quam malignos spiritus, qui in nostris nos cogitationibus obsident, ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Quod nimirum Psalmista pertulerat, cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
tudine deuiat. hereticor syetiem te¬
nens: beatum ob ex uitutib fla¬
gellatum nesciens etrasse credidit.
quem ꝑcussum uidit: eiq si reuersꝰ
ad ommpotentẽ fu̾it pollicet ᷑ dicens.
longe facies iniquitatẽ a tab̾naculo
tuo. ac di ꝑatenter dicat. si quis ad de¬
um pt errata reuertit᷑. in cogitatiõe
simul ⁊ oꝑe mundat᷑. Sequitur
Dabit pro terra silicem: ⁊ pro silice
torrentes aureos. Q uid per terram.
nisi infirmitas actionis: quid per
duritiam silicis. nisi fortitudo signat᷑
Quidd ꝑ torrentes aureos: nisi dostri
silicem: quia pro infirma actione for¬
titudinem tribuit robusti oꝑis. Dat
etiam ꝑsilice torrentes aureos: qr ꝓ
tobusto ope doctanam mutup liat̃¬

Expanded text:
tudine deviat, haereticorum speciem tetudine deviat, haereticorum speciem tenens, beatum Job ex virtutibus flagellatum nesciens 509 errasse credidit, quem percussum vidit, eique, si reversus ad Omnipotentem fuerit, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogitatione simul et in opere mundatur. SequiturDabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. - Quid per terram, nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? Quid per torrentes aureos, nisi doctrinsilicem, quia pro infirma actione, fortitudinem tribuit robusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
qreuersi ¶ͭ fu̾is ad omnipotentẽ
clificabis: et longe iniqͥtatem
ad tabͥnacło tuo facies. Fidelem ppłm¬
hecretui a deo discessisse existimaut:
quia eum suis p̾dicatõib resisten¬
tem uident. Q uem cum malis pre¬
sentib afflictum conspiciunt: qua¬
si per ammonitoẽm ad ꝯditoris gͣ¬
tiam trahere conant᷑ dicentes: Si re¬
uersus fueris ad ominipotentẽ edifi¬
cab̾is: ac si aperte dicat. quia nrĩs
dogniatib resistendo a dño recessisti:
id trco a iusticie ecdificatõnem destru¬
alus es. Tab̾naculum uero aliqͣndo
accipimus habitaculum corꝑis.: ali¬
qͣndo yero habitacłm cordis. Nlam fi¬
cut anima habitamus in corꝑe: ita
per cogitatoẽm habitamus inm̃te.
Iniquitas gͦ intab̾naculo mentis ẽ.:
peruersa intentio. instudio cogita¬
tionis: iniquitas autem in tabnacło
torpis: per expletionem oꝑis actio car¬
nalis. Elyphar itaq et quia amicus
beati uiri extitit: quedam uera sen¬
tiens ⁊ tamen in his in quib a recti¬

Expanded text:
reversus fueris ad Omnipotentem aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. - Fidelem populum a Deo discequia eum suis praedicationibus resistentem vident. Quem cum malis praesentibus afflictum conspiciunt, quasi per admonitionem ad conditoris gratiam trahere conantur, dicentes: Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis. Ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Domino recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus habitaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in tabernaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a recti