comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantumq mihi largiatur debonitate sua ex compatione in imicorum meorum
mihi ostendit. Quia cum sint exuna massa uasa irae. & uasa misericordiae. Per
uasa ire discunt uas amisericordiae. quantum illis boni largiatur ds̃. Et de inde
ne occideris eos. nequando obliuis cantur legis tuae: hoc dictũ est de udeis.
Sed quid illis facies: Disperge eos inuirtute tua. Ostende illis quia tu fostises
non ipsi qui deueritatesua p̃sumendo: ueritatem tuã non cognouerunt : Namqua¬
ꝑgendum eos: & deduc eos protectorm̃s̃ dñẽ: Id est sic eos disperge. ut non eos
seras. Nequando ob liuis cantur legis tuae: Et ꝰeo ipso me
sermonem labiorum eorum: Quo coniun gitur. quo conectitur ista sententia: De¬
lieta inquit oris eorum sermonẽ labiorum eorum. ⁊ Sequentia non ita conectunt᷑
Vt doceat nos quo coniungat᷑ ista sententia. Delicta inquit oris eorum sermonem

Expanded text:
quantumque mihi largiatur de bonitate sua, ex comparatione inimicorum meorum quantumque mihi largiatur de bonitate sua, ex comparatione inimicorum meorum mihi ostendit; quia cum sint ex una massa vasa irae et vasa misericordiae , per vasa irae discunt vasa misericordiae quantum illis Deus largiatur boni. Et deinde, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: hoc dictum est de Judaeis. Sed quid illis facies? Disperge eos in virtute tua. Ostende illis quia tu fortis  sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quapergendos eos. Et deduc eos, protector meus Domine: id est, sic eos disperge, ut non eos deseras, nequando obliviscantur legis tuae; et in eo ipso msermonem labiorum eorum. Quo conjungitur, quo connectitur ista sententia? Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum. Sequentia non ita connectuntur, ut doceant nos quo conjungatur ista sententia. Delicta, inquit, oris eorum, sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
eum nunc non uident cum sedet in caelo sed nectunc uider̃. quando interilo¬
ia humilis ambulabat: Et facti sunt rei fundendo sanguinem ipsius
sed non omnes.: Hoc & hodie commendamus caritatiuraẽ. non om̃s: quia multi
eorum conuersi ud eum quemoccider̃. & in eum credendo ueniam: & de effu¬
sione ipsius sanguine. meruerunt exemplum quem prebuerunt hominibus:
quam non debeant diffidere dimitti sibiqua lecumq peccatum : quando & in¬
terfectio xp̃i dimissaẽ confitentib:: Inde ergo dictumẽ quia ds̃ susceptor meus
es ds̃ ms̃ miseri cordia eius preueni&me.: Hoc est ante omnia merita meabona:
n& me misericor dia ipsius: Et sinihil inme boni in uener
ciet bonum. Et ipse iustificat conuersum. & ipse ammon& ut conuestur auersus
Ds̃ ms̃ inquit iterum demonstrauit mihi in imicis meis: Idest quantum mediligat.

Expanded text:
on solum eum nunc non vident, cum sedet in coelo: sed nec tunc viderunt, quando inter illon solum eum nunc non vident, cum sedet in coelo: sed nec tunc viderunt, quando inter illos humilis ambulabat, et facti sunt rei fundendo sanguinem ipsius; sed non omnes. Hoc et hodie commendamus Charitati Vestrae. Non omnes: quia multi eorum conversi ad eum quem occiderunt, et in eum credendo, veniam et de effuso ipsius sanguine meruerunt; exemplumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffidere dimitti sibi qualecumque peccatum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. Inde ergo dictum est, Quia Deus susceptor meus es; Deus meus, misericordia ejus praeveniet me: hoc est, ante omnia merita mea bona praevenit me misericordia ipsius; etsi nihil in me boni invenerit, ipse me facit bonum, et ipse justificat conversum, et ipse admonet ut convertatur aversus. Deus meus, inquit iterum, demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantum me diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
facit. & quodam modo uiuendo semꝑ in cordesuo nedeleatur agit quod ten& uiuend¬
qui se commemorat quod ei incorde scriptum sit delegedĩ. Ipse fructuose tenet legẽ
psalmus iste legemdĩ tenent : Et ideo de illis dictum est. Neoccideris eos nequando ob¬
liuis cantur legis tuae.: Ut gens iudȩorum maner&. et eamente crescer& multitudo
xp̃i anorum.: Per om̃s gentes manent ceste . &iudei sunt. Nec destiterunt eẽ qđ erant
id est gens ipsa.: Nonita cessit iniura romanorum. ut amiserit formam uideorum:
Sedita subdita romanis est. ut &iam legesuas teneat. quae legessunt dĩ.: Sed quidin illis
factum est. Decimatis mentam & cyminum : Et relinquitis quae grauiora sunt legis
misericordiam &iuditium: liquantes culicem. camelumaũ gluttientes. Hoc eis dñs
dic̃. & reuera ita sunt: Tenent legem & tenent proph&as : Legunt omnia

Expanded text:
facit, et quodam modo vivendo, semper in corde suo ne deleatur agit quod tenet, vivendfacit, et quodam modo vivendo, semper in corde suo ne deleatur agit quod tenet, vivendoque se commemorat quid ei in corde scriptum sit de lege Dei, ipse fructuose tenet legem psalmus iste, legem Dei tenent, et ideo de illis dictum est, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae; ut gens Judaeorum maneret, et ea manente cresceret multitudo Christianorum. Per omnes gentes manent certe, et Judaei sunt, nec destiterunt esse quod erant: id est, gens ista non ita cessit in jura Romanorum, ut amiserit formam Judaeorum; sed ita subdita Romanis est, ut etiam leges suas teneat, quae leges sunt Dei. Sed quid in illis factum est? Decimatis mentam et cyminum, et reliquistis quae graviora sunt Legis misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes . Hoc eis Dominus dicit. Et revera ita sunt; tenent Legem, tenent Prophetas; legunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
todiam. Quoniam quicquid possumus. nisi apud illum et ad illum seruemus. rece
timus: Uigilare deb& sempermens nr̃a. non ab illoreceder
longeerat. magis magisq propinquare & accedere.: Nongressupedum. non subuecti¬
one uehiculorum. non celeritate animalium. Non elatione pennarum. sed puritate
mo : In hoc enim dimiseramus cum coepiss& de in imicis loqui dicensdõ. Neoccideris
eos nequando obliuis cantur legis tuae. Quam uis eos inimicossuos eẽ dixerit: rogauit
tamen dm̃ ne occiderentur. et obliuis cerentur legem ipsius: Nontamen tenere legẽ
idest neobliuisci legem. iam perfectio ẽ. Et quasi securitas depraemio: Et nulla sol¬
licitudo desupplicio.⁊ Sunt enim quitenent legemmemoria : & non implentuita.
Quiuero implent uita non possunt non tenere memoria .: Ergo quimorib: praecepta dĩ

Expanded text:
todiam, quoniam quidquid possumus, nisi apud illum et ad illum servemus, recedendo todiam, quoniam quidquid possumus, nisi apud illum et ad illum servemus, recedendo amittimus: vigilare debet semper mens nostra non ab illo recedere, sed et si longe erat, magis magisque propinquare et accedere; non gressu pedum, non subvectione vehiculorum, non celeritate animalium, non elevatione pennarum, sed puritate mo. In hoc enim dimiseramus, cum coepisset de inimicis suis loqui dicens Deo: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Quamvis eos inimicos suos esse dixerit, rogavit tamen Deum ne occiderentur et obliviscerentur legem ipsius. Non tamen tenere legem, id est non oblivisci legem, jam perfectio est, et quasi securitas de praemio, et nulla sollicitudo de supplicio. Sunt enim qui tenent legem memoria, et non implent vita: qui vero implent vita, non possunt non tenere memoria. Ergo qui moribus praecepta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNUS SERMO PROTRACTUS IDEBITOREM ME IN EODIERNUM RELI QUIT
Quia ergo dñs uoluit. reddendi tempus aduenit: quam uero sumus deuoti rede¬
bitores Tam debetis eẽ auidi ex actores. H oc est quod illedonat  & nos red dimus:
Ille enim dñs nosserui sumus: Sic accipiatis. ut sit fructus in auditione uestra deui¬
ta urã.: Incultus enim agerfructum non reddens. & ingratus agricolae. profruc¬
tibus spinas afferens: n on horreum sedignem quęrit.: Dñs autem ds̃ nr̃ sic̃ eum ui¬
detis hanc terram. Imbrib: uisitare solemnibus: Ita cornrm uerbo suo tamquam
agrum suum uisitare dignatur & de corde nr̃o fructus quaerit.: Quianouit &quid
ibi seminet. & quantum pluat: Et quia reuera nihil sumus sine illo: quia & antequã
essemus. nihil eramus: & quis quis iam homo est & sine illo eẽ uoluerit: nihil aliud
quam homopeccator erit: Uerumq est quod dictum ẽ. fostitudinem meam ad tecus¬

Expanded text:
esternus sermo protractus, debitorem me in hodiernum reliquit: quia ergo Dominus voluit, reddendi tempus advenit. Quam vero sumus nos dbitores, tam debetis vos esse avidi exactores: hoc est, ut quod ille donat, et nos reddimus ille enim Dominus, nos servi sumus, sic accipiatis, ut sit fructus in auditione vestra de vita vestra. Cultus enim ager fructum non reddens, et ingratus agricolae pro frugibus spinas afferens, non horreum, sed ignem quaerit, Dominus autem Deus noster, sicut eum videtis hanc terram visitare imbribus solemnibus, ita cor nostrum verbo suo tanquam agrum suum visitare dignatur; et de corde nostro fructus quaerit, quia novit et quid ibi seminet, et quantum pluat. Et quia revera nihil sine illo sumus, quia et antequam essemus, nihil eramus, et quisquis jam homo est et sine illo esse voluerit, nihil aliud quam homo peccator erit; verumque est quod hic dictum est, Fortitudinem meam ad te cus
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. siue innatura. siue in stituto. siue in ipsa conuersio¬
ne. In fide. inspe. In caritate. In bonis moribus. In iustitia.
Intimore dĩ Totum non ess& nisi ex illius donis.
N on inue¬
nit impletus donis dĩ quid appellaret dm̃ suum: nisi mise¬
ricor diam su am.
O nomen sub quo nemini desperan¬
dum est. Ds̃ m̃s inquit mi seri cor diamea. Quid est
mi se ri cordia mea: Si di cas salus mea. In tellego qui a
em. Sidicas re fugium me um. Intellego
con fugis ad eum. Si dicas fortitudo mea. In tellego qui a
tum qui e quid sum demi seri cordia tua est.ISed pro¬
uerui te In uo cando te. Ut essem.
Quid feci ut essem qui te
egi aliquid ut essem: lam e¬
ram antequam essem.
Porro si omnino nihil eram. ante¬
quam essem Nihil te¬
Et tu non fecisti ut bonus essem. Dedisti mihi ut sim. Et po¬
tuit mihi alius dare ut bonus sim: Situmihi dedisti ut sim. Et¬
quam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia te nemo melior. ne¬
mo potentior. Nemote in misericor dia largior. a quo accepi

Expanded text:
sumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia datum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed prorui te, invocando te! Ut essem, quid feci? ut essem qui te egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil teu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et pot mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut squam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia te nemo melior, nepotentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi
Abbreviated transcription (Latin):
iacebam nisi aduenires. quam dis peratus eram nisi cura res
om ni potentem requi rebat. Omni potenti medico nih ilest insana¬
bile: Non renuntiat aliquem:¬
onrenuntiat aliquem, Opus est ut tu curari uelis¬
Opus est ut manus eius non refugias. Sed &¬
ium. ad monet ut cureris.¬
Et auersum reuocat. & refugi¬
entem quo dam modo redire adse compellit. & ad trahit in omnibus
Implet quod dictum est misericordia eius prę ueniet me. Cogita¬
te quod dictum est prae ueni et me.
Si aliquid tuum primum
at tulisti. Et exaliquo tuo bono. primo dĩ misericordiam meruis¬
raeuenit. Quando autem uel intelle gis quia prae¬
uen tus es: nisi intellegas quod ait apostolus. quid autem habes
quod non accepisti-¬

Expanded text:
bvenires? Quam desperatus eram, nisi curares? bvenires? Quam desperatus eram, nisi curares? omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil bile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari veliopus est ut manus ejus non refugias. Sed eum admonet ut curerist aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omnibus implet quod dictum est: Misericordia ejus praeveniet me. Cogitate quod dictum est, praeveniet me. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono primo Dei misericordiam meruisraevenit. Quando autem vel intelventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
te.⁊ Quid dicat᷑. Ego autem cantabo poten tiam tu am. et
ex ul tabo mane mi se ricor diam tuam.⁊ M ane trans ac¬
tis temp tationibus mane cum nox sȩculi huius transi erit.
Mane quan do iam latronum in sidias. diaboli & an gelo¬
rum eius Non ex paues cimus. Mane quan do iam non ad
lu cernam pro ph&iae ambu lamus. sed ipsum dĩ uerbum.
tam quam solem con tem plamur. Et exultabo mane miseri¬
cordiam tuam. Merito in alio psalmo dicit. Mane ad stabo
tibi & contem plabor. ⁊ Merito & ipsius dñi resurrectio dilu¬
culo fuit : Ut im ple retur qđ dictum est in alio psalmo.: Ad¬
ues perum demo ra bitur fletus. Et in matutinum l&itia. Ad
ues perum quippe discipulimortuum planxerunt dnm nrm̃ ihm̃ xpm̃
dilu culo ad resurrec tionem ex ultauerunt. Ex ultabo mane mise¬
ri cordi am tuam. Quia factus es sus ceptor meus. & refugium
me um. In die tribulationis meae. Ad iutor meus tibi psallam¬

Expanded text:
iete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et iete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et exsultabo mane misericordia tua. Mane transactis tentationibus, mane cum nox hujus saeculi transierit, mane quando jam latronum insidias et diaboli et angelorum ejus non expavescimus, mane quando jam non ad lucernam prophetiae ambulamus, sed ipsum Dei Verbum tanquam solem contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Merito in alio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . Merito et ipsius Domini resurrectio diluculo fuit, ut impleretur quod dictum est in alio psalmo: Vespere demorabitur fletus, et in matutino exsultatio . Ad vesperam quippe discipuli mortuum planxerunt Dominum nostrum Jesum Christum; diluculo ad resurgentem exsultaverunt. Exsultabo mane misericordia meum in die tribulationis meae. Adiutor meus tibi psallam
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio. Adnuntiabuntur consummationes. In ira
summationis. Et quod ibi dictum est. postea accele rauerunt: hoc dictum
est hic. & non erunt insuperbia sua. Et scient quia ds̃ dominabitur ia cob.
& finium terrae. Et conuestentur aduesperam.⁊ Bonumẽ ergo humiliari
peccatorem. Etnemo est insanabilior eo. qui sibi sanus uidetur.: Et circum¬
ibunt ci uitatem. ⁊ Lam et hesterno die exposuimus ciuitatem. Id est
id est ut lucrentur ulios. Ut in corpus suum trans forment creden¬
tes. Si autem non saturabuntur. & mur murabunt. Quia et supe¬
pariete gaudentem.⁊ Superbiebant iudaei. humiliati sunt.. Despe¬
rabant gentes. erectȩ sunt. Ueni ant ad angulum. Ibi conueni¬
ant. Ibi con currant. Ibi pacis osculum in ueni ant. Dediuer¬
so ueni ant. sed in ad uersum non ueni ant. Illi de cir¬
cum cisi one. Isti de prae putio. Longae erant parie¬
tes: sed ante quam ad angulum ueni ren
tem tene ant se  Et totam iam ecclesiam ex utraque par¬

Expanded text:
mendacio annuntiabuntur consummationes in ira mendacio annuntiabuntur consummationes in ira consummationis. Et quod ibi dictum est, Postea acceleraverunt; hoc dictum est hic, Et non erunt, in superbia sua. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae: et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur. Et circumibunt civitatem. Jam et hesterno die exposuimus civitatem, id est id est, ut lucrentur alios, ut in corpus suum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. Quia et supepariete gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant; illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe tes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jam Ecclesia ex utroque par
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto & mendatio consummationes. Inira consumationis: quia com¬
prehensi fuer̃ in superbia sua exmalefacto quod fecerunt: quando xp̃m oc¬
rum. Et redemit multitudinem gentium hac fusus est sanguis. hac
ꝓfuit: sed conuersis omnibus profuit. Quia &illiquem occiderunt
agno uerunt: & ab illo ipsius interfectionis & delicti sui magni. ueniã
non ut oues. aut uituli. Ut canes : ut gentes. ut peccatores. : Quia et ip¬
si cogno uerunt peccatum suum. qui sibi iusti uidebantur. De quibus dic¬
tum est in alio psalmo. Post ea accelerauerunt: hoc dictum est hic adues¬
peram. Nam ibi sic est. Multi plicataesunt infirmitates eorum.
Post ea accelerauerunt. Unde accelerauerunt post ec.: Quia mul¬
tipli cataesunt infirmitates eorum: N am si sibi adhuc sani uiderentur.
Num quam accelerarent.: Quod ergo ibidictum est. multi plicatȩ sunt
rmitates eorum hoc dictum est hic. conpre hen dam¬

Expanded text:
t mendacio consummationes in ira consummationis; quia comt mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex maledicto quod fecerunt, quando Christum ocrum, et redemit multitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam mnon ut oves, aut vituli: ut canes, ut Gentes, ut peccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio psalmo, Postea acceleraverunt: hoc dictum est hic, Ad vesperam. Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehenda
Abbreviated transcription (Latin):
reprobauer̃ aedificantes. hic factus ẽ in caput anguli. ut duos iungeret inse. An¬
gulus enim duos parietes copulat. Iuda ei excelsi & magnisibi uidebant᷑. gentes
umtamquam infirmi. tamquam peccatores. Tamquã demonũ serui. Tam quam
idolorum udoratores. Et tamquã in utrisq iniquitas erat.: De monstrati sunt
& iud ei peccatores : quia non ẽ qui faciat bonum. non ẽ usq adunum. : De posuer
suꝑbiam. & non inuider̃ salutigentium. quia paremsuam. & illorum in firmi¬
tatem cognouerunt : & in angularẽlapidẽ copulatisi mul dnm udorauerunt
Et scient quiads̃ dominabit᷑ iacob. & finium terrae. Nontantum iudeo¬
rum dominator. sed et finium terrae.: Quod nonscirent. si ad insuꝑ¬
bia sua essent. In super bia autem sua essent: si ad huc sibi iusti uide¬
rentur.: Ut autem sibi iusti non uiderentur. Ad nuntiatae sunt illis ex¬

Expanded text:
reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli , ut duos jungeret in se: anreprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli , ut duos jungeret in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmitatem cognoverunt; et in angulari lapide copulati simul Dominum adoraverunt. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Non tantum Judaeorum dominabitur, sed et finium terrae: quod non scirent, si adbia sua essent; in superbia autem sua essent, si adhuc sibi justi viderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ationis medicinam Infirmitatis hominis: hoc cogitantes illi & inuenientes atque
confitentes iniquitatessuas. non erunt. Quid noner̃: in suꝑbia sua .: Supra enĩ
dixerat comprehendunt᷑ insuꝑbia sua. & ex maledicto & mendatio ad nuntiabun¬
tur consummationes. In ira consummationis & nonerunt: Utiq in suꝑbia in quo
ensi sunt.: Et scient quiaad s̃ dominabit᷑ iacob: & finium terrae.
Antea enim sibi iusti uidebantur. quod gens iudea legem acceperat. qđ dĩ precep¬
ta seruuuerat: De monstrat᷑ illis. qui a non seruauit. cum in ipsis dĩ preceptis.
xpm̃ non intellexit : quia caecitas expaste inisrł factuẽ: Uident & ipsi iudȩi. quia
ebent gentes contemnere. quos quasi canes . & peccatores pi¬
modo enĩ pariter inuenti sunt in iniquitate : pariter ꝑuenient ad sadutem.: Non
solum iudacis inquit apostolus. uerum &iam etgentib Ideo enim lapidem quẽ

Expanded text:
ationis medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque ationis medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In superbia sua. Supra enim dixerat, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes in ira consummatt scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. sti sibi videbantur, quod gens Judaea Legem acceperat, quod Dei praecepta servaverat: demonstratur illis quia non servavit, cum in ipsis Dei praeceptis Christum non intellexit, quia caecitas ex parte in Israel facta est . Vident et ipsi Judaei quia non debent Gentes contemnere, quos quasi canes et peccatores pmodo enim pariter inventi sunt in iniquitate; ita pariter pervenient ad salutem. Non solum ex Judaeis, inquit Apostolus, verum etiam ex Gentibus . Ideo enim lapidem quem
Abbreviated transcription (Latin):
Crucifixistis xpm̃. tam quam maledictum putastis: Ad de maledicto mendaci¬
um: Custodes ad sepulcrum posuistis: Ut mentirentur. pecumam dedistis.
Eccexp̃s resurrexit. ubiẽ maledictum crucis quod fecistis. Ubimen dacium cus¬
todum quos corrupistis. Et ex maledicto &mendatio ad nuntiabunt᷑ consum
mationes ÷ Est ira consummationis. & estira consumationis.: Namomnis uin¬
dicta dĩ aradicitur. Sed aliquando ad hocuindicat ds̃ ut ꝑficiat: Ali quando ad
hoc uindicat ut damn&.¬
hoc uindicat ut damn&. Quomodo adhoc uindicat ut ꝑficiat Elagellat
omnem filium quem recipit.: Quomodo ad hoc uindicat ut damn&. Quando
posuerit impios adsinistram & dixeriteis lte in ignẽ aeternum. qui paratus ẽ
diabulo & angelis cius.: Illa ira consumtionis ẽ non summationis: Ad nuntia¬
itur autem consummationes In ira consummationis. id est pr
lis. quia ubi habundauit peccatum: suꝑ abundauit gratia. Et ꝑtinuit adhumili¬

Expanded text:
Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes? Est ira consummationis, et est ira consumptionis. Nam omnis vindicta Dei ira dicitur: sed aliquando ad hoc vindicat Deus, ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat, ut damndicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuntiabuntur autem consummationes in ira consummationis; id est, praedicabitur ab Apostolis quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et pertinuit ad humili
Abbreviated transcription (Latin):
tas unum hab& regem : Rex huius ciuitatis xp̃rest : Ipse enimeidicit ma
tersion: Diciteimater sed homo mater enimsion dic& homo & homo fac¬
tus est inea. et ipre fundauit eam altirsimus Iueergor ex cius qui tam funda¬
uit altissimus ipsemea homofactur est humiluimus : Ipse ergo ante aduen¬
tumin carnationis suae praemi sit quaedam membrasua : postquem pre¬
nuntianti as euenturum uenit& ipse : Conexur eis referat similitudinem nascen¬
tis illius : quiamanus ante caput praecedens & cum capite est & subcapi¬
te: Dexpõ enim dictum est cum laudaretur excellentia populi primi

Expanded text:
tas unum habet regem. Rex hujus civitatis Christus est: ipse enim ei dicit, Matas unum habet regem. Rex hujus civitatis Christus est: ipse enim ei dicit, Mater Sion, dicet homo. Dicit ei, Mater; sed homo. Mater enim Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Ille ergo rex ejus, qui eam fundavit Altissimus; ipse in ea homo factus est humillimus. Ipse ergo ante adventum incarnationis suae praemisit quaedam membra sua, post quae praenuntiantia se venturum venit et ipse, connexus eis. Refer ad similitudinem nascentis illius; quia manus ante caput procedens, et cum capite est, et sub capite. De Christo enim dictum est, cum laudaretur excellentia populi primi
Abbreviated transcription (Latin):
capitenostro. et patitur in membrissuis id est in nobiripsis ad communẽ hanc
nuasi rem pubucam : Nam quisq ꝓ modulo nostro ex solumus quod debe¬
mus Et proporsessione uirium nostrarum. quasi canonẽ parsionum in feri¬
mus paritoria plenaria : Possessionem omnium nonerit nisicum sacculã
sinitũ fuerit. Quousq apponitis superhominem  Quicquid parnsunt prophete
a sanguine abel usq ad sanguinem Zachariae appositũ ẽ suꝑ hominẽ quia
preces serunt aduentum in carnationis xp̃i. quaedammem braxp̃i : Sicut in
nas cente quocidam non quidem procedente capite processit manus: Sed
tamencapiti connectabatur & manus .Y Nolite ergo putare fratrer omnes
iustos quipassi sunt ꝑsecutionẽ iniquorũ etiamillos qui uenerunt mirsiante
dñĩ aduentum praenuntiaredñ aduentum non pertinuir se ad membra

Expanded text:
capite nostro, et patitur in membris suis, id est in nobis ipsis. Ad communem hanc capite nostro, et patitur in membris suis, id est in nobis ipsis. Ad communem hanc quasi rempublicam nostram quisque pro modulo nostro exsolvimus quod debemus, et pro possessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus. Pariatoria plenaria passionum omnium non erit, nisi cum saeculum finitum fuerit. Quousque apponitis super hominem? Quidquid passi sunt Prophetae a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , appositum est super hominem, quia praecesserunt adventum incarnationis Christi quaedam membra Christi: sicut in nascente quodam, nondum quidem procedente capite, processit manus , sed tamen capiti connectebatur et manus. Nolite ergo putare, fratres, omnes justos qui passi sunt persecutionem iniquorum, etiam illos qui venerunt missi ante Domini adventum praenuntiare Domini adventum, non pertinuisse ad membra
Abbreviated transcription (Latin):
transierit iniquitas. in requieuna, Passiones itaq: xp̃i. non in soloxp̃o.
I mmopassiones xpĩ non nisi in xp̃o: Si enim xpm intellegas caput & corpus
passiones xp̃i nonnisi inxp̃o: Siautem xp̃m intellegas solum caput passiones xp̃i
non in soloxp̃ot Sienim passiones xp̃i in solo xp̃o immo in solo capite : unde dicit
quoddam membrum eius paulus a postolus : Vt suppleam quae desunt pressura¬
rum xp̃uncarne mea: Siergo in membris xpies quicumq homo quisquis haec
audis quisquis haec nunc non audis. sed tamenaudis sunmem bris xp̃ier: quic
quid pateris ab eis qui non sunt in membris xp̃. Deerat passionibus xp̃i T deo ad¬
ditur quia deeratmens uraimplens non superfundens : Tantum enimpateris. quan¬
tum ex pas sionibus suis inferendum erat uniuers aepassionis xp̃i. quipassus est in

Expanded text:
transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi non in solo Christo; transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi non in solo Christo; imo passiones Christi nonnisi in Christo. Si enim Christum intelligas caput et corpus, passiones Christi nonnisi in Christo: si autem Christum intelligas solum caput, passiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea ? Si ergo in membris Christi es, quicumque homo, quisquis haec audis, quisquis haec nunc non audis sed tamen audis, si in membris Christi es; quidquid pateris ab eis qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat; mensuram imples, non superfundis: tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendum erat universae passioni Christi, qui passus est in
Abbreviated transcription (Latin):
urris fortitudinis a faciemimici: Attendit ergo eos & dicit: Quousq ap¬
ponitis super hominem : Insultando opprobriaiaciendo. insidiando. per¬
sequendo apponitis super hominem onera: Apponitis super hominẽ quantũ
potest ferrehomo: Sed utferat homo subillo est quifecit hominẽ: Quousq
apponitis super hominem & Si ad hominẽ adtenditis. int̾ficite omnes: Ecce
apponite sacuite . Inter ficite omnes. tamquam parieti inclinato. & maceriae
inpulsae. Instate inpellite. quas. deiecturi. &ubiest non mouebor amplius.
Sed quare non mouebor amplius: Quia ipse est dr̃ salutaris meus. Susceptorme¬
us: Ergo homines potestis apponere. hominem super hominem : numquid
superdm̃ quituetur hominem Interficite omnes. quod tantum spatium cor¬
poris in uno homine ubi possit interficiab omnibus. Sed deberemus intelle¬
gerepersonam nostram. personae ecclesiae nostrae.personam corporis xp̃i
bracorporis. duo in carneuna. et inuoceuna & in passione una: Et cum

Expanded text:
urris fortitudinis a facie inimici : attendit ergo ad eos, et dicit, Quousque apponitis super hominem? Insultando, opprobria jaciendo, insidiando, persequendo, apponitis super hominem onera; apponitis super hominem quantum potest ferre homo: sed ut ferat homo, sub illo est qui fecit hominem. Quousque apponitis super hominem? Si ad hominem attenditis, Interficite omnes. Ecce apponite, saevite, interficite omnes. Tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae: instate, impellite, quasi dejecturi. Et ubi est, Non movebor amplius? Sed quare, Non movebor amplius? Quia ipse est Deus salutaris meus, susceptor meus. Ergo homines potestis apponere onera super hominem: numquid super Deum qui tuetur hominem? 4. Interficite omnes. Quod tantum spatium corporis in uno homine, ubi possit interfici ab omnibus? Sed debemus intelligere personam nostram, personam Ecclesiae nostrae, personam corporis Christi. s et membra corporis, duo in carne una , et in voce una, et in passione una; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
repellere : Uicti dum interficiunt. caedentes sanguini interfectorũ multi¬
plicanter fideles caedentes. hir etiam non ualentes occidere: ueruntamen ho¬
norem meum cogitauerunt repellere: modo qui a non potest occidixpĩ anus:
Agitur ut ex honoretur xp̃ianus: nunc enim honore xp̃ianorum . corda torquen¬
tur impiorum: Iamiosephille spiritalis post uenditionem a fratribus. post
trans lationem depatriasua. ad gentestamquam in aegyptum. post humilia¬
tionem carceris. post factionẽ falsitestis. postquam factũ est. quod deillo
dictum est. ferrumpertansiuit animameius. Iam honorificatus est. iam non
est subditus fratrib uendentibus. sed frumentaerogat esurientibus. uictieiꝰ
humilitate & castitate . Incorruptione. temptationib passionibus. Iameũ
honoratum uident. & honoremipsius cogitant repellere : In cogitationi

Expanded text:
um interficiunt cedentes, sanguine interfectorum multiplicantes fideles, cedentes his et jam non valentes occidere. Verumtamen honorem meum cogitaverunt repellere. Modo quia non potest occidi christianus, agitur ut exhonoretur christianus. Nunc enim honore Christianorum corda torquentur impiorum: jam Joseph ille spiritualis post venditionem a fratribus, post translationem de patria sua ad gentes tanquam in Aegyptum, post humiliationem carceris, post factionem falsae testis, postquam factum est quod de illo dictum est, Ferrum pertransivit animam ejus ; jam honorificatus est, jam non est subditus fratribus vendentibus, sed frumenta erogat esurientibus . Victi ejus humilitate et castitate, incorruptione, tentationibus, passionibus, jam eum honoratum
Abbreviated transcription (Latin):
cantici sicut in isto. sed canticum psalmi inscriptum est. nescio utrum possit
ista differentia demonstrari: Proinde sicut coeperamus relinquentes istic
eis qui possunt. et quibus uacat taliu discernere. et certa differentiarum
oratione definire. Nos quantum ad iuuante dño ualemus huius psalmitex¬
tum consideremus¬
ius atque tractemus.:¬

Expanded text:
Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis sc̃ĩs dictum inuenitur. haec differentia frustaa elaborata est:
ouet etiam me quod generali nomine magis psalmi. quam cantica uocantur. Ita
ut dñs diceret quaescripta sunt inlege .et prophetis. et spalmis deme . Et liber
ipse psalmorum dicitur non canticorum. sicut scriptum est. inquit in libro spal¬
morum. Cum potius secundum istam differentiam cantica debuisse dici uidean¬
tur.: Qm̃ canticum etiam sine spalmo ẽẽ potest. psalmus uero sine cantico esse
non potest.⁊ Possunt etenim esse cogitationes mentis quarum non sunt operi
corporaliu: Nullum est autem opus bonum cuius non sit inmente cogitatio:
cper hoc id est tibi &tibi utrobiq cantica. non utrobiq psalmi. et tamen sicut
dixi generaliter psalmi appellantur non cantica. , Liber quoq: psalmorum
non canticorum. Et suntellegantur atq discutiantur sensus dictorum ubititu¬
lus est. tantum modo psalmi. etubi tantum modo cantici. et ubi non psalmus

Expanded text:
Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus non uidentur: Opera uero bona qm̃ ideo uidenda sunt ab hominibus
ut glorificent patrem nr̃m qui incaelis est. Merito dictum sit pfallite nomini
eius id est diffamationi eius . ut laudabiliter nominetur., Hanc differentiam ali¬
cubi quantũ recolo etiam ipse secutussum: Memini aũt legisse nos etiam psallite
dõ. quia talia quae uisibiliter bene operamur. Nontantum hominib: sed etiam
non possunt: Vnde mirum est. Siquem ad modum utrumq legitur. et cantate
cdo etpsallite dõ. lta alicubi legi potest cantate nomini cius: Quod &e si bocin

Expanded text:
hominibus non videntur; opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, hominibus non videntur; opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiuia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
SAL MI HUIUS TITULUS NONUIDE TUR
esse onerose disputationis simplex enim apparet & facilis: Namita
se habet.: Infinem ipsi dauid psalmus cantici.⁊ In multis autem iam psal¬
mis ammonuimus quid sit infinem. qm̃ finis legis xp̃s adiustitiam omniore¬
denti: finis qui perficiat non qui consumat autperdat. uerum tamen siquis¬
quam conetur inquirere quid sibi uelit psalmus cantici: Curnon aut psal¬
mus. aut canticum. et utrum uel quid intersit. inter psalmum cantici. et can¬
ticũ psalmi.: Quia &siquorun dam psalmorum tituli conscribuntur. in¬
ueniet fortasse aliquid. quod acutioribus et otiosoribus relinquimus nos.
Discreuerunt quidam antenos intercanticum et psalmum. ut qm̃ canticum
ore proferter. psalmus autem adhibito uisibili organo. id est psalterium cani
illud quod dictum est cantate dõ. psallite nomini eius, Ita quidem discreueru
ut cantate dõ. dictum uideatur. quia eu quae in se ipsa mens agit. dõ nota sunt ab

Expanded text:
salmi hujus titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut Canticum, sed utrumque; vel quid intersit inter Psalmum cantici, et Canticum psalmi, quia et sic quorumdam psalmorum tituli inscribuntur; inveniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos relinquimus. Discreverunt quidam ante nos ore profertur, psalmus autem adhibito visibili organo, idest, psalterio canituillud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab
Abbreviated transcription (Latin):
decpotest coronari. nisiuicerit : nec potest uincere. nisicercauerit. Nec potẽsi
certa ere . nisi in imicum & temptationes habuerit: Angitur ergoiste a fini
bus terrae clamans. sed tamen non relinquitur : Quoniamnos ipsos quod ẽ
corpus suum uoluit praefigurare . et in illo corporesuo. inquoi ametmortu¬
us est & resurrexit. & incaelum ascendit. ut quocaput praecessit. illucsẽ
membra secutura confidant: Ergonos transfigurauit inse. quandouo¬
luit temptari a satana: modo legebatur in euangelio. quia dñrihr xp̃r.

Expanded text:
: nec potest coronari, nisi vicerit : nec potest vincere, nisi certaverit: nec potest : nec potest coronari, nisi vicerit : nec potest vincere, nisi certaverit: nec potest certare, nisi inimicum et tentationem hbus terrae clamans, sed tamen non relinquitur. Quoniam nos ipsos, quod est corpus suum, voluit praefigurare et in illo corpore suo, in quo jam et mortuus est, et resurrexit, et in coelum ascendit; ut quo caput praecessit, illuc se membra secutura confidant. Ergo nos transfiguravit in se, quando voluit tentari a satana . Modo legebatur in Evangelio quia Dominus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
ex audidr̃ de precationem meam: Intende orationimeae: Quis di¬
cit quasiunus. Uidesiunus. A finibus terrae ad teclamaui :
dum angeretur cormeum: Iamergo non unus. sed ideo unus.
quia xp̃s unur. cuius omnes membra sumus: Nam quis unus homo cla¬
mat afinibus terrae : non clamat afinibus terrae . nisi hereditas illa dequa
dictum est ipsi filio: Postula ame & dabo tibi gentes hereditatemtuã. &
possessionem tuam terminosterrae: Haec ergo xp̃i possessio. haecxp̃i he¬
reditas. hocxp̃i corpus. haec un axp̃i ecclesia. haecunitas quaenos sumus cla¬
mat afinibus terrae: Quid autem clamat: quod supradixi: Exaudidr̃ de¬
precationem meam Intendiorationimaeȩ. A finibus terrae ad teclamaui.
idest hocateclamaui: a finibusterrae. idestundique : Sed quare clamauihoc:
Dum anger&ur cormeum: Ostendit mihiseesse. peromnes gentes totoor¬
becerrarum. in magnagloria. sed in magna temptatione : Namq uita nr̃a.¬

Expanded text:
eus, deprecationem meam, intende orationi meae. Quis dieus, deprecationem meam, intende orationi meae. Quis dicit? Quasi unus. Vide si unus: A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum. Jam ergo non unus; sed ideo unus, quia Christus unus, cujus omnes membra sumus. Nam quis unus homo clamat a finibus terrae? Non clamat a finibus terrae, nisi haereditas illa, de qua dictum est ipsi Filio: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Haec ergo Christi possessio, haec Christi haereditas, hoc Christi corpus, haec una Christi Ecclesia, haec unitas quae nos sumus, clamat a finibus terrae. Quid autem clamat? Quod supra dixi, Exaudi, Deus, deprecationem meam, intende orationi meae: a finibus terrae ad te clamavi. Id est, hoc ad te clamavi: a finibus terrae: id est, undique. 3. Sed quare clamavi hoc? Dum angeretur cor meum. Ostendit se esse per omnes gentes toto orbe terrarum in magna gloria, sed in magna tentatione. Namque vita n
Abbreviated transcription (Latin):
erandum cum ur̃a caritate psalmum istum suscepimus
Breuis est: Aderit dñr ut sufficienter exeo & breuiter loqua¬
mur. quantum adiuuauerit ipse. quinos iub& loqui: Sicero uolentibus
officiosus. ut nonsim tardis molestus. nec paucis multus. nec occupatis
onerosus : Titulus eius nonnos ten&: estenim: Infinem in ymnis ipsi
sum accipere debemus. quiuenit ex semine dauid. ut eẽt homo int̃ homines
Etaequalis angelis facer& homines: Uocem autem in istopsalmosimmẽ¬
briseius & in corpore sumussicut illo ex hortante praesumere audemus.:
nostram hic debonus agnoscere non alicuius extranei : Nostram autem non
sic dixi. quasi eorum tantum qui in praesentia sumus modo : sed nostram qui
sumus ꝑ totum mundum: Quisumus aboriente usq in occidentem: Et ut
noueritis sicerse uocem nr̃am. loquitur hic quasi unus homo: Non estautẽ
unus homo sed tamquam unus unitas loquitur: Inxp̃o autemnos omnes
unus homo. quia huius unius hominis caput est incaelo.
Et membra ad huc¬

Expanded text:
erandum cum Vestra Charitate psalmum istum suscepimus. Brevis est; aderit Dominus ut sufficienter ex eo, et breviter loquamur. Quantum adjuverit ipse qui nos jubet loqui, sic ero volentibus officiosus, ut non sim tardis molestus, nec paucis multus, nec occupatis onerosus. Titulus ejus non nos tenet. Est enim, In finem, in hymnis, ipsi sum accipere debemus, qui venit ex semine David, ut esset homo inter homines, et aequales Angelis faceret homines. Vocem autem in isto psalmo, si in membris ejus et in corpore sumus, sicut illo exhortante praesumere audemus, nostram debemus agnoscere, non alicujus extranei. Nostram autem non sic dixi, quasi eorum tantum qui in praesentia sumus modo; sed nostram qui sumus per totum mundum, qui sumus ab oriente usque in occidentem. Et ut noveritis sic esse vocem nostram, loquitur hic quasi unus homo: non est autem unus homo, sed tanquam unus unitas loquitur. In Christo autem nos omnes unus homo; quia hujus unius hominis caput est in coelo, et membra adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tiamtuam. ut memineris quod acceperis eam. et non eam in in deas
accipientibus : Nam & illepharisa eus tamquam adõ accepisse sᷤ dicebat
gratias tibi quia non sum sicut ceteri homines : Gratias tibi: bene :
quia non sum sicut ceteri  ͦ quare: inde enim te delectat quiabo

Expanded text:
tiam tuam, ut memineris quod acceperis eam, et non eam invideas tiam tuam, ut memineris quod acceperis eam, et non eam invideas accipientibus. Nam et ille Pharisaeus, tanquam a Deo recepisset, dicebat: Gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines. Gratias tibi: bene. Quia non sum sicut caeteri homines: quare? Inde enim te delectat quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
dite abadam. accedite ad xp̃m. Etiam non confundemini : Intespe¬
raui dñe non confundar in aeternum : Simnme confundor. intenon
in mea. sed intua: Sienim in mea. ero ex illis dequibus ille ait.: Igno¬
rantes dĩ iustitiam. Et suam iustitiam uolentes constituere. Iustiti¬
ae dĩ non sunt subiecti: Ergointua iustitia. non in mea : Quia mea
quid precessit iniquitas.: Etcum ero iustus : tua iustitia erit. quia
iustitia mihi abste data: iustus ero: Et sicerit mea. ut tuasit id est
abste mihi data : In eum enim credo qui iustificat impium. utdepu¬
tetur fidesmea adiustitiam: Erit ergo et siciustitia mea. non
tamen tamquam propria mea. nontamquam a me ipso mihi
data. sicut putabant illi. qui suꝑ littera gloriabantur. Eogra¬
tiam respuebant . Nam dictum est alioloco. iludicame dñe secđm
iustitiam meam: Certe nongloriabatur insua iustitia: sed reuoca
ad apostolum.: Quidenim habes quod non accepisti: Etsic dic iusti¬

Expanded text:
dite ab Adam, accedite ad Christum, et jam non confundemini. In te speravi, Domine; non confundar in aeternum. Si in me confundor, in te noin mea, sed in tua; si enim in mea, ero ex illis de quibus ille ait: Ignorantes Dei justitiam, et suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ergo in tua justitia, non in mea. Quia mea quid? Praecessit iniquitas. Et cum ero justus, tua justitia erit: quia justitia mihi abs te data justus ero; et sic erit mea, ut tua sit, id est abs te mihi data. In eum enim credo qui justificat impium, ut deputetur fides mea ad justitiam . Erit ergo et sic justitia mea; non tamen tanquam propria mea, non tanquam a meipso mihi data: sicut putabant illi qui per litteram gloriabantur, et gratiam respuebant. Nam dictum est alio loco: Judica me, Domine, secundum justitiam meam . Certe non gloriabatur in sua justitia. Sed revoca ad me Apostolum: Quid enim habes quod non accepisti ? et sic dic justi
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid enĩ omnib: cõmune ẽ in medio ẽ: Quare in medio dr̃: Vt tantũ distet
ab omnib et tantũ ꝓpinquet õnib. Qđ ñẽ in medio quasi priuatũ fit. Quod
publicũ ẽ in medio ponitur : ut om̃s qui ueniunt percipiant in luminentur
Nemo dicat meũ ẽ. ne in parte sua uelit facere qđ in medio ẽ omnib: Quidẽ er¬
go om̃s qui incircuitu eiꝰ s̃ offer̃ munera. Om̃s qui intellegunt cõmunẽ eẽ omni

Expanded text:
uidquid enim omnibus commune est, in medio est. Quare in medio dicitur? Ut tantum distet ab omnibus, et tantum propinquet omnibus. Quod non est in medio, quasi privatum fit. Quod publicum est, in medio ponitur, ut omnes qui veniunt, percipiant, illuminentur. Nemo dicat, Meum est; ne in parte sua velit facere quod in medio est omnibus. Quid est ergo, Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent munera? Omnes qui intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
si quid forte boni illius intelleceritis. Quia et nos qđ melius intellexerim̃ urm̃ẽ :
Et qđ uos melius intellexeritis nrm̃ẽ. Vt in circuituei sim̃. et humiles simus at
super omnes regentes carnẽ suã. sed subiectos creatori suo

Expanded text:
si quid forte boni illius intellexeritis: quia et nos quod melius intellexerimus, vestrsi quid forte boni illius intellexeritis: quia et nos quod melius intellexerimus, vestrum est, et quod vos melius intellexeritis, nostrum est, ut in circuitu ejus simus, et humiles simus. Atsuper omnes regentes carnem suam, sed subjectos Creatori suo