comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi reuelante conscripsit. ex his esse quȩ noluit
tunc dñs dicere : quia ea discipuli portare non po¬
erant : Quis me audiat. tam temere ista dicen¬
tem. ⁊ si autem ubi hoc legimus. ibi &iam hoc lege¬
remus. quis non tanto apostolo creder& :: Sed
id quoque mihi uidetur absurdissime dici. ea
tunc non potuisse portare discipulos. quae de
inuisibilibus & altis simis rebus. inuenimus in apos¬
tolicis litteris quae post modum scriptae sunt :
nec ea dnm quando cumillis uisi biliter erat dixis

Expanded text:
sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixis
Abbreviated transcription (Latin):
tam uanus aut temerarius : quicumdixerit &iam
uera quibus uoluerit. quae uoluerit : sine ullo testi¬
monio diuino affirmet ea esse. quaetunc dñs dice¬
re uoluit: Quis hoc nostrum faciat. & non maxi¬
mam culpam temeritatis incurrat: In quo nec pro¬
phetica. nec apostolica excellit auctoritas . ⁊ Nam pro¬
fecto. sieorum aliquid legissemus in libris canonica
auctoritate firmatis : qui post ascensionem dñi scripti
sunt : parum fuerat hoc legisse . nisi illic id &iam legere¬
tur. hoc exeis esse quȩtunc dñs noluit discipulis dicere.
quia non poterant illa portare . ⁊ Tamquam si uerbi gra¬
tia. ego dicerem illud quod legimus in huius euangeliĩ
capite: In principio erat uerbum. & uerbum erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbum . hoc erat in principio apud
dm̃. & alia quȩ secuntur : quõ postea scripta sunt.
nec ea dñm ihm dixisse narratum est cum hic ess&
incarne : sed hȩc unus ex apostolis eius. ac sp̃ũ eius

Expanded text:
tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum , et alia quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
habeo uobis dicere. sed non potestis portare modo
Siapostoli non dum poterant. multo minus uos po¬
testis .: Quia forte sic multi possunt audire. quod
tunc nondum poterat petrus. sic multi possunt
mar tyrio coro nari. quod tunc non dum poterat
petrus Pręses tim lam misso sp̃u sc̃o. quitunc non¬
dum fuerat missus. de quo continuo subiunxit at¬
que ait. Cum autem uenerit ille sp̃s ueritatis.
docebit uos omnem ueritatem. Sic utique de mon¬
strans ideo illos quȩ habebat dicere non posse por
mus utita sit multos ea modo posse portare lam misso
spũ sc̃o. quȩ tunc eo nondum misso. non poterant porta¬
it : quae tunc sciremus. si abeo dicta legeremus uel
audiremus : Aliud est enim scire. utrum anobis uel
a uobis portare possint : aliud autem scire. quae sint¬
quȩ siue portari possint. siue non possint.: Quȩcum ipse
tacuerit. quis nostrum dicat. ista uel illa sunt:ꝙ
Aut sidicere audeat. unde probat.: Quis enim est

Expanded text:
habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic utique demonstrans illos ideo quae habebat dicere, portare non mus ut ita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portait, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est
Abbreviated transcription (Latin):
rium est uelle prȩsumere ac dicere: Nam & mo¬
ri proxp̃o nondum erant idonei tunc apostoli qui¬
bus dicebat. non potestis me sequi modo.: Unde
primus eorum petrus . qui hoc se iam posse presũp¬
serat. aliud expertus est quamputabat. : Ettamen
postea & uiri &mulieres. pueri & puellae. luue¬
nes & uirgines. seniores cumiu nioribus. In nume¬
rabiles mastsrio coronatisunt. & posse inuentȩ
sunt oues. quod tunc quando itadñs loquebatur.
nondum poterant portare pastores. ⁊ Num¬
quid ergo debuit illis ouibus dici. in illo temp¬
tationis arti culo . quo certare usque admor¬
tem proueritate opostebat . & proxp̃i nomine
uel doctrina sanguinem fundere : numquid in¬
quam debuit ei s dici: quis uestrum audeat ido¬
neum mastyrio se putare: Cui petrus idoneus
nondum fuerat. quando eum õs ados ipse dñs in¬
struebat :: Sic itaque dixerit aliquis. non debe¬
re dici populis xp̃ianis. audise cupientibus. quae
sint dequibus dñs tune dicebat. Adhuc multa

Expanded text:
rium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa
Abbreviated transcription (Latin):
quae habere possunt: etiam non discipuli mei. sedin hoc cog¬
noscent omnes quia discipuli mei estis. sidilectionem habueri¬
tis ininuicem.⁊ Osponsa xp̃i. pulchra intermulieres.
Odealbata ascendens: etincumbens superfratruelem tuum.
quõ cuius lumine in lustralis ut candeas. eius adiutorio ful¬
ciris necadas: Oquamtibi benecantatur in illo canticorũ
cantico: uelut epithalamio tuo : quia caritas indeliciis tuis.:
psa non conperdit cum impiis animamtuam: ipsa discernit
causamtuam : et sicutmors ualida ẽ. et indeliciis tuis est: Quã
mirandi generis morsest. Cui parum fuit non eẽ in poenis.
nisi eẽt insuper indeliciis. Sedhic lam sermoiste clauda¬
tur. abalio exhordio tractandas quae secuntur.

Expanded text:
quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cogquae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis! Sed hic jam iste sermo claudatur: ab alio exordio tractanda sunt quae sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
quantum possumus: inuicem adhabendum in nobis dm̃ cura
dilectionis ad trahamus. Hanc dilectionem donat ipse
nobis quiait. sicut dilexiuos: ut etuos diligatis inuicem::
Ad hoc ergonos dilexit: utetnos diligamus inuicem: hoc nob̵
conferens diligendo nos: ut mutua dilectione constringa¬
mur internos. ettam dulci uinculo conexis membris.
corpus tanti capitis simus. In hoc cognoscent omnes in¬
quit quia mei discipuli estis. si dilectionem habueritis in in¬
uicem. Tam quam diceret. alia munera mea habent
uobiscum etiam non mei. non solum naturam : uitam. sensum.
rationem : et eam salutem quae hominibus pecoribusq cõ¬
muneest: uerum etiam linguas. sacramenta prophetiam. sci¬
entiam. fidem. distributionem rerum suarum pauperibus.
ettraditionem corporis sui ut ardeant. Sed quõ quicarita¬
tem non habent. utcymbala concrepant nihilsunt: Nihil
illis prodest: Nonergo nillis quam uis bonis muneribus meis:

Expanded text:
quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti capitis simus. In hoc, inquit, cognoscent omnes omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis,
Abbreviated transcription (Latin):
uum douobis. utuos inuicem diligatis: Illud magis praetermis¬
p̃termisso uidetur dictum utdiligatis inuicem uel ut hoc
ad illud alterum non pertineat quod dictumẽ: Diliges
proximum tuum tam quamte i psum .⁊ In his enim duobus
preceptis inquit: totalex pendet et prophetae. Sedbe¬
ne intellegentibus. utrumq inuenitur in singulis : Nam
et quidiligit dm̃ non eum potest contemnere p̃cipientem
utdiligat proximum. & qui scaẽ acspiritaliter diligit
proximum. quid in eo diligit nisidm̃: Ipsa ẽ dilectio abom
nimundana dilectione discreta: quamdis tinguendo ad di
ditñs: sicut dilexiuos.: Quid enim nisi dm̃ dilexit in nobis
non quod habeamus. sed ut habereremus. ut perducatnos
si cut paulo antedixi ubi sit ds̃ omnia in omnibus . Sicetiã
medicus rectedicitur: aegrosdiligere : etquidineis diligit
nisi salutem : quam cupit utiq reuocare. non morbum quem
uenit expellere. Sicergo etnos in uicem diligamus. ut

Expanded text:
vum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud magnum praetermisvum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud magnum praetermispraetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tota Lex pendet, et Prophetae . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit prni mundana dilectione discreta: quam distinguendo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
tur in bonis desiderium eorum. Tunc enim aliquid deside¬
rio nondeerit : quando omnia in omnibus ds̃erit. Talis fi¬
nis non habet finem. Nemo ibi moritur: quonemo perue¬
nit nisi huic saeculo moriatur non morte omnium quacor¬
pus ab anima deseritur . sed morte electorum : qua etiam cũ
incarne mortali adhuc manetur. corsursum ponitur
Dequali morte dicebat apostolus. mortui enimestis. etuita
uestra abscondita ẽ cum xpõ indõ.⁊ Hinc fortasse dictumẽ:
ualida ẽ sicut mors dilectio: hacenim dilectione fit: ut
inisto adhuc corruptibili corpore constituti: moriamur
ipsa dilectio ẽ mors nrã saeculo : etuita cum dõ: Si enim mors
est quando decorpore anima exit. quomodo non estmors.
quando demundo amornoster exit. Ualida est ergo sicut
mors dilectio.: Quid ea ualidius . quauincitur mundus.:
Nolite itaq putare fr̃smei: in hoc quod ait dñs. mandatum no¬

Expanded text:
tur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desidetur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur ipsa dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itaque, fr
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tunc iustos. patriarchas et prophetas. sicut postea be¬
atos a postolos innouauit.: Ipsa etnunc innouat gentes.
et exuniuerso generehumano. quod diffunditur toto or¬
be terrarum facit et colligit populum nouum. corpus nouae
nuptȩ filii dĩ unigeniti: sponsae dequadicitur incantico
uata. undenisi mandato nouo. propter quod pro inuicẽ.¬
in ea sollicita sunt membra.: Etsipatitur unum membrũ.
conpatiuntur omnia membra: & siglorificatur unum
membrum congaudent omnia mem bra. Audiunt enim
atq custodiunt: mandatum nouum douobis. ut uos inuicem
diligatis. Nonsicut sediligunt quicorrumpunt. nec
sicut sediligunt homines. quõ homines sunt: sed sicut sedili¬
gunt quõ dii sunt. et filii altissimi omnes. Vt sint filio eius
unico fr̃s. ea dilectione inuicem diligentes. qua ipsa dilexit
eos perducturus eos adillum finem qui sufficiateis. ubi satie¬

Expanded text:
etiam tunc justos, tunc Patriarchas et Prophetas, sicut postea beetiam tunc justos, tunc Patriarchas et Prophetas, sicut postea beatos Apostolos innovavit: ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae Filii Dei unigeniti sponsae, de qua dicitur in Cantico vata; unde nisi mandato novo? Propter quod pro invicem sollicita sunt membra in ea; et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satie
Abbreviated transcription (Latin):
douobis. ut diligatis inuicem. Nonne lam
erat hocmandatum. inantiquadĩ lege ubi scrip¬
tum est: Diliges proximum tuum tam quam teipsum:
Curergo nouum appellatur ad nõ quodtam uetus eẽ conuin¬
citur : Anideo ẽ mandatum nouum. quia exuto uetere. in¬
duit nos hominem nouum. Innouat quippe audientem.
uel potius oboedientem. non omnis. sed istadilectio. quã
dñs uta carnali dilectione distingueret. addidit. sicut
dilexi uos. Nam diligunt inuicem mariti etuxores pa¬
rentes et filii. et quaecumq alia interse homines necessi¬
tudo humana deuinxerit. Ut taceamus dedilectione cul¬
pabili atq damnabili . quadiligunt inuicem adulteri etad¬
ulterae. scortatores etmeretrices. et quoscumq alios non hu¬
mana necessitudo. sed humanae uitae noxia turpitudo con¬
gamus inuicem. sicut etipse dilexitnos. Dilectio ista nos in¬
nouat. ut simus homines noui. heredes testamenti noui.
cantatores cantici noui :: haec dilectio fr̃s Rm̃i. antiquos

Expanded text:
do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus esse convincitur? An ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit, sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et quaecumque alia inter se homines necessitudo humana devinxerit: ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili, qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo condiligamus invicem, sicut et ipse dilexit nos. Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, haeredes Testamenti Novi, cantatores cantici novi. Haec dilectio, fratres charissimi, antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
imminente passione. Uerum & ab initio denuntiata
esse commemorat. Ubi primum nominatim duodecĩ
exprimuntur apostoli. & ad opera diuina mittuntur :
Quid sibi ergo uult. quod hic ait. Hȩc autem uobis ab
intio non dixi. quia uobiscũ erã nisiquia ea quȩ hic
perhibiturus. quando mala illa passurisunt. Hȩc eis
abinitio non dixit. quia cumipsis era tͦ: Consolator
ergo ille uel aduocatus. utrumque enim intespretat᷑.
sarius : &ideo deillo non dixerat abinitio. quando cum
illis erat. quia eius prȩsentia consolabantur

Expanded text:
imminente passione, verum et ab initio denuntiata imminente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimuntur Apostoli, et ad opera divina mittuntur ? Quid sibi ergo vult quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nisi quia ea quae hic perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis erat. Consolator ergo ille, vel advocatus utrumque enim interpretatur,sarius; et ideo de illo non dixerat ab initio, quando cum illis erat, quia ejus praesentia consolabantur
Abbreviated transcription (Latin):
um autem dñs ihs prȩdixis sec discipulis suis per¬
secutiones. quas passuri fuerant post eius ab¬
scessum. subiunxit. atq ait.: Hȩc autem uobis ab
initio non dixi. quia uobis cum eram: Nunc autẽ.
uado adeum quime misit.: Ubi primum uiden¬
dum est. utrum eis futuras non prȩdixerit ante passio¬
nes: sed alii tres euangelistȩ satis eũ prȩdixisse ista de¬
monstrant. ante quam uentum ess& adcenam. qua per¬
acta secundum iohannẽ ista locutus est. ubi ait. hȩc au¬
tem uobis abinitio nondixi. quia uobiscum eram. An
forte hinc ista soluitur quȩstio. quia & illieum narrant
passion proximum fuisse. cum hȩc diceret: nonergo abintcio
quando cum illis erat : quia iam discessurus. iam que
ad patrẽ perrecturus. hȩc dixit: & ideo &iam secun¬
dum illos euangelistas. uerũ est. quod hic dictum est:
Hȩc autem uobis ab initio nondixi: Sedquid agimus
defide euangelii secundum matheũ : qui hȩc eis ad ño
non solũ cũ iam esset pascha cum discipulis cenaturus.

Expanded text:
um Dominus Jesus praedixisset discipulis suis persecutiones quas passuri fuerant post ejus abscessum, subjunxit, atque ait: Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nunc autem vado ad eum qui me misit. Ubi primum videndum est, utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant, antequam ventum esset ad coenam : qua peracta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, quia jam discessurus, jamque ad Patrem perrecturus haec dixit: et ideo etiam secundum illos evangelistas verum est quod hic dictum est, Haec autem vobis ab initio non dixi. Sed quid agimus de fide Evangelii secundum Matthaeum, qui haec eis a Domino non solum cum jam esset Pascha cum discipulis coenaturus
Abbreviated transcription (Latin):
dit ihs̃. dixi uobis quia ego sum: Si ergo mequaeritis. sinite hos
abire. ut impler&ur sermo quem dixit. quia quos de disti mlhi
non ꝑdidi &his quem quam: Sime inquit quaeritis. sinite hos
abire : inimicos uid& & hoc faciunt. quod iub&. sinunt eos ab¬
ire. quos non uult perire : Num quid aut̃ nonerant postea mo¬
rituri: cur ego situne morerentur ꝑder& eos. Nisi quia non¬
dum in eum. sic credebant quo modo credunt qui cũq non pe¬
reunt: Simon aut̃ p&rus habens gladium eduxit eum & ꝑcus

Expanded text:
dit Jesus: Dixi vobis quia ego sum, si ergo me quaeritis, sinite hos dit Jesus: Dixi vobis quia ego sum, si ergo me quaeritis, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc ubiq per euangelium: ego sum dicit xp̃s. & aiudȩis &¬
pectatur anti christus. ut retroredeant. & in terram cadant.
quõ deserentes caelestia. terrena desiderant. Certe ad compre¬
hendere iħm̃ ꝑsecutores cum traditore uenerunt. quẽ quȩ¬
rebant inuenerunt. dudierunt ego sum : Quare non conpre¬
henderunt. sed abierunt retro & ceciderunt:. Nisi quiaho c
uoluit. qui potuit quicquiduoluitꝰ. Uerum sinum quam se
abeis ꝑmit ter& a ap̃hendi . Non quidem illi facerent ꝓpter
quod uenerant : sed necipse facer& propter quod ueneratꝰ. Eum
quippe illi occidendum quae rebant sȩuiendo. sed quaere bat
nos &ipse moriendo. Pro inde quia tenere uolentib Nec
ualentibus ostendit potestatem suam . lam teneant eum ut faci¬
ant denescientibus uoluntatem suam : Iterum ergo eos interro¬
gauit quid quȩritis : illi aut̃ dixerunt: ibr̃o nazarenum : Respon¬

Expanded text:
t nunc ubique per Evangelium, Ego sum, dicit Christus: et a Judaeis et nunc ubique per Evangelium, Ego sum, dicit Christus: et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt: quem quaerebant invenerunt. Audierunt Ego sum. Quare non comprehenderunt, sed abierunt retrorsum, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant; sed hoc ipse faceret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia temere volentibus nec valentibus ostendit potestatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos interrogavit: Quid quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
eum inquem nihil ualuis s& nisi quod ipse uoluss&: Bene
utens bonus malis & faciens bona demalis. ad faciendos bonos & ma
iungit. Sciens omnia quaeuen tura erant suꝑ eum. Pro cessit.
& dicit eis iquid quȩritis . ⁊ responderunt ei Ihm̃ nazarenum.¬
Dicit eis ihs̃. ego sum. Stabat aũt & iuidas quitradebat eum cũ ipsis.
ut ergo dixit eis egosum: abierunt retrorsum: & ceciderunt in
terram . Vbi nunc militum cohors: &ministri principum acpha¬
riseorum: ubi terror & munimen armorum .  Nempe una uox
dicentis ego sum : Tantam turbam odus ferocem. armisq: terribi¬
lem sine telo ullo ꝑcussit: reppulit: strauit. Ds̃ enim latebat in
carne : & sempiternus dies. ita menbris occultabatur humanis
utlaternis & facibus quae rer&ur. occidendus a tenebris: Ego
sum dicit. & impios deicit. Quid iudicaturus faci&. qui ludican¬
dus hoc fecit: quid regnaturus poterii quimoriturus potuit .¬

Expanded text:
eum, in quem nihil valuisset nisi quod ipse voluisset; bene eum, in quem nihil valuisset nisi quod ipse voluisset; bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex majungit, « sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dicit eis: Quem quaeritis? Responderunt ei: qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui dus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? E
Abbreviated transcription (Latin):
& iudas qui tradebat eum. locum . Ordo uerborum ẽ sciebat locũ
qui debat eum . qui a frequenter inquit iħs̃ conuenerat illuc cũ
discipulis suis. Ibi ergo lupus ouina pelle contectus. & inter
oues alto patris familias consilio toleratus. Didicit ubi ad tẽ¬
pus &iguum disꝑger& gregem. in sidus appetendo pastorem
iudas ergo inquit cum accepiss& cohortem. & a principibus
& pharsis ministros: uenit illuc cumla ternis & facibus &
armis: Cohors non iudaeorum sedmilitum fuit.: Ap̃side
itaq intellegatur accepta. tam quam ad tenendum reum.
seruato ordine legitimȩ potestatis. ut nullus tenentib
auder& obsistere quamquam & manus tanta fuerat con¬
gregata . & sic armata ueniebat. ut uel terrer& uel &iam
repugnar&. si quis quam xpm defendere auder&. Ita
quippe eius ab scondebatur potestas : & obtendebatur in¬
firmitas : uthaec inimicis necessaria uiderentur aduersus

Expanded text:
et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est, Sciebat locum et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est, Sciebat locum qui tradebat eum. Quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto Patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis et facibus et armis. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere: quanquam et manus tanta fuerat congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sciat. siue id &iam scire in hac uita possit: siueper aliqua in pe¬
dimenta non possit. Nec ab aliquo euangelista esse conscriptũ.
quantum adhos attin&. quos in auetoritatem canonicam rece¬
pit & desia : quod uel ipsius. uel alterius nonminus ueraci nar¬
rationi possit esse contrarium: Nunc itaq huius beati
io hannis narrationem ut sus cepimus tractandam. sine alio¬
rum conparatione uide amus. in eis quae manifesta sunt non
inmorantes ut hoc ubi opus ẽ causa poscente faciamus. Non
ergo sic accipiamus quod ait: Haec cum dixis s& ihs̃. egres¬
sus est cum discipulis suis trans torrentem cedron. ubi erat
hortus inquem introut ipse& discipuli eius. Tam quam con¬
tinuo post illa uerba in illum ortum fuerit ingressus sed ad
hoc ualeat quod dictum ẽ: Haec cum dixis s& iħs̃ ut non eum an¬
te opinemur ingres sum quã illa uerba finir&: sciebat inquit

Expanded text:
sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impesciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus: sed ad hoc valeat quod dictum est, Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum, quam illa verba finiret. 2. Sciebat, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
erminato magno prolixoque sermone: quem post cenam
aqui cum illo tunc erant : ad iuincta oratione quã direxit ad patrẽ:
dron. ubi erat ortus. inquem introut ipse & discipuli eius: Sciebat
aut̃ &iudas qui tradebat eum locum: quia frequenter ihs̃ conue¬
nerat illuc cum discipulis suis. Hoc quod narrat ingressum dnm
cum discipulis suis inortum: Non continuo factum ẽ cum eius illa
finita ess& oratio. decuius uerbis ait. Haec cum dixiss& ihs̃ sed
alia quaedam sunt interposita. quae ab isto p̃termissa apud ali¬
os euangelistas leguntur : sicut apud hunc inueniuntur multa
quae illi similiter insua narratione tacuerunt: Quomodo aut̃
inter se omnes conueniant. Nec ueritati quae ꝑ alium promi¬
tur ab alio repugnetur. Quis quis nosse desiderat. non in his ser¬
monib: sed in aliis laboriosis litteris quaerat. Nec stando & audi¬
endo. sed potius sedendo & legendo. uellegenti aurem mentẽq
intentissimam p̃bendo illa condiscat. Credat tamen antequã

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone, quem post coenam s habuit, qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione, quam direxit ad Patrem pus. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam
Abbreviated transcription (Latin):
cus: Tuo aut consilio inquit abstinete. unde nisi aprȩ¬
sumptione fallati: ille quippe quia nontantum ẽ homo
sed &iam ds̃: Ideo numquam reus: Sienim direxeris
oculum tuum ad illum : nusquam parebit oculum tuũ:
Oculum uidelic& humanum quo cernis humana. sidirex¬
eris adillum. nusquam parebit : quõ uideri non potest
quẽ am modum uidere tu potes: Parabit enim sibi pen¬
nas sicut aquilȩ. &uadit in domum prȩpositisui. unde
adtos utique uenit. nec tales quales uenit inuenit:
Diligimus ergo inuicem sicut & xp̃s dilexit nos. &tradi¬
dit semetipsum pronobis Maiorem: hac dilectionẽ¬
quippe nemo hab&. utanimam suam ponat quis proa¬
micis suis: Eumq sic imitemur pia oboedientia ut
ei nos conparare nulla p̃sumamus aulatia

Expanded text:
cus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praecus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobism nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia
Abbreviated transcription (Latin):
illum. non capit tantum & bene quod ista prouerbiorũ
sententia com monetur. quȩ continiro subiungit & dic̃:
Quod si auidior es. noli concupiscere cibos eius Satius
est enim utnihil in de sumas: quã ut tibi plus quã opor¬
t& adsumas Haec enim inquit habent uitam fallacem.
hoc ẽ ypocrisin: Dicendo enĩ se sine peccato esse: ius¬
tum non potest ex hibere sed fingere: Ideo dictum ẽ.
hȩc enĩ habent uitam fallacem:: unos ẽ solus qui&
carnes haminis habere & peccatũ non potuit habere
merito quod sequitur nobis prȩcipitur. &tali uerbo atq
prouerbio humana in firmitas conuenitur. eiq dicstur.
Noli extendere te cum sis pauper contra diuitem: Diues
est enim quinec hereditario nec proprio umquam debito
obnoxius : &ipse iustus ẽ. &relios iustificat xp̃s: Noli
contra eum te extendere intantum pauper. utremissio¬
nis peccatorum appareas cottidianus in orationẽ mendi¬

Expanded text:
ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a post corruptionem. in fine sȩculi perillum induetur in¬
corruptionem: Ille nobis non indiguit ut nos saluos face¬
r&. nossine ullo nihil potuimus facere: Ille senobis pre¬
buit palmitib uitem. nos habere p̃ter illum non possumus
uitam: Postremo. & si fratres profratribus moriantur.
tamem infraternorum peccatorum remissionem nulli¬
us sanguis martyris funditur quod fecit ille pronobis. ne¬
que in hoc quidimitaremur. sed quid gratulemur contu¬
lit nobis: Quatenus ergo marteres profratrib sanguinẽ
suum fuderunt. hactenus talia exhibuerunt. qualia de
mensa dominica perceperunt: Inceteris enĩ quȩ dixi
quã uis nec omnia dicere potui. martyr xp̃i longe in par
est xp̃o. Quodsiquis quam se non dico potentia xp̃i sedin¬
nocentiȩ conparabit:. Nondicam &alienum se putando
sanare. sefl suum saltim nallum habere peccatum. &iam
sic auidior est quãratio salutis exposcit. multum ẽ ad

Expanded text:
nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur innostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praebuet vitem; nos habere praeter illum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s pronobis passus ẽ. relinquens nobis exemplum: ut
sequamur uestigia eius. hoc ẽ talia preparare: Hoc
beati martyres ardenti dilectione fecerunt. quorum
sinon in aniter memorias celebramus. atque in conuiuio
quo &ipsi saturati sunt : admensam dñi accedimus O¬
portit utquem am modum ipsi & nos talia p̃paremus.
Ideo quippe adipsam mensum. non sic eos commemora¬
mus. quem ammodum alios qui in pare requi escunt. ut
&irm proeis oremus: Sed magis ut ipsi pronobis uteo¬
rum uestigus adhereamus. quia impleuerunt ipsi caritatẽ
qua dñs dixit esse non posse maiorem: Talia enĩ suis
fratrib exhibuerunt. qualia dednĩ mensa pariter acce¬
perunt Neque hoc ita dictum ẽ quasi propter eu dño
xp̃o pares esse possimus. si proillo usque adsangiunem mas¬
tyrium duxerimus Ille potestatem habuit ponendi ani¬
mam suam: &iterum sumendi eam: Nos aũt net quan¬
tum uolumus uiuimus: &morimur. &iam si nolumus:
Ille moriens moxinse occidit mortem. nos in eius morte

Expanded text:
tus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte
Abbreviated transcription (Latin):
domo dñi. magisquam habitare. intabernaculis pegcators
Non utique: quidergo eramus nisi iniqui &perditi: Neque
enim iam credideramus in eum. ut eleger&nos: Nam si
um credentes elegit. electos elegit. cur ergo dicer& non

Expanded text:
domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. Cur ergo diceret, Non
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nr̃i. dequa dicit apostolus paulus : Uerum &iam
salutem animarum nr̃arum. : Dequa dic̃ apostolus petrus.
Vtriusq enim rei felicitas. isto tempore atq in ista mortalita¬
te. in spe pocius habetur: quam inre tenetur: Uerum hoc in¬
ter ẽ quod exterior noster homo. idest corpus adhuc corrum¬
pitur : interi or aut idest anima iam renouatur. dedie indiẽ:
ltaq sicut in mortalitatem carnis & salutem animarum futu
ram expectamus. quam uis iampignore accepto salui facti eẽ
dicamur. ita omnium notittam quȩ cumq unigenitus audi¬
uit apatre. futurũm sperare debemus : quam uis hoc seiam
fecisse dixerit xp̃s.⁊ non uos me elegistis inquit. seclego elegi
uos hȩc ẽ illa in effabilis gratra: Quid enim eramus quan
da xp̃m nondum elegeramus. &ideo non diligebamus Nam¬
qui eum non elegit. quo modo diligit: Num quid iam in
nobis erat quod inspalmo canitur: Elegi abiectus esse in

Expanded text:
corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis ram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gloria. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ait. omnia se nota fecisse discipulis. quȩ se nouit nota eẽ
facturum in illa plenitudine scientiȩ. clequa dicit aposto¬
lus: Cum autem uenerit quod ꝑfectum ẽ. quodexpartae
est euacuabitur Ibi quippe dicit. nunc scio ex parte.
tunc aũt cognoscam sicut & cognitus sum. & nunc per
speculum in enigmate. tunc autem facie ad faciem.
Nam & ipse apostolus saluos nos dicit esse factos. perla¬
uacrum regeneracionis: quitamen alio loco. spe inquit
salui facti sumus. spes aut̃ queuidetur nonẽ spes. quod
enim uid& quis quid sperat: siaut quod non uidemus
speramus perpatientiam expectamus. unde &iam eius
coapostolus petrus. in quem modo inquit non uidentes cre¬
ditis : quem cum uideritis exultabitis gauedio in enarrabili
& honorato per cipientes mercedem fidei : salutem anima¬
rum uram: Si ergo nunc tempus ẽ fidei. salus aũt ani¬
ei recipiendam esse mercedem. Non solum redemptionẽ

Expanded text:
ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est cam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem anici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendumsit. quodait dñs. uosaut̃ dixt
amicos.quia omnia quecumq audiui a patre
meo nota feci uobis Quis enim audeat ad firma¬
re uel credere ullum hominem scire omnia quecumq
a patre audiuit unigenitus filius : quando nec hoc quidem
quis quã capit quomodo audiat apatre ullum uerbum. cũ
ipse sit patris unicum uerbum.: quid quod aliquanto post
in hoc ipso tu men sermone. quem post caenam ante pas¬
sionem addiscipulos habuit: Multa in quit habeo uo¬
bis dicere. sed non potestis illa portare modo. quo igitur
pacto intellecturi sumus. omnia eum nota fecisse discipu¬
lis quȩ cumq audiuit apatre. cum propter ea quȩclam mul¬
ta nondicat. quia scit eos modo portare non posse: sednimi¬
rum quod facturus est. fecisse sedicit. quia ea quȩ futura
sunt fecit Sicut enim dicit perprophetam. foderunt
manus meas & pedes. Nec ait fossuri sunt. uelut preteri¬
ta dicens. & ea tamen futura praedicens. Ita & hoc loco

Expanded text:
it quod ait Dominus, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
sui gaudium . non serui aut̃ timore foras mittendo. adquem
pertin& seruus non manens indomo in&ernum. Ut autẽ
tales serui non seruisimus. dom inum facęre scimus. hoc autẽ
boni facit sic extollitur quasi hoc ipse faciat non dominus eius:
Et inse non in dño gloriȩtur. cumse ipse ipse deceperit. quia sic
gloriatur quasi non acceperit: Hosaut̃ carissimi ut amici dñi
esse possimus. quidnoster dominus faciat sciamus: non solum
enim homines. uerum &iam iustos ipse facit nos & non ipsi
nos: & ut hoc sciamus. quis nisi ipse facit non enim spm̃
huius mundi accepimus. sed spm̃ qui ex dõ ẽ. ut sciamusquȩ
adõ donata sunt nobis Ab ipso quic quid boniẽ donatur.
Ergo quia & hoc bonum ẽ. abipso utiq clonatur. utsciatur
a quo bonum omne donetur: Qtomnino deomnib: bonis
ifto sermone coartandum: sed in alium differendum.
MICOS. USQUE ADIO. ETFRUCTUS UESTER

Expanded text:
um domini sui; non servi autem timore foras mittendo, ad quem um domini sui; non servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem um aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis,isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. micos; usq
Abbreviated transcription (Latin):
castum adtendebat cum dicebat. noli altum sapere sedtime.
In illo timore quemforas caritas mittit. est etiam seruitus
simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumq enim
iunxit apostolus. hoc ẽ seruitutem & timorem dicendo: Non
enim accepistis spm̃ seruitutis iterum intimore. ad haneser¬
urtutem seruum pertinentem intu ebatur & dñs dicens. iam
non dico uos seruos. quia seruus nescit quid faciat dñs eius..
Non utique illeseruus adtimorem pertinens castum. cui dicitur
euge bone serue intra ingaudium domini tui. sed ille seruus
pertinens adtimorem foras acaritate mittendum. dequo a¬
libi dicit. seruus non man& indomo in&ernum. filius autẽ
man& in&ernum: Quõ itaq dedit nobis potestatem filios
di fieri. non serui sedfilii simus. ut miro quolam &in effabi¬
li. sed tamen uero modo. serui non serui esse possimus: Serui
scilic& timore casto adquẽ pertinet seruus intrans in domini¬

Expanded text:
castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non utique ille servus pertinens ad timorem castum, cui dicitur, Euge, serve bone, intra in gaudium Domini tui: sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit, Servus non manet in domo in aeternum; filius autem in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in gaudi