comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turam. alt̃ scđm legẽ ei pat̾ sit.
Scimꝰ enĩ hoc ꝑ moysen deo uibente
p̾ceptũ: ut si fr̃ aut ꝓpinquus
absq liberis mortuus fuerit: aliꝰ
eius accipiat uxorẽ. ad suscitandr̃
semen frĩs uel ꝓpinqui sui. Suꝑ
hoc & asficanꝰ tempoꝵ scriptol &
eusebus cesariensis: in libris dia¬
cio tibi non subeat nuptiarum. ed
recordare consuetudines scripturaerũ.
qđ sponsi uiri & sponse uocentur
uixores. Et a transinigratione ba¬
bilonis usq ad xp̃m: generationes
quatuordecĩ. Numera a iechonia
usq ad ioseph. & inuenies genatio¬
nes quatuordecĩ. Quarta decima uͦ
cenatio in ipsum xp̃m reputabit᷑
Xp̃i auttẽ gen̾etio sic erat. Querat
diligens lector & dicat cũ ioseph
non sit pat dm̃ saluiatoris: qͥd per.¬
tinet ad cdñm gen̾ationis ordo dde¬
ductus u̾sq ad ios xph: Cui respon¬
debimus primũ ee consuetudinis
scripturarũ: ut mulierum in gen̾ã¬
tionib ordo non texatur: deinde
ex una tribu fuisse iosepħ & mari¬

Expanded text:
turam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis in libris διcio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mari
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: genuit ioacham In quarto re¬
gum u̾olumine legimꝰ: de ioram ocho¬
tiam fuisse generatum. Quo mortuo.
iosabeth filia regis ioran. soror ocho.¬
i. tulit ioas filiũ fr̃is sui: & eum
int̾uitioni que exercebatur ab acha

Expanded text:
autem genuit Joathan. In quarto Regum volumine, de Joram Ochoziam fuisse legimus generatum, quo mortuo, Jozabeth filia regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni qu
Abbreviated transcription (Latin):
fliꝰ eius acarias qui apellat᷑ & otns
da sucessit ioatham filiꝰ eiuis Cer¬
nis gͦ. quod scđm fidem istorie tres
reges in medio fuerunt: quos hie euan¬
gelista p̃termisit. Ioram quippe
non genuit oriam sed ochoziam:
& reliquos quos enumerauimꝰ. Ue¬
rum qr euanglistȩ ꝓpositũ erat tes
sere decades in diuerso tempors
statu ponere: & ioram generi se miᷤᷤ¬
cuerat impiissime iezabetl iccirco
usq ad terciã generationẽ eius
memoria tollitur:⁊ ne in sc̃ȩ nati¬
uitatis ordine poneret᷑. Et post
transmigrationẽ babilonis iechomi¬
as genuit salathiel. Si uoluerimus
iechoniam in fine primȩ tessere de¬
cadis ponere : insequenti ñ erunt
quatuordecĩ: s tredecim. Sciamus
non patrẽ. Quoꝵ prior ꝑ h. & m.
sequens ꝑ .c. & .n. scribitur. Quod¬
scriptoꝵ uicio & longitudine tẽpoꝵ
apud grecos. latinosq confusũ est
cob autẽ gen ioseph. hoc loco
bicit nobis iulianus augustus dis¬
sonalua euingłistarũ. ⁊ cur euan.¬

Expanded text:
s Azarias, qui appellatur et Ozias, cui successit Jonathan filius ejus. Cernis ergo, quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerunt, quos hic Evangelista praetermisit. Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam, et reliquos quos enumeravimus. Verum quia evangelistae propositum erat, tres tessaradecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissime Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Dicttransmigrationem Babylonis Jechonias genuit Salathiel. Si voluerimus Jechoniam in fine primae tessaradecadis ponere, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus non patrem. Quorum prior per κ et μ, sequens χ et ν scribitur. Quoscriptorum vitio, et longitudine temporum, apud Graecos Latinosque confusum est. Jacob autem genuit Joseph. Hoc loco objecit nobis Julianus Augustus dissonantiam Evangelistarum, cur evang
Abbreviated transcription (Latin):
deitatẽ. Illa gͦ uirtus: illa sapientia:
illa ẽ. adoranda sola maiestas: quȩ
uniusitatẽ mundi creauit ex nichi-¬
lo: & in quas uoluit formas atq
mensuras t̾renã celestemq substan.¬
tiam omnipotenti ratione ꝓduxit.
Sol. luna. & sydera. si nt cõmoda
utentibus: sint speciosa cernentibus⁊
s: ita ut de illis gr̃ę referant᷑ auctori:
& adoretur ds̃ qui hȩc condidit:⁊ non
creatura quȩ seruit. Laudate gͥ dñm
dilectissimi: in om̃ib oꝑib eus. atq
uudiciis. Sic in uobis inlubitata
credulitas uirgineę integritatis &
partus: reformationis humane sa.¬
erũ diuinũq myfteriũ.⁊ sco atq
sincero honorate seruitio. Amplecti.¬
mini hominẽ xp̃m. in nr̃a carne nas.¬

Expanded text:
Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nas
Abbreviated transcription (Latin):
nem: & fides iustificat peccatorẽ.
fideliter głaris: reconciliationis
huiꝰ gr̃am. iusto ꝑpende uidicio.
Tibi enĩ quocdã abiecto: tͥ extruso
soluto. cui iam ñ erat ulla spes ui¬
uendi:⁊ ꝑ incarnationẽ uerbi po¬
testas data est ut de longinquo
ad tuum reuertaris auctorẽ: re¬
cognoscas parentẽ: liber efficiaris
ex seruo.⁊ de extraneo ꝓuearis
ris:⁊ & obtieas ꝑ gr̃am qͥd̃ ñ habes
ꝑ naturani. Habentes ergo tantȩ
spei fiduciam dilectissimi. in fide
qua funclati estis stabiles ꝑmanete
iterũ seducat insidus:⁊ & hec ipsa
presentis diei gaudia. fallatiȩ suȩ
arde corrumpãt: illudens simplici¬
orib animis de quorundã pestifera
catis nẽ non tam de natiuitate
corda uastis tenebris obuoluta &
ab om̃i incremento uerȩ lucis albena
sunt. Trahunt᷑ enĩ adhuc stultissi¬
mis gentilitatis erroribus:⁊ & ministra
nerant᷑: quȩ & si mirandã habent
pulchritudinẽ: adorandã tamen ñ hñc

Expanded text:
em, et fides justificat peccatorem. em, et fides justificat peccatorem. fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso soluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de lonad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis ris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectiqua fundati estis, stabiles permanete; iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasionnitatis nostrae, non tam de nativitate rum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra jecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑfunctũ. Agnouit deinceps.
melias:÷ multiplicauit in iurias:⁊
adhibuit maleduicta: ob ꝓbria. blas¬
phemias. conuicia. Omnẽ postre.¬
mo in ipsũ uim furoris effucdit:
omĩa tẽptamentoꝵ genera ꝑcur¬
rit : & sciens qđ humanã naturã
infecisset ueneno: nequa quã cre¬
didit trans gressionis exortem quẽ
tot documentis didicit ẽẽ. morta¬
lem. Persistit gͦ imꝓbus predo. &
auarus exauctor. in cum qui nicħ
habebat ipsius insurgere: & dũ
uiciatȩ originis pre uidicium ge¬
nerale ꝓsequit᷑ ⁊ cirographum quo
intebatur excedit: ab illo iniquita¬
tis exigens penam: in quo nullam
repꝑit culpam. Soluit᷑ itaq le¬
tifere pactionis male suasa conscp
& ligaro mundi pͥncipe. captiuita.¬
tis uasa rapiuntur. Redit in hono¬
rem suũ: ab antiquis contagiis pur¬
gata natura. Mors morte destru
itur. ⁊ naciuitas natiuitate raparat᷑.
qm̃ simul & redẽptio aufert serui¬
tutem: & regeneratio mutat origi

Expanded text:
one perfunctum. Agnovit deinceps sone perfunctum. Agnovit deinceps smelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscri Ligato mundi principe captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura. Mors morte deitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat origin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad reparandũ humanũ genus in¬
effabilit᷑ ei multa suppeterent: hanc
potissimnũ co isulendi elegit uiam:
qua ad destruendũ opus diaboli.
non uirtute uteret᷑ potentiȩ: s ra¬
cone iusticie. Nam suꝑbia hostis
anciqui non inmerito sibi in om̃s
homines ius tyrannicũ uendica
bat: nec indebito dñatu p̾mebat.
spontaneos. in obsequiũ suȩ uoluntatis
illexerat. Non itaq iuste anutteret
originalẽ humani generis seruitu¬
dem: nisi de eo qͦd subiecerat uin¬
ceretur. Cũ gͥ misericors omnipo¬
tensq saluator. ita susceptionis hu¬
manȩ moderetur exordia. ut uir¬
tutẽ inseꝑabilis a suo homine dei¬
tatis. ꝑ uelamen nr̃ȩ infirmitatis
absconderet: allusa ẽ. securi hotis
astutia: qui natiuitatẽ pueri insa.
lutẽ generis humani ꝓcreati. ñ
alit̾ sibi quã om̃iũ nascentiũ pu¬
tauit obnoxiam. Uidit enĩ uagi¬
entem atq lacrimantẽ: uidit pan¬
nis obuolutũ . & circuncisiomi sub¬
ditum:⁊ & legalis sacrificii. oblati.¬

Expanded text:
cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jubat, nec indebito dominatu premebat, spontaneos in obsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem lutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblati
Abbreviated transcription (Latin):
contrarium: ut qͦel ale impossibile drẽ
effatu.:⁊ hic narrare incipiat: qr
ibi de generatione diuinitatis hic
de incarnatione dictum est. Acar¬
filii abraham. Ordo preposterus.
s necessarie c̃omutatus. Si enĩ pri¬
mũ posuisset abraham. & postea da¬
uid: rursus ei repetendus fuerat
abraham. ut generationis series texe¬
retur. Ideo autẽ cȩteri p̾t̃missis ho.¬
rum filium nuncupauit: qͥa ad hos
abraham. in semine inquit tuo bene¬
phares & taram de thamar. Notancdũ
in genealogia saluatoris ruillã sc̃arũ
assumi mulierum:⁊ s eas quas scrip.¬
tura rep̃hendit ut qui ꝓpt̾ peccatores
uenerat: de peccatricib nascens. om̃iuĩ
peccata deleret. Unde &̾ in conseqͤn.¬
ibus rich moabitis ponitur: & beth

Expanded text:
contrarium, ut quod ille impossibile dixit, effatu hic narrare incipiat quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione dictum est. Afilii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos o: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benePhares et Laram de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Beth
Abbreviated transcription (Latin):
diuersorio. Nũqͥd tantę illiꝰ erant
angustiş mansionis:⁊ ut nati sub
hora paruuli me̾bra ñ caperet:
S iccirco mistico refert᷑ sermone.
ñ inueniri locũ in diuersorio: qͥa
ingressus mundũ xp̃s. fidẽ in qua
possit reqͥescere nͨ inuenit: ut ait
ipse in euangłio dicens. filiꝰ homi¬
nis ñ habet ubi caput suũ recli¬
net. Unde auertimꝰ qͥa unicꝰ dei
filiꝰ. ñ in spatiosis domib auratis¬
q: laquearib. s in fide credentiũ

Expanded text:
diversorio. Nunquid tantae illius erant diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium
Abbreviated transcription (Latin):
claritate uestut. Obuoluitur qͥdẽ
pannis: s hi panni noua stella
radiante munerant᷑ a magis:⁊ & ab
exultantib angłis honorant᷑. Et
ut nouerimꝰ uniuersa hȩc. ꝑ miste¬
rium uel fieri uł dici: hic qui pan.¬
nis circumuoluitur. p̃dicatus ab mi¬
cio. de sinu patris ȩternoq thala.¬
mo. salutariũ nuptiarũ sponsus ue¬
ntt e cȩlo: sic̃ ait uenerandus daind.
Ipse tanquã sponsus ꝓcedens de
thalamo suo. Deinde ut legit᷑. po¬
nit᷑ in presepi: qr ut ait ęuangłis.¬
ta. ñ erat illi locus in diuersorio.
Ne quẽ fr̃s ista ꝑmoueant: quia¬
ñis hec insaluatore uilitas. p̾ci¬
osissimũ nr̃e salutis ẽ sacramentũ
Uidete enĩ quanta sapientia collo
na quadã grã. humani generis
& esca erat futurus & pastor. Qui.
bene in p̃sepio ponit᷑: ut ad pabu¬
la ꝑhennis uite sipiritualiũ ouiũ
greges. agni celestis balatus inui¬
tet. Non erat inqͥt ei locus in

Expanded text:
claritate vestivit. Obvolvitur quidem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fromnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocna quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Eecx qualit̾ inuicẽ concordan¬
tib sentencuis. testimonia cdiuina
confirmant᷑: & cũ p̾dicantiũ di¬
uersa sint tẽpora:i nͣ tam̃ diu̾sa
narratio. Nlam partũ uirginis quẽ
ille p̃dixerat: iste testatiui. ¶Quis
S de diuinitate. xp̃i. quis cue redẽ¬
ptore cunctetur ⁊ quẽ & ysaias
ꝓfitetur dm̃. & cabriel annunti¬
at saluatorẽ: Cuis intaete puer¬
pere aluũ clubitet floruisser qd
Ubi tanti tales q sunt testes non
erubescit ueritas: s auditoꝵ incre¬
dulus c̃futatur. S iã uideamꝰ qͦs
curh ue rursus miurie ille uir¬
tutiħ decorent᷑. Et ante omĩa fe¬
nineo sexri se concipi patie᷑: qui
in exordio mundi omnipotenti
manu de masculo oꝑatus ẽ femi.¬
na. s hanc humilitatẽ nascendi.
uirginalis matris sublimat inte¬
gritas. Et quauis xp̃s natus femi¬
neo ut infans lacte pascatur: tam̃
ut rerũ potens. uirgineis nutri¬
tur uberib ⁊ atq ut pͥmũ illũ
in has scłi ꝓcellas. & fluctuantis

Expanded text:
ce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis
Abbreviated transcription (Latin):
corsona eũ uoce collaudans .ẜ di¬
cens. Gła in excelsis deo: & in t̾ra
pax hominib bone uoluntis. Gła
utiq deo: qui desperatis mortal¬
b munꝰ et̾nȩ salutis exibuit. Et
pax hominib bone uoluntatis.
lio. in regnũ ꝓpriũ diabolica de
captiuitate reuocauit. Et quã con¬
grue euangelicus sermo intonat

Expanded text:
um voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, e praelio in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat
Abbreviated transcription (Latin):
tum nobiscũ dẽ Catq ut adu̾ta¬
mus noui ac ueteris testamenti
unũ ee̾. consensũ unũq consiliũ.
ait etiam beatissimus lucas dm̃ce
generationis relator egregiꝰ dicens.
Missus est angłs gabriel a deo
ad uirginẽ desponsatã uiro cui no¬
men erat ioseph: & ait ad illã. E cce

Expanded text:
 Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊futuri examinis resurrectionis¬
q ꝓmissȩ salutarẽ suscẽpimꝰ fidẽ.
habeamꝰ metũ quidẽ de iudice:
s de redẽptore leticiam. Omnis
namq fidelis anima timore cor¬
rigitur: correptione letatur. Et
in hoc lm̃i quanta erga humanii
genus omnipotentis patris dispen.¬
satio ẽ. quanta ue benĩgnitas:
ut quẽ iudicẽ p̃parabat incrẽ¬
dulis: hunc crelituris p̃mitte¬
ret redẽptorẽ : quatinꝰ precurrẽs
miscdia seuerĩtatẽ acluenientis
iudicis pͣueniret. Hodie itaq
natus ẽ. xp̃s: s innatiuitate eiꝰ
quia qui pyiuuilegia prime nati¬
uitatis amisimus ⁊⁊ uisitante nos
xp̃o. sanctĩore partu redimus ad
uitam. Hodie pͥeꝑit maria fed
ipsa suũ parguriuit auctorẽ ho.¬
die mundo edidit hominẽ: quẽ
ñ suscspit ab homine. Quid est.
hoc miraculi fr̃s: Nascitur ca¬
ro de carne: non tamen genera¬
ta ꝑ carne̾: & secreto quodam
in coͣprehensoq conceptu ꝓcedit
de mortalĩ ferrina diuina ꝓgr¬

Expanded text:
tionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina proge
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Deponamꝰ gͦ ueterẽ hominẽ
cũ actib suis: & adepti paticipa.¬
tionẽ genationis xp̃i. ⁊ carnis
reminciemus oꝑibus. Agnosce o
xp̃iane dignitatẽ tuam: & diuinȩ
consors factꝰ naturę noli in uete¬
rem uilitatẽ degeneri conuersati¬
one recidere. Memento cuiꝰ capici.
cere qr erutus de potestate tene.¬
brarũ. translatus es in dĩ lum̃
& regnũ. Per baptismatis sacram.¬
tum: sp̃s sc̃i factus es tẽplũ. No.
li habitatorẽ tantũ prauis de te¬

Expanded text:
eterem hominem cum actibus suis, et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione recedere. Memento capitis tui, scere, qui erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum, per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum. Noli tantum habitatorem
Abbreviated transcription (Latin):
meret głificatio. nec suꝑiorẽ mi
iestate hurmlitas. ⁊ a uirtute infr.¬
mitas: ab st̾nitate mortalitas:
& d rependendũ conditionis ñ¬
deitũ natura in uolabilis natu¬
re est unita passibili. ⁊ ds̃ ꝙ ueris
homo uerus in unitate dm tẽpe¬
ratur:: ut qd nr̃is remediis con¬
gruebat: unus atq idẽ dĩ & ho¬
minũ mediator & mori posset ex
uno: & resurgere posset ex altero
Merito uirgina integritati nichi
corruptionis intulit partiis salus¬
tis: qr custoia pudoris fuit edis¬
tio peritatis. Talis gͦ dilectissuns
uerus: non p̾beret exemplũ. Ab
exultantib angłis nascente dño
gła in excelsis dõ canitur. &. pax
in t̾ra bone uoluntatis hominibꝰ
nuntiat᷑. Uident enĩ cęlestẽ ie¬
rusalẽ: ex om̃ib munli gentibus
fabricari. De quo inenarrabili
diuinȩ pietatis opere. quantũ le.¬
tari debet humilitas hominum:⁊
cum tantũ gaudeat sublimitas

Expanded text:
meret glorificatio, nec superiorem minmeret glorificatio, nec superiorem minjestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas; et ad redebitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas
Abbreviated transcription (Latin):
acramentum dilectis.¬
simi salutis nr̃e quã
p̾cio sanguiis sui.
uniuersitatis condi.¬
tor estimauit: a die
corporalis ortus usq ad exitum
passionis. ꝑ dispensationẽ humi.¬
litatis impletum est. Et licet
multa etiam in forma seruidi¬
uinitatis signa radiauerint. ꝓ.¬
prie tamen illius temporis actio.
ad demonstrandã suscepti honii.¬
nis. ꝑtinuit ueritatem. Post
passionem namq ruptis mortis
uinculis. quȩ uim suam in eun
qui peccati erat nesciꝰ incedendo
ꝓdiderat: in firmitas in iurtitem:
mortalitas in ȩternitatem concu¬
melia transiuit in głam: quam
rauit aspectui: donec triumphũ
uictoris quẽ reportarat a mor.

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, salutis nostrae, quam pretio sanguinis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem vero, ruptis mortis vinculis, quae vim suam in eum qui peccati erat nescius incedendo pandiderat: infirmitas in virtutem, mortalitas in aeternitatem, contumelia transivit in gloriam: quravit aspectibus, donec triumphum victoriae, quem reportarat a mor
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Qd̃ illi mortui sũt. ita
uult ĩtelligi ut nõ uiuãt in
cternũ. Nam temporaliter
et hi profecto morientur qui

Expanded text:
uod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
actũ est. cum quadã U.¬
die uenissent filii di & sta¬
rent coram cdũo.⁊ uenisset quoq
sathan int̾ eos. ꝙ staret in conspec.¬
tu eius: ut diceret dñs ad sathan.
Unde uenis: Qui respondens ait.

Expanded text:
actum est cum quadam die venissent filii Dei, et assisterent coram Domino, venisset quoque Satan inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satan: Unde venis? Qui respond
Abbreviated transcription (Latin):
.&. laceratus. corrosũq liber fedi¬
itatem sui publice legentib pͣbe¬
at. Hȩc autẽ translatio nullum
de ueterib sequitur interpͥtem:
s ex ipso hebraico arabicoq ser¬
mone a. interdũ syro: nunc u̾¬
ba nc̃ sensus nc̃ simul utrumq
resonabit. Obliquus enĩ etiam
apud hebreos totus liber fetur
& lubricꝰ & qđ grece rethores

Expanded text:
et laceratus corrosusque liber, foediet laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores
Abbreviated transcription (Latin):
maledictis : qui interptationem
ineam rep̾hensionẽ septuaginta
interpͣtum criminantur: quasi
non &. apud grecos aquila. sỹma¬
cus .& theodocion. uel u̾bum e
uerbo uel sensum e sensu uel
ex utroq cõmixtum & medie
temperatũ genꝰ tranłlationis ex.¬
presserint:  &. omĩa ueteris in¬
strumenti uolumina origenes ob¬
ȩliᷤ astericisq distinxerit᷑: qͦs uel
additos uel de theodotione sũp.¬
tos transiationi antique inseru¬
it: ꝓbans de fuisse qđ ad ditum
est. Discant gͥ obtrectatores mei
reciꝑe in toto qđ in partib susce.¬
perunt: aut interpͥtationẽ me¬
mi sisse conspexerint non eosdem
etiani in quib clam errasse fatea.¬
tur: p̃cipue in iob: cui si ea
quȩ sub astericis adclita sunt sub.¬
traxeris: pars maxima detrune
cabitur Et hoc dumt taxat apd̃
grecos. Ceterũ apud latinos at¬
de eam transsationẽ quã sub aste¬
ricis & obelis nuꝑ edidimꝰ eẜ¬
tingenti ferme aut̃ ꝯctingenti
uersis sunt: quibus decurtatus

Expanded text:
: qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta Interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus, et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem memisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus
Abbreviated transcription (Latin):
um sermonẽ ex parte didicimꝰ. ⁊¬
& in latino pene ab ipsis cunabił
inter gramaticos &. rethores &. phi¬
losophos detriti sumus. Qđ si apd̃
grecos post septuginta editionẽ
iam xp̃i euangelio choruscante
iudeis aquila & sẏmacus & the¬
odotion iudaizantes sunt ͤ rec ep
&i qui multa misteria saluatoris
subdola interp̾t tione cęlarunt:
tur apud acłas &. explanantur
ab ecclesiasticis uiris quanto magi
ego xtianiꝰ de parentib xp̃iains
ortus & uexillũ crucis in mea fron¬
te portans cuiꝰ studiũ fuit omissa
repetere. & deprauata corrigere.
.& sacram̃ta eccłȩ puro ac fideli aꝑi¬
re serinone. uel a fastichiosis uel a
malignis lectorib non debeo reꝓba.¬
ri: Habeant qui uolunt ueteres li¬
bros uel in menbranis purpureis
auro argentoq descriptos: uł un¬
cialib ut uulgo aiunt litteris one¬
bere scedulas. & ñ tam̃ pulchros
codices quã emendatos. Utraq¬
sane editio & septuaginta iuxta
grecos & mea uixta hebreos in la¬

Expanded text:
um sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizanteti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, tur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onebere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in La
Abbreviated transcription (Latin):
cõfusio adducens peccatum: & ẽ
confusio adducens głam &. grãm.
Ne accipias faciem aduersus fa-¬
siem tuam: nec aduersus animã
luam mendatiũ. Non reuerea.¬
ris ꝓxinuᷤ tuum in casu suo: nec
recineas uerbũ in tẽpore salirgᷤ.
on abscondas sapientiam tuã.
in decore eius.
ꝯlingua enim agnoscitur sapi¬
entia . .s. sensus & scientia & doc.¬
trimna in uerbo sensati: & firma.¬
mentũ in oꝑib iusticiȩ. Non

Expanded text:
confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam ne accipias faciem adversus faciem tuam nec adversus animam tuam mendacium non reverearis proximum tuum in casum suum nec retineas verbum in tempus salutis non abscondas sapientiam tuam in decore eius ingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in verbis veritatis et firmamentum in operibus ius
Abbreviated transcription (Latin):
ullo mͦ ÷ & de mendatio inerudi.¬
tionis tuȩ confuudere. Ne con.¬
fundaris confiteri peccata tua:
& ne subicias te homini ꝓ pec.¬
cato. Noli resistere contra faciẽ
potentis: nec coneris contra ictũ
fluuii. Pro iusticia agonizare
ꝓ anima tua. &. usq ad mortem
pugnabit inimicos tuos.U.
oli citatus ee̾. in lingua tua:
& inutilis & remissus in oꝑi¬
bus tuis. Noli ẽẽ. sicut leo in
domo tua: euertens domesticoᷤᷤ
tuo. & oppͥmens subiectos tibi.
Non sit porrecta manꝰ tua ad ac¬
cipiendum : & addandum collec¬
ła. Noli attendere ad possessio.¬
nes iniquas: & ne dixeris est mͥ
fufficiens uita. Nichil enĩ ꝓde¬
rit: in tempore uindicte. & obdu¬
ctionis. Non sequaris inforcitu¬
dine tua concupiscentiam cordiᷤᷤ
tui: & ne dixeris quo mͦ potui.
aut quis me subiciet ꝓpt᷑ facta

Expanded text:
 et de mendacio ineruditionis tuae confundere non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato noli resistere contra faciem potentis nec coneris contra ictum fluvii pro iustitia agoniare pro anima tua et usque ad mortem pugnabit pro toli citatus esse in lingua tua, et inutilis, et remissus in operibus tuis. Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos et opprimens subjectos tibi. Non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad reddendum collecta noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris est mihi sufficiens vita nihil enim proderit in tempore vindictae et obductionis non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris quomodo potui aut quis me subicie
Abbreviated transcription (Latin):
Imicus ficlelis medicamentũ
uitȩ &. ĩmortalitatis: & qui
metuunt dnm: inuenient illum.
erit amicus illius. Fili a iuuen¬
tute tua excipe doctrinã: &. usq
ad canos inuenies sapientiam.
Quasi is qui arat & seminat. ac¬
cecle ad illam: & sustine bonos
fructꝰ illiꝰ. In oꝑe enĩ ipsius exi¬
ginĩ laborabis: & cito edes de ge¬
nerationib illius. Quã asꝑa ẽ. ni¬
miũ sapientia indoctis hominib
& ñ ꝑmanebit in illa excors. Qua¬
si lapidis uirtꝰ ꝓbatio exit in illis:
& ñ demorabuntur ꝓicere ulam.
Sapientia enim doctrinȩ scđm
nom̃ est eiꝰ: &. non multis ÷ ma.¬
nifesta. Quib autẽ agnita est:
ꝑmanet usq ad conspectum dei.

Expanded text:
amicus fidelis medicamentum amicus fidelis medicamentum vitae et inmortalitatis et qui metuunt Dominum inveniunt illum qerit amicus illius fili a iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspe
Abbreviated transcription (Latin):
erbum dulceUI bit.¬
multiplicat amicos.⁊ ꝙ miti¬
gat inimicos: & lingua graciosa
in bono homine abundauit. Mul¬
ti pacifici tͥ sint : & consiliarius
sit ⁊ͥ unus de mille. Si possides
amicũ in tẽptatione posside eũ:
& non facile credas ei te ipsum.
Est enĩ amicus scłm tempus su¬
um: &. non ꝑmanebit in die tri¬
bulationis. Et est amicus qui
sgreditur ad inimicitiam: ꝙ
ẽ. amicus qui odium ꝙ rixam
& conuicia denudabit. uii.¬
st autem amicꝰ socius
mense: & non ꝑmanet
in die necessitatis. Amicus si ꝑ¬
manserit fixus. erit dibi quasi
coȩqualis: & in domesticis tuis
ficlucialit̾ agit. Si humiliaue¬
rit se contra te.&. a facie tua
abscondet se: unanimẽ habebi
amicitiam bona᷑. Ab inimiciᷤ tu¬
is seꝑare : & ab amicis tuis atten¬
de Amicus fidelis ꝓtectio fortis:
qui aut̾ẽ inuenit illum inuenit
thesaurũ. Amico fideli nulla ÷
cõꝑatio: & ñ est digna ponde.¬
ratio auri & argenti contra bo¬
nitatem fidei ipsius. uiII.¬

Expanded text:
erbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos: et lingua eucharis in bono homine abundabit. Multi pacifici sint tibi, et consiliarii tibi sint unus de mille. Si possides amicum, in tentatione posside eum, et non facile creest enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis; et est amicus qui convertitur ad inimicitiam, et est amicus qui odium, et rixam, et convicia denudabit; est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd rugiet onager cũ habu.¬
erit herbã: aut mugiet bos cũ
ante presepe plenũ steterit: ut
poterit comedi insulsum: qđ ñ¬
⁊ sale conditũ: Aut potest aliqͥs
gustare qd̾ gustatũ affert mor¬
tem: Quȩ prius tangere nolebat
aiuma mea: nunc pre angustia
cybi mei sunt. Quis clet ut ue¬
nat petitio mea: & qđ expecto
tribuat mͥ ds̃ Et qui cepit : ipse
me conterat. Soluat manit suã
& succidat me: & hȩc mͥ sit conso¬
latio ut affligens me dolore non
parcat: nec contradicã sermonib¬

Expanded text:
habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? Aut poterit comedi insulsum, quod non sale conditum? aut potest aliquis gustare, quod gustatum affert mortem? Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt. Quis det ut veniat petitio mea, et quod expeto tribuat mihi Deus? Et qui cepit, ipse me conterat, solvat manum suam, et succidat me; et haec mihi sit consolatio, ut affligens me dolore non parcat, nec contradicam sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
& contracta ẽ. Dies mei uelocius
transierunt quã a texente tela suc.¬
ciditur: &. consũpti sunt absq ulla
spe. Memento quia uentus est
uita mea & non reuertur ocłs
mͣs ut uideat bona: nec aspiciet me
uisus hominis. Oculi tui in me:
& non subsistant. Sicut consumi¬
tur nubes & ꝑtransit: sic qui des¬
cendrit ad inferos ñ ascendet.
nec reuerteturꝰ Inͣ domũ suam:
neq cognoscet eum amplius locꝰ

Expanded text:
racta est. Dies mei velocius transierunt quam a texente tela succiditur, et consumpti sunt absque ulla spe. Memento quia ventus est vita mea, et non revertetur oculus meus, ut videat bona. Nec aspiciet me visus hominis: oculi tui in me, et non subsistam. Sicut consumitur nubes, et pertransit: sic qui descenderit ad inferos, non ascendet. Nec revertetur ultra in domum suam, neque cog
Abbreviated transcription (Latin):
Na crebro recipientes & alios pe.
eñ earumddem sillabarum
rithiꝰ ipse dulcis & tinnulus fer¬
tur numeri lege resolutꝰ: qđ
metrici magis quã simpsex iector
intelligunt. A supradicto autem
uersu usq ad finem libri: par¬
uum coma qđ remanet ꝓsa ora.¬
tione condexitur. Quod si cui u¬
detur incredulũ: metro scilicet
ee̾. apud hebreos &. in morẽ nr̃i
flaci greciq pindari & alc hei.
& sapho uel psalteriũ ꝙ lam̃¬
tationes hieremie uł omĩa fer¬
me scripturarũ cantica compre¬
hendi: legat philone̾. iosephum.

Expanded text:
ma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud loquitur aliud agit: ut
si uelis anguiłlã uel muremilã
strictis tenere manib quanto
fortius presseris. tanto cicius
elabitur. Memini me ob intel¬
ligentiam huiꝰ uoluminis lidde¬
um quendam p̃ceptorẽ qͥ apud
hebreos pͥmus haberi putabat᷑
non parius redemisse niminis.
cuius doctrina an aliquid ꝓfe.¬
cerim nescio: hoc unũ scio: ñ
potuisse me interp̾tari nisi qͦd ante
intellexeram. A pͥncipio itaq uo¬
luminis usq ad u̾ba iob: apud
hebrcos prosa oratio ẽ. Porro
a uerbis iob in qub ait pereat
dies in qua natus sum & nox in qͦ
dictũ ÷ c̃cepeꝰ est homo usq ad

Expanded text:
aliud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeos prosa oratio est. Porro a verbis Job, in quibus ait, Pereat dies, in qua natus sum, et nox, in qua dictum est, conceptus est ho
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ oꝑa sunt. Mulieres eorũ in.¬
sensate sunt & nequissimi filii eoꝵ.
Maledicta creatitra illoꝵ: qmi felix
sterilis &. incomquinata quȩ non¬
scuit thorũ in delicto: habebit fructũ
in respectione animarũ scarũ.
spado qui non oꝑatus est ꝑ manus
suas iniquitatem: nec cogitauit ad¬
uersus dm̃ nequissima. Dabitur
enim illi fidei donũ electũ. ꝙ sors
in templo dñi acceptissima. Ui¬
Ultigena impioꝵ multitudo
ñ erit utilis: & spuria uitu¬
lamina non dabunt radices
altas: nec stabile firmanientum
collocabunt. Et si in ramis in tẽ¬
pore germinauerint: infirmiter
posita a uento cõmouebunt᷑: & ani¬
mietate uentorũ eradicabitntur.
Confringentur eniꝰ rami in consũ¬
iati: & fructus illoꝵ inuiles &
acerbi ad manducandũ: & nichilũ
apti. Ex iniquis enim om̃s filii qͣ
nascuntur.: testes st̃ nequicie aduer¬
sus parentes it̾rogatione sua. Iu¬
stus autem si morte pͣoccupatꝰ fuerit:
in refrigerio erit. Senect enĩ ue¬

Expanded text:
 sunt. Mulieres eorum insensatae sunt, et nequissimi filii illorum. Maledicta creatura illorum, quoniam felix sterilis incoinquinata, quae nescit thorum in delicto, habebit fructum in respectione animarum sanctarum: et spado, qui non operatus est per manus suas malum, nec cogitavit adversus Dominum nequissima: dabitur enim illi fidei donum electum, et sors in templo Domini acceptissima. utem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tepore germinaverint, infirmiter posita, a vento commovebuntur, et a nimietate ventorum eradicabuntur. Confringentur enim rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
respectꝰ in electos illiꝰ. Condemp¬
nat autem iustus mortuus uiuos
impios: & uiuentus celeriꝰ consũ¬
mata longã iutam iniusti. Uide.¬
bunt enim finẽ sapieutis. &. non
incelligent qͥd cogitauerit de illo
ds: & quare munierit illũ dñs.
Uidebunt enim &. contẽꝑnent: il¬
los autẽ dñs irridebit. Et erunt
post hec decidentes sine honore:
ꝙ in contumelia int̾ mortuos in
ꝑpetuum: qm dirumpet illos in.¬

Expanded text:
respectus in electos illius condemnat autem iustus mortuus vivos impios et iuventus celerius consummata longam vitam iniusti videbunt enim finem sapientis et non intellegent quid cogitaverit de illo Deus et quare munierit illum Dominus videbunt enim et contemnent illos autem Dominus inridebit et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum quoniam disrumpet illos in
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s aspicite: & si iam dĩ oꝑa¬
rii estis indece. Penset unusquisq
quid agat: & consideret si in dei
uinea laborat. Qui enĩ in hac uita
ea que sua sunt querit: adhuc
ad nĩ uineã non uenit. Illi nãq
dis inuigilant: ꝑducere & alios
secum ad uitã festinant. Nam qui
sibi uiuit. qͥ carnis suȩ uoluptati¬
b: pascitur: recte ociosus redar¬
guitur: qr fructũ diuini oꝑis ñ
sactatur. Qui uͦ & usq ad et̾atem
ultima deo uiuere neglexit: qͣsi
usq ad undecima ociosus stetit.
Unde recte usq ad undecimam
torpentib dr̃. Quid hic statis to¬
ta die ociosi: Ac si aꝑte dicatur.
Et si ddo uiuere in pueritia & in
iuuentute noluistis: saldem in
ultima etate resipiscite: & ad ui¬
te uias cum iam laboraturi mul¬
tũ ñ estis. uł sero uenite. Et ta¬
les ꝯͦ pat̾ familias uocat: & ple¬
rumq ante reminerant᷑: quia
priꝰ ad regnũ de corꝑe erunt:
quã hi qui iam a puericia uoca¬
ti ee̾ uidebant᷑. An ñ ad undeci.

Expanded text:
 aspicite, et si jam Dei operarii estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namquedis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam
Abbreviated transcription (Latin):
cisatione nr̃a dicturi sumꝰ. qui
pene a matris udero ad fide ueni¬
mus: qui uerba uitȩ ab ipsiscu.¬
nabulis audiuimꝰ: qui ab uberi¬
tionis sũpsimꝰ cũ lacte carns.: xi
ossumus & easdẽ diuersitates
horarũ: etiã ad unũ quẽq
hominẽ ꝑ etatũ mom̃ta distin¬
guere. Mane quippe: intellectus
nr̃i ꝓuericia ẽ. Hora aut̃ tercia
adolescentia intelligi potest: qͥa
quasi iam sol in altũ ꝓficit. dũ
calor etatis crescit. Sexta uͦ uiuen¬
tus ẽ: quia uelut in centro sol fi¬
gitur: dũ in ea plenitudo roboriᷤ
solidatur. Nona aut̃ senectꝰ intel¬
ligitur: in qua uelut sol ab alto
axe descendit.: quia ea etas a
calore uiuentutis deficit. Undeci¬
ma uͦ hora ẽ: ea etas quȩ decre¬
pita uel ueterana dr̃ Unde & greci
hiteros appellant. ut plus qͣm senes
e̾e̾ insinuent.⁊ qͦ: ꝓuectiores uocañ.
Quia gͦ ad uitã bonã. alius in pue¬
ricia. aliꝰ in adolescentia. alius in

Expanded text:
cusatione nostra dicturi sumus, qui cusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberitionis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci βυτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in
Abbreviated transcription (Latin):
tres. & post modũ ꝑ legis docto¬
res & ꝓpħas. ad extremũ uͦ per
apłos. dum plebis suȩ mores ex¬
coluit: quasi ꝑ oꝑarios in uinee
cultura laborauit: quãuis in
quolibet modulo uel m̃sura.
quisqͥs cum recta fide bone acti.¬
onis extitit. ⁊ huiꝰ uineę oꝑariꝰ
fuit. Oꝑator gͦ mane. hore t̾ciȩ.
sexte. &̃ none. antiquiis ille &.¬
ebraicus ppłs designatur: qui
in electis suis ab ipso mundi ex¬
ordio. dum recta fide dm̃ stũ¬
duit colere: quasi ñ ciestitit
in uineȩ cultura laborare. Ad
undecimã uͦ gentiles uocantur.
quib & dr̃. Quid hic statis to¬
ta die ociosi: Quia enĩ trans¬
acto tam lango mund tẽpore.
ꝓ uita sua labõrare neglexerañ.
quasi tota die ociosi stabant.
Pensate fr̃s: qͥd inquisiti respon¬
deant. Dicunt enĩ: qr nemo
nos condux̃. Nullus quippe ad
eos patriarcha: nullꝰ ꝓpheta ue.¬
nerat. Et qͥd ÷ dicere. nos nemo¬
bis uias nemo p̾dicauit: Quid
qͦ nos a bouo oꝑe cessantes mex.¬

Expanded text:
patres, et post modum per legis doctores et prophetas. Ad extremum vero per apostolos, dum plebi suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad labobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut resurgente dño & ipła resir¬
gere uideantur. Nam utiqꝙ ee
resurrectione xp̃i iħu aer saliri
or⁊ sol candidior: t̾ra ÷ fecund.¬
or. Ex eo surculus iirescit in
fruticem: Herba crescit in seget
innea dilatatur in palmitem. S
gͥ cũ refloreseit xp̃i caro om̃a
florib uestiuntur: necese est u¬

Expanded text:
ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est