comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intp̃tat᷑ ardens. cherubin qui p̃aliis inscientia eminent. cherubin nãq:
int̾p̃tat᷑ plenitudo scentie. thronꝰ int̃p̃tat̃ sedeꝰ. throni uocant᷑ ut gg̃ ait.
Dnãtionẽ. ꝗ potestatẽ pͥncipatuum rranscendunt. Principat̾ uocat᷑
qui sibi subiectis dũque s̃ agenda disponunt eis ad explenda diuina mi¬
steria pͥncipant̃. potestatẽ. hu quih potentius cetis insuo ordine acceꝑut̃:
ut u̾tutẽ adu̾se eiꝰ subiecte eaꝵ refrenent potestate. ne hoĩes teptare ua
leant quantũ s sidant. Ur tute. ꝑ quõ sig̃ mitacula freqñtius fũit. ar.¬
changłi: qui maiora nuntiant. argłr̃ꝗminora. Et quia maiꝰ donũ ẽ ca¬
ritas quam scientia:. iõ suꝑior ordo adigniori cepit nomen. Item maius
ẽ scire quam uidicare. scientia nĩq informat uiditium. sic ⁊de aliis.

Expanded text:
interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia eminent, cherubin namque interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia eminent, cherubin namque interpretatur plenitudo scientiae. Thronus interpretatur sedes. Throni ergo vocantur, ut Gregorius Dominationes qui potestatem principatuum transcendunt. Principatus vocantur qui sibi subjectis dum quae sunt agenda disponunt: eis ad explenda divina mysteria principantur. Potestates qui hoc potentius caeteris in suo ordine acceperunt, ut leant, quantum desiderant. Virtutes, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Archangeli, qui majora nuntiant. Angeli, qui minora; et quia majus donum est charitas quam scientia, ideo superior ordo a digniori nomen accepit. Item majus est scire quam judicare; scientia namque informat judicium. Sic et de a
Abbreviated transcription (Latin):
nata adb nõ repugnat. nec tñ concedentũ ẽ boni angli poss pectare. s potiui
ñ poss peccare .i. gratia ꝑquã s̃ confirmati ad hoc repugnat. ⁊ quamquã mali
ꝑmalitiam sint obstinati. tñ uiuacẽ sensũ ñ amiser̃. quia ut dicit ysidor̾.
trplici acumine scientie uigent. subtilitate nat̾e.exꝑientia tempoꝵ.
tp̃m. callidioreᷤᷤ ꝓpt̃ tam magnam longitudinẽ uite. partĩ scĩs angłis ꝙ ipi
fuerint sui casu̾. s si suum lapsum p̃scuerunt: aut uitare noluer. ⁊ita
nitatiꝰ similitudo inei. p̃aliis ereatĩs insinuet̃ inp̃ssa. Sunt enĩ tre̾ stĩo¬
res. tres inferioreᷤ. trei medii. Sr̃iores. seraphiti. eherubin. fne. medii:
dnãtiões. pͥcipatus. potestates. inferiores.: uircutes. archargłi. angłi. hic
uidñdũ ÷ quid appellemꝰ orcdilibm. ⁊ utr̃ ab ipã creatione fuerit illa distin¬
aliqno dono asumilant᷑ ut semapbiñ. ꝗ p̃ailus arcdent cai̾ate. seraphmn enim

Expanded text:
od boni angeli possunt peccare, sed potius non possunt peccare, id est gratia per quam confirmati sunt, ad hoc repugnat; et quanquam mali per malitiam sint obstinati, tamen vivacem sensum non amiserunt, quia, ut dicit Isidorus, triplici acumine scientiae vigent, subtilitate naturae, experientia temporum, temporum callidiore, propter tam magnam longitudinem vitae, partim sanctis angelis quod ipsi fuerint sui casus. Sed, si suum lapsum praesciverunt, aut vitare noluerunt, et ita  Trinitatis similitudo in eis prae aliis creaturis insinnetur impressa. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores, seraphim, cherubim, throni; medii, dominationes, principatus, potestates; inferiores, virtutes, archangeli, angeli. Hic videndum est quid appellemus ordinem, et utrum a creatione fuerit illa ordinum distinaliquo dono assimilantur: ut seraphin qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio creationĩ ñ habuisse aliquã uͥtutẽ. ł iustitiã. ł aliã. nisi acciꝑemꝰ
urtutẽ naturalem. ut tõ ingenium ⁊ biuꝰ moi. nec posu m dicẽ ꝙ iniusti ẽent.
quia sine uitio erant. ⁊ aũeent sine uitio. nerant miseri. cĩpena ñp̃ceait
culpam. nec tñ bati: quia nis crenti inbeatitudine s adbeatitudinẽ si t̃ a
aliqua auctoritas dicat eos impl̃ creatione uisto. ł beatõ fuise. beatitu¬
amẽ ł iustitiam uocat statũ illum sine miserra : sinc uitio. Dpoĩt a
quib dam ħ modo. simprincipio cteationis ñbibuer uirtuttꝰ ⁊be¬
bant quioꝗ tunc hab̾e debebant. dicf nãq ꝑfectum trib modĩs sca¬

Expanded text:
in principio creationis non habuisse aliquam virtutem, vel justitiam, vel aliartutem naturalem, ut ratio, ingenium, et hujusmodi. Nec possumus dicere quod injusti essent, quia sine vitio erant; et cum essent sine vitio, non erant miseri, cum poena non praecedat culpam. Nec tamen beati, quia non sunt creati in beatitudine, sed ad beatitudinem. Si tamem aliqua auctoritas dicat eos in ipsa creatione justos vel beatos fuisse, beatitudinem, vel justitiam vocat statum illum sine miseria, et sine vitio. Opponitur a quibusdam hoc modo. Si in principio creationis suae non bant quidquid tunc habere debebant. Dicitur namque perfectum tribus modis: s
Abbreviated transcription (Latin):
sterius.s sinc int̃uallo. non enim semꝑ fuer̃ mali ut quidã dicẽ uolunt.
tasse. quia ut ait dñs muĩtate ñstetit. ⁊ hoc ab initio ex quo ab initio
ip̃creatus ẽ quistaret. ilstare uoluisset. que auctoritã supradic tͥo
modo potͣ exponi.
oĩbus aliis. ⁊ ñ solũ iłł qui ceciđunt. s⁊ ⁊̃ oĩb eũ fuise excellentiorẽ ui¬
dent auctores uelle. quem admodũ iob dicit. Ip̃ ẽ pͥncipiũ iuaꝵdĩ.
E t ineechiele. Tu sigculum similitudinis. plenũ scentia ⁊ ꝑfecrione:
decotꝰ indeliciis paridisi funsti. Quod gg̃ sic expoñ. quanto ineo sup¬
tilior ÷ nafa: eo itillo imago di similius insinuat̾ inp̃ssa. Itẽ ineze

Expanded text:
sterius, sed sine intervallo. Non enim semper fuerunt mali, ut quidam dicere volunt, tasse. Quia ut ait Dominus, non stetit ab initio, ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset. Quae auctoritas supradicto modo potest exponi. omnibus aliis, et non solum his qui ceciderunt, sed et omnibus eum fuisse excellentiorem videntur auctoritates velle, quemadmodum Job dicit: « Ipse est principium viarum Dei . » Et in Ezechiele: « Tu signaculum similitudinis, plenus scientia, et perfectione decorus, in deliciis paradisi fuisti . » Quod Gtilior est natura, tanto magis in illo imago Dei similius insinuatur impressa. » Item in Eze
Abbreviated transcription (Latin):
tis atq create. Ut aut̃ lignum arictũ floreat. fructũ gignat. ut femina ĩ
iunentute stił. insenec tute pariat. ut asina loquat᷑. ⁊ similia. dedit qui de
ratari quã creauit ut exeiꝰ ⁊bfieri possent. ĩ ut hab̾ ininat᷑ali motu. hab
g dñs insemetipso absconditaᷤ quoꝵdã factoꝵ causaꝰ quã reb conditiꝰ mse
rute. ea̾q implet ñillo oꝑe pradñtie qua nat̾a substituit ut sint. s illo¬

Expanded text:
tis. atque creatae Ut autem lignum aridum floreat, et fructum gignat; ut femina in juventute sterilis in senectute pariat; ut asina loquatur, et similia, dedit quidem naturis quas creavit, ut ex eis et haec fieri possent, non ut haberent in naturali motu. Habet ergo Dominus in semetipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus creatis non inseruit easque implet, non illo opere prudentiae, quo nat
Abbreviated transcription (Latin):
nũ.sienĩ dicimꝰ ñdeb ds illa facẽ infer̃. gͦ nec põt face. sdicimꝰ deb eafa¬
cere. S non põt dimitt̾e ꝗnfatut s. neutrũ de dõ ẽ concedendũ. ut enĩ
dicit aug̃. fuit alius modus posibił deo. s nullũ nr̃e miserie ianande
conuenientior. nec tũ eicem. debuit alio modo redemisse mundũ ⁊ ñde¬
buit. quia nich̾ ex ded̾ito s sola bonitate facit. hoies exdebito fatuit᷑.
ꝯmeliorẽ iñ fuit̃ Edeciorẽ sinonfatiunt. Solent dicere quidã quod ei
que faut os nonpot̾ me liora face: quia si pos facẽ ⁊ n facet inuiduseẽt
lem potuit ds̃ hosem fecisse qui nec peccare posset. nec ualet. ⁊ sitale ft¬
cissec quis oubiat cum meliorẽ fuusse. Querendũ ẽ qualit̃ intelligant¬

Expanded text:
 Debet ea facere, ergo non potest dimittere quin faciat; sed neutrum de Deo est concedendum. Ut enim dicit Augustinus: Fuit alius modus possibilis Deo, sed nullus miseriae nostrae sanandae convenientior, nec tamen dicemus: Debuit alio modo redemisse mundum, vel non debuit, quia nihil ex debito, sed sola bonitate facit; homines ex debito faciunt, qui meliores inde fiunt, vel deteriores si non faciunt. Solent dicere quidam quod ea quae facit Deus non potest meliora facere, quia, si posset, faceretlem potuit Deus hominem fecisse, qui peccare non posset nec vellet, et si talem fecisset quis dubitet eum meliorem f
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominẽ liłaret. s cum in mundo eẽt filius dĩ qui ubiq ẽ quõ ue
nit inmundum: uenit quia usibił apparuit. Solet quer quare ñ
alio. neq sp̃m scm̃. ne alius cẽt filus inhumanitate: ⁊ alius indiui¬
nitate. ⁊ ita eẽnt duo filii intͥnitate. Est gͥ ꝑsona filũ incarnata: ut tdẽ
ꝗetat filius indiuinitate. eẽt siluꝰ inhuminitate. erat ⁊̃ decẽs ut sicuti
ꝑsapientiã suã pat̾ mundũ sec̃. ita ꝑeandem redimerz. ⁊ quii in hoĩe

Expanded text:
inem liberaret. Sed, cum in mundo esset Filius Dei, qui ubique est, quomodo venit in mundum? Venit, quia invisibilis apparuit . Solet quaeri quare non Palio; nec Spiritum sanctum, ne alius esset Filius in humanitate, et alius in divinitate, et ita essent duo Filii in Trinitate. Est igitur persona Filii incarnata, ut idem qui erat Filius in divinitate esset Filius in humanitate. Erat etiam decens ut, sicut per sapientiam suam Pater mundum fecit, ita per eamdem redimeret; et quia in homine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsitielut tñ inoĩb ꝗ .s. desipientia eiꝰ ꝓsitiebant ⁊ meliorẽ fiebant.
sic solet dici ꝓficit iste mepiscopatu suo. ñ ꝙ ip̃ aliqñ sapientior fut.
nẽ saentiam. nec oiã scrunt q̃ dr̃ scit. ꝙ ita uolunt ꝓture aiã illa creatã ẽ.
st innullo equat᷑ creafa creatori. ñgͦ seit quicqͥdr̃ scit. Item si aã illa cũdõ e¬
qualẽ ht̃ sapientiam: Falsũ erit dm̃ inoĩbono maiorẽ hr̃ suffitientiã quã eiꝰ

Expanded text:
ui scilicet de sapientia ejus proficiebant et meliores fiebant. Sicut solet dici: proficit iste in episcopatu suo; non quod aliquando sapientior fiat, nem scientiam nec omnia scivit quae Deus scit; quod ita volunt probare: Anima illa creatura est, sed in nullo aequatur creatura Creatori; non ergo scit quidquid Deus scit. Item si anima illa cum Deo aequalem habet sapientiam, falsum erit. Deum in omni bono majorem habere sufficientiam quam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ut saat̃ adeo. Gplus põt scire quam scat. ꝙ penit falsũ ÷ huius solutionẽ q̃¬
stionĩ alioꝵ iuditio relinquo. Michi tñ uidet̃ ꝙ neutra illaꝵ sit concedñda.
Siquis enĩ q̃rit scit eũ lect̾um. ñ dicã st eũ lectuꝵ. ł nesat eũ lectũ. s sor e¬
ũ ñ eẽ lectũ. Nũ quã^ ds̃ neset h. ł ñ set ħ. cũ sũ nil ladeat: dicẽd ẽ.¬
hoc distat int̃ỹscientiã ⁊ p̃destinationẽ ꝙ p̃
saentia desaluandi ⁊ damnandĩ. p̃destinatio desaluandĩ tm̃. depdestina¬
tis mulsci pot damnari. de reꝓbis nullus põt saluari. Repbi s̃p̃sciti ad mortẽ.

Expanded text:
ut sciatur a Deo; ergo plus potest scire quam sciat, quod penitus falsum est. Hujus quaestionis solutionem aliorum judicio relinquo. Mihi tamen videtur quod neutra illarum sit concedenda. Si quis enim quaerit, scit hunc lecturum? non dicam: Scit eum lecturum, vel nescit eum lecturum; sed scit eum non esse lectuHoc distat inter praescientiam et praedestinationem, quod praescientia de salvandis et damnandis, praedestinatio de salvandis tantum. De praedestinatis nullus potest damnari; de reprobis nullus potest salvari. Reprobi sunt praesciti ad mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmom̃ta suigula quoc culice nascantur quoc ue moriant᷑. quot pulicũ
⁊ muscaꝵ sit multitudo. quot ue pisce̾ uatent maquis ⁊ similia. No
sçimꝰ tã fatui adulatore dĩ. ut dũ potentiã eiꝰ ⁊um adima detrudimꝰ
uinõ ipsõ ⁊ inuiriosr simꝰ eaudẽ irtitionabiliũ. ⁊ ratioãbiliũ ꝓudenti¬
am eẽ dicente. Quod ꝗdã ita ex pont̃. ab surdũ ẽ adħ.d.d.m. ut scat pnio

Expanded text:
per momenta singula quot nascuntur culices, quotve moriantur; quae pulicum et muscasimus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrudimus, in nosipsos injuriosi simus eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ ⁊ filius. principiũ spͣs .s. tota t̾nita unũ pͥncipiũ creataꝵ. Similit̾ lic
pãt nonsit sapientia sapientia genita exse. ñ tñ alia sapientia sapiẽs ẽ.
seꝗt̃ ut pat̾ nonsit sapiens dese ip̃o. s de filio. nec sapientia sapientiã
genuit. siea sapientia nit̃ dicat᷑ et̃ sapiens quã genuit ubi enĩ ñ ÷ intel¬
ligentia nec sapientia põt eẽ. Ac ꝑ hoc pat̃ siñ intellig̃ ipsibi ⁊ filtũ in¬
telligit patͥ. ꝓfecto filius patrẽ sapient̾ma. fãc. ⁊ sihoc ẽ dõ ẽẽ quod saꝑe.¬

Expanded text:
ncti. Tota tamen Trinitas unum principium creaturarum. Similiter licet Pater non sit sapiens Sapientia genita ex se, non tamen alia sapientia sapiens est. nsequitur, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio, nec Sapientia Sapientiam genuit, si ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia potest esse; ac per hoc Pater si non ipse sibi intelligit, et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓnob̃ sustinuit. tantomagis aĩ diligere debem. Pret̾easolet que
ex quo hoiẽm assũpsit ñdeposuit. ⁊ hoc õs religiosi tenent quodnec ab aĩa nec
tas biꝰ incarnataᷤᷤ. nec bis assumpsti carnẽ. Indubitant᷑ gͦ dicimꝰ ex quo dĩ filiꝰ
⁊ exponit aug̃ illaũba. potestatẽ habeo ponendi aĩm. ⁊ it̾um sum̃di cam.
ñduunitas aiam de posuit. s caro: ⁊ aiam posut in morte. ⁊ aĩam sũ psit
inresurtectionẽ. tem inlibro adfelitianum dic̃ aug̃. Sic insepulc̾ carnẽ
siam cõmoriendo nondeseruit. sicut inutõ uirginis connascendo formaũ.
sic gͦ ñdiscedente uita mortuis ẽ sicut passus ñꝑeunte uite potentia. erat
uno atq todemi tempore totus in inferno. totus incelo. erat ap̃ inferoꝰ re¬
surrectio mortuoꝵ erat suꝑcelos uiia uiuentium. uẽ mortuus. uẽ uiuus. ĩ¬

Expanded text:
tem pro nobis sustinuit; tanto magis eum diligere debemus. CAP. XIX. An tem pro nobis sustinuit; tanto magis eum diligere debemus. CAP. XIX. An Ex quo hominem assumpsit non deposuit. Et hoc omnes religiosi tenent, quod nec a carne netas bis incarnata; nec bis assumpsit carnem. Indubitanter ergo ex quo Dei Filius am, et iterum sumendi eam . » Non divinitas animam deposuit, sed caro et animam posuit in morte, et animam resumpsit in resurrectione. Idem in libro ad Felicianum dicit Augustinus: Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formavit. Sic ergo non discedente vita mortuus est, sicut passus, non pereunte in se potentia. Erat uno eodemque tempore totus in inferno, totus in coelo. Erat apud inferos resurrectio potentior, erat super coelos vita viventium
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ⁊ dampnari potul. quia peccatum sequit̃ dampnatio. s qͥ
absurdius quã ꝙ filiũ dĩ quod erat homo ille dampnari poset: hic
lius. pͥmꝰ stat̾ añpeccatũ in quo suit hõ condit̾. Scds status ad quẽ
ꝑpeccatũ ẽ lapsus. Tertũ satus ad quẽ p̾resurrectionẽ tranfferen¬
dus. pͥmus status posibilitatem moriendi habuit. non necẽsitatẽ.¬
cessario enim morit̃. Tcius stat̾. nonnecẽsitatem moriendi hab. ut scd s
nec po̾sibilitatẽ moriendi. ł peccandi ut pͥmus. Depͥmo statu habuit
ꝙ ẽ causa mortiꝰ. nunquam morere cur siuellec. de scd̃o statu. habuit
defect istõ. famẽ sitĩ. ⁊ c̃. d tuo statu habiit ñ posse peccare. Pot̃ q̃¬
ri cum posset xͦ mori morte ñillata abaliis. ⁊ inea redrmere humanũ¬
g̃. qr̃ uoluit mori tali morte inqua factaẽ multoꝵ dampnatio: sic̃ udc
⁊ alioꝵ. ut nõtrabertt addilectionẽ sui. quanto enim grauiorẽ mor¬

Expanded text:
peccare, et damnari potuit, quia peccatum sequitur damnatio. Sed quid absurdius quam quod Filius Dei qui erat homo ille damnari posset! Hic lius. Primus status ante peccatum in quo fuit homo conditus. Secundus status ad quem per peccatum est lapsus. Tertius status ad quem post resurrectionem est inferendus. Primus status possibilitatem cnec possibilitatem moriendi vel peccandi ut primus. De primo statu habuit quod est causa mortis nunquam moreretur si vellet. De secundo statu habuit defectus istos, famem, sitim, etc. De tertio statu habuit non posse peccare. Potest quaeri, cum posset Christus mori morte non illata ab aliis et in ea redimere humanuquare voluit mori tali morte in qua facta est multorum damnatio, sicut Judae et aliorum? Ut nos traheret ad dilectionem sui. Quanto enim graviorem mor
Abbreviated transcription (Latin):
draẽ ostendunt sci. Inradio nĩq soł sibi insepabilit̾ adiungunt̃ splendor
⁊calor. splendor illuminat. calar exsiccat. nec calor illuminat. nec splen¬
dor exsiccit. similit̾ inscã tͥnitaite tota tͥnitaᷤ opata ẽ incarnationẽ silũ.
totan tͥnitã oꝑata ÷ ut ille bõ eẽt.⁊ ut ubo uniret᷑. s ñ ut toti tͥnitati u¬
niret̃. g illa oꝑitio ñ magis filii quã patris.s unio silii ⁊ ñ ꝑatͥs. sic̃ solui pa¬

Expanded text:
dinem ostendunt sancti. 1032 In radio namque solis sibi inseparabiliter adjunguntur splendor et calor. Splendor illuminat, calor exsiccat, nec calor illuminat, nec splendor exsiccat. Similiter in sancta Trinitate tota Trinitas operata est Incarnationem Filii; tota Trinitas operata est ut ille homo esset, et ut Verbo uniretur, sed non ut toti Trinitati uniretur. Ergo illa operatio non magis Filii, quam Patris, sed unio Filii, et non Patris, sicut solius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
miserit ꝑata siue adnubendum siue adcontinendũ quẽ ad modũ dñi uellere co¬
gnosderet. Quod testat̾ aug̃ in libro S̾nupciis ⁊ c̃cyiscentia his uilis. Istuderedñdũ
ẽ ꝙ deata rargo m̃te dũ taxat .i. consensu m̃tis fuĩt c̃iutix ioseph. ⁊ꝙ proposuss
ꝑmanẽ in uirginitate sideo placeret. ⁊ alit̃ agẽ sup̃ uellec. Ex hac auctoĩtate
⁊ ex hoc ꝙ ipã ñrenuit desponsari manifeste apparet eã añ quã desponsare tur

Expanded text:
miserat parata sive ad nubendum sive ad continendum, quemadmodum Deum velle cognosceret. Quod testatur Augustinus in libro De nuptiis et concupiscentia his verbis: Istud credendum est quod beata virgo mente duntaxat, id est, consensu mentis fuerit conjux Joseph; et quod proposuisset permanere in virginitate si Deo placeret, et aliter agere si ipse vellet. Ex hac auctoritate et ex hoc quod ipsa renuit non desponsari, manifeste apparet eam antequam desponsaretur
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ se nupsent habeat᷑ adult̾a. nec agĩde penitentie licentia c̃cedat᷑. insi unꝰ
ex his fuĩt defunct̾ quantamagis deilla tenenda ẽ que ause ra mortali sponso
c̃iunx̾t.⁊ postea adhumanã nuptias transangraũit. Uidet᷑ aut aliqũtalũ ms.¬
stendum eẽ his dictis innocentii. Non eiuĩ uidet̃ coniugium solũ mado negare
uelatis uirginib s ⁊̃ locũ petutentie quam diu cormptorẽ eaꝵ urtint.S po
tiuis intelligũdum ñeis int̃clictã eẽ penitentiã. nisi quã dui ipse ⁊ eoꝵ cor¬
ruptores simul insuo corsortio ⁊̃ inuoluntate peccĩ uix̾int. ħti declarat soq̃s
sinilitudo demuliere ꝓͥum habñte coniugẽ ⁊ cĩ abia fornicante. cui ñ pot̃ ne¬
gari penitentia quamius cortuptar cĩ uiuat si abeiꝰ consortio ⁊ ac mine se re¬
cesserit. Uirginib aũ ñuelatis qu̾ãuis uoto se ad continentiam astrinxint.

Expanded text:
t habeatur adultera; nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur nisi unus ex his fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad humanas nuptias transmigravit? Videtur autem aliquantulum insistendum esse his dictis Innocentii: Non enim videntur solummodo conjugium negare velatis virginibus; sed etiam locum poenitentiae quandiu corruptotius intelligendum est non eis interdictam esse poenitentiam nisi quandiu ipsae et earam corruptores simul in suo consortio et in voluntate peccati vixerint. Hoc enim declarat sequens similitudo de muliere proprium habente conjugem et cum alio fornicante; cui non potest negari poenitentia quamvis corruptor ejus vivat si ab ejus consortio et a crimine recesserit
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt carnis debitũ. h i exauctoitate dnĩ uidec̃ appͦbari. ꝗ post diluniũ cr̃ ũ ho¬
mines sine c̃upiscentia carnis nõposs̃ commisceri. tñ uiꝵ ⁊ muliecẽ adgnãndũ co¬

Expanded text:
reddunt carnis debitum. Hoc enim ex auctoritate Domini videtur approbari, quod post diluvium cum jam horeddunt carnis debitum. Hoc enim ex auctoritate Domini videtur approbari, quod post diluvium cum jam homines sine concupiscentia carnis non possent commisceri, tamen virum et mulierem ad generandum
Abbreviated transcription (Latin):
nam ẽe conuꝗium. Cuiꝰ opꝰ .i. sexuũ cõmuxtio inc̃pmo̾ hoiẽs. ⁊ eoꝵ successorẽ sine car¬
nuis incentiuo ⁊ ardore libidinis oĩ tpr̃ compleret᷑. sihoiẽs inhobedientia sui cͤatoriᷤ
ꝑmansissent. Et sic̃ elimosinam dare bonũ ẽ. ⁊ remunerabile. ita coit̾ uiri ⁊ mulie¬
quia t̃boiẽs trans gssiõe sua carnalẽ concupiscentiã increr̃ sine qua nequeunt uir
⁊ mulier cõmiseri. idcrdo fact̾ ẽ act̾ ille malus ⁊ rephensibił nisi exoiset̃ ꝑbona c̃¬
ubĩ. Quodsanĩ posset cẽ ossitiũ egrotis ẽ remediũ.¬
AM adp̾seus uidet̃ inꝗrendũ antotius peecent uit ⁊ mulier
conus quisit. eẽ natam cũ quac̃q: st muliere cͥminos ẽ ⁊ abhominabił. coit̾ ⁊̃ cũ ẜamu¬
inuicẽ ult̃ ecesitatem libs ꝓcreandi. ponã inbis ꝓquib cotidie dicit᷑. di mitte nob̾ de¬
bita nrã sic̃⁊ nõ dimittimꝰ debitoĩb nr̃is. Nonaut̃ ind̾c᷑ illoꝵ coit̾ ẽẽ culpabił qc̃ suis

Expanded text:
s et eorum successores sine carnis incentivo et ardore libidinis omni tempore compleretur, si homines in obedientia sui Creatoris permansissent. Et sicut eleemosynam dare bonum est opus et remunerabile, ita coitus viri et mulieueunt vir et mulier commisceri; idcirco factus est actus ille malus et reprehensibilis nisi excusetur per bona coverbis: Quod sanis posset esse officium aegrotantis est ad remediuam ad praesens videtur inquirendum an toties peccent vir et mulier coitus qui fit contra naturam cum quacunque fiat muliere criminosus et abominabiinvicem ultra necessitudinem liberos procreandi, ponam in iis pro quibus quotidie dicitur: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus notris . No
Abbreviated transcription (Latin):
adultio maculauert̃ ꝓhibũt᷑ acanonib nep̾ea sibi inuicẽ c̃uogio copulẽtur
Uñ leo. Nõ pot̃ eẽ matrimoniũ cũ qua fuit adulfiũ de eadẽ re exconcilio tibu¬
riensi. E elatuĩ ẽ aurib sanctoꝵ sac̃dotũ quendam alfiur uxorem stupro iuo¬
lasse. ⁊ insuꝑuiram̃tũ dedisse ut post legitimi mariti mortẽ si suꝑuiuerec.
deuiq mortuo uro cũquo ueꝵ connubiũ fuit sieri uũm cõnubiũ poͣt eũqio pͥsis

Expanded text:
rohibentur a canonibus ne postea sibi invicem conjugio copulentur. Unde Leo: Non potest esse matrimonium cum qua fuit adulterium. De eadem re ex concilio Tiburiensi: Relatum est auribus sanctorum sacerdotum quemdam alterius uxorem stupro violasse, et insuper juramentum dedisse ut post legitimi mariti mortem si superveniretDenique mortuo viro cum verum connubium fuit, fieri verum connubium potest cum quo prius
Abbreviated transcription (Latin):
gium. Uñ inͦstitutionib nouellaꝵ. Siquis perrorem mulierẽ ancillã
duxit. lib̾am putans ẽẽ. ł econtrario si lib̾a mulier seruo perrorem uin¬
cta sit: dicendũ ẽ oĩo nuptiã ñc̃stitisse. Inflib̾um ⁊ ancillam seruũ
⁊ lib̾am nuptie contrahi nonpossunt. Eadẽ res affirmari uidet᷑ exconalio
apuduermeriã celebrato. inquofactũ ẽ decretũ humodi. Siquis inge¬
miuis ancillã alt̾us uxorẽ acceꝑit. ⁊ estimat ꝙ ingenua sit mulier illa¬

Expanded text:
ugium. Unde in constitutionibus Novellarum: Si quis per errorem mulierem ancillam duxerit liberam putans esse, vel econtrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit: dicendum est omnino nuptias non constituisse. Inter liberum et ancillam, servum et liberam nuptiae contrahi non possunt. Eadem res affirmari videtur ex concilio apud Tertineriam celebrato, in quo factum est decretum hujusmodi: Si quis ingenuus ancillam alterius uxorem acceperit et existimat quod ingenua sit
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt s infut̃o se factõs uirando ꝓmittunt. Itẽ. Si exiram̃ti adfitũ ꝑ
tinentiᷤᷤ se inuicẽ adp̃sens recipunit. ⁊esfitiunt᷑ c̃uiges c̃uirant infut̃o se fac¬
t̃os ꝙ adp̃sens esfitiunt. Stultũ ł ⁊̃ falsũ ÷ uirare aliquid infutõ eẽ fatiendũ ꝙ
inp̃senti sit effectum. Item. Si ex quo uirant tamcito effitunt̃ conuges absq

Expanded text:
cerunt, sed in futuro se facturos jurandocerunt, sed in futuro se facturos jurando se invicem ad praesens recipiunt et efficiuntur conjuges, cur jurant in futuro se facturos quod ad praesens efficiunt? Stultum vel etiam falsum est jurare aliquid in futuro esse faciendum quod in praesenti sit effectum. Iterum si ex quo juraverunt tam cito efficiuntur absque
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃iũ ⁊ c̃. Nam ħ dic̃ dec̃cubinis q̃ã adtp̃s auinis asũpte sint absq consensu ꝑmanẽ¬
di ⁊ ꝓmisione sid̃ĩ c̃iugał ⁊ celebiatione muisterii nuptiał nõst̃ c̃iuges appel¬
latide. non quia celebratio nuptiaꝵ defuĩt. s qr consens coniugał ñ asfiit
uir uirat mulieri quod eam actipiet infatuto ⁊ mulier ide uirat uiro. neo
ad psens se recipunt. nec ad huc sidem thori seruat̾os se ꝓmittunt. Et uisimi¬
dũt expͥma desponsationus ñ de conuiges appellari ⁊ ꝙ lege̾ dict̃ illa ee legriti¬
mam uxorem. quãuis minime dotata sit em uir tacti sacris scͥpt̃is ł morato¬
rio otauĩt se illam uxorẽ habitum. de iuram̃to ⁊ desponsatione issa intelligñ¬
dum est quando uit ⁊ mulier se nuicem recipientes. uutant se fidẽ thori
⁊ alia conugii uira adp̃sens ⁊ deiceps ⁊ uat̾os. tale enĩ nuam̃tũ facit c̃iugiũ
consensu ad p̃sens recipunt. quõ conuiges appellari possut ꝗnõdũ hoc fe¬

Expanded text:
ad tempus a viris assumptae sint absque consensu permanendi et permissione fide conjugalis et celebratione mysterii nuptialis non sunt conjuges appellandae; non quia celebratio nuptiarum defuerit, sed quia consensus conjugalis non adfuitulieri quod eam accipiet in futuro, et mulier idem jurat viro: nec ad praesens se recipiunt nec adhuc fidem tori servaturos se promittunt. Est enimdicunt; ex prima dispensationis fide conjuges appellari et quod leges dicunt: illam esse legitimam uxorem quamvis minime dotata sit cui vir, tactis sacris Scripturis, vel in oratorio juraverit se illam uxorem habiturum; de juramento et desponsatione illa intelligendum est quando vir et mulier se invicem jura conjugii ad praesens et deinceps servaturos. Tale enim juramentum facit conjugium, consensu ad praesens recipiunt; quomodo conjuges appellari possunt qui nondum hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
illa uirũ suũ oĩno ut dicit̾ re nuit ne quaquam eã inuitã ⁊ renitentẽ eidẽ uiri
cogas c̃uigio sociari. Quoꝵ enĩ unũ corp̾ẽ unus deb ẽẽ auis. Ex hac auctoĩtate in¬

Expanded text:
illa virum illum omnino ut dicitur renuit nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri illa virum illum omnino ut dicitur renuit nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus deb
Abbreviated transcription (Latin):
iunctione consensũ. quia eõ qui coniangunt᷑ sic oportet consentire ut inuioẽ
spontanee se recpiant. Quod uidicat᷑ sieri si indesponiatione minime cc̃¬
dicant. Consenut enim qminime contͣdic̃ uixta illud pandectaꝵ. Intelligitur
filia patri semꝑ consencre nsi eudent̃ dissentiat ⁊ alibi. Que panis uoluntari ñre¬
pugnit. c̃sentire intelligit᷑. Quando aut̃ se consentiendo muicẽ recipiunt. millo
consensu continet᷑. ꝙdũ utͣq ux̾it sibi in necessariis ꝓuidebunt nec carnis debitũ
nisi excoĩ consensu sibi subtraheret. ⁊ ꝙsidem thori custodient debent añt ad
hoc consentire exuoluntate non excoactione. Coacius n consensꝰ qnec consen¬
sus appellari deb minime c̃iugium facit. sic̃ testat̃ urbanꝰ sanctio regi arago¬
num scribens inħuba. Deneptis tue conuigio quam te cuidam militi dat̃um
necessitatiꝰ instante articulo slbsidĩ pollicitatione firmasti. hoc decteuimꝰ ut si

Expanded text:
junctione consensum; quia eos qui conjunguntur sic oportet consentire ut invicem spontanee, se recipiant, quod judicatur fieri si in desponsatione minime contradicant. Consentit enim qui minime contradicit, juxta illud Pandectarum: Intelligitur filia semper patri consentire, nisi evidenter dissentiat. Et alibi: Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Quando autem consentiendo se invicem recipiunt, in illo consensu continetur quod dum uterque vixerit sibi in necessariis providebunt; nec carnis debitum nisi ex communi consensu sibi substrahent, et quod fidem custodient. Debent autem ad hos consentire ex voluntate, non ex coactione. Coactus enim consensus qui nec consensus appellari debet minime conjugium facit. Sicut testatur Urbanus Sanctio regi Aragonum scribens in haec verba. De neptis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc discernimus ut si
Abbreviated transcription (Latin):
do. qn itłd qd ĩtellegi uolumꝰ ꝓcõparacioes aliquas indic aimus
ic a ferrã quẽpiã dm̃s. qn durũ aefortẽ desideramus intelleoi. eũ

Expanded text:
d, quod intelligi volumus, per comparationes aliquas indicamus: d, quod intelligi volumus, per comparationes aliquas indicamus: sic enim ferreum quempiam dicimus, quando durum ac fortem desideramus intelligi: cum
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗͣ soluit᷑ acarcere. qui quadrant̾e uͣb nouissimũ nõ soluerit
ãnfinẽ uite. Quatnior naq partib denarius iute fundat᷑ eĩne
U t qd̾ corde credis ore costtearis. ⁊ cofitearis oꝑe ĩpleas: ⁊ qd ipleueris
docere nõcessaueris. Qui n fecerit ⁊ docuerit. his magnus nocabit̃
in regno celoꝵ. Et uenuit mat̾ eius⁊ fraires. Ut sciamus nos¬
aorire. ut locus docͥndi indicet auditores a mares fuisse. anstabilẽ
Et ido inparabolis loquit᷑ eis. ut requiret qd nõ intellegerẽt. et
ꝑ aplos quos cõtẽptos habebat̾ discerẽt myst̾iũ regna: qd ipsi nõ
habeb.it. Mare mũdũ istũ debe suscipi. freqͥnti lectiõe iã noñ :¬
pornisset quiamara mutat indulcedinẽ tristiciã uerut ingan¬
diũ. et ogritudines detestabiles insalutẽ. Pamla ẽ natura diser¬
ep inciũ reꝵ sub aliqua similraudine facta cõparacio. more ꝓui¬
dncie sue. Ut qui celestia capere nõ poterãt. ꝑsimilitudines

Expanded text:
novissimum non solverit ante finem vitae. Quatuor namque partibus denarius vitae fundatur aeternae: ut quod corde credis, ore confitearis: et quod confiteris, opere impleas, et quod impleveris, docere non cesses. Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Et veniunt mater ejus simum. Ut locus docendi indicet auditores amaros fuisse ac instabiles. Et ideo in parabolis loquitur eis, ut requirerent quod non intelligerent: et per apostolos, quos contemptos habebant, discerent mysterium regni, quod ipsi non habebant. Mare mundum istum debere suscipi, frequenti lectione jam nopotuissent, qui amara mutat in dulcedinem, tristia vertit in gaudium: et aegritudines detestabiles, in salutem. Parabola est natura discrepantium rerum sub alia similitudine facta comparatio, more providentiae suae, ut qui coelestia capere non poterant, per similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
scientes quidẽ dm̃ no scłm glorisicauer. s serier̃ pocuis creature quã
catori. Sp̃s discerp̃ns hoĩe. exut abeo. Apppinquate salute. ad ppin¬
quat teptacio. Płurao dimissus abisit. ꝓsequit᷑ isiiꝰ. diabolus contẽptꝰ.
surgit inscandala. Socrus petͥ febricitans. scda inrtute leuata: ⁊ ad
p̃hensa manu eius sanat᷑. Febris intẽꝑanciã ñgͥficat. dequa nos filii
sonagoge ꝑmanũ discipline et leuacione desideru sanam. Et huic
qui sanat nos aduesꝑũ declinantis a nob mainistramꝰ uoluntatis: Et¬

Expanded text:
eaturae, quam creatori, spiritus discerpens hominem, exiit ab eo. Appropinquante salute, appropinquat tentatio. Pharao dimissus ab Israel, persequitur Israel: diabolus contentus, surgit in scandalnsa manu levatur. Febris intemperantia est, de qua nos filii Synagogae per manum disciplinae et levationem desiderii sanamur, et hujus qui sanat nos ad vesperam declinantis a nobis ministramus voluntati.
Abbreviated transcription (Latin):
bito peccati teneatur. Cũ n uuliꝰ per confe̾sionẽ cordis iã osteniũ sit medico.
cito plene uistificat᷑ aũ debito adhuc tenetur. s post susceptionẽ sacram̃ti
plene mundatus. ⁊ simoreret᷑̃ tunc sine oĩ clilatioẽ iret ingłam. Si oppomitur
ꝙꝓ nullũ peccatum inpunitim. dni ꝙ ip̃ã contncio corlis. mors quoq ipã ÷
eribescentia quam patitur dũ nudus haptirat᷑ ñrelinquunt pẽcc inpuni¬
tum. S⁊ sialiꝗ̃ ficlem hñs cũdilectione uelit haptizari. nõ pot articulo nece¬
sitatis int̾ueniente. credimꝰ eũ ꝑmesfabilem dĩ miãm ap̃dicto salui oebito. quã¬

Expanded text:
bito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, cato plene justificatus cujus debito adhuc tenetur. Sed post susceptionem sacramenti plene mundatus est; et si moreretur tunc sine dilatione iret in gloriam. Si opponitur quod nullum peccatum impunitum, dicimus quod ipsa contritio cordis, mors quoque ipsa etiam erubescentia quam patitur dum nudus baptizatur, non relinquunt peccatum impunitum. Sed si aliquis fidem habens cum dilectione velit baptizari et non potest, articulo necessitatis interveniente, credimus eum per ineffabilem Dei misericordiam a praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
mot appellat seruił. quia seruili e asins. quia ⁊ ibi timore pene cesat ama¬
lo.⁊ bie .s. ille tumnor facit cẽsare amalo oꝑe. ⁊ ñuoluntate iste ⁊ oꝑe. uolua¬
cessabit .i. utq. effectũ timoris. esfectũ miciał timoris. timere puniri. est¬
separi. Nen enĩ iment ꝑfecti pimiri s seperi. geennali pena. s separi inẜ¬
ibi .s. reuerentia. Duo enim inupõ deo attend. maiestatem ⁊ pietatem. ermue¬
ltte. reuerentia. Ex pietate oilectio. itaq maiestatẽ timebẽ .i. ei cureuerenta¬

Expanded text:
mor appellatur servilis, quia servili est affinis, quia et ibi timore poenae cessatur a malo et hic. Sed ille timor facit cessare a malo opere et non voluntate, iste et opere et voluncessabit, id est uterque affectus timoris, affectus initialis timoris, timere puniri. Affseparari. Non enim timent perfecti puniri gehennali poena, sed separibi timor, scilicet reverentia. Duo enim in ipso Deo attendent, majestatem et pietatem; ex majestate reverentia, ex pietate dilectio. Itaque majestatem timeb
Abbreviated transcription (Latin):
b. quipossit insacͣm̃to manducari. ut eiꝰ participatione m̃bra suo uniant᷑ capiti.
⁊ apeccatis libentur cotidianis. Quod aut̃ dm̃s talẽ ⁊ talẽ. humanũ dm̃s ꝓpt̃ infir¬

Expanded text:
ossit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, ossit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis liberentur quotidianis. Quod autem dicimus talem ac talem, humanum dicimus propter infir
Abbreviated transcription (Latin):
ta iueti. t. p̃cessit.s. manna ꝙ populo uideorũ indeserto fuit datũ.⁊ sic̃ manna
ñ suit datũ nͥ post transitũ maris rubri. ubi egypcus submĩsis lib̾ant᷑ hebrei. ⁊ ita
⁊ baptizati tm̃ tradideb hoc spũale manna diũci corꝑĩ. ⁊ sic̃ illi pune illo cor ꝑali
ꝑuenes ad t̾ram ꝓmuslonis. ita ⁊ nos ꝑdesertum huius scl̃i ꝑagñtes ad t̾rã iuiuen¬
tium hoc celesti pane ꝑducimur unde ⁊ iuaticũ appellatur dehoc pane dic̃ ꝓpħa¬
uino amelchisedech oblatis. Unĩ ambr̃. Intellige ant̃ĩora nust̾ĩa ẽẽ xanoꝵ ꝗ̃¬
iudõꝵ. Hsac̃m̃tũ dñi iħs ̾ incena discipuł tradidit. ubi institutio huiꝰ sacm̃ti pͥ¬
mũ facta suit. Causa institutionis ut eẽt remediũ cc̃ rediuiua peccã. Sic̃ i neces¬
gellari. mori ꝓurã redẽptioe ita necessaria ẽ tota ista p̃senti uita. eiꝰ p̃sũtia eomͦ
quoposs panis uiuus ꝗ de .c. de. manducaĩ. Uñip̃ dic̃. nͥmanducau̾iti car̃.m. ⁊ bib̾iti¬

Expanded text:
t, scilicet manna, quod populo Judaeorum in deserto fuit datum. Et sicut manna non fuit datum nisi post transitum maris Rubri, ubi Aegyptiis submersis liberabantur Hebraei, ita et baptizatis tantum tradi debet hoc spirituale manna Dominici corporis. Et sicut illi pane illo corporali pervenerunt ad terram promissionis, ita et nos per desertum hujus saeculi peragrantes ad terram viventium hoc coelesti pane perducimur. Unde et viaticum appellatur. De hoc pane dicit pvino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: intellige anteriora esse mysteria istus in coena discipulis tradidit, ubi institutio hujus sacramenti primum facta fuit. Causa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necesgellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praesentia, eo modo quo posset panis vivu
Abbreviated transcription (Latin):
beat seꝑari. Dc̃ dedit romanꝰ pontifex dic̃ seꝑandam eẽ. alioꝵ decieta negant:qb
E responsione patrmoꝵ querit̃ inciuĩ ꝑsona siat. Cũ n qͣtat sac̃dõ ius haptizan
⁊ pectͥnꝰ respondeat uolo. c̃tũ ẽ ꝙ ñ insua ꝑsona respondeat. itẽ cũ querit credis
radm̃.⁊ c. ⁊ parinus respondcat credo. si inꝑsona pueri respondet. nõiuidet̃ nũm cũ
puer nondũ credat. Siant̃ dicatur subtali sensu credo .i. eredit̃us est. temeraria iudet̃
puer credit .i. sacͥm̃ta sidĩ slscip̃. añg adhonefatiũ epm. Itaq: inruulũ ⁊ siñdũ fidẽ illa
que inc̾dñtiũ uoluntate consistit. iã tñ ipiꝰ sidĩ sacraiĩtũ sidelẽ facit. Namsic crede re¬
spondentur ita ⁊̃ si dele uocant̃ ĩr̃ ipam m̃te annuendo. s ipsiꝰ rei sacͣm̃tũ ycipiendo.
manr tñ quedam temporał pena ut illa nita freqũtiꝰ mierat̃. que ent apeniꝰ oĩb aliena. õri¬

Expanded text:
parari, Deusdedit Romanus pontifex dicit separandam esse. Aliorum decreta negant: quiat sacerdos: Vis baptizari, et patrinus respondeat: Volo; certum est quod non in sua persona respondet. Item cum quaerit: Credis in Deum, et patrinus respondeat: Credo; si in persona pueri responderet non videtur verum cum puer nondum credat. Si autem dicatur sub tali sensu: Credo, id est crediturus est; temeraria videtur  nondum fides illa quae in credentium voluntate consistit, jam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles vocantur: non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo.manet quidam temporalis poena, ut illa vita frequenti
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ int᷑ducẽs aut heresim ꝑ sola ignorantia romane locutioĩs infringendo ln¬
guam ꝙ supͣfati sumꝰ raptizans dixi̾s: ñ possumꝰ c̃senurt ut denuo ruꝑtirent̃.¬
ol queri deillo ꝗ p̾ludo seu muice cõmemoratioẽ tñ tͥnitati inm̃ꝗit̃ sirebap
latorie agͥ utr̃ appͦbundũ eẽc baptismus qui sic daret̃. duunũ oraculũ implorã¬
dũ ẽẽ censerẽ. S ñuidet̾ sapientib ꝙ debeat luptimꝰ dici ubi ñ ÷ intentio bapti¬
randi. sic̃ ⁊ mullere qñ inbalneũ unĩgunt ꝑuerõ inuocant nom̃ tͥnitatiꝰ.s qr
uaptidaẽ ñ iitũdt̃. ñ ÷ bapcisinꝰ. Inoĩ a sacͤm̃to ista duo nece̾saria s̃. ut forma sacͣ¬
m̃ti seruet̾. ⁊ intentio illud celebraudi habeat᷑̃.
qñ inuino consecret hupt̾. Cui respondit beat̾ ambrost. idcirco uiuiformit iofic
r maqua ut intelligatur. quod slcut aqua sordes corpoĩs. aut uestis abluit. ita
iuptimus maculas aĩe sordesq uitioꝵ emundando abstergit. Ang̃ redelit hĩc cu¬

Expanded text:
rorem introducens aut heresim, sed, pro sola ignorantia Romane locutionis infringendo linguam, ut supra fati sumus, baptizans dixisset, non possumus consentire, ut denuo baptizentSolet quaeri de illo qui pro ludo vel mimice, commemoratione tamen Trinitatis immergitur, si rebaptlatorie agitur, utrum approbandus esset baptismus qui sic daretur, divinum oraculum implorandum esse censerem. Sed non videtur sapientibus quod debeat baptismus dici ubi ngunt pueros, invocant nomen Trinitatis; sed quia baptizare non intendunt non est baptismus. In omni enim sacramento ista duo necessaria sunt, ut forma sacramenti servetur et intentio illud celebrandi habeatur. us consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id fieri in aqua, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis aut vestis abluit, ita baptismus maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Augustinus reddit hanc cau
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ apud quẽ sp̃s sc̃s nonest. cũ dñs dicat in libro nuĩ: quec̾q tetigerit in mund̾
hoc dixer̃ deheretici extra formã eccłȩe baptizantib qui uẽ nontradunt bap
dic̃s. Martirẽ głosisimũ cipͥanũ qui ap̃ ereticõ. Isa̾maticos datũ xͥ baptismũ
nolebat coguoscere dũ eo nimiũ detestarent̃. tanta eiꝰ mĩta usq adtriũphũ mar¬
urii consecuta sunt. it ⁊ cãtati qua excellebat luce. obumbratio illa fugaret᷑
mi uĩtatem. ⁊̃ inhereticoꝵ iniquitate agnoscimꝰ. iõ cipͥano melioẽs sum sic̃ nec
petro. quia gs̃ iuauzare non cogimus.

Expanded text:
est, et apud quem Spiritus sanctus non est, cum Dominus dicat in libro Numeri: Quaecunque tetigerit immundus hoc dixerunt de haereticis extra formam Ecclesiae baptizantibus, qui vere non tradunt bapt baptismum nolebat agnoscere, dum eos detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretursmi veritatem et in haereticorum iniquitate agnoscimus, jam Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, quia gentes judaizare non cogimus.
Abbreviated transcription (Latin):
innõe ihu xͥ. qui fca die reilirrex̃ amortuis. illa enim t̃cia mimlio tipũ dñce
m̃ilone hãt. nicħ uerius respondĩ pot̃. quã ipĩ sensistis. quii inuna fide nicħ
osicit eccłe consietudo adiũsa. qi aĩ it̾b: subu tertiis una siłu ẽ. rephensibile¬
psonaꝵ trinitas ⁊ inia põt diuinitas singula̾ta designari. Ecce ꝙ exista auc¬
toĩcate lic semel mergere tantum. Nobus tñ uidetur quod magis sit usus ecclẽ
gebaet inbapt̃ paruulos: quia quot intelligebiat studiose implebat. bonis oꝑib
habundando lic inhoc nescins delinqueret. S⁊ quia bonis oꝑib habundabat po¬
tea correptus adeo habundauit altioi senst. t̃ illo nĩgendo.

Expanded text:
i, qui tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim trina immersio typum Dominicae mersione baptismi: Nihil verius responderi potest quam quod ipsi sensistis, quod in una fide nihil officit Eccpersonarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Ecce quod ex ista auctoritate licet semel mergere tantum, nobis tamen videtur quod magis sit usus Ecclesiae gebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ salutẽ.s ñ abistĩ. Magna it humilitati exibitio ẽ mstĩ usibilib ⁊ hoiẽm
młtũ inferiorb salutẽ q̃rere. ꝓpt̃ ex̃atationẽ s̃ instituta. quia cũ nonpo̾sit hõ ẽẽ
sine ex̾atatione ut remouerec̃ amala exotatione ⁊ st̃flua. zex̃cent se inbona
instituit ds̃ sacram̃ta ⁊ eoꝵ c̃ta loca ut mneccła audiat̾ mui̾sa ⁊ ibidẽ sac̃doti con¬
corpus fruentũ. t̃ciũ adaĩe subusionẽ. PRimũ indixti. ultimũ ꝓhibuit. me¬
diũ ẽce̾sit. Tria ĩ inꝗb consistit sicͣm̃tũ. reb facti̾. ⁊ dictĩ. reb ut aqua. oleũ:
ri cũinistis sacͣmti p̃opue consistat silus boĩs. qr̃ abinitio eẽc scͣm̃tũ bap¬

Expanded text:
tatis exhibitio, in istis visibilibus et homine multum inferioribus salutem quaerere. Propter exercitationem sunt instituta, quia cum homo non possit esse sine exercitatione, ut removeretur a mala exercitatione et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa et ibidem sacerdoti con ultimum prohibuit. Tria sunt in quibus consistit sacramentum; rebus, factis, dictis: rebus, ut aqua, oleum; aeri, cum in istis sacramentis praecipue constet salus hominis, quare ab initio non fuerin
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ⁊ ꝗͥ res sacram̃ti in hoc sacro baptismi. inoĩ eiũ sacram̃to ista duo c̃sid̾an¬
da sunt. hicpõt apellari sacram̃tum ipã aqua sanctisicata. aũg decataci̾mo
debetiꝰ sare cur urt illiꝰ aque ⁊ aiẽ ꝓsit ⁊ corpoi. ñ enĩ oĩs aqua mundat. scĩsicat̃
usacram̃to conc̃runt. ut insuflatio inuocatio tͥnitati. que s̃ parte̾ hui̾sacͣm̃ti
qͥuoꝵ sigłum non appellatur sacram̃tum bap̃t s meo continetur.

Expanded text:
ntum et quid res sacramenti in sacramento baptismi. In omni enim sacramento ista duo consideranda sunt. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Non enim omnis aqua mundat; sanctificatsacramento occurrunt, ut insufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt partes hujus sacramenti; quorum singula non appellantur sacramentum bapt
Abbreviated transcription (Latin):
b debemꝰ diligere. scł toto corde. tota aĩa. tota m̃te. pꝰipsũ. nos ipõi. fcio
aduoꝰ ht̃ .s. utr̃ equalit̃ õs diligat. Adquiduidñdũ ÷ quidsit dicẽ ũ diligit istũ
diligẽ quẽ fac̃ se diligẽ. ⁊ cognoscere. infundñdo ei suã grãm. appellat̃ ⁊̃ di¬
lecciodĩ. ipã diuina electio. odiũ dĩ ipã reꝓbatio. Uñ iacob dilexi. esau. odi¬
ohabui. ⁊ alibi. qui eleg̃ noꝰ añ mundi constitutionẽ. ĩcaĩtate. ⁊ alia iñloco.
ppt nimiã caĩtatẽ suam qua dilex̃ nõ. ⁊ cũ eẽ mꝰ mort̾ui peceatiꝰ nostus. ⁊ ẜ¬

Expanded text:
 debemus, scilicet toto corde, tota anima, tota mente ; post ipsum nos ipsos; tertio quaeritur utrum aequaliter omnes diligat. Ad quod videndum est quid sit dicere, Deus diligit istum, diligere quem facit diligere se et cognoscere, infundendo ei gratiam suam. Appellatur etiam dilectio Dei ipsa divina electio; odium Dei ipsa reprobatio: Dilexi Jacob, Esau odio habui . Et alibi: Qui elegit nos ante mundi constitutionem in charitate . Et in alio loco: Propter nimiam charitatem suam qua dilex
Abbreviated transcription (Latin):
o consumata. Quartũ p̃ceptũ nonfurtũ fatiẽ. Subfurto cõphendit᷑ sacrilegiũ.
ꝙ ẽ auferre ł sacrũ desacro. ł nonsicrũ desacͦ ⁊ c̃. Sacram̃tũ appellat̃ quicꝗ¬
mancipatũ ẽ cultui diuino. siue templũ siue re̾tẽpli. Rapina ⁊̃ sub furto
comp̃hendit᷑. Quienĩ furtũ ꝓhibuit: rapinã nonpmisit. De quo inquit aug̃.
Quandiu res ꝓpt quam pecẽ ẽ. nonredditrir. non agrtur penitentia. set singi¬

Expanded text:
o consummata. Quartum praeceptum est: Non furtum facies . Sub furto comprehenditur sacrilegium; quod est auferre vel sacrum de sacro, um est cultui divino, sive sit templum sive res templi. Rapina etiam sub furto comprehenditur. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non permisit. De qua inquit Augustinus: Quandiu res propter quam peccatum est non redditur, non agitur poenitentia sed fingi
Abbreviated transcription (Latin):
sare amalo. ꝓpena. ab hoie instanti retenta tñ uoluntate mali. Mundanꝰ ẽ
cessire abono ꝓpt̃ penã que timet̃ abhoĩẽ. ut inpetro fuit. Est p̃cea tunor
iste. Sciaut̃ tum adiuncta iocunditate boni. Initiat ẽ. ⁊ hic tumor ẽ. initiũ
sapientie. qũo hõ incipit saꝑe ⁊ gustare dñi. ubi timor & spes se imucẽ cõmi¬
gtant᷑. Uñ legitur. Limor non est sine spe. ⁊ quanto plus hona uoluntas ere

Expanded text:
alo pro poena ab homine instanti, retenta tamen voluntate mali; mundanus est, cessare a bono, pro poena quae timetur ab homine, ut in Petro fuit; est praeterea iste. Si tamen timet adjuncta jucunditate boni, initialis est, et hic timo r est initium sapientiae, quando homo incipit sapere et gustare Deum, ubi timor et spes se invicem comitantur. Unde legitur: Timor 1096 non est sine spe,
Abbreviated transcription (Latin):
gruebat ut tunc obscuta sactam̃ta. modo ꝙꝑ uĩtas inluẽ uen̾at manfesta.
Cũn cutũcisio. ⁊ baptismũ signa sint eidem grẽ int̾ apeccato liłantis. manifestius
hoc in bap̃t sig̃catur. qui abluit totũ corpꝰ quam incircũcisione que unius partiᷤ tãtũ
pelliculã auferebat᷑. Itaq abmitio mundi ⁊ intpr̃ naturał ⁊ intpr̃ scͥpte legis c̃c¬
peccata ⁊ originalia zactualia fuerunt sacram̃toꝵ remedia. pͥus sacͥficia. ut
hostia. abel. noe. z alioꝵ fideliũ. Postea uõ solũ sacͥfitia. s cutũcisio que fuit tp̃r

Expanded text:
bscura essent sacramenta; modo quia veritas in lucem venerat manifesta. Cum enim circumcisio et baptismus signa sint ejusdem gratiae intus a peccato liberantis, manifestius hoc in baptismo significatur quod abluit totum corpus, quam in circumcisione quae unius partis tantum pelliculam auferebat. Itaque ab initio mundi, et in tempore naturalis legis peccata originalia et actualia fuerunt sacramentorum remedia. Prius sacrificia, ut hostia Abel, Noe et aliorum fidelium. Postea non solum sacrificia, sed etiam cir
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. resuõ sacͣm̃ti oĩ hoĩ aduitã nulli adexitiũ. It̃ ut qͥ p̃ꝑas dentẽ ⁊ uentrẽ.
ctede ⁊ manlucasti. Itaq uirtutẽ sacͣm̃ti hñt ꝗcorde credunt. siue sacm̃tũ
suscipiant siue ñ.S ꝗsine fide oꝑante ꝑdilectionẽ accedunt. ⁊ si isacͣm̃to¬
uũm corpꝰ xͥ suscipiant. rẽ tñ sacm̃ti nonbnt̃. Qui nisi pollutũ duc̃ent sanguinẽ
tũ potentia ⁊istoꝰ toltat ds̃. qua ip̃ tollerauit uidõs irridñtẽ compuentẽ. crucisi¬
gentes. Itaq sic̃ duplicit᷑ intelligit᷑ caro xͥ ut iã diximꝰ ita ⁊ suptio corꝑi.⁊ .s. d.

Expanded text:
tium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Itaque virtutem sacramenti habent qui corde credunt sive sacramentum suscipiant, sive non. Sed qui sine fide operante us Christi accipiant, rem tamen sacramenti non habent. Qui nisi pollutum ducerent sanguinem tamen patientia et istos tolerat Deus, qua ipse toleravit Judaeos irridentes, et conspuentes, et crucifigentes.