comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linea existente de mari qͥdẽ uapor humidꝰ. de t̾ra uero ꝯsurgit sice̾. s ⁊ sur¬
sũ cõscẽdũt ꝑ calorẽ soł. sic̃ ⁊ fumꝰ aque ꝑ feruorẽ ignis qͥ uapores duo cũ
sursũ uenrũt alt̾o alt̾i cõmixto. ex se nubes densas efficiũt. Nubes aũ cũ
circit̾ miliaria.xui. in altũ erexer̃t aerẽ frigidũ ibi reꝑpiunt unde iã altiꝰ
transire neq̃unt. ⁊ sic rursus in trã decidũt.⁊ ex ilł ymbres ꝓueniũt. Fec̃
aũ d̾s montiũ cõcauitates. ut ibi qͣsi thesaurꝰ qͥdã receptarẽt᷑. ymbres.fec̃
ꝓueniũt flumĩa. Qͥb fluminib uniu̾si nutriunt᷑ pisces. prata ⁊ uinee
irrigant᷑. ⁊ segetes. hõm̃ ⁊ aĩaliũ adaqͣrt᷑ gͣges. uillule p̾fluunt᷑ ⁊ magne
urbes. Huiꝰ aut̃ argum̃tũ rei ẽ ꝙ deficiente pluuia. fontes sicc̃at᷑ ⁊ fiumĩa.¬

Expanded text:
a vero consurgit siccus, sed et sursum conscendit per calorem solis, sicut et fumus aquae per fervorem ignis, qui vapores duo cum sursum veniunt, altero alteri misto, ex se nubes densas conficiunt. Nubes autem cum circiter milliaria sexdecim in altum crepserint, aerem ibi frigidum reperiunt, unde jam altius transire nequeunt, et sic rursus in terram decidunt, et ex illis imbres proveniunt. Fecit autem Deus montium concavitates, ut ibi quasi thesaurus quidam receptarentur imbres. Fecit proveniunt flumina. Quibus fluminibus universi nutriuntur pisces, prata et vineae irrigantur, et segetes hominum et animalium adaquantur greges, villulae praeterfluuntur et magnae urbes. Hujus autem argumentum rei est,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ita ⁊ ꝑ resurrectioẽm suã de eiꝰdẽ diabłi manu uenturos lib̾aret. ꝙ cũ eũ re¬

Expanded text:
vit, ita et per resurrectionem suam de ejusdem diaboli manu, venturos liberaret, quia cum eum revit, ita et per resurrectionem suam de ejusdem diaboli manu, venturos liberaret, quia cum eum re
Abbreviated transcription (Latin):
suis solũmͦ mortẽ suscepit. ñ qͥd ñ m̾ito resuscitari debuit:  Ordo sane lec¬
tiõis sic exigit.s cur a d̾o suscitari festinauit.⁊ ñ qͦusq boni qͥ mortui sũt alii
suscitent᷑. in fine mundi expectauit. P Alii nãq mortui pcc̃a in mũdo isto plu¬
ra comisert̃ qͥn ⁊ ꝓ ade delicto mortẽ penã scił pcci suscepert̃. ido̾q qͦusq d̾o pla¬
cuit suscitari ñ potert̃ Ille aũ nec ade nͨ aliud aliqͦs ut diximꝰ pccm habuit. ĩmo
sponte sua ⁊ ꝓ nr̃a redẽptiõe die qͥdẽ una occubuit. alia u̾o ad inf̾n̾ũ ut in bonos
ert̃. sic̃ credimꝰ ⁊ nos ⁊ uos adhuc uiuunt. ⁊ licet in fine nũidi morituri: statĩ
tñ ꝓpt̾ sc̃itatẽ suam resurrecturi sũt. Qd̾ cũ ita sit corpꝰ xͥ qd̾ sc̃issimũ õĩũ. ⁊ a
pcc̃o mundissimũ fuit.statĩ ut uoluit suscitari ñ debuit: Id̾o etiã eũ suscitari
uecẽe fuit. ut sic̃ ꝑ mortẽ suã descendens ad infos de iure diabłi mortuos lib̾a¬

Expanded text:
suis solummodo mortem suscepit, nunquid non merito resuscitari debuit? MOYSES. Ordo sane rationis sic exigit. Sed cur adeo suscitari festinavit, et non quousque boni qui mortui sunt, alii suscitentur in fine mundi , exspectavit? PETRUS. Alii namque mortui peccata in mundo isto plura commiserunt, quin et pro Adae delicto mortem, poenam scilicet peccati, susceperunt, ideoque quousque Deo placuerit suscitari non poterunt, ille autem nec Adae, nec aliud, ut diximus, peccatum habuit, imo sponte sua, et pro nostra redemptione, die quidem una occubuit, alia vero ad infernum, ut inde bonos erunt, sicut credimus et nos et vos, adhuc vivunt , et licet in fine mundi morituri, statim tamen propter sanctitatem suam resurrecturi sunt. Quod cum ita sit, corpus Christi quod sapeccato mundissimum fuit, statim ut voluit suscitari non debuit? Ideo etiam eum suscitari necesse fuit, ut sicut per mortem suam descendens ad inferos de jure diaboli mortuos libera
Abbreviated transcription (Latin):
sime plusꝗͣ pͥme: In qͦ enĩ domꝰ nouissime maior fuit ꝗͣ pͥme gła. cũ ĩ nouis¬
sima ñ fu̾int illa p̾ciosa insignia q̃ fuer̃t in pͥma: Hã neq archa dñi fuit
in scd̾a. nͨ rationali usi sũt in ea. nec uenit ibi ignis de celo. qͥ cõbureret ho¬
locausta. nͨ fuit tc̃ tẽꝑis unctꝰ aut ꝓpħa. ⁊ alia itẽ ꝗͣplurima. M Be hoc
utiq nescimꝰ. nͥ ꝙ a doctorib nr̃is audiuimꝰ. S ⁊ ip̃i nichil aliud dixer̃t.
Ergo aggeꝰ ꝓculdubio ẽ mẽtitꝰ. P. absit.S in hoc fuit magna domꝰ nouiᷤ
gła. quã illa supͣdicta oĩa hab̾e. S ⁊ hoc si placet subtiliꝰ młto possumꝰ in

Expanded text:
quam primae? In quo enim domus novissimae major fuit quam primae gloria, cum in novissima non fuerint illa pretiosa insignia quae fuerunt in prima? Nam neque arca Domini fuit in secunda, nec rationali usi sunt in ea, nec venit ibi ignis de coelo qui combureret holocausta, nec fuit tunc temporis unctus aut propheta, et alia item quamplurima. MOYSES. De hoc utique nescimus, nisi quod a doctoribus nostris audivimus, sed et ipsi nihil aliud dixerunt,Ergo Aggaeus procul dubio est mentitus. PETRUS. Absit. Sed in hoc fuit magna domus novisgloria quam illa supradicta omnia habuere. Sed et hoc, si placet, subtilius multo possumus in
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ueniat sine claritate. Hoc ꝑfacillime possũ osfẽd̾e̾. Sĩ em̃ de
metalł aliqd̾ acceꝑis. ⁊ illd̾ sic calefeceris: ut iñ aliud corpꝰ calefac̾e̾ pos¬
sis. si eidẽ te adhibu̾is: calorẽ qͥdẽ senties. s claritatẽ ñ uidebis Mã¬

Expanded text:
ad nos veniat sine claritate. PETRUS. Hoc facillime possum ostendere. Si enim de ad nos veniat sine claritate. PETRUS. Hoc facillime possum ostendere. Si enim de metallis aliquod acceperis, et illud sic calefeceris, ut inde aliud corpus calefacere possis, si eidem te adhibueris, calorem quidem senties, et claritatem non videbis. M
Abbreviated transcription (Latin):
potu̾it ⁊ uniri Precor gͦ ut ꝓmisisti edissere. qua id fieri potuit raci¬
one P. Nulla e̾te fi̾ debuit necessaria ratiõe. qd̾ solo d̾i nutu factum
fuit atq bonitate. Hisi enĩ ip̃e uoluiss: humane se nature ñ uniret.
Uer̃tũ nulla ratiõe ꝑhibet᷑ fieri debuisse. Sic̃ enĩ aĩa q̃ simpla ẽ ad¬
iungit᷑ corꝑi ꝯposito. ⁊ fiunt duo illa urꝰ ħo. ⁊ hoc absq ratiõis cͣcdic¬
te si placet uolo audire. Cũ enĩ patre ⁊ filiũ ⁊ spm̃ scm̃ dix̾is ⁊ credas
scm̃ ꝓ. Tibi puto e̾te mir̃ ẽ ⁊ inpossibile. ꝙ nos mir̃ ñ credimꝰ eẽ. Li¬
cet enĩ ostendi neq̃at hoc ind̾i̾tate: qr subtile qͥd ẽ ⁊ spũale. in reb tũ
corporeis simile possumꝰ ĩuenire. ꝑ qͦd ⁊ illud potes agnosce̾. sic̃ in igne qͥ
⁊ calore. nec sine ignis sub̾a claritatẽ simł inuenies ẽ calore. Uenit aũ
ad nos aliqñ calor sine claritate. aliqñ ⁊̃ claritas sine calore M Uer̃ ẽ

Expanded text:
potuerit et uniri. Precor ergo, ut promisisti, edissere qua id fieri potuit ratione. PETRUS. Nulla certe fieri debuit necessaria ratione, quod solo Dei nutu factum fuit atque bonitate . Nisi enim ipse voluisset, humanae se naturae non uniret. Verumtamen nulla ratione perhibetur fieri debuisse. Sicut enim anima, quae simpla est, adjungitur corpori composito, et fiunt duo illa unus homo, et hoc absque rationis contradicte, si placet, volo audire. Cum enim Patrem et Filium et Spiritum sanctum dixeris S. Tibi, puto, certe mirum est et impossibile, quod nos mirum non credimus esse. Licet enim ostendi nequeat hoc in Deitate, quia subtile quidem et spirituale, in rebus tamen corporeis simile possumus invenire, per quod et illud potes agnoscere, sicut in igne qet calore, nec sine ignis substantia claritatem simul invenies cum calore. Venit autem ad nos aliquando calor sine claritate, aliquando etiam claritas sine calore. MOYSES. V
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ sr̃iꝰ dix̃. Uere langores nr̃os ip̃e tulit. ⁊ dolores nr̃os ip̃e portauit. Ideo
inqͥt dñs ꝑticipare eũ faciã in płimis.⁊ cũ fortib diuidet spolia. Et xp̃s
in płimis ꝑticipauit qr de płimis gñtib credider̃t̃ in eũ młti. Et cũ fortib
spolia diuisit. qi cũ pͥncipib int̾ni qͥ mundũ istũ spoliauerãt qͣi p̾dã ꝑtitꝰ
ꝑtẽ suã asportauit. qñ eos qͥ ip̃m uentur̃ ẽẽ credid̾ant inde eripuit Seqr̃.
Pro eo qd̾ tradidit in mortẽ anima suã. Causã sane repetit ꝗͣ in płimis ꝑtici¬
pauit. uidel qr in nimia pietate sua ꝓ mũdi redẽptõe mori sustinuit. Itẽ seq̃t.

Expanded text:
erius dixit, vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit. Ideo, inquit Dominus, participare eum faciam in plurimis, et cum fortibus dividet spolia. Et Christus in plurimis participavit, quia de plurimis gentibus crediderunt in eum multi. Et cum fortibus spolia dtem suam asportavit, quando eos qui ipsum venturum esse crediderant, inde eripuit. Sequitur: Pro eo quod tradidit in mortem animam suam. Causam sane repetit, quare in plurimis participavit, videlicet quia ex nimia pietate sua pro mundi redemptione mori sustinuit. Item sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ cũ sic fieri necesse ñ fu̾it: cur cred̾e debemꝰ factũ eẽ PHos sane
qͥ ꝓpħas m̃titos ẽẽ ñ credimꝰ. cũ ip̃i xp̃m deũ ⁊ hominẽ futur fore p̾¬
desid̾o. P Legimꝰ sane in genesi dnm dixisse. Faciamꝰ hominẽ ad ẏma¬
guie ⁊ similitudinẽ nr̃am. Et alibi. Creauit d̾s hominẽ ad ymagine
⁊ siłitudinẽ suã. Dic ñc mͥ q̃so q̃ ẽ d̾i ymago ista uł siłitudo. In qͦ

Expanded text:
mtamen, cum sic fieri necesse non fuerit, cur credere debemus factum esseas mentitos esse non credimus, cum ipsi Christum Deum et hominem futurum fore prdesidero. PETRUS. Legimus sane in Genesi Dominum dixisse: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et alibi: Creavit Deus hominem ad imaginem et similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
dierũt. Qe ⁊ ip̃e ꝓpħa ãmurins ait. Qͥs credidit auditui nr̃o. ⁊ brachium
dñi cui reuelatũ ẽ: Ac si dicet. Ad̾o sunt miranda q̃ p̾dico ẽẽ uentura. qd̾
uixerit qͥ iudicet ẽẽ credenda. scił ꝙ brachiũ dñi debeat reuelari .i. filiꝰ eiꝰ
debeat incarnari. ⁊ sic ꝑ assũptã carnẽ mũdo uisibilit̾ ostendi. Et ascẽdet
inqͥt sicut uirgultũ corã eo. ⁊ sic̃ radix de t̾ra sicienti. Uidemꝰ qͥdẽ qd̃de t̾ra
sicienti.i. de t̾ra arida. neq uirga neq radix sine humore possit ꝓcreari.

Expanded text:
pheta admirans, ait: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? Ac si diceret: Adeo sunt miranda quae praedico esse ventura, quod vix erit qui judicet esse credenda, scilicet quod brachium Domini debeat revelari, id est Filius ejus debeat incarnari, et sic per assumptam carnem mundo visibiliter ostendi. Et ascendet, inquit, sicut virgultum coram eo, et sicut radix de terra sitienti. Videmus quidem quod de terra sitienti, id est de iterra arida, neque virga, neque radix sine humore possit procreari.
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽplo erit abhominatio desolatõis. Qd̃ etiã addit᷑. us ad ꝯsũmatõẽ
⁊ finẽ ꝑseu̾abit desolatõ. insinuat ꝙ captiuitas ⁊ desolatõ illa fine
cyro usq ad titũ. ⁊ ebdomada obsidiõis una. ꝓfecto. lxx. ebdomades st̾.¬
inqͥt de gent̾e tua ⁊ de fr̾ib tuis sic̃ me suscitabit tͥ dñs d̾s tuus. ip¬
sũ audietis. ut petisti a dño d̾o tuo in oreb: qñ contio agͤgataẽ. atq

Expanded text:
s. Quod etiam additur, usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, insinuat quod captivitas, et desolatio illa fine Cyro usque ad Titum, et hebdomada obsidionis una, profecto septuagint: Prophetam, inquit, de gente tua, et de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi Dominus Deus tuus, ipsum audies, ut petisti a Domino Deo t
Abbreviated transcription (Latin):
in laq̃um detiderãt diabłi.nͥ illo uet̾i pc̃co ac qͣsi iã naturali. intuitꝰ ħ gen̾is cõ¬
ditor humani. pietate motꝰ ac miscd̾ia eos inde uoluit lib̾ariMEt cũ ut as¬
tate sua ac simplici bonitate. ⁊ simplex qͥdẽ honitas ut in nr̃e collocutõis exor¬

Expanded text:
in laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturali, intuitus hoc generis Conin laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturali, intuitus hoc generis Conditor humani, pietate motus ac misericordia, eos inde voluit liberari. MOYSES. Et cum, ut astate sua, ac simplici bonitate, et simplex quidem bonitas, ut in nostrae collocutionis exor
Abbreviated transcription (Latin):
iñ qͥcꝗͣ ñ fuit. Alio u̾o.ꝙ saul nͥ in potestate mulieris eẽ sciret. ꝙ samuelem
suscitare poss: utiq eũ suscitari ñ rogaret. Tercio aũ ꝙ doctores nr̃i dm̃ sau¬
li pcc̃m suũ in morte sua assert̃ odonasse ex ip̃iꝰ samueł ad saulẽ sinõe. Ex
hoc enĩ ꝙ dicit. cras aũ tu ⁊ filii tui metũ eritis. cõꝓbant saulẽ cũ samuhele
in locũ deuenisse qͥetis P. Uerũne an falsũ fu̾it. diutꝰ disputare ñ placet. s
si ita ẽ ut asseris. qͣliͥ ꝑ artẽ nichromaticã potuit suscitari si in celis eẽt:
Qd̾ siin celo ñ erat. ꝓculdubio sub diabłi iure. ⁊ in inf̾u̾o qͥescebat M Bene mͥ
insidiatꝰ es.⁊ bñ me uicisti. satisq huc usq ostensũ ẽ qͣłr deuen̾it h̾o ĩ manũ
diabłi. Seqr̃ ergo ut explanes. cur iñ eũ d̾s eduxĩt. cũ decid̾e ꝑpessus sit. P.
Dãpnato gͥ gen̾ẽ humano ex spͤẽtis osilio. ⁊ pͥmi parẽtis ade pc̃to. dãpnato ĩꝗͣ

Expanded text:
inde quidquam non fuit, alio vero, quod Saul in potestate mulieris esse sciret, quod Samuelem suscitare posset, utique eum suscitari non rogaret, tertio autem, quod doctores nostri Deum Sauli peccatum suum in morte sua asserunt condonasse, ex ipsius Samuelis ad Saulem sermone. Ex hoc enim quod dicit: Cras autem tu et filii tui mecum eritis , comprobant Saulem cum Samuele in locum devenisse quietis. PETRUS. Veramne an falsum fuerit, diutius disputare non placet. Sed si ita est, ut asseris, qualis per artem necromanticam potuit suscitari, si in coelo esset? Quod si in coelo non erat, procul dubio sub diaboli jure, et in inferno quiescebat. MOYSES. Bene mihi insidiatus es, et bene me vicisti, satisque huc usque ostensum est, qualiter devenerit homo in manum diaboli. Sequitur ergo ut explanes, cur inde eum Deus eduxerit, cum decidere perpessus sit. PETRUS. Damnato igitur genere humano ex serpentis consilio, et primi parentis Adae peccato, damnato, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
in dimidio ebdomadis deficiet hostia.⁊ sacͥficiũ.⁊ in tẽplo erit abho¬
minatõ desolatiois.⁊ usq ad osu̾matõnẽ ⁊ finẽ ꝑseu̾abit desolatio.
ꝓpħ̃ia sane ista o moyses clausa ẽ. ⁊ ad intlłigendũ difficił. ⁊ st̃ ibi t̾¬
mini mlti designati. s tñ õs ad ostendẽd̾ xͥ aduẽtũ st̃ positi. In pͥmis
gͥ sciend̾ ẽ qr ebdomades iste ãnor̃ st̃ ebdomades. Cũ gͥ ait. Septua¬
ginta ebdomades ꝯstitute st̃ sr̃ ppłm tuũ. ⁊ sr̃ urbẽ scuarii tui. ut ꝯ¬

Expanded text:
 in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio . Prophetia sane ista, o Moyses, clausa est, et ad intelligendum difficilis, et sunt ibi termini multi designati, sed tamen omnes ad ostendendum Christi adventum sunt positi. In primis igitur sciendum est, quia hebdomades istae annorum sunt hebdomades. Cum igitur ait: Septuaginta hebdomades constitutae sunt super populum tuum, et super urbem sanctuarii tui, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
dom̃ nõi m̃o. ⁊ ip̃e erit mͥ in filiũ. ⁊ ego ero illi in patrẽ.firm aboq
soliũ regni eiꝰ suꝑ isł in et̾nũ. Et hoc qͥdẽ de salomone ocedo ego
dictũ ẽẽ ꝓpt̾ illd̾. Etce natꝰ ẽ tͥ filiꝰ. ⁊ pꝰea. Salomon uocabit᷑. Qd̾ eti¬
am testat᷑ dd̾ loq̾ns ad filios isrł de eod̾ in ħ u̾ba. De filiis meis. fi¬
lios enĩ młtos dedit mͥ dñs. elegit salomonẽ filiũ meũ. Et ħͥ qͥdẽ
sino dd̾ ad salomonẽ diu̾sus ẽ oĩno ab illo quẽ dix̃ nathan ad dd̾ de
xp̃o. Hic nãq legr̃. Natꝰ ẽ tͥ filiꝰ. ⁊ salomõ uocabit᷑. Ibi aũ qr susci¬
tabo sem̃ tuũ pꝰ te. qd̾ erit de filiis tuis. Et nullũ ei nom̃ attͥbuit.
Ibi etiã ait. Et statuã eũ in domo mã ⁊ regno m̃o us ĩ se̾pit̾nũ. ⁊
thronꝰ eiꝰ firmissimꝰ ĩ ꝑpetuũ. Hic u̾o solũmͦ firmabo soliũ eiꝰ suꝑ

Expanded text:
 ego ero illi in patrem, firmaboque solium regni ejus super Israel in aeternum . Et hoc quidem de Salomone concedo ego dictum esse propter illud: Ecce natus est tibi filius, et postea, Salomon vocabitur. Quod etiam testatur David loquens ad filios Israel de eodem in haec verba. De filiis meis, filius enim multos dedit mihi Dominus, elegit Salomonem filium meum . Et hic quidem sermo David ad Sallegitur, natus est tibi filius, et Salomon vocabitur: ibi autem, quia suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis; et nullum ei nomen attribuit. Ibi etiam ait, et statuam eum in domo mea, et regno meo usque in sempiternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum. Hic vero sol
Abbreviated transcription (Latin):
stꝰ. M Cũ gͥ corpꝰ eiꝰ ꝑ arbores designauit. cur arbores q̃so fructiferas
⁊ p̾ciosiores in eiꝰ designatiõe ñ posuit. P Magno sane intuitu ⁊ rõe
hec fecit. Sic̃ nãq semꝑ uirent arbores ille. nͦ aliqñ sua induunt᷑ uł
aũ ⁊ aliud auctoritatis argum̃tũ. ad ꝯꝑband̾ uniri potuisse dm̃ ⁊ ho
miuẽ. Dicit nãqr ⁊ u̾saias. Et dicent in die illa. Etce d̾s nr̃ iste. Gx¬
pectauimꝰ eũ ⁊ siluabit nos. Hũc c̾te u̾sũ alit̾ ñ curauimꝰ explinare.

Expanded text:
S. Cum igitur corpus ejus per arbores designavit, cur arbores, quaeso, fructiferas et pretiosiores in ejus designatione non posuit? PETRUS. Magno satis intuitu et ratione hoc fecit. Sicut namque semper virent arbores it aliud auctoritatis argumentum, ad comprobandum uniri potuisse hominem et Deum. Dicit namque Isaias: Et dicent in die illa: Ecce Dominus noster iste. Exspectavimus eum, et salvabit nos . Hunc certe versum aliter non curamus ex
Abbreviated transcription (Latin):
conditione. salomõis aũ ꝓmissũ ẽ sũb ꝯditiõe. De eo qͥppe in libro
regũ leg̃. uͥ dauid ad filiũ suũ sadomonẽ Qc loquit᷑. onfirmet
inqͥt dñs simones suos. qͦs locutꝰ ẽ de me dicẽs. Si custodierĩt filii tui
legẽ meã. et ãbulauerĩt corã me in u̾itate ĩ oĩ corde suo. ⁊ ĩ oĩ aĩa
sua: ñ auferet᷑ tͥ uir de solio isrł. ĩ estat᷑ ꝙͦ ip̃e dd̾. illã eͣ p̃diximꝰ ꝑ

Expanded text:
conditione, Salomonis autem promissum est sub conditione. De eo quippe in libro Regum legitur, ubi David ad filium suum Salomonem sic loquitur: Confirmet, inquit, Dominus sermones suos, quos locutus est ad me dicens: Si custodierint filii tui legem meam, et ambulaverint coram me in veritate, in omni corde suo, et in omni anima sua, non auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
pectꝰ. ⁊ desid̾auimꝰ eũ despectũ.⁊ nouissimũ uirorũ. ad hostendẽdã hu¬
militatẽ suã addidit.⁊ põpe mũdane cõtẽptũ. Cum inqͥt uirũ dolorũ.
uirsane dolorũ fuit ip̃e. qr nͨ in ĩfantia uł puericia.ł iuuẽtute. mali¬
uolor̃ insidiis caruit ac labore unde ⁊ maioris fame fuit ⁊ maioris no¬
titie qd̾ ẽ tognitũ infirmitate. Hic nãq ꝑ infirmitatẽ istã nil aliud ꝓpħa
intelligi uoluit quã misi̾as ⁊ labores qͦs scd̃m carnẽ in mũdo xͦ sustinu

Expanded text:
um, ad ostendendam humilitatem suam addidit, et pompae mundanae contemptum. Eum, inquit, virum dolorum. Vir sane dolorum fuit ipse, quia nec in infantia, vel pueritia, nec in juventute, malevolorum insidiis caruit, ac labore, unde et majoris famae fuit, et majoris notitiae, quod est cognitum infirmitate. Hic namque per infirmitatem istam nil aliud propheta intelligi voluit, quam miserias et labores, quos secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑdux̃. fuert̃ qͦ duo iudei ex ill arabie qͦ ditimꝰ ħeticis abdias. ⁊ cha¬
balahabar dicti. ⁊ hii qͥdẽ mahometo se adhibuer̃t̃.⁊ ad ꝯplendã stul¬
ticiã eiꝰ auxiliũ p̾buer̃t. Et hitres legẽ mahometi qͥsq scd̾m suã ħ̾esĩ¬
cixͥam qͥ erant in arabia u̾a ẽẽ c̃didert̃. qͥ u̾o spõte cred̾e noluer̃t̃. ui
tñ ⁊ gladii timore credid̾unt. Et eiꝰ qͥdẽ nͥ aliã ꝓpħiam nͨ miracła ulla
scimus. sic̃ de moise. iosue. samuele. helia. ⁊ heliseo audiuimꝰ. qͦs mlta fe¬
mꝰ. ut ih eremiã. abdiã. amos. osee. ⁊ alios P. In ilł id̾o q̃renda miracła̾
ñ sunt: qm̃ neq nouitatẽ aliꝗͣ legis induxu̾nt. neq mosaice doctͥne
ullatenꝰ ꝯtra dixu̾nt. ⁊ q̃ p̾dix̾unt ex ꝑte ꝯpleta ꝯgnouimꝰ. MHoe ⁊ ha-¬

Expanded text:
tum perduxit. Fuerunt quoque duo Judaei ex illius Arabiae quos diximus haereticis, Abdias et Cahbalahabar dicti, et hi quidem Mahometho se adhibuerunt, et ad complendam stultitiam ejus auxilium praebuerunt. Et hi tres legem Mahomethi quisque secundum haeresiiani qui erant in Arabia vera esse crediderunt, qui vero sponte credere noluerunt vi tamen et gladii timore crediderunt. Et ejus quidem nec aliam prophetiam nec miracula ulla scimus sicut de Moyse, Josue, Samuele, Helia et Elyseo audivimus, quos multa femus, ut Hieremiam, Abdiam, Amos, Osee, et alios. PETRUS. In illis ideo quaerenda miracula non sunt, quomodo neque novitatem aliquam legis induxerunt, neque Mosaicae doctrinae ullatenus contradixerunt, et quae praedixerunt ex parte completa cognoscimus. MO
Abbreviated transcription (Latin):
subtilitas neq uisu. neq auditu. neq de corporeis sensib aliqͦ nͥ tãtũ
m̃tis intlłctu ꝑspicuo ⁊ miro possit ꝑpendi ingenio. Pot̾ ⁊̃ in młtis
aliis denotari tͥnitas. sic̃ in funbriis quas dñs filios isrł in uestim̃tis suis
ꝑ moysen hab̾e p̾cepit dicens. Loq̃re filiis isrł ⁊ dices ad eos. ut faciant
fimbrias in angulis pallior̃. ponẽtes in eis uitas iacinctiuas. qͣs c̃ uid̾int.

Expanded text:
btilitas, neque visu, neque auditu, neque de corporeis sensibus aliquo, nisi tantum mentis intellectu perspicuo, et miro possit perpendi ingenio. Potest etiam in multis aliis Trinitas denotari, sicut in fimbriis quas Dominus filios Israel in vestimentis suis per Moysen habere praecepit dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos, ut faciant sibi fimbrias in angulis palliorum, ponentes in eis vittas hyacinthinas, quas cum viderint,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ redundat. Ad loc̃ unde exeunt flumĩa reu̾tunt᷑. ut iter̃ fluant. M Auc¬
toritates qͥdẽ ex libcis ꝓpħar̃ młtas adduxisti.⁊ eas scdm uolũtatẽ tuã expla¬
nasti.s uellẽ unã saltẽ mͥ patentẽ ostendi. ꝑ ꝗͣ qd̾ intendis manifeste poss
credebatis cũ manifeste ⁊ sine allegoria ꝓpħe loq̃bant᷑ uob̾. qͣre mir̃ ñ ẽ si tͥ¬
absurda uident᷑ mee u̾ba explanatiõis. Uerũtũ ut oẽs occasiões et obiectiões
tuas p̾cidã: iã de ip̃o isaia auctoritatẽ unã patẽtissimã tͥ dicã. Dic̃ ħ ip̃e isa¬
as. Ecce intelliget seruus m̃s exaltadit᷑ ⁊ eleuabit᷑ ⁊ sublunis erit ualde. Sic̃
obstupuer̃t suꝑ te mlti. sic ingłosus erit int̾ uiros aspectꝰ eiꝰ. ⁊ fornia eiꝰ int̾

Expanded text:
ut iterum fluant . MOYSES. Auctoritates quidem ex libris prophetarum multas adduxisti, et eas secundum voluntatem tuam explanasti, sed vellem unam saltem mihi patentem ostendi, per quam quod intendis manifeste possitcredebatis, cum manifeste et sine allegoria prophetae loquebantur vobis, quare mirum non est, si tibi surda videntur meae verba explanationis. Verumtamen ut omnes occasiones et objectiones tuas praecidam, jam de ipso Isaia auctoritatem unam patentissimam tibi dicam. Dicit enim ipse Isaias: Ecce intelliget servus meus, exaltabitur et elevabitur, et sublimis erit valde. Sicut obstupuerunt super te multi, sic
Abbreviated transcription (Latin):
plures cũ ꝯcordes eẽ ñ pot̾u̾nt. regni pac̾ẽ destituent.P Sapienter
respõd̾e inchoasti s qͥsnã ille rex erit potes edic̾e: ¶unctus in cꝰ

Expanded text:
plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PETRUS. Sapienter plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PETRUS. Sapienter respondere inchoasti. Sed quisnam ille rex erit potes edicere? MOYSES. Unctu
Abbreviated transcription (Latin):
dinis dignitate pͥuabunt᷑: Si dixis uiuẽte aaron eos sũmo sac̾dotio
quã ad detꝰ ⁊ utilitatẽ erit eis resurg̾e̾ meliꝰq eis fuiss in morte ꝑma¬
nẽ. ꝗͣ erũpnosam duce̾ uitã. licet ⁊ moisi lex in hoc fc̃o destruat᷑. qͣ p̾cep¬
tũ habet᷑. ne qͥs maiori sublimatꝰ ordĩe : ult̾iꝰ ad minorẽ reducat᷑. Si
adimis. qr nullꝰ int̾ ꝯplures equales excellentẽ hab̾e potest honorẽ.
Pret̾a mlt̾is põtificib młta s̃ necessaria tẽpla. Ex hoc gͦ aliud ĩ ꝯueni¬
ens. idest legistlestructio seqͥt᷑. p̾cipientis nͥ plus ꝗͣ unũ sac̃dotẽ. n płꝗͣ
Uid̾o̾ eñi aut noũa nos legẽ habitos ꝯced̾e: aũ moisi legẽ neqͣꝗͣ totã
ꝯsistẽ posse. P Gaud̾o qi u̾itatis lum̃ exꝑte ĩa aĩo tuo illabit᷑. Dic mͥ
nũ qͥd plures reges habiti estis an unũ. M unũ utiq hab̾e debemꝰ.
sic̃ ꝓpħ̾a ezechiel ꝑhibet dicens. Unũ pastorẽ õs habebt᷑. Sĩ eñi fu̾int

Expanded text:
dinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si . Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destructio sequitur, praecipientis, nec plus quam unum sacerdotem, nec plus Video enim aut novam nos legem habituros concedere: aut Moysi legem nequaquam totam consistere posse. PETRUS. Gaudeo quia veritatis lumen ex parte jam animo tuo illabitur. Dic ergo, nunquid plures reges babituri estis, an unum? MOYSES. Unum utique habere debemus, sicut propheta Ezechiel perhibet dicens: Unum pastorem omnes habebunt . Si enim fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ut pͣq̃ gͣuidũ fecit. neqͣꝗͣ se altiꝰ su̾itutis iugo astͥrgte possit. Soncedi¬
sũt apdꝰ eos qͣlia ẽẽ apud hebreos ip̃e eptime nosti ut petitor testib ꝯ¬
bet. ⁊ negitor nram̃to semet exp̃get. Testes aũ nlłos nͥ ualde idoneos ꝑ¬
bata sq ꝑson as suscipiũt.⁊ qͥli sine iuram̃to ed̾e possint. In qͥbdã etĩã
alis mosaice legis morẽ custodiunt. ut qͥ hõis sangͥñe fud̾it ead̾ pena

Expanded text:
dam fecerit, nequaquam se alterius servitutis jugo astringere possit. Concedisunt apud eos, qualia esse apud Hebraeos ipse optime nosti, ut petitor testibus comprobet, et negator juramento semel expurget. Testes autem nullos nisi valde idoneos probatasque personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae l
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ suꝑiꝰ me libros legisse. lingũa scire. nutritũ fore semꝑ int̾ sarrace¬
nos dixisti. ñ iccͥco ꝯuenit ut illor̃ assequar legẽ. Qm̃ credebã eã
in inc̃ouulse ratiõis fundam̃to ostructã unde in alt̾ne disputatioĩs
dicis: ido utiq fecit. q osilio doctõt suort mediatce int̾ iudeorũ et
xͥ anor̃ leg̃ẽ effici uoluit suam ñ hitate sui neq adiutorio cli. Iudei enim
scd̾m legẽ t̃ in die orant. xͥ ani u̾osepties. s iste nͨ ter. nͨ septies. s qͥnqͥes
orando t̾muñ int̾ utrãq posuit. Qd̾ añꝗͣ orent. illos manꝰ. brachia.⁊ ce¬
t̾a corꝑis m̃bra abluere laudãs. ñ ad orõnẽ ꝑtinet. Ad orõẽ qͥdẽ ꝑtinet
mũdari in tͥnsec᷑. ñ extͥnsecꝰ. Munditia aũ de ablurõe m̃bror̃ ꝑtinebat cul¬
torib stelle uen̾is. qͥ uolentes eã orare ad modũ femine se aptabant.¬
Tpr̃e orõis publica uoce eos p̾conari fat̾is. ꝙ ñ ꝯuenit orõni. nͥ qr aliud¬

Expanded text:
r. PETRUS. Quod superius me libros legisse, linguam scire, nutritum fore semper inter Sarracenos dixisti, non idcirco convenit ut illorum assequar legem. MOYSES. Quoniam cin inconvulsae rationis fundamento constructam, unde in alternae disputationis dicis, ideo utique fecit, quia consilio doctorum suorum mediatricem Judaeorum et Christianorum legem effici voluit suam, non probitate sui, neque adjutorio Dei. Judaei enim secundum legem ter in die orant, Christiani vero septies, sed iste nec ter nec septies, sed quinquies orando terminum inter utramque posuit. Quod antequam orent illos manus et brachia et caetera corporis membra abluere laudas, non ad orationem pertinet. Ad orationem quidem pertinet mundari, intrinsecus non extrinsecus. Munditia autem de ablutione membrorum pertinebat cultoribus stellae Veneris, qui volentes eam orare, ad modum feminae se aptabant.Tempore orationis publica voce eos praeconari fateris, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanã ꝗͣ muzalemiticã sectatꝰ es religionẽ. ⁊ p̃sentis uite peliꝰ ⁊ future
parit̾ felicitate fruiturꝰ : P. Quãuis orõis tue otextꝰ płimũ decoris et
dulcedinis habens apd̾ eos qͥ delicias corꝑis sũmũ boñ putant ñ minorẽ
ꝗ̃ si ip̃e mahoneth adeẽt captare beniuolentiã ualeat: de me tñ idsꝑare
te inir̃ ẽ. ut ad hoc ꝑsuadendũ institi̾s. in qͦ me nlłatenꝰ falli posse credid̾is
net. qpũm machomethi ꝗͣ dicũt doctͥnã. ꝗͣ in ane iudicẽ. Dũ gͥ uitã moreᷤᷤ¬
ꝙ eiꝰ m ea narratiõe digesta audieris. tc̃ me scire de eo ꝙ uẽr ẽ aut nes¬
cire facile int̾nosse pot̾is. M Iillud inhiant᷑ expecto audire abs te. ꝑ Maho
arinos agelut. ydolor̃ tũc tẽꝑis cultui c̃ uniu̾sa gente arabũ inseruiens.
quẽ ad mod̾ ip̃e ĩ alchorano suo testat᷑ dicens: dm̃i ÷ dixisse. Or fanꝰ fuisti.
⁊ te suscepi. ii ernorẽ. ⁊ te direxi. pauꝑ. ⁊ locupletaui. P aliqͥtũ u̾o an¬

Expanded text:
anam quam Musalmiticam sectatus es religionem, et praesentis vitae melius et futurae pariter felicitate fruiturus? PETRUS. Quamvis orationis tuae contextus, plurimum decoris et dulcedinis habens, apud eos qui delicias corporis summum bonum putant, non minorem quam si ipse Mahometh adesset, captare benevolentiam valeat, de me tamen id sperare te mirum est, ut ad hoc persuadendum institeris, in quo me nullatenus falli posse credideris. net, ipsam Mahomethi quam dicunt doctrinam quam inanem judicem. Dum igitur vitam moresque ejus mea narratione digesta audieris, tunc me scire de eo quod verum est aut nescire, facile internoscere poteris. MOYSES. Illud inhianter exspecto audire abs te. PETRUS.annos agebat, idolorum tunc temporis cultui cum universa gente Arabum inserviens, quemadmodum ipse in Alcorano suo testatur, dicens Deum sibi dixisse: Orphanus fuisti, et te suscepi, in errore, et te direxi, pauper, et locupletavi. Post aliquantum vero an
Abbreviated transcription (Latin):
tis q̃ de ip̃is dixit m̃titũ repꝑies. Eemꝰ gͥ ilũ mendacẽ me cle hortatis.
cũ in oĩb falat᷑e inuen̾is: Dei õĩpotẽtis dep̾cor pietatẽ. ut me ab iliꝰ er¬
tore lifet. ⁊ qũa cepi legem impłe ꝑficiat am̃. Sextus titulus.¬
atis huc usq contͣ sectã urãm. ⁊ sectã sarracenor̃ disputatũ ẽ dtr̃ãq
eñ tũ ex ratiõe tũ ex auctoritate ꝯfutasti. Nũc aũ qͣł sit tua fides
exuone. ⁊ modũ tue cͥdulitatis sub capituł distingue ẜ. In m̃i pͥncipio li¬

Expanded text:
reperies. Quomodo ergo illum mendacem me credere hortaris, cum in omnibus fallacem inveneris? Dei omnipotentis deprecor pietatem, ut me ab illius errore liberet et quam coepi legem implere perficiat. Amen. TITULUStam Sarracenorum disputatum est. Utramque enim, tum ex ratione, tum ex auctoritate confutasti. Nunc autem qualis sit tua fides expone, et modum tuae credulitatis sub capitulis distingue. PETRUS. In mei principio li
Abbreviated transcription (Latin):
rat et oꝑta. ⁊ int̾ iudeos tantũ ꝓtulit .i. enucleauit patefecit. ⁊ medul¬
lã elicuit. ad hoc ut gentes illã possent acciꝑe. Seqͥt᷑. Non clamabit.
ñ arrogans. ñ manis głe appetitor fuit. ĩmo suꝑ oĩa humilitatẽ di¬
lex̃. Calamũ qͣssatũ ñ ꝯteret. ⁊ linũ fuinigans ũ extuiguet. Wide¬
obustũ.s tñ aliqͥd retinens fumu idest ignis. ꝑfacillime pot̾ extingui.
S qͥd ꝑcalamũ qͣssatũ. uł linũ pene extinctũ. meliꝰ ꝗͣ peccatoris fragili¬

Expanded text:
rat et operta, et inter Judaeos tantum, protulit, id est enucleavit, patefecit, et medullam elicuit; ad hoc ut gentes illam possent accipere. Sequitur, non clamabnon arrogans, non inanis gloriae appetitor fuit , imo super omnia humilitatem dilexit. Calamum quassatum non conteret, et lichnum fumigans non exstinguet. Videest ignis, perfacillime potest exstingui. Sed quid per calamum quassatum, vel lichnum pene exstinctum, melius quam peccatoris fragili
Abbreviated transcription (Latin):
or̃o. Et isaias. Et cũ extend̾itis manꝰ ur̃as au̾tã oclos mõs a uob̾. Et
cũ mltiplicauitis oronẽ ñ exaudiã. Pret̾a oẽs uos scd̾m moisi legẽ
inmundi estis. Nullꝰ eñi in uob̾ ẽ. qͥ mortuor̃ attactu pollutꝰ ñ sit.¬
Q scił macła nͥ ꝯsꝑsione cinĩs uacce ruffe. ñ delet᷑. ꝗͣ cũ ad p̾sens ha¬
b̾e ñ possitis: ab inmũdicia lib̾ari neqͥtis. Mulieres etiã ur̃e õs fluxu
pollute credunt᷑: cũ pͥstini desint sac̃dotes. qͦr̃ erat relictũ iudicioĩt̾
m̃struã ⁊ sangͥnis fluxu pollutã disc̾ne̾. ⁊ filii de pollutõe nasci Aħs¬
qͦ cibiur̃i legis iudicio polluti ꝓbant᷑. Cũ gͥ o moysa dota gens ur̃a
ꝓbet᷑ polluta: mulieres õs pollute. ⁊ id̾o õs filii de pollutõe sint na¬

Expanded text:
 oculos meos a vobis et cum multiplicaveritis orationem, non exaudiam . Praeterea omnes vos secundum Moysi legem immundi estis. Nullus enim in vobis est, qui mortuorum attactu pollutus non sitsi conspersione cineris vaccae rufae non deletur , quam cum ad praesens habere non possitis, ab immunditia liberari nequitis. Mulieres etiam vestrae omnes fluxu pollutae creduntur, cum pristini desint sacerdotes, quorum erat relictum judicio inter menstruam et sanguinis fluxus pollutam discernere, et filii de pollutione. Omnes quoque cibi vestri legis judicio polluti probantur. Cum igitur, o Moyses, tota gens vestra probetur polluta, mulieres omnes pollutae, et ideo omnes filii de pollutione sint pa
Abbreviated transcription (Latin):
pauca de legis obsu̾etis p̾ceptis. Et nͨ ip̃a ꝓ ut lex p̾cipit ex toto cus¬
todiatis. qñqͥdẽ nͨ in sabb̾is ñ in sollẽpnitatib aut ieruniis ur̃is. aut
uictimas aut alia q̃ necessaria st̃ ⁊ p̾cepta habeatis. Orões etiã ꝗͣs
loco sacͥficior̃ dño funditis. ñ ut exaudiant᷑ ad eiꝰ aures ascẽdunt.
Hec hoc maliuolentie mee potes uł audes ascb̾e. cũ ip̃i ur̃i doctores¬

Expanded text:
pauca de legis observetis praeceptis, et nec ipsa prout lex praecipit ex toto custodiatis, quandoquidem nec in Sabbatis, nec in solemnitatibus, aut jejuniis vestris, aut victimas aut alia quae necessaria sunt et praecepta habeatis. Orationes etiam quas loco sacrificiorum Domino funditis, non ut exaudiantur ad ejus aures ascendunt. Nec hoc malevolentiae meae potes aut audes ascribere, cum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad legẽ suã eos ipelle̾t. M absq d̾i adiutorio tał tãq magnagens t̃
in eũ c̃d̾et. U i cũ d̾i adiutorio cũcta ꝑegiss. ñ młtociens deuictꝰ fuiss
n̾ut supͣ diximꝰ dentes illiꝰ in bello cͤpuissent. qͥ ut cet̾i reges uincelũt᷑. et
uincebat aliqũ. S pꝰ mortẽ ip̃iꝰ. om̃s ab ip̃iꝰ lege disced̾e uoluer̃. Ip̃e enĩ
dixãt t̾cio die corpꝰ suũ deferẽdũ ẽẽ ad celũ. Ut u̾o m̃dac̃e illũ ꝯgnoueñt.

Expanded text:
non ad non ad  Dei adjutorio cuncta peregisset, non multoties devictus fuisset, nec ut supra diximus, dentes illius in bello crepuissent, qui ut caeteri reges vincebatur, et vincebat aliquando. Sed post mortem ipsius omnes ab ejus lege discedere voluerunt. Ipse enim dixerat tertio die corpus suum deferendum esse ad coelum. Ut vero illum men
Abbreviated transcription (Latin):
ħ p̾cepta erat. qr̃ mahometus qͥ tã sapiens uidet᷑ fieri iussit: P. Maho¬
de luxuriosi erãt. uoluntati eor̃ ut cred̾e̾nt satiffecit. Ꝙ de ꝓpͥa cog¬
natiõẽ hab̾e uxores dix̾is. mos erat oĩb tc̃ tpr̃is ut int̾ eos amicicie
uincłm uiget. De iudiciis uñ supͣdixisti: in qͥb dã sane moysi ꝯsenti¬
unt legi. in qͥbrdã u̾o dissentiunt. ꝙ mahometh fecit. ut aliꝗͣtulũ diu̾¬
sa eẽt lex sua a lege moisi a uino id̾o semꝑ abstin̾e iubent᷑: ne forte
socii debriati patefac̾ent ruinã ppłi. Qre de ꝑadiso p̾dicasti p̾t̾m utẽda
t̾tio tide. uͥ locuti sumꝰ de resurrõe mortuoĩ. Sapiens minime huimͦi ꝑa¬
disũ credit. nͨ talib decipit᷑ u̾bis. Hoĩes aũ tpr̃is mahometi sine lege. sine
scͥptura. tociꝰ bom inscii. pͥtͣ miliciã. ⁊ aratrũ. appetentes luxuriã. dediti¬
ꝙ gule. facile scd̾m uolũtatẽ eorũdẽ p̾dicari pota̾nt. gi eñĩ ałr facẽt:

Expanded text:
haec praecepta erat, quare Mahomethus qui tam sapiens videtur fieri jussit. PETRUS. Mahode luxuriosi erant, voluntati eorum ut crederent satisfecit. Quod de propria cognatione habere uxores dixeris, mos erat omnibus tunc temporis, ut inter eos amicitiae vinculum vigeret. De judiciis unde supra dixisti, in quibusdam sane Moysi consentiunt legi, in quibusdam vero dissentiunt, quod Mahometh fecit ut aliquantulum diversa esset lex sua a lege Moysi. A vino ideo semper abstinere jubentur, ne forte socii inebriati patefacerent ruinam populi. Quae de paradiso praedicasti praetermittenda titulo tertio, ubi locuti sumus de resurrectione mortuorum. Sapiens minime hujusmodi paradisum credit, nec talibus decipitur verbis. Homines autem temporis Mahomethi, sine lege, sine scriptura, totius boni inscii, praeter militiam et aratrum, appetentes luxuriam, deditique gulae, facile secundum voluntatem eorumdem praedicari poterant. Si enim aliter faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ iã uenit. Qͥ credid̾it.ꝓsemetipo fecit. Qͥ u̾o errauit ꝑ semetip̃o.¬
donec d̾s iudicet. qͥ sr̃ om̃s uidex ẽ. Itẽ in codẽ. Dñs inqͥt d̾s tuꝰ sub
una lege cũctos si uellet sine discordia pon̾et. Fingit itẽ in alio loco. tã ꝗͣ
s d̾s loquat᷑. Non inqͥt uiolentia in lege deb cẽ. Iam u̾itas ⁊ iusticia ap¬
paret. Qͥ uolu̾it sponte sua credat. Itẽ in alchorano. Uos increduli ñ ꝙ
oratis oro. nͨ qũẽ oro oratis. ⁊ q̃ adoratis adoro. mͥlex ⁊ uob̾ lexdis cors. Et ĩ
alio loco ait. Nõ alt̾cetis cũ alt̾iꝰ legis gentib. nͥ mollib u̾b̾. Qr̃ gͦ p̾dari.¬

Expanded text:
Dei jam venit. Qui crediderit, pro semetipso fecerit, qui vero erraverit, Dei jam venit. Qui crediderit, pro semetipso fecerit, qui vero erraverit, donec Deus judicet, qui super omnes judex est. Item in eodem, Dominus, inquit, Deus tuus sub una lege cunctos si vellet sine discordia poneret. Fingit item in alio loco tanquam sibi Deus loquatur. Non, inquit, violentia in lege debet esse, jam veritas et justitia apparet, qui voluerit sponte sua credat. Item in Alcorano, vos increduli non quod oratis oro, nec quem oro oratis, et quem adoratis non adoro, mihi lex, et vobis lex discors. Et in alio loco ait: Non altercetis cum alterius legis gentibus, nisi mollibus verbis. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiles fiunt. Simłr diabolꝰ amicis suis uisibil apparet. M Istud
uellem A Qmͦ qd̾ errorẽ tuũ augeat uis addisce̾: M Bñ me d̾o gr̃as cor¬
rexisti. in u̾bis tuis sensũ didici P Iã satis dictũ ẽ. ad inceptũ redeamꝰ.
Qͥad̾i adu̾sarios mahometꝰ p̾dari. captiuare. ⁊ int̾fic̾e iussit: donͣ uł
cred̾e. uł censũ ꝑsolu̾e uoluissent: ñ ẽ ħ ex d̾i oꝑib neq ꝓphar̃ qͥlib
iussit cog̾e̾ aliqũẽ cred̾e. s ip̃e ħ cupiditate p̾cepit peccunie. ⁊ ut
inimicos suos destrueret. Hoc aũ ut nosti ñ deb fieri. ĩmosiqͥs aliq̃¬
u̾te̾ uelit. ñ ꝑ uioletiã s diligẽt᷑ ⁊ dulcit᷑ hoc face debet. sic̃ ipse
mahoneth in suo testat᷑ alchorano sub ꝑsona dñi ita ad ip̃m dicẽtis.
Si uellet dñs d̾s tuus totiꝰ scłi gentes cred̾e̾nt. Cur gͦ ut credãt cogiꝰ:
Qͥa nlłs nͥ uolũtate di credit. Et in alio loco. Uob̾ inqͥt gñtib u̾itas

Expanded text:
iles fiunt. Similiter diabolus amicis suis visibilis apparet. MOYSES. Istud uomodo quod errorem tuum augeat vis addiscere? MOYSES. Bene me Deo gratias correxisti, in verbis tuis sensum didici. PETRUS. Jam satis dictum est, ad inceptum redeamus. Quia Dei adversarios Mahomethus praedari, captivare et interficere jussit, donec vel credere, vel censum persolvere voluissent, non est hoc ex Dussit cogere aliquem credere, sed ipse hoc cupiditate praecepit pecuniae, et ut inimicos suos destrueret. Hoc autem ut nosti non debet fieri, imo si quis aliqe velit, non per violentiam, sed diligenter et dulciter hoc facere debet, sicut ipse Mahometh in suo testatur Alcorano, sub persona Domini ita idipsum dicentis: Si vellet Dominus Deus tuus, totius saeculi gentes crederent. Cur ergo ut credant cogis? quia nullus nisi voluntate Dei credit. Et in alio loco, vobis, inquit, gentibus veritas
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ sit ⁊ iuuenis ⁊ intacta. Ne aũ addidit ꝓpħa de pu̾o dicẽs. buthir̃ ⁊ mel cõ¬
medet ut sciat repbare malũ ⁊ elig̾e bonũ. dic q̃so o moyses. qͥd ꝑ mel
illud intlłigi uoluit. ⁊ butirũ: Uoluit ibi aliꝗͣ innuere allegeriã. uł
ꝙ mel ꝯmedet ⁊ butyrũ. Licet enĩ sint dulcia cũ salub̾a ñ sint nͨ st᷑ bo¬
na. ⁊ qͥ illud ꝙ nͨ salubre nͨ boñ ẽ ꝯmedit. qͦmͦ sapiens erit: Qd̃ si alio mͦ

Expanded text:
 addidit propheta de puero dicens: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, dic, quaeso, o Moyses, quid per mel illud intelligi voluit et butyrum? voluit ibi aliquam innuere allegoriam, vel quod mel comedet et butyrum. Licet enim sint et dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, et q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ut sciat repbare malũ ⁊ eligẽ boñ. idest ut ꝑ melł ꝯmestionẽ
⁊ butẏri. bom habeat ognitionẽ et mali .i. sapiens sit. si ita inꝗͣ ĩtelli¬
gis sapiens mͥ ñ uideris. Ubi enĩ in rer̃ ĩuenit᷑ nat᷑us. qd̾ sapiẽtiã ꝯferat
butyri ꝯmestio siue metł: Sane nusꝗͣ. Restat gͥ ut illd̾ allegorice
u̾ba lex utraq intłłigi. eungłm ⁊ lex moysi. Multis siqͥdẽ in locis ĩueni¬

Expanded text:
bare malum et eligere bonum, id est, ut per mellis comestionem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive mellis? Sane nusquam. Restat igitur ut illud allegorice per haec duo verba lex utraque intelligi, evangelium et lex Moysi. Multis siquidem in locis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
uidentib hõĩb subleuaret᷑ ad celũ. Dix̃ qͥppe qd̾ post sepultam corꝑis.
angli eũ nescientib cũctis delaturi eent ad celũ. Unde qr statĩñ eũ
sepeliert̃. iccͥco fet̾e incepit. ut statim sepelirent. Hacgͣ cã gẽtẽ ĩ erro¬
re pͥstino parũꝑ detinuit. Duo fĩs̃ scͥptoris mahometi filii noĩe hazan.
horam. ieuiniis ⁊ ingłiis fortit̾ corꝑa mac̾antes. pene ad mortẽ deue¬
uert̃. Bat̾ u̾o eot̃ sepe filios ãmonebit. ne ꝑ tã longĩ mac̾ationẽ sua
fatigarẽt corꝑa. Ip̃e aũ uidens illos stultos ẽe. ⁊ admortis hostiũ pre
nimio labore iã deuenisse. de mahometo uti erat rẽ patefecit. Cogni
tit̾ antea ꝑstalunt. ita deniꝙ legẽ ꝗͣuis ñ ex toto dimutẽ cepert̃.S
q̃dũ pars gentis istos in ꝯsuetudĩe insetuti sũt. Om̃ib gͥ miso moises

Expanded text:
videntibus hominibus sublevaretur ad coelum. Dixit quippe quod post sepulturam corporis, angeli eum nescientibus cunctis delaturi essent ad coelum, unde, quia statim non eum sepelierunt, idcirco foetere incepit, ut statim sepeliretur. Hac ergo causa gentem in errore pristino parumper detinuit. Duo fratres scriptores Mahomethi, nomine Hazan, et Hozain, jejuniis et vigiliis fortiter corpora macerantes, pene ad mortem devenerunt. Pater vero eorum saepe filios admonebat, ne per tam longam macerationem sua fatigarent corpora. Ipse autem videns illos stultos esse, et ad mortis ostium prae nimio labore jam devenisse, de Mahometho uti erat rem patefecit. Cognittiter antea perstabant, ita denique legem quamvis non ex toto dimittere coeperunt. Sed quaedam pars gentis istos in consuetudine insecuti sunt. Omnibus ergo modis, o Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ẽ ꝙ dĩcis. ⁊ hoc ꝑ ĩpericiã astruitis. uł qr d̾o nͨ reuerentiã nͨ bonorẽ ex¬
hibetis. qͥn de eo m̃tiri ⁊ male sentire p̾sumatis. Eo nãq tp̃r qͦ b̾ ad ach
a dicta sunt iã erat rex ip̃e. s ⁊ filiꝰ enis ezechias nouẽ iã ãnos tnͣsi¬
erat. Die ⁊ enĩ pͥma regni achas. erat ip̃e .xx. ãnor̃. ⁊ regnauit ãnis
xui. Ezechias aũ filiꝰ suꝰ qͥ ei ꝓximꝰ in regno successit .xxu. õnos habe

Expanded text:
sum est quod dicis, et hoc per imperitiam astruitis, vel quia Deo nec reverentiam nec honorem exhibetis, quin de eo mentiri et male sentire praesumatis. Eo namque tempore quod haec ad Achaz dicta sunt, jam erat rex ipse, sed et filius ejus Ezechias novem jam annos transierat. Die etenim prima regni Achaz erat ipse viginti annorum, et regnavit annis sexdecim. Ezechias autem filius suus, qui ei proximus in regno succes
Abbreviated transcription (Latin):
Conũtit uultũ suũ dñs ad te.⁊ det tͥ pacẽ. His qͥppe bñdictiõib sac̾dos
alicui bñdicens. ꝓtensas añ uultũ suũ palinas utrasq tenebat. Cũ u̾o
erigebat. ⁊ dicto ita dño digitos ut pͥꝰ remitrebat. S dic mͥo moyses qͥd
triũ digitor̃ elaciõe meliꝰ ꝗͣ tͥnitatis excellentia pot̾it allegorizari:
Qd̾ si tu qͥd aliud suꝑhis notare tu noris. ⁊ ualeas. mͥ q̃so edisseras. M Sa
ne neq illd̾ qd̾ dixisti neq qͥcꝗͣ aliud suꝑ hac re notauimꝰ. S si doc¬

Expanded text:
nus vultum suum ad te, et det tibi pacem . His quippe benedictionibus sacerdos alicui benedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Trinitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notare tu noris et valeas, mihi, quaeso edisseras. MOYSES. Sane neque illud quod dixistis, neque quidquam aliud super haec unquam no
Abbreviated transcription (Latin):
aures. ocłos. capilos decentissime. ⁊ ad ultimũ pedes lauim. e t uates¬
do publica uoce p̾conant᷑ uñ ꝯfitentes dͥñm. qͥ nullũ uł similẽ ha
neruinant. Ieiunantes aut̃ nocturno comedunt tp̃re. diurno absti¬
nent ita ut ab ea diei hora qͣ nigrũ ab albo distingu̾e poti̾t filiũ
se p̾sumat fedate Pꝰ solis aut̃ occasum doñ asleq̃ntis diei ẽpus cłm
seꝑ eis cibo ⁊ potu ꝓͥ̃isq uxorib ꝓnt cuiq libet. lice ad ineitam
aut infipiuirate fuit p̾g̃uatꝰ. aut in in a erit. qͣdiu aut languoris

Expanded text:
aures, oculos, capillos, decentissime, et ad ultimum pedes lavant. Hoc facto, publica voce praeconantur, unum confitentes Deum, qui nullum jejunant. Jejunantes autem nocturno comedunt tempore, diurno abstinent, ita ut ab ea diei hora qua nigrum ab albo distinguere per visum potse praesumat foedare. Post solis autem occasum, donec ad sequentis diei crepusculum, semper eis cibo et potu, propriisque uxoribus prout cuique libet, liceat uti. Si tamen aut infirmitate fuerit praegravatus aut in via erit, quandiu aut languoris
Abbreviated transcription (Latin):
si tu dissentias cũ iã ex nõib d̾i płes ẽẽ ꝑsonas ꝯcesserit. dic gͦ qͦt ꝑsonas nu¬
m̾o cied̾e uolu̾is. ⁊ ego si possĩ rationes tuas debilitabo M Ego c̃te neq
duas neq tres nͨ ullũ credo numer̃ ꝑsonar̃. Hoc u̾o q̃siui ut tuis ratioi¬
b ꝯtrairem. ꝑ Trinitas qͥdẽ subtile qͥd est ⁊ ineffabile. ⁊ ad explañad
xp̃e qͥ de tͥb una ꝑsonis fideliũ alã m̃tib ꝓ eor̃ reuelauit capacitate. Si
tñ attendas subtialiꝰ ⁊ illd̾ d̾i nom̃ ꝙ in secretis secretor̃ explanatũ ĩueni¬
bis sc̃bit᷑.si inꝗͣ illd̾ inspicias: uidebis qr idẽ nom̃ ⁊ unũ sit. ⁊ tͥa. Ged qd̾

Expanded text:
ibus Dei plures esse personas concesseris, dic ergo quot personas numero credere volueris, et ego si possum rationes tuas debilitabo. MOYSES. Ego certe neque duas neque tres, nec ullum credo numerum personarum, hoc vero quaesivi, ut tuis rationibus contrairem. PETRUS. Trinitas quidem subtile quid est et ineffabile, et ad explanandum  qui de tribus una personis, fidelium illam mentibus pro eorum revelavit capacitate. Si tamen attendas subtilius, et illud Dei nomen, quod in secretis secretorum explanatum invenibis scribitur, si inquam illud inspicias, videbis quia idem nomen et unum sit et tria. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾atorie ꝯtingit. Qd̾ u̾o d̾s ita se appellauit: nlłs coactꝰ regłis. sed
iuxta placitũ suũ fecit. ⁊ placitũ qͥdẽ suũ ullis debet regłis subia
ñ appellatiua. Sũt aũ ħ appellatiua.⁊ id̾o regłis recte debent su¬
poni. sic suꝑiꝰ explanauitꝰ. Itaq ubi. singłart᷑ ꝓferunt᷑. singlanti¬
tẽ. uͥ u̾o płalit̾. płalitatẽ sig̃cãt. Quẽadmnod̾ ĩuenimꝰ in genesi loch
angłos appellasse ad onay. ħ ẽ dm̃i mei. qr ãgłi duo ꝑfecto erãt. Et ali¬
as in eod̾ libro. laban increpãs ait iacob. Cur furatꝰ es helohay. ħ est
d̾os mõs : Et in palmis inuenit᷑ scriptũ. Ego dixi heloymatẽ. idest dii

Expanded text:
us se ita appellavit, nullis coactus regulis, sed juxta placitum suum fecit, et placitum quidem suum nullis debet regulis subjanon appellativa. Sunt autem haec appellativa, et ideo regulis recte debent supponi, sicut superius explanavimus. Itaque, ubi singulariter proferuntur, singularitatem, ubi vero pluraliter, pluralitatem significant, quemadmodum invenimus in Genesi, Lot angelos appellasse Adonai , hoc est Domini mei, quia angeli duo profecto erant. Et alias in eodem libro Laban increpans Jacob, ait: Cur furatus es Elohai , hoc est, deos meos? Et in Psalmis invenitur scriptum: Ego dixi Elohimatem , id est, dii