comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibus esca est quicquid mandi potest. & omnia fostuitugignentia. & in
de appellaty ictia fagi. quod uenando in mariualeant & piscibus tantũ
alantur Hii post indas montanas regionestenent : quos sub aftos alex¬
ander magnus piscibus uesci prohibuits antropofagi. gens asꝑrima
sub regione siricum stita : qui quia humanis carnibus uescuntur. ideo¬
antro pofagi nominantur. Itaq sicut his ita & c&eris gentibus ꝑ scła
aut aregibus aut a locis aut amoribus aut ã quibus lib& aliis causis
in mutata uocabula st̃ itaut prima origo nominis eorum temporũ
u& ustate non pateat Ilam uero hi quianti podae dicuntur eo quod
contrarii es se uestigiis nr̃is putantur . ut quasi subterris positi ad¬
uersa pedibus nr̃is calcent uestigia. nulla ratione creden dumest:
quia nec soliditas patitur. nec centrum terrae. sed neq hoc ulla
historiae cognitione firmatur: sed hoc po&ae quasi ratiocinando

Expanded text:
hiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde hiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi gens asperrima sub regione Siricum sAnthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et caeteris gentibus per saecula, aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis immutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. 133. Jam vero hi qui Antipodes dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nquia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando
Abbreviated transcription (Latin):
dedit quae est iuxta a& hio ptam. ubi neo serpens nascitur nec uiuit¬
Gara mantes populi a fricae prope cire nas in habitantes agaramante
rege apollinis filio nominati: qui ibiex suo nomine garama oppidũ
condidit. Sunt autem proximi gentes & hio pum. dequibus uirgilius
extremigara mantes : extremi autem quia saeui & a consostio hu¬
manitatis remoti. Hesperii uero sunt qui circaͥspaniam commo¬
rantur. na hi spania hisperia : Et hiopes disti. a filio cham qui uo¬
catus est chus. ex quo originem trahunt: chus enim hebraicalin¬
gua a& hio pes interp̃tatur: hii quondam ab indo flumine con¬
surgentes iuxta aegyptum internilum & oceanum in meridiuae
subipsa solis uicinitate in sederunt : q̃uo rum tres sunt populi hesperi.ga¬
ramantȩs & indi. Hesperi sunt occident s : garamantes tripolis. indi ori¬
entis Trogoditae gens a& hiopum ideo nuncupati. quod tanta celeri¬

Expanded text:
dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivitdedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivitGaramantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibus VergiliusEcl. 8, 44: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeri
Abbreviated transcription (Latin):
pas sim sibi sedes querebant. & exeo numero. medi. ꝑsȩ armaeni
Sedꝑse dum mate riam in agris pro construendis domiciliis non in¬
uenirent . & ignara lingua commercium pro hiber& ꝑ patentes
agros & diuersas solitudines uagabantur: apabulationibus uaga¬
bundis sem& ipsos propria linga numides appellauerunt. id est
sine oppido uagos & errantes Medi autem cum libiis semiscuer̃.
qui proximã : spaniã habitabant. quorum nomen paulatim libies
corrupere barbara lingua mauros propter medos appellantes:
lic& mauri obcolorem agrecis uocentur: grecienim nigrũ mauron
uocant: Aestifero quippe calore afflatiꝰ speciem atri coloris
ducunt Massilia ciuitas a fricae est. non longe abathlante. &
ostis his peridum: a qua ciuitate massili uocati sunt quos nos cor¬
legentis monstrata sacerdos Gaulali gentessunt a meridiae
usq oceanum hłs perium ꝑuagantes: his nomen gauloen insula

Expanded text:
passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi, et Persae, et passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi, et Persae, et e. 121. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros, et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingsine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hortis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corlae gentis monstrata sacerdos. Gaulalum gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula
Abbreviated transcription (Latin):
mixto utroq uocabulo celtiberi nuncupati sunt Afri appellati.
ab uno exposteris abrahae quiuo cabatur afer. qui dr̃ duxisse aduer¬
sus libiam exercitum & ibi uistis hostibus consedisse . eiusq posteros
ex nomine a taui. & a fros. & a fricam nuncupas sesheni autem
castaginienses sunt afenicibus nuncupati quicum didone profec¬
ti sunt: Tirios uero atiria urbe fenicum nominatos dequa pro¬
qui ingenti agm inae a locis suis nauibus conscendentes : Loca sir¬
tium in libia occupauerunt. & quia exg&is uenerant. diriuato no¬
mine g&uli cognominati sunt: unde & opinio est apud gothos ab
antiqua cognatione mauros consanguinitate propinquos sibiuo¬
care: Africam autem in itio habuere libies deinde afri. posthaec
& ex or dium &uocabulum Nam postquam in spania hercules in¬
teriit : exercitus eius compositus exuariis gentibus amissoduce

Expanded text:
misto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. 115. Afri appellati misto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. 115. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer: qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, 417 ejusque posteros ex nomine Atavi et Afros et Africam nuncupasse. 116. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. 117. Tyrii vero a Tyria urbe Phoenicum nominati, de qua proqui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt; et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos, ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. 119. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec nt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce,
Abbreviated transcription (Latin):
Gallici ac andore difti. unde & galli: reliquis enim : spaniae popu¬
lis candidiores ex istunt: hu grecam sibi originem as serunt unde
& naturali ingenio callent: si quidem post finem troiani belli: Te¬
tu gͦrum moste aiacis fratris inuisum patri telamoni. dũ non
reciper&ur in regnum. ciprum concessisse. ibiq urbem nomine
antiquae patriae salam inam condidisse inde ad galle ciam pro¬
fectus expositis sedibus ex loco genti nomen de disse. Astures
gens spaniae uocati. eo quod circͤasturam flumen septi montibus
siluisq crebris inhabitent: cantabri gens spaniae auocabulo
urbis & iberi amnis cui insidunt appellati: horum animusꝑtina
& magis ad latrocinandum & adbellandum uel ad ꝑp&iendum
uerbera semper parati Celtiberi exgallis celticis fuerunt: quo
rum ex nomine appellata est regio celtiberia. Nam ex flumine
hspaniae ibero ubi consederunt . & exgallis qui celtici dicebantur.

Expanded text:
GallGalllis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunrum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi consederant, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lat cum ait de his: tunc lactea colla auro innectuntur: secundum
diuersitatemenim caeli & facies hominum. & colores & corporũ
quantitates & animorum diuersitates. existunt Inde romanos
graues. grecos leues a fros. uersi pelles gallos natura feroces
atq. acriores ingenio ꝑuidemus. quod nat ura climatum facit
G alli aut̃ senones. antiquitus zenones dicebantur. quodliberum
hospitio recepissent postea z. in .s. littera comm utata est Uac¬
ca oppidum fuit iuxta pirineum a quo sunt cognominati uaccei
dequibus creditur dixisse po&am: lateq uagantes uac cȩi: hu
pirinei iugis ꝑ amplam montis habitant solitudi nem Idem &
uas cones quasi uac cones .c. in .s. litteram demutata : quos
gneus pom peius e domita hispania. & ad trium phum uenire
festinans de pirinei iugis deposuit & in unum oppidum congre¬
gauit unde & conuenarum urbs nomenaccepit ihs pani abibero
amne primum iberi. postea abispalo spani cognominati sunt

Expanded text:
lat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum lat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus cPyrenaei jugis peramplam montis habitant solitudinem: iidem et Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit: unde et convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gentem. atq ita nomen ex locis sumpserunt quia crebraplimi¬
tes habitacula constituta burgos uulgo uocant: hii postea rebel¬
les romanieffecti plus quam octingentamilia armatorum
ripae rheni fluminis in sederunt & nomengentis obtinuerunt:
Saxonum genus inoceanilitoribus & paludibus inuiissita uir¬
tute atq agilitate habilis: unde & appellata. quod sit durum
& ualidissimum genus hominum & p̃stans ca& eris piraticis
Franci a quodam pro prio duce uocari putantur. Alii eos ãferi¬
tate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illismores
in conditi. naturalȩs ferocitas animorum : Brittones quidã
latine nominatos suspicantur eo quod bruti sintgens intra
oceanum interfuso mare quasi extra orbem posita: de quibus uirgi
toto diuiso orbebrit tannos  scotti propria linguanomen habent
apicto corpore eo quod aculeis ferreis cum atramentar uariarum
figurarum stigmate ad notentur: Galli acandore corporis nuncu¬
patisunt : gala enim grece. lac dicitur Vnde & sibilla sic eos appel¬

Expanded text:
gentem, 414 atque ita nomen ex locis sumpserunt: quia crebra per limites habitacula constituta Burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti, plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. 100. Saxonum gens in Oceani littoribus et paludibus inviis sita, virtute atque agilitate habilis. Unde et appeet validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a fetate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appel
Abbreviated transcription (Latin):
Helites¬
& appellauit : lib uero primus militiae ordinem docuit Miles aut ordina¬
rius dr̃ : aut extra ordinarius Ordinarius est qui ꝑ ordinem militat.
nec adhuc aliquem consecutus estgradum honoris: estenim grega¬
rius id est humilis militiae: extraordinarius uero qui obuistutem pro¬
mo u&ur exordine: e meriti dicuntur u& erani solutiq militia :
quia iam in usu p̃li non sunt: & quia mereri militare dicitur ab
stipendiis scilic& quae merentur: idem & u& erani dicuntur. quia
iam in usu proelii non sunt : sed postmultos militiae labores qui&i suf¬
fragium consecuntur: equestres milites dicti: q uod equosedeant Itẽ
militant illi inequestriordine. Tiro nes dicuntur fostes pueri:qui
admilitiam eligunturatq armis gerendis habiles existunt: hii enim

Expanded text:
litest appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris. Est enim gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod non certa uia grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt
praedones maritimi ab incendio nauium transeuntium. quas
capiebant dicti: nam pir ignis est: Pugillator: quide manu in manũ
num morum aliquid subtrahit. Peculator proeo quod sit pecu¬
niae publicae defrudator. Proditor pro eo quod d& egit: Item
lentus est & sine fide quasi ꝑdens fidem ꝑiurus quia perpere
iurat iđ maleiurat : periurus autem in uerbo .R. non hab& nam
peiero & degero dicimus Prae uaricator male fidei aduocatus.
& qui uel in accusando noc&ur uel indefendendo profutura p̃¬
tereat. aut in ut iliter dubieq ponat. merc edis gratia: Lic & obru¬
ut fallat arridet. sed ne. quitiam intus gerit. Profanus quasi
porro a fano: sacris enim illi nonlic& interesse. Parricida pro¬
prie dr̃ interfestor parentis. quamuis quidam u&eres hune
parenticidam dixerint qͣm̃ parricidium & homicidiũm inqus¬

Expanded text:
 oblico, quod non certa via grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt  oblico, quod non certa via grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit. Item lentus est et sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpere iurat, id est male iurat. Periurus autem in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia liceut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium quo
Abbreviated transcription (Latin):
pueri quod p̃tia rerum crebrius & asperius exigebant . ã p&endo
p& ulantes uocati. Procax proprie idẽ : quod petax Nam pro¬
care est p&ere : unde & nuptiarum ꝑ&itores procidicuntur Pro¬
porro ait & quasi proicit Profugus pro prie dr̃: qui procula sedibus
suis uagatur. quasi porro fugatus Peregrinus longe apatria positus
quasi alie nigena Pro iectus quasi longe & proculiactatus. sicut & pro¬
duxit quasi porro illum duxit : & prouocauit quasi porro illum uo
scribuntur. Prae scriptus ordinem significat : sicut & prae scrip¬
tiones apud iuris consultos Procinctus expeditus & armatus
unde & in pro cinstu idest cumbelli causa arma sumebant Prae¬
cinstus eo quodante se ponat aliquid quo praecingitur : unde & de
dño diftum est. Praecinstus est linteo & lauit pedes discipulorũ suorũ¬
Praedo est qui populando aliȩnam inuadit prouintiam. Praedo ab
abigendo praedas dictus & praedo qui praedam hab& Praedator

Expanded text:
pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo petulantes vocati. Procax, proprie idem quod petax. Nam procare est petere; unde et petitores nuptiarum proci dicuntur. Proporro agit et quasi proicit. Profugus proprie dicitur qui procul a sedibus suis vagatur, quasi porro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicut et produxit, quasi pscribuntur. Praescriptus, 490 ordinem significat, sicut et praescriptiones apud jurisconsultos. 219. Procinctus, expeditus et armatus; unde: Et in procinctu, id est, cum belli causa arma sumebant. Praecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. Unde et de Domino dictum est: PraecinPraedo est qui populando alienam provinciam invadit: praedo ab abigendo praedas dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator,
Abbreviated transcription (Latin):
quam quam uelit & nemo intercludat: nullus obsistere ualeat
Prae opimus p̃e& eris opibus copiosus Pecuniosos tullius primũ
eos distos refest. qui pluri mam habuissent pecuniam iđ pecora :
lta enim & antiqui eos appellabant. Paulatim autem ꝑ abusionem
nomen aliud deuolutum est ꝑuicax propriae dr̃. qui in pro posi¬
to suo aduistoriam ꝑ seuerat: Antiqui enim uiciam dicebant: quã
nos uiftoriam : Credo quod inde dicatur herba uicia iđ uictorialis
ꝑnix a ꝑnitendo traflum est: iđ in conatibus ꝑseue rando: Alii ꝑ¬
nicem uelocem in telle gunt pedibus: nam ꝑnicitas pedumest
fuga subsidera lapsȩ Piger quasi pedibus aeger: est enim tardus ad
incedendum : quod nomen ꝑusum transiit ad animam. Fnox ꝑ¬
uigilans noste ꝑ seuerans. Pertinax inpudentertenens quasi p¬
tinens P&ulans nunc quidem pro audacȩ & in proboponitur : Olim
autem acerbi flagitatoris & proprie argent ariorum coactoꝵ

Expanded text:
quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae caeteris opibus copiosus. 210. Pecuniosos Tullius primum eos dictos refert, qui plurimam habuissent pecuniam, id est, pecora. Ita enim antiqui eos appellabant. Paulatim autem per abusionem nomen in aliud devolutum est. 211. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. 489 Antiqui enim viciam dicebant, quam nos victoriam. Credo quod inde dicatur herba vicia, id est victorialis. Pernix a pernitendo tractum est: id est in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intellegunt pedibus. Nam pernicitas pedum estn. 3, 243: Celerique fuga sub sidera lapsae. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans. Pertinax, inpudenter tenens, quasi pertinens. Petulans nunc quidem pro audace et inprobo ponitur: olim autem acerbi flagitatores et proprie argentariorum coactorum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus neper imperitiam quis dicat legebo prolegam: har ũ prima & se¬
Rursum passiuo adimis r: & parit astiuum. Ipsa autem astiua dicuntur quia
agunt ut uerbero & passiua quia patiuntur. ut uerberor. Neutralia quia nec
agunt nec patiuntur ut iaceo sedeo: his si .s. lit teram adicis: non sonant la¬
tine Communia dicuntur quia & agunt & patiuntur: ut am plestor : hacc
similiter deposita & lit tera latina non sunt : deponentia uerba dicuntur:
indus ut gloriandus

Expanded text:
tempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et setempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et seRursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur, quia agunt, ut verbero; et passiva, quia patiuntur, ut verberor. Neutralia, quia nec agunt, nec patiuntur, ut jaceo, sedeo. His si r litteram adjicis, non sonant Latine. Communia autem dicuntur, quia et agunt et patiuntur, ut amplector. Haec similiter, deposita r littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntin 'dus', ut 'gloriandus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad modum sint insuis significationibus. Indicatiuus enim modus dicitur:
quia significationem hab& indicantis. ut lego Inperatiuus. quia sonum hab& in¬
perantis ut lege Optatiuus quia ꝑ ipsum optamus aliquid agere : ut ut inam
legerem Coniunctiuus quia ei coniungitur aliquid ut locutio plena sit Nam
quando dicis cum clamem: pend& sensus: quod sidicam cum clamen. quare pu¬
tas qđ tacem : plenus est sensus In finitiuus dicitur. eo quod tem pota definiens
ꝑ sonã uerbi non deffinit: ut clamare. clamasse. cui si ad iungas ꝑ sonã clamare
debeo debes deb&: fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur quia in dig& ꝑ sona
nominis. uel pronominis : ut legitur: addis personam ame ate ab illo & plene
sentitur: sed in finitͣus modus ꝑ sona tantum uerbi eg&: In personalis uero uel
pronaminis persona uel nominis Coniugatio dicitur eo quod peream adunum
sonum multa congiungantur: doc& enim inquam syllabam exeat futurum

Expanded text:
quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quia per ipsum aliquid agere optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non defdebeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersonalis dicitur, quia indiget persona nominis, vel pronominis, ut legitur: addis personam, a me, a te, ab illo, et plene sentitur. Sed infinitus modus persona tantum verbi eget. Impersonalis vero, vel pronominis persona, vel nominis. 6. Conjugatio dicitur, eo quod per eam ad unum sonum multa conjungantur. Docet enim, in quam syllabam exeat futurum
Abbreviated transcription (Latin):
te Nam multi hostis insidias tolerantes. & cuntis carnalibus
desideriis resistentes ꝑ hoc quod se omnipotentidõ in corde mac¬
tauerunt. & iam pacis tempore mastyres facti sunt . qui & iam
siꝑ secutionis tempus ex sister&. mafty res esse potuerunt
XII. DE CLE RICIS

Expanded text:
te. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus te. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se Omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam, si persecutionis tempore existerent, martyres esse potuerunt. CAPUT XII. De clericis
Abbreviated transcription (Latin):
astyres greca lingaia
latine testes dicuntur Vnde & testimonia grece. mastyria
nuncupantur Testes autem ideo uocatisunt. quia prop¬
tertestimonium xp̃i. passiones sustinuerunt & usq ad mostem
pro ueritate cestauerunt: quod uero ñ testes. quod latine utiq
possumus dicere sed grece mastyres appellamus : Familiarius
ȩxcłẽ aribus hoc grecum uerbum sonat sicut & multa greca no¬
mina quae prolatinis utimur. Mastrrum primus in nouo testa¬
mento sthephanus fuit. qui hebreo sermone in terp̃tatur nor ma: Stephanus¬
quod prior fuerit in mastyrio adimitationem fideliũ : Idem
autem & greco sermone in latinum ueftitur coronatus &
hoc pro ph&ice: ut quod se quer&ur in re. uaticinio quodam
futuri prius inuo cabula resonar& Passus est enim: & quod
uo cabatur accepit. St hephanus enim eorona dr̃: humilit̃¬
lapidatus : sed sub limiter coro natus duo sunt aut̃ mastrruge¬
nera unum in aperta passione alterum in occulta animiuiftu¬

Expanded text:
artyres Graeca lingua Latine testes dicuntur, unde, et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem prpossumus dicere sed Graece martyres appellamus: familiarius Ecclesiae auribus hoc verbum Graecum sonat: sicut et multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stlapidatus, sed sublimiter coronatus. 4. Duo autem sunt martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtu
Abbreviated transcription (Latin):
mines pontifices idolorum Felix dr̃ qui felicitatemdat: Felix
qui accipit. & felix ꝑquem datur felicitas. ut felix tempus. felix
locus fidelis proeo quod fit abeo id quod dic̃ uł promittit honũ
Facilis a faciendo nec tardus firmus unde & formosus tostis qe
fest aduersa uł quae cumq acciderint : siue ãferro quod sit durus
nec molliatur tor mosus a formadictus : formum enim u& eres
calidum & feruens dixerunt. Feruor enim sanguinem mou&: &
sanguis pulchritudinem fedus nomen hab& : ab hirco & abhedo
Flittera addita. hanc u&eres ingraui significatione ponebant. ut san
guine fedantẽ quosipse sacrauerat ignis Fragilis dictus eo quod facile
frangi potest Fessus quasi fissus neciam integersalute : est autem
& fessus corpore. quod magis est pro prium : & fessus rerum dcasi
uenientium Fatigatus quasi fatos agitatus Formidolosus & formo

Expanded text:
mines, pontifices idolorum. Felix dicitur qui felicitatem dat, felix, mines, pontifices idolorum. Felix dicitur qui felicitatem dat, felix, qui accipit: et felix, per quem datur felicitas, ut felix tempus, felix locus. Fidelis, pro eo quod fit ab eo id quod dicit vel promittit bonum. Facilis, a faciendo, nec tardus. Firmus, unde et formosus. Fortis, quia fert adversa vel quaecumque acciderint: sive a ferro, quod sit durus nec molliatur. Formosus a forma dictus. Formum enim veteres calidum et fervens dixerunt. Fervor enim sanguinem movet, et sanguis pulchritudinem. Foedus nomen habet ab hirco et haedo, F littera addita. Hunc veteres in gravi significatione ponebant, utVirg. Aen. 2, 502: Sanguine foedantem quos ipse sacraverat ignes. Fragilis dictus eo quod facile frangi potest. Fessus, quasi fissus, nec iam integer salute: est autem  fessus corpore, quod magis est proprium; et fessus rerum a casu venientium. Fatigatus, quasi fatis agitatus. Formidolosus a formo,
Abbreviated transcription (Latin):
nitur : Exosus abodio dus : nam antiqui & odi dicebant & osus
tiosus eo quod multis exitiosit Exsequutor ab ex sequendo idẽst
mente ferina effectus & ultra humanum modum excedens Ef¬
frenatus est abeo quod sit p̃cȩps & pronus & sine frenorationis
Funuchus grecum nomen est: quod est spado: horum quidam coeunt.
sed tamen uiftus in se mine nulla est: liquorem enim habent & e¬
mittunt sed ad gignendum in anẽ atq inualidum. Eff&a abeo
quod sit frequenti f&u ex hausta: pastus enim eam assiduus de
bilem reddit : Facundus dictus. quia facile faripossit. facetus
qui iocas. & lusus. gestis & factis commendat a faciendo dictus tru¬
galis a fruge nominatus id a fructu uł parsimonia siue ut alii uo¬
lunt a modestiae temperantia. Fenerator qui pecuniã de ponit
apud debitorem quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est Fene¬
rator autem latine dicitur. & quidat mutuum & qui accipit. Fla¬

Expanded text:
nitur. Exosus ab odio dictus; nam antiqui, et odi dicebant, et osus nitur. Exosus ab odio dictus; nam antiqui, et odi dicebant, et osus tiosus, eo quod multis exitio sit. Exsecutor, ab exsequendo; idem mente ferina effectus, et ultra humanum modum excedens. Effrenatus, ab eo quod sit praeceps, et pronus, et sine freno rationis. 94. Eunuchus, Graecum nomen est, quod est spado. Horum quidam coeunt, sed tamen virtus in semine nulla est. Liquorem enim habent, et emittunt, sed ad gignendum inanem atque invalidum. 95. Effeta ab eo quod sit frequenti fetu exhausta; partus enim eam assiduus debilem reddidit. 471 F. 96. Facundus dictus, quia facile fari possit. Facetus, qui jocos et lusus gestis et factis commendat, a faciendo dictus. Frugalis, a fruge nominatus, id est, a fructu, ve parcimonia, sive, ut alii volunt, a modestia et temapud debitorem, quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est. Fenerator autem Latine dicitur et qui dat mutuum et qui accipit. Fla
Abbreviated transcription (Latin):
solo patrio eietus : & extorris exterra sua pulsus : Extorris
extra terram aut extraterminos suos quia exterr&ur E¬
terminator non ille quiuulgo dr̃ aΦΑNIΟ ħNΑΙ sed quidei¬
cit & expellit a terminis ciuitatis Exterminatus abeo quod sit
extraterminos suos eiestus . sic̃ & externus eo quod sit alienae terrae
E gens & egenus sine gente & sine genere indigens Ege nus exiguus
multum egenꝰ : ex enimpro ualde ponitur Exilistenuis quod pos¬
sit quam uis ꝑangustum exire : siue sine iliis : Exesus quia ꝑ comesus :
est enim aridus tenuis & exilis Exaustus quia consumptus est &¬
in anis effectus Ex sanguis quod sit extra sanguinẽ Ex animis ẽ
mortuus Ex animis autem & ex animus dicimus sicut unanimus
& unanimes inermꝰ & inermis & hoc no arbitrio subiac& Exustus
dicitur dequo nihil super eft. quasi ualde ustus. Exenim pro ualde po¬

Expanded text:
solo patrio eiectus; et extorris, ex terra sua pulsus. Extorris, solo patrio eiectus; et extorris, ex terra sua pulsus. Extorris, extra terram, aut extra terminos suos, quia exterretur. Exterminator, non ille qui vulgo dicitur ἀφανισθῆναι, sed qui deicit et expellit a terminis civitatis. Exterminatus, ab eo quod sit extra terminos suos eiectus. Sic et Externus, eo quod sit alienae terrae. Egens et egenus, sine gente et sine genere indigentes. Egenus. Exiguus, multum egens. 'Ex' enim pro valde ponitur. Exilis, tenuis, quod possit quamvis per angustum exire sive sine illis. 90 Exesus, quasi percomesus. Est enim aridus, tenuis et exilis. Exhaustus, quia consumptus est, et inanis effectus. Exsanguis, quod sit extra sanguinem. 91. Exanimis, est mortuus. Exanimis autem et exanimus dicimus, sicut unanimus, et unanimis, inermus, inermis, et hoc nostro arbitrio subjacet. 92. Exustus dicitur, de quo nihil superest, quasi valde ustus. Ex enim pro valde po
Abbreviated transcription (Latin):
ad dictus est. sequens potest addĩci. Degulator. quodgulesit de¬
ditus:: Eloquens pro fusus elo quio Exestus inloquendo expe¬
ditus : ex erere enim proferre uel expedire est: Fruditus : quia
non rudis sed &iam doctus Ex ꝑtus. multum peritus : ex enim hic.
pro ualde ponitur Exꝑs uero : qui est extra peritiã & intellestũ
Exor natus ualde ornatus : ex enim pro ualde ponitur: sicut ex¬
celsus quasi ualde celsus: & eximius quasi ualde eminens Efficax
dictus. quia nullam difficultatem hab& inqua lib& refacienda :
hinc & efficiens a faciendo dictus Exspes quod sit sinespe Ex¬
pers q extra pastem: caruit enim paste Exsors quia extra
sostẽ est Exsulqr extrasolum suum est: quasi trans solũ missus:
Aut extra solum uagus. Nam exsulare dicuntur . qui extra
solum eunt Extorris qui extra terram suam est quasiex¬
terris sed pro prie extorris cum uiexpulsus & cum terrore

Expanded text:
addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deaddictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deditus. Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic pro valde ponitur. Expers vero, qui est extra peritiam et intellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valdictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra solum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed proprie extorris, cum vi expulsus et cum terrore
Abbreviated transcription (Latin):
Dirus p̃parcus. & teter: quasi diuina ira inductus Nam dirũ dicitur
quod diuina infesturira: alias dirus magnus de hiscens ualdehisc e
aspiciat. uel contem tui habeat dolosus insidiosus uel malignus abeo
quod delud at: ut enim decipiat: ocultam malitiam blandis sermo¬
nibus ornat. Dubius incestus. quasiduarum uiarum. Delator dic¬
tus eo quod d&eg& quod latebat. Dilator quia diffest ad proferen¬
dum Desidio sus tarduspiger adesidendo uocatus. i dest ualde
sedendo: Idem & resꝗͥdens are sidendo: de. enim hic augentis est de¬
ordine & quasi alir& aberr& lira estenim arationis genus. cum
agricolae fasta semente dirigunt sulcos. in quos omnissegesde¬
currit. Demens idemq amens idest sinemente : uel quod dimi¬
nutionem hab& mentis dł sipͥens. ea quo dminus sapere incipit.
quam quod solebat Dam natus &dam nabilis. horum prioriam

Expanded text:
Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus. Dehiscens, valde hiscens. aspiciat vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo. Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis est. Deordine et quasi a lira aberret. Lira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam
Abbreviated transcription (Latin):
in firmus. quasidiu fessus Debilis quod perbilem factus sit
fragilis. bilis enim humor est afficiens corpus Decolor quod
de sit illi color Desperatus uulgo uocatur malus ac ꝑditus nec
iam ullius prosperȩ spei: dicitur autem ꝑsimilitudinem ae gro¬
rum qui a ffefti & sine spe deponuntur consu&udo aut emerat
apud u& eres ut desperati ante i anuas suas collocarentus. uel ut
exstremum sp̃m̃ redderent terrae. uelut possint atranse unti¬
bus foste cura ri quialiquando simili laborauerant morbo De¬
gener. aut ignobilis. aut quod sit in parigenere. aut sidum sit
genere optimonatus. in honeste tamenꝰ uiuit. De crepitus
quod mosti propior quasi ad mostis tenebras uestat : sicut
crepusculum tempus noctis: alii dicunt decrepitum. non qui
senec tute auulsus est : sed qui iam crepare desierit id est loqui
cessauerit. De pr&iatus abeo quod sit uilis nec aliquo p̃tio dignꝰ¬

Expanded text:
infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod sit vilis nec aliquo pretio dign
Abbreviated transcription (Latin):
riuationem dicfus : eo quod domui p̃sit Di sestus doctus. adis se
rendo dictus disposite enim disserit. Dostus ã dicendo : Inde &
dictor Docilis non quod sit doctus sed quia doceri potest: Este nĩ
ingeniosus & ad discendum aptus. Discipulus adisciplina diftus :
disciplina autem adiscendo uocatur Dispensator uocatur cui
creditur administratio pecuniarum : & ideo dispensator. quia¬
prius quid abant pecuniam. non numerabant eam sed adpende¬
bant diues abaere uocatus Decorus ꝑfectus ãdecem : dulcis:
decens. conpositus anumero decłm dictus: hinc & decorus & decibi¬
lis : Decibilis direstus: eo quod in restum uadit dilestus adiligen¬
tia: haec sunt enim signa diligendi: Diligens delibutus de oleo
unctus. ut athla&ae solent uel incereumate pueri: hinc & deli¬
butumgaudio id est ꝑfusum uel plenum Delicatus quod sit deli¬
cuis pastus uiuens in aepulis & nitore corporis defessus semꝑ

Expanded text:
derivationem dictus, derivationem dictus, rendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vocatur, cui creditur administratio pecuniarum. prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumate pueri. Hinc et Ter. Phorm. 856 'delibutum gaudio,' id est perfusum vel plenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper
Abbreviated transcription (Latin):
corporis acreando carnes Comesor a comedendo satis : estenim
gulae acuentri in moderate deditus Caupo pessimus deuino
aquam faciens Candidus canus dictus acandido : & candidus quasi
candaratus. studio enim accedit candor. Nam album uocar ẜnatura
Estenim luminibus amissis Cecus est quiutroq: oculo non uid&
Caducus: acadendo dictus : Iđ lunaticus eo quod cestolunae tempore
patiatur. Confusus a confessione sceleris appellatus inde & con¬
fusio conuulsus dicitur cuisua ui aliqua adimuntur unde & con¬
uulsa nauis: cuiꝰ eminentia ui tempestatis adimuntur. Vnde&urg̃
uix septem conuulse undis quasi muitilatȩ . Consumptus t̃otus sumptus
& deuoratus Conciliatrix obsoti&atem flagitio sȩ consensionis dista:
eo quod inter currat alienumq nundin& corpus: hanc &iam & leno¬
nem uocant Circum foranus qui aduocationum causa circũforat
& conuentus uagatur Collegiatus carpentarius Dominus ꝑdi

Expanded text:
corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. gulae ac ventri immoderate deditus. Caupo pessimus, de vino aquam faciens. 59. Candidus: canus dictus a candore, et candidus quasi candor datus; studio enim accedit candor. Nam album vocari, naturaEst enim luminibus amissis. Caecus est, qui utroque oculo non videt. 61. Caducus a cadendo dictus, idem lunaticus, eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus, a confusione sceleris appellatus, inde et confusio. 62. Convulsus dicitur, cui sua, vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cujus eminentia vi tempestatis adimuntur; unde ix septem convulsae undis, quasi mutilatae. Consumptus, totus sumptus et devoratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et conventus vagatur. Collegiatus. Carpentarius. Dominus per
Abbreviated transcription (Latin):
usus exigit uelocius facit Consorsergo quod sit communis soste sicut
finis Colonus ã colonia uł ab agro colendo distus Cognitor a cog¬
noscendo causam diftus curator quod curam ferat pueris quiadhuc
eius a&atis sunt ut negotia sua satis administrare non possint
Elientes colientes prius dicebantur: a colendis patronis captus
captiuus dr̃ quasi capite diminutus ingenuitatis ꝑostuna enim
abeo ex̃cꝗdit : unde & aiuris peritis capite diminutus dicitur Cols¬
mis a columna uocatus eo quod erestus & firmissimus sit Comtus
a coma dictus. quod sit formosus capillis. uel quia comam̃ nutrit
Cala mistratus a cala mistro idẽ acuferrea incalami similitudine
facta in quacrines obtorquentur ut crispł sint : quam incinere cale¬
facere solent qui capillos crispant ut cala mistrati sint corpulen¬
tus quod siꝑ corpore ualidus & lentis carnibus Crassus ãsagina

Expanded text:
usus exigit velocius faciusus exigit velocius facifinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captus. Captivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina
Abbreviated transcription (Latin):
u&erum ab aemulis dicer& ur Ille respondit magnarum esse
uirium clauam herculis extorquere demanu. contumax abeo
quo d contem n̾at cromaticus qe non confunditur nec colorem
mutat: grece enim croma coloruocatur Contumeliosus tre
uelex ess& tum& uerbis iniuriae Contentiosus ab intentione
uocatus qui non ratione aliqua sed sola ꝑtinacia uindicat
Contenstibilis et quia contemitui abilis uel quia contentus & uilis id estimne
honore crudelis hoc est crudus : quem greciomon appellant ꝑtrans¬
lationem quasi non coctus nec esui abilis est enim as ꝑ &durus cars¬
fex quod carnem afficiat. Cruciarius eo quod sit cruce dignus Con¬
lega & conligatione soci&atis & amicitiae conplexu dictus Coadane¬
us quasi compara&atis complex quia uno peccato uł crimine alter
est adplicitus ad malum semꝑ ad bonum uero numquam dicimoscon¬
plicem Consors eo quod adeum pars ꝑtin& bonorum Nam sostem
ue eres propaste ponebantꝰ celerappellatus aceleritate quia qđ

Expanded text:
erum ab aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quia contemptui habilis, vel quia contemptus et vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet bonorum. Nam sortem veteres pro parte ponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iniquitate. lux uria. igna uia. te me¬
tate. cũ uitiis om̃ib: postremo copiae
egestate. bona ratio cũ ꝑdita. mens si¬
na cũ amentia. bona deniq spes cũ or¬
niũ rerũ desperatione confligit. In hi¬
iusmodi certamine ac p̾lio. huiꝰ modi la¬
tionis ornamento liber ȩccłasticus usi
mortem uita. sic contra piũ peccator
nsic intuere in om̃ia oꝑa altissimi b¬
na ⁊ bina. unũ contra unũ. Si nonima
quociens in conexa oratione pluribiut

Expanded text:
cum iniquitate, luxuria, ignavia, temecum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus mortem vita: sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus v
Abbreviated transcription (Latin):
geminatione u̾borũ trahunt᷑. Fit aut̃
hoc scema ñ solũ in singłis u̾bis. s õ in
contextione u̾borũ: ut ap̃ graccũ : pu¬
eritia tua ad olescentiȩ tuę in honesta¬
mentũ fuit. adolescentia senectuti de¬
decoramentũ: senectus. rei publicȩ fla-¬
gitiũ. Sic ⁊ apud scipionẽ. Ui atq¬
gratis coactus cũ illo sponsionẽ feci :
facta sponsione ad iudicẽ adduxi:
adductũ pͥmo cętu dãnaui : dãnatum
ex uolunte dimisi. Antitheta. ꝗͣ lati¬
ne contͣposita appellant᷑: quȩ dũ ex ad¬
uerso ponunt᷑. sententię pulchritudi¬
nẽ faciunt : ⁊ in ornam̃to locutionis
hac parte pudor pugnat: illinc pe¬
tulantia. Hinc pudicitia: illinc stuprũ.
Hinc fides: illinc fraudatio: Hinc p¬
etas: illinc scelus. Hinc contstentia: a¬
linc furor. Hinc honestas: illinc tur¬
tudo. Hinc continentia: illinc libidi
Hinc deniq equitas. temꝑantia. fora¬
tudo prudentia. uirtutes om̃s certan

Expanded text:
geminatione verborum trahuntur. Fit autem geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contextione verborum, ut apud Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium. 5. Sic et apud Scipionem: Vi atqingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant