comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illorum uice. quos non admittendos eẽ cen¬
sebat. aegre tamen optinui. ut eucheriũ
exuicariis . & celsum ad mit terent consula¬
em E&eri sunt repulsi: Tum gallum
media insede componimus.
Qui cum diu
nobili sua uerecundia silentium tenuiss&.
tandem ita exorsus est. Conuenistis inquit
adme audiendum. & scĩ & disesti. sed religio¬
sas potius quam doctas aures ut arbitror at¬
tulistis. audituri me fide teste. non oratoris
copia locuturum: Quae autem hesterno di¬
cta sunt: non reuoluam. Illa qui non audie¬
runt exscriptis recognoscent. Noua pos¬
tumianus expectat. nuntiaturus orienti.
ne se in comparatione mastini prȩferat occi¬
denti: Ac primum gestit animus. quod re¬
frigerius in aurem suggerit. explicari . Il.¬
ES IN CARNOTENA
gesta est ciuitate. Pater filiam duo¬
decennem. ab utero mutam puellam.
martino coepit offerre. poscens ut linguã
ligatam meritis suis sc̃s absoluer&
Ille cedens episcopis. qui tum foste latus il¬

Expanded text:
illorum vice quos non admittendos esse cenillorum vice quos non admittendos esse censebat. Aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex vicariis et Celsum admitterent consularem: caeteri sunt repulsi. Tum Gallum media in sede componimus: qui cum diu nobili sua verecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est: II. Convenistis, inquit, ad me audiendum, et sancti et diserti; sed religiosas potius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis, audituri me fide testis, non oratoris copia locuturum. Quae autem hesterno dicta sunt, non revolvam: illa qui non audierunt, ex scriptis recognoscent. Nova Postumianus exspectat, nuntiaturus Orienti, ne se in comparatione Martini praeferat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus il
Abbreviated transcription (Latin):
accepturus est ueritatem: Haec me loquen¬
te. gallo iam adnarrandum parato . irru¬
it turba monachorum. Cuagrius presby¬
ter. aper. sebastianus. agricola: Et post
paululum. Ingreditur presbyter noster
a&herius. cum calypiono diacono. & ama¬
tore subdiacono. Postremus aurelius
presbyter dulcissimus m̃s. longiore uia
ueniens. anhelus cucurrit. Qu¬
Quid uos inquam
tam subito . & tam insperati. tam ex diuersis
regionibus. tam mane concurritis Nos inquit
hesterno cognouimus. gallum istum. per totũ
diem mastini narrasse ustutes. & reliqua in
hodiernum diem. quia nox oppresserat. dis¬
tulisse. Propterea maturauimus. frequens Au¬
ditorium facere. tantam materiam locuturo
Interea nuntiatur: multos sȩcularium stare
pro foribus. nec ingredi audentes. sed ut ad¬
mitterentur orantes Tum aper. Nequa¬
quam inquit istos nobis admisceri conuenit.
quia ad audiendum. curiositate potius
quam religione uenerunt. Confusus ego

Expanded text:
accepturus est veritatem. Haec me loquenaccepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba monachorum: Evagrius presbyter, Aper, Sebastianus Agricola: et post paululum ingreditur presbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse virtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturavimus frequens auditorium facere tantam materiam locuturo. Interea nuntiatur, multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur orantes. Tum Aper, nequaquam istos, inquit, nobis admisceri convenit: quia ad audiendum curiositate potius quam religione venerunt. Confusus ego
Abbreviated transcription (Latin):
OGALLE SUR¬
GENDUMEST. NA UTUIDES ETPOSTU¬
mianus instat. & hic presbyter . qui hesterno
auditorium amisit expectat. ut quae de
martino nr̃o . In hodiernum diem explican¬
da distuleras. debitor sponsionis euoluas .:
Non ignarus quidem iste omnium: quaecumq
memoranda sunt. Sed dulcis & grata cog¬
nitio est. &iam nota relegenti Siquidem
natura ita comparatum sit.. ut meliore
quis conscientia. se nosse congaudeat. quȩ
multorum testimoniis non eẽ incerta cog¬
noscat: Nam & hic aprima adolescentia
martinum secutus. nouit quidem omnia.
sed libenter cognita recognoscit
Fatebor enim tibi galle. martini mihi sȩpi¬
us. auditas eẽ uirtutes. Quippe. qui de eo
&iam litteris multa mandauerim
Sed per gestorum admirationem : semper
mihi noua sunt. quae de illo lic& audita.
sȩpius reuoluuntur. Proinde additum
nobis refrigerium auditorem. eo lmpen¬
sius gratulamur . quo promptius postu¬
mianus iste: qui haec orienti inferre festi¬
nat. quasi sub testibus consignatam. abste

Expanded text:
Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo sius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te
Abbreviated transcription (Latin):
accersitum. blande appellat. her&icos iure
damnatos. more iudiciorũ publicorũ: poti¬
us quam insectationibus sacerdotum
Non eẽ causam. qua itachii c&erorũq par¬
tis eius. communionẽ putar& eẽ damnan¬
dam: Theognistum odio potius. quã cau¬
sa fecisse discidium Cundemq tamen so¬
lum eẽ. qui se a communione interim sepa¬
rar& areliquis: Nihil nouatum. quin &iã
ante paucos dies habita synodus. Itachium
pronuntiauerat culpa nonteneri Quibus
cum mastinus parum mouer&ur. rex ira ac¬
cenditur. ac se de conspectii eius abripuit.¬
& mox percussores. his pro quibus mastinus
rogauerat diriguntur Quod ubi mastino
compestum iam noctis tempore ẽ. palatiũ
irrupit. spondet si parcer&ur: se communi¬
caturum. dum modo. ut tribuni iam in ex¬
cidium ecclesiarũ adhispanias missi. retrahe¬
rentur. Nec mora. Intercessit. maximus
indulg& omnia. Post tridie felicis ep̃i
ordinatio parabatur . sanctissimi sane uiri.

Expanded text:
accersitum blande appellat: haereticos jure accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum; non esse causam, qua Ithacii caeterorumque partis ejus communionem putaret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro quibus Martinus rogaverat, diriguntur. XIII. Quod ubi Martino compertum jam noctis tempore est, palatium irrupit; spondet, si parceretur, se communicaturum, dummodo ut et tribuni jam in excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. Nec mora: Maximus indulget omnia. Postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri,
Abbreviated transcription (Latin):
tu bellorũ ciuilium conftituti s. facile excu¬
sabitur. quibus lib& occasionibus subsidia
imperio parauisse. Inter ea ep̃i inquorũ
communionem mastinus non ibat. trepi¬
di adregem concurrunt. prȩdamnatos se
conquerentes actum eẽ desuo omniũ statu.
si theognisti pertinaciam. qui eos solus pa¬
lam lata sententia condemnauerat. mar¬
tini armar& auctoritas. Non opostuis¬
se hominẽ recipi moenibus. illum iam non
defensorem her&icorũ eẽ sed uindicem.
nihil actũ moste priscilliani si mastinus¬
exerceat illius ultionem: Postremo prostra
ti cum fl&u & lamentatione. potestatem re¬
giam implorant. ut utatur aduersus unũ
hominem uisua Nec multũ aberat. quin
coger&ur imperator. mastinum cum her&i¬
corum soste miscere Sed ille lic& episco¬
pis nimio fauore ess& obnoxius. non erat
nescius mastinum fide: scĩtate. ac uistute :¬
cunctis prȩstare mostalibus: Alia longe
uia scm uincere parat Ac primo secr&o

Expanded text:
tu bellorum ciuilium constitutus facile excutu bellorum ciuilium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defensorem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinusexerceat illius ultionem. poti cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licpis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto
Abbreviated transcription (Latin):
tempore adut ecclesiam tantum orations
gratia. post tridie palatium p&it Prȩter
multas quas euoluere longum ẽ. has prin¬
cipales p&itiones habebat. pronarsete com¬
te. & leucadio pręside. Quorũ ambo gra¬
tiani pastium fuerant pestinacioribus stu¬
diis. quae non ẽ temporis explicare. iram
uictoris emeriti Illa prȩcipue cura. ne tri¬
buni cum iure gladiorum adhispanias int¬
terentur: Pia enim erat sollicitudo mar¬
tino. ut non solum xẽianos qui sub illa erant
occasione uexandi. sed ipsos &iam her&icos
liberar&. Uerum primo die atq altero.
suspendit hominem callidus imperator.
riq: tum arbitrabantur. auaritia repug¬
nabat. Si quidem inbona eorũ inhiauerat
Festur enim ille uir. multis bonisq actibus
prȩditus. aduersus auaritiam parum consu¬
luisse. Nisi regni necessitas. quippe exhau¬
sto superiorib principibus rei publicȩ aera¬
rio . pene semper. in expeditione atq: procinc¬

Expanded text:
tempore adiit ecclesiam tantum orationis tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: illa praecipua, ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, rique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a superioribus principibus reipublicae aerario, paene semper in expectatione adque procinc
Abbreviated transcription (Latin):
municantes itachio . communem sibi causam
musitare & trepidare coeperunt. Itiam
pridie Imperator ex eorum sententia de¬
creuerat. tribunos summa potestate arma¬
tos adhispanias mittere. qui her&icos in
adimerent
Nec dubium erat. quin scõ¬
rum &iam maximam turbam tempestas
ifta depopulatura ess&. paruo discrimine
inter hominum genera: Et enim tum
solis oculis iudicabatur. cum quis pallore
Haec nequaquã placitura mar¬
tino. ep̃i sentiebant: sed male consciis illa
uel moleftissima erat cura. ne se ab eorũ cõmu¬
nione adueniens abstiner& : non defuturos
qui tanti uiri conftantiam. praemissa
auctoritate sequerentur
neunt cum imperatore consilium. ut mis¬
sis obuiam magistri officialibus. urbem
illam propius u&ar&ur. accedere. nisi se
cum pace episcoporum: ibi consistentium
affore fater&ur. Quos ille callide ẽ¬
frustratus¬
tus Profit&ur se cũ pace xẽĩ
eẽ uenturum. Postremo ingressus. nocturno

Expanded text:
municantes Ithacio communem sibi causam municantes Ithacio communem sibi causam mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos iadimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore maretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno
Abbreviated transcription (Latin):
rum. in unum hominem conferebat. xiiui¬
ESTABATUR ARBO¬
rius expraefecto. uidisse se martini ma¬
num sacrificium offerentis. uestitam
quodam modo nobilissimis gemmis. luce
micare purpurea. & admotum dexterae .¬
collisarum interse fragorem audisse gem¬
marum¬
ENIAM AD ILLUD. QD
propter temporum notam. semper
occultauit. sed nos celare non potuit. In
quo illud ẽ miraculi. quod facie ad faciem.
cum eo ẽ angelus collocutus Maximꝰ
imperator . alias sane bonus. deprauatus.
consilus sacerdotum. post priscilliani necem.
ithachium episcopũ: priscilliani accusatorẽ.
c&erosq illius socios quos nominare non est
necesse. uiregia tuebatur. nequis ei crimini
dar& : opera illius cuiuscumq modi hominẽ
fuisse damnatum. Interea mastinus. mul¬
tis grauibusq laborantium causis. ad comi¬
tatũ ire compulsus. procellam ipsam totius
tempestatis incurrit. Congregati apud
treueris ep̃i tenebantur . qui cottidie com¬

Expanded text:
rum in unum hominem conferebat. trum in unum hominem conferebat. testatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea, et ad motum dexterae conlisarum inter se fragorem audisse gemmarumVeniam ad illud, quod propter temporum notam semper occuluit, sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius socios, quos nominari non est necesse, ui regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie com
Abbreviated transcription (Latin):
Ium cato diaconus. ad quem
monasterii ministratio pestinebat. doctus
ipse piscari. negat per totum diem sibi ullã
cessisse capturam: Sed neq alios piscatores
qui uendere solebant. quicquam agere qui¬
uisse. Uade inquit mitte linum tuũ. cap¬
tura proueni&. Contiguum flumini ut sul¬
pitius iste descripsit. habebamus habitaculũ
Processimus cuncti. ut pote feriatis diebus. ui¬
dere piscantem. omnium spebus intentis. ñ
in cassum futura temptamina. quib piscis
mastino auctore. martini usibus quaere¬
r&ur. Ad primum iactũ. In r&e permo¬
dico. Immanem esocem diaconus extraxit
& ad monasterium la&us accurrens. nimi¬
rum ut dix̃ po&ca nescio quis: Utimur enĩ
uersu scolastico. quia inter scolasticos fa¬
bulamur : Captiuumq suem mirantibus
intulit argis. Uere xẽĩ iste discipulus
gestarum asaluatore uistutum. quas in exem¬
plum sanctis suis edidit ȩmulator. xẽmq Inse
monstrabat operantem. qui sc̃m suum usque¬
quaq: glorificans. diuersarum munera gratia¬

Expanded text:
um Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gratia
Abbreviated transcription (Latin):
quiputant ecclesiam nullos philosophos & eloquen¬
tes habuisse doctores magno sudo uit ingenio:
Vtsciant quanti & qualesuiri eã fundauerint: & strux¬
erint adornauerint: Et desinant fidem nr̃am
rusticȩ simplicitatis arguere suãq potius imperitiã
recognoscere. Innumeris ꝓpt̃ea libris a posto lorũ

Expanded text:
qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumeris praeterea libris Apostoloru
Abbreviated transcription (Latin):
beati p&ri a postoli adueniente glorioso sedis a pos¬
tolicȩ pontifice confestim hic dĩ famulus inuitatus
est: Et cũ paucis ad inuicem ac pacificis sesalutas¬
sent uerbir. lam de symbolo & fidei ecclesiasticȩ
traditione. apostolicus illũ pontifex in qui siuit:
Cuimox hic uirdĩ humi liter respondit dicr̃. Domi

Expanded text:
beati Petri apostoli adventante glorioso sedis aposbeati Petri apostoli adventante glorioso sedis apostolici pontifici, confestim hic Dei famulus invitatus est. Et cum paucis ad invicem ac pacificis se salutassent verbis, iam de simbulo et fidei ęcclęsiasticae traditione apostolicus illum pontifex inquisivit. Cui mox hic vir Dei humiliter respondit, dicens: 'Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sum accepit: Et statim reuersus. cartã sedisapos¬
tolicȩ conscriptionis: iam ñ multo transacto
tempore. magistroadtulit: Cũq scr̃ uiradlatar
legiss& litteras. carptim se inuitatũ ad romã in¬
tellex festinusq: sũmũ oboedientiae gradum.
implere tẽptauit: Elientũq: confestim stipa¬
tus caterua. & fratrũ circũ septus agmine. fran¬
chorũ acburgundionũ. italiȩq: iam collib: alpi¬
um transcensis limitũ fines militũq: term in or
transmigrauit: Etromanȩ urbismoenib: con¬
spectis altithrono repente condignas gratiarx
laudes rependit: & adbeatip&ri mox ecdesi ã
ꝑueniens diligentise oratione muniuit: Cum
uero lassata paulis ꝑ membra qui euis s& iãbeato
gregorio a postolicȩ sedis pontificinuntiatũ est
quod hic dĩ famulus aduenir&: qui&iã benesus¬
ceptus en odochium ad ductur est: Adueniente
itaq: oportuno conlocutionis eorum die: & ad basilicã

Expanded text:
sum accipit. Et statim reversus, cartam sedis apossum accipit. Et statim reversus, cartam sedis apostolicae conscriptionis iam, non multo transacto tempore, magistro adtulit. Cumque sanctus vir adlatas legisset litteras, carptim se invitatum ad Romam intellexit festinusque summum oboedientiae gradum implere temptavit, clientumque confestim stipatus caterva et fratrum circumseptus agmine, Franchorum ac Burgundionum Italiaeque, iam collibus Alpium transcensis, limitum fines militumque terminos transmigravit. Et Romanae urbis moenibus conspectis, altithrono repente condignas gratiarum laudes rependit, et ad beati Petri mox ęcclesiam perveniens, diligenti se oratione munivit. Cum vero lassata paulisper membra quievisset, iam beato Gregorio apostolicae sedis pontifici nuntiatum est, quod hic Dei famulus adveniret. Qui etiam bene susceptus cenodochiam adductus est. Adveniente itaque oportuno conlocutionis eorum die et ad basilicam
Abbreviated transcription (Latin):
rantẽ ademoniorũ euangelica prȩdicando man¬
data captiuitate liberauit: multisq milib: ho¬
minũ expurgata paganica uetustate baptiza¬
tis : Idoneum quippenuntiũ ac fidelem suarũ
litterarũ portito remꝰ nomine. binnan roma
direxit: patriq uenerabili apostolicę sedirpon¬
tifici. uniuersa quȩ circa illũ dño donante fac¬
tasunt. muta quidem littera minis trante. ꝑ
ordinẽ reuelauit: Et qđ magna siquidem hom¬
nũmultitudo diuino in lustrante spũ regene¬
rationis ꝑciper& sacram̃ tũ manifestauit: Sed
& dereb: quȩ ad cotidianã ecclesiȩ dĩ neces si¬
tatem. populiq prouentum ꝑtinebant.
plura ob consilium sedis a posto licȩ. interrogan¬
do conscripsit: Cum enim aliquantos dies prȩ¬
fatus hicnuntiur. prȩdicto maner& loco & redi¬
tus sui tempus instar& tũ &iã aprȩfato sedis aposto¬
licȩ pontificȩ pontisiee mutuũ legationis suȩ respon¬

Expanded text:
rantem a demoniorum euangelica praedicando manrantem a demoniorum euangelica praedicando mandata captivitate liberavit. Multisque milibus hominum expurgata paganica vetustate baptizatis, idoneum quippe nuntium ac fidelem suarum litterarum portitorem nomine Bynnan Rome direxit patrique venerabili apostolici sedis pontifici universa, quae circa illum, Domino donante, facta sunt, muto quidem littero ministrante, per ordinem revelavit et, ut magna siquidem hominum multitudo, divino inlustrante spiritu, regenerationis perciperet sacramentum, manifestavit. Sed et de rebus, quae ad cottidianam ęcclesiae Dei necessitatem populique proventum pertinebant, plura ob consilium sedis apostolicae interrogando conscripsit. Cum enim aliquantos dies praefatus hic nuntius praedicto maneret loco et iam reditus sui tempus instaret, tum etiam a praefato sedis apostolicae pontifice mutuum legationis suae respon
Abbreviated transcription (Latin):
ersingulosenim a proemio gradusuirtutis docu¬
ment & laboris in dñõ constantiam huius scĩuiri ꝑ¬
strinximus. ut sequentia subtilius bonorũ eiur ex¬
empla conglobatim ad memoriã reuocemus: Cũq:
ingentẽ dño populum. infresonis ad quirer&. multi¬
q: ab eo spiritali doctrina eddcati ad agnitionẽ ueri¬
tatis in radiantib: uerelucirradiis ꝑuenirent.
Tunc quippednõ patrocinante : alias germaniȩ prȩ¬
dicandi caura parte sadiit & supradictũlocũ. cui
gemini prȩerant germani d&ta. uide lic&. & deo¬
rolf dño auxili ante obtinuit: eosq: a sacrilega
idolorum censura qua sub quodam xp̃i anitatis
nomine male ab usi sunt euocauit: Acpluri¬
mã populi turbam. recte pate facta in tellegenti¬
ȩuia errorum deposito horrore amaliuolagen¬
tilitatis suꝑ stitione r&raxit & monasterii
collecta seruorum dĩ congregatione cellã con¬
struxit: Similiter & iuxta fines saxonum. hes¬
sorum populum. paganicis adhucritib: ober¬

Expanded text:
er singulos enim a prochemio gradus virtutis documenta et laboris in Domino constantiam huius sancti viri perstrincximus, ut sequentia subtilius bonorum eius exempla conglobatim ad memoriam revocemus. Cumque ingentem Domino populum in Fresonis adquireret, multique ab eo spiritali doctrinę edocati ad agnitionem veritatis, inradiantibus verae lucis radiis, pervenerunt, tunc quippe, Domino patrocinante, alias Germaniae praedicandi causa partes adiit et supradictum locum, cui gemini praeerant germani, Dettic videlicet et Deorulf, Domino auxiliante, obtinuit, eosque a sacrilega idulorum censura, qua sub quodam christianitatis nomine male abusi sunt, evocavit ac plurimam populi turbam, rectae patefacta intellegentiae vię, errorum deposito horrore, a malivola gentilitatis superstitione retraxit et monasterii, collecta servorum Dei congregatione, cellam construxit. Similiter et iuxta fines Saxonum Hessorum populum paganicis adhuc ritibus ober
Abbreviated transcription (Latin):
uncmilites tenuerunt beatum laurentium.
dxerunt & tradiderunt eum parteni o tribu¬
no : Fademlora parthenius tribunus nuntiauit
auros reconditos diaconus sixti. incusto dia re
tin&ur Gauisus est decius. & fecit sibibeatũ
laurentium presentari: Quem ita ad gredi¬
tur decius cesardicens: Ubi sunt thesau¬
ri ecclesiȩ quos a pudte cognouimus esse re¬
uicario in custodia nomine hippolito. Et dã¬
incustodia multo tem pore gentilis quiplo
politus uero patienter expectabat uerba eo¬
rum: Tuncbeatus laurentius cathe ⁊ iz auꝰ
eum. Etaccepta aqua dixit ad eum. Omnia
in confessione lauantur. tuautẽ me ad nun¬
ciante respondecredo Et benedixit aquã
tentem lucille atilledix̃. credo : Et inihm¬
xpm̃ filium eius: Atilledixit credo: Quipas¬
sus est sub pontio pilato. Atille rẽs. credo. Ipse
qui mortuusẽ & sepultus . & post tertiam di¬

Expanded text:
milites tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora partenius tribunus nunciauauros reconditos, archidiaconus Sixti in custodia teius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reuicario in custodiam nomine ypolito;| in custodia multo tempore gentilis . quipolitus pacienter expec| tabat uerba eorum; Tunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| Tu autem me interrogante . responde . credo; Et benedixit aquam;| tentem lucille? At ille dixit;| Credo; Quim lucille? At ille dixit;| Credo; Qui passus est sub pontio pilato? At ille respondit;| Credo; Ipse qui mortuus est et sepultus . et post tercia di
Abbreviated transcription (Latin):
dese oraculũ maturo sui ictu conꝓbauit: Nã de eodem
loco in quo iacebat cũ subito uulnere ingentieẽt ꝑcus¬
sus alienis manib: ad lectũ usq: portatus ẽ : Atq in de
indomũ inqua ospitabatur reductusdiem clausit &¬
tremũ finis uirorũ illi d&rahentẽ fuit: que uidentes
quitunc audierant admirati sunt: Vnde hortus
& obsecro omnẽ hominẽ. qui hunc librũ legerit : utimi
trahentium linguas. sima uult consortiũ habere cũ
ambrosio in resurrectione uitae. quã cum d&ra¬
hentibus subire supplicium. quod nullus sapiens de
clinat: Tuam &iam precor beatitudinẽ pater
atprome humillimo & peccatore paulino cũ omni¬
b scĩs quitecum inuocant nomen dnĩ nostri ih ũxpĩ
inueritate orare digneris Ut quia in adipiscenda
gratia cũ tanto uiro ñ sũ dignus habere consortiũ
adeptus meorum ueniam peccatorũ sit mihi pre¬
mium fugisse supplicium.

Expanded text:
de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imiteclinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitudinem, pater Augustine, ut pro me humillimo peccatore Paulino cum omnibus sanctis qui tecum invocant nomen Domini nostri Jesu Christi in veritate, orare digneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi prmium fugisse supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
fratrẽsuum &d&ra hentẽ occulte. ꝑ sequebat᷑: & ali¬
bi. nolidiligere d&rahere. neeradiceris: Vt quicũ¬
q: forte huius modi captus ẽ consu &udine: cũ lege¬
rit qualit̃ in his quis cõ uiro d&ra here ausi sunt fuerit
Euindicatũ ipse &iam in alus emend&ur. Igiturdo¬
natus quidam natione afer: prbt tam̃ eccłȩ me
dio lanensis : Cum in conuiuio positus. in quo erant
non nulli militares uiri relegiosi. d&raher& me¬
moriȩ sacerdotis: Aspernantib: illis & deserentib
linguã nequã subito uulnere ꝑcus sus graui. De eodẽ
loco in quo iacebat. ali enis manib: sublatus in lectulũ
Cũ apud fortunatũ dia conẽ. fratrẽ uenerabilis uri aure¬
liiepĩ ad conuiuiũ conuenissẽ: una cũ uincentio colo¬
sitano ep̃o murano &iã ep̃o bolitano sed & aliis epĩs
&dia conib:. Tunc murano ep̃o d&rahenti sc̃o uiro. r&u¬
le exitũ p̃bri superius memorati: Quod ille dealio dictũ

Expanded text:
fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alifratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, alienis manibus sublatus, in lectulumcum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Murano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui eodem die tacto loculo. inquo scõrũ reliquiȩ
portabant̾ lum̃ recepit: Eoquodꝑuisũ noctis ui¬
diss& nauem ad ꝓpinquantẽ litori. inqua erat mul¬
titudo albatorum uiuorum: Quib descenden¬
tib: ad t̃rã cũ unũ d&urba dep̃car&ur. ut scir&
quiessent uiri: audierit ambrosium. eiusq: consor¬
tes: Quo audito nomine. cũ dep̃car&ur ut lumen
reciper& audir& abeo ꝑgemediolanium. & oc¬
curre fratrib: meis qui illo uenturi sunt. desig¬
nansdiem & recipies lum̃: Fratenĩ uir utipse ad¬
serebat. delitore dalmatino: nec seuenisse anteciui¬
tatem ad serebat. priusquã recto itinere. reliqui is
scõrum occurriss&. Nondum uidens. sed tactu locu¬
lo uidere coepiss& : Hisitaq: decursis non arbitror
graue uideri sipaululum promirsionis nr̃e m&as &¬
cesserimus : Vt dnĩ dictum quod ꝑ osscõrũ proph&arũ
locutus est impl&um eẽ doceamus : sed entẽ aduersus

Expanded text:
qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum quod per eos sanctorum prophetarum locutus est, completum esse doceamus: Sedentem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
in uisu noctis appuit. : Ad quẽ cumꝓ uoluer&ur ad
pedes scĩ uiri mascizel ꝑcutiens in t̾rã senir baculo.
quore gebatur tertio. Hacenim illi specie apparu¬
erat: ait. hic hic hic signans locũ deditq intellectũ
uiro: quẽ uisitatione dignũ fuerat arbitratus: ut ag¬
noscer& seipso loco. inquo scm̃ dnĩ uiderat sacerdotẽ
dietertia uictoriam ad epturum: Atq: ita securus
bellum inchoauit & consũ mauit : Nos tam̃ eamedio la¬
nio positi ipso masci zele referente cognouimus:
Nam & in hacꝓuincia. inqua ñc positi scribimꝰ plurims
hoc ipsum r&ulit sacerdotibus. Quib &iam rese¬
rentib: securius nob̵ ante cognita huiclibro arbi¬
tratisumus adiungere: Si sinni&iam & alexandri
martrrum qui nrĩs temporib: hocẽ post obitũ scĩ
ambro sii in anauniȩ partib ꝑsequentib gentili¬
bus uiris martrres coronas adepti sunt: Cũ reliqui¬
asmediolani sũma cũ deuotione susceperimus:
Adueniente quodam ceco & referente didicimus:

Expanded text:
in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis cognita huic libro atrati sumus. 52. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tiente acdonante pontificatu prȩsidens romane
ecdesiȩ sedisq apostolicę legatus. Quat tuor
primitus principaliũ synadorũ numerosa canonũ
constituta. primũ missus a scõ & uenerabili sedis a¬
postolice pontifici gregorio iuniore aprimose
cundo iuniore cũ primotertio uiro hono rabili
Obsalutarem doctrinȩ cȩlestir augm̃tũ. ad monu¬
it conseruari: Etauẽ ad modũ innicena constan¬
tino agusto orbis monarchiam gubernante arri¬
anȩ euersa ẽ ꝑ fidia blasphemiȩ : Et cl patrum¬
theo dosio senio reconstantinopolim. imperan¬
te congraegatio quendã macedonium spm̃ scm̃
dm̃es se refutantẽ condẽpnauit: Atq: ducento¬
rũ episcoporũ unitas. subiuniore theodosio a¬
pud ephesinã urbem aduentata. nestoriũ ge¬
minas inxp̃o ꝑsonas profitentẽ. acatholica
iusto anathemate segregauit ecclesia : Nec ñ

Expanded text:
tienti ac donante, pontificatu praesidens, Romanae tienti ac donante, pontificatu praesidens, Romanae ecclesiae sedisque apostolicae legatus quattuor primitus principalium synodorum numerosa canonum constituta – primum missus a sancto et venerabili sedis apostolicae pontifici Gregorio iuniore, a primo secundo iuniore, cum primo tertio, viro honorabili – ob salutarem doctrinae caelestis augmentum admonuit conservari; et quemadmodum in Nicena, Constantino augusto orbis monarchiam gubernante, Arrianae eversa est perfidia blasphemiae et CL patrumTheodosio seniore Constantinopolim imperante, congregatio quendam Macedonium Spiritum sanctum Deum esse refutantem condemnavit atque ducentorum episcoporum unitas, sub iuniore Theodosio apud Effesinam urbem adventata, Nestorium geminas in Christo personas profitentem a catholica iusto anathemate segregavit ęcclesia necn
Abbreviated transcription (Latin):
multum liberarent: qua proprio implicata
arbitrio. & her&icorũ decepta suggestione ius
&ernȩ hereditatis amiserat: Ad eo enim spiri¬
talis in populo doctrinȩ lucẽ her&icorũ suffo¬
cauerat secta: ut tenebrosa her&icȩ decepͥtionis
caligo. magnã siquidem plebis obtexerat partẽ:
Ex quib: quidem ael debercht. & cdemens: auia
ueritatis populũ profana pecuniarũ cupidita¬
te seducti. iugiauerterunt studio: Sed ascõbo¬
nifatio archi ep̃o consentientib: carlomanno &
pippino gloriosis ducib: ab ecdesiȩ unitate expul¬
si. iuxta a postolũ traditi sunt satane in interitum
carnis. ut spiritus saluus fiat indiemdnĩ:¬
onuenientib: in unũ epis copis acprbris diaco¬
nib: atq: dericis. omniq gradu ecclesiastico
quos inclite recordationir carlo mannus dux sub
regni sui imperio ad sciscere fecit quater sino¬
dale factũ ẽ concilium: In quo boni facius archi¬
ep̃s mogontiȩ ciuitat is ipso karlomanno consen¬

Expanded text:
multum liberarent, qua, proprio inplicata multum liberarent, qua, proprio inplicata arbitrio et hereticorum decepta suggestione, ius aeternae hereditatis amiserat. Adeo enim spiritalis in populo doctrinae lucem hereticorum suffocaverat secta, ut tenebrosa hereticae deceptionis caligo magnam siquidem plebis obtexerat partem. Ex quibus quidem Aeldebercht et Clemens a via veritatis populum profana pecuniarum cupiditate seducti iugi averterunt studio; sed a sancto Bonifatio archiepiscopo, consentientibus Carlomanno et Pippino gloriosis ducibus, ab ęcclesiae unitate expulsi, iuxta apostolum traditi sunt satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat in die Donvenientibus in unum episcopis ac presbiteris, diaconibus atque clericis omnique gradu ęcclesiastico, quos inclitae recordationis Carlomannus dux sub regni sui imperio adsciscere fecit, quater synodale factum est concilium. In quo Bonifatius archiepiscopus, Magontiae civitati, ipso Carlomanno consen
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ sunt iura in baguariir recuperata. iã ad
ꝓprias remeando rediit ecclesiar. populiq sibi
cõmissi curã gerens. caulasq gregum circũ spici¬
ens & ex cubias plebis prouidens. oues ane fan¬
dis luporũ morsib: eripuit : Cũq: Karliducis
gloriosi temporale finitũ eẽtregnũ. & filiorũ eius
Karlo manni & pippini roboratũ : imperium. Tunc
quippedño dõ opitulante. acsuggerente scõboni fa¬
tio archi epo. relegionis xp̃iane confirmatũ ẽ ter¬
tam̃tũ : Et orthodoxorum patrũ. synadalia sunt
infrancis correcta instituta: cunctaq: canonum
auctoritate em̃data atq expiata. Et tã laicoꝵ
in iusta concubinarũ copula. partimexor tante
scõ uiro separataẽ: quã &iam clericorũ nefanda
cumux orib: coniunctio. se iuncta ac segregata:
Tantisq: insupradictis ducib diuinȩ caritatis. per
doctrinã scĩbonifacii feruor exarsit. Utplebem
quidem a ꝑuersa inolite consuetudinir censura

Expanded text:
nonum sunt iura in Baguariis recuperata, iam ad nonum sunt iura in Baguariis recuperata, iam ad proprias remeando rediit ęcclesias, populique sibi commisi curam gerens caulasque gregium circumspiciens et excubias plebis providens, oves a nefandis luporum mursibus eripuit. Cumque Carli ducis gloriosi temporale finitum esset regnum, et filiorum eius Carlomanni et Pippini roboratum est imperium, tunc quippe, domino Deo opitulante ac suggerente sancto Bonifatio archiepiscopo, relegionis christianae confirmatum est testamentum, et orthodoxorum patrum synodalia sunt in Francis correcta instituta cunctaque canonum auctoritate emendata atque expiata. Et tam laicorum iniusta concubinarum copula partim, exhortante sancto viro, separata est, quam etiam clericorum nefanda cum uxoribus coniunctio seiuncta ac segregata. Tantusque in supradictis ducibus divinae caritatis per doctrinam sancti Bonifati fervor exarsit, ut plebem quidem a perversa inolitae consuetudinis censura
Abbreviated transcription (Latin):
tus gradu pr&ulerunt salu &iã pres. biteratus
seofficio deputabant: alii hȩc atq alia innumera¬
bilia fingentes magna exparte populũ seduxerunt:
Sed quia sc̃s uiriã dõ ab infantia deditus. in iuriã dñĩ
sui ñ ferens. supradictũ ducem cunctũq uulgum.
ab iniusta her&icȩ falsitatir secta & fornicaria sa¬
cerdotum deceptione cohercuit: Et ꝓuinciã bagu¬
ariorum odilone duce consentiente. in quattu¬
or diuisit parrochias. quat tuorq his prȩsidere
fecit episcopos: quo sordinatione scilio& facta.
in episcopatus gradum sub leuauit: Quorum
primus nomine iohanner. ecclesie in opido qui
dicitur salt burg. episcopatus cathedrã suscepit
Secundus eremberht. quifrigisi gensi ecłe. su¬
ꝑspeculatoris tenuit principatũ: Tertius
gaibald qui eccłȩciuitatir regine. pasto rale
excubitoris subiit magis terium: Cũq: om̃a con¬
firmato xpianitatis ordine rite agerentur: & ca¬

Expanded text:
tus gradu praetulerunt; alii etiam presbiteratus tus gradu praetulerunt; alii etiam presbiteratus se officio deputabant; alii haec atque alia innumerabilia fingentes, magna ex parte populum seduxerunt. Sed quia sanctus vir iam Deo ab infantia deditus, iniuriam Domini sui non ferens, supradictum ducem cunctumque vulgum ab iniusta hereticae falsitatis secta et fornicaria sacerdotum deceptione cohercuit et provinciam Baguariorum, Odilone duce consentiente, in IIII divisit parrochias quattuorque hiis praesedere fecit episcopos, quos, ordinatione scilicet facta, in episcopatus gradum sublevavit. Quorum primus nomine Iohannis ęcclesiae in oppido qui dicitur Salzburch episcopatus cathedram suscepit; secundus Erembercht, qui Frigisingensi ęcclesiae superspeculatoris tenuit principatum; tertius Gaibald, qui ęcelesie civitatis Beginae pastorale excubitoris subiit magisterium. Cumque omnia, confirmato christianitatis ordine, rite agerentur, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
quã &iamaduenis ueneratione habebatur : ut
multi ad salutarem eius doctrinã conflue¬
rent: Franchorũ enim & baguariorũ nec ñ
exbrit tania aduenientium saxonũ. alarũ¬
q: prouintiarũ ingens sedulo eius ad monitio¬
ne adherebat multitudo: Cũq: ñm in nim
annispatium in hismoraretur regionib &
scõrũ pera grando atq: orando circuis s&l re¬
liquias. Tunc quippe resalutato uencrando
uiro ac sedis a posto lice ponti fici. cũmunerib &
reliquiis scõrũ honorifice ditatus remeauit :
moenia. & apudhonorandũ lango bardorum
liut brandum regem. iam senio fessis mẽ brisre¬
qui escebat: Etrecedens. ñ solum inuitatur¬
ba guariorũ abodilone duce. sed & spontane¬
us uisitauit in colas. mansitq apud eos dieb
multis prȩdicans & euangeli tans uerbum di
Uereq fidei acreligionis sacram̃ta reno uauit.
& destructores ecdesiarũ populiq ꝑuersores
abiebat: Quarũ alii pridem falso seepiscopa¬

Expanded text:
quam etiam advenis veneratione habebatur, ut quam etiam advenis veneratione habebatur, ut multi ad salutarem ejus doctrinam confluerent. Francorum enim et Bajoariorum, necnon ex Britannia advenientium Saxonum, aliarumque provinciarum, ingens sedulo ejus admonitioni adhaerebat multitudo. 28. Cumque non minimum anni spatium in his moraretur regionibus, et sanctorum peragrando atque orando circuisset reliquias; tunc quippe resalutato venerando viro ac sedis apostolicae pontifice, cum muneribus et reliquiis sanctorum honorifice ditatus remeavit; ressus moenia, apud honorandum Longobardorum Liodbrandum regem jam senio fessis membris requiBaguariorum ab Odilone duce, sed et spontaneus visitavit incolas mansitque apud eos diebus multis, praedicans et euangelizans verbum Dei, veraeque fidei ac relegionis sacramenta renovabit et destructores ęcclęsiarum populique perversores abigebat. Quorum alii pridem falso se episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
toli cupiditatem habens ueniendi ad fratr.¬
gitur huius uiri aliquantis ꝑmeritorũ docum̃¬
ta excerpsimus. ut quanta serelegionis regimi
ne ꝑcunctos &atissue gradur in desinenter rexe
riti. udelic& pro feramur sermone : Qm̃ quidẽ
diutinur scõrũ ususest ut cotidie aliorũ ꝑ ex¬
empla ad meliora seprouehant & decrescente
dierum calculo. crescat in eis &iã intimi uir¬
tus amorir : Cũq: ecclesiarũ esset ñ minima in
hassis & inthyringis multitudo exstructa &
singulis singuli prouiderentur cus todes:
Tũ&ia tertio propt̃ familiarem scĩ aposto lici
pontificis totiusq: dericatus cõmunio neme
discipulorũ comitate co&u. romam uenit:
Vta posto liciuidelic& patrissa lubri fruere¬
tur conloquio & scõrũ seiã &ate ꝓuectus o¬
rationib: cõm̃dat Astubi pꝰinmensã iti ne¬
ris uastitatẽ domino apostolico gregorio
iuniore secundo prȩsentabatur benigne sus¬
ceptus abeo: Tantaq: acunc̃tistã romanis

Expanded text:
toli cupiditatem habens veniendi ad fratrtoli cupiditatem habens veniendi ad fratrgitur hujus viri aliquantisper meritorum documentis excerptis, quanto se religionis regimine per cunctos aetatis suae gradus indesinenter rexerit, brevi videlicet proferamus sermone. Quoniam quidem diutinus sanctorum usus est ut quotidie aliorum per exempla ad meliora se provehant, et decrescente dierum calculo, crescat in eis etiam intimi virtus amoris. Cumque ecclesiarum esset minima in Hessis et Thuringia multitudo exstructa, et singulis singuli providerentur custodes, tum etiam tertio propter familiarem sancti apostolici pontificis totiusque clericatus communionem, discipulorum comitante coetu Romam venit, ut apostolici videlicet Patris salubri frueretur colloquio, et sanctorum se jam aetate provectus orationibus commendaret. At ubi post immensam itineris vastitatem domno apostolico Gregorio Juniori Secundo praesentaretur, benigne susceptus est ab eo, tantaque a cunctis tam Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
bricauit. Unã quippe infriderlare. quã in ho¬
nore scĩ p&ri principis aposto lorũ consecrauit
& alterã in amanaburg. hanc&iã in honore
scĩmichahelisarchangelidedicauit: Duo quo¬
q: monasteriola duob: iniunxit ecclesiir hisq
ñminimã seruientiũ dõ multitudinẽ subro¬
gauit. it autusq: hodie gloria & benedictio
& gratiarũ actio dnõ dõ deuote confertur:
Hisq: omnib: rite confectis. baguariorũ tem pori¬
b: hugo berti ducis adut terras. prȩdicati onis¬
q: studium apud eos diligentissime exercuit.
& multas considerando circuitecdesiar: Tan¬
toq: diuine fortitudinis zelo armatusest.
utquendã quidem scismaticũ her&ica pra¬
uitate deceptũ nomine ereHuul fũ. Iuxta
hanonũ decr&a dãnauit atq abiecit & popu¬
lũ aꝑ uersi sectȩeius idolatria correx̃ Et ad
fratres subsuȩ dio ceseos gubernationir con¬
scitutos. rursus migrauit: iuxta illud apos¬

Expanded text:
bricavit: unam quippe in Frideslare, quam in hobricavit: unam quippe in Frideslare, quam in honore sancti Petri principis apostolorum consecravit, et alteram in Hamanaburch; hanc etiam in honore sancti Michaelis archangeli dedicavit. Duo quoque monasteriola duobus iniunxit ęcclęsiis hiisque non minimam servientium Deo multitudinem subrogavit, ita ut usque hodie gloria et benedictio et gratiarum actio domino Deo devote confertur. Hisque omnibus rite confectis, Baguarioram temporibus Hugoberti ducis adiit terras praedicationisque studium apud eos diligentissime exercuit et multas considerando circuit ęcclęsias. Tantoque divinae fortitudinis zelo armatus est, ut quendam quidem scismaticum heretica pravitate deceptum nomine Eremvulfum iuxta canonum decreta damnavit atque abiecit et populum a perversa sectae eius idolatria correxit. Et ad fratres sub suae dioceseon gubernationis constitutos rursus migravit, iuxta illud apos
Abbreviated transcription (Latin):
foedera. quami sericorditer ab ante cessoresuo.
sc̃obonifatio eiq familie conlata sunt. mani¬
festauerunt: Sed & deuotã eiꝰ infuturũ humi¬
litatis a postolice sedi subiectionẽ. narrauerꝰ¬
Etut familiaritati ac cõmunioni scĩ pontificis.
atq: totius sedis a postolice ex hoc deuote sub¬
iectus cõmunicar&. quẽ ad modũ edoctierant
prȩcarentur: Statim ergo scssedis a postolicȩ
papa pacificũ profert responsũ . & suã sedis¬
q: a postolicȩ famili aritatis & amicitiȩ com¬
munionẽ. tã sc̃oboni facio. quã &iã sibi sub¬
iectis condonauit: Sũptoq: archiepis copatus
pallio. cũ munerib diuersisq: scõrũ reliqui¬
is legato shonorificeremisit ad patriã: Ad
uenientib: ergonuntiis. acspontanea uiri
apostolici referentib responsa. iã gratula¬
bundus apostolicae sedirnimium confortatur
deuotionis suffragio : opeq: diuinȩ misericor¬
diae inspiratus duasuidelic& ecclesi as dño fa¬

Expanded text:
foedera, quae misericorditer ab antecessore suo foedera, quae misericorditer ab antecessore suo sancto Bonifatio eiusque familiae conlata sunt, manifestaverunt; sed et devotam eius in futurum humilitatis apostolico sedi subiectionem narraveret ut familiaritati ac communioni sancti pontificis atque totius sedis apostolicae ex hoc devote subjectus communicaret, quemadmodum edocti erant, precabantur. Statim ergo sanctus sedis apostolicae papa pacificum profert responsum, et suam sedisque apostolicae familiaritatem et amicitiae communionem tam sancto Bonifacio quam etiam sibi subjectis condonavit; sumptoque archiepiscopatus pallio, cum muneribus diversisque sanctorum reliquiis legatos honorifice remisit ad patriam. 26. Advenientibus ergo nuntiis, ac spontanea viri apostolici referentibbundus, apostolicae sedis nimium confortatus devotionis suffragio opeque divinae misericordiae inspiratus, duas videlicet ęcclesias Domino fa