comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s hãc confessionẽ negligenter
uiuendo. euacuant. Manifestũ
autem de se inditium spei suꝑne
exibet: qui bonis oꝑam dare actibꝰ
studet. Certus quia non aliter
adsimilitunem di quis infuturo
ꝑueniet: nisi di scĩtatem inp̃senti
se scificando idẽ. ab negando. im¬
pietatem et scłaria desideria so¬
brie aut̃. et uste:et pie uiuendo
imitet᷑. Sic autem diuine scĩtatis
munditiã ꝓnr̃a capacitate men¬
sure iubemur imitani: sicut di
p̃cipimuR Neq autẽ pelagia¬
num dogina iuuare credendũ
ẽ quod dicit᷑ de homine. scĩficat
se. quasi aliquis ipse se sine di¬
uino auxilio scĩficare ꝑliberũ
tum pot̾ ipsũ intendendo: et eiꝰ
ꝑomnia grãm flagitando qui
ait. Sine me nichil potestis fa¬
cere: Eiq dicendo. ad uitor m̃s
esto: ne derelinquas me.Omnis
qui facit peccatum: et iniquita¬
tem facit. Nemo dicat aliud ẽ
peccatum aliud iniquitas. Nemo
dicat ego peccator sum. s iniquus

Expanded text:
sed hanc confessionem negligenter sed hanc confessionem negligenter vivendo evacuant. Manifestum autem de se indicium supernae spei exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia noad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti se sanctificando, id est, abnegando impietatem et saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imitetur. Sic autem divinae sanctitatis munditiam pro nostrae capacitatis mensura jubemur imitari, sicut divpraecipimur. Neque autem Pelagianum dogma juvare credendum est, quod dicitur de homine Sanctificat se, quasi aliquis sine divino auxilio per liberum tum potest ipse nitendo, et ejus per omnia gratiam flagitando, qui ait: Sine me nihil potestis facere ; eique dicendo: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicat: aliud est peccatum, aliud iniquitas. Nemo dicat: Ego peccator sum, sed iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
innatura. qua insemet ipso etiã
cum uideret᷑ latuit. S: sicut ẽ
quod ab eo moy si putabat᷑ cũ eidiceret᷑.
ostende mͥ temet ipsum. ab eoqͥ cũ illo
facie ad faciem loquebat᷑: ñ qd̃ d̃ĩpleni¬
tudinẽ qͥs qũã non solũocłis corporis.
suł ipsa mente aliquando cõp̃hendit.
Aliud est enim uidere. altud to
dm uidendo cõphendere:
Quandoquidem id uidet᷑. quod
p̃sens ut cumq sentit᷑. Totum aũt̃
cop̃hendit᷑ udaendo. qͦd ita iudet᷑
ut nichil eius lateat uidentem:
aut cuuis finis circuinspici possit.
sieut te nichil latet p̃sentis uolũ¬
tatis tuȩ: circum spicere autem
potes. fines a nuli dui. Exempli
grã duo posui. quorum alterum
admentis obtutum. alterum ad
corporales ocłos ꝑtinet. yisus enĩ
adutrumq referendus ẽ: idẽ et ad
ocłos et admentem. Et omnis qui
habet spem hanc mneo: scĩficat se
sieut et ille sc̃s ẽ. Multi se dicunt
spem habere uitȩ celestis inxp̃o:

Expanded text:
in natura, qua in semet ipso, etiam in natura, qua in semet ipso, etiam cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet ipsum ab eo, qui cum illo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uiaut cujus fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis voluntatis tuae. Circumspicere autem potes fines annuli tui. Exempli gratia, duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet. Visus enim ad utrumque referendus est, id est, et ad oculos et ad mentem. Et omnis qui habet spem hanc in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est . Multi se dicunt spem habere vitae coelestis in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
sen dicit. Ego sum quisum. et di¬
ces filiis isrł. Qui ẽ qui misit me
ad uos. Ui debimus gͦ eum sicut
ẽ: quando hunc inpsa deitatis
sue substantia contemplabim̃.
qͦd in hac uita: nulli ꝓrsus elec¬
torum concedit᷑: Cum etiã ipse
legis lator dm quem inangłica.
specie contemplan solebat. Obse¬
crans dicensq Domine ostende
michi temet ipsum ut uideam te.
ab eodem dũo audierit. Nemo
uidebit faciem meam: et uiuet.
sui tamen ꝓmerito magne scĩta¬
tis. ais. Ostendam omẽ bonum tibi.
hinc et paulus ait. Nunc uidemꝰ
ꝑspeculum in enigmate. tunc aũt
facie ad faciem. ynde qͦd respon¬
sum ẽ moysi: uerum ẽ quod ne¬
mo pot̾ faciem di uidere: et uiue¬
re.Idẽ nemo pot̾ eum in hac uita
uiuens uidere sicuti ẽ. Nam mul¬
ti uiderunt. s quod uoluntas¬
dei elegit: ñ quod natura forma¬
uit. Et illud quod ioħs ait. Qm̃¬
uidebimus eum sicuti ẽ. ñ sicut
homines eum uiderunt quando
uoluit inspecie qua uoluit. nõ

Expanded text:
sen dicit: Ego sum qui sum ; et: Disen dicit: Ego sum qui sum ; et: Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Videbimus ergo eumest, quando hunc in ipsa deitatis suae substantia contemplabimur. Quod in hac vita nulli prorsus electorum conceditur, cum etiam ipse legislator Dominum quem in angelica specie contemplari solebat, obsecrans, dicensque: « Domine, ostende mihi temetipsum , ut videam te, » ab eodem Domino audierit: « Nemo videbit faciem meam et vivet . » Cui tamen pro merito magnae sanctitatis, ait: « Ostendam omne bonum tibi; » hinc et Paulus ait: « Nunc videmus per speculum, et in aenigmate: tunc autem alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uiderunt, quando uoluit, in specie, qua uoluit, non
Abbreviated transcription (Latin):
conputati sunt inter filios der:
et inder scõs sors illorum ẽ. Caris¬
simi. nunc filii dei sumus: et ñdũ
apparuit quid erimus. Et paulꝰ
ait. Mortui enim estis: et uita urã
ueteris uitȩ: que erat inpeccatis:
et uitam habenͣtis nouam in xp̃o
ꝑfidem. cuius altitudo nec dũ
iusibilit̾ nob̃ apparuit. Scimꝰ
qͣ̃m cum apparuerit: similes ei
erimus. Et hoc quoq paulus
aliis explicat u̾bis. Cum xp̃s in¬
quiens apparuerit uita ur̃ã. tũc
et uos apparebitis cum illo in
gła. Similes inquit ei erimus:
quia cum immutabił et eterna
diuinitatis contemplatione
ꝑfruemuR: nos quoq inmorta¬
les erimus. Et similes quidẽ erimꝰ.
de inmortalitate corꝑis dictum
uideri. Et in hoc quippe similes
erimus do. s tantuminodo filio
qui solus intrinitate corpus
accepit. in quo mortuus resure¬
xit: atq id ad suꝑna ꝓuexit.
Qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ. Esse
di ẽ eternum hunc atq in cõmu¬
tabilẽ ꝑmanere. Unde admor¬

Expanded text:
filios Dei, et inter sanctos sors illorum est ? Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Et Paulus ait: Mortui enim estis, et vita vestrveteris vitae quae erat in peccatis, et vitam habens novam in Christo per fidem, cujus altitudo necdum visibiliter nobis apparuit. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Et hoc quoque Paulus aliis explicat verbis: Cum Christus inquiens apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Similes inquit ei erimus, quia cum immutabiles et aeternae divinitatis contemplatione perfruemur, nos quoque immortales erimus. Et similes quidem erimus,de immortalitate corporis dictum videri. Et in hoc quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, qui solus in Trinitate corpus suscepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna provexit. Quoniam videbimus eum sicuti est. Esse Dei est aeternum hunc atque incommutabilem permanere. Unde ad Moy
Abbreviated transcription (Latin):
um. Dilectio gͦ sola: discernit in¬
ter filios dei. et filios diaboli
Qui habent caritatem. nati sũt
solum  habeas: nichil tibi ꝓdẽ.
alia si non habeas: hoc habe et
implesti legem. Qui enim diligit
alterum: legem impleuit. Et ple¬
nitudo legis ẽ caritas. Qm̃ hec
ẽ annuntiatio quã audistis ab

Expanded text:
. Dilectio ergo sola discernit in. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Qui habent charitatem, nati sunt solum si non habeas, nihil tibi prodest. Alia si non habeas, hoc habe, et implesti legem. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Et plenitudo legis est charitas. Quoniam haec est ann
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio peccans: de archangelo
in diabolum ẽ uersus. In hoc
apparuit filius di ut dissoluas
opera diaboli. Om̃s peccatores
ex diabolo nati sunt inquãtũ
peccatores. adam ado factus ẽ
s quando consensit diabolo.
exdiabolo natus ẽ: et tales om̃s
genuit qualis erat. Natiuitas
illa deiecit ad mortem. Natuii¬
tas scda. idẽ. baptismi: erexit ad
uitam. Natiuitas illa. trait secũ
peccatum. Natiuitas scd̃a liberae
ut solueret peccata hominum.
De qua solutione: recte subdit᷑
Omnis quinatus ẽ ex do. pecca¬
in eo manet. et non potest pec¬
hȩc de omni peccato dicit. Si au¬
dixtrimus quia peccatum nõ
habemus. nos ipsos seducimꝰ
s de uiolatione caritatis quã
qui semen di. idẽ u̾bum di quo
renatus ẽ in se habet: cõmictere
non pot̾:hoc enim sequendo ma¬
nifestat dicens. In hoc manife¬
sti sunt filii di et filii diaboli
Omnis qui non ẽ uistris. non ẽ
ex cdo: et qui non diligit fr̃em su

Expanded text:
ab initio peccans, de archangelo ab initio peccans, de archangelo in diabolum est versus. In hoc apparuit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli. Omnes peccatores ex diabolo nati sunt in quantum peccatores. Adam a Deo factus est; sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est, et tales omnes genuit qualis erat. Nativitas illa dejecit ad mortem; nativitas secunda, id est, baptismi, erexit ad vitam. Nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas secunda liberat ut solveret peccata hominum; de qua solutione recte subditur: Omnis qui natus est ex Deo peccain eo manet; et non potest pecnon de omni peccato dicit, speccatum non habemus, nos ipsos seducimus , sed de violatione charitatis, quam qui semen Dei, id est, verbum Dei, quo renatus est, in se habet, committere non potest. Hoc enim sequendo manifestat, dicens: In hoc manifesti sunt filii Dei et filii diaOmnis qui non est justus, non est de Deo; et qui non diligit fratrem su
Abbreviated transcription (Latin):
ũbouitȩ: qͥa cũ u̾itatẽ rescitate carniꝰ
eiꝰ amortuĩ etiã manibꝰ ꝯtͤctãdo ꝓbarẽt t¬
uerunt. Unde et thomas qui spe¬
cialius eum palpare iussus ẽ.
mox ubi palpauit carnem. dm̃
confessus ẽ dicens. dominus m̃s.
et d̾s meus. Et uita manifestata
dicit uitã quȩ in euuangłio loꝗ¬
tur. Ego sum resurrecꝰtio: et uita.
Quȩ manifestata ẽ. diuinis incar¬
ne declarata miraculis Uiderũtq
discpłi p̃sentes. quod posteris
indubia ueritate testarentur.
quando signa faciens. sicut
idem ioħs scribit. manifestauit
datur cũ suis sequacibꝰ appelles
hereticus: qui eamdẽ uitam idẽ.
dominum saluatorem ñ dm̃ in
ueritate. s hominem infanta¬
sia mundo apparuisse conten¬
dit. Et annuntiamus uob̃ uitã
trem indiuinitate ȩterna: appa¬
nut extempore inmundo. inhu¬
manitate. Quod uidimus et au¬
diuimus & annuntiamus uob̾:¬

Expanded text:
nis ejus a mortuis etiam manibus contrectando probarent, cverunt. Unde et Thomas, qui specialius eum palpare jussus est, mox ubi palpavit carnem, Deum confessus est, dicens, Dominus meus et Deus meus . Et vita manifestata dicit quae in Evangelio loquitur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifestavit datur cum suis sequacibus Apelles haereticus, qui eamdem vitam, id est, Dominum Salvatorem, non Deum in veritate, sed hominem in phantasia mundo apparuisse contendit. Et annuntiamus vobis vitam trem in divinitate aeterna, apparuit ex tempore mundo in humanitate. Quod vidimus et audivimus, annuntiamus vobi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd paulus inepłis suis dicit. Cũ
aut̃ uenisset cȩphas antiochiã.
infaciem ei restiti: quia rep̃hensi¬
bilis erat. Rep̃hendit gͥ paulus
inepłis suis petrum.& tamem ipse
petrus easdẽ epłas relegens laude
dignas iudicat. quia nimirũ hoc
ipsum quod se millis merito rep̃¬
hensum inuenit. ñ quasi inuriã
asꝑnant s gratulant̾ quasi offici¬
um deuotionionis accepit. Tales
eẽ adinuicem ñ quilibet mortal¬
um. s illi soli norunt qui didicerũt
adomino mites eẽ & humiles cor¬
de. qui sciunt honore inuicẽ p̃ue¬
nire. Inquibꝰ sunt quedã difficili¬

Expanded text:
quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Reprehendit ergo Paulus in Epistolis suis Petrum, et tamen ipse Petrus, easdem epistolas relegens, laude eas dignas judicat. Quia nimirum hoc ipsum quod se in illis merito reprehensum invenit, non quasi injuriam aspernanter, sed gratulanter quasi officium devotionis accepit. Tales esse ad invicem non quilibet mortalium, sed illi soli norunt, qui didicerunt a Domino mites esse et humiles corde, qui sciunt honore invicem praevenire. In quibus sunt quaedam difficili
Abbreviated transcription (Latin):
norum conuigũ dicit᷑ Erãt aut̃
iusti ambo ante dm̃. bene ande
dm̃. quia humana sepe iuditia
fallunt. Et domini nr̃i longani¬
mitatem salutem arbitramini.
Nolite putare quod tardet ꝓmis¬
sionem dominus. s intelligite
quod ideo longanimit᷑ expectat:
ut plures saluent᷑. Sicut et hm̃s.¬
frat̾ nr̃ paulus scđm datã sibi
sapientiam scripsit uob̾. Paulũ.
illis scripsisse cõmemorat: quia
quidem paulus ad quasdã spe
unã catholicã faciunt. scripsisse
ꝓbat᷑ eccłis. Et notandũ quod hic
petrus pauli sapientiã laudat.
ipse autẽ paulus dicit. Ego enim
sce suȩ infidelitatis memor humi¬
liat. et aliorum apłoꝵ innocentiã
p̃fert: Ecce pͥmus apłorũ quasi
oblitus sui pͥoratus. et daterũ sibi
clauiũ regni. datã pauli sapientiã
mirat᷑. Quia nimirum moris ẽ
electorũ. ut aliorum magis quã
suas mirent᷑ uirdutes:. ꝑ quas se
ad ꝑfectum excitent. Itẽ Inotandũ:

Expanded text:
norum conjugum dicitur: Erant autem norum conjugum dicitur: Erant autem justi ambo ante Deum . Bene ante Deum, quia humana saepe judicia fallunt. Et Domini nostri longanimitatem salutem arbitramini. Nolite putare quod tardet promissionem Dominus, sed intelligite quod ideo longanimiter exspectat, ut plures salventur. Sicut et ter Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis. Paulum illis scripsisse commemorat, quia etsi Paulus ad quasdam specunam catholicam faciunt, scripsisse probatur Ecclesiis. Et notandum quod hic Petrus Pauli sapientiam laudat, ipse autem Paulus de se dicit: Ego enim scae suae infidelitatis memor humiliat, et aliorum apostolorum innocentiam praefert. Ecce primus apostolorum, quasi oblitus sui prioratus, et datarum sibi clavium regni, datam Paulo sapientiam miratur. Quia nimirum moris est electorum ut aliorum magis quam suas mirentur virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Supra solem mansiones: in
quibꝰ iusti debita iustitie suę
p̃mia ꝑcipiant. Potest hoc quod
ait inquibꝰ iustitia habitat. etiã
iuxta illud psalmiste intelligi
hec porta domini. iusti intrabũi
ꝑ eam. Et in apocalipsi deciuita¬
te suꝑna ioħs. Noͣn intrabit in
eam inquit aliquid coinquina¬
tum. & faciens abominationẽ.
et mendatium: nͥ quiscripti sũt
in libro uite agni. ꝓpt̾ qͦd limĩ¬
hec expectantes: satis agite umn¬
de quibꝰ dñs ait. beati serui illi. qͦs
cum uenerit dominus. inuenerit
uigilantes. yigilat nãq quise
asordibꝰ uitiorum immunem
custodit. Qui quantũ in se ẽ cũ
omnibꝰ hominibꝰ pacẽ habet:
quiinse ipso. pace felicissima
utens om̃s carnis illecebras sp̃s
regimini subdit. Et bene cum
diceret satis agite inmaculati
et iniuolati inueniri. ad didit
ei. idẽ dño. Quod ille solũ ꝑfec¬
te mundus ẽ. qui diuino uditi¬
o mundus ẽ. ynde in laude bo¬

Expanded text:
cit , supra solem mansiones in cit , supra solem mansiones in quibus justi debita justitiae suae praemia percipiant. Potest hoc quod ait: In quibus justitia habitat, etiam juxta illud Psalmistae intelligi: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Et in Apocalypsi, de civitate superna Joannes: Nec intrabit in eam, inquit, aliquid coinquinatum et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitae Agni . Propter ctantes, satagite imde quibus Dominus ait: Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes . Vigilat namque qui se a sordibus vitiorum immunem custodit, qui, quantum in se est, cum omnibus hominibus pacem habet, qui, in seipso pace felicissima utens, omnes carnis illecebras spiritus regimini subdit. Et bene cum diceret: Satagite immaculati et inviolati inveniri, addidit ei, id est, Domino, quia ille solum perfecte mundus est, qui divino judicio mundus est. Unde in laude bo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ lucebit tibi amplius. Et ꝓmis¬
sa inquit ipsius expectamus: in
quibꝰ iustitia habitat. Iustitia
habitat infuturo scło: qul tunc
cuiq fidelium ꝓ modo suicer¬
taminis reddetur corona iusti¬
tie. quod in hac uita nequaquã
fieri potest. Iuxta illud salomo¬
nis. Uidi subsole in loco uditii
impietatem: et in loco uistitie
iniquitatem. Et dixi in corde
meo. iustum et impium uidi¬
cabit d̃s. et tempꝰ omni rertune
erit. Et iterũ. Uidi inquit calimi¬
as quȩ sub sole gerunt. et laen¬
mas innocentium. et consola¬
torem neminem: nec posse resi¬
stere eorum uiolentie cunctor
auxilio destitutos. et laudaui
magis mortuos quã uiuentes
Ido nãꝙ magis iortuos innocentesqͣ
uiuentes laudauit: qͥa illi adhric in
c̃tamine positi. isti aũ ꝑpetuȩ b̾itudini
st̃ m̃cede donati. Ido sub sole calũmnas
se uidisse querebat᷑: q supra solem
nouerat iudicem eẽ iustũ qui
in altis habitat. et humilia respi¬

Expanded text:
non lucebit tibi amplius . Et promisnon lucebit tibi amplius . Et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat. Justitia habitat in futuro saeculo, quia tunc cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur corona justitiae, quod in hac vita nequaquam fieri potest, juxta illud Salomonis: Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: Justum et impium judicabit Deus, et tempus omni rei tunc erit . Et iterum: Vidi, inquit, calumnias quae sub sole geruntur, et lacrymas innocentium, et consolatorem neminem, nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos, et laudavi magis mortuos quam viventes . Ideo namque magis mortuos innocentes quam viventes laudavit, quia illi adhuc in certamine positi, isti autem perpetuae beatitudinis sunt mercede donati. Ideo autem sub sole calumnias se vidisse querebatur, quia supra solem noverat Judicem esse justum, qui in altis habitat, et humilia respi
Abbreviated transcription (Latin):
ta intantum consumet. ut fun¬
ditus non sint s duo tantum
consumet. duo uero inmeliorẽ
restituet faciem. ynde insequẽ¬
tibꝰ dicit᷑. Nouos uero celos & no¬
os celos & aliam terrã. s ueteres
et antiquos inmeluis ẽ eͤmutãdos.
Iuxta illud qͦd dauid ait Initio
terrã tu fundasti dnẽ et oꝑa ma
nuum tuarum sunt celi. Ipsi pe¬
ribunt. tuautem ꝑmanes. & oĩã
sicut uestimentũ ueterascent.
Et sicut oꝑtorium mutab̃ eos.
& mutabunt᷑. Quȩ gͦ ꝑibunt. ue¬
terescent. & mutabunt᷑ Constat
ꝓcerto quia consũpti ꝑignẽ. mox
abeunte igne. grattiorem resumẽt
speciem. P reterit enim figura
huius mundi. ñ substantia.
Sicut et carnis nrȩ. ñ substãtia
perit. s figura immutabit᷑. quã¬
do quod seminat᷑ corpus anima¬
le. surget corpꝰ spiritale. Beigne
autem & aqua nichil tale legi¬
mus. quin potius habemus in
apocalipsi. Et mare iã ñ ẽ. habe¬
mus inꝓphetis. Et lux lucerne.

Expanded text:
ta in tantum consumet, ut funta in tantum consumet, ut funditus non sint, sed duo in tantum consumet, duo vero in meliorem restituet faciem. Unde in sequentibus dicitur: Novos vero coelos et noos coelos et aliam terram, sed veteres et antiquos in melius commutandos, juxta hoc quod David ait: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera nuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnia cent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur . Quae ergo peribunt, veterascent, et mutabuntur, constat pro certo quia consumpta per ignem, mox, abeunte igne, gratiorem resument speciem. Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, sicut et carnis nostrae non substantia perit, sed figura immutabitur, quando quod seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . De igne autem et aqua nil tale legimus, quin potius habemus in Apocalypsi: Et mare jam non est . Habemus in prophetis: Et lux lucernae
Abbreviated transcription (Latin):
spacia debeat inaere. uel inter¬
ra finem expectare uditii. et
tunc demũ p̃ꝑatis ad integrum
sociis diu exoptatã audire sen¬
tentiam. yenite benedicti patͥs
mei: ꝑcipite regnum. adueniet
autem dies dñi ut fur. in quo¬
Illos ꝓculdubio celos dicit qui
indiluiuo transierunt. hoc ẽ
aerem hunc terre ꝓximũ. qui
igni ꝑdendus ẽ. tantũ ut recte
ereditur spacii tenente quãtũ
siquis celos suꝑiores ubi sol et lu¬
na et astra sunt posita transitu¬
ros asseuerat: quomodo uult illã
domini sententiã intelligere qua
dicit᷑ tunc sol obscurabitur. et
luna non dabit lumen suum
et stelle cadent de celo:Sienim
locus siderum transierit. idẽ ce¬
lum: qua ratione potest dici.
in eodem die diĩ. et sidera uel¬
igne assumente transisse: E lem̃¬
ta uero calore soluentur. Qua¬
tuor sunt elementa quibꝰ mũdꝰ
iste consistit. Ignis. aer. aqua. et
terra. que cuneta ignis ille ma¬
ximus assumet. nec tamen cunc¬

Expanded text:
spatia debeat in aere vel in terspatia debeat in aere vel in terra finem exspectare judicii, et tunc demum, praeparatis ad integrum sociis, diu exoptatam audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Adveniet autem dies Domini ut fur, etocul dubio coelos dicit qui in diluvio transierunt, hoc est aerem hunc terrae proximum, qui igni perdendus est, tantum ut recte creditur spatii tenentem, quantum si quis coelos superiores, ubi sol et luna et astra sunt posita, transituros asseverat, quomodo vult illam Domini sententiam intelligere qua dicitur: Tunc sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo ? Si enim locus siderum transierit, id est, coelum, qua ratione potest dici in eadem die Domini, et sidera igne absumente, transisse? Elementa vero calore solventur. Quatuor sunt elementa, quibus mundus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximus absumet. Nec tamen cunc
Abbreviated transcription (Latin):
nouit tempora. nouissima & an¬
tiqua. ñ tardat ꝓmissionẽ reti¬
pore quo ante omnia tempora
futura p̃destinauit ostendit̃
Ideoq ad huc differt. ut electoꝵ
prius summã quã cũ patre anti
scła decreuit. adimpleat. Unde it
inapocalipsi anime mardirum
quediem iuditii et resurectionis
ocius aduentare sitiebãt. audie¬
runt ut requiescerent dempus
ad huc modicum:donec imple¬
retur conseruorũ et fratrum
eorum numerus. Qui aut̃ p̃fa¬
tam beati petri sententiã ita
intelligũt quasi diceret diem
uiditii tãte longitudinis futu¬
ram quante mille sunt anni
hoc adcausam referũt quod ne¬
cesse sit eos qui cum peccatis aliqͥ¬
bus de corpore exeunt. et tamen
ad electorum sortem p̃destinati
sunt tanto tempore ꝑignem
purgari. et sic demũ remissis om¬
nibus peccatis: ad uitã uenire.
s: hi non uident quante sit im¬
pudentiȩ credere. quod tantus
ꝑfectorum et iustorũ cetus recep¬
tis in ictu ocłi corporibus beatis
et immortalibꝰ ꝑmille annorum

Expanded text:
ma et antiqua, non tardat promissionem pore quod ante omnia tempora futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc differt, ut electorum prius summa, quam cum Patre ante saecula decrevit, adimpleatur. Unde et in Apocalypsi animae martyrum qui diem judicii et resurrectionis ejus adventare sitiebant, audierunt, ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleretur conservorum et fratrum eorum numerus. Qui autem praefatam beati Petri sententiam ita intelligunt, quasi diceret diem judicii tantae longitudinis futuram, quantae mille sunt anni, hoc ad causam referunt, quod necesse sit eos qui cum peccatis aliquibus de corpore exeunt, et tamen ad electorum sortem praedestinati sunt, tanto tempore per ignem purgari, et sic demum remissis omnibus peccatis ad vitam venire. Sed hi non vident quantae sit impudentiae credere quod tantus perfectorum et justorum coetus, receptis in ictu oculi corporibus beatis et immortalibus, per mille annorum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatã. quod nec lex quãuis scã
et iusta. et bona potuit auferre:
nisi ille inquo peccatum non ẽ.
Tollit autem et dimittendo que
facta sunt: et adiuuando nefi¬
ant. et ꝑducendo ad uitam: ubi
fieri omnino nonpossint Omĩs
quiineo manet: non peccat. In
quantum in eo manet: intantũ
non peccat. Et omis qui peccat̃.
non uidit eum. nec cognouit eũ.
uisionem ddicit et cognitionem
fidei qua iusti etiam inhac ui¬
ta dm̃ uidere delectant᷑. donec
ad ipsam speciem aꝑte uisionis
eius infuturo ꝑueniant Dequa
supͣ dicit᷑: qm̃ uidebimus eum
sicuti ẽ. Omĩs gͦ qui peccat. nõ
uidit eum nec cognouit. Sienĩ
gustasset et udisset qm̃ suauis ẽ
dominus. nequaquam se peccando
ad uidenda eius gła segregaret.
Et in quantum iuisti memoriam
habundantie suauitatis eius
eruetant et iustitia eius exultãt.
intantum se apeccatis abstinen¬
do. iusticiȩ eiꝰ incõmutabili. et in¬
comparabili concordare satagũt

Expanded text:
peccata, quae nec lex quamvis sancta peccata, quae nec lex quamvis sancta et justa et bona potuit auferre, nisi ille in quo peccatum non est. Tollit autem, et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri omnino non possint. Omnis qui in eo manet, non peccat. In quantum in eo manet, in tantum non peccat. Et omnis qui peccat non vidit eum, nec cognovit eum. Visionem dicit et cognitionem fidei, qua justi etiam in hac vita Deum videre delectantur, donec ad ipsam speciem apertae visionis ejus in futuro perveniant, de qua supra dicitur: Quoniam videbimus eum sicuti est. Omnis ergo qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum. Si enim gustasset et vidisset quam suavis est Dominus , nequaquam se peccando a videnda ejus gloria segregaret. Et in quantum justi memoriam abundantiae suavitatis ejus eructant, et in justitia ejus exsultant , in tantum se a peccatis abstinendo justitiae ejus incommutabili et incomparabili concordare satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
centiã legis naturał quã in ꝓtoplasti
om̃s accepimꝰ: siue infirmitate. siue
negligentia: siue ĩ ignorantia corri¬
punt. S et latinũ nomen eidẽ
rationi congruit. quo iniqui¬
tas quasi equitati adu̾sa. nun¬
cupat᷑. Quicumq facit peccatũ
et iniquitatẽ facit: et peccatum
ẽ iniquitas. Quia quicumq
peccat: contrarius nimirum
equitati diuinȩ legis peccãdo
ex istit. uerum ne nos qui pecca¬
tis et iniquitatibꝰ ad purũ care¬
re nequimus ꝓrsus de salute
desperemus. Uideamus quid se¬
quit᷑ dedomino. Et scitis qm̃
ille apparuerit ut peccata tolle¬
et ioħs baptista testimonium
domino ꝑhibens ait. Ecceagnꝰ
di. ecce qui tollit peccata mũdi
deo autem peccata tollere po¬
tuit dominus. quia peccatum
nullus peccata tollere potuit
mundi: quia nullus sine peccato
et potuit inmundo. Non gͦ głetͦ
pelagius. non se uilianus eius
sectator extollat. audiens quia
omnis qui habet spem indomi¬
no. scĩficat se. Nemo enim tollit

Expanded text:
ntiam legis naturalis quam in protoplasto omnes accepimus, sive infirmitate, sive negligentia, sive etiam ignorantia, corrumpunt. Sed et Latinum nomen eidem rationi congruit, quod iniquitas quasi aequitati adversa nuncupatur, quique facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas. Quia quicunque peccat contrarius nimirum aequitati divinae legis peccando existit. Verum, ne nos, qui peccatis et iniquitatibus ad purum carere nequimus, prorsus de salute desperemus, videamus quod sequitur de Domino: Et scitis quoniam ille apparuit, ut peccata tolleannes Baptista testimonDomino ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ideo autem peccata tollere potuit Dominus, quia peccatum nullus peccata tollere potuit mundi, quia nullus sine peccato esse potuit in mundo. Non ergo glorietur Pelagius, non se Julianus ejus sectator extollat, audiens quia omnis qui habet spem in Domino sanctificat se. Nemo enim tollit
Abbreviated transcription (Latin):
et crescit. di patris et filii eius
ihũxpĩ societatem ꝑducunt.
ynde etiã paulus his quos ad
fidem instituebat ait. Implete
gaudium meum: ut idẽ sapia¬
tis eandem caritatem habentes
unanimes idipsum sapientes.
Et hec ẽ annuntiatio quã audi¬

Expanded text:
et crescit, Dei Patris et Filii ejus et crescit, Dei Patris et Filii ejus Jesu Christi societatem perducunt. Unde etiam Paulus his quos ad fidem instituebat, ait: Implete gaudium meum, ut idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, id ipsum sapientes . Et haec est annuntiatio quam audi
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste ostendit beatus ioħs. quia
quicumq societatem cũ do ha¬
bere desiderant: pͥmo eccłȩ soci¬
etati debent adunari. illãq fidẽ
ad discere eiusq sacramentis
imbui: quã discipuli ab ipsa de
nec inaliquo minus ad dm̃ ꝑti-¬
nent. qui ꝑapłorum doctrinam
credunt. quã illi qui ꝑipsum p̃¬
dicat᷑orem inmundo dñm crede¬
bant: nͥ inquantũ eos fides uel¬
oꝑm qualitas discernit. Unde
etiam de hac societate scõrum
quã habent inpatre et filio: ip¬
se filius supplicans ait. Pater
sc̃ẽ serua eos in nomine tuo qͦs
dedisti michi ut sint unum:
sicut et nos. Et paulo post. Non
ꝓhis autem rogo tantum s ꝓ
his qui credituri sunt ꝑu̾bum
eorum inme. ut om̃s unũ sint.
sicut tupat inme et ego inte.
ut et ipsi innobis unum sint.
Et hec scripsimus uob: ut gaudi¬
um urm sit plenum. Gaudium
doctorũ fit plenum. cum multos
p̃dicando ad sc̃ẽ eccłȩ societatẽ
atq ad euis ꝑ quẽ eccł̃a roborat᷑

Expanded text:
nifeste ostendit beatus Joannes quia quicunque societatem cum Deo habere desiderant, primo Ecclesiae societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque sacramentis imbui, quam discipuli ab ipsa in Nec in aliquo minus ad Deum pertinent, qui per apostolorum doctrinam credunt, quam illi qui per ipsum praedicantem in mundo Dominum credebant, nisi in quantum eos vel fidei operum qualitas discernit. Unde etiam de hac societate sanctorum quam habent in Patre et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos . Et paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint . Et haec scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Gaudium doctorum fit plenum, cum multos praedicando ad sanctae Ecclesiae societatem, atque ad ejus per quem Ecclesia roboratur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩ. Iuxta illud psalmiste. am¬
bulabunt de iurtute inuirtu¬
dem udebit̃ ds d̃orũ insion
Ipsi gła. et nunc. et indie eternita¬
tis. Gła ẽ saluatori do et domino
nrõ. Et nunc cum int̾cotidianas
adu̾sitatum p̃ssuras ad huc incar¬
ne posit peregrinamur ab illo.
et maxime tunc cum dui deside¬
ratus cunctis gentibꝰ adueniens
p̃sentie̾ nos sue uisionis fuerit
nlustrare dignat᷑: quã interim
suspirantes merito. seduli canta¬
mus: quia melior. ẽ diesuna ina¬
triis tuis suꝑ milia. Explicit suꝑ

Expanded text:
. Juxta illud Psalmistae: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. Gloria semper Salvatori Deo et Domino nostro, et nunc cum inter quotidianas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc cum diu desideratus cunctis gentibus adveniens, praesentia nos suae visionis fuerit illustrare dignatus. Quam quia interim suspirantes, merito seduli cantamus: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . IN PRIMAM
Abbreviated transcription (Latin):
ralibꝰ ocłis sicut et ceteri dñm
uiderunt. s et ꝑspexerũt. euiꝰ
diuinã quoq uirtutẽ spiritali¬
bus ocłis cernebant. Maxime
illi qui eum inmonte clarifica¬
tum uiderunt: equibꝰ unus era
ipse ioħ̾s. Quod autem ait et mi¬
uite: manicheorum uincit in¬
saniam: qui dñm uerã asũsis¬
se carnem negant. quã apłi ue¬
ram eẽ dubitare non poterant
ut pote cuius ueritatem ñ solu
uidendo. s & tangendo ꝓbañt
Maxime ioħs ipse qui insinu
eius in cena recumbere solitus
tanto licentius eius menbra
quanto uicinius tangebat.
S et post resurectionem euis
amortius manus eorũ tẽptaue¬
runt deu̾bo uite:. cũ ueram
eum recepisse carnem quãuisũ
incorruptibilẽ absq ulla dubietat
cognouert audientes ab illo ipsopl¬
pate ⁊ uidete: qͥa sp̃c carnẽ ꝙ ossañ¬

Expanded text:
s sicut caeteri Dominum viderunt, sed et perspexerunt, cujus divinam quoque virtutem spiritualibus oculis cernebant. Maxime illi qui eum in monte clarificatum viderunt, e quibus unus erat ipse Joannes. Quod autem ait: Et mavitae, Manichaeorum vincit insaniam, qui Dominum veram assumpsisse carnem negant; quam apostoli veram esse dubitare non poterant, ut pote cujus veritatem non solum videndo, sed et tangendo probarent; maxime Joannes ipse, qui, in sinu ejus in coena recumbere solitus, tanto licentius ejus membra, quanto vicinius tangebat. Sed et post resurrectionem ejus a mortuis, manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, cum veram eum recepisse carnem, quamvis jam incorruptibilem, absque ulla dubietate cognoverunt, audientes ab illo ipso: Palpate
Abbreviated transcription (Latin):
uos nomen meum blasphematur
ingentibus. Quibus uditium
iam olim noncessat. Cum iã olĩ
p̃teritum tempus significet. Nõ
cessat autem uerbum p̃sentis tẽpo¬
uiditium ꝑditionis impiorum.
quod eos p̃sentialit̾ semꝑ excruci¬
ans nullo umquã fine cessabit:
Sienim angłis peccantibꝰ ñpeꝑ
cit. et cetera. Multi hic uersiculi:
uno fine claudunt᷑. Nouit dñs
pios detemptatione eripere.Si
enim inquit deus angłis peccã¬
tibus non peꝑcit. s eos inferni
traditos penis admaiores indie
uiditii seruat eruciatus: si ori¬
ginalem mundum ꝓpt̾ scelera
diluiuo ꝑdens noe iustum ser¬
uauit: si sodomorum flagitia
puniens loth iustitie cultorem
ab inuistis eruit: constat ꝓfec̾to
quia nouit dominus pios detẽp¬
tatione eripere: iniquos uero in
die uiditu cruciandos reseruare

Expanded text:
vos nomen meum blasphematur vos nomen meum blasphematur in gentibus . Quibus judicium jam olim non cessat. Cum jam olim praeteritum tempus significet, non cessat autem verbum praesentis tempojudicium perditionis impiorum, quod eos praesentialiter semper excruciat, nullo unquam fine cessabit. Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit. Multi enim hic versiculi uno fine clauduntur: Novit Dominus pios de tentatione eripere. Si enim, inquit, Deus angelis peccantibus non pepercit, sed eos inferni traditos poenis ad majores in die judicii servat cruciatus; si originalem mundum propter scelera diluvio perdens, Noe justum servavit; si Sodomorum flagitia puniens, Loth justitiae cultorem ab injustis eruit; constat pro certo quia novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos r
Abbreviated transcription (Latin):
et caro ẽ. animã racionabilem.
numquã suscepit. Et pellagius
qui dicit xp̃s redemptor pariu¬
lorum inbaptismo non ẽ. quia
sine iniquitatibꝰ concepti et sine
delictis amatre sua geniti nullũ
ꝓrsus habent peccatum. quod
sibi debeant dimitti. Ideoq xp̃s
non ẽ saluator omniũ electorum:
Et ceteri cum his heretici dñm
ꝓfecto qui emit eos p̃cio sangui¬
nis sui negant. quia illum ñ qͣlẽ
ueritas ostendit. s qualem sibi
ipsi fingunt p̃dicant. Et ꝓpt̾ ea
aredẽptore alieni facꝰti. nichil certius quã fo¬
ueam ꝑditionis ex pectant: ꝑ quos
uia ueritatis blasphematur ꝑhe
reticos. non solum ineis quossue
heresi seductos associant. s ineis
quoq quossimpuris sima sua fac¬
ta et sacrificia uel misteria exe¬
cranda quȩ faciunt. in odium no¬
minis xp̃ĩani concitant: existimã¬
tibus imperitis omnes xpĩanos
huiusmodi flagitiis eẽ mancipa¬
tos: qualibꝰet dicit scriptura. ꝑ

Expanded text:
et caro est, animam rationalem et caro est, animam rationalem nunquam suscepit, » et Pelagius, qui dicit: « Christus Redemptor parvulorum in baptismo non est, quia sine iniquitatibus concepti, et sine delictis a matre sua geniti, nullum prorsus habent peccatum quod sibi debeat dimitti, ideoque Christus non est Salvator omnium electorum; » et caeteri cum his haeretici Dominum profecto, qui emit eos pretio sanguinis sui, negant, quia illum non qualem veritas ostendit, sed qualem ipsi sibi fingunt praedicant. Et propterea Redemptore alieni facti, nihil certius quam foveam perditionis exspectant. Et Via veritatis blasphemabitur per haereticos non solum in eis quos suae haeresi eductos associant, sed in eis quoque quos per impurissima sua facta et sacrificia, vel mysteria exsecranda quae faciunt, in odium Christiani nominis concitant, existimantibus imperitis omnes Christianos hujusmodi flagitiis esse mancipatos. Qualibus dicit Scriptura: Per
Abbreviated transcription (Latin):
auditorib palam uerbis quibus¬
cumq uellent efferrent. Fuerunt
et inuobis erunt magistri men¬
daces: quiinducent sectas ꝑditi¬
heresis: cum quis stulta obstinati¬
one errorem quẽ semel cepit. seꝑ
sectari nullatenus cessat. Quod
hereticorum eẽ ꝓpͥum quis
nesciat: Et eum qui emitait eos
emptore: et paulus ait. Empti
estis p̃cio magno. glorificatȩ et
portate dominum incorpore ur̃o.
Merito autem sibi celerem ꝑditi¬
onem suꝑducunt: qui redemp¬
torem suum negantes. hunc rec¬
te confitendo głificare et bene
faciendo suo incorpore ferre de¬
trectãt: quod omnes faciunt he¬
retici. Nam et arrius qui redemp¬
torem nrm indiuinitate patre
minorẽ dicit. Et fotinus qui dixit.
xp̃s homo ẽ deus nonẽ. Et mani¬
cheus qui dicit. xp̃s deus tantũ ẽ.
homo uerus non ẽ. Et hebion qui
dicit. xp̃s ante mariam non erat.
ex ipsa originem sũpsit. Et apoli¬
naris. quidicit. xp̃s tantum deus

Expanded text:
auditoribus palam verbis quibusauditoribus palam verbis quibuscunque vellent efferrent? CAPUT et in vobis erunt magistri mendaces, qui inducent sectas perditihaeresis, cum quis stulta obstinatione errorum quem semel coepit semper sectari nullatenus cessat. Quod haereticorum proprium esse quis nesciat? Et eum qui emit eos emptore et Paulus ait: Empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Merito autem sibi celerem perditionem superducunt, qui Redemptorem suum negantes, hunc recte confitendo glorificare, et bene faciendo suo in corpore ferre detrectant: quod omnes faciunt haeretici; nam et Arius, qui Redemptorem nostrum in divinitate Patre minorem dicit, et Photinus, qui dicit: « Christus homo est, Deus non est, » et Manichaeus, qui dicit: « Christus Deus tantum est, homo verus non est, » et Ebion, qui dicit: « Christus ante Mariam non erat, ex ipsa originem sumpsit, » et Apollinaris, qui dicit: « Christus tantum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
corda quando uoluit impleuit.
Ita etiam potestatis eorum ñerat
ut queq uellent docerẽt.s que
spũ illustrati didicerant. ea sola
dicebant. hec ideo dicimus. ne
quis ad libitum suum scripturas
exponere audeat. Riducule qui¬
dam hec beati petri uerba inter¬
pretatus ẽ: dicens. Quod sicut fi¬
stula flatum oris humani ut
resonet accipit. nec sonum tain
ipsa quem ministrat. quia insen¬
sibilis nature ẽ intelligere ualet.
ita ꝓphete i spũ inspirati. ea q̃
dẽ ipse sp̃s uellet ore proferrent. nec
tamen ea quȩ dicerent ipsi mente
tenerent: iuxta illud maronis.
Dat sine mente sonum. Quod
impudentissimi erroris eẽ. palam
claret. Quomodo enim audientibꝰ
tam sana uuendi consilia darent.
si insani similes. ipsi quȩ loqueren¬
tur nescirent: Quare uidentes ap¬
pellantur ꝓpħe: Qua ratione scrip¬
tum ẽ. Uerbum quod uidit esaias
aut alius aliquis ꝓpħa: nisi quia
mocculto uisionum celestium
lucidissimo mentis intuitu co¬
gnoscebant archana. quȩ foras suis

Expanded text:
corda quando voluit implevit; ita etiam potestatis eorum non erat, ut quaecunque vellent docerent, sed quae Spiritu illustrati didicerant, ea sola dicebant. Haec ideo dicimus, ne quis ad libitum suum Scripturas exponere audeat. Ridicule quidam haec beati Petri verba interpretatus est, dicens quod sicut fistula flatum eris humani, ut resonet, accipit, nec sonum tamen ipsa quem ministrat, quia insensibilis naturae est, intelligere valet; ita prophetae Dei Spiritu inspirati, ea quae idem Spiritus vellet ore proferrent, nec tamen ea quae dicerent ipsi mente tenerent, juxta illud Maronis: Dat sine mente sonum; quod impudentissimi erroris esse palam claret. Quomodo enim audientibus tam sana vivendi consilia darent, si insanis similes ipsi quae loquerentur nescirent? Quare videntes appellantur prophetae? Qua ratione scriptum est: Verbum quod vidit Isaias , aut aliquis propheta, nisi quia in occulto visionum coelestium lucidissimo mentis intuitu cognoscebant arcana, quae foras suis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis lmĩ scđam scribo epłam
unde constat. quia hanc eisdẽ
qͥb et pͥorẽ epłam miserat electis ꝓ¬
selitis. dispsionis pontigalacie. capade¬
cie asie. et bichiniȩ. epłam scripsit.¬
Quos coequales sibi cognoscit.
Non quia cͥcumeisionem ex lege
acceperant quã ipse ut natura
uideus habebat: s quia eamdem
quam ipse ilustrante xp̃i grã
acceperant. sortiti sunt fidem.
Non enim circumcisio legalis
s sola ẽ fides euangłica: que gẽ¬
tium ppłos utiq dei plebi con¬
sotiet yerum quia fides sine oꝑi¬
bus saluare non potest: recte
subditur. Iniustitia dñinr̃ĩ et
saluatoris ihũ xp̃i. Illis gͦ scribit
epłam. illos salutat apłs paetrus.
qui eoequalem sibi sortiti sunt fi¬
dem: et hanc ꝑoꝑa ustitie exercẽt:
Eius uidelicet iustitie. quã ñ hu¬
mana prudentia repperit. nec
legalis institutio docet s ꝑ euan¬
głium loquens dominus et sal¬
uator nr̃ ostendit: cum ait. Nisi
habundauerit iustitia ur̃a plꝰ

Expanded text:
issimi, secundam scribo Epistolam. Unde constat quia hanc eisdem quibus et priorem Epistolam miserat, electis proselytis, dispersionis Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae et Bithyniae, scripsitQuos coaequales sibi cognoscit, non quia circumcisionem ex lege acceperant, quam ipse ut natura Judaeus habebat, sed quia eamdem quam ipse illustrante Christi gratia acceperat sortiti sunt fidem. Non enim circumcisio legalis, sed sola est fides evangelica, quae gentium populos antiquae Dei plebi consociet. Verum quia fides eadem sine operibus salvare non potest, recte subditur: In justitia Dei nostri et Salvatoris Jesu Christi. Illis ergo scribit Epistolam, illos salutat apostolus Petrus, qui coaequalem sibi sortiti sunt fidem, et hanc per opera justitiae exercent. Ejus videlicet justitiae quam non humana prudentia reperit, nec legalis institutio docet, sed per Evangelium loquens Dominus et Salvator noster ostendit, cum ait: Nisi abundaverit justitia vestra plus
Abbreviated transcription (Latin):
rant. S necessario ammonendũ
beatus petrus estimauit. quod as¬
sũpta humanitas intantam sit
glam resurgendo sublimata: ut
incomparabili culmine omni an
glice dignitatis potentie p̃feratut
Iuxta quod et psalmista cũdice¬
ret de ipso patre. Miniusti eum
paulo minus abangłis: continu
subiecit. oła et honore coronast

Expanded text:
rant. Sed necessario admonendum rant. Sed necessario admonendum beatus Petrus aestimavit, quod assumpta humanitas in tantam sit gloriam resurgendo sublimata, ut incomgelicae dignitatis potentiae praeferetur. Juxta quod et Psalmista, cum diceret de ipso Patri: Minuisti eum paulo minus ab angelis ; continuo subjecit: Gloria et honore c
Abbreviated transcription (Latin):
deglutimus: agimus ut uirtute
nrĩ corporis assũptum nusquã
pareat. Et deglutiuit mortem do¬
minus: quia surgens amortuis
ita funditus consũpsit. ut nichil
contra se ultra ꝑattractatum ali¬
cius corruptionis ualeret: acma¬
nente specie uiri corporis: abessec
ꝓrsus labes omnis prisce fragili¬
tatis: quod ipsum et nobis in fine
ꝓmittitur futurum. dicente
apło cum denrã resurrectione lo¬
queretur: t unc fiet sermo qui
scriptus ẽ. ab sorta ẽ mors uictoria¬
tua: bene absorta: quia cum et nos
uite ȩterne participes fuerimus
effecti: ita nimirum uirtus corpo¬
ris in mortalis omne p̃terite cor¬
ruptionis neuum tollit: quomͦ
solent flãma ignis inmissam sibi
aque guttam ardoris sui consu¬
mere uirtute. ꝓfectus inquit in
bium. quin filio di semꝑ erant an¬
głi et omnes patriȩ celestis uirtu¬
tes ac potestates subiecte: quem
cum patre et spũ scõ unum sine
initio dm̃ laudant. tremunt ado¬

Expanded text:
deglutimus, agimus ut virtute deglutimus, agimus ut virtute nostri corporis assumptum nunquam pareat. Et deglutivit mortem Dominus, quam resurgens a mortuis ita funditus consumpsit, ut nihil contra se ultra per attactum alicujus corruptionis valeret, ac, manente specie veri corporis, abesset prorsus labes omnis priscae fragilitatis. Quod ipsum et nobis in fine promittitur futurum, dicente Apostolo, cum de nostra resurrectione loqueretur: Tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria . Bene absorpta, quia cum et nos vitae aeternae participes fuerimus effecti, ita nimirum virtus corporis immortalis omne praeteritae corruptionis vitium tollet, quomodo solet flamma ignis immissam sibi aquae guttam ardoris sui consumere virtute. Profectus inquit in bium quin Filio Dei semper erant angeli et omnes Patris coelestis virtutes ac potestates subjectae, quem cum Patre et Spiritu sancto unum sine initio Deum laudant, tremunt, ado
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum. Ipse quoq octonarius
numerus animarum que salue
facte sunt ꝑaquã significat. quia
scã eccła insacramentum dnĩce
resurrectionis baptismi lauacrũ
ꝑcipit. Ut sicut ipse resurexit a
mortuis ꝑgłam patris: ita et nos
expurgati apeccatis ꝑ aquã regene¬
rationis innouitate uite ambule¬
mus. octauam namq die hoc ẽ
post septimam sabbati dñs amor¬
tuis resurgens. et exemplum nob̾
future resurrectionis et misteriũ
noue conu̾sationis qua interris
positi celestem uitam ageremus
ostendit. quod etiam ipse petrus
exponendo subiungit dicens. ꝑ re¬
surrectionem ihũ xp̃i. qui ẽ index¬
teram dei deglutiens mortem ut
uite eterne participes efficerem᷑
ꝓfecꝰtus incelum. Sicut enim ip
se resurgens amortuis ascendit
incelum. et sedet addextris dei:
sic etiam et nobis ꝑbaptisma ui¬
tam salutis ac regni celestis intro¬
itum patere signauit: bene autẽ
ait. deglutiens mortem. Quod enĩ

Expanded text:
ad coelum. Ipse quoque octonarius ad coelum. Ipse quoque octonarius numerus animarum quae salvae factae sunt per aquam significat, quia sancta Ecclesia in sacramentum Dominicae resurrectionis baptismi lavacrum percipit, ut sicut ipse resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos expurgati a peccatis per aquam regenerationis in novitate vitae ambulemus. Octavo namque die, hoc est post septimam sabbati, Dominus a mortuis resurgens et exemplum nobis futurae resurrectionis et mysterium novae conversationis, qua in terris positi coelestem vitam ageremus, ostendit. Quam etiam ipse Petrus exponendo subjungit dicens. Per resurrectionem Jesu Christi, qui est in dextera Dei, deglutiens mortem ut vitae aeternae participes efficeremur; profectus in coelum. Sicuse resurgens a mortuis ascendit in coelum, et sedet a dextris Dei, sic etiam et nobis per baptisma viam salutis ac regni coelestis introitum patere signavit. Bene autem ait: Deglutiens mortem; quod enim