comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtẽ. In hoc cognoscimꝰ dilectio¬
nẽ. ꝑfectionem dilectionis dicit:
ꝑfectionẽ illam ꝙͣ cõmendaui¬
mus. In hoc cognoscimꝰ dilcõnẽ:
Ecce unde ueniebat. petre amas
me. pasce oues meas. Nam ut no¬
uĩtis qͥa sic ab eo pasci uolebat.
oues suas ut animã ꝓ ouibus
poneret: hoc illi continuo dixit.
Cum iuuenis esses p̾cingebas te
⁊ ibas quo uolebas. cũ aut̃ fu̾is
senior alius te p̾cinget:⁊ tollet
te qͦ tu non uis. Hoc aũ dixit
ait eungłista: significãs qͣ mor¬
te clarificaturꝰ erat dñi. ut cui
dix̾at pasce oues meas: doceret
eũ pou̾e aĩam ꝓ ouib suis. Un
de incipit caritas frẽs: sodicũ
attendite qͦ ꝑficiat᷑. Audistis
ip̃m finẽ ⁊ modũ ¶p̃m ⁊ dñs ĩ
eungłio cõmẽdauit. Maiorem
caritatẽ nemo habet ait. qͣm ut
aĩam suã ponat ꝓ amicis suis.
ꝑfectionẽ gͦ eius ostendit in e¬
ungłio. ⁊ hic cõmẽdata ẽ eius

Expanded text:
. In hoc cognoscimus dilectionem. Perfectionem dilectionis dicit, perfectionem illam quam commendavimus. In hoc cognoscimus dilectioneEcce unde veniebat, Petre, amas me? pasce oves meas. Nam ut noveritis quia sic ab eo pasci volebat oves suas, ut animam suam pro ovibus poneret; hoc illi continuo dixit, « Cum juvenis esses, praecingebas te, et ibas quo volebas; cum autem fueris senior, alius te praecinget, et tollet te quo tu non vis. Hoc autem dixit, » ait Evangelista, « significans qua morte clarificaturus erat Deum » : ut cu doceret eum ponere animam pro ovibus suis. 12. Unde incipit charitas, fratres? Modicum attendite: quo perficiatur audistis; ipsum finem et modum ipsum et Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, et hic commendata
Abbreviated transcription (Latin):
gua s fc̃s. qͥ dicit non sonã¬
dosz amãdo. Sile aũ non ẽ sp̃s
dei. qui negat ih̾m xp̃m in car¬
ne uenisse. Negat ⁊ ip̃e non lĩ¬
gua s uita. non uerbis s fcĩs.
Manifestum est gͥ unde cogno¬
scamus frẽs. Multi intus qͣ¬
si uitus. nemo aũ foris nͥ uere
foris. A deo ut nou̾itis quia
ad fc̃a retulit. ⁊ omĩs sp̃s ait.
qui soluit xp̃m in carne ue¬
nisse non est ex deo. Solu̾e fcĩs
intelligitur. Qͥ d tibi ostendit
qui negat. quia dixit soluit:
Ille uenit colligere. tu uenis
soluere. Destringere uis mẽbͣ¬

Expanded text:
ngua, sed factis; qui dicit non sonanngua, sed factis; qui dicit non sonando, sed amando. Ille autem non est spiritus Dei, qui negat Jesum Christum in carne venisse: negat et ipse non lingua, sed vita; non verbis, sed factis. Manifestum est ergo unde cognoscamus fratres. Multi intus, quasi intus sunt; nemo autem foris, nisi vere foris. 14. Adeo ut noveritis quia ad facta retulit, Et omnis spiritus, ait, qui solvit Christum, in carne venisse, non est ex Deo. Solvere factis intelligitur. Quid tibi ostendit? qui negat; quia dixit, solvit. Ille venit colligere, tu venis solvere. Distringere vis memb
Abbreviated transcription (Latin):
ad carnem. Quisquis gͦ nou
habet caritatem: negat xp̃m
in carne uenisle. Hic nunt iã in¬
terroga om̃s hereticos. Xp̃c ue
nit in carne: uenit. Hoc credo.
hoc ꝓfiteor. Immo hoc negas.
Unde nego: Audis qr hoc dico:
Immo ego conuinco. quia ne¬
gas. Dicis uoce. negas corde.
Dicis u̾bis negas fcĩs. Quomͦ
inquis nego factis: qr ideo ue¬
nobis. Ideo mortuus ẽ ꝓ nõb̾.
quia caritatẽ multam docu¬
it. Maiorẽ hac caritatẽ ne¬
mo habet. qm ut aĩam suã
ponat ꝓ amicis suis. Tu non
habes caritatem qr ꝓ honore
tuo diuidis unitatem. Ergo
hinc intelligite sp̃s ex deo.
Pulsate. tangite uasa fictilia
ne forte crepuerĩt. ⁊ male re¬
sonẽt. Uidete si integre sonãt.
uidete si ibi ẽ caritas. Tollis
te ab unitate orbis terraꝵ.
diuidis eccl̃iam ꝑ scismata.
dilanias corpꝰ xͥ. Ille uenit ĩ
carne ut colligat. tu ideo cla¬
mas ut spargas. Ergo ip̃e ẽ
sp̃c dei qui dicit xp̃m in car¬
ne uenisse. qui dicit non li¬

Expanded text:
ad carnem. Quisquis ergo non ad carnem. Quisquis ergo non habet charitatem, negat Christum in carne venisse. Hic nunc jam interroga omnes haereticos, Christus venit in carne? Venit; hoc credo, hoc confiteor. Imo hoc negas. Unde nego? audis quia hoc dico. Imo ego convinco quia negas. Dicis voce, negas corde; dicis verbis, negas factis. Quomodo, inquis, nego factis? Quia ideo venobis. Ideo mortuus est pro nobis, quia charitatem multam docuit: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. Tu non habes charitatem; quia pro honore tuo dividis unitatem. Ergo hinc intelligite spiritum ex Deo. Pulsate, tangite vasa fictilia, ne forte crepuerint et male resonent: videte si integre sonant, videte si ibi est charitas. Tollis te ab unitate orbis terrarum, dividis Ecclesiam per schismata, dilanias corpus Christi. Ille venit in carne, ut colligat: tu ideo clamas, ut spargas. Ergo ipse est Spiritus Dei, qui dicit Jesum in carne venisse: qui dicit non li
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur iħm xp̃m in carne
uenisse. Qͥs ẽ qui confitet᷑ ilx
trẽs. opera attendamꝰ. ñ strepi¬
tum lingue. Queramus qͣre
uenerit in carne xp̃c. ⁊ inueni¬
emus qui negant eum in car¬
ne uenisse. Nam si linguas
attendamus. multas hereses
auditurus es conficentes xp̃m
in carne uenisse. Sz conuincit
illos ueritas. Quare uenit xͦ
in carne: Nonne deus erat:
Nonne de illo dictum ẽ. in pͥn¬
cipio erat u̾bum. ⁊ u̾bũ erat a¬
pud d̾m ⁊ deus erat u̾bũ: Nõ¬
ne ip̃e pascebat angłos.⁊ ipse
pascit angłos: Nonne sic huc
uenit. ut inde non recederet:
Nonne sic ascendit. ut nos nõ
dimitteret: Quare gͦ uenit
incarne: Quia oportebat no¬
bis ostendi spem resurrectio¬
nis. Ds̃ erat. ⁊ in carne uenit.
D̾s enim mori non poterat.
caro mori poterat. Ideo gͦ ue¬
nit in carne. ut moreret᷑ ꝓ no¬
bis. Quẽadmodum aũ mor¬
tuus ẽ ꝓ nob̾: Maiorẽ hac ca¬
ritatem nemo habet qͣm ut
animã suã ponat ꝓ amicis
suis. Karitas gͦ illũ adduxit

Expanded text:
confitetur Jesum Christum in carne venisse. Quis est qui confitetur Jesum tres, opera attendamus, non strepitum linguae. Quaeramus quare venerit in carne Christus, et invenimus qui eum negant in carne venisse. Nam si linguas attendas, multas haereses auditurus es confitentes Christum in carne venisse: sed convincit illos veritas. Quare venit Christus in carne? Nonne Deus erat? Nonne de illo scriptum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonne ipse pascebat Angelos, et ipse pascit Angelos? Nonne sic huc venit, ut inde non recederet? Nonne sic ascendit, ut nos non dimitteret? Quare ergo venit in carne? Quia oportebat nobis ostendi spem resurrectionis. Deus erat, et in carne venit; Deus enim mori non poterat, caro mori poterat; ideo ergo venit in carne, ut moreretur pro nobis. Quemadmodum autem mortuus est pro nobis? Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Charitas ergo illum adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾at quousq caritas ꝑficiat᷑.
hac nemo h̃t̃ caritatẽ qͣm ut
aĩam suã ponat ꝓ amicis suis.
Et iste hoc dixerat. Sicut ille am¬
mã suã ꝓ nob̃ posuit. debemꝰ ⁊

Expanded text:
ficiatur; hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, Sicut ille animam suam pro nobis posuit, debemus et
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝰ sum petuniã meã ne ille
molestiã patiat᷑: Si tͥ responderit¬
hoc cor tuũ: dilectio patͥs non in
te manet. Si dilectio prĩs non in
te manet: non es natus ex deo.
Qͦ mͦ te gloriaris esse xͥanum:
Nomen habes: ⁊ fc̃a non habes.
Si aut̃ nomen secutũ fu̾it opus:
dicat te quisq paganũ: tu factis
ostende te xͥanũ. Nã si fc̃is non

Expanded text:
turus sum pecuniam meam, ne ille turus sum pecuniam meam, ne ille molestiam patiatur? Si hoc tibi responderit cor tuum, dilectio Patris non in te manet. Si dilectio Patris non in te manet, non es natus ex Deo. Quomodo te gloriaris esse christianum? Nomen habes, et facta non habes Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, tu factis ostende te christianum. Nam si factis non
Abbreviated transcription (Latin):
citis. Qñ possum habere istã ca¬
ritatẽ: Noli cito de te sperare.
.Forte nata ẽ. s nondum ꝑfecta
est. Nutri eã. ne effocet᷑. S dictu¬
rus es mͥ. ł unde noui: Quo e¬
iĩ ꝑficiat᷑ audiuim᷑ unde incipi
incipit caritas. Si nondũ es idͥo¬
neus mori ꝓ fr̃e. iã idoneus esto
dare de tuis facultatib fri. Iã ꝑ
cutiat iu̾sc̾a tua caritas. ut non
de iactantia faciasꝰ. s de ĩtimo a
flua non potes dare fr̃ĩ tuo: ani¬
mã triã potes pon̾e ꝓ fr̃e: Iacet
pecunia in suui tuo: qm tibi fu¬
res possunt auferre. Et si illã
non auferent fures: moriendo
illam deseres. Ctiã si te illa ui¬
uentẽ non deserat. quid inde
fc̃urus es: Esurit frat᷑ tuus.
in necessitate positꝰ ẽ. fortassis
suspẽdit᷑ a creditore. angustat᷑.
non habet ip̃e. habes tu. frat̾
est. simul empti estis: unũ est
p̾cium. ur̃m: amibo xͥ sangui
ne redẽpti estis. Uide si nuseris.
si habes facultates mũdi. Qͥd
ad me ꝑtinet forte. dicis: Ego da¬

Expanded text:
is, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus es mihi, Et unde novi? Quo enim perficiatur audivimus; unde incipiaincipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantia facias, sed de intimo adim superflua non potes dare fratri tuo, animam tuam potes ponere pro fratre? Jacet pecunia in sinu tuo, quam tibi fures possunt auferre; et si illam non auferent fures, moriendo illam deseres, etiam si te illa viventem non deserat: quid inde facturus es? Esurit frater tuus, in necessitate positus est: fortassis suspenditur, a creditore angustatur; non habet ipse, habes tu: frater tuus est, simul empti estis, unum est pretium vestrum, ambo sanguine Christi redempti estis: vide si misereris, si habes facultates mu di. Quid ad me pertinet, forte dicis? Ego da
Abbreviated transcription (Latin):
ic meministis
fre̾s hesterno noᷤ
clausisse sermo¬
nẽ ad istã sentẽn¬
am:q̃ sine dubio
manere debuit ⁊ debet in corde
ur̃o quia ip̃am nouislimã au¬
distis: filioli ñ diligamꝰ uerbo
tãtũ ⁊ lingua. s opere ⁊ u̾itate.
Deinde sequit᷑. Et in hoc cog¬
noscinꝰ quia ex uitate sumus:

Expanded text:
i meministis, fratres, hesterno nos clausisse sermonem ad istam sententiam, quae sine dubio manere debuit et debet in corde vestro, quia ipsam novissimam audistis: « Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. » Deinde sequitur: « Et in hoc cognoscimus quia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ gͦ cõmendamꝰ. caritatẽ com¬
mendat hec epła. Sost resurre¬
ctionẽ dñs qͥd aliud int̾rogauit
petrũ amas me: Et parũ fuit
semel interrogare: ⁊ iter nicħ
aliudꝰ. ⁊ t̾cio nichil aliud. Cũ iã
t̾cio hoc interrogauit. Ter ne¬
gauit timor: ter confessus ẽ
amor. Ecce amat petrꝰ dñiłꝙͥ¬
in psalmo: attendebat qͣnta sͥ
essent p̾stita a deo. ⁊ q̃ rebat ꝙͥ
retribueret deo ⁊ non inuenie¬
bat. Qͥcquid enim retribuere
uoluĩs: ab ip̃o accepisti ꝙͦ reddaᷤ
Ex qͥd inuenit qđ retribuat: Qͤ
ut diximꝰ fr̾es ab ip̃o acceperat:

Expanded text:
 commendamus; charitatem commendat haec Epistola. Post resurrectionem Dominus quid aliud interrogavit Petrum, nisi, Amas me? Et parum fuit semel interrogare; et iterum nihil aliud, et tertio nihil aliud. Cum jam cundo, et tertio hoc interrogavit. Ter negavit timor, ter confessus est amor . Ecce amat Petrus Domiin Psalmo, attendebat quanta sibi essent praestita a Deo; et quaerebat quid retribueret Deo, et non inveniebat. Quidquid enim retribuere volueris, ab ipso accepisti ut reddas. Et quid invenit ut retribuat? Quod, ut diximus, fratres, ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximiꝰ frẽs ꝑfecta caritas ẽ.
Qͥ natꝰ ẽ ex deo: babet illã. In¬
tendat caritas ur̃a. Uidete qͥd
dicã. Ecce accepit sacͣmẽtũ na¬
tiuitatis s omo baptizatus
sacͣmentũ h̃t. ⁊ magnũ sacra¬
mentũ. diuinũ. scm̃. in effabi¬
le. Considera qͣle. ut nouũ hoĩ¬
nẽ faciat dimissione omĩum
peccatoꝵ. Attendat tñ in cor. si
ꝑfectum ẽ ibi ꝙ fc̃m est in corpo¬
re. Uideat si habet caritatẽ. et
tunc dicat uatꝰ sum ex deo. Si
ant̃ ñ habet caracterẽ quidẽ ĩ¬
positũ habet. s desertor uagat᷑.
Habeat caritatẽ. alit̾ non se di

Expanded text:
rfecta charitas est; rfecta charitas est; qui natus est ex Deo, habet illam. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter no
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Qui enĩ angłi ministrabãt:
hoꝵ obsequium reqͥrebat: Nec
helias seruus ip̃ius hoc necessa¬
rium habebat aliqͣndo cui pa-¬
nẽ ⁊ carnẽ ꝑ cornũ mittebat:
⁊ tñ ut uidua religiosa benedi¬
ceret᷑. nuittit᷑ seruus dei. pascit᷑
a uidua quẽ ds̃ in secreto pasce
gentiã cõsiderãt ꝓpt̾ illã merte¬
dem a dño in euangłio mani¬
festissime positam: qui suscipit
uistũ in nomine iusti mercedẽ
uisti accipiet: ⁊ qͥ suscipit ꝓphe¬
tã in nomine ꝓphete mercedẽ
ꝓpbete accipiet: ⁊ qui dederit ca¬
licẽ aque frigide uin ex his mi¬
nimis tm̃ in noĩe discipłiꝰ amẽ
uico uob̾ non ꝑdet mercedẽ suã.
Qͣmuis gͦ sibi prestent qͥ hoc fa¬
cuuit. tũ nec hoc poterat p̾beri
ascensuro in celũ. Qͥd illi pot̾at
tribuere petrus: quia amabat il¬
lum: Audi qͥd. Pasce oues meas:
dubitare mori ꝓ u̾itatis confes¬
sione. ut cet̾i uos imitent᷑. S ħ¬

Expanded text:
illi. Cui enim Angeli ministrabant, illi. Cui enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliquando, cui panem et carnem per corvum mittebat; et tamen ut vidua religiosa benediceretur, mittitur servus Dei, pascitur a vidua quem Deus in secreto pascebgentiam considerant, propter illam mercedem a Domino in Evangelio manifestissime positam, Qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet; et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; dubitare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾itis qr ep̃a ẽ ꝑfecta caritas
ꝙͣ ñ uiolat ⁊ in qm non peccat.
qui natus ẽ ex deo: hoc dñs dic̃
petro. Petre amas me: ⁊ ille. A¬
mo. Non ait si amas me obseq̃¬
re mͥ. Qñ enĩ erat dñs in car¬
ne mortali: esuriuit sitiuit. Fo
tẽpore qͦ esuriebat ⁊ sitiebat. su¬
sceptus ẽ hospicio. Ministͣuer̃t
illi qui habuerũt de substãtia
sua. sicut legimꝰ in eungłio Su¬
scepit eum hospicio zacheus: sal¬
uus factus est a morbo suscepto
medico. Quo morbo: Auarine
Erat enĩ ditissimꝰ ⁊ pͥnceps pu¬
blicanoꝵ. Attendite sanatũ a
morbo auaritie. Dimidiũ inqͥt
bonoꝵ meoꝵ do pauperib. ⁊ si
cui aliquid tuli quadruplũ
reddã. Ideo seruauit alteꝵ dimi¬
dium. non quo frueretur: s un¬
de debita solueret. Suscepit gͦ tt̃
medicum hospicio. qr erat infir¬
nitas carius in dño cui hoc ob¬
seqͥum p̾berent homines. T hoc:
qr uoluit prestare obsequentib.
Obsequentib enim ꝓderat non

Expanded text:
noveritis quia ipsa est perfecta charitas, noveritis quia ipsa est perfecta charitas, quam non violat, et in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo morbo? Avaritiae. Erat enim ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavit alterum dimidium, non quo frueretur, sed unde debita solveret. Suscepit ergo tunc medicum hospitio, quia erat infirmitas carnis in Domino, cui hoc obsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestare obsequentibus; obsequentibus enim proderat, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ꝓ hoĩnib. orans ꝓ eis
a quib crucifigebat᷑. ⁊ dicens.
Dat̾ ignosce illis: qr nesciunt
ꝙͥ faciuint. S si solus hoc fecit:
ñ erat magr̃ si discipłos ñ ha¬
bebat. Secuti discipłi hoc fecer̃t.
Lapicdabat᷑ stephanꝰ: ⁊ genu fle¬
xo ait. Dñe ne statuas illis ħ
peccatũ. Amabat a quib occi¬
debat᷑: qr ⁊ ꝓ ip̃is moriebat᷑. Au¬
ui ⁊ apłm paulũ. ⁊ ip̃e inquit:
ĩpendar ꝓ animab urĩs. Int̾ il¬
los enim erat: ꝓ quib stephanꝰ
dep̾cabat᷑ qñ eoꝵ manib mori¬
ebat᷑. ꝑfecta gͦ caritas hec est. Si
quis tãtã habuerit caritatẽ ut
i illo caritas S ñquid mox
Ut ꝑficiatur. nascitur. Cum fue
rit nata nutrit᷑. ium fu̾it iuitͥ¬
ta roborat᷑: cum fu̾it roborata ꝑ¬
ficit᷑. Cum ad ꝑfcõnem uenerit
esse cũ xp̃o: multo enĩ magis op¬
tumũ. man̾e in carne necessariũ
ꝓpt̾ uos. Propt̃ eos uolebat uiu̾e.
ꝓ quib paratꝰ erat mori. T ut

Expanded text:
nibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitatem, ut in illo charitas. Sed numquid mox urit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere in carne necessarium propter vos . Propter eos vole quibus paratus erat mori. 5. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
lum. non terra. nec ista oꝑa que
ds̃ fecit. s dilectores mundi. Ista
sepe dicendo quibdã onerosus
sum. s usq ad eo non frustra di¬
co. ut aliqui interrogent᷑ an di¬
xerim. ⁊ non responcdeãt. Ergo
uel inculcando hereat aliquid
in cordib audientiũ. Quid ẽ
mundus: Mundꝰ ẽ qñ in ma¬
lo ponit᷑. dilectores mundi Mũ¬
dus qñ in laude ponit: celum

Expanded text:
lum, non terra, nec ista opera quae lum, non terra, nec ista opera quae Deus fecit; sed dilectores mundi. Ista saepe dicendo quibusdam onerosus sum: sed usque adeo non frustra dico, ut aliqui interrogentur an dixerim, et non respondeant. Ergo vel inculcando haereat aliquid in cordibus audientium. Quid est mundus? Mundus est, quando in malo ponitur, dilectores mundi: mundus quando in laude
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sacrificium eius. Cum enĩã¬
bo obtulissent. ille de fructib
terre. ille de fetib ouiũ: qͥd puta¬
tis fre̾s qr d̾s fructus terre ne¬
glexit. ⁊ fetꝰ ouiũ dilexit: Non
intendit ds ad manus s in cor¬
de uidit: ⁊ quẽ uidit cũ carita¬
te offerre. ip̃ius sacͥficiũ respex̃.
Quẽ uidit cum ĩuidia offerre:
ab ip̃ius sacrificio oculos auer¬
tit. Oꝑa gͥ bona abel non dicit.
nͥ caritatem. Oꝑa mala cain ñ
dicit nͥ odiũ frat̾uũ. Parũ ẽ qͥa
odit frẽm suũ ⁊ inuidit operi¬
bus bonis. Qͥa unitari nolu¬
it: necare uoluit. T hinc apparu¬
it qͥa filius erat diaboli. ⁊ ille
hinc apparuit uistus dei. Hĩc
gͦ discernunt homines. frẽs mei.
nemo attendat linguas s fc̃a.
Cor si non benefatiat ꝓfrib su¬
is ostendit quid in se habeat. T ep̃¬
tationib ꝓbant᷑ homines. No¬
lite mirari frẽs. si odit uos mũ¬
ous. Nunquid sepe dicendum
ẽ uobis quid ẽ mundꝰ Non ce¬

Expanded text:
Deus sacrificium ejus. Cum enim amDeus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fructibus terrae, ille de fetibus ovium; quid putatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium dilexit? Non intendit Deus ad manus; sed in corde vidit: et quem vidit cum charitate offerre, ipsius sacrificium respexit; quem vidit cum invidia offerre, ab ipsius sacrificio oculos avertit. Opera ergo bona Abel non dicit nisi charitatem: opera mala Cain non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidit operibus bonis; quia imitari noluit, necare voluit. Et hinc apparuit quia filius erat diaboli, et ille hinc apparuit justus Dei. Hinc ergo discernuntur homines, fratres mei. Nemo attendat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Numquid saepe vobis dicendum est quid est mundus? Non coe
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ex deo. ⁊ qͥ ñ diligit frẽm su¬
um. sqi hec ẽ annũtiatio:. Uide qͦ¬
modo confirmat. Quia hec est
ãm̃tiatio qͣm audiuimꝰ ab ini¬
tio ut diligamꝰ inuicem. Ma¬
nifestauit nobis inde se dicere.
contͣ hoc mandatũ qͥsqͥs facit:
in pectato illo est scelerato. in ꝙͦ
incidunt. qui non nascunt᷑. ex
deo. Non sicut cain qͥ ex ma¬
ligno erat. octidit frẽm suũ ⁊
cuius rei gr̃a occidit: Quia oꝑa
illius maligna fuerũt. frĩs uͦ
eius iusta. Ergo uͥ ẽ inuidia.
amor fr̃nus esse non potest. In¬
tendat caritas nr̃a. Qui inui¬
det non amiat. Peccatũ diabłi
ẽ in illo. qͥa ⁊ diabolus inuidẽ¬
do deiecit. Cetidit enĩ. ⁊ inuidit
stanti. Non ideo uoluit deicere
ut ip̃e staret. s ne solus caderet.
Tenete in animo hoc quod sub¬
iecit: inuidiã non posse esse in
caritate. Habes aꝑte cũ laudan¬
tur ip̃a caritas. Caritas ñ enula¬
tur. Non fuit caritas in cain. ⁊
nͥ esset caritas in abel: ñ accipet

Expanded text:
non est ex Deo; et qui non diligit fratrem suum. Quia haec est annuntiatio: vide quomodo confirmat: Quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Manifestavit nobis inde se dicere: contra hoc mandatum quisquis facit, in peccato illo est scelerato, in quod incidunt qui non nascuntur ex Deo. Non sicut Cain qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? Quia opera ejus maligna fuerunt, fratris vero ejus justa. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt oculos eius. S forte ali¬
quid dixit in posteriorib ÷ no¬
minauͭ caritatẽ. Uidete qr cͥcui¬
tus. ille ũboꝵ hũc ht finẽ. hũc
habet exitũ. Omĩs qui natꝰ
ẽ ex deo non peccat: qr semẽ eius
in ip̃o manet. Semen dei:. ⁊dest
u̾bum dei: Unde dicit apłs. ꝑ¬

Expanded text:
verunt oculos ejus . Sed forte dixit aliquid in posterioribus, et nominavit charitatem. Videte quia circuitus ille verborum hunc habet finem, hunc habet exitum. Omnis qui natus est ex Deo, non peccat; quia semen ejus in ipso manet. Semen Dei, id est, verbum Dei: unde dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
signo crucis xͥlrespondeãt om̃s
amẽ. cantẽt om̃s alła. baptizẽ¬
tur om̃s. intrẽt eccłias. fa uãt
parietes basilicaꝵ: ñ discernũ¬
tur filii dei a filiis diaboli nͥ ca¬
ritate. Qͥ habẽt caritatẽ nati st̃.
ex ueo. Qͣ ñ habent: ñ st̾ nati
ex deo. Magnũ iudiciũ: mag¬
na discretio. Qͥcꝙͥ uis habe. ħ
solum ñ habeas: nich tͥ ꝓdest.
Alia si non habeas: hoc habe.
⁊ mmiplesti legẽ. Qͥ enĩ diligit
altere. legẽ ĩpleuit ait apls. Et
plenitudo legis caritas. Puto
istã margaritam esse illã ꝓ qͣ
bebat ⁊ emit eã. Hec ẽ marga¬
rita p̾ciosa caritas: sine qua
uichil tͥ ꝓdest. quodcũq habu¬
eris. qͣm si solam habeas sufficit
tibi. Modo cũ fide uides. tũc cũ
specie uidebis. Si enĩ amaniꝰ cũ
non uidemus. qͦmͦ amplectem᷑ cũ
iuderimus: S̾ nͥ nos debemꝰ ex̾¬
cere: In amore frat̾no. Potes mͥ di¬
cere. Non uidi deum. Nũquio
potes mͥ dicere ñ uidi hominẽ:

Expanded text:
signo crucis Christi; respondeant omnes, Amen; cantent omnes, Alleluia; baptizentur omnes, intrent Ecclesias, faciant parietes basilicarum: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi charitate. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo: qui non habent, non sunt nati ex Deo. Magnum indicium, magna discretio. Quidquid vis habe; hoc solum non habeas, nihil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit alterum, Legem implevit, ait Apostolus: et, Plenitudo Legis charitas . Puto istam margaritam esse illam quam bat, et emit eam . Haec est margarita pretiosa, charitas, sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam habeas, sufficit tibi. Modo cum fide vides, tunc cum specie videbis. Si enim amamus cum non videmus, quomodo amplectemur cum viderimus? Sed ubi nos debemus exercere? In amore fraterno. Potes mihi dicere, Non vidi Deum; numquid potes mihi dicere, Non vidi hominem?
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sacͣmenta. ⁊ habeã omnẽ
fidem ita ut montes tͣnsferam.
caritatẽ aũ non habeã: nichil
sum. Hoc si meministis: com¬
mendauimꝰ cũ istã epłam lag̃ẽ
intiperemꝰ. nichil nob̾ in ea sic
cõmendari quomͦ caritatẽ. Et si
uidet᷑ alia ⁊ alia dice̾: illuc facit
teditũ ⁊ ad ip̃am caritatẽ omĩa
uult referre quecũq dixerit. Ui¬
deamus si ⁊ hic hoc facit. Atten¬
de. O mĩs qui natus ẽ ex deoꝰ
non facit peccatũ. Querimus
quod pectatũ. quia si omne in¬
tellexeris: contrarius erit illi
loco. si dixerimꝰ quia peccatũ
non habenius nos ip̃os seduci¬
mus ⁊ ueritas in nobis ñ est.
Ergo dicat quod peccatũ. Doce¬
at nos: ne forte ego temere di¬
xetim peccatũ hoc esse iuolati¬
onẽ caritatis. quia sicut supra
dixit. qͥ odit frẽm suũ in tene

Expanded text:
ia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil in ea nobis sic commendari, quomodo charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeris, contrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit, Que odit fratrem suum, in tene
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑. Si distribuero omĩa
mea pauperib. ⁊ tradidero cor¬
pus meũ ut ardeamͥ caritatẽ
añ non habeam: nichil mͥ ꝓdest.
Potest enĩ quisꝙͣ hoc fac̾e sine
caritate: Potest. Nã qͥ non ha¬
bent caritatẽ: diuiserũt unita¬
tem. Querite ibi. ⁊ iuidebitis mł¬
tos multa tribuere pauperib:
uidebitis alios paratos ad su¬
scipiendã mortem: ita ut desi¬
stente ꝑsecutore seip̃os precipi¬
tent. Isti sine dubio sine carita¬
te hoc faciunt. Reuocem̃ gͦ ad
conscientiã: de qͣ dicit apłs. Nã¬

Expanded text:
loqueretur, Si distribuero omnia loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Potest enim quisquam hoc facere sine charitate? Potest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc faciunt. Revocemur ergo ad conscientiam, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
na᷑: qr uoluit illam ꝓbari. ⁊ ait
ãmonens. filioli non diligamꝰ
uerbo tm̃ ⁊ lingua sed oꝑe ⁊ ui
tate. Querimꝰ in quo opere. in
qua uitate. Potest esse mani¬
festius opꝰ. qm tribuere pauꝑi¬
bus: Sulti hoc iactantia fa¬
ciunt: non dilectione. Notest
esse maiꝰ opus: qͣm mort pro
frĩb: ⁊ hoc multi uolunt pu¬
tari facere iactãtia nominis cõ¬
parandi: non uiscerib dilectio¬
nis. Restat ut ille diligat fra¬
trem: qͥ añ deũ ubi solus uidet
cordi suo ꝑsuadet: ⁊ int̾rogat
cor suũ. an uere ꝓpt̾ fr̾m dilectio¬
nem hoc faciat: ⁊ ꝑhibet illi testi¬
moniũ oculus qui penetrat cor:
quo homo atcendere non potest.
Ideo paulus apłs qr paratus e¬
ait illis. Michi aũ ꝓ mini¬
mo ẽ: ut a uobis iudicer aut
ab humano die. Et ostendit eti¬
am ip̃e qͦdã loco qr solent ista
fieri. in ani iactantia ñ firma¬
mento caritatis. Ait enĩ cũ de
ip̃ius caritatis cõmendatione

Expanded text:
na? quia voluit illam probari, et ait na? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori pro fratribus? Et hoc multi volunt putari se facere, jactantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat cor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia paratus eait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ mnundi ⁊ uiderit fra¬
trẽ suũ egentẽ ⁊ clauserit iuisc̾a
sua adu̾sus eum: qͦmͦ dilectio
prĩs manet in illo: Ergo ita
incipit ista caritas frẽs: ut de
suis suꝑfluis tribuat egenti
in angustiis aliquib consti¬
tuto ⁊ ex eo qd̾ sibi habrindat.
scd̃m tempus a tribulatione
tẽporali liberet frẽm. Hinc exor¬
diũ ẽ caritatis. Hanc ita ceptã
si u̾bo dei ⁊ spe future uite nu¬
trieris: ꝑuenies ad illã ꝑfectio¬
nem. ut paratus sis aĩam tu¬
am pon̾e ꝓ fr̃ib tuis. S quia
multa talia fiunt ab his qui
alia q̃runt. ⁊ qͥ fres ñ amant: re¬
uocemꝰ ad testimoniũ cõscientiã.
unt ab his qui frẽm ñ amante
Qa multi se in heresib ⁊ scil¬
matib martyres dicũt: iũdent᷑
ab uuiu̾sali frat̾nitate separa¬
rent. Itẽ qͣm multi sunt qui
iactantie causa multa distribu¬
unt. multa donãt. ⁊ ñ ibi que¬
runt nͥ laudẽ humanã ⁊ głiã
ubi ꝓbanda erit caritas frater¬

Expanded text:
ultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua adversus eum; quomodo dilectio Patris manet in illo ? Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. Hinc exordium est charitatis. Hanc ita coeptam, si verbo Dei et spe futurae vitae nutrieris, pervenies ad illam perfectionem, ut paratus sis animam tuam ponere pro fratribus tuis. 2. Sed quia multa talia fiunt ab his qui alia quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimonium conscientiae. unt ab his qui fratres non amant? Quam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videntur ab universa fraternitate separarent. Item quam multi sunt qui jactantiae causa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt nisi laudem humanam et gloriam ubi probanda erit charitas frater
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ salutarĩ accipiam ⁊ nomẽ
dñ ĩuocabo. Qͥs enĩ dederat il¬
li calicẽ salutarẽ inͥ ille cui uole¬
bat retͥbuere: Accipere aut̃ cali¬
cem salutarem ⁊ inuocare no¬
men diũ. hoc ẽ satiari caritate
⁊ ita satiari: ut ñ solum ñ ode¬
ris frẽm. s ꝑatꝰ sis. mori ꝓ fr̃e. E¬

Expanded text:
 accipiam, et nomen Domini invocabo . Quis enim illi dederat calicem salutarem, nisi ille cui volebat retribuere? Accipere autem calicem salutarem, et invocare nomen Domini, hoc est satiari charitate; et ita satiari, ut non solum non oderis fratrem, sed paratus sis mori pro
Abbreviated transcription (Latin):
dius ãbulãt ñ st̾ relĩquẽdi. Uer¬
semꝰ hoc qͥb possumꝰ u̾bis: ut ad
om̃s ꝑueniat. Puto enĩ frẽs: qr
omĩs homo sollicitꝰ ẽ ꝓ anima
sua. Q non sine causa intrat
eccł̃iam. qͥ non tẽporalia q̃rit ĩ
eccł̃ia: qͥ non ꝓpt̾ea intrat ut tͣn¬
sigat negotia sclaria s ideo in¬
trat ut aliquid sibi et̾nũ ꝓmiᷤ¬
sum teneat qͦ ꝑueniat. Necesse
ẽ ut cogitet quẽadmodũ ãbu¬
let in ua. ne remaneatꝰ. ne retͦ
eat. ne aberret: ne claudicãdo
ñ ꝑueniat. Qͥ gͦ sollicitꝰ ẽ. tar¬
dus sit. uelox sit. non recedat
de uia. Hoc gͦ dixi qr qͥ natꝰ ẽ
ex deo non pectat. Fortassis se¬

Expanded text:
dius ambulant, non sunt relinquendi. Versemus hoc quibus possumus verbis, ut ad omnes perveniat. Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui non sine causa intrat Ecclesiam, qui non temporalia quaerit in Ecclesia, qui non propterea intrat ut transigat negotia saecularia; sed ideo intrat, ut aliquid sibi aeternum promissum teneat, quo perveniat: necesse est cogitet quemadmodum ambulet in via, ne remaneat, ne retro eat, ne aberret, ne claudicando non perveniat. Qui ergo sollicitus est, tardus sit, velox sit, non recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non peccat, fortassis se
Abbreviated transcription (Latin):
natum se esse ex deo. Qͥ aut̃
in dilcõne fr̾na cõstitutꝰ ẽ: cet̾a
sunt peccata q̃ ñ potest ad mit¬
tere.⁊ hoc maxime ne oderit
frẽm. Et qͥd de cet̾is pc̃cis facit.
unde dictũ ẽ. si dixerimꝰ qr pec¬
catum non habemus nos ip¬
sos seducimus ⁊ uĩtas in nob̾
non ẽ: Audiat securitatem de

Expanded text:
sse ex Deo: qui autem in dilectione fraterna constitutus est, certa sunt peccata quae non potest admittere, et hoc maxime ne oderit fratrem. Et quid de caeteris peccatis facit, unde dictum est, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est? Audia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dici solet. Qͥ facit pcc̃m de
diabolo ẽ. qͥa abinitio diabolus
peccat. Et hoc diximus qr nemi¬
nem creauit diabolus. neq genu¬
it. s imitatores euis tãqͣm ex il¬
lo nascunt᷑. In hoc manifestatꝰ
c̃ filius dei. ut soluat opera dia¬
boli. Ergo ut soluat peccata. ille
qui non habet pectatũ. Deinde
sequit᷑. Onĩs qͥ natꝰ est ex deo
ñ facit peccatũ. quia semen eiꝰ
in ip̃o manet: ⁊ non potest pec¬
care. qr ex deo natꝰ est. fortit̾ in¬
stͥnxit. fortassis scdm quoddã pͦ¬
catum dixit ñ peccat. ñ scdm õ¬
ne peccatũ. ut ꝙ ait qͥ natꝰ ẽ ex
deo ñ peccat: certũ ꝙ dã pc̃cm in¬
telligas qd̃ non potest admnit¬
t̾e̾ homo qͥ ex deo natꝰ est. Et ta¬
le peccatum ẽ illd̃ ut si qͥs qͣm
hoc admiserit confirmet cet̾a:¬

Expanded text:
tatem, dici solet. Qui facit peccatum, de diabolo est; quia ab initio diabolus peccat. Et hoc diximus, quia neminem creavit diabolus, neque genuit; sed imitatores ejus tanquam ex illo nascuntur. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli . Ergo ut solvat peccata ille qui non habet peccatum. Deinde sequitur: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum, quia semen ejus in ipso manet; et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Fortiter instrinxit. Fortassis secundum quoddam peccatum dixit, non peccat, non secundum omne peccatum: ut quod ait, Qui natus est ex Deo, non peccat, certum quoddam peccatum intelligas, quod non potest admittere homo qui ex Deo natus est: et tale peccatum est illud, ut si quisquam illud admiserit, confirmet ca
Abbreviated transcription (Latin):
angustias nrãs cõmẽdo. ut per
exitũ. ne aliquis in u̾bo eiꝰ inue¬
iuat occasionem ꝑditionis sue.
ꝙ u̾bũ non est p̾dicatũ ⁊ cõscͥp¬
tum nͥ ad medicinã ⁊ salutem.
Omĩs inqͥt qͥ facit pectatũ ⁊ in¬
iqͥtatẽ facit. Ne forte disceruaͤ.
peccatum iniquitas ẽ. Ne dicas
peccator sum s iniquus ñ sũ:
peccatũ iniqͥtas ẽ. ł scitis qr in
hoc ille manifestatꝰ ẽ ut pecca¬
ta auferat. ⁊ peccatũ in illo ñ ẽ.
⁊ qͥd ꝓdest nobis qr uenit sine
peccato: Omnis qui ñ peccat
in ip̃o manet. ⁊ omĩs qͥ peccat
ñ uidit eũ neq cognouit eum.
filioli nemo uos seducat. Qͥ fa¬
cit iꝰ̾ticiam iustus ẽ. sic̃ ⁊ ille iꝰtꝰ¬

Expanded text:
angustias nostras commendo, ut per angustias nostras commendo, ut per exitum; ne aliquis in verbo ejus inveniat occasionem perditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscriptum, nisi ad medicinam et salutem. Omnis, inquit, qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Ne forte discernas: Peccatum iniquitas est. Ne dicas, Peccator sum, sed iniquus non sum: Peccatum iniquitas est. Et scitis quia in hoc ille manifestatus est, ut peccata auferat; et peccatum in illo non est. Et quid prodest nobis quia venit sine peccato? Omnis qui non peccat, in ipso manet: et omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit
Abbreviated transcription (Latin):
male facis si dicis. qr mendati¬
um dicis. Ueritas inquit in
nob̾ non ẽ. si dix̾imus qr pc̃tm ñ
habemiꝰ. Non ait ñ habuimus. ne
forte de preterita uita dictũ iud̾et᷑.
Habuit enĩ peccata homo iste.
s ex quo natꝰ est ex deo cepit ñ
habere. Si ita esset nulla nos ã¬
gustaret questio. Dicẽmꝰ enim.
Fuimꝰ peccatores. s mͦ iustificati
sumus. Habuimꝰ peccatũ. s mͦ
ñ habemꝰ. Non hoc ait. S qͥd
ait: Si dix̾imꝰ qr peccatũ non
habemꝰ. nos ip̃os seducimus ⁊
uitas in nob̾ ñ ẽ. Post aliqͣntũ
rursus. Qͥ natꝰ ẽ ex deo inqͥt ñ
peccat. Nũqͥd iohẽs ip̃e ñ erat
uatꝰ ex deo: Si ioh̃es ñ erat natꝰ
ex deo de quo audistis qr suꝑ
pectus diĩ recũbebat. aliqͥs sibi
audet ꝓmitt̾e regn̾atõnẽ fcãm
in se qͣm ille hab̾e ñ meruit qͥ
suꝑ pectꝰ diũ discũb̾e meruit:
Quẽ dñs plꝰqͣm cet̾os diligebat
ip̃m solũ de sp̃u ñ genuerat:
Attendite nunc u̾bã ista Auhue

Expanded text:
dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Non ait, Non habuimus; ne forte de praeterita vita dictum videretur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sed quid ait? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Post al Qui natus est ex Deo, inquit, non peccat. Numquid Joannes ipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo, de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat , ipsum solum de Spiritu non genuerat? 2. Attendite nunc verba ista: adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Ntente audite obserro frẽs. qͥa
res non minima u̾sat᷑ in me¬
cõuenistis. Est enim non ꝑua
questio quomͦ dicat in hac epła.
qui natꝰ ẽ ex deo non peccat. ⁊ qͦ¬
mͦ in eadẽ epłã suꝑius dix̃. si di¬
ximꝰ qr pectatũ non habemꝰ. noᷤ
ip̃os seducimꝰ. ⁊ u̾tas in nobis
non ẽ. Qͥd fc̃utꝰ est quẽ ut̾q ser¬
mo ex eadem epła in medio co¬
artauit: Si se confessus fuit
peccatorẽ: tunet ne dicat᷑ illi.
Non gͦ ex deo natꝰ es. qr scͥptũ
ẽ. qui natꝰ est ex deo ñ peccat.
Si aũ sedix̾it iustum ⁊ non ha-¬
bere pt̾cm: accipit ex alia ꝑte.
aut quid ꝓfiteat᷑ non ĩuenit.
ꝓfiteri se esse sine pectato: peri¬
culosum ẽ. Non solũ periculo¬
sum. s etiam mendosũ. Nos
ip̃os inqͥt seducimꝰ. ⁊ u̾itas ĩ
nob̾ non ẽ. si dix̾imꝰ qr pcc̃m ñ
habemꝰ. S utinã non haberes ⁊

Expanded text:
ntente audite, obsecro vos, quia res non minima versatur in meentius convenistis. Est enim non parva quaestio, quomodo dicat in ista Epistola, Qui natus est ex Deo, non peccat: et quomodo in eadem Epia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Quid facturus est quem uterque sermo ex eadem Epistola in medio coarctavit? Si se confessus fuerit peccatorem, timet ne dicatur illi, Non ergo ex Deo natus es; quia scriptum est, Qui natus est ex Deo, non peccat. Si autem dixerit se justum, et non habere peccatum, accipit ex alia parte aut quid profiteatur, non invenit. Profiteri se esse sine peccato, periculosum est; et non solum periculosum, sed etiam mendosum: Nos ipsos, inquit, seducimus, et veritas in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Sed utinam non
Abbreviated transcription (Latin):
ad uiuoꝵ qͣlecũq solatiũ ad qͦs
ꝑtinent illi mortui. quox appa¬
rent ymagines sommantib
siue ut his admonitõib generi
humano sepulture cõmendetur
humanitas. q̃ licet defunctis ñ
opitulet᷑. culpanda tam̃ irreligi¬
ositate negligit᷑: aliq̃n autẽ fal¬
lacib uisis hoĩes in magnos
nuttunt᷑ errores. qͦs talia ꝓpeti
iustũ est: uelut si qͥs qͣm uideat
in somnis qͦd eneas uidisse apd̃
inferos poctica falsitate narrat᷑
et ei cuiꝰpiã ñ sepulti appareat
ymago. loquat᷑ ꝙ talia qͣlia fert᷑¬
euigilauerit ibi corpꝰ eiꝰ inueni¬
at. ubi iacere inhumatũ cum
somniaret audiuit. admonitꝰ et
rogatꝰ ut sepeliret inuentũ: et
qͥa id uerũ esse cõperit credat
ideo mortuos sepeliri
ut eoꝵ  anime ad loca trã¬
seant. unde insepultoꝵ animas
inferna ꝓhiberi lege somniauit.
Nonne ita credens plurimũ a
tramite ueritatis exorbitat: Sic
autẽ infirmitas humana se se ht̃¬

Expanded text:
ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum apparent imagines somniantibus, eine ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis quod Aeneas uidisse aput inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti appareat imago loquaturque talia, qualia referteuigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ista credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese hab
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuentes apparent sepe uiũe¬
uentib dormientib dũ seipi
nesciant apparere: & ab eis hec
qͥ somniauerint audiunt di¬
centib qđ eos in somnis uide¬
rint agentes aliqͥd uł̃ loq̃ntes.
Si gͦ me pͭ aliqͥs in somnis uid̾e̾.
sibi aliqͥd qd̾ factũ ẽ indicantẽ.
uel etiã qͦd futurũ est p̃nun
tiantẽ: cũ id gͦ prorsꝰ ignorem.
ille somniet s utrũ dormiente
me uigilet. an uigilante me dor¬
miat. an uno eodẽq temꝑe ui¬
gilemꝰ ambo siue dormiamus.
qͣndo ille somniũ uidet et in quo
me uidet: qͥd mirũ si nescientes
mortui nec ista sentientes. tam̃
a uiuentib nident᷑ in somns:
et aliquid clicunt qd̾ eiugilantes
uerũ esse cognoscant: Angłicis gͥ
oꝑationib fieri crediderimn: siue
ꝑmictat᷑ desuꝑ. siue uibeat᷑ ut
aliqͥd dice̾. de sepeliendis corꝑib
sius uideant᷑ in somns. cum id
penitꝰ nesciant quoꝵ illa st̃ corꝑa.
Id autẽ aliqͣndo utilit̃ fit. siue

Expanded text:
et uiuentes adparent saepe uiet uiuentes adparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant adparere, et ab eis haec quae somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis uiderint agentes aliquid uel loquentes. si ergo me potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid quod factum est indicantem uel tiantem, cum id ego prorsus ignorem eille somniet, sed utrum dormiente me uigilet an uigilante me dormiat an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille somnium uidet et in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec ita sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue
Abbreviated transcription (Latin):
bene afficiunt᷑ corda miseranti¬
um. q̃n ea dolent mortuoꝵ cor¬
porib alienis. q̃ illo affectu qͦ
nemo umqͣm carnẽ suã odio
habet. nolunt fieri post mortẽ
suã corꝑib suis & qd̃ sibi ex¬
hiberi nolunt qͣndo sensuri ñ st̃.
aliis ñ sentientib curant exhi¬
bere dũ sentiunt: Narrant᷑
uisa quedã: que huic disputa¬
tioni ñ negligendã uideantur
inserere questionẽ. Ferunt᷑ quippe
ñ nulli mortui. uel in somnis uł
alio quocũq mͦ. apparuisse uiuẽ¬
tib. atq ubi eoꝵ coeꝑa iacerent
inhumata nescientib locisq
monstratis ãmonuisse. ut sibi
sepultura q̃ defuerat p̃beretur.
Hec si falsa esse responderumus:
contͣ quoꝵdã scͥpta fideliũ. ⁊ otͣ
eoꝵ sensꝰ qͥ talia sibi accidisse con¬
firmant. impudent̃ uenire uide¬
bun᷑. S respondendũ est ñ ideo
putandũ esse mortuos ista sen¬
tire: qͥa hec dic̾e uel indicare uł
petere inident᷑ in somnis. Nam

Expanded text:
bene afficiuntur corda miserantibene afficiuntur corda miserantium, quando ea dolent in mortuorum corporibus alienis, quae illo affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, nolunt fieri post mortem suam corporibus suis, et quod sibi exhiberi uolunt, quando sensuri non sunt, aliis non sentientibus curant exhibere, dum ipsi sentiunt? Narrantur uisa quaedam, quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumque modo adparuisse uiuentibus atque ubi eorum corpora iacerent inhumata nescientibus locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura quae defuerat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensus, qui talia sibi accidisse confirmant, inpudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam
Abbreviated transcription (Latin):
seram cõpassionẽ. laudant᷑ illi
et a rege dauid bñdicuntur:
qui saulis ⁊ ionathe ossib ari¬
dis sepulture miscd̾iam presti¬
terunt. Que tandem mised̾ia
p̃statur. uichil sentientib
An forte reuocandũ est in
opinionẽ. qd infernũ fluuũ
insepulti ñ porerant tͣnsmeare:
Absit hoc a fide xpĩana. Alioquin
pessime actũ est. cũ tanta mar¬
tẏrũ multitudine. quoꝵ ñ pote¬
rant corꝑa sepeliri. ⁊ fallaciter eis
ueritas dixit. nolite timere eos
qͥ corpꝰ occidunt. ⁊ postea ñ hñt
qͥd faciant: si eis ranta mala fa¬
cere potuer̃t. quib impedirent᷑
ad loca ex optata transire. S qr
hoc sine ulla clubitatione falsiˢ¬
simũ ẽ. nec aliquid obest fideli¬
b negata eoꝵ corꝑib sepultura:
nec aliqͥd si exhibeat᷑ infidelib
prodest. Cur gͦ illi qͥ saulem
et filiũ eiꝰ sepelierunt miseri¬
cordiam fecisse dicunt᷑ ⁊ ex hoc
a rege pio bñdicunt᷑: nisi qͥa

Expanded text:
seram conpassionem laudantur illi seram conpassionem laudantur illi et a rege Dauid benedicuntur, qui Saulis et Ionathae ossibus aridis sepulturae misericordiam praestiterunt. quae tandem misericordia praestatur nihil sentientibus: an forte reuocandum est in opinionem, quod infernum fluuium insepulti non poterant transmeare? absit hoc a fide christiana: alioquin pessime actum est cum tanta martyrum multitudine, quorum non potuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis tanta mala facere potuerunt, quibus inpedirentur ad loca exoptata transire. sed quia hoc sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest fidelibus negata eorum corporibus sepultura nec aliquid, si exhibeatur infidelibus, prodest, cur ergo illi, qui Saulem et eius filium sepelierunt, misericordiam fecisse dicuntur et ob hoc a rege pio benedicuntur, nisi quia