comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inde dũ redeuit insidiator monicus casualib laqueis p̃pa¬
ratuꝰ: germani pedẽ lapsus occasione contriut ignorans merita
liquan diu i uno loco infirmitatis nec esitato teneretur:
rinebi a qria manebat casula ex arsit icendiũ. Qđ consupti
domib que illic palustri arundine tegebant̃. ad eũ habrtt acu
p̃persuo ẽ At imultitudo om̃o despatione ꝑtrita obiua curr
uicerdio. Sed ut dĩ potonitia manifestior appareret quuicq
custodire tẽptauerat turba consumit᷑. Qđ i iacens & infirmꝰ
iicolune tabnaculũ qđ habitator iclunus seruabat omican
Exiuluut durba miraculo & uctã se diuois uircutib gratula
Eneubabat dieb ac noctib ante tuguriũ paupis. uulgus scnu
mero so÷ annas curai. hicupientes corpora. Neferri nequeuit
candehiliatieũ e ihil remedu pateret᷑ adhberi q̃dã nocte
sandentẽ nues uestib uelit sibi adee ꝑsona que manuexten

Expanded text:
nde dum redeunt, insidiator inimicus, casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita aliquamdiu uno in loco infirmitatis necessitain vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic palustri harundine tegebantur, ad eum  Al., illpassus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus incolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeunt,cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem
Abbreviated transcription (Latin):
medus montib intuetur. Quo i loco nouũi cõponit exercitũ ipse
dux agmius Itiã aderat ferox hostiũ multitudo quã ad ꝓpinqu¬
re intuelant᷑ pnnsidus constituti Iũ subito germaonꝰ fignifer uni¬
ĩsos achnon& & p̃clicit ut uocisue unoclamart᷑ respondeant sẽcuro¬
ꝙ hostib qͥse insꝑatos ad c̃ẽ confiderent alleliua t̃tio repecitũ sac̃¬
dotes exclamabant Seqͥt᷑ una uox om̃iũ. & eleuatũ clamore reꝑcusso
aere montiũ conclusa multiplicant hostile agm̃ t̾rorȩ psternitur : & ruisse
& suꝑ iẽ non solũ rupes circũdatas sed etiã ipsã celi machinã cõtremos¬
pior ÷ uerepdationiq inecte uix nfficere pedũ ꝑnicitas credebat̾
asss fugurid arma picurit gaudentes uł nuda corpora eripues sẽ
rie concesse otiosus spectator efficit᷑ & spolia colligunt᷑ epo
Iriũphant pontifices hostib fusis sine sangune. trũiphanit

Expanded text:
editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse dux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti: cum subito Germanus signifer universos admonet et praedicit, ut voci suae uno clamore respondeant, securisque hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, Alleluia tertio repetitam sacerdotes exclamant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem, repercusso aere, montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et ruisse super se non solum rupes circumdatas, verum etiam ipsam caeli machinam contremescunt, trepidationique iniectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma proiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse oriae praestitae otiosus expectator efficitur; spolia colliguntur expipiscitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine sanguine; triumphat
Abbreviated transcription (Latin):
erant etiã xłͫ uenebiles dies. qͦs religiosiores rebdebait p̃sentia
sac̃dotũ uitantũ ut quot idianis p̃dicationib inftituti certatĩ¬
popłi ad gr̃am baptamatis conuolarent. Nã maxima exercitꝰ mul¬
tutudo undã lauacrꝑ salutaris expetiit: & eccła ad diẽ resurrec¬
tionis d̃ce frondib contexta conponit᷑. atq in expelitione cãpes¬
triistar ciuitatis aptat᷑. Madidus baptismate ꝓcedit exercitꝰ
fides feru& inpopło & cõnt̃rito armoꝵ p̃sidio diumitatis expeccat᷑
auxiliũ. Intea ustitutio uł forma caftõr. hostib nuntiat᷑. Qui uictoriã¬
qͣs̃ de mermi exercitu p̃sm̃tes assũpta alacritate festoiant Quors
tam̃ aduentꝰ exploratione cognoscit᷑. Cũq em̃ia solẽnitate paschali
retens de lauacro pars maior exercitꝰ arma caꝑe & bellũ parare
tẽptaret. germanꝰ clucẽ se p̃lu conficet᷑. E legit expeditos circĩuec¬
ta ꝑcurrit &eregione quahostiũ spabat᷑ adtientꝰ. uallẽ circũdatã

Expanded text:
ragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam
Abbreviated transcription (Latin):
susinse aciedasse tumorẽ. Diues lactis ac mellis insula nec umearum¬
experst. puciũ uolucruatt sed & ceruoꝵ caprearũq uenatu oegrur
hea uite ꝓroe patria scoteo ẽ. Ab hac egresi ut diximꝰ t̃ciã inbritar¬
nia britonib & pictis gentẽ addider Est aut̃ suiꝰ maris ꝑmaxonus
qui antichtꝰ gentẽ britaiac a pictis secernebat qui ab occidentrui
tras longo spatio erũpit ubi ẽ cuntas britarnae munittsima irq
hodie. qũe uocat᷑ alchluith. ad cuꝰ uidelic& sũiꝰ parte septẽt ioni

Expanded text:
sumpsisse acsumpsisse acexpers, piscium volucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insignis. Haec autem proprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut diximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum a Pictis secernebat, qui ab Occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Brittonum munitissima usque hodie quae vocatur Alcluith: ad cujus videlicet s
Abbreviated transcription (Latin):
sibim& int̃ eos sedes quas hactenꝰ habentꝰ uindicar̃. A quo uideli¬
c& duce: usq hodie dialreudor uocant᷑. Nã lingua eoꝵ. da al partẽ
significat Hibernia aut̃ & latitudine sui statꝰ. & salubritate
ac serenitate aerũ multũ britaniae prestat: ita ut raro ibi
nix plusꝗ triduana remaneat: nemo ꝓpt̃ hiemen aut fena secc&
estalte autstabula fabricet uõnto. Nullũ ii reptile uiderisoleat :
nullis iuiuere serpens ualeat. Nã sepe illo de britanona allatiso¬
pentes. mo & ut pxonante t̃ro ua iugio. odore aeris illius acłtac¬
tofuerutn enuereuit. Qum potiꝰ om̃ia pene quede eadẽ insula sunit
contora uenenũ ualent. Deniq incdonꝰ qͥb elã a serpente ꝓcusis rasa fol
codicũ quide hiberna fuerant. & ipsa rasurã aque ĩminã ac potuu¬
clatã⁊ alib paorꝰ totã iũ ueneni grasianti totũ inflati corporis ab¬

Expanded text:
sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videlisibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videlicet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam lingua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant et ipsam rasuram aque immissam protinus totam uim ueneni grassantis, totum inflati corporis ab
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Adhanc gͦ usq ꝑuenientes nauigio picti ut diximꝰ. petier̃
mea sibi qͦq sedes. & habitationẽ donari: Respondebant scoti qr ñ
ãbos eos caperet insula. Sed possumꝰ iqͥuit salubre uob dare
consiliũ qd agere ualeato. Nouimꝰ unsulã aliã c̃ẽ ñ ꝓcul a nr̃a
contra ortũs olis. quã sepe lucidiorib dieb de longe aspicere soler
hanc adiresi uultis habitahilẽ uobis facere ualetios uł qui resti¬
terit nob auxiliuarus ut smmi. Itaq petentes britauã picti
nes occupaucrant. Cũq uxores pictiñ habentes peterent ascot¬
tis ea solũ conditione dare consenser̃. ut ubi res ꝑuenir& uidubiũ
magis de feminea regũ ꝓsapia quã de masculina regẽ sibi eligerent
Qđ usq hodie apud pictos constat ẽẽ seruatũ. Procedente aut̃ tp̃re
recepit. Qui duce reuda de hibernia ꝓgressi. uł amictaa uł ferro

Expanded text:
ervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt ervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis. Novimus insulam aliam esse non procul a nostra, contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus. Hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis: vel si qui restiterit, nobis auxiliariis utimini. Itaque petentes Brittaniam Picti, nes occupaverant. Cumque uxores Picti non habentes peterent a Scottis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res perveniret in dubium, magis de feminea regum prosapia, quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatum. Procedente autem temporecepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro
Abbreviated transcription (Latin):
tuior: que meditatione scripturarũ cec̃is om̃ib ẽ facta cõmu¬
nis.   primis aut̃ iisula britones solũ a qͥb nom̃ accepit : in co¬
las habuit. Quide tractu armenicano ut fert᷑. britanniã aduec¬
ti australes sibi partes illius iuindicarunt. Et cũ pluronã partẽ
insulae incipientes ab austro possedissent : contigit gentẽ pictoꝵ
de scrtia ut ꝑhibent longis nauib ñ multis. ocear mgressã circũ¬
agente flatu uentoꝵ extra fines om̃s britannuiae hyberniã ꝑ¬
uenisse eiꝰq septentrionales horas intrasse. atq inuenta ibi gente
scotoꝵ sibi qͦq in partib illius sedes petisie. nec impetrare potuissẽ
Est aut̃ hybernia isula om̃nũ post britanniã maxima ad
occidentẽ qͥdẽ britanni&e ꝑosita. sed sic̃ contra aqͥlonẽ ea breuio
ita in meridiẽ se trans illius fines pluronũ ꝓtendens usq contra
inspaniae septẽcrionalia quãus magno aequore int̃ iacerte ꝑ¬

Expanded text:
e Scripturarum caeteris omnibus est facta communis. In primis autem haec insula Brittones solum a quibus nomen accepit, incolas habuit, qui de tractu Armoricano, ut fertur, Brittaniam advecti, Australes sibi partes illius vindicarunt. Et cum plurimam insulae partem, incipientes ab Austro, possedissent, contigit gentem Pictorum de Scythia, ut perhibent, longis navibus non multis Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittaniae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentrionalia, quamvis magno aequore interjacente p
Abbreviated transcription (Latin):
dono celesti. & tido gaudiãs & gaudendo ꝑtimesc̃as. Eaudeas ui¬
delic& qr angloꝵ anime & ꝑexteriora mirãcula adit̃iorẽ gr̃am ꝑ¬
trahunt᷑ pertimescas uͦ: ne int̃ fignaque fuit infirmꝰ animꝰo s̃ui¬
p̃suptione se eleu&. & unde forł inhonorẽ tollit inde poianẽ
glamintꝰ cadat: Memoiisse & enĩ lebemus : quia discipłi cũ gaudio
a p̃dicatione redeunt es dũ celesti magist rodicerent chiẽ in no¬
mine tuo etiã demonia nob̵ subiecta sint: ꝓtinus audieruit
Nolite gudere suꝑ hoc : scd potiꝰ gaudate quia nomina ig̃a scro¬
tasint incelo Ipͥuata oũ &tẽporali lecitu motte posuerarit¬

Expanded text:
ono coelesti et timendo gaudeas et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur; pertimescas vero ne inter signa quae fiunt infirmus animus praesumptione se elevet, et unde foras in honorem tollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quod discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum coelesti magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt, protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata e
Abbreviated transcription (Latin):
trat ilbo aplor oistar & ła & auctortas ꝑͥ conscientia do¬
ꝑsuasionis auctores & more maligni sp̃s gemebant ꝑire sibi po¬
płos euadentes. Ad extremu diuturna meditatione con¬
cepta. p̃sumuit nure conflictũ. Procedunt conspicui duntus
ueste fulgentes circũdati ad sentatione multoꝵ discrimq
certaminiꝰ subire maluer̃. quã in popło quẽ subũterant pu¬
dorẽ taciturnitatis incurrere. ne uiderent᷑ se ipsĩ silentio
danauisẽ Alic plane mm̃sa multitudo etiã cũ conuigib ac
liberis excitata: cõuenerat. Aderat popłs expectatur a futu¬
rus udex Astabant partes dispari conditione disfiiles. Hic
duua fides ude humana p̃siptio Hoc pietas oide suꝑbia
hide pelagius auctor: hic xp̃o Primoin loco beatissoi sacdoees
manit̃ & aures occupauit & tẽpor a. Demele antistites uenerand
torrente eloquii suicũ apłicis & euangłicis imbrib ꝓfuderunt
Miscebat᷑ sermo ꝓpͥus cũ diumo: & adiertiones molestasimmas lec¬

Expanded text:
r, et gloria et auctoritas per conscientiam, dopersuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudo, etiam cum conjugibus ac liberis excita  Al., excitata convenerat, aderat populus expectator, et futurus judex, adstabant partes dispari conditione dissimiles; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primo in loco beatissimi sacerdotdiu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites venerandi, torrentes eloquii sui cum apostolicis et evangelicis imbribus profuderunt: miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones molestissimas lec
Abbreviated transcription (Latin):
dinis habet milia clucenta exceptis dũtaxat ꝓlixiorib diũsor
ꝓmunctorioꝵ tractib qͥb efficit᷑. ut circuitus eiꝰ quadragies octio
septuagrita quinq milia cõpleat. Nabet a meridie galliã belgicã
cuiꝰ pxonũ litus transmeoitib: apparet cuitas que cdicit᷑ ruth:¬
ubi portus a gento anglornunc corrupte septacaestir uocata in¬
tponcomari agessoriaco moroioꝵ gentis litore ꝓrcimo traict ui
rmubũo quo quagonta : sue ut qͥda scripicre stadioꝵ quabroigener

Expanded text:
ucenta, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque milia compleat. Habet a Meridie Galliam Belgicam, cujus proximum litus transmeantibus aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinquaginta, sive, ut quidam scripsere, stadiorum quadrigentorum
Abbreviated transcription (Latin):
auit. s ato futres: uela non surtoent. Cedebant miisteri
uicid̃nautarũ Ferebatur nauigui oratione n iurubr. łt
casu dux ipiẽ uł pontis ex fractꝰ corporis Lasitudine ac sopor e
sopuadiute. Etũ nauigiũ suꝑ fusis fluctib: mergebat᷑: Tubeat
lupus omuquturbati excitant seniorẽ elemtis furentib oppo¬
nendũ. Qui ꝑiculi mmanice constantior. xp̃m ouociat pꝓ
asũpto inomine sc̃e trontatis leui aque asꝑgine. fuctꝰ feui
entes oppͥmit Collegã cõmon&e hortatur iniuusos. oacio ueni
ore & damore pruidit᷑. Adest diumitas. fugant᷑ inmici tra¬
quillitas serena subsequit᷑ uenti econtrario adit ineris minis¬
qͥeria peu̾tuni᷑. Pecurnõq breui spacus pelagi optati ltoro
qͥete potiunt᷑. Ibi cõueniens ex diuersis partib multitudo ex¬
sunt iauido eni ꝓs uenturos eciã uaticinatio adusa p̃dixerat

Expanded text:
cunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore rconvaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constantior Christum invocat, et adsumpto in nomine sentes opprimit, collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria revertuntur, decursisque brevi spatiis pelagi, optati littoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ naues eoꝵ habebantur. qr & ide barbaroꝵ oruptio trne¬
bat᷑. turres ꝑ it̃ ualla ad pspectũ maris collocant & uale¬
dicunt sotus : tanꝗ ultra non reusuri. Qaub ad sua reme¬
antib cognita sõcti pictiq reditꝰ denegatione. recleunt con¬
festã ipsi & solito confidentiores facti om̃em aqͥlonarẽ ex
unciiata hostiũ tela ignaui ꝓpugnatores miserrie de
muris tracti solo allidẽbantur. Qind plura: Relictis
rant᷑ strages crudeliores cunctis pͥorib Sic̃ enĩ agni a feros
ita museri ciues liscerpunt᷑ ab hostib Vnde amanionib ac
posie siunculis sus tiecti mniminens famis ꝑiculũ. latroruo
ac rapacitate mutua tẽꝑabant augentes ext̃nas domestico¬
untotib elades cdonec om̃is regio: totiꝰ cibi sustentaculo
excepto uerandi solatio uacuaretur¬

Expanded text:
quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti omnem Aquilonalem  uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis s prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes, externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur
Abbreviated transcription (Latin):
longiꝰ ĩa bellando pepulerant iisocios arma uertere ceperunt.
Et p̾rimũ qͥdẽ annonas sibi eos affluentiꝰ minis trare coguit. Que¬
rentesq occasionẽ diuortu ꝓtestant᷑ nõi ꝓfusior sibi almñtoꝵ copia¬
daretur. sẽ cuncta rsule loca rupto federe uastaturos. Neq al
accensus mand paganoꝵ ignis iustas de scelerib popłidi ultio¬
nes expetut non illiꝰ im̃par qͥ quondã a chaldeo succensu
hierinolioꝵ moenia imo edificia cuncta consũpsit. Sic eñi
& hic agentẽ onpio uictore inmo disponente iusto iuidice. ꝓti¬
mas quiasq ciuitates a prosq depopulans aborientalim ariutq
ad occidentale nullo ꝓhibente suũ continuauit incendiũ
tot᷑iq ꝓpe uus ule pereuntos suꝑficiẽ obtexit Ruebant
edifici publica simul & pͥuata passim iac̃dotes it̃ altaria
trueidabantur . Presules cũ popłis soie ullo respectu hono¬

Expanded text:
longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copiadaretur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastaturos. Neque alaccensus manibus paganorum ignisnes expetiit, non illius impar, qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymorum moenia imo aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, imo disponente justo judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans ab orientali mari usque ad occidentale nullo prohibente suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sine ullo respectu hono
Abbreviated transcription (Latin):
natio nominat᷑. posita contͣ ipsã insulã uectã. De saxonibis
id.ẽ. ea regione que nc̃ antiquoꝵ saxonũ cognominae᷑. uenere
orientalẽs saxones meridiani saxones occidiũ saxones. Porro
de anglis hoc ẽ de illa patria que angulus dr̃. & abeo tẽpore
usq hodie manere desertũs int ꝓumcias uitarũ & saxonũ
ꝑhibet᷑. oriertales angli meditranei angli merci tota
norclanhymbroꝵ ꝓgenies. id  illarũ gentiũ que ad boreã
ubri fluminis nħ abitant. Cet̃iq angloꝵ popłi sunt orti du
postea occisus i bello abritonib hactenꝰ in orientalib cantie
partib monum̃tũ habet insuo nomine insigne. Erant aut̃ fili
multarũ ꝓuintiarũ regũ genꝰ originẽ duxit. Non mora gͦ con¬
fluentib certatĩ in pisulã gentiũ memoratarũ catus. grandes¬
cere popłs cepit aduenaruiꝰ ita ut ipñ qͣq qͥ eos aduocauerant
indigenis eẽnt t̃rori. lũ subito mito ad tẽpꝰ foedere cũ picts. qͦs

Expanded text:
a contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, MeditNorthanhumbrorum progenies, id est illarum gentium, quae ad boream Humbri fluminis inhabitant, caeterique Anglorum populi sunt orti. Dupostea occisus in bello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filimultarum provinciarum regium genus originem duxit. Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos
Abbreviated transcription (Latin):
ante biennũ romane irruptionis. que ꝑ alaricũ regẽ gotboꝵ facta
ẽ: cũ gentes a lanoꝵ. sueuoꝵ. uuandaloꝵ. multe q̃ cũ his aliae ꝓ¬
trituꝰ francis transitoreno totas ꝑ gallias seuirent apudbritanias
gratianꝰ municeps tyramnꝰ creat᷑. & occidit᷑. Nuiꝰ loco constantoius
exoifima militia ꝓpt̃ iolã sp̃e nomonis sue merito uircutis. eligit᷑
Qui contiuo ut iuanit imperiũ in gallias transiit. ibi sepe abar¬
baris incercis ftderib illusus detrõntũ magis rei publicae fuit:
unde mox iubente honorio constantiꝰ comẽs ingalliã cũ exercitu
ꝓfectꝰ apud arelatẽ citatẽ eũ clausit. ceptd̃. occidit. constam¬
tẽq filiũ eiꝰ quẽ ex monacho cesarẽ fecerat. gerontiꝰ comes suus. apđ
iuenña int̃fecit. Fracta.ẽ. aut̃ roma a gotłns anno mllesimo .c. lx

Expanded text:
ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno millesimo sex
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ fundunt: Ac deinde germanꝰ plenꝰ sp̃u sc̃o. innuocat trmm¬
plicuit. Quos ftatĩ cuacuato tenebre : lumine ueritatis implecuit:
Exultant parentes miraculo. popłs contremiscit. Post quẽ. diẽ ita
exanimis om̃iũ suasio iqua deleta ẽ: ut sac̃ dotũ doctrnĩa sitientib
confutatis. atq animuas om̃iũ fidĩ puritate conpositis. sac̃ doces beatũ
albanũ martyrẽ auctoridõ ꝑ ipsũ gr̃as petier̃. Vbi germanꝰ om̃iũ¬
reuelli sepulchrũ p̃cioia ibidẽ munera conditurus. arbitrans opor¬
tiriũ ut m̃bra sc̃oꝵ exdũbis regionib collecta qͦs pares meritis
recepera celũ. sepulchri qͦq uniꝰ tencret hospiciũ Quib: depo¬
situ honorifie atq iocietatis de loco ipso ubi beati martyris
effuss erat sangius manꝰa puluerus iccũ portaturꝰ abstulit
niqua apparebat cruore seruato rubiunse martyrũ cedẽ ꝓsecu¬
tr pallert:: M uub ita gestis onumerd hominũ eodẽ die ad

Expanded text:
breviter fundunt. Ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto invocat Trinplicavit; quos statim evacuatos tenebris lumine veritatis implevit. Exultant parentes miraculo, populus contremescit. Post quam diem ita ex animis hominum persuasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam, sitientibus ue auctoribus confutatis animisque omnium fidei puritate conpositis, sacerdotes beatum Albanum martyrem, acturi Deo per ipsum gratias, petierunt. Unde durevelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad
Abbreviated transcription (Latin):
signe ferentib. Hoc gͦ duce iures capessiont briones &ui
tores ꝓuocantes ad p̃liũ iuctoriã ipñ dõ fauente susci¬
puit. & exeo tẽpore nc̃ ciues. nc̃ hostes uincebant. usq
nte paucos sane aduentus eoꝵ annos. heresis pelagiana
ꝑ agricolã ilata seueria ep̃t pelagiani filiũ fidẽ bri¬
tanniarũ feda peste cõmaculauerat. Uerũ britani
nus uellent. neq ũsutiã nefarie ꝑersuasionis refutigt
ũbis certa do sufficerent. unonunt salubre consiliũ. ut
a gallicenis atistitib auxiliũ belli spiritalis inqurantt
Qua ebeauã colleta magna snodo querebat᷑ in cõmunie : qͥ¬
ilbic ad niccurrendũ fidĩ mitti deberent: Atqomiũ uidicio

Expanded text:
signe ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usques eorum annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani nus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo quaerebatur in commune, qilluc ad succurrendum fidei mitti deberent: atque omnium judicio
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Quicũ afflictũ & pene eiꝰ lapsũ rei publice statũ iuderet
teo dosiũ hup̃anũ uirũ restituende rei publice necest̃tate
apud ꝓ rmiũ purpura induit orientisq & traciae simul p̃fec
ipio Qua: npestnte maximꝰ uir qͥdã strenus & ꝓbi atq au¬
gusto digñ nuĩ conitra sacram̃ti fide ꝑtyramude emer ea¬

Expanded text:
blicae statum videret, Theodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir quidem strenuus et probus, atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emer
Abbreviated transcription (Latin):
torrentẽ martyri obseqͥũ detulisse. Neq enĩficri poterat. ut
marduo monitis cacuminc martyr a quã quã influuio non
reliquerat pegeret. si hoc oportiũ ẽẽ. non uideret. Qui ui¬
delicet fluuiꝰ minis terio ꝑsoluto. deuotione cõpleta. officu
testimoniũ relinquens reusus ẽ ad naturã. decollatus ẽ.¬
itaq mareer fortissimꝰ ibidẽ: accepit coronã uite quã rȩp¬
misit ds̃ diligententib se. Sel ille qui pus ceruicib mpĩas
itculit manus gaudere sꝑ mortuũ non ẽ ꝑmissus. Nãq
oculi eiꝰ it̃rã. uia cũ beati martyris capite decider̃. Decol¬
lat᷑ ẽ. ibi etiã tũ miles ille qui antea suꝑno nutu correptus
scm dĩ confehore ferire recus auit De quo nimirũ constat er
& ñ fonte baptismatis ñ ẽ. ablutꝰ. sui tam̃ ẽ sangiis lauachro

Expanded text:
torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro
Abbreviated transcription (Latin):
Duirginũ cũ beatmp martyrũ qui de toto orbe ad cdĩm uenirent
Qui uidelic& albanus. paganus ad hic cũ ꝑfidoꝵ procipli mandat
adũsu xp̃ianos seiurent. clericũ quendã ꝑsecutores fugientẽ hospi¬
dere conspicer&. subito duroa gr̃a respectꝰ exẽplũ fidiꝰ ac pictatis
illius cepit emulari. ac salutarib eiꝰ exortationib paulatĩ edoctꝰ
relictis idolatrie tenebris. xp̃ianꝰ itegro excorde facriore Culdur
nefandi principis confehort. xp̃i cui necdũ fuerat locio piardi
depueatios penes albanũ latere Vndestati uolie muilitib mode¬
ligentiꝰ iqrere. Quidũ ad tuguriũ martyrs ꝓuenibenle moxali
sẽs albanio ꝓ hospite ac̃ magistro suo apsut babteandicaraalł¬

Expanded text:
virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Dominum venirenQui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem hospidere conspiceret, subito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque  aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habi
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ dĩ. de cuiꝰ certi sumꝰ studio cũ alios seruis dĩ illuc nos ꝓ
utilitate animarũ auxiliante dño direxinẽ quẽ necessẽ ẽ. ut
sac̃ dotali studio scĩtas ur̃a adiuuare & sua ei solatia p̃bere fes¬
tin&. Cui etiã ut ꝓmptiores ad suffragandũ positis ex istere
cauiã uob̃ inupxcimꝰ subtilit ilicare scientes qđ ea cognita tota
uos ꝓpt̃ dm̃ cleuotione ad solatiandũ qr res exigit cõmodetis. Can
custodiat reuerentosine fr̃: Data die x Rł augustarũ imꝑantt

Expanded text:
aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum auxiliante Deo direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio Sanctitas Vestra adjuvet, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatiandum, quia et res exigit, commodetis. Candcustodiat, reverendissime frat
Abbreviated transcription (Latin):
deĩ ubit o elaphuuos pedib aduoliut᷑ sac̃dotũ offerens fliũ cuiꝰne¬
cessiratt̃ ipsa debilitas &iã sinc p̃cib allegabat Et cõmunas omiũ
dolor p̃cipue sac̃ dotũ qui conceptã misc̃điã ad diuoia clem̃tiã
contuler. St diĩq a dolescentẽ beatꝰ germanꝰ sedere conpulit
Actorcetan popla t̃ debilitate curuatũ & ꝑtota infirmiti¬
pis ipatu medicabilis dexit̃a ꝑcurrit Salũbre actũ sa¬
nutuas festora subieqt᷑ Ariditas sucũ neruui officiareceperunt
S iconpectu om̃iũ. filio incolumitas patri filiꝰ restituit᷑ iplene᷑
popłistupore miraculi Qm peccorib omui fides catholica ricul

Expanded text:
necessitatem aetas et debilitas etiam sine precibus adligabant. Fit eommunis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt. Statimque adulescentem beatus Germanus sedere conpellit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextra percurrit. Salubrem tactum sanitas festina subsequitur; ariditas sucum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolomitas, patri filius reformatur. Inplentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica incul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ redhibitos transfugas uidebat᷑. Transuectꝰ minsulã ẽ. quã neq
ante iuiliũ cesarẽ. neq post cũ quisq adire ausus fuerat. ibiq suie
odeditionẽ recepit. Orcadas etiã iiulas ultrabritaomnã
moceano positas : romano adiecit immꝑio Aͤsexto quã ꝓfectꝰ erat
lũ quarto ĩperu iui anio cõpleuit. qui. ẽ annui abuicarnatione
cdñi quadragenmus sextꝰ. Quo etiã anno fames grauisrona ꝑsiriã
Abeodẽ claudio uespananꝰ qui pꝰ neronẽ imꝑauit mbritannuiam
missus : etiã uectã insulã britamue pximã a meridie romanoꝵ di¬
tioni subiuigauit que hab& aboriente in occidentẽ trignta circit᷑
sex miliũ. inoccidentalib triũ. a meridiano britannie litore distans
Succecleni aut̃ claudio inĩꝑiũnero: nihil om̃mo in remilitari ausu
est. Unde mt̃ alia romani imꝑii detrim̃ta unumera : britanniã
pene amiñt. Nã duo subeo nobilissõna oppida. illic capta at̃q
subũia surit

Expanded text:
os transfugas videbatur; transvectusque in insulam est, quam neque ante Julium Caesarem, neque post eum quisquam adire ausus fuerat. Ibique, ut in deditionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas, Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat quarto imperii sui anno complevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima per SyriAb eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re militari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innumera Brittaniam pene amisit; nam duo sub eo nobilissima oppida illic capta atque subversa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
alo ꝑplagogedeutt ende etiã plurime longitudoits habi
liei aestipe sic̃ & noctes contra mbrinna sole ninu. tunc
ilibiee i partes secedente id ÷ horarũ dece e oero plurone :¬
solisi acqumoctialiũ horarũ cũmi armenia macedona italia
ccc̃ oq ensde loice regionib: longisina dies fiue nox quindeci
breuissima nouẽ cõpleat horas.⁊ hec ip̃ienti uxta nimerũ
libroꝵ quib lex chuma scripta ͤ i quiq gentiũ loigius una
eandẽq sumae ueritatis & uere sublinitatis scientiã scrutat᷑

Expanded text:
 plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedente, id est, horarum decem et octo: plurimae io aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindecim, brevissima novem compleat horas. Haec in praesenti, juxta numerum librorum quibus lex divina scripta est, quinque gentium linguis, unam eamdemque s
Abbreviated transcription (Latin):
xui. ut renascentib iurgulto pelagiane pestos german cũ seuero
bri gpmiã reũsus. prius claudo unieni icenũ. deride & popło
dĩ cõdẽnatis suie em̃datis hereticis gressũ recuꝑauerit fidei
Ut briones quiescentib ad tẽpus exteris ciuilib sese bellis con¬
triueron siul & maiorib: flagicus sub merseriit s confoitau¬

Expanded text:
XI. Ut renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuperarit fideiUt Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserint. Int
Abbreviated transcription (Latin):
xlui abaugusto. regnũ ad eptꝰ .uii. anus tenuit. Tunc an¬
gloꝵ siue saxom̃i gens inuitata a rege p̃fato: britanniã trib
longis nauib aduchit᷑ & mnorientali parte insule iubente
eodẽ rege locũ manendi quanĩ ꝓpatria pugnatura. re aut̃
uera hanc expugnatura suscepit. Inito aut̃ certamine cũ
hositib qui ab aqͥlone adiciẽ uenerant uictoriã supsere
saxones : Qđ ubi domi nuntiatũ ẽ. simul & insulȩ fercilitas
ac segrutia britonũ mittit᷑ confestĩ illo classis plixior armatoꝵ
ferens manũ fortiorẽ. quȩ p̃missȩ adiuncta cohorti uuincibi¬
lẽ fecit exercitũ: Susceper̃ gͦ qui ad uenerant donatib britan¬
nis locũ habitationis yit̃ eos ea conditione ut huꝓpatrie paco
& salute contra adũsarios militarent illi militantib debita
stipendia conferrent: Aduenerant aut̃ de trib germanie
popłis fortiorib id ẽ. saxonib anglis uits. De uit᷑arũ origine

Expanded text:
xtus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem, quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Jutis. De Jutarum o
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti icetricia signa pastim ꝓpalant : dics fest bel brecetuo
fadonde rtnota uencno sui in fecit errors. At haedselssi uie
pes tuugu iapetan siocenili uoetefacta ne mora om̃os selues horcsos
cuiusq insulae. noui sẽꝑ aliqͥd audire gaudenti & nilcertifirmit̃
obtinenti infudit. His tẽporib constantiꝰ qui uiuente diocleti¬

Expanded text:
veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocleti
Abbreviated transcription (Latin):
mle ad flum tamiosiã ꝓfectꝰ h hiuꝰ ultiore ripa casso bellauio duco
nmia bostiũ multitudo conederat : ripaq flumons ac pene
torũ subaqua udũ acutisimis iudib: p̃struxerat quarũ ues¬
tigia sudiũ. ibidẽ usq hodie utinitur & indent᷑ ipectantib:
qđ singule earũ ad modũ himani femoris grossae & circũfuse plũbo:
hensũ ac uitatũ . c̃. barbari legionũ impetũ ñ ferentes siluos sese.
obdidere unde crebris eruptionib romanos grauit̃ ac sepe laceraba
hiterea trinouantũ firmisia ciuitas cũ anðrogioduce. datis xl
bellium int̾ duas paludes sctũ. obtentu isupsiluarũ munitũ
om̃ibq reb confertissimũ. tandẽ graui i pugna cepit. Ix incesa
a britannia rcũsus ingalliã. post ꝗ legiones i hibernia misit. re¬
pentinis belloꝵ tumultib undiq̃ circũuentꝰ & conflictatꝰ ẽ.
claulius imperator ab augusto quartꝰ. cupiens utile rei pub¬

Expanded text:
m  Al., Tamensium profectus. In hujus ulteriore ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo ehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce datis quauellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est. Claudius imperator, ab Augusto quartus, cupiens utilem
Abbreviated transcription (Latin):
scissimo patre & antistite chutberto. uł ii hoc uolumine uł in
libello gestoꝵ ipsius conscripsi. partĩ ex eis que de illo prius a frib
eccłe linclisfarnensis scripta repperi assupsi s̃pplicit̃ fuđẽ hysto¬
rie quã legebã accõmodans partĩ uͦ ea que certistoa uiroꝵ fide
liũ actestatione ꝑme ipsũ cognoicere potui. sollert̃ adicere cirraui
Lectorẽ q supplicit̃ obsecro ut si qua mhis que scripiimꝰ alit̃ quã se
lex historie.ẽ. siplicit̃ ea que fama uulgante collegonꝰ. ad in¬
structione posteritati litt̃is mandare studiumus. Preterea
om̃s ad quos hec eadẽ historia ꝓuenire potuerit nr̃e nationis
legentes siue audientes supplicit̃ dep̃coꝵ : ut ꝓmeis infirmitatib
ut qui de fogulis ꝓuicus siue locis sub loniorib que memoratu
digna atq incolis grata crediderant diligent̃ ad notare curaui
apud om̃ni fructũ piae it̃cessions iueniam Explicit p̃tatio

Expanded text:
sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae scripsimus aliter quam se lex historiae est, simpliciter ea quae fama vulgante collegimus ad instructionem posteritatis literis mandare studuimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire poterit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosoꝵ. xp̃i sac̃clotũ uł puncia mercioꝵ ad fidẽ xp̃i quã ñ no¬
uerat ꝑuenerit. uł pucia orientaliũ saxonũ fidẽ quã olĩ ex¬
sufflauerat recuperauerit. qualis &iã ipsor patrũ uitauł obitꝰ
extiterit diligent̃ a frib monasterii qđ abipsis conelitũ lastingacu
cognominat᷑ agnoumꝰ. Porro inpiuncia orientaliũ angloꝵ que fu¬
erint gesta eccłastica partĩ exscriptis uł traditione prioꝵ : partĩ
reuerentinoi abbatis esi relatione cõperiꝰ At uͦ in ꝓuincia lin¬
clissi que suit gesta erga fidẽ xp̃i. queue successio sac̃ dotalis extꝑterit
uł litt̃is reuerentisimi antistitis cynberti uł alioꝵ fideliũ uiroꝵ
uiua uoce didicimꝰ. Que aut̃ in norelahymbror ꝓiuncia ex quo
tẽpore fidẽ. xp̃i ꝑceperunt uq ad p̃sens ꝑ clĩsas regiones ineccła
srit acta non uno quolib& auctore sed fideliuinũmeroꝵ testiũ
qui hec scire uł meminise poterant assertione cognoui. exceptis

Expanded text:
 ad fidem Christi quam non noverat, pervenerit, vel provincia Orientalium Saxonum fidem quam olim exsufflaverat, recuperaverit, qualis etiam ipsorum Patrum vita vel obitus extiterit, diligenter a fratribus monasterii quod ab ipsis conditum Laestingaeu cognominatur, agnovimus. Porro in provincia Orientalium Anglorum quae fuerint gesta ecclesiastica, partim ex scriptis vel traditione priorum, partim reverentissimi abbatis Esi relatione comperimus. At vero in provincia Lindissi quae sint gesta erga fidem Christi, quaeve successio sacerdotalis extiterit, vel literis reverentissimi Antistitis Cynibercti, vel aliorum fidelium virorum viva voce didicimus. Quae autem in Nordanbymbrorum provincia ex quo tempore fidem Christi perceperunt usque ad praesens per diversas regiones in Ecclesia sint acta, non uno quolibet auctore, sed fideli innumerorum testium qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimo regi geoluulfo : beda famulus
xp̃i & presbiter Historiam gentis angloiũ
ecclesiasticã qua nuꝑ ediderã. libentissime tibi de¬
non solũ audiendo seripturae sc̃e uerbis aurẽ sedulus accomo¬
das: ucrũ &iã nostendis prioꝵ gests fiuc dictis & maxime no

Expanded text:
LORIOSISSIMO REGI CEOLULPHO BAEDA FAMULUS CHRISTI ET PRESBYTER. Historiam gentis Anglorum ecclesiasticam quam nuper edideram, libentissime tibi denon solum audiendis Scripturae sanctae verbis aurem sedulus accommodas, verum etiam noscendis priorum gestis sive dictis et maxime no
Abbreviated transcription (Latin):
ltem de bistorus sc̃oꝵ. liber uitac & passio scĩ felicis confessora
De megrico paulmi oꝑe in ꝓsam transtuli. librũ uitae & passionus
sc̃i anis tasiimale de greco tran latũ & peuis a qͦdã ĩꝑito em̃datũ ꝓ ut
potia ad sensum correxi. pocueteena
potia ad sensum correxi.
Uitã sc̃i patris monachi simul & antistitis cudbercti. & priꝰ eroico
metro :& post modum plano sermone descripsi
benedicti. ceolfridi. & hua. & bercti in libellis duobus
Historia eccłastica nr̃ac insulae ac fentis. inlibris. U
Marty rologiũ de natilicus sc̃oꝵ martyrũ. dieb in quo om̃i quos
inuenire: non solũ qua die. uerũ etiã quo penere certaminis uł sub
noꝵ diuersoꝵ metro siue rithino. librũ. epigramatũ heroico metro
siue eleiaco De natura rerũ & de tẽporib libros singulos
tẽ de tẽporib libe̾r .i. maiorẽ. biber de orthographnia alphabeci ordine¬

Expanded text:
Item de Historiis sanctorum librum vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere in prosam transtuli; librum vitae et passionis sancti Anastasii male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum prout potui, ad sensum adcorrexi; vitapotui ad sensum correxi. ncti Patris, monachi simul et antistitis Cuthberti; et prius heroico metro et postmodum plano sermone descripsi. Benedicti, Ceolfridi et Huetberti, in libellis duobus. Historiam ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris quinque. Martyrologium de natalitiis sanctorum Martyrum diebinvenire potui, non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis, vel sunorum, diverso metro, sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majorem. Librum de Orthographia
Abbreviated transcription (Latin):
nno dcexi bercifrid̾ p̃fectꝰ cũ pictis pugnauit. Annodcexii. offedꝰ
⁊rex nordonhymbroꝵ int̃fectꝰ. & rex mercioꝵ ceod rex defunctꝰ¬
ẽ. & uir dr̃i egberctꝰ hienisei monachos ad catholicũ pascha & ecclastic̃a
nno dcexxuiii. cometae apparuerunt sẽs egbesitꝰ transit: osric mor¬
Anno eodẽ tatuinĩ consecratus archiep̃s nonus doruuernens
plor ꝓut uł exliteris antiquoꝵ uł extraditiont̃ muoꝵ uł¬
smo abbati benedicto ac deinde ceol frido cunctũq exeo tẽpus uitae
ieuade monasteru habitatione ꝑ agens. om̃em moditandis scriptu¬
ras cista didi ⁊ te int̃ obseruantiã descipline rggularis ce et idiana
cannndi mi eteła curã sẽꝑ aut discere aut docere aut serbe dulc habun¬
brerna d euino aut̃ untaie meae anno duconatũ triesimo radũ pres¬
biteraus ut rũq. ꝑmonsteriũ reuerent istimi ep̃i ihõ idłrs ubente pres

Expanded text:
ed rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Merciorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiastino 729, cometae apparuerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric mAnno eodem Tatuini consecratus archiepiscopus nonus Dorovernensis glorum, prout vel ex litteris antiquorum, vel ex traditione majorumssimo abbati Benedicto, ac deinde Ceolfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi: atque inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam cantandi in ecclesia curam semper aut discere, aut docere, aut scribere dulce habui. Nono decimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverendissimi episcopi Joannis jubent