comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod natisunt Simulq tractanda sententia. Qui se inqͥt
casteauerunt ꝑpregnum cȩlorum Si castrati sunt mercedẽ
babent regna cȩlorum eigo quise non castrauerunt. locũ ñ
possunt accipe castrattorum Qui potest inquit caꝑe capi¬
amsĩrandis fidei est grandisq uttutis dei templũ et puris¬
simi totũ se olocaustũ offerre dño & iuxta eunde apł̃me̾e̾¬
sem e corpe & spu. Hi sunt eunuchi qui se lignt̃ aridam
obsterlicatẽ putantes audiunt ꝑ rsaiam. quod ꝓtialis
E fneab locũ habeant in cȩlis paratũ. horum txpus ẽ ab¬

Expanded text:
quod nati sunt. Simulque tractanda sententia: Qui se, inquit, quod nati sunt. Simulque tractanda sententia: Qui se, inquit, castraverunt propter regna coelorum. Si castrati mercedem habent regni coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domino; et juxta eumdem Apm et corpore et spiritu. Hi sunt eunuchi qui, se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam quod pro filiis et filiabus locum habeant in coelis paratum. » Hie
Abbreviated transcription (Latin):
nu uurginitatis brauiũ. ostendit purissimũ fontẽ & cla¬
muitat. Qui sicit ueniat et bibat. qui potest cape. capiat.
Ton dicit uelicis nolitis pibendum ͦst atq cutrendum s qui uolu¬
erit qui potuenit cutre acq port̾ate. ille uincet. Ile saciabiaat
i dleo plus amat uirgines xp̃c quia sponte dubuana quos
sibi non fuerat imꝑatum. Maiorisq gre est offerre quoa ñ
debeas quam reddere quod exigeris. Apłi uroris onere con¬
templato si talis est inquiunt causa hominis cim urore ñ
erpedit nubere. Quorũ dñs sententiã ꝓbans recde quictẽ aic¬
sencieis. quod non expedit homini ad celorũ regna cendenti
accepe urorẽ s difficilis tes est & non omnes capiunt uerbum
istiid uerbũ quib datũ est. Alios eunticos natã facit auios
ceis hominũ. Michi illi eunuchi placent quos castrauit ũ ne¬
cesficases uoluntas. libent᷑ illos in meos rescipio sinus. quise
castiauerunt ppregna cȩlorũ. & ob meũ cultũ noluerunt ẽe

Expanded text:
nu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniNon dicit: velitis, nolitis, bibendum vobis est atque currendum; sed: qui voluerit, qui potuerit currere atque potare, ille vincet, ille satiabitur. Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: Recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelorum regna tendenti, accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum. Mihi illi eunuchi placent, quod castravit non necessitas, sed voluntas. Libenter illos in meos sinus recipio, qui se castraverunt propter regna coelorum, et ob mei cultum noluerunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
puces uł arceptum morbo frenetico. ħy poc̃tis uincłis alligan d:
Quoscienscumq eum legero. ubi me defecerit spirit. ibi distinctio¬
est. Cotum incipit cotum ex altero pendet: nescias quid cui
Ohereat et exceptis testimoniis scripturarum que illo uenustissi¬
no eloquentie sue flore mutare non ausus ẽ reliquus sermo õi

Expanded text:
putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? Quotiescumque eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi est distinctio. Totum incipit, totum pendet ex altero: nescias quid cui cohaereat; et exceptis testimoniis Scripturarum, quae illo venustissimo eloquentiae suae flore mutare non ausus est, reliquus sermo omni
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter sillabam leget. Nam diuinandũ ẽ furiosas appollinis
uades legimus. Et illud uirgilianum. Lat sine m̃te sonum.
Heraditũm quoq cognom̃ento chotinon: sucdantes phi¬
losophi uix intelligunt. Sed quid ad nĩm. Amuraiati
& inuictoria non parua sit difficultas. Quis enim eu supare
queat: cuius asseitionem penitus ignorat: E t ne lectorem
longuis trahã. cuiꝰ modi eloquentie sit. & quib ũborum
dorib ornatꝰ incedat scdi libri eiꝰ monstrab Exordiũ. quoc
hesternam crapulam ructansita euomuit. Satis facio muta¬
tis non ut daro cuiram nomine: sed a nimore purgatus inuã
uano. Obsecro agrum nouella plantacionum arbusta ceueritu¬
dinis erepta diuitiorum gurgitib audientiam comiuntam agmi¬
nibus. Scimus eccł̃am. spem. fidem caritatem in accessebilem. ineo¬
pugnabilem. Non ẽ in ea inmaturꝰ omnis docibilis impetu rũ¬
qd̃ descriptionis dedecus: Nonne uł ꝑfebiem sompniare egiim

Expanded text:
ter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. Sed quid ad nostrum αἰνιγματQuamquam et in victoria non parva sit difficultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi libri ejus monstrabit exordium, quod hesternam crapulam ructans, ita evomit: 239 « Satisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabilem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumquod descriptionis dedecus? Nonne vel per febrem somniare eum
Abbreviated transcription (Latin):
DE ADMODUN
dies sunt quod scĩ ex urbe fr̃s
cuiusdam michi iouiniani cõ¬
mentariolos transmiserunt. ro¬
gantes ut eorum ineptiis responde¬
rem: et epicurum xpianorum euã¬
gelico atq apostolico rigore contẽrem: Quos cum legissẽ
& omnino non intelligerem: cepi reuoluere crebrꝰ &n
uerba tantummodo atq sententias. s. singłas pene sil¬
labas discutere. uolens prius scire quid diceret: & sic uel
ꝓbare uel redarguere qđ dixisset. Uerum scriptorũ tanta
barbaries. ẽ et tantis uiciis spuicissimus sermo confusꝰ:
ut nec quid loquat᷑. nec quibus argum̃tis uelit ꝓbare
quid lo quitur potuerim intelligere. Totꝰ enim tumet.
totꝰ iacet. actollit se ꝑ singula: & quasi debilitatꝰ colu¬
ber in ipso conatu frangitur. Non ẽ contentꝰ nr̃o idẽ
humano sermone loqui : altiꝰ quiddam aggreditur:
Parturiunt montes. nascit᷑ ridiculus mus: quod ipse nõ
saniẽe. homnis non sanꝰ uiret horrestes Precerea sic

Expanded text:
uci admodum dies sunt, quod sancti ex urbe Roma fratres cujusdam mihi Joviniani Commentariolos transmiserunt, rogantes, ut eorum ineptiis responderem, et Epicurum Christianorum, Evangelico atque Apostolico vigore conterrerem. Quos cum legissem, et omnino non intelligerem, coepi revolvere crebrius, et non verba modo, atque sententias, sed singulas pene syllabas discutere, volens prius scire quid diceret, et sic vel probare, vel redarguere, quod dixisset. Verum scriptorum tanta barbaries est, et tantis vitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec quid loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quod ipse, Non sani esse hominis, non sanus juret Orestes. Praeterea sic
Abbreviated transcription (Latin):
dem eam non cõmemoras. uideris abnuere. Dein¬
de respondit. Ego ne abnuo. quirem confitendo
confiteor necesse ẽ ꝑ quod effici res potest. Antu qui
rem negando & quicquid illud ẽ ꝑ quod res efficitur
ꝓcul dubio negas.  oblitus ẽ iam se illi respondẽ
quirem negat. Cuius obiectionẽ paulo ante ꝓpo
qiua isto dimisso qui rem iam confitetur. agit ad¬
huc aduersus eos qui negant. ẽẽ possibile hoiẽm
ẽẽ sine peccato. quid ad nos contra quos uult agat.
dum tamen hoc confiteatur. qd̃ impietate sceleratis¬
sima negatur. sine grã dĩ hominẽ sine peccato

Expanded text:
dem eam non commemoras, uideris abnuere. deindem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante properumtamen quia isto dimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
si mortuus ille ñ eẽt. Et si iusti eẽnt. quia uellent
cari omĩno ñ potuit. &iam istum si aiudet ab sol¬
uat scđm uerba sua. Quia si id circo talis fuit quod
aluid ẽẽ ñ potuit: culpa caret. S ohicit sibi.
quasi ad aliud dictum. & ait. ꝑ ot̃
quidẽ
eẽ. s ꝑ dei grãm inquies. Deinde
uielut
respondendo. subungit. Ago humanitati tuȩ grãs.
qd assertionem meam. quã dudũ obpugnabris. non
modo ñ obpugnare aut confiteri solum contemptꝰ
nones. uerum & iam non refugis conꝑbare. Nam
dicere pot̾ quidem s ꝑillum. aut ꝑ illud. quid aliud
ẽ quã ñ solum consentire quid posset eẽ. uerũ &iã
quomodo uel qualit̃ posset ostende. a Nullus itaq
magis aliud rei possibilitatem ad ꝓbat. ꝗͣ qui
eius etiã qualitatem fatetur. quia nec abs¬
quere eẽ qualitas pot̾. His dictis. iterum sibi obi¬
cit. S tu inquies hoc in loco dĩ grãm quando qui¬

Expanded text:
ossent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, ossent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, cari omnino non potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, quia, si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caret. Sed obicit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per Dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam, quam dudum obpugnabas, non modo non obpugnare aut confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere \'potest quidem, sed per illum aut per illud\' quid aliud est, quam non. solum consentire quod posset esse, uerum etiam quomodo uel qualiter posset, ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem adprobat, quam qui eius etiam qualitatem fatetur; quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoqui
Abbreviated transcription (Latin):
culꝑa carent. Uide et quid dixerit. Ego aut̃ dico
paruulũ natum in eo loco: ubi ei non potuit ꝑxp̃i
baptismum subueniri. morte p̃uento. Idciro talẽ
fuisse. idẽ sine. lauacro regeneratioĩs exisse: quia ẽẽ alud
ñ potuit. Absoluat gͦ eum. & aꝑiat ei contͣ sententiã
dñi regnum cęloꝵ. sed ñ eũ absoluit apłs qui ait. Fuñ
hominẽ peccatum intͣuit inmundum. & ꝑ peccatũ
mors. & ita in om̃s horẽs ꝑtͣnsiit. inqͦ om̃s peccauert̃.
Recte gͦ ea damnatione quȩ ꝑ uniũsã massã currit
quiunt. quia in adam peccasse om̃s ñ ꝓpt̃
peccatũ nascendi origine adtractum. s ꝓpt̾̃
imitacionẽ dictũ ẽ. Si gͦ idõ dicitur adam euctor
gione defunctus ẽ. ubi ñ potuit ꝙͥ nom̃ audiri. Po¬
tuit fieri uistus. ꝑ naturã & liberũ arbitrrũ. an
are. sine illa. quẽꝗͣ ꝑnaturalem legẽ & uoluntatis
arbitrium. ustificari posse contende. Dicamus.

Expanded text:
culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri, morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelorum; sed non eum aintrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, quiunt, quia, in Adam peccasse omnes, non propter peccatum nascendi origine adtractum sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor gione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an are, sine illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere. dicamus e
Abbreviated transcription (Latin):
Unde inter multa quib id agit. &iam hoc dicit.
Idem iterum repeto. Ego dico posse ẽẽ hominẽ sine pec¬
cato. Tu quiꝰ dicis. non posse eẽ hominẽ sine pecc̃o
Neque ego dico inquit hominẽ ẽẽ sine peccato. neq
tu dicis non eẽ hominẽ sine peccato. De posse & non
posse. non de eẽ. & ñ ẽẽ contendimus. Deinde ñ nul¬
la eore. quȩ ad uersus nos descripturis ꝓferri solẽt.
ad esaiam questionem ñ ꝑtinere. inqua quęrit᷑
possit ne annon possit hõ eẽ sine pecc̃o. iam
cõmemorat. Nam nullus inquit mundus ẽ asor¬
de. & ñ ẽ homo qui ñ peccet. & non ẽ uistus int̃ra.
& ñ ẽ qui faciat bonum. & cetera his similia in¬
quit ad ñ eẽ : ñ ad non posse ꝓficiunt. Huiꝰ modi
enĩ eremplis ostenditur. quales homines quidã
temꝑe aliquo fuerint. ñ quod aliud ẽẽ ñ potuer̃
nde & iure inueniuntur ẽẽ culpabiles. Nam
si idcirco tales fuerunt quia aliud ẽẽ ñ potuer̃.

Expanded text:
unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a soret: non est homo qui non peccet, et: non est iustus in terra, et: non est qui I a ci at b onu m, et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur. quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint; unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mentum adiusticiam uitamq ȩternam ꝑuenire
posse dicatur. Quod in libro isto agitur. nolo dicere
habendum iudicem. sed quod magis credo anescien¬
te. M agnis sane uiribus: sed eas sanas uolo. ñ
quales frenetici habere consuerunt. Nam prius
distinguit aliud eẽ quęrere. an possit aliquid ẽẽ
qd̾ ad solam possibilitatem ꝑtinet. Aliud utrum¬
nescit. Hanc distinctionem uerã ẽẽ nemo ambigit.
enĩ dñs lazarũ suscitauit : sine dubio potuit.
Quia uero uidam ñ suscitauit. ñ quid dicendũ ẽ
nom potuit. a potuit ergo sed noluit. Namsi uoluiss.¬
& iam hoc eadem potestate fe¬
cisset. quia et filiꝰ
quos uult iuiuficat. Sed hac
distinctione uera
atq manifesta. quo tendat & quid efficere conetur.
nͥ quid certum constiterit: transgredi ad aliud guis¬
simum ẽẽ atq extͣ ordinem dicimus. Hoc uersat
multismod̾ ex sermone diuturno : nequis eum aliud
quam de non pecoandi possibilitate querere existimet.

Expanded text:
amentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri amentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisstiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet.
Abbreviated transcription (Latin):
rantis.  Qui recte nullom odo posset culpare iusticiã.
uniuersis omĩno dampnantis.. Hoc si scđm scrip¬
turas sapiamus. ñ cogimur contra xͥ anã grãm dispu¬
tare. & ea dicere qui¬
bus demonstrare coneiur
naturã humanã
neq in paruulis medico indi¬
gere quia sana ẽ: & inmaiorib sibi ipsam ad iusticiditere
si uelit posse sufficere. e utiq ipsi uidentur hȩc dixi.
sed insapientia uerbi qua euat᷑r crux xpĩ. Non ẽ
ista sapientia desursum descendens. Nolo quod sequit᷑
dicere. ne amicis nr̃is quoꝵ fortissima. & acerrima
in genia. ñ inꝑuersum sed indirectum currere uolu¬
mus. facere gxistimemur in uiriam. Quanto ignur
telo accensus ẽ libri huius quẽmisistis conditor. ad¬
uersus eos qui pecc atis suis patrociniũ denatura hu¬
manȩ infirmitatis ꝑquirunt. tanto & multo arden¬
tiore delo nos oportet accendi. ne euacuetur crur
ꝓͥ Euacuatur aut̃ : si aliquomodo preter illius sacͣ¬

Expanded text:
uit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacr
Abbreviated transcription (Latin):
natura filii irę sicut & cȩteri. Os̃ aut̃ qui diues ẽ
& cũ essemus mortui peccatis conuiuificauit nos ꝙͦ.
qua nec infantez nec ȩtate grandes salui fieri postt̃.
ñ meritis redditur sed gratis datur. P ropt̃ qd̃. &
gr̃a nominatur. Iustificati inquit gratis ꝑsangiui¬
nem ipsius. Snde hi qui ñ ꝑ illam liberantur. si
qd accipe possent ꝑ qd̃ salui fierent ñ acceꝑunt.
iuste utiq dam nantur. quia sine pecc̃o non sunt.
uel qd̃ originaliter trarerunt: uel qd̾ malis morisb
ad diderunt. Om̃s enĩ peccauerunt siue madam
siue inse ipsis : ex egent᷑ gła đi. Uniuersa gͥ
massa. penas debet. Et si omĩb debitum dãpͥna¬
tionis supplicium redderetur. non in uste ꝓculdu¬
Cuius miscđiȩ. nisi illius quixristũ iħm misit
in hunc mundum peccatores saluos facere. quos preᷤ¬
ciuit & predestinauit et uocauit et iustificauit
& głi ficauit u Quis gͥ usq ad eo dementissime in sa¬

Expanded text:
natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est et cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siuquod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul ducuius misericordiae, nisi illius \'qui Christum Iesum misit in hunc mundum peccatores saluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insa
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui tibi: Quid ẽ peccatũ. substantia aliqͣ an
omĩ sub stantia carens nomen : quo ñ res ñ ex sisten
tia ñ corpus aliquod. sed tantũ ꝑpera. facti actus
ex primitur. Respondit ille. Ita ẽ ut dicis
Non ẽ peccat. ũ aliqua substantia. sed tantum hoc
nomene ꝑpera. facti actus exprimitur. Et contra
iste. Quid gͦ clamas sana animã meã qm̃ peçce¬
ui tibi. Quomͦ potuit uiciari anima tua. u¬
medico indiget. quia sana ñ ẽ. Omĩa quidem
bona quȩ ht̃ inconfirmationem uitam. sensus.
mentem: asũmo dõ habet creritore &t artifice suo.
Uitiũ uero qd ista naturalia bona contenebrat
& infirmat. ut in luminatione &curatione opus
habeat. ñ ab inculpabili artifice contractum ẽ.s
ex originali pecc̃o. qd cõmissum ẽ libero arbitrio. Ac
ꝑ hoc natura pęnalis : ac uindictam ustissimã ꝑti¬
net. Sienĩ iam sumus inxͦ. noua creatura. tanien eramꝰ

Expanded text:
peccaui tibi, quid est peccatum?\' substantia aliqua an peccaui tibi, quid est peccatum?\' substantia aliqua an omni substantia catia, non corpus aliquid, sed tantum perperam facti actus exprimitur? Responon est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur ? et contra iste: quid ergo clamas: \'sana animam meam, quoniam peccaui tibi\'? quomodo potuit uitiari anima tua? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. quid sit peccatum. Substantia aliqua. a nõi
substantia carens nomen. u quo ñ res non existentia
ñ corpus aliquod. sed perpera facti actus expͥmit᷑. De¬
inde adiungit. Credo ita ẽ. Et si ita ẽ inquit. quomͦ
potuit humanam debilitare. uel mutare naturam. qd̃ sub¬
stantia caret. uidete quȩso quomodo nesciens nitatur
euertere medicinaliũ eloquioꝵ saluberrimas uoces. Ego
diri dñe. miserere mĩ. sana animã meã quoniã pecca¬
ui tibi. Quid sanatur si nichil ẽ uulneratũ. Nichil
sauciatum Nichil debilitatum atq uitiatum. Por¬
ro si ẽ quod sanetur unde uitiatũ ẽ. Audis confiten¬
tem quid desid̾as dispitantem: Sana inquit animã
meã. Abillo quȩre: unde uitiatum sit qd̃ sanaris.
Rogat. & audi quod sequitur. Qm̃ peccalui tibi. Nc̃
iste int̾roget. abisto querat qd quęrendum putat
Et discat. O tu qui clamas. sana animã meã qm̃

Expanded text:
inquit, quid sit peccatum, substantia aliqua, an omnino inquit, quid sit peccatum, substantia aliqua, an omnino substantia 76 carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo ita est et ei ita est, inquit, quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret? uidete quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil est uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiatum? porro si est quod sanetur, unde uitiatum est? audis confitentem; quid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat; et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste interroget ab isto quaerat, quod quaerendum putat, et dicat \'o tu qui clamas sana animam meam, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
lentium. cũ oratio dnica utrumq petendũ ẽẽ com¬
moneat. Et ut dimittantur nobis debita nr̃a. et ut
ñ inducamur intemptationẽ. Iuud ut preterita
tur. hoc ut futura uitentur. Quod licet
ñ fiat nͥ uoluntas adsit. tamen ut fiat. uo¬
luntas sola ñ sufficit. Idõ ꝓ hac re. nec suꝑflua. nec
in pudens dño in molatur oratio. Nam quid stultius
quã orare ut facias. qd inpotestate habeas. a iam nẽ
iuidete. qd ad rem. maxune ꝑtinet. Quomodo huma¬
nam naturã tanꝗͣ omĩno sine uitio illo sit conat᷑
ostendẽ. & contͣ aꝑtissimas scripturas dĩ deleccetur.
sapientia uerbi. qua euacuatur crixꝙͣ. Sed plane
illa ñ euacuabitur. ista potius sapientia subuertet᷑.
Nam cum ostenderimus. ad erit fortasse miscdia dĩ.
Et ut ipsum hȩc dixisse peniteat. primo inquit deeo
disputandum ẽ. quo peccato debilitata dicitur. et in¬
mutata natura. Unde ante omĩa querendum puto

Expanded text:
lentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse comlentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita tur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen utuntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam, tamquam omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. prdisputandum est quod per peccatum debilitata dicitur et immutata natura. Unde ante omnia quaerendum puto,
Abbreviated transcription (Latin):
debuisset. Dum tam̃ omĩa potuis disputet. ꝗͣ ut
oret & dicat. Dam intellectũ. ut discã mandata
tua. Alud enĩ ẽ eũ ñcurasse scire quȩ ne glegentiȩ
peccata etiam ꝑsacrificia quędam legis uidebant᷑
ex piari. aluid intelligere uelle nec posse: et facere con¬
tra legem. non in tellegendo quȩ fieri uelit. Un¬
de ad monemur petere ado sapientiã. quidat
omĩbus affluent̃. Utiq his omĩb qui sic petunt
& tantũ petunt. quomodo & quantũ refianta peten¬
da ẽ. Duunitus tamen expianda eẽ peccata cõmissa.
& ꝓeis dnm̃ exorandũ fatetur. ꝓpt̾ ueniã scilicet ꝓme¬
rendam. Quia id qd factũ ẽ. facere infectum abisto
laudata potentia. illa natura & uoluntas hominis.
etiam ipso fatente ñ pot̃. Quare hac necessitate restat
ut oret ignosci. Ut aut̃ adiuuetur ne peccet. nus¬
quam dixit : ñ hic legit. Alirũ de hac re omĩno si¬

Expanded text:
debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam scilicet promerendam: quia id, quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino si
Abbreviated transcription (Latin):
fides in petret. In multis offendimus om̃s. Non
enĩ & hoc iste apłs alio modo ꝓñtiauit. sicut &ril¬
lud qd ait. Ling̃m nullus hominum. domare pot̾.
Nec illud quisquã istis ꝓinpossibilitate ñ peccandisi¬
militer obiecerit. quodictũ ẽ. Sapientia carnis ini¬
mica ẽ Legi enĩ dĩ ñ ẽ subiecta : nec enĩ pot̃. Qui aut̃
incarne sunt : dõ placere ñ possunt. Sapientiam
quippe carnis dix̃. ñ sapientiã desursũ descendentẽ
&r incarne ẽẽ. Non cos qui ñdũ decorꝑe ęxierunt.
sed eos qui scđm carnẽ uiuunt. significatos ẽẽ manifestũ
ẽ. Non aut̃ ibi ẽ questio: quȩ uersatur. Iilud ẽ. qd̾ ex¬
sibilitate natitrȩ in sua ꝓpria uoluntate. cũ pleni¬
tudo legis ñsit nͥ caritas. & caritas dĩ diffusa sit incor
q̃icit. Hominẽ preuigilare debere. ne ignores.
Idõq eẽ culpam ignorantiam. qui a homo nescit
neglegentia sua. quod adhibita diligentia scire

Expanded text:
fides impetret, in multis, offendimus omnes. non fides impetret, in multis, offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, sicut illud quod ait \'linguam nullus hominum domare potest\'. Nec illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est Deo. legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod exsibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordicit, \'hominem praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Non ẽ ista sapientia de sursum descendens. s
terrena anmalis diabolica. Ubi enĩ ⁊elus & conten¬
tio. ibi in constantia & ome opus prauum. Quȩ aut̃
desursũ ẽ sapiencia. primũ quidem pudicaẽ. de¬
inde pacifica. modesta. suadibilis. plena mĩa. & fruc
quȩ linguam domat : desursum descendens ñ abhu¬
mano corde ꝓsiliens. An & istam quisq ab rogare audet
grẽ dĩ. &tã suꝑbissima uanitate ponet in hominis
potestate. quur gͦ oratur ut accipiatur si ab homine
ẽ utꝰ abheauit i an & huic or̃oni contͣdicitur. ne fiat
inuiria libero arbitrio.i quod sisibi sufficit possibi¬
litate naturę admplenda omĩa precepta iusticie.
contradicatur gͦ &idem ipsi apło iacobo. ad mo¬
nenti & dicenti. Siquis aut̃ urm̃ indiget sapientia.
postulet adõ quidat omĩb affluent̃. & ñ inꝑꝑat.
& dabitur ei. Postulet aut̃. infide nichil esitans.
Hȩc fides ad ꝗͣ p̃cepta conpellunt. ut lex imꝑet.

Expanded text:
sum descendens, sed terrena animalis diabolica. ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem de sursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica modesta suadibilis, plena misericordia  sapientia, quae linguam domat, de sursum descendens, non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et eam superbissima uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio ? quodsi sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta iustitiae , contradicatur ergo et idem ipsi apostolo Iacobo admonenti et dicenti; si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. postulet autem in fide nihil haesitans. haec est fides ad quam praecepta compellunt : ut lex imperet,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens in altum captiuã digrit captiuitatẽ. dedit
dona hominibus. deciuiꝰ plenitudine nos om̃s acce
manos ideni magister gentiũ scribit. Dico enĩ ꝑgrãm
que data ẽ mͥ omĩb qui st̃ interuos: ñ plus sape
quã oportet saꝑe. sed saꝑe ad sobrietatem. Et uniciu

Expanded text:
ascendens in altum captiuam duxit captiuitatem, dedit ascendens in altum captiuam duxit captiuitatem, dedit dona hominibus; de cuius plenitudine nos omnes accemanos idem magister gentium scribit: Dico enim per gratiam, quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobr
Abbreviated transcription (Latin):
me. lacessis in uiria. Curtam arrogantis uerbi in¬
iudia. grauas. Ego ne me scruus cõꝑare audeam
dñõ mõ ⁊ ego ne terra & cinis conferam uerbo dĩ.o
ego ne morti obnorius. dici debeam uictori mortis equali
bene quidem o condempnata nequitia. dans testimo¬
nium do humiliaris in uerb̃: sed altter sensus tuuo
olarriat in paginis. Dicis hominẽ posse eẽ sine pecc̃o.
terũ ao sepitis repeto. Nomo qui hoc potest apte
uni tantũ donauit: & hoc ñ nͥ primogenito. in mul¬
tis frĩbus. Sic catholica side traditurꝰ. sic tenemus.
Sane dñs nr̃ ãmonuit infideles. Ego ueni in nomi¬
ne patris mĩ ox ñ me recepistis: ueniet alius in noĩe
suo. forsitam ipsũ recipietis. Aut nob̃cum illũ cui
credimus pecc̃orres. unũ fine pecc̃o eundẽq unigeni¬
tm sequere : aut si tues ille alius. consitere. Ipseẽ
Añs ihe . qui morte deuicta ex diabolo triumphato.

Expanded text:
me lacessis iniuria, cur tam arrogantis uerbi inme lacessis iniuria, cur tam arrogantis uerbi inuidia grauas? egone me seruus conparare audeam Domino meo, egone terra et cinis conferam Verbo Dei? egone morti obnoxius dici debeam uictori mortis aequalis?\' bene quidem, o condemnata nequitia, dans testimonium Deo humiliaris in uerbis, sed aliter sensus tuus clamat in paginis. dicis hominem posse esse sine peccato; iterum ac saepius repeto. homo, qui hoc potest, Chriuni tantum donauit et hoc non nisi primogenito in multis fratribus. sic catholica fide traditur, sic tenemus. sane Dominus noster admonuit infideles: ego ueni in nomine Patris mei, et non me recepistis. ueniet alius in nomine suo, forsitan ipsum recipietis. aut nobiscum illum, cui credimus peccatores, unum sine peccato eundemque unigenitum sequere aut, si tu es ille alius, confitere. ipse est dominus Iesus, qui morte deuicta et diabolo triumphato
Abbreviated transcription (Latin):
cato. Spũ scientiȩ inflatũ: quo sꝑat. nͥ qui scientiam
legis habuerit : sine pecc̃o ẽẽ ñ posse. Spũ pietatis ex¬
uberantẽ : quo doceat inimicum. uelut amicũ dili¬
gendum. Oblitus quia ipscdixerit : inimico omĩmod.
ñ credendum. Spũ timoris dĩ coonestatum: quo post
multũ crapulam. nouissime exꝑgefactus ad uingit.
posse hominem sine pecc̃o ẽẽ ñ sine adiutorio dĩ. Et
ꝑ hos p̃sũptionũ. ut arbitror gra dus: ñ reformidat
ascende usꝙ in id elatus ut dicat. quia insimilitudi¬
nem x ꝑfecta sui potentia. plenus in toto suꝑ eum
dõ datũ sit : cui &iam dedit nom̃ quod ẽ suꝑ omẽ nom̃.
Qui solus sine peccato ẽ: & ingreditur sine macula.
Apud quẽ: manet ipsum scĩficaõis unquentum.
Nos aut̃ in odorem unguentoꝵ eius currimus.
& interim suꝑnos aure uitalis afflatus. dulcia uitȩ spi¬
ramina. dño p̃cedente captainus. Sed dicis. Cur tanta

Expanded text:
cato; spiritu scientiae inflatum, quo sperat, nisi qui scientiam cato; spiritu scientiae inflatum, quo sperat, nisi qui scientiam legis habuerit, sine peocato esse non posse; spiritu pietatis exuberantem, quo doceat inimicum uelut amicum diligendum oblitus, quia ipse dixerit, inimico omnimodis non oredendum; spiritu timoris Dei cohonestatum, quo post multam crapulam nouissime expergefactus adiungit, posse hominem sine peccato esse non sine adiutorio Dei, et per hos praesumptionum, ut arbitror, gradus non reformidat ascendere usque in id elatus, ut dicat, quia in similitudinem Christi perfecta sui potentia plenus in toto super euDeo datum sit, eui etiam dedit nomen, quod est super omne nomen, qui solus sine peocato est et ingreditur sine macula, apud quem manet ipsum sanctificationis unguentum. nos autem in odorem unguentorum eius currimus et interim super nos aurae uitalis adflatu dulcia uitae spiramina Domino praecedente captamus. Sed dicis: Ccur tanta
Abbreviated transcription (Latin):
cum auctore tẽptacionib ñ posse se ultra tẽpta
n ꝑturbariq confidit. u agnus ille ꝑfectus
ille qui ñ solũ pecc̃a ñ habet. sed &iam tollit poc
sariũ sibi estimat munimen incapite. qui possibilitatem
p̃sumit incarne. Miser. qui scđm eugłm magis forte si
cecus eẽt : peccatum ñ haberet. Sed forsitam quia septem
ocłi septẽ sp̃c st̃. abinidare se his omĩb iactat. & quasi
interiorem hominem suũ congestis septi formis grȩ̃
iugere uirtutib presertĩ qui sibi totidem dogmatum
suoꝵ titulis głatur. Unde fieri pot̃: ut uidicio suo
se arbitret᷑ spũ sapientię refertũ: precipue cũ dicat.
facilia dĩ eẽ mandata: spũ intellectus sufficientẽ: Ala¬
xime: qui p̾noscat & p̾dicet peccatores. om̃s simul cum
impiis. ineternũ ignẽ ẽẽ dãpnandos. Spũ consilu di¬
tutem. quo maneat malum. nec cogitandũ. Spũ uir¬
tutis potentẽ : quo ad firmet posse eẽ hominẽ sine pec¬

Expanded text:
cum auctore temptationibus non posse se ultra temptari perturbarique confidit! agnus ille perfectus, ille, qui non solum peccata non habet sed etiam tollit peccsarium sibi aestimat munimen in capite, qui possibilitatem praesumit in carne! miser, qui secundum Euangelium magis forte si caecus esset, pecoatum non haberet! sed forsitan, quia septem oculi septem spiritus sunt, abundare se his omnibus iactat et quasi interiorem hominem suum congestis septiformis gratiae uigere uirtutibus, praesertim qui sibi totidem dogmatum suorum titulis gloriatur. unde fieri potest, ut iudicio suo se arbitretur spiritu sapientiae refertum, praecipue cum dicat facilia Dei esse mandata; spiritu intellectus sufficientem maxime, quo praenoscat et praedicat peccatores omnes simul cum impiis in aeternum ignem esse damnandos; spiritu consilii diuitem, quo moneat malum nec cogitandum; spiritu uirtutis potentem, quo adfirmet posse esse hominem sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
donec misereatur nobis. Al agna & certa ẽ deꝑ
fectione fiducia. cũ omp̃s facit. quod optat infirmꝰ
Rursusq magna & certa ẽ de confirm atione se¬
curitas. cũ omp̃s seruat. nec ꝑdit infirmos. Sic̃
seriptũ ẽ. Ei aut̃ qui pot̃ omĩa abundantuis fa¬
cere quam petimus & intellegimus. scdm̃ uirtutẽ

Expanded text:
donec misereatur nobis s. magna et qerta est 4e perfectione fiducia, cum omnipotens facit quod optat infimus, rursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens seruat nec perdit infirmos; sicut scriptum est: ei autem, qui pote$t omnia abundantius facere quam petimus et intellegimus, secundum uirtutem
Abbreviated transcription (Latin):
mini. sed spũs patris ur̃i qui loquitur in uobis.
Itaq p̃cepto facere cõmonemur: quo conantes
& nr̃is uirib ñ uailentes. aduitorium diuinum
p̃cemur. Pro inde & ipse cũ exeẽs set. linguȩ malum
nuit. consũmatis hisquȩ hinc dicebat. quo aduitorio
ista ñ fierent. quȩ dixi fieri ñ oportere. Qiuis sapieñ
inquit & disciplinatus in t̾uos.⁊ ostendat exbona

Expanded text:
mini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis mini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium diuinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset linguae malum, nuit, consummatis his quae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae dixit fieri non oportere. quis sapiens, inquit, et disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi faciliussit. linguã domare quã feras. Non puto
Qd̾ iste sit sensus hoc loco. Si enĩ id sentiri uellet defaci¬
utate domande linguȩ. cetera sequerentur inbestiar
cõꝑatione. Nc̃ uero sequitur. Inquietũ malum. ple¬
na ueneno mortifero. utiq nocentiore ꝗͣ bestiarum.
atq serpentũ. Nam illud carnẽ int̾ficit. hoc uero
animã. Os enĩ qd mentitur. occidit aĩãm. ñ gͦ qͣsi
id ẽẽ facilius quã mansuefactio hestiarum. sc̃s iacob
illã sententiã ꝓñtiauit : aut ea uoce uoluit ꝓñtiari.
sed potius ostendens quantũ sit in hoĩe linguȩ malum.
ut anullo homine domari possit. cũ ab hominib
domentur & bestiȩ. Neꝙ hoc idõ dixi ut huiꝰ innos
mali dominationem ꝑ neglegentiã ꝑ manere pati¬
amur. s ut ad domandam lingͣm diuinȩ̨ grẽ pos¬
camus auxilium. Non enĩ ait lingͣm nullis doma¬
illo qui dixit ad suos. Nonenim uos estis qui loqui¬

Expanded text:
quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum atque serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domaillo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ sit. oĩsqͥnatus ẽ ex dõ ñ peccat. & ñ po¬
test peccare qͥa sem̃ euis in ipso manet. Cũ ipse
qͥñdũ eeñt nati exdõ. aꝑte posuerit. si dixerimus
qͥa peccatũ ñ habemꝰ nos ipsos seducimus & ueritas
in nob̃ ñẽ. In libris qͦs ad marcellinum de heic
re scͥpsi. sic̃ potui explicare curaui.. Et illud q̃d
dictũ ẽ ñ pot̃ peccare. ꝓeo qd̾ dictũ ẽ. ac sidiceret᷑
ñ debet peccare. Non in ꝑbanda mͥ uidetur.
huiꝰ assertio. Quis enĩ insamis dicat debere pec¬
cari cũ idõ sit peccatũ qͥa ñ debet fieri. sane qd̾
apłs iacob ait. Linguã aut̃ nullus hominũ donare
pot̃. ñ mͥ uidetur intellegendũ. Ex pon̾e uoluit. qͣsi ꝑex
ꝓbrationem dictũ. tanquã diceretur. Ergo ne linguã
nullus hominum domare pot̾. tanꝗͣ obuirgans
eis dicens. Domare feras potestis linguã ñ potestis. &

Expanded text:
accipiendum sit: Omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non poaccipiendum sit: Omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen ejus in ipso manet : cum ipsequi nondum essent nati ex Deo, aperte posuerit. Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est : in libris, quos ad Marcellinum de hac re scripsi, sicut potui explicare curaui. et illud quod dictum est non potest peccare pro eo quod dictum est ac si diceretur \'non debet peccare\', non inprobanda mihi uidetur huius assertio. quis enim insanus dicat debere peccari, cum ideo sit peccatum, quia non debet fieri ? . Sane quod apostolus Iacobus ait, linguam autem nullus hominum domare potest, non mihi uidetur ita intellegendum ut exponere uoluit, \'quasi per exprobrationem dictum\', tamquam diceretur: ergone linguam nullus hominum domare potest?\' tamquam obiurgans eis dicens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\'
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut iustum ẽ interim propter heresim
hereticum uito. quia et ꝓbrui & corripui deteste¬
tur. & damnet. Sre pariter ac manu. & cunctis
fraternitatis uinculo herebit. quia scr̃iptum ẽ.
inuicem onera urã portate & sic implebitis legem

Expanded text:
sed, sicut iustum est, interim propter haeresim sed, sicut iustum est, interim propter haeresim haeretieum uito, quia et probaui et corripui. detestetur et damnet ore pariter ac manu et cunctis fraternitatis uinculo haerebit, quia scriptum est: inuicem onera uestra portate, et sic implebitis legem
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. At uero unde & ubi habeat. & humiliter
agnoscat et patienter ex petat. Nedum non habet.
& habere se credit. id ipsum quod habet auferatur
abeo. Primum hominem peccantẽ deꝑadiso eiecit
dĩ. de inde primum incruce credentem. in paradi¬
sum ap̃c induxit. Mlerito ergo quam diu in para¬
dyso non sum. & interra pereginationis ade maneo.
sine peccato me eẽ non credo. Si autem in parad:¬
sum grã dei trans ductus fuero. ibi ꝑfectione
mea & morte superata. peccatoq deleto. ȩternam
in conspectu dĩ. potentie eus głam predicabo. Hȩx
ego ut potui beatissummi sacerdotes. causa fidi et
simplicitatis. ex posui. Non michi succenseant.
qui leserunt. sibi aliquo ꝑ conparationes nominũ
titul antur. Dequestionib uero ȩ quanimiter se¬
ratit. magisq si timorem dĩ habeant. gaudeant
responsum fuisse quod uerum ẽ. Ego teste ilnu
xp̃o odisse me fateor. heresim. non hereticum.

Expanded text:
habeat; at uero unde et ubi habeat, et humiliter habeat; at uero unde et ubi habeat, et humiliter agnoscat et patienter expectet, ne, dum non habet et habere Se credit, id ipsum quod habet auferatur ab eo. primum hominem peccantem de paradiso eiecit Deus, deinde primum in cruce credentem in paradisum Christus induxit. merito ergo quamdiu in paradiso non sum et in terra peregrinationis Adae maneo, sine peccato me esse non credo. si autem in paradisum gratia Dei transductus fuero, ibi perfectione mea et morte superata peccatoque deleto aeternam in conspectu Dei potentiae eius gloriam praedicabo. Haee ego, ut potui, beatissimi sacerdotes, causa fidei et simplicitatis exposui. non mihi succenseant qui laeserunt, si in aliquo per conparationes nominum titulantur. de quaestionibus uero aequanimiter ferant magisque, si timorem Dei habent, gaudeant responsum fuisse quod uerum est. ego teste Iesu Christo odisse me fateor haeresim, non haereticum,
Abbreviated transcription (Latin):
ra sumus. dei edificatio sumus. &utat in agrã
suum semen uerbum. credat incorde. Ipse
plantet. ipse riget. ipse fecundet. ipse tribuat
incrementum. qui est uerus agricola. Quod solũ
tamen in nobis potest uoluntaria deuotio. ad conti¬
nendam inseradicem seminis. & nutriendiendos
uberes partus fideliter sum ministret. semꝑq
orationibus suis agricolam suum ne inimicus ⁊i¬
⁊ania suꝑ seminare possit ex suscitet. Hȩc sit euis
inoꝑe dĩ cooꝑatio. cum spe non dubia et caritate
sincera. Ait enim dñs iħc. Ego sum iutis. uosestis
palmites. Qd cumq habet. deute habet. Nonemĩ
inquit apłs tu radicem portas. sed radixte. Quid
segertollit infructib qui udetur in eo cum totum
ꝑtineat ad uitem non solum ut possit. uerum &iã
ut sit. u alioquin. excidetur & inigriẽ mittetur.
Mon enim palmes. sed uitis potest. & quod uitis
potest. palmez ostendit. Sufficit gͦ unicitiq ut

Expanded text:
ra sumus; Dei aedificatio sumus. mittat in agrum ra sumus; Dei aedificatio sumus. mittat in agrum suum semen uerbum, credat in corde, ipse plantet, ipse riget, ipse fecundet, ipse tribuat incrementum, qui est uerus agricola. quod solum tamen in nobis pobest uoluntaria deuotio, ad continendam in se radioem seminis et . nutriendos uberes partus fideliter subministret semperque orationibus suis agricolam suum, ne inimicus zizania superseminare possit, exsuscitet. haec sit eius in opere Dei co operatio, cum spe non dubia et caritate sincera. ait enim Dominus Iesus: ego sum uitis, uos estis palmites: quodcumque habet, de uite habet. non enim, inquit apostolus, tu radicem portas, sed radix te. quid se ergo extollit in fructibus, qui uidentur in eo, cum totum pertineat ad uitem non solum ut possit, uerum etiam ut sit? alioquin excidetur et in ignem mittetur. non enim palmes sed uitis potest, et quod uitis potest palmes ostendit. sufficit ergo unicuique ut