comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gemini castores. idẽ. castor &
pollux grece uocantur. Testis ẽ
urbs colcorum que ab am̃fito
& curcio geminorum aurigis
facta. ex eorum nomine diosco¬
ria cognominata ẽ: quos ob id
gentiles inmari deos inuocant
quia inꝓdigiis nautarum. si
solitarie stelle in naui uel an¬
temnis apparuerint periculosi.
si uero gemine. ꝓspeni cursus
sint nuntie. Quarum aduentu
figurari diram illam appellatãq
helenã ferunt. In alia translati
tum uidimus: cui erat signum
iouis filii. fẽrunt enim fabule
iouem incignum transforma¬
dum: ledeam thesei conuigem
construpͣase: atq inde natam
helenam. Inde dicit᷑. Iste modula¬
toͣs ales ledeos petiuit amplexus. Itẽ
eundem mutatũ instellã uiciasse.
et castorem ac pollucem geminos ꝓ¬
liquido ostenditur una & uolun¬
men intelligi. Neq uero paulus
alium habens sp̃m scm hec de eo
scripsit qui in ꝓpħis ante aduẽtũ
diũi alius fuit÷ s de eo cuius & ip¬
se particeps erat & om̃s qui infide

Expanded text:
, gemini Castores, id est, Castor et Pollux Graece vocantur. Testis est urbs Colchorum, quae, ab Amphito et Circio geminorum aurigis facta, ex eorum nomine Dioscoria cognominata est. Quos ob id gentiles in mari Deos invocant, quia in prodigiis nautarum, si solidariae stellae in navi vel antennis apparuerint, periculosi; si vero geminae, prosperi cursus sunt nuntiae. Quarum adventu, fugari diram illam appellatamque Helenam ferunt. In alia translatioptum vidimus, cui erat signum Jovis filiis. Ferunt enim fabulae Jovem in cycnum transformatum, Leden Thesei conjugem constuprasse, atque inde natam Helenam. Unde dicitur: Iste modulatus ales Ledeos petivit amplexus; item eamdem mutatum in stellam vitiasse, et Castorem ac Pollucem geminos pliquido ostenditur una et volunmen intelligi. Neque vero Paulus alium habens Spiritum sanctum haec de eo scripsit, qui in prophetis ante adventum Domini alius fuit, sed de eo cujus et ipse particeps erat, et omnes qui in fide
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s ꝑomnes ciuitates ꝓtestat᷑
michi. Cum dicit ꝑciuitates aꝑ¬
te ostendit quia ea quȩ sibi fu¬
tura erant non sibi ipsi. s aliis
de se reuelata cognouit. Ex quib
erat ꝓpħa agabus. nec non & illi
discipuli qui hunc intiro consi¬
stentem monebãt ꝑ sp̃m ne ascen¬
deret ierosolimam. Dicens qm̃
uincula & tribulationes me ma¬
nent hiero solimis. Ut ubi aliquã¬
do ꝑsequebat᷑ eccłam: ibi nunc
ꝓ eccłȩ pace decertet. Nec facio
animam meam preciosiorem quã
me. Animam dicit ipsam uitam
incorpore temporalem. quã ꝓmi
mmno ducit: qui in alia uita gau¬
dium p̃stolatur eternum. Quia
mundus sum asanguine omni¬
um urm. Eose apximorum san¬
guine mundum credidit: quo
feriendis eorum uiciis ñpeꝑcit
tum uocatos quos nunc epõs. idẽ
suꝑͣ spectores nominat. Non enim
una ciuitas plures epõs habert
ficat. Conuinctus ẽ enim gradus
& in multis pene simillimus.
Regere ȩccłam di: quã ad quisiur¬
insanguine suo. Non dubitat

Expanded text:
s per omnes civitates protestatur mihi. Cum dicit per civitates, aperte ostendit quod ea quae sibi futura erant, non sibi ipsi, sed aliis de se revelata cognovit. Ex quibus erat propheta Agabus, nec non et illi discipuli qui hunc in Tyro consistentem monebant per Spiritum ne ascenderet Jerosolymam. Dicens, quoniam vincula et tribulationes me manent in Jerosolymis. Ut ubi aliquando persequebatur Ecclesiam, ibi nunc pro Ecclesiae pace decertet. Nec facio animam meam pretiosiorem quam me. Animam dicit ipsam vitam in corpore temporalem, quam pro minimo ducit, qui in alia vita gaudium praestolatur aeternum. Quia mundus sum a sanguine omnium vestrum. Eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiis non pepertum vocatos, quos nunc episcopos, id est, superinspectores nominat. Non enim una civitas plures episcopos habficat. Conjunctus est enim gradus, et in multis pene similibus. Regere Ecclesiam Dei quam acquisivit sanguine suo. Non dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
onem illiꝰ quis enarrabit: aut dedi¬
uinitate euis accipiendum ẽ: quod
imposibile sit diuine natiuitatis
nosse misteria: de qua pater loquit᷑:
ante luciferum genui te: aut de
partu uirginis quod difficulter
possit exponi. Cuius racionem ma¬

Expanded text:
onem ejus quis enarrabit? Aut de dionem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tu. audi filia &e ude & inclina aurẽ
tuam. & obliuiscere ppłm tiũ et do¬
mũ patͥs dui & cet̾a. Dixit autem sp̃s phi
lippo. incorde sp̃s philippo loquebat᷑
Spũ enim di quasi quedam nobis
uerba facere potest:: occultȩ ea que
agenda sunt intimare. Tanquã ouis¬
otus ad occisionem duetus ẽ. Sieut
ouis cum ducit᷑ ad uictimã ñ repu¬
gnat: sic ille passus ẽ ꝓpria uolũ¬
tate. Uel altiori intellectu: sicut agnꝰ
in pascha immolari solebat. sic pa¬
scha nr̃m immolatus ẽ xp̃s. Et sic̃
agnus coram tondente se sine uoce.
Non solum sanguine suo nos redemit.
s & lanis operuit: ut algentes infi¬
delitate: sua ueste calefaceret: &e
cum in passione sua pilato &e pon¬
tificib pauca. herodi nulla respondẽ
uosiuit. Inhumilitate uidicium eius
sublatum ẽ. quia uidex omnium
uidieem ñ repperit uericatis. s absq
ulla culpa sedicione uideorum et
pilati uoce dampnatus ẽ. Generaci¬

Expanded text:
tur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum Patris tui , et caetera. Dix. In corde spiritus Philippo loquebatur. Spiritui enim Dei quasi quaedam nobis verba facere est, occulta vi, et quae agenda sunt intimare. Tanquam ovis ad occisionem ductus est. Sicut ovis cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille propria passus est voluntate, vel altiori intellein pascha immolari solebat, sic pascha nostrum immolatus est Christus . Et sicut agnus coram tondente se sine voce. Non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generati
Abbreviated transcription (Latin):
studii instripturis habebat: ut eas
etiam iniua legere ñcessaret: tantũq
amoris in religione gerebat: ut aula
regia derelicta: de ultimis mundi
partib ueniret ad templum dĩ.
Unde iusta mercede dum querit
interp̃tẽ lectionis. xp̃m quem quere¬
bat inuenit. Plusq ut ieronimus
ait indeserto fonte eccłȩ quã iaura¬
to templo repperit sinagoge. Ibi enim
quod ieremias ammiraudo ꝓloquit᷑
mutauit ethiops pellem suam. idẽ
sorde peccatorum abluta: de laua¬
cro ihũ de albatus ascendit. Canda¬
cis regione ethiopum. Et in regum li
illi nacioni semꝑ afeminis regi easq
candaces appellari. Quierat suꝑ om̃s
garas eius. regina austri ethiopum.
tesaurarium p̃mictens in irłm: gen¬
tium de signat eccłam: uirtutun
fideiq dnõ dona largituram. S et
nominis ethimologia conuenit. Pot̾
enim candacis exhebreo cõmutata
interp̃tari. Ipsa quippe ẽ cuiin psalmo
ꝓ his qui cõmutabunt᷑ inscripto dici¬

Expanded text:
studii in Scripturis habebat, ut eas studii in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret; tantumque amoris in religione gerebat, ut, aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat, invenit; plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato templo repetit synagogae. Ibi enim quod Jeremias admirando proloquitur, mutavit Aethiops pellem suam, id est, sorde de peccatorum abluta, de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae Aethiopum. Et in Regum libilli nationi semper a feminis regi, easque Candaces appellare. Qui erat super omnes gazas ejus. Regina Aethiopum thesaurarium praemittens in Jerusalem, gentium designat Ecclesiam, virtutum fideique Domino dona largituram. Sed et nominis etymologia convenit. Potest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari. Ipsa quippe est, cui in psalmo: Pro his qui commutabuntur inscripto, dici
Abbreviated transcription (Latin):
ere. Surge uade contra meridianum.
bene in meridie querit᷑ inuenitur.
et abluitur. ille: qui deuocione pec¬
toris ardens: uelut quedam genciũ
pͥmiciȩ: do meruit consecrari. Inqͦ
specialit̾. illud psalmiste conpletũ
ẽ. Ethiopia p̃ueniet manus eius do:
ad uiam que descendit ab irłm in
gatam. hec ẽ deserta. Nonuia s gara
de serta dicit᷑. Netus enim illa gata
quȩ terminus erat quondã chana¬
neorum uixta egiptum. ad solũ usq
destructa: & alia ꝓilla alio loco cõ¬
struct᷑a ẽ: Que allegorice gencium
plebem designat: olim dĩ oultura
desertã neq ullius ꝓphetarum p̃di¬
cacionibus excultam. yia uero quȩ
ad eandẽ ab ierosolimis descendens fõ¬
tem salutis apparuit. dñs xp̃s ẽ qui¬
Quia suꝑna irłm ad nrã infirma de¬
scendit: nrĩq reatus nigredinem
baptismatis unda de albauit. Et
ecce uir ȩthiops: eunuchus potens.
ꝓ uirtute & integritate mentis uir
appellatus. Nec inmerito: qui tantũ

Expanded text:
ere. Surge et vade contra meridianum. ere. Surge et vade contra meridianum. Bene in meridie quaeritur et invenitur, et abluitur, ille qui, devotione pectoris ardens, velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari. In quo specialiter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Ad viam quae descendit ab Jerusalem in Gazam, haec est deserta. Non via, sed Gaza deserta dicitur, vetus enim illa Gaza, quae terminus erat quondam Chananaeorum juxta Aegyptum, ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco constructa est. Quae allegorice gentium plebem designat olim a Dei cultura desertam, neque ullius prophetarum praedicationibus excultam. Via vero quae ad eamdem a Jerosolymis descendens, fontem salutis aperuit, Dominus Jesurusalem ad nostra infirma descendit, nostrique reatus nigredinem baptismatis unda dealbavit. Et ecce vir Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
erumpunt. Intus enim subtile dei
uidicium aspiciunt. & mala foras
exsurgencia. que amaledicto debe¬
ant ferire cognoscunt: & in
maledicto non peccant. quo & ab
interno uidicio ñdiscordant. Cum
enim et maledicentis innocencia
ꝑmanet et tamen eum qui maledi¬
cit᷑ usq ineteritum maledictio ab¬
sorbet. ex utriusq partis fine colli¬
git᷑. quia ab uno & intimo uidice
in re ũ sentencia sumpta iacnlat᷑.
ynde & hic simon qui apetro ma¬
ledictum accepit: eterna dãpnacio¬
ne ꝑut. Et infrabar iħs apaulo in¬
erepatus: mox cõmuni ẽ luce frauda¬
tus. In felle enim amaritudinis & ob
qui se acciꝑe uelłnt simplices eẽ do¬
ceret. Nam qui fel amaritudinis in
corde seruant: quãlibet baptitatus
uideatur: ñ ẽ iniquitatis sue iuncu¬
lis absolutus: s quasi ad pimetum
horȩ baptirandi purgatus: mox a¬
criori ẽ demrone septẽplicit̾ opp̃sus.
frustra gͦ grãm sp̃s emere temptat.
qui se mente coruina ñ curauit exu¬

Expanded text:
erumpunt. Intus enim subtile Dei erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur. Unde et hic Simon, qui a Petro maledictum accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo increpatus, mox communi est luce fraudatus. In felle enim amaritudinis et obqui se accipere vellent simplices esse doceret. Nam qui fel amaritudinis in corde reservat, quantumlibet baptizatus videatur, non est iniquitatis suae vinculis absolutus, sed quasi ad punctum hora baptizandi purgatus, mox acriori est daemone septempliciter oppressus. Frustra ergo gratiam Spiritus emere tentat, qui se mente corvina curavit exu
Abbreviated transcription (Latin):
uit: at qui laudis erat auidissimꝰ
ita ut xp̃m se credi uellet: sicut
historie narrant: ardes ab eo quib
miracula faceret edisceret: quod
etiã successores eius fecisse docent᷑.
qui auecoris sui malignis artibus
instituti. eccłam. fraude qualibet
ingressi baptisma furari cõsuerũt.
Miserunt ad illos petrum & ioħm.¬
Et pulchre hoc arator exponit.
Sepe sibi socium petrus facit
tandum autem quod philippus ꝗ
samarie euuangłitabat unus de
septem fuerit. Sienim apłs eẽt: ipse
utiq manum imponere potuisset.
ut acciperent sp̃m scm̃. hoc enim so¬
zent crismate baptizatos ungere li¬
cet. s quod abepõ fuerit consecratũ.
non tamen frontem exeodem oleo
signare quod solis debetira epĩs:
cum tradunt spm̃ paraclitũ bapti¬
tatis. Pecunia tua tecum sit in ꝑdi¬
cione & cetera. Scĩ uiri cũ maledic¬
tionis sentenciam ꝓferunt: ñ adhãc
ex uoto ulcionis s iusticie examine

Expanded text:
vit, ut quoniam laudis erat avidissimus, vit, ut quoniam laudis erat avidissimus, ita ut Christum se credi vellet, sicut historiae narrant, artes ab eo, quibus miracula faceret, edisceret. Quod etiam successores ejus fecisse docentur, qui, auctoris suis malignis artibus instituti, Ecclesiam fraude qualibet ingressi, baptisma furari consueverunt. Miserunt ad illos Petrum et Joannem. Pulchre hoc Arator exponit: Saepe sibi socium Petrus facit tandum autem quod Philippus, qui Samariae evangelizabat, unus de septem fuerit. Si enim Apostolus esset, ipse utique manum imponere potuisset, ut acciperent Spiritum sanctum. Hoc enim sozent, chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt Spiritum paracletum baptizatis. Pecunia tua tecum sit in perditionem, et caetera. Sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis
Abbreviated transcription (Latin):
illis hoc peccatũ. ꝓ se quidem stans
orauit ꝓinimicis genu flexit. quia
ipsorum maior iniquitas. mauis
suplicandi remedium flagitabat.
Et mira beati martyris uirtus: qui
sic zelo feruebat ut eis aquibus
tenebatur palam suȩ ꝑfidie eul¬
pas exꝓbraret: sic dilectione arde¬
bat. ut iumorte quoq ꝓeis aquibꝰ
occidebat᷑ oraret. Et omnes disꝑsi¬
sunt ꝑregiones uideȩ & samarie.
hoc ẽ quod dñs ipse p̃cepit. Cum
ꝑsequent᷑ uos inciuitate ista. fugi¬
te ialiam. Illius enim nutu gere¬
batur. ut tribulacionis occasio fi¬
eret euangłii seminarium. Intende¬
bant autẽ turbe his quȩ aphilip¬
po dicebant᷑. Et exp̃senti ca¬
pitulo & exsamariȩ muliens histo¬
ria: ꝓmpti animi adcredendum
hauc gentem fuisse ꝓbat᷑. t unc si¬
mon & ipse credidit. Uel beati phi¬
lippi uerbis & uirtute deuictus
ueracit̾ dũo credidit: uel ut ma¬
gis credibile ẽ. credere se quoad¬
usq baptisma susciperet simula¬

Expanded text:
illis hoc peccatum. illis hoc peccatum. oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas, majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis a quibus tenebatur palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic dilectione ardebat, ut in morte quoque pro eis a quibus occidebatur, oraret. EVANGELIgiones Judaeae et Samariae. Hoc est, quod Dominus ipse praecepit: Cum persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam . Illius enim nutu gerebatur, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur. Et ex praesenti capitulo, et ex Samaritanae mulieris historia, prompti animi ad credendum, hanc gentem fuisse probatur. Tunc Simon et ipse credidit. Vel beati Philippi verbis et virtute victus veraciter Domino credidit, velut magis credibile est credere se quoadusque baptisma susciperet, simula
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus apparet coronatus incęlo.
Unde quia stare pugnantis uel ad ui¬
uantis ẽ: recte adextris di stantem
uidet quem inter homines ꝑsequen¬
tes ad uitorem habuit. Nec discorda¬
re uideant᷑. quod marcus eum adex¬
tris di sedere describit. qui situs
iudicantis ẽ. quia & nunc inuisibi¬
liter omnia uidicat: & ad extremũ
uidex omniũ uisibilis ad ueniet.
Et eicientes eum extra ciuitatem: la¬
pidabant. Et dñs extra portam passꝰ
ẽ. qui nos elegit demiuido insuper¬
num suum regnũ & głam. Et stepha¬
nus quasi ad uena mundi: extra ci¬
uitatem lapidat᷑. Non enim babuit
hic manentem ciuitatem: s futurã
tota mente querebat. Et uixta rerũ
mutacionem. martir mundi cordis
ad cȩlos intuitum dirigit. ꝑ secutor
dure ceruicis: manus ad lapides
mitcit. Unde arator ait. lapides ui¬
dea rebellis instephanũ limphata
rapis: quȩ crimne duro saxea sẽꝑ
eris. Positis autem genib clamauit
uoce magna dicens. Dnẽ ne statuas

Expanded text:
cifixus apparet coronatus in coelo. cifixus apparet coronatus in coelo. Unde quia stare pugnantis vel adjuvantis est, recte a dextris Dei stantem vidit, quem inter homines persequentes adjutorem habuit. Nec discordare videtur, quod Marcus eum a dextris Dei sedere describit, qui situs judicantis est, quia et nunc invisibiliter omnia judicat, et ad extremum judex omnium visibilis adveniet. Et ejicientes eum extra civitatem lapidabant. Et Dominus extra portam passus est, qui nos elegit de mundo in supernum suum regnum et gloriam, et Stephanus, quasi advena mundi, extra civitatem lapidatur. Non enim habuit hic manentem civitatem, sed futuram tota mente quaerebat. Et justa rerum mutatione martyr mundi cordis ad coelos intuitum dirigit, persecutor durae cervicis manus ad lapides mittit. Unde Arator ait: . . . . Lapides Judaea rebellis In Stephanum lymphata rapis, quae crimine duro Saxea semper eris. Positis autem genibus clamavit voce magna, dicens: Domine, ne statuas
Abbreviated transcription (Latin):
terram uero peccatores insinuat: quia
his uidelicet ds in habitando p̃sidet:
illos condempnãt. aut quis locus re¬
quietionis meȩ ẽ: Non aureus utiq
uel marmoreus terrestris habitaculi
locus s ille quẽ ꝓpħa subnectit. suꝑ
quẽ autem requiescet sp̃s meus. nisi suꝑ
humilem. & quietem. & trementem ser¬
mones meos: qui accepistis legem indis¬
pensacionem angelorum: lex ẽ enim or¬
dinata ꝑangelos in manu mediatoris.
Eece uideo celos aꝑtos. & filium homi¬
ẽ quod hunc beatus martir hominis
potius quam di filium appellare ma¬
luit: cui plus utiq gle uideret᷑ ablaturꝰ
si eum pocius di quã hominis filium
appellare uoluisset: Et cur nisi ut hoc
testimonio uideorum confunderet᷑
infidelitas. qui se hominem crucifixis¬
se. & hunc dm̃ credere noluisse memi¬
nerãt: ad confutandam gͦ beati mar¬
tiris pacienciam celestis regni ianua
pandit᷑. Et ne innoxius homo lapida¬
tus titubaret interra ds homo cru¬

Expanded text:
terra vero peccatores insinuat, quia terra vero peccatores insinuat, quia his videlicet Deus inhabitando praesideat, illos condemnando prosternit Aut quis locus requietionis meae est? Non aureus utique vel marmoreus terrestris habitaculi locus, sed ille, quem Propheta subnectit: Super quem autem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? Qui accepistis legem in dispositionem angelorum. Lex est enim ordinata per angelos, in manu Mediatoris. Ecce video coelos apertos, et Filium homiest quod hunc beatus martyr hominis potius quam Dei Filium appellare maluit, cui plus utique gloriae videretur delaturus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare voluisset, nisi ut hoc testimonio Judaeorum confunderetur infidelitas, qui se hominem crucifixisse, et hunc Deum credere noluisse meminerunt? Ad confortandam ergo beati martyris patientiam, coelestis regni janua panditur, et ne innoxius homo lapidatus titubet in terra, Deus homo cru
Abbreviated transcription (Latin):
pendere lapidum ornatum. s splen¬
dorem animarum desiderare celesti¬
um. ybi sub intelligi uult sicut in¬
tabnaculum intempli factura de ser¬
tum: sic & ipsum templum intelligãt
meliore statu succedente delendũ uix¬
ta quod olim hieremias p̃cinebat di¬
cẽs Nolite confidere in uerbis menda¬
cii dicentes. Templum diĩ. templum
faciam inquit domui huic inqua
inuocatum ẽ nomen meum. & inqua
uos habetis fiduciam sicut feci silo.
ubi habitauit nomen meum apͥnci¬
pio et ꝓiciam uos afacie mea. Celũ
michi sedes ẽ. terra autem scabellum
pedum meorum. Non hoc carnaliter
intelligendũ. quãsi habeat ds menbra
collocata in celo & interra. ut nos cũ
sedemus: s ut se indicaret interiorem
eẽ & suꝑiorem hominibus: celum
sibi sedem terram uero seabellũ pedũ
eẽ ꝑibuit. Qui ut se: ĩ om̃ia circũ dare
monstraret: ali bi se celum metiri
palmo: et terram asserit pugillo
concludere. Sp̃ĩtalit̾ autem celum scõs

Expanded text:
pendere lapidem ornatum, sed splenpendere lapidem ornatum, sed splendorem animarum desiderare coelestium. Ubi subintelligi vult, sicut tabernaculum in templi factura desertum, sic et ipsum templum intelligant meliori statu succedente delendum. Juxta quod olim Jeremias praecinebat, dicens: Nolite confidere in verbis mendacii dicentes: Templum Domini, templum Faciam inquit domui huic, in qua invocatum est nomen meum, et in qua vos habetis fiduciam, sicut feci Silo, ubi habitavit nomen meum a principio, et projiciam vos a facie mea . Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Non hoc carnaliter intelligendum, quasi habeat Deus membra collocata in coelo et in terra, ut nos cum sedemus, sed ut se indicaret interiorem esse et superiorem omnibus, coelum sibi sedem, terram vero scabellum pedum esse perhibuit. Qui ut se etiam omnia circumdare monstraret, alibi se coelum metiri palmo, et terram, et asserit pugillo concludere. Spiritaliter autem coelum sanctos,
Abbreviated transcription (Latin):
quod interp̃tat᷑ rex uester. Et sidus di
urĩ remfa: dimisistis inquit dm̃ ue¬
facture urẽ: uobis ꝓd̾o suscepistis.
Significat autem luciferum cuius
cultui sarracenorum gens: ob o̾norẽ
ueneris erat mancipata. Et quia rẽfa
ut dixi factura ur̃a uel requies urã
interp̃tat᷑. ꝓpħa consequent ad uintxit
atq ait. figuras quas fecistis adorate
eas. Sub audit apochinu suscepistis.
et transferã uos trans babilonem.
Pp̃t̾ hȩc inquit sacrilegia uos ñ inba¬
bilonem tantum modo. s ultra babi¬
loniam quoq captiui ducemini.
Nec putandus ẽ pͥmus martir eraas¬
se. quia ꝓeo quod inꝓpħa scriptumẽ
trans damascum dixerit trans babi¬
lonẽ. Magis enun intelligenciam quã
uerbum posuit. quia trans damascũ
ducti sunt inbabilonẽ. siue trans
babilonem. Tab̃naculum testimonii
fuit patribus ur̃is inde serto. Quia
dicebant eum contra locum sem̃
agere. hic ostendit dnm̃ ñ magni

Expanded text:
quod interpretatur rex vester. Et sidus Dei quod interpretatur rex vester. Et sidus Dei vestri Remphan. Dimisistis inquit Deum vefacturae vestrae, vobis pro Deo suscepistis. Significat autem Luciferum, cujus cultui Sarracenorum gens ob honorem Veneris erat mancipata. Et quia Remphan ut dixi factura vestra, vel requies vestra interpretatur, propheta consequenter adjunxit, atque ait: Figuras quas fecistis adorare eas. Subauditur, ἀπὸ κοινοῦ suscepistis. Et transferam vos trans Babylonem. Propter haec inquit sacrilegia, vos non in Babylonem tantummodo, sed ultra Babylonem quoque captivi ducemini. Nec putandus est primus martyr errasse, quia pro eo quod in propheta scriptum est Trans Damascum , dixerat trans Babylonem. Magis enim intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sicut trans Babylonem. Tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto. Quia dicebant eum contra locum sanctum agere, hinc ostendit Dominum non magni
Abbreviated transcription (Latin):
quit & aduenticia xp̃i dicatur᷑ doc¬
trina: ipse moyses cui noluerunt
obedire patres ur̃i predieat & in ho¬
minis hunc forma futurum: & eũe¬
tis animabus uite p̃cepta daturum.
Nunquid uictimas uelostias obtuli¬
necessitate seruendi do libarent: mẽ¬
te tamen aduersi ueracit̾ idolis ser¬
uisse dicunt᷑. ex eo tempore quo aurum
in capud uituli transformauerunt.
Nam quod postea quedã dnõ eos le¬
gimus obtulisse: ñ uoluntate s ut ex
hoc loco discimus penarum fecerunt
metu: & eorum interiectione qui ꝓpt̾
idola corruerunt. Dñs autẽ ñ ea quȩ
offerunt᷑: s uoluntatẽ recipit offeren¬
dium. Deniq ubicumq occasio fuit
semꝑ corde reuersi sunt inegiptum.
Et suscepistis tabernaculum moloch.
Quãuis inquit uideremini ad tab̃na¬
culum dñi uictimas hostiasq defer¬
re: tota tamen intencione mentis:
fanum moloch amplexati estis. Est
autem moloch siue melcon ut sepe
etiam legit᷑. idolum amanitarum:

Expanded text:
quit, et adventitia Christi dicatur esse docquit, et adventitia Christi dicatur esse doctrina, ipse Moses, cui noluerunt obedire patres vestri, praedicat et in hominis hunc forma futurum, et cunctis animabus vitae praecepta daturum. Nunquid victimas aut hostias obtulinecessitate serviendi Domino libarint, mente aversi veraciter idolis servisse dicuntur, ex eo tempore, quo aurum in caput vituli transformaverunt. Nam quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed, uti ex hoc loco discimus, poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt. Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique ubicunque occasio fuit, semper corde reversi sunt in Aegyptum. Et suscepistis tabernaculum Moloch. Quamvis, inquit, videremini ad tabernaculum Domini victimas hostiasque deferre, tota tamen intentione mentis fanum Moloch amplexati estis. Est autem Moloch, sive Melchom, ut saepe etiam legitur, idolum Ammonitarum,
Abbreviated transcription (Latin):
locum scm̃ & legem docuisse. ꝑgit
eẽ ꝓmissus: & quod ipsi nec tunc mo¬
ysi: nec dño seruire maluerint. hȩc
ut potui dixi: ñ p̃uidicans sentenciȩ
meliori si adsit. Porro quod dicitur
a filiis emor filii sichem: ingreco exem¬
plari scriptum ẽ. a filiis emor qui
fuit in sichem quod genesis historie
magis concordare uidet᷑ tametsi¬
sic fieri potuit ut idẽ emor & patrem¬
& filium sichem nomine haberet. Cum
ad ꝓpinquaret autem tempus reꝑmis¬
sionis quam confessus erat ds abrae.
Illius utiq qua dictum ẽ. & post hec ex¬
ibunt & deseruient michi in loco isto.¬
Sequit᷑. Quis te constituit pͥncipem
aut uidicem suꝑ nos: in tota illos con¬
tencione sua redarguit: iã tunc legi
moysiq fuisse contrarios. hic ẽ moy¬
ses qui dixit filiis isrł ꝓpħam uob̾
suscitabit ds de fratrib urĩs tãquã
me. Tanquã me carne uisibilẽ: s suꝑ
nie maiestate terribilem. Ne noua in¬

Expanded text:
locum sanctum et legem docuisse, pergilocum sanctum et legem docuisse, pergiesse promissus, et quod ipsi, nec tunc Mosi, nec Domino nunc servire maluerint. Haec ut potui dixi, non praejudicans sententiae meliori, si adsit. Porro quod dicitur: A filiis Hemor filii Sichem, in Graeco exemplari scriptum est: A filiis Hemor, qui fuit in Sichem, quod Genesis historiae magis concordare videtur, tametsi fieri potuerit ut idem Hemor et patrem filium Sichem nomine haberet. Cum appropinquaret autem tempus repromissionis, quam confessus fuerat Deus Abrahae. Illius utique, qua dictum est: Et post haec exibunt, et deservient mihi in loco isto. Quis te constituit principem et judicem super nos? In tota illos concione sua redarguit, jam tunc legi Mosique fuisse contrarios. Hic est Moses qui dixit filiis Israel: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris, tanquam me. Tanquam meme majestate terribilem. Ne nova, in
Abbreviated transcription (Latin):
cim aut̃ patriarche ñ sunt sepulti
in arboc: s insichem.S merit mouet
quod sequit᷑. Et positi sunt in sepul¬
cro quod emit abraam p̃cio argen¬
ti a filiis emor filii siehem. Docet &¬
enum genesis abraham ab effron fi¬
liĩ seor ȩthei cariatharbe locum se¬
pulcri quadringentis argenti sicl is
emisse: inquo ipse habraham isaae
& iacob. & adam ꝓtoplastus sepulti¬
sunt. Iteniq iacob de mesopotamia
reuersum iuxta urbem sichem par¬
tem agri quo tabernacula tecenderat
ab emor patre sichẽ datis centum agnis
accepisse. Non emit gͦ abraham se¬
pulcrum abemor sichimita s abefrõ
hȩtheo in quo duodecim patriarche
ñ sunt sepulti: s insichem ut dixi¬
mus. Uerum beatus stephanus iuil¬
go loquens. uulgi magis in dicendo
sequitur opinionem. Duas enim
pariter narraciones conuingnens.
ñ tam ordinem circũstantis historie
quã causam de qua agebat᷑ intendit.
Qui enim insimulabatur aduersus

Expanded text:
cim patriarchae non sunt sepulti cim patriarchae non sunt sepulti in Arbes, sed in Sichem. » Sed merito movet quod sequitur: Et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Hemor filii Sichem. Docet etenim Genesis, Abraham ab Ephron filio Seor Hethaei in Cariatharbe locum sepulcri quadringentis argenteis siclis emisse, in quo ipse Abraham, Isaac, et Jacob, et Adam protoplastus sepulti. Itemque Jacob de Mesopotamia reversum juxta urbem Sichem partem agri, quo tabernacula tenderet, ab Hemor patre Sichem datis centum agnis accepisse. Non emit ergo Abraham sepulcrum ab Hemor Sichemita, sed ab Ephron Hethaeo, in quo duodecim patriarchae non sunt sepulti, sed in Sichem, ut diximus. Verum beatus Stephanus vulgo loquens, vulgi magis in dicendo sequitur opinionem. Duas enim pariter narrationes conjungens, non tam ordinem circumstantis historiae, quam causam, de qua agebatur, intendit. Qui enim insimulabatur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
iacob & ioseph cum duob filis
mas inuenies. Et defunctus ẽ ipse &
patres nr̃i: & translati sunt insichem.
de ioseph quidem solo seriptura refert
quod euis ossa de egipto trans lata. &
insichem sunt tumulata Herum &
ex his beati stephani uerbis & scĩ iero¬
nimi scriptis qui eorumdem locoꝵ
in cola erat. animaduertendũ ẽ cete¬
ros quoq patriarchas ibidem eẽ
sepultos quãuis memoria ioseph
merito celeberior habeat᷑. Qui & hȩc
ipse de ossibus suis fieri mandauit
& ad ciuius tribum ciuitas ipsa ꝑti¬
nuit. Siquidem ieronimus in histo¬
ria beate paule sic refert: Transiuit
inquieus sichem ñ ut pleriq erran¬
tes legunt sichar. quȩ nunc neapolis
appellatur: & exlatere montis ga¬
ritim extructum circa puteum ia¬
cob suꝑ quẽ dñs sedit: intrauit ecclã.
Et paulo post. atq inde inquit de¬
uertens: uidit duodecim patriar¬
charum sepulera. Item in libro de
optimo genere interp̃tandi. duode¬

Expanded text:
Jacob et Joseph cum duobus filiiJacob et Joseph cum duobus filiimas invenies. Et defunctus est ipse et patres nostri, et translati sunt in Sichem. De Joseph quidem solo Scriptura refert, quod ejus ossa de Aegypto translata, et in Sichem sunt tumulata, verum et ex his beati Stephani verbis, et sancti Hieronymi scriptis, qui eorumdem locorum incola erat, animadvertendum et caeteros quoque patriarchas ibidem esse sepultos, quamvis memoria Joseph merito celebrior habeatur, qui et haec ipse de ossibus suis fieri mandavit, et ad cujus tribum civitas ipsa pertinuit. Siquidem Hieronymus in historia beatae Paulae sic refert: « Transivit inquiens Sichem, non ut plerique errantes legunt Sichar, quae nunc Neapolis appellatur, et ex latere montis Garizim exstructam circa puteum Jacob, super quem Dominus sedit, intravit ecclesiam. » Et paulo post: « Atque inde inquit divertens, vidit duodecim patriarcharum sepulcra. » Item in libro de optimo Genere interpretandi: « Duode
Abbreviated transcription (Latin):
char ris moratꝰ. ⁊ ĩtrã ẽ reꝓmissionis in¬
ductꝰ. Qaerit sem̃ eiꝰ accola int᷑ ra aliena.
⁊ seruituti eos subiciet ⁊ male tͣctabͣt
eos annis. cccc. Non ita intelligendũ
ẽ qͣsi male tractandũ uł seruituti sub¬
iciendũ dixerit hoc semen annis. cccͣe.
num erit semen eius annis quadrĩ¬
gentis: in cuius parte corporis etiã
seruitus accidit. Quia enim dic¬
tum ẽ. In isahac uocabit᷑ tibi semen:
Ex anno natiuitatis isaac usq ad
annum egressionis exegipto cõpu¬
tantur anni quadringenti quinq
Quos more suo scriptura quadrin¬
gentos appellat. quibus peregrinũ
futurum erat illud semen suie in
terra chanaan: siue in egipto. Potest
& sic intelligi. quod aquinto anno
isaac quo ꝑfilium ancille ceperit
affligi labor quadringentorum cõ¬
putetur annorum. accer siit iosebh
iacob patrem suum. & omnem co¬
sam animarum seriem in genesi
computare uolueris addito ipso

Expanded text:
Charris moratus, et in terram repromissionis inCharris moratus, et in terram repromissionis inductus. Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicentis Non ita intelligendum est quasi male tractandum, vel servituti subjiciendum dixerit hoc semen annis quadring quia peregrinum erit semen ejus annis quadringentis, in cujus parte temporis etiam servitus accidit. Quia enim scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen , et ab anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur anni quadringenti quinque, quos more suo Scriptura quadringentos appellat, quibus peregrinum futurum erat illud semen, sive in terra Chanaan, sive in Aegypto, potest et sic intelligi, quod a quinto anno Isaac, quo per filium ancillae coeperit affligi, labor quadringentorum computetur annorum. Accersivit Joseph Jacob patrem suum, et omnem cosam animarum seriem in Genesi computare volueris, addito ipso
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit patri nro abraham cũ eẽt
me sopotamia & cetera. Notandũ
uixta uerba stephani. qui ñ sicut
ingenesi uidet᷑ pꝰ mortem patris
Qui utiq in carram mortuus ẽ ubi
cum illo & ipse filius habitauit:
S pͥꝰ quã habitaret ineadẽ ciuita¬
te: iã tam̃ cũ eẽt in mesopotamie
regione cuus ipsa ẽ ciuitas. Exi de
terra tua & de cognacione. & cetera.¬
Terrã & cognacionẽ habrahȩ cal¬
deorum patriã genusq appellat.
unde iam pridem exierat. qui nũc
in mesopotamia degebat. S quia
quaslibet obcausas egrediens spe
redeundi & de siderio tenebatur.
audit adnõ. Exi de terra tua. Non
ut corpus inde traheret. quod iam
fecerat: s ut amoren mentis euelle¬
ret. Ideoq quod sequit᷑. tunc exiit de
terra caldeorum: nõ corporis. s men¬
tis egressum significat: quo se in ꝑ¬
petuum caldeorum conuersacio¬
ne & gente segregauerit. Qui uixta
fidẽ cronicorum eodem anno a
chaldea eg̃ssꝰ. mesopotamiã ing̃ssus in

Expanded text:
apparuit patri nostro Abraham, cum esset in Mesopotamia, etc. Notandum, juxta verba Stephani, quia non sicut in Genesi videtur, post mortem patris qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit; sed priusquam habitaret in eadem civitate, jam tunc cum esset in Mesopotamiae regione, cujus ipse est civitas. Exi de terra tua, et de cognatione tuaTerram et cognationem Abrahae Chaldaeorum patriam genusque appellat, unde jampridem exierat, qui nunc in Mesopotamia degebat, sed quia quaslibet ob causas egrediens spe redeundi et desiderio tenebatur, audit a Domino: Exi de terra tua. Non ut corpus inde trajiceret, quod jam fecerat, sed ut amorem mentis evelleret. Ideo quod sequitur: Tunc exiit de terra Chaldaeorum, non corporis, sed mentis egressum significat, quo se in perpetuum a Chaldaeorum conversatione et gente secreverit. Quia juxta fidem Chronicorum eodem anno a Chaldaea est egressus, Mesopotamiam ingressus, in
Abbreviated transcription (Latin):
stus causa tã seuerã inpreuaricatores
sentenciam dedit: s p̃uidens inspũ
zitania futura que simplicitatem
eccłȩ prauis moribus ad ulterarent.
Exhis enĩ teterrimũ sa rabaitarum
genus ꝑibetur exortũ: qui rebus
suis nequaquã derelictis apostoli¬
cã sedistrictionẽ custodire simulãt:
nulla reos passus ẽ penitencia eura¬
ri. uerũ ad timorem posteris incuci¬
endũ noxiũ germen radicitus am¬
putare curauit. Deniq sequitur.
Et factus ẽ timor magnus inunuer¬
sam eccłam & in omnes qui audie¬
bant hȩc. Ceterorũ autem nemo au¬

Expanded text:
stus causa tam severam in praevaricatore stus causa tam severam in praevaricatore sententiam dedit, sed praevidens in spiritu zizania futura, quae simplicitatem Ecclesiae pravis moribus adulterarent ex his enim teterrimum Sarabaitarum genus perhibetur exortum, qui, rebus suis nequaquam derelictis, apostolicam se districtionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad timorem posteris incutiendum noxium germen radicitus amputare curavit. Denique sequitur: Et factus est timor magnus in universam Ecclesiam, et in omnes qui audiebant h
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. anania: quare impleuit
sathanas cortuum: ubi notandum
quod animã et mentẽ hominis
nulla creatura uixta quã substan¬
ciam possit implere: s ereatrix so¬
la trinitas: quia tantum modo
scđm operacionẽ et uolũptatis in¬
stinctum. animus de his quȩ crea¬
ta sunt impletus. Implet enĩ satͥa¬
nas mentẽ alicuius. & pͥncipale
cordis. Non quidẽ ingrediens ineũ
et insensũ euis atq ut ita dicã adi¬
tum cordis introiens: Si quidẽ hȩc
potestas soluis ẽ diuinitatis. S qi
callidus quidã. & nequã ac fallax
fraudulentusq deceptor in eos ani¬
mã humanã maliciȩ effectuᷤᷤ trahẽs
ꝑcogitaciones & incentiua uiciorũ
quibus ipse plenus ẽ. Impleuit ergo
satanas cor ananie ñ ipse intrando:
s sue malicie uirus inserendo. Non
es mentitus hominib s do. Supra
macedonii damnatũ: pͥusquã natũ
fuisse. audiens autẽ ananias hȩc
uerba: cecidit et exspirauit. Nonq̃¬

Expanded text:
legitur: Anania, quare implevit legitur: Anania, quare implevit Satanas cor tuum? Ubi notandum quod animam et mentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, sed creatrix sola Trinitas. Quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum, animus de his quae creata sunt impletur. Implet enim Satanas mentem alicujus, et principale cordis, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, atque ut ita dicam aditum cordis introiens, siquidem haec potestas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non ipse intrando, sed sua malitiae virus inserendo. Non es mentibus hominibus, sed Deo. Supra Macedonii damnatum, priusquam natus fuisset. Audiens autem Ananias haec verba, cecidit et exspiravit. Non quae
Abbreviated transcription (Latin):
tata littera barsabas appellet᷑. Et in
libro hebreorũ nominũ hic filius
consolacionis: ille aut̃ filus quie¬
tis interp̃tat᷑. quod ẽ interp̃tatum
filius consolacionis. Ubicumq seri¬
ptura sacra nomina rerũ uel ꝑso¬
narũ cũ interp̃tatione ponit: sen¬
sũ utiq sacraciorẽ hisdẽ inẽẽ si¬
gnificat. Merito gͦ filius cõsolacio¬
nis uocat᷑. qui p̃sencia contẽpnẽs
spe futurorũ cõsolat᷑. Nã sp̃s sc̃s i des
paraclitus cognominatur. quia
inmundo p̃ssurã habentibus: ꝑ in¬
ternã sui numeris infusionẽ para¬
elisin idẽ consolacionẽ celestium
p̃stat gaudiorũ. Sic beatus petrus
filius colũbe uocatus est: Et
attulit p̃cium et posuit ante pe¬
des apłorũ. Dehoc arator. destitui
debere ꝓbant. quod tangere uitãt.
salcandumq docent: quod subdũt
gressibus aurũ. De quo terrene ue¬
niunt ad pectora cure: consimili
lacione uixta grecũ exemplas ita

Expanded text:
tata littera Barsabas appelletur, et in tata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Quod est interpretatum FILIUS CONSOLATIONIS. Ubicunque Scriptura sacra, nomina rerum vel personarum cum interpretatione ponit, sensum utique sacratiorem iisdem inesse significat. Merito ergo filius consolationis vocatur, qui, praesentia contemnens, spe futurorum consolatur. Nam Spiritus sanctus ideo Paracletus cognominatur, quia in mundo pressuram habentibus, per internam sui muneris infusionem, paraclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiorum. Sic beatus Petrus filius columbae, vocatur. Sequitur: Et attulit pretium, èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere vitant Calcandumque docent quod subdunt gressibus aurum. De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili latione, juxta Graecum Exemplar, ita
Abbreviated transcription (Latin):
letus timor eorum qui credendo apłis
fuerant subiciendi possit intelligi.
qui infirma grauedine discussa con¬
re surgere cum xpõ et celestia sapere
didicerĩt. Multitu dinis aut̃ creden¬
cium erat cor unum et anima una.
Qui scłm ꝑfecte reliquerant. nequaꝗͣ
de gnis nobilitate gloriantes se inui¬
cem p̃ferebant: S uelut unus eiusdẽq
matris ȩccłẽ iusceribus edit: eodem
hanc iuincti fiateruitatis a more gau
do credencium rebus suis spretis:
caritatis inuicẽ copula uncta est
cunctis misteria pandebant. Ioseph
autẽ qui cognominatus ẽ barnabas
abapłis. hunc puto eẽ barnabam.
qui infra cũ paulo genciũ legitur.
apłs ordinatus. Unde quia ciprius
genere erat postea discedens apau¬
lo patriã repetit insulã. licet quidã
arbitrent᷑ pauli collegã eũ pocuis
fuisse. qui supra cũmathia ad a-¬
płatus ẽ sortẽ statutus: minus in¬
tuens: quia uixta emendaciora
exemplaria hic barnabas ille mu¬

Expanded text:
laetus timor eorum qui credendo apostolis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant subjiciendi possit intelligi, qui infima gravedine discussa conresurgere cum Christo, et coelestia sapere didicerunt. Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una. Qui saeculum perfecte reliquerunt, nequaquam de generis nobilitate gloriantes se invicem praeferebant, sed velut unius ejusdemque matris Ecclesiae visceribus editi, eodem cuncti fraternitatis amore gauddo credentium, rebus suis spretis, charitatis invicem copula juncta est. cunctis mysteria pandebant. Joseph autem, qui cognominatus est Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse, qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mu
Abbreviated transcription (Latin):
ebant. Siquidẽ greci ꝓpͥum idion uo¬
cant. Annorum enim erat homo am¬
plius quadraginta in quo factũ est
signũ istud sanitatis. Iuxta istoriam
mo sordes egiptias manna contẽpto
requirit: uerũ et interra reꝓmissionis
inter dñi semꝑ idolorumq ritus clau¬
dicabat. hel si numerus quadragena
scendit. Domine tu qui fecisti eelum
et terrã. et cet̾a. auditis ꝑsecutorũ mi¬
nis fiduciã sibi resistendi ꝑuirtuti᷑
signa depostũt. Ad u̾sus scm̃ puerũ
tuum iħm. quẽ uncxisti. xpĩnom̃
de quo dictum ẽ. & aduersus xp̃m
euis. ad uerbũ exponunt. xp̃s enim
Et cum orassent motus ẽ locus inquo
erant congregati. Qui uirtutẽ robusti
pectoris contra fraudẽ querebant
hostiũ. indiciũ iã audite p̃cis. terre
motu ꝑcipiunt: quatenus agnosce¬
rent terrena sibi corda eẽ cessura sub
quorũ pedibus scõ adueniente spũ
terra ipsa sit pauore concussa. Quãuis

Expanded text:
ebant. Siquidem Graeci proprium, ἴδιον voebant. Siquidem Graeci proprium, ἴδιον vocant. Annorum enim erat homo amplius quadraginta, in quo factum erat signum istud sanitatis. Juxta historiam mo sordes Aegyptias manna contempto requirit, verum et in terra repromissionis inter Domini semper idolorumque ritus claudicabat. Vel si numerus quadragenarendo transcendit. Domine, tu qui fecisti coelum et terram, etc. Auditis persecutorum minis fiduciam sibi resistendi per virtutum signa deposcunt. Adversus sanctum puerum tuum Jesum, quem unxisti. Christi nomen, de quo dictum est: Et adversus Christum ejus , ad verbum exponunt. Christus enim Et cum orassent, motus est locus in quo erant congregati. Qui virtutem robusti pectoris contra fraudem quaerebant hostium, indicium jam auditae precis terrae motu percipiunt, quatenus agnoscerent terrena sibi corda esse cessura, sub quorum pedibus sancto adveniente Spiritu, terra ipsa sit pavore concussa. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis edifficacio surgeret. unius eiꝰ¬
demq fidei. Et ñ ẽ inalio aliquo salus
Sunnullo alio s in xp̃o tantum mũ¬
di salus. E gͦ et patres testamenti ue¬
teris eiusdem redẽptoris incarna¬
tione et passione saluati sunt. mqͣ
nos saluari credimus et speramus.
Et si enim sacramenta ꝓtẽporum
ratione discrepent. fides tamen una
eademq concordat: quia quã nos per
apłos factã: eãdẽ illi dispensationẽ
Neq enim ẽ redẽptio captiuitatis huma¬
ne: nisi insangiine euis qui dedit se¬
met ipsum redẽptionem ꝓomnibus.
Conꝑto quod homines eẽnt sine lit¬
teris et idiote ad mirabant᷑. Illittera¬
ti mittunt᷑ ad p̃dicandum: ne fides
credentiũ ñ uirtute dĩ s eloquentia
atq doctrina fieri putaret᷑. ut apl̃s
ait. Non insapiencia uerbi: ut euacuet᷑
crux xp̃ĩ. Idiote enim dicebantur qui
ꝓpͥa tantum lingua naturaliq scien¬
cia contenti. litterarum studia nesci¬

Expanded text:
populis aedificatio surgeret unius ejupopulis aedificatio surgeret unius ejusdemque fidei. Et non est in alio aliquo salus. Si in nullo alio, sed in Christo tantum mundi salus est, ergo et patres Testamenti veteris ejusdem Redemptoris incarnatione et passione salvati sunt, in qua nos salvari credimus et speramus. Et si sacramenta pro temporum ratione discrepent, fides tamen una eademque concordat. Quia quam nos per apostolos factam, eamdem illi dispensationem Neque enim est redemptio captivitatis humanae, nisi in sanguine ejus, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus. Comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur, ut Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi . Idiotae enim dicebantur, qui propria tantum lingua, naturalique scientia contenti, litterarum studia nesci
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milia apłorũ instruct᷑a doc¬
trinis ppłm designare gentium:
eusdem legis sꝑitalit̾ misteria secu¬
turũ. Et bene utriq uesꝑe celesti mu¬
nere donant᷑. quia cũ uenit plenitu¬
do temporis misit ds filium suum.
hic ẽ lapis qui reꝓbatus ẽ auobis
edifficantib qui factus ẽ incapud
anguli. E difficantes erant uidei. qr
cunctis gentibus indesolacione ido¬
lorũ morantib ipsi soli legẽ et ꝓpħas
ad edifficacionem ppłi cotidie lege¬
bant: hii dum edifficabant ꝑuene¬
runt ad lapidẽ angularẽ qui duos
parietes amplecteret᷑: idẽ inuenerũt
inscripturis ꝓpheticis xp̃m incarne
uenturum: qui duos conderet ppłos
insemet ipso. Et quia ipsi in uno pa¬
riete stare: hoc soli salui fieri male¬
bant. repbauerunt lapidem qui ñ
erat aptuis adunũ s ad duos. uerum
deus illis licet nolentibus hunc ip¬
se ꝑse posuit incapud anguli. ut
ex duobus testamentis et exduobus

Expanded text:
quinque millia apostolorum instructa docquinque millia apostolorum instructa doctrinis, populum designare gentium, ejusdem legis spiritualiter mysteria secutum. Et bene utrique vespere coelesti munere donantur, quia cum veniret plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. Aedificantes erant Judaei, qui cunctis gentibus in desolatione idolorum morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. Hi dum aedificabant, pervenerunt ad lapidem angularem, qui duos parietes amplecteretur, id est, invenerunt in Scripturis propheticis Christum in carne venturum, qui duos conderet populos in semetipso. Et quia ipsi in uno pariete stare, hoc est, soli salvi fieri malebant, reprobaverunt lapidem, qui non erat aptatus ad unum, sed ad duos. Verum Deus, illis licet nolentibus, hunc ipse posuit in caput anguli, ut ex duobus testamentis, et ex duobus