comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: ñ in conuenient̃ accipit᷑ de hoc
aduentu dici ꝓ occultis filii:
ubi cecitas in isrł ex parte
fact᷑a ẽ. ut plenitudo gñ¬
dium intͣre. Duo etiã
iudi cia insinuant᷑ ꝑ scͥpturas:
unũ occultũ. altm manifestum.
Occultum iudicium ẽ pena qͣ qͥsq
aut exercetur ad pͣgationem: aut
admonet᷑ ad conu̾sionem: aut si
contẽpserit. excecat᷑ ad dãpnationẽ.
Iudicium autẽ manifestũ ẽ: quo uen¬
turꝰ ẽ dñs uidicare uiuos ⁊ mortuos.
Quiñ corrigunt᷑ isto occulto iudicio:
digne punient᷑ illo manifesto. In hoc
autẽ psalmo. obseruanda st̃ occul¬
ta filii: id ẽ humił eiꝰ aduentꝰ. qui ꝓ¬
fuit gentib cum cecitate iudorũ:
⁊ pena quȩ nunc occulte agit᷑ ñdũ
damnatione peccantium. s aut ex¬
ercitatione conu̾soꝵ:aut ãmonitio¬
ne ut cõu̾tandur: aut cecitate. ut
damnationi p̃parent᷑. Dicaturgͦ uo
ce filii. dicatur uoce om̃iũ ꝑfectoꝵ:
ad patrem.¬

Expanded text:
rofuit, non inconvenienter accipitur de hoc rofuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dici, Pro occultis filii, ubi caecitas in Israel ex parte facta est, ut plenitudo gentium intraret . Duo etiam judicia insinuantur per Scripturas: unum occultum, et alterum manifestum. Occultum judicium est poena qua quisque aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut si contempserit, excaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus est Dominus judicare vivos et mortuos. Qui non corriguntur isto occulto judicio, digne punientur illo manifesto. In hoc autem psalmo observanda sunt occulta Filii, id, est, humilis ejus adventus, qui profuit gentibus, cum caecitate Judaeorum, et poena quae nunc occulte agitur nondum damnatione peccantium, sed aut exercitatione conversorum, aut admonitione, ut convertantur, aut caecitate, ut damnationi praeparentur. Dicatur ergo voce Filii: dicatur voce omnium perfectorum ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
astutos destruit. peccatorib miseret᷑.
scõs uisitat: angłos possidae. homines
contin&. omẽm creat᷑am sibi subicit.
ipsum qui ẽ pͥncipium ⁊ finis laude¬
mus in pͥncipio. ⁊ infine: ⁊ nunquã
a laude eius cessemus dicentes. Dñe
lii:i quia ñ dic̃ cuiꝰ. indelligñ¬
filium. se ipsũ unigenitũ filiũ uult
intelligi. ubiait: si uos filiꝰ lib̾auerit.
dõ uere lib̃i eritis. Nõ enuim dix̃ filius
dĩ. s tantum filius dicendo. dad intel
ligi cuiꝰ sit filius. Quam locutionem
ñ recipit uisi excellentia etꝰ. De qͦ ita
loquim:. ut ⁊̃ si eum ñ nominemꝰ pos¬
sit indelligi. Ita enim dicimꝰ. Pluit.
serenat. tonat.⁊ siqͣ sunt alia:. nec ad¬
dimꝰ qͥs id faciat: qr om̃ium m̃tib
sponde se offert excellñtia facientis.
Duos aduentus dñi credimꝰ⁊ unum
p̃t̾itum quẽ uidĩ ñ intellexert̃: alt̾m
fut᷑um quẽ utriq sꝑamꝰ. & qm̃ iste
quẽ iudei ñ indellexert̃. gnͣtibus ꝓ¬

Expanded text:
astutos destruit, peccatoribus miseretur, sanctos visitat, 44 angelos possidet, homines continet, omnem creaturam sibi subjicit: ipsum qui est principium et finis, laudemus in principio et in fine, et nunquam a laude ejus cessemus, dicentes: Domine lii. Et quia non dicit cujus, intelligenFilium, seipsum unigenitum Filium vult intelligi, ubi ait, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit Filius Dei, sed tantum dicendlocutionem non recipit nisi excellentia ejus, de quo ita loquimur, ut etiam si eum non nominemus, possit intelligi. Ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt alia: nec addimus quis id faciat, quia omnium mentibus sponte se offert excellentia facientis. Duos adventus Domini credimus: unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt: alterum futurum, quem utrique speramus. quem Judaei non intellexerunt, gentibus p
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Nam sequit᷑. E quitatẽ uidit uul¬
tus eiꝰ. & in bonis ⁊ in malis uid& eqͥ¬
tadem seueritas uultꝰ di. Est audẽ eqͥ¬
tas ut bona bonis. ⁊ mala retͥbuat ma¬
lis. Equitas ẽ. ut factis digna repen¬
dat. Qd̃ gͦ ait. iustus dñs:⁊ iusticias
dilexit: ad recte uiuendi ordinem

Expanded text:
quitatem vidit vultus ejus. Et in bonis, et in malis videt aequitatem severitas vultus Dei. Est autem aequitas, ut bona bonis, et mala retribuat malis. Aequitas est, ut factis digna rependat. Quod ergo ait, Justus Dominus, et justitias dilexit: ad recte vivendi pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
de diu̾sis habet᷑: ut de humanitate¬
& futuris. ⁊ iõ płalit̃ enunciatur.
qr de płib constat. Quam fidẽ ꝑfe¬
cisti. idẽ ꝑfec̾tam ⁊ in tegram cordib
fidelium grã tua inspirasti. ⁊ doc̾tri¬
na indonasti: destruxert̃ qͣntum in
ipsis fuit. ⁊ denegauert̃. Hec conu̾sio
ꝓpt̃ attestationem fact̾a ẽ. Talia fac̾e ma¬
chinant᷑ peccatores. Iustꝰ audẽ qͥd fe¬
de agit. nicħ mali dimittendo in¬
punitũ. nicħ boni inremuneratũ:
qͥd fecit: & hec int̾rogatio ñ fit ex
ignorantia:. s ut doceatur infirmoꝵ
imꝑitia. Dñs fecit qd̾ suum erat.
Unde fact̾a in t̾rogatione respondet᷑.
Dñs in templo scõ suo: dñs in cęlo sedes
eius. Ipsi st̃ templũ di in quib habi

Expanded text:
nitateet futuris: et ideo pluraliter enunciatur, quia de pluribus constat. Quam fidem perfecisti, id est, perfectam et integram cordibus fidelium gratia tua inspirasti, et doctrina intonasti: destruxerunt, quantum in ipsis fuit, et denegaverunt. Haec conversio propter attestationem facta est. Talia facere machinantur peccatores, Justus autem quid feste agit, nihil mali dimittendo impunitum, nihil boni inremuneratum, quid fecit? Et haec interrogatio non fit ex ignorantia, sed ut doceatur infirmorum imperitia. Dominus fecit, quod suum erat: unde facta interrogatione respondetur, 4. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Ipsi sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
rib ⁊ suis sensib applicauert̃. Quȩ scͥ¬
ptura recte arcus dr: quia sic̃ ex arcu
exit sagitta feriens: ita de scͥptura ꝓ¬
cedit sentñtia cor ꝑcutiens. Parauer̃
sagitas suas in pbarctra: id ẽ. apta¬
uerunt sentñcias suas uenenatas ĩ
ipsa scã scͥptura: quȩ ita in se contur:
sententias. quomͦ pharetra sagittas.
Adhoc scilic& parauert̃: ut sagittẽt.
in obscuro rectos corde: id ẽ. ut rec̃¬
tos fide ꝑcutiant. in obscuris senden¬
ciis. uel in obscuro. idẽ. in hoc qd̾ sa¬
crȩ scͥpture minꝰ capaces st̃:⁊ qd̾ infi¬
de minus fundati. Obscuritas enĩ
cordis:. ẽ ignorantia. & quia ab istis
tale ꝑicłm emin&e: dicendum ẽ. ĩ dño
confido. & ido necessarium ẽ o dñe
ut in de ꝯfidatur. ⁊ ad duum auxiliũ¬

Expanded text:
ribus et suis sensibus applicaverunt. Quae Scriribus et suis sensibus applicaverunt. Quae Scriptura recte arcus dicitur: quia sicut ex arcu exit sagitta feriens, ita de Scriptura procedit sententia cor percutiens. Paraverunt sagittas suas in pharetra. Id est, aptaverunt sententias suas venenatas in ipsa sancta Scriptura, quae ita in se continet sententias, quomodo pharetra sagittas: ad hoc scilicet paraverunt, Ut sagittent in obscuro rectos corde. Id est, ut rectos fide percutiant in obscuris sententiis. Vel in obscuro, id est, in hoc quod sacrae Scripturae minus capaces sunt, et quod in fide minus fundati. Obscuritas enim cordis est ignorantia. Et quia ab istis tale periculum eminet, dicendum est, In Domino confido. Et ideo necessarium est, o Domine, ut in te confidatur, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
N Diĩo confido: quomͦ dicitis aĩȩ
meȩ. transmigra in montẽ sic̃ passer:
Ac si dicer&. Cum tantũ mondẽ habe¬
at anima mea. in quo fiduciã suam
ponat. ut ẽ xp̃c : qͥ ratione dicitis.
ut ad alium montẽ tͣnseat sic̃ passer.
id ẽ.tanqͣm cauta ⁊ astuta: Unum
mondẽ deneo: in qͦ confido. Quomͦ di¬
citis ut ad uos transcam: tanqͣm mł¬
di sint. xp̃i: Aut si uosmontes ẽẽ dici¬
tis ꝑ suꝑbiam: oport& quid̃e esse pas¬
serem pennatum uirtutib ⁊ p̃ceptis
d̾i.S ea ipsa ꝓhibent uolare in istos
montes: & in suꝑbis hominib spem
collocare. Habeo domum uͥ reqͥescam:
qr in dño confido. Nam ⁊ passer inue¬
int sibidomũ: ⁊ fac̾tus ẽ dñs refugiũ
pauꝑi. Dicamꝰ gͦ tota fiducia. necum
xp̃m querimꝰ apud hereticos amitta¬
mus: in dño confido. Docem᷑ gͦ his u̾b̾:
u̾sutias ħeticoꝵ cauere sentñcias. Uñ
⁊ subditur. Qm̃ ecce peccatores inten¬
dert̃ arcũ: id ẽ. scam scͥpt᷑am suis erro¬

Expanded text:
fido: quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montem sicut passer? Ac si diceret: Cum tantum montem habeat anima mea, in quo fiduciam suam ponat, ut est Christus: qua ratione dicitis, ut ad alium montem transeat sicut passer , id est, tanquam cauta et astuta? Unum montem teneo, in quo confido. Quomodo dicitis, ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vostis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido. Nam et passer invenit sibi domum : et factus est Dominus refugium pauperi . Dicamus ergo tota fiducia, ne cum Christum quaerimus apud haereticos, amittamus: In Domino confido. Docemur ergo his verbis versutas haereticorum cavere sententias. 2. Unde et subditur: Quoniam ecce peccatores 55 intenderunt arcum. Id est, sanctam Scripturam suis erro
Abbreviated transcription (Latin):
ratis iustis ab impus. iam ñ ultra p̃¬
ualcant mali nocere bonis. & hoc ẽ
qd̃ sequit᷑: ut ñ apponat ultra mag¬
inficare se homo suꝑ t̾ram.I.x.¬
itulus psalmi seq̃ntis ẽ. In
finem psalmꝰ dđ. Presens ꝑ¬
suasio ẽ dd̃. id ẽ illoꝵ qui in
fide ꝑfec̾te fundati sunt: qui
resistunt contͣ hereticos. merito di¬
cendi sunt dauid. Dauid dico dirigẽtis
minꝰ fundados in fide. minꝰq erudi¬
dos in scͥpturis in finem: id ẽ ad hoc
ut. instituta ⁊ p̃cepta xp̃i sint eis
finis ⁊ sufficientia. ad defendñdam
fidem contͣ hereticos. E st audem
intentio illoꝵ iniitare alios: ut co¬
tam fiduciam suam defendendi se
contͣ hereticos. ponant in dõ qui
uerus ẽ finis. Textum gͦ psalmi ui¬
deamꝰ adu̾sus ħeticos canendũ. qͥ
cõmemorando ⁊ exaggerando uitã
muldoꝵ in eccła peccatoꝵ. qͣsi apud¬

Expanded text:
ratis justis ab impiis, jam non ultra prratis justis ab impiis, jam non ultra praevaleant mali nocere bonis. Et hoc est, quod sequitur: Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. TITULUS PSALMIfinem psalmus David. Praesens persuasio est David, id est, illorum qui in fide perfecte fundati sunt, qui resistunt contra haereticos, merito dicendi sunt David. David dico dirigentis minus fundatos in fide, minusque eruditos in Scripturis, In finem, id est, ad hoc ut instituta et praecepta Christi sint eis finis et sufficientia ad defendendam fidem contra haereticos. Est autem intentio illorum invitare alios, ut totam fiduciam suam defendendi se contra haereticos ponant in Deo, qui verus est finis. Textum ergo psalmi videamus. Adversus haereticos cavendum, qui commemorando et exaggerando vitam multorum in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
pii ñ sic: s tanqͣm puluis. quẽ ꝓiẽ
uentus a facie t̾re. Quia enim nullũ
uirtutis pondus habebt̃: ad illam
beatam stabilitadem ꝑuenire ñ po
pauꝑum exaudiuit dñs. Illud sci
in angustiis ⁊ tͥbulationib huiꝰ
scł̃i. dñi diem c̃cupiscerent. & h
desidium. p̃paratio cordis eoꝵ erat.
Unde secutus adiungit. Preꝑationẽ
cordis eoꝵ audunt auris tua. Hecẽ
cordis p̃paratio. de qͣ in alio psalmo
canitur. Paratũ cor meum ds̃. De
qua dicit apł̃s.Si autẽ qd̾ ñ uide¬
mus sꝑamus: ꝑ patientiam expe¬
ctamus. Aurem autẽ dĩ ñ m̃brũ
corporeum: s miscdiã eiꝰ qua nos
diturus ẽ dñs: nisi ut ueniat iu¬
dicare pupillo ⁊humili id ẽ ñ ei¬
qui c̃formatur huic scło. s qui oĩa
care pupillum:. aliud iudicare
pupillo. Iudicat pupillum: etiã
qui condeminat. Iudicat autẽ
pupillo: qui ꝓ illo ꝓfert sentñciã.
Est gͦ desid̾ium pauꝑum. ueniat fi¬
nis scłi: ⁊ fiat iudicium dĩ. ut sepa¬

Expanded text:
pii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Quia enim nullum virtutis pondus habebunt, ad illam beatam stabilitatem pervenire non potpauperum exaudivit Dominus. Illud scilin angustiis et tribulationibus hujus seculi, Domini diem concupiscerent. Et hoc desiderium praeparatio cordis eorum erat. Unde secutus adjungit: Praeparationem cordis eorum audivit auris tua. Haec est cordis praeparatio, de qua in alio psalmo canitur: Paratum cor meum Deus . De quo dicit Apostolus, Si autem, quod non videmus speramus, per patientiam expectamus . 54 Aurem autem Domini, non membrum corporeum, sed misericordiam ejus, quae nos diturus est Dominus? nisi ut veniat Judicare pupillo et humili. Id est qui conformatur huic saeculo, care pupillum, aliud judicare pupillo: judicat pupillum etiam qui condemnat; judicat autem pupillo, qui pro illo profert sententiam. Est ergo desiderium pauperum, ut veniat finis seculi, et fiat judicium Dei: ut sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs regnabit in et̾num & in scłm
scli: ꝑibitis gentes de t̾ra illius. Ñ
regnabit. dñs t̾reno imꝑio: s celesti.
Nam t̾renum regnũ tͣnsitoriũ ẽ: &
caducum. Tnͣsibit hoc regnum. tͣn¬
sibit hoc scł̃m : succed&e aliud regnũ
⁊ aliud scł̃m: in quo dñs regnet in ȩ¬
t̃num. Que autẽ t̾ra illius. nͥ sc̃a

Expanded text:
gnabit in aeternum et in seculum seculi: peribitis gentes de terra illius. Non regnabit Dominus terreno imperio, sed caelesti . Nam terrenum regnum transitorium est et caducum. Transibit hoc regnum: transibit hoc seculum. Succedet aliud regnum, et aliud seculum, in quo Dominus regnet in aeternum . Quae est autem terra illius
Abbreviated transcription (Latin):
sit potentia tua. Suꝑiꝰ enim dix̾at.
Exurge dñe. ñ confortetur homo:
iudicent᷑ gc̃s in c̃spectu tuo. id ẽ. in
occulto. ubi solus d̾̃s uid&. Hoc fac̃¬
tum ẽ cum impii ad magnã quȩ ui¬
detur hominib felicitatẽ ꝑueniũt̃:
suꝑ qͣs cõstituitur legis lator. qͥlem
habr̃e meruert̃. Nc̃ autẽ post illam
occultam pęnã atq uindictã dicit᷑.
Exurge dñe ds.⁊ exaltetur manꝰ dua:
ñ utiq in occulto. s iã in manifestis¬
sima gła. Ne obliuiscaris pauꝑum :
sic̃ impii putant qui dict̃. oblitꝰ ẽ d̾s:
auercit faciem suam. ne uideat in
finem. Laborans gͦ eccl̃a illis dempo¬
rib. tanqͣm nauis in magnis fluc̃¬
tib. ⁊ ꝓcellis. tanqͣm dormientẽ ex¬
citat dñm: ut imꝑe uentis. ⁊ tͣnqͥl¬
litaf redeat. Iamq manifestado ui¬
dicio: intelligñtes ⁊ exiltantes di

Expanded text:
ua. Superius enim dixerat, Exsurge, Domine, 53 non confortetur homo, judicentur gentes in conspectu tuo. Id est, in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam, quae videtur hominibus, foelicitatem perveniunt: super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt. Nunc autem post illam occultam poenam, atque vindictam dicitur, Exsurge Domine Deus, et exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum. Sicut impii putant, qui dicunt, Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat in finem. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, tanquam dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat . 30. Jamque manifestato judicio in
Abbreviated transcription (Latin):
uentur. ⁊ qͣsi ꝓ nichilo habebunt᷑:¬
qͦs ille cui ꝑ iusticiam ⁊ innocentiã
resistent. mirificis factis suꝑare
uidebitur.S inclinabit se e cad
quęlib&e supplicia ir rogauerit resistñ¬

Expanded text:
nentur, et quasi nentur, et quasi quos ille cui per justitiam et innocentiam resistent, mirificis factis superare videbitur. Sed inclinabitur, et cadet, quaelibet supplicia irrogabit resisten
Abbreviated transcription (Latin):
scondito. qͣsi leo in spelunca sua.
Leonem in abscondito dic̃ eũ. in qͦ
⁊ius & dolus oꝑabitur. Prima enĩ
ꝑsecutio ȩccl̃ȩ uiolenta: cum ꝓscͥp
candum cogerentur. Alt̾a ꝑsecu¬
tio fraudulenta: quȩ ꝑhereticos
⁊ falsos fr̃s acta ẽ. Tercia suꝑẽ ꝑ¬
quia ⁊ iuolenta erit ⁊ fraudulen¬
da. Uim babebit in imꝑio. dolũ
in miracłis. Ad ium reladũ ẽ. cũ
dicit᷑ leo. ad dolum. cũ dr. in ab¬
scondito. & rursum ipsa repetita
sunt. eode ordinc. Insidiat᷑ inqͥt:
ut rapiat pauꝑem. Hoc ad crude¬
litatẽ ꝑtin&. Qd̃ autẽ sequitur.
raꝑe pauꝑem. dum atͣtͣhit eum:
dolositati deputatur. Rapiet seui¬
endo: attrahet. blandiendo. In laq̃o
suo humiliabit eũ: inclinabit se.
⁊ cad& cum dñatꝰ fuerit pauꝑum.
ait in laqueo suo humiliabit eũ.
Cum enuim signa illa facere ceꝑit:
qͣnto mirabiliora uidebunt᷑ homi¬
nib. Tando illi scĩ qui dc̃ ert̃ contẽ¬

Expanded text:
scondito, quasi leo in spelunca sua. scondito, quasi leo in spelunca sua. Leonem in abscondito dicit eum, in quo et vis et dolus operabitur. Prima enim persecutio Ecclesiae violenta, cum proscrcandum cogerentur. Altera persecutio fraudulenta, quae per haereticos et falsos fratres acta est. Tertia supequia et violenta erit, et fraudulenta. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis. Ad vim relatum est, cum dicitur, leo: ad dolum, cum dicitur, in abscondito. E rursum ipsa repetita sunt eodem ordine. Insidiatur inquit ut rapiat pauperem. Hoc ad crudelitatem pertinet. Quod autem sequitur: Rapere pauperem dum attrahit eum: dolositat deputatur. Rapiet saeviendo, attrahet blandiendo. 28. In laqueo suo humiliabit eum, inclinabit se, et cadet, cum dominatus fuerit pauperum. ait, In laqueo suo humiliabit eum: cum enim signa illa facere ceperit, quanto mirabiliora videbuntur hominibus, tanto illi sancti, qui tunc erunt, contem
Abbreviated transcription (Latin):
blanda ⁊ seductoria u̾ba posst̃ accipi.
titudinẽ. Bene autẽ sub lingua erꝰ
labor ⁊ dolor esse describit᷑: quia int̾i¬
ora eiꝰ.ira :⁊ odio. ⁊ omĩ mala uolun¬
frucꝰtu. s etiam ad ꝑniciem labora¬
tur. Qui labor ⁊ dolor ad illud refer¬
dur. qd̃ dix̃ in corde suo: ñ mouebor
agn̾atione ingn̾ationẽ sine malo.
& ꝓpt̾ea sub lingua eiꝰ ⁊ ñ in lingua drͣ
⁊ dĩ filius uideatur. Sed& in insidus
cum diuidib. Quib diuitib. nisi
& iõ in insidiis cum his sedere dictꝰ
ẽ: qm̃ falsam felicitatẽ ipsoꝵ ad de¬
cipiendos homines ostñtabit. Qui
praua uoluntate dũ tales esse cupi¬
unt.⁊ bona ȩt̾̃na ñ quert̃ : In illiꝰ la¬
queos incidunt. & idõ sequit᷑ ioc¬
cultis: ut int̾ficiat in nocentem. In
occultis dic̾tum ẽ. uͥ ñ facile intelli¬
gitur. quid appetendũ. qͥdue fugien¬
dum sit. Innocentẽ audẽ int̾ficere¬
enim maxime ꝑsecut᷑us ẽ: de qͥb
soꝵ ẽ regnum celoꝵ. Insidiat᷑ in ab¬

Expanded text:
a possunt accipi: ltitudinem. Bene autem sub lingua ejus labor et dolor esse describitur: 52 quia interiora ejus ira, et odio, et omni mala volunfructu, sed etiam ad perniciem laboratur. Qui labor et dolor ad illud refertur, quod dixit in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, sine malo. Et propterea, sub lingua ejus, et non, in lingua diciet Dei filius videatur. 26. Sedet in insidiis cum divitibus. Quibus divitibus Et ideo in insidiis cum his sedere dictus est, quoniam falsam felicitatem ipsorum ad decipiendos homines ostentabit. Qui prava voluntate dum tales esse cupiet bona aeterna non quaerunt, in illius laqueos incidunt. Et ideo sequitur: In occultis, ut interficiat innocentem. In occultis, dictum est, ubi non facile intelligitur, quid appetendum, quidve fugiendum sit. Innocentem autem intenim maxime persecuturus est, de quibus st regnum coelorum . Insidiatur in ab
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille peccati. qui dotã nequiciã
⁊ impietadem qͣm om̃s ꝑseudo ꝓpħȩ
inchoauert̃. unplet᷑us est. ⁊ tanta
signa factur᷑ ut decipiat si fieri po¬
dest etiam electos: dic̾turus ẽ in cor¬
de suo. ñ mouebor a gen̾atione in
generationẽ sine malo: Cuiꝰ male¬
dictione osplenum ẽ :⁊ amaritudi

Expanded text:
peccati qui totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa facturus, ut decipiat si fieri potest, etiam electos dicturus est in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, sine malo? 25. Cujus maledictione os plenum
Abbreviated transcription (Latin):
homines: qui dõ notist̃. Comp̃hen¬
dunt᷑ in c̃siliis quib cogitant: idẽ¬
malȩ cogitationes eoꝵ. uincła illis
anunas in peccatis. Delectat enim ea
facere in quib ñ solũ ñ metuit᷑ rep̃hen¬

Expanded text:
homines qui Deo noti sunt. 21. Comprehenhomines qui Deo noti sunt. 21. Comprehenduntur in consiliis quibus cogitant. Idea cogitationes eorum vincula illis animas in peccatis: delectat enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊querendium. cur iudiciũ differat᷑.
Ut qͥd dñe inqͥt recessisti longe. De¬
inde qui sic quesunt tanꝗͣ repende
intellexerit. aut qͣsi sciens int̾roga¬
uerit ut docer&: subiecit dicens. De¬
spicis in oportuntatib in tͥbulati¬
one. Id ẽ oportune despicis:i facis tͥ¬
bulationes ad inflãmandos animoᷤ
desidio aduentus tui. His enim io¬
cundior ẽ fons ille uitȩ: qui multũ
sicicrint. Itaq insinuat c̃siliũ dila¬
tionis: dicens. Dũ suꝑbit impiꝰ. incen¬
ditur pauꝑ. Mirum ẽ & uerũ: qd̃
studio bone spei paruuli accendan¬
tur ad rec̾te uiuendũ exercitatione
ꝑ seqñtium. Quo myst̾io agitur. ut
hoc de peccatis eoꝵ. diuina ꝓuidñ¬
tia oꝑatur. quȩ lucẽ facit ⁊ ordinat:
denebras autẽ tantũ ordinat. ut fiat
eoꝵ comparatione lux gratior: sic̃
hereticoꝵ comparatione iocundior
inuentio ueritatis. Eoꝵ quippe cõ¬
paratione ꝓbadi. manifesti fiunt int̾

Expanded text:
quaerentium cur judicium differatur. quaerentium cur judicium differatur. Ut quid, Domine inquit, recessisti longe? Deinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjecit dicens: Despicis in opportunitatibus, in tribulatione, idest, opportune despicis, et facis tribulationes, ad inflammandos animos desiderio adventus tui. His enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint. Itaque insinuat consilium dilationis dicens, Dum superbit impius, incenditur pauper. Mirum est, et verum, quod studio bonae spei parvuli emendantur ad recte vivendum exercitatione persequentium. Quo mysterio agitur, ut hoc de peccatis eorum divina providentia operatur, quae lucem facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat, ut fiat eorum comparatione lux gratior, sicut haereticorum comparatione jucundior inventio veritatis. Eorum quippe comparatione probati manifesti fiunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ gła ꝑcipitur: cũ simul omĩa labo¬
riosa t̾minant᷑. Ex u̾bis autẽ quȩ se¬
cuntur.m̃tionẽ face de antixp̃o uide¬
tur: cum subiungit. Exurge dñe ñ
confortet᷑ homo: iudicent᷑ gc̃s in con¬
spec̾tu tuo. In tantũ enim c̃fortabit᷑
homo ille peccati. ut in templo dei
sedeat: & etiã dm̃ se nomin&:atq
multos ad se conu̾ti faciat. Contra
cio suo condẽnare. De quo adhuc sub¬
iungit. Constitue dñe legislatorẽ
suꝑ eos: sciant gt̃s qm̃ homines sũt.
Bene eum legislatorẽ nominat: qͥa
allaturꝰ ẽ legem suam. quomͦ xp̃c suã¬
Atq in nomine suo p̃dicat᷑uᷤ. quomͦ
in nomine suo p̃dicauit. xp̃s. Qd̃
autẽ ait. sciant gc̃s qm̃ homines ft̃.
postulat ut hi qui credituri st̃ ĩ eũ
& tanta ei licebit facere:⁊ in om̃s ho¬
mines ⁊ in scõs dĩ: ut dẽ uere ñ nulli
infirmi arbitrent᷑ dm̃ reshumanaᷤᷤ
negligere: & int̾posito diapsalma¬
te subicit tanqͣm uocẽ gem̃tium.

Expanded text:
ur, cum simul omnia laboriosa terminantur. 19. Ex verbis autem quae sequuntur, mentionem facere de Antichristo videtur, cum subjungit: Exsurge Domine, non confortetur homo: judicentur gentes in conspectu tuo. Intantum enim confortabitur homo ille peccati, ut in templo Dei sedeat, et etiam Deum se nominet, atque multos ad se converti faciat. Contra cio suo condemnare. De quo adhuc subjungit: Constitue, Domine, legislatorem super eos: sciant gentes quoniam homines sunt. Bene eum legislatorem nominat, quia allaturus est legem suam, quomodo atque in nomine suo praedicaturus, quomodo in nomine suo praedicavit Christus. Quod autem ait, Sciant gentes quoniam homines sunt, postulat ut hi qui credituri sunt in eum,  tanta ei licebit facere et in omnes homines et in sanctos Dei, ut tunc vere nonnulli infirmi arbitrentur Deum res humanas negligere: interposito diapsalmate, subjicit tanquam vocem gementium et
Abbreviated transcription (Latin):
mur. & idõ tanqͣm rõnem reddñs
qͣre hoc fiat: subiungit. Qm̃ iustus
dñs. ⁊ iusticias dilexit. Nõ frustra
płalit̃ posuit iusticias. In multis
enim iustis quasi mulde iusticie
uident᷑ esse: cum sit una di. cuius
om̃s participant᷑. Ppt̾ea rursus
ad singłaritatẽ se refert: dicendo
Equitatẽ uidit uultꝰ eiꝰ. Sic ẽ in se
uistus dñs: ut in nob̃ suas iustici¬
as diligat. Quał ipse ẽ: tales nos
om̃s esse desidat. Unde nos admonde
dicens. E stote sc̃i: qm̃ ego sum sc̃s.
Serua iusticiam. ⁊ eris simił dño: &

Expanded text:
mur. Et ideo tanquam rationem reddens, mur. Et ideo tanquam rationem reddens, quare id fiat, subjungit: Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit. Non frustra pluraliter posuit justitias. In multis enim justis, quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participantur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit vultus ejus. Sic est in se justus Dominus, ut in nobis suas justitias diligat. Qualis ipse est, tales nos omnes esse desiderat. Unde nos admonet dicens: Estote sancti, quoniam ego sum sanctus. Serva justitiam, et eris similis Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ odit. Nuit suꝑ peccatores
laqueos. E adẽ scͥpturaꝵ infusio. ꝓ
suo cuiꝰq merito. ⁊ peccatori pliuua
laqueoꝵ: ⁊ iusto pluuia ub̃tatis ẽ.
Cum enim male indelligit᷑. pluit
suꝑ peccatores dñs laqueos. Cum
autẽ bene: fecundat pectora pioꝵ
tis in mortem: aliis odor uidȩ in
uitam. Ignis. sulphur. ⁊ sp̃s ꝓcel¬
larum: pars calicis eoꝵ. Hec pe¬
na ẽ. atq exitus eoꝵ. ꝑ quos blasfe
mat᷑ nomen dñi: ut pͥus igne cu¬
ꝑiditatis uastent᷑ : deinde fetore
oꝑum qͣsi sulphure occupentur:
ad uldimum cũ sp̃itib malignis.
in et̾no igne comburant᷑. & hec
ẽ pars calicis. ad ẽ. tͥbulationis eoꝵ:
ut sic̃ iusti in partẽ suam recipiut̃
uitam et̃nam: ita impii ꝓparte sua
recipiant damnationẽ ꝑpetuam.
Calicem audem ꝓpt̾ea puto appella¬
tum: ne qͥd p̃t̃ modum adq m̃su¬
ram. uł in ipsis peccatoꝵ suppliciis.
ꝑ duinam ꝓuidñtiã fieri arbitre¬

Expanded text:
peccatum odit. 7. Pluet super peccatores peccatum odit. 7. Pluet super peccatores laqueos. Eadem Scripturarum infusio pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis est. Cum enim male intelligitur, pluit super peccatores Dominus laqueos: cum autem bene, fecundat pectora piorum, tis in mortem, aliis odor vitae in vitam . 8. Ignis, sulphur, et spiritus procellarum, pars calicis eorum. Haec poena est, atque exitus matur nomen Domini, ut prius igne cupiditatis vastentur, deinde foetore operum quasi sulphure occupentur, ad ultimum, cum spiritibus malignis in aeterno igne comburantur. Et haec est pars calicis, id est, tribulationis eorum: ut sicut justi in partem suam recipiunt vitam aeternam: ita impii pro parte sua recipiant damnationem perpetuam. Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam fieri arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm in cȩlo. Ex qͥb u̾bis ostñdit᷑.
qd̃ nec maiores ꝓminorib deserit
dñs: nec ꝓ maiorib minores contẽp¬
nit. Unde bene subditur. Ocłi eis
in pauꝑem respiciunt: id ẽ respectꝰ
miscđiȩ suȩ ñ au̾titur ab homine pau¬
sapientes qui eiꝰ fidẽ anñciant. inha¬
bitando illustrat: ⁊ eos qui eladi sunt
ꝑ errorem excecat: qm̃ palpebre eiꝰ
int̾rogant filios hominum. Scͥpt᷑e
sacrȩ quȩ claudunt᷑ in locis. aꝑiunt᷑
in locis: tanqͣm palpebre sunt dei.
num. utrũ fatigent᷑ rerum obscu¬
ritate. an exerceant᷑. utrũ inflent᷑
rerum cognitione. an c̃firmentur.
hoc manifestius dic̃: cum subiun¬
git̃. Dñs int̾rogat iustum ⁊ impiũ:
id ẽ ꝓbat bonum ⁊ malum.S qd̾
iustus ẽ. hab& adõ: qd̾ uͦ impius.
a sem&e ipso. Quomͦ: Iniquitatẽ
diligendo: & sic sem& ipsum odiendo.
& hoc ẽ qd̾ dicit. Qui autẽ diligit ins¬
quitatẽ: odit animam suã. Quocon¬
tra ille ueracit᷑ sem&e ipsũ diligit: qͥ

Expanded text:
is ostenditur, quod nec majores pro minoribus deserit Dominus, nec pro majoribus minores contemnit. 5. Unde bene subditur, Oculi ejus in pauperem respiciunt. Id est, respectus misericordiae suae non avertitur ab homine pausapientes, qui ejus fidem annunciant, inhabitando illustrat: et eos qui elati sunt, per errorem excaecat. Quoniam Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Scripturae sacrae, quae clauduntur in locis, aperiuntur in locis, tanquam palpebrae sunt Dei: num, utrum fatigentur rerum obscuritate, an exerceantur: utrum inflentur rerum cognitione, an confirmentur. 6. Et hoc manifestius dicit, cum subjungit: Dominus interrogat justum et impium. Id est, probat bonum et malum. Sed quod justus est, habet a Deo: quod vero impius, a semetipso. Quomodo? iniquitatem diligendo, et sic semetipsum odiendo. Et hoc est, quod dicit: Qui autem 56 diligit iniquitatem, odit animam suam. Quo contra ille veraciter semetipsum diligit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ peccator. Hȩc sunt iudicia in quib
cognoscet᷑ dñs: qđ ipsa sua oꝑa quȩ fa¬
cit pͣua accusant: iudicant. conum¬
cunt: puniunt peccatorẽ. Nõ q̃rit
alios testes: nisi uitã ⁊ c̃scientiam.
Hoc ẽ audẽ iustum omĩpotñtis d̃ĩ u¬
dicium: ut unꝰ quisq recipiat scđm
matis: qͣsi occulta leticia seꝑationis.
quȩ nc̃ fit ñ locis s affec̾tionib ani¬
moꝵ int̾ peccatores ⁊ iustos: sic̃ gra
noꝵ a paleis adhuc in area. i seqr.
Conu̾tantur peccatores in infernũ:
om̃s gc̃s quȩ obliuiscunt᷑ dm. Illi
enim qui in suis peccatis ꝑseuerant.
qui nolunt conu̾ti ad dm̃. neceẽ ẽ
ut conu̾tant᷑ in infernũ: ⁊digne ibi
sentiant penam. qui hic negligunt
emendare culpã. & sic̃ ñ ꝓbauerunt
dm̃ hab̃e in noticiam: tͣdidit eos in
reꝓbum sensũ. De talib in quodã
loco dic̃. Ipsi me ꝓuocauerunt in eo
qui ñ erat ds: ⁊ irritauert̃ in uami¬
tatib suis. & ego ꝓuocabo cos in eo

Expanded text:
 peccator. Haec sunt judicia in quibus cognoscetur Dominus, quod ipsa sua opera, quae facit prava, accusam, judicant, convincunt, puniunt peccatorem. Non quaerit alios testes, nisi vitam et conscientiam. Hoc est autem justum omnipotentis Dei judicium, ut unusquisque recipiat secundum matis, quasi occulta laetitia separationis, quae nunc fit non locis, sed affectionibus animorum inter peccatores et justos, sicut geis adhuc in area . Et sequitur: Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum. Illis enim qui in suis peccatis perseverant, quia nolunt converti ad Deum, necesse est ut convertantur in infernum: et digne ibi sentiant poenam, qui hic negligunt emendare culpam. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit eos in reprobum sensum . De talibus in quodam loco: Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis . Et ego irritabo eos in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Affligim᷑ enim a mał hominib. ꝙͣ du
hic iuuim᷑. De quib subiunctũ ẽ. In
fixe st̃ gentes in int̾itu quẽ fecerunt.
Attende quẽ admodũ seruet᷑ pena pec¬
catori de. oꝑib suis: ⁊ qui uoluerint
ꝑsequi eccdam. in eoint̾itu sint fixi.
quẽ se inferre arbit᷑bant᷑. Nam cũ int̾¬
ficere corꝑa cupiebant:. ipsi in anima
moriebant᷑. De quib adhuc subdit᷑.
In laqueo isto quem abscondert̃: cõp̃¬
hensus ẽ pes eoꝵ. Laqueꝰ occultus. do¬
losa ẽ cogitatio. Pes animȩ indelligr̃
amor. Qui cũ pͥuus ẽ. uocatur cupi¬
ditas. Cum audẽ rectꝰ: dilectio uł ca¬
ritas. Amore enĩ mouet᷑. tanꝗͣ ad lo¬
cum qͦ tendit. Locꝰ audẽ animȩ ñ in
spacio aliqͦ ẽ. qd̃ forma occup& corpo¬
ris. s in delectatione. quo se ꝑuenisse ꝑ
amorẽ lȩtatur. Pes gͦ peccatoꝵ. id ẽ.
amor cõp̃hendit᷑ in laqueo quem

Expanded text:
enim a malis hominibus quandiu hic vivimus : de quibus subjunctum est: In fixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Attende quemadmodum servetur poena peccatori de operibus suis, et qui voluerint persequi Ecclesiam, in eo interitu sunt infixi, quem se inferre arbitrabantur. Nam cum interficere corpora cupiebant, ipsi in anima moriebantur. De quibus adhuc subditur: In laqueo isto, quem absconderunt, comprehensus est pes eorum. Laqueus occultus dolosa est cogitatio: pes animae intelligitur amor, qui cum pravus est, vocatur cupiditas: cum autem rectus, dilectio vel caritas. Amore enim movetur tanquam ad locum quo tendit. Locus autem animae non in spatio aliquo est, quod forma occupet corporis: sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. Pes ergo peccatorum, idest, amor, co
Abbreviated transcription (Latin):
festa sit. Qd̃ autẽ ait. recordatꝰ ẽ: ne¬
mo ita positum put&e. qͣsi obliuio ca¬
dat in dm̃. S quia pꝰ longũ tp̃s fu¬
t᷑um ẽ iudiciũ. scd̾m affectũ infir¬
noꝵ hominũ positũ ẽ: qui qͣsi obli

Expanded text:
festa sit. Quod autem ait, Recordatus est, nemo ita positum putet, quasi oblivio cadat in Deum. Sed quia post longum tempus futurum est judicium, secundum affectum infirmorum hominum positum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dium: qr irłem int̃p̃tat᷑ uisio pacis.
Precedit audẽ specłatio uisionẽ: sicut
ista eccła p̃cedit eã quȩ ꝓmittit᷑ ciui¬
tadem ȩt̾nam ⁊ ĩmortalem. E agimꝰ
hic speculationẽ: ut ꝑueniam᷑ ad ui¬
sionẽ. Precipit᷑ gͦ nob̃. ut psallamꝰ dño
qui habitat in syon: ut concorditer
dnm̃ eccłȩ inhabitatorẽ laudemꝰ: &
anñciemꝰ aliis studia scẽ p̃dicatiõs.
Debemꝰ enim dñm dm̃ nr̃m oꝑe lau¬
dare ⁊ m̃te contemplari: uoce pre¬
dicare: ut ad eiꝰ laudem simul in no¬
bis consonent. lingua. conscientia.
⁊uita Ppt̃ eos autẽ qui ꝑsecutionẽ
patiunt᷑. ꝓpt̾ uerbũ di qd̾ anñciant:
sequit᷑ consolatio. cũ subinfert᷑. Qm̃¬

Expanded text:
ia Jerusalem interpretatur visio pacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur civitatem aeternam et immortalem. Et agimus hic speculationem , ut perveniamus ad visionem. Praecipitur ergo nobis ut psallamus Domino qui habitat in Sion, ut concorditer Dominum Ecclesiae inhabitatorem laudemus, et annunciemus aliis studia sanctae praedicationis. Debemus enim Dominum nostrum opere laudare, mente contemplari, voce praedicare: ut ad ejus laudem simul in nobis consonent lingua, conscientia, et vita. Propter eos autem qui persecutionem patiuntur propter verbum Dei, quod annunciant: sequitur consolatio, cum subinfert
Abbreviated transcription (Latin):
adsunt officia m̃broꝵ: ocłi ad curio¬
sitadem ÷ aures ad lascuuam: manꝰ
ad rapinam: ⁊ m̃bra cęt̾a ꝑu̾sis con¬
siliis militantia. Huiꝰ ciuitatis qͣsi
plebs st om̃s delicate affectiones:⁊
turbulenti motꝰ animi. cotidianas
seditiones in homine agitandes.
Ergo uͥ rex. ubi curia. ubi ministri.
ubi plebs inuenit᷑: ciuitas ẽ. Nec
enim talia eeñt in malis ciuitatib.
ñ priꝰ eeñt in singłis hominib: qui
sunt tanꝗͣ elem̃ta ⁊ semina ciuitatũ.
has ciuitates destruit. cũ excluso inde
turpes affectiones edomantur: men¬
broꝵ ⁊ sensuum minist̃ia captiuant᷑
iniusta. ⁊ adbonoꝵ oꝑum miliciam
tͣnsferunt᷑: ut iam sic̃ apłs dic̃. ñ reg¬

Expanded text:
adsunt officia membrorum: oculi ad curioadsunt officia membrorum: oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, manus ad rapinam, et membra caetera perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs sunt omnes delicatae affectiones, et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine cogitantes. Ergo ubi Rex, ubi curia, ubi ministri, ubi plebs invenitur: civitas est. Nec enim talia essent in malis civitatibus, nisi prius essent in singulis hominibus, qui sunt tanquam elementa et semina civitatum. Has civitates destruit, cum excluso inde turpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivantur injusta, et ad bonorum operum militiam transferuntur: ut jam sicut Apostolus 47
Abbreviated transcription (Latin):
sererc nrĩ dñc: ⁊ uide humilitatem
nrãm de inimicis nris: Ñ tanquã
multi pauꝑes clamant: s danquã
unus. An qr unꝰ nc̃ int̾pellat ꝓscĩs:
qui pͥmꝰ pauꝑ ꝓ nob fac̾tus ẽ. cũ essae
diues: Affligunt᷑ ab inimicis m̃bra¬

Expanded text:
serere nostri Domine, et vide humilitatem nostram de inimicis nostris? Non tanquam multi pauperes clamant, sed tanquam unus. An quia unus nunc interpellat pro sanctis, qui primus pauper pro nobis factus est, cum esset dives
Abbreviated transcription (Latin):
cȩt̾is m̃bris. exaltatur ab om̃ib pͥuis
cupiditatib quȩ st̃ portȩ mortis. qͥa
ꝑ illas itur ad mortẽ. St̃ autẽ portȩ
filie sẏon. omnia optima studia in sca
des dĩ. Deinde sequit᷑. Exultabo in sa¬
lutari tuo. Salutare dĩ dñs ẽ nr̃ ih̾e

Expanded text:
caeteris membris, exaltatur ab omnibus pravis cupiditatibus, quae sunt portae mortis, quia per illas itur ad mortem. Sunt autem portae filiae Sion, omnia optima studia in sancdes Dei. 16. Deinde sequitur: Exultabo in salutari tuo. Salutare Dei Dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
cutione dumidi. dũ cet̾os se inferio¬
res pensant: m̃te qͣsi in altũ uolant.
De quib dr. Labia urã a nob̾ sunt. qͥs
nr̃ dñs ẽ : Pisces maris st̃ curiosi. qͥ
ꝑambulant semitas maris: id ẽ inqͥ¬
runt in ꝓfundo huiꝰ scłi tpr̃alia: quȩ
tanꝗͣ semite in mari eito euanescit
⁊ int̾eunt. E ñ ait ambulant. s per
rentiũ. Hȩc autẽ tria genera uicioꝵ
riositas. omnia peccata concludunt:

Expanded text:
cutione tumidi, dum caeteros se inferiocutione tumidi, dum caeteros se inferiores pensant, mente quasi in altum volant. De quibus dicitur, Labia nostra a nobis sunt, quis noster Dominus est ? Pisces maris sunt curiosi, Qui perambulant semitas maris. Idest, inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari cito evanescunt et intereunt. Erentium. Haec autem tria genera vitiorum, ri
Abbreviated transcription (Latin):
Exponit oues ⁊ boues uniu̾sas. Poues
simplices quiq in sc̃a ȩccła intellecti
sunt: qui more ouiũ sub regimine
pastoꝵ simplicit̃ atq humilit̾ uuũ.¬
ꝑboues uͦ ipsi rectores designant᷑: qui
u̾bo docꝰtrinȩ corda hominũ exarare
⁊ excolere ñ cessant: ut de t̾renis m̃ti¬
bus fructũ sꝑitałe dño reddant. Oues
gͦ ⁊ boues uniu̾sas sibi dñs subiecit:
quia om̃s electos tam subiectos quã
p̃latos in scã eccła disponit & regit.
& quia bic mali cũ bonis admiscent᷑.
bene de reꝓbis subdit᷑. Insuꝑ ⁊ pecora
campi: uolucres celi ⁊ pisces maris.
Qd̃ insuꝑdicit:. ad diffrẽntiam bonoꝵ
⁊ maloꝵ ponit. Hoc aut̃ insuꝑ. ñ so¬
lum ad pecora campi. s ⁊̃ ad uolucres
nis uoluptate gaudendes: uͥ nichil
arduũ. nicħ laboriosum ascendunt.
Campꝰ ẽ enim lata uia q̃ ducit ad in¬
t̃itum. In campo abel occidit᷑. uolu¬
cres cȩli st̃ elati: qui cogitatione ⁊ lo¬

Expanded text:
exponit: Oves et boves universas. Per oves exponit: Oves et boves universas. Per oves simplices quique in sancta Ecclesia intellecti sunt, qui more ovium sub regimine pastorum simpliciter atque humilitboves vero ipsi rectores designantur, qui verbo doctrinae corda hominum exarare et excolere non cessant, ut de terrenis mentibus fructum spiritualem Domino reddant. Oves ergo et boves universas sibi Dominus subjecit, quia omnes electos tam subjectos quam praelatos in sancta Ecclesia disponit et regit . 8. Et quia hic mali cum bonis admiscentur, bene de reprobis subditur, Insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris. Quod Insuper, dicit, ad differentiam bonorum et malorum ponit: hoc autem Insuper non solum ad pecora campi, sed etiam ad volucres nis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum. In campo Abel occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione et lo
Abbreviated transcription (Latin):
audẽ hominis celestis. & ille longe
seiunctus a dõ. hic audẽ p̃sens dõ: &
ꝓpt̃ea illius memor ẽ. danqͣm in lon¬
ginquo positi. hc̃ uͦ uisitat. quẽ p̃sens
illustrat uultu suo. Longe ẽ enim a
peccatorib salus: ⁊ signatum ẽ suꝑ nõ
pͥmo uisitatꝰ ẽ in ipso homine dnico
nato ex maria uirgine: de qͦ ꝓpt̾ infir¬
mitatẽ carnis. qͣm sapientia di gesta¬
re dignata ẽ.⁊ passionis humilitatẽ.
recte subditur. M iniusti eũ paulo
minꝰ ab angłis. S addit᷑ illa clarifi¬
catio: qua resurgens ascendit in cȩlũ.
Gła inqͥt ⁊ honore coronasti eũ: ⁊ con¬
stidiusti eũ suꝑ oꝑa manuũ tuarũ.
ꝑoꝑa manuũ di intelligunt᷑ angłi: eo
qd̾ subtilius ⁊ dignius cȩt̾is creaturis
a dño fac̾ti sunt. Ꝙ qr ñ solum angłi¬
cam nat᷑am possidere. s ⁊ humanã
post lapsum redimere ⁊ subicere sibi
dignatus ẽ. recte subiungit᷑. Omnia.
subiecisti sub pedib eiꝰ. Quȩ omnia:

Expanded text:
autem hominis coelestis: et ille longe sejunctus a Deo, hic autem praesens Deo: et propterea illius memor est, tanquam in longinquo positi; hunc vero visitat, quem praesens illustrat vultu suo: Longeest enim a peccatoribus salus , et, Signatum est in nobis mo visitatus est in ipso homine Dominico, nato ex Maria Virgine, de quo propter infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem, recte subditur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio, qua resurgens ascendit in caelum. Gloria inquit et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum. Per opera manuum Dei intelliguntur Angeli, eo quod subtilius et dignius caeteris creaturis a Domino facti sunt. Et quia non solum angelicam naturam possidere, sed et humanam post lapsum redimere, et subjicere sibi dignatus est, recte subjungitur, 7. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
das eu̾titur. Non enĩ transit ad sũmã
pacẽ ubi sũmũ silentiũ ẽ: nisi qͥ mag¬
no strepitu pͥus cũ suis uicus bellige¬
rauerit. Tc̃ efficit᷑ homo regnum pa¬
catissimum d̾o:. cum sic in eo tumul¬
tus uicioꝵ destruit᷑: ut eoꝵ memoria
ꝑac̾tionem. aut intꝰ ꝑ cogitationem
nullũ inuenit locũ. Uel iuxca hysto¬
riam impioꝵ memoria cũ sonitu ꝑ¬
iit: qr clamor ⁊ seuicia ꝑseqñtiũ xp̃m.¬
penitꝰ conqͥeuit. Nam ubi st̃. qui cũ
tando strepitu clamabant. crucifige
crucifige: Ubi st̃ ꝑsecutores martyrũ:
Qͥs uł eoꝵ reminiscit᷑ : Putaucrunt
cabit orbem t̾re in eqͥtate: iudicabit
ppłos inusticia. Thronꝰ dĩ. filiꝰ ẽ patͥs.
Unde scͥptũ ẽ. Ds̃ erat in xp̃o. mundũ
reconcilians sibi. Hunc parauit ds.
quia incarnari misit: ut in forma ser¬
ui iudicaretur:. pad̾etur: resurgere:
regnar&. & qui udicatꝰ ẽ in occul¬
do. palam iudicar&. ñ inique ⁊ in¬
iuste. sic̃ sepe uidicant homines. qui

Expanded text:
destruitur. Non enim transit ad summam pacem, ubi summum silentium est, nisi qui magno strepitu prius cum suis vitiis belligera verit. Tunc efficitur homo regnum pacatissimum Deo cum sic in eo tumultus vitiorum destruitur, ut eorum memoria per actionem, aut intus per cogitationem nullum invenit locum, vel juxta historiam impiorum memoria cum sonitu periit, quia clamor et saevitia persequentiumpenitus acquievit. Nam ubi sunt, qui cum tanto strepitu clamabant, Crucifige crucifige ? ubi sunt persecutores martyrum? Quis vel eorum reminiscitur? Putaverunt cabit populos in justitia. Thronus Dei, Filius est Patris. Unde scriptum est, Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Hunc paravit Deus, quia incarnari misit, ut in forma servi judicaretur, pateretur, resurgeret, regnaret: et qui judicatus est in occulto, palam judicaret, non inique et injuste sicut saepe judicant homines, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰtꝗͣ non ualuit hominẽ cȩlestẽ deci¬
ꝑe demptatũ:⁊ se ad t̾renos conu̾tit.
ubi dñari potest. Qꝓpt̃ nullus eũ
p̃cedit hominũ. ⁊ retro cũ esse facit:
nisi qui deponens imaginẽ t̾reni ho¬
minis. portauerit imaginẽ celestis.
debemus eum ꝑseqñdẽ fugere: quã
dam᷑ in occultis filii: quia dñs refugi¬
um factus ẽ nob̃. & quia multi sunt
ministri ⁊ m̃bra diaboli: rec̾te plura¬
li numero dr. infirmabunt᷑ & ꝑibt̃
a facie tua. Infirmatꝰ ẽ diabolus cum
suis ministris: qnͣdo potestatẽ qm in
humano genere habuit amisit. Pibit
uͦ. qͣndo in ignẽ mittet᷑ et̃nũ: qui pa¬
ratus ẽ diabolo ⁊ angłis eiꝰ. Recte aut̃
dictum ẽ ꝑibt̃ a facie tua: qͥa scͥptũ
ẽ. tollat᷑ imꝑiꝰ ne uideat głam dd̃i.
Uł quia retͦ conu̾ss ẽ inimicus: ideo
iniusti ⁊ impii infirmabunt᷑ ab oꝑi¬
bus suis malis:⁊ ꝑibunt ab impieta¬
tibus sius: a facie. idẽ acognitione
tua. & merito. Qm̃ fecisti iudicium

Expanded text:
hominem caelestem decipere tentatum: et se ad terrenos convertit, ubi dominari potest. Quapropter nullus eum praecedit hominum, et retro eum esse facit, nisi qui deponens imaginem terreni hominis, portaverit imaginem caelestis .debemus eum persequentem fugere, quam t abscondamur in occultis Filii, quia Dominus refugium factus est nobis . Et quia multi sunt ministri et membra diaboli, recte in plurali numero dicitur, Infirmabuntur, et peribunt a facie tua. Infirmatus est diabolus cum suis ministris, quando potestatem, quam in humano genere habuit, amisit. Peribit vero, quando in ignem mittetur aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Recte autem dictum eest, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei : vel quia retro conversus est inimicus, ideo injusti et impii infirmabuntur ab operibus suis malis, et peribunt ab impietatibus suis, a facie, idest, a cognitione tua. Et merito: 5. Quoniam fecisti judicium
Abbreviated transcription (Latin):
uimus ꝑfidẽ. figamus in illo spem no¬
cum inuenerimꝰ. cũ ipso ꝑmaneamꝰ.
Non enum q̃rendes se deserit. immopos¬
sidendo custodit: custodiendo głificat:
atq cum eis in ęt̾̃num regnat. Unde
ꝑsallite dño qui habitat in syon:anñ¬
ciate int̾ gentes studia eiꝰ. Psalmꝰ ꝓpͥe
dictus ẽ: ubi fit consonantia uocis cũ
organo. & in psalmo duo intelligimꝰ:
uocem laudis ⁊ consonantiã oꝑis.Ille
gͦ ueraciẽ psallit: qui sic dm̃ laudat.
ut rec̾te uiuat. Ipse audẽ dñs habitat

Expanded text:
spem, qucum invenerimus, cum ipso permaneamus. Non enim quaerentes se deserit, imo possidendo custodit, custodiendo glorificat, atque cum eis in aeternum regnat. Unde Psallite Domino qui habitat in Sion, annunciate inter gentes studia ejus. Psalmus quippe dictus est, ubi fit consonantia vocis cum organo. Et in psalmo duo intelligimus: vocem laudis, et consonantiam operis. Ille vero veraciter psallit, qui sic Deum laudat, ut recte vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseqͣtur inimic᷑ ille. qui conu̾sꝰ ẽ retͦ:
quid nocebit ei cui refugiũ fac̾tus ẽ dñs:
rit: nicħ amando qd uł hic uiuentem
aut amantẽ deserit. uł a moriente de¬
serit᷑. Tali enim pauꝑi refugiũ factꝰ est
dñs. Nec adiuuat pauꝑem suũ maxut
tͥbulari ceꝑit: s tc̃ tantum qͣnͣdo tp̃s¬

Expanded text:
sequatur inimicus ille qui conversus est retro, quid nocebit ei, cui refugium factus est Dominurit, nihil amando, quod vel hic viventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur. Tali enim pauperi refugium factus est Dominus. Nec adjuvat pauperem suum mox, ut tribulari ceperit: sed tunc tantum, quando t
Abbreviated transcription (Latin):
cos tuos: ut destruas inimicũ ⁊ulto¬
rem. Qͥs ꝑ inimicũ nͥ paganus ⁊ he¬
reticꝰ accipit᷑. ꝑ ultorẽ uͦ uideus. qui
qͣsi ꝓ lege sua ulciscenda ⁊ defenden¬
dñe destruxisti ⁊ confudisti:cũ de aspi¬
rande ad fidiẽ duam uenerẽ paruuli:
⁊ suo errore remansert̃ legis ꝑiti ⁊ phi¬
losophi. Magna iniquoꝵ confusio ẽ.
cum infandes laudant:sapientes blas¬
phemant: ⁊ in hoc dñe nom̃ scm̃ tuũ.
admirabile. cum hoc de te ꝑ tuam gr̃a
capit paruus. qd ꝑ suam sapientiã
ñ potest magnus. Unde scͥptum est.

Expanded text:
inimicum et ultorem. Quis per inimicum, nisi Paganus et haereticus accipitur, per ultorem vero Judaeus, qui quasi pro lege sua ulciscenda et defendenDomine, destruxisti et confudisti, cum te aspirante, ad fidem tuam venerunt parvuli, et in suo errore remanserunt legisperiti et philosophi. Magna inimicorum confusio est, cum infantes laudant, sapientes blasphemant, et in hoc, Domine, nomen sanctum tuum admirabile, cum hoc de te per tuam gratiam capit parvus, quod per suam sapientiam non potest magnus. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam loquim᷑ int̾ ꝑfectos. S ñ ex his
solis ꝑficiunt᷑ eccłȩ: quia si soli essent.
sulit᷑ autẽ cum illi qͦ ñdum capaces
cognitionis rerũ sꝑalium atq ȩt̃naꝵ
nutͥuntur fide tp̃rał hystoriȩ: quȩ ꝓ
salude nr̃a post patͥarchas ⁊ ꝓpħas. ab
ipsa sapientia di ⁊̃ suscepti hominis
sacͣm̃to administrata ẽ. in qͣ salꝰ est
omni credñti. ut auctoritate cõmoni¬
tus p̃ceptis inseruiat: quib pͣgatus
quisq. ⁊ in caritate radicatꝰ atq fun¬
datus. possit currere cum om̃ib scĩs.
ũ iam paruulus in lac̾te. s iuuenis
in cibo cõp̃hendere latitudinẽ. longi¬
dudinẽ. altitudinem.⁊ ꝓfundũ: scire

Expanded text:
tiam loquimur inter perfectos . Sed non ex his tiam loquimur inter perfectos . Sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, sulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium, atque aeternarum nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra, post patriarchas et prophetas ab ipsa Sapientia Dei etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti : ut auctoritate commonitus praeceptis inserviat, quibus purgatus quisque, et in caritate radicatus atque fundatus, possit currere, cum omnibus sanctis, non jam parvulus in lacte, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum : scire