comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I c arenũ dic tũ eo quod fer¬
uendo partẽ careat. Ter¬
tia enĩ prrte mufci amis¬
sa quod remanserit care¬
nũ.ẽ. cui contraria sapa
est. quȩ feruendo id ter¬
tiam redacta descenderit

Expanded text:
 Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit
Abbreviated transcription (Latin):
Caro acreando . ẽ. appella¬
ta. crementũ enĩ semen
est masculi unde & ani¬
malium & hominum
corpora concipiuntur
hinc & parentes creato¬
res uocant᷑. Caro aut̃
t̾is cõpacta . ẽ. Nã terra
incarne. ẽ. aer inalitu. Urg¬
humor in sanguine ig¬
nis incalore uitali. ha¬
bent enĩ in nobis ȩlem̃ Itsidr¬
ta suã quanq partem.
quib debetur cõpage
resoluta: Caro aut̃ &
corpus. diuersa signifi¬
cant. in carne semper lt
corpus. ẽ. non semꝑ in
uiuit idem non caro
est conditũ. Interdũ
& cũ uita corpus & ñ

Expanded text:
a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ntis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. Icorpus est, non semper in vivit, idem non caro est conditum. Interdum et cum vita corpus et non
Abbreviated transcription (Latin):
Carnes dictȩ qr caro sunt
siue acreando. Unde &
agrecis creas uocantur
Carnes aut̃ post diluuiũ
hominib inusũ concessas.
Nã inmitio ꝑmissũ non
fuerat. nisi tantũ illud
qđ scriptũ.ẽ. lignũ fru¬
ctiferũ & herbã semina¬
lem dedi uobis inȩscam:
Postea uͦ ꝑ noe data sunt
inȩsum cuncta animalia
Carnẽ & corpus taliter
quidã doctoꝵ distinxit
dicens: om̃is caro & cor¬
pus. non om̃e corpus
& caro. ẽ. Caro. ẽ. quae
ꝓprie sanguine. neruis.
ossib q: distinguitur
Corpus uͦ quã quã & caro
dicatur. interdũ tam̃
ȩtheriũ nominat᷑. quod
tac tui uisuiq non sub¬
iaceat & plerumq uisi¬
bile.ẽ. atq tangibile
Paries corpus .ẽ. sed non
caro: lapis corpus dicit᷑
sed non caro: Sic & apłs
corpora cȩlestia appel¬
lat & corpora terrestria.
celeste corpus solis ac
lunȩ & stellarũ. terre¬
terrȩ. & reliquoꝵ quȩ
absq: anima hiscensent᷑
ȩlementis

Expanded text:
Carnes dicte sunt, quia care sunt, sive a creando, unde et a Grecis creas vocantur. Carnes autem post diluvium hominibus in usum concessas legimus. Nam initio permissum non fuerat, nisi tantum illud quod scriptum est, lignum fructiferum et herbam seminalem dedi vobis in escam; post vero per Noe data sunt in esum cuncta animaliacarnem et corpus taliter quidam doctorum distinxit dicens: "Omnis caro et corpus, non omne corpus et caro est. Caro est quae proprie sanguine, neruis, ossibusque distinguitur; corpus uero, quamquam et caro dicatur, interdum tamen et aereum nominatur, quod tactui uisuique non subiacet, et plerumque uisibile est atque tangibile. Paries corpus est, sed non caro; lapis corpus dicitur, sed non caro. Sic et Apostolus corpora caelestia appellat et corpora terrestria. Caeleste corpus solis ac lunae et stellarum, terreterrae et reliquorum quae absque anima his censentur elementis
Abbreviated transcription (Latin):
Casia nascitur in arabia
uirga robusta corticib
& purpureis folus ut
piperis. Est aũ uirtutus I¬
cinnamomi similis. sed
potentia inferior. Unde
& ꝓcinnamomi uice.
duplex eius pondus in
mendicamentum admis¬
cetur

Expanded text:
Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde et pro cinnamomi vice duplex eius pondus in medicamentis admiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
Carm̃ uocat᷑ quicquid
pedib continet᷑. Cui da¬
tũ nom̃ existimant. seu¬
tim ꝓnuntiaret᷑. Unde
hodie lanã quã purgan¬
tes discerpunt carmina¬
re dicimus. Seu qđ qui
illa canerent carere
mente existimabant᷑¬

Expanded text:
Carmen vocatur quidquid pedibus continetur; cui datum nomen existimant, setim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabant
Abbreviated transcription (Latin):
Cardia uocabulũ acorde
sumpsit. dũ ex aliquo
timore aut dolore afficit᷑.
cor enĩ greci cardian uo¬
cant Est enĩ cordis pas¬
sio cũ formidabili metu¬
cardian appellauerunt
indicat passionẽ nichil
aluid. eẽ. quã febrẽ acu¬
tam cũ nimio sudoris sypoc¬
fluxu ꝑ totũ corpus
manantis

Expanded text:
Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metuca›m appel­lauerunt,indicat passionem nihil aliud esse quam febrem acutam cum nimio sudoris fluxu per totum cor­pus manantis
Abbreviated transcription (Latin):
est in quo custodiunt᷑
noxii. Et dictus carcer
quod eo homines choer¬
ceantur. includantur.
quasi arces abarcendo
scilicet. Locũ aut̃ in quo
recludunt᷑ noxii carce¬
rem dicimus numero
tantũ singulari. Unde
uͦ emittunt᷑ quadrigae.
carceres uocamus nume¬
ro tantũ plurali

Expanded text:
er, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali
Abbreviated transcription (Latin):
Caribdis dicta qđ gurgi¬
tib occultis naues ab¬
sorbeat. Est enĩ mare
uertiginosũ. & inde ibi
lanata naufragia pro¬
fundo emergunt: Ter
aut̃ indie erigit fluctus.
& ter absorbet . Nã acci¬
pit aquas ut uomat.
uomit. ut rursus accipiat

Expanded text:
arybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
Caries enĩ ꝓprie p̾utredo
lignoꝵ. e. quȩ isdem
euenit carentib uirtute. In¬
Carisa uetus lena pro s¬
callida. Unde & in mini¬
mo fallaces ancillae
catacarisiȩ appellabant᷑ ssng̃¬

Expanded text:
Caries enim proprie putredo lignorum est, quae isdem euenit carentibus uirtute. Carisa, uetus lena percallida, unde et in mimo fallaces ancillae ‘cata carisia’ appellant
Abbreviated transcription (Latin):
Carientismos . ẽ. tropus
quo dura dictu gratius
ꝓferunt᷑. ut cũ in terro¬
gantib nobis nunquid
nos quȩsierit aliquis. Nsdr¬
respondet᷑ bona fortuna.
Unde intelligit᷑ neminẽ
nos quȩ sisie

Expanded text:
Charientismos est tropus quo dura dictu, gratius proferuntur: ut cum interrogantibus nobis: Nunquid nos quesierit aliquis? Respondetur: Bona fortuna: unde intelligitur neminem nos quesisse
Abbreviated transcription (Latin):
in circo unde emittunt᷑
inclusi. ita hic equi cho¬
ercentur ut ñ exeant
antequã signũ mittant
cacumine arboris tro¬
cleȩ quass f. littera.
ꝑ quã funes trahunt᷑
cina. lucicla confulgent
alti carceria mali Tro¬
cleȩ aut̃ uocate: quod
rotulas habeant Trocos
enĩ grece rota dicitur

Expanded text:
In circo, unde emittunturinclusi, ita hic equi coercentur, ne exeant, antequam signum emittant. cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
lsdr Coniugatio dicit᷑. eo qđ peã
adunũ sonũ multa uerba
coniungant᷑. Docet enim
qua syllaba exeat futurũ
tempus. neꝑ imperitiam
quis dicat legebo ꝓlegã
harũ prima & scđa mittuis
futurũ tempus inbo &
in bor. tertia in am .& in ar.¬

Expanded text:
s. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ noxium reperitur¬
& nisi prȩuisim fuerit
consueuit saluti nocere
uescuntur. nec fraudi
est eis. qm̃ qualitate
sui corporis uenenum
sũci lȩtalis euadunt. fri¬
gida enĩ uis eius. ẽ. suci
quã subtilib poris in
cordis sui sedẽ deducen¬
tib prȩcoqui digestio¬
ne premunt priusquã
uitalia ipsa ꝑtẽp tet.

Expanded text:
vitae noxium reperiturt nisi praevisum fuerit, consuevit saluti nocereuescuntur conium, nec fraudi est eis, quoniam per qualitatem sui corporis uenenum suci letalis euadunt. frigida enim uis eius est suci, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus praecoci digestione praeueniunt, priusquam uitalia ipsa pertemptet.
Abbreviated transcription (Latin):
Coniuges appellati ꝓpter
iugũ qđ imponitur ma¬
trimonio coniuingendis
lugo enĩ nubentes subici
solent ꝓpt̃ futurã con¬
cordiam ne separentur.
Coniuges enĩ uerius ap¬
pellantur a prima despon¬
sationis fide. quãuis int̃
eos adhuc ignoret᷑ con¬
iugalis concubitus. sicut
maria ioseph coniux
uocatur. int̃quos nec
fuerat nec futura erat
carnis ulla cõmixtio
Conuigiũ . ẽ. legitimarum
ꝑsonarũ interse coeundi
& copulandi nuptiae
coniuncti sunt. uel
aiugo quo innuptiis
copulantur. ne resolui
& sẽparari possint

Expanded text:
Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtioConiugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae: coniuncti sunt, vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint.
Abbreviated transcription (Latin):
neq initiũ neq extrem ũ
noscit᷑. qđ greci uocant
aeonas. quod aliquando
apud eos ꝓscło aliquando
pȩterno ponit᷑. unde apud
latinos .ẽ. diriuatũ¬

Expanded text:
neque initium neque extremum noscitur. Quod Graeci vocant aeonas, quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud Latinos derivatu
Abbreviated transcription (Latin):
lsi  Acthiopes dicti afilio cham
qui uocatus. ẽ. cus. ex quo
originẽ trahunt. Cus enĩ
hebraica lingua ethiops
int̃pretat᷑. In quondam a
indo flumine consurgentes
uixta egyptũ int̃ nilum
& oceanũ in meridie sub ipsa
solis uicinitate insederunt.
Quoꝵ tres sunt popłi. hesperu
garamantes & indi. hesperi
sunt occidentis. garaman¬
tes tripolis. indi orientis.
ori Aechiopia dicta acolore po¬
płoꝵ. quos solis uicinitas tor¬
ret. Ueniq uim syderis ꝓdit
hominũ color. Est enĩ ibi
iugis estus . Nã quicqͥd eius
ẽ. sub meridiano cardine
tuosã ẽ. harenosa in medio
ad orientalẽ uͦ plagã deserta
Cuiꝰ situs ab occiduo athlantis
montis adorientẽ usq in
egypti fines porrigit᷑ Ame¬
ridie oceano. a septẽgrione
nilo flumine claudit᷑. plu¬
rimas habens gentes diuer¬
so uultu & monstruosa
specie horribiles Ferarũ
quoq & serpentiũ referta
ẽ. multitudine Illuc qͥppe
rinocerota bestia & came¬
leon. pardos brsiliscos dra

Expanded text:
a. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. 14. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit hominum color, est enim ibi jugis aestus. Nam quidquid ejus est, sub Meridiano cardine tuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam deserta, cujus situs ab occiduo Altantis montis ad orientem usque in Aegypti fines porrigitur. A meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur, plurimas habens gentes diverso vultu et monstruosa specie horribiles, ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quippe rhinoceros bestia et camelopardus, basi
Abbreviated transcription (Latin):
uocati. idẽ quoq eimomiani
abeunomio quodã dialectico
etu discipło ex cuiꝰ nomine
magis in notuer̃. dissimilẽ
patri afserentes filiũ & filio sp̃m
sc̃m. Dicunt etiã nullũ impu¬
tari pecertũ infide manentiũ¬

Expanded text:
ocati, iidemque Eunomiani, ab Eunomio quodam dialectico Aetii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum. Dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentiu
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere fr̃s. qm̃ dĩ per
manũ ipsus daret salutẽ
illis. Quã ȩstimationẽ ut
incertã. ẽẽ. monstraret.
adiecit. At illi non intel¬
lexerunt. Similiter in
eodẽ libro cũ beatũ petrũ
de carcere angłs eduxisset
dicit᷑. & nesciebat qi uerũ
est qđ fiebat ꝑ angłm
Estimabat aũ se uisũ uidere
N omine aũ estimationis
certissima scientia ponit᷑
in libro sãpientiȩ. ubi dicit᷑
deipsa sapientia. Et simi¬
litudinẽ quis scientiȩ deñ¬
derat. scit prȩterita & de
futuris estimat. Quid. ẽ. auẽ
sãpientiȩ estimare. nisi
certiss̃ime scire : Unde
& paulus sensũ xp̃i habens
qđ se estimare dicebat cer¬
tissime nouerat. Vnde degł¬
ait. Existimo enĩ qđ non s̃
dignȩ passiones huius tem¬
poris. ad futurã głam quȩ
reuelabit᷑ innobis. Neq
enĩ in paulo rerũ istarum
dicenda . ẽ. incerta cogni¬
tio. sed certa scientia. Tale
mias dixit de xp̃o hnc ds̃¬

Expanded text:
m Deus per manum ipsius daret salutem illis . Quam aestimationem ut incertam monstraret, adjecit: At illi non intellexerunt. Similiter in eodem libro, cum beatum Petrum de carcere angelus eduxisset, dicitur: Et nesciebat quia verum est quod fiebat per angelum, aestimabat autem se visum videre . Nomine autem aestimationis certissima scientia ponitur in libro Sapientiae, ubi dicitur de ipsa Sapientia: Et si multitudinem quis scientiae desiderat, scit praeterita et de futuris aestimat . Quid est autem Sapientiae aestimare, nisi certissime scire? Unde et Paulus sensum Christi habens, quod se aestimare dicebat, certissime noverat, unde ait: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Neque enim in Paulo rerum istarum dicenda est incerta cognitio, sed certa scientia. Tale mias dixit de Chris
Abbreviated transcription (Latin):
non ãbro Mestas.ẽ. cũ sol inseptentri¬
onẽ se subrigit. & spacia
diurna ꝓducit. noc tes
ltaq: quo magis usu assiduo
aeri huic copulat᷑ atq
misce:t᷑.eo amplius aerẽ
ipsũ uaporat. & humore
exsiccato terram fatescit
inpuluerẽ. & adolescere
facit semina & tanquã
lucos uirides maturescere
facit poma siluarũ. tunc
qr sol ȩstiuuis flagrat ardo¬
rib minores umbras facit
inmeridianũ. qm̃ ex alto
hunc illuminat locũ: Con¬

Expanded text:
 3. Aestas est, cum sol in septentrionem se subrigit, et spatia diurna producit, noctes Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur, atque miscetur, eo amplius aerem ipsum vaporat, et humore exsiccato terra fatiscit in pulverem, et adolescere facit semina, et tanquam succos virides maturescere cogit poma silvarum. Tunc, quia et sol aestivis flagrat ardoribus, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum.
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt. ut haberent
ȩreã argenteãq pecunã
Nã ideo patrẽ argentini
aesculanũ posuerunt. qe in
pris ȩrea pecunia inusu
cepit. ẽẽ.post argentea.

Expanded text:
tino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea.
Abbreviated transcription (Latin):
dsculus arboris nomen. ẽ.
glandariȩ ab ȩsca cucta
qđ ante usum frumenti
hȩc arbor mortalib ui¬
ctũ prebebat

Expanded text:
sculus arboris nomen est glandariae, ab aesca dicta, quod ante usum frumenti haec arbor uictum mortalibus praebebat
Abbreviated transcription (Latin):
Iethera generis feminira &
ẽ locus in quo sydera s. Unde
etherea sydera diconꝰ. cȩterũ
ether generis masculini su¬
pra celos. ẽ. igneȩ inuisibilisq
naturȩ quȩ qͥdã magnũ dm̃
uł eiꝰ regnũ dicunt

Expanded text:
ethra generis feminini, et est locus, in quo sidera sunt, unde ‘aetheria sidera’ dicimus. Ceterum aether generis masculini supra caelos est igneae inuisibilisque naturae, quem quidam deum magnum uel eius regnum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
iñdori A etas plerunq dicit᷑ & pro
uno anno ut in annalib
centũ. & ꝓ quouis tẽpore.
Unde & ȩtas tempus qđ de
multis scłis instruitur
Et dicta ȩtas quasi euitas.
id.ẽ. similitudo eui. Nam
ȩuus. ẽ. ȩtas ꝑpetua. cuius
noscit᷑. qđ greci uocantꝰ
aeonas qđ aliquando apud
eos ꝓscło aliquando ꝓȩtno
ponit᷑. Unde & apud lati¬
nos. ẽ. diruiatũ. Etas aut̃
ꝓprie duob modis dicit᷑.
aut enĩ hominis sic̃ infantia.
iuuentus. senectus. Aut
mundi. cuiꝰ pͥma ȩtas est
abaclam usq ad noe. Scđã
anoe usq: ad abraham
Tertia ab abraham. uiq ad
dauid. Quarta ad auid usq
ad transmigrationẽ udeȩ
in babyloniã. Quinta de
quȩ nunc agit᷑. usque quo
mundus iste finiatur

Expanded text:
imum. Aetas plerumque dicitur et pro uno anno, ut in annalibus, centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevitas, id est similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cuius noscitur, quod Graeci vocant αἰῶνας; quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquandoitur. Unde et apud Latinos est derivatum. Aetas autem proprie duobus modis dicitur: aut enim hominis, sicut infantia, iuventus, senectus: aut mundi, cuius prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Babyloniam; quinta deiquae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
un̾us dies adiectus cres¬
cit enĩ ꝑsingulos annos
quarta pars assis . At
ubi quarto anno axem
cõpleuerit. bissextum
est unus dies. sicut &¬
quadrantẽ ꝑpt̃ quater
ductu quod. ẽ. bissextus ser
quẽ suꝑ dierũ cursum
inanno sol facit. siue qđ
nequeat anno suo intro¬
duci. nisi bis sexto nonas¬
martias cõputaueris. sir¬
hoc est & primo dte sexto
nonas martias. & addito
bis sexto alio die sexto
nonas martias. Aiexto Isid¬

Expanded text:
unus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum est unus dies; sicut quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in anno sol facit; sive quod nequeat annus subintroduci, nisi bissexto Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, addito bis sexto, alio die sexto nonas Martias it
Abbreviated transcription (Latin):
da confecta ex quodam
genere lini grossioris.
Sunt & qui genus quod¬
dam lini bissum esse ex¬
istimant

Expanded text:
da confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt et qui genus quoddam lini byssum esse existiment.
Abbreviated transcription (Latin):
lndr A sinus & asellus asedendo
dictus. quasi a seddus. Sed
hoc nom̃ qđ magis equis
conueniebat. idõ hoc ani¬
mal sumpsit. qr priusquã
equos caperent homines
huic prȩsidere cȩperunt.
Animal quippe tardum
& nulla ratione renitens
statĩ ut uoluit sibi ho¬
mo substrauit
Asinos. archadicos dictos
eo quod ab archadia pͥmũ
uec ti unt magni & alti
Minor aut̃ a sellus agro
plus necessarius . ẽ. quia
& laborem tolerat. & ne¬
gligentiã prope modum
non recusat.
sem. qui eã regionẽ post
diluuiũ primus incoluit.
hȩc abortu indiam. ame¬
ridie mediã tangit. ab
occiduo tigrim. asepten¬
trione montẽ caucasum.
ubi portȩ caspiȩ sunt
in hac regione primus
usus inuentus. ẽ. purpurȩ :¬
inde primũ criniũ & cor¬
porũ unguenta uenerunt.
& odoresꝰ quib: romanoꝵ
atq grecoꝵ effluxit luxuria
Assiru ab asuir filio sem
uocati. gens potentissima
quȩ ab eufrate usq ad
indorũ fines omnẽ in me¬
dio tenuit regionem

Expanded text:
. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratione renitens, statim ut voluit, sibi homo substraviAsinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuriaAssyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
rictonius Rex athenien Iiurgł e¬
siũ : in noussimis annis iħu
naue. mortuus reperitur.
uolunt. inamboꝵ contentio.¬
ne uulcanũ cõmotũ. effu.¬
disse auint sem̃ int̾ra : atq
inde homini nato ob eã causã
tale inditũ nom̃. Greta enĩ
lingua. eris contentio & hon
terra. ẽ: ex quib duob uo¬
Uerũ qđ faciendũ est. refel¬
lunt. & sius diis repellunt
ista doctiores. qui hanc
opinionẽ fabulosã. hinc
exortã ferunt: quia intẽ¬
plo uulcani & mineruȩ.¬
eo quodã bonũ habebant
Athenis expositus. inuentus ÷
puer. dracone inuolutus
qͥ eũ significauit magnũ
futurũ. Et ꝓpt̃ cõmune
tẽplũ. cũ essent parentes
eiꝰ ignoti. uulcani & miner¬
tam̃ eiꝰ originẽ. fabula illa
potius quã ista designant
bystoria
cani filius : decaduca in t̾rã
libidine. ut fabulȩ ferunt
Primus erictonius currus
& quattuor ausus iungere
equos. rapidisq rotis insistere
uictor

Expanded text:
richthonii regis Atheniensium, cuius nouissimis annis Iesus Naue mortuus reperitur, uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus coVerum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenis, expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Minertamen eius originem fabula illa potius quam ista designat historiacani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, Primus Erictonius currus et quatuor ausus Iungere equos rapidisque rotis insistere uictor
Abbreviated transcription (Latin):
Cleros & clericos hinc
primũ ꝑ apłos legimus
ordinatũ. Cleros enim
dicti clerici. qr de sorte slnđr¬
sunt dm̃. uł quia dñi par¬
tem habent: Generalit̃
aut̃ clerici nuncupant᷑ depł
seruiunt quoꝵ gradus
& nomina hȩc sunt
ostiarius. psalmista.
lector. exorcista. acco¬
litus subdiaconus. dia Nnđi¬
quod insorte heredita Idegł¬
tis dñi dentur. uł pro
eo quod ipse dñs sors eoꝵ
sit. sicut de eis scriptum
est loquente dño Ego
hȩreditas eoꝵ¬

Expanded text:
Cleros et clericos hinc primum per apostolos legimus ordinatum. Cleros enim icti clerici, quia de sorte sunt Domini, vel quia Domini partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur deserviunt, quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, diaquod in sortem haereditatis Domini dentur, vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eo
Abbreviated transcription (Latin):
lemax .ẽ gradatio cũ
abeo quo sensus suꝑior
terminatur. inferior
incipit. ac dehinc quasi
ꝑgradus dicendi ordo
seruatur. ut .ẽ. illud
africani. Ex innocentia
nascitur dignitas. ex
dignitate honor. ex
honore imꝑium. ex
impio libertas hanc
figurã nonnulli cate¬
nam appellant. ꝓpt̃
quod aliud ialio
quasi nec tit᷑ nomine
atq: ita res plures in
geminatione uerboꝵ
trahuntur. Fit aut̃
hoc scema ñ solũ
insm gulis: uerbis:
sedeciã incontexione
uerboꝵ ut apud graccũ
Puericia tua. adolescentiȩ
tuȩ in hones tam̃tũ fuit.
adolescentia senectuti
dedecoram̃tũ. senectus
rei publicȩ flagiciũ. Sic
& apud scipionẽ ħ atq
gratis corietus cũ illo
sponsionẽ feci. facta
sponsione adiudicẽ ad¬
duxi. adductũ primo
cȩtu damnaui. damna¬
tũ exuoluntate dimisi

Expanded text:
limax est gradatio, cum ab eo, quo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contexione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi
Abbreviated transcription (Latin):
Clausulas lirici appel¬
lant quasi prȩcisos.
uersus integris subie¬
ctos ut t apud oratiũ
Beatus ille qui procul
negociis. Deide sequit᷑
prȩcisus. ut prisea gens
mortaliũ Sic & demctps
alteri quib altera pars
deest. & ipsi preceden¬
tib simailes sed minores.

Expanded text:
autem Lyrici appellant, quasi praecisos versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores.
Abbreviated transcription (Latin):
Claua ẽ. qualis fuit her¬
culis. dicta quod ũt cla sdegł¬
uis ferreis inuicẽ religa nsidr¬
ta. & est cubitoꝵ semis
facta in longitudine
Hȩc & cateia quã oratius
caiam dicit. Est enim
genus gallici teli. ex

Expanded text:
Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex
Abbreviated transcription (Latin):
Claui sunt quib lignum
ligno adhęret. Et claui
dicti quasi calabi. quia siñđr¬
ex calibe fiunt idest
ferro calipso enĩ ferrũ
est.

Expanded text:
clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi chalybi, quia ex chalybe fiunt, id est, ferro. Chalybs enim ferrum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ciues romani sub consulib
ꝓtestamento inurbe
romana effecti sunt
bicti aut̃ ciues romani
quia testamento liberi
effecti. innumerũ ro¬
manoꝵ tiuiũ redigunt᷑
his primũ aditus erat
inurbe roma cõmorari
Cȩteris aut̃ libertis ꝓ¬
hibebatur. ne uł inur¬
be roma uł infra septi¬
mũ aburbe miliarium
cõmanerent

Expanded text:
ea dicti sub consulibus per testamenta in urbe Romana sunt effecti: dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numero Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari. Caeteris autem libertis prohibebatur, ne vel in urbe Roma vel infra septimum ab urbe milliarium commanerent
Abbreviated transcription (Latin):
Classes dictȩ ꝓpt̃ duulio¬
nẽ exercitus. qui postea
manipuli dicti sunt
tare solebant. Nã postea
& classica nauiũ dicta

Expanded text:
Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt.tare solebant. Iam postea et classica navium dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Citharȩ ac psalterii reꝑ
creditur. Forma citha¬
rȩ inicio similis fuisse
traditur pectori huma¬
no. qđ uti uox epectore.
ita exipsa cantus edere¬
tur. appellataq eadem
decauia. Nã pectus do¬
rica lingua citharam
uocari. Paulatim aut̃ PIAC
plures eius species exti sdegł¬
terunt. ut psalteria
pec tides. & quȩ dicunt᷑ ¶U
indicȩ. & feriuntur
aduob his simul ltem
aliȩ atq: aliȩ & quadra¬
multiplicatus & com¬
mutatũ genus. Uete
res aut̃ citharam fidi¬
culam uł fidicẽ nomi¬
nauerunt : quia tam Ide¬
concinnunt inter sẽ
cordȩ eius. quã bene
conueniat interquos
fides sit. Antiqua aut̃
cithara septẽ cordis erat.
Unde & uirgilius. Septẽ
discrimina uocũ. Discri¬
mina aut̃ idõ qđ nulla
corda uicine cordȩ si¬
milẽ sonũ reddat. Sed
totã uocẽ implent.
uł quia septẽ monadib
sonat cȩlũ. Cordas aũ
dictas acorde. qr sicut¬
pulsus . ẽ. cordis inpecto¬
re. ita pulsus cordarũ
incithara: has primus
mercurus ex cogitauit.

Expanded text:
Citharae ac Psalterii repecreditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadramultiplicatus est, et commutatum genures autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. unde et Virgilius. Septem discrimina vocum. Discrimina autem ideo, quod nulla corda vicine chorde similem sonum reddat. Sed totam vocem implent, vel quod septem motibus sonat celum. Chordas autem dictas a corde, qpulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tici austerior natura
concessa.ẽ. q quantũ
ualeat exipiõ odore te ssirg¬
statur modico sũptus
aut inpositione calide
duitius immersus bene¬
ficio mature diges. IdegłC¬
tionẽ operatur carnẽ¬

Expanded text:
tici austerior natura concessa est quae quantum ualeat etiam de ipso odore testatur. Modice sumptus aut potioni calidae diutius immersus beneficia maturae digestionis operatur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
Citerea. insula una ex
cicladib aparte occi¬
dua sita. cuiꝰ porphiris
antea nom̃ fuit. Cite¬
ra aut̃ uocata. quod
ibi uenus sit orta

Expanded text:
Cytherea insula, una ex Cycladibus, a parte occidua sita, cujus Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata, quod ibi Venus sit orta
Abbreviated transcription (Latin):
Candetũ galli appellant
in areis urbanis spacium
centi pedũ. quasi centitũ.
Inagrestib aut̃ pedes . cl.
quadratoꝵ. iustũ cande¬
tum uocant

Expanded text:
candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibus autem pedum CL quadratorum candetum vocant
Abbreviated transcription (Latin):
ĩͥ̃ Caluariȩ locũ audiui
quendã exposuisse calua¬
riȩ locũ in quo sepultus. ẽ.
adam. & idõ sic appellat᷑.
quia ibi antiqui hominis
sit conditũ caput. & hoc
esse quod apłs dicit Sur¬
ge qui dormis & exurge
amortuis. & illum inabit
pretatio. & mulcens aurẽ
popłi: nec tamen uera.
Extra urbes enĩ & foris
portã loca sunt incnub
truncant᷑ capita dam¬
decollatoꝵ sumpsẽre no¬
contendere uoluerit idõ
guis ipsius suꝑadam tu¬
mulũ distillaret : int̃ro¬
gemus eũ quare & illi
latrones meodem loco
crucifixi sunt Ex quo
apparet caluariũ non
sepulcrũ primi hominis:
sed locũ significare decol¬

Expanded text:
 Calvariae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antiqui hominis sit conditum caput, et hoc esse quod Apostolus dicat: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit pretatio et mulcens aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damdecollatorum sumpsere nocontendere voluerit, ideo guis ipsius super Adae tumulum distillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decol
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ sic natũ deuirgine.
ut ineo substantiã &
sunt . iiͦiͬi. sy nodi princi
pales. fidei doctrinã
plenissime p̃dicantes
Sed & ñ qua sunt con¬
cilia quȩ scĩ patres sp̃u
dĩ pleni sanxerunt.
tatẽ om̃a manent sta¬
bilita iugore. quorum
gesta in hoc oꝑe condita
continent᷑ Sy nodũ aut̃
exgreco int̃pretari comi¬
tatũ uł cȩtũ concilii
uͦ nom̃ tractũ exmore
romano. Tempore enim
quo causȩ agebantur
conueniebant om̃s in
unũ. cõmuniq intentio¬
ne tractabant. Unde
& conciliũ a cõmuni in¬
tentione dictũ. quasi
consiliũ. Nã cilia oculoꝵ
transeunte. Cȩtus uero
conuentus . ẽ. uł congre¬
gatio acoeundo id est
conueniendo mnunum
Unde & conuentum. ẽ.
nuncupatũ. sicut con¬
uentus cȩtus uł conciliũ

Expanded text:
m sic natum de Virgine, ut in eo substantiam et sunt quattuor synodi principales fidei doctrinam plenissime praedicantes. Sed et si qua sunt alia concilia, quae sancti Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt, tatem, omnium manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum novimus ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi communicilium. Nam cilia oculorutranseunte. Coetus vero conventus est vel congregatio a coeundo, id est, conveniendo in unum. Unde et conventus est nuncupatus, sicut conventus coetus vel concilium
Abbreviated transcription (Latin):
lo dus de xxx. sacerdotũ
sub martiano principe
habita. ẽ. inqua euticen
constantinopolitanum
abbrtẽ uerbi dĩ ꝙ carnis
unã naturã ꝓnuntiantẽ
& eiꝰ defensorem dioscorũ
quondã alexandrinum
ep̃m. & ipsũ rursus nesto¬
rium cũ reliquis here¬
ticis una patrũ senten¬
tia prȩdamnauit. pre fur¬

Expanded text:
onense DCXXX sacerdotum sub Marciano principe habitum, in quo Euthicem Constantinopolitanum abbatem verbi Dei et carnis unam naturam pronunciantem et eius defensorem Dioscorum quondam Alexandrinum episcopum et ipsum rursus Nestorium cum reliquis hereticis una patrum sententia predampnavit. Hęc
Abbreviated transcription (Latin):
Captiuus dicit᷑ quasi capite
diminutus. Ingenuitatis
enĩ fortuna abeo excidit.
Unde & aiurisperitis capite
diminutus dicitur

Expanded text:
Captivus dicitur quasi capite diminutus, ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde, et a jurisperitis capite diminutus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire. nisi tempore
supͣdicti imꝑatoris. Ipse
enĩ dedit facultatẽ xp̃i¬
anis libere congregari
Subhoc etiã scĩ patres in
concilio nceno deom̃i
orbe terrarũ conuenien¬
tes. iuxta fidẽ euange¬
apłos symbolũ tradider̃
Int̃ cȩtera aut̃ concilia
quattuor. eẽ. uenerabiles
synodos. quȩ totã prin¬
cipaliter fidẽ amplectun¬
uł totidẽ parachsi flu¬
mina harũ prior nice¬
na sy nodus trecentoꝵ
tino augusto imꝑante
ꝑacta . ẽ. inqua arrianȩ
ꝑfidiȩ damnata blasphe¬
mia quã de inȩqualita¬
te sc̃ȩ̃ trinitatis idem
arrius asserebat con¬
subs ⁊antialẽ dõ patri
dm̃ filiũ eadẽ sca ħno¬
dus ꝑħymbolũ definit
Scđa synodus .cl. patrũ
subtheo dosio seniore con¬
stantinopolim corgrega¬
taẽ. quȩ macedonium
condemnans. consubstan¬
tialẽ patri & filio sp̃m
scm̃ demonstrauit. dans
symboli formã quã tota
grecoꝵ & latinoꝵ con¬
fessio in eccłis prȩdicat

Expanded text:
convenire, nisi tempore convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangeApostolos symbolum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunvel totidem paradisi flumina. Harum prior Nicna synodus trecentorum tino Augusto imperante, peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eadem sancta synodus per Symbolum definivit. Secunda synodus, CL Patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium, condemnans, consubstantialem Patri et Filio Spiritum sanctum demonstravit: dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
C allis . ẽ. iter pecudũ in ter
Callis ferarũ uł pecudũ
acalcando ita dictus
Tramites uͦ transuersa¬
sunt in agris itinera. Pro¬
prie gͦ callis semita teI¬

Expanded text:
Callis est iter pecudum inter mcallis ferarum uel pecorum a calcando ita dicta. Tramites uero sunt transuersa in agris itinera; proprie ergo callis semita t
Abbreviated transcription (Latin):
Cameleon beftia ñ habet
unũ colorẽ sed diuersa
.ẽ. uarietate conspersus.
ut pardus: bictus aut̃¬
ita huiꝰ cameleontis cor Hirgł¬
pusculũ ad colores quos soros¬
quos uidet facillima
conuersione uari a¬
tui qđ alioꝵ animaliũ
non est ita ad conuersi Isidr¬
onẽ facilis corpulentia:
Cameleo pardus dictus.
qđ dũ sit ut pardus ma¬
equo similis. pedib bu

Expanded text:
Cameleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut pardus dicitur autem hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variari, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleon pardus dictus, eo quod, dum sit ut pardus, ano similis, pedibus bu
Abbreviated transcription (Latin):
Canicula stella quȩ &
sirius dicit᷑ ȩstiuis m̃sib
inmedio centro cęli est.
et dũ sol adeã descende¬
rit coniuncta cũ sole
duplicat᷑ calor ipsius. &
dissoluunt᷑ corpora & ua¬
porant᷑. Unde & exipsã
stella dies caniculares
dicunt᷑. quando & molestȩ
sunt purgationes. Canis
pora morbo afficiat. uł
eius modi sit ut prȩcȩte¬
ris lucere uideat᷑ Itaq
quo magis eã cognosce¬
rent sirion appellasse

Expanded text:
Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis pora morbo afficiat, vel eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse
Abbreviated transcription (Latin):
maneis pei uires defecer̃
milia romanoꝵ int̃fecta
sunt. quanquã & de exer¬
citu hannibalis magna
pars cȩsa sit. Nullo tam̃
punico bello romani adeo
extrema int̃nitionis ad¬
ducta sunt. Tunc han¬
nibal intestimoniũ uicto¬
riȩ suȩ tres modios anu It¬
loꝵ aureoꝵ carthaginẽ
misit. quos exmanb int̃
senatoꝵq detraxerat

Expanded text:
nae spei uires perdiderunt. milia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Hannibalis magna pars caesa est. nullo tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. nibal in testimonium uictoriae suae tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit quos ex manibus Romanorum detraxerat
Abbreviated transcription (Latin):
c apuã urbẽ capis siluius
rex albanoꝵ construxit
appellata nomine con¬
ditoris. licet sint qui di¬
cant acapacitate eã ca¬
puã dictã. qđ eiꝰ terra
ommẽ uitȩ fructũ capiat
Alii alocis campestrib
inquib: sita.ẽ. Est aut̃
caput urbiũ campaniȩ
int̃tres maximas romã
carthaginẽq: numerata.
ex qua & piuncia italiȩ
campania dicta . ẽ.¬

Expanded text:
Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
unuchus grecũ nom̃ est : qđ
est spado. Hoꝵ quidã coeunt
sed tam̃ uirtus insemine nulla ẽ
Liquorẽ enĩ habent &emittun:
sed adgignendũ inanẽ atq in

Expanded text:
unuchus Graecum nomen est, quod est spado. Horum quidam coeunt, sed tamen virtus in semine nulla est. Liquorem enim habent et emittunt, sed ad gignendum inanem atque in
Abbreviated transcription (Latin):
đt Eufrates. fluius mesopota¬
miȩ. deparadiso oriens : copi¬
osissimus gemmis : qͥ ꝑ mediã
babrloniam influt. Hic
afrugib uł ub̵tate: nomen¬
eufrata accepit. Nã hebraice
eufrata : fertilitas int̃pretat᷑
M esopotamiam enĩ in quibusdã
locis ita irrigat : sicut nilus
alexandriam. Salustius aũ
auctor certissimꝰ asserit. tẏgrin
euntes longius diuiduntur.
spacio medio relicto multoꝵ
miliũ. Quȩ tam̃ terra quȩ
abipsis ambitur. mesopota¬
mia dicitur : ex quo hiero¬
nimus animaduertit. alit̃
deparadisi fluminib in telli
qui radice parchatrȩ montis
effusus. tendens in meridiẽ
ipsũ ad sinistrã taurũ ex¬
cludit addextrã.

Expanded text:
ate -tes, fluvius Mesopotamie de paradiso exiens copiosissimus gemmis, qui per mediam Babiloniam influa frugibus vel ab ubertate nomen accepit; nam Hebraice Euphrata fertilitas interpretatur. Mesopotamiam etenim ita in quibusdam locis irrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit Tygrim eteuntes longius dividantur spatio medio relicto multorum millium. Quae tamen terra quae ab ipsis ambitur Mesopotamia dicitur. Ex quo Hieronymus animadvertit aliter de paradisi fluminibus intelliqui, radice Parcohatrae montis effusus, tendens in meridiem, ipsum ad sinistram, Taurum excludit ad dextram.
Abbreviated transcription (Latin):
Eueus filius canaan: a quo
uitate gabaon: qͥ suplices
oculoꝵ acuat iusũ. Cuius uis
tanta est : ut duris carnibus
suꝑ adiecta. citius coqui cõpellat.
Nascitur inmultis locis: sed
plurima in mauritania.

Expanded text:
EVEUS, filius Canaan a quo d, de civitate Gabaon, qui supplices oculorum acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania.
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas. ut nullo humo¬
re corrumpat᷑. nulla ue¬
tus tate uincatur. Extin¬
ctus enĩ tantũ incorrup¬
tibiliter durat. ut hi qui
limites figunt eos infu¬
sos terra substernant.
& lapides desuꝑ figant
ad conuicendũ litigato¬
rem post quȩ libet scła
fixumq lapidẽ limmitẽ
eẽ. agnoscant
Carbunculus dictus quod
inortu suo rubens sit ut
ignis. postea niger ut
carbo extinctus
cipiũ habet. Carbuncu¬
lus aut̃ dictus quod fit
igneus utrarbo. cuiꝰ fulgor
nec noc te uincit᷑. lucet
enĩ intenebris. adeo ut
flammas adoculos iubret¬
prȩstantiores qui uident᷑
fulgere. & uelut ignẽ
effundere. Carbunculus
Gignitur inlibia apud Nniđr¬
trogoditas

Expanded text:
firmitas, ut nullo humore corrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse cognoscant. CAin ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctusculus habet: carbunculus autem dictus, quod sit ignitus ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris, adeo ut flammas ad oculos praestantiores, qui videntur fulgere, et velut ignem effundere. Carbunculus Gignitur in Libya apud Troglodytas
Abbreviated transcription (Latin):
Carcedonia gemima hoc
quod & lignis facere dicit᷑
quãquã multũ amabilior
namatonas imbre ut
ferunt diuino. inuenit᷑ Idgł
ad reꝑcus sum lunȩ plenȩ¬

Expanded text:
Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plen
Abbreviated transcription (Latin):
Nã stola grece mitere est. For¬
mȩ earũ ꝓmagnitudine aquȩ Icicer̃¬
& capacitatis magnȩ fiunt : ꝑ
quas aquȩ ꝑcertos modulos
diuiduntur: & quib: est uncia
& quinaria : digitus quadratus Idģls
digitus rotundus: & ceteri
modi cuiq.¬

Expanded text:
ece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et ceteri modi quiq
Abbreviated transcription (Latin):
Finiũ regendorũ actio dicta
eo qđ ꝑ eã regant᷑ fines utriq:
nedissipentur : dũ mͦ non
angustiore quinq: pedum
locoea. controuersia sit

Expanded text:
Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit
Abbreviated transcription (Latin):
N om̃ aũ. ẽz. speciale firmam̃¬
tũ est. Uocauit dr̃ firmam̃¬
tũ cęlũ: ut uideatur supra
generalit̃ dixisse. in principio
cȩlũ factũ. omnẽ cȩlestis cre-¬
aturȩ fabricã cõprehende :
hic aũ specialẽ firmam̃ti
huiꝰ exterioris soliditatẽ
qđ dicitur cȩli firmam̃tũ :
sicut legimus. inrmno pro-¬
phetico benedictus es in fir¬
glacialib uentorũ flatib
rigentes aquȩ solidarit᷑ inni¬
uẽ : & rupto aere nix fundit᷑.
Neq enĩ firmam̃tũ hoc potest.
sine aliquoꝵ ui fragoꝵ. ldeo
& firmam̃tũ dicitur : qđ non
fit inualidũ nec remissũ. Vn¬
de & deconitruis. quȩ concep-¬
tũ intra sinũ dubiũ spm̃. cũ
se uehem̃t̃ eruptus ore lise¬
rint: magno concrepant so-¬
nitu. Ait enĩ scriptura: fir¬
mans tonitrua: A firmitate
ergo firmamentũ : nuncupatũ
uł qđ diuina uirtute firmatũ
.ẽ: sicut scriptura nos docet
dicens. Laudate eũ infirmam̃tosugiss
ambrosius sc̃s in libro exame¬

Expanded text:
esse speciale firmamet: et uocauit firmamentum caelum, ut uideatur supra generaliter dixisse in principio caelum factum, ut omnem caelestis creaturae fabricam conprehenderet, hic autem specialem firmamenti huius exterioris soliditatem, quod dicitur caeli firmamentum, sicut legimus in hymno prophetico: benedictus es in firglacialibus ventorum flatibus rigentes aquae consolidantur in nivem, et rupto aere nix funditur. Neque enim firmamentum hoc potest sine aliquo rumpi fragore. Ideo et firmamentum 31 dicitur, quod non sit invalidum, nec remissum. Unde et de tonitrubus, quae concepto intra sinum nubium spiritu cum se vehementer erupturus eliserit, magno concrepant sonitu, ait Scriptura: Firmans tonitrua . A firmitate ergo firmamentum est nuncupatum, vel quod divina virtute firmatum sit, sicut Scriptura nos docet, dicens: Laudate eum in firmamento Ambrosius sanctus, in libro Hexaeme
Abbreviated transcription (Latin):
fluuius indiȩ. Idẽ
quoq: a paradiso fluens. Hunc
alii gangen uocant.
cat̃ua : quia decẽ fluminib
magnis sibi adiunctis. imple Ids¬
tur: & efficit᷑ unus. Ipse est¬

Expanded text:
fluuius Indiae idem quoque a paradiso fluens, hunc alii Gangen uocant. caterva; quia quindecim fluminibus magnis sibi adjunctis impletur et efficitur unus. Ganges
Abbreviated transcription (Latin):
fictũ illũ qđ mendaciũ est.
sed qđ format᷑ ut sit & habeat
aliquã formã. Vnde & apłs
dicit. Nunquid dicit figm̃tũ
ei qui se faixit. quare me sic

Expanded text:
fictum illud quod mendacium est, sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se fingit: Quare me sic
Abbreviated transcription (Latin):
Fisclũ. quasi fisculũ. a colando
oleũ dictũ: uł quasi fiscella olei
Fiscus. sacculus . ẽ. publicus:
cunt᷑. Hunc habent exactores :
& meo mittunt debitũ publi¬
cũ qđ redditur regi Fiscus aũ
primȩ positionis ẽ: diriuati¬
uũ fiscina: diminutiuũ fiscella

Expanded text:
Fisclum quasi fisculum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. Fiscus, sacculus est publicus, cuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum, quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella
Abbreviated transcription (Latin):
mines fuisset : anuminib:¬
postmnodũ secreta eoꝵ ꝓde¬
ret: adhibitȩ illi st̃ arpiȩ quȩ¬
ei cibos amanib raperent
Has abeo expuler̃ etus & cabas

Expanded text:
mines fuisset divipost vero secreta eorum proderet, adhibite sunt ei Arpye que cibos de manibus eius raperent. Has ab eo expulerunt Zetus et Kalays,
Abbreviated transcription (Latin):
Fingites: cappadociȩ lapis ÷
duriciȩ marmoris : candidus
atq trans lucens. Ex quo quondã
tẽplũ constructũ est. a quodã
rege. forib aureis : quibus
clausis. claritas diurna erat.¬

Expanded text:
ngites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque ttemplum constructum est a quodam rege, foribus aureis, quibus clausis claritas diurna erat
Abbreviated transcription (Latin):
Fines dict : eo qđ agri funicu¬
lis sint diuiss. Mensurarũ enĩ
lineȩ. in t̃rarũ partitione ten¬
duntur : ut dimensionis ȩqui¬
tas teneatur.

Expanded text:
Fines dicti sunt, eo quod agri funiculis sunt divisi. Mensurarum enim linee, in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis equitas teneatur.