comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apus antiquos in grecia maiore quadã uel copia d
g loria floruisse: quo quidẽ magis dubito tibi ne
p̾lus landis an grecis yituꝑacõis scatuã eẽ tribuend
ad tu ĩ aliqua ligna ac moriba natus occupatissima
⁊̃cinitate / uel p̾natorũ negotis pene oĩbꝰ uel orbit
terre procuracione ac sũmi imperii gubernatione
districtus. tantã uimi rerũ cogniͦ q cõprehendeis
eamq omẽ cũ eius qui consilio et orõẽ ĩ ciuitate ua¬
leat scientia atq exercitacione sociaris illi nati in
lris ardentes hus scudus ocio uero defluentes uo
mᵈ unchi aco̾sierut᷑: s ne relictũ quideni. et tradi

Expanded text:
apud antiquos in Graecia maiore quadam vel copia vel apud antiquos in Graecia maiore quadam vel copia vel gloria floruisse. Quo quidem magis dubito tibine plus laudis an Graecis vituperationis statuam esse tribuendum: cum tu in alia lingua ac moribus natus occupatissima in civitate vel privatorum negotiis paene omnibus vel orbis terrae procuratione ac summi imperitantam vim rerum cognitionemque comprehenderis eamque omnem cum eius, qui consilio et oratione in civitate valeat, scientia atque exercitatione sociaris; illi nati in litteris ardentesque his studiis, otio vero diffluentes, non modo nihil acquisierint, sed ne relictum quidem et
Abbreviated transcription (Latin):
rita loquar : quoꝵ unusqͥsꝙ pluri ͫ temporibꝰ illis
eciã de natura rerũ et disseruit et sꝙͥsit Ipẽ ille
le ontinus gorgias: quo patrono ut plato uolul phõ
succũbł orater. qui aut nõ est uictus unꝙͣ a socrate neq
sermo i ͤ platonib uerus ẽ aut si ẽ uictus eloquẽtior u¬
delicet fut et disertior socrates ut tu appellas copiosioi
et melior orator. S hic in illo ip̃o platonis libro de õi
re quecũq ĩ disceptationẽ questionẽq r̾uocet᷑ ⁊ se con¬
osissiẽ dicturũ eẽ proficetur. Isq pũceps ex oĩbus
ausus ẽ ĩquẽtu poscere: qua de re quisq uellet au¬
dire Cui tantus honos ẽ habitus a grecia soli. ut
ex oĩbus delphis nõ ĩ aurata scatua sed aurea scatu̾es
S hni quos noĩam młtiq p̃terea sũmi dicendi orate¬
ros pno tempore fuerut̃ Ex quibꝰ intelligi potest
itu se rem hr̃e ut tu crasse dicis/ oratorisq nomen

Expanded text:
rita loquar? quorum unus quisque plurimum ut temporibus illis rita loquar? quorum unus quisque plurimum ut temporibus illis etiam de natura rerum et disseruit et scripsit. Ipse ille Leontinus Gorgias, quo patrono, ut Plato voluit, philosopho succubuit orator, qui aut non est victus umquam a Socrate neque sermo ille Platonis verus est; aut, si est victus, eloquentior videlicet fuit et disertior Socrates et, ut tu appellas, copiosior et melior orator—sed hic in illo ipso Platonis libro de omni re, quaecumque in disceptationem quaestionemque vocetur, se copiosissime dicturum esse profitetur; isque princeps ex omnibus ausus est in conventu poscere qua de re quisque vellet audire; cui tantus honos habitus est a Graecia, soli ut ex omnibus Delphis non inaurata statua, sed aurea statueretur. Sed hi, quos nominavi, multique praeterea summique dicendi doctores uno tempore fuerunt; ex quibus intellegi potest ita se rem habere, ut tu, Crasse, dicis, oratorisque nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatẽ. quãtã uim. quantã copiã crasse cõ¬
plexus es. quãtisq ex angustiis oratorẽ educe̾
iusus es: et ĩmaiorũ suorũ rogno collocare ¶ Namq
illos ueteres doctores auctoresꝙ dicendi mulũ gens
disputacionis ase aliemd putasse accepimꝰ: semperq
cũ olimpiõ uenisset. max ͣ ia quĩquẽnali celebrita¬
te ludorũ gloriatus est. cũcta ꝑene audiente gre¬
cia nichil esse ulla ĩ arte rerũ oĩm qd ipẽ nescir et
flec solũ has artes quiba libeales doctne alz ĩ ge¬
nie continerẽt᷑ Geomet᷑am ausitam lrãꝵo ꝯguid
bẽt. palliũ quo amictus soccos quibꝰ indutus e et
se sua manu confecisse Scilicet nimis hĩc quidẽ est
progressus. S ex co ip̃o est cõiectura facilis. quãtũ
sibi illi oratores de preclarissimis artibꝰ appetierũ
qui ne sordidiores quidẽ repudiarẽt ¶ Srme de pro¬
dicoteo de trasiaco calçedonio de protagora a̧bde¬

Expanded text:
varietatem, quantam vim, quantam copiam, Crasse, comvarietatem, quantam vim, quantam copiam, Crasse, complexus es quantisque ex angustiis oratorem educere ausus es et in maiorum suorum regno conlocare! Namque illos veteres doctores auctoresque dicendi nullum genus disputationis a se alienum putasse accepimus semperquecum Olympiam venisset maxima illa quinquennali celebritate ludorum, gloriatus est cuncta paene audiente Graecia nihil esse ulla in arte rerum omnium quod ipse nesciret; nec solum has artis, quibus liberales doctrinae atque ingenuae contberet, pallium, quo amictus, soccos, quibus indutus esset, se sua manu confecisse. Scilicet nimis hic quidem est progressus, sed ex eo ipso est coniectura facilis, quantum sibi illi oratores de praeclarissimis artibus appetierint, qui ne sordidiores quidem repudiarint. Quid de Prodico Cio, de Thrasymacho Calchedonio, de Protagora Abde
Abbreviated transcription (Latin):
uris tam e acris acies ĩ naturis hom̃ et ĩ genis ut
res tantas quisꝙͣ insi mõstratas posset uide̾. neq tanta
tamen in rebus obscuritas: ut eas nõ penitus acri uir
ĩgenio ceruat si mõ aspexeit In hoc igit ᷑ tanto tã in¬
mensoq campo cũ liceat oratori uagari libers atq
ubicũꝙ cõstiterit consiste̾ ĩ suo facile suppeditat oĩs ap¬
paratus ornatusq dicendis Rerũ enĩ copia uerboꝵ
copiã giguit et si est honestas ĩ rebꝰ ipĩs de qͥb ꝯ dicitꝰ
existit ex rei natura quidã splendor ĩ uerbis sit mõ
is qui dicet / aut scribet ĩstitutꝰ liberalit̾ educatione
doct᷑naq puerili et flagret studio / et anatura adiuue
tandidq cognorit fre is aut sane quẽ admodũ uerba
struat ex ulm̃et: a ingr̃ĩs istis r̾quiret Ita facile
⁊rerũ habũdancia ad oroĩs ornamẽta sine duce na¬
tura ipã si mõ est oxercitatadlabet᷑
Ic catullus dii ĩmortales ĩquit. quanta rerũ

Expanded text:
neque tam est acris acies in naturis hominum et ingeniis, ut res tantas quisquam nisi monstratas possit videre, neque tanta tamen in rebus obscuritas, ut eas non penitus acri vir ingenio cernat, si modo aspexerit. In hoc igitur tanto tam immensoque campo cum liceat oratori vagari libere atque ubicumque constiterit, consistere in suo, facile suppeditat omnis apparatus ornatusque dicendi; rerum enim copia verborum copiam gignit; et, si est honestas in rebus ipsis, de quibus dicitur, exsistit ex re naturalis quidam splendor in verbis. Sit modo is, qui dicet aut scribet, institutus liberaliter educatione doctrinaque puerili et flagret studio et a natura adiuvetandumque delegerit, ne ille haud sane, quem ad modum verba struat et inluminet, a magistris istis requiret; ita facile in rerum abundantia ad orationis ornamenta sine duce natura ipsa, si modo est exercitata, delabitur.' Hic Catulus 'di immortales,' inquit 'quantam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ p̃stantius. Ego autẽ quã ꝙͣ memet mei penitet. cũ
hoc max̃ͤ tñ ĩ comꝑacõe quĩgar ¶Uidetis ne genus¬
hoc qd sit antouni : forte uehemẽs ꝯmotũ ĩ agendo pre¬
munitĩ: et ex oĩ parte cãe septũ acre/ acutũ enudea¬
tũ ĩ unaq̃q re ꝯmorãs honeste cedens acriter ĩ sequẽs
terrens supplicas sũma oroĩs uarietate. nͣ nr̃arum
auriũ sacietate. fros antẽ qͥtũq ĩdicẽdo sumꝰ. qͦmã
ẽẽ ĩ aliquo nũo uobis uidem᷑ certe tñ ab hoc młtid ge

Expanded text:
esse praestantius, ego autem, quamquam memet mei paenitet, cum esse praestantius, ego autem, quamquam memet mei paenitet, cum hoc maxime tamen in comparatione coniungar. Videtisne, genushoc quod sit Antoni? Forte, vehemens, commotum in agendo, praemunitum et ex omni parte causae saeptum, acre, acutum, enucleatum, in sua quaque re commorans, honeste cedens, acriter insequens, terrens, supplicans, summa orationis varietate, nulla nostrarum aurium satietate. Nos autem, quicumque in dicendo sumus, quoniam esse aliquo in numero vobis videmur, certe ta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩduxt prope singulãe: Quis ynꝙͣ res p̃ter hũc tragi¬
cas : pene comice tristes remisse seueras. hillãe forẽses
scenica prope uenustate tractanͭ : atq ita ut neq iocꝰ
magnitudiẽ rerũ exclude̾t᷑. n ͨ grauitas faceciis ninue¬
ret. Ecce pũtes duo prope equales sulpicius et cocta
quid tã int̾ se dissimile Quid tam ĩ suo gn̾e p̃stans: liua¬
tus alter et subtilis rem explicãs prop̾iis aptisq u̾bis
heret ĩ causa semper et quid iudici probandũ sit cũ
acutissiẽ uidit omissis ceteris argumẽtis ĩ eo mentẽ
et copia ẽ: ut unus ad dicendũ ĩstructissiꝰ anatura
ẽẽ uideat᷑. Ad uosmet ipõs iã r̾uertor quoniã sic fui¬
mꝰ semꝑ comꝑati ut hoĩm sermõibꝰ quasi ĩ aliquod cõ¬
tentionis iudiciũ uocarem᷑ Quud tã dissiłe ꝙͣ ego ĩ di¬
cendo et autoniꝰ : cũ ie is sit orator ut nichil eo possit

Expanded text:
induxit prope singulare? Quis umquam res praeter hunc tragiinduxit prope singulare? Quis umquam res praeter hunc tragicas paene comice, tristis remisse, severas hilare, forensis scaenica prope venustate tractavit atque ita, ut neque iocus magnitudine rerum excluderetur nec gravitas facetiis minueretur? Ecce praesentes duo prope aequales Sulpicius et Cotta. Quid tam inter se dissimile? quid tam in suo genere praestans? Limatus alter et subtilis, rem explicans propriis aptisque verbis; haeret in causa semper et quid iudici probandum sit cum acutissime vidit, omissis ceteris argumentis in eo mentem et copia est, ut unus ad dicendum instructissimus a natura esse videatur. Ad nosmet ipsos iam revertor, quoniam sic fuimus semper comparati, ut hominum sermonibus quasi in aliquod contentionis iudicium vocaremur. Quid tam dissimile quam ego in dicendo et Antonius? cum ille is sit orator, ut nihil eo possit
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e̾ t̾buat᷑. Aspicite nc̃ eos hoiẽs atq ĩtuen quorum
de facultate querimꝰ quid int̾ sit int̾ oratorũ studia al
naturas ¶Suanitatẽ isocrates subtilitẽ lisias acumen
hisꝑides sonitũ eschines uimi demostenes habuit Quis
affricanus lenitatẽ lellius asꝑitatẽ galba proflues qͥddã
habuit carbo et canorũ Ouis hoꝵ nõ prĩceps tẽꝑibꝰ
illis fuit et suo tñ qͥsq ĩgn̾e pu̾ceps: Set quid ego uetea
conqͥram. cũ mnͥ liceat uti presentibꝰ exemplis atq uiuis
Quid iocũdius auribꝰ nostris unꝙͣ accidͭ huiꝰ oroẽ catulli
que ẽ pura sic ut latiẽ loqui pene solus uideat ͬ. sic autẽ
grauis. ut ĩsingulai dignitͤ oĩs tñ assit huc̃tas atq le¬
pos. Quid młta ͨ iscũ audiẽs equidẽ sic iudica̾e soleo
Quicqͥd aut addideris cuut mutaneris aut detraxeris. ui¬
ciosius et deterius futurũ. Quid noster hic cesar: non¬
ne nouã quãdam rationẽ attulit oroĩs et dicendi genꝰ

Expanded text:
tque intuemini, quorum de facultate quaerimus quid intersit inter oratorum studia atque naturas: suavitatem Isocrates, subtilitatem Lysias, acumen Hyperides, sonitum Aeschines, vim Demosthenes habuit. Quis? Gravitatem Africanus, lenitatem Laelius, asperitatem Galba, profluens quiddam habuit Carbo et canorum. Quis horum non princeps temporibus illis fuit? et suo tamen quisque in genere princeps. Sed quid ego vetera conquiram, cum mihi liceat uti praesentibus exemplis atque vivis? Quid iucundius auribus nostris umquam accidit huius oratione Catuli? quae est pura sic, ut Latine loqui paene solus videatur, sic autem gravis, ut in singulari dignitate omnis tamen adsit humanitas ac lepos. Quid multa? istum audiens equidem sic iudicare soleo, quicquid aut addideris aut mutaris aut detraxeris, vitiosius et deterius futurum. Quid, noster hic Caesar nonne novam quandam rationem attulit orationis et dicendi genus
Abbreviated transcription (Latin):
sant᷑. si eq est ella que uõ ad ꝯgnoscendi. autad agẽudi
uim racionẽq referat᷑ fam aut̃ ipã ꝯgnicio rei sci¬
enciaꝙ ꝑ quirit᷑ ut u̾tus suã ne propter dignitate
an ꝓpt̾ fructꝰ aͥquos expetat᷑ / aut agendi consiliũ
ex qͣuirit᷑ ut sit ne sapiẽti capescendã res pubea ¶Cã¬

Expanded text:
santur; neque est ulla, quae non aut ad cognoscendi aut ad agendi santur; neque est ulla, quae non aut ad cognoscendi aut ad agendi vim rationemque referatur; nam aut ipsa cognitio rei scientiaque perquiritur, ut virtus suamne propter dignitatem an propter fructum aliquem expetatur; aut agendi consilium exquiritur, ut sitne sapienti capessenda res publica. Cog
Abbreviated transcription (Latin):
locũt᷑ eciã hac in statuendo diuisiõe utũt᷑. s ita nõ ut
iure / aut indicio ut deniq rocuꝑare amissa possessiõ
.s ex iure cuuli surculo de frigendo ysurpa̾e uideant᷑. fiã¬
iᵈ alterũ genꝰ quod est ĩtemꝑibꝰ locis rebꝰ diffiitum
obtinẽt at id ipm̃ lasciuia ¶ Fũt em̃ apud philonẽ ꝙ̃
cxercitatioq celebrat᷑. Alterũ pero tantũͦ ĩ pa artẽ tra¬
denda noĩant. et oratores eẽ dicut S neꝙ uĩ neq na¬
turã eius uͨ partes n ͨ gn̾a proponũt. ut preteriri
omo fuerit satius qui attractatũ de seri frũc em̃ ĩ opia
retice intelligunt᷑ tum iudicio uiderent᷑. Dĩs igitur
res eaudẽ h naturã ambigendi. de qua queri et dis¬
ceptari põt. siue ĩinfiuitis consultacõibꝰ disceptat᷑ sui
ĩ hiis cansis que ĩciuitate et inforensi disceptacoẽ uer¬

Expanded text:
loquantur etiam hac in instituendo divisione utuntur, sed ita, non ut loquantur etiam hac in instituendo divisione utuntur, sed ita, non ut iursed ut ex jure civili surculum defrigendo usurpare videantur. ud alterum genus, quod est temporibus, locis, reis definitum, obtinent, atque id ipsum lacinia—nunc enim apud Philonem, quexercitatioque celebratur—alterum vero tantum modo in prima arte tradenda nominant et oratoris esse dicunt; sed neque vim neque naturam eius nec partis nec genera proponunt, ut praeteriri omnino fuerit satius quam attactum deseri; nunc enim inopia reticere intelleguntur, tum iudicio viderentur. Omnis igitur res eandem habet naturam ambigendi, de qua quaeri et disceptari potest, sive in infinitis consultationibus disceptatur sive in eis causis, quae in civitate et forensi disceptatione ver
Abbreviated transcription (Latin):
prediolo relicti sumꝰ et aliorũ patroni nr̃a tene̾ tue¬
riq nõ potiumꝰ. ab hiis quod ĩdignissiͫ ẽ qui ĩ nostrũ
pat̾moi irruperut. quod opus ẽ nobis mutueniur
Dicũt̃ igit᷑ nũc quidẽ illi qui ex particula ꝑua urbis
ac loci nomen hnt: et paripathetia plũ aut achademi¬
ci noiãnt᷑. olim autẽ propter eximiã rerũ max̾maꝵ
sciĩa a grecis politici phĩ appellati: yniuersar rerum
publicarũ noĩe uocabant᷑. omẽ ciuilem orõnẽ ĩ hoꝵ
alt̾utro gn̾e uersari. aut diffmita controu̾sia certis tẽ¬
poribus ac rebus. Hoc modo placeat ne a carthagniesi¬
bus captinos nr̃os redditis suib recupari. aut infinte
de uniuerso gñe querentis quid om̃o de captinis statuẽ¬
dĩ. ac sentiendũ sit. atꝙ horũ suꝑius i̾ gen ꝰ tansa
ant contͦuersiã appellant eamq cribus. lite aut deli¬
beracõe aut laudacõe diffmiũt. Hoc autẽ altera q̃stio
ĩ finita et quasi proposita cõsulas noĩatͬ atq hactenq

Expanded text:
patroni nostra tenere tuerique non potuimus, ab eis, quod indignissimum est, qui in nostrum patrimonium inruperunt, quod opus est nobis mutuemur. Dicunt igitur nunc quidem illi, qui ex particula parva urbis ac loci nomen habent et Peripatetici philosophi aut Academici nominantur, olim autem propter eximiam rerum maximarum scientiam a Graecis politici philosophi appellati universarum rerum publicarum nomine vocabantur, omnem civilem orationem in horum alterutro genere versari: aut de finita controversia certis temporibus ac reis; hoc modo: placeatne a Karthaginiensibus captivos nostros redditis suis recuperari? aut infinite de universo genere quaerentis: quid omnino de captivo statuendum ac sentiendum sit? Atque horum superius illud genus causam aut controversiam appellant eamque tribus, lite aut deliberatione aut laudatione, definiunt; haec autem altera quaestio infinita et quasi proposita consultatio nominatur. Atque hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑsonã teneãt. aut quid profiteantur ĩcellige̾ po
tuerut. uerũ ein oratori que sut ĩ hõim uita quãdo¬
quidẽ in ea uersat᷑ orõ atq ea est ei subiecta materie
diã quesita audita lecta disputata tractata agitata
dẽ debes Est eñĩ eloquẽcia una quedã de sũmis uirta¬
tibꝰ: ꝙͣqͣm sint om̃es u̾tutes equales et pares. s tanẽ
est species alia magis alis formosa et illustris sicut hes
explicat ut eos qui audiat quocũq ĩcubuerit. possitẽ¬
pellerese ⁊ ne quo maior ẽ uis. hoc ẽ mgis probitate
rgenda sũmaq prudencia quarid u̾tũtid exꝑtibus
si ditrndi copiã tradideimꝰ. nõ eos quidẽ oratoros as

Expanded text:
quam personam teneantquam personam teneanttuerunt. Vero enim oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. Est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus; quamquam sunt omnes virtutes aequales et pares, sed tamen est specie alia magis alia formosa et inlustris, sicut haeexplicat, ut eos, qui audiant, quocumque incubuerit, possit impellere; quae quo maior est vis, hoc est magis probitate iungenda summaque prudentia; quarum virtutum expertibus si dicendi copiam tradiderimus, non eos quidem o
Abbreviated transcription (Latin):
extulit uerbis qui ita dixisset ut qͥ ad eeñt ĩtelligen̾t
quidã diceret / s cõtempsit eũ qui minus id face̾ po¬
cuisset In quo igit᷑ hoĩes exhorrescũt : quẽ scupe fã
dicentẽ ĩ tuentur: ĩquo exclamat quẽ deũ ut ita
dicã inter hoĩes putant. qui distĩcte. qui explicate
qui habũdanter qui illm̃ate et rebus et uerbis di¬
cũt: qui et ip̃ã oroẽ quasi quendã nuimerũ uersũq
conficiũt Id est qd dico ornate quidẽ ita moderãtur
ut rerũ. ut ꝑsonarũ dignites ferũt. Hn sũt in eo
gu̾e laudandi landis. quid ego aptũ et congrues noĩe
qui ita dicerẽt cos negnuit ad huc se uidisse Autonius
et hiis hoc nomen dixit eloquẽtie solis eẽ tribuẽdũ
Ouare oẽs istos me auctere irridete atq contẽpunite
qui se horũ qui nc̃ ita appellantur rethorũ p̃ceptis
om̃e oratorũ uim ꝯplexos e ẽ arbitrant᷑ Neq adhuc

Expanded text:
extulit eum verbis, qui ita dixisset, ut, qui adessent, intellegerent extulit eum verbis, qui ita dixisset, ut, qui adessent, intellegerent quid diceret, sed contempsit eum, qui minus id facere potuisset. In quo igitur homines exhorrescunt? Quem stupefacti dicentem intuentur? In quo exclamant? Quem deum, ut ita dicam, inter homines putant? Qui distincte, qui explicate, qui abundanter, qui inluminate et rebus et verbis dicunt et in ipsa oratione quasi quendam numerum versumque conficiunt, id est, quod dico, ornate. Qui idem ita moderantur, ut rerum, ut personarum dignitates ferunt, ei sunt in eo genere laudandi laudis, quod ego aptum et congruens nomino. Qui ita dicerent, eos negavit adhuc se vidisse Antonius et eis hoc nomen dixit eloquentiae solis esse tribuendum. Qua re omnis istos me auctore deridete atque contemnite, qui se horum, qui nunc ita appellantur, rhetorum praeceptis omnem oratoriam vim complexos esse arbitrantur neque adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ligo. ita confusa ẽ orõ. ita ꝑ turbata: nichil ut sit pͥ ͫ
nichil ut secũdũ tantaq insolencia ac turba uerboꝵ
ut or̃o que lumẽ adhibe̾ rebus debet. eã obscuritatẽ
et tenebras afferat: atq ut quodã ͦ ip̃i sibi ĩdicendo
obstrepe̾ uideant᷑. Uerũ si placet. quomã hec satis
spero robis quidẽ certe maioribꝰ. molesta et putida
de me ein conicio relictis ut oĩbꝰ rebꝰ te soctem᷑ te au¬
diamꝰ ita de horridis rebus i tida de Ie uiniis plena de
ꝑuulgatis noua quedam ẽ orõ tua
aciles enĩ ĩquit anthoni partes ee fuerũt due
quas mõ ꝑcurri rel pocus pene p̃terii latine
loquẽdi. plane ꝙ dicendi Relique sũt magne
ĩplicate/. uarie graues. quibꝰ ois admiratio ĩgemi
oĩs laus eloquẽcie ꝯtinẽt᷑ fiemo ei ĩqm ẽ oratorem
ꝙ latiẽ loqueret᷑ admiratus Si est aliter irridet neq
eũ oratorẽ tantũmõ. s hoiẽm nõ putat fiemo eũ¬

Expanded text:
lego; ita confusa est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, lego; ita confusa est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, nihil ut secundum, tantaque insolentia ac turba verborum, ut oratio, quae lumen adhibere rebus debet, ea obscuritatem et tenebras adferat atque ut quodam modo ipsi sibi in dicendo obstrepere videantur. Verum, si placet, quoniam haec satis spero vobis quidem certe maioribus molesta et putida de me enim conicio—relictis ut rebus omnibus te sectemur; te audiamus ita de horridis rebus nitida, de ieiunis plena, de pervulgatis nova quaedam est oratio tua.' 'Faciles enim,' inquit 'Antoni, partes eae fuerunt duae, quas modo percucurri vel potius paene praeterii, Latine loquendi planeque dicendi; reliquae sunt magnae, implicatae, variae, graves, quibus omnis admiratio ingeni, omnis laus eloquentiae continetur; nemo enim umquam est oratorem, quod Latine loqueretur, admiratus; si est aliter, inrident, neque eum oratorem tantum modo, sed hominem non putant; nemo
Abbreviated transcription (Latin):
eque uero in illo altero duncius ꝯmorem at qns¬
pute uiꝰ quiba rebus assequi possumds t ssitis
dicam ꝯ ⁊̃ telligãt latiẽ scilices dicendo oe rbis e sirrtis
or pdroprie demõstrantibꝯ ea que sigͥficar acedeciarais
polproprime aimbigno uerbo aut sermõe nõ minis lõga
contuatoe uerborũ. nõ ualde productis huis q̃ faitudu
causa ex aliis rebus transferũt: nõ discerptis sentẽtus
nõ preposteris temporibꝰ nõ ꝯfusis ꝑsoĩs nõ ꝯturbato
ordiẽ Qiud mlta : tam facilis ẽ tota res: ut michi ꝑ¬
mirũ sepe uideat ⁊̃ cũ difficilius intelligat᷑: quid pa¬
tronus uelit dicẽ ꝙͣ si ip̃e i ͤ ꝙ patronũ adhibe̾t de re
sua dice̾t. Isci eñi qui ad nos causas deferũt ita nos ple¬
rũq docent ipĩ : ut nõ desideres plamius dici Easdem
res autẽ smł. ac fusius. ut ur̃ equalis pomponius ag̾e̾
cepit nõ eque quid dicãt insi admodũ attendi inter¬

Expanded text:
neque vero in illo altero diutius commoremur, ut disneque vero in illo altero diutius commoremur, ut disputemus, quibus rebus adsequi possimus, ut ea, quae dicamus, intellegantur: Latine scilicet dicendo, verbis usitatis ac proprie demonstrantibus ea, quae significari ac declarari volemus, sine ambiguo verbo aut sermone, non nimis longa continuatione verborum, non valde productis eis, quae similitudinis causa ex aliis rebus transferuntur, non discerptis sententiis, non praeposteris temporibus, non confusis personis, non perturbato ordine. Quid multa? Tam facilis est tota res, ut mihi permirum saepe videatur, cum difficilius intellegatur, quid patronus velit dicere, quam si ipse ille, qui patronum adhibet, de re sua diceret. Isti enim, qui ad nos causas deferunt, ita nos plerumque ipsi docent, ut non desideres planius dici; easdem res autem simul ac Fufius aut vester aequalis Pomponius agere coepit, non aeque quid dicant, nisi admodum attendi, intel
Abbreviated transcription (Latin):
res uideris nuitari/ Hic cũ arrisisset ip̃e Sulpitirs sic
agã uobiscũ ĩ quit crassus/ ut qũi me loqui uoluistis ali¬
incia pouemꝰ. at eñ nõ sine med ꝑiculo Crassus ĩ quil
possim Sulpici te rep̃hendẽ̾: quoniã antonius nuchi
idem. ut ea que ĩ quoq max̃a eeñt imutaren᷑: Ex qͦ
uereor / ne nichil sim tui nisi supplosionẽ pedis mitata
et pauca quedã uerba et aliquẽ si forte motũ Ergo
ista ĩquit Crassus que hẽs a me nõ reprehẽdo. ne me
ip̃m irrideam Sũt aucẽ mea młto et plura et maiora
quã dicis Que autẽ sũt aut tua plane aut mutadi
ax aliquo expressa de hus te si qui me forte locis
admonnerit ꝯmonebo pretercamꝰ igiti p̃cpta
lane ioquẽdi que pucrilis doctua trad  et sutoier
ꝯgm ͦ ac racio lraruõ alit aut ꝯsueᵈ ͦ serpioĩ cocti¬
diam ac domestici libri ꝯfmnat et lectio ueterum ora¬
torum et poetarum

Expanded text:
res videtur imitari.' Hic cum adrisisset ipse Sulpicius, 'sic res videtur imitari.' Hic cum adrisisset ipse Sulpicius, 'sic agam vobiscum' inquit Crassus 'ut quoniam me loqui voluistis, alivitia ponemus.' 'At enim non sine meo periculo' Crassus inquit 'possum, Sulpici, te reprehendere, quoniam Antonius mihi idem, ut ea, quae in quoque maxima essent, imitaremur; ex quo vereor ne nihil sim tui nisi supplosionem pedis imitatus et pauca quaedam verba et aliquem, si forte, motum.' 'Ergo ista,' inquit Crassus 'quae habes a me, non reprehendo, ne me ipsum inrideam—sunt autem ea multo et plura et maiora, quam dicis—quae autem sunt tua plane aut imitatione ex aliquo expressa, de his te, si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi quae puerilis doctrina tradit et subtilior cognitio ac ratio litterarum alit aut consuetudo sermonis cotidiani ac domestici, libri confirmant et lectio veterum oratorum et poetarum;
Abbreviated transcription (Latin):
qui nis athemẽsis ĩdoctus nõ uerbis. s sono uocis: nͨ
tam bene ꝙͣ suauit̾ loquẽdo facile suꝑabͭ Nostri mi
oĩm Q. Ualeriũ. soranũ lenitate uocis. atq ip̃o oris p̃ssu
nchil am̃aduerti possit nichil sonãe: aut olere ꝑegnũ
Hat̃ sequam᷑ neꝙ solũ ruscicũ asꝑitatẽ s eciã ꝑe gͥnã
in solentiã fuge̾ discamꝰ Equidẽ cũ audio socrũ meã
didicerut s eã sis audio ut plantũ michi aut neuim
uidear audire/ sono ipõ uocis ita recto et simplici est
ut nichil ostentacionis aut imitacoĩs afferre uideat᷑
Ex quo sic locutũ eẽ eius prẽm iudico: sic maiores
nõ aspe ut ic quẽ dixi nõ uaste/ nõ ruscice/ nõ huilse
s presse et equabilit̾ et lenicer Euãe cocta noster cu
firia lata Sulpicii nõ nũꝙͣ nuitaris ut iotã lram tollas
et e plenissim dicas: nõ iͥ oratores ãtiquos s messo¬

Expanded text:
quivis Atheniensis indoctus non verbis, sed sono vocis nec quivis Atheniensis indoctus non verbis, sed sono vocis nec tam bene quam suaviter loquendo facile superabit. Nostri minomnium, Q. Valerium Soranum, lenitate vocis atque ipso oris pressu nihil animadverti possit, nihil sonare aut olere peregrinum, hanc sequamur neque solum rusticam asperitatem, sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus. Equidem cum audio socrum meam didicerunt—sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sono ipso vocis ita recto et simplici est, ut nihil ostentationis aut imitationis adferre videatur; ex quo sic locutum esse eius patrem iudico, sic maiores; non aspere ut ille, quem dixi, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabiliter et leniter. Qua re Cotta noster, cuius tu illa lata, Sulpici, non numquam imitaris, ut Iota litteram tollas et E plenissimum dicas, non mihi oratores antiquos, sed messo
Abbreviated transcription (Latin):
de uote nͣ dũ ea dico que sut actionis: s hoc quod michi
cu ẜmõe quasi ꝯuictũ uidet᷑ ¶ Sũt enĩ certa uicia que
nemo ẽ qui effuge̾ cupiat Mollis uox aut młiebris. aut
quasi extra modũ absona atq absurda E st autẽ uiciũ
quod nõ nulli de ĩduscͥa cõsectant᷑ Rustica uox et agrestis
quosdã delectat quo ig antiq̾tatẽ/ siita sonet eorum
sermo retin̾e̾ uideat᷑ / ut tuus catulle sodalis L. cotta.
gaudẽ iͥ uidet᷑ grauitate ligue/ sonoq uocis agresti. et
iᵈ quod loqͥt᷑ priscũ uisid iri putati si plane fuerit
ruscicanũ. Ae autẽ tuus sonꝰ et subtilitas ista delec
Set hãc dico suanitatẽ que exit exore que quidem
apud grecos atticorũ sic in latiõ sermõe huiq ẽ urbit
maxe ꝓp̾a. Athenis iã diu doct̾na ipõꝵ athemensiũ
interiit domiciliũ tantũ in ia urbe retiẽt scudiorũ
quibꝰ uacãt ciues ꝑeg̾ni fruũt᷑ capti qͦdãmõ noĩe
urbis et auctoi̾ ͭ ͤ Tamen cruditissios hoiẽs asiaticos

Expanded text:
ionis, sed hoc, quod mihi cum sermone quasi coniunctum videtur: sunt enim certa vitia, quae nemo est quin effugere cupiat; mollis vox aut muliebris aut quasi extra modum absona atque absurda. Est autem vitium, quod non nulli de industria consectantur: rustica vox et agrestis quosdam delectat, quo magis antiquitatem, si ita sonet, eorum sermo retinere videatur; ut tuus, Catule, sodalis, L. Cotta, gaudere mihi videtur gravitate linguae sonoque vocis agresti et illud, quod loquitur, priscum visum iri putat, si plane fuerit rusticanum. Me autem tuus sonus et subtilitas ista delectsed hanc dico suavitatem, quae exit ex ore; quae quidem ut apud Graecos Atticorum, sic in Latino sermone huius est urbis maxime propria. Athenis iam diu doctrina ipsorum Atheniensium interiit, domicilium tantum in illa urbe remanet studiorum, quibus vacant cives, peregrini fruuntur capti quodam modo nomine urbis et auctoritate; tamen eruditissimos homines Asiaticos
Abbreviated transcription (Latin):
eciã illi loci qui ꝙͣ qmͣ ꝓp̃n causarũ et inhentes in ear
uerius ẽẽ dẽbel : tamen quia de uniu̾sa re tractari so¬
lẽt̃ oẽs a reteribꝰ noiãti sunt. quorũ ꝑtim habẽt uicior
et peccatoꝵ atrem quandã cũ amplificacoe ĩcusacionẽ
aut querela. cont᷑ quã dici nichil poẽt nec solet ut inde¬
petulatorẽ ĩ proditorẽ. ĩ paricidam quibꝰ uti ꝯfirmatis
c̾m̃ĩbꝰ oportet. aliter eñ̃ ieiuni sut et manes. Alii aut̃
ĩquibus de uniuerso gn̾e in utrãq partẽ disseri copiose
dixi putatur apud antiquos erat eoꝵ. ⁊ qͥbus oĩs de
rebus forensibꝰ dicendi rõ et copia petebat᷑ De uirtus
enĩ de officio de equo et bono de diguit᷑ et ꝓtilitatẽ. ho¬
nore. ignomina premio pena siłibꝰq de rebus ĩ utrãq
ꝑtẽ dicendi/ auiulos. et uimi et artem hr̃e debemꝰ. S

Expanded text:
etiam illi loci, qui quamquam proprii causarum et inhaerentes in earum etiam illi loci, qui quamquam proprii causarum et inhaerentes in earum nervis esse debent, tamen quia de universa re tractari solent, communes a veteribus nominati sunt; quorionem aut querelam, contra quam dici nihil solet nec potest, ut in depeculatorem, in proditorem, in parricidam; quibus uti confirmatis criminibus oportet, aliter enim ieiuni sunt atque inanes; alii autemin quibus de universo genere in utramque partem disseri copiose dixi, putatur, apud antiquos erat eorum, a quibus omnis de rebus forensibus dicendi ratio et copia petebatur; de virtute enim, de officio, de aequo et bono, de dignitate, utilitate, honore, ignominia, praemio, poena similibusque de rebus in utramque partem dicendi etiam nos et vim et artem habere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
anget᷑ extenuat᷑: inflatur uariat᷑: distiguit᷑ Ita igit᷑
sit nobis ornatus et suanis orator fet tñ põt aliter
ẽẽ ut suanitatẽ heãt austerã et solidã nõ dulcẽ atꝙ
decorõ fã ipã ad ornandũ precepta que dant᷑ eiꝯmãi
sũt ut ea quis uiciosissimꝰ orator explicae̾ possit Quare
ut ante dixi. p̾m silua rerũ ac sentenciarũ ꝯꝑanda est
Qua de ꝑte dixit. antoniꝰ. hec ẽ formãdo filo ip̃o et
gñe orõis illm̃anda uerbis parianda sentenciis Sũma
autẽ laus eloquẽtie ẽ amplificãe rem ordinãdo Q nod
ualet nõ solũ ad augendũ aliꝙ̾ et tollendũ alcius dicẽ¬
do: s ecĩa ad extenuandũ at abiciendũ id desideratur
maior est ia exertita ͦ. quã extremd sermone ĩstruxit᷑
antoniꝰ. p̾o reiciebat laudandi et uituꝑandi. Nichil est
eñ ad exaggerandũ et amplificandũ drõe accomoda¬
cuis quã utrũq hoꝵ cumulatissiẽ face̾ posseaẽ ouse ꝙ̃t̾

Expanded text:
augetur, extenuatur, inflatur, variatur, distinguitur. Ita sit nobis igitur ornatus et suavis orator—nec tamen potest aliter esse—ut suavitatem habeat austeram et solidam, non dulcem atque decoctam. Nam ipsa ad ornandum praecepta, quae dantur, eius modi sunt, ut ea quivis vel vitiosissimus orator explicare possit; qua re, ut ante dixi, primum silva rerum ac sententiarum comparanda est, qua de parte dixit Antonius; haec formanda filo ipso et genere orationis, inluminanda verbis, varianda sententiis. Summa autem laus eloquentiae est amplificare rem ornando, quod valet non solum ad augendum aliquid et tollendum altius dicendo, sed etiam ad extenuandum atque abiciendum. Id desideratur maior est illa exercitatio quam extremo sermone instruxit Antonius, primo reiciebat, laudandi et vituperandi; nihil est enim ad exaggerandam et amplificandam orationem accommodatius, quam utrumque horum cumulatissime facere posse. Consequentur
Abbreviated transcription (Latin):
ob eamq causã iunentus nrã dedisce̾t pene discendo
eciã latini si diis placet hoc uiennio ingrĩ dicendi ex¬
citerũt quos ego censor edicto meo susculerã / nõ quo
ut uescio quos dice̾ aiebat acui iugema adolesceuoũ
nollem S contra ĩgenis obtundĩ nolui corroborari
ĩpudentiã. Nam apud grecos qui cuiꝯmoi essent uide¬
ban tamen eẽ preter hac exercitationẽ ligne doct̾nã

Expanded text:
entus nostra dedisceret paene discendo, etiam Latini, si dis placet, hoc biennio magistri dicendi exstiterunt; quos ego censor edicto meo sustuleram, non quo, ut nescio quos dicere aiebant, acui ingenia adulescentium nollem, sed contra ingenia obtundi nolui, conroborari impudentiam. Nam apud Graecos, cuicuimodi essent, videbam tamen esse praeter hanc exerci
Abbreviated transcription (Latin):
tarant Cirencusa phĩa manauit quã iͦ ⁊ eius posteri
simplicit᷑ deferant hii qui nũt uolug ͭ ͤ oĩa metiunt᷑
dũ uecũdius id agũt nec dignitati plus faciut. quã nõ
asꝑuant᷑ nͨ uoluptatẽ tuent᷑ quã amplexati uolut. ffue¬
pnt̃ eciã alia gn̾a pħorũ qui se om̃es fere Bocraticos

Expanded text:
tarant, Cirenaica disputatio manavit, quam ille et eius posteri tarant, Cirenaica disputatio manavit, quam ille et eius posteri simpliciter defenderunt. Hi qui nunc voluptate omnia metiuntur, dum verecundius id agunt, nec dignitati satisfaciunt, quam non aspernantur, nec voluptatem tuentur, quam amplexari volunt. Fuerunt etiam alia
Abbreviated transcription (Latin):
scienciã re cohentes disputacionibꝰ suis seꝑaut Cuiꝰ inge¬
niũ uariosq sermões ĩ mortalitati scp̃tis suis plato tra¬
didit cũ ipẽ lram̃ Socrates uullã reliqͥsset et huic dissi¬
diũ rᵈ̃ extitit quasi lig̃ne atq cordis absurdũ sane et ĩ¬
utile et rep̃hendendid̃ ut alii nos saꝑe alii dice̾ docerẽt
fiam cũ eeñt plures orti fere a Sotrate: ꝙ ex illiꝰ pariis
et diuersis et in õem partẽ diffusis disputatõibꝰ aliis
aliud apprehenderat. proseminate sut̃ quasi famlie
dissencientes int̾ se et młtũ disiũcte et dispares. cũ tñ
ões se phĩ socraticos et dici uellent et ẽẽ arbitrarent᷑
ac pͥo ab ipõ platone aristotiles et xenotrates. quorũ
alter paripatheticorũ: alter achadens nouiẽ opti¬
nuit ¶De inde ab anthistene qͥ paciẽciam et duriciã inso¬
cratico sermos ma̾xe adamaret Cinici p̾m deinde stoiti
tñ ab ariscippo quẽ ic iñgꝭ uoluptarie disputatidnes deles¬

Expanded text:
scientiam re cohaerentis disputationibus suis separavit; cuius ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit, cum ipse litteram Socrates nullam reliquisset. Hinc discidium illud exstitit quasi linguae atque cordis, absurdum sane et inutile et reprehendendum, Nam cum essent plures orti fere a Socrate, quod ex illius variis et diversis et in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, proseminate sunt quasi familie dissentientes inter se et multum disiuncte et dispares, cum tamen omnes se philosophos et dici vellent et esse arbitrarentur. Ac primo ab ipso Platone Aristoteles et Xenocrates, quorum alter Peripateticorum, alter Achademie nomen obtinuit. Deinde ab Antisthene, qui et patientiam et duritiam in Socratico sermone maxime adamarat, Cinici primum, deinde Stoici. Tum ab Aristippo, quem ille magis voluptarie disputationes delec
Abbreviated transcription (Latin):
d absota et ꝑftã queri solet Et nare siiãme nultis eẽ oua¬
tore si eçia sat bonĩ. si bonũ demq nõ rͥpug̃nabo estnd
ton auit sim teptus : ita me existieri scio de nod suita est
smua tñcerte nõ sum Req enĩ apud hoĩẽs res est ulla
dĩttitilior neq maior nec que plura adimẽta doct᷑ue de¬
sit attamen qũi de oratore nobis dispntandũ ẽ de fũmo
sratore dicĩ netesse ẽ uis em̃ et natura relnis ꝑfecot
ortt ocuos pouit᷑: qualis et quãta sit intelligi nõ pot̃
no antẽ catulle fateor neq hodie mn istis libr̃ibest tõ
yue habmisse se positũ tempus ad discendũ aestantõ fo¬
cuouisse doctne tempois. quantũ michi puerilis etas fo¬
piois& ferie ꝯcesserit. at si que ristetude de doctua

Expanded text:
e si iam me vultis esse oratorem, si etiam sat bonum, si bonum denique, non repugnabo; quid enim nunc sim ineptus? Ita me existimari scio: quod si ita est, summus tamen certe non sum; neque enim apud homines res est ulla difficilior neque maior neque quae plura adiumenta doctrinae desideret. Ac tamen, quoniam de oratore nobis disputandum est, de summo oratore dicam necesse est; vis enim et natura rei, nisi perfecta ante oculos ponitur, qualis et quanta sit intellegi non potest. Me autem, Catule, fateor neque hodie in istis libris et cum umquam habuisse sepositum tempus ad discendum ac tantum tribuisse doctrinae temporis, quantum mihi puerilis aetas, forenses feriae concesserint.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fugit sapiẽtissi ͫ regẽ philippũ qͥ hũt alexandes
filio doctorẽ accierit. a quo eodem ie et agẽdi acapel
precepta et eloquẽdi. Nuc̃ siue quis uolet eũ plrm̃
qui copiã nobis reriõ orõĩsq tradat ꝑ me asẜeller ets¬
torẽ licet siue huc oratorẽ quẽ ego dico sapiẽti iũto
plicãe̾ dicendo nõ queat neq inscitiã illiꝰ. cui res ũ¬
non suppetit uerba nõ desint eẽ landandã quorĩ si alterĩ
s optandĩd malim equidem ĩ disertã ꝑrudenti qas
tustitan doquatẽ di querima quid unũ excella ex oĩbꝰ
erut inferioes ꝙ in oratoe ꝑfecto mest illoꝵ oĩs scña¬
pup hõꝵ autẽ ꝯgnitoẽ non ꝯti ͦ inest eloquentia quie
pus ꝯtempnat ÷ ab hiis ucce ẽ tamen aliquẽ cunulĩ
qioru artibus afferre uideat᷑. Hec cũ crassus dixisset
parumꝑ et ip̃e conticuit. et a ceteris silentiũ fuct
nmꝑ cocta equidẽ ĩquit Crasse nõ possud queri
ꝙ nuchi uideaie aliud quiddã ⁊ nõ id quod sus¬

Expanded text:
hoc fugit sapientissimum regem Philippum, qui hunc Alexandro filio doctorem accierit, a quo eodem ille et agendi acciperet praecepta et eloquendi. Nunc sive qui volet, eum philosophum, qui copiam nobis rerum orationisque tradat, per me appellet oratorem licet; sive hunc oratorem, quem ego dico sapientiam iuncplicare dicendo non queat, neque inscientiam illius, cui res non suppetat, verba non desint, esse laudandam; quorum si alterum sit optandum, malim equidem indisertam prudentiam quam stultitiam loquacem; sin quaerimus quid unum excellat ex omnibus, erunt inferiores, quod in oratore perfecto inest illorum omnis scphorum autem cognitione non continuo inest eloquentia; quae quamvis contemnatur ab eis, necesse est tamen aliquem cumulum illorum artibus adferre videatur.' Haec cum Crassus dixisset, parumper et ipse conticuit et a ceteris silentium fuit. Tum Cotta 'equidem,' inquit 'Crasse, non possum queri, quod mihi videare aliud quiddam, id quod non sus
Abbreviated transcription (Latin):
ad ddm aucupans horui libros et nõnullos alios sed
delectationis causaut est ocium lege soleo ¶Quid est ergo
Nam rome uix licet. studiosiꝰ lege̾ sentio illoꝵ cantu orõe
meaui quasi colorari Sed ne latius hoc nobis patere uideaͥ

Expanded text:
ad dicendum aucupans horum libros et non nullos alios, sed ad dicendum aucupans horum libros et non nullos alios, sed delectationis causa, cum est otium, legere soleo. Quid ergo est?—nam Romae vix licet—studiosius legerim, sentio illorum tactu orationem meam quasi colorari. Sed ne latius hoc vobis patere videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qr est pssus ut nestias utruiu res or̃one an ueiba seutenciis uluste.
cũ are ꝑ remotus atq id quod optio cuiq athenis accede̾ solitũ
eãt in epilium pulsus ẽẽt nruc ꝯ secutꝰ es ¶racusius phi¬
listus qui qũõ dyamisii tirãm familiarissiq ẽet totum suũ tpq̃¬
geuo theopomipꝰ et eporus ab ysocrate ingr̃o impulsi se ad
aristotile. calistenes comes alexaud ͥ. st̾psit hystoriam ethis
quid̃ rethorico pent more ille autem supior lẽuore quod᷑
sono est usus et qui illum impetum oratoꝵ non habebat
uehemens fortasse nimiꝰ s aliꝙͣto tũ est ut michi quid̾ ui ᷑
possum longe eruditissiꝰ et ip̃a compositione u̾borum nõ
incõpositus maguã eloquentiã ad stbendum actulit sed
nulluui usum forensem
ꝙ scienter ꝙͣ ꝓprie de unoquoq dixit Id me hercule inquit
multo magis aute mirabar hunc cũ hes nesciret in diten-¬
do posse catiuu
taui catulle inquit anthoniꝰ non ego utilitatẽ aliꝙͣ¬
A

Expanded text:
 et pressus, ut nescias, utrum res oratione an verba sententiis inlustrentur: r, cum a re publica remotus atque, id quod optimo cuique Athenis accidere solitum est, in exsilium pulsus esset; hunc consecutus est Syracosius Philistus, qui, cum Dionysi tyranni familiarissimus esset, otium suum congenio, Theopompus et Ephorus ab Isocrate magistro impulsi se ad Aristotele Callisthenes, comes Alexandri, scripsit historiam, et is quidem rhetorico paene more; ille autem superior leniore quodam sono est usus, et qui illum impetum oratoris non habeat, vehemens fortasse minus, sed aliquanto tamen est, ut mihi quidem videtur, undantissimus et ipsa compositione verborum non impolitus magnam eloquentiam ad scribendum attulit, sed nullum usum forensem.' Quam scienter, quam proprie de uno quoque dixit!' 'Id me hercule' inquit multo magis ante mirabar, hunc, cum haec nesciret, in dicendo posse tantum.' 'Atqui, Catule,' inquit Antonius 'non ego utilitatem aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ se iũcta faciendi dicendiꝙ sapĩam floreret ut the¬
mistodes ut ꝑides/ ut theramenes aut quiuis qui
minꝰ ipi in rẽ p uersarent᷑ S ut huiꝰ tñ eiusdem
sapiẽ doctores eent. ut gorgias. trasimacus/ osocra¬
tes ĩuenti sũt qui cũ ip̃i doct̾na et ĩgeniis habũ¬
darent / a re autẽ ciuili et a negociis aĩui quodam
iudicio abhorrent hac̃ dicendi exercitacionẽ exagitarent
atq ꝯtempuen̾t quorũ pñceps sõcrates fuit. hns qu oĩ
eruditorũ testimoĩo totiusq iudiaio grecie tũ pradencia et
acuũe et remstate et subtili ͭ ͤ tum uero eloquencia ua¬
rietate copia quã secũꝙ ĩ partẽ dedisset dim̃ fuł facile

Expanded text:
est esse seiuncta, faciendi dicendique sapientiam florerent, ut Themistocles, ut Pericles, ut Theramenes, aut, qui minus ipsi in re publica versarentur, sed huius tamen eiusdem sapientiae doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, inventi sunt, qui, cum ipsi doctrina et ingeniis abundarent, a re autem civili et a negotiis animi quodam iudicio abhorrerent, hanc dicendi exercitationem exagitarent atque contemnerent; quorum princeps Socrates fuit, is qui omnium eruditorum testimonio totiusque iudicio Graeciae cum prudentia et acumine et venustate et subtilitate tum vero eloquentia, varietate, copia, quam se cumque in partem dedisset omnium fuit facile
Abbreviated transcription (Latin):
teres q̃ oruae̾ nõ dũ poterał e q̃ sicebãt oẽs quoq
p̃clare locuti quorũ p̃moẽ assue facti qui erut̃ ne cupi¬
uerbis hiis qͥbꝰ iã cõsuetudo nrã no utit᷑ nisi qñ ornãdi
cansa parce qued ostendã ⁊ Sit ysitatis ita poteit uti
letissis ne utat᷑ hus que ĩ peteribꝰ uit scpͥtis studiose
et mltũ uelutatus. atꝙ ut latĩe loqͣui:: nõ solũ ui¬
dendĩ ẽ ut et oba efferamꝰ ea que nemo iurs re pre¬
hendat: et ea sic et casibꝰ et temꝑibꝰ. et gu̾e ⁊ miͬo
consernemꝰ: ut ne quid ꝑ purbatũ nec discrepans

Expanded text:
teres, qui ornare nondum poterant ea quae dicebant, omnes prope praeclare locuti; quorum sermone assuefacti qui erant, ne cupiverbis eis, quibus iam consuetudo nostra non utitur, nisi quando ornandi causa parce, quod ostendam; sed usitatis ita poterit uti, lectissimis ut utatur, is, qui in veteribus erit scriptis studiose et multum volutatus. Atque, ut Latine loquamur, non solum videndum est, ut et verba efferamus ea, quae nemo iurhendat, et ea sic et casibus et temporibus et genere et numero conservemus, ut neque perturbatum, ac discrepans,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi et bene dicendi magistra fieq di mẽti docto¬
res s hydem erat umẽdi preceptores atq dicendi
lut e apud homerũ phenix qui se aipeleo prẽ achil¬
li iunem comitẽ ẽẽ datũ dicit ad uellũ ut illũ effĩcẽt
oratorẽ uerborũ. actorẽq rerũ S ut hoĩes labore
assiduo et cottidiano assueti cũ tempestatis causa
oꝑe ꝑhibent᷑ ad pilã se aut ad talos aut ad cesseras
conferut̃ aut eciã nonũ sibi ip̃ aliquẽ ex cogitant
iocio indn Sic ili a negociis publicis tamꝙ ab oꝑe
⁊ tempoibꝰ oxclusi aut uolũtate sua feriati cotos se
alii ad portas. aln ad geomestras: alii ad musicos con¬
tulee ub alii eciã ut dialetici nonũ sibi ip̃i scudiã lu¬

Expanded text:
faciendi et bene dicendi magistra; neque disiuncti doctofaciendi et bene dicendi magistra; neque disiuncti doctores, sed eidem erant vivendi praeceptores atque dicendi, ut ille apud Homerum Phoenix, qui se a Peleo patre Achilli iuveni comitem esse datum dicit ad bellum, ut efficeret oratorem verborum actoremque rerum. Sed ut homines labore adsiduo et cotidiano adsueti, cum tempestatis causa opere prohibentur, ad pilam se aut ad talos aut ad tesseras conferunt aut etiam novum sibi ipsi aliquem excogitant in otio ludum, sic illi a negotiis publicis tamquam ab opere aut temporibus exclusi aut voluntate sua feriati totos se alii ad poetas, alii ad geometras, alii ad musicos contulerunt, alii etiam, ut dialectici, novum sibi ipsi studium lu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitandi. pronũcciandiq racionẽ uimq dicendi yeteres
gresi sapienciã noiãbant Huic illi ligurgi. hĩs pictace
suc solones atq ab hac saitudiẽ. corũtani nostri fabri¬
ar catones Wcipiones fuerut nõ tamen fortasse docti. s
ipetu mẽtis siłi et uolũtate Cadem autẽ alii prudõ¬
ciaẜ s consilio ad uitẽ scudia dispari. qͥetem atꝙ ociid
secuti nt pictagoras/ democͥtus anaxagras a regẽdis
auitatibꝰ/ totos se ad ꝯguicionẽ rerũ transtulerut
que uita propt̾ tranquillitatẽ et ꝓptͥ ipiꝰ sciĩs suani¬
tate qua nichil ẽ hõibus iocũdius: pluris ꝙͣ ytile fut
rebus publicis delectaut. Ifaq ut ei scudid se excel¬
lentissĩs ĩgeniis hoĩes dediderut et ex ea sũma facł¬
tate uaciũ et libei̾ temꝑis młto plura ꝙͣ erat uc̃te. doc¬
tissimi hoĩes nimio ocio. et ĩgeniis yberrimis affluẽ¬
tes curanda sibi eẽ ac querenda et ĩ yestiganda dux¬
erut. Nam uetus qͥdẽ ia doct̾na eadem uidet᷑ et rect

Expanded text:
iandique rationem vimque dicendi veteres Graeci sapientiam nominabant; hinc illi Lycurgi, hinc Pittaci, hinc Solones atque ab hac similitudine Coruncanii nostri, Fabricii, Catones, Scipiones fuerunt, non tam fortasse docti, sed impetu mentis simili et voluntate. Eadem autem alii prudentia, sed consilio ad vitae studia dispari quietem atque otium secuti, ut Pythagoras, Democritus, Anaxagoras, a regendis civitatibus totos se ad cognitionem rerum transtulerunt; quae vita propter tranquillitatem et propter ipsius scientiae suavitatem, qua nihil est hominibus iucundius, pluris, quam utile fuit rebus publicis, delectavit. Itaque, ut ei studio se excellentissimis ingeniis homines dediderunt, ex ea summa facultate vacui ac liberi temporis multo plura, quam erat necesse, doctissimi homines otio nimio et ingeniis uberrimis adfluentes curanda sibi esse ac quaerenda et investiganda duxerunt. Nam vetus quidem illa doctrina eadem videtur et recte
Abbreviated transcription (Latin):
qd in suo gn̾e ꝑfectũ est: quid cẽsetis si oẽs qui ubiq
sũt. aut fuerũt oratões amplecti uoluer̾iuꝰ. nõ ne fore
ut quot oratões totidẽ pene r̾ꝑiant᷑ gn̾a dicendi  Ex
qua mea disputacõe forsitan occurrat iᵈ: sĩ pene ĩnũ¬
merabłes sũt. quasi forme figuerq dicẽdi: specie dispa¬
res gn̾e landabiles. nõ posse ea que int̾ se discrepant
hiisdẽ p̃ceptis atq ĩ una ĩ stitutoẽ formai quod nõ ẽ ita
diligẽtissiẽ ꝙ hoc ẽ eis qͥ ĩscituut ã quos al erudiut uidẽ¬
dum: quo sua quẽq natura mxͤ ferre uideat᷑ Et em̃
uidemꝰ ex eodẽ quasi ludo sũmoꝵo ĩ suo cuiusꝙ gn̾e ar¬
tificũ et ingrõꝵ exiisse discipulos dissiłes interse atta¬
men landandos ad cuiꝰq naturã ĩstituꝰ doctoris aco¬
ar tes omittamꝰ: quod dicebãt ysoteates doctor singula¬
ris se caltaribꝰ ĩ ephoro contra antẽ ĩ teopompo fre¬
nis oti solere ¶Alterũ em̃ exultantẽ uerborũ andacia

Expanded text:
erfectum est, quid censetis, si omnis, qui ubique sunt aut fuerunt oratores, amplecti voluerimus, nonne fore ut, quot oratores, totidem paene reperiantur genera dicendi? Ex qua mea disputatione forsitan occurrat illud, si paene innumerabiles sint quasi formae figuraeque dicendi, specie dispares, genere laudabiles, non posse ea, quae inter se discrepant, eisdem praeceptis atque una institutione formari. Quod non est ita, diligentissimeque hoc est eis, qui instituunt aliquos atque erudiunt, videndum, quo sua quemque natura maxime ferre videatur. Etenim videmus ex eodem quasi ludo summorum in suo cuiusque genere artificum et magistrorum exisse discipulos dissimilis inter se ac tamen laudandos, cum ad cuiusque naturam institutio doctoris accoartis omittamus, quod dicebat Isocrates doctor singularis se calcaribus in Ephoro, contra autem in Theopompo frenis uti solere: alterum enim exsultantem verborum audacia