comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Curiositas periculos a
p̃sumptio ẽ: curiositas dam¬
pnosa peritia ẽ. Inheresim
ꝓuocat. in fabulas sacͥlegas
m̃tẽ p̾cipitat. In causis obs¬
curis reodit audaces: in rebꝰ
tolle ꝑtinacem uincendi
defensionem: cede cito ue¬
ritati. Non contradicas uisti¬
cie: non contendas euacua¬
re qđ rectũ ẽ. Disputare¬
stude: ñ suꝑare. Plus dili¬
ge audire: quã dicere. Plus
auscultare: quã loqui. Inpͥn¬
cipio audi: loquere nouissi¬
mus. Einis. plus habet ho¬
norem. In omĩre: finis in¬
tenditur. Extrema. queriis
Delior ẽ finis: quã pͥncipii.
Melior ẽ nouissimus sermo
quã primus. Uenerare autem¬
homines scientiȩ melioris ac
uitȩ. Uenerare unuquẽq ꝓ
suo merito scitatis. potiorigͣ¬
dui. conpetentem reueren¬
tiam tribue. Scdm̃ dignita¬
bedientiam: famulare im¬
periis eoꝵ. Auctoritati cede:
obsequere uoluntati᷑ defer
obsequia iusta. maioribus.
Dbedi cunctis. in bonis p̃cep¬
tis. Ita obtempera homini:

Expanded text:
cet: curiositas periculosa cet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaces, in rebustolle pertinacem vincendi defensionem, cede cito veritati, non contradicas justitiae, non contendas evacuare quod rectum est. stude, non superare; plus dilige audire quam dicere, plus auscultare quam loqui. 73. In principio audi, loquere novissimus; finis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venerare omnes scientia meliores ac vita, venerare unumquemque pro suo merito sanctitatis. Potiori gradui competentem reverentiam tribue. Juxta dignitaaesta obedientiam, famulare imperiis eorum, eorum auctoritati cede, obsequere voluntati. Defer obsequia justa majoribus, obedi cunctis in bonis praeceptis. Ita autem obtempera homini,
Abbreviated transcription (Latin):
enda doctrina: iuxta uul¬
nus. adhibenda remedia.
sam disciplinam parant.
Unusquisq scd̃m ꝓfessionẽ
suam docendus est. Inspi¬
cienda ẽ uarietas ꝑsona¬
rum: & quem. qͦmͦ erudias
tracta. Cõmunia autẽ¬
om̃ibꝰ: Secreta. ꝑfectioribꝰ
loquere. Aꝑta cunctis:
oꝑta paucis denuntia.
Quedam enim plurimis:
quedam paucis sunt dis¬
serenda. In omĩ tempore
paratus esto ad instructio¬
nem. Nullum tempus sit
uacuũ: quod ñ edifices.
Nulla ora p̾tereat: qua doc
nec erubescas loqui qđ
nosti defendere. Quod
de ẽẽ tibi scientiȩ sentis:
quere ab aliis. E onsolati.¬
one enim obtecta dares¬
cunt: conferendo diffici¬
lia aperiuntur. Decuri
sit curiositas scire laten¬
tia: caue indigare que
sunt a sensibꝰ humanis
remota. Pret̾mitte qͣsi se¬
cretum. qđ scripture
auctoritate non didicis¬
ti: nichil ultra quã scrip¬
tum est queras. Nichil
amplius ꝑquiras quã
diuine litere p̃dicãt:
scire ñcupias: qđ sciri non li¬

Expanded text:
enda doctrina. Juxta vulenda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; iam disciplinam desiderant, unusquisque secundum professionem suam docendus est. Inspicienda est varietas personarum; unumquemque quomodo erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora praetereat, qua doctnec erubescas loqui quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiuntur. 71. bi curiositas sciendi latentia. Cave indagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non li
Abbreviated transcription (Latin):
cendi: ñ contempnas studi¬
um. Scientiam quã aure
concipis: ore effunde. Sa¬
pientiam cũ cet̾is inꝑtis.
tibi magis hanc auges Des¬
plius data fuerit: tantoms¬
gis habundat. Sapientia dã¬
do largior fit: retinendo mi¬
noratur. Largiendo redun¬
dãtior ẽ scientia: & dũ plus
confertur. plus habundat.
Uerbum tam̃: p̾dicant oꝑa.
Que ore ꝓmis. oꝑe adimple:
quȩ uerbis doces exemplis
ostende. Esto ñ solum ma¬
gister: sed & mitator uirtu¬
tis. Si doces & facis: tuncg¬
loriosus haberis. Non enĩ
satis est laudare quod di¬
cis: nisi dictis facta coniun¬
xeris. In doctrina ipsa: ab
humana laude te temꝑa.
Sic instrue alios: ut te custo¬
dias. Sic doce: ut humili¬
tatis grãm ño amittas.
Caue ne dum alios docen¬
do erigis: ipse laudis ap¬
petitu demergaris. Cũ
obscuritate uti: ita dic ut
intelligaris. Nec simplici¬
bus loquendo displiceas
nec prudentes offendas.
duserit sermo doctoris
Secundum mores ẽ inꝑti¬

Expanded text:
cendi non contemnas studicendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; docplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat. 68. Verbum tamen praecedant opera, quae ore promis, opere 515 adimple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta conjunxeris. In doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum bscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. tis erit sermo doctoris, secundum mores est imperti
Abbreviated transcription (Latin):
luis. nichil pruden¬
tia dulcius: nichil scientia
suauius. nichil stulticia pe¬
uis: nichil insipientia de¬
terius. nichil ignauia tur¬
pius. Ignorantia mater
erroꝵ ẽ: ignorantia uiti¬
oꝵ nutria. Peccatum. ma¬
gis ꝑ ignorantiam p̃ua¬
let. Ignorantia enĩ: qͥd sit¬
culpa dignum. ñ sentit.
gnorantia: nec quando.
delinquit agnoscit. Pin
periciam namq: multi
due peccat. Indoctus
enĩ facile decipit᷑. Stul¬
tus. in uitia cito delabi¬
tur. Prudens aut̃ cito
dep̃hendit insidias. pru¬
dens celerius errores
agnoscit. Naxia non ui.¬
num & malum: sapiens intel
legendo diuidicat. Sũmum
bonum ẽ scire qđ caueas: sum¬
ma miseria nescire quod tene¬
as. Dilige gͥ sapientiam. &
manifestabit᷑ tibi: accede ad
illam. & ad ꝓpinquabit ad te
Assidinis esto illi: et instru¬
isce quod nescis: nedoc¬
tor inutilis inueniars.
Antea esto auditor: postea
doctor. ꝑdisciplinam: nom̃
magistri accipe. Bonum qdđ
audieris dic: bonum qđ di¬
diceris doce. Discendi Ado¬

Expanded text:
us, nihil prudentia dulcius, nihil scientia suavius, nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, nihil ignorantia turpius; ignorantia mater errorum est, ignorantia vitiorum nutrix. Peccatum magis per ignorantiam praevalet; ignorantia enim quid sit dignum culpa non sentit, ignorantia nec quando delinquit agnoscit. Per imperitiam namque multi due peccat. indoctus enim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius errores agnoscit; noxia non vinim a ligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruisce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et do
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. Tu me tamquam¬
ad regulam directum du¬
cis: tu es que arecto num¬
quam discedis. Tues: que
aueritate numquã auer¬
teris. Inuentrix bonoꝵ.
magistra moꝵ indaga¬
trix uirtutum: sine qua
nichil uita hominis nos¬
se potest. ꝑte cunctis ui¬
uendi regula dat᷑. ꝑ te
de uite pͣuitate. ad melio¬
rem uitam homines ad¬
ducunt᷑. Preceptis tuis:
formant᷑ animi. Siqͥd
distortum est: tu corrigis.
Si quid corrigendumẽ
tu em̃das. Nichil mͥ te
rius. nichil mͥ te dulcius:¬

Expanded text:
tutis. Tu me, tanquamtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te lcius. Nihil mihi te suavius,
Abbreviated transcription (Latin):
rus: legem quã debeas sequi
disposuigualis debeas esse¬
scripsi. Cognitionẽ manda¬
toꝵ habes: iam scis quid sit
recte uiuere. Uide ne ultͣ
offendas. uide ne deinceps
bonũ qđ nosti dĩspicias:
uide ne qđ legendo respi¬
cis: uiuendo contẽpnas.
Donũ scientiȩ: acceptum¬
iam retine. Imple oꝑe: qđ
didicisti p̃dicatione. Home
gras ago. grãs refero. grati¬
arũ actionẽ rependo acti¬
ones gratiarũ ꝑsoluo: ago
atqs. habeo uberẽ tͥ grãm.
Quantas ualeo grãs cele¬
bro: quantas ꝓ uiribꝰ possũ
gras ago. Multa sunt are
michi concessa. multa col¬
lata: multa speciali miscia¬
tione largita. Omĩa midis
placent. omĩa grata sunt. om¬
nia insederunt animo: om
oblectant. Quam gͥ satis fac¬
tionem ꝑsoluam: Quã re¬
munerationem rependam:
Quid conpensare possum do¬
nis tuis. nisi ut tius p̾cep¬
tis utar. Cibi semꝑ obtẽpe¬
rem. tibi paream. tibi uib¬
enti obediam: Tuenĩ es
duax uitȩ: tu magistra uir¬

Expanded text:
rus; legem quam debeas sequi rus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnme oblectant. Quam igitur satisfactionem persolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra vir
Abbreviated transcription (Latin):
feras alteri: uncle alii tͥbu¬
as. Nec te misericordem
ostendas: alieno ex dispo¬
lio. Nichil a ꝓdest si alte¬
rum inde reficis: unde
alium inanem facis. Con¬
dẽpnat miseratio ista:
ñ ꝓpiciat᷑. Calis miscõia
peccata ñ purgat. s ampli¬
ficat. Bonum qđ facis.
miscdiȩ causa ñ iactanti&
facito. Nichil studeas ꝓpt̾
laudem: nichil. ꝓpt̾ tem¬
poralem opinionem.
N ichil propt̾ famam: s. ꝓpt̾
uitam ȩtͣnam. Quicquid
agis: pro futura age mer¬
cede. Et̾nę remunerati.¬
onis expectatio: teneat¬
te amplius. Nec qđ ad
hic laus queritur. illic
remuneratio amittitur.
Iusti autem mercedem
non hic: s infuturo re¬
cipiunt. Futura merces.
non p̾sens ꝓmittitur
iustis. In celo non int̾ra:
merces ꝓmittitur scĩs.
Non enim hic expectan¬
dũ. qd alibi debetur.
Ecce accepisti monita.
Data ẽ tibi uuendi nor¬
ma: nulla te iam igno¬
rantia apeccato excusat
Nonesiam uite nescius:
non es inprudens. aut igna¬

Expanded text:
feras alteri unde alteri tribuferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te teneat amplius. Nec quod ad hic laus quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut igna
Abbreviated transcription (Latin):
habes: habeto ad miscdĩam.
Suffraget᷑ uirtus tua: egens
in opiam. Si quẽ positum
in necessitate cognoueris.
si quẽ adinopiam redacti.
si quẽ direptione alicuiuꝰ
exinanitum: si quẽ oppssu.
si quem humiliatũ. Nullĩ
tas. nullus ate tristis absced¬
at: nemo ate confusus reu̾¬
tatur. Omĩbus cõmunica:
omĩbꝰ tribue: omibꝰ p̾be
Non eligas cui miserearis: ne
forte pͣtereas eum qui meri¬
tus est acciꝑe. Incertus es:
ꝓ quo magis placeas dõ: nes¬
cis ꝓ quo tibi maior fructꝰ
iusticie p̃paretur. Quic¬
quid tribuis: cũ affectu bo¬
no tribue. Quicqͥd largi¬
ris. cũ hilaritate largire.
rebe miscdiam sine mur¬
mure: p̃be elemosinã. sine
tia. quã qđ datur: maior
grã. quã qđ inpenditur.
Tale erit opus tuum: quał
fuerit intentio tua. Qđ
enim affectu bono dispen¬
satur: hoc accipit ds̃. Qenĩ
Non ẽ enim misericordia.
ubi ñ ẽ beniuolentia.
De tuis iustis laboribus.
ministra pauꝑibꝰ. Non au

Expanded text:
habes, habeto ad misericordiam; habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nullum tas, nullus a te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe misericordiam sine murmuratione; praebe eleemosynam sine tia quam quod datur. Major sit gratia quam quod impenditur; tale enim erit opus tuum qualis fuerit intentio tua. Quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui anon est misericordia, ubi non est benevolentia. De tuis justis laboribus ministra pauperibus. No
Abbreviated transcription (Latin):
Diuitiȩ numquam sine
peccato adquir untur:
nulliis res terrenas sine
peccato administrat.
Ualde rarũ ẽ. ut qui diui¬
tias possident. ad requiem
tendant. Qui curis terre¬
nis se implicant: a dĩ amo¬
re se separant. Qui inre¬
rum amore defigitur. in
dõ nullatenus delectatur
Cure enĩ rerum: ab inten¬
tione dĩ auertunt. Nemo
potest amplecti dĩ głam
parit inseruire. Diffici¬
le est dm̃ simul: & mũ¬
dum diligere. Utraꝙs.
simul: equalit amari
non possunt. Propt̾ dm̃¬
ra adi timore te subtͣ¬
hat.: nulla sollicitudo
rerum ab intentione dĩ te sus¬
pendat. Abice ate: quic quid
inpedire bonũ propositum
potest. Toto animo & odi &
dampna: quod diligit mũ¬
dus. E sto mortiuis mundo:
& mundus tibi. Mundi glam
tamquam mortuus ñ aspici¬
as. tãquam mortuus ab affec¬
tu uitȩ istius te separa. Sicut
sepultus ñ habeas curã scli.
tamquam defunctus abomi
terreno te pͥua negotio. Con¬
tempne uiuens: que post
mortem habere ñ potes. Qaͣ

Expanded text:
divitiae nunquam sine peccato administrantur. Nullus res terrenas sine peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloripariter inservire, difficile est Deum simul et mundum diligere. Utraque simul aequaliter amari non possunt. Dra a Dei amore te subtrahat, nulla te sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
multis mortem generauer̃
opes. Numquam requiem
m̃tis habet: qui curis ter¬
renis se subdit. Sollicitu¬
dines enĩrerum. m̃tem
conturbant: curȩ rerũ.
mentem eragitant. Po¬
tentia enĩ: sollicitudinis
nũquã car& angustus.
Si gͦ uis ẽẽ quietus: nichil
quiete frueris: si te abstre¬
pitu terrenarũ actionũ
subtraxeris. Semꝑ m̃tis

Expanded text:
multis mortem generaverunt multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris. 521 93. S
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosus. Glã enĩ inuidiã
parit: inuidia uͦ pericła.
Quãuis qͥs quam in scłi
gła fulgeat: quamuis pus¬
pura auroq resplendeat.
quam uis cultu p̾cioso re¬
dimitus emineat: quam¬
uis sit multitudine: p̃mu
ris obsequentiũ cuneis
constipatus. quãuis eoxccii¬
angustia. semꝑ in merore:
semꝑ in discrimine. Insericis
stratis cubat. sed turbidus:
in pluma iacet. s pallidus:
in lectis aureis s turbatus.
Breuis est huius felicitas: mo¬
dica ẽ huius sclĩ gła: cadu¬
caẽ & fragilis temporalis
potentia. Dic ubi sunt re¬
ges. ubi pͥncipes. ubi imꝑa¬
tores. ubi locupletes rerũ:
ubi potentes scłi. ubi diui¬
tes mundi: Quasi umbra
transierunt: uelut somni¬
um euanuerunt. Querũ¬
tur: & ñ sunt. Diuitiȩ usq
ad periculum ducunt:
duutie usq ad exitium
ꝑtrahunt. Multi propt̃
opes periclitauerunt. m¬
ulti propt̾ diuitias indis¬
crim̃ uenerunt. Multis¬
exitiabiles fuerunt diuitię:

Expanded text:
gloriosus. Gloria enim invidiam gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunris obsequentium cuneis constipatus, quamvis agmiangustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multisexitiabiles fuerunt divitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
curas humilit̾ exple:
strãditum ministerium.
Esto obediens diuine dis¬
pensationi: uoluntati eiꝰ
contra ire ñ audeas. Iura
potestatis adepte: moderã¬
ter exerce. Potestatis iuira
accepta: ordinato animo
administra. Omĩa ñ tur¬
bulento. s tranquillo cor¬
de dispone. Caue autem¬
honores: quos tenere si¬
ne culpa non potes. Sub¬
limitas honoꝵ magnitu¬
do scelerum ẽ. In maio¬
uenie ꝓximus est. Pot¬
entes aut̃: potent᷑ torm̃¬
ta patientur. Iudiciũ
enim durissimũ in his
qui p̾sunt: fiet. Cuim¬
ultum datur: multũ
ab eo queritur. Cui plꝰ
creditur: plus ab eo exi¬
gitur. Honores quoꝙ.¬
seculi pericula gerũt.
Cito ꝑiditatur potestas.
cito ruinam patit᷑. Quanto¬
enĩ maior honor: tanto malo¬
ra ꝑicła. Aita arbor auentis
fortius agitatur: & rami eius
citius ruina confringunt᷑.
Excelse turres. guiore casu
procũbunt. Altissimi mon¬
tes crebris fulgoribꝰ feriunt᷑.
Inpotentem cito cadit in¬
uidia cito patet insidus.

Expanded text:
curas humiliter suscipe. Traditum ministerium esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majoveniae proximus est. Potentes autem potenter 520 tormenta patientur . Judicium enim durissimum in iis qui praesunt fiet . Cui multum datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
uis sublimis sis: in te celsi¬
tudinem repͥme. Non te
extollat honor: p̃side hu¬
milis: culmini sublimita¬
tis. Tanto maiore humili¬
tate sis conspicuus: quanto
es magna dignitate p̾latꝰ.¬

Expanded text:
vis sublimis sis potestatis, in te celsitudinem reprime; non te extollat honor, sed praesideat humilitas culmen sublimitatis. Tanto esto majori humilitate conspicuus, quanto es magna dignitate p
Abbreviated transcription (Latin):
do eos affligi abiniquis.
prouidentia diuina per¬
mittit. Nam tunc eis gau
rit᷑ transit. Qui uite fu¬
turȩ p̾mia diligenter
excogitat.: mala omĩa
uitȩ p̾sentis ȩquanimit᷑
portat: qm ex illius dul¬
cedine huius amaritu¬
dinem temꝑat. et ex ȩt̾ni¬
tate illius. breuitatem hu¬
ius despicit transitoriã.
Grauati du̾iso malo tempo¬
rali ꝓutilitate eoꝵ ẽ. qđ
uitȩ istius mala ꝑfert̃.
quia dũ in dolore gra¬
uantur. cupiditatis et
luxurie. uitioꝵ q cete¬
roꝵ mala non appetut.
Plus ꝓdesse saluti tẽptati
ꝓficitur. Unus qͥsq ad
temptationem animũ
p̃parare debet. Minus
enĩ dũ sꝑatur tẽptatio
grauat: dure autem p̃¬
mit si non sꝑata adue¬
nerit. Sapientis est
contra omĩa aduersa
ante meditari. nec in¬
ueniri casus debet. quem nos
consilia eius p̾ueniant. Dan

Expanded text:
do eos affligi ab iniquis do eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7. Plus prodesse saluti tentationproficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet . Minus enim dum speratur tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. 9. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec inveniri casus debet, quem non consilia ejus praeveniant. CA
Abbreviated transcription (Latin):
bonos studium semꝑ assi¬
munt quibꝰ dum ꝓspitat
elucet. iactant̃ de suis me¬
ritis gsant᷑. et bonoꝵatq̃
iustoꝵ. afflictionibꝰ decia¬
hunt: dũq eis aduersa d¬
tigerint. max ad blasp¬
miam pusillanimiate
mi conuertuntur. Quidam
simplitium nescientes dispen¬
sationem dĩ. in maloꝵ. ꝓfecti¬
bus scandalizantur. dicentes.
iuxta ꝓpħam. Quare uia
impioꝵ prosꝑat᷑: bene ẽ
omĩbꝰ qui p̾uaricant᷑ et in¬
ique agunt. Qui gͦ hocdi¬
cunt non mirentur qđ pͣ¬
uoꝵ hominũ temporalẽ
et caducam felicitatẽ aspi¬
tiunt: s magis nouissima
coꝵ intendant. quanta illis
post hec ęt̃na supplitia sre¬
parentur dicente propħa
Ducunt in bonis dies suos.
se iognoscat. non deici.
Uiri scĩ plus formidant
ysꝑa quam aduersa qͥa
di seruos ꝓsꝑa deitiunt.¬
aduersa uͦ erudiunt. Idõq
sci uiri constantia ita porta¬
re debet adu̾sa. ut frangi
non queat. Tẽ magis sunt
oculi dĩ suꝑ iustos: quan¬

Expanded text:
bonos studium semper assubonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt; dumque eis adversa contigerint, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. 13. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum profectibus scandalizantur, dicentes, juxta prophetam: Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, se cognoscat, non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt,adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quan
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidicauerunt te. ego
uidicabo: et cibabohos¬
tes tuos carnibꝰ suis: et
quasi a musto sanguine
suo inebriabuntur. Ha
bet aliquem usum et
maloꝵ iniquitas. hocẽ¬
quod electos dĩ suis mo¬
ribus laniant: ac ꝑhoc
uita impioꝵ sibi deꝑit
proficit: dũ eos mali ꝑ
tribulationis exerciti¬
um ad p̾sentem odi¬
endam uitam. et fut¬
uram deũdandã eru¬
dices. diunt. Int̾dum
pͣuitas utilitati iusto¬
rũ. dũ eos malitia sua
erudiunt: et ad regna
celoꝵ requirenda mo¬
lestia corporali impel¬
lunt. Probat᷑ hoc exemplis
isrliticȩ plebis: quȩ tunc du¬
rius angebat᷑ in egypto qͣros
oportebat eos ꝑ moysenad
terram promissionis uoca¬
ri. et ex malis que inegy¬
to patiebantur discede. et
ad promissam patriam fif¬
nare. Iniqui dum constan¬
tiam iusti in ꝑsecutionib̾
siuis aspitiunt: m̃tis confusi¬
one tabescunt: & dũ adise
ostentant nec uincunt. tal¬
dem sue ꝑuersitatis insan
confundunt᷑. Stulti cont̃

Expanded text:
qui judicaverunt te, ego qui judicaverunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per hoc vita impiorum sibi deperit; proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam uram desiderandam erudiunt. Interdum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ: quia de nrͣo malo
luidam dũ dĩ uoluntati re¬
sstunt. nescientes consiliũ¬
si fatiunt: qͦ noueris. sic do
ubiecta ẽẽ omĩa: ut et ipsi
qui eius dispositioni aduer¬
santur. eius impleant uo¬
luntatem. Propterea in
bac uita boni uidicantur
amalis. ut iterum in illa
uta mali iudicent᷑ abonis:
lue ut etiam sit hic bonis
emꝑalis afflictio. et illic
sna remuneratio. Idcir
co sunt necessarii mali: ut
quotiens boni offendunt.
flagellentur ab illis. Hinc
ẽ qd̾ assur uirgam furoris
sui testat᷑ dñs. Sed quoti¬
ens ita fit de dĩ indignati¬
one ꝓcedit: ut ds̃ ꝑ illos
in eos seuiat. qͦs flagello
em̃dare desidat: s ille
iustissima uoluntate. illi
uͦ sepe crudeli intentiõe:
de eodem assur. Ipse aut̃
non sic arbitrabitur: sed
ad conterendum paratũ
ẽ cor eius. Atrocem suꝑ
rorem uenturũ: qui exis¬
tunt ꝑsecutores et uio¬
lenti fidelibus. Conso¬
lando enĩ ꝑ propħas ds̃
suos. ita uidicare ꝑmit¬

Expanded text:
luntatem, quia de nostro malo luntatem, quia de nostro malo Quidam, cum Dei voluntati resistunt, nescientes Dei consilium faciunt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. co sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, de eodem Assur dicitur: Ipse autem non sic arbitratur, sed ad conterendum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super rorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Consolando enim per prophetam Deus suos, ita judicare promit
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ miseroꝵ uitã. inua¬
luerint. Audiant ui¬
dices et qui p̾sunt po¬
pulis: quia ꝓtempora¬
libus molestus quas
plebibus ingerunt.
ȩt̃no incendio crema
et dedi eos in manu tuaͥ. non
Descende in puluerem: side
tace: et intra intenebras.
Ueniet suꝑ te malum et res¬
cies: & irruet suꝑte calamita
quam non poteris ex piar
Ueniet suꝑte repentina mi
seria quã nescis. Magis mas
facientibꝰ quam mala patiet¬
tibꝰ dolere debemus. Ili ens
pͣua faciendo in malũ profi¬
tiunt.: isti patiendo a male
corrigunt᷑. D̾s aut̃ ꝑ malis
uoluntates alioꝵ: in aliss
multa oꝑat᷑ bona. Malig¬
nantium hominũ uolar¬
tas neqͣquã potest imple
nisi ds̃ dederit potestat
Nam dũ homines dõ pii¬
tente malũ qd̾ concupsa
ꝑfitiunt: ipse dicitur facere qͥ
ꝑmittit. Inde ẽ quod scͥptum
ẽ. ꝑ propħam. Sierit malum¬
cit: Uerumtam̃ qđ iniqui
mala expetunt uoluntate.
id curo ds̃ ꝑficiendi dat po¬
cestatem ꝑ suam bonam uo¬

Expanded text:
tra miserorum vitam invatra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabet dedi eos in manu tua; non valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit malumcit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam vo
Abbreviated transcription (Latin):
pius cuius ꝓditione etiam
miquus ꝑimit᷑. Neq enĩ
dl et xp̃ianum morti ob¬
norium ꝓdere: et a deffun¬
dendum sanguinẽ infelici¬
um. uocẽ testificationis
p̾bere. Sermo enĩ iustiho¬
minis. tantum ad minis¬
terium debet ẽẽ salutis.
Ira enĩ indignationis et
tribulationis. et inmissio¬
egotioꝵ De causidicis.
ꝓpt̃ proximi dilectionem.
scłare negotium deserere
debent:aut certe manen¬
te ꝓrrimi caritate. negoti¬
um sequant᷑ terrenum.
S quia ꝑraru̾ ẽ. ut inter
uirgantes caritas maneat.
postponenda ẽ. rei causa¬
tio ut ꝑseueret dilectio.
Antiqui forensem eloquen¬
tiam caninam facundiã
nũcupabant: eo qđ causidici
incertaminibꝰ causarũ
obinissisq̃ agunt. uelu¬
ticanes alterutrũ sese la¬
cerant: uirgiaq causarũ
ad iniurias suas cõmu
dignos sententia: qͣndo
p̃ualuerint his qͦs no¬
cere uoluerint. Nã tan¬
to atrotius futuro uidi¬
tio cond empnandi st̃
quanto hic fortius con¬

Expanded text:
pius, cujus proditione etiam pius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissioT LVI. De causidicis. propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent, aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutdignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius con
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̃ in unitate pͣuoꝵ gͣt¬
disẽ. fortitudo: ita in separa¬
tione. maior infirmitas.
Fraudulentie: cito dep̃hen¬
ditur m̃datiũ: falsidicoꝵ en
nit. Unũ pene cͥm̃ habent.
et qͥ falsitatẽ. ꝓmit. et qui
supprimit ueritatẽ: quia¬
et ille obeẽ uult. et iste pro¬
dẽe non uult. Peiorẽ autẽ
testis qͥ ledit: quã qͥpstare
nolit. Nã ille malignus et
iste inutilis. Iniquus testis:
quãuis sua falsitate corpori
nichil dampni confert. Erit
autem ille apud dm̃ condẽp¬
natus: qui aduersus innoc¬
entem. falsum testimoniũ
uel dicit. uel dicentibꝰ credit.
lam non solũ ille reusẽ. qui
falsum de alio ꝓfert: s ⁊ is
qui cito aurem cͥminibꝰ pre¬
bet. Qui metu potestatis
ueritatẽ occultat. eiusdem
ueritatis iracundiam sibi
celitus ꝓuocat: quia plus
ꝑtimescit hominẽ. quam
diunam trepidat indig¬
nationem. Beatus cuius
estimonio innocens absce¬
lere. obiectu purgat᷑. Im¬

Expanded text:
Nam sicut in unitate pravorum graNam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim 3. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. quamvis sua falsitate corpori nihil damni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; im
Abbreviated transcription (Latin):
nere: quã gr̃e. laudisq
fauore. Quatuor modis ui¬
ditium humanum ꝑuer¬
tit᷑. idẽ timore. cupidita¬
te. odio. amore. Timore:
dũ metu potestatis alic¬
uius. ueritatem loqui
pauescimus. Cupidi¬
tate. dũ pͣmio muneris
alicuius corrũpim᷑. Odio.
dũ contͣ quẽlibet adũ¬
sari molimur. Amore.
du amicis uel ꝓpin¬
quis p̾stare conten¬
dimus. His enĩ quatu¬
or causis sepe equitas
uiolat᷑. sepe innocen¬
tia leditur . Luiiii. detes
Et si m̃datiũ gͣtis tibus
dicitur: quantomagis
si uenale querat᷑. Neq
enĩ deerit multiplex
conuentus falsoꝵ: si tan¬
tũ p̾sentia sit nũmoꝵ.
Testis falsidicus tribusẽ ꝑsonis¬
obnoxius. Primũ dõ quem
ꝑuirando contempnit: seq̃nt̃
uidici. quẽ m̃tiendo fallit
postremo innocenti. quem
falso testimonio ledit. Testibꝰ
falsis coniunctis: tarde m̃da¬
tii falsitas repperit᷑. Quod si
separati fuerint: examine
uidicantis cito manifestant᷑

Expanded text:
nere quam gratiae laudisque nere quam gratiae laudisque 7. Quatuor modis pervertitur humanum judicium, timore, cupiditate, odio et amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur. CAPUT LV. De tesEt si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; sequenter judici, quem mentiendo fallit: postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fjudicantis cito manifestantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam quã gratis imꝑ¬
tire debuit.acceptione pe¬
cuniȩ uen̾dit. Bons male
utuntur. qui iuste ꝓtẽpo¬
rali lucro iudicant. Tales
quippe ad ueritatẽ non ius¬
ticie defensio: s amor pre¬
mu ꝓuocat. Quibꝰ si spes
nũmi subtrahit᷑. confestĩ
aiusticie defensione rece.¬
dunt. Acceptio nũmoꝵ¬
ritatis est. Unde et pro
iusto dicitur. Qui excu¬
tit manus suas. ab omĩ¬
munere: iste in eaxcelsis ha¬
cito corrũpit iuidiseem
Pauꝑ aut̃ cuĩ non habet
quod offerat: non solum
audiri contẽpnit᷑. s etiã
xcontͣ ueritatem oppͥmit᷑.
Cito uolatur auro iusti¬
cia: nullamq reus ꝑtimes¬
cit culpam: quã redie¬
re nũmis existimat.
Plus enim optinet m̃tẽ
censoris amor lucri:
quã equitas iudicii. Tres
sunt munerũ acceptiones
quibꝰ contͣ iusticiam. hu¬
mana uanitas militat:
idẽ fauor amicitiarum
adulatio laudis: et corpo¬
ralis acceptio muneris.
Facilius aut̃ ꝑuertitur
animus rei corporee mu¬

Expanded text:
justitiam quam gratis impjustitiam quam gratis impartiri debet, acceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, quia juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae confessione recedunt. Acceptio nummoritatis est. Unde et pro justo dicitur: Qui excutit manus suas ab ommunere, iste in excelsis hacito corrumpit judicem. Pauper autem, dum non habet quod offerat, non saudiri contempnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur; cito violatur auro iustitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus rei corporeae mu
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscat. Furor in ui¬
dice. inuestigationẽ
ueri non ualet atting¬
ere: quia menseiustur¬
bata furore ascrutati¬
one alienat᷑ iusticie.
Iracundus uidex uidi¬
tui eramen plene con¬
tueri non ualet: quia caligine
furoris non uidet. Qui autẽ
lius ad contuendam uerita¬
tẽ. m̃tis serenitate consurgit
et sine ulla ꝑturbatione ad
equitatis intelli gentiã ꝑueni¬
De acceptione: ꝑsonarũ.luii.
considanda: s causa.
Scͥptũ ẽ enim. Non accipiess
ꝑsonam inuidicio. E iteri
Non miserebis pauꝑi inui
dicio. Qui enĩ consangui¬
nitatis uł amicicie fauore
siue inimiciciarũ odio ui¬
diciũ ꝑu̾tunt: sine dubie
in xpͣm qui ẽ ueritas et uis¬
ticia peccare noscuntur
Iniqui uidices errãt inue¬
ritate sententie dũ inten¬
dunt in qualitate ꝑsone
& exulcerãt sepe iustos di
improbe defendunt iniquos.
ui aut̃ recte p̾sid̾e studet: nec
partem palpare nouit:nec
munerationis expectat:
fraudem in do ꝑpetrat: qr

Expanded text:
agnoscat. Furor in juagnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem lius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentiam peDe acceptione personarum. 1. consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, necmunerationis exspecfraudem in Deo perpetrat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui causant᷑ exhauriãt.
Quando enim uidicant
non causam s dona consi¬
dant: & sic̃ negli gentesst̃
sicut in discussione causan¬
tium: sic in eoꝵ dãpno sol¬
liciti sunt. Iudices pͣui uix¬
ta prophete uerbum. qͣsi
lupi uesꝑe non relinquũt
in mane: hoc ẽ de p̾sentis
uite tantũ cõmodis cogi¬
tant. ñ de futuris. Uita
enim ista uesꝑũ: futura
uͦ mane accipitur. &be¬
ne ait quasi lupi: qr lupo¬
rũ more cuncta diri¬
puit: et uix pauca pau¬
ꝑibus derelinquunt.
erbosi uidices et
elati. ut sapientes
uideantur non discutiũt
causas s asserunt: sicq con¬
turbant uiditi ordinem:
dũ non suo contenti offi¬
tio aliena pͣsumunt. Q¬
dam dum iudicare in¬
cipunt. irascunt᷑: ipsã¬
q uiditi sententiam
ininsaniam uertunt.
De quibus recte ꝑ proph¬
etam dicit᷑. Qui conu̾¬
tunt infurore iuditi¬
um. Qui enim iratus.
iudicat. in furorẽ uidĩ¬
tium mutat: et ante
ꝓfert sententiam quã

Expanded text:
eorum qui causantur exhauriant. eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, juxta Prophetae vocem, quasi lupi vespere non relinquunt in mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus derelinquunt. Verbosi judices et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ueritatem. Grauimt
lacerant᷑ pauꝑes apͥuis ud¬
cibꝰ. quã a cruentissimis be¬
tibꝰ. Nullus enim p̾do tar
cupidus in alienis: quã us
iniquus in sius. Latrones
in accessis faucibꝰ ac latebrẽ¬
sis latentes insidias pomis
isti palam rapacitatis aie¬
ritia seuiunt. Fostes in l
singuinem tantum intendt̃.
iudices quasi crudelissimi
arnifices ciuium.opp̃sione
sua subiectoꝵ uitam extin¬
gunt. Qenim destruant
multi sunt: rari sunt qui
poplos legũ moderamine
regant. Plerũq et boni ui¬
dices sunt. s ministros rap¬
cores habent. Hoꝵ figura
ut ait quidam tamquã
cylla pingit᷑ atq describi¬
tur: ipsa quidem huma¬
na species. s capitibꝰ cani¬
nis accincta et circundata
on alit̾ quibusdam potes¬
tatibus accidit: ut ipsoꝵ
humanitatẽ immanitas
iniquoꝵ socioꝵ ꝑturbet.
depe uidices pͣui cupidita¬
tis causa. aut differunt.
aut ꝑuertunt uiditia:
nec finiunt cepta partiũ¬
negotia: quousq marsupia

Expanded text:
itatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partiunegocia, quousque marsupia
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina scłi potestates
subiecte sunt: et quamus
culmine regni sint p̃dit
uincło tam̃ fidĩ tenentur
adstricti: ut fidem xp̃i su
legibꝰ p̃dicent: & ipsamf¬
dei p̃dicationem moribꝰ
bonis conseruent.lui. de
disciplina pͥncipũ in ecdesi

Expanded text:
disciplina seculi potestates disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. CAP 43.-- De disciplina regum in Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli bonoꝵ pͥncipũ
dõ placita facta secunt᷑.
ita facile multi pͥua eoꝵ
exempla sectant᷑. Pleriq
aut̃ apud iniquos pͥncipes
necessitate magis quã uo¬
to mali existunt: dũ un¬
ꝑus eoꝵ obediunt. Nonn.¬
ulli aut̃ sic̃ prompti sũt
seqͥ reges in malũ: sic pi¬
gri sunt imitari illos in
bonum. Sepe undem¬
ali reges peccant. inde
boni iustificant᷑: dum
p̾cedentium cupidita¬
tem et malitiam corri¬
gunt. Nã reuera pecca¬
tis eoꝵ cõmunicant: si
qđ illi diripuerunt.
isti retentant. Cuius
peccatũ qͥsq sequitur:
necesse ẽ. ut eius penã
sequat᷑. Neq enĩ erit
impar supplitio: cuuiꝰ
enim uira sua ab om̃ibꝰ custo
dienda existimet: quando
et ipse illis reuerentiam p̃¬
bet. Principes legibꝰ teneris
suis. nec in se posse dampna¬
re uira que in subiectis con¬
stituunt. Iusta ẽ enim uocd
eoꝵ auctoritas:. si qđ poplis
ꝓhibent. sibi licere nonp¬
tiantur. Sub religionis

Expanded text:
nonnulli bonorum principum nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus enim jura sua ab omnibus cusdienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis
Abbreviated transcription (Latin):
iddit iusticie. non malum
pmalo culpatis reddit. s bo¬
num pro malo offensis imꝑ
regredi ad melius. siui¬
nis fuerit implicatus. Popłi
eni peccantes uidicem me¬
tuunt: et a malo suo legibꝰ
chercentur. Reges aut̃ ni¬
si solo dĩ timore metuq ge¬
henne coherceantur. lib̾e
inp̃ceps proruunt. ⁊ ꝑab¬
ruptum licentie. in om̃e
facinus uitioꝵ labuntur.
uanto qͥsq in suꝑiori con¬
atutus ẽ loco. tanto inma¬
to splendoris honore celsi
peccator maiorẽ. Potentes
enĩ potent᷑ torm̃ta patien¬
tur. Cui enĩ plus cõmit¬
titur. plus ab eo erigit᷑.
etiam cũ usura penarũ.
Reges uitam sub ditoꝵ
facile exemplis suis uel
.edificant: uł subuertunt.
Idõq pͥncipem non opor¬
tet delinquere: ne formã
peccandi faciat. peccati
eis impunita licentia.
Nam rex qui ruit in uitus.
cito uiam oftendit erroris:
Sicut legit᷑ de ieroboam
qui peccauit. et peccare
fecit isrł. Iili aut̃ adscribi¬
tur: qͥcqͥd eremplo eius
a subditis ꝑpetratur. Sic̃

Expanded text:
ddit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis imperincipem regredi ad melius, si viis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, ruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in mato splendoris honore quisqupeccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut