comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uester quibonus ẽ: Natura bonadabit p&entibus se :
Ioẽfidem ꝑ cariatem : Intrrte ꝑ angustam postã ub inox
capent peccatores : nisi deponent. Postã fides ⁊ Palas¬
ticas duo : Idẽ carratem dĩ : & proximi ⁊ Dualuminaria
superioar euangeliũ : inferior : u&uslex libiquis ofen¬
dat nonintr&.: quam lata porta. & reliqr : Io ẽ diuici
is propria. uolunta teseruientes Axtendite uobis :
Afalsis doctoribus cau&e : Inuestimentis ouium
idẽ bonidoctor: Lupiyr paces : Iẽ quianimis in ꝑdi¬
cione racpiurꝰ A fructibus eor÷. Idẽ exoperibus coş

Expanded text:
bonus est natura, dabit bona petentibus se, id est fidem per caritatem. Intrate per angustam portam, ubi non capent peccatores, nisi deponant portam fides palasticas II. Id est caritatem Dei et proximi, duo luminaria, superior Evangelium, inferior vetus lex, ubi quis offendat non intrat, quam lata porta et reliqua: id est divitiis et propria voluntate servientes. Attendite vobis, id est a falsis doctoribus cavete, in vestimentis ovium, id est boni doctores, lupi rapaces, id est animas in perditione rap
Abbreviated transcription (Latin):
sa A dicbus & xl noctibus Neher&icidiceren
Postea esuriit indicat uerum hominem ut diabolus
fallir& eius natiuitatem : Accedens temptator : toẽ
tamquã piscis temptat hamum & uincitur: & qui
primum hominem ꝑ golamuic̃ : a secundo ꝑ abstinentiã
uincitur. Sifilius di es dicut lapides & reliqr ꝑ& hi¬
molo giam panis a poscendoditur ut uider& sidepe¬
trr potuiss& hocfacere uel quia misticediabulsci¬
bus homines lapidei & duriin peccato: Sed illequi
dea qua uinum : & dep&ni a quã produx̃ : potuit hoc
si uoluiss&: Non in solo paneuiuit homo : & reliq
idẽ non uixis s& homo : sinon uoluis s& ds̃ : &ĩ am¬

Expanded text:
aginta noctibus, ne haeretici dicerent aginta noctibus, ne haeretici dicerent postea esuriit, indicat verum hominem, ut diabolus falleret ejus nativitate. Accedens temptator, id est, tanquam piscis temptat amum, et vincitur, ut qui primum hominem per gulam vicit, a secundo per abstinentiam vincitur. Si Filius Dei es, dic, ut lapides, et reliqua: per ethimologiam, panis a pascendo, ut videret se de petra potuisset hoc facere, vel quia mystice diaboli cibus, homines lapidaei et duri, in peccato; sed ille, qui de aqua vinum, et de petra aqua produxit, potuit hoc si voluisset. Non in solo pane vivit homo: et reliqua, id est, non vixisset homo, si non
Abbreviated transcription (Latin):
catum : uiuificat & saciat : Itab aptis mati: & quia
duobus substantiis baptizantur : Idẽ aqua : & uox
sacerdotis : Visibilem & in uisibilem : idẽ corpus: &
animam : Ascender̃ deaqua : tõẽ postea ascendere
ꝑbonao pere : & gra duhumilitatis descendere : quia
lordanis des censio dicitur : Ecceapestis unt celi : toẽ¬
baptis mum ost.: Caeluma pestum ẽ: unicuiꝗ post
sicut columbam : ost quod inform:a columbȩtantum
quia abaere sps corpus accepit. Similitudo colũbȩ
adorũ facta ẽ. namantea nonfuit : Ideo incolumba
Uelideo quia filius in corpore : quia sicut nonpotuis sent
homines precesenciã filuidĩ sustinere sine corpore : Ita
nec sp̃rs sinecolumba : speciem sustenuis sent : Quur
baptismum : oftendunt quod ꝑ ieiunium. & onicionem
uinciur diabolus ⁊ Debemus & nos indesertm du¬
ciauicis : ut uinciamus ipsa : Vit temptar&ura di¬
ab ulo : idẽ ut diabulum uincer& . : & cumieiunas

Expanded text:
catum, vivificat et satiat, ita baptismus mari, et quia catum, vivificat et satiat, ita baptismus mari, et quia duobus substantii baptizantur, id est, aqua et vox sacerdotis visibilem et invisibilem corpus et animam, ascendent de aqua significant, postea ascendere per bona opera et gradu humilitatis discendere quia Jordanis discensio dicitur; ecce aperti sunt coeli, id ebaptismum ostendit, coelum apertum est, uni cuique post sicut columbam, ostendit quod in forma columbae tantum, quia ab aere spiritum corpus accepit: similitudo columbae ad hoc facta est, nam antea non fuit: Ideo in columbavel ideo quia filius in corpore, quia sicut non potuissent homines praesentiam filii Dei sustinere sine corpore, ita nec spiritus sine columbae speciem sustinuissent: Cur baptismum, ostendunt quod per jejunium et orationem vincitur diabolus, debemus et nos in desertum duci a vitiis, ut vincamus ipsa; ut temptaretur a diabolo, id est, ut diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant ligna: Tunc uenit ihs adgalileam.
ut baptitar&ur & reliqr. Xp̃s ad lohannemuenit :
idẽ sponsus : osculatur sponsam : Quia iohannis
perecclesiamsponsus ẽ : hic dic̃ ⁊ oscul& us meo scu¬
lo oris sui ÷ uelideoxp̃s alo hanne baptizaiur : ut ser¬
uos nonse excus& : suodominobaptitari : uel dñs non de¬
dign&ur a seruo suoba putari. : Ego atedebeo baptitari :
Proista causa lohanni sagno uitxpm intermultos : dũ
iordanis fuit illum : & montes exultauer̃ : quiacre¬
atum: creatore magnouit. ⁊ Eideo ad lohannem ue
nit : ut mundar& aquas : & ut spũ scõ demontra r&in
quat tuor causis ⁊ Sinemodo : idẽ donec baptizaq
legem lit tere : Qui a mos fuit in eis seniores. honouere
Baptis mumiohannis nihil profuit : nisi figurat. baptis¬
mumixp̃i it non different baptis mumiohannis : debap¬
tis moxp̃i : quia aqua lauit. & extinguit : Ideo ꝑ aquas
baptismus fuit : htaiohannis lauit : & ex tinguit pec¬

Expanded text:
deficiant ligna. Tunc venit Jesus ad Galilaeam, deficiant ligna. Tunc venit Jesus ad Galilaeam, ut baptizaretur, et reliqua. Christus ad Joannem venit, id est, sponsa osculatur sponsum, quia Joannis per Ecclesiam sponsus est. Hic dicit, osculetur me osculo oris sui: vel ideo Christus a Joanne baptizatur, ut servus non se excuset suo Domino baptizari, vel Dominus non dedignetur a servo suo baptizari. Ego a te debeo baptizari. Per istam causam Joannes cognovit Christum inter multos, dum Jordanis fugit illum, et montes exsultaverunt: quia creatura creatorem agnovit; et ideo ad Joannenit, ut mundaret aquas, et ut Spiritu sancto demonstraretur: quatuor causas sine modo, id est, donec baptizati legem litterae, quia mos fuit in eis in seniores honorare, baptismum Joannis nihil profuit nisi figuravit baptismum Christi, ut non differrent baptismum Joannis de baptismo Christi quia aqua lavat extinguit; ideo per aquas baptismum fuit: ita Joannes lavat et extinguit pec
Abbreviated transcription (Latin):
fidemx p̃iuener̃ : Ioẽ lapidesimulat : quiagra uo &du¬
ri & frigidi : infide sunt: Securis posita adiudices¬
iudeis : Securis exferro & ligno constat: sic xp̃s ex di¬
uinitate : & humanitate : Radices cogiiaciones arbo¬
rum : peccatorr̃ ⁊ uelradices filii arborum parentũ :
Omnis arbor que non fac̃ frustumbonum : excid& ur
io ẽdiuiditur ab ecclesia : Inignemmittitur : Iẽ in die
iudicii : Fortiorme ẽ idẽ non solum de lohanne :
sed de homnibus fostior. ẽ xp̃s. Ideo fostior quia in spũ
scõ & inignebaptitat. : Calcia menta postare. Ideo
non possum: in carnacionemeius plenius en arnere:
pseuos baptrrat igne : idẽ iniudicio. uel in spũ scõ & in
igne ⁊ Cuius uenti labrum: & reliqr : idẽ iustumiudiciũ
Inmanu : Ioẽ in potestate sua : Area : iõe mundus : uel
celorum: paleae : peccatores : quia paleȩ leuis ẽ:
& postatus auentu. & ignis cumburitur ⁊ sic peccato¬
res ipsicustodiunt ignem : qui a non de fec̃ ignis : pisi

Expanded text:
fidem venerunt, id est lapides simulat, quia gravi et duri et frigidi in fide sunt, securis posita esJudaeis, securis, ex ferro et ligno constat, sic Christus ex divinitate et humanitate, radices, cogitationes, arborum peccatorum, vel radices filii, arborum parentum. Omnis arbor qui non facit fructum bonum excidetur, id est, dividitur ab Ecclesia: In ignem mittitur, id est in die judicii, fortior me est: id est, non solum de Joanne, sed de omnibus fortior est Christus, ideo fortior, quia in Spiritu sancto et in igne baptizat, calciamenta portare, ideo non possum incarnationem ejus plenius enarrari. Ipse vos baptizat igne: id est in judicio, vel in Spiritu sancto et igne. Cujus ventilabrum, et reliqua, id est, justum judicium; in manu, id est, in potestate sua; area, id est, mundus vel coelorum: paleae, peccatores, quia palea levis est, et portatur a vento, et ignis comburit: sic peccatores, ipsi custodiunt ignem, quia non deficit ignis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Docrum p&ri febricantem : Ioẽ sina gog& dubi&as T&i¬
gitmanũ : prestauit auxiliũ : Dimissa febre : ioẽ desi
mines diuites : Non reclinat capud : ubi non est fides :
Mostuus : mortuum sepellire : ioẽ corpus animam : Aio¬
modo : si peccator laudat peccatorem : Nauis : Idẽ ecclȩ¬
siae : Motus & fluctus : Idẽ temptacio : Dormita¬
tus : Idẽ incarnatus siuec rucifixus . : lientus : Id ẽ subi¬

Expanded text:
Socrum Petri febricitantem: id est, synagogae dubietas. TetiSocrum Petri febricitantem: id est, synagogae dubietas. Tetigmines divites. Non reclinet caput, ubi non est fides. Mortuos mortuum sepelire, id est, corpus animam: aliter, si peccator laudat peccatorem. Navis, id est, Ecclesiae: motus et fluctus, id est, tentatio: dormitatus, id est, incarnatus, sive crucifixus: ventus, id est, subi
Abbreviated transcription (Latin):
aus: Non arcendit ad a& cleiam post passionẽ
corporis nr̃i in mastyrio: Intestimoniũ illis
Id est non soluiss& legan uel uidiss& : ostendit quod
sanatus e&̃ alebra : Coturio : osteidit docto¬
res : Puer paraliticus contractus : ostendit
genus humanum. in p&catis condusum : Inue¬
nit iħs incenturioni trina mysteria : Primũ
humilitatis ubi Ait : Dñe non sum dignus ut
intres subtectum meum : Sexcunda: fides ubi
Ait: Tantum dic uebum & sanabitur: Totia
id est prudentia ubi dixit : homo subpotestate
Miratur ils interturione : Idest inuenit᷑ eum
sapieitiam : quia suerit doctus ꝑ predicationem
diuinam: Ab oriente conuen : idest ab infan¬
Idẽ aluuentute : Ab aquilone : idẽ de potesta¬
te diabuli : uenunt adsiden: Recum bent
Idẽ in habitant: Quarecum tribus tantũ : Idẽ
ꝓpte runissionem: Qui concupis cunt.: illuc
flebunt: illis ẽ stridor dentium : corã dr̃ ueit̃ ẽ:

Expanded text:
ejus, nam ascendat ad Ecclesiam, post passionem ejus, nam ascendat ad Ecclesiam, post passionem corporis nostri in martyrio. In testimonio illis. Id est, ut non solvisset legem, vel vidissent quod natus esset a lepra. Centurio figurat doctores, puer paralyticus contractus, significat genus humanum, in peccatis conclusum. Invenit Jesus in centurione trina mysteria, primam humilitatem, ubi ait: Domine, non sum dignus, ut intres sub lectum meum: secunda fides, ubi ait, tantum dic verbum, et sanabitur: tertia, id est, prudentia, ubi dixit, homo sub potestate. Miratur Jesus in centurione, id est, invenit in eo sapientiam, qua fuerat doctus per praedicationem divinam. Ab oriente conversi, id est, ab infana juventute; ab aquilone, id est, de potestate diaboli, veniunt ad fidem, recumbent, id est, inhabitant. Quare cum tribus tantum, id est, propter remissionem. Qui concupiscunt, illuc flebunt: illis est stridor dentium, quorum Deus venter
Abbreviated transcription (Latin):
cis coniugem : Arborbona : homobonus : Arbor mala :
patris mei : Idẽ qui seruat mandata : Nulti mihi dicuNt
nouiuos : idẽ bonũ uel her&ici : Discedite ame : Ioe qui
sperant : nenẽẽ remissionem peccatorum .⁊ Omnis
qui audit uerba mea : & reliqr qui contua puredicit¬
Neinti repluuia in ea : idẽ doetrina her&ica : f lu¬
mina : ꝑ secucionis her&icorum ⁊ uienti : Ioẽdemones :
Nubes accipiant pluuia demare : Idẽ her&ici accipi¬
dit uerbamea & non fac̃ ea : loẽ mos fuit in lege
qđ non ẽ& inpopulo quinon e&mundus: & sisani¬
tatem accepiss& : ostendissasacerdot: & offerebatur
pro eomunus : Duo tuftures autduos pulles colũ¬
barum ⁊ & fiebat cum eis iuxta hocopus ⁊ Lignum
÷ sopem & coccinum erga cacumen ipsius ligni.
& disꝑgebatur. sangius alterius : Auis suꝑ istudlignũ :
& suꝑ alterum auem : & ipse dimit tebatur
inaere : Lignum : crux xp̃i: coccinum : passio
qus: Et opostit martyrium ire ꝑpassionem
xp̃i: & sangius nosto aspargatur suꝑ crucem

Expanded text:
ticis. Arbor bona, homo bonus, arbor mala, Patris mei, id est, qui servat mandata. Multi mihi dicunt, novi vos, id est, bonum, vel haeretici. Discedite a me, id est, qui sperant non esse remissionem peccatorum. Omnis qui audit verba mea, et reliqua; qui contra praedicatne intraret pluvia in eum, id est, doctrina haeretica: flumina, persecutiones haereticorum, venti, daemones. Nubes accipiunt pluviam de mare, haeretici dit verba mea, et non faciet ea. Id est, mos fuit in Lege quod non esset in populo qui non esset mundos, et si sanitatem accepisset, ostendisset se sacerdoti: et offerebatur pro eo munus: duos turtures, aut duos pullos columbarum. Et fuerat cum eis juxta hoc opus, lignum hysopum, et coccinum erga cacumen ipsius ligni, et dispergebatur sanguis alterius avis super istud lignum: super alterum avem, et ipse dimittebatur in aere. Lignum crux Christi; coccinum, passio ejus. Et oportet ad martyrium ire, per passionem Christi, et sanguis noster spargatur super crucem
Abbreviated transcription (Latin):
uistis: Confessio quattuor modis: Prima osteidit
laudationis: Saccunda: consiteor tibidñe pat celi
sidei: Tetia : credo indm̃ patrem : Mastyrum qui con¬
sit&urme coram hominib: p&catorum : Quasta¬
consitanini dño qm̃ bonus : Abscondisti a sapientibus
Idẽ quisapientia huius mundi utuntur : Reue lasti
paruolis : idẽ discipulos: uocatio tribus modis fac¬

Expanded text:
vistis confessioni, quatuor modis sunt vistis confessioni, quatuor modis sunt laudationes. Confitebor tibi, Domine: Pater coeli fidei, credo in Deum Patrem: martyrum, qui confitetur me coram hominibus, peccatorum, confitemini Domino quoniam bonus: abscondisti a sapientibus, id est qui sapientia hujus mundi utuntur, revelasti parvulis, id est discipulis: Vocatio quatuor modis fac
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ost quia puluis tribus modis inpedit : Prima¬
uestimentum inquinat : Serpens cruata. abscondit
dico intenebris : tẽ aiudeos ⁊ Dicte in lumine : Ioẽ in ec¬
desia : Duo passeres : Ioẽ corpus : & anima : stux p̃s : Baui¬
bias asse : ioẽ fides ꝑgladium : ostendit uerbũ p̃dicacionis
Aiter duos passeres : Itẽ duor estamenta : Asse : hoc ẽ
xp̃s: sẽpara rempatrema filio : hoc ẽ fideles ab infidelib:
Accepit crucem : Ioẽ cruciaeipsum. Scandalizare inxp̃o
uimpatitur : ostendit quia ꝑcruaciacio nis carnis. & pe¬
nitentiã : ꝑuenit ad regnum dĩ. : Ipse ẽ. haelias : quilo¬
hannis quia ipsep̃serit in helia Insecundo aduentu :
quim lohanne fuit in primo aduentu. Pueros seden¬
tes inforo : ostendit proph& as: Cantauimus uobis :¬
& non saltastis. : Tibias : ad nunciauimus uobis aduentũ
xp̃i & non crededistis : Lamenta uimus: & nun planc¬
xistis Idẽ ad nunciauimus uobis pautatiam & & pa¬

Expanded text:
mentum. Hoc sunt, quia pulvis tribus modis impedit, mentum. Hoc sunt, quia pulvis tribus modis impedit, vestimenta inquinat. Serpens cruciata abscondit dico in tenebris, id est, ad Judaeos, dicite in lumine, id est, in Ecclesia. Duo passeres, id est, corpus et anima, seubas. Asse, id est, fides: per gladium, hoc sunt verbum praedicationis. Aliter, duo passeres, id est, duo Testamenta. Asse, hoc est, Christus. Separare patrem a filio, hoc est, fideles ab infidelibus. Accipit crucem, id est, crucia teipsum. Scandalizare in Chrivim patitur, hoc est, quia per cruciationes carnis et poenitentiae, pervenitur ad regnum Dei. oannis, quia ipse spiritus erat in Elia: in secundo adventu, qui in Joanne fuit in primo adventu; pueri sedentes in foro, hoc sunt prophetas: cantavimus vobis et non saltastis tibias, id est nuntiavimus vobis adventum et non credidistis; lamentavimus et non planxistis, id est adnuntiavimus vobis poenitentiam, expa
Abbreviated transcription (Latin):
tensiit : Idẽ ꝑ gentilitatem ad regnam : Qrex porcoꝵ
ostendit homines ante conuersionem : Dimersi inmare :
loẽ in profundum ꝑpastorem õstendit phr losopos.
sur rex̃ : Idẽ cunctus ẽ : Reuersus ad domumsuã : toẽ
ad primã creacionem: Sponsus xp̃s ẽ : sponsa : eclesia :
F. iliisponsi : a postolisunt : Rudis pannis : dodrina eua ngelii :
scissis pannis : ost homines u&eres : lunũ nouum in
ut res : u& eres : Ioẽ noua predicacio adhominesu&e¬
res. ⁊ Princeps figunintenit proph&arum : uel pa¬
triarcarum : puellam: ostendit sinagogã : Tenuit
ihs̃ manum eius depuelle: Idẽ auxiliũ ei prest&it
Messesmulta : Idẽ corda panta : Messores : Ioẽ¬
doctores: Nonduas tunicas : Idẽ nonduplamente : Nec
dupla fiducia in nouum aut inu&us testamentum:
Non calciamentaduo : hoẽ non testimonium malorum :
Nequirgam : Ioẽ non ꝑfortitudinem : sed ꝑpacientiam
Pax reuersa : Ioẽ mercis recepta : ꝑpuluere m in quina¬

Expanded text:
est, per genitilitatem ad regnum. Grex porcorum ostendunt homines ante conversionem: dimersi in mare, id est, in profundum. Per pastorem ostendit philosophos. Surrexit. id est, curatus est: reversus in domum suam, id est, ad primam creationem. Sponsus, Christus est: sponsa, Ecclesia: filii sponsi, Apostoli sunt. Rudis pannis, doctrina Evangelii: scissis pannis, hoc sunt homines veteres. Vinum novum, et utres veteres, nova praedicatio ad homines veteres. Princeps figuram tenet prophetarum, vel patriarcharum. Puella haec est synagoga. Tenuit Jesus manum ejusdem puellae, id est, auxilium ei praestitit. Messis multa, id est, corda parata: messores, doctores. Non duas tunicas, id est, non dupla mente nec dupla fiducia, in novum, aut in vetus Testamentum. Non calciamentum, id est, non testimonium malorum: neque virgam, id est, non fortitudinem, sed per patientiam. Pax reversa, id est, merces recepta: per pulverem, inquina
Abbreviated transcription (Latin):
iempli ioẽ suꝑ murum archȩ maceriae elacionem
temptaciones inadam : prius diabulus exigit :
Pergulam dix̃ gusta : ꝑuanamgloriam : eritis si¬
deor sum : Pauariciã dix̃ : Omnia tibi dabo: & reliq
Sedqui eum in abiso mergipotuit: uerbum pra edicacio¬
nis dic̃: ostendit ꝑ hastres tempiacionis uincerediabul̃
hic ostendit uerumdm̃ & uerum hominem:: Hominem
quem tempiat diabolus : ds̃ .ẽ cui angeliministioent:
Quadingintadies : decime sunt anni ⁊ Vt sicut abom¬
mbus rebus decimas daredebemus: Qm̃ angelis suis¬

Expanded text:
templi, id est super murum archae maceriae, elationemtemptationes, in Adam, prius diabolus exigit, per gulam dixit, gusta, per vanam gloriam, eritis sideorsum, per avaritiam, omnia tibi dabo et reliqua: sed qui eum in abyssum, verbo praedicationis, dicit: ostendit per has tres vincere diabolum, hic ostendit verum Deum et verum hominem, homo quem temptat diabolus, Deus est, cui angeli ministrabant, quadraginta dies, decima sunt anni, ut sicut ab omnibus rebus decimas dare debemus, ita et di
Abbreviated transcription (Latin):
& omplis suad&ur : Incorde repicit dr̃ fiden ubi se non
possunt hominer e cusare : pider dum que cordere¬
n&ur confessionemoris ad salutem ꝓfertur : multi
fidem tantin xp̃i ani sunt: opoe ueo xp̃iana doctri¬
na dissentiunt: Multi quoque fiden xp̃i &corde
non amant : sedhumanu terrore eaden ꝑhi pocrisim
teiere se simulant & qui eẽ ponpos sunt aꝑtemali
ꝑterorem ficte nos cunturboni:¬
XXXIIII
De spe.

Expanded text:
exemplis suadetur in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non exemplis suadetur in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare: fides enim quae corde retinetur confessione oris ad salutem profertur. Multi fide tantum Christiani sunt, opere vero a Christiana doctrina dissentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per tenere se simulant: et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte noscuntur boniXXXIII. De spe.
Abbreviated transcription (Latin):
indie mutactur : insi delibus aũt &iam ipsa lux tene¬
briscit : usque ad eo p̃ual& sides : ut om̃s suꝑ ma¬
re pedibus facit ambulare: Magna ẽ fides: sed ni¬
hil dest sinon habueit caritatem Hieronimus đ
quid ꝓdest si impii ages. dm̃ uocem in uocas : quem o¬
peribus negar : Dr̃ bonis operibus fideliũ nontantũ
considerat oblationis magnitudinem : quantũ fida
uerita tem : Eregorius đ ille & aum uox credit:
qui &ercit opeando quod credit ꝑ fidem nam que
ab omni potenti dõ cognascimur Quid ꝓdest si qdẽ
redenptori nr̃o ꝑsidem iungimus : si ab eo moribur
dis iungamur: Hieronimus đ Beatus ẽ gñ qui &
recte cedendo bene uiuit : & bene uiuendo siden
rectam custodit Xp̃i anus enim malus dum sa̧cun¬
dum euangelii doctrinam: uiu&: &iam ipsam si¬
dem quam uerbo colit ob osta teptationeͣ ꝑdit:
hoc tunc ꝑ f&tȩ laudatur quando & creditur¬
ꝑ ides nequaquam ne &torquitur : sed rationẽ atq

Expanded text:
in diem mutatur; infidelibus autem etiam ipsa lux tenebrae fit: usque adeo praevalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam dem quam verbo colit, oborta tentatione facile hoc tunc perfecte laudatur, quando et creditur. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui bene doc& & male ulu& uid&ur bonũ malum
con lungere lucem tenebris. ꝑ mis cere ueritatem
mendatium : ⁊racundi doctores perabien furo ns
discipline modum ad in manitate crudelitatis
conuestunt: &unde amedare poterant : inde po¬
iniquitatim damnantur. si eos aut ignorantes ñ eru¬
diant.
aut pec cantes non arguant: Ante esto auditor doctri

Expanded text:
Qui bene docet et male vivit, bonum malo videtur conjungere, lucem tenebris commiscere, veritatem mendacio mutare. Iracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem convertunt, et unde emendare iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant. Testante Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & eceatꝰ gelus rectitudinis contrapraua ac¬
ta ꝓximorum. quatenus inferuore districtionis
pullo modo relinquatur : uistus mansu& udinis :¬
Cacedor enim non distat apopulo quando nullo ui¬
dȩ suae meitu uulgi transcendit actionem: pulla¬

Expanded text:
sic exerceatur zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinisacerdos enim non distat a populo, quando nullo vitae suae merito vulgi transcendit actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
loqui sapiete nititur : magopere m&uat nequs
eloquium audientium unitas confundatur:¬
mus itaque locus bene regitur cum his qui p̃est
uitiis potius quam fratribus dominatur:
N& &rse et ut p& catiuulnus in subditis corrigdido¬
restringitur magna sollicitude &iam districto ipsa
modextur: quatenus sic iura disciplinȩ contrade¬
linquentis & eceat ut .pi&atis uis cea pon ad¬

Expanded text:
loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundaturmus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest vitiis potius quam fratribus dominatur.  est, ut cum peccati vulnus in subditis corrigendorestringitur, magna sollicitudine etiam ipsa districtio moderetur, quatinus sic iura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non a
Abbreviated transcription (Latin):
te sanare nescit : mani festȩ debeat oendari : Palã
sunt arguendi : qui palam nocent utdum aꝑta obiurga¬
tione sanantur: Hu qui eos imitando deliquerant
dem n&ur : quã ꝑ unius licaitiam multi peiclitentꝰ¬

Expanded text:
te sanari nescit, manifeste debeat emendari. Palam te sanari nescit, manifeste debeat emendari. Palam sunt arguendi qui palam nocent, ut, dum aperta obiurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, dempnetur, quam per unius licentiam multi periclitent
Abbreviated transcription (Latin):
sius .đ. Lenter casticatur & hib& reuerentiã castigati
Asperita te autem nimiȩ increpationis offensus p& in cre¬
pationen recipit. p & salutem: Sustinent ȩquanimiter ut
infirmos quos ȩmadare non potuerint castigatos blan¬
de pieate postandi sunt : qui increpare ꝓsua infirmitate
non pos sunt ꝓdiuersi tate p& cantium alii portandi sunt
Alii castigandi quia modus diuersus .ẽ. p&catorum : Tuno
dum ꝓpteruos melius corregimus cum ea qua bene gessin
se credunt : male demenstramus: Grgorius d: sunt
pon nulli qui in crepationes uerba audiunt : & ad peniten
non inuitant: Audiat derego quodam& Audiat de
supplicio unus quis que quod timeat : Ut siamor ad
regnum non trahit ueltimo min& : hisidorus dix̃: salu¬
brite accipi unt iusti quociens desuis &ccessibus ar¬
nuntur: plerum que mali similis sibi inmalũ defen¬
cdunt : qui ꝑ blanda ueba castigatur non corriturg
non pos sunt: Qui ad monitus s&reo corren dep& cato
neglegt : publice arguendus ẽ : ut uulnus quod occul¬

Expanded text:
erentiam castiganti: aspera autem increpatione offensus, nec increpationem recipit, nec salutem. Sustenta aequanimiter, ut infirmos, quos emendare non potueris, castigatos. Blanda pietate portandi sunt qui increpari pro sua infirmitate non possunt. Pro diversitate peccantium, alii portandi, alii castigandi sunt, quia modus diversus est peccatorum. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt mala demonstravimus. GREGORIUS. Sunt nonnulli qui increpationis verba audiunt, et ad poenitenuin praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat: ut si amor ad regnum non trahat, timor invitet. ISIDORUS. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Plerumque mali, similes sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba castigatus non corrigiturnon possunt. Quia admonitus secreto, corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occul
Abbreviated transcription (Latin):
sol& uita pastoris agrege: Qui enim locũ p̃dicationis
sus cipit : mala inferre non deb& sed tolleare : ut &
ipsa sua amaritudine ira seuientium mitig&: & p&¬
catorum uulnera in aliis ipse ad flictionibus uulnea¬
tus san&: Sunt non nulli qui solesta cura sp̃i talia
p̃cepta ꝑscru tantur : sed quȩ intellegendo penetran
uiuendo conculcant: Repatte docent quod ñ ope¬
re : sed meditationem didicerunt: & quos uebis
us in & clesia noc& quam quiꝑ uersae age s nom̃
uel ordine scĩtatis hab& delinquetem: nãque
hunc redarguere : nullus prȩsum&: Aquã quippe
limpidissimam pastores bibunt cum flueta
ueritatis recte intellegetes hauriunt : sed eand ẽ
uiuendo conrumpere: Aquam scilic& ꝑturbatã
pedibur oues bibunt : cum sub i&ti quique non s&¬
tantur uerba quȩ audiunt: sed sola quȩ conspici¬
unt : &empla prauitatis imitantur : Quantum

Expanded text:
ocum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulnerat . Et sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant, repente docent quae non opere, sed meditatione, didicerunt, et quod verbis us in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; limpidissimam Pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt. Sed eamdem aqvivendo corrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
&ur : plus ꝓfecit cor reptio apud prudentem : quam
Vir prudes & disciplinatus : non murmorabit cor¬
reptus : prius quam interroges: nai& upaxs quanquã
&cum interoga ueris corripe iuste : qui odit cor¬
retionen : minuitur uita: Corripe amicum sere añ
sit commissio & non in omni uabo credar illũ: Est
correptio mendax. In ore contumeliosi: Corripe ꝓ¬
ximum antequam cõmineris &da locum timori
altir simi: p&ccator homo deui tabit correptionan :

Expanded text:
 Plus proficit correptio apud prudentem, quam Vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus . Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste . Qui odit correptionem, minuetur vita . Corripe amicum, saepe enim fit commissio, et non omni verbo credas . Est correptio mendax in ira contumeliosi . Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi Peccator homo devitat correptionem .
Abbreviated transcription (Latin):
non esse gaudii sed meroris : P̾ea fructum pacatis simum
& ecitatis ꝑ eam reddit iustitiam : Salomon đ : Audi
ut ad datur gratia capitituo : & torques collotuo : Tmne
disciplinam nedimittas eam : custo di illam quia ipra est
uitatua: Accipi disciplinam & nolite abicere eam:
poli arguere deisoran ue odeit te : Arguȩ sapiente

Expanded text:
non esse gaudii sed maeroris postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddit iustitiae propter quod et gressusnon esse gaudii sed maeroris postea autem fructum pacatissimum disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua . Accipite disciplinam, et nolite abjicere eam. Noli ergo arguere derisorem, ne oderit te . Argue sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
lita melle uerborum & tamdiu deceptor ueta¬
ten simulat quousque falloido decipiat: Sũ mo¬
pee cauendum est. in omne mendatiom. Omne quo¬
que genus mendacii. sum mopꝗe fuge: omne quod
aueitate discordat iniquitas et: esto inuebo
uorax noninan menciendo fallas: non aliud loqua¬
ris & aliud facias pon aliud dicas : & aliud in animo
teeas : a ssiduitas iurandi ꝑ iurii consu&ud inem facit.
sine consideratione uero non ꝓmittas quod non potes
facox : ñ pollicearis: multum reus erir sinon redd is
quod uoueras : ueritas angelus non amat n& querit
usuras. quod in caute uo usti non facias. impia ẽ pro¬
missio quȩ scelera adimplitur:¬

Expanded text:
data melle verborum: et tandiu deceptor veritadata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summopere cavendum est omne mendacium: omne quoque genus mendacii magnopere fuge. Omne quod a veritate discordat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio fallas. Non aliud loquaris, aliudque facias. Non aliud dicas, et aliud in animo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Sine consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. Veritas angulos non habet, nec quaerit usuras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae scelere adimpletur
Abbreviated transcription (Latin):
uos u&eẽ hominen cumactibur qus & induentes nouũ
eum qui senouatur inagnitionem saundũ imaginen qus
qui creauit eum: Salomon đ : qui aũt maititur : testis ẽ
fraudolentur: Qui auten testis st repaitinus concinnat
ti&ur ꝓfat moidatia tetis dolosus Hiesus filius si¬
rah dix̃: pon accipias aduesus animã tuã meidatiũ.
poli amare merdatium aduesus fratre tuum peq
in amicum similite facias: poli uelle martire omnẽ
mendatium ad sidu& as enim illius nonbona: In libro¬
sapiitiae dix̃: Reponsum obscurum inuacuũ non
ibit : Os aũt quod metitur occidit animã: Hiao¬
nimus đ: meidaces faciunt : ut n& uera di caitib cre¬
dantur: hysidorus đ: Sepe uera ꝓmittit qui falsa
dicturus ẽ ut cum primum ad quesieit fide ad reli¬
qua maidatia Audientis credulus faciat: Multis
uidentur uera eẽ quȩ falsa sunt : &ideo non & dõ sed
& suo maidatio locuntur: plerumq: auitate inci¬
pit qui falsa consingit : latait sepe ueneia circum¬

Expanded text:
minem cum actibus suis, et induentes novum, eum qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum . SALOMON. Qui autem mentitur, testis est fraudulentus . Qui autem testis est repentinus, concinnat tietur, profert mendacia testis dolosus. . JESUS SIRACH. Non accipias adversus animam tuam mendacium . Noli amare mendacium adversus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias . Noli velle mentiri omne mendacium: assiduitas enim illius non est bona . Responsum obscurum in vacuum non ibit, os autem quod mentitur occidit animam . HIERONYMUS. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. ISIDORUS. Saepe vera praemittit qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphi&arum Apostolorum mastyrum uirginũ confes¬
sorum. oiona choꝵ & omniuntꝰ ciuiũ suꝑnoꝵ: & clesix
tuae scae catholicȩ fidem augeas pacem tribuas secto¬
ribus nr̃is. & nob̵ indulgentiam & renissionẽ p& catox
concedas .mñ. In firmis salutem lapsis reparationũ

Expanded text:
rum, martyrum, virginum, confessorum, monachorum, et omnium civium supernorum, Ecclesiae tuae sanctae catholicae fidem augeas, pacem tribuas rectoribus nostris, et nobis indulgentiam et remissionem peccatorum concedas: infirmis salutem, lapsis reparationem,
Abbreviated transcription (Latin):
coriant in sep̃dicari quod non faciunt: humiles re¬
figiurt quicquid boni opeautur agorci, Grgonus¬
dix̃: pequaquam ualo inculmen humilitatemdiscer
quinimis positus nondesiit suꝑbire : Hysidorus dix̃
Tantum quisq sit ueritatem uicior quantũ se esse
longius: A suꝑbia suerit arbitratur: Suꝑbidubali
mit antur suꝑbiaduersus quam oppanitur lmili¬
tas xp̃i quia humili antur elati prncipalium
Qui inflantur suꝑbiam uentu pas cuntur suꝑ bia sicut
origo est. omnium criminum: Ita ut runa cuncarum
uistutum: Ipsa est inp&cato prima: ipsa in conflicto pos
trona : quideuistutibus estibus & istunt suꝑbi cadente
carnis uitio humiliantur ut surgant Inuitas patrum¬
dicit fructus putre factus in utilis a gritulȩ & iustus
suꝑbi inutilis dõ sicut enim pondus sructum frangit
ramum : sic suꝑbia d&corem euetit animȩ : Anima suꝑ¬
bi derxlinqu&ur adõ: & sit demonium daidacium

Expanded text:
cupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles recupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnoscere. GREGORIUS. Nequaquam valet culmen humilitatis discere qui in minimis rebus non desinit superbire. ISIDORUS. Tantum quisque fit veritati vicinior, quantum se esse longius a superbia fuerit arbitratus. Superbiam diaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur electi. Principalium Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Superbia, sicut origo est omnium virtutum. Ipsa enim est in peccato prima: ipsa in conflictu postrema. Qui de virtutum profectibus existunt superbi, cadentes carnis vitio humiliantur ut resurgant. EX VITIS PATRUM. Fructus putrefactus inutilis agricolae, et virtus superbi inutilis Deo. Sicut enim pondus fructuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit animae. Anima superbi derelinquitur a Deo, et fit daemonum desiderium.
Abbreviated transcription (Latin):
qui t&igerit pican in quinabitur abea : & qui com muni¬
cauerit iuꝑbo induit suꝑbiã: Denotatio pessima suꝑb&
linguȩ : Esfusio sangunis inrixa suꝑborum: Dolor aũt
consuiit illos ante quam mori antur: sicut capsea in¬
ducitur in laqueum : sic & corpur suꝑbarum Nonte
extollas in cogitatione animȩsuae. sicut taurus : nefor¬
te elidatur meis tua ꝑstulticiam: Agustinus dixit
uitanda nobis est suꝑbia quȩ & angł noute decipere
quanto magis hiomines dissipare Hiero nimẜ đ: uir
suꝑbus non decorabitur n& uoluntatẽ suã ꝑducit¬
adsinem Crauis culpa est. quanch ad mnpeiciã & ne¬
glignitiam suꝑbȩ crimen accedit : Nihilinagis xp̃ia¬
nis studiat uitase quam tumentem & esuetam cer¬
uicem dõ contrase odio ꝓuo cantum: Ambrosius dix̃
suꝑbia & angelis denones fecit : humilitas aũt homi¬
ner sũs angelir similer roddit: Suꝑba uoluntas facit
p̃qtad÷ contennere : hunilitas custodire: Suꝑbi

Expanded text:
communicaverit superbo, induet superbiam . Devoratio pessima superbi lingua. Effusio sanguinis in rixa superborum, dolor autem consumit illos antequam moriantur . Sicut capra inducitur in laqueum, sic et corpus superborum . Non te extollas in cogitatione animae tuae sicut taurus, ne forte elidatur virtus tua per stultitiam . AUGUSTINUS. VitVitanda nobis est superbia, quae et angelos novit decipere, et homines dissipare. » Hieronymus: « Vir superbus non decorabitur, nec voluntatem suam perfiad finem. Gravis culpa est quando ad imperitiam et negligentiam superbiae crimen accendit. Nihil magis Christianus studeat vitare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemonia fecit. Humilitas autem homines sanctos angelis Dei praecepta contemnere, humilitas custodire. Superbi
Abbreviated transcription (Latin):
tiã uocari s apietiam : utile est multa scire : & rectȩ
uiuere : quod si utrumq: non ualemus : melius ẽ ut
bene uiueidi studium : quam multor sciendi sequamur
Nonenim ꝑtin& adbeati tudinem consequendam homi¬
nen sciatiam rerum necesse beatum multto scire:
sed ẽẽ magum beatum uiuere : Multi quidm̃ noue¬
runt ꝑsciaitiam : ꝑ actionem nonuenerantur: Ideo¬
cȩcantur diuino iudicio puni enda committere: &
in poenam commirsi facinorir facinus d&eius ad de¬
re nihil sapiatia melius nihil prudentia dulciur:
pihil sciatia suauiui: poxia non uitamus: nisi ꝑ sapi¬
eitiam: Sapientia dando largior sit: seinenido mino¬
ratur: Larnendo reddundatior est: sci aitia &dũ
plus confetur plus habundat: Ciprianur đ: quo¬
modo eum sapiair uel pacias eẽ potest : quin& sapi

Expanded text:
tia vocavi sapientiam. Utile est multa scire, et recte tia vocavi sapientiam. Utile est multa scire, et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium, quam multa sciendi sequamur. Non enim pertinet ad beatitudinem consequendam scientia rerum. Nec est beatum multa scire, sed est magnum beate vivere. Multi Deum noscunt per scientiam, per actionem auque sinuntur divino judicio punienda committere, et in poenam commisso facinori facinus deterius adder. Nihil sapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia suavius. Noxia non vitamus, nisi per sapientiam. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur. Larga redundatio est scientia, et dum plus confertur, plus abundatur. CYPRIANUS. Quomodo enim sap
Abbreviated transcription (Latin):
Omne Aurum in comparationem sapiaitiae harena ẽ
& igua: peninem enim diligit dñs : nisi eum qui cũ sapi¬
entia in habitat: Hysidorus đ, Omĩs qui sȩcundum
dm̃ sapiens est : beatus ẽ : Beata uita: cognitio diui¬
nitatis : uistus boni operis est: uistus boni operis fruc
tus &eni tatis ẽ: Qui secundũ ĩ&łm sapieis et
sȩcundũ dm̃ stultus ẽ : pullus sapiaitiam dĩ plene rece¬
pit : nisi qui se ab omni abstrahee actionũ cura
contendit : Tunc aut̃ recte dm̃ cogoscimus : quan¬
do eion ꝑf&cte scire nondenegamus: pullus aũt in
culpa maior ẽ : quam ille qui dm̃ nescit: Inuestiga¬
tionan uri multorum est querere sed paucoꝵ in ue¬
nire
Om̃is sapientia scientia & opinione consistit: Melior
est aũt & scientia ueniens : quam &x opinione seitentia.
nam illa uera ẽ ista dubia: Simplicitatem cum igno¬
rantia : uocare stultitiã : Simplicitatem cum prudei¬

Expanded text:
Omne aurum in comparatione sapientiae arena est Omne aurum in comparatione sapientiae arena est exigua. Neminem enim diligit Dominus, nisi eum qui cum sapientia habitat. ISIDORUS. Omnis homo qui secundum Deum sapiens est, beatus est. Beata vita, cognitio Divivirtus boni operis est. Vi Qui secundum saeculum sapiens est, secundum Deum stultus est. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere vitiorum cura contendit. Tunc autem recte Deum cognoscimus, quando eum perfecte scire nos denegamus Nullus autem major in culpa est, quam ille qui Deum nescit. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum invenire. Omnis sapientia et scientia ex opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens, quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. Simplicitatem cum ignavia vocavi stultitiam. Simplicitatem cum pruden
Abbreviated transcription (Latin):
Tibi enm sapientiae possessio ibi mors mulieris &clude¬
rustici : quam disseti falsa ꝓferre : Sapietes mundi
ideo scripturas sacras dispiciunt : quioc eas ñ & males¬
tate sensuum : sed & uerborum indicant uilitate Gre¬
gorius đ: Sapiaitia ẽ timeredm̃ : ab negare aũt̃ seipsũ
amalis : ISapiaitia ẽ uitare malum : sec unda sapien¬
tia est facerebonum : Quis quis ego uult audita in¬
tellegge. festin& eaque iam potuit intellegae. opae
implere: Scire aut̃ dõ ad ꝓbare et  nescise
aum reꝓbare ẽ scripture sacre intellegetiae quȩ si
in cunctis && apeta uilescere: & tantũ maiori.
dulcedine inuenta reficit : quantum maiori labore
fatigat animum quȩ sitie: Qui uebadĩ audit senpa
oculos cordisponere ad exitum deb&: & sine cessatione
meditare : quando ap̃ seite uitae & eat : at quȩ ad &o¬
na gaudia ꝑtingat: In libro sapientiae. dic̃: melior et
sapiatia : quam uires &uir prudens : magis quam for¬
tis: Multitudo aũt sapiatiae sanitas est : orbisterrarũ

Expanded text:
is excludirustice quam diserte falsa proferre. Sapientes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem seipsum a malis. Prima sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere bonum. Quisquis autem vult audita intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae sacrae intelligentia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majore dulcedine inventa reficit, quantum majore labore fatigat animam quaesita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. EX LIBRO CLEMENTIS. Melior est sapientia quam vires, et vir prudens magis quam fortis. Multitudo autem sapientiae sanitas est orbis terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
deti doctrina & quasi brachiale in brachuo d& tro
Veba aut̃ prudatium statera ponde abuntur: flagella
& doctrina in omni tampore sapietia: Magnus quilnue¬
nit sapiatia & scatia: sed non est suꝑtimentẽ dm̃. homo
sc̃s in sapientia man& sicut sol: pam stultus sicut᷑ in mu¬
tatur: Sapieis non odit mandata & iustitias : Uirsa¬
pies plebe suam erudit : sapiatia in ore fideli conplan¬
tabitur : Vur peritus multor erudiuit : & animȩ suae¬
sapieis occulta ꝓuebiorum & qui r& : & in abscondi¬
tis parabolarum conuersatur: Sapies bona & mala
in hominibus temptauit: Agustinus .đ Docti ut stel¬

Expanded text:
denti doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Verba autem prudentium statera ponderabuntur . Flagella et doctrina in omni tempore sapientia . Magnus est qui invenit sapientiam et scientiam, sed non est super timentem Deum . Homo sanctus in sapientia manet sicut sol, nam stultus ut luna mutatur . Sapiens non odit mandata et justitias . Vir sapiens plebem suam erudit . Sapientia in ore fidelium plantabitur . VSapiens occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur . Sapiens bona et mala in omnibus tentabit . AUGUSTINUS. Docti ut stel
Abbreviated transcription (Latin):
trinam : &os stultorum pascitur imperitia : Posside
sapientiam quia auro melior est: & ad quere pruden¬
tiam : quia preciosior et argento: Qui sapieis corde
est. appellabitur prudens: & qui dulcir eloquio maio¬
ra pecipi& : Corsapieitis erudi& oseiur & labus illi¬
us addit gratiam Aqua ꝓfunda ueba &ore uiri &
tor rens redundans fons sapientiae infaciȩ prudaitis
luc& sapientia: Oculistultorum insinibus tera
Custus prudaitiae inuan& bona : estaurum & mula¬
tudo remarum : uas aũt prȩciosum labia prudetiũ

Expanded text:
trinam, et os stultorum pascitur imperitia . Posside trinam, et os stultorum pascitur imperitia . Posside sapientiam, quia auro melior: acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens: et qui dulcis est eloquio, majora percipiet. Cor sapientis erudit os ejus, et labiis illius addit gratiam . Aqua profunda, verba ex ore viri; et torrens redundans fons sapientiae . In facie prudentis lucet sapientia . Oculi stultorum in finibus terrae . Custos prudentiae inveniet bona . Est enim aurum et multitudo gemmarum. Vas autem pretiosum
Abbreviated transcription (Latin):
prudaitiam aripe illam:
& & alta bitte glorisicaberis abea cum eam fueis am¬
plexatus: dabit capitituo Augmentum gratiarum
& corona inclita proteg&te : Dic sapieti aȩ soror
mea es : & prudentia uoca anini camtuam: Melior
et. aum sapietia cunctis precisisrimis & omne desi¬
derabile ei non potest conparari : Principium sapi
es corde precepta suscipit : stultus ceditur labus
in labus sapietis : inueni&ur sapientia : Sapientes ab¬
scondunt sapientiam: Os aũt stulti: consusioni proxi¬
mum est: Labia iusti : erudiunt plurimos: Qui aut̃
indoctisunt in cordis gestate morietur: Hingua
aut̃ sapientium : sanitar ẽ : Iiux sapientis fonsuitae
ut declin& aruina mͦstis : Quicum sapientibus gra¬
ditur : sapiens eit : Amicur stultorum effici&ur similis
tiaȩ eorum & prudantia stultorum fatuitas : In
corde prudentis reqiuiescit sapientia : & indo tos quoq:
erudi&: Habia sapietium dissimulabunt scietiam
Corstultorum dissimile eit : Corsapieitis querit doc¬

Expanded text:
prudentiam . Arripe illam, et exaltabit te. Glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus . Dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te . Dic sapientiae: Soror mea es, et prudentiam vocavi amicam meam . Melior est sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desidens corde praecepta suscipit, stultus caeditur labiis . In labiis sapientis invenitur sapientia. Sapientes abscondunt sapientiam. Os autem stulti confusioni proximum est. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indoctiautem sapientum sanitas est . Lex sapientis fons vitae, ut declinet a ruina mortis . Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, amicus stultorum efficietur similistiae eorum, et imprudentia stultorum fatuitas. In corde prudentis requiescit prudentia, indoctus quoque erudietur. Labia sapientum disseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Cor sapientis quaerit doc
Abbreviated transcription (Latin):
ore si deli habundabit & dominator dabit eã illi
ꝯmis astutus agnouit sapietiã: omĩs sapientia ti
mor dĩ : & in illa timere dm̃: in omni sapietia dispo¬
sitio legis : homo prudeis placebit magnatis : Melior
et homo qui deficit sapientia & desicies sorsu inti¬
more: quam qui habundat sensu & trans greditur

Expanded text:
ore fideli habitabit, et dominator dabit eam illi. ore fideli habitabit, et dominator dabit eam illi. Omnis haustus agnovit sapientiam. Omnis sapientia est timor Dei, et in illa timere Deum, in omni sapientia dispositio legis . Homo prudens placebit magnatibus . Melior est homo qui minuitur sapientia, et deficiens sensu in timore Dei, qu
Abbreviated transcription (Latin):
illam tibi Non ẽ enim tibi necessarium eaque ab¬
scondita sunt: uidere ocuilistius : Corsapieis intelle¬
nturͫ. sapiatia : & auris bona audi& cum omni concu¬
pis centiam sapientiam: Sapienscor & intellegbile
abstinebit se a p&catis : sapietia filus suis uitã in spi
rat : & suscepit inquaentes se : Qui sapietiã diligit :
diligit uitam: Qui tenuerit sapientiã : uitam heredita¬
bit : In linguaenim agos citur sapieitia : & sensus: &
scientia: & doctrina: in uebo ueitatis aspea est
nimium sapiatia indoctis hominibus. Decor eum
uita est insapiatia: & uincula illius natura saluta¬
ris : Si inlinaueris aurentuam &cipier doctrinam :
& si dil&eris audire sapieis eris: Sapientia¬
torum consedere illum faci&: Beatus uir qui in
sapientia sua morabitur: & qui in iustitia sua medi¬
tabitur : Qui continens ẽ iustitiae ad preheidit sapi¬
entiã & obuiauit illi & quasi mater honori ficata
ta est sapientia Sapietia dĩ ad stabit laus: & in

Expanded text:
iosus. Non est enim tibi necessarium ea que abscondita sunt uidere oculisgitur in sapientia, et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam. sapiens cor et intellegibile abstinebit se a peccatis et in operibus iurat, et suscipit exquirentes se . Qui sapientiam diligit, diligit vitam: qui tenuerunt sapientiam, vitam haereditabunt . In lingua enim dignoscitur sapientia . Sensus et scientia et doctrina in verbo veritatis . Aspera est nimium sapientia indoctis hominibus . Decor enim vitae est in sapientia, vincula illius ligatura salutaris. Si inclinaveris aurem tuam: excipies doctrinam: ris audire, sapiens eris . Sapientitum considere illum faciet . Beatus vir qui in sapientia sua morabitur, et qui in justitia sua meditabatur. Qui continens est justitiae, apprehendet sapientiam, et obviabit illi quasi mater honorificata ta est sapientia . Sapientiae enim astabit laus, et in