comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere nationẽ. Mense primo cuiꝰ uoca¬
bulum ẽ nisan. anno duodecimo regni
assueri. missa ẽ sors inurnã. que hebraice
dicit᷑ phur: corã aman: quo dic & qͦ m̃se
gens iudeoꝵ deber& int̾ficiz& exiuit
mensis duodecimꝰ qui uocat᷑ adar. Dix
itq aman regi assuero. Est ppłs ꝑomĩs
separatus. nouis utens legib & cęrimo¬
niis: insuꝑ & regis scita contt̃pnens &
optime nostii qͦd ñ expediat regno tuo
ut insolescat ꝑlicentiam. Si tibi placet
decerne ut percat. & decem milia talen¬
torũ appendam arcͥaruis gare tue Iulit ꝓͦ
rex anulũ quo uttbatur dȩmanu sua.
& dedit cũ aman filio amadathi. de pro¬
gcne agag hosti uideoꝵ: dixitq adcũ.
Argentu qđ pollicc̾ris iuũfit: de ppło
agt qđ tibi placet. uocatiq sunt scribe
regis. mense primo nisan .xiui. die ciꝰdẽ¬
mensis. & scriptũ est ut iusserat aman.
adom̃s satrapas regis & iudicos ꝓuinti¬

Expanded text:
dere nationem. Mense primo cujus vocadere nationem. Mense primo cujus vocabulum est NISAN anno duodecimo regni Assueri, missa est sors in urnam, quae Hebraice dicitur PHUR, coram Aman, quo die et quo mense gens Judaeorum deberet interfici: et exivit mensis duodecimus, qui vocatur ADAR. Dixitque Aman regi Assuero: Est populus per separatus, novis utens legibus et caeremoniis insuper et regis scita contemnens. Et optime nosti quod non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam. Si tibi placet, decerne ut pereat: et decem millia talentorum appendam arcariis gazae tuae. Tulit ergo rex annulum, quo utebatur, de manu sua, et dedit eum Aman filio Amadathi de progenie Agag, hosti Judaeorum, dixitque ad eum: argentum quod polliceris tuum sit de populo age quod tibi placet vocatique sunt scribae regis mense primo nisan tertiadecima die eius et scriptum est ut iusserat Aman ad omnes satrapas regis et iudices provinci
Abbreviated transcription (Latin):
est uttrq coꝵ inpatibulo mandatũq est
hystoriis: & annalib traditũ corã rege
Post hec rex assuerus exaltauit aman
filium amãdathi. qui erat destirpe agag
& posuit solium eius suꝑ om̃s pͥncipes
quos habebat cunctiq serui regis qui
inforib palatii uersabant᷑. flectebant
genũ. & orabant aman sic enĩ eis p̾cepe¬
rat imperator. Solus mardocheus non
flectebat genuꝰ neq adorabat eum. Cui
dixeruntꝰ regis pueriꝰ qui adfores pala¬
tu p̾sidebamt. Cur pręt̾ ceteros non ob¬
seruas mandata regis: Cumq hoc cre¬
brius dicerent. & ille noll& audire: nun¬
ciauerunt aman: scire cupientes utrum
ꝑseueraret insententia. Dixerat cnĩ cis
se esse uideũ. Qd cum audiss& aman & ex¬
peruñto ꝓbass&. qđ mardocheus nonsibi
flecter& genu. nec se adorar&: iratus est
ualde & ꝓmhilo duxcit inunũ mardoheũ
mittere manus suas. Audierat eni quod
ess& gentis iudȩe: magisq uoluit om̃em
uidȩoꝵ. qui erant in regno assueri per¬

Expanded text:
patibulo mandatumque historiis et annalibus traditum coram rege post haec rex Asuerus exaltavit Aman filium Amadathi qui erat de stirpe Agag et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique servi regis qui in foribus palatii versabantur flectebant genu et adorabant Aman sic enim eis praeceperat imperator solus Mardocheus non flectebat genu neque adorabat eum cui dixerunt regis pueri qui ad fores palatii praesidebant cur praeter ceteros non observas mandata regis cumque hoc crebrius dicerent et ille nollet audire nuntiaverunt Aman scire cupientes utrum perseveraret in sententia dixerat enim eis se esse Iudaeum quod cum audisset Aman et experimento probasset quod Mardocheus non sibi flecteret genu nec se adoraret iratus est valde et pro nihilo duxit in unum Mardocheum mittere manus suas audierat enim quod esJudaeorum, qui erant in regno Assueri, per
Abbreviated transcription (Latin):
hec mardocheo uerba mandauit. Uade
& congrega om̃s uideos quos insusis rep¬
pereris. & oratt ꝓme. Non comedatis
cum ancislulis meis similit̾ icuinabo &
tunc ingrediar adregem contra legein
facicns ĩniuocataꝰ tradensq memorti &
periculo. Iuit itaq mardocheus & fecit¬
⁊ om̃a quȩ ei hester p̃ceperatꝗ Die auit

Expanded text:
haec Mardochaeo verba mandavit; Vade haec Mardochaeo verba mandavit; Vade et congrega omnes Judaeos, quos in Susis repereris, et orate pro me. Non comedatis, cum ancillis meis similiter jejunabo, et tunc ingrediar ad regem, contra legem faciens, non vocata, tradensque me morti et periculo. Ivit itaque Mardochaeus, et fecit omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pendebat insusis dedit ei ut reginę
ostender&. & moner& cam ut intrar&.
ad regeni & dep̃carct᷑ cum ꝓ ppło suo.
Regressus athac. nunciauit hester om̃a
quȩ mardocheus dixerat. Quȩ respon¬
dit ei. & iussit ut dicer& mardocheo.
Om̃s serui regis. & cuncte quȩ subditi¬
one cius sunt norunt ꝓuintie. qđ siue
uir siue mulier. ĩnuocatus. mit̾rius atriũ
regis intrauerit. absq ulla cunctatione
statim int̾ficiatur: nisi forit rex auream
uirgã adcum tetenderit. ꝓsigno clem̃tiȩ.
atq. ita possit uiuere. Ego igit᷑ qͦmodo
adregem intrare potero. qu̾ȩ triginta
iam dieb non sum uocata ad eumꝰ Quod
cũ audiss& mardocheus. rursũ mandauit
hester dicens. Ne putes qđ animã tuam
tantũ liberes: quia indomo regis es p̾
cunctis iudeis: Si enĩ nunc filueris ꝑaliã
occasionẽ liberabunt᷑ iudei. & tu&do
mus patris tui peribitis. Et quis nouit
utrũ idcirco adregnũ ueneris. ait intali
it̃pore parareris: Rursumq hesteꝵ.

Expanded text:
bat in Susis dedit ei ut reginae ostenderet et moneret eam ut intraret ad regem et deprecaretur eum pro populo suo regressus Athac nuntiavit Hester omnia quae Mardocheus dixerat quae respondit ei et iussit ut diceret Mardocheo omnes servi regis et cunctae quae sub dicione eius sunt norunt provinciae quod sive vir sive mulier invocatus interius atrium regis intraverit absque ulla cunctstatim interficiatur: nisi forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro signo clementiae, atque ita possit vivere. Ego igitur quomodo ad regem intrare potero, quae triginta jam diebus non sum vocata ad eum? Quod cum audisset Mardochaeus, rursum mandavit Esther, dicens: Ne putes quod animam tuam tantum liberes, quia in domo regis es prae cunctis Judaeis: si enim nunc silueris, per aliam occasionem liberabuntur Judaei: et tu, et domus patris tui peribitis. Et quis novit, utrum idcirco ad regnum veneris, ut in tali tempore parareris? Rursumque Esther
Abbreviated transcription (Latin):
der&. Cum aut ueniss& tc̃pus singularũ
pordinẽ puellarũ. ut intrarent adrege̾
expletis omĩb quȩ adcultũ muliebre
ꝑtinebant. mensis duodecimꝰ uertebat᷑:
ita dũ tacat. ut sex menses oleo ungerent᷑
myrtinõ. & aliis seax quib dam pigm̃tis.
& aromatib uitrent᷑ in gredientesq ad
regem quicqͥd postulasse̾nt adornatum
ꝑtinens accipiebant. & ut eis placuerat
cõposite de triclino feminarũ ad regis
cubiculũ transi bant. Et quȩ intrauerat
uesꝑe egrediebat᷑ maneꝰ atq inde in
sccundas ędes deducebãt᷑. quȩ sub ma¬
nuasagazi cunuchi erant: qui concub¬
nis regi s p̃sidebat. Nec habebat pott¬
statem ad regem ultra redeundi. nisi uo¬
luiss& rex: & eam uenire ussiss& ex
nomine. E uoluto aut̃ tẽpore pordin̾ẽ
instabat dies qͦ hester filia abiahel fr̃iᷤ¬

Expanded text:
tempus singularum per ordinem puellarum ut intrarent ad regem expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant mensis duodecimus vertebatur ita dumtaxat ut sex menses oleo unguerentur myrtino et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur ingredientesque ad regem quicquid postulassent ad ornatum pertinens accipiebant et ut eis placuerat conpositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transiebant et quae intraverat vespere egrediebatur mane atque inde isecundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant, qui concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire jussisset ex nomine. Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies,
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ amiserat. pulchra nimis & detora
facie. Mortuisq patre eius ac matre.
mardo chȩus sibi eam adoptauit infilia
Cumq ꝑ crebͣuiss& regis imperiũ. &
iuxta mandata illius multe uirgines
pulchrȩ ad ducerent᷑ susan. & egeo tra¬
derent᷑ eunucho: hester quoq inter ce¬
teras puellas ei traditaẽ ut seruaret᷑
in numero feminarũ. Quę placuit ei
& inuenit gram inconspectu illius. ut
accelerar&: mundũ muliebrẽ. & trade¬
ret ei partts suas. & septe̾ puellas specio¬
sissimas de domo regis: & tam ipsam quã
pedissequas eius ornaret atq excoleret.
Que noluit ei indicare ppłm & patriam.
suam mardocheus enĩ p̃ceperat. ut de
hac re omnino reticer&. Qui deambula¬
bat cotidic ante uestibulũ domꝰ. in qua
elecit uirgines scruabant᷑: curam agens

Expanded text:
rentem amiserat pulchra nimis et decora rentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavit in filiam cumque percrebuisset regis imperium et iuxta mandata illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan et Aegaeo traderentur eunucho Hester quoque inter ceteras puellas ei tradita est ut servaretur in numero feminarum quae placuit ei et invenit gratiam in conspectu illius ut adceleraret mundum muliebrem et traderet ei partes suas et septem puellas speciosissimas de domo regis et tam ipsam quam pedisequas eius ornaret atque excoleret quae noluit indicare ei populum et patriam suam Mardocheus enim praeceperat ut de hac re omnino reticeret qui deambulabat cotidie ante vestibulum domus in qua electae virgines servabantur curam age
Abbreviated transcription (Latin):
postquã regis assueri deferbutrat indig¬
natio. recordatus ẽ uasthi & quę feciss&
uł que passa ess&. Dixeruntq pueri
regis acministri eius. Quęrantur regi
puellȩ uirgines acspeciosȩ. & mittantur
qui considerent ꝑ uniuersas ꝓuincias
puellas speciosas & uirginesꝰ & adducaił
eas ad ciuitatẽ susan: & tradant indo¬¬
mum feminarũ. sub manu egei cunu¬
chi qui ẽ ppositus & custus mulierum
regiarũ & accipiant mundũ muliebrẽ
& cetera adusus necessaria & quętumq
int̾ om̃s oculis regis placuerit: ip̃sa reg¬
net ꝓuasthi. Placuit sermo regi. & ita
ut suggesserant iussit ficri.
rat uirͦ iudeus insusis ciuitate: uoca¬
bulo mardocheus: filius iair filii semei
filu cis destirpe gemini. qui translats
fiuerat de hierłm. co tc̃pore quo iecho¬
niam regem uida nabuchodonosor rex
babylonis transtulerat: qui nutricius¬
fuit filię frĩs sui edessȩ. quȩ altero no¬
mine hester uocabatur. & utrũq pa¬

Expanded text:
postquam regis Assueri deferbuerat indignatio, recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset. Dixeruntque pueri regis ac ministri ejus: Quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas provincias puellas speciosas et virgines et adducant eas ad civitatem Susan et tradant in domum feminarum sub manu Aegaei eunuchi qui est praepositus et custos mulierum regiarum et accipiant mundum muliebrem et cetera ad usus necessaria et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit ipsa regnet pro Vasthi placuit sermo regi et ita ut suggesserant iussit fieri erat vir iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ia est indignatio. Si tibi placet rͦex¬
egretdatur edictum afacie: tuã. & scribat᷑
iuxta lege̾ ꝑsarũ atq medoꝵ: quã p̃te¬
riri in licitum ẽ: ut nequaquã ultra uas¬
thi ingrediat᷑ adregem: sed regnũ illius
altera quȩ melior illa ẽ accipiat & hoc
in om̃e qđ latissimũ est ꝓuinciarũ tua¬
rum diuulget᷑ imperuĩͥ & cuncte uoc¬
ores tam maiorũ quã minoꝵ. deferant
maritis suis honorẽ. Placuit consilium
cius. regi & principibus. Fecitq rede
iuxta consiliũ manurhan: & misit epi¬
stolas aduniuersas ꝓuintias regni sui.
ut queq gens audire & legere poterat

Expanded text:
tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam praeteriri inlicitum est ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem sed regnum illius altera quae melior illa est accipiat et hoc in omne quod latissimum est provinciarum tuarum divulgetur imperium et cunctae uxores tam maiorum quam minorum deferant maritis suis placuit consilium eius regi et principibus fecitque rex iuxta consultum Mamuchan et misit epistulas ad universas provincias regni sui ut quaeque gens
Abbreviated transcription (Latin):
aut qui inuitati erant. anreis poculis:
& aliis atq aliis uasis cibi inftrebantur.
Uinum quoq ut magnificentia regia
dignũ erat. abundans & p̾cipuũ pone¬
batur nec erat qui nolentes cogeret ad
bibendũ. scd sic rex statuerat. pͣponens
mensis singulos de principib suis: ut
fumer& unusquisq qđ uell&. Uasti
quoq regina fecit conuiui ũ fęminarũ:
in palatio ubi rex assuerus manere ẽ¬
sueuerat. Itaq die septimo eum rex
ess& hilarior. & post nimiã potionem
incaluiss& mero p̃cepit mauman et
barata & arbona & bagatha & abgatha
& tarath & carchas. septẽ: cunuchiᷤ qui
in conspectu eius ministrabant. ut intro¬
ducerent reginã uasthi corã regt. posito
suꝑ caput cius diademait. &ͣ ostender&

Expanded text:
is poculis et aliis atque aliis vasis cibi inferebantur vinum quoque ut magnificentia regia dignum erat abundans et praecipuum ponebatur nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod vellet Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio ubi rex Asuerus manere consueverat itaque die septimo cum rex esset hilarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman et Bazatha et Arbona et Bagatha et Abgatha et Zarath et Charchas septem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostender
Abbreviated transcription (Latin):
aderant. & illorũ faciebat cuncta c̃ silio.
scientiũ leges aquira maiorũ: Erant aũt
primi & ꝓdeimi charsena & sethar & ad¬
matha & tharsis & mares & marsana &
mamucha. septẽ duces ꝑsarũ atq medoꝵ
qui uidebant faciem regis. & pͥmi post eũ
residere soliti erant: cuiꝰ sententie uasti

Expanded text:
aderant et illorum faciebat cuncta consilio scientium leges ac iura maiorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui s
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ aliũ uocauit cu̾m rege. ad c̾uiuiũ:
prȩt̃ me apud quã etiã cras cum rege
pransurus sum. Et cũ hȩc om̃ã habeam.
nihil me habere puto quãdiu uidero
Responderuntq ei rares uxor. cius & ce¬
teri amici. lube parari excelsã trabem
habentẽ altitudinis qͥnqͣginta cubitos.
& dic mane regi. ut appendat᷑ suꝑ eam
mardocheus: & sic ibis cum rege lctus
adconuiuiũ. Placuitꝰ ei consiluu̾i: & iussit¬
s excelsam parari cruc̃e. Noctem illam
duocit rex in somne̾: ussitq afferri sibi
historias & aunales priorũ temporum
que cũ illo p̾sente legerent᷑. uentũ est
adcum locũ ubi scrip̾tũ erat. quomodo
nunciass& mardocheus. insidias bagat¬
han & thares cunuchoꝵ regt̾ assuerũ
iugulare cupientiũ. Qd cum rea audiss&
ait. Quid ꝓhac fide: honoris acp̃mii
mardocheus conseͣtus ẽ: Dixer̃q eiscru
illius ac ministri. N ihil omnino merce:¬
dis accepit. Statimq re& Suisẽ inquit

Expanded text:
nullum alium vocavit cum rege ad convivium, nullum alium vocavit cum rege ad convivium, praeter me: apud quam etiam cras cum rege pransurus sum. Et cum haec omnia habeam, nihil me habere puto, quamdiu videro Responderuntque ei Zares uxor ejus, et caeteri amici: Jube parari excelsam trabem, habentem altitudinis quinquaginta cubitos, et dic mane regi, ut appendatur super eam Mardochaeus, et sic ibis cum rege laetus ad convivium. Placuit ei consilium, et jussit excelsam parari crucem. Cap. VI. Noctem illam duxit rex insomnem, jussitque afferri sibi historias, et annales priorum temporum. Quae cum, illo praesente, legerentur, ventum est ad illum locum, ubi scriptum erat, quomodo nunchorum regem Asuerum iugulare cupientium quod cum rex audisset ait quid pro hac fide honoris ac praemii Mardocheus consecutus est dixeruntque ei servi illius ac ministri nihil omnino mercedis accepit statimque rex quis est inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ut hest̃ obediat uoluntati. Uener̃ itaq
rex & aman ad conuiuiũ. qͦd eis regina
parauerat. Dixitq cirea: postquã u̾inũ
biberat. habundant᷑. Quio petis ut de¬
tur tibi: aut ꝓ quare postulas: Etiã
si dimidiam partẽ regni mei petieriim¬
petrabis. Cuni respondit hest̃. Peticio mea
& p̃ces iste sunt. Si inueni grãm incon¬
spectu regis & si regi plac&. ut det mihi
qł postulo. & incã implcat peticionem.
ueniat rex & aman ad conuiuiũ quł para¬
ui cis. & cras regi aperiã uoluntatt̃ meaͬ.
łgressus ẽ itaq illo die aman letus & ala¬
cer. Cumq uidiss& mardocheũ sedentẽ
antt fores palatii. & ñsolũ ñ assurrexis¬
se sibi. sed nec motũ quide deloco sessio.¬
nis suȩ indignatus ẽ ualde & dissimu¬
lata ira reuersus indomũ suã. conuoca¬
uit adse amicos. & eares uxcorẽ suam: &
ex posuit illis magnitudinẽ diuitiarum
suarũ filiorũq turbã. & quanta eũ gła
suꝑ om̃s principes & seruos suos rex ele¬

Expanded text:
ut Hester oboediat voluntati venerunt itaque rex et Aman ad convivium quod eis regina paraverat dixitque ei rex postquam vinum biberat abundanter quid petis ut detur tibi et pro qua re postulas etiam si dimidiam partem regni mei petieris inpetrabis cui respondit Hester petitio mea et preces istae sunt si inveni gratiam in conspectu regis et si regi placet ut det mihi quod postulo et meam impleat petitionem veniat rex et Aman ad convivium quod paravi eis et cras regi aperiam voluntatem meam egressus est itaque illo die Aman laetus et alacer cumque vidisset Mardocheum sedentem ante fores palatii et non solum non adsurrexisse sibi sed nec motum quidem de loco sessionis suae indignatus est valde et dissimulata ira reversus in domum suam convocavit ad se amicos et Zares uxorem suam et exposuit illis magnitudinem divitiarum suarum filiorumque turbam et quantasuper omnes principes et servos suos rex ele
Abbreviated transcription (Latin):
tuã: & si fucrit nequã non des illi poit¬
statem. Non cñ oma omĩb expediuił:
& ñ omĩ anunc omẽ genus plac& uoli
auidus esse in omĩ cpulatione. & nonte
effundas suꝑ omeͬm escam. In multisenĩ
escis crit infirmitas. & auiditas apppin¬
quabit usq ad colerã. Propt̾ crapulam
multi obicrunt᷑: qui aut̃ abstinens est
adici& uitam.¬

Expanded text:
am non des illi potestatem non enim omnia omnibus expediunt et non omni animae omne genus placet noli avidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam in multis enim escis erit infirmitas et aplestia adpropinquabit usque ad cholera propter aplestiam multi obierunt qui autem abstinens est adiciet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
omi re defraudabit᷑: non enĩ data illi est¬
adño grã Omĩ enĩ sapientia defraudatꝰ ẽ
Est sapicns anime suę. sapiens & fructus
sensus illius laudabilis. Uir sapiens plebẽ
suã cruditꝰ. & fructus sensus illius fide¬
les sunt. Hir sapiens implebit᷑ benedicti

Expanded text:
omni re defraudabitur non est enim data illi a Domino gratia omni enim sapientia defraudatus est est sapiens animae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens imple
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatt᷑ꝰ & ipse deregib trium¬
phabit: & tyranni ridiculi eiꝰ erunt:
Ipse suꝑ omẽm munitione̾ ridebitꝰ &
conportabit aggerẽ & capi& cã łunc
mutabit᷑ sp̃s. & ꝑ transibit. & corru&.
Nec ẽ fortitudo dĩ sui. Numqͥd non tu¬
moriemur: Dnẽ in uidiciũ posiusti e¬
um: & fortẽ ut corriperes fundasti.
eum. Mundi sunt oculi tui ne uideas
malũ. & respicere adinquitate᷑ non
agenits. & taces deuorante impio uis
tiorem se: & facies hominĩs quasi pis¬
ces maris. & quasi reptile non habens
principẽ totũ in hamo subleuauit.
Praxit illud insagena sua & congrega¬
uit in rete suũ. suꝑ hoc letabit᷑ & coe¬
ultabit Propt̃ta immolabit sagenę
suȩ & sacrificabit reti suoꝰ quia in ip¬
sis incrassata ẽ pars cius. & cibus eius
clectus. Propt̾ hoc gͦ ex pand& sagenã
suam: & semꝑ interficere gentes non
figam gradum suꝑ munitionẽ & con¬
templabor. ut uidcã quid dicat᷑ mihi :¬

Expanded text:
captivitatem et ipse de regibus triumcaptivitatem et ipse de regibus triumphabit et tyranni ridiculi eius erunt ipse super omnem munitionem ridebit et conportabit aggerem et capiet eam tunc mutabitur spiritus et pertransibit et corruet haec est fortitudo eius dei sui numqmoriemur? Domine, in judicium posuisti eum: et fortem, ut corriperes, fundasti eum. Mundi sunt oculi tui, ne videas malum; et respicere ad iniquitatem non atiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem. Totum in hamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum. Super hoc laetabitur et exsultabit. Propterea immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo: Quia in ipsis incrassata est pars ejus, et cibus ejus electus. Propter hoc ergo expandit sagenam suam, et semper interficere gentes non figam gradum super munitionem: Et contemplabor, ut videam quid dicatur mihi, e
Abbreviated transcription (Latin):
ABBACUCORO EHETA
U sque quo dñe clamabo &
non exaudics uociferabor
adit. uim patiens & non saluabis : Qua¬
re ostendisti mihi iniquitatẽ & laborẽ
Et factum ẽ iudiciũ: & contradictio
potentior. Propt̃ hoc lacerata est lex:
& non ꝑuenit usq ad finem uidicium:
quia impius p̃ual& aduersus iustum:
ꝓpt̾ea egredit᷑ uidicium ꝑuersũ: Aspi¬
cut ingentib & uidete. & admirami.¬
ni & obstupescite: quia opus factum ẽ
in dicb ari̾s. qđ nemo cred& cũ narra¬
bitur: quia ecce ego suscitabo chaldeoᷤ
gent̃t amarã & ueloc̃ẽ. ambulantem
suꝑ latitudine terrę. ut possideat ta¬
bernacula non sua. Norribilis & ter¬
ribilis ẽ & exsem& ipsa iudicium: &
onus cius egredict᷑. leuiores pardis eqͥ
cius & uelociores lupis uesꝑtinis: & dif¬
fundent᷑ equites eiꝰ: Equites namq eiꝰ
delonge uenient: uolabunt quasi a¬
quila festinans ad comedendum: om̃s
ad preda uenient Facies eorũ. uentis
urens & congregabit quasi harenam

Expanded text:
Abacuc propheta. Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laboremEt factum est judicium, et contradictio potentior. Propter hoc lacerata est lex, et non pervenit usque ad fius iustum propterea egreditur iudicium perversum aspicite in gentibus et videte et admiramini et obstupescite quia opus factum est in diebus vestris quod nemo credet cum narrabitur quia ecce ego suscitabo Chaldeos gentem amaram et velocem ambulantem super latitudinem terrae ut possideat tabernacula non sua horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenam
Abbreviated transcription (Latin):
in tͣ uincturas ȩdificiorũ est  responde¬
bit. uȩ qui edificat ciuitate̾ in sangui¬
nibusꝰ & p̃parat urbem. in iniquitate.
Numqͥd non hȩc adnõ sunt exercituũ:
quȩ opericutes mare. Ue qui potum¬
dat amico suo mittens fel suum & in¬
ebrians: ut aspiciat nuditatẽ eius. Re¬
pletus ẽ ignominia. ꝓ gła. Bibe ta qͦq
& consopirẽ. Circũdabit it calix dex¬
ttre dii & uomitus ignominie super
głam tuam quia iniquitas lybani ope¬
rict tt: & uastitas animaliũ det̾rebit¬

Expanded text:
juncturas edificiorum est respondebit. Ve qui edificat civitatem in sanguinibus: et preparat urbem in iniquitate. Numquid non hec a Domino sunt exercituum? que operientis mare. Quid ps fel suum, et inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus. Repletus es ignominia pro gloria: bibe tu quoque, et consopire: Circumdabit te calix dexterae Domini, et vomitus ignominiae super gloriam tuam. Quia iniquitas Libani operiet te, et vastitas animalium
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. Quid ꝓdest sculptile qr sculpsit
illud fictor suus conflatile & imaginẽ
falsam: quia sperauit infigm̃to fictor
cius ut facer& simulachra muta. &¬
Ue qui dicit ligno exꝑgiscere surge
lapidi tacenti. Numqͥd ipse docereꝰ
poterit : Ecce iste cooꝑtusẽ auro
& argento. & omĩs sp̃s non ẽ inuisce¬
ribus cius. Dñs aut̃ intemplo sco suo.

Expanded text:
ntum: Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile et imaginem falsam, quia sperauit in figmento fictor eius, ut faceret simulacra muta? uae qui dicit ligno: expergiscere: surge, lapidi tacenti: numquid ipse docere poterit? ecce iste coopertus est auro et argento, et omnis spiritus non est in uisceribus eius. dominus autem in templo sancto suo:
Abbreviated transcription (Latin):
e eustochiũ. qm̃ & bibliothecas hebreoꝵ
studustis intrare. & interp̃tum ccrtã¬
mina cõꝓbastis: tenentes hester hebra¬
icum librum. ꝑ singula uerba. nr̃am trais¬
lationẽ aspicit: utꝰ possitis agnoscere meꝰ
nilil etiã augmentasse addendo. ẜfidcli
testimonio simplicit̾ sicut inhebrgo
habetur. historiã hebraicã. latinę lingne
tradidisse: Nec affectamus laudes hominũ:
nec uituperationes expauescimus. Dõ enĩ
placere curantes. minas hominũ penits
non tunemus. qm̃ d̾s dissipat ossa corum¬

Expanded text:
 et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non t
Abbreviated transcription (Latin):
uariis translatorib constat esse uitia¬
tum: quẽ ego de archiuis hebreorũ re¬
le uans uerbum eucrbo ꝰ pressius trans¬
tuli. Quem librũ editio uulgata lacini¬
osis hinc inde uerborũ fumꝰbus trabit.
addens ca quȩ extempore dici poterant
& audiriisieut solitum c̃ scolarib disci¬

Expanded text:
variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est sc
Abbreviated transcription (Latin):
lutani que descendit interra̾ sed mi¬
mĩlas peccata hominũ ꝓpt̾ pęnitentiã.
Diligis enĩ omã quȩ sunt: & nihil odisti
horũ quę fecisti nec em̃ odiens aliquid
poss& aliquid ꝑmanere nisi tu uoluis¬
ses. aut qͦd att uoeatũ non cͤcͤt conser¬
uarctur: Parcis aut̃ om̃ib qm̃ tua st̃¬

Expanded text:
lucani que descendit in terram, sed milucani que descendit in terram, sed mimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid posset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ similit̾ iustis faciens ꝓ cogitationibus
aut̃ insensatis iniquitates illoꝵ. xx iiii.¬
Iuod quida errantes colebant mutos ser¬
p̃cntes & bestias suꝑuacuas inmisisti illiꝰ
multitudine̾ mutoꝵ. animaliũ inuin¬
dictam: ut scirent quia ꝑquę peccat
quis ꝑ hȩc & torquet᷑. non cñ impossib¬
lis erat omp̃s manus tua quȩ creauit.
orbem terrarũ. ex mattria inuisa .⁊ ti¬
mutere illis multitudinẽ ursorũꝰ aut
audaces icones. aut noui generis ira ple¬
naset ignotas bestias: aut naporem iꝙ¬
ncum spirantes aut odorẽ fumi ꝓstr enꝰ¬
tes: aut horrendas ab oculis scintillas e¬
mittentes quarũ non solũ lęsura pote¬
rat illos exterminart. scd & aspectus ꝑ
timorẽ occidere. Sed& sine his uno spũ
occidi poterant. ꝑsceutione̾ passi ab
soli suꝑcrat semꝑ & uirtuti brachii tui
quis resistet. Ixxu. Quoniã tamquã
momentũ statere sic anĩt it ẽ orbis
terrarũ: & tanquã guita roris ante¬

Expanded text:
stis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab soli superat semper et virtuti brachii tui quis resistet quoniam tamquam moterrarum et tanquam gutta roris ante
Abbreviated transcription (Latin):
malo adquirere. hic enĩ suꝑ om̃s scit
se delinquere. qui ex terre materia
fragilia uasa & sculptilia fingit Om̃s
emĩ insipientes & infelices supramodũ
aninię suꝑbi sunt. inimici ppłi tui. &
imperantes illi ͥexe Eqmͣ om̃a idola
nationũ estimanerunt deos: quib neq
oculoꝵ uisus ẽ aduidendũ. neq nares
adꝑcipiendu sp̃m: neq aures ad audien¬
dum: nec digiti manuũ ad trectandum:
sco & pedes coꝵ pigri ad ambulandum
tomo cnĩ fecit illos: & qui spm̃ mut᷑at᷑ ẽ
finocit illos: Nemo enĩ sibi simiłt homo
poterit dm̃ fingere cum sit cni mortałi :
mortuũ fingit manib iniquis. Melior ͣ
ciũ ipse his quos colit. qr ipse quide uixͣ
cũ ess& mortalis: illi aut̃ nũquã se &
animalia miscrruna colunt. Insensata
enĩ cõparata his aliiᷤsunt deteriora scd
nec aspectu aliquis ex his animalib bo¬
na potest conspicere. ⁊ ffugerunt aut̃¬

Expanded text:
malo adquirere hic enim super omnes scit malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit aut
Abbreviated transcription (Latin):
bra picturȩ labor sinc fructu: effigies
sculpta ꝑ uarios colores ciuꝰ aspectus in¬
sensato dat concupiscentiã: & diligit mor¬
tue imaginis effigiem sine animai maloꝵ.
amatores: digni qui spem intalib habent:
& qui faciunt illos & qui diligunt. nee ñ¬
& qui colunt Sed & figulus molłe terrã
p̃mens. laboriost fingitꝰ adusus nr̃os unu̾¬
qđq uas & de codem luto fingit quac
munda. sunt inusũ uasa similit̃ & quę
his sunt contraria. Norũ aut̃ uasorũ
qui sit usus. iudex ẽ figulus: & cũ labore
lo ante de terra factus fucrat. & post
pusillũ seducit unde acceptus ẽ: repetitꝰ
debitũ animę quẽt habebat sed est illi
cor cius & ttrra suꝑnacua spes illius. &
luto uilior uita illius : qͣm ignorauit qui
se finxitꝰ & qui inspirauit illi animã que
operatur: & qui insufflauit᷑ spm̃ uitałe:
Sed estimauort̃ uitã nr̃am lusum c̾c: &¬
conuersationẽ uitt cõpositã adlucrũ
& oportere et unde cumq etiam cx

Expanded text:
effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore  paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cor eius et terra supervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi animam quae operatur et qui insuflavit spiritum vitalem sed aestimaveruconversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
õtbus idcoq hos qui exerrant: partib
corripis. & dequib peccant. ãmones &
alloqueris: ut relicta malitia credaił
inte dñe. Illos eñ antiquos inhabita¬
qm̃ odibilia tibi opera faciebant ꝓer
medicamina & sacrificia iniusta. filioꝵ¬
suoꝵ necatores sine miscđia. &. comes¬
tores uiscerũ hominũ. & deuoratores

Expanded text:
opter quod hos qui exerrant partibus corripis et de quibus peccant admonens adloqueris ut relicta malitia credant in te Domine et illos enim antiquos inhabitaam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacrificia iniusta et filiorum necatores sine misericordia et comestores visc
Abbreviated transcription (Latin):
Iaec ppłm iustũ & scmen sine quęrclali¬
berauit anationib quȩ illũ cõprimebach
Intrauit in animã scrui dni & stetit
contra reges horrendos. inportentis &
signis. & reddidit iustis mercedẽ laboꝵ
suorũ.&. deduxit illos mina mirabili.
Et fuit in uelam̃to diciꝰ & in luce stella

Expanded text:
Et populum justum, et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Et cm̃ cũ suꝑuenit illis scua bestiarum
ira. morsib ꝑuersoꝵ. colubroꝵ. exter¬
minabant᷑. sed ñ inꝑpetuũ ꝑmansit
ira tuã. scd adcorreptionẽ inbreui tur¬
batisunt: signũ habentes salutis ad com¬
memoratione mandati legis tug. Qui
enĩ conuersus ẽ non ꝑ hoc qđ uidebat
sanabat᷑ sed ꝑte omĩum saluatorẽ Et
in hoc aut̃ ostendisti inimicis nr̃is. quia
tues liberans ab omi malo illos enim lo¬
custarũ & muscarũ occiderunt mor¬
sus. & ñ est inuenta sanitas anime illoꝵ.
qr digni erant ab huiꝰmodi ext̃minari
filios aut̃ tuos: nec draconũ uenenatoꝵ¬

Expanded text:
Etenim cum superveniret illis saeva bestiarum ira, morsibus perversorum colubrorum exterminabantur. Sed non in perpetuum permansit ira tua, sed ad correptionem in brevi turbati sunt, signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tuae. Qui enim conversus est non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenato
Abbreviated transcription (Latin):
contuberniũ habens dĩ scd & om̃ĩum dñs
dilexit illã. Doctrix ẽ cnĩ disciplinȩ di̾:¬
& clectrix operũ illius. Et si diuitię ap¬
petunt᷑ inuita. quid sapientia locuplt̃¬
tius: quȩ omã operatur: Si aut̃ sensus
operatur: quis horũ quȩ funt magis quã
illa ẽ artifede: Et si iusticiã quis diligitꝰ
labores huiꝰ magnas habent uirtutes so¬
brictatt̃ enĩ & sapicntiã docetꝰ. & iusficiã
& uirtuit᷑: quib utilius nihil ẽ inuita
hominib. E t similitudinẽ seientię dc̾si¬
derat quis. scit pͣterita & defuturis esti¬
mat scit uersutias serinonũ. & dispositi¬
onẽs argumentoꝵ, signa & inonstra scit
uiuenduꝰ sciens qm̃ cõmumcabit mecũ
debonis: & erit allocutio cogitationis &
tedii mei. Nabebo ꝓpt̾ hancꝰ claritatem

Expanded text:
habens Dei sed et omnium Dominus dilexit illam doctrix est enim disciplinae Dei et electrix operum illius et si divitiae appetuntur in vita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit vivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo
Abbreviated transcription (Latin):
mia diligentia. Iule enĩ uolcus plus pla¬
cere illi qui se assũpsit. elaborauit arte
sua. ut similitudinẽ in melius figurar&:
Multitudo aut̃ hominũ adducta ꝑspeci¬
em operis. eũ qui ante tempus tanquã
homo honoratus fuerat̾. nunc dm existi¬
mauerunt. Et hȩc fuit uitt humane de¬
ceptio. qm aut affectui. aut regib descr¬
uientes homines. in cõmunicabile nomen
lapidib & lignis imposuerunt & ñ suffe̾¬

Expanded text:
entia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit elaboravit arte sua ut similitudinem in melius figuraret, multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam homo honoratus fuerat, nunc ut deum adoraverunt; et hec fuit vite humane deceptio, quoniam aut affectui aut regibus deservientes homines incomunicabile nomen lapidibus et lignis imposuerunt». Sane
Abbreviated transcription (Latin):
initio enĩ cũ ptrirent suꝑbi gigantos.
spes orbis terrarũ adratem fugiens. re¬
misit scło semen natiuitatis: quȩ manu
tua erat gubernata. Benedictũ enĩ est
lignũ: ꝑ qđ fit iusticia ꝑ manus aut̃ qͦd¬
fit idolum. maledictũ est & ipsũ & qui
fecit illud quia ille quide operatus est
illud aut cũ essoe fragile. ds cognominatꝰ
est. Similit᷑ aut̃ odio sunt doᷤ impius¬

Expanded text:
initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem qfit idolum, maledictum est et ipsum, et qui fecit illud: quia ille quidem operatus est: illud autem cum esset fragile, Deus cognominatus est. Similiter autem odio sunt D
Abbreviated transcription (Latin):
abscondo. Infinitus enĩ thesaurusẽ ho¬
minibus: quo qui usi sunt participes fac¬
tisunt amicitiȩ dĩ: ꝓpt̾ disciplinȩ dona
cõmendati. Mihi aut̃ dcdit ds diccre
ex sententia & p̾sumere digna horum
quȩ mihi dantur: qm̃ ipse: sapientiȩ dix
est & sapientiũ emendator. Inmanu enĩ
illius & nos & sermones nrĩ. & omis sapi

Expanded text:
saurus est hominibus quod qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona commendati mihi autem det Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae dantur quoniam ipse et sapientiae dux est et sapientium emendator in manu enim illius et nos
Abbreviated transcription (Latin):
inuentionẽ: & similitudine̾ animaliũ.
aut lapidem inutiłeͥ opus manꝰ antique:
aut siquis artifex faber. desilua lignum
rectũ secauerit. & huius docte eradat
om̃em cortice. & arte sua usus diligent᷑
fabric& uasutile. in conuersationẽ ui¬
te reliquiis auĩ eius operis ad p̃parati¬
onem ȩscȩ abutat᷑: & reliquũ horũ qđ
adnullũ usum facit. lignũ curuu̾ & uer¬
ticib plenũ sculpat diligent̃ ꝑuacuita¬
tem suã. & ꝑscientiã artis sue figuret
illud. & assimil&. illud imagini hominiᷤᷤ.
aut alicui exanimalib illud cõparet.
ꝑliniens rubrica. & rubicundũ faciens
fuco colorẽ illius & omem macuła quę
in illo ẽ ꝑliniens. terra. & faciat ei dignã
habitationẽ in paricit ponens illud. &¬
confirmans ferro neforit cadat. ꝓspi¬
ciens illi÷ scicns qm̃ non potest sẽ ad¬
iuuare imago enĩ est & opus est illi
aduitoriũ &. dc substantia & defiliis suiᷤ¬

Expanded text:
inventionem similitudines animalium inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis sui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. aut citatũ aerem aut gyrũ stellarũ.
aut nimiã aquã. aut solem aut lunam:
rectores orbis terrarũ deos putauert̃.
Quorũ si specie delectati deos putauer̾.
sciant quanto his dominator eoꝵ speci¬
osior est spcciei eñ generator. hȩc om̃ã
constituit. Aut si uirtutt᷑ & opera coꝵ
mirati sunt: intelligant ab ipsis. qmͣ qui
hȩe constituit fortior illis ẽ Amagni¬
tudine ciũ speciei & creature. cognos¬
cibilit̾ poterit horũ creator uiderii
sed tam̃ ad huc in his minor ẽ quęrcła
dm̃ querentes & uolentes inuenire It¬
enĩ cum inoperib illius conuerseut᷑: in¬
quirunt. et ꝑsuasũ habent. qmͣ bonast
quȩ uident᷑. Iterũ aut̃ nec his deb& ig¬
nosci sicñ tantũ potuerunt scire utꝰ
possent estimare scłm: qͦmodo huius
dñm non facilius inuenerunt. xx¬
nfelices aut̃ sunt. & int̾ mortuos spes il¬
lorũ est. qui appellauerunt deos oꝑa
manuũ hominũ:. aurũ & argentũ. artis

Expanded text:
spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem, & lunam, rectores orbis terrarum Deos putaverunt. 3. Quorum si specie delectati, Deos putaverunt: sciant quanto his dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella Deum quaerentes et volentes invenire. Etenim cum in operibus illius conversentur, inquirunt, et persuasum habent quoniam bona sunt quae vident. Iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium ẽ terra. Scd & his tanquã homi¬
nib peꝑcistĩ. & misisti aniccessores tui¬
exercitus uespas: ut illos paulatim ext̃¬
minarent non quia impotens cras in
bello subicert impios iustis. aut bestus
scuis. aut uerbo duro. simul caxt̾minare
sed partib udicans dabas locũ pęnite n¬
tiȩ non ignorans qm̃ iniqua est natio e¬
orũ: & naturalis malitia ipsorũ. Et qmͣ
ñ poterat mutari cogitatio illoꝵ. inper¬
petuũ: semen cnĩ erat malcdictũ ab ini¬
tionee timens aliquẽ. ueniã dabas pec¬
aut quis stabit cont᷑ iudiciũ tuu̾: aut qͥs
inconspectu tuo ueni&. uindex iniquoꝵ
hominu̾. aut quis tibi imputabit si nati¬
ones perierint quas tufccisti: Nec enim
est alius ds quã tu cui cura c̃ de om̃ĩb
neq rex nȩq tyrannus. in conspectu tuo
inquirent᷑ quos ꝑdidisti. Cũ sis gͦ iustus:
iuste omã disponis: ipsũ quoꝙ qui non
deb& puniri condenas &. exeterũ estimas
atua uirtutt Uirtus cnũ tua. iusticie in¬

Expanded text:
tanquam hominibus pepercisti, et misisti antecessores exercitus tui vespas, ut illos paulatim exterminarent. Non quia impotens eras in bello subjicere impios justis, aut bestiis saevis, aut verbo duro simul exterminare; sed partibus judicans dabas locum poenitentiae, non ignorans, quoniam nequam est natio eorum, et naturalis malitia illorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum. Semen enim erat maledictum ab initio; nec timens aliquam veniam dabas pecaut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cuius cura est de omnibus neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia dqui debet, condemnas, et exterum aestimas a tua virtute. Virtus enim tua justitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
& debitos morti. cũ tanta cruciasti at¬
tentione & liberasti. dans tempꝰ & locũ
ꝑquȩ possint mutari ͣ malitiã cũ quan¬
dedisti bonarũ ꝓmissionũ : Cum gͦ nobiᷤᷤ
disciplinã das. inimicos ur̃os multiplicit᷑
flagellas:ẜ axuiui ut bonitatt᷑ tuã co

Expanded text:
 debitos cum tanto cruciatu admonitionis liberasti, dans tempus et locum per quem possit mutari malitia; cum quandedisti bonarum promissionum? Cum ergo nobis disciplinam das, inimicos nostros multipliciter flagellas, ut bon
Abbreviated transcription (Latin):
pu torm̾ta paterent᷑. Nos quid̃ȩ tã quã
pat̾ monens ꝓbasti. illos aut̃ durus rex
inttrrogans condenasti. Absentes ctũ &
p̃sentes similit̃ torquebant᷑ duplex enĩ
illos acceperat tedium. & gemitus cum
memoria pͣteritoꝵ. Cum cͦĩ audirent
ꝑ sua torm̃ta bene secũ agiꝰ cõmemorati
sunt dñm. ammirantes infine exits.

Expanded text:
pii tormenta paterentur hos quidem tamquam pii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos interrogans condemnasti. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. Duplex enim illos acceperat taedium, et gemitus cum memoria praeteritorum. Cum autem audirent per sua tormenta bene cum illis agi, commemorati sunt Deum, admirantes i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Pro quib tormͣtis bene disposu¬
isti ppłm tuu̾ quib dedisti c̃cupiscentiã
delectam̃ti sui nouu saporẽ: escã parans
cis ortygõmetrã. ut illi quidẽ concupis¬
centes escam ꝓpr̃ea quę illis ostensa &
missa sunt. etiã anctessaria concupiscen¬
tia auerterent᷑. hi aut in breui in opes
facti. nouã gustaucrunt escam. Oporte¬
bat eni illis quide sine excusatione
suꝑuenire inttritũ. exercentib ty¬
ranniđe. his aut̃ tantũ ostendere quẽ.

Expanded text:
ene disposuisti populum tuum, quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui, novum saporem, escam parans eis ortygometram: ut illi quidem concupiscentes escam propter ea, quae illis ostensa et missa sunt, etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti, novam gustaverunt escam. Oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem: his autem tan
Abbreviated transcription (Latin):
qui primus formatus ẽ ado. parcẽ orbis
terrarũ cum solus ess& creatus custodi¬
uit. & eduxit illũ adelicto suo: & dedit
illi uirtutẽ continendi om̃a. Abhac ut
recessit in iustus in ira sua. ꝑ irã homicidii
frat̾nitas deperiit. Propt̃ que cũ aqua
deleret terrã utrũ sanauit sapientia
ꝑ contẽptibile lignũ iustum gubernats
Nec & in consensu nequitię cũse natio¬
nẽs contulissent. sciuit iustũ & conser¬
uauit sine querela doꝰ & infiliis mise¬
ricordiã forit̃ custodiuit. Hȩc iustum
apercuntib impiis liberauit fugientẽ.
descendenit igne inpentapolim: cuius
intestimoniũ nequitię fumigabunda
constat terra .¶Q incerto tempore frui¬

Expanded text:
qui primus formatus est a Deo, pater orbis terrarum: cum solus esset creatus, custodivit, eduxit illum a delicto suo, et dedit illi virtutem continendi omnia ab hac ut recessit iniustus in ira sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent scivit iustum et servavit sine querella Deo et in filii misericordia fortem custodivit haec iustum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabunda constat de