comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ femina. nec ille maritus. ⁊ illa
applłari conubiũ. si usq ad mor¬
tem alitiuꝰ eoꝵ id int̾ eos placui̾t.
ti sunt: ñ tñ uitauerunt. ut uł uo
lint sibi nasci filios: uł ⁊̃ oꝑe ma¬
lo aliquo agant ne nascantur.
sit. ñ inut̃io. quõ has nuptias ap¬
plłare possimus. Et enĩ si aliꝙͣ sibi
ad tempꝰ adhibuit. donͨ aliꝙͣ dignã
honorib aut suis facultatib mue¬
niat. ꝙͣ in ꝯiugio adducat: aĩo ipõ
adult̾ est. nec tum illa qͣm cupit
inuenire. s tũ ista cũ qua sic tubat:
ut cum ea ñ h̃at maritale ꝯsortium.
Ecce ꝯiuges dñr qui soliꝰ ꝯtubitꝰ eã¬

Expanded text:
et femina, nec ille maritus nec illa appellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et ti slint sibi nasci filios, vel etiam opere malo aliquo agant ne nascantur. sit, non invenio quomodo has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlis spes. que ad religionem ñ re¬
fertur. ĩmo ad heditariam succes¬
sionẽ. ut cũ qͥs ħ̾edes t̾rene possoĩs
hr̃e desid̾at. s spes ac desiderium qͦ
ꝓles ad hec queritur: ut religiõe
informetur. Multi gͦ ꝓlem h̃it
qui tñ bono ꝓlis carent. nͨ oĩo tñ
diugiũ ẽẽ desinit. Sacͣmentũ uo̾
ita inseꝑabilit̾ ꝯiugio heret łimar̃¬

Expanded text:
prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret
Abbreviated transcription (Latin):
norantia. infirmitate. industria.
et grauus ẽ infirmitate pectare
usq industria: quam infirmita¬
te. Eua aũ uidetur ex ignorantia
peccasse. quia seducta fint. Adam
uero ex industria. quia ñ fuit se¬
ductus. ut apłs ait. Ad quod di-¬
cimus. quia licet eua in hoc ꝑ igno¬
rantiam deliq̃rit. ꝙ putauit uerũ
c̃ẽ ꝙ diabolus suadebat. ñ tñ in ħ
qͥn nouit illd̾ dei ẽẽ mandatum. et
pcc̃m̃ eẽ contra agere. ⁊ ideo extusa¬
ri apcc̃o ꝑ ignorantiam ñ potuit.
Ꝙ ignorantia excu

Expanded text:
ignorantia, infirmitate, industria. Et gravius infirmitate peccare usque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, ut Apostolus ait. §. Ad quod dicimus quia, licet Eva in hoc per ignorantiam deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit illud Dei esse mandatum, et peccatum esse contra agere. Et ideo excusari a peccato per ignorantiam non potuit. d ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pct̃m ⁊ delictũ. Delictũ for¬
uitici: declinare a bono. pccm̃ est:
facere malum. Aliud est enim
teclinare abono: aluid est fatere
malum. pccm̃ u̾o est ꝑpetratõ ma¬
li. delictum tesertio boni. ꝙ ⁊ ip¬
aliud sonat delictum nisi d̾elit
nomine pcc̃i appellatur. De ses¬

Expanded text:
enim peccatum etiam delictum. Et delictum fort declinare a bono; peccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boni, quod et ipaliud sonat delictum, nisi derelinomine peccati appelletur. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
Stiendum gͥ est. ꝙ ex fine tur.¬
suo ut ait ab. uoluntas cognos¬
titur. utrum recta an praua sit.
finis aut̾ bone uoluntatis: bea¬
titudo est. uita et̾na d̾s ip̃e. Ma¬
le uero finis est aliud .s. mala
deletatio aute alquid aluid. ĩ
quo non d uoluntas quiescere.
finem bonũ insinuat ꝓpħ̾a dicẽs.
uidi finem omnis ꝯsummatõis.¬

Expanded text:
Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vita aeterna, ipse Deus. Malae vero finis est aliud, scilicet mala delectatio, vel aliquid aliud in quo non debet voluntas quiescere. Finem vero bonum insinuat Propheta dicens: Omnis consummationis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem refextur omne preceptum.
ꝙ uͦ ita fit ł timore pene. ł aliq̃
intentõe carnali ut non refera
dum fieri oportet. quamuis fi
uideatur. Tunc enu recte fũit
q̃ mandat d̾s et que consilio mo¬
net: cum referuntur ad dilcõm
dei ⁊ pximi. hiis uerbis aꝑte in¬
sinu̾atur quis sit rectus finis uo¬
luntatis. siue actõnis .s. caritas

Expanded text:
tatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatdum fieri oportet, quamvis fivideatur. Tunc enim recte fiunt quae mandat Deus, et quae consilio monet, cum referuntur ad dilectionem Dei et proximi. His verbis aperte insinuatur quis sit rectus finis voluntatis sive actionis bonae, s
Abbreviated transcription (Latin):
unc deaffinitate uidend̾ est. de
qua gͥg ait. porro: deaffinita¬
te qͣmͣ dicitis pentelam eẽ. q̃ ad iurũ
ex ꝑte uxoris. seu que ex ꝑte uiri ad
snĩam ego ⁊ irror mea sumus unaca¬
ro: ꝓfecto mͥ ⁊ illi mea suaq pentela:
ꝓpinquitas una efficitur. Quo cirra
ego ⁊ soror uxoris mee. in uno ⁊ pͥmo
gradu erimus. filius u̾o eius. scdo
gradu erit a me. Neptis uo t̾tio. id cł
ntrimq in cet̾is agendum ẽ succeiso¬
rib. uxorem uero ꝓpinqui. tuiꝰtum¬
gradꝰ sit. ita me oꝑt attend̾e quẽad¬
modũ ip̃uis qͦ gradus aliqua fẽĩa
ꝓprie ꝓpinqͥtatis sit. Ꝙ nimirum
uxori mee de ꝓpiqͥtate uiri sui. in s¬
cunctis cognationis gͣdib ꝯueuit ob
ꝯsanguineis ꝓpͥis. ⁊ ꝯsangͥnets uxoris
parentela. de lege imptiaꝵ custodiẽ¬
da ẽ. qrstat eos duos fuisse in carne

Expanded text:
unc de affinitate videndum est, de qua Gregorius ait: « Porro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad iam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filius vero ejus in secundo gradu erit a me, neptis vero tertio; idque utrinque in ceteris agendum est successionibus. § 1. Uxorem vero propinqui mgradus sit. Ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis suae gradibconsanguineis propriis et consanguineis uxoris; parentela de lege nuptiarum conservanda est, quia constat eos duos in carne
Abbreviated transcription (Latin):
ditas rerum ꝑ legales institutorũ
diffunitões sancita usq ad .uii. gra¬
dũ ħedum. ꝓtendit successionem. Nõ
enĩ eis succederent. nusi deꝓpagine
ad septimum.
uaris tͣlitões de assiui-

Expanded text:
ditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine ad septimum. 2. Variae traditiones de affini
Abbreviated transcription (Latin):
mittimꝰ ex ꝓpinqͥtate sui sangͥnis ł
uxoris. usq̾ in .uii. gn̾atõis gͣdu uxo¬
rẽ ducẽ. uł incestimacła copłari. qr
sicut ñ licet cuiqͣm rͥano de sua ꝯsan-¬
guiuitate. sic nec de ꝯsangͥnitate ⁊¬
uxoris ꝯuigẽ ducẽ pp̃ carnis unita¬

Expanded text:
i sanguinis vel uxoris, usque in septimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unita
Abbreviated transcription (Latin):
lio. Ato qd̃ dicimus. quia sicut
ñ ante procedit a patre quam a
filio. ita non magis uel plenius
ꝓcedit a patre quam a filio. As̃. tñ¬
cipalit ꝓcedit de patre. on frustͣ
inquit in hac tͥuitate ñ dicitur
u̾bum dei nisi filus. nec donum
dei: nisi sp̃c sc̃s. nec de quo genitũ
baret: ipse continuo ex quo sẽ
su dixerit: aꝑit subeens. Ideo ad¬
didi principauter. quia et de fili
illi pater dedit non iam existenti.
⁊ ñdum hñti. s quicquid unige¬
nito uerbo dedit gignendo dedit.
sic ergo eum genuit. ut eciam de
ulo donum cominune ꝓcederet.
posuit ipemet quomodo sp̃c prin¬
cipalit̾ procedat a patre. non qr
prius uel magis. ꝓcedat a patre
quam a filio. s qͣmuia cum ꝓce-¬
dat a filio: hoc ip̃m ht̃ filius a

Expanded text:
lio? Ad quod dicimus quia sicut non ante procedit a Patre quam a Filio; ita non magis vel plenius procedit a Patre quam a Filio. Augustcipaliter procedit de Patre. Non frustra, inquit, in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei nisi Filius; nec donum Dei, nisi Spiritus sanctus; nec de quo genitum baret, ipse continuo ex quo sensu hoc dixerit aperit dicens: Ideo addidi principaliter, quia et de Filio sed hoc quoque illi Pater dedit non jam existenti, et nondum habenti; sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procederet, posuit ipsemet quomodo Spiritus principaliter procedat a Patre, non quia prius vel magis procedat a Patre quam a Filio, sed quia cum procedat a Filio, hoc ipsum habet Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius se diugant. ⁊ unitatẽ rũt.¬
seruent. ñ solum ẽẽntia sua sedi.
suo dono ꝓprio. ꝙ licet supra posi¬
tum sit: iterare tñ ñ pigebit. qr
sic expedit. Ait gͦ in .ui. li. de tͥ. ita¬
Manifestum est ꝙ non aliquis
duoꝵ est: quo uterq comungit᷑.
quo genitus agignente diligat᷑.
genitoremq suum diligat. St̃q
participatõe. ñ. s eẽntia sua: neq
dono suꝑioris alituiꝰ. s suo ꝓprio s̃¬
uantes unitatem in uincino pa-
cis. Ecce hic dicit ꝙ eẽntia sua
ligere. non autem simpliciter dic̾
pater sit sapiens

Expanded text:
 Filius se diligant, et unitatem servent, non solum essentia sua, sed suo dono proprio; quod licet supra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic expedit. Ait ergo Aug. in lib. 6 de Tmanifestum est quod non aliquis duorum est quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat; sintque non participatione, sed essentia sua; neque dono superioris alicujus, sed suo proprio, servantes unitacis. Ecce hic dicit quod essentia sua  sanctum diligere; non autem simpliciter dicit. Utrum Pater sit sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
euisdem rei potentia. Si enim
idem posse. u̾ba enim diu̾sorũ
et diuersis aduincta adũbiis: e¬
ũdem faciunt sensum. ut mͦ lo¬
quentes dicimus: Iste pot̾ leg̾e
hodie. cras autem dicemus: iste
pot iegisse uł potuit leg̾e heri.
ubi unius rei monstrat᷑ poten¬
cia. Si autem diu̾sis temporib
loquentes eustem u̾bis tp̃ris:
⁊ adũbiis utamur dicentes ho-¬
die: Iste pot̾ hodie legere. et dicẽ¬
tes cras: Iste pot̾ hodie legere: ñ
idem s diueria dicimus eũ pos¬
se. fateamur gͥ deum semꝑ pos¬
se quicquid semel potuit .i. hrẽ
omnem illam potenciam quã
semel huĩt. et illius omnis rei
potenciam cuiꝰ semł hũit. s ñ sẽ¬
per posse facere om̃e illud ꝙ aliq̃n
potuit fat̾e. pt̃ qͥdẽ fac̾e uł fetisse ꝙ ałn

Expanded text:
ejusdem rei potentia. Si enim ejusdem rei potentia. Si enim idem posse. Verba enim diversorum et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes hodie: Iste potest legere hodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem face
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet u¬
trum deus semꝑ possit om̃e ꝙ
olim potuit. ꝙ quibdam ñ ui-¬
detur dicentib. potuit deus in¬
ciam quam modo ñ h̃t. unde ui¬
detur eius potentia inminuta
Ad ꝙ dicimus ꝙ sicut scit om¬
nia semper que aliqũ sciuit. et
semꝑ uult que aliq̃n uoluit.
nec unquam aliquam scĩam a¬
mittit. uł uoluntatem mutat
quam hũit. ita omnia semꝑ pot̾
que aliqñ potuit nec unquam
aliqua sua potentia priuatur.
Non est igitur priuatus poten¬
cia incarnandi uł resurgendi.
licet ñ possit mͦ incarnari uł re¬
surg̾e: sicut enim potuit olim
incarnari: ita ⁊ pot̾ modo esse in¬
carnatus. in quo euisdem rei po¬
tentia monstratur. ut enim o¬
lim sciuit se resurrecturum: ita¬
⁊ modo scit se resurrexisse. nec ẽ
alia scĩa illud olim sciuisse: et ħ
mͦ scire. s eadem omnino. ⁊ sicut
olim uoluit resurgere: ⁊ mͦ re-¬
surrexisse. in quo unius rei uo¬
luntas exprimitur. ita potuit
natus fuisse et resurrexisse. ⁊ ẽ

Expanded text:
quaeri solet utrum Deus semper possit omne quod olim potuit. Quod quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus intiam quam modo non habet, unde videtur potentia ejus imminuta. Ad quod dicimus, quia sicut omnia semper scit quae aliquando scivit, et semper vult quae aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit natus fuisse et resurrexisse, et est
Abbreviated transcription (Latin):
.iiiͦi. elementa atq celi lumĩa¬
ria ita formata simul ẽẽ. ⁊ ha¬
buisse illos .ui. dies quos scͥp¬
tura memorat sex rerum gn̾a
.i. distinctiones appellant᷑. q̃
simul facte sunt ꝑtum forma¬
lit̾: ꝑtim causaliter. Quo mͦ

Expanded text:
quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim causaliter . 6.
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Omnia gͦ imp̃o tpris mi¬
tio facta ẽẽ dicunt. s quedam
formaliter. ⁊ scd̃m spẽs qͣs hr̃e
cernimus: ut maiores mũdi
rudi ⁊ carnali ppło: locutioĩs
modum temꝑauit de deo loꝙ̃s
a simili hoĩs qui ꝑ moras tem¬
poꝵ oꝑa sua perficit: cum ipse
simul sua oꝑa fecĩt. uñ. as. Iõ
inquit moyses diuisim refert
deum illa oꝑa fecisse: quia nõ
potuit simul ab homine dici
ꝙ a deo simul potuit fieri. Itm̃
potuit diuid̾e scriptura lcq̃ndi

Expanded text:
lia. Omnia ergo in ipso temporis inilia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nouissinie fr̃s est homo tanꝙͣ
dus erat. uñ sequit᷑. uidit d̾s ꝙ¬
eẽt bonum ⁊ ait. faciamus homi¬
nem ad ymaginem. ⁊ c̃. S añqͣm
de hoĩs t̾atc̃e tractemꝰ: ꝙ supͣ bre¬
uiter tetigimus plenius u̾santes
clarius fatiamꝰ. n hac enĩ reꝑ
distinctione catholici tͣctatores dis¬
sentire ut supͣ diximus inueni¬
unt᷑. Aliis dicentib res c̾atas at¬
q distinctas scd̾m spẽs suas ꝑ ĩ¬
terualla .ui. dierum. quoꝵ siũe
qr litt̾a genesis mag̃ inseruire ui¬
detur. atq catholica ecc̃a mag̃ app¬
bat: Iteo hactenus studiose docui¬
mus quomͦ ex illa cõmuni ma¬
mata. Alus aut̃ uidetur ꝙ ñ
ꝑ int̾ualla tp̃m fc̃a sint. s simł
titur ostendere dicens. elementa
.iiii. ita formata. sicut mͦ appa¬
rent ab initio extitisse. ⁊ celum
syderib ornatum fuisse. Q̾dã
uero ñ formaliter. s materialr̃
tunc facta fuisse. q̃ post tpris ac¬
cessum: formaliter distincta st̃.
ut herbe. arbores. ⁊ forte amina-¬

Expanded text:
tis, novissime factus est homo, tanquam dus erat. Unde sequitur, bonum, et ait: Faciamus hominem ad imaginem, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla  littera Genes. magis inservire videtur, atque catholica Ecclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docuimus quomodo ex illa communi mamata. § Aliis autem videtur quod non per intervalla temporum facta sint; sed simul titur ostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte anima
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ carnatõe u̾bi ñ solũ ꝑͣm ex
diffitent᷑ S sic illa duo .s. aiãm ⁊
tur: S illis duob uelud ĩdumẽ¬
to ũbum dĩ uestiretur ut morta¬
liũ oculis congruẽter apperete qͥ
etiam in singłaritatem uł unita¬
tem sue ꝑͤ accepisse legit᷑. ñ qr il¬
la duo uł aliqua res ex illis cõpo¬
sita sit una ꝑsona cum u̾bo. ł sit
ũbum. S q illis duob accedẽtibꝰ.
eret quaternitas in trinitate.⁊
dumento assumptione indum̃-¬
ti ñ ẽ duuisa ł mutata. s una ea¬
dẽq ĩmutata ꝑmansit. Qͥ ẜ hĩtũ¬

Expanded text:
incarnatione Verbi non solum personam ex diffitentur; sed sic illa duo, scilicet antur, sed illis duobus velut indumento Verbum Dei vestiretur, ut mortalium oculis congruenter appareret. Qetiam in singularitatem vel unitatem suae personae accepisse legitur, non quia illa duo, vel aliqua res ex illis composita sit una persona cum Verbo, vel sit Verbum, sed quia illis duobus accedentibus eret quaternitas in Trinitate; et dumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una eademque immutata permansit. Qui secu
Abbreviated transcription (Latin):
mn bĩtudine. nec in miseria cͦ tos.¬
ati sunt. Miseri enim añ pcc̃m
ẽẽ ñ potuerunt. qͣiia exͣ pcc̃o mi¬
seria est. Nam si ñ fuisset pct̾m
nulla esset miseria. Beati quoq
nũquam fuerunt. qui ceciderũt.
quia sui euentus ignari fuert.
lapsum suum prescierunt: aut
uitare uoluerunt s ñ potuert᷑.¬
⁊ ita erant miseri. aut potuerũt
s noluerunt: ⁊ ita erant stulti
et maligni. Ideoq dicimus. qr
ñ erant prescii euentus sui. nec
eis data est cognitio eoꝵ que fu¬
tura erant super eos. Soni uero
qui ꝑstiterunt. forte sue bĩtudi¬
nis prescii fuerunt. uñ ab̃. suꝑ
inter angelos fuit. qui futuri pͤ¬
cati atq supplicii prescius ñ fuit.
Queritur autem cur ñ fuerit.
forte deus diabolo reuelare nolu
qui corruerut. nõ fuerunt p̃¬
scii sui casus. Iõq bĩ non fuer̃t.
⁊ ꝙ angłi qui ꝑstiterunt bĩtu¬
dinem sibi affuturam p̃scier̃t.
atq de ea certi in spe exstiterunt
unde quodam modo iam beati ex¬

Expanded text:
itudine, nec in miseria creati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fueruntlapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis praescii fuerunt. Unde August.,inter angelos fuit qui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. hoc deum diabolo reuelare noluiqui corruerunt non fuerunt praescii sui casus, ideoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati
Abbreviated transcription (Latin):
missione decepit. ⁊ pꝰ mala infen¬
do lesit. In iuste gͦ diabolus qͣntõ
ad se tenebat hõiem. s hõ iuste tene¬
bat᷑. qr diabolus ñ qͣm meruit po¬
testatem hr̃e suꝑ hoĩem. s homo
meruit ꝑ culpam pati diaboli ti¬
rannidem. si gd̾s qui utriq pree¬
rat potentia hoĩem lib̾are uellet
sola uissionis uͥtute hoĩem pot̾at
sam iustitia humilitatis uti uolũ
qui dum in carne mortali cͤtifixꝰ ẽ
rum eruti de pt̃ate diaboli. ⁊ ita a
potencia. quõ aũ in eiꝰ sangͥne pec¬

Expanded text:
ndo bona decepit, et post mala inferendo, nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur Deus, qui utique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola suae jussionis virtute hominem poterat sam justitiae humilitatis uti voluit. Qui dum in carne mortali crucifixus erum eruti de potestate diaboli; et ita a potentia. Quomodo autem in ejus sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾. et sicut unum baptisma: ita
aufert: ⁊ usum seqñtis amittit. de
sollempni intlłigitur. Sollemp¬
nis uero pnĩa ut ambr̃. in eod̾ ait.
est que fit extra eccl̃iam in mani¬
festo: intinere et cilicio. q̃ ꝓ gͣuio¬
rib horrendisq acmanifestis delie¬
tis tm̃ imponitur. et illa ñ est itãn¬
da ꝓreuentia satͣmenti. ⁊ ne uiles¬
cat ⁊ contemptibilis frat homini¬
b. uñ as. Quamuis caute ⁊ salu¬
brit̾ ꝓuisum sit ut locus illius hu
egrotis. que tantomagis salubris ẽ.
quanto minus contemptibił fuĩt:
Quis tñ audeat deo dr̃e. qͣre huic ho
laqueis iniquitatis obstringit.¬
gitur ait. Si nos aliqua tulpa mor¬
talis inuenĩt. que ñ in cͥmine morta¬
li. uł inblasphemia fidei. s in sermo¬
nis uł in morũ uitõ consistat ħ cul¬
pa: semꝑ reꝑari pt̃. Non int̾dicit᷑¬

Expanded text:
 quia sicut unum baptisma, ita aufert, et usum consequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptibilis fiat hominium : Quamvis caute salubriterque provisum sit, ut locus illius humaegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homlaqueis iniquitatis gitur, ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in sermonis vel in morum vitio consistat; haec culpa semper reparari potest, nec interdicit
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa illa que deus est. c̾ata ñ ẽ.
filius enĩ sapĩa pr̃is ẽ genita: ñ
fc̃a. nec c̾ata ⁊ tota tͥnitas una
sapĩa ẽ. q̃ nec fc̃a nec creata est
nec genita uł ꝓcedens. De angłi¬
ca igitur uitã. illud accipiendũ
ẽ. de qͣ dicit scriptura: qñ frã est.¬

Expanded text:
ia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura quando facta est
Abbreviated transcription (Latin):
primo crearetur. Deinde qualis
effecta aũsione quoꝵdam ⁊ uer-¬
sione quoꝵdam. De excellentia qͦ
⁊ ordinib ⁊ donorum diffrã. et
de officus ac nominib. aliisq p¬
płib. aliqua dicenda sunt.

Expanded text:
primum conderetur. Deinde qualis effecta aversione quorumdam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia, et de officiis ac nominibus, aliisque pluribus aliqua dicenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maria: sicut filius. ⁊ de spũ scõ: nõ sic̃
filius insinuat nobis grãm dei qua
homo nullis precedentib meritis ĩ
ip̃o exordio nature sue quo esse cepit
uerbo dei copularetur: in tantam ꝑͤ
unitatem: ut idem esset filius dei qͣ¬
filius hominis. et filius hominis qͥ
filius dei. ⁊ sic in nature hũane sus¬
ceptione fieret quodam mͦ ip̃a grã
illius hõis naͣlis qua nlłm possit i

Expanded text:
Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis grhomo nullis praecedentibus meritis in ipso exordio naturae suae, quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem, ut idem esset Dei filius qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei; et sic in naturae humanae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi
Abbreviated transcription (Latin):
genuisset: Quis hoc dicere au deb̾
Cum hoc ita ab surdum sit. ut nlłe
fidelium aures id ualeant sustine:
ꝓinde cum confiteamur xp̃m na
ginis cum et de illo. et de illa sit na-
o ñ sic de illo ut de pr̃e. sic autem de
illa ut de mr̃e natus est. Non est
aũ concedend̾ quicꝙͥ. de aliqua re na-¬
scitur continuo eiusdem filium nũ¬
cupandum. ut enim omittam alr̃
de homine nasci filium aliter capil¬
lum. pediculum. lumbricum. qͦꝵ
nich̾ est filius. ut gͦ hoc omittam
qm̃ tante rei deformiter comꝑantur:
certe qui nascuntur ex aqua ⁊ spũ
scõ ñ aque filios eos rite dix̾it quis¬
dñr alicuius filii. consequens est ut
de illo etiam nati ditantur ẽe. ut illi
ex illa nati: s in ilła p̃parati. Cum ita¬
q dealiquo nascatur aliquid. ⁊ ñ ita
ut sit filius. nec rursus omnis qui
d̾e filius de illo sit natus cuiꝰ dr̃ filius.
ꝓfecto modꝰ iste quo natus est xp̃e de

Expanded text:
genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateamur Christum natet sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est tur concedendum est quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quisdicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est Christus de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gͦ ds in om̃i bono maiorẽ ht
sufficientiam. qm eiꝰ c̾atura. Indu
bit᷑ frã ẽ scĩa tua ex me. ⁊ ñ potero
ad eam. ꝙ exponens tass̾. ait ui̾tas
humane ꝯdͦnis ostendit᷑. qr hõ as-¬

Expanded text:
 Deus in omni bono majorem habet sufficientiam, quam ejus creatura. Inducbilis facta est scientia tua ex me, et non potero ad eam. Quod exponens Cassiodor. ait: Veritas humanae conditionis oste
Abbreviated transcription (Latin):
sancti qua iuisibilit̾ mittit᷑ łr n¬
in corda ficelum. Nam ipse tit᷑
sp̃r .s. qui deus est. ac t̾cia in t̾nita¬
te ꝑsona. ut supra ostensum ẽ a pa¬
tre ⁊ filio. ac seip̃o temꝑalit̾ ꝓredit
.i. muttit᷑ ac donatur fidelibus. S
que sit ista missio siue donatio. ł
quomͦ fiat considandum est. Pre¬

Expanded text:
sibiliter mittitur in corda fidelium, nam ipse Spiritus sanctus, qui Deus est ac tertia in Trinitate persona, ut supra ostensum est, a Patre et Filio ac seipso temporaliter procedit, id est mittitur ac donatur fidelibus. Sed quae sit ista missio sive donatio, vel quomodo fiat considerandum est. H
Abbreviated transcription (Latin):
ualet ad dimittenda pc̃ca: qͣntum
si abluerent᷑ satro fonte bap̃i. audi¬
stis ꝙ passio ꝓ ihũ nomine suscep-¬
ta supplet uicem baptisimi.¬

Expanded text:
valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismi. Audistis quod passio pro Christi nomine suscepta supplet vicem Baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
tres deos aut tres essentias nõ di¬
uia uolumus uł unum ali¬
tioni qua intlłr trinitas. ne omĩo
tãce̾mus int̾roganti quid tres: c̃
laborat eloquium. dcm̃ ẽ tñ tres
ꝑsone. ñ ut illud diceret᷑ s ne ta¬
ceretur omnino. Non enĩ rei in¬
effabił eminentia hoc uocabulo
explicari ualet. Ecce ostendit qͣ
tib de tͥb rend̾emus.

Expanded text:
deos aut tres essentias non diuia volumus vel unum alitioni qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceamus interrogati quid tres esselaborat eloquium: dictum est tamen tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur omnino. Non enim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit quatibus de tribus respondeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
fit aliquid insi omp̃c fĩ uelit. ł
sinendo ut fiat. uł ip̃e faciendo.
Nec dubitand̾ est deum facere
tene: etiam sinendo fĩ quecũq
fiunt male. ñ enim ħ nisi ius¬
manifeste h̃es dei uoluntatem.
⁊ bõa ⁊ mala omnia que fiunt.
Id̾oq aꝑte distinguit quomodo
deum uelle dixit ne eadem rõne
intlłige̾tur uelle bona ⁊ mala sb̃¬
dens uel sinendo ut fiat hoc quã¬
tum ad mala dic̃. uel ip̃e faciẽdo
hoc quantum ad bona. Mala enĩ
sinit fĩ. s ñ facit. Eona uero ip̃e
facit. Ideoq dix̃ eum uelle quia
uoiens mala sinit. ⁊ uolens bo-¬
na oꝑatur. ⁊ ob hoc ꝑmissio et
oꝑatio uoluntas dei dicuntur.

Expanded text:
fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusmanifeste habemus Dei voluntatem aet bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio et operatio voluntas Dei dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e nascendo prĩs in se subsistentẽ.
ꝙͣ ille qui genuit. ita tñ ut natꝰ
ñ sit ille qui genuit. Nam qͦ mͦ
erit ip̃e cum genitus sit: S in
hiis ip̃is subsistit ille qͥ genitꝰ
est: in quib totus est ip̃e qui ge¬
nuit. qr ñ ẽ aliuñ qui genitus
est. ⁊ iõ ñ refert᷑ ad aliud: ꝙ in u¬
no sb̾sistit et ex uno. At sic in ge¬
natrẽ filii. ⁊ naturam suam ut i¬
ta dicam sequitur m̃ mutabił¬
deus. indemutabilem gignens¬
deum. nec naturam suam dese¬
rit: ex iñmutabili deo. indemu¬
tabilis dei ꝑfecta natiuitas sub¬
sistentẽ gͥ in eo dei naturam intl¬
ligamus. cum in d̾o̾ d̾s insit. nec
preter eum qui est deus quisqͣm
deus aluis sit. quia ip̃e deus: et ĩ
eo deus. Nature gͦ dei patris ue-¬
ritas in deo filio esse docetur. cũ
in deo deus incllr esse: qui deus ẽ.
Est enum unus in uno. ⁊ unus ab

Expanded text:
ipse nascendo Patris in se subsistentem quam ille qui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomodo erit Pater ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabiDeus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab
Abbreviated transcription (Latin):
se. S meliꝰ ẽ dubitare de occultis. ꝙͣ
utigare de uic̾tis. Duuitẽ in supplitio
pauꝑẽ in refrigerio ẽẽ ñ dubito. Sed
a mãsuetis aꝯtentõsis ñqͣm inueui¬
tur. Si se uideant boni ⁊ mali.

Expanded text:
elius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur. 5. Si se vident boni et mali.
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc non consequitur in xp̃o.
licet in lumbis ade ⁊ abrahe fue¬
rit: qr non scd̃m concupĩam car¬
nis inde descendit. Cum gͦ ieui
bis abrale qñ decuatus est: iõ
ꝑit̾ decimati ñ sunt: qr scd̃m ali¬
ꝙ̃ modum ñ erat ibi xp̃c: quo¬
pe illam semialem ibi fuit le¬
ui: qua ratioue ꝑ concubitum
uenturus erat in matrem. Scd̃
Ille gͦ decimatus est in abrahan
qui sic fuit in lumbis abrahe: sic̃
ille fuit in lumbis patris sui .i.
qui sic natus est de patre abrahã:

Expanded text:
Sed hoc non sequitur in Christo, Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adae et Abrahae fuerit, quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levbis Abrahae, quando decimatus est; ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat pe illam seminalem ibi fuit Leui, qua ratione per concubitum uenturus erat in matrem, secundum Ille ergo decimatus est in Abraham, qui fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui, id est qui sic natus est de patre Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis explcari ñ ualet. obnorͣ.¬
antequam esset uerbo unita ob¬
noxia fuĩt pccõ in maria et in a¬
liis. a quib ꝓpagatione traduc¬
ta est: non ĩ merito uideri pot̾ ĩ
abraham pcc̃o sb̾iacuisse. cuius
uniu̾sa caro pcc̃o sb̃iacebat. unde
q̃ri solet. qr̃ leui decimatus dica¬
tur in habrabam: et ñ xp̃c. cumĩ
lumbis abrale uterq fuĩt. scd̾m
matĩalem rõuem: qñ abraham de¬
cimatus est .i. cum decimas dedͭ
melchisedech. Tunc enim apl̃s
leui detimatum dicit in abrahã:
tanquam in materiali causa . o¬
Quia ea decimatione sicut abra¬
hami mmor melchisedech ostendͤ
cui ꝑsonalit̾ decimas soluit: Ita
et leuiticus ordo qui in abraham
scd̾m rõuem seminalem erat: et
ex eo ꝑ concupĩam carnis descẽ¬
dit. xp̃c autem non est decimatꝰ¬
qr licet ibi fuĩt scd̾m carnem: nõ
tñ iñ descendit scd̃m legem com
Sicut ctiam in adam omnes pͤ
bis eius erant peciauerunt. sic a¬
braham dante decimas: qui in
lumbis eius erant: decimati st̃.

Expanded text:
erbis explicari non valet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria, et in aliis a quibus propagatio traducta est; non immerito videri potest, in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa peccato caro subjacebat. Unde quaeri solet, quare Levi decimatus dicatur in Abraham et non Christus, cum in lumbis Abrahae uterque fuerit secundum materialem rationem, quando Abraham decimatus est, et decimas dedit Melchisedech. Tunc enim Apostolus Levi decimatum dicit in Abraham, tanquam in materiali causa; quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et Leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat, et ex eo per concupiscentiam carnis descendit. Christus autem non est decimat licet ibi fuerit secundum carnem, non tamen inde descendit secundum legem commsicut in Adam omnes peclumbis erant, peccaverunt; sicbraham dante decimas, qui in lumbis illius erant, decimati sunt. »
Abbreviated transcription (Latin):
Et ambr̃ in li .iii. de spũ scõ ait. alid̾
ẽ ꝙ assũpsit. ⁊ aud̃ ꝙ assumptum ẽ.¬
hic ꝙͣdã ponunt

Expanded text:
Et Ambr., in lib. 3 de Spiritu sancto, ait: Aliud est quod assumpsit, et aliud quod assumptum eHic quamdam p
Abbreviated transcription (Latin):
stratum ẽ. ex parte rebus.¬
quomͦ omnia dicuntur ẽẽ ex deo.
addendum hic uidet᷑ quib modis
dicatur deus ẽẽ in rebus. si tamen
humana res mens uel ex parte ua-¬
leat digne cogitare. uł lingua suf¬
ficit eloqui. Stiendum gͥ est ꝙ d̾s
incommutabiliter semꝑ in se exi¬
stens p̃sentiałr. potentialr̃. ẽentia¬
lit̾. est in omni natura sine essenti¬
a sine sui diffinitione. ⁊ in omni
loco sine circum scriptione. et in
omni tempore sine mutabilitate
et pretẽa in scĩs spiritib ⁊ aĩabus
grãm unionis. De aũ ista qr cã¬
pacitatem humane intlłigentie ex¬
suꝑ cantica canticoꝵ ait. licet deus
ꝯmuni mͦ omnib reb insit. p̃sen¬
dr̃ inẽe ꝑ grãm illis qui mirificen¬
tiam oꝑm dei acutius ⁊ fidelius
deus sit natura incorꝑea ⁊ inꝯmu¬
tabiliter uiua eterna stabilitate
in se ip̃o manens totus adest reb
omnib ⁊ singulis in est totus sed
in quib habitat: hñt eum ꝓ sua
capacitatis diu̾sitate alii ampluis

Expanded text:
stratum est ex parte quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum videtur hic quibus modis dicatur Deus esse in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. Sciendum ergo est quod Deus incommutabiliter semper in se existens, praesentialiter, potentialiter, essentialiter est in omni natura sive essentia sine sui definitione, et in omni loco sine circumscriptione, et in omni tempore sine mutabilitate. Et praeterea in sanctis spiritibus et animabus gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae exsuper Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rebus insit praesenr esse in illis qui mirificentiam operum Dei acutius et fidelius Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus, sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii plus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit igͦrantia q̃dã q̃ defc̃s ẽ nec pͤ¬
catum ẽ. s. ignorantia iniuncibił
q̃ nob̾ expedit scire. sũt enĩ q̃dã qͦꝵ
dit salutẽ. ⁊ forte talium r̃r igͦranti¬
a: deft̃s ñ est. Constat in nob̾ ẽẽ igͦrã¬
tiam atq diffitultatẽ uolendi ł faci¬
endi bonũ q̃ ad misi̾am nr̃am ꝑtinẽt.
quit fła ꝓ ueris. ut erret inuitus ⁊
resistente atq torq̃nte dolore carna¬
lis iñcłi ñ posse a libidinosis oꝑib
temꝑare: ñ ẽ natura ĩstituti hoĩs
s pena dampnati. ex qua miseria
peccantib iustissimẽ inflicta libãt
dei grã. qr sponte hõ libo̾.ar. cade̾ po¬
tuit ñ etiam resurg̃ẽ ad qͣm misĩã
ꝑtinet ignorantia ⁊ difficultas ꝙͣ pa

Expanded text:
cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam qudit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miseriam nquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignora
Abbreviated transcription (Latin):
in corde suo ẽẽ si t̃dit. ł ñ cẽ si ñ c̾dit.
ñ sic̾ corͣ q̃ uidemus ocuł corꝑeis et
ꝑ ip̃oꝵ ymagines quas mernori¬
ter tenemꝰ. ⁊ absentia cogitamꝰ.
nec sicut ea q̃ ñ uidemꝰ ⁊ ex hiis q̃
iudemꝰ cogitatõe. ut tũq foͣrmus.
nem tuiꝰ aĩam ⁊ si ñ uidemꝰ ex no

Expanded text:
e suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, n
Abbreviated transcription (Latin):
s. qr in ip̃a anima uel m̃te sb̾ num.¬
stantiałr existunt. ñ sic̃ accidẽtia nr.¬
in subiectis. que possunt adesse et
in subiecto. ut color in corꝑe: qr ⁊ si
relatiue dñr adinicẽ. singła tñ¬

Expanded text:
 in ipsa anima vel mente substantialiter existunt, non sicut accidentia in subjectis, quae possunt adesse vel in subjecto, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula t
Abbreviated transcription (Latin):
patre ante temꝑa natus est. Ind̾
enim sincera. ⁊ catholica fides tenz
ac predicat: ut istud. Quare ergo
ait dioannis uĩus. cum utrumq
ꝑit̾ sit ũm. nisi forte. quia uolebat
intelligi hoc ad maiorem euidenti¬
am. ⁊ exp̃ssionem ui̾tatis dici ꝙͣ
illud. hiis et enim u̾bis. omnis
calumpniandi uersutis hẽtitis ob-¬
est de patre. uł filius semper nascit᷑
de patre. ⁊ ĩo dic̃. g̃g̾. ꝙ nõ possumꝰ
dicere semꝑ nascitur. Non in qͣm
ita conuẽient̾ nͨ ita congrue ad ex¬
planatõem ueritatis. pot̾ tamen
dici. si intelligatur sane. semper e¬
nim nascitur filius de patre. ut
ait oꝵꝵ. ñ ꝙ cotidie iteretur illa ge¬
neratio. seo quia semꝑ est. semper
gͦ nascitur .i. natiuitas eius sem

Expanded text:
Patre ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obest de Patre, vel Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est, nativitas ejus sem
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. quatinus in hoc ⁊ suꝑbi¬
a diaboli confund̾et᷑. ⁊ hoĩs humili¬
tas: dei similitudine sublimaret᷑
Dyabolus quippe aliud a deo prin¬
cipiũ ẽẽ cupierat. Ideoq ut eius
suꝑbia retunderet᷑. hoc homo in
mun̾e accepit. ꝙ diabolus ꝑuer¬
se raꝑe uoluit: s optinere ñ po¬
tuit.⁊ per hoc ymago dei in hoĩe
apparuit. Quia sicut deus om̃ib
reb existit principium c̾ationis.
ita homo om̃ib hominib princi¬
pium gn̾atõnis. Ideo etiam ex u¬
no homine. om̃s eẽ uoluit deus
ut dum cognoscẽnt se ab uno ẽẽ
om̃s se qiͣ unum amarent.

Expanded text:
cipium, quatenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent.
Abbreviated transcription (Latin):
Neodem qͦ ꝑadiso. mu tu¬
lierem formauit deus de uier¬
costã uiri. sicut pꝰ plantatũ pa ax¬
radisum hominẽq in eo positũ. ⁊
post unu̾sa animalia ad eũ duc-¬
ta. suisq nominib designata. sb̾¬
nectit scͥptura. Immisit deus so¬
porem mnadam. Cumq obdormis-¬
s. tulit unam de costis eiꝰ. ⁊ forma¬
uit eam in młierem. Hic attendẽ¬

Expanded text:
eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in mulierem. 2. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ indissolubiles ⁊ immortales
erant: cominune omib ⁊ eqͣle
erat. In subtilitate uero essen¬
tie. et intelligentia sapientie. ex
libertate uoluntatis differentes
erant. has discretiones intelligi¬
biles inuisibilium naturarum
ille solus comprehendere potuit
⁊ponderare: potuit. qui cuncta
fecit in pondere. numero ⁊ men-¬
sura.
An bomi uł mali iusti ł m

Expanded text:
d indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
tircumplectiuam similium spẽ
ꝑsonarum. quia sic̾ hec spẽs ho.
de suis predicatur indruiduis. ue¬
lud de petro et paulo. ⁊ aliis. nec
tate non differunt. s ꝑ omnia ꝯ¬
ueniunt. Hanc ergo similitudi¬
nem inter res sempit̾nas.⁊ res
temporales ꝑpentens ioħ̃s. uniũ¬
salitatis ⁊ ꝑticularitatis nomĩa
que reb temꝑalib ꝓprie conuẽi¬
unt ad res et̾nas transtulit. as.
uero maiorem uidens dissimili¬
tudinem. quam similitudinem
int̾ res predc̃as ab excellentia tͥ¬
nitatis predicta nomina remoũ.¬
Ex qͦ sensu dixĩt¬
ꝑsonas dif

Expanded text:
circumplectivam similium specie circumplectivam similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur individuis, velut de Petro et Paulo et aliis, nec nitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removEx quo sensu dixrsonas dif
Abbreviated transcription (Latin):
umq lectorem: ac intellectorẽ. dit.¬
płimũ efflagitant. In quoꝵ ex¬
planatione mallem silens. alios
audire quam loquendo maliuoł
detrahendi occasionem p̃stare. ui¬
det᷑ tñ mͥ ita posse accipi: cũ ait.
Sub̾a est cominune. ⁊ ypostasis
est particulare. Non ita ħ accipit:
tum de deo dicantur. ut accipiũt᷑
in phĩca disciplina. S per siłitu¬
dinem eorum quea ph̃is dicunt᷑
locutus est. ut sicut ibi commu¬
ne uel unu̾isale d̾r. quia predi-¬
catur de plurib. particulare u̾o
uel induuiduum. ꝙ de uno solo.
Ita hͥ essentia diuina dicta est u¬
niuersale. quia de omnibus per¬
sonis simul. et de singulis separa¬
tun dr̃. particulare singła que¬
tibet personarum. quia nec de a¬
liis communiter. nec dealiqua a¬
liarum ꝑsonarum: singularit̾
predicatur. Propter similitudinẽ
gͦ predicationis. sub̾am dixit uni¬
uersaie. et personas ꝑticularia.
uel induidua. Propter hoc idem
etiam eandem diinam essentiã
dixit esse speciem communem. et

Expanded text:
umque lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis dicuntur, locutus est; ut sicut ibi commune vel universale dicitur quod praedicatur de pluribus, particulare vero vel individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim dicitur. Particulare vero singula quaelibet personarum, quia nec de aliis communiter, nec de aliqua aliarum singulariter praedicatur. Propter similitudinem ergo praedicationis substantiam Dei dixit universale, et personas particularia vel individua, propter hoc idem etiam, eamdem divinam essentiam dixit esse speciem communem, et
Abbreviated transcription (Latin):
li .i. ostendendi hoĩes ligatos uł so¬
lutos. uñ ⁊ dominꝰ leꝓsum prius sa¬
nitati ꝑ serestituit. Dem̃ ad sacer¬
dotes misit. quoꝵ iuditõ ostendet᷑
mundatus. Ista ⁊̃ lazarum iam ui¬
iuficatum obtulit discipulis soluẽ¬
dum. qr ⁊ si aliquis ap̃dm̃ sit solutꝰ

Expanded text:
 ostendendi homines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ remittendis ł retinendis cuipis
id uiris ⁊ officu hñt eunͣgłici sac̾do¬
tes. ꝙ olim hẽbant sub lege legales
in curandis leꝓsis. Hii gͦ pccã dim̃¬
tunt uł retinent: dũ dimissa a dõ
uł retenta uidicant ⁊ ostendunt. po¬
nunt enim sat̾dotes nom̃ dei sr̃ fili¬
os isrł. s ip̃e benedicit. ut legitur. ĩ
numis. hunc modum ligandi ⁊
soluendi. ieꝵ. supra notauit. Aliꝰ¬
sac̾dotes dum satisfac uendi.
tionem pñĩe ꝯfitentib imponunt.
Soluunt cum de ea aliquid duit¬
tunt. uł ꝑ eam pͣgatos ad sacͣm̃to¬
rum communionem admittunt.
ꝙ̃ modũ suꝑiꝰ leo. ppͣ. notauit. Scd̾¬

Expanded text:
in remittendis vel in retinendis culpis id juris et officii habent evangelici sacerdotes, quod olim habebant sub lege legales in curandis leprosis. Hi ergo peccata dimittunt vel retinent, dum dimissa a Deo vel retenta judicant et ostendunt. Ponunt enim sacerdotes nomen Domini super filios Israel, sed ipse benedicit, ut legitur in Numeris. Hunc modum ligandi et solvendi Hieronymus supra notavit. 7. Lsacerdotes, dum satisfactionem Poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admittunt, quem modum superius Leo papa notavit. S
Abbreviated transcription (Latin):
tulo de mał suis. s indłgnĩã in ꝯspͦ¬
tu dei ñ inueĩs qr ⁊ si erit ibi stimłs
bitur iniqͥtas sua. ut nlłatenꝰ ab eis
possit uł daigi uł desid̾ari iusticia.
uolũtas enĩ eoꝵ tał erit ut hãt in se

Expanded text:
culo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet: quia etsi erit ibi stimulubitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut