comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
truncus. Ilł se orsum se imnctis exradice
illius trunci egrediũt᷑ isti rimuis sculi.
glepos ⁊ neptis primus. ꝑ̾ nepos ⁊ ꝓnep¬
tis scd̾s. ab nepos ⁊ abneptis tercuis. ad¬
nepos ⁊ a bneptis quartus. ẽrinepos ⁊ tͥ¬
nepͣtis quintus. Trinepotis nepos. ⁊ trinep¬
tm̃ ponit ysodorłis. quia trũcũ intra
gradus ñ ꝯputatur. alii nõ qui .uii. gra
dus ponunt. tñic̾ intra gradus ꝯputãt
uane namq ꝯputantũr gradus cogͣtio¬
nis. Alii enim patre ĩ primo gradu.
filios. in .iͦ. ponunt. Alii primu grad̾
filios appellant. negantes gradu cogͣti¬
onis inter patrem ⁊ filiu cẽ. cum n¬
na caro sint pater ⁊ filius. Auctorita¬
tes ergo que ꝯsanguinitatis cautelã
usq in .uii. gradum ꝓhibent ix puit̃e
ponunt inprimo grãdu. Ille nͦ que
usq ad .ui. gradum ꝓibent. primu
gradum filios appellant. Atq ita fit
Patrem nõ inprimo gradu ponit. ꝗ
fratres dicit c̾ẽ primu gradu. Hoc m̃o

Expanded text:
truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptantum ponit Isidorus, quia truncum inter grdus ponunt, truncum inter gradus computant. Varie namque computantur gradus consanguintis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in primo gradu. Illi vero qui usque ad sextum gradum prohibent, primum gradum filios appellant. Atque ita fitPatrem vero in primo gradu ponit, qui fratres dicit esse secundum gradum. Hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
cultus. ẜ ꝯditõ ł nature fugroitas. ⁊ si
ꝙ ẽ aliuit. Penitus uõ inlegitime s̃ ꝑ
uotum. uł ordinem uł ꝑcognatõe. ł dĩ¬
sparem cultu. Meclii uero .s. nec plene
ꝑtrigiditate. uł ꝯdictoem. Si enim ta¬
quibdã accidentib caĩs. ⁊ eiss̾ deficienti¬
u diuidi. d̃ frigidis seꝑandis.

Expanded text:
naturae frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene frigiditatem, per conditionem. Si enim taquibusdam accedentibus causis, et iisdem deficientibus dividi
Abbreviated transcription (Latin):
li au̾t putat ex quo cecidit. ꝓparati sui
magnitudine illuc fuisse dimetsu. sꝑ lu
aifer ñ ħt potestate. qua hẽbit tp̃r an

Expanded text:
lii autem putant ex quo cecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum. 7. Quod Lucifer non habet potestatem quam habebit in
Abbreviated transcription (Latin):
catu eni inparre id intelligitur. ꝙ fit ꝑ
infirmitate. quia patri inscriptum freq¬
ter atribuit potentia. Peccatu infilium̃
quod fit ꝑ ignoranniã. quia sapientia filio at¬
buitur. Teitiu expõĩtu ẽ. Qmi ergo peccat
ꝑ infirmitate uł ꝑignorantiã fucile neniã
adipiscitur. s ñ ille qui pecrat insp̃m sc̃m.
su au̾t una sit potentia. sapientia. ⁊ bõitas
triu. qr patri potentia filio sapi̾a. sp̾ui sc̃obo¬

Expanded text:
id intelligitur, quod fit per infirmitatem, quia Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum sanctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bo
Abbreviated transcription (Latin):
di putaretur aliquid uoni posse. subdit. ꝯlõ
erit gr̃a incipiũt ẽẽ uona merita nr̃a: ꝑ illa

Expanded text:
Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non aerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam
Abbreviated transcription (Latin):
hpoĩe ꝯmissu c̃. qñ in hoĩs uno tota huma¬
na natura ꝯfistebat. ⁊ ĩo ineo tota corrupta
ẽ. Maioreq effectũ mali intulit quantũ
admultiplices defectus. qui exeo manaue¬
rũt. s ñ quãtũ ad pena et̾na qua grauice̾
ñ meruit. quam plures postea meruetĩt
ꝑ alia pecc̾a. ĩmo alios grauiore ꝓmeruis¬
se credimus ira qua ada met̾inͣt.
peccm̃ sit primis dimissu parentibus.

Expanded text:
 in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta st; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccata; imo alios graviorem promeruisse credimus iram, quam Adam meruerit. 8. peccatum sit primis dimissum parentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm eante ratc̃em accipiatur cum dr̃. aliꝰ ẽ
pater inꝑsona. alius inꝑsona filius. alius

Expanded text:
um eamdem rationem accipiatur cum dicitur: Alius est Pater in persona; alius in persona Filius, alius
Abbreviated transcription (Latin):
dicut. Pes aĩe amor ẽ qui si prapuis ẽ dr̾
cupiditis. uł libido. s mectus dr cartas.
Eo mouetur aĩa qiͣ adlorum quo tendit.
.i. ad delectatõem bonar uł mala quose
ꝑuenisse ꝑ amore lettur. Finis ergo
uolu̾̃tatis ut p̾missu ẽ dicitur ⁊ illud ꝙ

Expanded text:
e amor est, quia si pravus est, dicitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse per amorem laetatur. Finis ergo voluntatis, ut praemissum est, dicitur et illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
distet int̾ uoluntat̾e.⁊ ĩ tentõe. ⁊ fine.
Ad ꝙ dici põt. int̾ uoluntate ⁊ finez c̃to at¬
q c̾uidenti m̾o distingui: quia uolu̾tas
occurerint discernere studcat. Finis aũt
uoluntatis ẽ delectato bona uł mala ad
qua intitur quisq ꝑuenire. uñ au̾g.
suꝑ illu locu ꝑsalmĩ scrutans corda ⁊re¬
nes aut sic. D̾s solus scrutatur corda. ⁊ ꝙ
tet. quia finis cure ⁊ cogitatois ẽ delecta¬
tõ. ad qua cum ⁊ cogitatõe nititur qa
tis. ⁊ ĩ fc̃is pofsũt hoĩs uidere. s quo aĩo
fiant rt̃ quo uenire cuꝑiant solus deis
iutet. ami cũ uidet cor ee incelo. ⁊ ñ delec¬

Expanded text:
untatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus solus scrutatur corda, id ed quemque delectet; quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delec
Abbreviated transcription (Latin):
c̾l au̾t mulier sine uiro gustat: aliqñ ẽ
mortale. aliqñ ẽ ueniale peccatũ. ut enim
dictu ẽ. t̾c mulier sine uiro gustat: cũ ita
delectatt̾e cogitatoi̾s peccatũ tenetur. ut fa¬
ciend̾ ñ decernatur. uł cũ quid̾a t̾minus.
⁊m̃sura pec̾co at hibetur auiro. ut ñ liceat
mulieri effrenata lib̾tate ĩ pecaitũ ꝓg̾di.
Siergo peccatũ ñ diu teneatur delectatõe
cogitatõis. s stati ut muliere tetigiͣt uiri
auctoritate repellatur. ueniale ẽ. Suiõdi¬
u indeloctatoe togitatõis teneatur.⁊ si uo¬
limitas ꝑficiendi tesit. mortale ẽ. ⁊ ꝓeodãp¬
nabitur simul uir ⁊ mulier .i. totus hõ. ꝗa ⁊
t̾c uir ñ sĩc debuit mulierẽ coibuit. Uñ pͥ
dĩci ꝯ sensisse.
:. Reꝑetitõ su̾ma ꝑstringe̾s.
t̃aq ut breuit sum̾a ꝑ string̾a. qñ peccatũ
tale ẽ. Cum nõ insensuali motu tm̃ ẽ ut
p̾ diximus: t̾c leuissimũ ẽ. quia rõ tunc
ñ delectatur. Nõ au̾t dixi supͣ aliud freque̾¬

Expanded text:
 autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Siu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est, et pro eo damnabitur simul vir, et mulier, id est totus homo, quia et tunc vir non sicut debuit, mulierem cohibuit, unde potest dici consensisse.9. Repetitio summam perstringens. Itaque ut breviter summam perstringam, quando peccatum tale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequen
Abbreviated transcription (Latin):
decluci ad ꝯsensicẽm peccati põt. nisi cum
delectato mota fuit. Inilla parte animi
qua n d obtempt᷑are ratõi. tanquam rec¬
tori uiro. Etiam inuno quoq nr̃m. ꝯlicħ̾
aliud agitur nc cum ad peccatu quisq de¬
labitur quam t̾c actum ẽ. in uł trib. ẜpe̾¬
te muliere. ⁊ uiro. ꝯlam primo fit sugge¬
stio. siue ꝑcogitatcẽm. siue ꝑsensus corꝑis.
uł uitendo. uł tangendo. uł audiendo. uł
gustando. uł olfaciendo. Que suggestio. c̾
fc̃a fuiͣt. si cupiditas nr̃a ñ moueatur ad pec¬
candum: excluditur ẜpeinis austutia. Siaũ
mota fui̾t. qiͣ iam mulicti ꝑ suasum erit.
S aliquanto rõ uiriliter. ⁊̃ ꝯmotam cupidi¬
tate refrenat: atq ꝯposcit. Qd̾ cum fit. no̾
labimur inpectatu: s cum aliquanta lucta¬
beata uita. tanquam deꝑadiso expellitur
iõ. Iam enũ peccatũ imputatur. ⁊ si ñ sub¬
sequatur factum. qñ reatenetur inꝯseitsi¬
õe cõscĩa.¬
Quare ħ d̾ aĩe partib dixit.

Expanded text:
deduci ad consensum peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi, tanquam rectori viro. Etiam in unoquoque nostrum nihil aliud agitur cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere et viro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctavita beata tanquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subsequatur factum; quoniam rea tenetur in consensione consciQuare haec de animae partibus dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
erũt. negandu ẽ eeͤ̃ peccatũ. S longe mi¬
rius qua s̃ ⁊̃ oꝑt statuatur ĩ plendum. Et
idco de talib quoq agitationib. uenia pe¬
tenda ẽ. pectusq ꝑcutieudum. ⁊ dicendum. Di¬
sicut milł duob primis hominib. ꝑ soam su¬
am quisq portabat.⁊ io si sola mulier cibu
ediss illicitum. sola utiq mortis supplitõ ploc¬
teretur. Ita dici põt. in homine uno. Si delecta¬
tõib illicitis. aquib se continuo deberet au̾¬
tere cogitatõ libent᷑ sola pascatur. nec faciẽ¬
da det̾nantur mala. s tm̃ suauit̃ in recordati¬
õe teneantur. qiͣ muliere sine uiro pofse dãp¬
nari. Ab sit ħ creclere. hec quippe una ꝑsõa

Expanded text:
erunt, negandum est esse peccatum, sed longe mierunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Disicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc cre
Abbreviated transcription (Latin):
b temparalib agendi intionandi uiuacita¬
te u̾satur aĩał sensus ingit quanda in le¬
cebram. tunc uelut ẜ̃pens alloquitur femi¬
na. Huic aũt inlecebre consentire. deligno
uetito ẽ escre. S iste consensus. si solacogita¬
tõis delectatõe ꝯtẽptus ẽ Suꝑiori uõ auctori¬
tate ita retinẽtur m̃bra. ut ñ exibeantur ar
derit. Si au̾t inconseirsu illo ita decernitur ꝙ¬
q peccatu. ut sipotestas sit. ⁊̃ oꝑe impleatur.
intelligenda e̾̃ mułr dedisse uiro suo. simł
edendum illicitu cibu. ꝯleq enim põt pec¬
catum ñ solum cogitandu suauit᷑. uerum
⁊̃ ꝑpetrand̃ efficatiter m̃te decerni. nisi ⁊ illa
mĩtis intentõ penes quam su̾ira potestas ẽ.
m̃bra mopus mouendi. uł aboꝑe coibrndi.
male accõni cedat. Nec sane cum sola cogita
tc̃e mens oblectatur illicitis. ñ quidem decer¬
nens ẽẽ facienda. tenens tam̃ ⁊ uolens libe̾¬
ter q̃ statim ut attigerunt aĩu. respui debuᷤ¬

Expanded text:
bus temporalibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur armderit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo situm cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. tione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debu
Abbreviated transcription (Latin):
principẽ potestatis acris huius sp̃c qui n̾c
oꝑatur infiliis diffidentie. Numquid ergo
uisibũr eis apparet. aut qiͣ corporeis locis ac¬
cedit ad eos. ⁊ opatur. S miris moĩs ꝑcegita¬
tõem suggerit quicquid põt. Quib suggesti¬
onib resistendũ ẽ. ꝯlon enim ignoramus
astutias eius. Qũo enim accessit adiudam
qñ ei ꝑsuasit. ut dr̃m tuideret: Numquid
iulocis aut ꝑ hos cculos ei uisus ẽꝰ s utiq¬
ut dictum ẽ. incor eius intrauit. Repellit
aũt illu hõ. si ꝑadisum custodiat. Posuit

Expanded text:
principem potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae. Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos et operatur? Sed miris modis per cognitionem suggerit quidquid potest; quibus suggestionibus resistendum est. Non enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? Numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique dictum est: In cor ejus intravit . Repellit aut
Abbreviated transcription (Latin):
t̾bedrali ecc̃e uicꝰ ignoĩam data est. Si
aũt hẽbat bñficium ad cuiꝰ titulũ dẽbe¬
at ordĩar gͣcis aut si dedit peccũiam
ꝓ bñficõ optinẽdo ab ep̃o uł alio p̃lato
ecc̃astico ut utͥq ecc̃e lit fc̃a iniuria .s.¬

Expanded text:
cclesie, in cuius ignominiam data est. Si autem habebat beneficium, ad cuius titulum ordinari gratis debuit aut si dedit pecuniam pro beneficio obtinendo ab episcopo vel alio prelato ecclesiastico, cum utrique ecclesie sit facta iniuria, s
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur dicere. ꝙ oĩs creatura ĩliło arbitri¬
to constituta. põt flecti ad bonũ ⁊ ad malu.
Qd̃ si ẽ. ergo ⁊ boni angłi ⁊ mali adutrũq floc¬
ti pofit. cigo ⁊ uoni pofsũt fieri mali ⁊ mali
boni. ad ꝙ dnĩs. quia boni tanta gra ꝯfirma¬
ti st̃. ut nequeãt fieii mali. ⁊ mali adeo ĩ
malicia obdurati st. ut ñ ualeant fici̾ bõi.

Expanded text:
atura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri bo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ili enim p̃dicant ppłis quid sognãt᷑.
Isticanũt ut excitent ad ꝯpunctões aĩos au¬
dientiu. licet quidam lectores ita miẜ̾abi¬
liter ꝓnumtient. ut quosdam adluctum
erit clara eorum uox ut ⁊̃ longe po̾itorn
aures ad impleant. ¶ad lectore aũt ꝑ
ei uidente ꝓpło traditur ab ep̃o codex diui¬
narum lect᷑onum. ⁊ dr᷑ ei. Accipe. ⁊ esto n̾¬
bi d̾i xelator. ħĩturus sĩ fideliter ipleũis
offitiu partem cum his qui bñ uerbui
dĩ ministiauerunt. Qm ad hic gradiꝑ
ꝓueitur lugeraru scia debet ẽẽ initructꝰ
ut sensu u̾bomi intelligat ui accẽptu¬
um sciat. distincte legat. ne ꝯfusione ꝓla¬
tõnis intellectu auditorib auferat. ¶dtẽ¬
dat quid indicatiue. quid inꝑatiue uͣt le¬
gendum. ubi sit moratõe facienda distinc¬
to. Hec mala ẜuata intellectu turbant.
⁊alios adrisum ꝓuocant. Auib ⁊ cordib¬

Expanded text:
t. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miserabiliter pronuntient, ut quosdam ad luctumerit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem ei, vidente populo, traditur ab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Aurib
Abbreviated transcription (Latin):
dib ꝯstituti. cłici uocantur. quorum nõia¬
mus. quia mathias electus ẽ sorte que
primu ꝑ apłos legimus ordinatum. Cle¬
ros enim̃ groce. latine sors. uł hr̃ditas dr.
uiunt. quorum gradus. ⁊ nomina sũt ħ.
Hostiatius. uł lector. ⁊c̃. De hostiariis.
hostiarii eo q̃ p̃sĩt hostus templi. Ip̃i eñi
tenentes clauem omia intus extraq custo¬
dunt. atq interbonos ⁊ malos hñtes iu¬
diciu. dignos recipiunt. indignos respu
ne do reddituri ꝓreb que clauib istis redu¬

Expanded text:
adibadibmus, quia Matthias electus est sorte, quem primum per apostolos legimus ordinatum. Cleros enim Graece, Latine sors vel haereditas dicitur. viunt; quorum gradus et nomina sunt haec: ostiarius, lector, etc. 3. De ostiariis. ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes claves omnia intus extraque custodiunt atque inter bonos et malos habentes iudicium dignos recipiunt, indignos repellnem reddituri pro rebus, que clavibus istis clau
Abbreviated transcription (Latin):
est. quo signan̾tur ĩ parte sortis mini¬
Cteru diuim. Corona regale decus signi¬
ficat. Et ẜuire dõ regnare ẽ. uñ ministri
eccłie reges ẽe debent. ut se ⁊ alios regãt.
quib petrus ait. uos estis genus electu
regale sacerdotium. ⁊c̃. ¶Sumitas ca¬
pitis de suꝑ idatur. ut eoꝵ mens ad de¬
u lib̾a monistretur. que reuelata facie
głam d̃i contempletur. sumitas erum ca¬
pitis ẽ eminentia mentis. Denudatõ ca¬
pitis ẽ reuelatomentis. Cłicus enim se¬
cretorum di ñ ignarus ẽẽ debet. Tondũt̃
cculorum ⁊ aurin ut uitia incorde ⁊ oꝑe
pululantia doceãtur p̾cidenda. ne ad andi
rona. Tonsure aũt eccłiastice usus. anaca¬
reis exortus uidetur qui prius crine yn̾a¬
to deniq obuite ꝯtinentia. capudiade¬
bant ⁊ capillos inigne sacrificii ponebãt.
Hinc usus moleuit ut qui diuinis culti
Paulus quoq ⁊ alii quidam discipuli xp̃i
hec fecenmt. ¶ Recte quoq in quib libet gͣ¬

Expanded text:
est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur oculorum et aurium, ut vitia in corde et opere pullulantia doceantur praecidenda, ne ad audierona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus Paulus quoque et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gr
Abbreviated transcription (Latin):
unt ⁊ enim q̃ dam q̃ no tante st̃ religioĩs
⁊ auctoritatis ut eis nos oporteat sẽꝑ confi¬
eis nti liberum uabeamus

Expanded text:
unt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confieis uti liberum habeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Llud quoq ñ inꝯgrue queri solet. utrũ oit
aĩe excreatr̃e equales sint. an alie aliis ex¬
cellentiores. plurib ñ iratõnabiliter ui¬
tetur. qd̃ exip̃a creatt̃e. alir aliis excellãt
ĩnaturalib bonis ut ineẽntia. alia aliis
sit subtilior ⁊ adintelligens memorãdñ¬
q abilior. ut pote acutori ingenio ⁊ ꝑspi¬
catõr intellectu p̾dita. Qd̾ ñ in ꝓbabilit᷑
dr᷑. cu ĩ angłis ita fuisse ꝯstat. Et licet aũ¬

Expanded text:
llud quoque non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod non improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s.⁊ filus dĩ filius hominis. ⁊ econu̾so. Cũq
dicant illu hoĩe exinima ratõcili ⁊uman
carne subsistere. ñ tam̃ fatentur exduob na
illius partes eẽ duas naturas. s aĩa tantũ
⁊ cartie. iuctoritates ponit. quib sua

Expanded text:
s hominis, et e converso. Cumque dicant illum hominem ex anima rationali et humana carne subsistere, non tamen fatentur ex duabus nillius partes esse duas naturas, sed animam tantum et carnem. 3. Auctoritates ponit quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Lu enim dñt imp̾a u̾bi incarnatõe hoĩe q̃da
ex anima ratõali ⁊ humana carne ꝯstitutu.
le homo cepit ẽe d̾s. ñ quide natum d̾i. s ꝑso¬
na u̾bi. ⁊ d̾s cepit ẽẽ homo ille. Concedunt ⁊̃
eẽ deum factu hoĩem uł ẽẽ hoĩem. quia d̾ s̃
factus ẽ .i. cepit ẽẽ quedam sub̾i. exanima
ratõali ⁊ humana carne subsistens.⁊ illa sub

Expanded text:
arnatione hominem quemdam ex anima rationali et humana carne constitutum; le homo coepit esse Deus, non quidem natura Dei, sed persona Verbi; et Deus coepit esse homo ille. Concedunt etiesse Deum factum hominem, vel esse hominem, quia Deus factus est, id est, coepit esse quaedam substantia ex anima rationali et hum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃uali .i.d̾ angłis agendu uiteturut a
ꝯtuitu creatoris ad cognitdem creaure di¬
gnioris r̃ nr̃n intendat. d̾ iñ ad consid̾¬
mit̾ corporee. tam illius q̃ ẽ rat̾onalis
qua illius q̃ nõ ẽ intõał descendat u ⁊¬
nituris incrente sacratu̾tu iuꝑtite c̾atu¬

Expanded text:
, id est, de angelis agendum videtur, ut a contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum t
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et adhuc qr̃ si ñ eẽt p̾ceptum ut deligno
uite edẽt. ⁊ aliis ⁊ ñ illo uesceretur. nũquid
possit ñ mori. Si semꝑ uiue̾t ñ utẽs illo
ligno. nõ erat ei exligno illo posse ñ mo¬
ueri. Siuõ no poss semꝑ uiuẽ: id erat ei
ex illo ligno. ¶Aliqui dñt ꝙ si ñ fuifs
ei p̃ceptu nesci illo ligno. ⁊ atiis ⁊ ñ illo
uesceretur. uiueret semꝑ: sic det̾min̾ates
illud ꝙ supͣ dixit aũg .s. erat ei deligno
exconditt̾e nature solu mõ erat ei s ⁊̃ ex
illo ligno. ¶ Aliis au̾t uidetur ꝙ exligͦ
uite ernt ei posse ñ mori. ñ exnatura. Nõ
enim dr̃ potuisse ñ mori quia poterat uti
illo ligno. dequo edens ñ moreretur. Qrne¬

Expanded text:
tur si non esset praeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud quod supra dixit August.: Erat eex conditione naturae solummodo erat ei, sed etiam ex illo ligno. Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non moreretur. 4
Abbreviated transcription (Latin):
ic mortali uite necessaria. sicut fides ad qua̃
referenda sunt inp̾tentis habebuntur / Ette¬
erunt. s alios usus tunc he̾bunt quã m̾o/ Cu
becla ꝯsentit suꝑ exodum ita dicens. Colũp¬
ne aũt quas appensu ẽ uelu. potestates celi
sunt .uͦiiͬ. exinis nirtutib p̾clare. id ẽ forti

Expanded text:
ic mortali vitae sunt necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur: eterunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtutibus praeclarae, id est, fo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ illa beaitudine eẽ desiẽt. s tałic tanta erit.
ut ꝑ fectõr ⁊ maior ẽẽ ñ possit. Fortassis ⁊ alie
tres uirtutes. prudentia sine ullo iam ꝑicło
erroris. fortitudo sine molestia tollerandoru
maloꝵ. temꝑantia sine repugnantia libi¬
dinu erunt in illa fellicitate. ut prudeni¬
e ibi sit. nullũ uonu p̾ponere dõ uł equare
nullo defectu noxio delectari. Qd̾ uõ nunc
ait. iusticia est ĩ subueniento miẜis. ꝙ pr¬
udentia ĩ p̃ cauendis insidiis. ꝙ fortituto ĩ

Expanded text:
s ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯiugati uicti ꝯcupiscentia utuntur ĩ¬
uice ultra necessitate liberos ꝓcrrundi.
ponam mnuis ꝓquib cotidie dicimus. di¬
regnat in eo ĩ petus uoluntatis nec p̾cep̾
fertur ad coitum. ꝯdicħ ẽ feclius quam
uxorẽ amare qĩ adultera. Qui dñt se
cã humani geniͣs uxorib iungi. imi¬
tentur saltem ꝓecute.⁊ postqua ue̾t̃
uxoris intumiͣt ñ ꝑdant filios. nec a¬
matore se uxorib exibeant s manto.
Id̾ ĩ manimonio oꝑa lib̾oꝵ ꝯcessa sunt.
uolũtates aũt q̃ demeretritu amplexi
u capiũtur. ĩ uxore dãpnate sunt.
d̾ indulgẽtia apłi qu̾o fit accipienda.
Et si ꝯcubitus qui fit cã pł culpa caret.
ħ ⁊̃. quida ꝓbare uolunt nuptias c̃e
peccatu. S ut sup̃dictum ẽ. indulgẽ¬
tia alia ẽꝯcessionis. alia ẽ ꝑmissionis.
Egerat apłs denuptiis.⁊ de carnali coitu.
⁊ ad utrimiq retulit alut. ħaũt dico.

Expanded text:
ugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, poenam in his pro quibus quotidie dicimus: Dictu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autebus capiuntur, in uxore sunt damnatae. 7. De indulgentia Apostoli, quomodo sit accipienda. Sed si concubitus qui fit causa prolis, culpa caret,  quidam probare volunt nuptias esse peccatum. Sed, ut praedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
peccunia ñ recdditur aĩa ꝓanima. S ĩ
formato corꝑi. aĩa datur. n̾o inco̾ceptu cõ¬
poris nascitur. cũ semine deriuata. ꝯla
si cũ semine. ⁊ aĩa existit d̾aĩa. ⁊ multe¬
aĩe cotidie ꝑeunt cũ sem̃ fluxu ñ ꝓfi¬
cit natiuitati. Primũ oportet doniu ꝯ¬
paginari. ⁊ sic hĩtatore intreduci. Cum
tim formantur inutero ⁊ tñ diu ñ repu¬
tatur hoĩcidiu. donec elem̾ta ꝯꝑacta.
suas imagines m̾braq suscipui̾t. ¶ Ex¬
ut culpã nõ hãt. oñ nõ deficiente uõ pł.¬

Expanded text:
pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, teunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum tim formantur in utero; et tamdiu non reputatur homicidium, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant. ut culpam non habeat. Quando vero deficiente bono p
Abbreviated transcription (Latin):
ne d̾ u̾b apłi sic ait. Forte aliquis dic.
Siuenia concessit apłs. ergo pecratu st̃
nuptie. Cui enim uerua nisi eꝓptato ꝯ¬
am naq ꝯcedens apłs ꝯ cubitu attẽdit
ꝯugatoru. ubi ẽ in ꝯtinene malu.

Expanded text:
aliquis dicet: Si veniam concessit Apostolus; ergo peccatum sunt nuptiae. Cui enim venia, nisi peccato cam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum.
Abbreviated transcription (Latin):
illo qui penitentia doloris ñ ꝯpleuit dixi
ꝯrd̃ s̃ tantu ẽ lamentum interioris dolo¬
ris ut sufficiat inuindictu pecc̃i. oĩo lib̾¬
atus ẽ. Sinõ nõ sufficit dolor interior: si¬
mul cũ imuncta addet ds pena. Qd̾añt
mt̃dum fufficiat dolor interior adundic¬
tum peccati. certu docim̾itu hñs ĩ illo
sice̾ statim cum ꝯu̾sus fuit ꝑadisum ĩ¬
gredi meruit. S quia dispensatores ec¬
ddie contritõnis quantitate ñ ꝑpendũt.
quib ñ ẽ datum intelligere atulta cor¬
dium. oĩb leges i entie ꝯstituunt tãma¬
gis qua minus depecc̃o dolentib. quoꝵ
studiu ad hoc p̾cipue tentere d. ut cordis
dolorem quantu fas ẽ cognoscant. ⁊ ẜ̃m
ip̃ius modum satiffaccem ĩ iungant. uñ
seꝑatur. ñ tam ꝯsideranda ẽ m̾sura tp̃is.
quam doloris. Cor enim contritu ⁊ hu. d.
alterius cordis occultus ẽ alteri. nec ĩ alio¬
signa ꝓcecdiint. cum sit coram illo cui di¬

Expanded text:
illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in ilsione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant; unde separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris, « Cor enim contritum et humilialterius cordis occultus est alteri, nec in aliosigna procedit, cum sit coram illo cui di
Abbreviated transcription (Latin):
Etad huc opponunt garuli ratioci.¬
natores. dicentes. Sid̾s pater genuit deu.
aut genuit dm̃ quiẽ d̾s pater. uit dm̃ qui
ñ ẽ d̾s pater. Sigenuit dm̃ qui ñ ẽ d̾s pat̾.
ego d̾s ẽ. qui non ẽ d̾s pater. nͥ gͦ unus tm̃
d̾s ẽ. Siũo genunt deum qui ẽ d̾s pater.

Expanded text:
adhuc componunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui non est Pater, ergo Deus est qui non est Deus Pater. Non ergo unus tantum Deus est. Si vero genuit Deum
Abbreviated transcription (Latin):
sus añt ꝓfecit. ⁊ quia sensus. ĩo sap̃ia. Qui
sensus ꝓficiebat. Si hñanus. ergo ip̃e suscep
Quod enim ꝓficit: mutatur ĩ melius. S ꝙ
diuinũ ẽ. ñ mutatur. Qd̾ eigo mutatur. ti
ẽ diuinũ. Sensus igitur ꝓficiebat hũamis.

Expanded text:
nis profecit, et quia sensus, ideo sapientia. Quis sensus proficiebat? Si humanus, ergo ipse per incquod enim proficit, mutatur in melius; sed quod divinum est, non mutatur. Quod ergo mutatur, non est divinum. Sensus ergo proficiebat h
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qui ut omĩa ĩpleret descendit. ꝑꝰ q̃
ne sciebat. aut matre. Scciptu enim est.
priusqua sciat puer matrez aut patrez. ac
fantia. ꝑ hũana utiq in prudentiã. ꝙ ad¬
huc ñ didicit ignorat. Set uerendu ẽ inqͣ
ne siduos principales sensus. aut geminã
mus. xp̃m diuidimus. Nũquid cũ ines ima¬
gine d̃oi crucẽ q uenenimur. diuidimus

Expanded text:
batur, qui ut omnia impleret descendit ? 74. Pnesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam fantia per humanam utique imprudentiam quod adhuc non didicit ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam m diuidimus? Numquid cum in eo imaginem dei crucemque ueneramur, diuidimus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̾ c̃ dicimus. quia aĩa rtt̃oale ⁊ intellectꝰ
nr̃i suscepit capate. diuidimus eu: nõ enĩ
ip̃e d̾s u̾bu. panimaratõali ⁊ ĩ tellectus ca¬
paci. incarne sua fuit. S aĩa ratõale ⁊ in¬
tellectus capace ⁊ ip̃a hu̾ana.⁊ eiꝰd̾ sub̾e. cu

Expanded text:
etiam cum dicimus quia animam rationabilem et intellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem su
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum dicitur nemo nouit patrem nisi
filius. ñ inde seꝑatur pater ⁊ sp̃c sancius.
quia inseꝑabiles sunt. Aliquanto ⁊̃ nomi
cuit de sp̃u .s. quia consequens ẽ ut ucũq
nominatur unus. sicut ⁊ pat̾ ⁊ filius. tan¬
ta pace uni ad herens. intelligatur ⁊̃ ip̃a
ꝑax. quamuis ñ ꝯmemoretur. uno ergo

Expanded text:
it Patrem nisi Filius, non inde separatur Pater vel Spiritus sanctus, quia inseparabiles sunt. Aliquando etiam nomincuit de Spiritu sancto, quia consequens est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo
Abbreviated transcription (Latin):
re quam tradere. ut tam̃ sin̾ p̾uidito atq te¬
metitate laqnar. ex hoc sensu dicta possunt ac¬
cipi. Natura coctema de dõ ẽ .i. filius coet̾ms
pami. de patre ẽ. ita ꝙ ẽ eadem cum eo natu¬
ra uł eiusde nature. Quem sensu ꝯfinnat
aũg. ibidem subiciens. ⁊ ꝙ dixerat quasi expla¬
nans. Dicto enim natura coem̾a de deo ẽ ad¬
didit. ꝯlon ẽ aliud filius quam illud d̾ quo
incodem libro ꝯͣ maximum dicens. T̃mitaᷤᷤ
ħ. unius eiusdemq sube ẽ. quia ñ dealiqͣ¬

Expanded text:
re, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo est, id est, Filius coaeternus Patri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam illud de quo in eodem libro contra Maximinum dicens: Trinitas haec unius ejusdemque
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ aliqua facere s u̾creare. uotatur q fc̃or
siue artifex. s ñ creator. Hoc enim nom̃
soli tõ ꝓpͥe congruit. qui ⁊ denichilo q̃da
⁊ d̾ aliquo aliqua fucit Ap̾e ẽ ergo creator.
scriptura tñ seꝑe creator accipitur t̾aqua
factor. ⁊ creare sicut face̾ sm̾ distintõe ꝓprie
significatõis

Expanded text:
r aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare sicut facere sine distinctione significationis
Abbreviated transcription (Latin):
earum Ita ⁊̃ pat̾ ⁊ filius eẽ cepit cũ sp̃n sc̃õ
miu pͥncipium c̾aturarum. quia c̾ature
hii tres. nͥ tria s uiu pͥncipiu õĩu c̾am
⁊ aliter afilio. s penitus eod̾ mo ĩo apłs m.
telligens hanc trinitatem eẽ imu ꝑnci¬
pium rerum ait. Exip̃o. ⁊ ꝑip̾m. ⁊ in ip̃o st̃¬

Expanded text:
earum. Ita etiam Pater, et Filius, esse coepit cum Spiritu sancto unum principium creaturarum, quia creaturae hi tres, non tria, sed unum principium omniu aliter a Filio, sed penitus eodem modo. Ideo Apostolus intelligens hanc Trinitatem esse unum principium rerum, ait: Ex ipso, per ipsum, et in ipso s
Abbreviated transcription (Latin):
tuniis que mala ⁊ bona uocantur. illa dia¬
lericoꝵ regła defficit. q̃ dñt nulli rei duosi¬
omul mẽe contraria. Nullus e potus aut
cib simul dulcis ẽ ⁊amarus. ꝯlullũ simul
uͥ album ẽ ibi ⁊nigrũ. Et ħ inmultis ac pe¬
nẽ moĩb reppitur contrariis ut ĩunare si¬
mul ẽẽ nõ possũt. Cum aũt uõa ⁊ mala nul¬
lus abigat ẽẽ ꝯͣria: ñ solu simul eẽ posst̃.
s ⁊̃ mala sine bonis oĩo ⁊ insi in bonis eẽ ñ
potuiss. Quia ñ mõ ubi ꝯsisteret. s nñ ori¬
retur corruptõ ñ habeͣnt. msi eẽt ꝙ corrũꝑe
tur. qm̃ nicħ ẽ aliud cormuptõ qua boni ex¬
t̃minat̃o. Ex uonis igitur mala orta sunt. ⁊
nͥ in boĩs nõ sñt. ꝯdec fuit ꝓrsus uñ orire¬
tur ulla mala natura. nisi ex angłi ⁊ hoĩs
natura uõa. uñ pͥmitus orta ẽ uoluntas
mala. Epilogiũ fac̾ ad alia transiturus.

Expanded text:
iis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarus. Nullum simul corpus ubi album, ibi et nigrum; et hoc in multis ac pene in omnibus reperitur contrariis, ut imul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumpeuoniam nihil est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus.
Abbreviated transcription (Latin):
tał existit. Siquis uõ io facere incipiat uͥ
dum eẽ asẜat. rep̾hensibile ꝯsistit cose ꝯ
Insuo sensu habundabat cipanus. cu
oꝑib habundando. licet inhoc nescius de¬
linqueret. S qr bonis oꝑib habundabat.
postea correctus ad eo habundauit altiori
sensu. ter illos mergendo. Etce haues. ꝗa
hic deliquid: qui semel mersit. s ħ ĩo. ꝗa
quam nos credere ꝓmisimus. t̾cio capita
nr̃ insacro fonte̾ dimersimus. quia or¬
do bapt̃i duplici misterii significatõe ce¬
lebratur. Recte ergo ĩtio m̾si estis: qui ac¬
cepistis bap̾tm ĩ nomine trnitatis. Nec¬

Expanded text:
clesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi dum asserat, reprehensibilIn suo sensu abundat Cyprianus, quando operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia quam nos credere promisimus, tertio capita nostra in sacro fonte demersimus; qui ordo baptizandi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾bap̃ti mi uerius ixnderi põt. qua quor
uos: ip̃i sensistis. quia ĩ unia fide nicħ of¬
ficit eccłie sc̃e ꝯsuetudo diu̾sa. quia cumt
ntrib subsistentiis una sub̾a ẽ. rep̾hen¬
sibile mullatenus et̃ põt infante inbap¬
tismo.uł t̾. mł semclimergere. quia ĩ¬

Expanded text:
e Baptismi nil verius responderi potest quam quod vosipsi sensistis; quia in una fide nihil officit Ecclesiae sanctae consuetudo diversa; quia enim in tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse nullatenus potest infantem in Baptismo ter vel semel immergere; quia e
Abbreviated transcription (Latin):
formiter id fieri iaqua p̾cipitur. ut ĩ aqͣ¬
telligatur ꝙ sicut aqua sordes corporis ac
uestis abluit. ita bapt̃s maculas aĩt sor¬
des q uit̾orum emundando abscergit. u
bapticandi ĩueniretur apud os. ꝙ aqua si¬
gnauit q̃ delatere xͥ manauit. sicut san¬
guis alterius sacram̃ti signum fuit. Nło

Expanded text:
formiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vebaptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑoꝵ acraꝑu natura uigẽt. nex ꝑmor¬
te dissoluiiur quia p̃ualet ĩeis elcm̃tũ
aptius adfacient̾ qua ad paciendũ. Ad pa¬
ciend̃ enm humor ⁊ humus ad faciendu
acr ⁊ ignis. aptitudin̾e̾ p̾tent. Transgres¬
sores nd angłi cum principe suo. nc̃ diabo¬
lo t̃c arthangło ñ miru si post pectatum

Expanded text:
corporum aereorum natura vigent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementum aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sum corpora aerea humt. depunere hac suꝑ¬
iore aens parte formata ad faciendũ abi lia
ia n̾ad ꝑaciend̾. ⁊ angłis bonis qui ꝑstiter̾
cere ⁊ ñ pati. q̃ tantẽ sũt tenuitatis. ut a
mortalib uideri ñ ualeant nisi suꝑ uesti¬
ta aliqua grossiori forma qua assupta ui¬
tritũ. d̾ põitaq underi desinũt. Angłis uõ
qualitate spifsioris actis. sicut eniri alo¬
co digniori ĩ inferiore locu .i. incaligino¬

Expanded text:
sum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonicere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caligino
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lima ñ tunc habebunt ortum ⁊ occasũ.
um. sol laboris sui mercedem suscipiet.
uñ ꝓpħa. Lucebit septempliciter. ⁊ nõ ue¬
met᷑ ad ħ casum. nec sol nec luma. s in
ordine quo c̾ati sunt stabunt ne inror
luce corum. uñ abatus. Sol ⁊ lima ste¬
terunt. inor. di .s. ¶ Eoce aꝑte dicit
solem ⁊ lĩa ĩc lucere s stabiliter ꝑma¬
nere. uͥ ⁊̃ significat ĩ fernum e̾ẽ subĩmi.
tẽ fateor me ignorare. quia inscriptu¬
ris ñ memini me legiise.¬

Expanded text:
et luna non tunc habebunt ortum et occasum,um sol laboris sui meUnde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infernum esse sub terra. tunc, fateor me ignorare, quia in Scripturis non memini me legisse.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt adiuditiu dño infortitudine ⁊ po¬
testate magna: sol ⁊ lua dñr obscum¬
ri. ñ insui luminis priuato̾e. s suꝑ ue¬
mente maioris luminis claritatẽ. uix¬
tutes quoq o celorum .i. angłi dicũtur

Expanded text:
autem ad judicium Domino in fortitudine et potestate magna, sol et luna dicuntur obscurari, non sui luminis privatione, sed superveniente majoris luminis claritate. Virtutes quoque coelorum, id est, angeli, dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cut lux soł testante ysaia. Et lux soł
septemplicit᷑ .i. sicut lux septe dienmi.
quia quantu lux̃ sol inprima ꝯditõe.
uii. dierum aũt peccatum primi hoĩs.
tm̃ lucebit pꝰ iuditiu. Mmorata eni
fuit lux soł ⁊ lime. aliorumq sideru¬
ꝑ pecc̃m primi hominis. s t̾c recipiet
iol mercede sui laboris. quia seꝑtem¬
pliciter lucebit. ⁊ tc̃ nõ erit uicissitudo
diei ⁊ noctis. s tm̃ dies. uñ cacharias. Et
erit dies una que nota ẽ dõmino. ñ di¬
tunc ñ erit uarietus dic̃ĩ ⁊ noctis q̃ m̾o
ẽ. s continua dies ⁊ lux. Ysaias tñ ni¬
detur dicere ꝙ tunc ñ luceat sol. uł lu¬
na laquens ꝯ̃gregatõi beatorum. ꝯlõ
erit tibi inquid amplius sol adlucend̃
ꝑdiem. nec splendor lume in luminabͤ
re. s erit tibi dñs inlucem sempit᷑na.

Expanded text:
cut lux solis erit testante Ysaya et lux solis septempliciter, id est sicut lux septem dierum, quia quantum luxit sol in prima condicione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post iudicium. Minorata enim fuit lux soper peccatum primi hominis; sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit vicissitudo diei et noctis, sed tantum dies. Unde Zacharias, c. 14: Et erit dies una quae nota est Domino, non ditunc non erit varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux. Isaias tamen videtur dicere quod tunc non luceat sol vel luna, loquens congregationi sanctorum: Non erit ibi, inquit, c. 60, amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
cłicus ꝑegͥnus. qr sac̃doc ꝑ egͥnus li uelit
ex deuõne celebrare pͥuatĩ ꝑ mutẽdus
est. s ũ d ꝑ uiti celebrare plebi. ex quo
ñ est c̾cus de euis ordĩato̾e n ͨ hĩ aliqua
Ex hiis põt colligi in de talis difiinctio
ꝙ qͥdam suspensi st̃ quo ad se ⁊ qͦ ad alio

Expanded text:
egrinus, quia sacerdos peregrinus, si velit ex devotione celebrare privatim, permittendus est. Sed non debet celebrare plebi, ex quo non est certum de eius ordinatione nec habetur aliqua est colligi talis distinctio. Quod quidam suspensi
Abbreviated transcription (Latin):
sit illa macula. ⁊ que sint ille tenebre in¬
teriores. aquib d̾c interius aĩa purgat. c̃
uera penitentiam ĩ mittit. Detenebris
⁊ interiori caligine. saitsfucile ẽ intelli¬
gere.⁊ respondere. Cum eni quis morta¬
łr delinquid. ⁊ gr̃a uirtutis priuatur siqͣ
p̃cessit. ⁊ naturaliu bonoꝵ elisice̾ patit.
uñ intellectus obtunditur. ⁊ totus hõ ĩ¬
terior obtenebratur.⁊ ita quasi caligine
quada mens obnoluit᷑̃. que caligo. pecti
qua aĩam lauat: Ecce enim quis uoluit fa¬
cere homicidiu. ⁊ patrauit. quo patrato
desinit tam uelł quam facere ñdu tñ
uere ⁊ humiłr penitet. nex confueri ꝓpoͬ¬
nit. Que igitur remansit in aĩa illius¬

Expanded text:
sit illa macula et quae sint illae tenebrae interiores a quibus Deus interius animam purgat, cum veram poenitentiam immittit. De tenebris et interiori caligine satis facile est et intelligere, et respondere. Cum enim quis mortaliter delinquit, et gratia virtutis privatur, si qua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et totus homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccatiqua animam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in a
Abbreviated transcription (Latin):
expecc̃o. q̃ ẽ elongato adeo. anime macula
intelligitur. aqu̾a purgatur ĩ penĩt. Hoc
aũt solus d̾s facit qui solus suscitat aĩa
⁊ illuminat. ꝙ sacerdotes negueunt. qui
quid medici suscitabunt. ⁊ ꝯfitebuntur
tibi. Quod exponens au̾g. ait. Boni docto¬
res recte mecsici dici dicuntur. qui uiu̾e¬
tes curare ministerio possunt. s nõ mor
tuos suscitare. ꝯola enim gr̃a dei reuiui¬
scunt.¬

Expanded text:
et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui quid medici suscitabunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministuos suscitare. Sola enim gratia Dei reviviscunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sipenitere ꝯtempnit: s ħ ẽ paccatu ali¬
ud ap̾ceclenti. Que igiur macula remã¬
sit aqua inpenirentia purgatur: P̾ollu¬
ta quide ẽ anima quo usa penitet. ⁊ sicui
erat dum in ea praua erat uolimtas. Si¬
cut eni qui tangit morticinu uł aliũ
ĩmundu. ita pollutus ẽ postactum quo¬
irs̃q lanatur. sicut fuit dum tangeret.
ita post actum peccati. ita polluta rema¬
net aĩa. sicut fuit imp̾o actu poctti. q a
ita longe ẽ ad̾o ꝑdissimilimome. qui est¬

Expanded text:
si poenitere contemnit; sed hoc est peccatum aliud a praecedenti. Quae ergo macula remansit, a qua ipse in Poenitentia purgatur? Polluta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita