comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat ñ tangere. ⁊ post fidem xꝑi sororẽ tantũ nosse
ñ coniugen: nͥ fornicatio tactũ eiꝰ excusabilẽ faceret
his questio de his qͥ in matͥmonio st̃: an eis liceat uxo
qui semel duxit uxorẽ. nͥ ex consensu se ñ ualet abstine¬
re. nec dare repudiũ non peccati: reddat coniugide¬
bitum. qr sponte se alligauit. ut reddere cogeretur:
Molite fraudare inuicẽ: nͥ forte exconsensu ad tẽpus.
ut uacetis orationi: Oro te. quale illito bonũ÷ qd̾ ora
ri debitũ reddo: orare ñ possum: Petrus apłs exꝑi¬
mentũ habens coniugaliũ uinculoꝵ: uide qͦmͦ in¬
formet eccłiam: quid doceat xꝑianos Similiter
uiri cohabitãtes iuxta scientiã. quasi infirmioꝵ ua¬
sculo muliebri tribuentes honorem. & sic̃ cohere
orationes officio coniugali Qd̾ aũ ait similiter: ic¬
circo ad imitationẽ ꝓuocauit uiros: qr iam supra
uxorib p̃ceperat dicens Ut uideant uiri castã¬

Expanded text:
erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, nisi fornicatio tactum ejus excusabilem faceret. s haec quaestio de his est qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxorqui semel duxit uxorem, nisi ex consensu, se non valet abstinere, nec dare repudium non peccanti, reddat conjugi debitum: sponte quippe se alligavit, ut reddere cogeretur. Nolite fraudare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi. ri debitum reddo, orare non possum. Petrus Apostolus experimentum habens conjugalium vinculorum, vide quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredorationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Ut videant viri in t
Abbreviated transcription (Latin):
capit: quȩ facit adolescentũ euolare corda: Ailiga¬
bit qͥs in sinu suo ignem: & ñ comburet᷑ : Aut am¬
bulabit suꝑ carbones ignis: ⁊ ñ ardebit: Quomͦ qͥ
sentit naturã suã: & diuersitatẽ sexsus intelligic
Marrant gentiliũ fabule. mitram. ⁊ ericthoniũ. uel
in lapide. uel interra: de solo estulibidinis ẽẽ gene¬
ratos: Unde ⁊ nr̃ ioseph. quia tangere illũ uolebat
egẏptia. fugit e manib eius: & quasi ad morsum rabidis¬
sime canis. ne paulisꝑ uirus serꝑeret: palliũ qd̾ tetige¬
rat abiecit: Propter fornicationes aũ unusquisq uxo¬
rem suã habeat : & unaqueq uirũ suũ habeat: Non
dixit ꝓpt̾ fornicationes unusquisq uxorẽ ducat: ali¬
oquin hac excusatione libidini frena laxasset: ut qͦti¬
ens uxor morit᷑. totens ducenda sit alia ne fornicemꝰ:
s unusquisq uxorẽ suã habeat. Suam inqͥthabeat.
sua utatur quã habebat anteꝗͣ crederet. ꝗͣ bonum

Expanded text:
rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligarapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones ignis, et non ardebit ? Quomodo sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Non dixit, propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
nubere. ꝗͣ uri: Reu̾tam᷑ ad caput testimonii:
Bonũ ÷ inquit hõi: mulierẽ ñ tangere: Si bonũ ẽ
mulierẽ ñ tangere: malũ gͦ ÷ tangere: Si autẽ¬
inalũ ẽ. ⁊ ignoscit᷑: ideo concedit᷑. ne malo quid
deteruis fiat: Quare aũi illito bonũ ẽ. qd̾ condi¬
tione deterioris concedit᷑: Nunꝗͣ enim subiecis¬
set. unusqͥsq uxorẽ suã habeat: nͥ p̃termisisset
ꝓpter fornicationes autẽ: Tolle forncationes: et
finiat. Bonũ ÷ triticeo pane uesei hedere purissi¬
mam similam : Tam̃ ne quis cõpulsus fame. come¬
dat stercus bubulũ: concedo ei ut uescatur . ⁊ ordeo:
Nũ iccirco frum̃tũ ñ habebit puritatẽ suã: si fimo
ordeũ p̃feratur: Bonũ illuo ẽ naturalit̾ qd̾ cõ¬
parationẽ ñ habet mali. qd p̃latione alteriꝰ non
ta : Non dixit bonum ẽ uxorẽ ñ habere: s bonũ ẽ
mulierẽ ñ tangere: qͣsi ⁊ in tactu ꝑiculosum sit. qͣsi
qͥ illato tetigerit ñ euadat quȩ uiroꝵ p̃ciosas animas¬

Expanded text:
eqq.. Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil emalum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et finiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non li prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illa
Abbreviated transcription (Latin):
minos suos: Redde mͥ meũ: & tu tene tuũ: Si alli¬
gatus es uxori: ne illi des repioiũ. Si solutus fũ ab
urore: non querã uxorem: Ot ego ñ soluo coniugia.
si semel ligata sunt: ita tu ñ liges qd solutum est:
Simulq significantia constoeranda uerboꝵ ẽ: Qͥ uxorẽ ht̃.
⁊ debitor dicit᷑. ⁊ eẽ in p̃putio. ⁊ seruusuxoris: et malũ ser¬

Expanded text:
minos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt; ita tu non liges quod solutum est. Simulque significantia consideranda verborum est. Qui uxorem habet, ut debitor dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ immunda. et᷑ septena quȩ munda st̾: ut ha¬
beret noe post diluuiũ. qd de impari num̾o statim
deo posset offerre: Si aũ transfert᷑ enoch. ⁊ seruat᷑
in diluuio noe: non reor iccirco tͣnslatũ enoch qd̾
uxorẽ habuerit: s qd̾ primꝰ inuocauerit dm̃. et
trum tẏpus ecclie fuit: in qͣ octo aĩe salue facte
st̃: Quiando ingͥdit᷑ in eam noe : tam ipse ꝗͣ filii eiꝰ¬
a sius ipeorib seꝑanturꝰ: Quando uͦ egredit᷑ in ter¬
ram. iunguit᷑ paria. ⁊ qd̾ in archa to ẽ in eccłia fuerat

Expanded text:
untur immunda: et septena quae munda sunt, ut hauntur immunda: et septena quae munda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impari numero statim Deo posset offerre. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio Noe, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habuerit; sed quod primus invocaverit Deum, et trum , typus Ecclesiae fuit, in qua octo animae salvae factae sunt. Quando ingreditur in eam Noe, tam ipse, quam filii ejus, ab uxoribus separantur: quando vero egreditur in terram, junguntur paria: et quod in
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc. Imago creatoris: non ht̃ copulã nuptar ũ:
Ubi diuer sitas sexus aufert᷑. & ueteri homine exui¬
mur. & induim᷑ nouo: ibi in xꝑm renascim᷑ uirginẽ.
qͥet natus ex uirgine: ⁊ renatꝰ ꝑ uirginẽ est: Qo
aũ ait. crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replete t̾ram:
necesse fuit pͥus plantari siluam. ⁊ crescere: ut
eẽt qd̾̃ postea posset excidi: Simulq consid̾anda uis
uerbi ẽ: replete terram. Nuptiȩ t̾rã replent: iurgini¬
tas paradysum: S & hoc intuendũ dũtaxat. iuxta
hebraicã ueritatẽ : qd̾ cũ scriptura in pͥmo ⁊ tercio.
et quarto.⁊ qͣnto.⁊ sexto die expletis oꝑib singłoꝵ¬
dixerit: et uidit ds qr bonũ est: in sodo die hoc õĩno
subtͣrit. nobis intelligentiã relinquens. ñ ẽẽ bonũ
duplicẽ numerũ : qͥ ab unione diuidat ⁊ p̃figuret
aliuto sacram̃tũ: qd̾ ne in bestiis quidẽ. ⁊ immundiᷤᷤ
auib digamia comꝓbata sit: Bina enĩ ⁊ bina ingͥdi¬

Expanded text:
. Imago Creatoris non habet copulam nuptiarum. Ubi diversitas sexus aufertur, et veteri homine exuimur, et induimur novo, ibi in Christum renascimur virginem, qui et natus ex virgine, et renatus per virginem est. Quod autem ait: Crescite et multiplicamini, necesse fuit prius plantare silvam et crescere, ut esset quod postea posset excidi. Simulque consideranda vis verbi, replete terram. Nuptiae terram replent, virginitas paradisum. Sed et hoc intuendum dumtaxat juxta hebraicam veritatem, quod cum Scriptura in primo, et tertio, et quarto, et quinto, edo die hoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret aliud sacramentum, quod ne in bestiis quidem et in immundis avibus digamia comprobata sit. Bina enim ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
genuit caath. Caath genuit ãminadab ammi¬
nadab genure chore:Chore genuit asir:Asir ge¬
nuit helchana. helchana genuit sub: Sub genu¬
it thou: Thou genuit hebiu. heliu genuit iero¬
ham. Ieroham genuit helchana: Helchana genu¬
it samuelem: Nulliq dubiũ ẽ. sacerdotes de
aaron. ⁊ helierer:⁊ finees stirpe generatos: Qui
cũ et ipsi uxores habuerint. recte nob̃ oppone¬
rentur: sierrore encratitarũ ducti contenderemꝰ
matrimonia repitdianda: ⁊ non ẽẽt nr̃ pontifex
scdin ordinẽ melcħ. sine patre. sine matre. apone¬
logethos. io ẽ sine nuptiis: & re uera magnos fru¬
ctus ex liberis samuel capit: ut qͥ ipse placuit dõ
tales genuerit qui dño displicerent:

Expanded text:
genuit Caath, Caath genuit Aminadab, Aminadab genuit Chore, Chore genuit Assir, Assir genuit Helchana, Helchana genuit Sub, Sub genuit Tou, Tou genuit Eliu, Eliu genuit Jeroam, Jeroam genuit Helchana, Helchana genuit Samuelem. Nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum ducti, contenderemus, matrimonia reprobanda: et non esset noster Pontifex secundum ordinem Melchisedec sine patre, sine matre, ἀγενεαλόγητος, hoc est, sine nuptiis. Et revera magnos fructus ex liberis Samuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genuerit, qui Domino displicerent
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ in qͦ seruierat reu̾surũ. et ad torrentem
isrł sortitus ẽ nom̃: ⁊ illa quondã dilecta coniunx
ꝑ qua seruierat. iuxta bethleem in qua erat uir¬
ginitatis p̃co dñs tiaticinaturus. a filio doloris
occiditur &. consortia mesopotamie eugłica uicinita¬
te moriunt᷑. Miror aũ cur iudã ⁊ thamar nob ꝓpo¬
suerit in exemplũ: nͥ forte ⁊ meretͥcib delectatur:
aut occisũ onam. qd̾ fr̃i sem̃ inuid̾it : qͣsi nos qͣlem¬
cumq seminis fluxũ. absq lib̃oꝵ oꝑe cõpbenus:¬

Expanded text:
ad locum in quo servieraad locum in quo servieraIsrael sortitus est nomen: et illa quondam dilecta conjux, pro qua servierat juxta Bethleem, in qua erat virginitatis praeco Dominus nasciturus, a filio  Scil. Benoni doloris occiditur ; et consortia Mesopotamiae Evangelica in civitasumere. --Miror autem cur Judam et Thamar nobis proposuerit in exemplum, nisi forte et meretricibus delectatur; aut occisum Onam , quod fratri semen inviderit: quasi nos qualemcumque seminis fluxum absque liberorum opere comprobemus
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ carnes: dicente apło. Bonũ ÷ uinũ non bibere:
⁊ carnẽ ñ comedere: Suinũ enĩ cum carnibꝰ: post
diluuium dedicatum est:
uid loquar de abraham. ut ipse asserit tͥgamo
qui signũ fidei in circuncisione suscepit: Si
enĩ in parte sectandus: ⁊ in parte repudiandus est:
Porro ysaac unius rebecce uir. xꝑi p̃figurat eccłiam
⁊ digamie suggillat lasciuiã: Si aũ duas bigas uxoꝵ
& concubinaꝵ habuit iacob: ⁊ ñ uult aduersarius
acqͥescere lippientẽ liam. deformẽ atq fetosam
synagoge typum p̃culisse : rachel uͦ pulchrã. et
diu sterilẽ eccłie significasse misteriũ: sciat eo tꝑre
hoc fecisse iacob ꝗͣdo erat int̾ assirios: & in mesopo¬
tamia laban durissimo deo seruiebat: Quando aũ
scãm terrã ingredi uoluit. ⁊in monte galaad extru¬
xit aceruũ testimonii: in qͦ nichil int̾ sarcinas eiꝰ
mesopotamie possessor inuenerat: iurans nun ꝗͣ

Expanded text:
dimus carnes, dicente Apostolo: Bonum est vinum non bibere, dimus carnes, dicente Apostolo: Bonum est vinum non bibere, et carnes non comedere . Et vinum enim cum carnibus post diluvium deduid loquar de Abraham, ut ipse asserit, trigamo, qui signum fidei in circumcisione suscepit? Si onem. Neque enim in parte sectandus, et in parte repudiandus est. Porro Isaac unius Rebeccae vir, Christi praefigurat Ecclesiam, et digamiae suggillat lasciviam. Si autem duas bigas uxorum et concubinarum habuit Jacob, et non vult adversarius acquiescere, lippientem Liam deformem atque fetuosam synagogae typum praetulisse; Rachel vero pulchram et diu sterilem, Ecclesiae significasse mysterium, sciat, eo tempore hoc fecisse Jacob, quando erat inter Assyrios, et in Mesopotamia Laban durissimo domino serviebat. Quando autem Terram sanctam ingredi voluit; et in monte Galaad exstruxit acervum testimonii, in quo nihil inter sarcinas ejus Mesopotamiae possessor invenerat, jurans se numquam
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũ nob̾ obicit in scda dei benedictione
comedendarũ carniũ licentiã datã. que
in prima concessa ñ fuerat. sciat qͦmͦ repudium
iuxta eloquiũ saluatoris ab inicio ñ dabat᷑: s ꝓpter
duriciã corois nr̃i ꝑ moysen humano generi ꝯcessũ
ẽ: sic ⁊ esum carniũ usq ad diluuiũ ignotũ fuisse
nices ita dentib nr̃is neruos. ⁊ uirulentias carnis
ingestas: Docet apłs scribens ad ephefios. dm̃ ꝓpo
⁊ suꝑ terrã. Unde ⁊ ipse saluator. in apocalipsin
ioħis: Ego sũ inqͥt alfa ⁊ co: iniciũ ⁊ finis: Ab exor¬
dio conditionis humane nec carnib uescebantur.
nec dabamꝰ repudiũ : nec p̃putia nob eripiebant᷑
in signum: Hoc cursu: ad diluuiũ usq ꝑuenimꝰ:
Post diluuiũ aũ cum datione legis ꝗͣ implere nul¬
lus potuit. carnes ingeste st̃ ad uescendũ. ⁊ repu¬
dii concessa duricia. ⁊ cultellus circuncisionis appo¬
repudiũ nob̃ dare ꝑmittit᷑. nec circũcidim᷑. nec come¬

Expanded text:
uod autem nobis objicit, in secunda Dei benedictione comedendarum carnium licentiam datam, quae in prima concessa non fuerat, sciat quomodo repudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; sed propter duritiam cordis nostri, per Moysen humano generi concessum est; sic et esum carnium usque ad diluvium ignotum fuisse.nices: ita dentibus nostris nervos et virulentias carnis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephesios Cap. I , et super terram. Unde et ipse Salvator in Apocalypsi Joannis: Ego sum, inquit, α et ω, initium et finis . Ab exordio conditionis humanae, nec carnibus vescebamur, nec dabamus repudium, nec praeputia nobis eripiebantur in signum. Hoc cursu usque ad diluvium pervenimus. Post diluvium autem cum datione Legis, quam implere nullus potuit, carnes ingestae sunt ad vescendum, et repudia concessa duritiae, et cultellus circumcisionis apporepudium nobis dare permittitur, nec circumcidimur, nec come
Abbreviated transcription (Latin):
er innupta. ⁊ uirgo. cogitat que sc̃ dñi: ut sit scã corpore
⁊ sꝑu: Non oĩs innupta ⁊ uirgo ẽ: Que aũ uirgo: utiq
⁊ innupta: Quãꝗͣ ob elegantiã dictionis. potuerit id
ipsũ altero uerbo repetere: mulier innupta. ⁊uirgo:
Iel certe diffinire uoluisse qͥd eẽt uinupta. to ẽ uirgo.
ne ⁊ meretͥces putaremꝰ nuptias. nulli certo matmo¬
merces uirginẽ amplior sequeret᷑. sufficeret ei hec so¬
la p̃latio: cogitare quȩ dñist̃. Statimq docet quȩ sit
corrupta:S illa uirginitas hostia xꝑi ẽ: cuiꝰ nec m̃¬
tem cogitatio. nec carnẽ libido maculauerĩt: E con
mundi quomͦ placeat uxori: sic nuptares mundi
cogitat. quom placeat uiro: Nos aũ ñ sumuscle hoc
castitatis nolentib imponere: statĩ iungit causas suadẽ¬
di. ⁊ ait: Hoc aũ ad utilitatẽ ur̃am dico ñ ut laqueũ
uob̃ iniciam: s ad ĩd qd̾ honestũ ẽ. untente fac̃ seruire
deo absq ulla distractione: Propͥetatẽ grecã latruiꝰ sermo

Expanded text:
i, ut sit sancta corpore et spiritu. Non omnis innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel certe definire voluisse quid esset innupta, id est, virgo: ne meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimomerces virginem amplior sequeretur, sufficeret ei haec sola praelatio, cogitare quae Domini sunt. Statimque docet quae sit corrupta. Sed illa virginitas hostia Christi est, cujus nec mentem cogitatio, nec carnem libido maculavit. E contrarmundi, quomodo placeat uxori: sic nupta res mundi cogitat, quomodo placeat viro. Nos autem non sumus de hoc castitatis nolentibus imponere, statim jungit causas suadendi, et ait: Hoc autem ad utilitatem vestram dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ut ad id quod honestum est, et intente facit servire Domino, absque ulla distractione. Proprietatem Graecam Latinus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Curramꝰ ꝑ reliqua: Neq enĩnos patit magnitudo uolumuiᷤ.
diutius i fingulisimmorari.: Si aittẽ acceꝑis uxorẽ. ñ pec¬
casti: Aluto ẽ non peccare: aliud ẽ benefacere: & si nup¬
serit uirgo: ñ peccauit: Non illa uirgo quȩ se semel dei
cultui dedicauit: Harũ enĩ si qua nupserit habebit dã¬
nationẽ: quia pͥmã fioeni irritãfecit: Si autẽ hoc de
uiduis dictũ obiecerit: ꝗͣtomagis de uirginib p̃uale-¬
bit: cũ &̃ his ñ liceat. qͥb aliquando licuerit: Uirgi¬
nes enim quȩ post consecrationẽ nupserint: non tam
& sinupserit uirgo ñ peccanit: rursum celibes ad nup¬
tias ꝓuocare: statun se refrenauit. ⁊ aluto inferendo

Expanded text:
Curramus per reliqua, neque enim nos patitur magnitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccavit . Non illa virgo, qucultui dedicavit. Harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit . Si autem hoc de viduis dictum objecerit, quanto magis de virginibus praevalebit, cum etiam his non liceat, quibus aliquando licuerat? Virgines enim, quae post consecrationem nupserint, non tam Et si nupserit virgo, non peccavit, rursum caelibes ad nuptias revocare, statim se refrenavit, et aliud inferendo
Abbreviated transcription (Latin):
Inita disputatione coniugioꝵ ⁊ uirginitatis: et
uit̃ utͣmq cauto moderamine p̃ceptoꝵ: ut nec¬
ad sinistrã nec ad dexterã diuert̾et. s uia regia gͣdiet
i illuo impleret. ue sis multũ iustus: rursũ mono¬
gamiã digamie cõparat : ⁊ qͦmͦ nuptias subdiderat¬
uirginitat. ita digamiã nuptiis subicit. ⁊ ait:
cedit scd̃as nuptias. s uolentib. s his quȩ se conti¬
nere ñ possunt. ne luxuriante in xꝑo nubere ueluit.
habentes damnationẽ. qd̾ primã sidem irritã fecerint:
E hoc concedit: qr inult̾e abiert̃ retro post sathanam
Ceterũ beatiores inqͥt eruiit. si sic ꝑmanseruit: Cont¬
nuoq subiungit apłicam auctoritatẽ: scłm meum
ut unusquisq ferre potest: Iuxta hunc sensũ: oĩa
illa accipienda: Nam quȩ sub uiro ẽ mulier uirien¬
te uiro: alligata ẽ legi: Si aũ mortuus fuerit uir eiꝰ.
soluta ẽ a lege uiri: Gͣ uiuente uiro uocabit᷑ adult̾a

Expanded text:
Finita disputatione conjugiorum et virginitatis, et Finita disputatione conjugiorum et virginitatis, et inter utrumque cauto moderamine praeceptoad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne cedit secundas nuptias, sed volentibus, sed his, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, et hoc concedit, quia multae abierunt retro post Satanam . Caeterum beatiores, inquit, erunt, si sic permanserint: continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem, secundum meum ut unusquisque ferre potest. Juxta hunc sensum omnia illa sunt accipienda: Nam quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi: si autem mortuus fuerit vir, soluta
Abbreviated transcription (Latin):
suã bene facit: & qui ñ iungit: melius facit: Signifi¬
canter ⁊ ꝓprie supͣdixerat : qui ducit uxorẽ ñ peccat:
Hic qͥ seruat uirguiẽ suã: bene facit: Aliud ẽ autẽ ñ
peccare: aliuo bene facere: Declina inqͥt amalo:⁊ fac
bonum: Illud declinamꝰ: hoc seqͥmur: In altero ui¬
qum: in altero ꝑfectio ẽ: Uerũne in eo qđ dixit. et
qͥ matͥmonio iungit uirginẽ suã bene facit: estimet
aliqͥs obseruationẽ nr̃am ñ stare.: ꝓtinus hoc ipsũ
bonũ excenuat. ⁊ obumbrat cõparatione melioris.
⁊ dicit: & qͥ ñ iungit: meliꝰ facit: Nisi illaturus
fuisset melius facit: nunꝗͣ p̃misisset bene facit:
Ubi aũ bonũ:i melius ẽ : ibi boni ⁊ melioris. ñ unũ
ẽ p̃mium: E ubi ñ uiũ p̃miũ: ibi utiq dona diu̾
sa: Tantũ ÷ gͥ inter nuptias ⁊ uirginitatẽ: ꝗͣtum int
ñ peccare ⁊ bene facere: imno ut leuius dicã. ꝗͣtum
iiter bonum et melius:

Expanded text:
suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Signsuam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Signanter et proprie supra dixerat, Qui ducit uxorem, non peccat: hic Qui servat virginem suam, bene facit. Aliud est autem 262 non peccare, aliud est bene facere. Declina, inquit, a malo, et fac bonum . Illud declinamus, hoc sequimur. In altero initium, in altero perfectio est. Verum ne in eo quod dixit, et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit, existimet aliquis observationem nostram non stare; protinus hoc ipsum bonum extenuat, et obumbrat comparatione melioris, et dicit: Et qui non jungit, melius facit. Nisi illaturus esset  Al. fuisset, melius facit, numquam praemisisset, bene facit. Ubi autem bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium: et ubi non unum praemium, ibi utique donrsa. Tantum ergo est inter nuptias et virginitatem, quantum inter non peccare et bene facere; imo ut levius dicam, quantum inter bonum et melius.
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ ñ inuenit᷑ Utam᷑ gͥ eo qd̾ uertimꝰ: Non impoñ
nob apłs laqueũ. nec cogit ẽẽ qd̾ nolimꝰ. s suadet qo
honestũ ẽ ⁊ decoꝵ. ⁊ intente facit seruire dño: &. semꝑ
ẽe sollicitũ. ⁊ expectare paratã dñi uoluntatem.
ut cum quid imꝑauerit qͣsi strenuus ⁊ armatꝰ mi¬
les. statĩ impleat qd p̃ceptũ ÷: & hoc faciat sine ulla
mundi: ut distendant᷑ in ea: Si qͥs aũ considerat
uirginẽ suã. to ẽ carnẽ lasciuire:⁊ ebullire in libi¬
dinẽ. nec refrenare se potest: duplex e incumbit
necessitas: aut accipiende coniugis. aut sꝑnende: qd̾
uult faciat: ñ peccat sinubat: Fiat inqͥt qd uult:
ñ qd debet: Non peccat si duc̃ uxorẽ: non tam̃ benefa¬
cit si duxerit: Nam qͥ statuit in corde suo firmꝰ ñ habeis
necessitatẽ : potestatẽ aũ habens suȩ uoluntatis: ⁊ hoc
iudicalut in corde suo seruare uirginitatẽ suam: be¬
ne facit: Gͣ. ⁊ qͥ in mat̾ monio iungit uirguntatem

Expanded text:
r: non inponit nobis apostolus laqueum nec cogit esse, quo5 nolumus, sed suadet, quod honestum est et decorum, et intente facit seruire domino et semper esse sollicitum et expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerit, qles statim impleat quod praeceptum, est, et hoc faciat sine ulla mundi, ut distendantur in ea. Si quis autem considerat virginem suam, id est, carnem lascivire, et ebullire in libidinem, nec refrenare se potest: duplexque ei incumbit necessitas, aut accipiendae conjugis, aut ruendi; quod vult faciat, non peccat, si nubat: faciat, inquit, quod vult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene facit, si duxerit. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hosuam, bene facit. Igitur et qui matrimonio jungit virginem
Abbreviated transcription (Latin):
ab infideli ñ debere discedere: s ꝑmanere
In inatrimonio sieut eos iuuenisset fides. ⁊ unũquẽq
uel celibẽ. uel maritũ ita durare. ut ẽẽt xꝑi baptis¬
mate dep̾hensus: unfert subito parabolas circũcisi.
et ethiuci. serui. ⁊ liberi. ⁊ sub metafora earũ de nup¬
tes disputat ⁊ mnuptis: Circũcisus aliqͥs uocatus.
ñ adoucat p̃putium: In p̃putio uocatꝰ ÷ ñ circũctoat᷑
Circũcisio nichil ẽ. ⁊ p̃pittũ nichil ẽ. s obseruatio

Expanded text:
ab infideli non debere discedere, sed permanere ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisio nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Licet in me seuituras sciã plurimas matronaꝵ. licet
eadem impudentia ꝗͣ dñm contemsert̃ in pulicem
& xpianoꝵ minimũ debacaturas tam̃ dicã qd sen¬
tio: Loquar qd̃ me apłs docuit. non illasiusticie ẽẽ.s.
ñ templa dei uiuentis: s fana ⁊ ydola mortuoꝵ:
Autoi eundẽ apłm: Mulier inqͥt alligata ẽ: quanto
tꝑre uir eiꝰ uiuit Qd̾ sidormierit uir eiꝰ lib̾ata est.¬
sodas nuptias terciasq concedit in dño. pͥmas cũ
ethnico ꝓhibet. Unde ⁊ abrahã adiurat seru̾u in
semine suo hoc ẽ inxꝑo. qui de eius erat semine
nasciturus: ut filio suo ysaac alienigenã ñ adduc̾et
uxorẽ: Ꝙ esdras offensam de huiusmooi uxoꝵ repu¬
Disꝑdat dñs uirũ qui fecit hoc. magistrũ ⁊ discipulũ.
de tab̾naculis iacob. ⁊ offerentẽ inunera dño uirtu¬
tum: Hec iocirco dixi: ut qͥ nuptias uirginitati cõ¬
parant.: sciant saltem tales nuptias digame ⁊ tri¬
game subiciendas:¬
d suꝑiorẽ disputationẽ in qua docuerat fidelẽ

Expanded text:
 licet eadem impudentia qua Dominum contempserunt, in me pulicem et Christianorum minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorumAudi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit vir ejus, liberata estno, primas cum Ethnico prohibet. Unde, et Abraham adjurat servum in femore suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudisperdat dominus uirum, qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus domino exerci Haec idcirco dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae et trigamiae subjiciendasd superiorem disputationem, in qua docuerat fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
rore ẏsopi. omnẽ pituitam noxie uoluptatis excoxi¬
mus: quib in baptismate mortuus ẽ pharao: et
uinu̾sus eius suffocatus ẽ exercitus Cur rursum
egyptũ querimꝰ : E post manna angłoꝵ cibos. allia.
cas suspiramus :¬

Expanded text:
rore hyssopi, omnem pituitam noxiae voluptatis excoxirore hyssopi, omnem pituitam noxiae voluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus est, Pharao, et universus ejus suffocatus est exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus, et post manna, Angelorum cibum, allia as suspiramus
Abbreviated transcription (Latin):
patienter: coniunx mutabit᷑ in sororem: Q enĩ in
dño uocatus ẽ seruus: liber ẽ dñi: Similit̾ qui liber
uocatus est: seruus ẽ xꝑi: Reddit causas: cur nolit
quant: quia qͥ uxorẽ habens credidit. ñ tanto dei
seruitio detinetur. ꝗͣto uirgines ⁊mnuptȩ: s quo¬
dammͦ ÷ liberior. ⁊ seruitutis illi frena laxantur
& dum uxoris ẽ seruus: ut itadicã libertus ẽ dñi
Porro qͥ uxorẽ ñ habens credidit. ⁊ liber a seruitu¬
te coniugii uocatus ẽ adnõ: iste uere seruus est
xꝑi: Quanta felicitas non uxoris seruũ ẽẽ s xꝑi:
catus es. ñ sit tͥ cure: s i si potes liber ͤlagis utere.
suggillasse continentiã uideretur.⁊ infamulatum
tdidisse coniugum: infert sententiã quȩ omnem
cauillationẽ amputet: Precio empti estis: nolite fie¬
ri serui hominũ: Redempti sumꝰ p̃cioso xꝑi sangui
ne: unmolatꝰ ÷ pro nob agnus. ⁊ asꝑsi calidissimo

Expanded text:
patienter, conjux mutabitur in sororem. Qui enim in patienter, conjux mutabitur in sororem. Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini: similiter qui liber vovatus est, servus est Christi. Reddit causas cur nolit quant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conjugii vocatus est a Domino, ille vere servus est Christi. Quanta felicitas, non uxoris servum esse, sed Christi; catus es, non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere, suggillasse continentiam videretur, et in famulatum nos tradidisse conjugum, infert sententiam, quae omnem amputet cavillationem: Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Redempti s: immolatus est pro nobis agnus, et aspersi calidissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ge uirgines qͦq ueste ⁊ iunonis. uni uiro in scarũ
queant ordine numerari: Unusquisq in qua uo¬
catione uocatus ẽ: in ea ꝑmaneat: Quando cre¬
didit. siue habeat. siue ñ habeat uxorem: in eo
ꝑmaneat qͦ uocatus ẽ: Ac ꝑ hoc non tam uirgines
cogit ut nubant: ꝗͣ repudia prohibent: Ꝙ sicut
habentib uxores tollit licentiã dimittendi eas:
sic uirginib nubendi amputat facultatẽ: Seruus
uocatus es: non sit tͥ cure: S ⁊ si potes liber fieri: ma¬
gis utere: Etiã si habes inqͥt uxorẽ. ⁊ alligatus es ⁊ sol¬
uis debitũ.⁊ non habes tui corporis potestatẽ: atq
ut manifestus loquar. seruus uxoris es. noli ꝓpter
hoc habere tristiciam : nec dimissa uirgnutate suspires:
s etiã si potes causas aliquas inuenire discioii. ut lib̃¬
tate pudicite ꝑfruaris: noli salutẽ tuã cum alteriꝰ
interitu querere: Habeto paulisꝑ uxorem: nec pre¬
curras morantẽ: expectadum sequitur Si egeris

Expanded text:
ge virgines quoque Vestae, et Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es, et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si egeris
Abbreviated transcription (Latin):
te causa quas habebant uxores dimitterent.
an si uirgines credidissẽt inirent matͥmonia: & cũ
e duob ethnicis unus credidisset in xꝑm. utrũnã
credens relinqueret ñ credentẽ. & si ẽent ducende
uxores. xꝑianas tantũ accipi iuberet. an ⁊ ethnicaᷤᷤ:
Uioemꝰ gͥ: qͥd ad hec paulus respondit. De his autẽ
quȩ scripsistis mͥ. bonum ẽ homini mulierẽ ñ
tangere. Propt̃ forniẽationes aĩi. timisquisq suã

Expanded text:
tiae causa quas habebant uxores dimittere, tiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornication
Abbreviated transcription (Latin):
in expositione ꝓpositionũ eius. & legenti fastidiũ fece¬
rim. S utile ratus sum cuncta uolumina eiꝰ quasi
iustructam aciem contͣ me ꝓponere ⁊ totũ hostilem
exergtũ cũ suis turmis ac ducib congregare: ne post
pͥmã uictoriã alia mͥ deinceps p̃lia nascerent᷑. Igitur
ñ dunicabo contͣ singłos: nec paucoꝵ ero passim con¬
gressione contentus: Toto certandũ ẽ agmini.⁊ incõ¬
posit hostrum cunei. ac latrocinii more puignanteᷤ:
instructa acie repellendi: Opponã in pͥma fronte
apłm paulũ: & quasi fortissunũ ducẽ suis telis. ⁊d est
sius armabo sententiis: Suscitantib enĩ suꝑ ques¬
tione chorinthiis. plenissime respondit: Doctor gen
illo loquentis legẽ putemus: Simulq ne lectoris
tacita cogitatio cũ ceꝑimꝰ singula que ꝓposita st̃
diluereꝰ. semꝑ ad apłm se reseruet. & studio uali¬
dissimaꝵ questionũ priora negligens. ad extrema
utrũ post fidẽ xꝑi celibes ẽẽ deberent: & continen¬

Expanded text:
in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentiin eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad extrema utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continen
Abbreviated transcription (Latin):
instantẽ necessitatẽ. Que ẽ ista necessitas: quȩ spreto
uinculo coniugali. uirginitatis appetit libertatem:
Ue p̾gnantib ⁊ nutrientibꝰ. in illo die: Non hic schorta.
ñ lupanaria condemnant᷑ : de quoꝵ damnatione
nulla dubitatio ẽ: s uteri tum̃tis. ⁊ infantũ uagitꝰ
⁊ fructꝰ. atq oꝑa nuptiarũ: Qm̃ bonũ est hõi: sic eẽ

Expanded text:
instantem necessitatem . Quae est illa necessitas quae, spreto vinculo conjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini s
Abbreviated transcription (Latin):
Grandis fidei ẽ. gͣndisq uirtutis. der tẽplum ẽẽ puris¬
simum: totum se holocaustũ offerre deo: ⁊ iuxta eum
gnum aridũ obsterilitatẽ putantes: audiunt ꝑisaiã¬
omnẽq pene sermonẽ suũ de uirginitatis puritate

Expanded text:
Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purisGrandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domino; et juxta eumdgnum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiaomnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ. inuitat ad cursum: ten̾et inmanũ uirgunita¬
tis brauiũ: ostendit purissimũ fontẽ. ⁊ clamitat:
s qͥ uoluerĩt. qͥ potuerĩt currere atq potare: ille
xꝑc. qr sponte tribuunt : qd̾ sibi ñ fuerat ĩꝑatum:
Maiorisq grẽ est offerre qd̃ ñ debeas: ꝗͣ reddere qd̾ exi¬
geris: Apłi uxoris onere contẽplato: sitalis ẽ inqͥunt
causa hõis cũ uxore: ñ expedit nub̃e Quoꝵ dñs
sententiã ꝓbans. recte qͥdem sentitis ait. qd̾ ñ expe¬
diat homini ad cȩloꝵ regna tendenti acciꝑe uxorẽ:
s difficilis res ẽ. ⁊ ñ om̃s capiunt uerbum istud:
uerbũ quib datũ est: Alios eunuchos nat᷑a facit :
alios iuis hominũ: Michi illi eunuchi placent: qͦs
castrauit ñ necessitas. s uoluntas: Libent̃ eos in
meos recipiosinus. qͥ se castrauer̃t ꝑꝑ regna cȩloꝵ¬
regna celoꝵ: gͦ qͥ se ñ castrauer̾t. locũ non posst̃
acciꝑe castratoꝵ: Qui potest inqͥt caꝑe: capiat:

Expanded text:
praemium, invitat ad cursum, tenet in manu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atque potare, ille Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelestia regna tendenti accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum; mihi illi eunuchi placent, quos castravit non necessitas, sed voluntas; libenter illos in meos sinus recipio, qui se castraverunt propter regna coeloregna coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem: Hic adu̾sarius tota exultatione baccaturꝰ.
hic uelut fortissimo ariete uirginitatis murũ quahens
Ecce inquit apłs ꝓfitetur de uirginib: dñi se non hab̾e
p̃ceptum: & qui cũ auctoritate de maritis ⁊ uxorib
iusserat: ñ audet imꝑare qđ dñs ñ precipit: S recte
Qo̾ enim p̃cipitur: imꝑatur: Qd imꝑatur necẽe
est fieri: Qd̾ necesse ẽ fieri: nisi fiat penã habet.
Frustra enim iubet᷑. qd̾ in arbitrio eiusponitur:
cui iussum ẽ: Siuirginitatẽ dñs imꝑasset  uideba¬
tur nuptias condemnare: & hominũ auferre
seminarͥum: unde ⁊ ipsa uirginitas nascitur:
Si p̃cidisset radicem:. & quomͦ fruges quereret :
Nisi aicte fundam̃ta iecisset. qua ratione edificiũ
ferna penetrant᷑: ut inueniat᷑ aurum. Cumq de
gͣnis minutissimis prius conflatione fornacis. de in
callida artificis manufuerit monile cõpactũ: non
ille beatus uocat᷑. qͥ de luto excreuit aurũ: s qͥ aur

Expanded text:
 Hic adversarius tota exsultatione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitatis murum quatiens: « Ecce, inquit, Apostolus profitetur de virginibus, Domini se non habere praeceptum: et qui cum auctoritate de maritis et uxoribus jusserat, non audet imperare quod Dominus non praecepit. Et recte. Quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbitrio ejus ponitur, cui jussum est. » 256 Si virginitatem Dominus imtur nuptias condemnare et hominum auferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium ferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit aurum, sed qui auri
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis dictũ puto: Nosti sermonũ ꝓprietates:
Quãobrẽ & de epẏmeuide. ⁊ de inenandro. ⁊ de arato.
quedã sumis testrinonia: uͥ de continentia loqueris.¬
eis ẽẽ. ꝓpter instantẽ necessitatẽ: & qr bonũ ẽ homini
sic ẽẽ: Ubi ad nuptas uenis. ñ dicis bonũ ÷ nubere:
qr ñ potes iungere ꝗͣ uri. s: dicis melius ÷ nubere ꝗͣ uri:
Si ꝑ se nupte bone sunt. uoli ellas incendio cõparare:
s dic simplicit̾: bonum ẽ nubere: Suspecta ẽ mͥ bo¬
nitas eius rei. ꝗͣ magnitudo alteriꝰ mali: in alũ cogit
ẽẽ inferius: Ego autẽ ñ leuius malũ. s simplex. ꝑ se bo¬
num uolo:¬

Expanded text:
ietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueriseis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum esse cogit inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex per se bonum volo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dñs optulit potius ꝗͣ p̃cipit: Ille creator ⁊ f¬
gulus. sciens fragilitatem uasculi qd̾ oꝑatus est
uirginitatẽ inaudientis dimisit potestate : et ego
cipio credentiũ. imponã ceruicib infirmorum:
Discant pͥus ferias nuptiarũ: uacent ad eꝑs ora¬
tioni: ut accepto gustu pudicite: semꝑ habere
desiderent qͦ ad modicũ delectat sunt. Dñs temp¬
tatus a phariseis. utrũ scđm legem moysi uxores
liceret dimittere: omnino fieri ꝓhibuit: Quod
discipuli considerantes. dixerunt ei. Si talis est
causa hominis cum uxore: noti expedit nube:
Quib ille respondit: Non om̃s capiunt u̾bum istito:¬
s quib datum ẽ: Sunt enĩ eunuchi. qͥ de utero matrp
ita nati sunt: & st̃ eunuchi. qͥ ab hõib eunuchiratist.¬

Expanded text:
quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego cipio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nolite fieri serui hominũ. qua ratione possumus
in ea ꝑmanere uocatione in qua uocati sumꝰ. cum
multi crediderint habentes carnales dnos. quib nẽ
seruire ꝓhibent᷑: Porro ad circuncisionẽ qͥd facit ꝑma¬
nere in ea uocatione in qͣ uocati sumꝰ : cũ in alio loco
toem apłs clamitet: Eoce ego paulus dico uobis: qm̃
ut circũcisio ⁊ p̃pitiũ. seruus ⁊ liber. suꝑiori sensui
coaptent᷑ : & de antecedentib pendeant: Circũcisus
aliquis uocatus ẽ: non adducat p̃putiũ Eo inquit
tp̃r qͦ uocatꝰ es.⁊ credidisti in xꝑm: si circũcifus uo¬
catus es ab ipxore ⁊ celibes eras: noli ducere uxorem:
hoc ẽ noli adducere p̃puttũ. nec circũcisionis ⁊ pu¬
dicitie lib̾tatẽ oneres sarcina nupharũ : Rursum
siin p̃putio qͥs uocatus ẽ: non circũcidat᷑. Habe¬
bas inqͥt uxorem cũ credidisti: noli fidem xꝑi pu¬
tare causam discidii : qr in pace uocauit nos õs:
Circuncisio nichil ẽ ⁊ p̃pugum nichil ẽ: s obserua¬

Expanded text:
Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, iidem Apostolus clamitet: Ecce ego Paulus dico vobis, quonut circumcisio 254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli fidem Christi putare causam dissidii, quia in pace vocavit nos Deus. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est; sed observa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneat apio dm̃: Ac pͥmũ qr ñ nullos hanc intel¬
ligentiã rep̃hensuros arbitror. int̾rogare libet quȩ
sit consequentia: ut de maritis ⁊ uxorib disputans.
repente tͣnsiret ad cõparationẽ uder ⁊ ethinci.
serui ⁊ liberi: & rursũ hac disputatione finita. re¬
diret ad uirgines dicens: De uirginib aũ. p̃ceptũ
iudei :⁊ ethnici. serui liberiq collatio: Scdo qͦ modo
potest si uelit rursus illuo adducere: Deniq qͦ senfu
exponendũ sit. qͥ enĩ in dño uocatꝰ : seruus: liber ẽ
oñi. Similit̾ qͥliber uocatꝰ est. seruus est xꝑi. Qrto¬

Expanded text:
nuptis. Ac primum quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet, quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans repente transiret ad comparationem Judaei, et ethnici, servi et liberi, et rursum hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens De virginibus autem praeceptum Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus est
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiis doceo:Hic locus ad p̃sentẽ controu̾siã non ꝑ¬
qnet: Docet enĩ iuxta sententiã dñi uxorẽ excepta cati¬
sa fornicationis ñ repudiandã: Ꝙ repudiatã iuiuo
marito alteri ñ nubere: aut certe uiro suo debere
stoes. hoc ẽ si unus credioisset e duobꝰ: p̃cipte ne cre¬
dens repudiet ñ credentẽ: C ausisq exposits. qd̾ can¬
datus fidei sit infidelis. si nolit a credente discedere:
e contrario iubet. si infidelis repudiet fidelẽ. ꝓpter fi¬
dem xꝑi discedere debere credentẽ. ne coniugẽ pre¬
ferat xꝑo: cuietiã anima postponenda ẽ: At nunc
plereq contẽnentes apłi iussionẽ. coniunguntur
gentilibꝰ. ⁊ templa xꝑi toolis ꝓstituunt: nec intel¬
ligunt se eius corporis partẽ ẽẽ: cuius ⁊ coste sunt
Ignoscit apłs ustoeliũ coniunctioni que habentes
maritos. in xꝑm . postea credider̃t : non his que cũ¬

Expanded text:
ecuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne conjugem praeferat Christo, cui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cu
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ Dico autẽ non nuptis ⁊ uidius: Bonũ ẽ eis
si sic ꝑmanserint: ut ego: Si autem ñ se continent
nubant: Melius ẽ enim nubere: quam uri: postꝗͣ
nuptis concesserat usum coniugii. & ostenderat
ipse quid uellet: quiduȩ concederet: transit ao
nuꝑtas ⁊ uiduas: & sui ꝓponit exemplum: & felices
uocat: si sic ꝑmanserint: Si autẽ non se congnent.
nubant: Ipsum qd̾ supra: Propt̾ fornicationes
autẽ: ⁊ ne temptet uos sathanas ꝓpter incontinẽ¬
qam ur̃am: Redditq causam cur dixerit: si non¬
se continent nubant: Melius ẽ enim nubere
ꝗͣ uri: Ideo melius ẽ nubere : qr peius est uri
Tolle ardorem libidinis: ⁊ non dicet melius est
nubere Meliussemꝑ ad comparationẽ deterious respic̃.
ñ ad simplicitatẽ incõparabilis ꝑ se boni. Uelut si diceret:
Melius ẽ unum ocłm habere: ꝗͣ nullũ: Melius uno inni¬

Expanded text:
Sequitur: Dico autem innuptis et viduis: Bonum est eis, si sic permanserint, ut ego. Si autem non se continent, nubant. Melius enim est nubere, quam uri . Postquam nuptis concesserat usum conjugii, et ostenderat ipse quid vellet, quidve concederet, transit ad innuptas, et viduas, et sui proponit exemplum, et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, melius nubere\'. \'melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabilis per se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere quam nullum. et po
Abbreviated transcription (Latin):
& septem: sic ⁊ hunc numerũ non facere p̃iudiciũ
ubi unius terre fertilitas p̃dicatur: presertim cũ
et euglista marcus retrorsum numeret. triginta.
sexaginta. ⁊ centum: Dicit dñs: Q manducat carnẽ¬
meam. & bibit meum sanguinem: in me manet.⁊
ego in illo: Sicut gͦ sine aliqua differentia ⁊ gͣdib

Expanded text:
et septem; sic et in hoc numerum non facere praejudicium, ubi hujus terrae fertilitas praedicatur: praesertim cum et Evangelista Marcus retrorsum numeret triginta, sexaginta et centum. Dicit Dominus: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo . Sicut ergo sine ali