comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dara ẽ. et sicitt nubes roris in die messis. Sicut in toco die nicħ ẽ clariꝰ meridie
quindo sol de medio cȩlo rucilat. ⁊ tocũ orbõ parit̃ illustrat. sicut in estu⁊ calo¬
sr torrente quando nudus messor excoqͥtur ⁊ oꝑ is magnitudinẽ anelitu ꝓbat.
gratissima ẽ roris temꝑies. si arentes stipulas matucmꝰ humor secabiles faci¬
at ita meus serino quẽ considđabo in loco meo. cunctis in me credentibꝰ ad
ueniet.Ante messe enĩ totꝰ effloruit. ⁊ ĩmatura ꝑfectio germinabitt. et
p̃cident᷑ ramusculi eiꝰ falcibus. ⁊ quȩ derelicte fuerint ex citient᷑. ⁊ relin
quent᷑ auibꝰ montiũ⁊ bestiis t̾rȩ. ⁊ estate ꝑpetua eit̃ suꝑ eũ uolueres : om̃s
bestie t̾rȩ suꝑ illũ hiemabt̃. Quia de merinie dixerat. ⁊ nubẽ roris in estate
messi p̃miserat. ab agͥcultura translationẽ sũpserat. seruat eã in reliqͥs.
descͥbens eg ypti suꝑbiã. ⁊ popłi illiꝰ uastitatẽ. ⁊ cadauera ꝑ uniũsã ꝓuinciã

Expanded text:
clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante messem enim totus effloruit, et immatura perfectio germinavit, et praecidentur ramusculi ejus falcibus, et quae  montium et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera per universam provinciam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem. sp̃ scĩ. quia una ini tͥnitate nat᷑a ẽ. posse ociił carnis aspicẽ. s ocuł m̃tis. de
quibꝰ ipse saluator ait. Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. legimꝰ qd abrahã
bĩ. aliĩbis cius ⁊ deorsũ erat quasi ignis. et supiora habebant speciẽ electri. Er¬
go di nat᷑a ñ cernit᷑.s uudet᷑ hominibꝰ ut uoluerit.¶ Seraphĩ stabant suꝑ illd̾.
sex ale uni. ⁊ sex ale alt̾i.duabꝰ uelabant faciẽ eiꝰ. ⁊ duabꝰ uelabant pedes eiꝰ. ⁊ duabꝰ

Expanded text:
 sancti, quia una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Legimus quod Abraham bim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo Dei natura non cernitur, sed videtur hominibus, ut voluerit. Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri: duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant ped
Abbreviated transcription (Latin):
nat tempꝰ ꝰ : dies eiꝰ ñ elongabunt᷑. Dicit᷑ gͦ scd̃m tͦpologiã qd̾ in fine mun
dił mortis umiuscuiꝰq om̃is gła⁊ suꝑbia chaldeoꝵ ⁊ confusio mundi recedet
a nob. ⁊ ita om̃ia subuertant᷑ sic̃ subũtit ds sodomã ⁊ gomorrã. Nec ułera
mundi istiꝰ futurꝰ sit statꝰ s ꝑeat. nec ponat ibi arabs tentorta sua. de qͦ in
lribi. psalmo dicit᷑. It facite ei qͥ ascendit suꝑ occasũ. dñs nom̃ illi. nec pasto¬

Expanded text:
 secundum tropologiam, quod in fine mundi, vel mortis uniuscujusque omnis gloria et superbia Chaldaeorum, et confusio mundi recedet a nobis, et ita omnia subvertentur, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: nec ultra mundi istius futurus sit status, sed pereat; nec ponat ibi Arabs tentoria sua. De quo in sexagesimo psalmo legitur: « Iter facite ei qui ascendit super occasum: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
laudandꝰ ẽ dñs in blasphemiã uertant I ꝓpt̃ ħ mictet dñator łs exercitiũ
in pinguibꝰ eiꝰ tenuitatẽ.⁊ subtꝰ głam eiꝰ succensa ardebit quasi cõbustio ignis.e
erit lumen isrł in igne.⁊ scs̃ eius ĩ flãna ⁊ succendet᷑ : deuorabit᷑ spina ciꝰ et
uepres in die una. ⁊ gła saltꝰ eiꝰ ⁊ carmeli eiꝰ ab anima usq ad carnẽ consumet᷑.
Et erit trore ꝓfugꝰ.et reliqͥe ligni salt̾ eiꝰ ꝓpaucitate numerabunt᷑. ⁊ puer scbet

Expanded text:
 exercituum in pinguibus eius tenuitatem, et subtus gloria eius succensa ardebit quasi combustio ignis; et erit lumen Israel in igne et sanctus eius in flamma et succendetur et deuorabitur eius spina et uepres in die una; et gloria saltus eius et Carmeli eius ab anima usque ad carnem consumetur et erit terrore profugus; et reliquiae ligni saltus eius prae paucitate numerabitur et pu
Abbreviated transcription (Latin):
arrant hebrei hui̾cemodi fabulã. Cuil merodach qͥ patre suo nabugodonosor uuente
ꝑ septẽ annosint̃ bestias: ante regnauerat. postq̃m ille in regnũ restitutꝰ est. usꝙ ad
mortẽ pat̾s cũ icachĩ rege iudee in uincud fuit.Qͦ mortuo cũ rursũ in regnũ suc
cedet ñ suisciꝑet᷑ a pͥncipibꝰ qͥ mecuebant ne uiueret qͥ diçebat᷑ extinct᷑: ut fidẽ
pat̾s mortui facẽt aꝑuit sepulerũ ⁊ cadauer eiꝰ unco ⁊ funibꝰ traxit. Et ẽ sensus. Se¬

Expanded text:
arrant Hebraei hujusmodi fabulam. Evilmerodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regnum est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vincuet non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. Et est sensus: Se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ext̃reat. ⁊ cessabit adiucoriũ ab effraĩ. ⁊ regnũ a damasco. et re¬
liqͥe sirie sic̃ gła filioꝵ isrł ert̃ dic̃ dñs exercituũ. Post babilonẽ ei
philisteos ⁊ moab. ad damascũ. idẽ arã sermo conĩccit᷑. quȩ et ipsa regał qͥnd̃
ciuitas fuit. ⁊ in om̃i siria tenuit pͥncipatũ. Necdũ florebant antiochia:
laodicia. et apamia. quas urbes post alexandrũ ⁊ macedonũ ĩꝑiũ auctas
esse cognouimꝰ. Quia gͥ semꝑ decẽ tͥbꝰ contͣ uidã p̃bebant auxilĩ et regũ
et paralipomenon narrat historia. etiã ipsis uastationẽ ab assiriis aꝓpinquare
significat. dicente rege assirioꝵ. Cepi arabiã ⁊ damascũ ⁊ samariã. sic̃ illas cepł¬
et cepit eã. et transtulit in cirenem. rasin quoꝙ int̾fecit qͥ erat rex damasei

Expanded text:
o, et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Post Babylonem et Philisthaeos et Moab, ad Damascum, id est, Aram sermo convertitur, quae et ipsa regalis quondam civitas fuit, et in omni Syria tenuit principatum: necdum florebant Antiochia et Laodicia et Apamia, quas urbes, post Alexandrum et Macedonum imperium, auctas esse cognovimus. Quia igitur semper decem tribubus contra Judam praebebat auxilium, ut Regum et Paralipomenon narrat hisignificat, dicente rege Assyriorum: Cepi Arabiam et Damascum et Samariam. Sicut enim illas cepet cepit eam, et transtulit in Cyrenem . Rasin quoque interfecit, qui erat rex Damasci:
Abbreviated transcription (Latin):
rib siue ut multi putant nabiigo donosor głantẽ ⁊ dicentẽ in fortitudine nanꝰ
di irã tuã putas esse sapientiã. ⁊ illiꝰ iussionẽ ad tuã refers forticudinẽ. Qomͦ si seo
que ꝑ secure̾ ⁊ serrã fiunt sira arte ꝑfecta. ⁊ si cleuet qͥspiã uirgã ⁊ exaltet b¬
culũ ad ꝑcutiendũ quẽ uoluerit. ⁊ ipsa uirga ac baculus glorient᷑: dicant ast
ꝑeussũ esse qͥ ꝑcussus ẽ. sic ⁊ tu cũ arganũ fueris đi uoluntatis erigeris in su¬
biam. et cunsta quȩ gerunt᷑ tue głaris fusse uirtitis. Hec adhereticoꝵ suꝑb¬

Expanded text:
rib, sive, ut multi putant, Nabuchodonosor gloriantem atque dicentem: « In fortitudine manus Dei iram tuam putas esse sapientiam: et illius jussionem ad tuam refers fortitudinem? Quomodo si squae per securim et serram fiunt, sua arte perfecta: et si aculum ad percutiendum quem voluerit, et ipsa virga ac baculus glorientur, et dicant a se percussum esse qui percussus est: sic et tu cum organum Dei fueris voluntatis, erigeris in superbiam, et cuncta quae geruntur, tuae gloriaris esse virtutis. Quidquid au
Abbreviated transcription (Latin):
latur fr̃ dñi. pardlũ q apłm uas electionis. Qui uͦ assirioꝵ tẽporibꝰ putant
cõpleta quȩ dicta st̃. hoc uolt̾ intelligi qd̾ sub assiria capriuitate damascus
ñ sit omnino delcta s translatis quib̾dã in cyrenen. alia pars cultoꝵ t̾rȩ di¬
missa sit. quȩ et ipsa postea babilonia uastante deleta est. donec sub macedo¬
nibꝰ ⁊ ptolomeis rursũ restauraret᷑. et in aduentu xp̃i esset quidẽ ciuttas.
si ñ tante potentie quante antea fuerat. Et ẽ sensus. Tã pauci remanebt̃
in damasco quã solent post messores pauce remanere spice quas in ualle
rafcũ latissima ⁊ potentissima solent pauꝑes legere. ł in olea pauce oliuȩ quȩ

Expanded text:
 Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
confidimꝰ et rursũ ad distinctionẽ spiritał isrł dicit᷑ de carnali. uidece isr ł scdm
carnẽ et uos gentes in carne: sic moab accipiendꝰ ẽ et carnalit̃ ⁊ spiritalit̃. qͥ
intp̃tat᷑ dẽ patre siie aqua pat̾na. de incestu ⁊ ebrietate conceptꝰ qͦd qͦdã mͦ¬
nescuentt patre uidet᷑ esse genitꝰ. In multis scͥpturarũ locis de moab legimꝰ et
matime in numeroꝵ uolumine. quando balach rex moabitarũ ad maledi¬
cendi is: ł balaq inuitauit ariolũ. qͥ int̃ cet̃a ħ eciã contͣ moab misticũ ꝓpħa¬

Expanded text:
et rursum ad distinctionem spiritualis Israelis, dicitur de carnali: Videte Israel secundum carnem : et, Vos gentes in carne ; sic Moab accipiendus est spiritualiter, qui interpretatur de patre, sive aqua paterna, de incestu, et ebrietate conceptus, quod quodamnesciente patre, videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus, et maxime in Numerorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab m
Abbreviated transcription (Latin):
fugato assirio regnabit in udea ez ȩchias iur uistꝰ et retinebit soliũ dd. subies
sibi popłm di iudicans ueritate. Alii de xp̃o intelligt̃ finito antixp̃i pulis
⁊ uastatore sublato qͥ conculcabat uniũsam t̾rã: rex xp̃s adueniet qͥ sedebt
in eab̾naculo do̾. ⁊ in die iudiciĩ reddet cunctis ꝓ oꝑibus su is. Nec ẽ ulla dic¬
tatio qͥn capitulũ hoc de xp̃o uaticinet᷑. S nos : in pͥmo aduentu idipsũ ints¬
gere possumꝰ. atq in eccłe tab̾nacłm demonstrare. qd̾ in om̃i t̾ra moab eccłs
trophea surgentia xp̃i cestent᷑ ĩꝑiũ.¶Audiuimꝰ suꝑbiã moab suꝑbus ẽ ualde. su

Expanded text:
Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit solium David, subjectum sibi populum Dei judicans in veritate. Alii de Christo intelligunt. Finito Antichristi pulvere, et vastatore sublato, qui conculcabat universam terram, rex Christus adveniet, qui sedebit in tabernaculo David, et in die judicii reddet cunctis pro operibus suis. Nec est ulla dubitatio, quin capitulum hoc de Christo vaticinetur. Sed nos in primo adventu idipsum intelligere possumus, atque in Ecclesiae tabernaculo demonstrare, quod in omni terra Moab Ecclesiarum tropaea surge
Abbreviated transcription (Latin):
tiis de humilitate respondit. Alii putant iccco se optulisse ysaiã. quia estima¬
bat popło ꝓsꝑa ñtiarida. S quia audiit. uade. dic popło huic. auribꝰ audiecis.
et ñ intelligetis. et uidentes uidebitis. et ñ cognoscetis. ꝓptẽa in conseqñtibꝰ. dicente
tũ fuerat accipe calicẽ.: pocionab̾ om̃s gentes ad quas ego mittã te. libent̃
accipiens supplicioꝵ calicẽ. ut adũsariis gentibꝰ ꝓpinaret: bibentq et uo¬
merent ⁊ cadent: postqͣm audiuit. uade. ⁊ pͥmũ ꝓpinab̾ ierłm: respondit.
Decepisti me dñe.⁊ deceptꝰ sũ. hec hebreoꝵ obseruatio ẽ. Cet̃m nos dicimꝰ ñ te¬
meritatis esse s obȩdientiȩ dño se obtulisse mittendũ ¶Et dixit. Uade et
dices popło huic. Audite audientes ⁊ nolite intelligẽ. ⁊ udete uisionẽ ⁊ nolite
cognoscẽ. Exceca cor popłi huiꝰ. ⁊ aures eiꝰ agg̃ua. et oculos eiꝰ claude. ne forte

Expanded text:
t se ad ministerium. Alii autem putant, idcirco se obtulisse Isaiam, quia aestimabat populo prospera nuntianda: sed quia audivit: Vade, dic populo huic: Auribus audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non cognoscetis , propterea in consequentibus, dicentetum fuerat: Accipe calicem, et potionabis omnes gentes, ad quas ego mittam te , libenter accipiens suppliciorum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, et vomerent, et caderent, postquam audivit, vade, et primum propinabis Jerusalem, respondit: Decepisti memeritatis esse, sed obedientiae, Domino se obtulisse mittendum. Et dixit: Vade, et dices populo huic: Auditu audite, et nolite intelligere, et videte visu, et nolite cognoscere. Excaeca cor pop
Abbreviated transcription (Latin):
serit popłm uideoꝵ. ita nc̃ uiasticas p̃dicit᷑ moabitarũ. id ẽ arabie. ab asi¬
rus : babiloniis. Ab utraq enĩ gente iastati st̃. et eo temꝑe qͦ sẽnacherib
captiuũ duxit isrł ⁊ quando nabugo donosor sib ũtit ierłm. Insultauerit
enĩ ad utrũq hostẽ ephiduĩ et uide: iheremia dicente. Allidet manũ moab
fures repperisses eũ. ꝓpt̃ ũba gͦ tita. quȩ adũsus illũ locutꝰ es. captiuus duceri
nebris qͥ de incestu patris nocte conceptꝰ est. Nisi foree noets ꝓ magnitudine cer¬
roris accipimꝰ. et credendũ est quia s̃ confidebat in mitris. insiduis eã ⁊ cunidis
fuisse supatã. Audiui a qͦdã areapolite.s et om̃is ciuitas testis ẽ motu trȩ
magno me infante. quando cociꝰ orb litꝰ transg̃ssast maria: cadẽ nacte¬

Expanded text:
serit populum Judaeorum; ita nunc vastitas praedicitur Moabitarum, id est, Arabiae; ab Assyriis, et Babyloniis. Ab utraque enim gente vastati sunt, eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephrai inter fures repperisses eum propter verba ergo tua quae adversum illum locutus es captivus ducerinebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̾ aut eadẽ aut similia st̃ pleraq cũ cet̃is. Et duplici editione ꝓposita noli
libros explanatiõis extende. qͥ etiã in sĩplici expositione modũ breuitatis etẽ¬
dunt D iã ꝓpositũ psequamua. lib .i. explinationiĩ in ysaiam.

Expanded text:
est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositum exsequam
Abbreviated transcription (Latin):
esayie librũ uelle disserere. in qͦ maiorũ nr̃oꝵ ingenia sudauert̃. Grecoꝵ dicou
terũ apo latinos grande silentiũ ẽ. pret̃ scc̃ memorie martirẽ uicturinũ qͥti
apło dic̃e poc̾at.⁊ si ĩꝑitus sermone. ñ cam̃ scientia. Scͥbit enĩ in hẽ ꝓpħam urrt
editiones quaguor usq ad uisionẽ quadrupedũ in deserto: Origenis et uolumio
eccerpta possumꝰ apellare. Eisebiꝰ quoq pãphili uxta historicã explanationis
qͥndecĩ edidit uolumina. Et didimꝰ cuiꝰ amicitiis nuꝑ usi sumꝰ. ab eo loco ust̃
nẽ uoluminis .x.⁊ uiii. edidit tomos. Apollinaris autẽ more suo sic exponit s̃
ut uniũsa tͣnscurrat. ⁊ punctis qiubdã atq int̾uałł ĩmo cõpendiis grandis uş
spatia p̃t̃uolet. ut ñ tã conm̃tarios quã indices capituloꝵ nos legẽ credamꝰ. b
qͦ anĩaduertis quante difficultatis sit ut latini nr̃i quoꝵ aures fastidiose sc̃:

Expanded text:
saiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, quin tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta voExcerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi nem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ qd ñ popłs a dño dosuo reqͥret uisionẽ ꝓ uuus ac moreiuis dlegẽ mag̃
Sad testimoniũ. Qsi ñ dixerint iuxta ũbũ hoc ñ erit eis matucina lux. et
eransibit ꝑeã ⁊ corruet. et esuriet. Et cũ esurierit irascet᷑⁊ maledicet regi
suo et suspiciet sursũ ⁊ ad trã intuebit᷑. ⁊ ecce tͥbulatio et cenebrȩ. dissoliccio
angustia. ⁊ caligo ꝑsequens. ⁊ ñ pot̾it auolare de angustia sua.:Si y saue iuox ẽ

Expanded text:
 non populus a Deo suo requirit pro vivis a mortuis ad legem magis et ad testimonium quod si non dixerint iuxta verbum hoc non erit eis matutina lux et transibit per eam corruet et esuriet et cum esurierit irascetur et maledicet regi suo et Deo suo et suspiciet sursum et ad terram intuebitur et ecce tribulatio et tenebrae dissolutio angustia et caligo persequ
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ forcitudo damasci. ⁊ spolia samariȩ corã rege assirioꝵ Rursũ sub alia figu
ue natiuitatis archanũ. s scͥbat eã in isto grandi uolumine qd̾ sit mirabiliꝰ huma.¬
qd̃ scbitur humano stilo. ut puer natꝰ uelocit̾ spolia detrahat. ⁊ cito p̃detur:
hoc ẽ ne ultͣ patiat᷑ regnare diabolũ. nec mittat angłos nec ꝓpħas. si ad saluan¬
dũ genꝰ humanũ ipse descendat. Facit gͦ ꝓpł̃a qd̃ ussũ est. ⁊ adħibet sͥ duos testes
fideles uriã sac̃dotẽ qͥ legis doctor ẽ. achariã filiũ barachiȩ quẽ ꝓpħam fuisse du¬

Expanded text:
retur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. » Rursum sub alia figurvae nativitatis arcanum; sed scribat eam in isto grandi volumine quod nunc legimus, et quod sit mirabilius humaquod scribitur humano stylo? Ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur regnare diabolum: nec mittat Angelos, nec Prophetas; sed ad salvandas creaturas suas ipse descendat. Facit ergo Propheta quod jussum est, et adhibet sibi duos testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor e
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ in uniũsa t̃ra. ⁊ om̃s montes qͥ in sarculo sarient᷑. Ñ ueniet illuc t̃ror spinarũ:
uepͥum. ⁊erit ĩ pascuã boius et in conculcationẽ pecoris. Post subũsionẽ ierłm. et cap¬
pauꝑes dereliqͥt in t̾ra. qͥ uineas et agros colerent. deniq godolias qͥ eis p̃positꝰ erat
de regio genẽ relictꝰ. hortat᷑ ⁊ dic̃. Nolite timere chaldeos. habitate in t̾ra. ⁊ ser uite
ant. nec greges ouiũ sic habe pͥiis consueuerant s uix rarꝰ habitator unã ua¬
cã qut̾re possit ⁊ duas oues. ñ ad arandũ s ad cibũ. ⁊ uestitũ lactis ⁊ uellers¬

Expanded text:
omnes montes qui in sarculo sarrientur, non veniet illuc terror spinarum et veprium: et erit in pascua bovis, et in conculcationem pecoris. Post subversionem Jerusalem, et cappauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et serviteant, nec greges ovium, sicut prius habere consueverant: sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit, et duas oves; non ad arandum, sed ad cibum, atque vestitum lactis, ac veller
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dico. Ut derelinquat᷑ tra syrie : samarie a facie regũ duoꝵ qͦs tu uehem̃tissine
formudas adducet dñs dies suꝑ te.: suꝑ domũ pats tui d. qͥs ñquã habueste euos
tempt qͦ ded tͥbius. a duabꝰ tͥbubus seꝑate st̃ ⁊ regnũ in samaria habe cepuni.
deducitꝰ aictẽ ipsos dies. id est temꝑa. cũ rege assirioꝵ. uit iłł supatis atq subũsis
tu ẽmanua p̃ sentia libereris. Nẽ int̾im duo reges rasin ꝓ facoe qͥ te obsident et
ua smdt sestinant. breiu temꝑe subũtentus. Tue autẽ uastatiois tẽpꝰ illd adueniet
quando qd nuigͥm spaueras ĩ mo nũquã mecueras assiriꝰ uenertt ꝑ ude docetdo¬

Expanded text:
quae dico, ut derelinquatur terra Syriae et Samariae a facie regum duorum, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, tu Emmanuelis praesentia libereris. LXX hunc vastare festinant, brevi tempore subvertentur: tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando, quod numquam speraveras, immo nu
Abbreviated transcription (Latin):
cular om̃s uue cõportant᷑ ⁊ calcantur ut ex eis expͥmatur uinũ. sic altare
om̃s popłi suscipit fructus. ⁊ inmolatas hostias deuorat: Cuncta quȩ dicuit᷑¬
de uinea posst̃ ad anime statũ referri. quȩ ado plantatabona ñ uitas attu.¬
lerit s labruscas.⁊ postea sit tͣdita bestus conculcanda. nec postra diuinũ in.¬
brẽ susceꝑit doctnarũ quia p̃terita dona contẽpserit.¶ Et exspectaui ut fãt

Expanded text:
cular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum, sic altare omnis populi suscipit fructus, et immolatas hostias devorat; juxta illud qude vinea, possunt et ad animae statum referri: quae a Deo plantata in bonum, non uvas attulit, sed labruscas: et postea sit tradita bestiis conculcanda, nec divinum imbrem susceperit doctrinarum: quia praeterita dona contempserit. « Et exspectavi ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
dñm saluatorẽ . in sia maiestate regnantẽ.⁊ anñtiantẽ uidaici popłi cecitatẽ . et
subuersionẽ erłm.⁊ qͦmͦ in apłis reliqͥe st̃ saluande. Terciꝰ rex filius ioatdã suaedit
achat inpiissimus. qͥ clausit ianuas tẽpli. et in uale gehennon ad orauit bahali
filios suos idoł consecrauit. ita ut aufferrtt altare ȩneũ qd salomon fecerat. ⁊ po¬
lio derelictus est. Et consurrexert̃ adũsus eũ rasin rex siriȩ. idẽ aram ⁊ facee filiꝰ

Expanded text:
t Adriano: et quomodo in Apostolis reliquiae sint salvandae. Tertius rex filius Joatham succedit Achaz impiissimus , qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ⁊ saluatoris dostͥna urbẽ confusionis eũterit ita ut sadomo ⁊ gomorrs
cõparet᷑. ñ habitatit᷑ a scĩs uiris. nec pastores reqͥescant in ea. qͥ xp̃i gregẽ
pascẽ consuerunt s e cont̾rio reqͥescant ibi bestiȩ. ⁊ dracones ⁊ struçiones
doctna dñi s. ululatꝰ demonũ ⁊ pilosoꝵ qͦs imitabat᷑ esau. Et sirene reqͥes¬
cent in delubris uoluptatis. quȩ dulci ⁊ moi tifero carmine animas ꝑtra¬
hunt in ꝓfundũ. ut seiuente nausfragio a lupis ⁊ canbꝰ deuorent᷑. ꝓpe ẽ
gͦ ⁊ instatꝰ cotidie tẽpꝰ ruine hereticoꝵ. ñ differet᷑ eoꝵ subũsio.¶Miserebit᷑¬
enĩ dñs iacob. ⁊ eliget adhuc de isrł. ⁊ reqͥescẽ eos faciet suꝑ humũ suã. Ad iun¬
get᷑ ad uena ad eos. et adherebit domui iacob ⁊ tenebunt̾ eos popłi. ⁊ addicenm
eos in locũ suũ ⁊ possidebit eos domꝰ isrł suꝑ t̾rã dñi inseruos ⁊ ancillas. Et

Expanded text:
rina Salvatoris urbem confusionis everterit, ita ut Sodomae et Gomorrhae comparetur; non habitetur a sanctis viris, nec pastores requiescant in ea, qui Christi gregem pascere consueverant: sed e contrario requiescant ibi bestiae, et dracones, et struthionesdoctrina Domini, sed ululatus daemonum et pilosorum, quos imitabatur Esau. Et sirenae requiescent in delubris voluptatis, quae dulci et mortifero carmine animas pertrahunt in profundum: ut saeviente naufragio, a lupis et canibus devorentur. Prope est ergo et instat quotidie tempus ruinae haereticorum, et non differtur eorum subversienim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam: Adjungetur advena ad eos, et adhaerebit domui Jacob. Et tenebunt eos populi, et adducent eos in locum suum. Et possidebit eos domus Israel super terram Domini in servos et ancillas:
Abbreviated transcription (Latin):
diat. uidensq ñ uideat. Cui respondit dñs. Tã dui ñ audiet ⁊ ñ uidebit. ⁊ exrecati
habebit cor. donec ciuitates udee a uespasiano et tito penitꝰ subũtanit᷑. in tantũ it
ue nomen qͥdẽ pͥstinũ ꝑmaneat. ⁊ domꝰ si quȩ remanserint sine habitatore sint
⁊ t̃ra redigat᷑ in solitudinẽ. ⁊ ł fuga. uel captiuitate in totũ orbẽ popłs nidaias
annos ferme qͥnq̃ginta hadrianus uenerit. ⁊ t̾rã iudeã fuerit dep̃datꝰ in tantũ e

Expanded text:
audiat, vidensque non videat? Cui respondit Dominus: Tandiu non audiet et non videbit, et excaecatum habebit cor, donec civitates Judaeae, Vespasiano Titoque pugnantibus, penitum quidem permaneat, et domus si quae remanserint; sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem; et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populannos ferme quinquaginta Adrianus veneri
Abbreviated transcription (Latin):
gendi st ł demones.s medoꝵ gens quoꝵ pͥnceps dariꝰ pͥmis. babilonioꝵ destrix¬
t ĩꝑiũ. occiso balthasar. nepote nabugodonosor. qͥ euil merodach filius futt.
Tantã aũ sebit medoꝵ ꝑsarũq seuitiã uc ardore sanguinis effundendi aurũ
argentũ q concẽpnant. ⁊ opes oblatas ꝓluto reputent.  S sagitis paruulos
ent᷑ paruuli quoꝵ uuln̾a ert̃ ñ minora quã corꝑa. ⁊ p̃gnantes ut̃i secabunt᷑
elident᷑ ꝙ infantes ⁊ ad ub̾a p̃ssos filios uictor crudeł occidet.: Et erit baby¬
lon illa głosa in regnis. inclita in suꝑbia chaldeoꝵ. sic̃ subũait ds sodomã¬

Expanded text:
t daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent: sed sagittis parvulos entur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occidet. Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum: sicut subvertit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
romanos ⁊ om̃s italie galloꝵq ⁊ hispaniȩ popłos qͥ sub uespasiano ⁊ adriano roma:
no subiacebant ĩꝑio. Unde ⁊ italia ab eo qd ibi hespus occidat oli hesꝑia dicebat᷑.
Et hoc ueniente ꝑcussus ẽ. ⁊ om̃s udee montes turbati st̃. ut int̃p̃tatꝰ ẽ theodotio et
symachꝰ. ł cõmoti ut aqͥla posuit. ł exacerbati. ut ĩ petu hostiũ replerent᷑ om̃s pla¬

Expanded text:
Romanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano Romanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel acerbati, ut LXX transtulerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et ecce tenebre tͥbulationis ⁊ lux obtenebricata ẽ in caligine eiꝰ. Hebrei hc̃ locũ de ba-¬
biloniis ⁊ nabugo donosor intelligt̃ ꝓpħari. qd̾ đi uoluntate adductꝰ sit in uideam.
⁊ ierłm templũq subũterit. Nos aũ seqñtes ordinẽ ⁊ seqñtia suꝑioribꝰ copulantes:
iõ signũ in nationibꝰ pcul eleuatũ esse dicimꝰ. ⁊ sibilasse dñm. ł traxisse eos de finibꝰ
t̃rx̧. qm̃ abiecert̃ legẽ ȩuangłii.⁊ sermonẽ scm̃ blasphemauert̃. Si enĩ de babiloniis
esset sermo uixta consuetudinẽ ꝓpħalẽ dixisset. uocabo eũ qͥ ab aqͥlone ẽ. eo qd iuxra
iudee sitũ assirii ⁊ chaldei in septẽtͥonali plaga sint. ł certe aꝑtiꝰ babilonios assirios¬
q descłet. Nc̃ uͦ dicendo leuabit signũ in nationibꝰ ꝑcul. ⁊ sibilabit ad eũ de finibꝰ
t̾rȩ. gentes longe posiias significat ⁊ quȩ in t̾rȩ finibꝰ cõmorantur. haut dubiũ qͥn

Expanded text:
e tribulationis, et lux obtenebrata est caligine ejus. Hebraei hunc locum de Babyloniis et Nabuchodonosor intelligunt prophetari, quod Dei voluntate adductus sit in Judaeam et Jerusalem, templumque subverterit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nationibus procul elevatum dicimus esse, et sibilasse Dominum, vel traxisse eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis esssyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, gentes longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium quin
Abbreviated transcription (Latin):
scbuas indeliuet: degteRo tas lerłm sermo clamet ꝓphicis qđ cont᷑ liegt̃ d̃i iniquã
sc̃pserint leges ⁊ tͣditionibꝰ sius subũ cerint iudicii ueritatẽ. deo enĩ dicente. ho¬
Nora patiẽ tuũ ⁊ matrẽ. illi econtͣrio monuert̃ filios parentibꝰ dic̃e. donũ qdc̃q
scͥpsert legͥes pessimas ut oppͥinerent pauꝑes ⁊ humiles popli. ut p̃das agerent
de indus : pupillos diriꝑent. Quibꝰ dr̃. Ad cuiꝰ fugietis aixiliũ cũ offenderi¬

Expanded text:
 legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcscripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui i
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas di : patientia ꝓuocet nos ad pȩnitentiã. nos autẽ scdm duriciã ⁊ ĩpenitenscor
nr̃m thesauritemꝰ noħ irã in die ire. ⁊ reuelationis iusti udicii đi. Que sit autẽ
tigit me. Unde di aboł sciens : potentẽ manũ di. ⁊ brachiũ qd uniũsis gentibꝰ reue¬
latũ est: dicit ad dñm. Mitte manũ tuã ⁊ tange omĩa que ht̃. nͥ in faciẽ bñdyxerit tͥ.
Qd autẽ quasi p̃t̃itũ dicit᷑ qd̾ futurũ est: consuetudinẽ seqr̃ ꝓpħalẽ. in qua tã certast̃¬

Expanded text:
bonitas Dei, et patientia provocet nos ad poenitentiam: nos autem secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizemus nobis iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem tigit me . Unde et diabolus sciens potentem manum Domini, et brachium quod universis gentibus revelatum est, dicit ad Dominum: Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet: nisi in faciem benedixerit tibi . Quod autem quasi praet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑcusserit cũ. ⁊ int̾fec̃it. ⁊ regnaiĩt ꝑ eo in isrł annis nouẽ. Et qd̾ uen̾it salma¬
nassar rex assur ⁊ obseđit samariã. quiȩ nc̃ sebaste dr̃. tͥbus annis. : nono anno regni
osee cepit cã. uinctũq osee in carcerẽ miserit. ⁊ transtułit ist ł in assirios.po¬
enĩ inierint consiliũ duo reges pessimi ut ascendent ad iuidã cuiꝰ regio in mon¬
hec dicit dñs ds ñ stabit ħ consiliũ s int̾im m̃ eapite syriȩ urbiũ erit dama se.¬

Expanded text:
t quod venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, poenim inierint consilium hiduo reges pessimi, ut ascenderent ad Judam, cujus regio in monhaec dicit Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damas
Abbreviated transcription (Latin):
libr̃ dedis nescienti litt̾as popło nationũ. respondebit ñ possũ legẽ. quia
ñ didici lict̃as scpturarũ. siue dedis sc̾bis ⁊ pharisẽis qͥ legis litt̃as nosse
se iactant. respondebunt ñ possumꝰ legẽ. quia signatꝰ ẽ lib. Qͥ iccirco eis
feminis sõniat ꝓpħȩ in extasi st̃ locitt. ut nescirent qͥd loquerent᷑.
et cũ alios erudirent ipsi ignorarent qͥd dicerent. de qͥbus apłs ait.
nescientes quȩ loquant᷑ neq de quibꝰ affirment. s uxta salomonẽ qͥ
loqͥtur in ꝓuerbiis. sapiens intelligit quȩ ꝓferc de ore suo. ⁊ in labiis
suis portabit scientiã. etiã ipsi sciebant qͥd dicerent. Si enĩ sapientes erant
ꝓpħȩ qd negare ñ possumꝰ ⁊ moyses om̃i eruditꝰ sapientia loquebat᷑ ad
dñm. ⁊ dñs respondebat ei. ⁊ de danihele ad pͥncipẽ tyri dr̃. ñ qͥd sapien¬
tior es daniele: Et do sapiens erat qͥ głabat᷑ in psalmo. incerca et¬

Expanded text:
legere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: Non possumus legere: quia signatus est liber. Quid idcirco eis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescirent quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent, quid dicerent. De quibus Apostolus ait; Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirmant: sed, iuxta Salomonem, qui loquitur in Proverbiis, Sapiens intelligit quae profert de ore suo, et in labiis suis portabit scientiam, etiam ipsi sciebant, quid dicerent, si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus: et Moyses omni eruditus sapientia, loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele ? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et
Abbreviated transcription (Latin):
nis. auaricie. gule. ⁊ in uidie. Sicera autẽ. id ẽ ebrietas om̃s in se uitioꝵ continet
passiones. quas rectiꝰ ꝑturbationes possumꝰ dicẽ. qd̾ statũ m̃tis eũtant. ⁊ ebrios fa-
ciant nescire qͥd agant. Qͥ gͦ posst̃ plurimũ. debent carere uitus. ⁊ maxime ira.
que furori ꝑxima est. ne quanto plus posst̃ tanto ampliꝰ subiectis noceant. Miscet
sicerã qͥ cũ ebrietate plenus sit. ad decipiendos homines u̾bras qͣsdã se simulat et
imagines habe uirtutũ. Q iustificatis ĩpiũ ꝓ muneribꝰ. ⁊ iusticiã iusti ausfectis

Expanded text:
nis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiociant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneri
Abbreviated transcription (Latin):
pologiã mulieres animas arbitrant᷑. quȩ si extento collo abulauerint. ⁊ se in
corripiant᷑ a sermone ꝓphetico ⁊ om̃ia ꝑdant ornamenta uirtutũ. que sub
gͥdui ñ nacurã secunt᷑ ducẽ s instrionũ redimunt p̃ceptores  Decalirabott
dñs uertiẽ filiarũ syon. ⁊ cͥnes earũ nudabit. ħ et nob accidet quoꝵ pecci
ta cdant᷑ cũ ĩplecũ fuerit illd qd scͥptũ est. nicđ occultũ qd ñ reuelabit Quã¬
dui eñ ꝓtegimur cͥne ⁊ ueste ignorantiȩ. ⁊ homines nos. sepulc̃ de albata. qͥ intꝰ

Expanded text:
pologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se ecorripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erium impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealbata , qui intus
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ dñm p̾didit. fune longissimo tͣhentes peccata sua ꝑiere suspendio. putantes malũ
conscientiȩ p̃senti morte finiri. nicħ esse post mortẽ. Quod aũ funicłi uanitatis di¬
tela quã aranea orditur. S cũ inde uoluerimꝰ exire solidis uincił nectim᷑. Plaustrũ
autẽ plenũ oneratũq peccatis faciliꝰ intelligt̃ qͥ mimenerint in gacharia sc̃ͥptũ impi¬
etatẽ sede suꝑ calentũ plũbi. ⁊ egiptios qͥ gͣui peccatoꝵ sarcina p̃mebant᷑ quasi plũbũ

Expanded text:
alter Dominum prodiderunt fune longissimo trahentes peccata sua, periere suspendio; putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta nearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios q
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Quoꝵ altm refert᷑ ad sensus alt̾m ad mentẽ ⁊ rõnẽ. Uirginẽ qͦq
int̾ptat᷑ animã quȩ ni illa peccati corrupta ẽ conscientia. ⁊ potest de se
ẽmanuel nob̾cũ dm̃. id ẽ p̃sentẽ d̃i generare sermonẽ S nos elyxas agni
carnes ñ comedimꝰ. uerũ assas ⁊ quȩ in nob possint om̃s uoluptatũ siccare pi¬
tuitas ne sac̾mentũ ficłi nr̃e dũ plus sapimꝰ quã opoitet saꝑe. negligamꝰ. Et
dixit achat. Nĩ petã. ⁊ ñ tẽptabo dñm. Nĩ humilitatis c̃ s suꝑbie. qd̾ ñ uult

Expanded text:
ad mentem et rationem. Virginem quoque interpretatur animam, quae nulla peccati corrupta est conscientia, et potest de se Emmanuel, nobiscum Deum, id est, praesentem Dei generare sermonem. Sed nos elixas agni carnes non comedimus verum assas, et quae in nobis possint omnes voluptatum siccare pituitas, ne sacramentum fidei nostrae, dum plus sapimus quam oportet sapere, negligamus. Et dixit Achaz: Non petam, et non t
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥi mistici Dicendũ pͥmũ iuxta lxx. qd̵ int̃ cet̾as gr̃as spiritales otiã pruden
auditor in eccła necessariꝰ sit. Alii enĩ dat᷑ ꝓphetia. alii discretio spiritiui. Unde
phetas discernerent. hoc ẽ intelligerent qͥ de ði spũ loquerent᷑ qͥ de contrio.
lege iheremiã. Prudens aittẽ eloquii mistici. siue susurrator ł incantator uide¬
singłas animi ꝑturbatiões sua sanare doctrina. ⁊ ad statũ nientis reduc̃e dũ
et scorcator recipit castitatẽ. ⁊ ganeo frugalitatẽ. ⁊ qͦndã auarꝰ dat alemosinã.
Tuentila om̃s iudeoꝵ synagogas ⁊ nullũ poc̃is inuenire doctorẽ qͥ scã p̾cipia
⁊ contẽptis diuitiis sectandã doceat pauꝑtatẽ. De istiꝰmodi ĩcantataribꝰ contͣ᷑
serpentes ⁊ aspides id ẽ cont᷑ peccatores qͥ di iusticiã reliquert̃ daiud in psalma¬

Expanded text:
ecuti sumus. Dicendum primum juxta LXX; quod inter caeteras gratias spiritales, etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum . Unde, oprophetasque discernerent: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de contrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mnimi perturbationes sua sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitatem, et ganeo frugalitatem, et quondam avarus, dat eleemosynam. Eventila omnes Judaeorum syanagogas, et nullum poteris invenire doctorem, qui sancta praecipiat, et contemptis divitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David l
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝑfectũ nec pͥncipẽ qͥnqͣgenariũ dicuit ad eũ. Enqͣginta annos ñdũ habes
Sabraliã uidistr Et ille sciens ñ solũ se esse pęnitentiũ pͥncipẽ s et iustoꝵ responb
Ante quã abrahã esset ego sũ. Qd̾ aittẽ dĩs pͥnceps sit qͥnqͥgenariꝰ ex una festi¬
uitate ĩtelligẽ possumꝰ. de qua ait. dñs c̃ sabłi. filiꝰ hoĩs. Ex si sabbati: et rlalen¬
darũ Sinalendarũ ⁊ atimoꝵ. Si pasche ⁊ iubelei. Si iubelei. ⁊ tab̾naculoꝵ.¬

Expanded text:
sse perfectum, nec principem quinquagenarium, dicunt ad eum: Quinquaginta annos necdum habes, et Abraham vidisti ? Et ille sciens se esse non solum poenitentium principem, sed et justorum respondit: Antequam Abraham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est Sabbathi, filius hominis . Quod si Sabbathi, et Kalendaru
Abbreviated transcription (Latin):
in lexe Ui psalimo legimꝰ. r̃qo sion dicet hõ qͦd hõ natꝰ sit in ea:⁊ ipse fundauit eã altissimꝰ.
Et in euangłio. Et tu puer ꝓpħa altissimi uocabis. Ac ne longũ funẽ thã in expositiane¬
p̃tatus est. Qua singłarit᷑ de uno homine dr̃ referri potest ad dñm saluatorẽ. iubente
ꝓphu ut qͥescantt ab eo qͥ in magno aliqͦ reputatꝰ est. licet in p̃sentiarũ uideat᷑ ut hõ. et spi¬
rameri habe in naribꝰ. sic̃ et cet̃i homines spirant: LIBER .II.

Expanded text:
almo legimus: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus ? Et in Evangelio: Et tu puer Propheta Altissimi vocaberis . Ac ne longum funem rpretatus est: Quia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant homines.
Abbreviated transcription (Latin):
distis sanguinẽ iusti. ⁊ cogitastis consiliũ pessimũ dicentes. alligemꝰ iustũ quia
inittił ẽ nob. iõ fructũ adinuentionũ ur̃arũ comedetis. Nicħ apõ uideos post
passionẽ xp̃i forte. nicħ ualidũ est .si om̃ia infirma ⁊ languida. nec aliqͥs pocest
aque ꝑ om̃i cibo⁊ pocu accipitur fortitudogͥ panis aufferit᷑ ab eis. ille q̃ dic̃t
Ego sũ panis qͥ de celo descendi. Et fortitudo aquȩ. de q̃idẽ dñs dicit. Om̃is q̃ bibet¬

Expanded text:
onsilium pessimum, dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis ; ideo fructum adinventionum vestrarum comedetis. Nihil apud Judaeos post Passionem Domini forte, nihil validum est: sed omnia infirma et languida. Nec aliquis potest quod egreditur per os Dei . Fortitudo igitur panis auferetur ab eis: ille qui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et fortitudo aquae, de qua idem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tieus cõminet᷑: respondendũ ẽ qd ex eodẽ geñe hominũ ali subliment᷑ ad
regnũ. alii detrahant᷑ ad suppliciũ. Et cedri libani quȩ ꝓpt̃ suꝑbiã conterunt᷑.
suꝑ om̃em turrẽ excelsã. ⁊ suꝑ om̃ẽ murũ munitũ. Q ad uespasꝗani adrianiq
hec refert̃ temꝑa corꝑalit̃ dicunt inpletaquȩ scͥpta st̃. qd ñ turris excelsa.
ñ murꝰ firmissimꝰ. ñ ulla nautũ multicudo ⁊ negotiatiõis industa uĩ roman¬
ut et ipsi cũ coniugibꝰ ac lib̾is. auro ⁊ argento. que sꝰ auxilio fore estunabant in
foueas t̃re demersi sint. ⁊ ꝓfundissima antra sectati aAlii hec ad babilonia res¬

Expanded text:
ticus comminetur? hoc dicendum est, quod ex eodem genere hominum, alii sublimentur ad regnum, alii detrahantur ad poenam, et cedri Libani, quae propter superbiam conterentur, super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique haec referunt tempora, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industriaut et ipsi cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim vor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ierłm dixit. Ierłm quȩ occidis ꝓpħas. quotiens uolui cong̃gare filiostuos
ad purũ scoriã tuã: ausferã om̃e stagnũ tuũ. Quia enĩ supͣ dixerat argentũ
ad puniendũ⁊ purgandũ. et excoquat om̃s sordes ac uitia peccatoꝵ. ut seꝑato sta¬
conflatorii. ⁊ quasi herba fullonũ. ⁊ sedebit conflans ⁊ emundans argentũ et
aurũ. ⁊ emundabit filios leui ut postqͣm mundati fuerint dicat᷑ de eis. et
ert̃ dño offerentes uictimas hostĩȩ. hic zechiei quoq om̃em domũ is ł ere et
ferro⁊ plũbo. stagno dicit esse conmatã. ⁊ postea pitrgandã. ut postqͣm pur¬

Expanded text:
i ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, ad purum scoriam tuam, et auferam omne staad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes sordes, ac vitia peccatorum: ut separato staasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam pur
Abbreviated transcription (Latin):
edde altissimo uota tua. et ceta. Om̃is gͦ capituli huiꝰ continentia usq ad
eũ locũ ẽ uͥ ait. Iudicate pupillo.⁊ defendite uiduã.⁊ uenite ⁊ disputemꝰ.¬
Nuĩs respuit sacficia uitimarũ. ⁊ euanglii obȩdientiã docet esse suꝑ sacͥficiỹ.
Et de pleuitudine eiꝰ om̃s accepimꝰ. Potest ħ ⁊ de his accipi qͥ cũ p̃cepta dĩ nõ
faciant: donariis atq mnuneribꝰ dm̃ redimere posse se credt̃. uelit qͥ rapae¬
pauꝑibꝰ altario offert̃. Qͥs enĩ quesiuit hec de manibus ur̃is dudiant he¬
bionei. ꝗqͥ post passionẽ xp̃i abolitã legẽ pitant esse seruandã. Audiant hebi
uictimarũ ñ pͥncipalit̃ a do quesitast̃. s ne idoł fierent. ut de carnalibꝰ uidi¬
mis quasi ꝑ tipũ ⁊ ima inẽ ad spiritales hostias transiremꝰ. Picendo autẽ sẽhos¬
tias ñ quesisse: ostendit quia lex spiritał est.⁊ om̃ia quȩ uidri carnalit̃ faci¬

Expanded text:
e, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. es de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui raps enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui post passionem Christi abolitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionvictimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faci
Abbreviated transcription (Latin):
eos apellauerit. ⁊ qd̃ dño dicente ad moysen. ñ pot̃is uide faciẽ meã. iste ausus
sit dic̃ẽ. uidi dñm sabaoth sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ ⁊ eleuatũ. ñ considan¬
tes qd̾ faciẽ ⁊ pedes di. siue suos. quia in hebreo ãbigue legr̃: seraphĩ texe
rint. ⁊ media tantũ eiꝰ esaias uidisse se scͥbat hõ gͥ di faciẽ uide ñ pocest
Angłi autẽ etiã mninimoꝵ in ȩccła. semꝑ uident faciẽ di. ⁊ nc̃ in specu.¬

Expanded text:
eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum ; non considerantes quod faciem et pedes rint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper vident faciem D
Abbreviated transcription (Latin):
libris. et in danihelẽ cõmentariis. cogis me uirgo xp̃i eusto¬
chiũ transire ad esaiã. ⁊ qd̾ scẽ matri tue prule dũ uiueret
pollicitꝰ sũ tͥ redđ̾e. Qđ quidẽ ⁊ eruditissimo uiro fr̃ĩ tuo
pãmachio ꝑmisisse me niemini. Cũq in affectu parsis:
uincis p̃sentia Itaq et tͥ et illi ꝑ te reddo qd̾ debeo. obȩdi¬
ens xp̃i p̃ceptis. qͥ ait̾ scrutam ini scͥpturas. Et querite ⁊ inuenietis. ne
ilid audiã cũ uideis. erratis nescientes scͥpturas. neq uirtutẽ łi. Si enĩ

Expanded text:
xplanationum libris, et in Danielem Commentariis, cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Si enim