comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum. nec m̃s popłs appellemini: Michi enim nequaꝗͣ in
lucis et fanis. & idoloꝵ locis seruient cultores mei qd uos
lxx. propriũ explicant sensum: Derelinquite cogitationes
ur̃as pͥstinas. ⁊ mala ad inuentionũ auferte peccata: Et
si post hec audieritis me.⁊ nom̃ meũ ñ pollueritis in mu¬
nerib ur̃is atq simulachris: tunc in monte sc̃õ ineo offere¬
tis in uictunas. et seruietis omnis domus isrł: Aquila uͦ
s mmacho ex parte consentiens: in parte discordat: Ite in¬
quit post idola ur̃a.⁊ seruite eis. qr indigni estis ineo imꝑio:
nec me ura cultura delectat: Qd si et in hoc nequaꝗͣ audi¬
eritis me. s nom̃ scm̃ meũ polluerttis. dum mͥ offerre si¬
simulatis que offertis ioolis. et nomini meo tantũ blasphe¬
miam facitis. ut qui idoloꝵ cultores estis. meos uos ẽẽ dica¬
tis: Hoc scitote qd̃ in monte sco meo. in monte excelso isrł

Expanded text:
sum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in sum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in lucis, et fanis, et idolorum locis servient cultores mei, quod vos rro Septuaginta proprium explicant sensum. Derelinquite cogitationes vestras pristinas, et malarum adinventionum auferte peccata: et si post haec audieritis me, et nomen meum non pollueritis in muneribus vestris atque simulacris: tunc in monte meo sancto offeretis mihi victimas, et servietis, o omnis domus Israel. Aquila vero Symmacho ex parte consentiens, in parte discordat: Ite, inquit, post idola vestra, et servite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat. Quod si et in hoc nequaquam audieritis me, sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerre simulatis quae offertis idolis, et nomini meo tantum blasphemiam facitis, ut qui idolorum cultores estis, meos vos esse dicatis; hoc scitote, quod in monte sancto meo, in monte excelso Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
post idola ur̃a ambulate. ⁊seruite eis: Qd̃ si et in hoc ñ audi¬
eritis me. ⁊ nom̃ meũ scm̃ pollueritis ultra in munerib
ur̃is. et in idolis ur̃is: Lxx. E uos domus isrł: hȩc dicit
adonai dñs: Unusquisq adinuentiones suas auferat. et
post hec si uos audieritis me.⁊ nom̃ meũ scm̃ ñ polluerrẜ
ultra in munerib ur̃is.⁊ instudiis ur̃is: Hunc locũ ma¬
nifestus interp̃tatus ẽ. syminacus. unusquisq idolis
sius euntes seruite. qr noluistis audire me: Nom̃ autẽ
meũ scm̃ nolite ultra polluere ꝑ munera ur̃a atq simulac᷑
n monte uͦi scõ meo in monte excelso isrł att cdñs ds: ibi serui¬
et mͥ omĩs domus isrł: Syminachi translatio: hanc habet
intelligentiã: Quia mͥ seriure ñ uultis. ite seruite idolis
et simulachroꝵ ur̃oꝵ calcate uestigia. me enim audire ñ
uultis: Nequaꝗͣ mͥ hostias immoletis. nec adoleatis incen¬

Expanded text:
post idola vestra ambulate, post idola vestra ambulate, eritis me, et nomen meum sanctum pollueritis ultra in muneribus vestris, et in idolis vestris. LXX: Et vos, domus Israel, haec dicit Adonai Dominus: Unusquisque adinventiones suas auferat: et post haec si vos audieritis me, et nomen meum sanctum non pollueritis ultra in muneribus vestris, et in studiis vestris. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus: Unusquisque idolis suis euntes servite, quia noluistis audire me: nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per munera vestra atque simulacra. In monte vero sancto meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus, ibi serviet mihi omnis domus Israel. Symmachi translatio hunc habet sensum: Quia mihi servire non vultis, ite et servite idolis, et simulacrorum vestrorum calcate vestigia. Me enim audire non vultis, ut nequaquam mihi hostias immoletis, 237 nec adoleatis incen
Abbreviated transcription (Latin):
estis in babylone. et nc̃ seruitis idolis. qd̃ feci patrib ur̃is
in egipto: ut educã uos in desertũ ppłoꝵ. & ibi iudicer
uob̾cum facie ad faciẽ. sicut adu̾sum illos iudicio contẽch.
qͣdo egressi st̃ de egypto: & postꝗͣ uos iudicauero subiciã
uos sceptro meo ⁊ imꝑio. & mibo pactum meũ uob̾cũ
& inducã uos interrã ur̃am in uinculis caritatis: ut
ligati amore meo. nequaꝗͣ a me possitis discedere:
rãsgressores autẽ & impios. qui cordis duricia in malis
oꝑib ꝑseuerant eligam de uobis. ñ ad possidendum. s ad
abiciendum: Educam quid̃ eos de terris incolatus eoꝵ:
ut educti ñ ingrediant᷑ terrã istł. s in diu̾isis peant
regionibus: Ꝙ distinctione bonoꝵ et maloꝵ cognoscatis qd̃
ego sim dñs: qui facio cuncta iudicio ad reliqua festinat ret¬
dieis oratio breuiterq ꝑcurrimus singula: ut sensũ tm̃ le¬
gentib p̃beamus: E uos domus isrł. hec dic̃ dñs d̃s: singħ

Expanded text:
estis in Babylone, et nunc servitis idolis, quod feci patribus vestris in Egypto, ut educam vos in desertum populorum, et ibi judicet vobiscum facie ad faciem, sicut adversum illos judicio conteciam vos sceptro meo et imperio et inibo pactum vobiscum, et inducam vos in terram vestram in vinculis charitatis, ut ligati amore meo nequaquam a me possitis recedere. Transgressores autem et impios, qui cordis duritia in malis operibus perseverant, eligam de vobis, non ad possidendum, sed ad abjiciendum: et educam quidem eos de terra incolatus eorum, ut educti non ingrediantur terram Israel, sed in diversis pereant regionibus, et distinctione bonorum et malorum cognoscatis, quia ego sum Dominus, qui facio cuncta judicio. Ad reliqua festinat oratio, breviterque percurrimus singula, ut sensum tantum legentibus praebeamus. « Et vos, domus Israel, haec dicit Dominus Deus, singuli
Abbreviated transcription (Latin):
patrum suoꝵ ostende eis: et dices ad illos: Iniquitates
patrum eorum contestare eos: & dices ad illos. Sipeccata.
patrum ñ redimant ad filios: quomͦ abhominationes et
iniquitates patrum. nunc seniores ꝓponuntur: Hac
uidelicet causa. ut ostendantur similia parentib agere:
& hereditario malo longissimum fuem trahere peccato¬
rum: ut quoꝵ imitantur uitia. eoꝵ supplicia ꝑtimescant:
ec dicit dñs ds : In die qua elegi isrł. ⁊ leuaui manum

Expanded text:
patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum eorum contestare eis, et dices ad eos. Si peccata patrum non redundant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur similia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem trahere peccatorum, ut quorum imitantur vitia, eorum supplicia pertimescant. Haec dicit Dominus Deus: In die qua elegi Israel, et levavi
Abbreviated transcription (Latin):
pro peccatis: O addit iusiurandum uiuo ego: ut fir¬
mior sit sententia denegantis: Qd autẽ dixere .lxx. si
respondero uobis: symmachus manifestius tͣnstulit.
ñ respondebo uob̃. Si iidicas cos. siuidicas fili hõis
lxx. Si ultos eos fuero: ultione fili hominis: Illi quid ad int̾¬
rogandum uenerunt: cupientes de his quib ambigunt
futura cognoscere: Tu autẽ fili hominis udica eos. ut ñ ꝓ¬
phete sit responsio. s sententia iudicantis ꝓ iniquitatib quas
fecerunt: & patrum sequut sunt scelera: Uelcerte siultus
fuero ultione: ut sit sensus: Tanta iniquitate cooꝑti sunt:
ut ne emendatione quidem & correptione sint digni:
scđm illud qd̃ in ꝓpheta dicitur: Non uisitabo ultra
filias ur̃as: ⁊nurus ur̃as cum mechate fuerint: Unde
et peccatores qui in ꝓfundum uenere peccati dimittun¬
tur ut faciant desideria cordis sui: Abhominationes

Expanded text:
pro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firpro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firmior sit sententia denegantis. Quod autem dixere LXX, si respondero vobis: Symmachus manifestius transtulit, non respondebo vobis. Si judicas eos: si judicas, fili hominis. LXX: si ultus eos fuero ultione, fili hominis: Illi quidem ad interrogandum me venerunt, cupientes de his, quibus ambigunt, et futura cognoscere; tu autem, fili hominis, judica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sententia judicantis pro iniquitatibus quae fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe, si ultus eos fuero ultione, ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut ne emendatione quidem, et 224 correptione sint digni, secundum illud quod in propheta dicitur: Non visitabo ultra filias vestras, et nurus vestras, cum moechatae fuerint . Unde et peccatores, qui in profundum venere peccati, dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . Abominationes
Abbreviated transcription (Latin):
sic dedit dñs d̃s tuus. Gengum enim ẽ audire chaldeos
ariolos. aruspices. diuinos. sortilegos. oracula demonũ
quib errori earum illuditur: Unde et nc̃ seniores isrł
adeunt propħam. ut interrogarent ꝑ eum dñm: et cñ
de interrogatione silent Ipso qui interrogandus erat
sciente quid interrogareturꝰ : ut et in eo miraculũ sit
scire cur uenerint. & ad earespondere que tacitus sermo
in animo continebat. Q̾ factus ẽ sermo dñi ad me:
dicens: fili hominis: loquere semorib isrł: et dices ad
eos: Hec dicit dñs d̾s: Nunquid ad interrogandum
me uos uenistis: Uiuo ego. q ñ respondebo uobis.
ait dñs d̾s: Scĩs et congrua interrogantib datur pmis¬
sio: adhuc loquente dicam eoce adsum: Peccatorib autẽ
quales fuerunt seniores isrł: et quoꝵ scelera in consequẽ¬
tibus ꝓpħa describit: non datur responsio . s: uicrepato

Expanded text:
sic dedit Dominus Deus tuus . » Gentium enim est adire Chaldaeos, sic dedit Dominus Deus tuus . » Gentium enim est adire Chaldaeos, ariolos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum quibus errori earum illuditur. Unde et nunc seniores Israel adeunt prophetam, ut interrogarent per eum Dominum, et tamen de interrogatione silent, ipso qui interrogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum sit scire cur venerint, et ad ea respondere, quae tacitus sermo in animo continebat. « Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, loquere senioribus Israel, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Numquid ad interrogandum me vos venistis? Vivo ego, quia non respondebo vobis, ait Dominus Deus. Sanctis et congrua interrogantibus datur promissio, adhuc loquente te dicam: Ecce adsum. Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequentibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
etudinẽ populi isrł: ut quicquid scire cupiebant a dño
quererent ꝑprophas. multa exempla testantur: Saul
querens asinas. ꝑgit ad samuelem: acceꝑitq consilium
a puero. ut offerat ꝓpħe quartã partem sicli. E grotan-¬
te filio ieroboam mittitur in hylo ad achiam ꝓphetam
uxor eius. deferens munuscula. panes ⁊ colliridas unas
et lagunculam mellis. ut deslui infirmitate cognoscent
auid quoq propħa. alium int̾rogat. propħam nathan
utrum templum dño edificare debeat. E achab sciscitat᷑
ascendat annon ramoth galaath: In isaia quoq. et in
regum uolumine: quȩ sennacherib uent᷑a sint ñtiant᷑:
ec mirum. sun ueteri testamento singulis que uentura
sunt propħe annuntent: cum agabum legerimus que
paulo uentura st̃ propħare: Scriptum ẽ enim in deu¬
tronomio gentes quas dñs ꝑditurus ẽ in conspectu
tuo. iste somnia et diuinationes audient: tibi autẽ non

Expanded text:
etudinem populi Israel, ut quidquid scire cupiebant a Domino, etudinem populi Israel, ut quidquid scire cupiebant a Domino, quaererent per prophetas, multa exempla testantur. Saul quaerens asinas, pergit ad Samuelem, accepitque consilium a puero ut offerat prophetae quartam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam, mittitur in Sylo ad Achiam  Al. Abiam prophetam uxor ejus, deferens munuscula, panes et colliridas, uvas et lagunculam mellis, ut de filii infirmitate cognosceret . David quoque propheta alium interrogat 223 prophetam Nathan, utrum templum Domino aedificare debeat . Et Achab sciscitatur, ascendat an non in Ramoth Galaad . In Isaia quoque , et in Regum volumine , quae Sennacherib ventura sint nuntiantur. Nec misunt, prophetae annuntient, cum Agabum legerimus , quae Paulo ventura sint prophetare. Scriptum est enim in Deuteronomio: « Gentes quas Dominus perditurus est, in conspectu tuo istae somnia et divinationes audient, tibi autem non
Abbreviated transcription (Latin):
illum qd scriptum ẽ: escȩ eius electe: Palmites qͦ eccł̃ie
qui dudũ florib ⁊rubori sanguinis equabanturꝰ: pos¬
tea uento urente siccentur: Quã expositionẽ ⁊ eugłii
parabola sonat. in qua sole orto ea que germinauerãt
estuauert. et repente siccata st̃ : ita ut unx remaneat unꝰ
e palmitib qui consurgat in uirgã. & dignus popłi pͥn¬
ceps fiat: Qd̃ aliis uerbis: loquitur isaias: Inducam fa¬
mem et sitim suꝑterrã: & ñ famem panis ⁊sitm aque:
s famem audiendi sermones dei: Unde debemus plan¬
gere ⁊ lam̃tari suꝑ pͥncipes isrł : quoꝵ uitio ⁊ suꝑbia iu¬
dea deserta. & capta ẽ ierłm: Et factum ẽ in anno.uͦii.
in quinto. in decuma mensis. uenert uiri de semoribꝰ isrł
ut int̾rogarent dñm. et sedebant corã me: Post .xi. m̃ses
et quinq dies suꝑioris uisionis. rursum sermo sit ad pro

Expanded text:
illud quod scriptum est, « Escae ejus electae. » Palmites quoque ecclesiae, illud quod scriptum est, « Escae ejus electae. » Palmites quoque ecclesiae, qui dudum floribus et rubori sanguinis aequabantur, postea vento urente siccentur. Quam expositionem et Evangelii parabola sonat , in qua, sole orto, ea quae germinaverant aestuavevunt, et repente siccata sunt ; ita ut vix remaneat unus e palmitibus qui consurgat in virgam, et dignus populi princeps fiat. Quod aliis verbis loquitur Amem et sitim super terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermones Dei ; » unde debemus plangere et lamentari super principes Israel, quorum vitio et superbia Judaea deserta, et capta est Jerusalem. Et factum est in anno septimo, in quinto, in decima mensis, venerunt viri de senioribus Israel, ut interrogarent Dominum, et sedebant coram me. Post undecim menses, et quinque dies superioris visionis, rursum sermo fit ad prop
Abbreviated transcription (Latin):
palmites fuos. & ñ remansit in ea uirga quȩ consurge¬
ret in tribum. siue insceptra dñantium: Aplanctu enĩ
incipit : & finitur in planctum: Ad fume planctũ suꝑpͥn¬
cipes isrł. hoc in pͥncipio. et nc̃ infine planctus ẽ: & lam̃¬
tatione planctus quȩ parabola ẽ. stirpis regia ꝓsequẽda:
Porro socłm anagogen. qd alii ad celestem refert̃ ierłm
ut dicant ex ea in istam uallem lacrimarum plurimos cor¬
ruisse. & reges eẽ desisse. & uineam qͦndam pulcherrimã
uento urente siocatam: ita ut nullus in ea uirentiũ palmi¬
tum remanserit. ꝗͣ postea sub urbis figura plangat ieremi¬
as: nos intelligimus suꝑ eccłiam. eo qd̃ in nouissimo tꝑre
multiplicata iniquitate. refrigescat karitas multoꝵ: sta¬
ut reꝓbentur si fieri potest etiam electi dei: & pͥncipes erꝰ
capiantur retib diaboli. qui ñ sit unius regis captione
contemptus. s cotidie reges ⁊ pͥncipes caꝑe festinet: scd̃m

Expanded text:
palmites suos, et non remansit in ea virga quae consurgepalmites suos, et non remansit in ea virga quae consurgeret in tribum, sive in sceptra dominantium. A planctu enim incipit, et finitur in planctu. Assume planctum super principes Israel. Hoc est, in principio et nunc in fine, planctus est; et lamentatione, planctuque parabolae stirps regia prosequenda. Porro secundum 222 anagogem, quod alii ad coelestem referunt Jerusalem, ut dicant ex ea in istam vallem lacrymarum plurimos corruisse, et reges esse desisse, et vineam quondam pulcherrimam vento urente siccatam, ita ut nullus in ea virentium palmitum remanserit, quam postea sub urbis figura plangat Jeremias, nos intelligimus super Ecclesiam, eo quod in novissimo tempore multiplicata iniquitate, refrigescat  Al. ut probentur, si fieri potest, etiam electi Dei, et principes ejus capiantur retibus diaboli, qui non sit unius regis captione contentus, sed quotidie reges et principes capere festinet, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt. aut ipsam terrã iudeam in qua pauci pauꝑes
remanserunt. quib p̃fectus erat godolias. ut congrega¬
ret et regeret reliquias populi:contra quẽ surrexit de
stirpe regia. & de uirga ramoꝵ unee ismahel qui int̾fec̃
eum in masepha: & comedit omnẽ fructum uinee. et ex¬
inde ñ fuit in ipsa uinea uirga fortis. ⁊sceptrũ dñantum:
ullus enim remansit de regib qui ppłm gub̾naret : s cũ
iohanna filiũ caree. ad egyptum confugerunt. Iccirco
planctus ẽ:⁊ parabola lamentationis. ut plangatur re¬
gium genus qd in iudea ultra cessauit : donec ueniret
cui repositum ẽ: et ipse erit expectatio gengum: Ex qͦ
ꝑspicuum ẽ. & suꝑiorem lectionem in qua dicitur: qua¬
re mat̾ tua leena. inter leones cubauit: & hanc in qua
scriptum ẽ. mater tua quasi uinea insanguine tuo suꝑ
aquã plantata. ad ierłm ꝑtinere quȩ ꝑdidit leones et

Expanded text:
gerunt, aut ipsam terram Judaeam, in qua pauci pauperes gerunt, aut ipsam terram Judaeam, in qua pauci pauperes remanserunt, quibus praefectus erat Gotholias Godolias ut congregaret et regeret reliquias populi. Contra quem surrexit de stirpe regia et de virga ramorum vineae Ismael, qui interfecit eum in Masepha, et comedit omnem fructum vineae, et exinde non fuit in ipsa vinea fortis virga et sceptrum dominantium. Nullus enim remanserat de regibus, qui populum gubernaret, sed cum Joanna filio Care, ad Aegyptum confugerunt, idcirco planctus est, et parabola lamentationis, ut plangatur regium genus, quod in Judaea ultra cessavit, donec veniret, cui repositum est: Et ipse erat exspectatio gentium . Ex quo perspicuum est, et superiorem lectionem, in qua dicitur: Quare mater tua leaena inter leones cubavit? et hanc in qua scriptum est: Mater tua quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata, ad Jerusalem pertinere, quae perdidit leones et
Abbreviated transcription (Latin):
splendor uiroris eius florib malipunci coequetur. qd̃
in hebraico dicitur quasi uinea in sanguine tuo rubore
florum sanguine cõparato: Exaltata gͦ uinea ꝙ erecta:
quia suꝑbis ds refistit : humilib autem dat gr̾am:
uulsa ẽ in furore dñi interramq proiecta: ut ruinas
ierłm elegans uitis translatio: Quamuis enĩ pulchra
sit uinea. & longis ꝓpaginib extendatur. ñ hastilia
calamosq subrexeris terre iuncta arescit calore: maxime
siuentus urens. ꝗͣ greci. RaycuNai. uocant. siccau̾it
fructus eius ut emarcescat.⁊ quasi ignis cremetur ardo¬
qd̾ in hebraico scriptum ẽ. marcuerunt. ꝗͣ consequentiũ
habere possit scire ñ ualeo: Illa gͥ uinea tante ub̾tatis ⁊
fructuum. tanteq puchritudinis: quomͦ nc̃ transporta¬
ta ẽ in desertum. in terra inuia et sitienti: Significat aũ
terrã babylonis ad ꝗͣ translati sunt. uel egyptum qͦ confu

Expanded text:
splendor viroris ejus, floribus mali punici coaequaretur, quod splendor viroris ejus, floribus mali punici coaequaretur, quod in Hebraico dicitur quasi vinea in sanguine tuo, rubore florum sanguini comparato, exaltata 221 ergo vinea erecta: Quia superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam , evulsa est in furore Domini in terramque projecta, ut ruinas Jerusalem, elegans vitis translatio custodiret. Quasit vinea, et longis propaginibus extendatur, si hastilia calamosque subtraxeris, terrae juncta, arescit calore, maxime si ventus urens, quem Graeci καύσωμα vocant, siccaverit fructum ejus, ut emarcescat, et quasi ignis cremetur ardoiptum est, emarcuerunt, quam consequentiam habere possit, scire non valeo. Illa igitur vinea tantae ubertatis, et fructuum, tantaeque pulchritudinis, quomodo nunc transplantata est in desertum, in terra invia et sitienti? Significat autem terram Babylonis ad quam translati sunt, vel Aegyptum, quo confu
Abbreviated transcription (Latin):
num. & uidit magnitudinẽ suam. in multitudine pal¬
mitum suoꝵ: ⁊ confracta in furore. in terrã ꝓiecta est
uentus urens arefecit electa eius. uindicati sunt. et are¬
facta ẽ uirga forgtudinis eius: ignis consumpsit eam: Et
nunc plantauerunt eam in desertũ in terra sine aqua.
⁊ exiuit ignis de uirga electoꝵ eius & comedit eam: ñ
erat in ea uirga fortitudinis trib. inparabola lam̃tationis
est: &e erit in planctum: Diuersis sermonibus: una res
dicitur: Ꝙ quomͦ in suꝑiorib legimus. ierłm pulchre
mulieri cõparatam: & rursum leene que in cubili suo
leones nutrierit: sic ñ uit uel uinee pulcherrime cõpa.¬
ratur. quȩ suꝑ aquas plantata sit multas: Iocirco hu¬
more nutriti palmites in tantum creuerunt: ut unus
palmes quẽ seriptura uirgam solidissimã siue fortissimã
lxx. intribum ducum: ut scilicet duces reges ex ea fie¬
rent: Tante autem erat ipsa uinea. pulchritudinis: ut

Expanded text:
num. Et vidit magnitudinem suam in multitudine palnum. Et vidit magnitudinem suam in multitudine palmitum suorum, et confracta est in furore: in terram projecta est, et ventus urens arefecit electa ejus. Vindicati sunt, et arefacta est virga fortitudinis ejus. Ignis consumpsit eam, et nunc plantaverunt eam in deserto in terra sine aqua, et exivit ignis de virga electorum ejus, et comedit eam, et non erat in ea virga fortitudinis. Tribus in parabolam lamentationis est, et erit in planctum. Diversis sermonibus una res dicitur. Et quomodo in superioribus legimus Jerusalem pulchrae mulieri comparatam, et rursum leaenae quae in cubili suo leones nutrierit, sic nunc viti vel vineae pulcherrimae comparatur, quae super aquas plantata sit multas, et idcirco humore nutriti palmites in tantum increverint, ut unus palmes, quem Scriptura virgam solidissimam, sive fortissimam tere Septuaginta, in tribum ducum, ut scilicet reges ex ea fierint. Tantae autem erat ipsa vinea pulchritudinis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq statim occisi. narrat historia. Mater tua quasi ui¬
nea in sanguine tuo suꝑ aquã plantata. fructus etus et
frondes eius creuerunt ex aquis multis. ⁊facte sunt ei
uirge solide in sceptra dñantium: & exaltata ẽ statura
eius in frondes. ꝙ uidit alttudinem suam in mulhtu¬
dinem palmitum suoꝵ. ꝙ euulsa ẽ in ira in terramq
piecta. ⁊ uentus urens siccauit fructum eius. marcue¬
runt & arefacte sunt uirge roboris eius: Ignis come¬
dit eam et nc̃ transplantata ẽ in desertum. in terra
iuia et sigenti. Et egressus ẽ ignis de uirga ramoꝵ eiꝰ.
qui fructum eius comedit. & non fuit in ea uirga forts
sceptrũ dñangum. planctus ẽ: et erit in planctum:
lxx: Mater tua quasi uinea. sicut flos in malisgranatis
in aqua plantata. fructus eius. et germen illrus factũ ÷
ex aqua multa: E facta ẽ uirga forttudims in tribum
ducum. et exaltata ẽ magnitudine sua. in medio ꝓpagi¬

Expanded text:
ibique statim occisum, narrat historia. Mater tua quasi viibique statim occisum, narrat historia. Mater tua quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata: fructus ejus et frondes ejus creverunt ex aquis multis. Et factae sunt ei virgae solidae in sceptra dominantium, et exaltata est statura ejus in frondes. Et vidit altitudinem suam in multitudine palmitum suorum et evulsa est in ira in terramque proiecta et ventus urens siccavit fructum eius marcuerunt et arefactae sunt virgae roboris eius ignis comedit eam et nunc transplantata est in desertum in terra invia et sitienti et egressus est ignis de virga ramorum eius qui fructum eius comedit et nsceptrum dominantium: planctus est, et erit in planctum. LXX: Mater tua quasi vinea, sicut flos in malis granatis in aqua plantata. Fructus ejus et germen illius factum est ex aqua multa. Et facta est ei virga fortitudinis in tribum ducum: et exaltata est magnitudine sua in medio propagi
Abbreviated transcription (Latin):
eius: tulit de aliis regib iechoniam filiũ ioachim. et
constituit in regem: Qui et ipse p̃cessores imitatus crude¬
litatem sub leonis feritate describitur qd̃ hõies deuorarit.
multas uiduas fecerit. ad desertum adduxerit cuutates
& ad uocem rugitus eius territa sit unuersa ꝓuintia:
nas: non quo hoc iechonie factũ sit: ipse enim se tͣdidit
regi babylonio. et in chaldeam asportatus ẽ. s ut leonis
seruetur translatio. qui capitur in foueis cathenisq con¬
stringitur: & in caueis reseruatur: Alioqum iuxta
hystoriam hoc de sedechia legimus. qui post iechoniam
rex ierłm constitutus ẽ: ꝙ hec fecit occasio. ut qr cathene
legunt᷑ & caueȩ ꝙ carcer nominatur : sedechiam pogus
ꝗ iechoniam pleriq intelligant. Seruatus gͥ in carcere
est : nec interfectus: et tm̃modo sublatus ẽ regno: Cere¬
tum Ceterum sedechiam cecũ ductum in babylonem:

Expanded text:
ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joacim, et ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joacim, et constituit in regem. Qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem, sub leonis feritate describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum adduxerit civitates; et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, nas, non quod hoc Jechoniae factum sit, ipse enim se tradidit regi Babylonio, et in Chaldeam asportatus est; sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam: hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam rex Jerusalem constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae, et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant. Servatus igitur in carcere est, 220 nec interfectus, et tantummodo sublatus e regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in Babylonem,
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. a nabuchodonosor ductus ẽ in babylonẽ: de
quo nascitur salathiel pater zorobabel: qui ex eo qd̃ in
babylonẽ natus ẽ. nomen acceptt: Perspicuum ẽ sub
methaphora. leenȩ leunculorũ. et leonis: rursumq alt̾ius
leonis illa describi. quȩ eo tꝑre iam facta erant quo hec pro¬
pheta dicebat: Postꝗͣ enim ierłm eduxit de stirpe regia io¬
achar filium iosie &. constituit inregem: tam crudelis
in breui extitit tꝑre: ut tropolocice cepisse p̃clas: ⁊hõies
deuorasse memoretur: Ad quem cũ uenisset egyptus.
cepit eum ñ absq uulnerib siue in fouea: ut ꝓprie in
hebraico contineturꝰ ut conseruet tropologiam captionẽ
leonum qua semꝑ in foueis capi solent. & ad duxit eum
in chamo. siue in cathenis interram egypti: ibiq mortuus ẽ:
Qd cum uidisset mater eius ierłm que eum genuerat. que
nutrierat. quȩ constituerat in regnum. qd ꝑisset expectato

Expanded text:
vitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem: de vitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem: de quo nascitur Salathiel, pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas, et homines devorasse memoretur. Ad quem cum venisset Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetur: ut conservet tropologicam captionem leonum, qua semper in foveis capi solent. Et adduxit eum in chamo sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. Quod cum vidisset mater ejus Jerusalem, quae eum genuerat, quae nutrierat, quae constituerat in regnum, quod perisset expectatio
Abbreviated transcription (Latin):
sum: & alterum leonem sedechiam. qͥ et ipse ductus in ba¬
bilonem sit. Nos autẽ istrus modi. explanationes lectoris
arbitrio relinquentes dicimꝰ in captiuitate uicina pro¬
pham. ñ tam futura uaticinari. ꝗͣ narrare preterita:
ox sextum enun sedechie regis annum: siquid statim in cõ¬
sequentib legimus: E factum ẽ in anno .uͦii. in .uͦ. m̃se
decima mensis. adsumetur planctus suꝑ pͥncipes. uel
pͥncipem ifrł̃. et dicetur: quare mater tua leena interꝰ
leones cubauit: Planctus gͥ suꝑ pͥncipes ẽ: om̃s uideli¬
cet qui de iosie stirpe generati sunt: Mater pͥncipum
ierłm leena appellatur. quȩ leunculos genuit ⁊ nutuit.
unumq de leunculis fuis eduxit. & fecit leonẽ ioachar
significans filium iosie. quẽ nechao pharao duxit in egip¬
tum: et pro eo constituit ioachim: Quo mortuo: iechom¬
as filius eius rex constitutꝰ cum matre. & optimatib ci¬

Expanded text:
sum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Basum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam Post sextum enim Sedeciae regis annum, siquidem statim in consequentibus legimus: « Et factum est, in anno septimo in quinto mense, decima mensis, assumitur planctus super principes vel principem Israel. » Et dicitur: « Quare mater tua leaena interpes est, omnes videlicet qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur, quae leunculos 219 genuit et nutrivit: unumque de leunculis suis eduxit, et fecit leonem, Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joacim. Quo mortuo, Jechonias filius ejus rex constitutus, cum matre et optimatibus ci
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua: In corruptione earum captus ẽ. ꝙ posuerunt
eum inchamo. ⁊ in cauea uenit ad regem babylonis. et
introduxerunt eum in carcerem. ut ñ audiretur uox
eius ultra suꝑ montes isrł. S cio me in hoc loco multi¬
plicem iegisse explanationẽ. & tantis obscuritatib im¬
peditam: ut ñ tam aꝑuerit qͣ inuoluerit lectionem.
dum uniuersa quȩ scripta sunt refert. ad contrarias
forgtudines. Ꝙ in celesti ierłm leones et bella describit::
quomͦ alter eorum captus sit : & rursum in locum etus
alius constitutus: Fs sultaq ponit testimonia diabolũ
et comites eius. leones appellari solere: ut ẽ illud de apło
petro: Aduersarius nr̃ diabolus quasi leo circuit rugi
ens: querit quomͦ possit intrare: O de psalmieno:
e tradas bestiis animas confitentes tibi: Certe uͥ ad historiã
uenit dicit iohannã filium charee ductũ in egyptũ. qui
quomͦ fugiens cum paucis. leo appellandus sit scire ñ pos¬

Expanded text:
tia sua. In corruptione earum captus est, et posuerunt tia sua. In corruptione earum captus est, et posuerunt eum in chamo, et in cavea venit ad regem Babylonis, et introduxerunt eum in carcerem: ut non audiretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare ; et de Psalmis: e tradas bestiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
stꝑ eum rete suum: In uulnerib earum captus ẽ. ⁊ mi¬
serunt eum in caueam. in cathems adouxerunt eum ad
regem babylonis. miseruntq eum incarcerem. ne audire¬
tur uoxeius ultra suꝑ montes isrł: lxx: E tu accipe lamen¬
tum suꝑ principem isrł. et dices Quid mater tua catulꝰ
in medio leonum facta ẽ. in medio leonum multplicauit
catulos suos. et exiluit unus de catulis eius leo factus est.
et didicit raꝑe rapinas homines comedit: & audierunt
contra eum gentes in corruptione earum captus est: et
adduxerunt eum in chamo in terra egypti: Ꝙ uidit
qm̃ ablatus ẽẽt ab ea. & ꝑisset substantia eius : & tulit
alium de catulis suis leonem constituit eum. & conu̾saba¬
tur in medio leonum: Leo factus ẽ. & didicit raꝑe rapina
hõies comedit. ꝙ pascebatur in audatia sua. ⁊ ciuitates
eorum ad desertum adduxit . & uastauit terrã et plenitu¬
dinem enis. a uoce rugitus sui. et dedit suꝑ eum gentes
ꝑcircuitũ de regionibus: et expanderunt suꝑ eum re¬

Expanded text:
ptus est. Et miserunt eum in caveam, in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis, miseruntque eum in carcerem ne audiretur vox ejus ultra super montes Israel. LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est? in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua, et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum de regionibus: et expanderunt super eum re
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ faciam ñ ut ꝑdam uos et deleam: s ut rex ur̃
sim: Ex quo intelligimꝰ etiam ea quȩ appellant heretici
creatoris crudelitatẽ sonare clementiam dum ad hoc
irascitur et desiuit.⁊ totum effud furorẽ ut retrahat eos
ad regnum suum qͥ demonũ tirannidẽ & ad seruiendũ
elegerant: & adducã uos in desertũ populoꝵ ⁊ iudicabo
uob̾cum ibi facie ad faciem. ficut udicio contendi adu̾sꝰ
patres ur̃os in deserto terre egypti: sic iudicabo uos dic̃¬

Expanded text:
Haec autem faciam, non ut perdam vos et deleam, sed ut rex vester Haec autem faciam, non ut perdam vos et deleam, sed ut rex vester sim. Ex quo intelligimus etiam eam quam appellant haeretici Creatoris crudelitatem, sonare clementiam: dum ad hoc irascitur, et desaevit, et totum effundit furorem, ut retrahat eos ad regnum suum, qui daemonum tyrannidem ad serviendum et adducam vos in desertum populorum et iudicabor vobiscum ibi facie ad faciem sicut iudicio contendi adversum patres vestros in deserto terrae Aegypti sic iudicabo vos dic
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu forti.⁊ in brachio extento. & infurore effuso
regnabo suꝑ uos: hunc habet sensum : Nec putetis
cogitationes ur̃as quib contra me blasphematis. pos¬
se compleri: Dicitis enim: Nolumus ẽẽ sub dño.
nec ꝓopulus illius appellari:S ut cuncte in toto or¬
be sunt nationes. ⁊ unaqueq gens suo uitut arbitrio.
ut colat ligna et lapides. et idolis seruiat: &e iam nos¬
una gens erimus apluribus: Ad quȩ responđ ds̃ :
iuratq ꝑ semet ipsum: ꝙ dicit: Non uos relinquam
neqo conteninam. ut fugaces seruos der negligentes
solent contennere. s ad meum retraham imꝑium.⁊ brachio
gabo uos de terris in quib disꝑsi estis in manu ualida.
brachio extento.⁊ infurore effuso regnabo suꝑ uos: N
uos ait patiar ẽẽ in gentib. nec eterna captuitate reti¬
neri. s educã de popłis et congregabo de terris in qua
uos ad seruiendũ hostilis necessitas huc illucq disꝑsit:

Expanded text:
in manu forti, et in brachio extento et in furore effuso in manu forti, et in brachio extento et in furore effuso regnabo super vos. » Hunc habet sensum: Nec putetis cogitationes vestras, quibus contra me blasphematis posse compleri. Dicitis enim, Nolumus esse sub Domino, nec populus illius appellari, sed ut cunctae in toto orbe sunt nationes, et unaquaeque gens suo vivit arbitrio, ut colat ligna, et lapides, et idolis serviat, etiam una gens nos erimus e pluribus. Ad quae respondet Deus, juratque per semetipsum, et dicit: Non vos relinquam neque contemnam, ut fugaces servos Domini negligentes solent, contemnere, sed ad meum retraham imperium. Et bracterris in quibus dispersi estis: in manu valida et brachio extento, et in furore effuso regnabo super vos. Nec vos, ait, patiar esse in gentibus, nec aeterna captivitate retineri, sed educam de populis, et congregabo de terris in quas vos ad serviendum hostilis necessitas huc illucque dispersit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ba motħ. pluraliter excelsa significat: Propterea dic ad
uos pollumini. ⁊ post osfendicula eoꝵ uos fornicami¬
ni. ⁊ in oblatione donoꝵ ur̃orum cum trausducitis
filios ur̃os ꝑignem: uos polluimini in omnib: toolis
urorum unitamini uitia.⁊ ꝑ eadem inceditis uias: ut
delicta sunilia similem mereantur et penam: & intan¬
tum scelerum ꝓfecistis: ut filios ur̃os ꝑ ignem demonib
consecretis: Nec semel hoc fecisse sufficiat s usq inpre¬
sentiarum agitis eadem: Non quo hec seniores in
captiuitate faciant: s quo illi qui ierosolimis mora¬
bantur. ⁊ quib captiuitas imminebat: hȩc omnia
facere ñ cesslnt: Et cum tantis flagitiis obligati sitis
responsionem inquit meam querits: Uiuo ego dic̃¬
Quodq sequitur. neq cogitatio mentis ur̃e fiet dicent¬
um. erimus sicut gentes. ⁊ ficut cognationes terre: ut
colamus ligna et lapides: Uitio ego dicit dñs: qm̃¬

Expanded text:
BAMOTH   pluraliter excelsa significat. Propterea dic ad BAMOTH   pluraliter excelsa significat. Propterea dic ad vos polluimini, et post offendicula eorum vos fornicamini. Et in oblatione donorum vestrorum, cum traducitis filios vestros per ignem, vos polluimini in omnibus idolis vestrorum imitamini vitia, et per easdem inceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis flagitiis obligati sitis, responsionem, inquit, meam quaeritis? Vivo ego, dicis. Neque cogitatio mentis vestrae fiet, dicentium: Erimus sicut venes, et sicut cognationes terrae, ut colamus ligna et lapides. Vivo ego, dicit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
mea fortitudine possederunt. quam ego ad possidendãi
dederam: illi uerterunt ad exasꝑandum me. Cum
enim uidissent omnem collem excelsum. lignumq ne¬
morosum. sacrificabant in montib. & in lucis. et saltͥib
et idolis uictimas immolabart: & libamina fundebant
d̾ cum uidissem dixi ad eos. quid ẽ. Bama: hoc enim
interp̃tatur excelsum: Ut cur ingredimini istusmodi
locum. quem uobis in cunctis collib elegistis:Ita
ut usq hodie istiusmodi loca appellentur: Sa m otti.
et antiquitus error nom̃ pristinum teneat:. Probaaiã.
qd nos in excelsum uertimus .in.lxx. editione error.
optinuit. ut scribatur: ãBanã. qd hebraico sermone
nil resonat Pro: samã. si utramq sillabam in duo
ddiuides uerba significare: IaUO. de p̃senti loco senso
iste ñ congruit: U bicumq autem u. regum et para¬
lppomenon libris scribitur adhue ppls adolebat in¬
censum. & immolabat in excello: Bama. singularit̃. et

Expanded text:
mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA? hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, in Septuaginta editione error obtinuit, ut scribatur ἀββανὰ, quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et Paralipomenon libris scribitur: Adhuc populus adolebat incensum, et immolabat in excelso: BAMA singulariter, et
Abbreviated transcription (Latin):
nerum suorum. & posuerunt ibi odorem fraglantiȩ eoꝵ¬
sue & libauerunt ibi libamina fua: Ꝙ dixi ad eos. qͥo
ABANA. quia uos intratis illuc. & uocauerunt nomen
eius: a BaNa: usq in hodiernum diem: Uolui inquit
eos in solitudinem delinquentes. in cunctas disꝑgere na
tiones. & clare illis prcepta ñ bona: ut qd̃ mͥ offerre de¬
buerant. idolis immolarent: & omne pͥmitiuum suum
consecrarent eis ꝑ ignem: ut interficerem eos atq delerẽ:
uando autem dicit uolui ostendit se ñ fecisse qd̃ uoluit:
lludq qd̾ sequitur. scient quia ego sum dñs. in .LXx
ñ habetur: Non enim eis uidebatur consequens post
interfectionem nosse qd̾ ipse sit dñs S tufili hõis
rursum loquere ad eos. hoc ẽ ad seniores domus isrł.
qui te interrogare uenerunt. Patres ur̃i de quoꝵ uos
stirpe descenditis. etiam in hoc blasphemauerunt me.
et duxere ꝓ nichili postꝗͣ introduxi eos in terram quam.

Expanded text:
nerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eornerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vocaverunt nomen ejus abbana usque in hodiernum diem. Volui, inquit, eos in solitudine delinquentetiones, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre debuerant, idolis immolarent, et omne primogenitum suum consecrarent eis Quando autem dicit, volui, ostendit se non fecisse quod voluit. Illudque quod sequitur: Et scient quia ego sum Dominus, in LXX non habetur. Non enim eis videbatur consequens post interfectionem nosse, quod 234 ipse sit Dominus. Sed tu, fili hominis, rursum loquere ad eos, hoc est, ad seniores domus Israel, qui te interrogare venerunt: Patres vestri, de quorum vos stirpe descendistis, etiam in hoc blasphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam introduxi eos in terram quam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds: Ad huc et in hoc blaspemauerunt me patres
ur̃i cum spreuissent ie contemnentes: & incluxissem eos
in terram suꝑ ꝗͣ letiaui manum meam ut cdarem eis:¬
ider unt omnẽ collem excelsum. & omne lignum nemo¬
rosum. & immolauerunt ibi uictinas suas & deder̃t
ibi irritationem oblationis suȩ: ꝙ posuerunt ihi odorẽ¬
suum suauitatis suȩ ⁊ libauerunt libationes suas.
et dixi ad eos: Quid ẽ excelsum: ad qd uos ingrectiniin
E
uocatum ẽ nomen eius excelsum: usq in hunc diem: lxx.
ccirco loquere ad domum isrł fili hominis: ꝙ dices ao
eos: Hȩc dicit adonay dñs: Usq ad hoc me ad irracun¬
diam ꝓuocauerunt patres ur̃i: in delictis siuis quib
corruerunt in me: & introduxi eos interram suꝑ quã
leuaui manum meam: ut tradem eam illis Uiderĩq
omnem collem excelsum. ⁊omne lignum nemorosum
et immolauerunt diis suis. & posuerunt furorem mu¬

Expanded text:
Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me patres Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me patres vestri, cum sprevissent me contemnentes, et induxissem eos in terram super quam levavi manum meam, ut darem eisiderunt omnem collem excelsum et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi victimas suas, et dederunt ibi irritationem oblationis suae, et posuerunt ibi odorem suavitatis suae, et libaverunt libationes suas. Et dixi ad eos: Quid est excelsum ad quod vos ingredimini? et vocatum est nomen ejus excelsum usque iIdcirco loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi diis suis, et posuerunt ibi furorem mu
Abbreviated transcription (Latin):
re illis p̃cepta ñ bona. et iudicia in quib ñ uiuerent:
ut polluerem eos in munerib suis: quia omĩa pri¬
mogenita iolis consecrabant. ꝙ delerem eos in ppe¬
tuum: et scirent qd ego eẽm dño: ꝑ quẽ ostendit eis¬
non se dedisse precepta ñ bona. qui in heremo morabant᷑
nos dare cogitasse quȩ ñ dedit. ut ibi dei p̃cepta bona. ui¬
tio suo ñ bona facerent: dum idolis exhibent. que ds̾s
p̃ceꝑat exhibenda Potest et hoc dici. qd̾ aute offensam
decalogum tm̃ acceꝑuit: post idolatriam uͦ et blasphe¬
niam multiplices legis cerunonias. ut deo potus offer¬
rent uictmnas qͣs demonib offerebant. & cõparatiõe
sacrilegii leuius fieret qd non erat ꝑ se bonum. ⁊ neqͣꝗͣ
malum qr deo offerebatur . & tam̃ non bonum: quia
boni auctorem offendant: Quamobrem loquere ad
domum isrł fili hominis: et dices ad eos: Hec dicit

Expanded text:
re illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, re illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona qui in eremo morabantur, oto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda. Potest et hoc dici, quod ante offensam, decalogum tantum acceperint; post idololatriam vero, et 233 blasphemiam multiplices legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatione sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia boni auctorem offenderant. Quamobrem loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eos cogitationib et desidiis suis: ut facerent que ñ
conueniunt: & polluit eos in muneribus: Sicut sacer¬
dos leprosos de populo separans. & eos pollutos ẽe de¬
monstrans dum idolis offerunt quȩ deo offerre deb̾ent
& transducunt omne qd̃ aꝑit uuluam ꝑ ignem baalim.
id ẽ primogenita: ut postꝗͣ desert fuerint a deo. et
idolorum cultui traditi: tunc intelligant qd̵ ipse sit dñs
quem suo uitio ad iracundiam concitarunt. Hunc
locum manisestius interp̃tatus ẽ symmachus: ꝑ p̃qͥto
ponens futurum: Igitur et ego dabo eis p̃cepta ñ
bona.⁊ iudicia ꝓpter que ñ uiuent. & polluam eos
ꝓpter munera sua. qr consecrant ⁊ transducunt. qd
aꝑit uuluam: ut deleam eos et sciant qr ego dñs
t est sensus: Quia uidi filios patrum scelerib adequar:
et eadem facere ꝓpter quȩ illi offendant dm. uolui il¬
los diuide in nationes:⁊ in toto orbe disꝑgere: et da¬

Expanded text:
eos cogitationibus et desideriis suis, ut facerent quae non eos cogitationibus et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt, et polluit eos in muneribus suis, sicut sacerdos de populo leprosos separans et eos pollutos esse demonstrans, dum idolis offerunt quae Deo offerre deberent, et transducunt omne quod aperit vulvam per ignem bachali, id est, primogenita, ut postquam deserti fuerint a Deo et idoloquem suo vitio ad iracundiam concitaverunt. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus, pro praeterito ponens futurum. Igitur et ego dabo eis praecepta non bona, et judicia propter quae non vivent, et polluam eos propter munera sua, quia consecrant, et transducunt omne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et est sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et da
Abbreviated transcription (Latin):
uerit manum suam: uolens eos disꝑgere in nationes.
scriptura ñ dicit: s ex eo qd̾ hic refert factum ẽẽ cre¬
dendum est. Sire hoc signisicat. ꝗd postꝗͣ terrã repmissi¬
onis intrauerut. uariis tꝑrib ob multa peccata cliu̾sis
traditi st̃ gentib regibꝰq. et eo tpre quȩ natura sua
bona erant. p̃cepta dñi et iuoicia in quib possent creden¬
tes uiuere facta sunt eis ñ bona. dum nequaꝗͣ ualent in
captuitate legis p̃cepta seruare: et facere que diuinus
sermo mandauit: Neq dixit dedi eis p̃cepta mala s
ñ bona: non enim statum sequitur ut qd bonum ñ est
sit malum. sicut et apłs docet: bonum homini uxore in
uel mulierem ñ tangere: s ꝓpter incontinentiam. possi¬
dere unumquemq uas suum in scificationẽ et casti¬
tate. qd̃ si fecerit: nec bonum nec malum ẽ: Dedit gͥ
eis cds dispsis in gentib p̃cepta ñ bona. hoc ẽ dimili̾t

Expanded text:
verit manum suam, volens eos dispergere in nationes, verit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non bona. Non enim statim sequitur, ut quod bonum non est, sit malum: sicut et 232 Apostolus docet, bonum esse homini uxorem vel mulierem non tangere; sed propter incontinentiam unumquemque possidere vas suum in sanctificatione et castitate . Quod si non fecerit, nec bonueis Deus dispersis in gentibus praecepta non bona, hoc est, dimisit