comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditum celebratur. scmq in eodie cris¬
ma conficitur. atq initium noui. &
ueteris cessatio testamenti declaratur..
Sabbatum abhebreis ex interp̃tatio¬
ne uocabuli sui requies nominatur.
quod ds̃ in ipso ꝑfecto mundo requie¬
uisset. Siquidem &eo die requieuit
dñs insepulchro. ut quietis illius mys¬
terum confirmaret. quod uid a cis
obseruandum inumbra futuri pre¬
ceptum est.. Sed post quam xp̃s in
sepultura sua eius figuram adimple¬
uit. obseruatio ius qui euit.
Dominicus dies proinde uocatur
quia in eo resurrectionis dñi nostri
gaudium caclebratur. qui dies non
uidacis sed xp̃ianis. in resurrectione
dñi dedaratus est. & exillo habere
coepit festiuitatem suam. Illis enum
solum cadebrandum sabbatum tra¬
ditum est. quia erat antea requies
mostuorum. Resurrectio autem
nullius erat. qui resurgens a mostius
non moreretur. Post quam autem
facta est talis resurrectio incorpore
ecdesiae spirar& infine. lam dies

Expanded text:
ditum, celebratur, sanctumque in eo chrisditum, celebratur, sanctumque in eo chrisma conficitur, atque initium novi et veteris testamenti cessatio declaratur. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua eius figuram adinplevit, observatio eius quievit. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corporeEcclesiae speraret in finem, iam dies
Abbreviated transcription (Latin):
li institatione solemnes.⁊ Dequib
inpsalterio dicitur. Canite initio
mensis tuba. indie insigni solemni¬
tatis urãe. Entenia est noua tẽ¬
pli aedificatio. Graece enimdicitur
cenon nouum. quando enim aliquio
nouum dedicatur encenia dicitur.
Hanc dedicationis templi solemnita¬
tem. uidei octobriomense colebant:
Dies palmarum ideo dicitur. quia
in eo dñs & saluatos nr̃. sicut prophe¬
ta cetinit. hierusalem tendens a sd¬
lum sedisse ꝑhibetur. Tunc gradiens
cumramis palmarum multitu dople
diem capiti labium uocant. quia tunc
moris est lauandi capita infantum
qui unguendi sunt. neobseruatione
quad ragesimae sordidata ad unc¬
tionem accederent. Hoc autem die
simbolum confitentib traditur
propter confinem dominicae paschae
solemnitatem. ut quiam addi gratiã
ꝑcipiendam festinant. fidem quam
confiteantur agnoscant. Caena
dominica dicta est. eo quod in eo die
saluator pascha cumsuis discipulas
fecerit. quod & hodie sicut est tra¬

Expanded text:
li institutione solemnes, de quibus li institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi dedicatio. Graece enim kainon  novum. Quando enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi sollemnitatem Iudaei Octobri mense celebrabant. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in eo Dominus et Salvator noster, sicut Propheta cecinit, Hierusalem tendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plediem Capitilavium vocant, quia in eo tunc moris est lavandi capita infantium, qui unguendi sunt ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum conpetentibus traditur propter confinem Dominicae paschae sollemnitatem; ut qui iam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena Dominica dicta est, eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit; quod et hodieque, sicut est tra
Abbreviated transcription (Latin):
ditio. magis apparuit ad orandus.
quod fuit figura primitiae creden¬
tium gentium. quodie &dominia
baptismatis sacramentum. & ꝑmuta¬
tae inuinum aquae. factorum per
dñm signorum principia extiterunt:
Duae sunt aute epiphaniae . pri¬
ma inqua natus xp̃s. pastoribus
hebreorum angelo nuntiante appa¬
ruit.: Secunda inqua exgentium
populo. stella indice p̃sepis cunabu¬
la magos ad oraturos exhibuit.
Schenofegia solempnitas hebreorũ
degreco in latinum taberna culo¬
rum dedicatio interp̃tatur. quaȩ
glebrabatur aiudeis in memoria
expeditionis. cum ab aegrpto promo¬
ti in taberna culis agebant. & exeo
scephegia. Scheno enim grece ta¬
bernaculum dicitur. qua esolemp¬
nitas apud hebreos septem brio men¬
se celebrabatur.. Neomoenia apito
nos kalendae. apud hebreos autem
quia secundum lunarem cursum men¬
ses supputantur. & grece. mene.
Luna appellatur. inde neomoenia
idest noua luna. Erant enim apito
hebrcos ipsi dies kalendarum exlega¬

Expanded text:
dicio Magis apparuit adorandus. dicio Magis apparuit adorandus. Quod fuit figura primitiae credentium gentium. Quo die et Dominici baptismatis sacramentum et permutatae in vinum aquae, Dominum signorum principia extiterunt. Duae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex lega
Abbreviated transcription (Latin):
DERELIQUIS FESTI¬
UITATI BUS
ESTIUITAS DICTA. AFESTIS
diebus quasi festi ditas. eo quod
in eis sola. resdiuina fit. quibus con¬
trarii sunt fasti in quibus uis fatur
id est dicitur.: Sollempnitas a sa¬
cris dicitur. Ita suscepta ut mutan
obreligionem non debeat. absoluto
idest firmo atq solido nominata.
uel exeo quod soleat fieri in anno.
Caelebritas autem uocatur quod
nonibi terrena. sed celȩstia tantum
agantur . : Pascha festiuitatum om¬
nium prima est. decuus uocabulo
iam superius dictum est.. Pente¬
costen sicut & pascha apud hebreos
clebris dieserat. quod post quinq
decadas paschae colebatur. unde
&uocabulum sumpsit. Pente enim
grece quinque. In quo die secundũ
legem. panes ꝓpositionis denouis fru¬
gib offerebantur. cuius figuram
annus ibeleus intestamento u&eri
gessit. quinunc iterum ꝑfuturam
repromissionis a &ernam requiem
p̃figuratur. Epiphania grece.:
latine apparitio siue manifestatio
uocatur. Eoenim die xp̃s sideris in¬

Expanded text:
De reliquis festivitatibus. Festivitas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. vel ex eo, quod soleat fieri in anno. Celebritas autem vocatur quod non ibi terrena, sed caelestia tantum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum est. Pentecoste, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae colebatur; unde et vocabulum sumpsit. Πέντε enim Graece quinque, in quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur. Cuius figuram annus iubileus in Testamento Veteri gessit, qui nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris in
Abbreviated transcription (Latin):
IITAU TRES UIRI TOTIDEM
hereses inuenerunt.. Prima
metodica inuenta est abapolline.
qua eremedia sectatur &tarmina.
Secunda enperica id est experimen¬
non indiciorum signis. sed solis con¬
stat experimentis. Testia logica.¬
idest rationalis. inuenta ab ippo¬
crate.: Iste enim discussis a &atũ
regionum. uel egritudinum qua¬
litatibus. astis curam rationabili¬
ter ꝑscrutatus est.: Enperici enĩ
experientiam solam sectantur.⁊
Logici experientia e rationem adiun¬
gunt. Metodici nocelementorum ra¬
tionem obseruant. nec tempora
nec aetates. nec causas. sed solas mor¬
morum substantias.

Expanded text:
itaque tres viri totidem haereses invenerunt. Prima, Methodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda, Empirica, id est, experiennon indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Teid est rationalis, inventa ab Hippocrate. 2. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias.
Abbreviated transcription (Latin):
inde adius donatoris retor quetur:
Conditiones propriae testium sunt.
&dictae conditiones a condicendo.
quasi condictiones. quia nonibi
testis unus uirat. sed uel duo uel plu¬
res.: Nonenim inuniusore. sed
induorum aut trium testium stat
omne uerbum. Item conditiones.
quod inter se conueniat sermotesti¬
um. quasi condictiones. Stipulatio
est quasi ꝓmissio uel sponsio. unde¬
& sponsores & promissores. stipula¬
tores uocantur. Dicta autemstipu¬
latio abstipula. Uet eresenim
quando sibi aliquid promittebant.
stipulam tenentes frangebant. quã
iterum iungentes. sponsiones suas
agnoscebant. Siue quod stipulum
uixta paulum uiridicum. firmum
Sacramentum est
pignus sponsionis. Uocatum autẽ¬
sacramentum. quia uiolare quod
quisq promittit. ꝑfidiae est.

Expanded text:
inde ad ius donatoris retorquetur. inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiagnoscebant. Sive quod stipulum juxta Paulum juridicum firmum Sacramentum est pignus sponsionis, vocatum autesacramentum, quia violare quod quisque promittit, perfidiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
dabat.. Ratum uero quasi rationa¬
bile &rectum. unde &qui pollicetur
dicit. ratum ẽe profiteor. hoc est fir¬
mum atq ꝑpetuum. Rite autem ee
non recte. sed exmore. Cirogra¬
fum. cautio. Emptio &uenditio ẽ
rerum commutatio atq contractus.
ex conuenientia ueniens. Emptio
autem dicta quod ame tibi sit. uen¬
ditio quasi uenundatio id est anux¬
dinis.. Donatio est cuilibet rei
transactio. Dictam autem dicunt
donationem. quasi doni actionem.
& dotem. quasi do item. pra ecedex¬
te enim innuptis donatione. dos.
sequitur.
Nam antiquitus nup¬
tiarum erat ritus. quosemaritus &
uxor inuicem emebant. neuidere¬
tus uxor ancilla. sicut habemus in
uire.: Inde est ꝗd in precedente do¬
natione uiri. sequitur dos uxoris.
Donatio usu fructuaria ideo dicit᷑.
quia donator exea usum fructuum
adhucretinet. seruato cui donatum
est iuire .: Donatio directa id eonun¬
cupatur. quia &iure etusu statim
transit in alterum. nec ultra aliquio

Expanded text:
dabat. Ratum vero, quasi rationadabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nito tempore cretionis exduditur
Necliberum illi est ultra capienda
hereditas. Cretio autem appella¬
ta quasi decretio idest decernere
uel constituere Utputa heres mibi
esto additurq: cernitoq infra di¬
estot.. Ad eundarum autem he¬
reditatem centesimus statutus erat
dies. quibus non cet cretio addita.
Pidei commissum dictum. ut fiat
quod adefuncto committitur.
Nam fides dicta eo quod fiat. quoo
tamen non directis uerbis. sed prȩ¬
catiuis exposcitur.. Pactum dici¬
tur interpastes expace conueniens
scriptura legib acmorib compro¬
bata. &dictum est pactum quasi
expace factum. ab eo quod est pan¬
go. unde &pepigit foedus. pla¬
itum uero similiter. ab eo quod pla¬
ceat. Alii dicunt pactumẽẽ quoo
uolens quis facit. Placitum uero
&iam nolens compellitur. ueluti
quando quisq paratus sit iniuidicio
adrespondendum. quod nemo po¬
test dicere pactum sed placitum
Mandatum dictum quodolim in cõ¬
misso negotio. alter alteri manum

Expanded text:
nito tempore cretionis excluditur, nito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum
Abbreviated transcription (Latin):
citat dicens Haec utinhis tabulis
cacrisq scripta sunt. ita dico. itale¬
go : Itaq uos ciues romani testimo¬
nium mihi ꝑhibete. Et hoc dicit᷑
nuncupatio. Nuncupare est enim.
palam nominare & confirmare.
Ius liberorum est coniugium sine
liberis inuicem proloco pignerum
hereditatis alterna conscriptio.
Codicellum utueteres auint sine
dubio abauctore dictum. qui hoc
scripturae genus instituit. Est
autem scriptura. nulla indigens
solemnitate uerborum. sed sola
testatoris uoluntate. qualem cũq
scripturae significationem exp̃s¬
sam. cuius beneficio uoluntatib
defunctorum constat ẽẽ subuentũ.
propter legalium uerborum dif¬
ficultatem. aut ceste propter ne¬
cessitatem adhibendorum solem¬
nium. Ita ut quiscribit. titulum
eiusdem scripturae codicellum uo¬
cet. Sicut autem codicellus fit
uice testamenti. Ita epistola uice
codicellorum Cretio est cestus
dierum numerus in quo institutus
heres aut adit hereditatem. aut fi¬

Expanded text:
citat, dicens: 'Haec ut in his tabulis citat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut fi
Abbreviated transcription (Latin):
mentum iuris pretoru est. septẽ
testium signis signatum. sed illito
apud cies fit. inde ciuile. Istuo
apud p̃tores. inde iuiris p̃torii.
Testamentum autem signare. nota¬
re est. id est ut notum sit quod
tum est manu auctoris totum con¬
scriptum. atq subscriptum. unde
& nomen accepit. Craecienim.
olo. totum. grafin. litteram dicunt.
Irritum testamentum est. siis qui
testauit capite diminutus est. aut
sinonrecte factum sit.. In officio
sum testamentum est. quod frustra
liberis exheredatis. sine officio
naturalis pietatis in extraneas ꝑ¬
sonas redactum est Ruptum
Ruptum
testamentum inde uocatum. eo
quod nascente postumo. Neq ex¬
heredato nominatim. neq herede
instituto disrumpitur. Suppres¬
sum testamentum est. quod infrau¬
de heredum uel legatorum seu li¬
bertorum non est palam prolatũ.
Quod sinon latet. tamen sip̃dictis
ꝑsonis non proferatur. supprimi
tamen uidetur. Nuncupatio est
quam in tabulis cacrisq: testator re¬

Expanded text:
mentum iuris praetorii est septem mentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod ntum est manu authoris totum conscriptum atque subscriptum; inde et nomen accepit. Greci enim olo, totum, graphum literam dicunt. Irritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non recte factum sit. Inosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator re
Abbreviated transcription (Latin):
DEIN SITRU MENTIS LEGALIB
OLUNTASEST GENERALE NOMEN
omnium legalium instrumento¬
rum. QuAE. quia nonui seduo¬
luntate procedit. ideo tale nomen
accepit. Testamentum uocatũ
quia nisi testator mostuus fuerit.
nec confirman potest. Nec sciri
quidineo scriptum sit. quia lau¬
sum &obsignatum est Etin¬
de dictum testamentum. qui a
non ualet nisi post testatoris mo
ne inscripturis scĩs non hoc solum
dicitur quod nonualet. nisi testa¬
torib mostus. sed omne pactum
& placitum testamentum uocabaNT.
Nam laban . & ia cob testamentum
fecerunt. quod utiq &dam inter
uiuos ualeret. Et inpsalmis le¬
gitur. Aduersus testamentum¬
tuum disposuerunt. hoc est pac¬
tum. & innumerabi lia talia
sabulae testamenti id co appellatę
sunt. quia ante castę &membra¬
narum usum. indolatis tabulis non
solum testamenta. sed &iam episto¬
larum alloquia scribebantur.
Unde & postitores carum. tabella¬
rii uocantur. Testamentum
uiris ciuilis est. quinq testium
subscriptione firmatum Testa¬

Expanded text:
De instrumentis legalibus. Voluntas generale nomen omnium legalium instrumentorum; quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. Testamentum vocatur quia, nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monne in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Iacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et in Psalmis legitur82, 6: 'Adversum te testamentum disposuerunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testa
Abbreviated transcription (Latin):
DE MATHEMATICA
ATITEMATICA
LATINAE DICITUR DOCTAI¬
NALIS SCIENTIA. QUAEAB¬
stractam considerat quantitatem
Abstracta enim quantitas est. quã
intellectu amateria separantes uel
ab aliis accidentib ut est par inpar.
uel abaliis huiuscemodi in sola
ratiocinatione tractamus. Cuius
species sunt quatuor. idest arithme¬
tica. musica. geometrica. & astro¬
nomia.: Arithmetica est discipli¬
na quantitatis . numerabilis sccun¬
dumse Musica est disciplina quȩ
Ceometrica est disci
Astronomia est disciplina quae
cursus caedestium siderum atq fi
guras contemplatur. atq habitu¬
dines omnes stellarum.. Quas dis¬
ciplinas deinceps peculo latius in¬
dicamus. ut earum causȩ comp̃e¬
tenter possint ostendi.

Expanded text:
DE MATHEMATICA Mathematica Latine dicitur doctrinalis scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas est, quam intellectu a materia separantes vel ab aliis accidentibus, ut est par, inpar, vel ab aliis huiuscemodi in sola ratiocinatione tractamus. Cuius species sunt quattuor: id est Arithmetica, Musica, Geometria et Astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae Geometrica est discipAstronomia est disciplina quae cursus coelestiguras contemplatur, atque omnes habitudines stellarum. Quas disciplinas deinceps paulo latius indicamus, ut earum causae conpetenter possint ostendi.
Abbreviated transcription (Latin):
di solemnitas. foederis faciendi
nexus. signo dato egressio in hostẽ
uel commissio.. Item signo dato
receptio.: Item flagiti milita¬
ris disciplina silocus deseratur
Item stipendiorum modus. dignita¬
tum gradus. praemiorum honor
ueluti cumcorona uel torques do¬
nantur. Item praedȩ decisio.
proꝑsonarum qualitatib & labo¬
ris. iusta diuisio. ac principis

Expanded text:
di solennitas, foederis faciendi di solennitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel pugnae commissio; item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti quum corona vel torques donantur; item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et laboribus justa divisio, ac principis
Abbreviated transcription (Latin):
VS. AUTXATURALEEST. AUTCI¬
uile. aut gentuim. Iusnatura
le. commune omnium nationum
eo quodubiq instinctu naturae
non constitutione aliqua habetus
utiuri & feminȩ conuinctio. libe¬
rorum successio &educatio. com¬
munis omnim possessio. &omniũ
una libestas. ad quisitio eorum.
quae cęlo. terra. mariq: capunt᷑.
Item depositȩ ra uel commenda¬
tȩ pecuniae restitutio. uiolentiȩ
pium repulsio. Nam hoc. aut
siquid huic simile est. num quam
inuistum. sed naturale. aequumq¬
habetur .U.
QUIDSIT IUS CIUILE
US CIUILE OUODOUISU POPULUS
uel ciuittos sibi proprium. huma¬
na. diuinaq causa constituit. UI
QUIOSITIUS GENTIU M
US GENTIUM EST. SEDIVM OCCU¬
patio. aedificatio. munitio. bel¬
la. captiuitates. seruitutes. post¬
liminia. foedera pacis. indutiȩ
legatorum non uiolandorum re¬
ligio. conubia inter alienas gen¬
tes prohibita. &inde uis gentiũ.
quia eo uire. omnes fere gentes
utuntur
QUIDSITIUS MILITARE
US MILITAREEST. BELLI INFEREN

Expanded text:
s autem naturale est, aut civile, aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumqhabetur. § 5 Quid sit ius civile. Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituit. § 6 Quid sit ius gentium. Ius gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. § 7 Quid sit ius militare. Ius militare est belli inf
Abbreviated transcription (Latin):
& sustentetur. & uiuat.
spatio terminctur. unde &colera
idest fellicula nominata est. hoc
est fellis effusio. grecienim. FEL.
colendicunt. melancolia dicta
eo quod sit exnigri sanguinis fece
admixta abundantia fellis.
Creci enim melannigrum uocant.
fel autem colen appellant. Sanguis
latinae uocatus quod suauissit.
unde & homines quib: dominatur
sanguis. dulces &blandi sunt.
Plegma autem dixerunt. quod
sit frigida. grecienim rigorem
flegmonem appellant. exhis qua¬
tuor humorib reguntur sani. ex
ipsis leduntur in firmi. Dumenim
amplius extracur sum naturae creue¬
rint. egritudines faciunt.. Exsan¬
guine autem & felle. acutae passio¬
nes nascuntur. quas greti oxea uo¬
cant.: Exflegmate uero &melan¬
colia. ueteres causae ꝓcedunt quas
greci cronia dicunt
DEACUTIS MORBIS

Expanded text:
t sustentetur et vivat. t sustentetur et vivat. spatio terminetur: unde et cholera, id est, fellicula nominata est, hoc est, fellis effusio: Graeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundantia fellis: Graeci enim melan nigrum vocant, fel autem cholen appellant. Sanguis Latine vocatus, quod suavis sit: unde et homines, quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt: Phlegma autem dixerunt, quod sit frigidum. Graeci enim rigorem φλέγμονα appellant. Ex his quatuor humoribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. 8. Ex sanguine autem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci χρόνια dicunt. De acutis morbis
Abbreviated transcription (Latin):
ANITASESTINTEGRITAS CORPO¬
ris. & temperantia naturae. exca¬
lido & humido. quod est sanguis
Vnde & sanitas dicta est. quasi san¬
guinis status. Morbi. generaliuo¬
cabulo omnes passiones corporis con¬
tinentur. quodinde ueteres mor¬
bum nominauerunt. utipsa appella¬
tione. mostisuim qua cex eona scit᷑
demonstrarent. Inter sanitatem
autem &morbum. media est curatio.¬
Qua enisi morbo congruat. non per¬
ducit ad sanitatem.. Morbi om̃s
exquatuor nascuntur humorib
idest exsanguine. & felle. melan¬
colia. & flegmate. exipsis enim re¬
guntur sani. exipsis leduntur in¬
firmi: Dum enim amplus extra
cur sum naturae creuerint. egritu¬
dines faciunt Sicut autem̃ qua¬
tuor sunt elementa. sic & quatuor
humores. &unus quisq: humor. suũ
dementum imitatur.. Sanguis ae¬
rem. colera ignem melancolia terrã:
flegma aquam. Et sunt quatuor
humores. sicut quatuor elementa.
qua e conseruant corpora nostra:
Sangius exgreta &himologia uoca¬
bulum sumpsit. quod uegetetur.

Expanded text:
anitas est integritas corporis et temperantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur; quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem quae nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate: ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. Sicut autem quatuor sunt elementa, sic et quattuor humores, et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem, cholera ignem, melancholia terram, phlegma aquam. Et sunt quattuor humores, sicut quattuor elementa, quae conservant corpora nostra. Sanguis ex Graeca etymologia vocabulum sumpsit, quod vegetetur
Abbreviated transcription (Latin):
ti hostis insidias tolerantes. & cunc¬
tis carnalibus desiderus resisten¬
tes. per hoc quod se omni potenti
dõ incorde mactauerunt. &iam
pacis tempore mastrres facti sunt.
qui &iam sipersecutionis tempus
existert. mastyresesse potue
DI CPERICIS

Expanded text:
ti hostis insidias tolerantes, et cuncti hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam si persecutionis tempus existeret, martyres esse potuerunt. De clericis
Abbreviated transcription (Latin):
ARTURES. GRECALIN¬
gua. latine testes dicun¬
tur. Vnde &testimonia grece
mastrria nuncupantur. Testes
autem idco uocati sunt. qui a prop
testimonium xp̃i. passiones susti¬
nucrunt. &usq ad mostem proue
ritate cestauerunt.: Quoduero
nontestes quod latine utiq: possu¬
mus. sed grece mastyres appellam̃.
familiarius ecđȩ auribus hoc
grecum uerbum sonat sicut &¬
multa grȩca nomina quȩ prola¬
tinis utimur.: Mastrrũ primꝰ
innouo testamento stephanus fuit
quihebreo sermone interp̃tatur
norma. quod prior fuerit. in mar¬
trrio adimitationem fidelium.
Idem autem & grȩco sermone in la¬
tinum uestitur coronatus. & hoc
propheticȩ ut quod sequeretur in
re: uaticinio quodam futuri pri¬
us inuocabulo resonaret. passus
est enim. & quod uocabatur acce¬
pit.. Stephanus enim corona di¬
citur. Humiliter lapidatus
sed sublimiter coronatus.: Duo
sunt autem mastirii genera. unũ
in apesta passione. alterum in oc¬
culta animi uistute.: Nam mul¬

Expanded text:
artyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur. Unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam mul
Abbreviated transcription (Latin):
RAETEREA QUAEDAM SCRIETURAR̃
notae apud ceberrimos auctores fuc¬
runt quasq antiqui ad distinctionẽ
scripturarum. carminib & historus
ad posuerunt.. Nota est figura
proprie in litterae modum posita
ad demonstrandam unam quamq: uer¬
bi. sententiarumq acuersuum ratio¬
nem.. Notae autemuersib ad ponun¬
tur. numero xxui. quae sunt nomin

Expanded text:
raeterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nomini
Abbreviated transcription (Latin):
Iosue anxaii. erictonius. introia
condidit.
litteras repperit.
Iepte anno .vi. herculis flammisse
Abesan . annovii. alexander hele¬
nam rapuit .
Labdon. anno .uiii. troia capta
est
Samson. a nñ .xx. ascanius albam
condidit.
Heli sacerdos anñ xLarcatestamen
fuisse putatur
auid anñxl. castago adidone
hel &atarias ꝓphetauer̃¬
Cotholia annvii. ionadab sacerdos
Ioas anñ xl. heliseus morit᷑.
Amasias anñ xxuiiii. castago con

Expanded text:
Iosue ann. XXVII. Ericthonius in Troia condidit. litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. IVMXXIV. Samson ann. XX. Ascanius Albam condidit. IVMXLIV. Eli sacerdos ann. XL. Arca testamentfuisse putatur.David ann. XL. Carthago a Didone hel et Azarias prophetaverVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos . IVMCCCVI. Ioasann. XL. Heliseus moritur. IVMCCCXLVI. Amasias ann. XXIX. Carthago con
Abbreviated transcription (Latin):
NUERBIS QUOE CAUENDASUNT
uitia ut non in propria uerba ponun¬
tur quaegreti. aqrologian uocant.
Amanda est ergo propri&as. sic tam̃
ut non aliquando propter humilita¬
tem sordidi aut spurai uocabuli
trans latis nominib sit utendum.
Non tamen longe accitis sedutueris
proxima & cognata iuideantur
Fugienda &iam iꝑbata longiora
quae fieri sine aliorum sensuum con¬
fusione non possunt.. Ambiguitas
quoq & uitium illud cauendum
cum quid am iactatione eloquentiȩ
ducti. quod uno aut duob uerbis
significare poterant. interpositis
inanib: uocib longa & circumflexa
ambage condudunt. Quoduiti¬
um perisologia uocatur. Cui con¬
trarium criminis uitium est &bre¬
uitatis studio. &iam necessaria uer¬
ba furari. Pugienda sunt quoq
sicut in litteris & uerbis. ita &insen¬
tentus. uitia qua einter prima gr̃a
studia cognoscunt᷑.
Sunt autem. cacenfaton nautolo

Expanded text:
erbis quoque cavenda sunt vitia, ut non inpropria verba ponantur, quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautolo
Abbreviated transcription (Latin):
ONIUNCTIO DICTA. QOSENSUS
sententiasq conuingat. haec
enim nihil ꝑse ualet. sed in copula¬
tione sermonum. quasi quoddam
exhibet gluttinum. Aut enim
nomina sociant. ut augustinus. &
hieronimus : aut uerba. ut scribit.

Expanded text:
oniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit
Abbreviated transcription (Latin):
tiens strofe & antistrofus infestur¬
E Auersa cumobolo adea ponitur
Iconamur nos anmiseros quͥtrohas ad:¬
us obiecit.
.Diple suꝑne obo¬
lata ponitur ad conditiones locorũ
actemporum ꝑsonarumq mutatas.
Recta &auersa suꝑne obolata
opponitur finita loco suo monade.
significante similem sequentem quoq¬
esse:  Cȩraunium ponitur quo¬
tiens multi uersus in probantus
nec ꝑ singulos obolantur : cęraunum
enim fulmen dicitur:
P Crisimon.
haec sola ex uoluntate unius cuiusq
adaliquid notandum ponitur.
obscuritatis est. obsollicitudinempo¬
nitur.¬
P. Anchora superior po¬
nitur. ubi aliquares. magna omni¬
no est.¬
C. Anchora inferior. ubi
aliquid uilissime uel in conuenientius
denuntiatum est.. Cronis nota
tantum infine libri ad ponitur.
Alogus nota ademendandas adhib&.
Funt &aliȩ notae librorum proag¬
noscendis his qua e ꝑ extremitates pa¬
ginum exponuntur. Vtibilector in
liminare huiusmodi signum inuene

Expanded text:
tiens strophe et antistrophus inferturtiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur rtere fundo conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas.recta et adversa superne obolata ponitur finita loco suo monade, significatque similem sequentem quoqesse. Ceraunium ponitur quotiens multi versus inprobantur, nec per singulos obolatur; κεραύνιον enim fulmen dicitur. Chrisimon. Haec sola ex voluntate uniuscuiusque ad aliquid notandum ponitur. obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusm
Abbreviated transcription (Latin):
sis certaminib separantur. I. Posi¬
tura est. figura paragraso contraria
&i deo sic formata quia sicut ille prin¬
cipia notat. ita ista fines a principus
separat.
O. Crifia circuli pars infe¬
rior cumpuncto ponitur in his locis
ubi questio dura & obscura aperiri
uel solui non potuit.. Antisim¬
ma ponitur ad eos uersus quorum or
do ꝑmutandus est. sic &inantiquis
auctorib positum inuenitur.
D. Antisimma cumpuncto ponitur
in his locis ubi in eodem sensu dupli¬
cesuersus sunt. & dubitatur qui po¬
tius eligendus sit U. Diple hanc
scriptores nostri apponunt in libris
et desia sticorum uirorum. ad sepa¬
randa uel demonstranda testimona
cusanus posuit homericis uersib ad se¬
parationem. olimpi. a cęlo E Diple
tis. hanc antiqui in his opponebant
quae ⁊ enodotus effesus non recte ad¬
iecerat. aut detraxerat. aut ꝑmuta¬
uerat. in his &nostri ea usi sunt.¬
U. Dipleobolismene interponitur ad
separandos in comediis. uel tragoedus

Expanded text:
sis certaminibus separantur. 9. Posisis certaminibus separantur. 9. Posi  est figura paragrapho contraria, ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. 10. Cryphia  , circuli pars inferior cum puncto, ponitur in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potest. 11. Antisigma   ponitur ad eos versus quorum ordo pe rmutandus est, sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. 12. Antisigma   cum puncto ponitur in iis locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. 13. Diple  : hanc scriptores nostri apponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda, vel demonstranda testimoniacusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo. Diple tis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur his quȩ omissa sunt utin lu¬
cescant ꝑeam notam quȩ deeẽ uident᷑
Stella enim aster dicitur greco sermo¬
ne. a quo asteriscus est diruatus.
Obelus idest uirgula iacens. ad po¬
nitur in uerbis uel sententus suꝑfluę
iteratis. siue in his locis ubi lectio ali¬
qua falsitate notata est ut quansa
confodiat. Sagitta enĩ grece obelus dr̃.
Obolus superne adpunctus ponit᷑
in isdem dequib dubitatur. utrũ
tolli debeant necne ad poni.
nos punctos iacens. opponitur in his
locis quaesacre scripturae interprę¬
tes codem sensu. sed diuersis sermonib
transtulerunt. N. Antigra fus cum
puncto apponitur. ubi intrans lati¬
onib diuersus sensus habetur⁊
X.
Asteriscus cum obelo hac propriȩ
aristarcus utebatur in his uersib qui
non suo loco positi erant.
grafusponitur adseparandas res are.¬
bus quacin conexu concurrunt.
quem admodum incatalogo alocis
loco. & regiones a regionib: in agone
prȩmia a pramis. certamina. adiuer¬

Expanded text:
ponitur in his que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi confodiat, sagirra enim grece obelus dObolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne adponi. nos punctos jacens, 34 apponitur in iis locis quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus, transtulerunt. 6. Antigraphus   cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. 7. Asteriscus   cum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo loco positi erant. graphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agone praemia a praemiis, certamina a diver
Abbreviated transcription (Latin):
ASCIALEEST CICLUAI
ippolitus ep̃s temporibus alexan¬
dri imperatoris. primus conscripsit.
postquem probatissimi auctores.
cusebius caesariensis. theophilus
alexan drinus. prosp quoq: natione
aquitanus. atq uictorius. amplifica¬
tis ciusdem festiuitatis rationib mul¬
tiplices artulos ediderunt. Cuius
quidem rationem beatissimus ciril¬
lus alexandrinȩ urbis ep̃s in nona¬
ginta .V. annos ꝑquinquies decim
nouies caltulans. Quotokł. uellu¬
na debeat paschalis sollemnitas cae¬
lebrari. summa breuitate notauit.
Cidum autemiuocatum eo quod in
orbe digestum sit & quasi in circulo
dispositum ordinem complectat
annorum. sine uari&ate. & sine
ulla aste. Unde factum est ut
cuiq materiae : carmina simplici
formitate facta. cidia uocarentur.
Hinc & latertulum dictum quodor¬
dinem habeat stratum annorum

Expanded text:
aschalem cyclum Hippolytus episcopus temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum
Abbreviated transcription (Latin):
XUTRAMAUTEMLINGUA DIUEASO¬
rum quidem sunt deastronomia scrip¬
ta uolumina Inter quos tamen ptho¬
lomeus rex alexandriae apud gre¬
cos praccipuus habetur. hic &iam
& canones instituit quib cursus as¬
trorum inueniatur.
DE DIFFERENTIA ASTRONO¬
MIAE ETASTROLOGIAE

Expanded text:
ue autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. De differentia Astronomiae et Astrologiae
Abbreviated transcription (Latin):
quarum distinctionibus quae¬
qua eideo zonae uel cirtuli appl
lantur. eo quod incircum ductione
sperae existunt. Quorum primus
circulus. ideo arcticus appellantur.
eo quod intra cum arctorum signa
circulus exeuterinus quitropicus
dicitur. quia in eo circuens sol aqͥ¬
lonis finib a estatem facit. &ultra
eum circulum non transit. sed statĩ
reuestitur. &inde dropicus appel¬
latur : Testius circulus hiemerinꝰ.
qui alatinis ideo acqui noctialis ap¬
pellatur. eo quod sol cum ad cumor¬
bem ꝑuenerit a equi noctium facit.
hiemerinos enim latinedies dicitur
atq nox. quocirculo dimidia sperȩ
pars constituta perspicitur.: Quas¬
tus circulus antasticus uocatur.
eo quod contrarius sit circulo. quẽ
arcticon nominamus. Quintus
circulus cimerinus tropicus. qui ala¬
tinis hiemalis siue brumalis appel¬
latur. ideo quia sol cum ad cum cir¬
culum ꝑuenerit. hiemem his qui ad
aquilonem sunt facit. aestatem aũt
his qui ad austri pastibus commo¬
tantur

Expanded text:
lorum distincta zonis quasquae ideo zonae dicuntur vel circuli, quia in circumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ITIA APUO GRAMMATICOS ILLA
dicuntur qua eineloquio cauere
debemus: Sunt autem haec. Bar¬
barismus. solo ecismus. acirologia.
cacenphaton. & reliquia. Barba
Barba¬
rismus est corruptio uerbi unius.
dictio: utliceat sperare timenti
Proprium autem est timenti. for¬
midare non sperare. Et gramineo
in campo: proprium est graminosum
dicere campum. non gramineum.:
Cacensaton dictio obscena. uel in cõ¬
R positae sonans. Obscena. ut his ani¬
mum arrete dictis: In composita.
utiuuat ire &dorica castra uidere.
Mala enim fuit compositio: ab ea sil¬
laba incipere qua superior finierat.
sed &sialio quolibet modo in composi¬
ta dictio proferatur. cacenphatondicit᷑.
Pleona smos adiectio unius uerbi suꝑ¬
uacua ad plenam significationem.
ut actenus aruorum cultus & sidera
cadi. : Neq enim alibi nisi incaelo
sunt sidera. Perisologia. adiectio
plurimorum uerborum suꝑuacua.
dum non sit aliud uiuere quam non
mori. Macrologia est longilodũ
res non necessarias comp̃hendens.

Expanded text:
itia apud grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacephaton, et reliqua. 2. Barbarismus est corruptio verbi unius, dictio: ut, liceat sperare timenti; proprium est autem timenti formidare, non sperare; et, gramineo in campo: proprium est graminosum dicere campum, non gramineum. 5. Cacephaton, dictio obscena, vel incomposite sonans. Obscoena, ut, 54 his animum arrecti dictis. Incomposita, ut, juvat ire et Dorica castra. Mala enim compositio fit, ab ea syllaba incipere qua superior finierat.et si aliquo quolibet modo inconposita dictio proferatur kakenfaton est. pleonasmos est adiectio uerbi superuacui ad plenam significationem, actenus arvorum cultus et sidera caeli. Neque enim alibi nisi in caelo sunt sidera. Perissologia adiectio plurimorum verborum supervacuadum non sit aliud vivere quam non mori. Macrologia longiloquium, res non necessarias conprehendens,
Abbreviated transcription (Latin):
adultimum seruans. ut est. insccessu
longo locus. insula postum. & reliq̃.
hic est enim in longum uadit sensus
usq ad illud. desuꝑ horrentiq atrũ
nemus imminet umbra .⁊ Polis in¬
thetonest dictio multis concatena¬
ta conuinctionib. ut tectumq. la¬
remq. armaq: amideumq canem :¬
.Dialiton. ul a sinthetonest. figura
quae contrario sine conuinctionib.
solute acsimpliciter effertur. utue¬
nimus. uidimus. placuit.. Antithe¬
ton est. ubi contraria contrarus op¬
ponatur. & sententiȩ pulchritudinẽ
reddunt. utillud. frigida pugna¬
bant calidis humentia siccis. mollia
cumduris. sine pondere. habentia
pondus. Ypalage est. quotiens¬
cumq ꝑ contrarium uerba intelle¬
guntur. utdare dassib austros.
cumuentis naues demus nonnauibus
uentos.

Expanded text:
ad ultimum servans, ut: Est in secessu ad ultimum servans, ut: Est in secessu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata conjunctionibus, ut, tectumque, laremque, armaque, amycleumque canem. 20. Dialyton, vel asyntheton figura est, quae e contrario sine conjunctionibus solute ac simpliciter effertur, ut, venimus, vidimus, placuit. 21. Antitheton est ubi contraria contrariis opponuntur, et sententiae pulchritudinem reddunt, utillud: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis; Mollia cum duris; sine pondere, habentia pondus. 22. Hypallage quotiescunque per contrarium verba intelliguntur, ut dare classibus austros., cum ventis naves demus, non navibus ventos.