comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ista sensu corporis sentiamus. illa mente intelligamius:
Nosq ipsi. animi non sensibiles simus. id. ẽ corpora: sed intel¬
ligibiles. qm̃ uita sumus. Tamen ut dixi. tanta facta . ẽ. iam
corporis consurtudo: & ita in hȩc miromodo relabens
forassi nr̃a ꝓiecit intentio: ut cũ abincerta corpoꝵ ablata fuerit.
ut inspũ multo certiore ac stabiliore cogitatione flagratur refu¬
gut ad ista: & ibi appetat requiem. unde traxit infirmitatem.
Quius egritudini congruendũ. ẽ ut si quando interiora sp̃italia ac¬
cõmodacius distinguere atq facilius insinuare conamur : de cor¬
poralib: ex teriorib: similitudinũ documenta capiamus. Sensu
igitur corporis exterior homo p̃ditus. sentit corpora: & iste
sensus qđ facile aduertitur. quinquiꝑtitus.ẽ. uidendo. audien¬
do olfaciendo gustando. tangendo. Sed & multũ . ẽ. & non ne¬
cessariũ : ut om̃s hosquinq sensus. id qđ querimus int̾rogemus.

Expanded text:
et ista sensu corporis sentiamus, illa mente intelligamus; et ista sensu corporis sentiamus, illa mente intelligamus; nosque ipsi animi non sensibiles simus, id est, corpora, sed intelligibiles, quoniam vita sumus: tamen, ut dixi, tanta facta est in corporibus consuetudo, et ita in haec miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab incerto corporum ablata fuerit, ut in spiritum multo certiore ac stabiliore cognitione figatur, refugiat ad ista, et ibi appetat requiem unde traxit infirmitatem. Cujus aegritudini congruendum est: ut si quando interiora spiritualia accommodatius distinguere atque facilius insinuare conamur, de corporalibus exterioribus similitudinum documenta capiamus. Sensu igitur corporis exterior homo praeditus sentit corpora: et iste sensus, quod facile advertitur, quinquepartitus est; videndo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo. Sed et multum est, et non necessarium, ut omnes hos quinque sensus id quod quaerimus interrogemus.
Abbreviated transcription (Latin):
emini dubium. ẽ. sicut interiorem hominẽ intelligentia :
sic exteriorem sensu corporis preditũ. Nitamur igitur si
possumus in hoc quoq exteriore indagare qualecũq uestigium
trinitatis: non quia & ipse eodem modo sit imago dei. Mani¬
festa .ẽ. quippe apostolica sententia: quȩ interiorẽ hominẽ
renouari in dei agnitione declarat. secundũ imaginẽ rius
qui creauit eum: cũ & alio locodicat. & si excterior homo
nr̃ corrũpitur. sed interior renouatur de die indiem In hoc
ergo qui corrũpitur. queramus quẽ ad modũ possumus. quan¬
dam trinitatis effigiem : & si non expressiorẽ : tam̃ fortas¬
sis ad dinoscendum faciliorem. Neq enĩ frustra & iste homo
dicitur : nisi quia in est ei non nulla interioris similitudo:
Et illo ipso ordine conditionis nr̃ȩ. quo mortales atq carna¬
les effecti sumus: facilius & quasi familiarius uisibilia quã
intelligibilia ꝑtractamus : cũ ista sint exterius. illa in teriuis

Expanded text:
emini dubium est, sicut interiorem hominem intelligentia, sic exteriorem sensu corporis praeditum. Nitamur igitur, si possumus, in hoc quoque exteriore indagare qualecumque vestigium Trinitatis, non quia et ipse eodem modo sit imago Dei. Manifesta est quippe apostolica sententia, quae interiorem hominem renovari in Dei agnitione declarat secundum imaginem ejus qui creavit eum: cum et alio loco dicat, Et si exterior homo noster corrumpitur, tamen interior ronovatur de die in diem . In hoc ergo qui corrumpitur, quaeramus, quemadmodum possumus, quamdam Trinitatis effigiem, et si non expressiorem, tamen fortassis ad dignoscendum faciliorem. Neque enim frustra et iste homo dicitur, nisi quia inest ei nonnulla interioris similitudo. Et illo ipso ordine conditionis nostrae quo mortales atque carnales effecti sumus, facilius et quasi familiarius visibilia quam intelligibilia pertractamus: cum ista sint exterius, illa interius,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem. sed corporis similẽ. Mundi deniq: ipsius mirabilis pul¬
chritudo. forinsecus presto .ẽ. & aspectib nr̃is. & ei sensui qui
dicitur tactiis. siquid eius attingimus. Iabet etum ipse intus
similẽ : ad quã recurrimus cũ eũ uel septi parietib uł etiam
in tenebris cogitamus. Sed de his imaginib rerũ corporaliũ
incorporales quidẽ. habentib tamen similitud ines corpoꝵ
& ad uitã exterioris hominis ꝑtinentib : iam satis in unde¬
cimo libro loquiti sumus. Nunc agimus de homine interi¬
ore. & ea sententia quȩ rerũ .ẽ. tẽporaliũ & imutabilium
In cuius intentionẽ cũ assumitur aliquid etiam de reb ad
exteriorẽ hominẽ ꝑtinentib ad hoc assumendũ. ẽ: ut aliqd
inde doceatur qđ rationalem ad iuuet scientiam. Ac ꝑhoc
resũ quas conmimes cũ animantib in rationalib habemus.

Expanded text:
quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulquidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus m, ad quam recurrimus, cum eum vel septi parietibus, vel etiam in tenebris cogitamus. Sed de his imaginibus rerum corporalium, incorporalibus quidem, habentibus tamen similitudines corporum, et ad vitam exterioris hominis pertinentibus, jam satis in undecimo libro locuti sumus. Nunc autem agimus de homine interiore, et ejus scientia, ea quae rerum est temporalium et mutabilium: in cujus intentionem cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pertinentibus, ad hoc assumendum est ut aliquid inde doceatur quod rationalem adjuvet scientiam: ac per hoc rerum quas communes cum animantibus irrationalibus habemu
Abbreviated transcription (Latin):
dus: qm̃ sonus. ẽ res utiq corporalis ꝑ corpus innotuit :
id ẽ ꝑ aurẽ: Sed etiã qđ significat ꝑ corpus in notuit:
id .ẽ. ꝑ oculos carnis. Mundus quippe inquantũ notiis. ẽ iuden¬
tib notus. ẽ. At hoc uerbũ quattuor syllabarũ qđ ẽ. credider̃:
sono suo qm̃ corpus. ẽ. ꝑ aurẽ carnis in labitur. Qđ aut̃ signifi¬
cat. nullo corporis sensu. sed animi ratione cognoscitur. Nisi enĩ
quid sit credider̃. ꝑ animũ nosceremus: non intelligeremus qͥd
non fecerint illi de quib dictũ . ẽ. & sui eũ non receperunt.
Sonus ergo uerbi. forinsecus instrepit aurib: corporis: & at¬
tingit sensũ qui uocatur auditus. Species quoq hominis.
& in nob̾ ipsis nota .ẽ. & forinsecus inaluis ad .ẽ corporis sensib:
Oculis cũ idetur: Aurib cũ auditur: Tactui cũ tenetur & tan¬
gitur. Habet etiã omemoria nr̃a imaginẽ suã: incorporalẽ

Expanded text:
dus, quoniam sonus est, res utique corporalis per corpus innotuit, dus, quoniam sonus est, res utique corporalis per corpus innotuit, id est, per aurem: sed etiam quod significat per corpus innotuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Crediderunt, sono suo, quoniam corpus est, per aurem carnis illabitur: quod autem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem
Abbreviated transcription (Latin):
pria uenit : & sui ñ receper̾ eũ. Hȩc uerba om̃a. qui latinã lin¬
guã sciunt. ex reb intelligunt quas nouer̃: quarũ aliqua
nobis innotuer̃ ꝑ corporis sensus. sic̃ homo: sic̃ ipse mundus.
cuius tam euidentẽ magnitudinẽ cernimus: sicut eorundẽ
uerboꝵ soni: Nam & auditus : sensus . ẽ. corporis : Aliqua aut̃
ꝑ animȩ rationẽ : sic̃ id qđ dictũ.ẽ. sui rum non receperunt:
intelligitur enĩ : ñ in eum crediderunt. Quod quid sit: nul¬
lo corporis sensu. sed ammiratione cognouimus . Ipsoꝵ etiã
uerboꝵ non sonos sed significationes. partim ꝑ corporis sen¬
sũ. partim ꝑ animi rationẽ didicimus: nec ea uerba nunc
primũ auduumꝰ. sed quȩ iam audieramus. Et ñ solũ ipsa:
uerũ etiã quȩ signficarent cognita. memoria tenebamꝰ.
& hic agnouimus. Hoc enĩ nom̃ dissyllabũ cũn dicitur mun¬

Expanded text:
pria venit, et sui eum non receperunt. Haec verba omnia qui latinam linpria venit, et sui eum non receperunt. Haec verba omnia qui latinam linguam sciunt, ex rebus intelligunt quas noverunt. Quarum aliquae nobis innotuerunt per corporis sensus, sicut homo, sicut ipse mundus, cujus tam evidentem magnitudinem cernimus, sicut eorumdem verborum soni; nam et auditus sensus est corporis: aliquae autem per animi rationem, sicut id quod dictum est, Et sui eum non receperunt: intelligitur enim, Non in eum crediderunt, quod quid sit, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognovimus. Ipsorum etiam verborum, non sonos, sed significationes, partim per corporis sensum, partim per animi rationem didicimus. Nec ea verba nunc primum audivimus: sed quae jam audieramus; et non solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cum dicitur, mun
Abbreviated transcription (Latin):
rit quando eam inuenta ueritas pellit. Optabilit̃ aut̃ rerũ
uerarũ in easdem res fides transit. Non enĩ dicendũ. ẽ. perit:
quando ea quȩ credebantur uidentur. Nũquid enĩ ad huc
fides dicenda. ẽ. cũ definita sit in epistala adhȩbreos fides: dic¬
tũq sit. xam u ex̃. cõiunctionẽ rerũ quȩ non uidentur:
deinde ꝗd sequitur. Hic uenit intestimoniũ. ut testimoniũ ꝑ¬
inberet de lumine. ut om̃s crederent ꝑ illũ: actio ut dixa¬
mus tẽporalis. ẽ. Temporalit̾ enĩ testimonũ ꝑhibetur. etiam
de re semipit̾na. qđ ẽ. intelligibile lum̃: de quo ut testimo¬
niũ ꝑ hiberet. uenit iołs. qui non erat lux. sed ut testimoniũ
ꝑhiberet de lumire. Adiungit enĩ. Erat lux uera: quȩ inlu¬
minat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mundũ. In mundo e
rat & mundus peũ factus . ẽ: & mundus eũ non cggnouit. In pro¬

Expanded text:
rit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum rit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum verarum in easdem res fides transit. Non enim dicendum est, Perit, quando ea, quae credebantur, videntur. Numquid enim adhuc fides dicenda est, cum definita sit in Epistola ad Hebraeos fides, dictumque sit eam esse convictionem rerum quae non videntur ? 4. Deinde quod sequitur, Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum; actio, ut diximus, temporalis est. Temporaliter enim testimonium perhibetur etiam de re sempiterna, quod est intelligibile lumen. De quo ut testimonium perhiberet venit Joannes, qui non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Adjungit enim: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venium factus est, et mundus eum non cognovit. In pro
Abbreviated transcription (Latin):
uiuium cuius animã etiã si non uidemus. ex nr̃a concimus.
& ex motib corporalib hominẽ uiuum sic̃ uidendo didicimꝰ.
intuemur etiam cogitando : non sic uidetur fides in corde
in quo.ẽ. ab eo cuius. ẽ. Sed eam tenet certissima scientia. cda¬
matq conscientia. Cũ itaq propt̾ea credere iubeamur: qͥa
id quod credere iubemur uidere non possumus. ipsam tam̃
fidem quando in est in nob̵. uidemus in nob̾. Quia & rerũ ab¬
sentũ. presens. ẽ. fides  & rerũ que foris sunt intus. ẽ. fides :¬
& rerũ quȩ non uidentur. uidetur fides. Et ipsa tamen. tẽ¬
poraliter fit in cordib hominũ. Et si exx fidelib infideles
fiunt: perit abris. Aliquando aut̃. & reb: falsis accõmoditur fides.
loquimur enĩ sic: ut dicamus. Habita .ẽ. ei fides: & decepit. Qualis
fides si tam̃ & ipsa dicenda. ẽ. fides. non culpabilit̾ de cordib pr¬

Expanded text:
vivum, cujus animam etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, vivum, cujus animam etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporalibus hominem vivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima scientia, clamatque conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod credere jubemur, videre non possumus; ipsam tamen fidem quando inest in nobis, videmus in nobis: quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt intus est fides, et rerum quae non videntur videtur fides, et ipsa tamen temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus, infideles fiunt, perit ab eis. Aliquando autem et rebus falsis accommodatur fides: loquimur enim sic, ut dicamus, Habita est ei fides, et decepit. Qualis fides, si tamen et ipsa dicenda est fides, non culpabiliter de cordibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
loquendo & audiendo. Quod aut̃ ibi . ẽ. missus adõ. fide tenent
qui tenent: & qui fide non tenent. aut dubitatione ambi¬
gunt. aut infidelitate derident. Utriq tam̃. si non sunt
ex numero nimis insipientiũ . qui dicunt incorde suo ñ est
ds̃. hȩc audientes uerba. utrũq cogitant : & quid sit ds̃ &
quid sit mitti adõ. Et si non sic̃ se res habent: certe sic̃ ualent.
fidem porro ipsam. quam uidet quisq incorde suo. eẽ. si cre¬
dit .: uł non . ex̃. si non credit. aliter nouimus. Non sic̃ corpo¬
ra quȩ uidemus oculis corporeis. & ꝑ ipsoꝵ imagines quas me¬
moria tenemus. etiam absentia cogitamus : Nec sicut ea quȩ
non uidimus. & ex his quȩ uidimus cogitatione ut cũq for¬
manius & memorix conmendamus : quo recurramus cũ uo¬
luerimus. ut illic ea uł potius qualescũq imagines eoꝵ quasi¬
bi fiximus. similit̃ recordatione cernamus. Nec sic̃ hominẽ

Expanded text:
loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam videt quisque in corde suo esse, si credit, vel non esse, si non credit, aliter novimus: non sicut corpora quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione utcumque formamus, et memoriae commendamus, quo recurramus cum voluerimus, ut illic ea, vel potius qualescumque imagines eorum quas ibi fiximus, similiter recordatione cernamus; nec sicut hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tur qđ non uidetur. Tenebras quippe intelligi uoluit. a uersa
abhuuismodi luce. eamq minus idonea contueri corda
mortaliũ. propt̃ qđ adiungit & dicit. fuit homo missus adõ.
cui nomen erat ioħs. hoic uenit intestimoniũ. ut testimoniũ
ꝑhiberet de lumine. ut om̃s crederent ꝑ illũ. Hoc iam tem¬
poralit̃ gestum. ẽ: & ad scientiã ꝑtinet. quȩ cognitione his¬
torica continetur. hominẽ aut̃ ioħm inphantasia cogitamꝰ:
quȩ de humanȩ naturȩ noticia. impressa.ẽ nr̃ȩ memoriȩ
Et hoc eodẽ modo cogitant: siue qui ista non credunt: siue qͥ
credunt. Utrisq enĩ notũ . ẽ. quid sit homo :ͥ cuius exteriorem
partem id .ẽ. corpus. ꝑ corporis lumina didicer̃. Interiorẽ uero
id .ẽ. animã. & in se ipsis. quia & ipsi homines sunt. & ꝑ humanã
conuersationẽ cognitam tenent: ut possint cogitare qđ di¬
citur. fuit homo cui nomen erat ioħs: quia & nomina sciunt

Expanded text:
tur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa tur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
& habitauit innob̾. Gt uidimus głam eius: głam quasi unigeni¬
ti apatre. Plenũ grã: & ueritate. Hoc totũ qđ exeuangelio po¬
sui. in p̃cedentib suis partib habet. qđ inmutabile ac sempit̃¬
nũ. ũ : cuius contemplatio nos beatos facit. In consequentib ue¬
ro. ꝑmixta cũ tep̃oralib cõmemorantur xt̾̃na. Ac ꝑ hoc aliqua
ibi adscientum ꝑtinent: aliqua ad sapientiam : sic̃ inlibro duo¬
decimo p̃cessit nr̃a distinctio. Nam in principio erat uerbũ. & uer¬
bũ erat apud dm̃. & deus erat uerbũ. Hoc erat in principio apud
tũ .ẽ. iipso uita erat. & uita erat lux hominũ. & lux intene¬
bris lucet & tenebrȩ eam non conp̃hender̃. contẽplatiuam
uitã requirit: & intellectuali mente cernendũ .ẽ. Qua mre
quantomagis quisq profecerit: tanto fiet sine dubitatione sa¬
pientior. Sed propt̃ id quod ait. lux lucet intenebris. & tene¬
brȩ eam ñ conprehenderunt᷑. fide utiq opus erat: qua credere¬

Expanded text:
obis. Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio nos beatos facit: in consequentibus vero permixta cum temporalibus commemorantur aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapientiam, sicut in libro duodecimo nostra praecessit distinctio. Nam, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud inum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua credere
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt quod ipsa .ẽ. Ac ꝑhoc difficile in ea dmoscitur memoria
siu& intelligentia sui quasi enim non sint hȩc duo sed unũ duo¬
b uocabulis appelletur ÷ sic apparet in ea re ubi ualde ista con¬
uincta sunt & aliud alio. nullo p̃ciditur tẽpore: ÷ amorq ipse
non ita sentitur. er̃. cũ eũ non prodit indigentia: qm̃ semꝑ p̃s
sunt dũ ea tractantur quȩ ad animũ tẽpore accedunt: & quȩ
illi temporalit᷑ accidunt: cũ meminit qđ antea non meminerat.
acũ uidet qđ antea non uidebat: & cum amat quod antea non
amabat. Sed aliud hec tractatio iam poscit exordium: ꝓpter
huus libelli modum. &RLICI LIGER DECIaNS

Expanded text:
non sunt, quod ipsa est: ac per hoc difficile in ea dignoscitur memoria non sunt, quod ipsa est: ac per hoc difficile in ea dignoscitur memoria sui, et intelligentia sui. Quasi enim non sint haec duo, sed unum duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re ubi valde ista conjuncta sunt, et aliud alio nullo praeceditur tempore: amorque ipse non ita sentitur esse, cum eum non prodit indigentia, quoniam sempesunt, dum ea tractantur quae ad animum tempore accedunt et quae illi temporaliter accidunt, cum meminit quod antea non meminerat, et cum videt quod antea non videbat, et cum amat quod antea non amabat. Sed aliud haec tractatio jam poscit exordium, propter hujus libelli modum. LIBER UNDECIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
go. consequenter &iam non memi
gentiam. totãq memoria meã capit dũ toto utor qđ intel¬
ligo & memini. Qua ꝓpt̃ quando inuicem̃ singulis & tota & om̃a
capuntur. equalia sunt tota singula totis singulis. & tota singu¬
la simul om̃ib totis. Et hȩc tria unum. una uita. una mens una es
tentionis uirib . ad illam simmã & altissimã essentiã. cuius impar
imaigo ẽ. humana mens sed tam̃ imigo: An adhuc eadem tria.
distectius declaranda sunt in anima ꝓpt̃ illa quȩ extrinsecus
sensu corporis capimus ubi tẽporaliter imprimitur rerũ corpo¬
rearum noticia : mentẽ quippe psam inmemoria & intelligen¬
tia & uoluntate suimet ipsius talem repperiebamus: ut qm̃
semꝑ se nosse semꝑ se ipsam uelle conp̃hendebatur. simul etiam
semp sui meminisse. semꝑq semet ipsam ortelligere & amare cõ¬
p̃henderetur : quamuis non semꝑ se cogitaret discretam abeis quȩ

Expanded text:
go, consequenter etiam non memingo, consequenter etiam non memingentiam totamque memoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelligo, et memini. Cum itaque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una estentionis viribus ad illam summam et altissimam essentiam, cujus impar imago est humana mens, sed tamen imago? an adhuc eadem tria distinctius declaranda sunt in anima, per illa quae extrinsecus sensu corporis capimus, ubi temporaliter imprimitur rerum corporearum notitia? Mentem quippe ipsam in memoria et intelligentia et voluntate suimetipsius talem reperiebamus, ut quoniam semper se nosse semperque se ipsam velle comprehendebatur, simul etiam semper sui meminisse, semperque se ipsam intelligere et amare comprehenderetur; quamvis non semper se cogitare discretam ab eis quae
Abbreviated transcription (Latin):
gulis: sed etiam om̃ib singula: non utiq se iuicem caperent. Ne¬
q enĩ tantũ a singulis singula: uerũ etiã a singulis om̃a caputur.
oemini enĩ me habere memoriam. & intelligentiã & uoluntatẽ.
& intelligo me intelligere & uelle atq meminisse. & uolo me
uelle & meminisse & intelligere: totamq meã memoriã & intel¬
ligentiam. & uoluntatẽ simul memini. Qđ enĩ memorit meꝑ non
memini : non .ẽ. in memoria mea. Nichil aut̃ tam memoria. quam
ipsa memoria . ẽ. Totã igitur memini. Item quicquid intelligo in¬
telligere me scio: et scio me uelle. quicquid uolo: qđ aut̃ scio
memini. Totam igitur intelligentiam. totãq uoluntatem me¬
ã memini. Similiter cũ hȩc tria intelligo: tota sonul ortelli¬
go. Neq enĩ quicquã intelligibiliũ non intelligo. nisi qđ igno¬
ro. Qđ autr̃ ignoro. nec memini. nẽc uolo. Q uid quid itaq intel¬
ligibilium non intelli

Expanded text:
gulis, sed etiam omnibus singula; non utique se invicem caperent. Negulis, sed etiam omnibus singula; non utique se invicem caperent. Neque enim tantum a singulis singula, verum etiam a singulis omnia capiuntur. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere, totamque meam memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, non est in memoria mea. Nihil autem tam in memoria, quam ipsa memoria est. Totam igitur memini. Item quidquid intelligo, intelligere me scio, et scio me velle quidquid volo: quidquid autem scio memini. Totam igitur intelligentiam, totamque voluntatem meam memini. Similiter cum haec tria intelligo, tota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligibilium non intelligo, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid itaque intell
Abbreviated transcription (Latin):
frutur utitur: assumit enĩ ali quid mfacuł titẽ¬
uoluntatis cũ fine delectationis: non alit̃ om̃is qui utit᷑¬
fruitur. si id qđ in facultatem uoluntatis assumit. non ꝓpt̃ illud
intelligentia uoluntas : qm̃ non sunt tres uite sed una uita: nc
tres mentes sed una mens: consequenter utiq nec tres substant¬
ꝑ sunt. sed uni substantia. Memoria quippe. qđ uita. & mens. & sub¬
stantia dicitur. ad se ipsam dicitur: qđ uero memoria dicitur.
ad aliquid relatiur dicitur. hoc de intelligentia quoq & uo
luntate dixerimus. łt intelligentia quippe & uoluntas: ad ili¬
quid dicitur. Uita . ẽ. aut̃ una queq ad se ipsam. & mens. & essen¬
tia. Quo circa triahȩc. eosunt unum. quo una uita. una mens. una
esfentia. & quicquid aliud ad se ipsa singula dicuntur. & iam simul
non pluralit̃ sed singulariter dicuntur: bouero tria quo adse
inuicem referuntur: quȩ si ȩqualia non eẽt. non solũ singula sin¬

Expanded text:
tur, utitur; assumit enim aliquid in facultatetur, utitur; assumit enim aliquid in facultateuntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utitfruitur; si id quod in facultatem voluntatis assumit, non propter illud intelligentia, voluntas, quoniam non sunt tres vitae, sed una vita; nec tres mentes, sed una mens: consequenter utique nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Memoria quippe, quae vita et mens et substantia dicitur, ad se ipsam dicitur: quod vero memoria dicitur, ad aliquid relative dicitur. Hoc de intelligentia quoque et de voluntate dixerim: et intelligentia quippe et voluntas ad aliquid dicuntur. Vita est autem unaquaeque ad se ipsam, et mens, et essentia. Quocirca tria haec eo sunt unum, quo una vita, una mens, una essentia: et quidquid aliud ad se ipsa singula dicuntur, etiam simul, non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria, quo ad se invicem referuntur: quae si aequalia non essent, non solum singula sin
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat queritur. Et quia non tantum quã doctus sit consi¬
deratur laudabilis animus. sed etiã quam bonus. non tantũ qͥd
meminerit & quid intelligat. uerũ & iam & quid uelit atten¬
ditur : non quanta flagrantia uelit sed quid uelit prius. de¬
inde quantũ uelit Tunc enĩ laudandus. ẽ. animus uehementer
go dicuntur tria. ingenium. doctrina usus primũ horũ conside¬
ratur in illis trib. quid possit quisq memoria. intelligentia
uoluntate : secundo eoꝵ consideratur quid habeat quisq in
memoria & intelligentia. quo studiosa uoluntate ꝑuenerit.
lam uero usus tertius in uoluntate. ẽ ꝑ tractante illa quȩ me¬
moria & intelligentia contonentur: suie ad aliquid ea refie¬
rat. siie eoꝵ fie delectata conquiescat. Uti enim .ẽ. assume¬
re aliquid in facultatẽ uoluntatis: frui aut̃ t̃. uti cũ gau¬
dio. non adhuc spri. sed iam rei. Prounde om̃is quis

Expanded text:
intelligat quaeritur. Et quia non tantum quam doctus sit, consiintelligat quaeritur. Et quia non tantum quam doctus sit, consideratur laudabilis animus, sed etiam quam bonus: non tantum quid meminerit et quid intelligat, verum etiam quid velit attenditur; non quanta flagrantia velit, sed quid velit prius, deinde quantum velit. Tunc enim laudandus est animus vehementer go dicuntur haec tria, ingenium, doctrina, usus, primum horum consideratur in illis tribus, quid possit quisque memoria, intelligentia, et voluntate. Secundum eorum consideratur, quid habeat quisque in memoria, et intelligentia, quo studiosa voluntate pervenerit. Jam vero usus tertius in voluntate est, pertractante illa quae in memoria et intelligentia continentur, sive ad aliquid ea referat, sive eorum fine delectata conquiescat. Uti enim, est assumere aliquid in facultatem voluntatis: frui est dio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
non simulata sed uera presfentia. Non enim quicquam
illi . ẽ. se ipsa p̃sentius: sicut cogitat uiuere se & meminisse &
intelligere & uelle. Nouit enĩ hȩc inse: nec imaginatur quasi
extra se illa sensu tetigerit. sicut corporalia queq tangunt᷑
Ex quoꝵ cogitationib si nichil sibi affingat. ut tale aliquid
sr. eẽ. putet: quicquid ei dese remanet. hoc solum ipsa . ẽ.
Remotis igitur paulisꝑ cȩteris quoꝵ mens de se ipsa certa .ẽ.
tru hec potissimũ consideranda tractemus. Memoriam. intelligen¬
tiam. uoluntatẽ In his enim tribus inspici solent etiam ingenia
paruuloꝵ : cuius modi p̃ferant indolem. Quanto quippe tenaci
us faciliusq puer meminit: quantoq a crius intelligit. & studet
ardentius. tanto ẽ. laudabilioris ingenii. Cũ uero de cuiusq doc¬
trina queritur : non quanta firmitate ac facultate memine¬
rit uł quanto acumine intelligat: sed quid meminerit & quid

Expanded text:
non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa Remotis igitur paulisper caeteris, quorum mens de se ipsa certa est, tria haec potissimum considerata tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem. In his enim tribus inspici solent etiam ingenia parvulorum cujusmodi praeferant indolem. Quanto quippe tenacius et facilius puer meminit, quantoque acutius intelligit, et studet ardentius, tanto est laudabilioris ingenii. Cum vero de cujusque doctrina quaeritur, non quanta firmitate ac facilitate meminerit, vel quanto acumine intelligat; sed quid meminerit, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. uł aliquid corporis. Non .ẽ. igitur aliquid eoꝵ. Totũq
illud qđ se iubetur ut nouerit. ad hoc ꝑtinet. ut certa sit ñ
se.eẽ. aliquid eoꝵ de quib incerta. ẽ: idq solum se eẽ. certa
sit. qđ solum. eẽ. se certa . ẽ. Sicut enim cogitat ignẽ aut
aerem . & quicquid aliud corporis cogitat᷑. neq ullo modo
fieri posset ut ita cogitaret id qđ ipsa.ẽ. quẽ ad modũ co¬
gitat id qđ ipsa non .ẽ. Per phantasiam quippe imaginariã.
cogitat hȩc om̃a: siue ignem. siue aerem. siue illud uł illud
corpus. partemue illam uł illam . seu cõpaginẽ temperatio¬
nemq corporis: nec utiq ista om̃a. sed aliquid horum . ẽẽ.
dicitur. Siquid aut̃ horum eẽt: alter Idquam cȩtera co¬
gitaret : non scilicet ꝑ imaginale figmentũ. sic̾ cogitan¬
tur absentia. quȩ sensu corporis tanta sunt: siue omino
ipsa. siue eiusdem generis aliqua. sed quadam in teriore.

Expanded text:
corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore,
Abbreviated transcription (Latin):
tem intelligentia. siue quid aliud eoꝵ. quȩ certa nob. ẽẽ. cõ¬
memoramus. Iuxta quȩ opinantur &iam illi. qui mentẽ ipsã
negant. eẽ. corpus : sed cõpagnem aut tẽperantiam corporis.
hoc enim inter. ẽ. quod illi mentẽ ipsam dicunt. ẽẽ. substantiã.
in quo subiecto sit intelligentia: isti autẽ ipsã mentẽ iisubieo¬
to.ex̃. dicunt corpore scilicet: cuius compositio uł tempera¬
to .ẽ. Unde consequenter. etiã intelligentiã. quid aliud
quam ineodem subiecto corpore existimant: Qui om̃s non
aduertunt mentem nosse se etiam cũ quęrit se: sic̃ iam os¬
tendimus. Nullomodo aut̃ recte dicitur sciri aliqua res:
dum ignoratur eius substantia. Qua ꝓpt̃ dũ se mens nouit
substantiam suam nouit : & cũ dese certa. ẽ. de substantia siu
certa. ẽ. Certa.ẽ. autem de se. sic̃ conuocunt ea quȩ supra
dicta sunt: nec om̃ino certa. ẽ. utrũ aer. an ignis sit. an aliqđ

Expanded text:
tem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse comtem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substantia. Quapropter, cum se mens novit, substantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
homines. Et alius hoc. alius illud firmare conatus. ẽ. Uiuere se
tanen. & meminisse. & intelligere. & uelle. & cogitare. & scire
& iudicare quis dubitet. quandoquidem etiam si dubitat ui¬
uit: Si dubitat. unde dubitat meminit: si dubitat dubita¬
re se intelligit: si dubitat certus. eẽ. uult: si dubitat. cogitat:
si dubitat. scit se nescire : sidubitat. uidicat nonse temere con¬
fentire oportere. Quisquis igitur alicunde dubitat. de his om̃i¬
b dubitare non debet : quȩ si non essent. de ulla re dubitare
non posset. hȩc om̃a qui uel corpus. uel compositionem seu tẽpe¬
rationem corporis. ee. mentẽ putant. in subiecto.ẽẽ. uolunt
uideri: ut substantia sit aer. uł ignis. siue aliud aliquid cor¬
pus qđ mentẽ putant Antelligentia uero ita insit huic corpori
sicut qualitas eus: ut illud subiectũ sit. hȩc onsubiecto. Subire¬
tum scilicet mens. quam corpus. eẽ. arbitrantur: In subiecto au¬

Expanded text:
homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto au
Abbreviated transcription (Latin):
tur: uoluntas aut̃ ad ẽ. ꝑ quam fruamur eis uł utamur. fruim᷑
enim cognitis: in quib uoluntas ipsis ꝓpt̾ se qpsa delectata con¬
quiescit. Utimur uero eis quȩ ad aliud referimus. quo fruendum
.ẽ. Nec .ẽ. alia uita hominũ uitiosa atq culpabilis: quam male u¬
tens & male fruens. de quare. non .ẽ. nunc disserendi locus. Sed
qm̃ de natura mentis agitur. remoueamus a consideratione
nr̃a om̃s noticias quȩ capiuntur extrinsecus ꝑsensus corporis.
et ea quȩ nouimus: om̃s mentes dese ipsis nosse certasq eẽ. dili¬
gentius attendamus. Utrũ enim aerissit uis uiuendi. reminis¬
cendi. intelligendi. uolendi. cogitandi. sciendi. uidicandi : an
ignis. an cerebri an sanguinis an athomoꝵ: an p̃ter usitata
quattuor elementa quintinescio ciius corporis: an ipsius car¬
ius nr̃e cõpago uł temperam̃tũ hec efficere ualeat. dubitauer

Expanded text:
ntur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur ntur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus. 14. Sed quoniam de natura mentis agitur, removeamus a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud alie: sicut supra cõmemoraui. Om̃s tamen se intellige¬
re nouerunt: &.ẽx. & uiuere. Sed intelligere. ad id quod in¬
delligunt referunt: eẽ. aut̃ & uuere. ad se ipsas. Et nulli du
bium.ẽ. nec quemquam intelligere qui non uiuat. nec quẽꝗ
uiuere qui non sit. Ergo consequenter . & ẽe: uiuere id qđ
intelligit : non sicuti.ẽ. cadauer qđ non uiuit: nec sicut ui¬
uit anima quȩ non intelligit: sed proprio quodam. eodẽ¬
q prestantiore modo ltem uelle se sciunt: neq hoc posse
quemꝗ qui non sit. & qui non uiuat. parit̾ sciunt. Itemq:
ipsam uoluntatẽ referunt ad aliquid. qđ ea uoluntate
uolunt: meminisfe etiam se sciunt: simulq sciunt. qđ nemo me¬
minisset. nisi esset aquouueret: sed & ipsam memoriam. referimꝰ¬
ad aliquid: quod ea meminimꝰ. duob igitur horũ trium: memo¬
ria & intelligentia. multarũ rerũ notitia atq scientia. contine¬

Expanded text:
et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligeet aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate olunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: sed et ipsam memoriam ad aliquid referimus, quod ea meminimus. Duobus igitur horum trium, memoria et intelligentia, multarum rerum notitia atque scientia contine
Abbreviated transcription (Latin):
quo intelligit quod dictum .ẽ. te ipsam. cognoscit se ipsam: nec
ob aliud. quam eo quo sibi presens. ẽ. Si aut̃ quod dictũ . ẽ. non
indelligit. non utiq facit. hoc igitur ei ut faciat p̃cipitur:¬
aliud ad id qđ se ipsã cognoscit: cũ audit ut se ipsam cognoscat.
Certe enĩ nouit sibi dici: sibi scilicet. que .ẽ. & uiuit. & intel¬
ligit. Sed .ẽ. & cadauer . uiuit & pecus Intelligit autem. nec
cadauer nec peccus. Sic ergo se.ex̃. & uiuere scit: quomodo. ẽ.
Cum ergo uerbi gr̃a. mens aerem se putat. aerem intellige¬
re se putat: se tamen intelligere scit. Aerem autẽ se. ex̃. non scrt
sed putat: se cernat quod putat. cernat qđ scit. hoc ei remanret
unde nec illi quidem dubitauerunt: qui aliud atq aliud cor¬
pus. ẽx̃. mentẽ putauerunt. Neq enĩ om̃is mens aerem se.ex̃.
existimat : sed aliȩ ignem. aliȩ cerebrũ. alieque aliud corpus.

Expanded text:
quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec ob aliud, quam eo quod sibi praesens est. Si autem quod dictum est non intelligit, non utique facit. Hoc igitur ei praecipituraliud ad id quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi scilicet quae est, et vivit, et intelligit. Sed est et cadaver, vivit et pecus: intelligit autem nec cadaver, nec pecus. Sic ergo se esse et vivere scit, quomodo est Cum ergo, verbi gratia, mens aerem se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ diuersa sunt. VIII¬
curet discernere: nec se quasi non norit cognoscat. sed abeo
qđ alterũ nouit dinoscat. Id ipsum enim qđ audit. cognosce
te ipsam. quomodo agere curabit. si nescit aut quid sit cog¬
noscere. aut quid sit te ipsam: Si autẽ utrũq nouit. nouit
& se ipsam : quia non ita dicitur menti. cognosce te ipsam.
sicut dicitur. cognosce cherubin & feraphin. De absentib:
enim illis credimus. secundum qđ cȩlestes quedam potestates
.eẽ. predicantur : neq sic̃ dicitur. cognosce uoluntatẽ illi¬
us hominis. quȩ nob nec adsentiendum ullomodo. nec ad
intelligendũ presto. ẽ. nisi corporalib signis editis. Et hoc ita . ut
magis credamus quam intelligamus: neq: ita ut dicitur homini.
uide faciem tuam. qđ nisi inspeculo fieri non potest. Nam & ip¬
sa nr̃a facies. absens ab aspectu nr̃o. ẽ. quia non ibi .ẽ. quo ille di¬
rigi potest. Sed cum dicitur menti. cognosce te ipsam: eo ictu

Expanded text:
quae diversa sunt. CAPquae diversa sunt. CAPcuret discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Cognosce te ipsam, sicut dicitur, Cognosce Cherubim et Seraphim: de absentibus enim illis credimus, secundum quod coelestes quaedam potestates esse praedicantur. Neque sicut dicitur, Cognosce voluntatem illius hominis: quae nobis nec ad sentiendum ullo modo, nec ad intelligendum praesto est, nisi corporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelligamus. Neque ita ut dicitur homini, Vide faciem tuam: quod nisi in speculo fieri non potest. Nam et ipsa nostra facies absens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cognosce te ipsam, eo ictu
Abbreviated transcription (Latin):
didit detrahat Interior est enim ipsa. non solum quam ista
sensibilia quȩ manifeste foris sunt: sed etiam quam imagi¬
nes eoꝵ quȩ in parte quadam sunt anime: quam habent &
bestiȩ . quamuis intelligentia careant quȩ mentis .ẽ. ꝓpria.
Cum ergo sit mens interior. quodammodo exit asemet¬
ipsa: cum mhȩc quasi uestigia multarũ intentionũ exerit
amoris affectum. Quȩ uestigia tamꝗin primuntur me¬
moriȩ : quando hȩc quȩ forissunt corporalia ita sentiun¬
tur : ut &iam cum absunt ista. presto sint tam̃ imagi¬
nes eoꝵ cogitantib. Cognoscat ergo se ipsam. & ñ quasi ab¬
sentẽ se querat : sed intentionẽ uoluntatis qua ꝑ alia ua¬
gabatur . statuat in semet ipsa . & se cogitet. Ita uidebit.
qđ ñ quã se non amauerit. nunꝗ nescierit: sed alia id secũ
amando. cũ eis fe confudit & conereuit quod ammodo atq
ita dum sicut imum diuersa conplectitur: unũ putauit . ex̃.

Expanded text:
didit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista didit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria. Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit esse
Abbreviated transcription (Latin):
poreo sensu internuntio sed ꝑse ipsam nosse debet. cum in
ea uenit. muenit. aut insuperiori substantia id .ũ. in deo
aut incȩteris animȩ partib: sicut de ipsisimaginib cor¬
porũ cũ iudicat: Intus enim in anima eas inuenit ꝑ corpus
impressas. UIII
questio .ẽ. quo dendat ut quęrat. aut quo ueniat ut inue¬
niat. Quid enim tam inmente quam mersest: Sed quia
in his ẽ quȩ cũ amore cogitat. sensib aut̃ corporalib cũ amo¬
ni assue facta .t̃. non ualet sine omaginib eoꝵ. ẽe. insemet¬
ipsa hunc ei oboritur erroris dedecus: dum rerũ sensarum
magines secernere ast non potrst. ut se solam uideat. Co¬
heferunt enim mirabiliter glutino amoris: & hxc. ẽ. eius inmundi¬
tia : qm̃ dum se solam nititur cogitare : hoc se putat. eẽ. sine quo
se non potest cogitare. Cũ igitur ei p̃cipitur ut se ipsam cognos¬
cat non se tamquã sibi detracta sit quęrat: sed id quod sibi ad¬

Expanded text:
poreo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in poreo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit; aut in superiore substantia, id est in Deo, aut in caeteris animae partibus, sicut de ipsis imaginibus corporum cum judicat; intus enim in anima eas invenit per corpus impressas. CAPUTquaestio est, quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum amore cogitat, sensibilibus are assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Coaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
bhoc errare qđ mens desit eoꝵ noticiȩ : sed quod adiungunt
eam corporib sine quib nullam possunt cogitare naturam.
Sine phantasiis enĩ corporũ quic quid iussi fuerint cogitare:
requirant. Quid enuĩ tam cognitioni ad .ẽ. quam id qđ menti
ad est: Aut quid ita menti ad ẽ. quam ipsa mens: Unde & ip¬
sa quȩ appella tur inuentio: si uerbi originem retractemus
quid aliud resonat: nisi quia inuenire . ẽ. in id uenire qđ que¬
ritur :: Propterea quȩ quasi ultro in mentem uenuint: non
usitate dicuntur inuenta: quamuis cognita dici possint: qu ia
non inea quȩrendo tendebamus. ut inea ueniremus: hoc est
ea iuenirumus. Qua ꝓpter sicut ea quȩ oculis aut ullo a¬
lio eorporis sensu requiruntur ipsa mens quȩrit: ipsa enim
etiam sensu carnis intendit: tunc autẽ inuenit cũ in ea
quȩ requis untur idem sensus uenit : Sic alia quȩ non cor¬

Expanded text:
ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non cor