comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc dabit illi d̾s. idẽ. fr̃i tuo. ut ⁊ intelli¬
gat ⁊ inutet᷑ humilitatẽ tuã : Nam si non
tuo. qͥa ficta ẽ. humilitas tua: Prima gͦ uia
salutis ẽ. humilitatẽ tenere ÷ simplicẽ esse¬
ꝓpt̾ dm. ñ ꝓpter hominẽ : ñ placere inde ho¬
minib. s placere inde do: humilitatẽ seqͥt᷑
obedientia : ut obtemꝑetis uob̃ipsis. ficut sibi
offendit. manꝰ occurri: ne totu corpus labat᷑
ut cadat: sic̃ ait apłs: Si patit᷑ uirũ m̃brũ:
cõpatiunt᷑ omia menbra: Unde gͦ nͥ ex caritate:

Expanded text:
tunc dat illi Deus, id est fratri tuo, ut intelligat et imitetur humilitatem tuam. Nam si non tuo, quia ficta est humilitas tua. Prima ergo via salutis haec est: humilitatem tenere simplicem propter Deum, non propter hominem: non placere inde hominibus, sed placere inde Deo. Humilitatem sequatur obedientia, et obtemperetis vobis ipsis, sicut sibi offenderit, manus occurit, ne totum corpus laedatur, ut cadat. Sicut ait Apostolus: Si patitur unum membrum, compa
Abbreviated transcription (Latin):
s d̾o: Illa uera ẽ humilitas: quȩ dõ ñ hominib
demonstrat᷑ Nam humilitas quȩ hom̾ib mons¬
trat᷑ : fictio ẽ ñ humilitas : qd̾ a seruis dĩ om¬
nino alienũ ẽẽ debet: N qͥdem arbitror qr
sunt tales in uob̃: s ne subrepat talis morb
amnioneo: homines enĩ sum : et hominib
loquim᷑ͦ: Iccirco pͥmũ humilitatẽ fr̃ib ur̃is
monstrare debetis ꝓpt̾ imitationẽ: ut fun

Expanded text:
ominibus, demonstratur. Nam humilitas quae hominibus monstratur, fictio est, non humilitas, quod a servis Dei omnino alienum esse debet. Non quidem arbitror, quia sint tales in vobis; sed ne surrepat talis morbus, admoneo. Homines enim sumus, et hominibus loquimur. Idcirco primum humilitatem fratribus vestris monstrare debetis propter imi
Abbreviated transcription (Latin):
seniorib popłi Ipsi alios iudicab̾t: et ñ pa¬
aicabunt᷑ ab aliis: Scd̃s ordo iudicabit᷑. atq
saluabit᷑ : id ẽ boni xp̃iani. qui ⁊ res huius
erogant ÷ qͥ nudos uestiunt ÷ infirmos uisitant :¬
mortuos sepeliunt: ⁊ alia his similia implen.
quȩ cuangłĩ facer daçet Isi tales uiddica¬

Expanded text:
alios judicabunt, et non judicabuntur ab aliis. Secundus ordo judicabitur et salvabitur, id est, boni Christiani, qui res hujus erogant, qui nudos vestiunt, infirmos visitant, et alia his similia implent quae Christus facere docet. Hi tales judica
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter: inde suꝑbiunt fr̃s: putantes
qr qd ipsi faciunt. alius facere ñ possit: In¬
finitũ putant ẽe: qd̃ alius ñ potest facere:
Aut ambulat nudo pede. & arbitrat᷑ qd̾ ipse
solus hoc potest facere: aut forte nec bibit
nec ipsam aqͣm mixta: Exercitatio temꝑał
ẽ: quia semꝑ illud facere ñ potest: S cogitet
magis humilitatẽ: cogitet pietatẽ. caritatẽ.
obedientiã ꝓpter enĩ frangendas uires
corpis. ꝓpter edomandũ sanqͥuinẽ et carnẽ̾.
debet arriꝑe ista. qͣsi bonus athleta: s ñ inde
gletur. ne ꝑdat qd̾ fecit: Nam phariseus
ille qͥ ascendit in templũ orare ⁊ nunqͥd oꝑa¬
sua quȩ numerabat. modica erant: Immensa
erant: Ieiuinare bis in sabbato: decimas om̃tum
rerũ suaꝵ pauꝑib dare : ñ facere fraudem:
adulteriũ ñ committere: infinitũ ẽ : d qm
iactauit illud in suꝑbia: totũ qd̃ fecit. su¬
ꝑbia fuit : ꝓpt̾rea dauid dicit: Non ueniat

Expanded text:
frequenter, inde superbiunt fratres, putantes frequenter, inde superbiunt fratres, putantes quia quod ipsi faciunt, alius facere non potest: infinitum putant esse quod alius non potest facere: aut ambulat nudo pede, et arbitratur quoniam ipse solus hoc potest facere: aut forte nec bibit nec ipsam aquam mixtam; exercitatio temporalis est, quia semper illud facere non potest. Sed cogitet magis humilitatem, cogitet pietatem, charitatem, obedientiam. Propter enim frangendas vires corporis, propter domandum sanguinem et carnem debet arripere ista quasi bonus athleta; sed non inde glorietur, ne perdat quod fecit. Nam Pharisaeus ille qui ascendit in templum orare, numquid opera, quae numerabat, modica erant? Immensa erant; jejunare bis in Sabbato; decimas omnium rerum suarum pauperibus dare; non facere fraudem; adulterium non committere, infinitum est: sed quoniam jactavit illud in superbiam, totum quod fecit, superbia fuit Propterea David dicit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
Ioli fr̃: noli facere: Peccas: Bebetis enim
. ꝓpter qd̃ in uirũ estis. et abbatẽ unũ ha¬
betis: ⁊ uos uob̃ abbates ẽẽ: Nunqͥd umus
qr duos ocłos et duas aures habet abbas.
potest om̃s auarre. aut om̃s uidere: aut ñ
habet necessitatẽ alicubi exire. et aliquid
ꝓuidere. Uos uobis abbates estote : et quo¬
modo metuitis abbatẽ presentẽ. metinte
& absentẽ: qr p̃sens ẽ d̾s: Om̃ino hoc timete.
hoc metuite: quia d̾s semꝑ presens ẽ: Q si unus
fert cur̃a tantis: qͣntomagis uos om̃s ferre debe¬
tis. ne inueniat unde irascat᷑. unde doleat : un¬
de osfendat᷑. unde ingemiscat : unde putet qr
ꝑibit labor eiꝰ tanti temꝑis: hȩc enĩ tune
uob̃ possunt ꝓdesse : si habueritis humilitatẽ.
obedientiã. et caritatẽ: Uia alia ad dm̃ ñ ẽ:
nisi humilitas. obedientia.⁊ caritas: Ipse ẽ
uia: ueritas. et uita: Nam cruciari. ierunare
biduo. triduo. qͣtriduo. septimanas facere

Expanded text:
Noli facere, noli, frater, peccas. Debetis enim, Noli facere, noli, frater, peccas. Debetis enim, propter quod in unum estis, et abbatem unum habetis, e vos vobis abbates esse. Numquid unus, quia duos oculos et duas aures habet, abbas potest omnes audire, aut omnes videre? aut non habet necessitatem alicubi exire et aliquid providere? Vos vobis abbates estote; et quomodo metuistis abbatem praesentem, metuite et absentem, quia praesens est Deus. Omnino hoc timete, hoc metuite, quia Deus semper praesens est. Et si unus curam fert tantis: quanto magis vos omnes ferre debetis; ne inveniat unde irascatur, unde doleat, unde offendatur, unde ingemiscat, unde putet quia peribit labor ejus tanti temporis? Haec enim tunc nobis poterunt prodesse, si habuerimus humilitatem, obedientiam et charitatem. Via alia ad Deum non est, nisi humilitas, obedientia et charitas. Ipse est via, veritas, et vita. Nam cruciari, jejunare biduo, triduo, quatriduo, septimanas facere
Abbreviated transcription (Latin):
modũ qui aliqͥd habent in hoc mundo timent
ne rapiant᷑ : quomͦ timent ne qd̃ ad quisierint
ꝑdant : quib modis torquent᷑ quasi sub gra-¬
uissimo pond̾e. sollicituamẽ habendo U os
autẽ ñ aliud laboratis : nisi ut hoc faciatis qd̾
abbas p̃cipit: Iam sub iugo es: ñ cogites unde
uiuas: qͥa ñ debes cogitare: Est qͥ regñat: est
qͥ curã ferat: Om̃ino ad uos cogitatio cibi et
uestim̃ti ñ ꝑtuiere debet: Qd̃ decł̾it abbas:
sic puta. quasi d̾s dedit: Ipsa ẽ enĩ uera humi¬
litas: S forte umus plus habet : et alter minꝰ:
& hoc tanqͣm a d̾o factũ. habẽte: S unus sed &̾
ad alterã mensam Si sic iubet abbas. si sic
ꝓbauit: sic habete. qͣsi d̾s uisserit: Nolo inde
interroges. ut dicas. cras ibi ego sesfurus
sum: nolo facias confuetiiamem: ne tͥ des
illã necessitatẽ : Si forte ñ ẽ qd det᷑. aut
ñ uidet᷑ ut detur : sic habe. aut qr non ẽ.
uersa : statĩ cohibete illũ: statĩ dicite:

Expanded text:
modum qui aliquid habent in hoc mundo timent ne rapiatur. Quomodo timent ne quod acquisierunt perdant? Quibus modis torquentur, quasi sub gravissimo pondere sollicitudinem habendo? Vos autem non aliud laboratis, nisi ut hoc faciatis quod abbas praecipit. Jam sub jugo es: non cogitas ubi vivas; quia nec debes cogitare. Est qui te regat: est qui tibi curam ferat. Omnino ad vos cogitatio cibi et vestimenti nec pertinere debet. Quod dederit abbas, sic puta quasi Deus dederit: ipsa est enim vera humilitas. Sed forte unus plus habet, et alter minus; et hoc tamquam a Deo factum habete. Sed unus sedet ad alteram mensam; si sic jubet abbas, si sic probaverit, sic habete quasi Deus jusserit. Nolo inde interroges, ut dicas; cras ego ibi sessurus sum. Nolo ut facias consuetudinem ut tibi des illam necessitatem. Si forte non est quod detur, aut non videtur ut deversa; statim cohibete illum: statim dicite:
Abbreviated transcription (Latin):
Inde enĩ cecidit diabolus: qui ꝑ suꝑbiã lap¬
sus ẽ: Om̃ino gͦ ñ admittat᷑ ad sexios di suꝑbia
Qui gͦ iam alit̾er uxurit. uita fuã melius insti¬
tuit᷑: non sit quẽadmodũ ille phariseus Pub¬
licanus autẽ humiliatus ñ audet nec ocłos
ad çelũ leuare ÷ et sententia añi collaudaiꝰ
redit ad omũ suã : iustificat᷑ magis qͣm
ille phariseus: Exꝑtũ nanq habemus. &

Expanded text:
biam lapsus est. Omnino ergo non admittatur ad servos Dei superbia. Qui ergo jam aliter vivit, vitamque suam melius instituit, non sit quemadmodum ille Pharisaeus. Publicanus autem humiliatus non audet nec oculos ad coelum levare, et sententia Domini collaudatus redit ad domum suam justificatus magis quam ille Pharisaeus. Expertum namque habemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
laborat mecticus: Id̾o uob̃ ȩuangłium in scło cla-¬
mat. et dicit: Esto consentiens adu̾sario tuo:
dum es cũ illo in uia: Non nos docet ut simꝰ
consentientes aduersario nr̃o diabolo: s doco
ut consentientes simus adu̾sario p̃cepto diuino:

Expanded text:
laborat medicus. Ideo nobis Evangelium in saeculo clalaborat medicus. Ideo nobis Evangelium in saeculo clamat et dicit: Esto consentiens adversario tuo cito, dum es cum illo in via . Non nos docet, ut simus consentientes adversario diabolo; sed docet, ut consentientes simus adversario, praecepto divino,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uos inuicẽ dilexeritis: si quis aliqͥd faciat
qd ñ debet: caritas illa ñ ꝑmittit ut offen¬
datis: habete gͦ fr̃s humilitatẽ ⁊ obedientĩã.
qͣm sequit᷑ pax. ut sitis filii pacis: qr caritas
sicut ait apłs. uinculũ ẽ ꝑfecꝰtionis: Cum qͥs
habuerit humilitatẽ. xp̃m imitat᷑ : qͥ humi¬
lis factus ẽ usq ad mortẽ: Cũ quis habuerit
elaborate: ut int᷑ uicia ur̃a uincatis: Fiat pax
primo animȩ ⁊ cordis cũ p̾cepto di : ut aduer¬
sus consuetudinẽ corꝑis atq fragilitatẽ. duo
sint uicꝰtores ⁊ p̃ceptũ łi. et consensus tuus:
Causa talis ẽ: medicus. ęgrotus. ⁊ egritudo:
Si iste egrotꝰ se cũ egritudine dełit᷑. uincit᷑
medicus: efficiuntur duo adu̾sus unũ: atq
suꝑat᷑ medicus: Si gͦ egrotꝰ cũ medico se dẽdit:
ti ẽ: Iã qui ex parte renuntiat scło. quãuis
uiuat in scło: attendat cui debeat adherere.
utrũ morbo an medico Si medico ñ inheserit:

Expanded text:
cum vos invicem dilexeritis, si quis aliquid faciat, quod non debet; charitas illa non permittit ut offendatis. Habete ergo, fratres, humilitatem et obedientiam, quam sequitur pax, ut sitis filii pacis: Quia charitas, sicut ait Apostolus, vinculum est perfectionis . Cum quis habuerit humilitatem, Christum imitatur, qui humilis factus est propter nos. Cum quis habueritelaborate, ut intus vitia vestra vincatis. Fiat pax primo animae et cordis cum praecepto Dei; ut adversus consuetudinem corporis atque fragilitatem duo sint victores, praeceptum Dei, et consensus tuus. Casus enim talis est, medicus, aegrotus et aegritudo. Si iste aegrotus se cum aegritudine dederit, vincitur medicus, efficiuntur duo adversus unum, atque superatur medicus. Si ergo aegrotus cum medico se dederit, ti est. Jam qui ex parte renunciavit saeculo, quamvis vivat in saeculo, attendat ubi debeat inhaerere; utrum morbo an medico. Si medico non inhaeserit,
Abbreviated transcription (Latin):
tas t̾ret: s tu in paradiso mente deambula qͦ¬
tiencũq illuc cogitatione transcendis: totiens
in heremo ñ eris Scabra sine balneis attrahit᷑
cutis: s qͥ in xp̃o semel lotꝰ ẽ. ñ illi necesse ẽ. it̾um
lauari Ꝙ ut breuit̃ ad cuncꝰta audias apłm res¬
pondentẽ : ñ sunt condignę passiones huiꝰ tem¬

Expanded text:
tas tenet? sed tu paradistas tenet? sed tu paradisotiescunque illuc cogitatione transcenderis, toties in eremo non eris. Scabra sine balneis attrahitur cutis? Sed qui in Christo semel lotus est, non habet necesse iterum lavari. Et breviter ad cuncta audias Apostolum respondentem: « Non sunt condignae, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi contẽptꝰ: ibi frequens inruria Ubi aut̾ẽ iniu¬
ria: ibi ⁊ indignatio: Ubi indignatio: ibi qͥes¬
deducit᷑ Ubi autẽ ꝑ inqͥetudmnẽ aliqͥd aufert᷑
ex studio: minꝰ fit ab eo qd̾ tollit᷑ Q ubi minusẽ:
ꝑfectũ ñ potest dici Ex hac supputatione. illa sũ
ma noscit᷑: monachũ ꝑfectũ in patria sua ẽẽ
ñ posse: ꝑ fectũ autẽ nolle ẽẽ: delinquere est.
O desertũ xꝑi florib uernans ÷ õ solitudo. in qͣ illi
naseunt᷑ lapides: de quib in apocalipsi. cuutas mag
dii te tectoꝵ umbrȩ p̾munt: Quandiai fumo¬
sarũ urbiũ carcer includit: Pauꝑtatẽ times:
s beatos pauꝑes xp̃c appellat: labore t̾reris: s
nemo athleta. sine sudorib coronat᷑ De cibo co¬
gitas: s fides fam̃ ñ sentit: Suꝑ nudã humũ¬
nietiuis ȩxesa ieiuniis menbra collid̾e: s añs te¬
cũ iacet: Squalido cãpitis horrore inculta ce¬
saries: s caput tuũ xp̃c ẽ Infinita heremi uasti¬

Expanded text:
ubi contemptus, ibi frequens iniuria; ubi autem iniuria, ibi et indignatio; ubi indignatio, deducitur; ubi autem per inquietudinem aliquid aufertur ex studio, minus fit ab eo, quod tollitur, et ubi minus est, perfectum non potest dici. Ex hac supputatima nascitur, monachum perfectum in patria sua esse non posse. Perfectum autem nolle esse, delinquere est. O desertum Christi floribus vernans! O solitudo in qua illi nascuntur lapides, de quibus in Apocalypsi civitas magndiu te tectorum umbrae premunt, quamdiu fumosarum urbium carcer includit. Paupertatem times, sed beatos pauperes Christus appellat. labore terreris? sed nemo athleta sine sudoribus coronatur. de cibo cogitas? sed fides famem non sentit. super nudam metuis humum exesa ieiuniis membra conlidere? sed dominus tecum iacet: squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput tuum Christus est. infinita heremi uasti
Abbreviated transcription (Latin):
cornib dealbat᷑ Prima uirtꝰ ẽ monachi. contẽpnere
homtnũ iudicia: & semꝑ apłi recordari dicentis.
Quis clarus honor uilescit in turbas: ⁊ apud bonos
uiros indigna fit ipsa dignitas. qͣm multi in¬
digni possident: Unde egregie de cesare tullius.
dum quosdã ait ornari uoluit: ñ illos honesta¬
uit. s ornam̃ta ipsa turpauit: Semꝑ enĩ grãn-¬
dia in audientiũ ponunt᷑ arbitrio: sicut ẽ illud.
si iuis ꝑfectus c̾e ÷ et alibi eumichis. qͥ por est caꝑe capiat

Expanded text:
sordibus dealbatur. Prima virtus est monachi contemnere sordibus dealbatur. Prima virtus est monachi contemnere hominum judicia, et semper Apostoli recordari dicentis: on essem. Quamvis clarus honor vilescit in turbas, et apud bonos viros indigna fit ipsa dignitas, quam multi indigni possident. Unde egregie de Caesare Tullius, dum quosdam, ornari ait, voluit, non illos honestavit, sed ornamenta ipsa turpavit. Semper enim grandia in audientium ponuntur arbitrio: sicut est illud: Si vis perfectus esse; et alibi de eunuchis; Qui potest capere ca
Abbreviated transcription (Latin):
Multo tempe disce. qd̃ doceas: Ne credas laudatoribus
titis: inmo irrisorib aur̃ẽ ne libent accõmodes: Ita
uiri sc̃i ad suꝑnȩ uocationis palmã spontanea de¬
uotione festinant. quomͦ potentes equi ad currũ
iuncti. auriga desuꝑ innitente. feruere: ñ expectan¬
tes flagella uerberũ. s ad uocis hortam̃ta feruentes:
Non appetas maicea uirib tiris: qr melius ẽ in humi¬
lioribꝰ tito ꝑgere : ꝗͣ. pendulo gradu in sublimio¬
rib flucꝰtuare: Letat᷑ ds qͣndo conuersi diuites res
suas pariꝑib tribuunt: qͣndo ardentes geminȩ qͥb
antea collũ ⁊ facies tegebat᷑ egentiũ uentres saturar
qͣnͣ uestes serice et aurũ in fila lentescens. in mol¬
lia lanaꝵ uestim̃ta mutant᷑. qͥb repellat᷑ frigus.
ñ quib nitat᷑ ambitio: qͣndo deliciosam suppellec¬
salutantiũ turbas uomebant. a miseris obsident᷑:
Felix qͥ hoc exercitu comitatꝰ incedit: felix qͥ hoꝵ

Expanded text:
Multo tempore disce quod doceas. Ne credas laudatoribus Multo tempore disce quod doceas. Ne credas laudatoribus tuis: imo irrisoribus aurem ne libenter accommodes. CAviri sancti ad supernae vocationis palmam spontanea devotione festinant, quomodo potentes equi ad cursum vincti, auriga desuper innitente, servent, non exspectantes flagella verberum, sed ad vocis hortamenta ferventes. Non appetas majora viribus tuis, quia melior est in humilioribus tuto pergere, quam pendulo gradu in sublimioribus fluctuare. Laetatur Deus quando conversi divites res suas pauperibus tribuunt, quando ardentes gemmae, quibus antea collum et facies tegebatur, egentium ventres saturant. Quando vestes sericae, et aurum in fila lentescens in mollia lanarum vestimenta mutatur, quibus repellatur frigus, non quibus nititur ambitio: quando deliciarum supellecsalutantium turbas vomebant, a miseris obsidentur. Felix, qui hoc exercitu comitatus incedit: felix qui horum
Abbreviated transcription (Latin):
nec de maioris sententia iudicet. cuiꝰ officiũ ẽ.
obedire ⁊ implere ꝗͣ iuissa sunt. dicente moyse:
qͥ nicħ de pristina conuersatione mutantes.
ministeria seruoꝵ: idem apparatꝰ conuiuri:
& int̾ turbas ⁊ examina ministroꝵ. nomina si¬
bi uendicant solitarii: Pleriq monachi artib et
negotiationibꝰ pristinis carere ñ possunt⁊ ñ iuctũ¬
emolum̃ta sectantes: sub religionis titulo exercent
iniusta cõmertia: & plenis sacculis moriunt᷑ diui¬
des. qͥ quasi pauꝑes uixerant: Qui ꝓficere studet.
ñ consideret qͥd mali alii faciant: s qͥd bomi ipse
facere debeat : Si in monasterio uiuens clericus ẽe
defideras: ita te exhibeas ut uitȩ meritũ conseqͣ¬
ris: id ẽ ut adolentia tuã nulla libidinis sorde
cõmacules: ut ad altare dm̃ qͣsi de thalamo uir¬
go ꝓcedas : ⁊ habeas deforis. bonũ testimonium:
Feminȩ quȩ nom̃ tuũ nouerint: uultũ nesciant:

Expanded text:
nec de maioris sententia iudices, cuius officii est nec de maioris sententia iudices, cuius officii est oboedire et inplere, quae iussa sunt, dicente Moyse: nihil de pristina conversatione mutantes, ministeria servorum, idem apparatus convivii, et inter turbas et examina ministrorum nomina sibi vindicant solitarii. Plerique monachi artibus et negotiationibus pristinis carere non possunt. Pleriquemolumenta sectantes, sub religionis titulo exercent injusta commercia, et plenis sacculis moriuntur divites, qui quasi pauperes vixerant. Qui proficere studet, non consideret quid mali alii faciant, sed quid boni ille facere debeat. Si in monasterio vivens clericus esse desideras, ita te exhibe, ut vitae meritum consequaris. Id est, ut adolescentiam tuam nulla libidinis sorde cogo procedas, et habeas deforis bonum testimonium. Feminae, quae nomen tuum noverint, vultum nesciant.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ om̃ium fuerunt minimi. ut primi om̃ium
fierent: quos nec esuries. nec saturitas suꝑauit
uultꝰ. incessus. doctrina uirtutũ ẽ: Religiosus.
int̾ mulieres habitare ñ debet: ne die uideat.
qd̾ nocꝰte cogitet: Monachi sit iuigil sensus: ne
uanis cogitationibꝰ pateat: Amet scientĩa scrip¬
turaꝵ : & carnis uicia ñ amabit: Monachus iiuat
in monasterio. sub uniꝰ disciplina patris: consortio qͥ
multoꝵ : ut ab alio discat humilitatẽ. ab alio pa¬
cientĩa: Unus enĩ silentiũ: alter doceat man¬
suctudinẽ : Non faciat qd̾ uult: comedat qd̃ iubet ᷑:
habeat qͣntũ acceꝑit: oꝑis sui pensum ꝑsoluat :
Subiciat᷑ cui ñ uult : lassus ad stratũ ueniat:
ambulansq dormitet: necaũ expleto sonno. sur¬
gere cõpellat᷑ : Passus iniuriã. taceat: p̃positum
monasterii timeat ut dm̃ꝰ diligat ut patrem:
credat sibi hoc ẽẽ salutare. quicqͥd ille p̃ceꝑit:¬

Expanded text:
qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent. Quos nec esuries, nec saturitas aliquand, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est. Religiosus inter mulieres habitare non debet, ne die videat, quod nocte cogitet. Monachi sit vigil sensus, ne vanis cogitationibus pateat. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris, consortioque multorum, ut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam. Unus enim silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult: comedat quod jubetur: habeat quantum acceperit: operis sui pensa persolvat. Subjiciatur cui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulansque dormitet, necdum expleto somno surgere compellatur. Passus injuriam taceat. Praepositum monasterii timeat, ut Dominum, diligat ut parentem, credat sibi hoc esse salutare quidquid ille prae
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝓpt̾ oleũ. & a ieiunio infirmat᷑: ⁊ ienina
uelut fȩnũ arescit: Ergo si in hac pelle ui¬
sa fuerit lepra. immunda erit: & nͥ fuerit iacin¬
tina aut rubra pura. ad omatũ tabernaculi ñ
qͥd xp̃i negotiatori faciendũi ẽ. qͥ uenctitis om̃ibꝰ
querit p̃ciosissimã margarit̃a: qui totis subs¬
tantię opib emit agrũ. in qͦ repperiat thesau¬
rũ quẽ nec fur neq latro possit auferre:¬
Liri monachus ẽc̾ uult. ñ uidentis habeat curam:
ñ rei famillaris. s animȩ suȩ : Sordes uestium:
candide m̃tis indicia sunt: Uilis tunica: contẽptũ
scłi ꝓbat: Caue ne sine docꝰtore ingrediaris uiam.
qͣnͣs nꝗͣ ingressus es : ⁊ in parte alterã declinans.
errorẽ patiaris⁊ plusq aut minꝰ ambules. ꝗͣ ue¬
cesse ẽ: & currens lasseris. aut morã faciendo
obdormias: Illi alioꝵ debent c̃ẽ doctores: qͥ spetiem
conuersationis fuę multo temꝑe didicerunt :

Expanded text:
tur propter oleum, et a jejunio infirmatur, et jejuna tur propter oleum, et a jejunio infirmatur, et jejuna velut fenum arescit. Ergo si in hac pelle visa fuerit lepra, immunda erit, et nisi fuerit jacintina aut rubra pura, ad ornatum tabernaculi non quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo repperiat thesaurum, quem nec fur eQuicumque monachus esse vult, non suae gentis habeat curam, non rei familiaris, sed animae suae. Sordes vestium candidae mentis indicia sint: vilis tunica contemptum saeculi probet. Cave ne sine doctore ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, et in partem alteram declinans errorem patiaris, plusque aut minus ambules quam necesse est, et currens lasseris, aut moram faciendo obdormias. Illi aliorum debent esse doctores, qui speciem conversationis suae multo tempore didicerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserit implereꝰ ⁊ si fidelis facꝰtus peccauit
in scło. post abrenuntiationẽ iterũ factam.
añicũ corpꝰ ñ dubitet acciꝑe: ne occasione hu¬
militatis ninniȩ. ꝓlonget᷑ a corꝑe eius et a sangui-¬
ne: cui se iunxit. ut unũ corpꝰ efficeret᷑: Commu¬
nicare gͦ ñ desinat. qͥ peccare quieuit: tantũ de
reliqͦ ñ peccet: Nam sicut ignis iste uisibilis.
duas in se quasdã efficatias habet. idẽ cõburere
fragilia. et illuminare tenebrosa: ita ignitũ illud
dñcũ corpus. qͣndo cũ metu ⁊ reuerentia gran¬
di fuerit sumptũ. corꝑis quidẽ delicta consu¬
mit. animȩ uͦ sensum illuminat: & iccirco ma¬
xime cõmunicare freq entiꝰ deb& Si uͦ fuerit
sicut spriptũ ẽ. lepra in pelle. ininunda erit.
id ẽ peccatũ in monacho: qr pellem c̾ẽ monachũ
scriptura significat. mortificantẽ menbra sua
suꝑ terrã: Cuiꝰ ossib adhesit caro. quȩ immuta¬

Expanded text:
promiserit implere, etsi fidelis factus peccavit promiserit implere, etsi fidelis factus peccavit in saeculo, post abrenuntiationem suam iterum factam Dominicum corpus non dubitet accipere, ne occasione humilitatis nimiae prolongetur a corpore ejus et sanguine, cui se junxit ut unum corpus efficeretur. Communicare non desinat qui peccare quievit, tantum ne de reliquo peccet. Nam sicut ignis iste visibilis duas in se quasdam efficacias habet, id est, comburere fragilia et illuminare tenebrosa, ita ignitum illud Dominicum corpus, quando cum metu et reverentia grandi fuerit sumptum, corporis quidem delicta consumit, animae vero sensum illuminat: et idcirco maxime communicare frequentius debet. Si vero fuerit, sicut scriptum est, lepra in pelle, immunda erit : id est, peccatum in monacho: quia pellem esse monachum Scriptura pronuntiat, mortificantem membra sua super terram, cujus ossibus adhaesit caro, quae immuta
Abbreviated transcription (Latin):
cuius adhuc ceriux sub iugo dependet scłi:
et huic ꝓ immanitate peccati siue delicti. ter¬
minet᷑ tempꝰ ÷ qui adhuc temꝑi seruit: Ceterũ
abrenuntians scło et eiꝰ militiȩ. & spondens se cunc¬
tis dieb seruiturũ do. cur penitentiã mereat᷑ ⁊
qͥ liber effecꝰtus. uelut onager sectat᷑ heremi uasti¬
tatẽ: Sicut ait iob Quis dimisit onagrũ libe¬
rũ in deserto: A leone fortit̾ caueat : ⁊ arentib
herbis et poculo exiguo alat᷑ in heremo Erigat
in aera caput : & flagrantẽ nimiũ sitis ardorem
sc̃i sp̃s aura restinguat. ne dũ ualde defidat anie¬
na iuirentia ÷ nimiis deliciis p̃pedit᷑. ꝑiculũ salutis
incurrat: Igit᷑ abrenuntianti. penitertia publica
ñ est necessaria : qͥa conuersus ingemuit. ⁊ cum
do et̾nũ pactũ in iuit: Ex illo gͥ aie. ñ memo¬
rant᷑ eius delicta quȩ gessit in scło: in cͦ factu¬
rũ se iusticiã de reliquo ꝓmiserit d̾o: Ergo pͥ¬
cyrographũ de qͦsmonachus debitũ ex tota fide

Expanded text:
cujus adhuc cervix sub jugo dependet saeculi; et huic pro immanitate peccati sive delicti terminetur tempus, quia adhuc tempori servit. Caeterum abrenuntians saeculo et ejus militiae, spondensque se cunctis diebus serviturum Deo, cur poenitentiam mereatur, qui liber effectus, velut onager, sectatur eremi vastitatem? Sicut ait Job: Quis dimisit onagrum liberum in deserto ? A leone fortiter caveat et arentibus herbis, poculoque exiguo alatur in eremo: erigat in aera caput, et flagrantem nimium sitis ardorem sancti Spiritus aura restringuat: ne dum valde desiderat amoena virentia, nimis deliciis praepeditus periculum salutis incurrat. Igitur abrenuntianti poenitentia publica non est necessaria, quia conversus ingemuit et cum Deo aeterno pactum inivit. Ex illo igitur die non memorantur ejus delicta, quae gessit in saeculo, in quo facturum se justitiam de reliquo promiserit Deo. Ergo chirographum de quo se monachus debitum ex tota fide
Abbreviated transcription (Latin):
humiliat᷑ fuisset: humaliatꝰ autẽ ñ neceffitate
s caritate : Si eñi nos ñ amasset : humilis non
fusset: Amore nr̃o. factus ẽ humilis: Si gͦ qui
fecit cęlũ et t̾ram. mare et om̃ia quȩ in eis suint.
dñs angłoꝵ om̃ium qͥ creauit omĩa. ꝓpt̾ nos hu¬
milis est. factus : quare nos ꝓpternosmetipsos re¬
cusamꝰ humilitatẽ: Uia gͦ salutis. ñ ẽ nobis
alia prima: nisi humilitas: Cũ cȩꝑis humli¬
tatẽ : quere eam ꝓpt̾ dm̃. ⁊ ꝓpter ipsam con¬
gregationẽ sustinere: & in ipsa congregatiõe
quãuis eqͣles sitis: imusqͥsq alterũ suꝑiorẽ se
estimare debet. tãet si ñ sit suꝑior: Non illud
facit : nisi qͥ humilitatẽ habuerit: Non ẽ ne¬
cessariũ seuis dĩ aliqͥd primũ nͥ humilitas:
qͥa humilitas si fuerit in homine. obedien¬
hominib obaudit. s d̾o Sic enc̃ dñs ait: qui
uos audit. ine audit: Qui me audit: audit
eũ qui me nusit: Abbas pat̾ ẽ: sequentes

Expanded text:
humiliatus fuisset; humiliatus autem non necessitate, sed charitate. Si enim non amasset, humilis factus non fuisset. Amore nostri factus est humilis. Si ergo qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt , Dominus angelorum omnium, qui creavit omnia, propter nos humilis factus est; quare nos propter nosmetipsos recusamus humilitatem? Via ergo salutis non est nobis pervia, nisi humiliatis. Cum coeperis humilitatem, quaere eam propter Deum et propter ipsam congregationem sustine. Et in ipsa congregatione quamvis aequales sitis, unusquisque alterum superiorem sibi existimare debet, tametsi non sit superior. Non illud facit, nisi qui humilitatem habuerit. Non est necessarium servis Dei aliud praemium, nisi humilitas: quia humilitas, si fuerit in hominhominibus obedit, sed Deo. Sic enim Dominus ait: Qui vos audit me audit: qui me audit, audit eum qui me misit . Abbas Pater est, sequentes
Abbreviated transcription (Latin):
uestib. ubera quib te nutrierat mat̾ ostendat:
licet in limine pat̾ iaceat : ꝑ calcatũ ꝑge ptr̃ẽ:
ficcis q occulis. ad uexillũ crucis uola: Pietatis
genus ẽ : in hac re ẽẽ crudelẽ Uẽniet postea dies.
uir fortis coronatꝰ incedas: Tc̃ municipatũ cum
paulo capies : tc̃ cũ parentib. eiꝰdem cutitatis iuis
petes: tc̃ ⁊ ꝓ me orabis. qͥ incitaui ut uinceres:
cumq eos supͣ xꝑm amat : ꝑdet animã suam
facile rumpit hȩcruincula. amor xp̃i: ⁊ timor
gehennȩ : Gladiũ tenet hostis ut me ꝑimat:
et ego de lacrimis matris cogitabo: ꝓpt̾ patrẽ

Expanded text:
uestibus ubera, quibus nutrierat, mater ostendat, uestibus ubera, quibus nutrierat, mater ostendat, licet in limine pater iaceat, per calcatum perge patrem, siccis oculis ad uexillum crucis uola! pietatis genus est in hac re esse crudelem. Ueniet postea dies, lestem uir fortis coronatus incedas. tunc municipatum cum Paulo capies, tunc et parentibus tuis eiusdem ciuitatis ius petes, tunc et pro me rogabis, qui, ut uinceres, cumque eos supra Christum amat, perdet animam suam. Facile rumpit haec vincula amor Christi, et timor gehennae. Gladium tenet hostis, ut me perimat, et ego de lacrymis matris cogitabo: propter patr
Abbreviated transcription (Latin):
minib placere: xꝑi seruus ñ ẽẽm Desiit placere
hominib : qͥ seruus factus ẽ xp̃i ꝑ bonã ⁊ malã
samã. a dextris et a sinastris. xꝑi miles gradit᷑:
nec laude extollit᷑. nec uituperatione fr̾angit᷑:
ñ diuuitiis tumet. ñ contͣhit᷑ pauꝑtate: ⁊lȩti¬
tiã contẽpnit et tristitiã Sol ꝑ diem ñ urit
eum: neq luna ꝑ noctẽ: Iuid facis monache¬
in pat̾na domo: ubi uallũ. ubi fossa. ubi hiẽps.
acta sub pellibꝰ. Ecce de cęlo tuba canit: ecce
cũ nubib debellatirrus orbẽ. imꝑator armat e
gredit᷑ Ecce bis acutꝰ gladius. ex regis ore ꝓcedens.
obiua quȩq metit: et tu de cubiculo ad aciem.
de umbra egrederis ad solem Corpuis assuetũ
tunica: loriẽȩ onus ñ suffert: Caput oꝑtũ linteo:
galeã recusat: Molles ex ocio manus: durus exas¬
perat capulus: E id̾o licet sparso crine. et scissis

Expanded text:
minibus placerem, Christi servus non essem . Desiit placere minibus placerem, Christi servus non essem . Desiit placere hominibus, et servus factus est Christi. Per bonam et malam famam, a dextris et a sinistris Christi miles graditur: nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. in paterna domo, ubi vallum, ubi fossa, ubi hiems acta sub pellibus? Ecce de coelo tuba canit, ecce cum nubibus debellaturus orbem imperator armatus egreditur. Ecce bis acutus gladius, ex regis ore procedens obvia quaeque metit, et tu de cubiculo ad aciem, de umbra egrederis ad solem. Corpus assuetum tunicae, loricae onus non suffert. Caput opertum linteo galeam recusat, molles otio manus durus exasperat capulus, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe: libent̾ carebo poculo. in qͦ sumptio ue¬
neni ẽ: Pinguis uenter: ñ alit tenuem sen¬
sum: Tantũ tibi ieiunioꝵ impone : qͣntũ ferre
potes: Sint pura. casta. simplicia. moderata. ñ
suꝑstitiosa ieiunia: Quid ꝓdest oleo ñ uesci. et
molestias quasdã difficultates q ciboꝵ querere:
caricas. piper. nuces. palmaꝵ furctus: similam.
mella. pastatia. tota hortoꝵ cultura uesci: ut
cibario ñ uescaris pane : Alios ferunt contra
rerũ hominũq naturã. aqͣm ñ bibere. nec
uesci pane: s sorbituunculas delicatas. contrita
olera. betarũq succos. ñ calice sorbere. s conca
Fortissimũ ieiuniũ ẽ : panis ⁊ aqua S qͥa głam
ñ habet. ⁊ om̃s de pane ⁊ aqua uiiuim: quasi
publicũ ieiniũ nuncupat᷑: Caue ne rumus
culis hominũ aucuperis: ne offensam di in po-¬
płoꝵ laudes cõmutes: Si adhiic inqͥt apłs ho¬

Expanded text:
corpore, libenter carebo poculo in quo suspicio vecorpore, libenter carebo poculo in quo suspicio venet: \'pinguis uenter non gignit sensum tenuem\'. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. sint pura, casta, sisuperstitiosa jejunia. Quid prodest oleam non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere: caricae, piper, nuces, palmarum fructus, simila, mella, pistacia, tota hortorum cultura vescatur, ut cibario non vescamur pane. Alios fer contra rerum hominumque naturam aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, contrita olera, betarumque succos non calice sorbere, sed conca. Fortissimum jejunium est panis et aqua; sed quia gloriam non habet, et omnes de pane et aqua vivimus, quasi publicurumusculos aucuperis, ne in offensam Dei populorum laudem commutes. Si adhuc, inquit Apostolus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
uisqͥs ꝑfectam uult agere uitã: negotiatorẽ cle¬
ricũ. i ex inope diuitẽ. & ex innobili głosum.
pari modo fugienda sunt: qr alterũ diuitias
alterũ głam redolet: Non absq linco amic̾tu
incedere. s p̃cium lineaꝵ ñ habere: laudabile ẽ
Alioqum ridiculũ ⁊ plenũ dedecoris ẽ: referto
marsupio. qd̃ sudariũ orartumq ñ habeas gła¬
ri: Nec rusticus et simplex fr̃ id̾o se sc̃m putet.
si nicħ nouerit: nec ꝑitus aut eloquens. in lin¬
gua estimet sc̃itate: Melius ẽ. ẽ duob imꝑfec¬
tis. rusticitatẽ scãm habere: qm eloquentiã pec¬
catricẽ : Quicqͥd inebriat. ⁊ statũ mentis eu̾tit:
similit̾ fugiamꝰ sicut uinũ Nec hoc dico qd̾ a
nob̾ creatura di dampnet᷑: siquidẽ ⁊ dñs. uini
potator appellatꝰ ẽ: et timotheo dolenti sthoma
uino ardeo. et ardeo adolescentia : & inflammor
calore sanguinis. ⁊ succulento ualido q sum

Expanded text:
Quisquis perfectam vult agere vitam, negotiatorem cleQuisquis perfectam vult agere vitam, negotiatorem clericum, et ex inope divitem, et ex ignobili gloriosum, pari modo fugienda sunt, quia alterum deliciis, alterum gloria redolet. Non absque amictu lineo incedere, sed pretium linearum non habere laudabile est: alioquin ridiculum et plenum dedecoris est, referto marsupio, quod sudarium, orariumque non habeas, gloriari. Nec rusticus et tantum simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem; multoque melius e duobus imperfectis rusticitatem sanctam habere, quam eloquentiam peccatricem. Quidquid inebriat ac statum mentis evertit, similiter ut uinum. nec hoc dico, quod dei a nobis creatura damnetur, siquidem et dominus uini potator appellatur et Timotheo dolenti stomachuino ardeo et calore sanguinis, et succulento validoque sum
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnentib : magna sunt: Scłi homines. fus¬
cipiunt eos qͥ his pollent priuilegiis÷ nos aũ
laudam eos qui ꝓpter saluatorẽ ista despiciunt:
& mirũ in modum quos habentes par uipentimꝰ:
si habere noluerint p̾dicam: Int̾ hostiũ hostitã
manꝰ. et captruitatis dura necessitatẽ: nichil qͥu¬
delius ẽ. quã parentes a lib̾is separari: Hoc frequen¬
ter iubente xp̃i gr̃a. quodamm᷑ contra iitra na¬
turȩ ꝓpria fides imꝑat: immo gaudens animus¬
appetit ÷ & amor̃e filioꝵ. maiore in d̃m amore
contẽpnit: Lasciuiens adolescentis caro: crebris
ac duplicatis ẽ frangenda ieiuniis: Melius ẽ enĩ
sthomacũ dolere: quã mentẽ: Nunꝗͣ. de ore mo¬
nachi. turpis sermo aut lasciuus egrediat᷑: His
enĩ signas. libidinosus animꝰ ostenditur: et ꝑ
exteriorẽ homin̾ẽ. interioris hominis uitia demon¬
ꝑegrini. ⁊ cũ illis xꝑe conriiua ẽẽ noscatur:

Expanded text:
contemnentibus magna sunt, saeculi homines suscontemnentibus magna sunt, saeculi homines suscipiunt eos, qui his pollent privilegiis. Nos autem laudamus eos qui propter Salvatorem ista despiciunt et mirum in modum quos habentes parvi pendimus: si habere noluerint, praedicamus. Inter hostium manus, et captivitatis duram necessitatem nihil crudelius est quam parentes a liberis separare. Hoc frequenter, jubente gratia Christi, quodammodo contra jura naturae propria fides imperat. Immo gaudens appetit, et amorem filiorum majore in Domino amore contemnit. Lasciviens adolescentis caro crebris ac duplicatis est frangenda jejuniis: melius est enim stomachum dolere quam mentem. Numquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur: his  signis libidinosus animus ostenditur et per exteriorem hominem interioris hominis uitia demoncatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scłaris dixerit. cur ꝑgis ad heremũ. sta in acie.
aduersariis armatꝰ obsiste. ut postqͣm uiceris co¬
roneris: ille respondeat: Fateor inbecillitatẽ meã:
Nolo spe pugnare uictoriȩ: ne ꝑdam aliqͣndo uic¬
toriã: Si fugero: gladiũ deuitaui: Si stetero: au
uincendũ michi est. aut cadendũ: Quid autẽ ẽ¬
necesse. certa dimittere. ⁊ incerta secꝰtari. Aut
scuto. aut pectib. mors ẽ iitanda Ou qͥ pugnas:
& suꝑari potes. ⁊ uuincere: Ego cũ fugero. non
uinco in eo qd̃ fugio: s id̾o fugio. ne uincar:
Nulla securitas ẽ: uicmo serpente doxmire: Potest
declinamꝰ: ne facere cõpellam᷑. quȩ nos ñ t̃ã natura
sogit facere. qͣm uoluptas: Luriiria: mat̾ ẽ li¬
bidinis: Uentr̃e distentũ cibo. ⁊ uni potationib
irrigatũ. uoluptas genitaliũ sequit᷑: atq ut
ita dictũ sit. ꝓ menbroꝵ ordine. ordo uicioꝵ¬
mutandꝰ ẽ: Nobilitas ⁊ diuitiȩ. ñ habentib s

Expanded text:
saecularis dixerit, cur pergis ad eremum, sta in acie, saecularis dixerit, cur pergis ad eremum, sta in acie, adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. Ille respondeat, fateor imbecillitatem meam, nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam. Si fugero gladium, devitavi: si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari? aut scuto, aut pedibus mors est vitanda. Tu qui pugnas, et superare potes et vincere. Ego cum fugio, non vinco in eo quod fugio, sed ideo fugio, ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire. Potest declinamus, ne facere compellamur, quae nos non tam natura cogit facere quam voluptas. Luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo et uini potionibus inrigatum uoluptas genitalium sequitur atque, ut ita dictum sit, pro membrorum ordine ordo uitiomutandus est. Nobilitas et divitiae non habentibus sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos. et silentiũ ꝑdim̃ aut ñ uidemꝰ ⁊ suꝑbi
mministroꝵ. postes ingredim᷑ auratos: Sunt¬
sc̃iꝰ lapi des qui uoluimnt᷑ suꝑ terrã. leues. politi:
& rotunditate sua rotarũ cursib. similes sunt: Ca
les ꝓpħa iubet tolli de uia: ne ambulantiũ ni eos.
offendant pedes: Ibi autẽ ambulantes uiatores et
pret̾erntes intelligendi sunt: qui ꝑ istud secłm ad
supernã habitationẽ transire festinant: Rep̃hensibił
ẽ. qui secreta uolens agere uitã. cũ dausrs cellu¬
la corꝑe lateat: linga ꝑ orbẽ uagat᷑: Caueat reli¬
giosus ibi uiuere: ubi necesse habeat cotidie aut
ꝑire. aut uinci Securiꝰ ẽ enĩ ꝑire ñ posse: qͣm
iusta ꝑiculũ non ꝑisse: Int̾ epulas ⁊ illecebras
uoluptatũ: etiã ferreas mentes libido domat: Dif¬
ficile eñĩ int̾ delicias seruat᷑ pudiciria: Nitens cuitiꝰ:
sordidũ ostendit anmũ: Monacho si clericris aut

Expanded text:
ad nos, et silentium perdimus: aut non videmus, et superbi ad nos, et silentium perdimus: aut non videmus, et superbi ministrosancti lapides, qui volvuntur super terram, laeves, politi et rotunditate sua rotarum cursibus similes sunt. De talibus Propheta jubet tolli devia, ne ambulantium in eos offendant pedes. Ibi autem ambulantes viatores, et praetereuntes intelligendi sunt, qui per istud saeculum ad supernam habitationem transire festinant. Reprehensibilis est qui secretam volens agere vitam, cum clausus cellula, corpore lateat, lingua per orbem vagatur. Caveat religiosus ibi vivere, ubi necesse habeat quotidie aut perire, aut vinci. Securius est enim perire non posse, quam juxta periculum non perisse. Inter epulas et illecebras voluptatum etiam ferreas mentes libido domat. Difficile enim inter delicias servatur pudicitia. Nitens cunctis sordidum ostentat animum. Monacho si clericus aut
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. equet᷑q pauꝑib. & inopũ cellas dignanter
introeat. ⁊ sit cecoꝵ ocłs. manus debiliũ. pes
claudoꝵ: si ipse aquã portet. ligna concidat.
focũ extruat. ubi uincula. ubi alapȩ. ubi sputa
ubi flagella. ubi patibulũ. ubi mors Prima mo¬
nacoꝵ uirtꝰ. ẽ hec : ut nicħ sibi de ꝓfessione. ni¬
chil de continentia blandiat᷑ : s humilitatis int̾
eos contentio sit : & qͥcumq nouissimꝰ fuerit.
hic primꝰ pritet᷑: nec extra domũ inedia. nec
immoderata saturitas amet᷑ : Nemo iudicet alt̾um
ne a dño iudicet᷑: Unusqͥsq enĩ : suo dño stat. aut
cadit: Monachis specialit̾ expetenda ẽ solitudo:
et urbis habitatio fugienda: qm uideri ⁊ uidere.
salutari ⁊ salutare: laudari ⁊ detrahere. audire
& ꝓloqui: et tantã frequentiam hominũ etiã
inuitũ pati quȩ onr̃ia a ꝓposito monac hor
⁊ qͥete aliena sunt : Aut enĩ udemꝰ uenientes

Expanded text:
atur, aequeturque pauperibus, et inopum cellas dignanter atur, aequeturque pauperibus, et inopum cellas dignanter introeat, et sit caecorum oculus, manus debilium, pes claudorum, si ipse aquam portet, ligna concidat, focum exstruat, ubi vincula? ubi alapae? ubi sputa? ubi flagella? ubi patibulum? ubi mors? Prima monachorum virtus haec est, ut nihil sibi de professione, nihil de continentia blandiantur: sed humilitas inter eos contentio sit, et quicumque novissimus fuerit, hic primus putetur. Nec extra modum inediae, nec immoderata saturitas condemnentur. Nemo judicet alterum, ne a Domino judicetur, unusquisque enim suo Domino stat, aut cadit. Monachi specialiter expetenda est solitudo, et urbis habitatio fugienda, quam videri et videre, salutare et salutari, laudari et detrahere, audire et proloqui, et tantam frequentium hominum salutem invitum pati: quae omnia a proposito monachorum et quiete aliena sunt. Ait enim videmus venientes
Abbreviated transcription (Latin):
gionẽ qͥs ꝓfessus fuerit : studeat ñ solũ pecumã
xp̃o offerre. s semetipsũ : ⁊ imitet᷑ filiũ homuinis.
qͥñ uenit ministrari. s ministrare Coriũ enĩ
ꝓ cono. et om̃ĩa quȩ possidet homo: dare potest
ꝓ anima sua: S tange inqͥt diabolus carnes
etus: Hostis antͥquus. scit magis continentis
qͣm munerũ ẽẽ certamen: Facile enĩ abicit᷑:
qd̃ habet᷑ extrinsecus Intestinũ bellũ: ꝑiculo
sum ẽ: Coniuncꝰta disglitinemꝰ: unita dis¬
secem᷑: Si enĩ offeramꝰ xp̃o opes cũ anima nr̃a:
libent̾ suscipiet: Si autẽ quȩ foris sunt d̾o. &
q̃ intꝰ diabolo demꝰ ñ erit equa portio: dicetiir¬
q nob̃ Nonne si recꝰte offeras ⁊ recꝰte ñ diuidas.
peccasti: Uir nobilis qͣndo conuersus fuerit
ñ ei sit tumoris s humilitatis occasio: sciens
filiũ aĩ factũ c̾e̾ filiũ hominis: Qutumq
incesserit pedib nudis. et furua tunica uesti¬

Expanded text:
solum pecuniam Christo offerre, sed et semetipsum. Et imitetur filium hominis, qui non venit ministrari, sed ministrare. Corium enim pro corio, et omnia quae possidet homo dare potest pro anima sua. Sed tange, inquit diabolus, carnes ejus. Hostis antiquus scit magis continentiae quam munerum esse certamen. Facile abjicitur quod habetur extrinsecus. Intestinum bellu conjunctam disglutinemus, unitam dissecemus. Si enim offeramus Christo opes cum anima nostra, libenter suscipiet. Si autem quae foris sunt Deo, et quae intus diabolo demus, non erit aequa portio: dicereturque nobis: Nonne si recte offeras, et non recte dividas, peccasti. Vir nobilis quando conversus fuerit, non ei sit tumoris, sed humilitatis occasio, sciens Filium Dei factum esse filium hominis: quantumqincederit pedibus nudis, et frua tunica vesti
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib alit̾ in eccłia loquim᷑: alit̾ uob̾ loqui
debemꝰi Inis loquim᷑ aliqͣndo res quȩ sonũ habent:
i uirtutẽ ñ habent. Delectant᷑ enĩ tanqͣm in¬
firmi. sonis uerboꝵ: ñ uirtute d̾i Uos aut̃e
in nomine. xp̃i. ñ in hoc delecꝰtamini: s uultis
audire salutis uerbũ. in qͦ uocati estisͥ et has
uestes ligubres in mundo induistis. expectan¬
tes meliores apud deum Nostis ĩa ⁊ sapitis. iã
multũ tempus hic habetis: aduersus quẽ uob̾
ẽ. colluctatio Aduersariꝰ ur̃ ñ ẽ foris. s intꝰ ẽ in
iuscerib: et in ipsis menbris nr̃is habemus ol

Expanded text:
n Ecclesia loquimur, aliter vobis loqui debemus. Illis loquimur aliquando res quae sonum habent, et virtutem non habent, delectantur enim tamquam infirmi sonis verborum, non virtute Dei. Vos autem in nomine Christi, non in hoc delectamini; sed vultis audire salutis verbum, in quo vocati estis; et has vestes lugubres in mundo induistis exspectantes meliores apud Deum. Nostis jam et sapitis. Jam multum tempus hic habetis adversus quem vobis est colluctatio, adversarius vester non est foris, sed intus est in visceribus: et in ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ confusionis adolescat: Dũ paruus hostis. int̾fice:
nequitia elidat᷑ in semine : et qd impossibile ẽ in
sensu hominis ñ oriri÷ noto medullaꝵ calore : Ille
laudat᷑. ille p̃dicat᷑ beatꝰ : qͥ cogitationes suas.
ut ceꝑint. intͥficit lebidit eas ad petr̃a: Petra aũ.
ꝓ sacerdotis lapsu. qͥs rogaturus ẽ: Detrim̃tum
docendi: cutus sermo oꝑe destruit᷑: Innocens
absq sermone. conu̾satio sacerdotis: qui qͣntũ
ria uoluptas : in uoluptate impudiciria:¬

Expanded text:
nihil confusionis adolescat. Dum parvus est hostis, interfice. nihil confusionis adolescat. Dum parvus est hostis, interfice. Nequitia elidatur in semine, quod impossibile est in sensu hominis non oriri, noto medullarum calore. Ille laudatur, ille praedicatur beatus, qui cum cogitationes suas incoeperint, interficit, et elidit eas ad petram, petra autemo sacerdotis lapsu quis rogaturus? Detrimentum dicendi, cujus sermo opere destruitur. Innocens absque sermone conversatio sacerdotis, quantum exeria voluptas, in voluptate impudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
cib maĩgestus. ructus q conuulsus: Quicqͥd
seminariũ uoluptatũ ẽ : ut uenenu uitandu e
Parcus gͥ cib. et uent̾ semꝑ esuriens: triduanis
iciuntis p̃fert᷑: Multo meliꝰ ẽ. cotidie parum.
qͣm raro satis surmere: Pluuia illa optima ẽ:
quȩ sensim descendit in t̾ras: Subitꝰ et nimiꝰ ym¬
ber: inpreceps arua subuertit: Quando comedis:
cogita qd̾ statim tͥ orandũ. ilico legendũ sit: Non
queras in monacho linguę nitor̃e : s animę puri¬
tatẽ : Apud religiosos eñi : soloecismꝰ magnus. ⁊ ui¬
ciũ. turpe aliqͥd uel narrare uł facere Uen̾ationi
habenda ẽ. ñ uerbosa rusticitas: s sc̃a simplicitas:
Stadiũ ẽ. hȩc uita mortalis: hic contendimꝰ: ut ibi
coronem᷑: Non querit diabolus homines. infideles:
ñ eos qͥ foris sunt. et quoꝵ carnes rex assiriꝰ in olla¬
& deuorato iuda. apłoꝵ expetit potestatẽ: Non
sinas cogitationes in corde tuo: nicħ inte babiloniũ.

Expanded text:
convulsus: quidquid seminarium voluptatum est, ut venenum vitandum est. Parcus igitur cibus, et venter semper esuriens triduanis jejuniis praefertur: multum melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. Pluvia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber in praeceps arva subvertit. Quando comedis, cogita quod statim tibi orandum, illico legendum sit. Non quaeras in monacho linguae nitorem, sed animae puritatem. Apud religiosos enim solaecismus magnus et vitium, turpe aliquid vel narrare vel facere. Venerationi habenda est non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Stadium est haec vita mortalis: hic contendimus, ut alibi coronemur. Non quaerit diabolus homines infideles, non eos qui foris sunt, et quorum carnes rex Assyri deuorato Iuda ad sinas cogitationes crescere in corde tuo: nihil in te Babylonium,
Abbreviated transcription (Latin):
aut uene: natis linguȩ gladiis uulneram᷑:
ꝓminimis & paruissimis reb scandalizan¬
tes÷ int̾dũ etiã qd̃ monachũ ñ decet. in lites
et iurgia ꝓrunpentes: Interdũ ꝓfessionẽ nr̃ãm
regulȩ transgressione uiolam᷑: furtũ inferre
p̃positis. mmo animab nr̃is. sub dĩ ocłis non

Expanded text:
aut venenatis linguae gladiis vulneramur, aut venenatis linguae gladiis vulneramur, pro minimis et parvissimis rebus scandalizantes, interdum etiam quod monachum non decet in lites et jurgia prorumpentes, interdum professionem nostram regulae transgressione violamus, furtum inferre p
Abbreviated transcription (Latin):
ltatẽ gͦ fr̃s dilectissimi. ante omĩa et suꝑ¬
om̃ia teneamꝰ: ñ illã quȩ aliquotiens foris tan
humilitatẽ & in ore ⁊ in corꝑe solent ostende:
et si aliqͣ ut assolet tribulatio. uel scandali
ꝓcella surrexerit : effrenato ore. et erecta cer¬
uice. suꝑbia quȩ in corde tenebat᷑. multis
fr̃s: Quia fundam̃tũ uerȩ humilitatis non
haburit: quia humibitatẽ qm pretendebat prius

Expanded text:
litatem ergo, fratres dilectissimi, ante omnia teneamus; non illam quae aliquoties foris tanthumilitatem et in ore et in corpore solent ostendere: et si aliqua, ut assolet, tribulatio, vel scandali procella surrexerit, effrenato ore, erecta cervice, superbia, quae in corde tegebatur, multis fratres? quia fundamentum verae humilitatis non habuit; quia humilitatem, quam prius