comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ie iunauimus inqutunt & a non aspexisti. humiliauimus
animas nras̃ & nescisti. Inuiste arguunt dm̃ quod bona ope¬
ra non respiciat: solamque uentris esuriem absq: opere ur¬
tutum ingerunt dõ non comedentes eos crbos. quoscreauit
ds̃ fidelibus & his qui cognoscunt ueritatem. ut sumant
eos cum gratiarum actione. Sed illos: quibus scriptum est
in prouerbus hienimalunt᷑ cibis impiatatis. & uino iniqui¬
tatis in ebriant᷑ huius cemodi epulis saturatus phariseus in¬
tercetera uerba suꝑbiae bis insabato se ie uinare iactabat
qui non biberat uinum deuinea sorech. sed deuinea sodo¬
morum. Cuius uinũ furor draconũ ẽ & furor aspidum
insa nabilis &uua eorũ uua fellis quos ds̃ arguit ꝓprophe
peccata populi mei comedunt. et rursum. Quare tacuistis
proposuerunt questionem dõscire cupientes quare ie¬
iunauerunt & humiliauerint animassuas & ds̃ non re¬

Expanded text:
jejunavimus, inquiunt, et non aspexisti? humiliavimus jejunavimus, inquiunt, et non aspexisti? humiliavimus animas nostras, et nescisti? Injustitiae arguunt Dominum, quod bona opera non respiciat, solamque ventris esuriem, absque opere virtutum ingerunt Deo: non comedentes eos cibos quos creavit Deus fidelibus et his qui cognoscunt veritatem, ut sumant eos cum gratiarum actione: sed illos de quibus scriptum est in Proverbiis: Hi enim aluntur cibis impietatis et vino iniquitatis inebriantur . Hujuscemodi epulis saturatus Pharisaeus, inter caetera verba superbiae, his in sabbato se jejunare jactabat : qui non biberat vinum de vinea Sorec, sed de vinea Sodomorum, cujus vinum furor draconum est, et furor aspidum insanabilis, et uva eorum, uva fellis: quos Deus arguit per Prophetam: Peccata populi mei comedunt . Et rursum: Quare tacuistis proposuerant quaestionem Deo, scire cupientes quare jejunaverint et humiliaverint animas suas, et Deus non re
Abbreviated transcription (Latin):
uros repetitis. Ecce adlites & conteptiones ieuinatis &
ꝑcutitis pugno impiae. Lxx. p& unt me nunc iudiciũ
nouisti. Indiebus enim ieiuiniorũ ur̃orũ. Inueniuntur uolun¬
tates ur̃ae & om̃s subiectos uobis affligetis adiudicia. et uir¬
gia leuinantes & ꝑcutitis pugno humilem. Et alia temeri¬
ego inin nocentia mea ingressussum. & iterum. probame
hiẽ. &tẽptame urerenes meos & cormeum. & in alio loco.
ludica causã meã & redime me &ad propinquare dõ desideraN.
Cum hoc non in lo cosit sed inaffectu nec mentis otiose sed
laboriosi operis. Deniq: quidsit ad propinquare dõ instruit
scriptura dic̃s. Querite dnm̃. Cum aũ ad propinquauerit uob̃.
derelinquat impius uias suas. & uir iniquus cogitationes.
suas Ad propinquat enim dñs ad propinquantibus sibi.
et his qui iuste quodiustum ẽ ꝑsecunt᷑. & possunt dicere
dõ nom potest. Dequo scriptumẽ non habitabit iuxtate ma¬
lignus neq pmanebunt inuisti ante oculos tuos. quare

Expanded text:
ntentiones jejunatis, et percutitis pugno impie. LXX: Petunt me nunc judicium t non cognovisti? In diebus enim jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae, et omnes subjectos vobis affligitis, ad judicia et jurgia jejunantes, et percutitis pugnis humilem. Est alia temeriego in innocentia mea ingressus sum . Et iterum: Proba merenes meos et cor meum. Et in alio loco: Judica causam meam, et redime me . Et appropinquare Deo desiderant: cum hoc non in loco sit, sed in affectu, nec mentis otiosae, sed laboriosi operis. Denique quid sit appropinquare Deo, instruit Scriptura, dicens: Quaerite Dominum. Cum autem appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas. Appropinquat enim Dominus appropinquantibus sibi, et his qui juste quod justum est persequuntur, et possunt dicere:Deo non potest, de quo scriptum est: Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Quare
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse non dubium est . quiparricidio liberorum ad ꝓphe¬
tarum sanguinem ꝑuenerunt. De quo et oseae. immol atis
ait homines uituli enim defecerunt. Siue ut in hebrao
scriptum ẽ immolantes homines uitulos adoratis. Et in
psalmis plenius scribitur. Commixtisunt ingentib: et didi¬
cerunt operaeo. Et seruierunt insculptilib soꝵ. Et
factum est eis in scandalum. Et immolauerunt filios suos
& filias suas demonib Et effuderunt sanguinem in nexiũ¬

Expanded text:
fecisse, non est dubium, qui a parricidio liberorum ad Prophefecisse, non est dubium, qui a parricidio liberorum ad Prophetarum sanguinem pervenerunt, de quo et in Osee: Immolate, ait, homines, vituli enim defecerunt . Sive ut in Hebraeo scriptum est: Immolantes homines, vitulos adoratis. Et in psalmis plenius scribitur: Commixti sunt gentibus, et didicerunt opera eorum, et servierunt sculptilibus eorum, et factum est eis in scandalum. Et immolaverunt filios suos et filias suas daemonibus, et effuderunt sanguinem inn
Abbreviated transcription (Latin):
quidestruit templum & in triduo instaurat illud : Alius
saluos fecit. seipsum saluum facere non potest. Descendaet me
decruce & credimus NNum quid non uos filii scelesti semen meo¬
dax qui consolamini in diis sub ter omne lignum frondo sum ini¬
lantes paruulos in torrentib subter in minentes p&rastadido
Nonne uos estis filii perditionis semer iniquum qui uoeat&s a osu
subter ft ondosas arbores immolantes filios ur̃os inualdib
medio pera : Vosinquit it a fecistis quae pr& teritus ser pio
mrrauit  qui estis filui sce lerati siue ꝑditionis. qualis fut
&iudas pro ditor qui appellatus est filius ꝑditionis
et semen iniquum siue mendax atq: mendacii quidelectamini
in dus subter omni frondosa arbore. Et immolatis filios uros
intorrentib:: Dequo & regum acparal rpomen narrat his¬
toria quodimmolauerint filios suos & inigne congetrauer̃.
quod quidem & achab regem isrł. Et manas sem regem iudee

Expanded text:
qui destruis Templum, et in triduo instauras illud. Alios qui destruis Templum, et in triduo instauras illud. Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest. Descendat nunc de cruce, et credimus  Qui consolamini in diis subter omne lignum frondosum, immolantes paruulos in torrentibus, subter inminentes petras. in Nonne vos estis filii perditionis: semen iniquum, qui vocatis idola subter frondosas arbores: immolantes filios vestros in vallibus in medio petrae? Vos, inquit, ista fecistis, quae praeteritus sermo narravit. Qui estis filii scelerati, sive perditionis, qualis fuit et Judas proditor, qui appellatus est filius perditionis : et semen iniquum sive mendax atque mendacii, qui delectamini in diis subter omni frondosa arbore, et immolatis filios vestros in torrentibus . De quo et Regum ac Paralipomenon narrat historia, quod immolaverint diis filios suos, et in igne consecraverint . Quod quidem et Achab regem Israel, et Manassen regem Juda
Abbreviated transcription (Latin):
medio uosqui estis filu iniquitatis accedite ad me & audite
quae dicam. quomodo enim qui facit iniquitatem ser uus est
tat is non adpone ut affligat eum. promiquitate siue in iquoꝵ
quod Lax transt ulerunt. Theo dotio ipsum uerbum hebraicũ
posuit .ωNba. Quod nos iuxta syminachum in augura triceni
uertimus. Quod scilic& semꝑ hierusalem que est mat̃ audientium
idolatria dedita fuerit. Quam obremappellat eos semen adulter
dem ac meraricis haud dubium. quin eadem signific&s. dequa supra
legimus quomodo facta est meretrix ciuitas fidelission
suꝑ quem inquit iusistis conspuentes faciem eius barbã q
uellentes et suꝑ quem dilatastis & apperuistis osurmm
linguam eiecistis dicentesei samaritanus es & de manium ha¬
bes Et iterum iste non eiecit demonia. Nisimn bel rebub
pr incipem demonioꝵ. Et postea in passione crucifigeitalan
Etrursum sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nostros etalibi ua

Expanded text:
medio, vos qui estis filii iniquitatis, accedite ad me, et audite medio, vos qui estis filii iniquitatis, accedite ad me, et audite quae dicam . Quomodo enim qui facit iniquitatem, servus est tatis non apponet ut affligat eum . Pro iniquitate, sive iniquorum, quod LXX transtulerunt, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit ONENA vertimus, quod scilicet semper Jerusalem, quae est mater audientium, idololatriae dedita fuerit. Quamobrem appellat eos semen adulteridem ac meretricis: haud dubium quin eamdem significet, de qua supra legimus: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis Sion ? Super quem, inquit, lusistis, conspuentes faciem ejus, barbamque vellentes; et super quem dilatastis et aperuistis os vestrum, et linguam ejecistis, dicentes ei: Samaritanus es, et daemonium habes ? Et iterum: Iste non ejicit daemonia, nisi in Beelzebub principe daemoniorum . Et postea in passione: Crucifige, crucifige talem . Et rursum: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et alibi: Vah,
Abbreviated transcription (Latin):
quam eos qui artem contexendarum interse scripturarum
a postoli nesciebant quae sisse aptum locum ubi absuptum ab eo
ponerent testimonium quod absq: auctoritate inser ipturde
positum non putabant. Deniq: omnes graecia tractator es
qui nobiseruditionis sue in psalmos commentarios reliquerunt:
os uersiculos uerua notant atq p̃terunt liquido consitentes
tione uulgata quȩ grece ΚΟ̃ΙΝΗ dicitur Et in toto orbe
diuersa est sed iam tempus est ut coepto incumbamus operi & reli¬
qua ꝑsequamur. Vos autem accedite huc filii auguratrices
semen adulteri et fornicariae suꝑ quem lusistis suꝑquem dilatastis
os & ciecstis li nguam. Ixex. Uos aũt accedite huc sibi. iniqui
semen adulterorũ & meretricis in quo lusistis suꝑquem
a peruistis os ur̃m & suꝑ quo eie cistis linguam uestram
Sublato iusto cuius sepul tura in pace est immo sublata de

Expanded text:
quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum Apostoli nesciebant, quaesisse aptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Commentarios reliquerunt, hos versiculos veru annotant atque praetereunt, liquido confitentes tione Vulgata, quae Graece κοινὴ dicitur, et in toto orbe diversa est. Sed jam tempus est, ut coepto incumbamus operi, reliqua persequamur. Vos autem accedite huc, filii auguratricis: semen adulteri et fornicariae super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? LXX: Vos autem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis in quo lusistis? super quem aperuistis os vestrum: et super quo ejecistis linguam vestram? Sublato justo, cujus sepultura in pace est, immo sublato de
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ linguis suis dolose agebant quinti psalmisunt. Illud autem
quod se quitur. Venenum aspidum sublabis eoꝵ cente simitricesi¬
mi noni psalmi est. Rursumq: qđ dicitur. Quoꝵ osmaledictione
& a maritudine plenum est. Denono psalmo sumptum est Tres aũt
uer siculi qui sec untur. ueloces pedes eoꝵ ad effudendum sangui¬
nem. Contritio & infelicitas in uiis eoꝵ &uiam pacis ignoraue¬
runt inisaia ꝓph&a repperi. Quos in .XVI. explanationiserus
libro quem nunc dictare cupio ex positurussum. Vltimus
In&XAV psalmi principio est. Nec in hoc cuiquam uidectur
esse deuersu si quod insuis locis numero dicitur singulari Ab
apło pluraliter ponitur quiscribebat ad plurimos & in unũ
sensum multa cogebat exempla. Arbitror solut amques¬
tuionem tuam & nostram regulam suꝑtrans batione ueteris
instrumenti concussam magis esse quam motam. Etnontam

Expanded text:
eorum: linguis suis dolose agebant, quinti psalmi sunt . Illud autem eorum: linguis suis dolose agebant, quinti psalmi sunt . Illud autem quod sequitur: Venenum aspidum sub labiis eorum, centesimi tricesimi noni Psalmi est . Rursumque quod dicitur: Quorum os maledictione et amaritudine plenum est, de nono psalmo sumptum est . Tres autem versiculi qui sequuntur: Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem: Contritio et infelicitas in viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt, in Isaia propheta reperi, quos in decimo sexto explanationis ejus libro, quem nunc dictare cupio, expositurus sum. Ultimus rum, in tricesimi quinti psalmi principio est. Nec in hoc cuiquam videatur esse diversum, si quod in suis locis numero dicitur singulari, ab Apostolo pluraliter dicatur, qui scribebat ad plurimos, et in unum sensum multa cogebat exempla. Arbitror solutam quaestionem tuam, et nostram regulam super translatione veteris Instrumenti concussam magis esse quam motam. Et non tam
Abbreviated transcription (Latin):
loces pedes eoꝵ adeffudendum sangunem. Contritio & infelicitas inui¬
is eoꝵ & uiam pacis ignorauerunt n on est timor dĩ ante oculos eorum
Quod cum audissem quasi a fortissimo pugili ꝑ cussus essem. Coepit acitus
estuare & stupore mentis uultus pallore signare. Haebraeus inquam es
hebraeis secundum legem pharis eus. eruditusq ad pedesgama lihel aut
ignorauit haec aut eoꝵ quilesturierant abusus est ignorantia quoꝵ
al terum in eruditi alterum callidi est ad malitiam. Nec eius quidixe¬
rit & sumperitus sermone nontamenscientia. Et iterum In sin¬
plicitate & sinceritate ad nuntia ui uobis uerbum. Tandemium
m& reuersus unius diei spatium postul aui. Ut responsio meane¬
qua quam argumentum humani ess& ingeni sed fructus assidu&
lectionis Itaq omnem scripturam mente ꝑ lustrans anim aduert
sicut omnis pene ad romanos epistula de ueteri strust a est in¬
strumento. Sic & hoc testimonium depsalmis &isaia esse contex¬
tum. Nam duo primi uersus sepulchrum patens est guitur

Expanded text:
tio et infelicitas in viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt: Non est timor Dei ante oculos eorum . Quod cum audissem, quasi a fortissimo pugile percussus essem, coepi tacitus aestuare, et stuporem mentis vultus pallore signare. Hebraeus, inquam, ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, eruditusque ad pedes Gamalielis, aut ignoravit haec, aut eorum, qui lecturi erant, abusus est 667-668 ignorantia . Quorum alterum ineruditi, alterum callidi est ad malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis, et Isaia esse contextum . Nam duo primi versus: Sepulcrum patens est guttur
Abbreviated transcription (Latin):
quib prius fruiti fuerant. Si hoc de principib: dicitur iudeoꝵ pp¬
ter quos plebs dñi ab estus deuorata est: uitemus &xempla peic&s
Nec in ebriemur uino in quo est luxuria nec uoluptatib: obruamur
Nec muti ad loquendum contra aduersarios nostros rabidicanes
simus. sed dĩpotius quam nostras sequamur uias. Et audiamus scrip¬
turam monentem. Sapite de dño in bonitate. Et iterum intelle¬
gentia optim a est his qui faciunt eam. Et sicanes fuimꝑ non despere¬
Et catelli comedunt demicis qu&e cadunt demensa dominoꝵ suoꝵ
Obquam causam miam consecuta audit adño Omulier magna est fi¬
destua fiat tibi sicut uis. Poterat enim dicere cum ꝓph&a: uiã mandeo¬
toꝵ tuo& cucurri. Et iterũ deducme in uiarectco¬

Expanded text:
quibus prius fruiti fuerant. Si hoc de principibus dicitur Judaeorum, propquibus prius fruiti fuerant. Si hoc de principibus dicitur Judaeorum, propter quos plebs Domini a bestiis devorata est, vitemus exempla pejorum, nec in ebriemur vino, in quo est luxuria, nec voluptatibus obruamur; nec muti ad loquendum, contra adversarios nostros rabidi canes simus; sed Dei potius quam nostras sequamur vias, et audiamus Scripturam monentem: Sapite de Domino in bonitate . Et iterum: Intelligentia optima est his qui faciunt eam. Et si canes fuimus, non despere Domine, nam et catelli comedunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum . Ob quam causam misericordiam consecuta, audit a Domino: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis. Poterat enim dicere cum Propheta: Viam mandatorum tuorum cucurri . Et iterum: Deduc me in via rect
Abbreviated transcription (Latin):
bantur errores. Quodq: sequitur. unus quisq: ad auariti ã suã
a summo usq: ad nouissimum. Venite & sum amus uinũ &imple¬
amur ebri& ate : et erit sicut hodie sic &cras. et multo amplius
n .lxx. inter pr&ib: non hab&ur sed ex hebraico additumstellis in bu¬
minantib: praenotatur. Deniq hos uersiculos nullus ecclesi¬
asticoꝵꝵ interpr&um disseruit. sed quasi patentem in me¬
dio foueam transiliunt. atq transmittunt. Quodaũt dicit
ea ardent a uaritia a summo usq: ad nouissimum. a principib: usq
adplebem. Vt post quam coeperint ꝑcutere conseruos. Et co¬
medere acbibere cum ebriis dicant. uenite sumamus uinũ
& imple amur ebri&ate. Manducemus & bibamus cras enĩ
moriemur. Et erit sicut hodiȩ sic & cras & multo amplius. Hoo ẽ
quod supra dixit nescierunt saturitatẽ nec praȩterita uolup¬
tate satiantur sed futuras delicias parant multo maiores quam

Expanded text:
ebatur errores. Quodque sequitur: Unusquisque ad avaritiam suam, ebatur errores. Quodque sequitur: Unusquisque ad avaritiam suam, a summo usque ad novissimum: venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate, et erit sicut hodie, sic et cras, et multo amplius, in LXX Interpretibus non habetur, sed ex Hebraico additum, stellis illuminantibus praenotatur. Denique hos versiculos nullus Ecclesiasticorum Interpretum disseruit, sed quasi patentem in medio foveam transiliunt atque transmittunt. Quod autem dicirea ardent avaritia a summo usque ad novissimum, a principibus usque ad plebem, ut postquam coeperint percutere conservos, et comedere ac bibere cum ebriis, dicant: Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate. Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Et erit sicut hodie, sic et cras: et multo amplius . Hoc est quod supra dixit: Nescierunt saturitatem: nec praeterita voluptate satiantur, sed futuras delicias parant, multo majores quam
Abbreviated transcription (Latin):
quia nescitis qua hora dñ sur uenturus sit. Et id circodantes
locum diabolo Canes inpudentissimi sunt quinum quams atu¬
rantur Vlomunt enim quod comederint. Etr euertuntur a duo¬
mitum suum. Dequib & p&rus aposto lus loquitur. Accidit illes
uerum illud ꝓuerbium Canis reuersus aduomitum suum
Et sus lota in uolut abro luti. Quos speculat ores & canes eosdem
ẽẽ pastores sequens sermo demonstrat ipsi pastores ignorauer̃
intellegentiam. Verbum enim hebraicum rõim. quod quattuor
pastores. Siraim pessimos sonat. Hoc diximus utuariae in terp̃¬
tationis causas monstraremus. Omnes enim sua quȩ sier̃
Et nonque dĩ sunt Nec ambulauerunt ꝑuiam dñi dequa scrip¬
tum est. quaerite quae sit uia bona &ambulate in ea. sed
uixta qđ in iudicium uolumine legitur nonerat rex in isrł.
Vnus quisq: qđ rectum sibi uidebatur hoc faciebat ꝓprios seq¬

Expanded text:
quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit . Et idcirco dantes quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit . Et idcirco dantes locum diabolo, canes impudentissimi sunt, qui numquam saturantur. Vomunt enim quod comederunt, et revertuntur ad vomitum suum . De quibus et Petrus Apostolus loquitur: Accidit illis verum illud proverbium: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Quos speculatores et canes eosdem esse pastores, sequens sermo demonstrat: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam. Verbum enim Hebraicum ROIM  Al. ROEM quodpastores; si raim, pessimos sonat. Hoc diximus, ut variae interpretationis causas monstraremus. Omnes enim sua quaesierunt, et non quae Dei sunt, nec ambulaverunt per viam Domini , de qua scriptum est: Quaerite quae sit via bona: et ambulate in ea . Sed juxta quod in Judicum volumine legitur: Non erat rex in Israel; unusquisque quod rectum sibi videbatur, hoc faciebat , et proprios sequ
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ Non solum speculatores caeci sed & canes muti appellan¬
tur non ualentes latrare. Quienim gregem dñi custo dire
debeant. Et lupos abigere & latrare ꝓdño diligunt somniet
Et demonicis uisionib: delectantur . et est sensus. non possunt lo¬
qui ueritatem sed uniuersa mendacia nec hoc fine contentis unt.
qui in custodia gregis dñi dormiebant & latrare non poterant. Eta¬
mabat cubile ꝑquae uoluptas corporis indicatur. Sed apud suos in
re sacurantur. quideuorant plebem dñi sicut escampanis. Et domusui¬
duarum : gulȩq: aclibi diniseruiunt. Non enimpossunt dicere manda¬
tum dñi lucidum in luminans oculos. Nec nosse quo d scriptum est
sapientia hominis in luminat faciem eius. Et canes muti aduersum
dor mientes quine sciunt esse praceptum. Nedederis somnum
oculistuis & palpebristius dormitationem. Et rursum iuigilate

Expanded text:
quitur, non solum speculatores caeci, sed et canes muti appellanquitur, non solum speculatores caeci, sed et canes muti appellantur, non valentes latrare. Qui enim gregem Domini custodire debebant, et lupos abigere, et latrare pro Domino, diligunt somnia, et daemoniacis visionibus delectantur. Et est sensus: Non possunt loqui veritatem, sed universa mendacia. Nec hoc fine contenti sunt, qui in custodia gregis Domini dormiebant, et latrare non poterant, et amabant cubile, per quae voluptas corporis indicatur; sed apud suos imprantur errore. Qui devorant plebem Domini sicut escam panis, et domos viduarum: gulaeque ac libidini serviunt. Non enim possunt dicere: Mandatum Domini lucidum illuminas oculos , nec nosse quod scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et canes muti adversum dormientes, qui nesciunt esse praeceptum: Ne dederis somnum oculis tuis, et palpebris tuis dormitationem ; et rursum: Vigilate,
Abbreviated transcription (Latin):
Itamnes inquit bestiae saltus ueniant & deuorent congre¬
gatos siue in locum iudeoꝵ gentium turbȩ succedant S pecu¬
latores eoꝵ in causa sunt scribe uidelic& & pharisȩ i quia
omnes caeci nescierunt dñm saluatorem. nec lucem no¬
luerunt uidere p̃sentem. Ad quos dñsloquebatur. stulti& caeci
quid est plus aurum analtare quod scĩficat aurum. Et iterum
duces caeciculicem liquentes. Et camelum gluttientes. Et cȩcus caecũ
ducens ambo in foueam cadunt. Quod autem magistri speculatores uo¬
centur. Et supra legimus. in eo enim loco ubiuxta Lxx dicitur uox
custodum tuoꝵ eleuata est. In ebraico scriptum est. Uox speculatoꝵ
tuoꝵ De quib erat e⁊ echiel cui loquitur ds̃ fili hominis speculo¬
torem dedite domui isrł. Sed illi speculatores nonerant caeci
Deniq appellabantur uidentes. Iste aũt dequib ꝓph&a nunc lo¬

Expanded text:
Ut omnes, inquit, bestiae saltus veniant, et devorent congreUt omnes, inquit, bestiae saltus veniant, et devorent congregatos, sive in locum Judaeorum, gentium turbae succedant, speculatores eorum in causa sunt, Scribae videlicet et Pharisaei: quia omnes caeci nescierunt Dominum Salvatorem, nec lucem voluerunt videre praesentem. Ad quos Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid est plus, aurum, an altare quod sanctificat aurum ? et iterum: Duces caeci, culicem liquantes, et camelum glutientes ; et: Caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt . Quod autem magistri speculatores vocentur, et supra legimus. In eo enim loco ubi juxta LXX dicitur: Vox custodum tuorum elevata est , in Hebraico scriptum est: Vox speculatorum tuorum. De quibus erat Ezechiel, cui loquitur Deus: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Sed illi speculatores non erant caeci. Denique appellabantur videntes. Isti autem de quibus Propheta nunc lo
Abbreviated transcription (Latin):
leones eiecerunt eam. Primus deuorauit eam rex assur. Et nouis¬
simus confring& ossaeius rex babrlonis. Potest & hoc dici quod cumissł
populus auide prius ꝓuocentur gentes adfidem. Vt desertis saltib:
qui de exercitu ab essalon plurimos occiderunt. Ueniant ad
ecclesiam & comedant celestem panem agniq: carne saturent᷑
peculatores eius cęci omnes nescierunt uniuersi canes muti
nonualentes latrare. Videntes uana dormientes & amantes
somnia. Et canes inpudent issimi nescierunt saturitatem.
Ipsi pastores nescierunt intellegentiam. Omnes inuiam suam decli¬
sic & cras. Et multo amplius. Ix x. Venite qm̃ ex cȩcati sunt
omnes. non cognouerunt uniuersi canes muti non poterant
latrare somniantes lectulum amantes dormitationem
mal i nescientes intellegentiam Omnes uias suas secuti sunt
unus quisq simul asummitate eius Uenite & sumamus uinum
& in ebriemur. Et sit talis dies crastina magna amplius nimis.

Expanded text:
leones ejecerunt eam: primus devoravit eam rex Assur, et novisleones ejecerunt eam: primus devoravit eam rex Assur, et novissimus confringet ossa illius rex Babylonis . Potest et hoc dici, quod cum Israel populo rabidae prius gentes provocentur ad fidem, ut desertis saltibus, qui de exercitu Abessalon plurimos occiderunt, veniant ad Ecclesiam et comedant coelestem panem, agnique carne saturentur. Speculatores ejus caeci omnes, nescierunt universi: canes muti non valentsomnia v.11. Et canes impudentissimi nescierunt saturitatem: ipsi Pastores ignoraverunt intelligentiam: omnes in viam suam declisic et cras, et multo amplius. LXX: Videte quoniam excaecati sunt omnes: non cognoverunt universi, canes muti non poterunt latrare: somniantes lectulum, amantes dormitationes.mali nescientes intelligentiam: omnes vias suas secuti sunt. Unusquisque simul a summitate ejus. Venite et sumamus vinum, et inebriemur, et sit talis dies crastina, magna amplius nimis .
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝓpha auit quia ihs moriturus erat progente. Et non
tantum ꝓgente. sed ut filios dĩ qui erant disꝑsi congrega¬
r& in unum. Impletur quod dictum est congregatio populoꝵ
circum dabitte propter hanc inexcelsum conuertere:
Congregatis autem ꝑ apostolos reliquus isrł. & in unum
redastis gregem his quifuerant ante disꝑsi omnes
besti&e ꝓuocantur ut ueniant & deuorent isrł. Et eos uidelic&
qui credere noluerunt. De quib: a postolus. Et enim ꝑue¬
nit suꝑ eos finis. Et dñs in euangelio. cum autem uiderit is circũcida¬
ri ab exercit uhierusalem tunc scitote quod aduenerit eius consum¬
matio. Siue hoc dicendum quod bestus ad deuorandum traditis quos
decestatur ꝓph&a dicens. Netradas bestus animam confitentẽ
tibi. De his tropologice bestus quae partem quandam dñi deuo¬
rarunt. Et supra legimus syriam abortusolis et grecos ab occi¬
dente qui deuorant isrł totoore. Et in hieremia Ouis erransisrł

Expanded text:
s moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum , implereturque quod dictum est: Congregatio populorum circumdabit te: propter hanc in excelsum convertere . Congregatis autem per Apostolos reliquiis Israel, et in unum redactis gregem his, qui fuerant ante dispersi, omnes bestiae provocantur, ut veniant et devorent Israel, eos videlicet, qui credere noluerunt, de quibus Apostolus: Etenim perveniet super eos finis . Et Dominus in Evangelio: Cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem, tunc scitote, quod advenerit ejus consummatio . Sive hoc dicendum, quod bestiis ad devorandum traditi sunt, quas detestatur Propheta, dicens: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi : de his tropologice bestiis, quae partem quamdam Domini devorarunt, et supra legimus, Syriam ab ortu solis, et Graecos ab Occidente, qui devorant Israel toto ore. Et in Jeremia: Ovis errans Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
misericor diam uolo & nons acrifitium scientiam dĩ magis quã
holoc austa quȩ offeruntur suꝑ altare dñi quod io hannes in apo¬
calypsi in caȩlo uidisse testatur sub quo erant animae martrrũ
Ex quo unus deseraphim. carbonem forcipe conprehensũ.
adisaiam detulit labia purganda hoc est altare. Et hocta¬
bernaculum ad cuius simili tudinem omnia in exodo facta
referuntur. in quib: oblatae sunt uictime spiritales dõ
Alio quin decorporalib: hostus & holo caustis supra idemtes
mea domus orationis uocabitur cunctis populis. Non uni
geniti iudee. Nec uno hiero solimȩ urbis loco sed in toto
orbe terrarum nequaquam tauroꝵ & hircoꝵ & arietũ
sed orationis. quo testimonio dñs ab usus est loquens con¬
debant. Et sedebant incathe dris pestilentiae & habe¬
bant mensas num mularioꝵ. Omnia facientes turpis
lucri gratia. Nescientes illud quod scriptum est gratis
accipistis gratisclate. Haecaũt futura dñs repromisit.

Expanded text:
acrificium: scientiam Dei, magis quam holocausta, quae offeruntur super altare Domini . Quod Joannes in Apocalypsi in coelo se vidisse testatur, sub quo erant animae martyrum . Ex quo unus de Seraphim carbonem forcipe comprehensum ad Isaiae detulit labia purganda . Hoc est altare, et hoc tabernaculum, ad cujus similitudinem omnia in Exodo facta referuntur, quibus oblatae sunt victimae spirituales Deo . Alioquin de corporalibus hostiis, et holocaustis supra idem tesmea, domus orationis vocabitur cunctis populis. Non uni genti Judaeae, nec uno Hierosolymae et urbis loco, sed in toto orbe terrarum: nequaquam taurorum et hircorum, et arietum, sed orationis. Quo testimonio Dominus abusus est, loquens condebant, et sedebant in cathedris pestilentiae, et habebant mensas nummulariorum , omnia facientes turpis lucri gratia, nescientes illud quod scriptum est: Gratis accepistis, gratis date . Haec autem futura Dominus repromisit,
Abbreviated transcription (Latin):
tori ut panem doctrinae suae mittat super omnẽ aquam. Et
cunctis infundat gratiã spiritalem. & sciat quod si fecerit
quae p̃ceptas unt In nouissimo tempore. sit premia recepturus
sitesq: uidebitur iniustum . ut qui preb& elemo sỹnam de ini quo
mam mona faciat sibiamicos. quieum recipiant in et̾na taberna cu¬
la. Et qui spiritales largitur cibos datq conseruis cibaria in tem̃pr
suo non inueniat eos postmulta scła. quae eclesiastes appellat
dierum multitudinem. Quia in leticia e grediemini &mpace
deducemini. Montes & colles cantabunt corã uobis laudem.
et omã ligna regionis plaudent manu. prosali uncula ascendet
abies. et pro ortica cresc& mirtus. Et erit dñs nominatus insignũ
&num quod non auferet᷑. Lxx In letitia e grediemini & in

Expanded text:
tori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et tori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et cunctis infundat gratiam spiritualem, et sciat quod si fecerit quae praecepta sunt, in novissimo tempore sit praemia recepturus. Satisque videbitur injustum, ut qui praebet eleemosynam, de iniquo mammona faciat sibi amicos, qui eum recipiant in aeterna tabernacula : et qui spirituales largitur cibos, datque conservis cibaria in tempore suo, non inveniat eos post multa saecula, quae Ecclesiastes appellat dierum multitudinem . Quia in laetitia egrediemini, et in pace deducemini. Montes et colles cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliuncula ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus. Et erit Dominus nominatus in signum aeternum, quod non auferetur. LXX: In laetitia eg
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas dĩ. ꝗuem rͥmbrem & pluuias morses in deutero nomii
cantico pollicet᷑. Audiat t̾ra uerba oris mei. Exspectetur sic̃
pluna eloquiũ oreum & descendant sic̃ ros eloquium meum.¬
uerbamea. ut qui seminauerint in lacrinis ingaudio metent.
Etquiseminauerint iniusticia & spũ metant fructum uitae sem¬
piternae. Acciptantq panẽ doctrinae euangelica ȩ. Dequo
in pro uerbus & ineclesiasten scriptum ẽ. Aperi oculostuos &
implere panibus. et iterum. mitte panem tuum suꝑ aquam
quia inmultitudicie dierum tuorum inuenies eum. Neque enĩ
credendum ẽ quod pcipiatur uescentibus. ut ad comedendum
hunc panem. quo corpora nutriunt᷑. oculor aperire debeant.
Et sic saturari panibus quor in abacue comedit pauꝑ abscondite
sed adpanem doetrinae cohortat᷑ di quem nisi aꝑuerimus oculor
cordis nr̃i comedere non possumus. De quo sepe scribit & paulus
his qui fidei &ueritatis sermonibus nutriuntur. Precipiturq doc¬

Expanded text:
eritas Dei. Quem imbrem, et quas pluvias Moyses in Deuteronomii Cantico pollicetur : Audiat terra verba oris mei: exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea; ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Et qui seminaverint in justitia et spiritu, metant fructum vitae sempiternae, accipiantque panem doctrinae Evangelicae, de quo in Proverbiis et in Ecclesiaste scriptum est: Aperi oculos tuos, et implere panibus ; et iterum: Mitte panem tuum super aquam, quia in multitudine dierum tuorum invenies eum . Neque enim credendum est, quod praecipiatur vescentibus, ut ad comedendum hunc panem, quo corpora nutriuntur, oculos aperire debeant, et sic saturari panibus, quos in Abacuc comedit pauper abscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperuerimus oculos cordis nostri, comedere non possumus. De quo saepe scribit et Paulus his, qui fidei et veritatis sermonibus nutriuntur . Praecipiturque doc
Abbreviated transcription (Latin):
suis abba pat̃. Et non ex terminent faciessuas sed lauent
aqua. & caput unguant oleo. De quo & iohannes. euange¬
lista scribit. Et uos unguentum hab&is. ascõ. Quo cum
uncti fueruit & iã ipn sc̃ficant. Nonenim querit dr̃.
afflictionẽ solam. & humiliationem. anime ꝑ iniuria
corporis. ut instar circulitorqueat corpus & colla submit¬
tat. actristis incedat. luxta illud quod in psalmis dicit᷑.
afflictussum & incuruatus usq infinem. tota die con¬
tristatus incedebam. nec ut sac coquis uestiatur. & in
cinere uestiat dormiat quod declauid &achab legimus
sedutcum istis haec faciat. quesecunt᷑. Alio quin & a¬
postolus frequent̃ ieuinare sedicit. et dñs cumsponsus
adiscipulis sus fuerit ablatus. doc& eos. i einaturos.
Et in psalmis paenitens loquit᷑. manducaui sicut cr̃nerẽ¬
panẽ meũ . & potũ meũ cũ fletu miscebam. & cũ mihi

Expanded text:
suis, Abba pater ; et non exterminent facies suas, sed lavent suis, Abba pater ; et non exterminent facies suas, sed lavent aqua, et caput ungant oleo. De quo et Joannes Evangelista scribit: Et vos unguentum habetis a sancto : quo cum uncti fuerint, etiam ipsi sancti fiant. Non enim quaerit Deus afflictionem solam et humiliationem animae per injuriam corporis: ut instar circuli torqueat corpus, et colla submittat, ac tristis incedat. Juxta illud quod in Psalmis dicitur: Afflictus sum, et incurvatus usque ad finem: tota die contristatus incedebam . Nec ut sacco quis vestiatur, et in cinere dormiat, quod de David et de Achab legimus : sed ut cum istis haec faciat quae sequuntur. Alioquin et Apostolus frequenter jejunare se dicit , et Dominus, cum sponsus a discipulis suis fuerit ablatus, docet eos jejunaturos : et in Psalmis poenitens loquitur: Manducavi sicut cinerepanem meum, et potum meum cum fletu
Abbreviated transcription (Latin):
num quid contorquere quasi cirtulum caput suut. & saccũ
& cinerem.sternere. Nũ quid istud uocabis leuinium & diem
acceptabilem dñõ. lxx. quid mihi ieiunatis sicut hodie
ut audiatur inclamore uox ura. nontale ieiuniũ elegi & die
humiltare animã Neq stincur uaberis quasi circulũ collũ
tuũ &ciliciũ ieiunare & cinere substraueris nec sic uocab
ieiuniũ acceptabile. neuideat᷑ reprobare ieiumũ quod
ipse p̃ceperat doc& quomodo ieiunandumsit. Immo ante¬
quã doceat quid sequat᷑. instruit quid debeant declinare
ut audiatur in quit mexcelso clamor ur̃ neadoratio¬
nẽ deferatis clamorẽ. Orantes insinagogrs & angulis
platearum ut ab hominibus uid eamim. & eleuatis uocẽ
inexcelso & cumphariseo quidnĩ iudicio contemnatur.¬
ura le iuna & opera p̃dicctis propt̃q dñis phariseorum
eprobans orationẽ doc& discipulos quomodo crire
debeant clauso peccatoris tui cubiculo: ut soli loquat᷑ dõ
Qquipotest silentium cordis audire. Eitclament incordibus

Expanded text:
ulum caput suum, et saccum et cinerem sternere? Numquid istud vocabis jejunium et diem acceptabilem Domino? LXX: Quid mihi jejunatis, sicut hodie ut audiatur in clamore vox vestra? Non tale jejunium elegi, et diem humiliare animam suam. Neque si incurvaveris quasi circulum collum tuum, et cilicium et cinerem substraveris: nec sic vocabitis jejunium acceptabile. Ne videatur reprobare jejunium, quod ipse praeceperat, docet quomodo jejunandum sit: immo antequam doceat quid sequantur, instruit quid debeant declinare: Ut audiatur, inquit, in excelso clamor vester. Ne ad orationem deferatis clamorem, orantes in synagogis et angulis platearum, ut ab hominibus videamini , et elevetis vocem in excelsvestra jejunia et opera praedicetis . Propter quae Dominus Pharisaeorum reprobans orationem, docet discipulos quomodo orare debeant , clauso pectoris sui cubiculo, ut soli loquantur Deo, qui potest silentium cordis audire; ut clament in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
temporis auditores ut faciant cuncta querecta sunt. Et parent se ad¬
uentui saluator is quia ipse ẽ iustitia & misericordia di Siemm cogitationes
scõꝵ iudicia sunt & &ercitat ossensus addiscretionum boni uel mali ha¬
bere debemus. Cur non omnitempore custodiamus iudicium. neacci¬
piamus personam pauperis inuidicio. Nediuitus potentium terre¬
amur. sedita magnum uidicemus ut parium. Scientes iuxta morsen
quod dñ iudicium sit. quiuidicat iudicantes: Iuxta quod et in psal¬
mo legit. dr̃ stetit insỹ nagoga deorum inmedio aũ dr̃ diuidicat.¬

Expanded text:
temporis auditores, ut faciant cuncta, quae recta sunt, et parent se adtemporis auditores, ut faciant cuncta, quae recta sunt, et parent se adventui Salvatoris, quia ipse est justitia et misericordia Dei. Si enim cogitationes Sanctorum judicia sunt: et exercitatos sensus ad discretionem boni ac mali habere debemus, cur non omni tempore custodiamus judicium, ne despiciamus personam pauperis in judicio, ne divitis potentia terreamur: sed ita magnum judicemus ut parvum, scientes juxta Moysen, quod Domini judicium sit, qui judicat judicantes ; juxta quod et in psalmo legitur: Deus stetit in synagoga deorum: in medio au
Abbreviated transcription (Latin):
sed adm̃tis arbitrium. Deniq infert᷑. aut facite arborem bonam &
fructus eius bonos. ex quo ꝑspicu umest unumquemq propria
uo luntate facere animaesuae. bonã uel malã arborem. ciuius fruc
tus uariisunt. Sequit᷑. et erit dñs in nomen &insignum sempi¬
ternum quod non deficiat his quidemalo commutati fuerint in bo¬
num. et erit innomen & insignum et̾num. Vt ipsius appellent
nomine xp̃iani & crucis eius iurantur cauterio. De quo signo
frmeon tenens ulnis paruulum loquebat᷑. hicerit in ruinã
& in resurreccionem multoꝵ. Et in signum cui contra dic&ur. Dequo
supra dictumẽ dabit uobis dñs signũ. Et scs cantat in psalmo. facm cũ
Laex proustitia miseri cordiam transtulerunt E&cra simi lit er
Gent ium uaticinio terminato que in aduentu sermonis đi. de saliunca &
urtica inerparis sum mirtumq mutande sunt. Loquit isaias adillius

Expanded text:
sed ad mentis arbitrium. Denique infertur: Aut facite arborem bonam, et sed ad mentis arbitrium. Denique infertur: Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos. Ex quo perspicuum est, unumquemque propria voluntate facere atus varii sunt. Sequitur: Et erit Dominus in nomen et in signum sempiternum, quod non deficiet. His, qui de malo commutati fuerint in bonum, erit Dominus in nomen et in signum aeternum, ut ex ipsius appellentur nomine Christiani, et crucis ejus inurantur cauterio. De quo signo Simeon tenens ulnis parvulum, loquebatur: Hic erit in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum, cui contradicetur : de quo et supradictum est: Dabit vobis Dominus signum : Et sanctus cantat in psalmo: Fac mecumLXX, pro justitia, misericordiam transtulerunt, caetera similiter. Gentium vaticinio terminato, quae in adventu sermonis Dei de saliuncula et urtica in cyparissum myrtumque mutandae sunt, loquitur Isaias ad illius
Abbreviated transcription (Latin):
luxuria temperantia. prostulticia prudentia. Demus exemplama¬
&stitpes inutiles & Raontã amari saporis &odopis terrimi dicentes
conputruerunt & corruptesunt cicatrices meae a facie insipienti ae
meae. Isti in a posto los repente mutati. factis crparis sus & abies. et
mirtus odoris optimi & inuaria opera necessarii. paulus quoq pes¬
secutor aeclesiae quando audiebat ad nõ saule saule quid me
persequeris. durum tibiẽ contrastimulum calcitrare. urtica erat
habens persecutionis aculeos. Quando autem intoto orbe euange¬
lium predicauit. Etdicere poterat xp̃i bonus odorsumus Recte
cyparissus appellat᷑ & mirtus. Mere trices & publicani preueniunt
phariseos in regnodĩ & latro decruce transit in paradisum. Ergo
illud quod in euangelium dicit᷑. Non potest arbor bona facere fructus
malos. Nequa quã refert᷑ ad naturae propriaetatem ut eretici uolunꝰ

Expanded text:
luxuria, temperantia; pro stultitia, prudentia. Demus exempla maluxuria, temperantia; pro stultitia, prudentia. Demus exempla maὴ, et stirpes inutiles, et κονύζη amari saporis, et odoris teterrimi, dicentes: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Isti in Apostolos repente mutati, facti sunt cyparissus, et abies, et myrtus, odoris optimi, et in varia opera necessarii. Paulus quoque persecutor Ecclesiae, quando audiebat a Domino: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est contra stimulum calcitrare , urtica erat, habens persecutionis aculeos. Quando autem in toto orbe Evangelium praedicavit, et dicere poterat: Christi bonus odor sumus , recte cyparissus appellatur, et myrtus. Meretrices et publicani praeveniunt Pharisaeos in regno Dei, et latro de cruce transit in paradisum . Ergo illud quod in Evangelio dicitur: Non potest arbor bona facere fructus malos , nequaquam refertur ad naturae proprietatem, ut haeretici volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
unum lignum. loquabat᷑ inpsalmo. Ego aũ sic̃ oliua fructi¬
fera inlomodñi. Interrogemus eos qui simplicem tantum se¬
quuntur hrstoriam. et elixas carnes sanguine comedunt
Vtrum ligna plaudant ramis & concrepent manu. Et illud
quod defluminibus dicitur. Flumina plaudent manu
quo sensu accipiendum ẽ nec solum montes & colles exili¬
ent atq cantabunt. E tomnia ligna agri cui benedixit
dns plaudent ramis & manibus concrepabunt sed cioigñ.
nirtum. & ciparissum. CTΟION. luxta srmmachum. et Lxex Ine¬
braeo scribitur. Nesus quem aquila & theo lotio. Eon Lari int̃¬
p̃tatis unt. est aũ ToNTΑΝ herba uilissima & amarte odor isq:
sa fođ simmachus uertit urticã. utcumq se hab& nominũ propri¬
ctas hocdicendumẽ quod mala uertant inbona. et prouitus nascant᷑
uirtutes Idẽ proiniquitate iusticia ꝑ rotemeritate fortitudo pro

Expanded text:
unum lignum loquebatur in psalmo: Ego autem sicut oliva fructiunum lignum loquebatur in psalmo: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini . Interrogemus eos, qui simplicem tantum sequuntur historiam, et elixas carnes agni comedunt. Utrum ligna plaudant ramis, et concrepent manu, et illud quod de fluminibus dicitur: Flumina plaudent manu , quo sensu accipiendum sit. Nec solum montes et colles exsilient atque cantabunt; et omnia ligna agri, cui benedixit Dominus, plaudent ramis, et manibus concrepabunt: sed et στοιβὴ myrtum et cyparissum. Στοιβὴ juxta Symmachum et LXX in Hebraeo scribitur NESUS : quem Aquila et Theodotio κονύζην interpretati sunt. Est autem κονύζη herba vilissima et amara, odorisqSARPHOD , Symmachus vertit, urticam. Utcumque se habet nominum proprietas, hoc dicendum est, quod mala vertantur in bona, et pro vitiis nascantur virtutes, id est, pro iniquitate, justitia; pro temeritate, fortitudo; pro
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum inquit meum nonreuertetur uacuum. sed post¬
quam compleuerit omnia ꝗ uȩ uolu. et meã interris fecerit uolun¬
tatem. Eunc aelme ueniet & implebitur illud quod scriptum ẽ. Dixit
dns dnõmeo sede addextris meis. Donec ponã inimicostuos scabellum
pedumtuorum. Inletitia enim egrediemini deido latriae sanguine
et deducemini in pace. ut audatis ab a postolo. gratia uobis & pax.
Siue ingaudio deducemini. ut post umbram legis discatis et ange¬
lu ueritatẽ. Montes enim & colles quos angelos intellegere possum
& scõrum animas. quae prouarietate uirtutum montes appellant᷑.
&colles gaudebunt suꝑ penitenitentibus & mentis l&itiam.
saltibus indicabunt. Quod & dñs loquit᷑ in euangelio. leta bun¬
tur angeli incaelo. super uno peccatore paenttentiã agente.
Omnia quoq lingna agriplaudent manu. siue ramis. que
plantatasunt secus decursur aquarum quefructum suum
dabunt intempore suo. & folium corum nonctefluet. dequib

Expanded text:
ficiet. Verbum, inquit, meum non revertetur vacuum, sed postquam compleverit universa, quae volui, et meam in terris fecerit voluntatem, tunc ad me veniet; et implebitur illud, quod scriptum est: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . In laetitia enim egrediemini de idololatriae sanguine, et deducemini in pace; ut audiatis ab Apostolo: Gratia vobis et pax . Sive in gaudio deducemini: ut post umbram Legis discatis Evangelii veritatem. Montes enim et colles, quos Angelos intelligere possumus, et Sanctorum animas, quae pro varietate virtutum, montes appellantur et colles, gaudebunt super poenitentibus, et mentis laetitiam saltibus indicabunt. Quod et Dominus loquitur in Evangelio: Laetabuntur Angeli in coelo super uno peccatore poenitentiam agente . Omnia quoque ligna agri plaudent manu, sive ramis, quae plantata sunt secus decursus aquarum, quae fructum suum dabunt in tempore suo, et folium eorum non defluet . De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciro. Vtudor& in conspectumeo in hierusalẽ dñm. Quando
dicit sumã exeis insacerdoter & inlueuitas. ostendit uetus sucerdo¬
tium pret̃missum. quod trubui laeuitae debebatur. ubi non est
electio sedordo naturae & sueries familiue perposteros descendens
Transluto enim sacerdotio. necesse ẽ ut legis translatio fut. &¬
electio adeos pertineat. quibus nequaqua. sediuxtu merita

Expanded text:
rusalem Dominum. Quando dicit: Assumam ex eis in sacerdotes et levitas, ostendit vetus sacerdotium praetermissum, quod tribui Leviticae debebatur, ubi non est electio, sed ordo naturae, et series est familiae per posteros descendens. Translato enim sacerdotio necesse est, ut et Legis translatio fiat, et electio ad eos pertineat, quibus nequaquam juxta sa
Abbreviated transcription (Latin):
tari possumus uel basternas. alii uoce consona transtulerunt.
Dopioe quaenos uariigeneris inter pretamurue hicula. ubi
machus lecticas interpretatus est. Aquila eRenacta posuit
quod et ipsum lecticasopertas pellibus significat. hoc deuarie¬
tate trans lationum dictum sit. Equos autẽ et quadrigas et lec¬
ticas et mulos atque carrucas. et diuersi generis uelncala an¬
gelica possumus intellegere ministeria : De quibus a libi ad dm̃
dicitur ascende super equos iuos et equitatiotua salus  his
equis curribus et quadrigis helias raptus ad caȩlum est. et¬
h eliseus cirtumdari se atque seruari nescienti puero demonis¬
trauit et lachariasuidit in nocte etceuir ascendens suꝑ
equumrufum. et stabat in medio duorum montium ums
brosorum. et post eum equirufi. et sturnini. et uariret
albi. et dixi inquit quid sunt isti dñe. et ait ad mean¬
gelus quiloquebatur inme. ego ostendam tibi quid

Expanded text:
etari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt etari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt φορεῖα quae nos varii generis interpretamur vehicula: ubi machus, lecticas interpretatus est, Aquila, σκεπαστὰ posuit, quod et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varietate translationum dictum sit. Equos autem, et quadrigas, et lecticas, et mulos atque carrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus intelligere ministeria, de quibus alibi ad Deum dicitur: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti puero demonstravit . Et Zacharias vidit in nocte: Ecce vir ascendens super equum rufum: et iste stabat in medio duorum montium 822 umbrosorum: et post eum equi rufi, et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid