comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ. s cũ fontes uiderimꝰ: quos nisi qui celeriter
tu existimas cũ cet̃ ypocrates rͤ nõ fuisse tũ alios me¬
dicos. qui morbis alios qui nulueribꝰ/ alios qui oculis
mederent᷑: Num geometam enclide aut archimeͣde
num musicã damone aut aristoxend Num ipãs lrãs
ariscofane aut calimacho tractante tam disertos fuisse
ut genꝰ nemo uniuersum complecteret᷑ ⁊ atꝙ ut alie
aliã sibi partem in qua elaboraret se pone̾t: Equidem
hos sepe audini de prẽ et de socero meo nrõs quoq ho¬
nũes qui excellẽ sapiẽ gloria uellet. oiã que quidem
cũ hec ciuitas nosset solitos ẽẽ complecti. meminerãt
illi. Sextũ. eliũ A. uero maniliũ. nos eciã uidimꝰ
et ita ambulantes et in solio sedentes domi sic ad ibat
nõ solũ ut de iure ciuili ad eob. uerũ eciã de filia col¬
inda de fundo emendo. de agro colendo/ de o

Expanded text:
aetatem; sed cum fontis viderimus, quos nisi qui celeriter aetatem; sed cum fontis viderimus, quos nisi qui celeriter tu existimas, cum esset Hippocrates ille Cous, fuisse tum alios medicos, qui morbis, alios, qui vulneribus, alios, qui oculis mederentur? Num geometriam Euclide aut Archimede, num musicam Damone aut Aristoxeno, num ipsas litteras Aristophane aut Callimacho tractante tam discerptas fuisse, ut nemo genus universum complecteretur atque ut alius aliam sibi partem in qua elaboraret seponeret? Equidem saepe hoc audivi de patre et de socero meo, nostros quoque homines, qui excellere sapientiae gloria vellent, omnia, quae quidem tum haec civitas nosset, solitos esse complecti. Meminerant illi Sex. Aelium; M'. vero Manilium nos etiam vidimus d quos olim et ita ambulantis et in solio sedentis domi sic adibatur, non solum ut de iure civili ad eos, verum etiam de filia conlocanda, de fundo emendo, de agro colendo, de om
Abbreviated transcription (Latin):
suanitate/ copia uarietate. ¶ Rostra ẽ enĩ simͦ nob
oratores sumꝰ si ĩciutd disceptatõibꝰ: si in ꝑiculis.si in
de liberatoibꝰ publicis ad hibendi.auctores et prinapes su¬
mꝰ. urã est in quã oĩs ista pr̃udẽcie doct̾neꝙ possessio ĩ
qm hoĩes quasi caducã atq uacuã habũdantes ocio nob̃
occupatis ĩ uolauerut atq eciã. aut irridentes orato
.ut ie ĩgorgia socrates cauillant᷑᷑ ant ali
de oratoris arte pancis precipint̃ libellis / eosq retho¬
ricos inscribũt quasi nõ ia sint ꝓp̃a rethorid̃ que ab
sdẽ de iustia de officio de ciuitatibꝰ ĩscituend
gendis de oĩ uiuẽdi demq eciã de nature roẽ dicũt
Que quĩ iam aliũde nõ possuꝰ sumẽda sũt nobis ab
hiis ip̃is. a quibꝰ expilati sumꝰ. dñmõ i ͣ ad hãc ciuile
scienciã qua ꝑtinet et quã intuent᷑ transferamꝰ. fie¬
que ut ante dixi omẽ teramꝰ ĩ hiis diicendis rebus

Expanded text:
avitate, copia, varietate. Nostra est enim—si modo nos oratores, si in civium disceptationibus, si in periculis, si in deliberationibus publicis adhibendi auctores et principes sumus—nostra est, inquam, omnis ista prudentiae doctrinaeque possessio, in quam homines quasi caducam atque vacuam abundantes otio, nobis occupatis, involaverunt atque etiam aut inridentes oratorem, ut ille in Gorgia Socrates, cavillantur aut aliquid de oratoris arte paucis praecipiunt libellis eosque rhetoricos inscribunt, quasi non illa sint propria rhetorum, quae ab eisdem de iustitia, de officio, de civitatibus instituendis et regendis, de omni vivendi denique etiam de naturae ratione dicuntur. Quae quoniam iam aliunde non possumus, sumenda sunt nobis ab eis ipsis, a quibus expilati sumus; dum modo illa ad hanc civilem scientiam, quo pertinent et quam intuentur, transferamus, neque, ut ante dixi, omnem teramus in his discendis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ut accodat ad brumale sigͫ et inde sensĩ ascendat
usmersam partem ut luua accessit et recessi suo
solis Inmẽ accipiat ut cadẽ sapiã qũiq scelle dispares
motu cursuq conficiat. Hee tantã hñt uimi: ut pau
lũ ĩmatata cohere̾ nõ possint tantã pulcritudinem
ut nulla species ne quidẽ possit cogitari ornatior fie¬
ferte nũt aĩͫ ad hoĩ ͫ uel ecĩa ceterorũ animãtiũ

Expanded text:
ut accedat ad brumale signum et inde sensim ascendat in diversam partem; ut luna accessu et recessu suo solis lumen accipiat; ut eadem spatia quinque stellae dispari motu cursuque conficiant. Haec tantam habent vim, paulum ut immutata cohaerere non possint, tantam pulchritudinem, ut nulla species ne cogitari quidem possit ornatior. Referte nunc animum ad hominum vel etiam ceterarum animantiu
Abbreviated transcription (Latin):
son ẽ res tam diffialis quã nccia frichil est eui tã
tenerũ. neꝙ tam flexibile. ueq ꝙ tam facile seqͣt᷑
quocũꝙ ducas ꝙ orõ ex hac uersus. ex cadeny dispa¬
os nũi cõfiaũt Ex hac hec eciã soluta uarił modis

Expanded text:
Non est res tam difficilis quam necessaria; nihil est enim tam Non est res tam difficilis quam necessaria; nihil est enim tam tenerum neque tam flexibile neque quod tam facile sequatur quocumque ducas quam oratio. Ex hac versus, ex hac eadem dispares numeri conficiuntur; ex hac haec etiam soluta
Abbreviated transcription (Latin):
sborid numero et uocũ modo delectatione uinterera
aurnõ sacietatem i Hec igitur duo uocis dico modero¬
cionẽ et uerborũo conolusionẽ quo ad ordĩs senergas
pati possit apoctita ad eloquentiã traducenda duxe¬
rut᷑ ¶ ⁊n quo id ẽ uel max̾ ͫͫ quod u̾sus ĩ orsẽ si effi¬
sicuai uersum nu̾ose sedere et quadra̾e et ꝑfice̾ uoluꝰ
seq est ex młts res una que magis oratorẽ ab mu¬
perito dicendi ab ignaro ꝙ discig̃uãt. quã ꝙ il rudis
⁊ condite fũdit quantũ pot et id quod dicit spũ nõ
arte det̾mĩat/ orator autem sic illigat sententia
uerbis ut ẽã nimero quodã complectat᷑ :. et astricto
et soluto ffiã cũ mxit modis forma et r̾laxat et libe¬
rat ĩnutach̃e ordĩs ut uerba neq alligata sint quasi
certa aliqua lege uersus neꝙ ita soluta / ut uagentiu
Eno nã igit᷑ modo tantũ mituꝰ insistemꝰ et arbi¬
tlem᷑ nos hanc uim nimerose dicendi consequi posse

Expanded text:
borum numero et vocum modo delectatione vincerent aurium satietatem. Haec igitur duo, vocis dico moderationem et verborum conclusionem, quoad orationis severitas pati posset, a poetica ad eloquentiam traducenda duxerunt. In quo illud est vel maximum, quod versus in oratione si effisicuti versum numerose cadere et quadrare et perfici volumus. Neque est ex multis res una, quae magis oratorem ab imperito dicendi ignaroque distinguat, quam quod ille rudis incondite fundit quantum potest et id, quod dicit, spiritu, non arte determinat, orator autem sic inligat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto. Nam cum vinxit forma et modis, relaxat et liberat immutatione ordinis, ut verba neque adligata sint quasi certa aliqua lege versus neque ita soluta, ut vagentur. Quonam igitur modo tantum munus insistemus ut arbitremur nos hanc vim numerose dicendi consequi posse?
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ratio simplicit̾ uidenda ẽ deinde ꝯuicte Fam
quidã ornatus orõis qui ex singuł uerbis
aut hiis que ꝓpͥa sũt. et certa quasi uocabula rerum
pene una nata. cũ rebus ipĩs: aut hiis que transfe¬
runt᷑ et quasi alieno in loco collocant᷑ ÷ aut huis que
nouamꝰ et facimꝰ ip̃i ¶ En ꝓpiis uerbis igitur est ia
laus oratoris/ ut abiecta atq ab soleta fugial lectis
atq illustribꝰ utatur ĩ quibꝰ plenũ quid̃da et souãs
ẽẽ uideat᷑ ¶ S ĩ hoc uerbor gu̾e ꝓpoꝵ delectus ẽ¬
habendus quidã: atꝙ is auru quodã iudicio ponder
bonis is uerbis/ aut aliquis nõ bonis ytit᷑ nõ arte aliqͣ
ꝑpendit᷑. s quodã quasi naturali sensu indicatͬ. in
quo nõ magna laus est uitare uicut quã ꝙͣ id estm̃g̾
ueruptũ. hoc quasi solũ quoddã ati fũdatũ est uer¬
borũ ysus et copia bonorũ ¶E quid ipẽ edificet ora¬

Expanded text:
nobis ratio simpliciter videnda est, deinde coniuncte. Nam nobis ratio simpliciter videnda est, deinde coniuncte. Nam est quidam ornatus orationis, qui ex singulis verbiaut eis, quae propria sunt et certa quasi vocabula rerum, paene una nata cum rebus ipsis; aut eis, quae transferuntur et quasi alieno in loco conlocantur; aut eis, quae novamus et facimus ipsi. In propriis igitur est verbis illa laus oratoris, ut abiecta atque obsoleta fugiat, lectis atque inlustribus utatur, in quibus plenum quiddam et sonans inesse videatur. Sed in hoc verborhabendus quidam atque is aurium quodam iudicio pondera"bonis hic verbis," aut "aliquis non bonis utitur," non arte aliqua perpenditur, sed quodam quasi naturali sensu iudicatur: in quo non magna laus est vitare vitium, quamquam est magnum, verum tamen hoc quasi solum quoddam atque fundamentum est, verborum usus et copia bonorum. Sed quid ipse aedificet ora
Abbreviated transcription (Latin):
uel mẽ licẽt exiscimes dẽ sp̃erae̾ istã p̃osse ꝑ disce̾ nł qͦuod
facio ꝯtempn̾e michi rerũ forensiũ et ꝯ̃i ͫ ułgaris hec
ꝯguio satis magna ẽ ad eam quã specto loquenciã Ex q̃
ip̃ã tñ ꝑ młta nescio que tũ deniq cũ causa aliqua que
a me dicenda est desiderat quero: quã omẽz isi forte
es iam defessus/ et si tibi nõ graues sumꝰ. refer adia
te que ad ipĩus oroĩs laudem splẽdorẽq ꝑtinent. que
ego ex te audire uolui ut nõ desꝑarẽ me cloquentia
consequi posse. s ut aliquid ad discerẽ
ni Crassus ꝑ uulgatas res reqͥris inquit. e
bi nõ ĩ ꝯgnitas Sulpici Eio eñ de ito gn̾e
non docuit. non inscituit. nõ eciã scp̾tũ reliquĩt ͭ S
gerã morẽ. et ea dũtuxat que mithi nota sut bre¬
et ĩuentores sũt harũ sane mimutarũ rerũ reuer¬
tendũ ¶Oĩs igit ͥ oro conficit᷑ ex u̾bis quorũ p̾m

Expanded text:
sidero. Vel me licet existimes desperare ista posse perdiscere vel, id quod sidero. Vel me licet existimes desperare ista posse perdiscere vel, id quod facio, contemnere; mihi rerum forensium et communium vulgaris haec cognitio satis magna est ad eam, quam specto, eloquentiam; ex qua ipsa tamen permulta nescio; quae tum denique, cum causa aliqua, quae a me dicenda est, desiderat, quaero. Quam ob rem, nisi forte es iam defessus et si tibi non graves sumus, refer ad illa te, quae ad ipsius orationis laudem splendoremque pertinent; quae ego ex te audire volui, non ut desperarem me eloquentiam consequi posse, sed ut aliquid addiscerem.' Tum Crassus 'pervulgatas res requiris' inquit 'et tibi non incognitas, Sulpici: quis enim de isto genere non docuit, non instituit, non scriptum etiam reliquit? Sed geram morem et ea dumtaxat, quae mihi nota sunt, breentores sunt harum sane minutarum rerum, revertendum. Omnis igitur oratio conficitur ex verbis; quorum primum
Abbreviated transcription (Latin):
tui protus a terra arripuit at ĩ altũ econspectu pe¬
ne br̃ abstraxit. Om̃e em̃ rerũ sciã ꝯplexus. nõ
tu quidẽ nobis eam tradidisti: Neq em̃ frit tñ exi¬
gi temporis. s apud hos quid profeceris nescio me
quidẽ ĩ achadenuã totis compulisci. ĩ qua uelim sit id
qͥuod sepe posuisti / ut nõ ncc̃e sit ꝯsume etatem atꝙ
si est aliqnͣ spissus aut si egͦ sum tardior profectoꝵ
nũquã conquiescã noq de fatigabor anteꝙͣ illorũ
ancipites uias rõesq et pro oĩbus et ꝯtra omia dicpu¬
tandi pertiꝑeo
umi cosar unũ ĩquit me extuo sermõe ix ͤ crasse
ꝯmouit ꝙ eũ negasti qui nõ cito quid didicisset
uñquã om̃o posse ꝑdisc̾e̾ ut michi non se difficał ꝑi¬
clitari. et aut statim ꝑciꝑe ita que tu uerdis ad celũ
extulisti: aut si nõ potuerim
hni nrĩs possim dẽ contentus
Ic Suipicius ego uero ĩquit Crasse. neq aristolẽ

Expanded text:
tui procul a terra abripuit atque in altum a conspectu paetui procul a terra abripuit atque in altum a conspectu paene omnium abstraxit; omnem enim rerum scientiam complexus non tu quidem eam nobis tradidisti; neque enim fuit tam exigui temporis; sed apud hos quid profeceris nescio, me quidem in Academiam totum compulisti. In qua velim sit illud, quod saepe posuisti, ut non necesse sit consumesi est aliquando spissius aut si ego sum tardior, profecto numquam conquiescam neque defatigabor ante, quam illorum ancipitis vias rationesque et pro omnibus et contra omnia disputandi percepero.' Tum Caesar 'unum' inquit 'me ex tuo sermone maxime, Crasse, commovit, quod eum negasti, qui non cito quid didicisset, umquam omnino posse perdiscere; ut mihi non sit difficile periclitari et aut statim percipere ista, quae tu verbis ad caelum extulisti, aut, si non potuerimnostris possim esse contentus.' Hic Sulpicius 'ego vero,' inquit 'Crasse, neque Aristotelem
Abbreviated transcription (Latin):
plicae dicendo nõ queat neꝙ institiã illiꝰ. cui res nõ¬
non sũppetit uerba nõ desint ẽẽ landandã quorĩ si alter l̃
sit optandid malim equidem ĩ disertã prudendo quab
stultictian loquatẽ Si querimꝰ quid unũ eecellal exoãbꝰ
erut inferioes ꝙ in oratoe ꝑfecto in est illoꝵ oĩs soña¬
in rhõꝵ autẽ ꝯgnicoẽ non ꝯtiͦ iest eloquentia que
Aiorũ artibus afferre uideat᷑. hec cũ crassus dixisset
parimꝑ et ip̃e conticuit. et aceteris silentũ fucr
umĩ cocta equidẽ ĩ quit Crasse. nõ possid queri
ꝙ michi uidea̾e̾ aliud quiddã ⁊ nõ id quod sus¬
cepis disputasse plus eñi aliquãto attułisti ꝙͣ tibt
atꝙ  quatuor ꝑtes om̃e orõis landem desceioseras
Qu de duabus pͥis nobis quidẽ satis. s ut ip̃e dicebas
celorit᷑ exigneq dixisses duas tibi reliq̃s feceras ꝙ̃
ad modis pͥm ornate deinde eciã apte dicerugeiuo
cũ igi essus eẽs repente quasi quidã estus satun

Expanded text:
am illius, cui res non suppetat, verba non desint, esse laudandam; quorum si alterum sit optandum, malim equidem indisertam prudentiam quam stultitiam loquacem; sin quaerimus quid unum excellat ex omnibus, erunt inferiores, quod in oratore perfecto inest illorum orum autem cognitione non continuo inest eloquentia; quae illorum artibus adferre videatur.' Haec cum Crassus dixisset, parumper et ipse conticuit et a ceteris silentium fuit. Tum Cotta 'equidem,' inquit 'Crasse, non possum queri, quod mihi videare aliud quiddam, id quod non susceperis, disputasse; plus enim aliquanto attulisti, quam tibi in quattuor partis omnem orationis laudem discripseras, cum de duabus primis nobis quidem satis, sed, ut ipse dicebas, celeriter exigueque dixisses, duas tibi reliquas feceras, quem ad modum primum ornate, deinde etiam apte diceremus: quo cum ingressus esses, repente te quasi quidam aestus ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽt: pardo durius En ut ita dicã pupillĩ aliquãdo
mitius ¶Et enĩ uecũda debet eẽ transla ͦ ut deducta
et̃ ⁊̃ alienõ locũ nõ irri̾isse. atq ut precario uõ int¬

Expanded text:
diceret, paulo durius; sin, "ut ita dicam, pupillum," aliquanto diceret, paulo durius; sin, "ut ita dicam, pupillum," aliquanto mitius: etenim verecunda debet esse translatio, ut deducta esse in alienum locum, non inrupisse, atque ut precario, no
Abbreviated transcription (Latin):
Et quoniã hec nel sũma laus est ĩuerbis transferẽ¬
dis ut sensum feriat id quod translatũ sit. fugienda est
oĩs turpitudo coriõ rerũ ad quas eorũ aĩmosqͥ audiũt
rrahit scłitudõ. fiolo morte diçi affricani castratani esse
rem .p. Rolo stercus curie dici glautiam ꝙͣuis sit siłe
tnĩ est ĩrtroq de formis cogitãcio siłitudnus ⁊ Rolo
eẽ aut manis quã ren posculat ut tempestas quuis¬
sacoĩs: aut minꝰ ut ꝯmissaͦ tempestatis. Nolo eii¬
ẽẽ uerbĩ angustius id quod translatũ sit. ꝙͣ fuisset
id̃ ꝓpm ac siũ. Quid uam est obsecro. quid te adire
obmtas. melius eẽt uetas prohibes absterres. qũi
ie dixerat illico istic ne contagio mea bonis umbra¬
ue obsit. atꝙ eciã si uereare ne paulo durior tuͣslaͦ
eẽ uideat᷑ mollienda ẽ propositis sepe uerbo: ut si
¶u Catone mortuo pupillũ senatũ qͥs relit

Expanded text:
et quoniam haec vel summa laus est in verbis transferenet quoniam haec vel summa laus est in verbis transferendis, ut sensum feriat id, quod translatum sit, fugienda est omnis turpitudo earum rerum, ad quas eorum animos, qui audient, trahet similitudo. Nolo dici morte Africani "castratam" esse rem publicam, nolo "stercus curiae" dici Glauciam; quamvis sit simile, tamen est in utroque deformis cogitatio similitudinis; nolo esse aut maius, quam res postulet: "tempestas comissationis"; aut minus: "comissatio tempestatis"; nolo esse verbum angustius id, quod translatum sit, quam fuisset illud proprium ac suum: quidnam est, obsecro? Quid te adirier abnutas? melius esset vetas, prohibes, absterres; quoniam ille dixerat: ilico istic, ne contagio mea bonis umbrave obsit Atque etiam, si vereare, ne paulo durior translatio esse videatur, mollienda est praeposito saepe verbo; ut si olim, M. Catone mortuo, "pupillum" senatum quis relictum
Abbreviated transcription (Latin):
ponũt᷑ ĩ conspectu aĩmi que cern̾e̾ et ride̾ nõ possus
frichil est eñ ĩrerũ natura cuiꝰ nos nõ ĩ aliis rebus
possim uti uocabulo et noĩe. unde eñĩ simile duci pot̾
.Potest autẽ ex oĩbus ĩidem uerbũ omd quod scłitu¬
diuẽ contiẽt translatũ lumẽ afferre orõd ¶ Quo in
gu̾e p̾m ẽ fugienda dissiłido ut celi ĩgentes fornites
ꝙͣuis sperã ĩ scenã ut dicit᷑ actulerit Eumus. tñ ĩ
spera fornicis sałitudo in ẽẽ nõ pot̃. Uine ulixes dum
licet oculis postremũ lumẽ radiatũ rape/ nõ dix ͭ cape
nõ pete. habẽt eñi morã sperantis diucius ẽẽ uicturũ
dũ licet ¶ De inde uidendũ ẽ ne longe simile sit ductid̃
Sirtim prĩmoni. scopulũ libencius dixerim. carib¬
dim uonorũ uoraginẽ pocius facilius eñĩ ad ea que
uisa quã ad ia que audita sũt mẽtis oculi feruntur

Expanded text:
ponunt in conspectu animi, quae cernere et videre non possumus. ponunt in conspectu animi, quae cernere et videre non possumus. Nihil est enim in rerum natura, cuius nos non in aliis rebus possimus uti vocabulo et nomine. Unde enim simile duci potest, potest autem ex omnibus, indidem verbum unum, quod similitudinem continet, translatum lumen adferet orationi. Quo in genere primum est fugienda dissimilitudo: "caeli ingentes fornices"; quamvis sphaeram in scaenam, ut dicitur, attulerit Ennius, tamen in sphaera fornicis similitudo inesse non potest. Vive, Ulixes; dum licet: oculis postremum lumen radiatum rape! non dixit "pete" non "cape,"—haberet enim moram sperantis diutius esse victurum—dixerat, "dum licet." Deinde videndum est ne longe simile sit ductum: "Syrtim" patrimoni, "scopulum" libentius dixerim; "Charybdim" bonorum, "voraginem" potius; facilius enim ad ea, quae visa, quam ad illa, quae audita sunt, mentis oculi feruntur;
Abbreviated transcription (Latin):
lacione cõficit᷑ ut id. Si celid manũ sugł inprudentia ce¬
li emissi bremus propriis u̾bis expõi nõ potuit. quam
est uno significata translato ¶Hoc ĩ gu̾e persepe m̾
delectant᷑ uerbis quã ꝓp̾iis ac sius. fam si res suumi
nomen et ꝓpͥũ uocabulid nõ habet. ut spes ignaui. ut
nexũ quod̾ ꝑ librã agit᷑. ut ĩ yxõe ꝯmorcũd ncc̃itas co¬
git quod non hẽs aliunde sum̾e. S cur suorĩ u̾bo
nix a coria tũ hoĩes aliena młto magis si sũt traus
lata rõne. delectantꝰ᷑ id actide̾ credo uel ꝙ ĩ genii
spetimen ẽ quiddã transilire ante pedes positio et
alia lõge repetita sum̾e̾. uel qd is qͥandł alio ducit : co¬
gitatõe neq tñ aberrat que mxͣ ⁊ ẽ delectaͦ pel qd̾
sos admouet᷑. maxs oculorũ qui ẽ seusꝰ acerrimꝰ frã
et odor urbanitatis et mollitudo rrbaitatis huc̃tatis
et murmur maris et dulcendo orõis sũt ducta a cete¬
ris sensibꝰ/ ia uero oculorũ młto acriora que pene

Expanded text:
one conficitur, ut illud "si telum manu fugit": imprudentia teli missi brevius propriis verbis exponi non potuit, quam est uno significata translato. Hoc in genere persaepe delectentur verbis quam propriis et suis. Nam si res suum nomen et vocabulum proprium non habet, ut pes in navi, ut nexum, quod per libram agitur, ut in uxore divortium, necessitas cogit, quod non habeas, aliunde sumere; sed in suorum verborum maxima copia tamen homines aliena multo magis, si sunt ratione translata, delectant. Id accidere credo, vel quod ingeni specimen est quoddam transilire ante pedes posita et alia longe repetita sumere; vel quod is, qui audit, alio ducitur cogitatione neque tamen aberrat, quae maxima est delectatio; vel quod sos admovetur, maxime oculorum, qui est sensus acerrimus. Nam et odor urbanitatis et mollitudo humanitatis et murmur maris et dulcitudo orationis sunt ducta a ceteris sensibus; illa vero oculorum multo acriora, quae paene
Abbreviated transcription (Latin):
orut apti de qͦ nõ tam quia longũ ẽ. quõ quia ꝑ spi¬
cid̃ ẽ dici nichil est necesse
Qruatissiẽ sut igit᷑ oroẽs hee que latissiẽ uagãt᷑
et a pͥnata et a singulai ꝯtrouersia se ad yniu̾si
gñis uĩ explicandã conferut et quertut. ut hii qui
andiat natura et gn̾e et uniu̾sa re ꝯgnita de sui¬
gulis reis et cͥm̃ĩbꝰ et litibꝰ statuere possit ¶ Hanc
ad cõsuetudiẽ exercitacionis uos adolescentes est co¬
hortatus antomiꝰ atq aminutis angustisos cõcerte¬
niomba ad oẽ uĩ parietatẽq disserendi yos traduc̃¬
dos putauit ¶ Quare nõ est pancorũ libellorũ hoc

Expanded text:
erunt apti; de quo non tam quia longum est quam quia perspierunt apti; de quo non tam quia longum est quam quia perspicuum est, dici nihil est necesse. Ornatissimae sunt igitur orationes eae, quae latissime vagantur et a privata et a singulari controversia se ad universi generis vim explicandam conferunt et convertunt, ut ei, qui audiant, natura et genere et universa re cognita de singulis reis et criminibus et litibus statuere possint. Hanc ad consuetudinem exercitationis vos, adulescentes, est cohortatus Antonius atque a minutis angustisque concertationibus ad omnem vim varietatemque vos disserendi traducendos puta
Abbreviated transcription (Latin):
aut in officii disceptatione uersant ᷑ quo in genere
quid rectũ faciendũꝙ sit querit᷑ cui loco oĩs pirtutũ
et piciorũ est silua subiecta aut ĩ anmoꝵꝰ aliqua
ꝑ mõcione aut gignenda aut sedanda tollenda ne
tractant᷑ Nuic gñi subiecte suc̃ cohortatõẽs obiur¬
gationes consolaciones miseracoẽs oĩsq ad omẽ aĩmi
motũ et impulsio et si ita res ferret mitiga ͦ ¶ Ex¬
plicatis igit᷑ hiis genei̾bꝰ ac modis disceptacionim
oĩm nichil sane ad rem ꝑtiet. si qua ĩ re discre puit
ab antonii diuisione nrã ꝑtitio Eadem enĩ stͥ mẽbra
ĩ utrisq disputationibꝰ: s paulo secus a me at ab i ͦ
ꝑtita at disc̾buta. Rũc ad reliqua progrediat/ meꝙ
ad meũ munꝰ pensũꝙ reuocabo. Nam ex illis locis qͦs
exposuit antomꝰ oiã sũt ad queꝙ genera questio m
argumẽta sumẽda Ez aliis gn̾ibꝰ alii loci magis

Expanded text:
aut in offici disceptatione versantur, quo in genere aut in offici disceptatione versantur, quo in genere quid rectum faciendumque sit quaeritur, cui loco omnis virtutum et vitiorum est silva subiecta, aut in animorum aliqua permotione aut gignenda aut sedanda tollendave tractantur. Huic generi subiectae sunt cohortationes, obiurgationes, consolationes, miserationes omnisque ad omnem animi motum et impulsio et, si ita res feret, mitigatio. Explicatis igitur his generibus ac modis disceptationum omnium nihil sane ad rem pertinet, si qua in re discrepavit ab Antoni divisione nostra partitio: eadem sunt membra in utriusque disputatione, sed paulo secus a me atque ab illo partita ac tributa. Nunc ad reliqua progrediar meque ad meum munus pensumque revocabo. Nam ex illis locis, quos exposuit Antonius, omnia sunt ad quaeque genera quaestionum argumenta sumenda; sed aliis generibus alii loci magis
Abbreviated transcription (Latin):
maguitudiẽ  ⁊quot sine gn̾a rerĩ expecͥtẽ daut
uĩt sint ne t̾a corporis aĩmi externarũꝙ reꝵ. ¶ant
cũ que forma et quasi natur alis nota cuiꝰ ꝙs sit desc̾bĩ
ut si querat᷑ auari species isediciosi gloriosi ¶ Conse
sit gła ¶ Aut ex ꝯꝑacoẽ: laus an diuicis mag̃ expete¬
de sunt Simpliciũ autẽ tres sũt modi: de expetendis¬
fugiendis ne rebus: ut expetendi sint ne honores
num fugiẽda pauꝑtas÷ De quo aut̾ inquo. equu¬
ue sit ulassi ĩ iuriãs eciã ꝓpĩquorĩ. De honest̾o aut
turpi: uꝑ hoc ne sit honestĩ glorie causa mortem
obire ¶Tomꝑatõis autẽ duo sut mod: unꝰ cũ idem¬
ne sit an aliquid intersit querit᷑. ut metuers et uereri
ut rex et tirãnꝰ ut assentator et amitus ¶Alterũ cũ
q̃d prescet aliud aln querit᷑ ut iᵈ optimi ne cuiꝰ que
ipientis an populari laude ducant᷑:. ¶atq hi
doctissĩs hõibꝰ desc̾bunt᷑. Que uero referũt: ad agẽd

Expanded text:
atur, quot sint genera rerum expetendarum, ut sintne tria, corporis, animi externarumque rerum, aut, cum, quae forma et quasi naturalis nota cuiusque sit, describitur, ut si quaeratur avari species, seditiosi, gloriosi. Consecusit gloria, aut ex comparatione, laus an divitiae magis expetendae sint; simplicium autem ne honores sint, num fugienda paupertas; de aequo aut iniquo, ut aequumne sit ulcisci iniurias etiam propinquorum; de honesto aut turpi, ut hoc, sitne honestum gloriae causa mortem obire. Comparationis autem duo sunt modi: unus, cum idemne sit an aliquid intersit quaeritur; ut metuere et vereri, ut rex et tyrannus, ut adsentator et amicus; alter, cum quid praestet aliud alii quaeritur, ut illud, optimine cuiusque sapientes an populari laude ducantur. Atque eaedoctissimis hominibus describuntur. Quae vero referuntur ad agendum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoscis Testes sur̃ campi mͣgni Grains ẽ mõdus ĩ orna¬
cioue oroĩs et sepe sumẽdus Ex que gue hec sũt Mar¬
tem belli eẽ quiue Cererem prosugibus liberũ ap¬
pellare pro uino feptuum pro mari Curiã pro
Senatũ Campũ pro comitiis eogam pr̃o pate. Arma
ac tela pro bello Eno itẽ in gn̾e et uirtutes et uicio
pro ipĩs ĩ quibus ia sũt appellant᷑/ luxuries ꝙͣ ĩ domud
irrupͭ: et quo auaricia penetrauit : aut fides ualuit:
iustitia confeat. uidetis profecto genꝰ hoc totũ cũ
in flexo cõmutatoq uerbo res eadẽ em̃ciat᷑ ᷑ ornati
Qno sũt finitima ea minꝰ ornata: s tariẽ nõ igno¬
randa cũ intelligi uolumꝰ aliquid aut ex part̾e to¬
tid̃ ut pro edificiis cũ parietes / aut tecta dicimꝰ / aut
aut ex uno plures: ut Romanꝰ hõ tamet si res bene
gesta ẽ corde suo trepidat / aut cũ ex pluribꝰ ĩtelligit

Expanded text:
hostis et testes sunt campi magni Gravis est modus in ornahostis et testes sunt campi magni Gravis est modus in ornatu orationis et saepe sumendus; ex quo genere haec sunt, Martem belli esse communem, Cererem pro frugibus, Liberum appellare pro vino, Neptunum pro mari, curiam pro senatu, campum pro comitiis, togam pro pace, arma ac tela pro bello; quo item in genere et virtutes et vitia pro ipsis, in quibus illa sunt, appellantur: "luxuries quam in domum inrupit," et "quo avaritia penetravit"; aut "fides valuit, iustitia confecit." Videtis profecto genus hoc totum, cum inflexo immutatoque verbo res eadem enuntiatur ornatius; cui sunt finitima illa minus ornata, sed tamen non ignoranda, cum intellegi volumus aliquid aut ex parte totum, ut pro aedificiis cum parietes aut tecta dicimus; aut Romani dicimus; aut ex uno pluris: at Romanus homo, tamenetsi res bene gesta est corde suo trepidat; aut cum ex pluribus intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc gn̾e profluit nõ est ĩ uno uerbo tranglato. s
ex pluribꝰ ꝯtinatis ꝯuectit᷑  ut aliud dicat᷑ aliud in¬
elligendid̃ sit. fieq me pacior iterũ ad uiuẽ scopulũ
et telũ classem achiuoꝵ offende̾ atꝙ id erras islam¬
et exultantẽ te et presidentẽ tibi r̾primẽt ualide legũ
habene atq imꝑii resistẽt iugo Sumpta re simli u̾ba
enis rei ꝓp̾a de inceps in rem aliã ut dixi transferũt᷑
Est hoc magnũ ornamentũ orõĩs. in quo obscuritas
fugienda est Et em̃i ex hoc gu̾e fint̃ ea que dicũtur
enigniata i fion est autẽ ĩ uerbo modus hic. s ĩ orõe
id est ĩ ꝯtinuade perborũ ne ia quidẽ traductio atꝙ
ĩntacio ĩ uerbo quandã fabricationẽ h s in orõne
affrica terribili tremit horrida terra tumłtu ꝓ affris
est sup̃ta affrica neꝙ fuctũ uerbũ ẽ. ut mar̾e saxi¬
fragis undis neꝙ tranclatũ ut mollit᷑ mare. s ordi¬
nandi causa propũ ꝓpͥo quiuntatũ desine Roma t̾ũohe

Expanded text:
ex hoc genere profluit, non est in uno verbo translato, sed ex pluribus continuatis conectitur, ut aliud dicatur, aliud intellegendum sit: neque me patiar iterum ad unum scopulum ut olim classem Achivom offendere. atque ilexsultantem te et praefidentem tibi repriment validae legum habenae atque imperi insistent iugo. Sumpta re simili verba illius rei propria deinceps in rem aliam, ut dixi, transferuntur. Est hoc magnum ornamentum orationis, in quo obscuritas fugienda est; etenim hoc fere genere fiunt ea, quae dicuntur aenigmata; non est autem in verbo modus hic, sed in oratione, id est, in continuatione verborum. Ne illa quidem traductio atque immutatio in verbo quandam fabricationem habet sed in oratione: Africa terribili tremit horrida terra tumultu; pro Afris est sumpta Africa, neque factum est verbum, ut "mare saxifragis undis"; neque translatum, ut "mollitur mare"; sed ornandi causa proprium proprio commutatum: desine, Roma, tuos
Abbreviated transcription (Latin):
ex oĩbus delphis nõ ĩ aurcita scatua sed aurea scatu̾et
hii quos noĩam mltiq p̃terea sũmi dicendi
ros uno tempore fuerut Ex quibꝰ intelligi potest
ita se rem hrẽ ut tu crasse dicis/ oratorisq nomen
apud antiquos in grecia/ maiore quadã uel copia. u
gloria floruisse : quo quidẽ magis dubito tibi ne
plus landis au grecis uituꝑatõis scatuã eẽ tribuend
cõ tu ĩ aliqua ligna ac moribꝰ natus occupatissima
ĩcinitate / uel p̾natorũ negotiis pene oĩbꝰ uel orbis
terre procuracione ac sũmi imperii gubernatioue
districtus. tantã uim rerũ cognid ꝙ cõprehendõis
camq omẽ cũ eius qui consilio et orõe ĩ ciuitate ua¬
leat scientia atꝙ exercitacione sociaris illi nati in
lrĩs ardentes his scudiis ocio uero defluentes non
mͦ uichil acq̾sierut᷑: s ne relictũ quidem. et tradi¬
p et suum consernauerilie una catul

Expanded text:
ex omnibus Delphis non inaurata statua, sed aurea statueretur. ex omnibus Delphis non inaurata statua, sed aurea statueretur. Sed hi, quos nominavi, multique praeterea summique dicendi doctores uno tempore fuerunt; ex quibus intellegi potest ita se rem habere, ut tu, Crasse, dicis, oratorisque nomen apud antiquos in Graecia maiore quadam vel copia vel gloria floruisse. Quo quidem magis dubito tibine plus laudis an Graecis vituperationis statuam esse tribuendum: cum tu in alia lingua ac moribus natus occupatissima in civitate vel privatorum negotiis paene omnibus vel orbis terrae procuratione ac summi imperi gubernatione destrictus tantam vim rerum cognitionemque comprehenderis eamque omnem cum eius, qui consilio et oratione in civitate valeat, scientia atque exercitatione sociaris; illi nati in litteris ardentesque his studiis, otio vero diffluentes, non modo nihil acquisierint, sed ne relictum quidem et traditum et suum conservarint.' Tum
Abbreviated transcription (Latin):
se fua manu confecisse Sclicet nimis hĩc quidẽ est
progressus. S ex co ip̃o est cõiectura facilis. quãtiẽ
ari ili oratores de preclarissimis artibꝰ appetierĩt
qui ne sordidiores quidẽ repudiarẽ eee de pro¬
dicotro de trasimaco calçedonio de protagora abde¬
rita ioquar : quoꝵ unusqͥsꝙ pluri ͫ temporibꝰ illis
eciã de natura rerũ et disseruit et sꝙͥsit Ip̃ẽ ille
le ontinus gorgias: quo patrono ut plato uõlul phõ
succũbł orator qui aut nõ est uitus unꝙͣ a socrate neq
sermo iͤ platonib uerus ẽ / aut si ẽ uictus eloquẽtior ui¬
dolicet fut et disertior socrates ut tu appellas copiosior
et melior orator. S hic in alo ipõ platonis libro de oĩ
re quecũq ĩ disceptationẽ questionẽq r̾uocet᷑ se copi¬
osissiẽ dicturũ eẽ profitetur. Is q p̾n̾ceps ex oĩbus
ausus ẽ ĩquẽtu poscere: qua de re quisq uellet au¬
dire Cui tantus honos ẽ habitus a grecia soli. ut

Expanded text:
se sua manu confecisse. Scilicet nimis hic quidem est progressus, sed ex eo ipso est coniectura facilis, quantum sibi illi oratores de praeclarissimis artibus appetierint, qui ne sordidiores quidem repudiarint. Quid de Prodico Cio, de Thrasymacho Calchedonio, de Protagora Abderita loquar? quorum unus quisque plurimum ut temporibus illis etiam de natura rerum et disseruit et scripsit. Ipse ille Leontinus Gorgias, quo patrono, ut Plato voluit, philosopho succubuit orator, qui aut non est victus umquam a Socrate neque sermo ille Platonis verus est; aut, si est victus, eloquentior videlicet fuit et disertior Socrates et, ut tu appellas, copiosior et melior orator—sed hic in illo ipso Platonis libro de omni re, quaecumque in disceptationem quaestionemque vocetur, se copiosissime dicturum esse profitetur; isque princeps ex omnibus ausus est in conventu poscere qua de re quisque vellet audire; cui tantus honos habitus est a Graecia, soli ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex q̃uirit᷑ / ut sit ne sapiẽti capescendã res pubca ¶Cõ¬
o no aute uim queq res heãt diffio explitał ut si
querat quid sit sapiã ẽ onsecutio autẽ tractat᷑ cĩ ꝗd
quãa rem scquat᷑ ĩqͥritur ut id sit ue aliqñ mentiri
bon uiri Redeñt rursꝮ ad cõiecturã eãq ĩ qͣtuor ge¬
uera disparcĩt᷑ fam aut quid sit querit e h oc modo
patura ne sit ius int̾ hoĩes an ĩopimignibꝰ aut que
sic origo ciꝯq rei ut quod sit micud legĩ. aut rerlo
publitaꝵ aut canse tractas. ut si q̃rat ᷑ /cur declisso¬

Expanded text:
exquiritur, ut sitne sapienti capessenda res publica. Cogexquiritur, ut sitne sapienti capessenda res publica. Cogquam autem vim quaeque res habeat, definitio explicat, ut si quaeratur, quid sit sapientia; consecutio autem tractatur, cum quid quamque rem sequatur, anquiritur, ut illud, sitne aliquando mentiri boni viri. Redeunt rursus ad coniecturam eamque in quattuor genera dispertiunt; nam aut quid sit quaeritur, hoc modo: naturane sit ius inter homines an in opinionibus; aut, quae sit origo cuiusque rei, ut quod sit initium legum aut rerum publica
Abbreviated transcription (Latin):
iᵈ alterũ genꝰ quod est ĩtemꝑibꝰ locis rebꝰ diffmitum
obtinẽt at id ipm̃ lasciuia ¶ Nũt eñ apud philonẽ. ꝙ̃
exertitatio ꝙ celebrat᷑. Alterũ uero tantũͦ ĩ pa artẽ tra¬
denda noĩant. et oratores ẽẽ dicut/ Q neꝙ uĩ neq na¬
turã eius nͨ partes n ͨ gn̾a proponũt. ut preteriri¬
õmo fuerit satius qui attractatũ deseri frũc enĩ ĩ opia
retice̾ intelligunt᷑ tum iudicio uiderent᷑.⁊ Dĩs igitur
andẽ h naturã ambigendi. de qua queri et
ceptari põt. siue ĩ infinitis consultacõibꝰ disceptat᷑ sinẽ
ĩ hiis cansis que ĩciuitate et inforensi disceptacõe uer¬
sant᷑. si eq est ulla que nõ ad ꝯgnoscendi. autad agẽudi
uim racionẽꝙ referat᷑ Nam aut̃ ip̃a ꝯgnicio rei sci¬
encia ꝙ ꝑ quirit᷑ ut u̾tus suã ne propter dignitate
an ꝓpt̾ fructꝰ a̾quos exꝑetat᷑ / aut agendi consiliũ

Expanded text:
 alterum genus, quod est temporibus, locis, reis definitum,  alterum genus, quod est temporibus, locis, reis definitum, obtinent, atque id ipsum lacinia—nunc enim apud Philonem, queexercitatioque celebratur—alterum vero tantum modo in prima arte tradenda nominant et oratoris esse dicunt; sed neque vim neque naturam eius nec partis nec genera proponunt, ut prdeseri; nunc enim inopia reticere intelleguntur, tum iudicio viderentur. Omnis igitur res eandem habet naturam ambigendi, de qua quaeri et disceptari potest, sive in infinitis consultationibus disceptatur sive in eis causis, quae in civitate et forensi disceptatione versantur; neque est ulla, quae non aut ad cognoscendi aut ad agendi vim rationemque referatur; nam aut ipsa cognitio rei scientiaque perquiritur, ut virtus suamne propter dignitatem an propter fructum aliquem expetatur; aut agendi consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ci noĩãnt᷑. ołim autẽ propter eximiã rerũ max̾maꝵ
sciĩa a grecis politici phĩ appellati: yniuersaꝵ rerum
publicarũ noĩe uocabant᷑. omẽ ciuilem orõnẽ ĩ hoꝵ
alt̾utro gn̾o uersari. aut diffmita controu̾sia certis cc̃¬
poribus ac rebus. Hoc modo placeat ne a carthagnẽsi¬
bus captinos nr̃os redditis suis recuꝑari. aut infunite
de uniuerso gu̾e querentis quid om̃o de captinis statuẽ¬
dũ. ac sentiendũ sit. atq horũ suꝑius i̾ genꝰ causa
aut contͦuersiã appellant eamq tribus: lite. aut deli¬
beracõe / aut landacõe diffiniũt. Hec autẽ altera q̃stio
ĩ finita et quasi proposita cõsulaᷤᷤ noĩat ᷑ͬ/ atq hactenꝰ
locũt᷑/ eciã hac in statuendo diuisiõẽ utũt᷑. s ita nõ ut
iure / aut indicio / ut deniꝙ recuꝑare amissa possessiõ
s ex iure ciuili surculo de frigendo ysur pãe uideant᷑. Plã¬

Expanded text:
ci nominantur, olim autem propter eximiam rerum maximarum ci nominantur, olim autem propter eximiam rerum maximarum scientiam a Graecis politici philosophi appellati universarum rerum publicarum nomine vocabantur, omnem civilem orationem in horum alterutro genere versari: aut de finita controversia certis temporibus ac reis; hoc modo: placeatne a Karthaginiensibus captivos nostros redditis suis recuperari? aut infinite de universo genere quaerentis: quid omnino de captivo statuendum ac sentiendum sit? Atque horum superius illud genus causam aut controversiam appellant eamque tribus, lite aut deliberatione aut laudatione, definiunt; haec autem altera quaestio infinita et quasi proposita consultatio nominatur. Atque hactenus loquantur etiam hac in instituendo divisione utuntur, sed ita, non jure aut judicio, ut denique recuperare amissam possessionem, sed ut ex jure civili surculum defrigendo usurpare videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut querela. contͣ quã dici nichil poẽt nec solet ut inde¬
petulatorẽ ĩ proditorẽ. ĩ paritidam / quibꝰ uti ꝯfirnatis
c̾mĩbꝰ oportet. Aliter eñ ieiu sut et manes. Alii aũt
ĩ quibus de uniuerso gn̾e in utrãq partẽ disseri copiose
dixi putatur apud antiquos erat eoꝵ. ⁊ qͥbus oĩs de
rebus forensibꝰ dicendi rõ et copia petebat᷑ De uirtut
eñ/ de officio de equo et bono de diguite et ytilitatẽ. ho¬
nore. ignominia premio pena siłibꝰq de rebus ĩ ptyã ꝙ
ꝑtẽ dice̾ndi aniulos. et uim et artem hr̃e debemꝰ. G
q̃uoniã de nr̃ã possessiõe depulsi ĩ paruo et eo litigiosa
prediolo relicti sumꝰ et aliorũ patroni nr̃a tene̾ tue¬
riq nõ potiumꝰ. ab hiis quod ĩdignissi ͫ ẽ qui ĩ nostrĩ
moĩm irruperũt. quod opus ẽ nobis mutuer
Dicũt igit᷑ nũc quidẽ illi qui ex particula ꝑua urbis
ac loci nomen hut̃: et paripathetia phĩ aut achademi¬

Expanded text:
hil solet nec potest, ut in depeculatorem, in proditorem, in parricidam; quibus uti confirmatis criminibus oportet, aliter enim ieiuni sunt atque inanes; alii autemin quibus de universo genere in utramque partem disseri copiose dixi, putatur, apud antiquos erat eorum, a quibus omnis de rebus forensibus dicendi ratio et copia petebatur; de virtute enim, de officio, de aequo et bono, de dignitate, utilitate, honore, ignominia, praemio, poena similibusque de rebus in utramque partem dicendi etiam nos et vim et artem habere debemus. Sed quoniam de nostra possessione depulsi in parvo et eo litigioso praediolo relicti sumus et aliorum patroni nostra tenere tuerique non potuimus, ab eis, quod indignissimum est, qui in nostrum patrimonium inruperunt, quod opus est nobis mutuemur. Dicunt igitur nunc quidem illi, qui ex particula parva urbis ac loci nomen habent et Peripatetici philosophi aut Academi
Abbreviated transcription (Latin):
cogit / et ip̃inrii ac moĩ sic uerba uersu ĩclude̾. ut
nichil sit ne pũ quidẽ minimo breuius. aut lon¬
gius quã nc̃e est/ liberior ẽ orõ et plane ut dicit⁊
sic et ẽ uere soluta nõ ut fugiat tñ ut erret. s ut
sine uinculis sibi ipã mode̾tur ¶ Fã neq ego iᵈ assentior
ẽ heostrasco q̃ putat orõne que quidã sit polita alz
facta quodãͦ nõ ascricte: s remissius nuimerosa cẽ
oportẽ Et em̃ sicut iͤ suspicat᷑ ex illis modis quibꝰ
hic ur̃tatus uersũs efficit᷑ p ost anapesticus prote¬
rior quidã mimierus efloruit. Inde iͤ licentior
et diuicior fluxit dyanibus cuiꝰ mẽbra et pedes
ut ait idem sũt in oĩ locupleta orõe diffusa. et sinu¬
merosum ẽ id ĩ oĩbus sonis atq uocibus quod habet
asdam impressiones et quod metiri possum
ĩ docta putanda est ia sine int̾uallis loquacitas ꝑ en¬
nis et profluẽs quid ẽ aliud canse cur repudiẽtur

Expanded text:
cogit et ipsi numeri ac modi sic verba versu includere, ut cogit et ipsi numeri ac modi sic verba versu includere, ut nihil sit ne spiritu quidem minimo brevius aut longius, quam necesse est. Liberior est oratio et plane, ut dicitur, sic est vere soluta, non ut fugiat tamen aut erret, sed sine vinculis sibi ipsa moderetur. Namque ego illud adsentior Theophrasto, qui putat orationem, quae quidem sit polita atque facta quodam modo, non astricte, sed remissius numerosam esse oportere. Etenim, sicut ille suspicatur, et ex istis modis, quibus hic usitatus versus efficitur, post anapaestus, procerior quidam numerus, effloruit, inde ille licentior et divitior fluxit dithyrambus, cuius membra et pedes, ut ait idem, sunt in omni locupleti oratione diffusa; et, si numerosum est in omnibus sonis atque vocibus, quod habet quasdam impressiones et quod metiri possumuimpolita putanda est illa sine intervallis loquacitas perennis et profluens, quid est aliud causae cur repudietur,
Abbreviated transcription (Latin):
que uolui uno spũ potest. S hic nature modꝰ ẽ artis
aliꝰ ¶Fã cũ fuit nii plureẜ. iambũ et trocherd̃ fre¬
quenter segregat ab oratõe. Aristotiles catulle nost
qui natura tñ ĩcurrut ip̃i ĩ orõnem sermonẽq nos¬
trũ S sũt ĩsigues ꝑcussiones corũ nuimerorid et
smunuti pedes. Quare p̾m ad heroũ nos dactuli ⁊ aua¬
pesti et spondei pedem ĩuitãt in quo ĩpune progredi
licet duos dũ taxat pedes/ ant paulo plus/ ne plane ĩ
uersum aut ĩsiłitudinẽ uersuũ ĩcidamꝰ. Alie sũt ge¬
mine quibꝰ hn tres heroiti pedes ĩ pñcia ꝯtinuãdoꝵ
uerboꝵ satis decore cadũt
comp̾mite. aut abrembꝰ de ĩceps tribꝰ extrema pro¬
est autẽ peon hic post̾ior nõ sillarũ nũo. s auor̃̃
mẽfura quod ẽ acrius iudiciũ et cercius: par. fer
cretico qui ẽ ex longa et brem et ionga ut quid
sata t̾m̃aris ¶Feque uero hec tũ atrem curã dili¬
gentiãꝙ desiderãt quã ese ia poetario. quo succ̃itas

Expanded text:
potest, sed hic naturae modus est, artis alius: nam, cum sint numeri plures, iambum et trochaeum frequentem segregat ab oratore Aristoteles, Catule, uester, qui natura tamen incurrunt ipsi in orationem sermonemque nostrum; sed sunt insignes percussiones eorum numerorum et minuti pedes. quare primum ad heroum nos, dactylici et anapaesti et spondei pedem, inuitat, in quo impune progredi licet duo dumtaxat pedes aut paulo plus, ne{c} plane in uersum aut in similitudinem uersus incidimus: altae sunt geminae quibus. hi tres heroi pedes in principia continuandorum uerborum satis decore cadunt.comprimite, aut a breuibus deinceps tribus, extrema proest autem paean hic posterior non syllabarum numero, sed aurium mensura, quod est acrius iudicium et certius, par fere cretico, qui est ex longa et breui et longa: quid a terminari. Neque vero haec tam acrem curam diligentiamque desiderant, quam est illa poetarum; quos necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
alos ueteres doctores auctoresꝙ dicendi mulapee as
disputationis ase aliemõ putasse accepimꝰ: semper ꝙ
cõ olimpiõ uenisset. maxa ia qũiquẽnali celebrita¬
ce ludobid gloriatus est. cũcta ꝑene andiente gre¬
cĩa nichu esse ulla ĩ arte rerũ oĩ qd̾ ipẽ nesciret
fes solũ has artes quibꝰ libeales doct̾ne ali ge

Expanded text:
illos veteres doctores auctoresque dicendi nullum genus illos veteres doctores auctoresque dicendi nullum genus disputationis a se alienum putasse accepimus semperquecum Olympiam venisset maxima illa quinquennali celebritate ludorum, gloriatus est cuncta paene audiente Graecia nihil esse ulla in arte rerum omnium quod ipse nesciret; nec solum has ar
Abbreviated transcription (Latin):
uco tam̃ ẽ acris acies ĩ naturis hom̃ et ĩgeniis. ut
res tantas quisaͣ insi mõstratas põssẽt uid̾e̾. neq tanta
tumen in rebus obscuritas: ut eas nõ penitus acrixir
ĩgenio ceruat si mõ aspexeit In hoc igit ᷑ tanto tc̃ in¬
mensoq campo cũ liceat oratori uagari libere atq
ubitũq cõstiterit consiste̾ ĩ suo facile suppeditat oĩs ap¬
paratus ornatusꝙ dicendi¶ ¶ Rerĩ enĩ copia uerboꝵ
copiã gignit et si est honestas ĩ rebꝰ ipis de qͥb ꝰ dicit᷑
existit ex rei natura quidã spłendor ĩuerbis sit mõ
is qui dicet / aut scribet ĩstitutꝰ liberalit̾ educatione
doctnaq puerili et flagret studio / et anatura adiuee
tandiõq cognorit Ne ie aut sane quẽ admodũ uerba
Ic catullus dñ ĩmortales ĩquit. quantã rerũ
uarietatẽ. quãtũ uim. quantã copiã crasse cõ¬
plexus es: quãtisq ex angustiis oratorẽ educe
ausus es : et ĩmaiorũ suorũ rogno collocare ¶ Raruꝙ

Expanded text:
neque tam est acris acies in naturis hominum et ingeniis, ut res tantas quisquam nisi monstratas possit videre, neque tanta tamen in rebus obscuritas, ut eas non penitus acri vir ingenio cernat, si modo aspexerit. In hoc igitur tanto tam immensoque campo cum liceat oratori vagari libere atque ubicumque constiterit, consistere in suo, facile suppeditat omnis apparatus ornatusque dicendi; rerum enim copia verborum copiam gignit; et, si est honestas in rebus ipsis, de quibus dicitur, exsistit ex re naturalis quidam splendor in verbis. Sit modo is, qui dicet aut scribet, institutus liberaliter educatione doctrinaque puerili et flagret studio et a natura adiuvetandumque delegerit, ne ille haud sane, quem ad modum verba Hic Catulus 'di immortales,' inquit 'quantam rerum varietatem, quantam vim, quantam copiam, Crasse, complexus es quantisque ex angustiis oratorem educere ausus es et in maiorum suorum regno conlocare! Namque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ m̃ime sibi quisq notus ẽ: et difficiliẽ de se quisq sõtit
s tñ dissiłĩdo intelligi pot̃ eciã ex motꝰ mei medioc̾ta¬
te. et ex eo ꝙ qͥbꝰ uestigiis pͥͫ iusciti. ĩ hiis fere soleo
ꝑ orãe/ et ꝙ aliqͣto me maior ĩ uerb et ĩsentẽtiis eligẽ¬
dis hĩc labor et cura torq̃t: uerentẽ. ne si paulo obso¬
lencior sue̾it orõ. nõ dig̃na exspectatoe et silẽcio suisse
uideat᷑ . Enod si ĩ nob̃ qͥ assumꝰ: tãte dissiłitudiẽs. tã
certe res cuiꝰcũq cimũq et ĩea uai̾e̾tate fere meliꝯ

Expanded text:
 minime sibi quisque notus est et difficillime de se quisque sentit; sed tamen dissimilitudo intellegi potest et ex motus mei mediocritate et ex eo, quod, quibus vestigiis primum institi, in eis fere soleo perorare et quod aliquanto me maior in verbis quam in sententiis eligendis labor et cura torquet verentem, ne, si paulo obsoletior fuerit oratio, non digna exspectatione et silentio fuisse videatur. Quod si in nobis, qui adsumus, tantae dissimilitudines sunt, tam certae res c
Abbreviated transcription (Latin):
tes eiciant᷑ ¶ Mirabile ẽ cũ płim infaciendo inter¬
sit inter doctũ et rudem. ꝙ nõ młtũ differat ĩ iudi¬
cando. Ars enĩ cũ a natura profecta sit. nisi a nati̾e
moneat. ac delectet nichil sane egisse yideat᷑. fu¬
chil ẽ autẽ tã cognatũ mẽtibus nõstris ꝙͣ m ac ro¬
ces. quibꝰ et ex̾citam᷑ et ĩcendim᷑ et leniu̾i᷑ et lang̃¬
nescunꝰ. et ad hilaritatẽ. et ad i̾sticiã sepe deduciĩ
quorũ i sũma uis carmibꝰ est aptior et cantibus
nõ neglecta ut michi uidet᷑ a fiuma rege doctissiõ.¬
nos a maioribꝰ nr̃is ut epulariõ solep̃nud fides ac
tibie saliorũꝙ uersus indicant ¶Maxͤ autẽ agrecia
uetere celebrata. quibꝰ utinã scłibusq rebus dispu¬
tari. quã de pueilibꝰ hiis u̾borũ tnslationibꝰ mala¬
issetis ¶ Uerũ ut ĩuersu nulgus si est peccatũ uidet
sic si quid in nr̃a orõe claudicat sentit s poete non

Expanded text:
tes eiciantur? Mirabile est, cum plurimum in faciendo intertes eiciantur? Mirabile est, cum plurimum in faciendo intersit inter doctum et rudem, quam non multum differat in iudicando. Ars enim cum a natura profecta sit, nisi natura moveat ac delectet, nihil sane egisse videatur; nihil est autem tam cognatum mentibus nostris quam ces; quibus et excitamur et incendimur et lenimur et languescimus et ad hilaritatem et ad tristitiam saepe deducimur; quorum illa summa vis carminibus est aptior et cantibus, non neglecta, ut mihi videtur, a Numa rege doctissimo maioribusque nostris, ut epularum sollemnium fides ac tibiae Saliorumque versus indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam similibusque de rebus disputari quam de puerilibus his verborum translationibus maluissetis! Verum ut in versu vulgus, si est peccatum, videt, sic, si quid in nostra oratione claudicat, sentit; sed poetae non