comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taq loquendi causa de in effabilib. ut fari aliquo possemꝰ¬
modo. qđ effari nullo modo possumus: dictũ ẽ. a nostris grecis
una essentia tres substantiȩ : alatinis aut̃ una essentia. uł
id est latino essentia quã substantia solet intelligi. Et dum
intelligat᷑ saltem inenigmate qđ dicitur: placuit ita dici:
ut diceret᷑ aliquid. cũ quereret᷑ quid tria sint. quȩ tria. eẽ.
fides uera pronuntiat: cũ & patrẽ non dicit eẽ filiũ: & fi¬
trẽ dicit. eẽ. nec filium. Cũ ergͦ quęritur. quid tria uł qͥd
tres. conferimus nos adiueniendũ aliquod speciale uł ge¬
nerale nom̃. quo cõplectamur hȩc tria : Neq occurrit a¬
nimo. quia excelit suꝑ eminentia duunitatis usitati eloqͥi
facultatẽ. Uerius enĩ cogitatur ds̃. quã dicitur: & uerius
ẽ. quã cogitatur. Cũ eniꝰ dicimus non eundẽ. ẽẽ. aacob qui¬
est abraham. isaac aut̃ nec abrahã essẽ nec iacob: tresutiq fatem.

Expanded text:
taque loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae: id est, Latino, essentia quam substantia solet intintelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem non dicit esse Fitrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob quest Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur,
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudo. qua non solũ magna est domus. quȩ magna
.ẽ. & qua magnus. ẽ. mons. quisquis magnus .ẽ.: sed &iam qua
magnũ . ẽ. quicquid aliud magnũ dicitur .: ut aluid sit
illa magnitudo. aliud eaquȩ ab illa magna dicuntur. Quȩ
magnitudo utiq primitus magna .ẽ. multoq excellen¬
tior : quã ea quȩ participatione eius magna sunt. Dr̃
aut̃: quia non ea magnitudine magnus.ẽ. quȩ non .ẽ. qđ
ipse. ut quasi partices eius sit ds̃ cũ magnus. ẽ Alioquin illa
erit maior magnitudo quã ds̃. Dõ aut̃ non . ẽ. aliquid mauis.
Ea igitur magnitudine magnus. ẽ : quia ipse. ẽ. eadem mig¬
nitudo. Et idõ sic̃ non dicimus tres esfentias: sic nec tres.
magnitudines. Hoc .ẽ. enĩ dõ. eẽ : quod .ẽ. magnũ essẽ.
badem causa nec magnos tres dicimus. sed unũ magnũ:
quia non participatione magnitudinis deus magnus . ẽ.
sed se ipso magno magnus. ẽ. quia ipse sua.ẽ. magnitudo.

Expanded text:
magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons quisquis magnus est; sed etiam qua magnum est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est, multoque excellentius quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est; alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus: ea igitur magnitudine magnus est qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines: hoc est enim Deo esse, quod est magnum esse. Eadem causa nec magnos tres dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed se ipso magno magnus est; quia ipse sua est magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliũ modũ aptiorẽ non inuenirent quo enunti¬
arent uerbis. quod sine uerbis intelligebant. Re uera¬
enĩ quod pat̾ non sit filius. & filius non sit pat̾. & sp̃s sc̃s ille qui
q pluralit̾ dictũ . ẽ. ego & pat̾ unũ sumus. Non enĩ dix̃ unum
est. qđ sabelliani dicunt: sed unũ sumus. Tamen cũ quȩritur
quid tres sint: magna ꝓrsus in opia humanũ laborat eloqͥ¬
um. Dictũ est tamen tres ꝑsonȩ: non ut illud diceretur. sed
nec taceretur..¬
icut ergͦ non dicimus tres esfentias: ita non dicimus &¬
tres magnitudines. neq tres magnos. In reb enĩ quȩ
participatione magnitudinis magnȩ sunt: quib aliud . ẽ.¬
eẽ. aliud magnas eẽ: sicut magna domus & magnus mons.
& magnus animus: in his ergͦ reb aliud . ẽ. magnitudo:
aliud quod ab ea magnitudine magnũ est. Et ꝓrsus non
hoc est magnitudo. quod .ẽ. magna domus: sed illa est uera

Expanded text:
cum alium modum aptiorem non invenirent, quo enunticum alium modum aptiorem non invenirent, quo enuntiarent verbis quod sine verbis intelligebant. Reveraenim cum Pater non sit Filius, et Filius non sit Pater, et Spiritus sanctus que pluraliter dictum est, Ego et Pater unum sumus . Non enim dixit, Unum est, quod Sabelliani dicunt; sed, unum sumus. Tamen cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur.Sicut ergo non dicimus tres essentias; ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus est aliud esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est, et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicquid ergͦ ad se ipsũ dicitur ds̃. ẽ. & de singulis ꝑsonalit̃
non pluralit̾ sed singulariter dicitur. Qm̃ quippe non aliud
.ẽ. dõ .ex̃. & aliud magnũ. eẽ. sed hoc idem illi . ẽ. ex̃. quod mag¬
nũ.ex̃. Propt̾ea sic̃ non dicimus tres essentias. ⁊ sic non dici
mus tres magnitudines : sed unam essentiam. & unã magni¬
tudinẽ. Essentiam aut̃ dico: quȩ usia grecȩ dicitur. quã usi¬
tatius substantiã uocamus. dicunt quidem & illi ypotasin:
sed nescio quod uolunt int̾. eẽ. inter usian. & yppotasm.
Ita ut pleriq nr̃i qui exgreco tractant eloquio dicere.¬
consuerint. mian. uBIAn. DRIS. ⁊potasis. quod est latmnȩ
unam essentiam. tres subftantias. Sed quia nr̃a loquendi
consuetudo iam obtinuit. ut hoc intelligatur cũ dicimus
essentiam. quod intelligitur cũ dicimus substantiam: non
audemus dicere unam essentiam tres substantias. ⁊ sed
ulti latini ista tractantes. & digni auctoritate dixer̃.

Expanded text:
d ergo ad seipsum dicitur Deus, et de singulis personaliter non pluraliter, sed singulariter dicitur. Quoniam quippe non est aliud Deo esse, et aliud magnum esse, sed hoc idem illi est esse quod magnum esse. Propterea sicut non dicimus tres emus tres magnitudines, sed unam essentiam, et unam magnitudinem. Essentiam dico, quae οὐσία graece dicitur, quam usitatius substantiam vocamus. 10. Dicunt quidem et illi hypostasim; sed nescio quid volunt interesse inter usiam et hypostasim: ita ut plerique nostri qui consueverunt mian usian tres hypostases, quod est Latine unam essentiam tres substantias. Sed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substaaudemus dicere unam essentiam tres substantias; sed s; quemadmodum multi Latini ista tractantes et digni auctoritate dixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in omẽm terrã exiit sonus eors. & infines orbis terrȩ uerba
eors. Uerbo itaq dĩ ad unitatẽ ꝑsonȩ copulatus. & quo dam
modo conmixtus est homo: cũ ueniente plenitudine tempo¬
ris missus est inhunc mundũ factus exfemina filius dĩ. ut es
s& filius hominis. ꝓpt̃ filios hominũ. h anc ꝑsonã angelica
natura figurare antea potuit ut p̃nuntiar&. ñ exprimere

Expanded text:
in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . 30. Verbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare,
Abbreviated transcription (Latin):
aperte scriptura dicat. & multis locis ostendat sp̃u scõ eos locu¬
cos fiusse ͥ cũ & de iohanne baptista dictũ sit. sp̃u scõ replebitur
iã inde ab utero matris suȩ: & spũ scõ repletus zacharias inuenitꝰ
pat̃ eius ut de illo talia dicer&: & spũ scõ maria ut talia de dño
nitudinẽ xp̃i paruuli agnoscerent. quomodo ergo sp̃s non dum
erat datus qr iħs nondũ erat clarificatus: nisi quia illa datio
uł donatio. uł missio sp̃s scĩ habitura erat quandim ꝓprietatẽ
suã inapso aduentu. qualis antea nũ quam fuit : Nusquã enim
legimꝰ lingius quas ñ nouerant homines locutos ueniente inse
spu scõ. sicut tunc factũ est. cũ oporter& eius aduentum
signus sensibilib demonstrari: ut ostenderet᷑ ꝑ totũ orbẽ ter¬
rarũ atq om̃s gentes in lingiuis uariis constitutas. credituras
sunt lo quele neq sermones. quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eorum.

Expanded text:
aperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locuaperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto Maria, ut talia de Domino nitudinem Christi parvuli agnoscerent : quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, credituras sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qđ bis datus est. dispensatio certe significationis fuit ⁊ de
qua suo loco quantũ dñs dederit disseremus. Quod ergo ait
dñs. quẽ ego mittã uobis apatre. ostendit spm̃ & patris & filii:
qr etiam cũ dixiss&. quẽ mit t& pat̾. addidit uinomine meo: ñ
tamencdixit quẽ mit& pat̾ ame. quẽ admodũ dixit quẽ ego
mit tã uobis apatre: uidelic& ostendens quod totius diuinita¬
tatis. uł simeluis dicit᷑ deitatis principiũ pat̾ est Qui ergo expa¬
tre ꝓcedit & filio: ad eum refertur a quo natus est filius. Et
qđ dicit euangłista. sp̃s nondũ erat datus qr iħs non dũ erat glo¬
rificatus: quomodo intelligatur: nisi quia certa illa sp̃s sancti
datio uł missio. post clarificationẽ xp̃i futura erat. qualis nun¬
quã antea fuerat. Neq enĩ antea nulla erat: sed talis ñ fuerat.
Si enĩ antea sp̃s scs ñdabatur. quo impleti ꝓphȩte locuti sunt. cũ

Expanded text:
Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatis, vel, si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia quippe dicit: ego exore altissimi ꝓdii. Et despũ
genuit. filius genitus est: ita pat̾ misit. filius missus est. Sed
quem ad modũ qui genuit & qui genitus est. ita & qui misit
& qui missus est unũ sunt. quia pat̾ & filius unũ sunt : ⁊ca
etiam sp̃s ses unũ cũ eis est. quia tria hȩc inũ sunt. Sicut enĩ
natũ eẽ. est filio apatre. ẽẽ: ita mitti est filio. cognosci qđ ex
illo sit. Et sicut sp̃uiscõ donũ dĩ ex̃. est apatre ꝓcedere: ita
mitti cognosci est qđ ab illo ꝓcetlat. Nec possumꝰ dicere.
cũ sufflans ait. accipite spm̃ scm̃. Neq enĩ flatus ille cor¬
poreus cũ sensu corporalit̾ tangendi ꝓcedens excorpore.
substantia sp̃s scĩ fuit: sed demonstratio ꝑ congruã significa¬
tione non tantũ apatre sed afilio ꝓcedere spm̃ scm̃. Quis
enĩ dementissimꝰ drxerit alium fuisse sp̃m sem̃. quẽ sufflans

Expanded text:
Sapientia quSapientia qugenuit, Filius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit et qui genitus est, ita et qui misit et qui missus est unum sunt; quia Pater et Filius unum sunt . Ita etiam Spiritus sanctus unum cum eis est; quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere ita mitti, est cognosci quia ab illo procedat. Necare voluerit, quod sufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim demen
Abbreviated transcription (Latin):
laborae. Quodergo natũ est ab ecernoe in ȩcernũ est. Qan¬
dor est eñ lucis eternȩ. Q uod aut̃ nitcitr eacempore
a quo quã cognoscitur. Sed cũ in carne manifestatus est filius
dĩ:÷ in hunc mundũ missus est: inplenitudine temporis factus ex
femina.Quia enĩ insapientia di non poterat mundus cognos¬
cere ꝑsapientiam dm̃.÷ qm̃ lux luc& intenebris & tenebre eam
non conp̃henderunt: placuit dõ ꝑstulticiam p̃dicationis saluos
facere credentes. ut uerbũ carofier&. & habitar& in nobis.
Cum aut̃ ex tempore cuiusq ꝓuectus mente ꝑcipitur: mitci
quidem dicit᷑: sed non inhunc mundum. Neq enĩ sensibiliter
qđ mente aliquid ȩt̃nũ quantũ possumꝰ capimus: non in hoc
mundo sumus. Et omĩum iustors sp̃s etiã adhuc in hac car¬
ne uiuentiũ. in quantũ diuina sapiunt non sunt in hoc mun¬
do. Sed & pat̾ cũ extempore aquoquã cognoscitur. non di¬
citur missus: non enĩ hab& de quosit aut ex quo procedat.

Expanded text:
erno, aeternum est: Candor est enim lucis aeternae. Quod autem mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cum autem ex tempore cujusque profectus mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim sensibiliterquod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non enim habet de quo sit, aut ex quo procedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quibusdam p̃nuntientur hominib uł ab eis aucleai a¬
su ad alios homines transmit cantur: an ipsors hominũ quo¬
ꝑse ipsas futuror & instantes cauas in ipsa summa rerũ arce
conspiciant. Audunt enĩ ista & ueriȩ. potestates suie anglis
eniuntiantib sur hominib: & tantũ audiuit. quantũ qpeus
eẽ ille iudicat: cui subiecta sunt omĩa. Multa etiã p̃dicu¬
tur inistinctu quodam inpulsa spũ nescientiũ: sicut caiphas
nes ciuuit quidddiet . sedcũ. eẽt. pontifex ꝓphetauito E rogio
desuccessionib: scłors & deresurrectione morr tuore plnlo

Expanded text:
vel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita ruvel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita rursus ad alios homines transmittantur: an ipsorum hominum quor Angelos, sed per se ipsas futurorum stantes causas in ipsa summa rerum arce conspiciant. Audiunt enim ista et aereae potestates, sive Angelis ea nuntiantibus, sive hominibus: et tantum audiunt, quantum opus esse ille judicat, cui subjecta sunt omnia. Multa etiam praedicuntur instinctu quodam et impulso spiritu nescientium: sicut Caiphas nescivit quid dixit, sed cum esset pontifex prophetavit . 23. Ergo de successionibus saeculorum et de resurrection
Abbreviated transcription (Latin):
erunt historici inquirerent: sed p̾otius & futura p̃noscerent.
Quod qui potuerunt ab eis uates. anrĩs ꝓphete appellati sunt.
UAM QUA ET PROPBETAR NONES NOS OMIo
alienũ est alitteris eors: sed plurimũ int̾ est utrũ expe¬
rimento p̃teritors futura conitiantur: sicut medici multa
p̾ uidendo etiã lit teris mandauerunt. quȩ ipsi exꝑta not¬
uerant : sicut deniq agricole uł etiã naute multa p̃nuntiant.
Talia enĩ si exlongis int̾er uallis tempors fiant. diuinationes
putantur. At uero si iam uentura p̾cesserint. & longe uisa
uenientia nuntient᷑. ꝓ acuto sensu uidentiũ. Quod cũ faciunt
aeriȩ potestates. diuinare credunt᷑: tan quã si quisquã demon¬
tis uerticȩ aliquẽ longe uideat urnientẽ. & ꝓxime incanpo
habitantib ante nunti&.: an ab angł̃is scĩs quib ea ds̃ ꝑ uerbũ
sapientiamq suam indicat. ubi & futura & p̃terita stant

Expanded text:
erunt historici inquirerent, sed potius et futura praenoscerent; erunt historici inquirerent, sed potius et futura praenoscerent; quod qui potuerunt, ab eis vates, a nostris Prophetae appellati sunt. uanquam et Prophetarum nomen non omnino alienum est a litteris eorum: sed plurimum interest, utrum experimento praeteritorum futura conjiciantur; sicut medici multa praevidendo, etiam litteris mandaverunt, quae ipsi experta notaverunt; sicut denique agricolae vel etiam nautae multa praenuntiant talia enim si ex longis intervallis temporum fiant, divinationes putantur: an vero jam ventura processerint, et longe visa venientia nuntientur pro acuto sensu videntium, quod cum faciunt aereae potestates divinare creduntur; tanquam si quisquam de montis vertice aliquem longe videat venientem, et proxime in campo habitantibus aute nuntiet: an ab Angelis sanctis, quibus ea Deus per Verbum Sapientiamque suam indicat, ubi et futura et praeterita stant,
Abbreviated transcription (Latin):
mis ꝑsuadent ȩternis rationib omiã tẽporalia fieri: ꝓpt̃¬
ea potuerunt inpsis rationib ꝑspicere. uł ex ipsis colligere
quot sint animaliũ goiera: quȩ semina singulor in exordissi
qui modus in in crementis: qui numeri ꝑ conceptus. ꝑ or tus. ꝑ
ȩtates. ꝑ occasus : qui motus in apetendis. quȩ scđm naturam
sunt fugiendisq contrariis: Honne ista omĩa ñꝑillã in cõ¬
mutabilẽ sapientiã. sed ꝑ locors ac tempors historiã quȩ sir¬
runt : & ab aliis exꝑta atq conscripta crediderunt: Quo mi¬
genus decurrit humanũ: atq demersionẽ ad suũ cuiq debitũ
terminũ. Ista oũ nec historici scribere potuer̾ longe futura.
& anullo exꝑta. atq narrata: nec isti philosophi cęteris meli¬
ores. in illis summis eternisq rationib intellectu talia contem¬
plati sunt. Alioquin non eiusdem generis p̃terita que potu¬

Expanded text:
mis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, proptermis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationibus perspicere, vel ex ipsis colligere quot sint animalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri per conceptus, per ortus, per aetates, per occasus, qui motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo migenus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alioquin non ejusdem generis praeterita quae potu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sibi pur gationẽ isti uirtute ꝓpria pollicent᷑: qr ñ nulli
eors potuerunt aciem mentis ultra omẽm creaturã trans¬
mit tere : & lucẽ in cõmutabilis ueritatis quantulacunq ex par-¬
te contingere: qđ xp̃ianos multos exfide interim sola uiuen-¬
tes. nondũ potuisse derident. Sed quid ꝓd est suꝑbienti et
obhoc erubescenti lignũ conscendere: delonginquo ꝓspicere
patriã trans narinã : Aut quid obest humili de tanto inter¬
uallo ñ eã udere in illo ligno ad eam uenienti. quo dedignat᷑
IIETIAM RESURRECTIONẼ CARNISNOS CREOS¬
re rep̾hendunt: sibiq potius etiã de his reb credi uoluñ.
Quasi uero quia p̃celsam in cõmutabilẽq substantiã ꝑ illa quę
facta sunt itelligere potuerunt : ꝓpt̾ ea de conuersione
rerũ mutabiliũ. aut de contextu scłor ordine consulendi st̃.
Num quid eũ qr uerissime disputant. & documentis certissi¬

Expanded text:
enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis veritatis quantulacumque ex parte contingere: quod christianos multos ex fide interim sola viventes, nondum potuisse derident. Sed quid prodest superbienti, et ob hoc erubescenti lignum conscendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam? Aut quid obest humili de tanto intervallo non eam videre, in illo ligno ad eam venienti, quo dedignatur Hi etiam resurrectionem carnis nos credere reprehendunt, sibique potius etiam de his rebus credi volunt. Quasi vero, quia praecelsam incommutabilemque substantiam per illa quae facta sunt intelligere potuerunt , propterea de conversione rerum mutabilium, aut de contexto saeculorum ordine consulendi sint. Numquid enim quia verissime disputant, et documentis certissi
Abbreviated transcription (Latin):
ferri & suscipi poss&. quã caro sacrificu nrĩ. corpus effecti
sacer dotis nr̃i : Ut qm̃ quat tuor considerantur in onuĩ sacri¬
ficio. cui offeratur. a quo offeratur: quid offeratur. ꝓ quib
offeratur : idem ipse unus uerisq mediator ꝑsacrificiũ pa-¬
cis reconcilians nosdõ. uniũ cũ illo maner&. cui offerebat.
unũ inse facer& ꝓ quib offerebat: unus ipse eet̃. qui offere¬
ad contemplandũ dm̃ & inherendũ dõ uirtute ꝓpria
posse pur gari: quos ipsa suꝑbia maxime maculat. Nullũ enĩ
uiciũ est cui magis diuinalege resistatur. & in qđ maius ac¬
cipiat dominandi uis ille superbissimꝰ sps. adima mediator.
ad summa int̃ clusor : nisi occulte isidians alia uia deuitetur ⁊
aut ꝑpopłm deficientẽ qđ interp̃tatur amalech aꝑte seuiens.
& ad terrã ꝓmissionis repugnando transitũ negans. ꝑ crucẽ
dnuĩ quȩ morsi manib extensis est p̃figurata supcretur. Hinc

Expanded text:
ferri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum ferri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offeread contemplandum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari: quos ipsa superbia maxime maculat. Nullum enim vitium est cui magis divina lege resistatur, et in quod majus accipiat dominandi jus ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor: nisi occulte insidians alia via devitetur; aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalec, aperte saeviens, et ad terram promissionis repugnando transitum negans, per crucem Domini quae Moysi manibus extensis est praefigurata, superetur . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
sos quidẽ suꝑbissimos sp̃s honorib saerificiors gaudere po¬
tuisse: nisi uni uero dõ ꝓ quo coli uolunt uerũ sacrificium
nisi ꝑsacer dotẽ scm̃ & iustũ:⁊ nec nisi ab eis accipiatur qđ
offertur ꝓ quib offertur. atq id sine uitio sit : ut ꝓuitus mun¬
dandis possit offerri. Hoc certe om̃s cupiunt: qui ꝓse offerri
sacrificiũ dõ uolunt. Quis ergo tam ustus & sc̃s sacer dos quã
unicus dĩ filius:: qui non opus haber& ꝑ sacrificiũ. sua purga¬
re peccata. nec originalia nec exhumana uita quȩ adduntͦ
Et quid tam congruent̾ ab hominib sumeret᷑ qđ ꝓeis offerret᷑.
quã humana caro. Et quid tam aptũ huic immolationi quã
caro mortalis: Et quid tam mundũ ꝓmundandis uicis mor¬
taliũ: quã sine ulla contagione carnalis concupiscentiȩ caro
nata in utero & exutero uirginali : Et quid tam grate of¬

Expanded text:
sos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere posos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate of
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ miscdiam ille descendit : & tamen se dȩ monib esse
meliores non dubitant credere: eosq maledictis omnibus
in sectari. detestariq noncessant. Quos certe alienos abhi¬
nec sic uolunt considerare quã fieri potuerit. ut iise ma¬
nens nec ꝑse ipsum exulla parte mutabile uerbũ dĩ. per in¬
ferioris tamen naturȩ susceptionẽ aliquid inferius pati poss&
qđ in mundus demon qr terrenũ corpus ñ þab& pati ñ possit.
Sicut cũ sint ipsi demonib meliores. tamen qr carnẽ por¬
tant. mori sicpossunt: quẽ ad modũ mori demones qr non eã
portant non utiq possut. Et cũ deritib sacrificioꝵ suoꝵ
multũ p̃sumant. quȩ se fallacib suꝑbisq spiritib immolare
non senituint .i aut si etiã sentuiñ aliquid sibi ꝓdesse arbi¬
trant᷑ ꝑfidors & inuidor amicitiã. quor intentionis nullũ
negotiũ est. nisi impeditio reditus nrĩ: ñ intelligunt ne p

Expanded text:
gentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse gentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab huNec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impeditio reditus nostri. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tib gentib & pia humilitate bibentib p̃cium suũ: eiusq fidu¬
cia deserentib hostẽ suũ: & concurrentib ad redemptorẽ suũ.
Nescit enĩ diabolus. quomodo illo & insidiante & furente u¬
tatur adsa lutẽ fideliũ suors. excellentissima sapientiadĩ
afine superiore qđ est iniciũ spũalis creaturȩ usq ad finem
inferiorẽ qđ est mors corporis. ꝑtendens fortit. & disponens
omĩa suauit̃. At tingit enĩ ubiq ꝓpt̾ suã munditiã: & nihil
inquinatũ in eã incurrit &morte aut̃ carnis alieno diabolo.
unde nimui suꝑbus incedit: imors alterius generis ei p̃paratur
inȩterno igne tartari : quo ñsolũ cũ terrenis. sed etiã cum
& istã mortẽ reddunt cũ hominib conditionis ęrum nos&
naturȩ quȩ trahitur aprimo peccati: & in illã cũ illo p̃cipi¬
quo ꝑ distantẽ naturã ipse ñ cecidit. & quo ꝓpt̾ eos ꝑ ul¬

Expanded text:
tibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fidutibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum et istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipiipse non cecidit, et quo propter eos per in
Abbreviated transcription (Latin):
cdilectionem nemo hab&: quã ut animã suam ponat quis¬
ꝓ amucis sus. Quo eir ca etiã ipso dño se credebat diabolus
superiorẽ. in quantũ illi dñs inpassionib cessit. Quia & de ipso
ittellectũ est. qđ inpsalmis legitur. miniusti eũ paulomunus
ab angłis: ut ab iniquo uelut ae quo iure aduersus nos agen¬
te ipse occisus innocens. eum ure ȩquissimo superar&: nosq¬
liberar& ac aptutate ꝓpt̾ peccatũ iusta. suo iusto sangune
in uiste fuso: mortis crrographum delens. & iustificandosre
dimens peccatores. Hinc etiã diabolus adhuc suos illudit:
quib se ꝑsua sacra uelut purgandis & potius implicandis. atq:
mergendis. falsus mediator opponit. Quod suꝑbis facillime
ꝑsuad& irridere atq contem nere mor tẽ xp̃i: aqua ipse
quanto est alienior. tanto ab eis creditur sanctior atq di¬
uinior. qui tunc apud eũ paucissimi remanserune: agnoscen¬

Expanded text:
dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat prdilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Qsuperiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agente, ipse occisus innocens eum jure et a captivitate propter peccatum justa suo justo sanguine injuste fuso mortis chirodimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscen
Abbreviated transcription (Latin):
uno uerissimo sacrificio ꝓ nobis oblato: quicquid culparum
erat unde nos principatus & potestates ad luenda supplicia uire
detinebant. purgauit. ab oleuit. extinxit : & sua resurrecti¬
one innouã uitã nos p̃destinatos uocauit. uocatos iustificauit.
iustificatos glorificauit: Ita diabolus hominẽ quẽ ꝑ consensio¬
nẽ seductũ tan quã iure itegro possidebat: & ipse nulla
corruptione carnis & sangiunis septus. ꝑ istam corporis mor¬
talis fragilitatẽ nimis egeno & infirmo tanto suꝑbior. quant
uelut dicior & forcior. quasi pannoso & erumnoso domina¬
batur. in ipsa morte carnis amisit. Quo enĩ cadentẽ non se¬
cutꝰ impulit peccatorẽ : illuc discedentẽ ꝑsecutꝰ compulit
redemptorẽ. Sic enĩ in mortis consortio filius dĩ nobis fueri
dignatus est amicus: qui non ꝑueniendo meliorẽ se nobis atq
maiorẽ putabat inimicus. Dicit enĩ recdẽptor nr̃. Maiorẽ

Expanded text:
uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, purgavit, abolevit, exstinxit; et sua resurrectione in novam vitam nos praedestinatos vocavit, vocatos justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptione carnis et sanguinis septus, per istam corporis mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem
Abbreviated transcription (Latin):
ator eẽt: non solũ ꝑ aduitoriũ. uerũ etiã ꝑ exemplũ. Atille
ꝑemptor ubi ꝑ om̃s ad itus adinteriora moliens ir repere
expulsus est: post baptismũ iheremo cõpleta omi cemp¬
quo quomodo auidus mortis humanȩ conuertit se faciendã¬
ad mortẽ quã potuit. & ꝑmissus est in illud qđ ex nobis mor¬
tale i uis mediator acceperat: & ubi potuit aliquid facere
ibi ex omĩ parte deinctus est. Et unde accepit exterius
tenebat potestas eius occisa est .s. actũ est aut̃ ut uincula
peccators multors inmultis mortib ꝑ unius unã mortẽ
ꝓnobis indebitã reddidit. ut nobis debita non nocer&. Neq
enĩ cuiusquã iure potestatis exutus est carne: sed ipse se ex¬
uit. Nam qui poss& ñ mori si noll&: ꝓcul dubio qr uoluit
mor tuus est. Et ideo principatus & potestates exemplauit
fiducialit̾ triumphans eas insema ipso. Morte sua quippe

Expanded text:
ator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At ille ator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At ille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo completa omni tenquoquo modo avidus mortis humanae convertit se ad faciendam mortem quam potuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius tenebat, occisa est. Factum est enim ut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mortem minus pro nobis indebitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim jure cujusquam potestatis exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans eas in semetipso . Morte sua quippe
Abbreviated transcription (Latin):
peliendũ corpus dnĩ pęteretur. Ille itaq deceptor qui fuit
homini mediator ad mortẽ. falsoq se opponit ad uitã nomine
purgationis ꝑsacra & sacrificia sacrilega quib suꝑbi seducun¬
tur : qr nec participationẽ mortis nr̃e habere potuit. nec
resurrectionẽ sp̃s. Simplã quidẽ suã mortẽ. adduplã nr̃am
potuit afferre: simplã uero resurrectionẽ. inqua & sacra¬
mentũ eet̃. renouationis nrẽ. & euis quȩ infine futura est e¬
uigilationis exemplũ. non utiq potuit. Ille ꝓinde qui spiritu
uiuus carnẽ suã mortuã resuscitauit uerus uite mediator.⁊
illũ spm mortuũ. & mortis mediatorẽ abspiritib inse creden¬
tium foras misit: ut ñ regnar& itrinsecus sed forinsecus
oppugnar&. nec tamen expugnar&. Cui se ipse quoq tẽp¬
tandũ p̃buit: ut ad superandas etiã tẽptationes eius medi¬

Expanded text:
peliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit peliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit homini mediator ad mortem, falsoque se opponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evigilationis exemplum, non utique potuit. Ille proinde qui spiritu vivus carnem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Mediator, illum spiritu mortuum et mortis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus medi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ deseruerit qr uoluit. deserat corpus etiã sinoluerit.
Nec deserat cũ uoluerit. nisi aliquã sibi ium qua ipsum
corpis ꝑimatur itulerit. Demonstrauit sp̃s mediatoris.
quã nulla pena peccati usq ad mor tẽ carnis ac cesserit.
qr non eã deseruit inuitus. sed quia uoluit. quando uoluit.
quomodo uoluit: quippe dĩ uerbo ad unitatẽ cõmixtus. hinc
ait. Potestatẽ habeo ponendi animã meã: & potestatẽ habeo
iterũ sumendi eam.Nemo tollit eã ame: sed ego pono eam
& iterũ sumo eam. Et hoc maxnne miratist̃ sicut euangłm
loquit᷑ qui p̃senteserant: cũ post illã uocẽ in qua figuram
peccati nr̃i edidit: continuo tradidit spm̃. Longa enim
mor te cruciabant᷑ lignosuspensi: unde latronib ut iam
morerentur & deligno ante sabbatũ deponerent᷑. crura
confractasunt. Ille aut̃ quia mortuus inuentus est : mira-¬
culo fuit. Hoc etiã pilatũ legimꝰ fuisse miratũ: cũ ab illo se¬

Expanded text:
Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam sibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus hinc ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam . Et hoc maxime mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, miraculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuisse miratum, cum ab ipso se
Abbreviated transcription (Latin):
altęq iustitiȩ. Ut ergo sicut ꝑ unũ hominẽ mors: ita ꝑunũ
hominẽ fier&e resurrectio mortuors. Quia magis uitabaN
homines qđ euitare ñ poterant: mortẽ carnis quã mortẽ
sp̃s: id est magis penã quã metũ pene. Nam ñ peccare aut
ñ curatur : aut parũ curatur. Pon mori aut̃. quam uis
non obtineat᷑ uehement̃ satagit᷑. Vitȩ metdiator ostendeis
quã nonsit mors timenda quȩ ꝑhumanã conditionẽ iam
euadi non potest.⁊ sedd potus inpietas quȩ ꝑfidem caueri
potest : occurrit nobis ad finẽ quouenimꝰ. sed non qua ue¬
nius. N os enĩ ad mortẽ ꝑpeccatũ uenimꝰ . ille ꝑ iustitiam.
Et ideo cũ sit mors nrã pena peccati : mors illius facta est
UAPRopt cum sp̃s coreoriluntatis sue ac po¬
prȩponat᷑ morsq sit sp̃s adõ deseri: mors aut̃ cor¬
oris ab spũ deseri. eaq sit pena in morte corporis: ut q

Expanded text:
altaeque justitiae. Ut ergo sicut per unum hominem mors, ita et per unum altaeque justitiae. Ut ergo sicut per unum hominem mors, ita et per unum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest, sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est uapropter cum spiritus corpori praeponatur, morsque sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut sp
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ: & ꝑpeccatũ mors: & ita in om̃s homines ꝑtran¬
si it. in quo om̃s pec cauerunt. Huius aut̃ iiȩ med
di abolus fuit. ꝑsuasor pec cati: & p̃cipitator in mortem.
Nam & ipse adoperandam duplam mortẽ nram: simplam
at tulit suam. Per impietatem namq mortuus inspũ: car¬
ne utiq mortuus non est. Nobis aut̃ & impietatẽ ꝑsuasit.
& ꝓpt̃ hanc ut inmortẽ carnis uerire mereremur effecit.
Unũ ergo appetuumꝰ iniqua suasione : alterũ nos secutũ est¬
est iusta damnatione. Propt̃ ea quippe scriptũ est: ds̃ mor¬
tem non fecit: qr causa mortis ipse non fuit: sed tamen po
eius retributionẽ iustissima mors irrogata est peccatorii si¬
cut suppliciũ uidex irrogat reo. Causa tune supplicii ñ
est iustitia uidicis: sed meritũ criminis. Quo ergo nos medi¬
ator mortis transmisit & ipse ñ uenit idest ad mortẽ car¬
nis : ibi nobis dñs ds̃ nr̃ medicinã emendationis inseruit quã
ille ñ meruit : occulta & nimis archana ordinatione diunę

Expanded text:
 peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hujus viae mediator diabolus fuit, persuasor peccati, et praecipitator in mortem. Nam et ipse ad operandam duplam mortem nostram, simplam attulit suam. Per impietatem namque mortuus est in spiritu, carne utique mortuus non est: nobis autem et impietatem persuasit, et per hanc ut in mortem carnis venire mereremur effecit. Unum ergo appetivimus iniqua suasione, alterum nos secutum est justa damnatione: propterea quippe scriptum est, Deus mortem non fecit , quia causa mortis ipse non fuit; sed tamen per ejus retributionem justissimam mors irrogata est peccatori. Sicut supplicium judex irrogat reo, causa tamen supplicii non est justitia judicis, sed meritum criminis. Quo ergo nos mediator mortis transmisit, et ipse non venit, id est, ad mortem carnis; ibi nobis Dominus Deus noster medicinam emendationis inseruit, quam ille non meruit, occulta et nimis arcana ordinatione divinae
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓpt̃ in equalitatẽ uł inparilitatẽ. uł dissimilitudinẽ
substantie inscripturis hȩc. posita intelliguntur: qr etiara
si uoluiss& ds̃ pat̾ ꝑ subiectã creaturã uisibilit̾ apparer et:
absur dissime tamen aut afilio quẽ genuit. autꝰ spu sancto
qui de illo ꝓcedit. missus diceretur. Iste igitur sit huius uo¬
luminis modus: de inceps in ceteris ad uiuante dño illa here¬
ticors uersutissima argumenta qualia sint. & quẽ ad mo¬
dum reclar guantur. uidebimus. ex plicit liber quaritus.

Expanded text:
non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbimus. LIBER QUINTUS.
Abbreviated transcription (Latin):
quid illud est creaturȩ ꝑ qđ sonuit uox patris ita sit ds̃
pat̃. aut quic quid illud est creaturȩ. in quo ꝑ colum bȩ
speciem. uł ꝑ igneas linguas sp̃s sc̃s demonstratus est ata sit
sp̃s sc̃s. sicut est dĩ filius homo. ille qui ex iurgine factus est.
sed tantũ modo administeriũ ꝑ agendȩ significationis sicut
opor tuisse ds̃ iudicauit. ⁊ an aliquid aluid intelligendũ sit .
in uenire difficile est. & temere affirmare non expedit.
Quomodo tunc ista sine rationali uel intellectuali ereatura
potuerint fieri nonideo: neq adhuc locus est explicare
cur ista sentiã quantũ uires dñs dederit. Prius enĩ sunt dis
cogere arbitrantꝰ testimonia scripturarũ: quȩ depatre & fi¬
lio & spũ scõsunt. ita eẽ. intelligenda. ut ipsi uolunt.
Nunc aict̃ ñ ideo minorẽ filiũ. quia missus est apatre: nec
lem creaturã. siue potius ꝓpt̃ principii cõmendationem.

Expanded text:
quid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus quid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita sit Spiritus sanctus, sicut est Dei Filius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt disccogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec mendationem,
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ existimo satis potest ostendi. Si aut̃ querit᷑ ipsa in¬
carnatio quomodo facta sit: ipsũ dĩ uerbũ dico carnẽ factũ
id est hominẽ factũ: non tamen in hoc qđ factũ est conuer
bũ dĩ & hominis caro. ised etiã rationalis hominis canima.
Atq hoc totũ & ds̃ dicat᷑ ꝓpt̃ dm̃: & homo ꝓpt̃ hominẽ
Quod si difficile intelligit᷑. mens fide pur get̾. magis magisq
abstinendo apeccatis. & bene operando. & orando cũ gemitu
quomodo facta sit uł uox patris. uł species corporalis. qua
sp̃s sc̃s demonstratus est: ꝑ creaturã quidẽ facta ista ñ dubi¬
to: sed utrũ tantũ modo corporalẽ. atq sensibilẽ. an ad¬
hibito sp̃u etiã rationali uł intellectu ali: hoc enĩ quib¬
dam placuit appellare. qđ grȩci dicunt Ω NΡΩ
non quidẽ ad unitatẽ ꝑsonȩ⁊ quis enĩ hoc dixerit. ut quic¬

Expanded text:
quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa inquantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo id est hominem factum, non tamen in hoc quod factum est convebum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ & uoluntatẽ nomino. singula quidẽ nomina adres
singulas referunt᷑: sed tamen ab om̃ib trib singula facta
sunt. Nullũ enĩ hors trium nominũ est: qđ non & memoria
& intellectus & uoluntas mea simul operata sint. Ita trini¬
tas simul operata est. & uocempatris. & carnẽ filii & columbã
sps scĩ: cũ ad ꝑsonas singulas hȩc singula referantur. Quãsi¬
militudine ut cumq cognoscit᷑ inseparabilẽ inse ipsam trini¬
tatẽ. ꝑ iusibilis creaturȩ speciem separabilit̾ demonstrari : et
inseparabilẽ trinitatis operationẽ. etiã insingulis. eẽ. rebus.
prie ꝑtinere dicuntur. Si ergo ame querit quomodo facte
sint uł uoces. uł sensibiles forme atq species ante incarnatio¬
nẽ uerbi dĩ. quȩ hoc futurũ p̃figurarent: ꝑ angłos ea dm̃ ope¬
ratũ. tẽ. respondeo : qđ etiã scripturarũ scãrũ testimonus.

Expanded text:
lectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res lectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum ad personas singulas singula haec referantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, roprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis,