comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. S q̃d ip̃e est: Quid me uoluit ꝑ to¬
lũbã doce qͥme misit: qr ip̃e erct dũs:
Iã nouerã: a quomissꝰ erã. Iã noue¬
rã eũ cui dixi. tu ad me uenis baptizu¬
ri: ego a te debeo baptizari: Ilsq adeo
genoueruã dñm ut ego ab eo uellẽ bapti¬
z ari: nõ ut a me ip̃e baptizaret᷑. Et tũt
in dixit: sine mõ ĩpleat᷑ oĩs iusticia.
Pati uem: baptrrari nõ ueni: Implea¬
tur oĩs iusticia ait mnͥ deus meꝰ: ĩpleat᷑¬

Expanded text:
luit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis justitia, ait mihi Deus me
Abbreviated transcription (Latin):
gatos aut forte idiotas a habẽtes et
possidẽtes res suas qͣs ip̃e distribuit
iã pauꝑib : et meliorẽ seesse arbitrãs
ꝙͣ ille q̃ iũ baptizatꝰ ẽ: dedignet᷑ uẽire
ad baptismũ dicẽs. Hoc sũ actepturꝰ:
qd̵ hab ille ⁊ ille: Et ꝓponat sibi illos
quos ꝯtẽpuit et qͣsi sordeat illi hoc acci¬
ꝑe qd acceperũt ĩferiores: qr iã uidet᷑ ip̃e
sibi melioe et tñ oĩa pct̃a supͣ illũ sũt.
i nisi aduenerit ad salutare baptisimĩ
ubi pct̃a soluũt᷑: cũ oĩ excellẽtia sua nõ
potest ĩtrare ĩ regnũ teloꝵ: s ut illã¬

Expanded text:
gatos, aut forte idiotas, aut habentes et gatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. qr goscẽtib se ip̃e factꝰ ẽ uia itaq gno¬
nõ durauit diu baptismũ ioħis. s quõ
demõstratꝰ est dñs hũilis. ideo accipet
introgũs ecte respõdeo. Opus erat dũo
nasci opꝰ erat dño crucifigi opꝰ erat
dũo mori: opus erat dño sepeliri. Si
ergotantã suscepit ꝓ nobis huilitatẽ:
baptisma nõ erat suscepturꝰ: Et qͥd
ꝓfuit qr suscepit baptisma seruri insi
ut tu nõ dedignareris susciꝑe baptismmũ
dm̃: Intẽdat caritas ur̃a: futuri erãt
aliq̃ ĩ eccłia excelsioris gr̃e cathecuũ.
Fit enĩ aliqñ ut uideas cathetuminũ ab-¬
stinentẽ ab oĩ ꝯcubitu: uale facientẽ se
tulo. renũciantẽ oĩb que possidebat et
ĩstructꝰ est etiã forte doctema salutari:
sup multos fideles. Tiẽdũ est huic: ne
dicat apud semetipm de baptismate
scõ quo pct̃a dimittũt. Qd plus cutep¬
turꝰ sũ: Ecte ego melior sũ illo fidele
et illo fidele: cogitãs aut fideles i ꝯiu¬

Expanded text:
a cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo accipereinterrogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem sibus quae possidebat, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conju
Abbreviated transcription (Latin):
tirzat. Nã si ꝓdiusitate meritoꝵ baptis¬
ma scm̃ est qe diusa sũt merita diuisa e¬
rũt baptismata: et tãto q̃sos aliqd me¬
liꝰ putat acciꝑe: q̃nto a meliore uidet᷑
actepisse. Ip̃i spũales sc̃i ĩtelligite frẽs¬
mei bom ꝑtinẽtes ad colũbã: ꝑtinẽtes
ad sortẽ ciuitatis illiꝰ ihrłm. ip̃ibomi ĩ
ta habẽt. Bũt alii aliis sãctiores: sũt
a lii aliis meliores. Quare ge si unꝰ ab
illo uerbi grã iustoscõbaptizet᷑ aliꝰ
ab alio ĩferioris meriti apuddeũ. ĩferio¬
ris gradꝰ ĩferioris ꝯtinẽtie ĩferioris ui¬
baptirat bonꝰ et melior: nõ ĩdeo iste
bonũ accepit ⁊ ille meliꝰ. S ꝙͣiuis bo¬
nus et melior fuerĩt mĩstri unũ et
lus ex aliqͣ ignorãtia eccłie uł tolerũ¬
cia uut enĩ ignorãt᷑ mali aͥ tolerãt᷑.
Colerat᷑ palea: quousq ĩ ultĩo uẽ¬
tilet᷑ area. Illud qd̾ datũ est unũ ẽ
net ĩpar ꝓpt̾ ĩpares mĩstros: s par

Expanded text:
tizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius Jerusalem, ipsi boni in ta habent: sunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vibaptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accipit et ille melius. Sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum est lus ex aliqua vel ignorantia ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur ut palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud, quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, sed par
Abbreviated transcription (Latin):
ma meũ. Quãius unũ om̃i esẜ euãge¬
liũ tñ ĩuemes dixisse euãgeliũ meũ: nõ
ĩuemes dixisse baptisma meũ. Hoc gͦ
didicit iohes frẽs mei. Qd̃ didicit iohes
ꝑ colũbã: discamꝰ ⁊ nos. Nõ enĩ colũ

Expanded text:
mus meus. Quamvis unum omnium esset Evangelium, tamen invenis dixisse, Evangelium meum: non invenis dixisse, Baptisma meum. 10. Hoc ergo didicit Joannes, fratres mei. Quod didicit Joannes per columbam, discamus et nos. Non enim col
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Noui suꝑbiẽtes ĩ futõ ppło meo no¬
ui aliquos ĩ aliqͣ extellẽtiori gr̃a futos
hoĩes: ut tũ uiderĩt idiotas aliquos bap¬
tizari illi qr meliores sibi uidẽt᷑. siue ꝯti¬
nẽtia sine elemosinis siue doctna dedig¬
nabũt᷑ fortasse accipe: qd illi ĩferiores
acceperũt. Oportet ut sanẽ eos ut nõ de¬
diguẽt᷑ uenire adbaptisma dm̃: qr ego

Expanded text:
superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive continentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
dimittẽt᷑ nec qͥd ĩ illo lauaret᷑. sustepͭ
a seruobaptisma : et tanꝙͣ allotutꝰ ẽ
filiũ suꝑbientẽ ⁊ extollentẽ se ac dedig¬
nantẽ se foete acciꝑe cũ idiotis. unde ei
possit salꝰ uenire: et qͣsi dicẽs. Qnͣtũ
te extedis. qñtũ te extollis. qͣuta ẽ ex¬
cellẽtia tua. qͣnta grã tuarimaior

Expanded text:
d in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major
Abbreviated transcription (Latin):
idest ⁊ quos mĩstri dm̃ baptizaturi erãt
dñs baptiz aret nõ illi. Aliud est emĩ bap¬
tizare ꝑmĩsteriũ: aliud baptizare ꝑ pt̃a¬
tẽ: Baptisma enĩ tale ẽ qualis est ille
ĩ cuiꝰ ptate dat᷑ : nõ qualis ẽ ille ꝑcuiꝰ
nũsteriũ dat᷑: tale erat baptisiũ ioħis
qualis ioh̾es. Hot aũt iohes nõ nou̾at
ĩ dño. qr dñs erat nouerat: qr ab ĩpo de
ueritas erat ille. et ille uerax missꝰ a ue¬
ritate hot nouerat. B qͥd ĩ eo nõ noue¬
rat: Quia sibi retẽturꝰ erat baptisma¬
tis su ptatẽ et nõ eã tnͣsimissurꝰ ⁊ tnsla¬
turꝰ ĩ aliquẽ seruũ: s siue baptizaret ĩ

Expanded text:
id est, ut quos ministri Domini baptizaturi erant, Dominus baptizaret, non illi. Aliud est enim baptizare per ministerium, aliud baptizare per potestatem. Baptisma enim tale est, qualis est ille in cujus potestate datur; non qualis est ille per cujus ministerium datur. Talis erat baptismus Joannis, qualis Join Domino. Quia Dominus erat, noverat; quia ab ipso debst quia veritas erat ille, et ille verax missus a veritate; hoc noverat. Sed quid in eo non noverat? Quia sibi retenturus erat baptismatis sui potestatem, et non eam transmissurus et translaturus in aliquem servum: sed sive
Abbreviated transcription (Latin):
ra aũt die uidit iohes iħ̾m
uementẽ ad se: et at. Ette
agnꝰ dei: ecte qͥ tollit ptt̃a mũdi. Ne¬
mo sibi arroget et dicat: qr ip̃e aufe¬
ret pct̃a mũdi. Bude iã intẽdite: ꝯtra
quos suꝑbos ĩtendebat digntũ iohes.
Nondũ erãt nati hẽtic: et iã ostẽde¬
bat᷑ ꝯtra illos. Clamabat tũt a fliuuo:
ꝯtra quos mõ tlamat ex euãgelio. Qlemt
iħs. et qͥddicit ille: Eite agnꝰ dei. Si ag¬
nus dei m̃otẽs: et iohes agnꝰ. An nõ et
oes ex illa traduce uemiũt. et illa ꝓpagie.
de qua tãtat gemẽs dauid. Egoĩ uqͥ̃ta¬
te ꝯceptꝰ sũ: et inpctis mat mea ĩ utero

Expanded text:
ra die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mate
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ a dño: q̃ fecit telũ et trã. Tante ex¬
cellẽtie iohes. dicit᷑ ei. Tu es xp̃s dicit nõ.
tu es helias: dicit nõ tu es ꝓpħ̾a dicit nõ.
Quare ergobaptrrs: Ette agnꝰ der: et¬
ce qͥ tollit pct̾a mũdi. Hic est de quo dixi
post me ueint uir qͥ ante me factꝰ ẽ: qr

Expanded text:
 a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui an
Abbreviated transcription (Latin):
pectata dumttendo. Siue enĩ ip̃e a¬
qua aliquos discipuloꝵ suoꝵ pmꝰ
baptizauerit. ꝑ quos ad ceteros fide¬
les baptisim ruiꝰ ꝓfluẽt: eosdẽ eciã
spũ baptirabat pct̃a illis relaxãdo

Expanded text:
peccata dimittendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptizabat, peccata illis relaxando,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Baptirat ĩ spuscõ. cũ cuili
baptismate ascẽsurꝰ ĩ celũ dicit dis¬
cipulis. Dos aũt baptisabũ spũ¬
sc̃õ: nõ post multos hos dies. S di¬
ligẽtiꝰ ĩtuendũ est: qd̾ cũ dixiss su-¬
per quẽ uideris spm̃ descẽdentẽ. ad¬
didit et manentẽ suꝑ eũ. Et in sãc¬
tos enĩ eiꝰ spus destendit: uerũ qr
quãdiu sũt in corꝑe pcc̃o carere ne¬
queũt. qr celestiũ ꝯtẽplacõi semꝑ
oculũ mẽtis ĩtende̾ nõ sufficiũt :
ĩflectũt: ĩ eoꝵ ꝓtuldubio cordib spus
aliquãdo uenit aligñdo recedit.
Unde dictũ est. Spus ubi uult spi¬
rat: et uotẽ eiꝰ cuidis s nõ sus un¬
de ueniat aut quo uadat. euit

Expanded text:
nobis. Baptizat in Spiritu sancto, cum cuilibbaptismate ascensurus in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabos hos dies . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem super eum; in sanctos enim ejus Spiritus descendit. Verum quia quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, inflectunt, in eorum procul dubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, et quo vadat . Venit
Abbreviated transcription (Latin):
lit corꝑali spetie uidẽt: tũ uotẽ pr̃is
licet coeꝑalit souaatẽ meriuss audi¬
re multũ ex hoc uisu et auditu ꝓfe¬
cerit: multũ de diuĩe potestatis ex¬
cellẽtia reuelatis otulis sue mẽtis.
sciẽtie celestis acceꝑit: adeo ut ad cõ¬
pationẽ intilligẽtie qua tũt illus¬
trari ceꝑat. eatenꝰ illũ qͣntꝰ ess oĩ¬
modis sibi uideret᷑ ignorasse. Qui
testiomũ in qd̾ missꝰ est dño diligẽ¬
ter exhibẽs: adiũgit. D ut manife¬
staret᷑ in isrł: ꝓptea uem ĩ aq̃ bap¬

Expanded text:
licet corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut manifestaretur in Isra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellige. Qui ante me factꝰ est: pri¬
matũ regie pt̃atis. quo etiã angelis
p̃sidet ĩtuere. Quia por me erat: e¬
t̾nitatẽ diuĩe mauestatis. qua pr̃i ẽ
equalis ĩtellige. Post me uerat ure
q̃ aute me factꝰ est: qr por me erat.
Post me uenit uir ĩ hucinitate: qͥi

Expanded text:
m intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatis divinae majestatem, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir, qui ante me factus est, q uia prior me erat. Post me venit humanitate, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ qr et ligna q̃ baptizata sũt foris:
qr fructũ meis ĩuenit colũba ad archũ
attulit. Sicut memĩstis colũbã missã
a noe de archa q̃ diliuuo natabat et
tũ. Itaq optãdũ est frĩb nr̃is qͥ foris
baptirãt᷑: ut habeãt fructũ. Nõ illos
sunt colũba foris: insi ad archã redu¬
xerit. Fruitꝰ aũt ẽ totꝰ taritas. Sine q̃
inchil est hõ: quitq̃d aliud habu̾it. Et
hoc uberrime abapło dictũ ꝯmẽorauĩꝰ
et retẽsiumꝰ Ait enĩ. Si lĩgius hom̃i
loquar et angeloꝵ taritatẽ aũt nõ ha¬

Expanded text:
pacem; quia et ligna quae baptizata sunt foris, quia fructum in eis invenit columba, ad arcam attulit: sicut meministis columbam emissam a Noe de arca, quae diluvio natabat, et tum . Itaque hoc optandum est fratribus nostris qui foris baptizantur, ut habeant fructum: non illos sinet columba foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus autem est totus charitas, sine qua nihil est homo, quidquid aliud habuerit. Et hoc uberrime ab Apostolo dictum commemoravimus et recensuimus. Ait enim: « Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem no
Abbreviated transcription (Latin):
qui semel ppłm de egyptia seruitu¬
te liberãs in memoriã liberatiõis
pulũ eundẽ scĩficare solebat: donec
ueniret ip̃e cui talis hostia testĩomũ
dabat ⁊ oblatusq pr̃i ꝓ nobis ĩ hostiã
odorẽq su auitatis. mysteriũ sue pas¬
sionis oblato agno. ĩ treaturã pãĩs
uimiq tñsferret: sacerdos factꝰ ĩeter¬
uũ scdm ordinẽ melchisedech. Ioħes¬
testiõmiũ ꝑhibẽs de dño: hic est inqͥt
de quo dixi. Post me uenit uir qͥ an¬
te me factꝰ est; qr poe me erat. Post
me ueint uir. Post me natꝰ est in
mũdo: post me p̃dicare ĩcipiet mũ¬
do. Qui ante me factꝰ est; qͥ me po¬
tẽtia marestatis tm̃. qͣntũ sol luci¬
feꝵ. litz post apparẽs antetellit. Qa̾

Expanded text:
ui semel populum de Aegyptiaca servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis pulum eumdem sanctificare solebat , donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat. Oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, oblato agno, in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech, testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi o iohes dixit qͥte misit maĩfestũ
pat᷑. Tlerꝰ deꝰ pr. et ueritas dei filiꝰ.
si pat̾ sine filio te misit: deꝰ sine ueri¬
tate te misit. Bi ideo aũt uerux es qi
ueritatẽ loqueris et ex ueritate loq̃ris:
nõ temisit p̃r sine filio ẜ simł te misit¬

Expanded text:
tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio
Abbreviated transcription (Latin):
maneat ĩetnĩ partĩ rediturꝰ sece¬
dat. Ianet quippe apudeos ut bonis
ĩsistãt actib: uolũtariã pauꝑtate
diligãt. mãsuetudĩe ꝯsequãt᷑ ÷ ꝓ e¬
terno desiderio lugeãt. esuriãt et si¬
ciãt iusticiã misidiã mũdiciã cordis¬
amplectãt᷑. s et ꝓ obseruaciõe iusticie
ꝑsecutionẽ pati nõ uereãt᷑: elemosi¬
nis or̃onib et ieurmis. ceterisq spũs
fructib ĩsiste desiderẽt. Recedit aũt
ad tẽpus: ne semꝑ ĩfirmos turandi.
mortuos sustitãdi. demones eiciẽdi
uł etiũ ꝓphetãdi habeãt facultatẽ.
Manet semꝑ ut possint habe̾ u̾tutẽ
qua mirabilit̾ ip̃i uiuãt: uenit ad
tẽpꝰ ut etiã aliis ꝑmiraculoꝵ signa
quales sint ĩtus effulgeãt. Et ego
uidi inq̃t et testĩoniũ ꝑhibui: qr hic
est filiꝯ dei. Supra iã dixerat post
me ueiit uir qͥ ante nie factꝰ est:
nũc testĩoniũ ꝑhibet qr hic est filiꝰ
dei⁊ utriusq nature ueritatẽ hũ a¬

Expanded text:
manet in aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem consequantur, pro aeterno desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordisamplectantur: sed et pro observatione justitiae persecutionem pati non vereantur, eleemosynis, orationibus et jejuniis, caeterisque Spiritus fructibus insistere desiderent. Recedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi habeant facultatem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego vidi, inquit, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. Supra dixerat, Post me venit vir qui ante me factus est, nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utriusque naturae veritatem, huma
Abbreviated transcription (Latin):
a pc̃tis nr̃is in sanguĩe suo. qͣndo sã¬
giũe suũ dedit ĩ crute ꝓuobis. uel
quãdo unisqͥsq nr̃m mysterio sac¬
sce passiõis illiꝰ baptismo aque ab¬
lutꝰ est: ueretiã cotidie tollit pcta
nũdi. lauatq nos a pc̃tis nr̃is coti¬
die ĩ sangiũe suo: tũ eiusdẽ bt̃e passio¬
nis ad altare mẽoeia replicat᷑. cũ pa

Expanded text:
catis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi. Lavat itaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝵ una est ĩ duuĩtate substãcia
ĩseꝑabilis oꝑacio p̃ris et filii et eiuis¬
dẽ spussũ. Nã et de ip̃o spũ qd sua
spõte uenat ubi uelit sua potestate
oꝑet᷑ quȩ uelit testat᷑ filiꝰ ubi uit.
qd̃ et sup̃ cõmẽoraui: sp̃us ubi uult
spirat. Hec aũt oĩa inqͥt apłs oꝑat᷑
ꝓut uult. Idtrto aũt suꝑ eũ in quo
dẽtib daret ĩdiciũ. nequaꝙͣ se nisi
baptizatos aqua spũs eiusdẽ posse
baptisma mereri. Querẽdũ inte̾a
quomõ speciale filii dei agnostendi
signũ fuerit qd̾ suꝑ eũ descenderit et
mãserit sp̃us: cũ eciã discipłis ip̃e
ꝓmtat dicẽs. Et ego rogabo prẽn
et aliũ ꝑaclitũ dabit uobis ut ma¬

Expanded text:
nimirum una est in divinitate substantia, insperabilis operatio Patris, et Filii, et ejusdem Spiritus sancti. Nam et de ipso Spiritu, quod sua sponte veniat ubi velit, sua potestate operetur quae velit, testatur Filius ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, inquit Apostolus, us est. Idcirco autem super eum, in quo dentibus daretur indicium, nequaquam se nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat, dicens: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
cui testĩomũ phibe̾ missꝰ est: quẽ
iudicẽ om̃i uenturũ p̃dicabat dicẽs.
tiuꝰ uẽtilabrũ in m anusua et per¬
mũdabit areã suã ⁊ a quo spĩnstm̃
ablui desiderabat ditẽs. Ego a te de
beo baptiearr: et tu uenis adme: No¬
mõ ergo dicit et ego nesciebã eũ ⁊ insi
qr eũ quẽ antea nouerat ꝑfectiꝰ iã
cũ baptizaret᷑ agnouit. Quẽ mũdi
saluatorẽ et iudicẽ nouerat: hiuiꝯ po¬

Expanded text:
cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . A quo Spiritum sanctum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcarnẽ : Qlidimꝰ inqͥt gloriã eiꝰ glo¬
riã qͣsi uingẽiti a pr̃e: plenũ gracie
et ueritatis. De gr̃a et ueritate a¬
lio loto uberiꝰ i ip̃o euãgelio: si dñs
dignatꝰ fuit donare tractabimꝰ . H.¬
nũc sufficiãt. et edificcam̃ in dño
late ĩ bomis oꝑib ⁊ et a ligno nolite

Expanded text:
idimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Hnunc sufficiant, et aedificamini in lat
Abbreviated transcription (Latin):
iuiebãt. Ille aũt ppłus natꝰ erat de se¬
mme abeahe et ip̃i maxĩe sui: qr per
carnẽ quã suscipẽ dignatꝰ est cogna
eu. N̾d eis p̃stitit. Magnã beniuo¬
lenciã: magnã mmiscdia. Dncꝰ na¬
tus est: et noluit remanẽ unꝰ. Mul¬
ti hoĩes cũ filios nõ habuerĩt ꝑacta¬
etate adoptãt sibi: et uolũtate faciũt
qd̾ natura nõ potuerũt. Hoc facĩt
hoĩes. Si aũt aliqͥs habeat filiũ ui

Expanded text:
ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia et per carnem quam suscipere dignatus est, cognaeum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat
Abbreviated transcription (Latin):
geremꝰ. Iux inq̃t ĩ dño. Tenebre nõ
in dũo eratis. Fiustis aliqͣndo tenebre:
ibi nõ addidit ĩ dño. Ergo tenebre in
uobis: lux ĩ dño. Dic et ille nõ erat.
lux: fi ut testĩomũ ꝑhibet de lũme.
Ubi aũt est ip̃a lux: Erat lux uera:
q̃ illũmat õem hoĩez uemientẽ in hũc
mũdũ. Si oẽz hoĩem uenientẽ: et ip̃m
ioh̾ez. Ip̃m ergo illiũabat: a quo se
demõstrari uolebat. Intelligat cari¬
tas ur̃a. Beniebat enĩ ad mẽtes ĩfir¬
mas ad corda saucia: ad aciẽ aĩe lip¬
piẽtis. Ad hoc uenerat. Et unde poss
otingit ut ĩ aliquo torꝑe radiato
tognostat᷑ ortꝰ esse sol quẽ otulis ui

Expanded text:
eremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset ue fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus es
Abbreviated transcription (Latin):
carne mea. Et apłs ait. Qui diligit
yxorẽ suã seip̃m diligit: nemo enĩ un¬
ꝙͣ carnẽ suã odio hab. Pouit᷑ ergota¬
ro ꝓ uxore: quomõ aliqũ et sp̃us pro
marito. Quare. Nuia ille regit hͨ.
mus est. Quid peiꝰ domo ⁊ ubi femi¬
na hab ĩperiũ suꝑ uirũ: Recta gͦ
domꝰ: ubi uir ĩꝑat femĩa aũt obtem¬
perat. Rectꝰ ergo ip̃e hõ: ubi spũs ĩ¬
perat caro seruit. Hi ergo nõ ex uo¬
lũtate carnis neq ex uolũtate uiri:

Expanded text:
 Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haemus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex volunta
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ͥd est qd̵ est nnsi qd̾ tñscẽdit oĩa que sic
sũt ut nõ sint: Quis ergo hoc capit.
aut qͥs quotũq mõ intẽderit uires sue¬
mẽtis ut attingat: quõ potest ad id¬
qd̾ est. ut cũ ad id uttũq mẽte attige¬
rit possit ꝑuenire. Bic est enĩ tanꝙͣ ui¬
deat quisq de longĩquo patriã et ma¬
re int̾iceat: uidet quo ent ẜ nõ hab¬
qua eat. Bic dũ ad illã stabilitatẽ.
nr̃u ubi qd ẽ est. qr hoc solũ semꝑsit
est ut est. uolumꝰ puenire: ĩteriacet
mare huiꝰ seculi qua miꝰ et si iã ui¬
demꝰ quo miꝰ. Nã multi nec quoe¬
ant uidẽt. Ut ergo ess et qua iremꝰ:
uenit inde ad quẽ ire uolebamꝰ. Et q̃d
fecit. Instituit lignũ: quo maretnͣ¬
seamꝰ. Nemo em̃ potest tñsire mare
huiꝰ setuli: insi cruce xp̃i portatus.
Hãc trucẽ aliqͣndo ꝯplectit᷑ et ĩfirmꝰ
oculis: et qr nõ uidet lõge quo eat.

Expanded text:
quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo ead illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dicta sũt ĩeffabili: et ꝓpe ĩeffabi¬
lit. Quis enĩ capiat ĩ p̾ncipio erat uer¬
bũ ÷ et uerbũ erat apud deũ: Et ne ui¬
lescat tibi nomẽ uerbi ꝑ ꝯsuetudĩe
cotidianoꝵ uerboꝵ: et deus erat uer¬
bũ. Hoc uerbũ idip̃m est unde hester¬
no die multũ lotuti sumꝰ: et p̃stiterit
dñs ut uł tãta loquẽdo aliqd ad corda
ur̃a ꝑduxerimꝰ. In p̾ncipio erat uer¬
bũ. Idip̃m id ip̃m est eodẽ modo est
sit est semꝑ sut est. mutari nõ potest:
hoc est deꝰ est. Qd̾ nomẽ suũ dixit fa
cũ uideatis nõ solũ corꝑa uariari per
qͣlitates nascendo crescẽdo deficiẽdo.
moriendo: s etiã ip̃as c̃as ꝑ affectũ
dusaꝵ uoluptatũ distendi atq dis¬
pergi: cũ uideatis hoĩes et ꝑcipẽ pos¬
se sapientiã si se illi luci et calori ad¬
mouerĩt: et auittẽ posse sapĩaz si
inde malo affectu recesserĩt: cũ ui¬
deatis ergo ista oĩa esse mutabilia ⁊

Expanded text:
 et prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo aliquid ad corda vestra perduxerimus. In principio erat Verbum. Idipsum est, eodem modo est; sicut est, semper sic est; mutari non potest: hoc est est. Quod nomen suum dixit famcum videatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia;
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo sidm uerbũ eiꝰ. Prius ip̃m uer¬
bũ uoluit nasci exhoĩe: ut tu securꝰ
nastereris ex deo et dicẽs tibi. Nõ si-¬
ne causa deꝰ nasti ex hoĩe uoluit nͥ
qr alicuꝰ momẽti me existĩauit: ut
ĩmortalẽ me facẽt et ꝓme mortalit̾
nasceret᷑. Ideo cũ dixisẜ̃ ex deo natisũt:
qͣsi ne mirarem᷑ et exhoreremꝰ tũ¬
tã grã : aut nobis ĩcredibile uidet
qr hoĩes ex deo nati sũt: quasi seturũ
teftitiẽs ait. Et uerbũ caro factũ est:
et habitauit ĩ nobis. Quid ergo mm

Expanded text:
Deo secundum Verbum ejus. Prius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sideamꝰ et ip̃e nos possideat sic dñs.
nos illũ possideamꝰ sicut salutẽ nos¬
eũ possideam ꝯ sicut lucẽ. Quidergo
dedit his qͥ reteperũt illũ: Dedit eis
potestatẽ filios dei fieri his qͥ tredũt ĩ
noĩe eiꝰ: ut teneat lignũ et mare tnͣ

Expanded text:
sideat: ille nos possideat, sicut Dominus; nos illum possideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant
Abbreviated transcription (Latin):
bere cohedes: qr heditas eiꝰ nõ est an-¬
gusta. Hi multi possederũt illup̃i ter¬
te illo possidẽte fuit heditas ip̃iꝰ. et il¬
le uicissim fit heditas ip̃oꝵ. Audi qͦ¬
mõ ip̃i fiant hereditas ip̃iꝰ. Dñs di¬
xit ad me filiꝰ meꝰ es tu: ego hodie ge

Expanded text:
bere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie
Abbreviated transcription (Latin):
amãdo mũdũ: dicti sũt mũdi. Amã¬
do em̃ habitabãt corde: aimãdo ãt
hoc appellari meruerũt qd̾ ille ubi
habitabãt. Nuomõ dicimꝰ mala ẽ
illa domꝰ aut bona est illa domꝰ:
nõ in illa quã dicimꝰ malã parietes
accusamꝰ ⁊ aut ĩ illa quã dicimꝰ bo¬
nã parietes laudamꝰ: s malã domũ
ĩ habitãtes malos et bonã domũ in¬
habitãtes bonos. sic et mũdũ q̃ ĩha¬
bitãt amãdo mũdũ. Qui sũt qui di¬
ligũt mũdũ: Ip̃i q̃ corde habitãt ĩ¬

Expanded text:
amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant i
Abbreviated transcription (Latin):
iohe ĩpletũq in illis est: paraui lu¬
sione. Dequit᷑. In mũdo erat: et mũ¬
dus ꝑ ip̃m factꝰ est. Ne putes qr sic e¬
rat in mũdo quomõ in mũdo est tẽ¬
ra ĩ mũdo est telũ in mũdo est sol lu¬
na et stelle: ĩmũdo arbores petora
hoĩes: nõ sic iste ĩ mũdo erat. E quõ
erat. Quõ artifex regẽs qd fetit. Nõ¬
urthã. enĩ sic fecit quomõ facit fabeii foen¬
setꝰ attha quã fecit. Et illa ĩ aliolo¬
coposita est cũ fabricat᷑: et ꝙͣiuis iux¬
ta sit ip̃e m alio loco. S qͥ fabritat
et extrinsetꝰ est ad illud qd fabricat:
positꝰ fabeitat: et nõ recedit aliquo.
nõ extrinsecꝰ qͣsi uersat molẽ quã
fabricat: pñtia marestatis facit qd̾
facit pñcia sua gubernat qd fecit.
Sic ergo erat in mũdo: quomõ mũ
dus ꝑ eũ factꝰ est. Per ip̃m enĩ mũ¬
dus factꝰ est: et mũdꝰ eũ nõ cogno¬
uit. Quid est mũdꝰ factꝰ est ꝑ ip̃m:

Expanded text:
i lusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebãt. Dic nobis: ĩ qua potestate
iũ ioħis unde est. de telo an aib hõĩb:¬
Et turbati sũt: et dixerũt apud se-¬
metip̃os. Si dixerimꝰ de celo. dicturꝰ
est nobis. Quare ergo nõ credidistis
illi: Quia ille xp̃o ꝑhibuerat testĩo¬
mũ et dixerat: nõ sũ ego xp̃s s ille.
Si aũt ex hõib dixerimꝰ esse : time¬
mus ppłm ne lapidet nos. Quia ta¬
pidationẽ s plus timẽtes ueritatis tõ¬
fessionẽ: rũderũt mendaciũ uerita¬
ti et mẽtita est imiqͥtas sibi. Dixe¬
rũt em̃. Nestimꝰ. Et dñs qr ip̃i cõ¬
tra se cdauserãt negando se stire qd̃
noeãt: nec ip̃e illis aperuit qr non
pulsauerũt. Dictũ est emĩ. Pulsate:
et aperiet᷑ uobis. Nõ solũ aũt illi nõ
pulsauerũt ut aperiret᷑. ẜuegãdo os

Expanded text:
dicentibus, «In qua potestate annis unde est de coelo, an ex homit, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia ille Christo perhibuerat testimonium, et dixerat, Non sum ego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non solum autem illi non pulsaveru
Abbreviated transcription (Latin):
est.s uiderũt delõge. Noluerũt tenẽ
huilitatẽ xp̃i ĩ qua naui seturi pue¬
nirẽt ad id qd̾ lõge uide potuerũt: et
sorduit eis crux xp̃i. Mare trãseui¬
dũ est: et lignũ ꝯtẽpins: Osapiẽtia
suꝑba÷ irrides crucifixũ xp̃m: Ip̃e
est quẽ longe uidisti: ĩ p̃ntipo erat
uerbũ: et d uerbũ erat apud deũ: et¬
Quia lignũ tibi hiũilitatis eiꝰ ne¬
cessariũ erat. Huꝑbia enĩ tumue¬
ras et lõge ab illa patria ꝓiectꝰ e¬
ras: et fluctib huiꝰ setuli ĩ terrupta
est uia et qua trãseat᷑ ad patriã nõ
est nisi ligno porteris. Ingrate: ir¬
rides eũ q̃ ad te uenit ut redeas: Ip¬
se factꝰ est uia et hot ꝑ mare: inde
ĩ mari ãbulauit. ut ostendẽt esse ĩ ma¬
ri uiã.  tu q̃ modo ip̃e ambulare ĩ ma

Expanded text:
de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo i
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erat ille lumẽ. Quare igit᷑ uenit:
Es ut testionũ ꝑhibet de lũme. Ut¬
qͥd hoc: Ult ões crederẽt ꝑ illũ. Et de
quo lũme testiomiũ ꝑhibet: Erat lux
uera. Quare additũ est uera: Quia
et hõ illũmatꝰ dicit᷑ lux: s uera lux il¬
la est que illũmat. Nã et otuli nri

Expanded text:
lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ est: et habitauit ĩ nobis.
Quia uo uerbũ taro factũ est et ha¬
bitauit ĩ nobis ⁊ ip̃a natiuitate tol¬
liriũ fecit unde tergerẽt᷑ otuli cordis
nr̃i: Ut possemꝰ uidẽ maiestatẽ eiꝰ
ꝑ eiꝰ hũilitatẽ. Ideo fuctũ est uerbũ
caro et habitauit ĩ nobis: sanauit
oculos nr̃os. Et quid sequit᷑: Et uidi¬
mus glociã eiꝰ. Gloriã eiꝰ nemo
poterat uide: iusi cariis hũilitate sa¬
naret᷑. Uude nõ poteramꝰ uidere :
Intẽdat ergo caritas ur̃a: et uidete
qđ dico. Irruerat hõi qͣsi pulius in
otulũ ⁊ irruerat t̾ra sauciauerat
otulũ: uide̾ nõ poterat lutẽ. Otulꝰ
iste fautiatꝰ r̃ongit᷑: t̾ra sauciatus
erat. et tra illut mittit᷑ ut simnet᷑.
Omĩa enĩ collyxia et medicamẽta:
nichil sũt insi de t̾ra. De pulue ce¬
tatꝰ es: de puluẽ sanaris. Ergo caro
te tetauerat: caro te sanat. Carnał
em̃ aĩa facta erat ꝯsentiẽdo affectib
carnalib: et in de fuat otulꝰ coedis

Expanded text:
itavit in nobis. 16. Quia vero Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ipsa nativitate collyrium fecit, unde tergerentur oculi cordis nostri, et possemus videre majestatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Illi ãit quõ ei nascũt᷑: qͥ no ex sangiũ¬
bus tanꝙͣ maris et femĩe: Dangui¬
ues nõ est latinũ s qr grete positũ ẽ
pluralit: inaluit ille q̃ interp̃tabat᷑
sit pone : et qͣsi miꝰ loqui latine se
cũdũ gramaticos: et tñ explicare ue¬
ritatẽ scdm euditũ ĩfirmoꝵ. Si eñ¬
expditeret sanguĩe singulari mĩo:
nõ explicaret qd uolebat. Ex sangiũ

Expanded text:
ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃i iiqui tenebee sũt: de quib dictũ
est. Iux ĩ tenebeis lucet: et tenebre eñ
nõ ꝯp̃henderũt. Ecte hic est et mõ et
hic erat et semꝑ hic est: et nũꝙͣ reredit
et misꝙͣ recedit. Opus est ut habeas
unde uideas qd tibi nusꝙͣ recedit: opꝰ
est ut tu nõ recedas ab eo qͥ nusꝙ̃ rece¬
dit⁊ opus ut tu nõ deseras: et nõ dsere¬
ris. Noli cade̾ et nõ tibi octidet: si tu
feceris tasũ ille tibi facit occasũ. Si
aũt tu stas p̃sens est tibi: ẜsi nõ ste¬
tisti : recordure unde tecideris: unde
te deietit qͥ por te cecidit. Meiecit enĩ
te nõ ui non ĩpulsu: s uolũtate tua.
hi em̃ malo nõ ꝯsentires: stares. illu¬
mĩatꝰ maneres. Modo cait q iã te¬
tidisti et factꝰ es sauciꝰ torde: unde ui¬
deri illa lux potest: ¶lemt ad te ta¬
lis qualẽ possis uide̾: et talẽ se hoĩez
p̃buit ut ab hoĩe querẽt testĩomũ.
Ab hoĩe querit testĩomũ deꝰ: et deus

Expanded text:
iqui tenebrae sunt de quibus dictum iqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
oculos idonei sũt uide parietẽ illũi¬
natũ et illustratũ a sole: uel montẽ
uł arborẽ aut aliqͥd hm̃oi idonei sũt
uide: et ĩ alio illustrato demõstrat᷑
illis ortꝰ ille tui uidendo adhuc nimꝰ
idoneũ aciẽ gerũt. Sit ergo illi ões
ad quos xp̃s uenat: minꝰ idonei erãt
eũ uide. Radiauit ioħoz ⁊ et ꝑ illũ cõ¬
fitentẽ a se radiatũ a se illũmatum esse
nõ qͥ radiaret et illũmaret: tognitꝰ
est ille qͥ illũmat coginitꝰ est q̃ illus¬
trat cognitꝰ est qͥ ĩplet. Et qͥs est:
Qui illũmat inq̃t oẽm hoĩez ueniẽ¬
tẽ m hũc mũdũ. Nã si illinc nõ re¬
cedet: nõ ess illumandꝰ. E ideo hic
illũmandꝰ: qr illuit recessit ubi hõ
semꝑ poterat esse illinatꝰ. Miuid
ergo: Si uenit huc. ubi erat: In hoc
mũdo erat. Et hic erat: et huc uenit.
Hic erat ꝑ duũtatẽ huc uenit ꝑ tar¬
nẽ: qr cũ hic ess ꝑ diuĩtatẽ a stultis
et teris et iiqͥs uideri nõ poterat.

Expanded text:
illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Christus venerat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ hoc et optimũ si fieri potest ut
et uideat᷑ quo eundũ sit: et teneatur
quo portet᷑ q̃ ꝑgit. Hoc potuerunt
mẽtes magne montiũ: qr mõtes dit¬
ti sũt quos maxĩe illustrat lumẽ ius¬
titie q potuerũt et uiderũt illud qd̾¬

Expanded text:
super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potueru
Abbreviated transcription (Latin):
iohes. Quare ueint. Hic ueuit ĩ tes¬
tĩomiũ ut testĩoniũ ꝑhibẽt de lũme:
ut oẽs crederẽt ꝑ illũ. Qualis iste qͥ
testĩoniũ ꝑhibet de lũme: Hagnũ a¬
liqͥd iste ioħes: ingẽs meritũ magna
grã magna celsitudo. Mirare plane
mirare: ẜ tanꝙͣ montẽ. Mons aũt ĩ
tenebeis est: nnsi luce uestiat᷑. Ergo
tm̃ mirare iohez ut audias qd sequit᷑
nõ erat ille lumẽ. ne tũ montẽ putes
lumẽ esse: naufragiũ in mõte facias:
nõ solaciũ ĩuemias. S qͥd debes mi¬
rari: Montẽ tanq̃ montẽ. Erige
te aũt ad illũ qͥ illũmat mõtes qr ad
hoc erettꝰ est ut p̾or radiaret᷑: extipi

Expanded text:
Quare venit? Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radi
Abbreviated transcription (Latin):
uemiret eis q̃ uide deũ nõ poterãt. Nõ
em̃ scd̾m id qd̾ deꝰ est aut uenit aut des¬
cẽdit: tũ sit ubiq p̃sens et nullo loco
ruit hõ. Quia ergo sic erat hõ ut late¬
ret ĩ illo deꝰ: missꝰ est ante illũ mag¬
ꝙͣ̃ hõ. Et qͥs est hic. Fuit hõ. Et quomõ

Expanded text:
s qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco ruit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magquam homo. Et quis est h
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgrati ei q̃ illis p̃stitit qđ uiderũt si¬
bi uoluerũt tribue qd uidebãt: et fac¬
ti suꝑbi amiserũt qd uidebãt. et cõ¬
uersi sũt inde adidola et simulachea
et ad tulturas demonioꝵ: adorare
isti elisi ista feterũt. Ut caĩt eliderẽt᷑
suꝑbierãt: cũ aũt suꝑbirẽt sapiẽtes
se esse dixerũt. Hi ergo de quib dixit

Expanded text:
iderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
illo uita est. Et uita erat lux hom̃i:
et lux ĩ tenebeis lucet et tenebre eã nõ
p̃henderũt. Huc usq tractatũ esse tre¬
do. Recordam̃ oẽs qͥ affiustis: et qͥ uõ
affuistis credite nobis et his qͥ adesse
uoluerũt. Nũc ergo qr nõ possumus
semꝑ oĩa replicare ꝓpt̾ eos qͥ hoc uolũt
audire qd sequit᷑: et oneri est illis si
repetãt᷑ pora cũ defraudatõe posterio¬
rũ: dignẽt᷑ et q̃ nõ aderãt nõ p̃terita
exige: s tũ his qͥ aderãt et nuĩt audi¬
re p̃sencia. Bequit᷑. Fuit hõ missꝰ a
deo: tui nomẽ erat iohes. Etem̃ ea q̃

Expanded text:
a erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc ergo quia non possumus semper omnia replicare, propter eos qui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Onũ est frẽs kãm ut textũ
diuĩaꝵ sĩpturaꝵ et maxĩe
st̃i euã gelii. nullũ locũ p̃t̾¬
mittẽtes ꝑtractemꝰ ꝓut possumꝰ:. ut
ꝓnr̃a capatitate pascam. et mũstre¬
mus uobis unde et nos pascim᷑. Ca¬
pitulũ pͥmũ p̃terito die dĩnco tracta¬
tũ esse memimmꝰ: id est ĩ pͥncipio eat
uerbũ: et uerbũ erat apud deũ: et deꝰ
erat uerbũ. Hoc erat ĩ pucipio a pd̾

Expanded text:
onum est, fratres, ut textum divinarum Scripturarum, et maxime sancti Evangelii, nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et ministremus vobis unde et nos pascimur. Capitulum primum praeterito die dominico tractatum esse meminimus, id est, « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus era