comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos seruos. Orem mirabilem. cum seruire non possumus. nisi
prȩcepta dñi fecerimus: quo modo precepta faciendo serui
nonerimus. siseruus non ero p̃cepta faciendo. &nisi prȩ¬
ceptã fecero seruire non potero. ergoseruiendo seruus non
ero: Intellegamus fr̃s. intellegamus. & hoc in nobis dñs
faciat ut intellegamus Faciat &iam ut intellegͥata
faciamus: Hoc aũt si scimus. ꝓfecto scimus quod facit
dñs. quia nos ipsos tales non facit nisi dñs: Et perhoc ad
eius amicitiam pertinemus: Sicut enĩ duo sunt timores
qui faciunt duo genera timentium. sic duȩ sunt seruitu¬
tes. quȩ faciunt duogenera seruorum: est timor quem
perfecta caritas faras mittit : &ẽ alius timor castus ꝑ¬
manens in seculum sȩculi: Illum timorem quinonẽ in
caritate. ad tendebat apostolus cum dicebat Nonemm
accepistis spm̃ seruitutis iterum intimore. illum aut̃ timorẽ

Expanded text:
vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & seruum &amicum esse seruum bonum: Cum
dicat iam non dico uos seruos. quia seruus nescit quid
faciat dominus eius.⁊ ita nomen constituit amici. ut ab¬
ferat serui: Honut in uno utrumq maneat. sed ut
alterum altero decedente succedat: Quidẽ hoc itanecũ
prȩcepta dñi fecerimus. serui nonerimus. itanetunc ser¬
ui nonerimus. quando boni serui fuerimus. &quis potest
contra dicere ueritati quȩ ait: Iam non dico uos seruos.
&curhoc dixerit doc&. quia seruus inquit nescit quidfaci¬
at dominus eius: Numquid nam seruo bono & probato
dominus eius. non &iam sua secreta committit: Quidẽ
ergo quodait. seruus nescit quid faciat dominus eius. ue¬
rum ẽ. Enescit quid faciat. num quid nescit. &iam quid p̃¬
cipiut: nam si& hoc nescit quomodo seruit. aut quomodo
seruus ẽ quinon seruit. & tamen dñs loquitur. Vos amici
mei estis. si feceritis que ego prȩcipio uobis.  Iam non dicam

Expanded text:
icum esse servum bonum, cum icum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico
Abbreviated transcription (Latin):
UM DÑS IH̃S CÕMEHDAS SET CARIEATEM
⁊quam exhibuit nobis moriendo pronobis. atque dix¬
:iss&. maiorem hac dileccionem nemohabex. utani¬
mam suam ponat quis pro amicis suis: Uos inquit
amici mei estis.sifeceritis quȩ ego precipio uobis. mag¬
na dignatio cum seruus bonus esse non possit. nisi prę¬
cepta dnĩ sui fecerit. hinc amicos suos uoluit intellegi.
un de serue boni possunt probari Sedut dixi ista dig¬
natio ẽ. ut dñs quos nouit seruos suos dignetur dice¬
re amicos suos Ham ut sciatis ad seruorum officium
pertinere prȩcepta sui dumini facere : alio loco ser¬
dñe iussa fariendo quid dicatis ostendite. Non ne
seruo oboedienti ipse dixturus ẽ : euge serue bone qm̃
in paucis fidelis fuisti. super multa te constituam intra
ingau dium domini tui. potest igitur esse seruus & ami¬
cus. qui seruus ẽ bonus: Sed quod sequitur adtenda¬
mus. iam non dico uos seruos. quia seruus nescit quid
faciat dominus eius: Quomodo ergo intellecturi su¬

Expanded text:
us Jesus commendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco serDomine; jussa faciendo, quid dicatis ostservo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
pedes discipulorum . qui interram sanguinem fudit . quo
inmunditiam dilueret peccatorum.3 Quidmirum.
silinteo quo erat praecinctus. pedes quos lauerat tersit.
qui carne quaerat indutus. euangelistarum uestigia con¬
firmauit. &linteo quidem utse p̃cingeret Posuit ues¬
timenta quaehabebat.: Vt autem formam serui acciperet
quando semetipsum exinaniuit : Non quod habebat depo¬
suit. sed quod non habebat accepit.: Crucifigendus sane.
suis expoliatus ẽ uestimentis. et mortuus inuolutus ẽ
linteis : et tota illa eius passio. nostra purgatioẽ.⁊
Passurus igitur exitia pręmisit obsequia: non solum eis
proquibus erat subiturus mortem. sedetiam illi qui eũ
fuerat traditurus ad mortem Tantaẽ quippe humanae
humilitatis utilitas: ut eam suo commendaret exemplo: &iã
diuina sublimitas: quia homo superbus in aeternum peri¬
ret. nisi eum ds̃ humilis inueniret. Uenitenim filius ho¬

Expanded text:
pedes discipulorum, qui in terra sanguinem fudit, quo pedes discipulorum, qui in terra sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid, inquam, mirum, si linteo quo erat praecinctus pedes quos laverat tersit, qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se ptimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
quippe detanta dñi humilitate . prius eius celsitudinem uoluit
commendare: ad hoc pertinet quodait. Sciens quia
somnia deditei pater inmanus : et quia adõ exut  & ad dm̃
uadit.: Cumergo illi pater omnia dedisset inmanus.
llle discipulorum. non manus sed pedes lauit. &cum sesci¬
ret adõ exisse. et addm̃ pergere non dĩ domini. sed hominis ser¬
ui impleuit officium: Ad hocautem pertinet. quod etiam
detraditore ipsius qui iamtalis uenerat. quinecabillo ig¬
norabatus. praeloqui uoluit : Vt hocquoq ad maximum
cumulum humilitatis accederet : quod etiam illi nonde¬
dignatus ẽ pedes lauare. cuius manus lam p̃uidebat in
scelere: quid autem mirum si surrexit acena: & posuit
uestimenta sua. qui cum in formadĩ eẽt. semetipsum ex¬
in aniuit : : Et quidmirum si prȩcinxitse linteo. qui for¬
mam serui accipiens habitu est inuentus ut homo .
Quidmirum simisit aquam inpeluem. Vnde lauaret

Expanded text:
quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiQuid mirum si misit aquam in pelvim , unde lavaret
Abbreviated transcription (Latin):
Atille. isto in ipso corde intus inspectione sciente. scienter
utebatur : sciens quia omnia deditei pater inmanus.
ergo et ipsum traditorem: Nam si eum in manibus non¬
haberet. Non utiq illo uteretur ut uellet.
Proinde
lamtraditor etiamtraditus eratei. quemtradere cupiebat :
atq ita malum tradendo faciebat. ut deillo tradito. bonũ
fieret quod nesciebat. Sciebatenim dñs quid faceret pro
amicis. qui patienter utebatur in imicis: Acsic omnia de¬
derat pater inmanus eius. et in usum mala. et ineffectum bo¬
na: Sciens etiam quia adõ exiit. &addm̃ uadit. Nec dm̃ cũ
inde exiret. necnos deserens cumrediret. Haecergo
Isciens. surgit a caena. et ponit uestimenta sua.: Et tum ac¬
cepisset linteum prȩcinxitse. Deindemittit aquam in
peluem. et coepit lauare pedes discipulorum. & exterge¬
bat linteo quo erat praecinctus. Debemus dilectissimi.
sensum euangelistae diligenter attendere.: Locuturus

Expanded text:
At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus nonhaberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus
Abbreviated transcription (Latin):
in caelestibus : aduersus quaenobis conluctationem eẽ testat᷑ .
Non autem eent̃ etiam maligna spiritalia. sinon essent
etiam maligni spiritus. Abspũenim. spiritalia nominan¬
tur. Sed quomodo ista fiant. ut diabolicȩ suggestiones im¬
mittantur. ethumanis cogitationibus misceantur. ut eas
tam quam suas deputet homo : unde scithomo: Nec dubitan¬
dum ẽ etiam bonas suggestiones. ab onospũ ltalatenter
ac spiritaliter fieri: sed interest. quibus namearum mens
humana consentiat: diuino auxilio uel deserta permeri¬
tum. uel adiuta pergratiam⁊ Factum ergo lam fuerat
in corde iudae. per in missionem diabolicam. uttraderet
discipulus magistrum : sedquem non didicerat dm̃: lamta¬
lis uenerat ad conuiuium. explorator pastoris. Insidia¬
tor saluatoris uenditor redemptoris . Iam talis uene¬
rat: et uidebatur. et tolerabatur. et seignorari arbitra¬
batur : Quia in eo quemuolebat fallere. fallebatur.:

Expanded text:
in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sua. et tum accepisset linteum praecinxitse. Deinde mittit
aquam inpeluem. et coepit lauare pedes discipulorum.
ettergere linteo quoerat prȩcinctus. Non ita debemus
intellegere cȩnam factam. ueluti iam consumptam atq trans¬
actam. : Adhuc enim cȩnabatur. cum dñs surrexit et pe¬
des lauit discipulis suis. Nam postea recubuit: etbuccellã
suotraditori postea dedit: Vtiq cȩna nondum finita. hoc ẽ
dum adhuc panis eet in mensa.: Caena ergo facta dictum ẽ.
lam parata. et ad conuiuantium mensam. usumque perducta:
Quod autem ait. Cumdiabolus lam misisset in cor. ut
traderet eum iudas simonis scariothes : Si quaeris quid
mis sum sit incoriudae. hocutiq uttradereteum : Mis¬
sio ista spiritalis suggestio est : nonfit per aurem. sed per
cogitationem. Acperhoc non corporaliter sed spirita lit̃:
Neq enim spiritale quod dicitur. semper in laude accipien¬
dumẽ.  Nouit apostolus qua edam spiritalia nequitiae

Expanded text:
it se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sonas significantes uacis humunȩ usitatis si mae
dicimus linguus. scripturam uero harundinẽ dici
quo minus est usitatum. eo magis est mỹsticefigu¬
ratum: faciebat ista populus impius. paciebatur ista
misericors xp̃s . Qui faciebat quid facer& nesciebat.
Qui paciebatur aũ. non solum quid fier& et curfier&¬
sciebat. uerum &iam demale facientibus. bene ipse facie¬
bat: Cum ergo accepis s& ihs ac&um: dixit consum matũ est.
Quid: nisi quod proph&ia tanto ante prae dixerat. De inde
quia nihil remanserat quod ante quam morer&ur fieri
ad huc opor ter& tamquã ille qui potestatem habebat
ponendi animã suam &iterum sumendi eam : Peractis
omnibus : quae ut per agerentur ex spectabat. In clinato
capite. tradidit spm. Quis ita dormit quando uoluerit.
sicut ihs mortuus est quando uoluit . Quis ita uestemponił
quando uoluerit. sicut se carne exuit quando uoluit:
Quis ita cum uoluerit abiit: quomodo cum uoluit obit

Expanded text:
Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fiersciebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit?
Abbreviated transcription (Latin):
ba est humilis. & pec tus purgat. ipsius xp̃i humilitatẽ
congruenter accipimus. quam circũ dederunt : & se. cir¬
cum uenisse putauerunt. Unde est illud in psalmo.
Asperges me ysopo & mundabor. Xp̃inamque humi¬
litate mundamur. quia nisi humiliass& semetipsum
factus oboediens usq ad mortem crucis. Non utique
sanguis eius in peccatorũ remis sionẽ. hoc est in nr̃am
mundationem fuiss& effusus. Nec moueat: quo modo
spongia orieius potuł ad moueri: qui incrucẽ fuerat
ex altatus a terra. Sicut enĩ apud alios eu angelistas
legitur. Quod hic praeter misit: inharundine est fac¬
tum : ut inspongia talis potus: ad crucis sublimia le¬
uaretur. Per harundinem uero scriptura significu¬
batur. quae implebatur hoc facto. Sicut enĩ linguu
dicitur uel greca uel latina uel alia quae lib&.
sonum significans qui lingua promitur: sic harun¬
do dici potest littera: quae harundine scribitur.

Expanded text:
ba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem ba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde est illud in psalmo, Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur; quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ita disponere. quomodo disposuit homo iste quȩ pas¬
sus est: sed homo mediator dĩ & hominum. homo de
quo predictum legitur. Et homo est & quis agnos¬
c& eum. Quõ om̃s per quos hȩc fiebant. non agnosce¬
bant hominem dm̃. Homo namque apparebat qui ds̃
latebat paciebatur hec om̃a qui apparebat: & idẽ ipse
disponebat haec om̃a qui latebat. Uidit ergo quia
con summata sunt om̃a quae oportebat ut fierent.
ante quã acciper& ac&um & trader& sp̃m. At que
ut hoc &iam consum mar&ur quod scriptura predixe¬
rat. & in siti mea potauerunt me aceto. Sitio in¬
quit : tam quã dicer&. hoc minus fecistis. date qđ estis.
iudaei quippe ipsi erant acetum. degenerantes aui¬
no patri archarum & proph& arum: & tam quam de
pleno uase. de mi quitate mundi huus impl&icor
habentes ue lut spongiam. cauernosis quodã modo
at que tortuosis latibulis fraudolentum. Isopũ aũ
cui circum posuerunt spongiam aceto plenã . quõ her¬

Expanded text:
ita disponere, quomodo disposuit homo iste quae passus est? Sed homo mediator Dei et hominum; homo de quo praedictum legitur, Et homo est, et quis agnoscet eum? quoniam homines per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia qui latebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod Scriptura praedixerat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam her
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimas prohibebant : Vbi quid aliud. quam futurũ quo¬
dam modo gaudium nuntiabant: Ita enim dixerunt: quio
ploras : ac si dicerent. plorare noli. At illa eos putans in¬
terrogas sȩ nescientes. causas prodidit lacrimarũ. quiu
tulerunt inquit dñm meum:: Dnm suũ uacans. Dñĩ sui
corpus ex anime. a toto partem significans: Sicut om̃s
nescio inquit ubi posuerunt eum:: haec erat causa maio
doloris. quia nesciebat quo ir& ad consolandum dolo¬
rem. sed hora iam uenerat. quia id quod nunciutum
quo dam modo fuerat ab angelis flere pro hi bentibus.
gaudium succeder& fletibus. Deniq haec cũ dixiss&¬
Conuersa est r&rorsum. & uidit ihm stantem & non sciebat

Expanded text:
lacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quolacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, inquit, Dominum meum. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem significans: sicut omnesnescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haeconversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem, et nescieb
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ querebat. Quando quidem inde sublatum &
discipulis ipsa nuntiauerat. & illi ad monumentum
uenerant. & non solum intuendo. sed &iam intran¬
do corpus dñi quae sierant. nec inuenerant: Quid
sibi ergo uult qđ istu cum fler& . rursus in monu¬
mentum inclinata pro spexit. Utrum quod nimium dole¬
bat. nec. suis nec illorum oculis. facile putabat esse creden¬
dum. An potius diuino instinctu in animo eius effectumẽ
ut prospicer& : Prospexit enim & uidit duos angelos in albis
sedentes. unum ad caput. & unũ ad pedes : Vbi positum fue¬
rat corpus ihu. Quid est. quod unus ad caput. & ad pedes
alter sedebant. An quõ qui grece angeli dicuntur. latine
sunt nuntii. Isto modo xp̃i euangelium. uelut acapiteusq
ad pedes. ab initio usq in finem signi ficabant esse nuntian¬
dum. Dicunt ei illi. Mulier quid ploras: Dicit eis . : quia tu¬
lerunt dñm meum & nescio ubi posuerunt eum. Angeli

Expanded text:
quem quaerebat, quando quidem inde sublatum et quem quaerebat, quando quidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat, et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid ergo sibi vult quod ista cum fleret, rursus in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim: Et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod unus ad caput, ad pedes alter sedebat? An quoniam qui Graece angeli dicuntur, Latine sunt nuntii, isto modo Christi evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque ad finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Angeli
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIE LX UII. DEEO QUOD DICIT. ABIERUNT ERSO
ITERUM AD SEMET IPSOS DISCIPULI .USQ. ADID
p&ro & io hanni nuntiauerat maria magdu lenae:
quo illi uenientes. inuenerunt sola linte amina quibus
corpus fuerat in uolutum: & quid aliud credere potue¬
runt. nisi quod dixerat. quod &iam ipsa crediderat. Abi¬
erunt ergo iterum adsem & ipsos discipuli. idest ubi ha
bitabant. & unde ad monumentum cucurrebant: Mariu
aũ stabat ad monumentum. foris plorans: Viris enim re¬
cedentibus. in firmiorem sexum in eo dem loco fortior fige¬
bat affectus. & oculi qui dñm quaesierant & non in uene¬
rant. lacrimis iam uacabant. amplius dolentis quod fue¬
rat ab lutus demonumento. quã quod fuerat occisus in
ligno. Quõ magistri tanti cuius e̾i uita sub tracta
fuerat. net memoriu remanebat. Tenebat itaque
ad monumentum iam dolor iste mulierem. Dumergo
fler& inclinauit se : & prospexit in monumentum:
Cur hoc fecerit nescio. non enimꝰ ͤsciebat non ibi esseiã

Expanded text:
CXXI. De eo quod sequitur, Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli; usque ad id,Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene: quo illi venientes, invenerunt sola linteamina, quibus corpus fuerat involutum; et quid aliud credere potuerunt, nisi quod dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abiebitabant, et unde ad monumentum cucurrerant; Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus; et oculi qui Dominum quaesierant, et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuerat sublatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno, quoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Dum ergo fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit, nescio; non enim nesciebat non ibi esse jam
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt mali incelebratione sacramentorũ eius. bonum
nobis omne signatur : Sed haec hactenus: quae aũ secuntur.
alias ut ds̃ opitulabitur disserenda uidebimus.
DEEO QUOD UICIT. MILITES QUIDEM HAEC FECERUNT

Expanded text:
fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur? Sed haec hactenus: quae autem sequuntur, alias, ut Deus opitulabitur, disserendo videbimus. od sequitur, Et milites quidem haec fecerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
se ueranter fiunt. Propter altitu dinem diuinorum faci¬
enda sunt praemiorum. Pro funda est in ea parte. qua
in terra figitur : Ibi quippe & occulta est: nec uideri potest.
sed cuncta eius apparentia & eminentia inde consurgunt.
Sicut bona nr̃a: depro funditate gratiae dĩ quae com prehen¬
di ac diuidicari non potest. uniuersa procedunt: sed &
si crux xp̃i. hoc solum signific& quod ait apostolus. Qui aũ
& con cupiscentiis. Quã magnũ bonum ẽ nec tam̃
facit hoc nisi concupiscens aduersus carnẽ sps̃
bonus : cum illam crucẽ xp̃i fecerit inimicus: Idest sp̃s¬
malus. Postremo quid est om̃s nouerunt signũ xp̃i nisi
crux xp̃i. Quod signum. nisi adhibeatur siue frontib
credentium siue ipsi aquȩ ex qua regenerantur: si ue oleo
quo crismate unguntur siue sacrificio quo aluntur: nihil
eorum rite perficitur. Quo modo ergo per id quod male
faciunt . nhilboni significatur : quando percrucẽ xp̃i quã

Expanded text:
severanter fiunt, propter altitudinem divinorum faciseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua in terra figitur: ibi quippe occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum significet, quod ait Apostolus: Qui auteet concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est, spmalus. Postremo quid est, quod omnes noverunt, Signum Christi, nisi crux Christi? Quod signum nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur; quando per crucem Christi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cum sors mittitur : ñ personȩ cuiusq: uel meritis. sed occulto
udicio dĩ ceditur: Nec ideo ista non aliquid boni signifi¬
casse quis dixerit : quia permalos facta sunt: non scili¬
c& pereos quixp̃m secuti. sed qui sunt persecuti. Quid
enim de ipsa cruce dicturi sumus: quae certe similiter
ab inimicis atque impus xp̃o facta & in pacta est: & tamen
ea significari recte intellegitur Quod ait apłs: quȩ sit
latitudo: & longitudo & altitudo. & profundum. Latu
est quippe intra uerso ligno : quo extenduntur penden¬
tis manus : & significat operabona. In latitudine carita¬
tis ⁊ longa est atrans uerso ligno usque ad terram : ubi dor¬
sum pedesq figuntur .: & significat perseuerantiã. In
longitudine temporis usque infinẽ Alta est in catumi
& significat supernũ finẽ : quo cuncta opera referuntur.
Qũõ cuncta quȩ latitudine at longitudine bene ac per¬

Expanded text:
cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt; non scilicet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacuminet significat supernum finem quo cuncta opera referuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac per
Abbreviated transcription (Latin):
dis suatur : & ad unum peruenit : quia in unum om̃s colligit
sicut in apostolis: cum ess& &iam ipse numerus duo denara
Idest qua dripertitus in ternos: Et om̃s essent inter rogati
solus p&rus respondit. tues xp̃s filius dĩ uiui. & ei dicit᷑.
tibi dubo claues regni caelorũ : tam quã ligandi & sol¬
uendi solus ac ceperit potestatem: Cum & illud unus pro
omnibus dixerit : & hoc cum omnib : tam quã personã gene¬
rens ipsius unitaatis ac ceperit. Ideo unus pro omnibus: quia
unitas est in omnibus. Vn de & hic cum doxis set desuper
contexta. addidit pertotum qđ si referamus adid quod signi¬
ficat. Nemo eius est expers: qui pertinere inuenitur ad to¬
tum. A quo toto sicut greca indicat lingua. catholica uocat̾
et clesiu: In sorte aũ quid. nisi dĩ gratiu commendata est.
Sic quippe in uno. ad om̃s peruenit. Cum sors omnibus plu¬
cuit : quia & dĩ gratia inunitate ad om̃s per uenit. Et

Expanded text:
dissuatur; et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit; dissuatur; et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit; sicut in apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est, quadripartitus in ternos, et omnes essent interrogati, solus Petrus respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi et solvendi solus acciperet potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit; ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta, addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significat, nemo est ejus expers, qui pertinere inveniatur ad totum: a quo toto, sicut Graeca indicat lingua, Catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit; et
Abbreviated transcription (Latin):
signific& in tot partes uestimentorum facta diuisio & de
partibus constat terrarum orbe diffusam. & omnibus
eisdem partibus aequaliter : Idest concorditer distributam:
Propter qđ alibi dicit. missurum se angelos suos ut colli gant
electos eius aquat tuor uentis. Quod quid est: nisi aquattuor
partibus mundi: onente. occidente. aquilone. Meridie :
Tunica uero illa sortita: omnium partium significat unita
tem quae caritatis uinculo contin& urꝰ De caritate aũ locu¬
turus apłs: Supereminentem in quit uiam uobis demonstro.
Et alio loco ait. Cognoscere &iam super eminentem scien¬
tiae caritatem xp̃i. Item que alibi super om̃a aũ hȩc. cari¬
tatem : quae est uinculum perfectionis. Si ergo caritas & suꝑ¬
eminentiorem hab& uiam. & super emin& scientiae. Et super
omnia prȩcepta est. merito uestis quae significatur. Desu¬
per contexta per hib&ur. In consutilis aũ ne aliquando

Expanded text:
significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone, et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium ptem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, viam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi : Itemque alibi: Super omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis, qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ob scuritatẽ facit. Sic enĩ dictum ẽ. mittentes sortem supereis.
Ac sidicer&ur mittentes sortem. Cum diuiderentur: quod & fac¬
tum ẽomniũ quippe uestimentorũ eius diuisio compl& a non
ess& : nisi sorte claruiss&: Quis &iam illã tunicam toller&.
ut sic contentio diuidentium finir&ur. uel nulla potius ori¬
r&ur: Quod ergo ait quis quid toller&. quando quidem
hoc sorti deputatur. Non ad omnia quae diuisa sunt uesti¬
menta referendum est: Sors enim missa est quis illã tunicã
toller&. dequa quõ narrare p̃termisit. qualis fuerit.
& quẽ ad modum aequalibus factis partibus sola remanse¬
rit. Quaene conscinder&ur uenir& insortem. Proea posi¬
tum est qđ ait. quis quid toller&. Idest . quis eã toller&
tam quã sitotũ ita dicer&ur. Diuiserunt uestimenta eius.
mit tentes sortem super eis. quis tun cam quȩ partibus ae¬
qualibus super fuerat toller&. Quaerat forte aliquis. quid

Expanded text:
obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, venit in sortem, pro ea positum est quod ait: Quis quid tolleret, id est: Quis eam tolleret, tanquam si totum ita diceretur: Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes super eis, quis tunicam, quae partibus aequalibus superfuerat, tolieret. Quaerat forte aliquis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tunicam pertinere. dequa sortem miserunt. Quia utique
om̃s uestes diuidendo in quibus & illa fuit. de ipsa sortiti suNt
Tale est quod ait &iam lucas. diuidentes uestimentu eius. mise¬
runt sortem. Diuiden tes enim uenerunt ad tunicã dequa
est facta sortio. ut inter eos uniuersa uestimentorũ eius diui¬
sio compler&ur: Quid aũ inter ẽ. utrũ dicatur diuidentes
miserunt sortes: Quod ait lucas: an diuiserunt sortẽ mitten¬
tes : Quod ait matheus : Nisi quod lucas dicendo sortes plura¬
lem pro singulari numerũ posuit. quae locutio scripturis scĩs
insolita ñ est. Quã uis non nulli codices sortem reperiantur
habere non sortes. Marcus itaq salus uid &ur aliquam
in tulisse quęstionem. dicendo enĩ mittentes sor tẽ suꝑ eis¬
quis quid toller& . tam quam super omnibus uestimentis non super
sola tunica sors missa sit locutus uid&ur : Sed &iam hic breuitas

Expanded text:
tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem supequis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas
Abbreviated transcription (Latin):
las partes nisi scin der&ur. ut pannos eius in utiliter talleren.
quod ne facerent. ad unum eam peruenire sortitione malueruã.:
Huius euangeliste n arrationi: Consonat &iam proph&icũ
testimonium. quod & ipse continuo sub iungens. ut scriptura
in quit impler&ur dicens : Partiti sunt uestimenta mea sibi
& super uestem meam miserunt sortem. Non enim ate sortiti
sed partiti : Nec ait sortientes partiti sunt: Sed inc&eris
uestimentis sortem omnino non nominans: Post ea dixit . & in
uestem meam miserunt sortem: Propter illam reliquam tun¬
cam: dequare dicam quod ipse donauerit. cum prius eam quae
oboriri potest tamquam euangelistę inter se discrepent
calum niam pro pulsauero. demonstrans. nullius caeterorum
uerba narrationi iohannis eẽ contrariu. Matheus enim
dicendo. diuiserunt uestimenta eius sortem mittentes. ad to¬
tam diuisionem uestimentorum. uoluit intellegi &iam illã

Expanded text:
las partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; las partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. Non enim, ait, sed partiti. Nec ait: Sortientes partiti sunt in caeteris vestimentis sortem, omnino non nominans, postea dixit: et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. Matthaeus enim dicendo: Diviserunt vestimenta ejus sortem mittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse milites. qui in eo crucifigendo prȩsidi paruerunt. Mani¬
feste quippe ait. Milites aũ cum crucifixissent eum . a. cepe. unt¬
ac ceperunt uestimenta eius. & fecerunt quattuor partes uni¬
cuque militi partem : & tunicam: Sub audiendum ẽ Ac cepe¬
runt : ut iste sit sensus. Ac ceperunt uestim̃ tu. & fecerunt
quat tuor partes. unicuique militi partem: Ac ceperunt & tu¬
nicam. & sic locutus est. ut dec&eris uestimentis. nullã sortem
missam eẽ uideamus. Sed d& unica quam simul cũ c&eris acce¬
perunt. non similiter diuiserunt. De hac enim sequitur ex po¬
nens. erat aũ tunica in consutilis. desuper contexta pertotum.
Curaũ de illa sortem miserunt narrans: Oixerunt ergo inquid
ad inuicem. non scindamus eam. sed sortiamur de illa cuiussit. Ap¬
par& itaque in aliis uestibus aequales eos habuisse partes. ut sortiri
necesse non fuerit. In illa uero una non eos habere po tuisse singu¬

Expanded text:
fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem, et tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus, Acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus; sed de tunica quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens, Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserunt narrans: Dixerunt ergo, inquit, ad invicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singu
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur. dicens. Partiti sunt uestimenta mea sibi. & super
uestẽ me am miserunt sortem. ł ac tũ est qđ uoluerunt
iu daei: non ipsi sed milites qui parebant piluto iudican¬
te ipso : cruci fixerunt ihm. Et tamensiuo luntates. si insi¬
dias. si operam. si traditionem postremo. si extorquen¬
tes clamores eorum cogitemus. Magis utiq iudaei
cru cifixerunt ihm: sed deparitione & sortione uestimtis¬
torum eius non est praeter eunter loquendum: Quam uis enim
om̃s euangelistȩ quattuor huius rei meminerint : C&eri tamen
breuius quã iohannes. & clause illi. iste uero a pertissime : Nam
matheus ait. Post quam aũ cruci fixerunt eũ. diuiserunt aesti¬
menta eius. mittentes sortem I Marcus. & crucifigentes eum.
diui serunt uesti menta eius. mittentes sortem super eis. quis. quid
toller& : Lucas diuidentes uero uestimenta eius miserunt sortes
lohan nes aũ & quot partes de uestimentis eius fecerint dixit:
Idest quattuor ut singulus tollerent. unde appar&. quat tuor

Expanded text:
Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigeer eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
cat aequalem : Aliter non recte tangitur. idest aliter in
eum non recte creditur: Poterat aũ sic credere mariu
ut eum putar& in parem patri. quod utiq pro hib&ur
cum dicitur ei. noli me tangere. Idest noli in me sic cre¬
dere quem ad modum ad huc sapis. noli tuum sensum huc¬
usque pertendere quod prote factus sum. nec transire
adillud per quod facta est: Quomodo enim non carnalit̃
ad huc in eum credebat : quem sicut hominem flebat.
Non dum enim ascendi in quit ad patrem meum: Ibime
tanges . q̃uando me credideris patri non inparem dm̃:
Vade aũ ad fr̃s meos & dic eis. ascendo ad patrem meum
& patrem urm: Non ait patrẽ nr̃m. Aliter ergo meum
alit̃ ur̃m: Naturu meũ. grati ur̃m. Etdm̃ meũ &¬
dm̃ ur̃m. Neq hic dexit. dm̃ nr̃m frgo & hic. aliter
meum aliter ur̃m. Dm̃ meum. sub quo & ego homosum :
dm̃ ur̃m: inter quos & ipsum: mediator sum: Uenit mu¬

Expanded text:
cat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in cat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id est, noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem meum. Ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et ad Patrem vestrum. Non ait Patrem nostrum. Aliter ergo meum, aliter vestrum. Natura meum, gratia vestrum. Et Deum vestrum. Neque hic dixit, Deum nostrum: ergo et hic aliter meum, aliter vestrum; Deum meum sub quo et ego homo sum, Deum vestrum inter quos et ipsum mediator sum. 4. « Venit Ma
Abbreviated transcription (Latin):
s& ad patrem: sed nec sic qui uell& de sipere siner&us:
Leguntur enim &iam feminae past resurrectionẽ.
antequã ad patrem ascender& tetigisse ihm̃. In qui¬
bus erat &iam ipsa maria magdalene. narrante
matheo quod occurrerit ihs illis dicens. au&e: Ille
aũ ac cesserunt inquit. & tenuerunt pedes eius & ado¬
rauerunt eum : hac aiohanne preter missumẽ. sed
amatheo uerum dictum. Restat ergo ut aliquod in
his uerbis lateat sacramentum. quod siue inueniam
siue in uenire minime ualeamus. In esse tamennul¬
lomodo dubitare debemus: Aut ergo sic dictum est nolime
tangere. non dum enim as cendi ad patrẽmeum: Vt in
illa femina figurar&ur ecta degentibus. quae inxp̃m non
credidit nisi cum ascendiss& ad patrem Aut sic inse credi
uoluit ih̃s. hoc ẽ sic sespirita liter tangi. quod ipse & pater
unum sint: Eius quippe in timis sensibus quodam modo
ascendit ad patrẽ. qui sic in eo pro fecerit. ut patri agnos¬

Expanded text:
set ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. set ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum: quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christum non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem, aut sic in se credi voluisse Jesus, hoc est sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit, ut Patri agnos