comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi forte argumenti fallentis incidat: proba ad diam&s anni quod quin tamde¬
annui confecto itinere solingredietur partem cadi qualuna quinta detima
circum fertur : & quia tunc quinta decima ianuarii dies est nimirum illam pas¬
tem sol quinta decima die iulii mensis adibit: &ut ad summum ueniaruas qsri
mlunam quaetunc fit inbđi feb multiplica ꝑini fiunt cxx partire
per x duo decies denicen uies: Illa cacli parte luna tricesima currit quam ai

Expanded text:
tibi forte argumenti fallentis incidat, quaere ad diametrum coeli quod quintam deanni confecto itinere, sol ingredietur partem coeli qua luna XV circumfertur. Et quia tunc XV Jan. dies est, nimirum illam partem sol XV die Julii mensis adibit. Et ut ad summum veniamus, sume XXX lunam, quae tunc fit III Kal. Feb., multiplica per IIII, fiunt CXX; partire per decem, duodecies deni centum vies, illa coeli parte luna XXX currit, quam XI
Abbreviated transcription (Latin):
sementis tempore libram : scorpius hibernam preceps iubet ire noemibiuba
Terminat arcitenens medio sua signa decembri: principium : sancit tropictus capti¬
cornus ⁊ Mense numȩ in medio gelidistat sidus a quarii. Procedunt duplices in

Expanded text:
sementis tempore Libram. Scorpius hybernum praeceps jubet ire Novembrem. Terminat Arcitenens medio sua signa Decembri. Principium Jani sancit tropicus Capricornus. Mense Numae in medio solidi stat sidus Aquarii. Procedunt duplices in
Abbreviated transcription (Latin):
lunam m̃sis februari. tc̃ uno die plusꝗͣsolebat habere fecerimus: indiebus
tc̃ lđdar̃ martiar̃ excepto solum undecimo circuli decennouenalis an no
ipsom quã etante consuerat luna seruet aetatem nam etideo maxim e
lunȩ quadrantem dandum monemus. nemaior solito in bđ mistus existen
ratũ paschalis obseruantiȩ cursum recto tramite deflectat: quibus
r quanti suei temporum partitilis idem lunȩ quadrans ad crescat maiore
quȩ situ indiget: namq cumipso quadrante etiam crebra embolimoru
interruptio et saltus quoq ratione tota discursus lunaris m̃sura adpurũ dinosci

Expanded text:
lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, in diebus lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, in diebus tamen Calendarum Martiarum, excepto solum undecimo circuli decennovenalis anno, ipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunquaesitu indiget. Namque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interruptio et saltus quoque ratione tota discursus lunaris mensura ad purum ne dignosci
Abbreviated transcription (Latin):
diei efficitur. lunarẽ tc̃ annum si communis sit. ccclu. siembolis mus. ccclxxu.
dieb conpleri: palam namq appar&. quadrantem dequo sermo fit non ad
solis tm̃ modo sed adlunȩ̨ cursum aequȩ ꝑtinere: ꝗͣ silune qq̃ quadrantem
accomodare negaueris. sed bissextili anno eiusdem quantitictis m̃sẽ lunigrẽ
februcrio cuius & antea solebas aptaueris. fit profecto ut &xiuima luna pas
alis eiusdem anni pridie q̃ debuerat adueniat. ideoq
uacillet et totus mox anni cursus titub&. stictusq ille semꝑ in ino labilis
circuli decennouenalis. magis magisq turba tus euertat᷑: quare oport&
ut sicut distante qua drantis ratione. quarto anno quẽ bissextilem dicimus
inuna eademq sexta błdar̃ martiarũ linea. uerbi gratia t̃tiã quartamq so¬
lemus ponere feriam. ita etiã tc̃ ibidẽ lunã uerbi gratia t̃tiã simul
ac quartam computare meminerimus. hac semp industria pingiles. uttũ

Expanded text:
diei efficitur lunarem tunc annum, si communis sit, CCCLV, si embolismus, CCCLXXXV diebus compleri. Palam namque apparet quadrantem de quo sermo est, non ad solis tantummodo, sed ad lunae cursum aeque pertinere, quia si lunae quoque quadrantem accommodare negaveris, sed bissextili anno ejusdem quantitatis mensem lunarem Februario, cujus et antea solebas, aptaveris, fit profecto ut et quarta decima luna paschalis ejusdem anni pridie quam debuerat adveniat. Ideoque paschalis ratio vacillet, et totius mox anni cursus titubet, statusque ille semper inviolabilis circuli decennovenalis magis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut sicut, dictante quadrantis ratione, quarto anno, quem bissextilem dicimus, in una eademque sexta Calendarum Martiarum linea, verbi gratia, tertiam quartamque solemus ponere feriam, ita etiam tunc ibidem lunam, verbi gratia, tertiam simul ac quartam computare meminerimus: hac semper industria pervigiles, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
dã in manitate frigoris aut caloris in¬
habitabiles ex istunt: Primus ẽ septẽ tri
onalis frigore inhabitabilis. cuius sy¬
dera nobis num quã occidunt. Secun¬
do sol stitialis a parte signiferi excel¬
sissima nobis adseptẽ trionalẽ plagã
uersus tẽperatus. habitabilis terti¬
us equi noctialis medio ambitu signi¬
feri orbis incedens. horridus inha¬
bitabilis. Quartus brumalis a parte
humillima signifer ad austrinũ po¬
lũ uersus tẽperatus habitabilis qui¬
tus australis circauerticẽ austrinũ.
qui terra tegitur. frigore in habita¬
bilis: tres aut medii circuli inȩqualita¬
testẽporũ distinguunt. cũ sol hunc
solstitio illũ ȩquinoctio tertiuõ bru¬
ma teneat. extremi enĩ sẽ ꝑsole ca¬
rent. unde & athile insulȩ̨ unius
diei nauigatione adaquilonẽ mare
congelatũ inuenitur :
DEPLAGIS IUNDI

Expanded text:
dam inmanitate frigoris aut caloris inhabonalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis, a parte signiferi excelsissima, nobis ad septentrionalem plagam versus temperatus, habitabilis. Tertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitabilis. Quartus brumalis, a parte humillima signiferi ad Austrinum polum versus, temperatus, habitabilis. Quintus Australis, circa verticem Austrinum, qui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma teneat. Extremi enim semper sole carent. Unde et a Thule insula unius diei navigatione ad Aquilonem mare congelatum invenitur. CAPUT X. De plagis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
peratas uł oroeos hinc calore illinc frigore atq habitabiles mortaliũ reppere¬
etsisit figurȩ pineat nucis. nibil ominus undiq: incoli: Vide quid dehis scribens
zonis dicat : Cirta inquit duȩ tm̃ int̃exustã etrigentes tẽperantꝰ e aeq
plum : dgelidissimo hiemis in rigore: Ad focũ oblongo scemate factũ sese cale¬
ficant: ubiignis ipse q̃si media tona & poxima quȩ que illiprorsus in tangibilia sunt
obardorem : q̃ ueros̃ longius a flammis hincł inde remota. Communi frigore
exuna siue exutraq ignis parte stare uoluerint. qui hunc sibi algidȩ noctis in
tenebris. subdiuo adlucem fotumq pararunt: quisi circuire ignis inmodum
solis posset. quinq nimirum circulos redderet: quia uero stat . lineas v. facit
unam in medio feruidã : duas circũ gelidas. totidem int̾has temperatos.:¬

Expanded text:
peratas ultra eos hinc calore, illinc rigore, atque habitabiles mortalium repereetsi sit figurae pineae nucis, nihilominus undique incoli, vide quid de iis scribens zonis dicat. « Circa, inquit, duae tantum inter exustam et rigentes temperantur, eaequplum, qui gelidissimo hiemis rigore ad focum oblongo schemate factum sese calefaciunt, ubi ignis ipse quasi media zona, et proxima quaeque illi prorsus intangibilia sunt ob ardorem; quae vero sunt longius a flammis hinc vel inde remota communi frigore moda, sive ex una, sive ex utraque ignis parte stare voluerint, qui hunc sibi algidae noctis in tenebris sub divo ad lucem fotumque pararunt. Qui si circumire ignis in modum solis posset, quinque nimirum circulos redderet; quia vero stat, lineas quinque facit, unam in medio fervidam, duas circum gelidas, totidem inter has temperatas.
Abbreviated transcription (Latin):
ente custodim nec sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis
sufficientia nr̃a ex dõ ẽ ita &iam intempore quo nrae red
brama solaris ꝑfectio splendoris quȩ inluminat lunarẽ quae inluminatur an¬
leges iniquas & scribentes iniustitiã scribunt. ratus acueritate suffultus uideate
uictorius qui illorum circulos scripsit dicit in prologo eiusdem operis int̃alia sic:

Expanded text:
ente custodimus, nec sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed ente custodimus, nec sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est, ita etiam in tempore quo nostrae redbramus, solaris perfectio splendoris quae illuminat lunarem quae illuminatur anleges iniquas, et scribentes injustitiam scribunt, ratus ac veritate videatur esse suffultus. Victorius qui illorum circulos scripsit, dicit in prologo ejusdem operis inter alia sic:
Abbreviated transcription (Latin):
uernum tenens a equi noctium deinde orta est luna ĩ inchoationem noctis autum¬
nalis aequi nocti tenens ipsã particulam unde multum errare constat eos quilunȩ
paschalis initium a tertio non arum martiarum die querendum difiniunt: quia ui¬
delic& ibinata luna ante tempus aequi noctii plenilunium ostendit. ideoq sollemni¬
tati paschali in habilis ẽ : inqua sic̃ diximus primo solem primitiuȩ creationis statũ
acde inde lunam necesse ẽ conscendere ut & hic paequi noctii trans gressum longi¬
tudinem noctis super&. & illa ꝑplenilunium totam eiꝰ quantula cumq ẽ longitudinẽ
in lustr& : qđ adxp̃i iec clesiȩ sacram̃tum respicere ne mo fere quiambigat. de quo
ñsuȩ merito uirtutis sed gratia largitoris habeant bonum quouiuunt. et sicut
ñ nr̃i uigore arbitrii fortitudinem nam sed illo nos suscipiente illius misđã p̃ueni¬

Expanded text:
vernum tenens aequinoctium, deinde orta est luna in inchoatione noctis autumvernum tenens aequinoctium, deinde orta est luna in inchoatione noctis autumnalis aequinoctii tenens ipsa particulam. Unde multum errare constat eos qui lunae paschalis initium a tertio Nonarum Martiarum die quaerendum definiunt, quia videlicet ibi nata luna ante tempus aequinoctii plenilunium ostendit. Ideoque solennitati paschali inhabilis est, in qua, sicut diximus, primum solem primitivae creationis statum, ac deinde lunam necesse est conscendere, ut et hic per aequinoctii transgressum longitudinem noctis superet, et illa per plenilunium totam ejus quantulacunque est longitudinem illustret. Quod ad Christi et Ecclesiae sacramentum respicere nemo est fere qui ambigat, de quo et non suae merito virtutis, sed gratia largitoris habent bonum quo vivunt. Et sicut non nostri vigore arbitrii fortitudinem nostram, sed illo nos suscipiente, illius misericordia praeveni
Abbreviated transcription (Latin):
nuatim undenis diebus ad crescere solent: inde epactę greco uocabulo
augm̃to: uel certe quia ad inueniendas quotȩ sint lunas błnt xii ꝑtotum
adiciuntꝰ annum ut supra docuimus łpactȩ iure id est adiectiones uocantꝰ.:
& quidem ꝑ totum anni uertis orbem suas quȩq: dies hab& adiectiones.
lunares xinam uerbi gratia si hodie cum scribo quinta estluna isto ipso
nuc ẽ prius quam x &uiiii annoꝵ ꝑacto circulo redit. sed ꝓprie quȩ in
meculo decennouennali annotate sunt epactae lunam quota sit inx
hł ap̃r ubi paschalis est festi principium signant: hanc p̃fixam sui cur¬
sus regulam semꝑ obseruantes ut quoties minorem xiudecimo nume¬
rum habent. paschalem lunam p̃ferant. quotiesb maiorem in sequen¬
tem lunam pascha quęrendum p̾monstrent: quia nimirum lunȩ pas¬
chalis plenitudo ñ aequi noctium p̃ire sed sic in principio creaturarum
ordinatum ẽ sequi potius deb& quando primum ortus ẽ solin inchoationem diei

Expanded text:
nuatim undenis diebus accrescere solent. Inde quippe epactae Graeco vocabulo,augmento; vel certe quia ad inveniendas quotr totum adjiciuntur annum, ut supra docuimus: epactae jure, id est, adjectiones, vocantur, et quidem per totum anni vertentis orbem suos quaeque dies habet adjectiones lunares XI. Nam, verbi gratia, si hodie cum scribo quinta est luna, isto ipso nunc est priusquam XXIX annorum peracto circulo redit. Sed proprie quae in circulo decennovenali annotatae sunt epactae lunam quota sit in XI Calendas Apriles, ubi paschalis est festi principium, signant, hanc praefixam sui cursus regulam semper observantes, ut quoties minorem XV numerum habent, paschalem lunam praeferant; quoties autem majorem, in sequentem lunam pascha quaerendum praemonstrent. Quia nimirum lunae paschalis plenitudo non aequinoctium praeire, sed, sicut in principio creaturarum ordinatum est, sequi potius debet, quando primum ortus est sol inchoatione diei
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ c̃suer̃ ut quocumq eoꝵ die luna fuerit nicta effici
tati paschali sine ambiguo deput& Sinir die sabbati plenilunium esse contigerit

Expanded text:
e censuerunt, ut quocunque eorum die luna fuerit nata efficiatexta festivitati paschali sine ambiguo deputetur. Sin autem die Sabbati plenilunium esse contigerit
Abbreviated transcription (Latin):
postea ccuiiihis temporib primum templa constructa. & quidam principes
ponunt añ postea cCuII sertharum regnum dicitur. ubi primꝰ regnauit tanaus .

Expanded text:
postea CCIX. His temporibus primum templa constructa, et quidam principes ponunt, postea CCVII. Scytharum regnum dicitur exortum, ubi primus regnavit Tanaus.
Abbreviated transcription (Latin):
stratauentis penetota &ignib p&et spũ introrsus.
cumigne concertante. multis sepelocis fumũ uel ua¬
pores uel flammas eructat. uel &iã uento acrius in¬
cũbente harenarũ lapidũ ue moleregerit Indemonus
&hne ad exemplũ gehenneigniũ tã diutinũ durat incen¬
diũ. Quod in sulirũ a eolidũ dicant undis nutriri dumaqua¬
rum concursus spmsetũ in imũ ꝓfundũ rapiens. tamdiu
suffocat. donecuenis terrediffusus fomenticignis ac¬
cendat. Hinc scrllei caner la trare finguntur dumꝓ
cul naiugeentes undarum fremore terrentur. quassor
pastes. europam. asiam a fricam. Origo ab occasu solis.
& gacditano freto qua in rumpens oceanus athlanticus
in maru interiora diffunditur. hinc intranti dexte¬
ra africa. leua est europa. Inter has asia magnitudi¬
ne conparalus duabus. termini. amnes tanais &nilus
xupͣassuũ in longitudine. quas diximus fauces oceani
patent. Uin altitudine. Europa ergo ab occidente

Expanded text:
strata, ventis pene tota et ignibus patet, spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum Aeolidum dicunt undis nutriri, dum aquarum concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorpartes: Europam, Asiam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini sunt amnes Tanais et Nilus. XV passuum in longitudine quas diximus fauces Oceani patent: V in latitudine. Europa ergo ab occidente
Abbreviated transcription (Latin):
annos & dimidium ꝑcusso autem illo ꝑditionis filio siue ab ipso dño. fiue a
michabele archangelo ut quidam docent : &a&orna ultione dimnato
non continuo diesiudicii secuturus eẽ c̃redendus ẽ aliquin scire possen
homines illius eui tempus iudicii. si posttres semis annos. inchoate psecutionis
anti xp̃i. confestim sequer&ur: nunc autem quia ante consum matum tem¬
pus ꝑsecutionis illius dies iudicii nonueniat scire omnib: lic&. post quantum
uero tempus consummatȩ eiusdem ꝑsecutionis uenturus sit. nemini pror¬
sus scire conceditur deniq proph&a danibel. qui regnũ antixp̃i. mille¬
ducentis non aginta dieb: futurum describit. ita condudit: beatus qui ox spe¬
tat &puenit ad dies mille ccc xxxi: quod hieronim⁊ ita exponitbeatus
qui interfecto antixp̃o supra mille cexo dies. idest tres semis annos. dies xlu.

Expanded text:
annos tres et dimidium. Percusso autem illo perditionis filio, sive ab ipso Domino, sive a annos tres et dimidium. Percusso autem illo perditionis filio, sive ab ipso Domino, sive a Michaele archangelo, ut quidam docent, et aeterna ultione damnato, non continuo dies judicii secuturus esse credendus est; alioqui scire possent homines illius aevi tempus judicii, si post tres semis annos inchoatae persecutionis Antichristi confestim sequeretur. Nunc autem quia ante consummatum tempus persecutionis illius dies judicii non veniat, scire omnibus licet. Post quantum vero tempus consummatae ejusdem persecutionis venturus sit, nemini prorsus scire conceditur. Denique Daniel propheta, qui regnum Antichristi M, CCXC diebus futurum describit, ita concludit: Beatus qui exspectat et pervenit ad dies M, CCCXXXV. Quod Hieronymus ita exponit: « Beatus, inquit, qui, interfecto Antichristo, supra M, CCXC dies, id est, tres semis annos, dies quadr
Abbreviated transcription (Latin):
ostende : quia & ipsi adꝑsequendam ecdesiam conuertentur. nouis sima illa ꝑ secu¬
tione trium semis annorum & dabo inquit. duob testib meis. & propbetabunt¬
bestia quȩ ascend& deabrsso. faci& aduersus illos bellum. &uincit eos. & occi¬
dit̃ illos & ca& era quib ministros eiusdem bestiȩ. id est antixp̃i. de occisione
ior̃ testium id est martrit la&aturos. eiusdemq &iammortuis insulta¬
turos eẽ commemorat idem alio loco: & uidiinquit demari bestiam ascendentẽ.
& dedit illi draco uirtutem suam & potestatẽ magnam id est uidi hominem se¬
uis simi ingenii. d&umultuosa impiorum stirpe progenitum. cui moxnato.
& ꝑmaicas artes a pessimis inbuto magistris adiungens sediabolus. totam uir¬
tutis suȩ potentiam ꝑ quam maica c&eris omnib maiora patrar& indiui¬
duus comes : attulit & data est inquit illi potestas. facere menses xluidest tres

Expanded text:
ostende, quia et ipsi ad persequendam Ecclesiam convertentur novissima illa persecuostende, quia et ipsi ad persequendam Ecclesiam convertentur novissima illa persecutione trium semis annorum. Et dabo, inquit, duobus testibus meis, et propbestia quae ascendit de abysso fac et adversus illos bellum, et vincet eos, et occidet illos, et caetera. Quibus ministros ejusdem bestiae, id est, Antichristi, de occisione horum duorum testium, id est, martyrum, laetaturos, eisdemque etiam mortuis insultaturos esse commemorat idem alio loco: Et vidi, inquit, de mari bestiam ascendentem, et dedit illi draco virtutem suam, et potestatem magnam, id est vidi hominem saevissimi ingenii de tumultuosa impiorum stirpe progenitum, cui mox nato, et per magicas artes a pessimis imbuto magistris, adjungens se diabolus, totam virtutis suae potentiam, per quam magice caeteris omnibus majora patraret, individuus comes attulit. Et data est, inquit, illi potestas facere menses XLII, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
uosane certissima nec dum instantis diei iudicii habem indicia fidem uidelic&
is raheliticȩ gentis. & regnum ꝑsecutionemq antixp̃i. quamui delic& ꝑsecutionẽ.
trium semis annorum futurum. fides ecclesiȩ ten& sed nehȩc in prouisa ueniens om̃s
passim quos in paratos inuenerit inuoluct : enoch & heliam maximos ꝓph&as & doc¬
tores. ante huius exortum uenturos inmundum qui is raheliticã plebem ad fidei
conuertant gratiam atq ad pressuram tanti turbinis. in parte electorum insu¬
perabilem reddant : qui cumipsi primo tressemis annos prȩdicauerint & sic ut deu¬
no eorum belia proph&a. malachias p̃dixit. conuerterint corda patr̃ infilios. id est
tute coron&: de inc&eros fideles corripiens. uel martrros xp̃i gloriosissimos.
uel damnatos a postatas faciat. quod significare uid&ur apostolus iohannes. ita
scribens in apocalrpsi: a trium aut̃ quod est foris templum. eiceforas . & nem&i
eos qui nomine teni fideles. sola exteriora diligunt. abelectorum sorte seperatos

Expanded text:
uo sane certissima necdum instantis diei judicii habemus indicia, fidem videlicet Israeliticae gentis, et regnum, persecutionemque Antichristi, quam videlicet persecutionem trium semis annorum futuram fides Ecclesiae tenet. Sed ne haec improvisa veniens omnes passim quos imparatos invenerit involvat, Enoch et Eliam maximos prophetas et doctores ante hujus exortum venturos in mundum, qui Israeliticam plebem ad fidei convertant gratiam, atque ad pressuram tanti turbinis in parte electorum insuperabilem reddant. Qui cum ipsi primo tres semis annos praedicaverint, et sicut de uno eorum Elia propheta Malachias praedixit, converterint corda patrum in filios, id esttute coronet; deinde caeteros fideles corripiens, vel martyres Christi gloriosissimos, vel damnatos apostatas faciat. Quod significare videtur apostolus Johannes, ita scribens in Apocalypsi: Atrium autem quod est foris templum ejice foras, et ne meeos, qui nomine tenus fideles sola exteriora diligunt, ab electorum sorte separatos
Abbreviated transcription (Latin):
cinienar rabili celeritate cotidie circũagi
sapientes mundi dixer̃ ita utrue¬
ret si non planetarũ occursu mode¬
raretur : Argum̃to syderum niteu¬
tes quȩ fixo sẽꝑ cursu circũ uolant

Expanded text:
inenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixerunt, ita ut rueret si non planetarum occursu moderaretur, argumento siderum nitentes, quae fixo semper cursu circumvolant
Abbreviated transcription (Latin):
subtilissime disputasset . ita disputationem suã simul etipsum libellum termina
mis teneat. & nexinde tempor̃ principia inchoantꝰ. Vnde m̃sium it de initiantꝰ
sedita unum ꝗq tempus inchoandũ ẽ ut a prima die ueris tempus aequi noctiũ
dicens obserua mensem nouarũ. frugũ & uerni pͥmum temporis & faciespha¬
se dnõ dõtuo quẽ secuti et̃ aegrptii uidentꝰ exeo ꝗeruditissimur corum antisie
puerius ait: illud &iam a port& adtendere ꝙ errent nimium qui pͥmi m̃sis initiũ
lorrauns qurtis axxũ dic m̃sis famenoth qui estxii beł apr̃ omnino eẽ constituud:
aba estu. qui inea maturandis fructib datꝰ. autumnus detumatione frucauim
qui mes colliguntur: Porrohiem s ad octorib frigus int̃pr&at᷑ &sterilitas &
taeuidem nr̃is partib temporum uocubula congruunt: uerũ indos ubi alia
scelisacies alus ortus siderũ binase aestates in annobinas babere phibentbiads¬

Expanded text:
subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum terminavemis teneat, et non exinde temporum principia inchoentur, unde mensium Calendae initiantur, sed ita unumquodque tempus inchoandum est, ut a prima die veris tempus aequinoctium ddicens: Observa mensem novarum frugum, et verni primum temporis, et facies Phase Domino Deo tuo. Quem secuti esse Aegyptii videntur, ex eo quod eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui primi mensis initium lunaris cursus a XXV die mensis Phamenoth, qui est XII Calendas April. omnino esse constituunt, ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur. Autumnus, de autumatione fructuum, qui in eo colliguntur. Porro hiems a doctoribus frigus interpretatur, et sterilitas. Et haec quidem nostris partibus temporum vocabula congruunt. Verum Indos, ubi alia coeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in anno binas habere perhibent mes
Abbreviated transcription (Latin):
sa pannum embolismorum insertio.⁊ siquidem anno octauo luna błdarum
maiarum iuxta rationem quidem argumenti uicesima & octaua conpu¬
tatur: sed propter embolismum quiim martiomense inseritur xxru pro

Expanded text:
 annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Kalendarum Maiarum, juxta rationem quidem argumenti vicesima octava computatur. Sed propter embolismum, qui in Martio mense inseritur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut stellarum siue nubium motaticone. uel aliis quibus libet indicus saepesta¬
tum aeris quisit futurus explorant. ⁊ deniq lunam quartam sipura fuerit neq
obtissis cornib dare reliquis diebus usq ad exactum mensem indicium serenitatis
existimant &cet talia.⁊¬

Expanded text:
aut stellarum, sive nubium mutatione, vel aliis quibuslibet indiciis saepe, staaut stellarum, sive nubium mutatione, vel aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris qui sit futurus explorant. Denique lunam quartam, si pura fuerit, neque obtusis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illum admeridiem posita uidetur.⁊ atq ideo aquilon alia eius latera solea¬
spectante cernitur erecta progredi semꝑenim luna auersis a sole cornibus rotun¬
dam sui partem pandit adillum cuius ordine rationis agitur: ut quodies longior eosit
luna nouic excelsior ⁊ & quobreuior atq ad merediem decliuior est dieseo deiectior noua
nimirum status est anniuertentis ut sex mensibus quib decrescitdies multo cle¬
mentior sit aeris motus quam reliquis sex: eademratioest &iamlunae de trescentis
quare matutino in exortu nunc erecta nunc supina pareat eadem: cur interdiu sae¬
peprona procedat nimirum solis eam radiis superiore exloco tangentib: non ergo
lunae conuessio quaenaturalis est & fixa potest futurimensis portendere statũ
sed quicuriosi sunt huius modirerum. coloris uel eius uelsolis uel cȩliipsius.

Expanded text:
juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole ajuxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole aspectante cernuntur erecta progredi; semper enim luna aversis a sole cornibus, rotundam sui partem pandit ad illum, cujus rationis ordine agitur, ut quo dies longior, eo sit nova luna excelsior; et quo brevior atque ad meridiem declivior est dies, eo dejectior nova nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, quam reliquis sex. Eadem ratio est etiam lunae decrescentis, quare matutino in exortu nunc erecta, nunc supina appareat. Eadem cur interdiu saepe prona procedat, nimirum solis eam radiis superiore ex loco tangentibus. Non ergo lunae conversio, quae naturalis est et fixa, potest futuri mensis portendere statum. Sed qui curiosi sunt hujusmodi rerum, coloris vel ejus, vel solis, vel coeli ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
omnino non appareat: quia tunc illa pars quȩ in lustratur sursum est adcelum.
adterram autemilla quamradiare sol non potest: cumergo die crescente sol
ameridianis plagis adborcales paulatim partes ascendorit necene est luna
quȩ eo tempore nata est ociori transitu solem adbore alia signa praecurrat.
atpideo cumnouie postocca sum solis uidetur quac ad septem trionem solaris
eccusus oeca scira est nimirum non iuxta sod iũpra solem sita est quo inferiora
cuis inlustrante aequalia pene cornua protendere & instarnauis supina irt
iudeturatreuerso post solstitium aestiuum ad inferiora ctaustralia cursu
solis luna quoq illis nata mensibus ad inferiora cursim tendat necess
est.⁊ unde fit ut qucidiustralem partem solis quiocciderat occasura est absq
ulla dubietate. cum primo post accasum solis apparet noniam supra illum sed

Expanded text:
omnino non appareat, quia tunc illa pars quae ilomnino non appareat, quia tunc illa pars quae ilad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtur, quae ad septentrionem solaris occasus occasura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo inferiora ejus illustrante, aequalia pene cornua protendere et instar navis supina ire videtur. At reverso post solstitium aestivum ad inferiora et australia cursu solis, luna quoque illis nata mensibus, ad inferiora cursum tendat necesse est, unde fit ut quae ad australem partem solis, qui occiderat, occasura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
poscebat ad tollere : maxime cum non omnib: interris idem fluctuantium pos¬
sit existere flatus aurarum: lunȩ autem . status idem cademq sit prouariante
solis digressu conuersio: dicunt enimeam sicut & beatus augustinus in exposti¬
one pidmi decimi docet non habere lumen proprium seda sole in lustrari: sed
quando cumillo est cam partem adnos habere qua non inlustratur &ideo nihil
in ea lucis uideri: cum aũ incipit ab illo recedere in lustrari ab ea &iam parte
quambabet ad terram et necessario incipere a cornib donec fiat quinta
decima contra solem. tunc enim sole occidente oritur ut quisquis occidentem
solem obseruauerit cumeum cȩperit non uidere conuersus adorientem lunã
surgere uidcat: atq inde exalia parte cumei ceperit propinquare illam par
tem ad nos conuertere qua non inlus tratur donec ad cornua redeat: atq inde

Expanded text:
poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium posposcebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, nquando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam patem ad nos convertere, qua non illustratur donec ad cornua redeat atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
tempore a equi noctiali legitima fixum statione plabitur uerum longisi¬
mis in bruma noctib uelitem aestate breuissimis quarã alias .xii. horarum
spatium longe transcendere alias nequiquam ad hoc ꝑtingere posse constat.
quaratione lunam xuboras lucere credamus: nisi forte putamus non aequi¬
noctiales horas intellegendas. sed singulas quasq noctes prosuȩ mensur
longitudinis autbreuitatis in xii particulas quas horas uocitemus aequa
distributione findendas:
unt quiauras explorare conatidicant lunam nouam quoties supino
cornu utroq uidetur tempestuo sum mensem quoties erecto uno serenũ
portendere quod longe aliter esse naturadis ratio prodit: quid enim numquid
credibile est lunae statum quifixus in acchere ꝑmanet prosubiacentium ma¬
tatione flaborem. uel nubium posse aliorsum quamfuerat conuerti : & cam
quasi futurȩ metu tempestatis aliquantio altius cornu quamnaturae ordo

Expanded text:
tempore aequinoctiali legitima fixum statione perlabitur; verum longissitempore aequinoctiali legitima fixum statione perlabitur; verum longissimis in bruma noctibuspatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putemus non aequinoctiales horas intelligendas, sed singulas, quasque noctes pro sua mensura longitudinis aut brevitatis in duodecim particulas, quas horas vocitamus, aequa distrur erecta. Sunt qui, auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo
Abbreviated transcription (Latin):
radunt quoq argumentum ueteres quo luna cuius cumq a&atis quotho¬
ras luceat exploretur : quia enim prima luna inquiunt in punctos luc&
adicitur numerus a secunda luna cotidie usq ad plenilunium: detrabitur q
de binc paribus spatiis in deminutionem: &idẽsmosse uis luna secunda quot
horam faciunt. quinquies asse quinquis. etremanent iii horamergo & tres punc¬
tos Lucet luna secunda: Item multiplica tria ꝑini. fiunt xii. partire perv.
quinquies bini decus : & remanent duo duas horas & totidem punctos tertia
luna ÷ & neargumentum dubium fore arbitreris. tene quindecim inquiumnt
perlustrat : Item si nosse uis sexta decima & septima decima &cetera deinceps
quothoras luccant lunae : recole ꝑsingulas quanto minus sint axxxunt
de conputandi crepidinem strue. uerbiꝰ gratia sinos seuis uiceñma iquinta
deit uicesimcquinta quomodo & quinta luna.⁊ & quidem hoc argumentum

Expanded text:
radunt quoque argumentum veteres quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur hic numerus a secunda luna quotidie usque ad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot quia quinque puncti horam faciunt; quinquies asse quinquis, et remanent tres; horam ergo et tres punctos lucet luna secunda. Item multiplica tria per quatuor, fiunt duodecim; partire per quinque; quinquies bini decus, et remanent duo; duas horas et totidem punctos tertia luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris, tene quindecim, inquiunt,  luna perlustrat. Item si nosse vis, sexta decima et septima decima, et caeterae deinceps quot horis luceant lunae, recole per singulas quanto minus sint a triginta, et inde computandi crepidinem strue. Verbi gratia, si nosse vis vigesima quinta ndet vigesima quinta, quomodo et quinta luna. Et quidem hoc argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ figura candidior ꝑmediũ ȩli uerticẽ
quẽ uulgo dicunt ex splendor esolis in eo
currentis ita fulgere sed frustra cũ abil

Expanded text:
 figura candidior per medium coeli verticem, quem vulgo dicunt ex splendore solis in eo currentis ita fulgere. Sed frustra, cum ab i
Abbreviated transcription (Latin):
onem: significantes nomine quotisint auerno mense. id est martio uel
quod imbres in eis inmine ant. ⁊ haec romuli fuit annua ordinata dimen
habendam eẽ constituit: mensesq ita disposuit ut quattuor exbis.¬
martius. maius. quintilis. octimber. trigenos. singulos: sex uero reliqui
trigenos haberent dies: qui hodie quintanas habent nonas: ceteri
septimanas. septimanas autem habentibus. abidib reuortebant halendȩ
addiem septimum decimum: uerum habentib quintanas. ad octauum
decimum remeubat initium kalendarum: sed cumhic numerus neq solis
cursuneq rationibus lunae conueniret. nonnum quã usueueniebat. ut
frigus anni aestiuis mensib & contra calor hiemalibus prouenir&.
quod ubi contigisset tantum dierum sine ullo mensis nomine patie¬
bantur absumi quantum adidanni tempus adducer&. quo cęli habi

Expanded text:
onem, significantes nomine quoti sint a verno mense, id est, Martio, vel quod imbres in eis immineant. Haec Romuli fuit m habendum esse constituit mensesque ita disposuit ut quattuor exMartius, Maius, Quintilis, October, tricenos singuli, sex vero reliqui tricenos haberent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri septimanas. Septimanas autem habentibus, ab Idibus revertebantur Calendae ad diem septimum decimum; verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Calendarum: sed cum hic numerus neque solis cursui, neque rationibus lunae conveniret, nonnunquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus, et contra calor hiemalibus proveniret. Quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi, quantum ad id anni tempus adduceret, quo coeli habi
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est: quod hoc mense ad quartum idus quintiles. iulius ꝓcreatus sit:¬
augustus mensis sextilis ante ea uocabatur. donec honor agustidar&ur
exsenatus consultu : eo quod ipse die primo huius mensis antonium
& cleopatram superauit. & imperium populi romani firmauerit: septẽb
mensis october. nouemb & decemb. principalem sui r&inent appellati

Expanded text:
atus est, quod hoc mense a. d. quartum Idus Quintiles Iulius Augustus mensis Sextilis antea vocabatur, donec honor Augusti daretur ex senatusconsulto. Eo quod ipse die primo hujus mensis, Antonium et Cleopatram superaverat, et imperium populi Romani firmaverat. September mensis, October, November et December, principalem sui retinent appellati
Abbreviated transcription (Latin):
le inquit ultimic in quic aestiu& sol stitio. sole decancri sidere faciente tran¬
situm. nox nulla: brumadi sol stitia p̾inde nullus dies: ꝙplenius qq̃ in libro ui mo
las eẽ noctes indicauimus. cancri signum sole transeunte . nullosq contraꝑbru
xoxii mam dies hoc quidam senis m̃sib fieri arbitrantur.

Expanded text:
le, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente tranle, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus dies. » Quod Plinius quoque in libullas esse noctes indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc quidam senis mensibus fieri arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tenes in contrarium cadere. prodidit: sic fit utuario lucis incremento in me¬
e longissimus dies xuihoras aequi noctiales. etocto parti
ligat: alexandriȩ uero xiiiihoras: initalia xx. inbrittania xrir ubi aestate lucid
noctes haut dubie repromittunt. id quod cogit ratio credi solstiti dieb acce¬
Sdente sole propius uerticem mundi. angusta lucis ambitu subiecta t̾rae.¬
Icontinuos dies habere senis mensib. noctesq ediuerso adbrumam remoͬto.
Squod fieri in insula thrle prtheas masilienses scribit sexdierum nauigatio¬
ne insepten trionẽ abrittania distante: hoc de longitudine dis pari solstitia
lium dierum plenius intexendo etiam brumalium dierum q̃sit in picrtib longitudo
subintellegendum reliquit: sedet noctis utroq tempore q̃sit mensura. aeque clarũ
reddidit: qui necesse ẽ cuius cumq sint longitudinis. dies simul etnox xxiiii.
horar̃ spatium compleant . sed notundum. ꝗħ dechile aliterscripsit solinus: Ibr¬

Expanded text:
enes in contrarium cadere prodidit. sic fit, ut vario lucis incremento in Meroë longissimus dies XII horas aequinoctiales et octo partes unius horae colligat, Alexandriae vero XIIII horas, in Italia XV, in Britannia XVII, ubi aestate lucidae noctes haut dubie se promittunt, id quod cogit ratio credi, solstiti diebus accedente sole propius verticem mundi angusto lucis ambitu subiecta terraecontinuos dies habere senis mensibus noctesque e diverso ad brumam remoto. quod fieri in insula Thyle Pytheas Massiliensis scribit, sex dierum navigatione in septentrionem a Britalium dierum Plinius intexendo, etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo subintelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae sit mensura, aeque clarum reddidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thu
Abbreviated transcription (Latin):
undus ẽ uniũ sitas omnis quȩ conũs¬
stat excȩlo & terra quatuorele¬
menetis inspeciem orbis obsoluti
globata Igne quo sydera lucent ae¬
re quo cuncta uiuentia spirant aquis
quȩ terram cingendo & penetran¬
do cõmuniunt. atq: ipsa terra quȩ
mundi media atq ima librata uolu¬
bili circaeam uniũsitate pendet in¬
mobilis: uerũ mundi nomine
etiã cȩlũ aꝑfecta absolutaq elegan¬
tia uocat. Nam & apud grecof abor¬
natu cosmos appellatur

Expanded text:
undus est universitas omnis, quae constat ex coelo et terra, quatuor elementis in speciem orbis absoluti globata: igne, quo sidera lucent; aere, quo cuncta viventia spirant; aquis, quae terram cingendo et penetrando communiunt; atque ipsa terra, quae mundi media atque ima, librata volubili circa eam universitate pendet immobilis. Verum mundi nomine etiam coelum a perfecta absolutaque elegantia vocatur; nam et apud Graecos ab ornatu κόσμος appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
in ea xpẽduo sprima ẽ quȩc̃tin& an nos
tq secunda ten & cieliq indictioc̃st&.
eruabitnumerosepactist̃tia certos.
uarta diesnumerantuii. bissextilis anni
uinta tibi crlos lunaris cõputat ann
amquartas decimas designat sexta qiluna s
eptiman ã paschȩ osten dittẽpq: dieq
etatẽ iunae monstrat nouis simordo.

Expanded text:
iste tuos prima est, quae cominet annos, Atque secunda tenet cycli quae indictio constat. Servabit numeros epactis tertia certos. Quarta dies numerat septem bissextilis anni. Quinta tibi cyclos lunaris computat anni. Jam quartas decimas designat sextaque lunas. Septima nam Paschae ostendit tempusque diemque Aetatem lunae monstrat novissimus ordo.
Abbreviated transcription (Latin):
Iodia cus uel signifer ẽ circulus obliquus
Exi signis constans ꝑquẽ errantes stel¬
lȩ feruntur. Nec aliud habitantur in
terris quã qđ illi subiacet reliqua apo¬
lis squalent ueneris tantũ stella exce¬
dit eũbinis partib: Luna quoq ꝑ totã
latitudinẽ eius uagatur. sed omnino non
excedens eũ : Ab his mercurii stella lax¬
issime ut tam̃ eduo denis partib. tot
sunt enĩ latitudinis non am plius octonas
ꝑherret. neque has equaliter sed duas
inmedio eius & supra quatuor infradu¬
as, sol deinde medio fertur inter duas
partes flex uoso draconũ meatu inequa¬
lis : Martis stella quatuor mediis
iouis media & suꝑ eã duabus
Iliũ fabulis nomina sumpser̃ : Nam arietẽ
martio mense ꝓpter: ammonẽ iouẽ tribu

Expanded text:
odiacus, vel signifer, est circulus obliquus, XII signis constans, per quem errantes stellae feruntur; nec aliud habitatur in terris, quam quod illi subjacet, reliqua polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibus. Luna quoque per totam latitudinem ejus vagatur, sed omnino non excedens eum. Ab iis Mercurii stella laxissime, ut tamen e duodenis partibus, tot sunt enim latitudinis, non amplius octonas pererret; neque has aequaliter, sed duas in medio ejus, ut supra quatuor, infra duas; sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis; Martis stella quatuor mediis, Jovis media, et supra eam duabus; lium fabulis nomina sumpserunt. Nam Arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
consecratos : Theophilus ep̃s dix̃. Et impium non ẽ ut paessio dominica sacram̃ti mrstenũ foras

Expanded text:
scripsit, ita dixerit: ,Et impium non est, ut passio dominica, tantum sacramenti mysterium, foras scripsit, ita dixerit: ,Et impium non est, ut passio dominica, tantum sacramenti mysterium, foras
Abbreviated transcription (Latin):
& lux a p̃paruit : Secunda ẽ illi benedictio quod deterra egr̃pti. uelut de tenebris peccactorũ qua si ꝑfon¬
tem baptismi ꝑ marerubrum populus fuerat liberatus : Tertia illibenedictio ẽ quia in eodẽ die ce
dies primus nouissimus. Quinta illibenedictio ẽ ut in c̃xuiͦ psalmo dicit. Circũ deder̃ me sicut aper¬
temus & letemur in ea usq ad cornu altons, Sexta illibene ditio ẽ quod in ipsa dñs resurrexit
Vides ergo quia dies resur rectionis dominicus singulanter in paschac p̃cepit tenere. Theo philus¬
ep̃s dix̃ : Deẽpore aũ ad moysen mandatũ ẽ adõ hic mensis erit uo̵ initiũ mensũ pascha fa¬
cite ineo. Omnes ergo menses:xxx dies adño consecrati sunt Ep̃i dixerunt Iocm supenus¬
diximus dedimus responsum: Principiũ mundi eẽ aequi noctiũ uiiͦiic ap̃ usq: in viii łsmãi legimus¬

Expanded text:
et lux apparuit. Secunda est illi benedictio, quod de terra Aegypti velut de tenebris peccatorum, quasi per fonet lux apparuit. Secunda est illi benedictio, quod de terra Aegypti velut de tenebris peccatorum, quasi per fontem baptismi, per mare Rubrum populus fuisset liberatus. Tertia illi benedictio est, quia in eodem die dies primus et novissimus. Quinta illi benedictio est, ut in CXVII psalmo dicit: Circumdederunt me sicut apeit Dominus, exsultemus et laetemur in ea, usque ad cornu altaris. Sexta illi benedictio est, quod in ipsa Dominus resurrexit. Vides ergo quia dies resurrectionis dominicus singulariter in Pascha teneri possit. Theophilus dicit: De tempore autem ad Moysen mandatum est a Deo. Hic mensis erit vobis initium mensium, Pascha facite in eo. Omnes ergo triginta dies a Domino consecrati sunt. Episcopi dixerunt: Jam superius dedimus responsum, principium mundi esse aequinoctium octavo Kalendarum Apriliu
Abbreviated transcription (Latin):
tem aniam plenam anminu tam fuis se a dõ consecratam Ep̃ responderunt plenam. Etille ꝓbate qđ dicitis:¬
iucerent suꝑ terram . Luminaremaius in inchoatione diei & luminare minus in inchoatione noctis
nenpetertt alitet nsi fuis s& prima. Nunc huestigiuim̃ erȩo quo modo ln principioffactus fuerat mindas
resurgunt. Theo plilus ꝓ s̃ dixit. Nunc igitur agendũ est deordinatione quo modo debeamus paschatene¬
re qĩ dix et̃ : Num quid potest dies dominicus prȩterire ut in eo pas chaminime celebretur quitot & talib:
benedictionib t̃ s c̃i ficatus. T heophilus p̃s̃ dix̃. Dicite ergo quib & qualib benedictionib eũ fuisse sc̃i fi¬
cactum adsentis ut scribere possimus Ep̃i dixer̃ : prima illibenedictio ẽ quod in ipso tenebre sint remote

Expanded text:
tem ac jam plenam an imminutam a Deo fuisse consecratam? Episcopi responderunt, plenam. Et ille: Probate quod dicitistem ac jam plenam an imminutam a Deo fuisse consecratam? Episcopi responderunt, plenam. Et ille: Probate quod dicitisluceant super terram. Luminare majus in inchoationem diei, luminare minus in inchoationem noctis, non poterat aliter nisi esset plena. Nunc ergo investigavimus quomodo in principio fresurgunt. Theophilus dixit: Nunc igitur agendum est de ordinatione, quomodo debeamus Pascha tenere. Episcopi dixerunt: Nunquid potest dies dominicus praeteriri, ut in eo Pascha minime celebretur, qui tot et talibus benedictionibus sanctificatus est? Theophilus dixit: Dicite ergo quibus et qualibus benedictionibus eum esse sanctificatum asseritis, ut scribere possimus. Episcopi dixerunt, Prima illi benedictio est quia in ipso tenebrae sunt remotae,
Abbreviated transcription (Latin):
riter om̃ qp̃i dixerunt : Nisi prius quo t nodo mundus a principio fuerat inuestigatus nihil potest deobser¬
uantiȩ paschȩ su lubriter ordinari : Dixer ergo q̃i. Quemdiem credimꝰ factum fuis se mundo primũ nisi¬
ritatem factum ẽ uespere & mane dies primus Deinde secundus t̃cius quastus quintus sextus & sꝓtimꝰ
in quo septimo sequi euit ds̃ ab omnib: operibus suis. Quẽ dicit sabbatum appella uit. Ergo cum nouis simo
die sign& sabbatum quis porest ẽẽ primus nisi dominicus dies T heophilus qr̃ dixit. Exce de dominico die
estas. autumnus & hiemps. Quod ergo tempus primũ creditis factũ inmundo Ep̃i respr̃ uernũ t heo phi¬
creditis in principio tempore ait in medio tempore añ infine. E p̃ responder̃ Inȩqui noctio i E ap̃r¬
Thcophilus dt̃ dixit. eccededie uel tem pore uel deloco ꝓbastis. Deluna quid uob̵ uidetur utrum crescen¬

Expanded text:
riter omnes dixerunt episcopi, nisi prius quomodo mundus fuerit a principio investigatus, nihil potest de obserriter omnes dixerunt episcopi, nisi prius quomodo mundus fuerit a principio investigatus, nihil potest de observantia Paschae salubriter ordinari. Dixerunt ergo episcopi: Quem credimus factum fuisse in mundo primum, nisritatem factum est vespere et mane dies primus. Deinde secundus, tertius, quartus, quintus, sextus, septimus. In quo septimo requievit Deus ab omnibus operibus suis, quem diem sabbatum appellavit. Ergo cum novissimum diem signet sabbatum, quis potest esse primus, nisi Dominicus dies? Theophilus episcopus dixit: Ecce de die Dominico, aestas, autumnus, hiemcreditis? in principio temporis, an medio temporis, an in fine? Episcopi dixerunt: In ATheophilus dixit: Ecce de die vel tempore probastis, de luna quid vobis videtur? Utrum crescen