comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ int̃ duas lucidas signi illius stellas. inde adutra qrostuca
genua actune ꝑ aqͥla: adpegasi caput. aq̃rursus ado ctauã¬
ari&is partem. Brumalem uͦ circulũ. sim lit̃ signo inoctaua capricorni.
parte defixo ꝑ haec meare comperimus. Aboctaua parte capricor¬
ni pertotum corpꝰ eiꝰ adpedes aquari. Inde ad cocti ultimã caudã
Ac de hinc adleporẽ. prioresq caniculat pedes. Inde ꝑ argonẽ tergusq
centauri. Ad scorpionis aculeum. Deinde ꝑsagittae ultimã partem
ad octauã capricor: pastẽ. circulus reuocatur. Ultimus ex paral¬
lelis. qui uocat᷑ antarticus. tantundẽ spatii. Quantũ septen trionalis.
includit. Quem quidẽ meantẽ. quib syderib circul&ur. ego pote¬
ro memorare. Neq enim mh ulla cȩlestis globi portio habetur
in cognita. S quõ per ignota superioris partis uisib. homnũ disitndit

Expanded text:
tem inter duas lucidas signi illius stellas; inde ad utraque Ophiuchi tem inter duas lucidas signi illius stellas; inde ad utraque Ophiuchi genua ac tunc per Aquilam ad Pegasi caput, a quo rursus ad octauaArietis partem. Brumalem uero ciruculum similiter signo in octaua Capricorni parte defixo per haec meare comperimus: ab octaua parte Capricorni per totum copus eius ad pedes Aquarii, inde ad Ceti ultimam caudam ac dehinc ad Leporem prioresque Caniculae pedes, inde per Argo tergusque Centauri Ad Scorpionis aculeum, deinde per Sagittae ultimam ad octavam Capricorni partem circulus revocatur. 831 Ultimus ex parallelis, qui vocatur antarcticus, tantundem spatii quantum septentrionalis includit. quem quidem meantem, quibus sideribus oculetur, ego poteram memorare; neque enim mihi ulla caelestis globi portio habetur incognita. sed quoniam per ignota superior
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ducta q̃ sol accesserat: solfitio repperimꝰ eundem cir¬
culũ ambitu potiore. ꝓhec tam̃ signa turiure.: Incipden¬
aboctaua paste cancri cuius omne corpus in longitudinẽ
secat adleons pectꝰ acuentrẽ. Inde adofiuci humeros. Deli¬
de ad caput ergni. Deinde adungulas ȩqui Aeꝓtinꝰ ad tex¬
terã andromedȩ manum. De inde ad sinstrũ ꝑseicrus. eus¬
dẽq sinstrũ humerũ. Inde adittraq enioci genua & palno
adgemnoꝵ capita: aqͥb rursus adoetauã caneri apsius pare¬
tẽ Etq̃ noctialis demũ incirculusbis ad ñsus apoli t̃ mno cir¬
cuactꝰ tã in ani&ẽ quã in librã. linea ꝑ meante. ꝓhȩe signa ere¬
culũ cludit. Ab octaua paste ari&is ꝑtotũ corpꝰ eiusdẽ pete¬
ductũ tauri pedẽ. inde ad mediã orionis aluũ: Deuide pedi¬
tas curuationes ydri craterãq & coruũ Adoctauã lbrefuaci¬

Expanded text:
tem ducta, quo Sol accesserat solstitio, reperimus. Eundem cirtem ducta, quo Sol accesserat solstitio, reperimus. Eundem circulum ambitu potiore per haec tamen signa curuaui: incipitab octaua parte Cancri, cuius omne corpus in longitudinem secat, ad Leonis pectus ac uentrem; inde ad Ophiuchi umeros, deinde ad caput Cycni, deinde ad ungulas Equi ac protinus ad dextram Andromedae manum, deinde ad sinistrum Persei crus eiusdemque sinistrum umerum, inde ad utraque Heniochi genua et proxime ad Geminorum capita, a quibus rursus ad octauam Cancri ipsius partem. Aequinoctialis demum circulus bis admensus a poli termino circumactus tam in Arietem quam in Libram linea permeante per haec signa circulum cludit: ab octaua parte Arietis per totum corpus eiusdem ad reductum Tauri pedem, inde ad mediam Orionis aluum, deinde per editas curuationes Hydri Crateraque et Coruum ad octauam Librae par
Abbreviated transcription (Latin):
incũbens oriron ł fintor ł oriens ꝑhb&ur. Sed qͦ exposi¬
ti circuli breuit̃ claruerunt. Nunc eor spatia unde prino
conciperẽ ꝑhbebo. Ac prus ad septentrionalis cirtuli redeã gran¬
atiatẽ. inq̃more geo metrico duo primo signa cõposui. Ad cireulũ
ꝑducendũ i E unũ qđł centron. aliud qđ ꝑferian demonstrar&
tiq in ipsomundi cardine posui darius sidus ata: abeo addra¬
conis capitt qđiã notauerã usq ad finitoris circulũ ꝓue¬
nre. lineã duxi. quã postea manente centro. mente cir¬
euagens circulũ disignaui. atq ab omni patre spatiũ dequa¬
le cõplexa ꝑhȩc sidera ꝑferia circũ ducta ꝑuenit: Acapite
dra cons & dextro pede eius qͥ appellatur engonasis: Ad me¬
diũ cefei pectus : Tunc ad pedes priores maioris ursȩ : Inde
rursus aadracons caput. Hiue arculo ⁊fins solsticialis ꝑq
tadẽ lineari dem̃sione. Acardine mundi inoctauã cancri par¬

Expanded text:
incumbens horizon uel finitor uel finiens perhibetur. Sed quoniam exposiincumbens horizon uel finitor uel finiens perhibetur. Sed quoniam expositi circuli breuiter claruerunt, nunc eorum spatia, unde primo conceperim, perhibebo. Ac prius ad septentrionalis circuli redeam granditatem, in quo more geometrico duo primo signa composui ad circulum perducendum, id est unum quod centron, aliud quod peripherian demonstraret. Itaque in ipso mundi cardine posui clarius sidur, atque ab eo ad Draconis caput, quod iam notaueram usque ad finitoris circulum peruenire, lineam duxi, quam postea manente centro mente circumagens circulum designaui, atque ab omni parte spatium aequale complexa per haec sidera peripheria circumducta peruenit: a capite Draconis et dextro pede eius, qui appellatur Engonasis, ad medium Cephei pectus, tunc ad pedes priores maioris Ursae, inde rursus ad Draconis caput. Huic circulo confinis solstitialis, quem itidem lineari dimensione a cardine mundi iil octauam Cancri par
Abbreviated transcription (Latin):
uertices ad eandẽ recurrit. Alius simlis cõplexu. mundum
aleone exostus includit. Qđ planus post modũ faciemꝰ. Herũ
nunc obliqͥ sunt edicendi quoꝵ signfer duo decim discrimmb
inter stinctus exparallelis duos solstialẽ brumalẽq c̃tingens
deqͥ noctialem mediũ secat. secundo nec ad pares angulos. aut
findit aut finditur qͥ solilunȩq int̃ p̃b& cũquinq: syderib
Galareas uero lacteus obliqͦrũ multo maiore Ambitu porrec¬
tus &iã uisib: Apꝓbat᷑. Nã c̃fuzo septentrionalis circulinat᷑
infintoꝵ antartiȩ regions adclinans. Pene totũ ued&ur
ꝑ meare cȩlũ quẽ qͥdẽ mih despere uident᷑ qͥ ciruilũ negauer
Suꝑ ẽ iã unꝰ ecirculis quẽqͥdẽ qͥlocis mom̃tisq omob uariat᷑
dubito qͥd appellẽ. Hie tam̃ nouissima suꝑnaq discrun¬
nans. Atq undiq insuꝑ ficiẽ telluris lineȩ flecuã bientis

Expanded text:
uertices ad eandem recurrit; alius simili complexu mundum uertices ad eandem recurrit; alius simili complexu mundum a Cancro exortus includit, quod planius postmodum faciemus. Verum nunc obliqui sunt edicendi, quorum signifer duodecim discriminibus interstinctus ex parallelis duo solstitialem brumalemque contingens, aequinoctialem medium secat secundo, nec ad pares angulos aut findit aut finditur. Qui soli lunaeque iter praebet cum quinque sideribus. Galaxias uero lacteus obliquorum multo maiore ambitu porrectus etiam uiribus approbatur; nam confinio septentrionalis circuli natus in finitorem antarcticae regionis acclinans, paene totum uidetur permeare caelum. Quem quidem mihi desipere uid uariatur, dubito quid appellem. Hic tamen nobis ima supernaque discriminans atque undique in superficiem telluris lineae flexu ambientis
Abbreviated transcription (Latin):
contiuigens taoitita ñ spati quant̃ septentrionalis corculos¬
ratione monstratur ei &iã inuent᷑ oppositus. Consequens reor colu¬
ros demonstrare : quorũ pars desuꝑ quedĩ. Alia limoũ sat occulta
deqͥb ñ nescio scriptorũ uariare definta. Nã alii aseptentrionali
cardine inmeridianũ duu circulũ ꝑhbent. Ex indeq subterras
meantẽ denuo in asticũ apicẽ sublimari. Alii uero contra a cardi¬
ne meridiano Inchom̃ta circuli ꝑhbentes. eundẽ ꝑ asticum uer¬
ticem Vnde oftus denuo retulerunt. Qui quidẽ aliũ ab ostu
ciruilũ decursantes . inquit tuor qͣdras. mundi Ambitũ discreuer
Verũ ergo qđi parcus meus scriptorũ uari&ate cõplexus ẽ hos dico
a signs ⁊odiaci cicliuenientes: &tã int̃se secundo lunctos quã om̃s
parallelos angulisequales ꝑsecantes in cardines ꝑ uenire
Nam unus ab arecus octaua paste natus. Ambito mundo ꝑpoloꝵ

Expanded text:
contingens, tanti tamen spatii, quanti septentrionalis circulcontingens, tanti tamen spatii, quanti septentrionalis circulratione monstratur, cui etiam inuenitur oppositus. Consequens reor coluros demonstrare, quorum pars desuper quaedam, alia in imo uersatur occulta, de quibus non nescio scriptorum uariare definita. Nam alii a septentrionali cardine in meridianum duci circulum perhibent, exindeque sub terras meantem denuo in arcticum apicem sublimari; alii uero contra a cardine meridiano inchoamenta circuli perhibentes, eundem per arcticum uerticem, unde ortus, denuo retulerunt, qui quidem alium ab ortu circulum decusantes in quattuor quadras mundi ambitum discreuerunt. Verum ego, quod Hipparchus meus scriptorum ueritate complexus, hos dico a signis zodiaci cycli uenientes et tam inter se secundo coniunctos, quam omnes parallelos angulis aequalibus persecantes in cardines peruenire. Nam unus ab Arietis octaua parte natus ambito mundo per polorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃norto illud insinuo qđ qͥdã romanorũ ñ pomira lgnarus
pmo stulas abstando. sydera a considendo astra abfereci
die fiuisse cõmemorat. fabulosisq cõm̃tis grai cõpleuere gdũ
go prepta potius edisserã disciplinȩ. Aedecẽ dici maendo uiã¬
ossasscuero. quoꝵ alui paralleli Es eg stantes latue peossun
menorare cosde polos habent qs ip se mundus Foliemisuc
usscetr m̃surã aequa ratione discriminant Uerũ excpa¬
mersus assurgit. Qui & septentrionalis cirtulis pb&ur
Teruus aeq noctialis medous maximꝰ q eunetorũ ꝑquẽ sol sedur¬
do ł cũ inestiuã flagrantia surgit ł cũ inhberna desenidit
quadã mundi medi &ate ꝑuectꝰ m̃surã noctis lucis dequabie¬
tate cõpensat. Nliuc ꝓpinquus brumalis biquẽ hie mali fine
puenens in a quilone denuo repulsus assur gra be uurtuos
aũ idemq ultimꝰ australis quiq antarticus phbet defihe
mersus acuie attiore circuli extrentate origorttis de foculi

Expanded text:
nito illud insinuo, quod quidam Romanorum non per omnia ignarus mei stellas ab stando, sidera a considendo, astra ab Astraeo dicta fuisse commemorat, fabulosisque commentis Grai complevere caelum, ego praecepta potius edisseram disciplinae, ac decem dici mundi circos ducti. Et paralleli, quos aequistantes latine possumus memorare, eosdem polos habent quos ipse mundus. Poloe enim tis sectae mensuram aequa ratione discriminant. Verum ex paseptentrionalis circulus perhibTertius aequinoctialis medius maximusque cunctorum, per quem sol secundo, uel cum in aestiuam flagrantiam surgit, uel cum in hiberna descendit, quadam mundi medietate peruectus mensuram noctis lucis aequalitate compensat. Huic propinquus brumalis, in quem hiemali fine perueniens in aquilonem denuo repulsus assurgit. Quintus autem idemque ultimus australis quique antarcticus perhibetur. Hic mersus ac uix altiore circuli extremitate horizontis defixa
Abbreviated transcription (Latin):
ostus quia ΚΡΟΝΥ ΚΟΥC perhib&ur cum sole intra
ori ⁊ontem demergente deorientis faciȩ clarũ plan&ȩ
nascentis sydus emergit. Occultationes uero eorum fiuñ
cũradio consequente pro pruluminis uibratum. amittunt
Deniq Apastib cxx stationes matutinus efficiunt. moxq
in contrario in c. lxxc. pastib exoftus facunt uespestinos.
itemq in alio latere in c.xx. pastib uicinantes stationes
faciunt uespestinas quas exiam. secundas dicunt qui superio¬
res primus essedixerunt. Consecutus aut radius intra
xii. pastes eas opprimit & occultat. Sed cursus diuersi¬
tatem altitudinisq casus. consistendi r&ro gradiendiqr
atq incendi omnib: supra dictis inpostat radius solis ad¬
fulgens. qui eos ꝑcutiens aut in sublime tollit. aut in pro¬

Expanded text:
s, qui ἀκρόνυχος perhibetur, cum Sole intra s, qui ἀκρόνυχος perhibetur, cum Sole intra horizontem demergente de orientis facie clarum planetae nascentis sidus emergit. Occultationes uero eorum fiunt, cum radio consequentis proprii luminis uibratus amittunt. Denique a partibus CXX stationes matutinas efficiunt, moxque in contrario in CLXXX partibus exortus faciunt uespertinos; itemque in alio latere in CXX partibus uicinantes stationes faciunt uespertinos, quas etiam secundas dicunt, qui superiores primas esse dixerunt. Consecutus autem radius intra XII partes eos opprimit et occultat. Sed cursus diuersitatem altitudinisque, causas consistendi retrogradiendique atque incedendi omnibus supra dictis importat radius Solis affulgens, qui eos percutiens aut in sublime Liber IX
Abbreviated transcription (Latin):
&iam inqua dratura eiꝰ positus radiossentit. quippe innonagesi¬
ma parte exutroq eius latere remorat᷑. Ab sidẽ &iã hab&
recessumq sublimem in capricorni confinio. hocẽ sub eius uigoti
Vpartium spatiat᷑. Alutudo eiꝰ circuli inuirgine repperitur.
ec̃ terra ipsũ quoq circulũ contestantur. Pȩnonis aut̃ hoc est
saturni praelatius omnib sydus modiconinꝰ. anñ .xxx. circu¬
lũ suũ. ꝑ longitudinẽ circũ currit. In latitudine uero. tri¬
bus tantũ aut &iã duab: partib peruagat᷑. Altitudo
quidem huuis circuli inscorpionis signũ gran descit. Uerũ
absis ipsias in librȩ doc. portione ortus tãci quã duabus
inferiorib: st̃ sinles cũ ultra xir. pastes eos. matutin radius
ñ precesserit solis. tunc quippe matutinum ostum fa¬
cere perhibentur. Occasiuum autem cumsole di¬
merso remote pastib poterunt Apparere Est & alius¬

Expanded text:
etiam in quadratura eius positus radios sentit, quippe in nonagesietiam in quadratura eius positus radios sentit, quippe in nonagesima parte ex utroque eius latere remoratur. Absidem etiam habet recessumque sublimem in Capricorni confinio, hoc est sub eius uicesima ero quinque partium spatiatur. Altitudo eius circuli in Virgine reperitur, esse terrae ipsum quoque circulum contestantur. Phaenonis autem, hoc est Saturni, praelatius omnibus sidus modico minus annis XXX circulum suum per longitudinem circumcurrit, in latitudine uero tribus tantum aut etiam duabus partibus peruagatur. Altitudo quidem huius circuli in Scorpionis signo grandescit, uerum absis ipsius in Librae uicesima portione. Ortus tam ei quam duobus inferioribus sunt similes, cum ultra XII partes eos matutini radius non presserit Solis; tunc quippe matutinum ortum facere perhibentur, occasiuum autem, cum Sole demerso remotae totidem partibus poterunt apparere. Est et aliu
Abbreviated transcription (Latin):
solis ortum. Ut inluciferum nunc post occasum solis effulgens. Uesper
uel uesnera nominatur. Sola dev. sideribus umbram reddit . ut lunu:
solaque fulgon solis emergentis diu conspecta noncedit. Quae qui¬
dem in ortu matutino plerũꝙ .iiii. mensibus immoratur. Inuesperti¬
no uero numquã plus .xx. diebus uerum tam uisus eiꝰ quã occul¬
tationes .x. & uiiii. mensib restaurant᷑. Nam pyronis siue martiũ
sidus ultra solemꝰ eans. &iam ipse circu telluris eccentron meat anns
prope .ii.: inlatitudinem .U. partes excurrit. cui lic& cũ duobus suꝑ
positis ortus occasus stationesque acreditus uide antur eẽ cõmu¬
nes. tamen & altitudinẽ propriam . & stationẽ propriã. & absidem
suam exceptam c&eris nouit. Nam eiꝰ altitudo idẽ ubi se eiꝰ circu¬
lus altius a terra tollit. subsigi leons regione consurgit. Otatio
uero specialis eius prima. Nam ut pote soli coniunctus de proximo

Expanded text:
Lucifero, nunc post occasum Solis effulgens Vesper Lucifero, nunc post occasum Solis effulgens Vesper uel Vesperugo nominatur. Sola de quinque sideribus umbram reddit ut Luna, solaque fulgori Solis emergentis diu conspecta, non cedit. Quae quidem in ortu matutino plerumque quattuor mensibus immoratur, in uespertino uero numquam plus XX diebus. Verum tam uisus eius quam occultationes X et VIIII mensibus restaurantur. Iam Pyrois siue Martium sidus ultra Solem means proprium etiam ipse circum telluri eccentron meat, at annis prope duobus; in latitudinem quinque partes excurrit. Cui licet cum duobus super positis ortus, occasus stationesque ac reditus uideantur esse communes, tamen et altitudinem propriam et stationem propriam et absidem suam exceptam ceteris nouit. Nam eius altitudo, id est ubi se eius circulus a terra altius tollit, sub signi Leonis regione consurgit; statio uero specialis eius prima. Nam utpote Soli coniunctus de proximo
Abbreviated transcription (Latin):
bus aberrarit. qui ultra secundũ signũ non poterit inuemiri. Et has
tam̃ obscurationes ortusq perspicuos. quarto quoq mense nec id ta¬
men semper offendit. At uenus quȩ ab alus phosforos nominatur
a pythagora samiocum suis ostensa est. terris rationb ꝑ uestigata
& ipsa circa anni confinia ambiri circulũ proprium perdoc&ur. Nam¬
a diebus ccc & aliquot latitudinis uero partibus. xii lunae similis per¬
uagatur .l. momentis a solis orbe discedens Lic& plus axlvi partibus
aberrare nonualeat : & in suo posita circulo cum uaria diuersitate circũ¬
dat quia sl ͣ  aliquando cum transcurrit. Aliquando ÷ sub seqͥtur
nec comprehendit: Aliquando suꝑ fertur. nonnũ quã subiac& quip¬
pe quȩ non annis omnib reuocat cursum. tunc &iam regro graditur
Utra anmcrtulũ tardior conlustat orbem. Cum aut̃ directo cur¬
sum eat . &iam inxmo mense circulũ compl&. Nunc faciens ortũ ante

Expanded text:
bus aberrarit, qui ultra secundum signum non poterit inueniri. Et has bus aberrarit, qui ultra secundum signum non poterit inueniri. Et has tamen obscurationes ortusque perspicuos quarto quoque mense, nec id tamen semper, ostendit. At Venus, quae ab aliis Phosphoros nominatur, a Pythagora Samio cum suis ostensa est terris rationibus peruestigata. Et ipsa circa anni confinia, obire circulum proprium perdocetur; nam diebus CCC et aliquot, latitudinis uero partibus XII Lunae similis peruagatur, L momentis a Solis orbe discedens, licet plus a XLVI partibus aberrare non ualeat. Et in suo polita circulo eum uaria diuersitate circumdat, quia aliquando eum transcurrit, aliquando subsequitur nec comprehendit, aliquando superfertur, nonnumquam subiacet, quippe quae non annis omnibus reuocet cursum. Tunc enim, cum retrograditur, ultra anni circulum tardior collustrat orbem; cum autem directo cursu meat, etiam undecimo mense circulum complet, nunc faciens ortum in
Abbreviated transcription (Latin):
exiguos paruiq temporis. facit tam̃ & ostus. facit &oc casus.
quppe ubi raduissolarib conditione paftiũ libratus ante
emergentis splendorem lubaris iubrabundus appar& ultra
terrarũ orizontẽ subleuatus. Nam Acroneo ostu he nũ¬
quã poterit eleuari. quippe indiam&ro solis postos pos s&eue¬
nire siderib diam&rũ Insigno septimo ꝑhib&ur. Ita fit ut
iste qultra signũ. & alterã exiguã portionẽ sequentis ab esse
non poterit. ñ illi stingit ostũ. Acronico subleuari Denq
nec contrariũ eidẽ nouit occasum sub ostũ ttdem uesꝑtinũ
facit. cũ post occasũ solis lumns sui libestate clarescit Itẽ
occasus duos hab& . Unum cũ ante solem parere solitus claritate radui
super uenientis occulitur. alium cũ itidem r&ro gradatione sui vi¬
corae solis admotus. Idem patitur in occasu. Ab co quippe solis
lumine intra .xx. momenta ab esse non poterit. lic& maiorib: parti¬

Expanded text:
exiguos paruique temporis faciat, tamen et ortum facit et occasum. exiguos paruique temporis faciat, tamen et ortum facit et occasum. Quippe ubi radiis solaribus condicione partium liberatus ante emergentis splendorem iubaris uibrabundus apparet, ultra terrarum horizontem subleuatur. Nam acronycho ortu hic numquam poterit eleuari, quod in diametro Solis positis potest euenire sideribus diametrum in signo septimo perhibetur. Ita fit, ut isti, qui ultra signum et alteram exiguam portionem sequentis abesse non poterit, non illic contingat ortu acronycho subleuari. Denique nec contrarium eidem nouit occasum; sed ortum idem uespertinum facit, cum post occasum Solis luminis sui liberiate clarescit; item occasus duos habet, unum cum ante Solem parere solitus claritate radii superuenientis occulitur, alium cum itidem retrogradatione sui uiciniae Solis admotus it pariter in occasum. Ab eo quippe Solis lumen ultra XX momenta abesse non poterit, licet maioribus parti
Abbreviated transcription (Latin):
re ut primo m̃se duo decima eiusdẽ temporis qđ addit᷑ estate
uita ui.xiima. Illud qͦq manfestũ qđ ⁊odiacus circa cancrũ capn¬
cornũq flexior eqͥ noctialẽ pene dirertũ secat. Hactenꝰ desole nunc
planetarũ cursts c̃uent. intueri earũq p̃cipue ciria solẽ ꝑ agrato¬
ne mundana ubluunt᷑. Nã falbon pene anno cirtulũ ducens ꝑuiii
lattudins pastes. Alterna incitus diũsitate discurrit: huius uenerisꝙ
circulos epycyclos eẽ superius memoraui. idẽ ñ intra abitũ ꝓpriũ
rotunditatẽ telluris includere. Sed delatere qdĩ modo ciruũ duci
Qui ut oriri subinde occidereq uideant᷑ mundan motus raptib
inuoluunt᷑. sedidẽ stilbon lic& solẽ exdũ siscirculis raneatur abeo
tam̃ nũquã ultra xxcii. pastes poterit aberrare. Nec duob
signs absistere. Naonc p̃teriens nunc c̃ siftens. Aut cesteregre¬
dens Quiquidem diuersis schematib uariatur. Nam lic&

Expanded text:
re, ut primo mense duodecima eiusdem temporis quod additur aestate re, ut primo mense duodecima eiusdem temporis quod additur aestate to duodecima. Illud quoque manifestum, quod zodiacus circa Cancrum Capricornumque flexior aequinoctialem paene directim secat. Hactenus de Sole; nunc planetarum cursus conuenit intueri, eorumque praecipue, qui circa Solem peragratione mundana uoluuntur. Nam Stilbon paene anno circulum ducens per VIII latitudini partes alterna incitus diuersitate discurrit. Huius Venerisque circulos epicyclos esse superius memoraui, id est non intra ambitum proprium rotunditatem telluris includere, sed de latere quodammodo circumduci; qui ut oriri subinde occidereque uideantur, mundani motus raptibus inuoluuntur. Sed idem Stilbon, licet Solem ex diuersis circulis continetur, ab eo tamen numquam ultra XXII partes poterit aberrare nec duobus signis absistere, nunc praeteriens, nunc consistens aut certe regrediens. Qui quidem diuersis schematibus uariatur; nam licet
Abbreviated transcription (Latin):
diarodii: qđ ꝑmediã pelo ponensem siciliamq ductũ adoftiũ beutis ꝑuert
qurtũ est diaromes ꝑ mçedonã & alterã paftt̃ ꝑgallias & lust anim̃a atan¬
gens. Deinde. uitũ ꝑelles pontũ traciãq & c̃finẽ germanȩ galliã Ii. dia¬
borysthenes ꝑponticũ mare & ab altera paste germanã britanãq
prȩcidens Ultimũ ẽ ultra meotidas paludes : & in fra ripheos montes
Ergo secundũ clymata dies dicantur. diamero es maximꝰ dies. hab& ȩs¬
noctiales horõs .xiii. minmꝰ .xi. Diasiennes maximꝰ dies. horas hab&
.xiiii. ngmꝰ .x. Dia alexandrias maximꝰ horarũ .xiiii. miimꝰ .viii. Diaro¬
du marimꝰ horas. xiuiminimus .xiiii. Diaromȩ maximꝰ .XV. mimꝰ
uiii. Duelles pontu. Mlaximꝰ horas. xumimꝰ. Uiiii. Daboris thȩnes
Denq colligit᷑ sub ipso uere cardine sẽꝑdiẽ eẽ . Interea hs clymatib:
qͥb crescunt decrescuntq luces. sciendũq abruma ita dies ad cresce¬

Expanded text:
diarodii, qui per mediam Pelloponnesum Ciciliamque ductum ad hostium Betis peruenit. Quintum est diaromes per Macedoniam et alteram partem per Gallias et Lusitaniam atfinem Germaniae Galliam, septimum Diaborysthenus, Ponticum mare et ab altera parte Germaniam Britanniamque praecidens; ultimum est ultra Maeotis paludes et infra Riphaeos montes. Ergo secundum climata dies dicantur. Diameroes maximus dies habet aequinoctiales horas XIII, minimus dies XI; Diasyenes maximus dies horas habet XIII, minimus X; Diaalexandrias maximus horarum XIIII, minimus X; Diarhodu maximus horas XIIII, minimus VIIII; Diarhomes maximus XV, minimus VIIII; Diahellespontu maximus horas XV, minimus VIII; Diaborysthenus denique colligitur sub ipso sphaerae cardine semestrem diem esse. Interea bis climatibus quibusque crescunt decrescuntque luces, sciendumque a bruma ita dies accresce
Abbreviated transcription (Latin):
simã partẽ terrȩ umbrã quã luna fecerat tinere. Sed qm maius corpꝰẽ.
quod umbra m&alit̃ iacit᷑ quã ipsa umbra exclimatib quib: ꝓparte sol
obseyrabat᷑. dexira leuaq comꝑtũ triplomaiorẽ eẽ ipsũ lunã umbra sua
Ergo collectũ ẽ lunã sexies minorẽ orbe t̃rȩ p̃dictis rationib inueniri. Lunu
aũt maior ẽ orbe suo sescenties sidỹpsydris fusile ponas atq emersu om̃
subtrahas pͥmũ. & aliuduas apponas donec alia renascat᷑. adiecto ader¬
culi spatia & quot excurrit partib. & ipso itemlunȩ corpore qm decrtulo

Expanded text:
simam partem terrae umbram, quam Luna fecerat, continere. Sed quoniam maius corpus est, simam partem terrae umbram, quam Luna fecerat, continere. Sed quoniam maius corpus est, quo umbra metaliter iacitur, quam ipsa umbra, ex climatibus, quibus pro parte Sol obscurabatur dextra laeuaque, compertum triplo maiorem esse ipsam Lunam umbra sua. Ergo collectum est Lunam sexies minorem orbe terrae praedictis rationibus inueniri. Luna autem minor est orbe suo sescenties, quod clepsydris fusilem ponas, atque emersa omni subtrahas primum et aliud uas apponas, donec nocte alia renascatur. Adiecto ad circuli spatia et quod excurrit partibus et ipso item Lunae corpore, quoniam de circulo
Abbreviated transcription (Latin):
cesso aosertio est inchoanda. quod & ipsa suggerit. in presenti.
& abheratos tene Archimedeq persua sum incircuitu terrae.
ẽẽ. ccce .ui. mibastedioꝵ. &x stadua. ita utabhoc indubitatis rationb appb&ir
lunȩ circulũ centies ẽẽ maiorẽ . Qui quidem circulus ipsa lumi sescentius potior
inuent᷑. quȩ duo & defectib solis assidus quantũ umbrȩ luni subisteare¬
diderit. & ipsius umbrȩ collatione cũ ipso limȩ corpore uera dem̃sione mons¬
trant᷑. q̃ nisi morosa sint quẽ ammodũ dim̃sa sim demonstrabo. Eycro in
climate . diumero es ꝓueniens solis defectꝰ . eiꝰ dẽ exomi parte totũ obũbraut
orbẽ si ꝓpinquo climati id xdiaro duportio obscurationis appaeruit :
Inclimate uͦ diaboristenis. nulla obsistente parte soltotus elixit. Undeq̃m
clima diarodu quot stadiac ꝯtineat manifestũ est. Repperi duo de uice¬

Expanded text:
ncesso assertio est inchoanda, quod et ipsa suggerit in praesenti ncesso assertio est inchoanda, quod et ipsa suggerit in praesenti et ab Eratosthene Archimedeque persuasum, in circuitu terrae esse CCCCVI milia stadiorum et X stadia, ita ut ab hoc ergo indubitatis rationibus approbatur Lunae circulum centies esse maiorem. Qui quidem circulus ipsa Luna sescenties potior inuenitur. Quae duo et defectibus Solis assiduis, quantum umbrae Luna subiecta reddiderit, et ipsius umbrae collatione cum ipso Lunae corpore uera dimensione monstrantur. Quae nisi morosa sint, quemadmodum dimensa sim, demonstrabo. Crebro in climate Diameroes proueniens Solis defectus eiusdem ex omni parte totum obumbrauit orbem, sed propinquo climati, id est Diarhodu, portio obscurationis apparuit, in climate uero Diaborysthenus nulla obsistente parte Sol totus eluxit. Vnde, quoniam clima Diarhodu quot stadia contineat manifestum est, repperi duodeuice
Abbreviated transcription (Latin):
yalleli &iam dictst̃ circũ currens. Quimotus omnium cũ mundo
proueniunt. & terras ortib occasibusq circũ eunt. Nam uenus
mercuriusq lic& ortus occasusq cotianos ostendant . tam̃ eorum
circuliterras omnino non ambiunt. sed circu solem laxiore ambi¬
tu circulantur: Deniq circulorũ suorũ centrox in sole c̃stituunt:
ta ut supͣ ipsum aliquando intra plerunq ꝓpinquores terris
ferantur: a quo quidẽ Uno signo & parte dimidia. mercurius
terris mercurius. cũ intra solem uenus ut pote quia orbe castiore
diffusioremq curu&ur. Nam luna quȩ pro pinquor terris est
perquos feratur: an fractus interius memorabo. Post cuius orbẽ
aliimercurium uenerẽq. alii ipsius circulũ solis eẽ ẽcertant
Deinde martis iouis ac saturni : quos om̃s ut suis amplitudinb me¬
tiantur: quod non facile astrologi uoluere abuno geom&riae c̃¬

Expanded text:
ralleli etiam dicti sunt, circumcurrens; qui motus omnium cum mundo ralleli etiam dicti sunt, circumcurrens; qui motus omnium cum mundo proueniunt et terras ortibus occasibusque circumeunt. Nam Uenus Mercuriusque licet ortus occasusque cotidianos ostendant, tamen eorum circuli terras omnino non ambiunt, sed circa Solem laxiore ambitu circulantur. Denique circulorum suorum centron in Sole constituunt, ita ut supra ipsum aliquando, infra plerumque propinquferantur; a quo quidem uno signo et parte dimidia Mercurius, terris Mercurius, cum intra Solem, Venus, utpote quae orbe vastiore diffusioreque curvetur. 858 nam Luna, quae propinquior terris est, per quos feratur anfractus inferiualii Mercurium Veneremque, alii ipsius circulum Solis esse concertant; deinde Martis, Iouis ac Saturni, quos omnes ut suis amplitudinibus metiamur, quod non facile astrologi uoluere, ab uno Geometriae co
Abbreviated transcription (Latin):
tantur .U. uero sidera nesciunt obumbrari . III. item exhis cũ
sole lunaq orbemterrȩ circũ cunt. Uenus uero ac me durius non
anbunt terrã. Lic& generaliter sci endũ cunctis ogbibus
plandarum ecentron eẽ tellurem hoc est nontenere medium cir¬
culorum quem centron esse non dubium. & illud generale septem
omnibus aduertendum qd cũ mundus eiusdem ductus rotatione
un moda torqueatur. Planetȩ cotidie tã loca quã diuersita¬
tes amipiant eiculorũ. Nam ex his nullũ sydus exeo loco unde
pridie ortum est eleuatur Quod si est. dubium non est .clxxx.¬
& .ii. circulos habere solem: per quos aut absol stgio mbrunã redit
aut abeadem in solstitialem lincam subleuatur. Per casdem quip¬
pe mutationes commeat circulorũ. Sed cũ sol predictum nu¬
merũ habeat mars duplos circulos facit. Iouis stella duo decies
ex crescere: Octies uities cumulatus. satur nõs cos circulos qui pa¬

Expanded text:
tantium; quinque uero sidera nesciunt obumbrari; tria item ex his cum tantium; quinque uero sidera nesciunt obumbrari; tria item ex his cum Sole Lunaque orbem terrae circumeunt, Venus uero ac Mercurius non ambiunt terram. Licet generaliter sciendum cunctis orbibus planetarum eccentron esse tellurem, hoc est, non tenere medium circulorum, quod centron esse non dubium, et illud generale septem omnibus aduertendum, quod, cum mundus eiusdem ductus rotatione unimoda torqueatur, pianetae cotidie tam loca quam diuersitates arripiant circulorum; nam ex his nullum sidus ex eo loco, unde pridie ortum est, eleuatur. Quod si est, dubium non est CLXXXIII circulos habere Solem, per quos aut ab solstitio in brumam redit, aut ab eadem in solstitialem lineam subleuatur; per easdem quippe mutationes commeat circulorum. Sed cum Sol praedictum numerum habeat, Mars duplos circulos facit, Iouis stella duodecies excrescit, octies uicies cumulatur Saturnus eos circulos, qui pa
Abbreviated transcription (Latin):
dogme contendit. non aduersũ mundũ. haec syderi ꝓ moueri. sed
celentite mundi quã seqͥ non poter̃ pr&ẽriri. Quod quidẽ &iam
ut uerũ sit. meis non potent rationib: obuiare. Siue enĩ siturnus
inza cum mundo celeritate concertans. Hix exiguis cursib supenat᷑
ac luna qđ tardius incedat. Intra trigesimum dicm. a mundi par¬
te cadem pr&eritur. Siue contru mundũ nitentib ideo clerior.
Quia breuiore ambitu orbem circuit luna: tardiusq saturnus
propt̃ latitudinẽ orbis effusi. utrum uelis. meis regulis ñ obsistit.
Siquidem suis motus istorũ rationib dispensat᷑. Quib tam̃ uii. si¬
derib unus ẽ cominunis motus quod om̃s ortũ p&unt. alius quod
tem porũ om̃s diuersitatib atq accedentib uariantur. Nã exhis
quinq sidera stationos recursusq patiuntur. Sol uero lunaq cur¬
su continuo rapiuntur. Itẽ haec lumina uicib obscurantipꝵ occul¬

Expanded text:
dogma contendit non aduersum mundum haec sidera promoueri, sed dogma contendit non aduersum mundum haec sidera promoueri, sed celeritate mundi, quam sequi non poterunt, praeteriri. Quod quidem, etiam ut uerum sit, meis non poterit rationibus obuiare. Siue enim Saturnus nimia cum mundo celeritate concertans uix exiguis cursibus superatur, ac Luna, quod tardius incedat, intra tricesimum diem a mundi parte eadem praeteritur, siue contra mundum nitentibus ideo celerior, quia breuiore ambitu orbem circuit, Luna, tardiorque Saturnus propter latitudinem orbis effusi, utrum uelis, meis regulis non obsistit, siquidem suis motus istorum rationibus dispensatur. Quibus tamen septem sideribus unus est communis motus, quod omnes ortum petunt, alius, quod temporum omnes diuersitatibus acque accidentibus uariantur. Nam ex his quinque sidera stationes recursusque patiuntur, Sol uero Lunaque cursu continuo rapiuntur. Item haec lumina uicibus obscurantur occul
Abbreviated transcription (Latin):
nontas sic̃ arator asserit memorabo Vidino
dicunt iouemq phetontã pyro in marte auenet¬
re phos phoron mercuriũ falbonta nonun apcabulo¬
cbueho Lunģq diuersitas gentiũ in numera uocabula
sociauit. Horumigitur vi. illa comaximȩ fios siderib habenda
distantia. Quod illa cȩli tantũ modo cursib commouentur pro¬
pria statione ornata. hi uero tã nundams raptib Austrunar
quã propriis cursib commouentur. Nam quantũ eis reulit die
uoctisq rotatio. tantum itunt᷑ diuersis cõpensare tem poribus Iđ
Aut mense ut luna. Aut anno ut sol aut xxx anñ. ut saturnas.
& c&eris tem porib ad tributis ꝓspatiorũ quib circũ cunt lon¬
gitudine. Aut breuitate . quae cunctu sidera lic& mortũ per¬
gere uideantur. Nontamen aduersum mundũ rigido motu s obliqͥ
ꝑ godiaci defica moliuntur. Alioqumn ex contrario pastium sua¬
rum motu mundos stare non poss&e. Benq &iã per ipha theticorum

Expanded text:
nontas Straton assenontas Straton assedicunt Iouemque Phaethonta, Pyroin Martem, Venerem Phosphoron, Mercurium Stilbonta nominarunt; Soli uero Lunaeque diuersitas gentium innumera uocabula sociauit. Horum igitur septem illa eo maxime cum fixis sideribus habenda distantia, quod illa caeli tantummodo cursibus commouentur propria statione seruata, hi uero tam mundanis raptibus auferuntur quam propriis cursibus commouentur. Nam quantum eos retulit diei noctisque rotatio, tantum nituntur diuersis compensare temporibus, id est aut mense ut Luna, aut anno ut Sol, aut triginta annis ut Saturnus, et ceteri temporibus attributis pro spatiorum, quae circumeunt, latitudine aut breuitate. Quae cuncta sidera, licet in ortum pergere uideantur, non tamen aduersum mundum rigido motu, sed obliquo per zodiaci defixa moliuntur; alioquin ex contrario partium suarum motu mundus stare non posset. Denique etiam Peripateticorum
Abbreviated transcription (Latin):
seum propinquitates discensus ꝙ adteras solanisor loblm
curtusq submitdt. Itemq prosignorũ conditionidi subluꝵ¬
curua cun medi& atem linearem in lantudinẽ: ⁊odia ci sol
libratus excurrat: orbem tam̃ sobis obliquitas meatͥa uos im¬
primt Aut extollit. Quis enĩ dubitat canerũ agem nosii
uan inmundi ardua sublimari: Rursum̃qo sagle tarsũ¬
& ca pricoriũ perratis deflexibus infimri  Qaod cũ duse
⁊odiatus signaq ȩ locoherentia tanturdẽ atrisuncditu¬
secus interfuta detineant: Solaris tamen circulus qui
subtermeat aut euchit᷑. aut descendit Hlinc uenit at a soler
signa cũuaruis trans curri diuersitatib deant anan¬
cursa ratio ẽ siggnorũ celestiũ atꝙ &iã circulorab
Nunc planetarut̃ orbes disserã. quas quidẽ ñ aberrorib
sus Nã isdẽ solis rationib cõmeantes r licese patulit¬
tur etrorib i Sed quia diuersa uaridas mortalib:
caliginẽ intentionis offundit non plandas sed ꝑlo¬

Expanded text:
m propinquitates descensusque ad terras solaris orbita cursusque submittit, itemque pro signorum condicionibus sublimatur; et cum medietatem linearem in latitudinem zodiaci Sol libratus excurrat, orbem tamen Solis obliquitas meatus aut imprimit aut extollit. Quis enim dubitet Cancrum Geminosque ueluti in mundi ardua sublimari, rursumque Sagittarium Capricornumque ratis deflexibus infimari? Quod cum ipse zodiacus signaque caelo cohaerentia tantundem a terris undiquesecus interstitii detineant, solaris tamen circulus, qui subtermeat, aut euehitur aut descendit. Hinc uenit, ut a Sole signa cum dierum transcurri diuersitatibus uideantur. Transcursa ratio est signorum caelestium acque etiam circulorum. Nunc planetarum orbes disseram, quos quidem non ab erroribus suis nam isdem Solis rationibus commeantes nihil licere patiuntur errori sed quia diuersa uarietas mortalibus caligines intentionis offundit, non planetas, sed pla
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dixere centrona: Aquȩ primũ. Aerisq sequens tertium
igns cyma cõmemorat. Et tunc quinto quodã loco. corpo¬
reȩ substantiae temperato. etherios circũ uolare fulgores
Quo loco solis lunȩ acsiderũ signferiq: orbis se obliquitas cir
Cuius naturȩ tranquillatis &iã illũ extimũ ten& ambitorẽq
cursũ qui ex eo qđ nullis siderib: occulãtur anastres ꝑhib&dir
Sugitur sui simlis emizs carcua gentiũ naturarũ ampitus rep¬
peritur nulli posfunt A& heriũ tractũ circuli uariare
Nos igitur circulos ñita dicemꝰ ut liquentis naturȩ discrim na
corpulenta fingamꝰ. Sed ut ascensus descensusq ad nos errar¬
tiũ demonstremus: Neq eñ uł axã. polosq quos inferena:¬

Expanded text:
quod dixere centron, aquae primum aerisque sequens, tertium quod dixere centron, aquae primum aerisque sequens, tertium ignis cyma commemorant, et tunc quinto quodam corporeae substantiae temperamento aetherios circumuolare fulgores, quo loco solis, lunae ac siderum signiferique orbis se obliquitas circCuius naturae tranquillitas etiam illum extimum tenet ambitoremque cursum, qui ex eo, quod nullis sideribus oculatur, anastros perhibetur. Si igitur sui similis omnis circumagentium naturarum ambitus reperitur, nulli possunt aetherium tractum circuli uariare. Nos igitur circulos non ita dicemus, ut liquentis naturae discrimina corpulenta fingamus, sed ut ascensus descensusque ad nos errantium demonstremus. Neque enim uel axem polosque, quos in spha
Abbreviated transcription (Latin):
in graiã nocitiam errabunda ꝑueni sufficere opostait quicquid
Aberatostene ptholomeo ipparco c&erisq ulgatũ ne me ultra loꝗn¬
dinecessitas in grauar&. Tam̃ quĩ me alum nants erudientis que
cyllenu r&icere non ꝑmitut officiũ nostriq studii segr&a discdludi¬
re sollertia qͦq nubentis inuitat : apud uos supere celeftesq qui
ur̃a recensebtts meacula nontacebo Mundus igitur exiii. dlem̃¬
tis Isdẽq tons insperȩ modũ globatis terrã inmedio imoq desixin
Aet̃ns celi raptib curtũ currens cirtubari quadã ratione discrrprto
Quã quã auscultate fysicis inꝑso aftruendi limne ñ dedigner
qui subtiliũ corporũ teneritudinẽ. suis coactib ciriũ ducta
inquasdã sectasuias. Et circulorũ int̃ capedines ñ efti mañ
disparari. sed suis fluctib Adherentes naturas. Vndiq secus
glo boso ambitu orbibq diffundi. Quarũ circa mediũ

Expanded text:
in Graiam notitiam errabunda perueni, sufficere oportuit, quicquid in Graiam notitiam errabunda perueni, sufficere oportuit, quicquid ab Eratosthene, Ptolemaeo, Hipparcho ceterisque uulgatum, ne me ultra loquendi necessitas ingrauaret. Tamen quia me alumnantis erudientisque Cyllenii reticere non permittit officium, nostrique studii secreta discludere sollertia quoque nubentis inuitat, apud uos, superi caelestesque, qui uestra recensebitis meacula, non tacebo. Mundus igitur ex quattuor elementis isdemque totis in sphaerae modum globatus terram in medio imoque defixam aeternis caeli raptibus circumcurrens circulari quadam ratione discriminat. Quamquam auscultare physicis in ipso astruendi limine non dedigner, qui subtilium corporum teneritudinem suis coactibus eircumductam in quasdam sectas uias et circulorum intercapedines non aestimant disparari, sed suis fluctibus adhaerentes naturas undiquesecus globoso ambitu orbibusque diffundi, quarum circa medium,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ splendoremq ei Amiirantib ita coepit multe ad modũ rationis
nec eĩ dem dispicabilis tempnendeq contuitꝰ mesiqua sunt industriȩ
niẽ opera conuenẽrat reticere. Haec eñ uerecundiȩ arbitror ꝓbita¬
tiscursus motusq propͥos ipsis edissere qͥ mouent᷑ õ ocereq deos uelle
qđ faciunt. Tum &iã qđ ꝑmmensa spatia sȩculorũ neꝑfanalo quacitate
uulgarer egrptiorũ lausa aditis oculebar. Quippe ꝑ quad ragintu
ferme annorũ milia. illic reuerenti obseruatione delitui. atq utinã
p̃diluualis c̃sterntionis excursũ athenarũq urbem longa int̃capedi¬
ne resticutã nullȩ me ingreciã terrẽstres in lecebrae. nec iactantes
ginitoꝵ scopas. palliolos nontẽgendã potius quam diuulgandã cog¬
nouissent. Nũ quã ꝓfecto itinens rationes reditusq nr̃i. in nogtiã
hominum ac mostaliũ curarũ inluuiem ꝑuenirent. S quõ uteũq

Expanded text:
tudinem splendoremque eius admirantibus, ita coepit: «Multae admodum rationis tudinem splendoremque eius admirantibus, ita coepit: «Multae admodum rationis nec eiusdem despicabilis temnendaeque contuitu me, si qua sunt industriae nostrae opera, conuenerat reticere. Nec enim uerecundae arbitror probitatis motus cursusque proprios ipsis edisserere, qui mouentur, docereque deos uelle quod faciunt; tum etiam, quod per immensa spatia saeculorum, ne profana loquacitate uulgarer, Aegyptiorum clausa adytis occulebar. Quippe per quadraginta, ferme annorum milia illic reuerenti obseruatione delitui; atque utina post diluuialis consternationis excursum Athenarumque urbem longa intercapedine restitutam nullae me in Graeciam teretes illecebrae nec lactantes crinitorum scopas palliolos non tegendam potius quam diuulgandam cognouissent! Numquam profecto itinera, stationes reditusque uestri in notitiam hominum ac mortalium curarum illuuiem peruenissent. Sed quoniam utcumque
Abbreviated transcription (Latin):
Quo candore luminis ꝓpinquantis plures in radiad:
refilsere diu. ftetalesq marimȩ. quorũ & iã habitꝰ motusq & quieqͥo
insignotũ credebat᷑ ẽmicuit: Iunc ex ipsa extimi celi contextio
eiusdẽ lucis fulgorib reubruuit quomira cuo stupe facti aeru terres¬
tres marimq duo. & si quos dausa telluris operiunt astreantẽq
uanien ceste lrbissam a parius se rati locũ consessionis honoratissi¬
nȩ p̃bucre. Etecce subito ꝓsilit quȩlã gemmnata nec mnt᷑ totisar¬
ah decenter oculea huic sidereus uertex iubrantesꝙ crines uerũ
ale cũ pennis ralinis & uolitandi ꝑ mundũ remigia crebrius arata
inspint᷑. Gestabat in manu cubitalẽ fulgentẽq mensurã. in ala
lbrũ in quo p̃m&adiuũ itinera & cursus recursusq fiderer eum ipsis
polorũ ardimb p̃notati ex m&allis diuersi colorib: a pparebanrt:
uxubi inmediũ quam plurib sibi dus arridentih uenit Caeris pulchri¬

Expanded text:
quo candore luminis propinquantis plures irradiati quo candore luminis propinquantis plures irradiati refulsere divi, fatalesque maxime, quorum etiam habitus motusque et quicquid in his ignotum credebatur emicuit; tunc et ipsa extimi caeli contextio eiusdem lucis fulgoribus reuibrauit. Quo miraculo stupefacti aerii, terrestres marinique diui et si quos clausa telluris operiunt, Astraean Theminque, Uranien certe Libyssam apparuisse rati locum consessionis honoratissime praebuere. Et ecce subitum prosilit quaedam gemmata nec minus totis artubus decenter oculea; huic sidereus uertex uibrantesque crines; uerum alae cum pinnis hyalinis et uolitandi per mundum remigia crebrius aurata crispantur. Gestabat in manu cubitalem fulgentemque mensuram, in alia librum, in quo praemetata diuum itinera et cursus recursusque siderei cum ipsis polorum cardinibus praenotati ex metallis diuersicoloribus apparebant. Quae ubi in medium quampluribus sibi diis arridentibus uenit, ceteris pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mesiaci gurgitis sitiri fontes : lam ne fulgores prȩuides & uultꝰ deorũ¬
Sed ubi illud repente discessit qđ irrisona semꝑ lepidaq uersutia Intes
insana semꝑ deridebas. ꝑ uatũ tumores dicabulis eaullantib saleq c̃entu
nec minꝰ po&arũ r&horũ. coturno int̃limphatica derelioto : qđ rapidofer¬
uebas cerebrosa motu acmesileni somnũ ridentem censorio clangort
suꝑ cliciosior increpabas. Ergo nec figmenta dimoueam &iuhillepo¬
ris iociq ꝑmixti tediũ auscultantiũ recreauit. Peligni tec&łero uuut¬
nis uersi culo resipisce. Ein itragicũ corrugaris. Rides sapis opuellande
His mesitiraq mea alterna diutile obiurgatione rixatis. aliã dotalum
uirgimnũ delius intro missurus egredit᷑. Etecce glol quidã luesaaliets
& conuaca ꝑspicui ignis aggestio vtapparebat. intrase quandũ
uirginem claudens miti uestigine sensim uolutꝰ in labit᷑

Expanded text:
Permesiaci gurgitis sitire fontes? iam ne fulgores praevides et vultus deoruPermesiaci gurgitis sitire fontes? iam ne fulgores praevides et vultus deorum? ubi illud repente discessit, quod irrisoria semper lepidaque versutia inter insana semper deridebas vatum tumores, dicabulis cavillantibus saleque contenta nec minus poetarum rhetorum cothurno inter lymphatica derelicto, et quod rabido fervebas cerebrosa motu, ac me Sileni somnum ridentem censorio clangore superciliosior increpabas? ergo ne figmenta dimoveam, et nihil leporis iocique permixti taedium auscultantium recreabit? Paeligni de cetero iuvenis versiculo resipisce, et ni tragicum corrugaris, ride, si sapis, o puella, ride'. 810 His me Saturaque mea alternanti diutule obiurgatione rixatis, aliam dotalium virginum Delius intromissurus egreditur. et ecce globus quidam lucis aetheriae et concava perspicui ignis aggestio, ut apparebat intra se quandam virginem claudens, miti vertigine sensim volutus inlabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uunt᷑. Tandẽ quȩ puellarũ intromittenda parat᷑ inquiro
Acsic illa ñdũ stomacho senescente quo in me inuehebat᷑ ex s
Astrigere lã sedis iter cursũq. polorũ
E tsacra multiuagos qua tollunt sydera flexus¬
Dicere tempus ad est uideo splendescere pulsu
leta corusciferi ubi tunc laqueana cȩli.
Illinc bisseptem solitus seruare triones
Pastor iperborea resplend& luce hootes¬
N inc qua de uexo. tellus subducitur are
Ignoto canoposse se in fest fulgidus astro.
Foebos pariter currus. rapidosq meatus:
Et totiens uariȩ flaminantia cornua lunȩ¬
Quin&iã medios quos nectunt culmina circos:
Obligat rictilis qua serapit orbita signis.
Cemere iam uideor tufingere ludicra p̃stas.
uiliaq astriloquȩ p̃fers commenta puellȩ
Talia adhuc cinente sitrra. uditus ille aedurissime castigatus. denuo me
risus inuasit . euge inquã satira meante po&nã fectt colere . Coepistine

Expanded text:
uor, tandem, quae puellarum intromittenda pararetur, inquiro. uor, tandem, quae puellarum intromittenda pararetur, inquiro. Ac sic illa, nondum stomacho senescente, quo in me uehebatur, exorsa: «Astrigerae iam sedis iter cursumque polorum et sacra multiuagos qua tollunt sidera flexusdicere tempus adest. Video splendescene pulsu icta corusciferi subitum laquearia caeli. Illinc bis septem solitus seruare Triones pastor Hyperborea resplendet luce Bootes, hinc, qua deuexo tellus subducitur axe, ignoto Canopos sese infert fulgidus astro. Phoebeos pariter currus rapidosque meatus et toties uariae flamquin etiam medios quos nectunt culmina circos obliqua, et rutilis qua se rapit orbita signis, cernere iam videor: tu fingere ludicra perstas viliaque astriloquae praefers commenta puellae?' 809 Talia adhuc canente Satura, vetitus ille ac durissime castigatus denuo me risus invasit. 'euge' inquam, 'Satura mea, an te poetriam fecit cholera? coepisti ne
Abbreviated transcription (Latin):
Satrus rapit lacentẽ. Scapulisq dat supinũ. Uuidũꝙhati membrẽ
Colloq cõplicatum. Utrib prrenre postat issu
Iac locularis l&itie alacritate feruente. satyra illa quȩ in eos semꝑ
curȩ habuit informare sensus. N&u ait felix ł capella ł quisquis
es ñmnꝰ sensus quã nomns p&udalis huius in congrui risus adiectio¬
ne desi pere ł dem̃tire coepisti᷑. Antandẽ ñ dispensas in iouiali ca¬
cunos te moiussime c̃cilio: Uerendũq eẽ subdiuũ palla diaq cen¬
sura assimulare quen quã ł cerriculũ gorrientẽ  Atquo &uam
tempore cupido ł satrrus p&ulantis ausus ꝓcacitate dissiliunt
Nẽpe cũ uirgo syderea pulchriorq dataliũ inistã uenera bilem
curiã ac deorũ uentura conspectus. Apa gesis nec p̾id. hac nuga¬
les ausus leges m̃cia & culpȩ uelamine licentis obnuberis. saltem
uerberib demulgats. cũ exitus am̃tis Admssi uelud ꝓcacis in uol¬

Expanded text:
Satyrus rapit iaeentem scapulisque dat supinum tumidumque hiatimembrem Satyrus rapit iaeentem scapulisque dat supinum tumidumque hiatimembrem colloque complicatum utribus parem reportat. Hac iocularis laetitiae alacritate feruente, Satura illa, quae meos semper curae habuit informare sensus, «ne tu» ait, «Felix, uel Capella uel quisquis es, non minus sensus quam nominis pecudalis, haius incongrui risus adiectione desipere uel dementire coepisti. Ain tandem? Non dispensas in Iouiali cachinnos te mouisse concilio uerendumque esse sub diuum Palladiaque censura assimulare quemquam uelut cerritulum garrientem? At quo etiam tempore Cupido uel Satyrus petulantis ausus procacitate dissiliunt? Nempe cum uirgo siderea pulchriorque dotalium in istam uenerabilem curiam ac deorum uentura conspectus. Apage sis nec postidhac nugales ausus lege hymeneia et culpae uelamine licentis obnuberis. Saltem uerberibus demulcatus, cum excusamentis admissi uelut proeacis inuol