comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo nominum conuinctorum
quod am ambitu copulata. ut nubila
nix. grando. procellȩ. fulmina uenti⁊
Paramoeon est multitudo uerborum
exuna littera inchoantium quale est
apud ennium.. Otite. tute. tate tibi.
tanta trranne tulisti.. Sed bene
hoc temperat uirgilius dum nonto¬
touersu utitur hacfigura utennius.
sed nunc in principio uersus tantum
ut est illud. saua sedens suꝑ arma
Nunc inmedio. ut quȩq lacus lateliqui
tus aspera dumis. Nunc autem infine
ut sola mihitales casus casandra cane¬
bat. Omo eoptoton est. cum plurima
nomina perunum casum denuntiant᷑.
saxumq inmane mouentem. C
otel euton est cumuno modo uerba plu¬
rima finiuntur. utabut abscessit.
cuasit erupit.. Poliptoton est cũ
diuersis casib sententia uariatur.
ut exnihilo. nihilum. ad nihilum nl
posse reuesti. & marcidam a papȩ mar¬
dixit. itaest. ad signa marce tabel¬
las : Hyrmos est sententia conti¬
nuatae orationis. tenorem suum usꝙ

Expanded text:
multitmultitquodam ambitu copulata, ut nubila, nix, grando, procellae, fulmina, venti. 14. Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed hoc bene temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hac figura ut Ennius, sed nunc in principio versus tantum, ut est illud: Saeva sedens super arma; nunc in medio, ut: Quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; Nunc autem in fine, ut: Sola mihi tales casus Cassandra canebat. 58 15. Homoeoptoton est, cum plurima nomina per unum casum denuntiantur, saxumque immane moventem. 16. Homoteleuton est, cum uno modo verba plurima finiuntur: ut abiit, abscessit, vasit, erupit. 17. Polyptoton est, cum diversis casibus sententia variatur, ut: Ex nihilo nihilum, ad nihilum nil posse reverti. Marcus Dama, papae, Mardixit. Ita est, assigna, Marce, tabellas. 18. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum, usque
Abbreviated transcription (Latin):
sis non solum ꝑ pastes orationis. sed ꝑ
accidentia pastib orationis.: Nam
ubi & promultis unus. & prouno mul¬
tiponuntur. silemsis est. Promultis
unus. utestillud. utrumq armato
milite complent. Cum non uno. sed
multis militibus Item prouno mul¬
ti. ut in eu angelio latrones qui cruci¬
fixi erant cumeo improperabant.
ubi prouno uterq: induciturblas¬
phemasse.. Anadiplosis est quan¬
do ab eodem uerbo quoprior uersus
finiuit sequens uersus incipit. ut est
ciusdem uerbi ꝑ principia uersuum
censa tua que arma secuti. Nos tum¬
dum subte ꝑmensi dassib aequor:
Epana fora est inuno uersu ꝓprinci¬
pia sensuum eiusdem uerbi rep&itio.
cinus unda. teliquiꝰ fleuere lacus
Epiz cusis in uno sensu congeminatio
Epanalempsis est sermonis in princi¬
piouersus positi eiusdem infine repli¬
mi quantum ipsa pecunia crescit.
Paranomasia est insignificatione
diuersa. dictio paene ipsa. utillud.
abire anobire te conuenit. idest exu¬
lemfieri anmori.: Schesisonomaton.

Expanded text:
is non solum per partes orationis, sed, et per accidentia partibus. Nam ubi et pro multis unus, et pro uno multi ponuntur, syllepsis est: pro multis unus, ut est illud: uterumque armato milite complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro uno multi, ut in Evangelio: Latrones qui crucifixi erant cum eo improperabant ei; ubi pro uno uterqphemasse. Anadiplosis est, quando ab eodem verbo quo prior versus finivit, sequens versus incipit, ut est eiusdem verbi per principia versuum censa tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum eiusdem verbi repetitio,cinus unda, te liquidi flevere lacus. Epizeuxis in uno sensu congeminatio Epanalempsis est sermonis in principio versus positi eiusdem in fine replimi quantum ipsa pecunia crescit. Paronomasia est in significatione diversa dictio pene ipsa, ut illud: 'Abire an obire te convenit?' id est exulem fieri, an mori. Schesis onomaton
Abbreviated transcription (Latin):
NNISAUTEM LEX. AUTPER¬
mittit aliquid utuir fortis
petat p̃mium. aut uetat. ut sa¬
crarum uirginum nuptias nulli
petere liceat: aut punit. ut
quicedem fecerit capite placta¬
tur. eius enum p̃mio aut poena.
uita moderatur humana. AX¬
ACTAESUNT AUTEM LEGES.
utearum metu. humana coherce¬
retur audacia. tutaq sit inter
improbos innocentia. &inipsis in¬
probis formidato supplicio. refre

Expanded text:
nis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana.Factae sunt autem leges, ut earum metu humana coherceatur audacia, tutaque sit inter inprobos innocentia, et in ipsis inprobis formidato supplicio refre
Abbreviated transcription (Latin):
tenderunt Maxime ptholome¬
us cognomento. fila delsus. omnis
litteraturae saga cissimus. cumstudio
bibliothetarum. pisistratum emula¬
retur. non solum gentium scripturas.
sed &iam & diuinas litteras inbiblio¬
thecam suam contulit. Nam septua¬
ginta miliã librorum huus temporib
alexandriae inuenta sunt

Expanded text:
tenderunt, maxime Ptolomaetenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta millia librorum hujus temporibus Alexandriae inventa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
DIBLIͦTHECA AGRECO NOMEN
accepit. eo quodibi recondantur
libri Nam biblio librorum. the¬
ca. repositio interpr&atur.
Bibliothecam ueteris testamenti
es drasscriba post incensam legem a
chaldȩis. dum uidȩi regressi fuissent
inhierusalem. diuino afflatus spu
reparauit. cunctaq: legis acprophe¬
tarum uolumina quaeerant a gen¬
tib corrupta correxit. totumq.
uetus testamentum. inuiginti duos
libros constituit. ut tot libri essent
in lege. quothabebantur & littera e:
Apud grecos autem bibliothecam
Orimus institusse. pisistratus credi¬
tur atheniensium tẏrannus. quã
deinceps. ab atheniensibus auctam.
xerxes incensis athenis. euexit in ꝑ¬
sas. longoq: post tempore. seleucus
nicanor. rursus ingreciam r&ulit
hinc studium regib urbibusq cete¬
ris natum est. comparandi uolumi¬
na diuersarum gentium. & per inter¬
p̃tes ingrecam linguam uestendi.
Dehinc magnus alexander uel suc¬
cessores eorum. instruendis omniũ
librorum bibliothecis. animum in¬

Expanded text:
ibliotheca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuiin Hierusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque Legis ac Prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab AthenXerxes incensis Athenis evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum in
Abbreviated transcription (Latin):
ODIACUS AUTEM CIRCULUS
est. qui exlinea rum quinq
angulis exunalinea constat. X¬
inspera uidetur. acandore dic¬
ta quia alba est. Quem aliqui di¬
cunt uiam ee quacircuit sol. &ex
splendoris ipsius transitus ita lucere¬

Expanded text:
odiacus autem circulus est qui ex linearum quinque angulis et ex una linea constat. in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et splendoris ipsius transitu ita lucere
Abbreviated transcription (Latin):
terarum & apicem. ueteres di¬
xerunt. apicem dictum. prop¬
ter quod longe sit apedibus.
& incacumine litterae ad pona¬
tur. est enim linea iacens super
literam aequaliter ducta.
DEGRAMMATICA III¬
RAM MATICAEST SCIENTIA
recte loquendi. &origo. et
fundamentum liberalium lit¬
terarum. ha ec indisciplinis
post litteras communes inuen¬
ta est. utiam qui didicerunt
litteras peream recte loquen¬
di rationem sciant. Cram¬
matica autem alitteris nomen
accepit. Grammata enim greci.
lit teras uocant. Ars. uero
agrecis hoc tractum esse uoca¬
bulum apotes aretes. id est auir¬
runt.. Oratio dicta est quasi
orisratio. Nam orare est loquiciatiua. Ucp¬
& dicere. Est autem oratio¬
contextus uerborum cum sensu.
Contextus autem sine sensu nox
est oratio. quia non est oris ratio.
Oratio autem plena est sensu.
uoce. &littera. Diuisiones
autem grammaticȩ astis a qui¬
busdam .xxx. dinumerantur
Idest pastes orationis .uiii. uox
asticulata. littera. syllaba

Expanded text:
terarum et apicem veteres diterarum et apicem veteres dixerunt, apicem dictum propter quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta.De grammatica. Grammatica est scientia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. cunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirroris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratiocontextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba,
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad augusti tempus nonscri¬
bebatur. sed pro .⁊. duas . s. po¬
nebant. ut ylarissat. pro .Y. ue¬
ro ÷ scribebant. Unicuiq autẽ
litterae. tria accedunt: No¬
men. quomodo uocetur. Figu¬
ra. quocaractere signetur. Po¬
testas qua euocalis quae conso¬
nans habeatur : A quibus dam
&ordo . a. dicitur. idest quae
praecedit. quae sequitur. ut .a.
prior sit. sequens .b. A. autem
in omnibus gentibus. ideo pri¬
or est litterarum. proeo quod
ipsa prior nascentibus uocem a¬
periat. Nomina autem lit¬
terarum gentes ex sono propriȩ
linguae dederunt. notatis.
oris. sonis atq diseretis Nam
post quam cas animaduerte¬
runt. & nomina illis. & figuras
imposuerunt.. Figuras autẽ
pastim explacito pastim ex sono
litterarum forma uerunt. ut
puta .i. & .o: quarum uni. sicut
exilis sonus. ita tenuis uirgu¬
la alterius pinguis sonus. sicut
&plena figura. Potestatem
autem natura dedit: uoluntas
ordinem: Interfiguras lit¬

Expanded text:
usque ad Augusti tempus non scriusque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem et apicem. Inter figuras lit
Abbreviated transcription (Latin):
ea est. Unde & aplerisq aspira¬
tio putatur eẽ non littera. quȩ
proinde aspirationis nota dicit᷑
quia uocem eleuat. Aspiratio
enim est sonus uberius elatus. cu¬
ius contraria est prosodia. sonus
ȩqualiter flexus R. litteram
salustius. ludimagister postea la
tinis adiecit. ut in sono discrimen
facer& duarum litterarum .c. &q:
Quȩ ideo super uacua dicitur. quia
exceptis kalendis super flua iu¬
dicatur: Per .c. enim uniuersa
exprimimus : . litteram nec gre¬
ci resonant. nec hebrȩi. exceptis
enimlatinis. hanc nulla alia lingua
hab& . Haec prius nonerat. Vn¬
de & ipsa superuacua est uocata
quia per .c. cuncta u&eres scri¬
pserunt : X. littera usq ad au¬
gusti tempus. non dum apudlati¬
noserat. sed pro ea .c. &s. scribe¬
bant: Unde & duplex uocatur
quia pro .c. &s. ponitur. Unde &
ex eisdem litteris compositum
nomen hab&. Agrecis duas lit
teras mutuauit latinitas. U. &
T. propter nomina scilic& gre¬
ca. Et haecaipud roma nos

Expanded text:
ea est. Unde et a plerisque aspiraea est. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cucui contraria est prosodia, sonus equaliter flexus. K, literam Salustius ludimagister postea tinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata, quia per c cuncta veteres scripserunt. 11 14. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea c et s scribebant; unde et duplex vocatur, quia pro c et s ponitur; unde et ex eisdem litteris compositum nomen habet. 15. A Graecis duas lteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq quando nec uocalis nec con¬
sonans est. sine dubio nihilest: Ea¬
dem & digammon agrecis uocatur
quando sibim& aliisq uocalib. iun¬
gitur . quȩ ideo digam mondicitur
quia duplex est. instar .p. littere
quȩ duplicem gammam hab&. Ad
cuius similitudinem coniuncta s uo¬
cales digammon appellari gram¬
matici uoluerunt. ut uotum. uirgo.
Inter semiuocales aũ quȩ dam liqui¬
dȩ dicuntur. propter ea quia in¬
ter dum in una syllaba postposite
aliis consonantib deficiunt. &
am&ro excluduntur : Ex quib
duȩ apudlatinos liquescunt. L. &
R ut fragor. flatus. Reliquȩ.
M. & .N. apud grecos liquescunt.
Ut mnestheus. Decem & septẽ
aũ latinis litteris. u&us scriptura
constabat. Unde & legitime nom¬
nantur: Illa ratione scilic&. uel
quod . ab . .e. uocali incipiunt. & in
mutum sonum desinunt. ut sunt
consonantes. uel quod a suo sono
incipiant. & inuocalem .e. desi¬
prosola aspiratione adiecta post¬

Expanded text:
Ideoque quando nec vocalis, nec conIdeoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt L et R, ut 'fragor', 'flatus'. Reliquae M et N apud Graecos liquescunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiunt et in vocalem E desipro sola aspiratione adiecta post
Abbreviated transcription (Latin):
littere murmur sonabit. Nocales
tas. Interuocales aũ .i. & .v. apud
grammaticos uarias habent signi¬
ficationes. Nam modo uocales sunt.
modo semiuo cades. modo mediȩ .s.
U ocales ideo sunt. quia sole posite
syllabas faciunt. & aliis consonan¬
tib coniungunt᷑. Consonantes ideo
habent᷑. quia interdum habent post
se uocales in hisdemsyllabis con¬
stitutas. ut ianus uates. et haben¬
tur proconsonantib: Mediȩ aũ
idcirco dicuntur: quõ naturaliter
solȩ medium sonum habent. ut ilus.
uenus Coniunctȩ aliis pinguius
sonant. ut ianus uanus. Solȩ enim
aliter sonant aliter iunctȩ I. ue¬
ro propter ea inter dum nuplex
dicitur. quia quotiens cumq inter
duas uocades inuenitur. produab
consonantib hab&ur. ut troia.
Geminatur enimibi sonus eius
U. quoq: littera proinde interdum
nihil est. quia alicubi nec uocalis
nec consonans est. ut quis: Vocalis
enimnon est. quia .i. sequitur. con¬
sonans non est. quia .q. prȩcedit

Expanded text:
litterae murmur sonabit ut B, G,litterae murmur sonabit ut B, G,tas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', 'unius'. Coniunctae aliis pinguius sonant, ut 'Ianus', 'vanus'. Solae enim aliter sonant, aliter iunctae. I vero propterea interdum duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit.
Abbreviated transcription (Latin):
nes dictȩ quia multi eas in comiu¬
ne utuntur. ut scribere & legere
Liberales quia eas tantum illi no¬
uer̃ qui libros conscribunt: rec
teq loquendi dictandiqreratio¬
nem nouerunt. Litterarum du¬
plex modus est: Diuiduntur enm
principaliter induaspartes.
inuocales & consonantes:
Uocales sunt. quȩ directo hiatu
faucium. sine ulla collisione ua¬
rie emittunt᷑. Et dictȩ uocales
quod perse uocem impleant. &¬
perse syllabam faciant. nulla ad¬
herente consonante: Consonan¬
tes sunt. quȩ diuerso motu linguȩ
uel impressione labiorum effici¬
untur. Et uocatȩ consonantes.
quia perse nonsonant sed iunctis
uocalib consonant. Hae induab¬
partib diuiduntur. insemiuoca¬
lib & inmutis : Semiuocales dic¬
tas. eo quod quicqua semis deuoca¬
lib habeant. Ab .e. quippeuocali
incipiunt. & desinunt innaturalem
subiectis sibi uocadib nequaquam
erumpunt. Si enimeis extremũ uo¬
calis detraxeris sonum. inclusum

Expanded text:
nes dictae, quia multi eas in communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros coteque loquendi dictandique rationem noverunt. 3. Litterarum duplex modus est; dividuntur enim principaliter 8 in duas partes, in vocales et consonantes: vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla collisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem impleant, et per se syllabam faciant, nulla adhaerente consonantes. Consonantes sunt quae diverso motu linguae vel impressione labiorum efficiuntur. Et vocatae consonantes, quia per se non sonant, sed junctis vocalibpartibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in naturalem subiectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum
Abbreviated transcription (Latin):
rorum gementium & dolentium.
Reliquas uero duas. summam & ul¬
timam. sibi uindicat xẽc. Ipse erm
principium ipse finis dicens ego
sum. alfa & .u. Concurrentib
aũ inse inuicem. alfa. ad .u. usq
de uoluitur. & rursus .co. adalfa
replicatur. Ut ostender& inse dñs
& initi decursum ad finem. & finis
decursum adinitium:. Omnes aũ
litterȩ apud grecos & uerba com¬
ponunt. &numeros faciunt. Nam
alfa. littera apudeos. uocatur in
numeris . unum. Ubi aũ scribunt
b&a. uocatur. duo. Ubi scribunt
gamma. uocatur innumeris ipso¬
rum tria. Ubiscribunt delta uo¬
catur innumeris ipsorum. quatu¬
or. & sic omnes litterȩ apud eos
numeros habent. Latini autem
numeros adlitteras non compu¬
tant. sed sola uerba componunt.
figura crucem significat. & innu¬
mero decem demonstrat.
pha prima italis tradidit: Carmen¬
tis aũ dicta quia carminib futura
canebat. C&erum proprie uocata
nicostrata : Litterȩ aũ aut com¬
munes sunt. aut liberales. Commu¬

Expanded text:
rorum gementium et dolentium.' rorum gementium et dolentium.' Reliquas vero duas summam et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens 'Ego sum Α et Ω.' Concurrentibus enim in se invicem Α ad Ω usque devolvitur, et rursus Ω ad Α replicatur, ut ostenderet in se Dominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba conponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, figura crucem significat et in numero decem demonstrat. pha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Commu
Abbreviated transcription (Latin):
mane primus formauit: Cuius uir¬
gula subterior. primam aetatẽ si¬
gnificat: incestam quippe . & quȩ
adhuc se nec uitiis nec uistutib de¬
dit: Biuium aũ quod super est. ab
adolescentia incipit. cuius dextra
pars ardua est sed adbeatamuitam
tendens. sinistra facilior. sed ad labẽ
interitumq: deducens: de quasic
persius ait. Et tibi qua samius dedu¬
xit littera ramos. surgentem dextro
monstrauit limite callem: Quinq
aũ esse apud grecos mysticas lit¬
teras: prima .Y. quȩ humanã ui¬
tam significat. dequa nunc diximꝰ.
dices eandem litteram th&amap¬
ponebant ad eorum nomina quos
supplicio afficiebant. Et dicitur
amoste . Vnde & hab& permediũ
telum. id est mortis signum. De
qua quidam. Omultum ante alias
infelix littera th&a. Tertia .⁊.
figuram demonstrans dominicȩ cru¬
cis. Unde & hebraice signum inter¬
pr&atur. De qua dictum ẽ ine ⁊ech¬
do angelo. transi permedium hie¬
rusalem & signa .tau. infrontes ui¬

Expanded text:
manae primus formavit; cuius virmanae primus formavit; cuius virgula subterior primam aetatem significat, incertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit: cuius dextra pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens: sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens. De qua sic Persius ait3, 56: Et tibi qua Samios deduxit littera ramos, surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat, de qua nunc diximus.dices eandem litteram Θ adponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur a morte. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infelix littera theta. Tertia Τ figuram demonstrans Dominicae crucis, unde et Hebraice signum interpretatur. De qua dictum est in Ezechielo angelo9, 4: 'Transi per medium Ierusalem, et signa thau in frontes vi
Abbreviated transcription (Latin):
rarum. secundum u& eris testam̃¬
ti libros utuntur : Creciuero.
linguam progredientes. uiginti
tria elementa babent. Hebreo¬
rum litteras alege coepisse permor¬
sen: Syrorum atem & caldeorum.
per abraham: Unde & cum hebreis &
numero & sono concordant. solisca¬
racterib discrepant: Aegyptiorũ
litteras. ssis regina in achifilia. degre¬
cia ueniens in aegyptum . repperit.
&ȩgrptiis tradidit. Apud aegyp¬
tios aũt alias habuisse litteras sacer¬
dotes. alias uulgus : Sacerdo tales
res: Crecarum litterarum usum
tur Autsi. mansuramrudib uocẽ
signare figuris : Hinc est quod &
feniceo colore librorum capita de¬
scribuntur. quia ab ipsis litterȩ
in ditium habuerunt: Cathinus
agenoris filius. grecas litteras efe¬
nice ingreciam. decem& septem
primus attulit. A. B.T. A .ET.¬
His palamides troia nobellotres
adiecit . N .X. u. Postquem
symonides miles. tres alias ad di¬
goras samius ad exemplum uitȩ hu¬

Expanded text:
rarum secundum Veteris Testamenrarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales res. Graecarum litterarum usum tur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod et Phoeniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmus Agenoris filius Graecas litteras a Phoenice in Graeciam decem et septem primus attulit; Α.Β.Γ.Δ.Ε.His Palamedes Troiano bello tres adiecit Η.Χ.Ω. Post quem Simonides Melicus tres alias adiegoras Samius ad exemplum vitae hu
Abbreviated transcription (Latin):
RIMOADIA GRAMMATI¬
cae artis. littere communes ex¬
istunt. quas librarii & calculato¬
res sequuntur. quarum discipli¬
na uelut quȩ dam grammaticȩ ar¬
tis infantia est. Unde & eam uar¬
ro litterationem uocat. Littere
autem sunt indices rerum. signa
uerborum. quib tanta uis est. ut
nobis dicta absentium sine uocelo
tus. propter memoriam rerum.
Namne obliuione fugiant. litteris
alligantur. Intanta enimrerum
uari&atẽ nec dici audiendo pote¬
rant omnia. nec memoria contine¬
ri. Lit terȩ autem dicte quasile¬
giterȩ. quod iter legentib prȩ¬
stent. uel quod in legendo iterent᷑.
Littere latinȩ & grecȩ. abhebre¬
is uidentur exortȩ. Apud illos
enimprius dictumẽ. ALEPÑ. De in¬
de exsimili enuntiatione. apud
grecos tractum est. alFa. Inde
apud latinos a. Translator enm
ex similisono alterius linguȩ lit¬
teram condidit. Ut nosse possimꝰ
linguam hebraicam omnium lin¬
guarum aclitterarũ esse matrem
Sed hebrȩi . XXII. elementa litte¬

Expanded text:
rimordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce lotus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Litterae Latinae et Graecae ab Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litte
Abbreviated transcription (Latin):
arbos dicebatur. Nunc. honor. labor
arbor. SAT. per .T. scribi opostet.
quia in tegrum eius facit. satis: Sed.
ꝑ .d. opostet. scribi. apud antiquos
enim. sed sedum dicebatur. nos fina¬
les duas litteras abseidimus. Tant̃
sicut & quantus. inmedio .m. habe¬
bant. Quamo enim &tam. unde:
UAE. interiectio cum .a. scribendũ.
XPS. quia
grecum est . per .X. scribendum. ita
&xpisma Y. & .T. litteris sola
nomina greca scribuntur. nam cum
iustitiae sonum .⁊. littera exprimat.
Tamen qui a latinum est. per .T. scri¬
bendum est. Sic malitia. militia
nequitia. & cetera similia. Indu¬
bus quoq uerbis consu&udo uet erũ
erat. ut cum eadem littera alium
intellectum correpta. alium produc¬
tum haberet. Longae sillabȩ apicẽ
apponebant. ut puta populus arbo¬
rem significaret. an hominum mul¬
titudinem. apice distinguebatur.
Sic &ubi litterȩ consonantes gemina¬
bantur siciltum suꝑponebant. ut
sella. serra. asseres .. Ueteres enim

Expanded text:
'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde 'Vae' interiectio cum A scribendum; Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑsonam . H. preponenda est. Ora fi¬
nimper .o. hora dierum. per .H. scri¬
bendum.. Onus sid eonere uenit. ꝑ . o
solum scribendum. sidehonore. cum .b.
aspiratione.. Praepositio . & prae¬
terea. perdiptongon scribendum
Pene uero. quod est conuinctio ꝑ .e
Poena. quod est supplicium . per . oe.
Q. littera. tunc recte ponitus cum
illam statim .v. littera sequitur. &
alia quęlibet. una pluresue uocales
iuinguntur. Ita ut una sillaba fiat.
c&era per .C. scribuntur. Quae.
pronomen. cum .A. scribendum.
Que. conuinctio. sine .A. Quid.
ꝑ .d. littera scribitur. cum pronom̃
est. per .I. cumuerbum. cuius positio
prima est. QUEO. QUIS. QuIT.
& incompositione. nequeo. neqͥs nequit.
Quoo. quando pronomen est. ꝑ .d.
scribendum. quando numerus ꝑ .t.
quia totidem per .T. scribitur.
Quotidie .per . q. scribendum. non ꝑ .c
ut sit quot diebus R. littera. com¬
munionem habet cum .s. littera.
Itaq: apud antiquos. honos. labos.

Expanded text:
si personam, H praeponenda est. 'Ora' fisi personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, nequis, nequit'. 'Quod' quando pronomen est, per D est scribendum; quando numerus, per T, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos',
Abbreviated transcription (Latin):
teram antiqui praeponebant. quo¬
tiens . A. sequebatur. ut taput. Kala¬
mus : Ranna. Nunc autem Kastha¬
go &kalendȩ ꝑeandem tantum
scribuntur. Omnia autem greca
nomina qualicumq sequente uocali.
per .R. sunt scribenda La&us per
diptongonscribitur. quia laetitia
alatitudine uocatur. Cui contraria
est tristitia. qua eangustiam facit.
L. autem littera interdum pro .o. lit¬
tera utimur: ut latum prodatum
& calamitatem. procadamitate. a ca¬
dendo enim nomen assumpsit calamtus.¬
Maxumus anmaximus. & siquas
similia. Qualiter scribi debeant quȩ¬
situmest. Uarro tradidit caesarem
per.i. euismodi uerba enuntiare soli¬
tum eẽ. & scribere. nde propter auc¬
toritatem tanti uiri consu&udo.
facta. ut maximus. optimus. pessimus.
scribatur.: Malo perunum . I. scri¬
bendum. quia est magis uolo. Malle.
uelle. Nolo quoq. perunum. L. nol¬
le. perduo. nolo enim necuolo est. nol¬
le nec uelle.: Os. suultum aut ossũ
significat. per .o. solum scribendumẽ.

Expanded text:
teram antiqui praeponebant quoties A sequebatur, ut kaput, Kanna, Kalamus. Nunc autem Kartago, et Kalendae per eamdem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicunque sequente vocali per k sunt scribenda. 14. Laetus per ae diphthongum scribitur quia laetitia a latitudine vocata est, cui contraria est tristitia, quae angustiam facit. L autem littera interdum pro d littera utimur, ut latum pro datum, et calamitatem pro cadamitate; a cadendo enim nomen sumpsit calam'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per unum L scribendum, quia est 'magis volo'. 'Malle' velle'. 'Nolo' quoque per unum L; et 'nolle' per duo. 'Nolo' enim 'nevolo' est; 'nolle', 'nevelle'. 'Os' si vultum aut ossum significat per O solam scribendum est;
Abbreviated transcription (Latin):
YSTORIAEST MARRATIO REI
geste. perquam ea quae praeteri¬
to facta sunt. dinoscuntur.
Dicta autem grece hystoria a potu
istorin. id est auidere uel cognoscere.
Apud ueteres enim nemo conscribebat
hystoriam. nisi is quunter fuisset. & ea
qua e conscribenda ẽẽnt. uidisset.
Melius enim oculis quaefiunt deprȩ¬
hendimus. quam quȩ auditione col¬
ligimus. Quae enimuidentur sine
mendacio proferuntur.. Haec disci¬
plina ad grammaticam ꝑtinet. quia
quicquid dignum memoriae est. lit¬
teris mandatur

Expanded text:
storia est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem Graece historia ἀπὸ τοῦ ἱστορεῖν, id est a videre vel cognoscere. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur
Abbreviated transcription (Latin):
INTER LUNIUM LUNAE EST. TEM¬
pus illud inter deficientem & na¬
scentem lunam. est autemtrice¬
sima dies quoluna non lucet. quȩ
ideo tunc uideri non potest: quia
soli conuincta obscuratur. sed eo¬
dem momento renascens. paulatim
ab eo recedendo uidetur.
DECURSU LUNAE

Expanded text:
Interlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. De cursu lunae
Abbreviated transcription (Latin):
illa ad scolas nonnumquam uenit. ista
iugiter procedit inforum.: Illa re¬
quirit rarissimos studiosos. haec aut̃¬
frequenter & populos. Solent aũ
philosophi antequam a disagogen ue¬
niant exponendam. definitionem ph¬
losophiae ostendere quofacilius ca
qua eadcam ꝑtinent demonstrentur:
DEDI FINITIONTPHILOSO¬
PH IAT

Expanded text:
Illa ad scholas nonnumquam venit: ista Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo facilius ea, quae ad eam pertinent, demonstrentur. De definitione Philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
IA LECTICAESTDISCIPLI¬
na ad disserendas rerum causas
inuenta. Ipsa est philosophiae spe¬
cies quaelogica dicitur. id est rati¬
onalis. definiendi. quaerendi. &
disserendi. potens. Docet enim in
pluribus generib qua estionum.
quem ad modum disputando. uera
& falsa diuidicentur. Hanc qͥdẽ
primiphilosophi insus dictionib
habuerunt. Nontamen adastis re
digere peritiam.. Post hos aristo¬
telis ad regulas quasdam huius doc¬
trinȩ argumenta perduxit. & dia¬
lecticam nuncupauit proco qdinea
dedictis disputatur.: Nam lectoN¬
dictio dicitur. Ideo autem post
rethoricam disciplinam dialectica
sequitur. quia inmultis utraq
communia exiftunt.
TICA ETRETHORI CAE
ARTIS
thoricam uarro in nouem disci¬
plinarum libris tali similitudine
difiniuit.. Dialectica &rethorica
est quod in manu hominis pugnus
adstrictus. & palma distensa illa
uerba contrahens. ista distendens.
Dialectica siquidem ad disserendas
resacutior. Rethorica adilla quȩ
nititur docenda facundior

Expanded text:
ialectica est disciplina ad discernendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae logica dicitur, id est, rationalis, definiendi, quaerendi, et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artidigere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrine argumenta perduxit et dialecticam nuncupavit, pro eo qde dictis disputatur; nam λεκdictio dicitur. 99 Ideo autem post rhetoricam disciplinam dialectica sequitur, quia in multis utrique communia existunt. ticae et Rhetoricae artis toricam Varro in novem disciplinarum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior.
Abbreviated transcription (Latin):
quod genus. duas habet species. laudẽ
&uituperationem. Laudis ordo. tri¬
bus temporib distinguitur. anteipsũ.
in ipsum. post ipsum. Ante ipsum.
serata labores. Post ipsum. ut infre¬
ta dum fluuii currunt dum montib
umbra e lustrabunt. semper honos no¬
menq tuum laudesq: manebunt.
Pari ordine econtrario & inuitupe¬
ratione hominis haec forma seruan¬
da est.. Ante hominem. in homine.
post hominem.. Locus communis
addemonstratiuum uituperationis
genus ꝑtinet quod tamen ab eo in ali¬
quo diffest.. Nam uituperatio quȩ
contraria est laudi specialiter ad
incestam facientis ꝑsonam adhibetur.
Communis uero locus. gencraliter
infacti crimen prȩponitur. unde &
communis locus dicitur. quia absen¬
te psonȩ nontantum in homine quan¬
tum in ipsum crimen exponitur.
Omne enim uitium non inunotantũ.
sed etiam commune inplurib inuentur.
DEGEMINOSTATU CAUSAR̃

Expanded text:
Quod genus duas habet species: laudem Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. Ante ipsum, serata labores. Post ipsum, ut Virg. Aen. 1, 607: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae lustrabunt, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt. Pari ordine e contrario et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune in plurimis invenitur. De gemino statu causar
Abbreviated transcription (Latin):
EMERA CAUSARUMTRIASUNT
deliberatiuum. de monstratiuum.
iudiciale. Deliberatiuum genus est.
in quo dequib libet utilitictib uitac
in quo laudabilis persona. aut repre¬
hensibilis ostenditur. Iudiciale.
in quo deipsius ꝑsonae facto. aut poenȩ
aut p̃mu sententia datur. Dictum
autem iudiciale eo quodudicet ho¬
minem & sententia sua ostendat. utrũ
laudabilis p̃mio dignus sit. aut cer¬
te itus condemnari. liberariq suppli¬
cio. Deliberatium genus uocatur
eo quod deuna quaq re in codeliberat᷑.
Huius genus duplex est. suasio. & dis¬
suasio Idest de expectando. & fugi¬
endo idest defaciendo. & non faciendo.
Suasoria autem intrib locis diuidit᷑.
honesto utili. & possibili. Haec dif¬
fert aliquid ad eliberatiua. quia sua¬
soria eget altera ꝑsona. Deliberatiua
interdum & apud seagit. Insua sorta
autem duae sunt. qua eplus ualent.
spes. &metus: De monstratiuum dic¬
tum. quod unam quamq rem. aut lau¬
dando. aut uituperando demonstrat.

Expanded text:
enera causarum tria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
CLIPSIN LUNAEEST QUOTIENS
inumbra terrae luna incurrit
nonenim suum lumen habere. sed
a sole in luminari putatur. Vnde
& defectum patitur. sunter ipsam
& solem umbrae terrae interue¬
niat.: Patitur autem hoc quinta
decima luna. eousq qua i du cen¬
trum atq umbram obstantis ter¬
rae exeat. uideatq solem. uel a so¬
le uideatur.
DE DIEFERENTIA STELLA¬
RUM SIDER̃ ATO ASTRORĨ

Expanded text:
clipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atqrae exeat, videatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarum, siderum et astror
Abbreviated transcription (Latin):
caimnen triumphale docuit. Eh o sorx ccũ. abimagine ficceũ
cosonce eceo ita uocatum. unde & & clesi ccsticus liber senbiẽ sten¬
tem. scccer dote cente cra. & incir cuitus cosona frectrx Choris it

Expanded text:
carmen triumphale perdocuit. Chorus autem ab imagine factus coronae, et ex eo ita vocatus. 2. Unde et Ecclesiasticus liber scribit: Stantem sacerdotem ante
Abbreviated transcription (Latin):
filio dĩ inqueseres duos intsoducere uoluisse. ut di¬
caes filium dĩ filium hominis: Resp̃. Non sunt. duofilui
sedums quȩ ille qui erct. dĩ filius focctur est filius ho¬
minis inuni gaete ꝑsone. quice. sic̃ cenimee & ccerdun
est homo ita uerbum & homo unus est xp̃r. Duces
sub stoentices ac cipimus miofilio di. Uncem deita¬
tis. Altercm hnmani aatis: Non duces ꝑ sonces
gictur si dixmimus duces eẽ ꝑsonces intsd duccmus duos
filios di eticem non dit intnni tote. sed qua tesni¬

Expanded text:
Filio Dei inquireres, duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et filium hominis. RESP. Non sunt duo filii, sed unus. Quia ille qui erat Dei Filius, factus est filius hominis in unitate personae. Quia sicut anima et caro unus est homo, ita Verbum et homo unus est Christus. Duas substantias accipimus in uno Filio Dei, unam deitatis, alteram humanitatis, non duas personas. Igitur, si dixerimus duas esse personas, introducemus duos filios; et jam non erit Trinitas, sed quaterni
Abbreviated transcription (Latin):
sec undũ fosmnee serui quem ced sumpsit. die ta sunt
Igitur cumpiin homo conditus ess& cedõ & libos
cerbitno munerectus preceptũq ueso positum.
es s& et si custo diss& que ei dr̃ p̃ciperat. Moste
non corpons neq animȩ mutaretur. Sedille in¬
oboediens mendeto dĩ detq elccitus suꝑ bia Su¬
ccsioni. serpentis oboediens. sic dĩ p̃cepta contemp¬
sit. et hu&c eccuse ex tetit ut mortis peculum incur¬
rent. et cebillo uno homine omnis humaence naccturao
uictiosce detq p&e cccito ob noxia mosteelis existeret.
Apostolus peculus. ꝑ unũ homine᷑ inquit. p&c ccctũ
intsdiuit inmundu eccꝑ p& catũ mors. ecatec iom̃¬

Expanded text:
secundum formam servi, quam assumpsit, dicta sunt. Igitur cum primus homo conditus esset a Deo, et libero arbitrio muneratus, praeceptumque ei positum esset; si custodisset quae ei Deus praeceperat, morte non corporis, neque animae multaretur. Sed ille inobediens mandato Dei, atque elatus superbia, suasioni serpentis obediens, Dei praecepta contempsit. Et haec causa exstitit ut mortis periculum incurreret, et ab illo uno homine omnis humana natura vitiosa atque peccato abnoxia mortalis existeret. Apostolus Paulus, Per unum hominem, inquit, peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et i
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ utix & ipse genitus sit an in genitus: ReSpÕN
Spm̃ scm̃ neque ingenitũ neq genitũ fides cesto
dec laraa quia si dixenm ingenitur duos pcc¬
tres codfirmare. ui debimx Siccũ genitum duor
filios csedere culpemur: Sed quod cesta fides te¬
n& ra& inge niats est n&genitus sed cebutroq:

Expanded text:
sancto; utrum et ipse ingenitus sit, an genitus. RESP. Spiritum sanctum neque ingenitum, neque genitum fides certa declarat. Quia si dixerimus ingenitum, duos patres affifilios credere culpamur; sed quod cenet, nec ingenitus est, nec genitus; sed ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
as set Icm non dit unus ds̃ sel tresdi qua ene stes est
credee & uuclde redcerguit illos seiptura diuina.
Audii srł inquid dnĩr dr̃ tuus dñsunus est. Ac per ha&
Sicut non diximus. eres. deos ne cres es sentias
ita nec tres sccpientias. Netses. spr̃. nunc inter¬
sogecio de singulis ꝑsonis sipater sit sccpientia
lius dĩc̃ pecter macior. me est. Eet non ueni uolun¬
eectem metc̃ stccox. sed uoluntatem eius quimi sit

Expanded text:
asserit, jam non erit unus Deus, sed tres dii; quod nefas est credere. Et valde redarguit illos Scriptura divina: Audi, Israel, inquit, Dominus Deus tuus, Deus unus est . Ac per hoc sicut non dicimus tres deos, nec tres essentias; ita nec tres sapientias, nec tres spiritus. Nam interrogati de singulis personis, si Pater sit sapientia lius dicit, Pater major me est ; et, Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Itoc ꝑ unius iustiticm om̃ homines iniustificcetiono
uitie. Et it ex primx homo det̃ ra t̃remis S& un¬
dus homo de ccelo ccelestis. Hic inquid homo cueles¬
tis. Quelestem itaq dico quae exhumeeno non con¬
ceptus. est. semine. Sed demana. uirginȩ ꝓnostre
scclute cdsumptus cefilio di Sĩe eaangelista iohannis
testectur. et uerbũ inquid casd stcc tũ.ẽ. & hecbitauit
innob̵. Et uerbũ cocrne fece tũ non in cacsne. mutectũ
ut non desi ster& eẽ. quue ercat sed cepit eẽ quae ñ
ercat Ad sumpsit enim casne nonse conuestit in
ccqnem. Ccesnem istre cepceste totũ homine᷑ intellegi¬
n idest carnem & animaretionalẽ. ut sic̃ pnimus

Expanded text:
omnes homines in justificationem vitae . Et iterum: Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Hic, inquam, homo coelestis est. Coelestem itaque dico, quia non ex humano conceptus est semine, sed de Maria virgine pro nostra salute assumptus a Filio Dei, sicut evangelista Joannes testatur: Et verbum, inquit, caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum caro factum est, non in carnem mutatum; ut non desisteret esse quod erat, sed coeperit esse quod non erat. Assumpsit enim carnem, non se convertit in carnem. Carnem istam a parte totum hominem intelligimus, id est carnem et ani
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. Sinos ceci tate ipsoꝵ selinquentes t ses ꝑsonas
sp̃m̃ scmn. Nonccliud quȩ sub stcentioc unum sunt ꝑsonces
distinguimus non dei tatem sepcramx Igitur
filius dĩ nacturco. est filius non cdoptione. Sic. It
scꝯpaum esa: exuteso in quid cente luci fesx genui
reus csedendus est sed ꝑ uteix. sub staenticc̃ intelle¬
gi uoluit. dequana tura est filius quȩ est. eepcatse
mogeneret coene. Ne ꝑhoe non deni hil neq deceli¬
quec substentiac sed de ipso genuit filium, Initerro¬

Expanded text:
Sed nos caecitatem ipsorum relinquentes, tres personas Spiritum sanctum: non aliud, quia substantia unum sunt. Personas distinguimus, non deitatem separamus. Igitur Filius Dei natura est Filius, non adoptione. Sic enim scriptum est: Ex utero, inquit, ante luciferum genui reus esse credendus sit; sed per uterum substantiam intelligi voluit, de qua natus est Filius. Quod est Pater, mo genuerit canem. Ac pequa substantia, sed de se ipso genuit Filium coaeter