comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mnis afferens demptionem. argentum &aes at tulerunt dempti¬
onem dño: tamquam dicer&. omnis qui at tulit: At tulit illũd. atq
illũd. Inter cȩtera quae dicebat . &argentum &aes commemorans
demptionem sane interpretati sunt latini. quõd grecus hab&
apherema. Appellatum est autem demptio . eo quod sibi deme
arrante moyse commemoratum. quod ei dixit ds̃ debeselehel
eisdem uerbis ac totidem. quod eum impleuerit spũ diuino.
sapientiae et intellectus et scientiae. ad tabernaculi opera faci¬
enda quae pertinent adartesopificum Unde quid nobis videre¬
tur lam diximus: sed ideo nunc hoc idem commemorandum putaui.
quia non frustra eis dem omnino uerbis repetitum ẽ. quibus antea
moysi a dño fuerat intimatum : sane nouo more hic ars architecto¬
rica perhibetur opificum. exauro &argento & quocumq metal¬
lo cum illa dici soleat architectorica quȩ ꝑtin& ad fabricas ȩdificiee hxx.

Expanded text:
mnis afferens demptionem, argentum et aes attulerunt demptionem Domino: tanquam diceret, Omnis qui attulit, attulit illud atque illud, inter caetera quae dicebat, et argentum et aes commemorans. Demptionem sane interpretati sunt latini, quod graecus habet ἀφαίρεμα. Appellata est autem demptio, eo quod sibi demer Ib. XXXV, 29. Narrante Moyse commemoratum est quod ei dixit Deus de Beseleel eisdem verbis ac totidem, quod eum impleverit Spiritu divino sapientiae, et intellectus, et scientiae ad tabernaculi opera facienda, quae pertinent ad artes opificum: unde quid nobis vidertur jam diximus . Sed ideo nunc hoc idem commemorandum putavi, quia non frustra eisdem omnino verbis repetitum est, quibus antea Moysi a Domino fuerat intimatum. Sane novo more hic ars architectonica perhibetur, opificum ex auro et argento et quocumque metallo, cum illa dici soleat architectonica, quae pertinet ad fabricas aedificiorum. CL
Abbreviated transcription (Latin):
ergo scã etbona. dĩ opus ẽ. vbi homo nihilagit. quia ñ obtemperatur
sed reatu potius p̃mitur. lege minante atque damnante: pecca
tum enim inquit ut appareat peccatum. per bonum mihi operatũ
ẽ mortem : beatus autem homo ẽ. cum hoc mandatum scm̃ & iuftũ
& bonum ẽ etiam opus eius. sedper gratiam dĩ
oyses ad filios israhel. postea quam de monte descendit. habens
alias tabulas legis circum positds ibi velamine. propter: gloriam
uultus eius. quam filii israhel non poterant in tueri Haec inquit
uerba quae dixit dñs facere ea. ambigue positumẽ. Utrum fa
cere ea ipse dñs anilli: sed utique manifestum ẽ quod illi: Iussit
quippe ille quae fierent: sed forte Ideo sic positum ẽ. Ut exutroq
accipiatur quia & dñs facit cumfacientes adiuuat. secundum
illud a postoli. Intimor e & tremore vestrum ipsorum salutem
operamini. dsenim ẽ qui operatur. in uobis & uelle &operari. bo
na uoluntate.

Expanded text:
ergo sancta et bona Dei opus est, ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, ergo sancta et bona Dei opus est, ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur, lege minante atque damnante. Pectum enim, inquit, ut adpareat peccatum per bonum mihi operatum est mortem. beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum et iustum t bonum est etiam opus eius, sed per gratiam dei. oyses ad filios Israhel, posteaquam de monte descendit, habens alias tabulas legis circumposito sibi uelamine propter gloriam uultus eius, quam filii Israhel non poterant intueri, haec, inquit, uecere ea ipse Dominus an illi. Sed utique manifestum est quod illius sint: quippe illa, quae fierent. Sed forte ideo sic positum est, ut ex utroque accipiatur, quia Dominus facit, cum facientes adjuvat secundum illud Apostoli: In timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini . Dominus enim est qui operatur in nobis, et velle, et operari, pro bona voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
non obtemperauit. & eum potius reum lex fecit Insecundis aũ¬
tabulis. homo per adiutorium dĩ tabulas fecit atque conscri¬
psit. quia noui testamenti caritas. legem facit. Unde dicit
dominus. Nonueni legem soluere. sed implere Dicit. Autem
Apostolus. Plenitudo legis caritas. & fides quae per dilectionẽ
operatur. Factumẽ Itaque homini facile In nouo teftamento.
quod inueteri difficile fuit habenti fidem quȩ ꝑdilectionẽ operaty
atque illo digito dĩ. hoc ẽ spũ dĩ. Intus eam incorde scribente. ñ foris
inlapide. Unde dicit apostolus. Non intabulis lapideis. sed intabu¬
lis cordis carnalibus. quo caritas dĩ qua veraciter Impletur. p̃ceptũ.
prima data lex. ubisignificatur. vetus testamentũ. quodẽ opus
tantummodo dĩ. & conscriptd̃ digito dĩ. Quod apostolus dicit
Itaque lex quidem scã & mandatum scm & iustum. & bonum Lex

Expanded text:
non obtemperauit et eum potius reum lex fecit. in secundis aunon obtemperauit et eum potius reum lex fecit. in secundis autabulis homo per adjutorium Dei tabulas fecit atque conscripsit, quia Novi Testamenti charitas legem facit. Unde dicit Dominus: Non veni legem solvere, sed adimplere. Dicit autem Apostolus: Plenitudo legis charitas, et fides quae per dilectionem operatur . Factum est itaque homini facile in Novo Testamento, quod in Veteri difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito Dei, hoc est, Spiritu Dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. Unde dicit Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam charitas Dei , qua veraciter impletur praeceptum,prima data lex, ubi significatur Vetus Testamentum, quae est opus tantummodo Dei, et conscriptio digiti Dei, quae Apostolus dicit: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Lex
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Illud autem vetus significabat . unde confractũ
&abolitumẽ. maxime quo cum secundo lex datur. nullo ter¬
rore datur. sicut illa intanto strepitu ignium. nubium & tuba¬
rum Vnde tremefactus populus dixit. Nonloquatur dsad
nos. ne moriamur. Unde significatur timor ẽẽ inueterites
tamento. innouo dilectio. Quomodo igitur. haec soluitur quȩ¬
stio. Quare illȩ opus di. Istae opus hominis. & illȩ conscriptae
digito dĩ. Istae scriptae abhomine. Anforte Ideo magis in illis
prioribus. uetus significatum ẽ testamentum. quia ds̃lbi prȩ¬
cepit. sed homo non fecit. Lex enim posita ẽ inueteri testamen¬
to. quae conuincer& transgres sores. quae sub intrauit ut ab un¬
dar& delictum. Non enim implebatur timore. quae non lm¬
pletur nisi caritate. & hdeo dicitur opus dĩ. quia ds̃ legem
constituit . ds conscripsit: nullum opus hominis. quia homo dõ

Expanded text:
significat: illud autem Vetus significabat. Unde confractum significat: illud autem Vetus significabat. Unde confractum et abolitum est, maxime quoniam cum secundo lex datur, nullo terrore datur, sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum. Unde tremefactus populus dixit: Non loquatur Deus ad nos, ne moriamur. Unde signtamento, in nouo dilectio. quomodo igitur haec soluitur quaestio, quare illae opus dei, istae opus hominis et illae conscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia deus ibi praecepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret transgressores, quae subintrauit, ut abundaret delictum. non enim inplebatur timore, quae non inpletur nisi caritate. et ideo dicitur opus dei, quia deus legem constituit, deus conscripsit, nullum opus hominis, quia homo deo
Abbreviated transcription (Latin):
non hominis opus dicantur eẽ sed dĩ. nec ab homine scriptae. sed
scriptura dĩ digito dĩ. Posteriores uero tabulȩ . tam diu man¬
surae. & intabernaculo ac templo dĩ futurae. lubente quidem dõ
tam̃ ab homine excisae sint. ab homine scriptae: Anforte in illis
prioribus gratia dĩ significabatur : Non hominis opus qua
gratia indigni facti sunt. reuertentes corde inaegyptum. &
facientes ldolum: Unde illobeneficio priuati sunt . & propterea
moyses tabulas fregit. Istis uero tabulis posterioribus signi¬
ficati sunt. qui de suis operibus gloriantur Unde dicit apos¬
tolus. Ignorantes dĩ iustitiam. & suam uolentes constituere.
lustitiae dĩ nonsunt subiecti. & ldeo tabulae humano opere
conscriptae datae sunt. quae cum ipsis manerent. ad eos signifi¬
candos de suis operibus gloriaturos. non dedigito dĩ. hoc est
de spũ dĩ Certe ergo repetitio legis. nouum testamentũ

Expanded text:
non hominis opus dicantur esse, sed dei, nec ab homine scriptae, sed non hominis opus dicantur esse, sed dei, nec ab homine scriptae, sed scriptura dei, digito dei; posteriores uero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuefacientes idolum, unde illo beneficio privati sunt, et propterea Moyses tabu las fregit. Istis vero tabulis posterioribus significati sunt, qui de suis operibus gloriantur. Unde dicit Apostolus: Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti : et ideo tabulae humano opere conscriptae datae sunt, quae cum ipsis manerent, ad eos significandos de suis operibus gloriaturos, non de digito Dei, hoc est de Spiritu Dei. Certe ergo repetitio legis Novum Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ quod ipse scripserit. cui etiam d̃s paulo ante dixerat.
Scribe tibi verba haec. Cum uero primum legem accepit. cuius
tabulas abiecit & fregit. nec ipse excidisse dictus ẽ tabulas lapi¬
deas: & modo dictum ẽ. excide tibi duas tabulas lapideas. nec ei
dictum ẽ ut scriber&. sicut ei modo dicitur. nec eas ipse scripsisse
narratur. sicut modo narrat scriptura & dicit. Scripsit inta¬
bulis uerba testamenti. decem verba : sed tunc dictumẽ. & dedit
moysi. statim ut cessauit loqui ad eum inmonte sina: duas tabulas
testimonii tabulas lapideas scriptas digitodĩ Deinde paulo post.
conuersus inquit moyses descendit de monte. & duae tabulȩ
lapideȩ scripturȩ. Utraq parte aurum. hinc atque hinc erant
scriptae: & tabulae opus dĩ erant. & scriptura scriptura dĩ est
sculpta intabulis Proinde magna oritur quȩstio. quomodo illȩ¬
tabulae quas erat moyses: dõ vtique praesciente fracturus.

Expanded text:
dictum est quod ipse scripserit, cui etiam Deus paulo ante dixerat, dictum est quod ipse scripserit, cui etiam Deus paulo ante dixerat, Scribe tibi verba haec. Cum vero primum Legem acctabulas abiecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas et modo dictum est: excide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum est, ut scriberet, sicut ei modo dicitur; nec eas ipse scripsisse narratur, sicut modo narrat scriptura et dicit: scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. sed tunc dictum est: et dedit Mosi, statim ut cessauTestimonii, tabulas lapideas scriptas digito Dei. Deinde paulo post: Conversus, inquit, Moyses descendit de monte, et duae tabulae lapideae scriptae utraque parte, hinc atque hinc erant scriptae, et tabulae opus Dei erant. Et scriptura Dei est sculpta intabulae, quas erat Moyses deo utique praesciente fracturus,
Abbreviated transcription (Latin):
quemad modum intellegi possit ignoro. Magna tamen est
dexp̃o prophetia. etiam sifieri adlitteram possit. Quanto
magis si non potest. Insermonibus enim dĩ nonsunt ad proprie¬
tatem operum omnia reuocanda. sicut nec illud de petra. &
cauerna eius & manus superpositione: sed plane de fide nar¬
rationis hoc exigendum ẽ. ut quae dicit facta ẽẽ. Uere
lui . cum xp̃m narrent quaedam dixisse quae inparabolis dixit.¬
tamen haec eum dixisse. non parabola: sed historica narratio ẽ¬
Et erat ibi moyses inconspectu dñi quadraginta diebus & qua¬
draginta noctibus. panem non manducauit & aquam non bi
bit . quod etante dixerat quando tabulas accepit quas fre¬
git. hoc etiam modo repetit. non recapitulando quod factũ
ẽ sedlterum factum eẽ commendans. Repetitio quippelegis
lam quid signific& didimus Quod autem ait. panem non man¬
ducauit &aquam nonbibit. intellegitur. leunauit. a parte
totum. Idest nomine panis omnem cibum. & nomine aquae¬
omnem potum significante scriptura.

Expanded text:
quemadmodum intellegi possit ignoro. magna tamen est de Christo prophetia, etiam si fieri ad litteram possit, quanto magis si non potest! in sermonibus enim dei non sunt ad proprietatem operum omnia reuocanda, sicut nec illud de petra et cauerna eius et manus superpositione. sed plane de fide narratoris hoc exigendum est, ut quae dicit facta esse uere ii; cum enim Christum narrent quaedam dixisse quae in parabolis dixit,tamen haec eum dixisse non parabola, sed historica narratio eEt erat ibi Moyses in conspectu Domini quadraginta diebus et quadraginta noctibus, panem non manducavit, et aquabit. Quod et ante dixerat, quando tabulas accepit, quas fregit, hoc etiam modo repetit; non recapitulando quod factum est, sed iterum factum esse commendans. Repetitio quippe Legis jam quid significet diximus. Quod autem ait, Panem non manducavit, et aquam non bibit, intelligitur jejunavit, a parte totum; id est, nomine panis omnem cibum, et nomine aquaeomnem potum significante Scriptura.
Abbreviated transcription (Latin):
sed inde iterum renouari. quo ardeant alia quȩ̃
imponuntur
Qsuod autem sequitur & dicit. & exur& super illud sa¬
cerdos lignamane. & stipabit suꝑ illud holocaus tum.
& super pon& super illud adipem salutaris. & ignis
semꝑ ardebit super illud. non ex tingu&ur : Uiden¬
dum ẽ utrum mane. mane cottidie uoluerit intellegi
ut nullus dies preter mitt&ur. quo non inuenir&ur
holocaustum. & adeps salutaris amane mane: ut quocũq
quid sinullus afferr& : Si autem tam quam depublico.
uel desuo sacerdotes. cottidiana holocausta procurabant.
super ipsa imponebatur ea que iussit apopulo oblata
propeccatis. super holo caustu imponi. & non erat neces¬
se offerenti sacrificia propeccato. &iam holocaus tum
offerre. super quod illud imponer&ur : nisi quando
parturturum offerebatur. aut duo pulli columbini
Nam ibi omnino definitum. propeccato. Alterũ holocau

Expanded text:
sed inde iterum renouari, quo ardeant alia quae sed inde iterum renouari, quo ardeant alia quae inponuntur. Quod autem sequitur et dicit: et exuret super illud sacerdos ligna mane mane et stipabit super illud holocaustum et superponet super illud adipem salutaris; et ignis semper ardebit super <altare>, non extinguetur, uidendum est utrum "mane mane" cotidie uoluerit intellegi, ut nullus dies praetermitteretur, quo non inueniretur holocaustum et adeps salutaris, an "mane mane" ut quocumquequid, si nullus adferret? si autem tamquam de publico uel de suo sacerdotes cotidiana holocausta procurabant, super ipsa ponebantur ea quae iussit a populo oblata pro peccatis super holocausta inponi et non erat necesse offerenti sacrificia pro peccato etiam holocaustum offerre super quod illud inponeretur, nisi quando par turturum offerebatur aut duo pulli columbini; nam ibi omnino definit unum pro peccato, alterum in holocau
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis locutionem si non haber& & nam ista coniunc¬
tione detracta. Ita sensus contexitur: ista holocau¬
stosis super incensionem cius super altare. totam
noctem usq inmane ignis altaris ardebit super illud.
idest suꝑ altare : deinde ad cumulum exprimendȩ
sententiȩ intulit. Non ex tinguetur . Nam hoc erat
dictum tota nocte
Et indu& stolam aliam. & abici& holocaus toma ex¬
tracastra in locum mundũ: hoc appellat holo carpo¬
ma quod iam concrematum ẽ: hoc autem. illo gre¬
co. catacarposis legitur. Quid autem uero latini
ad diderunt. quod consecratum ẽ. Et ita interpre¬
tatisunt. & abici& holo carpoma quod consecra¬
tum ẽ extracastra. in locũ mundum XI
Et ignis super altare ardebit abeo & nontingu&ur
Idest ab illo igne in quo arsit holocaus tum usq in
mane: nonuult enim ignem prorsus ex tingui. sed
cum usq inmane arserit holocaustum. ablatis inde
reliquiis consumptionis. nec sic ex tingui ignem.

Expanded text:
tudinis locutionem, si non haberet "et"; nam ista coniunctudinis locutionem, si non haberet "et"; nam ista coniunctione detracta ita sensus contexitur: ista holocaustosis super incensionem eius super altare totam noctem usque in mane ignis altaris ardebit super illud, id est super altare. deinde ad cumulum exprimendae sententiae intulit: non extinguetur; nam hoc erat iam dictum "tota nocte". Et induet stolam aliam et abiciet holocarpoma extra castra in locum mundum. hoc appellat "holocarpoma" quod iam concrematum est; hoc autem in illo graeco κατακάρπωσις legitur. quidam uero latini addiderunt: quod concrematum est et ita interpretati sunt: et abiciet holocarpoma, quod concrematum est, extra castra in locum mundum. Et ignis super altare ardebit ab eo et non extinguetur; id est ab illo igne, in quo arsit holocaustum usque in mane. non uult enim ignem prorsus extingui, sed, cum usque in mane arserit holocaustum, ablatis inde reliquiis consumptionis nec sic extingui ignem,
Abbreviated transcription (Latin):
rit illis holocaustosim. ab altari quid afferr& si consũp¬
tũ est : ussit enim sacerdotem afferre post totius noctis
ignem holocarpoma. id est holocaus tum. quod ignis
consumpserit: uel quid sibi uult &iam illud. quod ad¬
didit illa holocaustosim. cum hoc intellegatur holo¬
carpoma. quod holo causto sis. nisi forte illud ẽ uerum
quod inquo dam greco inuenimus: non enim ait. affe¬
r& holo carposin. sed affer& cata carpos in hoc est
reliquias holocausti quod ignis consumpsit: has aut̃
reliquias. ueluti ẽ cinis & carbo. appellauit illam
holocaus tosin. eius reinomine quȩ consumpta est. reli¬
qui as ipsius consumptionis appellans
Quod autem supra dixit. ista lex holocusti. & deinde
exponens quȩ sit eadem lex. dicit. ista holocausto¬
sis super incensionem eius. super altare totam noctem
usq inmane & ignis altaris ardebit super illud
non ex tinguetur : planius ẽẽ secundũ nostrȩ consue¬

Expanded text:
ignis illam holocaustosin ab altari. quid auferet. si consumpignis illam holocaustosin ab altari. quid auferet. si consumptum est? iussit enim sacerdotem auferre post totius noctis ignem holocarpoma, id est holocaustum quod ignis consumpserit. uel quid sibi uult etiam illud, quod addidit: illam holocaustosin, cum hoc intellegatur holocarpoma quod holocaustosis? nisi forte illud est uerum, quod in quodam graeco inuenimus; non enim ait: auferet holocarposin, sed: auferet catacarposin, hoc est reliquias holocausti quod ignis consumpsit. has autem reliquias, ueluti est cinis et carbo, appellauit illam holocaustosin eius rei nomine, quae consumpta est, reliquias ipsius consumptionis appellans. Quod autem supra dixit: ista lex holocausti, et deinde exponens quae sit eadem lex dicit: ista holocaustosis super incensionem eius super altare totam noctem usque in mane, et ignis altaris ardebit super illud; non extinguetur, planius esset secundum nostrae consue
Abbreviated transcription (Latin):
ffer& ari&em ab ouibus sine macula precio. in qua
deliquit. non ita diftinguendum ẽ. quasi precio in
quod deliquerit. inquod precium deliquit. Sed si
affer& ari&em precio afferat. id est emptum. &iã
hoc enim uid&ur adsacramentum alicuius signifi¬
cationis pertinere uoluisse . quõ precium ipsum non
definiuit: nam si definiss&. posit uideri hoc prȩce¬
pisse. neuile pecus offerretur . ut &iam si none me¬
r& qui offerr&. tale tamen offerr& quod tanti
ualer& : Addito autem non solum precio. tempus
aries offer&ur. uerũ &iam siclorum sc̃orum. Ita
enim dicit precio argenti siclorum. siclo sco: aliquod
siclis ut ematur aries. non uno siclo uoluit: quid
sibi autem uelit siclum sc̃m. iam ubi uisum ẽ disseru¬
imus: quod uero cum dixiss&. & delictisui offe r&
dño ari&em deouibus. sine macula prexio. deinde
addidit. in quod deliquit. intellegendum ẽ inid
affert in quod deliquit. Idest in eam rem. propt᷑
eam rem & affer& holo caustoma: quod cum sumpse

Expanded text:
fferet arietem ab ovibus sine macula, pretio, in quod deliquit. Non ita distinguendum est, quasi pretio in quod deliquerit, id est in quod pretium deliquit; sed si offeret arietem, pretio offerat, id est emptum. Etiam hoc enim videtur ad sacramentum alicujus significationis pertinere voluisse, quoniam pretium ipsum non definivit. Nam si definiisset, posset videri hoc praecepisse, ne vile pecus offerretur, ut etiamsi non emeret qui offerret, tale tamen offerret quod tanti valeret. Addito autem, non solum pretio, ut emptus aries offerretur, verum etiam siclorum sanctorum, ita esiclis ut ematur aries, non uno siclo uoluit. quid sibi autem uelit "siclum sanctum", iam ubi uisum est disseruimus. quod uero, cum dixisset: et delicti sui offeret domino arietem ab ouibus sine macula pretio, deinde addidit: in quod deliquit, intellegendum est: "in id offeret in quod deliquit", id est in eam rem, propter eam rem. et auferet holocarpoma quod consumpserit
Abbreviated transcription (Latin):
cepͥt: fornicationem. cum intulit. qui autem fornica¬
tur. in corpus proprium peccat: quod secundum con¬
su&udinem nostrȩ locutionis itadicer&ur. omne
peccatum quod cumq fecerit homo excepta forni¬
catione extra corpus est. qui autem fornicatur in
corpus ꝓprium peccat. Ita & hic cum prius generali¬
ter omnia ignorantiȩ peccata dicer& illis quȩ cum¬
memorauit sacrificiis expianda : Postea tamen exce¬
pit illa. quibus expresse & diftincte positis . certam
sacrificiorum purgationem adhiber&. ut his exceptis:
quȩ cumq reliqua essent. adillam generalitatem per¬
tinerent

Expanded text:
cepit fornicationem, cum intulit, Qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat . Quod secundum consuetudinem nostrae locutionis ita diceretur: Omne peccatum quodcumque fecerit homo excepta fornicatione, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat. Ita et hic, cum prius generaliter omnia ignorantiae peccata diceret illis, quae commemoravit, sacrificiis expianda; postea tamen excepit illa quibus expresse et distincte positis certam sacrificiorum purgationem adhiberet, ut his exceptis quaecumque reliqua essent, ad illam generalitatem pertinerent
Abbreviated transcription (Latin):
St Uidens procurrit in obuiam illis ab ostiotaber naculi
sui & ad orauit super terrã. & dixit. dnẽ sunueni grati¬
a antete. ne pr&ere as seruum tuum. Queritur cum

Expanded text:
t uidens procucurrit in obuiam illis ab ostio tabernaculi sui et adorauit super terram et dixit: domine, si inueni gratiam ante te, ne praetereas seruum tuum. quaeritur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse &esau Post decem autem annos. intrauit ia cob
in aegyptum. cum ess& annorum centum triginta
Ioseph autem cum ess& triginta nouemi Fuint proinde
anni a promissione usque ad ingressum ia cob inaegyptũ.
ducenti quindecim Ioseph autem ab illo tricesimo &
nono anno a&atis suae. inquo eum pater in aegypto
inuenit . uixit septuaginta annos & unum . quia omnes

Expanded text:
ipse et Esau. Post decem autem annos intravit Jacob ipse et Esau. Post decem autem annos intravit Jacob in Aegyptum, cum esset annorum centum triginta, Joseph autem cum esset triginta novem. Fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Jacob in Aegyptum ducenti quindecim. Jonono anno aetatis suae, in quo eum pater in Aegypto inuenit. uixit annos septuaginta unum, quia omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Acper hoc manifestum ẽ computandum eẽ tempis
&iam patriarcharum . abrahae isaac. &ia cob. ex quopere¬
grinare coepit abraham interra chanaan. idest ex
illa promissione. inqua eius fidem laudat. apostolus.
usque adillud tempus quo ingressus ẽ israhel inaegy¬
ptum. Ioto quippe isto tempore peregrinati sunt
patres interra chanaan . & deinde semen israhel inae¬
gypto . acsic completi sunt qua dringenti trigintaann.
a promissione. usque ad exitum israhel exaegypto. quan¬
dofacta ẽ lex inmonte syna. quae non infirmat testa¬
mentum ad euacuandas promissiones. Septuagesimo
& quinto anno urtae suae. abraham sicut. scriptura
dicit. egressus ẽ interram chanaan. &genuit isaac. cum
ess& annorum centum Fiunt itaque anni uiginti
quinq expromissione usque ad natum isa ac Hisaddun¬
tur omnes anni uitae suae. idest centum octoginta.
fiunt ducenti quinq: Tonc erat ia cob annorũ centõ
uiginti Natisunt enim sexagenario patre gemini

Expanded text:
Ac per hoc manifestum est computandum esse tempus Ac per hoc manifestum est computandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Jacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est, ex illa promissione in qua ejus fidem laudat Apostolus, usque ad illud tempus quo ingressus est Israel in Aegyptum. Toto quippe isto tempore peregrinati sunt patres in terra Chanaan, et deinde semen Israel in Aegypto, ac sic completi sunt quadringenti triginta anni, a promissione usque ad exitum Israel ex Aegypto quando facta est lex in monte Sina, quae non infirmat testamentum ad evacuandas promissiones. Septuagesimo et quinto anno vitae suae Abraham, sicut Scriptura dicit , egressus est in terram Chanaan, et genuit Isaac cum esset centum annorum. Fiunt itaque anni viginti quinque ex promissione usque ad natum Isaac. His adduntur omnes anni vitae suae, id est, centum octoginta, et fiunt ducenti quinque; tunc erat Jacob annorum centum viginti. Nati sunt enim sexagenario patre gemini,
Abbreviated transcription (Latin):
annos faciunt non qua dringentos triginta Proinde
illa nimirum computatio quam secutus ẽ eusebius
inhistoria sua chronica. perspicua ueritate subnixa ẽ
Ab illa enim promissione. computat quadringentos
triginta annos. qua vocauit dsabraham vt ex ir& de
terra sua interram chanaan. Quia &apostolus cum
abrahae laudar& & commendar& fidem. In ea promis¬
sione qua xp̃m uult intellegi prophe tatum. idest
qua promisit ds habrahae. quod benedicerentur. in eo
omnes tribus terrae : hoc autem dico inquit. ꝗuia testa¬
mentum confirmatum adõpost quadringentos &tri¬
ginta annos facta lex. non infirmat. ad euacuandas
promissiones Exilla ergo promissione qua vocatus ẽ
abraham & credidit dõ. post quadringentos & trigin¬
ta annos factam legem dicit apostolus. non extempo¬
re quo ia cob intrauit inaegyptum Deinde &iam
ipsa scriptora exodi. satis hoc significatur: Non enim¬
quẽ dixit: incolatus filiorum israhel quem incoluerunt

Expanded text:
annos faciunt, non quadringentos triginta. Proinde annos faciunt, non quadringentos triginta. Proinde illa nimirum conputatio, quam secutus est Eusebius in historia sua chronica, perspicua ueritate subnixa est. ab illa enim promissione conputat quadringentos triginta annos, qua uocauit deus Abraham, ut exiret de terra sua in terram Chanaan, quia et apostolus cum Abrahae laudaret et commendaret fidem, in ea promissione qua Christum uult intellegi prophetatum, id est qua promisit deus Abrahae quod benedicentur in eo omnes tribus terrae, hoc autem dico, inquit, quia testamentum confirmatum a deo post quadringentos et triginta annos facta lex non infirmat ad euacuandas promissiones. ex illa ergo promissione, qua uocatus est Abraham et credidit deo, post quadringentos et triginta annos factam legem dicit apostolus. non ex tempore quo Iacob intrauit in Aegyptum. deinde etiam ipsa scriptura Exodi satis hoc significatur; non enim dixit: incolatus filiorum Israhel, quem incoluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
auum moysi . cum auosuo ia cob intrasse inaegyptũ
dicat eum autem uixisse annos centum triginta. filiũ
Uero eius patrem moysi amram. centum triginta
septem : moysen uero dicat oc toginta annorum
Fuisse cum de aegypto populum liberauit . &iam
si tunc genuiss& caath patrem moysi. quo annomor¬
tuus ẽ: Ille quoque amram ultimo uitae suae anno
genuis se moysen. computati anni centum triginta
qua dringenta seꝑtem annos faciunt: non quadrin¬
gentos triginta Quodsiquis dicat extremo anno
uitae ioseph. natum eẽ caath filium leui. septuaginta
ferme anni possunt accedere illi summae. quia
septuaginta annos &unum uixit inaegypto ioseph¬
post ingressum patris sui
sic septuaginta anni uitae ioseph. ab ingressu ia cob
inaegẏptum. usque natiuitatem caath. si tunc natusas¬
seratur . &centum triginta anni ipsius caath &centũ
triginta septem filii eius amram patris moysi. & octo¬
ginta ipsius moysi. quad ringentos & decem & septem

Expanded text:
avum Moysi cum avo suo Jacob intrasse in Aegyptum ; avum Moysi cum avo suo Jacob intrasse in Aegyptum ; dicat autem eum vixisse annos centum triginta ; filium vero ejus patrem Moysi Ambram centum triginta septem; Moysen vero dicat octoginta annorum fuisse cum de Aegypto populum liberavit : etiam si tunc genuisset Caath patrem Moysi, quo anno mortuus est, ille quoque Amgenuisset Moysen — conputati anni CXXX et quadraginta septem annos faciunt. non quadringentos triginta. quodsi quis dicat extremo anno uitae Ioseph natum esse Caath filium Leui. septuaginta ferme anni possunt accedere illi summae, quia septuaginta unum annos uixit in Aegypto Iosephst ingressum patris sui. quapropter etiam sic septuaginta anni uitae Ioseph ab ingressu Iacob in Aegyptum usque natiuitatem Caath, si tunc natus adseratur, et centum triginta anni ipsius Caath et centum triginta septem filii eius Ambram patris Moysi et octoginta ipsius Moysi, quadringentos decem et septem
Abbreviated transcription (Latin):
est Uixit enim in aegypto post ingressum ad se
xerimus qua dringentis triginta annis. rema nebuNt
seruitutis anni. idest post mortem ioseph. non qua¬
dringenti. sed trecenti & quinquaginta nouẽ any
Quod exillo putauimus nos computare debere ex
quo ioseph subpharaone regnare coepit. ut tunc
quodammodo intellegatur intrasse israhel inaegy¬
ptum. quando ibi filius eius tanta poteftate sublima¬
tus ẽ: &iam sic trecenti quinquaginta erunt. quos
tychonius uult accipi qua dringentos. ut a toto pars
intellegatur. idest. a totocentenario. pars quinqua¬
genaria Et probat hac loquendi regula solere vti
scripturam:. Si autem quod aliquanto probalius dici
potest. tunc habeamus intrasse is rabel inaegyptũ
quando illic ioseph eẽ uenditus coepit. d&racturi
sumus adhuc annos tredecim. ut trecentos triginta
septem annos. pro qua dringentis accipiamus
Sed cum scriptura commemor&. caath filium leui

Expanded text:
est. uixit ergo in Aegypto post ingressum ad se est. uixit ergo in Aegypto post ingressum ad se xerimus quadringentis triginservitutis anni, id est post mortem Joseph, non quadringenti, sed trecenti et quinquaginta novem anni. Quod si ex illo putabimus nos computare debere, ex quo Joseph sub Pharaone regnare coepit, ut tunc quodammodo intelligatur intrasse Israel in Aegyptum, quando ibi filius ejus tanta potestate sublimatus est, etiam sic trecenti quinquaginta erunt, quos Tychonius vult accipi quadringentos, ut a toto pars intelligatur, id est a toto centenario pars quinquagenaria, et probat hac loquendi regula solere uti Scripturam . Si autem, quod aliquanto probabilius dici potest, tunc habeamus intrasse Israel in Aegyptum, quando illic Joseph esse venditus coepit, detracturi sumus adhuc annos tredecim, ut trecentos triginta septem annos pro quadringentis accipiamus. Sed cum Scriptura commemoret Caath filium Levi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Incolatus autem filiorum israhel quem incoluerunt
interra aegypti : Interra chanaan ipsi & patreseorũ
anni qua dringenti triginta Seruitutis autem eoꝵ
uolunt ẽẽ annos qua dringentos. propter quod scri¬
ptum ẽ ingenesi Sciendo scies quia peregrinum
erit semen tuum interra nonsua . & inseruitutem.
redigent eos & nocebunt illis quadringentis annis
Sed quoniam seruitutis anni. postmortem iosephcõ¬
putantur . illo enim uiuo. non solum ibi nonseruierun
Uerum &iam regnauerunt . nonẽ quemadmodum com¬
putentur. quadringenti triginta in aegypto Ingres¬
sus ẽ enim ia cob anno filii sui tricesimo &nono. quõ
triginta annorum erat ioseph. cum apparuit in con¬
spectu pharaonis & regnare coepit sub illo Transactis
autem septem annis ubertatis. secundo Anno famis in¬
gressus ia cob inaegyptum cum aliis filiis suis. acper
hoc tunc agebat ioseph triginta & nouem annos. Qui
impletis uitae suae anniscentum & decem. mortuus

Expanded text:
est: incolatus autem filiorum Israhel quem incoluerunt est: incolatus autem filiorum Israhel quem incoluerunt in terra Aegypto et in terra Chanaan, ipsi et patres eorum, anni quadringenti triginta. seruitutis autem eorum uolunt esse annos quadringentos, propter quod scriptum est in Genesi: sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in seruitutem redigent eos et nocebunt illisSed quoniam servitutis anni post mortem Joseph computantur illo enim vivo, non solum ibi non servierunt, verum etiam regnaverunt, non est quemadmodum computentur quadringenti triginta in Aegypto. Ingressus est enim Jacob anno filii sui trigesimo et nono: quoniam triginta annorum erat Joseph, cum apparuit in conspectu Pharaonis , et regnare coepit sub illo; transactis autem septem annis ubertatis, secundo anno famis ingressus est Jacob in Aegyptum cum aliis filiis suis ; ac per hoc tunc agebat Ioseph XXX et nouem annos, qui inpletis uitae suae annis CX mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ad tantum numerum hebrei peruenire potuerint per
eos annos inaegypto. quos ostendere consideratus inscri¬
pturis numerus potest : qui primum anni quot fuerint.
non parua quaestio ẽ. Dicit enim ds̃ adhabra ham. cum
factum ess& illud sacrificium. deuacca trima & capra
& ari&e &turture & columba. ante quam non solum
isaac. sed nec isma hel quidem natus ess& Sciendo sci¬
es quia peregrinum erit semen tuum interra non pro¬
pria. & inserui tutẽ redigent eos & nocebunt illis qua¬
dringentis annis: Si ergo qua dringentos annos sic
acceperimus ut inserui tute subaegyptus intellegan¬
tur non paruum spatium temporis fuit. quo ita
populus multiplicar&ur: sed tot annos non fuisse . aper¬
tissimo iudicio scriptura testatur: Quidam enim
putant qua dringentos triginta annos accipi debe¬
re. ex quo ia cob intrauit in aegyptum. donec inde per¬
moysen populus liberatus ẽ Q uoniam in exodo scriptõ

Expanded text:
ad tantum numerum Hebraei peruenire potuerint per ad tantum numerum Hebraei peruenire potuerint per eos annos in Aegypto, quos ostendere consideratus in scripturis numerus potest. qui primum anni quot fuerint non parua quaestio est. dicit enim deus ad Abraham, cum factum esset illud sacrificium de uacca trima et capra et ariete et turture et columba, antequam non solum Isaac sed nec Ismahel quidem natus esset: sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in seruitutem redigent eos et nocebunt illis quadringentis annis. si ergo quadringentos annos sic acceperimus. ut in seruitute sub Aegyptiis intellegantur, non paruum spatium temporis fuit, quo ita populus multiplicaretur. sed tot annos non fuisse apertissimo indicio scriptura testatur. Quidam enim putant quadringentos triginta annos accipi debere, ex quo Iacob intrauit in Aegyptum. donec inde populus per Moysen liberatus est, quoniam in Exodo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
bilia uerum &iam mouentia significari indicat scriptu¬
ra vbi iudas loquens ad patrem suum dicit. Mitte
puerum mecum . & surgentes ibimus ut uiuamus & non
moriamur &nos & tu & substantia nr̃a Ibi enim gre¬
cus a posceuen hab&. ubi substantiam latinus interpͣ¬
tatus ẽ . quod aliquando censum interpretantur
nr̃i. sicut nunc instructum dicere uoluimus. dum ta¬
men eo nomine & homines & iumenta. uel omnia peco¬
ra intellegantur: Ubi &iam utrum &uxores possint
intellegi. nescio. Sexcenta tamen milia peditum
cum scriptura commemor&. addens & dicens. exce¬
pto instructu uel censu uel substantia. uel si quo alio
Uerbo melius interpretatur. a posceue : manifestum ẽ
& homines significatos. siue inseruis. siue in mulieribis.
siue in his aetatibus quae militiae nonessent idoneae.
ut sexcenta milia peditum in eissolis intellegamus. qui
possent militari agmine armari Quaeri autem sol&ꝰ utrũ

Expanded text:
bilia uerum etiam mouentia significari indicat scriptubilia uerum etiam mouentia significari indicat scriptura, ubi ludas loquens ad patrem suum dicit: mitte puerum mecum, et surgentes ibimus, ut uiuamus et non moriamur et nos et tu et substantia nostra. ibi enim graecus <wroa%eoTrv habet, ubi "substantiam" latinus interpretatus est, quod aliquando censum" interpretantur nostri, sicut nunc "instructum" dicere uoluimus, dum tamen eo nomine et homines et iumenta uel omnia pecora intellegantur. ubi etiam utrum et uxores possint intellegi nescio. sescenta tamen milia peditum cum scriptura commemoret addens et dicens: excepto instructu uel censu uel substantia uel si quo alio uerbo melius interpretatur a;:oaxaora, manifestum est et homines significatos siue in seruis siue in mulieribus siue in his aetatibus, quae militiae non essent idoneae, ut sescenta milia peditum in eis solis intellegamus, qui possent militari agmine armari. Quaeri autem solet, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
fuissa aliena procul per ueniebat beneficium adeos
aegyptios qui in eadem terra cum hebreis morabantur
Hac uero primogenitorum omnes percussi sunt. XLU.
& peterunt abaegyptus uasa aurea & argentea
& uestem . & dñs dedit gratiam populo stio coram
aegyptus . & commodauerunt illis . & praedati suNT
aegyptios. Iam hoc factum fuerat ante mor tespri¬
mogenitorum aegyptiorum. sed nunc ꝑrecapitulationẽ
repetitur : Nam narratum ẽ quando factumẽ Modo
enim fieri quomodo poss& ut intanto luctu exmor¬
tibus suorum. accommodarent ista filiis israhel: Nisi
forte quis dicat. &iam ista plaga non fuisse ꝑcussos
aegyptios. qui cum hebreis in habitabant terrã gessem
XLUI
IVI. Sustulerunt autem filii israhel deramesse in socchoth
insexcenta milia peditum uiri. praeter instructum
uel censum Susto modo potest recte interpretari.
quod grecus ait . a posceuen. quo uerbo non solum mo¬

Expanded text:
fuisset aliena, procul dubio perveniebat beneficium ad eos fuisset aliena, procul dubio perveniebat beneficium ad eos Aegyptios qui in eadem terra cum Hebraeis morabantur: hac vero primogeniti eorum omnes percussi sunt. XLV. et petierunt ab Aegyptiis vasa aurea et argentea et vestem; et Dominus dedit gratiam populo suo coram Aegyptiis, et commodaverunt illis, et praedati sunt Aegyptios. Jam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegyptiorum; sed nunc per recapitulationem repetitur. Nam narratum est quando factum est. Modo enim fieri quomodo posset, ut in tanto luctu ex mortibus suorum accommodarent ista filiis Israel? Nisi forte quis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos Aegyptios qui cum Hebraeis inhabitabant terram Gessen. XLVIit? Sustulerunt autem filii Israhel de Ramesse in Soccot in sescenta milia peditum uiri praeter instructum uel censum, si ipso modo potest recte interpretari quod graecus ait azoaxeoVjv. quo uerbo non solum mo
Abbreviated transcription (Latin):
ueper multorum. uel aliquorum annorum certa
inter ualla Aut ergo sic appellauit aeternum:
quod non sua sponte audeant desinere caelebrare.
aut sicut dixi. ut non ipsa signa rerum. sed resquȩ in¬
his significantur. adernae intellegantur:
enim erat domus. inqua nonerat in ea mortuus Nonne
potuit eẽ aliqua domus quae primogenitum non haber&
Cum ergo primogeniti tantum modo morerentur:
quomodo nulla erat quae non haber& mor tuum
An& hoc diuinitus praescientia dĩ fuerat procuratum.
Vt in omnibus omnino essent domibus primogeniti. in
quibus percuterentur. aegyptii Ab hac sane plaga
non putandi sunt immunes fuisse aegyptii. qui habi¬
tabant interra gessen Hominum quippe erant uel
animalium . non terrae. idest homines & animalia pri¬
mogenita moriebantur: occulto &angelico percus su.
non aliquid interra vel incaelo factum erat. sicut rana
vel locusta vel tenebrae. unde qui habitabant affli¬
gerentur : Atalibus enim plagis cum terra gessen

Expanded text:
ue per multorum uel aliquorum annorum certa ue per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut ergo sic appellauit aeternum, quod non sua sponte audeant desinere celebrare; aut, sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, sed res quae iis significantur aeternae intelligantur. enim erat domus in qua non erat in ea mortuus. Nonne potuit esse aliqua domus quae primogenitum non haberet? Cum ergo primogeniti tantummodo morerentur, quomodo nulla erat quae non haberet mortuum? An et hoc divinitus praescientia Dei fuerat procuratum, ut in omnibus omnino essent domibus primogeniti, in quibus percuterentur Aegyptii? Ab hac sane plaga non putandi sunt immunes fuisse Aegyptii qui habitabant in terra Gessen; hominum quippe erat, vel animalium, non terrae: id est, homines et animalia primogenita moriebantur occulto et angelico percussu, non aliquid in terra vel in coelo factum erat, sicut rana, vel locusta, vel tenebrae, unde qui habitabant, affligerentur. A talibus enim plagis cum terra Gessen
Abbreviated transcription (Latin):
quam dicer& vel abagnis agnum. uel abhaedisȩdũ.
si illud desit. sumi oportere Appar& tamen inxp̃o
rebus impletis quid illo precepto fuerit figuratum
es vr̃as. legitimum ae ternum vel ae ternalem : quod
grece dicitur AΕΟ ΝΙΟΝ. nonsic accipiendum ẽ tamquã
possit istorum prae ter euntium dies eẽ ullusae terns
Sed illud ae ternum est. quod iste significat dies
Uelcum dicimus ipsum dm̃ ae ternum. nonutique
istas duas syllabas aeternas dicimus. sed quod signi¬
ficant: Quam quam diligenter scrutandum sit.
ꝗuomodo appellare scriptura soleat ae ternum.
ne forte ita dixerit sollemniter ae ternum. quem
nefas habeant prauermittere. aut sua sponte mu¬
tare. Aliud ẽ enim quod precipitur. quo usq fiat :
sicut prȩceptum ẽ. ut septies muros hiericho circui¬
r& arca : Aliud cum precipitur sic obseruari aliquid.
ut nullus terminus praefiniatur. obseruationis. siue
cottidie. siue ꝑmenses. siue ꝑannos sollemniter. si¬

Expanded text:
quam diceret, vel ab agnis agnum, vel ab haedis haedum, quam diceret, vel ab agnis agnum, vel ab haedis haedum, si illud desit, sumi oportere: apparet tamen in Christo rebus impletis quid illo praecepto fuerit figuratum.es vestras legitimum aeternum vel aeternalem, quod graece dicitur αἰώνιον, non sic accipiendum est, tanquam possit istorum praetereuntium dies esse ullus aeternus; sed illud aeternum est, quod iste signiuelut cum dicimus ipsum deum aeternum, non utique istas duas syllabas aeternas dicimus, sed quod significant. quamquam diligenter scrutandum sit quomodo appellare scriptura soleat aeternum; ne forte ita dixerit sollemniter aeternum, quem nefas habeant praetermittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod praecipitur, quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis, siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter si
Abbreviated transcription (Latin):
grecus probaton hab& Sed probaton ingreca lin¬
gua generis ne utri ẽ. & potuerunt quae sequun¬
tur omnia conuenire. tamquam si dicer&. pecus
perfectum masculum anniculum erit uobis. Potuit
enim latine dici masculum pecus. quomodo dicuntur
masculatura genere neutro Ouis autem masculus
dici non poss& quia feminini generis ẽ ouis Item
ouis mascula si dicer&ur. ess& absurdius Pecus uero
si poner&ur &iam aliud intelleger&ur : nec serua¬
retur sacramentum. quod cumscriptura de oue
loquatur. post dicit Abagnis & hedis accipi&isillud
Qua inre xp̃s significari merito accipitur. Quid
enim opus erat ouem uel agnum abagnis & hedis
accipiendum moneri. nisi ille figurar&ur. cuius
caro nonsolum exiustis. uerum ex peccatoribus pro¬
pagata ẽ. Quamquam conentur. iudei. &iam hedum
intellegere accipiendum adcelebrandum pascha.
& hoc eẽ dictum putant abagnis & hedis accipere: tam

Expanded text:
graecus rcpopatov habet: sed TrpofteTov in graeca lingraecus rcpopatov habet: sed TrpofteTov in graeca lingua generis neutri est, et potuerunt quae secuntur omnia conuenire, tamquam si diceret: pecus perfectum, masculum, anniculum erit uobis. potuit enim latine dici "masculum pecus", quomodo dicuntur mascula tura, genere neutro; ouis autem masculus dici non posset, quia feminini generis est ouis. item ouis mascula si diceretur esset absurdius. pecus uero si poneretur, etiam aliud intellegeretur nec seruaretur sacramentum, quod cum scriptura de oue loquatur, post dicit: ab agnis et haedis accipietis illud. qua in re Christus significari merito accipitur. quid enim opus erat ouem uel agnum ab agnis et haedis accipiendum moneri, nisi ille figuraretur, cuius caro non solum ex iustis uerum etiam ex peccatoribus propagata est? quamquam conentur ludaei etiam haedum intellegere accipiendum ad celebrandum pascha; et hoc esse dictum putant: ab agnis et h
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit autem dñs admoysen Non exaudi& uospha¬
rao. ut multiplicem signa mea. & portenta mea in
terra aegypti: Iamquam opus suerit eius in oboe
dientia. ut signa illa multiplicarentur: quae uti¬
liter fiebant ad terrendum populum dĩ. xtq ipsa
discretione adpi&atem informandum Sed hoc dĩ
fuit. malitia cordis illius bene utentis. non pharao¬
nis dipatientia male abutentis.
XLI
Quae autem superauerint ab eo. inmane. Igni con¬
cremabitis. Quaeri potest. quomodo aliquid supera¬
vit. cum hoc praemoniti fuerint. ut si domus non ha¬
buerit consumendo pecori idoneam multitudinem.
uicini assumantur: Sed intellegitur. quõ dictum ẽ
os non conter&is abeo. remansura utique fuisse
ossa quae igne cremarentur
Agnus perfectus. masculus anniculus erit uobis
Mouere potest ista locutio. quasi agnus possit
eẽ non masculus. nescientem. qua necessitate ita
sit translatum Ouis enim transferri debuit. quia

Expanded text:
Dixi tautem dominus ad Moysen: non exaudiet uos PhaDixi tautem dominus ad Moysen: non exaudiet uos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta mea in terra Aegypti. tamquam opus fuerit eius inoboedientia, ut signa illa multiplicarentur, quae utiliter fiebant ad terrendum populum Dei, atque ipsa discretione ad pietatem informandum. Sed hoc Dei fuit, malitia cordis illius bene utentis; non Pharaonis, Dei patientia male abutentis. XLIQuae autem superaverint, inquit, ab eo in mane, igne concremabitis. Quaeri potest quomodo aliquid superavit, cum hoc praemoniti fuerunt, ut si domus non habuerit consumendo pecori idoneam multitudinem, vicini assumantur. Sed intelligitur quoniam dictum est, Os non comminuetis ex eo, remansura utique fuisseossa, quae igne cremarentur. Agnus perfectus, masculus, anniculus erit uobis. mouere potest ista locutio, quasi agnus possit esse non masculus, nescientem qua necessitate ita sit translatum. ouis enim transferri debuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
di aidice debuisse Est &iam ista non nulla quȩstio
siseor sum habitabant hebrei interra gesse. ubi nec
plagae fiebant quibus regnum pharaonis afflige¬
batur . quomodo p&it quisq a proximo velapro¬
xima. aurum argentum & uestem. presertim quia
ubi primum hoc mandatur. per moysen. sic positumẽ
& mulier auicina sua. & concellaria uel concellanea.
si ita dicendum ẽ: uel cohabitatrice sua Unde intel¬
legendum ẽ &iam interra gessem. non solos hebreos
habitasse sed eis aliquos aegyptios in illa terra coha¬
bitatores fuisse. ad quos potuerunt merito hebreoru.
&iam illa diuina beneficia peruenire. ut hic eos & di¬
ligerent idem aegyptii cohabitatores. & quod p&e¬
bant facile commodarent Nec tamen ds̃ iudicauit
ita illos alienos fuisse abiniurus & contritionibus.
quas populus dĩ pertulit. ut nec isto damno feriren¬
tur. qui plagis illis propter quod terrae illi parce¬
batur percussi non erant XL.¬

Expanded text:
di a iudice debuisse. est etiam ista nonnulla quaestio, di a iudice debuisse. est etiam ista nonnulla quaestio, si seorsum habitabant Hebraei in terra Gessem, ubi nec plagae fiebant quibus regnum Pharaonis adfligebatur, quomodo petit quisque a proximo uel proxima aurum, argentum et uestem, praesertim quia ubi primum hoc mandatur per Moysen, sic positum est: et mulier a uicina sua et concellaria uel concellanea — si ita dicendum est — uel cohabitatrice suaunde intellegendum est etiam in terra Gessem non solos Hebraeos habitasse, sed eis aliquos Aegyptios in illa terra cohabitatores fuisse, ad quos potuerunt merito Hebraeorum etiam illa diuina beneficia peruenire, ut hinc eos et diligerent idem Aegyptii cohabitatores et quod petebant facile commodarent; nec tamen deus iudicauit ita illos alienos fuisse ab iniuriis et contritionibus, quas dei populus pertulit, ut nec isto damno ferirentur, qui plagis illis propter quod terrae illi parcebatur percussi non erant