comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mediochris cordis audierit. in natura illa fuisse aliud uiolabile. aliud inuiola¬
bile: facile intellegat. non iam duas sed tres eẽ naturas. unam
inuolabilem. alteram iꝑolabilem. terciã uiolatrice̾. Hee gͥ¬
blaspheniie cũ acorde ꝓpͥfie coctidie inore uro habitent: Se¬
sinite aliquando signaculũ oris uri. adimperitoꝵ illecebrã
quasi magnũ aliquid p̃dicare. Hisi forte qđ non uescimini
carnib & uinri nonbibitis: signaculũ oris mirandũ & lau¬
dandũ bonitatis: qđ quero auobis quo fine faciatis. Finis enĩ
quo referuntur ea que facimꝰ. id ÷ ꝓpter quẽ facimꝰ qͥd quid
facimꝰ. si non solũ in culpabilis. secdetiã laudabilis fuerit: tũ
demũ etiam facta nr̃a lauda: aliqua digna sunt: sin ille
iure meritoq culpatur quẽ spectamꝰ & intuemur. cũ in aliqͦ
uersanur officio: id quoq officiũ nemo in ꝓbandũ uitupe¬

Expanded text:
mediocris cordis audierit in natura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolamediocris cordis audierit in natura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolabile, facile intelligat non jam duas, sed tres esse naturas, unam inviolabilem, alteram violabilem, tertiam violatricem. blasphemiae, cum a corde profectae, quotidie in ore vestro habitent, desinite aliquando signaculum oris vestri, ad imperitorum illecebram, quasi magnum aliquid praedicare. Nisi forte quod non vescimini carnibus, et vinum non bibitis, signaculum oris mirandum et laudandum putatis. Quod quaero a vobis quo fine faciatis. Finis enim quo referuntur ea quae facimus, id est propter quem facimus quidquid facimus, si non solum inculpabilis, sed etiam laudabilis fuerit, tunc demum etiam facta nostra laude aliqua digna sunt: sin ille jure meritoque culpatur, quem spectamus et intuemur, cum in aliquo versamur officio, id quoque officium nemo improbandum vitupe
Abbreviated transcription (Latin):
inueniebat aliud qđ diceret nũ ista ratione ds̃ acredfilitate
aut infirmitate defenditur: Hec eiũ eiꝰ in ad uersam gentẽ
bonitas: in suos extitit magna ꝑ nicies: Huic accedit quasi
natura illiꝰ corrũpi. cõmut̾ariq non posset. nec nos ulla pes¬
as cõmutaret atq corrũꝑ&: & ille ordo qui nature aliene
prestandus fuit. posset sine nr̃a ꝑuersitate prestari. luud
ti uondũ dictũ erat qđ nuꝑ apud cartaginẽ audiui: cũ
enĩ quidam quẽ maxune illo errore cupio liberari. hac qͦs¬
tione i eadem cõpingeretur angustias. ausius ẽ dicere. scilies
regnũ habiusse quosdam fines suos. quipossent inuadi agente
contraria: Nam ipsũ deũ nullo modo potuisse uiolari: seddix̃
qđ neq auctor ille ur̃ nullomodo dicere cogeretur. Uideret
enĩ fortasse consequentes ruinas sue secte. multo ꝑ hanc senter¬
tiam quã ꝑaliam faciliores & reuera ita se hoc habet. ut si qͥsq̃

Expanded text:
inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione Deus a crudelitate inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Haec enim ejus in adversam gentem bonitas, in suos exstitit magna pernicies. Huc accedit, quia si natura illius corrumpi commutarique non posset, nec nos ulla pestis commutaret atque corrumperet; et ille ordo qui naturae alienae praestandus fuit, posset sine nostra perversitate praestari. 26. Illud vero nondum dictum erat, quod nuper apud Carthaginem audivi. Cum enim quidam, quem maxime illo errore cupio liberari, hac quaestione in easdem compingeretur angustias, ausus est dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines suos, qui possent invadi a gente contraria; nam ipsum Deum nullo modo potuisse violari. Sed dixit od neque auctor ille vester ullo modo dicere cogeretur: videret enim fortasse consequentes ruinas suae sectae multo per hanc sententiam, quam per aliam faciliores. Et revera ita se hoc habet, ut si quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
poterat: poterat dm̃ : si aut non poterat: que obsecro necessi¬
tas fuit. ut pars eiꝰ misceretur malo. & intantas miserias tru
diremꝰmagnis nos pͥmebat angustiis. nec ullũ exitũ repperi¬
ebamus. querentes quid factura erat deo gens tenebrarũ.
sicũ ea uollet cũ tanta sue partis calamitate pugnare. Sienĩ
non erat nocitura quiescenti: crudeliter nobiscũ actũ que¬
rebam. qui ad istas erunnas miꝰsimꝰ. Si aut̃ nocitura erat: non
ẽẽ illã naturam in corruptibilem. qualis dei natura eẽ de¬
bebat. In hac questione non defuit qui diceret. non dm̃ ma¬
lo carere uoluisse. aut ne sibi noceretur cauisse. s ꝓpter natura¬
lem bonitatẽ suã. in quiete ꝑuerseq nature. ut ordinata cẽt.
ꝓdesse uoluisse: non hoc sonant libri manichei cauisse dm̃
ne inuaderetuis ab hostib sepissine ibi significat᷑. sepissime
dr: s conciamꝰ ista manicheũ senfisse. ut᷑ ille dicebat qui ñ

Expanded text:
poterat, poterat Deum? Si autem non poterat, quae, obsecro, necessipoterat, poterat Deum? Si autem non poterat, quae, obsecro, necessitas fuit ut pars ejus misceretur malo, et in tantas miserias truddiremus, nos magnis premebat angustiis; nec ullum exitum reperiebamus, quaerentes quid factura erat Deo gens tenebrarum, si cum ea nollet cum tanta partis suae calamitate pugnare. Si enim non erat nocitura quiescenti, crudeliter nobiscum actum querebamur, qui ad istas aerumnas missi sumus: si autem nocitura erat, non esse illam naturam incorruptibilem, qualis natura Dei esse debebat. In hac quaestione non defuit qui diceret, non Deum malo carere voluisse, aut ne sibi noceretur cavisse, sed propter naturalem bonitatem suam inquietae perversaeque naturae, ut ordinata esset prodesse voluisse. Non hoc sonant libri manichaei; cavisse Deum ne invaderetur ab hostibus, saepissime ibi significatur, saepissime dicitur. Sed concedamus ista Manichaeum sensisse, ut ille dicebat, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
sit destiteritis credere acdicere: manichei utiq non eritis. E
Sũmũ boñ omĩno & quo eẽ aut cogitari meliꝰ nichil pos¬
sit. aut intellegendus aut credendus est ds̃. siblasphemias
carere cogitamus. Rathio aliqua numerosũ uiolari & cõmu¬
tari nullo pacto potest: nec ulla natura qualibet uiolentia
effecerit. ut post unũ qui sequit᷑ numerꝰ non duplo ei conci¬
nat hoc cõmutari nullo pacto potest: & ds̃ uob cõmutabilis
dr̃  tenet ista ratio inuiolabilẽ integritatẽ suam: & ei saltĩ parẽ
dm̃ eẽ non uultis: faciat que lib& gens tenebrarũ. ut ternariu
intellegibilis numerꝰ in quo ita unũ estꝰ ᷤ partib careat. faciat
S gens tenebrarũ: ut numerꝰ iste ternariꝰ in diias equales
partes diuidatur. Uid& certe mens urã nulliꝰ maliuolenta¬
id posse contingere. Que gͥ rationem numeri uiolare non

Expanded text:
sit destiteritis credere ac dicere, manichaei utique non eritis. 24. sit destiteritis credere ac dicere, manichaei utique non eritis. 24. Summum bonum omnino, et quo esse aut cogitari melius nihil possit, aut intelligendus, aut credendus Deus est, si blasphemiis carere cogitamus. Ratio aliqua numerorum violari et commutari nullo pacto potest, nec ulla natura qualibet violentia effecerit ut post unum qui sequitur numerus, non duplo ei concinat. Hoc commutari nullo pacto potest, et Deus a vobis commutabilis dicitur! Tenet ista ratio inviolabilem integritatem suam, et ei saltem parem Deum esse non vultis! Faciat quaelibet gens tenebrarum, ut ternarius intelligibilis numerus, in quo ita unum est, quod unum est, ut partibus careat; faciat ergo gens ista tenebrarum, ut numerus iste ternarius in duas partes aequales dividatur. Videt certe mens vestra nullius id malevolentia posse contingere. Quae ergo rationem numeri violare non
Abbreviated transcription (Latin):
am lib̾tuẽ nondũ⁊ assecuta. Ds̃ igit᷑ nob̾ auctorib siqͥde pars
der ds ÷. & stulticia corrũpit. & cadendo mutatꝰ :: & amissa ꝑ¬
fectione iuolatꝰ ex opis in diget: & debilis morbo. & oppressus
miseria: & seruitute turpatus : Qđ si dei pars ds non canec
incorruptus potest ẽẽ. incuiꝰ parte corruptio÷. nec in cõnu¬
tatiis. qui exaliqua parte mutatus e : nec inuiolatus. qͥ non ex
om̃i parte ꝑfectusest. neq ñ indigeris quisedulo agit. ut sibi
restituat partẽ suã.: neq omino sanꝰ qͥ aliqͦ parte inbecillus ẽc¬
Il ec beatissimꝰ qui habet aliquã partẽ sub iectam miserie. nec
om̃imodo liber: cuiꝰ pars aliqua p̃mitur seriuitute . Hec om̃ĩa
cogimini dicere. cũ animã quã tantis obrita calamitatibe
certis partem dei eẽ ꝑhibetis Hec & multa huiꝰce modi de
secta ur̃a si potestis auferte. Ic̃ demũ dicit eos urm̃ carere
blas phemiis. immͦ sectam illã deridite. Nam si hoc qđ ille serip¬

Expanded text:
am libertatem nondum est assecuta. Deus igitur vobis auctoribus, siquidem pars Dei est Deus, et stultitia corrumpitur, et cadendo mutatus est, et amissa perfectione violatus, et opis indiget, et debilis morbo, et oppressus miseria, et servitute turpatus est. 23. Quod si Dei pars Deus non est; nec incorruptus potest esse, in cujus parte corruptio est; nec incommutatus, qui ex aliqua parte mutatus est; nec inviolatus, qui non ex omni parte perfectus; neque non indigens, qui sedulo agit ut sibi restituat partem suam; nec omnino sanus, qui aliqua parte imbecillus est; nec beatissimus, qui habet aliquam partem subjectam miseriae; nec omnino liber, cujus pars aliqua premitur servitute. Haec omnia cogimini dicere, cum animam, quam tantis obrutam calamitatibus cernitis, partem Dei esse perhibetis. Haec et multa hujuscemodi de secta vestra si potestis auferre, tunc demum dicite os vestrum carere blasphemiis. Imo sectam illam deserite: nam si hoc quod ille scrip
Abbreviated transcription (Latin):
lũ est homini qui ꝑ offensionem manducat. Bonũ ÷ non
manducare carnẽ. & ñbibere uinũ. neq in quo fr̃ tuus offen¬
ditur. aut scandaliz atur. aut infirmatur:. tu fidẽ habes pe¬
nes tem& ipsũ. habe coram deo. Beatus qui non iudicat sem&
ipsũ. in eo qđ ꝓbat. Quiaut̃ discernit. si manducauerit dap̃¬
edificationem. It enĩ. xpc̃. non sibi placuit. Satisne apparet apłm
eil p̃cepisse. ut carnes non manducarent. neq uinũ biberent. qui¬
cuq firmiores eẽnt. quia offendebant in firmos. Non eis congru¬
endo & faciebant ut putarent eos quifide omĩa munda iudica¬
bant. in ob sequiũ idoloꝵ atalib epulis & potu nolle abstinere:
oc significat & adchorinthios hoc modo scribens. De escis aut̃ sa¬
erificioꝵ que deidolis immolantur. scimꝰ quia nichil ÷ idolum
in mundo : & qd nullus ds. nisiunꝰ. Nam & si st̃ qͥ dicant᷑ dii siue

Expanded text:
on manducare carnem -et non bibere uinum neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damedificationem. Etenim Christus non sibi placuit . 33. Satisne apparet Apostolum eis praecepisse ut carnes non manducarent, neque vinum biberent quicumque firmiores essent, quia infirmos offendebant non eis congruendo, et faciebant ut putarent eos qui fide omnia munda judicabant, in obsequium idolorum a talibus epulis et potu nolle abstinere? Hoc significat et ad Corinthios hoc modo scribens: De escis autem sacrificiorum quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo, et quod nullus Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
& in digent qͥuȩ poscit auxiliũ. & bscila qͥue medicini ede or
& miseram que beata eẽ desiderat. Hec omĩa indm̃ sacrileg̾a opi¬
nione confertis aut si non conceditis hȩc de animia. nec apte
e necessari qui animã inueritatẽ indicat. quuia stultu niinec
renouatiir anima ꝑueram religionẽ. qiua mactata idere
nusiuacrilisuris ꝑficitur quia ꝑ fecta est. nec ei ds fert opẽ.

Expanded text:
et indigentem, quae poscit auxilium; et imbecillam, quae medicina eget; et indigentem, quae poscit auxilium; et imbecillam, quae medicina eget; et miseram, quae beata esse desiderat: haec omnia in Deum sacrilega opinione confertis. Aut si non conceditis haec de anima, nec Spiritus est necessarius, qui animam in veritatem inducat, quia stulta non est; nec renovatur ulis vestris perficitur, quia perfecta est; nec ei Deus opem fert,
Abbreviated transcription (Latin):
detena urra cecitate possessis etiã ꝑsuadetis. Atq hoc pehrlia
Non eni corruptibile tantuꝰ̃ dm̃ dicitis. sed corruptũ.: Nec & cõ¬
mosliabilẽ sed cõmutatũ. Hec uiolabilẽ. seduiolatũ. Net qui
possit in digenti pati: sed indigente nec inquẽ casurasit.
sinquẽ cecuderit mbecillitas. Nec qͥmiser possit eẽ si misertĩ.
nima quippe dñ ee dicitis. uł partẽ dei. Nec iuideo quo moa
prar gentũ ce iapidis lapis Et ut adhec maiora neni an ut
ders ter ie terra ẽ. &e aqu& pars aqua & aeris aer a siqo
de igne detraxeris iugne eẽ non uegabis. Et que libet paro
sa an articulata der forma ẽ sic hominis reliqũrũq ani¬
manti opudam pars hominis nonẽ homo s ad quã liba
istanũ opiuonũ descendo & sigillatĩ utraq considero. hic
parte aliquã deui hegis Quã obre cũ parte dci eẽ animã
dicitis. qua non negitis &e cortuptam ee stulta e. &e con mi
tatã que sapiens fuit & molatã qͥ đ ꝓpͥam ꝑfectoriẽ non habet:

Expanded text:
et mira caecitate possessis etiam persuadetis. Atque hoc parum est: non enim corruptibilem tantum Deum dicitis, sed corruptum; nec et commutabilem, sed commutatum; nec violabilem, sed violatum; nec qui possit indigentiam pati, sed indigentem; nec in quem casura sit, sed in quem ceciderit imbecillitas; nec qui miser esse possit, sed miserum. Animam quippe Deum esse dicitis vel partem Dei. Nec video quomodo ti argentum, et lapidis lapis; et, ut ad haec majora veniamus, pars terrae terra est, et aquae pars aqua, et aeris aer, et si quid de igne detraxeris, ignem esse non negabis, et quaelibet pars erit Deus? An articulata Dei forma est, sicut hominis, reliquorumque animantium? nam pars hominis non est homo. 22. Sed ad quamlibet istarum opinionum descendo, et singillatim utramque considero. Nam animam dicitis, quam non negatis et corruptam esse, quae stulta tam, quae sapiens fuit; et violatam, quae propriam perfectionem non habet;
Abbreviated transcription (Latin):
oc quoq nob notissimũ nefas de quanta consuetudine
uenisse arbitrandũ ÷: & hoc factũ ÷ ea nocte qua feste
apud uos uigilie celebrant᷑. S reuera etiã si nullus ȩẽt
ꝑditionis metus. quis posset dap̃nandũ epõ offerre. qͥsic¬

Expanded text:
Hoc nobis quoque notissimum nefas, de quanta consuetudine Hoc nobis quoque notissimum nefas, de quanta consuetudine venisse arbitrandum est? Et hoc factum est ea nocte qua festae apud vos vigiliae celebrantur. Sed revera etiamsi nullus esset proditionis metus, quis posset damnandum offerre epi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore qͦd conuenticula eoꝵ lege publica ꝓhiberent᷑.
Nequid lesi ꝓderent metuebatur. Ubi ÷ gͦ qd ꝑpetuã sibi
ꝑ secutionem in hoc mundo futuram p̃dicant: eoq se cõ¬
mendatiores haberi uolunt. Hinc interp̃tantes qd̾ hic
mundus eos ođit. & ꝓpterea penes se querendã ueritatẽ
ad firmantes. qr in p̾missione spc̃ scĩ paracliti dictũ ÷
qđ eũ mundꝰ iste accipere non possit: De qua re non
iste locus disserendi ẽ. S certe si ꝑpetua uob̃ ꝑsecutio futura est
nis in punita cõgitatio dũ tales ledere formidatis. Id etiã nob̃
responsu est. cũ ad ipsos pͥmates detulissemꝰ. conquestã nobis
ẽẽ mulierem. qđ in condaui ubi cũ aliis feminis erat. de illoꝵ
scilicet scĩtate securiᷤ ingressis electis plurib & ab uno lucer¬
na extincta. incertũ cuiꝰ eoꝵ intenebris ad petita eẽt am¬
plexii. & coacta in flagitiũ. nisi subsidio clamoris euasiss&.

Expanded text:
tempore quo conventicula eorum lege publica prohiberentur, tempore quo conventicula eorum lege publica prohiberentur, ne quid laesi proderent, metuebatur. Ubi est ergo quod perpetuam sibi persecutionem in hoc mundo futuram praedicant, eoque se commendatiores haberi volunt, hinc interpretantes quod hic mundus eos oderit ; et propterea penes se quaerendam veritatem affirmantes, quia in promissione Spiritus sancti paracleti dictum est quod eum mundus iste accipere non possit . De qua re non iste locus disserendi est. Sed certe si perpetua vobis persecutio futura est,nis impunita contagio, dum tales laedere formidatis. 70. Id etiam nobis responsum est, cum ad ipsos primates detulissemus conquestam nobis esse mulierem quod in conclavi, ubi cum aliis feminis erat, de illorum scilicet sanctitate secura, ingressis electis pluribus, et ab uno lucerna exstincta, incertum cujus eorum in tenebris appetita esset amplexu, et coacta in flagitium, nisi subsidio clamoris evasisset.
Abbreviated transcription (Latin):
is qui partim iam illa suꝑsticione liberatist̾ : partiꝰ ad huc opto
ut liberentur. Uidimꝰ gͦ hic in quadruuio cartaginis in platea
celeberrima non unũ s plures quã tres electos simul pꝰ transe¬
untes nescio quas feminas tã petulanti gestu ad hinnre. ut
om̃ium triui alium im pudicitiã. pudiciciamq su ꝑarent. qđ
de magnauenire consuetudine. atq illos inter se uiuere ita
satis eminebat. quandoquidem nullus soti p̾sentiam ueritꝰ.
Om̃s aut certe pene om̃s. eadem teneri peste indicabat. Non
enĩ erant hi ex una domo. seddiuerse ꝓrsus habitantes ex eo
loco ubi conuentus om̃iũ factus erat pariter forte descendȩ¬
rant. Nos aut̾ grauiter cõmoti: grauit̾ ętiã questi sumus. Qs
tandem hoc uindicandũ. non dicã seꝑatione ab ȩccła. s pro
magnitudine flagitii uehem̃tis saltiꝰ obiurgatione arbitra¬
tus est: & hec erat om̃is excusatio impunitatis illoꝵ qđ eo

Expanded text:
iis qui partim jam illa superstitione liberati sunt, partim adhuc opto iis qui partim jam illa superstitione liberati sunt, partim adhuc opto ut liberentur; vidimus ergo in quadrivio Carthaginis, in platea celeberrima, non unum, sed plures quam tres electos simul post transeuntes nescio quas feminas tam petulanti gestu adhinnire, ut omnium trivialium impudicitiam impudentiamque superarent. Quod de magna venire consuetudine, atque illos inter se ita vivere satis eminebat, quandoquidem nullus socii praesentiam veritus, omnes, aut certe pene omnes eadem teneri peste indicabat. Non enim erant hi ex una domo, sed diverse prorsus habitantes, ex eo loco ubi conventus omnium factus erat, pariter forte descenderant. Nos autem graviter commoti, graviter etiam questi sumus. Quis tandem hoc vindicandum, non dicam separatione ab ecclesia, sed pro magnitudine flagitii vehementi saltem objurgatione arbitratus est? 69. Et haec erat omnis excusatio impunitatis illorum quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
in cul pabile. sedomĩ dubia. Immo uͦ sine dubitatione fal¬
sissima. omĩa repugnantia omĩa ab surda. Deniq tã nuil¬
ta & tam grauia peccata in his morib deprehenduntur.
ut siquis accusare omĩa uelit homo. alicuiꝰ falsitatis sin¬
gula ut minimũ singulis uoluminib possit. Hȩc gͥsi custo¬
diretis. ur̾amq impleretis ꝓfessionem. nichil uob̾ ẽẽ in eptiꝰ.
nichil stulticiꝰ. nichil impericiꝰ. Cũ aut̃ laudatis & docetis ista
nec facitis. quid uob̃ fallaciꝰ. quid insidiosiꝰ. quid maliciosius
dici aut inueniri potest : Nouem annos totos magna curet
diligentia uos audiui. nullus mͥ electoꝵ in notescere potuit.
qui scđm hec p̾cepta non aut dep̾hensus in peccato: aut certe
suspicioni subditus fuerit. Multi in uino & incarnib multi
nas seduxisse aͦdꝓbati st̃. ita ut hinc plane dubitare ñ possim
sedsit & hec magis fama quã uerũ uidi ipse non solus. sedcũ

Expanded text:
inculpabile: sed omnia dubia, imo vero sine dubitatione falinculpabile: sed omnia dubia, imo vero sine dubitatione falsissima, omnia repugnantia, abominabilia, absurda. Denique tam multa et tam gravia peccata in his moribus deprehenduntur, ut si quis accusare velit omnia, homo alicujus facultatis, singula ut minimum, singulis voluminibus possit. Haec igitur si custodiretis, vestramque impleretis professionem, nihil vobis esset ineptius, nihil stultius, nihil imperitius: cum autem laudatis et docetis ista, nec facitis, quid vobis fallacius, quid insidiosius, quid malitiosius dici aut inveniri potest? 68. Novem annos totos magna cura et diligentia vos audivi, nullus mihi electorum innotescere potuit, qui secundum haec praecepta non aut deprehensus in peccato, aut certe suspicioni subditus fuerit. Multi in vino et carnibus, multinas seduxisse approbati sunt, ita ut hinc plane dubitare non possim. Sed sit et haec magis fama quam verum. Vidi ipse non solus, sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ animam non habet. hoc ita potestis & de animantis semuine
dicere. in quo animã que apparebit in ꝓle conligatam ẽẽ cense¬
tis. & in quo ipsiꝰ manichei animã implicatã cẽ fatimini: & qe
non possunt abauditorib ur̃ĩs purganda uob talia semina
afferri. Quis non suscipet᷑ secretam de uob ipsis inter uos fieri.
talem purgationem: & illis ideo ne uos deserant occultari. E
si non facitis qđ utinã ita fit. uidetis tamen quante suspicioni
urã suꝑsticio paceat. & quam non sit hominib succensendum
hic diutiꝰ demorari. ut uidetis quantꝰ sit inuectionis locꝰ. s qr
& res talis est ut eã potiꝰ reformidet quã in sectetur oratio :
& ꝓpositũ illud meũ ꝑ totũ sermonẽ anim aduerti potest.
qđ statui nichil exaggerare. s nudis quodã modo reb & ratio¬
sunit tria ur̃a signacula. Hisunt ur̃i mores. hinc finis ad mi

Expanded text:
quod animam non habet; hoc ita potestis et de animantis semine quod animam non habet; hoc ita potestis et de animantis semine dicere, in quo animam, quae apparebit in prole, colligatam esse censetis, et in quo ipsius Manichaei animam implicatam fuisse fatemini. Et quia non possunt ab auditoribus vestris purganda vobis talia semina afferri, quis non suspicetur secretam de vobis ipsis inter vos fieri talem purgationem, et ideo illis, ne vos deserant, occultari? Quae si non facitis, quod utinam ita sit, videtis tamen quantae suspicioni vestra superstitio pateat, et quam non sit hominibus succensendum hic diutius immorari; et videtis quantus sit invectionis locus. Sed quia et res talis est, ut eam potius reformidet quam insectetur oratio, et propositum illud meum per totum sermonem animadverti potest, quo statui nihil exaggerare, sed nudis quodammodo rebus et ratiosint tria vestra signacula. Hi sunt vestri mores, hic finis admira
Abbreviated transcription (Latin):
mant liberoꝵ ꝓ creandoꝵ causa mare feminãq caniungt̃.
Quis qͥs gͦ ꝓcreare liberos quã cũ cubere graui dicit eẽ pecca¬
tum. ꝓhibet uriq nuntias. & non iam uxorem s meretrice
feminam facit. Que donatis sibi certis reb auiro ad explendam
eiꝰ libidinem ungitur. Sienĩ uxor ÷ matrimoniũ i. non aut̃
matrimoniũ ubi dat̾ oꝑa ne sit mat̾. Non gͥuxor quo circa nup¬
tias ꝓhibetis. nec ab hoc crimine qđ olim spũ scõ deuob p̃dictũ :¬
nec ꝑ concubitu anima ligetur incarne. & uehem̃ter ad seritis
ꝑ scõꝵ cibũ aninã deseminib libari: nonne confirmatis omise¬
ri. qđ deuob̾ homines suspe cant᷑ : Cur eniꝰ de tritico & de faba
& de lenticula aliisq. seminib cũ his uescimini liberare uos uel¬
le animã creditur: de animaliũ seminib non credatur: Non
enĩ ut ipsam carnem mortui animantiᷤᷤ in mundam ẽẽ dicitis.

Expanded text:
mant, liberorum procreandorum causa, marem feminamque conjungunt: mant, liberorum procreandorum causa, marem feminamque conjungunt: quisquis ergo procreare liberos quam concumbere gravius dicit esse peccatum, prohibet utique nuptias; et non jam uxorem, sed meretricem feminam facit, quae donatis sibi certis rebus, viro ad explendam ejus libidinem jungitur. Si enim uxor est, matrimonium est. Non autem matrimonium est ubi datur opera ne sit mater: non igitur uxor. Quocirca nuptias prohibetis, nec ab hoc crimine, quod olim a Spiritne per concubitum anima ligetur in carne, et vehementer asseritis, per sanctorum cibum animam de seminibus liberari, nonne confirmatis, o miseri, quod de vobis homines suspicantur? Cur enim de tritico, et de faba, et de lenticula aliisque seminibus, cum his vescimini, liberare vos velle animam creditur, de animalium seminibus non credatur? Non enim, ut ipsam carnem mortui animantis immundam esse dicitis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta est castitas ura: non enĩ con cubitũ. sed ut longe antea ab apło
dictũ est. uere nuptias ꝓhibetis: que talis oꝑis una est honesta
defensio. Hic non dubito uos eẽ clamaturos. iuuidiamq factu¬
ros. dicendo castitatem ꝑfectam uos uehementer cõmendare.
atq laudare. non tanen nuptias ꝓhibere. Quando qͥdem au¬
ditores ur̃i quoꝵ apud uos scd̾s ÷ gradꝰ. ducere atq habere ñ
ꝓhibantur uxores. Quȩ cũ magna uoce. & magna in dignati¬
one dixeritis: ego uos leniꝰ interrogabo ad hunc modũꝰ. N onne
uaremus tẽpus. qđ ad conceptũ mulier post genitaliuꝰ uisce¬
rũ purgationẽ apta eẽt. eoq tẽpore a concubitii tẽperaremꝰ.
ne carni anima implicaretur: Ex quo illud sequit᷑. ut non
liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa. sed satiande libidinis habere
conuigem censeatis: nuptie aut̾ ut ipse nuptiales tabule cla¬

Expanded text:
ta est castitas vestra. Non enim concubitum, sed ut longe ante ab Apostolo ta est castitas vestra. Non enim concubitum, sed ut longe ante ab Apostolo dictum est, vere nuptias prohibetis , quae talis operis una est honesta defensio. Hic non dubito vos esse clamaturos, invidiamque facturos, dicendo, castitatem perfectam vos vehementer commendare atque laudare, non tamen nuptias prohibere; quandoquidem auditores vestri, quorum apud vos secundus est gradus, ducere atque habere non prohibeantur uxores. Quae cum magna voce et magna indignatione dixeritis, ego vos lenius interrogabo ad hunc modum: nonne varemus tempus, quo ad conceptum mulier post genitalium viscerum purgationem apta esset, eoque tempore a concubitu temperaremus, ne carni anima implicaretur? Ex quo illud sequitur, ut non liberorum procreandorum causa, sed satiandae libidinis habere conjugem censeatis. Nuptiae autem, ut ipsae nuptiales tabulae cla
Abbreviated transcription (Latin):
parcere stultũ. nisi forte qđ sunt hȩc animalia parua contẽptis.
Sane si ita est ut animal qͦd breuiꝰ ÷ eo contẽptiꝰ eẽ debeat. necesse ÷
camelũ homini p̃feratis. Huc accedit illa gradatio. que cũ uos
audirem. nosi sepȩ turbauit. Nulla enĩ causa ÷ cur ꝓpt̾ paru
corporis modulũ. pulex necandiis sit: non etiã musca que in
faba gignitur: & sihec. cur non etiã ista paulo amplior. cuiꝰ cer¬
te fetus minor ẽ quã illa : Hoc iam sequit᷑ ut apis quoq sine
culpa perimatur. cuiꝰ pullꝰ uix huic musce coequatur. In de
ad locuste pullũ & locustam. inde ad pullũ muris & murẽ &
ne longũ faciam. nonne uidetis his gradib ad elefantũ ꝑ ueni¬
ri. ut om̃ino recusare non possit. In gentẽ illã beluã sine cul¬
pa se occidere. quis qͥs ꝓpt̾ paruulũ corpꝰ interfectionẽ puli¬
cis peccatũ eẽ non putat: s iam etiã de huiꝰ modi nugis satis

Expanded text:
parcere stultum: nisi forte quod sunt haec animalia parva contemnitis. parcere stultum: nisi forte quod sunt haec animalia parva contemnitis. Sane si ita est, ut animal quo brevius est, eo contemptius esse debeat, necesse est camelum homini praeferatis. 64. Huc accedit illa gradatio, quae cum vos audirem, nos saepe turbavit. Nulla enim causa est cur propter parvum corporis modulum, pulex necandus sit, non etiam musca quae in faba gignitur. Et si haec, cur non etiam ista paulo amplior, cujus certe fetus minor est quam illa. Hoc etiam sequitur, ut apis quoque sine culpa perimatur, cujus pullus huic muscae coaequatur. Inde ad locustae pullum et locustam, inde ad pullum muris et murem. Et ne longum faciam, nonne videtis his gradibus ad elephantum perveniri, ut omnino recusari non possit ingentem illam belluam sine culpa se occidere, quisquis propter parvulum corpus interfectionem pulicis peccatum esse non putat? Sed jam etiam de hujusmodi nugis satis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uehementiꝰ execramini. qd nimiuiꝰ uidere uultis. cur ñ uob̃
mundiora uidentur animalia. que sine concubitu de nr̃a
carne nascuntur : Quã quã enĩ postea coeundo pariant.
non tamen nob̵ coeuntib de nr̃o corpore primo nascunt᷑.
lam uͦ si quecũq deuiuentib gignuntur corporib sordidissi¬
ma sunt putanda. multo magis quecũq demortuis. Inpuniꝰ
gͦ occiditur uł sorex uł anguis. uł scorpio. quã dehumanis ca¬
dauerib nasci. auob potissimꝰ solemꝰ audire. s obscura omitto
& in certa: de apib Certe est fame celebrior. qđ debou̾ cadaue¬
rib oriantur. Ergo occiduntur in pune. Ac si hoc quoq du¬
bium ÷ nemo fere discar ab eis dubitat. quin de fimo inpilã
rotundato ab his atq obruta existant. Hec gͥ animantia
& alia que ꝑsequi longũ ÷: sordidiora certe debetis opi inari.¬
quã pediculos nr̃os & tam̃ illa occidere nefas uob̾ uidetur. his aut̃

Expanded text:
ehementius exsecramini, quod nimium videri vultis, cur non vobis mundiora videntur animalia, quae sine concubitu de nostra carne nascuntur? quanquam enim postea coeundo pariant, non tamen nobis coeuntibus de nostro corpore primo nascuntur. Jam vero, si quaecumque de viventibus gignuntur corporibus, sordidissima sunt putanda, multo magis quaecumque de mortuis. Impunius ergo occiditur vel sorex, vel anguis, vel scorpio, quos de humanis cadaveribus nasci, a vobis potissimum solemus audire. Sed obscura omitto et incerta. De apibus certe fama est celebrior, quod de boum cadaveribus oriantur. Ergo occiduntur impune. At si hoc quoque dubium est, nemo fere de scarabeis dubitat, quin de fimo in pilam rotundato ab his atque obruto existant. Haec igitur animantia et alia quae persequi longum est, sordidiora certe debetis opinari,quam pediculos vestros; et tamen illa occidere nefas vobis videtur, his autem
Abbreviated transcription (Latin):
mater fr̾ iuueni ꝓdidisset. acerrime dolens religiones tam̃
nomine abaccusatione publica reuocatus ẽ. ꝑ fecitq ut ille
Non enĩ hoc ferre quisquã posset. de illa eccła pelleretur
& ne in punita res omĩno eẽt. cepit consiliũ ad iunctis sibi
amicis hominem ut pugnis calcibq concidere. At ille cũ
grauit̾ cederet᷑. clamabat ut sibi ex auctoritate manichei

Expanded text:
mater fratri juveni prodidisset, acerrime dolens, religionis tamen mater fratri juveni prodidisset, acerrime dolens, religionis tamen nomine ab accusatione publica revocatus est; perfecitque ut ille non enim hoc ferre quisquam posset de illa ecclesia pelleretur: et ne impunita res omnino esset, cepit consilium, ut adjunctis sibi amicis, hominem pugnis calcibusque concideret. At ille cum graviter caederetur, clamabat, ut sibi ex auctoritate Manichaei
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ. q uod etiã si de adpetita muliere incertũ erat : liuorta¬
men in illis duob quib meliores ibi non inueniebamꝰ. appare¬
bat acerrimus: & alia conicere cagebat. Postremo inteatris elec¬
tos & etate ut uidebantur morib graues. cũ sene presbiteros
sepissime inuenisnꝰ. Omuto uiuenes quos etiam rixantes ꝓ
scenicis & aurigis dep̾hendere solebamꝰ. que res non mediocri
arguinento est. quomͦ se possint continere ab occultis: cũ eã
cupiditate suꝑare non possint. que illos auditoꝵ suoꝵ odis
sustentant. & porrigit erubescentes atq fugitantes. R Nn¬
uͦ illꝰ etiam sci ad cuiꝰ disputationes inficarioꝵ uicũ uetitaba¬
mur. tantũ illud flagitiuꝰ ꝓderetur. si uirginem scĩmonialẽ
mulierem tantũ non & pregnantẽ facere potuisset: s occultũ
& incredibile malũ crescens uterꝰ latere non passus ẽ. Qđ cũ

Expanded text:
bamus, quod etiamsi de appetita muliere incertum erat, livor tabamus, quod etiamsi de appetita muliere incertum erat, livor tamen in illis duobus, quibus meliores ibi non inveniebamus, apparebat acerrimus, et alia conjicere cogebat. 72. Postremo in theatris electos, et aetate, et, ut videbantur, moribus graves, cum sene presbytero saepissime invenimus. Omitto juvenes, quos etiam rixantes pro scenicis et aurigis deprehendere solebamus, quae res non mediocri argumento est quomodo se possint continere ab occultis, cum eam cupiditatem superare non possint, quae illos auditorum suorum oculis ostentat, et prodit erubescentes atque fugitantes. An vero illius etiam sancti, ad cujus disputationes in ficariorum vicum ventitabamus, tantum illud flagitium proderetur, si virginem sanctimonialem mulierem tantum, non et praegnantem facere potuisset? Sed occultum et incredibile malum crescens uterus latere non passus est. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
cionib uͦ ianue quante aꝑiebantur: cũ eos inuidos in ue¬
niebamis. cũ auaros. cũ epularũ ex qͥsitarũ auidissimos.
cũ in uirgus frequentissimos. cũ dereb exiguis mobilissi¬
inuenirent. Duo quidam erant existimationis satis bone
facili in ienio. atq in illis suis disputationib principes. nob̃
ampliꝰ quã ceteri familiariꝰq coniuncti. quoꝵ unꝰ qͥ ꝓpt̾
ẽẽ dr̃ hi sibi grauiter in uidebant. & obiciebat alter alteri.
non accusatio ne manifesta. sed sermone apud quos poterat.¬
& susurris ab eo uiolenter ad tep̾ta cuiꝰ dam auditoris uxorẽ.
lle aut̃ se purgans. interĩ apud nos aliũ eiꝰ dem sceleris elec¬
tũ criminabatur: qui apud eundem auditorẽ quasi anticꝰ
fidissimꝰ habitabat. Quẽ qm̃ subito ingrediens cũ muliere de¬
p̃henderat. Dicebat mulieri. & ad ultero abillo inimico atꝙ
inuido consiliũ datum: ut illa sibi conflaret᷑ calumpnia: ne
siquid ꝓderet. crederetur. Agebam᷑ nos & molestissime fere¬

Expanded text:
 januae quantae aperiebantur, cum eos invidos inveniebamus, cum avaros, cum epularum exquisitarum avidissimos, cum in jurgiis frequentissimos, cum de rebus exiguis mobilissiinvenirent. Duo quidam erant existimationis satis bonae, facili ingenio, atque in illis suis disputationibus principes, nobis amplius quam caeteri familiariusque conjuncti. Quorum unus qui propter esbyter dicitur. Hi sibi graviter invidebant, et objiciebat alter alteri, non accusatione manifesta, sed sermone apud quos poterat et susurris, ab eo violenter attentatam cujusdam auditoris uxorem. Ille autem se purgans, interim apud nos alium ejusdem sceleris electum criminabatur, qui apud eumdem auditorem, quasi amicus fidissimus habitabat: quem quoniam subito ingrediens cum muliere dehenderat, dicebat mulieri et adultero ab illo inimico atque invido consilium datum, ut illa sibi conflaretur calumnia, ne si quid proderet, crederetur. Angebamur nos, et molestissime fere
Abbreviated transcription (Latin):
non in om̃ib est scientia. Quidam au̾t inconscientia sua usq
ad huc m idolis. quasi dolotitũ manducant: & conscientia ipsoꝵ
cũ sit infirna in quinatur. Esca aut̃ nos non cõmendat deo.
Neq enĩ si manducauerimꝰ abundabimꝰ neq si non manduca¬
uerimꝰ deficiemꝰ. Ulidece aut̃ ne forte hec licentia urã offen¬

Expanded text:
non in omnibus est scientia. Quidam autem in conscientia sua usque adhuc in idolio quasi idolothytum manducant, et conscientia eorum cum sit infirma, inquinatur. Esca autem nos non commendat Deo. Neque enim si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, deficiemus. Videte autem ne forte h
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ udemꝰ. si solem & lunam non uidem: Ueciti enĩ sum
colxeerti sumu adea quȩ uident᷑. Nonsunt g etiam is ta
diligenda: ei qui amorem illũ incorruptumꝰ do cogust
erlbere. Serit mͥ alius locꝰ quode is tis diligentus requi¬
returinon enim nunc de fide. s de uita dicere ins ticur ꝑ
quam meremur scire quod credimus K A mandus qͥ¬

Expanded text:
idemus, si solem et lunam non videmus? Vetiti autem sumus converti ad ea quae videntur. Non sunt igitur etiam ista diligenda ei qui amorem illum incorruptum Deo cogitat exhibere. Sed erit mihi alius locus quo de istis diligentius requiretur. Non enim nunc de fide, sed de vita dicere institui, per quam meremur scire quod credimus. Amandus
Abbreviated transcription (Latin):
arbitretur. Quid gͦ aliud ostendit. qđ dictũ est. generosititem
magnificat: contubernuu habens dei : Anuͦ generositas solet sig¬
nificare aliud. quã parentes: Contuber nui uͦ nonne cũ ipso pa¬
trȩ equalitatẽ clamat adq adserit: Deinde cũ paulꝰ dicat. filitĩ dei.

Expanded text:
arbitretur. Quid ergo aliud ostendit quod dictum est, Generositatem arbitretur. Quid ergo aliud ostendit quod dictum est, Generositatem magnificat, contubernium habens Dei? . An vero generositas solet significare aliud quam parentes? Contubernium vero nonne cum ipso patre aequalitatem clamat atque asserit? Deinde, cum Paulus dicat Filium De
Abbreviated transcription (Latin):
tis debetur. ut sit plena quã uolumꝰ demonstrare sententia.
Lege igit᷑ deinceps. qđ adnexũ ẽ. Qđ si honestiẽ inquid possessio.
que concipiscit᷑ inuita: quid sapientia ẽ honestiꝰ. quȩ omĩa oꝑa¬
tur : Potest ne quid quã p̃clariꝰ aut manifestiꝰ: ut uͦ etia uberiꝰ
ꝓferri : Audi aliud: si parũ putas qđ idem sonet sobrietatẽ : Sapi¬
entia enĩ doc& inquid. & iusticiã. & uirtutẽ sobrietas mͥ ad ipsã
cognitionẽ ueri iudetur ꝑtinere id÷ addisciplinã: iusticia uͦ &
uirtus adactionẽ atq oꝑationẽ. Quib duob il ÷ agendi effica¬
tłia. & sobrietate contẽplandi. que deruirtꝰ & dei sapientia id ÷
dei fili dilectorib: suis donat. quid cõparandũ sit nescio. cũ ipse
ꝓpħa statĩ dicat. quanti sunt ista pendenda: nã ita positũ: sobrie¬
tatẽ enĩ sapientia docet: & iusticiã & uirtutẽ: quib utiliꝰ nichil ÷
inuita hominib. Hec fortasse quispiã. non defilio dei. dicta esse

Expanded text:
ti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non de Filio Dei dicta esse
Abbreviated transcription (Latin):
his cognitis mortem non mͦ contep̃net: uerum etiam
desiderabit K Sed restat cũ dolore magua conflic¬
tio: nichil: tam̃ tãdirũ atq ferreũ qđ non amoris igne
uincatur: quo cũ se auima rapiȩt in dm̃ siꝑ omẽm car¬
nificinã libera & ad miranda. uolitabit peunis pulcher¬
rimis & in tegerrimis. quib adei amplexũ. amor castus
innitit᷑. Nisiuꝰ amatores auri. amatores laudis. amato¬
res feminarii amatorib suis ds̃ sinet ẽẽ fortiores: cũ ille non
amor sed congrientiꝰ cupiditas uł libido nominet᷑: in qua
taim̃ apparet quant sit impetꝰ animi adea que diligunt᷑ defle
xcursu ꝑ inmania queq tendentis: argum̃toq nobis : quã
sint om̃ia ꝑferenda. nedeseramꝰ dm̃: si tanta illi ut deseraut

Expanded text:
his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido nominetur. In qua tamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque nobis est, quam sint omnia perferenda, ne deseramus Deum, si tanta illi ut deserant
Abbreviated transcription (Latin):
destia non amantis affectu. Hec dicta sunt de tẽperantia
ꝓrerũ magnitudine bretiter: ꝓ instituto tam̃ oꝑe fortas
dicenda sunt. Amor naq ille dequo loqͥm̃. quẽ cota scĩtate
in flãmatuĩ eẽ oportet in dm̃. in nou adpetendis ististẽpe¬
rans: in amittendis fortis uocatur s inter hec om̃ia que
in hac uita possident᷑. corpus honini grauissimũ ẽ uin¬
culũ iustissimis dei legib ꝓpt̾ antiquũ peccatũ. quo nichil
est adp̃dicandũ notiꝰᷤ nichil ad intelligendũ secreciꝰ. hoc gͦ
uiuculũ ne concutiat᷑ atq uexetur laboris & doloris.
ne auferat᷑ aut̃ atq perimatur mortis terrore: aninã
quatit. Amat enĩ illud uiconsuetudinis: non intellegens
sieohene atq scienter utatur. resurrectionẽ reformati¬
onẽq eiꝰ ope ac lege ditiina sine ulla mosestia nircͥ suo
subditã fore. S cũ hoc. amorẽ totũ in dñi conuerterit.

Expanded text:
destia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, destia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere fortassdicenda sunt. Amor namque ille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum peccatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse laborat sub sole: Hec uerba om̃ia si adtendantur.
si ꝑpendant᷑. si discitiantur. multiᷤᷤ in uenunt᷑ ꝑ necessa¬
ria. his qui hunc mundũ fugere: & refugere indm̃ de¬
siderant. S longum est. & adaua festinat oratio tali
tanĩ pͥnciuio constituto. exequit᷑ om̃ia. uanitates eẽ eos qͥ reb
huiꝰ mõdi falluntur. id ipsũ aut̾ quo fallunt᷑ uanitatẽ nocans:
nou qđ ds ista non creauerit. sed quia subicere se homi nes
uolunt his rel ꝑ peccita. que illis ꝑ recte facta dunna lege
sub iecbi sunt. Quid ÷ enĩ asud falsis boms iniudi. atq. de¬
cipi: quã te ipso inferiora miranda & ad penitendi arbitri¬
ri Habet gͥ uir tẽperans in huiꝰ cemodi reb mortalib &.
fluentib uite regulã utroq testam̃to firmatã: ut eoꝵ n
chil diligat. nichil ꝑse adpetendũ putet: s ad inte huiꝰ
atq officioꝵ necessitatẽ. quantũ sat ẽ usurpotiuitentis mo¬

Expanded text:
ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, si perpendantur, si discutiantur, multa inveniuntur pernecessaria iis qui hunc mundum fugere, et refugere in Deum desiderant: sed longum est, et alio festinat oratio. Tali principio constituto, exsequitur omnia, vanitantes esse eos qui rebus hujusmodi falluntur; idipsum autem quo falluntur vanitatem vocans, non quod Deus ista non creaverit, sed quia subjicere se homines volunt iis rebus per peccata, quae illis per recte facta divina lege subjectae sunt. Quid est enim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferiora, miranda et appetenda arbitrari? Habet igitur vir temperans in hujuscemodi rebus mortalibus et fluentibus, vitae regulam utroque Testamento firmatam; ut eorum nihil diligat, nihil per se appetendum putet, sed ad vitae hujus atque officiorum necessitatem quantum sat est, usurpet, utentis mo
Abbreviated transcription (Latin):
uare disposuit. Tali enĩ amore plerũq decipit᷑. ut aut
nichil putet ẽẽ nisi corpꝰ. aut etiã si actoritate cõmota fa¬
teatur. aliquid ẽẽ incorporeũ. de illo tam̃ nisi ꝑimagines
corporeas cogitare non possit: & tale aliquid ẽẽ oredere.
quale fallax corporis sensus infligat. Ad hoc etiã ualet.
coritati noui testam̃ti quia ubem᷑ nichil mundi huiꝰ dili¬
gere. illa maxime sententia. qua dictũ ÷. nolite conforma¬
rili uic mundo simul enĩ de monstrandũ est ei reiquẽq
conformari quã diligit: Huic gͦ auctoritati si deuetere
testamento querã quid cõparẽ : plureͬs quidem in uenio
sed unus salomonis lib̾ ȩccłastes quid sunt. copiosissime
in sũ mũ contẽptũ om̃ĩa ista ꝑducit. Incipit enĩ sic. Ua¬
nitas uantatu dicit ęccłastes. uanitas uanitat᷑ũ. omĩa ua¬
nitas. Que habundantia homini inomĩ labore suo. quẽ

Expanded text:
vare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut vare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per imagines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet toritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. Incipit enim sic: Vanitas vanitantium, dixit Ecclesiastes, vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
alius qđ decorporĩs ꝑ imagnationes quas ddam. cõncepit nr̃a
s eim inuocit rerti scientũ. quam obrem recte etiã curios
esse ꝑhibemur: qđ magnũ tẽperantie munus ẽ. Hinc illud
est. Cauete nequis uos seducat ꝑ philosophiã. Et quia ipfum
nomen philosophie si consideretur rem magnã totaq ani¬
nio ad petendã significat. Si quidem philosophiaẽ amor. stu¬
diũꝙ sapientie: caucissime apłs ne abamore sapientie deterre¬
re inderetur: subiecit: & elementa huiꝰ mundi. Sunt enĩ
qui desertis uirtutib & nescientes quid sit ds̃. & quanta maies¬
tas semꝑ eodem modo manentis nature magnũ aliquid se
agere putant. si uniuersam istã corporis molem quã mun¬
dũ noncupantꝰ curiosissinie intentissimeq ꝑ qͥrant. Unde
tanta etiã suꝑbia gignit᷑: ut in ipso celo de quo sepe dispu¬
tant sibi met habitare uideant᷑. Reprimat igitur se aĩa
ab liuiꝰ modi uage cogitationis cupiditate: sise casta dõ ser¬

Expanded text:
aliud quod de corporibus per imaginationes quasdam concipit anima, et eam vocat rerum scientiam. Quamobrem recte etiam curiosi esse prohibemur, quod magnum temperantiae munus est. Hinc illud est: Cavete ne quis vos seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidem philosophia est amor studiumque sapientiae, cautissime Apostolus, ne ab amore sapientiae deterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo ser
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to qđ sẽꝑ mendacissime dicitis: sedad hec uehem̃tissi¬
me concitam᷑. K Pudite itaq aliquando. & ad uerate
ques o sine ꝑtinatia: quid ꝑ ꝓpħam dicat᷑. dara ÷ inquid. &
que nũqu̾a marcescat sapientia: & facile uidetur ab his qui
diligunt illã: & inuenit᷑ abhis qͥ quert̃ illã. Pre occupat qͥ se
concupiscunt: ut illis se ostendat. Qui uigilauerit ad illã.
non laborabit: a ssidentẽ enĩ illam inueni& forib sius.
Cogitare enĩ de illa. sensus est consũmatꝰ & quiuigilaue¬
rit ꝓpt̾ illã. cito erit securꝰ quia diguosse ipsa circũit que¬
rens. & in uiis ostendit se illis hilarit̾. & om̃i ꝓuidentia oc¬
currit illis. lnitiũ enĩ illiꝰ uerissime̾: discipline concupis

Expanded text:
Testamento, quod semper mendacissime dicitis, sed ad haec vehementissiTestamento, quod semper mendacissime dicitis, sed ad haec vehementissime concitamur. 32. Audite itaque aliquando, et advertite, quaeso, sine pertinacia quid per prophetam dicatur: Clara est, inquit, idetur ab iis qui diligunt illam, et invenitur ab iis qui quaerunt illam: praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se ostendat. Qui vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem enim illam inveniet foribus suis. Cogitare enim de illa, sensus est consummatus; et qui vigilaverit propter illam, cito erit securus: quia dignos seipsa circuit quaerens, et in viis ostendit se illis hilariter, et omni providentia occurrit illis. Initium enim ill