comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudiciũ suenturi Sedcũ const& quia nonons quiuincunt iniudicio cũd nõsessuris
alt̃ aũt̃ tantũ diabolũ & incentiua carnis mundanãq uicit conuersationẽ. & sic adȩt̾nã
ꝑuenit beatitudinẽ: Nũ quidergo aequaleserunt infuturo qͥ ñȩ qualit̃ uicert̃ in p̃sen¬
ti: nonutique : quiastella abstella differt inclaritate. sic & resurrectio mortuorũ
erũtam̃ sciendũ ÷ qr qđ illi tales & cȩteri subiectinhabent inse. habebunt insi
p̾latis. Quiergo ꝑseñiudicabunt: utiq ꝑ suos p̃positos iudicabunt. Tanta enĩ
erit in illis caritas: ut qđ quisq uiderit in altero. suũ deput&. Ideoq qđ
ñ habebit inse. habebit in altero Sicq om̃s electi potestatẽ habebunt
p̃latis: sic̃ &iã hab& potestatẽ totũ corpꝰ hominis loquiꝑ os. uidere ꝑ oculos
audire ꝑ aures. od orar iꝑnares oꝑerariꝑ manꝰ cũ singula m̃bra certa
Sed ut ad hanc dignitatẽ ȩcđa ꝑ ueniat: in hac interim peregrinatione

Expanded text:
ad judicium sunt venturi. Sed cum constet quia non omnes qui vincunt, in judicio cum Domino sessuri sunt, alter autem tantum diabolum et incentiva carnis, mundanamque vicit conversationem, et sic ad aeternam pervenit beatitudinem, nunquid ergo aequales erunt in futuro, qui non aequaliter vicerunt in praesenti? Non utique quia stella a stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum . Verumtamen sciendum est, quia quod illi talpraelatis. Qui ergo per se non judicabunt, utique per suos praepositos judicabunt. Tanta enim erit in illis charitas, ut quod quisque viderit in altero, suum deputabit. Ideoque quod non habebit in se, habebit in altero. Sicque omnes electi potestatem habebuntlatis, sicut habet potestatem totum corpus hominis loqui per os, videre per oculos, audire per aures, odorare per nares, operari per manus, cum singula membra certa Sed ut ad hanc dignitatem Ecclesia pervenire possit, in hac interim peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
coniunxit. Vnde & ipse ꝑpsalmistã loquit᷑ addm̃ patrẽ. Ut ium̃tũ factussũ apud
te &c̃ Perarcũ aũt duosignificant᷑ testam̃ta: ex quoto ꝓcedunt sagittȩ . quod st̃
diuina eloquia sagittis enĩ int̾ficiunt᷑ homines Ethis sagittis diuinar ũ sente¬
tiarũ int̃fitiunt reꝓbi. ut moriant᷑ peccato. & uiuantdo. Vnde psalmista Sagi
quicircuneunt cuitatẽ ꝑcusserunt me : uulnera uert̃me. Percormã uȩ roq̃ illi¬
exut. Vnde nisi exaꝑto sigillo id ex reuelato scripturarũ sacram̃to: tunc exut
desigillo : quando sicut p̃dictũ fuerat in carnatꝰ ÷. hoc est quando uerbũ caro factũ
Exut aũt uincens diabolũ primũ inseipso: ut uincer& deinceps illũ in m̃brissuis
Possum̃ &pequũ albũ intellegere generalit̃ uniuersã ȩcđam: q̃ dealbata: inbap

Expanded text:
 Deum Patrem, ut jumentum factus sum apud te , etc. Per arcum duo significantur Testamenta, ex quo tot procedunt sagittae, quot sunt divina eloquia. Sagittis enim interficiuntur homines, et his sagittis divinarum Scripturarum interficiuntur reprobi, ut moriantur peccato, et vivant Deo. Unde Psalmista: Sagiqui circumeunt civitatem, percusserunt me et vulneraverunt me. PerEt exiit. Unde, nisi aperto sigillo, id est ex revelato Scripturarum sacramento. Tunc exiit de sigillo quando, sicut supradictum fuerat, incarnatus est, hoc est, quando Verbum caro factum est. Exiit autem vincens diabolum, primum in seipso, ut vinceret deinceps illum in membris suis. Possumus et per equum album intelligere gene
Abbreviated transcription (Latin):
multorũ. Neque enĩuox uideri potest. seduidere positũ ÷ ꝓ intelle gere.
sicut in exododr̃. Videbat populus uocesdi iđ intellegebat. sic enĩ solemꝰ
nos dicere cuiquã. aliquid ostendere cupientes ut rũ uideat. iđutrũ in¬
tellegat eaquȩ dicimus Totus quippe uisus uelauditus ioħis inspũfuit: atq
ideo sp̃italis. In hoc aut loco qđ significant animalia. throni. & seniores. hoc
ilus manifestare student Nã idẽ ioħs dicit insuo euugło Quiaquor quot ere¬
derunt in eũ. dedit eis potestate filiosdi fieri. Et psalmista Egodoxida estis
Idẽ quoq: in euugło dñs ait Uosaut quiduestis. que me eedicitis: siergo sc̃i
filudĩ uocant᷑ nec solũ filidĩ s&iãdii. quidmirũ siappellant᷑ angłi: Dehisquippe a¬
angłis isaiasdicit Angł ipacis amare flebunt. Et tacharias. Labia sacerdotu¬

Expanded text:
multorum; neque enim vox videri potest, sed videre positum est pro intelligere, multorum; neque enim vox videri potest, sed videre positum est pro intelligere, sicut in Exodo legitur, Videbat populus voces, id est intelligebat . Sic enim solemus et nos dicere cui quam aliquid ostendere cupientes, utrum videat, id est utrum intelligat ea quae dicimus. Totus quippe visus vel auditus Joannis in spiritu fuit, atque ideo spiritualis. In hoc autem loco quod significant animalia, throni, et seniores, hocaliis manifestare student: nam et idem Joannes dicit in suo Evangelio, quia quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri , et Psalmista, Ego dixi, dii estis . Idem quoque in Evangelio Dominus ait, Vos autem qui dii estis, quem me esse dicitis ? Si ergo sancti, filii Dei vocantur, nec solum filii Dei, sed etiam dii, quid mirum si appellantur angeli? De his quippe angelis Isaias dicit: Angeli pacis amare fiebunt; et Zacharias: Labia sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
apud illũ ꝑsonarũ distintio : sed in omnigente quiti meteũ & operat᷑ iustitiã ac¬
ceptus ÷ illi. Ethos ñiulip̃tio sed suo redemit sanguine. Vnd apłs. Emptiestis
luxuriȩ appecitũ frenant. ignẽ furoris extingunt. & cȩtera huiusmoditẽpta¬
m̃ta inseconsurgere uolentia obruunt. Sacerdotes quoq dicunt: qr seipsos coti¬
lie inaracordis sacrificiũ contribulatũ offerẽ ut hostia uiua fiant. se cũuitus
& concupiscentiis mortificantes. Hinc paulus dicit. Obsecro uos ꝓmisericordi¬
i dĩ ut ex hibeatis corporaura hostiã uiuentẽ. scam doplacentẽ Dũq: hae
edẽptaest axp̃o. ita in illo quieã redemit. potestatẽ ut librũ aperir& aco¬
pit . Eiuidi & audiui uocẽ anglorũ multorui. & c̃. Qdhȩc uisio tota spĩtalis fue
rit hio manifestissime ioħs ostendit cũ dicit. Uidi& audiui uocẽ angłorum

Expanded text:
apud illum personarum distinctio, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acapud illum personarum distinctio, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Et hos non vili pretio, sed suo redemit sanguine. Unde Apostolus: EmptiLuxuriae appetitum frenant, ignem furoris exstinguunt, et caetera hujusmodi tentamenta in se consurgere volentia obruunt. Sacerdotes quoque dicuntur, quia seipsos quotidie in ara cordis sacrificium contribulatum offerunt, ut hostia viva fiant, se cum vitiis et concupiscentiis mortificantes. Hinc Paulus dicit: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Dumque hoc redempta est a Christo, ita in illo qui eam redemit potestatem ut librum aperiret accepit. Et vidi et audivi vocem angelorum multorum in circuitu ime Joannes ostendit, cum dicit: Et audivi vocem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ. acsidicerent. Ad conparationẽ uictoriarũ nr̃nũ tuasola iudicat᷑¬
dignauictoria. cuius singulari passione de morte principe. amaledictis legis
totã ȩcđam posse comp̃hendi sicut supͣ dictũ ÷: attendat istorũ uerba quib di¬
unt Rede mistinos dõ quicaptiui tenebam̃ adiabolo : exominitribu. iđe xoñ
adine quia sicut supͣdictũ ÷. trib atrib dicunt᷑ ordinib Et lingua qr cũ sint
xx duȩ linguȩ exom̃ihis ad fidẽ sunt collecti. quifuerant p̃destinati. ET POPUI
qr pluressunt populiꝗ linguȩ. ut pote cũ una lingua multȩ gentes locunt. sicut
romani. itali. franciburgundiones. aquitani. gothi. lic& quasdã unaquȩq gens
abeat ꝓprietates. Quod aũt sub uingunt &natione. id ipsũ ÷ qđ p̃miserat᷑ꝰ &po¬
pulo. qr uidelic& nullũ ÷ genꝰ hominũ. ex quo in ȩcđa ñ conp̃ hendant. Nonenĩ est

Expanded text:
usque ad mortem ac si dicerent, Ad comparationem victoriarum nostrarum tua sola digna jusque ad mortem ac si dicerent, Ad comparationem victoriarum nostrarum tua sola digna judicatur victoria, cujus singulari passione, de mortis principe a maledicto legis rtotam Ecclesiam posse comprehendi, sicut supradictum est, attendat istorum verba, quibus dicunt, Redemisti nos Deo, quia captivi tenebamur a diabolo. Ex omni tribu, id est ex omni ordine. Quia sicut supradictum est, trib duae linguae, ex omnibus his ad fidem sunt collecti, qui fuerant praedestinati. Et populo, quia plures sunt populi quam linguae, utpote cum una lingua multae gentes loquuntur, sicut Romani, Itali, Franci, Burgundiones, Aquitani, Gotthi, licet quasdam unaquaeque gens habeat proprietates. Quod autem subjungit, et natione, id ipsum est quod praemiserat: Et populo, quia videlicet nullum est genus hominum, ex quo in ecclesia non comprehendatur. Non enim est
Abbreviated transcription (Latin):
nouares continet᷑. in carnatio scilic& eius. passio mors. resurreccio. ascens
adcelos missio sp̃s scĩ. Inquo &iã subgemino p̃cepto totalex cmp̃hendit᷑ & ꝓphecȩ
ipsodocente Mandatũ nouũ douobis De hoccantico psalmista dicit. Cantated nõ can¬
ticũ nouũ cantatedño om̃is terra. Hoccanticũ scã ȩccła cantat: qr hoc iugit̃ recolit
talia eũ ꝓse ꝑegisse cognoscit. Ipsis quoq: operib: hoc conficetur : dũ in nomine eius
fontebaptrsmatis regenerat᷑ secũuitiis & concupiscentus mortificat. spe & fide cũ
resurgit & adcȩlestia subleuat᷑ dono sps sc̃ĩ locupletat᷑ adiudiciũ parit̃ se cũ capite
suo uenturã ꝓsitet. Quid aũt ipsa animalia & seniores dicant: audiam Dignuses in
dofactus est homo eaq̃ desefuerant p̃dicta oꝑe impleuit. Vnde in ȩuugło legimꝰ¬
xcũgustass& acetũ doxit Consũmatũ ÷ Omne scilic& qđ in me oportebat fieri

Expanded text:
nova res continetur, incarnatio scilicet ejus, passio, mors, resurrectio, ascensio ad coelos, missio Spiritus sancti, in quo etiam sub gemino praecepto tota lex comprehenditur et prophetae, ipso dicente: Mandatum novum do vobis . De hoc cantico Psalmista dicit: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino, omnis terra . Hoc canticum sancta Ecclesia cantat quia hoc jugiter recolit, et talia eum pro se peregisse cognoscit. Ipsis quoque operibus hoc confitetur, dum in nomine ejus fonte baptismatis regeneratur, seque cum vitiis et concupiscti locupletatur, ad judicium pariter se cum capite suo venturam profitetur. Quid autem ipsa animalia et seniores dicant, audiamus: Dignus, iquando factus homo, ea quae de se fuerant praedicta, opere implevit. Unde in Evangelio legimcum gustasset acetum, dixit: Consummatum est , omne scilicet quod in me oportebat fieri
Abbreviated transcription (Latin):
i hocloco animalia ñ generalit uniuersalẽ eccłam significant. sicut supra. sed ca¬
modo quattuor ȩuangelistas. Quid ant głam & honorẽ & benedictionẽ omnipotenti
dõ quando omnia q̃ ad õ ꝑceperunt ad ipsũ refer̃. Dabant głam & honorẽdõ cũ di¬
centiã. aec̾nitate. &dominationẽ. sed qđ illi faciebant admonent utiq: ut & nos faciamꝰ
omoris oꝑationis &spei & in benedictione suꝑnere munerationis ad ipsũ refe
greco iđ gentilisit illudbonũ uel illagła. sedado qr ipsedicr sine me. nichil potes¬

Expanded text:
 hoc loco animalia non generaliter universalem Ecclesiam significant, sicut supra, sed tantummodo quatuor evangelistas, qui dant gloriam et honorem et benedictionem omnipotenti Deo, quando omnia quae a Deo perceperunt, ad ipsum referunt. Dabant gloriam et honorem Deo, cum dicentiam, aeternitatem et dominationem. Sed quod illi faciebant, admonent utique ut et nos faciamus, honoris, operationis et spei, et in benedictione supernae remunerationis ad ipsum referGraeco et gentili sit illud bonum, vel illa gloria, sed a Deo, quia ipse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ prius non fuerit frigidus: qr nemo ÷ bonus qͥ ñ fuerit malus. Om̃s enĩ peccauert̃
Regent gładĩ. Tepidus excalido sola fieri & frigido quia & alius ex frigore infi¬
deliartis conuersus ad ꝑfectũ iustitiȩ feruorẽ ñtransit. & alius ab ipso iustitiȩ calore
quoprius feruebat. animũ accusq deflectit. Om̃s aũt sicut dictis ÷ cognoscim. qr
non conuertunt qreorũ uerba despiciunt : dũ insua securitate torpescunt. Quos
exorrari desistunt & ueluti in frue cuo saterrã deser̃ : quia admeliorẽ uitã nequa¬
quã possere sormari conspiciunt. Eatilius ÷ enĩ que lib& puganũ ad fidẽ x p̃
adducere: quãtaliũ quem lib& asuotepore adferuorẽ sp̃s reuocare. Q
picis ExoDOΙesSu &c̃ Multi sunt quihocdicunt Diuessũ inquid inside
q dñs dicit. Quicrediderit & baptitatus fuerit : saluuserit EtOCI PLE¬

Expanded text:
qui prius non fuerit frigidus: quia nemo est bonus, qui non fuerit malus. Omnes enim peccaverunt qui prius non fuerit frigidus: quia nemo est bonus, qui non fuerit malus. Omnes enim peccaverunt egent gratia Dei . Tepidus ex calido solet fieri et frigido, quia et alius ex frigore infidelitatis conversus ad perfectum justitiae fervorem non transit, et alius ab ipso justitiae calore, quod prius fervebat, animum actusque deflectit. Omnes enim, ut dictum est cognoscimus quia non convertunt, quia eorum verba despiciunt, dum in sua securitate torpescunt Quos et exhortari, desistunt, et veluti infructuosam terram deserunt, quia ad meliorem vitam nequaquam posse reformari conspiciunt: facilius est enim quemlibet paganum ad fidem Christi adducere, quam talium quemlibet a suo torpore ad fervorem spiritus revocare. Quia dicis quod dives sum. Multi sunt qui hoc dicunt, dives sum in fide, quia Dominus dicit: Qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . Et locuple
Abbreviated transcription (Latin):
tesmeas in cibos:patuperũ &i. Sunt quoq & alii qͥopesterrenarũ facultatũ dimit¬
cunt: & ad monasteriũ uenientes. habitũ religionis sumunt. De inde torpentes. haecsi¬
bͥ ad salutẽ posse sufficere credunt. qđ suadimis ert̃. qđ uaria crimina subhabitu
religionis conscituti ñ admittunt: atq id circo dormiuut. bibunt. & secure uiuunt
ũq hoc fatiunt tepidi ex istunt: meliusq fuerat illis morari in scło ubi & suapeccata
recognoscerent & aliquando ꝑdĩmisericordiã conpunctibonis oꝑib: studerent.
quã inmonasterio manere. &ita abonis oꝑib cessare Aliiquoq sunt qͥ ab infantia
sua in monasteriis consistunt. bonisoꝑib habundant. inferuore sp̃s manent &¬
circa ultimũ uitȩ suȩ tẽpus torpescunt. & tepidi effitiunt᷑. Ettalib utiq om̃ib sa¬
ius. eẽt ut uł ꝑfecte boniessent. uel extoto mali. quã necboni nec mali Atq ideo
sub iungit᷑ qr tepides inci piate euomere exoremeo Nullus inuenit᷑ calidus.

Expanded text:
perum , et caetera. Sunt quoque et alii, qui opes terrenarum facultatum dimittunt, et ad monasterium venientes, habitum religionis sumunt, deinde torpentes, sibi haec posse ad salutem sufficere credunt, quod sua dimiserunt, quod varia crimina sub habitu religionis constituti, non admittunt, atque idcirco dormiunt, bibunt et secure vivunt Dumque hoc faciunt, tepidi exsistunt, meliusque fuerat illis morari in saeculo, ubi et peccata sua recognoscerent et aliquando per Dei misericordiam compuncti, bonis operibus studerent quam in monasterio manere, et ita a bonis operibus cessare. Alii quoque sunt, qui ab infantia sua in monasteriis consistunt, bonis operibus abundant in fervore spiritus manent, et circa ultimum tempus vitae suae torpescunt, et tepidi efficiuntur. Et talibus utique omnibus satius esset ut vel perfecti boni essent, vel ex toto mali, quam nec boni nec mali. Atque ideo subjungitur: Quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Nullus invenitur calidus
Abbreviated transcription (Latin):
dicaturũ insecundo celsitudinis suȩ sẽꝑ attendunt. Cũ &iã quilib& electi
uerbis euangelistarũ edocti. p̃terita peccata recolentes deflent & q̃subsequin
aquilȩ uolantis. Mirũ ualde est. quare ioħs alio ordine haec animalia ordinat
quã ietechiel. primũ ponens leonẽ. cũille primũ faciẽ hominis nosuerit. Ad qdđ
riaeẽt. Qđ exlibris ꝓphetarũ facillime cognoscit : Equib: ut unũ ponamꝰ pomib:¬
de incepsloquens conera pharaonẽ rego aegypti.xi. anno eande ꝓpheciã adse facta

Expanded text:
dicaturum in secundo celsitudinis suae semper attendunt. Cum etiam quilibet electi verbis Evangelistarum edocti, praeterita peccata recolentes deflent, et quae subsequilae volanti. Mirum valde est quare Joannes alio ordine haec animalia ordinat quam Ezechiel, primum ponens leonem, cum ille primum faciem hominis posuerit. Ad quodria esset. Quod ex libris prophetarum facillime cognoscitur, e quibus ut unum ponamus p vigesimo sexto, deinceps loquens contra Pharaonem regem Aegypti undecimo anno eamdem prophetiam ad se factam
Abbreviated transcription (Latin):
oelectorũ suorũ. quando donagr̃ȩ suȩ illis diffundit. Sed & uero: quando singulo
merita diuidicat. de quosubdit. FTQUISEDEBAT: SIMILIS ERAT aspectui lapidis ias¬
laritatẽ diuinis filudĩ . Incuius contẽplatione : constatsatietas & sũ ma refectio omn
scorũ: Vnde ÷ illud. ꝑme siquis introierit saluabit᷑. & pascua mueniet. Haecenĩ eritre¬
ieratio electorũ: p̃sens scilic& dĩuultus. in cuius uisione satiahunt᷑ om̃ib bonis Unde
Ouesmeae uocẽ meã audient. & ego uitã ȩc̃nã doeis. Sardinꝰ aũt lapis t̾rȩrubrȩ similitu

Expanded text:
dio electorum suorum, quando dona gratiae suae illis diffundit, sedet vero quando singulorum dio electorum suorum, quando dona gratiae suae illis diffundit, sedet vero quando singulorum merita dijudicat. De quo subditur: Et qui sedebat similis erat aspectui lapidis jasitatis Dei Filii, in cujus contemplatione constat satietas et summa refectio omnium sanctorum. Unde est illud: Per me si quis introierit, salvabitur, et pascua inveniet . Haec enim erit remuneratio electorum, scilicet Dei vultus, in cujus visione satiabuntur omnibus modis. Unde est: Oves meae vocem meam a
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ ÷ sciendũ uero : quia m eo qđ dr̃ ostendãtibi : quȩ oport& fieri. non quo ia
iuxta illud apłi Nra aũt conuersatio incȩlis est: Ettalit̃ p̃senseccła q̃ adhuc eorpore pere
grinat᷑ axp̃o in ȩcda ÷ m̃te qiã regnat cũ illo. Sed melius ÷. ut subtilius hȩc uerba ꝑscru¬
temꝰ. Qđ exẽplo ueteris testam̃t melius uidebimus. in quolegimꝰ octo animas in archadi¬
luui tẽpore saluatas. Quo in loco .uii. animȩ multitudinẽ significant fideliũ. Arcaquoq
ꝓphecȩ ut aliquando ꝑsedentẽ dm̃patrẽ intellegat. aliquando filiũ. Patrẽquippe ibi
sessorẽ intellegiuult: ubidicit. Viduindextera sedentis librũ aꝑtũ. Dexterã scilic&
sedentis inthrono filiũ appellans ꝑquẽ facta sunt om̃a: ipsũ ueros edentẽ dm̃patrẽ
aꝑtedocebunt. Superius legimꝰ qđ uiderit ambulantẽ similẽ filio hominis in medio
uII. candelabrorũ aureorũ. hic aut dr̃. qđ uiderit eũ sedentẽ. Ambulat itaq dñs in me¬

Expanded text:
te. Sciendum vero est in eo quod dicit, ostendam tibi quae oportet fieri, non quod jam Juxta illud Apostoli: Nostra conversatio in coelis est . Et aliter praesens Eccin coelo est mente, quae jam regnat cum illo. Sed melius est ut subtilius haec verba perscrutemur, quod exemplo Veteris Testamenti melius videbimus, in quo legimus octo animas in arca diluvii tempore salvatas. Quo in loco octo animae multitudinem significant fidelium, arca quoque prophetiae, ut aliquando per sedentem Deum Patrem intelligat, aliquando Deum Filium, Patrem quippe ibi sessorem intelligi vult, ubi dicit: vidi in dextera sedentis librum apertum, dexteram scilicet sedentis in throno Filium appellans, per quem facta sunt omnia, ipsum vero sedentem Deum Patrem icut sequentia verba aperte docebunt. Superius legimus quod viderit ambulantem similem Filio hominis in medio septem candelabrorum aureorum, hic autem dicitur quod viderit eum sedentem. Ambulat itaque Dominus in me
Abbreviated transcription (Latin):
saluar ꝑfidẽ solũ modo cũ scriptusit fides smonhabeat opena mortuarest in sẽ¬
mempsa ALISERABII: quia nec illud intellegis qđ te met ipsũ deludis Pabe
quin orliabes oꝑa quib: diteris incelo neque &iã rectã scienciã Nudu
dus as poliatus uirtutibus Cecusꝰ quia nonhabes lum̃ scientiȩ. Verũ quia
Añs miscricoes: &iãtales ut ad seruorẽ redeant ortat᷑ cũ sub iungie guL¬

Expanded text:
r fidem solummodo cum scriptum sit: Fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Et miserabilis. Quia nec illud intelligis quod semetipsum deludis; Pauper quia non habes opera quibus diteris in coelo, neque etiam rectam scientiam; Nudus, quia spoliatus es virtutibus; Caecus, quia non habes lumen scientiae. Verum quia Dominus misericors est, etiam tales ut ad fervorem redeant hortatur, cum subjungit: Su
Abbreviated transcription (Latin):
uoxtubȩ fuissedr̃: qr ꝑorap̃dicatorũ sonuit. quib dr̃ Clamanecesses quasi tuba
exaltauocẽtuã. Tubis quoq udei utebant᷑ inp̃lio. Et nos sacra scriptura ad¬
non& inbello dũpugnamꝰ contradiaboli tẽptam̃ta & contra incentiua carnisn
m̃ti ueteris: ad mrsteria xp̃i contuenda nos inuitat. Vnde ÷ illud micheȩ
In nouissimis dieb erit mons domꝰ dñi p̃paratꝰ inuertice montiũ: & fluent ad
eũ om̃sgentes. Mons istexp̃s ÷ quẽ uidit danel p̃cisũ sine manib qͥcreuit &

Expanded text:
tur, quia per ora praedicatorum sonuit, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Tubis quoque Judaei utebantur in praelio, et nos sacra Scriptura admonet in bello, dum pugnamus contra diaboli tentamenta et contra incentiva carnis neris Testamenti ad mysteria Christi contuenda nos invitat. Unde est illud Micheae: In novissimis diebus erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium, et fluent ad eum omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam intellegere. quȩ uirorẽ iaspidis hab& incontẽ platione dĩmanens : atq deo
iã huius mundi ꝓpera ꝓnichilo deputat. dũpascius ȩt̃ne uiriditatis in her&. Cui in
canti cis canticorũ dr̃. Quȩ habitas in hortis amiciauscultant. facme audire uocẽcua
tollant uisione. fragilitate humanitatis monent. Vnde &danieli uł ie techieli diui¬
namrsteria contuentibus angłsdicit. Filihominis acsieis dicer&. Et siclaritatẽ suꝑ nȩ
rae aspicitis tam̃me mores estote qr homines estis & deꝓpagine peccatoris homini

Expanded text:
Ecclesiam intelligere, quae virorem jaspidis habet in contemplatione Dei manens, atque ideo jam hujus mundi prospera pro nihilo deputat, dum pascuis aeternae viriditatis inhaeret. Cui in Canticis canticorum dicitur: Quae habitas in hortis, amicextollantur visione, fragilitate humanitatis monentur. Unde et Danieli vel Ezechieli divina mysteria contuentibus angelus dicit, Filii hominis, ac si eis diceret: Et claritatem supernae gratiae aspicitis, tamen memores estote quia homines estis, et de propagine homini
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria q̃uincitmundũ fides nr̃a. quatinꝰ in abrenuntiatione antiquihostis ꝑlauari
regenerationis caȩlestis uitȩ munditiã abipso inquẽcredider̃ ꝑcipiant. ETNONDEIE¬
BONoaeius delibro uitȩ. Hoc ÷ scribã nom̃ eius in libro uitȩ sicenĩ dr̃ non delebo:
tã quã diceretur. scribã. Quo contra dere ꝓbis qͥñ uincunt dr̃. Deleant᷑ delibro uue

Expanded text:
victoria quae vincit mundum, fides nostra , quatenus in abrenuntiatione antiqui hostis per lavacrum victoria quae vincit mundum, fides nostra , quatenus in abrenuntiatione antiqui hostis per lavacrum regenerationis coelestis vitae munditiam ab ipso in quem crediderunt percipiant. Et non delebo nomen ejus de libro vitae. Hoc est, scribam nomen ejus in libro vitae. Sic enim dicitur: Non delebo, tanquam diceretur, scribam. Quo contra de reprobis qui non vincunt, dicitur : Dele
Abbreviated transcription (Latin):
imitando. Unde paerus. xp̃s passus : ꝓ nob: uob relinquens exẽplũ ut sequami¬
co inquinant : ñutiq qr a&illi sipe nitentiã egerint . lacrimarũ fletib pͥoris
eidẽ suꝑ inducant. Exortandist̃ istiquib hoc contingit : ut sine tarditate easdẽ maculas la¬
crimarũ undis deluant. Unde in hac eadẽ a pocalrpsi dr̃. Beatꝰ qͥcustodit uestm̃tasua:
nenudus abul&. QUIΙCΕRIT sic uestietur uestib: albis Acsi aliis uerb̵ diceretur
Qui ꝓrecipiendis uestib: cũ inimico fortit̃ dimicauerit. dimicans uicerit: itarursus eisdẽ in¬
dutus splendebit. ut illiquieis aut in maculatas seruauer̃. autp̾maculas abluerunt
Potest &iã hec exortationis sententia & illis aptari: qͥ adhuc diabolicȩ dominationis uigo
detenti. fide necdũ fuer̃ uestiti Hortant᷑ aũt ut uincant .i. ut credant in xp̃m: qr haec ÷

Expanded text:
imitando. Unde Petrus: Christus passus est pro nobimitando. Unde Petrus: Christus passus est pro nobum vitam coinquinant? Non utique, quia et illi si poenitentiam egerint, lacrymarum fletibus prioris easdem semper inducant; exhortandi sunt isti, quibus hoc contingit, ut sine tarditate easdem maculas lacrymarum undis diluant. Unde in hac eadem Apocalypsi dicitur: Beatus qui custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Qui vicerit sic vestietur vestibus albis. Acsi aliis verbis diceretur: Qui pro recipiendis vestibus cum inimico fortiter dimicaverit, dimicans vicerit, ita rursus eisdem indutus splendebit, ut illi qui eas aut immaculatas servaverunt, aut post maculas abluerunt. Potest etiam haec exhortationis sententia et illis aptari, qui adhuc diabolicae dominationis jugo detenti, fide necdum fuerunt vestiti, hortantur autem ut vincant, id est ut credant in Christum, quia haec est
Abbreviated transcription (Latin):
arnis deseruientiũ qͥñ inqui nauert̃ uestim̃tasua hoc ÷ uestẽ baptrsmatis. uestẽ scilia
in mortalitatis atq in nocentiȩ: Ista sunt nimirũ uestim̃ta : qͥb diabolus inparadiso pͥ¬
mũ hominẽ expoliauit. cũ sibihunc ꝑpeccati consensũ strauit: quib uestim̃tistẽ homo
ornat᷑ extitit : eũ ꝑimnolationẽ uituli saginati iunior filius patri reconciliatꝰ pͥmastola
rurs indui meruit. Hinc pauł dic̃. Exuentes uos ueterẽ hominẽ. induite eũ qͥre nouat᷑¬
iagnitionedĩ Illȩaũt uestim̃ta sua sordib ñ intinguit : qpꝰ baptrsmatis sacram̃tũ.
mortale crim̃ñ admittit. Sed qr paucis qͥ a contagione criminis se post baptrsinũ
in maculatos custodiunt : id circop̃mittit᷑. Habes pauca nomina insardis qͥ ñin¬
sibile imitant̾ Precedit quippe xp̃s exẽpladando: secunt electi exẽplũ eus

Expanded text:
carnis deservientium, qui non inquinaverunt vestimenta sua, hoc est vestem baptismatis, vestem scilicet carnis deservientium, qui non inquinaverunt vestimenta sua, hoc est vestem baptismatis, vestem scilicet immortalitatis atque innocentiae. Ista sunt nimirum vestimenta, quibus diabolus in paradiso primum hominem exspoliavit, cum sibi hunc per peccati consensum stravit. Quibus vestimentis tunc homo ornatus exstitit, cum per immolationem vituli saginati, junior filius patri reconciliatus, prima stola rursus indui meruit. Hinc Paulus dicit: Exuentes veterem hominem cum actibus sun intingit, qui post baptismatis sacramentum mortale crimen non admittit. Sed quia pauci sunt qui a cognitione criminis se post baptismum immaculatos custodiant, idcirco praemittitur: Habes pauca nomina in Sardis, qui non insibile, imitantur. Praecedit quippe Christus exempla dando, sequuntur electi exempla ejus
Abbreviated transcription (Latin):
eosq afelicitate p̃sentis scłi inpenitentes animadũsionis sententia ꝑimit. uł generalit̃
nde iudicii hoc facturꝰ ÷ quando repente ueniens ad iudiciũ om̃s reꝓbos dãpnabit .eoꝵ
ora furuenturꝰ eẽt : uigilar& utiq & nonsiner& ꝑfodidomũs uã. Et ad monendo subiunx̃
Ideoq: & uos estote parati : qr nescitis quabora filius hominis uentur̾ est. SEDHABES pauca
omina insardis: qͥñ inquin auert̃ uestim̃tasua & ãbulabt̃ mecũ in albis qr dignist̃. ꝑnomi¬
a ipsos homines intellegere debemꝰ Ideo aũt nomina ponit: ut ostendat senonsolũ nu¬
merũ sed&iã nomina scire suorũ electorũ. qͥ morsen nouit ex nomine & suorũ scribit
incȩlo nomina scorũ. ut ipse eisdicit. Gaudete qđ nominaura scriptas incȩlo Habes
pauca nomina .ĩ. paucos homines conparatione cȩterorũ criminib &mmunditie

Expanded text:
eosque a felicitate praesentis saeculi impoenitentes animadversionis sententia perimit: vel generaliter eosque a felicitate praesentis saeculi impoenitentes animadversionis sententia perimit: vel generaliter in die judicii hoc facturus est, quando repente veniens ad judicium, omnes reprobos damnabit, eorumque hora fur venturus esset, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam . Et admonendo subjunxit: Ideoque et vos estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Sed habes pauca nomina in Sardis qui non inquinaverunt vestimenta sua, et ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt. Per nomina ipsos homines intelligere debemus. Ideo autem nomina ponit, ut ostendat se non solum numerum, sed etiam nomina scire electorum suorum, qui Moysen novit ex nomine, et suorum scribit in coelo nomina sanctorum, ut ipse eis dicit: Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Habes pauca nomina, id est paucos homines comparatione caeterorum, criminibus et immunditiae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeã : factꝰ sũ uelut aessonans. aut crmbalũ tinniens. Et serua : qualit̃ acce¬
pisti & audisti ascis p̃dicatorib Et penitentiã age: ut &ea q̃ mala sensisti la
pleas. SieRGo ñuigila ueris: ueniã adte tãquã fur. & nescies quandoueniã
Vigilat : qͥ ad aspectũ diuiniluminis. oculosm̃tis aꝑtosten&. Uigilat: qͥ ser¬
uat operando qđ credit. Uigilat: qͥ ase torporis neglegentias repellit.
Uigilat: qͥ & bona desiderabilit̃ ꝓuid&. & mala sollert᷑ cau&. Uigilat : qui
exhis q̃ gerit non humanã laudẽ seddĩ głam requirit. Siergo non uigilaueris. utsolo
conditoris amore cuncta ꝑagas. sineglegentiarũ torpores ateñ excusseris. atq: aduentum
suꝑniudicis prestolari studueris : ueniã ad te tãquã fur subito & insperate. Unde sequit᷑
e nescies quando ueniã. Sicut enĩ fur in ꝓuisus adueniens. dormientes iugulat. & bonailbo
dep̃dat᷑ : sic cȩlestis iudex uel cotidie specialit̃ quibusdã reꝓbis insperatꝰ occurrit.

Expanded text:
iens . Et serva. Qualiter accepisti, et audisti a sanctis praedicatoribus. Et poenitentiam age. Ut et ea quae male sensisti, lapleas. Si ergo non vigilaveris, veniam ad te tanquam fur, et nescies quando veniam. Vigilat qui, ad aspectuvat operando quod credit. Vigilat qui a se torporis negligentias repellit. Vigilat qui et bona desiderabiliter providet, et mala solerter cavet. Vigilat qui ex iis quae gerit non humanam laudem, sed Dei gloriam requirit. Si ergo non vigilaveris, ut solo conditoris amore cuncta peragas, si negligentiarum torpores a te non excusseris, atque adventum superni judicis praestolari non studueris, veniam ad te tanquam fur, id est subito et insperato. Unde sequitur: Et nescies quando veniam. Sicut enim fur improviso adveniens, dormientes jugulat, et bona illorum depraedatur: sic coelestis judex vel quotidie specialiter quibusdam reprobis insperatus occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷ ꝑmysteriũ natiuitatis. passionis. resurrectionis. ascensimis. &
aduentũ sp̃s sc̃s fuerit reuelatꝰ curse flessedicat eo qđ nullus sit inuentꝰ
quibrũ poss& aperire. Sed sciendũ quia non ex suaꝑsona beatꝰ ioħs sed ex
psona patrũ ueteris testam̃ti fl&. quiflebant desiderantes aduentũ filu
dĩ inmundũ. Quorũ unꝰ dicebat. Utinã disrũperes cȩlos & uenires. a fatie
tua montes turbarentur. Unde & dñs in eugło discipulis Beati inquit oculi
quiundent : quȩ uos uidetis. Dico enĩuobis qr multi ꝓphetȩ &cͥ EUNUS

Expanded text:
 nativitatis, passionis, resurrectionis, ascensionis, et adventus Spiritus sancti fuerit revelatus, cur se flevisse dicat? eo quod nullus sit inventus librum posset aperire. Sed sciendum est quia non ex sua persona beatus Joannes, sed ex persona Patrum Veteris Testamenti flet, qui flebant desiderantes adventum Filii Dei in mundum, quorum unus dicebat: Utinam disrumperes coelos, et venires, a facie tua montes turbarentur . Unde et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: dico enim vobis, quia multi prophetae et reges
Abbreviated transcription (Latin):
e fides hab& qđ iniudicio solũ modo ꝑsona filii uidebit̾: qr in ea forma quaui¬
catus ÷ iudicabit. & pat̾ ñ iudicat quẽquã. sedom ne iudiciũ dedit filio sedscien

Expanded text:
e fides habet, quod in judicio solummodo persona Filii videbitur, quia in ea forma qua judie fides habet, quod in judicio solummodo persona Filii videbitur, quia in ea forma qua judicatus est judicabit: et Pater non judicat quemquam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& interior acordis eccła sollicite in conspectudĩ mundare stud&. & exterora
&iã sua in rephensibilia custodire ꝓbat̾. quatinꝰ ꝑ utrãq sententiã & alus palchra
sit foris. & int̾sibi. Uel incircuitũ et int̾ plenis oculis qr fidẽ quãhabent incorde foris
manifestant inore iuxta illud. Corde credit̾ ad iustitia or eaut̃ confessiofit insa¬
itẽ. Eł REQUieai non habebant .i. noncessabant dieac nocte dicentia. sc̃os̃
dẽs̃. & cͥ. Om̃s ȩccła q̃ in his animalib designat᷑. hoc facitdie & nocte qr & irꝓsperis
& maduersis siue &iã ꝑ continuũ laudes creatoris uo ageresatagit. Notandũ aut̃.
om̃a scła & qͥ est in mutabilis sic̃psal mistadicit. Tuaut idẽ ipsees . Etquiuenturꝰ
est adiudiciũ ut reddat unicuiq iuxtaoꝑ asua. quo in loco questio orit̃. curuideli¬
c& scã animalia cũ trinitatẽ p̃miserint. sub iungunt. qͥuenturus : Nrãquip¬

Expanded text:
esia interiora cordis sollicite in conspectu Dei mundare studet, et exteriora etiam sua irreprehensibilia custodire probatur, quatenus per utramque sententiam, et aliis pulchra sit foris et intus sibi. Vel in circuitu et intus pleni sunt oculis, quia fidem quam habent in corde, foris manifestant ore, juxta illud: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Et requiem noest. Omnis Ecclesia quae in his animalibus designatur, hoc facit die ac nocte, quia et in prosperis et in adversis sive etiam per continuum laudes Creatori suo agere satagit. Notandum autem,omnia saecula, et qui est immutabilis, sicut Psalmista dicit: Tu autem idem ipse es . Et venturus est ad judicium, ut reddat unicuique juxta opera sua. Quo in loco quaestio oritur cur videlicet sancta animalia cum trinitatem praemiserint, subjungunt qui venturus est. Nostra quipp
Abbreviated transcription (Latin):
inse non habenti deoq uanisunt. Balac aut̃ quielidens dr̃: huius scli significat principes
Quib: nimirũ bene congruit hoc qđbalac elidens uocat᷑: qr ꝓculdubiodũ huius t̃rȩ
principes sẽꝑ aluis superiores existere querunt. siquẽ ad dignitatis suȩ culm̃ ascen
uiplerũq: suadentib hereticis. contra israhelitas. hoc ÷ uiros uidentes dm̃ pugnant
ut de idolotitis edant & fornicent᷑ adõ: illorũ praua dogmata sequendo Dũenĩ suasoria
q̃dã &dulcia p̃ponunt insuis falsis doc matib quasi ꝑpulchras mulieres eosseduce¬
re cupiunt. ut comedant idolotita. iđ ut sequant᷑ illorũ doctrinã plenã omnispur¬
citia. ibiq fornicent᷑. id utrelicta ueritatis doctrina. ardentissimo libidinis incen¬
dio m̃dacus ꝑuersorũ doctorũ inhereant. ALit. Balaam qͥut diximꝰ int̃p̃tat᷑ popli

Expanded text:
in se non habent, ideoque vani sunt. Balac autem, qui elidens dicitur, hujus saeculi significat principes. in se non habent, ideoque vani sunt. Balac autem, qui elidens dicitur, hujus saeculi significat principes. Quibus nimirum bene congruit hoc quod Balach elidens dicitur, quia procul dubio dum hujus terrae principes semper aliis superiores existere quaerunQui plerumque suadentibus haereticis, contra Israelitas hoc est viros videntes Deum pugnant, ut de idolothytis edant, et fornicentur a Deo, illorum prava dogmata sequendo. Dum enim suasoria quaedam et dulcia praeponunt in suis falsis dogmatibus, quasi per pulchras mulieres eos seducere cupiunt, ut comedant idolothyta, id est ut sequantur idolorum doctrinam plenam omni spurcitia: ibique fornicentur, id est, ut, relicta veritatis doctrina, ardentissimo libidinis incendio, mendaciis perversorum doctorum inhaereant. Aliter: Balaam, qui ut diximus interpretatur populus
Abbreviated transcription (Latin):
qr habes illictenentes doctrinã balaam. qͥdocebat balac mittere scandalũ corã
filus isrł edere & fornicari: Hȩc enĩ uerba non ad eũ ꝑtinent cui superius d
abalac ad maledicendũ filus isrł fuerit euocatus. Quẽ maledicere noluit. cuise &iã si¬
milẽ fieri in morte optauit : sed postea munerib uictus. in eiusdẽ popłi morte consiliũ dedit
Preuidit enĩ animos filiorũ isrł ad fornicationẽ promptos: ideoq consiliũ dedit balac ut mu¬
lieres pulcherrimas corã eis poner&. quarũ speciebus illecti ad inlicitos amplexus rue¬
rent illarũq blandicus deliniti desacrisitus phogor manducarent. ꝑ qđd uidelic& factũ adõ¬
generalit̃ aũtsit spitalit̃ intoto mundo. Balaã quippe. int̾̃p̃tat̾ popłs uanus. Balac. eli¬
dens isrł uero uir uidens dm̃. Balaam itaq significat hereticos: quipondus uircutũ & fidei

Expanded text:
quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, edere, et fornicari. Haec enim verba non ad eum pertinent cui superius dia Balac ad maledicendum filiis Israel fuerat evocatus, quem maledicere noluit, cui se etiam similem fieri in morte optavit. Sed postea muneribus victus, in ejusdem populi mortem consilium dedit. Praevidit enim animos filiorum Israel ad fornicationem promptos; ideoque consilium dedit Balac ut pulcherrimas mulieres coram eis poneret, quarum speciebus illecti, ad illicitos amplexus ruerent, illarumque blanditiis illiniti, de sacrificiis Phegor manducarent, per quod videlicet factum generaliter autem fit in toto mundo. Balaam itaque interpretatur populus vanus, Balac elidens, Israel vir videns Deum. Balaam itaque significat haereticos, qui pondus virtutum et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑. Sedcũ in medio int̃ponit. quieq aboriente neq aboccidente neq ad deser¬
tis montib & deinde subiungit qm̃ds̃ udex est: obscura sententia reddit᷑. Aut er
uitio scriptorũ istatalis facta est locutio: aut certe more scripturarũ ut dictũ ÷ neces¬
sarias hab& quasdã orationũ particulas. sed nunc sensũ uideamꝰ. Euit enĩ quidã mar¬
tyr qͥocciosus ÷ in ȩccła ꝑgami : ꝑquẽ utiq om̃s martyres intellegunt᷑. quicũque
in hoc mundo siue ape rto siue occulto martrrio patiunt᷑. qi sicut inuna ȩccła om̃s
ita in uno martr̃re om̃s xp̃i martrres repperiunt᷑ p̃conio laudis attolli. Quoc
aũt apud scõs suũtestẽ int̃fectũ eẽ. cõmemorat: sic intellegendũ est non quo ab illis.
ed quo int̃ illos fuerit int̾ẽptus. Ab his uidelic& inquibus satanas habitat .i. are ꝓbͥ
qͥ sedessunt satanȩ. Inquorũ ꝑsona statĩ subingitur. Sed habeo aduersuste pauca

Expanded text:
io interponit: Quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus: et deinde subjungit: Quoniam Deus judex est, obscura sententia redditur. Aut ergo vitio scriptorum ista talis facta est locutio, aut certe more Scripturarum, ut dictum est, necessarias habet quasdam orationum particulas. Sed nunc sensum videamus: fuit enim quidam martyr, qui occisus est in ecclesia Pergami, per quem utique omnes martyres intelliguntur, quicunque in hoc mundo, sive aperto, sive occulto martyrio patiuntur: quia sicut in una Ecclesia omnes, ita in uno martyre omnes Christi martyres reperiuntur praeconio laudis attolli. Quod autem apud sanctos suum testem interfectum esse commemorat, sic intelligendum est, non quod ab illis, sed quod inter illos fuerit interemptus, ab his videlicet in quibus Satanas habitat, id est a reprobis, qui sedes sunt Satanae. In quorum persona statim subjungit. Sed habeo adversus te pauca,
Abbreviated transcription (Latin):
spiͥtus÷ flagellatus est derisus adultimũ cruciferus & mortuus im̃
haecoma patient̃ ferens orabat ꝓsuis ꝑsecutorib: dicens Pat̃ nestatu¬
is illis hoc peccatũ. Diciturergo cinilib&. Su adio tibi emere a me aurũ
&c&̃ Iđ siuis uirtutib habundare studeto unitare xp̃m. siue cũ adõ flagel¬
laris. siue cũ apximis inlata malas usties. ut & ipse fusaurũ incendio tribulatio¬
nis decoctũ Iuxta illud psalmistȩ. Probastinos inquitds igienos exuminasti. & ca¬

Expanded text:
sputus, flagellatus, derisus, ad ultimum crucifixus et mortuus, tamen haec omnia patienter ferens orabat pro persecutoribus suis dicens: Pater, ne statuas illis hoc peccatum . Dicitur ergo cuilibet: Suadeo tibi emere. Eme aurum, id est, si vis virtutibus abundare, studeto imitari Christum, sive cum a Deo flagellaris, sive cum a proximis illata mala sustines, ut et ipse fias aurum incendio tribulationis decoctum, juxta illud Psalmistae : Probasti nos, inquit, Deus, igne nos examinasti sic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uulpes ubicapit redinar&. Vnde in hosptio nat᷑: uilissimis pannis obuobtus &
inp̃sepio positꝰ qe nonerat eis locꝰ indiuersorio Collirio unge oculostuos ut uideas
i qr oculoftuȩ m̃tisterrenȩ clauserant. & excetauerant delectationes redeptoris
tuie gestatẽ considera & sic eiugila ad scorũ futurap̃mia Hinc ipse in euanglo diert
Quiseqͣuit᷑me nonambulat intenebris sed habebit lum̃ uitȩ. Uel certe ꝑcolliriũ
quo inluminant oculi possumꝰ intellgre diuina eloquia. quib: m̃tis oculi

Expanded text:
sicut vulpes ubi caput reclinaret. Unde in hospitio natus est, vilissimis pannis obvolutus et in praesepio positus, quia non erat ei locus in diversorio. Collyrio unge oculos tuos ut videas, id est quia oculos tuae mentis terrenae clauserant, et excaecaverant delectationes, Redemptoris tui egestatem considera, et sic evigila ad sanctorum futura praemia. Hinc ipse in Evangelio dicit: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Vel certe per collyrium quo
Abbreviated transcription (Latin):
ininitio uiarũ suarũ Si hoc uerũ ÷ : utiq qdđ nefas : cogtare dspat̃ stult̾ erat antequã suã¬
sapientiã generir& Etceste psi negare ñ posst̃ qđ ipsesit disapientia: sicut apłsdicit.
Ideoq: illis stultissimis hominib: & ratione carentibus dicendũ ÷ si ds̃ stultꝰ erat. undeergo
tã sapient̃ om̃a condidit : & nos quẽ ad modũ ereauit. sulle antequã crearet sinesapien¬
tia fuit. ut pote insipiens & nesciens qiđ facer&: nonergo ipsa sapientia creata ÷ apatre:
sedantequã cuncta fierent. erat cũ patre Neq exalia substantia dĩpat̾ genuit filiũ
sedex se pso ueluti consiliũ generat᷑ inm̃te . Nã qđ dicit salomon exꝑsonaxp̃i.¬

Expanded text:
oc verum est, utique quod nefas est cogitare, Deus Pater stultus erat, antequam sapientiam suam generaret. Certe ipsi negare non possunt quod ipse sit Dei sapientia, sicut Apostolus ait . Ideoque illis stultissimis hominibus et ratione carentibus dicendum est: Si Deus stultus erat, unde ergo tam sapienter omnia condidit? Et nos quemadmodum creavit, si ille antequam crearetur sine sapientia fuit, utpote insipiens et nesciens quid faceret? Non ergo ipsa sapientia creata est a Patre, sed antequam cuncta fierent, erat cum Patre, neque ex alia substantia Deus Pater genuit Filium, sed ex seipso, veluti consilium generatur in mente. Nam quod dicit Salomon ex p
Abbreviated transcription (Latin):
tribuiuda Et iacob in ꝑsona illius loquit᷑ iudȩ. Ad predã filimi ascendist
requiescens accubiusti ut leo & quasicatulus leonis. Quissuscitabit eum:
txp̃s simortuus : exhumanitate. tam̃ uigilauit & in passibilis mansit diu¬
indecredit unde surrexit. bene ioħs primũ leone ponit. Primitaq ÷ in or¬
dine homo & uitulus. sed pͥmus in uirtuteleo. Leo quoq: rex ÷ bestaru atq

Expanded text:
itur Judae: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi catulus leonis, quis suscitabit eum? et Christus mortuus est ex humanitate, tamen vigilavit et impassibilis mansit diviinde creditur unde surrexit, bene Joannes primum leonem posuit. Primus itaque est in ordine homo et vitulus, sed primus in virtute leo. Leo quippe rex est bestiarum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
desuis oꝑib fisi: solent dicere. Eccealiena non rapio: inlicita nulla cõmitto. ñ adulteriũ
ñ homicidiũ. nondeniq his similia fatio. Sufficitm malanonagere: ideoq & ꝓpriis fidu¬
cialit̃ utor. Dũq haecdicit: indigentib ꝓpriañtribuit. & qͥ nonten& rapinã non mecut
tenere tenaciã. necrecordat᷑ qr diuesille nonideo dãpnatus est qđ aliend rapuerit.
sedqr ꝓpria non distribuit. Sunt quoq & aluqͥaliene non rapiunt ꝓpria distribuunt. ÷̃¬
sed hoc noncausa dilertionisdi & ꝓximi. sed ꝓpt̃ in anẽ iactantiã ut ab hominib laud¬
ent᷑. sicut fatiebant scribȩ &pharisei quid antes elemosinas antese canebant tuba¬

Expanded text:
de suis operibus fisi, solent dicere: Ecce aliena non rapio, illicita nulla committo, non adulterium, de suis operibus fisi, solent dicere: Ecce aliena non rapio, illicita nulla committo, non adulterium, non homicidium, non denique his similia mala facio, sufficit mihi mala non agere, ideoque et propriis fiducialiter utor. Dumque hoc dicit, indigentibus propria non tribuit. Et qui tenet rapinam, nec metuit tenere tenaciam, nec recordatur quia dives ille non ideo damnatus est quod aliena rapuit, sed quia propria non distribuit Sunt quoque et alii qui aliena non rapiunt, propria distribuunt, sed hoc non causa dilectionis Dei et proximi, sed propter inanem jactantiam, ut ab hominibus laudentur, sicut faciebant Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
Talutaq: modo accipiendũ ÷ : qđ hic dñs dicit Vtinã frigid esses aut culidus
edqr tepides incipiãte euomere exoremeo Frigidiitaq sunt uidei uel pa¬
gani ab eoscilic& glatiali rigore constricti qͥdicit. Ascendã suꝑ altitud inẽ
iubiũ : ponã sedẽ meã ad a quilonẽ &erosimilis altissimo &qui loenĩ uentus
frigiđ diabolus ÷ Cunincanticis canticorũ dr̃ Surge aquilo & ueniauster
Quiaquanto sepeccitores fuisserecor dant᷑: eo ãplius liberatorẽ suũ diligere appe¬
tunt. cũ recedente iniquitate ignescit caritas eorũ. Detalib in eugło dñsdicit Gau¬
diũ ÷ incaelo suꝑ uno peccatore penitentiã agente &c̃ suntaũt & quidã iusti intra
scam ecdam constituti: quiuitã quidẽ ab omnicrimine custodiunt. sed tam̃ inagenda q̃¬
lib& bona non ad surgunt. Ethitales nec frigidineccalidisunt: qr ñ sufficit malacauere. nisi
studeat quis & bona facere. Iuxta illud p̃salmistȩ. Declina amalo. & facbonũ. Tales quippe

Expanded text:
odo accipiendum est, quod hic Dominus dicit: utinam frigidus esses, aut calidus; sed quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Frigidi itaque sunt Judaei vel pagani, ab eo scilicet glaciali rigore constricti, de quo dicitur: Ascendam super altitudinem nubium, ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Aquilo enim ventus frigidus diabolus est, cui in Canticis canticorum dicitur: Surge, aquilo, et veni, auster qui quanto se peccatores fuisse recordantur, eo amplius liberatorem suum diligere appetunt, cum recedente iniquitate, ignescit charitas eorum. De talibus in Evangelio agente . Sunt autem et quidam intra sanctam Ecclesiam constituti, qui vitam quidem ab omni crimine custodiunt, sed tamen in agendo quaelibet bona non assurgunt. Et hi tales nec frigidi, nec calidi sunt quia non sufficit mala cavere, nisi studeat quis et bona facere. Juxta illud Psalmistae: Declina a malo et fac bonum Tales quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tib: udeis quis ess&: respondit: principiũ qđ & loquoruob. Vnde & paulus dicit
Qui ÷ imagodĩ inuisibilis primogenitꝰ om̃iscreaturȩ Quȩ &iã neputemꝰ creatũ
statĩ sub iunxit. Inquo conditas uniuersa. Primogenit̃ ergo ÷ om̃is creaturȩ :
aquo & ꝑquẽ omiscreatura exorta ÷ Arriani dicunt qđ filiusdĩ creatura est indi¬
uinitate : neganteseũ ante mariã fuisse. sedm̃tiunt᷑ Filius enĩdĩ pse ÷ sapientia:
dicente paulo. xp̃mdĩ uirtutẽ & dĩsapientiã. Et psalnusta addm̃patrẽ. Om̃a¬

Expanded text:
dicit : Qui est imago invisibilis Dei, primogenitus omnis creaturae. Quem etiam ne putemus creatum, statim subjunxit: In quo condita sunt universa. Primogenitus ergo est omnis creaturae, a quo et per quem omnis creatura exorta est. Ariani dicunt, quod Filius Dei creatura est in Divinitate, negantes eum ante Mariam fuisse, sed mentiuntur. Filius enim Dei ipse est sapientia, dicente Paulo, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Et A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nubẽ imbriferã possum intelle gȩrescõs qͥpluunt uerbi coruscant miracu¬
lis &claritate suꝑni luminis in radiati & inlustrati. piissimis supplicationib
ꝓnobis ustitiã conditoris ad piȩcate inflectunt. sicut moses qͥ mtercedenẜp
populo arł dicebat. Aut dimute eis hoc peccatũ: aut deleme delibrotuo. Qđ aũt
sequit similis uisionis maragdine qr maragđ lapis ÷ uiridiscoloris. ꝑhundapidem

Expanded text:
ssumus intelligere sanctos, qui pluunt verbis, coruscant miraculis, et claritate superni luminis irradiati et illustrati piissimis supplicationibus pro nobis justitiam conditoris ad pietatem inflectunt, sicut Moyses, qui intercedens pro populo Israel, dicebat: Aut dimitte eis hoc peccatum, aut dele me de libro tuo . Quod autem sequitur: Similis visioni smaragdinae, quia smaragdus lapis est viridis co