comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
complentur anni: & quantaᷤᷤ priꝰ
et̾nitates. quanta tempora. qͣntas
scłoꝵ origines fuisse. arbitrandũ ẽ:
in quib angłi. throni & dñatio¬
nes. seruierunt deo᷑: & absq tempoꝵ
uicib atq mensuris. deo uolente¬
substiterunt: Sunt qui ita in¬
telligant: non solum creatorem. sed
ipsam etiam cȩli & terrȩ creaturã.
ante tempora extitiss eiquia ad
disc̃tionem diei ac noctis. ab ortu &
occasu maiorum syderum & minoꝵ.
sedm pͥncipia ⁊ fines ce reditꝰ con¬
currentium uicissitudinum. deter¬
minatis spacus. certarum horarum
numero definita ẽ dies ⁊ nox: ⁊ die¬
rum certis collectionib. diftinctum
sit tempus:a illa quidem oꝑa sex
dierum. instituta ex nichilo. nullã
habentia uel ex se ul aliunde ma-¬
teriam. s tantum uoluntate artisi-¬
cis ꝓlata dieunt: euiꝰ uerbo dicta¬
ta ẽ omnium quȩ sunt. ce causa.
&e ratio. & origo. Op̃ualis quoq
nature. id ẽ angłice. ea plenitudi¬

Expanded text:
cocoaeternitates, quanta tempora, quantas saeculorum origines fuisse arbitrandum est in quibus angeli, throni, dominationes servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, Deo substiterunt. » Sunt qui ita intelligant: non solum Creatorem, sed ipsam etiam coeli et terrae creaturam ante tempora exstitisse, quia ad discretionem diei ac noctis, ab ortu et occasu majorum siderum et minorum secundum principia et fines et reditus concurrentium vicissitudinum, determinatis spatiis certarum horarum numero definita est dies et nox, et dierum certis collectionibus distinctum sit tempus; et illa quidem opera sex dierum instituta ex nihilo nullam habentia vel ex se, vel aliunde materiam, sed tantum voluntate artificis prolata dicunt, cujus verbo dictata est omnium quae sunt, et causa, et ratio et origo. Spiritualis quoque naturae, id est angelicae, ea plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
sortio glorie. In libro eiꝰ numerata
sunt &e conseͥpta. cuncta quȩ a¬
gimus: & quicquid ibi scribit
trans gressio: delet confessio. Im¬
mo de libro uite nicħ deletur:
quia liber ille. et̾nitatis est. illius. in qͦ
nicħ corrigit᷑ aut mutat᷑. Appensa
sunt talenta donorum:. mensurata
distributio grãrum: ut nicħ homo
negligat: nichil subtrahat: nichil
p̃sumat. Et quidem ante hunc ui¬
sibilem mundum. id ẽ ante celi⁊
terre creationem. angłicȩ claritatis
obsequium creatori non defuit: ⁊
p̃cessit illa sp̃italis natura corpora¬
lem. origine. Unde ambros ius in
exameron. Angłi. dñationes ⁊ po¬
testates. ⁊ si aliquando cȩperunt:
erant iam qn̾do hic mundꝰ factꝰ ẽ.
Et basiliꝰ. Post illa inuisibilia &
intellect̾ibilia: mitium generatio¬
nis eorum quȩ cernunt᷑. senfuq
comprehenount᷑. scriptura enar¬
rat. Iheronimus. suꝑ epłam ad titũ.
Sex milia nr̃i temporis necdum

Expanded text:
sortio gloriae. In libro ejus numerata sortio gloriae. In libro ejus numerata sunt et conscripta cuncta quae agimus, et quidquid ibi scribit transgressio, delet confessio. Imo de libro vitae nihil deletur, quia liber ille aeternitatis est, illius in qua nihil corrigitur aut mutatur. Appensa sunt talenta donorum, mensurata distributio gratiarum, ut nihil homo negligat, nihil subtrahat, nihil praesumat. Et quidem ante hunc visibilem mundum, id est ante coeli et terrae creationem, angelicae claritatis obsequium Creatori non defuit, et praecessit illa spiritalis natura corporalem origine. Unde Ambrosius in Hexameron: « Angeli, dominationes, et potestates, et aliquando coeperunt: erant jam quando hic mundus factus est. » Et Basilius: « Post illa invisibilia et intellectibilia, initium generationis eorum quae cernuntur sensuque comprehenduntur Scriptura enarrat. » Hieronymus supra Epistolam ad Titum: « Sex millia nostri temporis necdum
Abbreviated transcription (Latin):
a ardorib non consumi: ut in ħ
sapientia & omnipotentia arti¬
ficis ꝓpensiori admiratione con¬
siderata. nos in sui reuerentiam
trahat. quo nicħ ei impossibile ui¬
demus : cuiꝰ moderamme. drũs a
et contraria in unitatem pacis
conueniunt. & mobilia ⁊ erran¬
tia ad certum ordinem reuocant᷑:
nec intumes eunt maxima. nec
minima consumuntur: & tota
illa mundi fabrica. sine ulla ru¬
inȩ formidine. ex tam dissimili¬
bus partib uniformis: ex tã
diu̾sis una: ex tam contrarus
quieta & solida & concors. ĩ sua
lege ꝑsetierat &e ordine. Uni dño
omnia subdita. non habent qͦ
diu̾tant: nec ullum patet effugi¬
um a pͥncipe. nisi in uidicem:
& a iudice inuindicem. Ex ip¬
so & ꝑipsum. &e in ipsosunt oĩa:
in quo uiuimus. mouemur &
sumus: quotquot sumus. sub
certo numero certam habentes
mensuram ⁊ pondꝰ. Ex ipso sumꝰ
natura & origine: ꝑ ipsum sum̃
doct̾rina & regimine:⁊ in ipso
sumus. unitate dilectionis &e con¬

Expanded text:
et ardoribus non consumi, ut in hoc et ardoribus non consumi, ut in hoc sapientia et omnipotentia artificis propensiori admiratione considerata, nos in sui reverentiam trahat quo nihil ei impossibile videmus. Cujus moderamine diversa et contraria in unitatem pacis conveniunt et immobilia et errantia ad certum ordinem revocantur; nec intumescunt maxima nec minima consumuntur: nec tota illa mundi fabrica sine ulla ruinae formidine ex tam dissimilibus partibus uniformis, ex tam diversis una, ex tam contrariis quieta, et solida et concors in sua lege perseverat et ordine. Uni domino omnia subdita non habent quod divertant; nec ullum patet effugium a principe, nisi in judicem et a judice in vindicem. Ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia , in quo vivimus, movemur et sumus ; quoquot sumus sub certo numero certam habentes mensuram et pondus. Ex ipso sumus natura et origine, per ipsum sumus doctrina et regimine, et in ipso sumus unitate dilectionis et con
Abbreviated transcription (Latin):
in illa mente diuina ab ȩterno as¬
tricta. Aꝑta est ianua. ⁊ egressa est
de illa antiqua archa testamenti
multitudo innumerabilis. uisibi
omnia circum scͥptioni obnoxiast̃̾.
pͥt̾ illam solam naturam. quȩ p̃ce¬
dit & excedit omniã. ⁊ intrase u¬
muersa concludit. Circa illam
ineffabilem & immensurabilem
magnitudinem. uane cogitat hõ
loca uel tempora: omnino minor
est aetore uniuersitas: ⁊ quicqͥd
temporale est. ad instar puncti. intͣ
se concludit et̾nitas. Complect̾itur
omnia: intra solidans. extͣ ꝓtegens:
supra fouens. infra stistinens: ar¬
de inuestigabili. ligans diuers a:
temꝑatura mirabili. astringens
in pacem.⁊ in unum iungens.
contraria: p̃mens leuia. ne efflu¬
ant: sustinens ponderos a. ne ru¬
ant. In eodem corpore. ignem ⁊
aquam uideas conuenireᷤ. t̾re
aerem cireumfusum: illamq
molem inmobilem. firmis radi.¬
cibus leui & subtili fundamento
umiti: Aqͣs labiles & supraferri.

Expanded text:
in illa mente divina, ab aeterno asin illa mente divina, ab aeterno astricta. Aperta est janua, et egressa est de illa antiqua arca testamenti multitudo innumerabilis visibiliomnia circumscriptioni obnoxia sunt, praeter illam solam naturam, quae praecedit et excedit omnia, et intra se universa concludit. Circa illam ineffabilem et immensurabilem magnitudinem vane cogitat homo loca vel tempora, omnino minor est auctore universitas, et quidquid temporale est, ad instar puncti, intra se concludit aeternitas. Complectitur omnia, intra solidans, extra protegens, supra fovens, infra sustinens, arte investigabili ligans diversa, temperatura mirabili astringens in pacem et in unum jungens contraria, premens levia, ne effluant, sustinens ponderosa ne ruant. In eodem corpore ignem et aquam videas convenire, terrae aerem circumfusum, illamque molem immobilem firmis radicibus levi et subtili fundamento inniti, aquas labiles et supra ferri,
Abbreviated transcription (Latin):
non uolu̾it. distinguere & forma¬
re: cum omnino in deo idem ẽ. ⁊
uelle & posse ⁊ facere. Sane tio¬
luntas ce potentia & effectus. in
illa rerum constructione. sese in¬
diuisibilit̾ comitata sunt: qm̃
dixit &e facta sunt. mandauit &
creata sunt. Eternum quidem
de tam magnifico oꝑe. in sapien¬
tia eius fuit consilium⁊ s initiũ
temporale. nequaquam confu¬
sione illa que chaos dr. latuit
inuolutum: nec omnipotentiã
uel sapientiam uel benignitatẽ
conditoris.mat̾iam fact̾am lan-
scłarib negligere tante excellen¬
tiȩ fundamenta: cum dilatio oꝑiͤ
inchoati. nicħ sibi. nicħ ereature
conferret: qr in imꝑfectione oꝑisstii
nulla ẽẽt gła conditori. neq ipsa
creatura insensibilis & manimata.
uel defectum in hoc uel ꝓfectum
habet: eui sine aliqͦ sui damno. illa
informitas uel inutilitas ẽẽt. Unde
constat. aptata rerum pͥmordia u̾bo
tionibus & formis. uniuersitatis
complexio: indissolubili conexione.

Expanded text:
non voluerit distinguere et formanon voluerit distinguere et formare, cum omnino in Deo idem est et velle, et posse et facere. Sane voluntas et potentia, et effectus in illa rerum constructione sese indivisibiliter comitata sunt, quoniam dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt . Aeternum quidem de tam magnifico opere in sapientia ejus fuit consilium, sed initium temporale nequaquam confusione illa quae chaos dicitur latuit involutum, nec omnipotentiam vel sapientiam, vel benignitatem Conditoris materiam factam languosaecularibus negligere tantae excellentiae fundamenta, cum dilatio corporis inchoati nihil sibi, nihil creaturae conferret, quia in imperfectione operis sui nulla esset gloria Conditori; neque ipsa creatura insensibilis et inanimata vel defectum in hoc vel profectum haberet, cui sine aliquo sui damno illa informitas vel inutilitas esset: unde constat aptata rerum primordia, vertionibus et formis universitatis implexio indissolubili connexione
Abbreviated transcription (Latin):
iectione uel obsequio conditorum.
potentatui eiꝰ ł glȩ aliquid accreuis¬
se. Nunquam ẽ sola tͥnitas: nim¬
quam egens diuinitas: non deẽe
p̃sens:non ignorare sapiens: non in¬
foͥrmari potest omp̃s. N senes cit
et̾mtas: non mutatur ueritas: nunꝙͣ
excidit caritas. Non rumpitur so¬
lidum: non diuidit᷑ unum÷ nichil
deest ad ꝑfectum᷑:. non cres cit totũ:
non minuitur uniuersum. Sicut
erat &e erit.ita ẽ: licet erat & erit. in
sens est. eui nicħ. uel accedit ł p̃terit.
Omnium gͥ quȩ sunt. sola causa
est bonitas. non gecessitas: & parti¬
cipatio głe. rationali ereaturȩ ita
collata est. ut licet de plenitudine
illa hauriat:non tamen sit eius
pars: eui conformata. scdm aliquẽ
modum patrissans participat. In¬
conueniens omnino. & nimis ab¬
surdum ẽ: credere. globum mun¬
di informem.⁊ artificem simul ab
et̾no fuisse: ⁊ massam illam seorsũ
positam. nullis usib des eruisse:
quasi eam ds uel non poterit ul

Expanded text:
jectione vel obsequio conditorum jectione vel obsequio conditorum potentatui ejus vel gloriae aliquid accrevisse. Nunquam est sola Trinitas, nunquam egens divinitas, non deesse praesens, non ignorare sapiens, non infirmari potest Omnipotens. Non senescit aeternitas, non mutatur veritas, nunquam excidit charitas, non rumpitur solidum, non dividitur unum, nihil deest ad perfectum, non crescit totum, non minuitur universum. Sicut erat et erit, ita est, licet erat et erit in sens est, cui nihil vel accedit, vel praeterit. Omnium igitur quae sunt sola causa est bonitas, non necessitas; et participatio gloriae rationali creaturae ita collata est, ut, licet de plenitudine illa hauriat, non tamen sit ejus pars, cui conformata, secundum aliquem modum, patrissans participat. Inconveniens omnino et nimis absurdum est credere globum mundi informem et artificem simul ab aeterno fuisse, et massam illam seorsum positam nullis usibus deservisse, quasi eam Deus vel non potuerit vel
Abbreviated transcription (Latin):
mnium quȩ sunt. mouentur
& uiuunt. unum pͥncipium
ds. in coeterna sͥ sapientia dict̾auit
& fundauit originem: & quasi mag¬
ni corporis membra. rerum nat᷑as
distinguens ꝓpͥa loca & nomina.
congruas mensuras & officia. sin¬
guilis assignauit. Nicħ apud dm̃
confusum. nicħ informe. in illa
antiquitate fuit: quia rerum mat̾ia.
ubi facta est. statim in congruas sͥ
syecies est formata. Quicquid de
mundi et̾nitate. quicquid de yle
uel ideis. uel de illa mundi anima
quam i ω yͣ dicunt. sensere phy¬
losophi.plura inducentes pͥncipia.
pͥmum geneseos capłm abolet ⁊ con-¬
fundieunum p̃figens omnis crea¬
tare pͥncipium. scł dm̃: in qͦ non
est aliud prouidentia uel sapien¬
tia. ratiouel ordo. uita. forma uł
mat̾ia. quam ips etqui in u̾bosuo.
qͦd ẽ et̾mi secreti manifestatio. quod
diẽ. faẽ: & quod illuminat. format.
Neq soltardinem uel pauptatem.
aute mundi constitutionem. fuspi¬
ceris in illo: neq arbitreris. ex sub¬¬

Expanded text:
t, moventur et vivunt, unum principium Deus, in coaeterna sibi sapientia dictavit et fundavit originem. Et quasi magni corporis membra, rerum naturas, distinguens propria loca, et nomina, congruas mensuras et officia assignavit. Nihil apud Deum confusum, nihil informe in illa antiquitate fuit, quia rerum materia, ubi facta est, statim in congruas sibi species est formata. Quidquid de mundi aeternitate, quidquid de hyle, vel ideis, vel de illa mundi anima, quam noym dicunt, sensere philosophi, plura inducentes principia, primum Geneseos capitulum abolet et confundit, unum praefigens omnis creaturae principium, scilicet Deum, in quo non est aliud providentia, vel sapientia, ratio, vel ordo, vita, forma, vel materia quam ipse, qui in Verbo suo, quod est aeterni secreti manifestatio, quod dicit facit, et quod illuminat format. Neque solitudinem, vel paupertatem ante mundi constitutionem suspiceris in illo, neque arbitreris ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
sum in angelos reuers uras: & in
restitutione. angłos & demones. & õs
homines. siue xp̃ianos siue gentiles.
siue catholicos siue hereticos. eq̃les
fore: &c it̾m anmas. ad noua corpora
reu̾suras: & ex alio pͥncipio. iterum
alium mundum᷑. ⁊ sic alt̾ins uicibꝰ
usq infinitum . decessum ⁊ sueces¬
sum omnium. & sensit & scͥpsit.
& alia multa impia &e nefaria. q̃

Expanded text:
sum in angelos reversuras, et in sum in angelos reversuras, et in restitutione angelos et daemones, et omnes homines sive Christianos, sive gentiles, sive catholicos, sive haereticos aequales fore, et iterum animas ad nova corpora reversuras, et ex alio principio iterum alium mundum: et sic alternis vicibus usque in infinitum decessum et successum omnium et sensit et scripsit, et alia multa impia et nefaria q
Abbreviated transcription (Latin):
dacem & iniustum. Mendax ẽ.si
impius cum diabolo & angłis eiꝰ
non uadit inignem ȩternum.
Iniustus. si inrusto & iusto idem red¬
dit stipendium. S hec uerborum
monstra. & rationum portenta: non
xp̃iana sunt doginata. Suꝑsedit
littͥȩ origenes. nec intellex̃ ysaiam :
qui in onere tyri. quȩdam mistice
loquebat᷑: quȩ ille lit̾ator. ad ꝓpͥe¬
tatem u̾bi retorquere eonatus est.
uisitabit dominus suꝑ in iliciam
celi in excelso. & suꝑ reges terre qͥ
sunt suꝑ terram: & congregabuñ
in congregatione unius fascis in
lactim. & claudent᷑ ibi in carcerẽ:
uisitatio hec non ẽ intulgentiȩ.
s seueritatis &e iusticieͥ sieut sepe
uisitantur a custodib. qui in car-¬
ceribus sunt: non ut liberentur:
s ut custoditi. diutius & aerius
crucientur. Sunt ce aliȩ script᷑a¬
rum auctoritates. quas ille quias:
de conuallib rapuit: & statim ad
eas cum clamore cueurrit. Fiãs qͦ
hominum angłos fuisse. & rur¬

Expanded text:
dacem et injustum. Mendax est, si dacem et injustum. Mendax est, si impius cum diabolo et angelis ejus non vadit in ignem aeternum; injustus, si injusto et justo idem reddit stipendium. Sed haec verborum monstra et rationum portenta, non christiana sunt dogmata. Supersedit litterae Origenes, nec intellexit Isaiam, qui in honore Tyri quaedam mystice loquebatur, quae ille litterator ad proprietatem verbi retorquere conatus est. visitabit Dominus super miliciam celi in excelso: et super reges terre qui sunt super terram. Et congregabuntur in congregatione unius fascis in lacum: et claudentur ibi in carcere: isitatio haec non est indulgentiae, sed severitatis et justitiae, sicut saepe visitantur a custodibus, qui in carceribus sunt non ut liberentur, sed ut custoditi diutius et acrius crucientur. Sunt et aliae Scripturarum auctoritates quas ille quasi de convallibus rapuit, et statim ad eas cum clamore cucurrit. Animas quoque hominum angelos fuisse, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
num:qͥa utrimq. rata &e immo¬
bilis ꝓmulgata est sententia:. ut
qui ceciderynt. ultra stare non
possint. qui uͦ stant. ꝑiculum ca¬
sus cuiuslibet non formident:⁊
siẽ peccatum in electos ultra ñ
cadit. ita in reprobos non redit
iusticia: quia sic̾ut nullam sen¬
tit corruptio reoꝵ. medelam: ita
nullam adinitat scõrum gła cor¬
ruptelam. fallitur origenes: qͥ dog¬
ma platonicum in eccłiam intro¬
ducens in libris ꝑiarchon de qͣ¬
dam reuolutione demonum in
corpora ÷ quasi ꝑerasse huius
corporeȩ opp̾ssionis conu̾satio¬
nem indignam purgatione fac¬
ta. rursum post multa scła. per
huiusmodi reuolutiones expia¬
dum anstatum antiquum satha¬
uam asserit reuereurum. Addit
etiam. nes cio quam passiuiam di¬
uinitatem. pro eorum redemptio¬
ne tt̃m in aere inuisibiliter patr:
& dum laborat. emungendo san¬
guinem ex quib dam scͥpturarũ
actoritatib. & p̾dicat deum mise¬
ricordem &e pium: ꝓbat eum men¬

Expanded text:
num, quia utrinque rata et immonum, quia utrinque rata et immobilis promulgata est sententia, ut qui ceciderunt, ultra stare non possint; qui vero stant, periculum casus cujuslibet non formident, et sicut peccatum in electos ultra non cadit, ita in reprobos non redit justitia; quia sicut nullam sensit corruptio reorum medelam, ita nullam admittit sanctorum gloria corruptelam. Fallitur Origenes, qui dogma Platonicum in Ecclesiam introducens in libris Peri archon de quadam revolutione daemonum in corpora, quasi per crassae hujus corporeae oppressionis conversationem indignam purgatione facta, rursum post multa saecula, per hujusmodi revolutiones expiatum, in statum antiquum Satanam asserit reversurum. Addit etiam nescio quam passivam divinitatem pro reorum redemptione iterum in aere invisibiliter pati; et dum laborat emungendo sanguinem ex quibusdam Scripturarum auctoritatibus, et praedicat Deum misericordem et pium, probat eum men
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ suȩ illa admirabilis magni.¬
tudoͬ s similis ẽe altissimo uoluit:
uel qͣsi ds omnino. uel saltẽ sine
dei dominio. Ideoq cum eẽt lux
indomino. factꝰ est tenebre in se¬
ipso: & iustissimo uidicio. qui uo¬
luit ẽẽ summus. factꝰ ẽ infimue qͥ
supra lucem. nocti addictꝰ: qͥ supͣ
regem. carceri mancipatꝰ: de li¬
bero seruus: de angło. diabolus:
de conspicuo. obscurꝰ. de nobili
a glorioso. contemptibilis ⁊ hor¬
rendus. Uere diuisa est lux. ã tene¬
bris: & in eodem consortio. bonum
& malum ẽẽ non possunt. Non
est communicatio. xp̃i & belial: ñ
est participatio iusticie cum in¬
quitate. Angustum ẽ stratum
inquit ysaias. ita ut alter decidat:
ae pallium breue. utrumq oꝑire
ñ potest. S & chaos magnum.
int̾ bonos & malos angłos ẽ fir.¬
matum: ce irrefragabiliter san¬
citum ẽ. ut omnino ñ possit ul¬
tra bonus angłs in diabolum.ł
sathanas transire in angłm bo¬

Expanded text:
tiae suae illa admirabilis magnitiae suae illa admirabilis magnitudo, sed similis esse Altissimo voluit, vel quasi Deus omnino, vel saltem sine Dei dominio. Ideoque cum esset lux in Domino, factus est tenebrae in seipso, et justissimo judicio qui voluit esse summus factus est infimus; qui supra lucem, nocti addictus, qui supra regem, carceri mancipatus, de libero servus, de angelo diabolus, de conspicuo obscurus, de nobili et glorioso contemptibilis et horrendus: vere divisa est lux a tenebris, et in eodem consortio bonum et malum esse non possunt. Non est communicatio Christi et Belial, non est participatio justitiae cum iniquitate . Angustum est stratum, inquit Isaias, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest . Sed et chaos magnum inter bonos et malos angelos est firmatum, et irrefragabiliter sancitum est ut omnino non possit ultra bonus angelus in diabolum, vel Satanas transire in angelum bo
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: & est quasi quȩdam gehen¬
ne fornax. semper nocendi atudi¬
tate. accensa. Mala uoluntas. ẽ qͣsi
infernus ꝑpetua cȩcitas. id est ã
uisione diuina. p̃cisa facultas.
Sc̃i uero angłi adherentes deo sẽꝑ
uultui eiꝰ assistunt: & factem eius.
sine ullo uelamine contemplant᷑
Bibunt de ipso fonte uitȩ: & pa¬
nẽ suũi suꝑsubstantialẽ in quo con¬
firmati sunt. ad sacietatem come¬
dunt: regnant sine fastu. serui¬
unt sine iugor gaucdent sine me¬
tu: obtemꝑant. s non seruiliter:
omnis consummationis uident
finem. s non finaliter. Contem¬
plantur altitudinem diuitiars
sapientie &e scientiȩ dei: quiescuns
in pace illa. quȩ omnem exsuꝑat
humanum intellectum: & si ẽ
aliqua suꝑior &e secretior pax qͣ
solus inhabitat ds : id ipsum bea¬
titudinis est. quod habent in
suo bono sufficientiam: nec coe¬
quari suꝑiori suo p̃sumunt. Hoc
enim illius maligni peccatum
ẽ. quod non suffecit ei excellen¬

Expanded text:
bunt, et est quasi quaedam gehenbunt, et est quasi quaedam gehennae fornax semper nocendi aviditate accensa. Mala voluntas est quasi perpetua caecitas, id est a visione divina praecisa facultas. Sancti vero angeli adhaerentes Deo semper vultui ejus assistunt, et faciem ejus sine ullo velamine contemplantur. Bibunt de ipso fonte vitae, et panem suum supersubstantialem, in quo confirmati sunt, ad satietatem comedunt; regnant sine fastu, serviunt sine jugo, gaudent sine metu, obtemperant, sed non serviliter; omnis consummationis vident finem, sed non finaliter. Contemplantur altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei; quiescunt in pace illa, quae omnem exsuperat humanum intellectum; et si est aliqua superior et secretior pax quam solus inhabitat Deus, id ipsum beatitudinis est, quod habent in suo bono sufficientiam, nec coaequari suo superiori praesumunt. Hoc enim illius maligni peccatum est quod non suffecit ei excellen
Abbreviated transcription (Latin):
mam dei ꝓficit: cuius ẽ quies. cele¬
stis hereditas: cuius gła. beata eter-¬
nitas: & in agnitione dei. omnem
exsuꝑans sensum. pacis supernȩ fe¬
licitas.usticia & iudieium.
in pͥmo statim patuere negotio: ce
sine ulla dilatione. assentientium
& dissentientium spũum utraq
pars. suoꝵ obtinuit stipendia me¬
ritorum ⁊ & seiunctis ilico contub̃¬
impia agmina: expulsis deiectiq
irregress ibilit̾ in inferiores mun¬
di partes. siue in infernum qͥcũq¬
uel ubicunq ille est. his qͥ sine dõ
eẽ affectauerunt. A dei quippe
uisione beatifica. sine sye misedie
in ȩt̾num auulsi: immortales qͥdẽ
& licet eos infestare non possuint.
qm illi solidata natura intempta¬
biles sunt. in liuore malignitatis
& implacabili odio ꝑseuerant: &
hoc ipsum inuidie tormentum.
continuȩq rubigo maliciȩ. iugis
ira. infinita tristicia. spes ueniȩ
interclusa. quasi flaminȩ ultͥ¬
ces cor eoꝵfelleum undiq allam¬

Expanded text:
mam Dei proficit, cujus est quies coelemam Dei proficit, cujus est quies coelestis haereditas, cujus gloria beata aeternitas, et in agnitione Dei omnem exsuperans sensum pacis supernae felicitas. Justitia et judicium in primo statim patuere negotio, et sine ulla dilatione assentientium et dissentientium spirituum utraque pars suorum obtinuit stipendia meritorum, et sejunctis illico contuberimpia agmina, expulsis dejectisque irregressibiliter in inferiores mundi partes, sive in infernum quicunque ille est, his qui sine Deo esse affectaverant. A Dei quippe visione beatifica sine spe misericordiae in aeternum avulsi, immortales quidem,  licet eos infectare non possint, quoniam illi solidata natura intentabiles sunt, in livore malignitatis, in implacabili odio perseverant: et hoc ipsum invidiae tormentum, continuaeque rubigo malitiae, jugis ira, infinita tristitia, spes venis interclusa, quasi flammae ultrices cor eorum felleum undique allam
Abbreviated transcription (Latin):
grãm quȩ data est sͥ. Oportet qͥppe
hominem iicelligere in primis:
quia ds est. Postea.quid sit ds: ad
quod. ex creaturȩ consideratione
paulatim accedit. Deinde. luce
ueritatis accensa int̾ carnalia &
spualia. quasi int̾ aquas suꝑiores
& inferiores firmam̃to rationis fixo:
expulsa temptationum quasi fla-¬
tuum salsugine. gramina a ar¬
busta ꝓducere: id ẽ uirentium gr̃a.¬
rum ꝓpagare genimina. D &e ipsas
sp̃uales intelligentias quȩ ex scͥpt᷑is
nas cuntur. diligent̾ attendere: qmͦ
ipsa ueritas. quasi sol illuminet a¬
nimam: ipsa uero anima.quasi
luna irradiet noctem. id ẽ corpo¬
tales sensꝰ : actiones. quasi stellas
Necesse est etiamut inter reptilia
& uolatilia ea dis cretione utatur:
ut quia aliquos excellentioris
uite conspicit. non contemnat in¬
firmos: quia in omnib ẽ anima
uiua: & quȩ inhonestiora sunt. hi ͤ
honorem abundantiorem circum¬
damus: his exercitiis. homo ad for¬

Expanded text:
gratiam quae data est sibi. Oportet quippe gratiam quae data est sibi. Oportet quippe hominem intelligere in primis, quia Deus est; postea quid sit Deus, ad quod ex creaturae consideratione paulatim accedit; deinde luce veritatis accensa, inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores, firmamento rationis fixo, expulsa tentationum quasi flatuum salsugine, gramina et arbusta producere, id est virentium gratiarum propagare genimina. Sed et ipsas spirituales intelligentias quae ex Scripturis nascuntur, diligenter attendere. Quomodo ipsa veritas quasi sol illuminet animam; ipsa vero anima quasi luna irradiat noctem, id est corporales sensus, actiones quasi stellas ecesse est etiam ut inter reptilia et volatilia ea discretione utatur, ut, quia aliquos excellentioris vitae conspicit, non contemnat infirmos, quia in omnibus est anima viva, et quae inhonestiora sunt, iis honorem abundantiorem circumdamus. Iis exercitiis homo ad for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicło de głasua omnino secura.
nullum ultͣ ht̃ ad malum acces¬
sum: quia ita ẽ luci suꝑiori conter¬
minata. & adeo ex illo fulget splen¬
dore: ut lucem que ipsa ẽ. nulliꝰ
caliginis uapor int̾polet. Est gͥ
lux illuminans. ds: lux illumina¬
ta. angłs: firmamentum. radicatꝰ
in deo rationabilis affectus. Est gͥ
Tercia. rerum ab inuicem distin¬
ctio: ce earundem. seđm genus
suum fructificatio. Quarta: ꝑ
uerbum dei. ex testimonio scrip¬
turarum. mentis illuminatio.
Quinta: int̾ appetitus carnis ⁊ sp̃s.
rationis discretio Dexta. intellectu
& actione quasi quodam sexu ma¬
ris ce femine.imaginis & similitu¬
dinis diuine expressio: ex qͥ copula.
sp̃itali fetu repletur eccłia. Iam uͦ
restat in septima. sola uacatior de qͦ
sabb̃o. ad sabbatismum octauȩ tͣn¬
sibit. quisquis renouat᷑ spiritu m̃tis
sue. potiora probau̾it. & de tenebͥs
huius mundi emerserit: m oĩbus.
int̾ lucem &e denebͣs diuidens: &
fructificans qͣsi arbor bona. scđm

Expanded text:
iculo, de gloria sua omnino secura nullum ultra habet ad malum accessum, quia ita est luci superiori conterminata, et adeo ex illo fulget splendore, ut lucem quae ipsa est nullius caliginis vapor interpolet. Est igitur lux illuminans, Deus; lux illuminata, angelus; firmamentum, radicatus in Deo rationabilis affectus. Est igitertia, rerum ab invicem distinctio, et earumdem secundum genus suum fructificatio; quarta, per verbum Dei ex testimonio Scripturarum mentis illuminatio; quinta, inter appetitus carnis et spiritus rationis discretio; sexta, in intellectu et actione, quasi quodam sexu maris et feminae, imaginis et similitudinis divinae expressio, ex qua copula spiritalis fetu repletur Ecclesia. Jam vero restat in septima sola vacatio, de quo Sabbato ad sabbatismum octavae transibit quisquis renovatus spiritu mentis suae potiora probaverit, et de tenebris hujus mundi emerserit, in omnibus inter lucem et tenebras dividens, et fructificans quasi arbor bona secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dent iam de turrib istis: omĩs
armatura fortium. Ipse qͦq spon¬
sus de eisdem ubibus in laudem
sponse incarmine amoris. my¬
stico A sermone sic ait. Duo

Expanded text:
dent jam de turribus istis, omnis armatura fortium. Ipse quoque sponsus de eisdem uberibus in laudem sponsae in carmine amoris, mystico sermone sic ait: Duo
Abbreviated transcription (Latin):
uidere faciem ueritatis ipsius.
uel ueritatem faciei eiꝰ. sic̃ nun¬
quam erit huiꝰ corporis. ita nec
mͦ est huius temporis: nec aliq̃n
erit. donee corpꝰ dissoluet morta¬
litas. aut absoluet immortalitaᷤᷤ.
& tempꝰ absorbebit et̾nitas: & sp̃m
qui nunc grauat᷑ corpore. mutat᷑
tempore. subleuabit ad se. &e fi¬
mabit in se immortalis &e ĩmu¬
tabilis diuinitas. Inidium huiꝰ¬

Expanded text:
videre faciem veritatis ipsius, videre faciem veritatis ipsius, vel veritatem faciei ejus, sicut nunquam erit hujus corporis: ita nec modo est hujus temporis, nec aliquando erit, donec corpus dissolvet mortalitas, aut absolvet immortalitas, et tempus absorbebit aeternitas, et spiritum qui nunc gravatur corpore et mutatur tempore, sublevabit ad se, et firmabit in se immortalis et immutabilis divinitas. 4. Initium hu
Abbreviated transcription (Latin):
bus sunt ce mundanis: ille de
suꝑiorib & diuinis. Anma nẽ¬
pe humana in qͦdam medio con¬
dita est & posita: ut sub ipsa
eẽt muntꝰ. supra ipsam deus.
Supra ipsam a qͦ & ad quem &
ꝓpt̾ quemquẽ facta ẽ. sub ipsa
quod ꝓpt̾ ipsam fact̾um est. Nã
sic̃ ꝓpt̾ animam corpꝰ: sic ꝓpter
corpus domus eiꝰ. id est mimdꝰ.
Cum gͥ incuruat᷑ ad corporalia
uł mundana. ascendunt in eã
umbre de inferiorib: eum erigi¬
tur ao diuina. inclinant᷑ suꝑeã
umbre de suꝑiorib. Iuius enm
rei quam cogitat: umbram sibi
format. Quanquam de diuinis
satis dubia umbra est. quantũ¬
cum cogitationis acuat᷑ acies:
aut certe non umbra ipsiꝰ rei. s ali¬
ud ꝓ illa est. nisi eum aspiret ille
dies. Nam tunc qͦq non uidetur
ut arbitror nͥ umbra: que & si lu¬
minos a. ce si glorios a est. tamen
umbra est: sic̃ cum in facie specł
t̾sa & lucida splendidissimȩ rei
splendens imago resultat. Cet̾m

Expanded text:
bus sunt et mundanis; illae, de bus sunt et mundanis; illae, de superioribus et divinis. Anima nempe humana in quodam medio condita et posita est, ut sub ipsa esset mundus, supra ipsam Deus. Supra ipsam, a quo et ad quem et propter quem facta est: sub ipsa, quod propter ipsam factum est. Nam sicut propter animam corpus, sic propter corpus domus ejus, id est, mundus. Cum igitur incurvatur ad corporalia vel mundana, ascendunt in eam umbrae de inferioribus: cum erigitur ad divina, inclinantur super eam umbrae de superioribus. Illius enim rei quam cogitat, umbram sibi format. Quanquam de divinis satis dubia umbra est, quantumcunque cogitationis evacuatur acies: aut certe non umbra ipsius rei, sed aliud pro illa est, nisi cum aspirat dies ille. Nam tunc quoque non videtur, ut arbitror, nisi umbra, quae etsi luminosa, etsi gloriosa est, tamen umbra est; sicut cum in facie speculi tersa et lucida, splendidissimae rei splendens imago resultat. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
Umbre autem sp̃ales sunt um¬
brosi sp̃s ce tetri. seu demonum
ser hominum: umbrȩ sunt te¬
nebrȩ errorum: umbrȩ st̃ obsco¬
re significationes ueterum sacͣ¬
mentorum. Et umbre qͥdem
significationum iam inelinate
sunt ad occasum &e finem: um¬
bre autẽ errorum de die in diẽ
melinant᷑ ad diminutionem.
umbre uͦ tenebrosorum sp̃uum
tandem inclinabunt in infer¬
num & mortem. Primum qͥdem
factum est cum dies ȩternus as¬
pirauit apparens in carne: scd̃m
cotidie fit cum magis ac magis
aspirat illustrans ueritate: t̾ciũ
nouissime fiet. cum aspirabit ru¬
tilans in maiestate. Uidere autẽ
mͥ uideor & alias umbras intra
nos que uelut in qͦdam speculo
de rebus aliis nascunt᷑ in sensu
nr̃o: & obumbrant nob. uel ob¬
umbrãt nos. Obumbrant nos
que refrigidant & obseurant noꝰ:
obumbrant nob̃ que refrigerãt
&e illuminant nos. Iste quidem
noxiȩ ce gͣues: ille delectabiles &
salubres. Iste nanq de inferiori¬

Expanded text:
Umbrae autem spirituales sunt umUmbrae autem spirituales sunt umbrosi spiritus et tetri, seu daemonum, seu hominum: umbrae sunt tenebrae errorum: umbrae sunt obscurae significationes veterum sacramentorum. Et umbrae quidem significationum jam inclinatae sunt ad occasum et finem: umbrae autem errorum de die in diem inclinantur ad diminutionem: umbrae vero tenebrosorum spirituum tandem inclinabuntur in infernum et mortem. Primum quidem factum est, cum dies aeternus aspiravit, apparens in carne: secundum quotidie fit, cum magis ac magis aspirat illustrans veritate: tertium novissime fiet, cum aspirabit rutilans in majestate. 3. Videre autem mihi videor et alias umbras intra nos, 1027 quae velut in quodam speculo de rebus aliis nascuntur in sensu nostro, et obumbrant nobis, vel obumbrant nos. Obumbrant nos quae refrigidant et obscurant nos: obumbrant nobis quae refrigerant et illuminant nos. Istae quidem noxiae et graves, illae delectabiles et salubres. istae namque de inferiori
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ad extremum: sciens
utiq quomͦ nr̃o sit fastidio me¬
dendum. Quia gͥ cogitis me.
nam impatientes dilationis
uos uideo. nec spes incerta
futuri. p̃senti satisfacit desi¬
derio: ecce uob̾ morem gero. fiuẽq
uersicul de qͦ heri loquebamur.
suo ꝓut poto reddam principio.
Iludenim querere uidemini. qͥd
uit aspirante die spitali umbras
melinari: cum magis cons eqͥns
uideret᷑ ut non creseere s mi¬
nui tunc & deficere dicerent᷑.
slam si sequam ꝓpͥetatem uerbi.
hoc est umbris crescere qͦd in¬
clinari: cum umbrarum ea na¬
tura sit. ut quanto inclinant᷑.
tanto ꝓcumbant longiores: qͣntoq
surgunt. tanto stent minores. Un¬
de & poeta uesꝑm significans ait.
Maioresq cadunt altis de mon¬
tibus uimbre. S sciendum quia
cum hec ꝓprietas umbrarum
sit corporalium. longe alia est
libus umbris inclinari est cre¬
cere. si sp̃italib hoc inelinar
quod deponi. minui uel deficẽ.

Expanded text:
bonum usque ad extremum, sciens bonum usque ad extremum, sciens utique quomodo nostro sit fastidio medendum. 2. Quia igitur cogitis me nam impatientes dilationis vos video, nec spes incerta futuri praesenti satisfacit desiderio; ecce vobis morem gero, finemque versiculi, de quo heri loquebamur, suo, prout potero, reddam principio. Illud enim quaerere videmini, quid sit aspirante die spirituali umbras inclinari; cum magis consequens videretur, ut non crescere, sed minui tunc et deficere, dicerentur. Nam si sequamur proprietatem verbi, hoc est umbris crescere, quod inclinari: cum umbrarum ea natura sit, ut quanto inclinantur, tanto procumbant longiores; quantoque surgunt, tanto stent minores. Unde et poeta vesperum significans ait: Majoresque cadunt altis de montibus umbrae. Sed sciendum, quia cum haec proprietas umbrarum sit corporalium, longe alia est libus umbris inclinari est crescere. sic spiritualibus hoc est inclinari, quod deponi, minui, vel deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture de quo heri sum locut
non sum ad finemusq ꝓsecu¬
tus: quasi illa michi sit facul¬
tas. ut ualeam scͥpturas expla¬
nare: aut etiam explanationeᷤ
aliorum digne & congrue ad
memoriam reuocare. B neq
hoc mͥ solet ꝓpositum eẽ. ut
seͥpturam unde sermonem
ordior exponam: s ut de ipsa
& scdm ipsam sermonẽ debitũ
suo diei ꝑsoluam. Hue acceott
quod magister nr. ille inter¬
pres sp̃s sancti. de toto illo car¬
mine nuptiali loqͥ instituit:
spemq nob̃ dedit ex eis que iã
edidit. quia si ꝑuenerit ad lo¬
cum de qͦ queritis. donee aspi¬
ret dies &e inclinent᷑ umbre.
umbras ipsas ponet inlucem
intelligentie: quod dictum ẽ
uel exit ei intenebris. nobis
dicen in lumine. uos tamen
dicitis &e recte dicitis. quia ue¬
tera nouis suꝑuenientibus
picietis: quantoq magis in¬
condita seu rancida fuint
uetera nr̃a. tanto noua illiꝰ
sapidiora erunt & gratiora.
Nam ce ipse iħs seruat uinũ

Expanded text:
Scripturae, de quo heri sum locutus, Scripturae, de quo heri sum locutus, non sum ad finem usque persecutus: quasi illa mihi sit facultas, ut valeam Scripturas explanare, aut etiam explanationes aliorum digne et congrue ad memoriam revocare. Sed neque hoc mihi solet propositum esse, ut Scripturam, unde sermonem ordior, exponam; sed ut de ipsa, et secundum ipsam sermonem debitum suo diei persolvam. Huc accedit quod magister noster ille interpres Spiritus sancti, de toto illo carmine nuptiali loqui instituit, spemque nobis dedit ex eis quae jam edidit, quia si pervenerit ad locum de quo quaeritis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae, umbras ipsas ponat in lucem intelligentiae: quod dictum est vel erit in tenebris, nobis dicet in lumine. Vos tamen dicitis, et recte dicitis, quia vetera novis supervenientibus projicietis; quantoque magis incondita seu rancida fuerint vetera nostra, tanto nova illius sapidiora erunt et gratiora. Nam et ipse Jesus servat vinum
Abbreviated transcription (Latin):
multa suꝑsĩt: licet plurima
mact̾au̾it &e manducau̾it. im¬
munda ce uirulenta animalia
insancta florulenta conu̾tens
lilia: ut uidelicet deliciose pas¬
ceretur in liliis. donec aspirante
die. głose inipsis pasceret᷑ cȩlis.
S ecce dum commendamꝰ uobis
duohecuba sponse. hora iamp̃¬
terit qua de ipsis ubibꝰ lac uob̃
cupiebamus immulgere: qͣnꝙͣ
& aliis dieb hoc ipsum fac̾e pos¬
simus & soleamꝰ. De ub̃ib siqui¬
dem apłorum lac uobis trahimꝰ:
quotiens de uerb̾ eorum ad edi¬
ficationem ur̃am tractamꝰ. Nunc
gͥ ꝓ tempore satis sit admonere.
si tamen moneri indigetis. ut
siẽ ub̃a ista diligitis. ita lac eoꝵ
semꝑ concupiseatis. ut in eo eres¬
catis in salutem: donec formatũ
in uob̃ exhibeatis saluatorem iħm
regnat ꝑ omnia scła scłorum.
arbitror aut humilitate quam
temeritate. Putatis me scͥptura¬
rum scientiam habe: qui urx
unquam attigi uel primum
limen scientiȩ. Displicet enim
uobut mͥ uidetur. quod capłm

Expanded text:
multa supersint, licet plurima mactaverit, et manducaverit, immunda et virulenta animalia in sancta lilia : ut videlicet deliciose pasceretur in liliis, donec aspirante die, gloriose in ipsis pasceretur coelis. Sed ecce dum commendamus vobis duo haec ubera sponsae, hora jam praeteriit, qua de ipsis uberibus lac vobis cupiebamus immulgere: quanquam et aliis diebus hoc ipsum facere possimus et soleamus. De uberibus siquidem Apostolorum lac vobis trahimus, quoties de verbis eorum ad aedificationem vestram tractamus. Nunc igitur pro tempore satis sit admonere, si tamen moneri indigetis, ut sicut ubera ista diligitis, ita lac eorum semper concupiscatis; ut in eo crescatis in salutem, donec formatum in vobis exhibeatis Salvatorem Jesum regnat per omnia saecula saeculorum. arbitror, aut humilitate, quam temeritate. Putatis me Scripturarum scientiam habere, qui vix unquam attigi vel primum limen scientiae. Displicet enim vobis, ut mihi videtur, quod capitulum
Abbreviated transcription (Latin):
ratis &e onerati estis: & ego reficiã
uos. Seruus enim sub sole labo
ad laborem. uel ꝑhoram dimi¬
diam qua silentium fit incęlo.
Quam cum obtinu̾it in dulgen¬
tia pͥoris sui głatur & dicit. Sub
umbra illius quam desidabam
sedi. In qua nimirum umbra qͥa
non solum sessio ẽ. ad quietem.s
etiam refectio ad satietatem: con¬
grue subdit. Et fructus eius
dulcis gutturi meo. Sic enĩ dicꝰ¬
tum est ꝑ ꝓpħam. Conũtantur
sedentes inumbra eius. uiuent
tritico: & germinabunt sic̃ uitis.
Seruus seu mercennarius quem
sepiꝰ hȩc umbrarecreauit. longa¬
nimit̾ ỹstolabit᷑ finẽ oꝑis sui. sic
enĩ habes. Seruus desid̾at umbrã.
⁊ mercennariꝰ p̃stolat᷑ finẽ oꝑis sui.
Inumbra qͥde ñfinis s pausatio. finis
enĩ oꝑiᷤᷤ erit ⁊ remunatio: eũ euacua¬
tis oĩb umbͥs uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: cui mͦ
dicim. in umbͣ tua uiuemꝰ int̾ gs. Int̾ an
de suꝑiorib inclinant᷑ supra noᷤ.

Expanded text:
ratis et onerati estis, et ego reficiam ratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Servus enim sub sole laborad laborem, vel per horam dimidiam, qua silentium fit in coelo: quam cum obtinuerit indulgentia Prioris sui, gloriatur et dicit, Sub umbra illius, quem desiderabam, sedi. In qua nimirum umbra, quia non sola sessio est ad quietem, sed etiam refectio ad satietatem, congrue subdit: Et fructus ejus dulcis gutturi meo . Sic enim dictum est per prophetam: Convertentur sedentes in umbra ejus, vivent tritico, et germinabunt sicut vitis . Servus seu mercenarius, quem saepius haec umbra recreaverit, longanimiter praestolabitur finem operis sui. Sic enim habes: Servus desiderat umbram, et mercenarius praestolatur finem operis sui . In umbra quidem non finis, sed pausatio. Finis enim erit operis remuneratio, cum evacuatis omnibus umbris, videbimus eum sicuti est: cui modo dicimus, In umbde superioribus inclinantur super nos,
Abbreviated transcription (Latin):
pluralit̾ dict̾e sint. cum res ipsa
cuius umbre sunt una sit: ido
mmirum. quia nunc minus
nc̃ ampliꝰ nob̃ altissimi uͥtꝰ obum¬
brat: nc obscuriꝰ nc̃ manifesti u̾itas
sese nobis innotescens adum¬
brat: & sic̃ non ȩqualit̾ semper
spirat. ita nec similit̾ semꝑ nob
imagines format: hoc ce apłs
innuit qui transire se confi¬
tetura claritate in claritatem
aminore scilicet in maiorem:
& ꝓpħa qui non splendore sed
splendoribus implendam pro¬
mitat fidelem animam. Sic
aacobꝰ dm̃ memorat patrem lu¬
minum. cum lumen cuiꝰ pat̾
est unum sit &̃ u̾nictm. Quã¬
quam sic possit intelligi pater
tantes pondꝰ diei ce estꝰ. uł scd̃m
ysaiam. in sp̃uur̃o duro med¬
tamini ꝑ diem estꝰ: ad umbras
stas placet inuitare. quas ille
dies serenꝰ aspirans rorem mĩe
cupit estuantib inelinare. Au¬
dite ipsum diem: ad umbrarum
refrigeria clement̾ uos inuitan¬
dem. uenite adme om̃s qui labo¬

Expanded text:
pluraliter dictae sint, cum res ipsa, pluraliter dictae sint, cum res ipsa, cujus umbrae sunt, una sit: ideo nimirum, quia nunc minus, nunc amplius nobis Altissimi virtus obumbrat; nunc obscurius, nunc manifestius veritas sese nobis innotescens adumbrat: et sicut non aequaliter semper spirat, ita nec similiter semper nobis imagines format. Hoc et Apostolus innuit, qui transire se confitetur a claritate in claritatem , a minore scilicet in majorem: et propheta, qui non splendore sed splendoribus implendam promittit fidelem animam . Sic Jacobus Deum memorat 1028 patrem luminum , cum lumen, cujus pater est, et unum sit et unicum. Quanquam sic possit intelligi pater tantes pondus diei et aestus, vel secundum Isaiam, in spiritu vestro duro meditamini per diem aestus , ad umbras istas placet invitare quas ille dies serenus aspirans rorem misericordiae cupit aestuantibus inclinare. Audite ipsum diem, ad umbrarum refrigeria clementer vos invitantem: Venite ad me, omnes qui labo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cuitis felicis exꝑientiȩ par¬
lus sibi conscius: de se sibiꝙ
similib loquebat᷑. Nos uero
om̃s głam domini specłam᷑.
in eandem imaginem trans¬
formamur a claritate inela¬
ritatem:tanquam a domini
sp̃u. Sic enim in repromissio¬
ne dictͥum est. Implebit spleu¬
ddoribus animam tuam. Ut ar¬
tem claritates istas umbras ẽẽ
nou̾is: audi dauid. Dies meim
quit sic̃ umbra declinauert̃
Transibat quidem ce ipfe dd̃
de claritate in claritatem: tã¬
quam de die in diem. Sz her
tam breues & obscuros dies. tã
longas & laboriosas noctes ht̃
hẏemps ista: ut ce ꝓpħa laborãs
in gemitu suo. lauansq ꝑsin¬
gulas noc̃tes lectum lacͥmis
merito plangat. Dies mei sict̃
quia dies mei sic̃ umbra quam¬
nis lucida: dies illa una. lux ue¬
ra ce mera. siẽ sine umbra. fic si¬
ne uesꝑa: cum dies meos faciat
plurimos & breuissimos. assidua
longarum noctium int̾polatio.
¶et̾m si queratur cur umbrȩ

Expanded text:
ntis. Cujus felicis experientiae Pauntis. Cujus felicis experientiae Paulus sibi conscius, de se sibique similibus loquebatur: Nos vero omnes gloriam Domini speculantes, in eamdem imagine transformamur a claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu . Sic enim in promissione dictum est: Implebit splendoribus animam tuam . Ut autem claritates istas umbras esse noveris, audi David: Dies mei, inquit, sicut umbra declinaverunt. Transibat quidem et ipse David de claritate in claritatem, tanquam de die in diem. Sed heu! tam breves et obscuros dies, tam longas et laboriosas noctes habet hiems ista, ut et Propheta laborans in gemitu suo, lavansque per singulas noctes lectum lacrymis, merito plangat: Dies mei sicut quia dies mei sicut umbra quamvis lucida: dies illa una, lux vera et mera, sicut sine umbra, sic sine vespera; cum dies meos faciat plurimos et brevissimos assidua longarum noctium interpolatio. 5. Caeterum, si quaeratur cur umbrae
Abbreviated transcription (Latin):
satis ꝓpͥe distinguebat eum dice¬
bat. Uidemꝰ nẽ ꝑspecłm in enig¬
mate: tunc autem facie ad faciẽ
Ut autem &e hoc ipsum sit. scili
solum ut facies specł nr̃i ab omĩ
fantasmate. & umbra corporaliũ
t̾sa sit: s etiam ut ille sublimis
habitans lucem maccessibilem
dignet᷑ ad nos inclinarq: & uł ꝑ
umbram suȩ imaginis manife¬
stari. Quantumcunq enim cõ¬
tendamus a uisibilib ad inuis¬
bilia nicħ nr̃a apphendet hum¬
litas: nͥ condescendat illa maie¬
stas. Moyses ascendit in mon¬
tem: & dominꝰ inelinauit celoss
deseendit. Et aliꝰ exurge inqͥt
in occurcum meum &e uide Ido
nec umbra uidet᷑ nisi inelinet᷑:
nec inclinari dr nisi aspiranti
die: quia neq ꝑspeculum a in
enigiate possumꝰ dm̃ tudere.
nͥ inclinãte se maiestate. & aspi¬
rante fauore gr̃e. Sane hoc ip¬
sum quod umbra uocat᷑ com¬
paratione manifeste u̾itatis:
inesfabilis plerumq głe est a
splendoris: in illis scilicet qͦr
est perlucidum speculum m̃¬

Expanded text:
distinguebat, cum dicebat: Videmus nunc per speculum in aenigmate; tunc autem facie ad faciem . Ut autem et hoc ipsum sit, scilicsolum ut facies speculi nostri ab omni phantasmate et umbra corporalium tersa sit: sed etiam ut ille sublimis, habitans lucem inaccessibilem, dignetur ad nos inclinari, et vel per umbram suae imaginis manifestari. Quantumcunque enim contendamus a visibilibus ad invisibilia, nihil nostra apprehendet humilitas, nisi condescendat illa majestas. Moyses ascendit in montem, et Dominus inclinavit coelos et descendit . Et alius: Exsurge, inquit, in occursum meum, et vide . Ideo nec umbra videtur, nisi inclinetur; nec inclinari dicitur, nisi aspirante die: quia neque per speculum et in aenigmate possumus Deum videre, nisi inclinante se majestate, et aspirante favore gratiae. Sane hoc ipsum quod umbra vocatur comparatione manifestae veritatis, ineffabilis plerumque gloriae est et splendoris, in illis scilicet quorum est perlucidum speculum me
Abbreviated transcription (Latin):
doleant: & quirident et̾no &e in¬
consolabili se luct̾ui dradant.
Melius ẽ gͥ ire ad domum luctꝰ
quam ad domum conuuiuii: &
reuera. sapiens. & si aliquando cõ¬
solationem meret᷑. ut dolorum
non recordet̾ amplius.eorum sci¬
licet de quib consolationem ac¬
cipit: semꝑ tam̃ ut locum paret
consolationib nouis. nouas ex¬
quirit de seipso caus as doloris:
non statim blandiens sͥ quasi iã
ꝑomnia iustꝰ sit. s eo fubtilior
quoiam illuminari cepit: eo
districtior qͦ iustificari cepit:. fit
acctisator & iudex sui. Ei gͦ qui
eiꝰ modi est crebro nͥ fallor spiri¬
tus consolator aduenit. qm ce
aduentum iam ipse suum an¬
teuenit: adueniens scilicet ut
consolationem tͥbuat: s ante¬
ueniens ut lugere doceat. Luc¬
tus siquidem piꝰ atq religiosꝰ.
in doct᷑na sp̃s. & ordine pͥmus.
& utilitate inuenit᷑ p̃cipuus:
qͥppe cum sit summa sapien¬
tia scorum. custodia iustorum.
sobrietas modestoꝵ: pͥma incipi¬
endium uirtꝰ. ꝓficientiumsti¬

Expanded text:
doleant, et qui rident, aeterno et inconsolabili se luctui tradant. Melius est igitur ire ad domum luctus quam ad domum convivii . Et revera sapiens, etsi aliquando consolationem meretur, ut dolorum non recordetur amplius, eorum scilicet de quibus consolationem accipit, semper tamen, ut locum paret consolationibus novis, novas exquirit de se ipso causas doloris: non statim blandiens sibi, quasi jam per omnia justus sit; sed eo subtilior, quo jam illuminari coepit; eo districtior, quo justificari coepit, fit accusator et judex sui. Ei ergo qui ejusmodi est, crebro, nisi fallor, Spiritus consolator advenit, quoniam et adventum jam ipse suum antevenit; adveniens scilicet ut consolationem tribuat, sed anteveniens, ut lugere doceat. Luctus siquidem pius atque religiosus, in doctrina Spiritus et ordine primus, et utilitate invenitur praecipuus; quippe cum sit summa sapientia sanctorum, custodia justorum, sobrietas modestorum, prima incipientium virtus, proficientium sti
Abbreviated transcription (Latin):
una: ut castitatem illius adorna¬
tam. nr̃amq adornandam etiã
aliis uirtutib doceret. ait. Uen¬
ter eiꝰ eburneus: distinctus sa¬
phyris. Ut autem noueris quia
castitas aliarum uirtutum seu
gr̃arum sit receptacłm : apothe¬
cȩ aromatice seu unguentariȩ
nr̃i salomonis non nͥ domͦ ebur¬
neȩ sunt: sic̃ dauid in illo epicha¬
lamio cecinit. quod inscͥptio titu¬
li canticum ꝓ dilecto. de sponso
eccłiȩ accipiendum ostendit.
Myrra inquit ce gutta. & cassia
a uestimentis tuis a domib eb.¬

Expanded text:
una, ut castitatem illius adornauna, ut castitatem illius adornatam nostramque adornandam etiam aliis virtutibus doceret, ait: Venter ejus eburneus, distinctus sapphiris . Ut autem noveris quia castitas aliarum virtutum seu gratiarum sit receptaculum, apothecae aromaticae seu unguentariae nostri Salomonis non nisi domus eburneae sunt, sicut David in illo epithalamio cecinit, quod inscriptio tituli, Canticum pro dilecto, de Sponso Ecclesiae accipiendum ostendit. Myrrha, inquit, et gutta, et casia a vestimentis tuis, a domibus eb