comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at iustitiam: quomunere inuitatur ad
in habitandum animum dm̃.: Iamuide a¬
mus quȩ sint petenda : Dictum est enim
quinit qui petitur & ubihabitat primum
autem omnium quȩ petentur. hoc est.
Sc̃ificetur nomentuum: Quod nonsic
petitur quasi nonsit scm̃ nomendĩ: sed ut scm ha¬
beatur ab hominib: idest ita illis in notescat dr̃.
ut non existiment aliquid sc̃ius quod magis of¬
fendere timeant. Neq enĩ quia dictũ est no¬
tus iniudea dr̃ in israhel magnum nomen eius.
Sic intellegendum ẽ quasi alibi minor sit dr̃
alibi maior: Sed ibi magnum ẽ nomen eiusubi
pro suȩ maiestatis magnitudine nominatur :
ita ibi dicitur. scm nomen eius : ubi cumuenera¬
tione & offensionis timore nominatur. & hoc
est quod nunc agitur dum euangeliũ ad huc
usq quaq per diuerrar gentes in notescendo cõ¬
mendat unius dĩ nomen per administrationẽ
tuum : Sicut ipse dñs ineuangelio docet tunc
futurum ẽẽ iudicudiem cũ euangelium pre¬

Expanded text:
at justitiam; quo munere invitatur ad at justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem tuum. Sicut ipse Dominus in Evangelio docet, tunc futurum esse judicii diem, cum Evangelium prae
Abbreviated transcription (Latin):
bene sentiatur de dõ: & ideo quiuisi¬
bilib adhuc pul chritudinib dediti s̃.
nec possunt aliquid in corporeum co¬
gitare: Quo necesse ẽ cęlum preferant
terrȩ: tolerabilior est opinio eorum.
si dm̃ quem ad huc corporaliter cogitant in
cȩlo potius credant ẽẽ quam in terra &: ut cum
aliquando cognouerint dignitatem animȩ
cȩleste &iam corpus excedere: magis eũ quȩ¬
rant in anima quam incorpore &iã cȩlesti:
Et cũ cognouerint quantũ distat inter pecca¬
torum animas &iustorũ: sicut non audebant
cũ adhuc carnaliter saperent eum interra
collocare sed incelo: sic postea meliorifide
uel intellegentia magis eum in animis iusto¬
rum quã inpeccatorum requirant. Recte
ergo intellegitur quod dictum est: Pater
noster qui es incȩlis: in cordib iustorum ẽẽ
dictũ tamquã intemplo scõsuo.: Simul
&iam ut qui orat. inse quoq ipso uelit habi¬
tare quem inuocat: &cũ hoc affectat: tene¬

Expanded text:
bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, tene
Abbreviated transcription (Latin):
Si celũ iustus econtrario dicipotest
iustis enim dicitur: templumenĩ dĩ
scm est quod estis uos: Qua propter
si intemplo suo habitat ds̃. & scĩ templũ
eius sunt: rectedicitur: qui incȩlis es:
quies in scĩs. Et ac commodatissima
ista simitudo est : ut spiritaliter tantum
inter ẽẽ uideatur inter iustos & pecca¬
tores : quantum corporaliter intercȩlũ
& terram: Cuius rei significandȩ gratia
cũ ad orationem stamus ad orientem
conuertimur. unde celum surgit. ñ
tamquã ibi sit & ds̃ quasi ceteras mun¬
di partes deseruerit qui ubiq presens
est. non locorũ spatiis sed maiestatis
potentia: Sed ammoneatur animus
ad naturã excellentiorem se conuerte¬
re idest ad dñm : cũ ipsum corpus eius
quod terrenũ. ad corpus excellentius
id est corpus cęleste conuertitur:
Conuenit &iam gradib religionis
& plurimum expedit: ut omnium sen¬
sib & paruulorum & magnorum

Expanded text:
sic coelum justus e contrario dici potest. sic coelum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accommodatissima ista similitudo est, ut spiritualiter tantum interesse videatur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum ipsum corpus ejus quod est terrenum, ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes uel genere nobiles secundũ sȩculum
cũ xp̃i ani facti fuerint non superbire
aduersus pauperem & ignobiles: quõ si¬
mul dicunt dõ: paternoster: Qđ non
possunt uere acpie dicere: nisi se fratres
testamenti populus nouus ad eternã heredi¬
tatem uocatur & dicat. Pater noster qui es
incȩlis. id est in scĩs &iustis : Non enim spa¬
tio locorum continetur ds̃.: Sunt autẽ
cȩli excellentia quidẽ mundi corpora.
sed tamen corpora quȩ non possunt ẽe
nisi in loco. Sedincelis tam quã insupe¬
riorib: mundi partibus locus dĩ eẽcre¬
ditur: melior is meriti sunt aues quarũ
uita ẽ dõ uicinior.: Non eñi scriptũ est
Prope ẽ dñs excelsis hominib aut eis qui
inmontib: habitant : Sed scriptum : pro¬
pe ẽ dñs obtritis corde : quod magisper¬
tinet adhumilitatem :: Sed quem cedmo¬
dum terra appellatus ẽ peccator cũ
ei dictum ẽ: Terra es & interrã ibis:

Expanded text:
tes, vel genere nobiles secundum saeculum, tes, vel genere nobiles secundum saeculum, cum christiani facti fuerint, non superbire adversus pauperes et ignobiles; quoniam simul dicunt Deo, Pater noster: quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat, Pater noster qui es in coelis: id est, in sanctis et justis. Non enim spatio locorum continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est, Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant: sed scriptum est, Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis :
Abbreviated transcription (Latin):
iã non det filiis petentib: cũ hoc ipsum ante
dederit ut filii essent: Postremo quanta
cura animũ tangit: ut qui dicit paternos¬
ter : tanto patre non sit indignus. Sienĩ
quis quam plebius senatorem grandioris
aȩtatis ab eo ipso patrem uotare permit¬
tatur : sine dubio trepidabit nec facile au¬
debit cogitans humilitatem generis sui. &
opum indigentiã. & plebere personȩ uili¬
tatem: Quanto ergo magis trepidandum ẽ
appellare patrem dm̃: sitantȩ sunt labes
tantȩ quȩ sor des inmorib ut multo
iustius eas asua coniunctione dr̃ expel¬
lat quã ille senator cuius uismendi ci
aegestatem: Quando quidem ille hoc
contemnit inmendico: quo & ipse potest
humanarũ rerum fragilitate deuenire:
Ds̃ aũ insordidos mores numquã cadit:¬
& gratias misericordiȩ ipsius qui hoc a
nobis exigit ut pater noster sit: quod
nullo sũptu sed sola uoluntate conpara¬
ri potest:: Ammonentur &iã hic diui¬

Expanded text:
jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandioris aetatis ab eo ipso patrem vocare permittatur; sine dubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratias misericordiae ipsius, qui hoc a nobis exigit, ut Pater noster sit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divi
Abbreviated transcription (Latin):
Sidñs sum ubi est timor meus. & sipatersũ
ubi ẽ honor meus : Et alia permulta ubi
arguuntur iudȩi qui a filii eẽ peccando no¬
luerunt: exceptis eis quȩ in prophetia dicun¬
tur defutdro populo xp̃iano qđ patrẽ dm̃
ẽẽt habiturus secundũ illud euangelicũ: dedit
eis potestatem filios dĩ fieri: Apostolus autem
dicit paulus Nuam diu heres paruulus ẽ nihil
differt aseruo : & sp̃m adoptionis nos accepis¬
tem utsimus xp̃i coheredes & in adoptionẽ
filiorũ ueniamus : Non est meritorũ nr̃orũ
sed gratiȩ dĩ: eandem ipsã gratiã moratio¬
nis principio ponimus cũ dicimus: paternos¬
ter: quo nomine & caritas excitatur: Quid
enĩ carius filiis debet ẽẽ quã pater & sup¬
plex affectus cũ homines dicunt dõ pater
noster : Et quȩdã inpetrandi presũptioquȩ
petituri sumus cũ prius quã aliquid pete¬
rimus tãmagnũ donũ accipimus ut sina¬
mur dicere pater noster dõ: Quid enim

Expanded text:
Si Dominus sum, ubi est timor meus? et si Pater sum, Si Dominus sum, ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepistem, ut simus Christi cohaeredes, et in adoptionem filiorum veniamus, non est meritorum nostrorum, sed gratiae Dei; eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus, cum dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, Pater noster: et quaedam impetrandi praesumptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
& consequimur quod oramus: Sicitaq: orateuor
concilianda sit eius quẽ deprecamur. dein¬
de dicendũ quid deprecemur: Lau chilli¬
us adquem oratio dirigetur solet beno uolen¬
tia conciliari: & hoc in orationis principioponi¬
solet: in quo dñs nr̃ nihil aliud nos dicere iussit :
nisi pater noster qui es incelis: multa dicta
sunt in laudem dĩ quȩ ꝑ omnes scãs scripturas
uarie lateq diffusa pote rit quisq: consi¬
derare cũ legit : Nus quã tamen inuenitur
preceptũ populo israhel ut diceret pater
noster: aut oraret patrem dm̃: sed dñseis
insinuatus est tamquam seruientib id est se¬
cundum carnem adhuc uiuentib: Hoc autẽ
dico cũmandata legis acciperent quȩ obser¬
uare iubebantur. ⁊ Nam prophetȩ sȩpe os
eorum eẽ potuisse si ab eius mandatis non ab¬
errarent: sicut ẽ illud filios genui & & al¬
taui. ipsi aũ spreuerunt me : Et illud: ego
dixi hi estis. & filii excelsi omnes: Et illud.

Expanded text:
et consequimur quod oramus. Sic itaque orate vos, et consequimur quod oramus. Sic itaque orate vos, concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio ponsolet: in quo Dominus noster nihil aliud nos dicere jussit, nisi, Pater noster qui es in coelis. Multa enim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, tanquam servientibus, id est, secundum carnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe osteorum esse potuisse, si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes ; et illud,
Abbreviated transcription (Latin):
pus sit ipsa oratione sidĩ iã nouit quid
nobis necessariũ sit : nisi quia ipsa orati¬
onis intentio cornrm serenat & pur¬
gat. capaciusq efficit ad excipienda
diuina munera. quȩ spiritaliter nobis
infunduntur.: Nonenim ambitione
precum nos ex audit ds̃ qui semper pa¬
ratus est dare suam lucem no bis:
non uisibilem sed intellegibilem &
spiritalem : Sed nos non semperpara¬
ti sumus accipere cũ inclinamur in alia: &re¬
rum temporalium cupiditate tenebramur:
fit ergo in oratione conuersio cordis ad eum
qui semper dare paratus est : sinos capiamus
quod dederit : & in ipsa conuersione pur¬
gatio interioris oculi : cũ excluduntur ea
quȩ temporaliter cupiebantur. ut aciescor¬
dis simplicis ferre possit simplicem lucem
diuinitus sineullo occasu. aut inmutatio¬
ne fulgentem ⁊ nec solum ferre. sed &iã
manere in illa non tantum sine moles¬
tia. sed &iam cũ in effabili gaudio: quo
cipit perquem & discimus quid oremus

Expanded text:
pus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid pus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit: nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat et purgat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera, quae spiritualiter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum, qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit; et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies cordis simplicis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem: nec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quo ceperit, per quem et discimus quid oremus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sante quam petatis ab eo: Sicut en imuer¬
ba multa ad Sid proferuntur. ut instru¬
atur & doceatur ignarus quid eis opus
ẽ. Adrerum omniũ conditorẽ cui om¬
nia quȩ sunt eo ipso quo sunt locuntur
seseq indicant facta. & ea quȩ futura s̃
eius artem sapientiamq non latent in
qua sunt . & quȩ transierunt: & quȩ tran¬
situra sunt omnia presentia & non tran¬
seuntia: Sed quo quãuis pauca tamenuer¬
ba & ipse dicturus ẽ : quib: nos doceat orare :
Quȩri potest cur ł his paucis uerbis opussit
ad eũ qui scit omnia ante quã fiant & nouit
ur dictũ ẽ quid nobis sit necesse: ante quã pe
nos agere debere apud dm̃ ut in petremus
quod uolumus : sed reb: quas animo gerimus
& intentione cogitationis cum dilectione
pura & simplici affectu ⁊ Sed res ipras
uerbis nos docuisse dñm nr̃m quibus
memoriȩ mandatis. eas ad temp orandi
recordemur : Sedrursũ queripotest
siue rebus siue uerbis orandũ sit : quido¬

Expanded text:
antequam petati, ab eo. Si enim verantequam petati, ab eo. Si enim verba multa ad id proferuntur, ut instruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapientiamque non latent, in qua sunt et quae transierunt, et quae transitura sunt, omnia praesentia, et non transeuntia? 13. Sed quoniam, quamvis pauca, tamen verba et ipse dicturus est quibus nos doceat orare; quaeri potest cur vel his verbis paucis opus sit ad eum qui scit omnia antequam fiant, et novit, ut dictum est, quid nobis sit necessarium, antequam nos agere debere apud Deum, ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et simplici affectu: sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis eos ad tempus orandi recordemur. 14. Sed rursus quaeri potest, sive rebus, sive verbis orandum sit, quid o
Abbreviated transcription (Latin):
det uobis : Et hoc tali clau sula termi¬
nandũ fuit Non enĩ hoc monetnunc
ut oremus: sed quomodo oremus:
Neq superius ut faciamus elemosina
sed quo animo faciamus. quõ decorde
mundando precepit. quod non mun¬
dat nisiuna & simplex intentio ine¬
ternã uitã solo &puro amoresapientiȩ:
sicut a&hnici: arbitrantur enĩ quod
inmultiloquio suo exaudiantur Sicut
hypocritarũ est prebere se spectandos in oratione
quorum fructus ẽ placere hominib: ita ȩthni¬
corũ id est gentiliũ inmultiloquio suo sepu¬
tare ex audiri : Et reuera omne multiloquiũ
agentilib uenit : qui exercendȩ linguȩ poti¬
us quã mundando animo dant operã. Et
hoc nugatorii studio genus &iam addm̃
prece fundendũ trans ferre conantur.
arbitrantes sicut hominem iudicem uerbis
Uadduci insententiam.: Nolite itaq similes¬
ẽẽ illis .: Dicit unus &uerus magister: Scit
Nenim pater ur̃ quid uobis necessarium sit

Expanded text:
det vobis. Et hoc tali clausula termidet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. sicut Ethnici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum est praebere se spectandos in oratione, quorum fructus est placere hominibus; ita Ethnicorum, id est Gentilium, in multiloquio se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium a Gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam. Et hoc nugatorii studii genus etiam ad Deum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut hominem judicem verbis adduci in sententiam. Nolite itaque similes illis esse, dicit unus et verus magister. Scit enim Pater vester quid vobis necessarium sit,
Abbreviated transcription (Latin):
cedem suam. Hinc ostendens id se prohibere
ut ea merces appetatur qua stulti gaudent
ut laudentur ab hominib:. Vos aũ cũoratis
inquit introite incubicula ur̃a. Quȩ sunt
ista cubicula : nisi ipsa corda quȩ in psalmo
&iam significantur ubi dicitur. quȩ dicitis
incordib: ur̃is & incubilib: ur̃is conpungimini
Et claudentes ostia orate ait patreurm in
absconso. Paruũ ẽ intrare incubicula siosti
ũ pateat inportunis: per quod ostiũ eaquȩ
foris sunt in probe se inmergunt & interiora
nr̃a appetunt: foris aũ diximur eẽ omnia
temporalia & uisibilia quȩ perhostium id ẽ
percarnalem sensum in cogitationes nras
penetrant & turbauanorũ fantamatũ
orantib obstrepunt: Claudendũ est
ergo ostium idest carnalisen sui resis¬
tendũ : ut oratio spiritalis dirigatur
adpatrẽ quȩ sit in intimis cordis ubiora¬
tur pater in abscondito Et pater in¬
quit uester qui uidet in absconditored¬

Expanded text:
cedem suam; hinc ostendens id se prohibere, cedem suam; hinc ostendens id se prohibere, ne ea merces appetatur, qua stulti gaudent cum laudantur ab hominibus. 11. Vos autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam signiin cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Et clauso ostio ora, ait, Patrem tuum in absconso. Parum est intrare in cubicula si ostium pateat importunis cogitationibus, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia, quae per ostium, id est, per carnalem sensum in cogitationes nostras penetrant, et turbae vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, red
Abbreviated transcription (Latin):
seruit: nec una intentione rerũ ȩternarũ
purific& aciem suam sed eam mortalium
quoque fragiliumq rerum amore ob¬
nubilat: Sit ergo elemosyna tua in ab
sconso &reliqua. Rectissime omnino
& uerissime : sienim premium ab eo exspec¬
tas qui conscientiȩ solus inspector est.
sufficiat tibi ad promerendum premiũ
ipsa conscientia: Multa latina exempla¬
ria sichabent. & pater tuus qui uidet
in absconso reddet tibi palam. sed quia
ingrecis quȩ priora sunt ñ inue nimus palã
non putauimus hinc aliquid disserendũ eẽ : Et cum¬
ẽ. sed ideo hoc agere ut uidearis ab homini¬
b & super fluos toties eadem dicuntur cumsit
iam una regula custodienda qua cognitum est
non sibi ut hȩc sciant homines formidandum
ẽẽ aut fugiendũ: sed sihoc animo fiunt ut fruc¬
tus ineis exspectatur placendi hominib Ser¬
uat &iam ipse dñs eadem uerba cũ ad iungit
similiter. Amendico uobis per ceperunt mer¬

Expanded text:
servit, nec una intentione rerum aeternarum servit, nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? Sit ergo eleemosyna tua in abscondito reddet tibi. Rectissime omnino et verissime. Si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora sunt, non invenimus, palam, non putavimus hinc esse aliquid disserendum. Cest, sed ideo hoc agere, ut videaris ab hominibus. Et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit una jam regula custodienda, qua cognitum est, non sibi ut hesse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter, Amen dico vobis, perceperunt mer
Abbreviated transcription (Latin):
uł siquid est aliud quod in opi largiendũ est
non habent: Multi aũ foris faciunt & intus
non faciunt: qui uel ambitione ł alicuius rei
temporalis gratia uolunt misericordes ui¬
deri: in quib: sola sinistra operari aestimanda
ẽ. Item alii quasimedium inter utrosq
locum tenent: ut &intentione quȩ indõ
est elemosynã faciant. & tamen inserat se
huic optimȩ bone uoluntati: Non nulla &i¬
am laudis uel cuius cumque rei fragilis &
temporalis cupiditas: Sed dñs noster multo
uehementius prohib& solam sinistram in no¬
bis operari quando eã &iã misceri uetat
operib: dexterȩ: Vt scilic& non modo sola
tẽporaliũ rerum cupiditate caueamus ele¬
mosynã facere . sed nec ita in hoc opere ad¬
tendamus dm̃ ut sese misceat uel adiusi¬
gat exteriorũ appetitio commodorum.
agitur enim decorde mundando quod nisi
fuerit simplex mundũ nonerit: Simplex
autem quomodo erit siduob dominis

Expanded text:
vel si quid aliud, quod inopi largiendum est, vel si quid aliud, quod inopi largiendum est, non habent. Multi autem foris faciunt, et intus non faciunt, qui vel ambitione, vel alicujus rei temporalis gratia volunt misericordes videri. In quibus sola sinistra operari existimanda est. Item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in Deo est, eleemosynam faciant, et tamen inserat se huic bonae et optimae voluntati nonnulla etiam laudis vel cujuscunque rei fragilis et temporalis cupiditas. Sed Dominus noster multo vehementius prohibbis operari, quando etiam misceri eam vetat operibus dexterae: ut scilicet non modo sola temporalium rerum cupiditate caveamus eleemosynam facere; sed nec ita in hoc opere attendamus Deum, ut sese misceat vel adjungat exteriorum appetitio commodorum. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. Simplex autem quomodo erit si duobus dominis
Abbreviated transcription (Latin):
des hominũ quȩrant : Qua propternihil
consequentius sinistra uidetur significa
re quam ipsa delectationẽ laudis: dex¬
tera dũ significat intentionẽ implendipre¬
cepta diuina: Cũ itaq: conscientia faci¬
entis elemosina miscet se appetitiolau¬
dishumane : fit sinistra conscia operis
dexterȩ: Nesciat ergo sinistra tua quid
faciat dexteratua. Id est non se misceat
conscientiȩ tuȩ laudis humanȩ appetitio:
Cum in elemosyna facienda diuinum prȩceptum
contendis implere: Ut sit elemosyna tua in ab¬
sconso: quid est in abscondito nisi inipsa bona
conscientia quȩ humanis oculis demonstrari
non potest nec uerbis aperiri: Quando qui¬
dem multi multa mentiuntur: qua propt̃
sidextera intrinsecus agit in abscondito. ad
sinistram pertinent omnia exteriora quȩ sunt
uisibilia & temporalia. Sit ergo elemosy¬
na tua in ipsa conscientia ubi multi elemo¬
sinã faciunt bona uoluntate: &ĩa si pecuni ã

Expanded text:
des hominum quaerant. Quapropter nihil des hominum quaerant. Quapropter nihil conseqre, quam ipsam delectationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae. Nesciat ergo sinistra tua quid faciat dextera tua, id est, non se misceat conscientiae tuae laudis humanae appetitio, cum in eleemosyna facienda divinum praeceptum contendis implere. Ut sit eleemosyna tua in abscondito. Quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri, quandoquidem multi multa mentiuntur? Quapropter si dextera intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent omnia exteriora, quae sunt visibilia et temporalia. Sit ergo eleemosyna tua in ipsa conscientia, ubi multi eleemosynam faciunt bona voluntate, etiam si pecuniam,
Abbreviated transcription (Latin):
quod tamen non iniuste neq in licite fit ꝓ
non tamen ipsanunc sinistram significari
totius capituli consideratione: facile appa¬
ret: in qua simul inuenietur quã sinistrã
uoc & Cauete inquit facere iustitiã urãm
hic iustitiã nominauit: deinde partiliter
ex sequitur: est enĩ pars aliqua iustitiȩ
opus quod per elemosinã fit . &ideo cõnec¬
tit dicendo: Cũ ergo facis elemosynam no¬
quitur. Amenidico uobis perceperunt
mercedem suã: adillud respicit quod supra
po suit. alioquin mercedem non habebitis
autem faciente elemosyna: Cũ aũ dt̃
te autem. quid aliud dt̃ quam non quo¬
modo illi : qui ergo mihi iub& te autẽ
inquit faciente elemosynã nesciat sinis¬
tra tua quid faciat dexteratua. Ergo
illi sic faciunt. ut sciat sinistra eorum qd
faciat dextera eorum: Quod ergo in illis
cul patum ẽ. hoc tu facere uetaris: in illis
aũ hoc culpatũ ẽ: quod ita faciunt ut lau¬

Expanded text:
quod tamen non injuste atque illicite fit; quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam vestram hic justitiam nominavit, deinde particulariter exsequitur. Est enim pars aliqua justitiae opus quod per eleemosynam fit, et ideo connectit dicendo, Cum ergo facis eleemosynam, noquitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquin mercedem non habebitis autem faciente eleemosynam. Cum dicit, Te autem, quid aliud dicit, quam, Non quomodo, illi? Quid ergo mihi jubet? Te igitur, inquit, eleemosynam, non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid faciat dextera eorum. Quod igitur in illis culpatum est, hoc tu facere vetaris. In illis autem hoc culpatum est, quod ita faciunt ut lau
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ergo sinistrȩ iubetur femina ocultare
op misericordiȩ suȩ. An&iã uir sinistra
erit feminȩ. quod absurdissime dicitur ⁊
Aut siquis piã putat inuicem sibi sinistras
eẽ sibi ab altero ita erogetur aliquid dere
familiari. ut sit contra alterius uoluntatem.
non erit xp̃ianũ tale coniugiũ: Sed neces¬
se ẽ. ut quisquis eorum elemosinã facere uo¬
luerit exprȩcepto dĩ. quẽcũq aduersũ ha¬
buerit. inimicus sit prȩcepto dĩ: &ideo infide
lis deputetur, Prȩceptũ ẽ aũ de talib ut bo¬
na sua conuersatione acmorib lucrifaciat
uxorẽ maritus fidelis. uł maritum mulier fi¬
delis. Qua propter non sibi debent occulta¬
re bona opera sua quib inuitandi sunt ab
inuicem : ut alter alterũ possit ad xp̃ianȩ
fidei cõmunionẽ inuitare. nec futura faci¬
enda sunt ut mereatur ds̃: Quod si occul¬
tandũ ẽ aliquid quã diu alterius in firmi¬
tas aequo animo id non potest sustinere.

Expanded text:
Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem.: Sidũ sinistrã inimicũ putaueris.
ut nesciat inimicus tuus cũ elemosy nã
facis: cur ipse dñs inimicis iudȩis circũstan¬
tib miseri corditer sanauit homines. Cur
a postolus petrus. sanato eo quẽ adpor¬
tam speciosã debilẽ miseratus ẽ &iam
iras inimicorũ inse atq: in alios xp̃i disci¬
pulos pertulit. Peinde sinon oportet sci¬
re inimicũ cũ elemosina facimus. quomo¬
do cũ ipso mimico faciemus. ut illud imple¬
amus prȩceptũ. Siesurierit in imicustuus
ciba illum. si sitierit potum da illi: Tertia
solet ẽẽ carnalium opinio tã absurda & riden¬
da. ut non eã cõmemorarẽ : nisi expertus essem
non paucos eo errore detineri. quidicunt si¬
nistrȩ nomine : uxorem significari. Ut quo
inre familiari tenaciores pecuniarũ solent
eẽ feminȩ : lateat eascũ aliquid misericordi¬
ter uiri earũ egenis inpendunt. propter. do¬
mesticas lites: Quasi uiri soli xp̃iani sint.

Expanded text:
salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etiam iras inimicorum in se atque in alios Christi discipulos pertulit ? Deinde si non oportet scire inimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, lateat eas cum aliquid misericorditer viri earum egenis impendunt propter domesticas lites. Quasi vero soli viri christian
Abbreviated transcription (Latin):
non fecistis: Illiergo perceperunt mer¬
cedẽ suã: qui non ob aliud elemosynã
faciunt : nisi ut glorificentur ab homini¬
b: Non si glorificentur ab hominibus :
sed si ideo faciunt. ut glorificentur.
sicut superius tractatũ ẽ: laus enim
humana non appeti a recte faciente.
sed sequi debet recte facientem. utilli
proficiant qui &iã imitari possunt
quod laudant non ut hic putaet aliqͥd
eos sibi prodesse quem laudant :
Te aũ faciente elemosynã nesciat si¬
nistra tua quid faciat dexteratua.¬
et reliqua: Siintellexeris sinistram
infideles dici. uidebitur nul¬
la eẽ culpa placere fide¬
lib: uelle : Cum pror¬
sus nihil ominus in
quorum lib& hominũ
laudẽ fructũ & finem boni operis consti¬
tuere prohibeamur: Quodaũ ad id perti¬
net ut te imitentur quib recta factatud
placuerunt: nontantũ fidelib sed &iam
infidelib: ex hibendũ ẽ ut laudan disbonis
operib nr̃is dm̃ honorent. &ueniant ad

Expanded text:
non fecistis. Illi ergo perceperunt mernon fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte facientem: ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant; non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse, quem laudant. 6. Te autem faciente eleemosynam, non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Si intellexeris sinistram infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere fidelibus velle: cum prorsus nihilominus in quorumlibet hominum laude fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et veniant ad
Abbreviated transcription (Latin):
Noli inquit uelle in notescere ut hypo¬
critȩ: manifestũ ẽ enĩ hypocritas non
quod oculis prȩtendunthominum:
id &iã corde gestare: Sunt &iã hypo¬
critȩ simulatores. tãquam pronunti¬
atores personarũ alienarũ: Sicut in
theatricis fabulis Non enĩ qui agit
partes agamen nonis intrago edia.
uerbi gratia siue alicuius alternus ad his¬
toriã uł fabulã quȩ agitur pertinentis
uere ipse ẽ : sed simulat eũ & hypocrita
dicitur: Sic in ecclesiis ł momni uitahu¬
mana quisquis se uult uideri quod ñ
est: hypocrita est: Simulat enĩ iustũ.
non ex hibet. quia totũ fructũ in laude
hominũ ponit: Quã possunt &iã simu¬
lantes ꝑcipere . dũ fallunteos quib uident᷑
boni. ab eis que laudantur. Sed tales
in spectore cordis dõmer¬
cedẽ non capiunt nisi
fallaciȩ supplicium:
ab hominib autem
inquit perceperunt
mercedem suam: Rectissimeq: dehis
dicitur. recedite ame operariidolosi
nomen meũ habuistis. sed opera mea

Expanded text:
Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ab hominibus autem, inquit, perceperunt mercedem suam; rectissimeque his dicetur, Recedite a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea
Abbreviated transcription (Latin):
Panẽ nr̃m cottidianũ danobis hodie.
Panis cottidianus aut prohis omnibus
dictus ẽ quȩ huius uitȩ nec essitatẽ sus¬
tentantꝰ. De quo cũ preciperet ait. Noli¬
te cogitarȩ decrastino. &ideo sit addi¬
tum da nobis hodie Aut prosacramento
corporis xp̃i quod cottidie accipimus.
Aut pro spiritaliciboo: Ne quo idẽ dñs dic̃
operamini escam queñ corrũpitur &
illud: egosũ panis uite qui decelo descen¬
di Sedhorũ triũ qd sit ꝓbabilius con¬
siderari potest: Nã forte quispiã mo¬
ueatur cur oremus ꝓhis ad ip̾iscendis quȩ
huic uite sunt necessaria uelutiẽ uictus
& tegumentũ. cũ ipse dñs dicit: Nolite
solliti ẽẽ quid edatis aut quid inuamini:
Anpotest quisq deeare proqua ccdipiscen¬
da orat. non ẽẽ sollicitus. cũ tanta inten¬
tione animi oratio dirigendasit. ut ad
hoc totũ illud referatur qđ declauden¬
dis cubiculis dictũ ẽ: Etillud quod ait

Expanded text:
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus: aut pro spirituali cibo, de quo idem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
pacis inuita ȩterna. & ñ solũ uelle inquit¬
adiacet nobis : sed &iã ꝑficerebonũ : Nunc
enĩ uelle inquit adiac& mihi: ꝑficere aũ
bonũ non. quia non dũ interra sicut incelo:
idẽ ñ dũ in carne sicut in spũ factaẽ uoluntas
dĩ: Nã & inmiseria nr̃a fit uoluntas di: cũ
ea patimur percarnẽ quȩ nobis mortalitatir
iure debentur: quã peccando meruit nr̃a
nectura: Sed id orandum ẽ ut sicut incelo
ita & in terra fiat uoluntas dĩ: idest utquẽ¬
ad modũ condelectamur legi secundumin¬
teriorẽ hominẽ : ita &iã corporis inmutati¬
one facta huic nr̃ae delectationi nulla pars
nr̃a terrenis dolorib seu uoluptatib auer¬
setur: Nec illud aueritate abhorret ut ac¬
cipiamus: fiat uoluntas tua sicut incęle &
luntatẽ impleuit. ita & infemina quȩ illi
desponsata ẽ: Cęlu enĩ& terra conueni¬
enter intellegit᷑ quasiuir & femi na
quõ terra cęlo fecundante fructifera est:

Expanded text:
pacis in vita aeterna, ut non solum velle pacis in vita aeterna, ut non solum velle adjaceat nobis, sed etiam perficere bonum. Nunc enim velle, inquit, adjacet mihi; perficere autem bonum non: quia nondum in terra sicut in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum corde condelectamur legi secundum interiorem hominem , ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et luntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera est.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ xp̃i anũ & catholicũ nom̃ augetur.
uita dictũ sit. fiat uoluntas tua sic̃
incȩlo & in terra. tãquã si diceretur
faciant uoluntatẽ tuã sicut iusti ita
&iã & peccatores ut ad te conuertant᷑
Siue ita. fiat uoluntas tua sicut incȩlo
& interra: ut sua cuiq tribuantur. quod
fit extremo iudicio ut iustis premium:
peccatorib dãnatio retribuat᷑ cũ agni
ab hedis separabuntur Ille &iã ñ absur¬
dus immo &iã & fidei & spei nr̃ae conuenien¬
tissimus intellectus ẽ : ut & cȩlũ & terrã
tolus. mente seruio legidĩ. carne aũ legipec¬
cati : Uideamus factã uoluntatẽ dĩ in men¬
te idest insp̃u : Cũ aũ ab sorta fuerit mors
itruictoria & mortale hoc induerit inmor¬
talitatẽ qđ fiet carnis resurrectione at¬
q: illa inmutatione quȩ promittit᷑ iustis
& faciens uoluntatẽ eiur. ita & corpuf ñ
resistat sp̃ui. ł anima quȩ nunc corporis
inOfirmitate uexatur & incarnalem
consuetuedinẽ ꝓna est . : Quoderit sũmȩ

Expanded text:
catholicum nomen augetur? Ut ita dictum sit: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; tanquam si diceretur: Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam et peccatores, ut ad te convertantur; sive ita fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; ut sua cuique tribuantur, quod fit extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur. Ille etiam non absurdus, imo etiam et fidei et spei nostrae convenientissimus intellectus est, ut coelum et terram tolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati ; videmus factam voluntatem Dei in mente, id est, in spiritu: cum autem absorpta fuerit mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem, quod fiet carnis resurrectione, atque illa immutatione quae promittitur justis,et faciens voluntatem ejus; ita et corpus non resistat spiritui vel animae, quae nunc corporis infirmitate vexatur, et in carnalem consuetudinem prona est: quod erit summae
Abbreviated transcription (Latin):
neq filius hominis nisi paterso lus: Sicut scire ds̃ dicitur
&iam cum scientem faci sicut scriptum est. temptat
uos dñs ds̃ uester ut sciat sidiligatis eum: non enim¬
hic sic dictum est quasinescut ds̃ sed ui ipsi sciant quan¬
tum in dño dilectione pro fecerint: quod nisitẽptatio¬
nib quȩ ac cedum nonplene ab hominibus agnoscitꝰ:
& ipsum temptat: pro eo positum est quod temptari
sini. sic &cum dicitur nescire : aut pro eo dicitur
quodnon adprobat: id est in disciplina & doctrina
sua non agnoscit: sicut dictum est nescio uos Autpro
eo quod utili ter nescientes facti: quo d scire inutile
est :ideo bene accipitur. & quod dic tus est solum
scire patrem: sic dictum est eẽ quia fecit filium scire.
& quod dictum est nescire filium sic dicTum esse
qui a faci nescire homines. id est non eis ꝓdit
UiiiNecem uirginibus Inter parabo las ad ño dic¬
tas sol& quȩ rentes multum eercereista
quȩ de decem uir ginibus posita est: & multiqui¬

Expanded text:
neque Filius hominis, nisi Pater solus . Sicut scire Deus dicitur, etiam cum scientem facit, sicut scriptum est, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum . Non enim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnoscitur. Et ipsum Tentat, pro eo positum est, quod tentari sinit. Sic et cum dicitur nescire, aut pro eo dicitur, quod non approbat; id est, in disciplina et doctrina sua non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse quia facit nescire homines, id est, non prodit eis De decem virginibus. 1. Inter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi qui
Abbreviated transcription (Latin):
go inmites & dimicent proterrenis &
temporalibus rebus. Beati autem mites quõ
ipssi hereditate possidebunt terram de
qua euelli non possunt.
titia de amissione carorum. Conuersi
autem ad dm̃ eaquȩ in hoc mundo cara
amplectebantur amittunt Non enim
gaudent his rebus quibus ante gaudebant
& donec fiat in illis amor aeternorum.
non nulla mestitia sauciantur. Consola¬
buntur ergo sp̃usco. quimaxime propt̃¬
ea paraclytus nominatur. idest consola¬
tor: ut temporalem amittentes. ȩterna
lȩtitia perfruantur. Beati qui esuriunt
& sitiunt iustitiam quo ipsi saturabunt᷑.
lam istos amatores dicit ueri & inconcur¬
si boni. illo ergo cibo saturabuntur. de
quo ipse dñs dicit. Meus cibus est
ut faciam uoluntatem patris mei
quod est iustitia et illanaqua de qua quis¬
quis biberit ut idem dicit fiet meo fons
aquȩ salientis inuitam aeternam Beatas
misericor des qũo ipsorum miserebit᷑ ds̃. is¬
beatos eẽ dicit. qui subueniunt miseris quo

Expanded text:
go immites, et dimicent pro terrenis et go immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. titia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Be
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem sp̃s. &iam uentus uocat᷑
Unde scriptum ẽ. Ignis grando nix¬
glacies. sp̃s procellarum. Quis nesciat
superbos in flatos dici. tam quam uento
distentos Unde ẽ &iã illud apostoli
Scientia inflat. caritas uero aedificat.
qua propter recte hic intelleguntug
pauperes sp̃u humiles & timentes d̃
idest non habentes inflantem sp̃m nec
aliunde omnino incipere oportuit be¬
atitudinem siquidem peruentura est
ad sum mam sapientiam. Initium aũ
scribitur. Su perbi ergo appetant & di¬
ligant regna rerrarum: Beati autem
mea estu. portio mea interra uiuenti¬
um. Significat enim quandam solidi¬
tatem & stabilitatem hereditatis per¬
petuae. ubi anima perbonum affectũ
tam quam loco suo requiescit. sicut cor¬
pus interra. & inde cibo suo alitur. Sicut
corpus exterra. ipsa ẽ requies & uita sco
Mites autem sunt qui cedum
in probitatibus & non resistunt in malo
sed uincunt in bono malum. Rixentur er¬

Expanded text:
quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est: Ignis, grando, nixglacies, spiritus procellarum , quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos; unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quaprpauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium auteti superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati autem mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur er