comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisurus. Cui uir dei ne timeas ait. Ahuc sine dubio me uide¬
bis. huius eego effectum promissionis deuotissimus ille guil¬
lermus expectans. Ipsa nocte cum ex hac uita decessit: in
monasterio grandisilue apparentem sibi uidere meruit. et
dicentem. frater Guillerme: et ille. ecce ego domine. Ueni inquit
mecum. quo interrogante quo ire t: ueni mecum ait̃. usq
ad radices libani montis. Quo cum peruenissent: diat ad
eum. Tu manebis hic. Ego autem ascendam ad montem. Inter¬
rogatus qua de causa uellet ascendere: discere uolo inquit.
Miratus ille. quid ait uis discere pater. quem nulli hodie
in scientia credimus esse secundum: ad quem sanctus. Nul¬
la ait hic scientia. nulla ueri cognitio. sursum scientie ple¬
tutudo. sursum est uera noticia ueritatis. Et in hoc uerbo di¬
nutcens eum: in montem altissimum subiit coram illo. Cũꝙ

Expanded text:
visurus. Cui Vir Dei: « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videvisurus. Cui Vir Dei: « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus ergo effectum promissionis devotissimus ille Guillelmus expectans, ipsa nocte cum ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre meruit, et dicentem: « Frater Guillelme. » Et ille: « Ecce ego, domine.--Veni, inquit, mecum. » Quo interrogante quo irent: « Veni mecum, ait, usque ad radices Libani montis. » Quo cum pervenissent, dixit ad eum: « Tu manebis hic; ego autem ascendam ad montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, ait, vis discere, pater, quem nulli hodie in scientia credimus esse secundum? » Ad quem Sanctus: « Nulla, ait, hic scientia, nulla veri cognitio; sursum scientiae plenitudo, sursum est vera notitia veritatis. » et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
sic leuabant excelsa suorum preuilegia meritorum: quam
sic pia filiorum prosequebantur uota. sic quoq superiorum
desideria sacra trahebant. felix transitus de labore ad refii
gerium: de expectatione ad premium. de agone ad brauiũ.
de morte ad uitam. de fide ad notitiam. de peregrinatione
ad patrian. de mundo ad patrem. de quo transitu eius multa
audiuimus apparuisse quam multis. et quidem non indigna
relatu. sed difficile nimis singula uestigare. et scribere omĩa
nimis longum. Unum tamen ponimus. quod tam uerum quã
manifestum is cui hoc contigit fratet Guillermus de monte¬
pessulano. ante obitum suum patri suo sp̃uali reserando et atte¬
stando effecit. Is uir̾ magnificus olim in seculo. sed magnifi¬
centior in secul fuga: incenobio gͣndissilu e monacus factus.
patrem sanctum aliquando deuotissime uisitauit. Rediturꝰ
autem lacrimabiliter querebatur. quod non esset eum ultra

Expanded text:
sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum; quam sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum; quam sic pia filiorum prosequebantur vota, sic quoque superiorum desideria sacra trahebant! gerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo ad Patrem! audivimus apparuisse quam multis, et quidem non indigna relatu; sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Unum tamen ponimus, quod tam verum quam manifestum is cui hoc contigit, frater Guillelmus de Monte-Pessulano, ante obitum suum patri suo spirituali reserando et attestando effecit. Is vir magnificus olim in saeculo, sed magnificentior in saeculi fuga, in coenobio Grandis-Silvae monachus factus, Patrem sanctum aliquando devotissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra
Abbreviated transcription (Latin):
cusare non posset. Quem enim totus mirabatur orbis: sol
ipse quod erat mirabilius. non uidebat sue scilicet uel ope¬
rationis opinionis ue spendorem. Nouissime cum exterioris
habitaculi undiq iam soluta compago desideranti anime
liberum prestaret egressum. post sacre unctionis celebra¬
tionem. et sacratissimi corporis dominici percẽptionem. mas¬
nus ille dies illuxit. quo perpetuus illi orcus est dies. Ad
euius entum uicim ep̃i cum abhatum ⁊ fratrum copiosa
multitudine. fuerant congregati.
ora igitur diei pene tercia singularis luterna sue ge¬
nerationis sanctus ac uere beatus abbas bernardus. a
corpore moitis in terram uiuentium. ex filiorum cutumstantiũ.
et inter graues singultus ac lacrimas uberes utriiniq psallenti¬
um. choro. feliciter xp̃o duce migrauit ad multorum quos ip̃e
prenuserat cetus transiens letabundos: ad sanctorum cuneos
gratulantes. ad ouuia agmina angeloruni. felix anima quã

Expanded text:
cusare non posset. Quem enim totus mirabatur orbis, solus cusare non posset. Quem enim totus mirabatur orbis, solus ipse, quod erat mirabilius, non videbat, suae videlicet vel operationis, opinionisve splendorem. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago desideranti animae liberum praestaret egressum, post sacrae Unctionis celebrationem, et sacratissimi corporis Dominici perceptionem, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies. Ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati. 85. Hora igitur diei pene tertia, singularis lucerna suae generationis sanctus ac vere beatus abbas Bernardus a corpore mortis in terram viventium, ex filiorum circumstantium, et in graves singultus ac lacrymas uberes 1273 utrimque psallentium choro, feliciter Christo duce migravit, ad multorum quos ipse praemiserat coetus transiens laetabundos, ad sanctorum cuneos gratulantes, ad obvia agmina Angelorum . Felix anima, quam
Abbreviated transcription (Latin):
to pietatis affectu maternis lactasti uberibus. paterna conso¬
latione fouisti : tum uero flens ipse cum flentibus. et colũ¬
binos oculos in celum porrigens destabatur. coartatum se e
duobus et quid eligeret ignorantem. diuĩno totum tribuere
arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat pietas. fili¬
orum uotis annuere ut maneret: inde trahebat xp̃i desideriũ
ut migraret. Radicata tamen ab olim in pectore eius hunul¬
tas. persuaserat ei. ut ex intimo cordis affectu seruum se inuti¬
lem esse diceret. et arborem sterilem reputaret: ex cuius uita
nullus sibi fructus. nullus alter cuiquam proueniret. Nam
et solitus erat infamiliari collocutione fateri: mirari se ⁊ uix
credere se hominibus. quod sic eum sibi utilem crederent ut
dicebant. quod nec homines ueraces fallere uelle. nec tam pru¬
dentes fall posse uer simile uideretur: cum alterutrum ex¬

Expanded text:
to pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consoto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consolatione fovisti? » Tum vero flens ipse cum flentibus, et columbinos oculos in coelum porrigens, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem, divino totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat pietas, filiorum votis annuere ut maneret; inde trahebat Christi desiderium ut migraret. Radicata tamen ab olim in pectore ejus humilitas persuaserat ei, ut ex intimo cordis affectu servum se inutilem esse diceret et arborem sterilem reputaret, ex cujus vita nullus sibi fructus, nullus alteri cuiquam proveniret. Nam et solitus erat in familiari collocutione fateri, mirari se, et vix credere hominibus, quod sic eum sibi utilem crederent, ut dicebant; quod nec homines veraces fallere velle, nec tam prudentes falli posse verisimile videretur, cum alterutrum ex
Abbreviated transcription (Latin):
inter hec animos aliquatenus enstimare libebit. uultus exm¬
gues. singultus graues. crebra suspiria. annas cogitationes. Ni¬
mirum cum thesaurus tantus ⁊ tam amabilis. Adhue in eorsi
manibus esset: et tamen nec spes esset diutius retinendi. nec
facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ulla¬
tenus super illum qui in gaudium domini dei sui felieit
inuitatus. iamiamq intraturus erat: sed super se ipsos. quib
erat uita tunc tedio. et adhue mors timori. Grauis quidem e¬
tat in hec separatione conditis. post mirifiemm lueem hociere
magis tenebras post eius transitum subintrantes. Igitur ante patris
huius excessum accedentes ad eum filii quos per euangelium xp̃o
genuerat: pussimum eius animum lacrimabil supplicatione pulsa¬
bant: et hec huiusmodi loquebatur Nunquid non misereris hu¬
ic monasterio pater cꝰ nunquid non compateris nobis. quos tan¬

Expanded text:
inter haec animos aliquatenus aestimare licebit, vultus exsaninter haec animos aliquatenus aestimare licebit, vultus exsangues, singultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis adhuc in eorum manibus esset: et tamen nec spes esset diutius retinendi, nec facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ullatenus super illum, qui in gaudium Domini Dei sui feliciter invitatus, jam jamque intraturus erat, sed super se ipsos, quibus erat vita tunc taedio, et adhuc mors timori. Gravis quidem erat in hac separatione conditio, post mirificam lucem horrere magis tenebras, post ejus transitum subintrantes. Igitur ante Patris ejus excessum accedentes ad eum filii, quos per Evangelium Christo genuerat, piissimum ejus animum lacrymabili supplicatione pulsabant, et haec atque hujusmodi loquebantur: « Nunquid non misereris huic monasterio, pater? nunquid non compateris nobis, quos tan
Abbreviated transcription (Latin):
si sese uacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid
interdum admittere acquiescat: D grauissimum. pedes ⁊ crura
intumuerunt: quemadmodum ydropicis contingere solet.
Et in his omnibus ne quid lateat. amicum de statu anuci
sollicitum. secundum interiorem hominem ut minus sapi¬
ens dico. spiritus promtus est. in carne infirma. Orate sal¬
uatorem qui non uult mortem peccatoris. ut tempestiuũ
iam exitum non differat sed custodiat. Curate munire uo¬
tis calcaneum nudum meritis. ut his qui insidiatur in¬
uenire non possit. unde figat dentem. ⁊ uulnus infligat.
hec ipse dictaui sic me habens: ut per notam uobis ma¬
num agnoscatis affectum. Ex huius ergo denore epistole po¬
cest nimirum diligens lector sacrum illius uel ex parte
aliqua pectus agnoscere : quanta illi in ipsa sui ruina cor¬
poris. tranquillitas mentis. serenitas animi. suauitas spiritus.
quanta subfidutie culmine. radix humilitatis. Ted ⁊ filiorum eiꝰ

Expanded text:
si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis, ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem, et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam nobis manum agnoscatis affectum . » Ex hujus ergo tenore epistolae potest nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culmine radix humilitatis. 84. Sed et filiorum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
que instadio quo cucurri me pro possibilitate mei me¬
mini obsernasse. Minus sensui meo quam alteruis cre¬
didi. lesus de ledente uindictam non expetiui. nemini scan¬
dalum facere uolui. et si quando incidit. sedaui ⁊ potui.
ecce quam breuiter quamq luculenter in his dei famu¬
lus. humilitatem. pacientiam. Caritatemq discipulorũ
mentibus inserere nitebatur. imitanda proponens eis nõ
tam uerbo ⁊ lingua quam opere et ueritate. Modum
autem egritudinis eius siquis nosse desiderat. Extat episto¬
la scripta. ad arnaldum boneuallis abbatem. in qua sic
ait inter cetera. Sompniis recessit a me:ne uel beneficio
sopiti: sensus. dolor imquam recedat. defectus stomachi:
fere totum quod pacior est. frequenter in die et in no¬
ce engit confcetari. medico ad modura qualicũq liquors.
nam ad solidum om̃e. in eorabiliter indignatur. hoc parum quod
admittere. non sine graui molestia sumit. sed timet grauiorem:

Expanded text:
quae in stadio quo cucurri, me pro possibilitate mea mequae in stadio quo cucurri, me pro possibilitate mea memini observasse. Minus sensui meo quam alterius credidi. Laesus de laedente vindictam non expetivi. Nemini scandalum facere volui; et si quando incidit, sedavi ut potui. » Ecce quam breviter, quamque 1272 luculenter in his Dei Famulus humilitatem, patientiam, charitatemque discipulorum mentibus inserere nitebatur, imitanda proponens eis non tam verbo et lingua, quam opere et veritate. 83. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola scripta ad Arnaldum Bonae-Vallis abbatem, in qua sic ait inter caetera: « Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus, dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter in die et in nocte exigit confortari, modico admodum qualicumque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, non sine gravi molestia sumit, sed timet graviorem,
Abbreviated transcription (Latin):
entis desolationis grauissime. ⁊ lamentabilis oibicatis:
dulcissimis eos consolationibus refouebat. ⁊ motiens eos
in tuto diuine clementie sinu spei anchoram fideiq sue
perꝰ inconuulsibilem caritatem firmius radicare : se quoq
promittebat nec post mortem eis aliquando de futurum.
propensius autem rogans ⁊ obsecrans per multas lacrimaᷤ
timorem dei ⁊ sacre puritatis ac totius perfectionis amorẽ.
eorum imprimere animis conabatur. sed et monebat et
cum lacrimis obtestabat᷑. ut siquid uirtutis aut exemplo
commnendasset aut uerbo. id emularentur. id firmius dene¬
rent. et in eo proficerent. Uidens itaq suorum imminere
dierum. quosdam fratres qui infamiliari sibi conuersatio¬
ne di utius adheserant. seorsum ad uocans alloquebatur ta¬
lia dicens. Quia non arbitror me magna uobis religionis
exempla posse relinquere:tria uobis imitanda commendo.

Expanded text:
tatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis, tatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis, dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei anchoram, fideique suae per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat, nec post mortem eis aliquando defuturum. Propensius autem rogans et obsecrans per multas lacrymas, timorem Dei et sacrae puritatis ac totius perfectionis amorem eorum imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid virtutis aut exemplo commendasset aut verbo, id aemularentur, id firmiter tenerent, et in eo proficerent. Videns itaque suorum finem imminere dierum, quosdam fratres, qui in familiari sibi conversatione diutius adhaeserant, seorsum advocans alloquebatur, talia dicens: « Quia non arbitror me magna vobis religionis exempla posse relinquere, tria vobis imitanda commendo,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc timeretis. proximam imminere huius corporis dissolu¬
tionem. at erat uerbum istud absconditum ab eis: ⁊ capere
non ualebant. Nimirum quod tam uehementer horrebat ans¬
mus. minus facile persuadebatur ut crederet. presertim cum
et ipse compatiens filiis. eius modi uerba subprimeret. Ceterũ
factis quodam modo clamans. opera consum maui. que dedit
michi pater ut facerem. magis ac magis actus exteriores o¬
mittere cepit. affectus retraere uelut ⁊ sacrorum funibus
desiderorum. sedula intentione preiactis. uicino iam litori
herere firmius et commodius aplicare. deniq uenerabilis
anstices sedis lingonice Fodefridus de quibusdam eum sol¬
licitaret agendis. ⁊ minus apponere animum miraret᷑.:
ne miremini inquit: Ego enim iam non sum de hoc mũ
do. Uidens demum pater sanctus compassionis ⁊ miseri¬
cordie uisceribus affluens Karissimos sibi filios. misera¬

Expanded text:
adhuc timeretis, aestate proxima imminere hujus corporis dissoluadhuc timeretis, aestate proxima imminere hujus corporis dissolutionem. » At erat verbum istud absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodam modo clamans, « Opera consummavi quae dedit mihi Pater ut facerem; » magis ac magis actus exteriores omittere coepit, affectus retrahere, velut et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne miremini, inquit; ego enim jam non sum de hoc mundo. » 82. Videns demum Pater sanctus, compassionis et misericordiae visceribus affluens, charissimos sibi filios misera
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in osculo pacis. difficile foret itineris illius sicut¬
⁊ alia per eum a domino perpetrata magnalia uni¬
uersa complecti. sed̃ ñeq complecti propositi nostri
est eiusmodi modo prosequi signã. ⁊ nartandis
urtutum operibus operam dare. Hac ergo se¬
posita narratione. p̃ie animaduertendum
uidetur quod hic uiarun suarum finis
beatus. ⁊ hic labor ultimus fuit. In hoc
opere non minus utili quam difficih.
nec minus desperate tune pacis qͣn¬
M
necessarie: labores eius gloriose ꝯpleuit qui magnifice semper honesta¬
uit eum in laboribus suis.d
illi pace reddita. abbas sanctus ad monasterium rediit. gͣ¬
ui ad modum lamiamq deficientis in comodo corporis occupatus.
in tanta animi suauitate et dulcedine sp̃e cotidie propinquabat
ad extum. ac si in portum nauigans paulatim uela deponeret.
euidenter quoq fratribus aiebat. hec sunt uerba que loquebar

Expanded text:
sunt in osculo pacis. Difficile foret itineris illius, sicut etsunt in osculo pacis. Difficile foret itineris illius, sicut et alia per eum a Domino perpetrata, magnalia universa complecti. Sed neque propositi nostri est ejusmodi modo prosequi signa, et narrandis virtutum operibus operam dare. Hac ergo seposita narratione, pie animadvertendum videtur, quod hic viarum suarum finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae tunc pacis quam necessariae, labores ejus gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit eum in laboribus suis. illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum, jamjamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret. Evidenter quoque fratribus aiebat: « Haec sunt verba quae loquebar
Abbreviated transcription (Latin):
lier sospitatem adeptam: exclamans serue dei inquit conualui.
Que res in tantam admirationenĩ etiam durissimos quosꝙ per¬
mouit: ut pertutientes pectora sua per horam fere dinudiam
cum lacrimis acclamarene. Tantus deniq factus est impecus ⁊
concursus procidentium ⁊ de osculantium uir dei saera
uestigia. ut propẽ modum comprimeretur. donec dollentes
eum fratres ⁊ imponences in nauiculam a derra modice sub¬
duxerunt. Cumq accedentes ad se principes. ut ceperat pro pace
rogaret᷑. suspirantes dicebant. Oportet nos libenter audire eũ
quem ut ipsi cerninus. deus diligit. ⁊ exaudit.⁊ audito
to multa facere: pro quo tanta facit in oculis nostris. Suib
ille ut semper cautus erat. cumi petenter huius modi glori¬
am declinare: non propter me inquit set propter uos am¬
facit. Ibi compositis omnibus secundum quod fidelis ar¬
biter diffiniuit. datis sibi inuicem dextris. reconciliati

Expanded text:
lier sospitatem adeptam, exclamans: « Serve Dei, inquit, convalui. » lier sospitatem adeptam, exclamans: « Serve Dei, inquit, convalui. » Quae res in tantam admirationem etiam durissimos quosque permovit, ut percutientes pectora sua, per 1271 horam fere dimidiam cum lacrymis acclamarent. Tantus denique factus est impetus et concursus procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, et imponentes in naviculam, a terra modice subduxerunt. Cumque accedentes ad se principes, ut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes dicebant: « Oportet nos libenter audire eum, quem, ut ipsi cernimus, Deus diligit et exaudit; et audito eo multa facere, pro quo tanta facit in oculis nostris. » Quibus ille, ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare: » Non propter me, inquit, sed propter vos facit. « Ibi compositis omnibus secundum quod fidelis arbiter definivit, datis sibi invicem dextris, reconciliati
Abbreviated transcription (Latin):
tes remedia consequebantur in carne: seu etiam qui uiden¬
tes edificabant᷑ in fide. Santus enim concursus erat. ut nul¬
citudine pariter atq importunitate sua ipsum quoq nego¬
cium componende pacis. pene desperabiliter impediret. donec
quesita inimedio flumine insula. partis utriusq primarii
in nauiculis accesserunt. Inter omnes. sane quas per manũ
serui sui ibidem prestit dominus sanitates: celeberima
fuit cuiusdem curatio mulieris. hec ab annis octo
pessima egritudine laborabat. uebementi tremore
⁊ ualidis. motibus. uniuersa pariter membra
concutiens. Lum autem. uideretur grauio¬
ribus ortis difficultatibus prope modum
excidisse spes pacis. domino disponente
uenit mulier ita cremens. nec minꝰ
horribilis quam miserabiu̾s ⁊ om̃es
pariter ad spectaculum conuenerunt. orante dei famulo sub oculis
omnium paulatim concussione sedata. perfectam se sentiens mu¬

Expanded text:
tes remedia consequebantur in carne; seu etiam qui videntes remedia consequebantur in carne; seu etiam qui videntes aedificabantur in fide. Tantus enim concursus erat, ut multitudine pariter atque importunitate sua, ipsum quoque negotium componendae pacis pene desperabiliter impediret, donec quaesita in medio flumine insula, partis utriusque primarii in naviculis accesserunt. Inter omnes sane, quas per manum servi sui ibidem praestitit Dominus sanitates, celeberrima fuit cujusdam curatio mulieris. Haec ab annis octo pessima aegritudine laborabat, vehementi tremore et validis motibus universa pariter membra concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit mulier ita tremens, nec minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante Dei Famulo sub oculis omnium paulatim concussione sedata, perfectam se sentiens mu
Abbreviated transcription (Latin):
desiderata yroueniet. Quibus etiam unde id. nosset. innotuit.
dicens. Uidebã michi per nocturnum sopotem missam
cdledrare sollempneni. dumq epleta pauleminuss. ꝙ decone
prina. recordarer angelicum ex more canticum id est. Gloria mex¬
celsis deo. precedere debuisse: erubui. ⁊ quod oblitus o miseram
canticum inchoaus. uobiscum pariter ad finem usq comple¬
iii. Iani medium noctis trausierat cum uir sanctus de predic¬
torum penitudine principum. legatione suscepta iocunde sa¬
tis conuersus ad suos: agnoscite ait promisse nobis canende
glorie.⁊ cantici pacis preparatione. Iterum ergo partibus con¬
uocatis per dies aliquot de pace tractatum est. ⁊ ob maximaᷤᷤ
difficultates occurrentes. utrimq lepius desperatum. nisi qd̾
omnes iam consolabatur que omnibus innotuerat abbatis
sancti tam certa de reformanda pace promissio. Mec parum
ipsa dilatio profuit. his presertim qui uariis incommodis laborã¬

Expanded text:
desiderata proveniet. » Quibus etiam unde id nosset, innotuit desiderata proveniet. » Quibus etiam unde id nosset, innotuit dicens: « Videbar mihi per nocturnum soporem Missam celebrare solemnem. Cumque expleta paulo minus oratione prima recordarer angelicum ex more canticum, id est, Gloria in excelsis Deo, praecedere debuisse, erubui, et quod oblitus omiseram canticum inchoans, vobiscum pariter ad finem usque complevi. » Jam medium noctis transierat, cum Vir sanctus de praedictorum poenitudine principum legatione suscepta, jucunde satis conversus ad suos: « Agnoscite, ait, promissae nobis canendae Gloriae et cantici pacis praeparationem. » Iterum ergo partibus convocatis per dies aliquot de pace tractatum est, et ob maximas difficultates occurrentes utrinque saepius desperatum, nisi quod omnes jam consolabatur, quae omnibus innotuerat Abbatis sancti tam certa de reformanda pace promissio. 80. Nec parum ipsa dilatio profuit his praesertim qui variis incommodis laboran
Abbreviated transcription (Latin):
capere uideretur. Accidit autem cum in moselle fluui lictor
residentibus hinc inde partibus. mediator fidelis rogaret que
ad pacem erant: ut pars altera extrage hostium qui dudũ
ab eis conclusi corruerant. iam ferocior. quod exigebatur ob¬
stinata animositate renueret. Subito deniq tanquama agi¬
cati furiis discesserunt: uirum dei insalutatum. Solam uero
ceteris omnibus. relinquentes desperationem pacis. Nec sane
ex contemptu aliquo. sed ex metu reuerentie eius iniere
fugam. siquidem uerebantur ne presentium quanilibet imꝑ¬
bas mentes facile flectert. minus considerantes quid ille per
sp̃m nusquam absentem. posset etiam in absen tes. Iam con¬
uentus in magno turbine soluebatur. sola utrimq medita¬
bantur arma sola inibant consilia malignandi: cum uir sanctꝰ
eos qui secum uenerant consolans fratris. ne turbemini inqͥt.
licet enim per multas difficultates omnino tamen pax

Expanded text:
capere videretur. 79. Accidit autem, cum in Mosellae fluvii littore capere videretur. 79. Accidit autem, cum in Mosellae fluvii littore residentibus hinc inde partibus mediator fidelis rogaret quae ad pacem erant, ut pars altera ex strage hostium, qui dudum ab eis conclusi corruerant, jam ferocior, quod exigebatur obstinata animositate renueret. Subito denique tanquam agitati furiis discesserunt, Virum Dei insalutatum, solam vero caeteris omnibus relinquentes desperationem pacis. Nec sane ex contemptu aliquo, sed ex metu reverentiae ejus iniere fugam. Siquidem verebantur ne praesentium quamlibet improbas mentes facile flecteret, minus considerantes quid ille per spiritum nusquam absentem, posset etiam in absentes. Jam conventus in magno turbine solvebatur, sola utrinque meditabantur arma, sola inibant concilia malignandi, cum vir sanctus eos qui secum venerant, consolans fratres: « Ne turbemini, inquit; licet enim per multas difficultates, omnino tamen pax
Abbreviated transcription (Latin):
giis tota humilitate prostratus rogabat ⁊ obsecrabat. ut se tan¬
tis dignaretur oppon̾e malis. quibus alter nemo posse modũ
ponere uideretur. dominus autem sicut semper fidelis serui
sut dilexerat uias.⁊ in precipuis quibusq causis aptissimo
usus fuerete instrumento. ex paueis ante diebus. egertudmẽ¬
corporis eius aliquatenus releuarat. Quod quidem sepius erga eum proui¬
dentia diuina disposuit. in cuius manu erat placita anima illuis.
ut quotiens eum grandis aliqua necessitas euocaret. uincente om̃ia
animo iures corporis non deessent : mirantibus qui uidebant eũ
etiam robustos homines in tolerantia superare. Copletis namq
interdum negotiis uelud in se rediens multiplicibus infirnui¬
catibus laborabat. ut uix uiueret feriatus. qui occupatus defi¬
cere nesciebat. Cui in hoc opere nouissimo tam manifeste. tamq
magnifice diuina affuit uirtus. ⁊ gr̃a: ut ex laboribus uires

Expanded text:
giis tota humilitate prostratus rogabat et obsecrabat, ut se tangiis tota humilitate prostratus rogabat et obsecrabat, ut se tantis dignaretur opponere malis, quibus alter nemo posse modum ponere videretur. Dominus autem, sicut semper fidelis servi sui direxerat vias, et in praecipuis quibusque causis aptissimo usus fuerat instrumento, ex paucis ante diebus aegritudincorporis ejus aliquatenus relevarat. Quod quidem saepius erga eum providentia divina disposuit, in cujus manu erat placita anima illius: ut quoties eum grandis aliqua necessitas evocaret, vincente omnia animo, vires corporis non deessent, mirantibus qui videbant eum, etiam robustos homines in tolerantia superare. Expletis namque interdum negotiis, velut in se rediens, multiplicibus infirmitatibus laborabat, ut vix viveret feriatus, qui occupatus deficere nesciebat. Cui in hoc opere novissimo tam manifeste, tamque magnifice divina adfuit virtus et gratia, ut ex laboribus vires
Abbreviated transcription (Latin):
me longum facere super terram. dumq solito grauius laboraret.
fracres insistebant supplicationibus et orationibus ad deum pro
eo. Unde etiam sanctus ipse cognoscens eorum precibus deside¬
rium suũ differri. cum aliquanto melius secundum corpus
habere cepisset: congregatis fratribus hec eadem uerba locutus
est. Quid tenetis miserum hominem s̃ fortiores estis ⁊ inualu¬
istis: parcite queso partite. sinite me abire.
cursus sui uiriliter expectabat: cum grauis ad modum plaga me¬
tensi populo superuenit. grauiter oppresso a principibus. Inmine¬
bat totius prouintie certa ut putabatur uastatio: cum uenerabi¬
lis eorum metropolitanus hyllinus archiep̃e treuerensis. dolens
anne de preteritis. sed ad huc grauiora formidans. unicum in
tanta necessitate refugium petiit. et expetiĩt uirum dei. Ue¬
niens ergo claramuallem ipslus atq omnium fratrum uesti¬

Expanded text:
me longum facere super terram. » Dumque solito gravius laboraret, me longum facere super terram. » Dumque solito gravius laboraret, fratres insistebant supplicationibus et orationibus ad Deum pro eo. Unde etiam Sanctus ipse cognoscens eorum precibus desiderium suum differri, cum aliquanto melius secundum corpus habere coepisset, congregatis fratribus haec eadem verba locutus est: « Quid tenetis miserum hominem? fortiores estis et invaluistis Parcite, quaeso, parcite; sinite me abire. cursus sui viriliter exspectabat, cum gravis admodum plaga Metensi populo supervenit, graviter oppresso a vicinis principibus . Imminebat totius provinciae certa, ut putabatur, vastatio; cum 1270 venerabilis eorum metropolitanus Hillinus archiepiscopus Treverensis, dolens anxie de praeteritis, sed adhuc graviora formidans, unicum in tanta necessitate refugium petiit et expetiit Virum Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, ipsius atque omnium fratrum vesti
Abbreviated transcription (Latin):
nis dissolutionem sentiens imminere. uotis uberioribus aspi¬
rabat ad habicationem ex deo domun non manu factam it
celis. In cuius purissimo pectore sacri sese desiderii flamnia nõ
capiens: crebris erumpebat inditiis. ⁊ ignitum eloquium
uehementer feruoris inderni uehementiam declarabat. Estꝰ
lestulo decubans: uariis exercebaturꝰ in cõmodis. aninus tanẽ
nichilominus liber ⁊ potens. que dei eiant erereebãt iuist.
non cessans in mediis quoꝙ doloribus meditari sacrum aliquid aut dicta¬
re: orare affectuosius. fratres studiosius exhoetari. In oblatione hostie
salutaris quam usq ad defectum ultimum uix aliquando interm¬
sit: artus sibi uix coherentes. iugore sp̃c sustentabat: semetipsum
pariter offerens acceptabilem hostiam deo in odorem suauitatis.
Quo tempore ad auunculum suum andream militem templi
epistolam scribens: inter cetera ait. Ego enim delibor. nec puto

Expanded text:
nis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspinis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationem ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis. In cujus purissimo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis; et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat. Corpus lectulo decubans variis exercebatur incommodis; animus tamen nihilominus liber et potens, quae Dei erant, exercebat invictus, non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid, aut dictare, orare affectuosius, fratres studiosius exhortari. In oblatione hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artus sibi vix cohaerentes vigore spiritus sustentabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem hostiam Deo in odorem suavitatis. Quo tempore ad avunculum suum Andream militem Templi epistolam scribens, inter caetera ait: « Ego enim delibor, nec puto
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalis ecelesie: prefate nouitates dampnant᷑: episcopus eidem
dampnationi consẽciens ⁊ plublice refutans. que scripserat. indul¬
gentiam correctus consequitur. Maxine quod ab initio promise¬
rat sine ulla obstinatione se pro arbitrio ecclesie sancte corret¬
turum suara opinioner. nurnue ps¬
i uit sanctus iam corpore quali deficiens mente tamen protꝰ
⁊alacer.zelum dei quo feruebat inderius. per eios annos
aliquot bonis operibus exercebat: ac diuini seruitii laborabat
insistere studiis indeficiens eius sancta deuotio.⁊ cum post tan¬
tos labores huic dilecto suo du desidetatum preciose mortis soꝵ¬
num dominus dare disponeret.⁊ fidelem seruum in requiem int̾¬
ducere suam. lepit magis ac magis prouitus in iplum. proficere
sp̃c. iaro infirma deficere. cognoscens enim uit sanctus piope esse.
iam brauium. solito curredat alacrius: ⁊ terrestris sue habitatio¬

Expanded text:
universalis Ecclesiae, praefatae novitates damnabantur: episcopus eidem universalis Ecclesiae, praefatae novitates damnabantur: episcopus eidem damnationi consentiens, et publice refutans quae scripserat, indulgentiam correctus consequitur; maxime quod ab initio promiserat, sine ulla obstinatione se pro arbitrio Ecclesiae sanctae correcturum suam opinionem. 77. Sic Vir sanctus jam corpore quasi deficiens, mente tamen promptus et alacer, zelum Dei, quo fervebat interius, per annos aliquot bonis operibus exercebat, ac divini servitii laborabat insistere studiis indeficiens ejus sancta devotio. Et cum post tantos labores huic dilecto suo diu desideratum pretiosae mortis somnum Dominus dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere suam, coepit magis ac magis promptus in ipsum proficere spiritus, caro infirma deficere. Cognoscens enim Vir sanctus prope esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
dem initium non sũpsisse. Meminit huius uerbi ipse quoq ue¬
nerabilis pater in libro de consideratione ad eugeniunt papam
inter cetera ita dicens. Quasi leuitate in opere isto usi simus:
lucurrimus plane in eo non quasi inincertum. sed te. iubente
immo per ce deo: Eł post pauca. Si necesse sit unum fieri
e duobus. malo in nos murmur hominum quam in deum
issabonum michi. si dignet᷑ me uti pro clipeo.
Rat. in tempore illo magister Gilebertus pictauorũ
x̾pe in sacris litteris plurimum exertitatus sed subli¬
muora se scrutatus quasdam nouitates ⁊ ipse conscripserat. Super quibus
cum iam fidelium scandalum ⁊ murmur inualesceret. in remensi
concilio a uenerabili eugenio papa celebrato uocatus ad medium
est: ⁊ librum tradere iussus. Ioi uenerabilis abbas aduersus nouitates
per biduum agens: sanctorum testimoniis. tam modeste quam fi¬
deliter eas redarguebat᷑. demum apostolico iuditio ⁊ auctoritate

Expanded text:
dem initium non sumpsisse. Meminit hujus verbi ipse quoque vedem initium non sumpsisse. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater in libro de Consideratione ad Eugenium papam, inter caetera ita dicens: « Quasi levitate in opere isto usi simus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te jubente; imo per te, Deo. » Et post pauca: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi si dignetur me uti pro clypeo.rat in tempore illo magister Gislebertus Pictavorum episcopus, in sacris Litteris plurimum exercitatus; sed sublimiora se scrutatus, quasdam novitates et ipse conscripserat. Super quibus cum jam fidelium scandalum et murmur invalesceret, in Remensi concilio, a venerabili Eugenio papa celebrato, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus. Ibi venerabilis Abbas adversus novitates per biduum agens, sanctorum testimoniis tam modeste, quam fideliter eas redarguebat. Demum apostolico judicio et auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
na profuit. in catholicorum moribus corrigendis. in scismaticorũ
furoribus comprimendis. in hereticorum erroribus confutandis.
aue aute quam idem dei famulus a tholosa rediret. multorũ
animos ⁊ precipue regis ludouici iunioris permouit orientalis
ecclesie audita necessicas. Propeer quod serluis xp̃i a prefato rege
semel ⁊ iterum expecitus nec sic acquieuit uoluntati ⁊ petitioni
eius. donec ipsius tandem summi pontificis generalem epistolam
iussus est ab eo exponere populis atq principibus. Cuius tenor
epistole fuit ut in penitentiam ⁊ remissionem peccatorum arri¬
pient i ter aut liberaturi fratres. aut suas pro illis animas posi¬
turi. Nec tacendum quod expredicatione eiusdem itineris lherosoli¬
mitani contra eundem uenerabilem abbatem quidam minus
intelligentes scandalrati fuerunt. quod tristior sequeretur effec¬
cus. Quod tamen ueibum certum est ut prediximus ab eo qui¬

Expanded text:
na profuit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum na profuit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. 75. Sane antequam idem Dei famulus a Tolosa rediret, multorum animos, et praecipue regis Ludovici Junioris, permovit Orientalis Ecclesiae audita necessitas . Propter quod servus Christi a praefato rege semel et iterum expetitur: nec sic acquievit voluntati et petitioni ejus, donec ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus est ab eo exponere populis atque principibus. Cujus tenor epistolae fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Nec tacendum quod ex praedicatione ejusdem itineris Jerosolymitani 1269 contra eumdem venerabilem Abbatem quidam minus intelligentes scandalizati fuerunt, quod tristior sequeretur effectus. Quod tamen verbum certum est, ut praediximus, ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt: sed pro eis magis qui uident ille uel sciunt:
nec eo fine per eos ista deminus operatur. ut ipsos
probet cet̾eris santiores: sed ut ceteros. magis amat̃oreᷤ
⁊ emulatores faciat sanctitatis. Nichil ergo michi ⁊ signis
istis: quandoquidenu mee ilła fame magis quam uite
nouerlmꝰ exibert. nec ad meam fieri commendatio¬
ueni sed ad commonitionem. potius aliorum. Sa¬
tis. ni fallinur huiuis uiri mirabitur animũ
quisquis hec diligenti consideratione pensa¬
uerit. nec prestandius aut sublimius repu¬
tabit estimator quisq fidelis. signa atey pio¬
⁊digia per eum nuribilicer operari qũ
perpetrata taliter ab eo interpretari. sibi quoq non minus utile tp̃i¬
anus animus iudicabit imitandos eius affectus quam mirandos
actus: ⁊ morum insignia quam operum signa cognoscere. Sic igit᷑
diuina cocperante gr̃a multiplititer ecdesie dei uiri sancti docti¬

Expanded text:
fiunt, sed pro eis magis qui vident illa vel sciunt. fiunt, sed pro eis magis qui vident illa vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis. Nihil ergo mihi et signis istis, quandoquidem meae illa famae magis quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem, sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum, quisquis haec diligenti consideratione pensaverit; nec praestantius aut sublimius reputabit aestimator quisque fidelis signa atque prodigia per eum mirabiliter operari, quam perpetrata taliter ab eo interpretari. Sibi quoque non minus utile christianus animus judicabit, imitandos ejus affectus, quam mirandos actus; et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sic igitur divina cooperante gratia multipliciter Ecclesiae Dei Viri sancti doctri
Abbreviated transcription (Latin):
nuror quidnam sibi hec miracula uelint aut quid usum deosit.
talia actitare per talem. Nil michi udeoe in saeris paginis suꝑ
hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando sig¬
ña per sanctos homines ⁊ perfectos. facta sunt ⁊ perfictos. Ego mͥ
noe perfectõnis conscius sum nec fictionis. Scio enum sanctorum
michi non suppetere menta que miraculis illustrentur. Confido
autem nec ad eorum sortem me pertinere qui uirtutes mul¬
tas in nomine domini operant᷑. et a domino ignorantur. hee ⁊
huiusmodi crebrius secreciusq cum uiris spiritalibus conferedat.
Nouissime uers oportunum sibimet uisus exitum reperisse.
inquit huiusmodi signa non ad sanctitatem unius. sed ad
multorum spectare salutem: ⁊ deum in homine per quem
talia operetur non tam perfectioneni considerare quam opi¬
nionem: ut ui eo commendet hominibus que illi credit᷑
itiesse uututem. Neꝙ enim pro eis fiunt hec per quos

Expanded text:
iror, quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo iror, quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et perfectos; facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem, et Deum in homine per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem, ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem Neque enim pro eis fiunt haec per quos
Abbreviated transcription (Latin):
erat et proxmus uio dei.si bona inquit fide sumpserint: sana¬
buntur. Cui pater sãctus de domins uirtute nil hesitans. non boe
ego dixerim ait. sed uere qui gustauerint sanabuntur. ut per¬
inde ueros nos ⁊ ueraces dei nuntios esse cognoscint. Tam in¬
gens mulcitudo languentium gustato eodem pane gust¬
iie conualuit. ut per cotam prouintiam uerbum hoc
diuulgaretur. et uir sanctus ꝑdici na loca regrediens
ob concursus intollerabiles declinauerit: et timuent
illo ire. Cuni autem per totum ab eadem prouin¬
sia reditum uili sancti magis magisq signa ere¬
brescerente. ⁊ multiplicarentur in. dies: non pre¬
dereundum quidnam ipse inter hec animi
gereret: qui a xp̃o humilitatem cordis ⁊ man¬
suetudinem didicisset. disputans enim secũ
in cogitationibus suis et ex habundantia
cordis locutus domesticis sibi religiosis
quibusdam fratribus aiebat. plurimũ

Expanded text:
erat, et proximus Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanaerat, et proximus Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: « Non hoc ego dixerim, » ait; « sed vere qui gustaverint, sanabuntur, ut perinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens, ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire. Ccia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex abundantia cordis locutus, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. quidem ⁊ apparere presumerent. Ceterum ⁊ si tunc fugit
a facie eius hereticus ille ⁊ latuit. ita tamen per̾ gr̃am dei impedi¬
de sunt uie eius. ⁊ semite cirtunsepte. ut postea uix alicubi tutꝰ.
tandem captus ⁊ cathenatus tholosans ep̃o traderetur. In quo icine
plurimis signis in seruo suo abbate glorificatus est deris. aliorum
corda ab erroribus impiis reuecans. aliorum corpora: a langoribus
uariis sanans.
st locus in regione eadem. sarlatum nomen est illi. ubi sermo¬
ne completo plurimos ad benedicendum panes sicut ubiq fiebat
dei famulo offerebant. Quos eleuata manu ⁊ signo crucis edito. i
dei nomine benedicens. in hoc inquit scietis. uera esse que a nobis.
falsa. que ab hereticis suadentur. si infirmi uestri gustatis panb
istis adepti fuerint sospitatẽ. panibus Timens autem uenerabilis
episcopus. carnotensium magnus ille gaufridus. siquidem presens

Expanded text:
sistere quidem et apparere presumerent. Caeterum etsi tunc fugit sistere quidem et apparere presumerent. Caeterum etsi tunc fugit a facie ejus haereticus ille, et latuit; ita tamen per gratiam Dei impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut postea vix alicubi tutus, tandem captus et catenatus Tolosano episcopo traderetur. 73. In quo itinere plurimis signis in servo suo Abbate glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. Est locus in regione eadem, Sarlatum nomen est illi, ubi 1268 sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium, magnus ille Gaufridus; siquidem praesens
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quod omnes institutiones ecclesiastice spernebantur. hac necessi¬
tate uir sanctus iter arripuit. ab ecclesia regionis illius sepius iam
ante rogatus. ⁊ tunc demumi a reuerentissimo iuro alberico ostiensi
episcopo ⁊ legato sedis apostolice persuasus pariter et deductus. Ueniẽs
autem cum incredibili deuocione susceptus est a populo terre ac si
de celo angelus aduenissent. nec moram facere potuit apud eos quod
irruentium turbas reprimere nemo qui posset. tanta erat frequen¬
tia diebus ac noctibus aduentantium. benedictionem expectentium.
flagitantium opem. Predicauit tamen in ciuitate tholosa per ali¬
quot dies. ⁊ in ceteris locis que henricus ille frequentasset amplius.
⁊ giauius infecisser. multos in fide simplices. instruens. nutantes ro¬
borans. errantes reuocans. subuersos reparans. subuersores ⁊ qͦstinatos
auctoritate sua premens ⁊ opprimens. ut non resistere sed nec ad¬

Expanded text:
rat, quod omnes institutiones ecclesiasticae spernebantur. Hac necessirat, quod omnes institutiones ecclesiasticae spernebantur. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab Ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem, cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis quae Henricus ille frequentasset amplius, et gravius infecisset, multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens; ut non resistere, sed nec as
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia conuenerunt. porro quam magnifice egerit seriuis fi¬
delis ⁊ prudens ⁊ quam utiliter in illo conuentu. ecclesia
propter hoc congregata euidenter agnouit. sed ⁊ dñs papa
innocentius in epła de hoc Ad ep̃os tͣnsmissa in galliis plenius accestatur:. qui
uidelicet pontifȩe non mulco post tempore uiam uiuerse carnis ingre¬
ditur. Eo defuncto ⁊ successoribus eius celestino E lucio quam uelociter
consuminatis: Eugenius papa urbis efficitur.
II diebus pontificatus illius henricus quidam qui olim extiterat mona¬
cus. pernitiose doctrine uerbis persuasibilibus tholosane gentis occu¬
rauerat leuitatem ⁊ sicut predixit de quibusdam apostolis. in hypocri¬
si loquens mendatium. fictis uerbis de eis negoriabatur. Erat autem
hostis ecclesie manifestus. irreuerenter ecclesiasticis derogans sacramentis.
panter et ministris. Adeo praue susgestionis eius malignitas inualue¬

Expanded text:
ecclesia convenerunt. Porro quam magnifice egerit servus fiecclesia convenerunt. Porro quam magnifice egerit servus fidelis et prudens, et quam utiliter in illo conventu, ecclesia propter hoc congregata evidenter agnovit. Sed et Dominus papa Innocentius in epistola de hoc ad episcopos transmissa in Galliis plenius attestatur: qui videlicet Pontifex non multo post tempore viam universae carnis ingreditur. Eo defuncto, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Eugenius papa Urbis efficitur. 72. In diebus pontificatus illius Henricus quidam, qui olim exstiterat monachus, perniciosae doctrinae verbis persuasibilibus Tolosanae gentis occupaverat levitatem; et, sicut praedixit de quibusdam Apostolus, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Adeo pravae suggestionis ejus malignitas invalue