comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b suis In sacro namq eloquio.
lectus. cubile. uel stratũ: secretũ
solet cordis intelligi. Scĩ qͥppe
cum mala ab exteriorib fugiunt:
securi intra mentium secreta głant᷑.
S tunc leticia cordium ꝑfecta erit:
cũ carnis exteriꝰ pugna non fuerit.
Nam quousq caro agit illicita: quia
quasi domus nr̃e paries quatitur.¬
cubiculi etiã cubile turbatur. Uñ
⁊ recte ꝑ eundem psalmistam d̾r. U
niu̾sum stratum eiꝰ u̾sasti in infir¬
mitate eius: quia dum nos temp¬
tatio carnis concutit: tremefacta
nr̃a infirmitas. etiam mentis cu-¬
bile confundit. Sci itaq uiri ut¬

Expanded text:
 -- In sacro namque eloquio lectulus, cubile, vel stratum, secretum solet cordis intelligi. Hinc ecum mala ab exterioribus fugiunt, securi intra mentium secreta gloriantur. Sed tunc laetitia cordium erit perfecta cum carnis exterius pugna non fuerit. Nam quousque caro illicit, quia quasi domus nostrae paries quatitur, etiam cubile turbatur. Unde et recte per eumdem Psalmistam dicitur: Universum stratum ejus versasti in infirmitate ejus , quia dum nos tentatio carnis concutit, tremefacta nostra infirmitas etiam mentis cubile confundit. Quid vero
Abbreviated transcription (Latin):
deunt. cũ ab hoc mundo uel ultra
uotum ꝓsꝑa. uel ultra uires ad¬
u̾sa patiuntur: ⁊ exterius laborib
fessi. quasi stratum uel lectulum.
cubilia mentis petunt Mor̾ ł .ix.¬

Expanded text:
eunt cum ab hoc mundo, vel ultra votum prospera, vel ultra vires adversa patiuntur, atque externis laboribus fessi quasi stratum vel lectulum cubilia mentis petunt. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
gemitus uelut ngrescentes plumas
ꝓferant: ilico in contemplationẽ docto¬
res. ad escam de sublimib defferendã
quasi pulloꝵ refectionem corui cogitan
tes uolant: eisq: hiantib in ore cibũ
reuocant. dum ex ea intelligentia ꝙͣ.
ceꝑint. esurientib discipulis. alim̃ta
uite loquendo subministrant. Quos
tanto ardentius de suꝑiorib reficiũt:
quanto uersꝰ a mundi nitore nigres¬
cere. penitentię lamentatione cognos¬
cunt. Pulli autẽ dũ nigro se penna¬
rum colore uestiunt. de se etiam
uolatum promittunt: quia quo ma
gis discipłi abiecta de se sentiunt. qͦ
magis sese despicientes affligunt:
eo amplius spẽ prouectus sui in al¬
tiora pollicentur. Uñ ⁊ curant doc¬
tores doctores festinantiꝰ alere qͦs iã
ꝑ quedam inditia ꝓuident posse ⁊⁊
aliis ꝓdeẽ: nec solum prose s etiã¬
pro eis quib laboris sui studia im¬
pendunt. maiora intelligentiȩ mu¬
boni auditores esuriunt. pro refici¬

Expanded text:
gemitus velut nigrescentes plumas gemitus velut nigrescentes plumas proferant, illico in contemplationem doctor ad escam de sublimibus deferendam quasi pullorum refectionem cogitans, ut corvus volat eisque hiantibus in ore cibum revocat, dum ex ea intelligentia, quam ipse cepit, esurientibus discipulis alimenta vitae loquendo subministrat. Quos tanto ardentius de superioribus reficit quanto verius a mundi nitore nigrescere poenitentiae lamentatione cognoscit. Pulli autem, dum nigro se pennarum colore vestiunt, de se etiam volatum promigis discipuli abjecta de se sentiunt, quo magis sese despicientes affligunt, eo amplius spem provectus sui in altiora pollicentur. Unde et curat doctor festinantius alere quos jam per quaedam indicia providet posse et aliis pro eis, quibus laboris sui studia impendit, majora intelligentiae muboni auditores esuriunt, pro refici
Abbreviated transcription (Latin):
buius mundi głam. humilitatis ni-¬
gredinem non ostendunt. Hii uͦ ad
accipiendas escas os aꝑiunt. eũ
doceri defecretis sublimib quert̃:
s eos sui doctores alimenta p̾dica¬
mentoꝵ sublimiũ. tanto minus tri¬
buunt: quanto illos peccata pret̾i¬
taminus digne deflere cognoseunt.
Expectant quippe ⁊ ammonent. ut
anitore uite presentis. prius ꝑ peni¬
tentie lamenta nigrescant: ⁊ tunc
demum congrua predicationis sub¬
tlissime nutrim̾ta ꝑcipiant. Corui
in pullis ora inhiantia respiciunt:
s ante mneis pennarum nigredine
doctores int̾na mysteria eor sensib non
ministrant: quos ad hue ab hoc scło ne¬
quaquam se abiecisse considerant. Quan¬
to gͥ discipłi exteriꝰ. ꝑ cultũ uite presen¬
tis. minꝰ quasi nigri sunt: tanto ꝑcibũ
uerbi interius minus replentur: ⁊ qͦ
se acorporali gła non euacuant: eo a
spiritali refectione ieuinant. Si uero
in confessione uitȩ pret̾ite lamenti sui

Expanded text:
hujus mundi gloriam, humilitatis nihujus mundi gloriam, humilitatis nigredinem non ostendunt. Hi velut ad capiendas escas os aperiunt, cum doceri de secretis sublimibus quaerunt. Sed eis doctor alimenta praedicationum sublimium tanto minus tribuit, quanto illos peccata praeterita minus digne dExspectat quippe atque admonet, ut a nitore vitae praesentis prius per poenitentiae lamenta nigrescant, et tunc demum congrua praedicationis subtilissima enutrimenta percipiant. Corvus in pullis ora inhiantia conspicit, sed ante in eis pennarum nigredine doctor interna mysteria eorum sensibus non ministrat, quos adhuc ab hoc saeculo nequaquam se abjecisse considerat. Quanto igitur discipuli exterius per cultum vitae praesentis quasi minus nigri sunt, tanto per cibum verbi interius minus replentur. Et quo se a corporali gloria non evacuant, eo ab spirituali refectione jejunant. Si vero in confessione vitae praeteritae lamenti sui
Abbreviated transcription (Latin):
cam accipiunt: dũ saerȩ scpturȩ
pabulo.mentes dudũ brute. saci¬
antur. Pullis coruoꝵ. filris scili¬
cet gentiliũ esca datur: cũ eoꝵ desi¬
derium nr̃a conũsione reficitur.
Isti corui esca fuerunt. dum ipsos
eccłia quereret: s ñe escam acci¬
piunt: quia ipsi ad conu̾sionẽ
alios exquirt̃.
escam prebere dissimulant: pusquã
plumescendo nigrescant: eosq inedia
affici patiuntur. quoadusq in illis.
ꝑpennarũ nigredinẽ. sua similitudo
uideatur. Qui huc illueq uagant᷑
innidum: ⁊ ciboꝵ expetunt ore aꝑto
sub sidiũ. At cũ ingrescere ceꝑint.
tanto eis prebenda alimenta arden¬
tius requirunt: quanto illos alere
diutius distulert̃. Corui profecto
sunt docti quiq predicatores. Qui
magna uoce clamant: dum peccator¬
coloris nigredinẽ portant. Quib qͥdẽ
nascuntur in fide discipuli: s forta¬
sse adhuc considerare infirmitatem
ꝓpͥam nesciunt. fortasse a peccatis pre¬
teritis memoriam au̾tunt: ⁊ ꝑ hoc

Expanded text:
cam accipiunt, dum sacrae Scripturae pabulo mentes dudum brutae satiantur. Pullis corvorum, filiis scilicet gentium esca datur, cum eorum desiderium nostra conversatione reficitur. Iste corvus esca fuit, dum ipsum Ecclesia quaereret. Sed nunc ipse escam accipit, quia ipse ad conversionem alios exquirit: est prplumescendo nigrescant, eosque inedia affici patitur, quoadusque in illis per pennarum nigredinem sua similitudo videatur. Qui huc illucque vagantur in nidum, et ciborum expetunt aperto ore subsidium. At cum nigrescere coeperint, tanto eis praebenda alimenta ardentius requirit, quanto illos alere diutius distulit. Corvus profecto est doctus quisque praedicator, qui magna voce clamat, dum peccatorcoloris nigredinem portat. Cui quidam nascuntur in fide discipuli, sed fortasse adhuc considerare infirmitatem propriam nesciunt, et fortasse a peccatis praeteritis memoriam avertunt, et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nicħ enim sua uirtute se posse seiĩt.
& quamuis animarũ luera pus uotis
esuriant: abillo tam̃ qui cuncta
intrinsecus oꝑatur. hȩc fieri exoptãt.
Uera enĩ fide comprehendunt. quia
neq qui plantat ẽ aliquid. neq qui
rigat: s qui incrementum dat ds.¬

Expanded text:
Nil enim sua virtute se posse sciunt: et quamvis animarum lucra piis votis esuriant, ab illo tamen, qui cuncta per eos intrinsecus operatur, hoc fieri exoptant. Vera enim fide comprehendunt quia « neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat D
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Ds̃ sicut unmutabilis ẽ¬
nature: ita immutabilis uolunta¬
te Cogitationẽ quippe eius nullus
auertit: quia nemo resifte preua-
tatio. ut sententiã illius auert̾e
dep̃cando ualuissent. ⁊ ab ipso ac¬

Expanded text:
it: Sicut enim immutabilis naturae est, ita immutabilis voluntatis. Cogitationem quippe ejus nullus avertit, quia nemo resistere occultatio, ut sententiam illius avertere deprecando potuissent, et ab ipso ac
Abbreviated transcription (Latin):
ni predicatores fiunt. Ab hoc frigidi
torporis gelu solui ꝓpħa desidera¬
tierat: cũ dicebat. Conu̾te dñe cap¬
tiuitatem nr̃am: sicut torrens in
austro. Dehis aquis. idẽ. ad dm̃
decurrentib populis: rursũ dicit᷑.
Mittet uerbum suũ & liquefaciet
ea: flabit sp̃s eius & fuient aque¬
Gelu gͥ mnaqua liquatur: cũ torpor
interm frigoris ad irrigationẽ uer
titur predicationis. An paulus
gelu non erat: qui acceptis epłis
damascum ꝑgens. in corde fideliũ¬
quasi int̾ra dei iactata ũbi semina.
ne ad ꝑfectionẽ oꝑum surgerent re¬
stringere querebat: S gelu boc in
aquã rediit: quia quos ꝑsequen¬
do pͥus premere studuit. hos post¬
modum fluentis sacre exhortati¬
onis infudit: ut tanto liberior ele¬
ctor messis exurgeret: quanto hãc
imber dei etiam ab ore ꝑ secutoris

Expanded text:
 peccata tua . Ab hoc frigidi torporis gelu solvi Propheta desideraverat, cum dicebat: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . De his aquis, id est ad Deum concurrentibus populis, rursum dicitur: Mittet verbum suum, et liquefaciet ea, flabit spiritus ejus, et fluent aquGelu igitur in aqua liquatur, cum torpor interni frigoris ad irrigationem 879 vertitur praedicationis. An Paulus gelu non erat, qui acceptis epistolis Damascum quasi in terra Dei jacta verbi semina, ne ad perfectionem operum surgerent, restringere quaerebat? Sed gelu hoc in aquam rediit, quia quos persequendo prius premere studuit, hos postmodum fluentis sanctae exhortationis infudit, ut tanto uberior electorum messis exsurgeret, quanto hanc imber Dei etiam ab ore persequentis
Abbreviated transcription (Latin):
elati ima petunt. dũ suꝑbiendo
altiora appetunt: ⁊ cum magis
extollendo se erigunt. eo magis
ruendo inferius tendunt. Terre¬
nam quippe głam querunt. ⁊ in¬
fima sunt que prospitiunt. dũ
suꝑbiendo alta sectantur. Unde miro
modo ac diu̾so res agitur: ut humiles
celum petant. dũ se in tefra deiciunt:
suꝑbi imfima appetant: dũ despici¬
endo cȩteros. quasi in altiorib extol¬
luntur. Isti se dum despitiunt cele¬
stib uingunt: illi dũ se erigunt. a
suꝑiorib diuiduntur: ⁊ ut ita dixe¬
rim illi se eleuantes depͥmunt: isti
depͥmentes leuant. Unde bene de
suꝑbientib ꝑ psalmistã d̾r. humi¬
liat autem peccatores usq ad terrã.
Ea enim quȩ infra sunt ambientes.
dum extollendo se erigunt. amisso
celo. quid aliud quam terram petunt:
Q uib hoc ipsum iam nimis cecidisse
miliatia. quam deserto creatore.
creaturã querere: desertis suꝑnis
gaudus. infimis reb inhiare: a¬
missis gͦ cȩlestib. t̾renũ ẽ omne

Expanded text:
a ima petunt, dum superbiendo altiora appetunt; et quo magis extollendo se erigunt, eo magis ruendo inferius tendunt. Terrenam quippe gloriam quaerunt, et infima sunt quae prospiciunt, dum superbiendo alta sectantur. Unde miro et diverso modo res agitur, ut humiles coelum petant, dum se inferius dejiciunt; superbi infima appetant, dum despiciendo caeteros quasi in altioribus extolluntur. Isti se, dum despiciunt, coelestibus junguntur; illi, dum se erigunt, a superioribus dividuntur, atque, ut ita dixerim, illi se elevantes deprimunt, isti deprimentes elevant. Et bene de superbientibus per Psalmistam dicitur: Humiliat autem peccatores usque ad terram , quia ea quae infra sunt ambientes, dum extollendo se erigunt, amisso coelo quid aliud quam terram petunt? Quibus hoc ipsum jam in imis cecidisse ntritio quam deserto creatore creaturam quaerere; desertis supernis gaudiis, infimis rebus inhiare? missis enim coelestibus, terrenum est omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc iusti huiꝰ mundi peccatores¬
sos. alii etiã ex mundo rapiantur.
Unde ⁊ ipsa gentilitas. quȩ pio
apłoꝵ ore conu̾sa ẽ. tanta ne fame
alios esurit: quanta se ab apłis con¬

Expanded text:
 justi hujus mundi peccatoressos alii etiam ex mundo rapiantur. Unde et ipsa gentilitas, quae pio apostolorum ore capta est, tanta nunc fame alios esurit, quanta se ab apostolis con
Abbreviated transcription (Latin):
surgunt: quia dui mens in contempla¬
tionem stare nonualet. s omne quod
de ec̾nitate ꝑ speculum in enigmate
conspicit. quasi furtim hoc ⁊ ꝑ tran¬
situm uidet: ipsa sua infirmitate.
pulsus. in semetipsum relabitur ani
mus. Q necẽe ẽ ut ad acꝰtuiam redeat.
seq ipsum continue inustm bone

Expanded text:
urgimus, quia diu mens stare in contemplatione non valet, sed omne quod de aeternitate per speculum et in aenigmate conspicit , quasi furtim hoc et per transitum videt; ipsa sua infirmitate, pulsus in semetipso relabitur: et necesse est, ut ad activam redeat, seque ipsum continue in bona
Abbreviated transcription (Latin):
tasset. hinc iterũ dicit. Ego dixi
in excessu meo: proiectus sum a
facie oculoꝵ tuoꝵ. Hisi enĩ in men¬
tis excessu subleuatus dulcedinẽ
suauitatis eternȩ cognouisset: in hoc
mundo adhuc retentus non discerne¬
rec. quam longe proiectus iaceret.
prehenderint ad iniquitates ñ corru¬
unt: ⁊ a contemplatiua quã tenere
iugiter non possunt. in actiuã rela

Expanded text:
tasset. Hinc iterum dicit: Ego dixi tasset. Hinc iterum dicit: Ego dixi in ecstasi mea, projectus sum a vultu oculorum tuorum . Nisi enim in mentis excessu sublevatus dulcedinem suavitatis aeternae cognovisset, in hoc adhuc mundo retentus non discerneret quam longe projectus jaceret. prehenderunt ad iniquitates non corruunt, et a contemplativa, quam tenere jugiter non possunt, in activam relab
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ut ipsis suis bonis actib
ad suꝑiora meis in contemplationem
surgat: ⁊ amoris pastũ de pabulo
contemplatiue ueritatis accipiat:
In qua quia diu se tenere ipsa cor¬
ruptionis infirmitas non podest.¬
ad bona rursum oꝑa rediens. suaui¬
tatis dei memoria pascitur: ⁊ foris
piis actib intus uero scĩs. desideriis
nutritur. Hinc ⁊ enim de ꝑfectis
uiris post comtemplationẽ suã re-¬
deuntib dr̃. M emoriam suauitatis
tue eructabunt. Dulcedinẽ quippe
suauitatis intime. quia utcũq pos¬
sunt. uelut ex quodã chorusco pre¬
gustando tangere: memoriã eius stu¬
dent. recolendo semꝑ ⁊ loquendo ru¬
ctare. Unde ⁊ apte. psalmista nos¬
ad monet: dicens. Lux orta ẽ iusto.
⁊ rectis corde lȩticia: letamini iusti
in dño. ⁊ confitemini memorie seĩ¬
tatis eius. Qui rursus ait. Quã¬
magna multitudo dulcedims tue
dñe. Que uidelicet quia magna
eẽt nullomodo agnosceret: nͥ hane
aliquatenus contemplando gus¬

Expanded text:
ue fit ut ipsis suis bonis actibus adjuta, rursus in contemplationem surgat, et amoris pastum de pabulo contemplatae veritatis accipiat, in qua quia diu se tenere ipsa corruptionis infirmitas non poad bona rursus opera rediens, suavitatis Dei memoria pascitur, et foris piis actibus, intus vero sanctis desideriis nutritur. Hinc etenim de perfectis viris post contemplationem suam redeuntibus dicitur: Memoriam suavitatis tuae eructabunt . Dulcedinem quippe suavitatis intimae, quia utcunque possunt, velut quodam ex corusco, praegustando tangere, ejus memoriam student recolendo semper et loquendo eructare. Unde et apte nos Psalmista admonet, dicens: Lux orta est justo, et rectis corde laetitia. Laetamini justi in Domino, et confitemini memoriae sanctitatis ejustudo dulcedinis tuae, Domine ! Quae videlicet quam magna esset nullo modo cognosceret, nisi hanc aliquatenus contemplando gus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim impios mors subtrahit:
suo hic iudicio. a terrena deficere
delectatione noluerunt. has inten¬
deficere psalmista conspexerat: cũ
mala nunquã cogitata reꝑiunt:
⁊ subito amittunt bona tempora¬
lia. quȩ diu tractata ⁊ cogitata te¬

Expanded text:
cum mors impios subtrahit, suo hic judicio a terrena deficere delectatione noluerunt. Hos iclaudi Psalmista conspexerat, cum  aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, et subito amittunt bona temporalia quae diu tractata te
Abbreviated transcription (Latin):
fectio diaboli accipitur: sicut de
illo adño ꝑ iob dr. huie montes
herbas ferunt. Ac si diceret. Suꝑbi ac
tumidi. dum se illicitis cogitationib
& actionib efferunt: suis illum un¬
quitatib pascunt. herba sustentatio
predicantiũ demonstratur: cũ dr̃.
Producit in montib fȩnũ: ⁊ herbam
seruituti hominum. In montib quip¬
pe fenum ⁊ seruituti hominum ber¬
ba producitur: cum sublimes hus
scłi ad fidei cognitionẽ uocati. scĩs p̃¬
dicatorib. in huius uitȩ itinere. transi¬
toria alimenta largiunt᷑. Mor .ł. xxx.¬

Expanded text:
fectio diaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt . Ac si diceret: Superbi ac tumidi dum se illicitis cogitationibus atque actionibus efferunt, suis illum iniquitatibus pascunt. Herba sustentatio praedicantium demonstratur, cum dicitur: Producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum . In montibus quippe fenum et servituti hominum herba producitur, cum sublimes hujus saeculi, ad fidei cognitionem vocati, sanctis praedicatoribus in hujus vitae itinere transitoria alimenta largiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
quando interipsas angustias predica¬
tionis impetum roborauit: ut tanto
magis uirtus predicantiũ cresceret.
quantomagis ꝑsequentium crudeli¬
tas obuiaret: quatinus arentia cor¬
da audientiũ pluuiȩ guttis infun¬
derent. ⁊ siccitatẽ ꝑfidie ubius irri¬
garent: ut quamuis contͣ eos seui¬
tiȩ estus candesceret: ꝑ eos tam̃ uox
gr̃e non taceret. bunc ꝑsecutionis
estum paulus ⁊ tolerabat & irriga¬
bat: cum diceret. Laboro usq ad
uincula quasi male oꝑans: sed
u̾bũ dei ñ ẽ alligatũ De hoc ym¬
bre alias dr̃ Mandabo nubibus
ne pluant suꝑ eam ymbrem. De
hoc cursu ymbris. qui in electoꝵ¬
cordib agitur: psalmista testat᷑
dicens. Selocit̾ currit sermo eiꝰ.
Plerũq uero ymber ẽ. ⁊ cursum
non habet: quia predicatio ad
aures uenit: s cessante interna gra.
ad corda audientium ñ ꝑtransit.
Decuius p̾dicationis u̾bis: ꝓpt̾ elec¬
tos d̾r. Qeni sagitte tue ꝑtͣnsie¬
runt. Sagittę quippe dei ꝑtranse¬

Expanded text:
cutionis angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto magis persequentium crudelitas obviaret, quatenus arentia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum Paulus et tolerabat et irrigabat, cum diceret: Laboro usque ad vincula, quasi male operans, sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu cordibus agitur, Psalmista testatur dicens: Velociter currit sermo ejus . Plerumque vero imber est, et cursum non habet: quia praedicatio ad aures venit, sed cessante interna gratia, ad corda audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis, propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt. Sagittae quippe Dei pertranse
Abbreviated transcription (Latin):
cari rebus temporalib. ex optãt. Ad
mortem cotidie. cursu rerũ laben¬
tium. tendunt: s cogitare mortalia
mortalit̾ nesciunt. Carnis uita per
momenta deficit: & tam̃ carnale
desiderium crescit. Res habita in¬
stanti fine corripitur: ⁊ habendi
anxietas ñ finitur. S intentioẽs

Expanded text:
cari rebus temporalibus exoptant, ad mortem quotidie cursu rerum labentium tendunt; sed cogitare mortalia mortaliter nesciunt. Carnis vita per momenta deficit, et tamen carnale desiderium crescit. Res habita instanti fine corripitur, et habendi anxietas non finitur. Sed cum mors
Abbreviated transcription (Latin):
nitus negatur. S inde pꝰ paululum¬
eam ueracit̾ recipit: unde hãc ad tẽpꝰ
ante omĩa qͥ zelo rectitudinis mouet᷑
s in ultionẽ pecci tempus modũq consi¬
gat: animositatẽ repͥmat: et motꝰ ferui¬
dos sub equitate disponat. Et eo fiat iusti¬
or ultor alienus. quo pͥor extitit uictor
suus: qͣtinus sic culpas delinquentiũ
corrigat: ut ante ipse qui corrigit. ꝑ pa¬
tientiam crescat. & feruorẽ suũ traͣscen¬
dendo diiudicet. ne intẽꝑant̃ excitatus
ipso zelo rectitudinis longe a rectitudine

Expanded text:
nitus negatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, d in ultione peccati tempus modumque consigat, animositatem reprimat et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat iustior ultor alienus, quo prius extitit Victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse, qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo diiudicett ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis longe a rectitudine
Abbreviated transcription (Latin):
zelus rectitudinis. quia inqͥet udine
mentẽ agitat. eiꝰ mox aciem obscurat:
non uideat. que bene pͥꝰ tͣnqͥllo corde
contemplatio iungit᷑: nec p̃ualet mẽs
ꝑt᷑bata conspicere. ad qd̃ uix tͣnqͥlla
ualet inhiare: qͥa nec solis radius cer¬
nit᷑. cũ cõmote nubes. cęli faciẽ obduct̃.¬

Expanded text:
zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, non videat, quae bene prius tranquilla contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obduc
Abbreviated transcription (Latin):
celestis patͥe ad eoꝵ animũ redeunt: et in
hoc erũnoso p̃sentis uite exilio positi. pau¬
ꝑes se ẽe meminer untꝰ illas diuitias sñ
cessatione suspirantes: de quib paulus
dicit. Ut sciatis quȩ sit spes uocatiõis eiꝰ

Expanded text:
coelestis patriae ad eorum animum redeunt, et in hoc aerumnoso praesentis vitae exsilio positi, pauperes se esse meminerunt. Illas quippe divitias sine cessatione suspirant, de quibus Paulus dicit: Ut sci
Abbreviated transcription (Latin):
gemunt. Hanc pauꝑtatẽ dauid ꝓpħa
intuens: ait. Infirmata ẽ in pauꝑtate
uirtus mea. In pauꝑtate enĩ uirtꝰ infir¬
mari dicit᷑: qͥa lapsus in hac ꝑegͥnatiõe
animus. & corruptionis sue molestiis re¬
uerberatus. boc quod ꝑdidit. ueras scilicet

Expanded text:
nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit cont
Abbreviated transcription (Latin):
sepe trascendo culpas insequimur et
tͣnqͥllitatẽ in nobis animi ꝑtͣbamus. Et
cum rectum sit qd̾ agitur: ñ est tam̃
approbabile quod in eoanimꝰ ꝑtͣbat᷑.
Contͣ uicia quippe delinquentiũ iratꝰ
tͣnquilla mens in contẽplationis se
luce suspendere: in ira oculũ suũ tͣba¬
tum dolebat: quia dũ malefacta deor¬
sum insequit᷑: confundi atq t̾bari a
sũmoꝵ contẽplatione cogebat᷑. Et lau¬
dabilis ẽ gͦ ira contͣ uiciũ. ⁊ tñ molesta
quia setbatũ aliquem reatũ incurrisse¬

Expanded text:
aepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratustranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad purgationẽ. aliqͣndo uͦ ad ultionis ini¬
lĩnatus qͥsq cũ ȩt̃no igne succendetur :
ab int̾no lumine tenebrabit᷑. Natura uͦ ig¬
nis ẽ: ut ex seipso lucẽ exibeat. et concrema¬
tionẽ. S tͣnsactoꝵ illa ultrix flãma uicioꝵ
flama que succendit illuminat: illic ig¬
nis qui eruciat obscurat. Hĩc psalmista ait
duꝑ eoscecidit ignis: et non uiderũt solẽ
nis enim suꝑ impios cadit. s soligne ca¬
dente ñ cernitur: quia qͦ illos gehenne flã¬
su deuorat a uisione ueritatis cecat lit et
foris eos dolor cõbustionis cruciet et int̾
pena cecitatis obscuret quatinꝰ qui auctori
suo corꝑe ⁊ corde deliquerunt. simul cõꝑe
et corde puniant᷑: et utrobiq penas sentiãt.
quidũ hic uiuerẽt.pͣuis suis delectatioĩb.
ex ut roq ser uiebant. Expulsos gͥ aconspectu
districti uidicis reꝓbos. foris dolor cruciabit.
et diuisos auero lumine. intꝰ cecitas obscu

Expanded text:
ad purgationem, aliquando vero ad ultionis iniad purgationem, aliquando vero ad ultionis ininatus quisque, cum aeterno igne succenditur, ab interno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex seipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum flamma quae succendit, illuminat; illic ignis qui cruciat, obscurat: hic ignis et Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus qui auctori suo et corpore et corde deliquerunt, simul et corpore et corde puniantur; et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebandistricti judicis reprobos foris dolor cruciabit, et divisos a vero lumine intus caecitas obscur
Abbreviated transcription (Latin):
cam. Omĩps d̃s. ante extremi diẽ iudicii
iudicare cotidie occultis dispositiõibus.
facta mortaliũ non desistit. Et fit plerũq¬
it sinulli in insidiis uacantes. aliene uite
ꝑusitatis sue laqueos cendant. Et cũ quis
nesciens eisdẽ laqueis capi conspicit᷑ utrũ
hec dhiuinitꝰ uideant᷑ fortasse dubitat᷑ Mi¬
tant᷑ꝙ hoĩes. si hoc ds uideat. cur fieri ꝑmit¬
cat d ipse nouit decipientẽ: & eũ qui de¬
cipitur. Nouit et enim decipientẽ: qͥ a ple¬
tũqꝙ int̾iora eiꝰ mala conspicit: ⁊ hc̃ iusto
iudicio cadere etiam in alia peccata ꝑmit¬
cit siouit decipientẽ: quia in manu suoꝵ
oꝑum dimissũ hunc ut ad peiora ꝓruat
deserit᷑ dicut scͥptũ ẽ. Qͥ nocet. noceat adhuc:
et qui insordib ẽ. sordescat adhuc. Nouit qͦ
et eũ qui decipit᷑. quia sepe cõmut unt
hoĩes mala que scuinc Et iecirco ꝑmit¬
untur decipi: ut cadant in mala etiam
que nesciunt. Quod tñ deceptis aliqͣndo

Expanded text:
. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc qut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit enim decipientem, quia plerumque anteriora ejus conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et quiet eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt, et idcirco permittuntur decipi, ut cadant in mala etiam quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet cũ dext̾am diceret: quia et̾nam
salutem quereret. indicaret. Hĩc rursu
scͥptum ẽ. Dert̾a manꝰ tua dñe. confre¬
git inimicos. Hostes enim d̾i. et si insins¬
traeuis ꝓficuint: dext̾a franguntur.
quia plerũq pͣuos uita p̃sens eleuat: s
aduentus et̾nȩ beatitudinis dãnat.¬

Expanded text:
videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aete
Abbreviated transcription (Latin):
iacentes glebas conterat: qͣs eccłiarũ hu¬
militas. quasi planicies ualliũ portat
Has itaq glebas. t̾renus pͥnceps pede p̃mit
et cõminuit: qͥa pͣuoꝵ potentũq durici¬
am. cui eccłiastica humilitas resistere
non ualet: pͥncipalis religio ex potestate
dissoluit. Qd sola diuina uit ute agitur:
ut t̾reni regniculmina ad ꝓuectum
regni cȩlestis inclinent᷑: quia uires qͣs¬
tẽꝑalit̾ t̾reno pͥncipi contulit: adcultũ
sue uenerationis inclinauit: ut ex accep¬
ta potestate ꝑꝙͣ. dudũ contͣ d̾m tumue¬
rat: religiosũ nc̃ d̾o obsequiũ latiꝰ impen¬
danit. Quo enim in mundo plus potest:
ꝓ mundi auctore plus p̃ualet. Nã quia
a subiectis ipse metuit᷑: tanto faciliꝰ
ꝑsuadet. qͣnto & cũ potestate uidicat.

Expanded text:
jacentes glebas conterat, quas Ecclesiarum hujacentes glebas conterat, quas Ecclesiarum humilitas, quasi planities vallium portat. Has itaque glebas rhinoceros pede premit ac comminuit, quia pravorum potentumque duritiam, cui ecclesiastica humilitas resistere non valet, principalis religio ex potestate dissolvit: quod quia sola divina virtute agitur, ut terreni regni culmina ad provectum regni coelestis inclinentur, retemporaliter terreno principi contulit, ad cultum suae venerationis inclinavit, ut ex accepta potestate, per quam dudum contra Deum tumuerat, religiosum nunc Deo obsequium impendat. Quo enim in mundum plus potest, eo pro mundi auctore plus praevalet. Nam quia a subjectis ipse metuitur, tanto facilius persuadet, quanto et cum potestate indicat
Abbreviated transcription (Latin):
student humane conu̾sationis praua
studiadeuitare: ut iã ñ libeat t̾renorũ
hominũ. qͥ p̃ abundantia iniqͥtatis multi
sunt. ꝑditos mores imitari. Cũ paucis nãq
ing̾di angustam portã desiderant: ⁊ ñ cũ
multis lata itinera ing̾di appetunt. quȩ
ad int̾itũ ducunt. Sollert̾ quippe a qͦ ⁊ ad
quid sunt creati conspiciunt: & recta con¬
sid̾atione acceptȩ umnaginis. sequi uulgi
multitudinẽ dedignant᷑. Multi nãq in
medio humiliũ fr̃m positi fidẽ u̾botenus
tenent᷑: s dũ elationis typũ ñ deserũt. dũ
quos possunt illatis uiciis premunt. dũ
fructificantibꝰ aliis ipsi nequaquã semi¬
na u̾bi recipiunt. s ab exortantis uoce au¬
rem cordis au̾tunt: isti quid aliud quã
obdurate glebȩ in exaratis uallibus
iacent: Qui eo nequiores sunt. qͦ nec ip
duriciã dissoluend̾a. ññquã scã eccłia
quia ꝓpͥa uirtute ñ sufficit. t̾reni pͥnci¬
pis opitulationẽ querit: ut ipse super

Expanded text:
prava studia devitare, ut jam non libeat terrenorum hominum, qui prae abundantia iniquitatis multi sunt, perditos mores imitari. Cum paucis namque ingredi angustam portam desiderant, et non cum multis lata itinera ingredi appetunt, quae ad interitum ducunt . Solerter quippe a quo et ad quid sunt creati conspiciunt, et recta consideratione acceptae imaginis sequi vulgi multitudinem dedignantur. Unde medio humilium fratrum positi fidem verbo tenus tenent, sed dum elationis typhum non deserunt, dum quos possunt illatis violentiis premunt, dum fructificantibus aliis ipsi nequaquam semina verbi recipiunt, sed ab exhortantis voce aurem cordis avertunt, isti quid aliud, quam obduratae glebae in exaratis vallibus jacent? Qui eo nequiores sunt, quo nec ipsduritiam dissolvendam nonnunquam sancta Ecclesia, quia propria virtute non sufficit, rpis, opitulationem quaerit, ut ipse super
Abbreviated transcription (Latin):
est. Rex qui sedet in solio iudicii: dissi¬
pat om̃e malũ intuitu suo. Respiciendo
nolite peccare. Sciendũ ẽ. qd̾ alia est ira
quam impatientia excitat: alia qͣ zelus
format. Illa ex uicio: hec ex uirtute gene¬
ratur. Si enim nulla ira ex uirtute sur¬
geret: diuine animad u̾sionis impetũ
phynees ꝑ gladisi ñ placasset. Hãc irã
quia hely non habuit: motũ concͣ se impla¬
cabilit̾ suꝑnȩ ultionis excicauit. Nam quo
contͣ subdicoꝵ uicia torpuit: eo contͣ illũ
distͥctio et̾ni rectoris exarsit. De hac. ꝑ psal¬
mistam dr. Irascimini: et nolite pecca¬
re. Qd̾ ni mirũ non recte intelligunt: qͥ
irasci nos nob tantũmodo. non etiam ꝓri¬
mis delinquentib uolunt. Si enĩ ꝑrimos
ut nos amare p̃cipimur: restat. ut sic eoꝵ
erratibus. sicut nrĩs uiciis itascam᷑.¬

Expanded text:
est: « Rex, qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . » Respiciendo olerter sciendum est quod alia est ira, quam impatientia excitat, alia quam zelus format. Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Phinees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se implacabiliter supernae ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per Psalmistam dicitur: Irascimini, et nolite peccare . Quod nimirum non recte intelligunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascam
Abbreviated transcription (Latin):
debitis lib̾asse. De qua reuolo ut ur̃a cari¬
tas longe alit̾ sentiat. Pescendens quippe
adinferos dñs. solos illos ꝑ suam grãm lib̾a¬
uit: qui eũ et uenturũ ẽẽ crediderunt:
et p̃cepta eius uiuendo tenuerunt. Constat

Expanded text:
debitis liberasse. De qua re volo ut charitas vestra longe aliter sentiat. Descendens quippe ad inferos, solos illos per suam gratiam liberavit, qui eum et venturum esse crediderunt, et praecepta ejus vivendo tenuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoc sit contͣruĩ. dicente ꝓpħa dauid in
inferno aũt quis conficebit᷑ iͥ  & apło. qͦt
Cuiꝰ u̾bis beatus qͦ augustinus in eo
libro concordat: qũe de heresib scͥpsit.
Hec itaq omĩa ꝑtͦctantes. nicħ aliud te¬
neatis. nisi quod uera fides ꝑ catholicam
eccłiam docet: quia descendens ad inferos
dñs. illos solũ modo ab inferni claustris
eripuit: quos iuuentes in carne ꝑsuam
grãm in fide et bona oꝑat ione saluauit.
Qd̾ enĩ ꝑ eugłiũ dicit. cũ exaltatus fuero.¬

Expanded text:
cum hoc sit contrarium dicenti prophetae David: In cum hoc sit contrarium dicenti prophetae David: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Et jus verbis beatus quoque Augustinus in eo libro concordat, quem de haeresibus scripsit. Haec itaque omnia pertractantes, nihil aliud teneatis nisi quod vera fides per catholicam Ecclesiam docet: quia descendens ad inferos Dominus illos solummodo ab inferni claustris eripuit quos viventes in carne per suam gratiam in fide et bona operatione servavit. Quod enim per Evangelium dicit: Cum exaltatus fuero
Abbreviated transcription (Latin):
est. Confitent᷑ se nosse dm: factis aũt ne¬
gant. Ꝙ ioħs ait. Qͥ dicit quia nouieũ.
et mandata eius ñ custodit: mendar ẽ.
acobus quoq fr̃ dñi: scͥbit dicens Fides
sine oꝑib mortua ẽ. Si gͦ fideles nc̃ sine
bonis oꝑib non saluant᷑: et infideles ac
reybi sine bona actione. dño ad inferos
descendente saluati sunt: melior illoꝵ
sors fuit. qui incarnationẽ dñi minimȩ
uiderunt: quã hoꝵ qui post incarnati¬
onis ei myst̾iũ nati sunt. Qd̾ qͣntũ fatus¬
tatis sit dicere uel sentire: ipse dñs testa¬
tur. discipulis dicens. Multi reges et ꝓpħe
cupierunt uidẽ quȩ uidetis: et non uide¬
runt. S ne dilectionẽ urãm in mea dis¬
putat ione ĩmorer: quid de hac heresi
philast̾ in libro quẽ de heresibꝰ scͥpsit due¬
rit. agnoscat: cuiꝰ ħ u̾ba sunt. Sunt here¬
tici. qui dicunt dñm in infernũ descen¬
disse: et om̃ib post mortẽ etiam ibidẽ se
ñciasse: ut confitentes ibidẽ saluarent᷑ :

Expanded text:
m, factis autem negant . Et Joannes ait: Qui dicit quia novit eum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Jacobus quoque frater Domini scribit, dicens: Fides 862 sine operibus mortua est . Si ergo fideles nunc sine bonis operibus non salvantur, et infideles ac reprobi sine bona actione Domino ad inferos descendente salvati sunt, melior illorum sors fuit, qui incarnationem Domini minime viderunt, quam horum qui post incarnationis ejus mysterium nati sunt. Quod quantae fatuitatis sit dicere vel sentire, ipse Dominus testatur discipulis, dicens: Multi reges et prophetae cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Sed ne dilectionem vestram in mea disputatione immorer, quid de hac haeresi Philaster in libro quem de haeresibus scripsit dixerit cognoscat. Cujus haec verba sunt: « Sunt haeretici qui dicunt Dominum in infernum descendisse, et omnibus post mortem jam ididem se nuntiasse, ut confitentes ibidem salvarentur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetͣnt et portant: quia sicut scͥptũ est. iniqͥ¬
tas intalentũ plumbi sedet. Onse enĩ pecca¬
tumgͣue ẽ: quia non ꝑmictit animã ad
consiliũ: aliud ꝑ peccatũ. Aliud ẽ. gͣ uẽ ẽẽ¬
ꝑ conscient iã: aliud ꝑ culpã Istaenugͣui¬
tas pondus habet oneris: illa uͦ gͣuitas
s in eũ fixa constantie gͣuitate ꝯsistant.
Adhuc ille ppłs leuit̾ inouebat᷑: de quo ꝑ
ꝓph̃am dicitur. Ab iit uagus in uiã cor¬
dis sui: uiã eiꝰ uidi et dimisi eũ. Graue
aũt consiliũ cordis: hominũ expellit in¬
constantiam uagat ionis. Et qm̃ aĩe st̃.

Expanded text:
perpetrat et portat, quia, sicut scriptum est: Iniquitas in talentum plumbi sedet . Omne enim peccatum grave est, quia non permittit animam ad consilium, aliud per peccatum, aliud gravem esse per constantiam, aliud per culpam. Ista enim gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Psed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Adhuc ille populus leviter movebatur, de quo per prophetam dicitur: Abiit vagus in viam cordis sui; viam ejus vidi, et dimisi eum . Grave autem consilium cordis omnem inconstantiam vagationis expellit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut cam̃ semꝑ sint de cẽptatione suspecti:
quippe quibꝰ dr Seruite dño intimore. et
erultate ei cũ tremore: uc de spe exultatio:
et de suspicione nascat᷑ tremor. Quoꝵ uoce:
rursũ psalmista dicit. Letet᷑ cor mełi: ut cume¬
at nomen tuũ. Qui netandũ qđ ñ ait. letet᷑
ut securũ sit: s letet᷑ ut cimeat. Memineĩt
nãq ꝗͣuis eoꝵ actio ꝓspet᷑. quia adhuc in hac

Expanded text:
ut tamen semper sint de tentatione suspecti; quippe quibus dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore , ut et de spe exsultatio, et de suspicione nascatur tremor. Quorum voce iterum Psalmista dicit: Laetetur cor meum, ut timeat nomen tuum . Qua in re notandum quod non ait: Laetetur ut securum sit, sed, Laetetur ut timeat. Meminerunt namque, quamvis eorum actio prosperetur, quia adhuc in hac
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ animũ dilataret: neqͣquã paulus¬
ad corinthios diceret. Dilatamini ⁊ uos:
et nolite iugũ ducere cum infidelib.¬
Latitudo nãq bonoꝵ int̾ior est: et nequaquiã
comp̃hendit᷑. nisi ante considetur. Nã ple¬
rũq eos ext̾iꝰ inopia humiliat: pene cru¬
ciatꝰ angustat: s tam̃ int̾ hec semꝑ int̾ ior
forticudo usq ad sꝑanda celestia dilatat.
Angustati apłi ext̾iuis fuerant. qui flagel¬
la sustinebant: s in magna stabant intꝰ
latitudine lib̾i: qui apud se ħ ead̾e flagel¬
la in gaudiũ u̾terant: Scͥpcũ namq est.
Ibant apłi gaudentes a conspectu concilii
qm̃ digni habiti sunt ꝓ nomine iħu con¬
tumeliam pati. Hanc lat itudinẽ inter
angustias paulus inuenerat: cũ dice¬
bat. Scire aũt uos uolo fr̃s. quia quȩ
circa me sunt magis ad ꝓfectũ uenerũt
euangelii: ita ut iuncula mea manifesta
fuerint in om̃i p̃torio. Hanc lacitudinẽ
dauid int̾ angustias obtinebat. dicens.

Expanded text:
virtus animum dilataret, nequaquam Paulus Corinthiis diceret: Dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibnamque bonorum interiorum nequaquam comprehenditur, nisi caute consideretur. Nam plerumque eos exterius inopia humiliat, poenae cruciatus angustat; sed tamen inter haec semper interior fortitudo se usque ad speranda coelestia dilatat. Angustati apostoli exterius fuerant, quando flagella sustinebant; sed in magna stabant intus latitudine liberi, qui apud se haec eadem flagella in gaudium verterant. Scriptum namque est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Hanc latitudinem inter angustias Paulus invenerat, qui dicebat: Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in omni praetorio . Hanc latitudinem David inter angustias obtinebat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
micos meos. Ad uetustam uitam uicia
ꝑtinent: uirtutes ad nouam. Hinc et enĩ
paulus dicit. Exuentes uos ueterẽ homi¬
nẽ cũ actibus suis: et induentes nouĩi.
quens: int̾ malignos sp̃s dep̃hensus. dicit.
Inuet̾ aui int̾ om̃s inimicos meos. A feruo¬
re etenim mentis. uł int̾ sp̃uales inimicoᷤ.
uel int̾ carnales quosq ꝑximos. ipso aliqnͣ
uiuendi usu uet̾ascimus: & assũptę noui¬
tatis speciȩ fuscamur. A qua tñ uetustate.
cotidie si studia circũ spectionis iniugi¬
lent. orando. legendo. bene uiuendo. re¬
nouamur: quia uita nr̃a dũ lacͥmis la¬
uatur: bonis oꝑib exercet᷑: scĩs meditatio¬
nib tendit᷑: ad nouitatẽ suam sine cessati¬

Expanded text:
 quod ad vetustam vitam vitia pertinent, virtutes ad novam. Hinc enim Paulus dicit: Exuentes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum . quens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos . A ferre etenim mentis, vel inter spiritales inimicos, vel inter carnales quosque proximos, ipso aliquo modo vivendi usu veterescimus, et assumptae novitatis specie fuscamur. A qua tamen vetustate quotidie, si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur: quia vita nostra, dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam: sine cessati
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmi inchoatione sequutꝰ ẽ. dicens.
Dñe ne in ira tua arguas me: neq in fu¬
rore tuo corripias me. Modo enĩ qͥsquis
ꝑ flagella corripit᷑. et correptionibus
emendat᷑: in mansuetudine corripit᷑. ñ
in ira. In districto aũt illo examine. om̃is
argutio atq correptio. furor et iraẽ: qͥa ue¬
nia pꝰ correptionẽ non est. Nc̃ enĩ tempus
uidelicet die. om̃e hoc tempus finit᷑: qd̾
septẽ dieb euoluit᷑ Et quia post septem
dies sequitur. iure octauus appellat ur:
in quo et caro nr̃a resurgit ex puluere:⁊
bona siue mala quȩ egit recipiet in ueri

Expanded text:
in psalmi inchoatione secutus est, dicens: « Domine, ne in ira tua arguas me; neque in furore tuo corripias me. » Modo enim quisquis per flagella corripitur et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur non in ira. In districto autem illo examine, omnis argutio atque correptio furor et ira est: quia venia post correptionem non est. Hujusscilicet die omne hoc tempus finietur, quod septem diebus evolvitur. Et qui post septem dies sequitur jure octavus appellatur, in quo et caro nostra resurget ex pulvere, et sive bona, sive mala, quae egit recipiet a Chri
Abbreviated transcription (Latin):
se uicuis ereptos hilarescunt: magno se
metu etiam in ipsaexultatione concuciunt: qm̃
et si iam de cuius libet ꝓcella tempest atis erepci
sunt: eẽ se cñ adhuc in incerti maris dubiis
fluctibus sciuint. Et sic spe exultant. ut pauo¬
re crepident: sic pauore crepidant. ut spei
fiducia exultent. Unde ꝑ eumdẽ psalmistã
dicitur. Seruite dño in timore: ⁊ exultate ei

Expanded text:
se vitiis ereptos hilarescunt, magno se metu etiam in ipsa exsultatione concutiunt; quia etsi jam de cujuslibet procella tempestatis erepti sunt, esse se tamen adhuc in incerti maris dubiis fluctibus sciunt: et sic spe exsultant, ut pavore trepident; sic pavore trepidant, ut spei fiducia exsultent. Unde per eumdem Psalmistam dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei
Abbreviated transcription (Latin):
Coram do sepe multoꝵ uita displicet.
que etiam foris hõib placet. Hinc est. qd̾
psalmista uigilant̾ exorat dicens. Dirige
in conspectu tuo uiam meã. Iuia nimi¬
rum plerũq in conspectu hominũ rec¬
ta uita credit᷑: etiam quȩ a ueritatis itine¬
cuto bone uoluntatis coronasti nos
Inscriptura sacra scuti defensio: se
pe ꝓdiuina ꝓtectione ponit᷑. Scuto qͥppe
dñs nos coronare ꝑhibet᷑: quia quos ꝓce¬
gens aduiuat: remunerans coronat.

Expanded text:
Coram Deo saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Hinc est quod Psalmista vigilanter exorat dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam , quia nimirum plerumque in conspectu hominum recta via creditur, etiam quae a veritatis itinecuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . In Scriptura sacra scuti defensio saepe pro divina protectione ponitur. Scuto quippe Dominus nos coronare perhibetur, quia quos protegens adjuvat, remunerans coronat.
Abbreviated transcription (Latin):
politano De causa tͥ reuerent issimi uiri
ioħis p̾sbit̾i scͥpseram. atq de q̃stionibꝰ
monachorũ isauriȩ: quoꝵ unus et in sa¬
c̾dotio positus. in eccłia ur̃a fustib cesus
est: et rescͥysit mͥ sicut ex nomine epłe ag̃¬
nosco sc̃issima fr̃nitas tua quia nescierit
qͣ de causa scriberẽ. Ad quod rescͥptũ uehe¬
ment̃ obstupui: mecũ tacitꝰ uoluens. Si
uerum dicit: quid e̾e̾ det̾iꝰ pocest quã ut
agantur talia contͣ seruos dĩ. et ipse
nesciat qui p̃sto ẽ : Quȩ enĩ potest ee̾ pasꝰ¬
toris excusatio: si lupus oues comedit.
⁊ pastor nescit: Si aũt sciuit sc̃ĩtas ur̃a.
hoc gͦ qͥd respondeã: qͣndo ꝑ scͥpturã sacͣm
ueritas dicit. os qd̾ mentit᷑ occidit animã :
Requiro fr̃ scissime. illa tanta abstinent ia
ad hoc ꝑuenit: ut fr̃i suo ea quȩ nou it gesta
negando uelit abscondẽ : Nũqͥd ñ melius
fuerat in illo ore carnes ad uescendum
ing̾di. quam de eo falsum ser monem ad

Expanded text:
ausa enim reverendissimi viri Joannis presbyteri scripseram, atque de quaestionibus monachorum Isauriae, quorum unus et in sacerdotio positus, in ecclesia vestra fustibus caesus est; et rescripsit mihi, sicut ex nomine epistolae agnosco, sanctissima fraternitas tua, quia nescierit de qua causa scriberem. Ad quod rescriptum vehementer obstupui, mecum tacitus volvens, si verum dicit, quid esse deterius potest, quam ut agantur talia contra servos Dei, et ipse nesciat qui praesto est? 663 Quae enim potest esse pastoris excusatio, si lupus oves comedit, et pastor nescit? Si autem scivit sanctitas vestra, ehoc ego quid respondeam, quando per Scripturam suam Veritas dicit: Os quod mentitur, occidit animam. Requiro, frater sanctissime, illa tanta abstinentia ad hoc pervenit, ut fratri suo ea quae novit gesta, negando velit abscondere? nunquid non melius fuerat in illud os carnes ad vescendum ingredi, quam de eo falsum sermonem ad
Abbreviated transcription (Latin):
peiꝰ est mendaciũ meditari quã loqui
Nam loqui plerũq p̃cipitationis est:
meditatione aliquis anstudio m̃tiat᷑.
quãuis ñnonquam sit aliquod m̃dacii
genus culpe leuioris: si quisquã p̾stan¬
do mentiatur. S quia scͥptũ ẽ. os qd̾
mentit ur. occidit animã: et ꝑdes om̃s
qͥ locuntur mendaciũ: hoc qͦ m̃dacii
genus. ꝑfecti uiri sũ moꝑe fugiunt :
ut nec uita cuiꝰlibet ꝑ eoꝵ fallatiam de¬
ipsum genus peccati facillime credimꝰ
relaxari. Nam si quȩlibet culpa seq̃nti
solet pia oꝑatione purgari: multomag̃
hec facile abst̾gitur. qũa mat̾ bonioꝑis

Expanded text:
pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, praecipitatione aliquis an studio mentiatur? quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam praestando mentiatur. Scriptum est: Os, quod mentitur occidit animam . Et: Perdes eos qui loquuntur mendacium , hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam deipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa , sequenti solet pia operatione purgari; quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
Cũiq euagari ext̾iꝰ ñ ꝑmictit᷑: qͣsi in sinũ
suũ reuocata. dilatat᷑. Nos aũt quȩ boni
uiri adu̾sa tolerent cernimꝰ: s intꝰ qͣntũ
gaudeant ñ uidemus Mentis eoꝵ lacitu¬
dinẽ tͦ in uerb̾. mͦ in oꝑib consicłando
cognoscimus: s tam̃ qͣnta in eis amplitu¬
do sit eiusdẽ latitudinis ignoram us ml¬

Expanded text:
 evagari exterius non permittitur, quasi in sinum suum revocata dilatatur. Nos autem quae boni viri adversa tolerent cernimus, sed intus quantum gaudeant non videmus. Mentis eorum latitudinem modo in verbis, modo in operibus considerando cognoscimus, sed tamen quanta in eis amplitudo sit ejusdem latitudinis ignoramus
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitati tͥ buit: atq ex his quȩͥ fideli¬
bus abstulit. mentes fideliũ ornauit.
Unde scͥptum ẽ. Et speciei domꝰ chuidẽ spo
lia. Cũ enim uirtutũ spolia a iudeis ab¬
stulit: domui cordis gentiliũ. quã ꝑ fidẽ
inhabit are dignatus ẽ speciẽ donoꝵ de¬
dit. Quod uidelicet gestũ ẽ: cũ u̾ba d̾i et¬
et iudeoꝵ ppłs ad solam literã quȩ occi¬
dit acciꝑet: ꝙ conu̾sa gentilitas per sp̃m

Expanded text:
gentilitati tribuit, atque ex his quae infidelibus abstulit mentes fidelium ornavit. Unde scriptum est: Et speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad solam litteram, quae occidit, acciperet, et conversa gentilitas per spiritum,