comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse. Primo enĩ exorcirat᷑. dem̃ ad
dñs uobiscũ. ⁊ sursum corda. bñ¬
dictio crismatis inchoat᷑. Duo si¬
quidem accoliti duas accipientes
ampullas. que oleum quo crisma
toleum catecuminoꝵ ꝯtineant in¬
uolutas cũ sindonib de albo serico
ita ut uideri possint a medio defer¬
sindonib suꝑ scapłam sinistram.
ita ut redeant ad scapłam dextͣm
⁊ a dextris possit dependentia de¬
tiieri. ⁊ sic fiat ꝓcessio boc ordine.
Primo ambulent duo accoliti cũ
candelabris ⁊ ardentib cereis. por¬
tent᷑ due cruces ⁊ int̾ illas crisma¬
le oleum. Dehinc portent᷑ duo thu¬
tibula. ⁊ int̾ illos medium olcum
catecuminoꝵ. dehinc ferat᷑ cuͣgłm
ut impleat᷑ om̃e bonum. Tunc sub
bini ⁊ bini. tandem subseqͣnt᷑ duo
pueri ꝯcinentes hẏmnũ. o redẽptor.
Signum ẽ hoc totum magni mistii.
Ampulla qͥppe cũ crismate. quod̾a
mͦ sig̾cat corpus sũptũ de uirgine
altare crucis aliquo tempore erat

Expanded text:
se. Primo enim exorcizatur, deinde ad Dominus vobiscum et Sursum corda, benedictio chrismatis inchoatur. Duo siquidem acolyti, duas accipientes ampullas quae oleum, quo chrisma et oleum catechumenorum contineant involutas, cum sindonibus de albo serico, ita ut videri possint a medio, defersindonibus super scapulam sinistram, ita ut redeant ad scapulam dexteram; et a dextris possint dependentia detineri: et sic fiat processio hoc ordine. Primo ambulent duo acolyti cum candelabris et ardentibus cereis; portentur duae cruces, et inter illas chrismale oleum; dehinc portentur duo thuribula, et inter illos medium oleum catechumenorum; dehinc feratur Evangelium, ut impleatur omne bonum. Tunc subsbini et bini; tandem subsequantur duo pueri concinentes hymnum: O Redemptor. Signum est hoc totum magni mysterii. Ampulla quippe cum chrismate quodam modo figurat corpus sumptum de Virgine altare crucis, aliquo tempore erat
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eoꝵ qui sunt exisrł aliqͥ obui¬
am uenerunt dño c̃ gladiis⁊ fusti¬
b. alii uero c̃ palmis ⁊ florib. alii
ad ridendum alii ad iidendum
alii clamantes crucifige crucifige.
alii uero osanna in excelsis. de qui¬
b dictũ ẽ. Pueri hebreoꝵ ⁊c̃. Hebrei
tłiseuntes int̾pretant᷑. Prgo hebres
sunt qui hic ciuitatẽ manentẽ
ñ hñt. s fut᷑am inquitt̃. Hebrei
sunt qui uł ĩmolando agnũ uł
offe̾ndo hedum phase .i. tnsitũ
faciunt. Hebiei sunt qui pascha
.i. tͣnsitum huiꝰ uite celebrant. in
arimis sinceritatis ⁊ ui̾tatis. He¬
breus ẽ qui in ꝯfessione laudis
tͣnseundo de ueti lingua adam
ad nouam apłoꝵ linguã. fit idi¬
cum .i. tͣnsiliens. Hebreus ẽ qui
in hac ꝑegrinatione solo corpore

Expanded text:
 qui sunt ex Israel, aliqui obviam venerunt Domino cum gladiis et fustibus, alii vero cum palmis et floribus. Alii ad ridendum, alii ad irridendum; alii clamantes, crucifige, crucifige: alii vero, Hosanna in excelsis. De quibus dictum est. Pueri Hebraeorum, etc. Hebraei transeuntes interpretantur. Ergo Hebraei sunt, qui hic civitatem manentem non habent, sed futuram inquirunt. Hebraei sunt, qui vel immolando agnum, vel offerendo haedum, phase, id est transitum faciunt. Hebraei sunt, qui Pascha, id est transitum hujus vitae celebrant in azymis sinceritatis et veritatis. Hebraeus est, qui in confessione laudis transeundo de veteri lingua Adam ad novam apostolorum linguam, fit idithum, id est transiliens. Hebraeus est, qui in hac peregrinatione solo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sydon de leua tͣnsfert᷑ ad dextãm.
hoc insinuat. qd̾ ꝑ nubem incon¬
taminate carnis sue fcã ẽ muta¬
tio dext̾e excelsi. que prefigurata
est ꝑ patriarcham nr̃m ia cob. qͥ
filii sui nom̃ .i. benonim muta¬
uit in beniamin. Benonĩ qͥppe fi¬
lius doloris. beniamin uero filius
huãitas. ut filiꝰ doloris .i. filius ire
lucta sue passionis. uñ iacob luc¬
tator int̾pretat᷑. eẽt filiꝰ dext̾ẽ .i.¬
filus grẽ. ut qui ex m̃to nr̃e praui¬
tatis digni fiumꝰ illa t̾ribili uoce. q̃
statuendis a sinistris dicet᷑. scł. ite
maledc̃i in ignem et̾num. cũ siliis
statuendis ad dext̾ãm. auditi su¬
mus uenite bñdc̃i. ⁊ c̃. Uñ bene
hoc eod̾e die quo iħc traditꝰ ẽ ponti¬
fex aꝑtis ianuis occurrit pro forib
peccm filii ire. dicens. Uenite uenite
uenite filii audite me timorem dñi
docebo uos. Et ut in ꝑsona dñi uox
illa pontificis ꝓferatur. ostendit psal¬
mi titulus qui sic inscribit᷑. Psalmꝰ

Expanded text:
don de laeva transfertur ad dexteram, hoc insinuat, quod per nubem incontaminatae carnis suae, facta est mutatio dexterae Excelsi, quae praefigurata est per patriarcham nostrum Jacob, qui filii sui nomen Benoni mutavit in Benjamin . Benoni quippe filius doloris, Benjamin vero filius humanitas, ut filius doloris, id est filius irae, lucta suae passionis, unde Jacob luctator interpretatur, esset filius dextefilius gratiae, ut qui ex merito nostrae pravitatis digni fuimus illa terribili voce, quae statuendis a sinistris dicetur, scilicet. Ite, maledicti, in ignem aeternum , cum filiis statuendis ad dexteram, audituri simus. Venite, benedicti, etc. Unde bene hoc eodem die quo Jesus traditus est, pontifex apertis januis occurrit pro foribus peccatum filii irae, dicens: Venite, venite, venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Et ut in persona Domini vox illa pontificis proferatur, ostendit psalmi titulus, qui sic inscribitur: Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt dici ñ possunt. Nam
ordo euͣgłii. ñ repugnat dñm
distribuisse sacramentũ corporis
⁊ sanguinis sui. añqͣm ꝑ bucellã
tinctam suũ exprimeret ꝓdito¬
rem. Et nota qd̾ pꝰ ablutionem
pedum q̃ fcã ẽ int̾ tẏpicũ pascha
⁊ nouũ. uolunt quida cenand̾
eẽ. Uñ ⁊ ip̃am cenam dñi appł¬
lant. Ad cuiꝰ rei euidentiã scien

Expanded text:
quae simul dici non possunt. Nam quae simul dici non possunt. Nam ordo Evangelii non repugnat Dominum distribuisse sacramentum corporis et sanguinis sui antequam per buccellam tinctam suum exprimeret proditorem. Et nota quod post ablutionem pedum, quae facta est inter typicum Pascha et novum, volunt quidam coenandum esse: unde et ipsam coenam Domini appellant
Abbreviated transcription (Latin):
eucharistia ñ datur intincta.
⁊ t̃ pro illoꝵ heresi collenda. qͥ
domatirant xpm̃ totũ eẽ simul
Et cunc introiuit sathanas in
cor uide. ñ tunc pͥmo s ut ꝓpri¬
um possideret. ⁊ gxiuit ꝯtinuo
ut qd̾ pepigerat principib sac̾¬
docum ad impleret. Et cunc illo
egresso dedit discipłis sacram̃tũ.
corporis ⁊ sanguinis sui. uñ ⁊ in
canone illo die ita d̾r. Qui prdie
est hodie. pateretur. ⁊c̾. S qd̾ añ
eucaristie ꝑceptionẽ uidam ex¬
isse diximꝰ. uidem᷑ ꝯtradic̾e luce
qui pꝰ calicẽ traditorem ꝯmemo¬
rat. S forte lucas de craditione
recapitulat. Hylarius nãq suꝑ
licẽ. dixit ⁊̃ secũ bibituros in reg¬
no patris ad qd̵ uidas indignꝰ erat.
Etiam debibentib nlłum exce¬
pit. ubi ait. Suobis effurdet᷑.
Nam alioꝵ fecit exceptionẽ. uͭ
ait ꝓmltis. Qd̃ si dicat᷑ qd̾ iudas
acceꝑit. u̾ba hylarii oportet de¬
t̾minare. qr simł fieri potuer̃t

Expanded text:
Eucharistia non datur intincta, Eucharistia non datur intincta, et etiam pro illorum haeresi tollenda, qui dogmatisant Christum totum esse simul et tunc introivit Satanas in cor Judae. Non tunc primo, sed ut proprium possideret. Et exivit continuo, ut quod pepigerat principibus sacerdotum, adimpleret. Et tunc illo egresso, dedit discipulis sacramentum corporis et sanguinis sui. Unde et in canone illo die ita dicitur: Qui prest, hodie pateretur, etc. Sed quod ante Eucharistiae perceptionem Judam exiisse diximus, videmur contradicere Lucae, qui post calicem, traditorem commemorat. Sed forte Lucas de traditione recapitulat. Hilarius namque suplicem, dixit etiam secum bibituros in regno Patris , ad quod Judas indignus erat. Etiam de bibentibus nullum excepit. Ubi ait, Pro vobis effundetur. Nam aliorum fecit exceptionem, ubi ait, pro multis. Quod si dicatur, quod Judas acceperit, verba Hilarii oportet determinare, quia simul fieri potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
q inquirent discipłi quis nam
eẽt. ait. Qui intingit manum
mec̃ in catino. hie me tradet.
Alt̾ eigłista dixit in parapside.
si in hoc qd̾ eatinus dr̃. ostendit᷑ uas
fuisse fic̃tile. In hoc qd̾ parapsis.
ostendr̃ qd̾ uas illd̾ paria latera
habebe̾it. Apsis enĩ est extremi¬
tas. uñ parapsis. uas pares hñs
extremitates. Uł ut quid̾a deñt
qͣdrat᷑am laterum notat ħ nom̃
parapsis. Erat aũ hoc uas appõi¬
tum ad hoc ut succus agrestiũ
lactu car̃ qui necessarus erat ad
esum agni ibi poneret᷑. Iideo
dixit intingit. O̾ c̃ om̃s . xii. in
uase illo intingẽnt. nec ꝑ hoc
qd̃ dixerat iħe. certificatus est
petrus quis ẽẽt. innuit ioħi qͥ
supra pectus eiꝰ recubuisse dr̃.
eius. nͥ qd̾ inclinatꝰ rec̃bebat.
añ pectus iħu. ut secreto que¬
reret ab eo. quis eẽt. Cui dñs uo¬
ce submissa ait. Cui intinctũ
panem por rexero. ⁊ dedit uide
bucellam intinctam. Iñ ẽ qd̾

Expanded text:
que inquirerent discipuli quisnam que inquirerent discipuli quisnam esset, ait: Qui intingit manum mecum in catino, hic me tradet . Alter evangelista dixit in paropside : sed in hoc quod catinus dicitur, ostenditur vas fuisse fictile; in hoc quod paropsis, ostenditur quod vas illud paria latera habebat. Apsis enim est extremitas: unde parapsis vas pares habens extremitates; vel ut quidam dicunt, quadraturam laterum notat hoc nomen parapsis. Erat autem hoc vas appositum, ad hoc, ut succus agrestium lactucarum, qui necessarius erat ad esum agni, ibi poneretur. Et ideo dixit, intingit. Sed cum omnes duodecim, in vase illo intingerent, nec per hoc quod dixerat Jesus, certificatus est Petrus, quis esset, innuit Joanni qui supra pectus ejus recubuisse dicitejus, nisi quod inclinatus recumbebat ante pectus Jesu; ut secreto quaereret ab eo quis esset. Cui Dominus voce submissa ait: Cui intinctum panem perrexero: et dedit Judae buccellam intinctam . Inde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ite in ciuitatem ⁊ occurret uob̾
homo amphoram aque portats
Sequimini eum ⁊ quoc̃q intro¬
ierit querite a dño domꝰ locũ ad
preꝑandum.⁊ ostendet uobis ce¬
necłm gͣnde. ⁊ ibi parate. In su¬
ꝑiori parte domꝰ palestini faci¬
ebant cenacła. inferiꝰ aũ cubicła.
Qd̃ marchus dicit lagenam. lucas
amphoram. Unꝰ expressit genus
uasis aliꝰ modũ. Huius ergo diei
uesꝑe discubuit cũ discipłis sĩ.
⁊ ppt̾ hoc diem istum ceriam dñi
applłamꝰ. Cena fc̃a lauit pedes
discipłorum. in cuiꝰ ablutionis
memoriam lauare solemꝰ pedes
pauꝑm. Ihoc fc̃õ itm recubuit.
⁊ docuit qd̾ exemplum ꝑ hoc fc̃m
eis dederit. scł ut mutuo sibi ser¬
uiant. ⁊ mutuo sibi dimutant
iniurias. ⁊ mutuo peccantib sub¬
ueniant. Et nota qd̾ ex eo qd̾ dixit
qui lotus ẽ ñ indiget nͥ ut pedes
lauet. uos añt mundi estis s ñ
om̃s: colligit᷑ apłos iam baptiza¬
tos fuisse. Tunc turbatꝰ spũ art.

Expanded text:
Ite in civitatem, et occurret vobis Ite in civitatem, et occurret vobis homo amphoram aquae portans: sequimini eum, et quocunque introierit; quaerite a domino domus locum ad praeparandum; et ostendet vobis coenaculum grande, et ibi parate . In superiori parte domus Palaestini faciebant coenacula, inferius autem cubicula. Quod Marcus dicit lagenam, Lucas amphoram: unus expressit genus vasis, alius modum. Hujus ergo diei vespere discubuit cum discipulis suis; et propter hoc diem istum coenam Domini appellamus. Coena facta, lavit pedes discipulorum: in cujus ablutionis memoriam lavare solemus pedes pauperum. Et hoc facto iterum recubuit, et docuit quod exemplum per hoc factum eis dederit, scilicet ut mutuo sibi serviant, et mutuo sibi dimittant injurias, et mutuo peccantibus subveniant. Et nota quod ex eo quod dixit: Qui lotus est non indiget, nisi ut pedes lavet: vos autem mundi estis sed non omnes , colligitur apostolos jam baptizatos fuisse. Tunc turbatus spiritu, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Iaccepto calice gras egit ⁊ dixit.
Accipite ⁊ diuidite int̾ uos. Di¬
co enim uobis ñbibam de gñatio¬
ne uitis. donec regnũ dei ueniat.
Et sic terminato tipico pascha
surrexit ⁊ lauit pedes discipłoꝵ.
Ihoc fcõ. it̾m recubuit. ⁊ dedit eis
corporis ⁊ sanguinis sui sacram̃tũ.
qd̾ cipico pascha digniꝰ udicauit.
cũ dixit. Hoc facite in meam ꝯme¬
morationem. Illud gͦ prandium¬
fuit. istud cena. Hec sunt hodier¬
ne sollemnitatis priuilegia. nec
ista solum s alia młta. de quib
aliqͣ que necessaria sunt ad salu¬
cem: ur̃e caritati credimꝰ intiman¬
da. Hodie siquidem recipit eccłia
penitentes. quos pͥma die ieiuni¬
orũ eiecerat. Hodie ꝯsũmato ue¬
tĩtestamento. nouum incepit.
hodie ꝯsecrat᷑ oleum ñ solum ad
sanandum infirmos. uł illumi¬
nandum cathecuminos ⁊ neophi¬
tãs. s ad ꝯfirmandum ⁊ roboran¬
dum baptizatos. Hac gͥ die dixer̃t̃
discipłi ad iħm. Ubi uis paremꝰ
tibi comed̾e pascha. Et respondit.

Expanded text:
xit: Accipite et dividite inter vos. Dico enim vobis, non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat . Et sic terminato typico Pascha surrexit, et lavit pedes discipulorum. Et hoc facto iterum recubuit, et dedit eis corporis et sanguinis sui sacramentum: quod typico Pascha dignius indicavit, cum dixit: Hoc facite in meam commemorationem . Illud enim prandiumfuit, istud coena. Haec sunt hodiernae solemnitatis privilegia; nec ista solum, sed alia multa: de quibus aliqua, quae necessaria sunt ad salutem, vestrae charitati credimus intimanda. Hodie siquidem recipit Ecclesia poenitentes, quos prima die jejuniorum ejecerat. Hodie consummato veteri testamento, novum incepit. Hodie consecratur oleum, non solum ad sanandum infirmos, vel illuminandum catechumenos et neophytos; sed ad confirmandum et roborandum baptizatos. Hac igitur die dixerunt discipuli ad Jesum: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha? Et respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
suis usuras acciꝑent. cogitau̾nt
ut face̾nt collibistas. Collibia .N.
apd̾ eos dñr uilia munuscła ut
ciceris ⁊ uue passe. ⁊ pomoꝵ diu̾si
gnĩs. S ⁊ hoc ierechiel phibet di¬
cens. Usuram ⁊ oẽm suꝑhabun¬
dantiam ñ accipiez. ꝓꝑter hoc iħc
flagello scõ de funicłis. eiecit uen¬
dentes ⁊ ementes. ⁊ mensas nũ¬
mularioꝵ ⁊ cathedras uendenti¬
um colũbas euertit. Hoc signũ
⁊ alia uice fecãt simłr añ pascba
scł illo anno quo baptizatꝰ ẽ. ⁊ io
hannes incarceratꝰ. Querebant
ergo ab eo pontifices.⁊ ãmiran¬
tes dicebant. Qd̾ signũ ostendis
nobis qd̾ ħ facis: Quasi. Sig̾cas ne
aliquid in oꝑe mnusitato: Uere
signũ ẽ qd̾ facit. Osi scirent pon¬
tifices huiꝰ tp̃ris signũ qd̾ facit
iħc. qͣntum formidarent qd̾ fac¬
tum ẽ. Qenĩ sunt emptores ⁊
uenditores colũbar̃. nͥ gyerite
⁊ symoniaci. qui spãlia uolun
precio ꝯꝑare:uenditores enim

Expanded text:
suis usuras acciperent, cogitaverunt suis usuras acciperent, cogitaverunt ut facerent collybistas. Collybia enim apud eos dicuntur vilia munuscula, ut ciceris, et uvae passae et pomorum diversi generis. Sed et hoc Ezechiel prohibet dicens: Usuram et omnem superabundantiam non accipies . Propter hoc Jesus flagello facto de funiculis, ejecit vendentes et ementes, et mensas nummulariorum et cathedras vendentium columbas evertit . Hoc signum et alia vice fecerat similiter ante Pascha, scilicet illo anno quo baptizatus est, et Joannes incarceratus. Quaerebant ergo ab eo pontifices, et admirantes dicebant: Quod signum ostendis nobis, quod haec facis? Quasi: Significasne aliquid in opere inusitato? Vere signum est quod facit. O si scirent pontifices hujus temporis signum quod facit Jesus, quantum formidarent, quod factum est: qui enim sunt emptores et venditores columbarum, nisi Giezitae et Simoniaci, qui spiritualia volunt pretio comparare? Venditores enim
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ de angłis ꝯplet᷑ ⁊ hominib i¬
sinuat. que dm̃ laudat. ⁊ filium
in passione clarificat. Qd̃ aũt
respondet foris ppłs. ecclam mi¬
litantem figurat. que in eiusd̾e
filii laude rõne euisd̾e passionis
ꝯsentit. Qd̃ uero ianue claudũ¬
tur tp̃s illd̾ prefigurat. qd̾ erat
añ xp̃i sanguinis effusionẽ. So¬
lus enĩ sanguis xp̃i celi nobis a¬
ꝑuit portas. Bñ ergo cune clar¬
pꝰ illam dñicam fuit effusus. P¬
cessione aũ de qua locuti sumꝰ
illa scł qua pũi hebreoꝵ ꝓcesse¬
runt xp̃o obuiam ꝯpleta. intͣuit
iħc in templũ. ⁊ ostendit ruinã
urbis ꝓ qua fleuerat. maxime
ex sacerdotum culpa ꝓcessuram.
Sacerdotes enĩ auaricie sue ꝯsulen¬
tes in porticib templi hostias uen¬
debant. ut paratas eas in uenirẽt
qui de longinquo uenientes offer¬
re uolebant. S ⁊ nũmularios i¬
bidẽ stutuebant. a quib si deess
mutuo sub captione pecuniam
acciꝑent. Et ne forte aduenientes
de pauꝑtate se possent excusare.

Expanded text:
 de angelis completur et hominibus insinuat, quae Deum laudat et in passione Filium clarificat; Quod autem respondet foris populus, Ecclesiam militantem figurat, quae in ejusdem filii laude, ratione ejusdem passionis, consentit. Quod vero januae clauduntur, tempus illud praefigurat quod erat ante Christi sanguinis effusionem: solus enim sanguis Christi coeli nobis aperuit portas. Bene ergo tunc claupost illam Dominicam fuit effusus. Processione autem de qua locuti sumus, illa scilicet qua pueri Hebraeorum processerunt Christo obviam, completa, intravit Jesus in templum: et ostendit ruinam urbis, pro qua fleverat, maxime ex sacerdotum culpa processuram. Sacerdotes enim avaritiae suae consulentes in porticibus templi hostias vendebant, ut paratas eas invenirent, qui de longinque venientes offerre volebant; sed et nummularios ibidem statuebant, a quibus, si deesset, mutuo sub capite vel pecuniam acciperent. Et ne forte advenientes de paupertate se possent excusare,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ hec oĩa dñe semꝑ bona cre¬
as. ꝯcludit᷑. slam in ultimo añ¬
qͣm hoc dicat᷑. decent̃ ab acolito ob¬
latum submissa uoce pontifex au¬
dientib tm̃ mͦ circ̃stantib debet
pͥmo oleum exorcitare. ⁊ pꝰea bñ¬
dice̾ ⁊ bñdictionem suam t̾mina¬

Expanded text:
 quem haec omnia, Domine, semper bona creas, concluditur. Nam in ultimo antequam hoc dicatur, decenter ab acolyto oblatum submissa voce pontifex audientibus tantummodo circumstantibus, debet primo oleum exorcizare, et postea benedicere, et benedictionem suam termina
Abbreviated transcription (Latin):
bñ hec tͥria eius unctio in tͥna uẽ¬
tione do prefigurata ÷. Prima
qͥ ppe unctio dd̾. ftã t̃ in domo pa¬
tris sui ysai a samuele. Scd̾o un¬
xerunt eum uiri uida suꝑ tͥbũ
iudam tm̃. in regem. Tercio in¬
unctus ẽ suꝑ uniuersum isrł.
Primam unctionẽ in signũ reg¬
ui ñ in rem signi. scd̾am in rẽ
signi. s in partẽ sollicitudiuis.
t̾ciam accepit in plenitudinem
potestatis. Prima ergo unctio
ñ peccare. qui status fuit pꝰ pec¬
catum ⁊ añ reꝑationem. ꝓꝑter

Expanded text:
bene haec tertia ejus unctio in trina uncbene haec tertia ejus unctio in trina unctione David praefigurata est. Prima quippe unctio David facta est in domo patris sui Isai, a Samuele; secundo unxerunt eum viri Juda super tribum Judae tantum in regem; tertio inunctus est super universum Israel. Primam unctionem in signum regni non in rem signi: secundam in rem signi, sed in partem sollicitudinis; tertiam accepit in plenitudinem potestatis. Prima ergo unctio non peccare: qui status fuit post peccatum et ante reparationem: pr
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad ꝯfirmand̾. uł ad corroboran¬
dum baptitatos. Uñ dr̃ oleum in¬
firmoꝵ. oleum catecuminorũ.
⁊ oleum crismatis. Et pulcro sa¬
tis misterio. qr hec olei tria gnr̃a
figurata sunt in aromatib il¬
lis que tres ille mulieres. scł ma¬
riei magdalene.⁊ maria iacobi.
⁊ salome emerunt. ut uenien¬
tes ungerent iħm. Uł in signũ
illius trine unctionis. quo corpꝰ
xp̃i adhuc mortale. primo fuit
inunctum a maria magdalene.
UIͭ. die añ pascha in domo symo¬
nis lepsi. aꝑto alabaustro un¬
guenti. nardi p̾istici. Scd̾o qñ
corpus eiꝰ iã mortuum. ioseph de¬
curio ab arimatia .i. a ramata.
que fuit ciuitas helcane prĩs sa¬
muelis. qui erat in occulto disci¬
pulus iħu. ⁊ nichodemꝰ qui uene¬
rat ad eum nocte. ferens secũ mir¬
re ⁊ aloes qͣi libras centũ inunxe¬
runt. Tercio in signũ illiꝰ singła¬
ris unctionis ⁊ inuisibił qua p̃r
quo dc̃m ẽ ad dd. de fructu uen¬
tris tui ponam suꝑ sedem tuam.

Expanded text:
firmandum, vel ad corroborandum baptizatos. Unde dicitur oleum infirmorum, oleum catechumenorum et oleum chrismatis. Et pulchre satis mysterio; quia haec olei tria genera figurata sunt in aromatibus illis, quae tres illae mulieres, scilicet Maria Magdalena, et Maria Jacobi et Salome emerunt, ut venientes ungerent Jesum , vel in signum illius trinae unctionis, quo corpus Christi adhuc mortale primo fuit inunctum, a Maria Magdalena, sexta die ante Pascha in domo Simonis leprosi, aperto alabastro unguenti nardi pistici ; secundo quando corpus ejus jam mortuum Joseph decurio ab Arimathaea, id est a Ramata, quae fuit civitas Elcanae patris Samuelis , qui erat in occulto discipulus Jesu, et Nicodemus, qui venerat ad eum nocte, ferens secum myrrhae et aloes quasi libras centum, inunxerunt . Tertio in signum illius singularis unctionis et invisibilis, qua pater quo dictum ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam ;
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uirtutũ fides. bapt̾s uero sub¬
mersio uicioꝵ ⁊ mundicia uͥtu¬
tũ. Item baptiratis qͣi ad robur ⁊
ꝯfirmationem necessaria ẽ unc¬
tio crismatis. amor uidł filialis.
quo filii di corpꝰ inunctum est.
qui ⁊̃ qiͣ filiis ꝯsolator datꝰ ⁊ cu¬
stos collatam a pr̃e ꝯseruet here¬
ditater. qr parũ aut nicbil ꝓdẽ
si qͥsqͣm parentũ magnam par¬
uulo ꝯferat hereditatẽ. nͥ ꝓui¬
deat ⁊ tutorem. Nam ⁊ ip̃e ꝯse¬
crationis modus ⁊ ordo. in illa tͥ¬
na ꝯsecratione huiꝰ tͥni ꝓfectus
insinuat dignitatẽ. Cum enĩ
oleum infirmoꝵ bñdicit᷑. nec
in capite uerba salutationis.

Expanded text:
autem virtutum fides, baptismus vero subautem virtutum fides, baptismus vero submersio vitiorum, et munditia virtutum. Item, baptizatis quasi ad robur et confirmationem necessaria est unctio chrismatis, amor videlicet filialis, quo filii Dei corpus inunctum est: qui etiam quasi filiis consolator datus et custos collatam a patre conservet haereditatem, quia parum aut nihil prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat et tutorem. Nam ipse consecrationis modus et ordo, in illa trina consecratione hujus trini profectus insinuat dignitatem. Cum enim oleum infirmorum benedicitur, nec in capite verba salutationis,
Abbreviated transcription (Latin):
scł pnĩał. tanqͣm mirra ⁊ aloes
quib corpꝰ xp̃i mortuũ mnunc¬
tum ẽ. Nam sic̃ mirra ⁊ aloes
amaritudinib suis u̾mes ex¬
re sint fugant cñ uermes ui¬
ciorũ. ⁊ liberant ab oꝑib mor¬
tus. Item qr pꝰ reꝑationem ⁊ añ
ꝯfirmationem corpus hoĩs qͣr
mortale. nͨ iam mortuũ. s in
parte resuscitatũ. nͨ tñ penitꝰ
qr in hoc morti addictũ qd̃ pec¬
care potest. in hoc uero resusci¬
tatum. qd̃ ad uitꝰ homo ꝑ grãm
pot̾ ñ peccare. neceẽ est ut unc¬
tio nardi pistici quo corpꝰ xp̃i ad¬
huc mortale inunctum ẽ. capd̃
cum figuratꝰ. Amor enĩ initial
ẽ mixta cũ pauore dilectio. Pyxtiᷤᷤ
enĩ mixtũ dr̃. Est igitur nardus
pisticus unctio mixta .i. dilectio
mixta pauore. q est amormti¬
alis. in quo quidem unitium uͥ¬
tutis ẽ s ñ ꝑfectio. Quibñ cate¬
cuminis ꝯuenit. qr catecumini
⁊ ꝑfidem illuminati sunt. s ñ¬
dum ꝑ baptismũ renati. Initiũ

Expanded text:
m myrrha et aloe: quibus corpus Christi mortuum inunctum est. Nam sicut myrrha et aloe amaritudinibus suis vermes exrae sint, fugant tamen vermes vitiorum, et liberant ab operibus mortuis. Item, quia post reparationem et ante confirmationem, corpus hominis quasi mortale, nec jam mortuum, sed in parte resuscitatum, nec tamen penitus, quia in hoc morti addictum, quod peccare potest: in hoc vero resuscitatum, quod ab intus homo per gratiam potest non peccare; necesse est, ut unctio nardi pistici, quo corpus Christi adhuc mortale inunctum est, caputcum figuratus. Amor enim initialis est, mista cum pavore dilectio, pistis enim mistum dicitur. Est igitur nardus pisticus unctio mista, id est dilectio mista pavore. Et est amor initialis, in quo quidem initium virtutis est, sed non perfectio. Qui bene catechumenis convenit, qui catechumeni et per fidem illuminati sunt, sed nondum per baptismum renati. Initium
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo in cena domini.
omo quidam fecit cenam mag¬
nam. Ille inqͣm homo de quo
scriptum ẽ. Homo ẽ.⁊ quis
cognoscet illum. Ille igitur homo
d̾s ⁊ homo discipłis suis hodie pͣn¬
dium simł ⁊ cenam fecit. S qm̃
dignior cena pͥndio fuit. tota sol¬
lemnitas cena dñi meruit appłła¬
ri.Prandium uero dico in quo ty¬
picum pascha comedit dicens.
Desiderio desid̾auui hoc pascha man¬
ducare uobiscũ añqͣm patiar.
Dico enĩ uobis. qr iam ñ manduca

Expanded text:
SERMO XVI. IN COENA DOMINI. Homo quidam fecit coenam magnam, etc. . Ille, inquam, homo, de quo scriptum est: Homo est, et quis cognoscet illum? Ille igitur homo, Deus et homo, discipulis suis, hodie prandium simul et coenam fecit. Sed quoniam dignior coena prandio fuit, tota solemnitas, coena Domini meruit appellari. Prandium vero dico, in quo typicum Pascha comedit dicens: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum, antequam patiar: dico enim vobis, quia jam non ma
Abbreviated transcription (Latin):
tam .i. filii isrł euade̾nt pharao¬
alia pecc̃a finem acceꝑent un bap
defectu decalogi uenit oꝑari sa¬
lutem nram in medio t̾re. Pue¬
ri aũ hebreoꝵ. ⁊ plebecula ieroso¬
limoꝵ. ⁊ turba młta q̃ uenerat
ad diem festum tollentes ramos
oliuat̃. ꝓcesserunt e obuiam. ⁊ qui
preibant ⁊ qui sequebant᷑ clama¬
bant osanna filio dd. Et ẽ osan¬
na u̾bum hebreũ ex corrupto ⁊
integro. Osy. enĩ. salua sonat.
anna ẽ interiectio obsecrantis.
sic̃ pape admirantis. Que qͥa ĩ
latino ñ habet᷑. posuit ꝓ ea ie¬
ronimꝰ. obsecro. Et ẽ sensus. Cla¬
mabant osanna filio dd .i. cla¬
mabant dicentes filio dd̾. osan¬
na .i. salua obsecro. Sig̾eat aũ
illa ꝓcessio. qd̾ nos qui filii sumꝰ
qui hic ciuitatẽ manentem ñ¬

Expanded text:
tam, id est filii Israel evaderent Pharaotam, id est filii Israel evaderent Pharaoalia peccata finem acciperent in baptdefectu Decalogi venit operari salutem nostram in medio terrae. Pueri autem Hebraeorum et plebecula Jerosolymorum, et turba multa, quae venerat ad diem qui praeibant, et qui sequebantur, clamabant: Hosanna filio David; et est osanna, verbum Hebraeum, ex corrupto et integro. Osy enim salva sonat, anna est interjectio obsecrantis sicut pape admirantis. Quae quia in Latino non habetur, posuit pro ea Hieronymus, obsecro, et est sensus, clamabant; Hosanna filio David, id est clamabant, dicentes filio David: Hosanna, id est salva, obsecro. Significat autem illa processio quod nos qui filii sumus qui hic civitate
Abbreviated transcription (Latin):
nichil tam dolet patiens. nichil
tã noll⁊ pati faciens. Deciniũ
preceptum ẽ. ñ ꝯcupisces reni ꝓxi¬
mi cui. Decuna plaga ẽ mors pͥ¬
mitiuoꝵ. Qui res alienas appe¬
cunt. ẽẽ morientib heredes uolt̃.
I qui uult in aliquo fieri heres:
ñ uult ut ille cusꝰ rem ꝯcupiscit
habeat. heredes. in quib nichil ca¬
rius primogenitis ẽ. Iure ergo in
pͥmogenitis punit᷑. qui cupiendo
res alienas. qi uiris umbram ꝑqui¬
rit. ⁊ que melioia sunt cordis pri¬
non ẽ a d̾o uic̃tus. ut dimitteret po¬
płm. ita lex illa ñ ad̾o diabłm uin¬
cere potuit ut homo rediret in ꝑa¬
disum. S pꝰqͣm agnus imolatus
ẽ pharao dimisit ppłm. ⁊ om̃e pͥ¬
mogenitum egypti mortuum ẽ.
ĩmo ⁊ ip̃i egyptii in mari rubro.
ꝑierunt. ⁊ filii isrł tͣnsicrunt. pꝰ
effusionem qͥppe sanguinis xp̃i de¬
letum ẽ originale pecc̃m. tanqͣm
pͥmogenitũ. ⁊ efficatiam accepit
bapts. ut ꝑ ip̃m p̾ordinati ad ui¬

Expanded text:
nihil tam dolet patiens, nihil nihil tam dolet patiens, nihil tam nollet pati, faciens. Decimum praeceptum est; Non concupisces rem proximi tui ; decima plaga est mors primitivorum. Qui res alienas appetunt; esse morientibus haeredes volunt. Et qui vult in aliquo fieri haeres, non vult, ut ille, cujus rem concupiscit, habeat haeredes, in quibus nihil charius primogenitis est. Jure ergo in primogenitis punitur, qui cupiendo res alienas, quasi juris umbram perquirit: et quae meliora sunt cordis prinon est adeo victus, ut dimitteret populum, ita lex illa non adeo diabolum vincere potuit, ut homo rediret in paradisum: sed postquam agnus immolatus est, Pharao dimisit populum, et omne primogenitum Aegypti mortuum est, imo et Aegyptii in mari Rubro perierunt, et filii Israel transierunt . Post effusionem quippe sanguinis Christi, deletum est originale peccatum, tanquam primogenitum; et efficaciam accepit baptisma, ut per ipsum praeordinati ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
Sextum preceptũ ẽ ñ occides. Sex¬
ta plaga uesice turgentes assũp¬
te de camino. in quib inflata sr̃¬
bia figurat᷑ orta de incendiis ĩ¬
iidie. Scriptum uero ẽ. Paruu¬
lum occidit irac̃dia. ⁊ stultũ suꝑ¬
bia. Uesica igitur durgens mors
anime ẽ. Seꝑtimum preceptũ
ẽ ñ furaberis. Septina plaga:
gͣndo in fructib. Nemo uero ht̃
iniustum lucrum sine iusto dãp¬
no. Oum furaris. acquiris uestẽ.
amutis fidem. lucrum uisibile.
dãpnum inuisibile. Qui ergo
malo desiderio formsecus furã¬
tur. tusto desiderio intͥnsecus
gͣndinãtur. Icum ex furto pe¬
cunia młtiplicatur. diuicie spi¬
Est aũ locusta animal dente no¬
xium. Falsus uero testis nocet
mordendo. ⁊ ꝯsumit mentiendo.
Nonum p̾ceptũ ẽ. ñ ꝯcupisces
uxorem ꝑximi sui. Nona plaga
dense cenebre. Iuere dense sunt
tenebre. maxime iniuriam pati¬
enti uxorem alt̾i̾us appetẽ. uere
qui hoc patit᷑ ceratur furore. qr

Expanded text:
Sextum praeceptum est: Non occides : sexSextum praeceptum est: Non occides : sexta plaga, vesicae turgentes assumptae de camino, in quibus inflata superbia figuratur, orta de incendiis invidiae. Scriptum vero est: Parvulum occidit iracundia, et stultum superbia . Vesica igitur turgens mors animae est. Septimum praeceptum est: Non furaberis : septima plaga, grando in fructibus. Nemo vero habet inventum lucrum, sine justo damno, Dum furaris, acquiris vestem, amittis fidem; lucrum visibile, damnum invisibile. Qui ergo malo desiderio extrinsecus furantur, justo desiderio intrinsecus grandinantur. Et cum ex furto pecunia multiplicatur, divitiae spiEst autem locusta animal dente noxium; falsus vero testis nocet mordendo, et consumit mentiendo. Novum praeceptum est; Non concupisces uxorem proximi tui; nona plaga, densae tenebrae. Et vere densae sunt tenebrae, maxime injuriam patienti, furorem alterius appetere. Vere qui hoc patitur, caecatur furore, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Accipit aũ nom̃ d̾i in uanũ.
qui ueritatem que d̾s est in garru¬
litatis uanitatem mutat. Terci¬
um preceptum ẽ scĩficatio sabb̃i.
in quo mentis quies quam bona
ꝯscĩa facit. figurat᷑. Tercia plaga:
qd̾ cinifes fcĩ sunt. Sunt aũ cini¬
fes musce minutissime mordina¬
te uolantes. ⁊ inquietissime. Sie
sunt fantasmata tẽptationum.
que mencem remouent a quiete.
Quartum preceptum ẽ. honora
prẽm cuum ⁊ matr̃ẽ tuam. Qr¬
ta plaga ẽ. cinnomiar emissio.
Est aũ cinnomia musca canina.
Canum uero ẽ parentes ñ agnos¬
c̃ẽ. uñ ceci nascunt᷑. Quintũ p̾¬
ceptum ẽ. ñ mecabĩs. Quinta pla¬
ga ẽ mors in pe corib. Dicit uero
gregoriꝰ. Cõputruerunt uimta
in stercore suo. Ium̃ta in stercore
ꝯputrescere ẽ. in fetore luxurie
uitam finire. Est gͥ mors in pe¬
corib. luxurie fecor in illis hõib¬
qui ꝯꝑati sunt iumentis insi¬
pientib ⁊ similes fcĩ sunt ilł.

Expanded text:
tur. Accipit autem nomen Dei in vanum tur. Accipit autem nomen Dei in vanum qui veritatem, quae Deus est, in garrulitatis vanitatem mutat. Tertium praeceptum est sanctificatio Sabbati, in quo mentis quies, quam bona conscientia facit, figuratur. Tertia plagas sciniphes facti sunt . Sunt autem sciniphes muscae minutissimae inordinate volantes, et inquietissimae. Sic sunt phantasmata tentationum, quae mentem removent a quiete. Quartum praeceptum est; Honora patrem tuum et matrem tuam ; quarta plaga est coenomyiarum emissio. Est autem coenomyia musca canina: canum vero est parentes non agnoscere. Unde caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: Non moechaberis ; quinta plaga est mors in pecoribus. Dicit vero Gregorius. Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta in stercore computrescere, est in fetore luxuriae vitam finire. Est igitur mors in pecoribus luxuriae fetor in illis homicomparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis.
Abbreviated transcription (Latin):
diem eiusd̾e m̃sis. ĩmolabitiq eũ
uniu̾sa młtitudo filioꝵ isrł ad
gas quas fecerant moyses ⁊ aaroi
coram pharaone. datum fuit pre¬
ceptum.⁊ satis digne. Affligi po
tuit .x. plagis. s uictus ñ ẽ donec
ĩmolatus ẽ agnꝰ. Pharao qͥppe dia¬
bolum insinuat. egyptus mun¬
dum. filii isrł ad uitam preordina¬
tos. captiuitas egypti. seruitꝰ q
filioꝵ istł miseriam huiꝰ mundi.
in quo palea uanitatis. lutũ uo¬
luptatis. luter cupiditatis ocłos
exoecant hominũ. uirga moysi
legis disciplinam. Aaron eiꝰde le
mũ si qͥdem p̾ceptum ẽ de colẽndo
uno deo. Pruna plaga aqua in
sanguinem uersa. Aquã aũ in
sanguinem u̾t̾e est. doctrunam
sp̃alem in carnalem mutare.
Aqͣm in sanguinem u̾terunt.
qui ꝯmutau̾nt głam incorruꝑ¬
tibił dei. in simłitudiñe corrup
cit hominis. Scd̾m p̾ceptũ ẽ. nõ
accipies nom̃ d̾i tui in uanũ. Se¬
c̃da plaga ẽ ebullicio ranar̃. in
quib uanitatis garrulitas figa¬

Expanded text:
iem ejusdem mensis; immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad gas, quas fecerant Moyses et Aaron coram Pharaone, datum fuit praeceptum, et satis digne. Affligi enim potuit decem plagis, sed victus non est, donec immolatus est agnus. Pharao quippe diabolum insinuat, Aegyptus mundum, filii Israel ad vitam praeordinatos, captivitas Aegypti servitusque filiorum Israel miseriam hujus mundi; in quo palea vanitatis, lutum voluptatis, later cupiditatis, oculos excaecant hominum. Virga Moysi legis disciplinam; Aaron, ejusdem mum siquidem praeceptum est de colendo uno Deo , prima plaga aqua in sanguinem versa. Aquam autem in sanguinem vertere, est doctrinam spiritualem in carnalem mutare. Aquam in sanguinem verterunt, qui commutarunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem corrupdum praeceptum est. Non accipies nomen Dei tui in vanum . Secunda plaga est ebullitio ranarum, in quibus vanitatis garrulitas figura
Abbreviated transcription (Latin):
cturno tẽptans eum dixit. Dic ut
lapides isti panesfiant. Iitm̃ gła¬
mundi demonstrans art. Hec
omĩa tͥ dabo si cadens adorauis
me. Si uero ex benignitatis co¬
gitatione ⁊ auiditate celi altitu¬
dinem peteret. a sagitta uolan¬
te in die ꝑsequit᷑ illum uͥ ait.
Si filius dei es mitte ce deorsũ.
steris. in om̃ĩb tẽptatorẽ uicit.
in om̃ib suꝑauit. ut ꝑ ip̃m ⁊ in
ip̃o uictores existant. qui eum se¬
qui uolunt ad gloriam.

Expanded text:
cturno tentans eum, dixit: Dic ut cturno tentans eum, dixit: Dic ut lapides isti panes fiant . Et iterum glomundi demonstrans, ait. Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me . Si vero ex benignitatis cogitatione et aviditate coeli altitudinem peteret, a sagitta volante in die persequitur illum, ubi ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum . steris, in omnibus tentationem vicit, in omnibus superavit, ut per ipsum et in ipso victores existant, qui eum sequi volunt ad gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
siuie ꝯuenientiis. quedam ambi¬
guitas fieri solet in coidib nr̃is
cum ab aliquo spũum duciur
in aliquo desercorum. Est enim
ambiguitas qͣi qd̾dam biuium
in quo sedet rex babilonis. q̃rens
diuinationes ⁊ miscens sagittas.
Cum enĩ sp̃c dei in altum te ele¬
uat. ut ascendas de uirtute in
uirtutem. iex babilonis sagitã
tͥ iacit. in die uolantem. ẽ in ꝓfec
ꝑuentum uanitatis huiꝰ mun¬
di głam ꝯcupiscis. sagiitat te di¬
abolus a negocio ꝑambłante in
tenebris. Cum aũt ꝑ intentionẽ
male uoluntatis. non formidaᷤ
aggredi miseriam pene gehen¬
nalis. a demonio ꝓcul dubio me
rõnis. ⁊ affectu benignitatis. Uñ
⁊ helyseus dicebat. helye. Oro ut
sp̃c tuus duplex fiat in me .i. ut
tali benignitate deuotionis. tan¬
to q rõnis habundem eͥffectu. si¬
cut ⁊ tu. Hoc gͥ spũ duplici ductꝰ
iłc ad religionis ꝑfectionẽ. ⁊ celi
altitudinem. Uñ c̃uitant desida̾ts
⁊ .xl. noctib. diabłs a timore no¬

Expanded text:
nientiis, quaedam ambiguitas fieri solet in cordibus cum ab aliquo spirituum ducimur in aliquo desertorum. Est enim ambiguitas quasi quoddam bivium, in quo sedet rex Babylonis, quaerens divinationes, et et miscens sagittas . Cum enim spiritus Dei in altum te elevat, ut ascendas de virtute in virtutem, Rex Babylonis sagittam tibi jacit in die volantem, cum in profectper ventum vanitatis hujus mundi gloriam concupiscis, sagittat te diabolus a negotio perambulante in tenebris. Cum autem per intentionem malae voluntatis non formidas aggredi miseriam poenae gehennalis, a daemonio procul dubio merrationis, et affectu benignitatis. Unde et Eliseus dicebat Eliae: Oro ut spiritus tuus duplex fiat in me , id est ut tali benignitate devotionis, tantoque rationis abundem affectu, sicut et tu. Hoc igitur spiritu duplici ductus est Jesus ad religionis perfectionem, et coeli altitudinem. Unde cum jejunasaginta noctibus, diabolus a timore no
Abbreviated transcription (Latin):
recte quidem fieret. si paschale
ꝯuiuium isto die eccłia celebrarz
D qr paschał gaudium sollẽni¬
tatis. usq in diem t̾cium quo do¬
minus resurrexit differre decre¬
uit. ut intĩm luc̾tui intendat.
illo die quo passus est. ita ⁊ dif¬
ferendum censuit. baptiꝰmalis
crismatis unctionem usq in
sabb̃m. que nobis est uesꝑa pas¬
calis ꝯuiuii. Et tunc signatis
frontib baptizati tendant ad d̾m.
pharaonem .i. diabłm fugientes.
ꝑ mare rubrum baptismi. ut sic
baptismalis linitio. ⁊ paschalis
agni ꝯuiuium. sic̃ in antiqua
lege prefiguratũ ẽ. scd̾m qd̾ san¬
guine agni postes luuebantur
simł celebrent᷑. Qd̃ si queras cur
ñ ip̃a ꝯsecratio dilata sit. dicimꝰ
in uesꝑam sabb̃i qua hora utend̃
ẽ crismate uacamus a missarũ
sollemniis. Ip̃m uero crisma ñ
nͥ int̾ missarum sollennta ⁊ lo¬
co quo pacem accipimꝰ fas ẽ ꝯsecͣ¬
ri. Notandum uero qd̾ oleum tͥb

Expanded text:
recte quidem fieret, si paschale recte quidem fieret, si paschale convivium isto die ecclesia celebraret, sed quia paschalis gaudium solemnitatis usque in diem tertium, quo Dominus resurrexit differre decrevit, ut interim luctui intendit illo die, quo passus est: ita et differendam censuit baptismalis chrismatis unctionem usque in Sabbatum, quae nobis est vespera paschalis convivii. Et tunc signatis frontibus baptizati tendant ad Deum, Pharaonem, id est diabolum fugientes per mare Rubrum baptismi, ut sic baptismalis linitio, et paschalis agni convivium, sicut in antiqua lege praefiguratum est, secundum quod sanguine agni postes liniebantur, simul celebrentur. Quod si quaeras cur non ipsa consecratio dilata sit, dicimus ad vesperam Sabbati, qua hora utendum est chrismate, vacamus a missarum solemniis. Ipsum vero chrisma non nisi inter missarum solemnia, et loco quo pacem accipimus, fas est consecrari. Notandum vero quod oleum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
unctio. principał unctio id̾o d̾r.
qr ad eius unctionem. principa¬
ñ in merito ꝯsecratur. qr hac die
uissus ẽ agnus ĩmolari ad ues¬
peram. ⁊ sanguine eius ut̃q
postis liniri. ⁊ suꝑliminare do¬
morũ in quib edendus erat ag¬
nus. ut eo signo uiso ext̾minator
egỹpti. domos intactas preteri¬
ret. Ita ex ip̃o crismate id̾o expri¬
mitur signum crucis xp̃i. ut ex¬
t̾minator diabolus. in domib
animar̃ corꝑmq nullum no¬
cendi uis habeat. Et hoc illius
typici agni sanguine quo posteᷤᷤ
signabant᷑. fuisse prefiguratũ.
S cum unctio ista usq in sab¬
batum sanctum in baptitatis
expectet᷑. querit᷑ qͣre ip̃a nocte in qͣ
comedendus erat agnus ista sacre
crismatis unctio baptitatoꝵ fron¬
tib ñ imponit᷑. cum illa nocte .i.
cum suꝑluranari ex precepto dm̃
debeant deliniri. illa enĩ unctio
ut dictum ẽ fuit signũ huiꝰ cris¬
mał unctionis. Respondemꝰ qd̾

Expanded text:
unctio: principalis unctio ideo dicitur, unctio: principalis unctio ideo dicitur, quia ad ejus unctionem principanon immerito consecratur, quia hac die jussus est agnus immolari ad vesperam, et sanguine ejus uterque postis liniri, et superliminare domorum in quibus edendus erat agnus, ut eo signo exterminator Aegypti domos intactas praeteriret : ita ex ipso chrismate ideo exprimitur signum crucis Christi; ut exterminator diabolus, in domibus animarum corporumque nullum nocendi jus habeat, et hoc illius typici agni sanguine, quo postes signabantur, fuisse praefiguratum. Sed cum unctio ista, usque in Sabbatum sanctum in baptizatis exspectetur, quaeritur quare ipsa nocte in qua comedendus erat agnus ista sacrae chrismatis unctio baptizatorum frontibus non imponitur, cum illa nocte, id cum superliminari ex praecepto Domini debeant deliniri. Illa enim unctio, ut dictum est, fuit signum hujus chrismatis unctionis. Respondemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑent loca. ita frͣ.uͭ. huius eb¬
domade qua sumꝰ recreati. sacͣ¬
menta unius eiꝰdem q salutis
partim nos depͥmunt in cristi¬
ciam. partĩ leuant in gaudis̃.
Uñ ⁊ c̃tanta gaudii sp̃alis mis¬
sa hec celebranda ẽ sollemnita¬
te. ut quisq pontifex qͥcquid
sui ẽ officii. debet hac die ex inte¬
gro ꝑficere. hoc ẽ penitentes ec¬
clesie restituere. oleum benedic̾e
crisma ꝯficere. gła in excelsis
cantare. Dr̃ aũt crisma grece
unctio latine. Uñ xp̃c unc̾tus
⁊ crismale unguentum dr̃. Fit
aũt de fructu ⁊ pinguedine olee
cum mixto balsamo. cuius arbor
odorifera. ⁊ precipua inter aro¬
maticas arbores. Est aũt crisma
pinguedo est. ita ut quiẽq ex eo
refectus fuĩt: dicat. Impingua¬
sti in oleo capd̾ meum. Et odor
balsami in oleo suauitatem eiꝰ
cipit. ⁊ discretionis bono odore al¬
licitur. dicere potest cum apło.
xp̃i bonus odor sumus deo in oĩ
loco. Huius igitur oleo crismał

Expanded text:
caperent loca: ita feria quinta hujus hebcaperent loca: ita feria quinta hujus hebdomadae, qua sumus recreati, sacramenta unius ejusdemque salutis partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium. Unde et cum tanta gaudii spiritualis missa haec celebranda est solemnitate, ut quisque pontifex quidquid sui est officii, debeat hac die ex integro perficere: hoc est poenitentes Ecclesiae restituere, oleum benedicere, chrisma conficere, Gloria in excelsis cantare. Dicitur autem chrisma graece, unctio latine: unde Christus unctus, et chrisma unguentum dicitur. Fit autem de fructu et pinguedine oleae cum misto balsamo: cujus arbor odorifera et praecipua inter aromaticas arbores. Est autem chrisma pinguedo est, ita ut quicunque ex eo refectus fuerit, dicat: Impinguasti in oleo caput meum . Et odor balsami in oleo suavitatem ejusuicunque accepit, discretionis bono odore allicitur, dicere potest cum Apostolo: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Hujus igitur olei chrismalis
Abbreviated transcription (Latin):
nemo reducat. Alioquin uidai¬
tat. Extrema pars cene que ita
nouo debet᷑ hoĩ quẽ ad modum
prima ueti. qua dñs sui sacram̃¬
ta corporis ⁊ sanguinis distribu¬
te. sp̃a sepius c̃ itanda seu repe¬
renda. auctore dño qui ait.
hoc facite in meam ꝯmemora¬
tionem. Et quis aliter represñ¬
tare au debit. nisi quomͦ dñs
ip̃e tradidit. Si ergo uetustas
repetitur. cur ñ ꝑfecte ut ⁊ ag¬
nus azimis atq uino societur:
S ⁊ esum carnium. in ieiuni¬
is sumi horres. ergo ieunaturꝰ.
bis edere quare non horres::
Duplicit̾ itaq ce preuari catorẽ
ꝯstituis. dum ñ precipuum ie¬
dixit dñs hoc facite in meam cõ¬
memorationem instituit hoc
sacram̃tum. Hinc ẽ qd̾ c̃ in hac
die om̃s hore sint flebiles sola
missa sollemnis ẽ in ꝯcentu. ⁊
in ornatu. Et sic̃ die.uͭ. in ebd̾a
mundane creationis. genꝰ ex
aquis ortũ. parcim gurgiti re¬
missum. partim in aera leuatõ
ẽ. ut stirpe una ꝓdita. diuersa

Expanded text:
nemo reducat: alioquin judainemo reducat: alioquin judaizat. Extrema pars coenae, quae ita novo debetur homini, quemadmodum prima veteri, qua Dominus sui sacramenta corporis et sanguinis distribuit, ipsa saepius est iteranda, seu repetenda, auctore Domino, qui ait: Hoc facite in meam commemorationem . Et quis aliter repraesentare audebit, nisi quomodo Dominus ipse tradidit? Si ergo vetustas repetitur, cur non perfecte, ut et agnus azymis atque vino societur? Sed et esum carnium in jejuniis sumi horres? Ergo jejunaturus bis edere quare non horres? Dupliciter itaque te praevaricatorem constituis, dum non praeceptum jeinus: Hoc facite in meam commemorationem, instituit hoc sacramentum. Hinc est quod cum in hac die omnes horae sint flebiles, sola missa solemnis est, in concentu et in ornatu. Et sicut die quinta in hebdomada mundanae creationis, genus ex aquis ortum partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una perdita, diversa
Abbreviated transcription (Latin):
discubuit c̃ eis. ait. Desiderio
desideraui hoc pascha mandu¬
care uobiscũ añqͣm patiar. De¬
siderat uicta auctoritatem ty¬
picum pascha manducare pri¬
mo: ⁊ sic passionis sue mundo
misteria declarare. ut iam ad¬
ueniente ueritate umbram
cessare doceat. Uñ subiungitur.
Dico enĩ uobis qr ex hoc non
manducabo illud. donec ĩple¬
atur in regno d̾i. Quasi dicat.
Non ultra mosaycum pascha
celebrabo: donec in eccłia que ẽ
regnum dei impleatur. Seq̃r.
Et accepto calice grãs egit ⁊ dix̃.
Accipite ⁊ diuidite int̾ uos. Hic
calix ad uetus ⁊̃ pascha ꝑtinet.
De quo ⁊ subiungitur. Dico
enim uobis ñ bibam de gñatio¬
ne uitis. donec regnũ dci ueni¬
at. Sic̃ ergo typicum esum ag¬
ni panis q atimm. sic ⁊̃ tẏpicum
potum pasche se ñ bibit᷑m dix̃.
donec ostensa resurrectionis gła
regnũ d̾i .i. fides mundi adue¬
niat. Cenam ergo dñi neq in
uino neq in arimis. sic̃ nec in
esu agn. qm̃ dñs hic t̾minauit

Expanded text:
discubuit, ait: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum antequam patiar . Desiderat, juxta auctoritatem, typicum Pascha manducare primo, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, ut jam adveniente veritate, umbram cessare doceat. Unde subjungitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud, donec impleatur in regno Dei . Quasi dicat: Non ultra Mosaicum Pascha celebrabo, donec Ecclesia, quae est regnum Dei, impleatur. Sequitur: Et accepto calice, gratias egit, et dixit: Accipite et dividite inter vos. Hic calix ad vetus etiam Pascha pertinet: de quo et subjungitur. Dico enim vobis, non bibam de generatione vitis donec regnum Dei veniat , Sicut ergo typicum esum agni, panisque azymi: sic et typicum potum Paschae se non bibiturum dixit, donec ostensa resurrectionis gloria, regnum Dei, id est fides mundi adveniat. Coenam ergo Domini, neque in vino, neque in azymis, sicut nec in esu agni, quem Dominus hic terminavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. ⁊ die .uii. cessauit. ⁊ in sepł¬
cro quieuit. Uñ ⁊ tota septima¬
na id̾o penosa uocat᷑. qr ꝑ cotam
illam laborauit dñs recreando.
sic̃ ꝑ pͥmã mundi ebd̾am crean¬
do. Nam c̃ista pͥma die c̃ tanta
claritate aggredit᷑ opus saluti¬
fere passionis. dignitati illius
respondet in qua dixit fiat lux.
⁊ fcã ẽ lux. Uñ tradunt qͥdam qd̾
cũ eiceret uendentes ⁊ ementes. qui¬
dam fulgor radiosus egrediebat᷑.
ex ocłis ip̃ius. quo territi sac̾dotes
⁊ leuite ñ potãnt ei resiste̾. Erat
enĩ lux lucens in tenẽbris. ⁊ tenebͤ
eam ñ ꝯprehenderunt. s pocius¬

Expanded text:
tus est, et die septima cessavit, et in seputus est, et die septima cessavit, et in sepulcro quievit. Unde et tota septimana ideo poenosa vocatur, quia per totam illam laboravit Dominus recreando, sicut per primam mundi hebdomadam creando. Nam ista prima die cum tanta claritate aggreditur opus salutiferae passionis, dignitati illius respondet, in qua dixit: Fiat lux, et facta est lux . Unde tradunt quidam quod cum ejiceret vendentes et ementes, quidam fulgor radiosus egrediebatur ex oculis ipsius: quo territi sacerdotes et levitae non poterant ei resistere. Erat enim lux lucens in tenebris, et tenebrae eam n