comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc iudicium ei ñ iustũ fuit. Deniq
fecit & mor tuus ẽ quia iudicium dĩ
rendo uoluritatẽ suã cũ sit &ĩ hominis filius
siquia ipsius iniudicando nulla uoluntas ẽ:
quis eni hoc insipientissimus elixerit: sed qui¬
a non itaẽ uoluntas eiis ꝓpria ut sit auolun¬
tate patris aliena: hoc isti sicognoscerent ñ car¬
nalibus cogitationibus sic trinitatis potesta¬
tes uel officia gradibus in paribus ordinarent.
ut tã ꝗ tres homines in equalis ȩdissimiles di¬
asserunt inquibus honorem ut ductorita¬
tẽ filii constituunt uidicantis: officiosani uero
aduocationẽ & consolationes sp̃s scĩ ad digni¬
tate iudicis hocẽ dĩ unigeniti ꝑtinere tã¬
quã iudicis sit dignitas. qđ habeat aduocatũ
sicut inperatoris est dignitas: qđ secundũ
suas inperiales leges iudicatus ũ iudi cẽmit¬
tit. qua sua cogitatione carnali. tam̃natux
diuersitate: dequa int̃nos & ipsosmnaxima.

Expanded text:
sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique fecit, et mortuus est; quia judicium Dei rendo voluntatem suam, cum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicando nulla voluntas est; quis enim hoc insipientissimus dixerit? sed quia non ita est voluntas ejus propria, ut sit a voluntate Patris aliena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis potestates vel officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres homines inaequalis ac dissimilis diasserunt: in quibus honorem et auctoritatem Filii constituunt judicantis; officiosam vero advocationem et consolationem Spiritus sancti ad dignitatem judicis, hoc est, Dei unigeniti pertinere: tanquam judicis sit dignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dignitas, quod secundum suas imperiales leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima
Abbreviated transcription (Latin):
gnendo eũ uitã
sic est&iã ipse uita
ionausicgenust
ũbũ tãquã & ipse sit uerbũ: uitã quiope cũ dicimꝰ
potẽ esse denullo alio sicut ẽ patris uita: uel
qđ & p̃ssius dicitus pat̃ uita: cuidealio ñ est
ut sit cũ uero dicitur uerbũ nullo molo potẽ
nisi alicuius intellegi . &illius utique de quo e
ñ itaq sic̃ est filius ds̃ declõlumen delumine uita
deuita : it adicipotẽ uerbũ de uerbo quõ solus ẽ
audit iuelicat: quia sicut genitũ est utidẽ uer¬
bũ sit ueritas. Ita secundũ ueritatẽ iuelicat &ꝰ¬
udiciũ eius utiq iustũ ẽ: quia ñ edẽquerit uo¬
luntatẽ suã se duolunt atẽ eius quieũ misit: hoc
enĩ dicens adillũ hominẽ uolut referre in¬
tentionẽ nostrã quiuo luntatẽ suã querenelo
ñ eius a quo factus est non habuit ius tũ uidi¬
cium de ipso. sed iustũ iudiciũ habitue
de ipso. Ipse quippe faciens uolunta tem
suã ñdĩ. Moriturum se eẽ ñ credidit

Expanded text:
gnendo eum vitam, gnendo eum vitam, sicut est etiam ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe cum dicimus, potest esse de nullo alio, sicut est Patris vita, vel, quod expressius dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur Verbum, nullo modo potest nisi alicujus intelligi, et illius utique de quo est. Non itaque sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita dici potest Verbum esse de verbo: quaudit judicat; quia sicut genitum est Verbum, ut idem Verbum sit veritas, ita secundum veritatem judicatudicium ejus utique justum est; quia non quaerit voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui eum misit . Hoc enim dicens, ad illum hominem voluit referre intentionem nostram, qui voluntatem suam quaerendo, non ejus a quo factus est, non habuit justum judicium de seipso, sed justum judicium habitum est de ipso. Ipse quippe faciens voluntatem suam, non Dei, moriturum se esse non credidit:
Abbreviated transcription (Latin):
luntate ñloquit᷑ : & quic ꝗd de sola se ipsa uoluntas
dic̃: aut scribit sime intellegentia memo¬
riaq: ñ fac̃: quo¬
tenus sint aũ ista similti:
& rur sus quan¬
tũ dissimilia: Illi in¬
cõmutabili
trinitati quȩ is ẽ longũ
ẽ nunc latis¬
sime disputare: secl
icdeo tantũ hoc cõme moran dũ putaui ut
&iã de ipsa creatura aliquid ad hiberẽ : un¬
tre &filio & spũ scõ: Dic imus. inse parabilia
eñi nobis est cũ audimus uerbũ accipere
hoc illi ẽ a patre uerũ esse quo sic dicipotẽ pat̃
dedisse filio uerbũ: hoc ẽ ut uerbũ sit: quẽ¬
ad inoedũ dicitur de disse filio uitã. hocẽ utuita
sit ipsẽ nãq: ait: sic̃ hab& pat̃ uitã uiseme ꝓso
sic dedit filio habere habere uitã in semdipso:
Nonutiq ut aliud sit ipse aliueluita que inioso
ẽ sedute adẽ uita sit idẽꝙ se : sic̃ nec pat̃ aliu
ẽ. quã uita quȩ in eo est
sedeã filius patri
ñ dedit quia patrẽ
ñ genuit cedit
aũ pat̾ filio uitã gi¬

Expanded text:
 quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non facit. Quatenus sint autem ista similia, et rursus quantum dissimilia illi incommutabili Trinitati, quae Deus est, longum est enucleatissime disputare. Sed ideo tantum hoc commemorandum putavi, ut etiam de ipsa creatura aliquid adhiberem: unt Filio et Spiritu sancto dicimus, inseparabilia enim nobis est, cum audimus, verbum accipere; hoc illi est a Patre Verbum esse. Quoniam sic dici potest Pater dedisse Filio Verbum, hoc est, ut Verbum sit; quemadmodum dicitur dedisse Filio vitam, hoc est, ut vita sit. Ipse namque ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso . Non utique ut aliud sit ipse, aliud vita quae in ipso est, sed ut eadem vita sit idem ipse. Sicut nec Pater aliud est quam vita quae in ipso est: sed eam Filius Patri non dedit, quia Patrem non genuit: dedit autem Pater Filio vitam, gi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ adunã ꝗq: eorũ manifestatur ꝑtinere
ꝑ sonã sicut natꝰ & uirgine ñnisifilius : & uoxede
nube tues filius meus dile ct: adsolius ꝑ¬
sonã ꝑtinet patris: &speciecorporali sic̃
speciẽ solius sp̃s sc̃ĩ uniuersa trinitas ope¬
rataẽ : ñqd inualicius sit unus quisq: eorũ
sine aluis qđ operat᷑ implere secinon potẽ ope¬
ratio essecliuisa: ubiñ solũ equalis ẽ. uerũ
&iã indiscretanatura: Itaut cũ tressint &
aut filius sed pat̾ seꝑ pat̃ & filius seꝑfilius: &

Expanded text:
quae ad unamquamque eorum manifestantur pertinere quae ad unamquamque eorum manifestantur pertinere personam. Sicut natus ex virgine non nisi Filius : et vox de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut tas operata est: non quod invalidus sit unusquisque eorum, sine aliis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi non solum aequalis est, verum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et aut Filius; sed Pater semper Pater, et Filius semper Filius, et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uero & hȩc eadem & similit̃ : ꝓfecto nec alia
sunt filii quã patris opera. nec operantiũe st̃
dũsa potentia nec utiq sine spũsc̃o neq eñi
a faciendis amborũ operibus ullo modo aborũ
separabit᷑ sp̃s: miro itaq: eo dẽq: utiq diuino
modo ab omnibus fiunt opera omnibus fiunt¬
opera omniũ ab omnibus &iã singulorũ: nã
omniũ opera sunt cȩlũ & t̃ra oennisq: ge¬
atura: defilio quippe dictũ est: omnia
alienari opera quarũ lib& creaturarũ quẽ
cernit operari cdona scoꝵ: De quib: scriptũ
ẽ omnico aũ hȩc operat᷑ unus atq: idẽ sp̃s
diuiciens ꝓpria unicuiq: ꝓut uult: postremo
cũ sit xp̃s iñs omniũ & suꝑ omnia ds̃ bendi¬
ratus: Cũ eñ angło futurũ partũ sibi nun¬
tianti uirgo dixisse : quo modo fiet istues q̃m
uirũ non cognosco. responsũ accepit sp̃s
sc̃s suꝑueniet inte : singulorũ aũ operadicunt᷑

Expanded text:
Cum vero et haec eadem et similiter, profecto nec alia Cum vero et haec eadem et similiter, profecto nec alia sunt Filii quam Patris opera, nec operantium est diversa potentia. Nec utique sine Spiritu sancto: neque enim a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separabitur Spiritus. Miro itaque eodemque utique divino modo ab omnibus fiunt opera omnium, ab omnibus etiam singulorum. Nam omnium opera sunt coelum et terra omnisque creatura. De Filio quippe dictum est: Omnia alienare opera quarumlibet creaturarum, quem cernit operari dona sanctorum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult ? Postremo, cum sit Christus Dominus omnium et super omnia Deus benediratus? Cum enim angelo futurum partum sibi nuntianti virgo dixisset, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco; responsum accepit, Spiritus sanctus superveniet in te . Singulorum autem opera dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
laudaleẽ quod omni potens ñ potẽ mori pos¬
sec enĩ filius facere qđ ñ uidis s& patrẽ faci¬
entẽ si posset facere q̃d ꝑillũ ñ fecit pat̃: hoc
ẽ si posset peccare neque naturã inmut abilit̃
bonȩ quȩ a patre ur genitaẽ conuenire: hocaũ
quia ñ pote non deficient̃ ñ potẽ
opera patris & filii ñ quofilius
sit idem ipsa quipat̃ ẽ : se quia nullũ
ñ ꝑ fili ũ simul facientẽ facit quȩ cũq: enĩ pat̃
facit hȩc eadẽ filius similit̃ facit : euangeli
caẽ ista sententia filii: ipsius confẽquent̃ ore
prolata sunt: ergo alia filii & alia patris
opera sedhȩc e adẽ nec dissimilit̃ fiunt a filio
secsimilit̃ cũ aũ non alia similia selhec eadẽ
fiant afilio quȩ fiunt a patre: quidẽ similt̃
nisiñ dissumli facilitate non dissimili potestate.
siem̃ hȩc eadẽ quidẽ ambo faciunt sed alt̃altere
facilius & potentius ñutiq similit̃ ea fac̃ filius

Expanded text:
audabile est quod omnipotens non potest mori. Posset enim Filius facere quod non vidisset Patrem facientem, si posset facere quod per illum non facit Pater: hoc est, si posset peccare, neque naturae immutabiliter bonae, quae a Patre genita est, convenire. Hoc autem quia non potest, non deficienter non potest, opera Patris et Filii, non quod Filius sit idem ipse qui Pater est; sed quia nullum non per Filium simul facientem facit. Quaecumque enim Pater facit, haec eadem Filius similiter facit . Evangelica est et ista sententia, Filii ipsius consequenter ore prolata. Non sunt ergo alia Filii, et alia Patris opera, sed haec eadem: nec dissimiliter fiunt a Filio, sed similiter. Cum autem non alia similia, sed haec eadem fiant a Filio quae fiunt a Patre; quid est, similiter, nisi non dissimili facilitate, non dissimili potestate? Si enim haec eadem quidem ambo faciunt, sed alter altero facilius et potentius, non utique similiter ea facit Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei studere elebercs quando ille tantumodo
ueriuana edefendit: Deserendũ meritis cla¬
rorũ uirorũ & ego suadeo: sed elm̃ certũ est
omnibus preferendũ: Sidere militariest cõ¬
solendũ debet exercitat in proelusiuri ex¬
pectari sententia consiliũ cõprobari: quando
de religione tractatus est dm̃. cogita nullius
in iuria est cui ds̃ omni potens ante fertur :
Nabet ille sententiam suã inuitũ non cogi¬
tis colere quod nolit: hoc idem uobis liceat
imperutor : &unus quisq: patient᷑ Cerat sinon

Expanded text:
fidei studere debeas; quando ille tanto motu fidei studere debeas; quando ille tanto motu veri vana defendit. Deferendum meritis clarorum virorum et ego suadeo: sed Deum certum est omnibus praeferendum. 7. Si de re militari est consulendum, debet exercitati in praeliis viri exspectari sententia, consilium comprobari: quando de religione tractatus est, Deum cogita. Nullius injuria est, cui Deus omnipotens antefertur. Habet ille sententiam suam. Invitum non cogitis colere, quod nolit; hoc idem vobis liceat, Imperator, et unusquisque patienter ferat, si non
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnullos enĩ illis priui legiis partim ꝑ in pruden¬
tiam partim propt̃ publicarum necessitatũ mo¬
lestias declinandas inretire uoluerunt: & quia ñ oms
fortes inueniunt &iã sub principibus xp̃ianis ple¬
riq: sunt labsi: Sed hȩcsicã sublatanones sent auf e¬
renda tuo imperio cõꝓbarem: At cũ ꝑ totũ fere
orbem apluribus retro principibus in habita.
inter dictaq: sint rome aũ a fratre clementiȩ tue
august̃e memoriȩ gratiano fidei uerȩ ratione
sublata sint : & datis antiquatus rescriptis : ne
queso uel fideliter statuta conuellas. uel fra¬
terna precepta resc̃indas: dene gotiis ciuilibus
siquiei statuit nemo putat esse temerandũ:
& preceptũ dere ligione calcatur : nullus obrepat
iuniori &atit uȩ. siue illegentilis ẽ quuistadẽ¬
poscit: non debet mentẽ tuam uinculis suȩ su¬
ꝑstitionis innectere: sed propr io studio doce¬
re : & ammonere te debet quẽ ammodũ uerȩ

Expanded text:
nonnullos enim illis privilegiis partim per imprudennonnullos enim illis privilegiis partim per imprudentiam, partim propter publicarum necessitatum molestias declinandas irretire voluerunt; et quia non omnes fortes inveniuntur, etiam sub principibus christianis plerique sunt lapsi. 3. Sed haec si jam sublata non essent, auferenda tuo imperio comprobarem: at cum per 825 totum fere orbem a pluribus retro principibus inhibita interdictaque sint, Romae autem a fratre clementiae tuae, augustae memoriae Gratiano, fidei verae ratione sublata sint, et datis antiquata rescriptis; ne quaeso, vel fideliter statuta convellas, vel fraterna praecepta rescindas. De negotiis civilibus, si quid statuit, nemo putat esse temerandum; et praeceptum de religione calcatur. 6. Nullus obrepat juniori aetati tuae: sive ille gentilis est, qui ista deposcit, non debet mentem tuam vinculis suae superstitionis innectere: sed proprio studio docere et admonere te debet, quemadmodum verae
Abbreviated transcription (Latin):
ipie enĩ solus uerus ẽ ds̃ in timamente uene¬
etur : Du eñĩ gentium demonia: sic ut
scriptur a dicit : Huic igitur uero dõ quisq
militat : & qui intimo colendũ recipit affe¬
ctu: non dissimulationem : non comibentiã
sed fide istudiũ & deuotionis inpendit: postre¬
mo sinonifta: consensũ saltim aliquẽ non debas
colendis idolis & ꝓfanisceremoniarũ cultibus
& hibere : Nemo enĩ dñ fallit cuuomnia&iã
cordis occultamanifesta sunt: Ergocũ ate
imperator christianissime fides dõ uero
sit e hibenda: cũ isius fidei stueliũ cautxo
atq: deuotio : miror quomoela alle suib
in spẽuenerit quoddebeas aras dus gentiũ
quã desuo redelere & de dispendiis queruntur : qui
nusꝗ nostros anguini pepercerunt: qui ipsaȩclesiarũ
ȩclificia subruerunt: petunt &iã ut illis priuilegia
deferas. quilo quendi & docendi nostris cõmune
usum iuli ani lege proxima denegarunt: et pri¬
uilegia illa quibus sepe decepti sunt &iã xp̃i ani:

Expanded text:
ipse enim solus verus est Deus, qui intima mente veneretur: Dii enim gentium daemonia, sicut Scriptura dicit . 2. Huic igitur Deo vero quisquis militat, et qui intimo colendum recipit affectu, non dissimulationem, non conniventiam, sed fidei studium et devotionis impendit. Postremo si non ista, consensum saltem aliquem non debet colendis idolis, et profanis ceremoniarum cultibus exhibere. Nemo enim Deum fallit, cui omnia etiam cordis occulta manifesta sunt. 3. Ergo cum a te, Imperator christianissime, fides Deo vero sit exhibenda, cum ipsius fidei studium, cautio atque devotio, miror quomodo aliquibus in spem venerit, quod debeas aras diis gentium quam de suo reddere. 4. Et de dispendiis queruntur, qui numquam nostro sanguini pepercerunt, qui ipsa Ecclesiarum aedificia subruerunt. Petunt etiam ut illis privilegia deferas, qui loquendi et docendi nostris communem usum Juliani lege proxima denegarunt, et privilegia illa, quibus saepe decepti sunt etiam christiani:
Abbreviated transcription (Latin):
rem sacer dotalẽ: certe esse aliqua de qui¬
bus serio deberẽ cũ suo principe confabulari
quiel plura consuluit eũ sede adẽ referienda
credidit ut liqueret &iã priora e illius
arbitrio de ꝓmpta: dixitam̃ alienũ iel qui¬
dem anromunere: sed me recepto officio
non de futurũ : gratãmihi ẽ ẽ liumilit atẽ
intuo p̃sertim & qd uerũ est frat̃nȩ pi&atis
ne gotio: ubi sedit in consistorio ingressussũ as¬
surrexit ut osculũ dar&: ego int̃ cõsistorianos
sceti: hortariceperunt ut ascenderẽ uoca¬
re ille : respondiego ꝗd osculariseũ quẽ ñ agno¬
ueris: si enĩ me angnouis ses ñ hoc loco uideres:
cõmotus est in quic eprscope ñ inꝗ iuria seduere

Expanded text:
rem sacerdotalem, certe esse aliqua de quirem sacerdotalem, certe esse aliqua de quibus serio deberem cum suo principe confabulari. Quid plura? Consuluit eum, sed eadem referenda credidit; ut liqueret etiam priora ex illius arbitrio deprompta. Dixi tamen alienum id quidem a nostro munere, sed me recepto officio non defuturum; gratam mihi esse humilitatem in tuo praesertim, et quod verum est, fraternae pietatis negotio. 3. Ubi sedit in consistorio, ingressus sum, assurrexit ut osculum daret. Ego inter consistorianos steti. Hortari coeperunt alii, ut ascenderem: vocare ille. Respondi ego: Quid oscularis eum, quem non agnoveris? Si enim me agnovisses, non hoc loco videres. Commotu
Abbreviated transcription (Latin):
ETsi superioris legatio IIMPERATORT¬
nis meȩ fides ita ad ꝓbat a sit ut tibis atio eius a me
ñq reretur: satis enĩ claruit eo ipso quod
aliquot dies retentus sũ inta gallias me uo¬
lentiam aximoñ recepisse neq: his asstipu¬
latũ quȩ aduoluntatẽ eius magis quã pacẽ
ꝓtenderent : Deniq: ñ cõmisses secuiã le¬
gationẽnisĩ priniã ꝓbasses: sed quia regre¬
dienti mihi decernendise cũ in posuit ne¬
cessitatẽ : Ideo hȩc eprst olã expositionẽ le¬
gationis in eȩ insinuandã putaui: necuis ꝙ
sernio ueriprius uana intexer& quã reditꝰ
meus in tegra & sincerȩ ueritatis &p̃ssa si¬
gnaculo manifestar&: cũ ꝑuenis sẽ treueros
postridiȩ ꝓcessi ad palatiũ: egressus ẽ
ad meuir gallicanus prȩposie cubi cu¬
lieunuchus regis poposci ade undicopiã
quȩ siuit nũre scriptũ habere clem̃tiȩ
tuȩ: respondihaberi : retuli ñ posse me
nisi in consistorio uideri dixiñ esse liunc ino¬

Expanded text:
Etsi superioris legationis meae fides ita approbata sit tibi, ut ratio ejus a me non quaeratur, satis enim claruit eo ipso quod aliquot dies retentus sum intra Gallias, me volentia Maximo non recepisse, neque iis adstipulatum, quae ad voluntatem ejus magis, quam ad pacem propenderent: denique non commisisses secundam legationem, nisi primam probasses. Sed quia regredienti mihi decernendi secum imposuit necessitatem, ideo hac epistola expositionem legationis meae insinuandam putavi; ne cujusquam sermo veris prius vana intexeret, quam reditus meus integra, et sincerae veritatis expressa signaculo manifestaret. 2. Cum pervenissem Treviros, postridie processi ad palatium. Egressus est ad me vir Gallicanus, praepositus cubiculi, eunuchus regius. Poposci adeundi copiam, quaesivit num rescriptum haberem clementiae tuae. Respondi habere. Retulit non posse me, nisi in consistorio videri. Dixi non esse hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
humana subie ctione quia & filius hominis
es: siue secundũ illã in cõmutabilẽ simplicẽ¬
q naturã quȩ sic ẽ filii ut tam̃ elepatresit
inquanatura nonẽ aliued audire aliud ude¬
re aliud esse sed qdest esse hoc audire hoc uidere
unde ab illo &est uidere & audire: a quo illi ẽ
ipsã esse : nã & illud qđ alibi ait: ñ potẽ filius
ase facere quic quã nisi quod uiderit patre fa¬
cientẽ: multo ẽ adintelle gendũ discilius
quã hoc qđ isti posuerunt ubi dix̃ sicut a uchoiu¬
dico: si eñi ñ potẽ filius a sẽ facere quicꝗ nisi qđ
uiederit patre facientẽ : quomodo poterit iu¬
dicare si patrẽ ñ uiderit iudicantẽ secl pat̃ rĩ
iudicat ergo filius accepto a patreñ aliquose eh
omni iudicio quacus patrẽ ñ uide at iuelicaritẽ
quia ille neminẽ iudicat: quomoelo igit ñ pote

Expanded text:
ione, quia et Filius hominis est; sive secundum illam incommutabilem simplicemque naturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua natura non est aliud audire, aliud videre, aliud esse; sed quod est esse, hoc audire, hoc videre. Unde ab illo ei est audire et videre, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alibi ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, multo est ad intelligendum difficilius quam hoc quod isti posuerunt, ubi dixit, Sicut audio, judico. Si enim non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quomodo poterit judicare, si Patrem non viderit judicantem? Sed Pater non Judicat ergo Filius, accepto, a Patre, non aliquo, sed omni judicio; quamvis Patrem non videat judicantem, quia ille neminem ju
Abbreviated transcription (Latin):
nisi filius ꝑesaiã aduentũ suũ p̃nuntiat dicens.
auditeme ia cob & iħl quẽ ego uocabo: egosũ
primus & ego in ȩt̃nũ manus mea fundau
t̃rã & edextera mea solidauit cȩlũ: uocabo illos
& asstabunt: simul conuenient &ĩa uniũsi
& auedient: quis illis nuntiau hȩc: diligens
tollat᷑ sem chaldeorũ: ego locutus sum ego
mnitio in obscuro locuti issũ: cũ ficbantibi
dentius ecce ipse dicit missũ ab spĩi scõ
quif un cauit terram & soliciauit cȩlũ
ubsg noscitur unigenitus ꝑ quẽ fa¬
ccasunt omnia:¬

Expanded text:
nisi Filius per Isaiam adventum suum praenuntians dicit: Audite me, Jacob, et Israel, quem ego vocabo: ego sum primus, et ego in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelos; vocabo illos, et astabunt simul, convenient etiam universi, et audient: quis illis nuntiavit haec? Diligens auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibidentius? Ecce ipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potẽ filius a se facere quicꝗnisi qd aucherit
patrẽ uibentẽ sed quod uiderit patrẽ facientẽ
in ista intendant ista cogitent ista considerent:
Reorũ quodaminoelo quantũ ftieri potẽ &car net᷑.
sẽparare elistantia : & potestatũ gralibus or
filius quia ñ ẽ a se: et eo quic ꝗd facit patrẽ ui¬
det facientẽ quia uidet &x ipso faciendise habe¬
re potentiã & quo se uid& ex istendi habere
naturã : & qđ ait señ posse ñ deficientisẽ: sed
in eo qd e patrenatus ẽ ꝓmanentis tãque lau

Expanded text:
n potest Filius a se facere quidquam, nisi quod audierit Patrem jubentem; sed, quod viderit Patrem facientem. In ista intendant, ista cogitent, ista considerent; et eorum quodam modo, quantum fieri potest, excarnetur m separare distantia, et potestatum gradibus ordFilius a se, quia non est a se: et ideo quidquid facit, Patrem videt facientem; quia videt ex ipso faciendi se habere potentiam, ex quo se videt existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in eo quod de Patre natus est permanentis: tamque lau
Abbreviated transcription (Latin):
cifixũ & sẽpultũ: oinnis &iã insrmbulo con¬
fitemur undẽ ẽ &illuo a postoli sienĩ cognouis¬
sent nũ ꝗ dñm gloriȩ crucifixissent: hanc
utraq: constantẽ dina scilic& atq humana
utque lib& earũ uocabulũ &iã alteri inꝑtiat
& diuma humanȩ & humane diuine. Beatus osten¬
dit a postł ubinos cũ adhumilitatẽ mise¬

Expanded text:
cifixum et sepultum, omnes etiam in Symbolo concifixum et sepultum, omnes etiam in Symbolo confitemur. Unde est et illud Apostoli: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Hancutraque constantem, divina scilicet atque humana, ut quaelibet earum vocabulum etiam alteri impertiat, et divina humanae, et humana divinae, beatus ostendit Apostolus, ubi nos cum ad humilitatem mise
Abbreviated transcription (Latin):
catores const̃ituti sunt multi: ita& ꝑ ho¬
multi nec quia dix̃. hominis seperabit eis̃ qui
hominẽ assũpsit: quia sicut dixis & ualde com̃¬
dandus ẽ una ꝑsonaẽ: ipse nãq unus xp̃s & di filius
sẽꝑ natura & hominis filius quietẽ pore assuptẽ
gr̃a necsic assũpt̾ ẽ ut prius creat̾ post assũ¬
mer&ur: Secd ut ipsa assũptione crear&ui: C
Acꝑ hoc ꝓpt̃ istã unitatẽ ꝑsone inutraq natura
mnintelle gentia & filius hominis elicit᷑ descen¬
disse decȩlo: quãuis sit & ea quȩ in t̾rafuerat¬
uirgine assũpt̾ &filius cũ dicitur cruifixus &
sepultꝰ: quã uis hȩc nonineliuinitate ipsa quaẽ
unigenitus patri coet̃nus sed innature humans
sit infirmitate ꝑpssus: Nã filiũ haminis clescen¬
disse decȩlo ipsũ dixisse sic legimus: nemo as¬
cendit incȩlũ nisi quide cȩlo elescendit filius ho¬
minis quiẽ in cȩlo unigenitũ uero filiũ dicru¬

Expanded text:
catores constituti sunt multi; ita catores constituti sunt multi; ita VIII. Nec quia dixit, hominis, separavit Deum, qui hominem assumpsit; quia, sicut dixi, et valde commendandum est, una persona est. Ipse namque unus Christus et Dei Filius semper natura, et hominis Filius qui ex tempore assumptus est gratia: nec sic assumptus est ut prius creatus post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. Ac per hoc propter istam unitatem personae in utraque natura intelligendam et Filius hominis dicitn terra fueratVirgine assumptus; et Filius Dei dicitur crucifixus et sepultus, quamvis haec non in divinitate ipsa qua est Unigenitus Patri coaeternus, sed in naturae humanae sit infirmitate perpessus. Nam Filium hominis descendisse de coelo, ipsum dixisse sic legimus: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Unigenitum vero Filium Dei cru
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ : ñ erat tantũ homo sedels & homo:
ꝑ quã mirabilem singularẽq gratiã huma¬
nã in illo sine peccato ullo poss & essȩnatura
propt̃ eaergo hocait: desceni elecȩlo ñ ut fa¬
ciã uoluntatẽ meã secduo luntatẽ eius quimemin
ut ea cauiã esset tantȩ hobedientiȩ quȩ omnino sine
ullo peccato essec hominis quẽ gerebat: quia edecȩlo
descenderat hoc est nontantũ homo uerũ &ia
ds̃ erat : unã quippe ostenditesse ꝑsonã mutraq
natura hoc ẽ dĩ & hominis: nesi cluas faciat
quat̃ nitas incipiatesse non trinitas: qũo itaq: ge¬
mina quidẽ sub stantia sed una ꝑ sonaẽ ꝓpt̃ ea
qd dictũẽ : descendi decȩlo refertur deldi ex¬
cellentiã : quod uero a diunctũ ẽ non ut faciã
uoluntatẽ meã ꝓpt adã quifec̃ suã refertur
ẽ in obedientiȩ primi homini secũ: Dũ id qd
homo ẽ cõm̃ latur: unde ait apostols: sicut
eñi per inhobedientiã hunius hominis pec¬

Expanded text:
oluntatem, non erat tantum homo, sed Deus et homo: per quam mirabilem singularemque gratiam humana in illo sine peccato ullo posset esse natura. Propter hoc ergo ait, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit: ut ea causa esset tantae obedientiae, quae omnino sine ullo peccato esset hominis quem gerebat, quia de coelo descenderat; hoc est, non tantum homo, verum etiam Deus erat. Unam quippe ostendit esse personam in utraque natura, hoc est, Dei et hominis, ne si duas faciat, quaternitas incipiat esse, non trinitas. Quoniam itaque gemina quidem substantia, sed una persona est, propterea quod dictum est, Descendi de coelo, refertur ad Dei excellentiam; quod vero adjunctum est, non ut faciam voluntatem meam, propter Adam qui fecit suam, refertur est inobedientiae primi hominis, secundum id quod homo est commendatur. Unde ait Apostolus: Sicut enim per inobedientiam unius hominis, pec
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ in mortalit̃ & in passibilit̃ uolens filiũ
genuit. filius sine labore & fatigatione sola
uir tute sua sp̃m fecit: filius ut sacerelos
aclorat łm suum & ab omnibus aeloratur
ut ls̃& creator omniũ: pat̃ uero solus nullũ
alorat: quia nec maiorẽ nec ȩqualẽ habe
quẽ ador&: nulligratias ag̃is quia nullius
beneficiũ consectus ẽ omnibus ut essent :¬
ob bonitatẽ suã donauit ipse quodẽ a nemi¬
ne accepit: ergoꝰtriũ substantiarũ patris

Expanded text:
Pater immobiliter et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. 27. Filius ut sacerdos adorat Deum suum, et ab omnibus adoratur ut Deus et creator omnium: Pater vero solus nullum adorat, quia nec majorem, nec aequalem habet quem adoret: nulli gratias agit, quia nullius beneficium consecutus est; omnibus ut essent ob bonitatem suam donavit, ipse quod est a nemine accepit. Ergo haec trium substantiarum, Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ &iã sua id fecerit potestate: hoc &iã quidẽ
nisi sp̃ita lit̃ acceptũ fuerit filio pat̃: assinistr̃a
erit: quidẽ aũ patris dexterã nisi &̃na illa
ctiuã uirtutẽ sapient̃ & fide lit̃ cogitemus
quidintellegimus nisi ipsũ unigenitũ ꝑque
facta sunt omnia: De quo &iã ꝓfecia dieit:
& brachiũ dñi cui reue latũ ẽ. quomodo
aũ filius auesit patrẽ: quomodo licunt᷑ a
patre multa uerba unico uerbo: quomodo
transeunter loquit᷑ eꝓuẽ stabilit̃ loqt᷑¬
quomodo aliꝗd tẽ pralit̃ eidicit in quosibi
co& terno iã erant omnia quȩ congrius qui¬
bus tẽporibus dicit: quis hȩc auediat ł qus¬

Expanded text:
non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem nisi spiritualiter acceptum fuerit, Filio Pater ad sinistram erit. Quid est autem Patris dextera, nisi aeterna illa ctivam virtutem sapienter et fideliter cogitemus, quid intelligemus, nisi ipsum Unigenitum per quem facta sunt omnia? De quo etiam propheta dixit: Et brachium Domini cui revelatum est ? Quomodo autem Filius audit Patrem? quomodo dicuntur a Patre multa verba unico Verbo? quomodo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquituquomodo aliquid temporaliter ei dicit in quo sibi coaeterno jam erant omnia quae congruis quibusque temporibus dicit? Quis haec audeat qu
Abbreviated transcription (Latin):
ei iudiciũ facere quo filius hominis ẽ. ñergo
quõ filius łiẽ : nã secundũ hoc coet̃na illicũpat
& unae aeleq: potestas est: sed quia filius ho¬
minis ẽ quo d ee coepit & tẽpore ut potestaser
claretur intẽpore qinom tea dicatur tã ꝗ ea
sibi & ipse ñ dederit: idest naturȩ inse humane
ñ clederit potestate: illaquȩ ineo naturadiui¬
naẽ absit hoc credere quomoderualiquies
facer& pat̃ nisi ꝑunigenitũ filiũ: nec sine spu
sc̃o quia inse parabilia sunt operatrimtatis:
ac ꝑ hoc quoed potestate filio eleedit qũo fi¬
lius hominis ẽ ꝑ eundẽ ipsum ipsidedit quio
filius di est omnia enĩ ꝑ ipsũ facta suti
& sine ipso factũ est nihil sed honori¬
fice & cõpetenter tribuit patriqeđ &iã
ipse facit ut eds̃ : quide patre ẽ ds̃: ipsenãq: ds
ẽ dedo pateraũ els̃ sedñ dedo: Audiuit inqui
unt a patre secde adexterã meã : et ideo
sed& addexterã patris. tã quã pat̾na iussione

Expanded text:
 Filius hominis est . Non ergo quoniam Filius Dei est; nam secundum hoc coaeterna illi cum Patre et una eademque potestas est: sed quoniam Filius hominis est, quod esse coepit ex tempore, ut potestas ei daretur in tempore. Quod non ita dicitur, tanquam eam sibi et ipse non dederit, id est, naturae in se humanae non dederit potestatem illa quae in eo natura divina est: absit hoc credere. Quomodo enim aliquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius hominis est, per eumdem ipsum ipsi dedit quoniam Filius Dei est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed honorifice et competenter tribuit Patri quod etiam ipse facit ut Deus; quia de Patre est Deus. Ipse namque Deus est de Deo: Pater autem Deus, sed non dunt, a Patre, « Sede ad dexteram meam, » et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna jussione,
Abbreviated transcription (Latin):
tas patris: imperialis legis sicut & sps scĩ of¬
fitiosa a eduocatio & consolatio unigenitiłi iusti
iudicis est dignitas: lãq superius respondi¬
mus &iã aduersus ista similit̃ ualent: quodenĩ
uoluntati & p̃cepto patris oboediens ẽ filius
in hominibus de monstrat diũsã in parẽq
natur a patris prȩcipientis & filu o boedientis

Expanded text:
as, Patris imperiales leges; sicut et Spiritus sancti officiosa advocatio et consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. Jam quae superius respondimus, etiam adversus ista similiter valent. Quod enim voluntati et praecepto Patris obediens est Filius, nec in hominibus demonstrat diversam imparemque natur
Abbreviated transcription (Latin):
nã inle ẽ illud ꝓph&icũ: eins dixit aelme
filius meus estu: ubiẽ quppe inferior substan¬
tia qua pat̃maiorsit. & seruiforma cuidns
sit: hec aũ forma humanitatis eius quam anente
forma diuinitatis accepit: ut insimilitu dine
hominũ fier& & habitu inuenir&ur ut homo: In
iudicio quoq: appcrebit quouiuos & mortuos
bunt & impii de quibus dictũ ẽ uidebunt in quẽ
conpunxerunt: diuero forma in eo dẽ ipsoxpoq:¬

Expanded text:
nde est et illud propheticum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Ibi est quippe inferior substantia qua Pater major sit, et servi forma cui Dominus sit. Haec autem forma humanitatis ejus, quam manente forma divinitatis accepit, ut in similitudinem hominum fieret et habitu inveniretur ut homo , in judicio quoque apparebit, quo vivos et mortuos bunt impii, de quibus dictum est, Videbunt in quem confixerunt . Dei vero formam in eodem ipso
Abbreviated transcription (Latin):
attingit afme usq: alfinẽ fortit̃ & lis¬
ponit omnia suauit̃: cũ ergo ubiq sit & ia
filius quomitteidus fuerat ubiñ erat nisi
ne suȩ natura naturã non assũ psit huma¬
u nec usolo filiomissus ẽ sic̃ scriptũ ẽ:¬
cũ ego iero mittã illũ aduos. sed a patre
quoq sicut scriptũ ẽ: quẽ mittit pat̾ in no¬
mine meo: ubi ostendit᷑ quo dnec pat̃ sine
filio nec filius sine patre misit spñi scm̃
sedcũ parit̃ ambo miserunt: Inseparabilia
quippesunt opera trinitatis: solus pat̃
ñ legitur missus quo solus ñ habeat au¬
ctorem. a quo genitꝰ sit ł a quo ꝓceelat:
quȩ intrinitate nullaẽ : sel ꝓpt̃ ipsã au¬
ctoritatẽ solus pat ñ dicitur missus non
eñ splendor aut feruor ignẽ sedignis
mittit: siue splenlorẽ siue feruorẽ ꝗ¬
uis hȩc longe sint dissimilia nec inueniat᷑
aliquid uel insp̃italibus ł incor pora¬
libus creaturis quoed ei trinitati quȩ els

Expanded text:
Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disAttingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Cum ergo ubique sit etiam Filius, quo mittendus fuerat ubi non erat, nisi nae suae naturam non assumpsit humanam. Nec a solo Filio missus est, sicut scriptum eCum ego iero, mittam illum ad vos ; sed a Patre quoque, sicut scriptum est, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenditur quod nec Pater sine Filio, nec Filius sine Patre misit Spiritum sanctum, sed eum pariter ambo miserunt. Inseparabilia quippe sunt opera Trinitatis. Solus Pater non legitur missus, quoniam solus non habet auctorem a quo genitus sit, vel a quo procedat. quae in Trinitate nulla est, sed propter ipsam auctoritatem solus Pater non dicitur missus. Non enim splendor aut fervor ignem; sed ignis mittit, sive splendorem, sive fervorem. Quamvis haec longe sint dissimilia; nec inveniatur aliquid vel in spiritualibus vel in corporalibus creaturis, quod ei Trinitati, quae Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sus separari abigne mittente: quauis
& ista quia creatura ẽ uisibilis: ñ omni
exparte huc reisit cõparabilis. cũ eñi
spolendor mittit ignis longius ꝑuenit
splendor quo ignis ñ ꝑuenit uide splen¬
dor abigne quis ẽ in lucer namis sus
siloqui posset non utiq posset uerũ dicere in pa¬
riete quo sine lucernȩ igne ꝑuenit ignis qui
memisit me cũ est: potuit aũ missus a patre
filius dicere pat̾mecũ ẽ: cũ igitur hec apatre
missio filii prorsus in effabilissit nec capiul¬
lius cogitatione possit: quo modo hunc osten¬
dant filiũ alterius atq: inferioris essentiȩ
ninueniunt: quando quidẽ nec homo mis¬
sus ab homine diusanaturã mittentis & mis¬
tel legi ut eo ipso a patrefilius missus esse
dicat᷑ hominibus quod filius apparuit in car¬
ne non pat̃: quis enimittitur illo ubiẽ s ubiaũ
ñ ẽ sapientia di quodo ẽ xp̃s. de qualegit:

Expanded text:
sus separari ab igne mittente: quamvis sus separari ab igne mittente: quamvis et ista quia creatura est visibilis, non omni ex parte huic rei sit comparabilis. Cum enim splendorem mittit ignis, longius pervenit splendor, quo ignis non pervenit. Unde splendor ab igne qui est in lucerna missus, si loqui posset, non utique posset verum dicere in pariete, quo sine lucernae igne pervenit, Ignis qui me misit mecum est: potuit autem missus a Patre Filius dicere, Pater mecum est. Cum igitur haec a Patre missio Filii prorsus ineffabilis sit, nec capi ullius cogitatione possit, quomodo hinc ostendant Filium alterius atque inferioris essentiae, non inveniunt; quandoquidem nec homo missus ab homine, diversam naturam mittentis et mism hoc potest intelligi, ut eo ipso a Patre Filius missus esse dicatur, quod Filius hominibus apparuit in carne, non Pater. Quis enim mittitur illo ubi est? Ubi autem non est Sapientia Dei, quod est Christus, de qua legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
is. quomodo unus creator: quies ẽ¬
ꝗd elicunt uibente patre creasseom¬
nia filiũ tãꝙ pat̾ non creauerit sed afilio
cre ariius serit: cogitent qui carnalit̃ sapi¬
unt quibus aliis uerbis usserit pat̃ unico ũbo
formantenuibi in fantasmnate cordissui qua¬
si aliquos eꝰ uos: et si iuxta inuicẽ in suis tam̃
locis constitutos. unũ iubentẽ alterũ obtẽ¬
perantẽ: nec intelle¬
gunt ipsã iussi onẽ patris ut fierent
oriã ñesse nisi uerbũ patris ꝑ quo ed fa¬
ctasunt omnia: quo daũ miserit pat̾ fili¬
um negariñ potẽ: sed considerent si
possunt quo modo eũ miserit cũ quo ip¬
se uenit: an ille mentitus ẽ quiait: n sũ
solus quo pat̃ mecũ ẽ : Sees quomoclomissũ
intellegant : nũ quid ileo diuersa natu¬
raẽ: quia pat̾ mittit & mittit᷑ filius: nisi
force potẽ homo pat̃mittere hominẽ fili¬
ũ unius eius dẽq: substantiȩ & ñ potẽ ds
cũ homomissus adhomine mittente

Expanded text:
Deus, quomodo unus creator: quid est quDeus, quomodo unus creator: quid est quod dicunt, jubente Patre creasse omnia Filium, tanquam Pater non creaverit, sed a Filio creari jusserit? Cogitent qui carnaliter sapiunt, quibus aliis verbis jusserit Pater unico Verbo. Formant enim sibi in phantasmate cordis sui quasi duos aliquos, etsi juxta invicem, in suis tamen locis constitutos, unum jubentem, alterum obtemperantem. Nec intelligunt ipsam jussionem Patris ut fierent omnia, non esse nisi Verbum Patris per quod facta sunt omnia. Quod autem miserit Pater Filium, negari non potest. Sed considerent, si possunt, quomodo eum miserit, cum quo ipse venit. An ille mentitus est qui ait: Non sum solus, quoniam Pater mecum est . Sed quomodo libet missum intelligant, numquid ideo diversa natura est, quia Pater mittit et mittitur Filius? Nisi forte potest homo pater mittere hominem filium unius ejusdemque substantiae, et non potest Deus: cum homo missus ab homine mittente
Abbreviated transcription (Latin):
filius & ds̃ ĩ potuit: siaũ tanto impietatis ab¬
rupto dudebunt ire p̃cipites: ut edicant
& unigenitum filiũ apatre nihilo con¬
stitutũ: quȩrant ꝑquẽ factus sit a patre
&nihilo filius. ñ enĩ ꝑse ipsũ fieri potuit
ta qua ia ess& ante quã fier& utess& ipse
ꝑquẽ fier& idem ipse & quidopus erat eũ fie¬
ri quia iã erat aut quo modo fiebat ut esse:
quia iã erat a ite quã fier&: porro siꝑ ali
quẽ aliũ a patre factus ẽ quis ẽ ipse ali¬
us cũ omnia ꝑ ipsũ factasint: Siaũ a patre
ꝑneminẽ factus ẽ: quo modo ꝑneminẽ
aliquiel a patre factũ ẽ cũ ꝑfiliũ hoc est
quã fac er& inquiunt uniũsa omniũ futu¬
rorũ ess: et iñs rex & creator erat con¬
stitutus: et omniũ fut urorũ innatura
habens prȩscientia &infacienedo in omni¬
bus & spectans patris iussionẽ: Ipseuo
nit inhuno mundũ sicut ipse ait nec
quippe eis & ipsa trinitas: & sic unus

Expanded text:
filios, et Deus non potuit. Si autem tanto impietatis abfilios, et Deus non potuit. Si autem tanto impietatis abrupto audebunt ire praecipites, ut dicant et unigenitum Filium a Patre ex nihilo constitutum; quaerant per quem factus sit a Patre ex nihilo Filius. Non enim per seipsum fieri potuit, tanquam jam esset antequam fieret, ut esset ipse per quem fieret idem ipse. Et quid opus erat eum fieri qui jam erat? aut quomodo fiebat ut esset, qui jam erat antequam fieret? Porro, si per quem alium a Patre factus est, quis est ipse alius, cum omnia per ipsum facta sint? Si autem a Patre per neminem factus est; quomodo per neminem aliquid a Patre factum est, cum per Filium, hoc estquam faceret, inquiunt, universa, omnium futurorum Deus et Dominus, rex et creator erat constitutus, et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; iit in hunc mundum sicut ipse ait: « Nequippe Deus est ipsa Trinitas, et sic unus
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ uoluntas patris. quacũ constitutũ uolunt
& argum̃ tatio eorũ eẽ talis solet. Int̃rogant enĩ
utrũ pater filtũ. uolens annolens genuerit ut si
res ponsũsuerit qđ aunolens genuerit. dicant
prior ẽ ergo uoluntas patris: q aũ nolens ge¬
nuerit quis potest̃ dicere: Sedut iouerint
quã inania loquant᷑ etiã ipsi it̃roganedis unt
utrũ eds pat̃ uolens annolens sit cis: ne ũ aude¬
bunt dicere nollese eẽ : Siergoresponede¬
rint quod uolens sit ds̃ eomodo illis inforenda
ẽ uanitas sua. qua dici potẽ prior illo esse uo¬
luntas eius qo ꝗd dicitur stulatius : De inde ii
&niullis & tantibus ut essent sua uirtute fecis¬
se. ubiab eis qurimus utrũ & ipse apatre & nul¬
lis & tantibus factussit hoc ẽ e nihilo: tuolsĩ
dicerenon auebunt ergo eds̃ ẽ dedõ ñ & nihilo
factus acło Quȩ resindicat unã & ea nelẽ pa¬
tris filiiq: naturã : neq: enĩ homo pecus
auis piscis possunt eius dẽ naturrȩ gignere

Expanded text:
 constitutum volunt. Et argumentatio eorum talis esse solet: interrogant enim utrum Pater Filium volens an nolens genuerit; ut si responsum fuerit quod volens genuerit, dicant, Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem nolens genuerit, quis potest dicere? Sed ut noverint quam inania loquantur, etiam ipsi interrogandi sunt, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus. Non enim audebunt eum dicere, nolle se esse Deum. Si ergo responderint quod volens sit Deus, eo modo illis inferenda est vanitas sua, qua dici potest prior illo esse voluntas ejus: quo quid dicitur stultius? CAPUT IIex nullis exstantibus, ut essent, sua virtute fecisse. Ubi ab eis quaerimus, utrum et ipse a Patre ex nullis exstantibus factus sit, hoc est, ex nihilo. Quod si dicere non audebunt; ergo Deus est de Deo, non ex nihilo factus a Deo. Quae res indicat unam et eamdem Patris Filiique naturam. Neque enim homo, pecus, avis, piscis, possunt ejusdem naturae gignere
Abbreviated transcription (Latin):
ista creatura: habet tam̃ aliquied & ista ubi qua¬
lcũq: modo id qđ de illa ineffabilinaturach
trinitatis rectissime accipitur: triase aquȩ
ista in hominis anima cogitemus. iemoriã
intellegentiã. uoluntatẽ: ab histribus fitõne
qđ facimꝰ : & cũ tria ista bene recteq: sehabent boriũ
&re ctũ est omne qđ facimꝰ: si nec me moriã deci¬
piat obliuio. nec error intellegeritiã nec ini¬
quitas uoluntatẽ: addi quippe imaginẽ refor¬
memur: omne igit᷑ opus nostrũ ab histribus
fit: nihilenĩ agimus qđ ñ hȩc tria simul agant :
De inde cũ de singłs loꝗmur &iã qđ ac singła
ꝑtinent ab omnibus agitur: neq: eñi sermonẽ
quẽ de solaniemoria facimꝰ memoria sola fac̃
sed intellegentiã uoluntas quȩ cooperant᷑ eũ
quãus adsolã memoriã ꝑtinentẽ : hoc & cdeduo¬
bus ceteris uidere facillimũ ẽ : nã quicꝗd dese

Expanded text:
ista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi quaista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi qualicumque modo id quod de illa ineffabili Dei natuTrinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Na
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm sedfiliũ ambulassẽ suꝑ aquas. sõ¬
lius enĩ caro ẽ: cuius carnis illipe des aquis
inpositi. &ꝑ aquas ducti sunt: absit dũ ut
hoc sine patre fecisse credatͥ. cũ desius ope¬
ribus uniũ salit̃ dicat: pat̾ auĩ uune manes is
facit operasiu: aut sine spuscõ cũ similit̾ opusfilii¬
sit̃ ꝗd eiciebat demonia: Illius quippe carnis ad
solũ filiũ ꝑtinentis linguaerat qua ⁊ impe¬
resurrexit quia solus moripotuit qui car¬
nẽ habuit. & tam̃ ab hoc opere quosolus
filius resurrexit nerat pat̾ alienus : ͥe
quo scriptũ ẽ: qui suscitaũ a mortus ihm an
Forte se ipsũ non suscitau & ubiẽ quod ait: sol¬
uite tẽ plũ hoc & triduo suscitabo illũ: Et qeđ
potestatẽ se habere dic̃ ponenedi & iterũ sum̃¬
di animã sciã: quis aũ itade sipiat ut put et sp̃m
scmre surrectionẽ hominis xp̃i ĩcooperatũ
simile quiddã: quã uis ne quaꝗ illius trinitatis
quȩ ds̃ ẽ &cellentiȩ cõparandũ: Ille enids ẽ

Expanded text:
m, sed Filium ambulasse super aquas ? Solius enim Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis operibus universaliter dicat, Pater autem in me manens facit opera sua : aut sine Spiritu sancto; cum similiter opus sit Filii, quod ejiciebat daemonia. Illius quippe carnis ad solum Filium pertinentis lingua erat, qua imperesurrexit? Quia solus mori potuit, qui carnem habuit: et tamen ab hoc opere, quo solus Filius resurrexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, Qui suscitavit a mortuis Jesum . An forte se ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud ; et quod potestatem se habere dicit ponendi et iterum sumendi animam suam ? Quis autem ita desipiat, ut putet Spiritum sanctum resurrectionem hominis Christi non cooperatum, simile quiddam, quamvis nequaquam illius Trinitatis, quae Deus est, excellentiae comparandum: ille enim Deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
muror quod nolint consentire ꝓpt̃ hanc hu¬
manã quo modicũq naturã dicipotusse: pat̾
maior me est : nõ propt̃ illã lequadictũ ẽ ego
& pat̾ unũ sumus: quis eruferat siquantũ cũq
homodicat ego & ess unũ sumus: & quis : ĩ
accipiat si homodicat: eismaior meẽ quale
illudẽ quodait beatus io hannes: maiorest
pleũ uoluntate & p̃cepto patris corpussiũ
amortius suscitauit : &cũ ipso corpore ut
pastor cũ oue & sacer dos cũ oblatione & rex
cũpur pura & dscũ tẽplo a patre assumptus
ẽ ingloria: querendũ ẽ ab eis quiis tadicunt
qualẽ ouẽ pastor portauerit patri: Sieni caro
sine anima ẽ quã reportauit. quilesto uis ista
nisiterra sine sensuiquȩ nec gratias agere potẽ
& dicunt : is qui uoluntate patris descendit & ascen¬
dit: uoluntate & p̃cepto patris sedet ad dexte¬
rã eius: audiens sibi dicentẽ sede addexterã

Expanded text:
ristus Jesus : miror quod nolint consentire, propter hanc huristus Jesus : miror quod nolint consentire, propter hanc humanam quomodocumque naturam dici potuisse, Pater major me est; non propter illam de qua dictum est, Ego et Pater unum sumus. Quis enim ferat, si quantuscumque homo dicat, Ego et Deus unum sumus? Et quis non accipiat, si homo dicat, Deus major me est? Quale illud est quod ait beatus Joannes: Major est plevit, voluntate et praecepto Patris corpus suum a mortuis suscitavit; et cum ipso corpore, ut pastor cum ove, et sacerdos cum oblatione, et rex cum purpura, et Deus cum templo a Patre assumptus est in gloriam. Quaerendum est ab eis qui ista dicunt, qualem ovem pastor reportaverit Patri. Si enim caro sine anima est quam reportavit, quid est ovis ista nisi terra sine sensu, quae nec agere gratias potest?  dicunt: Is qui voluntate Patris descendit et ascendit, voluntate et praecepto Patris sedit ad dexteram eju