comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ sua scił lib̾atione. & iudeoꝵ. et gentium
orantis. Deus mns̃ eriꝑe me ꝑ tuam magnã
potentiam. ne isti mali possint me s confor¬
me de. Inimici siuit qui solam uoluittatẽ
habent nocendi erga ꝓxtinum. In surgenteᷤᷤ.
qui iam commoti sunt furore i ua ut ma¬
ia faciant nec tam faciunt. uel contiadicentes
netbo. Iinuquitatem opants. qui acualłi mala
inferunt. Uiri sanguinum sunt: qui fuiorẽ
suum usq ad hominũ int̾fectionẽ ꝑducunt.
Et opus ẽ ut cripias. qͥa ecce. in manifesto

Expanded text:
 pro sua liberatione, et Judaeorum et gentium orantis: « Deus meus, eripe me » per tuam magnam potentiam, ne isti mali possint conforme. » Inimici sunt, qui solam voluntatem habent nocendi erga proximum. Insurgentes, qui jam commoti sunt furore et ira, ut mala faciant, nec tamen faciunt: contradicentes verbo, iniquitatem operantes, qui actualiter mala inferunt, viri sanguinum sunt, qui furorem suum circa hominum interfectionem perducunt. Et opus est ut eripias, « quia ecce » in manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
incipit letabit᷑ iustus. ostendit iustos leca
ri ex hoc quod ex dampnatione eoꝵ castiga¬
ti sunt. & cum ostendat udeos dampnan
qui disꝑdidunt daid: marime ammonet¬
nos ne disꝑdamus dauid. Uox ꝓpħe sic in¬
cipientis ab increpatione. O uos filii homi

Expanded text:
incipit: Laetabitur justus, ostendit justos laetari et ex hoc quod ex damnatione eorum castigati sunt, cum ostendit Judaeos damnari, qui disperdiderunt David, maxime nos admonet, ne desperamus David. Vox prophetae sic inc
Abbreviated transcription (Latin):
Raminis ẽ herba pͥus mollis. deiude quanoo
maturescit ht̃ acutissimos aculeos. Sic por¬
cata prius suuit mollia ⁊ delectant. Ccinde
grauissime pungunt. Aua transiatio hane
sententiam manifeste confiriat que efir
domnatiritatem .i. ad consuminationẽ ueq¬
bet dico. sicut in ira .i. simił irato. Et benede¬
cit sicut. quia ds ñqmͣ iratus e. Ipsos dico
n uuuientes. s sicut uuien. quia ñ uere uut̃.¬
rius mortui sunt. quia carent uera uita.
quȩ ds est. NLetabit᷑. c̃ citia pars. Deus ua
uindicabit se de eis. iustꝰ autẽ. c̃.iii. hanc

Expanded text:
Ramnus est herba, prius mollis, deinde quando maturescit, habet acutissimos aculeos, sic peccata prius sunt mollia, et delectant, et deinde gravissime pungunt. Alia transatio hanc sententiam manifeste confirmat, quae est, d maturitatem, ad consummationem neqbet dico « sicut in ira, » id est similis irato, et bene dicit, sicut, quia Deus nunquam iratus est, ipsos dicit non viventes, sed « sicut virius mortui sunt, quia carent vita, quae Deus est. « Laetabitur, » tertia pars. Deus ita vindicabit se de eis, « justus » autem « c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conturbasti. ad penitentiam. ꝙ sic̃ cepisti
quib dixit. destruristi nos. Et hec sanatio
fict in communi resurrectione. Uel sana con¬
tiitiones .i. peccata: ꝓ quib habet corcontͥ¬
tum. Ꝙ iustum ẽ ut sanes. quia ipsa com¬
sit arbitrium.¶Ostendisti. Et licet pecata
ꝑ commotionem remissa sint: tñ ñ statm
orquiem col colligs. ħ tribulationio ab

Expanded text:
t conturbasti eam » ad poenitentiam, et sicut coepisti, quibus dixit: Destruxisti nos, et haec sanatio fiet in communi resurrectione, vel sana contritiones, id est peccata, pro quibus habet cor contritum, et justum est ut sanes « quia » ipsa « comrum arbitrium. « Ostendisti. » Et licet peccata per commotionem dimissa sint, tamen non statim ad requiem eos colligis, sed tribulationib
Abbreviated transcription (Latin):
laudem deo ex sua głificatione facere. Intentio
ẽẽ confitraris. Ad quod bñ monet eum osten¬
dit. xp̃m licet aliqñ passum. tam ualde gli¬
ficatum.  ex sua głificatione in om̃i gente
deo laudẽ acquisisse. Xp̃c gͥ p̃uidens suam
passionem: sic orat. Miscrere mei ds: mis. mi.
Cum ingeminat orationem. innuit nobis
necessitatemi magnã. Et ideo debes misereri:
qm̃ uite confidit anima mea. ¶ in umbra.¬

Expanded text:
laudem Deo ex sua glorificatione facere. Intentio laudem Deo ex sua glorificatione facere. Intentio regem confitearis, ad quod bene monet, cum ostendit Christum, licet aliquando passum, tamen valde glorificatum, et ex sua glorificatione in omni gente Deo laudem acquisivisse. Christus praevidens suam passionem, sic orat: « Miserere mei, Deus, miserere mei: » cum ingeminat orationem, innuit nobis magnam necessitatem, et ideo debes miserere « quoniam in te confidit anima mea. » « Et in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ. in qua diuinitas latuit a facie saul.
.i. a cognitione diaboli. uel iudeoꝵ. qui
ꝑ diabolum. xp̃m impugnabant. Uel
ꝑ speluncam possumus acciꝑe sepulcrũ.
in quo latuit. xꝑ̃c. Cognoscens esdras ꝓpħam
hoc de xp̃o intellexisse: ideo sic unitulaũ.
ne disꝑdas dauid.i. ne dehonores xp̃m
in tituli inscriptione mutata ate. scił
dico mutata a quibdam tum scił eum fuget
boli uel iudeoꝵ. in speluncam.i. in human¬
tatem uel sepulcrum. ꝓpt̃ hoc eni quod solam
humanitatem xpi cognouerunt. & in sepul¬
ero mortuũ uiđunt. nullomͦ attendentes eẽ
dñ. quid̃a tituli inscriptionẽ mutauerunt.
negantes. xp̃m eẽ regem iudeoꝵ. Materiaẽ¬
apc̃. Modus. In pͥmã parte sicut in aliis psal¬
mis in quib de passione agit. p̃mitait orati¬
onem. In sod̾a parte quȩ ibi incipit. misit
de celo & lib̾auit me. tangit biuit̃ de passi¬
one sua et głificatione. In tertia quȩ ibi in¬
cipit paratum cor meii. ostendit se magnã

Expanded text:
as: a facie Saul, id est a cognitione diaboli, vel Judaeorum, qui per diabolum Christum impugnabant. Vel per speluncam possumus accipere sepulcrum, in quo latuit Christus. Cognoscens Esdras prophetam hoc de Christo intellexisse, ideo sic intitulavitne disperdas David, id est, dehonores Christum in tituli inscriptione, mutata a te, id est, dico mutata a quibusdam; tunc scilicet, cum boli, vel Judaeorum, in speluncam, id est, in humanitatem vel sepulcrum. Propter hoc enim quod solam humanitatem Christi cognoverunt, et in sepulcro mortuum viderunt, nullo modo attendentes esse Deum: quidam tituli inscriptionem mutaverunt, negantes Christum esse regem Judaeorum . Materia est Christus. In prima parte sicut in aliis psalmis ubi de passione agit, praemittit orationem. In secunda parte quae incipit, Misit de caelo et liberavit me: tangit breviter de passione sua et glorificatione. In tertia quae incipit, Paratum cor meum Deus: ostendit, se magnam
Abbreviated transcription (Latin):
te inuidebant. De medio dico catulorum
tabant᷑ quasi catrili ad xp̃i impugnationẽ.
Eripuit dico. & necesse erat quia ego. conte.
fui ab illis ꝑ mala quȩ mͥintulerunt. ⁊ in
illa conturbatione dormiui .i. mortuus fui.
Morte suam bene comꝑat dormitioni. quia
qm̃ icuit᷑ aliquis excitat᷑ a sua dorinitione.

Expanded text:
te invadebant, de medio dico « catulorum,tabantur, quasi catuli, ad Christi impugnationem eripuit dico, et necesse erat, quia ego « conturbatus » fui ab illis per mala, quae mihi intulerunt et in illa conturbatione « dormivi, » id est mortuus fui. Mortem suam bene comparat dormitioni, quia quam leviter aliquis excitatur a sua dormitione,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵs. ualuit ad conuersionẽ gentium. Unde dr
secitas contigtt in isrł: ut plenitudo gentiũ
intraret.s Posita oratione ꝓ contiersione. po¬
nit affirmationẽ conuersionis. Conto. Dico
temꝑe gr̃e. et patient᷑. f. scił incorꝑandi sͥ alios
iugilia. nequis hereticus locum impugnan¬
di inueniat. s Dico famen patient᷑. ⁊ ecce .s.¬

Expanded text:
 gentium. Unde dicitur: « Caecitas contigit in Israel, ut plenitudo gentium intraret . » Posita oratione pro conversione, ponit affirmationem conversionis. Continuatio: Dico tempore gratiae, « et patientur famem » incorporando sibi alios m, ne quis haereticus locum impugnandi inveniat. Dico famem patientur, et
Abbreviated transcription (Latin):
& uecerem ⁊ nouam historiam. Legit᷑ enĩ
in ueteri historia quod datud fugiens sau¬
lem abscondit secum suis u spelunca. Con¬
tigit autem ut saul in candem conuertẽt
partem clamidis rege nesciente abscidit.
cdamatit. Rex isrł attende. quia cũ parte
uestis abscisa potuissem te interficere si
uellem. Tunc rex reaggnoscens iniquitatem¬
suam: non tam̃ cessauit a ꝑsequitione. Nlon
debemus autẽ attendere ꝓpħam de hac sua¬

Expanded text:
m veterem historiam et novam. Legitur enim in veteri historia quod David fugiens Saulem, abscondit se cum suis, in speluncam. Contigit autem ut Saul in eamdem speluncam dparte chlamydis, rege nesciente, abscidit,clamavit: Rex Israel, attende, quia cum partem vestis ab cidi, potuissem te interficere, si vellem. Tunc rex recognoscens suam iniquitatem, non tamen cessavit a persecutione. Non debemus hic attendere
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu x qui mane uocatur quia ꝑ illum
lux nob uere cognitionis in notuit. in qͣ luce
adhibenda ẽ custodia ut ibi fidem recipiamꝰ.¬
mat̾ .i.a. tp̃r resurrectionis. in quo xp̃ca
milttib custoditus mane resurrexit.usq
ad noctẽ .i. usq ad mortẽ. Ideo iuste debes sꝑa¬
guinem fuis sui precium nr̃ȩ tedemptioĩs. Re¬
demptio dico copiosa quia ñ tm̃ leuia uł ori¬

Expanded text:
adventu Christi, qui mane vocatur, quia per illum lux nobis verae cognitionis innotuit: in qua luce adhibenda est custodia, ut ibi fidem recipiama tempore resurrectionis, in quo Christus a militibus custoditus, mane resurrexit: « usque ad noctem, » id est usque ad mortem. Ideo juste debes speraguinem Filii sui, pretium nostrae redemptionis: redemptio dico « copiosa, » qui non tantum levia et ori
Abbreviated transcription (Latin):
ciamantem exaudias. Nec tm̃ dico exau
ois etiã utende mͥ. ut non tm̃ pecc̃a pro
quib clamo dimittas. s etiã me in om̃ib
honis inultiplices ⁊⁊ custodias ⁊ hoc dic̃.
to ut exaudias ⁊ peccata dimitas. qr si obsex¬
ñ ut scđm eas iudicare uelis. quis sustinebit
udicium tuũ. ut ꝑmerita possit saluariᷤ
mulius itaq  Siiniquitates attendas nul¬
us potest portare iudiciũ. s ꝙ ꝓpicius es io
sustinemꝰ. hoc ddic̃. Quia ap̾te ẽ pi .i. quia

Expanded text:
clamantem ita exaudias. Nec tantum dico exaudi, sed etiam intende mihi, ut non tantum peccata pro quibus clamo dimittas, sed etiam me in omnibus bonis multiplices et custodias; hoc dicit: to ut exaudias et peccata dimittas, quia « si obsendum eas judicare velis, « quis sustinebit » judicium tuum, ut per merita possit salvari? Nullus utique. Si iniquitates attendas, nullus poterit portare judicium, sed quia propitius es, ideo sustinemus. Hoc dicit: « quia apud te propitia
Abbreviated transcription (Latin):
dit in ho .ii. eiꝰ. Unguenti similitudinẽ in¬
duc̃. qr uiunguento maxime delectat᷑ caro
nfouetur. De aãron iõdicit qr ipse fuit pͥmꝰ
insacerdotiũ unctus. Cuius inunctio tam
copiosa fuit. qł deflux̃ in barbã ⁊ ĩuestim̃ta

Expanded text:
ti ejus. » Unguenti similitudinem inducit, quia in unguento maxime delectatur et fovetur caro. De Aaron ideo dicit, quia ipse fuit primus inunctus sacerdos, cujus unctio tam copiosa fuit, quod defluxit in barbam et in
Abbreviated transcription (Latin):
ut aicha post te possit ascendere. interim
ctu ꝯde imitatione bonoꝵ. Et qr uidet᷑ in
illuminatione gentiũ excecari uideos. p̃cat᷑
dñunt  cuxa finem iusitet eos. Ito̾. Sac̃¬
seutem. ⁊claram cognitionem filii tui
de meritis siuis deb̾e presumere. s omnẽ
na dei ⁊ nutri ⁊ homines sicut uenter
eiam eos doctores sicut cu fiusti in hac uita.

Expanded text:
ut arca post te possit ascendere, interim ctu, et de imitatione bonorum. Et quia videt in illuminatione gentium excaecari Judaeos, precatur Deum ut vel juxta finem visitet eos. Csentem et claram cognitionem Filii tui,de meritis suis debere praesumere, sed omnem na Dei et nutrit homines, sicut venter tuam, » id est faciam eos doctores sicut tu fuisti in hac vita,
Abbreviated transcription (Latin):
totũ corpus. Ap̃c dormitauit appropinqͣts
morti qñ iudeis traditus. ẽ. q tẽ nec miracła
fecit. Netiã aute pilatũ ueritatẽ tacuit. Re¬
quiem temꝑib dedit. qñ erucẽ ascendit. Uñ
d.ia. eui uotũ feci .s. in quib militet deus.
aposiopesis uł edipsis .i. defectio orationis.
npot̃ quodlibet impossibile suppleri.i. ñ en
ascendet. omĩa parauit quȩc̃q ad eccłiam

Expanded text:
appropinquans morti, quando Judaeis traditus est, quia tunc nec miracula fecit, et etiam ante Pilatum veritatem tacuit: requiem temporibus dedit, quando crucem ascendit. Inde » cui votum feci, scilicet in quibus habitet Deus: aposiopesis, id est defectio orationis, et potest quodlibet impossibile suppleri, id est nascenderet, omnia paravit quaecunque ad Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
doceant qđ xp̃c docuit. in iudicio iudicent.
eiusq beatitudinẽ parcicipent. Et pħ omĩa
intendit nos ad hoc inuitare. ut nicħ ꝑ nr̃a
merita. s ꝑsolũ meritũ xp̃i intelligamus
⁊ de precemur nob̃̾ iusticiam dari. ad xͥ nos
conformitatẽ ꝑduci. Et ad hunc gradũ in¬
facit contra hsticos ⁊ iudeos. qui putabant
aduentũ xp̃i non ẽẽ necessariũ ad salutem.
Quasi dicat. licet habeamꝰ tunorem dĩ. clame¬
mus n̾ de peccatis ⁊ humiliter sentiamꝰ. sic̃
inp̃dictis gradib ostensũ est. tũ ꝑmita nr̃a¬

Expanded text:
doceant quae Christus docuit, in judicio judicent, ejusque beatitudinem participent. Et per haec omnia intendit nos ad hoc invitare, ut nihil per nostra merita, sed per sotum meritum Christi intelligamus, et deprecemur nobis justitiam dari, et ad Christi nos conformitatem perduci: et ad hunc gradum fecit contra haereticos et Judaeos, qui putabant adventum Christi non esse necessarium ad salutem. Quasi diceret: Licet habeamus timorem Dei, clamemus de peccatis, et humiliter sentiamus, sicut in praedictis gradibus ostensum est; tamen
Abbreviated transcription (Latin):
miserias. captat beniuolentiã ꝑbona ipsiꝰ tudi¬
eis. ⁊ ostendit letũ finẽ sue penitentie .s. se dnm̃s
nere nin ipso sꝑare. ex quo max̾ patet peni¬
tentiã eum ꝑsuadere. In scđa quȩ incipit a
custodia.ma. monet alios iustos ut ⁊ip̃i in
dño spem suã ponant. Intendit inuitare ad
penitentiã. Quasi sic ãmoneret eos. uos fr̃s qͥ
tolerantiã habetis. quiq ceteros gradus pre

Expanded text:
miserias, captat benevolentiam per bona judimiserias, captat benevolentiam per bona judicis, et ostendit laetum finem suae poenitentiae, snere et in ipso sperare, ex quo maxime potest per poenitentiam persuadere. In secunda, quae incipit: « A custodia matutina, » monet alios justos, ut et ipsi in Domino spem suam ponant. Intentio est invitare ad poenitentiam. Quasi ita admoneret eos: Vos, fratres, qui tolerantiam habetis, quique caeteros praedictos
Abbreviated transcription (Latin):
in altum merito feno tectorũ cõꝑant᷑. qr sicitt
fenũ tectoꝵ se in altum erigit. ⁊ tñ sine racͥ¬
ce ẽ ita n ip̃i se erigunt. hanteꝗͣ euellant᷑.i. mo
riantur. arescunt bonis aĩe. qr rorem çelet:
doctrinȩ ñ querunt. nec diligunt. de quo feno
bit bonos. ꝑ manũ untelligitur opꝰ. ꝑ sinũ qͥs
Ideo angłi dñr portare in manibꝰ illos qui fuet᷑
Ideo ñ colligent᷑ ab angłis. qr in hac uita ñ reci¬
benedi ximus uob̾ ex parte nr̃a. ita quod
e ꝓfundis. In ħ pͥsmo gradus ⁊⁊ materia ẽ
penitentia. hanc ideo post multos gradus
urtutũ ponit. ut indicet nob̾ qd̾ quantũ ẽq
aliquis inuirtutib ꝓfec̾it tñ necessaria est
nullus tam iustiis ẽ quin aliquas hãt macłi
quȩ semꝑ sunt delende medicam̃to penitends
In pͥma .p. penitens iste precat᷑ dm̃ ut exandi¬
at eum clamantẽ de pecc̃is. ne iudicet eũ scd̾m
iniquitates suas. ⁊ pꝰqriã sic deprecatus ẽ ꝑsua

Expanded text:
unt, merito feno tectorum comparantur, quia sicut fenum tectorum se in altum erigit, et tamen sine radice est, ita se ipsi erigunt: et antequam evellantur, id est moriautur, arescunt bonis animae, quia rationem coelestis doctrinae non quaerunt nec diligunt. « De quo feno,bit bonos . Per manum intelligitur opus, per sinum quies. Ideo angeli dicuntur portare in manibus illos qui boni Ideo non colligentur ab angelis, quia in hac vita non rece« Benediximus vobis » ex parte nostra, ita quod ofundis. » In hoc psalmo gradus et materia est poenitentia. Hanc ideo post multos gradus virtutum ponit, ut indicet nobis quod quantumcunque aliquis in virtutibus profecerit, tamen necessaria est nullus tam justus est quin aliquas habeat maculas, quae semper sunt delendae medicamento poenitentiae. In prima parte poenitens iste precatur Deum ut exaudiat eum clamantem de peccatis, nec judicet eum secundum iniquitates suas. Et postquam sic deprecatus est per suas
Abbreviated transcription (Latin):
bone conscientie. ⁊ hoc ẽ. domuis tuȩ. ¶ Iuħ
etiã beatus eris. qr filii tui qͦs tu generas deo
predicatione n exemplo. erunt sic̃ nouel.o.
aliȩ. sic filii tu ⁊ uirentes erunt uirtutib
ꝯfructificantes bonis oꝑibꝰ. Ipsi dico positi
Ideo magis eligit has q̾uas arbores quã alias
duobꝰ samaritanꝰ legitur infudisse uuln̾a
illiꝰ qui descendat ab ierłm in ierico ⁊⁊ĩcidit
in latrones: Bene apparet qđ beatus erit
timens dominũ: qr ecce sie .s. sicut dicłũ ẽ
optatione ostendit affectũ quẽ habet erga

Expanded text:
bonae conscientiae, et hoc est domus tuae. In hoc etiam beatus eris, quia « filii tui, » quos tu generas Deo praedicatione et exemplo, erunt « sicut novellaliae, sic filii tui et virentes erunt virtutibus et fructificantes bonis operibus: filii dico positi Ideo melius eligit has duas arbores quam alias duobus Samaritanus legitur infudisse in vulnera illius « qui descendit ab Hierusalem in Hiericho, et incidit in latrones . » Bene apparet quod beatus eris timens Dominum quia « ecce sic, » sicut dictum est, « optatione ostendit affectum quem habet erga
Abbreviated transcription (Latin):
beatus es i hac uita. ⁊b̃n tibi erit in futa. Quod
prius pluralter de ȩccłia loquit ad multitudi¬
pea singułi numero loquitur ad ȩccłiȩ respiẽ
unitatem. Et ȩtiã in hoc beatus eris. quia ux¬
or tua .i. ammalis natura tua quȩ debet subi¬
ei uiro .i. rationi ꝑquã regatur. erit habundãs

Expanded text:
« beatus es » in hac vita, « et bene tibi erit » in futura. Quod prius pluraliter de Ecclesia loquitur, ad multitudi singulari numero loquitur, ad Ecclesiae respicit unitatem. Et etiam in hoc beatus eris, quod « uxor tua, » id est animalis natura tua, quae debet subjici viro, id est rationi per quam regatur, erit « abundans
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m qui unquã erit in eccłia. descendet sp̃c
sc̃s ab eodem capite nr̃o. Cuius uestim̃tũ
diciut᷑ fideles suiqui honorant ipsũ sicut
uestimenta dnm̃. Et in hac tali similitudine
uult intelligi. quod huiusmͦ concordia. hꝰ¬
modi cohabitatio ꝯferat sp̃m sc̃m qui habi¬
tauit in capite nr̃o. ¶Et itẽ ita iocundũ ẽ
habitare in unũ. sicut ros her. qui ros ñ ꝓrsꝰ
idem ẽqui ẽ inhermon. s consimilis illiqͥ
inunũ fideles facit fructificare. Intelligeꝰ
tñ aliquid ⁊ in hac similitudine. ꝑrorẽ enĩ
grã sp̃ualis intelligitur. ꝑhermon qd̾ ana¬
thenia interpretatur gentiles accipimꝰ. qui
quos nutrit gr̃a spualis m compungit. nads
dem adducit. n syon faẽ. ⁊ factos syon nutr.
n bonos fructus ꝓferre facit. Et ꝑhanc sum¬
litudinẽ uult intelligi qd hi qui aliquando
fuerunt hermon iseꝑati a deo. ꝑunanimẽ
habitationẽ fiant sẏon .i. eccłia speculans dm̃

Expanded text:
sanctum qui unquam erit in Ecclesia, descendet Spiritus sanctus ab eodem capite nostro, cujus vestimentum dicuntur fideles sui, quia honorant ipsum, sicut vestimenta dominum: et in hac tali similitudine vult intelligi quod hujusmodi concordia, hujusmodi cohabitatio conferat Spiritum sanctum, qui habitavit in corpore nostro. Et vere ita jucundum est habitare in unum « sicut ros Hermon, qui » ros non prorsus idem est qui est in Hermon, sed consimilis illi « in unum facit fideles fructificare. Intelligitur tamen aliquid et in hac similitudine: per rorem gratia spiritualis intelligitur; per Hermon, quod anathema interpretatur, gentiles accipimus, qui quos nutrit gratia spiritualis, et compungit, et ad fidem ducit: et Sion facit: et factos Sion, nutrit, et bonos fructus proferre facit; et per hanc similitudinem vult intelligi quod hi qui aliquando fuerunt Hermon, et separati a Deo per unanimem habitationem, fiant Sion, id est Ecclesia speculans Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem dĩ. ad quã recte exdilectione ꝓximi ascen¬
dimus. Si enim fr̃em quem idemus ñ diligi¬
mus. deũ quem ñ uidemꝰ quomͦ diligemus:ͤ
In pͥma .p. ostendit nob̃dm̃ diligendũ :un lau¬
de nin oꝑatione. In scd̾a que incipit. b̃ndicat

Expanded text:
eta, ad quam recte ex dilectione proximi ascendimus. « Si enim fratrem, quem videmus, non diligimus, Deum, quem non videmus, quomodo diligemus? » In prima parte ostendit Deum diligendum et in laude et in operatione. In secunda, quae incipit: « Benedicat
Abbreviated transcription (Latin):
s. intelleximus a spu sc̃o nob̾ reuelante xp̃m
inbelleẽ nasciturũ deuirgine. in quo certifu
tatur ꝓpħias intelligamꝰ. in quib quãius
ueritas annuncietur. tñ non aꝑte declarat᷑¬
audiuimus. sic uiuenimus ea cõpleta ĩ cãpis
siluȩ spinosiq peccatis. nunc facti sunt arabi¬
les. ⁊ deo fructificantes. Nos uiuenimꝰ xͥ eccłiã¬
adhuc adorant homines ubi dñs ascendit. cuiꝰ
ascensionis testis adhuc ꝑmanet cespes uiri¬

Expanded text:
st intelligimus, a Spiritu sancto nobis revelante, Christum in Bethlehem nasciturum de Virgine, in quo certi fuietatur, prophetias intelligimus, in quibus, quamvis veritas annuntietur, tamen aperte non declarataudivimus, sic « invenimus ea » completa « in campis, silvae » spinosique peccatis, nunc facti sunt arabiles et Deo fructificantes. Nos invenimus Chriadhuc adorant homines ubi Dominus ascendit: cujus ascensionis testis adhuc remanet cespes viri
Abbreviated transcription (Latin):
dendunt. ac unculo euisdẽ fidĩ ndilectiõĩs
colligati sunt. ut ñ dicat maior minori ñ
egeo auxilio tuo. s orent alii ꝓaliis n ceteri
expleant officia sua c̃ dilectione. pascat ru¬
Quia exemplo bene habitantium multi gͥ
suaue ndelectabile. infinite simmilit̃. Et bñ

Expanded text:
tendunt, ac vinculo fidei ejusdem et dilectionis colligati sunt, ut non dicat major minori: Non egeo auxilio tuo: sed orent alii pro aliis, et caeteri expleant sua cum dilectione officia: pascat ruquia exemplo bene habitantium, multi casuave et delectabile? infinite similiter. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
uersos ordines fideliũ ad laudandũ dm̃. In¬
tentio ẽ nos exhortari. ut dño atła decantemꝰ
nexhortari ad assiduas laudes eiꝰ qui nobis
contulit p̃dictos gradus. Quasi ita diceret.
Nos qui p̃dictos gradus accepistis. laudate

Expanded text:
nes ordines fidelium ad laudandum Deum. Intentio est nos hortari ut Domino alleluia decantemus, et exhortari ad assiduas laudes, qui nobis contulit praedictos gradus. Quasi ita diceret: Vos qui praedictos gradus accepistis, « laudate
Abbreviated transcription (Latin):
predictos sp̃aliter ad hoĩes uet̾is testam̃ti
direximꝰ: ita octo istos futuros ad hoĩes noui
testam̃ti ꝓprie referimꝰ. Et dicunt᷑ hi gradꝰ
corꝑis manifestũ auxiliũ hoĩb contulit.
hinse ipso exemplũ totius iusticie ostendit.
nallos ꝑgradus uirtutũ ad celestem ierłm¬
⁊ ascenłe docuit. In hoc p̾smo loquit᷑ hõib

Expanded text:
gradus specialiter ad homines Veteris Testamenti direximus, ita octo istos futuros ad homines Novi Testamenti proprie referimus. Et dicuntur hi gradus corporis manifestum auxilium humano generi contulit, et in seipso exemplum totius justitiae ostendit, et alios per gradus virtutum ad coelestem Hierusalem ascendere docuit. In hoc psalmo loquitur hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
amorre. Seon interpretat᷑ tempt̾o ocułoꝵ
temptat seducere oculos hominũ. qui ẽ rex
amaricantiũ in peccatis huius uitȩ. Et etiã
confusio. Pog intelligimꝰ demonẽ qui coneludit
confusos in pecc̃is. ne uiã ualeant inuenire salu¬
tis. Et omĩa. reg. ca. ꝑcussit. Canaan descensus in

Expanded text:
aeorum. » Seon interpretatur tentatio oculorum: s, qui tentat seducere oculos hominum, qui est rex omnium amaricantium in peccatis istius vitae: « et » etiam confusio: per hoc intelligimus daemonem, qui concludit confusos in peccato, ne viam valeant invenire salutis: « et omnia regna Chanaan. » Chanaan descensus int
Abbreviated transcription (Latin):
epe expugnauert̃ me. Postquã de presũpti¬
one ndei timore p̃monuit ãmonet de tole¬
rantia meundem gradũ ht̃ mat̾iam. Et in
pͥma .p. ãmonet hoĩes noui testam̃ti ad tole¬
rantiam. ꝑ exemplũ omniũ iustorũ aprimo
tiam hortatur. ne cũ impiis inaduentu udicis
condempnetr᷑. Quasi ita dicat. Uosqui iã de
uob̾ non p̃sumitis. ⁊dm̃ filiali tunore timetis.
c̃ inali uos ꝑsecunt᷑ tolerantiã habeatis exem
ciderent. Et hic loquit᷑ in ꝑsona omniũ iusto¬
rũ noui destam̃ti ⁊ hoc aiuuentute mea .i. a
tempore pͥmi iusti a quo incepit eccłia. Et sic

Expanded text:
epe expugnaverunt. » Postquam de praesumptione et Dei timore praemonuit, admonet de tolerantia, et eumdem gradum habet materiam. In prima parte admonet homines Novi Testamenti ad tolerantiam, per exemplum omnium justorum a primo tiam hortatur, ne cum impiis in adventu judicis condemnemur. Quasi diceret: Vos qui jam de vobis non praesumitis, dum filiali timore Deum timetis, cum mali vos persequuntur, tolerantiam habeatis exempciderent: et hic loquitur in persona omnium justorum Novi Testamenti: et hoc « a juventute mea, » id est a tempore primi justi, a quo incoepit Ecclesia: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uirginalis. Ubi dicit ecce hereditas. incip̃
de secła .p. in qua ostendit magnã digni¬
tatem eorũ qui sunt ħeditas domini. cũ¬
in prima parte dissuadeat apresũptione.
latentem .s. reparationẽ humani generis
excussert̃ n manifestauert̃: erunt ita sic̃
dirigit sagittam quo uult nec ipse aberrat.
s ꝑcutit quẽ uult. ita ds̃ potens dr̃ sagit
legatos mittit in quã remotas partes ip̃e
eligit ⁊ ꝑ hos corda hominũ diuino amo

Expanded text:
incipit de secunda parte, in qua ostendit magnam dignitatem eorum qui sunt haereditas Domini. In prima parte dissuadet a praesumptione. latentem, scilicet reprobationem humani generis excusserunt et manifestaverunt, erunt ita « sicittarius dirigit sagittam quo vult, nec ipsa aberrat, sed percutit quem vult, ita Deus potens dicitur sagittlegatos mittit, in quos remotas partes ipse eligit, et per hos corda hominum divino amor
Abbreviated transcription (Latin):
nem .s. ne presumant se tales eẽ qͥ possint
edificare ꝑse uł edificata custodire : nne
putent se securos añ xp̃i scdm aduentũ
inqua stacim quilibet labitur ad peccatũ.
Quasi itadiceret ꝓpħa. uosqui maduentu¬

Expanded text:
non praesumant tales esse qui possint aedificare per se, vel aedificata custodire: nec putent se securos ante secundum adventum in qua statim quilibet fabitur ad peccatum. Quasi ita diceret: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
Misecłia nu̾itate dico io ex hibita: qm̃ mag¬
nificasti .i. magnũ fecisti scm̃.t. siigularem.¬
Uñ apłs. Et donauit illi nom̃ quod ẽ suꝑ om̃e
nom̃. Licet aut̃ iustus iste in aduentu xͥ lib̾a¬
tionem accepisset. tñ qm̃ mala imminere
uidet. auxiliũ sibi contra hec deprecatur.

Expanded text:
misericordia et veritate dico ideo exhibita, « quam magnificasti, » id est, magnum fecisti « sanctumunde Paulus: « Donavit illi nomen, quod est super omne nomen . » Licet autem justus iste in adventu Christi liberationem accepisset, tamen quia mala imminere videt, auxilium contra hoc deprecatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Mat̾ia sunt in hoc p̾smo eiues ierłm
in babilonia captiuati. Sunt enĩ due ꝯtrariȩ
alia quȩ dr̃ babilonia .s. omniũ maloꝵ. Est aũ
ciuitas fideliũ captiua in hoc mundo ababilo¬
mis .i. a malis hominib qui semꝑ fidelesim¬
pugnant. ⁊ a demonib qͥ temptare fideles ñ

Expanded text:
nificavit. Materia sunt in hoc psalmo cives Hierusalem in Babylonia captivi. Sunt enim duae contrariae ium malorum: est autem civitas fidelium captiva in hoc mundo Babyloniis, id est, a malis hominibus, qui semper fideles impugnant, et a daemonibus, qui tentare fideles non
Abbreviated transcription (Latin):
libationis. ⁊ in hac parte intentio patet. In¬
tendit enĩ nos monere ad exultandũ. lau¬
dandũ dm̃ ꝓlib̾atione facta ꝑ xp̃m. sic̃ in alio
nos monuit dolere ꝓcaptiuitate babilonioꝵ.¬
plo mei. qui ñ sum tibi odomine ingratus
de beneficiis tuis. s semꝑ consitebor tibi con
nos erueres de potestate diaboli. de qua ad te
angeli cognoscentes nos conciues suos. gau¬
dent de oꝑib nr̃is bonis. ⁊ aduuant nos: et
nerabor. n diuinitatẽ sp̾̃aliter in ip̃o habitantẽ.¬

Expanded text:
liberationis; et in hac parte patet intentio. Intendit enim nos monere ad exsultandum et laudandum Deum, pro liberatione facta per Christum, sicut in alio nos monuit de captivitate Babylonioplo mei, quod non sum tibi, o « Domine » ingratus de beneficiis tuis, semper « confitebor tibi » in nos eximeres de potestate diaboli, de qua ad te angeli, cognoscentes nos esse concives suos, gaudent de operibus nostris bonis, et adjuvant nos. « Enerabor, et divinitatem specialiter in ipso habitante
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in sẏon.i. in eccłia. Ipsi monuert̃ nos
ut cantaremꝰ s qr quasi alieni erant. ⁊canes
⁊ porci. nullomͦ cantabimꝰ eis. Et hoc est.
si uerbum dĩ seminatur ñ fructificat. s spi¬
nis nequiciȩ suffõcatur. Illis qui sunt alieni

Expanded text:
tatis in Sion, id est in Ecclesia. Ipsi monuerunt ut cantaremus, sed quia quasi alieni erant, et canes, et porci, nullo modo cantabamus eis; et hoc est: si verbum Dei seminatur, non fructificat, sed spinis nequitiae suffocatur. Illis qui sunt alieni
Abbreviated transcription (Latin):
siue terrenoꝵ. qui nr̃m effundunt sangui¬
nẽ n nos ad appetitũ terrenoꝵ duce̾ uolũt.
ñ potest. Et in hoc stulti apparent. qr remant̃e
fundam̃to ceta statim reedificant᷑. s filia.
Precamur ut uindices in filiis edom.ꝰ nos
nens confusionẽ. iño misera: heatus ẽ ille

Expanded text:
rum, qui nostrum effundunt sanguinem, et nos ad appetitum terrenitatis ducere volunt. non potest: et in hoc stulti apparent, quia remanente fundamento, caetera statim reaedificabuntur. « Filia. » Precamur ut vindices in filiis Edom et nosnens confusionem, et ideo « misera, beatus » est ille
Abbreviated transcription (Latin):
mor esto dũe. precatur uindictã de inimiciset
dicit qͦd ipse de parte uindicabit se .s. de filia
babilonis .i. de ꝓpria carne. Intentio ẽ ãmo¬
nere nos ad cõpassionẽ .s. ut de malis ꝓxi¬
moꝵ doleamus.⁊ maxime de sp̾ualib .s. de¬
sui s aliorũ. Quasi ita diceret. fr̃s deplorate
nibus babiloniȩ .i. in ꝓfunditate uiciorũ.
quȩ ita demergunt hominẽ sicut quilibet
rapidissimꝰ fluinus. s suꝑ flumina babił.¬
.i. iuxta magnã ꝓfunditatẽ uicioꝵ quia tot
hñis inimicos in ciuib babilonie qui nos
uolunt suȩ uoluntati conformare. quod
imus. qr ⁊si miserias inhac uita .i. inbabi¬
lonia sustinuimꝰ. yͥꝑ suggestiones carnis
si uͭ iacumꝰ. ruinã passi uiderem᷑. Dico sedi¬
mus. ⁊ fleuimꝰ de ꝓtelatione nr̃i incolatus
⁊miseriarũ quas sustinemꝰ. fleuimꝰ dico: dũ
recordare.t. sẏ. cȩlestis. quȩ es uera terra nr̃e¬
ꝓmissionis. Quia flentes sumꝰ. ⁊ in medio por

Expanded text:
m Edom, » precatur vindictam de inimicis, et dicit quod ipse de parte vindicabit se, scilicet de Babylonis filia, id est, de propria carne. Intentio est admonere nos ad compassionem, scilicet, ut de malis proximorum doleamus, et maxime de spiritualibus, etiam aliorum; quasi ita diceret: Fratres, deplorate nibus Babyloniae, id est, in profunditate vitiorum, quae ita demergunt hominem, sicut quodlibet rapidissimum flumen, sed « super flumina Bab juxta magnam profunditatem vitiorum, quia tot habemus inimicos in civibus Babyloniae, qui nos volunt suae voluntati conformare, quod imus: quia etsi miserias in hac vita, id est in Babylone, sustinuimus, etiam per suggestiones carnis si vero, jacuimus, ruinam pati videremur: dico « sedimus et flevimus » de prolatione nostri incolatus, et miseriarum quas sustinemus: « flevimus » dico, « dum recordarepromissionis. Quia flentes sumus, et in medio porc
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ xp̃i. Nota quia p̾s iste mire sc̃itatis
inueti testam̃to fuisse dr̃. Legitur enĩ in
dei quasi fumꝰ miri odoris cireu̾fulsit in ta¬
bernaculo. Nunc aut̃ minoris sc̃itatis inini¬
me eẽ creditur qm̃ si pure cantat᷑. mĩa dnĩ
statim adẽ cantantib. In pͥma .p. ꝓmittit
se laudare dm̃ ⁊ ꝓmittit se bene oꝑari posi¬

Expanded text:
ti. Nota quia psalmus iste mirae sanctitatis in Veteri Testamento fuisse legitur. Legitur enim in Dei, quasi miri odoris fumus, circumfulsit in tabernaculo: nunc autem minoris sanctitatis minime esse creditur, quod si pure cantatur, misecordia Dei statim adest cantantibus. In prima parte se laudare Deum, et se bene operari p
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem. reddet tibi affuctionẽ. ieiunan¬
do. iugilando ⁊ cet̾is modis afflictionis de car¬
nem filiam babilonis macerando. Et etiã
peccatoꝵ quas tu in homine geueras. que dñr
paruulidum insurgunt ⁊ adactum ñ ꝑduc̃t᷑.
tenebit. ne ꝓcedant usq ad actũ. ⁊⁊ etiã allidet

Expanded text:
det tibi afflictionem, jejunando, vigilando, et caeteris modis afflictionis te carnem, Babylonis filiam, macerando. Et etiam peccatorum, quos tu in homine generas, quae dicuntur parvuli dum insurgunt, et ad actum non perducuntur, « tenebit, » ne procedant usque ad actum, « et » etiam « allidet
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Et licet ita sit excelsus. tñ fideles suos
ñ despicit s potius respicit humilia .I. humi
humilia tm̃ respicit. gͦ secure possũ pecca¬
re quia me ñ uidebit. Hoc y̾ remouet sic.
tribulationes illas reciꝑe. Et etiã suꝑ iram

Expanded text:
ram: « et » licet ita excelsus sit, tamen fideles suos non despiciet, sed potius « respicit humilia, » id esthumilia tantum respicit, ergo secure possum peccare, quia me non videbit, et hoc removet sic: tribulationes illas recipere « et » etiam « su
Abbreviated transcription (Latin):
mala ingruentia possim resistere. Con
Et qr ego confitebor tͥ io meo exemplo o
terrenitatẽ suã b̾n regunt. Et nͥ confessi
fuerint in excusabiles erunt. quia ipsi
tuum obseruari precepisti. quia in omnẽ t̾rã

Expanded text:
a ingruentia mala possim resistere. « CoEt quia confitebor tibi, ideo meo exemplo, oterrenitatem suam bene regunt. Et nisi confessi fuerint, inexcusabiles erunt, « quia » ipsi tuum observari praecepisti, quia « in omnem terr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qm̃ debeo ratio eẽ erecta sicut homo ꝑ re¬
nes. sunt cominutati. ut iam non contem¬
piã t̾rena sicut pͥus fecerum. ꝙ ratio exigebat.
Et idactus sum ad uichiltun .i. ad appeti¬
tum tenrnoꝵ. quia appetitores mundi
in conspectu dĩ nichil funt. ⁊ nesciui. me
es̃ redactum ad nichilum ⁊ ine peccare. s
tuo. quia michi uidebar magnus in ocuł¬

Expanded text:
per quam debet ratio erecta esse sicut homo per renes, « sunt commutati » ut jam non contemnam terrena, sicut prius feceram, et ratio exigebat, « et redactus sum ad nihilum, » id est ad appetitum terrenorum, quia appetitores mundi in conspectu Dei nihil sunt: « et nescivi » me redactum « ad nihilum, » et me peccare. « tuo, quia mihi videbar magnus philoso
Abbreviated transcription (Latin):
offerent ei munera. seipsos. uene regentes
carnalitatem stiam. uel alio ᷤ offerent. qͦs
ad eum conuertent. Nel tharsis .i. contẽ¬
plationis reges offerent munera. Et insu
a turbinib huiꝰ uitę. licet circũquoq
tundant᷑ ꝓcellis huius mundi. Et regeᷤ
arabum ⁊ saba. illius alterius rogni. ad¬
ducent dona. quod completum ẽ in na¬
tuutate. xp̃i. cum illi reges stella duce.
xp̃o doiuo diuersa munera obtulerut.
Uel quia arabes dicunt᷑ eẽ ditissuni et
offeruut seipso ᷤ do in munera. Uel quia
arabia iuterp̃tat᷑ humilitas. sabba sue

Expanded text:
entes seipsos bene regnantes, carnalitatem suam vel alios offerent, quos ad eum convertent. Vel « Tharsis, » id est contemplationis reges, « offerent munera » et « ina turbinibus hujus vitae, licet circumquaque tundantur a procellis hujus mundi, et « reges Arabum et Saba » illius alterius regni « adducent dona, » quod est completum in nativitate Christi, cum illi reges, stella duce, Christo Domino diversa munera obtulerunt . Vel, quia Arabes dicuntur esse ditissimi et offerunt seipsos Deo in munera: vel quia Arabia interpretatur humilitas, succensio
Abbreviated transcription (Latin):
ne a te recederem. Tenet ds sinistrã manum
honitius. qñ eum in nac iuita iu ꝓsꝑitatẽ ducit.
Dedtisti etiam me domine de uirtute in uir¬
tuiẽ. ꝙ hoc ũ meritis meis. s in uoluitato tua
& suscepisti me in domũ tuam ñ manufactã
in celis cum gła. Quid enim. qrta pars. Be¬
nedico suscepisti me cum gła. quid enĩ mͥẽ ui

Expanded text:
nservando. Tenet Deus sinistram manum hominis, quando eum in hac vita in prospera ducit: « deduxisti » etiam « me, » Domine, de virtute in virtutem, et hoc non meis meritis, sed « in voluntate tua et suscepisti me » in domum tuam non manufactam, in coelis, « cum gloria. » « Quid enim. » Quarta pars. Bene dico, « suscepisti me cum gloria. Quid enim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi direrunt aut d̾s nescit ñ t̾itia. aut s
scit iniustus ẽ. & ad confutanda m doꝵ sena¬
tiam ego dixi. Si ds̃ ẽ inscius. uł iniustus¬
sic̃ uos dicitis. tunc ego & quilibet ali bor
frustra fuimus boni correptionem di susi¬
nentes. quia sicut dicit apłs. miserabiliores¬

Expanded text:
 dixerunt, aut Deus nescit haec terrena, aut si scit, injustus est, et ad confutandam eorum sententiam ego dixi: Si Deus est inscius vel injustus, ut vos dicitis, tunc ego et quilibet alii boni frustra fuimus correctionem Dei sustinentes, quia sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
luntas quo tam nchi catnale appeto. Et iã
etiam as ẽ nabitatio cordis mei. Ex eum alii
pars mea e ds. duccus ine iueternum. FId̾o
facio te parte meã o ds̾. quia ecce patens est
positione tua. eos qui abste .i. sine te iuuẽ¬
tes. fornicant᷑ cum demone. iecedeutes a te¬
uero sponso. Uel fornicant᷑ satisfaciendo suȩ
uoluntati. sicut formcarii qui totã suiam
ncarios ꝑdes. me autẽ non. quia mͥ ẽ bo
mum .i. delectabue ad heiere deo. obseruan¬
do mandata eius. & ponere in domino sp̃s
meã.¶ Ita ad herere. ut anntutiem om̃s

Expanded text:
luntas, quia jam nihil mortale appeto, et etiam « Deus » est habitatio « cordis mei; » et cum alii pars mea Deus » ducens me « in aeternum. » Ideo facio te partem, o Deus, « quia ecce » patens est positione tua « qui abs te, » id est, sine te viventes « fornicantur » cum daemone, recedentes a vero sponso. Vel « fornicantur, » satisfaciendo suae voluptati, sicut fornicarii, qui tantum suam nicarios perdes, me autem non, quia «  est delectabile « adhaerere Deo » observando mandata ejus, « et ponere in Domino Deo spem meam. » Illa adhaerere, « ut annuntiem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia tua quȩ mͥ confers quȩ sunt can¬
Dico tu es spes mea a iuuentute. Et sicut
ũ deseris in iuuentute. sic ne ꝓicias me in
temꝑe senectitis. ⁊ quid ꝑ seneccutem ae¬
cipiat decerminat cum dicit. Cum defece¬
rit uirtus mea .i. qmuis ad horam ꝓicias

Expanded text:
beneficia tua, quae mihi confers, quae sunt cauDico « tu es spes mea a juventute, » et sicut non deseris in juventute, sic « nec projicias me in tempore senectutis, » et quod per senectutem accipiat, determinat cum dicit, « cum defeceri
Abbreviated transcription (Latin):
cando. Quia qͣntomagis exaltantur in trm¬
ulib tanto magis in runam dciciunt᷑. & ip̃a
itcuatio e causa runȩ. sBenedico deiecisti. quia
q tiue sunt desolati. qñ uel uiuentes ꝑdunt
ona hurus uitȩ quę amauerunt uł morien¬
uõ. Subito defecerunt morte. quia ciciꝰ sꝑato
Etam̃ nicħ adinueniunt. ꝙ inde uana re¬
haouita in somnio stnt. in morte eiugil abt̃.

Expanded text:
cando, et quia quanto magis exaltantur in temporalibus, tanto magis in ruinam dejiciuntur, et ipsa elevatio est eis causa ruinae. Bene dico « dejecisti, » quiate tibi sunt desolati, quando vel juvenes perdunt bona hujus vitae quae amaverunt, vel morientes « subito defecerunt » morte, quia citius sperato tes tamen nihil adinveniunt, et inania rehac vita
Abbreviated transcription (Latin):
.i. purgaui int̾ umocentes. ut cem̃ de mi¬
mero eoꝵs. et etiam sine causa fui fiagelł.
.i. studiose. quia tem qmͣ studiose facinꝰ
ita. Gͦ iustificaui cor meũ sine causa⁊ si
milit & cet̾a. ẜ Prius hocdixi. s p̾ea cognoᷤᷤ¬
censucritatem dicebam. si nar. sic. qd̾ sine

Expanded text:
est purgavi, « inter innocentes » ut essem de numero eorum. Et etiam sine causa « fui flagell» id est studiose: quia rem quam studiose facimus, ita ergo « justificavi cor meum sine causa, » et similiter caetera. Prius hoc dixi, sed postea cognoscens veritatem, « dicebam, si narrabo sic » quod « sine
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uitelligens hiesdias ꝓpħam intelicrisse
in hoc ꝓsalmo. sic uititulauit. Laudes damd.
dicit fiuii iesse. & ꝑ noc dat nob̾ intelligere. ii¬
daicum carnalem ppłm. qr dauid sod̾m carna¬
lem generationẽ unus fuit de carnali ppło. suꝰ
dauid .i. iudaici populi laudes defcrerunt. quia
certi simus quod iam d̾s ii dat sius tempo¬
ralia bona. quib negatis laudos deficuiut
carnał iudaici popiili: comꝓbat hoc testimo¬
nio fideł sẏnagogȩ. quib firinit᷑ cudendũ ẽ

Expanded text:
quod intelligens Esdras Prophetam intellexisse in hoc psalmo, sic intitulavit, laudes David.dicit, filii Jesse, et per hoc dat nobis intelligere Judaicum carnalem populum, quia David secundum carnalem generationem unus fuit de carnali populo: cujus David, id est Judaici populi laudes defecerunt: quia certi simus quod jam Deus non dat temporalia bona, quibus negatis, laudes deficiunt carnalis Judaici populi, comprobant hoc testimonia fidelis Synagogae, quibus firmius creden
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit paro teccia. Continiatio. Et uñ debes
Unde supra dixit. cantabo magnitudinẽ tuã.
&e quia hec fecisti. gͦ quis simitꝰ tibisͦ Nuius¬
mero malas in qualitate. scił graues. & tamen
uinuficasti me uera uita quȩ e ds. tu dico cou¬
uersus a priore statu qui ftut ante aduenru

Expanded text:
Incipit pars tertia. Continuatio: Et bene debeo unde supra dixi, cantabo « magnitudinem tuam, » et quia haec fecisti, ergo « quis similis tibi? » nullumero « malas, » in qualitate graves, et tamen « vivificasti me » vera vita, quae est Deus, tu dico « conversus » a priori statu, qui fuit ante adventu
Abbreviated transcription (Latin):
In scła que incipit. id eo conuercet᷑ populus ms̃.
istudit conucisionem suam ab hoc eriore. & a lioꝵ
consimilium sͥ. In tertia quę incipit. uerũtam̃
apt dolos. ostendit quod iitantũ ꝑ nouissima
hominis ꝓsꝑitas huiꝰ scculi eẽ inala consideiat᷑.
s etiam ꝑ p̾sentia. quia & ipsos diuites in pec
es p̃cipitant. & bonos inuidia eoꝵ peccare fa¬
ciunt. In quarta quȩ incipit. quid enim mͥ est
incelo. ostendit se tierum intellectũ habere. et
iam non temporalia. s solum am̃ querere. In¬
tentio ẽ compesceie simplices. ue mur murent
mala conferat: compescens cor errorem dicit.
bonitas non apparet omnib. s nis qui fõ. ioo.

Expanded text:
 quae incipit: « Ideo convertetur populus meus hic » ostendit conversionem suam ab hoc errore, et aliorum consimilium sibi. In tertia parte, quae incipit: « Verumtamen propter dolos, » ostendit quod non tantum per novissima hominis prosperitas hujus saeculi esse mala consideratur, sed etiam per praesentiacato praecipitant, et bonos invidia eorum peccare faciunt. In quarta parte, quae incipit: « Quid enim mihi est in coelo? » ostendit se verum intellectum habere, et jam non temporalia, sed solum Deum quaerere. Intentio est, compescere simplices, ne murmurent mala conferat, compescens eorum errorem, dicit:bonitas non apparet omnibus hominibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in peratis ꝑ quod iuderat᷑ iepudiandi a do. noꝵ
aspirant ad cum. S P auꝑes exaudit. Et etiã
sauiam faciet syon. Et quia res magna erat
qmͣ dicebat. p̃ponit de hac re qnͣdam ammoni¬
tionem. ut omnis creatura laudet ĩ deum.
quare ipse laudet dm̃. qͥa nisi nomo saluat᷑
eet̃. nulla res laudaret dm̃ in homine. ¶d̾o
laudet. qm̃ ds̾ saluam faciet syon .i. speculan¬

Expanded text:
in peccatis, per quod viderentur repudiandi a Deo, « non aspirant ad eum. « Pauperes exaudivit, » et etiam salvam faciet Sion, et quia res magna erat quam dicebat, praeponit de hac re quamdam admonitionem, ut omnis creatura laudet inde Deum, quare ipse laudet Dominum, quod nisi homo salvatus esset, nulla res laudaret Dominum. Ideo « laudent, quoniam Deus salvam faciet Sion, » id est, speculan
Abbreviated transcription (Latin):
bunt omnes reges. qui pͥus solẽbant
ad orari .l. aliqui de omni genere regũ.
et etiam omnes gentes quȩ prius sole¬
bant seruire terrems regib. senuent
ei. regi celesti. Seruient dico. & merto.
qui a ipse lib̃atuit pauꝑẽ iuriuĩ a poten¬
te .i. diabolo. cuius potentiam ostendit
cuiũ erat adiutor .i. qui ñ poterat liberari uel

Expanded text:
bunt omnes reges » qui prius solebant adorari, id est aliqui de omni genere regum, et etiam « omnes gentes » quae prius solebant servire terrenis regibus, « servient ei » coelesti regi. « Servient » dico, et merito, « quia ipse liberavit pauperem » verum « a potente, » id est a diabolo, cujus potentiam ostendit cui non erat adjutor, » id est qui non poterat li
Abbreviated transcription (Latin):
Modus. In prima parte petit ei dari iudicuĩ.
& affiriat quod habebit. In scd̃a quȩ uicip̃
quȩ inciꝑit. sit nomen eiꝰ benedictum. com¬
mendatio ẽ ipsius regis. Intendit nos ammo
re: ⁊ illi eide filio regis.i. tui. qui solus iexes
ꝙ in uertrate tuos regis. da nistician tuam.
.i. iustũ uidiciũ. quia tex ille semꝑ in nisticia
iud icabit. Endiadis ẽ quia ꝑ ditiersa idem
pulum. scił bouos ⁊ malos. tuum dicit. qͥa
impii quoq nichil possunt inisi ꝑmissio
ne dĩ. Et panꝑes tuos. da ei. iudicare iudi¬
cio iusto. Iudicat. xp̃c etiam in hac nita bo¬
nos & mabos. iudicabit tandẽ qñ bonos se¬

Expanded text:
m. In prima parte petit ei dari judicium, et affirmat quod habebit. In secunda quae incipit, quae incipit: « Sit nomen ejus benedictum: » de commendatione ipsius regni. Intendit quidem nos admonle. Atque eidem filio regis, idest, tui, qui solus rex es, et in veritate tuos regis, da justitiam tuam, idest, justum judicium: quia rex ille semper justa judicia judicabit. Endiadis est, quia per diversa idem pulum, scilicet bonos et malos: « tuum » dicit, quia impii quoque nihil possunt, nisi permissu Dei: « et pauperes tuos » da ei judicare « in judicio » justo. Judicat Christus etiam in hac vita bonos et malos: judicabit tandem, quando sepa
Abbreviated transcription (Latin):
litis ulud ecce conuertim᷑ ad gentes. Hel
possumus hanc sumilitudinem expressius
notare: quia sicut pluuia neq cadeus cor¬
rumpit uellus. nec etiam exiens: sic nec con
cabit᷑ omiis uiuens uera uita. Et abundan¬
tia pacis .i. reconciliatio abundans. quia ꝑ
totũ niundũ erit. qͥa de onni paite erit.
homines reconciliati deo. Paxdico ꝑmanenᷤ
donee auferat᷑ luna .i. doneo p̃sens eccłia
luna.i. qnͣdi mundus erit. Alia transla¬
tio ht̃ sustolat᷑. ¶Hic ostendit amplitudi¬
nem regni. Et iste dominabit᷑ a mari.
onentali. usq ad mare orientale. ⁊ a flu¬
mine .i. a iordane. usq ad t̾mino ᷤᷤ orb̾.t.
.i. in etituitu totius orb. ꝑ flumen iordamᷤ
in quo xp̃c baptizatus e accipinius bap¬
tismum. ꝑ quem xh̃o dilatatur ꝑ totum
mundum. Coram illo rege. ꝓcident ȩchi¬
opes .i. iugerrimi in perratis. ⁊ inimicieł

Expanded text:
istis illud, ecce convertimur ad gentes. Vel possumus hanc similitudinem expressius notare, quod sicut pluvia neque corrumpit vellus cadens, nec etiam exiens, sic nec conccabitur omnis justus, « et abundantia pacis, » id est reconciliatio abundans, quia per totum mundum erit, quia de omni parte erunt homines reconciliati Deo, pax dico permanens, « donec auferatur luna, » id est donec praesens Ecclesia uandiu mundus erit: alia translatio habet, sustollatur. Hic ostendit amplitudinem regni, « et » iste « dominabitur a mari » orientali « usque ad mare » occidentale, « et a flumine, » id est a Jordane, « usque ad terminos orbis s orbis. Per flumen Jordanis, in quo Christus baptizatus est, accipimus baptismum per quem Christus dilatatur per totum mundum. « Coram illo » rege, « procident Aethiopes, » id est nigerrimi in peccatis, « et inimici
Abbreviated transcription (Latin):
itterum. ꝑ baptisnium semel. ꝑ petitentiam
nutotiens. Et eciam mͥ sic reducto. mnultipliẽ.
plicia bñficia contulisti. ⁊ consolatus es me
securum faciendo de ꝓmissione ȩterni uoni.
habebas de peccato primi pat̾s erga humanũ
genus. ꝓbat ab esfactu se eẽ conso latum sie.
Uere consolatus es me: uam ⁊ ego ods confite¬

Expanded text:
iterum per baptismum, per poenitentiam multoties. Et etiam mihi sic reducto, « multiplicasplicia beneficia contulisti, « et consolatus es me » securum faciendo de promissione aeterni boni, habebas de peccato primi parentis erga humanum genus. Probat ab affectu se esse consolatum sic, vere consolatus es me, « nam et ego confite