comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sciunt gͦ iuicẽ: pat̾ & filius. S ille:
gignendo. iste: nascendo. Romĩa ꝗͦ st̃
in eoꝵ sciã: in eoꝵ sapĩa: in eoꝵ eẽntia:
unusquisq eoꝵ simul iudec. ñ particu¬
latim. aut singillatim. ulut ast̾nante
conspectu. hinc: illuc. & inde: huc. &
rursus inde uł inde: inaliud: atq ali¬
ul. ut aliqua uicde ñ possit nͥ ñ uidens¬
alia. s omĩa simul uidet: quoꝵ nullũ
est: qđ ñ semꝑ uideat: o sciat. E ius traq
scĩa: in amissibilis: & inuariabilis est.
lis. quia ñ hoc ẽ nobis esse. qđ scire.

Expanded text:
Sciunt ergo invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt; non particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc, et rursus inde vel inde in aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit nisi alia; sed omnia simul videt, quorum nullum est quod non semper videat et sciat. Ejus itaque scientia inamissibilis et invariabilis est.lis est, quia non hoc est nobis esse, quod saper
Abbreviated transcription (Latin):
rũ intelligis. Si autẽ ꝑdisiunctionẽ
intelligas: ut dicas: hoc aliter ñ posse
euenire qͣm euenit: qͦmͦ futurũ ds p̃¬
sciuit: falsũ est. Hoc enĩ aliter pot̾ eue¬
nire: qͣm euenit. & tam̃: deus hoc mͦ

Expanded text:
rum intelligis; si autem per disjunctionem intelligas, ut dicas hoc aliter non posse evenire quam evenit, et quomodo futurum Deus praescivit, falsum est. Hoc enim aliter potest evenire
Abbreviated transcription (Latin):
tim intelligas: uerũ dicis. Si disiunc¬
tim: falsũ. Ita etiã: & illud. Impossibi¬
le est ñ esse p̃scitũ: om̃e qđ fit .i. ñ po
test esse utr̃q simul .s. ut fiat: & ñ sit
p̃scitũ. hic sensus uerus ẽ. Si uͦ dicis:
dm̃ ñ potuisse ñ p̃scire om̃e ꝗd fit. fal¬

Expanded text:
tim intelligas, verum dicis; si disjunctim, falsum. Ita etiam et illud: Impossibile est non esse praescitum omne quod fit, id est: Non potest esse utrumque, scilicet, ut fiat et non sit praescitum, hic sensus verus est. Si vero dicis Deum non potuisse non p
Abbreviated transcription (Latin):
pando. Non gͦ habet motũ localẽũ¬
bũ illud. & sap̃ia illa solida ẽ. & uͥq¬
est. Exp̃dictis innotescit: qr ds ita
ẽ ubiq ꝑeẽntiã: qđ nec spaciosa mag.¬
nitudine diffundit᷑. nec uno deser¬
to loco: aliũ occupat. & quia loca
calẽ motũ: e localẽ curũscͥptionẽ.
potius dicit: omĩa esse in illo. ꝗͣ
ipm̃ esse alicubi. nec tam̃ ip̃m eẽ
locũ: qui ñ est in loco. In libro.lxxx.
alicubiẽ. Qd alicubi ẽ. loco ꝯtinet᷑.¬

Expanded text:
pando. Non ergo habet motum localem vpando. Non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illa solida est et ubique. Ex praedictis innotescit quod Deus ita est ubique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localcalem motum, et localem circumscriptionem, potius dicit omipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lib. alicubi est; quod alicubi est continet
Abbreviated transcription (Latin):
incircũs cͥptibilẽ. nullo ꝯclud loco. s
a fine usq ad finẽ fortit̾ atting̾e. ñ tñ
spaciosa magnitudine.: nec locali mo¬
Non quasi spaciosa magnitudine:
opinem᷑ d̾m ꝑcuncta diffundi sic̃
humꝰ: aut lux ista: diffundit᷑. s potiꝰ
sic̃ induobus sapientibꝰ. quoꝵ alt al¬
tero: corpore grandior ẽ: s sapienti¬
or ñ est. Una sapĩa est. nec ẽ inmaio¬
re maior. nec inminore minor. nec
minor in uno. qͣm induobus. Itads̃.
sine labore regens &. ꝯtinens mundũ:
incęlo totus est. int̾ra totus. & inutͦq
totus. ex nullo ꝯtentus loco. s inseip̃o
ubiq totus. Idem quoq suꝑpsalmũ
te. s ubiq esse ꝑseip̃m. Hec enĩ sapĩa
dei est: que attingit a fine usq ad
finẽ fortit̾. ñ tam̃: motu locali s ĩ
mobilitate sui. Nelut si moles aliqͣ
saxea impleat aliquẽ locũ: dr. qd̾
altingit a fine illiꝰ loci: usq adfinẽ.
cum tam̃ alt̾m ñ deserat: alt̾m occu¬

Expanded text:
rcumscriptibilem, nullo concludi loco. sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali moNon quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut fumus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est; una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. Idem quoque super illute, sed ubique esse per seipsum; haec enim est Sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, nmobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occu
Abbreviated transcription (Latin):
uobus his nãq modis dr inscͥpt᷑a
piens longitudinis: altitudinis: &
latitudinis: distantiã fac̃ in loco. ut
corpus. uł quia: loco diffinit᷑ ac det̾¬
minat᷑. qm̃ cũ sit alicubi: ñ ubiq ui¬
spũ congruit. Om̃e gͥ ccepus. omĩho
locale ẽ. Sp̃c uͦ creatus: quodamͦ: lo
sit totus: alibi ñ inuenit᷑. Non autẽ
ita localis est: ut dimensionẽ capi¬
ens: distantiã in loco faciat. Diuina
gͥ sola eẽntia: omĩno illocalis ẽ. & iii.¬
circũ scͥptibilis. quȩ nec locis mouet̃
fit mutatio ereature que longeẽ
a creatore. Unde aug̃ suꝑ genesim.
Deus inquit omĩpotñs: incõmu¬
tabisi ecernitate: uoluntate: iũita

Expanded text:
uobus namque modis dicitur in Scriptura piens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique ispiritui congruit. Omne ergo corpus omni modo locale est. Spiritus vero creatus quodammodo est sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis moveturfit mutatio creaturae, quae longe est a Creatore. Unde August. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
s in ꝓpͥe. ñ qd eo contineat᷑. Id autẽ:
nicħ melius quã anima munda ui¬
telligit᷑. E cce hic dicit: dm̃ ñ esse
in loco. S intelligendũ est: eũ ñ eẽ
in locolocalit̾. scił. quia nec circũscͥp¬
tionẽ: nec localẽ motũ. habet. A d¬
hoc autẽ solet opponi sic Cotidie fi¬
unt c̾ature: quȩ ante ñ erant. & in
in c̾aturis: in qͥbꝰ ante ñ erat: qr ille
ñerant: hoc tam̃ fit. sine sui muta¬
tione. quałr inmundo cep̃ esse ꝗͦ

Expanded text:
quod eo contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed intelligendum est eum non esse in loco localiter, scilicet quia nec circumscriptionem nec localem motum habet. hoc autem solet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
e mutatione uͦ loci: magna int̾
ꝯquirentes disceptatio uersat᷑ St
enĩ qui dict̃: nullũ sp̃m aliqͦmodo
posse mutari loco. ab omĩ spũ unu
lũ locale: uł inloco esse dicunt: qd̾
Dimensionẽ recipit. & distantiã inlo¬
cofac̃. Et hoc dict̃ aug̃m sensisse mu¬
tationẽ temporis: tm̃. spirituali catu¬
re tribuentẽ. loci uͦ & tpr̾is: corporee.

Expanded text:
e mutatione vero loci magna inter conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu lesse locale vel in loco esse dicunt, quod dimensionem recipit, et distantiam in loco facit. Et hoc dicunt Aug. sensisse, mutationem temporis tantum spirituali creaturae tribuentem; loci vero et temporis corporeae.
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq diuina natura ucracit᷑: &
eẽntialit̾. sit in om̃ĩ loco: & inoĩ
tempore: ñ tam̃ mouet᷑ ꝑ loca uel
tẽpora nec localis est nec tẽporalis.
Localis ñ est: quia penitꝰ ñ circũscti¬
bit᷑ loco. quia nec ita est. in uno lo¬
co: qđ ñ sit in alio: neq dimensionẽ
habet sic̃ eorpus. cui. scđm locũ assig¬
nat᷑ pͥncipiũ mediũ. & finis & ante.

Expanded text:
na natura veraciter et essentialiter sit in omni loco et in omni tempore, non tamen movetur per loca vel tempora, nec localis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principi
Abbreviated transcription (Latin):
pstremo respondeant. quid potiꝰ
audeat dicẽ: qđ nusquã diuina es¬
sentia sit: uł qd̾ alicubi: cs ñ ubiq
Si enĩ ita est alicubi: qđ ñ ubiq¬
Sͦ localis ẽ Est gͦ ubiq tota. que ꝯ¬
tinet totũ & penetiat totũ. quȩ
nec ꝓsui simplicitate: diuidi. nec
ꝓsui puritate: maculari. nec ꝓsus

Expanded text:
Postremo respondeant quid potius audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicubi, et non ubique siubique tota, quae continet totum, et penetrat totum, quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui
Abbreviated transcription (Latin):
distantiã facit Spũalis uͦ eatura. tm̃
diffinitione loci ocludit᷑. cũ ita sit alicũ
qd ñ alibi. s nec dimensionẽ recip̃. nec
distantiã in loco fac̾. qr si multi sp̃c eẽnt
hic: ñ eo angustarent locũ: quo migꝰ
de corporibus ꝯtineret. Idoq: aug̃ attͥ¬
buit mutationẽ loci: corpori. ñ spũi.
quia licet sp̃c transeat de loco adlocũ
ñ tam̃ ita: ut dimensionibꝰ circũ scͥptꝰ.
int̾positione sui faciat distantiã cͥtũ
stantiũ sic̃ corpus C onclusio exp̃dictis.
qđ sp̃c creati sunt localesꝰ cireũ seͥptibileᷤᷤ¬

Expanded text:
antiam facit; spiritualis vero tantum definitione loci concluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, quia si multi essent spiritus hic, non eo coangustarent locum quominus de corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loci corpori, non spiritui, quia licet spiritus transeat de loco ad locum, non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat distantiam, sicut corpus. 13. Conclusio ex praedictis, quod spiritus creati sunt locales et circumscriptibile
Abbreviated transcription (Latin):
tri: donantis aucloritate: pater maice
ẽ.: Maior itaq: donans est. S minor iã
oonat᷑ iħu: ut confitendus sit ingład̾i
patris: minoe patre est. Si autẽ inea gła¬
ei donatur eẽ qua pater ẽ: habes: & in
donantis auctoritate: quia maior ẽ. &
indonanti confessione: ꝙ unũ ẽt̃. Maice¬
itaq pater filio est. & plane maice. cui:
tantũ donat eẽ. quantus ip̃e ẽ. cui. in¬
nascibilitatis eẽ ymaginẽ: sacram̃to
natiuitatis imꝑtit. quã exse: informa
sua generat: Audisti lector: quid suꝑ
hoc dicat hẏlarius. cuiꝰ u̾ba ubic̃q oc¬
currerint: diligenter nota. pieq intel¬

Expanded text:
r donantis auctoritate Pater major est? Major itaque donans est; sed minor jam ut confitendus sit in gloria Dei patris; minor Patre est. Si autem in ea gloria donatur ei esse, qua Pater est; habes et in donantis auctoritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Mitaque Pater Filio est: et plane major, qui tantum donat esse, quantus ipse est; cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impertit, quem sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intel
Abbreviated transcription (Latin):
sit maior. nͨ filius tanĩ: minor.
ylarius autẽ dicẽ uidr: qđ pat̾ maioe
sit filio. nec tam̃ filius sit minor patre.
Pater enĩ d̾r maior: ꝓpt̾ auctoritatẽ. qͥa
in eo est auctoritas gen̾ationis. scd̃m qͣo¬

Expanded text:
sit major, nec Filius tamen minor. Hilarius autem dicere videtur quod Pater major sit Filio, nec tamen Filius minor Patre. Pater enim dicitur major propter auctoritatem, quia in eo est auctoritas generationis; secundum q
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ: uł imparilitatẽ: uł dissimilitudi¬
nẽ sube: inscͥpturis hec posita intelligun¬
tur. Non gͦ id̾o pater d̾r misisse filiũ. uł
res. s maxime: ꝓpt̾ auctoritatẽ pͥncipii
cõmendandã. & quia inuisibili c̾atura:
ñ sic̃ illi apparuit. Ecce. ostensũ est: qͣsit

Expanded text:
tatem vel imparitatem, vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur. Non ergo ideo dicitur Pater misisse Filium vel res; sed maxime propter auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille appar
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ patre. s etiã scip̃o & spũ scõ: minor
factus ẽ. o etiã minoratus paulominꝰ
lis. habitu minoe ẽ .i. informa serui. ꝗͣ
accep̃. His auctoritatibꝰ aꝑte ostendit᷑ fi¬
lius. scd̾m foemã serui: minor patre. &

Expanded text:
tantum Patre, sed etiam seipso et Spiritu sancto minor factus est, et etiam minoratus paulo minulis, habitu minor, id est in forma servi, quam accepit. His auctoritatibus aperte ostenditur Filius secundum formam
Abbreviated transcription (Latin):
caro illa: & humana forma: ex iuirgine
uł illũ ignẽ: beatificauit: sͥq inunita¬
te ꝑsone coniunx̃inet̾nũ. Eaxpredictis
aꝑte ostensũ est. scd̾m quid: filius dica¬
tur minor patre. & quare filius dicat᷑

Expanded text:
caro illa et humana forma ex Virgine illum ignem beatificavit, sibique in unitatem personae conjunxit in aeternum. Ex praedictis aperte ostensum est secundum quid Filius dicatur minor Patre, et quare Filius dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
oetiã scip̃o. minor dr. Et qđ etiã seip̃o
oicta sunt: adeius subam que sempit̾¬
na est: transferentes. sic̃ illud: qđ ip̃e do¬
formã s̾ui: ueritas dic̃. Scd̾m quẽ modũ:
etiã seip̃o minor est filius. Quomͦ enĩ ñ
etiã scip̃o minor factus ẽ: qui se ip̃m exi¬
naniuit. formã s̾uiaccipiens: Nonenĩ
sic accep̃formã serui: ut amitteree fcemã
oci. inqua erat ȩqualis patͥ. Informa gͦ
dei: unigenitus patris: equalis ẽ patri.

Expanded text:
etiam seipso minor dicitur. Et quod etiam seipso dicta sunt, ad ejus substantiam quae sempiterna est transferentes: sicut illud quod ipse Doformam servi Veritas dicit, secundum quem modum etiam seipso minor est Filius. Quomodo non etiam seipso minor factus est, qui seipsum exinanivit formam servi accipiens? Non enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma igitur Dei unig
Abbreviated transcription (Latin):
Iece: distincti sunt duo modi missio eũ hoĩe¬
nis filii. & scd̾m alterũ: semel tantũ
missus ẽ dei filius. scđm alterũ: sepe mis¬
sus est. & mittitur cotidie. Nam scd̾m al¬
terum: missus ẽ: ut sit homo. qđ semel
tantũ factũ est. Scd̾m uͦ alterum: muti¬
tur. ut sit cum homine. quomͦ: cotidie
mittit᷑ ad s cõs. & missus est etiam ante
incarnationẽ ad om̃s scõs: qͥ ante fuerẽ.
ꝙ etiã ad angłos U nde aus̃ de filio .i. de¬
sapĩa patris loquens iniĩ. li. detri: ait.
transfert. & amicos dei &. ꝓpħas consti¬
tuit. S cum uenit plenitudo temporis:
missa ẽ. ñ ut impleret angłos. nec ut eẽt¬
angłs. nec ut esset cum hominibꝰ. uł in
hoĩbus. ut antea inpatribus erat ꝙ in
ꝓpħis. s ut ip̃m uerbũ fieret caro .i. homo¬

Expanded text:
ce distincti sunt duo modi missionis Filii; et secundum alterum semel tantum missus est Dei Filius, secundum alterum saepe missus est, et mittitur quotidie. Nam secundum alterum missus est ut sit homo, quod semel tantum factum est; secundum alterum vero mittitur ut sit cum homine, quando quotidie mittitur ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, et etiam ad angelos. Unde Aug. de Filio, id entia Patris loquens, lib. 4 de Trin.transfert, et amicos Dei constituit. Sed cum venit plenitudo temporis missa eangelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret caro, id
Abbreviated transcription (Latin):
iuina oꝑatio. Q d filiꝰ sit missus ase.
Foete aliquis cogat: ut dicamus etiã a
scip̃o missũ eẽ filiũ. quia marie con¬
ceptus & partus: oꝑatio trinitatis ẽ.
si ip̃e se misit: Cui respondeo. que¬

Expanded text:
ivina operatio. 6. Quod Filius sit missus a se.ens, cap. 5: Forte aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia et Mariae conceptus, et partus, operatio Trinitatis est. si se ipse misit?" cui primum respondeo quae
Abbreviated transcription (Latin):
bus: missio spc scĩ dicta ẽ. ñ ut appa¬
reret cis ip̃a suba: qua & ip̃e inuisibi¬
lis & incõmutabilis ẽ sic̃ pater o filius
s ut exterioribus uisibꝰ corda hominũ
cõmota: a temporali manifestatione ue¬
nientis: ad occultã et̾nitatẽ semꝑ pre¬
liter exhiberet᷑. cũ tam̃ ip̃c sp̃c: insua
natura ñ uideat᷑. qui nec in illis c̾atu¬
ris magis erat: quã inaliis. ẜad aliud.
In illis enĩ erat: ut ꝑeas ad hoĩes ueni¬
entes: ostenderet᷑ eẽ in illis: ad quos ille
cature ueniebant. Non enĩ spẽ sc̃s tem¬
porali motu tc̃ uenit: uł descendte in
hoĩes. s ꝑtẽpoealẽ motũ c̾ature: sig̃ca

Expanded text:
ppareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali manifestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praeliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in illis ad quos illae creaturae veniebant. Non enim Spiritus sanctus temporali motu tunc venit, vel in homines
Abbreviated transcription (Latin):
isset etiã d̾s pater ꝑsubiectã c̾aturã uisi¬
biliter apparere: absurdissime tam̃: aut
filio quẽ genuit: aut sp̃u sc̃o qui de ip̃o
ꝓcedit: missus diceret. Congruent̾ autẽ
ille missus dr. qui incarne apparuit. mi¬
patre. quia missi dicunt᷑.
deoq putauerunt quidã bentici. eũ
pater ñ sit missus. s filius: & sp̃e sc̃s.: pa

Expanded text:
isset etiam Deus Pater, per subjectam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; miPatre, quia missi dicuntur. Ideoque putaverunt quidam haeretici, cum Pater non sit missus, sed Filius et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
libi Ego ꝓeis sc̃ifico meip̃m. Itm quero
quomͦ pater eum tradidit. si ip̃e se tra¬
didit. Uttũq enĩ legit᷑ Credo. responde¬
bit. si. ꝓbe sapit: quia una uoluntas ẽ
patris ꝙ filii. & inseparabilis oꝑatio.Sic
ꝙͥ intelligat: illã incarnationẽ: & ex uir¬
gine natiuitatẽ: in qua filius intelligi¬
tur missus: una eadeq oꝑatione patͥs
& filii: inseparabiliter eẽ factam. ñ inde
separato sp̃u sc̃õ .G. apatre & filio: mis¬
sus est idem filius. quia a patre & u̾bo
eius factum est: ut mitteret᷑ .i. incarna¬
tus hominibus appareret. Non enĩ mis¬
sus ẽ: mutando locũ. ꝙ inmundo erat.
Quappt̾: pater inuisibilis: una cũ filio
Secum inuisibili: eunde filiũ uisibilẽ
faciendo: misisse eum dictus ẽ. qui si
ita uisibilis fieret: ut cum patre inuisi
iens uerteret᷑: ita missus a patre intel¬
ligeret᷑ filius: ut tantũ missus: ñ etiã
cum patre mittens: inueniret᷑. Cũ uͦ
in cõmutabilis forma dei: manifestũ ẽ.

Expanded text:
 pro eis sanctifico meipsum. Item quaero: Quomodo Pater eum tradidit, si ipse se tradidit? Utrumque enim legitur, credo respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non inde separato Spiritu sancto. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uerincom
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit filius: an sepe.
sit filius. ansepe mittat᷑. Si enĩmissio
filii: ip̃iꝰ ẽ tm̃ incarnatio: cũ semel tm̃
incarnatus sit: & semel tantũ uidetur
missus. At si sepe mittit᷑. est & alia eiꝰ mis¬
sio. quã incarnatio.S que est illaꝰ run¬
quid et̾na genitura: missio eius dicen

Expanded text:
s sit Filius, an saepe. sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, m
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ capimus: ñ in hoc mundo sumꝰ.
& omiũ iustoꝵ spc̃: etiã incarne uiuen¬
tiũ: inquantũ diuina sapiunt: ñ st̃ in
hoc mundo. Exp̃dictis liquet: qđ p̃ter ua¬
effabilẽ geniturã. duobus modis mitti¬
Iic querit᷑ cur pater ñ dr̾ missus: cũ
extempore a quoquã cognos citur. sic̃
filius. Ad qđ dicimus. qđ in eo est pͥncipii
aucloeitas. qui ñ habet aquosit. aquo fi¬

Expanded text:
eternum capimus, non in hoc mundo sumus; et omnium justorum spiritus etiam in carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Ex praedictis liquet quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittiHic quaeritur cur Pater non dicitur missus, cum ex tempore a quoquam percipiatur sicut Filius? Ad quod dicimus quia in eo est principii auctoritas, qui non habet a quo sit, a quo Fi
Abbreviated transcription (Latin):
bes: quia filius inquantũ est missus.
assũpsit c̾aturã inqua apparuit. alit̾
ita ut fieret homo. Sp̃c uͦ sc̃s: ñ ita acce
pit columbã.: ut fieret columba. De hoc
uł sp̃c sc̃s minor patre: quia ñsic ẽ assũp¬
ta c̃atura inqua appareret sp̃c sc̃s: sic̃
assup̃tus est filius hoĩs. inqua foema:
ip̃ius dei uerbi ꝑsona p̾sentaret᷑. ñ: ut

Expanded text:
bes, quia Filius in quantum est missus, assumpsit creaturam in qua apparuit, aliterita ut fieret homo. Spiritus pit columbam, ut fieret columba. De hoc us sanctus minor Patre, quia non sic est assumpta creatura in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est Filius hominis in qua forma ipsius Dei Verbi persona praesentaretur, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
ac seipo: duobus modis ꝓcedẽ: siue iuit¬
tu: siue dari: dr. uno: uisibiliter. alto:
inuisibilit̾. Datus ẽ enĩ: iusibilit̾ c̾ature
demonstratione. sic̃ indie pente costes.
aliisq uicibus. & datur cotidie: inuisi¬
biliter illabendo mentibus fideliũ. Pus
de illo modo missionis: qͥ fit uisibilit̾.
It pͥmo agamꝰ de illo missionis mo¬
do: qui fit uisibili spẽ. De hoc: aus̃ in¬
Facta est enĩ queda c̾ature spẽs. extẽpore.
ferret᷑ flatus uehemens. E uise sunt
illis lingue diuise: sic̃ ignis. qͥ & inse

Expanded text:
ac a seipso duobus modis procedere sive mitti sive dari dicitur: uno visibiliter, altero invisibiliter. Datus est enim visibilis creaturae demonstratione, sicut in die Pentecostes, aliisque vicibus: et datur quotidie invisibiliter, illabendo mentibus fidelium. 2. Prius de illo modo missionis qui fit visibiliter, agit. Et primo agamus de illo missionis modo qui fit visibili specie. De hoc Aug., infacta est enim quaedam creaturae species ex tempore, ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qd: dicimus. qđ duobus modis dr̃:
filius mitti. preter illam eternã genitu¬
ram. quȩ ineffabilis ẽ. scd̾m qͣm: etiã mis¬
sus posset dici: ut uidr quibusd̾a. s me¬
lius & ueriꝰ. scd̃m eam: dr genitus. Pret̃
tus. uł se inanimas pias sic transfert: ut
ab eis ꝑcipiatur: & agnoscatur. Hos du¬
patre natus ẽ: missus dr filius.S uł eo:
qđ apparuit huic mundo: u̾bũ caro

Expanded text:
Ad quod dicimus quod duobus modis dicitur Filius mitti praeter illam aeternam genituram, quae ineffabilis est; secundum quam etiam missus posset dici, ut videtur quibusdam, sed melius ac verius secundum eam dicitur genitus. Praetetus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos duPatre natus est, missus dicitur Filius; sed eo quod apparuit huic mundo: Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
u ꝓse indinat. euidenter docens: angłos fius¬
t̾posita aliqua morula: oecidisse.
tã uitã duxisse. s ab inttio cecidisse
ñ sic accipiendũ est. ut malus abono
deo ẽatus esse putet᷑ quia abiintio
ñ cecidisse diceret᷑. Non enĩ cecidit:
caderet: Factus gͦ pͥus: statim aueri¬
tate delectatus. beateq uite dulcedi¬
nẽ ñ gustauit. quã acceptã ñ fasti¬
diuit s nolendo acciꝑe amisit. Suig̃
casus p̃scius esse ñ potuit. quia sap̃ia:
fructus est pietatis. Continuo autẽ
ut factus est cecidit. ñ ab eo qđ acce¬
pit. s. abeo qđ accepisset. si deo subdi
uoluisset E oce hic aꝑte declarat: an¬
cecidisse. M fuit ibi: aliqua morula.
trẽ ambulauit.Sicut ada & eua. ñ
statim peccauert̃. ita & serpens: ali
qñ ñ serpens. cũ in paradyso delici¬
arũ: moraret᷑. Ds̃ enĩ malitiã ñ fec̃.
E cce aꝑte dicit: post c̾ationẽ: int̾po¬
sita morula cecidisse. Idoq: illa u̾ba
sic accipienda uid̾nr: homicida

Expanded text:
erminat, evidenter dicens angelos boterposita aliqua morula, cecidisse, tam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, uo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed ab eo quod acciperet si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat ancecidisse; et fuit ibi aliqua morula, suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ante casũ: uł ꝯfirmationẽ.
ic inquiri solet: quã sapĩam ha¬
buerint: ante casũ. uł ꝯfirmatio¬
nẽ Erat in eis: naturalis cognitiotͥ¬
Eplex. quasciebant: Qd facti erant¬
& a quo facti erant. & cũ quo facti e¬
rant. & habebant aliqͣm boni & ma¬
li noticiã. intelligentes: quid appeten¬
dũ. uł quid respuendũ illis foret.
An aliquã lei habu̾int dilectionẽ uł¬

Expanded text:
ante casum vel confirmationem. Hic inquiri solet quam sapientiam habuerunt ante casum vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis foret. 10. An aliquam Dei habuerint dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ initiũ figm̃ti dei. ⁊c̃. s: corpus aeriũ
qd tali uoluntati aptauit ds.uł. ip̃ao
oedinationẽ dei. inqua eũ etiã inuitũ.
fecit utilẽ bonis. Uł: ip̃iꝰ angłi facturã.
quia & si p̃sciret ds uoluntate malũ fu¬
turũ: fecit tam̃ eũ. p̃uidens. quanta
deillo sua bonitate eẽt facturus. figm̃¬
cũ gͦ dei dr. quia cũ sciret ds̃ eũ uolui¬
tate malũ futurũ: ut bonis noceret:
c̾auit tam̃ illũ: ut de illo bonis ꝓdesset.
Hoc autẽ fecit: ut sic illudat᷑ ei Illudi¬
tur enĩ ei: cũ scĩs ꝓficit cẽꝑtatio eiꝰ. sic̃
& mali homines: quos ds malos futu¬
ros p̃uidens: c̾auit tam̃: adscõe utilita
tẽ: illudunt᷑. cũ p̃stat᷑ scĩs eoꝵ tẽptatio¬
ne ꝓfectus. S ip̃e est initiũ. quia p̃cedit
antiquitate. & pͥncipatu malitie. hec
autẽ illusio. fit angłis malis: & homi¬
nibus malis: ꝑ angłos scõs. quia sub¬
die eis angłos malos. &. homines mlalo.
ut ñ quantũ nitunt᷑: s quantũ sium¬

Expanded text:
est initium figmenti Dei, etc. Sed corpus aereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavittem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, et hominibus malis, per angelos malos, quia subdit eis angelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum sinun
Abbreviated transcription (Latin):
rupto: ꝑculpã mali. Conu̾sio: iustoᷤᷤ
fecit. & au̾sio: in iustos. utraq fuit
uoluntatis. & uoluntas. utͥmq lib̾¬
om̃es liberũ arbitũ. qđ est libera
potestas. & habilitas uoluntatis rati¬
onalis. Poterant enĩ uoluntate elige
qđ libet. & ratione uidicare .i. rati¬
one discerne. Inquibꝰ uͦ constat libe¬
rũ arbitriũ. nec c̾ati sunt. uolentes
auerti. uł conu̾ti. s habiles: aduolea¬
dũ. hoc. uł illud. ꝙ post c̾ationẽ. spon
tanea uoluntate: alii: elegerunt ma
gelos bonos: amalis. ꝙ lucẽ appella.¬
nos angłos: grã sua illuminauit. oa¬
los uͦ excecauit. Post c̾ationẽ aliqͥd
datũ est stantibꝰ. ꝑ qđ ꝯuerterenter.
⁊ec merito aliqͦ.s. gr̃a eooꝑans.
i autẽ querit᷑ utrũ post e̾ationẽ.
est eis collata grã cooꝑans. sine qua
ñ potest ꝓfic̾e rationalis c̾atura. ad
meritũ uite. Cadere enĩ pot̾ ꝑse. s. ꝓ
Qua grã indigebat angłs. ⁊ qͣ ñ.

Expanded text:
rupto per culpam mali. Conversio justos rupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libeomnes liberum arbitrium, quod est libera potestas et habilitas voluntatis rationalis. Poterant enim voluntate eligere quodlibet, et ratione judicare, id est discernere; in quibus constat liberum arbitrium, nec creati sunt volentes averti vel converti, sed habiles ad volendum hoc vel illud; tanea voluntate alii elegerunt mald est angelos bonos a malis, et lucem appellanos angelos gratia sua illuminavit, malos vero excaecavit. 3. Post creationem aliquid datum est stantibus per quod converterentur: nec merito aliquo, sed gratia cooperante. Si autem quaeritur utrum post creationem est eis collata gratia cooperans, sine qua non potest proficere rationalis creatura ad meritum vitae. Cadere enim potest per se; 4. Qua gratia indigebat angelus, et qua non.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñ fuerunt. usq ad confirmationẽ.
nͥ beatitudo accipiat᷑. ut iã dictũ est
ille status in nocentie: & bonitatis: in
adducit inquirere: quales effecti
sint. dũ diuiderent᷑: au̾sione & ꝯu̾si¬
one. Post c̾ationẽ nãq: mox. quid̃a
conu̾si sunt adc̾atorẽ suũ. quid̃a. au̾si.
Conu̾ti addm. fuit ei caritate adhe¬
rere. Auerti: odio habere. uł inuidere.
Inuidie nãq mater: est suꝑbia. qua
uoluerunt se parificare deo. In ꝯu̾sis:
quasi inspeculo. relucere cepit dei Sa¬
pientia: qua illuminati sunt. Au̾si
uͦ: excecati sunt. Et illi quidẽ conu̾si
sunt. & illuminati sunt adeo: grã ap¬
posita. Isti uͦ sunt excecati: ñ inmis¬
sione malitie. s desertione gre. a qua
deserti sunt. ñ ita: qđ prius dedita
subtraheret᷑. s quia nunꝗͣ ẽ apposita.
ut conuerterent᷑. Hec est gͦ conu̾sio &̾
auersio. qua diuersi st̃: qui natura
boni erant. ut sint alii. supra illud
bonũ. ꝑ iusticiã boni. Alii: illo cor¬

Expanded text:
vero non fuerunt usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in io adducit inquirere, quales effecti sint dum dividerentur aversione et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquam est apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo cor
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝯfirmationẽ. uł lapsũ: ñ fuisse be¬
atos. nͥ qͥs ꝑbeatitudinẽ accipiat: illũ
statũ innocentie: in quo fuerunt¬
qua beati fuert̃. nisi beatitudinẽ aliqͥs
accipiat. illũ statũ innocentie: in quo
fuerunt ante peccatũ. Illi uͦ qͥ ꝑstiterc̃.
aut suã beatitudinẽ futurã deo reue¬
lante p̃sciert: & ita spei e̾titudine ali
qͦmͦ beati fuerunt: uł in certi extiterunt.
Sue beatitudinis.ꝙ. ita: alit̾ beati ñ fue¬
runt: quã reliqui. qui cecidert̃. Michi
autẽ qd posterius dictũ est. ꝓbabiliꝰ uid̾r.¬

Expanded text:
ante confirmationem vel lapsum non fuisse beante confirmationem vel lapsum non fuisse beatos, nisi per beatitudinem accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunquam beati fuerunt, nisi beatitudinem aliquis accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod posterius dictum est probabilius vid
Abbreviated transcription (Latin):
opinando &. querendo dic̃ aug̃.
qͣm asserendo. Unde: & huic opimoni
opponens consequent̾: subdit. S qua¬
re discernebant illi acet̾is: ut d̾s istis
que adipõs ꝑtinerent. ñ reuelaret. a¬
liis uͦ reuelaret. eũ ñ prius sit ille ultor
quã aliquis peccator Non enĩ dap̃nat
ip̃e innocentes. Hic uid̾r innuere. qd̃
nec paocaturis futurũ malũ. nec ꝑ¬
mansuris futurũ bonũ: reuelau̾it. Id¬
eoꝙ nec illi qui cecidert̃. unqͣm: nͨ illi
qui ꝑstitert̃: usq adꝯfirmationẽ bea¬
ti fuerunt. quia beati ñ ꝑot̾ant esse.
si de beatitudine c̾ti ñ erant. uł si dãp¬
nationis inc̾ti erant. Unde aug̃. in eo¬
dẽ. Dicẽ in quit de angłis: qđ in suo
gen̾e beati eẽ possent: dãpnationis
uł salutis incerti: quibꝰ nec spes eẽti qd̾
mutandi eẽnt in meliꝰ. ninia p̃sũpuo
est. Quomͦ enĩ beati esse possunt: quibꝰ
ẽ incerta sua beatitudo. Sententiã col¬
ligit p̃dictoꝵ ofirmans om̃s angłos:

Expanded text:
opinando et quaerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beatitudo? 3. Summam colligit praedictorum, confirmans omnes angelos
Abbreviated transcription (Latin):
uersalit & sũme ꝑfectũ est: cui nich
unquã deest. & aquo uniu̾si ꝓuemi¬
unt bona. qđ est solius dei. Prima gͥ
ꝑfectio est: nature condite. Seda: na¬
ture glorificate. Tercia: nature incre¬
ate. Predicta breuit tangit. addens:

Expanded text:
ersaliter et summe perfectum est, cui nihil unquam deest, et a quo universa proveniunt bona, quod est solius Dei. Prima ergo perfectio est naturae conditae, secunda naturae glorificatae, tertia naturae increatae. 6. Praedicta breviter tangit, addens
Abbreviated transcription (Latin):
nec inbeatitudine: nec in miseria:
c̃ati sunt. Miseri enĩ ante pec̃ẽm
esse ñ potuerunt. quia expecc̃o: mi
la eẽt miseria. B̾ eati quoq nunqͣm
fuert̃ illi: qui cecidert̃. quia sui e¬
uentꝰ ignari fuert̃ .i. peccati. & sup¬
plieii futuri. Si enĩ lapsũ suũ p̾scie¬
runt: aut uitare uoluert̃ s ñ potu¬
erunt. & ita crant miseri. Aut potu¬
erunt: s noluert̃. & ita erant stulti
& maligni Id̾oq dicimꝰ: qđ ñ fuerunt
p̃scii cuentꝰ sui. nec eis data ẽ cognitio
eoꝵ: que futura erant suꝑ eos. Boniuꝰ
qui ꝑstiterunt: sue forte beatitudini
qui futuri peccati atq supplicii p̃sciꝰ
ñ fuit. Nuerit᷑ autẽ: cur ñ fuerit. Forte

Expanded text:
nec in beatitucreati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato milla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinisqui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. Forte
Abbreviated transcription (Latin):
potest: quia ds uoluit. & uoluntatis
ȩiꝰ cã querenda ñ est. Sed̾o autẽ dici¬
potest. qđ ideo ds̃ uoluit eã corpori
uniri: ut inhumana conditione: o¬
stenderet nouũ exemplũ beate unio¬
nis: que est interddm & sp̃m. in qua:
diligitur ex toto coede. & uiłrfacie ad
faciẽ. Putaret enĩ creatura: se ñ posse
uniri creatori suo: tanta ꝓpinquita¬
te: ut eũ tota mente diligeret: & cog¬
nosceret: nͥ uideret sp̃m. qui ẽ exoellen¬
tissima c̾atura: tã infime .i. carni qͦ

Expanded text:
s voluit, et voluntatis ejus causa quaerenda non est. Secundo autem potest dici quod ideo Deus voluit eam corpori uniri, ut in humana ostenderet conditione novum exemplum beatae unionis quae est inter Deum et spiritum, in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima creatura, tam in
Abbreviated transcription (Latin):
de excellentiores aliis. ꝯstituti. Qui uͦna¬
tura minus subtiles: & sapĩa minꝰ ꝑ¬
spicaces. conditi sunt: minoea gr̃e do¬
na habuerunt. inferioresq constituti
Sunt sapĩa dei: equo moderamine
cuncta oedinantis. Qđ nec minor te¬

Expanded text:
te excellentiores eisdem constituti. Qui vero minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt, sapientia Dei aequo moderamine cuncta ordinantis. Nec t
Abbreviated transcription (Latin):
His uerbis aug̃i nidr sig̃c̃ari: qđ ange¬
li qui coeruerunt: ñ fucrt̃ p̃scri sui casꝰ.
Id̾oq beati ñ fuert̃. & qdđ angłi qͥ ꝑsti¬
terunt: beatitudinẽ sͥ affuturã pscie¬
runt. atq de ea certi spe extitert̃. Uñ:
qͦd̾amͦ iam beati erant. U reuera si ita
fuisset: posset dici illos aliquo modo
fuisse beatos. Alios uͦ ñ. qui nescierunt

Expanded text:
are quod angeli qui corruerunt non fuerunt praescii sui casus, ideoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt
Abbreviated transcription (Latin):
&s pondus. Queda enĩ. aliis meliorẽ ac
dignioeẽ eẽntiã: & formã. habent. &
alia: aliis leuiora & agiliora sunt.
Adhc̃ gͥmodũ. credendũ est. illas
spũales naturas: conuenientes sue
puritati. & excellentie: & inẽentia: &
informa: & infacultate: diffrãs acce¬
pisse: tnexordio suc ꝯditionis. quibꝰ.
iora aliis minora dona: dei p̃stantis¬
talia bona aliis excellebant. ip̃i etiã

Expanded text:
et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionisjora, aliis minora dona praestantiralia bona aliis excellebant, ipsi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse eates malos. & sine mora coeruis¬
se. E os uͦ qui ꝑstiterunt. ꝑfectos: & be¬
atos fore catos. astruunt auctoritate
Alioꝵ sententia ꝓbabilis. qͥ dicunt
om̃s angłos ẽatos eẽ bonas. & aliqͣm

Expanded text:
fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Aliorum sententia probabilis, qui dicunt omnes angelos creatos esse bonos,
Abbreviated transcription (Latin):
nitionis & intelligentie uim. Et sic̃ dif¬
ferens uigor: & differens subtilitas na¬
ture. infirmitatẽ ñ adducit: minoeq
cognitio sapĩe: ignorantiã ñ ingerit.
sic lib̾tas inferior. nullã arbitrio ne¬
cessitatis uoluntatẽ imꝑonte.
Que ꝯmunia ⁊ oqualia habuerunt
Qd sp̃c erant. qd in dissolubiles: &
immortales erant: cõmune om̃ibꝰ.
& equale erat. Insubtilitate uͦ cẽntie.
& intelligentia sapĩe. & lib̾tate uo¬
luntatis. differentes erant. Has disc̾a¬
ones intelligibiles inuisibiliũ natura¬
rũ. ille solus comphend̾e potuit: & pon¬
uerare: qui cuncta fecit. inponde. nu¬
mero. mensura. An boni uel mali:
iusti uł iniusti: ereati sunt angłi. ⁊¬

Expanded text:
itionis et intelligentiae vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injusti creati sint ang
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̾ insitã intelligentia. memoria. &
uoluntas. siue dilectio. Liberũ quoq ar¬
bitriũ.i. libera indinande uoluntatis:
siue adbonũ: siue ad malũ. facultas Po¬
terant enĩ ꝑliberũ arbitriũ: sine uiolen¬
tia. & coactione. adutrũlibet ꝓpͥa uolun¬

Expanded text:
raliter insitam intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria volun
Abbreviated transcription (Latin):
celũ &e t̾rã. nec ip̃a sapĩa: facta ẽ antece¬
lũ & t̾ram. Cum gͥ hec contraria uide¬
ant᷑: nec indiuina scͥptura fassit senti¬
re aliquid ẽẽ contrarietatis: requiramꝰ
intelligentiã ueritatis. Quid sit tenen¬
dum docet. p̃missas auctoritates det̾minanꝰ
idet᷑ itaq hoc esse tenendũ qđ si¬
mul c̾ata est spũalis c̾atura :.i. ange

Expanded text:
ram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis. 3. Quid tenendum sit docet praemissas auctoritates determinando. Videtur itaque hoc esse tenendum, quod simul creata est spiritualis creatura, id e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ quia ñ ualet eiꝰ beatitudinis parci¬
ceps existere aliquis: nͥ ꝑ intelligentiã.
que quanto magis intelligit᷑. tanto ple¬
nius habetur. fecit. ds rationalẽ c̾aturã.
que sũmũ bonũ intelligeret: &. intelli¬
gendo: amaret. & amando. possideret.
& possidendo: frueret᷑. eãq hoc modo di¬
stinxit. ut pars insui puritate ꝑmane¬
ret. nec corpori uniret̾. scił. angli. pars.
poreã. & incorporea: quid angłs. coeporea
uͦ. homo uocat᷑. ex anima rationali. &
carne subsistens. Conditio gͦ rationalis.
creature: primã causam habuit dei bo¬
nitatẽ. Quare creatus sit hõ uł angłs.
deoq si querit᷑: quare sit c̾atus homo:

Expanded text:
 beatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate ret, nec corpori uniretur, scilicet, angeli, pars poream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem. 5. Quare creatus sit homo vel angelus. Ideoque si quaeratur quare creatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiles sp̃c uaria sorte ꝓ arbit̾o uo¬
luntatis sue disponens. illis: qͦs insua
puritate reliquerat: sursũ incelo mani¬
sionẽ. illis uͦ quos eceporibus t̾renis so¬
ciauerat: deorsũ int̾ra habitationẽ. con¬
derent. & isti: ab eo ubi erant: ad id. uͥ ñ
erant: ascenderent. Fecit itaq ds homi¬
nẽ. exduplici sub̾a. corpus: det̾ra fingens.
Animã uͦ: de nichilo faciens. Ido etiã un¬
te sunt anime corporibus: ut in eis d̾ofa¬
mulantes: maiorẽ mereant᷑ coronã
Post saeram̃tũ trinitatis: de c̾atura tͥꝑtita:
gelica. Altera: exparte ẽ spũalis. exparte:
corporalis .i. humana. Cum itaq dehis
nẽ creature dignioris. ratio nr̃a intendat.
Deinde. adꝯsiderationẽ corporee: tã illiꝰ.
que est rationalis: qͣm illiꝰ: que ñ est ra¬
tionalis: descendat. ut trinitatis incre¬
ate sacram̃tũ: triꝑtite c̃ature. eiꝙ ꝯ crra¬
toꝵ atq contingentiũ: sequat᷑ docum̃¬

Expanded text:
rationales spiritus, varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem conn caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in eis Deo famulantes majorem mereantur coronam. 11. Post sacramentum Trinitatis de creatura tripartita gelica; altera ex parte spiritualis et ex parte corporalis, id est humana. Cum itaque de his nem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum tripartitae creaturae, eique concretorum atque contingentium sequatur docum
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ naturã. Et est:. unius alit̾ ꝑfec¬
quicquid tempus requirit. & ꝯuente.
scd̃m tempꝰ haberi. Et hoc modo: ange¬
bet quicqͥd debitũ est. uł expedit na¬
ture sue: ad glorificationẽ. Et boc mo¬
do. ꝑfecti fuert̾ angłi. post confirma¬

Expanded text:
cundum naturam et universaliter perfecquidquid tempus requirit et convenit secundum tempus haberi; et hoc modo angebet quidquid debitum est, vel expedit naturae suae ad glorificationem, et hoc modo perfecti fuerunt angeli post confirma
Abbreviated transcription (Latin):
&e lib̾tate arbitrii: que om̃ibꝰ inerant:
om̃es equales fuerit. ut sit pͥma ꝯside¬
ratio: de sub̾a. Seda. defoema. Tercia: de
forma. Arbitͥũ. potestas. & ad sub̾am qͥd̾.
celligentie ꝑspieacitas. & ad potestatẽ:
eẽntie rationales: que ꝑsone erant: &
spc̃ erant: naturaq simplices. ac uita
ĩmortales: differentẽ eẽntie tenuitatẽ:
& differentẽ sapĩe ꝑspicacitatẽ: atq
oifferentẽ arbitrii habilitatẽ: recte ba

Expanded text:
et libertate arbitrii quae omnibus inerant, omnes aequales fuerint; ut sit prima consideratio de substantia; secunda de forma; tertia de forma; arbitrium pottelligentiae claritas. Ad potestatem essentiae rationales quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, atque differentem arbitrii liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tris ẽ genita. ñ facta. nec creata. & toła
trinitas: una sapĩa est. que nec fc̃a nec
creata est. nec genita. uł ꝓcedens. De
angłica gͥ uita: illud accipiendũ est.
de qua dicit scͥptura. Quando facta est

Expanded text:
tris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura quando facta est
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio: quia pͥmo omniũ facta
sunt. Qđ nichil factũ est ante celũ
& tertã. nec &̃ tempꝰ. eum tempore enĩ
c̾ata sunt. s ñ ex tempore.
Inte ea enĩ nicħ factũ ẽ. noc etiã
tempus factum est: ante sp̃ualeo¬

Expanded text:
in principio, quia primo facta sunt. 4. Quod nihil factum est ante coelum et terram, nec etiam tempus; cum tempore enim creata sunt, sed non ex tempore. Ante ea enim nihil factum est; nec etiam tempus factum est ante spirituale