comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines in nocentes inͣruitis : Non uos
reuocat timordiuinus ut inde magis
saeuiatis. quia culturas daemonum
contemptas eẽ. cognoscitis: Et neputa¬
rđs persecutionem istam. Autnuditati¬
bus fieri. Aut tormentis leuibus actita¬
ri Addidit Interficitis uniuers os
utusq ad mortem perducerent. quos
dõ deditos. eẽ sentirent. Vniuersos
autem : deuotos intellegere debemus ⁊
Secuntur. aptissime comparationes:
tam quam parieti inclinato. Qui &si
non inpellatur. occumbit: quia in ca¬
sum uergit: quicquid asoliditate sua
fuerit inclinatum. Addidit. Etma¬
ceriȩ inpulsȩ. Maceria est saxorum
sicca constructio: quȩsine aliquo liga¬
mine inpensȩ in altum ducta. cõponit
Et nedeipsa nouitate habere eam cre¬
deres aliquam firmitatem. dixit inpul¬
sȩ: Vt facile adimum uerger&: quod
aut uentorum flatibus. aut aliqua
fuerat inpulsione. quas satum. Sed
iste comparationes : illum nobis sen¬
sum indicare noscuntur. Putatis in¬

Expanded text:
homines innocentes irruitis? Non vos homines innocentes irruitis? Non vos revocat timor divinus, ut inde magis saeviatis, quia culturas daemonum contemptas esse cognoscitis. Et ne putares persecutionem istam aut nuditatibus fieri, aut tormentis levibus actitari, addidit, interficitis universos, ut usque ad mortem perducerent, quos Deo deditos esse sentirent. Universos autem, devotos intelligere debemus. Sequuntur aptissimae comparationes. Tanquam parieti inclinato, qui etsi non impellatur occumbit: quia in casum vergit quidquid a soliditate sua fuerit inclinatum. Addidit, et maceriae impulsae. Maceria est saxorum sicca constructio, quae sine aliquo ligamine impensae, in altum ducta componitur. Et ne de ipsa novitate habere eam crederes aliquam firmitatem, dixit, impulsae, ut facile ad imum vergeret quod aut ventorum flatibus, aut aliqua fuerat impulsione quassatum. Sed istae comparationes 204 illum nobis sensum indicare noscuntur. Putatis in
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis: mirabili ueritate monstra¬
uit Repetit salutarism̃s Salus enĩ
humani generis. quaein adam perierat:
concestationibus implicato: solus
ad iutorium prestitit. ut mundi uitia
transcendere potuiss& . Non mouebor
amplius. Non superba professio est.
Non enim moueri poterat: cuius ds̃
& salutaris & adiutor erat dñs xp̃s
Quolo co figuram possumus fortassis
aduertere quaedicitur. epidi orthosis.
latinȩ superioris rei correctio. Nam
quod adiecit amplius. significat ali¬
quando semotum Fuit᷑ enim tempus
quando iste idithun pregrauatus car¬
nis inbecillitate titubauit: sed post¬
quam ueri dogmatis. inluminatione
completus est Moueri non poterat
qui iuuantednõ fidei firmitate consta
BAT QUOUSR IRRUITIS INHOMI¬
NIS INTEREIUTIS UNIUERSOS. IA¬
QUAMPARIETI IN ELINATO ITMA¬
CERIAE IN PUL SAE
ostquam fidem suam. trina prȩdi¬
catione uulgauit: ad persecutores
xp̃i anorum uerba conuertit. Dicit
enim. Quamdiu agmine facto. supra

Expanded text:
Trinitatis mirabili veritate monstraTrinitatis mirabili veritate monstravit. Repetit salutaris meus: salus enim humani generis quae in Adam perierat, concertationibus implicato solus adjutorium praestitit, ut mundi vitia transcendere potuisset. Non movebor amplius, non superba professio est. Non enim moveri poterat, cujus Deus et salutaris et adjutor erat Dominus Christus. Quo loco figuram possumus fortassis advertere quae dicitur epidiorthosis, Latine superioris rei correctio. Nam quod adjecit, amplius, significat aliquando se motum. Fuit enim tempus quando iste Idithum praegravatus carnis imbecillitate titubavit: sed postquam veri dogmatis illuminatione completus est, moveri non poterat, qui, juvante ue irruitis in homines, interficitis universos, tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae? Postquam fidem suam trina praedicatione vulgavit, ad persecutores Christianorum verba convertit. Dicit enim: Quandiu agmine facto supra
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. filius significatur. Hlaeceñi
propria unus dĩ scã trinitas hab&
fides integra: hoccatholica profitetur
ecclesia Beneitaq idithun dõ sub di¬
tum teesse profiteris: a quo in aestima¬
bile beneficium. tesuscepisse testaris
Sed ut scm̃ uerbũ unaatq aequabili
ueneratione coleretur. Intende quid
sequitur. IT INIM IESTIST D̃S̃ M̃S
NON MOUEBOR AMELIUS
ixerat superius : a patregenitum
salutis auctorem. Nuncquisit
iste salutaris. trina confessione com¬
plectitur. Primoneminorem crede¬
res. dicit ipseest dĩms: sicut supra de
patredõdicit Aequalitas enim sum¬
Ratione &iam reddita intellegentib:
clarum est insubstantia ueritatis:
non solum patrem filio non esse maiorẽ
sed nec ambos simul eẽ. maius quam so¬
lum spm̃scm̃. Aut quos lib& duos
in ea dem trinitate. maius eẽ. aliquid
quam unum. Aut om̃s simultres. ma¬
ius aliquid eẽ quam singulos. Sic per¬
fectam atq singularem naturam scȩ̃l

Expanded text:
dicitudicitupropria unus Deus sancta Trinitas habet, fides integra, hoc catholica profitetur Ecclesia. Bene itaque Idithum Deo subditum te esse profiteris, a quo inaestimabile beneficium te suscepisse testaris. Sed ut sanctum verbum una atque aequabili veneratione coleretur, intende quid sequitur: Etenim ipse est Deus meus non movebor amplius. Dixerat superius a Patre genitum salutis auctorem, nunc qui sit iste salutaris trina confessione complectitur. Primo ne minorem crederes dicit: Ipse est Deus meus; sicut supra de Patre Deum dicit. Aequalitas enim sumRatione etiam reddita intelligentibus, clarum est in substantia veritatis, non solum Patrem Filio non esse majorem, sed nec ambos simul aliquid esse majus quam solum Spiritum sanctum; aut quoslibet duos in eadem Trinitate majus esse aliquid quam unum; aut omnes simul tres majus aliquid esse quam singulos. Sic perfectam atque singularem naturam sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
citur fidelium : qui saeculi uitia relin¬
quens solidõ sesubditum eẽ comme¬
morat. Hocestenim dnõdici subiectũ.
amundanis uitiis eẽ. uacuum. & scã
credulitate completum. Estenĩ incre¬
patiuus modus: contraeos quiputant
eumnimia ꝓsperitate feriatum ⁊ &
quasi inquadam quictis suȩ otiosũ
eẽ. letitia Nonne conuertendũ est
ut planius fiat: dicamus enĩ. Ne non
dõ subdita erit animamea : quae figu¬
radicitur anastrophem id est peruer¬
sio Subditus ẽ. utiq dõ: qui semper
humiliter atquestrenue illudagit:
quod adeius mandata cognouerit
ꝑtinere In ipso delectatur. inipso
reficitur: & prȩter eum nihilaliud
mens beatissima concupiscit. Erit.
infinitum tempus significat: quod
nullo fine claudendum .ẽ. Sequitur
causa iustissima : quaredõ patri sub¬
ditasit animabeati. Dicitautem
Ab ipso enim salutarem eum: Id est
uni genitus filius: qui recte credentib
salutaris existit. Ab ipso enim cum

Expanded text:
citur fidelium, qui saeculi vitia relincitur fidelium, qui saeculi vitia relinquens, soli Deo se subditum esse commemorat. Hoc est enim Domino dici subjectum, a mundanis vitiis esse vacuum, et sancta credulitate completum. Est enim increpativus modus contra eos qui putant eum nimia prosperitate feriatum, et quasi in quadam quietis suae otiosum esse laetitia. Nonne convertendum est, ut planius fiat. Dicamus enim: Ne non Deo subdita erit anima mea? Quae figura dicitur anastrophe, id est conversio. Subditus est utique Deo qui semper humiliter atque strenue illud agit quod ad ejus mandata cognoverit pertinere. In ipso delectatur, in ipso reficitur, et praeter eum nihil aliud mens beatissima concupiscit. Erit infinitum tempus significat, quod nullo fine claudendum est. Sequitur causa justissima, quare Deo Patri subdita sit anima beati. Dicit autem, ab ipso enim salutare meum; id est, unigenitus Filius, qui recte credentibus salutaris existit. Ab ipso enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
quaednĩ regulas obsecundat. Con¬
iungitur &iam dauid: utuita lauda
ubi est salutaris & absoluta perfectio
DIUI SIO ESALMI
ransilitor iste quem diximus
secularium uitiorum. cum orbẽ
terrarum plenum saeuis uider&
erroribus : Aliospersecutores. alios
hereticos. alios uanis desideriis im¬
plicari. In primo membro psalmi
animam suam dõ profitetur esse
subiectam : qui aperfilium uni geni¬
tum munus salutare suscepit. Ar¬
guens eos: quisolo nomine sedici de¬
siderant xpi anos. Secunda parte
iterum animam suam subditam dic̃
essed nõ patri : qnm̃ per eius uerbum
salutarem patientiam conquisiuit.
confirmans plebem confessione fide¬
li. ut toto cordis affectu sperare
debeat semper in dñm Tertiomem¬
bro errantes populos mon&: utindo
magis quam inmundiistius caduca
debeant felicitate confidere
NONNIDO SUBIECTA ERIT ANIMA
MIA. ABIESOINI SALUTAREMTUM
er totum psalmum prouniuer¬
sali partescõrum. unus introdu¬

Expanded text:
quae Domini regulis obsecundat. Conquae Domini regulis obsecundat. Conjungitur etiam David, ut vita laudabubi est salutaris et absoluta perfectio. Divisio psalmi. Transilitor iste, quem diximus, saecularium vitiorum, cum orbem terrarum plenum saevis videret erroribus, alios persecutores, alios haereticos, alios vanis desideriis implicari. In primo membro psalmi animam suam Deo profitetur esse subjectam, quia per Filium unigenitum munus salutare suscepit, arguens eos qui solo nomine se dici desiderant Christianos. Secunda parte iterum animam suam subditam dicit esse Domino Patri, quoniam per ejus Verbum salutarem patientiam conquisivit: confirmans plebem confessione fideli, ut toto cordis affectu sperare debeat semper in Domino. Tertio membro errantes populos monet ut in Deo magis quam in mundi istius caduca debeant felicitate confidereA., F., subjecta erit anima mea? ab ipso enim salutare meum. Per totum psalmum pro universali parte sanctorum, unus introdu
Abbreviated transcription (Latin):
condere quod decreuit ueritas in¬
dicare Huius autem psalmi: nec sup¬
putatio uacat S exagenarius enim
numerus. pertin& ad continentes
&ui duas: quod digitorum ipsorum
mutua designat infixio. Vndepsal
prȩmia pollicetur Non quod ibi
aut martyres aut uirgines desint
qui fructu centenariogloriantur
sed in congregatione multorum. po¬
test specialiter & continentes huius¬
modi aliquos indicare¬
ESALMUS LXI INEINEM PRO
IDI THUN PSALMUS DAUIO
INteruerba notissima tituli. repetit
idithun: dequo proxime intricesi¬
mo octauo psalmo iam diximus
Subistius quippe nominis significati¬
one : semper aliquid declaratur exi¬
mium Est enim eius interpretatio
transiliens cos. id est amatores huius
secłi: quosmiles xpĩ contempta mundi
uoluptate transcendit. Sed qñm
ista transilitio. beatum nobis uidetur
significare propositum: Introducit᷑
quidam sc̃s. qui & mundi desideria
reliquerat. & in dño spe firmissima
permanebat. Talisenim praemit¬

Expanded text:
condere quod decrevit veritas incondere quod decrevit veritas indicare. Hujus autem psalmi nec supputatio vacat. Sexagenarius enim numerus pertinet ad continentes et viduas, quod digitorum ipsorum mutua designat infixio  ms. A., praemia pollicetur; non quod ibi aut martyres aut virgines desint, qui fructu centenario gloriantur; sed in congregatione multorum potest specialiter et continentes hujusmodi aliquos indicarePSALMUM LXI. In finem, pro Idithum psalmus David. Inter verba notissima tituli repetit Idithum, de quo proxime in trigesimo octavo psalmo jam diximus. Sub istius quippe nominis significatione semper aliquid declaratur eximium. Est enim ejus interpretatio, transiliens eos, id est amatores hujus saeculi, quos miles Christi contempta mundi voluptate transcendit. Sed quoniam ista transilitio beatum nobis videtur significare pro positum, introducitur quidam sanctus, qui et mundi desideria reliquerat, et in Domino spe firmissima permanebat. Talis enim praemit
Abbreviated transcription (Latin):
reddam in atriis domus dnĩ : in cons¬
pectu omnis populieius in medio
tui hierus alem Red damus ergo
uotanrã in isto transitoriodie: ut
in illa perennitate laudes dñi eodẽ
praestante decantare mereamur
udiant donat istȩ afinibus
Aterrȩ ecclesiam clamare :¬
& ipsi eam localem dicere protinus
conquiescant : Contrauo cemmun¬
di quis possit audire: Inpudentis¬
simum est aduersum trium testimo¬
nium loqui⁊ & contra generalem sen¬
tentiam non erubescunt inpudenter
armari: Curnouis inuentionibus
animas fatĩgant Accipiant cerie
quod credant. Non quod sua iniqui¬
tate peruertant. Oratfidelis popul
a finibus terre. qui a factus est dñs
spes eius Postea quese auditum
hrmnica exultatione gratulatur
Qnm̃ inconspectu dnĩ iugiter ap¬
parebit. Quidiam satis faciat. si
hoc non satiat: Videmus cotidi e
fieri quod promisit. uidemus mundũ
ad xpianȩ fidei regulas conuenire.
Et prodolor falsitas nititur abs¬

Expanded text:
reddam in atriis domus Domini, in consreddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui, Jerusalem . Reddamus ergo vota nostra in isto transitorio die, ut in illa perennitate laudes Domini, eodem praestante, decantare mereamur. udiant Donatistae a finibus terrae Ecclesiam clamare, et ipsi eam localem dicere protinus conquiescant. Contra vocem mundi quis possit audiri? Impudentissimum est adversum trium testimonium loqui, et contra generalem sententiam non erubescunt impudenter armari? Cur novis inventionibus animas fatigant? Accipiant certe quod credant, non quod sua iniquitate pervertant. Orat fidelis populus a finibus terrae, quia factus est Dominus spes ejus; posteaque se auditum hymnidica exsultatione gratulatur, quoniam in conspectu Domini jugiter apparebit. Quid jam satisfaciat, si hoc non satiat? Videmus quotidie fieri quod promisit, videmus mundum ad Christianae fidei regulas convenire. Et, proh dolor! falsitas nititur abs
Abbreviated transcription (Latin):
dñs a postolis suis dicit : Nunc qui¬
dem tristitiam habetis : Rursum
autem ui debouos & laetabitur
corurm. & gaudium urm nemo au¬
fer& a uobis in illa die non roga¬
bitis me quicquam Sicfitutnemo
scõrum miseri cordiam autueritatẽ
requirat : cum illius contemplatio¬
nis in aestimabili munere perfru
Sicsignificat ita: quem am modũ
insub sequentibus declarauit
Psallere enim sedicit populus
beatorum: superno nomini Verũ
hoc non breui tempore. sed in seculũ
secłi Significans deuotionem suam
immutabili perennitate mansurã
Sequitur. Vt reddam uota mea
dedie indiem Haeceadem decora
diuersitate repetuntur. Nam qđ
significat scłm scłi hoc decla rat
dedie indiem idest semper. Vt &
hic uotanrã reddamus : &ibi laudes
dnĩ ꝑpetua hilaritate cantemus
Vota enim sua sed nõ reddere con¬
promittit: ut ei aeternas gratias
insufficienter exsoluat Sicut &
alius psalmus dicit. Votam cad ño

Expanded text:
Dominus apostolis suis dicit: Nunc quiDominus apostolis suis dicit: Nunc quidem tristitiam habetis; rursum autem videbo vos, et laetabitur cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . In illa die non rogabitis me quidquam. Sic fit ut nemo sanctorum misericordiam aut veritatem requirat, cum illius contemplationis inaestimabili munere perfruaSic significat ita, quemadmodum in subsequentibus declarabit. Psallere enim se dicit populus beatorum sempiterno nomini; verum hoc non brevi tempore, sed in saeculum saeculi, significans devotionem suam immutabili perennitate mansuram. Sequitur, ut reddam vota mea de die in diem. Haec eadem decora diversitate repetuntur. Nam quod significat saeculum saeculi, hoc declarat de die in diem, id est semper; ut et hic vota nostra reddamus, et ibi laudes Domini perpetua hilaritate cantemus. Vota enim sua se Domino reddere compromittit, ut ei aeternas gratias sufficienter exsolvat; sicut et alius psalmus dicit: Vota mea Domino
Abbreviated transcription (Latin):
milia Hoc&iam & deannis debemꝰ
accipere qm̃talia tropice dicuntur
sicsequitur usq: indiem saecłi & sđa
ut ostender &. unumdiem esse apud
dñm. quis aecula ista transcendit
Dicta sunt quippe sȩcula. quod
inse reuoluant tempora
PER MANEBIT IN AITERNUM
IN CONSCECTVDI. MISERICORDIAM
ETUERTATEM QUISRE QURIT EORVV
Ecce illa diei aeternitas: aeuidenter
expressa est. Sed hociam a parte
membrorum congruenter accipitur
si cut multis locis constat expositum:
Qm quae secuntur : capiti conueni¬
re non possunt. Dicit enim. perma¬
nebit in aeternum in conspectudĩ
quod depopulo fideli magis congru¬
enter aduestitur: hoc&iam & seqquen¬
tia declarant Adiecit misericor¬
diam & ueritatem quis requir&
Quareenim quȩratur misericordia
ubi nullus est miser: Quare ueritas
ubi cuncti dm̃ uidebunt:. Nullus
siquidem eorum indigus erit bono¬
rum talium. cum in aeternum pos¬
sideant regna caelorum: Sicut ipse

Expanded text:
millia . Hoc etiam et de annis debemus millia . Hoc etiam et de annis debemus accipere, quoniam talia tropice dicuntur sic sequitur, usque in diem saeculi et saecula, ut ostenderet unum diem esse apud Dominum, qui saecula ista transcendit. Dicta sunt quippe saecula, quod in se revolvant tempora. Vers. 7. Permanebit in aeternum in conspectu Dei: misericordiam et veritatem ejus quis requiret eorum? Ecce illa diei aeternitas evidenter expressa est; sed hoc jam a parte membrorum congruenter accipitur, sicut multis locis constat expositum: quoniam quae sequuntur capiti convenire non possunt. Dicit enim: Permanebit in aeternum in conspectu Dei; quod de populo fideli magis congruenter advertitur; hoc etiam et sequentia declarant. Adjecit, misericordiam et veritatem quis requiret eorum? Quare enim quaeratur misericordia, ubi nullus est miser? Quare veritas, ubi cuncti Deum videbunt? Nullus siquidem eorum indigus erit bonorum talium, cum in aeternum possideant regna coelorum; sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtus exultans quia orationem sua
gloriatur auditam. Perfiguram
scilic& & hiologiam causam rei
rationemq: subiungit. cur in uela¬
mento alarum dñi. protectioneq
laetetur. Merito qm̃ eius ex audi¬
ta probatur oratio. Sequitur
Dedisti hereditatẽ timentibus no¬
mentuum Hereditatem signifi¬
cat futuri sę̧culi regnum: quodbea¬
tis famulis pollicetur. Hereditas
quaenon morte relinquitur.: sed cũ
largitoresuo perpetuo munere
possidetur: Quaesic uenit ad fili¬
os ut atestatore minime deseratur
Haec hereditas. non hab& finem:
sed cum semel suscepta fuerit. num¬
quam a nobis aliqua permutatione
dicitur. qm̃ ab ipso regimur. & eius
uirtute saluam ur. Dies enim supra
dies more humanitatis profertur.
Quideo plurimi dicuntur. qnm̃
illis & noctes succedere comprobant̃
In illa uero aeternitateaunus est
dies quinullo termino finietur
Sicut in alio psalmodicit: quia
melior est dies una in atruis tuis suꝑ

Expanded text:
laetus et exsultans, quia orationem suam laetus et exsultans, quia orationem suam gloriatur auditam; per figuram scilicet aetiologiam, causam rei rationemque subjungit cur in velamento alarum Domini protectioneque laetetur: merito, quoniam ejus exaudita probatur oratio. Sequitur, dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. Haereditatem significat futuri saeculi regnum, quod beatis famulis pollicetur. Haereditas quae non morte relinquitur, sed cum largitore suo perpetuo munere possidetur; quae sic venit ad filios, ut a testatore minime deseratur. Haec haereditas non habet finem; sed cum semel suscepta fuerit, nunquam a nobis aliqua permutatione dicitur, quoniam ab ipso regimur, et ejus virtute salvamur. Dies enim supra dies more humanitatis profertur, qui ideo plurimi dicuntur, quoniam illis et noctes succedere comprobantur. In illa vero aeternitate unus est dies, qui nullo termino finietur; sicut in alio psalmo dicit: Quia melior est dies una in atriis tuis super
Abbreviated transcription (Latin):
inuelamento alarum eius: nunc
ad exponenda uerba red eamus
gienda confidit: quo in huius mun¬
di periculis intabernaculo dnĩ. tu¬
tissime perseuer& Et hoc non ad
breue tempus: sed quo usq sȩcula
uitȩ istius. diuina adminis tratione
peragantur Itaenim fidelium
populus decursa sibi actate succedens.
intabernaculodñi persȩcula con¬
tinetur Sedintendamus. quare
frequenter uel amentum alarum dnĩ:
sacris defensionibus comparetur
Primum: quod alȩauium in modũ
palmarum. quasi quaedam costae
pulcherrimae porriguntur. De¬
inde quia sic defendunt. ut onerare
non possunt. Tertio: qnmaestus &
frigoris inclementiam adilectis
pullis. affectiosa protectione depel¬
lunt. Itadefensio dnĩ siad eum pie
confugiamus potes tates aerias a no¬
bis efficit alienas : Vtnec furor
eorum incensus noceat. necuenenũ
frigidum ui perea qualitate ꝑcutiat
Merito ergo protectio dnĩ. alis
noscitur comparata : quaenec sub¬
Interposito diapsalmate. populus
fidelis uenit ad secundam partẽ

Expanded text:
in velamento alarum ejus. Nunc ad exponenda verba redeamus.gienda confidit, quo in hujus mundi periculis in tabernaculo Domini tutissime perseveret; et hoc non ad breve tempus, sed quousque saecula vitae istius divina administratione peragantur. Ita enim fidelium populus decursa sibi aetate succedens, in tabernaculo Domini per saecula continetur. Sed intendamus quare frequenter velamentum alarum Domini sacris defensionibus comparetur. Primum, quod alae avium in modum palmarum quasi quaedam costae pulcherrimae porriguntur. Deinde, quia sic defendunt, ut onerare non possint. Tertio, quoniam aestus et frigoris inclementiam a dilectis pullis affectuosa protectione depellunt. Ita defensio Domini, si ad eum pie confugiamus, potestates aereas a nobis efficit alienas, ut nec furor eorum incensus noceat, nec venenum frigidum viperea qualitate percutiat. Merito ergo protectio Domini alis noscitur comparata, quae nec subInterposito diapsalmate, populus fidelis venit ad secundam partem
Abbreviated transcription (Latin):
Sedis equa quidem expositione
Ipsalmus istedecursus ẽ: Sedmodo
nobis est eius adunanda contextio
utuirtus huius cantici. euidenter pos¬
sit agnosci Primum salutariter
gentes allocuta est scã mater eccła. ut
generaliter in dnĩ laudibus occupent᷑.
quatinus supernum desideriũ mun¬
di nobis tollat affectum: Deinde
inuitat eas utdiscant miracula ue¬
teris testamenti. ad p̃figurationem
illis potius uisa fuisse concedi. quati¬
nus ad spemmaximam sequens popu¬
lus concitetur : quandoq̃ ueteripopu¬
losunt prestita. futurę regenerationis
beneficia nuntiabant. Docuitnos &iã
qm̃ dediuersis cladibus quas hic po¬
pulus sustin& xpĩ anus. dnĩ miseratio¬
ne liberetur: & ad illam felicem patri¬
am ipsolargiente perueniat. Promis¬
si o singularis sponsio desiderabilis.
& hicipso protegente custodiri. &ibi
eodem largiente in aeterno premio
collocari. Hocsifixo animo semper
intendimus. num quam mundi istius
pericula formidamus: Sed cum lȩti¬

Expanded text:
edisequa quidem expositione psalmus iste decursus est, sed modo nobis est ejus adunanda contextio, ut virtus hujus cantici evidenter possit agnosci. Primum salutariter gentes allocuta est sancta mater Ecclesia, ut generaliter in Domini laudibus occupentur, quatenus supernum desiderium mundi nobis tollat affectum. Deinde invitat eas, ut discant miracula Veteris Testamenti ad praefigurationem illis potius visa fuisse concedi; quatenus ad spem maximam sequens populus concitetur, quando quae veteri populo sunt praestita, futurae regenerationis beneficia nuntiabant. Docuit nos etiam quoniam de diversis cladibus quas hic populus sustinet Christianus, Domini miseratione liberetur, et ad illam felicem patriam, ipso largiente, perveniat. Promissio singularis, sponsio desiderabilis, et hic, ipso protegente, custodiri, et ibi, eodem largiente, in aeterno praemio collocari. Hoc si fixo animo semper intendimus, nunquam mundi istius pericula formidamus: sed cum laeti
Abbreviated transcription (Latin):
ti eius satis fier&. in expertum miraculum
mundus accepit. Pluuia siquidem illa
uoluntaria fuit: non ista quaegeneralit̃
ubiq diffunditur. Deniq sic sequitur
Segregans dĩ hereditatituȩ quia non hoc
dñs aliis gentibus dedit: quod tunc hebrȩo
populo miseratus indulsit. Hereditas eñi
ipsius fuit populus hebrȩorum : sicut legit᷑
Et facta est portiodnĩ. populus eius ia cob.
funiculus hereditatis eius israheb Hac
si ad tempus infirmata est dnõ saluatori
minime credendo: perfecit hereditatem
suam. quando gentes eliquas in supplem̃tũ
credulitatis admi sit: ANIMA LIA

Expanded text:
ti ejus satisfieret, inexpertum miraculum ti ejus satisfieret, inexpertum miraculum mundus accepit. Pluvia siquidem illa voluntaria fuit, non ista quae generaliter ubique diffunditur. Denique sic sequitur: Segregans Deus haereditati tuae, quia non hoc Dominus aliis gentibus dedit, quod tunc Hebraeo populo miseratus indulsit. Haereditas enim ipsius fuit populus Hebraeorum, sicut legitur: Et facta est portio Domini populus ejus, Jacob funiculus haereditatis ejus . Haec si ad tempus infirmata est, Domino Salvatori minime credendo, perfecit haereditatem suam, quando gentes reliquas in supplementum credulitatis admittit. Vers. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
dinesua quando resuscitantur qui in se¬
pulcris habitant: Ipsum enim contuetur
fidelis : quando in operibus magnis. eius
pietatem potentiamq cognoscit. Trans¬
gressus est &iam indeserto : quando ad
gentes uenit. adquas propheta nullus
accessit. qua e uelut heremus desolatȩ
populo uirtus. diuina concessit. Terra
motaest. id est terreni homines uidendo
tam magna miracula credider̃: Cacli
distillauerunt a faciedĩ : quando inuicẽ
stillicidiorũ mannadescendit: A faciedi :
quia percolumnam ignis acnubis. prȩsen¬
tia ipsius noscebatur. Mons quoq sina
a faciedĩ fumauit: quandoibi morses in
duabus tabulis legem beatus accepit
Nam & in exodo itascriptum ẽ. Totus aut̃
monssina fumabat: eo quod dñs descen¬
RIAM SEGRICANSÕS NERIOITATITUE
ETINI INTIRMATAISI IUUEROEEECISTIEA
Exponit illud quod superius dixit: caeli
distillauerunt. Ipsa est enim pluuia
uoluntaria: quamtunc comedendi auida
gens iudȩa promeruit: Namut uolunta¬

Expanded text:
dine sua; quando resuscitantur qui in sedine sua; quando resuscitantur qui in sepulcris habitant. Ipsum enim contuetur fidelis, quando in operibus magnis ejus pietatem potentiamque cognoscit. Transgressus est etiam in deserto, quando ad gentes venit, ad quas propheta nullus accessit; quae velut eremus desolata populo virtus divina concessit. Terra mota est, id est terreni homines videndo tam magna miracula crediderunt. Coeli distillaverunt a facie Dei, quando in vicem stillicidiorum manna descendit a facie Dei, quia per columnam ignis ac nubis praesentia ipsius noscebatur. Mons quoque Sina a facie Dei fumavit, quando ibi Moyses in duabus tabulis legem beatus accepit. Nam et in Exodo ita scriptum est: Totus autem mons Sina fumabat, eo quod Dominus descentuae; etenim infirmata est: tu vero perfecisti eam. Exponit illud quod superius dixit: Coeli distillaverunt. Ipsa est enim pluvia voluntaria quam tunc comedendi avida gens Judaea promeruit. 221 Nam ut volunta
Abbreviated transcription (Latin):
bat ille captiuos: Bene autem dictum . ẽ.
eduxit: quia eos ab inferno liberans. ad
gaudia regni caclestis eleuauit
CANT QUIHABITANT INM EULERIS
Enumerat adhuc: quos educit uinctos
infortitudinesua. In iram enim prouo¬
cantdñm blasphemi: & pessima seconuer¬
satione tractantes. Ipsisunt quippe qui uiui
habitant insepulcris. Id est quiinfetida &
carnali actione sepulti sunt dequibus &
in aliolo codictum . ẽ Sepulcrum patens ẽ.
guttur eorum. Namlic& mortuos uisu¬
aliter suscitauerit: humanum tamen gen
desepulcris eripuit. quando eis perueram
DUMTRANS GREDIERS INDESERTO
ungendum est huic uersui cognosceris:
Adhucenim in operationis eius laudibus
perseuerat. Egressus est quidem ds̃ coram
populo israhelitico. dum incolumna ignis
apparuit : dum in deserto eos mannae largi¬
tate satiauit. Sed hoc melius ad populũ
respicit xpĩanum. Egreditur enim corã
populo : quando educit uinctos infortitu¬

Expanded text:
bat ille captivos. Bene autem dictum est, bat ille captivos. Bene autem dictum est, eduxit, quia eos ab inferno liberans, ad gaudia regni coelestis elevavit.cant, qui habitant in sepulcris. Enumerat adhuc quos educit vinctos in fortitudine sua. In iram enim provocant Dominum, blasphemi et pessima se conversatione tractantes. Ipsi sunt quippe qui vivi habitant in sepulcris, id est qui in fetida et carnali actione sepulti sunt: de quibus et in alio loco dictum est: Sepulcrum patens est guttur eorum . Nam licet mortuos visualiter suscitaverit, humanum tamen genus de sepulcris eripuit, quando eis per veramdum transgredereris in deserto. Jungendum est huic versui, cognosceris. Adhuc enim in operationis ejus laudibus perseverat. Egressus est quidem Deus coram populo Israelitico, dum in columna ignis apparuit, dum in deserto eos mannae largitate satiavit. Sed hoc melius ad populum respicit Christianum. Egreditur enim coram populo, quando educit vinctos in fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
genetiuos posuit casus. ut quid sit dĩ.
his complexionibus possit ostendi. Ad di¬
dit quoq ds̃ in loco scõsuo : Subaudiendũ
est quuinmut abilẽ seruat firmamq sen¬
tentiam: Sicut deipso apatre augustino
dictum ẽ Mutas tempora. nec mutas
duo decimam speciem definitionis quae
grece catepenon. latine perlaudem dicitur
dcclaratur quissit ds̃ : Id est qui habitare
facit un animes indomo. sicut legitur in
actibus apostolorum. Multitudinis aut̃
unum sentientes uerbum ueritatis consen¬
tanea praedicatione locuti sunt: & alibi
ipsedicturus . ẽ. quambonum &quam iu¬
cundum habitare fratres in unum. Indo¬
moenim illius ipsihabitant: quise mutua
caritate consociant: Indomouero: eccle¬
si am significat. Sequitur. quieducit uinc¬
tos infortitudine. Hichum anum genus
significat : quod uinctum lege peccati. for¬
titudinis suae robore liberauit. Alligato
enim diabolo. eduxit uinctos quos tene¬

Expanded text:
genitivos posuit casus, ut quid sit Deus, genitivos posuit casus, ut quid sit Deus, his complexionibus possit ostendi. Addidit quoque, Deus in loco sancto suo, subaudiendum est, qui immutabilem servat firmamque sententiam; sicut de ipso a Patre Augustino dictum est: Mutas tempora, nec mutas duodecimam speciem definitionis quae Graece κατ' ἔπαινον, Latine per laudem dicitur, declaratur quis sit Deus, id est, Qui habitare facit unanimes in domo; sicut legitur in Actibus apostolorum: Multitudinis autemunum sentientes, verbum veritatis consentanea praedicatione locuti sunt. Et alibi ipse dicturus est: Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ! In domo enim illius ipsi habitant qui se mutua charitate consociant. In domo vero Ecclesiam significat. Sequitur, qui educit vinctos in fortitudine. Hic humanum genus significat, quod vinctum lege peccati fortitudinis suae robore liberavit. Alligato enim diabolo, eduxit vinctos quos tene
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectueius. Non in prȩsentia homi¬
num ubi est caducalȩtitia. sed in conspec¬
tueius ubi iugiter sepuritas mentis oblec¬
tat: & quas lib& hic ȩrumnas patiatur.
consideratione futuri prȩmii semper
erigitur. TURBABUNTUR AEACIEEIUS
PATRIS OREANORUMETIUDICIS UIOV¬
ARUM SS IN LOCO SCO SUO
ostquam dixit in conspectudnĩ bea¬
tis ẽẽ gaudendum: nunca facie ipsius
praedon es atq impios asserit eẽ pellen¬
dos. qui orfanos acuiduas saeua cupidi¬
tate dilacerant. Turbatienim &nimiũ
formidantes a faciedi. tales expelluntur.
quando audierint ite inignem ȩternũ.
quiparatus ẽ. diabolo & angelis eius
Sed qui sit iste acuius facie pelluntur:
exponit. Id est patris orfanorum. &iudi¬
ces uiduarum. De quo & alibilegitur.
Pupillo & uiduatueris adiutor Quid
ergo deprȩdator eorum pati poterit.
qui iudicis suisusceptos impia laceratio¬
ne contriuit: Patris autem &iudicis

Expanded text:
in conspectu ejus; non in praesentia homiin conspectu ejus; non in praesentia hominum, ubi est caduca laetitia, sed in conspectu ejus, ubi jugiter se puritas mentis oblectat; et quaslibet hic aerumnas patiatur, consideratione futuri praemii semper erigitur. Vers. 6. Turbabuntur a facie ejus Patris orphanorum et Judicis viduarum: Deus in loco sancto suo. Postquam dixit in conspectu Domini beatis esse gaudendum, nunc a facie ipsius praedones atque impios asserit esse pellendos, qui orphanos ac viduas saeva cupiditate dilacerant. Turbati enim et nimium formidantes a facie Dei tales expelluntur, quando audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Sed qui sit iste a cujus facie pelluntur, exponit, id est, Patris orphanorum et Judicis viduarum. De quo et alibi legitur: Pupillo et viduae tu eris adjutor . Quid ergo depraedator eorum pati poterit, qui judicis sui susceptos impia laceratione contrivit? Patris autem et Judicis
Abbreviated transcription (Latin):
concelebrent. Cantat enim dõ : qui con¬
templationem eius puro acfideli semꝑ¬
animo contuetur: Esalmum dicit no¬
mini eius. qui operas efficit quas ille
praecepit. Sequitur. lterfacite ei
Idest cordaurã purificata praeparate
quȩ dignetur sc̃s dñs intro ire: Siue
prȩdicationibus beatis cunctos imbu.¬
ite. sicut esaias prophetadicit. Parate
uias dnĩ rectas facite semitas eius
Sed cuifiat istuditer: edicitur. Qui as¬
cendit super occasum. Ascendit utiq
dñs xp̃s super occasum amortuis resur¬
gendo ut captiuam ducer& nostrã cap¬
tiuitatem & mors relinquer& liberos
quos petcatis alligantibus tenebat ob¬
noxios. Neces se cnim fuit ut occasus te¬
nebrosus cader& : superquem soliustitiȩ
probabatur exortus. Etnequis ambiger&
quias cendit superoccasum : dicit dñs
nomenestei: ut nemo dubi tar& dm̃ esse
dnm̃ saluatorem. quem nefandi iud ȩiue¬
uit communem hominem trucidandum
eẽ. putauerunt. Sequitur. Exultate

Expanded text:
concelebrent. Cantat enim Deo qui conconcelebrent. Cantat enim Deo qui contemplationem eanimo contuetur. Psalmum dicit nomini ejus, qui operas efficit, quas ille praecepit. Sequitur: Iter facite ei, id est, corda vestra purificata praeparate, quae dignetur sanctus Dominus introire; sive praedicationibus beatis cunctos imbuite, sicut Isaias propheta dicit: Parate vias Domini, rectas facite semitas ejus . Sed cui fiat istud iter edicitur, qui ascendit super occasum. Ascendit utique Dominus Christus super occasum a mortuis resurgendo, ut captivam duceret nostram captivitatem, et mors relinqueret liberos, quos peccatis alligantibus tenebat obnoxios. Necesse enim fuit ut occasus tenebrosus cederet, super quem Sol justitiae probabatur exortus. Et ne quis ambigeret, quis ascendit super occasum, dicit: Dominus nomen est ei, ut nemo dubitaret Deum esse Dominum Salvatorem, quem nefandi Judaei velut communem hominem trucidandum esse putaverunt. Sequitur, exsultate
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc desiderant: & detaelestibus de¬
licus in explebiliter farciuntur. Sed
ubi reperiantur istedelitia. subsequent̃
adiungitur. Scilic& in conspectudĩ.
ubi semper est desi derabilis &ueralȩti¬
tia Qualeest enim exultare sub cons¬
pectu tanti iudicis. utillum quemhic
iuste metuimus. ipsius munere liberati.
subeius prȩsentia gaud eamus: Adiecit
delectentur inlȩtitia : Vt hocipsum illos
possit delectari quodlȩti sunt: Quiadũ
laetitiam suam nullo nouer̃ fine clau¬
dendam. suauius in ea delectantur.
quamse amissuros eẽ. non nouer̃. Sic
beatitudinis illius uentura felicitas sub¬
lucentibus quibus dam modulis indicat᷑¬
CANTATEDO ESALMUMDICIIE NOMI¬
MIEIUS. ITEREACITEII QUIAS CENDIT
SUPEROCCASUMDÑS NOMINEST II
EXULIATE IN CONSPECIUIIUS
Postquam pessimorum poenas iusto¬
Irumq prȩmia uentura narrauit.
hortatur populos propheta ut in his
quȩ audierant fidelimente praesu men¬
tes. laudes dõ hrmnica exultatione

Expanded text:
adhuc desiderant, et de coelestibus deadhuc desiderant, et de coelestibus deliciis inexplebiliter farciuntur. Sed ubi reperiantur istae deliciae, subsequenter adjungitur; scilicet in conspectu Dei, ubi semper est desiderabilis et vera laetitia. Quale est enim exsultare sub conspectu tanti judicis, ut illum quem hic juste metuimus, ipsius munere liberati sub ejus praesentia gaudeamus? Adjecit, delectentur in laetitia, ut hoc ipsum illos possit delectare, quod laeti sunt: quia dum laetitiam suam nullo norunt fine claudendam, suavius in ea delectantur, quam se amissuros esse non sentiunt. Sic beatitudinis illius ventura felicitas sublucentibus quibusdam modulis indicatcite nomini ejus; iter facite ei, qui ascendit super occasum; Dominus nomen est ei; exsultate in conspectu ejus. Postquam pessimorum poenas justorumque praemia ventura narravit, hortatur populos propheta ut in his quae audierant fideli mente praesumentes, laudes Deo hymnidica exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
ratio Cera est exfauis collecta tenera.
mollisq: substantia: Quaesic ignis calo¬
re resoluitur. uteius corpdlentia penit᷑
absumatur. Huiussimilitudo delin¬
quentibus competenter aptatur : Qm̃
iniudiciodĩ a facie ipsius sic dispereunt
peccatores . quem ad modum caere deli¬
catitudo proximo igne consumitur:
& intuere quodhicpeccatores in substan¬
tasua non dicit posse consumi quiper¬
petuo igne torquendi sunt : sed dicit eos
a faciedĩ eẽ. perituros: Quianum quã
ad gratiam ipsius beneficiaq uenturis.
Sicut quidam errantium dicere temp¬
tauer̃. Etnota quodin his uersibus
figura est parabole : idestrerum gene¬
re dissimilium comparatio. Peccato¬
ribus enim fumus: & cera comparata
ratio uentura narratur. Epulas dici¬
mus exquisitas & abundantes copias
ciborum : quibus & corpus reficitur.
& plerumq desiderium edacitatis au¬
getur Hiscomparantur pabula fide¬
lium sagina iustorum. qui saturati

Expanded text:
ratio. Cera est ex favis collecta tenera ratio. Cera est ex favis collecta tenera mollisque substantia, quae sic ignis calore resolvitur, ut ejus corpulentia penitus absumatur. Hujus similitudo delinquentibus competenter aptatur, quoniam in judicio Dei a facie ipsius sic dispereunt peccatores, quemadmodum cerae deliquatitudo proximo igne consumitur. Et intuere quod hic peccatores in substantia sua non dicit posse consumi, qui perpetuo igne torquendi sunt; sed dicit eos a facie Dei esse perituros, quia nunquam ad gratiam ipsius beneficiaque venturi sunt, sicut quidam errantium dicere tentaverunt. Et nota quod in his versibus figura est parabole, id est rerum dissimilium comparatio; peccatoribus enim fumus et cera comparata ratio ventura narratur. Epulas dicimus exquisitas et abundantes copias ciborum, quibus et corpus reficitur, et plerumque desiderium 220 edacitatis augetur. His comparantur pabula fidelium, sagina justorum, qui saturati
Abbreviated transcription (Latin):
formidabunt Vltio quippe eorũ :¬
uno uerbo descripta est. Nonenim
inunam gentempopulus ipse collec¬
tus ẽ : sed per orbem terrarum effusa
raritate dispersus est: Sequitur in¬
aesti mabilis poena maledicti: ut
ab eius faciefugiant. cuius ubiq:
constat eẽ prȩsentiam. Quale est
enim semperfugere. &infensi iudi¬
cis prȩsentiam nonuitare Aaddidit
quioderunt eum: uteos significar&.
qui in sua pertinatia constiterunt
Odium enim illis rebus debemus
quibusnos ad quiescere nullatenus
Inistis duobus uersibus. sub compa¬
Iratione gemina peccatorũ poena
praedicitur. Fumus est enim exflã¬
ma ista corruptibili surgens. tene¬
brosa conglobatio Quaequantum
plus extollitur. tantum perinane
tenuatur. Huic peccatores merito
comparantur: ꝗm̃ exflamma ne¬
quitiȩsuȩ producunt fumiferas ac¬
tiones quaelic& adaltiora superbia
faciente consurgant. necesseest ut
sua magis uelut fumus elatione
deficiant. Sequitur eorum alia compa¬

Expanded text:
formidabant. Ultio quippe eorum formidabant. Ultio quippe eorum uno verbo descripta est. Non enim in unam gentem populus ipse collectus est, sed per orbem terrarum effusa charitate dispersus est. Sequitur inaestimabilis poena maledicti: ut ab ejus facie fugiant cujus ubique constat esse praesentiam. Quale est enim semper fugere, et infensi judicis praesentiam non vitare? Addidit, qui oderunt eum, ut eos significaret qui in sua pertinacia constiterunt. Odium enim illis rebus debemus quibus nos acquiescere nullatenus In istis duobus versibus sub comparatione gemina peccatorum poena praedicitur. Fumus est enim ex flamma ista corruptibili surgens tenebrosa conglobatio, quae, quantum plus extollitur, tantum per inane tenuatur. Huic peccatores merito comparantur, quoniam ex flamma nequitiae suae producunt fumiferas actiones, quae licet ad altiora, superbia faciente, consurgant, necesse est ut sua magis, velut fumus, elatione deficiant. Sequitur eorum alia compa
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionissuȩ munere subleua¬
uit. Quarto inimicorum dnĩ super¬
biam conquas sandam eẽ. pronunti at
& conuersionẽ &martyria. abutroq
sexu &iam expessimis dicit eẽ facien¬
dam: cum aduentus dñõ mundo sa¬
lutaris inluxerit. Quinto dicit in
ec clesiis dnm̃ debere benedici. ubi
a postoli &xp̃s ipse predicauit: sup¬
plicans utdona quȩdedit. fidelibus
suis conseruare dignetur. Mon& &iã
utuelo citer addnmueniant. qui in
hoc mundo tamquam inegrpto. &
aetropia commorantur. Sexto in¬
gressu uniuersitatẽ mon& utpsallat
dnõ xpõ. qui iam resurrectionis suae
mira cula patefecit. acd einde psal¬
mum dominica laude con elusit.
EXURGAI DS EIDISSIPENTUR INI¬
MICIEIUS ETEUGIANT AE ACIE
EIUS QUIODERUNT EUM
onfidenter propheta uidetur
optare : quod nouit eẽ uentu¬
rum Petit enim resurrectionẽxpĩ.
inquadissiparentur aduersi. scilic&
iudȩi: qui resurrectionis eius uiden¬
dopotentiam. sceleris sui facinorta

Expanded text:
resurrectionis suae munere sublevaresurrectionis suae munere sublevavit. Quarto inimicorum Domini superbiam conquassandam esse pronuntiat, et conversiones et martyria ab utroque sexu, et ex pessimis dicit esse facienda, cum adventus Domini mundo Salvatoris illuxerit. Quinto dicit in Ecclesiis Dominum debere benedici, ubi Apostoli et Christus ipse praedicavit, supplicans ut dona quae dedit fidelibus suis, conservare dignetur. Monet etiam ut velociter ad Dominum veniant, qui in hoc mundo tanquam in Aegypto et Aethiopia commorantur. Sexto ingressu universitatem monet, ut psallat Domino Christo, qui jam resurrectionis suae miracula patefecit, ac deinde psalmum Dominica laude conclusit.Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus; et fugiant a facie ejus qui oderunt eum. Confidenter propheta videtur optare quod novit esse venturum. Petit enim resurrectionem Christi, in qua dissiparentur adversi, scilicet Judaei, qui resurrectionis ejus videndo potentiam, sceleris sui facinora
Abbreviated transcription (Latin):
tenter inpressimus. Namlic& has in
aliis psalmis quantum aspirat dñs hu¬
mana perscrutetur in dustria: istȩtam̃
in cisionis absolutȩ sequendȩ sunt. quas
perdiapsalmata diuina fecit auctoritas
Sciendum est autem totopsalmo per
mysticas similitudines. psalmi grafum
loqui: quisa cramentis euangelicis om¬
nino repletus . ẽ. & ascensionis xpĩ. des¬
criptione deuota monstratur esse
prȩcipuus. DIUISIO PSALMI
Prouidentię spũ propheta comple¬
Itus: quae in imicis dnĩ accidant. uel
quae fidelibus infutura iudicatione
contingant. peroptatiuum modũ.
primo ingressupsalmi huius conueni¬
enter edicit. ut & perfidos de poena ter¬
reat. & famulos dnĩ promissa remune¬
ratione lȩtific&. Secundo ingres su
uirtutes significat. quas contulit po
pulo iudȩorum: acdeindedicit. quẽ¬
ad modum ex his perfecit ecclesiam
Tertio permontis speciem. significat
dnm̃ saluatorem: asserens. quȩ bene¬
ficia prȩstiterit ecdesi&. quando eã

Expanded text:
tenter impressimus. Nam licet has in tenter impressimus. Nam licet has in aliis psalmis, quantum aspirat Dominus, humana perscrutetur industria, istae tamen incisiones absolute sequendae sunt, quas per diapsalmata divina fecit auctoritas. Sciendum est autem toto psalmo per mysticas similitudines psalmigraphum loqui, qui sacramentis evangelicis omnino repletus est, et ascensionis Christi descriptione devota monstratur esse praecipuus. Divisio psalmi. Providentiae spiritu propheta completus, quae inimicis Domini accidant, vel quae fidelibus in futura judicatione contingant, per optativum modum primo ingressu psalmi hujus convenienter edicit, ut et perfidos de poena terreat, et famulos Domini promissa remuneratione laetificet. Secundo ingressu virtutes signipulo Judaeorum, ac deinde dicit quemadmodum ex his perfecit Ecclesiam. Tertio per montis speciem designat Dominum Salvatorem, commemorans quae beneficia praestiterit Ecclesiae, quando eam
Abbreviated transcription (Latin):
lcrga pietate dignetur : quatinus salus
mundi expectata gentibus innotes cat
& fructum misericordiȩ ipsius. deple¬
nissima religione percipiant. Sitergo
nobis & breuitate dulcissimus. & pro¬
phetiȩ sue dignitate pracclarus : Quan¬
do illud antetot sȩtula prȩdixit. quod
iam salutariter mundus agnouit
Praestarex aeternę : ut sicutte in humi¬
litate carnis uenisse cognouimus. ita
& indeitatis potentia. concessum nobis
clementẽ iudicem sentiamus.
V imnominis istius hinc debemus
aduertere. quia dum finis dicatur.
ininitiosemꝑ apponitur. Significat
enimrerum caput. & aeternale princi¬
pium Si cut ipse in euangelio dicit.
Egosum principium. propter quod &
loquor uobis. Sequitur. psalmus cantici
qui humanatantum sol& ut dictum est
uoce cantari. Dauid autem ipsum dnm
designat. quem & finis ille pronuntiat.
longus psalmus. & ad fastidium rele¬
uandum. quinq: diapsalmatibus prę¬
notatus. perquȩ nos diuisiones compe¬

Expanded text:
larga pietate dignetur: quatenus salus larga pietate dignetur: quatenus salus mundi exspectata gentibus innotescat, et fructum misericordiae ipsius de plenissima religione percipiant. Sit ergo nobis et brevitate dulcissimus, et prophetiae suae dignitate praeclarus, quando illud ante tot saecula praedixit, quod jam salutariter mundus agnovit. Praesta, Rex aeterne, ut sicut te in humilitate carnis venisse cognovimus, ita et in deitatis potentia concessum nobis clementem judicem sentiamus. Vim nominis istius hinc debemus advertere, quia dum finis dicatur, in initio semper apponitur; significat enim rerum caput et aeternale principium, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Sequitur psalmus cantici, qui humana tantum solet, ut dictum est, voce cantari. David autem ipsum Dominum designat, quem et finis ille pronuntiat. Longus psalmus, et ad fastidium relevandum quinque diapsalmatibus praenotatus, per quae nos divisiones compe
Abbreviated transcription (Latin):
catholica colit & confitetur ecclesia.
eminat benedi catnos. quod sȩpe
repetendum ẽ. & sinefine constat optan¬
dum: Quia sempernecessarium. semper
probatur eẽ. proficuum. Quae figura
dicitur tautologia. id est eiusdem sermo¬
nis iteratio : Intuamur &iam quemad¬
modumtimor dĩ intermagna munera
postuletur : quando postbenedictionem
petitam. metus eius concedi terrae finib:
exoratur. Estenim interprimadĩ mune¬
ra : qnm̃ quuillum timerenorunt. & a¬
mare non desinunt: Si cenĩ & salomon
dicit. Initium sapientię timordnĩ
Et in alio psalmo limeat dnm omĩs ter¬
ra. Sed timoriste. non exhumana tre¬
pidatione contingit: sed diuina inspira¬
tione prȩstatur. Huncergotimorem
terrae finibus. propheta miseratus opta¬
uit. ut & credere inciperent. & credita
cauta sollicitudine custodirent
Quam latissimos fidei campos sub
breuitate suauissima. psalmꝰ
iste complexus. ẽ: Supplicauit enim
dñ oxpõ. ut aduentusuo benedi cerenos

Expanded text:
catholica colit et confitetur Ecclesia, catholica colit et confitetur Ecclesia, eminat, Benedicat nos, quod saepe repetendum est, et sine fine constat optandum: quia semper necessarium, semper probatur esse proficuum. Quae figura dicitur tautologia, id est ejusdem sermonis iteratio. Intueamur etiam quemadmodum timor Dei inter 219 magna munera postuletur, quando post benedictionem petitam metus ejus concedi terrae finibus exoratur. Est enim inter prima Dei munera, quoniam qui illum timere norunt, et amare non desinunt. Sic enim et Salomon dicit: Initium sapientiae timor Domini , et in alio psalmo: Timeat Dominum omnis terra . Sed timor iste non ex humana trepidatione contingit, sed divina inspiratione praestatur. Hunc ergo timorem terrae finibus propheta miseratus optavit, ut et credere inciperent, et credita cauta sollicitudine custodirent. Quam latissimos fidei campos sub brevitate suavissima psalmus iste complexus est! Supplicavit enim Domino Christo, ut adventu suo benedicere nos