comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiis aptum porrigat: Quodideo toties repeto: ꝗa fuere qͥdamqͥdo
tantes. dicerent: & quid peccare nos ostenditis in constiauendo tempore
omnib: aeq confitentib tunc aequi noctium cẽ transcensum. null nega¬
minicum pascharite actitabitꝰ: sed qui a luna quȩ unbłi a prilium
die xxͦ est. pleni lunium ante aequinoctium habuit. ñ lic& luna existente
xx̃. uii lđx aprilium. dominicum paschae diem celebrari. Quȩ uero in
aequi noctio uel p̾ aequinoctium plena ẽ. mox ubi dominicus aderit di
ha legitimum dabit: idem error. eadem est respon

Expanded text:
gaudiis aptum porrigat. Quod ideo toties repeto, quia fuere quidam qtantes, dicerent: Et quid peccare nos ostenditis in constituendo tempore omnibus aeque confitentibus tunc aequinoctium esse transcensum, nullus negaminicum Pascha rite actitabitur. Sed quia luna, quae septimo Calendas Apriles die XX est, plenilunium ante aequinoctium habuit, non licet luna existentedas Apriles Dominicum Paschae diem celebrari. Quae vero in aequinoctio, vel post aequinoctium plena est, mox ubi Dominicus aderit dies, pascha legitimum dabit. Idem error, eadem est respon
Abbreviated transcription (Latin):
pascha faciendum decernunt: qđ eo sepius anno faciunt. cum inbł
gius aueritate deuiant : ꝗanimirum pͥmo m̃si deputant lunam quȩ nirͦ
mar̃ nata triduo fere ante ae qui noctium plena existere monstratꝰ.
aetates. quam uis ȩquinoctium sequentes. eius dem dominicae resurrec¬
tionis conuenientes potest habere sollemnes.:
QUID INTERPASCHA TAzIMA DISTET

Expanded text:
pascha faciendum decernunt. Quod eo saepius anno faciunt, cum in Cagius a veritate deviant, quia nimirum primo mensis deputant lunam quae, tertio Nonas Martias nata, triduo fere ante aequinoctium plena existere monstratur.aetates quamvis aequinoctium sequentes, ejusdem Dominicae resurrectionis convenientes, potest habere solenniis. CAPUT LXIII. Quid inter pascha et azyma distet
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊ hoc autem precedens quod commemorauimus¬
& non nullis ad trans scribendum iam dedimus & in principiis huius nr̃i
opusculi prefigendum esse tensemus porro praesens argumentum quodelu¬
na bł darum querenda posuimus: hoctantum loco commemosasse & do¬
cuis se sufficiat: nam cognita quotasit in kł dis luna. facile &iam c&eris cu¬
iusq mensis diebus quasit aetate cantato ipso mense & concurrentib digi
argumentum stabilitatem sui tenoris conseruare nequeat: octauus uide¬
licet undecimus & nonus decim cuicausam nutandiuaria facit ac disꝑ

Expanded text:
mus. Hoc autem praecedens quod commemoravimust nonnullis ad transcribendum jam dedimus, et in principiis hujus nostri opusculi praefigendum esse censemus. Porro praesens argumentum quod de luna Calendarum quaerenda posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. Nam cognita quota sit in Calendas luna, facile etiam caeteris cujusque mensis diebus qua sit aetate, cantato ipso mense et concurrentibus digquibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dis
Abbreviated transcription (Latin):
audiat & me prome simpliciter respondentem. cui displicet uel suꝑ fluum uidetur quod hȩc
rogatu fratrum unde cumq collegi uniusq libelli tenore condusi : deͥmittat ea legenda siqui
uelint & ipse de communibus patrum fontib quae sibi suisq sufficere arbitretur auriens.
ihil ominus debita fraternitatis intemerata iura custodiat.

Expanded text:
Audiat et me pro me simpliciter respondentem: Cui displicet, vel superfluum videtur, quod haec Audiat et me pro me simpliciter respondentem: Cui displicet, vel superfluum videtur, quod haec rogatu fratrum undecunque collegi, uniusque libelli tenore conclusi, dimittat ea legenda, si quis velit, et ipse de communibus patrum fontibus, quae sibi suisque sufficere arbitretur hauriens, mecum nihilominus debita fraternitatis intemerata jura custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx editione uulgo fertur continere conprobant neq hanc amplius sequendam
etiam hi qui lxx magnis diuinisq laudib ad caelos tollunt. dubitant: quorum quisq
dicta ꝑspexerit. credo mox nr̃o labori calumniam facero desistet: sinon hunc tamen
liuidis quod absit contempletur obtutibus: Uerum ut tumq ferant haec mea scripta
primo editum pro captu meolibellum. tibi dileotissime abba mi
ꝑcurrendum atq exammandum offero: multum deprecans utsiquid in eo tuuiturabile dep̃¬
illud effendit cur aliquid dehuius modi negotio temptare presumserim quare dehis quae
sparsim inueterscriptis inueniri potuerant ipse nouum opus condere studuerim. Audiat
gustino. quia ideo necesse est plures apluribus fierilibros. diuerso stilo. nonc
uersa fide: et dequestionibus eisdem : ut ad plurimos ipsa ꝑueniat. ad alios sic ad alios autem sic :

Expanded text:
LXX editione vulgo fertur continere, » comprobant: neque hanc amplius sequendam, etiam hi qui LXX magnis divinisque laudibus ad coelos tollunt, dubitant: quorum quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, si non hunc tamen lividis, quod absit, contemplatur obtutibus. Verum utcunque ferant, haec mea scripta legentes, primo editum pro captu meo libellum, tibi, dilectissime abba meus Huetberte, percurrendum atque examinandum offero, multum deprecans, ut si quid in eo tu vituperabile depreillud offendit, cur aliquid de hujusmodi negotio tentare praesumpserim: quare de his quae sparsim in veterem scriptis inveniri potuerant, ipse novum opus condere studuerim, audiat, dicente sancto Augustino: Quia ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso stylo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat: ad alios sic, ad alios autem sic.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis interp es. obtrectitoribus sui operis. non damno in quit non reprehendo . Lxx sed
omnibus his a postolos praefero ita &ego confidenter profitear. quia non se prehendo
rono graphos. quitrans lationem .Lxx interpr&um modo secuti
libuit probantur habuisse contemptui. sicut etiam in processu huiuscę opusculi nr̃i monstra
mnbus his hebreicae ueritatis in tegram p̃fero puritatem quar
simi doctorũ. hioronimus in libris hebreicarum questionum. augustinus in libro dectuitate
dĩ. eusebius ipse chronographus intertio historiae ecclesiasticae libro exuerbis iosephi

Expanded text:
ritatis interpres obtrectatoribus sui operis: Non damno, inquit, non reprehendo LXX, sed omnibus his apostolos praefero: ita et ego confidenter profiteor, quia non reprehendo veteres chronographos, qui translationem LXX Interpretum modo secuti esse, modo prout libuit probantur habuisse contemptui, sicut etiam in processu hujusce opusculi nostri monstrabitur; sed omnibus his Hebraicae veritatis integram praefero puritatem, quam praeeminentissimi doctorum, Hieronymus in libris Hebraicarum Quaestionum, Augustinus in libro de Civitate Dei, Eusebius ipse Chronographus in tertio Historiae ecclesiasticae libro, ex verbis Josephi
Abbreviated transcription (Latin):
tenemi defendimus ⁊ Legimus namq scribente beato crrillo alexan¬
driae episcopo : quia pachõmius monachus insignis factis apostolicȩ gr¬
tiae fundatorq aegrpti coenubiorum ediderit ad monasteria
quȩ regebat literas. quas angelo dictante ꝑceperat : ut nonerrorem
incurrerent in sollemnitatis paschalis ratione scirentq lunam pri¬
mim̃sis in anno communi & embolis molegimus eodem referente cr̃¬
rillo quia sinonscripsiss& srnodus nicena cilum lunarem primimensis
sufficer& cidus lapidis silenitis. in ꝑside ad exemplum rationis pascha¬
lis cuius candor interior. cum luna primi m̃sis crescit & decrescit :

Expanded text:
tenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexantenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexandriae episcopo, quia Pachomius monachus insignis factis apostolicae gratiae, fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litteras, quas angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Legimus, eodem referente Cyrillo, quia si non scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis selenitis in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna primi mensis crescit et decrescit
Abbreviated transcription (Latin):
tam firma stabilitate p̃fixit : ut de cennouennalis eorum circtitus nusquã
uacillare numquam fallere possit: in quo uidelicet circuitu lunam pas¬
chalem anni dequo agitur uno apr fieri primam nulli calculantium
in dubio est: Ideoq hanc alit̃ definire nulli fidelium fas ẽ: quid enim: num
credendum ẽ quia illam quamnos. iiii nõ apr nouam uidim lunam
nemo uiderit de illis cccxuui pontificib qui inniceno c̃cilio residebant.
nemo deminorum coetu graduum quuillorum c̃siliis aderant & statutis.
& ñ potius ad intelle gendum qͥa cum lunam anni illius paschalem a pridiȩ
nõn a priles incipere signabant aliud maius periculum per hoc declina¬
uerint : ne uidelic& sialiter decernerent. indissolubilis ille communiũ
annorum & embolismorum status soluer&: quem in uio labilit̃ obseruan¬
dum diuinȩ legis auctoritate hebrȩis tradentib agnouerant: sed
et specialib diuinȩ auctoritatis indiciis obseruantiam lunarem quam

Expanded text:
tam firma stabilitate praefixit, ut decennovenalis earum circuitus nusquam vacillare, nunquam fallere possit. In quo videlicet circuitu, lunam paschalem anni de quo agitur II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire nulli fidelium fas est. Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII pontificibus qui in Nicaeno concilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie Nonas Aprilis incipere signabant, aliud majus periculum per hoc declinaverint, ne videlicet si aliter decernerent, indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legis auctoritate Hebraeis tradentibus agnoverant? Sed et specialiter divinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem quam
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ : Et quia nos in baptismo utdepotesticto satanȩ in partem scorum
tnsire queamꝰ. sinceriatem ac ueritatem tenere neces
toto nr̃e peregrinationis tempore qđ septe nario diesx numero uoluitur
cotidiano ꝓfectu ad meliora transire p̃cipimur. quasi & in pascha azimis

Expanded text:
debemus. Et quia nos in baptismo, ut de potestate Satanae in partem sortis sanctorum transire queamus, sinceritatem et veritatem tenere necestoto nostrae peregrinationis tempore, quod septenario dierum numero volvitur, quotidiano profectu ad meliora transire praecipimur, quasi et in paschae azymis
Abbreviated transcription (Latin):
sed periculose satisagunt. si qui hano prope an longe sit puttre uelp̃dicare
prȩsumunt :unde pulcherrime beatus augustint. remoto illo seruo nequã qui

Expanded text:
itius adesse desiderant; sed periculose satis agunt, si qui hanc prope an longe sit putare vel praedicare praesumunt. Unde pulcherrime beatus Augustinus, remoto illo servo nequam qui
Abbreviated transcription (Latin):
.xxiiii. his singulos an nos singulis aptant inchoantes aminimoleuȩ digito &
indetere pollice conplentes non ut in lunari ciclo singulos exordine digitos
expedientes ad numerum. sed obrationem quad rantis ꝑquaternos trans uor¬
sum digitos quadriennium omne signanes. ita ut minimorum bisterniar¬
ticuli digitoꝵ totidem bis sextilis contineant annos: item ꝓximor amini¬
mis bistermi urticuli digitoꝵ ꝓximos abisternis bissextis annos toa dam
explicent : secundi similit᷑ secundos & tertii digiti tertios totidem annor
ac qua ratione complectantꝰ porrobissextilis septimi cum trib aequch¬
tibis arius bisbinis sibi pollicum uindic& articulos: hȩc siue hoc siue ali
quis q sibi calculator ordinare uoluerit modo nibilomin: errtuluma
du tute gerum artium melius uiuae uocis allo quio quã stili signantio tra¬
duntur officio ⁊

Expanded text:
XXVIII, iis singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et XXVIII, iis singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dexterae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes ad numerum, sed ob rationem quadrantis per quaternos transversim digitos quadriennium omne signantes, ita ut minimorum bis terni articuli digitorum totidem bissextiles contineant annos; item proximorum a minimis bis terni articuli digitorum proximos a bis ternis bissextis annos totidem explicent, secundi similiter secundos, et tertii digiti tertios totidem annos aequa ratione complectantur; porro septimus bissextilis cum tribus se sequentibus annis bis binquisque sibi calculator ordinare voluerit modo, nihilominus circulum sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis alloquio quam styli signantis traduntur officio.
Abbreviated transcription (Latin):
sima parte geminictic concordiam uertentium cognoscis annorum uerbi gratia
cccti decies habent xxx & ppt̃ ea eãdem concurrentes trecentissimo anno quae uitẽ
sunos future. si quid residun fuerint & hoc adicies codem modo &iam inpteritaetem¬
ẽ p̃sentis anni epactae uicesimo anno redeunt: sȩquentis abhinc qua drages
decennouennali circulo includuntꝰ eq sentiendum ẽ. poterit diligens calculator
hoc modo &iem ꝓlixiores sibi tem porum sequentium annotare recursus.:
Quib meminerit &iam p̃teritiȩui c̃gruere statum: memoratub dignum uid&
quia qͥdam ob conpediam calculandi utriusq ordinem circuli & solaris uidelic&¬
et lunaris trans ferunt in articulos : nam qui a mans humana articulos hab& ad iunc
& uii singulis his singulos aptantes annos. lunarem cursum in leua
i dern insa cus aradice pollicis incipiunt & in ungue minimi digiti intrinsecus
eundem c̃summiũ : Item qͥa manbinȩ articulos exceptis unguib habent

Expanded text:
sima parte geminata, concordiam vertentium cognoscis annorum. Verbi gratia, trecenti decies habent triginta. Et propterea eadem concurrentes, trecentesimo anno quae viginti sunt futurae, si quid residui fuerit et hoc adjicies. Eodem modo etiam in praeteest, praesentis anni epactae vicesimo anno redeunt, sequentis abhinc quadragesime, caeterisque quae decennovenali circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus semper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam ob compendium calculandi utriusqet lunaris, transferunt in articulos. Nam quia mantis unguibus, X et IX, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrinsecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minimi digiti intrinsecus eundem consummant. Item quia manus binae articulos, exceptis unguibus, habent
Abbreviated transcription (Latin):
Siuis nosse adiectiones solis id est c̃currentes septimanȩ dies sume annos
ab incarnatione dñi quot fuerint ut puta. dccxxui pindictionem uiii & an¬
noꝵ qͥfuerint quartam partem semꝑ adice id est nunc. clxxxi qͥfiunt
pties trigeni cex & ñreman& aliquid qͥa septem sunt epactę solis id est
concurrentes septimanae dies. ⁊
DEREDITU ETCONPUTO ARTICU LARI UTRARUM EEACTARVM
erum qui a facillime diem paschȩ uel c&eros tempoꝵ recursus con¬
tor meminisse deb& easdem c̃currentes solis tricesimo abhinc anno quas
hunc modum eẽ redituras: quocumq enim numero annoꝵ trans acto con¬
currenter scire desideras eundem numerum uide quoties habeat xxx & trige

Expanded text:
Si vis scire adjectiones solis, id est concurrentes septimanae dies, sume annos ab incarnatione Domini quot fuerint, ut puta DXXV; per indictionem tertiam et annorum qui fuerint quartam partem semper adjice, id est, nunc CXXXI, qui simul triceni CCX, et non remanet aliquid, quia VII sunt epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies. CAPUT LV. De reditu et computu articulari utrarumque epactarum. Verum quia facillime diem Paschae, vel caeteros temporum recursus, comtor meminisse debet easdem concurrentes solis tricesimo abhinc anno quas hunc modum esse redituras. Quocunque enim numero annorum transacto concurrentes scire desideras, eundem numerum vide quoties habeat XXX, et trice
Abbreviated transcription (Latin):
res sed ledon. a quinta & uicesima luna inchoans. quot
horis accurrit. tot& recurrit Malinaaũ axiii. & xxuiii
incipiens. citior in accessa. sed tardior in recessa. septẽ dieb
exestuansꝰ Peroctonos aũ annos ad principia motus.
& paria incrementa cestissimolune reuocant᷑ ambitu.
illa semꝑ aquilonia tenente mitiores. Quam cũ in

Expanded text:
 Sed laedon a quinta et a vicesima luna inchoans, quot horis occurrit tot et recurrit. Malinas autem a XIII et a XXVIII incipiens, citior in accessu, sed tardior in recessu, septem diebuexaestuans. Per octonos autem annos ad principia motus, et paria incrementa certissimo lunae revocantur ambitu: illa semper aquilonia tenente mitiores, quam cum in
Abbreviated transcription (Latin):
sstus ocȩanilunã sequitur. tã qũ ceius aspi¬
ratione retorsum trahatur. eiusq in¬
puł su retracto refundat᷑ qui cotti diebis
affluere & remeare : Vnius semp ore do¬
drante & semuntia trans missa uidet᷑ eiusq omnĩs

Expanded text:
stus Oceani lunam sequitur, tanquam ejus aspiratione retrorsum trahatur, ejusque impulsu retracto refundatur, qui quotidie bis adfluere et remeare, unius semper horae dodrante et semiuncia transmissa, videtur, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rat. unde sepius omne tẽpus estatis in
ꝓcellas turbi dinesq brumales uerticon¬
spicimus : Sed hȩccũ suo tẽpore uenerint
tẽpestates cũ uero alias ꝓdigia uelsi
gna dicuntur:

Expanded text:
rat. Unde saepius omne tempus aestatis in procellas turbinesque brumales verti conspicimus. Sed haec cum suo tempore venerint, tempestates; cum vero alias, prodigia vel signa dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut annum ccclxr dies quibus ipse zodiacum lustrat efficerent & nequadrans
de ess& statuit ut quarto quoq anno sacerdotes quicurabant mensibus
ac dieb unum int̾kalarent diem coscilicet mense ac loco quo etiam apud
ueteres mensis interkalabatur. idest ante quinq ultimos menses febru¬
arii dies . idq bis sextum censuit nominandum omnienim inthalationi
mensis februarius deputatus est: quõ is ultimus anni erat. quod etiam
ipsum degrecorum imitatione faciebant: nam illi ultimo anni sui mensi
suꝑfluos inter serebant dies: uerum unare agrecis differebant. nam illi
confecto ultimo mense: romani non confecto februario. sed post uicesimum
& tertium diem eius interkalabant terminalibus scilic& iam ꝑactis de in

Expanded text:
ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans deesset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant, mensibus ac diebus unum intercalarent diem, eo scilicet mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est, ante quinque ultimos mensis Februarii dies, idque bissextum censuit nominandum. Omni enim intercalationi mensis Februarius deputatus est, quoniam is ultimus anni erat, quod etiam ipsum ex Graecorum imitatione faciebant, nam illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies. Verum una re a Graecis differebant, nam illi, confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario, sed post vicesimum et tertium diem ejus intercalabant, Terminalibus scilicet jam peractis; dein
Abbreviated transcription (Latin):
si inferis & deminutio & parnumerus conuenir&: cumergo romani exhac distri¬
butione pompilu adlunae cursum. nicut grȩci annum proprium conputarent:
necessario & interkalarem mensem instituerunt more grȩcorum. ⁊ Nam & grȩ¬
ci cum anim aduerterent temere se tricentis quinquaginta quottuor dieb
one comentatisunt: ita utoctauo quoq anno nonaginta dies ex quib tres
menses trignorum dierum conputauerunt interbalarent: hunc ergo ordinẽ
romanis quoq imitari placuit. sed frustra quippe fugit eos diem unum sic̃
supra ammonuimus additum a se ad grecum numerum in honorem in paris.
numeri. eare ꝑocto ennium conuenire numerus atq ordo non poterat .:
sed qui ex inde sit error genitus qualitq̃ȩidem sit succursum inprȩfata chori
& prȩcextati disputatione unde & ista decerpsimus. quiscre uult inueniet:
tandem gicius iulius cȩsar imitatus a egrptios adumerum solis. annum sic̃
hodie seruatur instituit: decem indelic& dies obseruationi ueteri suꝑ adiciens.

Expanded text:
si inferis et deminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum sicut Graeci annum proprium conputarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci, cum animadverterent temere se trecentis quinquaginta quattuor diebus one commenti sunt, ita ut octavo quoque anno nonaginta menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem imparis numeri; ea re per octennium convenire numerus atque ordo non poterat, sed qui exinde sit error genitus, qualiterque eidem sit succursum, in praefata Hori et Praetextati disputatione, unde et ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatus Aegyptios, ad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X videlicet dies observationi veteri superadjiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
emagnitudine ud defectusolis siue lunae. plinius secundus in opere pulcher¬
rimo naturalis historiae ita describit : manifestum est solem inter uentu
lunae occultari lunamq terrae obiectu acuices reddi cosdem solis radios luna
interpositu suo auferente terraq lunȩ hac subcunte repentinas obducitenebras
sur sumq: illius umbra sidus beb&ari nq aliud esse noctem quamterrȩ umbrã
statur autem atq non menstrui sunt utriq defectus propt obliquitatem signise¬
in luneq multiua gos ut dictum est flexus non semꝑ inscripulis partium congru

Expanded text:
magnitudine vel defectu solis, sive lunae, Plinius Secundus in opere pulcherrimo naturalis Historiae ita describit: « Manifestum est solem interventu lunae occultari, lunamque terrae objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo auferente terrae, terraque lunae. Hac subeunte repentinas obduci tenebras, rursumque illius umbra sidus hebetari: neque enim aliud esse noctem quam terrae umbram. Stati autem atque non menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scrupulis partium congru
Abbreviated transcription (Latin):
hic signat accessum: non solum autem. sed etinuno eodemq: litore qui adboream
mei habitant. multo me citius a estum maris omnem : quiuero ad austrum. multo
serius accipere pariter etrefundere solent: seruante quibusq in regionibus luna
semperregulam societ᷑is admare cumq semel acceperit: ergo malinam quinq fere
am lunam dieb ledonem totidẽ ante diuiduam sepius in¬
pere conperimus: et circa aequi noctia duo. maiores solito aestus ad surgere. in anes
uerobruma & mugis solstitio. semꝑq luna in aquilonia etaterris longius rece¬
dente . mitiores quam cum in austros digressa prop iore nisu uimsuam exerc&
aestũs ad fluere. naturalis ratio cogit: perdenos aut̃ et nouenos annos. iuxta lu¬
naris circuli ordinem: etiammaris cursus ad principia motus et paria incre¬
menta recurrit.

Expanded text:
hic signat accessum; non solum autem, sed et in uno eodemque littore quo ad Boream hic signat accessum; non solum autem, sed et in uno eodemque littore quo ad Boream mei habitant, multo me citius aestum maris omnem, qui vero ad Austrum, multo serius accipere pariter et refundere solent, servante quibusque in regionibus luna semper regulam societatis ad mare quamcunque semel acceperit. Ergo malinam quinque fere ante novam sive plenam lunam diebus, ledonem totidem ante dividuam saepius incipere comperimus, et circa aequinoctia duo majores solito aestus adsurgere, inanes vero bruma, et magis solstitio, semperque luna in Aquilonia et a terris longius recedente, mitiores, quam cum in Austro digressa propriore nisu vim suam exercet, aestus adfluere, naturalis ratio cogit. Per denos autem et novenos annos, juxta lunaris circuli ordinem, etiam maris cursus ad principia motus et paria increnta recurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
uideat qui potest. anuerumsit quod philippo teste fuer̃ q
firmant. illam in mensam maris oceini effusionem. peromnium regionum ac
patriarum fluios ituram. uno puncto temporis fieri: scimus enim nos quidiuersũ
brittanici maris litus incolimus: quod ubi hoc aquor aestuare coeperit: ipsahora
aliud incipiat ab aestu deferuere: ethinc uidetur quibusdam quia recedens aliunde.
aliorsum unda recurrat . iterumq relictis quos adierat sinibus. priores festinare
ideoq: se ad tempus maior malina his litorib abiens ampli
alibi adueniens amplius exundare sufficiat: quod ex lunae cursu potest facillime
de prehendi: uerbi gratia hocmare. posita circa brumalem solis ortu uel sol stiti¬
alem eius occasum luna cuius cumq &atis. siue superterram seu subterra sit. aestũ
solet attollere: atposita circa brumadem solis occubitum. uel sol stitialem eius ex¬
ortum reflectere: porro aliis inpartib ab ea celi plaga recessummaris luna qua

Expanded text:
ideat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum fluvios ituram, uno puncto temporis fieri. Scimus enim nos, qui diversum Britannici maris littus incolimus, quod ubi hoc aequor aestuare coeperit, ipsa hora aliud incipiat ab aestu defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda recurrat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circa brumalem solis auctum, vel solstitialem ejus occasum, luna, cujuscunque aetatis, sive super terram, seu sub terra sit, aestum solet attollere; at posita circa brumalem solis occubitum, vel solstitialis ejus exortum, reflectere. Porro aliis in partibus ab ea coeli plaga recessum maris luna qua
Abbreviated transcription (Latin):
aec de annis sint dicta naturalib: ceterum antiquos diuersarum gen¬
tium populos diuerse in obseruatione annali auero deuiasse : &iam
beatus augustinus edocet. quicum inquinto decimo deciuitate di limuen
contracos ager& quictiam scam̃ scripturam putabant aliter pͥmis secłĩ tems¬
poribus annos conputasse idẽ tantȩ breuitatis. ut unus annus nr̃ x. illos ha¬
buis se credatꝰ dicentes. cum audierit quisq: ł legerit ñgentos annos quẽ que
uixinse deb& intellegere non aginta : x quippe illi anni unusẽ nr̃. & xnr̃i. centũ¬
illi fuer: dt̃ intalia u thralit̃ annum tc̃ fuisse conputatum ñsit incredibile adi¬
cuni ꝓ apud plerosu seriptores historiae repitꝰ aegrotios habuirse an namui
m̃sium a carnanas .ui m̃sium lauinios xiii. mensiũ plinibs secundus cm cominemo¬

Expanded text:
aec de annis sint dicta naturalibus, caeterum antiquos diversarum gentium populos diverse in observatione annali a vero deviasse etiam beatus Augustinus edocet, qui cum, duodecimo de civitate Dei libro, contra eos ageret qui etiam sanctam Scripturam putabant aliter primis saeculi temporibus annos computasse, id est, tantae brevitatis, ut unus annus noster decem illos habuisse credatur, dicentes: Cum audierit quisque vel legerit nongentos annos quemque vixisse, debet intelligere nonaginta, decem quippe illi anni unus est noster, etupabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse conputatum non sit incredibile, adiciunt quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quattuor mensum, Acarnanas sex mensum, Lauinios tredecim mensum. Plinius Secundus cum commemo
Abbreviated transcription (Latin):
non uni formi sed multi plici motu solid¬
uit nuncupans eũ firma mentũ ꝓpt̃sus¬
tentionẽ superiorũ aquarum¬
UIIT DEAOUIS

Expanded text:
non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum aquarumXIV. De aquis
Abbreviated transcription (Latin):
diu ꝑmansit.⁊ sed post detritis quibus dam litteris exiunonio. iunius dic¬
tus est: nam & ȩdes iunoni monetȩ̨ Ralendis iunis dedicatȩ sunt: iu¬
lius mensis. nomen quintilis quod anumero sumpserat. &iam post prȩ¬
positos martio duos menses seruauit: sed postea in honorem iulii cȩsaris¬
dictatoris. Legem ferente marco antonino marci filio consule iulius

Expanded text:
diu permansit, sed post, detritis quibusdam litteris, ex Junonio Junius dictus est; nam et aedes Junoni Monetae Calendis Juniis dedicatae sunt. Julius mensis nomen Quintilis, quod a numero sumpserat, etiam post praepositos Martio duos menses servavit, sed postea in honorem Julii Caesarisdictatoris legem ferente Marco Antonio Marci filio consule, Julius
Abbreviated transcription (Latin):
Touiosm aequi nocticlis dies omni mundo aequalis ẽ &unauerum sol¬
stitialis & ceteri omnes. diuersȩ longitudinis pro ratione climatum.
editi. ettestes idonei. quid eutrisq partib etborealib scilicet & meridianis
aduenere. luce clarius pandunt.: deniq beatus ambrosius in libro iui exͣ meron
detemporib et discur susolis disputans ait int̃c&era: medio quoq die minor
quam uel in principio est dieił fine: et hoc apud nos inpa
quod solem habentes super uerticem suum undiq ꝑcirtuitum inluminantur
unde et ascii dicuntur.¬
graece: pleriq etiam ferunt sic eregione exalto fieri
solem. ut perangusta puteorum aquam quȩ inprofundo est uiderint re¬
fulgere: esse autem dicuntur in meridiano quramfiscii uocantur eo quod um

Expanded text:
uidem aequinoctialis dies omni mundo aequalis et una est; verum solstitialis et caeteri omnes diversae longitudinis pro ratione climatum  vel gentilium industria editi, et testes idonei, qui de utrisque partibus, et borealibus scilicet et meridianis advenere, luce clarius pandunt. Denique beatus Ambrosius, in libro quarto Hexameron, de temporibus et discursu solis disputans, ait inter caetera: « Medio quoque die minor umbra, quam vel in principio est diei, vel fine, et hoc apud nos in paquod solem habentes super verticem suum, undique per circuitum illuminentur, unde et ἄσκιοι dicunturGraece. Plerique etiam ferunt sic e regione ex alto ferri solem, ut per angustiam puteorum aquam, quae in profundo est, viderint refulgere. Esse autem dicuntur in meridiano, qui ἀμφίσκιοι vocantur, eo quod um
Abbreviated transcription (Latin):
ausals in ȩquiclitictis eorundem dierum terrȩ rotunditas ẽ. Neque enim
frustra. et inscripturae diuinȩ et in communium litterarum paginis
orbis terrae uocatur. est enim reuera orbis idem
di positus. Non in latitudinis solum giro. q̃si instar scuti rotundus. sed in¬
star potius pilȩ undiq uersum a equali rotunditate ꝑ̾similis: Neq enim
in tantȩ mole magnitudinis quamuis enormem montium uallium que
distantiam quantum inpila ludiera unum digitum tm̃ addereł demere
crediderim: talisergo schemitis terra mortalib adinhibitandum data so¬
lis circuitus semper in hoc mundo lucentis. certaratione constitutionis
dĩ. alibi diem exhibet. alibi noctem relinquit &ꝗ sic̃ aecclesi astes a ut. orit̾
sol et occidit : in locum suum reuertitur: Ibiq renascens grrat p̾meridiẽ
et flectitꝰ᷑ ad aquilonem. necesse ẽ circumiens orientalib quibq priusꝙ
occidentalibus subeadem linea positis. mane. meridiem. uesperam. addu¬

Expanded text:
autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis orbis terrae vocatur. Est enim revera orbis idem in medio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro, quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae undiqueversum aequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, tantum addere vel demere crediderim. Talis ergo schematis terra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibus sub eadem linea positis mane, meridiem, vesperam addu
Abbreviated transcription (Latin):
iuis euisceremus int̃na: pͥmo anno circuli decennoue¬
epactarum q: tuno xx uiii sunt ordo manifeste testȩtur .: quidergo opus
erat ad c̃pletionem liinaris ogdo adis duos solaris cursus super adicere
ademinꝑ sunt duoꝵ int̃hcalatione bissextoꝵ: sed duoꝵ magis diesx qui inen¬
de cade eius alunari plussunt adiectione suppleat. nec noc& qđ sal¬
tum lunȩ quem qͥdam in ogdo adis initio ponunt inende cade ponen¬
dum memorauimꝰ: ubi cumq enim intͣposueris eodem ꝓposita quȩstio

Expanded text:
ipsius evisceremus interna, primo anno circuli decennovipsius evisceremus interna, primo anno circuli decennovepactarum, quae tunc XXVIII sunt, ordo manifeste testatur. Quid ergo opus erit ad completionem lunaris ogdoadis duos solaris cursus superadjicere ade minus sunt, duorum intercalatione bissextorum, sed duorum magis dierum, qui in endecade ejus a lunari plus sunt, adjectione supplentur. Nec nocet quod saltum lunae, quem quidam in ogdoadis initio ponunt, in endecade ponendum memoravimus. Ubicunque enim interposueris, eodem proposita quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
trium m̃ sum embolis moꝵ dies faciunt ñ decccxxii sed duo qͥminus habent᷑
inogdo adde solari duoꝵ bis sextoꝵ sperant adiectione supplenda: uideam
ecadem utriusq sideris si forte ibi solbissextile que ra
uti&q enim tempus necesse ẽ una regula conplectat᷑ : Vndecies tricenten
sexageni & quini fuint uiĩ &xu: ltẽ undecies tricenteni quinquaꝗgeni &
quat᷑ni fiunt iũ decxciiii: adde embolis moꝵ m̃sum dies cxx fiunt iuixiul.
tolle unum saltus diem remanent uũ xiii: uide igitur sihicopus habeat
endecas solis subsidiobis sextili ut additis uidelic& duob ueltrib dieb lu¬
arem c̃pensare sufficiat endecadem: nonutiq eg& q
ne ad aequi parandam lunae endecadem quam duob: insuper dieb exsu¬
perare probat᷑: sed suis potius quib suꝑhabundat dieb: qđ minꝑ ẽ in ogdo¬
ade solis adimpl& liqͥdoq pat& in hoꝵ c̃cordatione tempoꝵ nibil p̃iu¬
dicare bissextos. sed quotquot in circulo decennouennali incurrent

Expanded text:
trium mensium embolismorum dies, fiunt MMDCCCXXII. Sed duo qui minus habentur in ogdoade solari duorum bissextorum superant adjectione supplenda. Videamus et hendecadem utriusque sideris, si forte ibi sol bissextile quaerat auxilium; utrumque enim tempus necesse est una regula complectatur. Undecies treceni sexageni et quini fiunt IIIIMXXV. Item undecies trecenteni quinquageni et quaterni fiunt MMMDCCCXCIIII. Adde embolismorum mensium dies CXX, fiunt IIIIMXIIII. Tolle unum saltus diem, remanent IIIIMXIII. Vide igitur si hic opus habeat hendecas solis subsidio bissextili, ut additis videlicet duobus vel tribus diebus, lunarem compensare sufficiat hendecadem. Non utique eget quadrantili juvamine ad aequiparandam lunae hendecadem, quam duobus insuper diebus exsuperare probatur, sed suis potius superabundat diebus, quod minus est in ogdoade solis adimplet. Liquidoque patet in horum concordatione temporum nihil praejudicare bissextos, sed quotquot in circulo decennovenali incurrerin
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso quidem principio conditionis fa¬
cta sunt cȩlũ terra angeliaer & aqua¬
Adenihilo: Dieuero primo lux facta ẽ
& ipsa denihilo. Secundo firma men¬
tum inmedio aquarum. Tertio speci¬
es maris & terrȩ cũ eis quȩ terrȩ radi¬
citus inherent: Quarto luminaria
cęli delumine primo de facta. Quin¬
to natatilia & uolatilia de aquis.
sexto reliqua animalia deterra
& homo quidem de terra animaue¬
ro denihilo creatus: qui inparadiso
quẽ dñs a principio plantauerat con¬
stituitur: Septimo dñs requieuit
ñ acreaturȩ gubernatione cũ in
ipso uiuamus & moueam & simus
sed a nouȩ substantiȩ creatione :¬

Expanded text:
In ipso quidem principio conditionis facta sunt coelum, terra, angeli, aer, et aqua de nihilo. Die autem primo lux facta est, et ipsa de nihilo; secundo, firmamentum in medio aquarum; tertio, species maris et terrae, cum eis quae terrae radicitus inhaerent; quarto, luminaria coeli de lumine primo die facto; quinto, natatilia et volatilia de aquis; sexto, reliqua animalia de terra, et homo quidem carne de terra, anima vero de nihilo creatus; qui in paradiso, quem Dominus a principio plantaverat, constituitur; septimo Dominus requievit, non a creaturae gubernatione, cum in ipso vivamus, moveamur, et simus, sed a novae substantiae creatione
Abbreviated transcription (Latin):
inbrumalem plena est ipsam solstitialis candere circulo nox longissima prodit:
atcumiste hoc aequinoctium in plenilunio tum illa alterum

Expanded text:
imprumalem plena est, ipsam solstitiali scandere circulo nox longissima prodit. At cum iste hoc aequinoctium, in plenilunio tum illa alterum
Abbreviated transcription (Latin):
gister inuenient: cuius principium libri ẽ cum paschalis ueneranda sollemnitas
qua nam die potissimum ꝓuenir& ꝑ anni p̃sentis indictionem xiͫ a nobis solli
resurrectionem dñi ꝓcul dubio celebrandam aquib minime rationabilis uisa
onsio : & eo quod uictorius quidam incirculo paschali quem edidit alite
diem dominicȩ resurrectionis adfixerit lic& & hunc designauerit quem nos
celebrandum parit̃ ꝓsiteremur: & in processu operis : sed nunc inquit ordo ex¬
petit ut cicloꝵ quos uictorius edidit pate faciam euident̃ errores dumnescit
legitimum diem definire paschalem ut cumin p̃teritis ostensus hocmodo fue¬
rit deliquisse in p̃sentib ac futuris & auctoritate careat. &occasiones prauȩ ꝑsuassi¬
onis amittat. ⁊¬

Expanded text:
gister invenient; cujus principium libri est: « Cum paschalis veneranda solemnitas, quanam die potissimum proveniret per anni praesentis indictionem tertiam deciresurrectionem Domini procul dubio celebrandam, aliquibus minime rationabilis visa est nostra responsio, eo quod Victorius quidam in circulo paschali quem edidit aliter diem dominicae resurrectionis adfixerit, licet et hunc designaverit quem nos celebrandum pariter profitemur. » Et in processu operis: « Sed nunc, inquam, ordo expetit, ut cyclorum quos Victorius edidit patefaciam evidenter errores, dum nescit legitimum diem definire paschalem, ut cum in praeteritis ostensus hoc modo fuerit deliquisse, in praesentibus ac futuris et auctoritate careat, et occasionem pravae persuasionis amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad regulares mensium singulorum & ita diem kłdarum sine erroi resmue¬
nies: hoctantum memoresto ut cuminminente a nobis sextili unus concur¬
rentium int̃mittendus est dies eo tamen numero quemintermissurus es
nuario februarioq: utaris atq ulłdis primum martus pil
continctur solis computare incipias cuoeg̃ diem kełdarum uerbi gratia ia¬
nuariarum quȩrere uis dicis ianuarius duo adde concurrentes.uii manȩ dies
qui fucrint anno quo computas. ut putãres fiunt v quintã feriã. intrant leł de
unuarie: itemanno quisex habet concurrentes sume quinq regulares men
artii adde concurrentes sex fiunt undecim tolle. rem

Expanded text:
ad regulares mensium singulorum. Et ita diem Kalendarum sine errore semper invenies. Hoc tantum memor esto ut cum imminente anno bissextili unus concurrentium intermittendus est dies, eo tamen numero quem intermissurus es Januario Februarioque utaris, at in Kalendis primum Martiis per illum qui circulo continetur solis computare incipias. Cum ergo diem Kalendarum, verbi gratia Januariarum, quaerere vis, dicis: Januarius duos; adde concurrentes septimanae dies qui fuerint anno quo computas, ut puta tres; fiunt quinque: quinta feria intrant Kalendae Januariae. Item anno qui sex habet concurrentes, sume quinque regulares mensis Martii, adde concurrentes sex, fiunt undecim; tolle sept
Abbreviated transcription (Latin):
alende a colendo dieta uel aclo ide uoco austro logus uoccebat populũ ut uideant accensio¬
nem lunȩ idẽ initium primȩ lune uł stellarũ cus suũ quȩ ante autquae retrocurreren
Nõñ idẽ nundinis negotium mer coctũ int̃iiͦ non uł ui nõñ ideo diuiser̃ ut nonscirent
latrones mercoctũ illorũ quaendo eẽ deberet quia reponebant se insiluis & in secretis locs
uxteuiã &uenientib: admer coctũ occidebant uł predabant Idus ab aedendo dictus uel
computouer̃ sine qua drante & non reuertebant in se nisi in annos ad didissent nec concor¬
dabant solis cursu cum lune cursũ. &id circo inter ogdo ade & inde gade diuiser circu
lum xiiiiiͣ Indict dicte iuxte censum romanorũ & non iuxta vdies int occlares ae
cumcenso. Capiteaũ xv reuertebantur in primũ ordinẽ Siaũ deauro ess& forma
cesaris aurũ dabant si aergentũ argentũ erat sia es aes erat:

Expanded text:
alendae a colendo dictae vel a calo, id est voco. Astrologus vocabat populum, ut viderent ascensionem lunae, id est initium primae lunae vel stellarum cursum, quae ante vel quae retro currerent. Nonae, id est nundinae, negotium, mercatum. Inter IV Non. vel VI Non. ideo diviserunt, ut non scirent latrones mercatum illorum, quando esse deberet, quia reponebant se in silvis, et in secretis locis juxta viam, et venientes ad mercatum occidebant vel praedabant. Idus, id est ab edendo dictae vel computaverunt sine quadrante, et non revertebantur in se nisi in annum  addidissent, nec concordabat solis cursus cum lunae cursum, et ideo in ogdoadem et endecadem diviserunt circulem. Indictio dicta juxta censum Romanorum, et non juxta 5 dies intercalares Aegcum sensu, capite autem 15 revertebantur in primum ordinem. Si autem de auro esset forma Caesaris, aurum dabant, si argentum, argentum, si aes, aes erat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nummũ planetarũ saturni satur¬
ni frdus ẽ natura gelidum .xxx
annis signiferum ꝑ agens: Inde iouis
tẽperatũ annis .xii. Tertiũ martisfer¬
sol cclxu diebus & quadrante. infra
x uiii diebus a sole nũ quã absistens
ambitu modo ante solis exortus modo
post occasus splendens nũ quã ab eoxx
partib remotior: Nouissima luna xxuis¬

Expanded text:
ummum planetarum Saturni sidus est, natura gelidum, XXX annis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fersol, CCCLXV diebus, et quadrante. Infra icitur, CCCXLVII diebus, a sole nunquam assistens ambitu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
occursa non augetur. Dicunt naturalit̃ salsi suadis
fluentum dulce consumi ueluentis aut ua¬
pore solis a pripi ut in lacis lacunisq probamꝰ
in breui momento desiccatis. uel&iã occulto meatu
in suos refluere fontes. & solito ꝑsuos amnes gres¬
su recurrere. Marinis aũ aquis dulces suꝑ fundi.
ut pote leuiores ipsas uero ut grecuiores nature
Mare idcirco dicunt salsum ꝑ manere totflumi¬
nib: acpluuus inrigactũ. quod & aust o. asoledulci
tenuiq: liquore quem facillime trahitui signea.
Omnis asperior crassiorq: linquatur. Ideoq sũmã
a equorũ aquã dulciorem eẽ ꝓfunda. sed indulcib
aquis lune alim̃tum eẽ sicat solis inman. DERUBRONRI
non naturalit̃ hab&. Sed uicinis litorib quȩ san¬
guineo colorerabent inficit᷑. Ideoq: indeminium
& alii colores picturaram rubreq gẽme legunt᷑
scindituraũ induꝙ sinus quorum persicus aquilo¬
nẽ arabice& petit occidentem quicxu. pãs disttet
degrptio mari

Expanded text:
ccursu non augetur, dicunt naturaliter salsis vadis fluentum dulce consumi, vel ventis aut vapore solis abripi, ut in lacis lacunisque probamus in brevi momento desiccatis, vel etiam occulto meatu in suos refluere fontes, et solito per suos amnes gressu recurrere; marinis autem aquis dulces superfundi, utpote leviores; ipsas vero ut gravioris naturae, Cur sit amarum. Mare idcirco dicunt salsum permanere, tot fluminibus ac pluviis irrigatum, quod exhausto a sole dulci tenuique liquore, quem facillime trahit vis ignea, omnis asperior crassiorque linquatur. Ideoque summam aequorum aquam dulciorem esse profunda. Sed in dulcibus aquis lunae alimentum esse, sicut solis in mari. CAPUT XLInon naturaliter habet, sed vicinis littoribus, quae sanguineo colore rubent, inficitur. Ideoque inde minium, et alii colores picturarum, rubraeque gemmae leguntur. Scinditur autem in duos sinus, quorum Persicus Aquilonem, Arabicus petit Occidentem, qui CXV passibus distat ab Aegyptio mari
Abbreviated transcription (Latin):
ma ut non haber& aliquos septem p̃cedentes. quib e&̃ octaua: &ideo singulari ter
prima est : ita singularit̃ non solum magna. sed & octaua ẽ dies futurȩ resur recti¬
onis. quia sic poseptimam sabbati ꝓximiuentura est octaua ut non aliquos

Expanded text:
ma, ut non haberet aliquos VII praecedentes quibus esset octava, et ideo singulariter ma, ut non haberet aliquos VII praecedentes quibus esset octava, et ideo singulariter prima est, ita singulariter non solum magna, sed et octava est dies futurae resurrectionis, quia sic post septimam Sabbati proximi ventura est octava, ut non aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
nandum: sed sic̃ esaias ait. & erit sepulchrum eius gloriosum. citae resur¬
rectionis erat uirtute sublimandum: quia nr̃arum quoq requies. post
exuta corpora animarum . non aliquib angorum est obscuranda tenebris.
sed solis uerȩ & pp&uȩ lucis suscipienda infine & accumulanda munerib :
Hȩc est magna illa & singularis octaua proqua sextus & undecim: psalmi
scribuntꝰ : cuius & uerba dierum . ita recordantur: porromathahias & helipha¬
lu & alui leuitarum. incitharis prooctaua canebant epinicion. id est uictori
quippe triumphum palmamq: significat. uel deresurrectionis xp̃imri
terio. proph&abant : quae merito singularis. & magna uocatur octaua. qui a
omnis lab entis dies octauaita est post septimam sabbatioctaua : ut ipsa sit &iam
prima septimanȩ sequentis: quomodo aut̃ prima totius sȩcłĩ dies. ita fuit pri¬

Expanded text:
nandum, sed, sicut Isaias ait: Et erit sepulcrum ejus gloriosum, cito resurnandum, sed, sicut Isaias ait: Et erit sepulcrum ejus gloriosum, cito resurrectionis erat virtute sublimandum, quia nostrarum quoque requies post exuta corpora animarum non aliquibus angorum est obscuranda tenebris, sed solis verae et perpetuae lucis suscipienda et accumulanda in fine muneribus. Haec est magna illa et singularis octava pro qua sextus et undecimus Psalmi scribuntur, cujus et verba dierum ita recordantur. Porro Matathias, et Heliphalu, et alii Levitarum, in citharis pro octava canebant epinicion, id est, victoriant. Epinicion quippe triumphum, palmamque significat. Vel de resurrectionis Christi terio prophetabant, quae merito singularis et magna vocatur octava, quia omnis labentis saeculi dies octava ita est post septimum Sabbati octava, ut ipsa sit etiam prima septimanae sequentis. Quomodo autem prima totius saeculi dies ita fuit pri
Abbreviated transcription (Latin):
tione confirmare infide. sua passione redimere. ab inferis sua resurrecti¬
one. & ascensione adspem & dilectionem regni caelestis accendere dignatus
est : eximiorbeatoꝵ martrr̃ uirtus. a trociora ab infidelib ꝑisecutionũ
bella tolerauit: sed hȩc tanto fortius uincere. quanto certius nouere pro
illo sepati. qui secum passo prius latroni. sed tunc confessori ꝓmisit: ho¬
die mecumeris in paradiso: quȩ beatissima paradisi requies. quia non
alium finem quam glorificȩ resurrectionis hab& initium. hoc significare
uolens euange lista matheus cum dnm sexta feria passum. & sabbato
qua e lucescit in primã sabbati. uenit maria magdalenẽ & altera maria
uidere sepulchrum: uesperam quippe sabbati. quo dns in sepulcbro qui¬
euit. non in noctem tenebrescere. sed lucescere dt̃ inuna sabbati: quia
uidelic& idem eius sepulchir. non corruptione suscepti corporis ad tami¬

Expanded text:
tione confirmare in fide, sua passione redimere ab inferis, sua resurrectitione confirmare in fide, sua passione redimere ab inferis, sua resurrectione et ascensione ad spem et dilectionem regni coelestis accendere dignatus est, eximior beatorum martyrum virtus atrociora ab infidelibus persecutionum bella toleravit. Sed haec tanto fortius vicere, quanto certius novere pro illo se pati, qui secum passo prius latroni, sed tunc confessori, promisit: Hodie mecum eris in paradiso. Quae beatissima paradisi requies, quia non alium finem quam glorificae resurrectionis habet initium, hoc significare volens evangelista Matthaeus, cum Dominum sexta feria passum, et sabbato quae lucescit in prima Sabbati, venit Maria Magdalene et altera Maria videre sepulcrum. Vesperam quippe sabbati, quo Dominus in sepulcro quievit, non in noctem tenebrescere, sed lucescere dicit in una Sabbati, quia videlicet idem ejus sepulcrum non corruptione suscepti corporis attami