comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cialem nillus ordo aͣccedat qr scriptum est om̃es
quos in penitencia accipimꝰ ita nr̃i. filuiꝰ sunt iͥ
si aliquis filiolam suam dux̾it uxorem ⁊ de co
qui concubuit cum matre sua spũali: ⁊ de eo
qui filium suum baptizanit ⁊ uxor cꝰ eum de fõ¬
te susceperit: hac causa ut discidium fieret
coniugũ. si post in tali copula possunt ꝑma¬
n̾e sic respondendum est Si filiolam ante com¬
matrem suam aliquis ĩ conugio dux̾it: se¬
parandos ẽẽ iudicamns ⁊ graui penitencia plec¬
tendos. Si uero coniuges legitimi mꝰ uł am¬
bo ex indust̾a fecerint ut filium suum defon
cator conugũ suꝑmx̾it: accerruna peniten¬
cia multetus  siune spe coniugũ maneat
Efx hns apparet ꝙ aliqnis filiolam suam
uł cõmatrem nõ potest sͥ copulare nupcialit̾
q si presumpt̾ fuit separandi sunt. Qui aũt
legitime comiũcti funt: non oĩo separandi sunt
qr alt̾ eorum insidiose filium de fonte leuauit
ex alia femina genitum de sacro foute le¬

Expanded text:
nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in si aliquis filiolam suam duxerit in uxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium duxerit separandos eos esse judicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filium suum de foncator conjugii, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneatEx his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte levavit.ex alia femina genitum de sacro fonte le
Abbreviated transcription (Latin):
ad huo ͤ quales cõĩcti sunt. uenit ꝙ enͣgelii
predicator credidit eorum imiꝰ uł una sed ita: ut
infideł tum fideli habita re consenciat. Non iub
dominͦ ut fideł infidelem dimittat. cõiuuctim¬
talr̾ nec apłc iubet. ut non dimittat. s consulit᷑.
ut si quis alit̾ agat: non sit trausgressor sicut
gͦ. qd̾ ẽ lucrandi occasio: tum posset litite re¬
linquere s non expedit. ideo ꝙ licitum est qñ¬

Expanded text:
 qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transquod est lucrandi occasio, cum posset licite rlinquere, sed non expedit. Tunc enim n
Abbreviated transcription (Latin):
restituta resumeret: ita deꝰ mitabilit᷑ atq
ineffabilit̾ aitifex de toto quo caro nr̃a constite¬
capillos redeant & ungues ad ungues an qͥd̃¬
quid corum. ꝑierat mnutet᷑ in carnem ⁊ ĩ ꝑtes
islias corporis reuocet᷑ cuante artificis ꝓuiden

Expanded text:
restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constitecapillos redeant et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias
Abbreviated transcription (Latin):
ait̃. ob liuioni tradent᷑ pͥora mala qr forsitan.
u futuro p̾stine conu̾sacõnis uemoria oĩo de¬
lebitus. Succedentib bonis et̾ius ne sit pars
malorum pͥoris angustie memorari. S ħ ⁊ hus
similia possunt accipi sic ut nõ excludant me¬
moriam precedencium. malorum. s ex ea mo¬
lestiam ⁊ lesionem amoueant. Non eni¬
memoria eorum. scõs contͥstabit uł eorum be¬
atitudinem obfuscabit s gracõres deo reddit
uit qui miserieꝰ meminit: quõ aũt plena.
beatitudo si memoria reatꝰ mentem tangit.
s sepe leti tͥstium meminimꝰ  sami dolorum¬
meminimꝰ sine dolore ⁊ inde ampluis leti ⁊̃¬

Expanded text:
a mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. it, qui miseriae non meminit? Quomodo autem plena beatitudo si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorumine dolore, et inde amplius laeti e
Abbreviated transcription (Latin):
fiant luminana ĩ fir sut lumi¬
anam̃to celi et dident diem
ac noctem. Inp̃cedenti t̾ͥduo dispõita
est. nuiñsitatis hꝰ mudi machina et ꝑ¬
tib suis. distͥbuta. formata .n. lucepri¬
rua die q̃ inrãisa austraret duo. seꝙ̃¬
des dica acͥcbunti sunt sup̃me ⁊ ĩfime

Expanded text:
Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ midi elem̃ta. at dtẽb suis locis disfĩcta
sunt et ordãta łͥb aut̃ sequentil diedut
ornata suntolia .iii. elem̃ta. quarta .ii. dre
ornatũ ẽ furmam̃tum. sole et luna et stel¬
nam̃ta acceꝑunt. s eꝑta accepit t̃ca iu¬
m̃ta et reptilia et bestias post q̃ omĩa

Expanded text:
go mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stelnamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
alñs fac̾tum est iõ aĩ alia ot¬
uat᷑. inquatto die quo siũt sỹda
ue iõ facta sinit ut ꝑea illustretur
siranttatiq hoĩum. ꝓuisum est ut cͥcu¬
ennte sole potitentur hommes diei noc¬
tiq incisaitudĩe pp̃ dormien di igilan¬

Expanded text:
aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur firmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilan
Abbreviated transcription (Latin):
ata ĩ nob̾ ẽ ut faciat nos dilig̾e dm̃i ⁊
augꝰ. hunc missionis mod̾ ĩ sinuans iu
eũ ad diligñd̾ dm̃i ⁊ ꝓximũ ⁊ ip̃e dilectõ
ẽ Non .n. ħt homo uñ diligat diã. nͥ ex
d̾o. Ecce quomodo dat᷑ ł mittit᷑ trob̾. sp̃o
mendat epplauans. aꝑciꝰ quõ detur ĩ
eod̾ li. dilectõ ur quit dĩ diffusa ẽ ĩcor¬
cͦ. solũ ẽ ꝙ diu̾idit ĩt filios regni ⁊ flli¬
os ꝑ dicõnis. dant̃ ⁊ ałia ꝑ spm̃ nunĩa¬

Expanded text:
ita in nobis est, ut faciat nos diligere Deum et Aug., hunc missionis modum insinuans, ineum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecmendat, explanans apertius quomodo detur in eodem libro. Dilectio, inquit, Dei diffusa est in cortius: solum est quod dividit inter filios regni, et filios perditionis. Dantur et alia p
Abbreviated transcription (Latin):
tum quem ꝯtinent et omĩa moralta
ad caritatem reffetiitur ꝑtinẽt .ni.
onuĩa ut sũma ꝑstͥngñt᷑. ex quibus
ceta emanant. sicut ĩ serione anĩ
uiii. uirtutes p̃mittantur. ad quas
cet̃a refferinitur. et sit̃ ad .x. manda¬
ta dechalogi. cet̃a refferuntur ita

Expanded text:
tum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalogi caetera referuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
aulibet misceaus. excepto federe matͥmõtĩ
aꝑte .ii. totum intlłigitur. Nomine gͥ me¬
Quartuni est non furtum facies uͥ sacci¬
legiũ et tapina omĩs ꝓ hubetur. slon .iy.
capinam ꝑmisit. qui furtum ꝓhibuit
s furti nomine bũ uitlłigi uoluit oẽm
illicitam ustirpacõnem rei aliene. sacͥ¬
legium tͥbus modis ꝯmitotur. qñ .s. sa¬

Expanded text:
cuilibet miscearis, excepto foedere matrimonii, a parte enim totum intelligitur. Nomine ergo moeQuartum est: Non furtum facies . Ubi sacrilegium, et rapina omnis prohibetur. Non enim rapinam permisit, qui furtum prohibuitsed furti nomine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem rei alienae. Sacrilegium tribus modis committitur, quando sc
Abbreviated transcription (Latin):
titudo ꝑdencior. atq ita de cet̾is u̾ͥtuti¬
b ĩuenies. si om̃s ead̾ ꝯsid̾atõne ꝑcurtas
Ep hiis clarescit om̃s uirtutes ũ ẽẽ mo
do ꝯuexas. sed eciam pares ĩ anĩmo hoĩs
cum ergo dr aliquis aliqua p̃miũe uir¬

Expanded text:
titudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere vir
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ñ est prauo pͣuiꝰ. distortoq diftortius
si aut̃ quod puto eẽ ũins. sacͥsq litãs con¬
gͥencꝰ. ita sunt anĩme ĩtencõnes ut cor¬
poris m̃bra ũ quod uidenitur locis. sed
quod senciantur affectib et aliꝰ illuĩa¬
tur. ampliuis. alius nũmis. aliꝰ oĩo ca¬
ret lumine ꝓfecto. ut quisq illustra¬
cõne pie caritatis affcñs ĩ alio actu ma¬
gis ĩ alio minus. ĩ auano nichil: sic drcĩ
potest hr̃e aliam. et aliam ñ hr̃e et
aliam magis. et aliam minus hr̃e uir

Expanded text:
non est prauo prauius distortoque distortius. si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud inluminatur amplius aliud minus aliud omnino caret lumine tione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in potest dici habere aliam, et aliam non habere, al
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicatur forma ydoli ñ eẽ facta ꝑ u̾bũ
cum alibi legatur om̃ĩs forma. omĩs ꝯpa
est inquantum pecctitum est nichil
est. et homines cum pͦtant nicħ fuũt
qr ab illo qui ũe est sẽparantur. uñ ierx.
quodex deo ñ est qui solus ue. n ẽẽ drͣ¬

Expanded text:
hic dicatur forma idoli non esse facta per Verbum, cum alibi legatur: Omnis forma, omnis compest, in quantum peccatum est, nihil est; et homines cum peccant, nihil fiunt, quia ab illo qui vere est, separantur. Unde Hieron.: Quod ex Deo non est, qui solus vere est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰ securitatem uͦ non. Numquid dico
dampnabi᷑ : si nͨ dico lib̾abit᷑. uis gͦ a du¬
bio lib̾ari. age peuitenciam dum sanus eᷤ
potiusti. Si ius agere penitenciam qͣndo iam pͤ¬
care non potes. peccata dimiserunt nõ tu illa
mitte incertum. S quare hoc dicit auoͭ. c̃
penitencia q̃ in fine agitur in psalmo appel¬
lot. sacͥficium uesꝑtinum ꝙ erat acceptabiliꝰ
in lege  Et cum in qͣcumq die inuocet᷑. egͥ b
sit: ⁊ quacumãq horã ingenuerit ⁊ cõ¬
u̾sus fu̾i̾t peccat᷑or uita uiuat : fi illa dix̃
aug. ꝓpt̾ illos qui penitenciam usq ĩ futẽ
uite protrahunt ⁊ tunc non ex dei amore
uident᷑ penit̾e s timore mortis quasi ex ne¬
suꝑiora dix̾it ait nullus expestet qͣndo
peccare non potest arbitrũ enum querit¬

Expanded text:
 securitatem non. Numquid dico, damnabitur? Sed nec dico liberabitur. Vis ergo dubio liberari? age poenitentiam dum sanus es.potuisti. Si vis agere poenitentiam quando jam peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. dimitte incertum. Sed quare hoc dixit Aug., cum poenitentia quae in fine agitur, in psalmo 140 appelletur sacrificium vespertinum, quod erat acceptabilius in lege; et cum in quacumque die invocetur Deus, adsit; et quacumque hora ingemuerit, et conversus fuerit peccator, vita Aug., propter illos qui poenitentiam usque in finem vitae protrahunt; et tunc non ex Dei amore videntur poenitere, sed timore mortis, quasi ex nesuperiora dixerit, ait: Nullus expectet quando peccare non potest. Arbitrii enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qr ip̃a mala sintis qr pͤcant ⁊ małi
sunt qr ea malo fine agunt. It ⁊ illd̾
iͥbonũ notatum ꝙ remiñabile ẽ ad
urtam. non quod illud sit solũ bonĩ
qua illa si tit bona. bonumar. multi¬
plicit̃ acci pitur .s. ꝓ utili. ꝓ remuñabi

Expanded text:
 ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit solum bonum qua illud sint bona. Bonum enim multipliciter accip
Abbreviated transcription (Latin):
turs. Si .ii. lapsimi sium p̾scretunt aut
uitate uoluerũt s ñ potuerũt ⁊ iae
dant misi aut potuenĩt. sot noluerẽ
sita erant stult ⁊ maligni. Ioq di¬
cimꝰ qr ñ etant p̃stũ euentus sui nͦ eis
data ẽ ꝯgnicõ eoꝵ q̃ futa ecarit super
eos. boni sio et qui ꝑstitunt fordesue¬

Expanded text:
suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte be
Abbreviated transcription (Latin):
t̃atõnem int̃poĩta. aliqua morula ceci
num quam ĩiuitate stetisse nũam b̾atã
uitam duxisse. s abĩicõ cendisst. Nõ sic
acapiendum ẽ ut malus abono d̾o e̾atꝰ
ẽẽ putetur qr abñcio ñ cecidisse dr̃et᷑
non .ii. cecidit. si talis .i. malus factus ẽ
a quo .ii. cadet. factus gͦ pͥns statĩ a ĩtita¬

Expanded text:
reationem, interposita aliqua morula, cecidnunquam in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a verita
Abbreviated transcription (Latin):
precedenaium pr̃m. ad ꝑuulos
transeant. sicut ilłi pͥmi hoĩes de¬
lic̃ti ĩ om̃s carnalit̃ genitos dixtmnus
redimoasse ⁊ si poc̃a ꝑentum tͣnsenut iii
ꝑiuslos. ntx̃ onm qui fuerinit sbadam
usq ad ipõs. au aliquoꝵ ⁊ ñ õĩum.

Expanded text:
praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ips
Abbreviated transcription (Latin):
pa eẽt ĩ carne añ ĩ fusionẽ aĩe actualis
nar caslpaest. quia ip̃a cã est origĩalis
pcc̃r si aut̃ pena ẽ q̃ ẽ illa passĩbilitas

Expanded text:
a esset in carne ante infusionem animae, actualis nalis culpa est, quia ipsa causa est originalis peccati. Si autem poena est, quae est illa? Passibilitas
Abbreviated transcription (Latin):
uitam optandam. Ita accipi pͭ ut ꝑa pa¬
ritas ñ ad affectum referatir s ad bonum
ꝙ eis optatur. qr caritate om̃ib optare
debemus ut ꝑ rabona m̃eantur sic̃ apꝰ. ait
uolo om̃s homines eẽ sit̃ me optanda ẽ
.ii. insuorib perfectõ maioꝵ ut ipĩ stãt
ꝑfecti. et sic parem m̃eantur bĩtudinem
uł paridilectõne .i. ead̾ dilectõne om̃s di¬
ligendi sunt. Item quod aĩt nt tm̃ diliga
diligamus frẽs q antum nos. ut tnĩ bo¬
num eis optenius ĩ et̾uttate quant̃ nob̃
et si non tanto affrũ ł ibi auancũ siłitu¬
dinis est ũ quantitatis.
mali suit. ł filii. ł frẽs. an
magis ł mũius diligendi sint aliis boĩt
coͣne nob̾ non copulatis ur̃ quod magis
sint diligenai boni qui nob̾ cartie ñ sũt
ꝯuĩcti corde glutino caritatis. Sanctiorõ
.ii. capula cordiũ quam corporuri. Uñ be
strantur copulem̃aũ quam corporum

Expanded text:
vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Apostolo omnes homines esse sicut me. Optanda est enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligadiligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis.mali sunt vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam corporum. Unde Bedosiores monstrantur copulae mentium quam corporum.
Abbreviated transcription (Latin):
est duo ẽẽ assigũda in homine naturam
et uirtutem. uiciũ u̾o et pccm. odiẽdĩ
et parentes ergo ii quantum tuali sũt
odiendi fuat. et ĩnnici diligendi ĩ qnͣtum
homines. diligamus gͦ iimicos lucran¬
dos regno dĩ et odiamus ĩ ꝓpĩquis si ĩ¬
pediunt nos. a regno dĩ et ĩ oĩb cõit̃
naturam disigamius qmͣ d̃s facit. de¬

Expanded text:
est duo esse diligenda in homine, naturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sĩc te ip̃m. qr om̃s amicos et ĩimĩcos sic̃
deip̃m. diligere debes. s ad ostendãidu
tota uirtute. nͨ sic̃ te ip̃m s simpbr̃. sussiẽ¬
cere ut daligamis et odio ñ hãmus. nõ
qͥn eos diligere deb̾amus sĩc nos. qr ꝓxĩ
siit. s sufficit. si eos dilimus. mĩnus quiͣ
alios ꝓximos quod dilectonĩs genus ĩ nuit

Expanded text:
n sicut teipsum, quia omnes et amicos et inimicos, sicut teipsum diligere debes. Sed ad ostendendum tota virtute, nec sicut teipsum, sed simplicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit aug̃ illum modum insionis qui
insibilit᷑ ephibetur. cum tñ ipẽ spc̃ in
sui natura. ñ indeatin. nui neo ĩ illis
ẽaturis mag̃ erat qm̃ ĩalis. s ad aliud
Iu ilł .ii. erat ut ꝑ eas ad homines ueĩen¬

Expanded text:
aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines venien
Abbreviated transcription (Latin):
uxore/ S gͥ cum dĩ sacramentum nõ eẽ
tterandum is inuiria ei facienda: racõne
dc̃i. referas. ad scĩficacõem rei qͣr sacramẽ¬
tum expletur de omĩ sacramento genem¬
lr id uerum est si u̾o ad suscepcõem sacra

Expanded text:
uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacra
Abbreviated transcription (Latin):
bis⁊ tondignam sat̾faccõem. ⁊ suffitientẽ
penam: iterum puniret s uõ sat̾fecit dig¬
ne ⁊ sufficienter qui non ꝑseuerau̾it. Debuit
enim iugem pcci hr̃e memoriam. nõ ad fa¬
ciendum. s ad cauendum debuit sĩ obluusci

Expanded text:
st condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non o
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ ꝯuigium sepe contraitur qͣre gͦ unc¬
cõ similit̾ non pot̾ iterari : Siu̾o mor h
si reu̾titur medicina non iteretur si u̾o mo¬
beri sicut oracõ iterari potest ita ⁊ unccõ
iterari posse uidetur utroꝙ enim illic ꝯ¬
inemorat iacob ⁊ utrumq alt̾i cooꝑat᷑
ad conferendam alleuacõem. corꝑis a aie
cur gͦ neget ᷑. unccõnem sr̃ infirinum posse
bidam autem de om̃i sacramento intel
centes quedam sacramenta sepuis posse sus¬
cipi quedam uͦ non nec tñ: q̃ sepiꝰ sumunt᷑¬
tũ quia n̾ iterum benedrͣ eadem bostia. uł
idem oleum tion iteratur satͣmentum ẽ
inuitia. S dicit quis s ͨ ⁊ bap̾mus nͥ iterat᷑
⁊ si aliquis freq̃nt̾ noꝵ baptitetur non ead
aqͣ s iterum benedicat᷑ s aliud est inquiũt
illi de benedcõe aque. qua fit bap̾mus: aᵈ
de benedcõe panis ⁊ olei pot̾ enim lap̃mus
celebrari in aqua eciam non benedcã cuua
illa beneds: pro reu̾encia tm̃ fit ⁊ decore

Expanded text:
ugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero mot prohiberi? Sicut oratio iterari potest, ita et unctio iterari posse videtur: utraque enim illic commemorat Jacobus, et utrumque alteri cooperatur ad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse Quidam autem de omni sacramento intellcentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen quae saepius sumuntmen quia non iterum benedicitur eadem hostia, vel idem oleum, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa benedictio pro reverentia tantum fit et decore,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾brõs eccłie ⁊ orent suꝑ eum ungentes
eum oleo ⁊ nomine domini. & alleu̾abit
eum domuinus ẜ si inpccc̃is sit dimittẽtͦ
ei. Inquo ostendit᷑ duplici ex causa sacra¬
enacõem. unde constat eum eͥ hanc unc¬
& in anima aleniari si tamen expeditut
n utroq alleuet᷑. ꝙ si forte corꝑis ualli¬
tudinem hr̃e non expedit illam q̃ est
anime sacerdotem sanptͣem iñ hoc sacra¬
uiento acquirit ⁊ sic̃ in alus sacramẽtẽ
ita ⁊ inifto aliud sacramentum aliud rẽ
sacramenti. Sacramentum ẽ. ip̃a unccõ
exterior res sacramenti: unccõ interior
que peccatorum remissione ⁊ uirtutum
negligencia hoc sacramentum preͣmutit᷑¬

Expanded text:
super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et alleviabit eum Dominus; et si in peccatis fuerit, dimittentur ei. In quo ostenditur duplici ex causa sacraitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc Uncet in anima alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum negligentia sacramentum hoc praet
Abbreviated transcription (Latin):
ntencia ⁊ res est sacramenti .i exterioriᷤ
penitencie  sacramentum remissioius
pet̃i: qd ꝙ significat ̃ facit. Exterior
qͦ penitencia & uiterioris signum ẽ ⁊ re¬
consecrato. ⁊̃ sunt tͥa gen̾a unccõnis. est
enim uncc̃õ que fit cͥsmate q̃ dr᷑ pͥnuncc̃o.¬

Expanded text:
nitentia, et res est sacramenti, id est, exterioris Poenitentiae; et sacramentum remissionis peccati, quam signat et facit. Exterior quoque Poenitentia et interioris signum est, et reconsecrato. Et sunt tria genera unctionis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
uib opponit᷑ si quis ꝓ pcco de quo pe¬
nituit ut iudulgenciam accepit. Iterũ
piuut᷑ non uidet᷑ iustum si punit᷑ ꝓ eo cx
ꝑeccauit q non emendau̾it iusticia ẽ aꝑta
Si uero requirit᷑ ꝙ fu̾at condonatum uł in¬
usticia est. uł nisticia occulta uidet᷑ eciam
deus bis mid ip̃m iudicare & dnͣplex tͥbula¬
cõ consurg̾it. qd̃ scͥptura uegat s ad hoc pͣ¬

Expanded text:
uibus opponitur: Si quis pro peccato de quo poenituit, et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est aperta. Si vero requiritur quod fuerat condonatum, vel injustitia est, vel justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
ac saluti ꝓpinquium sub mensa dñoruri¬
ũ peas edere q sit hic sac̾uientum ⁊ ro
ost predc̃a restat inuestigare: quid iͥ
acc̃õne penitencie sit sacramentum ⁊
res. Bacramentum enim ⁊̃ signum est. sa¬
eungelicum id efficit̃ ꝙ figurat. Ext̾ioꝵ
euim pen̾i̾a non efficit interiorem pociꝰ
interior causa est exterioris. Si ad ħ inqui¬
unt illi hoc ẽẽ intelligendum. de ilł sa¬
cramentis q̃ ĩ nouo testamento instituta
sunt ut e̾ sacramentum bap̃mi ⁊ cõfir¬
tencie sicut & coniugũ ante tempꝰ gr̃e.
eciam primordio humani generis fuit
otrumq enim institutum fuit. in pͥmiᷤ
parentib. Item. Si exterior penitencia sa¬
cramentum est ⁊ interior res sacramen¬
sacramentis que efficuint ꝙ figurant ħ
sepe ꝯtinoit
bidam autem dicunt: exteriorem pe

Expanded text:
ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic sacramentum et res. Post praedicta, restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est saacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Baptismi, Confirtentiae, sicut et Conjugii, ante tempus gratiae etiam a primordio humani generis fuit. Utrumque enim institutum fuit in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramensacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
crisma. uocat᷑ s illud solum ꝙ miscet᷑
citu balsamo quo capita regum ⁊ pon¬
tificum ungunt᷑ quo eciam baptitatoꝰ
sacerdos uugit inu̾tice ⁊ pontifex per
iposicõem mauꝰ coufirmandos uugit᷑
i fronte ⁊ est alia unccõ qͣ cathecumiu
o neophiti ungunt᷑ in pectore a intͥ

Expanded text:
chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in
Abbreviated transcription (Latin):
re dona dei quot mala sunt sua ac ꝓ ilt
usq ii finem grãs ag̾e s qr ingratꝰ ad
uomiłtum sic̃ canis redũt aute acta bona
mortificauit ⁊ pccm̃ dimissum renocauit.
ut cͥ humliato deꝰ ante pocã dimisat eiden
post elato ⁊ ingrato imputet. Aligrur
pecã dimissa iterum imputent᷑ c
.placet quibdam neminem ꝓ pcc̃is semel.
dimissis iterum a do̾ puniri. S ido dicutit᷑
diuussa redire ⁊ imputare q ꝓpt̾ ingra¬
titudinem ita reus ⁊ peccator constituit᷑
ut ante fuerat Sic enim ꝙx ditssum fu¬
erat dicit᷑ exigi qr remissionis ꝑcepte in¬
dicium reliquo. addens mnͥ cutum fore ac

Expanded text:
quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Aliorta dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae indicium relinquo, addens mihi tutum fore ac
Abbreviated transcription (Latin):
ecundus est gradꝰ lectorum. lectores a
legendo. sic̃ psalmiste a. psalnis canẽ¬
dis uocati sunt. Illi enim predicant ppło¬
.S. quid seqͣnt᷑ isti. Cant̾. au. ut existent
ad cõpunctõem aĩos audiencium. licet qͥ
dam lectores ita miserant̾ pronunciant
ut quosdam ad luctum lamentacõnum.
compellant. Idem eciam ꝓ nunciacõnes no¬

Expanded text:
ecundus est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licetquidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vo
Abbreviated transcription (Latin):
ta est diffundi incordils nr̃is ñ q̃ ip̃e
nos diligit. s qui nos facĩt dilectores
suos. sic̃ iusticia dĩ dr̃ qua nos iusti eius
num̃e efficinir ⁊ dñi salus qua nos stal¬
itit et sides pͥ qua uos fideles fac̃. hũs ñb̾¬

Expanded text:
ta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficimur, et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Qr spc̃. s. est caritas. que ñ hñti datur
⁊ĩ hũde augetur et ꝓficit. ut ĩmoũ
stius et magis ꝓpͥc loqiuar hõ mea ꝓ¬
quant᷑ in illo ꝓfec̾it carrtas uł pociꝰ
quaut̃ ip̃e incaritate ꝓfec̃it. uam sĩ
citas est deus. nec proficit nec de

Expanded text:
as, quae non habenti datur, et in habente augetur et proficit. Imo ut verius et magis proprie loquar, homo in ea proquantum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec def
Abbreviated transcription (Latin):
ansolum dm̃ sibi locat᷑ excimes anht̃
s̃monẽ einc ĩaligas. ad alcum excitisse
si solimi fuisse dicis. ipi nocrarguersst dẽ¬
centis. faciannis ⁊ mãm. Sustislit .ii. singu¬
latitatis ac solitudinis ĩtlłigñcaam ꝑro¬

Expanded text:
an solum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
s supplitium. tantum alii uero pecc̃ ẽẽ fatent᷑
s ꝑ illud eos non mereri aliqͣm penam qr ñ
est ibi locꝰ merendi: Illud gͦ peratum dicunt ũ¬
eẽ misericors meritum supplicũ sesupplicium ma¬
li meriti qr in hac uita precessit᷑ de hoc autẽ
eẽ etiam pentenciam frustuosam. Id̾o hac peni¬
tencia fructosa. ẽ qr pot̾ hic homo deposita ma
ant ꝙꝑ qui in hac uita nõ fecerit habebit qͥ¬
dem penitenciam in futuro scło de mał suis si
indulgenciam ĩ ꝯspestu des nõ inueniet qr ⁊
correccõ uoluntatis a talib . si. ita. culpabitꝰ᷑
iniquitas sua nullatenꝰ ab eis possit ł diligi
uł desiderari iusticia uoluntas enim eoꝵtuł
Qͥa sicut illi qui cum xͦ regnabunt nullas
inseͣ uoluntatis reliquias habebunt. ita sili
ult̾uis requiem sic bonam hr̃e uullatenus po
dyablĩ cinmlabit̃ ip̃a malignitas pena qñ
ext̾iorib deputati tenebris nullo issustrabũt᷑
int̾iori lumine u̾itatis. Ex hũs apparet reꝑ¬

Expanded text:
sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac vita praecessit. De hoc autem etiam esse poenitentiam fructuosam, ideo autem hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo, deposita malant Deo; quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia correctio voluntatis. A talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi, vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum tQuia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi ulterius requiem, sic bonam nullatenus potdiaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet repro
Abbreviated transcription (Latin):
te redigi dum ille ex consensu coniugis se ser¬
uum fec̾it: qͣm liberum ip̃a maritũ acceꝑat¬
scd̃m legem matͥmonium inire nequnt.
Quod si aute predc̃a tempora copulam inie¬
tint siparari possunt qͣmuis ⁊ uoluntate
& assensu parentum mũcti sint. Qͥ uo ĩ in
puericia copulati pꝰ annos pub̾tatis uolunt
se relinquere s iͥ cõm̃ccõe ꝑman̾e. ia ex hoc
efficuntꝰ᷑ coniuges ad deinceps nequeunt se
parari. Item sponsalia aute septermium cͣchi
noꝰ possunt solo enĩ consensu contrahuntur
qui intͥuenire non potest nͥ ab adult̾a ꝑte
iutelligatur: ꝙ int̾ eos agit᷑. ¶ Duo illa exe¬
quti sumꝰ c̃ aliorum quoriudam ad iͨcõe qͥb
cõuigium solui potest nec tamen solui semꝑ
nectẽ est nũc de aliis q̃ ꝑsonas illegitimas
penitꝰ faciunt addendum ẽ ⁊ primũ de or¬
latenus potest cchi cõnigium ⁊̃ si int̾¬
cessent copula fit diuorcium ut sac̾ docium
dy aconatꝰ. subdiaconatꝰ. In aliis uͦ ꝑmatit᷑

Expanded text:
tem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum accendum leges matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et dalia: Sponsalia ante septennium contrahi non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quibus conjugium solvi potest; nec tamen solvi semper necesse est. Nunc de illis qui personas illegitimas penitus faciunt, addendum est, et primum de Orlatenus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tor abluat nͥ faciente uerbo: nõ quia dicit᷑
s quia credit᷑. Nam ⁊ in ip̃o uerbo aluid e̾
somis tͣnsiens aliud est uurtꝰ manens. In du¬
ob gͦ consistit sacmentum baptismi .s. uer
bo ⁊ elemosina elemento gͦ si alia desunt
q̃ ad decorem sacͣmenti inftrtuta sunt nõ
ito nunꝰ est uerum sacͣmentum ⁊ sc̃m si
u̾bum sit ibi ⁊ elementum. Nam in hoc sacͣ¬
mento ⁊ in alis q̃dam solent fi̾ ad decorem ⁊̃
honestatem sacͣmenti q̃dam ad sub̾am ⁊ c̾am¬

Expanded text:
r abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duobus ergo consistit sacramentum Baptismi, scilicet, in verbo, et elemento. Ergo etsi alia desint quae ad decorem sacramenti instituta sunt, non ideo minus est verum sacramentum et sanctum, si verbum sit ibi et elementum. Nam et in hoc sacramento et in aliis quaedam solent fieri ad decorem et honestatem sacramenti, quaedam ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
saptismi plenum ẽẽ satramentum ita etiam sp̃u
scõ tm̃ numcupato nicħ desit ad misterii plenitu
designasti stͥptum est enim hunc iħmͣ anararz
qͣm iuixit deus sp̃u scõ. Et si patrem dicas filiũ
eius ⁊ sp̃m oris eiꝰ ꝑit̾ inditas. si tñ id eciam cor¬
te conphendas ⁊ si sp̃m dicas deum aeciam a qͦ

Expanded text:
baptismatis sacramentum; ita etiam sancto Spiritu nuncupato, nihil desit ad mysterii plenituddesignasti. Scriptum est enim: Hunc Jesum a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto . Et si Patrem dicas, et Filium ejus et Spiritum oris ejus pariter indicasti; si tamen id etiam corde comprehendas. Et si Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sauit᷑ non qr mundari uolu̾it cimmi sine pct̃o
fu̾i̾t. s qr contactu iunde cͣnis sueuim re¬
geueratiuam contulit aquis ut qui postea in¬
nerg̾et᷑ inuocato nomine tͥnitatis apct̃is.
purgaretur T̃unc gͥ inuocato nomine tͥnitatis
istitirtiis est biptismus xp̃i inquo tͥnitas. cuiꝰ
nuist̾ium ibi innotuit interius hominem bap¬
titat Quare inaqua tui fiat. crire¬
elebratur aũt hoc sacramentum tr̃ ĩ qͣ
non in alio liquore. ut xp̃o ait. Nisi qͥs
fĩ in aqͣ p̾cipitur ut intelligatur qd̾ sicut
aqua sordes corporis ac uestes abluit. ita bap¬
cismus abliit maculas anime. sordes q in¬
ciorum emundando abstergit uł ideo ut nul¬
lum inopia extusaret ꝙ posset fĩ si in uino
⁊ oleo fieret ⁊ ut cõmunis baptitandi mat̾¬
ia iuenitet᷑ apũd om̃eł. Q uod aqͣ signa¬
uit q̃d̾ de latere xͥ manauit. sit̃ sanguis
alt̾ius sacramenti signum fuit. Nd̃n gͥ in
alio liquore poteit consecrari baptisimus
disi m aqua de iumensione apociens fi

Expanded text:
t, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaretur. Tunc ergo invocato nomine Trinitatis institutus est Baptismus Christi; in quo Trinitas, cujus mysterium ibi innotuit, interius hominem baptizat. 8. Quare in aqua tantum fiat. Celebratur autem hoc sacramentum tantum in aqua, non in alio liquore, ut ait Christus: Nisi quis fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non ergo in alio liquore potest consecrari Baptismus nisi in aqua. 9. De immersione, quoties fi
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui baptitat fidem tͥnrratis habeat q̃ tri¬
nitas in quolibet horum nominĩi intelligit᷑
Si aũt aliquis ꝑu̾se credens ⁊ errorem uiduc̾e̾¬
crẽdens ratendens unum de trib tm̃ numeupet
ñ impleuit misterium. Quod u̾o ait nõiatis
trib. uatuum ẽẽ mist̾im si baptizans mi
at de potestate alitꝰ horum nͨ credens unam po¬
tenciam tͥum intelligendumẽ hoc suꝑ ei:
qui non intendit nec credit baptitare qui non
tm̾ caret fide s ⁊̃ intentõem baptizandi ñ ht̃.
Qui gͦ baptizat in nomine xp̃i baptizat eñ no¬
Si aũt dicatur in nominib non est ibi satͣ mẽ¬

Expanded text:
ille qui baptizat fidem Trinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans minat de potentia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Qui ergo baptizat in nomine Christi, baptizat in noSi autem dicatur in nominibus, non est ibi sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
tis .s. in ea forma inqua baptizau̾unt
posteci gentes q̃ ante passionem pot̾ intlłigi
fuisse tradita licet ũ sit scͥptum. llon gͦ tũc
itiam formam xp̃c pͥus tradidit cum ad esm¬
głitandum gentib misit s qͣm aute tradidãt
muitens inuideam post it̾rauit cum ad agen¬
tis misit. Cõmodius gͦ dr̃ institutõ facta qñ

Expanded text:
t, in ea forma in qua baptizaverunt postea gentes; quae ante passionem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat mittens eos in Judaeam, post iteravit cum ad gentes m
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ñbum ⁊ elementum cet̾a ad sollemp¬
nitatem eius ꝑtinent. de formabaptismi.
ed quod est illud tĩbum. qͦ acte cerr¬
dente ad element̾ fit sacͣmentu̾: cr¬
tirantes eos innomine patͥs ⁊ filti ⁊ sp̃c̃ scĩ. In¬

Expanded text:
tum, caetera ad solemnitatem ejus pertinent. 2. De forma Baptismi. Sed quod est illud verbum, quo accedente ad elementum, fit sacramentum? tizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ñ ẽ ira ĩ eo aliana. s signa tiũ q̃ foris
fiunt quib iratus ostendrar ua ip̃s
noĩantur et ẽ figura dicendi. ẜ ꝙͣ ñ ẽ
se uoluntates. dĩ dñt. qui diũsa sunt
alla q̃ ꝑtropum uoluntas dĩ dñr. Uͥ¬

Expanded text:
non est ira in eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quarsae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicu
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis . n aliud filius dĩ. ñ bũ
.ii. caro factum est. et cum ille qui filiꝰ
dĩ est ipẽ et hominis sit filius atquito
quis mħ filio hominis clarificatus sit
eiudent᷑ dicit ñ aliud eẽ filiũ dĩ et
aliud filim hominis ex quo p̃missa
coboratur et approbatur det̃mũatõ

Expanded text:
filius hominis, neque aliud Filius Dei: Verbum enim caro factum est; et cum ille qui Filius Dei est ipse et hominis sit filius, requiro quis in hoc filio hominis glorificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus interire qͣm uiu̾e. aut si ĩ ut̾o ui¬
uebat occidi ante qͣm nascs ꝓrsus si amlo¬
tales sint: conuges non sunt ⁊ si ab uͥ¬

Expanded text:
prius interire quam vivere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci. Prorsus si ambo sunt, conjuges non sunt, et si ab in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. deest enim fides ubi uir cum alia uł mu¬
lier cum alio coit: hoc igitur bonum ita con¬
detur conugium. Si non assit non uide adnuchi¬
letur. Que enim adult̾a est non id̾o cõuĩx nõ
est ĩmo si comũx non eẽt adulta non foret qd̾
cum sit culꝑa cõnuitit᷑. sacramentum. u̾o nõ
cassatur. ¶ Bonum qͦ prolis non omnib
adest coniugib. Quidam enim pari uoto ꝯ¬
tinenciam seruant alii ꝓpͥetatis deffcũ uł al¬
teruis rei causa. generare non ualent. Nec õs
illi eciam qͥ prolem recipiunt bonum ꝓle hũt
naui bonum prole dicit᷑ non ip̃ã ꝓ les uł .ꝓł.
spes que ad religionem. non fertur u̾uo ad
h̾editaram successionem. Ut cum quis ħedes
terrene possessionis hr̃e desid̾at. s spes ad de¬
siderium quo ꝓles ad hoc quenituR ut religi¬
onem informet. Multi gͦ prolem habent
qui tamen bono prol careant nec idõtamẽ
conuigium eẽ desinit. Sacramentum u̾o ita
inseparabilit̾ comugio hał  legitimarumt

Expanded text:
tur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita condetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo conjux non est; imo si conjux non esset, adultera non foret. Quod cum fit, culpa committitur, sacramentum vero non cassatur. Bonum quoque prolis non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum
Abbreviated transcription (Latin):
sit int̾ eoł qni conuigali affestu. uõ tamẽ
grã proł. s explende libidinis ca conueniũt
net foruicarii s coniuges appellentur: osten
iuis sibimet non filiorum procreandorum s
ꝓ incontinencia soliꝰ concubitꝰ causa copulã¬
tus ea fide media: ut nec illa cum alt̾o nͨ
ille cum altera faciat utrum nup᷑ͤ. suit bo¬
tande & potest fortasse noꝰ absurde ħ app
conubium s usq ad mortem alicuiꝰ eorimit¬
id int̾ eos placu̾it ⁊ proł gen̾acõem qͣmuis
inuenio quõ has nup  appͥ ͤ possumꝰ. Et¬
em̃ si aliqͣm sͥ ad cempꝰ adhibu̾it dons
aliqͣm dignam honorib aut suis facultati¬
b inueniat qͣmĩ coniugio adducat aio
ip̃o ad ult̾ est nec cum illa qͣm cupit iͥue¬
nire s cum ista cum qͣ sic cubat: ut ẽ ea
nõ hãt maritale consorcium. Etce cõiugrͦ
dicuntur: qͥ soliuis cubitꝰ cansa conueni¬

Expanded text:
gali affectu non tamen gratia prolis, sed explendae libidinis causa conveniunt, nec fornicarii, sed conjuges appellentur, ostendrius, sibimet non filiorum procreandorum, sed pro incontinentia, solius concubitus causa copulantur, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicuius eorum inter eos placuerit et prolis generationem quamvis invenio quomodo has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus ca
Abbreviated transcription (Latin):
mitur consensus non copule carnał. uel coha¬
bicõnis corꝑał s conugał societatis. Ex qua
oportet eos coħ̾itare nisi forte tausa religi¬
sonis pari uoto corporałr separent᷑. uł ad tp̃s¬

Expanded text:
mitur consensus, non copulae carnalis vel cohamitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter separentur, vel ad t
Abbreviated transcription (Latin):
sus fit ille au carnał copule ancohibicõus
auutͥusq. Si cohabicõnis consensus mat̾mo¬
uit̾ mariam ⁊ ioseph nõ fuit conugium.
ꝓposuerat enĩ maria ĩ uirg initate ꝑ man̾e
dixisse. Q. uomodo fiet istd̾ qm̃ uircim non
cognosco .i. me non cognituram ꝓposui: lie¬
q enĩ qr tunc uiram non cognoscebat ne¬
cesse erat inquiri: quomodo poss hr̃e filium
copulam udetur fcã reĩ uoti mente ⁊ si uõ
oꝑe uiolati. Dicamus gͥ ꝙ consensus colubi
cõnis uł carnał copule nꝰ facit conuigium s
consensus coniugał societatis u̾bis scdm pre¬
sens tempꝰ expressus ut cum uir dic̾et ego
accipio te in meam non dominam noͥ ancib¬
lam non comugem quia enum non ancilla ñ
dominã datur ideo nec de sumino nec de uno a
pͥncipio formata est s de latere uiri obconii¬
galem societatem si de su̾mo fieret ut deca
ut dicat uir. accipio te in meam coniugem
& dicat midier accipio te in meum uirum.
Hus uerbis uł alus idem significantib expͥ¬

Expanded text:
t ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimointer Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, dixisse: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco, id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; copulam, videtur facta voti rea, mente, etsi non opere violata. Dicamus ergo quod consensusnis vel carnalis copulae non facit conjugium; sed consensus conjugalis societatis, verbis secundum praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de cut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus expri
Abbreviated transcription (Latin):
po̾ni confensit ĩ carnalem copulamt nõ ili qui appa¬
rendo s diuine inspiracõni n utroq obedindo. pꝰ¬
ea uo scmeł cum uiro labiis expressit ⁊ utrimiq
ꝑfectum quidem nõ significacõne s i sanctitate
Sanccõra enĩ sunt comugiã pari uoto continen¬
cium. Unde aug̾. a uod do̾ pari consensu nouera¬
tis. Ambo ꝑseu̾ant̾ redd̾e̾ debiustis a quo ꝓpoĩto
si lapsꝰ est ille tu salutem ꝑseu̾a nõ qr pariter
temꝑabatis a commixtione carnali: ido maritus
tuus eẽ desist̾at inmo u̾o: tanto sanctiꝰ consugeᷤ
manebitis quanto sanctiora concorditer placita
serualatis. ꝑfectum gͥ fuit marie ⁊ ioseph ꝯ¬
iugium in sanftitate ꝑ fectum eciãm fuit scd̾i
triplex bonum comũgsi fidem .s. ꝓlem ⁊ sat

Expanded text:
alem copulam, non illam appetendo, sed divinae inspirationi in utroque obediendo; postea vero simul cum viro labiis expressit, et uterqueperfectum quidem non in significatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex bonum conjugii, fidem, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qr nullum adult̾ium. Sacrament᷑ qr iul¬
lum diuorcium solꝰ ibi nupciał concubitus
non fuit qr ĩ carne pectati fi̾ non poterat.
sine pudenda concupiscencia carnis q̃ accidit
ex pectato. Sine qͣ concipi uoluit qui siñe pͤ¬
ł concubitꝰ: conuges tamen uere fu̾nt men¬
te nõ carne sic̃ ⁊ parentes. qͣmus ambrosius
dicat ꝑ fectum fĩ conugium ꝑ carnalem copu¬

Expanded text:
dem quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, quilis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carne, sicut et parentes; quamvis Ambrosius dicat perfectum fieri conjugium per carnalem copu