comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: ut exmults cõparationib litterarũ fides
ueritatis in lucescere possit. T Sin aũt nullũ aliud
adueritatẽ ꝓbandã suꝑsit quã cõparatio littera¬
ru. tẽ illud teneat qđ usq ad hoc tẽpus obtinuit.
ut qui instrum̃tũ producit legitimũ sacram̃tum
subeat qđ nulla malitia usus est. sod is qui fidem
ĩ strum̃ti exigit. de dolo et calunia iusiusuirandũ
subeat.  Istss aut om̃ib necessitatib homines liberant᷑
si sub actorũ testificatione ĩstrum̃ta intimentur. &
ib testes et alię ꝑsonę suis depositionibus contractũ
corroborent.
IDEM.
b estituimus ab illis
instrum̃tis faciendis quȩ sine tabellione cõposita st̃.
maneant in eadẽ firmitate durantia. illa qͦq iura
quę de imperitis litterarũ in iuditus ꝓlata sunt in
rit. necessarius ẽ tabularius si in illo loco tabularũ
sunt. sed et testes ñ minus quinq scientes imperitũ

Expanded text:
cantur, ut ex multis comparationibus litterarum fides cantur, ut ex multis comparationibus litterarum fides veritatis inlucescere possit. Sin autem nullum aliud ad veritatem probandam supersit, quam comparationes litterarum, tunc illud teneat, quod usque ad hoc tempus obtinuit, ut qui instrumentum producit, legitimum sacramentum subeat, quod nulla malitia usus est; sed et is, qui fidem instrumenti exigit, de dolo et calumnia iusiurandum subeat. His autem omnibus necessitatibus homines liberantur, si sub actorum testificatione instrumenta intimentur, et ibi testes et aliae personae suis depositionibus contractum corroborent. Idem constituimus ab illis instrumentis faciendis, quae sine tabellione composita sunt, maneant in eadem firmitate durantia; illa quoque iura, quae de imperitis litterarum in iudiciis probata sunt,rit, necessarius erit tabularius, si in illo loco tabularii sunt, sed et testes non minus quinque scientes eum imperitum
Abbreviated transcription (Latin):
de fide ĩstrum̃ti p̾beat. sed si ꝑ aliquẽ ministrũ sirũ
ĩstrum̃ta cõposuit . & ille uuit &e presens sit. & nullo
morbo uł alia iusta causa impediatur in iuditiũ uenre
pbeat ipse quoq testimoniũ: IItẽ siꝑtitiũ peccunia
numrata ẽ. & ipse ueniat. quod si neq numeratorẽ
et uiuit & uenit. testimoniũ ipsius ꝓbabile est
id fidẽ istrum̃ti ꝑtinens. ut nec cõparatio litterarũ
necessaria eẽ uideatur: quod si tabellio mortuus st.
fiat quidẽ cõparatio litterarũ eĩ ueniat autta mi¬
nister ipsuis ꝑquc̃ ĩstrum̃tũ conserrptũ ẽ: quã nume¬
rator peccunie. scilicet si non absint. enĩ uero si uel
mortui sunt uł in absentia futrint. aliĩ testes ꝓducant᷑.
& si hoc facile non sit ad cõparationẽ litterarũ. iudex
ꝑueniat. ut non solũ cõpletiones litterarũ a tabel¬
lionib facte cõparentur. sed etrã alie littere tã
principalis ꝑsone. quã totiũ in cõparatione dedu¬

Expanded text:
instrumenti praebeat; sed si per aliquem ministrum suum instrumentum composuit, et ille vivit, et praesens est, et nullo morbo vel alia iusta causa impediatur in iudicium venire, praebeat ipse quoque testimonium. Item si per Titium pecunia numerata est, et ipse veniat. Quod si neque numeratorem et vivit et venit, testimonium ipsius probabile sit, ad fidem instrumenti pertinens, ut nec comparatio litterarum necessaria esse videatur. Quod si tabellio mortuus est, fiat quidem comparatio litterarum eius, et veniat tam minister ipsius, per quem instrumentum conscriptum est, quam numerator pecuniae, scilicet si non absint. Enim vero si vel mortui sint, vel in absentia fuerint, alii testes producantur, et si hoc facile non sit, tunc ad comparationes litterarum iudex perveniat, ut non solum completiones litterarum a tabellionibus factae comparentur, sed etiam aliae litterae tam principalis personae quam testium in comparationem dedu
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ redditũ cõparare pupillo uł forte adu¬
lescenti possit ex suꝑflua peccunia ut & tributa
leuia sint. et uenditor lucuplex & reddituꝰ fertils.
Seiat aũt quodsi adũsus eam cõparauerit: ne gle

Expanded text:
si quem reditum comparare pupillo vel forte adosi quem reditum comparare pupillo vel forte adolescenti possit ex superflua pecunia, ut et tributa levia sint, et venditor locuples, et reditus fertilis. Sciat autem, quod si adversus ea comparaverit, n
Abbreviated transcription (Latin):
Uemo tutor uł curator cõpellat᷑ peccuniã & eyratoꝵ¬
inpuberis uł forte adulescentis mutuã dare.
sed liceat ei sterilẽ cã in idto deponere: Nã melius
ẽ sortẽ in puberis uł adulescentis conseruare. quam
usurarũ cupiditate etiã sortẽ amittere: Ĩ Sin aut
sponte sua tutor uł curator mutuauerit forte
sub pignerib. ł subalia indubitata cautela. tunc
habeat quidẽ ꝑsingulos annos duorũ mensiũ relaxa¬
mentũ. sciat aũt quod poriculũ sortis adipsũ ꝑtinebit:
⁊ pupillus reclitus habeit sib sufficientes. ⁊peo.¬
eos tutor inpendait. Sin aũt ampliores redditꝰ
sint quã sũptus: tẽ id qđ suꝑfuerit deponat᷑. qđ
si substantia in pubers mobilissit: tc̃ id tantũ tostor
mutuare debet qđ sufficiat ad administrationem
pupillartũ rerũ: quod aut suꝑfluũ sit hoc deponat᷑
eadẽ q dicimus & de curatorib om̃iũ ꝑsonarũ. ¶ Lice¬
bit aut tutori uł curatori & subtilit̾ inquirere.

Expanded text:
emo tutor vel curator compellatur pecuniam impuberis vel forte adolescentis mutuam dare, sed liceat ei sterilem eam in tuto deponere. Nam melius est sortem impuberis vel adolescentis conservari, quam usurarum cupiditate etiam sortem amittere. Sin autem sponte sua tutor vel curator mutuaverit, forte sub pignoribus, vel sub alia indubitata cautela, tunc habeat quidem per singulos annos duorum mensium laxamentum, sciat autem, quod periculum sortis ad ipsum pertinebit. Idem Si pupillus reditus habeat sibi sufficientes, eos tutor impendat. Sin autem ampliores reditus sint, quam sumptus, tunc id, quod superfuerit, deponatur. Quod si substantia impuberis mobilis sit, tunc id tantum tutor mutuare debet, quod sufficiat ad administrationem pupillarium rerum, quod autem superfluum sit, hoc deponatur. Eademque dicimus et de curatoribus omnium personarum. Licebit autem tutori vel curatori et subtiliter inquirere,
Abbreviated transcription (Latin):
susseriptione testiũ sicut dictũ ẽ muniri p̃ci¬
pimꝰ ante cõpletioẽm sclicet ãtabellione insertã
rephendant. sed etiã ex cõparatione notarũ. De cõpara¬
bationẽ.ISm aut om̃s testes mortui sunt cutabelli¬
one uł forte inabsen tia tabellio ẽ. tẽ ille ꝗ mn¬
strum̃nũ ꝓducit
sacram̃tũ prestet. quod nulliꝰ
malitie consenis ẽ in eo

Expanded text:
subscriptione testium, sicut dictum est, muniri praecisubscriptione testium, sicut dictum est, muniri praecipimus, ante completionem scilicet a tabellione insertam.falsitatem reprehendant, sed etiam ex comparatione notarum. De comparbationem. Sin autem omnes testes mortui sunt cum tabellione, vel forte in absentia tabellio est, tunc ille strumentum producit, sacramentum praestet, quod nullius malitiae conscius est in eo
Abbreviated transcription (Latin):
quacũq causa tres testes adhibeat. alioquin litĩt
ipsius solȩ. ad cõparationes earũ credende ñ sunt.
N ulla aũt differentia est utrũ susscripsissent testes
an p̃sentib eis instrum̃tũ cõpositũ est.
ut litterarũ fides a uoce testiũ describ&
⁊ instrum̃tũ ꝓlatũ fuerit : & litterę quidẽ titĩ
Sẽẽ ñ uideant᷑. testes aũt dicant titiũ casserip¬
sisse. iurati scilicet. testimoniũ eoꝵ rȩꝓbari facile
ñ debet. sed tam̃ ad sapientã iudicis ꝑtinet: ut
ea que uerdimiba magis pritauerit: eis maiorem
NQuis in ĩstrumtis cõponendis ad hib̾e positis.¬
p̃dictam obseruationẽ noglexerit: & uł deposucrit
alicui. ł mutuauerit sine testiũ p̾sentia. solis litteris
debitoris credens. In caute quidẽ facturus ẽ. sed
Qxomo tabellones caute debeãt instrum̃ta cõpo
d strum̃ta quoq q̃ apud tabelliones cõponunt᷑. nere.

Expanded text:
quacumque causa, tres testes adhibeat; alioquin litterae quacumque causa, tres testes adhibeat; alioquin litterae ipsius solae et comparatio earum credendae non sunt. Nulla autem differentia est, utrum subscripserint testes, an praesentibus eis instrumentum compositum sit. Si litterarum fides a voce testium discrepet Si instrumentum prolatum fuerit, et litterae quidem Titii esse non videantur, testes autem dicant, Titium eas scripsisse, iurati scilicet, testimonium eorum reprobari facile non debet; sed tamen ad sapientiam iudicis pertinet, ut ea, quae verisimilia magis putaverit, eis maiorem is instrumentis componendis adhibere praedictam observationem neglexerit, et vel deposuerit alicui, vel mutuaverit sine testium praesentia, solis litteris debitoris credens: incaute quidem facturus est; sedQuomodo tabelliones caute debeant instrumenta componere Instrumenta quoque, quae apud tabellionem componuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uod s peccuniã tantã habeat pupillus. ut exea
a dininistrationes rerũ ipsius solũmodo expli¬
centur. tẽ mutuare tutor uł curator eã debebit.
cũ cogitatione cęlestis iuiditii: NEm
am &e ab initro ante quã adminiferationi se
emisceat. tutor uł curator cuius ius ꝑsonę sacra¬
m̃tũ prestare cõpellit᷑ ꝑ diuinas scripturas qđ
omĩa gesturus ẽ quę pupillo cõmoda ẽẽ pritaũt
eadẽ dicimus et dehis ꝗ curatione egerpit.
em ad modõ depositoꝰ caute baꝵi potest
⁊ ats depositũ alieui caute dare uoluerit
necessarii sunt ei & tres testes. na litterę depo¬
sitarii sole ñ sufficiunt depositori ad plenissim am
depositi dati ꝓbationẽ.I. ⁊estimonia aũt sic ex hi¬
beri oportet. ut dicant testes quod sub p̃sentia
sua uł susceptũ ẽ depositũ. uł qđ depositarius
Iele ẽ & si sine scrip
QUEMADMODΥ SiΝEtabellione in¬
ftrymenta caxte fieri possunt:
luerit. siue de mutuo. siue dedeposito siue de alia

Expanded text:
uod si pecuniam tantam habeat pupillus, ut ex ea administrationes rerum ipsius solummodo explicentur, tunc mutuare tutor vel curator eam debebit cum cogitatione caelestis iudicii. Idem Nam et ab initio, antequam administrationi se immisceat tutor vel curator cuiusvis personae, sacramentum praestare compellitur per divinas scripturas, quod omnia gesturus est, quae pupillo commoda esse putaverit. Eadem dicimus et de his, qui curatione egent.emadmodum depositum caute dari potest Si quis depositum alicui dare caute voluerit, necessarii sunt ei tres testes, nam litterae depositarii solae non sufficiunt depositori ad plenissimam depositi dati probationem. Testimonia autem sic exhiberi oportet, ut dicant testes, quod sub praesentia sua vel susceptum est depositum, vel quod depositarius t, et si sine scriptQuemadmodum sine tabellione instrumentum caute fieri potest Si luerit sive de mutuo, sive de deposito, sive de alia
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo capiant. nã & siquid cęperint puniendi
sunt aquestore: iđo enĩ ex publicis rationib desti¬
nauimus eis annooras ut quesitor quidẽ decẽ libra
uestor licentiã habeat iuidices in quietare ut citiꝰ
dirimant causas et nobis referre et suo arbitrio ex
ꝗ̃ oportet facere. liceat aũt ei quesitoris publicis
quoq epłis uti ad prouintiarũ p̾sides ut cosquos
ipse dimittit illi simib trans matant in suis pro¬
uintus cũ quiete moraturos & si quo adiutorio
indigent hoc p̾beant eis nemo aũt dimissus aqͧsto¬
re maneat inisti ciuitate nec iterũ de eadem
causi reuertatur & quesitorẽ molestat. Si aut tale

Expanded text:
ab aliquo capiant; nam et si quid ceperint, puniendi ab aliquo capiant; nam et si quid ceperint, puniendi sunt a quaestore. Ideo enim ex publicis rationibus destinavimus eis annonas, ut quaestor quidem decem libras a. Idem Quaestor licentiam habeat iudices inquietare, ut citius dirimant causas, et nobis referre, et suo arbitrio ea, quae oportet, facere. Liceat autem ei publicis quoque epistolis uti ad provinciarum praesides, ut eos, quos ipse mittit, illi similiter transmittant in suis provinciis cum quiete moraturos, et si quo adiutorio indigeant, hoc praebeant eis. Nemo autem dimissus a quaestore maneat in ista civitate, nec iterum de eadem causa revertatur, et quaestorem molestet; sin autem tale
Abbreviated transcription (Latin):
nã cessantes homines & egentes & forte menchemdo
sitis non adquirunt. & ad delicta ꝓniores fiunt. abii
sibi dãnũ datũ fusse ubi gr̃a quod sportularũ nõe
plis quã ẽstitu qñ cauetur excactũ ẽ. uł quod sine
p̃sidis iussione ad monitus ẽ: diligent̃ hoc adqͤstorẽ¬
prestet᷑. & om̃ib temeratorib penaq: legib adũsus
eos statute sunt inponatur. & hȩc dsponimus sine
ulla fori ꝑscriptione cuiꝰcũq miberȩ uł dignitatis
reus inueniatur et postquã sententiã dederit: ictor qui¬
dẽ suũ consequatur. Questor adnos referat de residui
pena ut ubi exstimauerimus c̃sũmat᷑. 1Deco.¬
e crimine falsititis questor iudicet & pꝰt scripti¬
ones actoris & legiptima probationis sententia ipsiꝰ¬
ipse de suo dãna eis resartiat᷑. & aliã grarussimã
indignationẽ expectet. Iear.¬
ea ques tor neq officiales & ministri eĩ luera

Expanded text:
nam cessantes homines et egentes et fortes mendicando nam cessantes homines et egentes et fortes mendicando satis non adquirunt, et ad delicta proniores fiunt. Alii sibi datum fuisse, verbi gratia quod sportularum nomine plus, quam constitutione cavetur, exactum est, vel quod sine praesidis iussione admonitus est, diligenter hoc a quaestores modis temeratoribus poenae, quae legibus adversus eos statutae sunt, imponantur. Et haec disponimus sine ulla fori praescriptione, cuiuscumque militiae vel dignitatis reus inveniatur, et postquam sententiam dederit, actor quidem suum consequatur, quaestor autem ad nos referat de residua poena, ut ubi aestimaverimus, consumatur. Idem De crimine falsitatis quaestor iudicet, et post inscriptiones actoris et legitimas probationes sententia ipsiipse de suo damna eis resarciat, et aliam gravissimam indignationem exspectet. Idem Neque quaestor, neque officiales et ministri eius lucra
Abbreviated transcription (Latin):
debeant ut citius eos dimittant quod si contra
dños suos nitunt᷑ multitudo quidẽ rusticorum
statĩ dimittatur. duo aũt uł tres mores incligoꝵ
litẽ ꝑagant. dũ tam̃ & citiꝰ lits dirimat᷑: Ie m
uod siñ rustier sunt sed alt̾iꝰ condicionis
curet modis om̃ib ut iudices citius alt̾cationes
coꝵ dirimant & insuis redeant locis: IDEO
yod si dũm rusticoꝵ uł iudices inminentẽ sibi q̃si¬
torẽ negleerint ipse quesitor ducat ap̃ se par¬
tres oi uelocit̃ cause finẽ ĩponant. &e homines
inpatrias suas dimittant.
iauis aũt sine ciusr in hac ciuitate degit ae par¬
ꝑtate laborat liceat quesitori tenere cũ oe si
robustus fuerit si quidõ seruus inuenitur inui¬
tũ reddat dño suo: Sr aũt liber sit tradat eũ
uł artificib publicorũ oꝑũ ił pristinartis uł
iliis quibicũq artificib si aũt non uoluerit oꝑari
non maneat in ista ciuitite. hoc enĩ & ipsi conuoni

Expanded text:
debent, ut citius eos dimittant. Quod si contra debent, ut citius eos dimittant. Quod si contra dominos omnes nituntur, multitudo quidem rusticorum statim dimittatur, duo autem vel tres more syndicorum litem peragant, dum tamen et sic citius lis dirimatur. Idem Quod si non rustici sint, sed alterius condicionis, curet modis omnibus, ut iudices citius altercationes eorum dirimant, et in suis redeant locis. Idem Quod si domini rusticorum vel iudices imminentem sibi quaestorem neglexerint, ipse quaestor ducat apud se partes, et velociter causae finem imponat, et mittat homines in patrias suas. Idem Si quis autem sine causa in hac civitate degat, et paupertate laboret, liceat quaestori tenere eum, et si robustus fuerit, si quidem servus inveniatur, eum inuitum reddat domino suo. Sin autem liber sit, tradat eum vel artificibus publicorum operum, vel pistrinariis, vel aliis quibuscumque artificibus. Sin autem noluerit operari, non maneat in ista civitate, hoc enim et ipsi expedit;
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃imonialũ lites dirimere uetemeritorib huiꝰ consmitĩos¬
iQuis aũt hanc constitutionẽ uiolauerit in
magistratu qui dẽ positus decẽ librarũ auri
pena mulctabit᷑ &. ex secutor aũt litiũ constitu¬
tus inde canitus eccłarũ reclidatur cõpetentes
penas soluturus & postea non concedatur offitiũ
nialib quãuis ipse in monasterio uł asisterio non
degant de clericis enĩ alię leges posite sunt.
De officio auedtoris.
uhac florentissima ciuitatate aliũ magistrũ adden¬
eos quidẽ inꝓuintus in quã ciuitatẽ ueniunt. &
non solũ de masculis sed etiã de feminis inquirat
& tã de clericis quã de monachis & scĩmonialib
& scolaticis aliarũ ciuitatũ uł cuiꝰ uis alterius condi¬
cionis & interrogare qui sunt aut unde uenerꝰ
ex qua occasione & siquidẽ coloni sunt inmine¬
re magistratib ut eos citius dimittant. quod si
ad priuatos holominos suos ꝑtineant & ideo ue¬
nerunt ut ipsi supplicare cogere dominos suos¬

Expanded text:
ctimonialium lites dirimere. De temeratoribus huius constitutionis Si quis hanc constitutionem violaverit, in magistratu quidem positus decem librarum auri poena mulctabitur, exsecutor autem litium constitutus in decanicis ecclesiarum recludatur competentes poenas luiturus, et postea non concedatur officium nialibus, quamvis ipsae in monasterio vel asceterio non degant; de clericis enim aliae leges positae sunt.De officio quaestoris In hac florentissima civitate alium magistratum addeneos, qui de provinciis in eandem civitatem veniunt, et non solum de masculis, sed etiam de feminis inquirat, et tam de clericis, quam de monachis et sanctimonialibus, et scholasticis aliarum civitatum, vel cuiusvis alterius condicionis, et interrogare, qui sunt, et unde venerunt, et qua occasione, et si quidem coloni sunt, imminere magistratibus, ut eos citius dimittant. Quod si ad privatos dominos suos pertineant, et ideo venerunt, ut ipsis supplicarent, cogere dominos
Abbreviated transcription (Latin):
iubet. ñ solũ ab ipsis ortulanis. sed etiã ab his quos
sũmarios consuetudo appellat. quod siquis forsitan¬
locũ spinosũ ortulano locauerit uł emphiteuseos
nõe dederit: & ille eundẽ locũ excoluerit. tam
culturȩ mercedẽ caprat quã olors extimatione
ꝗnq librarũ auri penã mulctando eo ꝗ p̾sentẽ
estitutionẽ iolare conent᷑.:¬

Expanded text:
iubet non solum ab ipsis hortulanis, sed etiam ab his, quos iubet non solum ab ipsis hortulanis, sed etiam ab his, quos summarios consuetudo appellat. Quod si quis locum forsitan spinosum hortulano locaverit, vel emphyteuseos nomine dederit, et ille eundem locum excoluerit, tam culturae mercedem capiat, quam oleris aestimationem, quinque librarum auri poena mulctando eo, qui praesentem constitutionem violare conet
Abbreviated transcription (Latin):
qui ausus est contra leges alienã uoluntatt̃ raꝑe
ui bonoꝵ raptoꝵ actione inquadruplũ tenetur
decẽ quoq librarũ auri pena muletabitur. non
solũ ipse qui tale facinus ꝑpetrare conatus est.
sed etiã qui p̃sentẽ legẽ uolare concesserit. decẽ
aũt librarũ auri penã inferri iubet. & marcha
theatrab gloriosissima p̃fecti huiꝰ regiȩ urbis:
Dcontulanis consrantinopobtane enus.
Et hec constitutio localis ẽ. loquitur enĩ de ortu¬
lanis qui in hac regia urbe uł insub urbanis eius
ortos aliquib condigunt ł emphiteuseos contractus
in eisdẽ ortis contrahunt: Si enĩ conductonis uł
emphiteuseos nomine ortos acceperint. Si qrudẽ
olera habent extimationẽ oltrũ fieri. et ed tẽpr
quo orti dominis restituuntur similit̃ olerũ qđ
laborauerunt tantũ estimatio fiat: ñ aũt ꝓpter
stercolino extimationẽ aut definiri constitutio

Expanded text:
qui ausus est contra legem alienam voluptatem rapere, qui ausus est contra legem alienam voluptatem rapere, vi bonorum raptorum actione in quadruplum tenetur. Decem quoque librarum auri poena mulctabitur non solum ipse, qui tale facinus perpetrare conatus est, sed etiam qui praesentem legem violari concesserit; decem autem librarum auri poenam inferri iubet in arca theatrali gloriosissimi praefecti huius regiae urbiortulanis Constantinopolitanae civitatis Et haec constitutio localis est, loquitur enim de hortulanis, qui in hac regia urbe vel in suburbanis eius hortos ab aliquibus conducunt, vel emphyteuseos contractum in eisdem hortis contrahunt. Si enim conductionis vel emphyteuseos nomine hortos acceperint, si quidem olera habent, aestimationem olerum fieri, et eo tempore, quo horti dominis restituuntur, similiter oleris, quod laboraverunt, tantum aestimatio fiat, non autem propstercolino. Aestimationem autem definiri constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
ec constitutio localis est: Nã de his loquitur
edificiis quȩ in constanti nopolitana ei uitate per
calliditatẽ imponuntirr: Tenoniana enĩ consti¬
tutio iubet conspectũ aeris non posse aliquẽ ab alio
excludi. nisi centũ pedes in medio utroꝵq edifi¬
cioꝵ fuerint. sed quidã inp̃dicta regia urbe talẽ
machinationẽ inuenerunt. Cũ enim uolebant
intra centu pedes domũ edificare. posuerunt
parietẽ ex tra centũ pedos iltissimã: et conspetu
aeris subtracto intra centũ pedes domũ edifica¬
eiucino. posteaq parietẽ parietẽ illã quã ꝑfradẽ
erexerunt. deposuerunt. et ipsiꝰ aeris conspectũ
habe ceperunt. Hacc itaq confcitutio cont̾ tales
astutias ꝓmulgata ẽ & p̃cepit ut nemini liceat
aedificiũ uł ultra centũ pedes in ponere: nisi
reuera domũ edificare maluerit. alioquin si
solu parietẽ erexerit non id custodiat pcepta
legũ sed ut fraudem legib faciat. primũ ꝗdẽ
ex̃ huiꝰmodi improba machinatione nullũ in

Expanded text:
ec constitutio localis est, nam de his loquitur aedificiis, quae in Constantinopolitana civitate per calliditatem imponuntur. Zenoniana enim constitutio iubet conspectu maris non posse aliquem ab alio excludi, si centum pedes in medio utrorumque aedificiorum fuerint. Sed quidam in praedicta regia urbe talem machinationem invenerunt: cum enim volebant intra centum pedes domum aedificare, posuerunt parietem extra centum pedes altissimum, et conspectu maris subtracto, intra centum pedes domum aedifica vicino, posteaque parietem illum, quem per fraudem erexerunt, deposuerunt, et ipsi maris conspectum habere coeperunt. Haec itaque constitutio contra tales astutias promulgata est, et praecipit, ut nemini liceat aedificium vel ultra centum pedes imponere, nisi revera domum aedificare maluerit; alioquin si solum parietem erexerit, non ut custodiat praecepta legum, sed ut fraudem legibus faciat, primum quidem ex huiusmodi improba machinatione nullum inv
Abbreviated transcription (Latin):
one. testes aũe in prouintia degerint: ut illuc actis int̾ueni¬
entib mitart᷑ partes siue ꝓcurator es eoꝵ. xap̃ defensorẽ
cuutatis testes ꝓ ducti dicant ea quę serunt. & postea in hac
cuue acta mittant᷑. & cõpetenti orlculo a iudiee causȩ ter¬
minent᷑. De uibet ẽstitutio obtinere si inꝓuantia litigiũ
fuerit motũ: & testes in hac dgerint enũe uł in alia ꝓuntia
actis enĩ int̾uenientib ap̃ quẽuis loquentis simũ uidicẽ testes
ꝓducent᷑. uel si ialia ꝓuntia testes sint ap̃ defensor ẽ¬
acta c̃sistant c̃signata p̃stent᷑ ł ei ꝗ prodixit uł aditsario ẽ
ne quasi excipienti deneget᷑ iterũ ei testes ꝓducendi liceti¬
tia. Hec aũt inpectuniarus causis optinernt nã merimanaib
ipse ꝑsone testiũ necessiriȩ st̃ u daotelbuce

Expanded text:
one, testes autem in provincia degerint, ut illuc actis intervenione, testes autem in provincia degerint, ut illuc actis intervenientibus mittantur partes, sive procuratores eorum, et apud defensorem civitatis testes producti dicant ea, quae sciunt, et postea in hac civitate acta mittantur, et competenti calculo a iudice causa terminetur. Idem iubet constitutio obtinere, et si in provincia litigium fuerit motum, et testes in hac degerint civitate vel in alia provincia. Actis enim intervenientibus apud quemuis eloquentissimum iudicem testes producantur, vel si in alia acta consistant, et signata praestentur, vel ei qui produxit, vel adversario eius, ne quasi excipienti denegetur iterum ei testes producendi licentia. Haec autem in pecuniariis causis obtineant; nam in criminalibus ipsae personae testium necessariae su
Abbreviated transcription (Latin):
ixs in ina eadẽq lite testes ter ꝓdaxtrit : & renuntiauerit
testiũ ꝓductioni. & exceꝑit testimonia uł ipsa id ꝑscriptio¬
nes aduersarii sui. postea ñ c̃cedit᷑ quartã ꝓductionẽ testiũ
facere. Eñĩ uosi ñ exceꝑit neq ipsa testimonia. neq ꝑseripͥ¬
tiones adus arii suilceat ei quarta titi ꝓductione testiũ. Ita
tam̃ ut iuret p̾us neq se excepisse neq ꝓcaratorẽ suũ uđ
patronũ ł aliũ hominẽ suũ nec abquo dolo uł arte uł calidi¬
tate quartã ꝓductionẽ desid̾rare .Hoc ãpluiꝰ & si somd aut¬
bis ꝓdioxit testes & renuntiauerit ꝓductionib ac postea uelit
ꝓducere. ñ audiat᷑. nͥ in eo casu ubi neq testimona excepit
neq ꝑscriptiones adu̾sarũ sui quãtus diuina iussio dderit ei
licentiã ꝓduc endi
IDeO.
ntiꝗtus ẽ c̃stitutũ ut si in hac florentissima cuñe litigiũ
Afuerit motũ. & ad huͦ̾e causi ꝓcedente opuꝰ fuerit testaũ ꝓducti¬

Expanded text:
ter produxerit, et renuntiaverit testium productioni, et exceperit testimonia vel ipsa vel perscriptiones adversarii sui, postea non concedatur quartam productionem testium facere. Enimvero si non exceperit neque ipsa testimonia, neque perscriptiones adversarii sui, liceat ei quarta uti productione testium, ita tamen, ut iuret prius, neque se excepisse, neque procuratorem suum, vel patronum, vel alium hominem suum, nec aliquo dolo, vel arte, vel calliditate quartam bis produxerit testes, et renuntiaverit productionibus, ac postea velit producere, non audiatur, nisi in eo casu, ubi neque testimonia excepit, neque perscriptiones adversarii sui, quamvis divina iussio dederit ei licentiam producendi. Idem Antiquitus est constitutum, ut si in hac florentissima civitate litigium fuerit motum, et adhuc causa pendente opus fuerit testium producti
Abbreviated transcription (Latin):
inureniantur. Paternus ꝓconsuldixit Ame in¬
uenientur. Et adiecit Preceperunt etiã princi ius¬
pes.ne in aliquib locis concilia faciant. neq in q¬
nuteria ingrediantur Siquis itaq hoctã salubre pre¬
ceptũ non seruauerit. capite plectetur Cyprianꝰ¬
Cyprianus a dõ electus de cuutate corubitana in qua
in eriliũ eoc precepto aspasii & paterni ꝓ consulis datꝰ
die sperabat uenire ad se sicut illi ostensũ erat repe¬
nte idus septebris. tusco & basilisco consulib uenerunt

Expanded text:
inuenientur. Paternus proconsul dixit: a me inuenientur. et adiecit: praeceperunt etiam, ne in aliquibus locis conciliabula fiant nec coeeteria ingrediantur. si quis itaque hoc tam salubre praeceptum non obseruauerit, capiteplectetur. Cyprianelectus a Deo de ciuitate Curubitana, in qua exsilio ex praecepto Aspasii Paterni tunc proconsulis datusdie sperabat ueniri ad se, sicut illi ostensum fuerat: ente idibus septembribus, Tusco et Basso consulibus, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
constitiusti. necte principes piissimi ad sectã cerimo¬
niarũ suarũ reuocare potuerunt. Itaq cũ sisnequis¬
simi criminis auctor & signifer cõprehensus. eris ipse
documentũ cũ his quos scelere tuo tecũ aggregasti
gladio anlmaduerti placet. Ciprianus autẽ hȩc au¬

Expanded text:
constituisti, nec te pii imperatores ad sectam caeremoniarum suarum evocare potuerunt: cum sis nequissimi criminis auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento cum his quos scelere tuo tecum aggregasti, gladio animadverti placet. Sanctus Cyprianus, hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
deres. nec nrĩs minis terrraris. ut contrarẽ publicã
accepi. non contrarẽ publicã. sed magis ad animas
redimendas. Nunc decuis cesar iracundia plemis.
illic capite pumatur. Factũ : autẽ cũ duceret᷑.
unus ea militib nomine cerealis. cępit rogare be¬

Expanded text:
s, ut contra Rempublicam accepi, non contra Rempublicam, sed magis speciale consilium ad animas redimendas. Tunc Decius, iracundia plenus, illic capite puniretur. Cumque duceretur, unus ex militibus nomine Cerealis, rogare coepit be
Abbreviated transcription (Latin):
paternus ꝓconsul Cypriano ep̃o diacit Bacratis¬
simi imperatores ualerius & Galienus litteras
ad me mutere dignati sunt. quib preceperunt
eos qui non romanã religionẽ colunt. debere
dm̃. qui fecit cęlũ & terrã. mare & om̃a quȩ incis
sunt: hluic dõ nos xp̃iani deseruimus. hunc depre
tate ipsoꝵ imperatoꝵ. P aternus ꝓconsul dicit¬
It in hac uoluntate ꝑseueras . s. Cyprianus ep̃cdiã¬
Bona uoluntas quȩ dm̃ nouit mutari non potest
dixit. Prosiciscor. Paternus ꝓconsul dixit Non

Expanded text:
Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit: sacratissimi imperatores Yalerianus et Gallienus litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt eos qui Romanam religionem non colunt, debere Deum, qui fecit caelum et terram, mare et quae sunt in eis omnia. huic Deo nos Christiani deseruimus: hunc deprectate ipsorum imperatorum. Patemus proconsul dixit: in hac ergo uoluntate perseueras? Cyprianus epibona uoluntas, quae Deum nouit, immutari non potest. dixit: proficiscor. Paternus proconsul dixit: non
Abbreviated transcription (Latin):
deris ita cecidit. ut nulla eũ or̃as putarent conditione euadere. adeo tam
ꝓfluus sangius a suo capite flurbat. ut si amplius unius hore spatiũ defluxeis¬
dep̃catus. Misitq ꝓuinus adeũ. ut quantocius anteꝙ eocalar& spm̃. ad illũ¬

Expanded text:
deris ita cecidit, ut nulla eum omnes putarent posse condicione evadere, adeo ut tam deris ita cecidit, ut nulla eum omnes putarent posse condicione evadere, adeo ut tam profluus sanguis a suo capite bulliret, ut, si amplius unae hore espatium defluxisdeprecatus, misitque protinus ad eum, ait, quamtutius, antequam exalaret spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
quidã qui reliqͥs artificib p̃ e̾e uidebat᷑ dũ ꝑtegmina currer&: pede¬
lapso ita corruit. ut nullus potuss& uirib resopiri. Sc̃s uͦ anianus :¬
uidens adũsa quȩ acciderant: ad eũ qui ceciderat alonge erucr̃ dñi cam
faciens. omĩ festinatione cucurrit. Et ubi uidit eũ pene usq a mortis
crudelitatẽ deductũ. in posito uexcillo crucis orieius uel corpori. adp̃hen
agripinus tunc tẽporis magistri militũ fungebat᷑ officio. & a principib fu¬
erat deputatꝰ. ut ꝑ om̃s ciuitates ꝓsalute & districtione puplica haber& dis
ut ꝓpt̃ aouentꝰ sui gaudiũ qui lautumiis aut ergastulis tenebant᷑ inclusi
absolurionẽ sua suggessione p̃star&. Sed p̃dictus agripinꝰ. ꝓpt̃ districtionẽ
& metũ principĩ. qd̃ uir sc̃s petrerat. ase hoc ipsũ dixcit ñ posse prestari.
Ceniens uͦ ante dictus agripmꝰ. maturius causa orationis ȩcłam expetiuit¬
Et de sumo fastigio loci ipsius ꝓuenti insolentiã incaput eiꝰ lapis magni pon¬

Expanded text:
quidam, qui reliquis artificibus preesse videbatur, dum per tignis currerit, pede delapso, ita conruit, ut nullus potuisset viribus resopire. Sanctus vero Anianus videns adversa quae cesserant, ad eum qui ceciderat, a longe crucem dominicam faciens, omni festinatione cucurrit, et ubi vidit eum paene usque ad mortem crudelitate deductum, inposito vixillo crucis ori eius vel corpori, adprehenAgripinus , qui tunc tempore magistri militum fungebatur officium, ad principibus fuerat depotatus, ut per omnes ciut propter adventus sui gaudium, qui lautumniis aut ergastulis tenebantur inclusi, absolutione suae suggessioni praestaret. Praedictus Agripinus propter districtione et metu principum, quod vir sanctus petierat a se, hoc ipsud dixit non posset prestari. Veniens vero antedictus Agripinus maturius, causa orationis ad ecclesiam expetivit. De summo fastigio loci ipsius per venti insolentia in capud eius lapis magni pon
Abbreviated transcription (Latin):
uandã mortis uiolentũ. ad restituendã nob̃ regni cȩlestis herediti¬
tẽ uirgo c̃cepit: uirginitate ꝑminente peperit. uirginitatis sigil¬
lũ ñ in c̃ceptu. ñ in partu. nec ꝙĩ pest partũ amisit. Mira & in¬
eff abili dĩ dispensatione caro ꝓcessit ex carne. nulla carnali ꝓcreata
cõmixtione. Quid gͦ fr̃s: Audiat caritas ur̃a. qͦd refutat praui

Expanded text:
 mortis violentiam, ad restituendam nobis regni coelestis haereditatem virgo concepit, virginitate manente peperit, virginitatis sigillum non in conceptu, non in partu, nec etiam post partum amisit. Mira et ineffabili Dei dispensatione, caro processit ex carne nulla carnali procreata commistione. Quid ergo, fratres; audiat charitas vestra, quod refutat pravi
Abbreviated transcription (Latin):
erm dãt isunus & lectis simus tantaq flagrancid uer¬
naneiũ. Flosculoꝵ plenus. ut omne max fetorẽ tenebro¬
si feunacis qpot inua serat effugaret. ad mirande hius
suautats oor Dinta aut lue cuncta ea loca ꝑ funde¬
rat:: ut omnni splendore diri siue solis meridi aniradus
uidere tur esse p̃clarior: erantq in hoe capo innumera
heminũ alba terũ cen uentionla sedesq plur mȩ igmi¬

Expanded text:
erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vererat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agmi
Abbreviated transcription (Latin):
Emini tabantur me con p̃bendere. nec tamen me ullatinus
contingere tamen & siterrere p̃sumebant: Iui cũ undiq¬
uersum hostib & ceciate tenebrarũ conclusus huc illucq
cir cum ferrẽ ouilis sifor te aliunde auxiliũ quo sal ua rer
stelle micantis inter tene bras. Qui paula tim crescens & ad
me citius ꝑ ueniens : ubiad ꝓpm qua uit. disꝑsisunt &e aufuge¬
rt dnis ꝗ me forcipib reꝑere que rebant sp̃s infesti:
Ile cutẽ qui od ueniens eos fuga uit erat ipse ꝗme ante
ducebat: Lui mox conuersus addex trum iter: quasi
on tũ selis brumale meducere cepit: Nec mora etempꝰ¬
tũ tẽne bris mauras. me serenȩ lucis adduxit: Cũq me
inlucẽ aptã ducertͭ: nidi ante me murũ ꝑmaximũ cuii
neq longitudinc hinc uel inde neq al traidine ullus
sicee deriemus cũineo nullã ianuã uel fenestam uel ascen¬
sunu alaubĩ aspic̃erẽ: Cũ ergo ꝑuenis semus ad murũ. Nat̃
nescio quo o rdine fuimus in sum mitatẽ eius. & ibi cãpus

Expanded text:
minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullaccederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus
Abbreviated transcription (Latin):
saeces nonso femisu noe stinent eultimus heresꝰ ꝓmedati ĩpułeo
successor extit̃it lib̵am facultatẽ habeat & iextͣneos homines rem
cũ abienatio ꝓhibita ẽ transferre :
rehep̃s primȩ iustinaanȩ hãt sibi subiectos ep̃os datiȩ & medie ter¬
raneȩ & datiȩ ripensis. Itẽ p̃ualeras & dardaniȩ & misie suꝑioris

Expanded text:
ae nomine continentur, et ultimus heres per medium impuberem successor exstiterit, liberam facultatem habeat et in extraneos homines rem, cuius alienatio prohibita est, transferre, e Iustinianae habeat sibi subiectos episcopos Daciae mediterraneae et Daciae ripensis; item Praevalenae et Dardaniae et Mysiae superioris,
Abbreviated transcription (Latin):
ciot᷑. Mulier aũt ubiq inuestiget᷑. & cũ suis reb monasterio
cantio t̾aet᷑ ꝑ ep̃m: Siaũt daconissa fuerit lib̃ os habens legg̃onos.
parslegiptun a libis cĩ p̃stet᷑. Quodsi int᷑ anmũ p̾t eogutũ tale
sedus hui modires areligiosis locis ñ undicent᷑. com̃s puarũ erũ¬
h&nro fisco addicit. p̃ses aut ꝓuncie si un dictã ali o lbirer uomi¬
poner e suꝑ sederit. & cingulo carcit. x penã ꝗnq libraruco
auri dare fisci uirib c̃opellat᷑¬
sor ÷ cu pouctũ cuoitũ coponere ut potestere hañt pͥus fdeufsorẽ
pulsare quatus pͥncipals ⁊ tuslocuplectissimnꝰ fuerit. pe aliebixti o¬

Expanded text:
ciantur; mulier autem ubique inuestigetur, et cum suis rebus monasterio cautiori tradatur. Sin autem diaconissa fuerit liberos habens legitimos, pars legitima liberis eius praestetur. Quod si intra annum post cognitum tale scelus huiusmodi res a religiosis locis non vindicentur, comes rerunostro fisco addicat, praeses autem provinciae, si vindictam tali crimini imponere supersederit, et cingulo careat, et poenam quinque librarum auri dare fisci viribus compellatsorem eius, pactum conventum componere, ut potestatem habeant prius fideiussorem pulsare, quamvis principalis reus locupletissimus fuerit. Idem Argenti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ c̃iugio se raptoris inꝗͥnare ñ pguit. sed in personas tranꝰferri
pęnis corrigi ñ p̃miis cõpetit honorari Quod si parentes ⁊ã decesser̃t
ł huiꝰ modi sceleri c̃sensert substantia raptoris nec ñ alioꝵ ꝗ facinoꝵ
fuert̃ particpes fisci uirib uindicet᷑. Quã int̃p̃tationẽ ñ infutis
tantũmꝰ casib uerũ inp̃t̃ats etiã ualere sanctimꝰ. tã quã si nr̃a lex
ab initio cũ int̃p̃tatone tali ꝓmulgata fuissit: oariobinde pat̃¬

Expanded text:
quae coniugio se raptoris inquinare non piguit, Sed in personas transferri quae coniugio se raptoris inquinare non piguit, Sed in personas transferri poenis corrigi, non praemiis competit honorari. Quodsi parentes iam decesserunt vel huiusmodi sceleri consenserunt, substantia raptoris nec non aliorum qui facinoris fuerunt participes fisci uiribus vindicetur. Quam interpretationem non in futuris tantummodo casibus, verum in praeteritis etiam valere sancimus, tamquam si nostra lex ab initio cum interpretatione tali promulgata fuisset, Areobinde pat
Abbreviated transcription (Latin):
phibenus : & ab ħ parentes raptȩ mulieris deportationes fubiecimꝰ
penȩ si huiꝰmodi c̃senserit matnimonio : quomͦ raptas mulieres
raptox eligentes coniugiũ p̃mus honorassemus apte datis mulieri:
Siꝑfluã igit᷑ nos coꝵ dubitationẽ in posterũ resecantes pͥore lege per
sit condicionis ł etatis raptoris nuptuas eligenbas eẽ censuerit parentib:
p̃sertĩ ñ c̃sentientib: nec ex beneficio legis nec extestam̃to raptoris
hercditatẽ accedere ł quocũq modo substantiã iundicare. sed p̃miũ qđ
ꝑ legẽ nr̃am raptȩ mulieri ditũ ẽ. ut raptoris o& coꝵ ꝗ aucilium
ei tpr inuasionis p̃buer᷑ substantiã uendicent. hoc ad parentes si am bo
ł unus suꝑsit ꝗ nuptiis specialit᷑ ñ ꝓbant᷑ c̃sensisse. extẽpor raptus tpso
uire tranfferri & patrimoniũ raptoris ñiã raptã habe mulierẽ

Expanded text:
prohibuimus et ob hoc parentes raptae mulieris deportationis subiecimus prohibuimus et ob hoc parentes raptae mulieris deportationis subiecimus poenae, si huiusmodi consenserint matrimonio, quomodo raptas mulieres raptorum eligentes conubium praemiis honorassemus raptae datis mulieri? Superfluam igitur eorum dubitationem vel in posterum resecantes priorem legem per sit condicionis vel aetatis, raptoris nuptias eligendas esse censuerit, harentibus praesertim non consentientibus, nec ex beneficio legis nec ex testamento raptoris hereditatem accipere vel quocumque modo substantiam vindicare, sed praemium quod per legem nostram raptae mulieri datum est, ut raptoris et eorum qui auxilium ei tempore invasionis praebuerint substantiam vindicet, hoc ad parentes, si ambo vel unus supersit, qui nuptiis specialiter non probantur consensisse, ex tempore raptus ipso iure transferri, et patrimonium raptoris non iam raptam habere mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
a aontorib inhui modi degusse ꝑ candẽ legẽ uindictã .  p̃sertam
penis locũ dedisse sirie iã nupte ł dispons atȩ mulieresrapiunt᷑. cũ ñ
& insup alias perass raptoris nec ñ alioꝵ quicũ eo fuert̃ patrimonia
parte muliert᷑ uindicare ꝑ cande loge p̃cipimus ut docis etiã marito
dandȩ logitimo copia ꝓ raptoris ci mainistret᷑ substantiã. Illo quoq
legtimo matrimonio copulari: & nullo modo nullo tẽpr licentia
mulieri raptȩ pmaissa ẽ raptoris se coniungere metrimonio sed
parentesetiã sicali c̃senserint matrimonio deportar p̃eipimus.
sed mirati sumꝰ quod cognati st̃ aliqui dicere raptã mulierẽ siue uo¬
lentẽ siue nolentẽ. si raptoris antplexasit matrimoniũ contͣ᷑ nr̃e
conftautionis tenorẽ debere tm̃ raptoris eã hab̾e substantiã. ł
quasi legis p̃miũ ł extestam̃to forte si hoc etiã factũ ẽẽ contigerit
potuerunt: Qnia erĩ talestare matrimoniũ & si rapta uoluerit

Expanded text:
i dedisse per eandem legem vindictam, et praesertim poenis locum dedisse, si iam nuptae vel desponsatae mulieres rapiantur, cum nEt super alias poenas raptoris etiam nec non aliorum qui cum eo fuerint patrimonium raptae mulieri vindicari per eandem legem praecepimus, ut dotis etiam marito dandae legitimo copia per raptoris ei ministraretur substantiam. Illo quoque legitimo matrimonio copulari, nullo modo nullo tempore licentia mulieri raptas permissa raptoris se coniungere matrimonio: sed parentes etiam, si tali consenserint matrimonio, deportari praecepimus. Sed mirati sumus, quod conati sunt aliqui dicere raptam mulierum sive volentem sive nolentem, etsi raptoris amplexa sit matrimonium contra nostrae constitutionis tenorem, debere tamen raptoris eam habere substantiam vel quasi legis praemium vel ex testamento forte, si hoc etiam factum esse contigerit.potuerunt. Qui enim tale stare matrimonium, etsi rapta voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
on liceat parentil lib̾ os ł libis parentes ib hr̃ditate
sua repellere monachos factos: quãius dũ laici fuerant in causa
in grantudinis inciderunt :
here de monasterus :
resẽ priori monasterio in quo antea intrautat cõpetant :
sant sollicitudinẽ epĩ. ut neq monach neq monachȩ incuuta¬
tib ambulent. sed siquas hñt necesseias cansas eas agant per
monachus laicus ui factus fuerit
honore cingidi expoliet᷑. & rescĩ in monastero addicant᷑ quod

Expanded text:
Non liceat parentibus liberos, vel liberis parentes hereditate Non liceat parentibus liberos, vel liberis parentes hereditate sua repellere monachos factos, quamvis, dum laici fuerant, in causam ingratitudinis inciderint. Dhere de monasteriis. res eius priori monasterio, in quo antea intraverat, competant. Idem Agant sollicitudinem episcopi, ut neque monachi neque monachae in civitatibus ambulent, sed si quas habent necessarias causas, eas agant per Idem Si monachus laicus factus fuerit, honore et cingulo spolietur, et res eius monasterio addicantur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iẽstante matrimonio solusuir. ł sola uxor adslitiriã tutã transi¬
erit . &. monachicũ habitũ acceꝑit. ħ ipso matrimoniũ disoluat᷑.
& nullo repudio musso. & si quidẽ solusuir monachus factus ẽ reddat
mulicri dotẽ . & ꝗc ꝗd aliud abei susceꝑat & ꝓpt̃ nuptuas donationis
tintã partẽ quantã mulior accepisset ex morte mariei seđm dotaliũ
instrumentoꝵ tenorẽ: Sin aũt mulier monacha facta sit. maritꝰ
ꝗdẽ retineit nuptialẽ donationẽ. mulier aũt reciprat dotẽ suã
excepta illa portione quȩ ap̃ maritũ ex morte mulieris secłm pacti
atur eidẽ mulieri: Quodsi uraq ꝑsona solitariã uitã elegerint:
trim̃tũ sentiat. sed maritus quidẽ retineit ꝓpt̃ nuptias donatio¬
nẽ. mubier aut recipiat doit̃ suã: ae ꝗcquid aliud marito dedisse pro¬
berͣ. hȩc omĩa tã desponso quã desponsa uro & uxore statuta
nisi alta pars alt̾i ꝗpiã donare uł concedẽ uelit:

Expanded text:
uxor ad solitariam vitam transierit, et monachicum habitum acceperit, hoc ipsum matrimonium dissoluatur etiam nullo repudio misso. Et si quidem solus vir monachus factus est, reddat mulieri dotem, et quidquid aliud ab ea susceperat, et propter nuptias donationis tantam partem, quantam mulier accepisset ex morte mariti secundum dotalium instrumentorum tenorem. Sin autem mulier monacha facta sit, maritus quidem retineat nuptialem donationem, mulier autem recipiat dotem suam, excepta illa portione, quae apud maritum ex morte mulieris secundum pacta atur eidem mulieri. Quod si utraque persona solitariam vitam elegerit, ue detrimenti sentiat, sed maritus quidem retineat propter nuptias donationem, mulier autem recipiat dotem suam, et quidquid aliud marito dedisse probetur. Haec omnia tam de sponso quam de sponsa et viro et uxore statuta sunt, nisi altera pars alteri quidpiam donare vel concedere velit.
Abbreviated transcription (Latin):
dantes totaᷤ trulaꝰ eoꝵ abstraxisse. & hac causa quo sdã colonoꝵ fuge la¬
tebras petisse . alios fame eẽ necatos & tristissimã pest ẽ homunes
huꝰ modi creditor es quantũ cũq modũ uł tritiei fordei ł alie speciet
q ifructis aridos dederint ħ redcbeo inpserti cũ parte modũ oc lauã¬
ꝓsingło mdio restituer e minime penitꝰ eoꝵ audente trula det mene
colonis siue sriptiꝰ suie sine scriptis credituᷤ etͣcta. Sin aut peceunuã
ddit nichilã pliꝰ quã uoia sibgnã ꝓsingilo solido anno pͥstare oehatie

Expanded text:
dantes totas terrulas eorum abstraxisse, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse, alios fame esse necatos, et tristissimam pestem homines ue omnes huiusmodi creditores, quantumcumque modum vel tritici vel hordei vel aliae speciei quae in fructus aridos est dederint, hoc reddito ins colonis restituere; nemine penitus eorum audente terrulas detinere criptis sive sine scriptis credita sunt contracta; si autem pecunias dedit, nihil amplius quam unam siliquam pro singulo solido annuam praestare. Et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
portionẽ diminiuant. & sibi retine e uniꝰ filii partẽ ad monaste¬
rũ scibicet puerturã. Quodsi ante quã deliberet int libos suos ꝓpͥa
substaotũ in monasterio decesserit solalegꝓtima portio libis eĩ deferit᷑
IDE M.
isponsalia legiptime int̃ sponsũ & sponsĩ ẽtracta fuerint. deinde
ante quã nupriȩ celebrent᷑ sponsus uł sponsa intraĩit in monasterũ
id qb̵ arrarũ nõe datũ ẽ in simplu tantũ reddat᷑. & pęna utriq parti
remutat᷑

Expanded text:
ad monasterium scilicet perventuram. Quod si antequam divideret inter liberos suos propriam substantiam, in monasterio decesserit, sola legitima portio liberis eius deferatur. Idem Si sponsalia legitime inter sponsum et sponsam contracta fuerint, deinde antequam nuptiae celebrentur, sponsus vel sponsa intraverit in monasterium, id, quod arrarum nomine datum est, in simplum tantum reddatur, et poena utrique parti remit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Etm aliquo instr umñto quodidoneos tres habert tesbes. uł
iddiderit utrũ naturalẽ an legptonũ uideat᷑ eu legrainum
Adcisse. & nulla abeo alia ꝓbatio exigat᷑. sedreb ꝑat̾nis
potiat᷑ & ꝓficiat matri sue ut itiã ill auudeat᷑ patri eiuss
lertuna tocor fuisse. Et si fr̃s habeit ex eadẽ matre pgei¬
tos ipsis quoq ei usde testimonũ defensio prosit. De nuulaere q̃
sine dotibibi strunta maritata ẽ ce đ filuꝰ extali marimomonats¬

Expanded text:
em in instrumento, quod idoneos tres habeat testes, velnaverit, neque addiderit, utrum naturalem an legitimum, videatur eum legitimum dixisse, et nulla ab eo alia probatio exigatur, sed rebus paternis potiatur, et proficiat matri suae, ut etiam illa videatur patri eius legitima uxor fuisse, et si fratres habeat ex eadem matre progenitos, ipsis quoque eiusdem testimonii defensio prosit. De muliere, quae sine dotalibus instrumentis maritata est, et de filiis ex tali matrimonio nat
Abbreviated transcription (Latin):
& scdm leges litigiũ discernens finẽ inponat. Sm aũt pͥus etuilẽ
p̃sidẽ adeit accusatorꝰ & erm̃ per legitimã disceptationẽ potu¬
erto probare. tc̃ ep̃o locoꝵ monim̃ta intim̃t᷑. & si ex ipsas cog¬
las de honore ł gradu quẽ sustanet separet. Iudex aut̃ uindictã¬
ei inferat legib cõpetentẽ. Sin aũt putauerit ep̃s acta ñ iuste

Expanded text:
et secundum leges litigium discernens finem ei imponat. Si enim prius civilem et secundum leges litigium discernens finem ei imponat. Si enim prius civilem praesidem adeat accusator, et crimen per legitimam disceptationem potuerit probari, tunc episcopo locorum monumenta intimentur, et si ex ipsis cogsecundum regulas de honore vel gradu, quem sustinet, separet, iudex autem ei vindictam inferat legibus competentem. Sin autem putaverit episcopus acta non iuste