comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul fieri ñ possunt. Propt̾ea neego
qui amator pacis sum compellarue¬
stram societatẽ relinquere. necesse ẽ
ut uos studeatis utrimq ur̃as uolun¬
tates ad unũ consensũ inclinare. Ad
hȩc ueritas respondit. se minꝰ lauda¬
discerneret sine contradictione anmi¬
ere. Quod utraq in qͣntũ fieri posset
sine diminutione nominis & digni¬
tatis suȩ concedente. deus dixit. eqũu
sibi uideri ut peccatũ hoĩs & ex par¬
te ꝓpt̃ ueritatem puniatur. & ꝓpt̃¬
hoc gͦ ambab consentientib u̾icas
adiecit dicens. iustũ ẽẽ ut sicut. pͥus
miscdia cũ homine fuit. & ipsa in
cȩlo ꝑmansit. ita ne ipsa int̾ra cum
homine ꝑmaneat. & miscłia cum
dõ cȩlum conscendat. Scͥptum ẽ eñi

Expanded text:
simul fieri non possunt. Propterea nec ego, simul fieri non possunt. Propterea nec ego, qui amator pacis sum, compellar societatem vestram relinquere, necesse est ut vos studeatis utrinque vestras voluntates ad unum consensum inclinare. Ad hoc veritas respondit se minus laudadiscerneret sine contradictione annuere. Quod utraque inquantum fieri possit, sine diminutione nominis et dignitatis suae concedente, dixit Deus aequum sibi videri ut peccatum hominis et ex parte propter veritatem puniatur, etientibus, veritas adjecit dicens justum esse ut, sicut prius misericordia cum homine fuit et ipsa in coelo permansit, ita nunc ipsa in terra cum homine permaneat, et misericordia cum Deo coelum conscendat. Scriptum est eni
Abbreviated transcription (Latin):
homines merito debere damnari. mi¬
scłia respondit eos ut bonifierent
spontanea etiam pietate debere reuo¬
cari. Ueritas dixit qr ds̃ malis om̃ino
parc̾e non deberet. mĩa dixit. si nemi¬
n parceret ds̃. ꝙr numqua bonos ha¬
bet.Ueritas dixit se nolle nec posse tot
scelera hominũ tolerare. mĩa respon
bundare. ueritas dixit. Unus quisq
put gessit in corꝑe accipiat. Miscd̃ia¬
dixit. Om̃is homo magis conu̾tatur
ad dñm & iuuat. His gͦ ita sibi obui¬
antib & addiuersa uoluntatẽ dĩ in¬
clinare desicdantib. uidens ds̃ tamdi-¬
uersas sententias ad effectũ simul ꝓ¬
cede ñ posse. ait. Scriptũ est. Miscłiã
& ueritatẽ diligit ds̃. Quas gͦ diligit
uult sibi semꝑ p̃sto ẽẽ. & quia rursuᷤ
dr dedõ. in pace factꝰ est locꝰ eiꝰ. ñ potest
illas discordes sustinere. Concordia au¬
tẽ ẽẽ non pot̃ ubi uoluntas tam diu̾¬
sa ẽ. Ueritas em̃ uult ut totũ impu¬

Expanded text:
homines merito debere damnari. Mihomines merito debere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spontanea etiam pietate debere revocari. Veritas dixit, quia Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: Si nemini parceret Deus, nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordiabundare. Veritas dixit: Unusquisque prout gessit in corpore accipiat. Misdixit: Omnis homo magis convertatur ad Dominum, et vivat. His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum simul procedere non posse, ait: Scriptum est: Misericordiam et veritatem diligit Deus . Quas ergo diligit, vult sibi semper praesto esse; et quia rursus dicitur de Deo: In pace factu est locus ejus , non potest illas discordes sustinere. Concordia autem esse non potest ubi voluntas tam diversa est. Veritas enim vult ut totum impu
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. In hac uia miscdiam co-¬
mitẽ dñi. nec ẽẽ posse nec debere. tũ
qr consilium uoluntati eiꝰ contͣrium
ordinatũ sit. & iccirco in eiꝰ oꝑe p̃sens
ipsa ẽẽ non possit. tum etiam quia
cum ipio egressa non sit. Dixit etiam
ipsam miscdiam magis oportere ra¬
tionẽ redde quare ipsa egredientido
te it̃ carꝑe compulsus sic. Ad hȩc iii¬
scłia respondit. senec mala intentio¬
ne egressam. nec malo oꝑe occupatã. s
magis se honori & utilitati dm̃ sui cõ¬
fulere quȩ ñ ꝑde studeat & destruere
sicut ipsa ueritas. s saluare. Illam ẽẽ
notandam potius & accusandam q̃
famulos & ministros dm̃ tantũ uelit
imminui. ut cũ om̃s abierint nullũ
patiatur ꝑ indulgentiam aliqũa le¬
uari & reuocari. Ueritas autẽ respon¬
dit non ẽẽ decens bonũ dñm & rustũ.
malos seruos & iniustos hab̃e. Misedia
dixit tantũ dñm sine ministris ẽẽ ñ
debere. Ueritas affirmauit nequam

Expanded text:
respondit in hac via misericordiam corespondit in hac via misericordiam comitem Domini necesse posse nec debere, tum ia consilium voluntati ejus contrarium sit ordinatum, et idcirco in ejus opere praesens ipsa esse non possit: tum etiam quia cum ipso egressa non sit. Dixit etiam ipsa misericordiam magis oportere rationem reddere quare ipsa egredienti Dote iter carpere compulsus sit. Ad haec misericordia respondit se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam, sed magis se honori et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed salvare: illam autem esse notandam prius et accusandam, quae famulos et ministros Domini velit interimi, ut cum omnes abierint, nullum patiatur per indulgentiam aliquam levari et revocari. Veritas autem respondit non esse decens bonum Dominum et justum malos servos et injustos habere. Misericordia dixit tantum Dominum sine ministris esse non debere. Veritas affirmavit nequam
Abbreviated transcription (Latin):
de illius aduentumetuebat. Descendit
gͦ pͥus miscłia nesi ueritas p̃ueniret.
accessum ad hominẽ ipsa postea non
inueniret. Accepto gͥ tempore assũp¬
ta ucritate descendit ds̃. ut rationẽ
poneret cũ homine. Quod cũ iudis¬
set misccłia. ñ ignara diuini consilii.
ꝑrexit inobuiam illi. dm̃ cupiensmi¬
tigare. & placatũ adducere. Sernens
autẽ ueritatẽ obstinato uultu ince¬
dentẽ. pͥmũ occurrit illi. rogans ut
gradum sisteret. nec ninuis ꝓparet.
sibi. Tunc miscdia clem̃ti causatio¬
ne quȩrelam coram dõ deposuit. di¬
cens egre se ferre qd ad hoc negotiũ
socia aduocata ñ fuerat. p̃sertucũ
numqũa ds̃ sine utraq hac comite.
contentus miscdiam dñs m̃s ñ uo¬
cauit. p̃cipue cũ non solũ equalem.
s pͥorem etiam miscdiam ẽẽ debere
scͥptura ubiꝙ cõmemoret: Neq
pͥma ẽẽ debui nc postrema. & quod
magis me grauat ad comitatũ tuũ
ñ uocata accedo: E contrario ueritas

Expanded text:
de illius adventu metuebat. Descendit de illius adventu metuebat. Descendit ergo prius misericordia, ne si veritas praeveniret accessum ad hominem, ipsa postea non inveniret. Accepto igitur assumpta veritate descendit Deus ut rationem poneret cum homine. Quod cum vidisset misericordia, non ignara divini consilii, perrexit obviam illi, Deum cupiens mitigare, et placatum adducere. Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem primum occurrit illi rogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, sibi. Tunc misericordia clementi causatione querelam coram Deo deposuit, dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat, praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite icontentus misericordiam Dominus meus non vocavit, praecipue cum non solum aequalem, sed priorem etiam misericordiam esse debere Scriptura ubique commemoret? Neque prima esse debui, nunc postrema, et quod magis me gravat ad comitatum tuum non vocata accedo? E contrario veritas
Abbreviated transcription (Latin):
habet & duces. habet & popłos & ex¬
ercitus. Regina ẽ suꝑbia. ducesui¬
cia capitalia. exercitus ẽ uniu̾sa ma¬
la subsequentia. Primũ gͣ duces uici¬
orum quasi in pugna exbortationẽ
faciunt. quia hominẽ cũ ratione fa-¬
ciendi decipiunt. exercitꝰ audẽ post¬
ea quasi cũ ululatu irruit. quia pꝰ
pͥmam suggestionẽ fusceptã. turba ui¬
tioꝵ. sequens in deceptam mentẽ cum
iuolentia & tumultu impetũ facit.
Sic & inuirtutib regina ẽ humilitas.
duces pͥncipales uirtutes. exercitꝰ bono¬
rũ uniu̾sitas. Et post qũa pͥmȩ untu¬
tes ab homine cũ quadã ratione susci¬
piunt᷑. mox iniu̾sitas bonoꝵ sponte
subsequit᷑. Idõ hic pͥmũ duces posuit
mirrã & chus. post exercitũ unu̾sũ
erat. & homo deorsum. Ueritas
erat incȩlo cũ iudice dõ. & miscłia in
tracũ homine iudicando. Ubi enim
miscłia eẽt. si cũ misero ñ eẽt: Bescen¬
derat em̃ forte nesciente ueritate. qm̃
illam adhominẽ uenturã sciebat. et

Expanded text:
et duces, habet et populos et exercitus. Regina est superbia, duces vitia capitalia, exercitus est universa mala subsequentia. Primum ergo duces vitiorum quasi in pugna exhortationem faciunt, quia hominem in ratione faciendi decipiunt; exercitus autem postea quasi cum ululatu irruit, quia post primam suggestionem susceptam, turba vitiorum sequens in deceptam mentem cum violentia et tumultu impetum facit. Sic et virtutibus regina est humilitas; duces, principales virtutes; exercitus, bonorum universitas. Et postquam primae virtutes ab homine cum quadam ratione suscipiuntur, mox universitas bonorum sponte subsequitur. Ideo hic primum duces posuit myrrham et thus; post exercitum, universum et homo deorsum. Veritas erat in coelo cum judice Deo, et misericordia in terra cum homine judicando. Ubi enim misericordia esset, si cum misero non esset? Descenderat enim forte nesciente veritate, quoniam illam ad hominem venturam sciebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
riñ desinit usq ad finẽ eiꝰ. & cͥca homi¬
nẽ a pͥncipio usq ad finẽ eiꝰ. & oĩa hȩc
iudiciũ st̃. & nicħ sine causa fit. S qͣm¬
aui dic̃e ñ pot̃ hõ iudicia tua iocun
da. ñdũ aqua in uinũ conu̾sa est.
Deficiente uetere uino ydrie aqua
implent᷑. qr cũ in uita hoĩs carnales
delectationes deficiunt. diumȩ con¬
solationes succedunt. Quȩ qͥdem ini¬
tiantib minꝰ saporis confert̃. ꝓficien¬
tib ampliꝰ dulcescunt. qr tc aquȩ in
uinũ conu̾cunt᷑. qͣndo inm̃te hoĩs
opꝰ dĩ qđ laboranti pͥmũ ñ sapuit¬

Expanded text:
sque in finem ejus, et circa hominem a principio usque ad finem ejus, et omnia haec judicium sunt, et nihil sine causa fit. Sed quandiu dicere non potest homo: « Judicia tua jucunda , » nondum aqua in vinum conversa est. Deficiente vetere vino, hydriae aqua implentur, quia cum in vita hominis carnales delectationes deficiunt, divinae consolationes succedunt. Quae quidem initiantibus minus saporis conferunt, proficientibus amplius dulcescunt, quia tunc aquae in vinum convertuntur, quando in mente hominis opus Dei quod laboranti primum non sapuit
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ. Qui extra ẽ. non nouit ea quȩ
intꝰ agunt᷑. Foris canes & uenefici.
mius filii & serui. Serui exituri. filii
ꝑmansuri. Fili accedens. Adhuc fo-
filius. Sic isrł in egypto positꝰ filius
pͥoogenitꝰ uocat᷑. Grã enĩ meritum
anticipat. Ergo accedens ad serui¬
tutẽ dĩ. sta in timore. Sta ñ ut ñ ꝓfi¬
cias. s ne deficias. Sta ꝑmanens in
co qđ cepisti. ñ rediens ad id qđ fui¬
sti.Sta intimore. Timor configat
lubrica carnis. ut ñ effluat ad cul¬
pam dũ ꝓspicit pena. & p̃ꝑa ani¬
m̃a tuã ad tẽptationẽ. Firma ꝓpo¬
sito. exerce urtute. cautela muni.
firma ut cedere nolit. exerce ut re¬
sistere possit. muni. ut ubi ñ pot̃
uincẽ. sciat declinare. De sex idriis.
p̃tatur tͣnsinigratio. Uita gͦ p̃sens
galilea ẽ. tnsmigrans de p̃sentibus
ad futura. In galilea nuptiȩ fiuint. qr
in tͣnsitu temꝑis scĩficat᷑ copula per¬
mansurȩ dilectionis. eccłȩ ad xp̃m.¬

Expanded text:
nitus. Qui extra est, non novit ea quae intus aguntur. Foris canes et venefici, intus filii et servi. Servi exituri, filii permansuri. Fili, accedens, adhuc fori est, et jam filius. Sic Israel in Aegypto positus, filius primogenitus vocatur. Gratia enim meritum anticipat. Ergo accedens ad servitutem Dei, sta in timore. Sta, non ut non proficias, sed ne deficias. Sta permanens in eo quod coepisti, non rediens ad id quod fuisti. Sta in timore. Timor configat lubrica carnis, ut non effluat ad culpam, dum prospicit poenam. Et praepara animam tuam ad tentationem. Firma proposito, exerce virtute, cautela muni; firma ut cedere nolit, exerce ut resistere possit, muni ut, ubi non potest vincere, sciat declinare. TIT. pretatur, transmigratio. Vita ergo praesens Galilaea est transmigrans de praesentibus ad futura. In Galilaea nuptiae fiunt, quia in transitu temporis sanctificatur copula permansurae dilectionis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m. sexta a xp̃o usq adfinẽ scł̃i.
In uita hominis pͥma infantia. scda
pueritia. t̃cia adolescentia. qͣrta iuuen¬
tꝰ. qͥnta uirilis etas. sexta senectꝰ. Prima
idẽ infantia. qͣsi qͦdam diluiuo lubri¬
cȩ obliuionis obruit᷑. ut ñ uideatur
in posterĩi. nec uestigia sui ulla relin-¬
quat. Scdã id ẽ pueritia pͥmũ de dilu¬
uio obliuionis ad sensũ exiens. ꝑ suꝑ¬
biã erigit᷑. & ꝑ concupiscentiã diuidi¬

Expanded text:
m; sexta, a Christo usque ad finem saeculi. In vita hominis prima est infantia, secunda pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta virilis aetas, sexta senectus. Prima, id est infantia, quasi quodam diluvio lubricae oblivionis obruitur, ut non videatur in posterum, nec vestigia sui ulla relinquat. Secunda, id est pueritia, primum de diluvio oblivionis ad sensum exiens, per superbiam erigit
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Teophana potentiȩ ẽ creaturarũ
magnitudo. teophania sapientiȩ
creaturarũ pulchritudo.teophania
bonitatis creaturarũ utilitas. Omĩs
creat᷑a aliqũa similitudinẽ ht̃ cũ dõ.
Prima similitudo creaturȩ ad dm̃ est
qd̃ est scd̃a qđ una est qr omne qd ẽ
in hoc ẽ qd unũ ẽ. S ex his quȩ sunt
& unũ st̃ alia ex uno st̃. ut naturalit̃
simplicia. alia ex plurib ut cõposi¬
ta. Illa autẽ quȩ & st̃ & unũ st̃ & ex
uno st̃. magis dõ similia st̃. p̃cipue
siunitatẽ suam qũã ex plurib ñ col¬
ligunt ad plura ñ effundunt. Tales
sunt naturȩ spirituales quȩ magis
ad similitudinẽ dĩ accedunt. quȩ nec
ex plurib sc̃ qi st̃ natura simplicia
nec plura ex ipsis qi ñ posst̃ ẽẽ mat̾ia.
In hisduo posuit ds̃ ad naturã. duo
ad formã. Uitam & sensũ ad nacurã.
cognitionẽ & dilectionẽ ad formam.
Ad uitã cognitionẽ. ad sensũ dilecti¬
oñẽ. hȩc duo sup̃ma & dõ ꝓxima st̃

Expanded text:
bit. Theophania potentiae est creaturarum magnitudo: theophania sapientiae, creaturarum pulchritudo; theophania bonitatis, creaturarum utilitas. Omnis creatura aliquam similitudinem habet cum Deo. Prima similitudo creaturae ad Deum est quod est. Secunda quod una est, quia omne quod est in hoc est quod unum est. Sed ex iis quae sunt et unum sunt, alia ex uno sunt, ut naturaliter simplicia, alia ex pluribus, ut composita. Illa autem, quae et sunt et unum sunt et ex uno sunt, magis Deo similia sunt, praecipue si unitatem suam, quam ex pluribus non colligunt, ad plura non effundunt. Tales sunt naturae spirituales, quae magis ad similitudinem Dei accedunt; quae nec ex pluribus sunt, quia sunt natura simplicia, nec plura ex ipsis, quia non possunt esse materia. In his duo posuit Deus ad materiam, duo ad formam: vitam et sensum ad materiam, cognitionem et dilectionem ad formam. Ad vitam cognitionem, ad sensum dilectionem. Haec duo suprema et Deo proxima sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. & rursũ. hec dices filiis isrł qui est
misit mead uos. Sub lege dixit. Au¬
di isrł. Ds̃ tuus ds̃ unꝰ ẽ. ipsũ adorabiꝰ
& ei soli seruies. Sub gr̃a dixit. Ite do¬
cete om̃s gentes baptrrantes eos in no¬
s hominẽ formans
& condens. iudicio posuit in
eo quȩdã humilia. quedam głosa.
Uenit autẽ suꝑbia & inuenit excel¬
lentia qͥdem & decora pulchra ad cõ¬
cupiscentiã. Humilia autẽ & infir¬
ma turpia ad confusionẽ & ignomi¬
niam. & p̃mit᷑ ubi tumet. & confun¬
ditur ubi głatur. Uenit autẽ hu¬
militas & considat pulchra sine ẽ¬
cupiscentia. infirma sine ignomi¬
ma. & placet in utroq condicor. In
alt̾o qͥdẽ qr suã potentiã ꝓbat. mal¬

Expanded text:
sum . Et rursum: Haec dices filiis Israel: Qui est sum . Et rursum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Sub lege dixit: Audi, Israel, Deus tuus Deus unus est, ipsum adorabis, et ei soli servies . Sub gratia dixit: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nos hominem formans et condens judicio, posuit in eo quaedam humilia, quaedam gloriosa. Venit autem superbia, et invenit excellentia quaedam et decora, pulchra ad concupiscentiam; humilia autem et infirma, turpia ad confusionem et ignominiam; et premitur ubi tumet; et confunditur ubi gloriatur. Venit autem humilitas, et considerat pulchra sine concupiscentia, infirma sine ignominia; et placet in utroque Conditor. In altero quidem, quia suam potentiam probat;
Abbreviated transcription (Latin):
excusauerunt. & utriq errauerunt.
Incer quatuor pͥma ẽ ratio. scd̃a crea-¬
tura. c̾cia doctrina. qͣrta aspiratio.
Ratio inuestigat. creatura approbat.
doccrina explicat. aspiratio confir-¬
mat fidem. Tres funt testes approba¬
tionis qm̃ ds̃ ẽ. affectꝰ. & defectus. et
esi ctꝰ. Affectus p̃cedit. sequit᷑ defectꝰ.
occurrit effectꝰ. Affectus quȩrit. de¬
fectꝰ exigit. effectus tͥbuit. qđ ñ eẽt. si
ꝓuidentia non eẽt. Sunt adhuc alii
testes tres in creatura. diuinitatẽ crea-¬
toris ꝓficentes. Magnitudo potentiȩ.
pulchritudo sapientiȩ. benignitatis
utilitas. Dem̃ scͥptura explicat. quȩ
creatura ꝓbat. pͥmũ dm̃ ẽẽ. dem̃ unũ
ẽẽ. deinde & tͥnũ. & contestat᷑ ipse ds̃
fidei. ne testimoniũ hominis minus
firmũ foret. Ante legẽ dixit se ẽe. sub
lege unũ. sub gr̃a tͥnum. ut paulatĩ
cresceret cognitio ueritatis. Ante
legẽ dixit ego sum. & it̾m. egosũ qui

Expanded text:
excusaverunt; et utrique erraverunt. excusaverunt; et utrique erraverunt. Inter quatuor prima est ratio, secunda creatura, tertia doctrina, quarta aspiratio. Ratio investigat, creatura approbat, doctrina explicat, aspiratio confirmat fidem. Tres sunt testes approbationis quod Deus est: affectus, defectus, et effectus. Affectus praecedit, sequitur defectus, occurrit effectus. Affectus quaerit, defectus exigit, effectus tribuit - quod non esset, si Providentia non esset. Sunt adhuc alii testes tres in creatura divinitatem Creatoris profitentes, magnitudo potentiae, pulchritudo sapientiae, benignitatis utilitas. Deinde Scriptura explicat quae creatura probat. Primum Deum esse, deinde unum esse, deinde et trinum. Et contestatur ipse Deus fidei, ne testimonium hominis minus firmum foret. Ante legem dixit se esse, sub lege unum, sub gratia trinum, ut paulatim cresceret cognitio veritatis. Ante legem dixit: Ego sum . Et iterum: Ego sum qui
Abbreviated transcription (Latin):
alomon est xp̃c. lectulus sa¬
lomoniscor contemplantis.
ferculum salomonis cor ꝑ bonam
oꝑationẽ se circũferentis & exercen-¬
tis. Quando de lectulo salomonis
locuta ẽ scͥptura. ñ dixit unde fac¬
tussit. qr ineffabiles sunt aspirationeᷤ
contemplationis quȩ cor illuminans.
De ferculo audẽ salomonis dicit unde
sit & mat̾iam eiꝰ describit. qr enarrari
possunt & dici exercitia uirtutũ. quȩ
uitam oꝑantis ȩdificant.
humano manifestatur. Duo¬
bus intꝰ. duob foris. duob ꝑ naturam.
duob ꝑ gr̃ãm. Incus ꝑ rationẽ & aspira¬
tionẽ. foris ꝑ creaturã & ꝑ doctrinam.
Ad naturam ꝑtinet ratio & creatura.
Ad grãm aspiratio & doctrina. Fue¬
runt gͦ duo simulnatura & gr̃a. ñ so¬
la natura neq solagr̃a. Nesi nacura
totũ posset. gr̃a ñ quereret᷑. Aut sini¬
chil posset. culpa excusaretur. Iudȩi
naturam totũ possedixerunt. & grãm
ñ quesiuert̃. gentiles quidã naturam
nichil posse existimauert̃. & culpam

Expanded text:
alomon est Christus, lectulus Salomonis cor contemplantis, ferculum Salomonis cor per bonam operationem se circumferentis et exercentis. Quando de lectulo Salomonis locuta est Scriptura , non dixit unde factus sit, quia ineffabiles sunt aspirationes contemplationis, quae cor illuminant. De ferculo autem Salomonis dicit unde sit, et materiam ejus describit , quia enarrari possunt et dici exercitia virtutum, quae vitam operantis aedificant. humano manifestatur: Duobus intus, duobus foris. Duobus per naturam, duobus per gratiam. Intus, per rationem et aspirationem. Foris per creaturam et per doctrinam. Ad naturam pertinet ratio et creatura; ad gratiam, aspiratio et doctrina. Fuerunt ergo duo simul natura et gratia, non sola natura, neque sola gratia: ne, si natura totum posset, gratia non quaereretur; aut si nihil posset, culpa excusaretur. Judaei naturam totum posse dixerunt, et gratiam non quaesiverunt. Gentiles quidam naturam nihil posse existimaverunt, et culpam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Iusticia scđm debitũ facientis ĩ
otestatis. iusticia scđ̃m m̾itum pa¬
tientis ẽ equitatis. Iusticia potesta¬
tis est qua sine iniusticia licet facienti
si uelit qđ eiꝰ potestati debetur. Iusticia
eqͥtatis ẽ qua retͥbuit᷑ patientietiansi
nolit qdđ eiꝰ merito debetur. Cumgͦ
ds punit peccatorẽ iuste facit. qr eiꝰ
pocestati debetur ut hoc possit siue-¬
lit. & iuste patitur qͥ patit᷑. qr scd̃m
m̃itũ suũ ei retͥbuit᷑ qđ eiꝰ merito de¬
betur. & est illic potestas iusta. qua
ds nuste facit & ipse iustꝰ ẽ. hic retri-¬
butio equa. qua peccator uiste pa-¬
tit᷑. qua tam̃ non ipse ẽ rustꝰ. s pena
torẽ iuste agit. & iustꝰ est rusticia po¬
testatis. qua ei hoc licet. qͥ uͦ iustifica¬
tur iustꝰ est iusticia quã accipit s
non in eo qđ contͣ meritũ suũ acci¬
pit s tam̃ inuistꝰ non ẽ qr ñ facit ip

Expanded text:
ebitum facientis, est ebitum facientis, est potestatis. Justitia secundum meritum patientis, est aequitatis. Justitia potestatis est, qua sine injustitia licet facienti, si velit, quod ejus potestati debetur. Justitia aequitatis est, qua retribuitur patienti, etiamsi nolit, quod ejus merito debetur. Cum ergo Deus punit peccatorem, juste facit, quia ejus potestati debetur ut hoc possit, si velit, et juste punitur qui patitur; quia secundum meritum suum ei retribuitur quod ejus merito debetur, et est illic potestas justa qua Deus juste facit et ipse justus est. Et hic retributio aequa qua peccator juste patitur, qua tamen ipse non est justus, sed poena torem, juste agit, et justus est justitia potestatis, qua ei hoc licet; qui vero justificatur, justus est justitia quam accipit; sed non in eo quod contra meritum suum accip
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia &e u̾tas a dõ cũ homine erat.
iam int̃ dm̃ & hominẽ ꝓ iusticia par
erat. & ascendit iusticia ab homine
addm̃ pacẽ postulans. & descendit
pax adõ ad hominẽ iusticiã ample¬
tens & osculans. Tunc ait iusticia ad
pacem. Numqͥd optimosatis est
mala dimittere. nͥ etiam studeat
bona conferre: Laxauit peccata
ꝑ indulgentiã. nc̃ conferat dona
uirtutũ ꝑ grãm. Respondit pax
& dixit. Dñs dabit benignitatẽ. &
t̾ra nr̃a dabit fructũ suum. Nunc
autẽ int̾m iusticia ante eũ ambu¬
labit. & ponet inuia gressus suos.
Quod audiens iusticia p̃currens re¬
uersa ẽ ad hominẽ ut ab eo ñ disce¬
dat. donec dñs ponat in uia gressus
suos & ueniat.
oc interest inc̾ uirtutẽ & iusti¬
ciã quod uirtus magis ẽe ui¬
detur affectus rationalis uoluntatis
bene formatus. uł recce ordinatus.
uisticia autẽ forma uł ordinatio eiꝰ.
Tunc bene ordinactur m̃tis affectus.
qͣndo scđm dĩ uoluntatẽ mouetur.

Expanded text:
t veritas a Deo cum homine erat jam inter Deum et hominem pro justitia pax erat, et ascendit justitia ab homine ad Deum, pacem postulans, et descendit pax a Deo ad hominem justitiam amplectens, et osculans. Tunc ait justitia ad pacem: Nunquid optimo satis est mala dimittere, nisi etiam studeat bono conferre? Laxavit peccata per indulgentiam; nunc conferat dona virtutum per gratiam. Respondit pax, et dixit: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . » Nunc autem interim « justitia ante eum ambulabit, et ponet in via gressus suos . » Quod audiens justitia praecurrens reversa est ad hominem, ut ab eo non discedat, donec Dominus ponat in via gressus suos, et veniat.Hoc interest inter virtutem et justitiam, quod virtus magis esse videtur affectus rationalis voluntatis bene formatus, vel recte ordinatus; justitia autem forma vel ordinatio ejus. Tunc bene ordinatur mentis affectus, quando secundum Dei voluntatem movetur.
Abbreviated transcription (Latin):
de simplici iungebant᷑. & eos bene
oꝑando sequebant᷑. Item sciendum
qm̃ aliud est affectio annni qua cre¬
ditur. aliud cognidio qua ꝑcrpicur
qd creditur. In affectione fides est.
incognitione ea quȩ ꝑtinent ad fidẽ.
Aliud ẽgͦ fides. aliud cognitio fidĩ.
Et potest quidẽ eiusmodi cognitio
sine om̃i fide ẽẽ. fides autẽ sine cogni¬

Expanded text:
de simplici jungebantur, et eos bene de simplici jungebantur, et eos bene operando sequebantur. Item sciendum quod aliud est affectio animi qua creditur, aliud cognitio qua percipitur quod creditur. In affectione fides est; in cognitione, ea quae pertinent ad fidem. Aliud est ergo fides, aliud cognitio fidei. Et potest quidem ejusmodi cognitio sine omni fide esse; fides autem sine cogni
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ pͥmũ ꝑ pietatẽ electionẽ faci¬
unt. pꝰ ea ex rõne estimationẽ conc¬
piunt. nouissime ꝑ puritatẽ asset¬
tionẽ comp̃hendunt. Trib itemg̃¬
dib cognitio fidei crescit. Alii aul
ta sine discussione credenda suscis¬
unt. alii credenda ratione discuti¬
unt & credunt. Alii discussa & cu¬
dica effectu comp̃hendunt. Prim
habent fidei cognitionẽ. sed̃i os
nonis rationẽ. teu rõnis assertionem.
Sic ꝑ tempora creuit fides. ante le¬
gem ds̃ creator credebatur & ab eosa¬
ꝑficienda foret exceptis paucis qͥb
hoc scire singłarit̃ in inunere datum
erat. acȩt̾is etiã fidelib ñ cognosce¬
bat᷑. Sub lege autẽ ꝑsona redempto¬
ris mittenda p̃dicebat᷑. & uentura
expectabat᷑. quȩ aut̃ẽ ipsa ꝑsona fo
nati fuert̃. Sub gr̃a autẽ manifeste
ab om̃ib iam & p̃dicatur & creditur.
& modus redemptionis & qualitas
psonȩ redemptoris. Semꝑ tam̃ in
eccła dĩ ab initio fides fuit incarna

Expanded text:
lectionem faciunt. Postea ex ratione existimationem concipiunt. Novissime per puritatem assertionem comprehendunt. Tribus item gradibus cognitio fidei crescit. Alii enim audita sine discussione credenda suscipiunt. Alii credenda ratione discutiunt et credunt. Alii discussa et credita effectu comprehendunt. Primi habent fidei cognitionem, secundi ognitionis, tertii rationis assertionem. Sic per tempora crevit fides. Ante legem Deus creator credebatur, et ab eo saperficienda foret, exceptis paucis quibus hoc scire singulariter in munere datum erat, a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur. Sub lege autem persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa persona fornati fuerunt. Sub gratia autem manifeste ab omnibus jam et praedicatur et creditur, et modus redemptionis, et qualitas personae Redemptoris. Semper tamen in Ecclesia Dei ab initio fides fuit incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
impleui qͣntũ potui. Totũ impleui
quod habui. s totũ caꝑe ñualui qđ̃ in¬
ueni. Accepigͦ qͣntũ caꝑe potui & o¬
nustꝰ pretio p̃cioso pondus ñ sensi
qm̃ subleuabat me sarcina mea. nc̃
autẽ longo itin̾e confecco adhuc sac¬
culum meũ plenũ reꝑio & non exci¬
dit qͥcqũa ex eo qm̃ caritas nũquã
excidit. Iluc gͦ fr̃ carissime int̃ cȩt̾a
memoria tui pͥmũ inruenta est &
signaui exea lict̾as utas. cupiens tesa¬
num eẽ & saluũ indño. Tugͦ uicem
repende dilectionis & ora ꝓme. dñs¬

Expanded text:
plevi quod habui, sed totum capere non valui quod inveni. Accepi ergo quantum capere potui, et onustus pretio pretioso pondus non sensi, quoniam sublevabat me sarcina mea. Nunc autem longo itinere confecto, adhuc sacculum meum plenum reperio, et non excidit quidquam ex eo, quoniam charitas nunquam excidit. Illic ergo, frater charissime, inter caetera memoria tui primum inventa est, et signavi ex ea litteras istas, cupiens te sanum esse et salvum in Domino. Tu ergo vicem repende dilectionis, et ora pro me. D
Abbreviated transcription (Latin):
.h. peccator. Caritas numquam
qũa excidit. Pegre ꝓfectus erã & ueni
aduos in t̾ram alienã. & quasi aliena
ñ erat qm̃ inueni amnicos ibi. s nescio
an pͥus fecerĩ an factꝰ sim. Tam̃ inueni
illic caritatẽ & dilexi eã. & ñ potui fasti¬

Expanded text:
UGO peccator. Charitas nunquam quam excidit. Peregre profectus eram, et veni ad vos in terram alienam; et quasi aliena non erat, quoniam inveni amicos ibi: sed nescio an prius fecerim, an factus sim. Tamen inveni illic charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Res sunt gradus fidĩ. Primꝰi
ligere. Scds ea quȩ electa st̃ ꝑ ratio¬
nẽ approbare. Tertius. quȩ approba¬
ta st̃ ꝑ puritatẽ app̃hendẽ. Quar¬
cũ genꝰ hominũ ẽ qͥb solũ credere ẽ.
fidei ñ concͣdicẽ. Qui tam̃ consuetu

Expanded text:
res sunt gradus fidei: Primus ligere; secundus, ea quae electa sunt per rationem approbare; tertius, quae approbata sunt per puritatem apprehendere. Quartum genus hominum est, quibus solum credere est fid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedat. Tum mĩa rogans u̾itatẽ me¬
morem ẽẽ cõmunis pacti. scilicet ne
qͥc qua ultra concessũ contra hominẽ
moliatur cũ dñoascendit. Ueritas
autẽ intrans corhoĩs muenit ibi oĩa
mala & digna penis. & clamare cepit
de t̾ra. hominẽ accusans. miscłia uͦ
mine postulans. Homo int̾ra ꝑueri¬
tatẽ stimulatꝰ peccasse se conficebat᷑.
tenti miserebat᷑. Homo confessionẽ
ad saludẽ ore ꝓpͥo faciebat. & miscdia
p̃cib suis dñĩn ad iustificationẽ ho¬
minis cõpellebat. Ueritas de t̾ra per
confessionẽ hominis oriebatur. & iusti¬
cia de cȩlo ꝓspiciens. ꝑ miscdĩam dĩ
ad t̾ras mutebat᷑. Ueritas dixit pͥus
dixit postea iustificandũ & saluandũ
qͥ & malũ confitendo benefecerat. ꝑ
ueritatẽ accusabatur & ꝑ misccłiam¬

Expanded text:
praecedat. Tum misericordia rogans veritatem memorem esse communis pacti, scilicet ne quidquam ultra concessum contra hominem moliatur, cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cor hominis invenit ibi omnia mala, et digna poenis, et clamare coepit de terra, hominem accusans. Misericordimine postulans. Homo in terra per veritatem stimulatus, peccasse se confitebatur,tenti miserebatur. Homo confessionem ad salutem ore proprio faciebat, et misericordia precibus suis Dominum ad justificationem hominis compellebat. Veritas de terra per confessionem hominis oriebatur, et justitia de coelo prospiciens, per misericordiam Dei ad terras mittebatur. Veritas dixit priusdixit postea justificatum salvandum, qui et malum confitendo bene fecerat. Per veritatem accusabatur, et per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
germina uirtutũ ꝓducit. & canit
hominis neq adhominẽ ꝑtinentis.
Uirgula recta ẽ & gracilis & in longũ
porrecta. Quia tantũ sursũ tendit recta
ẽẽ debet: & qr arta ẽ uia gracilis: & quia
longa porrecta. Iterum ñ ẽ uirgula
ligni insensibilis & duris fumi qͥ spẽm
habet: substantiã non habet. Cumem̃
cernitur aliqͥd ẽẽ uidetur cũ manus
apponit᷑ nicħ inuenit᷑. Sic bonꝰ quiꝰq
hicẽẽ uidet᷑ ꝑcarnis spẽm s hic nonẽ
ꝑdilectionẽ. It̾m fumꝰ de igne ascen¬
dit. qr desid̾ium ex amore uenit. Et
qualis fumꝰ: Ex aromatib mirrȩ et
turis & uniu̾si pulueris pigm̃tarii.

Expanded text:
germina virtutum producit, et canit germina virtutum producit, et canit hominis neque ad hominem pertinentis. Virgula recta est et gracilis in longum porrecta. Quia tantum sursum tendit recta esse debet, et quia arcta est via, gracilis, et quia longa, porrecta. Item non est virgula ligni insensibilis et duri, sed fumi qui speciem habet, substantiam non habet. Cum enim cernitur, aliquid esse videtur; cum manus apponitur, nihil invenitur. Sic bonus quisque hic esse videtur per carnis speciem; sed hic non est per dilectionem. Item fumus de igne ascendit, quia desiderium ex amore venit. Et qualis fumus? Ex aromatibus myrrhae et thuris et universi pulveris pigmentarii.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ uidebant᷑ quȩ dicebant᷑ s cam̃
ꝑ hȩc demonstrata sunt magis stulta
bant᷑ ratione stulta. & quȩ amabant᷑
dilectione insana. illa sine ueritate
ista sine utilitate. Stultũ eñi fuit su¬
pra carnis sensum ueritatẽ dĩ ꝑtina¬
citer non reciꝑe. & insanũ fuit ꝓpt̃
carnis cõmodum detrimentũ ani-¬
mȩ patient̃ sustinere.¬
tum sicut uirgula fumiex a¬
romatib mirrȩ & turis & uniu̾si pul¬
ueris pigm̃tarii. Dormit & ascendit.
qr foris requiescit & intus furgit.
Desertum est mundus ꝓpt̃ abim¬
dantiã mali. & inopiam boni. De¬
sertum ẽ cormalũ qi cultũ non est:
&germinat noxia & in eobestiȩ ha¬
suũ. surgunt germina uicioꝵ. ur¬
ticȩ concupiscentiȩ. & spinȩ sollici¬
tudinis. & alia talia. & requiescunt
ibi demonia: qr ñ ẽ qͥ ext̃reat. Deser¬
tum ẽ it̾m corbonũ. qr longe est a
strepitu & tumultu. & ñ conculca¬
tur frequentia t̾renarũ cogitatio¬
nũ. s uirens ꝑmanet & floridũ et

Expanded text:
dicebantur, sed tamen per haec demonstrata magis sunt stulta bantur ratione stulta, et quae amabantur dilectione insana; illa sine veritate, ista sine utilitate. Stultum enim fuit supra carnis sensum veritatem Dei pertinaciter non recipere, et insania fuit propter carnis commodum detrimentum animae patienter sustinere.tum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris et universi pulveris pigmentarii? Dormit et ascendit quia foris requiescit et intus surgit. Desertum est mundus propter abundantiam mali et inopiam boni. Desertum est cor malum, quia cultum non est, et germinat noxia, et in eo bestiae hasuum, surgunt germina vitiorum, urticae concupiscentiae, et spinae sollicitudinis, et alia talia; et requiescunt ibi daemonia, quia non est qui exterreat. Desertum est item cor bonum, quia longe est a strepitu et tumultu, et non conculcatur frequentia terrenarum cogitationum, sed virens permanet et floridum, et
Abbreviated transcription (Latin):
m qͥ insapientia sua cognosci ñ po¬
tuit quasi in stulticia agnitꝰ ẽ. qm̃
qͥ in sua celsitudine manens ñ potu¬
it comp̃hendi. in sua humiliatione
cepit agnosci. Quasi eñ insua sapĩa
ds̃ fuit. qͣndo in eo qđ ipsũ decere in¬
debatur ꝑmansit. s ibi agnitꝰ nonẽ
donec quasi desipuit & indigna su¬
scepit. Ibi aut̃ẽ sapĩam muncdides¬
truxit. ubi se meo qđ stultũ mun¬
do uidebatur demonstrauit. utdi¬
sceret homo supͣrationẽ mundide¬
uidebat in natura hominis dm̃ ap¬
parere.Dem̃ autẽ quasi ꝑ insamam
ds prudentiã carnis euacuauit.
qͣndo contra eiꝰ estimationẽ agens
carnẽ suam fine retractione ad pe¬
nas & torm̃ta exposuit. & fic eam
ad incorruptionẽ resurrectionis
eduxit. ostendens qm̃ ñ parcendo
s castigando & ꝑsequendo carne
seruare oportet. Sic gͦ qr insapĩa¬

Expanded text:
men qui in sapientia sua cognosci non pomen qui in sapientia sua cognosci non potuit, quasi in stultitia agnitus est, quoniam qui in sua celsitudine manens non potuit comprehendi, in sua humiliatione coepit agnosci. Quasi enim in sua sapientia Deus fuit, quando in eo quod ipsum decere videbatur, permansit; sed ibi agnitus non est, donec quasi desipuit et indigna suscepit. Ibi autem sapientiam mundi destruxit, ubi se in eo quod stultum mundo videtur, demonstravit, ut disceret homo supra rationem mundividebat in natura hominis Deum apparere. Deinde autem quasi per insaniam Deus prudentiam carnis evacuavit, quando contra ejus existimationem agens carnem suam, sine retractione ad poenas et tormenta exposuit, et sic eam ad incorruptionem resurrectionis eduxit, ostendens quod non parcendo, sed castigando et persequendo carnem servare oportet. Sic ergo quia in sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus in sapientia ꝑ sapi¬
entiam dm̃ ñ cognouiͭ. placuit deo
ꝑstulticiam p̃dicationis saluos fac̾e
credentes. Mundus sapientiãhabuit
insapientia sua. Sapientia mundi
fuit ratio humana scłm uisibilium
rerũ naturã & elem̃ta huiꝰ mundi
formata. Sapientia dĩ fuit eiꝰ meffa-¬
bilis maiestas & incom phensibilisbo¬
nitas. Erat & prudentia mundi circa
cõmoda carnis diligens circũspectio.
Sapientia gͦ mundi quȩ humana
ratione incedit negat fidẽ. Pruden¬
tia autẽ mundi quȩ caris tantum
cõmoda quȩrere docet & uitare in¬
cõmoda destruit bonã oꝑationem.
ꝓpterea sapientiã stulta reputatds̃.
prudentiam nidicat inimicã. qm̃
illa ueritati adu̾satur. ista dilectio¬
ni.Propt̾ea utramq destruxit ds̃.
sapientiã ꝑstulticiã. prudentiam
ꝑ insaniam. Quasi enĩ stulticia q̃¬
dam di fuit scđm humanũ sensũ
qd ad abiecta & indigna sibise humi¬
liauit. insama autem reputata qł
sine necessitate dira sustinuit. Et ta¬

Expanded text:
Dei sapientia, per sapientiam Deum non cognovit; placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . Mundus sapientiam habuitositum in sapientia sua. Sapientia mundi fuit ratio humana, secundum visibilium rerum naturam et elementa hujus mundi formata. Sapientia Dei fuit ejus ineffabilis majestas, et incomprehensibilis bonitas. Erat et prudentia mundi circa commoda carnis diligens circumspectio. Sapientia ergo mundi quae humana ratione incedit, negat fidem; prudentia autem mundi quae carnis tantum commoda quaerere docet, et vitare incommoda, destruit bonam operationem. Propterea sapientiam mundi stultam reputat Deus, et prudentiam judicat inimicam, quoniam illa veritati adversatur, ista dilectioni. Propterea utramque destruxit Deus: sapientiam, per stultitiam; prudentiam, per insaniam. Quasi enim stultitia quaedam Dei fuit secundum humanum sensum, quod ad abjecta et indigna sibi se humiliavit. Insania autem reputata, quod sine necessitate tam dura sustinuit. Et ta
Abbreviated transcription (Latin):
gius sit cognitio u̾itatis. in igne amor
uirtutis. In lingua eñi uerbum ẽ. in ig¬
ne flãma. & uerbũ quidẽ ad cognicio¬
ñẽ ꝑtinet. ignis uͦ ad dilectionẽ. Et idõ
uerbũ cum igne uenit. sapientia cũ
dilectione. ut alt̾m illuminaret. alt̾m
inflãmaret. Alterum contra ignoran-¬
tiam. alt̾m contra concupiscentiam.
hȩc uͭ dona ñ nͥ in unũ congregatis &
adsuꝑiora subleuatis uenire pocuert̃.

Expanded text:
guis sit cognitio veritatis, in igne amor guis sit cognitio veritatis, in igne amor virtutis. In lingua enim verbum est, in igne flamma. Et verbum quidem ad cognitionem pertinet, ignis vero ad dilectionem. Et ideo verbum cum igne venit, sapientia cum dilectione, ut alterum illuminaret, alterum inflammaret: alterum contra ignorantiam, alterum contra concupiscentiam. Haec vero dona non nisi in unum congregatis, et ad superiora sublevatis venire
Abbreviated transcription (Latin):
catũ non ẽ. occasio tam̃ peccati con¬
stat. Qui contra dm̃ aliquid amant.
hi supra fundam̃tum non ȩdificanͭ.
s destruunt fundam̃tũ. qͥa amor dĩ
in corde ẽẽ non pot̃. ubi nonẽ uł so¬
lus sicut in his qiu solũ dm̃ amant.
uł sũmus sicut in his qui cũ dõ aliud
est uanitatis. In eo amore quo cũ dẽ
mor mundi inficit. hic amor pecca¬
sicut ip̃se inȩt̃num manet. Qui em̃
instabilis eit ꝑgaudrũ iniqͥtatis uel
qui instabili adheret ꝑgaudiũ uam¬
tatis. hic ñ pot̃ manere in et̾num. nec
gaudiũ uerũ hab̾e. qđ falsum ẽ ꝑini¬
quitatẽ. & transitoriũ ꝑ uanitatem.
Qui autẽ sp̃m dĩ inse manentẽ habet
gaudium habet uerum. & plenum &
et̃num. qͥa manentẽ diligit. & stabili
adheret. & possidet consũmatũ bonum.
hoc em̃ cotum bonũ est hominis cog¬
noscere & amare cieatorem suũ. Prop¬
terea linguȩ igneȩ datȩ sunt. ut in lin¬

Expanded text:
catum non est, occasio tamen peccati concatum non est, occasio tamen peccati constat. Qui contra Deum aliquid amant, ii super fundamentum non aedificant, sed destruunt fundamentum, quia amor Dei in corde esse non potest ubi non est vel solus, sicut in iis qui solum Deum amant, vel summus, sicut in iis qui cum Deo aliud est vanitatis. In eo amore quo contra Deum mor mundi inficit; hic amor peccasicut ipse in aeternum manet. Qui enim instabilis est per gaudium iniquitatis, vel qui instabili adhaeret per gaudium vanitatis, hic non potest manere in aeternum, nec gaudium verum habere quod falsum est per iniquitatem, et transitorium per vanitatem. Qui autem spiritum Dei manentem habet, gaudium habet verum et plenum et aeternum, quia permanens diligit, et stabili adhaeret, et possidet consummatum bonum. Hoc enim totum bonum est hominis cognoscere et amare Creatorem suum. Propterea linguae igneae apostolis datae sunt, ut in lin
Abbreviated transcription (Latin):
um & amorem. A morem qͣn¬
do requirimꝰ. gaudiũ qͣndo posside¬
mꝰ. Tamen ipsum desiđium sine
gaudio eẽ non pot̃. nec ipsa adep¬
tio sine amore. Itaq gaudiũ ipsũ
amor ẽ. & ipse amor gaudiũ. qm̃
de quo gaudemꝰ diligimꝰ. Et ẽ gau¬
dium bonũ & amor boniis. & gau¬
diũ malũ. & amor malus similit̃.
Est em̃ amor dĩ. & est amor mundi.
& amor peccati. Quidã eñi solũ dm̃
amant. qͥdã aliud prec̃ dm̃. cũ deo
amant. nicħ tam̃ contͣ dm̃. Alii con¬
amant. Qui solũ dm̃ amant. ȩdifi¬
cant suꝑ fundam̃tũ aurũ. argen¬
tũ. & lapides p̃ciosos. In auro intel¬
lectum. in argento eloquiũ. in lapi¬
dib p̃ciosis opus incorruptũ. Qui
pret̃ dm̃ aliud amant & tam̃ dm̃
plus amant. ȩdificant supra fun-¬
damentũ. ligna. fenũ stipulam. In
lignis affectũ cognationis. in feno af¬
fectum possessionis. instipula affectũ
familiaritatis. In quib om̃ib & si pec¬

Expanded text:
um et amorem Amorem quanum et amorem Amorem quando requirimus, gaudium quando possidemus. Tamen ipsum desiderium sine gaudio esse non potest; nec ipsa adeptio sine amore. Itaque gaudium ipsum amor est, et ipse amor gaudium est, de quo gaudemus diligimus, et est gaudium bonum et amor bonus et gaudium malum et amor malus similiter. Est enim amor Dei, et est amor mundi, et amor peccati. Quidam enim solum Deum amant Quidam aliud praeter Deum cum Deo amant, nihil tamen contra Deum. Alii conamant. Qui solum Deum amant, aedificant super fundamentum aurum, argentum et lapides pretiosos . In auro intellectum, in argento eloquium, in lapidibus pretiosis opus incorruptum. Qui praeter Deum aliud amant, et tamen Deum plus amant, aedificant super fundamentum lignum, fenum, stipulam . In lignis affectum cognationis, in feno affectum possessionis, in stipula affectum familiaritatis. In quibus omnibus etsi pec
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ ut dulcedine implea
culpã ht̃. aliud occasionẽ culpȩ. Ue¬
nit autẽ sp̃c dĩ cũ eiecti fuerint sp̃c
mali. & intrat habitaculũ cordis. &
oꝑatur gaudiũ suũ & amorẽ suum.
non sicut sp̃c diaboli neq sicut sp̃e
mundi. s gaudiũ bonũ & amorem
bonum. Primũ gaudiũ ueritatis
in quo iusticia diligitur. postea gau¬
diũ felicitatis in quo de p̃mio iusti¬
ciȩ ꝑcepto exultatur. Gaudium u̾ita¬
tis contra gaudiũ inqͥtatis. gaudiũ
felicitatis contragaudiũ uaniratis.
& expellunt bona gaudia gauctia
mala. & cũ ipsa corimplere ceꝑint.
tunc pͥmũ agnoscit homo qͣm pri¬
ma gaudia uera ñ fuerunt. qͣm nec
plena ẽe potuerunt in gaudio im¬
quitatis. nec ꝑmanentia in gaudi.¬
o uanitatis. Nunc aucẽ uera gau¬
dia aduenerunt plena & ȩt̃na sicut
saluator ꝓmisit. ut gaudiũ ur̃m sit
plenũ. & gaudiũ ur̃m nemo tollac
a uobis. Ipsum gͦ gaudiũamor
est & oꝑatur sp̃c idem & gaudi¬

Expanded text:
amaritudinem, ut dulcedine implearamaritudinem, ut dulcedine implearculpam habet, alterum occasionem culpae. Venit autem Spiritus Dei, cum ejecti fuerint spiritus mali, et intrat habitaculum cordis, et operatur gaudium suum, et amorem suum; non sicut spiritus diaboli, neque sicut spiritus mundi, sed gaudium bonum et amorem bonum. Primum gaudium veritatis, in quo justitia diligitur, postea gaudium felicitatis in quo de praemio justitiae percepto exsultatur; gaudium veritatis contra gaudium iniquitatis; gaudium felicitatis contra gaudium vanitatis. Et expellunt bona gaudia gaudia mala. Et cum ipsa cor implere coeperint, tunc primum agnoscit homo quod prima vera non fuerunt, quoniam nec plena esse potuerunt in gaudio iniquitatis, nec permanentia in gaudio vanitatis. Nunc autem vera gaudia advenerunt plena et aeterna, sicut Salvator promisit, ut gaudium vestrum sit plenum, et gaudium vestrum nemo tollat a vobis . Ipsum ergo gaudium amor est, et operatur spiritus idem et gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
in carnatũ uisibilit̾ oꝑatũ ẽ ad reꝑa¬
tionẽ hominũ. ut hoc bonũ suum
reciꝑet homo ad qd̃ condicus
fuerat. sine quo nicħ ꝓfuit. cum
quo nicħ defuit. & ꝓpt̾ea in hoc con¬
summaca sunt oĩa quȩ ꝓpt̾ hoc fac¬
ta sunt omĩa. Botrus eñi carnis por¬
tatus fuerat ad torcular crucis. & ex¬
pressione facta fluere cepit mustũ
diuinitatis. & uoluit ut uasa cor
rentur ne infusum amicteretur.
Mundarent᷑ a gaudio iniqͥtatis. li¬
garentur contra gaudium uani-¬
tatis. Hon enĩ bonũ gaudiũ ueni¬
re potuit nͥ pͥus recedet malũ. Ma-¬
lum gaudium ẽ gaudiũ iniqͥtatis.
& malum gaudium ẽ gaudium¬
uanitatis. Gaudium iniquitatis pol¬
luit. gaudiũ uanitatis effundit. Bau-¬
dium unqͥtatis reddit uas sordidum.
gaudiũ uanitatis facit uasrimosum.
Gaudiũ inqͥtatis qͣndo peccatũ dili¬
gitur. gaudiũ uanitatis qͣndo transi-¬
toria amantur. Eice gͦ qđ malum ẽ.
ut qđ bonũ est ꝑciꝑe possis. Effunde

Expanded text:
rnatum visibiliter operatum est ad reparationem hominum, ut hoc bonum suum reciperet homo, ad quod conditus fuerat, sine quo nihil profuit, cum quo nihil defuit. Et propterea in hoc consummata sunt omnia quae propter hoc facta sunt omnia. Botrus enim carnis portatus fuerat ad torcular crucis, et expressione facta fluere coepit mustum divinitatis, et voluit ut vasa cordrentur, ne effusum amitteretur. Mundarentur a gaudio iniquitatis, ligarentur contra gaudium vanitatis. Non enim bonum gaudium venire potuit, nisi prius recederet malum. Malum gaudium est gaudium iniquitatis, et malum gaudium est gaudiuvanitatis. Gaudium iniquitatis polluit; gaudium vanitatis effundit. Gaudium iniquitatis reddit vas sordidum; gaudium vanitatis reddit vas rimosum. Gaudium iniquitatis, quando peccatum diligitur; gaudium vanitatis, quando transitoria amantur. Ejice ergo quod malum est, ut quod bonum est percipere possis. Effunde
Abbreviated transcription (Latin):
perpetuum obꝓbriũ absentiȩ creato¬
ris et eẽt in abiectionẽ semꝑ oberrais
in creaturis & ñ attingens ad creato¬
rem suũ. hegͥ sensus carnis inhomi¬
ne obꝓbrium istud in ꝑpetuum por¬
taret semꝑq merito illi diceret᷑ ubi
est ds̃ tuus. si numqũa ad creatoris
sui contemplationẽ admmitteret᷑ assũp.¬
sit creator carnẽ quȩ asensu carnis in
ipso uideretur ꝑcarnẽ. ut carniscib
ẽẽt lac in contemplatione carnis. men¬
tis cib mel incontẽplacione duunita¬
tis. ⁊egredẽt᷑ ⁊ ingredet̃ ⁊ pascua inue¬
niet. pascua forisincarne saluacoris.
pascua intꝰ indiuinitate creacoris.:⁊
saluacor ⁊ereacor unꝰ unũ gaudiũ
eẽt ⁊ in lacte carnis: unmelle diuinitat
plex est confessio. alia criminis alia
laudis. Confessio criminis est conũ¬
sio peccatoris. confessio laudis glorifi¬
catio creatoris. confessio cͥminis ẽ. in de¬
testacione mali. confessio laudis in

Expanded text:
perpetuum opprobrium absentiae Creatoperpetuum opprobrium absentiae Creatoris, et esset in abjectionem semper oberrans in creaturis, et non attingens ad Creatorem suum. Ne igitur sensus carnis in homine opprobrium istud in perpetuum portaret semperque merito illi diceretur, Ubi est Deus tuus , si nunquam ad Creator is sui contemplationem admitteretur, assumpsit Creator carnem; quae a sensu carnis in ipso videretur per carnem, ut carnis cibus esset lac in contemplatione carnis, mentis cibus mel in contemplatione divinitatis. Et egrederetur et ingrederetur, et pascua inveniret . Pascua foris in carne Salvatoris, pascua intus in divinitate Creatoris. Et Salvator et Creator unus unum gaudium esset et in lacte carnis, et in melle divinitatis. plex eslaudis. Confessio criminis est conversio peccatoris, confessio laudis glorificatio Creatoris. Confessio criminis est in detestatione mali; confessio laudis in
Abbreviated transcription (Latin):
eaquȩ sunt carnis. & ambulant scđm
carnem. Hȩc est pellis domͦ patͥs nr̃i pͥ¬
im. dequa iubemur exire. ip̃fũ uidełi¬
cet cor nr̃m & desidia eius mala relin-¬
quere. Hoc est eñi decorde exire. elon¬
gare a desidiis eiꝰ ce ꝑegͥnari ab ipsis. ut
nonsun consensu ubi illa sunt. s pro¬
posito sc̃itatis tendamus ad t̾ram quã
monstrabit nobis ds̃ ut pͥmũ ꝓpt̃
dm̃ abiciam᷑ nr̃a. dem̃n relinquamus
& nos. Sic eñi demũ demonstrabitur
nob̾ t̾ra uisionis a dño. in qua ipse ui-¬
debitur dñs quã in repromissionem
posuit filiis lacte & melle manantẽ.
bacte in contemplatione humanta.¬
tis. melle in contemplatione diumi¬
tatis. Propt̾ea eñĩ ds̃ homo factus est
ut totum hominẽ in sebeatificaret
ut tota conuersio hominis eẽt ad ip¬
sum. & tota dilectio hominis eẽt in ip¬
uideret᷑. s qđ sensu corporis ꝑcipere¬
tur non eẽt. & sustin̾et sensus carris

Expanded text:
quae sunt carnis, et ambulant secundum quae sunt carnis, et ambulant secundum carnem . Haec est pellis domus patris nostri primi, de qua jubemur exire, ipsum videlicet cor nostrum, et desideria ejus mala relinquere. Hoc est enim de corde exire, elongari a desideriis ejus, et peregrinari ab ipsis, ut non simus consensu, ubi illa sunt; sed proposito sanctitatis tendamus ad terram, quam monstrabit nobis Deus ut primum propter Deum abjiciamus nostra, deinde relinquamus et nos. Sic enim demum demonstrabitur nobis terra visionis a Domino, in qua ipse videbitur Dominus, quam in repromissionem posuit filiis, lacte et melle manantem: lacte in contemplatione humanitatis, melle in contemplatione divinitatis. Propterea enim Deus honorificatus est, ut totum hominem in se beatificaret, ut tota conversio hominis esset ad ipsum, et tota dilectio hominis esset in ipvideretur, sed quod sensu corporis perciperetur, non esset; et sustineret sensu carnis