comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. transitum fecit inpartibus absalon filii eius. quiadũ sus
patrem bellum gerebat adexploranda consilia. etrenuntianda
quae aduersus patrem ille moliebatur. auctore achito fel: quide¬
fecerat ab amicitia dauid: et filium eius aduersus patrem consiliis
quibus posset instruebat.: Sed quõ non ipsa historia in hoc psal¬
mo consideranda ẽ: dequa propheta misteriorũ uelamen assũpsit.:
Sitransitũ adxpm̃ fecimus. auferatur uelamen: et primo ipsorum
nominum significationem interrogemus quidsibi uelit.: Non enim
defuerunt interp̃tes: qui haec ipsa non carnaliter adliteram: sed spi¬
ritaliter inuestigantes: ediderunt nobis: quod chusi int̃p̃tatur
tium. leminiꝰ aũ dexter : achito fel: fratrisru
terp̃tationibus. rursum nobis traditor ille iudas occurrit: ut absa lon
eius imaginem gestet. secundum quod patris pax interp̃tatur.

Expanded text:
David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de qua Propheta mysteriorum velamen assumpsit, si transitum ad Christum fecimus, auferatur velamen . Et primo ipsorum nominum significationem interrogemus quid sibi velit. Non enim defuerunt interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad litteram, sed spiritualiter investigantes, edicerent nobis quod Chusi interpretetur Silentium; Jemini autem, Dexter; Achitophel, Fratris ruina. Quibus interpretationibus rursum nobis traditor ille Judas occurrit, ut Abessalon ejus imaginem gestet, secundum quod Patris pax interpretatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ramini iniquitatem : quõ ex audiuit dñs uocem fletus mei. Quod cũ ei
Dotestergo adhoc pertinere quod dix̃. erubescant et conturbentur
om̃s inimicimei : ut depecratissuis agant paenitentiam: Quodsine
confusione et conturbatione fierinon potest.: Nihil itaq: impedit
sic accipere. et illud quod sequitur: Conuertantur eterubescant : Id. ẽ
conuertantur addm̃ : eterubescantse inprioribus tenebris peccatorũ
aliquando gloriatos: sicut apłsdicit. Quamenim gloriam habuistis
aliquando in his. in quibus nunc erubescitis: Quodaũ addit. ualdeue¬
lociter autoptantis effectum. aut ad xp̃i potentiã referendũ ẽ: qui gentes
quae proldolis suis persequebantur ecclesiam : adeuangelii fidem tanta
Nistoriã quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit: in regno¬
rũ secundo libro cognoscere facileẽ.: Ibi enim chusiꝰ amicus regis

Expanded text:
ramini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei ramini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam, quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipere et illud quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, et erubescant se in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos; sicut Apostolus dicit: Quam enim gloriam habuistis aliquando in his, in quibus nunc erubescitis ? Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est, qui gentes quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam, ad Evangelii fidem tanta ria quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis
Abbreviated transcription (Latin):
ut conuersionem ad confusionem habeant: qui ad salutem habere noluer̃:
Deinde addidit. Ualde uelociter. Cumenim iam desperari coepe¬
rit iudicii dies. cum dixerint pax . tunc ei repentinus uemet
interitus.: Quando cumq autem uenerit: caelerrimaeuenit.
quod desperatur eẽuenturũ : et longitudinẽ uitae huius non fac̃
sentiri. nisi spes uiuendi: lamnihil uidetureẽ caelerius. quam
quicquid in ea lam p̃teritumẽ. Cumergo iudicii dies uenerit.
tuncsentient peccatores. quam nonsit omnis longauita quaetran¬
sit: nec non omnino eis uideri poterit tardeuenisse. quod nondeside¬
rantibus. sed potius non credentibus uenerit : quam quam et illud
hic accipi potest : uttam quã gementem. et tam saepe diuq flentem ds̃
ex audiuit: intellegatur liberata apeccatis. et omnes peruersos motus
carnalis affectionis domuisse: sic utdicit. Discedite ame om̃s qui ope¬

Expanded text:
ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? Deinde addidit, valde velociter; cum enim jam desperari coeperit judicii dies, cum dixerint, Pax, tunc eis repentinus veniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod desperatur esse venturum: et longitudinem vitae hujus non facit sentiri, nisi spes vivendi; nam nihil videtur esse celerius, quam quidquid in ea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies venerit, tunc sentient peccatores quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tarde venisse, quod non desiderantibus, sed potius non credentibus venerit. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quia tanquam gementem et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me, omnes qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
medicus imperauit. Nonergo nuncisti possunt erubescere quibus nenos
erubescamus optandumẽ .: et aꝓposito itinere. uel reuocemur. uelimpe¬
diamus uel retardemur: sed ueniet tem pus. ut illi erubescant: dicentes
ut scriptumẽ : Hisunt quos aliquando habuimus inrisum et insimilitu¬
dinem improperii: Nos insensati. uitam illorũ aesti mabamus in saniã
et finem illorum sinehonore : Quomodo computatis interfiliosdĩ. eu
interscõs sorsẽ illorum. Ergo errauimus auia ueritatis. & iustitiae lum̃
non luxit nobis et solsonẽ ortus nobis. Repleti sumus iniquitatis uia
et perditionis: et ambulauimus solitudines difficiles. uiamaũ dnĩ ig¬
norauimus. Quid nobis profuit suꝑbia. aut quid diuitiarũ lactatio
contulit nobis: Transier̃ omnia illa tamquam umbra.: Quodaũ¬
ait conuertantur et confundantur : quis non iudicet eẽ iustissimam penã

Expanded text:
medicus imperavit. Non ergo nunc isti possunt erubescere, quibus ne nos medicus imperavit. Non ergo nunc isti possunt erubescere, quibus ne nos erubescamus optandum est, et a proposito itinere vel revocemur, vel impediamur, vel retardemur. Sed veniet tempus ut illi erubescant, dicentes ut scriptum est: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii: nos insensati, vitquomodo conputati sunt inter filios Dei et inter sanctos sors illorum est? ergo errauimus a uia ueritatis, et iustitiae lumen non luxit nobis et sol non est ortus nobis. lassati sumus iniquitatis uia et perditionis et ambulauimus solitudines difficiles, uiam autem Domini ignorauimus. quid nobis profuit superbia aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra. ait, Convertantur, et confundantur, quis non judicet esse justissimam poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
bescant et conturbentur: Non uideo quẽ ammodum euenire possit.
nisi in illodie cũmanifesta fuerint iustorũ p̃mia. et supplicia peccatorũ:
Nam nunc usq adeo nonerubescant impii. ut nobis insultare nonde si¬
nant. Et plerũq tantũ ualent in risionibus sus. ut infirmos homines.
rit coram hominib: erubescã eum coram patremeo.Iam uero quisquis
sublimia illa p̾cepta implere uoluerit: ut dis pergat. det pauperib. quo
iustitia eius maneat in aet̃nũ. Omnibusq rebus suis terrenis uenditis.
et indigentibus erogatis. xpm̃ sequi uolueritdicens. Nihil intulimus in
hunc mundum. uerũ nec aufferre quid possumus : Victũ et tegum̃tũ ha¬
bentes. his contentisimus : Incidet inistorũ sacrilegam dicacita tem: etab
eis quisan arinolunt uocatur insanus Et sepenehoc uocetur adespe¬
ratis hominibus. trepidat facere et differt. quod omnium fidelissimus

Expanded text:
bescant et conturbentur: non video quemadmodum evenire possit, bescant et conturbentur: non video quemadmodum evenire possit, nisi illo die, cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerunque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines rit coram hominibus, erubescam eum coram Patre meo . Jam vero quisquis sublimia illa praecepta implere voluerit, ut dispergat, det pauperibus, quo justitia ejus maneat in aeternum , omnibusque suis rebus terrenis venditis et indigentibus erogatis, Christum sequi voluerit, dicens: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus; victum et tegumentum habentes, his contenti simus ; incidit in istorum sacrilegam dicacitatem, et ab eis qui sanari nolunt vocatur insanus; et saepe ne hoc vocetur a desperatis hominibus, trepidat facere et differt quod omnium fidelissimus et potentissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uocem fletus mei .: Nel inprophetia dictumẽ : quõ discessuris. Id ẽ. sepa¬
rabuntur aiustis impii. cũ iudicii diesuenerit : uel nunc quia etiam si
pariter atq isdem conuenticulis continentur: tamen in area: nuda
lam grana separatas̃ a paleis. quamuis interpaleas lateant : simulltaq
uersari possunt. sed simuluento auferri non possunt: quõ ex audiuit
dñs uocem fletus mei Exaudiuit dñs dep̃cationẽ meã. dñsorationẽ
meã assumpsit.: Cribra eiusdem sententiae repetitio. non quasi nar
rantis necessitatem. sed affectũ exultantis ostendit .: Sic enim loqui gau¬
dentes solent : ut non eis sufficiat semel enuntiare quod gaudent :
Iste fructusẽ illius gemitus. in quolaboratur: et illarũ lacrimarũ quib:
lauatur lectus. et stratũ rigatur. Quõ qui seminat in lacrimis. ingau¬
quod etiam in hac uita sicutexpositũ ẽ fieri potest. Quod aũ dic̃. eru¬

Expanded text:
vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, sepavocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii cum judicii dies venerit : vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis , quamvis inter paleas lateant. Simul itaque versari possunt, sed simul a vento auferri non possunt. 10. Quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Exaudivit Dominus deprecationem meam: Dominus orationem mrantis necessitatem, sed affectum exsultantis ostendit; sic enim loqui gaudentes solent, ut non eis suffIste fructus est illius gemitus, in quo laboratur , et illa laetitia lacrymarum, quibus lavatur lectus et stratum rigatur. Quoniam qui seminat in lacrymis, in gaus Ex Augustino, quod etiam in hac vita, sicut expositum est, fieri potest. Quod autem dicit, Eru
Abbreviated transcription (Latin):
illos istis: Namsi possunt : eos secum ad poenas trahunt. &magnũ
donũ ẽ. intereorum uerba uersari cotidiae: et non excidere deitinere
p̃ceptorum dĩ. Sepe enimmens nitens pergere in dnm̃ concussa in
ipso itinere trepidat : &plerumq proptea non impletbonum propo¬
situm : neoffendateos cum quibus uiuit : Ali ibona peritura et transe¬
untia. diligentes atq sectantes: Ab his separaturus ẽ omnis sanus. ñ lo¬
cis sed animo.: Nam locis corpora continentur : animi aũ locusẽ affec
lacrimarum : quia inan e non potesteẽ. quod tam uehementer rogatur.
qui fonsẽ omniũ miseri cordiarũ : uerissimeq dictumẽ. Propeẽ dñs
obtritis corde: Posttantas difficultates. ex auditã se anima pia signifi
cans. quã licetetiam ecclesiã intellegere: uidequid adiungit.
Discedite ameomnes qui operamini iniquitatẽ. quõ ex audiuit dñs

Expanded text:
illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est inter eorum verba versari quotidie, et non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe enim mens nitens 31 pergere ad Deum, concussa in ipso itinere trepidat, et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo. Nam locis corpora continentur, animo autem locus est affectlacrymaqui fons est omnium misericordiarum, verissimeque dictum est: prope est Dominus obtritis corde, post tantas difficcans, quam licet etiam Ecclesiam intelligere, vide quid adjungit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
am uram̃ : Quod in interiorem solẽ id .ẽ sapientiã dĩ tã quã occa sũ
insepati arbitraturmens. quae sua perturbatione illud uidere
nonsinitur Inueteraui interom̃s in imi cosmeos.. Deiratantum
dixerat: sitamen desua ira dixerat Consideratis aũ reliquis uitus.
inuenit se omnibus uallatum eẽ. Quaeuitia. quõ ueteris uitaes̃.
et ueteris hominis. quo exuendi sumus ut induamur nouo : recta e
dictũ ẽ inueteraui : In omnib: aũ inimicis meis. uł int̾ipsa uitia dic̃
uel inter homines. quinolunt addm̃ conuerti. Nam ethi etiam
sinesciunt : etiam si partunt: etiam susdem conuiuiis et domibus. et ciui¬
tatibus nullalite interposita. et crebris conloquiis quasi concordi
ter utuntur : Nihilhominus tamen intentione contraria in imiciseis.
quise addm̃ conuertunt. Nam cum alii amant & appetunt istum mun¬
dũ. alii seoptant ab istomundo liberari. quis non uideat in imicos eẽ

Expanded text:
am vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum am vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum in se pati arbitratur mens, quae sua perturbatione illum videre non sinitur. 9. Inveteravi in omnibus inimicis meis. De ira tantum dixerat, si tamen de sua ira dixerat: consideratis autem reliquis vitiis, invenit se omnibus esse vallatum. Quae vitia quoniam veteris vitae sunt et veteris hominis quo exuendi sumus ut induamur novo , recte dictum est, Inveteravi. In omnibus autem inimicis meis, vel inter ipsa vitia dicit, vel inter homsi non saeviunt, etiam si parcunt, etiam si eisdem conviviis et domibus et civitatibus, nulla lite interposita, sed crebris colloquiis quasi concorditer vivunt August. utuntur: nihilominus tamen intentione contraria inimici sunt eis, qui se ad Deum convertunt. Nam cum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos esse
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictumẽ: Deditillos ds̃ inreprobum sensũ: Nã ea ẽcȩcitas
mentis. in eã quisquis datus fuerit. ab interiore dĩ luce secl udit᷑.
sed nondũ penitus. cũ in hacuitaẽ: Suntenim tenebrae exteriores
quaemagis addiem iudicii pertinere intelleguntur. ut penitus ex¬
tra dm̃ sit. quisquis dum tempus ẽ corrigi noluerit.: Penitus a ũ
eẽ extradm̃ quid ẽ Nisieẽ in sũmacecitate. Siquidem ds̃ habi¬
tat in luce in accessibili. quo ingrediuntur quibus dicitur. Intra
ingaudiũ dñitui. Huius igitur irae inchoatioẽ. quã qii in hac
uita patitur quisq peccator: Timens itaq iudicii diẽ laborat
et plangit. neadillud perducatur. cuius initium tãpernitiosum
nunc experitur. Et ideo non dix̃ extinctus ẽ. sed turbatus ẽ ab ira
oculus meis: Si aut̃ sua ira dic̃ oculũ suũ eẽ turbatum. neq hoc mi¬
rũ ẽ. Nam hinc forsitandictũ ẽ. Non occidat sol superiracundi¬

Expanded text:
quod dictum est: Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas quod dictum est: Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis; in eam quisquis datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluerit; penitus enim esse extra Deum quid est, nisi esse in summa caecitate? siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem , quo ingrediuntur quibus dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hujus igitur irae inchoatio est quam in hac vita patitur quisque peccator: timens itaque judicii diem, laborat et plangit, ne ad illud perducatur, cujus initium tam perniciosum nunc experitur; et ideo non dixit, Exstinctus est, sed, Turbatus est ab ira oculus meus. Si autem sua ira dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicit in lacrimis. ostendit quẽ amͦmodũ superius lauabo dixerit
Hocautem accepimus stratum. quod superius lectum: quã quã rigabo
ampliussit aliquid quam lauabo: quõ potest aliquid in superficiae
lauari. Rigatio uero adinteriora ꝑmaneat. qđ significat fletũ
usq ad cordis intima: Temporũ aut̃ uarietas quod p̃teritũ po¬
suit cum dicer&. laboraui ingemitu meo. et futurũ cũ diceret.
lauabo persingulas noctes lectũ meũ. Rursus futurum. in la¬
crimis stratũ meũ rigabo . Iulud ostendit: quid sibi dicere debeat
Cũ quisq ingemitu frustra laborauerit:: tã quam diceret. non ꝓ¬
Vtrum sua andĩ inquapetit neargueretur. aut corriperetur.
Sed sullamdiem iudicii significat. quomodo nunc potest intellegi:
Aninchoatio eiusẽ quod hic homines dolores et tormenta patiuntꝰ :
& maxime damnum intellegentiae ueritatis. sicut lã cõmemoraui.

Expanded text:
enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; hoc autem accipimus stratum, quod superius lectum: quanquam rigabo amplius sit aliquid quam lavabo; quoniam potest aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad interiora permeat, quod significat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas, quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo; et futurum, cum diceret, Lavabo per singulas noctes lectum meum; rursus futurum, In lacrymis stratum meum rigabo, illud ostendit quid sibi dicere debeat, cum quisque in gemitu frustra laboraverit; tanquam diceret: Non proab ira oculus meus: utrum sua, an Dei, in qua petit ne argueretur, aut corriperetur? Sed si illa diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligentiae veritatis, sicut jam commemoravi
Abbreviated transcription (Latin):
natur extrahere: Videtenim iamse damnare carnales concupiscentias.
et tam̃ delectatione tenetur infirmitas. et in ealibenter lacet. unde
surgere. nisi sanus animus non potest. Quod aũ ait persingulas noc¬
tes. hoc fortasse accipi uoluit. quod ille qui spũ promptus. sentit ali¬
quã lucem ueritatis : et tam̃ in delectatione huius saeculi: pertarnis in¬
firmitatẽ aliquando requiescit : tamquã dies et noctes alterno effectu
cogitur pati. Vt cũdic̃. mente seruio legidĩ tam quã diem sentiat.
Rursus cũ dic̃ carneaũ legi peccati inclinetur in noctẽ. doneo omi s̃ nox
transeat. & ueniat unus dies de quodicitur. Mane ad stabo tibi etuide¬
bote: Tuncenĩ adstabit : Nunc aũ iacet. quando inlecto ẽ. quẽ lauabit
persingulas noctes. uitantis lacrimis impetret efficacissimam dĩ mise
ricordiae medicinã. In lacrimis stratũ meũ rigabo: repetitio ẽ: Cum

Expanded text:
natur extrahere. Videt enim jam se damnare carnales concupiscentias; natur extrahere. Videt enim jam se damnare carnales concupiscentias; et tamen delectatione tenetur infirmitas, et in ea libenter jacet, unde surgere nisi sanatus animus non potest. Quod autem ait, per singulas noctes, hoc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati, ut cum dicit, Mente servio legi Dei , tanquam diem sentiat: rursus cum dicit: Carne autem legi peccati, inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane adstabo tibi et videbo . Tunc enim adstabit, nunc autem jacet, quando in lecto est: quem lavabit per singuricordia medicinam. In lacrymis stratum meum rigabo, repetitio est: cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad confessionem coactum ẽ meritorũ suorũ. Potest etiam illud
intellegi. ut mortẽ uocet peccatũ : quod contẽpta diuina lege cõmit¬
titur : ut aculeũ mortis mortẽ appellaremus : quod mortẽ cõparet :
Aculeus enĩ mortis. peccatum. inquamorte. hocẽ. eẽ in memorem dĩ.
legem eius et p̃cepta contempnere ut infernũ dixerit cecitatẽ animi.
quae peccantem. id .ẽ. mortentem excipit et inuoluit: sic̃ non ꝓbauer̃
inquit haberedm̃ in notitic: Dedit illos ds̃ in reprobum sensum abista morte
& abisto infernotutam se p̃beri anima dep̃catur. dũmoritur conuersio
ingemitu meo: et tamquã parũ profuerit ad didit et dic̃: Lauabo
persingulas noctes lectũ meũ. : Lectusẽ hoc loco appellatus. ubi requies
cit animus. aeger et in firmus. Id .ẽ. inuoluptate corporis. et omni delec¬
tatione saeculari Quã delectationem lacrimis lauat. qui sese abilla co¬

Expanded text:
ad confessionem coactus est meritorum suorum. Potest etiam illud ad confessionem coactus est meritorum suorum. Potest etiam illud intelligi, ut mortem vocet peccatum, quod contempta divina lege committitur: ut aculeum mortis mortem appellemus, quod mortem comparet; aculeus enim mortis, peccatum . In qua morte hoc est esse immemorem Dei, legem ejus et praecepta contemnere: ut infernum dixerit, caecitatem quae peccantem, id est, morientem excipit et involvit. Sicut non probaverunt Deum inquit habere in notitia, dedit illos in reprobum sensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam se fieri anima deprecatur, dum molitur conversion dicens: Laboravi in gemitu meo. Et tanquam parum profuerit, addit et dicit. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco appellatus, ubi reqcit animus aeger et infirmus, id est in voluptate corporis et in omni delectatione saeculari; quam delectationem lacrymis lavat qui sese ab illa co
Abbreviated transcription (Latin):
saname ergo inquit ñ propt̃ meritũ meũ sed propt̃ miam̃tuã: Quõ ñ ẽ¬
In inferno aũ quis consitebit̾tibi: Confessusẽ in inferno illediues. de¬
quo dns dic̃: Quilatarũ uidit in requie. seaũ in torm̃tis dolebat : Vsq
adeo confessus. ut etiam moneri suos uellet. ut sea peccatis cohiberent prop
poenas quas apud inferoseẽ non creduntur: Quã uisergo frustra con¬
fessusẽ tam̃ sibi merito illa accidisse torm̃ta : quando etiã suos nein haec
inciderent doceri cupiebat. Quidergo ẽ. In inferno aũ quis confitebitꝰtibi:
An infernũ uultintellegi. quop̾iudiciũ p̃cipitabuntꝰ impii: Ubi lãpp̃t
ꝓfundiores tenebras nullã dĩ lucẽ uidebt: cui aliquid confiteant᷑. Nã iste
ad hũc eleuatis oculis quãuis immani profundo int̾posito : potuittam̃
uidere lazarum in requie constitutum. Ex cuius comparatione

Expanded text:
sana me ergo, inquit, non propter meritum meum, sed propter misesana me ergo, inquit, non propter meritum meum, sed propter miseIn inferno autem quis confitebitur tibi? Confessus quo Dominus dicit, qui Lazarum vidit in requie, se autem in tormentis dolebat: usque adeo confessus, ut etiam moneri suos vellet ut se a peccatis cohiberent, propter poenas quas apud inferos esse non creditur . Quamvis ergo frustra, confessus est tamen sibi merito illa accidisse tormenta; quando etiam suos, ne in haec inciderent, doceri cupiebat. Quid ergo est, In inferno autem quis confitebitur tibi? an infernum vult intelligi, quo post judicium praecipitabuntur impii, ubi jam propter profundiores tenebras nullam Dei lucem videbunt, cui aliquid confiteantur? Nam iste adhuc elevatis oculis, quamvis immani profundo interposito, potuit tamen videre Lazarum in requie constitutum, ex cujus comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
dus eũ ñ cognouit. Siergo in hoc mundo erat. et mundus eũ ñ cognouꝰ
nrã inmundicia ñ ferteius aspectũ . Dũ autem nos conuertimur. id .ẽ.
mutationem ueteris uitae resculpimus. spm̃ nrm̃ durum sentimus: &
laboriosum ad serenitatẽ. & tranquillitatẽ diuine lucis. aternarũ cupi¬
ditatũ caligine retorqueri: et intali difficultate dicimus. Conuertere
dñe id ẽ. ad iuuanos ut perficiatur in nobis conuersio quaete paratũ
inuenit. & fruendũ
te p̃bentẽ delectoribus tuis : &ideo postquam
dix̃. Conuertere¬
dix̃ : Conuertere dnẽ addidit erue animã meam tam quã inheri¬
tẽ perplexitatib
huius saeculi. et spinas quasdã dilacerantium
desideriorũ in ipsa conuersione patientem. : Saluũ me inquit fac propt̃
miseri cordiamtuã : Intellegit non suorũ meritorũ eẽ quod sanat᷑. quan¬
doquidem petcanti. et datũ p̃ceptũ p̃ter eunti: iusta damnatio debebatur:

Expanded text:
dus eum non cognovit . Si ergo in hoc mundo erat, et mundus eum non cognovit, dus eum non cognovit . Si ergo in hoc mundo erat, et mundus eum non cognovit, nostra immunditia non fert ejus aspectum. Dum autem nos convertimus, id est, mutatione veteris vitae resculpimus spiritum nostrum, durum sentimus et laboriosum ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, id est, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruendum te praebentem dilectoribus tuis. Et ideo postquam dixit, Convertere, Domine, addidit, et erue animam meam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac, inquit, propter misericordiam tuam. Intelligit non suorum meritorum esse quod sanatur, quandoquidem peccanti et datum praeceptum praetereunti, justa damnatio debebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
utei dici posset : Ad huc loquentete: dicam ecte ad sum. Simul utetiã illud
agnoscat᷑. quanta poena impiis p̃paretur: qui senolunt conuertere ad
dnm̃ sitantum dificultatem conuertentes patiuntur : Sicut alio loco
scriptũ ẽ : Siiustus uixsaluus erit : peccator &impius ubi parebt :¬
Conuertere dnẽ eterue animammeã.: Conuertens se oratutadeam con¬
uertatur et ds̃ . Sic̃ dictũ ẽ: Conuertimini adme et conuertar aduos dic̃ dñs
An ex illa locutione intellegendumẽ: Conuerterednẽ. id .ẽ fac
me conuerti: cum ipsa sua conuersione difficultatẽ laboremq: sen¬
tiret.: Nam perfecta nrã conuersio. paratum inuenit dm̃. sic̃ pro¬
phetadic̃: Tam quam diluculum paratum inueniem us illum: quõ
ut eum amitteremus. non eius absentia quiubiq ad ẽ. sed nrã fecit
auersio In hoc mundo erat inquit. etmundus ꝑ eũ factusẽ. et mun¬

Expanded text:
ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud agnoscat, quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt convertere ad Deum, si tantam difficultatem convertentes patiuntur; sicut alio loco scriptum est: Si justus vix salvus erit, peccator et impius ubi parebConvertere, Domine, et erue animam meam. Convertens se, orat ut ad eam convertatur et Deus, sicut dictum est: Convertimini ad me, et convertar ad vos, dicit Dominus . An ex illa locutione intelligendum est, Convertere, Domine, id est, fac me converti, cum in ipsa sua conversione difficultatem laboremque sentiret? Nam perfecta nostra conversio paratum invenit Deum, sicut Propheta dicit: Tanquam diluculum paratum inveniemus eum . Quoniam ut eum amitteremus, non ejus absentia qui ubique adest, sed nostra fecit aversio: In hoc mundo erat, inquit, et mundus per eum factus est, et mun
Abbreviated transcription (Latin):
ossamea. Id ẽ. firmamentum animae meae. uelfortitudo: Hocenĩ¬
ossa significant.: Dicitergo anima fortitudinẽ
suam eẽ turbatam.
cum ossa nominat. Neq. enimcredendumẽ qđ habeatossa quae uide¬
mus incorpore: Qua propter ad expositionem pertinet quod subicitꝰ :
Et animamea turbata ẽ ualde .: Ne quodossa appellauit corporis intel¬
legerentur.: Et tudnẽ usquequo. Quis nonintellegat significari ani¬
mam luctantem cum morbissuis. Diu autem dilatam a medico ut ei per¬
sua deretur. inquȩ mala. peccando sepcipitauerit.: Quodenim facile sanat᷑.
non multum cauetur:: ex dificultate autem sanationis. eritdiligentior.
custodia receptae sanitatis. Norergo tam quam crudelis ds̃ a estimandusẽ
cui dicitur. et tudnẽ usq quo: sed tam quam bonus persuasoranimae.
quidmali sibi ipsȩ pepererit. : Non dum enim tam perfecta orathaecanima

Expanded text:
ossa mea, id est firmamentum animae meae, vel fortitudo; hossa mea, id est firmamentum animae meae, vel fortitudo; hossa significant. Dicit ergo anima fortitudinem suam esse turbatam, cum ossa nominat: neque enim credendum est, quod habeat ossa quae videmus in corpore. Quapropter ad expositionem pertinet quod subjicitur, Et anima mea turbata est valde; ne quod ossa appellavit, corporis intelligerentur. Et tu, Domine, usquequo? quis non intelligat significari animam luctantem cum morbis suis, diu autem dilatam a medico, ut ei persuaderetur in quae mala se peccando praecipitaverit? Quod enim facile sanatur, non multum cavetur; ex difficultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptae sanitatis. Non ergo tanquam crudelis Deus aestimandus est, cui dicitur: Et tu, Domine, usquequo? sed tanquam bonus persuasor animae, quid mali sibi ipsa pepererit; nondum enim tam perfecte orat haec anima,
Abbreviated transcription (Latin):
uocans ad poenam inferendam. : Quitamen motus nontam quam animae.
dõ tribuendus est. de quo dictumẽ: Tuautem dnẽ uirtutum cumtran¬
quillitate iudicas .. Quod autem tranquillum ẽ nonẽ perturbatũ
Nonergo cadit in dm̃ iudicem perturbatio. sed quod in eus ministris
fit quia perleges eius fitira eius dicitur : Inquaira non solum argui se
non uult anima quaenunc orat : sed nec corripi . id ẽ emendari terudiri :
Nam ingreto pedeuses positũ ẽ. Id est erudias . Arguuntur autem in
die iudicii omnes qui non habent fundamentum quod est xp̃s: emen¬
dantur autem. id ẽ. purgantur . qui hu ic fundamento superaedifi¬
cant ligna. faenum. stipulã : detrimentum enim patientur. sedsalui
erunt tam quam perignem.: Quidergo isteorat qui non uult iradnĩ uel
argui uel emendari quidnisi ut sanetur. Ubi enim sanitasẽ net mors me¬
tuenda ẽ. nec urentis aut secantis medici manus.⁊ Sequitur itaq etdic̃¬

Expanded text:
vocans ad poenam inferendam: qui tamen motus, non tanquam animae vocans ad poenam inferendam: qui tamen motus, non tanquam animae Deo tribuendus est, de quo dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas ; quod autem tranquillum est, non est perturbatum. Non ergo cadit in Deum judicem perturbatio; sed quod in ejus ministris fit, quia per leges ejus fit, ira ejus dicitur. In qua ira, non solum argui se non vult anima quae nunc orat, sed nec corripi, id est emendari vel erudiri: nam in graeco παιδεύσῃς positum est, id est, erudias. Arguuntur autem in die judicii omnes qui non habent fundamentum quod est Christus: emendantur autem, id est purgantur, qui huic fundamento superaedificant lignum, foenum, stipulam; detrimentum enim patientur, sed salvi erunt tanquam per ignem . Quid ergo iste orat, qui non vult in ira Domini vel argui vel emendari? Quid, nisi ut sanetur? ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus. 4. ve
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua se non uult argui. quisquis in hacuita sanari desiderat: Nec in
furore corripiasme : Corripias mihi uidetur ademendationem enĩ
ualet.: Nam qui arguitur . Id .ẽ. accusatur metuendum ẽ ne finem ha¬
beat damnationem.: Sed quõ furor plus uidetur eẽ quam ira: potest
mouere: Curillud quod ẽ mitius. id est correptio : cumeo positum ẽ.
quod ẽ durius. id ẽ cum furore: Sedego puto unamrem duobus uerbis
significatam.: Nam ingreco thymos quod .ẽ in primo uersu. hoc signifi¬
cat quod orge: quod .ẽ. in secundo uersu: Sed cum latini uellent etiam
ipsi duo uerba ponere : quaesitum ẽ quidess&uicinum irae. & positũ ẽ
furor : Ideo uariae codices habent .: Nam in aliis prius inuenitur. ira
deinde furor. Inaliis prius furor. deinde ira: In aliis profurore
indignatio ponitur. autbilis. Sed quicquid illud ẽ . motus animi pro¬

Expanded text:
in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in furore tuo corripias me: corripias, mitius videtur; ad emendationem enim valet. Nam qui arguitur, id est accusatur, metuendum est ne finem habeat damnationem. Sed quoniam furor plus videtur esse quam ira, potest movere cur illud quod est mitius, id est correptio, cum eo positum est quod est durius, id est cum furore. Sed ego puto unam rem duobus verbis significatam: nam in graeco θυμός, quod est in primo versu, hoc significat quod ὀργή, quod est in secundo versu; sed cum Latini vellent etiam ipsi duo verba ponere, quaesitum est quid esset vicinum irae, et positum est furor. Ideo varie codices habent: nam in aliis prius invenitur ira, deinde furor; in aliis, prius furor, deinde ira; in aliis pro furore indignatio ponitur, aut bilis. Sed quidquid illud est, motus est animi pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt notissima: Nam dequater nario numero corporis: tractat᷑ &iam subtilius.
sed obscurius quod in hoc sermone uitandum ẽ : Quem etiamminus
srudisn ausni moditum ese uolumus andanimumerreterannui
numerum pertinere potest intellegi exeo qudtripliciter dnm̃ di
ligere iubemus. extoto corde. et ex tota anima. et extotamente.
De quibus singulis non in psalterio sed in euangelio disputandũ ẽ :
Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentes: satis
puto eẽ quod dictumẽ.: Peractis igitur muneribus corporis ad
ueterem hominem et aduetus testamentum pertinentibus : Peractis
etiam muneribus animi adnouum hominem et adnouum testamentũ
relatis : sicut septenario numero transacto : quiaunum quodq. tem¬
poraliter qua ternario incorpus. ternario in animum distributo. ue¬
nit octauus iudicii dies quimeritis tribuens quod debetur : lam non ad
lram iudicii: thesauritas inquittibi iram indiem irae iusti iudicudĩ

Expanded text:
sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum esse volumus. Ad animum vero ternarium numerumligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis triram judicii: Thesaurizas tibi, inquit, iram in die irae justi judicii Dei ;
Abbreviated transcription (Latin):
mentum non haber& in cordib: hominum spes temporalium bonorum. Ascen
nouissent quidminetur ds̃ impus: &ignis a facie eius ex ardesc&.: Ex flagran¬
tia caritatis post penitentiam: denotitia eius exardescit. Carbones succensi

Expanded text:
mentum non haberet in cordibus hominum spes temporalium bonorum. 9. vementum non haberet in cordibus hominum spes temporalium bonorum. 9. venovissent quid minetur Deus impiis. Et ignis a facie ejus exardescit: et flagrantia charitatis post poenitentiam de notitia ejus inardescit. Carbones succensi
Abbreviated transcription (Latin):
runt ut conturbarent me.: Dolores inferi circumdederunt me: In his qui
me circum dederunt ut ꝑderent: Erant dolores inuidentiae. qui mostem ope¬
rantur : ꝑ ducunt usq ad infernum peccati .: Preuenerunt me laque imostis.:
Preuener̃me : ut priores nocere uellent: quae eis post ea redderentur .: Iales
autem homines capiunt in ꝑditionem quibus mala ꝑsua serint ĩactatione iusti¬
tiae : cuius nonre sed nomine aduersus gentes gloriantur .: Et intribulati
onemea inuocaui dnm̃. et ad dm̃meum clamaui.: Et ex audiuit detemplo
tclamor meus in conspectu eius.: & clamor meus quem non in aurib hominum.
sed coram ipso intus habeo. Introiuit in aures eius: & commotaest et contre¬
muit terra.: Ita clarificato filio hominis commoti sunt. et tremuer̃ peccatores:
Etfundam̃ tu montium conturbatasunt: & spes suꝑborum quae in hoc scđo fuer̃.
conturbataesunt : & commota sunt quõ iratus eis ds̃.: Ut scilic et iamui firma¬

Expanded text:
runt ut conturbarent me. Dolores inferni circumdederunt me. In his qui me circumdederunt ut perderent, erant dolores invidiae, qui mortem operantur, perducuntque ad infernum peccati. Praevenerunt me laquei mortis. Praevenerunt me ut priores nocere vellent, quod eis postea redderetur. Tales autem homines capiunt in perditionem, quibus mala persuaserint jactatione justitiae, cujus non re, sed nomine adversus gentes gloriantur. Et in pressura mea invocavi Dominum, et ad Deum meum clamavi. Et exaudivit de templo Et clamor meus in conspectu ejus. Et clamor meus, quem non in auribus hominum, sed coram ipso intus habeo, introivit in aures ejus. » Et commota est, et contremuit terra. « Ita clarificato filio hominis, commoti sunt, et contremuerunt peccatores. Et fundamenta montium conturbata sunt. Et superborum spes, quae in hoc saeculo fuerunt, conturbatae sunt. Et commota sunt, quoniam iratus est eis Deus. Ut scilicet jam firma
Abbreviated transcription (Latin):
tantur Alii quidẽ datur ꝑ spm̃ sermo sapientiae. Alii ser¬
mo scientiae. Alii fides secundũ eundẽ spm. Ateri dona
curationũ.
irationũ Quare quia finx̃ singillatim corda eorũ. Quo¬
modo aũ in mẽbris nr̃is. diuersa sunt opera. Sed sanitas u
opera eorũ.: Intellegit quidẽ secretius et interius uidet. ha¬
bet in psalmo intellege clamorẽ meũ. Non enĩ quasi uo¬
cib opus ẽ ut ꝑueniat aliquid ad aures dĩ. occult̾ uisus in¬
tellectus uocatur. Ex pressius dix̃ ꝗuãsi diceret ui det
om̃a opera eorũ.. Ne tunc putares. opera ista. quando et tu
uides opus hominis. homo factũ hominis moto ei corpore ui¬
det. Ds̃ aũ incorde uidet quia ergo intus uidet Dictũ ẽ
mercedẽ quaerit caelestẽ. alius humanã laudẽ. tu in duob
un ã rem uides. Ds̃ duas intellegit. in tus enĩ intellegit

Expanded text:
r Spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii fides secundum eumdem Spiritum, alteri dona curationum . Quare? Quia finxit singillatim corda eorum. Quomodo autem in membris nostris diversa sunt opera, sed sanitas unopera eorum. Intelligit quid est? Secretius et interius videt. Habes in psalmo: Intellige clamorem meum . Non enim quasi vocibus opus est, ut perveniat aliquid ad aures Dei. Occultus visus intellectus vocatur. Expressius dixit, quam si diceret, Videt omnia opera eorum: ne tunc putares videri opera ista, quando et tu vides opus hominis. Homo factum hominis moto ejus corpore videt, Deus autem in corde videt. Quia ergo intus videt, dictum esmercedem quaerit coelestem, alius humanam laudem: tu in duobus unam rem vides, Deus duas intelligit; intus enim intelligit et
Abbreviated transcription (Latin):
ille rex adquẽ confugerat. uolens opprimere eũ quẽ posset de
uicino hostẽ habere si saluũ seruaret. timuit illũ. ⁊ et sicut scrip
ẽ mutauit uultũ suum corã ipsis. et affecta

Expanded text:
ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret? Timuit et illum, et, sicut scriptum est, mutavit vultum suum coram ipsis, et affecta
Abbreviated transcription (Latin):
Fi. ꝑ cuus manũ hostẽ necauerat: et inuidit gloriae dauid.
maxime quia populus in exultatione constitutus. et choro etiã
facto mulieres cantauer̃ gloriã dauid. qđ saul ꝑ cussisset et¬
in milib: et dauid indenis milib:.. Hinc ille cõmotus qđ coe¬
perat habere maiorẽ gloriã. ꝑ unã pugnã puer etiã in lau¬
dib omniũ regi p̃ponebatur. Ut se habet pestilentia liuoris. et
suꝑbia saeculi: in uidere coeperat et ꝑsequi. Tunc ille se ut
dixi contulerat ad regẽ geth. qui uocabatur achisn Suggestũ
ẽ autem regi ipsi. qđ ille apud se haberet qui magna habere
coeperat in populo iudeorũ. Et dictũ ẽ illi.. Nonne iste est
dauid cui chorũ fecer mulieres israhelitae dicentes. saul per¬
cussit in milib. et đd indenis milib. Si aũ ppt hane gloriã
in uidere illo coeperat saul : Nonne metuendũ erat đđ. ne et

Expanded text:
ei, per cujus manum hostem necaverat, et invidit gloriae David: ei, per cujus manum hostem necaverat, et invidit gloriae David: maxime quia populus in exsultatione constitutus, et choro jam facto mulieres cantaverunt gloriam David, quod Saül percussisset in millibus, et David in denis millibus. Hinc ille commotus, quod coeperat habere majorem gloriam per unam pugnam puer, et jam in laudibus omnium regi praeponebatur, ut se habet pestilentia livoris et superbia saeculi, invidere coeperat, et persequi. Tunc ille se, ut dixi, contulerat ad regem Geth, qui vocabatur Achis. Suggestum est autem regi ipsi, quod illum apud se haberet, qui magnam gloriam habere coeperat in populo Judaeorum, et dictum est illi: Nonne iste est David, cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saül percussit in millibus, et David in denis millibus? Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Saül, nonne metuendum erat David, ne et
Abbreviated transcription (Latin):
se habet titulus psalmi Psalm̃ đđ cũ mutauit uultũ suum
corã abimelech. et dimisit eũ et abiit. Quaerim inscriptu¬
ris secundũ res gestas. quae nobis de đđ conscriptae sunt. quan
terio sic scriptus sit. Tam̃ ductus ẽ dere quae gesta ẽ. Sic
credo et qđ hc scriptũ est. cũ mutauit suũ uultũ corã abime¬
lech. et dimisit eũ et habut.: Scriptũ est in regnorũ ubi nobis¬
omnia scripta sunt quae pertinent adres gestas dauid. Sed ñ
in uenim̾ hoc. et tam̃ aliquid in uenimus unde appareat hoc esse
tractatum Nã scriptũ ẽ quia cũ fugeret dauid persecuto¬
gentis uicine regno iudeorũ. ibi latitabat ut persecutionẽ sau¬
lis euitaret. Recens aũ erat gloria ei. unde probene facto
meruit in uidiã quando goliã interfec̃ et una pugna gloriã
securitatẽq regni et regi et populo cõparauit.. Saul aũ cũ
prouocante golia aestuaret: ꝓstratogolia hostis eẽ coepit

Expanded text:
se habet titulus Psalmi: Psalmus David, cum mutavit vultum suum se habet titulus Psalmi: Psalmus David, cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit. Quaerimus in Scripturis secundum res gestas, quae nobis de David conscriptae sunt, quandmysterio sic scriptus sit, tamen ductus est de re quae gesta est. Sic credo et quod hic scriptum est, Cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit, scriptum esse in Regnorum lib scripta sunt quae pertinent ad res gestas David: sed non invenimus hoc, et tamen aliquid invenimus unde appareat hoc esse tractum. Nam scriptum est quia cum fugeret David persecutogentis vicinae regno Judaeorum: ibi latitabat, ut persecutionem Saülis evitaret. Recens autem erat gloria ejus, unde pro benefacto meruit invidiam, quando Goliam interfecit, et in una pugna gloriam securitatemque regni et regi et populo comparavit. Saül autem cum provocante Golia aestuaret, prostrato Golia hostis esse coepit
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste nihil quidẽ obscurũ et qđ expositore indigeat
uideatur habere intextum. Titulus aũ eius. intentos
Titulus aũ eius. intentos
facti et pulsantes desiderat. Sed quẽ ammodũ hic scrip¬
tũ est. quia beatus uir qui sperat in eũ : sperem̾ om̃s qđ pul¬
santib a ꝑturus ẽ. Nenĩ hortaretur nos ut pulsaremus. si
nollet aperire pulsantib Si enĩ aliquando c̃ tigit. ut qui dis¬
ponebat semꝑ cludere : tedio compulsus ad manũ pulsantis. contra
dispositionẽ suã surgat. et aperiat. ne diu pulsantẽ patiatur :
uanto magis sperare debemus citius aperturũ illũ qui ait: pul¬
sate et aperietur uobis. Pulso ergo nunc intentione cordis ad
dnm dm̃. ut dignetur nobis hoc mysteriũ reuelare.. Pulset mecũ
et caritas ur̃a intentione audiendi. et humilitate orandi pro no¬
bis ⁊ Est enĩ qđ faciendũ archanũ et grande mysteriũ. ⁊ sic enĩ

Expanded text:
salmus iste nihil quidem obscurum et quod expositore indigeat, salmus iste nihil quidem obscurum et quod expositore indigeat, videtur habere in textu suo: titulus autem ejus intentostitulus autem ejus intentos facit, et pulsantes desiderat. Sed quemadmodtum est, quia beatus vir qui sperat in eum: speremus omnes quod pulsantibus aperturus est. Non enim hortaretur nos ut pulsaremus, si nollet aperire pulsantibus . Si enim aliquando contingit, ut qui disponebat semper claudere, taedio compulsus ad manum pulsantis contra dispositionem suam surgat et aperiat, ne diu pulsantem patiatur : quanto magis sperare debemus citius aperturum illum qui ait: Pulsate, et aperietur vobis? Pulso ego nunc intentione cordis ad Dominum Deum, ut dignetur nobis hoc mysterium revelare: pulset mecum et Charitas Vestra intentione audiendi, et humilitate orandi pro nobis. Est enim, quod fatendum est, arcanum et grande mysterium. 2. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m dnm. ꝑ mansuetu dinẽ eius ad iuram uos.. Tempus ẽ enĩ
ut inpendam in eos magnã caritatẽ. ab undantẽ misericordiam.
inde p̃cando dõ ꝓ illis. ut ali quando det illis ds̃ sensũ sobrium.
Respiciant se et uideant se. quia ñ habent omnino qđ dicant c̃tra
ueritatẽ Non in eis remansit. nisi sola infirmitas animositatis.
anto ẽ languidior. quanto se maiores uires¬
timat. Pro infirmis. ꝓ carnalit̾ sapientib: ꝓ animalib et car¬
nalib: Tam̃ ꝓ fratrib nr̃is eadẽ sacram̃ta celebrantib et si ñ
nobiscũ eadẽ : tam̃ unũ am̃ respondentib et si non nobiscum unũ.
tamen medullã caritatis uraẽ fundatis dño ꝓ eis .⁊ Aliquid
enĩ ꝓsalute ipsorũ egimꝰ in concilio. quod explicare uobis ho¬
die iam tẽpus ñ sufficit. Unde exortamur uos ut alacri¬
ores et numerosiores. Audiunt enĩ a uobis fr̃s nr̃ĩ qui nunc
ñ adsunt. c̃ ueniatis crastino die ad basilicã tricilarũ AMEN¬

Expanded text:
 per mansuetudinem ejus, adjuramus vos tempus est enim ut impendamus in eos magnam charitatem, abundantem misericordiam in deprecando Deum pro illis, ut aliquando det illis sensum sobrium, ut resipiscant, et videant se, quia non habent omnino quod dicant contra veritatem: non eis remansit nisi sola infirmitas animositatis, quae tanto est languidior, quanto se majores vires habere existimat pro infirmis, pro carnaliter sapientibus, pro animalibus et carnalibus, tamen pro fratribus nostris, eadem sacramenta celebrantibus, etsi non nobiscum, eadem tamen; unum Amen respondentibus, etsi non nobiscum, unum tamen; medullas charitatis vestrae fundatis Deo pro eis. Aliquid enim pro salute ipsorum egimus in concilio, quod explicari vobis hodie jam tempus non sufficit. Unde exhortamur vos ut alacriores et numerosiores audient enim a vobis fratres nostri qui nunc non adsunt conveniatis crastino die ad basilicam Tricliarum
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Ergo desiderate ut habeatis. tunc demũ beati eritis . re
meliore quã uos estis meliores estis.. Ds̃ ẽ in quã melior te qui
de hoc cũ uis habebis hoc gratis habebis.. Beata gens cuius
ẽ dñs ds̃ eorũ. Nr̃ ds̃ cuius enĩ non ds̃. non plane omnium

Expanded text:
sum. Ergo desiderate ut habeatis, tunc demum beati eritis. Hoc solo beati eritis: re sum. Ergo desiderate ut habeatis, tunc demum beati eritis. Hoc solo beati eritis: re meliore quam vos estis, meliores eritis. Deus est, inquam, melior te, qui de, hoc cum vis habebis, hoc gratis habebis. 17. Beata gens cujus est Dominus Deus eorum. Noster Deus! Cujus enim non est Deus? Non plane omnium