comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fide. spe. caritate. atq oꝑatc̃e. dum in hac
uita uiuimus. equales s eẽ apud nos inue¬
nimus. Quia quantu credimus. tantu ama¬
mus. Et quantu amamus. tm̃ despe p̃ su¬
mimus. Quisq enim fideł tantu credit.
caritas d̾r. quia cũ ad dei spem ꝑuenitur. spe
i fides transit. ⁊ caritus ꝑmanet. ⁊ quia carita
matr ẽ omĩu uirtutum que ñ ideo post
fide ⁊ spem ponitur ꝙ exeis oriatur. s quia
post illa remanebat aucta. Caritas eni nũꝗͣ

Expanded text:
Fidem, spem, charitatem atque operationem, dum in hac vita vivimus, aequales sibi esse apud nos invenimus; quia quantum credimus, tantum amamus, et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. Quisque enim fidelis tantum credit, charitas dicitur, quia, cum ad Dei speciem pervenitur, spes et fides transit, sed charitas permanet; et quia charitas mater est omnium virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Charitas enim nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
atõ̾e oĩu aquaru q̃ int̾ris st̃: quiacũcta
flumina ⁊ maria magno mari iũgunit̃.
mari principiu ẽ.
.D̾ opere quarte diei
qñ facta sũt luminaria.

Expanded text:
ationem omnium aquarum, quae in terris sunt, quia cuncta flumina et maria magno mari junguntur. mari principium est. 6. De opere quartae diei, quando facta sunt luminaria.
Abbreviated transcription (Latin):
a iustus ẽ. uł ut iustus sit. qui aliter enim se
diligit ĩnust̾ se diligit. quia adhoc se diligit ut
fit in uustus. ad hoc ergo ut s malus. ꝯlon gͦ
iam se diligit. Qui enim diligit iniquitatẽ.¬
humana ut nũqua sui ñ meminerit. nũ ꝗͣ
qui odit aliquem illi ncce̾ stutet. ñ ĩ merito ⁊
mens hominis qñ sͥ nocet. se odisse dicitur. N¬
sciens em̃i sͥ uult male. dum ñ putat sibi ob
us inimicus insequitur. Modus ergo diligen
ꝓsit sͥ. Quin aũt se diligat. ⁊ ꝓdẽe sibi uelit
dubitare. tem̾tis ẽ. Moclus aũt p̃cipitur. cu
ait. sicut te ip̃m ut ꝓximũ diligas ad ꝙ te ip̃
Si ergo te nõ ꝑꝑ re diligere debes. s ꝑꝑ illum
ubi dilectonis tue rectissimus finis ẽ: ñ sucoe¬
seat alius aliquis homo. si ⁊ ip̃m ꝑꝑ dm̃ dili¬

Expanded text:
a justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit iniquitatehumana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam qui odit aliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obeus inimicus insequitur. 2. Si inprosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus autem praecipitur cum ait, sicut teipsum, ut proximum diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius aliquis homo, si et ipsum pro
Abbreviated transcription (Latin):
se alterum genuit his u̾b̾. pditer ut ya¬
rẽt filiu de se ip̃o: nõ minuit se ip̃m. s ita
genuit de se alterum se. ⁊ totus maneret
iise. ⁊ ẽẽt infilio tantus. ꝗͣtus ⁊ solus. Qd̃
ita intelligi põt. Idẽ dese alterum genuit.
ñ utiq alterum dm̃ s alteram ꝑsonam.

Expanded text:
se alterum genuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi potest, id est, de se alterum a se genuit; non utique alterum deum, sed alteram
Abbreviated transcription (Latin):
uice dñr. quia notant relatc̾es q̃ nõ sunt
dõ accidentales s in ip̃is ꝑsonis abet̾no st̃ĩ
nuutabilit̾. ut ñ mo appellatt̾es sint relati
ue. s ⁊̃ relatt̾es ip̃e siue notiones in reb ip¬
sis. scł in ꝑ sonis sint.

Expanded text:
es quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notiones in rebus ipsis, scilicet in personis, sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓͥum solius patris nõ quia ñ ẽ natus ip̃e
s quia uum filiu genuit. ꝓ priuq soliꝰ
filu. ñ quia ip̃e ñ genuit. s quia de patris
nec natus ẽ ip̃e. nec genuit. s quia solus
de patre filicq ꝓcedit. ¶ Eoce breuiter
afsignauit tres ꝓͥetates iriu pͦrum. qͣrũ
una ñ ẽ alia. Hoc enim significauit cum

Expanded text:
quia non est natus ipse, sed quia unum Filium genuerit; propriumque solius Filii, non quia ipse non genuit, sed quia de Patris nec natus est ipse nec genuit, sed quia solus de Patre Filioque procedit. Ecce breviter assignavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝯstituatur. ꝯdõ aũt sic diuina ⁊ hu̾ana na¬
tura inrxͦ uniuntur. In explicabił eiu ẽ istius
unionis q̃ ñ e̾ partiu intõ. Quit̾ã tñ noĩe d̾i̾
ibi ꝑsõãm significari putant. quia de trib
agebat ꝑsonis. quarũ nullã trinitatis ẽẽ pã¬
te dicebat. sicut pars istius ꝑ sone ñ ẽ d̾s. Qo̾
si de ꝑͦ intelligitur. manifestum ẽ quia ꝑͥñ¬

Expanded text:
erat constituatur. Non autem sic humana et divina natura in Christo uniuntur. Inexplicabilis enim est istius unionis, quae non est partium, ratio. Quidam tamen nomine Dei ibi personam significari putant, quia de tribus agebat personis, quarum nullam Trinitatis partem esse dicebat, sicut pars istius personae non est Deus. Quod si de persona intelligatur, manifestum est quia
Abbreviated transcription (Latin):
dici põr. alioqum filius d̾i d̾s. añt quã sisci¬
ꝑet farma ẜui ñ erat totus ⁊ c̾uit cum hõdi¬
uinitati eius accessit. Ecce dñm dicit ñ ẽẽ
patre illius ꝑͤ. uñ uidetur illa ꝑsõa ñ con¬
stare exdõ ⁊ homine. adꝙ ⁊̃ illi dñt illa ꝑͣ n̾¬

Expanded text:
dici potest, alioquin Filius Dei Deus, antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Ecce Deum dicit non esse partem illius personae. Unde videtur illa persona non constare Deo et homine. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
uisu sp̃nali caritate diligeret. uideret deu qui
T̃ ip̃a caritas inisu interiori quo uideri põt. Q
igitur fĩm que uidet ñ diligit. deum qui ẽ di¬
lectõ qua caret qui fr̃m ñ diligit. quo põt dilige
Exima enim eademq caritate. dm̃ ꝓximu q

Expanded text:
 videret Deum qui est ipsa charitas, visu interiori, quo videri potest. Qui ergo fratrem quem videt non diligit, Deum, qui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque
Abbreviated transcription (Latin):
ior eẽ ñ ualet. qui excaritate exina aiãm posu¬
it ꝓamicis ⁊ inimicis. Huĩt enim ĩ corte cari¬
tat᷑e. quam oꝑe nob̾ exibuit. ut exibitionis for¬
ma. nos ad diligendum institueret. Hic aliqd
dicendum ẽ decaritate.⁊ modo ⁊ ordine diligen¬
di deum ⁊ ꝓximum. Quid sit caritas.
Aritas ẽ dilecto qua diligitur d̃s ꝑꝑ se.⁊ ꝓximus

Expanded text:
ia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum. 2. Quid sit charitas. Charitas est di
Abbreviated transcription (Latin):
soluenda ꝓmissio. ꝯlon enim ds̃ exĩg̾̃.
siquis exalieno aliquid nouent. s po¬
cius uetat isurpare aliena. Id̾ aũg ĩ¬
ad tp̃c. ut uacent oratõi nisi exconsẽsu.
uoluit ꝯiuge carnali ĩuice fraudari
ursse legem feminam subiuro ẽẽ. u̾
nulla eius nota que abstinenne cã uo¬
uerit. redtantur abea. nisi aucror efue¬
nt uir ꝑmutendo. ꝯlam cũ ad pecc̾m
eiusde uiri ꝑtinẽ uoluit lex si prius
faciat mułr ꝙ uouerat. quia ia ꝑmis¬
sa prius auiro fuerat. uiri dixit eẽ p̾¬
catu quia abnuit ꝙ prius ꝯcefẜat. noͣ¬
tam̾ mulieri. Ex hoc iussu dedit. ut cũ
prius nir ei ꝯcesẜ̃it. postea si ꝓhibuit co¬
rempnatur. ¶ Exhis apparet qd̾ uir
uł mułr ꝯtinentiam dõ offerre ñ põt
si n̾ cõmuni ꝯsensu. nec alter alteri
debitum denegare d. Siõ quilibet
eorum alteru a suo iure absoliiͣt. ad
p̾teritam ẜuitute. munquid reuoca¬

Expanded text:
ersoluenda promissio. neque enim deus exigit, ersoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius uad tempus, ut vacent orationi, nisi ex consensu voluit conjugem carnali invicem fraudari oluisse legem feminam sub viro esse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, si prius faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatutamen mulieri ex hoc jussum dedit, ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contemnatur. Ex his apparet quod vir vel mulier continentiam Deo offerre non potest sine communi consensu, nec alter alteri debitum negare debet. Si vero quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem numquid revoca
Abbreviated transcription (Latin):
ualeart: subditis ꝓbatur testimõiis.
Ait enim agͥ suꝑ p̃sm .c. xl.ui. si di¬
cat uir. iam continere uolo. nolo aũt
uxorem. nõ põt. Qd̾ enim tu uis. illa
ñ uult. ꝯluinquid ꝑ ꝯtinentia tuam
illa d fieri fornicaria: Sialii nupyit
te uiuo adultera erit. ꝯlonuult tali ln¬
cro d̾s. tale dampnu ꝯpensari. Redde d̾¬
tur exigis. szred̾dis ꝙ de ues uxori. Ide
tum tibi reddere cogeretur. ⁊ illi d̾s impu¬
taret continentiam. si nõ sue s tue cõ¬
suleret ĩ firmitati ne madulteriu cade¬
res. Quisquis igitur ꝯpaciens ĩ firmi
plarigens pocius. qr sine uxore ẽẽ nõ
potuit. qua gandens quia dux̃. secirrus
expectet diem nouissimu. Id̾ ad arm̾ta¬
ꝓhibe̾mus impłe. si forte tua ꝯuix ħ
tet̾ susciꝑe ãi uł carnis infirmitare
recusaret. glam uouenda talia nõ sũt
aconiugatis. nisi ex ꝯ sensu ⁊ uolunta¬
te cõmuni. Et si p̃ ꝓpere fcm̃ fuiͣt. ma¬
gis ẽ corrigenda temeritas. quam ꝑ¬

Expanded text:
aleat, subditis probatur testimoniis. Ait enim Aug., super ps. 45: Si dicat vir: Continere jam volo: Nolo autem uxor, non potest. Quod enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde detur exigis, sed reddis quod debes uxori. Idem,tum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret continentiam, si non suae, sed tuae concederetur infirmitati, ne in adulterium caderes. Quisquis ergo compatiens infirmitplangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit, securus expectat diem novissimum. Idem, ad Armentahiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam p
Abbreviated transcription (Latin):
ent alistõ sane diai põt ⁊ crecli oportet iuxta
scõrum aitestat̾onis ꝯuenientiã ip̾am pͥus
patuto fuisse obnoxiam. sicut reliquauir¬
ut ab om̃i peccati ꝯtagioe ĩ mimis uniretur
u̾bo. pena m̃i ñ necessitate s uoluntatate
assum̃tis remanente.

Expanded text:
sit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam, sicut reliqua Virut ab omni peccato originali immunis uniretur Verbo, poena tamen non necessitate sed voluntate assumentis remanente.
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃c ꝙ penitentia ñ diluitur. suo pondere
mox ad aliud trahit. uñ fit ut ñ solum
pec̾t sit. s ⁊cũ peccati. Exillo quippe culpa
oritur. ñ solu̾ pec̃c. s ⁊ pena peccati ẽ quia
iusto iuditio ds cor peccantis obnubilat.
ut p̾cedentis pecrati merito ⁊̃ inalia cadat.
Que eniz lib̾are noluit. deserendo pertus¬

Expanded text:
poenitentia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percus
Abbreviated transcription (Latin):
inexplicabili. inpassioẽs ignomine. ũ cr¬
mina crminib u̾idicarẽtur. ⁊ supplicia pͦ¬
atq illd̃ pec̾̃c eẽ cãm peccati. ꝙ ẽ meritũ
sequentis culpe.
pe. Exp̾dictis uidetur signi¬
ficari. ip̃a eademq̃ pect̃a st̃. ẽẽ ⁊ peãs pocci.

Expanded text:
ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peatque illud peccatum esse causam peccati, quod est meritum sequentis culpae. 4. Ex praedictis videtur significari ipsa eadem quae peccata sunt, esse et poenas pecc
Abbreviated transcription (Latin):
b ẽ. descenidit q aprimo parente lege ꝓ¬
pagatoĩs. ⁊ in se actum ⁊ multiplicatumẽ.
nulla exteriori sub̃a in id transeunte. et
ip̃m infuturo resurget. Fom̃tu quid̃ ħt
ada. T̃nainsmisit e̾nu adam modicu ꝗ de
.i. aliquid modicũ. d̾ massa sube eius di¬
nisu ẽ. ⁊ ĩ formatu corpus filioꝵ suiqi
multiplicato̾e siñ rei extrinsece adiecti¬
õe auctu ẽ. ⁊ de illo ita aucm̃tato aliquit
u id̃ seꝑatur uñ formantur posterorum
corꝑa. ⁊ ita ꝓg̾ditur ꝓ creatiois ordo lege̾
ꝓpagatõis usq adsine humani gnis . Ita¬
q diligenter ac ꝑspicue intelligentib pa¬

Expanded text:
 est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget. Fomentum quidem hAdam. Transmisit enim Adam modicum quid de id est, aliquid modicum de massa subset inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid inde separatur, unde formantur posterorum corpora: et ita progreditur procreationis ordo lege propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue intelligentibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
uteretur. nõ semꝑ uiueret. qr pectaret.
pꝰ eccaret enim si illo ligno ñ uteretur:ꝗa
p̃ceptu eiat ei ut ꝯmedẽt d̾o̾ĩ ligno ꝑadi¬
s̃. nisi deligno scĩe uoni ⁊ mali. Sicut ergo
peccauit ꝯmedẽdo pa quod erat ꝓhibitũ:
ita ⁊̃ peccaret si ñ ꝯmederet ꝙ erat iussui.
s iñ foret p̾ceptũ ũ d̾ illo ligno edẽt. ⁊ aliis¬

Expanded text:
uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si non foret p
Abbreviated transcription (Latin):
supbia deiecti. natura tn̾ sunt excellentioeͣs
om̃ib bestiis. ꝑꝑ eminentia ratõnis. qua¬
uis ẜpens ñ rntõali aĩa. s sp̃n diabolico
possit sapientissimus dici. Nõ ergo miru
si diabolus sp̃u suo implens ẜpentem. sic̃
uates implebat. sapientissimu eum reddi¬
derat om̃i bestianim.

Expanded text:
nt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ maximinu qui afẜebat patre potentio¬
rem filio. eoq̃ filiu genuit dm̃ c̾atorem. fi¬
lius aũt ñ. Dicebat q patrem potuisse gign̾e.
ñ filiu. ⁊ ĩo potentiore ẽẽ filio. Ad ꝙ ixntẽs
aũg. dicere uidetur. q̃ filius ⁊̃ potuit gigne.
uolens ostendere patre ñ ẽẽ porentiorem fi¬
uo. his u̾b̾. Au̾sit ut idco potcnnor sit pater
filio sicut putas. quia c̾atore genuit pater.
filius aũt ñ genuit cͥatoram. Neq enim no̾
potuit s ñ oporiuit. uite ⁊ diligent̃ attende
ħ u̾ba. nõ enim ũ potuit. s ñ oportuit. uide¬
tur enim dicere ꝙ filius poruit gignere. s nõ
oportuit. ⁊ ita pomit ꝙ ñ oportuit. Qua re
aũt ñ oportuit. subdit dicens. In moderita
enm eẽt diuina gn̾atõ. si genitus filius ne¬
pot̾ẽ gignẽt parri. quia ⁊ ip̃r nepos iisi auo

Expanded text:
qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod respondens Aug. dicere videtur quod Filius etiam potuit gignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potui non oportuit. Videtur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo
Abbreviated transcription (Latin):
gari oportet utru caro xͥ ⁊ anima. una ead̾q
cũ u̾bo debeant ad oratõe ad orari. illa .s. q̃ lat̾ã¬
enti in ydolatria deputatur. Iõq quibda
uidetur ñ illa ad oratc̃e que latria ẽ carnem ͥ¬
da modi dulia que creature cuilibet exiberi
exibenda. ñ alii creatiur. quia xͥ hñ̾anitas
suꝑ om̃ez crea tura ẽ ueneranda ⁊ diligenda.
ñ tam̃ ad eo ut cultus diuinitati debitus ei
exibeatur. Qui cultus indilectõe. ⁊ sacrificii
exibitr̃e. atq reuerentia ꝯsistit. qui latine
ensebia .i. bonus cultus.

Expanded text:
gari oportet utrum caro Christi et anima una eademque cum Verbo debeat adoratione adorari, illa, sciltum in idololatriam deputatur. Ideo quibusdam videtur, non illa adoratione, quae latria est, animdam modi dulia, quae creaturae cuilibet exhiberi exhibenda, non alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine eusebia, id est bonus cultus.
Abbreviated transcription (Latin):
mutis uł suitis. alius ꝓfitetur dum baꝑ¬
ticantunt. sis ⁊ depenitentib agendu ẽ. si
uo ꝓ eo qui respondere põt. Alius respo̾ndeat
ñ itidem ualet. sicut dictum ẽ. Etatem ħt
ꝓse lamuatur.

Expanded text:
mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero pro eo qui respondere potest, alius respondeat, non itidem valet, sicut dictum est. Aetatem habet, pro se loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
soluat hiꝰ penas nͥ tunc demũ fu̾it q¬
dempnatꝰ ad illas. s suffic̃ ꝙ soluat ĩ¬
t̃ẽe uł sãtfaciat ad arbitͥum boni in¬
ri si ĩ iuriã intulit hoc ⁊̃ dici põt forte
de pectĩia hĩta ꝑ symõm de qua sol dͥ
ꝙ restituẽda est illi ecc̃ie inicͦ igͦmĩam

Expanded text:
odi penas, nisi tunc demum cum fuerit condemnatus ad illas; sed sufficit, quod solvat interesse, vel satisfaciat ad arbitrium boni viri, si iniuriam intulit. Hoc etiam dici potest forte de pecunia habita per symoniam, de qua solet dici, quod restituenda est illi ecclesie, in cuius ignominiam
Abbreviated transcription (Latin):
tutõe creamir. Et ita accitens ẽ inc̾atura.
ñ inc̾atore. Et appellatõ qua ciratora relatil
ne dr̃ ad crxatorem relatiua ẽ. ⁊ relatc̾em no¬
tat que ẽ in ip̃a citura. appellatõ uõilła q̃¬

Expanded text:
tatione creaturae; et ita accidens est in creatura, tatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore; et appellatio qua creatura dicitur relative, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽit gͦ aliqua mutarõ uolinitatis. ntami
latiue dicitur. nec m̃ mutatus ẽ c̃ cep̾¬
Si ergo ñmus pot nulla sui mutatã
ritiens dici relatine: ut n cum ĩ cpit di
ꝙ. n cum desinit. aliquid ineius natura ł
torma qua nũmus ẽ mutatõis fiat. qͣ̃to
fucilius d̾ illa ĩ ꝯmutabili d̾i suła debemꝰ
actipe. qd̾ ita dicatur relanue aliquis ad
ci. nõ tam̃ ip̃i sułe di̾ accdisse aliquid ĩtel¬
ligatur. s illi c̾ature ad qua dr᷑. Quałr ⁊̃ res¬
ielanue adnos enim refcctur. Et nĩc refĩ¬
gium ur̃m fit. cum ad eum refugimꝰ. Nũ¬
quid tunt fit aliquit ĩ eius natura. q̃an
qui declit nob̾ potestate filios d̾i fieti. Sub¬
stantia nr̃a igitur mutatur ĩ melus. ẽ fi¬
manifestum ẽ relatint dici. ñ tñ ẜm ac
ne ẜm accitens eius adꝙ dici aliquid os ĩ¬
apit relatiue. Ex his aꝑte ostentitur q̃ que¬
dam de do tp̃ralit dicimtur telatiue adcre¬
aturas sine mutatõe d̾matis. s ñ sine mu¬

Expanded text:
it aliqua mutatio uoluntatis ut amiclatiue dicitur, nec tamen mutatus est neSi ergo nummus potest nulla sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nummus est mutationis fiat, quanto facilius de incommutabili Dei substantia, debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad ci, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur: relative ad nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod dedit nobis potestatem filios Dei fieri . Substantia itaque nostra mutatur in melius, cum fimanifestum est relative dici: non tamen aliquid Deus incipit relative. Ex his aperte ostenditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. si u̾sit uoluntas hominis. Hac ꝑhoe. si rette
dictum ẽ illud. quia id uoluntas hominis so¬
la nͥ implet: cur ñ ⁊̃ acontrario recte dr᷑. ñ un
poterit. nisi uelit. nec ꝑuenur ad paima nͥ
uoluntate currat. Restat ergo ut ĩo uta recte
dictu intelligatur. ut totu det᷑ dõ qui hoĩs uo¬
ad iuuat p̾ꝑatam. ꝯlolente p̾uenit. ut uelit

Expanded text:
non sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non etiam a contrario recte dicitur: Nopoterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voadjuvat praeparatam: nolente
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ita sit pat̾ sapientie ⁊ uirtutis sue ut
hac sapientia sapiens sit quam genuit. ⁊ hac
urtute potens. quã genuit. S ausit ut ita
sit: quia si ħ ẽ illi cẽ quod sapett᷑ ñ ꝑilla
sapĩam quam genuit sapicns c̃ pater. Alio¬
quin ñ ip̃a abillo. s ille ab ip̃a ẽ. Sicm̃ sapi¬
entia quam genuit cã ẽ illi ut sapiens sit.
⁊̃ ut ut ip̃a illi cũ ẽ. Qd̾ fici nonpotest nͥ gi¬
gnendo eum. aut faciaido. S nec geninic̾e̾
nec ꝯdinice in panis ullo mo quisqua dix̾¬
it sapientu. Qmio enim ẽ insanius. Eigo
pant ip̾a sapitutia ẽ qua saꝑiens ẽ. Filius
nõ d̾t sapĩa pai̾s ⁊ uͥtus pr̃is. ñ quia pacer ꝑ
eum sit sapies uł potens. s quia filius sapi
entia ⁊ urtus ẽ cepatit saꝑientia ⁊ untute.¬
Ex his patet ꝙ pater ñ ẽ sapiens sapientia¬
genita s se ip̃o sapĩa ingenita Añg. in .ł. lx
xxiiii. queti. sum sapien̾s d̾s dr. ⁊ sap̾ia sapi¬

Expanded text:
utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est rum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gi
Abbreviated transcription (Latin):
nũqua excidit. nullaterius ꝓilł facit.Digͥ¬
tute ein caritaris ostendẽs. dicit eam n̾exci¬
derr. quia hic ⁊ infuturo erit. s fides ⁊ spẽs e¬
caritatis refertur s ad efficientia. quia n̾o
efficit caritas que deẜitur homine̾ beatum.
nec ꝑ ducit ad uctu uonu. Huic ⁊̃ fonti. ali¬
ii ꝑfecti hñt. quẽ semel hĩta ñ amittitur.
exordia uõ caritatis aliqñ̾ crescunt. aliquã¬
to deficiunt. Sunt ẽ uirtutis exortia.⁊ pro¬
fectus. ⁊ ꝑfectõ. quos gradus ille disce̾nit
qui parãbola illa intellig̾. suẽ regnud̃i
miat. ⁊ exurgat sem̃ ⁊ gẽminet ⁊ crescat. ⁊ c̃
Et siergo ꝑfecta canitus sic radicata ẽ ut a¬
mitti nequeat. uł incipiens tñ ⁊ ꝓuecta a¬
nitti põt. ⁊ sepe amititur. s dum iẽtur
ñ sinit hñte crimuialiter pectare. ꝙ aũg

Expanded text:
nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes echaritatis refertur, sed ad efficientiam, quia non efficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum bonum. Huic etiam fonti alili perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt enim virtutis exordia, et profectus, et provectio; quos gradus ille discernit, qui parabolam illam intelligit, Marc. 4: Siormiat, et exurgat semen et germinet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur, non sinit habentem criminalit
Abbreviated transcription (Latin):
inuesfigand̾. s. que fui̾t origo mali. ⁊ inqua
re sit. Ex bona enim re ortu ⁊ inlr̃a re ꝯsiste̾.
p̾missis testimoniis ꝯꝓbatur. Sententie
Sententie
illi qua dictu ẽ bonũ ẽẽ malu opponit᷑

Expanded text:
imus, scilicet, quae fuerit origo mali, et in qua re sit. Ex bona enim re ortum, et in re bona consistere praemissis testimoniis comprobatur. 8. Scientiae illi qua dictum est bonum esse malum, opponitur
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓbabilib atq inrefragabilib aꝑte de¬
Sieẽmia genus ẽ. sp̃es añt ꝑsona ut nõ¬
nulli sentiunt. oportet appellan tres sub¬
stantias ut appellãtur tres ꝑsone. sicut c̃
sit animal genus ⁊ equus ipes. appellã¬
lariter. ut sic diceretur tres equi sunt unũ
sunt aĩal. s sicut tres equi spali nomine.
ita ira aĩalia noĩe gn̾ali dicuntur. Cum
ergo tres pͣs una fateamur ẽẽ eẽntia. ñ
tres eẽntias. cum tres equi fia aĩalia dicũt᷑.
ñ unum. patet nomine ee̾ntie ñ signitĩ¬

Expanded text:
bilibus aperte deSi essentia genus est, species autem persona ut nonnulli sentiunt, oportet appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genus, et equus species, appellanenus singulariter; ut si diceretur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia nomine generali dicuntur. Cum ergo tres personas unam fateamur esse essentiam, non tres esse essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non signifi
Abbreviated transcription (Latin):
sonis panter ꝯueniunt. Una ẽ eigo p¬
sapientia eade bonitas. U̾n aꝑitur intri¬
nitate sũma ẽẽ ꝑfectõ. Si enim ibi de¬
ẽet potentia uł sapientia uł bonitas.
ñ cẽt sũmu lonu. S quia ibi ẽ ꝑfc̃a
potentia intinita sapientia. incõphen¬
noił ronitas. rate dicitur. ⁊ c̾ditur sim¬
mu bonũ. Cumiq unũ ⁊ ide penitus
sit indo̾ potentia. sapĩa. lonitas. ĩ sacra
tam̃ scrptura frequent solent ħ noĩa
distincte ad ꝑsonas refeni. ut pani po

Expanded text:
personis pariter conveniunt. Una est ergo psapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio. Si enim ibi deesset potentia, vel sapientia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas r
Abbreviated transcription (Latin):
ũ xp̃m creaturam fateretur. Id̾o aũt effusa
sunt ani iuiscera atq crepuit medlius. ꝓstra¬
tus infaciem. en quib xpm̃ negauerat fe¬
da ora pollutus. ¶His aliisq plurib testi¬
moniis instruimur ñ debere fateri simpłr

Expanded text:
um creaturam faceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simplic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diuma. ẽ utq aliquit ñ diuinu. S ext̃¬
picis lucionib. ñ ẽ recta argum̾tat̾onis ꝓ¬
cessio. Illa au̾t locuto locuto tropica est. quia

Expanded text:
n divina, est utique aliquid non divinum. Sed ex tropicis locutionibus non est recta argumentationis processio. Illa autem locutio tropica est qua Ch
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis curiose a nõ nulł. si deus humana
naturam potuit assimie̾ ẜ muliebre sexum.
Quidam arbitrantur eũ potuisse assume̾ hoĩe
ĩfeminino sexu. ut assũpsit ĩnirili. s⁊ oportu¬
nius atq ꝯuenientius fcm ẽ. ut de femina na¬
sceretur. ⁊ uirũ assume̾t. ut itu uiriusq sex̾
Hoĩs lib̾atõ. mutreq sexu debuit apparete. Er¬
go quia uinui oportebat susciꝑe. qui sexus ho¬
norabilior ẽ. ꝯsequens caͣt. ñ teminei seyus ab̾¬
at̾o hinc appareret. ꝙ ille uir defemina natus
ẽ. Sapĩa ergo dĩ q̃ dicitur unigenitus filius. ho¬
mine suscepto inutero. ⁊ de utero uirginis. lib̾¬
atrẽm hominis indicauit.

Expanded text:
quamvis curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus is liberatio in utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quae dicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Tem ⁊ aliter ꝓbatur. Omi̾e actum ex terioe̾
eẽt actus malus.nisi eẽt res uone.quia n̾
ẽ aliqua res mala nisi eade res bona sit. uñ
quã mala eẽt. si res ip̃a que mala ẽ natura
ñ eẽt. ꝯl ec igitur põt eẽ malu. nisi eẽt aliq

Expanded text:
tem et aliter probant omnem actum interiorem esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res bona sit. Undequa mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ añs ubi dicit. om̃ip̃s nõ dicitur ꝙ oĩa
ut ⁊̃ mala includeret que d̾s nec po̾̃t nec
uult. Nõ ergo negauit eum posis. oĩa q̃
que ñ uult. S adisus illos qui dicebãt
dm̃ multa uellẽ que no̾poterat. affirm¬
at cum posse quicquid nult. ⁊ exeo uere
dici ont̾iporente. nõ obaluit nsiquia
põt quicquid uult. ¶ S cane qu̾oin
telligas. põt quicquid mult. Inquict¬
nult se posse an quicquid uult facerẽ.
an quicqluid uult fieri. Sicĩ dicas om̃i¬
potente nocari quia põt quicquid nult
se posse. eigo ⁊ petrus nũc similiter o̾i¬
potens dici põt uł quilibet sc̃oꝵ beatoru̾̃.
quia põt quicquid uult se posse. ⁊ põt fa¬
crie quicquid uult facere. Nõ enim i¬
uult facere nisi ꝙ facit. nec posse. nisi

Expanded text:
, ubi dicit: Omnipotens non dicitur quod omnia , ut etiam mala includeret, quae Deus non potest, nec vult; non ergo negavit eum posse omnia quae quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotentem, non ob aliud, quam quia potest quicquid vult. Sed cave quomodo intelligas: potest quicquid vult se posse, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem vocari, quia potest quicquid vult se posse; ergo et Petrus similiter omnipotens dici potest, vel quilibet sanctorum beatorum, quia potest quicquid vult se posse, et potest facere quicquid vult facere. Non enim vult facere nisi quod facit, nec posse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝙ nͥ possit. Et om̃e ꝙ nult fieri. uult
se posse. S ñ om̃e ꝙ mult sc̃ posse uult

Expanded text:
posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult
Abbreviated transcription (Latin):
eius ẜ̃ duo apparet .s. ꝙ oĩa facit qͥue mult
⁊ neh̾ om̃io patitur. s cdm utrumq d̾som̃i¬
potens uiͣssime p̾dicatur. quia nec aliquid
ẽ ꝙ ei adpacientu cormuptẽe inferir uale¬
at. nec aliquĩ ad faciendũ ĩ pedin̾iu affer¬
posse. ⁊ oĩa facere posse. p̾t̾ ea sola quib
eiuo dign itas leceret᷑. cĩq excellentie deto¬
garetur. in quo tam̃ n̾ẽ minus om̃ip̃s.
U enim posse ñ cẽt posse. s nonposse.
glemo ergo dm̃ in porente ĩ aliquo dr̃e

Expanded text:
et quod omnia facit quae vult, et nihil omnino patitur; secundum utrumque Dei omnipotentia verissime praedicatur, quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferpati, et omnia facere posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in ali
Abbreviated transcription (Latin):
facere imusta. quia ip̃a ẽ sũma iustia¬
a ⁊ bonitas. Oĩps uero ẽ. ñ ꝙ oĩa possit
facere. s quia põt efficert quicquit mili
iti ut incħ ualeat eius uolimtati resista¬
it. qm̃ ꝯpleatur aut aliquomo ĩpedire e¬

Expanded text:
facere injusta quia ipse est summa justitia et bonitas. Omnipotens vero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut aliquo modo impedire e
Abbreviated transcription (Latin):
falli. uñ aũg in .ł. de simbolo. bs o̾ip̃te. n̾
põt mori. ñ põt fulli. nõ põt miẜ fic̾ri. no̾
põt uinci. Hec utiq ⁊ huius mõi. ab sit ut
possit omĩps. Si enim huiꝰ mõi passionib
atq icfectib subici posħ. oĩps minime fo¬
ret. Et m̃ monstranir oĩp̃s quia ei ħ appro¬
pinquare ñualent. Pũt tam ħ maliis oꝑa

Expanded text:
nus in libro De simbolo: Deus omnipotens non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri nec potest vinci; hec utique et huiusmodi absit, ut possit omnipotens. Si enim huiusmodi passionibus atque defectibus subici posset, omnipotens minime foret; et inde monstratur omnipotens, quia ei hec appropinquare non valent. Potest tamen hec in a
Abbreviated transcription (Latin):
unu filiu que ꝑpea ⁊ uingenitum dicimuᷤ
manentẽ induab sub̾antiis. sicut ei nature
ueritas ꝯtulit. ñ ꝯfusis natiris n ĩmixtis.
sicut thimociani uolũt. s sccietate uniti. Et¬
ce hẽs quare filius nõ pat̃. uł sp̃e .s. carnem¬

Expanded text:
unum filium; quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis neque immixtis, sicut Thimotiani volunt, sed societate unitis. Ecce habes quare Filius, non Pater, vel Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
dit lucerna ⁊ dragma decima que ꝑdita fue¬
rat reperit. sapientia .s. patris que tẽstam nu̾a¬
ne infirmitatis lumine sue diuinitatis ac¬
magine irsignitu. Iõ ⁊̃ filius missus ẽ ⁊ ñ
pat̃ quia ꝯgruentiꝰ muti debebat qui ẽ ab alio.
tus ẽ. ita congrue pat̾ misit. filius missus ẽ.
auillo eni ꝯuementer muititur dĩ u̾bu cuiꝰ
ẽ u̾bum. Auillo eͥ nttitur. dequo natu ẽ. Mit¬
titur uo᷑. ꝙ genitu ẽ. pꝰater uõ qui misit amil¬
lo ẽ. Iõq pater missus ñ ẽ. ne si nuteͣtur ab
illo eẽ putaretur. Missus ergo ẽ primo filius
alius ĩ diuinitate eẽt filius. aliꝰ ĩ humanita¬
te. ⁊ ne id̾ eẽt pat̃ ⁊ filius. si d̾s pater d̾ hõie na¬
ne assũpsit. n sp̃c. s. s filius tuntu. ut ꝗ erat ĩ
diuinitate d̾i filius. ip̃e fieret in hoĩe hoĩs filiꝰ.
ne filii nom̃ ad alterũ tran siret qui ñ eẽt et̾na
natiuitate filius d̃r Ergo filius. hõis factus ẽ

Expanded text:
dit lucernam, et drachmam decimam, quae perdita fuerat, reperit . Sapientia igitur Dei Patris testam humanae infirmitatis lumine suae divinitatis acmagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, itus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum. Ab illo mittitur, de quo natum est. Mittitur quod genitum est. Pater vero, qui misit, a nullo est; ideoque Pater missus non est, ne, si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, alius in divinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine na ut qui erat in divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis Filius, ne Filii nomen ad alterum nomen transiret, qui non erat nativitate Filius Dei. Dei ergo Filius hominis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
bdam uidetur. ultra locum firman̾iti
extentebatur illa moles. que ĩ inferiori
ꝑarte spissior atq grossior eint. In suꝑi¬
ori nõ. ranor ⁊ leuior atq subtlior existe¬
bat. Deqna rariori substantia. putant qui¬
damz fuisse agnas. q̃ suꝑfirmam̃tu eẽ di¬
cuntur. Gał fuit m̾udi facies inprinci¬

Expanded text:
uibusdam videtur, ultra locum firmamenti uibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in princi
Abbreviated transcription (Latin):
fornse appellare posse dañs: quia ĩ ꝯfusi¬
o̾e ⁊ ꝑmixtic̾e quada subsistẽs. nõtum
pulchra aꝑtãq ⁊ distincta receꝑat fõꝵ.
quale mõ cernimus. Facta ẽ erg̃o illa ma¬
teria informa confusionis. añt formã di¬
spositoĩs. Informa ꝯfusionis prius o ĩa cor¬
poralia matenalit̃ simul ⁊ semel sũt cre¬
ata. postmos informa dispositonis. sex
dieb s̃ ordinata. Etce absolutu ẽ ꝙ pͥmoᷤ
matena subsitͣ. ⁊ quantũ inalaitudiñe po¬
ngebatur. ad ꝙ nicħ temere afẜentes. di¬
amus ꝙ illa prima retu oĩum mole qñ
creata ẽst. ibite ad ẽẽ uidetur ꝓdiisse. ubi
nunc forma subsistit. Eratq terrenũ ħ
circũquaq ĩ molum auusdam nebule
opãsis ita inuolutu erat. ut appaxere ñ
poss q̃ fuit. Illa nõ ma ĩ una ꝑmixtiõe.
confusa. cutũquaq suspensa. cousq ĩ al¬
tum porrigebantur: quousq nũc sumi¬
tas corporee nature ꝑtingit. Et sicut ꝗ¬

Expanded text:
fusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo imateria substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hocircumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut q
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ꝯ siterdũ ẽ. ꝙ fui̾t illud adiutoriũ
hõi datu increatoe. quo poterat manere
siuellet. Nud utiq fuit lib̾tas arbitru
ab oĩ labe ⁊ corruptela ĩmunis atq no¬
lũtatis rectitudo. ⁊ õiu naturaliu pot̾e¬
ciaru aĩe sinceritas atq uiuacitas.

Expanded text:
ic considerandum est quod fuerit illud adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ic qr utrum semel tm̃
missus sit filius an sepe mittatur. si eni
missio filii ip̃ius tantum incarnatõ ẽ. cu
semel tm̃ incarnatus sit.⁊ semel ñ iudere¬
tur missus. at si sepe mittitur. ẽ ⁊ alia cius
missio quam incarnato. s que ẽ illa: nũa
et̾na genitura missio eius dicenda ẽ: an ⁊̃
aua missio querenda ẽ.
Qd̾ duob mõĩs dr̃

Expanded text:
itur utrum semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est? 10. Quod duobus modis d
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ꝑ iħm xp̃m facta ẽ. Gratia quia ꝑcari¬
tate impletur. ꝙ in lege p̾cipiebatur. ueri¬
tas: quia ꝑ xͥ. aduentu exibetur atq ꝑficitur.
humane redemptõis sponsio. fc̃a abantiquo.
Filii ergo missio ẽ ip̃a incarnatõ. Eo enim
mifsus ẽ. ꝙ informa hois mundo uisibilis
apparuit. dẽquo sͣ sufficient᷑ dictu ẽ
Quare
filius carne afsũpsit ñ pat̃ ł sp̃c sc̃s.

Expanded text:
tia, quia per charitatem impletur quod in lege praecipiebatur. Veritas, quia per Christi adventum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare Filius carnem assumpsit, non Pater, vel S
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mĩc ẽ. Credimus uenturũ ad iudicandu.
ꝙ futuru ẽ. Ite fides.⁊ suarum reru ẽ. ⁊ a¬
Spes aũt ñ nisi bonaru rerum ẽ. nec nrsi
futuraru reru ⁊ ad eu ꝑtinentiu. quia ea¬
rum sp̃e gerere ꝑhidetur. adp̃r¬

Expanded text:
 nunc est: credimus venturum ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et aSpes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ueniens exdĩ grã. ⁊ exmeritis p̾cedentib.
uł ip̃a spe. qua natura p̾it caritas. uł rem
sꝑatam .i. beatitudine ei̾na. Sine meritis
earu rerum. q̃ ñ uidentur. De spe queq dici¬
que creduntur. uł q̃ sꝑantur fitei speiq cõ¬
Nstinguitur tam̃ fides aspe. sicut uccabulo ita
rat̾onabili differentia. Est enim fide. malaꝵ
rerum ⁊ bõaru quia ⁊ uõa credũtur ⁊ mala. ⁊
ħ fide bo̾a. ñ mala. Est ⁊̃ fides. ⁊ p̾tentarum

Expanded text:
tis praecedentibus, vel ipsam spem, quam natura praeit charitas, vel rem speratam, id est, beatitudinem aeternam. Sine meritis earum rerum quae non videntur. De spe quoque diciquae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique comstinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala.
Abbreviated transcription (Latin):
uidau̾t intet nasai ⁊ ꝓcedere int̾sit. d̾ illa ex¬
cellentissima natura loquens cxplicare qui
quauis bipes sit om̃is qui homo ẽ. Hoc suo.
orstinguere aũt int̾ illam gnͣatõem. ⁊ hanc
ꝓcessicem. nescio. n̾ ualeo. nonsuffit̾o. Ac ꝑ ħ
quia ⁊ illa ⁊ nsta ẽ ineffabił. sicut ꝓpħ̾a defi¬
lio loquens ait. generatc̾em eius. quis enã¬
rabit. ita d̾ sp̃u sancto uerissime dr̃ ꝓcessio¬
nem eius quis enarabit. Satis sit ergo nols
quia ñ ẽ a se ip̃o filius. s ab illo de quo natuꝰ
ẽ. ñ ẽ a se ip̃o sp̃̾c sanctus. s abillo de quo ꝓ¬
cedit. ⁊ quia deutitq ꝓcedit. sicut iam o̾st̾e̾
tam̃ ip̃e filius sit. qm̃ ꝓcedendo ñ nascendo
legitur ẽẽ de dõ.iam suꝑius quantum ui
sum ẽ. disputauimus.

Expanded text:
uid autem inter nasci et procedere intersit, de illa excellentissima natura loquens explicare quisquamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio: distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio. Ac per hoc quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait, Generationem ejus quis enarrabit ? ita de Spiritu sancto verissime dicitur, Processionem ejus quis enarrabit? Satis sit ergo nobis, quia non est a seipso Filius, sed ab illo de quo natus est: non est a seipso Spiritus sanctus, sed ab illo de quo procedit. Et quia de utroque procedit, sicut jamtamen et ipse filius sit, quoniam procedendo, non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum satis visum est, disputavi.
Abbreviated transcription (Latin):
tici̾am sui gignit. ⁊ ẽ sola parens sue noti¬
cie. Tercius ẽ amor qui de ip̃a mente ⁊ no¬
ticia ꝓcedit: dum mens cgnoscit se. dilig̾
se. ꝯlonenim pofs sc diligere. nisi cognosce
rentis ⁊ plis.

Expanded text:
titiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognoscerrentis et prolis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amor.tria quedam sunt. M ens enim no¬
uit se. ⁊ amat se. nec amare se põt: nisi ⁊̃
nouiͣt se. Auo queclam sunt mens⁊ noticia
Cum ergo se nouis mens. ⁊ amat sez manet
trinitas .s. mens. amor.⁊ noncia. Mens aũt
hic accipitur ñ ꝓ mnima: s peo ꝙ maĩa ẽ ex¬

Expanded text:
et amor, tria quaedam sunt. Mens enim novit se, et amat se; nec amare se potest, nisi etiam noverit se. Duo quaedam sunt mens et notitia Cum ergo se novit mens et amat se, manet trinitas, scilicet mens, amor, et notitia. Mens autem hic accipitur non pro anima, sed pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
Et de a pedib sedentis suꝑ solium
excelsu quos seraphyn duab alis
uelabant. scriptori ⁊ ñ auditori ꝯme¬
morasse sufficit. qui afacie exorsus
sedentis. ꝑmeclia ad pedes usq uia
duce ꝑuenit.:¬

Expanded text:
ec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque via duce pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
rior tẽptato ẽ: qñ nob̾ exirinsecus malũ
uisi biłr suggeritur u̾bo. uł signo aliquo.
ut ũle cui fit ad peccati ꝯsensui declinet.
Et mł temptat̾o. tm̃ fit abadusario. Inte¬
rior uõ tẽptato ẽ. qñ i̾uisibiłr malu nob̾
intrinsecus suggeritur. Et ħ tẽptatõ aliꝗͣ¬
do fit abhoste. aliqñ acarne. ꝯlam diabo¬
lus inuisibiłr mala suggent. ⁊ excarnis
corruptõe suborinur motus illicitus. ⁊ titu¬
ñ fit sine peccnto Que aũt ẽ aboste̾. insi
ei consentiatur. n̾ ht̃ peccatu. s ẽ mate¬
ria exercende nitutis. Temptato aũt car¬
nis interior. difficilius mincitur.: quia in¬
rerius oppugnans de nr̃o. ꝯͣ nos roborat᷑.
Hõ igitur qui sola exteriori rẽptat̾ee pł¬
satus cecidit: tanto grauius plectendus
erat. quanto liuiori inpulsu fuerat ꝓsrͣ¬

Expanded text:
rior tentatio est quando nobis extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit ad consensum peccati declinet, et talis tentatio tantum fit ab adversario. Interior vero tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titinon fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed est materia exercendae virtutis. Tentatio enim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat pr
Abbreviated transcription (Latin):
beati fuieñt angłi. ⁊ ampam reatitudnĩẽ a¬
quo mo meruennt. Qd̃ in ip̃a ꝯfirmat̾re
ueati fuerint plures contestatur auctori¬
tates. ⁊ ĩo ꝓ ꝯstanti hñdũ ẽ. utrũ uõ per
gram tc sibi datam. ip̃am beatitudineni
merierit. ambiguũ ẽ. Quibda ẽ plocii
ꝙ m̃t eã meruerit ꝑgr̾am quã ĩ confirmna

Expanded text:
beati fuerint angeli; et an ipsam beatitudinem aliquo modo meruerint. Quod in ipsa confirmatione beati fuerint, plures contestantur auctoritates, et ideo pro constanti habendum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datam ipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯputat cachanas pp̃ inquiens. Pꝰarẽ¬
tele gradus taliter ꝯputamnis. Ego ⁊
fr̾ m̃c una gnato sumus. primuq gͣ¬
dum efficimus. Rursum filius meus
dum ẜ̃ faciunt atq ad hunc modum
ꝯtinentur cetere successioe̾s. Inter ilios
uii. nulla insensu existit diu̾sitas. q̃¬
nis ĩ mĩo graduu uarietus indeatur.
ultima enim genent̾o si afr̾ib sumat

Expanded text:
computat Zacharias papa, inquiens, ibid.: Parencomputat Zacharias papa, inquiens, ibid.: Parentelae gradus taliter computamus: Ego et frater meus una generatio sumus, primumque gradum efficimus. Rursus, filius meus, dum faciunt. Atque ad hunc modum caeterae successiones. Inter illos qui septem, nulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat