comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gentes ergo canes appellicuit propt̃ in mun¬
ditiam.: Quid autem illa mulier esuriens hocmagis non reppulit: Suscepit humilit̃
conuitium. & meruit beneficium. Neq: enim conuitium illud dicendum erat. quod
adño dictum erat. Seruus sialiquid tale dno dicat conuitiumẽ. Dñs etiam cumtale
aliquid seruodic̃ digna potius dic̃ipotest. Ita inquit dñẽ.: Quid estia&᷑. Uerum dicis:
Prorsus uerumdicis canis egosum.: Sed & canes inquit edunt demicis. quaecadent demesa
dominorum suorum.: Et continuo dñs : Omulier magnaẽ fides tua. : Iam dudum canis
modo mulier. Vnde iammulier quae paulo ante canis.: Con fitendo humiliter non re¬
pellendo qđ ad ño dictum erat., Ergo gentes canes &ideo esurientes: Bonum est et u¬
deis. ut agnoscant se peccatores. Et lic& aduesperam conuestantur. ot famem patient
ut canes : Nam male saturatus erat ille quidicebat ieiunobis in subbato.: Ille autẽ

Expanded text:
Gentes ergo canes appellavit, propter immunditiam. Quid autem illa mulier esuriens? Hoc magis non repulit: suscepit humiliter convicium, et meruit beneficium. Neque enim et convicium illud dicendum erat, quod a Domino dictum erat. Servus si aliquid tale domino dicat, convicium est: dominus autem cum tale aliquid servo dicit, dignatio potius dici potest. Ita, inquit, Domine. Quid est, ita? Verum dicis, prorsus verum dicis; canis ego sum. Sed et canes, inquit, edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Et continuo Dominus: O mulier, magna est fides tua ! Jamdudum canis, modo mulier. Unde jam mulier quae paulo ante canis? Confitendo humiliter, non repellendo quod a Domino dictum erat. Ergo Gentes canes, et ideo esurientes. Bonum est et Judaeis, ut agnoscant se peccatores; et licet ad vesperam, convertantur; et famem patiantur ut canes. Nam male saturatus erat ille qui dicebat: Jejuno bis in sabbato. Ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia solus : Consideratis omnib: supra dictis : eructuatur ymnus¬
lia solus: Qm̃ quicũq faciunt : ipse in eis operatur : qui fac̃ mirabilia
interp̃tes dicerent : qui ñ possent dicere in aet̾nũ: et in aet̃nũ aet̃ni .:
Quasi enĩ aliud dictũ sit in aet̾nũ : et aliud in saeculũ ita sonat.: Sed
ret᷑ : in saeculũ et insaeculũ saeculi.: Vt sȩculũ intellegeret᷑ : quan¬
tũ hoc sȩculũ durat.: In saeculũ aũ saeculi : qđ p̾huius finẽ futurũ
ꝓmitutur. Et replebitur gloria omnis terra fiat fiat . Iussisti
dñe : ita fit ita fit. Donec illud qđ coepit a flumine: perueniat
omnino usq: ad t̃minos orbis terrae.

Expanded text:
mnibus supra dictis eructatur hymnuslia solus: quoniam quicumque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia interpretes dicerent, qui non possent dicere, in aeternum, et in aeternum aeterni? Quasi enim aliud dictum sit, in aeternum, et aliud in saeculum, ita sonat: sed gretur, in saeculum, et in saeculum saeculi; ut in saeculum intelligeretur, quantum hoc saeculum durat; in saeculum autem saeculi, quod post hujus finem futurum promittitur. Et replebitur gloria ejus omnis terra: fiat, fiat. Jussisti, Domine, ita fit; ita fit, donec illud quod coepit a flumine, perveniat omnino usque ad terminos orbis terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq filii carnis: sed filii
ꝓmissionis deputantur in semine : Om̃s gentes magnificabt̃ eũ
Tãquã exponendo repetitũ ẽ qđ supra dictũ ẽ : quia enĩ benedicentur in eo :
magnificabt̃ eũ Non ipsi faciendo ut magnus sit qui ꝑse ipsũ magn̾ẽ :
sed laudando et magͥnũ fatendo ÷ Sic enĩ magnificam̃ dm̃ : sic enimdi¬
cimꝰ̃ : scĩ ficetꝰ nom̃ tuũ : qđ sẽꝑ utiq scm̃ ẽ : Renedictus dñs ds̃ qui fa c̃

Expanded text:
Neque filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicimus: Sanctificetur nomen tuum : quod semper utique s
Abbreviated transcription (Latin):
horae uigiliae : Sedtu sinon habueris tolerantiam : tardum tibierit  Ettum tibi
tardum erit. deflecteris ab eo. Eteris similis illis quiin heremo fatigatisunt. Et festi¬
nauerunt a dõpetere dilitias quas illis inpatria reseruabat .: Itcum non daren¬
tur dilitiae initinere quibus forte corrum perentur : murmurauerunt aduer¬
sus dñm. et redierunt corde inȩgyptum : Vnde corpore fuerant separati : cor¬
deredierunt . ⁊ Noliergotusic. nolisic ⁊ Time uerbum dnĩ dicentis. mementote
uxoris loth: Etipsa inuia iamliberata desodomis. retrorespexit. Vbi respex̃.
ibi remansit. facta est statua salis . ut condiatte : Exemplo enim tibi dataest.
ut cor habeas. non remaneas fatuus inuia.: Ad tende remanentẽ. & transi:
ad supernam palmam dequa post ea glorieris: quia idem apostolus dicit.
super est mihi corona iustitiae. quam mihi redd& dñs in illo die iustus uidex :¬

Expanded text:
horae vigiliae . Sed tu si non habueris tolerantiam, tardum tibi erit: et cum tibi tardum erit, deflecteris ab eo, et eris similis illis qui in eremo fatigati sunt, et festinaverunt a Deo petere delicias, quas illis in patria reservabat; et cum non darentur deliciae in itinere, quibus forte corrumperentur, murmuraverunt adversus Deum, et redierunt corde in Aegyptum ; unde corpore fuerant separati, corde redierunt. Noli ergo tu sic; noli sic: time verbum Domini dicentis, Mementote uxoris Lot . Et ipsa in via, jam liberata de Sodomis, retro respexit; ubi respexit, ibi remansit: facta est statua salis , ut condiat te. Exemplo enim tibi data est, ut tu cor habeas, non remaneas fatuus in via. Attende remanentem, et transi; ad supernam palmam de qua postea glorieris. Quia idem Apostolus dicit: Superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illo die justus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit egome non arbitror ad praehendisse : neilli sibi uiderentur ad prehendisse :
Quibus rursus dicit: qui seputat aliquid scire. nondum scit quem ad modum oporte¬
atscire : Quidergo ait fratres egome non arbitror ad praehen disse: Supra dixe¬
rat non quia iam acceperim. aut iam perfectussim: et ibi sequitur. fratres egome
non arbitror ad praehendisse : Si nondum accepit . egenus et pauper est ⁊ Siñ¬
dum ẽ perfectus egenus et pauꝑ est : Bene dicit dñe adiuuame : Sed intellegit
aliquid. et excelsiłs intellegit: Uidetamen quid dicat.: Ei autem qui potens ẽ
suꝑomnia facere. super abundantius quam petimus et intellegimus.: Vlide er¬
go qui a nondum ꝑuenit . nondum ad praehendit : Quidergo ait: Fratres ego

Expanded text:
inquit, ego me non arbitror apprehendisse; ne illi sibi viderentur apprehendisse, quibus rursus dicit, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oportet scire . Quid ergo ait? Fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Supra dixerat, Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim; et ibi sequitur, Fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Si nondum accepit, egenus et pauper est: si nondum perfectus est, egenus et pauper est. Bene dicit: Deus, adjuva me. Sed intelligit aliquid, et excelsius intelligit. Vide tamen quid dicat: Ei autem qui potest super omnia facere superabundantius quam petimus et intelligimus . Vide ergo quia nondum pervenit, nondum apprehendit. Quid ergo ait? Fratres, ego
Abbreviated transcription (Latin):
tesunt extentus. secundum intentionẽ sequor ad palmam superne uocationis :
ille ergo currit : tu haesisti . ⁊ illedicit nondum seperfectum : et tuiam deperfec¬
tione gloriaris: Confundantur qui tibi dicunt. euge euge : Confundaris
inter illos &tu. Quia tu tibi dicis euge ege Quienim seipsum laudat. sibidi¬
cit euge euge : Qui ab aliis laudatur et consentit: non portat oleum secum:
Deficiunt faces : clausurus est ille ianuam Hocergo nos docuit psalmus iste
breuiter carissum. ex ammonitione solemnitatis martyrum. ut intelle¬
gamus quia martyres tribulationem hic passisunt corporalem : Nos in¬
inquanta cum que pacesimus. Necesseest patiamur tribulationem spiri
uentilatio. ut separetur palea afrumento. donec adhorreum redigatur.
Quoddonec fiat clamemus. Egouero egenus et pauꝑsum. dsadiuuame:¬
derunt longum est utueniat xp̃s: Quidergo quia dicimus regartꝰ aueris
uenturus est antequam statuit uemre: Quid sibi uult hocuotum netar¬

Expanded text:
te sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam vocatIlle ergo currit, tu haesisti. Ille dicit nondum se perfectum; et tu jam de perfectione gloriaris! Confundantur qui tibi dicunt: Euge, euge. Confundaris inter illos et tu, quia tu tibi dicis: Euge, euge. Qui enim seipsum laudat, sibi dicit: Euge, euge: qui ab aliis laudatur et consentit, non portat oleum secum; deficiunt faces, clausurus est ille januam . 9. Hoc ergo nos docuit psalmus iste breviter, charissimi, ex admonitione solemnitatis martyrum, ut intelligamus quia martyres tribulationem hic passi sunt corporalem: nos in quantacumque pace simus, necesse est patiamur tribulationem spiritventilatio, ut separetur palea a frumento, donec ad horreum redigatur . Quod donec fiat, clamemus: Ego vero egenus et pauper sumDventurus est antequam statuit venire? Quid sibi vult hoc votum, Ne tar
Abbreviated transcription (Latin):
Contẽnitur a falsis xp̃ianis sedens incaelo.
uidi: Spe mea ñ fallar. accipiã qđ ꝓmisisti. iudica causã meam
Cem̃to obꝓbriorũ tuorũ. eorũ qui abprudente: s̃ totadie.. Ad huc enĩ
insultatur xp̃o. nec de er̃ tota die. hoc ẽ usq ad finẽ saeculi. uasa ire. Ad huc di¬
citur uana p̃dicant xp̃iani. ad huc dicitur in anis ẽ resurrectio mortuorum.
Iudica causã meã mem̃to obꝓbriorũ tuorũ. Sed quorũ. nisi eorũ quae ab in¬
NE
obliuiscaris uoces dep̃cantiũ te. ingemescentiũ. et expectantiũ iã qđ pro¬
misisti de nouo testam̃to et ad ipsã fidẽ abulantiũ neobliuiscaris uocem
dep̃cantiũ te Sed illi ad huc dicunt ubiẽ ds̃tuus. Suꝑbia eorũ quioder̃¬
te. ascendat sẽꝑ adte.. Noli et eorũ suꝑbiã obluusci.
Nec obliuiscitur
omnino. aut punit aut corrigit.¬

Expanded text:
contemnitur a falsis christianis sedens in coelo.vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento opprobriorum tuorum; eorum quae ab imprudente sunt tota die. Adhuc enim insultatur Christo; nec deerunt tota die, hoc est usque in finem saeculi, vasa irae. Adhuc dicitura causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imNe obliviscaris vocem deprecantium te. Ingemiscentium, et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te oderunt, ascendat semper ad te: Noli et eorum superbiam oblivisci. Nec obliviscitur: omnino aut punit, aut corrigit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim naturalibus ramis ds̃ non pepercit. Neque tibi partet. Adtende ergo
tres. siaduersus iudatos olim practisos deradice patriarcharum extollere
nos non debemus. sedtimere porius & diceredõ. Quam metuenda sunt ope¬
ratua : quanto minus non nos extollere. aduersus recentia uulneric prae

Expanded text:
Si enim naturaltres, si adversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, Quam timenda sunt opera tua! quanto minus non nos debemus extollere adversus recentia vulnera prae
Abbreviated transcription (Latin):
Magis terreamini quia uidetis amputatos ramos naturales Iudaei
enimꝰ patriarchas uenerunt. de carne abrahȩ natisunt: Et quid ait
apostolus : seddicis fracti sunt rami ut ego insercaribene : Propter

Expanded text:
Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas venerunt; de carne Abrahae nati sunt. Et quid ait Apostolus? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter
Abbreviated transcription (Latin):
tua sumus uidemus. abscondisti dm̃ obiecisti hominem: Quare hoc:
Utcaecitas exparte israhel fieret. etplenitudo gentium intraret ⁊
Ad hoc abscondistidm̃. et hominem aspectibus obiecisti: Uidebant & non
uidebant .⁊ Videbant quod acceperas. et non uidebant quoderas:
Videbant formam serui. Et non uidebant formam dĩ: formam serui
quamator est pater . Non formam dĩ. propter quam modo audistis: ego &
pater unum sumus: Tenuerunt quod uidebant. Crucifixerunt quod
uidebant Insultauerunt ei quem uidebant. non agnouerunt quila¬
tebat. Audi apostolum dicentem. sienim cognouissent. Num quam
dñm gloriae crucifixissent: Ergo gentes quae uocatae estis ad tendite
ramos praecisos propter sae ueritatem : uos autem insertos propter bo¬
nitatem. et participes facti pinguedinis oleae, Non altum sapientes.
idest non superbientes: Non enim turadicem portas ait. sed radixte:

Expanded text:
tua sumus; videmus: abscondisti Deum; objecisti hominem. Quare hoc? tua sumus; videmus: abscondisti Deum; objecisti hominem. Quare hoc? Ut caecitas ex parte Israel fieret, et plenitudo Gentium intraret. Ad hoc abscondisti Deum, et hominem aspectibus objecisti. Videbant, et non videbant: videbant quod acceperas, et non videbant quod eras: videbant formam servi, non videbant formam Dei ; formam servi, qua major est Pater ; non formam Dei, propter quam modo audistis, Ego et Pater unum sumus . Tenuerunt quod videbant, cruxifixerunt quod videbant; insultaverunt ei quem videbant, non agnoverunt qui latebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego uenunquit ut qui non uident uideant. et quiuident caecifiant Videte
inuna parte bonitatem: in aliu quasi malitium: Quid enim melius illo: quid
miseri cordius quidiustius: Quare ergo qui non uident uideant : prop¬
erbonitatem: Quare et quiuident caecifiant propter elictionem
Et uere uidebant et facti sunt caeci: Nonuidebant. sed uidere sibi
uidebantur.: Nam ecce uidete fratres cumdicerent ipsi iudaei. non
sumus caeci. ait illis dñs: Sicaeci essetis peccatum non haberetis
Modo autem quia dicitis uidemus. peccatum uestrum in uobis manet:
Ad medicum uenisti: uidęre te dicis: Cessabunt colliriu. semper caecus
remanebis : Confittre tecaecum. ut in luminari merearis: Ad tende
iu da eos adtende gentes :: quinon uident inquit. uideant inquit Ideo
debant iudaei. gentes nonuidebant: Ecce qui uiderunt cruci fixe¬
runt. qui non uiderunt crediderunt Ergo quid fecisti o xp̃e
aduersus superbos: quid fecisti: uidemus qm̃ dignatus es et mem bra

Expanded text:
nt, caeci fiant. Vide in una parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. Et vere videbant, et facti sunt caeci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ecce videte, fratres: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci essetis, peccatum non haberetis: modo autem quia dicitis, Videmus, peccatum vestrum in vobis manet . Ad medicum venisti; videre te dicis? Cessabunt collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo in carne videbant Judaei; Gentes non videbant: ecce qui viderunt, crucifixenon viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid fecisti? Videmus, quia dignatus es, et membra
Abbreviated transcription (Latin):
ȩgrotabant .: Nam siuel mitius ae grotarent. non frenetici medicum occiderent:
retinenda et non amanda: audialiam uocem palmi. Seruite dño intimo¬
re. et exultate ei cum tremore. Quid sibi hoc uult: audiuocem apostoli.
Cumtimore inquit ettremore. ur̃ a. ipsorum salutem operamini: Quare
cumtimore &tremore : subiecit causam: Ds̃ est enim qui operatur in uobis
et uelle et operari probona uoluntate: Siergo ds̃ operatur integratia
dĩ bene operaris non uiribus tuis .⁊ Ergo sigaudes. et time neforte quod da¬
tum est humili. auferatur superbo : Iam ut noueritis hoc eẽ factum de
superbia iudaeorum. quasi se exoperibus legis iustifitantium. Et ideo
gaudentium : dicit alius psalmus. hiincurribus. et hiinequis. quasi insuis
quibusdam passibus. et instrumentis ad erectionem suam.: Nos autem in¬
quit in nomine dñi dĩ nr̃i magnificabimur.: Vide quem ad modum illeͥ
extollebantur in se: Vide quem ad modum istagloriabantur in dño⁊

Expanded text:
egrotabant. Nam si vel mitius aegrotassent, non quasi phrenetici medicum occidissent. a! Quare timenda, et non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quid sibi hoc vult? Audi vocem Apostoli: Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est enim qui operatur in vobis, et velle, et operari, pro bona voluntate . Si ergo Deus operatur in te, gratia Dei bene operaris, non viribus tuis. Ergo si gaudes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine Domini Dei nostri magniextollebantur in se; vide quemadmodum isti gloriabantur in Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere iram. et demonstrare potentiam suam. attulit inmulta patientia uasa irȩ
quae ꝑfecta sunt inperditionem. Et propte uid hoc: ut notas facer& diuitias suas
inuasa miseri cordiae . Siergo uasa irae attulit. In quib: notas facer& diuitias suas in
ua samiseri cordiae. Rectissime dictumẽ misericordia eius praeuenietme. Ds̃ m̃s de mon¬
st̾auit mihi inimicis meis. Id est quantam cirtame habuit misericordiam. In illis mihidemon¬
strauit circaquos nonhabuit: Nisienim debitor suspendatur. minus agit gratias cui
debitum relaxatur: Ds̃ m̃s demonstrauit mihi in imicis meis. de ipsis autem in imicis quid
N eoccideris eos nequando obliuis cantur legis tuae.: Rogat pro inimicis suis impl& p̃ceptũ:¬

Expanded text:
ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, et ut in vasa misericordiae : si ergo vasa irae attulit, in quibus notas faceret divitias suas in vasa misericordiae, rectissime dictum est, Misericordia ejus praeveniet me. Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantam circa me habuit misericordiam, in illis mihi demonstravit circa quos non habuit. Nisi enim debitor suspendatur, minus agit gratias cui debitum relaxatur. Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis. 21. De ipsis autem inimicis quid? Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Rogat pro inimicis suis, implet praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex maledicto &mendacio adnuntiabunt᷑ consummationes. In ira
diendo fatigati estis: Itaq siplac& caritatiuraẽ. quae restant incrastinum differamus.
A diuuabit dñs ut uobis debitum persoluamus. quia illo magis quam de nobis ꝓmittimus:¬

Expanded text:
et de execratione et mendacio adnuntiabuntur in consummatione in ira et de execratione et mendacio adnuntiabuntur in consummatione in ira diendo fatigati estis: itaque si placet Charitati Vestrae, quae restant in crastinum differamus. Adjuvabit Dominus, ut vobis debitum persolvamus; quia de illo magis quam de nobis promittimus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceubiiacent qui suꝑbierant . Ecce tu ubi in sestus es qui iacebas. Et tunoli superbire.
ne precidi merearis. : Ds̃m̃s ne occideris eos. nequando obliuis cantur legis tuae.
Disperge eos inuistute tua: Iam factumẽ . superom̃s gentes. disꝑsisunt iuda ei. testes
iniquitatis suae. et ueritatis nrãe.. Ipsi habent codices de quib proph&atus ẽ xp̃s
Et nos tenemus xp̃m. Et siquando foste aliquis paganus dubitauerit cum ei dixerimꝰ
proph&ia de xp̃o. quarum euidentia obstupescit. & ammirans putauerit a nobis eẽ
scriptas :: De codicib iud aeorum probamus. quia hoctantum ante praedictum est:
idete quem ad modum de inimicis nrĩs. alios confundimus in in
tute tua: tolle illis uistutem. tolle illes fostitudinem ipsorum.: Et deduc eos prop¬
Delicta oris eorum. sermones labiorum eorum. Et conprehendantur
insuperbia sua.

Expanded text:
Ecce ubi jacent qui superbi erant, ecce ubi insertus es qui jacebas: et tu noli superbire, Ecce ubi jacent qui superbi erant, ecce ubi insertus es qui jacebas: et tu noli superbire, ne praecidi merearis. Deus meus, ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. 22. Disperge eos in virtute tua. Jam factum est: per omnes gentes dispersi sunt Judaei, testes iniquitatis suae et veritatis nostrae. Ipsi habent codices, de quibus prophetatus est Christus, et nos tenemus Christum. Et si quando forte aliquis paganus dubitaverit, cum ei dixerimus prophetias de Christo, quarum evidentiam obstupescit, et admirans putaverit a nobis esse conscriptas; de codicibus Judaeorum probamus quia hoc tanto ante praedictum est. Videte quemadmodum de inimicis nostris alios confundimus inimicos. Disperge eos in virtute tua: tolle illis virtutem, tolle illis fortitudinem eorum. Et deduc eos, proDelicta oris eorum, sermonem labiorum eorum: et comprehendantur superbia sua
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Cestae deleta ciuitas eorum.: Non admittuntur ad ciuitatem suam idei. & tam̃
iudei sunt : Nam omnes istae prouintiae. aromanis subactaesunt.: Quis iam cog¬
noscit gentes in imperio romano: quae quid erant quando om̃s gentes romani facti
sunt. & om̃s romani dicuntur iudaei. : Tamen manent cum signo. Nec sic uicti sunt
ut auictoribus absorberentur : Nonsine cain ille est . quicum fratrem occidiss&. posuit
in eo ds̃ signum. Ne quis cum occider&. hoc est signum quod habent iudȩi : Tamen omni¬
nore liquias legissuae . circumciduntur. Sabbata obseruant. pascha immolant. Mi¬
a comedunt . : Sunt ergo iudȩi. non sunt occisi.: Necessariisi¬
Quare hoc : ut monstr& nobis in imicis nr̃is misericordiam suam : Ds̃ m̃s de monstrauit mihi
in imicis meis.: In ramis suꝑbiȩ p̃cisis. Insestomiseri cordiam suam demonstrat oleastro:

Expanded text:
nis, certe deleta civitas eorum; non admittuntur ad civitatem suam Judaei, et tamen nis, certe deleta civitas eorum; non admittuntur ad civitatem suam Judaei, et tamen Judaei sunt. Nam omnes istae provinciae a Romanis subjugatae sunt. Quis jam cognoscit gentes in imperio Romano quae quid erant, quando omnes Romani facti sunt, et omnes Romani dicuntur? Judaei tamen manent cum signo; nec sic victi sunt, ut a victoribus absorberentur. Non sine causa Cain ille est, qui cum fratrem occidisset, posuit in eo Deus signum, ne quis eum occideret . Hoc est signum quod habent Judaei: tenent omnino reliquias legis suae; circumciduntur, sabbata observant, pascha immolant, azyma comedunt. Sunt ergo Judaei, non sunt occisi, necessariiQuare hoc? Ut demonstret nobis in inimicis nostris misericordiam suam. Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis. In ramis superbia praecisis inserto misericordiam suam demonstrat oleastro.
Abbreviated transcription (Latin):
legistuae : Quomodo non mis ereretur omnium qui operant᷑ iniquitatem : Et quomodo nor
occidit eos neobliuis cantur legissuae.: Sedhic de inimicissuis dix̃., Quidergo in imicei
aequitatem operant᷑ Ergo ipsi iniquitatem operant᷑. sed quia ipse aequi tatem ope
ratur. : Porro quia a equitatem operaNur. profecto aequitatem ab inimicis patiunt᷑.
Restat ut qui iusto inimicantur. Iniquitatem operent᷑.: UNde ergo paulo superius. Ñ¬
misere aris omnium qui operantur iniquitatem. & nunc deinimicis suis neoccideris eos.
nequando obliuis cantur legis tuae. : Nonergo miserearis eorum. ut occidas peccata
eorum. Non occidas eos quorum peccata occidis. Quidẽ autem occidi. obliuisci legis dñi.
Ipsaẽ ueramors. in prosundum irae peccati : Potest quidem hoc & deiudeis intellegi. Quid
de iudeis: Ne o ccideris eos ne quando obliuis cantur legistuae : Istos inimicos meos
Apsos quime occider̃ nolituoccidere. Maneat gens iudȩorum. Ceste uicta ẽ aroma¬

Expanded text:
legis tuae? Quomodo non miseretur omnium qui operantur iniquitatem, et quomodo non occidit eos ne obliviscantur legis tuae? Sed hic de inimicis suis dixit. Quid ergo? Inimici aequitatem operantur? Si qui eratur, porro qui aequitatem operatur, profecto iniquitatem ab inimicis patitur; restat ut qui justo inimicantur, iniquitatem operentur. Unde ergo paulo superius, Nomnium qui operantur iniquitatem; et nunc de inimicis suis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Non ergo miserearis eorum, ut occidas peccata os, quorum peccata occidis. Quid est autem occidi? Oblivisci legis Domini. Ipsa est vera mors, in profundum ire peccati: potest quidem hoc et de Judaeis intelligi. Quid de Judaeis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Istos inimicos meos, ipsos qui me occiderunt, noli tu occidere. Maneat gens Judaeorum: certe victa est a Roma
Abbreviated transcription (Latin):
preueni& me.: Eccequid est fostitudinem meam ad tecustodiam . deme omnino
nihil prȩsumam. Quid enim attuliboni ut meimiscreris. ut meiustificares: quid
in me inuenisti. nisi sola peccata: Tuum nihil aliud nisinaturam quam creasti. Cetera
mea mala quae deleuisti.: N onergo ante prior exsurrexi. sedtu ad me excitandum ue¬
nisti. : Nammiseri cordia eius preueni& me: Antequam aliquid boni ego faciam miseri¬
cordia eius praeueniet me.: Quid hic respondebit infelix pelagius.: Ds̃ m̃s demon
meismihi demonstrauit relictis.: Compar& se collectis & repulsis. electus. Compar& se
uasis irae uas miseri cordiae. Et uideat quia ex una massa fec̃ ds̃ aliuduas in honorem

Expanded text:
me. Ecce quid est, Fortitudinem meam ad te custodiam: de me omnino nihil praesumam. Quid enim attuli boni, ut mei miserereris et me justificares? Quid in me invenisti, nisi sola peccata? Tuum nihil aliud nisi natura quam creasti: caetera, mala mea quae delevisti. Non ego prior ad te exsurrexi, sed tu ad me excitandum venisti; nam misericordia ejus praeveniet me. Antequam aliquid boni ego faciam, misericordia ejus praeveniet me. Quid hic respondebit infelix Pelagius? 20. vers. 12-1meis mihi demonstravit. Relictis comparet se collectus, et repulsis electus: comparet se vasis irae vas misericor
Abbreviated transcription (Latin):
ropter eos forte qui rudes sunt adhuc nomen xp̃i qui aundiq col¬
ligit. quia proomnibus dedit sanguinem suum: Dicendum est pau¬
cis. quod et illi libenter audiant. quinouerunt. et discant qui non noue

Expanded text:
ropter eos qui forte rudes sunt adhuc ad nomen Christi, quia undique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non nover
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ⁊ Patres nr̃i multi sc̃ĩ & circum cisionẽ carnis habebant ꝓpter signacu¬
degenerantes remanserunt inuidaci. Incorde pagani ⁊ Ipsi enim uidaci qui sun.:

Expanded text:
cordis. Patres nostri multi sancti, et circumcisionem carnis habebant propter signacudegenerantes, remanserunt in carne Judaei, in corde Pagani. Ipsi enim Judaei, qui sun
Abbreviated transcription (Latin):
in conscientia iam sanata. Nec ueretundia infronte tam libera: Sed cum obi¬
ceretur quibus dam quod xp̃m interfecerint. merito conpuncti sunt mala
conscientia & salu briter confusi atq conuersi. ut possent dicere. tu cogno¬
uisti confusionem meam. ⁊ Tuergo dñe nosti nonsolum ob probrium meum.

Expanded text:
in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed cum objiin conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed cum objiceretur quibusdam quod Christum interfecerint; merito compuncti sunt mala conscientia, et salubriter confusi atque conversi, ut possent dicere: Tu cognovisti confusionem meam. Tu ergo, Domine, nosti, non solum opprobrium meum,
Abbreviated transcription (Latin):
criminis obiectione. : Frubescere non est crimen. aut& sicrimen est. nonẽ illius
cui obicitur. NSedtam̃ infirmitas humani animi plerumq ueretundiatur &iã
cũ falsum obicitur. Nonquia obiectum est. sel quia ereditum. Ominia haee sunt
in corpore dñi : Nam confusio in illo non poterat esse : in quoculpa non inueni¬
ebatur: Obiciebatur crimen xp̃ianis. hoc ipsum quo d xp̃iani essent: Illie quidẽ¬
&iam gloria erat. fortes libenter accipiebant. Etsic accipiebant ut omninode
nomine dñi sui nonerubescerent.  Operuerat enim in reuerentia faciem eorũ
habentium frontem pauli dicentis. Non enim erubesco de euuungelio.
Virtus enim dĩ est insalutem omni credenti : Opaule nonne tues adoratorcru¬
cifixi. ⁊ Parum est inqui Tinde mihi non erubescere. Immo hinc solum glorior
lifronte obprobrium solum poterat obici. Nam nec confusio poterat esse

Expanded text:
criminis objectione erubescere. Non est crimen; aut etsi crimen est, non est illius criminis objectione erubescere. Non est crimen; aut etsi crimen est, non est illius cui objicitur: sed tamen infirmitas humani animi plerumque verecundatur, etiam cum falsum objicitur; non quia objectum est, sed quia creditum. Omnia haec sunt in corpore Domini. Nam confusio in illo non poterat esse, in quo culpa non inveniebatur. Objiciebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, li fronti opprobrium solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse
Abbreviated transcription (Latin):
mo uocem dñi agnoscamus : Ad occultam liberationem pertin& quod suprado it.
Intende animae meae & redime eam. ⁊ Restat ergo corporis liberatio. Quia
sunt ad eius fidem qui ineius morte sacuierunt.⁊ Ex inimixis facti sunt amici
ꝑillius gratiam. non periustitiam suam .⁊ ldeo secutus est propter inimicos
meoseru eme. Intende animae meae: sed hoc in occulto. ⁊ Propter in imicos aũt
meos erue & corpus meum. Nihilenim inimicis meis proderit. si solã animã
liberaueris. Aliquid se egisse. aliquid impleuisse credituri sunt: Quaeutilitas
in sanguine meo dum descendo in corruptionẽ.: Ergo intende animae meue
& redime eam quodtu solusscis : Deinde & propter inimicos meos erueme: utca¬
romea non uideat corruptionem. ⁊ Tuenim cognoscis obprobrium & confusio
conscientiam. Verecundia est quae facit ingenuam frontem. &iam defalsi

Expanded text:
mo vocem Domini agnoscamus: ad occultam liberationem pertinet quod supra dixit, mo vocem Domini agnoscamus: ad occultam liberationem pertinet quod supra dixit, Intende animae meae, et redime eam. Restat corporis liberatio: quia i in ejus morte saevierunt; et ex inimicis amici facti sunt per illius gratiam, non per justitiam suam. Ideo secutus est: Propter inimicos meos erue me. Intende animae meae; sed hoc in occulto: Propter inimicos autem meos erue et corpus meum. Nihil enim inimicis meis proderit, si solam animam liberaveris: aliquid se egisse, aliquid se implevisse credituri sunt. Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Ergo, intende animae meae, et redime eam; quod tu solus scis: deinde et propter inimicos meos erue me, ut caro mea non videat corruptionem. 4. vers. 20. Tu enim cognoscis opprobrium meum, conscientiam. Verecundia est quae facit ingenuam frontem etiam de falsi
Abbreviated transcription (Latin):
uidit morientes: Etadhoc ortata est uteligerent potius mori propaternis legi¬
bus dñi dĩ sui: quam uiuere contraeas.: Quid hic credituri sumus fratres nisi qui¬
aliberati sunt. sed occulta fuit illorum liberatio : Deniq: ipse antiochus aquooc¬
cisi sunt. uisus est sibi aliquid fecisse quod eius crudelitas dictabat. uel potius in¬
citabat: A tuero tres pueri decamino ignis aperte liberati sunt. quia &corpieorũ
erutum est. salus eorum publica fuit. ⁊ Illi ergo sunt in occulto coronati. isti
in aperto liberati. om̃s tamen saluati.: Quis autem fructus liberationis trium
puerorum : quare corum corona dilata est : Ipsenabuchodonosor conuersus ẽ
addm̃ ipsorũ. eumq praedicauit quieruit seruos suos quem contempserat cũ
eos miserat in caminum. ⁊ Estergo liberatio occulta est liberatio manifesta.
Liberatio occulta adanimam. liberatio mani festa &iam ad corp pertin&.⁊
Inocculto enim anima liberatur. In manifesto corpus : Porro suta est. in hoc psal¬

Expanded text:
vidit morientes; et ad hoc hortata est ut eligerent potius mori pro paternis legibus Domini Dei sui, quam vivere contra eas. Quid hic credituri sumus, fratres, nisi quia liberati sunt? Sed occulta fuit illorum liberatio: denique ipse Antiochus, a quo occisi sunt, visus est sibi aliquid fecisse quod ejus crudelitas dictabat, vel potius incitabat . At vero tres pueri de camino ignis aperte liberati sunt ; quia et corpus eorum erutum est, salus eorum publica fuit. Illi ergo sunt in occulto coronati, isti in aperto liberati; omnes tamen salvati. Quis autem fructus liberationis trium puerorum? Quare eorum corona dilata est? Ipse Nabuchodonosor conversus est ad Deum ipsorum, eumque praedicavit, quia eruit servos suos; quem contempserat, cum eos miserat in caminum. Est ergo liberatio occulta; est liberatio manifesta. Liberatio occulta ad animam, liberatio manifesta etiam ad corpus pertinet. In occulto enim anima liberatur, in manifesto corpus. Porro si ita est, in hoc psal
Abbreviated transcription (Latin):
Et propter in imicos eorum fit. siue puniendos. suie liberandos: Nam utiq ds̃
deignib persecutoris non liberauit fratres machabeos quib: antio chus saeuiens
& tam matrem adhibuit. cuius blandim̃tis ad amorem uitae conuerterentur.
& amando uiuerent hominib: dõ morirentur. ⁊ Atilla mater iam ñ eua. sed ma¬
tri aecclesiae sinilis. quoscũ dolore pepererat. utuiuos agnosceret. cumgaudio

Expanded text:
haec propter inimicos eorum fit; sive puniendos, sive liberandos. Nam utique Deus de ignibus persecutoris non liberavit fratres Machabaeos, quibus Antiochus saeviens etiam matrem adhibuit, cujus blanditiis ad amorem vitae converterentur, et amando vivere hominibus, Deo morerentur. At illa mater, jam non Evae, sed matri Ecclesiae similis, quos cum dolore pepererat ut vivos agnosceret, cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
tribulor. causam dicit quare se eaudiriroget: Sed homini intribulatio nepo¬
sito. necesse est ut suauis sit misaeri cordia dĩ: De hac suauitate misaericordiaedĩ.
Videte quid alio loco scriptura dicat: Sicut pluuia insiccitate. ita sp&iosa est
misaericordia dĩ intribulatione: Quod ibi ait spetiosa est. hoc aithic suauis:
ec panis cdulcis ess&. nisi famis praecederet. : Ergo & quando dñs permittit aut
facit. ut in tribulatione aliqua simus. &iam tunc misaericors est: Nonenim ali¬
mentum subtrahit sed desiderium mou&: Itaq: quod ait modo. Exaudime dñe
latione sum. ut suauis mihi sit misaeri cordiatua: Ad hoccerte subuenire dif¬
ferebas. ut mihi dulce ess& quod subueniebas. ⁊ Lamergo ultra non est quod
differas: Peruenit tribulatio mea admensuram certam calamitatis: Veniat
misaeri cordia tua ad faciendum op bonitutis. ⁊ Exaudime dñe qũo suauis est¬

Expanded text:
omine, quoniam tribulor, causam dicit quare se exaudiri roget: sed homini in tribulatione posito, necesse est ut suavis sit misericordia Dei. De hac suavitate misericordiae Dei videte quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia in siccitate, ita speciosa est misericordia Dei in tribulatione . Quod ibi ait, speciosa; hoc ait hic, suavis. Nec panis dulcis esset, nisi fames praecederet. Ergo et quando Dominus permittit aut facit ut in tribulatione aliqua simus, etiam tunc misericors est; non enim alimentum subtrahit, sed desiderium movet. Itaque quid ait modo: Exaudi me, Domlatione sum, ut suavis mihi sit misericordia tua. Ad hoc ergo subvenire differebas, ut mihi dulce esset quod subveniebas: jam ergo ultra non est quod differas; pervenit tribulatio mea ad mensuram certam calamitatis, veniat misericordia tua ad faciendum opus bonitatis. Exaudi me, Domine, quoniam s
Abbreviated transcription (Latin):
liberaberis . anad hoc utualeat in imicistuis quo possint &ipsi tua liberati¬
one conuerti : Sed & hoc mirum est sihabeat aliquã p&itionis causam ⁊ hđ¬
Quid sideessent qui pro ficerent. ille seruus dĩ nonerat liberandus : Quacũq
ergo meconuertam siue adpunitionẽ. siue ad liberationem inimicorum.
Non uideo causam p&itionis huius: propter in imicos meos erueme. Hisi aliquid
intellegamꝰ : quod cum dixero aduiuante dño iudicabit in uobis. quihabitat &¬
in uobis.: Est quaedam liberatio scõrũ occulta. & propter ipsos fit. quod dĩ scõs¬

Expanded text:
non liberaberis? An ad hoc ut valeat inimicis tuis, quo possint et ipsi tua liberatinon liberaberis? An ad hoc ut valeat inimicis tuis, quo possint et ipsi tua liberatione converti? Sed et hoc mirum est, si habeat aliquam petitionis causam. Quid, si deessent qui proficerent, ille servus Dei non erat liberandus? Quocumque ergo me convertam, sive ad punitionem, sive ad liberationem inimicorum, non video causam petitionis hujus, Propter inimicos meos erue me: nisi aliquid intelligamus, quod cum dixero adjuvante Domino, judicabit in vobis qui habitat in vobis. Est quaedam liberatio sanctorum occulta: haec propter ipsos fit. Es
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam apuero tuo: & haec commendatio est. apuero tuo idẽ apuruo: Qui¬
aiam carui superbia: perdisciplinam tribulationis. Neauertas faciemtuam ꝗ
Haec est illa sp&iosa misaeri cordia dĩ quam supra doxcit: Nam sequenti uersu&
ponit quod dixit. quõ tribulor uel ociter & audime: quid est uelociter.
Iam non est quod differas. Tribulor. praecessit ad flictio. sequatur misaeri cor
ergo quid sequitur. Propter in imicos meos eru eme: Haec planae miranda
p&itio est. nec breuiter per stringenda. neccursu transilienda: prorsus miran¬
da propter in imicos meos crueme: Quid est propter in imicos meos eruem e
Vt confundantur. ut truciantur liberatione mea : Quidergo : Sin on essentilli
quiliberatione mea essent cruciandi. mihi subuenire non debuit. & tuncti¬
bi acceptabilis est liberatio cum fuerit alterius damnatio : Ecce non sunt
in imici quiuel confundant᷑ ueltorq: antͥ deliberationetua. Sic remanebis

Expanded text:
aec humilitatis commendatio est, a puero tuo, id est a parvo; quia jam carui superbia per disciplinam tribulationis: Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Haec est illa speciosa misericordia Dei quam supra dixit. Nam sequenti versu exponit quod dixit: Quoniam tribulor, velociter exaudi me. Quid est, velociter? Jam non est quod differas: tribulor; praecessit afflictio mea, sequatur misericordiaergo quod sequitur. Propter inimicos meos erue me. Haec plane miranda petitio est, nec breviter perstringenda, nec cursim transilienda; prorsus miranda: Propter inimicos meos erue me. Quid est, Propter inimicos meos erue me? Ut confundantur, ut crucientur liberatione mea. Quid ergo, si non essent illi qui liberatione mea essent cruciandi, mihi subveniri non debuit? et tunc tibi acceptabilis est liberatio, cum fuerit alterius damnatio? Ecce non sunt inimici, qui vel confundantur, vel torqueantur de liberatione tua: sic remanebis?
Abbreviated transcription (Latin):
terrenã anĩ aduertit ea habundare apud impios in his reb: quas expecta¬
bat adõ. pollere illos qui ñ colerent dm̃ et tãquã sine causa dõ seruis set
nutauerunt pedes. Ibi enĩ dic̃ Ecce ipsi peccatores abundantes insaccu¬
lo obtinuert̃ diuitias. Nũ quid inuano iustificaui cormeũ cormeum
Quae utilitas quia seruiodõ. Ecce ille ñ seruit et felix ẽ. ego seruio et labo¬
ro : Postremo puta quia et ego felix sũ quando et ille felix ẽ qui ñ seruit:
Quare me putẽ ideo felicẽ esse quia seruios Ille aũ psalm̃ cuius testimo¬
niũ ꝓduxi. p̃cedit istũ quẽ nunc inmanib habemꝰ. Opor tune aũ ñ ex

Expanded text:
terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectaterrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, scientia in altissimo? ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias. numquid uano iustificaui cor meum Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune
Abbreviated transcription (Latin):
pinissionẽ heredes. Secundũ hoc ergo omnis is rahelitae. qui sequimur
uestigia fidei patris nr̃ĩ abra hae: sed illo modo hic tellegamꝰ i sraheli¬
tarũ uocẽ quo modo dix̃ apostolus. nã et ego israhelita sũ. ex semine
abraliae. ex tribubeniamin.. Hic ergo intellegamꝰ qđ ꝓphietae dixerunt
reliquiae saluȩ fiunt. Reliquiarũ itaq saluatarũ. audia mͦ hic uocẽ
ut loquatur synagoga quae acciperat uet̾ testam̃tũ. et intenta erat
in ꝓmissa carnalia. et ex hoc factũ ẽ ut nutarent ei pedes. Nã et in alio
quodã psalmo. ubi etiã titulus habet asaph Quid dicit᷑  Quã b¬
Quã bon
pedes. Et quasi diceremꝰ unde tibi motis̃ pedes: paulominꝰ inquit effu¬
si s̃ gressus mei. quia zel aui inpeccatorib. pacẽ peccatorũ intuens.
Cũ enĩ secundũ pmissa dĩ aduet̾ testam̃tũ ꝑtinentia expectar. et felicitatẽ

Expanded text:
promissionem haeredes . Secundum hoc ergo omnes Israelitae, qui sequimur promissionem haeredes . Secundum hoc ergo omnes Israelitae, qui sequimur vestigia fidei patris nostri Abrahae. Sed illo modo hic intelligamus Israelitarum vocem, quomodo dixit Apostolus: Nam et ego Israelita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . Hic ergo intelligamus quod Prophetae dixerunt: Reliquiae salvae fient . Reliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
les sacti seis. sed eorũ qui intellegunt. pscribit enĩ hoctitulus psalmi dicens
intellect̃ asaphi. Intellect̾ ergo quedã c̃gregatio ẽ. cuius uocẽ audituri sumꝰ¬
S ed quõ ꝓpriae synagoga ẽ dicta. c̃gregatio populi israhel ita ut ubi cũq
audierimꝰ synagogã ñ iã soleam intellegere . nisi populũ iudaeorum:
Uidea m̃ neforte ipsius uox sit in isto psalmo sed qualiũ udaeorũ. et qua¬
lis populus israhel ñ enĩ palaee. sed forte c̃firmatorũ Nenĩ omnes¬
qui s i srahel hi s̃ israhelitae. sed inisaac inquit uocabit᷑ tibi semen
Hoc ẽ ñ hi qui filucarnis hi filii dĩ. sed filii ꝓmissionis deputantur in se¬
mine: Sunt ergo quidã israhaelita e ex quib erat ille dequo dictũ ẽ
ecce uerus israhelita in quo dolus nẽ. N secundũ hoc dico. qđ et nos
is rahelitae sumꝰ quia et nos sem̃ abrahae sumꝰ: Gentib: quippelo¬
quebatur a postolus cũ diceret. ergo abrahae sem̃ estis secundum

Expanded text:
les facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc titulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam proprie Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; nqui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Non secundum hoc dico, quod et nos Israelitae sumus, quia et nos semen Abrahae sumus; Gentibus quippe loquebatur Apostolus, cum diceret: Ergo semen Abrahae estis, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Discussa ergo p̃cepta
aut õnia eadẽ inueniunt᷑. aut uix aliqua in euangelio quae ñ dicta s̃
ñ eadẽ quia alia s̃ sacram̃ta dantia salutẽ. alia ꝓmit tentia saluato¬
rẽ : Sacram̃ta noui testam̃tidant salutẽ. Sacram̃ta ueteris testam̃ti: ꝓ¬
miserunt saluatorẽ. Cũ ergo iã teneas ꝓmissa. quid queris ꝓmitten¬
tia habensiã saluatorẽ hoc dico teneas ꝓmissa. N qđ iã acciperqm̃ uitã

Expanded text:
Discussa ergo praecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia, habens jam Salvatorem? Hoc dico, teneas promissa, non quod jam acceperimus vitam
Abbreviated transcription (Latin):
SALMI NUIUSTEST IN TELECTUS ASAPTI ASAPTILATINE
congregatio. Graece synagoga dicitur. Videam̾ quid intelle¬
erit synagoga : Nosaũ intellegamꝰ primitꝰ synagogã. exinde in¬
tellegemꝰ quid intellexerit synagoga. Omnis c̃gregatio generali no¬
mine sinagoga appellatur : Et pecorũ et hominũ potest dici c̃grega¬
tio: Naũ hic pecorũ c̃gregatio ẽ. quando audi uim̾ intellectũ: Nã
homo cũ inse neglexerit intellectũ in honore positꝰ. quid deillo dictũ ẽ
audi: Homo in honore posit̾ ñ intellex̃. cõparatꝰ ẽ ium̃tis insensatis.
et similis factꝰ ẽ illis Quia ergo: non ẽ pecorũ c̃gregatio. nec diu
disserendũ ẽ. nec diligentius cõm̃dandũ ẽ: Sed quia hominũ ẽ quo¬
rũ hominũ sit hoc debem̾ intellegere. Nutiq horũ hominũ ẽ qui
in honore positi ñ intellegentes. cõparati s̃ ium̃tis insensatis. et simi

Expanded text:
st: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
cum propitius fit ds̃ impietati: Quid est fieri dm̃ impietati propitiũ : Idest
ignoscentem &ueniam dantem: Sed ut dĩ uenia in pretetur : propitiatiosit
peraliquod sacrificium: Extiut ergo ado dño missus quidam sacerdos noster
ad sumpsitꝰ nobis quod offerret đo, Ipsas diximus scãs primitias carnis ex utero
uirginis: hoc holo caustum obtulit dõ extendit manus incruce ut diceret:
Sirigatur oratio meu sicut incensum in conspectu tuo. eleuatio manuum mea¬
rum sacrificium uespertinum: Sicut nostis quia dñs circa uesperam pependit
incruce : et impictates nostrae propitiatȩ sunt., Alio quin obsorbuerant nos.¬
Alio quin obsorbuerant nos
sermones iniquorum praeualuerunt supernos .: Duxerant᷑. praedicato

Expanded text:
cum propitius fit Deus impietati. Quid est, fieri Deum impietati propitium? id est, cum propitius fit Deus impietati. Quid est, fieri Deum impietati propitium? id est, ignoscentem et veniam dantem. Sed ut Dei venia impetretur, propitiatio fit per aliquod sacrificium. Exstitit ergo a Deo Domino missus quidam sacerdos noster; assumpsit a nobis quod offerret Domino, ipsas diximus sanctas primitias carnis ex utero virginis. Hoc holocaustum obtulit Deo: extendit manus in cruce, ut diceret, Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo; elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Sicut nostis, quia Dominus circa vesperam pependit in cruce : et impietates nostrae propitiatae sunt; alioqui absorbuerant nosalioqui absorbuerant nos: sermones iniquorum praevaluerant super nos; duxerant nos praedicato