comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mes adte tͣnsibt̃. ⁊ tuierunt serui pꝰ te ambula bt̃ colligati uĩcłis.
t aliĩ diaboli uĩcła. qͥb disruptis uicit hostes sanson. Ne qualibus
q̃ tñffert᷑ infilios necc̾itatis. seu st̾ doris. Oi st̾ isti filiĩ necessitatis
nolentibꝰ imponat᷑. cũ diuinis scͥꝑtĩs fui̾s eruditꝰ. ⁊ leges earum ac
testimonia uincła scieris ciuitatis contendes c̃ adu̾sariis. ligibiᷤᷤ
eos. ⁊ unctos duces incaptiuitatẽ. ⁊ de hostib qͦndã atq captuuis
libos dĩ esfities ut repẽte dicas cũ sion. Ego stilis. ⁊ ñ pariens. tͣns

Expanded text:
mes ad te transibunt, et tui erunt servi; post te ambulabunt colligati vinculis. . Et alia diaboli vincula, quibus ruptis, vicit hostes Samson. De qualibus nsfertur in filios necessitatis, seu stridoris. Qui sint isti filii necessitatis nolentibus inponatur? cum diuinis scripturis fueris eruditus et leges earum ac testimonia uincula scieris ueritatis, contendes cum aduersariis, ligabis eos et uinctos duces in captiuitatem et de hostibus quondam atque captiuis liberos dei facies, ut repente dicas cum Sion: ego sterilis
Abbreviated transcription (Latin):
insolitudine aseroth. In hac .m. aãron sac̾dos locum incidens offensiõis
cũ soiore sua maria. fi ĩ ut̾q obtrectant. qͦd aliengenã accepiss uxorẽ.
Uñ ꝯtinuo maria ꝯtagiõe lepͤ effloruit. Qͦ loco eudens fuit figã
iist̾ii. qͦd sac̾dotał illa plebs patrũ .xͦ. saluatori adu̾sus eccł̃iam ꝯg̾¬
cad̾ plebs pͥstinã potit reciꝑe sanitatẽ dũ eis septiformis spuał¬

Expanded text:
in solitudine Aseroth. In hac Aaron sacerdos locum incidens offensionis cum sorore sua Maria, fratri uterque obtrectant, quod alienigenam accepisset uxorem. Unde illico Maria contagio leprae effloruit. 2. Quo loco evidens fuit figura mysterii, quod sacerdotalis illa plebs patrum Christo Salvatori adversus Ecclesiam congreeadem plebs pristinam poterit recipere sanitatem, du
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ rõ̾em leb̾e dñari irrõabiliuite. Seruũ aũ hoĩem hõi. uł iuqͥ¬
tas. uł aduersitas fec̃. Iniqͥtas qͥdem sic̃ dictũ ẽ. Maledistꝰ chanaam.
erit seruꝰ fr̾ib sus. Ad uͭsitas uͦ sic̃ accidit ioseph. ut uenditꝰ a fn̾ib
seruꝰ alieni gene genti siẽt. Itaq pͥmos seruos. qͥb ħ nom̃ in latina
eẽ oredo nat᷑ał. in hõib ut seruiant femine uiris. ⁊ filũ parẽtib

Expanded text:
atur rationem debere dominari inrationabili uitae. seruum autem hominem homini uel iniquitas uel aduersitas fecit: iniquitas quidem, sicut dictum est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigenae fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uedini̾e. Nd uit̃ accipite semina. ⁊ sĩte agͦs. ue fruges hab̾e pos¬
seris. q uincam partem regi dabitis. qͣ tuoi reliqͣs ꝓ mitto uos in
semencem. ⁊ in cibos. familiis. ⁊ lib̵ is ut̾is accipẽ sem̃ mandat
soluidebeat. intimat᷑. Q cuoi uͦ reliq̃ in sementem. ⁊ ĩ cibos pos¬
sessorib ꝓ mictunt᷑. qr aduał uite usus unicuiq ꝯcedit᷑. qͣtenꝰ
seminet oꝑ auircutum ut fruaꝰ iusticie mecat. in uita et̃na.

Expanded text:
uodque dicit: Accipite semina et serite agros, ut fruges habere possitis: quintam partem regi dabitis, quatuor reliquas permitto vobis in sementem, et in cibos familiis et liberis vestris, accipere mandatsolvi debeat, intimatur. Quatuor vero reliqui in sementem et in cibos possessoribus permittuntur, quia actualis vitae usus unicuique conceditur, quatenus seminet opera virtutum, ut fructus justitiae metat in vitam aeternam:
Abbreviated transcription (Latin):
cui tñ idõ p̃ ualuit incob. ueiq uolenti. ut nust̾i̾um figaret passionis dñi. ubi
iusꝰ ẽ iacob ĩ uidõꝵ cipo. hoc ẽ in ooꝑis sui ꝑle p̃ualuisse dõ.⁊ q̃ ẽ itfirmo ita cũ
cͣrne eiꝰ lustam̃ inire.⁊ in ualesee̾. in passione eiꝰ sic̃ sͥpt̾ ẽ. c̃ dicẽne. srucifige.
poiro idem angłs illi latitud inẽ femoris. & claudũ reddedit. Sicq erat unꝰ¬
atq in infidelib cdaudꝰ. Haiti in femoris neruo laticudo genis c̃ multitudo.
Plures qͥppe s̃ ĩ stirpe qͥ degena̾ntes a fide patrũ. a ap̃ceptis austoris luideus¬
antes. ĩ errore sui sominis laudicant. De qͥb ꝓpħ̃ice scͥpcũ: slaudicauor̃ a¬

Expanded text:
assionis Domini, ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est, cum diceret: Crucifige .porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit » ; sicqatque in infidelibus claudus. Nam in femoris nervo valetudo generis et multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis sui auctoris deviantes, in errore sui seminis claudicant; de quibus prophetice praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
dm fleũ. Affectꝰ boni auimi semꝑ ꝓ diuis ẽ ad pietatem. Uñ.
u̾oseph. uͥcutũ possumꝰ ꝯsidare copiam. Castꝰ gͦ erat. c̃ sp̃uit ĩ¬
pudiciciam dñe. Sapiens: t̃ diligenti ĩ uestigatiõe sĩm suor
aios explorabat. qͣlt̃ sentirent de frẽ suo cout̾ino. Iustꝰ in¬
Rur susq lota facie egͥliꝰ ꝯ cinuit se & ait. Poncte panes ł

Expanded text:
stus. Affectus boni animi semper proclivis est ad pietatem. Unde in Joseph virtutum possumus considerare copiam. Castus erat, cum sprevit impudicitiam dominae; sapiens, cum diligenti investigatione fratrum animos explorabat, qualiter sentirent de fratre suo uterino; justRursusque lota facie, egressus continuit se, et ait: Ponite panes.
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte corticẽ subtͣhit. ut inhis q̃ expoliant᷑ incimꝰ candor appareat.
exparte corcicẽ seruat. ut sic̃ fua̾ie exc̾ius in ui̾tate ꝑmaneãt. Uaruis¬
q uirgat̃ color efficit᷑. dũ cortex exparce lubt᷑hit᷑. i ex parte retiuet᷑:
Aũ ꝯsicłationis .N. ẽ nr̃e odos p̃dicantium patrũ sentencie. ꝙi uirgeuane
ponunt᷑. Inqͥb dũ pler̃q intellectum litte fugimꝰ qi̾ corticẽ subtͣhimus.
Er dũpler̃q itelletũ littẽ seqͥnuir q̃i corticem reseruamꝰ. Iũq ab his
cortex lrot̾e subt᷑hit᷑ allegone candor uitꝰ demõsttur. Et dũ cortex relinqͥt᷑.
exc̾ioris in telligentie uirentia exempla mõstͣnt᷑. Qs bñ iacob in aq̃
c analib posuit. qͥ a⁊ redẽptoint̃ in libͥs eas sac scie qͥb nos intͥusecꝰ fũdim᷑

Expanded text:
or appareat; et ex parte corticem servat, si ut fuerant exterius in veritate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum sententiae quasi virgaeplerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
meũ accepisti. insuꝑ ⁊ mande agoram filu mĩ uis acciꝑe: ꝑ unã uirũ significas
tẽptatioñ. cuxar̃q sarcinã ꝓ utilitare ꝯmuni ne ipͦ dogͥna sapi̾e cui
nacare studuant blasphemot᷑. Neq adipiscat᷑ ab imꝑitiorib płis. ꝑꝑ
ex istimatõem bonã. ꝙͣ illa poma sig̾cant. ⁊ qd neccessariũ ẽ exortationẽ
discentiũ. s plane ut hanc curam suscipiant cogaut᷑. & hoc sig̾cat̾ ẽ

Expanded text:
meum accepisti, insuper et mandragoram filii mei vis accipere ? Per unum virum significans  cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fulgebat eloqͥum. dũ eẽt eruditꝰ ĩ lege. s qr sub iestꝰ ñ erat. intͣ
saccũ erat ciphꝰ. doctͥna intͣ legẽ. luc̃na intͣ modiũ. Misstͥam̃
anauias ĩ paulũ manꝰ ĩ posuit. marsupiuᷤ soluit. Mar supio
soluco. argẽtũ resplenduit. ⁊ de cidentib sqͣmis uelut qͥb dã
sacci nincłis soluto sacco .i. deposito legis uel amine. ad eptꝰ ẽ gr̃an

Expanded text:
intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. 27. Missus tamen Ananias, manum posuit, marsupium solvit. Marsupio soluto, argentum resplenduit, et decidentibus squammis, velut quibusdam sacci vinculis soluto sacco, id est, deposito legis velamine, adeptus est gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ex gentilitate ꝓꝑans ĩ tortis uitiosisq uite uet̾is quersatiõib
ĩ uenit᷑. Qͦ ut ẏsaac uidit. de camelo descendit. qͥa scã eccła qͣnto re¬
d c̃ptorem suũ subtiliꝰ agnosc̃. tanto cͣrnał uite studia humiliꝰ desit̾.
atq ĩ semet ipͥ tortitudini uitiose ꝯͣdic̃.Y. saac gͥ uiso descendit qͥa
dño cognito uiam sile gͣntilitatis deseruit. & elatione celsitudinis
ima humilitatis petiit. Qd ẽ aũ đ ysaac in camelo sedens ꝯnpex̃ nͥđ¬

Expanded text:
Ecclesia properans in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae ut Isaac vidit, de camelo descendit, quia sancta Ecclesia quanto Redemptorem suum subtilius agnoscit, tanto carnalis vitae studia humilius deserit, atque in semetipsam tortitudini vitiosae contradicit. Isaac igitur viso descendit, quia Domino cognito vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis ima humilitatis petiit. Quid est autem quod Isaac in camelo sedens Re
Abbreviated transcription (Latin):
silium uratione ꝯstͥuigit. qͣ seruũ ꝯstͥnx̃ abam. Ille mãdas
unoe ior ducat᷑ filio. iste sepultam ꝯmen dãs corꝑis sui. In
ucqͣ cñ causa noĩata s̃ duo. illa q̃ magni hab enoa atꝙ
uiro tã sollicita corꝑis ꝯm̃datio. ut ñ ĩ egpto sepeliat᷑. s ĩ t̃ra chanaã.
iuxta pr̾es suos mirũ uidet᷑.⁊ qĩ absurdũ nͨ ꝯueniens tante ex cellencie
mentis ꝓpħice. si ħ ex hoũm ꝯsuetudine metiam᷑. Si aũ in his oĩb sac᷑

Expanded text:
ilium juratione constringit, qua servum constrinxit Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. In utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine met
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suc u̾ba ꝯmittant. & ex qͥb auditorib fidutiam certitudiis assu¬
mant. Potũ uͦ petiic qͥa p̃dicator oĩs aiam sui ꝯditons secit. S rebecca
eiꝰ q aĩam refrigauit  notand̾ qd̾ ydriam ab humo̾ ĩ ulnas posuit qͥ a
illa ẽ placita ꝯfessio qͦ a bono opẽ ꝓcedit. Uel certe aꝗͣ p̃buit qͥa ĩ eo qd̾ cre¬
dedit nacua ñ remansit. Nã me x p̃dicare studuit qd auduut. ⁊ docendo mul¬
tos ex se p̃dicatoies ꝓtulit. dqͣ qͥppe ĩ ioria ẽ scientia p̃dicationis ĩ mẽsura
qͥa scã ecda studet ñ płꝰ sapẽ ꝙͣ oportet sapẽ. s s. a s. Et ydria aqͦ ĩ ulna est

Expanded text:
tionis suae verba committant, ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petit, quia praedicator omnis animam 743 sui auditoris sitit. Sed Rebecca ejusque animum refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est est placita confessio quae a bono opere procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet n
Abbreviated transcription (Latin):
Taĩab fructũ ñ inueñũt sumẽ stipendia corꝑib ꝯtẽpnt̃. nec pedes aqͣ
lauant. qͥa lobori sui desicłiũ nulla ꝯsolatiõe rele uant. Mex iͦ ũ cau¬
sam ꝯuigii clñi sui puer obtinuit. uasa aurea atq argentea ac uestes
ꝓtulit. qͣs r elecce dedit. q dectores sc̃ẽ eocłe tot oinam̃ta p̃bet qͦc uti¬
tum

Expanded text:
ibus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt; nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione relevant. Mox ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent qutum
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ eccłe se scisse monstͣuit. ce̾ p̃dicationis uba ĩ amplo caritatis gͦmio
suscep̃. Postori.i. spatios ad manend̾ loc̃ ẽ ĩ auditoris corde lacitudo boni
angͦtiamini ĩ nob̃. angꝰtiamini aũ ĩ uiscĩb ur̾is. Ac si dicet̾. ad suscipien¬
dã doctnã spatiosũ loc̃ mentis facite. s ad cogitanda carnolia ãg̾ti rema
ret. ait. Sinos uoł sp̃alia seminauimꝰ. magñẽ si auob̾ carnalia meca¬
mꝰ  fr̃ aũ rebecce erat laban. qͥ ꝯcite egsisꝰ inaures. ⁊ armillas sororis aspi¬

Expanded text:
 et praedicatoris verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitangustiamini in nobis; angustiamini autem in visceribus dam doctrinam spatiosum locum mentis facite, sed ad cogitanda carnalia angusti remanret, dixit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus inaures et armillas sororis aspi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerssa suggestio. Sem̃ mulieris frutꝰ bom oꝑis ẽ: quo
Euerse suggestiõi resistitur huiꝰ dũ serpentis Ac seminis
cũctis sole clariꝰ fidelib cõstat suiꝰ signũ inumicicie
ĩ nat᷑a cẽ apparet. irr̃o abił serpentis. q̃ cũtis aĩantib
⁊ bestuis t̾re ꝓ insita sibi peste. ueneni genał semꝑ est¬

Expanded text:
perversa suggestio: semen mulieris fructus boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. Hujus autem serpentis ac seminis cunctis sole clarius fidelibus constat. Cujus signum inimicitiae in natura etiam apparet irrationabilis serpentis, qua cunctis animantibus et bestiis terrae pro insita sibi peste veneni generalis
Abbreviated transcription (Latin):
eis cuncta aĩalia in escam significat ĩ uocatione gentiũ adfidẽ
ñ eẽ distanciam. sic̃ in illo disco petͦ dr̃. macta ⁊ mãduca
Qd̾ eiecto sanguine iubent᷑ maducari. hoc ÷ ne uita pͥstina
qͣi suffocata in cõscientia teneat᷑. s habeant tamꝗͣ effisio¬
qđ testam̃tum posuit d̾s int᷑ se ⁊ hoĩes. atq om̃em aĩam
uiuam. ne ꝑdat eos diluio archum scła qͥ apparet in
nubib qͥ nũꝙͣ nͥ de sole resplendet significat qͥa illi ñ ꝗͣ

Expanded text:
eis cuncta animalia in escam, significat in convocatione gentium ad fidem non esse distantiam, sicut in illo disco Petro dicitur, Macta et manducad eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusio testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet, significat quia illi non
Abbreviated transcription (Latin):
dispositõe conditor perum in nr̃o oibe. uoluit habire
similitudinẽ nũ nullam illiꝰ pat̾e ad quã possidendam
ĩ pͥmo parente c̾ati sumꝰ. ut ad ꝓme̾ndũ eꝰ reditum.
de iuoino adinonet᷑. exemplo inaxime ex flumine illo
eid de paradiso constat emanare. Hitꝰ namq qͥ itrigat
egr ptũ ipse est geon. quẽ in sequentib deꝑadiso ꝓ adere
auctorib hor noĩum flumina q̃ de ꝑ adiso exire refe ⁊¬
riuit᷑ in nr̃a t̃ra fontes eẽ notos. physonis quẽ nũc ĩ locis
gagem appellant. Nili uͦ quẽ seon uocant. ñ ꝓ cul quicasi

Expanded text:
tor rerum in nostro orbe voluit habere similitudinem nonnullam patriae illius ad quam possidendam in primo parente creati sumus, ut ad promerendum ejus reditum de vicino nos admoneret exemplo, maxime et flumine illo quod de paradiso constat emanare. Nilus namque qui irrigat Aegyptum, ipse est Geon, qui in sequentibus de paradiso procedere auctoribus, horum omnium fluminum quae de paradiso exire referuntur, in nostra terra fontes esse notos. Phisonis quidem, quem nunc Gangem appellant, in locis
Abbreviated transcription (Latin):
rt e otͦ cohibens. eamq ad de ceptõem uite celestis eonti nurosu¬
pue insiucioruis exercieio ꝓuehens. ã qua siniqͣ recelisetr
foria cum ils semꝑ lib̾tate regnaret Moralit aũde pena
raulieris qo significet qd ei dr in dolore paries filos. e pena
uolupras carna q̃ cum dolore relustauãt ut facet ssuetudiem¬

Expanded text:
 ejus cohibens motus, eamque ad redemptionem vitae coelestis continuo supernae institutionis exercitio provehens, a qua si nunquam recessisset, socia cum illo semper libertate regnaret. Moraliter autem de poena mulieris, quid significat quod ei dicitur, In dolore paries filios, nisi quia voluptas carnalis qu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tat᷑ filiꝰ popłi mei. Tt̃ ipͭ loth fut᷑e legis uidebat᷑ gestare ꝑsonam.
ꝗd̾ qͥdẽ ex illa lege ꝓ cͤati. ⁊ sub lege positi. male ĩ telligindo qͦd aiͦnse
ĩ eb̾ant. eã q ñ legitime utendo ĩfid elttatis oꝑa pariũt. Dona : .ii. ĩ qͥt
apłs lex si qͥs ea legitime utat᷑.

Expanded text:
ille ipse Loth futurae legis videtur gestasse personam, cum quidam ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodam modo inebriant eam, qua non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, ait Apostolus, si quis ea legitime utat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ⁊ scd̃s m̾sis sexcentisimi qͦ untͣt noe in arcbant eaudem
se nariam etatem significat. Duo i menses sexagenario
t᷑.⁊ sexcenti. ⁊ sex milia. ⁊ sexaginta milia. ⁊ sexcenta milia.
⁊sexcenties. ⁊ qͥc qͥd deinceps. in maiorib sũmis. ꝑ eund em
articłmi num̃ pꝰ infinita ĩcrem̃ta consurgit. Et qd̾ uicesimꝰ¬
⁊ septimꝰ dͥes mĩsis ꝯmemorat᷑ ad eiꝰdẽ qͣdrature significantiã

Expanded text:
sis anni sexcentesimi quo intrat Noe in arcam, eamdem senariam aetatem significat; duo enim menses sexagenario tur et sexcenta et sex millia, et sexaginta millia, et sexcenta millia et sexcenties, et quidquid deinceps in majoribus summis per eumdem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod viginti et septem dies mensis commemorantur, ad ejusdem quadraturae significationem
Abbreviated transcription (Latin):
Se
soluẽ. s implere. Legis aũ corpꝰ in gͥ . p̃ ceptis agnoset᷑. hinc decies ÷¬
cenisi arche lõ gitudo ꝑ ficit᷑. Uñ & ipͣ noe ab adam decimis
ꝯputat᷑. Ꝙ sexies lõga ad latitudinẽ. ⁊ de cies lõga ad altitidine
suam. humani corporis instar ostendit. qd̾ inxꝑ̃o apparuit.
Coiporis it logitudo que ẽ a uertice usq ad uestigium. sexies cũ
ht̃ ꝙͣ tum latitudo. q̃ est ab uno lat̾e. usq ad altm lat. cẽ decies

Expanded text:
se solvere sed implere. Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur, hinc decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies
Abbreviated transcription (Latin):
In cꝰ sigñ deuoratõis sp̃a ł ipse cẽ serpens irrõ abił. qͦ ad
decipundum hoĩem ueld̾ organo suo ususẽ diabolus
ñc t̾ram matĩalem comed̾e iubet᷑. cuipͫ una cũ cet̾is
aĩantib t̃re ħbis ⁊ lignor frustib uesci cõcessum erat :¬
nimicicias ponam int̃ te ⁊ mulier em ⁊ sem̃ tuũ. ⁊ sem̃ illuis.

Expanded text:
In cujus signum devorationis spiritalis ipse etiam serpens irrationalis, quo ad decipiendum hominem velut organo suo usus est diabolus, nunc terram materialem comedere jubetur, cui prius una cum caeteris animantibus terrae herbis et lignorum fructu vesci concessum eratnim
Abbreviated transcription (Latin):
dam qͥetis. ⁊ resurredõnis fidem. Qđ pꝰ dies qͣdraginta emiis
cad auere illectꝰ. significat. homines ĩmũdicia cupiditatis
te t̾rimos. ⁊ ob hoc ad ea q̃ foris sũt ĩ ħ mũdo ninus intentos.
occidit. se duci. ⁊ teneri. Qđ colũba emissa ñ inuenta
reqͥe reũsa ẽ. ostũdit ꝑ nouum testan᷑tum. reqͥem scĩs
uitam q̃ in hoc mũdo agit᷑ significat. Neude pꝰ septem
dies climissa ꝑ illam septenariam oꝑationẽ spualem.
oliue frutuosum surculum retulit: qͦ significaret nõ¬
uullos c̾e̾ extͣ eccłam baptitatos. si eis pinguedo ñ defuit
pacis ad unitatis so cietatem posse ꝑduci. Qđ pꝰ alios uui

Expanded text:
dam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissucadauere inlectus, significat homines immunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos siam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis vitam quae in hoc mundo agitur significat. Denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit. 28. Quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerpacis, ad unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: Uñ nc̃ qͦ humanigenis rami ex hao ad huc radioe
amarituolinẽ tͣhũt. ⁊ cum de uiciosuo qͥsq arfritur.
sub defensionũ ũba q̃i sub q̃dam arborfolia abscondit.
Et ueld̾ ad q̃dam excusatõis sue. opaca secreta. faciẽ sui¬
conditous fugit : dum ñ uult cognosci qd̾ fecit In qua

Expanded text:
Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum verba quasi sub quaedam se arborum folia abscondat, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugiat, dum non vult 713 cognosci quod fecit. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
inherentes. Qtq de cepti he tica pͣuitate. & gr̃a dĩ sundati.
teguiñta m̃ daesor tamꝙͣ. fplia fici colligt᷑ facientes sibi
succintoua puitatis cũm de dño uł egcło in entiun
t cum audiss uocem dñs dearabulantis in par adiso
Lad amium pꝰ mĩdiem. abscondit se adam ⁊ uerorerast

Expanded text:
ique et decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem.
Abbreviated transcription (Latin):
potestares in paradiso uisibili fact̾ ec̃ cͦdendũ ẽ. ut ꝑ angłicum
ministĩum eẽt illic ignea quedam custodi d Non tam̃ frust᷑ faet ẽt̃
nͥ quia significat alicuid cẽ de spũali paradiso. ũ ẽ utiq dubitand̾¬
Que cẽ bñ ũsatił asserit᷑ ꝓ eo qd̾ qñq ueniret tenisꝰ ut ãc remoueri
potuiss Nemota ẽ namq enoch a pecratoub tͣnslato. Remora hehre

Expanded text:
potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam custodia; non tamen frustra factum esse, nisi quia significat aliquid etiam de spiritali paradiso, non est utique dubitandro eo quod quandoque veniret tempus, ut etiam removeri potuisset. Remota est namque, Enoch: peccatoribus translato; remota, Elia
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cũ argueret᷑ a dno. qd de ligno uetito contigiss adam scł¬
qͥppe reqͥsiti suan̾t ut peccm̃ qd̃ tͣus g̃diendo conmisant ꝯsitẽdo
delerent: Uñ & serpens ille ꝑsuasor qͥ ñ erat reuocandꝰ ad
ꝑpecͣtam culpam respicet. ⁊ cõfitendo cognoscet᷑. ꝙͣ longe a
conclitoris suifacie ab eẽt. S ad hibẽ sibi utͥq solatia defẽsiõis

Expanded text:
Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illicquippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem firmũ retineamꝰ. Talit̾ enĩ decebat ũ human
gͥnis origo dõ oꝑante ꝓcedet̾ qͣtenꝰ redeptiõi ipsiꝰ. q̃ in fine.
erat scłi ꝑ eiundem uenta᷑ conditoiem. concumentib ꝯfig̾ĩs testi¬
si ab ext̾iois cure oppressiõe ñ cessamꝰ. Nec nosinet ipsos
utnem᷑ ut sciamꝰ in nob aliud eẽ no̾ale qd̾ regit aliud irro ali
qd̾ regit᷑. nͥ ad setretum silenti reccurrentos. ab onũ extersꝰ

Expanded text:
retineamus. Taliter enim decebat, ut humani generis origo Deo cooperante procederet, quatenus redemptione ipsius quae in fine erat saeculi per eumdem ventura conditorem concinentibus figuris testib exterioris curae oppressione cessemus: nec nos ipsos intuemur, ut sciamus in nobis aliud esse rationale quod regit, aliud animale quod regitur, nisi ad secretum silentii recurrentes, ab exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
n sudoie uultꝰ tiu uesceris pane tuo donec reutaris in
tram de q̃ assuptꝰ es. qͥa pulius es ⁊ in pulueñ peũtieris:
Ilum. ħ panem intellige qͥ ait: Ego sũ paris uiuꝰ qͥ de celo . d.
Quo in sudore uultꝰ nr̃i uescitn᷑. qͥa ad cõspestũ diuine celstai¬
dinisñ nͥ ꝑ laborem neccessarie afflictõis ascendimꝰ. pͥmus
semꝑ stanti arciꝰ inhebat. at ubiuetitũ contigii mox
ffenso catore cep̃ ire cum temꝑe. Uñ ⁊ ci did ẽ. t̾raes.¬
⁊ iti tr̃am ibis: Statu uideł in mortalitatis amisso. curs
eñ mortalitatis absoibuit: ⁊ dũ de uiuentitte ad senium
De senio tͣheret᷑ ad moitem tͣnseundo didicit. qͥd stãdo fuit:

Expanded text:
is pane donec revertaris in terram de qua sumptus es, quia pulvis es et in pulverem reverteris. Illum hic panem intellige qui ait: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi ; quo in sudore vultus nostri vescimur, quia ad conspectum divinae celsitudinis, non nisi per laborem necessariae afflictisemper stanti arctius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox 789 offenso creatore coepit ire cum temet in terram ibis, statu videlicet immortalitatis amisso. Cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rea tenet᷑ couscientia ħ scđm anagogem Cetm̃ uixtameta
it loqͣtius atoi subtiliꝰ ꝓmittũt illicita curiositate secretor:
adapertioem atq scientiam. boni ⁊ mali. ⁊ in ipso horame
tamqͣ in arbore q̃ plantata ẽ s̃ enedio paradisi. eã dinosẽtiã
de mõstre̾ Contͣ hc̃ serpentẽ clamat apłs. c̃ dicit: Metuo nesicut ętiã enã
serpẽtis caruał cõcupiscentia nr̃a ⁊ ꝑ illã decipit᷑ adãñxp̃c. s xp̃ianus.
ic̃ gͦ iste ad mulierẽ c᷑ p̃ cepit uob̾d̾s ut ñ comede̾tis ex om̃i ligno.
p aradisi Sic heticor. curiosa cupiditas. sic pͣui p̃dicatores. ad erronsfal
laciam. auditor carnaliũ corda suocendt̾ dicentes. Er̃ fugistis setenciã
hab̾e̾ latitantem: noua scmꝑ ex qͥrite. b oni maliq sciẽtiã penitrate: Uñ¬

Expanded text:
tamen rea tenetur conscientia. Haec secundum anagogem: caeterum juxta metapenim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tamquam in arbore, quae plantata est in medidemonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo, ne sicut serpens Evam serstus. Dicit ergo iste ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi? sic et haereticorum curiosa cuplaciam auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugistis scientiam habere latitantem? Nova semper exquirite, boni malique scientiam perpetrate. Un
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qdͥrp̃e ĩ coidib hom̃im molit᷑ euellẽ. atq ineis ficta
ꝓ missiõis sue blandum̃ta insere̾. quotidie id q dꝰ muiat᷑
leuigat. & ad l cͦdend̾ qd falso ꝓmittit: ĩuitat. falso enĩ
pollicet᷑ temꝑalia ũ m̃tib hoĩum ea supplicia leuiget
aliud qicit. ꝗͣ gꝰtate. ⁊ eritis sic̃ odu : do si diait tẽꝑalẽ

Expanded text:
quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare; quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falsum promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget aliud dicit quam, Gustate, et eri
Abbreviated transcription (Latin):
mulier de late uiri facta est. ꝓꝑ ipsam ium conuintiõis
conmendadam ita fĩ oportuisse credend̾ ẽ. Qđ autem
cdormi enti illi factum est qd̾ osse detͣcto iuiouius lo co
carosuppletur: altious misterii gr̾a factũ est. Signi¬
ficabatur enim qđ de latere. xp̃i in cruoe ꝑ mottem
uͦ  eẽt figaͣtio. in cͤatõe femine pͦmitenda qͥd opꝰ
erat dormire adam. ñ costam illi ds̃ de qua feminã
qid ne assarium ũ cũ os de uiri late̾ sñptum ĩ femina

Expanded text:
mulier viri de latere facta est, propter ipsius conjunctionis vim commendandam ita fieri oportuisse credendum est. Quod autem dormienti illi factum est, quod osse detracto in cujus locum caro suppleretur, altioris mysterii gratia factum est. Significabatur enim quod de latere Christi in cruce per mortem non esset figura in creatione feminae praemittenda, quid opus erat dormisse Adam, ut costam illi Deus, de qua feminam Quid necessarium ut cum os quod de viri latere sumptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ie t̾ia collogit ĩ unũ aqͦs itfiores salsas hẽ hoĩes ifideleᷤ
q̃ oupiditatũ tenpestate & tẽptacionuĩ carnalium
fludib qͣtiunit᷑. & in se ipsis onĩ a maritado includuntur
obfrẽa de hĩc suꝑbor. limites. ⁊ coer cuit eos net᷑bulẽtis
iniqͥtatum suar̃ fluctib aridam .i. aĩam sitientẽ denm
ꝯ Ebarent. liceat o ei g̃minate bonor. oꝑm fruct᷑. scd̃m
genꝰ diligins ꝓximũ in subsidiis necessitatũ carnaliũ.
conpatiant᷑. ad subueniendum indigentib. ꝓducens
lignũ forte robore. ⁊ fruciferum .i. bñficium ad eripiẽd̾
eum qͥ inuinam patit᷑. de mami potentis ⁊ p̃bendo ꝓtetiõis
ũbͣcłm. ualido robore iusti iudicii. Deinde .iiͦii. die
emiouer̃ luminaria firmam̃ tolegis infixa .i. euangliste¬

Expanded text:
ertio, collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate, et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in seipsis, quasi amaritudo, includuntur. fixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus, aridam, id est, animam sitientem Deum conturbent: liceatque ei germinagenus, diligens proximum in subsidiis necessitatum carnalium, conpatimur ad subueniendum indigentibuslignum forte robore, et fructiferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, et praebendum protectionis umbraculum valido robore justi judicii. 10. Deinde quarta die emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ audis s uñ ueniat aut qͦ uadit: sic ce̾ decebat ut aqa
q̃ eos qͥs uult sp̃c̃ sc̃s scĩficat. ignotis ad nos uiis de ꝑ adiso
adueniat. ⁊ ad ignota nob̾ loca redeat quã de paradiso
uo luptatis ougĩem constathabere.¬
lantauãt aũ dñs ds̃ pam disu uoluptatis a pͥncipio.
omĩum condita cẽ cognoscit᷑. Fluꝰ de paradiso exiens
imaginẽ portat xꝑi. de pat̃no fonte fluentis. qͥ irrigat
qͦ tuoi flumĩb de ꝑ adiso eg̃dientib t̃ra irrigat᷑. solidũ
ĩtis nr̃e edificium prudñtia tẽꝑantia. foritudo. tꝰcicia
continet. qd̾ his qͣtuoi uͥtitib tota boni oꝑis sbructura

Expanded text:
 scis unde veniat aut quo vadat , sic etiam decebat ut aqua, quae eos quos vult Spiritus sanctificat, ignotis ad nos viis de paradiso adveniat, et ad ignota nobis loca redeat, quam tamen de paradiso voluptatis constat haberelantaverat autem Dominus Deus paradisum a principio. omnium, condita esse cognoscitur . Fluvius de paradiso exiens, imaginem portat Christi de paterno fonte fluentis, qui irrigat quatuor fluminibus de paradiso egredientibus terra rigatur, solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia continet; quia in his quatuor virtutibus tota boni operis structura
Abbreviated transcription (Latin):
inu̾tute sp̃c uitał erigr̃tur ut scilicet nõ ꝑuissioe̾m uocis
s ꝑ dignitatem oꝑ atiõis existit̾ qͥ ad conditous im aginem fiebat.
unitas sc̃c tͥnitatis aꝑte conmendatur. Siquid em endenĩdiui dua
tͥuitas inp̃cedente rursur formatio̾e mistice erat insinuata.
ñc aũ manifestiꝰ ħ ipsum insinuat᷑. cum dr̃ faciamꝰ hoĩem¬
ad .i. ⁊ s.n. Et recte donecꝰ qͦuis docẽtur nõ erat inꝑfundo
fuit abdita p̃dicatio dĩtatis. Ubi uͦ cep̃ hominis expestati
creatio reuelata est fides. ⁊ euident̃ dognia ui̾tatis emicuit.
In eo qd̾ dic̃ faciamꝰ hoĩem una ostendr̃ tͥum oꝑatio ꝑsonar̃.

Expanded text:
 erigitur, ut scilicet non per jussionem vocis, sed per dignitatem operationis existeret, quia ad Conditoris imaginem fiebat. unitas sanctae Trinitatis aperte commendatur. Si quidem eadem individua Trinitas in praecedente rerum formatione mystice erat insinuata, Nunc autem manifestius  et recte; quia donec is qui doceretur non erat, in profundo fuit abdita praedicatio Deitatis. Ubi vero hominis coepit exspectari creatio, revelata est fides, et evidenter dogma veritatis emicuit. In eo enim quod dicit Faciamus, una ostenditur trium operatio personarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis tocius ꝯtagũ exꝑtem tota diuinitatis plenitudĩe
ꝑfecũ ut uir giitatis se głam potiꝰ ꝗͣ nuptias dilige ꝓbaret.
t dñamini piscib maris ⁊ uolatilib celi ⁊ uniũsi
aiantib suꝑ t̾tam. Merito querit᷑ in qͣ utilitate hõ
odñatum in pisces ⁊ uolucres ⁊ aia̾ntia t̾re cũata ꝑcepit.
uł quos ad usus que ue solatia sint hee cͤature hõĩ siñꝙͣ
peccaret sui sicut ꝯse quentia scͥpture dedarant ñ ħ ad
Nisi forte dicendum ÷ qr peccat᷑m p̃sciebat ddñs hominẽ
⁊ mortalem peccando fut᷑m quem in mortalem ipse
abm̃tum uidelicet ex his uł indumt̃tum uł laboꝵ siue
itineris hñs solatiũ. Nec q̾situ u dignũ est q̃r nõ etiam

Expanded text:
ionis exspertem, tota divinitatis plenitudine perfectum, ut virginitatis se gloriam potius quam nuptias diligere probaret. Et dominamini piscibus maris et volatilibus coeli et universis animantibus super terram. Merito quaeritur in qua utilitate homo dominatum in pisces, et volucres et animantia terrae cuncta perceperit, vel quos ad usus quaeve solatia sint haec creata homini, si nunquam peccaret, cui sicut sequentia Scripturae hujus dnisi forte dicendum est, quia peccaturum presciebat Deus hominem, et mortalem peccando futurum quem immortalem ipse imentum videlicet ex his, vel indumentum, vel laborum sive itineris habens adjumentum. Nec quaesitu indignum est quare non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
seͥte actoutate antiquitꝰ conmendatam sabb̾mn ab eõobsuari
querebant᷑ Cesidũ enĩ septimo die a conilendis g̾iu̾b cͤature.
q ult iam nõ ꝯdidit aliqͣ nouua oꝑa. De inceps aũ nc̃ usq¬
lut̾e dixisse sufficiat. Sedm allegoriam autẽ
pͥ accipi qd in pͥncipio fec. ds̃ celũ ⁊ t̾ram.
qͥ celestia meditant᷑. ⁊ querũt. In ipso fec̃:
Carnales qͥ t̾renum hoĩem necdum deposuer. t̾ra autam

Expanded text:
s auctoritate antiquitus commendatam, Sabbatum ab eo non observari querebantur. Cessaverat enim septimo die a condendis generibus creaturae, quia ultra jam non condidit aliqua genera nova; deinceps autem usqlitterae dixisse sufficiat. Secundum allegoriam autem ita potest accipi quod in principio Deus fecit coelum et terram. qui coelestia meditantur et quaerunt. In ipso fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum deposuerunt. Terra autem
Abbreviated transcription (Latin):
q scientie boni ⁊ mali. ħ eo die fact̾ intelligit᷑ qͦ ⁊ reliqͥ
ligna fructifera t̃ra iubente dõ ꝓduxͦ. S hic iolõ neces¬
sario repetit᷑ ut qͣł sit locꝰ paradisi nosse possimu ͤ a.¬
Maxime qr de ligno uite. ligtioq sciẽtie bomi ⁊ mali
erat spũa lr̃ refe̾nolum. In qͣ uno hoi signꝰ obedientie qã¬
mere̾t᷑. in erat. Q qͥdẽ lignũ uite inde dictum quia hãc
stabili sanitate firmaret᷑ neq ulla u̾ꝗͣ. infirmitate uł

Expanded text:
 eo die factum intelligitur, quo et reliqua ligna fructifera terra, Deo jubente, produxit. Sed hic ideo necessario repetitur, ut qualis sit locus paradisi nosse possemus, maxime quia de ligno vitae lignoque scientiae boni et mali erat specialiter referendum; in quorum uno homini signum obedientiae qmereretur, inerat. Et quidem lignum vitae inde dictum, quia hanc stabili sanitate firmaretur, nec ulla infirmitate vel
Abbreviated transcription (Latin):
oidinẽ temꝑm eor. mistice eiꝰ diffe̾ntias distinguamꝰ.
pͥmo enĩ scło factꝰ eͦ tumꝗͣ lux hõ in paradiso. in qua
etate filios dĩ ĩ lucis noĩe diuidet ds̾ ã filus hominũ.
factum ẽ di fir mom̃tũ int̾ a quã ⁊ aqã. aquautiq illa
q̃ natauit int̾ pluuiam ⁊ maria. huiꝰ uespã fuit cõfusio
linguarum. Tercium scłm fact̾ est qñ separaũ pꝰłm suũ
Agentib ꝑ abraam. discerne̾s eũ q̃ aridam ab aqͥs ũꝑferret
hꝰ uesꝑa fuit pecc̃m ⁊ malicia pessimi regis saul. Inde

Expanded text:
orum eorum quae mystice differentias distinguamus. Primo enim saeculo factum est tanquam lux, homo in paradiso; in qua aetate filios Dei lucis nomine dividit Deus a filiis hominum, tum inter aquam et aquam, arca utique illa quae natavit, inter pluvias et maria erat. Hac vespera fit confusio linguarum. Tertio saeculo factum est quod separavit populum suum a gentibus per Abraham discernens eum quasi aridam ab aquis ut proferret era fuit peccatum atque malitia pessimi regis Saul. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
restauraret ⁊ donis. Ipse ẽ nouꝰ u̾a citer socłm dm̃ cͤatus
qr nutur̃ ita uãm de adam cirnis sicb̾am sũpsit ut uuil
de illo uicũ sordentis tͣheret. Cuiꝰ exempla ꝓ captu nr̃o
sequi cuiꝰ adherẽ donis ⁊ obtẽperare mandatis hoc ⁊̃
imaginem dĩ ꝗ in ueti hoĩe ꝑ didimꝰ recuꝑare in nouo
di creatꝰ ⁊ ho. ꝗ̃ꝙͣ ⁊ in ipso copore habeat quandam ꝓͥetatẽ
q̃ hoc indicet. qd̾ erecta statura facꝰ est. ut ħ ipso ãmot̾̃et᷑
ñ sibi t̾renia ẽẽ sectanda. Ueld̾ pecora faciũt qͣ uolĩtas
oĩs D t̾ra est. uñ in aluũ ꝓna cũcta atq ꝓ stratast̾.

Expanded text:
aciter secundum Deum creatus, quia nimirum ita veram de Adam carnis substantiam sumpsit, ut nihil de illo vitii sordentis traheret: cujus exempla pro captu nostro sequi, cujus adhaerere donis, cujus obtemperare mandatis, hoc est, imaginem Dei quam in veteri homine perdidimus, recuperare in novo.  quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atque prostrata
Abbreviated transcription (Latin):
constrcuttut in spũali ꝑadiso. qͦ scĩficat᷑ uitabeata¬
uͥ fons est sapientie diuisus in quatuoi par tesuirtutum ubi
edat ligniuite gr̃am uͥ utiles disciplinas mor. quasi lignorũ
fructꝰ carpat. est nanq paradisus uta beator. Quatuor flumina
iiiͦi uͥtutes. ligna eiꝰ. os utiles discipline. lignor frustꝰ. moies
pioium. lignũ uite : ipsa bonor. oũim sapientia ẽ. de qͦ solomon.¬

Expanded text:
constitutus in spiritali paradiso, quo significatur vita beataubi fons est sapientiae divisus in quatuor partes virtutum, ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles disciplinas morum, quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum; quatuor flumina, quatuor virtutes; ligna ejus, omnes utiles disciplinae; lignorum fructus, mores piorum; lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua sc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo aũ qd̾ nr̃a editio ht̃ a pͥncipio: in alia positum est.
uł ocoeani uł t̃mrum a enitis regioib qͣs nc̃ humañ
genꝰ incolit secͤtuim. noe nͨ aq̃ diluuii q̃ totũ oibem
altissime oꝑuerũt. ad mum̃ ꝑuenire potuerũt uerͣ̃
siue ibi siue alibi sit ds nouit. Nos tantũ loõ hũc fuisse &e
ẽe t̾renũ dubitare nõ licet. Deniq sequentib ũbis qͦmͦ¬

Expanded text:
tum est qvel Oceani vel terrarum a cunctis regionibus quas nunc humanum genus incolit secretum. Unde nec aquae diluvii, quae totam nostri altissime cooperuerunt, ad eum pervenire potuerunt. Verum seu ibi, seu alibi, Deus noverit, nos tantum locum hunc fuisse et esse terrenum dubitare non licet. Denique sequentibus ver
Abbreviated transcription (Latin):
restõis cum er̃ eqͣles angłis dĩ ut nͨ mou ultͣ nͦ peccaro
possint. Idõq caro nr̃a pꝰ resurettõem nulla ege refectõe
ciboꝵ qi nulla ei suppetit a fame uł lassitdine uł
aliꝙͣ qͣlibet infirmitate defectõ. saro aũ ade añ pecẽm
ita ẽ inmortał c̾ata ut adminicłis temꝑał alimonie.
ad uitam mortis exꝑs ac dolous existet donec ooꝑꝑ alib
incm̃tis ad illã usq ꝑ ductꝰ etatem q̃ conditou placẽt
cum cͤata ꝑgenie multa huꝰmodi iam iubente ipso sumẽt
&̃ de ligno uite ex qͦ ꝑfecte in moitalitatis effestꝰ sustẽtadã.
cib coꝑ ał ultĩuis nulla reqͥreret. Sic gͦ iumortal ⁊ inebi¬
ruitibi. est ꝯdita caro pͥmoꝵ hominũut eaudẽ fuã intindirẽ¬

Expanded text:
rectionis, cum erunt aequales angelis Dei, ut nec mori ultra nec peccare possint. Ideoque caro nostra post resurrectionem nulla eget refectione ciborum, quia nulla ei suppetit a fame, vel lassitudine, vel alia qualibet infirmitate defectio. Caro autem Adae ante peccatum ita est immortalis creats existeret, donec corporalibus incrementis ad illam usque perductus aetatem, quae Conditori placeret, tum, creata progenie multa hujusmodi, jam jubente ipso sumeret etiam de ligno vitae, ex quo perfecte immortalis effectus, sustentacula cibi corporalis nulla requireret. Sic ergo et immortalis et incorruptibilis est condita caro primorum hominum, ut eamdem suam immor
Abbreviated transcription (Latin):
in illa die sexta fit aĩa uiua. sic in isto scło uitã desid̾an
tes et̃nam. et sic̃ in illa sexta die serpentiũ & ferarũ
gen̾a t̾̃ra ꝓ dixc̃. ita in hac sexta etate scłi qͣs uitam
et̃nam appetentes. eocła gen̾auit. Quemce sensum
uas petͦ ostensum manifestaũ. Et qẽ ad modum in illa
die creat᷑ mascłs ⁊ femina sic in ista scłi etate matu¬

Expanded text:
in illa die fit anima viva, sic in isto saeculo vitam desiderat aeternam; et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra produxit, ita in hac sexta aetate saeculi, gentes ernam Ecclesiam generavit. Quem etiam sensum vas Petro ostensum manifestavit, et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista sexta sa
Abbreviated transcription (Latin):
tereauit ds hoĩem ad unaginem suam ad unagĩem
dĩ creauit illum. Qd̾ pͥꝰ clix̾at ad una gie̾m suã cõfir¬
recipiende dĩ imaginis artiuis uris m̃tib uifigeret.
ne qui in un agine dĩ ambulamus uane conturbem᷑
thesauri ⁊antes in in certo diuiciar̾ s expetomꝰ potiꝰ

Expanded text:
em suam, ad imaginem Dei creavit illum. Quod prius dixerat, ad imaginem suam, confirrecipiendae Dei imaginis arctius nostris mentibus infigeret ne qui in imagine Dei ambulamus, vane conturbemur, thesaurizantes in incerto divitiarum, sed exspectemus potius
Abbreviated transcription (Latin):
piscib ⁊ uolatilib t̾restrib qͦ aĩantib dict̃ sit ut fie̾nt singula
uixta g̾nꝰ ⁊ sp̃ẽs suas. p̃uidebat᷑ enĩ figã fut᷑a eus creatio enis
qͥ ñ solum suo gñi similitudine ꝯgruit̾. ⁊ sp̃e. s etiam ad inagĩt
sui cͤatoris ac similitudic̃m fi̾ct. Cuiꝰ nobilitari creatioĩs etiã hoc
testimoniũ dat qd̾ nõ sicut in cet̾ĩs cͤaturis chx̃ ds fiat ho.

Expanded text:
ctum sit, ut fierint singula juxta genus et species suas. Praevidebatur enim futura ejus creatio qui non solum suo generi similitudine congrueret et specie, sed etiam ad imaginem sui Creatoris ac similitudinem fieret: cujus nobilitati creationis etiam hoc testimonium dat, quod non sicut in caeteris creat
Abbreviated transcription (Latin):
aperto sermone dedatnũ saluatõeta se iam mundi
ꝑfecisse. sum enĩ accepiss acetũ dix̃. cõsũmatum est.
Pꝰ oꝑa sua ualde bona designauit qd̾ nos ꝑsingła opeta
bona q̃ in nob̾ ipse oꝑat᷑. ⁊ uelle ⁊ ꝑfice̾ ad requiẽ tẽdimꝰ
uite celestis inqͣ et̾na eiꝰ bñdictõe ⁊ sc̃ifiattõe ꝑfimamn.¬

Expanded text:
lens operis, aperto sermone declaravit salvationem se jam mundi perfecisse. Cum enim accepisset acetum, dixit: Consummatum est, post opera sua valde bona, designavit, quod nos singuli post opera bona, quae in nobis ipse operatur et velle et perficere, ad requiem tendimus vitae c
Abbreviated transcription (Latin):
tom gñis sui ut suit uob̾ in iscam ⁊ cundis aĩantib t̃re
uiuens ad uescendũ. Iam hic patet qd añ reatũ hõis nil
arborem storilem cum manifeste dicum sit qd̾ oĩs ħba
tib cũtis in escam. patet qi nͨ ipse aues raptu ĩfirmorũ
alitum uiuebãt nͦ lupꝰ insilias explorabat ouiũ nͥ scepenti
ac fructib uescebant᷑ arboꝵ. Sane uit̃ ħ ñ p̃t̾eundđ est¬

Expanded text:
antibus terrae, vivens, ad vescendum. Jam hic patet quod ante reatum hominis nil arborem sterilem, cum manifeste dictum sit quod omnis herba que animantibus cunctis in escam; patet quia nec ipsae aves raptu infirmiorum alitum vivebant, nec lupus insidias explorabat ovilia circum, necis virentibus ac fructibus vescebantur arborum. Sane inter
Abbreviated transcription (Latin):
matittine oriuntur ipse õib annis ĩ eodẽ eqͥnotio in celi
faciem ueniũt. Q ñc in solticio uesp̾e inł mane hec semper
in illo eisdem horis oruint᷑. S ⁊ q̃ dam s̃ stelle qͦs planctas
.i. errantes uocãt astꝰlogi. q̃ maiores annos suo cͥcurtufa¬
cuĩt qͦ ad eum dẽ celi locũ redeu̾t. Nam stella q̃ sat᷑nꝰ dicit᷑
cͥcuitu expleto ad eadem loca sid̾m qͥb fuant añ redire.
Luna qͦ cum duodecies spatia suic ut sus ꝑegi̾t annũ fac̃¬

Expanded text:
ur, ipsae omnibus annis in eodem aequinoctio in coeli faciem veniunt; quae nunc in solstitio vespere vel mane, hae semper in illo eisdem horis oriuntur. Sed et quaedam sunt stellae quas planetas, id est, errantes vocant astrologi, quae majores annos suo circuitu faciunt, quo ad eumdem coeli locum redeunt. circuitu coeli expleto, ad eadem loca siderum, quibus fuerant antea redire. Luna quoque cum duodecies spatia sui cursus peregerit, annum fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fundt̃. S temꝑib oportunis illuminãt t̾ram. Nlã aliqͣtĩes
ne t̾ram illuminẽt inpedit. Un ⁊ nom̃ latine accep̃ qͥ solꝰ
obtubsis stellis. ⁊ lumina t̾ris ꝑ diem t̾ris fulgeat.
edit ds duo magna luminaria. Luminaria magna
possumꝰ accip̾e. nõ tam alioꝵ cõꝑatiõe ꝗͣ suo inun̾e ut
ẽ colum magn̾. ⁊ mare magnũ. Nam ⁊ magnꝰ sol qͥ cõplet

Expanded text:
perfundunt, sed temporibus opportunis illuminant terram. Namque aliquoties ne terram illuminent impedit: unde et nomen Latine accepit, quod solus, obtusis stellis una cum luna, per diem terris fulgeat. Fecit Deus duo magna luminaria. Luminaria magna possumus accipere, non tam aliorum comparatione, quam suo munere, ut est coelum magnum, et mare magnum. Nam et magnus sol
Abbreviated transcription (Latin):
Nam totũ illud tͥdiuum suꝑiꝰ in discreto cͦsus sui ꝓcessu tusierat
nullama ponitꝰ dim̃sioem hñs horar̾ ut pote qͥa lumine
yͥmario ad huc gn̾ałr oĩa replente nullũq caput habẽte
ꝗd ñc̃ de sole accep̃. nusꝙͣ radii ardentiores illuxerant.
nulla sub eaute uł arbore q̃i remotior umbͣ frigebat. S ex cepta
ad notatiõe temꝑis s̃ luminaria in signa hͦuite usib necessaria
q̃ uł naute ingub̾nando uł in descrtis ethiopie quiq uiantes¬

Expanded text:
Nam totum illud triduum superius indiscreto cursus sui processu transierat, nullam penitus dimensionem habens horarum, ut pote quia lumine primario adhuc generaliter omnia replente, nullumque caput habente, quod nunc de sole accipit, nusquam radii ardentiores illuxerant, nulla sub caute vel arbore quasi remotior umbra frigebat. Sed et excepta adnotatione temporum sunt luminaria in signa hujus vitae usibus necessaria, quae vel nautae in gubernando, vel in desertis Aethiopiae are
Abbreviated transcription (Latin):
informaretur pietas fidelium nõ ꝓ humano sensu qͥ
seye &e bonisteb offendr̃ qͥr̾ causas atq orlinem
nescit de cͤatura uisibili ⁊ inuisibili uidicare s lau¬
dautidõ crodẽ ⁊ cedẽ. Tanto enĩ quisq faciliꝰ aliqͥd
ꝓficiendo cognoscit qͣto religiosius añꝗͣ cognosce̾t dõ
placebãt ut fien̾t fucta placuere ut mane̾nt. ꝗͣtum cuiq¬
rei existendi uł manendi a tanto fabricatore fu̾at cõstrauta
m̃ sura Eact̾q est uesp̾e ⁊ mane quartus. Hec est uespa
illa memoranda in qua pͦpls cłi in egrpto in celebratione

Expanded text:
informaretur pietas fidelium; non tamen pro humano sensu, qui saepe etiam bonis rebus offenditur, quarum causas atque ordinem nescit, de creatura visibili atque invisibili judicare, sed laudanti Deo credere et cedere. Tanto enim quisque facilius aliquid proficiendo cognoscit, quanto religiosius antequam cognosceret placebant, ut fierent, frei existendi, sive manendi, a tanto fabricatore fuerat constituenda mensura. Factumque est vespere et mane dies quartus. Haec est vespera illa memoranda, in qua populus Dei in Aegypto in celebrationem