comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatem omnino non deseras: Etsic accipias quod
dictum est importune: ut illi uidearis importunus.
qui non libenter audit quae dicuntur in eum::
Tu tamen illi scias hoc esse oportunum: Et dilectio¬
nem curamq sanitatis eius. animo teneas mansu&o.
& modesto & fraterno: Multi enĩ postea cogitantes
quȩ audierint . & quam iuste audierint ipsi se grauius & ue¬
rius arguerunt : Et quamuis perturbatiores amedi¬
co uiderentur abscedere : paulatim uerbi uigore
in medullas penetrante . sanati sunt:
Quod ñ fier& si sem¬
per expectaremus periclitantem putrescentib membris.
quando eum liber& vri aut secari: Quod nec ipsi corporis
medici attendunt. qui terrenȩ mercedis intuitu curant:
Quotus enim quisq reperitur . qui ferrum eorum aut ignẽ. ñ
ligatus exꝑtus sit : Cum & illi rariores sint. qui uolentes
Plures enim resistentes. & mori se malle cla¬
mantes . quam illo curari modo : vix lingua ipsa eorum re¬

Expanded text:
tunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod tunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in medullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum re
Abbreviated transcription (Latin):
ne. argue. obsecra. Increpa. In omni patientia
& doctrina
mportunitas. oportunitati utiq contraria est.
Neq omnino ullum medi camentum sanat: nisi
quod oportune adhibueris : Quam quã ergo & sic
possit distingui: insta oportune. ut alius sit sensus.
importune argue: deinde c&era contexantur hor¬
tare . increpa cum omni longanimitate & doctrina
ut tunc oportunus sentiaris. cum instas ȩdificando:
Cum autem destruis arguendo: non culperis &iam¬
si importunus iuidearis. si hoc est talibus importunũ:
Ita duo quȩ sequntur . ad duo superiora possunt singu¬
latim referri. hortare cum oportune instas. incre¬
pa cum importune arguis: deinde c&era duosimiliter.
sed conuerso ordine referentur: Cum omni longanimi¬
tate : Adsustinendas indignationes eorum quos des¬
truis : Et doctrina. ad instruenda eorum studia
quos aedificas: Iamen si &iam illo usitatiore modo
distinguatur : Insta oportune: Quod si hoc modo non
proficis: importune. Ita intellegendum est̃ ut tu opor¬

Expanded text:
ne; argue, hortare, increpa in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu oppor
Abbreviated transcription (Latin):
Imnes qui uolunt pie uiuere in xẽo inũ. ꝑsecutionẽ
patientur : Non enim modo quia diabolus ꝑ reges non
sȩuit . Ideo xẽiani non patiuntur ꝑsecutionẽ. Simortu¬
us ẽ diabolus mortuȩ sunt ꝑsecutiones : Siaũ ille ad¬
uersarius nr̃ uiuit : unde non temptationes suggeritꝰ.
unde non sȩuit : unde non minas aut scandala procurat :
Osi incipias pie uiuere: Uidebis. quia omnis qui uult pie
cũ concupiscentiis noftris: pugnamus foris cũ infide¬
libus & inoboedientibus hominibus: Pugnamus cum sugge¬
stionibus cũ ꝑturbationibus carnalibus : Vbiq pugnamus
adhuc. quia corpus quod corrumpitur. aggrauat ani¬
mor tuum ẽ propter peccatum. : Sed quid futurum est :¬
Si autem sp̃s eius habitat in uobis. qui suscitauit xũm
amortus. iuificabit & mortalia corpora uestra.

Expanded text:
mnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patiuntur» ? Non enim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult pie cum concupiscentiis nostris. Pugnamus foris cum infidelibus et inobedientibus hominibus; pugnamus intus cum suggestionibus, cum perturbationibus carnalibus: ubique pugnamus adhuc, quia corpus quod corrumpitur, aggravat animortuum est propter peccatum.» Sed quid futurum est? «Si autem Spiritus ejus habitat in vobis, qui suscitavit Christum ex mortuis, vivificabit et mortalia c
Abbreviated transcription (Latin):
&iustitiȩ lumen non in lux̃ nobis. & sol non ortus est
nobis : Quid nobis profuit superbia: & diuitiarũ iac¬
tantia quid contulit nobis: Ibi tu non eis insultas. quia
ipsi sibi iam insultant: Quod donec fiat fr̃s. leuemus ocu¬
los ad eum qui habitat incȩlo. & non ab illo tollamus ocu¬
los quo adusq misereatur nr̃i. & liber& ab omni tempta

Expanded text:
 nobis, et sol non ortus est nobis. Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactatio quid contulit nobis» ? Ibi tu non eis insultas, quia jam ipsi sibi insultant. Quod donec fiat, fratres, levemus oculos ad eum qui habitat in coelo; et non ab illo tollamus oculos, quoadusque misereat
Abbreviated transcription (Latin):
In spũ scõ p̃uidens. ait: Erit enim tempus cum sanã doctri¬
nam non sustinebunt. sed scđm̃ sua desideria magistros si¬
bi coaceruabunt. prurientes aurib:. Et aueritatẽ quidem
auditum suum auertentes. Ad fabulas autem conuertentur:
Illa enim secreta furtiq commemoratio quĩa dicitur. pa

Expanded text:
 sancto praevidens ait: « Erit enim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
esses animatꝰ : Terrae quippe insufflauit ds̃ infaciem flatũ uitae
ta qđ ñeras Terraeris exanimis sic̃ eras : Quod sunt & ante quã

Expanded text:
esses animatus. Terrae quippe insufflavit Deus in faciem flatum vitae,ta quod non eras, terra eris exanimis sicut eras, hoc quod sunt et antequa
Abbreviated transcription (Latin):
aulus uinctus iħuxp̃i. &timotheus fr̃: philemonidilecto
ad iutor nostro : & appiae soror : & archippo commilitoninrõ.
& ecclesiae quae in domo tua est : gratia uobis & pax adõ patre
niam tui faciens in orationibumeis : Audiens caritatem tuam
& fidem quam habes in dño iħii & in omnes scõs: & post aliqua¬
Quem ego uolueram mecum detinere : Ut prote mihi minis¬
trar& inuinculis euuangelii :: Sine consilio autem tuo
ni hil uolui facere : Ut neuelut ex neces sitate bonum tuũ
essec seduo luntarium
dphilemonem scripsit apostolus. Ut non quasi ex necessita¬
te bonum eius ess& sed uoluntarium: Sed non aliter est uolun¬
tarium bonum : nisicum ds̃ operatur in nobis. & uelle : &operani
in dõfrueris : dõ potius quam homine frueris: Illo enim frueris
quo efficens beatus : Et ad eum peruenis se lactaberis in quospẽ
ponis ut uenias : Inde adphilemonem paulus: Ita frater in quit :
Quam quam &iam: uicinissime dicitur frui: cũ dictione uti:

Expanded text:
aulus vinctus Iesu Christi et Timotheus frater Philemoni dilecto et adiutori nostro et Appiae sorori et Archippo commilitoni nostro et ecclesiae quae in domo tua est gratia vobis et pax a Deo Patre riam tui faciens in orationibus meis audiens caritatem tuam et fidem quam habes in Domino Quem ego uolueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in uinculis euangelii: sine consilio autem tuo nihil uolui facere, uti ne uelut ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntariumPhilemonem scripsit apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari in Deo fruetur, Deo potius quam homine fruetur; illo enim fruetur, quo efficeris beatus, et ad eum te peruenisse laetaberis, in quo spem ponis, ut uenias. inde ad Filemonem Paulus: ita, frater, inquit, quamquam etiam uicinissime dicitur frui cum dilectione uti
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo militans dõ. Implicat se negotiis sȩcularib vt pla¬
ceat cui se ꝓbauit: Nam qui in agone contendit. ñ coro¬
natur. nisi legitime certauerit: Hic ne ille angustias pate¬
retur dicens. fodere non ualeo. mendicare confundor. Ad¬
iunxit statim. laborantẽ agricolã. primũ oport& defru¬
ctib ꝑcipere. Secundum id quod ad corinthios dixerat.
Quis militat suis stipendiis umquam Quis plantat uineã.
& defructu eius non edit : Quis pascit gregẽ. & delacte gre¬
gis non ꝑcipit : Fecit itaq securũ castum euangelistam.
non ad hoc euangeli Tantẽ ut uender& euangeliũ. sed tam̃
huic uitȩ necessaria. suis sibi exhibere manib ñ ualentem

Expanded text:
nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut planemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet de fructibus percipere, secundum id, quod ad Corinthios dixerat: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit germanissimũ filium. quõ sciebat corpore Infirmum.
sicut oftendit monens eum ne aquam biber&. sed modico ui¬
no uteretur: ꝓpt̃ stomachũ & frequentes suas infirmitates.
quia in opere corporali laborare non poterat. ne forte cũ
indigere noll& uictu cottidiano. ab eis quib euangeliũ
ministrabat . aliqua sibi negotia quȩrer&. quib animi eius
Implicaretur intentio. Aliud ẽ enim corpore laborare
animo libero. sicut opifex potest. si non sit fraudalentus
& auarus & priuatȩ rei auidus. Aliud aũ ipsum animũ
ocupare curis. colligendȩ sine corporis labore pecuniȩ :
sicut sunt uel negotiatores. ł ꝓcuratores. ł conductores
Cura enim prȩsunt. non manib operantur. Ideoq ipsum
animum suum. occupant habendi sollicitudine. Ti mothe¬
um ergo ne intalia incider&. quia ꝑ infirmitatẽ corporis.
manib: operari non poterat. sic ex hortatur . &mon&. &
consolatur. Labora inquit. sicut bonus miles xpͣi iniu

Expanded text:
dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corporis labore pecuniae, sicut sunt uel negotiatores uel procuratores uel conductores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu.
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideles eent. A quo acceper̃ sp̃m. nontimoris quo ꝑse¬
quentib cederent. sed uirtutis & caritatis & continentiȩ
Quo cuncta minantia. cuncta inuitantia. cuncta cruciantia

Expanded text:
ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo perseut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia
Abbreviated transcription (Latin):
dere Ingehennam. Ita dico uob. hunc timete. Hoc aũ
dixit. ne illo timore negaremus eũ. quo turbatus ẽ pe¬
trus. Hunc enĩ auferri uoluit anob̃. cum prius dixit
Nolite timere eos qui corpus occidunt. & postea non habent qđ
faciant: Huius timoris non accepimus sp̃m. sed uirtutis & ca¬
ritatis. & continentiȩ. De quo spũ. Idem ipse adromanos ait
Gloriamur intribulationib Scientes quõ tribulatio patien¬
tiam operatur. patientia ꝓbationem. ꝓbatio spẽ. Spes aut̃¬
datus ẽ nobis. Ipsa caritate fit. quã donum dĩ ẽẽ manifeftat.
Vt tribulatio non auferat. sed potius operetur patientiam.
Iaior quippe libertas ẽ necessaria. Ad uersus tot &tantas
temptationes. quȩ in paradyso non fuerunt. dono ꝑ seueran¬
tiȩ munita atq firmata. Ut cum omnib: amorib:. terrorib.
errorib suis . uincatur hic mundus Hoc scõrũ martyria
docuerunt. donante illo . a quo misericordiã consecuti s.¬

Expanded text:
dere in gehennam: ita dico vobis, hunc timete. Hoc autem dere in gehennam: ita dico vobis, hunc timete. Hoc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus timoris non accepimus spiritum, sed virtutis et charitatis et continentiae. De quo spiritu idem ipse ad Romanos ait: Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spenobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed potius operetur patientiam. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. d
Abbreviated transcription (Latin):
AULUS APOSTOLUS XP̃IINŨ PERUOLUN¬
timotheo carissimo filio gratia. misericordia pax adõ pa
habeam tui memoriã. in orationib: meis nocte &die. deside¬
rans te uidere . memor lacrimarũ tuarum. Vt gaudio im
plear. Recordationẽ accipiens eius fidei quȩ ẽ inte ñ ficta.
quae & habitauit primum in auia tua loide & matre tua
eunice. certus sum aũ. quod & inte. Propt̃ quã causam ad¬
moneo te. ut resuscites gratiã dĩ quȩ ẽ inte. ꝑ impositionẽ
manuũ mearũ Non enĩ dedit nob̵ ds̃ spmtimoris. sed
nio. cauere debemus ne nos arbitremur non accepisse sp̃m
timoris dĩ. quod sine dubio magnũ ẽ dĩ donum. dequo
dicit ꝓpheta esaias. Requiesc& suꝑ eũ sp̃s sapientiȩ & intel¬
lectus. sp̃s consili. & fortitudinis. sp̃s scientiȩ & pietatis.
sp̃s timoris dĩ. Non quo timore petrus xp̃m negauit. s
illius timoris sp̃m accepimus. de quo dicit ipse dñs xp̃c
Eum timete. qui hab& potestatẽ & corpus & animã per¬

Expanded text:
aulus apostolus Christi Iesu per volunTimotheo carissimo filio gratia misericordia pax a Deo Pahabeam tui memoriam in orationibus meis nocte ac die desiderans te videre memor lacrimplear, recordationem accipiens ejus fidei, quae est in te non ficta, quae et habitavit primum in avia tua Loide, et matre tua Eunice, certus sum autem quod et in te. Propter quam causam admoneo te, ut resuscites gratiam Dei, quae est in te per impositionem manuum mearum. Non enim dedit nobis nio cavere debemus, ne nos arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod sine dubio magnum est Dei donum, de quo dicit propheta Isaias: Requiescet super eum spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Domini . Non quo timore Petrus Christum negavit, sed illius timoris spiritum accepimus, de quo dicit ipse Christus: Eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus per
Abbreviated transcription (Latin):
dicat eum scđm cupiditatẽ. qua in hiat reb temporalib. non scđm̃
facultatẽ quam non ei contigit ad ipisci: Unde enĩ dediuitib
dicit apł̃s. Diuitib huius sȩculi p̃cipe. non suꝑbe sapere. neꝙ
sperare in incerto diuitiarũ. sed indõ uiuo. qui nob̵ p̃stat om̃a
abundanter ad fruendum : Quid ergo faciant dediuituis suis:
Sequitur & dicit. Diuites sint in operib bonis. Facile tribu¬
ant. communicent. Et uide quia hic pauperes sunt: Thesau¬
rilent inquit sibi fundam̃tum bonũ infuturum . ut app̃hen¬
dant ueram uitam: Cum app̃henderint. tunc er̃ diuites
Quando aũ non eã ad huc habent. nouerint se pauperes: Itic
fit . ut omnes humiles scõ corde. & incaritate germana c̃sti¬
tutos. quicquid habuerint in hoc scło. Int̾ pauperes suos nu¬

Expanded text:
dicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum dicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Apostolus: «Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare divitiis suis? Sequitur et dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos nu
Abbreviated transcription (Latin):
num infuturum. ut app̃hendant verã uitam : Hȩc falsa uita ẽ.
app̃hendant uerã uitam: Uanitas enĩ uanitatũ. & om̃a uanitas:
Quae abundantia tanta hominis. in omni labore suo quo ipse
laborat subsole : App̃hendenda ẽ ergo uera uita: Migrandȩ
sunt facultates nr̃e. ad locum uerȩ uitȩ: Ut hoc ibi inueniamꝰ
quod hic damus : Pauꝑ dĩ inanimo ẽ. Non insacculo. Proce¬
dit aliquando homo habens plenam domum. uberes terras. mul¬
ta prȩdia multum auri & argenti: Nouit quia in ipsis non ẽ p̃su¬
mendum. Humiliat se dõ. facit inde bene : Ita coripsius erigitus
add̃m. ut nouerit quia non solũ nihil illi ꝓsunt diuitiȩ ipsȩ. sed
impediunt pedes ipsius. nisi ille regat. &ille subueniat. & nume¬
ratur int̃ pauperes . qui saturantur panib Inuenis aliũ. mendicũ
inflatum. aut ideo non inflatũ. quia nihil hab&. quȩrentẽ tamen
unde inflatur : Non attendit ds facultatẽ. sed cupiditatem: Et iu¬

Expanded text:
endant veram vitam . Haec ergo falsa vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, o pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et ju
Abbreviated transcription (Latin):
qua &iã contra imꝓbos defenduntur: Aduersus impictatem ar
rianorum hereticorũ. nom̃ nouum patres omousion. condider̃
Sed non rem nouã tali nomine signauer̃. Hoc enĩ uocatur
omousion. quod ẽ ego & pat̃ unum sumus. Unius uidelic&.
eiusdemq substantiȩ: Nam si omnis nouitas ꝓfana eẽt. nec a
dño diceretur. mandatũ nouum do uobis: Nec testamentũ
appellaretur nouum. nec cantar& uniuersa terra canticũ
nouum. Sed ꝓfanȩ s̃ uerborũ nouitates. ubi dicit mulier
insipiens & audax. Panes occultos libent̃ attingite. & aquȩ
furtiuȩ dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsȩ scientiȩ: ꝓ
tiȩ. Quã quidã ꝓmittentes. circa fidem excider̃:. Nihil
enim sic amant isti. quam scientiã ꝓmittere. Et fidem re¬
rum uerarũ . quas credere paruuli p̃cipiuntur. velut Im¬

Expanded text:
qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae protiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut im
Abbreviated transcription (Latin):
excider̃ : Veniat inmentem aduersus tales. apostolica il¬
la admonitio: aptaui uos uni uiro uirginẽ castã exhibere
xẽo: Timeo aũ ne sicut serpens euã fefellit astutia sua sic &
ur̃ȩ mentes corrumpantur a castitate. quȩ ẽ in xp̃o: Quid
enim agunt isti. euangelilantes nobis prȩt̃ quod accepimus
nisi ut nos a castitate corrumpant quam xp̃o seruamus:
tustas fugienda sit . aut omnis nouitas appetenda: Cum &
mandatum uetus in laudẽ ponat apłs iohannes. & ꝓfanas uer¬
borũ nouitates. euitari iubeat apłs paulus . Non eñĩ ait.
& doctrinȩ religionis. congruentes uerborũ nouitates: Sicut ip¬
sum nomen xp̃ianorum. quando dici coeperit. scriptũ ẽ In an¬
tiochia enĩ. primũ post ascensionẽ dñi appellati sunt discipu¬
li xp̃iani : sicut legimus inactib apłorum. Et xenodochia &
monasteria. postea sunt appellata nouis nominib Res tamen
ipsȩ & ante nomina sua erant. & religionis ueritate firmantur:

Expanded text:
i ut ueniat in mentem aduersus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, tustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et mandatum uetus in laude ponat apostolus Iohannes et profanas uerborum nouitates euitari iubeat apostolus Paulus? te ergo, uera et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uã diu ꝑmixtȩ sunt ambȩ ciuitates : utimur & nos pace
babilonis : Ex qua ita ꝑfidẽ populus dĩ liberatur : ut apud

Expanded text:
uamdiu permixtae sunt ambae civitates, utimur et nos pace Babylonis: ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut apud
Abbreviated transcription (Latin):
nterim in hȩ nocte iucerna ñ desit : & hoc ẽ foras eẽ qđ nunc facimus:
Has litteras exponendo lucernã inferimꝰ. Vt in hac nocte gaudeamꝰ

Expanded text:
nterim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeam
Abbreviated transcription (Latin):
lon dicere pax & securitas: Quid ergo scire sufficiat: satis
ipse demonstrat apłs dicendo Detemporib & momentis ñ opha
bemꝰ uobis scribere ł sic̃ alii codices habent ñ opꝰ uob hab&is soribi

Expanded text:
iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobi
Abbreviated transcription (Latin):
putrescant om̃a corpora mortuorũ Hoc erunt & illa simorient᷑
ubicũq moriant᷑ cũ uita carebunt quã continuo receptura sunt:
Sicergo ibunt int̾rã quia exiuiuis hominib t̃raer̃ que ad modũ it
incinerẽ qđ sit cinis. It inuustatem quod fit u&us. It intestã
quod exluto fit testa : Et alia sexcenta. sic loquimur : Quomo¬
do autem sit futurum quod nunc pronostrae ratiunculȩ uirib:
ut cumq conicimus. tunc erit potius ut nosse possimus : De tem¬
poribus autem & momentis fratres : non indig&is ut scribam uo¬
bis. Ipsi enĩ diligenter scitis quia dies dñifur innocte ita ueni
&: Non dixit post quantum temporis hoc futurũ sit : sed quo
modo futurum sit Idest non quanta erit aetatis breuitas.
pax & securitas:: Quibus uerbis uidetur apostolus. huius
nouissimi diei. vel spem. ueltimorem : ab hoc nostro tempore
remouisse: Nonenim uidemus ipsos amatores huius
sȩculi.: quibus subitaneus. apparebit interitus.¬

Expanded text:
putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Reporibus autem et momentis, fratres, non indigetis ut scribamus vobis. Ipsi enim diligenter scitis quia dies Domini sicut fur ic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando dicebat. noncito mouea mini mente. neque
terreamini. siue ꝑuerbũ. siue ꝑepistolã tam quam
ꝑnos. quasi inst& dies dñi nolebat utiq ut crederent
incis. qui iam ꝓpinquare dñi arbitrantur aduentum
Nec tamen uolebat ut tam qua seruus ille dicerent. morã
facit dñs m̃s uenire. & traderent sesuꝓbiȩ luxuriȩ que
ꝑdendos. sed sic eos nolebat. deꝓpinquante diei nouissi¬
mi falsis abscultare rumoribus. ut tamen uell& eos pa¬
ratos. aduentũ dñi sui. Lumbis accintis & lucernis ar¬
dentibus operiri Quibus dicit. Nos aũt fr̃es. non estis
intenebris. ut dies ille uostam qua fur comp̃hendat
Omnes eñĩ uos filii lucis estis & filii diei. non sumus noctis

Expanded text:
quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbum siue per epistulam tamquam per nos, quasi instet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellratos adventum Domini sui, lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri : quibus dicit, Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies ille tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis
Abbreviated transcription (Latin):
alus religionis huius. ꝑ quã soła uera: salus uera uera¬
citerq ꝓmittitur : nullium qua defuit qui dignus fuit.¬
suis quisq dignus fuerit. Sed que ad modũ ait apostolus.
Non ex operib sed ex uocante dictũ ẽẽ. maior serui &
minori Quã uocationẽ ad dĩ ꝓpositũ asserit ꝑtincre:
Vndedicit Non secundũ opera nr̃a sed secundã suũ
ꝓpositũ & gr̃am: & unde itemdicit: Scimus quo diligen¬
tibus dmom̃a cooperantur in bonũ. his qui scđm ꝓpositũ
uocati sunt: Dequa uocatione ait: ut dignos uos habeat

Expanded text:
alus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, etsuis quisque dignus fuerit, sed quemadmodum ait apostolus non ex operibus, sed ex uocante dictum esse: maior seruiet minori, quam uocationem ad dei propositum asserit pertinere. unde dicit: non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam; unde item dicit: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua uocatione ait: ut dignos uos habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ipeior ẽ conditio nescientiũ. quã scientiũ legẽ di: quo¬
modo uerũ erit quod in euangelio dñs ait Seruus
qui nescit uoluntatẽ domini sui. & facit dignã plagis.
ua pula bit multa Ecce ubi ostendit. grauius ẽẽ pecca¬
re hominẽ scientẽ. quã nescientẽ Nec tamen ideo con¬
fugiendũ est ad ignorantiȩ tenebras : ut incis quisꝙͣ reqͥ¬
rat excusationẽ: Aluid ẽ enĩ nescisse: aliud scire nolu¬
isse: Uoluntas quippe arguitur. in eo dequo dicitur.
Noluit intellegere ut bene ager&:. Sed & illa ignoran¬
tia quȩ non ẽ eorũ qui scire nolunt. sed eorũ quitã quã
simpliciter nesciunt. neminẽ sic excusat. ut sempiter¬
no igne non ardeat. si ꝓpterea ñcredidit. quia non
audiuit omnino quid creder&. Si fortasse ut mitius
ardeat: Non enim sine causa dictũ ẽ: effunde ir̃a
tuã ingentes quȩ te non nouerunt: Et illud quod
ait apostolus. Cum uenerit inflamma ignis. dare uindic¬

Expanded text:
peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindic
Abbreviated transcription (Latin):
in inuicẽ. Hoc dixit. neforte d&anto bono quod
exdõ habebant. tam qua ex se ipsis id habentes extol¬
lerent᷑. Quod ergo suꝑcrescit fides ur̃a inquit
& abundat caritas unius cuiusq ur̃m in inuicem.
gratias agere debemus dõ deuobis: nonita uos lau

Expanded text:
in invicem . Hoc dixit, ne forte de tanto bono quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. Quod ergo supercrescit fides vestra, inquit, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem, gratias agere debemus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi gloriemur inecclesiis dĩ ꝓpatientia ur̃a &
fide In omnibus ꝑsecutionibus ur̃is & tribulationi¬
bus. quas sustinetis in ex empłũ iusti iudicudi. ut
digni habeamini in regnođdi ꝓ quo & patiminii
iusti iudicii dĩ. Quȩ sententia. latius ab aposto lo petro
manifestatur. ubi ait. Tempus est ut iudicium incipiat
ad omo dñi. Et si initium inquit a nobis. qualis finis erit
eis. qui non credunt dĩ euangelio: Et si iustus uix saluus
erit. peccator & impius ubi parebunt: Hinc enĩ intel¬
legitur quomodo non parcatur impus. tãquã sarmentis
precisis ad combustionem. quando iustis non parcitur.¬

Expanded text:
is gloriemur in ecclesiis Dei pro patientia vestra et fide in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus quas sustinetis in exemplum iusti iudicii Dei ut digni habeamini regno Dei pro quo et patimini iusti iudicii dei. quae sententia latius ab aposmanifestatur, sicut supra commemoravi, ubi ait, tempus esse ut judicium incipiat a domo Domini. Et si initium, inquit, a nobis, qualis finis erit eis, qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt? hinc enim intellegitur, quomodo non parcatur inpiis tamquam sarmentis praecisis ad conbustionem, quando iustis non parcitur
Abbreviated transcription (Latin):
desperandum &iam corpus restiui naturae propriȩ ed utiq
nontam cito quam ammam: sicut neq anima tamcito quam¬
sp̃s Sed tempore opostuno in nouissima tuba : cum mostui re¬
surgent In corrupti: & nos inmutabimur
Aliud est esse sine peccato: quod desolo inhac uita unigenito dictũ
est. aliud est esse sine querela: quod emultis iustis. &iam in hac vi¬
ta dici potuit: Quoniam est quidam modus bonȩ uitȩ : de quo
&iam in ista humana conuersatione. iusta querela esse non
possit: Quis enimiuste queritur de homine. qui neminima¬
le uult: & quibus potest. fideliter consulit. nec contra ius¬
quam iniurias ten& libidinem vindicandi. Vt Ueraciter dicat
sicut & nos dimittimus debitoribus nostris. Et tamen eo
ipso quod uerum dicit. dimitte. sicut & nos dimittimus. si¬
ne peccato se non esse declarat: EXPLICIT ADRESAE.I¬

Expanded text:
desperandum etiam corpus restitui naturae propriae; sed utique non tam cito quam anima, sicut neque. anima tam cito quamspiritus, sed tempore oportuno in nouissima tuba, cum mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimuraliud est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se non esse declarat. Inde es
Abbreviated transcription (Latin):
quia certa spes est. tanquam iam data ess& eadem salus.
saluos inquit fecit : Alio quippeloco. dilucidissime dicit.
Nos in nobis ipsis ingemes cimus adoptionem exspectantes
redemptionem corporis nostri : Spe enim salui facti sumus:
Spes autem quaeuidetur. non est spes: Quod enim uid&
quis. quod sperat: Si autem quod non uidemus. speramus.
perpatientiam exspectamus

Expanded text:
quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe enim salui facti sumus, spes autem, quae uidetur. non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus, speramus, per patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
eiunium magnum & generale est. abstinere. ab iniqui¬
tatibus & in licitis uoluptatibus sȩculi quod est perfectũ
ie iunium. Ut abnegantes impi&atem. & saeculares cupi¬
ditates : temperantes & iuste & pie uiuamus. in hoc sȩculo:
Hu ic ieiunio quam mercedem addidit apostolus.
sequitur & dicit: Expectantes illam beatam spem:
& mani festationem gloriae beati dĩ : & saluatoris nr̃
abstinentiae celebramus. cumbene uiuimus : cum ab
iniquatatibus & abinlicitis uoluptatibus abstinemus:
Sed quia hȩc abstinentia sine mercede non erit: ex¬
spectamus beatam illam spem. & reua lationem gloriȩ
magni dĩ & saluatoris nr̃i iħu xp̃i.¬
Tum aut̃ benignitas & humanitas apparuit saluatoris. dĩ
non ex operibus iustiae quae fecimus nos : sed secundum
suam misericortiam. saluos nos fecit. perlaua crum rege¬
nerationis. & renovationis spintus scĩ : Quis non intel
legat in lauacro regenerationis. spẽ nobis datam salutis
futurae: non iam salutem ipsam quae promittitur : Et tam̃¬

Expanded text:
em magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam beatam spem, et manifestationem gloriae beati Dei, et salvatoris nostabstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni Dei, et salvatoris nostri um autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus nos; sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis et renovationis Spiritus sancti, quem ditlegat in lauacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tam
Abbreviated transcription (Latin):
nib abstincatis : Nã hoc a quibusdã. & primi patres nr̃i
fecerunt. sicut commemoras : Nontam̃ ea damnandi: sed
significandi gr̃a. quod ñ intelligitis : Etxp̃iani. ñ here¬
tici sed catholici: edomandi corporis causa: ꝓpt̃ anmã
in orationib amplius humiliandã. Non qđ illa eẽ im¬
munda credant: p̃solũ a carnib : uerũ a quibus dam
&iam trae fructib abstinent: Uel semꝑ sicut pauci: uel
cestis dieb atq temporib. sic̃ ꝑ quad ragesimã fere om̃s.
quanto magis quisq uel minus. seu uoluerit. seu potuerit

Expanded text:
nibus abstineatis, nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras; non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intelligitis, et unde tici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
mam serui quae nihil ante meruerat. fons gratiae
pander&ur . Et carnis resurrectio redemptis pro¬
missa. in ipso redemptore praemonstrar&ur : Et
per eandem naturam quam se decepisse laetabatur.
diabolus. uincer&ur : Nec tamen homo gloriar&ur:
ne iterum superbia nascer&ur : Et si quid aliud de
tanto mediatoris sacramento. a proficientibus ui¬
deri & dici potest : Aut tantum uideri : etiam¬
Ego inquit dñs ero illis in dm̃: & seruus meus dauio
princeps inmedio eorum:: Quare in medio eor u
Q uia uerbum caro factum est. & habitauit in nobis:
Princeps inmedio eorum : Inde & mediator. dĩ & ho¬
minum : quia ds̃cum patre : quia homo cum ho¬
minibus : Ecce mediator: Non mediator. homo
preer deitatem : Non mediator d̃ prger
humanitatem: Diuinitas sine humanitate. non
& humanitatem solam: mediatrix est huma¬
na diuinitas. & diuina humanitas xPĩ¬

Expanded text:
mam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae mam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamEgo, inquit, Dominus ero illis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum. Quare in medio eorum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis Princeps in medio eorum. Inde et mediator Dei et hominum; quia Deus cum Patre, quia homo cum homipraeter Deitatem; non mediator Deus praeter humanitatem. Divinitas sine humanitate non et humanitatem solam mediatrix est humana Divinitas, et divina humanitas Ch
Abbreviated transcription (Latin):
pse enim ẽ speciosus forma prae filiis hominum. & unc¬
tus oleo exultationis. praepar ticipibus suis: Sanati
sunt ab impi&ate superbiae. ut reconciliarentur
dõ. qui cumque homines humiles. humilitatem xxĩ.
&per reuelationes ante quam fier&. &per euange¬
lium postea quam facta est. credendo dilexerunt.
diligendo imitati sunt
Nam neque per ipsum liberaremur. unum mediatorẽ
Sed cum factus erat adam. homo scilic& rectus. mediato.¬
re non opus erat. Cum uero genus humanum pec¬
cata longe separauerunt adõ. per mediatorem qui
solus sine peccato natus est. uixit. occisus est. recon¬
ciliari nos opor tebat dõ: usque adcarnis resurrecti¬
onem inuitam a&ernam: Vt & humana superbia
per humilitatem dĩ arguer&ur. ac sanar&ur : &
de monstrar&ur. homini quam longe adõrecesse¬
rat : cum per incarnatum dm̃ reuocar&ur : Ac per¬
homini prȩber&ur. It unigenito suscipiente for¬

Expanded text:
Ipse est enim speciosus forma prae filiis hominum, et uncIpse est enim speciosus forma prae filiis hominum, et unctus oleo exsultationis prae participibus suis . Sanati sunt ergo ab impietate superbiae, ut reconciliarentur Deo, quicumque homines humilitatem Christi, et per revelationem antequam fieret, et per Evangelium posteaquam facta est, credendo dilexerunt, diligendo imitati suntNam neque per ipsum liberaremur unum Mediatorem DSed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, ehomini praeberetur; et Unigenito suscipiente for
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ eẽ non poss& quia unus est ds Mediator aũ¬
unius non est . quia inter aliquos medius est: Angeli
porro qui non lapsi sunt a conspectu dĩ. mediatore non ha
bent opus. per quem reconcilientur: Item angeli qui
nullo suadente. spontanea preuaricatione sic lapsi sunt.
per mediatorem non reconciliantur: Pestat ergo.: Vt
qui mediatore superbo diabolo. superbiam persuadente.
de lectus ẽ : mediatore humili xẽo. humilitatem persuaden¬
te. erigatur : Nam sifilius dĩ innaturali aequalitate patris
manere uell&: nec se exinanir& formam serui accipiens.
non ess& mediator dĩ & hominum: Quia ipsa trinitas.
unus ds̃ est : Eadem intribus. patre. & filio. & spũscõ.
deitatis aeternitate & aequalitate constante: Sic itaq
Unicus dĩ filius. mediator dĩ & hominum factus est.
cum uerbum di ds̃ apud dm̃. & maiestatem suam
Vsque adhumana deposuit : & humilitatem humanã
Usque ad diuina subuexit. Ut mediator ess& in¬
ter. dm̃ & homines: homo per dm̃ ultra homines:

Expanded text:
e non posset, quia unus est Deus: mediator auunius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem in tribus, Patre et Filio et Spiritu sancto, deitatis aeternitate et aequalitate constante. Sic itaque unicus Filius Dei, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum, et majestatem suam usque ad humana deposuit, et humilitatem humanam usque ad divina subvexit, ut mediator esset inter Deum et homines homo per Deum ultra homines.
Abbreviated transcription (Latin):
uescerentur : quia sciebat eos si fecissent. futuro sut deos.
ꝓpter dinoscentiã boni & mali : Tamquã hoc tantũ boni cre¬
aturȩ suȩ creator inuiderit : Hoc mirũ si homospiritali m̃te
p̃ditus. credere potuis sex: Anquia hoc credere ipse ñ pos¬
s& ꝓpterea mulier adita ẽ. quȩ parui intellectus e&. &ad huc
uelare caput . cũ sit bnago &gloria dĩ. Mulier aũgloria ui¬
riẽ : Nonqđ mens feminȩ eandẽ imaginẽ capere ñ possit:

Expanded text:
uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos ropter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum creaturae suae creator inupraeditus credere potuisset, an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parvi intellectus esset, et adhuc velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei, mulier autem gloria viri est: non quod mens femin
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dictũ ẽ. & aduirũ tuũ conuersio tua. et ipse tui domy¬
peccatũ aliter factã fuisse dec& credere mulierẽ. nisi ut
uir et dominar&ur : & ad eũ ipsa seruiendo c̃uer ter&ur:
Sed recte accipi potest. hanc seruitutẽ significatã quȩ cuuisoã
conditionis ẽ potius quã dilectionis ut etiã ipsa talis seruitis.
qua homines hominib: postea serui eẽ ceperunt : de poena
peccati repperiatur. exorta : Dixit quidẽ apostolus. ꝑ ca¬
ritatẽ seruite inuicẽ. Sed nequaquã dix̃ . in uicẽ dominamy
Possunt itaq coniuges ꝑcaritatẽ seruire inuicẽ. Sed mulierẽ
ñ ꝑmittit apł̃s dominari inuirũ : Hoc enĩ uiro potius senten¬
tia dĩ detulit : Et maritũ habere dnm̃ meruit mulieris non
natura sed culpa : Quod tam̃ nisi serue tur de prauabitur am¬
plius natura. & augebitur culpa
adã quãuis m̃te ñ corpore : quomodo credere potuit qđ ꝑ
serpentẽ dictũ est . Ideo dm̃ ꝓhibuisse ne fructu ligni illius

Expanded text:
Quod dictum est, et ad virum tuum conversio tua, et ipse tui domipeccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixit quidem apostolus: per caritatem seruite inuicem; sed nequaquam diceret: inuicem dominamini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa. Adam, quamuis mente, non corpore, quomodo credere potuerit, quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse, ne fructu ligni illius
Abbreviated transcription (Latin):
nus ei ꝓnobis: Ideo extentȩ sunt manus eiꝰ incruce : ut manus
nr̃ȩ extendantur. ibona opera : quia crux ipsius miam̃ nob̵
p̃buit: Ecce leuauit ille manus. &optulit ꝓ nob̵ sacrificiũ dõ
se ipsũ. et ꝑ illud sacrificiũ. deleta sunt om̃a peccata nr̃a.
Leuemꝰ & nos manus nr̃as addm̃ inp̃ce : & ñ confundantur
mañ nr̃e leuatȩ ad dm̃ uit exerceantur inbonis operibus :
inm̃tem opera tua : Quia enĩ manꝰ istȩ leuantur ut impe tresqđ
uis ipsas mañ cogita inbonis operib: exercere ne erubescant le¬

Expanded text:
nus ejus pro nobis. Ideo extensae sunt manus ejus in cruce, ut manus nostrae extendantur in bona opera; quia crux ipsius misericordiam nobis praebuit. Ecce levavit ille manus, et obtulit pro nobis sacrificium Deo seipsum, et per illud sacrificium deleta sunt omnia peccata nostra. Levemus et nos manus nostras ad Deum in prece; et non confundentur manus nostrae levatae ad Deum, si exerceantur in bonis operibus. in mentem opera tua. Quia enim manus istae levantur ut impetres quod vis, ipsas manus cogitas in bonis operibus exercere, ne erubescant le