comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut oportint aduersũ suggestiones ĩ munde ex sufflasse lasciuiae : intelligun
inpenitabilib animae. libidims iaculũ defixũ fuisse. Si incitam̃ta tristitiae.
suie irae. seufuroris admouerint: utrunã cordi insiderint. gestu corporis et
sensibili cõmotione dinoscunt : cũ scilicet eũ uł infremuisse tacitũ. ł cũ quad
in dignatione suspirasse: seu uultũ considerauerint quodã pallore aut rubore
mutasse: & ita subtilit̾ quis nam cuisit uitio deditꝰ dep̃hendunt. Illonamq
uñuquẽq nr̃m delectari certaratione cognoscunt: ad cuiꝰ instigationẽ mox
quodam nitu uł motu corporis. consensũ coniuentiamq ab eo prescitã fuisse
ꝑ iuderin: quȩ abillis aereis potestatib ita dẽprehendi ñ mirũ ÷: cũ hoc
aprudentib qͦq uiris sepissime fieri uideamꝰ : ut scilicet interioris homimi

Expanded text:
ut oportuit aduersum suggestionis inmundae suspirasse lasciuiam, intellegunt ut oportuit aduersum suggestionis inmundae suspirasse lasciuiam, intellegunt in penetralibus animae libidinis iaculum fuisse defixum. si incitamenta tristitiae, si irae, si furoris admouerint, utrumnam corsensibili commotione dignoscunt, cum scilicet eum vel infremuisse tacitum, vel cum quadam indignatione suspirasse, si vultum consideraverint quodam pallore aut rubore mutasse, et ita subtiliter cuinam quis sit vitio deditus deprehendunt. Illo namque unumquemque nostrum delectari certa ratione cognoscunt, ad cujus instigationem mox quodam nutu vel motu corporis consensum convenientiamque ab eo praestitam fuisse perviderint. Quae ab illis aereis virtutibus ita deprehendi non mirum est, cum a prudentibus quoque uiris saepissime fieri uideamus, ut scilicet interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ERIN. Nilli dubiũ est quod possint sp̃s ĩmundi cogitationũ nr̃arum
at tingere qualitates: sed inditus eas sensibilib formsecꝰ colligantes. ⁊dest
Aut exnr̃is dispositionib. aut exuerb & studiis in quae nos ꝓpensius ꝓspexerint
incłoiari. Ceterũ illas quae necdũ dein ternis animȩ ꝓdier : adire om̃ino ñ poss:
Ipsis quoq cogitationes quas inger̃: utrũi susceptȩ uł que ad modũ suscepte sinte
non pipsius aniriȩ naturã id est ꝑ illũ interiorẽ motũ. in medullis ut ita dixerĩ
psuis latitantẽ : sed ex motib atq inditus exterioris hominis dep̃hendunt.
Vt puta cũ sugges serint gastrimargiã : si uiderint monachũ oculos ad fenes tram
aut ad solem curiosius erexisse. uł dehora sollicitius inquisisse: cognoscunt
desideriũ gulȩ fuisse susceptũ. Si fornicationẽ ingerentes. senserint eum
patient̃ telũ. libidinis suscepisse: seu uiderint carne cõmotũ. aut certe non

Expanded text:
ENVS: Nulli dubium est quod possint spiritus inmundi cogitationum nostrarum adtingere qualitates, sed indiciis eas sensibilibus forinsecus colligentes, id est aut ex nostris dispositionibus aut ex uerbis et studiis in quae propensius nos perspexerint inclinari. ceterum illas quae necdum de internis animae prodierunt adire omnino non possunt. ipsas quoque cogitationes quas ingerunt, utrum susceptae uel quemadmodum susceptae sint non per ipsius animae naturam, id est per illum interiorem motum in medullis ut ita dixerim ipsius latitantem, sed ex motibus atque indiciis exterioris hominis deprehendunt. ut puta cum suggesserint gastrimargiam, si uiderint monachum oculos ad fenestram aut ad solem curiosius erexisse uel de hora sollicitius inquisisse, cognoscunt desiderium gulae fuisse susceptum. si fornicationem ingerentes senserint eum patienter telum libidinis suscepisse seu uiderint carne conmotum aut certe non
Abbreviated transcription (Latin):
intolerabili formidine homines consternarent atq deficerti
nequuqu̾a ualentes hȩc carnalib oculis intueri : Aut corte neqͥ¬
ores cotidie redderent᷑ exemplis eoꝵ iugib & imitatione iutiat
& ꝑhoc int̃ homines & inmundas atq aereas potestates fieret
noxia quedam familiceritas ac ꝑnitiosa coniunctio. quia heã¬

Expanded text:
intolerabili formidine homines consternarentur atque deficerent, intolerabili formidine homines consternarentur atque deficerent, nequaquam ualentes haec carnalibus oculis intueri, aut certe nequiores cotidie redderentur exemplis eorum iugibus et imitatione uitiati, et per hoc inter homines et inmundas atque aerias potestates fieret noxia quaedam familiaritas ac perniciosa coniunctio, quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ accessis se consensũ: sudore uultꝰ ac labore tantũ modo en¬
dempnat᷑. Qui tamen illi non ꝑ suam sed ꝑ terre malediet ioi
sterilitatẽq decernit᷑. Mulier uero quȩ huiꝰrei ꝑsuasor excite¬
multiplicationẽ gemituũ ae dolorũ atq tristitiȩ ꝓ meretur.
perpetuo parit̃ iugo subiectionis addicta Serpens aut ẽ qui
primꝰ incentor huiꝰ offensȩ est: ꝑ hennimaledictione multat
Qu̾a obrem summa sollicitudine & circũs pectione cauendũ est
aconsilis prtiuis: qͣi sic̃ auctorẽ puniuns ita deceptũ nec pe¬
anta uero sp̃uum densitate aer iste constipa tꝰ ẽ. qui inte
cȩlum terramq diffundit᷑: in quo ñ quieti otiosiq ꝑ uoliton
ut satis utilit̃ humanis aspectib eos ꝓuidentiu diuina subtn
Aut enĩ terrore concursus eoꝵ. uł horrore uultuũ. in qs s po
uoluntate sua cũlibitũ fuerit trans formant atq conuertunt :

Expanded text:
videtur accessisse consensum, sudore vultus ac labore tantummodo convidetur accessisse consensum, sudore vultus ac labore tantummodo condemnatur, qui tamen illi, non per suam, sed per terrae maledictionem sterilitatemque decernitur. Mulier vero, quae hujus rei persuasor exstmultiplicationem gemituum ae dolorum atque tristitiae promeretur, perpetuo pariter iugo subiectionis addicta. serpens autem, qui primus incentor huius offensae est, perenni maledictione multatur. quamobrem summa sollicitudine et circumspectione cauendum est a consiliis prauis, quia sicut auctorem puniunt, ita deceptum nec pecanta uero spirituum densitate constipatur aår iste qui inter caelum terramque diffunditur, in quo non quieti otiosique peruolitant, ut satis utiliter humanis aspectibus eos prouidentia diuina subtraxerit. aut enim terrore concursus eorum uel horrore uultuum, in quos se pro uoluntate sua cum libitum fuerit transformant atque conuertunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam subsecuta est. Quae inueniens eũ adhuc
aliquid insese erectũ habentẽ. ita ut etiã cuiusdã
colloquii atq consilii cũ homine posset habere consortiũ:
sententi a dñi utiliter inima deiectꝰ est: ut ñ iam sicut
ante sublime aliqͥd in tuens. & excelsus incederet. sed ut
solo coherens reperet ⁊& humiliatꝰ suꝑ uentre. terrenis uitioꝵ¬
Ac ponens inter ipsum & hominẽ utiles inimicitias. salutans
discordiam  ut dũ cauet tam qua hostis noxius: amicitiis fra¬
dulentis ulterius homini nocere non posset: drietulsta
debet instruere : ut amalis consilus declinemꝰ. Qđ licet decq¬
onis auctor congruu pena & condempnatione plectatuo
eu ille quidem quiseducit᷑ supplitio caret᷑: licet aliquantulu
leuuiore quã ille qui auctor deceptionis extiterit. Qđ hic exmlui
planissime cernimꝰ: Adam namq qui seductus est immoitinsi
uerbis eloquar. qui seductꝰ ñ .ẽ seducte ad qui escens: in exitidari

Expanded text:
inuidiam subsecuta est. quae inueniens eum adhuc inuidiam subsecuta est. quae inueniens eum adhuc aliquid in sese erectum habentem, ita ut etiam cuiusdam conloquii atque consilii cum homine posset habere consortium, sententia domini utiliter in ima deiectus est, ut non iam sicut ante sublime aliquid intuens et excelsus incederet, sed ut solo cohaerens reperet et humiliatus super uentrem terrenis uitioac ponens inter ipsum et hominem utiles inimicitias salutaremque discordiam; ut dum cavetur tamquam hostis noxius, amicitiis fraudulentis ulterius homini nocere non posset. CAPUT XI. Ddebet instruere, ut a malis consiliis declinemus; quod licet deceptionis auctor congrua poena et condemnatione plectatur, ne ille quidem qui seducitur, supplicio careat, licet aliquantulo leviore quam ille qui auctor deceptionis exstiterit. Quod hic expressum plenissime cernimus: Adam namque qui seductus est, immo, ut Apostoli verbis eloquar , qui seductus non est, sed seductae acquiescens, in exitialem
Abbreviated transcription (Latin):
in neqͥtie tergiuersutione ceteris p̃ferret᷑ bestus terrȩ+
Non enĩ tali uocabulo scriptura bonũ angłm designasset: nec de
his qui in illa beatitudine ꝑseueran dicer&. Serpens autẽ erat
sapientior om̃ib: bestiis terre. Nam hoc cognomentũ non solum
gabriheli uł michaheli in ullo modo posset aptari: sed ne bono
quidem cuiqũa homini conueniret. Apertissime itaqet¬
serpentis uocabulũ & cõparatio bestiarũ. non sonat angłi digni¬
tatem : sed p̃uaricatoris in famiam. Denique liuoris ac seduc¬
tionis ma theria. qua ut hominẽ deciperet instigatꝰ es⁊:
de anterioris ruinȩ extitit causa: qđ scilicet de limo terrȩ
nuperrime figuratũ. ad illam eũ głam cerneret euocandũ:
unde cum esset unꝰ exprincipib se meminerat corruisse
Et idcirco priorem etꝰ lapsũ quo suꝑbiendo corruerat: quo
etiam serpens meruerat nuncupari: scđa ruina per

Expanded text:
in nequitiae tergiversatione caeteris praeferretur bestiis terrae. in nequitiae tergiversatione caeteris praeferretur bestiis terrae. Non enim tali vocabulo Scriptura bonum angelum designasset, nec de his qui in illa beatitudine perseverant diceret, Serpens autem erat sapientior omnibus bestiis terrae. Nam hoc cognomen non solum Gabrieli, sive Michaeli, nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquaserpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam. denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris ruinae extitit causa, quod scilicet de limo terrae nuperrime figuratum ad illam eum gloriam cerneret euocandum, unde, cum esset unus de principibus, se meminerat conruisse. et idcirco priorem eius lapsum quo superbiendo conruerat, quo etiam serpens meruerat nuncupari, secunda ruina per
Abbreviated transcription (Latin):
retentare : uł certe decaelestib: deuolutas: ad similitud inẽ illarũ uirtu¬
tum. quȩ ibidem ꝑseuerant. ꝓnequitiȩ suȩ merito. inqua inaquęq in
malũ creuit hos int̃se gradꝰ & ordinũ uocabuli in parte contraria uind¬
ermanꝰ. Noc hactenꝰ credebamꝰ causam atq inrtiũ ruine
seu preuaricationis diabolice. qua de angłica Ftatione
de iec tus est: inuidiã spetialit̃ extitisse quando adam & euam
Sinitiũ geneseos lectio manifestat: quȩ ante illoꝵ deceptrone
serpentini nominis notti eũ credidit in urendũ ita dicens. Serpens
Autt̃ erat sapientior. siue ut hebraici ex primunt libri. callidior
cunctis bestiis terrȩ quas fecit dñs ds̃. Intelligitis ergo qđ ante
illam circũuentionẽ primihominis. de angłica discesserat scĩtate
ita ut ñ solũ nominis huiꝰ insigniri mereret infania: sed etiam

Expanded text:
retentare, uel certe de caelestibus deuolutas ad similitudinem illarum uirturetentare, uel certe de caelestibus deuolutas ad similitudinem illarum uirtutum, quae ibidem perseuerant, pro nequitiae suae merito, in qua unaquaeque in malum creuit, hos inter se gradus et ordinum uocabula in parte contraria uindruinae seu praevaricationis diabolicae, qua de angelica statione dejectus est, invidiam specialiter exstitisse, quando Adam et Evam, Geneseos lectio manifestat, quae, ante illorum deceptionem, serpentini nominis eum nota credidit inurendum, ita dicens: Serpens autem erat sapientior, sive, ut Hebraici exprimunt libri, callidior cunctis bestiis terrae quas fecit Dominus Deus . Intelligitis ergo quod ante illam circumventionem primi hominis, de angelica discesserat sanctitate; ita ut non solum nominis hujus insigniri mereretur infamia, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ponã soliũ meũ a sed ebo in monte testam̃ti. in laterib aquilonis:
ascendam suꝑ altitudinẽ nubium: similis ero altissimo Quẽ tamen
non solũ. ex illo beatissimȩ stationis apice corruisse : scritura cõmem¬
rat. dicens: tertiã partẽ stellarũ. draconẽ illũ secũ parit̾ ꝑ traxisse
Vnus quoq apostoloꝵ: eudentius dicit. Angłos uero qui non seruaues
suũ principatũ. sed reliquer̃ domiciliũ suum: in iudiciũ magnidiei
uinculis aeternis sub caligine reseruauit. Illud etiã qđ ad nos dicit᷑
uos aut̃ sic̃ homines moriemin. & sic̃ unꝰ de principib cadetis: quid
aliud quã multos principes cecidisse significat. Quib indiciis. ratio
diuersitatis huiꝰ ista colligit᷑. has differentias ordinũ. quas insar
sc̃arũ cȩlestiumq uirtutũ aduersę potestates habere dicuntꝰ: uel ex
illius anterioris ordinis gradu. in quo unaqueq: creata fuerat. nunc etu

Expanded text:
n lateribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. unus quoque apostolorum euidentius dicit: angelos uero qui non seruauerunt suum principatum, sed reliquerunt domicilium suum, in iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauit. illud etiam quod ad nos dicitur: uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quid aliud quam multos principes cecidisse significat? quibus indiciis ratio diuersitatis huius ista colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur, uel ex illius anterioris ordinis gradu in quo unaquaeque creata fuerat nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
principium in quo factum dicit᷑ cęlũ & terra: creatifuisse mani¬
festissime comprobantur: Iuippe: qui ꝓ istis om̃ib uisibilib creaturi
quas uidebant exnihilo ꝓcessisse. creatorẽ magna uoce referuntur
& admiratione laudasse: Ante istud ergo temporale principium
qđ a moyse dicit᷑. qđq mundihuiꝰ scđm historicũ immo iudaicũ sensum
signat aetatem: saluoscilicet nr̃osensu. quonos int̃p̃tam᷑ om̃iũ rerũ
xp̃m esse principiũ in quo om̃a creauerit pater. Scđm illud . : oco.¬
Om̃ia ꝑ ipsion facta sunt : & sine ipsofactũ est nihil Ante
istud inquã geneseos temporale principiũ. om̃s illas potestates
celestesq uirtutes dm̃ creasse non dubium est Quas apłs ꝑ ordinẽ
dinumerans. ita describit: quia in xp̃o creata sunt om̃iu incȩł
& in terra: uisibilia & inuisibilia : siue angłi. siue archangłi siue

Expanded text:
principium in quo factum dicitur caelum et terra creati fuisse maniprincipium in quo factum dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creaturis quas uidebant ex nihilo processisse creatorem magna uoce referuntur et admiratione laudasse. ante istud ergo temporale principium, quod a Moyse dicitur quodque mundi huius secundum historicum, immo Iudaicum sensum signat aetatem saluo scilicet nostro sensu, quo nos interpretamur omnium rerum Christum esse principium, in quo omnia creauerit pater secundum illud: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, ante istud, inquam, Geneseos temporale principium omnes illas potestates caelestesque uirtutes deum creasse non dubium est. quas apostolus per ordinem dinumerans ita describit: quia in Christo creata sunt omnia in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, siue angeli sine archangeli, sine
Abbreviated transcription (Latin):
qd scirent seitͣantam beatitudinis gloriã benefitio ereatoris exnihilo
fusse productas: perpetuas ei gr̃as referentes. indesinenter eius
laudib inhererent: nemo fideliũ dubitat. Nec enĩ existimare
debemꝰ creationis & opifiti: sui principia. ab huiꝰ mundi constitu¬
tione dm̃ primitꝰ inchoasse: quasi in illis anteriorib atq in numeris
scłis. ab om̃i prouidentia et dispensatione diuina fuerit otiosus : ac
tam quã ñ habens in quos bonitatis suȩ exerceret benefitia: solita¬
rus atq ab om̃i munificentia alienꝰ fuisse credat᷑. Quod deilla
immensa ac sine principio & in comp̃ hensibili maiestate : satis humile
est. in congruũq sentire : Ipso dño de illis potestatib hȩc dicente:
Quando facta sunt simul sydera : laudauerunt me uoce magna
om̃s angłi mei. Qui ergo intersur creationisyderum. ante istud

Expanded text:
quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio creatoris ez nihilo quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio creatoris ez nihilo fuisse productas perpetuas ei gratias referentes indesinenter eius laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab huius mundi constitutione deum primitus inchoasse, quasi in illis anterioribus atque innumeris saeculis ab omni prouidentia et dispensatione diuina fuerit otiosus, ac tamquam non habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta sunt simul sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum, ante istud
Abbreviated transcription (Latin):
lib suspitionib tantũ & coniecturis colligi solet: sed manifestis scrppti¬
rarũ testimoniis om̃ia com ꝓbentur
bsit ergo ut dm̃ quicquã creasse confiteam᷑. qđ substantialiter
malũ sit : dicente scriptura: om̃iu quȩ fecit ds̃: bona ualde: Sieñ
adõ tales isti creati sunt. uł adhoc facti ut hos militiȩ gradꝰ teneant
ac semꝑ deceptionib & ruinis hominũ uacent: contra p̃dictȩ scripture
sententiã in famabimꝰ dm̃. uelut creatorem atq inuentorẽ maloꝵ
qđ scilic& et pessimas uoluntates ac naturas. ipse condiderit: adhoc
eas creans. ut semꝑ in nequitia ꝑseuerantes: num qua transire possent
inbonȩ uoluntatis affectũ. Hanc igit᷑ rationẽ. diuersitateͥs huius
traditione patrũ. de scãrũ scripturarũ fonte ꝓcepimus. DEIITIO¬
Nte conditionem huius uisibilis PRINCIPATUŨ SEU POTESTATUMA

Expanded text:
alis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scriptualis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scripturarum testimoniis omnia conprobentur. Absit ergo ut deum quicquam creasse confiteamur quod substantialiter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a deo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum uacent, contra praedictae scripturae sententiam infamabimus deum uelut creatorem atque inuentorem malorum, quod scilicet pessimas uoluntates ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. hanc igitur rationem diuersitatis huius traditione patrum de sanctarum scripturarum fonte percepimus. Ante conditionem huius uisibilis creaturae spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
Quale est illud quod helias uenerit in ioħe. & iterũ sit aduentũ dñ pri¬
cessurꝰ: et de ab ominatione de solutionis qđ steterit in loco sco plluꝰ
simulachru iouis qđ hierõsolimis intemplo positũ legimꝰ : & iterũstiro
habeat in eccła ꝑaduentũ anticristi. Illaq om̃ia quȩ in euuangłio se¬
cunt᷑. quȩ & impleta ante captiuitatem hierissolimorũ. & in fine mundibuꝰ
intelligunt᷑ implendu: Equib neutrt opimio impugnat aliam: nec se¬
quentem prior intellettꝰ euacuat:¬
t idcirco ꝓposita a uob̾ questio: licet non satis uideat᷑ mediȩ iegeqtis¬
nec frequent̃ inter homines uentilata. nec apđ plurimos pateat : et
ex hoc ipso apđ aliqͦs eaquȩ ꝑferimꝰ forsitan uideant᷑ ambigua: Ita debenꝰ
nostr̃a temperare sententiam: qͣm fidei trinitatis nihil p̃iudicat: ut int̃
illu habeant᷑ quȩ mediȩ sunt tenenda. qũaqu̾a non tali opinione qu¬

Expanded text:
quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et iterum sit aduentum domini praquale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et iterum sit aduentum domini praecursurus, et de abominatione desolationis, quod steterit in loco sancto per illud simulacrum Iouis quod Hierosolymis in templo positum legimus et iterum stare habeat in ecclesia per aduentum Antichristi, illaque omnia quae in euangelio sequuntur, quae et inpleta ante captiuitatem Hierosolymorum et in fine mundi huius intelleguntur inplenda. e quibus neutra opinio inpugnat aliam nec sequentem prior intellectus euacuatt idcirco proposita a uobis quaestio licet non satis uideatur nec frequenter inter homines uentilata nec apud plurimos pateat, et ez hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan uideantur ambigua, ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei trinitatis nihil praeiudicat, ut inter illa habeatur quae medie sunt tequoda, quamquam non tali opinione qu
Abbreviated transcription (Latin):
dequib: dicit᷑ : homines & ium̃tu saluabis dñe: Scđmsac mensurȩ suȩ condi
tionẽ ad opꝰ tantũ & laborẽ actualis uitȩ. uegetiores robustioresq red
uan obrem dehis quae aꝑta explanutione ꝓlata sun: nosquoq
cons tanter possumꝰ definire: audenterq nrãm ꝓferre senten:¬
tiam. Ea uero quȩ meditatione & exertitio nr̃o reseruans. obtettu
scis scripturis sp̃s diuinꝰ inseruit: quibusdã ea uolens indit̾iis ⁊ opinionib
colligi: ita pedecemptim debent cauteq conferri: ut sit eoꝵ assertio. ul
confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio collocate Nemĩ
enĩ cũ suꝑ una re diuersu ꝓmat᷑ sententia : potest utraq raedoriñ¬
bilis iudicari & sine detrim̃to fidei. uł fixe ł medie suscipi: Idest ut ou
plena credulitas. nec absoluta refutatio reputee: prioriq sequens
opinio derogare nondebeat: cum neutra earũ fidei inueniat᷑ obsistr

Expanded text:
et quibus dicitur, Homines et jumenta salvaet quibus dicitur, Homines et jumenta salvationem, ad opus tantum et laborem actualis vitae vegetiores robustioresque redarum sanctarum. Quamobrem de his quae aperta explanatione prolata sunt, nos quoque constanter possumtiam. ea uero, quae meditationi et exercitio nostro reseruans obtecta sanctis scripturis spiritus diuinus inseruit, quibusdam ea uolens indiciis et opinionibus colligi, ita pedetemptim debent cauteque conferri, ut sit eorum adsertio uel confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio eonlocata. nonnumquam enim cum super una re dinersa promatur sententia, potest utraque rationabilis iudicari et sine detrimento fidei uel fixe uel medie suscipi, id est ut ei nec plena credulitas nec absoluta refutatio deputetur priorique sequens opinio derogare non debeat, cum neutra earum fidei inueniatur obsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
& sqͥt᷑ mc ñ ẽ me dignꝰ. Qđ quidã districtis simi monachoꝵ. habentes quidem
⁊ clũdi sed ñ scđm scientiã: simplicit̃ intelligentes fecer̃ sibi cruces ligneas.
easq iugit᷑ huoneris circũferentes : non edificationẽ sedrisum cunctis uiden¬
tib intulerunt Non nulluuͦ. ad utramq ꝑceptionẽ. id est tam historicã quã
allegoricã ita cõmode ac necessarie capiunt᷑ : ut utruq explanatio: uitales
sucos animȩ subministr&: ut . ẽ. illud Siquis te ꝑcusserit indextrã maxillã
tuã. p̃be illi & alterã. Et cũ ꝑsequunt᷑ uos inciuitate ista: fugite in aliam:
t siuis ꝑfectꝰ et̃. uade uende omu quȩ habes &di pauꝑib: & habebis thes auri
incelo: ⁊ ueni sequereme Producit sane & fenũ iumentis: quib pabulis om̃s
scripturarũ repletis campi: simplicem scilicet puramq narrationẽ historice
lectionis : qua simpliciores quiq ac minꝰ capaces. ꝑfecte ⁊ integrȩrationis.

Expanded text:
quidam districtissimi monachorum, habentes quidem zelum dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intellegentes fecerunt sibi cruces ligneas easque iugiter umeris circumferentes non aedificationem, sed risum cunctis uidentibus intulerunt. nonnulla uero ad utramque perceptionem, id est tam historicam quam allegoricam ita conmode ac necessarie capiuntur, ut utraque explanatio uitales sucos animae subministret, ut est illud : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, et: cum persequuntur uos in ciuitate ista, fu Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Producit sane et fenum jumentis, quibus pabulis omnes Scripturarum repleti sunt campi, simplicem scilicet puramque narrationem historicae lectionis, qua simpliciores quique ac minus capaces perfectae et integrae rationis,
Abbreviated transcription (Latin):
ceps parit̃ ad aeccłam ꝓcedentes. qͣm nos facere hoc dominici dieisolam¬
nitas commonet reuersi post sinaxim : ea quȩ dñs ad instructionẽ
cõmunem pro desiderio ur̃o largitꝰ fuerit. duplicato gaudio confiri
.I. De humanitate abbatis sereni. H. ꝓpositio de diuersitate neqͥtiarũ cȩlestiũ.¬
I Responsio demultiplici aescu scripturarũ scãrũ. IIII De gemina sententia suꝑ intellecto
scripturarũ scarũ. U De eo qđ ꝓposita questio int̾ illa quȩ mediȩ tenendu s̃ debeat¬

Expanded text:
nceps pariter ad ecclesiam procedentes, quoniam nos hoc facere dominici diei sollemnceps pariter ad ecclesiam procedentes, quoniam nos hoc facere dominici diei sollemnitas commonet, reuersi post synaxin ea, quae dominus ad instructionem communem pro desiderio uestro largitus fuerit, duplicato gaudio conferemAPITVLA. De humanitate abbatis Sereni. Propositio de diuersitate nequitiarum caelestium. Responsio de multiplici esca scripturarum sanctarum De gemina sententia super intellectu scripturarum sanctarum. De eo quod proposita quaestio inter illa quae media tenenda s
Abbreviated transcription (Latin):
quitiȩ extiterint gradꝰ: an adhoc creatist̃. ut hos ordines malitiȩ sortirent᷑.¬
totũ tempꝰ noc turne quietis ita nr̃is furent᷑ obtutib. ut ad ꝓpn¬
quantes aurorȩ nequaquã uicinia sentiamꝰ : usq: ad ortũ solis insit
bilit̃ conlationis huiꝰ uerbu contexere ꝓuocemur : tamen qm̃ as
lutio ꝓpositȩ questionis cum cȩperit indagari. in quoddam ans¬
simum ac ꝓfundissimũ nos educet pelagus questionũ ⁊ qđ prees
horȩ breuitas non sinit trans meare : Cõmodius reor ut eam futor
noctis indagini reseruemꝰ ⁊ quo & mihi subhuiꝰ questionis occasione
deuro ꝓpensiore colloquio. lȩtitia spiritalis. ac fructꝰ uberior confertꝰ
et ꝓpositarũ questionũ sinus. prebente nob sp̃uscõ prosperos flatus
liberius penẽtrare possimus: Qũa obrem soporis modicũ degustontes:
discutiamꝰ obrepentib oculis nr̃is uicina iam luce torporem : ac dem¬

Expanded text:
quitiae extiterint gradus? an ad hoc creatiquitiae extiterint gradus? an ad hoc creatitum tempus nocturnae quietis ita nostris furentur obtutibus, ut appropinquantis aurorae nequaquam viciniam sentiamus, et usque ad ortum solis iabiliter conlationis huius uerba contexere prouocemur, tamen quoniam absolutio propositae quaestionis, cum coeperit indagari, in quoddam amplissimum ac profundissimum nos educit pelagus quaestionum, quod praesentis horae breuitas non sinit transmeari, commodius reor ut eam futurae noctis indagini reseruemus, quo et mihi sub huius quaestionis occasione de uestro propensiore conloquio laetitia spiritalis ac fructus uberior conferatur, et propositarum quaestionum sinus praebente nobis spiritu sancto prosperos flatus liberius penetrare possimus. quamobrem soporis modi- cum degustantes discutiamus obrepentem oculis nostris uicina iam luce torporem, ac dei
Abbreviated transcription (Latin):
et exsimilitudine nequitiȩ̾ uirulente : seu principatꝰ. quẽ istis inter ceteras
feras siue serpentes quedam excellentia malitiȩ suȩ confert: illos quoq eoꝵ
uocabulis nuncupari : ut scilicet alibs quidẽ obuehem̃tiam furoris & rabie fe¬
rocitatis suȩ leonis appellationẽ: alids basilisci obillud mortiferũ uirus. qđ
priusquã sentiat᷑ interimit. Alids . uͦ. obteporẽ malitiȩ suȩ onocentauri.
Aut ericii nomen. strutionis ue. sortitꝰ sit:
ermanꝰ: Non quidẽ ambigimꝰ illos quoq ordines quos apłs enume¬
rat adistos referri : quia non est nob̵ colluctatio aduersus carnẽ
& sanguinem: sed aduersus principatꝰ. aduersus potestates: aduersus mundi¬
rectores tenebrarũ harũ : contra spiritalia nequitiȩ incȩlestib:. Uolumus
tam̃ nossẽ : unde hȩc sit tanta int̾eos differentia : uł quẽ ad modũ tanti. ne¬

Expanded text:
et ex similitudine nequitiae virulentae seu principatus quem istis inter caeteras et ex similitudine nequitiae virulentae seu principatus quem istis inter caeteras feras sive serpentes quaedam excellentia malitiae suae confert, illos quoque eorum vocabulis nuncupari: ut scilicet alius quidem, ob vehementiam furoris et rabiem ferocitatis suae, leonis appellationem; alius basilisci, ob illud mortiferum virus quod priusquam sentiatur interimit; alius vero, ob teporem malitiae suae, onocentauri, aut ericii nomen strutGERMANVS: Non quidem ambigimus illos quoque ordines quos apostolus enumerat ad istos referri, quia non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principatus, aduersus potestatesrectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. uolumus tamen nosse unde haec sit tanta inter eos differentia, uel quemadmodum tanti ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s inquiens fornicationis decepit eos : & formcatisunt adõ suo Nocturnos
qͦq siue diurnos ac meridianos demones: similit̃ scriptur ȩͥ auctoritas
docet: Deqͦrũ diuersitate ꝑ longũ. ẽ. si uolumꝰ om̃ia scripturarũ uolumina
p̃sutantes singillatim ꝑcurrere: qui ꝑ ꝓph&am onocentauri : qui pilosi: quaȩ
serenȩ : quȩ lammiȩ : quȩ ululȩ : quistrutiones : qui eritii designent᷑ : qui
aspis: qui basiliscus inpsalmo: qui leo: qui draco: quiue scorpius in euangłio
nuncupet᷑ : qui princeps mundihuiꝰ : qui rectores harũ tenebrarũ: quae ue
spiritalia nequitiȩ: ab apło nominentur: Quae uocabulu: non casu. nec for
tuitu indita illis debemꝰ accipere : sed significatione istarũ ferarũ quȩ apđ
nos uł minꝰ noxiȩ. ł magis ꝑnitiosȩ sunt. illoꝵ ferocitates rabiesq distingui :

Expanded text:
spiritus, inquiens, fornicationis decepit eos, et fornicati sunt a deo suo. nocturnos spiritus, inquiens, fornicationis decepit eos, et fornicati sunt a deo suo. nocturnos quoque siue diurnos ac meridianos daemonas similiter scripturarum auctoritas docet. de quorum diuersitate perlongum est si uolumus omnia scripturarum uolumina perscrutantes singillatim percurrere, qui per prophetam onocentauri, qui pilosi, quae sirenae, quae lamiae, quae ululae, qui strathiones, qui hericii designentur, qui aspis, qui basiliscus in psalmo, qui leo, qui draco, quiue scorpios in euangelio nuncupetur, qui princeps mundi huius, qui rectores harum tenebrarum quaeue spiritalia nequitiae ab apostolo nominentur. quae uooabula tuito indita illis debemus accipere, sed significatione istarum ferarum quae apud nos vel minus noxiae vel magis perniciosae sunt, illorum ferocitates rabiesque distingui,
Abbreviated transcription (Latin):
one monstrarent: nunc.uͦ. ab aliis se crederent ad orari. et om̃s motus
quib ueru offitiu aut suꝑbe aut humilit̃ ꝑ agunt᷑ explerent. Alios rep¬
perimꝰ non solũ studere mendaciis: sed etiam blasphemius hominib inspirai
Cuiꝰ rei etiã nos testes sumus: qui audiuimꝰ aꝑtissime demonẽ confitentem
ꝓ arriũ & eunomiũ se impietatẽ sacrilegi dognatis edidisse: Qđ etiã in
quarto regnoꝵ libro: una ex hisdem ipsis manifeste legimꝰ p̾dicente.
Egediar inqͥt: & ero sp̃s mendax in ore om̃iũ ꝓph&arũ erꝰ. dequib a pos tolꝰ¬
aguens illos qui abipsis decipiunt᷑: ita infert. Attendentes sp̃itib seduc¬
torib & doctrinis demonioꝵ: in hypocrisi loquentiũ mendaciũ: Esse
aut & aliu demonũ generae idest mutoꝵ atq surdorũ: euuangłia testantur
ncentores etiã libidinis atq luxurae quosdã sp̃s esse: ꝓph&u cõmemorat :¬

Expanded text:
one monstrarent, nunc uero ab aliis se crederent adorari et omnes motus, one monstrarent, nunc uero ab aliis se crederent adorari et omnes motus, quibus uera officia aut superbe aut humiliter peraguntur, explerent. alios repperimus non solum studere mendaciis, sed etiam blasphemias hominibus inspirare. cuius rei etiam nos testes sumus, qui audiuimus apertissime daemonem confitentem per Arrium et Eunomium se impietatem sacrilegi dogmatis edidisse. quod etiam in quarto Regnorum libro unum ex isdem ipsis manifeste legimus praedicantem: egrediar, inquit, et ero spiritus mendax in ore omnium prophetarum eius. de quibus apostolarguens illos qui ab ipsis decipiuntur, ita infert: Attendentes spiritibus seductoribus, et doctrinis daemoniorum in hypocrisi loquentium mendacium . Esse autem et alia daemonum genera, id est mutorum atque surdorum, euangelia testantur. incentores etiam libidinis atque luxuriae quosdam spiritus esse propheta conmemorat
Abbreviated transcription (Latin):
corporu quos suppleuerint atroci diluceratione uexare: sed etiam
irruere suꝑ eminꝰ transeuntes. atq afficere illos seuissima cede festinent
quales illi in euuangłio describunt᷑: ad quoꝵ metũ ꝑ illã uiã transire iam
nullus audebat : quos eorũq consimiles. bellis quoq & sanguinis effusione
pro instabili ferocitate gaudere ñ dubium est: Alios ita eoꝵ corda quos¬
cȩperant in ani quodam tumore uidimꝰ infecisse: quos etiã bacucaeos
uulgus appellat: ut semet ipsos ultra ꝓceritatẽ sui corporis erigentes:
nunc quidem se inquosdam fastꝰ gestusq sustollerent: nunc uero uelut
ad clines. ad quendã se tranquillitatis & affabilitatis statũ. cõmunes blor¬
dosq submitterent: seseq uelut illustres & circũspectabiles om̃ib esti¬
mantes. nunc quidẽ ad orare se potestates sublimiores corporis inflexi.¬

Expanded text:
corpora quos suppleverint atroci dilaceratione vexare, sed etiam corpora quos suppleverint atroci dilaceratione vexare, sed etiam irruere super eminus transeuntes, atque afficere illos saevissima caede festinent, quales illi in Evangelio describuntur , ob quorum metum per viam illam transire jam nullus audebat, quos eorumque consimiles bellis quoque et sanguinis effusione pro insatiabili ferocitate gaudere non dubium est. Alios ita eoceperant inani quodam tumore uidemus infecisse, quos etiam Bacuceos uulgus appellat, ut semet ipsos ultra proceritatem sui corporis erigentes nunc quidem se in quosdam fastus gestusque sustollerent, nunc uero uelut adclines ad quendam se tranquillitatis et adfabilitatis statum communes blandosque submitterent, seseque uelut inlustres et circumspectabiles omnibus aestimantes nunc quidem adorare se potestates sublimiores corporis inflexi
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ eiꝰ : & eleuatũ. ẽ. usq ad nubes. Deistoꝵ igit᷑ desꝑato languore.
ex ꝑsona dñi loquit᷑ esaias adhierusalem. Aplanta pedis usq aduertiaem
non est in eoͥsanitas. Uulnꝰ & liuor. & tumens plaga: non .ẽ. circũ ligata
nec curatai medicamine: nec fota oleo. DEDIUERSITATE STUMORV¬
quot in hominib studiu ñ dubie comꝓbat᷑: non nullos eoꝵ quos etiam
planos uulgꝰ appellat. ita seductores: atnoculares esse manifestũ
est: ut certa quȩq loca seu uias obsidentes iugiter⁊ neqͣͥquã torm̃tis
eoꝵ quos pretereuntes potuerint decipere delectent᷑: sed derisu tantũ¬
modo et illusione contenti. fatigare eos potius studeant qũa nocere
uosdam  solũ .mͦ. in nocuis incubutionib hominũ ꝑ noctare: alios ita
esse furori ac truculentiȩ deditos : ut non sint contenti illoꝵ tantũ mͦ

Expanded text:
iudicium eius, et eleuatum est usque ad nubes. de istorum igitur desperato languore iudicium eius, et eleuatum est usque ad nubes. de istorum igitur desperato languore ex persona dei loquitur Esaias ad Hierusalem: a planta pedis usque ad uerticem non est in ea sanitas: uulnus, et liuor, et plaga tumens, non est circumligata, nec curata medicamine, nec fota oleo. Tquot in hominibus studia non dubie conprobatur. nam nonnullos eorum, quos etiam Planos uulgus appellat, ita seductores et ioculares esse manifestum est, ut certa quaeque loca seu uias iugiter obsidentes nequaquam tormentis eorum quos praetereuntes potuerint decipere delectentur, sed derisu tantumodo et illusione contenti, fatigari eos potius studeant quam nocere; quosdam solummodo innocuis incubationibus hominum pernoctare; alios ita esse furori ac truculentiae deditos, ut non sint contenti illorum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
lic& nequa quã dubitaret deiustitiu dñi. ꝓfitre dicens. Iustꝰ quidem epe
dñe : si disputem tecũ. Causas tam̃ huiꝰ tantȩ in eqͥlitatis inquirens: sub¬
iecit &dicit. Uerũ tamen : iustu loquar adte. Quare uia impioꝵ ꝓspe¬
ratur  Bene est om̃ib qui preuaricant᷑. ⁊ inique agunc: Plantastieos
& misert radicem : proficiunt & faciunt fructum. Prope estu orieoꝵ
& longe arenib eoꝵ. Quorũ rumã deflente dño ꝑ prophetã & adeoꝵ
curitionẽ medicos atq doctores sollicite dirigente : & quodã modo eos
ad planctũ similem prouocante ac dicente: Subito cecidit babilon. con¬
dita est: ululate suꝑ eam: tollite resinam ad dolorẽ eiꝰ si forte sanetur:
Respondent desꝑantes angl̃i: quib salutis humanȩ cura cõmissã est. uel
duritiã mentis eorũ: & inpenitens cor : Curt uimꝰ babilonẽ: & non est sanata
elinquumꝰ eam : & eamus unusquisq interrã suam: qm̃ꝑuenit usq ad cȩlos

Expanded text:
iteatur dicens: iustus quidem tu es domine, si disputem tecum, causas tamen huius tantae inaequalitatis inquirens subiungit et dicit: uerumtamen iusta loquar ad te: quare uia inpiorum prosperatur: bene est omnibus, qui praeuaricantur, et inique agunt? plantasti eos, et miserunt radicem: proficiunt et faciunt fructum. prope es tu ori eorum et longe a renibus eorum. quorum ruinam deflente dominocurationem medicos atque doctores sollicite dirigente, et quodammodo eos ad planctum similem provocante ac dicente: Subito cecidit Babylon, contrita est, ululate super eam, tollite resinam ad dolorem ejus, si forte sanetur . Resduritiam mentis eorum et inpaenitens cor: curauimus Babylonem, et non est sanata: relinquamus eam, et eamus unusquisque in terram suamrquoniam pernenit usque ad caelos
Abbreviated transcription (Latin):
potuit abel necdũ lege mandante qđ de primitiis ouiũ suarũ et
de adipe ipsarũ sacrificiũ dõ deberet offerre : nisi ꝑ insitã sibi
heged paturalit̃ fuis set edoctus  Quem ad modũ noe ꝙͥ
mundũ ł qđ immundũ esset animal discreuis set nondũ h
eg ali distinguente mandato : nisi scientiu naturali fuisset
ins truct un de enoch didicit ambiilare cũdõ. nullã lgꝰ
limint tionẽ ab aliquo consecutus: Uibi sem & iafeth legera uerecundu¬
limone trise uibi reuelabis: ut incedentes retrorsũ. petoris ueneeiunda
elarent : Qindc monitꝰ abrahamn spolus hostiũ que sibi offere banrt do¬

Expanded text:
potuit Abel necdum lege mandante, quod de primitiuis ouium suarum et potuit Abel necdum lege mandante, quod de primitiuis ouium suarum et de adipe ipsarum sacrificium deo deberet offerre, nisi per insitam sibi legem naturaliter fuisset edoctus? quemadmodum Noe quod mundum uel quod inmundum esset animal discreuisset nondum haec legali distinguente mandato, nisi scientia naturali fuisset instructus ? unde Enoc didicit ambulare cum deo, nullam legis inluminationem ab aliquo consecutus? ubi Sem et Iapheth legerant: turpitudinem patris tui non reuelabis, ut incedentes retrorsum patris uerecunda uelarent? unde monitus Abraham spoliis hostium quae sibi offere
Abbreviated transcription (Latin):
ron erti ine cessa riũ fuisset aliã daori qua litteris postea ꝓmua gut
e rat ecũ suꝑ fluũ extrinseꝰ offemi remediũ : qđ adhiic iugelsa nt
insertum. Sed quu hȩc ut diximꝰ penit corrupta im fuerat libtt
usuoꝙ percuidi. uelut huiꝰ executor ac uindex : & ut ipsis serq cure uoti¬
eloquar adiuerax adposita est mosarcȩlegis scueri districtio urt
Metu pobnt p̃sentis. nepenitꝰ bonũ scientia naturailis extinguort
secdim ꝓphetiȩ sententiã dicentis. Legem dedit in adiutorium : surtõ
secundũ apłm pedagogis uelut paruulis datu fuisse describit : Qd¬
eies scilicit eos atq custodiens ne ab illa disciplina in qui naturilit
sieit instituti: quadam obliuione discederent. Namgd sc he
om̃is scientii legis abinitio ereationis in fusc ÷ hinc manfeste
pbat  qđ mandatu legis absq littere lectione ante legen in mo
coutt diluiuũ om̃s scõs obseruasse cognoscimꝰ. Que a dmodũ em̃ scor

Expanded text:
on utique necessarium fuisset aliam dari quam litteris postea promulgauit: erat enim superfluum extrinsecus offerri remedium quod adhuc uigebat insertum. sed quia haec ut diximus penitus corrupta iam fuerat libertate usuque peccandi, uelut huieloquar, adjutrix apposita est Mosaicae legis severa districtio, ut vel metu poenae praesentis non penitus bonum scientiae naturalis extinguerent, secundum prophetae sententiam dicentis: legem dedit in adiutorium. quae etiam secundum apostolum paedagogus uelut paruulis data fuisse describitur, erudiens scilicet eos atque custodiens, ne ab illa disciplina in qua naturaliter fuerant instituti quadam obliuione discederent. nam quia sit homini omnis scientia legis ab initio creationis nfosa, hinc manifeste probatur, quod mandata legis absque litterae lectione ante legem, immo ante diluuium omnes sanctos obseruasse cognoscimus. quemadmodum enim scire
Abbreviated transcription (Latin):
uistis non.ẽ. lex posita sed in iustis & non subditis impit a
peccansub scelerattis & contaminatis. Illi namq habentes ulto
Nai erxuraisetꝰ adhibita literisq descripta queq in aditeno
uec ei angłicam perfectionẽ tradi ante legis potuisse cus todr
iubr illi &alteram : Qui contenti ñ erant talionis ae quaduat
iniumas ꝓprias uindicare: sed letales calces ac telorũ uulno
palapi leuis sina rependebant: & ꝓuno dente ꝑcutientiũ a nits
uero abimimicis & solo abeis odio desinerent: nec opprimere ilos

Expanded text:
ustis lex non est posita, iniustis autem et non subditis, inpiis et peccatoribus, sceleratis et contaminatis. illi namque habentes natuhac extrinsecus adhibita litterisque descripta quaeque in adiutorium nec euangelicam perfectionem tradi ante legis potuisse custodiam. ua, praebe illi et alteram, qui contenti non erant talionis aequalitate iniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima rependebant et pro uno dente percutientium animas vero ab inimicis, et solo ab eis odio desinerent, nec opprimere illos
Abbreviated transcription (Latin):
terribiles circũ agant inimici. ⁊ resisti illis abhac p̃sertim fragili carne
impossibile crederemꝰ: nisi adhanc opinionẽ ur̃is sententus uelut

Expanded text:
terribiles circumagant inimici, resisti illis ab hac praesertim fragili carne terribiles circumagant inimici, resisti illis ab hac praesertim fragili carne impossibile crederemus, nisi ad hanc opinionem vestris sententiis velut
Abbreviated transcription (Latin):
one semꝑ eẽ. ꝑ uigiłẽ : iugiq sollicitudine desudare. Ad cuiꝰ tamen
mensure plenitudinẽ nemo ꝑueni& alias infuturũ: nisi qui p̃meditatus x imbi
fuerit inp̃senti: eamq adhuc in hoc scło positꝰ p̃libarit: xp̃iq mẽ brum¬
preciosissimũ designatꝰ. arram compaginis illiꝰ ꝑquã corpori eiꝰ ualeat
copulari in hac carne possederit : unũ dũ taxat desiderans: unũ sitiens :
ad unũ om̃s non solũ actꝰ suos. uerũ etiã cogitationes semꝑ intendens:
ut illd qđ infuturũ dicit᷑ debeata conuersatione sc̃oꝵ. iam sub arratũ
demobilitateanior &io sUENATOΝ ΝEQUITIARU CeLestium
ermanꝰ. Posset forsitan haec uolubilitas mentis aliquatenꝰ
Acoherceri: si eam non tantꝰ aduersarioꝵ numerꝰ cumulans. ad
ea quȩ non uult immo quo illam suȩ quoq naturae mobilitas rapit
in desinent̃ impeller&. Iuã cũ tam innumerabiles. tam potentes: tãq

Expanded text:
one semper esse peruigilem iugique sollicitudine desudare. ad cuius tamen one semper esse peruigilem iugique sollicitudine desudare. ad cuius tamen mensurae plenitudinem nemo perueniet alias in futurum, nisi qui praemeditatus et inbutus ea fuerit in praesenti eamque adhuc in hoc saeculo positus praelibarit, Chripretiosissimum designatus, arrham compaginis illius per quam corpori ejus valeat copulari in hac carne possederit, unum dumtaxat desiderans, unum sitiens, ad unum omnes non solum actus suos, verum etiam cogitationes semper intendens, ut illud quod in futurum dicitur de beata conversatione sanctorum, jam subarrhatum de mobilitate animae, et impugnatione nequitiarum coelestium. Germanus: Posset forsitan haec volubilitas mentis aliquantenus coerceri, si eam non tantus adversariorum numerus circumvallans ad ea quae non vult, immo quo illam quoque suae naturae mobilitas rapit, indesinenter impelleret. Quam cum tam innumerabiles, tam potentes, tamque
Abbreviated transcription (Latin):
habramꝰ abscisa: & illoꝵ auctoritate docebim᷑: qui dño colloquen¬
tes fiduti alit dicunt. Adhesit anima meti postte. et. adhesi testmo¬
Qui eniꝰ colit terrã suã: saturabit᷑ panib. Iui autẽ sectat᷑ otium reple¬
bit᷑ pauꝑtate. Nec abintentiane huiꝰ obseruaitiȩ ꝑnitiosa desꝑatione
franganur : quia. in om̃i sollicito inest amplius: qm̃ qui suauis & sine dolor
e : iegestate erit. &terũ. Uir indolorib laborat sibi: tuim facit
ꝑditioni sue. Nec non &iã. Iegnũ celoꝵ uim patit᷑: & uolenti diripiune
illud. Nulla namq uirtꝰ sine labore ꝑficit᷑: nec ulli possibile est an
ista quãcupitis stabilitatẽ mentis sine ingenti cordis contritione
conscendere. Homo enĩ ad laborẽ nascit᷑. qui ut iniuirũ ꝑfectũ possit
occurre : inmnensurã &tatis plenitudinis xp̃i: mirt eũ necesse est intenti¬

Expanded text:
habeamus abscisa, et illorum auctoritate docebimur qui domino conloquenhabeamus abscisa, et illorum auctoritate docebimur qui domino conloquentes fiducialiter dicunt: adhaesit anima mea post te, et: adhaesi testimoqui enim colit terram suam, saturabitur panibus: qui autem sectatur otium, replebitur paupertate. nec ab intentione huius obseruantiae perniciosa desperatione frangamur, quia in omni sollicito inest amplius. nam qui suauis et sine dolore est, in egestate erit, et iterum: uir in doloribus laborat sibi et uim facit perditioni suae: nec non etiam regnum caelorum uim patitur, et uiolenti diripiunt illud. nulla namque uirtus sine labore perficitur neo ulli possibile est ad istam quam cupit stabilitatem mentis sine ingenti cordis contritione conscendere. homo enim labori nascitur. qui utin uirum perfectum possit occurrere, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, maiore eum necesse est intenti
Abbreviated transcription (Latin):
a is etiam ipsum robur ac fortitud mẽ centurionis huiꝰ. quib: haec armu
quae p̃diximꝰ ñ carnalia sed potentiu dõ gestat agnoscere: Audi pps
regem uiros fortes ad spiritalẽ militiam congregantem: quo eos
dilectos signetac ꝓbet. Infirmꝰ inquit dicat. qr fortis sum ego:
& qui patiens est sit pugnator. Uidetis ergo. bellu dñi prȩliari
qua fundatꝰ ille nost euangelicꝰ centurio cũ fidutia loquebatur
Cum enĩ infirmor: tunc potens sun. Et iterũ. Uirtꝰ enĩ in infrrm¬
tate ꝑficit᷑. De qua infirmitate: unꝰ ꝓphetarũ. &erit inpuit
qui infirmat᷑ in eos: sic̃ domꝰ đđ. Patiens etiã hȩc bella pliabt᷑
nempe illa patientia dequa dr̃. Patientia uob̃ necessaria est
ut uoluntatẽ dĩ facientes recipiatis remunerationem.i
ebere tamen ac posse nos dño coherere: & experientia ꝓpriu depre¬
hendimꝰ. si mortificatas uoluntates ac desideria mundi huius

Expanded text:
. Vis autem ipsum robur ac fortitudinem centurionis hujus, quibus haec arma . Vis autem ipsum robur ac fortitudinem centurionis hujus, quibus haec arma quae praediximus non carnalia sed potentia Deo gestet, agnoscere? Audi ipsum Regem viros fortes ad spiritualem militiam congregantem, quo eos delectos signet ac probet: Infirmus, inquit, dicat: Quia fortior sum ego ; et qui patiens est, sit pugnator. Videtis ergo bella Domini praeliariqua fundatus ille noster evangelicus centurio cum fiducia loquebatur: cum enim infirmor, tunc potens sum, et iterum: uirtus enim in infirmitate perficitur. de qua infirmitate unus prophetarum et erit, inquit, qui infirmatur inter eos sicut domus Dauid. patiens etiam haec bella proeliabitur, nempe illa patientia de qua dicitur: patientia uobis necessaria est, ut uoluntatem dei facientes recipiatis remunerationem. Debere tamen ac posse nos domino cohaerere et experientia propria deprehendemus, si mortificatas uoluntates ac desideria mundi huius