comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cibis talibus pascebantur iudei.
quando crucificerunt dñm Quia pascebantur.¬
Quia pascebantur.
tam quam de poena dñi Nam & nos decruce dñi
pascimur. quia corpus ipsius manducamus. Dicebant
enim cumuiderent pendentem incruce. in sultan¬
tes. quia insatiabilis corde erant Dicebant ergo.
Si filius di est descendat decruce. Alios salua¬
uit. se s aluare non potest. Pascebantur cibo
crudelitatis suae. & ille pascebatur cibo misericor¬

Expanded text:
eo diaboli. Cibis talibus pascebantur Judaei, eo diaboli. Cibis talibus pascebantur Judaei, quando crucifixerunt Dominum: sed quia pascebanturi pascebantur tanquam de poena Domini. Nam et nos de cruce Domini pascimur, quia corpus ipsius manducamus. Etenim, cum viderent eum pendnetem in cruce, insultantes, quia insatiabiles corde erant; dicebant ergo: «Si Filius Dei est, descendat de cruce; alios salvavit, se salvare non potest» . Pascebantur cibo crudelitatis suae, et ille pascebatur cibo misericor
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo nostro per epistolam. hunc notate.
Et non ut ini mi¬
cum ex isti metis. sed corripite ut fratrem
Facimus hoc plerumque propter medicinam
& tamen cum extraneis multis. & cum impus sepe uesci¬
mur Quid est hoc quod ait: suꝑbo oculo & insa¬
tiabili corde. huic non con uescebar. Hab& epulas suas
corpium. Hab& epulas suas corsuperbum. Nam propter
cibos ipsos cordis superbi. ideo dicit insatiabili cor¬
de Cor superbum unde pascitur : si superbus est.
inuidus est Aliter non potest. Superbia mater
in uidentiae est Non potest nisi generare hanc.
& cum illa semꝑeẽ. Omnis ergo superbus. inuidus
est malis alienis pascitur. Unꝰdicit apostolus
i mord&is & comeditis inuicem. uid& e ne ab inuicem
consu mamini : uid&is ergo comedentes Noli¬
te his conuesci. fugite tale conuiuim Neque
Neque
enim sesatiant gaudendo demalis. quia insatiabili
corde sunt Caue ne capiaris in epulis eorum. la

Expanded text:
verbo nostro per epistolam, hunc notate, verbo nostro per epistolam, hunc notate, et non ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem» . Facimus hoc plerumque propter medicinam; et tamen cum extraneis multis et cum impiis saepe vescimur. 9. Quid est hoc quod ait, «Superbo oculo et insatiabili corde, huic non convescebar?» Habet epulas suas cor pium, habet epulas suas cor superbum: nam propter cibos ipsos cordis superbi, ideo dixit, «insatiabili corde.» Cor superbum unde pascitur? Si superbus est, invidus est: aliter esse non potest. Superbia, mater invidentiae est: non potest nisi generare hanc, et cum illa semper esse. Omnis ergo superbus, invidus est: si invidus est, malis alienis pascitur. Unde dicit Apostolus: «Si mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini» Videtis ergo comedentes; nolite his convesci, fugite tale convivium; neque enim se satiant gaudendo de malis alienis, quia insatiabili corde sunt. Cave ne capiaris in epulis eorum laqu
Abbreviated transcription (Latin):
confundatur It nolite quasi inimicum illum ex¬
istimare. sed corripite ut frẽm
municemus. cumdilectione a nobis &iam sepa¬
remus Uidete enim quid dicat apostolus Si
quis autem non obaudit uerbo nr̃o ꝑepistolam. hunc
notate. & nolite commisceri cũ eo. sed ne subreper&
tibi ex hoc iracundia. & turbar& oculum tuum. non
inquit ut inimicum eum ex isti m&is. sed corripite
ut frem ut erubescat. A quo indixit separationem. non
bar Noncum illo manducabam. Quo modo
nobis proponit haec. quan do ipse non fecit
Ad imitationem suam nos hortatur. Uidemus
eum conuiuatum ẽẽ cum superbis. Quo modo nos
prohib& neconuiuemur cumeis: Nos qui¬
dem fratres propter correptionem a li quam
tenemus nos & iam a fratribus nostris. & non
um eis conuiua mur. ut corrigantur.
ex traneis potius conuiuamur.
Cum paganis.
quamcum his qui nobiscum erant. siuiderimus
eos male uiuere. ut erubescant & corrigantur.
icut dicit a postolus. Siquis non ob audit

Expanded text:
confundatur, et nolite quasi inimicum exconfundatur, et nolite quasi inimicum existimare; sed corripite ut fratremunicemus cum dilectione, a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis autem non obedit verbo nostro per epistolam, hunc notate, et nolite commisceri cum eo . Sed ne subriperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem ut erubescat: a quo indixit separationem, non ebar: id est, non cum illo manducabam. Quomodo nobis proponit haec quando ipsAd imitationem suam nos hortatur: videmus eum convivatum esse cum superbis, quomodo nos prohibet ne convivemur cum eis? Nos quidem, fratres, propter correptionem aliquam tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, cum Paganis, quam cum his qui nobis haerent, si viderimus eos male vivere, ut erubescant, et corrigantur; sicut dicit Apostolus: «Si quis non obaudit
Abbreviated transcription (Latin):
ropter nec essitates sc̃orum. qui quam uis prȩceptis
a postoli obtemperent. ut cum silentio operantes.
suum panem manducent. possunt tamen multis
ex causis indigere supplemento aliquo taliu m
sus tentationum: cum dixiss&. talia docens & prȩ¬
monens. his autem qui eiusmodi sunt. praecipi mus
& obsecra mus in dño iñu xp̃o. ut cumsilentio operan¬
tes. suum panem manducent. ne illi qui habebant
unde seruis đi necessaria preberent. hac occasione
pigrescerent. praeuidens continuo subiecit. Uos
autem fratres. nolite infirmari bene facientes
It ad titum cum scriber& dicens. Tenamꝰ legis peritum.
& appollo sollicite prae mitte ut nihil illis desit.
ut ostender& unde illis nihil deesse deber& conti¬
nuo subiunxit. Discant autem & nr̃i bonis operibus
prae esse. ad necessarios usus nesint infructu osi
Quod siquis non oboedit uerbo nostro per epistolam
hunc notate. Et non com miscea mini cum illo ut

Expanded text:
modi necessitates sanctorum, qui quamuis praeceptis modi necessitates sanctorum, qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: his autem qui eius modi sunt praecipimus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, ne illi qui habebant unde necessaria seruis dei praeberent, hac occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructuosi Si quis non oboedit verbo nostro per epistolam, hunc notate et non commiscenmini cum illo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& exemplo non esse contraria At enim dñs ait
Nolite solliciti esse animȩ quid manduc&is. Neq
corpori vr̃o. quid uestiamini Recte. Quõ supra
dixerat. Non potestis do seruire & mammonat
Qui enim propter hoc euangelium predicat. Ut
hab eat unde manduc&. & unde uestiatur simul
se putat. & dõ seruire quia euangelium prȩ¬
dicat. & mammone. quia propter ista necessa¬
ria praedicat Qued dñs dicit fieri non
posse Ac per hoc ille qui propter ista euan¬
gelium praedicat. Non dõ sed mammone seruire
conuincitur. & si ds̃ illo. adaliorum prouectũ
quomodo ipse nescit. utatur Nam huic
sententiae sub iungit dicens. Ideo dico vobis.
nolite solliciti eẽ animȩ quid manduc&is. Neq
corpori ur̃o. quid uestiamini. Non ut ista¬
x̃ procurent quantũ necessitati sat est. Unde honeste
potuerint. sed ut nonista intueantur. & propter
ista faciant. quicquid in euangelii praeconio facere
iubentur

Expanded text:
cati. At enim dominus ait: cati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, quia propter ista necessaria praedicat: quod dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur
Abbreviated transcription (Latin):
& in orationibus psalmis ymnis canticis spiritalibus
requiescant. Alloquimur eos consolamur exhorta¬
mur. Aedificantes in eis. si quid eorum uitae prosuo
gradu de esse per spicimus salia opera si non
faceremus. periculose adnõ alimenta ipsa spiritalia
apostolus. qui non uult operari nec manduc&. pos¬
sent hȩc uerba in aliam traduci sententiam. Cũ
uero multis aliis locis epistolarum suarum. quid
hinc sentiat apertissime doceat. superfluo co¬
nantur & sibi & c&eris caliginem ob ducere. Ut
quod utiliter illa caritas mon&. Non solum facere
nolint. sed nec intelligere ipsi. Aut ab aliis intel¬
ligi velint. Nontimentes quod scriptum ẽ. Noluit
intelligere ut bene ager& Scendum itaq bea
tum apostolum. opera corporalia seruos di operari
uoluisse. quȩ finem haberent In magnam spirita¬
lem mercedem. Ad hoc ut ipso uictu & tegumento
anullo indigerent. sed manibus suis hȩc sibi procura¬

Expanded text:
et in orationibus, psalmis, hymnis, canticis spiritalibus et in orationibus, psalmis, hymnis, canticis spiritalibus requiescant. alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis. si quid eorum uitae pro suo gradu esse perspicimus. talia opera si non faceremus, periculose a domino alimenta ipsa spiritalia Apostolus, Qui non vult operari, non manducet; possent haec verba in aliam traduci sententiam: cum vero multis aliis locis Epistolarum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat; superfluo conantur, et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa charitas monet non solum facere nolint, sed nec intelligere ipsi, aut ab aliis intelligi velint, non timentes quod scriptum est, Noluit intelligere ut bene ageret . CAum Paulum opera corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procura
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia inquiunt debemus accipere. dequibus alio
Unicuiq sicut dñs dedit. Ego plan¬
taui. apollo rigauit. sed ds incrementum dedit. Et
paulo post. Unus quisq suam mercedem accipi&.
secundum suum laborem Dĩ enim sumus coopera¬
rii: Dĩ agricultura estis. di ȩdificatio estis. Secundũ
gratiam quae data est mihi. Ut sapiens architeitus
fundamentũ posui Sicut ergo apostolus operatur.
plantando rigando edificando & fundamentum
ponendo. Ita qui non uult operari. non manduc&
Quid enim prodest manducare spiritalitor. id est
pasci verbo dĩ. si non inde operatur aliorum ȩdifi¬
cationem: Sicut illi pigro seruo. quid profuit
accipere talentum & abscondere. nec operari iucra
dominicaAn ut ei auferr&ur In finem. &
ipse in exteriores tenebras mit ter&ur : Sic in quiun
& nos facimus Legimus cum fratribus. qui ad nos
ab estu sȩculi ueniunt fatigati. Ut apud nos in uerbo dĩ

Expanded text:
spiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus aliospiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus aliounicuique sicut dominus dedit. ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit, et paulo post: unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. dei enim sumus cooperarii; dei agricultura, dei aedificatio estis. secundum gratiam quae data est mihi ut sapiens architectus fundamentum posui. sicut ergo apostolus operatur plantando, igando, aedificando et fundamentum ponendo, ita qui non uult operari, non manducet. quid enim prodest manducare spiritaliter, id est pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro seruo quid profuit accipere talentum et abscondere nec operari lucra dominica? an ut ei auferretur in fine et ipse in exteriores tenebras mitteretur? sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi ueniunt fatigati, ut apud nos in uerbo dei
Abbreviated transcription (Latin):
nocte & die operantes nequẽ urm grauaremus. Non quasi ñ ha¬
buerimus potestatẽ. sed ut nos i& ipsos formã daremꝰ vobis
ad imitandũ nos. Nam & cũ essemus apud vos. hoc denun¬
tiabamꝰ vobis. quõ siquis ñ uult operari. nec manduc&¬
Non inquiunt de hoc opere corporali. In quo agricolȩ uel opi¬
fices laborant p̃cepit apłs cũ dicer&. qͥ ñ uult operari non
manduc& Neq enim euangelio poss& ẽẽ contrarius. ubi ait
ipse dñs. Ideo dico uobis ne sollicitisitis animȩ vr̃ȩ quid man¬
duc&is. Neq corpori uestro quid induamini. Nonne¬
Nonne
anima plus ẽ quam esca. & corpus quam uestimentũ :¬
int. ubinos dñs iub& deuictu & tegu¬
mento nostro esse securos. Quomodo ergo apostolus
sentire aduersus dñm poss& ut prȩciper&. Ita eẽ
debere sollicitos quid manducemus. & quid bibamus.
& unde cooperiamur. ut nos &iã opificum artibus.
curis. & laboribus onerar& Qua propter in eo
quod ait. qui non uult operari. non manduc&. o pera

Expanded text:
antes, ne quem vestrum gravaremus. Non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmetipsos formam daremus vobis ad imitandum nos. Nam et cum essemus apud vos, hoc detiabamus vobis, quoniam si quis non vult operari, nec manducnon, inquiunt, de hoc opere corporali, in quo uel agricolae uel opifices laborant, praecepit apostolus, cum diceret: qui non uult operari, non manducet. neque enim euangelio posset esse contrarius, ubi ait ipse dominus: ideo dico uobis, ne solliciti sitis animae uestrae quid manducetis neque corpori uestro quid induamini. nonne anima plus est quam esca et corpus quam uestimentuunt, ubi nos dominus iubet de uictu et tegumento nostro esse securos. quomodo ergo apostolus sentire aduersus dominum posset, ut nos praeciperet ita esse debere sollicitos quid manducemus et quid bibamus et unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curis, laboribus oneraret? quapropter in eo, quod ait: qui non uult operari, non manducet, opera
Abbreviated transcription (Latin):
Nescit aũt habere p̃t scriptu¬
ras legitimas & ꝓph&icas iudȩos. quasdã traditiones suas.
quas ñ scriptas habent sed memorit tenent. & alter in al¬
terũ loquendo transfundit. quam deuterosin uocant
Vbi &iã dicere audent & credere : dm̃ primo homini duas
creasse mulieres Ex quib texunt genealogus. uere sicut
ait apłs infinitas. parientes infructuo sissimas questiones:
Sed si huic talia num qua euenit audire. Num quid & contra
euangeliũ sic obsurdescere debuit: ut ñ ad ũter& uerba dñi
xp̃i: quib arguit iudȩos. qđ de parentib: ñ honorandis.
impi&atẽ docerent filios suos : Ibi quippe & dĩ p̃ceptũ
qđ inlege c̃scriptũ ẽ. atteftando cõmemorauit Nec
obaliud eos arguit. nisi qđ reicerent mandatũ dĩ. ut
statuerent traditiones suas. Cũ ergo interrogassent
phari sei & scribȩ. quare discipuli tui non ambulant iux¬
ta traditionẽ seniorũ. sed cõmunib manb mariducant pa

Expanded text:
Nescit autem habere praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut non adverteret verba Domini Christi, quibus arguit Judaeos, quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
& domũ deiciens filios eius occidit. phantas mata
fuerunt. quȩ tamen fuerunt opera satanȩ. cui
ds̃ dederat hanc potestatẽ. Propter quid horum
ergo dicta sint prodigia & signa mendacu. tunc
potius apparebit. Sed propt̃ quod lib& horũ dicta
sint. seducuntur eis signis & prodigiis. qui seduci
merebuntur. Pro eo qd dilectionẽ ueritatis. non¬
receperunt inquit. ut salui fierent. Nec dubi¬
tauit apłs dicere. atq. addere. ideo mitt& illis
ds operationem erroris. ut credant mendacio
Ds enimmitt&. quia ds diabolũ facere ꝑ mittet
Iusto ipsa iudicio quamuis faciat ille iniquo ma¬
lignoq consilio.Ut iudicentur inquit omnes
qui non crediderunt ueritati. sed consenserunt
iniquitati. Pro inde iudicati seducentur. & seducq
iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illi Iudi¬
cus dĩ occulte iustis. iustis occultis. Quib ab
initio peccati rationalis creaturȩ. numquã iudi¬
care cessauit. Seducti autẽ iudicabuntur.

Expanded text:
et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Acultũ iam iudiciũ dĩ pertineat. qd ab illo seducent᷑
Prȩsentia quippe eiuserit. sicut dictum ẽ. scđm ope¬
rationẽ satanȩ . In omni uirtute. & signis & prodi¬
giis mendacii. & in omni seductione iniquitatis. his
qui pereunt: Iunc enim solu&ur satanas. & per
illũ antixp̃m. In omni sua uirtute. mirabi liter
quidem sed mendaciter operatur. Quȩ sol&ꝰ ambigi
utrum propterea dicta sunt signa & prodigia men¬
dacii. quõ mortales sensus perphantasmata de cepto¬
rus ẽ. ut qđ non facit. facere uideatur. an quia illa
ipsa &iam sierunt uera prodigia. ad mendacium
per trahent credituros. non ea potuisse nisi diui¬
nitus fieri. uirtutẽ diaboli nescientes. Maxime
quando tantã. quantã numquã habuit. accepe¬
rit potestatẽ. Non enim quando de cęlo ignis
cecidit. & tantã familiã cum tantis gregib pecorũ
sc̃i iob uno imp&u absumpsit. & turbo irruons

Expanded text:
cultum iam iudicium dei pertineat quod ab illo seducentur. cultum iam iudicium dei pertineat quod ab illo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seductione iniquitatis his qui pereunt. tunc enim soluetur satanas et per illum antichristus in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiam si erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxquando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiae mysteriũ iniquitatis. qđ nunc occultũ ẽ Id ip¬
sũ enĩ mysteriũ ꝑtinere arbitrantur. qđ at in epistola
sua iohannes euangelista pueri nouissima hora ẽ & sicut
audistis quod antixp̃s sit uenturus. nunc aũ anti xp̃i mul¬
ti facti sunt unde cognoscimus qđ nouissima hora sit.
Ex nobis exierunt: sed ñerunt. ante ex nobis: qđ si fuissent
ex nobis ꝑmansis sent utiq nobis cũ: Sicut ergo ante finẽ
in hac hora inquiunt quã iohannes nouissimã dicit.
exierunt multi her&ici demedio ecclesiae quos multos
dicit anti xp̃os. ita omnes tunc inde exhibunt qui non ad
xp̃m. sed ad illũ nouissimũ antixp̃m ꝑtinebunt. &
tunc reuelabitur Alius ergosic alius aũtsic apostoli ob¬
scura uerba conlectat: Quod tamen eũ dixisse non
dubiũ ẽ. non ueni & aduiuos & mortuos idicandos
XEC̃. nisi prius uenerit ad seducendos in anima mor¬
tuos. ad uersarius eius antixp̃o Quamuis ad oc¬

Expanded text:
ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristus sit uenturus, nunc autem Antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus quod nouissima sit hora. Ex nobis exierunt; sed non erant ex nobis. Quod si fuissent ex noin hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit antichristos, ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimum antichristum pertinebunt, et tunc renelabitur. alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba coniectat; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius antichristus, quamuis ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ potius. ut putar&ur occisus. & uiuũ occultari in
uigore ipsius a &atis. in qua fuit cũ creder&ur extinc¬
tus donec suo tempore reuel&ur. & restituatur in reg¬
nũ Sed multũ mihi mira ẽ. haec oppinantiũ tanta
p̃sumptio: Illud tamen qđ ait apł̃s tantũ qui mod o
ten& teneat donec demedio fiat . ñ absurde deipso¬
romano imperio creditur dictũ: Tam quã dictũ sit
Tantũ qui modo imperat imper&. donec demedio fiat.
idẽ demedio tollatur. It tunc reuelabitur. iniquus quẽ
significari anti xp̃m nullus ambigit: Alu uero & quod
non putant dictũ. nisi demalis & fictis qui sunt in eccła
Donec ꝑueniant ad tantũ munerũ qui anti xp̃omagnũ
populũ faciat . & hocẽẽ mysteriũ iniquitatis. quia uid&
occultũ: hortari aũt a postolũ fideles ut infide quã te¬
nent. tenacit̃ ꝑseuerent. dicendo. Tantũ qui modo ten&.
teneat donec demedio fiat. Hoc ẽ donec exeat demedio

Expanded text:
tum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in tum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. illud tamen quod ait apostolus: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, nRomano imperio creditur dictum, tanquam dictum sit, tantum qui modo imperat imperet donec de medio fiat, st, de medio tollatur, et tunc revelabitur iniquus quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii vero et quod non putant dictum nisi de malis et fictis qui sunt in Ecclesia donec perveniant ad tantum numerum qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio
Abbreviated transcription (Latin):
It ideonos qui nescimꝰ quod illi sciebant. ꝑuenire cũ labore ab
id quod sensit a postolus cupimus nec ualemꝰ. Prȩsertim quia
& illa quȩ addidit . hunc sensum faciunt obscuriorẽ Na quid
ẽͣ iam eni mysteriũ iniquitatis operatur. tantũ qui modo
ten&. teneat donec demedio fiat. It tunc reuelabitur. ini
quus Igo prorsus quid dixerit. mefateor ignorare: Suspi¬
tiones tamen hominũ quas uel audire uel lege potui . ñ ta¬
cebo Quidã putant. hoc deimperio dictũ fuisse roma no
It ꝓpterea paulũ apostolũ ñ id aperte scribere uoluis se.
necalum niã uidelic& incurrer&. quod romano impe¬
rio maleoptauerit. cũ speraretur a &ernũ: ut hoc quod
dixit. iam eñi mysteriũ iniquitatis operatur . nerone uolu¬
crit intellegi. cuia infacta. uelut antixp̃i uidebantur.
unde non nulli ipsũ resurrecturũ. & futurũ anti¬
xp̃m suspicantur : Alii uero nec occisũ putant. sed subtrac¬

Expanded text:
Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id, quod sensit apostolus, cupimus nec ualemus; praesertim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est: Iam enim mysterium iniquitatis operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donec dquus? ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare, suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. quidam putant hoc de imperio dictum fuisse Romano et propterea Paulum apostolum non id aperte scribere uoluisse, ne calumniam uidelicet incurreret, quod Romano imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut antichristi uidebantur. unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum antichristum suspicantur. alii uero nec occisum putant, sed subtrac
Abbreviated transcription (Latin):
N ulli dubiũ ẽ eũ deantixp̃o ista dixisse dieq iudicu. Nunc eñi
apellat diẽ dñi ñ esse uenturũ. isi ille prior uenerit que refu¬
gã uocat utiq adño dõ Quod si de omizb impus merito dicipo¬
test quantomagis deisto: sed in quo tẽ plodĩ sit sessurus in¬
certũ ẽ urrũ in illa ruina templi quod asa lomone rege con¬
plũ dĩ apostolus dicer&: Vnde ñ nulli . ñ ipsũ principẽ. sedun¬
uersum quod am modo corpus eiꝰ. idẽ ad cũ ꝑtinentẽ hon¬
nũ multitudinẽ si mulcũ ipso suo principe. hoc loco intelle¬
gi anti xp̃m uolunt: rectius que putant &ia latine dici
sicut ingrecoẽ. ñ intẽplodĩ. sed intemplũ dĩ sedeat: tam
Idẽ uelut ancus Uel si quid aliud. isto locutions genere dici
sol&: quod aũt ait. & nunc quid d&ineat scitis idẽ quid sit
inmora quȩ causa sit dilations eĩ ut reuel &ur in suo tem¬
pore scitis. Quo scire illos dicit aperte hoc dicere noluit

Expanded text:
Nulli dubium est eum de Antichristo ista dixisse, diemque iudicii hunc enim appellat diem Domini non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege conplum Dei apostolus diceret. Unde nonnulli non ipsum principem, sed uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamqin amicum\', id est uelut amicus, uel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait: Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis eius, ut reueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid postremo apostolũ paulũ ꝓiudȩis insidelib habentẽ
talia culpabis : Deqͥbait Bona uoluntas qđ ẽ cordis mei. & dep̃catio
addm̃ ꝓillis in salutẽ : qͥ&iã thessaloncensib dicit. Dec &ero fr̃es
orate ꝓuobis ut uerbũ dñicurrat & glorific&ur. sic̃ &iã apud
uos ut eruam᷑ abiniquis & malis homizb ñ eñ omnũ ẽ fides : Quo
modo currer& & glorificar&ur uerbũ dĩ nfiadfide conuersis
eis qͥb p̃dicar&ur : Quando qͥdẽ iã credentib dicit que ad
modũ & apud uos : scit certe hoc abillo fieri que uult rogari ut hoc
faciat &iã ut eruatur abinz quis & malis homnb ꝗͥ ꝓfecto & illis oran¬
tib: ñ erant credituri Propter qđ ad didit ñ eñ omnũ ẽ fides : taqũa
di constitutionẽ Sed ideo ds ꝑorationes credentũ . ñdũ credentescre¬
derefacit . ut ostendat quia ipse facit: Ne moẽ eñi ta imperitus tã carnalis

Expanded text:
Numquid postremo apostolum Paulum pro Iudaeis infidelibus habentem talia uota culpabis? de quibus ait: Bona uoluntas quidem cordis mei et deprecatio ad deum pro illis in salutem. qui etiam Thessalonicensibus dicit: De cetero, fratres, orate pro nobis, ut uerbum domini currat et glorificetur sicut etiam apud uos, ut eruamur ab iniquis et malis hominibus; non enim omnium est fides. quo modo curreret et glorificaretur uerbum dei nisi ad fidem conuersis eis. quibus praedicaretur, quando quidem iam credentibus dicit: Quem ad modum et apud uos? scit certe hoc ab illo fieri, quem uult rogari, ut hoc faciat, etiam ut eruatur ab iniquis et malis hominibus. qui profecto et illis orantibus non erant credituri. propter quod addidit: Non enim omnium est fides, tamquam di constitutionem. sed ideo deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat, quia ipse facit; nemo est enim tam inperitus, tam carnalis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iosephus qui iudaicam scripsit historiã. talia
mala dicit illi populo tunc accidisse. Ut uix cre¬
dibilia uideantur Inde ñ in merito dictũ ẽ. talẽ tribulati¬
onẽ nec fuisse acreaturȩ initio nec futurã Sed & si tempore an¬
tichristi talis aut maior forsitanerit: intellegendũ ẽ deillo popu¬
lodictũ qđ eitalis amplius futura ñerit: Sieñi antichristũ. illi pri¬
nntus & p̃cipue recepturi sunt facturuse tuncidẽ populus tri¬

Expanded text:
nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tri
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Et ideo mitt& illis ds operationẽ erroris ut cre¬
dent mendatio & iudicentur om̃s qui non credide¬
runt ueritati. sed consenserunt iniquitati Peristũ
nalium putaturũ impleri iftã ꝓph&iã qua dictum
Quod illo duce uelut in conspectu inimicorũ suorũ uisi¬
biliũ qui eos uisibiliter captiua uerant. habituri sint
ui sibilem gloriã. Sic credent mendacio. Quia dilecti¬
onẽ ueritatis non receperunt: ut nonbona carnalia
sed spiritalia concupiscerent: Sic eñi adiabolo decepti
sunt. ut occiderent xp̃m. quando dixerunt. Sidimit¬
timus eũ sic. om̃s credent in eũ Ituenient romani. &
tollent nr̃m & locũ & gentẽ. Quando chaiphas unus

Expanded text:
 erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati» . Per isnalium putaturum impleri istam prophetiam qua dictum quod illo duce, velut in conspectu inimicorum suorum visibilium, qui eos visibiliter captivaverant, habituri sint visibilem gloriam. Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent Christum, quando dixerunt, «Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum et gentem:» quando «Cai
Abbreviated transcription (Latin):
tunc tribulatio magna. qualis non fuit abinitio mun
ande scłi fine intellegi debeat. Lucas uero ut ostender&
tunc factã eẽ abhominationẽ desolationis. quȩ a
danihelo p̃ dicta ẽ. quando expugnata ẽ hierusalẽ.
hȩc eodẽ loco dñi uerba commemorat. Cum aut̃
uideritis circumdari ab exercitu hierusalẽ. scitote
quia appropinquauit de solatio cius Appar&¬

Expanded text:
tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundan de saeculi fine intellegi debeat. tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. appar
Abbreviated transcription (Latin):
u dȩi cum putant ad suum regnum uisibile istam
ꝑtinere proph&iam. quia spe inuisibilium bonorũ
gaudere nonnorunt. in laqueos illius ruituri funt
dequo dñs ait Ego ueni in nomine patris mei. & non
suscepistisme. alius ueni& in nomi ne suo. hunc sus¬
cipi&is De quo paulus apostolus dicit. quia reuela¬
bitur homo peccati. filius interius. qui aduersatur
& suꝑ extollitur . supra omne quod dicitur ds. aut
quod colitur. Ita ut intemplo dĩ sed eat. ostendens
inquit. iniquus quem dñs ĩc interfici& sp̃u oris
sui & euacuabit inluminatione presentiȩ suae
eũ cuius est prȩsentia. secundũ operationẽ satanȩ
in omni uirtute & signis & prodigiis menda ci. &
in omni seductione iniquitatis. his qui pereunt. ꝓeo

Expanded text:
 vero cum putant ad suum regnum visibile istam pertinere prophetiam, quia spe invisibilium bonorum gaudere non norunt; in laqueos illius ruituri sunt, de quo Dominus ait: «Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis» . De quo apostolus Paulus dicit, «Quia revelabitur homo peccati, filius interitus, qui adversatur et superextollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, ita ut i iniquus, quem dominus Iesus, interficiet spiritu oris sui, et euacuabit inluminatione praesentiae suae eum, cuius est praesentia secundum operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seductione ini
Abbreviated transcription (Latin):
Naec uerba apostolica: ita sa ne obscura sunt & myftice
dicta. ut tamen appareat eũ nihil destatutis dixisse
temporibus. nullum que eorum inter uallum. spati¬
Nec dixit post quantum tempus hoc futurũ sit De inde
subiunxit. lameñi mysteriũ operatur iniquitatis
Hoc iniquitatis mysterium. quomodo lib& intellegatur
quid sit. ab aliosic abalio aũ sic quã diutamen ope¬
r&ur. occultũ ẽ. neꝙid expressit apłs: Tam qua homo
ex eorum numero quibus dictũ ẽ. nonẽ uestru scire
tempora . Quamuis eni nondũ inter erat eos quando
eis hoc dictumẽ. ad eorũ tamen collegiũ atꝙ soci&a¬

Expanded text:
nareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatinec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo quiten&. teneat donec demedio fiat.
& tunc reuela bitur ille iniquus. que dñs iuc inter¬
fici& sp̃u oris sui doc& nos antixp̃m mani festũ fu¬
turũ. Siquidem ipsum uid&ur aliquanto euiden¬
nec saltim obscure locutus ẽ: Quis nam sit eñi qui modo
ten& uel quid teneat. uel quid sibi uelit quod ait
demedio fiat: potest quis que se coartare ut intellegat uel
aliquatenus suspic&ur. Qũo quimodo scriptũ legit
quam diu autem teneat. & post quanta temporum
spatia de medio fiat. hic tac&ur omnino

Expanded text:
o tenet, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidennec saltem obscure locutus est. quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic tacetur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
doctor gentiũ ab illa dilectione frangebat . qua ut inflam¬
marentur uolebat: Et ideo nolebat ut crederent eis. a quib
audiebant instare diem dñi. neforte cũ transir& tẽpus.
quo eũ crediderant ẽẽ uenturũ. & uens se ñcernerent. &ĩa
c& era sallaciter sibi ꝓmitti arbitrantes & de ipsa mercede fidei
desperarent: Nonergo ille diligit aduentũ dñi qͥcũ asserit ꝓ
mitate spei. ardore caritatis expectat: nã sitanto magis diligi¬
tur dñs quantomagis creditur. & p̃dicatur citius ẽẽ uenturus.
magis eũ diligebant qͥ eĩ aduentũ ĩa instare dicebant: quã
hi quos a posto lus cis credere ꝓhibebat. uel ipse a postolus.
qui hoc utiq non credebat

Expanded text:
Doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflamDoctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur volebat, et ideo nolebat ut crederent eis a quibus audiebant instare diem Domini, ne forte cum transisset tempus quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adsermitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus. magnam dicens ẽẽ beatitudinẽ. diligentib eiꝰ
aduentũ. & adhibes a postoli testimoniũ. cuius uerba sic po¬
nis Dec&ero reposita ẽ mihi corona iustitiȩ: qua redd&
mihi dñs iustus iudex in illa die. non solũ aũt mihi. sed &
his qui diligunt aduentũ dñi: tunc enim sicut ex euan¬
gelio commemoras. iusti fulgebunt sicut sol in regno
patris sui: & quod ꝓph&a dicit Ecce eñi caligo & tene¬
brȩ operient terrã suꝑgentes. inte uero apparebit dñs &
maiestas ei inte uidebitur: Itẽ quod scriptũ ẽ. Qui uero
expectant dñm. exultabunt eũ uirtute: Producent pennas
sicut aquilȩ current & non laborabunt ambulabunt & ñ
esurient : Noc plane pussime & uerissi me dicis. cõmendans
eorũ beatitudinẽ. qui diligunt aduentum dñi. Sed & illi quib
dicebat apostolus non cito moueamini mente. qua su nst&
dies dñi diligebant utiq aduentũ dñi Nec eos hoc dicens

Expanded text:
aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solum autem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient termajestas ejus in te videbitur. Item quod scriptum est: Qui vero exspectant Dominum exsultabunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt adventum Domini, sed et illi quibus dicebat Apostolus: Non cito moveamini mente, quasi instet dies Domini, diligebant utique adventum Domini, nec eos haec dicens
Abbreviated transcription (Latin):
quisq moritur. talis indie illo iudicatur Ad hoc ꝑ¬
tin& quod in euangelio scđm marcũ ita scriptũ est:
Uigilate ergo. quia nescitis quando dominus domus ue
niat Sero anmedia nocte. angallicantu. anmane
Ne cum uenerit repente. inueniat uos dormientes.
quod autẽ uob dico. omnib dico. uigilate. Quib eñi
omnibus dicit. nisi electis & dilectis suis ad corpus eiꝰ
ꝑtinentibus. quod ẽ eccła: Non solumergo illis dixit.
quib tunc audientib loquebatur. sed &iã illis qui fuerunt
post illos ante nos. & ad nos ipsos. & qui erunt post nos usq
adeius nouissimum aduentũ. Numquid aũt om̃s inuen¬
turus ẽ dies ille inhac uita᷑ Cur itaq omnib dicit. quod
ad eos solos ꝑtineat qui tunc erunt: Nisi quia eo modo
Ac ꝑ hoc uigilare deb& omnis xp̃ianus. neim paratũ eũ in¬
ueniat dñi aduentus. Imparatũ aũt inueni& dies ille. quẽ
imparatũ inuenerit. suus uitȩ huius dies ultimus
iligendus ergo ẽ & expectandus dñi sicut sc̃e exhortaris

Expanded text:
quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, qcantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam diad eos solos pertineat, qui tunc erunt, nisi quia eo modo ac per hoc uigilare debet omnis veniat Domini adventus. Imparatum autem inveniet dies ille, quem imparatum inveniet vitae hujus dies ultimusiligendus ergo est et exspectandus domini, sicut sancte hortaris,
Abbreviated transcription (Latin):
Innouissimis dieb In stabunt tempora sęua. uel sicut alu
codices habent periculosa: Deinde qualia futura sint ex¬
primens. erunt enim inquit homines se ipsos amantes.
Amatores pecuniȩ. elati. suꝑbi . blasphemi. parentib non
oboedientes. Ingrati. scelesti. Inreligiosi. sine affectione.
detractores. Incontinentes. Immites. sine benignitate.ꝓ
ditores ꝓcaces. cȩcati. uoluptatum amatores magis quã
dĩ. Habentes speciem pietatis. uirtutem aũ eius ab negan¬
tes: Mirum si tales homines aliquando defuerunt. denq
quia & tunc erant. adiungit ac dicit. Et hos euita. Exhis
enim sunt . qui penetrant domos. Non ait. penetrabunt.
tam quam futurum p̃nuntians. sicut supra dixerat. In¬
stabunt tempora periculosa. Sed ait. penetrant domos.
Et captiuas ducunt mulierculas. Nonait ducent uel
ducturi sunt. sed iam ducunt: Nec putandus ẽ hoc loco pro
temporis futuri uerbis. p̃sentis temporis uerba posuisse

Expanded text:
in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inrelidetractores, incontinentes, immites, sine benignitate. proditores, procaces, caecati, voluptatum amatores magis quam Dei, habentes speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes. Mirum si tales homines aliquando defuerunt. Denique quia et tunc erant, adjungit ac dicit. Et hos devita. Ex his enim sunt qui penetrant domos. Non ait, Penetrabunt, tanquam et hic futurum praenuntians, sicut supra dixerat, Instabunt tempora periculosa; sed ait, Penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas : non ait, Ducent, vel, ducturi sunt; sed, jam ducunt. 23. Nec putandus est hoc loco, pro tempo
Abbreviated transcription (Latin):
senueris inquit. extendes manus tuas. & alius te cing&
& duc& quo nonuis Hoc enim ei dixit. significans qua
morte clarificaturus erat dm̃ : Solutus quippe a corpo¬
re. volebat eẽ cum xẽo. Sed si fieri poss&. p̃ter mortis
molestiam. uitam concupiscebat aeternam. Ad quã mo¬
lestiam nolens ductus ẽ. sed ab ea uolens eductus ẽ. No¬
lens ad eam uenit. sed uolens eam uicit. Uide quando¬
dimus. Nox p̃cessit. dies autem apꝓpinquauit . Ecce quot
anni transierunt. nec tamen quod dixit falsum ẽ: Quanto ma¬
gis nunc dicendum ẽ ꝓpinquare dñi aduentum. quando tan¬
tus ẽ ad finem factus accessus : Apl̃s certe . sp̃s inquit manifes¬
te dicit. quia in nouissimis temporib recedent quidã afide
Nondum utiq erant eadem tempora. hereticorum scilic&
talium . quales eodem sermone descripsit . Sed iã ueneruNT.
ac ꝑ hoc innouissimis temporib uidemur. etiã ꝑ ipsos de
fine scłi commoneri. Itemq alibi dicens. hoc aut̃ scito. ꝗm

Expanded text:
senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc enim ei dixit, significans qua morte clarificaturus erat Deum. re, volebat esse cum Christo; sed, si fieri posset, praeter mortis molestiam, vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed ab ea volens eductus est. Nolens ad eam venit, sed volens eam vicit, et reldimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem factus accessus! apostolus certe: Spiritus, inquit, manifeste dicit. quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Non intabulis lapideis. sed intabulis cordis : Quia ñatram̃to.
sed spu dĩ viui : Nec obaliud arbitror. ineo loco apłm uolu¬
isse cõmemorare testam̃tũ nouũ. Vbi quippe ait: Qui &
idoneos nos fecit mnistros noui testam̃ti. Non litterȩ sed
sp̃s : Nisi quia istã intuebat᷑ ꝓph&iã cũ dicer&: Non inta
bulis lapideis. sed intabulis cordis carnalib: Quia hoc dictũ
ẽ incordib: eorũ scribo eas. ubi nomnatim ꝓmissũ ẽ testa¬
mentũ nouũ: Qd sunt ergo leges dĩ. ab ipso do scriptȩ
incordib: Nisi ipsa p̃sentia sp̃s sc̃i. quiẽ digitus dĩ Quo
p̃sente . diffundit᷑ caritas incordib nr̃is. que plenitudo

Expanded text:
Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis; quia non atramento, sed spiritu Dei vivi. Nec ob aliud arbitror in eo loco Apostolum voluisse commemorare Testamentum Novum ibi quippe ait, Qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus, nisi quia istam intuebabulis lapideis, sed in tabulis cordis cordibus, quoniam hic dictum est: in cordibus eorum scribo eas, ubi nominatim promissum est testamentum nouum. Quid sunt ergo leges dei ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sancti, qui est digitus dei, quo praesente di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhec uerba quȩ exilla ꝓph&ia commemorauimꝰ: Cum
ergo adhuc dicit unusquisq ciui stio. & fr̃i suo. Cogno¬
sco dñm Anforte ñdicitur cũ euangeliũ p̃dic&ur
Eters̃ ipsa sit p̃dicatio ut hoc vbiq dicat᷑ Nisi quia erosdẽ¬
testamenti noui &ernã mercedẽ. Id est ipsius dĩ bea¬
tissima contẽplationẽ ꝓmittendo coniunxit: Quid
ergo ẽẽ om̃s amnore usq ad maiorẽ eorũ Nisi om̃s

Expanded text:
haec uerba, quae ex illa prophetia commemorauimus. cur haec uerba, quae ex illa prophetia commemorauimus. cur ergo adhuc dicit unusquisque ciui suo et fratri suo: cognosce dominum? an forte non dicitur, cum euangelium praedicetur et eius ipsa sit praedicatio, ut hoc ubique dicatur? nam unde setestamenti noui aeternam mercedem, id est ipsius dei beatissimam contemplationem, promittendo coniunxit? Quid ergo est \'omncs a minore usque ad maiorem eorum\' nisi om