comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã quae ꝑ prophetas ab hebreis ut siereq̃
inftituta sunt. inde potius probatur
implesse. Usq ad eo enim quicquid
per eiusmodi figuras prophetabatur
impletum est. ut iam ꝑ illas ñ prophe¬
tetur. Ad hoc ꝑtin& etiam quod
ipse dñs ait Lex prophete usq adio¬
hannem. Lex enim que p̃uaricatores
abundanti reatu. condudebat in eam
fidem quae post ea reuelata est. gratia
abundauit gratia. Ac per hoc impleta
est pergratiam liberantem. quae non
implebatur per litteram iubentem:
Item in ipsa lege uniuersa prophetia
quae non uerbis. sed etiam quarundam
actionum figuris. saluatons promitte¬
bat aduentum. ueritas facta est per
facta est. Excuius aduentu iam regnũ
dĩ coepit adnuntiari. quia lex & pro¬
phetae usq: adiohannem. Lex ut reos
facer& qui desiderarent salutem.
ꝓphetȩ ut promitterent saluatorem
Ceterum prophetas alios extitisse
iam in ecclesia post ascensionẽ xp̃i.

Expanded text:
quaedam, quae per prophetas, ab Hebraeis ut fierent. quaedam, quae per prophetas, ab Hebraeis ut fierent. instituta sunt. inde potius probatur inplesse. usque adeo enim quicquid per eiusmodi figuras prophetabatur, inpletum est. ut iam per illas non prophetetur. ad hoc pertinet etiam. quod ipse dominus ait: lex et prophetae usque ad Iohannem. lex enim. quae praeuaricatores abundanti reatu concludebat in eam fidem. quae postea reuelata est. gratia abundauit gratia; ac per hoc inpleta est per gratiam liberantem, quae non inplebatur per litteram iubentem. item in ipsa lege uniuersa prophetia. quae non tantum uerbis, sed etiam quarundam actionum figuris saluatoris promittebat aduentum. ueritas facta est per Christum facta est. ex cuius aduentu iam regnum dei coepit adnuntiari, quia et lex et prophetae usque ad Iohannem: lex, ut reos faceret, qui desiderarent salutem, prophetae, ut promitterent saluatorem. ceterum prophetas alios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
rit aduocatum habemus apud
seẽ ex oratio propeccatis nostris:
Proph&ias autem sic ad inple¬
uit cum in eo ueritas facta est
promissiođi. Noc pauloance
exapostolo commemoraui dicen¬
te. quot quot enim promissiones
di in illo etiam: idem rursus
dicit. Dico enim x p̃m ministru
fuisse circumcisionis propter
ueritatem dĩ. ad confirmandas
promissiones patrum: Quod ergo in pro¬
phetis siue aperte : siue per siguras uel
locutionum uel actionum promittebatur.
in illo adimpletum est qui non uenit sol¬
uere legem & prophetas. sed adimplere :
Hoc aũ uos non intellegitis. quia siquȩ¬
dam facta &celebrationes quae figure
erant uentura prenuntiantes. adhuc
axp̃ianis fierent . nihil significaretur
nisi nondum uenisse quae figuris prae¬
nuntiabantur : Quod enim ad huc
uenturum praenuntiatur . aut ñ dum
uenit : aut si iam uenit. super fluo
uel fallaciter prenuntiatur. Qua ꝓpt̃
unde uobis uidetur xp̃s non implesse
prophetas. quia non fiunt axp̃ianis

Expanded text:
rit. aduocatum habemus apud rit. aduocatum habemus apud se est exoratio pro peccatis nostris. Prophetias autem sic adinpleuit, cum in eo ueritas facta est promissio dei. hoc paulo ante ex apostolo conmemoraui dicente: quotquot enim promissiones dei, in illo etiam. idem rursus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum. quod ergo in prophetis siue aperte siue per figuras uel locutionum uel actionum promittebatur. in illo adinpletum est, qui non uenit soluere legem et prophetas. sed adinplere. hoc autem uos non intellegitis. quia, si quaedam facta et celebrationes, quae figurae erant uentura praenuntiantes, adhuc a christianis fierent, nihil significaretur nisi nondum uenisse. quae tum nuntiabantur. quod enim adhuc uenturum praenuntiatur. aut nondum uenit. aut si iam uenit. superfluo uel fallaciter praenuntiatur. quapropter unde uobis uidetur Christus non inplesse prophetas. quia non fiunt a christianis
Abbreviated transcription (Latin):
mabatur percarnẽ : Ds filium
suum misie insimilitudinem
carnis peccati. ut de peccato
damnar& peccatum incarne
ut iustitia legis impler& urin
nobis. qui non secundum carnẽ
Ambulamus. sed secundũ sp̃m
Eccequod est non uenisoluere
legem sed adimplere. Quȩl ex eni
superbos &iam p̃uaricationis
reatu deuinxit. Augendo pec¬
catum cum iub& quod inple¬
re non pos sunt. ipsius legis im¬
pl&ur iustitia pergratiam sps.
in eis qui discunt dx pomites ẽe
atq humiles corde. qui uenit
non legem soluere sed adimple¬
re : Deindequia &iam subgratia
positis. in hac mortaliutta dif¬
ficile ẽ omnimodo implere quod
inlege scriptum ẽ. Non concu¬
pisces. Ille percarnis suae sacrifi¬
cium sacerdos effectus. in p&rat
nobis indulgentiam & iam hinc
adimplens legem ut quod per
nostram infirmitatem minus
possumus. per illius perfectionẽ
recur&ur. cuius capitis membra
effectisumus. Unde iohannes
dicit: filioli hȩc scribo uobis ut
non pecc&is: Et siquuis pecca ue¬

Expanded text:
er carnem, deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. ut iustitia legis inpleretur in nobis. qui non secundum carnem ambulamus. sed secundum spiritum. ecce quod est: non ueni legem soluere. sed adinplere. quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis inpletur iustitia per gratiam spiritus in eis, qui discunt a Christo mites esse atque humiles corde, qui uenit non legem soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita difficile est omni modo inplere. quod in lege scriptum est: non concupisces, ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus inpetrat nobis indulgentiam etiam hinc adinplens legem, ut. quod per nostram infirmitatem minus . possumus, per illius perfectionem recuretur. cuius capitis membra effecti sumus. unde Iohannes dicit: filioli. haec scribo nobis. ut non peccetis; et si quis peccaue
Abbreviated transcription (Latin):
ferre et abaliis duobus auferre.
magis offensurus ad quos se con¬
tuliss&. quameos aquibus abstulis¬
s&. Non enimamant sc̃i suos elec¬
tores si suorum sociorum eos inue¬
nerĩt desestores : unitate Aut̃
gaudent . & in xp̃o untim sunt. Et
ifialius aliquid. et alius aliud. aut
abius aliter. et alius aliter. uera
tamenomnes dicunt. nec sibiul¬
lomodo contraria. sipius lectorac¬
cedat simatis legat. si non her&ico
animo unde rixetur. sed fidelicor¬
de unde aedific&ur: inquirat.
am ergo quõ singulorum patrum
generationes. quos utunus homo
duos haber&. non est abhumano
genere alienum. singulos euange¬
listas narrandas suscepisse credimus:
N on est aueritate nr̃a fides aliena quo¬
circa interse iam euangelistis con¬
uenientibus. sicut fautus promi sit
ut cumque succumbite: An illud
naturam exfeminȩ utero extitisse
credamus Nonnemodo commemo¬
raui apłitestimoniũ ubi Ait deiuda eis
Quorum patres ex quibus xpc̃ scđm car¬

Expanded text:
ferre et ab alferre et ab almagis offensurus ad quos se contulisset, quam eos a quibus abstulisset. Non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos invenerint desertores. Unitate enim gaudent, et in Christo unum sunt: et si alius aliud, et alius aliud; aut alius aliter, et alius aliter; vera tamen omnes dicunt, nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat, si mitis legat, si non haeretico animo unde rixetur, sed fideli corde unde aedificetur, inquirat. Jam ergo, quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet, non est ab humano genere alienum, singulos Evangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a veritate nostra fides aliena. Quocirca, inter se jam Evangelistis convenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. CAPUT VI.naturam ex feminae utero exstitisse credamus. Nonne modo commemoravi Apostoli testimonium, ubi ait de Judaeis: Quorum patres, et ex quibus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm qui fecit hominem: Ettlato
p̃cepto poteftatem dedit utcre¬
dens filius difier&: etcur ille
incapite libri generationes ipfas
tor aiohanne baptizatus fuiss& :
Et quid sibi uelit numerus genera¬
tionum scđm matheum. ut ter
XIIII. digerantur. quibus in sum¬
mã computatis . tam quã unami¬
nus appareat. Numerus aũt̃ ge¬
niat. Quem numerũ ipse dñs in
peccatorum remissione cõmendat
dicens. Non tantum septies. sed etiã
septuagies septies : nullo pacto in¬
dagare possetis: nisi aut abali quo
catholico autdir&is. non quolib&.
sed quođ diuinarum scripturarum
studioso. & quantum poss & perito.⁊
aut ipsi aberrore correcti. pi&ate
catholica p&eretis ut acciper&is.
quaereretis ut inueniretis. pulsa¬
retis ut inueniretis : Qua propter
quõ id quod faustum de generatio¬
num diuersitate permouit. quia
in duobus patribus intellegendis
hic nodus erat intellecta natura
& adoptione solutum est: frustra
se uoluit ad duos euangelistas con¬

Expanded text:
ad deum, qui fecit hominem et dato ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas tor a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeum, ut ter XIIII digerantur, quibus in summam conputatis tamquam una minus adpareat; numerus autem geniat — quem numerum ipse dominus in peccatorum remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter quoniam id. quod Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas con
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. dnm̃ quod & subditisumus
Patrem. quod eius adoptione rena¬
tisumus. Facile fuit ergo religi¬
osis perscrutatoribus diuinarum
literarum. aliquantulum consi¬
derare & uidere: indiuersis xp̃i
generationibus. ad uobus euange¬
listis commemoratis. quomododu¬
ospatres potuit habere ioseph. quo¬
rum progene ratores diuersi enu¬
merentur. Hoc & uos si studium
contentionis non excecar&. facile
uidere possitis Sed abillis uiris
alia &iam quaesita etinuenta st̃:
cumomnes harum rationum par¬
tes pertractarent: Haec aut̃ aurõ
intellectu longissime remota sunt
taq & iãinimmanicecitatis errore
c̃stituti. id quod in rebus humanis
fierisol&. utalius carne generet
filium. alius aut̃ uoluntate adop¬
T&. ac sic unus duos patres habe¬
at. sinon aduersoanimo legere¬
tis. cogitando uidere possetis:
Curaut matheus ab abraham coe¬
perit. descendensusq: adioseph.
lucas aut̃ aioseph coeperit. ascen¬
dens nonusq: ad abraham. sedusq

Expanded text:
sumus; dominum, quod ei subditi sumus; sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Ioseph, quorum progeneratores diuersi enumerentur. hoc et uos, si studium contentionis non excaecaret, facile uidere possitis. sed ab illis uiris alia etiam quaesita et inuenta sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque
Abbreviated transcription (Latin):
& instituti. uerbo suo & gratia suage¬
nuit ut fili eius essemus. adoptio uo¬
catur. Unde iohannes dicit. Dedit eis
potestatẽ filios di fieri: cumigitur ius
adoptionis filiorũ apud patres nr̃õs
& inscripturis scĩs usitatum sit: quae
impi&atis dementia p̃cipitat: Prius
euangelistas falsitatis arguere
quod diuersas generationes com¬
memorauerunt. tamquam utraq
uera eẽ non possit: quam cogitare
& adtendere & uidere: quod facil¬
limum est. quamcrebra consuetu¬
dine generis humani. unus homo
duos patres habere potuerit. unũ
cuius carne homo sit genitus. al¬
terum cuius uoluntate. cumiam
homosit: filius sit adoptatus: Qui
si non recte dicitur. pater. nec nos
recte dicimus. Pater nr̃ qui es
incaelis : Decuius substantiana¬
tinon sumus. sed cuius gratia & mi¬
sericordissima uoluntate adopta¬
ti. scđm doctrinam Apostolicam &
fidelissimam ueritatem: Ipsum
ex hominibus parentibus conditi

Expanded text:
et instituti, uerbo suo et gratia sua geet instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorauerunt. tamquam utraque uera esse non possit, quam cogitare et adtendere et uidere, quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani unus homo duos patres habere potuerit: unum, cuius carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit adoptatus? qui si non recte dicitur pater, nec nos recte dicimus: pater noster, qui es in caelis, ei, de cuius substantia nati non sumus, sed cuius gratia et misericordissima uoluntate adoptati secun- . dum doctrinam apostolicam et fidelissimam ueritatem. ipsum  ipso etiam ex hominibus parentibus conditi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ualere in nrãe fidei sacram̃to a pos¬
tolica doctrina testatur. Unde apłs
paulus. cũ deuida eorum meritis lo¬
quer&ur. quorum ẽ inquit adoptio
filiorum. & gloria & testamenta et
legis latio: quorum patres ex quibus
in nobis m & ipsis ingemescimꝰ adop¬
tionẽ : ex pectantes redemptionem
corporis nr̃ĩ. Itemalio loco. Cuma ut᷑
uenit plentudo temporis. misit ds̃
filium suum factum ex muliere factũ
sublege: ut eos qui sublege erant re¬
dimer&. ut adoptionẽ filiorum reci¬
peremus: Ha ecigitur. adoptio quan¬
tisa cramentisit : his atq: huiusmodi
testimoniis satis appar&. Unicum
enim filium ds̃ hab& quẽ genuitde
substantia sua de quodicitur: Cum
in forma di eẽt . non rapinã arbitratus
est. eẽ aequalis dõ: Nos aũt desub¬
stantia sua genuit. creatura enĩ su mꝰ.
quã nongenuit sed fecit Et ideo ut
tauit: Iste itaq: modus quonos ds̃ cum
iamessemꝰ abipso non nati sed conditi

Expanded text:
mum ualere in nostrae fidei sacramento apomum ualere in nostrae fidei sacramento apotolica doctrina testatur. unde apostolus Paulus cum de Iudaeorum meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorum patres, et ex quiin nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri; item alio loco: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus. haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque huiusmodi testimoniis satis adparet. unicum enim filium deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. nos autem non de subtantia sua geuuit; creatura enim sumus, quam non genuit, sed fecit; et ideo, uttauit. iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi
Abbreviated transcription (Latin):
isse credatur : Ad uobus enim patrib :
iamnonerit mirum neq contrarium.
quod & auiduo & ataui. & paui eẽ
potuerunt. Et quicquid supra est
usq ad dauid cuius erant ambo filii.
& salomon qui pestin& ad ordinem
quẽ matheus secutus est : & nathan
quiest inserie quam lucas exposuit :
Attenduntenim ista non nulli & ui¬
dent non posse ad uobus uiris per
cõmixtionẽ carnis hominẽ gigni&
ideo putant istam queftionẽ non
posse dissolui : nec intuentur quod
usitatissimũ atq facillimũ est pa¬
trem cuius quã non eum tantum dici
a quogenitus . sed &iam a quo fuerit
adoptatus neq enĩ adoptioni suin¬
culum apud antiquos alienũ ab eo¬
rum moribus fuit. cum &iam femnas
inueniamus adoptasse sibi filios. Non
exutero suonatos sicut sara exagar : et
lia ex ancilla sua. & filia pharaonis
morsenadoptauit. Ipse aũt iacob
ne potessuos filios ioseph. adoptauit :
Ipsum uero adoptionis nomen pluri¬

Expanded text:
isse credatur. a duobus enim patribus isse credatur. a duobus enim patribus iam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla sua et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen pluri
Abbreviated transcription (Latin):
uersus usq ad dauid ꝑtam multasge¬
nerationes : alios parentes eius abisto
alios ab illos enumerari.: Itanetam
a pestam manifestamq: diuersitatem.
tot acuti & doctiuiri diuinarũ scrip¬
turarum pestractatores. diligentissim
non uiderent.: Qui quidem in latina
lingua ꝑ paucisunt. eos aut̃ ingreca
quis numerat : : Uiderunt eam pla¬
ne. Quidenim facilius. aut quis pau¬
lulumꝰ intuens ista non uideat: sed pie
cogitantes tante auctoritatis eminen¬
tiam latere ibi aliquid crediderunt
qđ p&entib dar&ur. oblatrantib
negar&ur a querentib inuenir&ur :
reprehendentib subtraher&ur : pul¬
santib aperirctur: opugnantib clau¬
Acceper̃ inuener̃ intrauer̃. Nem¬
pe tota in hoc questio ẽ.: quomodo po¬
tuerit duos patres habere ioseph.
Hocenim sipotuis s& fieri demonstratur
Nulla omnino causaẽ curquis quam
istorum euangelistarum indiuersis ge¬
nerationib enumerandis falsum dix¬

Expanded text:
uersus usque ad Dauid per tam multas geuersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam apertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui quidem in latina lingua perpauci sunt, eos autem in graeca quis numeret? uiderunt eam plane. quid enim facilius? aut quis paululum intuens ista non uideat? sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur, a quaerentibus inueniretur, reprehendentibus subtraheretur, pulsantibus aperiretur, obpugnantibus clauacceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph. hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis generationibus enumerandis falsum dix
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium & eaquaete in euan¬
gelistis tam quã repugnantia mouis¬
sent diligenter quȩrere quã temere
damnare maluisses : ut saltim prop¬
teripsam quae quasi prima fronte
occurrit Apertissimã repugnantiam.
cogitares. nisi aliquid illic magnum
later& difficile fieri potuisse. ut
tanta eis auctoritas interrarũ orbe
preber&ur: qua sibitot hominum
doctissimo ingenia subirent: Quid
enim magnum est uidere. quod uidis¬
tis alios xp̃i scđm carnem ꝓgenera¬
tores cõmemorari aluca. alios ama¬
theo: cũ ambo ioseph constituant: ma¬
theus adquem pestingat. lucas a quo
incipiat: qui propter quoddamcumeius
matre scm & uirginale coniugium.
&iam ipse parens xp̃imeruit appel¬
lari : ut propteruirilem dignitatem.
abipso uel usq ad ipsum generatio¬
nes contex erentur : Quidergo mag¬
numẽ quodui distis qđ alium patrẽ
habeat io seph scđm matheum. alium
scđm lucam & alium auum scđmistum.
alium scđm illum: Et deinceps sursũ

Expanded text:
euangelium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, alios Christi secundum carnem progeneratores commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum
Abbreviated transcription (Latin):
partem diuinamq naturam. in om¬
nium hominum ac bestiarum mascu¬
linis feminibus. & femininis uteris.
inomnibus conceptis. peromnester¬
ras & ꝑ omnes aquas. & peromnes ho¬
ras ligari. opprimi. coinquinari &
nectotam postea liberari posse p̃dicatis.¬

Expanded text:
partem, divinamque naturam, in ompartem, divinamque naturam, in omnium hominum, ac bestiarum masculinis seminibus et femininis uteris, in omnibus conceptibus, per omnes terras, et per omnes aquas, et per omnes horas ligari, opprimi, coinquinari, et nec totam postea liberari posse praedicatis
Abbreviated transcription (Latin):
A p̃c ergo dñs & saluator nr̃. filius dĩue¬
rus scđm diuintatẽ : & filius hominis ue¬
rus scđm carnem. Non ex eo qđ est suꝑomã
ds benedictus in saecila. exfeminanatus
est: sed ex illa in firmitate quã suscepit
ex nobis ut in eamoreretur ꝓnobis. et
eam sanar& in nobis : Non ex formadi
in quacum eẽt. non rapina arbitratus ẽ
eẽ aequalis do. natus exfemina est.
sed ex forma serui. quã accipiendo se¬
m& ipsum ex in aniuit : Neq enim obaliud
ex in anisse sedictus ẽ. nisi accipiendo
formam serui non amittendo formã
di: Illa enimnatura qua in forma dĩ
aequalis ẽ patri in commutabi liter
pmanente suscepit muta bilemn ram
ꝑquam deuirgine nascer&ur: Uosaũ¬
quicum carnẽ . xp̃i uirginali utero
committere horr&is. ipsam diuini¬
tatem dĩ. non tantum hominũ sed
& canum porcorumq uteris commi¬
sistis: semel conceptam in utero uir¬
ginis xp̃i carnem non uultis crede¬
re : in quo non solum non ligatus.
sed nec mutatus est ds. etipsam dĩ

Expanded text:
 ergo dominus et saluator noster filius dei uerus secundum diuinitatem, et filius hominis uerus secundum carnem, non ex eo, quod est super omnia deus benedictus in saecula ex femina natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formam serui, non amittendo formam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis est patri, incommutabiliter permanente suscepit mutabilem nostram, per quam de uirgine nasceretur. uos autem, cum carnem Christi uirgicommittere horretis, ipsam divinitatem Dei, non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris commisistis! semel conceptam in utero virginis Christi carnem non vultis credere, in quo non solum non ligatus, sed nec mutatus est Deus; et ipsam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia hoc euangelista narrauit
Cur ei non credunt & illud quia
mater eius & fr̃s quaerebant eum
Si aũt hoc mentitus ẽ quod nolunt
credere. quomodo eicredunt. xp̃m
dixisse. quod nolunt intellegere
Deinde sixp̃m natum. quia iamiuuen
adheserat. non potuit nosse mathe¬
us. unde potuit xpm̃ nonnatum.¬
ma
posttotannos natus manicheus :
ratinmanicheo Ille sane si sp̃s sc̃s
eẽt. uera dixiss&. sedcur non poti¬
us dexp̃o discipulis eius. qui&iam
corporaliter ei adheserunt. Cre¬
later& in rebus humanis: sed tam
recenti & p̃senti memoria. &iam
solo humano sensugenus xp̃i scđm
carnem & totamoriginẽ colleger̃:
& tam̃ cȩci & surdi testes dicuntur
apłi : utinam tu non tantum cȩcus &
surdus fuisses. netam uana et sacrile¬
ga disceres. sed & iammutus netalia di¬
ceres

Expanded text:
si quia hoc euangelista narrauit, si quia hoc euangelista narrauit, cur ei non credunt et illud: quia mater eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt credere, quomodo ei credunt Christum dixisse. quod nolunt intellegere? deinde si Christum natum. quia iam iuueni adhaeserat. non potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nosse Manichaeus ? rat in Manichaeo. ille sane si spiritus sanctus esset, uera dixisset. sed cur non potius de Christo discipulis eius, qui etiam corporaliter ei adhaeserunt, crelateret in rebus humanis, sed tam recenti et praesenti memoria etiam solo humano sensu genus Christi secundum carnem et totam originem conlegerunt? et tamen caeci et surdi testes dicuntur apostoli. utinam tu non tantum caecus et surdus fuisses, ne tam uana et sacrilega disceres, sed etiam mutus, ne talia diceres
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ire dignatus est : Quaꝓpter iste
qui ineo quod putant palmare
siciuncitur : quam iaceat & in uolua¬
tur inc&eris anim aduestendumẽ :
quippe. qui ꝓpterea dicit non cre¬
dendum apłis qui eius non solum
diuinam. sed & iam hu manam nati¬
uitatẽ adnuntiauer̃. quia postea
uiueniadheserunt. et nec uider̃
eumnatum nec sehoc abillo audis¬
se dixer̃ : Cur ergo credunt iohanni
dicenti: In principio erat uerbum
& uerbum eratapud dm̃ et ds̃ erat
uerbum: hoc erat in principio apuddm
Om̃a ꝑipsum facta st̃ & sine ipsofactũ
est nihil : & c& era quae illis quam¬
uis non intellegentib tam̃ placent :
dicant ubi hociohannes uiderit. Aut
ubise hoc ab ipso dño audisse dixerit.
Quicquid enim dixerint. unde hocioħ
scire potuerit. indecredimus &iam
om̃s adnuntiatores natiuitatis Xp̃i.
Id quod ad nuntiauer̃ scire potuisse :
Deinde quaero undecredant dixisse
dñm. quaemihimater autqui fr̃s.

Expanded text:
praeire dignatus est. quapropter iste, praeire dignatus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat palmare, sic uincitur, quam iaceat et inuoluatur in ceteris animaduertendum est. quippe qui propterea dicit non credendum apostolis, qui eius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum; omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino audisse dixerit. quicquid enim dixerint, unde hoc Iohannes scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse dominum: quae mihi mater aut qui fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
uam dicit palmarem causam cur
non recipiat genealegiam inũ
xp̃i. ubia pestissime uictus osten¬
ditur. legentib quae supra diximꝰ
defilio homins. quodtam crebrose
xp̃c eẽ testatur & defilio dĩ quomo¬
doidem ipse sit &filius hominis.
quom do scđm diuin tatem non ha¬
beat genus in terra. scđm carnem
aũt sit ex semine dauid. scđm quod
a posto lica doctrina testatur
Vnde opost& eum credi et intellegi & apa¬
tre ex isse de caelo uenisse : ethic tam̃
uerbum carnem factũ inter homines
habitasse : quod si ꝓpterea putant non
habuisse interramatrem uelgenus quia
emplum in se ipso p̃buit . ut terrenige¬
neris necessitudinẽ ꝓpter regnum
caelorum contempnerent. affirment
non habusse patres quia dixiteis nec
uobis dicatis patreminterra. un usest
enim pater ur̃ ds̃ quod ergo istos de
patribus docuit. hoc ipsedematre
& fratribus prior fecit. Sicut &alia
multa in quibus se nobis ut eum imi¬
taremur prebere & ut sequerem᷑

Expanded text:
uam dicit palmarem causam, cur non accipiat genealogian Iesu Christi. ibi apertissime uictus ostenditur legentibus, quae supra diximus de filio hominis, quod tam crebro se Christus esse testatur, et de filio dei, quomodo idem ipse sit et filius hominis, quomodo secundum diuinitatem non habeat genus in terra, secundum carnem autem sit ex semine Dauid, secundum quod apostolica doctrina testatur. unde oportet eum credi et intellegi et a patre exisse et de caelo uenisse et hic tamen uerbum carnem factum inter homines habitasse. quodsi propterea putant eum non habuisse in terra matrem uel genus, quia emplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum caelorum contemnerent, adfirment non habuisse patres, quia dixit eis: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester deus. quod ergo istos de patribus docuit, hoc ipse de matre et fratribus prior fecit, sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut eum imitaremur, praebere et, ut sequeremur,
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit. & propter seruos suos de
corrupcionis seruitute liberandos in
eandem formã serui. hoc ẽ mortale
corpus accepit. acceptum monstra¬
uit. monstratumq & morte pro¬
stratum. resurrectione sursum e¬
rexit. et tam quã templũ solutum.
iterum aedificauit. ⁊ Vos tamen
qui haec credere quasi sacrilegia for¬
midatis. non menbra dĩ ur̃i in utero
uirginis. sed in uteris omniũ femi¬
narum carnalium. ab elefantis usq
ad muscas includitis.: An ideo uo¬
bis uidetur uilior uerus xp̃s. quia
sic uerbum dicimus carnem factũ
in utero uirginali . ut nulla sui com¬
mutatione. innatura propria in¬
uio labiliter permanens. templũ
sibi hominem co aptaret.⁊ Etideo
uobis carus est ds̃ uester. quia tot
uinculis carniũ colligatus & in qui¬
natus. in illa parte qua etiã inglo¬
bo fingendus est. sine causa suppe¬
tias dep̃catur. aut etiã penitus ob¬
pressus deprecari non sinitur.

Expanded text:
disposuit et propter seruos suos de disposuit et propter seruos suos de corruptionis seruitute liberandos in ea formam serui, hoc est mortale corpus accepit, acceptum monstrauit monstratumque et morte prostratum resurrectione sursum erexit et tamquam templum solutum iterum aedificauit. uos tamen, qui haec credere quasi sacrilega formidatis, non membra dei uestri in utero uirginis. sed in uteris omnium feminarum carnalium ab elephantis usque ad muscas includitis. an ideo uobis uidetur uilior uerus Christus, quia sic uerbum dicimus carnem factum in utero uirginali, ut nulla sui commutatione in natura propria inuiolabiliter permanens templum sibi hominem coaptarit, et ideo uobis carus est deus uester, quia tot uinculis carnium conligatus et inquinatus in illa parte, qua etiam in globo figendus est, sine causa subpetias deprecatur aut etiam penitus obpressus deprecari non sinitur?
Abbreviated transcription (Latin):
ex semine dauid. et eius matrem sine
ullius concubitu uirginem mariã.⁊
Quã uero sibi faustus cuiusdam quasi
turpitudinis uisus est uerecundis¬
simus detestator. cum dicer&. frus¬
tra uos calumniã ingeritis scriptori.
tam quã dĩ ille filiũ in utero muli¬
eris incluserit.⁊ Non plane ca¬
tholica fides. quae xp̃m dĩ filium
natum secundũ carnem credit ex uir¬
gine. ullomodo eundem dĩ filiũ sic
in utero mulieris includit. quasi
extra non sit. quasi caeli et terrae
amministrationem deseruerit. qua¬
si a patre recesserit.⁊ Sed uos mani¬
chei. corde illo quo nihil potestis ni¬
si corporalia fantasmata cogitare.
ista omnino non capitis. quo modo
dĩ uerbum dĩ uirtus atq sapientia
& inse manens & apud patrem. &
uniuersam creaturam regens. per¬
tendat a fine usq ad finem fortiter.
& disponat omnia suauiter : in cuius
dispositionis am mirabili et in effabi¬
li facilitate. sibi etiã matrẽ interrã

Expanded text:
ex semine Dauid et eius matrem sine ex semine Dauid et eius matrem sine ullius concubitu uirginem Mariam. quam uero sibi Faustus cuiusdam quasi turpitudinis uisus est uerecundissimus detestator, cum diceret: frustra uos calumniam ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit! non plane catholica fides, quae Christum dei filium natum secundum carnem credit ex uirgine, ullo modo eundem dei filium sic in utero mulieris includit, quasi extra non sit, quasi caeli et terrae administrationem deseruerit, quasi a patre recesserit. sed uos, Manichaei, corde illo, quo nihil potestis nisi corporalia phantasmata cogitare, ista omnino non capitis, quomodo dei uerbum, dei uirtus atque sapientia et in se manens et apud patrem et uniuersam creaturam regens pertendat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter. in cuius dispositionis admirabili et ineffabili facilitate sibi etiam matrem in terra
Abbreviated transcription (Latin):
uda. et dicit ita potuisse accipi xp̃m
absurde diceretur &iã filius dauid.
quisquis deilla et intribu leui natus
fuiss&.⁊ Ita simater illius ioachim
quem patrem mariae faustus comme¬
morat. detribu iuda & genere dauid.
nupsit intribu leui: non inmerito
et ioachim & maria. et filius mariae.
etiã sic exdauid semine ueratiter
perhibentur.⁊ Hoc ergo potius
uel tale aliquid crederem. si illius
a pocriphe scripturȩ ubi ioachim
pater mariae legitur auctoritate
detinerer : quã mentiri euangeliũ
secundũ carnem. & ꝑ uirginem ma¬
riam procreatum. ⁊ Sufficit ergo
nobis. quod scripturȩ quae hoc dicunt
& quibus credimus. ab inimicis suis
denulla possunt falsitate conuinci .:
Non mihi ergo uicissim dicat. & siego
non ostendo mariã non fuisse de cog¬
natione dauid. tu qđ inde fue¬
rit oftende.⁊ Hoc enĩ ostendo
clarissimo plane atq fortissimo do¬
cumento. quod scriptura confirma¬
tissime auctoritatis. & xp̃m dicit

Expanded text:
Iuda, et dicit ita potuisse accipi ChrisIuda, et dicit ita potuisse accipi Chrisabsurde diceretur etiam filius Dauid, quisquis de illa et in tribu Leui natus fuisset. ita si mater illius Ioachim, quem patrem Mariae Faustus commemorat, de tribu Iuda et genere Dauid nupsit in tribu Leui, non inmerito et Ioachim et Maria et filius Mariae etiam sic ex Dauid semine ueraciter perhibentur. hoc ergo potius uel tale aliquid crederem, si illius apocryphae scripturae, ubi Ioachim pater Mariae legitur, auctoritate detinerer, quam mentiri euangelium,secundum carnem et per uirginem Mariam procreatum. sufficit ergo nobis, quod scripturae, quae hoc dicunt et quibus credimus, ab inimicis suis de nulla possunt falsitate conuinci. Non mihi ergo uicissim dicat: etsi ego non ostendo Mariam non fuisse de cognatione Dauid, tu quod inde fuerit ostende. hoc enim ostendo clarissimo plane atque fortissimo documento, quod scriptura confirmatissimae auctoritatis et Christum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dauid & hoc ostendat non ex quib¬
cumq litreris. sed ecclesiasticis. cano¬
nicis. catholicis.: Aliae quippe
apud nos non habent ad has res ullũ
pondus auctoritatis.⁊ Ipsȩ sunt enĩ
quas recipit & tenet ecclesia toto
orbe diffusa. quae per illas est & iã
ꝓph&ata. & quemad modũ ꝓmissa
sic reddita ⁊ Ac per hoc illud qđ
degeneratione mariae faustus po¬
suit. quod patrem habuerit extri¬
bu leui. sacerdotem quendã nomi¬
ne ioachim canonicũ non ẽ non me
constringit. Sed etiã sihoc cre¬
derem. ipsum potius ioachim. dice¬
rem aliquomodo addauid sangui¬
nem pertinuisse. & aliquomodo ex
tribu iuda intribu leui fuisse ad op¬
tatum. uel ipsum. uel eius aliquem
progeneratorem. uel certe intribu
leui ita natum. ut destirpe dauid
consanguinitatem aliquã ducer&
sicut potuisse idem faustus fatetur.
ut maria detribu leui ess&. quam
tamen constat traditã uiro qui fu¬
erit destirpe dauid. id est detribu

Expanded text:
Dauid et hoc ostendat non ex quibuDauid et hoc ostendat non ex quibuscumque litteris, sed ecclesiasticis, canonicis, catholicis. aliae quippe apud nos non habent ad has res ullum pondus auctoritatis; ipsae sunt enim, quas recipit et tenet ecclesia toto orbe diffusa, quae per illas est etiam prophetata et quemadmodum promissa, sic reddita. ac per hoc illud, quod de generatione Mariae Faustus posuit, quod patrem habuerit ex tribu Leui sacerdotem quendam nomine Ioachim, canonicum non est, non me constringit. sed etiamsi hoc crederem, ipsum potius Ioachim dicerem aliquo modo ad Dauid sanguinem pertinuisse et aliquo modo ex tribu Iuda in tribu Leui fuisse adoptatum, uel ipsum uel eius aliquem progeneratorem, uel certe in tribu Leui ita natum, ut de stirpe Dauid consanguinitatem aliquam duceret: sicut fieri potuisse idem Faustus fatetur, ut Maria de tribu Leui esset, quam tamen constat traditam uiro, qui fuerit de stirpe Dauid, id est de tribu
Abbreviated transcription (Latin):
rit carne conmixtus. & ioseph po¬
cius propter dignitatem uirilem.
ab ordine generationũ illarum
non fuisse separandum. ne hoc ipso
uider&ur abilla femina separatus.
cui eum conuigebat mentis affec¬
tus. et ne homines fideles xp̃i id
quod sibi coniuges carne miscen¬
tur. tam magnũ inconiugio depu¬
tarent. ut sine hoc coniuges eẽ non
crederent. sed potius discerent fide¬
lia coniugia. multo familiarius se
adherere membris xp̃i. quanto po¬
tuissent imitari parentes xp̃i. ⁊¬
Nosergo credimus etiã mariã fuisse
incognatione dauid. quia scriptu¬
ris eis credimus quae utrumq dicunt.
et xp̃m ex semine dauid secundum
carnem. et eius matrẽ mariam.
non cum uiro concumbendo sed uir¬
ginem . Quisquis itaq dicit ma¬
riam ad consanguinitatem dauid
non pertinuisse. manifestum ẽ qđ
istarum scripturarũ. tam excellenti
auctoritati obluctetur . ⁊ Ipse ergo
conuincat non eam ꝑtinuisse ad semen

Expanded text:
rit carne. commixtus, et Ioseph porit carne. commixtus, et Ioseph potius propter dignitatem uirilem ab ordine generationum illarum non fuisse separandum. ne hoc ipso uideretur ab illa femina separatus, cui eum coniungebat mentis adfectus, et ne homines fideles Christi id, quod sibi coniuges carne miscentur, tam magnum in coniugio deputarent, ut sine hoc coniuges esse non crederent, sed potius dicerent fidelia coniugia multo familiarius se adhaerere membris Christi, quanto potuissent 'imitari parentes Christi? Nos ergo credimus etiam Mariam fuisse in cognatione Dauid, quia scripturis eis credimus, quae utrumque dicunt, et Christum ex semine Dauid secundum carnem et eius matrem Mariam non cum uiro concumbendo, sed uirginem. quisquis itaque dicit Mariam ad consanguinitatem Dauid non pertinuisse, manifestum est, quod istarum scripturarum tam excellenti auctoritati obluctetur . ipse ergo conuincat non eam pertinuisse ad semen
Abbreviated transcription (Latin):
fieri potuisse. ut ambo uera dice¬
rent. ut et ioseph maritus mariae.
dicer&ur. habenseam coiugem con¬
tinenter. non concubitu. sed af¬
fectu. non conmixtione corporũ.
sed copulatione. qđ est carius ani¬
morũ. & ideo non debuisse uirũ
uirginis matris xp̃i. separari a serie
parentũ xp̃i : et ipsam mariã ali¬
quã destirpe dauid uenam sangui¬
nis ducere. ut caro xp̃i etiã ex uir¬
gine procreata. sine dauid semine
esse non poss&. ⁊ Cum uero unus
idemq: narrator utrumq dicat
utrũq commendet. & uirũ ma-¬
riae ioseph. et xp̃i uirginem ma¬
trem. & xp̃m ex semine dauid. et
io seph inseriae progeneratorem
xp̃i ex dauid. quid restat ut credat.
qui ma uult diuino euangelio quã
hereticorũ fabulis credere: nisi
& mariã non fuisse extraneã a cog¬
natione dauid. & eam ioseph coniu¬
gem non frustra appellatã. prop¬
ter ordinem sexus & animorũ con¬
federationem. quando ei non fue¬

Expanded text:
fieri potuisse, ut ambo uera dicefieri potuisse, ut ambo uera dicerent, ut et Idicitur, habens eam conjugem continenter, non concubitu, sed affectu; non commistione corporum, sed copulatione, qmorum, et ideo non debuisse uirum uirginis matris Christi separari a serie parentum Christi, et ipsam Mariam aliquam de stirpe Dauid uenam sanguinis ducere, ut caro Christi etiam ex uirgine procreata sine Dauid semine esse non posset. cum uero unus idemque narrator utrumque dicat, utrumque commendet, et uirum Mariae Ioseph et Christi uirginem matrem et Christum ex semine Dauid et Ioseph in serie progeneratorum Christi ex Dauid: quid restat, ut credat, qui mauult diuino euangelio quam haereticorum fabulis credere, nisi et Mariam non fuisse extraneam a cognatione Dauid et eam Ioseph coniugem non frustra appellatam propter ordinem sexus et animorum confoederationem, quamuis ei non fue
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non maritus. cum ipse mathe¬
us narr& abangelo mariã coniu¬
gem ipsius appellatam . qui narrat
quod non ipsius concubitu. sed de
sp̃u sc̃o conceperat.⁊ Quod si non
matheus a postolus ista uera. sed
aliquis alius sub eius nomine. sicut
manichei putant. ea falsa conscri¬
ber& : ita ne sibi etiã ipse in rebus
apertissimis. &tam deproximo con¬
textis contraria loquer&ur : ut quẽ
dicer& dauid filium demaria uir¬
gine. sine cuiusquã uiri concubitu
natum. eiusdem parentes gradatim
enumerans. usq ad eum sine aliqua
ratione perducer&. quẽ non com¬
mixtum mariae ipse dixiss&. : Si
enĩ alius enumerar& ꝓgeneratores
xp̃i adauid usq ad ioseph. dicens
eum filiũ dauid. & alius eum sine
ullius uiri concubitu ex uirgine
maria natum dicer&. nec eũ filiũ
dauid appellar&: nec sic continuo
putare deberemus eos sibi haec con¬
traria locutos fuisse. ut uel ambo
uel unus eorũ falsitatis conuince¬
r&ur.⁊ Cogitare enĩ deberemus.

Expanded text:
ideo non maritus, cum ipse Matthaeideo non maritus, cum ipse Matthaeus narret ab angelo Mariam coniugem ipsius appellatam, qui narrat, quod non ipsius concubitu, sed de spiritu sancto conceperat. quodsi non Matthaeus apostolus ista uera, sed aliquis alius sub eius nomine, sicut Manichaei putant. ea falsa conscriberet, itane sibi etiam ipse in rebus apertissimis et tam de proximo contextis contraria loqueretur, ut quem diceret Dauid filium de Maria uirgine sine cuiusquam uiri concubitu natum, eiusdem parentes gradatim enumerans usque ad eum sine aliqua ratione perduceret, quem non commixtum Mariae ipse dixisset? si enim alius enumeraret progeneratores Christi a Dauid usque ad Ioseph dicens eum filium Dauid, et alius eum sine ullius uiri concubitu ex uirgine Maria natum diceret nec eum filium Dauid appellaret, nec sic continuo putare deberemus eos sibi haec contraria locutos fuisse, ut uel ambo uel unus eorum falsitatis conuinceretur. cogitare enim deberemus
Abbreviated transcription (Latin):
nit plenitudo temporis. misit ds
filiũ suũ factum ex muliere. fac¬
tum sub lege mulierem scilic&
more locucionis hebraice femi¬
nam apƿellans.⁊ Ipse ẽ ergo fili¬
us dĩ. qui et dñs dauid secundũ
diuinitatem. et idem ipse filius
đd ex semine dđ secundũ carnẽ.⁊
Quod si nobis credere non ꝓdesset.
non hoc tam attente. idem apos¬
tolus timotheo commendar&
dicens. ⁊ Nemoresto xp̃m iħm
resurrexisse a mortuus. ex semine
clauid secundũ euangeliũ meũ. :¬
Contra quod euangeliũ. quisquis
aliud annuntiauerit ut anathe̾¬
ma sit. magna cura fideles am¬
monuit.⁊ Quid ergo moueat
sc̃i euangelii sectatores. quod sine
concubitu io seph. xp̃s natus ex
uirgine. filius tamen dauid appel¬
latur : cum generationũ seriem.
non usq ad mariã. sed usq ad io¬
seph. matheus euangelista per¬
ducat: ÷ Primo quia mariti eiꝰ
fuerat propter uirilem sexum.
potius honoranda ꝑsona. ⁊ Neq
enim quia concubitu non ꝑmixtus.

Expanded text:
nit plenitudo temporis, misit deus nit plenitudo temporis, misit deus filium suum, factum ex muliere, factum sub lege. mulierem scilicet more locutionis hebraicae feminam appellans. ipse est ergo filius dei, qui et dominus Dauid secundum diuinitatem, et idem ipse filius Dauid ex semine Dauid secundum carnem. quod si nobis credere non prodesset. non hoc tam adtente idem apostolus Timotheo commendaret dicens: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum. contra quod euangelium quisquis aliud adnuntiauerit, ut anathema sit, magna cura fideles admonuit. Quid ergo iam moueat sancti euangelii sectatorem, quod sine concubitu Ioseph Christus natus ex uirgine filius tamen Dauid appellatur, cum generationum seriem non usque ad Mariam. sed usque ad Ioseph Matthaeus euangelista perducat? primo quia mariti eius fuerat propter uirilem sexum potius honoranda persona; neque enim quia concubitu non permixtus
Abbreviated transcription (Latin):
res. quae nam illum de agro ueni¬
entem prior ad concubitũ raper&.
quod illic omnino nusquã legisse
conuincitur.⁊ fece qualis ho¬
mo mendaces diuinorũ librorũ
scriptor sse o disse gloriatur.
qui etiã de euangelio. tantae auc¬
toritatis culmine omnib noto.
mentiri sic aud&: ut non mathe¬
um. ne a postolici nominis pon¬
dere comprimatur : sed nescio
quem alium sub mathei nomine
uelit putari scripsisse dexp̃o qđ
non uult credere. & quod calũ¬
niosa uersutia refutare cona¬
tur.: Sic ergo decaelo dictum
est suꝑ aqua iordanis. hic ẽ fili¬
us meus dilectus in quo mihi com¬
placui. quem ad modum dictũ
est & in monte.: Neq enĩ quia
& ibi decaelo uox ipsa sonuit.
filius dĩ ante non fuit: quando¬
quidem ex utero uirginis ille ac¬
cepit formã serui. quicum infor¬
ma dĩ esset non rapinã arbitra¬
tus est eẽ aequalis dõ.⁊ Deniq
ipse apostolus paulus alio loco
apertissime dicit cum autẽ ue¬

Expanded text:
res, quaenam illum de agro uenires, quaenam illum de agro uenientem prior ad concubitum raperet: quod illic omnino nusquam legisse conuincitur. ecce qualis homo mendaces diuinorum librorum scriptores se odisse gloriatur, qui etiam de euangelio tantae auctoritatis culmine omnibus noto mentiri sic audet. ut non Matthaeum. ne apostolici nominis pondere conprimatur, sed nescio quem alium sub Matthaei nomine uelit putari scripsisse de Christo, quod non uult credere et quod calumniosa uersutia refutare conatur. Sic ergo de caelo dictum est super aqua Iordanis: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, quemadmodum dictum est et in monte. neque enim quia et ibi de caelo uox ipsa sonuit, filius dei ante non fuit, quandoquidem ex utero uirginis ille accepit formam serui. qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. denique ipse apostolus Paulus alio loco apertissime dicit: cum autem ue
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ factussit nisi exbaptismo.
quia ibi facta est uox decaelo.
hic est filius meus: cum idem euan¬
gelista etiã superius adhibuerit
diuinũ ex proph&a testimoniũ.
ubi partus uirginis appellatus
est nobiscum ds̃ Hunc sane
miserum deliro garrulũ debe¬
mus intueri atq obseruare. non
p̃termittentem ubi potuerit lec¬
tori uaniloquiorũ suorũ etiam
descripturarũ testimoniis ne¬
bulas effundere falsitatis. sicut
deabraham dixit. quod dõ non
crediderat desarra sibi filiũ ꝓ¬
mittenti. quando cũ ancilla con¬
cubuit : Cum scriptura testetur.
non dum illi partũ sarrȩ fuisse ꝓ¬
missũ: uel quod uxorem suã. soro¬
rem mentitussit. cum genus sarrȩ
nusquam in illis litteris legerit.
quibus dehac re fides habenda
est: & defilio eius isaac quod &iã
ipse rebeccam falso dixerit sororẽ
suã. cum genus eius ibi aperte scrip¬
tum sit: & de ia cob quod cotidie
certamen eẽt inquatuor eius uxo¬

Expanded text:
filius dei factus sit nisi ex baptismo, filius dei factus sit nisi ex baptismo, quia ibi facta est uox de caelo: hic est filius meus, cum idem euangelista etiam superius adhibuerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipse partus uirginis appellatus est "nobis cum deus." Hunc sane miserum delire garrulum debemus intueri atque obseruare non praetermittentem, ubi potuerit, lectori uaniloquiorum suorum etiam de scripturarum testimoniis nebulas offundere falsitatis . sicut de Abraham dixit, quod deo non crediderat de Sara sibi filium promittenti, quando cum ancilla concubuit, cum scriptura testetur nondum illi partum Sarae fuisse promissum; uel quod uxorem suam sororem , mentitus sit, cum genus Sarae nusquam in illis litteris legerit, quibus de hac re fides habenda est; et de filio eius Isaac, quod etiam ipse Rebeccam falso dixerit sororem suam, cum genus eius ibi aperte scriptum sit; et de Iacob, quod cotidie certamen esset inter quattuor eius uxo