comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excutiens diluclo nascentis fidi surrex¬
it: atq ad xp̃i grãm uenire ꝓperauit.
Et dicit boor. Cauc ne quis nou̾it qͦd
huic ueneris. Quomg latere potuit con¬
ũsio gentium ad fidem xp̃i. cumin toto
orbe t̾rarum hoc p̃dicatur. hoc laudatur
hoccelebrat᷑⁊ Ss cauere p̃cepit ne quis no¬
uerit: hoc ẽ ut caueat ne de com̾isione
sua laudem humanam. s głam diui¬
nam querat. Sic & in euglio ip̃e dominꝰ
de elemosinarum donatione & or̃onis ex¬
hibitione p̃cepit dicens. Cum facis ele¬
mosinam noli tuba canere ante te.sic̃
hypocritȩ faciunt insinagogis ⁊ in ui¬
cis: ut honorificentur ab hominib. am̃

Expanded text:
excutiens, diluculo nascentis fidei surrexexcutiens, diluculo nascentis fidei surrexit, atque ad Christi gratiam venire properavit. Et dixit Booz: Cave, ne quis noverit, quod huc veneris. Quomodo ergo latere potuit conversio gentium ad fidem Christi, cum in toto orbe terrarum hoc praedicatur, hoc laudatur, hoc celebratur? Sed cavere eam praecepit, ne quis noverit, hoc est, ut caveat, ne de conversatione sua laudem humanam, sed gloriam divinam quaerat. Sic et in Evangelio ipse Dominus de eleemosynarum donatione, et orationis exhibitione praecepit, dicens: Cum facis eleemosynam, noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
sam: spons us ẽ Imicus autẽ sponsi
qui stat & audit uocem eiꝰ ꝓpinqui¬
or enim erat ioħs. quia in mundo pͥor
natus: s ipso renuente consorturm
coniugii. sponsam suam uerus accep̃
sponsus Sunt qui hunc ꝓpinquum:
ip̃m decalogum legis intelligi uolunt.
Hic enimin eo uidebatur ꝓpinquior eẽ
snagoge qͣm eugłm: qd specialit̾ illi
ppło datus ẽ ꝑmoysen. & ꝓpior erat tp̃r
qͣm grã. Dormiuit itaq ad pedes
eiꝰ usqi ad noctis abscessum: surrexitq
anteqͣn homines secognoscerent mu¬
tuõ. Dormiunt rath sp̃alis ad pedes.xͥ.
cum in spe incarnationis eiꝰ unde s
certam salutem credebat eẽ uenturã:
quasi requiescens patient̾ eum expecta¬
bat: & hoc usq ad noctis abscessum.
renotum. Surrexit anteqͣm homines
se mutuo cognosc̾ent: qr anteqͣm carna¬
les iudei ꝑdoctimam legis imburi. na¬
ture sue iura bñ cognosc̾ent. eccł̃ia de
gentib conuocata de mertie somno se

Expanded text:
sam, sponsus est, amicus autem sponsi, sam, sponsus est, amicus autem sponsi, qui stat et audit vocem ejus . Propinquior enim erat Joannes, quia in mundo prior natu; sed, ipso renuente consortium conjugii, sponsam suam verus accepit sponsus. Sunt qui hunc propinquum ipsum Decalogum legis intelligi volunt, hic in eo videbatur propinquior esse Synagogae qpopulo datus est per Moysen, et prior erat tempore quam gratia. Dormivit itaque ad pedes ejus usque ad noctis abscessum; surrexitque antequam homines se cognoscerent mutuo. Dormivit Ruth spiritalis ad pedes Christi, cum in spe incarnationis ejus, unde sibi certam salutem credebat esse venturam, quasi requiescens, patienter eum exspectabat: et hoc usque ad noctis abscessum, is remotum. Surrexit antequam homines se mutuo agnoscerent; quia antequam carnales Judaei, per doctrinam legis imbuti, naturae suae jura bene cognoscerent, Ecclesia de gentibus convocata, de inertiae somno se
Abbreviated transcription (Latin):
dõ bonũ ẽ: ponere in domino deo spem
meamꝰ. ut annuntiem om̃s laudes tu¬
as inportis filie syon. Sine porte sunt
ipsiꝰ urbis diuini libri: quoꝵ. docum̃¬
to ad fidem catholicam intrauimus
Sciunt gͦ om̃s qui uixta has portas
inhabitant hanc mulierem ẽẽ uͥtutis
quia omniũ fidelium cordib hoc fir¬
mit̾ ꝑsuasum ẽ qͦd eccłia gentium
uirtutum ope ditissima sit. De qua
muliere in ꝓũbiis seriptum ẽ. mulierẽ
setem quis inueniet ⁊ ꝓcul & de ulti¬
nis finib p̃cium etꝰ. & cet̾a: Unde &
doctrine eiꝰ claritas. scientiȩ magnitu¬
do. ficłi uieritas. bonoꝵ oꝑum copiã. pa¬
tientie constantia. & caritatis ꝑfectio
ubiq p̃dicatur. Qͥd ẽ aũ quod boor hic
ñ abuuit raith eẽ ꝓpinquũ s alium asserit
tionem gen̾is: s ad moram temꝑis ꝑti¬
net. Iste enim ꝓpinquus intelligitur
eẽ ioħs baptista: qui putabatur a iudeis
pauit: quinpotiꝰ illud uero sponso ue¬
n̾abilit̃ reseruauit dicens. Qui h̃t spon¬

Expanded text:
Deo spem meam, ut annuntiem omnes laudes tuas in portis filiae Sion . Sive portae sunt ipsius urbis divini libri, quorum documento ad fidem catholicam intravimus. Sciunt ergo omnes, qui juxta has portas inhabitant, hanc mulierem esse virtutis, quia omnium fidelium cordibus hoc firmiter persuasum est, quod Ecclesia gentium virtutum ope ditissima sit de qua muliere in Proverbiis ita scriptum est: Mulierem fortem quis inveniet? Procul et de ultimis finibus pretium ejus, et caetera. Unde et doctrinae ejus claritas, scientiae magnitudo, fidei veritas, bonorum operum copia, patientiae constantia, et charitatis perfectio ubique praedicatur. Quid est autem, quod Booz hic non abnuit, se Ruth esse propinquum, sed alium asserit tionem generis, sed ad moram temporis. Iste enim propinquus intelligitur esse Joannes Baptista, qui putabatur a Judaeispavit; quin potius illud vero sponso venerabiliter reservavit, dicens: Qui habet spon
Abbreviated transcription (Latin):
es inquit secuta iuuenes pauꝑes siue
scismaticos: qui ñ maturatem ueri
consilii hñt: s semꝑ instabiles uarios er¬
rores secuntirr̃. Hos gͦ ecclia nullo m est
secuta: quia omnẽ ꝑficliam hetiroꝵ atꝙ
lasciuiam peccantium ẽ abhominata
Quicquid inquit dixeris mͥ faciam tͥ
Taliter & in eu̾glio dominꝰ disciplis sius
locutꝰ ẽ dicens. P etite & accipietis. &item
Petite &e dabit᷑ uobis. querite & inuenieti
pulsate &e aꝑi etur uob̃. E it̾um. Si quid
petiertis patrem in nomine meo: dabit
uobis. Quicquid gͦ fides plena postulat
salubrit̾ petenti benignitas concedit
summi largitoris. Scit enimomĩs
popls qui habitat intra portas mex mu¬
lierem te ẽẽ uirtutis: nec abnuo me ꝓpĩ¬
quum. s ẽ alius me ꝓpinquior. Quiesce
hac nocte & facto mane si te uolucris ꝓ¬
pinquitatis nire retinere. bñ res actaẽ
Si autẽ ille noluerit: ego te absq ulla

Expanded text:
es, inquit, secuta juvenes pauperes sive es, inquit, secuta juvenes pauperes sive schismaticos, qui non maturitatem veri consilii habent, sed semper instabiles, varios errores sequuntur. Hos ergo Ecclesia nullo modo est secuta, quia omnem perfidiam haereticorum atque lasciviam peccantium est abominata. Quidquid, ait, dixeris mihi, faciam tibi. Taliter et in Evangelio Dominus discipulis suis locutus est, dicens: Petite, et accipietis . Et item: Petite, dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate et aperietur vobis . Et iterum: Si quid petieritis Patrem in nomine meo dabit vobis . Quidquid ergo fides plena postulat salubriter petentis, benignitas concedit summi largitoris. Scit enim omnis populus, qui habitat intra portas urbis meae, mulierem te esse virtutis; nec abnuo me propinquum. Sed est alius me propinquior; quiesce hac nocte, et facto mane si te voluerit propinquitatis jure retinere, bene res acta est. Si autem ille noluerit, ego te absque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
dum in fide gentium: qͦd apud eum sem¬
ꝑ fiebat certum. U ilit mulierem iacen¬
tem ad pedes suos. quia eccłam incarna¬
tionis suȩ sacranitum hrmilit̾ ueña¬
ri conspexit: que eẽt quesiuit᷑. quia eiꝰ ꝓfes¬
sionem expetiuit. At illa pallium suꝑ se
expanli postulauit: quia eiꝰ fiłi ac ꝓtec¬
tionis grãm añ omnia desułauit. Et ille.
Benedicta es in quit filiã. que pͥorem
miscd̾iam posti̾ore suꝑasti: qr ñ es secuta
iuiuenes pauꝑes siue diuites. Noli gͦ¬
metuere: s quicquid dix̾is mͥ. faciam
tibi. Iue pallũsr se expanli postula¬
uit. bñdictionem acciꝑe meruit: quia
quisquis grãm ficdĩ plenit̾ ꝑcipit̾. bene¬
dictionem uirtutum sp̃alium pariter
possidebit. Priorem inquit miscd̾iam
post̾i̾ore suꝑasti:quia ñ es secuta uiuenes
pauꝑes siue diuites. ꝑ or miscd̃ia erat:
qd̾ sͥmetip̃i consulens. idolatriam dese¬
uenit. constant̾ in eiꝰ fide ꝑseu̾auit. Non

Expanded text:
deret in fide gentium, quod apud eum semderet in fide gentium, quod apud eum semper fiebat certum. Vidit mulierem jacentem ad pedes suos, quia Ecclesiam incarnationis suae sacramentum humiliter venerari conspexit. Quae esset, quaesivit; quia ejus professionem expetivit. At illa pallium super se expandi postulavit, quia ejus fidei ac protectionis gratiam ante omnia desideravit. Et ille: Benedicta, inquit, es filia, quia priorem misericordiam posteriore superasti, quia non es secuta juvenes pauuere; sed quidquid dixeris mihi, faciam tibi. Quae pallium super se expandi postulavit, benedictionem accipere meruit: quia quisquis gratiam fidei pleniter percipit, benedictionem virtutum spiritalium pariter possidebit. Priorem, inquit, misericordiam posteriore superasti, quia non es secuta juvenes pauperes sive divites. Prior misericordia erat, quod sibimetipsi consulens errores idololatriae desevenit, constanter in ejus fide perseveravit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
turmas fidelium animarũ in morte
sua de claustris enꝑe inferorum: qr ipse
pꝰqͣm in cruce emisit sp̃m descentlit ad
inferos. portas mortis confregit: inleq
triumphans resurrexit ingła. Ad istũ
lectum redemptoris nr̃i ꝓꝑauit ecclia:
& discooꝑto apedib eiꝰ palliõ. hoc ẽ reue¬
lato de incarnatione eiꝰ sacram̃to: illuc
se humiltt̾ ueniam dep̃cando & salutẽ
querendo ꝓstrauit
tecce nocte iam mectia expa¬
uit homo. ⁊ conturbatus est̃
uttitq mulierem iacentem
ad pedes fuos. ⁊ ait illi. Quȩ es:. Illaq res¬
pondit. Ego sum ruth ancilla tua: ex¬
pande pallium tuum suꝑ famulã
tuam. quia ꝓpinquus es. Quid ẽ qͦd
in media nocte homo hie uidenꝰ mmli¬
p erem
expauitꝰ. nisi quod mundo tenebris erroꝵ
lerem mirantłam ostendit᷑. Untle legitur
ip̃e mirari in centurionis fide. qui p̾figu¬
rauit ẽdulitatẽ p̾płi gñtił: ñ qͦd ip̃e qͥsi igno¬
rans aliquid nouum obstupesceret. s ut
omnia sciens nobis monstraret miran¬

Expanded text:
turmas fidelium animarum in morte sua de claustris eripere inferorum; quia ipse postquam in cruce emisit spiritum, descendit ad inferos, portas mortis confregit, indeque triumphans resurrexit in gloria. Ad istum lectum Redemptoris nostri properavit Ecclesia, et discooperto a pedibus ejus pallio, hoc est, revelato de incarnatione ejus sacramento, illuc se humiliter veniam deprecando et salutem quaerendo prostravit. Et ecce nocte jam media expavit homo, et conturbatus est, viditque mulierem jacentem ad pedes suos, et ait illi: Quae es? Illaque respondit: Ego sum Ruth ancilla tua; expande pallium tuum super famulam tuam, quia propinquus es. Quid est quod in media nocte homo hic videns mulierem expavit, nisi quod mundo tenebris errorulerem mirandum nobis ostendit: unde legitur ipse mirari in centurionis fide, qui praefiguravit incredulitatem populi gentilis ; non quod ipse quasi ignorans aliquid novum obstupesceret, sed ut omnia sciens nobis mirandum osten
Abbreviated transcription (Latin):
erat de sua resurrectione & nr̃a redemp¬
tione. Iuitq addormiendum uixta acer¬
uum manipłoꝵ: cum compleuit passi¬
onem suam iuxta testimonia sacrarũ
scͥpturaꝵ. Unde in eadem nocte qua tra¬
debatur ad discipłos cut. Filiꝰ hominis
uactit. sicut scͥptum ẽ de illo. & alibi. Im̃
inqͥt necẽe ẽ impleri omĩa q̃ scͥpta st̃ in lege

Expanded text:
redemptione; ivitque ad dormiendum juxta acervum manipulorum, cum complevit passionem suam juxta testimonia sacrarum Scripturarum. Unde in eadem nocte qua tradebatur, ad discipulos ait: Filius hominis vadit, sicut scriptum est de illo . Et alibi: quoniam, inquit, necesse est impleri om
Abbreviated transcription (Latin):
pinquauit enim regnum celoꝵ E item
Iui crediłit ⁊ baptizatuᷤᷤ fuerit. saluus
erit: qui uͦ ñ credidit. condemnabitur
& iterum. Sic enim dilexit ds mun¬
dum. ut unigenttum filium suum
daret: ut omnis qui credit in co. ñ
ꝑcat. s habeat uitam et̾nam. .xIi.

Expanded text:
um . Et item: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur . Et iterum: Sic enim Deus dilexit mundum, ut unigenitum Filium suum daret, ut omnis qui credit in eo non pereat, sed habeat vitam aeternam .
Abbreviated transcription (Latin):
ei omĩa magnalia que s̃ feciss dominꝰ.
quatinus eccliam antiquam incita¬
ret ad congratulationem. uł synago¬
gam ꝓuocaret ad comũsionens: quia
hoc ꝓprium ẽ pietatis. ut ñ parca nͦ
inuida. in datis. s larga ac beninoli
sit in bonis possessis. Dr̃q noem
Expecta filia: donec urdeamꝰ quemiro
exitum habeat. Neq enim cessabit
homo: nisi compleu̾it quod locutust
Hoc fidelit̾ p̃dicat eccłia omnib gen¬
ritas sua u̾ba compleuit: nec ullomͦ

Expanded text:
ei omnia magnalia quae sibi fecisset Dominus, ei omnia magnalia quae sibi fecisset Dominus, quatenus Ecclesiam antiquam incitaret ad congratulationem, vel synagogam provocaret ad conversionem: quia hoc proprium est pietatis, ut non parca nec invida in datis, sed larga ac benevola sit in bonis possessis. Dixitque Noemi: Expecta, filia, donec videamus quem res exitum habeat; neque enim cessabit homo, nisi compleverit, quod locutus est. Hoc fideliter praedicat Ecclesia omnibus genritas sua verba impleat, n
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum. Expande inquit palli¬
um tuum quo oꝑiris: & tene utraq ma¬
nu. Qua extencdente & tenente: m̃sus est
sex modios hordei. & posuit suꝑ eam. Ex¬
panilere iubet pallium. hoc ẽ dilatare fi¬
dem. & tenere utraq manu: oꝑe scilices
ex̾cendo qͦd̾ corde ꝑcep̃ credulo. ensus ẽ
sex modios hordei ⁊ posuit suꝑ eam:
cum uycta intellec̾tus ca pacitatem ei tri¬
buit ꝑfecte oꝑationis modum: ut intus
forisq fidi atq uirtutum dilataretur
inimerẽ. & głosa ubiq appareret diuina
largitione. Nec ñ ⁊ illud senarius nu¬
merus hoc loco significare pot̾: quod
sexta erate dominꝰ ip̃e horcdeum legis ec¬
cłie gentium ad pabulum ꝑ mist̾i̾um
concessit. quatinꝰ egena hactenus cibo
ingressa ẽ ciuitatem. ⁊ uenit
ad socrum suamr: narrauit
ei omia que s fecisset homo. & ꝯtera.
Ditata eccłia gentium donatione p̃i.
atq onerata fractib uirtutum᷑. redit
ad socrum. hoc ẽ ad pͥmituram eccłam.
siue ad synagogam iudeoꝵ: narran

Expanded text:
Et rursum, expande, inquit, pallium tuum quo operiris, et tene utraque manu. Qua extendente, et tenente, mensus est sex modios hordei, et posuit super eam. pandere jubet pallium, hoc est, dilatare fidem, et tenere utraque manu, opere scilicet exercendo, quod corde percepit credulo. Mensus est sex modios hordei et posuit super eam, cum juxta intellectus capacitatem ei tribuit perfectae operationis modum, ut intus forisque fidei atque virtutum ditaretur munere, et gloriosa ubique appareret divina largitione. Nec non et illud senarius numerus hoc loco significare potest, quod sexta aetate Dominus ipse hordeum legis Ecclesiae gentium ad pabulum per mysterium concessit, quatenus egena hactenus cibo ingressa est civitatem, et venit ad socrum suam, narravitque et omnia quae sibi fecisset homo, et caetera. Ditata Ecclesia gentium donatione Christi, atque onerata fructibus virtutum, redit ad socrum, hoc est, ad primitivam Ecclesiam, sive ad synagogam Judaeorum, narrans
Abbreviated transcription (Latin):
atq diabłi. deliquerit parentes suos y¬
dolatras. & t̾ram natiuitatis suȩ carna¬
lia utiq desid̃ia. associare se appetiuit
ppło scõꝵ qui sͥ antea ignotus fuit: cũ
uet̾is hominis cupiditatem ⁊ ac̾tus se¬
quebatur. Reddat inquit tͥ dominꝰ
poꝑe tuo: ⁊ plenam m̾cedeni accipias
adomrno deo isrł. Opus eccłie ẽ fides

Expanded text:
atque diaboli, reliquerit parentes suos iatque diaboli, reliquerit parentes suos idololatras et terram nativitatis suae, carnalia utique desideria, et associare se appetivit populo sanctorum, qui sibi antea ignotus fuit, cum veteris hominis cupiditatem et actus sequebatur. Reddat, inquit, tibi Dominus pro opere tuo, et plenam mercedem recipias a Domino Deo Israel. Opus Ecclesiae est fides
Abbreviated transcription (Latin):
gat se scĩs animabꝯ. quas significant
puelle boor: ut ibi metant. ubi ille mes¬
suerint᷑. utiq seͥpturas sacras meditan¬
do.n bonis oꝑib eas implendo: sicq hau¬
stum sap̃ie diuine ex libris duoꝵ desta¬
m̃toꝵ unde pueri sui bibunt. sc̃i uide¬
licet doc̾tores. ⁊ ip̃a sulubrit̃ bibat. Quȩ
cadens in faciem suam ⁊ adorans suꝑ t̾rã
grãm añocłos tuos. ⁊ nosse me dignare¬
ris ꝑegͥrinam mulierem: Cui ille res¬
ponctit Nuntiata sunt mͥ omĩa quȩ
feceris socrui tuȩ pꝰ mortem uiri tui: &
qd̾ dereliqueris parentes tuos. ⁊ t̾ram
in qua nata es. ⁊ ueneris ad popłum
quem antea nesciebas Reiddat tͥ ds¬
ꝓ oꝑe tuo ⁊ plenam m̾cedem accipias
a dño deo isrł ad quẽ uenists. ⁊ sub cut
confugisti alas. Gr̃as refert eccłia genti¬
um saluatori: qđ eam respice̾ misocłie suȩ
intuitu dignatus. eui ille intdicauit pla¬
cere sͥ qd̾ pꝰ mortem pͥoris uiri. hocͥ erroris

Expanded text:
gat se sanctis animabus, quas significant gat se sanctis animabus, quas significant puellae Booz, ut ibi metant ubi illae messuerint, utique Scripturas sacras meditando et bonis operibus eas implendo, sicque haustum sapientiae divinae ex ibris duorum Testamentorum, unde pueri sui bibunt, sancti videlicet doctores, et ipsa salubriter bibat. Quae cadens in faciem suam, et adorans super gratiam ante oculos tuos, et nosse me dignareris peregrinam mulierem? Cui ille respondit: Nuntiata sunt mihi omnia, quae feceris socrui tuae post mortem viri tui, et quod dereliqueris parentes tuos, et terram in qua nata es, et veneris ad populum, quem antea nesciebas. Reddat te tuo, et plenam mercedem recipias a Domino Deo Israel ad quem venisti, et sub cujus confugisti alas. Gratias refert Ecclesia gentium Salvatori, quod eam respicere misericordiae suae intuitu dignatus est; cui ille indicavit placere sibi quod post mortem prioris viri, hoc est erroris
Abbreviated transcription (Latin):
uine: qͣtinꝰ in sinum m̃tis sue testimo¬
na atq exempla uirtutum suȩ salutiꝰ
sufficientia. & hoc agit a mane illusces¬
centis fułi. usq ad ꝑfec̾tionem boni o¬
ꝑis nec ad domum suꝑsticionis anti¬
quȩ unde egressa ẽ unqͣm reu̾titur: qͥa
ea que recro sunt obliuiscens in ant̾io¬
ra se extendit̾. si quomͦ ꝑueniat ad bra¬
uium suꝑne uocationis. UII.¬
Inde &e boor adruthait. Andi
filia. Ne ualas ad colligendum
in agrum alt̾um: nec recedas ab
hoc loco. Iungere puellis meis: ⁊ ubi
messuerint sequere. Mandaui enim pui¬
eris meis. ut nemo tibi molestus sit: sed
&̃ si sitieris. uade ad sarcinulas. ⁊ bibe
aquas dequib & pueri bibunt. H quip¬
pe u̾ba nulli meliꝰ conuenuint qͣm redẽp¬
tori nr̃o᷑. qui plebi de nationib ad se con¬
uenienti suadens p̃cipit ne ad moũitum
qͥdẽ astatu recte ficlĩ declinet ĩ errores
hereticoꝵ atq scisinaticoꝵ: s magisum¬

Expanded text:
igat in sinum mentis suae testimoigat in sinum mentis suae testimonia atque exempla virtutum suae saluti sufficientia; et hoc agit a mane illucescentis fidei usque ad perfectionem sui operis boni; nec ad domum superstitionis antiquae, unde egressa est, unquam revertitur; quia ea quae retro sunt obliviscens, in anteriora se extendit, si quo modo perveniat ad bravium supernae vocationis. nde et Booz ad Ruth ait: Audi, filia, ne vadas ad colligendum in alterum agrum, nec recedas ab hoc loco. Jungere puellis meis, et ubi messuerint, sequere. Mandavi enim pueris meis ut nemo tibi molestus sit. Sed etiam si sitieris, vade ad sarcinulas, et bibe aquas, de quibus et pueri bibunt. Haec quippe verba nulli melius conveniunt quam Redemptori nostro, qui plebi de nationibus ad se convenienti suadens praecipit, ne ad momentum quidem a statu rectae fidei declinet in errores haereticorum, atque schismaticorum, sed magis jun
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sue familiȩ attulitꝰ: qr in eiꝰ na¬
tiuitate multitudo milicie oelestis ca
nebat dicens. Gla in excelsis dõ: ⁊ in t̾ra
pax hominib bonȩ uoluntatis. Cui
x̃ ante passionem suam ad irłm des¬
centlenti: turba quȩ conuenerat ad
diem festum. obuiam cum laudib
mi de regione moabitide᷑: & rogauit
ut spieas colligeret remanentes se¬
quens messoꝵ uestigia: ⁊ de mane
usq nunc stat in agrõ. & neadiom̃¬
tum quidem domum reu̾sa ẽ. Quid ẽ
qͦo boot int̾rogat pͥorem messorum
de nith uñ eẽtꝰ. nͥ quod redemptor nr̃
quelidet de apłis. seu de p̾cipus doc̾tori¬
b. qui minori gradui sacerdotum p̾ẽ.
qͥsi ignorans de fide gentium scicitatur.
cum ꝓuocat eum ad annuntiandum
testimonium fiłi & oꝑib eccłie genti¬
um& Instant᷑ gͦ pꝰmetentes. hoc ẽ p̃cdi¬
eatores mist̾i̾a seripturaꝵ colligentes
sc̃a eccłia ꝑseuerat m agro lec̾tionis di

Expanded text:
verba suae familiae attulit, quia in ejus naverba suae familiae attulit, quia in ejus nativitate multitudo militiae coelestisexcelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Cui etiam ante passionem suam ad Hierusalem descendenti turba, quae convenerat ad diem festum obviam cum laudibusmi de regione Moabitide, et rogavit ut spicas colligeret remanentes, sequens messorum vestigia; et de mane usque nunc stat in agro, et ne ad momentum quidem domum reversa est. Quid est quod Booz interrogat priorem messorum de Ruth, unde esset? nisi quod Redemptor noster quemlibet de apostolis, seu de praecipuis doctoribus qui minori gradui sacerdotum praeest, quasi ignorans, de fide gentium sciscitatur, cum provocat eum ad annuntiandum testimonium fidei et operibus Ecclesiae gentium. Instanter ergo post metentes, hoc est praedicatores mysteria Scripturarum colligentes sancta Ecclesia perseverat in agro lectionis di
Abbreviated transcription (Latin):
ee remanentes sententias sc̃aꝵ scͥpt̾a¬
ram: que multis ꝑmisti̾um occulta¬
tȩ. quasi planiores remanere uitden¬
tur ad ex̾cittum meditantiũ. Plebs
g gentium inhiant̾ eccliasticam
disciplinam appetit: ut ad meditati¬
onem diuine legis. ⁊ ad societatem
sc̃oꝵ admittatur᷑. ut siue sp̃alib do¬
cum̃tis. siue scõꝵ exemplis reficiat᷑.
ne forte uacua uirtutib esuriem
niebat de bethleem: dix̃q messorib.
dominꝰ uob̾cũ. Iui responłunt ei. Be¬
nedicat tͥ dominꝰ. Ager ille boor de
enbitur: qui erat cognatꝰ elimelech̃
quia sc̃a excłia ad nullum alium ꝑti¬
lummͦ sponsa ⁊ corpꝰ est. De quo ⁊ per
psalmistam dr̃ fortitudo mea⁊ laus
mea dominꝰ. Q item. Dñs fortis: dñs
potens in p̃lio. de quo ⁊ ieremias ait.
dominꝰ mecc̃ ẽ tanqͣm bellator fortis.
p̃e cognattis erat elimelech: quia de
hethleem ⁊ de stirpe dd̃ natꝰ. testimoni¬
um habuit alege & ꝓpħis. qui salutis

Expanded text:
cae remanentes sententias sanctarum Scripturacae remanentes sententias sanctarum Scripturarum, quae multis per mysterium occultatis quasi planiores remanere videntur ad exercitium meditantium. Plebs ergo gentium inhianter ecclesiasticam disciplinam appetit, ut ad meditationem divinae legis, et ad societatem sanctorum admittatur, ut sive spiritalibus documentis, sive sanctorum exemplis reficiatur: ne forte vacua virtutibus esuriem niebat de Bethleem dixitque messoribus: Dominus vobiscum. Qui responderunt ei: Benedicat tibi Dominus. Ager ille Booz esse describitur, qui erat cognatus Elimelech, quia sancta Ecclesia ad nullum alium pertilummodo sponsa et corpus est, de quo et Psalmista ait: Fortitudo mea et laudatio mea Dominus . Et item: Dominus fortis, Dominus potens in praelio . De quo et Hieremias ait: Dominus mecum est, tanquam bellator fortis . Ipse cognatus erat Elimelech, quia de Bethleem et de stirpe David natus, testimonia habuit a lege et prophetis; qui salutis
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine boor: Boor enim fortitudo
dĩ nominatur. unde ⁊ isaias paruulũ
filium natũ cõmemorans. de eiꝰ mag¬
nitudine subuinxit dicens. Factus ẽ
pncipatus suꝑ humerum eiꝰ ⁊ uoea
bitur nom̃ eiꝰ admirabilis. consiliars
ds̃. fortis pat̃ futuri scłi. pͥnceps paci¬
socrum suam. Siiubes uadam ma
grum. ⁊ colligam spicas. que meten¬
tium fugerint mantis: ubicũq dem̃¬
tis in me patrisfamilias repꝑero grãm
Cui illa respondit uade filia mi Ibi¬
it itaq & colligebat spicas post terga
metentium. Agrum hic eccłam fideli¬
um acciꝑe possumꝰ. messem autẽ homi¬
mines scõs. qui digni sinit rxolligi in
horrea dominĩ. messores angłos bonos:
spicas remanentes. quosdã credentes:
qui tͣnslatis quibꝰdam scĩs ꝑ electos an¬
głos ad regnũ celeste. relicti sunt ad ex¬
empłm in p̃senti uita degentium. Itẽ
ager disciplinam studiĩ celestis signi¬
ficare potestͥ. messis intelligentiam
sp̃alem: messores p̃dicatores scẽs. spi¬

Expanded text:
Nomine Booz. Booz enim fortitudo Dei nominatur. Unde et Isaias, parvulum filium natum commemorans, de ejus magnitudine subjunxit, dicens: Factus est principatus super humerum ejus, et catur nomen ejus, Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortissocrum suam: Si jubes, vadam in agrum, et colligam spicas quae metentium fugerant manus, ubicunque clementis in me patrisfamilias reperero gratiam. Cui illa respondit: Vade fiilia mea. Abiit itaque, et colligebat spicas post terga metentium. Agrum hic Ecclesiam fidelium accipere possumus; messem autem homines sanctos, qui digni sunt recolligere in horrea Domini; messores angelos bonos; spicas remanentes, quosdam credentes, qui translatis quibusdam sanctis post electos angelos ad regnum coeleste relicti sunt ad exemplum in praesenti vita degentium. Item ager disciplinam studii coelestis significare potest; messis intelligentiam spiritalem; messores praedicatores sanctos; spi
Abbreviated transcription (Latin):
sum in om̃ib oꝑib tuis: in factis ma¬
nium tuaꝵ meditabor Cognoseit
etiam ⁊ sẏ nagoga p̾dicante ȩccłia gen¬
tium bonitatem ⁊ potentiam uñi for¬
titudinem ac benignitatem siuiꝓtec¬
toris: & tandem u̾itate cogente nom̃
dñi bñdicit᷑. eo qͦd seruau̾it gr̃am
mortus. qͦm p̾buerat uiuis. Mortus
utiq gentilib. qͥ peccatis ⁊ idolatria
dudum sepulti erant. grãm sue largi¬
tatis impendens: qͣm quondam iu
deoꝵ ppło erhibuerat. cum beneficiis
ipsiꝰ largissime utebantur. ꝓfitetur
eum suum ẽẽ cognatum: qr reminis¬
citur de sua stirpe saluatorem sibi

Expanded text:
sum in omnibus operibus tuis, et in factis masum in omnibus operibus tuis, et in factis manuum tuarum meditabor . Cognoscit etiam Synagoga, praedicata Ecclesia gentium, bonitatem et potentiam Domini, fortitudinem ac benignitatem sui protectoris, et tandem, veritate cogente, nomen Domini benedicit, eo quod servaverit gratiam mortuis, quam praebuerat vivis. Mortuis utique gentilibus, qui peccatis et idololatria dudum sepulti erant, gratiam suae largitatis impendens, quam quondam populo Judaeorum exhibuerat, cum beneficiis ipsius largissime utebantur, profitetur eum suum esse cognatum, quia reminiscitur de sua stirpe Salvatorem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
defunc̾ti popłi matrẽ nous pascat
aluñtis: ñ relinq̃ns destitutam ui¬
duam ⁊ nouoᷤ querens. Solus gͦ spon¬
sus ẽ xp̃e: qui nec synagoge ip̃i mani¬
płos sue messis inuideat᷑. utinam se ñ
ip̃a excludẽt. Habuit qͦ ꝑ se colligere:
s quia popłs eiꝰ ẽ mortuus. quasi filio e¬
gena defunctõ. ꝑ ecclam maniplos qͥb
iuiueret colligebat: quos uenientes in
manipłes suos. Qiitq ei sorus sua.
LIbi hodie colligisti. ⁊ ubi fecisti opuse
Sit bñdic̾tus: qui misert̾ ẽ tui. Incli¬
cauitq ei apud quem fuiss oꝑata:
⁊ nom̃ dix̃ urri qd̾ boor uocaret. Cu
respondit noemi. Benedictus sit a
inquit. p̃cepit mͥ ut tamdiu messori¬
ꝑbñficia gratuita: que pietas sũmi
patris familias contulit ppło gentium̃.
⁊ nominis sui attestatione recordatur
bñficioꝵ antiquoꝵ. quib sepiꝰ usa ẽ
Uñ cũ psalmista ad dominũ dic̃ Me¬
mor fui dierũ antiquoꝵ. ⁊ meditatus

Expanded text:
defuncti populi matrem novis pascat defuncti populi matrem novis pascat alimentis, non relinquens destitutam viduam, et novos quaerens. Solus ergo sponsus est Christus, qui nec synagogae ipsi manipulos suae messis invideat, utinam se non ipsa excluderet. Habuit quoque per se colligere, sed quia populus ejus est mortuus, quasi filio egena defuncto, per Ecclesiam manipulos, quibus viveret, colligebat, quos venientes in manipulos suos . Dixitque ei socrus sua: Ubi hodie collegisti, et ubi fecisti opus, sit benedictus, qui misertus est tui. Indicavitque ei, apud quem fuisset operata, et nomen dixit viri, quod Booz vocaretur. Cui respondit Noemi: Benedictus sit a inquit, praecepit mihi, ut tandiu messoriclesia per beneficia gratuita, quae pietas summi patrisfamilias contulit populo gentium, et nominis sui ratione recordatur beneficiorum antiquorum, quibus saepius usa est. Unde cum Psalmista ad Dominum dicit: Memor fui dierum antiquorum, et meditatus
Abbreviated transcription (Latin):
dei qͣsi ephi m̃suram. id ẽ tres modios.
Quoꝰ portans reu̾sa ẽ in ciuitatem̃. &
ostendit socrui suȩ. insuꝑ ꝓtulit ⁊ dedit
ei de reliquiis cibi sui quo saturata fue¬
rat. Excutit ruth de manipħ s grana:
cum sc̃a exclia uirga discretionis sen¬
sum sp̃alem de legis elicit lut̾a. Inue¬
nitq hordei quasi ephi mensuram:
cum ip̃a lec̾tione ꝑ sc̃ę trinitatis con¬
fessionem fidem discit catholicam. Ni¬
chil aliud gͦ in ephi m̃sura que trcꝰ mo¬
dios ht̃ designari putõ. nͥ in una fide
trinam confessionem: quia in una
dĩtatis substantia trium ẽ ꝑsonaꝵ
ꝓprietas. H gͦ portans in ciuitatem
ostendit socrui sue: cum plebs genti
p̃sentat: quatinꝰ eam ꝓuocet ad fidȩm᷑.
ut de concesso secum letetur dono. Solꝰ
gentib sponsa añ mops atq ieiun aͥs
iam xp̃o messe diuiti innubat: que ma¬
niplos scd̾e messis uerbiq reliquias
g̃mio ligat m̃tis int̾tio̾. ut exhaustam
uiduam illam morte filii atq inopẽ

Expanded text:
 id est, tres modios, quos portans reversa est in civitatem, et ostendit socrui suae. Insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui, quo saturata fuerat. Excutit Ruth de manipulis grana, cum sancta Ecclesia virga discretionis sensum spiritalem de legis elicit littera; invenitque hordei quasi ephi mensuram, cum in ipsa lectione per sanctae Trinitatis confessionem fidem discit catholicam. Nihil aliud ergo in ephi mensura, quae tres modios habet, designari puto, nisi in una fide trinam confessionem, quia in una deitatis substantia trium est personarum proprietas. Haec ergo portans in civitatem ostendit socrui suae, cum plebs gentiltrici praesentat, quatenus eam provocet ad fidem, et de concesso secum laetetur dono. Solusgentibus sponsa, ante inops atque jejuna; sed jam Christo messe diviti innuba, quae manipulos fecundae segetis, verbique reliquias gremio ligat mentis interno, ut exhaustam illam viduam morte filii, atque inopem
Abbreviated transcription (Latin):
ta es ꝓpinquus nr̃ ẽ. & hac nocte aream
hordei uentilat. Lauare gͥ ⁊ungere &
in aream. Dat consilium eccłia pͥmiti¬
ma gentium plebi. qͣliter ueniat ad con¬
sortium ueri sponsi: & ad copulam fuii
uĩ. Nocte inquit hac boor aream hordez
uentilat. Area aũħ hordei que ẽ aliã nͥ
synagoga iudeoꝵ. ubi legis hordeum
conditum ẽ: Han booꝵ nr̃ tunc uen¬
tilauit: qͣndo in iudea eugłm p̾dicans.
singłorũ consilia ⁊ uoluntates erga se
discussit. Unde de eo scͥptum ẽ in eugłio.¬

Expanded text:
ta es, propinquus noster est, et hac nocte aream ta es, propinquus noster est, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igitur et ungin aream. Dat consilium Ecclesia primitiva gentium plebi, qualiter perveniat ad consortium veri sponsi, et ad copulam Filii Dei. Nocte, inquit, hac Booz aream hordei ventilat. Area autem haec hordei, quae est alia, nisi synagoga Judaeorum, ubi legis hordeum conditum est? Hanc Booz noster tunc ventilavit, quando in Judaea Evangelium praedicans, singulorum consilia et voluntates erga se discussit. Unde de eo scriptum est in E
Abbreviated transcription (Latin):
lumĩ. nͥ littera legis uet̾is quȩ iudeis.
danqͣm brutis ⁊insensatis iumentis
ad pastum data ẽ expͥmitur Et qͥd
ꝑtaiticum. nͥ gr̃a noui testam̃ti que
quasi rationalib animantib ad¬
refectionem collata ẽ designatur: ub
ñ iam tantoꝵ arietum atq hircoꝵ
carnes ad altare offerunt᷑: s agni
immacłati caro ⁊ sanguis in panis ⁊
uim spetie cotidie a fidelib in ara
mistica immolatur. Iuncta ẽ gͦ sp̃alis
rath puellis boor mistici in metendi
officio donec hordea & triticum in hor¬
reis contłentur. id ẽ. tamtli adhesit doc¬
torib in meditatione sacrarum scͥpturaꝵ
donec uet̾is ⁊ noui testam̃ti noticiam ple¬
nit̃ in cellaria cordis sui recondet: quati¬
nꝰ hab̾et sufficientem anime suȩ pastũ:
nec egena stipe ultra iuxta portas alienaᷤᷤ
reu̾sa ẽ ad socrum suam: audiuit ab ea
filia mi queram tͥ requiem: ⁊ ꝓuulebout
bñ sit tͥ. Boor iste cuiꝰ puellis in agroiunc¬

Expanded text:
lium, nisi littera legis veteris, quae Judaeis, lium, nisi littera legis veteris, quae Judaeis, tanquam brutis et insensatis jumentis, ad pastum data est, exprimitur? Et quid per triticum, nisi gratia Novi Testamenti, quae quasi rationabilibus animantibrefectionem collata est, designatur? Ubi non jam taurorum, arietum atque hircorum carnes ad altare offeruntur; sed agni immaculati caro et sanguis in panis ac vini specie quotidie a fidelibus in ara mystica immolatur. Juncta est ergo spiritalis Ruth puellis Booz, mystice in metendi officio, donec hordea et triticum in horreis conderentur, id est, tandiu adhaesit doctoribus in meditatione sacrarum Scripturarum, donec Veteris et Novi Testamenti notitiam pleniter in cellaria cordis sui reconderet, quatenus haberet sufficientem animae suae pastum, nec egena stipe ultra juxta portas alienas reversa est ad socrum suam, audivit ab ea: Filia mea, quaeram tibi requiem et providebo ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro junc
Abbreviated transcription (Latin):
quod aũ ruth cominemorat sͥ boor p̃ce¬
pise qͣtinus cũ messorib fuis iungeret᷑.
donec om̃s segetes meterentur: notissi¬
ma uox ẽ ip̃iꝰ u̾itatis. que om̃ib ad se
uementib ꝑfuadet᷑. ut mag̃ cum suis
messionem sp̃alis segetis iungant. qͣm
cum alienis: cuiꝰ ꝑsuasioni etiam con¬
sentit ip̃a socrus dicens. Meliꝰ ẽ filia
mi. ut cum puellis eiꝰ exeas ad meten¬
dum: ne icum in alieno agro quispi¬
am resistat tͥ Quia hoc laudat eccliã
hoc contradicere ñ potest synagoga: q̃d
ueritatis amatoris maiorem ꝓfectũ
habebunt in conuinctione p̃dicatoꝵ
cugłii. qͣm insotietate ħeticorũ atq
scismaticoꝵ Ager enim alienꝰ ẽ doc¬
tuna nefanda ħeticorum: ubi semꝑ
iurgia ce contentiones sunt. ⁊ nun¬
qͣm uere pacis tranquillitas.
uncta ẽ gͥ puellis boor: ⁊ tamduimes¬
sut cum eis. donec ⁊ triticum hordea¬
in horreis conderentur. Quic̃ ꝑ hor¬
dea que pabula sunt brutoꝵ anima¬

Expanded text:
od autem Ruth commemorat sibi Booz praecepisse quatenus cum messoribus ejus jungeretur, donec segetes omnes meterentur, notissima vox est ipsius veritatis, quae omnibus ad se venientibus persuadet, ut magis cum suis ad messionem spiritalis segetis jungantur quam cum alienis. Cui persuasioni etiam consentit ipsa socrus, dicens: Melius est filia mea, ut cum puellis ejus eas ad metendum, nec in alieno agro quispiam resistat tibi. Quia hoc laudat Ecclesia, hoc contradicere non potest synagoga, quod veritatis amatores majorem profectum habeant in conjunctione praedicatorum Evangelii, quam in societate haereticorum atque schismaticorum. Ager enim alienus est doctrina nefanda haereticorum, ubi semper jurgia et contentiones sunt, et nunquam verae pacis tranquillitas. Juncta est igitur puellis Booz, et tandiu messuit cum eis, donec hordea et triticum in horreis conderentur. Quid per hordea, quae pabula sunt brutorum anima
Abbreviated transcription (Latin):
bat iurum dominũ. Que respondit.
Qmequid p̃ceꝑis faciam. Descenditq
inaream: fecitq omĩaquȩ sͥ imꝑaue¬
rat socrus. Obedientia ecclie m̾uit
desicłii sui effectum. Consensit uerbo:
ꝯstatim impleuerat facto. Et uło iusti¬
ssimꝰ udex ip̃iꝰ annuit uotoͬ unde &
ip̃e dominꝰ laudans fidem ip̃iꝰ eccł̃ie
in chananitide mulierẽ. mox ꝯcessit
que petiuit dicens illi. D mulier mag¬
na ẽ fictes tua: fiat tͥ sic̃ uis. Cum¬

Expanded text:
it. Quae respondit: Quidquid praeceperis, faciam. Descenditque in aream, et fecit omnia quae sibi imperaverat socrus. Obedientia Ecclesiae meruit desiderii sui effectum; consensit verbo et statim impleverat facto, et ideo justissimus judex ipsius annuit voto. Unde et ipse Dominus, laudans fidem ipsius Ecclesiae in Chananitide muliere, mox concessit quae petivit dicens illi: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
borem. ȩt̾na dĩ uisione ꝑfrtu m̾ebitur
ingła celestiꝰ. Unde dominꝰ apłis suiꝰait
Petite & accipietis: ut gaudium ur̃m
sit plenum. H merces reddetur eccłie
a dõ isrł: sub euiꝰ ip̃a confugit alas.
alȩ quippe dĩ sunt duo destam̃ta: sub
quib ꝓtegit om̃s qui confugunt ad
se xp̃c unigenit᷑ dĩ filiꝰ ad quẽ psalmis¬
ta desiłant̃ ait. In umbra alarũ tuaꝵ
sꝑabo: donec transeat inquitas. Q ue
ait Inuem grãm añ ocłos tuos dñe
mi. qui consolat᷑ es me: ⁊ locutus es ad
cor ancille tue. q̃ ñ sĩnsimiliᷤᷤ uniꝰ pnel¬
larũ tuarũ. His uerbis humilitas eccle
ex gentib declaratur: quȩ se imparem
tantȩ gr̃e ad seuerat. nec se eccłie pͥmini¬
ue de iudeis aliquom equiꝑare audet
Unde in eugłio sub typo chanance
mulieris domino dicenti. ñ ẽ bonum
sumere panem filioꝵ ⁊ mittere cani¬
b: responthit dicens. Etiam domine.
Nam ⁊ catelli edunt de micis que ca¬
dunt de m̃sa dñorũ suoꝵ. Hine ⁊ cen¬

Expanded text:
bitur in gloria coelesti; unde Dominus apostolis suis ait: Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum . Haec merces reddetur Ecclesiae a Deo Israel, sub cujus ipsa confugit alas. Alae quippe Dei sunt duo Testamenta, sub quibus protegit omnes, qui confugiunt ad se Christus unigenitus Dei Filius, ad quem Psalmista desideranter ait: In umbra alarum tuarum spero, donec transeat iniquitas . Quae ait: Inveni gratiam ante oculos tuos, Domine mi, qui consolatus es me, et locutus es ad cor ancillae tuae, quae non sum similis unius puellarum tuarum. His verbis humilitas Ecclesiae ex gentibus declaratur, quae se imparem tantae gratiae asseverat, nec se Ecclesiae primitivae de Judaeis aliquo modo aequiparare audet. Unde in Evangelio sub typo Chananaeae mulieris Domino dicent: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus; respondit, dicens: Etiam, Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum . Hinc et cen
Abbreviated transcription (Latin):
filioᷤ aptos ad seruitium dĩ: quia hoc
solummͦ post aduentum xp̃i sancte
eccłie reseruatum est. Eleuata g
uoce: rursum flere ceꝑunt᷑. Orpha os¬
culata ẽ soerum ac reu̾sa: ruth ad he¬
sit socrui sue. Cui dixi noemi. En reu̾¬
sa ẽ cognata tua aci popłm suum ⁊ ad
dõs suos: uade cum ea. Que respondit.
Ne adu̾seris mͥ: ut relinqͣm de & abeam.
quoẽq ꝑ ret̾is ꝑganr: ubi morata fueris.¬

Expanded text:
filios, aptos ad servitium Dei, quia hoc filios, aptos ad servitium Dei, quia hoc solummodo post adventum Christi sanctae Ecclesiae reservatum est. Elevata igitur voce rursum flere coeperunt; Orpha osculata socrum est ac reversa Ruth adhesit socrui suae cui dixit Noemi en reversa est cognata tua ad populum suum et ad deos suos vade cum ea quae respondit ne adverseris mihi ut relinquam te et abeam quocumque perrexeris pergam ubi morata fueris
Abbreviated transcription (Latin):
in celo: ⁊ uemi sequere me. Ubi enim
cuiꝰqͣm uoluntas inquiritur: iam ñ
necessitas imponitur. s electio melio¬
ris ꝓprio arbitrio relinquitur Cetum
si ad synagogam p̃dic̾ta u̾ba reflexeris:
potest ei ꝯuenire. quia retrahit eos qui
ad fulem ap̃i uenire cupiunt: ⁊ max¬
nne illio uͥ suꝑata a ueritate infir¬
mam se agnoseit ⁊ effetam dieens.
Nunultra habebo filios in
ut̾o meo̾ ut uiros ex me sꝑare
possitise Neu̾timini filiȩ moabiride.
iam enim senectute ꝯfec̾ta sum. nec
apta uinclo conugali: etiam si possim
hac noc̾te conciꝑe & parere filios. si eoᷤ
expec̾tare uelitis donec crescant. ⁊ annoᷤᷤ
impleant pubertatis: ante ertris uetu¬
le qͣm nubatis. lolite q̃so filie mi
quia ur̃a angustia me premit̃. &
egressa ẽ manus domini contra me
Uide synagogam confitentem ueri¬
tatemꝰ. ⁊ suꝑuenientes in se culpas
ñ tacentem. a uiro ac filiis derelictam᷑.
mam ad concipiendos atq pariendoᷤ

Expanded text:
in coelo, et veni, sequere me . Ubi enim in coelo, et veni, sequere me . Ubi enim cujusque voluntas requiritur, jam non necessitas imponitur, sed electio melioris proprio arbitrio relinquitur. Caeterum si ad Synagogam praedicta verba reflexeris, potest ei convenire, quia retrahit eos qui ad fidem Christi convenire cupiunt, et maxime illud, ubi superata veritate, infirmum se agnoscit, et effetam, dicens: Num ultra habebo filios in utero meo, ut viros ex me sperare possitis? Revertimini, filiae Moabitae. Jam enim senectute confecta sum, nec apta vinculo conjugali. Etiamsi possim hac nocte concipere et parere filios, si eos exspectare velitis, donec crescant, et annos impleant pubertatis, ante eritis vetulae quam nubatis. Nolite, quaeso, filiae meae, quia vestra angustia me magis premit, et egressa est manus Domini contra me. Vide synagogam confitentem veritatem, et supervenientes in se culpas non tacentem, a viro ac filiis relictam, hmam ad concipiendos atque pariendos
Abbreviated transcription (Latin):
b̾cum: sicut fecistis cum mortuis &
mecum. Det uob̾ inuenire requiem
indomib uiroꝵ quos sortiture estis
ꝙ osculata ẽ eas. Q cet̾a. Quid ẽ quod
hec mulier adu̾sando nurib suis
resistere uidetur. ne secum in t̾ram
isrł ꝑgant̾. nͥ quod scã eccłia ñ inlis¬
crete s rationabilit̾ ea que agenda
dicens. nolite omni sp̃ui eredere. s
ꝓbate sp̃c si ex dõ sunte Et ur ꝓbet.
qd̾ dona dri quȩ in diuinis carisma
offertur hominib spontaneos quetit
acceptores: nec placuit dõ opus siue
donum. qͦd in malo expenditur ani¬
ino. Unde ip̃e dominꝰ in lege ab isrł
pͥmitias expetens. locutus ẽ ad moy¬
sen dicens. Loquere filiis ifrł. ut tol¬
lant mͥ pͥmitias: ab omni homine qͥ
offert ultroneus accipietis eas. Hine &
ip̃e saluator in euangłio legoᷤ ꝑito tẽp¬
tanti respondit. Siuis ad uitam ingre¬
oi: serua mandata. Ꝙ it̾um. Si uis ꝑ
fectus ẽẽ. uade uende omnia quȩ ha¬
bes. ⁊ da pauꝑib ⁊ habebis thesaurũ

Expanded text:
m, sicut fecistis cum mortuis et mecum; det vobis invenire requiem in domibus virorum, quos sortiturae estis et osculata est eas, et caetera. Quid est quod haec mulier adversando nuribus suis resistere videtur, ne secum in terram Israel pergant? Nisi quod sancta Ecclesia non indiscrete, sed rationabiliter ea quae agenda dicens: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sint ; et ut probet, quod dona Dei, quae in divinis charismaffertur hominibus, spontaneos quaerit acceptores, nec placebit Deo opus sive donum, quod malo expenditur animo. Unde ipse Dominus in lege ab Israel primitias expetens, locutus est ad Moysen, dicens: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offert ultroneus, accipietis eas . Hinc et ipse Salvator in Evangelio legisperito tentanti respondit: Si vis ad vitam ingredi, serva manfectus esse vade, vende omnia, quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
cum cognor̾us inde salutem tͥ ẽẽ ꝓ
missam. humilitate p̃cipua ad eiꝰ
auxilium confugias: ibiq om̃i tem¬
ꝑe sine ulla erroris mutatione ꝑma¬
neas. Ip̃e aũ indicabit tͥ quid agere
debeas: qͥa necesse ẽ tͥ ut ab ip̃o salua¬
tionis due ordinem discas. Si aũ ad
synagogam ħ uerba noemi retuleris:
reꝑies hoc in legis ⁊ ꝓpħaꝵ omuiurm
uocib resonarẽ. qd̾ pꝰ xp̃i passionem
uentura adfidem de gentib fieret
eccła. Uñ ẽ illud isaie ꝓpħe I ptersce

Expanded text:
cum cognoveris inde salutem tibi esse cum cognoveris inde salutem tibi esse promissam, humilitate praecipua ad ejus auxilium confugias, ibique omni tempore sine ulla erroris mutatione permaneas. Ipse autem dicet tibi quid agere debeas; quia necesse est tibi, ut ab ipso salvationis tuae ordinem discas. Si autem ad synagogam haec verba Noemi retuleris, reperies hoc in legis et prophetarum omnium vocibus resonare, quod post Christi passionem ventura ad fidem de gentibus fieret Ecclesia. Unde est illud Isaiae prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
enim impletum ẽ mist̾ium dispensa¬
tionis xp̃i.iam eccłia de gentib ad fi¬
dem catholicam fubutialit̃ accessit.
quando aĩrierit atd dormienilum:
nota locum in quo dormiatꝰ. ueniesq
⁊ discooꝑies pallium quo oꝑitur apar¬
te pedum: ⁊ ꝓicies tezibi racebis:
Ipse autem dicet tͥ quid agere debeas
Dormitionem somni ñ aliam hiesig¬
nificari puto. qͣm soporem mortis. quẽ
xp̃s inpassione sua ꝓ nr̃a salute sus¬
cepit: unde omniũ rerum possessior̃
sͥ adquisiuit. ait autẽ. Et ego si exelta¬
tus fuiero a t̾ra: omĩa traham ad me¬
ip̃m. Precepit gͦ eccłia plebi gentium
ut notet locum passionis ac mortis
xp̃i. ueniatq & discooꝑiat pallium
quo oꝑitur a parte pedum. ⁊ ꝓiciat
se ⁊ ibi iaceat. Ac si dicat. Agnosce xp̃m
ꝓte passum: ueniesq m̃te deuota &
discuties oꝑimĩtum littere uet̾is testa¬
m̃ti. in quo sub uelamine litt̾e tegit᷑
incarnationis xp̃i sacram̃tum. Et

Expanded text:
enim impletum est mysterium dispensaenim impletum est mysterium dispensationis Christi, jam Ecclesia de gentibus ad fidem catholicam fiducialiter accessit. Quando autem ierit ad dormiendum, nota locum, in quo dormiat; veniesque et discooperies pallium, quo operitur, a parte pedum, et projicies te, et ibi jacebis; ipse autem dicet tibi quid agere debeas. Dormitionem somni non aliam hic significari puto quam soporem mortis, quem Christus in passione sua pro nostra salute suscepit, unde omnium rerum possessionem sibi acquisivit. Ait autem: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum . Praecipit ergo Ecclesia gentium, ut notet locum passionis ac mortis Christi, veniatque et discooperiat pallium quo operitur a parte pedum, et projiciat se, et ibi jaceat; ac si dicat: Agnosce Christum pro te passum, veniasque mente devota, et discutias operimentum litterae Veteris Testamenti, in quo sub velamine figurarum tegitur incarnationis Christi sacramentum; et
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat quid eẽt in homine. Lauare gͥ
⁊ ungere. & induere cultiorib uestim̃¬
tis: ac descende in aream. Lauare ait
hoc ẽ munda temet ip̃am aqua baptiᷤ¬
matis. seu penitentiȩ lacrimis: & unge¬
re oleo crismatis. seu sp̃ali unctione sp̃c
sc̃i. Induere culciorib uestim̃tis. hoc ẽ
ornam̃to omium uirtutum temet¬
Ip̃am p̃parã. ac descende in aream: illuc
utiq p̃para ubi cognoscis filiũ dĩ conu̾¬
sari in t̾rã. ⁊ humanum genus ad suã
fide̾ ⁊ grãm conuocare. Sequituꝵ:
Non te uideat homo: donec esum po¬
tumq fimerit. Quid ẽ qd̾ eam uideri
ꝓhibet. donec esum potũq homo fim¬
erit. nͥ quod eccłie gentium credulitas
ñ antea manifestata apparuit. quam
saluator mist̾ium incarnationis sue
impleuit. qͣndo int̾ homines corꝑalit̾
uiiens cibo ac potu usus ẽ. & nouusi¬
me ante passionem suam cum discipu¬
lis sius cenans. corꝑis ⁊ sangumis su
sacram̃ta illis comm̃lauit ẽ Postqͣm

Expanded text:
sciebat quid esset in homine . Lavare igitur, et ungere, et induere cultioribus vestimentis, ac descende in aream. Lavare, ait, hoc est, munda temetipsam aqua baptismatis, seu poenitentiae lacrymis, et ungere oleo chrismatis, seu spiritali unctione Spiritus sancti. Induere cultioribus vestimentis, hoc est, ornamento omnium virtutum temetipsam praepara; ac descende in aream: illuc utique propera, ubi cognoscis Filium Dei conversari in terra, et humanum genus ad suam fidem et gratiam convocare. Sequitur: Non te videat homo, donec esum potumque finierit. Quid est quod eam videri prohibet, donec esum potumque homo finierit; nisi quod Ecclesiae gentium credulitas non antea manifestata apparuit, quam Salvator mysterium incarnationis suae implevit, quando inter homines corporaliter vivens, cibo ac potu usus est, et novissime ante passionem suam cum discipulis suis coenans, corporis et sanguinis sui sacramenta illis commendavit. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
Precepit aũ boor pueris siis di¬
cens: &̃ si uob̾cum metere uoluerit. ne
ꝓhibeatis eam: ⁊ de ur̃is qͦ manipulis
picite de industria ⁊ remariere ꝑmuti¬
de ut absq ribore colligat᷑. ⁊ colligentẽ
nemo corripiat. Agnoscitur pietas
patrisfamilias. qͥ aduemientẽ ad se mi¬
sticam ruth ñ solum relictas spicas te¬
stimonioꝵ colligere ꝑmisit̾ quin etiã
mampłos scientie inspiratȩ ex largita¬
de sua insuꝑ ultro expendit Et nota
quod absq rubore eam colligere pcepit᷑.¬
⁊ ut colligentem nemo sꝑnat: qr rudis
plebis infirmitatem ñ despicit᷑ nec pͥsti¬
tit: s studii sui sagatitatem. efficatiã
habere concedit.UiII.¬

Expanded text:
Praecepit autem Booz pueris suis, diPraecepit autem Booz pueris suis, dicens: Etiamsi vobiscum metere voluerit ne prohibeatis eam; et de projicite de industria, et remanere permittite, et absque rubore colligat, et colligentem nemo corripiat. Agnoscitur pietas patrisfamilias, qui advenientem ad se mysticam Ruth non solum relictas spicas testimoniorum colligere permisit, quin etiam manipulos scientiae insperatae ex largitate sua insuper ultro expendit. Et nota quod absque rubore eam colligere praecepit, et ut colligentem nemo spernat; quia rudis plebis infirmitatem non despicit, nec pristi permittit; sed studii sui sagacitatem efficaciam habere concedit. CAPU