comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ & quis me tetigit & siꝗd docisse hui modi legit᷑ uid& doceri ud¬
ab sit ut quic quã umquã obliuiscat̃. Quid illud ipsũ qđ dix̃ dñs discipuł
suis Gaud &e quia nomina ura scrpta sunt incȩlis : Non ne uid&tam
qua exillo artu quire fulg& &x nubibus ut quib:dã incȩlo ds literis am¬
moneri nisi hȩcpie accipiantur : donec fides impetr& ut intellegantur
Nonne ut fabulosa ridentur. Quib ridentib nisi insipientib:. & eo ipso
quosapientes sibi uident᷑ magis magisq dementib Quis enĩ cogitat
quomodo admemoriam dĩ scribantur incȩlis sequentes dnm. Derelin¬
quentes aũ dñm scribant᷑ int̾ra : De quib: ꝓpħ hieremias dic̃ un iuersi qui
derelinquunt te confundant᷑ recedontes suꝑ terra scribant᷑ quos bene
intellegit᷑ significasse ihs quando iudȩi c̃uicti atq: confussi cũ audis¬

Expanded text:
eum? et, Quis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legitur, videtur doceri veleum? et, Quis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legitur, videtur doceri velabsit ut quidquam unquam obliviscatur. 44. Quid illud ipsum quod dixit Dominus discipulis suis, Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis , nonne videtur tanquam ex illo arcu qui refulget ex nubibus, velut quibusdam in coelo Deus litteris admoneri? Nisi haec pie accipiantur, donec fides impetret ut intelligantur, nonne ut fabulosa ridentur? Quibus ridentibus, nisi insipientibus, et eo ipso quo sapientes sibi videntur, magis magisque dementibus? Quis enim cogitat quomodo ad memoriam Dei scribantur in coelis sequentes Dominum, derelinquentes autem Dominum scribantur in terra, de quibus propheta Jeremias dicit: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, super terram scribantur ? Quos bene intelligitur significasse Jesus, quando Judaei victi atque confusi, cum audis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliꝗd cũ ista quȩ nesciens uidebat᷑ inqui sitione significasse
fattamus. quomodo p̃dicamꝰ xp̃m non solũ scisse p̃sentia uerum
&iã futura p̃scisse : maxime quia iste in cã se p̃cipitauit mirabili
cȩcitate sententia ut dicer& nemonisi ignarus interrogat. ubi
cogitare non potuit: quotiens xp̃s interrogauerit annonint̃ro
interrogasse xp̃m ubi se ipse interrogare testatur dicens: Inter¬
rogabo uos &ego unu sermonẽ. quẽ sidixeritis mihi & ego uobis
dicã inqua poteftate haec facio: baptismaio hannis. unde erat ecȩ¬
lo an ex hominib: Vbi nunc se abscondit loquacissimus c̃tradm̃ &
disperatissim disputator. Ubiẽ qđ at nemo nsi ignarus interro¬
gat Eccexp̃s ignarus ñ est &tamen interrogat: His nẽpe oculis
tiorb: aꝑtissime doctor ẽxp̃s. In bis aũ quando ait ubi posuistis

Expanded text:
enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisitione significasse enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisitione significasse fateamur, quomodo praedicamus Christum non solum scisse praesentia, verum etiam futura praescisse? Maxime quia iste in eam se praecipitavit mirabili caecitate sententiam, ut diceret, Nemo nisi ignarus interrogat? Ubi cogitare non potuit, quoties Christus interrogaverit. Annon interinterrogasse Christum, ubi se ipse interrogare testatur, dicens: Interrogabo vos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego vobis dicam in qua potestate haec facio: Baptisma Joannis unde erat? e coelo, an ex hominibus ? Ubi nunc se abscondet loquacissimus contra Deum, et desperatissimus disputator? Ubi est quod ait, Nemo nisi ignarus interrogat? Ecce Christus ignarus non est, et tamen interrogat. His nempe oculis tionibus apertissime doctor est Christus. In his autem quando ait, Ubi posuistis
Abbreviated transcription (Latin):
siin rebus a pertioribus calũniat᷑ quantomagis caligat᷑ innubi¬
b: & delisare compellit᷑. Cuitamen ut scitorespondeã ita dico
dm̃ se ammoncri uoluisse : quãuis non sit oblitus sic̃ xp̃s doceri
se uoluit ubi latarus positus fuerit quãuis non ẽ& ignarꝰ.
Nolo enĩ dicere qđ arcus ille signific& resplendens enubib ful¬
gore &radus luminis quo roscida in iustratur obscuritas. grata quo¬
dam modo confessione respondens: Et quomodo ds̃ non perdat
orbem diliuio spiritali . dum est eorum memor. quorum in lumi¬
natȩ nubes figuram gerunt. Horum cnimnomina scripta sunt
incdis ut memor sit eorum pater qui est incęlis qm̃ de suo lucere
sesciunt sed desole iustitiae sicut illę̧ nubes desole uisibili sed
ex illo ꝗđ cõmemoraui urguendus quomodo accipiat dñm dicen¬
tẽ delataro ubi posuistis cũ & locus ei quasi ignor& ostendit᷑ nisi

Expanded text:
si in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubisi in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? Cui tamen ut cito respondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset ignarus. Nolo enim dicere, quos arcus ille significet, resplendens e nubibus fulgore, et radiis luminis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater qui est in coelis; quoniam non de suo lucere se sciunt, sed de sole justitiae, sicut illae nubes de sole visibili. Sed ex illo quod commemoravi, urgendus est, quomodo accipiat Dominum dicentem de Lazaro, Ubi posuistis eum ; et locus ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
N amita scriptũ est: & factũ est uerbũ dñi ad samuhel dicens. pęnit&
me qđ constituerim saul in regẽ : quo auersus ẽ ame & uerba mea
non custo diuit: & paulo post sauli dic̃ ipse samuhel: disrupit dñs
regnum isrł demanutua hodie. & dabit illud ꝓximotuo bono
legere dm̃. sinc miscricor dia miscrantem. sine ira irascentem. si ne
Zelo zelantem. sine obliuione obliuiscentem. sine ignorantia
nescientem sine paenitentia paenitentẽ: non iste qui secundum
uerbũ dĩ nonloquendo & literas eius non considerando. & uo¬
cescaru non aduertendo factus ẽ mutatus latrator. caecus lec¬
tor. surdus auditor : obliuiosus inquit ds̃ &emortua memo¬
ria arcum posuit innubibus quȩ hiris dicitur. Vnde cõmo¬
neant᷑. non amplius humanũ genus delere diluuio ꝗd agat om¬
nino nesciens. cui merito op̾sit ad siduo monitore: Ifte ue¬
ro non memoria sed anima mortua ꝗd loquatur nesciens.

Expanded text:
Nam ita scriptum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet Nam ita scriptum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod constituerim Saül in regem, quoniam aversus est a me, et verba mea non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo bono ligere Deum sine miseria miserantem, sine ira irascentem, sine zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, qui iris dicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesciens,
Abbreviated transcription (Latin):
tare in quo ꝓ nobis sacer sanguis effusus est. Cuius umbrae fue¬
runt sacrificia quȩ de corporib inmaculatis iussȩ sunt immola¬
n. Hoc ergo depenitentia dĩ nesic eã putar& accipiendã. ut ex
eo qđ intellegit inblas phemiarum latratus rabidos insanir&.
habebat unde common&ur in ꝓximo ipse quippe commemorauit
dm̃ docisse: pęnit& me unocis se saul in regẽ: Hoc autẽ scriptũ est.
samueli scõ dictũ fuisse perquẽ ds̃ arguit saulẽ qđ homini quẽ ds
occidi iusserat peperciss& &hibens uelut misericor diã con¬
tempta oboedientientia. Quasi uero melius noss& ꝗd de homi¬
ne fieri debuerit quã ille qui hominẽ fecit: Ubi qđ saluberrimũ
est discimus ut semper diuinum p̃ceptum. humanum in nob
uincat affectum : Idem tamen s amuel cui dixerat poenitet
me unxisse saul in regem dicit euidenter dm̃ non poenitere :

Expanded text:
tare, in quo pro nobis sacer sanguis effusus est, cujus umbrae fuetare, in quo pro nobis sacer sanguis effusus est, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dixisse: Poenitet me unxisse Saül in regem. Hoc autem scriptum est Samueli sancto dictum fuisse, per quem Deus arguit Saülem, quod homini quem Deus occidi jusserat, pepercisset, exhibens velut misericordiam contempta obedientia: quasi vero melius nosset quid de homine fieri debuerit, quam ille qui hominem fecit. Ubi quod saluberrimum est discimus, ut semper divinum praeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur : & confundi non potest. &iam quando confun¬
ditur. Et nomen eius pollui non potest. &iam quando pol¬
luitur . & obliuisci non potest. &iam quando obliuiscitur &
meminerat &iam quando ammon&ur sic est in effabilis
haec enim de illo di cuntur dequonihil abhomine uel ho¬
mini dicisatis digne & satis conpetenter potest. Quȩ cumita sint
quis religiosus non istum ex suffl& ut puluerem quem proicit uen¬
tus a facie terrae. Quitumens &clatus atq inruens in oculos in¬
firmorum cosque perturbans uidetur sibi aliquid dicere arguen¬
do uerba inuetere testamento quȩ non intellegit. nec intuendo
quȩ in nouo intellegit. Hoc autem depȩnitentia dei unde factum
est ut loqueremur. cum commemoraremus. ꝓph&iã dexp̃o ubi dic¬
tum est. lurabit dñs & non penitebit eum tues sacerdos in aeternũ
secundum ordinem melchi sedech. ad cõmendandum sacrificiũ salu¬

Expanded text:
irascitur; et confundi non potest, etiam quando confunirascitur; et confundi non potest, etiam quando confunditur; et nomen ejus pollui non potest, etiam quando polluitur; et oblivisci non potest, etiam quando obliviscitur; et meminit, etiam quando admonetur. Sic est ineffabilis. Haec enim de illo dicuntur, de quo nihil ab homine vel hominis satis digne et satis competenter dicitur. Quae cum ita sint, quis religiosus non istum exsufflet ut pulverem, quem projicit ventus a facie terrae ; qui tumens et elatus atque irruens in oculos infirmorum, eosque perturbans, videtur sibi aliquid dicere, arguendo verba in Vetere Testamento quae non intelligit, nec intuendo quae in Novo intelligit? 42. Hoc autem de poenitentia Dei, unde factum est ut loqueremur, cum commemoraremus prophetiam de Chri Juravit Dominus et non poenitebit cum, Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec, ad commendandum sacrificium salu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est qui credit infilium hab&uitam adnam. Qui aũ incre¬
dulus ẽ filio non uidebit uitã. sed ira dĩ man& super eũ. calumni¬
&ur ergo & huic uerbo isteblasphemus &dicat. qualis est qui iras¬
citur . cum scriptum sit. iracundia uiri iustitiam dĩ non operatur.
calum nixur isto modo &apostolus dicenti numquid iniquus ds̃
qui infest iram. Iamporro siquis quam dicer& confund&ur. xp̃s
& hoc eo tempore quo iudicaturus ẽ uiuos & mostuos. quis eũ xpian
autem orantes dicimus scĩficetur nomen tuum si sem ꝑ est sc̃m. nisi
quia uerum est id qđ scriptum est de quibusdã quia polluerunt
nomen dñi dĩ sui. & curdictum ost dño memento mei cumueneris
in regnum tuum sinihil obliuiscitur nisi quia non insipienter sed in¬
tellegenter cidicitur. obliuisceris in opiam nr̃am & tribulationẽ nram
frgo &scienter nescit : & qđ semper sciuit aliquando cognoscit & cũ
ox tinguitus anegantib: in extinguibilis perman& & tranquille

Expanded text:
ui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum ? Calumnietur ergo et huic verbo iste blasphemus, et dicat: Qualis est qui irascitur, cum scriptum sit, Iracundia viri, justitiam Dei non operatur ? Calumnietur isto modo et Apostolo dicenti, Numquid iniquus Deus qui infert iram ? Jam porro si quisquam diceret, Confundetur Christus, et hoc eo tempore quo judicaturus est vivos et mortuos; quis eum christianus autem orantes dicimus, Sanctificetur nomen tuum , si semper est sanctum; nisi quia verum est et quod scriptum est de quibusdam, quia polluerunt nomen Domini Dei sui ? Et cur dictum est Domino, Memento mei cum veneris in regnum tuum , si nihil obliviscitur; nisi quia non insipienter, sed intelligenter ei dicitur, Oblivisceris inopiam nostram et tribulationem nostram ? Ergo et scienter nescit; et quod semper scivit, aliquando cognoscit; et cum exstinguitur a negantibus, inexstinguibilis permanet; et tranquille
Abbreviated transcription (Latin):
morimur sic & non uoluntate irascimur: Ille autem ut rũq
uoluntate ut oportebat. exhibuit. &tamen uerissime exhibuit
Sicut ergo necessitatis nomine nec nos nec illos quisquam auellit afide
uerissime passionis. perquam corpus eius ostenditur. sic nos ipso
nomine necessitatis nemo terr& a fide uerissime a fectionis per
quam eius animum agnoscimus. Nec ipsos deb& de terrere
a consentiendo catholicȩ fidei. sinon eos deterr& exitiabilis
pudor mutande quam uis falsȩ duitamen & cum temeritate

Expanded text:
morimur, sic et non voluntate nascimur: ille autem voluntate morimur, sic et non voluntate nascimur: ille autem voluntate utrumque, ut opportebat, exhibuit, et tamen verissime exhibuit. Sicut ergo necessitatis nomine nec nos nec illos quisquam avellit a fide verissimae passionis, per quam corpus ejus ostenditur: sic et nos ipso nomine necessitatis nemo deterret a fide verissimae affectionis, per quam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet deterrere a consentiendo catholicae fidei, si non eos deterret exitiabilis pudor mutandae, quamvis falsae, diu tamen et cum temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
neque ut omnis quiesurit manduc&. siaut officio aliquo secohibeat
aut desit eicibi facultas. quae manducandi tamen cum utrumq
narrat euangelista utrumq credendum est. Quia utrumq
sicut rerum gestarum index factum gestumq conscripsit. Sicut
autem quia manducauit. sine corpore intellegi non potest
sicquia esuriit sine anima fieri non potuit. Nec illa nos ter¬
r& inanis atq: in epta calumnia. qua inuidiose resis tentes
aiunt. Ergo sub necessitate positus fuit. sihas affectiones
animi ueras habuit Eacle quippe respondemus. Ergo
sub neces sitate positus fuit quia conprehensus. flagellatus.
crucifixus & mortuus est . ut tandem sine ꝑtinacia siuolunt
intellegunt. sic eum passiones animi hoc est affectiones uo¬
luntate dispensationis. ueras tamen ut placuit suscepisse quẽ¬
ad modum passiones corporis eadem dispensationis uolun¬
tate sineulla necessitate suscepit. quem ad modum nos nonuoluntate

Expanded text:
neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, aut desit ei cibus facultasque manducandi: tamen cum utrumque narrat evangelista , utrumque credendum est; quia utrumque sicut rerum gestarum index factum gestumque conscripsit. Sicut autem quia manducavit, sine corpore intelligi non potest; sic quia esurivit, sine anima fieri non potuit. 4. Nec illa nos terret inanis atque inepta calumnia, qua invidiose resistentes aiunt: Ergo sub necessitate positus fuit, si has affectiones animi veras habuit. Facile quippe respondemus: Ergo sub necessitate positus fuit, quia comprehensus, flagellatus, crucifixus et mortuus est: ut tandem sine pertinacia, si volunt, intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate dispensationis, veras tamen, ut placuit, suscepisse, quemadmodum passiones corporis eadem dispensationis voluntate sine ulla necessitate suscepit. Quemadmodum nos non voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
dormiuit quod fatigatus. quodesuriuit &quod fatigatus ab in¬
tinere sedit & alia huiuscemodi Nonenim possunt dicere
&iam inu&eribus libris dictum esse iram dĩ & h&itiam.
& non nullos huius generis motus. nec ideo tamen cẽconse¬
quens ut dm̃ habuisse animam credendum sit. Dicta sunt
enim illa proph&icis imaginatibus . non narratoria mani¬
festatione Nam & membra dĩ dicta sint & manus & pedes
& oculi & facies. & similia. &quem ad modum ista non eum¬
indicant habere corpus. sic nec illa animam Quem ad mo¬
dum autem narratum aliquid ubi nominatae sunt manus xp̃i
affectionibus codem narrationis tenore nominata sunt. indi¬
cantcius animum. Stultum est autem credere nominanti euan¬
gelistae quod manducauerit . & nonei credere quod
rit. & sienim non est consequens. ut omnis qui manducat esuriat
Nam &angelum legimus. manducasse. sedesurisse non legimꝰ

Expanded text:
unt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab iunt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab itinere sedit , et alia hujuscemodi. Non enim possunt dicere; etiam in veteribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, et nonnullos hujus generis motus, nec ideo tamen esse consequens ut Deum habuisse animam credendum sit. Dicta sunt enim illa propheticis imaginationibus, non narratoria manifestatione. Nam et membra Dei dicta sunt, et manus, et pedes, et oculi, et facies, et similia: et quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa animam. Quemadmodum autem narratum aliquid, ubi nominata sunt manus Chrisaffectionibus eodem narrationis tenore nominata sunt, indicant ejus animam. Stultum est autem credere narranti evangelistae quod manducaverit, et non ei credere quod esurierit. Etsi enim non est consequens ut omnis qui manducat esuriat; nam et angelum legimus manducasse , sed esurisse non legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
Et maiorem dilectionem nemohab& quamut animam
suam ponat proamicis suis. Quae mihi peruicax contradic¬
tor potest dicere figurate ad nõdicta. sicut multa parabolis
eum locutum eẽ manifestum est. Num & susta nonita sunt.
non tamen opus est pugnacit̃ agere ubi habemus euangelis¬
tarum narrationes. perquas cum &natum deuirgine maria
cognouimus. & conp̃hensum aiudȩis & flagellatum &cruci¬
fixum atq: interfectum. & sepultum in monumento Quae¬
omnia sine corpore intellegere facta nemo potest: Nec
figurate accipienda quisquam uel dementissimus dixerit.
cum dicta sint ab eis qui res gestas ut meminerant narrauer̃
Sicut ergo ista corpus eum habuis se testantur. siccum indi¬
cant habuis so animam affectiones ille quae non possunt esse
nisi inanima Quas nihil ominus eisdem euangelistis narran¬
iuncte officia simul &corporis &animae oftendunt. sicutis¬

Expanded text:
et, Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam et, Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis : quae mihi pervicax contradictor potest dicere figurate a Domino dicta; sicut multa in parabolis eum locutum esse manifestum est. Nam etsi ista non ita sunt, non tamen opus est pugnaciter agere, ubi habemus Evangelistarum narrationes, per quas eum et natum de Maria virgine cognovimus, et comprehensum a Judaeis, et flagellatum, et crucifixum atque interfectum, et sepultum in monumento; quaeomnia sine corpore intelligere facta nemo potest. Nec ficte aut figurate accipienda quisquam vel dementissimus dixerit; cum dicta sint ab eis qui res gestas, ut meminerant, narraverunt. Sicut ergo ista corpus eum habuisse testantur, sic eum indicant habuisse animam affectiones illae, quae non possunt esse nisi in anima: quas nihilominus eisdem Evangelistis narranjuncta simul officia et corporis et animae ostendunt: sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum homo factum est. Sicut enim a paste totum ple¬
rumq: nominata sola anima homo intellegitur. sicuti est
illud totanimae descenderunt inaegrptum. sic rursus a par¬
te totum. &iam nominata sola carne homo intellegitur
sicut sunt ista quae posuimus. Proindequem admodum
huic eorum obiectioni quam exeuangelio proponunt ita
respondimus. ut nullus hominum itadesiput. ut put& nos
perhaec uerba cogi ad credendum & confitendum quod medi¬
ator dĩ & hominum. homo xp̃s ihs animam humanã non ha¬
buit. sic quaero quomodo ipsi respondeant tam mani festis ob¬
iectionibus nr̃is. quibus ostendimus ꝑ innumerabiles locos
euangelicae scripturae narratum deillo ab euangelistis. quod
in his affectionibus fuerit. quae sine anima esse non possunt
Nonenim ea profero quae ipsedñs tammulta commemo¬
rat. tristis : Anima mea usque ad mortem. & potestatem
habeo ponendi anmam meam &iterum accipiendi eam

Expanded text:
Verbum homo factum est. Sicut enim a parte totum pleVerbum homo factum est. Sicut enim a parte totum plerumque, nominata sola anima, homo intelligitur, sicut est illud: Tot animae descenderunt in Aegte totum, etiam nominata sola carne homo intelligitur, sicut sunt ista quae posuimus. 3. Proinde, quemadmodum nos huic objectioni eorum, quam ex Evangelio proponunt, ita respondemus, ut nullus hominum ita desipiat, ut putet nos per haec verba cogi ad credendum et confitendum, quod Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus animam humanam non habuit; sic quaero quomodo ipsi respondeant tam manifestis objectionibus nostris, quibus ostendimus per innumerabiles locos evangelicae Scripturae narratum de illo ab Evangelistis, quod in his affectionibus fuerit, quae sine anima esse non possunt. Non enim ea profero, quae ipse Dominus tam multa commemorat: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam ;
Abbreviated transcription (Latin):
&uerbum esse destitiss& quia scriptum est. caro factum ẽ
desinit esse quoderat. Nec tamen itahaec uerba intellegi¬
mus. sed &iam ipsi nobiscum ita intellegunt. ut manens uerbũ
quod est exco quod in illam formam serui. non exeo quod imillã
formam aliqua mutatione conuersum est. dictum sit uerbũ
caro factum est Deinde siubicumq caro fuerit nominata
& anima tacita sic intellegendum est. ut anima ibi non essecre¬
datur. nec illi habebant animam dequibus dicrum est:
& uidebit omnis caro salutare dĩ : &illud inpsalmo. ex audi pracces
adte omnis caro ueni&. Et illud in euangelio. sicut dedisti ei
potestatem omnis carnis. ut omne quod dedistiei non pereat
sed habebat uitam a&ernam. Vnde intellegitur solere
homines per nominationem solius carnis significari ut se¬
cundum hanc locutionem &iam illud possit intellegi. ut qđ
dictum est uerbum caro factum est. nihil dictum sit nisi

Expanded text:
et Verbum esse destitisse; quia scriptum est, Verbum caro factum est: et Verbum esse destitisse; quia scriptum est, Verbum caro factum est: desinit esse quod erat. Nec tamen ita haec verba intelligimus; sed etiam ipsi nobiscum ita intelligunt, ut manente Verbo quod est, ex eo quod accepit formam servi, non ex eo quod in illam formam aliqua mutatione conversum est, dictum sit, Verbum caro factum est. Deinde si ubicumque caro fuerit nominata et anima tacita, sic intelligendum est ut anima ibi non esse credatur, nec illi habebEt videbit omnis caro salutare Dei . Et illud in psalmo: Exaudi preces meas, ad te omnis caro veniet . Et illud in Evangelio: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde et intelligitur solere homines per nominationem solius carnis significari, ut secundum hanc locutionem etiam illud possit intelligi, ut quod dictum est: Verbum caro factum est. , nihil dictum sit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum est & habitauit in nobis Sub his enim uerbisita
uerbum carni uolunt esse copulatum atq concr&um. utnulla
ibi non solum mens. sed nec animahumana intersit. Atqui¬
bus primo respondendum est. id eo sic esse illud ineuangelio
positum quia usq: aduisibilem carnem adsumptio illa huma¬
ne naturae ad nõ facta est. Atq intota illa unitate suscep¬
tionis. principaliter uerbum est Extrema autem atq ultima
caro. Volens itaq: euangelista commendare pronobis dilacti¬
onem humilitatis dĩ. qui sese humiliauerit. & quousq humili¬
auerit exprimens. uerbum carnemꝙ: nominauit. pra&erit¬
tior. Gagis enim commendat humilitatem. quia dictum
est uerbum caro factum ẽ quam sidicer&ur uerbum homo factus
est: Namsinimis haec uerba intuentur. potest alius non
minus peruersus existis uerbis. ita calum niari fidei nrĩe
utdicat ipsum uerbum conuersum & commotum esse incarnẽ

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis . Sub his enim verbis ita caro factum est, et habitavit in nobis . Sub his enim verbis ita Verbum volunt carni esse copulatum atque concretum, ut nulla ibi non solum mens, sed nec anima humana intersistat. 2. Quibus primo respondendum est, ideo sic esse illud in Evangelio positum, quia usque ad visibilem carnem assumptio illa humanae naturae a Domino facta est, atque in tota illa unitate susceptionis principaliter Verbum est, extrema autem atque ultima caro. Volens itaque Evangelista commendare pro nobis dejectionem humilitatis Dei, qui sese humiliaverit, et quousque humiliaverit exprimens, Verbum carnemque nominavit, praetermitraestantior. Magis enim commendat humilitatem, quia dictum est, Verbum caro factum est; quam si diceretur, Verbum homo factum est. Nam si nimis haec intuentur verba, potest alius non minus perversus ex istis verbis ita calumniari fidei nostrae, ut dicat ipsum Verbum conversum et commutatum esse in carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
um quidam her&ici. qui appol linaristȩ exapollinari
non habuisse humanam mentem Inherentes eis nonnulli & cos stu¬
diosae audientes. delectati sunt quidem ea peruersitate qua
ille hominem indm̃ minuebat dicens. eum non habuis se men¬
tem hoc est rationalem animiuim. qua homo apeccoribus
secundum animum diffest. Sed cum secum ipsi cogitarent
fatendum esse siita est ut uni genitus dĩ filius sapientia uer¬
bum patris per quod facta sunt omnia beluam quandam
cum figura humani corporis suscepisse credatur. displicu¬
erunt sibi non tamen ad correctionem ut redirent adue¬
ritatis uiam totum q: hominem asapientia dĩ susceptum
esse confiterentur.. nulla deminutione naturae sed ampliore
ipsi audacia &iam animam totum que utile hominis alienan¬
tes ab eosolam carnem humanam eum sus cepisse dixerunt
Adhibentes &iam testimonium exeuangelio. immo illam
sententiam non intellegendo peruersi confligere audent ad¬
uersum catholicam ueritatem dicentes. scriptum esse. Herbũ

Expanded text:
um quidam haeretici, qui Apollinaristae ex Apollinari non habuisse humanam mentem, inhaerentes eis nonnulli, et eos studiose audientes, delectati sunt quidem ea perversitate, qua ille hominem in Deo minuebat, dicens eum non habuisse mentem, hoc est rationalem animam, qua homo a pecoribus secundum animum differt. Sed cum secum ipsi cogitarent, fatendum esse, si ita est, ut unigenitus Dei Filius, Sapientia et Verbum Patris, per quod facta sunt omnia, belluam quamdam cum figura humani corporis suscepisse credatur; displicuerunt sibi, non tamen ad correctionem, ut redirent ad veritatis viam, totumque hominem a Sapientia Dei susceptum esse confiterentur, nulla diminutione naturae: sed ampliore usi audacia, ipsam etiam animam totumque utile hominis alienantes ab eo, solam carnem humanam eum suscepisse dixerunt, adhibentes etiam testimonium ex Evangelio; imo illam sententiam non intelligendo, perversi confligere audent adversus catholicam veritatem, dicentes scriptum esse, Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
quid omnes dona habent curationum. Propter has ergo cau¬
sas plerumque utdictũ est. nescientibus hominibus iub&ur¬
diuinitus. id est ut his
signis adhibitis huius modi potes¬
ptati hominum non obtemperent. Ut aut̃
malibonis saepe temporaliter noceant. potestatem In eos
accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem. propter exer¬
citatione patientiae Itaque anima xp̃iana semper inui¬
gil& intribulationibus suis sequi uoluntatem dnĩ sui. neor¬
dinationi dĩ resistendo Adquirat sibi grauius iudicium
Quod enim ipsedñs agens hominem. pontio pilato dixit¬
Hoc& iob diabolo possit dicere. non haberes in mepotesta¬
tem. nisi datatibi ess& desuper N on ergo eius uoluntas
sima Quo tribu¬
latio patientiam operatur. patientia¬
uero probationem. probatio autem spem. spes uero non confundit.
quoniam caritas dĩ diffusa est incordibus nr̃is ꝑ spm̃ scm̃qui

Expanded text:
quid omnes dona habent curationum? propter has ergo cauquid omnes dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus iubdiuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potesti hominum non obtemperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas sima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientiauero probationem, probatio uero spem; spes uero non confundit, quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spi
Abbreviated transcription (Latin):
cumusurpantur . ab extraneis qui omnino suum nomen
ad istam militiam non dederunt. propter honorem tam̃
excdlentissimi imperatoris ualent: Ex quibus fuit ille
de quo discipuli dnõ nuntiauerunt. quod in nomine eice
r& demonia. quam uiscum eis non sequer&ur. Cum¬
autem noncedunt his signis huiusmo¬
di potestates dr̃
ipse prohib& occultis modis cum id iustum atq utile iudicat
Nam nullo modo ulli sp̃s audent haec signa contemnere. con¬
tremescunt enim haec ubi cumque illa conspexerint Sed ne¬
scientibus hominibus aliud iub&ur diuinitus. uel ad confunden¬
dos malos cum eos oport& confundi. sicut iescheuȩ filus in
actibus apostolorum legimus. quibus ait inmundus sp̃s
Ihm̃ scio & paulum noui. uos autem quiestis: uel adam monen¬
dos bonos. ut proficiant infide atq ista non iactanter sed uti¬
liter possint. Vel ad discernenda dona membrorum eccle¬
siae. sicut apostolus dicit: Num quid omnes uirtutes. nũ¬

Expanded text:
cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequerautem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ecclesiae, sicut apostolus dicit: numquid omnes uirtutes? num
Abbreviated transcription (Latin):
tratione iussu eius cui cuncta creatura subiecta est Aliter
enim cogitus possessor aequum dare militi. aliter eum
trad& emptori uelcuilib& donat aut commodit. Et quem¬
ad modum plerique mali milites quos imperialis disciplina
condemnat signis imperatoris sui non nullos possessores
territant & abeis aliquid quod publice non iub&ur extor¬
quent. ita non numquam mali xp̃iani uel scis matici uel
her&ici per nomen xp̃i aut uerba aut sacramenta xp̃iana
exigunt aliquid apotestatib quibus honori. xp̃i cedere in¬
dictum est Cum autem aliis iubentib uoluntate¬
bentib uoluntate
cedunt quorum er¬
rore la&antur: Qua propter aliter magi faciunt
aliter magi faciunt
miracula . aliter bonixpiani. alitermalixp̃iani. Magi
perpriuatos contractus. boni xp̃iani ꝑpublicam iustitiã
malixp̃iani persigna publicȩ iustitue. Na mirum est
quod baec signa ualent cum abeis adhibentur. quando&ia

Expanded text:
tratione, jussu ejus cui cuncta creatura subjecta est. Aliter tratione, jussu ejus cui cuncta creatura subjecta est. Aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradit emptori, vel cuilibet donat aut commodat. Et quemadmodum plerique mali milites quos imperialis disciplina condemnat, signis imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid, quod publice non jubetur, extorquent: ita nonnunquam mali christiani, vel schismatici, vel haeretici per nomen Christi aut verba aut sacramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honori Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus cedunt, voluntate cedunt, quorum errore laetantur. Quapropter aliter magi faciunt aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per priuatos contractus; boni christiani per publicam iustitiam, mali christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
racula &iam sceleratos homines facere. qualia scĩ facere non
possunt Nec tamen ideo potioris loci apud dm̃ esse arbitrin¬
di sunt: Non enim acceptiores erant dõ quam populus isrł
magi aegyptiorum. quia non poterat ille populus facere qđ
illi faciebant. quam uis morses inuiruite dĩ maiora poruerit
Sed ideo non omnib scĩs ista tribuuntur. neperoniciosissimo
errore decipiantur. infirmi. existimantes intalibus factis¬
esse maiora dona quam inoperibus iustitiae. quibus uita¬
acerna comparatur Propter ea dñs prohib& hinc gau¬
dere discipulos cum ait: Nolite in hoc gaudere quõ sp̃s uob̃
scĩ faciunt. talia quidem uisibiliter esse apparent sed
diuerso fine &diuerso iure fiunt: Illi enim facunt quȩ¬
rentes gloriam suam. illiquȩrentes gloriam dĩ Et illi¬
faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine suo qua¬
si priuata conmertia uel beneficia. illi autem publica ammins¬

Expanded text:
racula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non racula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt: nec tamen ideo potioris loci apud Deum esse arbitrandi sunt. Non enim acceptiores erant Deo, quam populus Israel, magi Aegyptiorum; quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant: quamvis Moyses in virtute Dei majora potuerit . Sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis majora dona esse, quam in operibus justitiae, quibus aeterna vita comparatur. Propterea Dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: Nolite in hoc gaudere, quoniam spiritsancti faciunt, talia quidem visibiliter esse apparent, sed et diverso fine et diverso jure fiunt. Illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, isti quaerentes gloriam Deifaciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine suo, quasi privata commercia vel veneficia; isti autem publica adminis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem dñs dicit. Non potest satanas satanan exclu¬
dere. Neforte quisquam utens nominib aliquarum
infirmarum potestatum cum daemoniũ excluserit :
falsam put& eẽ. istam dñi sententiã adhoc intellegat
dictum quia hoc modo satanas &iam si corpori aut¬
si corporis sensibus partit utipsi hominis uoluntati
perimpi&atis errorem trium pho maiore domin&ur
Hocautem modo non exut satanas sed potius in intima
ingreditur . Utineo sic oper&ur. quem admodum dicit
apłs . Secundum principem poteftatis aeris huius. quinunc
operatur infiliis diffidentiae: Non enim sensus corporis eorũ
turbabat atq torquebat. aut eorum corpora conlidebat.
sed in eorum uoluntate uel potius cupiditate regnabat.
Quod autem dicit ꝑseu do
Quod autem dicit pseudo proph&as multa signa &¬
prodigia factdros. ita utfallant si fieri potest¬
&iam electos. ammon& utique intellegamus quaed am mi¬

Expanded text:
Quod autem dominus dicit: non potest satanas satanan excluQuod autem dominus dicit: non potest satanas satanan excludere, ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam domini sententiam, ad hoc intellegat dictum, quia hoc modo satanas etiam corpori aut corporis sensibus parcit, ut ipsi hominis uoluntati per impietatis errorem triumpho maiore dominetur. hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetur, quemadmodum dicit apostolus: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat ant eorum corpora conlidebat, sed in eorum uoluntate uel potius cupiditate regnabat.. Quod autem dicit pseudoQuod autem dicit pseudoprophetas multa signprodigia facturos, ita ut fallant etiam, si fieri potest, electos ; admonet utique ut intelligamus quaedam mi
Abbreviated transcription (Latin):
quibus talia concedunt p̃stant effectum p̃cibus & myfte¬
riis eorum. priuato illo iure largientes. quod sibi lic&
largiri honorantib se. sibiq seruientibus & quaedam se¬
cum in sacramentis suis pacta seruantibus: Et quando
uidentur imperari magi ꝑsublimiorũ nomina infe¬
riores terrent. & non nulla ui sibilia qua ẽ ꝓpter infirmi¬
tatem carnis magna ui Odentur. hominibus non
ualentib: a&erna contueri. quae ꝑseipsum p̃stat delecto¬
ribus suis uerus ds̃ mirantibus exhibeant. Haec autem
ꝑmittit ds̃ iuste om̃a moderans. ut ꝓcupiditatibus &
electionibus seruitutes eorum libertatesq distribuat.
Etsiquando inuocatione summi dĩ aliquid ꝓsuis malis
cupiditatibus imp&rant. uindicta est illa non gratia
N on enĩ o frustra dicit apłs. Tradidit illos ds̃ inde¬
sideria cordis illorum. Quorundam enim peccatorum
ꝑp&randorum facilit as poena eft aliorum p̃cedentiũ.

Expanded text:
quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mystequibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mysteriis eorum, priuato illo iure largientes quod sibi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frustra dicit apostolus: tradidit illos deus in desideria cordis illorum. quorundam enim peccatorum perpetrandorum facilitas poena est aliorum praecedentium.
Abbreviated transcription (Latin):
hominib sicut di cupiunt. quibus diuina lege saepe conce
ditur. ut eos quos sibi secundum eorum merita subiugauerint
priuato illo iure &iam miraculorum aliquid prȩftent.
In his reb: exhibendorum quib sunt infimo. sed tamen ordi¬
natissimo potestatũ gradu p̃positae: Sedubi diuina tam¬
quam publica res iub&. iuncit ubiq priuatã licentiã. quã¬
quam &ipsa priuata licentia nisi uniuersalis diuinae po¬
testatis ꝑmissione nulla e&. Ideoq fit ut scĩ dĩ serui quan¬
do eos hoc donum habere utile eft: secundam publicam
& quodam modo imperialem legem. hoc est summi dĩ
potestatẽ imperent in firmis potestatibus ad quaed am
ui sibilia facienda miracula. Inillis enim ds̃ ip̃se impe¬
rat cuius templum sunt. &quem contempta sua priuata
potestate ardentissime diligunt: Inmagicis aũ imp&ra¬
tionibus. ad inlecebram deceptionis. ut sibi subiugent eos

Expanded text:
hominibus sicut dii cupiunt: quihominibus sicut dii cupiunt: quiditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subiugauerint priuato illo iure etiam miraculorum aliquid praestent in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit utique priuatam licentiam, quamquam et ipsa priuata licentia nisi uniuersalis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut sancti dei serui, quando eos hoc donum habere utile est, secundum publicam et quodam modo imperialem legem, hoc est summi dei potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos
Abbreviated transcription (Latin):
aliter tam quam publice agere cogitur. Potentios
est enim parte uniuersitas. quo & illud quod ibi pri¬
uatim agit tantum agere sinitur. quantũ lex uni¬
uersitatis sinit. Sed una quaeq anima tanto est pi¬
&ate purgatior. quanto priuato suo minus delec¬
tata. legem uni uersitatis intu&ur. eiq deuote ac li¬
benter obtemperat. Est enim lex uniuersitatis diuina
sapientia Quanto autẽ amplius priuato suo gaud&. & ne¬
glecto dõ qui omnib: animis utiliter ac salubriter p̃sid&.
ipsa sibi uel alus quibus potuerit uult eẽ ꝓdõ suam poti¬
us inse uel inalios. quam illius in omnes diligens potefta¬
tem. tanto est sordidior tantoq magis poenaliter diui¬
nis legibus tamquam publicis seruire cogitur. Quanto
igitur &iam anima hu mana deserto dõ suis honoribus
uel potestate fuerit delectata. tanto magis subditus tali¬
bus potestatib quae priuato suo gaudent. & honorari ab

Expanded text:
aliter tamquam publice agere cogitur. potentior aliter tamquam publice agere cogitur. potentior est enim. parte uniuersitas, quoniam et illud quod ibi priuatim agit tantum agere sinitur, quantum lex uniuersitatis sinit. sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto priuato suo minus delectata legem uniuersitatis intuetur eique deuote ac libenter obtemperat. est enim lex uniuersitatis diuina sapientia. quanto autem amplius priuato suo gaudet et neglecto deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi uel aliis quibus potuerit uult esse pro deo, suam potius in se uel in alios quam illius uel in omnes diligens potestatem, tanto est sordidatior tantoque magis poenaliter diuinis legibus tamquam publicis seruire cogitur. quanto igitur anima humana deserto dvel sua potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae privato suo gaudent, et honorari ab
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. ut quod sanum non ẽ tangatur & doleat. in quo ma¬
lo sint misericorditer ammonentur ut admedicinam
conuersi ꝑ gratiã dĩ sani fiant. Qua e om̃a si contempse¬
rint idest p̃cepta uerborũ & dolorũ iustam post hanc
uitam sempiternam damnationem merebunturs
Ideoq ille potest dicere in iuste ista fieri. quisolam ui¬
tam mortalem quam nunc agimus eẽ exiftimans. quae
diuinitus p̃dicata sunt futur a non credit. pensurus
grauissima suplicia ꝑseuerantiae peccatorum. atq in¬
fidelitatis suae
LXXXI.¬
QUARE MAGI PHARAONIS FECERUNT QUAEDAM
MIRACULA SICUT MOYSES FAMULUS DĨ.
anis anima partim priuati cuius dam sui potesta¬
tem gerit. partim uniuersitatis legib sicut publicis
coher&ur &regitur. Quia ergo una quaeq res iusibilis
in hoc mundo hab& potestatem angelicam sibi prae¬
positam. sicut aliquot locis diuina scriptura testatus:
deea re cui p̃posita est aliter quasi priuato iure agit

Expanded text:
bitis, ut quod sanum non est, tangatur et doleat, in quo mabitis, ut quod sanum non est, tangatur et doleat, in quo malo sint, misericorditer admonentur, ut ad medicinam conversi per gratiam Dei sani fiant. Quae omnia si contempserint, id est praecepta verborum et dolorum, justam post hanc vitam sempiternam damnationem merebuntur. Ideoque ille potest dicere injuste ista fieri, qui solam vitam mortalem, quam nunc agimus, esse existimans, quae divinitus praedicta sunt futura non credit, pensurus gravissima supplicia perseverantiae peccatorum atque infidelitatis suae. LXXXI magi Pharaonis fecerunt quaedam miracula sicut Moses, famulus dei? Omnis anima partim priuati cuiusdam sui potestatem gerit, partim uniuersitatis legibus sicut publicis cohercetur et regitur. quia ergo unaquaeque res uisibilis in hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis diuina scriptura testatur, de ea re, cui praeposita est, quasi priuato iure agit,
Abbreviated transcription (Latin):
dolores inportantia. quitamen ualent ad recuperan dam
salutem. Unde fit ut homo quamuis iam obtemperans
medico. patiatur tamen adhuc dolores. non solum deip¬
so morbo. nondum sanato. uerum &iam dead iutorio
medicinae. Ita homo ꝑpeccatum lapsus inhuius uitae
morbidam & calamitosam mortalitatem. quia primo
praecepto obtemperare noluit quo sem piternam custo¬
dir& ac tener& salutem. secunda. p̃cepta aeger accepit.
Quibus obtemperans. iam quidem non absurde dicitur ius¬
te uiuere. sed tamen molestias quas patitur uel deipso
morbo nondum sanato patitus. uel deadutorio medicinae.
Cui adiutorio deputatur quod scriptum eft. Quem enim
diligit dñs corripit. flagellat autem omnem filium quem
recipit. Qui uero non obtemperant eis p̃ceptis saluber¬
rimis. inique uiuunt. augent &iam atq &iam morbos
suos. & aut exipsis patiuntur innumerabiles miseriarũ
labores doloresq &iam in hac uita. aut poenis quoꝙ adhi¬

Expanded text:
dolores importantia, quae tamen valent ad recuperandam dolores importantia, quae tamen valent ad recuperandam salutem; unde fit ut homo, quamvis jam obtemperans medico, patiatur tamen adhuc dolores, non solum de ipso morbo nondum sanato, verum etiam de adjutorio medicinae: ita homo per peccatum lapsus in hujus vitae morbidam et calamitosam mortalitatem, quia primo praecepto obtemperare noluit, quo sempiternam custodiret ac teneret salutem, secunda praecepta aeger accepit, quibus obtemperans jam quidem non absurde dicitur juste vivere, sed tamen molestias quas patitur, vel de ipso morbo nondum sanato patitur, vel de adjutorio medicinae. Cui adjutorio deputatur quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit. Qui vero non obtemperantes praeceptis saluberrimis inique vivunt, augent etiam atque etiam morbos suos: et aut ex ipsis patiuntur innumerabiles miseriarum labores doloresque etiam in hac vita; aut poenis quo
Abbreviated transcription (Latin):
Alia tunc in paradiso conftituti hominis esse debuit adr&i¬
nendam & non amittendam eandem sempiternam salutem.
Sicut enim iuftitia dĩ est utilia precipere. & in oboedientib
poenas. oboedientib autem p̃mia diftribuere. Ita iustitia est
hominis praeceptis utilibus oboedire. Sed qu̾o sic &inanimo
beatitudo ut incorpore sanitas. Quem admodum in ipso cor¬
pore alia p̃cipitur medicina. nebona ualitudo amittatur.
alia uero utamissa recuper&ur. Sic in toto statu hominis.
alia tunc praecepta data sunt neamitter& in mortalitatem.
alia nunc p̃cipiuntur uteam recipiat. Etsicut inualitu¬
dine corporis. siquis p̃ceptis medici quibus eadem bona
ualitudo custodienda est non obtemperando inaliquem
morbum inciderit. accipit alia p̃cepta ut sanari possit
quaesaepe non sufficiunt sitalis est morbus. nisi adhibe¬
antur amedico quaedam adiutoria plerumq aspera &

Expanded text:
alia tunc in paradiso constituti hominis esse debuit ad retialia tunc in paradiso constituti hominis esse debuit ad retinendam et non amittendam eamdem sempiternam salutem. Sicut enim justitia Dei est utilia praecipere, et inobedientibus poenas, obedientibus autem praemia distribuere; ita justitia est hominis, praeceptis utilibus obedire. Sed quoniam sic est in animo beatitudo, ut in corpore sanitas: quemadmodum in ipso corpore alia praecipitur medicina, ne bona valetudo amittatur, alia vero, ut amissa recuperetur; sic in toto statu hominis, alia tunc praecepta data sunt, ne amitteret immortalitatem, alia nunc praecipiuntur, ut eam recipiat. Et sicut in valetudine corporis, si quis praeceptis medici, quibus eadem bona valetudo custodienda est, non obtemperando in aliquem morbum inciderit, accipit alia praecepta ut sanari possit; quae saepe non sufficiunt, si talis est morbus, nisi adhibeantur a medico quaedam adjutoria, plerumque aspera et