comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutos ac scĩficatos ad spem mittit uite celestis: uidelicet
quando ueniant: et appareant ante faciem dei. Decimo
enim mense pͥma die mensis apparunt cacumina montium Pot̃
dies prima decimi mensis ĩnitium illud uite perhennis
intelligi: quo etiam in hac uita positi gustant et uident seĩ
quia quanto ꝑfectius hoc in eoꝵ mundo corde geritur: tan¬
to cercius mundana celsitudo quam frustra infletur. pa¬
tescit. Cumq transissent quadraginta dies: aꝑiens noe
fenestram arce quam fecerat. dimisit coruum. et cetera.
Diximus supra defenestra arce que transacto diluuo aperi¬
tur. qđ illa designet archana mysteriorum celestium. qui¬
bus baptizati specialiter initiantur: s eisdem ipsis sacram̃¬
tis quidam ad illecebras scłi: quidam uero ad oꝑa pieta¬
tis utuntur: et ii quidem incoruo. illi exprimuntur in co¬
iumba qđ uero quadraginta ꝑ decem quãt ducta com¬

Expanded text:
lutos ac sanctificatos ad spem mittit vitae coelestis, videlicet lutos ac sanctificatos ad spem mittit vitae coelestis, videlicet quando veniant et appareant ante faciem Dei. Decimo enim mense prima die mensis apparuerunt cacumina montium. Potest dies prima decimi mensis initium illud vitae perennis intelligi, quo etiam in hac vita positi gustant et vident sanctquia quanto perfectius hoc in eorum mundo corde geritur, tanto certius mundana celsitudo quam frustra infletur patescit. Cumque transissent quadraginta dies, aperiens Noe fenestram arcae, quam fecerat, dimisit corvum, etc. Diximus supra de fenestra arcae, quae transacto diluvio aperitur, quod illa designet arcana mysteriorum coelestium, quibus baptizati specialiter initiantur; sed eisdem ipsis sacramentis quidam ad illecebras saeculi, quidam vero ad opera pietatis utuntur; et hi quidem in corvo, illi exprimuntur in columba. Quod vero quadraginta per decem quater ducta com
Abbreviated transcription (Latin):
requieuit. Quia eccła sue mentis atq ationis. stabilitate
quasi conquadrata requiem et in hac uita expectat: et
infutura ꝑcipit ȩternam. Requieuit aut̃ suꝑ montes ar¬
menie: quia calcato apice pompe mundialis. etiam in hac
ꝑegrinatione uitam ducens. celestibus gaudiis animo
ꝓpinquat. At uero aque ibant et decrescebant: usq ad
undecimum mensem. Po test inmense decimo illud tẽpꝰ
exprimi: quo ad eterne. lucis gaudia scĩ cum dño ingredi¬
untur: Nam et ipse in euagłio nomine denarii qui culto¬
ribus uinee daretur: ꝑceptionem eiusdem regni celestis
insinuat. Denarius quippe: decem obolos habet. Eunt
ergo aque que arcam diluerant. et decrescunt usq ad
decimum mensem: quia lauachrum baptismatis ubi in
singulis quiqͣ fidelium suum munus impleuerit. cessat
neq enim quisquam sipece auerit. potest denuo eodem
sacribaptismatis fonte mundari: s eos iam semel ab¬

Expanded text:
requievit, quia Ecclesiae suae mentis atque actionis stabilitate requievit, quia Ecclesiae suae mentis atque actionis stabilitate quasi conquadrata requiem et in hac vita exspectat, et in futura percipit aeternam. Requievit autem super montes Armeniae, quia calcato apice pompae mundialis, etiam in hac peregrinatione vitam ducens, coelestibus gaudiis animo propinquat. At vero aquae ibant et decrescebant usque ad decimum mensem. Potest in mense decimo illud tempus exprimi, quo ad aeternae lucis gaudia sancti cum Domino ingrediuntur. Nam et ipse in Evangelio nomine denarii, qui cultoribus vineae daretur, perceptionem ejusdem regni coelestis insinuat. Denarius quippe decem obolos habet. Eunt ergo aquae, quae arcam diluerant, et decrescunt usque ad decimum mensem, quia lavacrum baptismatis, ubi in singulis quibusque fidelium suum munus impleverit, cessat. Neque enim quisquam, si peccaverit, potest denuo eodem sacri baptismatis fonte mundari; sed eos jam semel ab
Abbreviated transcription (Latin):
equieuitq arca m̃se septimo. uicesima septima die mensis:
suꝑ montes armeniȩ. Quod arc̾aseptimo mense requieuit.
adillam septimam requiem dequa sepius dictum ẽ signifi¬
catiorecurrit: quia ꝑfecti quiq et qui constantia fixe in
dm̃ cogitationis uelut quadrati sunt. ad requiem tendt̃.
Dene uicesima septima die mensis eiusdem quinumerus ẽ
uxta arithineticam rationem ternarius quadratus so¬
lidus: ad requiem arca ꝑuenit: Ternarius namq numer̃¬
deuotioninrẽ mentis congruit. ꝓpter memoriam. qua dĩ
recolimus: ꝓpter intelligentiam. qua cognoscimus. ꝓpter
uoluntatem qua diligimus. S hȩc ipsa trmmitas ut de sim¬
plici ac recta linea at quadraduram ꝑueniat: multipli¬
ca tria ꝑtria. fiunt nouem ut uero eadem quadratura
etiam altitudinem sumat. ac solida efficiatur: item mui¬
tiplica nouem ꝑtria. erunt uiginti septem idẽ numerũ
ternarium quadratum solidum complebis: in quo arca

Expanded text:
Requievitque arca mense septimo, vigesima septima die mensis Requievitque arca mense septimo, vigesima septima die mensis super montes Armeniae. Quod arca septimo mense requievit, ad illam septimam requiem, de qua saepius dictum est significatio recurrit, quia perfecti quique, et qui constantia fixae in Deum cogitationis velut quadrati sunt, ad requiem tendunt. Bene vicesima septima die mensis ejusdem, qui numerus est juxta arithmeticam rationem ternarius quadratus solidus, ad requiem arca pervenit. Ternarius namque numerdevotioni nostrae mentis congruit propter memoriam qua Deum recolimus, propter intelligentiam qua cognoscimus, propter voluntatem qua diligimus. Sed haec ipsa trinitas ut de simplici ac recta linea ad quadraturam perveniat, multiplica tria per tria, fiunt novem; ut vero eadem quadratura etiam altitudinem sumat ac solida efficiatur, item multiplica novem per tria, erunt viginti septem, id est, numerum ternarium quadratum solidum complebis, in quo arca
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerba sacri oraculi post quam nos infide aespe ꝑpetuȩ
quietis atq inmortalitatis instiruerint. ultranos docere
cessabunt: quia nichil mauis qđ promittere debeant ha¬
bebunt. Post quam in mortali carnis et spẽ gła ꝑfectos
ad beatam nos uisionem nr̃i conditoris adduxerint. Un¬
de bene liber psalmoꝵ qui centenario et quinquagena¬
rio numero continetur. indiuina laude consummatur:
Initium quidem beatitudinis acontinentia: et cliuinȩ le¬
gis meditatione sumens dicendo. Beatus uir qui non a¬
biit inconsilio impioꝵ: et ȩtera. Circa finem uero noua fu¬
turi scłi gaudia commendans dicendo: et in ipsofine cun¬
cta in dei laude consũmans. Cantate dno canticum nouũ:
det dñm. Qui centesimus enim et quinquagesimus psal¬
mus merito totus indei laude canitur atq completur:
quia nimirum totius nr̃e beatitudinis in hoc summa est.
ut in habitantes indomo eius ipsum sine fine laudemus.

Expanded text:
quia verba sacri oraculi, postquam nos in fide ac spe perpetuae quia verba sacri oraculi, postquam nos in fide ac spe perpetuae quietis atque immortalitatis instituerint, ultra nos docere cessabunt, quia nihil majus quod promittere debeant habebunt, postquam immortali carnis et spiritus gloria perfectos ad beatam nos visionem nostri Conditoris adduxerint. Unde bene liber Psalmorum, qui centenario et quinquagenario numero continetur, in divina laude consummatur. Initium quidem beatitudinis a continentia et divinae legis meditatione sumens, dicendo: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum , et caetera. Circa finem vero nova futuri saeculi gaudia commendans dicendo, et in ipso fine cuncta in Dei laude consummans: Cantate Domino canticum novudet Dominum . Qui centesimus et quinquagesimus psalmus merito totus in Dei laude canitur, atque completur, quia nimirum totius nostrae beatitudinis in hoc summa est, ut inhabitantes in domo ejus ipsum sine fine laudemus.
Abbreviated transcription (Latin):
celle. Cuius flatibus crebris: plerumq solent aquȩ miniui.
uel de loco moueri.Unde ẽ illud exodi. Cumq extendisset
moyses manum suꝑ mare: abstulit illud dñs flante uen¬
to uehementi. et urente tota nocte. et uertit insiccum. et¬
diuisa ẽ aqua. Et clausi sunt fontes abyssi. et cataractȩ
celi. et prohibite sunt pluue decelo: reuerseq aque de t̃¬
ra. euntes et redeuntes: et cȩꝑunt minui post centum
quinquaginta dies. Q d dicit reuersas esse aquas de t̾ra
euntes et redeuntes: aꝑte indicat iuxta litteram. qđ oms̃
fluiuorum ac riuoꝵ decursus ꝑ occultas terre uenas ad
matricem abyssum redeant: iuxta illuo salomonis. Om̃s
flumina intrant in mare. et mare non redundat: adlo¬
cum unde exeunt flumina reuertuntur: ut uerum fluant.
Nystice aut̃ post centum quinqua ginta dies clauduntur fontes
abyssi. et cataracte cęli. pluuiis cessantibus aque reuertunt᷑.

Expanded text:
procellae , cujus flatibus crebris plerumque solent aquae minui procellae , cujus flatibus crebris plerumque solent aquae minui vel de loco moveri; unde est illud Exodi: Cumque extendisset Moyses manum super mare, abstulit illud Dominus, flante vento vehementi et urente tota nocte, et vertit in siccum, divisaque est aqua . Et clausi sunt fontes abyssi, et cataractae coeli, et prohibitae sunt pluviae de coelo, reversaeque sunt aquae de terra euntes et redeuntes, et coeperunt minui post centum quinquaginta dies. Quod dicit reversas esse aquas de terra euntes et redeuntes, aperte indicat juxta litteram quod omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad matricem abyssum redeant, juxta illud Salomonis: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat; ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant . Mystice autem post centum quinquaginta dies clauduntur fontes abyssi et cataractae coeli, pluviis cessantibus, aquae revertuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
hic numerus: ad idem sacramentum qđ quinden arius. ꝑtinet
Quia enim septuaginta a septem. et ab octo denominantur.
octoginta: coniuncto utroq numero. centum quinquagin¬
ta diebus optiuuerunt terras: eandem ut dixi commenda¬
tes. et confirmantes actionem baptismi in consecrando no¬
uo homine ad tenendam quietis ac resurrectionis fidem.
Recordatus aũt dñs noe cunctorumq animantium. et oĩ¬
um umentoꝵ que erant cum eo in arca: adduxit sp̃m suꝑ
terram. et inminute sunt aque. Potest in nomine sp̃e ipse
uiuificator dei sp̃e accipi: de quo in principio dictum ẽ. Et
spc̃ dei ferebatur suꝑ aquas. Dequo dubium non ẽ. quia si¬
cut tunc congregatis aquis in locum unum arefecit ter¬
ram: ita etiam nunc ablatis demedio aquis diluuii. denuo
faciemterre reuelauit: Potest et uentus iste aereus nomi¬
ne spc̃ appellari: tuxta illud psalmiste. Dixit: et stetit spẽ ꝓ

Expanded text:
hic numerus ad idem sacramentum quod quindenarius pertinet; hic numerus ad idem sacramentum quod quindenarius pertinet; quia enim septuaginta a septem, et ab octo denominantur octoginta, conjuncto utroque numero centum quinquaginta diebus obtinuerunt aquae terras, eamdem, ut dixi, commendantes et confirmantes actionem baptismi in consecrando novo homine ad tenendam quietis ac resurrectionis fidem. Recordatus autem Dominus Noe, cunctorumque animantium, et omnium jumentorum quae erant cum eo in arca, adduxit spiritum super terram, et imminutae sunt aquae. Potest in nomine Spiritus ipse vivificator Dei Spiritus accipi, de quo in principio dictum est: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas , de quo dubium non est quia sicut tunc, congregatis aquis, in locum unum arefecit terram, ita etiam nunc, ablatis de medio aquis diluvii, denuo faciem terrae revelavit. Potest et ventus iste aereus nomine Spiritus appellari, juxta illud Psalmistae: Dixit et stetit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
rum quietis ac resurrectionis corporum inuitam ȩter¬
nam baptizamur. quam sapientia carnalis ignorat:
recte subditur. Cuindecim cubitis altior fuit aqua
suy montes: quos oꝑuerat. Septem quippe et octo: quinde¬
cim faciunt. Septem aut̃ ad requiem animarum quȩ post
mortem futura ẽ ꝑtinent: quia nimirum dns septima sab¬
bati in sepulchro quieuit. Quia uero post sabbatum id est
octaua die resurrexit amortiuis: Octo. rectissime tempulse
nr̃e resurrectionis insinuant:. Quindecim ergo cubitis.
idẽ septem et octo aqua montes excelsos transcendit. qͥa
fides eccłe quȩ fonte lauachri salutaris scĩficatur. spe fu¬
ture requiei. et immortalitatis ante cellit omni fastui
philosophie carnalis: que de mundi quidem ereatura no¬
uit subtiliter disputare: s decreatore mundi. et ea que
supra mundum in illa ẽ uita scõꝵ nil dicere nouit.¬
Obtinueruntq aquȩ terras: centum quinquaginta diebus. Et

Expanded text:
rum quietis ac resurrectionis corporum in vitam aeterrum quietis ac resurrectionis corporum in vitam aeternam baptizamur, quam sapientia carnalis ignorat, recte subditur: Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes quos operuerat. Septem quippe et octo quindecim faciunt; septem autem ad requiem animarum quae post mortem futura est pertinent, quia nimirum Dominus septima Sabbati in sepulcro quievit; quia vero post Sabbatum, id est, octava die, resurrexit a mortuis, octo rectissime tempus nostrae resurrectionis insinuant. Quindecim ergo cubitis, id est, septem et octo, aqua montes excelsos transcendit, quia fides Ecclesiae, quae fonte lavacri salutaris sanctificatur, spe futurae requiei et immortalitatis antecellit omni fastui philosophiae carnalis, quae de mundi quidem creatura novit subtiliter disputare, sed de Creatore mundi et ea quae supra mundum in illa est vita sanctorum nihil dicere novit.Obtinueruntque aquae terras centum quinquaginta diebus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
maiori exercitio uirtutum: maiora temptationum ua¬
leant suꝑare certamina. Porro arca ferebatur suꝑ
aquas: et aque preualuerunt nimis. Oꝑtiq sunt oms
montes excelsi. sub uniuerso cȩlo. Montes. suꝑbos quosq et
inhuius scłi gła se extollentes: significant. Quos iudelicet
montes aque oꝑiunt: s ipsis aquis aqua suꝑfertur: quia tẽ¬
ptationum gurges suꝑbos quidem atq impios premit
ac demergit: S ipse aiustis suꝑatur: qui libero boni oꝑis
cursu atq alacrimente ad portum salutis eterne tendere
non desinunt: Qd bene petro suꝑ mare ad dnm transeunte
figuratum ẽ: qui a iudelicet eccła calcatis scłi fluctibus ad
tranquillitatem esset uite celestis ꝑuentura. Item aque
diluiui arcam insublime tollunt: montes oꝑiunt. et ab¬
scandunt: quia sacramentum baptismatis quo eccła sub¬
limatur. suꝑbam scłi altitudinem contempnit. et in ni¬
chili habendam demonstrat. Quia inspe futurȩ anima¬

Expanded text:
majori exercitio virtutum majora tentationum vamajori exercitio virtutum majora tentationum valeant superare certamina. Porro arca ferebatur super aquas, et aquae praevaluerunt nimis, opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo. Montes superbos quosque et in hujus saeculi gloria se extollentes significant: quos videlicet montes aquae operiunt, sed ipsis aquis arca superfertur, quia tentationum gurges superbos quidem atque impios premit ac demergit, sed ipse a justis superatur, qui libero boni operis cursu atque alacri mente ad portum salutis aeternae tendere non desinunt: quod bene, Petro super mare ad Dominum transeunte, figuratum est, quia videlicet Ecclesia, calcatis saeculi fluctibus, ad tranquillitatem esset vitae coelestis perventura. Item aquae diluvii arcam in sublime tollunt, montes operiunt et abscondunt, quia sacramentum baptismatis, quo Ecclesia sublimatur, superbam saeculi altitudinem contemnit, et nihili habendam demonstrat; et quia in spe futurae anima
Abbreviated transcription (Latin):
da uite alterius gaudia compulerunt. qđ bene insacra
historia designatur: cum dicitur: Quia artauit amorreus
filios dan inmonte: nec dedit eis locum. ut ad planiora
descenderent. Amorreus quippe:amarus. Dan interpreta¬
tur uidicans: siue udicium. Et qui ꝑfilios dan. nisi illi de¬
signantur. qui omnia agunt. diligenter ut recta sint in
libra ueritatis ex aminant. Qui ad lucernam uerbi dei in¬
cedentes iurant. et statuunt custodire uidicia iusticie eius:
Qui uero exprimuntur ꝑ amorreoꝵ. nisi ii qui dulcedinem
subuertere temptant: Artato: amorreus filios dan in
monte. nec ad planiora descendere sinit: cum tantus
plerumq electos turbo ꝑsecutionem afficit: ut nequa¬
quam eis liceat infimis cogitationibus aliqđ tempus
indulgere: s: insumma continentia uiuentes. necesse ha¬
beant orationibus et ieiuniis et diuinarum meditati¬
onibus scripturarum continue oꝑam dare. quatinuls

Expanded text:
da vitae alterius gaudia compulerunt: quod bene in sacra da vitae alterius gaudia compulerunt: quod bene in sacra historia designatur, cum dicitur quia arctavit Amorrhaeus filios Dan, in monte, nec dedit eis locum, ut ad planiora descenderent. Amorrhaeus quippe Amarus, Dan interpretatur Judicans, sive Judicium; et qui per filios Dan, nisi illi designantur, qui omnia quae agunt diligenter, ut recta sint, in libra veritatis examinant, qui ad lucernam verbi Dei incedentes jurant et statuunt custodire judicia justitiae ejus; qui vero exprimuntur per Amorrhaeum, nisi hi qui dulcedinem subvertere tentant? Arctatque Amorrhaeus filios Dan in monte, nec ad planiora descendere sinit, cum tantus plerumque electos turbo persecutionum afficit, ut nequaquam eis liceat infirmis cogitationibus aliquod tempus indulgere; sed in summa continentia viventes necesse habeant orationibus et jejuniis et divinarum meditationibus Scripturarum continue operam dare, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
erant intrauerunt cum eo ad nuptias. et clausa ẽ ianua.
et cetera. Bene aut̃ dicitur: qđ qua draginta diebus et
quadraginta noctibus plueret suꝑ terram. Decem nam¬
q quater ducta quadraginta faciunt: quia omĩs rea¬
tus peccatorum quiin decem preceptis legis ad mittit᷑.
ꝑuniuersum orbem terrarum qui quatuor partibus
continetur. sacramento baptismi cȩlestis abluitur siue
lle celestis reatus qđ addies ꝑtinet ex rerum ꝓspitate
seu qđ ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit Et
multiplicate sunt aque. et eleuauerunt aream in sublime
aterra. uehementer in undauerunt aquȩ. et omnia repleuer
insuꝑficiȩ terrȩ. Et aque baptismatis ac fidei multiplicate
ꝑ orbem uniuersum. eccłam aterrenarum rerum appetitu
incelestis uite spem ac desiderium sustollunt: s et unde tri¬
bulationum frequenter eccłiam pulsantes. quanto uehe¬
mentius omnia repleuerunt. tanto altius eam ad queren¬

Expanded text:
erant intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua, erant intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua, et caetera. Bene autem dicitur quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluerit super terram; decem namque quater ducta quadraginta faciunt, quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur, per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur, sacramento baptismi coelestis abluitur, sive ille reatus, quod ad dies pertinet ex rerum prosperitate, seu quod ad noctes ex rerum adversitate contractus sit. Et multiplicatae sunt aquae, et elevaverunt arcam in sublime a terra, vehementer inundaverunt aquae, et omnia repleverunt in superficie terrae. Et aquae baptismatis ac fidei multiplicatae per orbem universum Ecclesiam a terrenarum rerum appetitu in coelestis vitae spem ac desiderium sustollunt; sed et unde tribulationum frequenter Ecclesiam pulsantes, quanto vehementius omnia repleverunt, tanto altius eam ad quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓphie uerbis et palam predicantibus noui testamen¬
ti preconibus infide regenerationis confirmamur. re¬
cte dicitur. quia ad faciendum diluuium rupti omnes
fontes abyssimagne et cataractȩ sint celi aꝑte. inelusit
aut̃ dns arc̾am deforis: quia eccłam suam et in ablutio¬
ne sacribaptismatis gaudentem celestis semꝑ munimi¬
ne tutatur: nequis ex eis quos ad uitam preordinauit
ulla ratione ꝑeat: et inter mundifluctus laborantem
ne obprimi aut mergi pressuris uel delectationibus se¬
culi ualeat. undiq custodit. Immittit enim angłm dñs
ineircuitu timentium eum: et eripiet eos. S et in die iu¬
dicii dñs noe cum habitatoribus arc̾e deforis indudit:
cum electis sius secum indomo patris suis collocatis ia¬
nuam regni aꝑditorum ingressi tam et sisero peniten¬
tium. inꝑpetuum pre struit: iuxta illam in eugłio para¬
bolam decem uirginum. ubi dicitur. quia que parate

Expanded text:
tis prophetiae verbis, et palam praedicantibus Novi Testamentis prophetiae verbis, et palam praedicantibus Novi Testamenti praeconibus, in fide regenerationis confirmamur, recte dicitur quia ad faciendum diluvium rupti omnes fontes abyssi magnae et cataractae coeli sint apertae. Inclusit autem Dominus arcam deforis, quia Ecclesiam suam et in ablutione sacri baptismatis gaudentem coelesti semper munimine tutatur, ne quis ex eis quos ad vitam praeordinavit ulla ratione pereat, et inter mundi fluctus laborantem, ne opprimi aut mergi pressuris vel delectationibus saeculi valeat, undique custodit. Immittit enim angelum Dominus in circuitu timentium, eum, et eripiet eos. Sed et in die judicii Dominus Noe cum habitatoribus arcae deforis includit, cum, electis suis secum in domo Patris sui collocatis, januam regni a perditorum ingressu, tametsi sero poenitentium, in perpetuum praestruit, juxta illam in Evangelio parabolam decem virginum, ubi dicitur quia quae paratae
Abbreviated transcription (Latin):
missione regni que denario exprimitur. datur ficdelibus
sumus et ita recte intelligere. qđ arcͥa septimo decimo
die mensis et non ante diluiuio ꝑfusa sit: quia singulos
quoq fidelium primo infide ꝑficiende uere quietis et
denarii cęlestis. id ẽ imaginis regis eterni cathecitari
oportet: et sic insocietatem eccłe ꝑlauachrum regenera¬
tionis intromitti. qđ aut̃ propter diluuium rupti sunt
omnes fontes abyssi magne et cataracte idẽ fenestre es¬
li aꝑte sunt. Abyssimagne nomine designata ẽ scripta
testamenti ueterisqͤ dutuis uelamine littere preclusa.
spĩtalis intelligentie uenas mundo aꝑire non potuit
s. ꝓdñm reuelata. et ipsa nime eccłe fontes largissimos scien¬
tie salutaris ministrat. Cataracte aut̃ celi aꝑte. effusionẽ
euglice et aplice predicationis que manifeste desuꝑnis
terrena corda ir rigant: designant. Quia ergo et reuela¬

Expanded text:
romissione regni, quae denario exprimitur, datur fidelibus gromissione regni, quae denario exprimitur, datur fidelibus gsumus et ita recte intelligere quod arca septimo decimo die mensis et non ante diluvio perfusa sit, quia singulos quosque fidelium primo in fide percipiendae verae quietis et denarii coelestis, id est, imaginis regis aeterni, catherizari oportet, et sic in societatem Ecclesiae per lavacrum regenerationis intromitti. Quod autem propter diluvium rupti sunt omnes fontes abyssi magnae et cataractae, id est, fenestrae coeli apertae sunt, abyssi magnae nomine designata est Scriptura Testamenti Veteris, quae, diutius velamine litterae praeclusa, spiritalis intelligentiae venas mundo aperire non potuit, sed per Dominum revelata et ipsa nunc Ecclesiae fontes largissimos scientiae salutaris ministrat. Cataractae autem coeli apertae effusionem evangelicae et apostolicae praedicationis, quae manifeste de supernis terrena corda irrigant, designant. Quia ergo et revela
Abbreviated transcription (Latin):
Srimus namq mensis: antiquus ille qui de hebreis
collectus ẽ. dei popłs apte potest accipi. Sccls aut̃ me¬
longius positi. uel aliqualibet necessitate pre occupati ad faci¬
endum pascha primo mense non possent occurrere: inscdo
hoc mense facerent insanguine agni et azimis panibus
quarta decima die aduesꝑm. in cũius uidelicet mensis ad¬
iectione nos signati sumus: qui cum priore dei popło sacra¬
mentum dnicȩ passionis celebrare nequiuimus: ut pote
longe adhuc positi a cominunione scõrum. et inmundi.
immo mortui peccatis. s quipost ꝑ acta eadem dñice in¬
carnationis sacra̾menta ad fidem uenimus: quasi in lu¬
ce scłi mensis pascha dñicum facimus: eiuus uidelicet
mensis die decima arca ꝑfecta ẽ: quia dñs incarne ap¬
parens denarium nobis regni celestis ꝓmisit: de calogũ
post factam arcam ingressio ipsius ac diliuui aduentus
expectabatur. potest figurari: quia nimirum accepta ꝓ¬

Expanded text:
Primus namque mensis antiquus ille qui de Hebraeis Primus namque mensis antiquus ille qui de Hebraeis collectus est Dei populus apte potest accipi. Secundus autem melongius positi, vel alia qualibet necessitate praeoccupati, ad faciendum pascha in primo mense non possent occurrere, in secundo hoc mense facerent in sanguine agni et azymis panibus quarta decima die ad vesperum. In cujus videlicet mensis adjectione nos signati sumus, qui cum priore Dei populo sacramentum dominicae passionis celebrare nequivimus, ut pote longe adhuc positi a communione sanctorum, et immundi, imo mortui peccatis; sed qui post peracta eadem Dominicae incarnationis sacramenta ad fidem venimus, quasi in luce secundi mensis pascha dominicum facimus; cujus videlicet mensis die decima arca perfecta est, quia Dominus in carne apparens denarium nobis regni coelestis promisit, Decalogum post factam arcam ingressio ipsius ac diluvii adventus exspectabatur, potest figurari, quia nimirum, accepta p
Abbreviated transcription (Latin):
noe in arcam: cuncta ergo animantia uno eodemq diȩ
ingressasunt in arcam:quia non noe laborauit ea mul¬
to labore ac longo tempore colligere atq introducere
uel minare in arcͥam: s diuino nutu coacta sponte cun¬
cta ueniebant in suo quoq numero: et preeunte illo
cum liberis suis et uxoribus sequebantur ex ordine: ac
suas singula mansiunculas dñõ agente quasiꝓpria spõ¬
te subibant: ad hoc enim ualet qđ dicitur de ambus. ingͤs¬
se sunt ad noe in arcam: et supra generaliter et ex omni
qđ mouetur suꝑ terram. duo et duo ingressa sunt ad
noe in arcam. Eodem quoq die id ẽ septimo decimo
mensis scdi. factum ẽ quod sequitur. Et inclusit eũ
dñs deforis: factum ẽ diluuium q quadraginta diebus
suꝑ terram. Hic aut̃ dies octaluis ẽ ex quo arce edifici¬
um omne ꝑfectum ẽ: ex quo constat qđ arca in mag¬
no mysterio eiusdem scđi mensis decimo die facta ẽ.

Expanded text:
Noe in arcam. Cuncta ergo animantia uno eodemque die Noe in arcam. Cuncta ergo animantia uno eodemque die ingressa sunt in arcam, quia non Noe laboravit ea multo labore ac longo tempore colligere atque introducere vel minare in arcam; sed divino nutu coacta, sponte cuncta veniebant in suo quaeque numero, praecedente illo cum liberis suis et uxoribus, sequebantur ex ordine, ac suas singula mansiunculas, Domino agente, quasi propria sponte subibant. Ad hoc enim valet quod dicitur de avibus, ingressae sunt ad Noe in arcam, et supra generaliter, et ex omni quod movetur super terram duo et duo ingressa sunt ad Noe in arcam. Eodem quoque die, id est, septimo decimo mensis secundi factum est quod sequitur. Et inclusit eum minus deforis, factumque est diluvium quadraginta diebus super terram. Hic autem dies octavus est ex quo arcae aedificium omne perfectum est. Ex quo constat quod arca in magno mysterio ejusdem secundi mensis decimo die facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ue et onus leue portauerunt. inueniunt requiem a¬
nimabus suis. Auno sexcentesimo uitȩ noe. mense
scło. septimo decimo die mensis. rupti sunt omnes fon
tes abyssi magne. et cataraicte cȩli aꝑte st̃ & factaẽ pluuia
suꝑ terram. quadraginta diebus. et quadraginta
noctibus. Menses apud hebreos non nisi iuxta lune
cursum: aprima usq adprimam computantur. Ni¬
musq eoꝵ mensis. in quo ꝑ ascha fieri preceptum est
et in quo mundus ẽ factus appellatur nisan: quem
nos aprilem uocamus: seds iͥair: quem nos maium
in arcam cum hominibus et animantibus cunctis ac uola¬
tilibus que ꝑ illam erant saluanda: hoc ẽ enim qđ sequit᷑.
N articulo diei illius in gressus ẽ noe. et sem. et cham. et
iafeth. filii eius et uxor eius. ettres uxores filioꝵ eius.
cum eis in archã: ipsi et omne animal scłm genus suum:
et cetã usq dum ait. omnesq uolucres ingresse sunt ad

Expanded text:
ve et onus leve portaverunt inveniunt requiem ave et onus leve portaverunt inveniunt requiem animabus suis. Anno sexcentesimo vitae Noe, mense secundo, septimo decimo die mensis, rupti sunt omneuvia super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Menses apud Hebraeos non nisi juxta lunae cursum a prima usque ad primam computantur, primusque eorum mensis in quo pascha fieri praeceptum est, et in quo mundus est factus, appellatur Nisan, quem nos Aprilem vocamus. Secundus Jair, quem nos Maium in arcam cum hominibus et animantibus cunctis ac volatilibus, quae per illam erant salvanda, hoc est enim quod sequitur. In articulo diei illius ingressus est Noe et Sem et Cham et Japhet, filii ejus, et uxor ejus, et tres uxores filiorum ejus cum eis in arcam. Ipsi et omne animal secundum genus suum, et caetera usque dum ait: omnesque volucres ingressae sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ultimi examinis prefigurant: tunc idem annoꝵ eius nu¬
merus quales cum dño adrequiem ꝑpetuam qđ no¬
men noe sonat intraturi sint figurate denuntiet. id est
effectu boni oꝑis et intentione mundi cordis. celestim
troitudigni. Pumq transissent septem dies: aque
diluiui inundauerunt terram. Septima dies: sabbatũ
id ẽ requiem indicat uite future Cum ergo diluuium
aquam baptismi significat: apte post septem dies ex
quo area facta ẽ uenit: quia inspe ꝑpetue quietis bap¬
zamur:. Cum uero fluctus temptationum aquȩ dili¬
uii figurant: merito etiam tunc post septem dies ue¬
munt: quia ꝓpter fidem ac spem futurorum bonoꝵ.
ꝑsecutionem iusti patiuntur ab eis. qui terrena mise¬
ribona celestibus. mansuris. tempor alia preponunt.
At uero diluuium eum aduentui nouissimi ex aminis as¬
similatur: etiam sie congruenter post dies septem tr¬
ram inundat: quia tunc electi oms̃ qui iugum xp̃i sia¬

Expanded text:
ultimi examinis praefigurant, tunc idem annorum ejus nuultimi examinis praefigurant, tunc idem annorum ejus numerus quales cum Domino ad requiem perpetuam, quod nomen Noe sonat, intraturi sint figurate denuntiat, id est, effectu boni operis et intentione mundi cordis coelesti introitu digni. Cumque transissent septem dies, aquae diluvii inundaverunt terram. Septima dies sabbatum, id est, requiem, indicat vitae futurae. Cum ergo diluvium aquam baptismi significat, apte post septem dies ex quo arca facta est venit, quia in spe perpetuae quietis baptizamur. Cum vero fluctus tentationum aquae diluvii figurant, merito etiam tunc post septem dies veniunt, quia propter fidem ad spem futurorum bonorum, persecutionem justi patiuntur ab eis qui terrena miseri bona coelestibus, mansuris temporalia praeponunt. At vero diluvium cum adventui novissimi examinis assimilatur, etiam sic congruenter post dies septem terram inundat, quia tunc electi omnes qui jugum Christi sua
Abbreviated transcription (Latin):
bone actionis. Centenarius uero. qui sicut et supra memi¬
nimus in compoto digitali de leua transfertur in dexte¬
ram: maxime conuenit eis qui in nouissimo ex amine ad
dexteram stantes uidicis. audituri sunt. U enite bene¬
dieti patris mei: ꝑcipite regnum. Et ideo inultiplieatus
ꝑsenarium numerus. centenarius illam uirtutum spĩta¬
lum ꝑfectionem designat: que non ad hominum fauorein
ostentata foriisecus. s ad głam ẽ conditoris inspe suꝑ ne
retributionis impleta. Meritoq presul arce inqua ee¬
clesiȩ status ẽ ex pressus. etiam intempore sue etatis
deuotionem designat eorum. qui hanc ita ingrediun¬
dir: ut etiam ꝑbone merita actionis ad salutem tran¬
sire mereatur eternam. Quanuis et ita recte possit intel¬
ligi: quia cum aque diluuii baptismatis undam desig¬
nant: tunc etas noe ꝑfectionem ad quam hi qui bap¬
tizantur contendere debeant insinuet: Cum uero tempus

Expanded text:
bonae actionis. Centenarius vero, qui, sicut et supra memibonae actionis. Centenarius vero, qui, sicut et supra meminimus, in computo digitali de laeva transfertur in dextram, maxime convenit eis qui in novissimo examine ad dextram stantes Judicis, audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Et ideo multiplicatus per senarium numerus centenarius illam virtutum spiritualium perfectionem designat, quae non ad hominum favorem ostentata forinsecus, sed ad gloriam est Conditoris in spe supernae retributionis impleta, meritoque praesul arcae, in qua Ecclesiae status est expressus, etiam in tempore suae aetatis devotionem designat eorum qui hanc ita ingrediuntur, ut etiam per bonae merita actionis ad salutem transire mereantur aeternam; quamvis et ita recte possit intelligi, quia cum aquae diluvii baptismatis undam designant, tunc aetas Noe perfectionem, ad quam hi qui baptizantur contendere debeant, insinuet. Cum vero tempus
Abbreviated transcription (Latin):
grã sp̃c: qua fidelium corda mundantur ac scĩficantur
In munda. duali numero comprehenduntur: quia falsi call¬
heisaeramenta ficlei dupliei corde ꝑcipiunt: et hic uolentes gau¬
dere cummundo: et infuturo regnare cum xp̃o. De qualibus
dicit racobus. Non ergo estimet homo ille: qđ accipiat ali¬
auid a dño. Uir duplici animo: in constans inomnibus uu¬
is suis. Fecit ergo noe omnia: que mandauerat ei dñs.
eratq sȩicentoꝵ annoꝵ: quando diluuii aquȩ inundaue¬
runt suꝑ terram. Et ingressus ẽ noe et filii eius: uxor eiꝰ.
turores filiorum euis cum eo in arcam: et cetera. Etas
noe. magnam eorum qui eccłam ingrediunt᷑. et ꝑficlem
atq actionem fide condignam adeterna gaudia ꝑue¬
nunt: ꝑfectionem designat: Sexies enim centeni. fiunt
sercenti Senarius aut̃ numerus in quo factus siue for¬
matus ẽ mundus: non in merito ꝑfectionem lesignat

Expanded text:
gratia Spiritus, qua fidelium corda mundantur ac sanctificantur. gratia Spiritus, qua fidelium corda mundantur ac sanctificantur. Immunda duali numero comprehenduntur, quia falsi catholici sacramenta fidei duplici corde percipiunt, et hic volentes gaudere cum mundo, et in futuro regnare cum Christo; de qualibus dicit Jacobus: Non ergo aestimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino, vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . Fecit ergo Noe omnia quae mandaverat ei Dominus, eratque sexcentorum annorum quando diluvii aquae inundaverunt super terram. Et ingressus est Noe, et filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus cum eo in arcam, et caetera. Aetas Noe magnam eorum qui Ecclesiam ingrediuntur, et per fidem atque actionem fide condignam ad aeterna gaudia perveniunt, perfectionem designat. Sexies enim centeni fiunt sexcenti; senarius autem numerus, in quo factus sive formatus est mundus, non immerito perfectionem designat
Abbreviated transcription (Latin):
b bis septena: s septẽ iolũ ł mͦ eolluuiltie quib unũ qd parib
suꝑ erat post di luuiũ deo posset offerri Septena autẽ septi
dicit ꝓpter multa animantium genera: que hoc erant
numero comprehendenda. Similiter qđ ait duo duo non
bis bina. in uno quolibet genere animantium inmundoꝵ
s duo tantum modo marem designat et feminam Diert
aut̃ duo et duo: qđ in pluribus animantium generibus.
eadem paria essent accipienda. . bi facillime euilibet patet
quia si saluandi tantum generis. et non altioris archant
gr̃a res gereretur: sufficeret minor animantium numerꝰ
adrestitutionem sobolis conseruandam: Nunc aut̃ quia
non om̃s quilauachrum baptismatis in eccła subeunt
et iam boni oꝑis munditiam custodiunt. Inmunda quo¬
q cum mundis arcam animantia intrant. Et bene mun¬
da septenario numero continentur: quia septiformis est

Expanded text:
eneribus bis septena, sed septem solummodo tolli vult, e quibus unum quod paribus eneribus bis septena, sed septem solummodo tolli vult, e quibus unum quod paribus supererat post diluvium Deo posset offerri. Septena autem septena dicit, propter multa animantium genera, quae hoc erant numero comprehendenda. Similiter quod ait duo duo, non binis bina in uno quolibet genere animantium immundorum, sed duo tantummodo, marem designat et feminam. Dicit autem duo et duo, quod in pluribus animantium generibus eadem paria essent accipienda, ubi facillime cuilibet patet quia si salvandi tantum generis et non altioris arcani gratia res gereretur, sufficeret minor animantium numerus ad restitutionem sobolis conservandam; nunc autem quia non omnes qui lavacrum baptismatis in Ecclesia subeunt, etiam boni operis munditiam custodiunt, immunda quoque cum mundis arcam animantia intrant. Et bene munda septenario numero continentur, quia septiformis est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽcredi. ut quidam astruunt. qđ in gressuris aream ani¬
mantibus noe uictum singulis qui unius diei usui suffi¬
ceret preparauerit: et hoc refecta singula ob significan¬
lum mysterium qđ in eccła cuneti ꝓmodo proprie ca¬
pacitatis uitȩ cibo reficimur: deinceps usq addiem egressui¬
nis suȩ quietadiumo nutu uel etiam sopita manserint.
ecit ergo noe omĩa: que preceperat illi cls. Dixitq dñs
adeum. In gredere tu et omĩs domus tua arcam: et cȩt̃
Omiã que preceꝑat ds fecit: id ẽ arcam edificauit: et mar¬
siunculis dispositis: escas in eam cunctis animantibus
comportauit Ex omnibus animantibus mundis tolle
septena septena: masculum et feminam. De animantib
uero non mundis. duo et duo: masculum et feminam. S
deuolatilib: cels seꝓtena saꝑtena imascłm de femenã ut saluetf¬
suꝑ faciem uniilsȩ tere. E dud ait septena. septena ñ in singlilis g¬

Expanded text:
est credi, ut quidam astruunt, quod ingressuris arcam aniest credi, ut quidam astruunt, quod ingressuris arcam animantibus Noe victum singulis qui unius diei usui sufficeret praeparaverit, et hoc refecta singula ob significandum mysterium, quod in Ecclesia cuncti pro modo propriae capacitatis vitae cibo reficimur, deincepsque ad diem egressionis suae quieta divino nutu vel etiam sopita manserint. Fecit ergo Noe omnia quae praeceperat illi Deus, dixitque Dominus ad eum: Ingredere tu et omnis domus tua arcam, etc. Omnia quae praeceperat Deus fecit, id est, arcam aedificavit, et, mansiunculis dispositis, escas in eam cunctis animantibus comportavit. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis, duo et duo, masculum et feminam; sed et de volatilibus coeli septena septena, masculum et feminam, ut salvet faciem universae terrae. Quod ait septena septena, non in singulis g
Abbreviated transcription (Latin):
re resageretur: quomodo sufficerẽt octo homines tonte
auium. iumentoꝵ. bestiarum. et reptilium multidini. eo¬
tdie cibum potumq ad ponere. et cȩtera que usus depo¬
scit ministrare. presertim cum depotu in arcam inferendo.
seriptura nichil adeo iussum retulerit᷑:. Quomodo non ster¬
eus et urina tot animantium. uel intolerabilem fetorem
ipsis animantibus locum faceret: uel fundum arcȩ. quan¬
uis optime bituminatum corrumꝑet: quomodo una in
sede ꝑ annum integrum manentia. nec uolatum uolati¬
lla: nec quadrupedia gressum ꝑderent: Ipse ergo dñs
qui archam cum eis quȩ gestabat omnibus incorruptã
seruauit: quiq hanc ne inmare dilaberetur gubernauit
s: tali in loco montium deposuit. ubi de ostio qđ habebat
facilis eẽt acpromptus ad terram egressus cunctis que
in illa continebantur animantibus: ꝓuidit etiam eisdem
qualiter in arca uescerentur ac salua ꝑdurarent. nec abre

Expanded text:
re res ageretur, quomodo sufficerent octo homines tantae re res ageretur, quomodo sufficerent octo homines tantae avium, jumentorum, bestiarum et reptilium multitudini quotidie cibum potumque apponere, et caetera quae usus deposcit ministrare? praesertim cum de potu in arcam inferendo Scriptura nihil a Deo jussum retulerit? Quomodo non stercus et urina tot animantium vel intolerabilem fetore ipsis animantibus locum faceret, vel fundum arcae quamvis optime bituminatum non corrumperet? quomodo una in sede per annum integrum manentia, nec volatum volatilia, nec quadrupedia gressum perderent? Ipse ergo Dominus qui arcam cum eis quae gestabat omnibus incorruptam servavit, quique hanc ne in mare dilaberetur gubernavit, sed tali in loco montium deposuit, ubi de ostio quod habebat facilis esset ac promptus ad terram egressus cunctis quae in illa continebantur animantibus, providit etiam eisdem qualiter in arca vescerentur ac salva perdurarent. Nec abs re
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis. et nouenos latitudinis habebant: ma¬
ioresq fuerunt quam uel generales silue gignere sole¬
ant. uel tali edificio conuenire: aut manibus homi¬
num circumferri facile possent. Saga quoq quibus
tegebatur. que trignita cubitos singła longitudim
et quantuor latitudinis habuisse dicuntur: centum
octoginta cubitos longa. et uiginti quatuor lata
fuerunt.S hec ita debere in telligi ꝓhibet etiam io¬
sephus: qui de constructione tabernaculi seribens
enisdem. Faeta ẽ aut̃ inquit et area longitudinis quidem
quiuq palmorum: latitudinis uero trium. Proquo mexo¬
do seripsit moyses quod habuerit longitudo arce duos
semis cubitos. latitudo. cubitum et dimidium: Qui uxta at¬
testationem iosephi: non geometrici s uulgares intelligun¬
tur esse cubiti. Dearea ergo noe altius animaduertendum:
qd omnia que in ea uel erga eam gesta sunt. diuinȩ uirtu¬
tis erant plena miraculis. Si enim consueto hominibus mo¬

Expanded text:
longitudinis et novenos latitudinis habebant, malongitudinis et novenos latitudinis habebant, majoresque fuerunt quam vel generales silvae gignere soleant, vel tali aedificio convenire aut manibus hominum circumferri facile possent. Saga quoque quibus tegebatur, quae triginta cubitos singula longitudinis et quatuor latitudinis habuisse dicuntur, centum octoginta cubitos longa et viginti quatuor lata fuerunt; sed haec ita debere intelligi prohibet etiam Josephus, qui de constructione tabernaculi scribens ejusdem: « Facta est autem, inquit, et arca longitudinis quidem quinque palmorum, latitudinis vero trium; pro quo in Exodo scripsit Moyses, quod habuerit longitudo arcae duos semis cubitos, latitudo cubitum et dimidium, qui juxta attestationem Josephi, non geometrici, sed vulgares intelliguntur esse cubiti. De arca ergo Noe altius animadvertendum, quod omnia quae in ea vel erga eam gesta sunt divinae virtutis erant plena miraculis. Si enim consueto hominibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
s ipse solus cum egyptioꝵ ꝑitissimis intelligeret. hi
quoq intuendum. qđ idẽm moyses etiam de taber¬
naculi constructione scribens: non alterius mocdi. s
eiusdem quem in arca posuerat cubitos notabat. Neq
enu in eodem oꝑe et eisclem lectoribus siue auditoribꝰ
scribens: diuersum quid ponere potuit. Si aut̃ et ibige¬
ometricos cubitos sectabatur: ergo ipsum tabernacu¬
lum non intriginta cubitos longum. et denos cubitos
altum ac latum factum ẽ ut legitur: uerum sescuplicato
hoc numero. centum octoginta cubitos in longitudine.
et sexagenos in altitudine ac latitudine habebat. Sicq
longior multo et latior quam templum salomonis fac¬
tum ẽ: qđ quadraginta tantum in longitudine. et uigu
habebat cubitos in latitudine: Tabuleq ipsius tabernacłi
que denos cubitos longitudinis ac latitudinis cubi¬
tum. et semissem habere dicuntur: sexagenos cubitos

Expanded text:
sed ipse solus cum Aegyptiorum peritissimis intelligeret. Hoc sed ipse solus cum Aegyptiorum peritissimis intelligeret. Hoc quoque intuendum, quod idem Moyses etiam de tabernaculi constructione scribens, non alterius modi, sed ejusdem quem in arca posuerat cubitos notavit. Neque enim in eodem opere et eisdem lectoribus sive auditoribus scribens diversum quid ponere potuit. Si autem et ibi geometricos cubitos sectabatur; ergo ipsum tabernaculum non triginta cubitos longum et denos cubitos altum ac latum factum est, ut legitur, verum sescuplicato hoc numero, centum octoginta cubitos in longitudine et sexagenos in altitudine ac latitudine habebat, sicque longior multo et latior quam templum Salomonis factum est, quod quadraginta tantum in longitudine, et viginti habebat cubitos in latitudine. Tabulaeque ipsius tabernaculi, quae denos cubitos longitudinis ac latitudinis cubitum et semissem habere dicuntur, sexagenos cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ institutis ad ꝑceptionem inuitaret celestium premi¬
oꝵ: et ꝑfectiores quosq cumartioris obseruantie discipli¬
nis ad altiora eiuscdem regni cȩlestis ꝑhennis dona uoca¬
ret: S queri solet utrum arca tanta capacitate. quanta
describitur animalia cunctaquȩ eam ingressa dicuntur.
cum escis eoꝵ ferre potuerit. Quam questionem cubito
geometrieo soluere conatur origenes: asserens. non fru¬
strascripturam dixisse qđ moyses omni sapientia egyp¬
tioꝵ fuerit eruditus: qui geometricam dilexerunt. Cu¬
bitum aut̃ geometricum dicit tantum ualere: quan¬
tum nr̃i cubiti sex ualent. Siergo tam magnos intelli¬
gamus: nulla questio ẽ tante capacitatis arcam fuis¬
se ut posset illa omĩa continere.S. notandum quia si
moyses geometricos cubitos didicerat: popłm tamen cui
librum scribebat harum artium nouerat ex ꝑtem: nec
fallere eum uoluit scribendo: que non ille in ueritate.

Expanded text:
suorum institutis ad perceptionem invitaret coelestium praemisuorum institutis ad perceptionem invitaret coelestium praemiorum, et perfectiores quoscunque arctioris observantiae disciplinis ad altiora ejusdem regni perennis dona vocaret. Sed quaeri solet utrum arca tanta capacitate quanta describitur animalia cuncta quae eam ingressa dicuntur, cum escis eorum ferre potuerit? Quam quaestionem cubito geometrico solvere conatur Origenes, asserens non frustra Scripturam dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilexerunt. Cubitum autem geometricum dicit tantum valere quantum nostri cubiti sex valent. Si ergo tam magnos cubitos intelligamus, nulla quaestio est tantae capacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere. Sed notandum quia si Moyses geometricos cubitos didicerat, populum tamen, cui librum scribebat, harum artium noverat expertem, nec fallere eum voluit scribendo quae non ille in veritate,
Abbreviated transcription (Latin):
tecum: et ingredieris arcã tu et filii tui: et cetera. Ad due
te suꝑterram aque diluuii: omnem carnem que extra
arcam reꝑta ẽ. interfecerunt. Noe uero et que in arcͥa
fuere cuncta saluata sunt. lauans mundum aquabaptis¬
matis. quoscumq inunitate scẽ eccle fideliter manentes
repperit. saluat. Quiuero extra eccłam abhereticis siue
scismaticis baptisma accipiunt. nisi ad catholicam unita¬
tem redeundo resipiscant. intereunt. Item ueniente arti¬
culo nouissimi ex aminis. quicumq in scã eccła fide et actio¬
ne ꝑseuerantes in ueniuntur: in eternum saluantur: qui ab
eccła uelfide uel oꝑe uel utroq separati ꝑeunt. Iolles igi¬
tur tecum ex omĩbus escis quȩ manducari possunt: et
comportabis apud te: et erunt tam tibi quam illis in escã
Eteccłam suam dñs multifariȩ uite spĩtalis alimonia re¬
pleuit: ut et turbas fidelium generalibus mandatorum

Expanded text:
tecum, et ingretecum, et ingretae super terram aquae diluvii omnem carnem quae extra arcam reperta est interfecerunt, Noe vero et quae in arca fuere cuncta salvata sunt. Lavans mundum aqua baptismatis quoscunque in unitate sanctae Ecclesiae fideliter manentes reperit, salvat; qui vero extra Ecclesiam ab haereticis sive schismaticis baptisma accipiunt, nisi ad catholicam unitatem redeundo resipiscant intereunt. Item veniente articulo novissimi examinis, quicunque in sancta Ecclesia fide et actione perseverantes inveniuntur, in aeternum salvantur: qui ab Ecclesia vel fide, vel opere, vel utroque separati, pereunt. Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae manducari possunt, et comportabis apud te, et erunt tam tibi, quam illis in escam. Et Ecclesiam suam Dominus multifariam vitae spiritalis alimonia replevit, et ut turbas fidelium generalibus mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
mitioribus ferociora nocerent. Non aut̃ frustiͣ scriptu¬
ra cenacula et tristega in arca facta siue bica meratã
et tricameratam factam eam dixit: cum posset uno u̾bo
dicere quinq cenaculoꝵ siue tectorum eam esse disposi¬
tam s. bicamerata eam dixit. ut significaret in eccła cir¬
cumcisionem et preputium: grecos et iudeos esse saluan¬
dos: Tricameratam uero ꝓpter triplicem seminis eugłi¬
ci fructum. tricenum. sexagenum. centenum: ut in infi¬
mo habitet pudicitia cõniugalis. supra uidualis: atq
hac suꝑior uirginalis. Dicit aũt origenes qdđ in inferio¬
ribus arca bicamerata sit sit facta: ut infima regio ster¬
cora reciꝑet: secda conseruandis pabulis deputaretur.
Insuꝑioribus uero tricamerata: ut inprima harum par¬
te bestie cubilia. in scđa mansuetiora anim alia stabu¬
la: in suprema homines sedem haberent Pece ego
adclucam diluuii aquas suꝑ terram : ut int̾fici am om

Expanded text:
mitioribus ferociora, nocerent. Non autem frustra Scriptumitioribus ferociora, nocerent. Non autem frustra Scriptura coenacula et tristega in arca facta, sive bicameratam et tricameratam factam eam dixit, cum posset uno verbo dicere quinque coenaculorum sive tectorum eam esse dispositam; sed bicameratam eam dixit, ut significaret in Ecclesia circumcisionem et praeputium, Judaeos et Graecos esse salvandos. Tricameratam vero propter triplicem seminis evangelici fructum, tricenum, sexagenum, centenum, ut in infimo habitet pudicitia conjugalis, supra vidualis, atque hac superior virginalis. Dicit autem Origenes quod in inferioribus arca bicamerata sit facta, ut infima regio stercora reciperet, secunda conservandis pabulis deputaretur; in superioribus vero tricamerata, ut in prima harum parte bestiae cubilia, in secunda mansuetiora animalia stabula, in suprema homines sedem haberent. Ecce ego adducam diluvii aquas super terram, ut interficiam omne