comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑ illum cȩna ꝑ hc̃ autẽ prandiũ
drͣ nequaꝙͣ uel hoc nr̃e intelligen.¬
tiȩ obsistit: quia cũ ad horã no¬
nam apud antiquos cotidie pran-¬
dium fieret.⁊ ipsũ quoq prandi-¬
ũ cena uocabatur. xͣ

Expanded text:
vero per illum coena, per hunc autem prandium vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
extum lectionis eregoris pͥp
rere: ut in fine eiꝰ ualeam ad lo¬
quendũ largiꝰ uacare. S que¬
rendũ priꝰ est an hȩc apud ma.¬
theum ipsa sit lectio: quȩ apud
lucam sub appellatione cȩnȩ des¬
cr t Et quidem st̃ non muilla
Qȩ sibi dissona ee̾ uideantur.
quia hic prandiũ illic cȩna mẽ¬
morat᷑. Hic qͥ ad nuptias ñ digniᷤ
uestib intrauit repulsus est: il¬
lic nullus qui intrasse dr̃ repul.¬
sus ee ꝑhibet᷑. Qua ex re recte
colligitur qđ & hic ꝑ miptias
p̃sens ȩccła. & illic ꝑ cenã eter¬
nũ & ultimũ conuiuiũ designa.¬
tur: quia & hanc non nulli exi.¬
turi intrant: & ad illud qͥsquis
semel inntrauerit ulteriꝰ non exi¬
bit. At si qͥs forte contendat hanc
eandem ee lectionẽ: ego melius
puto salua fide alieno intellectui
cedere. quã contentionib deseruire:
qͣm & intelligi congrue forsitan
potest. quiã de ꝓiecto eo qui cũ
nuptiali ueste non uenerat qđ
lucas tacuit matheus dix̃. Quod

Expanded text:
extum lectionis evangelicae, rere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce. & incircuncisi cordib & auri¬
bus: uos semꝑ spͣui sc̃õ restitis¬
tis. Si gͦ incircuncisi cordib
& aurib sunt. qͥ sp̃s sc̃i moni¬
tis resistunt: est utiq cordium ⁊
auriũ circũcisio. Et si ẽ cordiũ ⁊
auriũ: est &e om̃iũ exterioris int̾io¬
risq hominis nr̃i sensuũ. Qͥ enĩ

Expanded text:
 auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. in iutticia & scitate ueri¬
tatis. Neq audientes circuncisi¬
onẽ. in uno corporis nr̃i menbro.
nos castigare sufficere credamꝰ:
s sicut idem alibi monet apłs.
mundemꝰ nos ab om̃i labe .e. inqͥ¬
namento caris ac sp̃s: ꝑficientes
scificationẽ in timore dei. Rele

Expanded text:
tus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore De
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimȩ renouationis. quasi sũ¬
me circuncisionis desideramus
pꝰmia ꝑtingere. curemꝰ interim
primitiue circuncisionis & reno¬
uationis. quȩ cotidiano uirtutũ
exercitio fit. subire remedia. De¬
ponamꝰ sedm pristinã conu̾sati¬
onẽ ueterẽ hominẽ. qͥ corrũpit᷑
sc̾m desidia erroris⁊ renoue¬
mur spũ mentis nr̃e : & inlua

Expanded text:
cherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur s
Abbreviated transcription (Latin):
in memoria priora: & ñ ascendet
suꝑ cor: s gaudebitis & exulta¬
bitis usq in sempit̾nũ. in his quę
ego creo. Quia ecce ego creo ieru¬
sale exultationẽ. & popłm eiꝰ gau¬
dium: & exultabo in ĩerłm. &.
gaudebo in popło ineo: & ñ audi¬
et᷑ in eo ultͣ uox fletus. & uox cla¬
moris. Non erit ibi ampliꝰ infans
dierũ. & senex qͥ non impleat dies
suos: qm puer centũ annoꝵ mo.¬
rietur & percator centum an¬
noꝵ maledictus erit. Et eclificabt
domos & habitabunt: & planta¬
bunt uineas & comedent fructꝰ
earũ. Non edificabunt & alius
habitabit: ñ plantabunt. & alius
comedet. Sedm dies enim ligni
erunt dies popłi mei: &. oꝑa ma¬
nuũ eoꝵ inueterabunt electiꝰ meiᷤ.
Non laborabunt frustra: neq ge¬
nerabunt in conturbatione: quia
semen benedictoꝵ dñi ẽ.s. nepoteᷤ
eoꝵ cum eis. Eritq antequã cla¬
ment ego exaucliã: adhuc illis lo¬
quentib ẽgo audiam. Lupus &
agnus pascentur simul: &. leo &

Expanded text:
in memoria priora et non ascendet super cor. Sed gaudebitis et exultabitis in sempiternum in his que ego creo. Quia ecce creo Ierusalem in exultationem et populum eius in gaudium. Et exultabo in Ierusalem et gaudebo in populo meo, et non audietur in eo ultra vox fletus: et vox clamoris. Non erit ibi amplius infans dierum: et senex qui non impleat dies suos. Nam puer centum annorum morietur: et peccator centum annorum maledictus erit. Et edificabunt domos et habitabunt et plantabunt vineas et comedent fructum earum non aedificabunt et alius habitabit non plantabunt et alius comedet secundum dies enim ligni erunt dies populi mei et opera manuum eorum inveterabunt electis meis non laborabunt frustra neque generabunt in conturbatione quia semen benedictorum Domini est et nepotes eorum cum eis eritque antequam clament ego exaudiam adhuc illis loquentibus ego audiam lupus et agnus pascentur simul et leo et
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui dereliquistis dnm. qͥ obl¬
ti eftis monte̾᷑ scm̃ meũ. qui po¬
nitis fortunȩ mensam. & libastis
suꝑ eam: numerabo uos in gla¬
dib̾ & om̃s in cede corruetis: ⁊̃ pro
eo qͦd uocaui & ñ respondistis:
locutꝰ sum & ñ audistis: & facie¬
batis malũ in ocłis meis: & que

Expanded text:
dereliquistis Dominum qui obliti estis montem sanctum meum qui ponitis Fortunae mensam et libatis super eam numerabo vos in gladio et omnes in caede corruetis pro eo quod vocavi et non respondistis locutus sum et non audistis et faciebatis malum in oculis meis et q
Abbreviated transcription (Latin):
qr non sum ego xp̃s. S qui
dixit ñ sum. negauit plane qđ
non erat.⁊ s ñ negauit qͦd erat.
ut ueritatẽ loquens eius mbrum
fieret: cuiꝰ sibi nomen fallacit᷑ ñ
issur paret. Cum ergo ñ uult ap.¬
petere nomen xp̃i : factus ẽ mem¬
brũ.xp̃i: quia dũ infirmitat̾e̾
suam studuit humilit̾ agnoscere:
illius celsitudine̾ meruit ueracit᷑
obtinere.

Expanded text:
Sed quia dixit, Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat; ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi: quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
de mensa. At contra iacentis
pauꝑis uulnera. lingebant
canes. Nõnumꝗͣ solent in sa¬
cro eloquio ꝑ canes p̾dicatores
intelligi. Canũ & enĩ lingua
uulnus dum lingit curat᷑: quia
& doctores scĩ dum in confessi¬
one peccati nr̃i nos instruunt:
quasi uulnꝰ mentis ꝑ linguam
tangunt. Et quia nos loquen¬
do a peccatis eripiunt: quasi
tangendo uulna ad salutem re¬
ducunt. Quia enĩ canũ no-¬
mine p̾dicatoꝵ lingua signa¬

Expanded text:
de mensa. At contra jacentis de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt. Et quia nos loquendo a pectangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signa
Abbreviated transcription (Latin):
accepie legis deliciis ad nitorẽ
usus ÷ non ad utibitatẽ: Quẽ
uͦ lazarus ulcerib plems rfi
gentilem popłm figuralit̾ expͥ.¬
mit : qui dum conuersus ađ
dm̃ peccata sua confiteri non
erubuit huic uilnus in cute
fuit : In cutis quippe uulnere
uirus a ui̾cerib trahitur: & fo.¬
ras erumpit. Quid ÷ gͦ peccatoꝵ
confessis nisi quedam uulnerũ
ruptio: Quia peccati iirus
salubrit᷑ aperttur in confessio.¬
ne: qued pestifere latebat in
mente. Uulnera & enĩ cutis:
insuꝑficiem trahunt humorẽ
futredinis. Et confitendo pecc̃a¬
nr̃a qͥd aliud agimꝰ nisi malũ
quod in nob̾ latebat aꝑimus :
azarus uulnera. &¬
tus cupiebat saturari de micis
quȩ cadebant de mensa diuitis
& nemo illi dabat: quia genti¬
lem quemq ad cognitione le¬
gis admittere suꝑbus ille po¬
pulus despiciebat᷑. Qui dum
doctrinã legis nͦ ad caritatẽ
habuit s ad elationẽ: quasi
de acceptis opib tumuit. Et
ꝗͥa ei uerba defluebant de sci¬
entia: quasi micȩ cacdebant

Expanded text:
itorem usus est, non ad utilitatem? Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit? qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere, virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei entia, quasi micae cadebant
Abbreviated transcription (Latin):
ipse homo recognosc̾et: & tam̃ ħ specialit̾
ad ipsum auctorem hominũ ꝑtin̾et. Quia
hominũ creauit.
na ouis tunc piit: quando peccan¬
do homo pascua uite reliquit. Dimi¬
sit aut̃ nonaginta oues in deserto: quia
illos summos angłorum choros reliquit
in cęlo. Cur autem celum desertũ uocatur.
nͥ quod desertũ dr̃ derelictũ: Tunc aut̃ celũ
homo deseruit: cum peccauit. In deserto
aut̃ nonaginta oues remanserant. quan¬
do int̾ra dñs unã querebat : quia racio

Expanded text:
ipse homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quhominum creavit: sed una ovis tunc periit: quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos Angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum, tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat: quia ratio
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ dedignantes: desꝑant s ñ desꝑan¬
tes: ꝑsecutionem commouent s amanteᷤ.
quia & foris inc̾pationes ꝑ disciplinam ex¬
aggerant: intꝰ tam̃ dulceoinẽ ꝑcaritatem
seruant. Preponunt sͥ in animo ipsos ple¬
rumꝙ s cosigunt: meliores existimant eos
qͦ quos iuoicant. Quod uicelicet agente̾.
ẜ ꝑ disciplinam subditos. & ꝑ humilita¬
tem custoriunt semetipsos. at contra illi
qui de falsa iusticia suꝑbire solent. cet̾os¬

Expanded text:
nantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semetipsos. At contra hi qui de falsa justitia superbire solent
Abbreviated transcription (Latin):
quis cognoscet eum: Qui fec̃ cenã magi
quia ñnumquam ipsi qui ei ꝑ fioẽ sub
sunt. ȩc̃no eius coniuiuo male uiuenoo
tra dicunt. Misit autem seruũ suũ ho
nȩ dicẽ inuitatis ut uenirent. .x.¬
Uid hora cenȩ: nisi finis ẽ mundiꝰ
qua nuirũ nos sumus: sic̃ iã dud
paulus testat᷑ dicens. Nos sumus inq
quia nich ẽ quod restat: eo debemus ꝑs¬

Expanded text:
quis cognoscet eum? Qui fecit coenam magquia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo Sequitur: Misit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in qquia nihil est quod restat, eo debemus pertime
Abbreviated transcription (Latin):
tos in quib apłi om̃s erant. qui illo
pleti cum linguis omniũ gentiũ lo¬
rent᷑: plures ex his qui aderant tant
iaculo sti. xfacti. quandoquidẽ uidq
loquente pecro tam magnũ atq dius
testimonium ꝑhiberi de xͦ. ut ille qu
sus ab eis int̾ mortuos depitabat᷑. iͥ¬
conũsi sunt: & tanti sangiunis tã
rum omnium fusus ẽ: ut ipsũ etiã
cacũ possit delere quo fusus est. xi¬

Expanded text:
s et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, reconversi sunt; et tanti sanguinis tam eccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iuis ueq ad consumationẽ scłi f¬
rus p̾sentia spiritali exhortatꝰ ẽ eos q
ferencas ꝑsecutiones impioꝵ: m
di nomine nuncupauit. Ex quolo.ñ
do etiam ipsos discipulos elegilie sei
ut scirent se grã ẽẽ quod sunt: suis
uitiis fuisse ⁊ uo fuerant.

Expanded text:
consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
milis medicamentũ exterminii:
ne in ferorũ regnum in terra.
liꝰ. ÷ Impii autẽ manib & uerb
ircessierunt illam: & estimantes
llam amicam defluxert᷑. de. sponsi¬
ones posuerunt ad illam: qm̃
dͥgni sunt qͥ sunt ex parte illiꝰ.

Expanded text:
illis medicamentum exterminii nec inferorum regnum in terra lis est impii autem manibus et verbis arcessierunt illam et aestimantes illam amicam defluxerunt et sponsionem posuerunt ad illam quoniam digni sunt qui sun
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis exercitii se ostendunt
habere circuncisos. Petrinis qͥp¬
pe cultris circuncisionẽ fieri le¬
gimꝰ. Petra autẽ erat xp̃s: cuiꝰ
fide. spe. & caritate. ñ solum in
baptismate. s in om̃i ꝓrsus acti¬
one deuota purificant᷑ corla
bonoꝵ. Quȩ̃ &. ipsa cotidiana
nr̃a circuncisio. idẽ. continua
cordis mundatio. semꝑ ocꝰtaui
diei sacramentũ. celebrare n
desistit : quia nos in exemplũ
dñicȩ resurrectionis. quȩ ocla.¬
ua die. idẽ post septimã sabba¬
ti facta ẽ. scĩficare consueuit:

Expanded text:
spiritualis exercitii se ostendunt spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati, facta est, sanctificare co
Abbreviated transcription (Latin):
bibendũ uinũ: & uiri fortes ad
miscendã ebrietatẽ. Incircunc̃isi¬
st̃ olfactu : tactu: qͥ unguento
& uariis ocdorib sunt delibu
ti: secuntur amplexus meretri.¬
cis. asꝑgentis eubile suũ myr¬
ra & ałoe. &. cinamomo. Incir-¬
cunciu sunt gressib: de quib
psalmista cõmẽmorat. Contri¬
cio & infelicitas inuns eoꝵ: q
uiam pacis ñ cõgnouert᷑. At qͥ
om̃i custodia seruant suũ cor:
qͥ duertunt ocłos suos ne uide¬
ant uanitatẽ: qͥ sepiunt aures
suas sp̃mis. ne audiant linguã
nequã⁊ qui gustant & uident
quam suauis ẽ dñs. quã beatus
uir qͥ sperat in eum: qͥ custodi¬
unt uias suas ut nͥ delinquant
in lingua sua: qui donec suꝑẽ
alitus in eis & sp̃s dĩ in naribuᷤ
eoꝵ. ñ locunt᷑ labiis iniqͥtatẽ.
nec lingua eoꝵ meditat᷑ meu¬
datiũ: qui leuant manus suaᷤ
ad mandata dei que diligunt:
qͥ ab omͣi uia mala ꝓhibent pe¬
des suos. ut custodiant uerbũ
dei: isti om̃s sensus suos petra

Expanded text:
ri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra
Abbreviated transcription (Latin):
tes dollent. Et si mortiferum qͥd
biberint: non eis nocebit. Suꝑ
egros manus imponent: & bene
habebunt. Numqͥd nam fr̃s mei
quia ista signa non facitis. mini¬
me creditis: S hȩc necessaria
in exordio ȩccłȩ fuerunt. Ut
enim ad fidem cresceret mira¬
culis fuerat nutrienda: quia &.
nos cum arbusta plantamus: tam¬
diu eis aquã fundimus: quo usq
ea in terra conualuisse ideamus.
At si semel radicẽ fixerint : ab
Sirrigando cessamus. Scđm MARC.¬

Expanded text:
mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ne abieritis: nẽ audem dicitur.
rȩ: ut scilicet priꝰ a iudea apłoꝵ
repulsa p̾dicatio: tunc nob̾ in
adiutoriũ fieret: cum hanc illa
supba repulisset. S cum discipłos
ad pͣdicandum ueritas mictit.
quid aliud in mundo facit nisi
grana seminis spargit: Et pau¬
ca grana muttit in semine: ut
multarum messiũ fruges recipiat
ex nr̃a fide. Neq & enim in uniui¬
sum mundũ tanta fidelium mes.¬
sis exirgeret: si de manu dñi suꝑ
rationalem t̾ram illa elecla grana
p̾dicantium non uenissent. Xiͦi.
ui crediderit & baptizatus
fuerit: saluus erit. Qui uero

Expanded text:
nc autem dicitur, rae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
Itone debemus agnoscere.
lns enim ueraeit᷑ sicdelos siumꝰ:
si quod uerbis ꝓmittimꝰ. oꝑib im¬
plemus. In die quippe baptisina¬
tis: om̃ib nos antiqui hostis oꝑib
atq om̃ib pompis abrenuntiare
ꝓmisimus. Itaq unusqͥsq ur̃m
ad considationẽ suam mentis ocu¬
los reducat : & si seruat post
baptismũ qđ ante baptisinũ spo¬
pondit : certus quia iam fidelis
est gaudeat. S ecce quod ꝓmi¬
sit minime seruauit : ad exercen¬
da praua oꝑa. ad concupiscen¬
das mundi pompas dilapsus ẽ.
Uideamus: si iam scit plange.¬
re qđ errauit: Apud misericordẽ
namq iudicem nec ille fallax
habebitur qui ad ueritatem re¬
uertitur etiam postꝗͣ. mentitur:
quia omp̃s ds dum libenter nr̃ani
penitentiam suscipitͥ ipse suo u.¬
dicio hoc qđ crrauimus abscon¬

Expanded text:
ione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscon
Abbreviated transcription (Latin):
nendo dicat audiamꝰ. Euntes in
mundum uniuersũ: p̾dicate euan¬
gelium omni creature. Nunqͥd
fr̃s mei scm̃ euangelium uel in.¬
sensatis reb uł brutis animalib
fuerat p̾dicandu: ut de eo disci¬
pulis dicatur. pͣdicate om̃i creatu.¬
re : S om̃is creature nomine:
signatur homo. Sunt namq la¬
pides : s nec uiuunt nec sentunt.
Sunt herbe & arbusta: uiuunt
quidemꝰ s non sentiunt. Uiuud
dico ñ ꝑ animam s ꝑ uiriditatẽ:
quia ꝙ paulus dicit̃. Insipiens
Lapides itaq sunt: s non
uiuunt. Arbusta autem sunt:
uiuunt s non sentiunt. Bruta
uͦ animalia sunt : uiuunt. senti.¬
unt: s discernunt. Angeli & eni
sunt : inuunt. sentiunt. & dis.¬
cernunt. Omi̾s autem creature.
aliquid habet homo. Habet nãs
cõmune eẽ. cũ lapidib uiuere
cum arborib÷ sentire cum aui¬
malibus: intelligere cum anglis
creatura homo: iuxta aliquid.
om̃is creatura homo. Omingͦ
creature p̃dicatur euangelium
cum soli homini predicatur. Q

Expanded text:
 Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et PaulLapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ba: si gnate mysteria. Conues¬
cens: eleuatus est. Comedi s. as¬
cendit: ut uidelicet ꝑ effectũ
comestionis. ueritas patesceret
dis atq infidelitatis duricia in-¬
crepasse discipulos memorat.
Qua in re quid consid̾andum ẽ.
nisi qđ iccirco dñs tunc disci¬
pulos increpauit cum corpora.¬
liter reliquit.÷ ut uerba quȩ¬

Expanded text:
Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret dis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate ñ senserit. & cęlesti ma-¬
iestate depulerit. Nã si litteram
sequam᷑. quomͦ sc̃s om̃is mascu¬
lus: cũ multos sceleratissimos fu¬
isse ñ lateat: Nunqͥd sc̃s achab:
helie preces. ultor cęlestis uu¬
rie ignis absũpsit: Sed ille
sc̃s ꝑ quẽ sigurã futuri misterii.
pia legis diuine p̃scripta signa¬
ginis ad genandos popłos dei
ĩmaculatȩ fecunditatis apiret ge¬
nitale secretũ. Hic gͦ solus ape.¬
ruit sibi uuluã. Nec mirũ. Qui
enĩ dixerat ad ꝓpħam pͥusquã
de formarẽ in utero noui te. &
inuulua matris scĩficaui te: qui
gͦ uuluã fcĩficauit alienã ut
nasceretur ꝓpħa: hic ẽ qui ape¬
ruit matris suȩ uulua ut im¬
maculatꝰ exiret. Slucam.¬

Expanded text:
nouitate non senserit et caelesti manouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signaginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃rifaceret. Quid sit aute̾ in ierłn
sisti dño dicerẽ: nisi in ysaie cõm̃tiꝰ
antedixissem. Circuncisus enim
uiciis. dñco dignꝰ iudicabatur ob¬
tutu: quia ocłi dñi suꝑ iustos. Ii.¬
des omne legis ueteris seriem fuis¬
se typũ futuri: nã & circuncisio
purgationẽ significat delictors.
candi. humanę carnis & nitis fra-¬
gilitas in extricabilib uiciis impli¬
catur: en ꝑ octauũ circuncisio¬
nis diẽ culpe docius futura pur¬
masculinũ ad aꝑiens uuluã. sc̃m
dño uocabit᷑. Uerbis enĩ legis ꝓ.¬
mttebat᷑ uirginis pardus: .& ue¬
re sc̃s: qr ĩmacłatus. Deniq ipsũ
ẽẽ. qͥ lege signet᷑: in eodem modo
ab angło repetita uerba declarant.
quia qͦd nascet᷑ inqͥr scm. uo¬
cabitur filiꝰ dĩ. Non ei ĩ utrilis
coitus uuluę uirginalis secreta
reserauit: s ĩmaculatũ semer in¬
uiolabili utero sp̃s sc̃s infdit.
Solus enĩ ꝑ omia ÷ natus de fe
tagia coruptelȩ ĩmacłati partꝰ

Expanded text:
rusalem. Quid sit autem in Jerusalem sisti Domino, dicerem, nisi in Isaiae commentis ante dixissem. Circumcisis enim vitiis, Dominico dignus judicabatur obtutu, quia oculi Domini super justos . Vides omnem legis veteris seriem fuisse typum futurae, nam et circumcisio purgationem significat delictorum.candi, humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus vitiis implicatur, eo per octavam circumcisionis diem culpae totius futura purmasculinum adaperiens vulvam sanctum Domino vocabitur . Verbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de femtagia corruptelae inmaculati partus
Abbreviated transcription (Latin):
riente p̾ecatis. nequaquã pecca¬
do .&. uicus uiueremꝰ. Unde scri¬
tunc illo moriente. & consurexi¬
mus resurgenti: siͤ cũ eo circun¬
cisi sumꝰ. & post circu̾cisionẽ. sollẽ¬
ni purgatione mundati: unde
nequaquã iam indigemꝰ circunci¬
one carnali. Et ut scias ꝓpt᷑ noᷤ
lũ manifestissime predicantem.
In quo habitat om̃is plenitudo
diuinitatis corporalit᷑: & estis
in illo repleti qͥ est caput oĩs pͥnci¬
patꝰ & potestatis: in quo & circun¬
cisi estis circuncisione sine manib.
in expoliatione corporis carnis.
in circuncisione xp̃i: consepulti
ei in baptismate. in quo & consur.¬
reximiꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis dĩ qͥ sus¬
citauit eum a mortuis. Et mors
gͥe resurrectio .&. circuncisio
eiꝰ. ꝓ nob̾ facte st̃. Et cũ impleti

Expanded text:
eccato et vitiis viveremus . Unde scritunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos lum manifestissime praedicantem. In quo habitat, inquit, omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti
Abbreviated transcription (Latin):
omni adoratu cultuq dĩgnissimũ¬
neq ab eis efferri in mundũ. s. ab¬
excellentiori quadã maioriq na-¬
tura. Unde signant᷑ euangłista
addidit dicens. Et uocatũ ẽ. nomͣ
eiꝰ iħs. qͦd uocatũ fuerat ab an.¬
gelo anteꝙͣ in utero conciperet᷑.¬

Expanded text:
omni adoratu cultuque dignissimudecuit efferri in mundum, sed aexcellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo antequam in utero conciperet
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt dies octo ut circu̾cidet᷑
puer. uocatũ ẽ nom̃ eiꝰ iħe : quod
uocatũ ẽ ab angło. pͥusꝙͣ in uto
conciꝑet᷑. Hȩc sunt festiuitatis
hodierne gaudia ueneranda:
hec saerȩ solẽnitas diei: ħ illa suꝑ¬
nę pietatis munera sacroscã: quę
fidelium cordib cõmendans apłs
ait. Quia ubi uenit plenitudo¬
tem̃poris: misit deus filiũ suum
factum ex muliere. factũ sub be¬
ge÷ ut eos qui sub lege erant

Expanded text:
ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudotemporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ a potestate mali angeli
liberaret: uerũ etiam in se ipso.
suꝑ om̃s bonos angłos in patriᷤᷤ
dextera collocaret: Natura enĩ
que in pͥmo homine a malo an¬
gelo capͥtiuata fuerat: ipsa nẽ
in scđo homine suꝑ om̃s bonos
angelos regnat.

Expanded text:
non solum a potestate mali angeli non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat.
Abbreviated transcription (Latin):
t suam caritatẽ ds̃ cõmen¬
daret in nobis: filiꝰ euis na¬
turam nr̃am suscepit ex nobis.
Et ds unigenitus qui panis est
angłoꝵ: ut etiã homini se ipsũ
faceret pane: simul hominis & ani¬
mã suscepit & carnẽ. Accepit utrã¬
q uerã. utrãq sc̃am : utrãq mun¬
dã. Accepit animã nr̃am sine iniqͥ¬
tate: accepit carnẽ nr̃am cũ mor¬
talitate. Accepit anima iustam.
ꝑ quã nr̃is animab iusticiã red¬
deret: carnẽ uͦ ꝓpt̾ea dignatus ẽ
habere mortalem. ut scđm ipsam
moriens mortẽ. uinceret: scđm
qͦq corpora sũscitaret. Magnũ
misterium dilectissimi fr̃s. ngnũ
diumȩ di lectionis inditiũ. Homo
dm contẽpnens. a dõ discessit: ds
hominẽ diligens. ad homines uenit.
Dilexit impiũ ut faceret iustũ:
dilexit infirmũ. ut faceret sanũ.
Dlexit ꝑuersũ ut faceret rectũ:
dlexit mortuũ ut faceret uiuĩ.
Et qͥd ampliꝰ dicam: quando qͥde¬
qͥs unigenitus humana natu¬
ram tantum dilȩxit. ut eam

Expanded text:
 suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysteriumdivinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquideDeus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
nni non posset exercitus. Cumꝙ
ymuaset cos rex egypti. atꝙ in edi.¬
semionib urbiũ suarũ inluto &
utre subiugasset eos: clamauert
s dm̃ sinumm. & ꝑcussit totam trã

Expanded text:
non possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc exemplo om̃s pͥncipum coms¬
ges persarũ. atq medoꝵ paripen¬
dent̃ imꝑia maritoꝵ. Unde regi
iusta ÷ indignatio. Et si tibi pla¬
cet egrediatur edictũ a facxe tua
.&. scribatur iuxta legem ꝑsarũ
atq mecioꝵ quã pͣteriri illicitũ
est. ut nequa quã ultra uastire¬
gina ingrediatur ad regem: secd

Expanded text:
emplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indignatio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam praeteriri inlicitum est ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem sed
Abbreviated transcription (Latin):
lio scientiũ leges & iura maiorũ:
erant autẽ primi & ꝓximi carsena.
& sechar. & amathar & tharsis. &.
mares. & marsana & manucã. sep¬
tem duces persarũ atq medorũ
qui uidebant faciẽ regis. & primi
post eum qui residere soliti erant.
cui sententie uasthi regina sib¬
iaceret. quȩ assueri regis inu¬

Expanded text:
iorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis i
Abbreviated transcription (Latin):
ro pugnando s precib scĩs oran.¬
do deiecit. Sic erunt uniuersi
hostes isrł: si ꝑseueraueritis in
hoc oꝑe quod cepistis. Ad hanc
exhortationẽ eiꝰ dep̾cantes dñm
ꝑmanebant in conspectu dñi: gta
ut etiam hii qui holocausta dño
offerebant pͥcincti cilicuis offer¬
rent sacrificia dño:ͥ & erat cymᷤ
supͣ capita eoꝵ.: & ex toto corde
suo omnes adorabant cdñm ut ii.¬
sitaret popłm sium isrł. Nuntia.¬
tum q est holoferni pͥncipi mili.
se ad resistendum. ac montium itine.¬
ra conclusissent : & furore nunio

Expanded text:
ro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit sic erunt universi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant Deum ut visitaret populum suum Israhel nuntiatumquese ad resistendum, et montium itinera conclusissent , » et vo
Abbreviated transcription (Latin):
aureis poculis: & aliis atq
aliis uasis cybi inferebantur. Ui.¬
num quoq ut magnificentia regia
dignũ erat abundans & p̾cipuum
ponebatur : nec erat qui nolen¬
tes cogeret adbibendũ: sed sic
rex statuerat p̃ponens mensis sin¬
gulos de pͥncipib sius ut sumeret
inusqͥsq qđ uellet. Hasthi quoq
regna fecit conuiuũ feminarum
in palatio: ubi rex assuerus mane¬
re consueuerat. Itaq die septi¬
mo cum rex eẽt. hylarior: .s. post

Expanded text:
poculis et aliis atque aliis vasis cibi inferebantur vinum quoque ut magnificentia regia dignum erat abundans et praecipuum ponebatur nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod vellet Vasthi quoque rin palatio, ubi rex Assuerus manere consueverat. Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post
Abbreviated transcription (Latin):
Sume ei quod subtilit cogi¬
tamus: quasi mẽte coquim.
Sidagin caro neq cruda
edenda est neq aqua cocta:
quia redemptor nr̃ neq pu¬
rus homo estimadus e. neq
per huanã sapienciã qua¬
liter ĩ carnari deus potuit
cogitadus. Omĩs cuĩ qui
redemptorẽ nr̃m purũ homi¬
nẽ credit: quid iste aliud quã
agui sarnes crũdas comẽdit
Quas uidelicet coquere per
dimnitatis cius potenciam:

Expanded text:
m, quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam, qualiter incarnari Deus potuit, cogitandus. Omnis enim, qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud, quam agni carnes crudas, comedit: quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelli
Abbreviated transcription (Latin):
d est regnorũ dicere. Non enĩ
multarum gentiũ regna descri.¬
bit: s unius israhelidici popł
qui tribubus duodecim contine.¬
tiuus liber duodecim ꝓpłarũ.
qui apud illos uocatur tharea¬
possidet. Et primus liber mci¬
pit a iob. secundus a dauid: quẽ
quinq incisionibus & uno psal¬
morum uolumine cðprehendus.
Tercius est salomon tres libros
habens: ꝓuerbia quȩ illi parabo¬
lis. id est masloth appellant : ꝙ.¬
axclesiasten id est coelech: & can¬
acum canticorum quẽ titulo si
tasyrim prenotant. Sextus est.
daniel. septimus dabreiamin: id
est uerba dierũ qđ significantiꝰ¬

Expanded text:
 , id est, Regnorum dicere. Non enim  , id est, Regnorum dicere. Non enim multarum gentium regna describit; sed unius Israelitici populi, qui tribubus duodecim contineOctavus liber duodecim Prophetarum, qui apud illos vocatur THARE Apossidet; et primus liber incipit ab JOB  . Secundus a DAVID  , quem quinque incisionibus, et uno Psalmorum volumine comprehendunt. Tertius est SALAMON  tres libros habens: Proverbia, quae illi Parabolas, id est, MASALOTH   appellant: Ecclesiasten, id est, COELETH  : Canticum canticorum, quem titulo SIR ASSIRIM   praenotant. Sextus est DANIEL  . Septimus DABRE AJAMIM  , id est, verba dierum, quod significantiu
Abbreviated transcription (Latin):
& argentum & lapides p̾ciosos:
alii bissum & purpurã & coccũ
offerun: & hyacintum. Nob̾cũ
bene agitur: si obtulerimꝰ ꝑel¬
les & caprarum pi los. Et tam̃
apłs: contemptibiliora nr̃a ma-¬
gis necessaria udicat. Unde &
tota illa tabernaculi pulchritu¬
do &. ꝑ singulas spedies eccłȩ pre-¬
sentis futureq distinctio: pelli¬
bus tegitur & ciliciis: ardoremq
solis &. iniuriam imbrium ea quȩ
uiliora sunt ꝓhibent. Lege ergo
pͥmum samuel & malachim meũ:
meum inquã meut. Quicquid enĩ
crebrius uertendo. & emendando
sollicitius & didicimꝰ & tenemus:
nr̃m est. Et cum intellȩxeris qđ
antea nesciebas: uel interp̾tem
me estimato si gratus es. uel pa¬

Expanded text:
argentum et lapides pretiosos: alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum : nobiscum bene agetur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo, et per singulas species, Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis, ardoremque solis et injuriam imbrium ea quae viliora sunt prohibent. Lege ergo primum, Samuel, et Malachim meum: meum, inquam, meum. Quidquid enim crebrius vertendo, et emendando sollicitius et didicimus et tenemus, nostrum est. Et cum intellexeris quod antea nesciebas, vel interpretem me aestimato, si gratus es, vel πα
Abbreviated transcription (Latin):
niis & secundus inscribitur. Octa.
lti ita fiunt pariter ueteris le.¬
in suo pudent numero supputan¬
dos: ac ꝑ hoc eẽ pͥsce legis hbros
uiguiti quatuor: quos sub nume.¬
ro ingintiquatuor senioꝵ apo¬
calipsis ioħis inducit adorantes
agnum: & coranas suas ꝓstratis

Expanded text:
s et secundus inscribitur. OctavuAtque ita fiunt pariter veteris legin suo putent numero supputandos: ac per hoc esse priscae legis libros viginti quatuor: quos sub numero viginti quatuor seniorum Apocalypsis Joannis inducit adorantes Agnum, et coronas suas prostrat
Abbreviated transcription (Latin):
qui aciuersum me rabido ore
bitrantur si aliis detrahant:
orationum urͣarum clipeos op¬
ponatis. Ego sciens humilitatẽ
meam: illius semꝑ sententiȩ re.¬
cordabor. Dixi custodiam uias

Expanded text:
, abversum me rabido ore arbitrantur, si aliis deorationum vestrarum clypeos, opponatis. Ego sciens humilitatem meam, illius semper sententiae recordabor: Dixi, custodiam vias
Abbreviated transcription (Latin):
IGINT &. duas¬
ee̾ litteras apud he¬
breos. sẏrorum
quoq lingua & chal.¬
deoꝵ testatur: quȩ̨
hebree magna ex parte confiniᷤᷤ
est. Nam &. ipsi uiginti duo elẽ.¬
menta habent: eodem sono s di-
uersis caracteribus. Samaritha¬
ni etiam pentatheucũ moysi.
totidem lsiteris scriptitant : figu¬
ris tantũ & apicib discrepantes.
Certũq est esdram scribam legis¬
q doctorem. post captam ieroso¬
simam & instaurationẽ templi.
sub torobabel alias luteras quibꝰ¬

Expanded text:
iginti et duas literas esse apud Hebreos, Syrorum quoque lingua et Chaldeorum testatur, que hebree magna ex parte confinis est. Nam et ipsi viginti duo elementa hversis characteribus. Samaritani etiam Pentateuchum Mosi totidem litteris scriptitant, figuris tantum et apicibus discrepantes. Certumque est Esdram scribam, legisque doctorem, post captam Jerosolymam, et instaurationem templi sub Zorobabel, alias lit
Abbreviated transcription (Latin):
qui est. & qui uenturus e̾. Hic
ꝓlogus scripturarũ quasi galea¬
tum pͥncipium omnib libris.
quos ̃e hebreouertimꝰ in latinũ
conuenire potest: ut scire uale¬
amus. quicqͥd extra hos ẽ. inter
sapientia quę uulgo salomonis
inscribitur : & iħu filii syrach
liber & iudich. & tobias. & pastor:
non sunt in canone. Machabeoꝵ
pͥmum librum: hebraicum rep¬
peri. Secundus grecus est: qđ¬

Expanded text:
qui est, et qui venturus est . Hic prologus Scripturarum, quasi galeatum principium omnibus libris, quos de Hebraeo vertimus in Latinum, convenire potest: ut scire valeamus quidquid extra hos est, inter Sapientia, quae vulgo Salomonis inscribitur, et Jesu filii Syrach liber, et Judith, et Tobias, et Pastor, non sunt in Canone. Machabaeorum primum librum, Hebraicum reperi. Secundus, Graecus est: q
Abbreviated transcription (Latin):
stinãtes. Mandata dei. mi¬
steria redemptoris. celestis
prie gaudia. cũ festina cõe
cognosce̾: et precepta uite
cũ festinaçoc ĩplere curate.
Qua eni adhuc qd hodis
licet bene agere scimus utrũ
cias liceat ignoramus. Festi¬
nãtes pascha comedite: id est
ad solẽnitate prĩe celestis ha¬
nelate. Nemo moras ad appe
tanda studia mectat: sed ccp¬
ta perficiat. ne minime liccat

Expanded text:
stinanter. Mandata Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere, scimus, utrum eras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. tenda bona studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Quid lex ꝓba¬
culos nisi pastoralẽ custodia
designat. Et not audu qd̃
pruis precipuit renes actin¬
gere:. postinodũ baculos tene
quia illi debent curã pastora¬
lẽ suscipe̾: qui iam ĩ suo cor¬
pore scuint fluxa luxune
edomare: ut cũ alus forcia
predicant. ip̃i desiderus mol¬
lib eucrinter succubant Be¬
ne autẽ subditur. Et come

Expanded text:
nibus. » Quid lex per baculos, nisi pastoralem curam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene ergo subditur, « et com
Abbreviated transcription (Latin):
non dederitis autẽ eis quȩ neces¬
saria sunt corꝑiꝰ qͥd ꝓderit:
Sic & fides si non habeat oꝑa:
mortua ÷ in semet ipła. S dicit
quis. Tu fidem habes: & ego oꝑa
habeo. Ostende mͥ fidẽ tuam
sine oꝑib ÷ & ego ostendam tͥ
ex oꝑib fidem meam. Tu cre¬
dis qm unus ÷ ds̃: benefacis.
Et demones credunt: & contre¬
miscunt. Uis autẽ scire o hõ
inanis: qm̃ fides sine oꝑib oci¬

Expanded text:
 necessaria sunt corporis quid proderit sic et fides si non habeat opera mortua est in semet ipsam sed dicet quis tu fidem habes et ego opera habeo ostende mihi fidem tuam sine operibus et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam tu credis quoniam unus est Deus bene facis et daemones credunt et contremescunt vis autem scire o homo inanis q
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ ascensionis claritas. ut ne¬
mnini ur̃m opus sit int̾rogare quo
uadam: uidentib cunctis qͥa ad &¬
los ꝑgam. Bene autẽ cum de ascen¬
sione sua dexiset uado ad eum qͥ
me misit: addidit .&. neno ex uobꝰ
interrogat me quo uadis. Superiꝰ
namq cum de sua passione ꝓtestare.¬
tur dcens quo ego uado uos non
potestis uenire: int̾rogauit eum
petrus & ait. Dñe quo uadis: Nes¬
ponsumq est ei. Quo ego uado nͥ
potes me modo sequi: sequeris aut̃

Expanded text:
censionis claritas, ut nemini vestrum opus sit interrogare quo vadam, videntibus cunctis quia ad coelos pergam. Bene autem cum de ascensione sua dixisset: Vado ad eum qui me misit, addidit: Et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Superius namque cum de sua passione protestaretur, dicens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris aut
Abbreviated transcription (Latin):
di parefecit : quatinꝰ instante hora
passionis eiusdẽ. minꝰ ꝓ illius mor¬
te dolerent: quẽ post mortẽ ad
cęlum subleuandũ non dubitarent:
minus de sua desoladone trepida¬
rent.⁊ quos ab eunte licet dño

Expanded text:
ra passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abeunte licet Do
Abbreviated transcription (Latin):
magna ÷ nimis iral̾e: & regile¬
ta est terra larguinib: & cũũtaᷤ
replere ÷ auersione. Dixert̃ enĩ.
Dereliquit dñs t̾ram: .&s. dñs non
uidet. Igit᷑ .&. m̃s non parcet ocu¬
lus neq miserebor: uiam eori
suꝑ caput eorũ reddã. Et ecce
uir qui indutus erat lineis qui
habebat atramentariũ in dorso suo
respondit uerbũ dicens. feci sicut
p̾cepisti mͥ. Et uidi: & ecce infir¬
mamento qđ erat suꝑ caput che.

Expanded text:
magna est nimis valde et repleta est terra sanguinibus et civitas repleta est aversione dixerunt enim dereliquit Dominus terram et Dominus non videt igitur et meus non parcet oculus neque miserebor viam eorum super caput eorum reddam et ecce vir qui indutus erat lineis qui habebat atramentarium in dorso suo respondit verbum dicens feci sicut praecepisti mihi et vidi et ecce in firmamento
Abbreviated transcription (Latin):
t eleuauit me spͣs: &
introdux̃ me ad portã
domiis dm̃i orientalem quȩ res¬
picit solis ortum: & ecce in intro.¬
itu porte uiginti quinq uiri.
Et uidi in medio eorũ iez oniã
filiũ azur: & felchiam filium
bananie pͥncipes populi. Dix̃q
ad me. fili hominis: hi uiri
qui cogitant iniquitatẽ: ꝙ trac¬
tant consiliũ pessimũ in urbe
ita dicentes. Nonne dudum
edificatȩ sunt domꝰ: Hec est le¬
bes: nos autẽ carnes. Iecirco
uaticinare de eis: uaticmare
fũs hominis. Et irruit in me
Hec dicit dñs. Sic locuti estiꝰ
domꝰ isrł: & cogitariones cordis
uri ego noui. Plurimos ꝯcci¬

Expanded text:
t elevavit me spiritus, et introduxit me ad portam domus Domini orientalem, quae respicit solis ortum. Et ecce in introitu portae viginti quinque viri: et vidi in medio eorum Jezoniam filium Azur, et Pheltiam filium Banaiae, principes populi. Dixitque ad me: Fili hominis, hi sunt viri, qui cogitant iniquitatem, et tractant consilium pessimum in urbe ista, dicentes: Nonne dudum aedificatae sunt domus? haec est lebes, nos autem carnes. Idcirco vaticinare de eis, vaticinare, fili hominis. Et irruit in me Haec dicit Dominus: Sic locuti estis, domus Israel, cogitationes cordis vestri ego novi: Plurimos occi