comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traenim sibi propiciare dm̃ querit: quicito
Cito est ignos cendum cuiquam : dumueni¬
am postolat Cȩsarius dixit: quienim
Nin sepeccanticlementer indulserit : nul¬
lum pec catitr uest igium in illius animarema¬
nebit: A nastasius dixit: siergo non dimitus
iniuriam quȩ tibi facta est: non orationem pro
tefacis sed malediccionem superte inducis:
Sic enim dicis sic mihi dimitte sicut & ego
dimisi IIn conlationibus dixit Tantum enĩ
remittitur nobis quantum nos remisserimꝰ
eis : quinolas quar cum que malignitate no¬
cuerint: Ciprianus dixit: quis quis enim illiqui
in eum pec cauit dimit tet ignos cendo peccatũ
sine dubio elimosinam facit
ns dicit in euan gł Amen amen dicouo¬
bis qm̃ uos plorabitis & plangebitis se¬
culum autem gaudebit: uostrister eri¬
tis sed tristia uestra uertetur ingaudium:
flent: tam quam non flentes sint: & quigau¬
dent tamquam non gaudentes: Item iaco¬

Expanded text:
tra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito tra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito tamus. Ignoscendum est cuique, dum veniam postulat. CAESARIUS. Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit dicente: amen amen dico uobis quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam ueniet. flent tamquam non flentes sint, et qui gaudent tamquam non gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
malum promalo: expecta dnm̃ & liberabit
tite : & tunc deprecantitibi. pec cata soluen¬
tur: agustinus dixit: unus quisque talem
indul gentiam accepturus est adõ: qualẽ
& ipsedederit proximo suo: hitronimus¬
peccata donauit: sic etiam nos qui in no¬
bis peccant dimittamus: Gregorius dix̃
Ille recte sui delicti ueniam postolat: qui hoc
quod prius in ipso delin quitur relaxat.
Dimittamus enim quod debetur nobis
ut dimit tatur quod debetur a nobis: Itẽ¬
dicit: Tunc quis que quod recte petit ad¬
ipiecitur : cum eius animus inpetitione
nec inimici odio fuscatur: ltemdicit:
Fundimus pro aduersariͦ: precem s&uti¬
Cum diligendo lucrum deinimicis facere
possumus : etiam ipsi amicisunt qui per¬
secuntur: Nec curat antiqus ostis utter¬
renas opestollat anobis. sedut caritatem
in nobis feriat: hysidorus dixit: Non
enim pos sepec cata dimit trei: qui inse
pec cantem debita non dimisit: Item dicit:
qui fratrem sibi tardius reconciliat: dm̃

Expanded text:
malum pro malo. Expecta Dominum, et liberabit ti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur . AUGUSTINUS. Unusquisque talem in fulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. HIERONYMUSpeccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dIlle recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utiCum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
terram dimer sus ẽ: quicar naliter homi¬
nem moriturum plus diligit : quam opor¬
t&: dum rem con cupis cimus tempora¬
lem: ammit timus ueram dilec tionem:
Amando enim dm̃ nostra innobis mala per¬
sequimur diligendo proximum: & in
quo prodes sepos sumus festinamus: cr̃¬
prianus dixit. Os dilectio est: & qui ma¬
n& indilectione in dõ man& & dsineo:

Expanded text:
terra diversus est, qui carnaliter homiterra diversus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Dum rem amore concupiscimus temporalem, amittimus veram dilectionem. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo autem proximum, in quo prodesse possumus, festinamus. CYPRIANUS. Deus, inquit, dilectio est: qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
tes eaquȩ xp̃s: Proximum tuum habe. tam¬
quam unum exmem bristuis: Cum nobis
dr̃ magnaben efia prestet: nihil ex igita nobis
nisi ut diligamus eum: & tem pla nostra ci
seruemnus : utille semper innobis habitet
& nos in illo permaneamus: hysidorus dix̃
dit dilectio dĩ morti comparatur: di¬
cente salomone sualida est ut mors: dilec¬
tio: sicut mors uiolenter separat animam
a corpore: itadilectio dĩ iuolenter segre¬
gat hominem amundano: & carnaliamo¬
Ire: diligen do proximu purgas oculũ
aduiden dum dñ. qui dĩ prȩcepta con¬
temp nitdin non diligit: neque enim regẽ¬
non diligimus: sio dio legeehabemus
N ec poterit dm̃ diligere: qui nos citur in ꝓ¬
ximi dilectione errare. bonorum discre¬
tionis est: non odire personas s& culpas
Et recta pro falsis nonspernere: s& probare.
Q uienim per fecti sunt in dĩ amore: se¬
uitus separare disponunt: sed ponde¬
duos: dilectio eẽ non potest: multum in

Expanded text:
tes ea quae Christus. Proximum tuum habeto tantes ea quae Christus. Proximum tuum habeto tanquam unum ex membris tuis. Cum nobis Deus magna beneficia praestat, nihil exigit a nobis, nisi ut diligamus eum, et templa nostra ei servemus: ut ille semper in nobis habitet, et nos in illo permaneamus. ISIDORUS. Ex todit. Dilectio Dei morti comparatur, dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio . Sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. Diligendo proximum, purgas oculum ad videndum Deum. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Nec poterit Deum diligere qui noscitur in proximi dilectione errare. Bonorum discretio est, non odisse personas, sed culpas: et recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, sis separare disponunt: sed pondeus quam inter duos dilectio Dei esse non potest. Multum in
Abbreviated transcription (Latin):
sine dõ: siquis quem lib& amat: si propter
dm̃ non amat cantatem non hab& s& ha¬
bere seputat: Caritas autem uera est cum
& in dõdiligitur amicus: & prop ter dm̃
diligitur inimicur: Ille enim propterdm̃
diligit eos quos diligit: quiiam & eosdi¬
ligere aquibus non diligitur scit. basi¬
lius dixit: unaqu&que anima quantum
lata fuerit in amo reproximi tantum la¬
taerit in cogitati one dĩ: qui diligit fratrẽ
in trñ quillitate estcor eius. frater uero
odiens tempestate cir cumdatus est¬
Iterum dicit. Ex tota igitur mente tua
diligedm̃ ut in omnibus actibus tuis
placeas illi: dr̃ enim non seuult uerbis¬
tantum diligere s&cor depuro & operi¬
bus iustis: magis ergo omnibus diliga¬
mus dm̃: quipn mum paren tem nostrũ
propriis manibus finxit. & cunc tano¬
bis bona que erga nos geruntur cotidie:¬
eius beneficiis ad scibamus xp̃s diliꝰ dusẽ
super parentes : quia non nobis tribuunt paren¬

Expanded text:
Nam si quis quemlibet amat, sed propter Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est, cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. LIUS. Unaquaeque anima, quantum lata fuerit in amore proximi, tantum alta erit in cogitatione Dei. Qui diligit fratrem, in tranquillitate est cor ejus. Fratrem vero odiens, tempestate circumdatus est. Ex tota igitur mente tua dilige Deum, ut in omnibus actibus tuis placeas illi. Deus enim non tantum vult verbis diligi, sed corde puro et operibus justis. Magis ergo omnibus diligamus Deum, qui et nos et parentes nostros propriis manibus finxit: et cuncta nobis bona quae erga nos geruntur quotidiejus beneficiis ascribamus. Christus diligendus est supra parentes, quia non nobis tribuunt paren
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis ex hibitio est operis: quidiligit
dm̃ & eius mandata custodit: in illiur cor
dedns̃ uenit & mansionem facit: neque
enim possit quis quam dm̃ diligere sieum
quem diligit non haber&: in proximienim
dilectione discitur: qualiter peruen irede¬
Hinimirum & proximum diligunt: & tamen
illa sub limia dilectionis prȩmia non ad se¬
cuntur quia amorem suum non spiritali¬
ter s& carnaliter inpendum. ipsedicit
Sicut autem ignis amoris mentem eriit.
itaignis malitiȩ mentem inuol uit
Amando enim dõ: nostra in nobis mala ꝑ¬
sequimur: diligendo autem proximũ¬
& in quo prodes sepos sumus: festinamꝰ
Sicut mors corpus interimii: sicamorẽ
rerum corporalium : eter nȩuitȩ caritas
occidit. Uis amoris hoc agere sol& ina¬
nimo ut quod ipse sem per cogitat:
nullum alium cre dit ignorare
Scã enim desideria dilectione crescunt.
Siautem dilectione deficiunt: desideria non
la caritate pensatur: Nec dr̃ enim uere si¬
ne proximo nec proximus uere diligitur

Expanded text:
dilectionis, exhibitio est operis. Qui diligit Deum, et ejus mandata custodit, in illius cor Dominus venit, et mansionem facit. Neque enim posset quisquam diligere Deum, si eum quem diligit, non haberet. In proximi enim dilectione dignoscitur, qualiter perveniri denimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, qui amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Sicut autem ignis amoris mentem erigit, ita ignis malitiae mentem involvit. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo enim proximum, in quo prodesse possumus, festinamus. Sicut mors corpus interimit, sic amorem rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Vis amoris hoc agere solet in animo ut quae ipse semper cogitat nullum alium credat ignorare. Sancta enim desideria ex dilectione crescunt; si autem dilatione deficiunt, desideria non charitate sola pensatur. Nec Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur
Abbreviated transcription (Latin):
los tius: Nosergo diligamus dm̃: qm̃ ipstpri¬
or dilexitnor: siquis di xerit qm̃ diligo
eo ueritas nonest: hoc mandatum abemꝰ
adõ ut quidiligit dm̃ diligat & proximũ
suum: Qui autem non diligit fratrem suũ
quemuid& dm̃ quem non uid& quomo¬
do potest diligere. Salomon dixit
omnitem porediligit quiamicus est & frat᷑¬
rachdixit: Quidiligit dñ: ex orabit pro
peccatis. & continebit seab illis: & in orati¬
onedierum exaudietur Dilige eum qui
fecitte & ministrosiud non dere linquas
Diligedm̃: & inuocaeum in salute tuu¬
Dilige proximum tuum: & coniunge fidẽ
cum illo: sicut qui dimittit auem de
uincis humanafelicitate: diabolum aũ¬
uincir inimici dilectione: Nutriatur
intedilectio: que sola ducit aduitam: non
autem carnalis s& spiritalis inter uos ꝑẽ
deb& dilec cio: Nihil speciosius dõ: uirtu¬
tedileccionis: nihil desi derabilius est di¬
abulo: extinctione caritatis: hieronimꝰ¬
dixit: sc̃s amor in patientiam non hab&
Falsus rumor. cito obprimitur: Omnem

Expanded text:
rior dilexit nos . Si quis dixerit quoniam diligo t, mendax est . Hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . Qui autem non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? JESUS SIRACH. Omni temporei diligit Deum, exorabit pro peccatis, et continebit se ab illis, et in oratione dierum exaudietur . Dilige eum qui fecit te, et ministros ejus non derelinquas . Dilige Deum, et invoca eum in salute tuDilige proximum, et conjungere fide cum illo . Sicut qui dimittit avem de vincis humana felicitate, diabolum vincis inimici dilectione. Enutriatur in te dilectio, quae sola ducit ad vitam. Non autem carnalis, sed spiritualis inter vos debet esse dilectio. Nihil pretiosius Deo virtute dilectionis. Nihil desiderabilius est diabolo exstinctione charitatis. HIERONYMUS. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus rumor cito opprimitur. Omnem
Abbreviated transcription (Latin):
doloremis cebitur: & tremagaudii luctus oc¬
cupat. Agustinus dixit qui non habet con¬
punc tionem nec habet mundam orationẽ¬
terum dixit thesaurur estbona conpunccio
in enarrabile gaudium in anima hominis:¬
E temdicit: anima hominis quȩ in oratione
compungitur: ualde illipro ficit ad salutem
Hieronimus dixit nonminus laudam dusest
uirfortis inluctu: quam qui inbello qrego¬
intentionem cordisagitur: perhonic omni¬
potenti dnõ adcor intem peratur: ut intentȩ

Expanded text:
dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . AUGUSTINUS. Qui non habet compunctionem, non habet mundam orationem. Thesaurus est bona compunctio, et inenarrabile gaudium in anima hominis. Anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. HIERONYMUS. Non minus laudandus est vir fortis in luctu quam in bello. AMBROintentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Domino ad cor iter paratur, ut intente
Abbreviated transcription (Latin):
Item dicit: Sie nim dimiseritis hominibus
peccata eorum : dimit tet uobis & pater
uester qui incelis est: si autem non dimise¬
ritis hominibus nec pater uester dimit¬
tet uobis peccata uestra. paulus apł dix̃¬

Expanded text:
im dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dimittet et vobis Pater vester qui in coelis est. Si autem non dimiseritis hominibus, neque Pater vester dimittet vobis peccata vestra. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
Ey prianus dixit pacificas enim: & concor¬
des ds̃ indo mosua habitare precepnt. utqui
filiidĩ eẽ cepimur indĩpace maneamus : & qui¬
bur sps unus est. unus sitanimur & sensus:
Sacrificium dõ magis est paxnostra & frater¬
naconcordia: qui pacẽ xpĩ & concordiam
rumpii aduersus xpm̃ facit: Pacemquere¬
re deb& filius pacis: neque enim potest
accipidolorum & passionum coronam : ni
preceserit indolore& parsione uirtus pa¬
cis: neq enim potest ueraciter bonad ocen¬
dompendere : siuuiendo nes ciat ȩquanimi¬
ter aliena malatolerare: patientia fr̃s bmĩ¬
sa quis quis lenis & mitis est : dĩ patris
immitator est: Inuitas patrum dixii:
Patiens homo: claritatis fons & omnibus
ex hibens delec tabilẽ potum: lacobus dix
Uirenim patiens qui presentia nontimet
& futura cogitat: nes cu trepidare ubi non
datum meum seruabit: Sidiligius
me mandata mea seruate. Si dilexe¬
ritis me & uerba mea in uobis manserit
quod cumque petierius: fi& uobis. In hoc cog¬

Expanded text:
YPRIANUS. Pacificos enim et concordes Deus in domo sua habitare praecepit. Ut qui filii Dei esse coepimus, in Dei pace maneamus: et quibus spiritus unus est, unus sit animus et sensus. Sacrificium Deo majus est pax vera et fraterna concordia. Qui pacem Christi et concordiam rumpit, adversus Christum facit, qure debet filius pacis. Neque enim potest quis accipere dolorum et passionum coronam, nisi praecesserit in dolore et passione patientia. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Quisquis le mitis est, Dei patris imitator est. EX VITIS PATRUM. Patiens homo rivulus fons est, omnibus exhibens delectabilem potum. JOSEPHUS. Vir enim patiens est qui praesentia non timet, et futura cogitat, et nescit trepidare ubi est datum meum servabit . Si diligitis me, mandata mea servate . Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueri
Abbreviated transcription (Latin):
mens ep̃s dixit: stul tum est aliquid¬
plus amare. quam dm̃: mentẽenim quã
repleuerit memoriadĩ malignͦ in ea¬
non dabitur locus. effrem dixit: si
quisa utem dilexeri dm̃ illius interra¬
ranonerit mens: s& sem per superio¬
radesiderat quȩ amas Inde indul¬
catur. inde inluminatur: inderefici
tur: dedulcissimo fonte. DꝗMILATT¬

Expanded text:
IS. Stultum est enim aliquid amare plus quam Deum. Menti enim quam repleverit memoria Dei, maligno non dabitur locus. EPHRAEM. Si quis autem dilexerit Deum, illius in terra non erit mens: sed semper superiora desiderat quae amavit. Inde educatur, inde illuminatur, inde reficitur, tanquam de dulcissimo fonte. CA
Abbreviated transcription (Latin):
fidem &spem & caritatem. ⁊ñꝑ. quidẽ fi¬
des . p̃. fides est diuinitas confessio & religi¬
ones solidum fundamentum spesbonorũ
expectacio futurorum. Caritas est perfec¬
ta dileccio in dõ & proximum. dic mihi¬

Expanded text:
fidem et spem et caritatem hoc distat: fides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum
Abbreviated transcription (Latin):
& u& era quȩ d&es auro dĩ profer̃ & quibus cunc¬
ta scõrum misteria reuelantur hiduo cherubin
qui in confessione scẽtrinitatis tre sage us him¬
punt helitterȩ sacrȩ hilibri integri nume¬
rum cum autoritate Aluit cumistis. nihilestẽ¬
parandunm quic quid extr& õsfu erit inter

Expanded text:
et vetera, quae de thesauro Dei proferuntur, et quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphin, qui in confessionem sanctae Trinitatis jugiter decanHae litterae sacrae, hi libri integri numero et auctoritate: aliud cum istis nihil est comparandum. Quidquid extra hos fuerit, inter
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pro phelica sunt. post hoc uer suum vuii
librihabentur quiduersa aput ebreos m& roscri¬
buntur. io est ioblibri & liber psalmorum . pro¬
uerbia quȩ eccle saften cantica canticorum & sa¬
pientia. seu eccle siasticum. uellamentati onis hie

Expanded text:
quidem prophetica sunt. Post haec versuum octo libri habentur, qui diverso apud Hebraeos metro scribuntur: id est, Job liber, et liber Psalmorum, et Proverbiorum, et Ecclesiastes, et Cantica canticorum, Sapientiae, et Ecclesiasticus, Lamentationesque
Abbreviated transcription (Latin):
hominis filius quomodomisit dĩ filium su usn
factum ex muliere quod nomine secundum e¬
bream linguam non uirginẽ uel decus negat᷑
sed femine us sexus ostenditur quis enim apa¬
tremissus nisi unigenitus dĩfilius Quomodo
ergo exmuliere factus nisiquia idem ipsius qui
rat aput patrem dĩfilius missus factus hominis
filius depatre natus sine temporis die dematre
nutus. hodie istum enim diem quem creauit
in quo creator elegit sicut factus est dematrem
quam fecit Nam & ipsidies quod inceps incremen¬
tum lucis accipit dies opus xp̃i. Signi ficat
a quo interuis nosterrenouatur dedie in diẽ
a &ernoquippe creatori intempore creato
illidies debuit ẽẽ naturalis ciutre atura con¬
gruere temporalis.

Expanded text:
hominis, quomodo misit Deus Filium suum factum ex muliere ? Quo nomine secundum hebraeam linguam non virgineum decus negatur, sed femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus Christi significat, a quo interior homo noster renovatur de die in diem . Aeterno quippe Creatori in tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret temporalis.
Abbreviated transcription (Latin):
eos aut̃ quiddicunt eratali quando non
erat & ante quam nascer&ur non erat¬
thematizat catholica& apostoli caeclã¬
IÑR. Inter personam patris & filii & spũ scĩ¬
filu & spũ scĩ ita secernitur. quid pater
nec natus necnatus est. filius natus est
expatre filio que procedens ẽ. pro inde
pater & ernitatem hab& sinenatiuitate
Filius natiuitatem cum &ernitate sp̃s
Pater exnulli exordium ducit. filius ex pa¬
treorigine sumpto sp̃suero sc̃s expatre
filioque procedensit. hecta menita a no
bi dicuntur d&rinitate ut post intelligen¬
tia humana caperese: Nisihumanatiui

Expanded text:
Eos autem, qui dicunt, erat aliquando, quando non erat, et antequam nasceretur non erat, etthematizat catholica et Apostolica Ec. Inter personam Patris, et Filii, ritus sancti, ita secernitur. Quod pater, nec factus, nec natus est. Filius natus, ex Patre et Filio procedens est. Proinde Pater aeternitatem habet sine natiuitate, Filius natiuitatem cum aeternitate; Spir cum aeternitate. Pater ex nullo exordium ducit, Filius ex Patre originem sumit, Spiritus uero sanctus ex Patre Filioque procedit. Haec tamen a nobis ita dicuntur de Trinitate, ut potest intellegentia humana capere. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
in messe: Sicut exultant uistores cap¬
ta preda quando diuidant spolia. iugũ
enim oneris cius & uirgã humeris eius
& sceptrum ex actoris eius superasti sicut
indiem adian quia omnis uiolantia prȩ¬
datiocum tumultu & uestimentum
mixtum. sanguine erit in conbustione
& cibus ignis: paruulus enim natus est
nobis. filius datus est nobis. & factus est

Expanded text:
messe: sicut exultant victores, quando dividunt spolia. Iugum enim honeris eius, et virgam humeris eius et scepturum exactoris eius: superasti sicut in die Madian. Quia omnis violenta predatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine: erit in combustione et cibus ignis. Parvulus enim natus est nobis filius datus est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quando erat in principio erat . qui erat uerbũ
erat quidagerat omnia peripsum facta sunt¬
luxuera quȩ in luminat omnem hominem
uenientem in huncmundum. ubierat. in
hoc mundo erat. quouenit in sua pro priaue¬
nit. quomodo uenit. Uerbum caro factũ

Expanded text:
Quando erat? In principio erat Verbum. Ubi m, quid egerat: omnia per ipsum facta suntlux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in hoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uenit, quomodo uenerit: uerbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
putnam que ad celum reuertitur. in quo
sunt duo oculiquasi duoluminaria. solis & lu¬
na. pectus aere coniungitur. quia sicinde
emittetur inspiraminis. flatus sicut exae¬
re uentorum sp̃s: uenter aut emmari assi¬
milatur. propter collectionem omnium
humorum quasi congregationis aquarũ:
uestigia postremoterre conparantur eo
quod sint ultima membrorum arida siue
mens collo cataest tam quam in celo ds̃ ut
ab alto speculetur omnia adque regnat¬
autem homo ad contem plationem cȩlirigi¬
dus & rectus & non sicut pecora in humũ
prona at que uergentia incuius sũ mitate
eo quod hunc habeant inicium sensus adq

Expanded text:
put namque ad caelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. Pectus aeri coniungitur, quia sic inde emittitur spiraminis flatιιs, sicut ex aere uentorum spiritus. Venter autem mari adsimilatur, propter collectionem omnium humorum, quasi congregationem aquarum. Vestigia postremo terrae conparantur, eo quod sint ultima membrorum arida siue mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque regaautem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona atque uergentia; in cuius summitate od hinc capiant ini
Abbreviated transcription (Latin):
enim attenderunt . nisi qui humananatura po¬
tuit inmelius commutari. Ind& erius autem
diuina non potuit. hocuerumest sed iamsic. id¬
est ne quaquam ind&erius diuinitatemut ata
uerbum tamen caro factum est. Neque enĩ
ait euangelium caro uerbum factum est.
sed uerbum caro factum est. Uerbum aut ẽ
uerbum ds̃ & homocaro. quidest aliut uerbũ
factum est caro nisiqui ds̃ erat factuest homo.
Nacperhoc quoderat ds̃ filius factus est hominis
filius assumptionem inferius non conuersione
pocioris accipienda quod nonerat non amit¬
tendo quod erat nam quomodo regulam fi¬
dei confitemur crederenos infilium dĩ qui
natus est exmaria uirgine si non filius dĩ sed
filius hominis natus est ex uirgine maria.
Qui enim xp̃i anis negit ex illa femina filius ho¬
minis factum quoderat manentem quod non
erat assumente mẽẽ. incipientem quo ma¬
iorem paterit sempermanentem in eum
quodunum sunt ipsi & pater pam ꝗsi illiqui¬

Expanded text:
enim attenderunt, nisi quamdam humanam naturam poenim attenderunt, nisi quamdam humanam naturam potuit in melius commutare, in deterius autem divinam non potuit? Hoc verum est. Sed etiam sic idem nequaquam in deterius divinitate mutata, Verbum tamen caro factum est. Neque enim ait Evangelium; caro Verbum facta est; sed, Verbum caro factum. Si ergo Verbum Verbum Deus, et homo caro, quid est aliud, Verbum factum est caro; nisi, Qui Deus erat, factus est homo? Ac per hoc qui erat Dei Filius, factus est hominis filius, assumptione inferioris, non conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virgine Maria, si non Filius Dei, sed filius hominis natus est ex virgine Maria? Quis enim christianus neget ex illa femina filium homierat assumentem: esse incipientem quo minor est Patre, et semper manentem in eo quod unum sunt ipse et Pater. CAPUT III
Abbreviated transcription (Latin):
quando eẽ dignatus est homo talem fecit illũ
fecit matrem quod ess& aput pater. & cum fu¬
erit ex matre mansit inpatre. Quomodo dẽ
esse dissisterit. cum homo esse cepit gen&ri cȩsuȩ
prestetit nedissisterit uirgo essecum peperit:
Proinde cum uerbum caro factum est non uer¬
bum in carneper eundo cessit s& caro uerbo
ne ipsa perir& acesit. Ut que mad modum ho
quȩ filius dĩ est generatio co&ernus semper
expatre id est filius hominis esse coepit ex
uirgine acsic & filii diuinitatis est addithu¬
manitas & tamen non est personarum facta
qua ternitatis s&perman& trinitas nonergo
uobis suscepit quorundam sententiam iten¬
torum in regulam fidei & inscripturarũ
oraculo diuinarum. dicunt enim quia
filius est hominis fae tus est filius dĩ. qiu
uero filius dĩ est. non factus filius homi¬
nis. hoc quod dicerint quod uerbum est quod ten¬
derunt & uerum loqui non ualuerunt: Quid

Expanded text:
quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, Fecit sibi matrem, cum esset apud Patrem: et cum fieret ex matre, mansit in Patre. Quomodo Deus esse desisteret, cum homo esse coepit, qui genitrici suae praestitit ne desisteret virgo esse, cum peperit? Proinde quod Verbum caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homqui Filius Dei generanti est coaeternus semper ex Patre, idem filius hominis esse coepit ex Virgine. Ac sic et Filii divinitati est addita humanitas; et tamen non est pequaternitas, sed permanet Trinitas. Non ergo nobis subrepat quorumdam sententia minus attentorum in regulam fidei et in Scripturarum oracula divinarum. Dicunt enim: Qui filius est hominis, factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. Hoc quod dicerent, quod verum est non attenderunt, et verum loqui non voluerunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
monem corrius. testa & nucleum in cor¬
rium caro. intesta ossa innucdeo interior
anima comparatur. incorreonuces car¬
nem significat salua toris quibabuit in se
asperitatem uel amaritudinem passionis
nnu cleos interiorem declarat dulcedine
deitatis quaribu& partum & luminis Nu¬
ministrat officium intesta lignum inter¬
serens crucis quod nondiscreuit idqu
fora sintus fuit: Sed qui terrenca. & celo¬
tia fuerunt mediators lignunt possi¬
tione sotiauit dicenti perbeato a nostolo
quia ipse persanguinem crucis pacificauit
omnia qui incelis est &qu interris
audeamus fr̃s brĩ l&entur & eultent
gentes istumdiem nobislis non solum
isti uisibilis sacreator ipsius inuisibilis
consecrauit quando eum pronobis
uis ceribus fecundis. & genitalibus integi
Virgomater effundit concipiens uirgo. perman¬
sit uirgo : Uirgo grauida. uirgo foeta uirgo perpe¬
tua quid mirares hec homo dm̃ signasti oportuit.

Expanded text:
nionem, corium, testam et nucleum. In conionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni interpositione sociavit, dicente beato Apostolo, Quia ipse per sanguinem crucis suae pacificavit omnia quae in coelis sunt, et quae in terrisaudeamus, fratres: laetentur et exsultent gentes. Istum diem nobis non sol iste visibilis, sed Creator ipsius invisibilis consecravit; quando eum pro nobisipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens virgo, pariens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo? Deum sic nasci oportuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uirginem dicit parere natura nom patitur
sacr& mentum solisradus specular pen&rat.
& solidita tem eius insensibile sublimitate per¬
trahit: &talis uid&ur in trinsecus. qualis ex¬
ditur dissipat que ad in gressum & a degres¬
sumeius specular integer perseuerat: Spe¬
cularergo non rumpit radicius solis integrita¬
te uirginis ingressus aut regressus uiciare po¬
tuit deitatis. Sed quid ulterius inmoror
Audiat xp̃i anus quod non uult audire. udȩ¬
us aut manicheus ut hic proficiat redemp¬
tus illi aut illideficiat induratus. Uirga illuun¬
dea gebamus a aron uirgo muriu fuit. Qui no¬
bis xp̃muerum sacerdotem concepit & peperit.
De quomodo da uit cecuit. tuessa cerdos in&er¬
num secundum ordinem mel cise dech Supe¬
riorinum que uersus dixit uirgam uirtutis
tue emittis dñs exiondo. & essaias propheta
& intellectus. quodergo hec uirga nucor pepe¬
rit imugo dominice corporis fuit. Nuxenim
trinam hab& in suo corpore substuntiamu¬

Expanded text:
Virginem dicis parere natura nullatenus pVirginem dicis parere natura nullatenus psacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis editur dissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audiat us aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori namque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion . Et Isaias propheta et intellectus . Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae u
Abbreviated transcription (Latin):
duxit seflores & frondiss & peperisse nucis
traperfidiam iudaicam conmiscere ubi maxi¬
me figurȩ interuenit sacra mentum. Uirga
&iam protulit quod non habuit non radicata
plantationem nec de fossa surculo non anima¬
ta sucu fecundita seminario & tamencum
illi deuni uersa iura naturȩ protulit uirga
quod nec semine suggere poruit necra dice
Uirga ergo potuit contra natura nucespro¬
ducere. Uirga non petuit contranaturȩ
iura filium generare dicat igitur mihi iu¬
daeos incredulus quemad modum arida uir¬
ga floruit & fronduit &nuces protulit. & ego
dicam illi quem admodum uirgo conciperit
& peperit. Sed profectum iudeus nec concep¬
tum poterit uirgine explicare nec uirginis
partum uenit adec clesiam & exponatur
ut agnoscat uerum ordine officunaturalis
uirgoperegit tempora pariendi uirga autem
non habuit tempora germinandi illa enim
decursibus nouenim nsibus peperit uirgo
alia die quod non habuit germina uit

Expanded text:
produxisse flores et frondes, et peperisse nuces produxisse flores et frondes, et peperisse nuces tra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo non potuit contra naturae jura Dei Filium generare? Dicat igitur mihi Judaeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit et fronduit et nuces protulit; et ego dicam illi quemadmodum virgo conceperit et pepererit. Sed profecto Judaeus nec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem nodecursis novem mensibus peperit; virga autem alia die, quod natura non habuit, germinavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
fuit malestate. Sic celum & terram im¬
serrere non potuerunt quam indiui¬
nitatis unitate manserunt. Adhuc cyt ha¬
ram respice inmusicum mellis sonus dulci¬
bus reddat. Trea pariter ad eẽ uident ur
ars manus & corda. & tamen unus sonus
sonus auditur. Arsdictat. manus tangit
sonat corda trtaparitr operantur
& tamen cum filio pariter operantur. do¬
num sola corda excutit carnem solus
xp̃s accepit. Operatio intribus constat.
sed quomodo pertin& ad solamcorda
tuit uirgo. & d&les dando maniheus si
caro erat uirꝰ gononpotuit ẽẽ siuirgo
neperit fantasma fuit Uere quires por¬
dendum est propheran destoriȩ u& eris
testamenti neces sarium enxemplum con¬
tra uideum quod sonuit in auribus
urĩs mani festissima ueritatem dns mo¬
usenscõprecepit desingulus tribubusiur¬
gas adferri alate sunt duo decim uirge
intes quas eiuiam una que que aaron fu¬
erat sacerdoti posite sunt ascõmoyser
intabernaculum testimomi . Uirga autem
aaron post alterum diem inuenitur subitoꝓ

Expanded text:
imdeserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda: et tamen unus sonus auditur; ars dictat, manus tangit, resonat chorda. Tria pariter operanturet tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam tuit: et detestandus Manichaeus, Si caro erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit, phantasma fuit. Utrisque respondendum est. Profero de historia Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, quod modo sonuit in auribus nostris manifestissimam veritatem. Dominus Moysi sancto praecepit, de singulis tribus virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito
Abbreviated transcription (Latin):
e qualem dõ. Sed sem& ipsum ex inauiuit for¬
mam seruiaccipiens insimilitudinem hominũ
pactus & habitu inuentus ut homo Neque enĩ
alius sed ipsi informadĩ equalis patri que uti¬
que unigenitus dĩ filius sem &ipsum exinani¬
uit similitu dinem hominem factus. Nec alius
sedidem ipse informadĩ equalis patri humiliauit
non alium sed sem & ipsum factus obediens
us que admortem mortem autemcrucis. quod
totum non fecit dĩfilius nisiinea forma qui ẽ

Expanded text:
o; sed se ipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo? Neque enim alius, sed ipse in forma Dei aequalis Patri, qui est utique unigenitus Dei Filius, semetipsum exinanivit, in similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est
Abbreviated transcription (Latin):
anima sed aliut anima agit aliut ratio. Ani¬
ma uiuit ratio supit & ad anima pertin&
uitam ad rationem pertin& sapientiam
& tumennec amima sineratione. necratio¬
sineratione anima : & cumunum sint. ani¬
mum solu suscepit uitã ratio sola susce¬
pit supientium. Lic& putor & filius lic&s
unum sint & unus dr̃ sit ad solum xpm̃ per¬
tin& caro sicut adsolam rationem pertin&
sapientia: Lic& non recedit ab anima
inunoradio sunt sed calor exurat. splen¬
dor inluminat. Aliut suscepit calor.
dor ab inuicem non quiant separare. Susce¬
pit splendor inluminationem non feruo¬
rem. Suscepit calor feruorem non in lu¬
mina tionem aliut simul aliut singula¬
ris agunt & tamen ab inuicem non sepa¬
rantur. Sic & filius suscepit carnem &
nondis seru lt patrem nec sediuisit a patre
Duscepit in quam filius carnem in propri
dodiuinitas. Cumergo una sit deitas
una sit diuinitas. impleuit quidem car
non susceptione. Uisscire quia cũ eo
fuit & pater non sum in quit dñs̃ xp̃s solus

Expanded text:
anima; sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit. Ad animam pertinet vita; ad rationem pertinet sapientia: et tamen nec asine anima. Et cum unum sint, anima sola suscepit vitam, ratio sola suscepit sapientiam. Sic et Pater et Filius, licet unum sint, et unus Deus sit, ad solum Christum pertinet caro, sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. in uno radio sunt, sed calor exsiccat, splendor illuminat: aliud suscipit calor, dor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in propriessit aliquando divinitas. Cum ergo una sit deitas, una sit divinitas, implevit quidem carnnon susceptione. Vis scire quia cum eo fuit et Pater? Non sum, inquit Dominus Christus, solus;
Abbreviated transcription (Latin):
ł quodinter est p̃ interidquad filius nunc
equalis nuncminor patridicitur id est dif¬
ferentia quod primum &erna substantiȩ
alteri humana naturae in forma enimser
in factus est exmulieri paterma iorille est
informa enim dĩ inqua erat ante carnisas¬
ergo patri in auantum ds̃est subiectus uero
inquantum homo est inꝵ quo modo pater

Expanded text:
 eius est. Inter id quod Filius nunc aequalis, nunc minor est Patri, ista est differentia: quod primum aeternae substantiae est, alterum humanae naturae. In forma enim serui, qua factus est ex muliere, Pater maior illo est; in forma autem Dei, in qua erat ante carnis adergo Patri in quantum Deus est, subiectus uero in quantum homo est. Quid differ
Abbreviated transcription (Latin):
memento cuius capitis & cuiussis corporis
membrum reminis cere quia erutus de
potes tute tone brurum. truns lutus es
in dĩ lumen & regnum: perbubtis mutis
su crumentum sp̃s scĩ fuctus es templum
Nolituntum habitutorem pricuis d&le actib:
effugure & diabulum tecterum seruitu¬
ti subicere. Quia prȩtium tuum sanguis

Expanded text:
Memento cujus capitis et cujus corporis sis Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis & umanitate congruer& & diuini¬
tate preceller & : Nisi enim ess& ds uerus
non adferr& remedium nisi es s& homo
uerus non p̃ber& exemplum: Ab ex ul¬
tan tibus angelis nas cente dño gloria in ex¬
celsis dõ canitur. & pax interra bone uo¬
luntatis hominibus nuntiatur. Vident
enim cel estem hierus alem ex omnibus
mundgentibus fabricari De quo in e¬
narrabili diuine piaetatis opere. quan¬
tum la&s ari deb& humilitas hominum.
cum tanto gaude at sublimitas ange
propter multam mi sericordiam suam qua
dilexit nos misertus est nostri. Et cum esse¬
mus morti peccutis cum uiui ficauit nos
xpo ut essemus in ipso noua creatura no¬
uum que figmentum. Deponamus ergo
ueterem hominem cum actibus suis. & ad¬
epti pur tcipationem generictiones xp̃i
curnes renuntiemus operibus. Agnosceo
xp̃i ane dignitu tem tuam e diuina consors
factus nuture : Noli in ue terem uilita tem
degeneri conuersationem recedere

Expanded text:
nobis et humanitate congrueret, et divininobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelpropter multam misericordiam suam, qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire.
Abbreviated transcription (Latin):
& sine quo factum est nihil propter libe¬
randum hominem ab&ernemorte fac¬
tus est homo itu se adsus ceptionem humilita¬
tis nostrȩ sine diminutione suema lestatis¬
inclinans ut munens quod erat ad sumens¬
quȩ quod nonerat uerum ser .ui. forma
ei formȩ in quo dõ patriest equulis uenir&
& tanto foe derenaturã utrã que conse¬
rer&. ut nec inferiorem consumer&
glorificatio. Nec superiorem minuer&
adsumptio salua igitur propri&ate
utrius que substuntiȩ. &inunum coe¬
untem per sonem suscipitur. amaestate hu¬
militas a uiruite in firmitas ab & ernitate
mortalitas. & ad dependendum condicio
medus congruebat adque idem di hominum¬
que mediator & mori pos sit ex uno & resurge¬
re pos sit ex altero. Merito uirgineae in¬
tegritati nihil corruptionis intulit partus
salutis quia custodia pudoris fuit editioue¬
ritatis : Talis ergo dilectis simi natiuitas do¬
cuit dĩ uir tutem & di sapientiam xpm̃ qua¬

Expanded text:
, sine quo factum est nihil, propter libe, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae cmediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et D
Abbreviated transcription (Latin):
ab hucnatiuitate est quod de omnibus legit᷑
Ne momundus a sorde nein fans cuius est
unius diei sisit uita eius super terrã: Nihil
in istam singulu remna tiuitiuitatem de
carnis concupiscentia transiuit nihilde
peccuti lege mana uit. Uirgoregiu duui¬
ticȩ stirpis eligitur. Quȩ sacrogruuidundu
fȩlu diuinam humanum que prolem prius
conciper& mentem quam corpore. & nesupeni
ignara consilii ad inusitatos pauer& effectos.
quod in ea operandum erat ab spũ scõ conloquio
discit angelico: Nec dumnum credit pudoris
dĩ gen&rix mox futura. Cur enim de concep¬
tiones nouitate desper& cui efficientia deul¬
tissimi uirtute promittitur. confirmat
credentis fide &ium prȩeuntis atestatione
mira culi: Dona tur quȩ eli sub& b. in opinu¬
ta fecunditus ut qui conceptum dederat.
stereliduturus non dubitara & uirgini
Verbum igitur dĩ ds filius dĩ quimn principio
erat aput dm̃ perquẽ fustu sunt omniu¬

Expanded text:
ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virginiVerbum igitur Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aluutor noster dilectissimi. hodienatus
est gaude amus neque enim locum fas est
eẽ tristiȩ ubina talis estuite. Que consump¬
tomor talitatis timore ingerit nobisde
promissa & ernitate leitium: Nemo ab
huius alacritatis participatione secernit᷑
una cunctis l&itie communis estratio:
quia dñs noster peccati mortis quȩ destruc¬
tor sicut nullum areatu liberum repperai
Italiberandis omnibus uenit. Exult& sẽs quia
propinquat at palmam gaudeat peccator
quia inuitatur adueniam anime urgentilis
quia uocat aduitam: dinamque filius. secun¬
dum plenitudinem temporis: Quam diuini
consilu inscrutabilis altitudo disposuit:
Recon ciliandum auctorisuo. naturum gene
ris humani ut inuentor martis diabolos
peripsam quam uicerat uincer&ur: Inquo
conflictu pro nobis inito mugno consilio &mi
rubili ȩquitatis inre certatum est : Dumom¬
nipotens dñs cumsȩ uis simo homine. non in
sua maiestuto sed in nostra humilitate con¬
greditur. Obiciens esti eandem formam ean¬

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est esse tristitiae, ubi natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo crabili aequitatis jure certatum est, dum omnipotens Deus cum saevissimo hoste non in sua majestate, sed in 399 nostra humilitate congreditur, objiciens ei ea
Abbreviated transcription (Latin):
non amisit diuinitatem. Ita idem ds̃ &idem
homo innatura dĩ. equa lis patri. innaturu
hominis factus est mortalis in nobis. prono¬
bis enim de nobis manens quod erat. susci¬
piens quod non erat ut liberur& quod fecerat
Hec est ergo dominice natiuitus mugna so¬
lempnitas. hec est dieihuius noua. & glorio su
festiuitas aduentus di factus ad homines
taque diesiste proeo quod in eo xp̃s natus ẽ
natalis dicitur quem que ideo obseruare
perre uolutum circulum anni festa so¬
lempnita tedibemus ut in memoria re¬
uoc&ur quodnatus est xp̃s. SFR NO¬

Expanded text:
non amisit divininon amisit divinihomo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus est mortalis in nobis. Pro nobis enim manens quod erat, de nobis suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod natus est Christus,