comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debeant quę iam uotę sunt
Nam ut aggrediatur animuͤ
tantum ac tale ꝓpositum. gͣn¬
di utiq dicendi genere debet
excitari et accendi. Sed mar¬
ur cipriants. de habitu uirganum
non de suscipiendo uirginitatis ꝓ¬
posito scripsit. iste uero ep̃s etiam
ad hoc eas magno accendit eloquio.
Uerũ ęxeo quod ambo egerunt
dictionis grandis ȩxempla memo¬
rabo. Ambo quippe inuecti sunt
m eas quȩ formam pigmentis colo¬
rant. uel pouus decolorant. Quoꝵ
prior ille cũ hoc ageret ait inter
cȩtera. Siquis pingendi artifexr
uultum alicuius et speciem et
corꝑis qualitatem emulo colore
signasset. et signato iam consum¬
matoꝙ sumulachro manus aliuᷤᷤ
inferret ut iam formata iam
picta quasi ꝑtuor reformaret.
grauis prioris artificis inuiria
et uista indignauo uideretur.
tute ęxistimas impune laturã
tam imꝓbȩ temeritatis audacia
dĩ artificis offensam.u Ut enĩ
impudica circa homines et in¬

Expanded text:
esse debeant quae jam votae sunt. esse debeant quae jam votae sunt. Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. Iste vero episcopus etiam ad hoc eas magno accendit eloquio. 49. Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines, et in
Abbreviated transcription (Latin):
erubesceret. neꝙ preteriret uerecu¬
ndia. Nicbil toruum inoculis. ni¬
chil in uerbis ꝑcax. nichil inactu
inuerecundum. Non gestus fractior.
non incessuᷤᷤ solutior. non uo᷑ petu¬
lantior. ut ipsa corꝑis species sumu¬
lachrũ suerit mentis. & figura
ꝓbitatis. Bona quippe domus.
in ipso uestibulo debet agnosei.
Ac primo prȩtendat ingressuni-¬
chil intus latere tenebrarum.
tamquam lucerne luximus po¬
sitȩ foris luceat: Quid ergo ȩre¬
quar ciborꝑ par simoniam. offi¬
cioꝵ redundantiã. alterum ul¬
tra naturã suꝑsuisse. alterum¬
pene ipsi nature defuisse.Illic
nulla inter missa temꝑa. hic
congeminati ieinio dies. Et si
quando reficiendi successisset
uoluntas. cibus plerũꝙ obuius
qui mortem arceret. non delicias
miniffret. & cętera. Hȩc aut̃
ꝓpterea in ȩxemplo huiꝰ temꝑa¬
ti generiᷤ posui. quia non hic agit
ut uirginitatem uoueant quȩ
ñdum uouerunt. sed quales

Expanded text:
erubesceret, neque praeteriret verecuerubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tetanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum ipsi naturae pene defuisse? Illic nulla intermissa tempora, hic congeminati jejunio dies; et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius qui mortem arceret, non delicias ministraret , etc. Haec autem propterea in exemplo hujus temperati generis posui, quia non hic agit ut virginitatem voveant quae nondum voverunt; sed quales
Abbreviated transcription (Latin):
ter: sp̃italiter ꝑgite. ꝑuenite si¬
liciter. Tantum mementote
tc̃ nr̃i. cum incipiet in uobis
uirginitas honorari. Ambroso
etiam genere dicendi temꝑato
& ornato ꝓfessis uirginbus ꝓpi¬
nit tanquam sub ex empli sor̾ma
quod bribus imitentur. et dic̃
Uirgo erat ñ solum corꝑe. sedetũ
mente. quȩ nullo doli ambitu
sincerum adulteraret affectũ.
Gorde humilis. uerbis grauis.
animi prudens. loquendi par¬
cior. legendi studiosior. Non
in incerco diuitiarũ. sed inpre¬
ce pauꝑis spem reponens. Inten¬
ta operi. uerecunda sermoni
nem sed dm̃ querere. Nullile¬
dere os. bene uelle omĩbus. As¬
surgere maioribus natu. equa¬
libus ñ inuidere. Fugere iactan¬
tiam. rationem sequi. amare
uirtutem. Quando ista uel
uultu lesit parentes. a Quan¬
dodissensit a ꝓꝓpinquis. a Quan¬
do fastidiuit. hiimilem. Qndo
irrisit debilein.  Quando uitauit
mopem. Eos solos sollicita cȩtus ui¬
roꝑ intusere. quos miscłia non

Expanded text:
iter, spiritualiter pergite, pervenite feiter, spiritualiter pergite, pervenite feliciter; tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi stin incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone,nem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non
Abbreviated transcription (Latin):
pipsas atq in ipsis largit᷑
floret eccłiȩ matris głosa fecun¬
ditas. quantoq plus głosa uir¬
ginitas numero suo addit. gau
diũ matris augescit. Et alio
loco infine epłe. Quomodopor¬
tauimus in quit imaginem
eius qui delimo ẽ. poetemꝰ
et imaginem eius qui cdecęlo
ẽ. Hanc imaginem urgii¬
tas portat. portat integritas.
sc̃itas poetat et ueritas. portãt
discipline dĩ memores. iusti¬
ciam cũ religione retinenteᷤ.
stabiles inside. humiles inti¬
more. ad omẽn tolerantiã
fortes. ad sustinendas in ui¬
rias mites. ad faciendam mm¬
scđiam faciles. fr̃na pece un¬
animes atq concordes. Quȩ
uos. singula o bone uitgines
obseruare. diligere. implere
debetis. quȩ dõ ecap̃o tiacan¬
tes ad dm̃m cui uos dica̾tis maioꝵ
et meliore parte preceditis. Prou¬
ecte annis uinioribus facite ma¬
gisteruuim. Mmores natu. preb.
Hortamentis uos mutuis excta¬
te. emulis deuirtute docum̃s

Expanded text:
per ipsas, atque in illis largiter per ipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit. Et alio loco in fine epistolae: Quomodo portavimus, inquit, imaginem ejus qui de limo est, sic portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Hanc imaginem virginitas portat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes. Quae vos singula, o bonae virgines, observare, diligere, implere debetis, quae Deo et Christo vacantes, ad Dominum cui vos dicastis, majore et meliore parte praeceditis. Provectae annis, junioribus facite magisterium; minores natu, praebehortamentis vos mutuis excitate, aemulis de virtute document
Abbreviated transcription (Latin):
di peccata crucisirus aboleret.
nec solum delicta factoꝵ. sed
etiam cupiditates animoꝵ.
Caro enĩ hedi ad culpã: faciti
refertur. ius ad illecebras cu¬
piditatum. sicut scriptumẽ.
Quia concupiuit popłs cu¬
piditatem pessimã. et dixer̃.
Quis nos cibabit carne.
Quod igitur extendit angłs
uirgam et tetigit petram
dequa ignis exiit ostendit
quod cam dñi sp̃u repleta
diuino peccata omĩa huma¬
nȩ conditionis exureret.
Ende et dñs ait. Ignem
ueni mittere interram.
Et cetera. inquibus rei do¬
cendȩ acꝓbandȩ maxime
incumbit. De genere temꝑato
est apud ciprianum uirginta¬
tis illa laudatio. Nẽ nobis ad
iurgines sermoẽ. quaritin quo
sullimior głã ẽ. maior et cura.
ł los ẽ ille ȩccłi astici germinis.
decus atq ornamentum gr̃ę sp̃i¬
talis. leta indoles. laudas et ho¬
noris opus integrum atq in¬
corruptum. dĩ imago respon¬
dens ad scĩmoniam dm̃. in lu¬
striaepotio gregis ap̃ĩ. guidet

Expanded text:
di peccata crucifixus aboleret, di peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos cibabit carne » ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait, « Ignem veni mittere in terram » ; et caetera, in quibus rei docendae ac probandae maxime incumbit . 47. De genere temperato est apud Cyprianum virginitatis illa laudatio: Nunc nobis ad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est, major et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
legentibus. Sc̃s quoq ambrostus
cũ ageret rem magnam de spũ
scõ. ut eum patri et filio demon¬
stratet equalem. sum misso tam̃
dicendi genere utitur. qm̃ res
suscepta non ornamenta uerboꝵ
aut ad flectendos animos cõmo¬
tionis affectum. sed rerum docu¬
menta desiderat. Ergo inter
cȩtera in principio huius oꝑis
ait. Quo motus oraculo gedeon
cum audisset quod deficientib
licet populoꝵ milibus inuno
buf liberaret. obtulit hedũ
caprarum. cuiꝰ carnem scđm
precepta angłi et azima supͣ
petram posuit. et ea iure ꝑ¬
fudit. quȩ simul Et iurge
cacumine quam gerebat angls
dĩ contigit. depetra ignis erupit.
atq ita sacrificium quod offe¬
rebatur absumptũ ẽ. Quo in¬
ditio declaratũ uidetur quod
petra illa tiþum habuerit cor¬
ad carnem eius relatum ẽ:
quȩ sitientium corda popłoꝵ.
ꝑ emm riuo sui sanguinis in¬
undauit. Iam tẽ gͥ in miste¬
rio declaratum estꝰ: quia dñs
iħc incarne sua totuis mun¬

Expanded text:
legentibus. 46. Sanctus quoque Ambrosius legentibus. 46. Sanctus quoque Ambrosius cum agat rem magnam de Spiritu sancto, ut eum Patri et Filio demonstret aequalem, submisso tamen dicendi genere utitur; quoniam res suscepta non ornamenta verborum, aut ad flectendos animos commotionis affectum, sed rerum documenta desiderat. Ergo inter caetera, in principio hujus operis ait: Commotus oraculo Gedeon, cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno bus liberaret, obtulit haedum caprarum, cujus carnem secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit, et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat, angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita sacrificium quod offerebatur absumptum est . Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corad carnem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. Jam tunc igitur in mysterio declaratum est, quia Dominus Jesus in carne sua, totius mun
Abbreviated transcription (Latin):
mus enĩ ingenesi cira̾ sacram̃¬
tum noe hoc idem precucurris¬
se. et figuram dnĩcȩ passionis il¬
lic ęxtitisse. quod iunum bibit.
quod in ebriatus ẽ. quod indomo
sua nudatus ẽ. quod fuit recu¬
bans nudis et patentibus femori¬
bus. quod nuditas illa patris a
meclio filio denotata ẽ: a ma
cetera quȩ necesse non ẽ ex seqͥ.
cũ satis sit hoc solum comp¬
lecti quod noe tipum futurę
ueritatis ostendens non aqͣm
sed iunũ biberit. et sic imag¬
nem dm̃cȩ passionis ex pres¬
seri .t. Item in sacer dote mel
figuratum uidemus scđm quod scͥp¬
tira diuna testatur etdicit. Et
melchi sedech tex salem ꝓtulit
panem et uinum. Euit dut̃ sacer¬
dos dĩ sũmi. et benedixit abraham.
Quod aut̃ melchi sedech tipum
rp̃i portaret. declarat in psalimiꝰ
dicens. Ante luciferum genui
te. tues sacerdos in ȩternũ. scł̃m
ordinem melchi sedech Hȩc aut̃
epłe. summissȩ dictionis modũ
seruant. quod facile ẽ explorare

Expanded text:
mus enim et in Genesi circa sacramenmus enim et in Genesi circa sacramentum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio denotata est sed ecetera quae necesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melcentum praefiguratum uidemus secundum quod scriptura diuina testatur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem et uinum. fuit autem sacerdos Dei summi et, benedixit Abraham. quod autem Melchisedech typum Christi portaret declarat in psalmis sd filium dicens: ante luciferum genui te. tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. qui ordo epistolae , submissae dictionis modum servant, quod facile est explorare
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ergo fuit beatitudo ur̃a.
tis et dedissetis michi. Ergo
iniicus factussum uob̃. tie¬
rum predicans. E mulantur
uos non bene. sed excludere
uos uolunt. ut cosemulemini.
et ñ solum cumpresens sum apud
uos. E il ioli mei quos iterum par¬
turio. donecapc̃ formetur inuo¬
bis. Uellem aut̃ nc̃ eẽ apuduos.
et mutare uocẽ meã. quia con¬
fundor inuobis. Numquid hic
aut contraria contrarũs uerba
sunt reddita. aut aliqua. gra¬
datione sibi subnęxa sunt᷑: aut
cesa et menbra circuitus ue sonu¬
erunt. Et tamen non idã te¬
put grandis affectus. quo eloqͥ¬
um feruere sentimus. S ed apłi¬
ca ista sic
memoratione eus offertur. mix¬
tus uino offeratur. Namcũ
dicat apc̃ egosum uitis uera:
sangius a pĩ ñ aqua ẽ utiq sed
umim : nec potest uiderisan¬
gius eius quo redempti et uiui¬
ficadsumus ẽẽ in calice. quan¬
do uinum desit calici quo rpĩ
sanguis ostenditur : qui scriptu¬
rarum omĩum sacramento ac
testimonio predicatur. Inueni¬

Expanded text:
Quae ergo fuit beatitudo vestratis et dedissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans? Aemulantur vos non bene; sed excludere vos volunt, ut eos aemulemini. mper, et non solum cum praesens sum apud vos. Filioli mei, quos iterum parturio donec formetur bis. Vellem autem nunc adesse apud vos, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis. Numquid hîc aut contraria contrariis verba sunt reddita, aut aliqua gradatione sibi subnexa sunt, aut caesa et membra circuitusve sonuerunt? Et tamen non ideo tepuit grandis affectus, quod eloquium fervere sentimus: sed Apca ista sic memoratione eius offertur minus uino offeratur. nam cum dicat Christus : ego sum uitis uera, sanguis Christi non aqua est utique, sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicetur. Inueni
Abbreviated transcription (Latin):
netur ut audiat. si ñ delectat᷑.
Unde et inisto genere ubi ad
obedientiã cordurum dictioĩs
granditate Flectendũ ẽ. nisi
et intellegent̃ et libent̃ quidi¬
cit audiatur. ñ potest obedi¬
dient̃ audiatur quantacumꝙ
granditate dictionis mauis
pondus uita dic entis. Nam
qui sapienter ei eloquent̃ dicit
uint aut̃ nequit̃ erudit qui¬
dem multos dicendi studiosoᷤ.
quã uis animȩ suȩ sit in uti¬
lis. sicut scͥptum ẽ. Unde ait

Expanded text:
netur ut audiat, si non delectatur? netur ut audiat, si non delectatur? Unde et in isto genere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et libenter qui dicit audiatur, non potest obedidientiugranditate dictionis majus pondus vita dicentis. Nam qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter, erudit quidem multos discendi studiosos, quamvis animae suae sit inutilis , sicut scriptum est. Unde ait
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicentib. nisi quia ueritas
sic demonstrata. sic defensa. sic
in uicta delectat.u Et in hocgͥ
genere summisso iste nr̃ doctor
et dictor id agere debet ut non
solũ intellegent̃ uerum etiã li¬
bent̃ et obeclient̃ audiatur. li
la quoq: eloquentia gnis tem¬
ꝑati apud eloquentem eccłia¬
sticum nec inornata relinquit᷑
nec indecenter ornatur. nec so¬
lum hoc appetit ut lelectet
quod solum apud alios ꝑsitet᷑.
uerum etiã in hisꝗ̃ laudant siue
uituꝑant: istis appetendis uel fir¬
muis tenendis. illis aut̃ deui tan¬
dis uel respuendis. uult utiq
obedient̃ audiri. Si aut̃ ñ au¬
ditur intellegent̃. nec libenter
pot̃. Proinde illa tria ut intel¬
legant qui atidiunt. ut delecten¬
tur: ut obediant. etiã in hoc ge¬
nere agencdum ẽ: ubi tenet et¬
delectatio principatum. Iamuͦ
ubi mouere et flectere opusẽ
citur. dicendũ ẽ ꝓcul dubio gran¬
diter. Sed quis mouetur. sines¬
cit quoddicitur. Aut quis te¬

Expanded text:
ita dicentibus, nisi quia veritas ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster doctor et dictor id agere debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur. 57. Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi citur, dicendum est procul dubio granditer. Sed quis movetur, si nescit quod dicitur? aut quis te
Abbreviated transcription (Latin):
etiam suauitate detineat. a Nã
si non intellegatur. quis nesciat
nec libenter eũ posse nec obedien¬
ter audiri. a Plerũq auem dic¬
tio ipsa summissa dũsoluit diffi¬
cillimas questiones et inopinata
manifestacione demonstrat dã
sententias acutissimas denescio
quib quasi ca¬
Quernis un¬
de non sꝑabat᷑
eruit
et ostencdit. dũ¬
comuncit errorem. et docet fal¬
sum ẽẽ quod ab illo dici uidebat᷑
inuictum. maxime quando ad¬
est eius quoddam decus non appe¬
titum sed quodãm naturale.
et non nulla non iactantiuncu¬
la selquasi necessaria atq ut
ita dicam ipsi rebus extorta
numerositas clausularum tan¬
tas acclamationes excitat. ut
iux in tel legatur eẽ summissa.
Non enim quia neꝙ incedit
ornata neq armata sed tamꝗͣ nuda
congreditur idõ ñ aduersarium
neruis lacertisq collidit. et obsi¬
stentem subruit acdestruit m̃¬
bris fortissimis falsitatem. Unde
aut̃ crebro et multũ acclamat᷑

Expanded text:
etiam suavitate detineat? Nam etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, dum solvit difficillimas quaestiones, et inopinata manifestatione demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio quibus quasi cavernis, unde non sperabatur, eruit, et ostendit; duconvincit errorem, et docet falsum esse quod ab illo dici videbatur invictum; maxime quando adest ei quoddam decus non appetitum, sed quodammodo naturale, et nonnulla, non jactanticula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, ipsis rebus extorta numerositas clausularum; tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit; et obsistentem subruit ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unde autem crebro et multum acclamatur
Abbreviated transcription (Latin):
uetͣ. Iula itaq tria quȩ supͣ
posiumus eũ qui sapienter
dicit si eti Ei iam eloquent̃
uult dicereid agere debere¬
ut intellegent̃. ut libent̃. ut
obetlient̃ audiatur. ñ sic acci¬
pienda sunt tamꝗͣ singła illiꝰ
tribus dicendi geribus ita tri¬
buantur ut ad suminissum in¬
tellegent̃. adtemꝑatum libent̃.
ad grande ꝑtineat obedient̃
audiri. sed sic potius ut hȩc
tria semꝑ intendat. et quantũ
potest agat. etiam cum au illoꝵ
singulo quoq uersatur. Nolu¬
mus enĩ fastidiri etiam quod
summisse dicimus. ac ꝑ hoc uolumꝰ
ñ solum in tellegenter uerũ etiam
libent̃ andiri. Quid aut̃ agimus diui¬
nis testimoniis docendo quoddici¬
mus. nisi ut obedient̃ audiamur:
idẽ ut credatur eis. opitulante
illo cui dictum ẽ: testimonia tua
credita facta sunt ualde. u Quid
etiam querit nsi credi. qui aliqͥd
licet summisso eloquio discentib
narrat. Et quis eum uelit au¬
dire. nisi auditorem non nulla

Expanded text:
. Illa itaque tria, quae supra . Illa itaque tria, quae supra posuimus, eum qui sapienter dicit, si etiam eloquenter vult dicere, id agere debereut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur, non sic accipienda sunt tanquam singula illis tribus dicendi generibus ita tribuantur, ut ad submissum intelligenter, ad temperatum libenter, ad grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis docendo quod dicimus, nisi ut obedienter audiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cui dictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, discentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
ingrandi ut agantur quȩ age¬
ncla eẽ iam scuntur nec agunt᷑.
ꝑsuadet ingenere temꝑato pul¬
chre ornateq sedi cere. Quod
sine quid nobis opus est. a Appe¬
tant eum qui lingua głanur.
et se in panagiricis talibusꝙ
dictionibus iaccent. ubi nec
docenlus nec aͣliquid agendũ
mouendus. sedtantũ m ẽ delectan¬
dus auditor. Nosuero istum fi¬
nem referamus ad alterum finẽ.
ut scilicet quod efficere uolumus
cum granditer dicimus. hoc etiã
isto uelimus. id ẽ ut bona moꝵ
diligantur. uel deutent᷑ mala.
si abhac actione nonsic alienist̃
homines ut adeam gͣndi genere
dictionis uideantur urgendr aut
si iam id agunt : agant studio¬
sius. atq in eo firmiter perseue¬
rent. Ita fit. ut etiam: temꝑati
generis ornatu non iactanter s
prudent̃ utamur. ñ euis fine
contenti quo tantum mͦ delec¬
tatur aucditor. sed hoc potuis a¬
egentes ut etiam ipso ad bonum
quod ꝑ suadere uolumus adu¬

Expanded text:
in grandi, ut agantur quae agein grandi, ut agantur quae agenda esse jam sciuntur, nec aguntur; persuadet in genere temperato, pulchre ornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui lingua gloriantur, et se in panegyricis talibusque dictionibus jactant, ubi nec docendus, nec ad aliquid agendum movendus, sed tantummodo est delectandus auditor. Nos vero istum finem referamus ad alterum finem, ut scilicet quod efficere volumus, cum granditer dicimus, hoc etiam isto velimus, id est, ut bona morum diligantur, vel devitentur mala; si ab hac actione non sic alieni sunt homines, ut ad eam grandi genere dictionis urgendi videantur: aut, si jam id agunt, ut agant studiosius, atque in eo firmiter perseverent. Ita fit ut etiam temperati generis ornatu, non jactanter, sed prudenter utamur: non ejus fine contenti, quo tantummodo delectatur auditor; sed hoc potius agentes, ut etiam ipso ad bonum quod persuadere volumus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
giantq uituꝑ abiliter uiuere:
Sed ñ quid om̃s qui delectamꝰ
imitantur. sicut ingrandige¬
nere om̃s qui flectuntur agill
& infuminisso genere om̃s qul
docemtur sciunt aut credunt uerũ
illa duo genera quod efficere in ten¬
dunt hoc eis ẽẽ maxime necessari¬
um qui sapient̃ et eloquent̃ uolt̃
dicere. illud uero quod agitur ge¬
nere temꝑato idẽ ut eloquentia
ipsa delectet. nonẽ ꝓpt̾ se ipsum
usur pandum. sed ut rebus quȩ
utilit̾ honesteq dicuntur. si nec
docente in digent eloquio nec
mouente quia et scientes aucito
assensus. Nam cum eloquentiȩ
sit uniuersale officiũ inquocumq
istoꝵ trium generũ dicere apte
ad ꝑsuasionẽ. finis aut̃ id quod
intenderis ꝑ suadere dicendo. in
quocumq istoꝵ triũ generum
dicit quidem eoquens apte ad
ꝑsuasionem. sed nisi persuadeat
ad finem nonꝑuenit eloquentiȩ.
Per suadet aut̃ insum missogene¬
re uera ẽẽ quę dicit. ꝑ suadet

Expanded text:
giantque vituperabiliter vivere. giantque vituperabiliter vivere. Sed numquid omnes qui delectantur, mutantur, sicut in grandi genere omnes qui flectuntur, agunt; et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum illa duo genera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faveassensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum trium generum dicit quidem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; persuadet
Abbreviated transcription (Latin):
debat uictam. anteꝗͣ re ipsa id osten¬
derent cretidi. morq sermone sim¬
ios ad agendas dõgrãs corda atq
ora conuerti. Et ecce iam ferme
octo uel ampluis anni sunt. ꝓp¬
cio ap̃o exquo illie nchil tale
temptatum ẽ. Sunt et alia mul¬
ta exꝑimenta quibus didicimus
homines quid in eis fecerit sapien¬
tis granditas dictionis ñ clamore
potius quam gemitu. aliquando
etiam lacrimis. postremo uite
mutatione monstrasse. Summis¬
so etiam dicendi genere sunt ple¬
riq imutati. sed ut quod non sci¬
ebant scirent. aut quod eis tude¬
batur incredibile crederent. ñ
aut̃ ut agerent quod agendum
iam nouerant. et agere nolebant.
Ad huiꝰ modi namꝙͦ duriciam
flectendam debet granditer dici
Nam et laudes et utuꝑationes
quando eloquent̃ dicuntur cum
sint ingenere temꝑato sic affici¬
unt quosdam ut non solum in
laudibus etiumꝑ ationibus elo¬
quentie delectentur. uerũ et
ipsi laudabiliter appetant fu¬

Expanded text:
debat, devictam, antequam re ipsa id ostendebat, devictam, antequam re ipsa id ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias corda atque ora converti. Et ecce jam ferme octo vel amplius anni sunt, propitio Christo, ex quo illic nihil tale tentatum est. Sunt et alia multa experimenta quibus didicimus, homines, quid in eis fecerit sapientis granditas dictionis, non clamore potius quam gemitu, aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. Submisso etiam dicendi genere sunt plerique mutati: sed ut quod nesciebant, scirent, aut quod eis videbatur incredibile, crederent; non autem ut agerent quod agendum jam noverant, et agere nolebant. Ad hujusmodi namque duritiam flectendam, debet granditer dici. Nam et laudes et vituperationes quando eloquenter dicuntur, cum sint in genere temperato, sic afficiunt quosdam, ut non solum in laudibus et vituperationibus eloquentia delectentur, verum et ipsi laudabiliter appetant, fu
Abbreviated transcription (Latin):
ande autem genus plerũq pon¬
dere suo uoces premit. sed lacͥm¬
as ex primit. Deniq cum apud
cesaream mauritanȩ ppło dissu¬
aderem pugnã ciuilem uel potiꝰ
plusquam ciuilem quã canterinã¬
terman uocabant. neq enĩ ciue̾
tantum nodo uerũ etiam ꝓpin¬
qui fr̃s. postremo parentes ac
silii lapidibus inter se induas
partes diuisi post aliquot dies
continuos certo tempore anni
sollẽpniter dimicabant. et quis¬
ꝙ utquemꝙ poterat occidebat.
egi quidem granditer quantũ
ualui ut tam crudele atq in¬
ueteratum malum decordibus
et moribus eor auellerem. pel¬
leremꝙ dicendo. Nontamen
egisse aliquid me putaui. cum
eos audirem ad clamantes. s
cum flentes uiderem. Acclama¬
nonibus quippe se doceri etde¬
lectari. flecti aut̃ lacrimis in¬
dicabant. Quos ubi aspęxi im¬
manem illam consuetudinẽ
apatribus & aius longe q. a
maioribus traditam quę pectora eoꝵ
hostiliter obsidebat uel potius possi¬

Expanded text:
ande autem genus plerumque ponande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vel potius plus quam civilem, quam Catervam vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postremo parentes ac filii lapidibus inter se in duas partes divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: egi quidem granditer, quantum valui, ut tam crudele atque inveteratum malum de cordibus et moribus eorum avellerem, pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant. Quas ubi aspexi, immanem illam consuetudinem a patribus et avis, longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possi
Abbreviated transcription (Latin):
N. duob generib quando eis
ista incidunt. sicut laudandũ
aliquid uel iutuꝑandum. ubi
nec dampnatio cuiusꝗͣ nec lib̾a¬
tio. nec ad actionem quã lib
assenssio requiritur. In quocũq
alio genere occurrerit genis
adhibendum et inteponendũ
ẽ temꝑatum. Ingrandi enm
genere inueniunt locos suos
duo cȩtera et insummisso simi¬
liter. Temꝑ atum aut̃ genus
ñ quidem semꝑ sed tamen ali-¬
quando summisso indiget. si
ut dixi questio ciius nodusẽ
soluendus incurrat. uel quan¬
do ñ nuilla quȩ oenari possent
idõ non ornantur sed sum¬
misso sermone dicuntur. ut
quibusdam quasi toris orna-¬
mentor prebeant eminenti.¬
oreri locum. Grande autẽ¬
genus temꝑatam dictionem non re¬
quirit. Ad delectandos quippe aĩo
non ad mouendos ipsa suscipitur.
uehementiłs ad clametur idõ gran¬
diter putandus ẽ dicere. Hoc enĩ
et acumina suminissi generis. et
cenamenta faciunt temꝑati. Gr-¬

Expanded text:
is duobus generibus, quando eis is duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut laudandum aliquid vel vituperandum, ubi nec damnatio cujusquam nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocumque alio genere occurrerit, genus adhibendum et interponendum est temperatum. In grandi ergo genere inveniunt locos suos duo caetera, et in submisso similiter. Temperatum autem genus non quidem semper, sed tamen aliquando submisso indiget, si, ut dixi, quaestio cujus nodus est solvendus, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, sed submisso sermone dicuntur, ut quibusdam quasi toris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Grande autegenus temperata dictio non requirit: ad delectandos quippe animos, non ad movendos ipsa suscipitur. vehementius acclametur, ideo granditer putandus est dicere: hoc enim et acumina submissi generis, et ornamenta faciunt temperati. Gr
Abbreviated transcription (Latin):
tius erigere quod erectum ẽ.
etiam inde decidat quo fuierat
excitacione ꝑductũ. Inter positiᷤ
uero que sunt dicenda sum missiꝰ
bene reditur ad ea quȩ opus ẽ
granditer dici. ut dictionis impe¬
tus sicut maris estus alternet.
Ea quo fit ut grande dicendi
genus siduitius ẽ dicendum ñ
debeat ẽẽ solum. sed alioꝵ ge¬
nerum interpositione uariet᷑.
et tamen generi dictio tota tri¬
buitur. cuius copia preualue¬
beatur çertis et necessariis lo¬
eis. Nam & ingrandi gene¬
re semꝑ euit pene semꝑ tẽꝑa¬
ta decet ẽẽ principia. et in pote¬
state eloquentis ẽ ut dicantur
ñ nulla summisse etiam quȩ
possent granditer dici. ut ea que
dicuntur granditer ęxilloꝵ fiant
comparatione grandiora. et eoꝵ
tamtuam umbris luminosiora
reddantur. In quocumq aut̃
genere aliqua questionum uin¬
cla soluenda sunt : acumine
opus ẽ. quod sibi summissum
genus ꝓprie uendicat. Ac ꝑhoc
eo genere utendum est et in ali¬

Expanded text:
tius erigere quod erectum est, tius erigere quod erectum est, etiam inde decidat, quo fuerat excitatione perductum. Interpositis vero quae sunt dicenda submissius, bene reditur ad ea quae opus est granditer dici, ut dictionis impetus sicut maris aestus alternet. Ex quo fit ut grande dicendi genus, si diutius est dicendum, non debeat esse solum, sed aliorum generum interpositione varietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cujus copia praevaluebeatur, certis et necessariis locis. Nam et in grandi genere semper aut pene semper temperata decet esse principia. Et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici; ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocumque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi submissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et in ali
Abbreviated transcription (Latin):
na bene. idẽ sicut res postulat
acute. ornate. arclenter ꝙ dice¬
ntibus ꝑmulta eoꝵ scripta uł
dicta possunt hȩc tria genera
reperiri. et assidua lectione uł
auditione amnmixta etiam ex¬
ercitatione studentibus i nolescoe¬
plinam eẽ ex istimet ista mis¬
cere. Immo quantum congrue
fieri potest. omĩbus generib
dictio uarianda ẽ. Nam quan¬
do plixa est inuno genere. minusde¬
sinet auditorem. Cũ uero fit in ali¬
ud abalio transitus. etiam si longiuᷤᷤ
eat : decentius ꝓcedit cẽo. Quam¬
uis habeant et singula genera
uarietates suas insermone eloq̃n¬
tum. quibus ñ sinuntur in eoꝵ
qui audiunt frigescere uel tepe¬
scere sensibus. Leruntamen fa¬
cilius sum missam solum. quã
solum grande diutius tolerari
potet. Cõmotio quippe animi
quanto magis excitanda ẽ ut nob̃
assentiatur auditor. tantominꝰ
mea diu teneri pot̃. cũ suerit
quantum satis ẽ ęxcitata. Et ido
cauendum ẽ nedũ uolumus al¬

Expanded text:
et bene, id est sicut res postulat, et bene, id est sicut res postulat, acute, ornate, ardenterque dicentibus, per multa eorum scripta vel dicta possunt haec tria genera reperiri, et assidua lectione vel auditione, admixta etiam exercitatione, studentibus inolesceplinam esse existimet ista miscere: imo quantum congrue fieri potest, omnibus generibus dictio varianda est. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditorem. Cum vero fit in aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, decentius procedit oratio: quamvis habeant et singula genera varietates suas in sermone eloquentium, quibus non sinuntur in eorum qui audiunt, frigescere vel tepescere sensibus. Verumtamen facilius submissum solum, quam solum grande diutius tolerari potest. Commotio quippe animi quanto magis excitanda est, ut nobis assentiatur auditor, tanto minus in ea diu teneri potest, cum fuerit quantum satis est excitata. Et ideo cavendum est, ne dum volumus al
Abbreviated transcription (Latin):
sa sibi displicet. Quẽ tudicem
mulier ueriorem requirimus
deformitatis tuȩ quam te ip¬
sam quȩ uideri times. a Si
pulchraes: quid ab¬
f sconderis. a Si de sormiꝰ.
cur formosam te ẽẽ mentiris. uec
tuȩ conscientiȩ nec alieni grãm er¬
roris habitura. a Ille enim alt
ramdiligit. tu alteri uis placere:
Et irasceris si amet aliam. qui
atulterare inte docetur. Male
magistra es iniuriȩ tuȩ. Lenoor¬
nari refugit etiam quȩ ẽ passale¬
nonem. aclicet. uilis mulier si
alteri tamen sed sibi peccat. To¬
lerabiliora ꝓpe modum in adul¬
terio crimina sunt. Ibi enĩ pu¬
dicicia hic natura adulteratur.
Satis ut estimo apparet femina̾
ne suam fucis adulterant for¬
mam. et ad pudorem et ad timo¬
rem hac facundia uehement̃
impelli. Pro inide neq sũmis¬
sum neꝙ temꝑatum sed gran¬
de omĩno genus hoc elocutioĩs
agnoscumis. Et ui his aut̃qͦs
duos ex omĩbus proponere uolui
et in aliis eccłiasticis uiris etbo

Expanded text:
bi ipsa displicet. Quem judicem, bi ipsa displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requirimus deformitatis tuae, quam te ipsam, quae videri times! Si pulchra es, quid absconderis? Si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? eram diligit, tu alteri vis placere: et irasceris si amet alteram, qui adulterare in te docetur. Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae est passa lenonem; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde neque submissum neque temperatum, sed grande omnino genus hoc elocutionis agnoscimus. Et in his autem quos duos ex omnibus proponere volui, et in aliis ecclesiasticis viris et bona,
Abbreviated transcription (Latin):
mento ueceri. neꝙ infermento malitie
et nequitiȩ. sedinatimis sinceritats
et ueritatis Nũ sinceritas ꝑsener¬
at etueritas quando quȩ sincerast̃
polluuntur. et coloꝵ adultermis.
medxaminum fucis in mendaciũ
uera mutantur. a Dñs tuus dicit.
non potes facere capillum unum
album alium nigrum. et iadiun¬
cendam dm̃ tui uocem us te eẽ po¬
tiorem.u dudaci conatu et sacrile¬
go contempt crines tuos infici¬
malo presagio futitroꝵ. capillos
iam tibi flamineos auspicaris.
Longuin ẽ inserere omĩa quȩ se¬
cuntur. Ille uero posterior Et
intales diceret. hinc illa inquit
nascuntur incentiua uicioꝵ
ut quesitis coloribus ora pinguant.
dum uiris displicere fcrundant.
& de adulterio tiultus meditent᷑
adulterium castitatis. Quanta
hinc amentia essigiem mutare
naturȩ picturam querere. a¬
Etdum uerentur maritale ui¬
dicium. ꝑdidere suum. Prior
enim dese ꝓmintiat. quȩ cupit
mutare quod nata ẽ. Itadũ
aliis studet placere. prius ip¬

Expanded text:
eri neque in fermento malitiae et nequitiae sed in azymis sinceritatis et ueritatis. num sinceritas perseuerat et ueritas, quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, medicaminum facis in mendacium uera mutantur? Dominus tuus dicit: non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego contemptmalo praesagio futurorum capillos jam tibi flammeos auspicaris . Longum est inserere omnia quae sequuntur. 50. Ille vero posterior ut in tales diceret: Hinc illa, inquit, nascuut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditantur adulterium castitatis. Quanta hic amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum! Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est. Ita dum aliis studet placere, prius si
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis ñ faciant dicunt tam̃en.
S alio loco tales arguens. hypo¬
critȩ inquit quomodo potestis
bona
loqui.
cum sitis
mali.o Acꝑ
hoc et ea quȩ dicunt quando bona
dicunt ñ ipsidicunt. uoluntate
scilicet atq oꝑe negando quod
dicunt. Unde contingit ut hõ
disertus et malus sermonem quo
ueritas p̃dicetur dicendum ab a¬
lio ñdiserto sedbono ipse compo¬
nat. Quod cũ fit ipse a se ipso tͣ¬
dit alienum. ille abalieno accopit
suum. Cũ uero bom fideles bonis
fidelibus hanc oꝑam cõmendant.
utriq sua dicunt. quia et ds̃
ipsoꝵ ẽ cuuissunt illa quȩ li¬
.& ea sua faciu

Expanded text:
quamvis non faciant, dicunt tamen. quamvis non faciant, dicunt tamen. Sed alio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac hoc et ea quae dicunt, quando bona dicunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando quod dicunt. Unde contingit ut homo disertus et malus, sermonem quo veritas praedicetur, dicendum ab alio non diserto sed bono, ipse componat; quod cum fit, ipse a seipso tradit alienum, ille ab alieno accipit suum. Cum vero boni fideles bonis fidelibus hanc operam commodant, utrique sua dicunt: quia et Deus ipsorum est, cujus sunt illa quae dit ea sua faciu
Abbreviated transcription (Latin):
res ueritatis siunt nec multi ma¬
gistri siunius ueri magistri id ip¬
sum dicant om̃s et ñ sint ineisscis¬
mata. Nec deterrendi sunt isti
arguit eos qui furantur uerba
eiꝰ unꝰ qͥsq a ꝓrimo suo. Q enĩ fu¬
rant᷑ : alienũ auferunt. Uerbũ
aut̃ dĩ ñ ẽ abeis alientm qui ob¬
temꝑant ei. potiusq ille dicit ali¬
ena. qui cumdicat bene. uiuit
male. Quecũq enĩ bonadicit.
euis ex cogitari uidentur ingenio.
sed eius moribus aliena sunt. Eos
itaq dirit ds̃ surari uerba sua. qͥ
bom uolunt uideri loquendo q̃
dĩsunt : cum mali sint. facien¬
do quȩ sua sunt. Hec sane ip¬
sidicunt bona quȩ dicuntur.
sidiligenter ad tendas. Q modo
enĩ dicunt uerbis. quod negant
factis.a Non enĩ frustra detali¬
bus ait apłs. Consitentur se
nosse dm̃. factis aut̃ negant.
Modo gͦ quodam ipsidicunt.
tasait. Detalibus enĩ loquitur.
Quȩ dicunt inquit facite. quȩ
aut̃ faciunt facere nolite̾ Dic̃t

Expanded text:
res veritatis fiunt: nec multi mares veritatis fiunt: nec multi magistri, si unius rei magistri idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata. Nec deterrendi sunt isti m Deus arguit eos, qui furantur verba ejus, unusquisque a proximo suo . Qui enim furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ipsi dicunt, tas ait. De talibus enim loquens. Quae dicunt, inquit, facite; quae autem faciunt, facere nolite; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deforme haberet et corpus. ita qͥ
eloquent̾ ea quȩ falsa sumtlicunt.
magis miserandi sunt. ꝗͣsi talia
deformiter dicerent. Quid ergo
ẽ ñ solũ eloquent̾ uerũ etiam
sapient̃ dicere. insi uerba insũ¬
misso gnẽ sufficientia. intẽꝑato
splendentia. ingrandi uehemen¬
tia. ueris tamen rebus quas au¬
diri oꝑorteat adhibere. Sed
qui utrũꝙ ñ pot̃. dicat sapient̃
quod ñdicit eloquent̃. potiusꝗͣ
dicat eloquent̃ quod dicit insi¬
pienter. Si aut̃ ne hoc quidem
potest. ita conuerset᷑ ut ñ solum
sibi p̃mium cõparet sed et pre¬
beat aliis exemplum. et sit eiuis
quasi copia dicendi. forma uiuen¬
di.Sunt sane quidam qui be¬
ne ꝓnuntiare possunt. quidaut̃
ꝓmintent excogitare non posst̃.
Qđ si ab aliis sumant eloquent̃
sapient̃q conscriptum memorieꝙ
cõmenclent atq adppłm ꝓ ferant
si eam ꝑ sonamgerunt. non
imꝓbe faciunt etiam. Sic enĩ
quod ꝓfecto utileẽ multi predicato.¬

Expanded text:
deforme haberet et corpus; ita qui deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est ergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi verba in submisso genere sufficiensplendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus quibus audiri oporteat adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicat eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienter. Si autem nec hoc quidem potest, ita conversetur, ut non solum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam personam gerunt, non improprie faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
insapientia uerbi. ut non eua¬
cuetur crux xpi. Ad hoc ua¬
let etiam quod ait. ad thimo¬
teum. Noli uerbis contende.
Ad nichil enĩ utile ẽ: nisi ad
subuersionem audientium.
Neq enim hoc idõ dictumẽ.
ut aduersariis oppugnantib
ueritatem nicbil nos ꝓueri¬
tate dicamus. Et ubi erit
quod cum ostenderet qualis
eẽ ep̃c debeat ait intercetera.
ut potens fit indoctrina sana.
et contra dicentes redarguere
Uerbis enĩ contendere ẽ:
ñ curare quomodo error ue¬
ritate tuncat᷑. sed quomodo
tua dictio dic̾ioni preferat᷑
al tertus. Porro qui non uerb̃
contendit. siue summisse. siue
temꝑate. siue granditer dicat. id
agit uerbis ut ueritas pateat. ue
ritas placeat. ueritas moueat.
qm̃ nec ipsa quȩ p̃ceptis finis et
plenitudo legis ẽ caritas ullo mͦ
recta eẽ potest. si ea quȩ diligunt᷑
non uera sed falsa sunt. Sicut aut̃
cuiꝰ pulchrũ corpus et de formis ẽ am¬
mus magis dolendus est quamsi

Expanded text:
in sapientia verbi, ne evain sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi . Ad hoc valet etiam quod ait ad Timotheum: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse episcopus debeat, ait inter caetera: Ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Verbis enim contendere, est non curare quomodo error veritate vincatur, sed qtua dictio dictioni praeferatur alterius. Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicat, id agit verbis ut veritas placeat, veritas moveat; quoniam nec ipsa, quae praecepti finis et plenitudo Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
respondentes corde suo. aut
etiam si adhoc erũpunt ore
suo.atq dicentes. Quod mͥ
precipis. cur ipse non facis.u
Ita fit. ut eũ ñ obedient̃ au¬
diant qui se ipse ñ audit. et
dĩ uerbum quod eis predicat᷑
simul cum ipso predicatore
set. nemo ad olescentiã tuã
contẽpnat. subiecit unde ñ con¬
tempneretur. atq ait. Sed
forma esto fidelium insermo¬
ne: in conuersatione. indilic¬
tione. infide. incastitate. Ca
lis doctor : ut obedienter andi¬
atur. non impudenter. ñ solum
suminisse ac temꝑate uerum
etiã granditer dicit. quia non
contemptibiliter uiuit. Sic nã¬
q elicgit bonam uitam. ut etiã
bonam non neglegat famã. sed
ꝓuideat bona coram dõ et ho¬
minibus quantũ potest. illũ
timendo. his consulendo. Imp¬
so etiam sermone malit rebus
placere quam uerbis. nec exi¬
stimet dici melius insi quod
dicitur uerus. nec doctor uer¬
bis seruiat. sed uerba doctori.
Hoo ẽ enĩ quod ait. apłs. Non

Expanded text:
respondentes corde suo, aut respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore set, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate . CAlis doctor ut obedienter audatur, non impudenter non solum submisse ac temperate, verum etiam granditer dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis serviat, sed verba doctori. Hoc est enim quod Apostolus ait: Non