comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brum ubi cumq dicitur filii hominũ: inhebreo hab& filii
hominis. hocẽ filii adamꝰ. Omnis poene scriptura. hoc
idiomãȩ plena ẽ. uniuer sum genus hominũ. adam fili¬
os uocans: Sed & hanc uidi sapientiã subsole. & magna
ẽ apud me ciuitas parua & uiri pauci in ea & uenit ad
eam rex magnus & circũdedit eam . & edificauit aduer¬
sus eam machinã magnã. & inuenit in ea uirũ pauperẽ
& sapientẽ & salua uit hic ciuitatẽ insapientia sua-
& homo ñ recordatus ẽ hominis pauperis illius Alus
omnia incerta dieentib & iustd ab iniusto. nihil amplius
habere. Ego sapientiã &iã in hoc maximã conprobaui.
quod crebro euenit. Ut parua sit ciuitas. & habitatores
pauci in ea: Et innumerabiliũ hostium cingatur exer¬
citu & obsidione & fame. populus intus nec&ur . Et re¬
pente contra omniũ suspicionẽ. inueniri uirũ humilẽ
& pauperẽ . qui hab& sapientiã maiorẽ cunctis diuiti

Expanded text:
brum ubicumque dicitur, filii hominum, in Hebraeo habet   filii brum ubicumque dicitur, filii hominum, in Hebraeo habet   filii hominis, hoc est, filii Adam. Et omnis pene Scriptura hoc idiomate plena est, universum genus hominum, Adam filios vocans. Sed et hanc vidi sapientiam sub sole, et magna est apud me. Civitas parva et viri in ea pauci: et venit ad eam rex magnus et circumdedit eam, et aedificavit adversus eam machinam magnam. Et invenit in ea virum pauperem et sapientem, et salvavit hic civitatem in sapientia sua: et homo non recordatus est hominis pauperis illius. Aliis omnia incerta dicentibus, et justum ab injusto nihil amplius habere: ego sapientiam etiam in hoc maximam comprobavi: quod crebro evenit, ut parva sit civitas, et habitatores in ea pauci, et innumerabilium hostium cingatur exercitu, et obsidione, et fame populus intus necetur: et repente contra omnium suspicionem inveniri virum humilem et pauperem, qui quia habet sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
malo. sicut quae colligantur inlaqueo similiter corruent
filii hominũ intempore malo. Cum ceciderit suꝑ eos ex¬
templo : Iam & supra diximus. quod dum nesciant homines.
ita eis aut angustiae eueniant aut interitus. Porro secun¬
dum allegoriã sciendum. regnũ celorũ simile esse sagenȩ
misse inmare. & e contrario habere sagenã her&icos. ꝑ
quã pisces capiant ad interitum: Sagena enim eorum
acta ieiunia. uestis humilis. uirtutũ imitatio: quod si
coeperint de superioribus disputare. & insublime leua¬
re ossuum. & dĩ altitudines querere: laqueum ponunt
in excelsis: Quomodo igitur pisces & uolueres. cito
capiuntur a tali sagena & istius modi laqueo sic cum mul¬
tiplicata fuerit iniquitas & refrixerit caritas multorum.
& signa facta fuerint atq portenta . ita ut seducantur
sipossibile ẽ &iam electi sciendum ẽ eclesiasticos quoq
uiros qui filiihominũ apellantur. & sunt modice fidei.
cito posse corruere Notandum &iam quod ꝑ totum li¬

Expanded text:
s quae colligantur laqueo: similiter corruent filii hominum in tempore malo, cum ceciderit super ipsos extemplo. Jam et supra diximus, quod dum nesciant homines, ita eis  Al. eis aut angustiae veniant, aut interitus. Porro secundum allegoriam est sciendum, regnum coelorum simile esse sagenae missae in mari . Et e contrario habere sagenam haereticos, per quam pisces capiant ad interitum. Sagena eorum acta jejunia, vestis humilis, virtutum imitatio. Quod si coeperint et de superioribus disputare, et in sublime levare os suum, et Dei altitudines quaerere, laqueum ponunt in excelsis. Quomocapiuntur a tali sagena, et ab istiusmodi laqueo: sic cum multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et signa facta fuerint atque portenta, ita ut seducantur, si possibile 466 est, etiam electi : sciendum est Ecclesiasticos quoque  Al. quosque viros, qui filii hominum appellantur, et sunt modicae fidei, cito posse corruere. Notandum etiam, quod per totum li
Abbreviated transcription (Latin):
perfidem. & hoc non &uobis
dĩ enim donum est. non & ope¬
ribus ut nequis glori&ur ip¬
sius enim sumus factura creati¬
inxp̃o ihũ inoperibus bonis
quae pre parauit ds̃ ut in illis
ambulemus

Expanded text:
per fidem, hoc non ex vobis, donum enim Dei est. Non ex operibus, ut ne quis glorietur. Ipsius enim sumus factura in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus
Abbreviated transcription (Latin):
RI MUM QUIDEM SERMONE
fecit de omnibus otheophile
ad sumptus est. quib & prebuit
se ipsum uiuum post passionẽ
sua inmultis. argumentis per

Expanded text:
rimum quidem sermonem feci de omnibus o Theophile adsumptus est quibus et praebuit se ipsum vivum post passionem suam in multis argumentis per
Abbreviated transcription (Latin):
tis uistute super uenientis sp̃s
sc̃i inuos: & eritis mihi testes
inhierusalem & in omni ludea
& samaria &usq adultimum
terrae. Et cum haec dixiss& ui¬
dentib illis eleuatus ẽ et nubes
suscepit eum ab oculis eorum.
umq intuerentur in caelum eun¬
tem illum. &ce duo uri adste¬
terunt luxta illos inuestibus
albis qui & dixerunt: uiri ga¬
lilei quid statis aspicientes in

Expanded text:
ervenientis Spiritus Sancti in vos et eritis mihi testes in Hierusalem et in omni Iudaea et Samaria et usque ad ultimum terrae et cum haec dixisset videntibus illis elevatus est et nubes suscepit eum ab oculis eorum cumque intuerentur in caelum eunte illo ecce duo viri adstiterunt iuxta illos in vestibus albis qui et dixerunt viri galilaei qu
Abbreviated transcription (Latin):
rimus itaq humilatatis
gradus est. Si timore dĩ sibi
ante oculos semꝑ ponens obli¬
uione omnino fugiat & seꝑ
sit memor omnia quepcepitd̃s
ut qualiter condemnentes dm̃¬
in gehennam de peccatis inci¬
nam que timentib dm̃ prepa¬
rata est animo. suo semper
euoluat. Et custodiens se om¬
ni hora apeccatis & uitus
d est cogitationum linguae
oculorum. manuũ. pedũ. uel
uoluntates propriae. sed & de¬
sideria carnis amputare fes¬
tin&. Estim& se homo de
ni hora. et facta sua homni
loco ab asp&ctu diuinitatis
uidere. & abangelis omni hora

Expanded text:
rimus itaque humilitatis gradus est, si timorem Dei sibi ante oculos semper ponens oblivionem omnino fugiat, et semper sit memor eorum quae praecepit Deus: ut qualiter et contemnentes Dein gehennam pro peccatis incinam quae timentibus Deum praeparata est, animo suo semper evolvat. Et custodiens se omni hora a peccatis et vitiis, id est cogitationum, linguae, oculorum, manuum, pedum, vel voluntatis propriae: sed et desideria carnis amputare festinet. Aestimet se homo de ni hora, et facta sua in omni loco ab aspectu Divinitatis videri, et ab angelis omni hora
Abbreviated transcription (Latin):
quia hic psalmus propriam
uocẽ dĩ loquentis inducit.
deo titulum non hab& ne
quod diuino aeloquio aliquid¬
pre poneretur . aut primus
diceretur qui non primus:
Sed unus est appellatur.
Et ideo pre titulationẽ habe¬
re nec potuit. nec debuit.
nisi habuiss& ut primꝰ ess&
melior tantum mordine nume¬
ri. non auctoritate ludicare¬
tur. At ne ut lam selatum
est aliquid preponer& diui¬
no ae loquio psalmo grafus
pre titulatione preposita.
Nam & pars ceteris potuiss&
intellegi si primus dictus fu¬
iss&. Et ideo solus titulus
non hab&. ut per spicuum¬
non ess& quantum intercete¬
ros aeminer&. Unde lam
aduertere deb& prudentia
ur̃a quanta uis quanta aue¬
toritas. quanta ratio ut
hoc psalmo uers&ur. Cui
n& titulum ausus ẽ scriba
pre ponere. n& numerum in¬
dicare ut solum eum & unũ
potius qua primũ os tende¬
ret. Igitur quia fauente dõ
& uocis auctoritas lam osten¬
sa ẽ & tituli ratio de monstric¬
ta super est ut de ipro psal¬
mo tactemus.

Expanded text:
quia hic psalmus propriam quia hic psalmus propriam vocem Dei loquentis inducit, ideo titulum non habet, ne quid divino eloquio praeponeretur, aut primus diceretur, qui non primus, sed unus est appellatus: et ideo praetitulationem habere non potuit, nec debuit, ne si habuisset ut primus esset, melior tantum in ordine numeri, non auctoritate judicaretur: aut ne, ut jam relatum est, aliquid praeponeret divino eloquio Psalmographus, praetitulatione praeposita. Nam et prae caeteris potuisset intelligi, si primus dictus fuisset. Et ideo solus titulum non habet, ut perspicuum esset quantum inter caeteros emineret. Unde jam animadvertere debet Prudentia Vestra, quanta vis, quanta auctoritas, quanta ratio in hoc psalmo versetur, cui nec titulum ausus est scriba praeponere, nec numerum indicare; ut solum eum et unum, potius quam primum ostenderet. Igitur quia favente Deo, et vocis auctoritas jam ostensa est, et tituli ratio demonstrata; superest, ut de ipso psalmo tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
IUERSA SUNT GENERA
proph&ciae & proinde
cui ut haec uox. uel qua ꝑsona
propiae dictum sit. uel cur
titulum non habeat re quira
nulla dubitatio est. & quis
psalmus quotur sit. uel a quo
recitatus sit. titulorũ scrip¬
tione ostenditur. Non enĩ
omnes psalmi ad dicuid
dicti sunt. Ipse dauid & omni
populo quat tuor principes
spu sc̃o in unclatos elegit. quo¬
rum nomina haec sunt asaph
eman. etham & idithun. et
que cũq diuinus sp̃s intrass&
xmnum dõ caner&. Dauid
ergo solus nouẽ psalmos ore
propriae cecinit. Reli qui
aute ab illis quat tuor prin¬
cipib luxta titulorum senp¬
tionẽ sunt dicti. hic autem
quia titulũ &ia dixi ñ hab&.
requirendum nobis quara¬
tione interceteros solus ñ
habeat tituli inscriptionẽ
uel quo fuerit recitatus.
Nam si psalmo grafus. secundũ
& tertium. & quartum. et
omnes uel innumero redige¬
ret uel causas singulorum
ostendere potuit. Quur non
& huic titulũ posuit. & utrũ
primus ess& ostendit. Sed

Expanded text:
iversa sunt genera prophetiae: et proinde cujus haec vox, vel in qua persona proprie dictum sit, aut cur titulum non habeat, requiramunulla dubitatio est, et qui Psalmus quotus sit, vel a quo recitatus sit, titulorum inscriptione ostenditur. Non enim omnes Psalmi a David editi sunt. Ipse enim David ex omni populo quatuor principes Spiritu sancto mundatos elegit, quorum nomina sunt Asaph, Eman, Ethan, et Idithun, ut in quemcumque divinus Spiritus intrasset, hymnum Deo caneret. David ergo solus novem psalmos ore proprio cecinit: reliqui autem ab illis quatuor principibus, juxta titulorum inscriptionem, sunt dicti. Hic autem quia titulum, sicut jam dixi, non habet; requirendum nobis est, qua ratione inter caeteros solus non habeat tituli inscriptionem, vel a quo fuerit recitatus. Nam si Psalmographus secundum et tertium et quartum et omnes vel in numero redigere, vel causas singulorum ostendere potuit; cur non et huic titulum imposuit, et utrum primus esset, ostendit? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cere &xtoto corde. tota
anima: dota uistute. De lnde
proximum tuũ taquam te¬
ipsum. De inde non occidere.
Non adulterare. Non facere
furtum Non concupiscere
Non falsũ testimoniũ dicere.
honora omnes homines. & quod
sibi quis fieri non uult alio
non faciat. Abne gare sem&¬
ipsum sibi. ut sequatur xp̃m̃
Corpus castigare. Dilicias ñ
amplecti. Ie luniũ amare
Pauperes recreare. Nudũ
uestire. In firmum uisitare.
Mortuum sepellire. Inribui¬
latione subuenire. Dolente
consolare. a sceculi actibus
se facere alienũ. Nihil amare
xp̃i preponere. Ira non per¬
ficere. Iracundiȩ tempus
non re seruare. Dolũ in cor¬
de non tenere. Pacem falsã
non lare. Caritatem non
dere lin quere. Non iurare. ne
forte periures. Ueritatẽ &xore

Expanded text:
ere ex toto corde, tota anima, tota virtute, deinde proximum tanquam teipsum. Deinde non occidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudum vestire, infirmum visitare, mortuum sepelire, in tribulatione subvenire, dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil amori Christi praeponere, iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjures. Veritatem e
Abbreviated transcription (Latin):
& brachium dñi cui seuelatũ ẽ
et ascendit sicut uircultũ cora
eo. & sicut radix de terra sici¬
enti et non est species ei. neque
decor. &uidimus eum & non
erat aspectus. & desiderauimꝰ
eum despectum. & nouissimũ
uirorum uirum dolorum. et
scientem infirmitate. & quasi
absconditus uultus elus et des¬
pectus unde & nec reputaui¬
mus eum uere langores nr̃os

Expanded text:
ui reuelatum est, et ascendet sicut uirgultum coram eo et sicut radix de terra sitienti. Non est species ei neque decor et uidimus eum et non erat aspectus et desiderauimus eum. Despectum et nouissimum uirorum uirum dolorum et scientem infirmitatem et quasi absconditus uultus eius et despectus, unde nec reputauimu
Abbreviated transcription (Latin):
ramea suscitare suꝑ pastorem
meum & suꝑ uisum coherentẽ
mihi dicit dñs &ercituum.
percute pastorem & dis par¬
tam manũ mea ad paruu los
& erunt in omni terra dic̃ dñs¬

Expanded text:
Framea suscitare super pastorem meum, et super virum cohaerentem mihi, dicit Dominus exercituum: Percute pastorem, et dispertam manum meam ad parvulos. Et erunt in omni terra, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
OX INQUID TONITRUI TUI
in rota. Quid hic sentiendũ ẽ
R Rota hic ipsum dixit orbe¬
errae. eo quod intra elusde

Expanded text:
ox, inquit, tonitrui tui in rota : quid hic sentiendum est? Resp. Rotam hic ipsum dixit orberrae, eo quod intra ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
puero et dormierit. et calefecerit corpusculum ipsi¬
us et ita uiuificauerit resurgentẽ. Nisi igitur nobi¬
scum xp̃c dormierit. et in moste qui euerit. calorem
xternȩ uitȩ accipere non ualemus: Melior est puer
pauper et sapiens. quam rex senex et stultus. qui ne¬
scit ꝓuidere in posterum: Quõ de domo iunctorũ

Expanded text:
puero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejpuero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejus, et ita vivificaverit resurgentem . Nisi igitur Christus nobiscum dormierit, et in morte requieverit, calorem aeternae vitae accipere non valemus. Melior est puer pauper et sapiens, quam rex senex et stultus, qui nescit providere in posterum. Quoniam de domo vinctoru
Abbreviated transcription (Latin):
quorundã intelligentiã posuimus. &iã reliqua
codẽ ordine disserenda sunt. Melius ẽ duosparit᷑
ces quippe ẽtuberni. statĩ in ipsa soci&atis utilita¬
in señ hab& crigentẽ. Quod si &iã unus dormierit
robustior in expugnando diabolus extiterit.
stabit homo. stabit & xẽc pro homine suo. ꝓsodali
suo. Non quod solius xp̃i aduersus diabolum uir¬
tus infirmasit. sed quod liberum homini relin¬
quatur arbitrium. et adnitentibus nobis ipse in p̃
liando fortior fiat. Quod si etiam pater et filius et
sp̃s sc̃s aduenerint. non cito rumpłtur ista sodalitas
Quod aũt non cito rumpitur. tamen aliquando rũ¬
pstur . In iuda enim apostolo. triplex fuit ifte fu¬
niculus: Sed quia post buccellam introiuit in eum
satanas. funiculus iste disruptus est. Porro quod su¬
perius inquit: et quidem sidormiunt duo. etiam ca¬
lor erit illis. et unus quomodo calefiet De heliseo
sumamus exemplum. quod et ipse contraxerit secũ

Expanded text:
quorumdam intelligentiam posuimus, etiam reliqua quorumdam intelligentiam posuimus, etiam reliqua eodem ordine disserenda sunt. Melius est duos pariteces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilitain se non habet erigentem. Quod si etiam dormieritrobustior in expugnando diabolus exstiterit, stabit homo, stabit et Christus pro homine suo, pro sodali suo: non quod solius Christi adversus diabolum virtus infirma sit, sed quod liberum homini relinquitur  Ms., relinquatur arbitrium, et adnitentiliando fortior fiat. Quod si etiam Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus advenerint, non cito rumpitur  Al. rumpetur ista sodalitas. Quod autem non cito rumpitur, tamen aliquando rumpetur. Et in Juda enim apostolo fuit triplex iste funiculus: sed quia post buccellam introivit in eum Satanas, funiculus iste diruptus est. Porro quod superius ait: Et quidem si dormiant duo, etiam calor erit illis: et unus quomodo calefiet? de Elisaeo sumamus exemplum, quod ipse contraxerit se cum
Abbreviated transcription (Latin):
unus. duo stabunt aduersus cũ Et funiculus tri¬
plex. ñcito rumpitur
ost sollicitudines & miscrias. in quib: corruptas
est ille. qui in opib ẽ quirendis. absq certo hę̧rede se
cruciat. nunc ad sodalitatẽ sermo ẽfertur. & dici¬
tur : Quid boni habeat amicorũ contubernium.
& cõmunc solatiũ : quia & alterius ruina. alterius
solatio sub leuetur: & curas domesticas. ipsius quo¬
q noctis requiẽ melius exigat ille. qui fidũ amicũ
hab&. quã qui solłs opib incubit requisitis Quod
si& robustior inimicus quis contra unũ surrexerit.
imbecillitatẽ alterius. solatio sustentari. Et quan¬
to duo unii differant. siamore c̃iuncti sunt. tanto
&iã triũ contuberniũ plus ualere. It eñĩuera cari¬
tas. & nullo uiolata liuore. quanto augetur numero.
tanto crescit & robore Et hȩc interĩ simpliciter di¬
cta suit. E&erũ. quia insuperiors loco suꝑ xp̃o

Expanded text:
unus, duo stabunt adversus eum, et funiculus triunus, duo stabunt adversus eum, et funiculus triplex non cito rumpitur. Post sollicitudines et miserias in quibus correptus est ille, qui in opibus conquirendis absque certo haerede se cruciat; nunc ad sodalitatem sermo confertur. Et dicitur, quid boni habeat amicorum contubernium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevetur, et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigat ille, qui fidum amicum habet, quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod et si robustior inimicus quis contra unum surrexerit, imbecillitatem alterius amici solatio sustentari. Et quanto duo uno differaetiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et nullo violata livore, quanto augetur numero, tanto crescit et robore. Et haec interim simpliciter dicta sint. Caeterum quod in superiori loco super Christo
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. quidiuitias cͥgregat. cui eas relinquat ignorats
fastidiosis lectorib relinquunt. Quidã hunc locum
ab eo quod ait: unus.ẽ. & non ẽ secundus. suꝑ saluato¬
re inter p̃tant: quod solus absq: ullo comite. ad sal¬
uandũ mundũ descenderit Et qua quã multi filii
dĩ sint. & fratres ad optitine dicantur. tamen nullis
dignus extiterit. qui et in hoc opere ei lungerctur
Cuius laboris non ẽ finis. portans nr̃auitia at que
peccata. & ꝓnob̾ dol& : Et oculus eius ñsatiabitur
diuitus. semꝑ nr̃am cupiens salutẽ Et quanto plus
peccare qua uiderit. tanto magis ad poenitentiã c̃uer¬
elius duo quã unus. quib ẽ merces bona in labo¬
resuo Quia siceciderit unus. eriget particeps
suu sotiũ Et uę̧ uni cũ ceciderit ñ est secundus qui
erigat cũ. Et qui dẽ si dormiunt duo. & iã calor illis.¬
& unus quomodo cale fiat: Et si inualuerit suꝑ cũ

Expanded text:
hominem qui divitias congregat, cui eas relinquat ignorans.hominem qui divitias congregat, cui eas relinquat ignorans.fastidiosis lectoribus relinquunt. Quidam hunc locum ab eo, quod ait, unus est, et non est secundus, super Salvatore interpretantur: quod solus et absque ullo comite ad salvandum mundum descendit; et quanquam multi filii Dei sint, et fratres adoptione dicantur, tamen nullus dignus exstitit qui in hoc ei opere jungeretur. Cujus laborum non est finis, portantis nostra vitia atque peccata, et pro nobis dolet; et oculus ejus non satiabitur divitiis, semper nostram cupiens salutem, et quanto plus 422 peccare quem viderit, tanto magis ad poenitentiam cohoreliores duo, quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem  Vae illi uni, cum ceciderit, et non est secundus qui erigat! quia et si dormierint duo, est calor illiset unus quomodo calefiet? Et si invaluerit super eum
Abbreviated transcription (Latin):
domanuũ laboris. & prasũptionis sp̃s Melus
ẽ modicũ habere iustũ. quã diuitias peccatorum
multas Et in ꝓuerbis. Melior ẽ parua acceptio
cũ iustitia. quã multa germina cũ iniquitate. Ple¬
ganter iustitia requiẽ hab&. iniquitas laborem
Et quia singularis numerus in bono semꝑ acipit.
duplex inmalo. propterea unus pugillus hab& re¬
quiẽ. & duȩ manus. labore sunt plenę
It conuersus sũ ego. & uidi uanitatem sub sole
Est unus & ñ est secundus Et quidẽ filius &
frater non ẽ ei . nec ẽfinis omni labori eius Et qͥ
& uidi eos plus quã necesse ẽ laborare. c̃gregare ꝑ
fas & nefas. opes. & ñuti c̃gregatis. habere omnia.
incubare diuitiis. seruare alteri . & suo labore ñ¬
ꝑfrui Maxime cũ nec filiũ nec fratre̾ habeat.
nec propinquũ. ut uideatur. labor necessarius
reseruantis. Nihil itaq: esse uanius dep̃hendi quã eũ

Expanded text:
do manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius do manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper accipitur, duplex in malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conversus sum ego, et vidi vanitatem sub sole. Est unus, et non est secundus, et quidem filius, et frater non est ei: et non est finis omni labori ejus. Et quet vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et nefas opes, et non uti congregatis, habere omnia, incubare divitiis, servare alteri, et suo labore nfrui; maxime cum nec filium nec fratrem habeant, nec propinquum, ut videatur pius labor necessariis reservatus. Nihil itaque vanius esse deprehendi, quam eum
Abbreviated transcription (Latin):
& eẽ utrũq miserabilẽ. dũ alius propter. opes peri¬
clitatur: Alius ꝓpter in opiã. egestate conficitur
Uel certe sic. qui alienx felicitati inuid&. & qua¬
si spũ furoris raptatur. & inuidiã insinu suo rece¬
perit & enutri& cã inpectore suo. Iste comedit an¬
mã suã & carnes suas Quanto enĩ eũ cui inuid&
feliciorẽ uiderit. tanto ipse amplius tabescit &
deperit . & paulatĩ zelo & liuore distillat. Aliter
manus crebro ꝓ operib: accipiuntur: Sicut ibi: uer¬
bũ dñi quod factũ est in manu aggei. siue illius.
dignus exister&. in cuius opere fier& sermo dĩ
Huic ẽgruit & illud dauid qui doc& manus meas
ad proliũ Stultus igitur complexus ẽ manus
suas. idẽ contraxit. & extendere noluit. Unde
non comedit laboresmanuũ suarũ. quos nec hab&
Ded carnes suas. uiuens iuxta sapientiã carnis. car¬
nis operib uescitans
elior ẽ pugillus plenus cũ requie. quã plenitu¬

Expanded text:
et esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periet esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periclitatur, alius propter inopiam egestate conficitur. Vel certe sic. Qui alienae felicitati invidet, et quasi spiritus furore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, feliciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim zelo et livore distillat. Aliter: Manus crebro pro operibus accipiuntur, sicut ibi: Verbum Domini quod factum est in manu Aggaei Aggaei I, 1dignus existeret, in cujus opere fieret sermo Domini. Huic congruit et illud David: Qui docet manus meas ad praelium . Stultus igitur complexus est manus suas, id est, contraxit, et extendere noluit, unde non comedit labores manuum suarum 421 quos nec habet; sed carnes suas, vivens juxta sapientiam carnis, et carnis operibus vescitans. Melior est plenus pugillus cum requie, quam plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Et quidẽ hoc uanitas. & prasũptio sp̃s Con¬
uerti me rursũ ad alia. & uidi omne̾ fortitudinẽ
& gloriã laborantiũ. & depͣhendi bonũ alterius. esse
alterus malũ Dũ inuidus aliena felicitatetor¬
qu&ur. & pat& insidus gloriosus. Quid eni uan¬
us quã instar sp̃s & sic nihil quã homines ñsuas
flere miserias. uel lugere ꝓpria peccata. sed melio¬
ribus inuidere
tultus complexus ẽ manus suas. & comẽdit car¬
nes suas. hic est qui & in ꝓuerbus piger describit᷑:
continens manibus pectus suũ. curtã quã citus cur¬
sor uenit in opia. & ꝓpter nimiã famẽ yꝑbolice ut
dictũ sit. comedit carnes suas. Qui melius putat
unũ pugillũ habere sarris. & otiosit torpentemq
uiuere : quã laborantẽ manũ utrãq: complere. To¬
tũ aũ quod disserit hoc ẽ. ut ostendat &eũ qui la¬
borat. & hab& aliquid inmundo. patere inuidix.

Expanded text:
ejus; et quidem hoc vanitas et praesumptio spiritus. Conejus; et quidem hoc vanitas et praesumptio spiritus. Converti me rursus ad alia, et vidi omnem fortitudinem et gloriam laborantium, et deprehendi bonum alterius esse alterius malum, dum invidus aliena felicitate torquetur, et patet insidiis gloriosus. Quid enim vanius, quid instabilius, et sic nihili, quam homines non suas flere miserias, vel propria lugere peccata, sed melioribus invidere? Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas . Hic est qui et in Proverbiis piger describitur, continens manibus pectus suum. Cui, tamquam citus cursor, venit inopia, et qui propter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melius putat esse unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, ut ostendat, et eum qui laborat, et habet aliquid, in mundo patere invidiae,
Abbreviated transcription (Latin):
melius ei fuerꝗt omnino ñesse. quã & ernos cru¬
ciatus perp&i. Alii uero hunc locũ ita intelligunt.
meliores dicentes eos qui mortu sunt. ab his qui
uiuunt. lic& ante fuerint peccatores. Uiuentes
enĩ ad huc esse in proelio. & quasi clausos corpo¬
ris ergastulo r&entari. qui uero morte obierint
iã esse securos. & peccare desisse. Sicut & iohannes. quo
maior non fuit innatis mulierũ. minor ẽ eo qui
ninmus ẽ in regno cęlorũ Et corporis onere liberatꝰ
nescit cũ apostolo dicere: miser ego homo. quis me
liberauit decorpore mortis huius Meliorem
aut his duob esse eũ. qui necdũ natus ẽ nec
uidit mala. quib homines inmundo deprimun¬
tur. Animas eni nr̃as ante quã adcorpora ista
descendant. uersari apud superos. & tam diu
beatas esse. quãdiu cęlesti hierusalẽ & chorote¬
neantur angelico
tuidi ego uniuersũ laborẽ & simul honorem:
uirtutẽq operis. quia ȩmulatio uiri a sod ali

Expanded text:
melius ei fuerit omnino non esse, quam aeternos crumelius ei fuerit omnino non esse, quam aeternos cruciatus perpeti. Alii vero hunc locum ita intelligunt: Meliores esse dicentes eos, qui mortui sunt, ab his qui vivunt, licet ante fuerint peccatores. Viventes enim adhuc esse in praelio, et quasi clausos corporis ergastulo retentari; qui vero mortem obierint, jam esse securos, et peccare desisse. Sicut et Joannes, quo major non fuit in natis mulierum , minor est eo, qui minimus est in regno coelorum, et corporis onere liberatus, nescit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Meliorem autem his duobus esse eum, qui necdum natus est, nec vidit mala, quibus in mundo homines deprimuntur. Animas enim nostras, antequam ad corpora ista descendant, versari apud superos, et tamdiu beatas esse, quamdiu coelesti Jerusalem, et choro teneantur Angelico. 420 Et vidi ego universum laborem, et simul omnem virtutem operis: quia aemulatio viri a sodali
Abbreviated transcription (Latin):
nunc & melior suꝑhos duos. qui nondũ natus ẽ. qui non¬
dũ uidit opus malũ. quod factũ est subsole Ad com¬
parationẽ miseriarũ quȩ in hoc sȩculo mortales pmunt
feliciores iudi caui mortuos quã uiuentes. secundum
illud i ob deinferis disputantis: ubi requicuerunt
lassi corpore. cũ his qui uineti fucrunt. Iã securi. ñ
audientes uocẽ ex actoris Melior aũ his duobus
uiuente uidelic& & defuncto. qui nec dũ natus est
Alius eñi adhuc mala patitur. alius quasi denausra¬
gio nudus euasit. Porro qui necdũ natus ẽ. in eofe¬
licior ẽ quod necdũ mala mundi expertus ẽ Hoc
sit & in eo felicior. quia necdũ corpore prae grauatu
ẽ sed quod meliussit omnino ñ esse. nec sensũ habere
substantiae. quã infelicit̾ uel esse uel uiuere Quo¬
modo & deuida dñs loquitur. futura tormenta sig¬
nificans. melius erat ñ nasci homini illi. Quod

Expanded text:
nunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus est, qui nonnunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus est, qui nondum vidit opus malum, quod factum est sub sole. Ad comparationem miseriarum, quae in hoc saeculo mortales pfeliciores judicavi mortuos quam viventes, secundum illud Job de inferis disputantis: Ibi requieverunt fessi robore, omnes qui vincti fuerant, jam securi, non audientes vocem exactoris . Melior autem est utroque, vivente videlicet et defuncto, qui necdum natus est. Alius enim adhuc mala patitur, alius quasi de naufragio nudus evasit; porro qui necdum natus est, in eo felicior est, quod necdum mala mundi expertus est. Hoc et in eo felicior sit, quia necdum corpore praegravatus est: sed quod melius sit omnino non esse, nec sensum habere substantiae, quam infeliciter vel esse, vel vivere. Quomodo et de Juda Dominus loquitur, futura ejus tormenta significans: Melius erat non nasci homini illi : quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dicerẽ boni. nisi p̾sentẽ carpere uoluptatẽ.
Neq eñi cũ semel nos dissoluiss& interitus. posse hs
ꝑfrui. aquib: recederemus ingrati Alii de hoc quod
ait. Quis eñi deduc& eũ. ut uideat quȩ sunt futura
postse. ad illã intelligentiã r&ulerunt. ut dicerent.
melius esse suis hominẽ laborib frui. quia hoc solũ
desubstantia sua poss& auferre. Cũ enĩ mors uenerit.
nes cire quali sit herede moriturus. utrũ dignus an
crimȩ eorũ qui calũnias sustinent. & non ẽ qui c̃soletur
eos. & inmanib calũ niantiũ eos fortitudo. & non est
eis consolator. Post hane cogitationẽ. illuc mentem
meã oculosq c̃uerti ut uiderẽ calũniatores & calũ¬
inuidiã ꝓtestantes. consolatorẽ ñ queunt inuenire
et quoo maior miseria sit & in c̃solabilis dolo¬
calũniatores uident insuis iniquitatib fortiores. &
hȩc ẽ causa quod ñ ualeant ẽsolari Plenius hunc locũ
mostui sunt. suꝑ uiuentes. qui cũq ipsi uiuunt usq

Expanded text:
aliud boni dicerem, nisi praesentem carpere voluptatem. Neque enim cum semel nos dissolvisset interitus, posse his perfrui, a quibus recederemus ingrati. Alii de hoc quod ait: Quis enim adducet eum, ut videat ea, quae sunt futura post se, ad illam intelligentiam retulerunt, ut dicerent: Melius esse suis hominem laboribus perfrui; quia hoc solum de substantia sua posset auferre. Cum mors venerit, nescire quali sit haerede moriturus, utrum dignus, an crymae eorum, qui calumniam sustinent, et non est qui consoletur eos, et in manibus calumniantium eos fortitudo: et non est eis consolator. Post hanc cogitationem illuc mentem meam oculosque converti, ut viderem calumniatores, et caluminvidiam protestantes, consolatorem non queunt reperire. Et quo macalumniatores vident in suis iniquitatibus fortiores: et haec est causa, quod non valent consolari. Plenius hunc locum mortui sunt, super viventes quicumque ipsi vivunt usque
Abbreviated transcription (Latin):
sequantur. Nam imbolismus
annus semꝑ solus est. Embo¬
lis mus annus est qui xiui men¬
ses lunares hoc est cccloxiiior
dies habere monstratur.
pse ẽ annus scõmorsi diuinit᷑
re uelatus. in quo lubentur
hu qui longius habitabant
in sae cundo mense pascha ce¬
lebrare. Embolismus aute
quod expleat numerũ annoꝵ
cõmuniũ . quib xii lunares dies
de esse cernuntur. Embolis mi
autem anni & communis sic
inueniuntur. Sienim axuma
est. Si cccliuior communis anẽ.¬

Expanded text:
sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autemquod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta est; si CCCLIV, communis e
Abbreviated transcription (Latin):
uakatione appellatur.
Anticipes. illi sc̃orum gla¬
dii. de quibus scribitur. Et
gladii ancipites inmanib eoꝵ
quod in iudicio corpus atque
animã punire simul possent
Et aliter quod puniant. et
supplicio presentis pene &
metu furore. Et hinc ẽ illud¬
quod in eodem psalmo cani

Expanded text:
ua ratione appellantur ancipites illi sanctorum gladii de quibus scribitur: Et gladii ancipites in manibus eoquod in judicio corpus atque animam punire simul possunt. Et aliter: quod puniant et supplicio praesentis poenae, et metu futurae. Et hinc equod in eodem psalmo cani
Abbreviated transcription (Latin):
xpurgate u&us fermentũ ut
sitis noua consparsio sicut estis
mus . non infermento ueteri
neq infermento malitiae & ne¬
quitioe. sed hazimis sincerita¬
tis & ueritatis.

Expanded text:
xpurgate uetus fermentum, ut sitis noua consparsio, sicut estismus non in fermento ueteri neque in fermento malitiae et nequitiae sed in azymis sinceritatis et ueritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod dauid clamatin
addnm dicens. tibi soli peccaui.¬
R Soli peccatur dõ quia utiq
ipse solus sit absq peccato¬
et ita lustificatus. Uincit &ia
dum iudicatur. Id est: uel xp̃s
inpassione. uel sacundum
illut quod inproph&a dicre.
et uenite ludicemus dicit dñs:
iri INquid sancuiNum¬

Expanded text:
illud, quod Dauid clamat ad dominum dicens: tibi soli peccaui? Soli peccatur deo, quia utique ipse solus sit absque peccato; ita iustificatus uincit etiam, dum iudicatur, id est, uel Christus in passione, uel secundum illud, quod in propheta dicit: et uenite, iudicemur, dicit dominus. Uiri
Abbreviated transcription (Latin):
qui aũ ñcredit lac iudicatus ẽ
UM PASSIO INDM ÑCADAT
quid est quod sepe inscrip¬
turis iradĩ & furor dicitur.
R Scripturae consu&udo ẽ ut.
ira pro ultione ponatur. est
enim ira saecundum hominem
uindicta saecundum dm̃
et furor sae cundum. animum
pacientis non saecundũ. iusti¬
tia ludicantis. Hinc & illud
est quod ponitur in propheta
Dñs cre ans mala. C
sunt luxta aff&tum elus qui

Expanded text:
Qui autem non credit, jam judicatus est . Int. Cum passio in Deum non cadat, quid est quod saepe in Scripturis ira Dei et furor dicitur ? Resp. Scripturae consuetudo est, ut ira pro ultione ponatur. Est enim ira secundum hominem, vindicta secundum Deum, et furor secundum animum patientis, non secundum justitiam judicantis. Hinc et illud est quod ponitur in propheta: Dominus creans mala . Mala ergo sunt juxta affectum ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
cluditur impiorũ cum inpin¬
guati sensu. & ln grassati
iniquitatem recedunt uel aius¬
titia. uel apreceptis dĩ. & id¬
ciico dicit in alio loco. Egredi¬
etur & adipe iniquitas eorũ.
Manna uero. Id est caelestis
cibus tenuis est & eorũ aptur
alimoniae qui sub tilitatem
sensuum uigent.
UID SENTIENDŨ Ẽ DE HOC
quod scribitur. de abscon¬
ditis tuis ad impletus ẽ uenter
eorum. Saturati sunt porci¬
na & reliquerunt que suꝑ¬
fuerunt paruulis suis.
Supra petiit ut ludaei. Apau¬
cis diuiderentur. Id ẽ alustis.
quia multi uocati pauci aũ
electi. Nunc aute hos ipsos pn¬
us absconditis diuine legis in¬
structos. Porcina sua. Id est
dogmatũ. postea in mundicia
saturatus . dum negant xpm̃
eandem impi&ate. Dicit &ia
ad suos posteros trans misisse :¬
ualtier INtelLECENDũ ESt

Expanded text:
cluditur impiorum, cum inpinguati sensu et incrassati iniquitate recedunt uel a iustitia uel a praeceptis dei, et idcirco dicit alio loco: egredietur ex adipe iniquitas eorum. manna uero, id est, caelestis cibus tenuis est et eorum aptus alimoniae qui subtilitate sensuum uigent. Quid sentiendum est de hoc, quod scribitur: de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, saturati sunt porcina et reliquerunt quae superfuerant paruulis suis? Supra petiit, ut Iudaei a paucis diuiderentur, id est, a iustis: quia multi uocati, pauci autem electi. nunc autem hos ipsos prius absconditis diuinae legis instructos porcina sua, id est, dogmatum postea inmunditia saturatos, dum negant Christum, eandem impietatem dicit etiam ad suos posteros transmisisse. Qualiter intellegendum est
Abbreviated transcription (Latin):
transiss& animanr̃a aquam
inmensa. R Pro forsitan
Ingreco scriptum est. Ara
quod latine manifestius in¬
sus iste. putas pertansiss&
anima nr̃a aqua inmensam.
nisi dñs fuiss& innobis.
UID SIENIFICAT QU
quOD

Expanded text:
transisset anima nostra aquam inmensam? Pro forsitam in Graeco scriptum est cipIX, quod latine manifestius insus iste: putas, pertransisset anima nostra aquam inmensam, nisi dominus fuisset in nobis? Quid significat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inuia bibit. propter ea &al¬
tauit caput. R Ad persona
xp̃i ista referenda sunt quia
de torrente. Id est depassione.
In uia. Id est in saeculo bibit
propterea ds̃ &altans caput
salmi illi quam os causa
canticum graduum preno¬
tantur. R Sicut quin decim
quon da gradib ostendit
historia ascendebatur intẽplo
Atque hi psalmi quin decim
cantici graduum inscriptionẽ
signantur. quod nos pes quos¬
dam profectus ad sublimia
sp̃aliũ rerũ prouectionẽ ꝑducant
acitte Inquid potentes
acute cum carbonib desola¬
toriis. Quae huius uersus intel¬
legentia est. R Sagitte po¬
tentes sunt uerba dñi . quȩ ca¬
ritate elus. corda nr̃a configant.
Carbones uero desolatoris s̃
qui peccata de soluent. Sacun

Expanded text:
in uia bibit, propterea exaltauit caput? Ad personam Christi ista referenda sunt, quia de torrente, id est, passione; in uia, id est, in saeculo bibit; propterea deus exaltans caput Quindecim psalmi illi quam ob causam cantico graduum praenotantur? Quindecim quondam gradibus, sicut ostendit historia, ascendebatur in templum, atque ideo hi psalmi quindecim cantici graduum inscriptione signantur, quod nos per quosdam profectus ad sublimia spiritalium rerum prouectione perducant. Sagittae, inquit, potentes acutae cum carbonibus desolatoriis; quae huius uersus intellegentia est? Sagittae potentes sunt uerba domini quae caritate eius corda nostra configunt. carbones uero desolatorii sunt qui peccata desolent secun
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis infilio que constituit
heredem uniuersorum ꝑquem
fecit & soecula. qui cum sit splen¬
dor gloriae & figura substantiae
eius. portansq omnia uerbo
uirtutis suae purgationẽ p&ca¬
torũ faciens sedit indexteram
maiestatis in excelsis. tanto me¬

Expanded text:
uem constituit heredem uniuersorum, per quem fecit et saecula. qui cum sit splendor gloriae et figura substantiae eius gerens quoque omnia uerbo uirtutis suae purgatione peccatorum a se facta sedet ad dexteram maiestatis in excelsis. et
Abbreviated transcription (Latin):
uanto tempore heres paruulus
est. nihil differt aseruo cum sit
dominus omnium. sed subtutori¬
bus & actorib est usq ad pre¬
finitum tempus apatre. Ita &
nos cum essemus paruuli sub
elimentis mundi esamus ser

Expanded text:
uanto tempore haeres parvulus est nihil differt a servo, cum sit dominus omnium; sed sub tutoribus et actoribus est usque ad praefinitum tempus a patre. Ita et nos, cum essemus parvuli, sub el
Abbreviated transcription (Latin):
Scio quos dam putare psalte¬
rium Inquinq libros esse
diuisum. Et ubicumq aput
septuaginta inter pretes senp¬
totẽ noito. Id est fiat fiat fi¬
nis librorum sit pro eo quod
inhebreo legitur amen amen
Nos autem hebreorum. aucto¬
ritatem secuti. & maxime
apostolorum qui semꝑ in no¬
uo testamento psalmorum
librum nominant unũ uolu¬
men adrerimus. Psalmor
auctorum qui ponuntur in
titulis

Expanded text:
Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scripοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN  . Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos auctorum, qui ponuntur in titulis
Abbreviated transcription (Latin):
transire. Instinctu hunc pro¬
ph&a esaias a paruulis descr¬
bit in ludi
UARATIONEM INTELLEGENDŨ
est quod scribitur. Ferrum

Expanded text:
transiret instinctu. hunc propheta Esaias a paruulis describit inludi. Qua ratione intellegendum est, quod scribitur: ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mon&. Cloriae pollicitatio
Misteriorum reuelatio est
Tribuit fecundia & felicita¬
tem. honorem. et gloriam
doctrina & intellectũ:
anticum psalmorum suaue¬
est omnibus diligentib dm̃
quia omnes uirtutes multiplicał¬

Expanded text:
admonet, gloriae pollicitatio est, mysteriorum revelatio, tribuit facundiam et felicitatem, honorem et gloriam, doctrinam et intellectum. Canticum psalmorum omnibus diligendum, quia omnes virtutes multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
domum ubi erant sedentes. &
apparuerunt illis dis pestite
linguae tam qua ignis supra
dabat eloqui illis.

Expanded text:
domum ubi erant sedentes et apparuerunt illis dispertitae linguae tamquam ignis seditqdabat eloqui illis
Abbreviated transcription (Latin):
ait: non sum ego dehoc mundo. & subsole iustię
Et non excludi opinionem. quȩ contendit postquã
dehoc sȩculo migrauerimꝰ. & offendere creaturas posse¬
rationabiles. & ꝓmereri: alit̃. referebat hebreus uer¬
siculum istum. in quo dicitur. melius est canis ui¬
uens suꝑ leonẽ mostuum. ita apud eos exponi utili¬
orem esse quamuis indoctum. & eum qui adhue ui¬
uat & doceat. p̃ceptore ꝑfecto. qui iam mortuus ẽ
V erbi causa. ut canẽ intelliger& unum quem lib &

Expanded text:
ait: Non sum ego de hoc mundo ; et sub sole justitiae; ait: Non sum ego de hoc mundo ; et sub sole justitiae; et non excludi opinationem, quae contendit, postquam de hoc saeculo migraverimus, et offendere posse creaturas rationabiles, et promereri. Aliter referebat Hebraeus versiculum istum, in quo dicitur: Melior est enim canis vivens super leone mortuo, ita apud suos exponi: Utiliorem esse quamvis indoctum, et eum qui adhuc vivat et doceat, a praeceptore perfecto, qui jam mortuus est. Verbi causa, ut canem intelligeret unum quemlib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcacitate lactabat. & mortuu fuerit. melior potest
qui uis pauꝑ esse &uil issimꝰ. Quare: quia uiuen¬
tes m&u mostis possunt bona opera ꝑp&rare. mor¬
tui uero nihil ualent ad id adicere. quod semel se¬
cum tulere deuita. & obliuione ob uoluta sunt
omnia. luxta illud quod inpsalmo scriptum est.
obliuioni datus sum tam quã mostuus a corde: Sed
& dilectio eorum. & odium. & emulatio. & omne ꝗđ
inseculo habere potuer̃. mostis finitur aduentu. Nec
iuste quippe possunt Agere nec peccare. nec uirtutes
adicere. Nec uitia. Lic& quidã huic expositioni ẽtra¬
dicant. & asserant &iam post interitum. & crescere nos
posse & decrescere. Et in eo quod nunc ait. & pars ñ
erit eis adhuc insçculo. In omne quod factum est
subsole Ita intelligunt. ut dicant eos in hoc seło.
& sub hoc sole quem nos cernimꝰ: Nullã habere cõmu¬
nionem. habere uero sub alio sȩculo. de quo saluator

Expanded text:
procacitate jactabat, et mortuus fuerit, melior potest procacitate jactabat, et mortuus fuerit, melior potest quis pauper esse et vilissimus. Quare? quia viventes metu mortis possunt bona opera perpetrare: mortui vero nihil valent ad id adjicere, quod semel secum tulere de vita: et oblivione involuta sunt omnia, juxta illud quod in psalmo scriptum est: Oblivioni datus sum, tamquam mortuus a corde . Sed et dilectio eorum et odium, et aemulatio, et omne quod in saeculo habere potuerunt, mortis finitur adventu: nec juste quidquam jam possunt agere, nec peccare, nec virtutes adjicere, nec vitia. Licet quidam huic expositioni contradicant, asserentes, etiam post interitum crescere nos posse et decrescere, et in eo quod nunc ait: Et pars non erit eis adhuc in saeculo, in omni quod factum est sub sole, ita intelligunt, ut dicant eos in hoc saeculo, et sub hoc sole, quem nos cernimus, nullam habere communionem: habere vero sub alio saeculo, de quo Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
ceste sic. Quõ cõmunes angustię. & iustos & in iu¬
stos p̃munt. Idcirco ad peccata honnes ꝓ uocantur
Et tamen post oms conatus quib frustra nisi sunt.
dũ ignorant. ad inferna descendunt. Et confi¬
dentia ẽ. quõ canis uiuens. melior ẽ leone mostuo
Qui uiuentes sciunt qđ moriantur: & mostu ines¬
ciunt quicquã. & non ẽ amplius merces. In obli¬
uionẽ enim. uenit memoria eorum Sed & dilectio
eorũ. & o dium eorum. & Zelus eorũ iam peri&. &
pars ñ ẽ eis adhuc insacculo. in omne quod fit
sub sole Quia supra dixerat. cor filiorum homnũ
impleri malitia. & ꝓcacitate. & p̾hȩc om̃a moste finri
nunc eadem cõpl& & rep&it. donec uiuant hongnes.
cos: fieri iustos posse. Post mortem uero. nullã bo¬
ni operis dari occasionẽ Peccator enĩ uiuens. potest
melior eẽ iusto mortuo. siuoluerit transire in ei¬
uistutes Uel ceste ab eo quise inmalitia. potentia.

Expanded text:
certe sic: Quoniam communes angustiae, et justos et injucerte sic: Quoniam communes angustiae, et justos et injustos premunt; idcirco ad peccata homines provocantur: et tamen post omnes conatus, quibus frustra nisi sunt, dum ignorant, ad inferna descendunt. Est confidentia, quoniam canis vivens melior est a leone mortuo: quia viventes sciunt quod moriantur, et mortui nesciunt quidquam, et non est eis amplius merces. In oblivione enim venit memoria eorum Sed et dilectio eorum et odium eorum, et zelus eorum jam periit: et pars non est eis adhuc in saeculo in omni quod fit sub sole. Quia supra dixerat, cor filiorum hominum 459 impleri malitia et procacitate, et post haec omnia morte finiri: nunc eadem complet et repetit, donec vivunt homines, posse eos justos fieri, post mortem vero nullam boni operis dari occasionem. Peccator enim vivens potest melior esse justo mortuo, si voluerit ad ejus transire virtutes. Vel certe eo, qui se in malitia, potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
illud. sacrificium dõ sp̃s contribulatus. Hoc est pes¬
simum. In omne quod factum ẽ subsole. quia euex¬
tus unus omnib: Sed & cor filiorum hominum re
pl&um ẽ malitia. & errores incorde eorum inuita
sua. & posthec admostuos. quia quis ẽ. qui com¬
munc& in omnes uiuentes: Et hoc apertiss
more suo interp̃tatus ẽ symmachus dicens. Sed
& cor filiorum hominum repl&ur malitia. & ꝓ¬
cacitate iuxta cor eorum inuita sua. nouis¬
sima aũ corum. ueniunt admostuos. Quis
enim potest in sempitnum ꝑscuerare uiuens.
Eundẽ aũ sensum scriptura rep&it. dequo
paulo ante tractauimꝰ. Quod cũ oma ęqualit eue¬
niant un uersis. & nulla sit inbonis sustinen¬
dismalisue discretio. uel ceste ęquali dehoc
sacculo sub traham euentu. nihi lominus er¬
rorib & ꝓ cacitate. & malitia repleamur
Et post hec om̃ã subito rapiamur interitu. nec
ultra possimus cũ uiuentib: habere consostium. Uel

Expanded text:
illud: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Hoc est pesillud: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Hoc est pessimum in omni quod factum est sub sole: quia eventus unus omnibus. Sed et cor filiorum hominum res Al. errore in corde eorum in vita sua, et post haec ad mortuos. Quia quis est qui communicet in omnes viventes? Et hoc apertius more suo interpretatus est Symmachus, dicens: Sed et cor filiorum hominum repletur malitia, et procacitate juxta cor eorum in vita sua. Novissima autem eorum veniunt ad mortuos. Quis enim potest in sempiternum perseverare vivens? Eumdem autem sensum Scriptura repetit, de quo paulo ante tractavimus, quod cum omnia aequaliter eveniant universis, et nulla sit in bonis sustinendis malisve discretio, vel certe aequali morte de hoc saeculo subtrahamur: nihilominus erroribus et procacitate et malitia repleamur, et post haec omnia subito rapiamur interitu  Al. in interitum, nec ultra possimus cum viventibus habere consortium. Vel