comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eligere. Palpebrȩ uõ dormitaent : cũ cogitatio nes
nr̃ȩ eccquȩ in subditis arguenda cognas cunt pi¬
gredine depiimente dissimulant. plene bñ dor¬
mire ẽ : cõmissore actanescire nec corregere : ñ
aũ dormire sed dormiare ẽ : quȩ quidem repre¬
henden dac sunt cognascere. sed tamen propt̃ men¬
tis tedium dignisea increpactionib: non emenda¬
re. dormiacendo uero oculus ad plenis simũ somnũ
non resecat. cdhoc quandoque negligentiȩ suȩ mo¬
rito ꝑuenit ut quod a subiectis delin qu&urn&
ꝑ cir cũ spectionis studiumioculos ꝑuigiles in tus &
lic ster contendeci ostensa quippe cȩli animalia in
cir cuitu & intus. oculis plenc discꝯbuntur : Dignũq
ẽ ut cuncti qui prȩ sunt. in tus atq: incircuitu oculos
hacbecent : quatenus & in terno iudici insem& ipsis
placcere studeant . & exempla uitȩ extenus p̃bentes
ea &icem quȩ in aliis sunt cor ꝯgenda. deprehendant

Expanded text:
gligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes gligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum ducitur non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur nec  circumspectionis studium oculos pervigiles intus et lia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant.
Abbreviated transcription (Latin):
de erct mens ligactur. uerbis uõ oris sui i laque¬
atus ẽ acpropnis sermonibus captus quiadum cõma¬
sis sibi cogitur bon co dicere ipsũ pnius necesse᷑ quȩ
dixerit custo dire : In laqueatus uerbis oris sui
dũ sactione exigente constiingitur. ne eius ui tco
cedaliud quãc ammon& relcx&ur unde apud diftio¬
itum iudicem cogitur tanta in opere ex soluere:
quanta eum consaat aliis uoce p̃cepisse Mbi& be¬
ne mox exor tcctio sub ditur. ut dicat᷑: focc ergo
quod dico filimi & tem& ipsum liberac. qui a in cꝙ¬
disti in manum proximi tui: dis cur re festinco
suscita amicũ tuum: ne dedens sõnũ oculis tuis.
nic dor miten paclpebrȩ tuȩ : Quis quis enim cod
uiuendũ aliis in exemplo p̃ponitur non solum
ut ipse uigil&. sed &icm ut amicũ suscit& am̃ mo¬
neur Ei ncc̃q: uigilare beneuiuendo non suf¬
ficit sinon & illum cuiprȩ ẽ ap&e catitor pore dis¬
ẽ intenlione cessante sub ditorũ curc̃ omnino ne¬

Expanded text:
deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaquedeerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad vivendum aliis in exemput ipse evigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest a peccati torpore disest intentione cessante, subditorum curam omnino ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p&rant tot mostib: digni sunt. quot ced sub ditoi suc
ꝑ ditionis exempla transmit tunt . Vnde necesse
ẽ. ut tanto secautius a culpa custodiant: quaento ꝓpsa¬
ne qui uerint saltim deseistinede subditorx orra¬
tibus iudicentur. &iam sise iam de so securos inueni¬
anv: Illi ut aanto circa se solicitius uiuant: quantosi
aliena cura non implicat istiuero ut sic aliorũ curã
expleant quactenus & sucs agere non desistant¬
& sic in propn a sollicitudine fesuieant. ut a cõmisso¬
rũ custo di cminimetur pescant : Illienĩ sibi m& ua¬
canli dicitur: uade ad formicam opiger. & conside so
uias eius & discesapientiam iste aũ teribilit̃ amino¬
n& cũdicitꝰ: filimi sispondens proamico tuodosip¬
ti apud ex traneum manũ ituam & lacque atus esu¬
bis oris .ui. &captus propniis sermonib: Spondere
nãcq: proamico ÷ aliena animã in penculo sus con¬
uersationis accipere unde & apud extranei manus
defigitur qui acopud curcẽ sollicitudinis quẽ anto

Expanded text:
tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per pranequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuamondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
se ab stinere uix possunt᷑ non exarema quȩdã atq
exten ore p̃positorũ malco : sed tam̃ humilit̃ loquan¬
tur: quac si orcm damidis silenter incidunt : quia
uidelic& dũ p̃latȩ dignitati saltim in noxie & laiten¬
ꝙ derogant. qucsi regis suꝑ positi uestem foedant.
Sed tamen edsem& ipsos redeunt seq uehentis si¬
me uel decenuis sima uerbi laceratione repre¬
hendunt. Vndebene & illic scꝯptum ÷: post hȩc dauid
ꝑcus sit corsuũ eo quod ab scidis s& oreo dacmidis saul
cc aa quippe prȩposi tororis glacdio fenendec
non sunt &icem cũ recte reprehenden dac iudicant᷑¬

Expanded text:
 extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chlamidis silenter incidunt; quia videlicet dum praelatae dignitati saltim innoxie, et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem secant: sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime, vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene, et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamidis Saul: facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum repre
Abbreviated transcription (Latin):
liter amͦ monendi sunt sub diti atq: aliter p̃lccti.
illus ne subiectio conterat isti nelocus supenor
exctollat. Illi neminus quȩ iubentur impleant. isti
neplus iusto iubecnt quȩ conpleantur. illi ut humi¬
liter subiccecn isti ut tempercntꝰ prȩ sint. Nam
quod intellegi & figuraliter potest illis dr̃. filio hoe¬
dite pacrentib: uñs in dno. istis uero p̃cipitur & pcc¬
tres nolite ad ira cundicc̃ prouoccre filios uestros

Expanded text:
liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestris in Domino; istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
& rur sũ memertote p̃positore uestrorũ qui uob locuti
sunt uerbũ dĩ: quorx intuentes exitũ conuersationis. imi¬
tamini fidem. Quatenus &illos uictix ratio frangi¬
r& & istos admaiora conscendere. imitatio blanda suader&:
illos nac̃q: ab inpudentiȩ uitio non nisi increpatio du¬
ra compescit : Istos aũplerũq: cdmelius. exhor tactio
modesta componit: illi sedelinquere nesciunt : nisi
&i cc̃ aplunb: in crepentur : Istis plerũq: ad conuersio¬
ne sufficit quod hs docitor mala suc saltim leniter
cdmemon am reducit : Illos melids corng& qui in¬
uehendo repre hen d& Istis au maior profectus ad¬
ducitur si hoc quod in eis repre henditur. quasi ex
lacitere iangcctur. Impudentẽ quippe iudẽ or

Expanded text:
epositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem ; quatenus et illos victrix ratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suaderet.Illos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit. Illi se delinquere nesciunt, nisi etiam a pluribus increpentur; istis plerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
sionib: existunt: quib: ꝑfecto inlimandũ ẽ quod
quȩ dcc uitia quib dacm conspeersionib iuxatte sunt.
Aber dũ l&i expropin quo luxon cẽtystes iram
unde necesse ẽ ut non solũ quisq: consider&. quod &x
conspcorsione sustin&: sed &iam quod ex uicino dele¬
rius ꝑ urg & nedum nequacquã pugnat contra
hoc quodto lercet . ei quoq: a quo seliherũ estimat
uitio succũ bect:¬

Expanded text:
Quibus profecto intimandum est quod quaedam vitia quibusdam conspersionibus juxta sunt. Habent enim laeti ex propinquo luxuriam, tristes iram. Unde necesse est ut non solum quisque consideret quod ex conspersione sustinet, sed etiam quod ex vicino deterius perurget; ne dum nequaquam pugnat contra hoc quod tolerat, ei quoque a quo se liberum aestimat, vitio succumbat
Abbreviated transcription (Latin):
ractio formidinem incutiat: & subiuncta am mo¬
nitio adspem reducat : Distice itaq: contracillos
diuine senentiȩ proferendȩ sunt : ut ad cogniti¬
one sui considerata &esna animaduersione reuo¬
centur : Audiant bñ inse in pl&ũ eẽ qđ scꝯptũ ẽ si con¬
ctudens saultũ in pilcc quec siipsanas fenente de

Expanded text:
ratio formidinem incutiat, et subjuncta admonitio ad spem reducat. Districte itaque contra illos divinae sententiae proferendae sunt, ut ad cognitionem sui considerata aeterna animadversione revocentur. Audiant enim in se impletum esse quod scriptum est: Si confuderis stultum in pila, quasi ptisanas ferienti
Abbreviated transcription (Latin):
accipere disciplinãc. hinc ẽ quod dns̃ dicit: int̾fe¬
ci & ꝑdedipopulũ istũ. & acm̃ auiis suis non sunt
reuer si hinc rursus ait. populus non ÷ reuers us
adꝑcutientem se. hinc uoce flagellantium ꝓ¬
ph&c conquentur dicens curauimus babilonem
& ñ ẽ scnaa : Babilon quippe curatur netam̃
ad sanitatem reducitur: quando mens inprec¬
ua actione confusa uerba correptionis audit. flec

Expanded text:
accipere disciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et perdidi populum istum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hinc rursus ait: Populus non est reversus ad percutientem se . Hinc voce flagellantium propheta conqueritur dicens: Curavimus Babylonem, et non est sanata : Babylon quippe curatur, nec tamen ad sanitatem reducitur, quando mens in prava actione confusa verba correptionis audit, fl
Abbreviated transcription (Latin):
ccput iurgior ẽ. Aquac̃ quippe dimittere ẽ lin¬
gucc̃ in fluxum elo quii relaxcre : quo contra inbo¬
ncc̃ &icom pastẽ iterx dr̃ ⁊ccqua pro funda uerba ex
ore uiri: qui ergo dimittit aquã caput ẽ iurgiorũ.
quicqui linguaom non frenct: concordiam dissi¬
pcet. Unde ediuerso scꝯptum ẽ: qui impon& stulcto

Expanded text:
caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est lincaput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
diantis hostis uulnenb: d&eget: qui anulle mu¬
nitione custodiȩ cirsum cludit. unde scꝯptũ ẽ: sic̃
urbs patens. &absq: murorũ ambitu ita uir qui
non pote st in loquendo coibere spm̃ suũ : Qui abum¬
murũ silentie non hacb& pact& inimici iaculis
ciuitas mentis : & cũ seꝑ uerba ex arasem & ipsc̃c eic̃
aꝑtam se cduer sano ostendit: quam tanto ille
sine
labore supe rat : quanto &ipsa que uin¬
citur contra sem& ipsam ꝑ multi loquium pug¬
nat. Plerũq: aũ quia ꝑ quos dam gracdus desid.¬
osamens in lcpsum casus impellitur. dũ ociosa caue¬
re uerba neglegimus : ad noxia ꝑuenimus : ut pnus lo¬
qui alienc libecet post modũ d&racctionib: eor
uitẽ dequib: loquitur. mordecct : cadex itremum uerdꝰ
usq: ceda peracs lingua contumelics erũpat:
hinc seminantur stimðli oriuntur rixȩ accen¬
dundur facce sodorum pax exainguitur cordium
unde bene ꝑ sclamonem dr̃ : qui demitait aqũ

Expanded text:
diantis hostis vulneribus detegit, quia nulla mudiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spt inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
psal mista considerans ait. pone dñe custo diam
on meo &l osctium circũ stantiȩ labus meis. non
enĩ ponion suo pacꝯ &em. sedostium p&it: quodui¬
delic& apbntur & clcuditur Ande & nob̵ caute
discendũ ẽ quatenus os dis cr&ũ. & congruo tẽpore
uox apen at & rus sum congruo aaciturnitas
dccudat.⁊ at contra ammonen dis̃ multiloquio
uccantes : ut uigilanter aspiciant aquanto recti¬
cudinis saactu depereunt. dũ ꝑmultiplicia uer¬
bc dilabuntur: humana & enĩmens aq: more &¬
circũ clusco codsupen ora collegitur : quia illud re¬
o&it unde discendit. & relcoxata dep&yt: quia se ꝑ in¬
si ma in utiliter spcrgit : Quodenĩ suꝑ uacuis uer¬
bis asilendii sui censura disipatur: qua sitot riuis ex¬
irase ducitur . unde &redire intenus ad sui cogniti¬
onẽ non sofficit : qui a ꝑmulti loquiđ spaerscc asecreto
se in timȩ considerctionis excludit. Totũ uero se in si¬

Expanded text:
Psalmista considerans, dicit: Pone, Domine, custodiam Psalmista considerans, dicit: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insi
Abbreviated transcription (Latin):
minime illis tecceant unde eos iuste repre hendunl
uoces eniꝰ medicamine : u rũq: sccluti concurꝯtur
dũ & abillo qui infert. actio precua compescitur. & ab
hoc qui sustin& dolores feruor uulnere aꝑto
temperctur. quienĩ proximor mala respici¬
unt & tamen insilentio linguc̃ premunt : & qua¬
si conspectis uulnenbus usum medi caminis subtra¬
hunt eo mostis auctores fiunt. quo ui ros qđ
poterant curcre noluer̃ : Lingua itacq: discrete
frenanda ÷ non in solubiliter obliganda: Scꝯptũ
nãq: ÷ sccpiens tacebit . usq: adtempus : Atnimi¬
rũ cũ opostunũ considerat post posita censurc
si lenuii loquendo quȩ congruunt in usũ se utilitatis
Impendat &rur sũ scyptũ ẽ temp: aoccendi & tem¬
pus loquendi dis creta quippe uicis situdinũ pen¬
scnda sunt tem pora:ne aut cũ restiingi lingua
uerba in utiliter defluat aut cõloqui ut iliter
potest sem& ips ãpigre restingat. Quod bene

Expanded text:
minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
filimi adtende socpientiam mec & prudentiȩ meȩ
inclina aurem tucm ut custodias cogiitationes:
Nihil quippe in nobis ẽ corde fuga tius: qđ a nobis
uotiens reced&: quotiens ꝑ procuces cogitationes
dẽ fluit: hinc & enĩ psclmista ait cormeum dere¬
liquit me hinc cdsem& ipsum rediens. dicit: inuenro
seruus tuus cor suũ. ut orcr& tecũ Ergo cogi¬
acctio ꝑ cuscto dicc̃ restiingitur cor quod fugire an¬
su&& in uenit: plerũq: aũnimis taciti cũ non nulla
iniusta pectiuntur eo in aenore dolorem prod&at
quo eaquȩ sustiner non lo cuntur. Nã si inlaitas
mo lestices tranquille lingua dicer& a conscieia
dolo remanar& uulnera dñ clccusa. plus cruciant.
na cũputiydo quȩ intenus feru& ꝯcitur: ad salute do¬
las aperitur. Scire igitur debenqui plus quecm
exped& itacent ne in termo lest a quȩ tulesan
dũ linguam tenent uim doloris excc̾gerent:
am monendi enĩ sunt ut si proximos sicut sediligin

Expanded text:
Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodiNihil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens dicit: Invenit servus tuus cor suum, ut oret te . Cum ergo cogitatio per custodiam restringitur, cor, quod fugere consuevit, invenitur. Plerumque autem nimis taciti, cum nonulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
d&enonbus iinflicantur. Ncc̃sepo linguam quian
moderatius frencnt in corde grauius multilo¬
quium tolerant ut eo plus cogitationes in mente
ferueant. quo illas uiolenta custodia in dis cre¬
itu silentii angustat : que plerũq: tanto latius
de fluunt quanto se esse securas estimant: quicc
foris a rep̃hensonbus non uidentur : ande ñnũ¬
quam mens in suꝑbiam tollitur: & quos loquentes
audit quacsi infir mos dispicit: Cũq os corpons
decudit : quantũ se uitiis suꝑbiendam ape ꝯcet ñ
cognus cit᷑ linguam &enĩ p̃mit mene eleuat:
&cũ sucm nequiti com minime considerat tanlo
apud secunctos liben us. quanto & serbcius accusat:
Ammonen di sunt igitur nimis tacciti ut scire sol¬
licite studecnt non solũ quales forcs ostendere.
s&d &icm quacles sede becnt intus exibere: ut plus
E cogitationib: occultũ iudicium quã ex sermonib:
ep̃ hensione m&uent proximorũ. Scꝯptũ nãcq ÷

Expanded text:
deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est:
Abbreviated transcription (Latin):
ce ergo plũbũ inuenitur . qui sic p&catisi pondero
p̃mitꝰ ut &icm in tybulcctione positus a terrenis
desidenis non leu&ur : hincrursusciptũ mulco
abore sudctũ ẽ & ñ ex iuit de ec unima rubigo gͥus¬
frustrec con flecuit conflactor m alitie eor non
sun consumptȩ: Sciendum uero ẽ quia non nũquam
cũ inter fla gellor duritic remanent in corresti
dulcisunt amimonitione mulcendi: quos eni crucia¬
mena non corregunt . non nũ quãc ab iniquis actibus
lenia blandimenta compescunt. quia & plerũq:
egros. quos fostis pigmento se pͦtio curare non ualu¬
it ad salutem pistinã tepens aqua reuocauit.
& non nulla uulnera quȩ curare in cisionene¬
que unt: fomentis olei sanantur & durus ad amins
in cisionẽ fer ꝯ minime recepit sed leniꝰ srcorx sangui¬
ne mollescit:
MAloquio uac cantes: in sinuari nac̃q: nimis tacitis
deb& quiadũ quȩdam uitia in caute fugiunt occulite

Expanded text:
ce ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere ce ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est: Multo labore sudatum est, et non exivit de ea Frustra conflavit consolator, malitiae eorum non sunt consumptae . Sciendum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur. Et durus adamas incisionem ferri minime recipit, sed leni hircorum sanguine mollescit. ltiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte
Abbreviated transcription (Latin):
gella corretionis ꝑcepit & tamen adrecta sa¬
lutis itinera redire contempnit : hinc captiuo is¬
rachelitico populo nec tamen ab iniquitate conuer¬
so. dns ex probrat dicens: uersa ÷ mihi domus isrł
medio fornacis: ac siaꝑte dicat: purgare eos ꝑ igne
tnbulationis uolui : & corgentum illos uł aun fien
quesiui: sed in fornace mihi inaes. saccgnum ferrũ
& plumbum uersi sunt : quia non aduistutem sed ad
uiticc &icom in tibultione proruperunt : ȩs̃ quip¬
pe dũ ꝑcutitur amplius m&cllis c&ens sonitum red¬
dit . quiigitur in ꝑcus sione positus. erũpit ad sonitũ
murmo ractionis inereuersus ÷ in medio fornacis.
Sitccgnũ uero cũ exccrte componitur: argenti specie
mentitur : qui ergo simulationis uitia non car& in
an bulcctione sacgnum feclaus ẽ in forace. ferro
aũ utitur . qui uite proximi insidiatur : ꝑerũ itaq: in
fornace ẽ: qui nocendi malitiã. ñ amittit intiibula¬
tione : plubũ quoq: c&ens m&allis ÷ grauius : inforna¬

Expanded text:
gella correptionis percipit, et tamen ad recta salutis itinera redire contemnit. Hinc captivo Israelitico populo, nec tamen ab iniquitate converso Dominus exprobrat, dicens: Versa est mihi domus Israel medio fornacis . Ac si aperte dicat: Purgare eos per ignem tribulationis volui, et argentum illos vel aurum fieri quaesivi, sed in fornace mihi in aes, stannum, et ferrum, et plumbum versi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est 53 in medio fornacis. Stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In forna
Abbreviated transcription (Latin):
esuriens ꝑuo luptatũ desidena spargat:
hinc ab eodẽ rursus salamone scꝯbitur indes¬
denis ẽ omnis otiosus: hinc ipsa uentate p̃dicamo
uno quidem ex Rnte spũmunda domus dr̃: sed mul¬
tiplicius rede unte. dũ uacat occupatur: plen¬
te formidt &dũ quacsi inuenit quoduł ut iustȩ
m&lucet ostendit quod in otio quasi noniusestas¬

Expanded text:
esuriens per voluptatum desideria spargat. esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerte formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste tor
Abbreviated transcription (Latin):
nedũ bonorũ tempus in caute festincndo prȩue¬
nunt eorũ menta in mutent. Pigis itaq inti¬
mandũ ẽ quod sȩpe dum oportune agere quȩ possu¬
mus nolumus. pcculo post cũ uolumus. non uele a¬
mus. Ipsc quippe mentis desidia dũ congruo fer
uore n acceditur abonorx desideno funditus coua¬
lesceni furtim turpore mactotur Unde aꝑte¬
ꝑ scclomonẽ dr̃ : pignido immittit soporem. pi¬
ger enĩ recte sentiendo q uasiuigilat quam uis
nihil opercendo turpescat. Sed pigiy̧do suporẽ im¬
mittere dicitur quiccpauliꝑ &icem recte senti¬
endi uigilantia amittitur dũ abene opercndi
studio ces satur. Ubi recte subiungitur &anima
dis soluta esun&. Nã quia se cedsupe ꝯora astingbr
dondingit ne glectam se inferius ꝑdesidena
expandit & dum studiorx sublimium uigore ñ
constingitur cupidi aatis in sime a cumine sau¬
ciatur. ut quo se ꝑ disciplinã li gadiisimulat. eo se

Expanded text:
ne dum bonorum tempus incaute festinando praevene dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentivore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore, mactatur . Per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nihil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operanstudio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se
Abbreviated transcription (Latin):
ut recititudinẽ iustitiȩ tenere nequa quã pos¬
sit. cestactur proph&. qui ait: uirlinguos us non di¬
iusctitiȩ silentium uidelic& indicans. quia mens
aiustitia deso lactur quando ab in mode rato lo¬
cutione non pascitur : hinc ia cob: dt̾siquis putat
serelegiosũ esse non refrenans lingua
sed seducens corsuũ huius uanaẽ relegio.  hinc
rursus ait : sit omnis homo uelox adaudiendũ car¬
dus aũ cdloquendũ. hinc itex lingue uim defini¬
ens adiungit in qui&um malum pleni ueneno
mostifero. hinc ꝑsem& ipsã nos uetas am mon&
nes rationẽ seddent deeo. indie iudicii : otiosũ quip¬
pe uerbũ ÷ quod aut rationem iustȩ neces sitatir
aut intentione piȩ utilitatis car&. siergo ractio de
otioso sermone exigitur: pensemus quȩ p̾ena mubti¬
lo quio iane at in quo &icm ꝑ noxia uerba p&catur:¬
S liter ammonendi sunt pignatq: alit prȩci xxxuiiui¬
Apites Illinãq: suac dendi sunt nea gen da bona dũ
differunt amititant : istiuero ammonendi sunt.

Expanded text:
em justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dijustitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum essuam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam Veritas admonet, eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia verba peccaturliter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non dabitur s. proptꝰ frigus quippe piger non
corcet. dũ pacrua. cduersa mala m&uit &
opercre maxima prȩtermittit bene aũ
dr̃ : mendicabitestate & non dabitur s. Qui dñ
nunc in bonis opeꝯbus non ex sud cet: cũ sol iudi¬
cie feruentior apparuent: quia frustra reg¬
niaditũ postulat nihil accipien ses tacte mendi¬
nisi malignorx spiꝯtuũ temptatio expr mit̾
& quid ꝑ nubes quȩ mouentur auento nisi aduer¬
sitates prac uorx hominũ de signantur. A uen¬
tis uideli& inpelluntur nubes quiammundon

Expanded text:
imulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendinisi malignorum spirituum tentatio exprimitur? Et quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundo
Abbreviated transcription (Latin):
eos gractia uigilaet quos in sua desidena ñre¬
laxct : egro quippe quem medicus disperct con¬
cedit ut cunc ta quȩ concupiscit accipiat: nãqui
sconare posse creditꝰ amultis quȩ app& pro hib&ur
& puens numos subtra himus quib: tota simul pa¬
timonia heredib: reseruamus: hinc ergo de
spe &erne hereditatis gcudium sumant quos
cduersitas uitȩ tem porclis humiliat : qui ani¬
si saluandos in ꝑp&uo cesher& erudiendos subdis¬
cipline regimine diuina dispensatio ñ frenar&:
Ammonendi itaq: sunt. qui in his que temporcli¬
tꝰ concupis cunt cduersi tatis labore foctigan¬
tur: ut sollicite considerent . quod plerũq: &iae

Expanded text:
eos gratia vigilat, quos in sua desideria non reeos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quo
Abbreviated transcription (Latin):
dopsal mista testactꝰ dicens. dedit eis regionis gen¬
tium & labores populorũ possederunt. utcus¬
codicent iustificationes eius & legemeius ex¬
quirant. Sedcũ largiente dm humanamens
bonio pens responsione nꝰ sequitꝰ. unde nutiita
pie creditꝰ iustius indedãnatꝰ: hinc enĩ ꝑfsalmistã
rur sũ dr̃ deiecisti eos cũ alleuarentur. qui auide¬
lic& reprobi cũ rectaopera diuinismune ꝯb: repen¬
dunt cũtot ose hicdeserunt & affluentib: pio¬
speꝯtctib: dimit tunt. unde ex teyus ꝓficiunt in¬
de ab intimis cadunt: hinc ẽ qđ in inferno cru¬
ciato diuitidr̃. recepistibona in uitatua: id circo
enĩ bona hic recepit & malus. ut illic plenius mala
reciperit quicchic fuerct nec bona conuersus.
At contra ammonendis qui ecquidem quȩ mundi
sunt concupis cunt. sed tam̃ aduertis labore fa
tigantur. ut sollicita considerctione ꝑpendan
crecctor dispositor q: cunctorum quanta suꝑ

Expanded text:
do Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gendo Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, inde justius damnatur. Hinc enim per Psalmistam rursum dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupitigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super
Abbreviated transcription (Latin):
enĩait manu sed dex tera: ut uidelic& cũ dex terã
dicer&i qui a &erna salute que rer& indicar&. hinc
rur sũ scꝯptũ ẽ. dexteramanus tue dne confre¬
git mimicos. hostes enĩ dĩ &si in sinistreceius profi¬
ciunt dexteree franguntꝰ quia plerũq prccuos
uitapresens eleuat sed aduentus &erne bectitu¬
dinis dacmnat: Am monen di sunt quim hocmundo
ꝓspercntur : ut soler ter considerent qđ p̃sens ui¬
te prospentas. aliquando id circodatur ut ad meli¬
orem uitac̃ prouoc&s aliquando uero ut in &ernum
plenius dã n&: hinc ẽ eñ qđ plebi issłlitici chanam
trapromitaitꝰ. ut quandoq: cd&erna spercenda
prouoc&ur : Neq: enĩ rudis ille populus promissio¬
nib: dĩ in longinquũ creder& sia promissore suo ñ&iã
euicino aliquid ꝑcepiss&: ut ergo ad&ernorũ fi¬
dẽ cercius roborbur nequa quã solũ modo spe
ad res. sed rebus quoq: adspem trah&ur: quod liqui¬

Expanded text:
CVII, 7. Neque enim ait manu, sed dextera; ut videlicet cum dexteram CVII, 7. Neque enim ait manu, sed dextera; ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liqui
Abbreviated transcription (Latin):
inter fici& eo s& prospentcos stultor ꝑd& illos: hire
pcculus ammon& dicens quiemunt tccquã non pos¬
sidentes. & qui utuntur hocmundo tamquanꝰ utan¬
tur : Vt uidelic& sic nobis quȩ subp&unt extenus
seruiane quatenus a suꝑne dilectionis studio
animũ ñ inflectant: Neluctũ nob in terne pe¬
reginactionis temperbit eccquȩ inexilio po¬
sitis subsidium p̃bent & quasi felices nos tren¬
sitonis gccude amus qui ab &ernis nos int̾im mise¬
ros cernimus: hincnãq: ẽ quodelectoꝵ uoce dicit
&clesia. leuahus sub capite meo & dextera illius
amplexcbitꝰ me : Sinistradĩ prospentate uide
lic& uite p̃sentis quasi sub capite posuit : quã in¬
tentionẽ sũmi a mons p̃mit : Dex erc uerodĩ ea
ampletitꝰ qui a sub&eshaeius bectitudinetotade¬
gitudo diesx index terahus: in sinistre uerd illius di¬
uitiȩ & glona diuitiȩ iteq & glona qualit̾ sint
habenda docuit quȩ posita in sinistramemoraus

Expanded text:
interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Silicet vitae praesentis quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextra vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine tota detudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et gloria. . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
glegant sin his quȩ dantur animũ figant : Nepe¬
regiinationẽ propatna diligant ne subsidia iti¬
neris in obstacula ꝑuentionis uertant : ne noctꝰ¬
nolum ine dilec acti clantatem solis. uidere refugi¬
ant : ammonendi itaq: s̃ utqueq: in hocmundo con¬
secuntꝰ calamitatis solatia ñ au p̃mia reibutionis cre¬
dant sed contrasiuores mundi m̃tem en gaent ne
meis extoto cordis dilectione suc cũbant : Quisquis
enĩ prospen tatẽ quautitꝰ apudiudiciũ cordis me¬
liores uitȩ amore ñ rep̃mit: fccuorem uitȩ trconse¬
unlis in mortis ꝑp&luȩ occasione uestit: hin ẽ en qđ
sub idũ eor speciem qui uincendos seprospeꝯtate suȩ
reliquerant in huius mundi successib: l& cntes in cre¬
pacntꝰ cũdicitꝰ. deder̃ cerra mec sibi in heredita&ꝰ
cũ gadio & toto corde & animo quib: uerbis ꝑpendit᷑
quod non solũ qui gccude ant sed quod qđ toto cor
de &animo gccudeant. distiicta rep̃hensione fe¬
riantur: hinc scclomonait . auersio paruulorum

Expanded text:
gligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum
Abbreviated transcription (Latin):
cogiteent: sic eor quisq placere studtat coniugi
ut ñ displiceat conditon: Sic ec quȩ huius mundis
agcnł ut accm̃ app&ere quȩ dĩ sunt nomit tant:
sic debonis p̃sentib: gacudeant: ut tam̃ intentione
reclib: lugeant : ut tam̃ consolatione inte grccnbo¬

Expanded text:
conjugi, ut non displiceat Conditori; sic ea quae hujus mundi sunt agant, ut tamen appetere quae Dei sunt non omittant; sic de bonis praesentibus gaudeant, ut tamen sollicita ralibus lugeant, ut tamen consolatione integr
Abbreviated transcription (Latin):
ne discipulos deuistute p̃dicationis in strux̃ i lico
adiurx. Vos au sed&e inciuitate quousq: induami¬
niuirtute ex celto. Inciuitate quippe condemus.
suntram̃tium nos traxnos lccustrec constꝰgi¬
mus neloquendo extenus euagemur. Ut cũ uistute
diuinao ꝑfect& induimur tunc quasi a nobis m&¬
ipsis forcs &icom alios instruentes ex eamus : hinc
ꝑquendcm sapientem dr̃ adoliscens loquere in cai¬
scc tucc ui xsibis in terro gactus fues habe at initũ
res ponsiotuc: hinc ẽ quod idẽ redemptor nr̃ cũco¬
angelor ante ticennale: temp: in t̾ra magistꝰ
fieꝯ noluit hominũ : ut uidelic& p̃cipiteetiuimsa¬
lubernme timons infunder& cũ ipse &iã qui labinon
possit ꝑfecte uitȩ gractiã nnisi ꝑfecacc&ate p̃dicar&:
Scnptũquippe ẽ cũ fccltus ess& annorxxii. remansit¬

Expanded text:
ne discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico ne discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto . In civitate quippe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur; ut cum virtute divina perfecte induimur, tunc quasi a nobismetipsis foras etiam alios instruentes exeamus. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Adolescens loquere in causa tua vix; et si bis interrogatus fueris, habeat initium responsio tua . Hinc est quod idem Redempter noster, cangelorum, ante tricennale tempus in terra magister fieri noluit hominum, ut videlicet praecipitatis jugum saluberrimi timoris infunderet, cum ipse etiam qui labi non posset, perfectae vitae gratiam nonnisi perfecta aetate praedicaret. Scriptum quippe est: Cum factus esset annorum
Abbreviated transcription (Latin):
incunstant᷑ feꝯrent diceis : Siquis ẽ dniiungatur
mihi ponat gladium suꝑ fenor suũite & rediee
deportusq: cdposta ꝑ medium castrðsꝵ &occidat
unus quisq: fractsem &amicũ & prdximũ suũ : Gladiũ¬
r& necesse ẽ inlicitas suggestiones edomare: de
diũ uero castrorũ transire ẽ aanta equalitate in¬
trac& clesiã uiuere ut qui delinquentiũ culpas re¬
dccrguit. in nullius sedebeat fccuore declinare : un¬
de & recte subiungitꝰ. occidatuir frdatre & amicũ & pro¬
ximũsuũ frmscilic& & amicũ & prdximũ in t̾fdẽ quicũ
punienda inuenit ab increpationis gladio nec hs quos
ꝑcognatione diligit parc&. Siergo illedĩ dr qui
cdfenenda uitia Telo diuini amons excitatur. pro¬
fecto essedĩ denegat qui in quantũ sufficit incre¬
pocre uitt̃ carnalium recusat: at conrac ammonen¬
dis̃ quos a p̃dicationes officio uł in ꝑfectio uł &as prð hib&

Expanded text:
incunctanter ferirent, dicens: Si quis Domini est, jungatur incunctanter ferirent, dicens: Si quis Domini est, jungatur mihi; ponat vir gladium super femur suum: ite et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisqret necesse est illicitas suggestiones edomare. De medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguit, in nullius se debeat favorem declinare. Unde et recte subjungitur: Occidat vir fratrem, et amicum, et proximum suum. Fratrem scilicet et amicum et proximum interficit, qui cum punienda invenit, ab increpationis 76 gladio nec eis quos per cognationem diligit parcit. Si ergo ille Dei dicitur qui ad ferienda vitia zelo divini amoris excitatur, profecto esse se Dei denegat, qui inquantum sufficit, increpare vitam carnalium recusat. At contra admonendi sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio, vel aetas prohibet,
Abbreviated transcription (Latin):
interias augmãti pinguine recepit : &dũ diuino
eloquio auditor mente debnare n de sinet potu
multiplicatimuneris debriatus excrescqs:
dudicent qđ decuid hoc dõ imͫu nere obtulit
quod p̃dicationis gractiã quã cceperct ñ abscon¬
dit dicens. eccelabia me ñ prohibebo dnetu cog¬
nouisti iustitia tu& n abscondi in corde neo uenta¬
& ituã & salutare tuu dixi . Audiant quod sponsicon
lo quio adsponsã dr que habitas in hortis amicia
ausculaent. fecme audire uoce tuam : ec clesia quio¬
peihostis habreat quȩ cdue tatẽ in timam ex cul¬
te planana uistutũ serucet. Cuius uocẽ amicos auscal¬
ccre ẽ elec tos quosq: uerbũ p̃dicationis illius deside¬
rcore : quac uidelic& uoce sponsus audire disideroet.
qua cdprȩdicatione & ꝑ elector suor animas an helat
Audiant qđ moyses cũirascente dm̃populo cener&
& cd sumi ad dciscentũ gladios iuber& illosa paste
dĩ denuntia ũ &xistere : quidelinquentium scelera

Expanded text:
interioris augmenti pinguedinem recipit; et dum vino interioris augmenti pinguedinem recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non desinit, potu multiplicati muneris debriatus excrescit. Audiant quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo. Domine, tu cognovisti; justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare thortis, amici auscultant; fac me audire vocem tuam . Ecclesia quippe in hortis habitat, quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat. Cujus vocem amicos auscultare, est electos quosque verbum praedicationis illius desiderare: quam videlicet vocem sponsus audire desiderat, quia ad praedicationem ejus per electorum suorum animas anhelat. Audiant quod Moyses cum irascentem Deum populo cerneret, et assumi ad ulciscendum gladio juberet; illos a parte Dei denuntiavit existere, qui delinquentium scelera
Abbreviated transcription (Latin):
recai or fuent inseruitisi . quã cũꝑuenit ad reg¬
nu. Seruusnãq: amore iustitiȩ de p̃hensum
cduersanum fenre timuit: rex au ꝑ suasione
luxone deuotu militẽ &iam substudio fraudis
extinxit. quis ergo opes quis potestate quis
glon com quercet in noxiȩ si& illi &x titerant noxia
qui hȩc habuit non quesita: quis int̃hec sine magni
disciminis labore scluabitur. sille in his culpa in¬
tꝰuemiente turbatus ẽ qui ad hȩc fuerat dõ eligen¬
te p̃paractus: donmonendi sunt ut considere
qđ salamon qui posttantã sapientia usq: cedido¬
latii amcecidis se discꝯbitꝰ. nihil in hocmundo pnus¬
quã cader& cduersitatis habuisse memorctꝰ
Sedconcessa sapientia funditus cor deseruit: qđ

Expanded text:
fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & uestigia tua non cognoscentur.
Deduxisti sicut oues populum tuum.
in manu moysi & aaron. Intellect̾ asaph.
TTEN DItE populus meus legem meam.

Expanded text:
tis et vestigia tua non cognoscentur deduxisti sicut oves populum tuum in manu Mosi et Aaron intellectus Asaph adtendite populus meus legem meam
Abbreviated transcription (Latin):
otas facite in populis ad inuentiones es
mementote quõ excelsum ẽ nomeneius
anta te dño quõ magnifice fecit
ad nuntiate hoc inuniuersa terra
xulte & lccuda habitactio sion. quia
magnus inmedio tui sc̃s is rcchel

Expanded text:
as facite in populis adinventiones eius mementote quoniam excelsum est nomen eius cantate Domino quoniam magnifice fecit adnuntiate hoc in universa terra exulta et lauda habitatio Sion quia magnus in medio tui Sanctus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ iudicium tuum regi da. & li.¬
iusticiam tuam filio regis.
udicare populum tuum in iusticia.
et pauperes tuos in iudicio.
uscipiant montes pacem populo.
et colles iustitiam.¬
Iudicabit pauperes populi. & saluos

Expanded text:
s iudicium tuum regi da iustitiam tuam filio regis iudicare populum tuum in iustitia et pauperes tuos in iudicio suscipiant montes pacem populo et colles iustitiamiudicabit pauperes populi et salvos