comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siano & tito. Cos autem qui erant
ex germine moysi: hoseminentiꝰ
honorauit. fecit enim eos custodes
thesaurorum dei. atq uasorum:
que reges deo dicare continget.
Iussitq omĩb de tribu leui simł
& sacerdotib ut die noctuq deo
diuisit exercitum in cohor¬
tes.xii. cum ducib suis & cen¬
cenariis & tribunis. Habebat
itaq una quȩq cohors .xxiiii.
uirorum. quib obseruare prece¬
pit ꝑtricenos dies. a prima hora
usq ad nouissimã. salomonem
regem. cum millenariis & cente¬
nariis. & reliqua quȩ prudent̃
ac nimium sapient disposuit.
filiumq suum salomonem se
uiuente regem constituit. eiq
mandauit ut deo corde ꝑfecto
seruiret. & animo uoluntario.
Locutus ꝙ̃ ẽ etiam dauid ad ex¬
clesiam uniuersam quã con¬
gregauerat in iherusalem ut
ieges dni mente ꝑfecta custo¬
dirent. & in eius precepto ꝑma¬
nerent. Lecatus ẽ autem popłs
gaudio magno. immolantes
uictimas plurimas domino. &
comederunt & biberunt coram

Expanded text:
instituit. Eos autem qui erant ex germine Moysi, hos eminentius honoravit: fecit autem eos custodes thesaurorum Dei atque vasorum, quae reges Deo dicare continget: jussitque omnibus de tribu Levi simul et sacerdotibus, ut die noctuque Deo divisit exercitum in cohortes duodecim cum ducibus suis et centenariis et tribunis. Habebat itaque unaquaeque cohors 24,000 virorum, quibus observare praecepit per 300 dies a prima hora usque ad novissimam, Solomonem regem cum millenariis et centenariis, reliqua, quae prudenter ac perquam sapienter disposuit; filiumque suum Solomonem se vivente, regem constituit, eique mandavit ut Deo corde perfecto serviret, et animo voluntario. Locutusque est etiam David ad Ecclesiam universam, quam congregaverat in Hierusalem, ut leges Domini mente perfecta custodirent, et in praecepto permanerent. Laetatus est autem populus gaudio magno, immolantes victimas plurimas Domino, et comederunt ac biberunt coram
Abbreviated transcription (Latin):
exemplarus. Ergo insuꝑ hisexcep¬
tis quȩ p̃parauit. obtulit . ñi. da¬
lenta de auro ophir: & uii. milia
talentorum argenti ꝓbatissimi.
ad deaurandos parietes atq or¬
nandos. Principes etiam fami¬
liarũ & proceres tribuum cum
ministrisregis. dederunt inopa
domꝰ dei auri talenta .u. milia. & solidos
cepto ere & ferro copioso. Lapi¬
des in suꝑ p̃ciosos in thesaurum
domus dnĩ dederunt. de quibꝰ
etiam pͥmus rex magnam & pre¬
ciosam obtulerat copiam. Conuo¬
cauit gͦ dauid principes uniu̾sos
in iherosolimam. & sacerdotes &
leuitas. & dinumerans eospͥmũ.
tarum. ex quib constituit cura¬
tores fabrice templi .xii. iudicisau
populi & scribaseorum .uĩ. iani¬
tidem qui hẏmnos dicerent dõ.
cantantes in organis que dauid
ꝑitissimus psaltes instituit. Di¬
ui sit etiam eos ꝑ generationes.
& segregans de tribub sacerdo
& p̾cipien sut unaq̃q genera¬
rio ministraret dõ ꝑ dies .uiii.

Expanded text:
exemplaribus. Ergo insuper his excepexemplaribus. Ergo insuper his exceptis, quae praeparavit, obtulit 3,000 talenta de auro Ophir, et 7,000 talentorum argenti probatissimi, ad deaurandos parietes atque ornandos. Principes etiam familiarum, et proceres tribuum cum ministris regis dederunt in opera domus Dei, auri talenta 5,000, solidorum cepto aere et ferro copioso. Lapides insuper pretiosos in thesaurum domus Domini dederunt, de quibus etiam prius rex magnam et pretiosam obtulerat copiam. Convocavit ergo David principes universos in Hierosolymam, et sacerdotes et Levitas, et dinumerans eos, primum tarum, ex quibus instituit curatores fabricae templi 12,000. Judices autem populi et scribas eorum 6,000. Janitidem qui hymnos dicerent Deo, cantantes in organis quae David peritissimus psaltes instituit. Divisit eos etiam per generationes, et segregans de tribubus sacerdopraecipiens ut unaquaeque generatio ministraret Deo per dies octo
Abbreviated transcription (Latin):
uas enim filio p̃parauerat
ad opus fabrice impensas.
ut non tunc c̾um eẽt nouus. &
in exꝑtus propt̃ etatem circa talia
laboraret: s habens hȩc prepara¬
ta cicius pat̾nam ad effectum ꝑ¬
duceret uoluntatẽ. paricis innotesci¬
mus.Instituit namq lapidũ ceso¬
qui lapides ueherent imtituit. Pre¬
parauit autẽ ferrum multũ & es.
ad oꝑa:. & ligna cedrina hec mit¬
tentib quib mandauerat sydo¬
nib. auri talenta .x. milia argentiuͦ¬
c. milia talentorum. Hec itaq in
minist̾io templi ꝓ diuersitate ua¬
sorum scdm qualitatẽ ponderũ
diuisit: & pro mensura unius¬
cuiusq candelabri & lucernarũ
distribuit. Aurum quoq dedit
in mensam ꝓpositionis pro di¬
uersitate mensure. similit̃ & ar¬
gentum in alias mensas argente¬
as. & cetera uasa que aurea ceat
gentea ad opus templi singła fi-¬
eri censuit. queq forent necessa-¬
ria. Dix̃ enim dauid. Omĩa
scripta manu dnĩ adme.ut in¬
telligerem uniuersa oꝑa talib

Expanded text:
uas enim filio praeparaverat ad opus fabricae impensas, ut non tunc cum esset novus et inexpertus propter aetatem circa talia laboraret, sed, habens haec praeparata, citius paternam ad effectum perduceret voluntatem, paucis recitabimus. Instituit namque lapidum caesoqui lapides veherent deputavit. Praeparavit autem ferrum multum et aes ad opera et ligna cedrina: haec mittentibus, quibus mandaverat, Sidonibus, auri talenta 10,000, argenti vero 100,000 talentorum. Haec itaque in ministerio templi pro diversitate vasorum, secundum qualitatem ponderum divisit, et pro mensura uniuscujusque candelabri et lucernarum distribuit. Aurum quoque dedit in mensam propositionis pro diversitate mensurae, similiter et argentum in alias mensas argenteas, et caetera vasa, quae aurea et argentea, et opus templi singula fieri censuit, quaeque forent necessaria. Dixit enim David: Omnia scripta manu Domini ad me, ut intelligerem universa opera talibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegͥnum erat illud sem̃ antequã
hereditatẽ sume̾nt tr̃am exꝓmis¬
sione dĩ. quod factum ẽ postquã
ex egypto lib̾ati sunt ut hyꝑba ut¬
ton hic intelligat᷑. & ordo uer
borum sit ita. Sciendo scies qͥa
ꝑegͥnum erit sem̃ tuum in t̾ra ñ ꝓ¬
pͥa qͥ dringentis annis illud aũ int̾posi¬
tum intelligat᷑ & in seruitutẽ redigẽt
eos &e nocebt̃ ilł. ita ut ad qͣdrãgentos
annosista interpositio ñ ꝑtineat. In
post mortẽ ioseph: factũ ẽ ut inegip¬
to popłs dei durã ꝑageret seruitutẽ:¬

Expanded text:
peregrinum erat illud semen, antequam peregrinum erat illud semen, antequam haereditate sumerent terram ex promissione Dei, quod factum est postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligatur, et ordo sit verborum: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis. Illud autem interpositum intellegatur: et in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat in post mortem Ioseph, factum est, ut in Aegypto populus dei duram perageret seruitute
Abbreviated transcription (Latin):
num futurũ sit sem̃ tuum int̾ra
ñ sua. & subicient eos sertututi. &
affligent quadringentis annis:
Unde isti quadringenti cõputati st̃¬
anni seruitutis: Non sic accipi¬
endũ ẽ tanquã in illa durissima
seruitute quadringentis annis dĩ
popłs fui̾t : s quia scriptũ ẽ in ysa¬
ac uocabitur tibi sem̃. frgo ex an¬
no natiuitatis ysa ac usq adan¬
num egressionis ex egypto com¬
putantur anni quadringenti
qͥnq. Cum gͦ de quadringentis
tͥguita. detraxis ingiiti quinq
qui sunt aꝓmissione usq ad
let tempora ita nuncupare. ut
quod de summa ꝑfecti numeri
paululũ excrescit. aut infra est.
ñ computet᷑. Nonitaq qdait.
in seruitutẽ redigent eos. & no¬
cebunt eis. ad quadringentos an¬
nos referendũ ẽ. tanquã ꝑ tot an¬
nos eos habiu̾nt in seruutute. s
referendi sunt quadringentian
nadid quod dictum ẽ. ꝑegrinum
erit sem̃ tuum in t̾ra non ꝓpͥa. qͥa
siue int̾ra canaan.siue in egẏpto.

Expanded text:
num futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos servituti et affligent quadringentis annis . Unde isti quadringenti anni computati sunt servitutis.-- Resp. Non sic accipiendum est, tanquam in illa durissima servitute quadringepopulus fuerit; sed quia scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen, ex anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur anni quadringenti quinque. Cum ergo de quadringentis triginta detraxeris viginti quinque, qui sunt a promissione usque adlet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectionis numeri paululum excrescit, aut infra est, non computetur. Non itaque quod ait, in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, tanquam per tot annos eos habuerint in servitutem; sed referendi sunt quani ad id quod dictum est, Peregrinum erit semen tuum in terra non propria: quia sine in terra Canaan, sive in Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
amascus elierer de quo dix̃
abrahã heres meuserit. fi
qui postea ut aiunt damascũ
condidit. & nom̃ ciuitati dedit.
queret adño dicens. dñẽ ds̃ unde
scire possim. quod possessurꝰ sim
turum eẽt exquirens. LUi.¬

Expanded text:
amascus Eliezer, de quo dixit Abraham: Haeres meus erit ?--qui postea, ut aiunt, Damascum condidit, et nomen civitati dedit, quaereret a Domino dicens: Domine Deus, unde scire possum quod possessurus sum turum esset exquirens. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
tantisq uirtutum monstris. rex
territus abscessit. Tarquinii ta¬
men du dimicauerunt. donec
arruntem filium regis manu
sua brutus occid̾et: suꝑq ipsũ
mutuo uulnere exspirauit. Por¬
ro depulsis aburbe regib: uix
usq ad quintum decimũ lapi¬
dem roma denebat imꝑium.
Post reges nanq consules abru¬
to eẽ ceꝑunt. deinde tribum
plebis. & dictatores. & rursum
consules obtinuerunt respu¬
blicas ꝑ annos fere quadringen¬
tos sexaginta quatuor. usq ad
iulium cesarem. qui primus
singulare arripuit imꝑium.
Quo in tempore: ualerius bruti
collega adeo pauꝑ moritur: ut
sumptu publi co sepeliretur.
Censu romȩ agitato inuenta st̃
hominum centum uiginti milia.
lego anno nono post exactos reges.
noua dignitas ẽ creata. dictatu¬
rascilicet ce magister equitum.
qui dictatori obsequeretur. Dic¬
tator. primus largius: magist¬

Expanded text:
tantisque virtutum monstris rex tantisque virtutum monstris rex territus abscessit. Tarquinii tamen diu dimicaverunt, donec Aruntem filium regis manu sua Brutus occideret, superque ipsum mutuo vulnere expiravit. Porro, depulsis ab urbe regibus, vix usque ad quintumdecimum lapidem Roma tenebat imperium. Post reges namque consules a Bruto esse coeperunt; deinde tribuni plebis et dictatores, et rursum consules obtinuerunt res publicas, per annos fere quadringentos sexaginta quatuor, usque ad Julium Caesarem, qui primus singulare arripuit imperium. Quo in tempore Valerius Bruti collega, adeo pauper moritur, ut sumptu publico sepeliretur. Censu Romae agitato, inventa sunt hominum centum viginti millia. Ergo anno nono post exactos reges, nova dignitas est creata, dictatura scilicet, et magister equitum, qui dictatori obsequeretur. Dictator primus Largius
Abbreviated transcription (Latin):
libertate corripuit: mox profi¬
nibus. deinde pro sociis. demum
rex etruscorum grauissimusre¬
gii nominis suffragator tarqui¬
nium manu reducebat. cum ir-¬
gentibus copiis urbi aderat. & in
ipsis faucibus incumbebat. occu¬
padoq ianiculo. trib continus
annis trepidam urbem terruit.
conclusit. obsedit: & nisi hostem
mutius constanti urendȩ manus
patientia submouisset. mox urbẽ
caꝑet. aut iugi recepto rege. ser¬
uituti ẽẽt subiecta. Idem enim
mutius fortissimus romanorũ:
regem ꝑ insidias in castris ipsus
aggreditur. Sed ubi frustrato
ictu circa caput regis tenetur: ar¬
dentib mox fecisintulit manũ.
t̃roremq dolo geminat. Oin qͥt¬
manus. ut scias quem effugeris
uirum: idẽ trecenti iurauimus:
hoc nanq facto. hic interritus
ꝑseuerat. Rex uero trepidabat.
quasi eius arderet manus. Si¬
quidem & un a uirginum ex
obsidib regi data cloelia lapsa
custodia. audacter flumer
patrium transieauit. Ergotot

Expanded text:
libertate corripuit, mox pro filibertate corripuit, mox pro finibus, deinde pro sociis, demum rex Hetruscorum gravissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu reducebat, cum ingentibus copiis urbi aderat, et in ipsis faucibus incumbebat, occupataque Janiculo tribus continuis annis, trepidam urbem terruit, conclusit, obsedit, et nisi hostem Mutius constanti urendae manus patientia submovisset, mox urbem caperet, aut jugi, recepto rege, servituti esset subjecta. Idem enim Mutius, fortissimus Romanorum, regem per insidias in castris ipsius aggreditur; sed ubi frustrato ictu circa caput regis tenetur, ardentibus focis intulit manum, terroremque dolo geminat: O! inquit, ut scias quem effugeris virum, idem trecenti juravimus; hoc namque facto, hic interritus perseverat; rex vero trepidabat, quasi ejus arderet manus. Siquidem et una virginum ex obsidibus regi data Cloelia  Al., Clylia elapsa custodia audacter flumen patrium transmeavit. Ergo tot
Abbreviated transcription (Latin):
mandauerat. Ilico imꝑium in eos¬
dem libeitatis suȩ uindices trans¬
ferunt. mutato tam̃ iure & noĩe:
& ex singulari driplex potestas
constituitur. ne solitudine uel
mora corrumꝑetur: consulesq
appellauerunt pro regibus. ut ẽ¬
sulere ciuibus suis debere memi
nissent. Sedromani quanta ma¬
la ꝑducentos quadraginta & tres
annos continua illa regum do¬
minatione ꝑtulerint: non solũ
unius regis expulsio. uerum eti¬
am odium regii nominis & pote¬
statis ostendit. Igitur brutus pͥmꝰ
apud romanos consul. primũ con¬
ditorem regemq romȩ. non solum
exequare parricidio. s &iuncere
studuit. Quppe duos filios suos
adolescentes. totidemq uxoris fue
fr̃s uitellos iuuenes. reuocandorũ
in urbem regum placito insimu¬
latos inconcionem ꝓtraxit uingis
cicidit securi ꝑctissit: ut plane pu¬
blicus parens. in locum liberorũ
ad optasse sibi popłm uideretur.
Liber iam hinc populus romanus.
pͥma aduersus exteros arma pro

Expanded text:
mandaverat. Illico imperium in eosmandaverat. Illico imperium in eosdem libertatis suae vindices transferunt, mutato tamen jure et nomine, et ex singulari duplex potestas constituitur, ne solitmora corrumpreetur, consulesque appellauit pro regibus, ut consulere ciuibunissent. Sed Romani quanta mala per ducentos quadraginta tres annos, continua illa regum dominatione pertulerunt, non solum unius regis expulsio, verum etiam odium regii nominis et potestatis ostendit. Igitur Brutus primus apud Romanos consul, qui primum conditorem regemque Romae, non solum exaequare parricidio, sed et vincere studuit: quippe duos filios suos adolescentes, totidemque uxoris suae fratres Vitellios juvenes revocandorum in urbem regum placito insimulatos in conditionem protraxit, virgis cecidit, securique percussit, ut plane publicus parens in locum liberorum adoptasse sibi populum videretur. Liber hinc populus Romanus prima adversus exteros arma pro
Abbreviated transcription (Latin):
quatriduane religionis otio cõ¬
tum haberent. spem occasione
sumentes. instructis tantũ decẽ
milib ciuium & plateensib au¬
xiliarib mille aduersum sexcen¬
tamilia hostium campis mara¬
choniis proruꝑunt. Melchiades
ei tunc bello ꝓ̃fuit: qui celerita¬
te magis quam uirtute fretus.
alacrisatis expeditione prius
hosti cominus inhesit. quã pos¬
set expeditio sagittarum ictu ꝓ¬
pulsari. Tanta in eo bello diuer¬
sitas certandi fuit: ut ex alia par¬
te uiri ad occidendum parati.
ex alia peccudes ad moriendũ
preparari putarerit᷑. ducenta
milia ꝑsarum apud camposma¬
rathonios: ea tempestate cecidert̃.
Sensit darius hoc dampnum. Nã
uictus fugatusq arreptis nauibꝰ
refugit in ꝑsas. Cum autem in¬
stauraret bellum. & ulcisciin
uictores moliretur. in ipso para¬
tu concidit.
Iles brutum & conlatinum
post depulsionem regum habu¬
erunt romani: quib ulcionem
sui moriens matrona lucrentia

Expanded text:
quatriduanae religionis otio comquatriduanae religionis otio compertum haberent, spem occasione sumentes, instructis tantum decem millibus civium, et Plateensibus auxiliaribus mille adversum sexcenta millia hostium, campis Marathoniis proruperunt. Melchiades ei tunc bello te magis quam uirtute fretus alacri satis expeditione prius hosti comminus inhaesit quam posset expedito sagittarum iactu propulsari. tanta in: eo bello diuersitas certandi fuit, ut ex alia parte uiri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. ducenta milia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. sensit Darius hoc damnum: nam uictus fugatusque arreptis nauibus refugit in Persas. cum autem instauraret bellum et ulcisci in uictores moliretur, in ipso apparatu concidit les, Brutum et Collatinum, post depulsionem regum, habuerunt, quibus ultionem sui moriens matrona Lucretia
Abbreviated transcription (Latin):
gentium hac maxime causabellã
intulit: quod filiȩ eius petitassibi
nuptias non optinuifset magna
scilicet necessitas. ꝓunius libidine
hominis septingenta milia uroꝵ
ꝑiculo mortis exponi. Incredibili
quippe apparatu. septingentis
milib armatorum scychiamingres¬
sus. non facientib hostib uiste pug¬
ne potestatem. insuꝑ repentinis
incursib extrema copiarum dila¬
cerantib metuens ne sibi reditus
intrupdo ponte histri fluminis
negaretur. amissif lxxx. milib
bellatorum trepidus refugit ꝗͣius
hunc amissorum numerum int̃
dampna non dux̾it. & quem
habendum uix quisquã ambi¬
re aususeẽt. ꝑditum ille ñ sensit.
Inde asiam macedoniamq: aggres¬
sus ꝑdomuit.Ionas quoq n aua¬
li congressione suꝑauit. Demde
in athenienses cur ionas aduer¬
sum se auxilio iuuissent imye¬
tum fecit atq arma duexit. Por¬
ro athenienses ubi aduentare
darium comperunt. quamuis
auxilium ã lacedemoniis popos¬
cissent. tam̃ cum detineri ꝑsas

Expanded text:
hac uel maxime causa bellum intulit, quod filiae eius petitas sibi nuptias non obtinuisset. magna scilicet necessitas, pro unius libidine hominis septingenta milia uirorum periculo mortis exponi. incredibili quippe apparatu cum septingentis milibus armatorum Scythiam ingressus , non facientibus hostibus iustae pugnae potestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, amissis octoginta milibus bellatorum trepidus refugit, quamuis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et, quem habendum uix quisquam ambire ausus esset, perditum ille non sensit. inde Asiam Macedoniamque adgressus perdomuit. Ionas quoque nauali congressione superauit. deinde in Athenienses, cur Ionas aduersum se auxilio iuuissent, imtum fecit atque arma direxit. Porro Athenienses, ubi adventare Darium compererunt, quamvis auxilium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen cum detineri Persas
Abbreviated transcription (Latin):
runtq posteris suis de ruina
sui exemplum. de reparatione
sui consilium. si tam̃ obinfirmis¬
simam humane mentis mutabi¬
litatem. qd̾ in afflictis reb con¬
sulitur. in prosꝑis seruaretur.
Sed adeo hoc idẽ placitum inter
ipsa pene placiti uerba corrup¬
tum ẽ ut uix ic̃cedente biennio.
socrates ille clarissimus phyloso¬
phorũ. ad actus malis apud eos
sibi uitam ueneno extorserit .xii.

Expanded text:
runtque posteris suis de ruina runtque posteris suis de ruina sui exemplam, de reparatione sui consilium: si tamen ob infirmissimam humanae mentis mutabilitatem, quod afflictis rebus consulitur, in prosperis servaretur. Sed adeo hoc idem placitum inter ipsa pene placiti verba corruptum est, ut vix intercedente biennio, Socrates ille clarissimus philosophorum, adactus malis apud eos, sibi vitam veneno extorserit.
Abbreviated transcription (Latin):
niensib nouo bello insisterent.
cum quib dotam greciamad¬
uersus athenienses excitauit.
Darius etiam ꝑsarum rex pat̃ni
auitiq memor odii. aduersus
hanc urbem. ꝑ tissafermem p̃
belli direxit. Mirum dictu. athe¬
niensium tantas ea fuisse tem¬
pestate opes. & cum aduersus
eos hoc ẽ aduersus unam urbẽ.
asiȩ atq greciȩ totiusq orientis
uirib incursum sit: pugnan¬
do sepe nec unquam cedendo.
consumpti magis uident᷑ fuisse
quam uicti. Siquis enim pleniꝰ
discordiam atheniensium &
bella grauia quȩ sunt ꝑpessi
scire uoluerit. actusq alcibiadis
& exilia. librum orosii aduersus
paganos secundum legat. Uerũ¬
tamen sapientissimi omnium
athenienses. etiam suis malis sa¬
tis docti concordia minimas res
crescere. discordia maximas la¬
befactari. qinctaq uelbona uł
etiam mala quȩ foris geruntur.
internis ẽẽ eradicata & emissa
pͥncipiis. domi abstersere odia.
& foris bella presserunt. relique¬

Expanded text:
niensibus novo bello insisterent, niensibus novo bello insisterent, cum quibus totam Graeciam adversus Athenienses excitavit. Darius etiam rex Persarum, paterni avitique memor odii, adversus hanc urbem Partissafernem pebelli direxit. Mirum dictu, Atheniensium tantas ea fuisse tempestate opes, ut cum adversus eos, hoc est adversus unam urbem, Asiae atque Graeciae totiusque Orientis viribus incursum sit, pugnando saepe nec unquam cedendo, consumpti magis viderentur fuisse quam victi. Si quis enim plenius discordiam Atheniensium et bella gravia quae sunt perpessi scire voluerit, actusque Alcibiadis et exsilia, librum Orosii adversus paganos secundum legat. Verumtamen sapientissimi omnium Athenienses, etiam suis malis satis docti concordia minimas res crescere, discordia maximas labefactari, cunctaque vel bona vel etiam mala quae foris geruntur internis esse radicata et emissa principiis, domi abstersere odia et foris bella presserunt, relique
Abbreviated transcription (Latin):
qui missi fuerant. cesis bosti¬
bus. ꝓsꝑa inicia sumpserunt.
Hinc maiores copias. robustiorẽ¬
q exercitum ducib micea &
laniaco cum tantis uirib sici¬
liam repetunt. ut & hi suffra.¬
gia sua timerent. qui impetͣ¬
uerant. Athenienses duasilico
pedestres pugnas secundis suc¬
cessib faciunt. confectos inur¬
be hostes. & obiecta classe circũ¬
datos. terra mariq concludt̃.
At siracusani fractis fessisq reb:
auxilium a lacedemoniispe¬
tunt. Aquib mox mtcitur
gilippus cum copiis presidio¬
rum. Qui mox ut uenit sici¬
liam duob preliis uictus nec
territus ab atheniensib. t̃cio
congressu lamacum ocudit:
hostes in fugam uertit.socios
obsidione liberauit. Silippus
nanq miceam ac demosthenẽ
in sicilia uicit. Igitur atheni¬
enses biennio apud siciliã non
sine lacedemoniorum dampno
conflictati. Alcibiad es enim
dux qui ab atheniensib fugi¬
ens lacedemoniam se contulit.
impulitq spartanos ut athe¬

Expanded text:
qui missi fuerant, caesis hostiqui missi fuerant, caesis hostibus, prospera initia sumpserunt. Hinc majores copias robustioremque exercitum, ducibus Micea et Iamacho, cum tantis viribus Siciliam repetunt, ut et hi suffragia sua timerent qui impetraverant. Athenienses duas illico pedestres pugnas secundis successibus faciunt: confectos in urbe hostes, et objecta classe circumdatos, terra marique concludunt. At Syracusani, fractis fessisque rebus, auxilium a Lacedaemoniis petunt, a quibus mox mittitur Gilippus cum copiis praesidiorum. Qui mox ut venit Siciliam, duobus praeliis victus, nec territus, ab Atheniensibus tertio congressu Iamachum occidit, hostes in fugam vertit, socios obsidione liberavit. Gilippus namque Miceam ac Demosthenem in Sicilia vicit. Igitur Athenienses biennio apud Siciliam non sine Lacedaemoniorum damno conflictati sunt. Alcibiades enim dux, ab Atheniensibus fugiens, Lacedaemoniam se contulit, impulitque Spartanos ut Athe
Abbreviated transcription (Latin):
fidenates hostes maximorũ
auxiliorum mariu stipati ter¬
ribiles romanis arcib immine¬
rent: emilius tercius dictator
magnam mali molem ipsis
fidenis uix captis depulit &¬
sanauit. Tanta in ipsis erat
malorum animorumq con¬
tentio. ut uel domesticascla¬
des suꝑfusa formsecus bella
oblitterarent. uel post dam
pna bellorum indutias relax¬
atas diuerse pestes celo terraq
ex candescentes. in cessabilim
festatione corrumperent. Quo
etiam tempore sicilia quȩ
abinitio pat̾a ciclopum. &
fuit. quorum primi carnib ho¬
minum. medii eruciatib. postre¬
mi mortib pascebant᷑ multa
incommoda ã suis atq abex¬
ternis ꝑpessa ẽ. Ibi enim incen¬
dia bellorum. recidiua exordi¬
um fumunt: s pene grecorum
uires consumptas exustasq ꝑi¬
rant catinenses contra siracu¬
sanos quos graues infestosq pa¬
tiebatur. ab atheniensib auxi¬
ua poposcerunt. Athenienses
autem instructam classem
in siciliam miserunt. Hi uero

Expanded text:
Fidenates hostes maximorum Fidenates hostes maximorum auxiliorum manu stipante terribiles Romanis arcibus imminerent, Aemilius tertium dictator magnam mali molem ipsis Fidenis uix captis depulit et sanauit. tanta in ipsis erat malorum animorumque contentio, ut uel domesticas clades superfusa forinsecus bella oblitterarent uel post damna bellorum inducias relaxatas, diversae pestes, coeloque terraque excandescentes, incessabili infestatione corrumperent. Quo etiam tempore Sicilia, quae ab initio patria Cyclopum, et fuit quorum primi carnibus hominum, medii cruciatibus, postremi mortibus pascebantur, multa incommoda a suis atque ab externis perpessa est. Ibi enim incendia bellorum recidiva exordium sumunt, sed pene Graecorum vires consumptas exustasqrant, Catinenses contra Syracusanos, quos graves infestosque patiebantur, ab Atheniensibus auxilia poposcerunt. Athenienses autem instructam classem in Siciliam miserunt. Hi vero
Abbreviated transcription (Latin):
tor. eo tempore agnoscitur: &
phericides moritur. Eopolis au¬
tem & aristophanes scͥptores
comediarum agnoscuntur.
Quo in tempore romani ꝑlega¬
diderunt. gr̃a constituendarũ
legum athenicarum. Quȩ
causa. magnam rei publice in¬
uexit ꝑuitiem. Nam primꝰ
ris solus appius clauidius sibi
continuauit imꝑium. statĩq
aliorum coniuratio subsequu¬
ta ẽ. indignantes penes unum
ẽẽ imꝑium. quod eis erat cõ¬
mune. & noue improbe ordi¬
nationis incepto. emicuit agm̃
tyrannorum. Qua populus
necessitatis atrocitate ꝑmotus.
& ꝑiculo libertatis ammonitꝰ.
montẽ auentinum occupauit
armatꝰ: nec tueri libertatem ar¬
mus destitit. nisi postquam se
coniuratorum conspiratio ip
tam crebri tamq etiam graues
initalia. terremotus fuerunt:
ut de innumeris quassationi¬
bus ac ruimsuillarum oppido¬
rumq. assiduis roma nuntiis
fatigaretur. Deinde iugis &e tor¬
nendis terrȩ fructib ab nega¬
ret. His deniq temporib cũ

Expanded text:
tor eo tempore agnoscitur, et tor eo tempore agnoscitur, et Pherecides moritur; Eupolis autem et Aristophanes, scriptores comoediarum, agnoscuntur. Quo in tempore Romani per legaadiderunt, gratia constituendarum legum Athenicarum. Quae causa magnam reipublicae invexit perniciem. Nam primisris, solus Appius Claudius sibi continuavit imperium, statimque aliorum conjuratio subsecuta est, indignantes penes unum esse imperium quod eis erat commune, et novo improbae ordinationis incepto emicuit agmen tyrannorum; qua populus necespericulo libertatis admonitus montem Auentinum occupauit armatus. nec tueri libertatem armis destitit, nisi postquam se coniuratorum conspiratio ipstam crebri tamque etiam graues in Italia terrae motus fuerunt, ut de innumeris quassationibus ac ruinis uillarum oppidorumque adsiduis Roma nuntiis fatigaretur, deinde ita iugis et tornendis terrae tructibus abnegarit, lsdemque temporibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
morte fedarit. Sequitur annus.
in quo cum uicto exertitui con¬
sul obsessus ẽ. Nam inmuͣtiũ
consulem congressum prelio. e¬
qui uulsciq suꝑarunt. & fugi¬
entem in algido fame ferroq¬
cinxerunt. actumq infeliciter
foret. niquintius cincinatꝰ pre¬
cipuus ille dictator. artatam ob¬
sidionem oppresso hoste soluisset.
qui reꝑtusinrure. ab aratro ac¬
cersitus ad fasces. sumpto hono¬
re instructoq exercitu. mox
uictor effectus iugum boum
equis imposuit. iuctoriamq
quasi stiuam tenens. subiuga¬
tos hostesprese primꝰ egit. ix¬
oitur neemiam qui muros
hierusalem construxit: consũ
morat. Siquis autem abhoc
tempore septuagintaᷤ ebdoma
tas. sub quo obsideri hierłm ẽ
cepta. scd̾o postea uespasiam an¬
no capitur.
arius persarum rex cogno¬
cundus xerxes. & socdianus. qui
tantum nouem mensib regna-¬
uerunt. Ergo ascd̃a dedicatio¬
ne templi: anni sunt octoginta
septem. Bachides carminũ scͥp¬

Expanded text:
morte foedarit. Sequitur annus morte foedarit. Sequitur annus in quo cum victo exercitu consul obsessus est. Nam Minutium consulem congressum praelio, Equi Volscique superaverunt, et fugientem in algido fame ferroqcinxerunt, actumque infeliciter foret, ni Quintius Cincinnatus, praecipuus ille dictator, artatam obsidionem oppresso hoste soluisset. qui repertus in rare, ab aratro arcessitus ad fasces, sumpto honore instructoque exercitu, mox uictor effectus, iugum equis imposuit, et victoriam quasi stivam tenens, subjugatos hostes pre se primus egit. Nitur Neemiam, qui muros Hierusalem construxit, consummmorat. Si quis autem ab hoc tempore septuaginta hebdomadtas, sub quo obsideri Hierusalem est coepta, secundo postea Vespasiani anno capitur.arius Persarum rex, cognocundus Xerxes et Sogdianus, qui tantum novem mensibus regnaverunt. Ergo a secunda dedicatione templi, anni sunt octoginta septem. Bacchides, carminum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. atq subiciunt᷑. Extant
& partha deanthia spolra. Tunc
& agon romȩ claruis habebat᷑
pͥmus. Rome ergo suspenso ad
modicum bello. grauis pestilen¬
tia subsequitur. quȩ uniulersã
ciuitatem uiolent̃ incanduit :
ut merito precedente prodigio
cȩlum ardere uisum sit. quando
caput gentium tanto morborum
igni flagratut. Nam eo anno. ebu¬
cium & seruilium ambosconsu¬
les pestilentia consumpsit. milita¬
res copiasplurima exparte confe¬
cit. multos nobiles p̃cipueq ple¬
bem feda tabe deleuit: quamuis
iam etiam suꝑiore quarto anno
ob orta lues eundem popłm de¬
populata sit. Proximo dehinc
anno. ciues ex ules. seruiq fugi¬
tirii. duce erbonio uirosabino.
inuaserunt:in cenderuntq: ca¬
pitolium. ubi forcissime qui¬
dem ualerio consule & imꝑato¬
re dimicatum ẽ. s adeo atrox &
gratie discrimen prelii fuit ut
ipse quoq consul ualeriusibi
fuerit occisus. & indignam de
seruis uictoriam insuꝑ etrã sua

Expanded text:
cuntur atque subjiciuntur, exstant cuntur atque subjiciuntur, exstant et parta deontia  sic  spolia, tunc et agon Romae clarus habebatur primus. Romae ergo suspenso ad modicum bello, gravis pestilentia subsequitur, quae per universam civitatem violenter incanduit, ut merito praecedente prodigio, coelum ardere visum sit, quando caput gentium tanto morborum igni flagravit. Nam eo anno Ebutium et Servilium ambos consules pestilentia consumpsit, militares copias plurima ex parte confecit, multos nobiles praecipueque plebem foeda tabe delevit: quamvis jam etiam superiore quarto anno oborta lues, eumdem populum depopulata sit. Proximo dehinc anno cives exsules servique fugitivi, duce Herbonio, viro Sabino, invaserunt incenderuntque Capitolium. Ubi fortissime quidem, Valerio consule et imperatore dimicatum est; sed adeo atrox et grave discrimen praelii fuit, ut ipse quoque consul Valerius ibi fuerit occisus, et indignam de servis victoriam insuper etiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
clari habentur. Iste autem thales
ut successores etiam propagaret.
rerum naturam scrutatus. suasq
disputationes litceris mandans
emunurit. maximeq admirabi¬
lis extitt: quod astrologiȩ nume¬
ris comprehensis defectus solis
& lunȩ. etiam predicare potuit.
Aquam tam̃ putauit rerum ẽẽ prin¬
cipium: & hinc omĩa elementa
mundi.ipsumq mundum & q̃
in eogignuntur existere. Nichil
autem huic oꝑi quod mundo c̃si¬
autem preclarus pictor agnoscit᷑.
ex cuius non nulli imaginib quas
plurimas apud diuersos fecerat:
lauacrum byrantiorum arbit᷑n¬
tur appellatum. Quib diebus
principium iubelei septuagesi¬
mierat: scđm hebreos. Tunc la¬
pis de cȩlo ruit in fluuiũ aegis.
Ypocrates quoq medicus. ac socra¬
tes phylosophus insignes habent᷑.
Sofocles poeta tragicus atq demo¬
crituis agnoscuntur. Pindarus
etiam tunc innotuit. Uiii.
uib dieb amanulio tuscu¬
lano duce. latini apudre¬
gilli lacum expugnantur uin¬

Expanded text:
clari habentur. Iste autem Thales, clari habentur. Iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum disputationes litteris mandans eminuit; maximeque admirabilis exstitit, quod astrologiae numeris comprehensis, defectus solis et lunae etiam praedicere potuit. Aquam tamen putavit rerum esse principium, et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum, et quae in eo gignuntur, existere. Nihil autem huic oautem praeclarus pictor agnoscitur. Ex cujus nonnulli imaginibus, quas plurimas apud diversos fecerat, lavacrum Byzantiorum arbitrantur appellatum. Quibus diebus principium jubilaei septuagesimi erat secundum Hebraeos. Tunc lapis e coelo ruit in fluvium Aegis. Hippocrates quoque medicus, ac Socrates philosophus insignes habentur, Sophocles poeta tragicus atque Democritus agnoscuntur, Pindarus etiam tunc innotuit. CAPUT uibus diebus a Mammilio, Tusculano duce, Latini apud Regilli lacum expugnantur, vin
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Quo regnante. hesdras sacer¬
dos clarus apnd hebreos habe¬
batur: magister omĩum quip¬
pe inlegib sacris qui regressi fu¬
erant iniudeam de captiuita¬
te. Neemias uero muros ciuita¬
tis hiero solimorum ꝑfecit. Ponti¬
fex uero maximꝰ templifuit io¬
achim. eliasibi filiris: quem iosep¬
phus iudamnominatut. Defun¬
cto aut̃ & hoc: iohannes filius eiꝰ
honorem suscepit sacerdotalem.
Quo etiam in tempore. aristarchus
tragedio graphus cracinus. & plato.
comediarum scͥptores. zenon. &
eraclitus agnoscuntrir. ferecedes
scđs historiarum scͥptor. atq so¬
phocles. & arthophanes tragedi¬
arum scͥptores habiti sunt. Hero¬
dotus uero cum athenis libros
suos in concilio legisset: honorat᷑
est. Pythagore uero sophiste libros.
decreto publico athenienses com¬
busserunt. eo quod magicas artes
atq nigromantiam in eis repꝑis¬
sent. Emphedocles atq parmeqides
phylosophi. milesius etiam phisicus

Expanded text:
eptimus erat. Quo regnante, Hezdras sacereptimus erat. Quo regnante, Hezdras sacerdos clarus apud Hebraeos habebatur; magister omnium quippe in legibus sacris, qui regressi fuerant in Judaeam de captivitate. Neemia vero muros civitatis Hierosolymorum perfecit. Pontifex vero maximus templi fuit Joachim, Eliasippi filius, quem Josephus Judam nominat. Defuncto autem et hoc, Joannes filius ejus honorem suscepit sacerdotalem. Quo etiam in tempore Aristarchus tragoediographus, Cratinus, et Plato, comoediarum scriptores, Zenon et Heraclitus agnoscuntur. Ferecides secundus historiarum scriptor, atque Sophocles et Aristophanes tragoediarum scriptores habiti sunt. Herodotus vero cum Athenis libros suos in concilio legisset, honoratus est. Pythagorae autem sophistae libros decreto publico Athenienses combusserunt, eo quod magicas artes atque necromantiam in eis reperissent. Empedocles autem atque Parmenides philosophi, Milesius etiam Physicus
Abbreviated transcription (Latin):
in boetia oriente sub sole bellũ
fuisse commissum: in asia meri¬
dianis horis sub eadem die tan
tis spatis maris terrȩq int̾iacen¬
tib nuntiatum ẽ. Qui rumor
uł maxime rei astipulatiis ẽ. qͦd
persas audita clade sociorũ pri¬
mum dolore dehine desꝑatione
correptos. nec bello expeditos. nec
fuge habiles reddidit: atq ita con¬
sternatos profligatosq constanti¬
oe factris hostis successu felicita¬
tis inuasit. Xerxes belloin gre¬
cia infelicit̃ gesto. contemptibi
lis suis factus ꝑ arcͤabanum pre¬
fectum suum in regia circum¬
uentꝰ occiditur. Quo in tẽpore
diagoñis agnoscitur: & sectato¬
res eius phisici philosophi. Te¬
mistocles aut̃ in ꝑsas fuit. Pinna¬
rus clarus habetur. Sofocles
tragediarum scͥptor: & euripi¬
des clari habent᷑. Herodotus
historiarum scͥptor agnoscitur.
Baclilides. & diagoras. plurimo
sermone celebrant᷑.¬
Ia tarxerxes qui machir di¬
cebatur. regnauit annis

Expanded text:
in Boetia oriente sub sole bellum in Boetia oriente sub sole bellum fuisse commissum, in Asia meriditis spatiis maris terraeque interiacentibus nuntiatum! qui rumor ei uel maxime rei adstipulatus est, quod Persas, audita clade sociorum primum dolore dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos nec fugae habilee reddidit. atque ita consternatos profligatosque eonstantior factus hostis successu felicitatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infeliciter gesto contemplis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia circumventus occiditur. Quo in tempore Diogenes agnoscitur, et sectatores ejus physici philosophi. Themistocles autem in Persas fugit. Pindarus clarus habetur. Sophocles tragoediarum scriptor, et Euripides clari habentur. Herodotus historiarum scriptor agnoscitur. Bachilides et Diagoras plurimo sermone celebrantArtaxerxes, qui Machir dicebatur, regnavit annis
Abbreviated transcription (Latin):
deiectus est. Olyntum siquidẽ
grecie oppidum expugnauit. Ache¬
nienses uaria sollicitatione addu
cere in spem pacis aggressus ubi
in expugnabilem eorum liberta¬
tem uidet: incensa urbis parte.
in boetiam omnẽ belli appa¬
ratum deducit. Illuc quoq eũ
c. milia grecorum insequuta sunt.¬
& commisso sine mora preliomar¬
donium deletis copissipsius. ue¬
lut enaufragio nudum cũ pau¬
cis fugere compulerunt. castra
regiis opib referta ceꝑunt. non
paruo quidem antiquȩ indu¬
striȩ damno. Nam post istius
prede diuisionẽ. aurũ ꝑsicũ.
pͥma grecie uirtutis corruptio
fuit. Urget igitur inceptosmi¬
seros extrema ꝑditio. Nam for¬
de eodem die quoinboetia mar¬
don ii copie delete sunt: pars
ꝑsici exercitus inasia sub mon¬
te micale nauali prelio dimi¬
cabat. Ibi nouus repente rumor
utriusq cladis. & popłi imple¬
uit aures. mardonii extinc̾tas
copias. grecos extitisse uictores.
Mira diuini iuditii ordinatio.

Expanded text:
deiectus est. Olynthum siquidem deiectus est. Olynthum siquidem Graeciae oppidum expugnauit. Athenienses uaria sollicitationcere in spem pacis aggressus, ubi inexpugnabilem eorum libertatem videt, incensa urbis parte, in Boetiam omnem belli apparatum deducit. Illuc quoque eum centum millia Graecorum insecuta sunt, et commisso sine mora praelio, Mardonium, deletis copiis ipsius, velut e naufragio nudum cum paucis fugere compulerunt. Castra, regiis opibus referta, ceperunt, non parvo quidem antiquae industriae damno. Nam post istius praedae divisionem aurum Persicum prima Graeciae virtutis corruptio fuit. Urget igitur inceptus miseros extrema perditio. Nam forte eodem die quo in Boetia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Micale navali praelio dimicabat. Ibi novus repente rumor utriusque classis et populi implevit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse victores. Mira divini judicii ordinatio,
Abbreviated transcription (Latin):
cis proficiscitur. Sed cum pontẽ
hybernis tempestatib dissolutũ
offendisset: piscatoria scafa trepi¬
dus tranfiit. Erat sane qͦd spec¬
tare humanum genus & dolere
debuerit. mutationesrerũ. hac
uel maxime uarietate ꝑmetiens
exiguo contemptum latere naui¬
gio. sub quo ipsum pelagꝰ antea
latuisset. & uigum captiuitatis
sueͣ uincto ponte portasset. uilis¬
simo unius seruili egere minist̾io:
cuius potentia dum montes exci-¬
duntur. ualles replentur. amnes
ex hauriuntur. ipsa etiam rerũ
natura cessisset. Pedestres quoq
copie quȩ ducib commisse fue¬
rant. labore. fame. ac metu. tabu¬
erunt: & crudescente morbo. tan¬
ta pestis tantaq feditas morien¬
dium exhorta ẽ. ut inȩ cadauerib
replerentur. dire etiam alitesatq
improbe bestie escarum illece¬
bris sollicitate. moribundum se¬
querentur exercitũ. At uero mar
donius cui reliquam belli xerxes
commiserat partem: afflatꝰ pͥmũ
successu breui. mox in extrema

Expanded text:
cis proficiscitur. sed cum pontem cis proficiscitur. sed cum pontem hibernis tempestatibus dissolutum offendisset, piscatoria scapha trepidus transiit. erat sane quod spectare humanum genus et dolere debuerit mutationes rerum hac uel maxime uarietate permetiens: exiguo contentum latere nauigio, sub quo ipsum pelagus ante latuisset et iugum captiuitatis suae iuncto ponte portasset; uilissimo unius seruuli egere ministerio, cuius potentiae, dum montes exciduntur, ualles replentur, amnes exhauriuntur, ipsa etiam rerum natura cessisset. Pedestres quoque copiae, quae ducibus commissae fuerant, labore, fame ac metu tabuerunt, et crudescente morbo, tanta pestis tantaque foeditas morientium exorta est, ut viae cadaveribus replerentur: dirae etiam alites atque improbae bestiae, escarum illecebris sollicitatae, moribundum sequedonius, cui reliqua belli Xerxes commiserat, adflatus primum successu breui mox in extrema
Abbreviated transcription (Latin):
pugne in litore manet. Contͣ
autem artemidora regina hali¬
carnasi que in auxilium xerxi
uenerat int̃ primos duces acer¬
rime bello immiscetur: itaut
uersa uice in uiro feminea caute¬
la. infemina urilis audatia spe¬
ctaretur. Cum autẽ ancepspu¬
gna eẽt iones uixta preceptũ the¬
mistoclis. paulatim se certami
Inqua trepidatione multe naues
mersȩ capteq sunt. Plures tam̃
seuitiam regis uelut immani¬
tatem hostis timentes. domos
dilabuntur. Ergo anxium tot
malis regẽ. mardonius aggredi-¬
tur. suadens regem in regnum
redire oportere: priusquã adu̾¬
sa fama nouas res domi moliret᷑.
Seautem si residue sibi copiȩ tra¬
derentur. & ultionem ab hoste
exaucturum. & ignominiam
domesticam ꝓpulsaturum. aut
si aduersa belli ꝑ seuerassent. ces¬
surum se quidem hosti. s tam̃
sine regis in famia. Probato con¬
silio: exercitus mardonio tradit᷑.
Rex abidum ubi pontem uł ubi
uictor maris consederat: cũ pau¬

Expanded text:
pugnae in litore manet. contra pugnae in litore manet. contra autem Artemidora, regina Halycarnasi, quae in auxilium Xerxi uenerat, inter primos duces acerrime bello inmiscetur, ita ut uersa uice in uiro feminea cautela, in femina uirilis audacia spectaretur. cum autem anceps pugna esset, Iones iuxta praeceptum Themistoclis paulatim se certaminin qua trepidatione multae nanes mersae captaeque sunt, plures tamen saeuitiam regis uelut immanitatem hostis timentes domos dilabuntur. annum tot malis regem Mardonius adgreditur suadens, regem in regnum redire oportere prius quam aduersa fama nonas res domi moliretur; se autem, si residuae sibi copiae traderentur, et ultionem ab hoste exacturum et ignominiam domesticam propulsaturum, aut, si aduersa belli perseuerassent, cessurum se quidem hosti, sed tamen sine regis infamia. probato consilio exercitus Mardonio traditur. rex Abydum, ubi pontem ueluti uictor maris conseruerat, cum pau
Abbreviated transcription (Latin):
deficientib membris uisusẽ
sibi mortis suȩ ultione satiatus:
ibi int̾ impedim̃ta cadauerum
campumq crasso & semigelato
sanguine palpitantem lapsus
& mortuus ẽ. Xerxes bisuictus
in t̾ra: nauale prelium parat.
s themistocles dux atheniensiũ.
cum intellex isset ionas quib¬
ut dum auxilium suꝑiore bello
prebet. inse ꝑsarum impetũ uer¬
terat. in auxilium xerxis instru¬
ctam classem deducere. sollicita¬
re eosparti suȩ. hostiq subtrahe¬
re statuit. & quia loquendi fa¬
cultas negabatur. locis quib
iones accessuri nauib uidebant᷑
ꝓponi simbulos. saxisq affigi
iubet. socios quondam & parti¬
cipes ꝑiculoꝵs. nunc aut̃ iniuste
desides apta increpatione corri¬
piens. atq ad antiquoꝵ uira &¬
federa. religiosa adhortatione
ꝑsuadens. precipueq ammoneis
ut cõmisso prelio. cedentium ui¬
ce inhibeant remos. seseq bello
offerant. Igitur rex partẽ na¬
uium sibi detinens: spectator

Expanded text:
deficientibus membris uisus est deficientibus membris uisus est sibi mortis suae ultione satiatus, ibi inter impedimenta cadauerum campumque crasso et semigelato sanguine palpitantem lassus lapsus et mortuus est. Xerxes bis uictus in terra nauale proelium parat. sed Themistoclee dux Atheniensium cum intellexisset Ionas — quibus dum auxilium superiore bello praebet, in se Persarum impetum uerterat — in auxilium Xerxis instructam classem deducere, sollicitare eos parti suae hostique subtrahere statuit. et quia conloquendi facultas negabatur, locis quibus Iones accessuri nauibus uidebantur proponi symbolos saxisque adfigi iubet, socios quondam et participes periculorum, nunc autem iniuste desides apta increpatione corripiens atque ad antiquorum iura foederum religiosa adhortatione persuadens praecipueque admonens, uti commisso proelio cedentium uice inhibeant remos seseque bello auferant. igitur rex, partem nauium sibi detinens, spectator
Abbreviated transcription (Latin):
eundã. plus se patrie deb̾e ꝗͣ uite
Dimissis sociis. spartanos ammonet.
de gła plurimũ. de uita nichil
sꝑandum. neq ex spectandum uł
hostem uel diem.s occasione no¬
ctis ꝑrumpenda castra. cõmiscen¬
da arma. conturbanda agmi¬
na fore: nusquã uictores hone¬
stius quam in castris hostium
ẽẽ ꝑituros. ꝑsuasi igitur mori
malle inultionem future mortis
armantur: tanquam ipsi inderi¬
tum suum & exigerent et uin¬
dicarent. Alirum dictu. sexcen¬
tiuiri castra sexcentorũ milium
irrumpunt: tumultus totis ca¬
stris orituR. Perse quoq ipsi. spar¬
tanos adiuant mutuis cedib
siuis. Spartani querentes regem
nec inuenientes. cedunt sternt̃q
omĩa. castra ꝑuagant᷑ uniu̾sa.
& inter densas strues corporũ
raros homines uix sequuntur.
uictores sine dubio nisi mori e¬
legissent. Prelium a principio
noctis in maiorem partem diei
tractum ẽ. Ad postremum uin¬
cendo fatigati. ubi quisq eorũ

Expanded text:
eundam: plus se patriae debere quam uitae. eundam: plus se patriae debere quam uitae. dimissis sociis Spartanos admonet, de gloria plurimum, de uita nihil sperandum; neque exspectandum uel hostem uel diem, sed occasione noctis perrumpenda castra, conmiscenda arma, conturbanda agmina fore; nusquam uictores honestius quam in castris hostium esse perituros. persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis armantur tamquam ipsi interitum suum et exigerent et uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sescentorum milium inrumpunt. tumultus totis castris oritur. Persae quoque ipsi Spartanos adiuuant mutuis caedibus suis. Spartani quaerentes regem nec inuenientes caedunt sternuntque omnia, castra peruagantur uniuersa et inter densas strues corporum raros homines uix sequuntur: uictores sine dubio, nisi mori elegissent. proelium a principio noctis in maiorem diei partem tractum : ad postremum uincendo fatigati, ubi quisque eorum
Abbreviated transcription (Latin):
suffecisse memoratum sit. Huic
tam incredibili temporib nrĩs
agmini cuius numerum nunc
difficilius ẽ astrui. quam tunc
fuit iunci. leonida rex spartha¬
norum cum quatuor milib homi¬
num in angustiis thermopila¬
rum obstitit. Xerxes aut̃ con¬
temptu paucitatis obiecte:. ini¬
ripugnam. conseri manũ imꝑat.
Porro illi quorum cognati & cõ¬
manipulares in campis maratho¬
niis occubuerant: & certaminis
simul & cladis extitere pͥncipiũ.
Deinde succedens sibi turba maior
ac segnior. cum iam neq ad ꝓcur¬
rendum libera. neq adpugnandũ
expedita neq ad fugiendum ꝓmp¬
ta. solis mortib subrigeretur.: tri¬
duo continuo non duorum pug¬
na. s cedes unius popłi fuit. Qr¬
to aut̃ die cum uideret leonida
undiq hostem circumfundi. hor¬
tabatur auxiliares socios. ut sub¬
traherent se pugne.in cacumen
montis euadant. ac se ad meliora
tempora reseruent. sibi uero cũ
spartanis suis aliam sortem ẽẽ sub¬

Expanded text:
suffecisse memoratum sit. huic suffecisse memoratum sit. huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cuius numerum nunc difficilius est adstrui quam tunc fuit uinci, Leonida rex Spartanorum cum quattuor milibus hominum in angustiis Thermopylarum obstitit. Xerxes autem contemptu paucitatis obiectae iniri pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Marathoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares socios, ut subtrahentes se pugnae in cacumen montis euadant ac se ad meliora tempora reseruent; sibi uero cum Spartanis suis aliam sortem esse sub