comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ habitas in hortis amici auscultant &
fac me audire uocẽ tuã. Eccl̃a qͥppe ha
bitat in hortis. quȩ ad uiriditatẽ intimã
exculta plantaria uirtutũ seruat. Cuiꝰ
uocẽ amicos auscultare ẽ: electos qͦsq uer¬
bum p̃dicationis illiꝰ desiderare. Qua ui¬
delicet uocẽ sponsus audire desiderat.
qͥa ad pͣdicationẽ eiꝰ ꝑ electoꝵ suoꝵ animo
anhelat. Audiant qͦd moyses cũ irascentẽ
dñm ppło cerneret. & assumi ad ulciscen¬
dum gladios iuberet. illos a parte dĩ den̾¬
ciauit existere. qͥ delinquentiũ scelera in¬
cunctant᷑ ferirent dicens. Si qͥs ẽ dñi: um¬

Expanded text:
auscultant; fac me audire vocem tuam . Ecclesia quippe in hortis habitat, quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat. Cujus vocem amicos auscultare, est electos quosque verbum praedicationis illius desiderare: quam videlicet vocem sponsus audire desiderat, quia ad praedicationem ejus per electorum suorum animas anhelat. Audiant quod Moyses cum irascentem Deum populo cerneret, et assumi ad ulciscendum gladio juberet; illos a parte Dei denuntiavit existere, qui delinquentium scelera incunctanter ferirent, dicens: Si quis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾num pleniꝰ dãpnet. Hinc ẽ enĩ qͦd plebi is¬
rahelyticȩ chanaam t̾ra ꝓmittit᷑. ut qnͣq
ad ȩt̾na sꝑanda ꝓuocet᷑. Neq enĩ rudis ille
ppls ꝓmissionib di in longinquũ crederet.
si a ꝓmissore suo ñ etiã e uicino aliqͥd ꝑcepis¬
set. Ut gͦ ad ȩt̾noꝵ fidẽ cerciꝰ roboret᷑ neqͣqmͣ¬

Expanded text:
aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Isaeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, neq
Abbreviated transcription (Latin):
te posuit. qua intencione sũmi amoris p̾mit.
Dextera uͦ dĩ eam amplectit᷑ qͥa sub ȩt̾na eius
beatitudine tota deuotione continet᷑. Hinc
rursus ꝑ salomonẽ dicit᷑. Longitudo dierũ
in dextera eiꝰ in sinistra uͦ illiꝰ diuitiȩ &
gła. Diuitiȩ itaq & gła qualit̾ sint habende
docuit. qͦs positas in sinistra memorauit.
Hinc psalmista ait. Saluu me fac dextera
tua. Neq enĩ ait manꝰ. s dext̾a. ut uideli¬
cet cũ dext̾am diceret. qͥa ęt̾nam salutem
quereret indicaret. Hinc rursũ scͥptũ est.
Dextera manꝰ tuȩ dñe confregit inimicos.
Hostes enĩ dĩ. & si in sinistra eiꝰ ꝓficiunt:
dext̾a frangunt᷑. qͥa plerũq pͣuos uita pͥ¬
sens eleuat. s aduentꝰ ętͣnȩ beatitudinis
dampnat. Ammonendi st̃ qui in hoc mun¬
do ꝓsꝑant᷑. ut sollert̃ considerent. qd p̾sen¬
tis uitȩ ꝓsꝑitas aliqnͣdo idcirco dat᷑. ut
ad meliorẽ uitã ꝓuocet. aliqnͣdo uͦ ut in

Expanded text:
te posuit, quam intentione summi amoris premit. te posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Hinc rursum per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra gloria . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum me fac dextera tua . Neque enim ait manu, sed dextera, ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in
Abbreviated transcription (Latin):
am sibi in hereditatẽ cũ gaudio. & toto cor-¬
de & ex animo. Quibꝰ uerbis ꝑpendit᷑. qͦd
ñ solũ qͥa gaudeant. s qͦd toto corde & ex
animo gaudeant. districta rep̾hensione
feriantur. Hinc salomon ait. Adu̾sio par¬
uuloꝵ int̾ficiet eos & ꝓsꝑitas stultoꝵ ꝑ
det illos. Hinc paulꝰ animonet dicens.
Qui emunt tanquã ñ possidentes. & qͥ utun¬
tur hoc mundo. tanquã ñ utant᷑. ut uide¬
licet sic nob̾ quȩ suppetunt. exteriꝰ serui¬
ant. qͣtinꝰ a suꝑnȩ delectacionis studio
animũ non inflectant. ne luctũ nobis in¬
ternȩ ꝑ egrinationis temꝑent ea. quȩ in
exiliũ positis. fubsidiũ prebent. Et quasi
felices nos in transitoriis gaudeamꝰ qͥ ab ȩtͣnis
nos interim miseros cernimꝰ. Hinc nãq ẽ quod
electoꝵ uoce dicit ȩccła. Leua eiꝰ sub capite meo.
& dextera illiꝰ amplexabit᷑ me. Sinistrã di. ꝓs¬
peritatẽ uidelicet uitȩ p̾sentis. quasi sub capi¬

Expanded text:
am sibi in haereditatem cum gaudio, et toto coram sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitatem videlicet vitae praesentis, quasi sub capi
Abbreviated transcription (Latin):
men adu̾sitatis labore fatigant᷑. Ammonen¬
di nãq st̃ qui in hoc qd tẽporalit᷑ appetunt
ꝓsꝑant᷑. ne cũ cuncta ad uotũ suppetunt
dantẽ querere negligant. s in his quȩ dan¬
tur animũ figant. ne ꝑegrinationẽ ꝓ pa¬
tria diligant. ne subfidia itineris. in obsta¬
cula ꝑuentionis uertant. ne nocturno lu¬
mine delectati: claritatẽ solis uidere re¬
fugiant. Ammonendi itaq st̃. ut quȩq
in hoc mundo consequunt᷑. calamitatis so¬
latia. ñ autẽ pͥmia retͥbucionis credant.
s contͣ fauores mundi. mentẽ erigant.
ne in eis ex tota cordis delectacione succũ¬
bant. Qsqͥs enĩ ꝓsꝑitatẽ qua utit᷑ apud iu¬
diciũ cordis. melioris uitȩ amore non repri¬
mit. fauorẽ uitȩ transeuntis. in mortis ꝑpe¬
tuȩ occasionẽ uertit. Hinc ẽ enĩ qd sub idu¬
meoꝵ specie. qui uincendos se in ꝓsꝑitate
reliquerant. in huiꝰ mundi successibꝰ lȩtan¬
tes increpant᷑. cũ dicit᷑. Dedert̃ terrã me¬

Expanded text:
fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram me
Abbreviated transcription (Latin):
milite cõplent. ꝗuis hoc mubtis militib feceruit. Et ĩ nr̃is litteris legtꝰ¬
numero significat᷑ ꝗͣdo dicimꝰ ĩ remissione peccatoe bapteari paruulss
nec dirimꝰ ĩ remissione peccati illa ẽ e ẽtrario locutio. qͣ ꝑ pluralẽ signi¬
ficat᷑ numerꝰ singularis sic̃ ĩ egłio herode moetuo dictũ ẽ. Mortui ft̃ enui
qͥ querebant animã pueri. ñ dictũ ẽ maetuꝰ. Et i exodo. fecert̃ ĩqͥr
sibi deos aureos. cũ unũ uitulũ fecert̃ tantũ deqͦ dixert̃. hist̾ dii tui
isrł qͥ eduxert̃ te de t̾ra ȩgypti. Et hic pluralẽ ponentes ꝓsingulari quiꝰ¬

Expanded text:
is hoc multis militibus fecerint. Et in nostris litteris legitunumero significatur, quando dicitur in remissionem peccatorum baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro singulari
Abbreviated transcription (Latin):
bumanã cũ ex hac uita emigͣuerit magicis carminib euoratã unioꝵ
apparere c̃spectib ꝗiã corporis linanta gestantẽ ut ñ solũ uideri
ualea s & agnosci & si potest ur̃ur &iã iusti anima ñ qͥdẽ cogat᷑ ma¬
gicis sacris s dignet᷑ ostendi occultiorib mysteriis sũmȩ legis obtẽ¬
ritu facta ĩ tolligat᷑. S qm̃ siue illud fieri possit siue ñ possit tam̃
fallatia satane atq imaginũ simulanlarũ callida oꝑatio decipiendiᷤᷤ
humanis sensib multiformis ĩ uigilat pedec̾ẽti qͥdẽ ne ĩqͥsitionib di

Expanded text:
humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocatam vivorum humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocatam vivorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemritu facta intellegatur. sed quoniam, siue illud fieri possit siue non possit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulandarum callida operatio decipiendis hum
Abbreviated transcription (Latin):
tauĩ isti fallatiaᷤ ꝙ uerũ qd̃ nosse potueruit ñ docenli magis ꝗ decipiendi
fine p̾nuntiant. & forte hocẽ qđ cũ illa imago samuelis saulẽ p̃dicar&
morit᷑u: dixit ꝙiã secũ fut᷑u. qđ utile falsũ ẽ. Magno qͥpe it᷑ uallo¬
diuitẽ cũ iã apud ĩferos torm̃ta pateret᷑. & illũ qͥ ad eiꝰ ionuã ulce¬
ros iacebat iã ĩ reqͥẽ c̃stitutũ magnũ chaos i t̃ iectũ e̾e̾ testat᷑. Aut
si ꝓpt̾ea samuel saul dixit mecũ eris ut ñ ȩ qͣlitatẽ facilitatis. s ael
pa rẽ c̃ditionẽ mortis referat᷑ qd̃ ut̾q hõ fuerit & ut̃q mori potuerit
iãq mortuus mortẽ uiuo p̃nuntiabat. ꝓspicit ꝗͦntũ opinor pruden¬
tia tua scłm utrũq ĩ tellectũ habere exitũ illã lectionẽ qͥ ñ sit
c̃tͣ fidẽ. nͥ forte ꝓsundiore & ꝑplexiore ĩqͥsitione ꝗł uiriũ meatũ
ł tẽporis excedit angustias ĩ ueniat᷑ ad liqͥdũ ł posse Eñ posse animã

Expanded text:
tamen isti fallacias, et verum quod nosse potuerint, non docendi magis quam decipiendi fine praenuntiant. Et forte hoc est quod cum moriturum, dixit etiam secum futurum: quod utique falsum est. Magno quippe intervallojanuam ulcerosus jacebat, jam in requie constitutum, magnum chaos interjectum esse testatur: aut si propterea Samuel Sauli dixit: mecum eris, ut non ad aequalitatem felicitatis, sed ad parem conditionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, et uterque mori potuerit, jamque mortuus mortem vivo praenuntiabat; perspicit, quantum opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum habere exitum illam lectionem qui non sit contra fidem: nisi forte profundiore et perplexiore inquisitione, quae vel virium mearum vel temporis excedit angustias, inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam
Abbreviated transcription (Latin):
posside t᷑ cert de dõ suo qđ nichil t᷑pe ac flagiiosũ ꝑpeti sineroo nec eũ
fides ac spes fefellit. Nãq phatto t̾ritꝰ monstris multisq ꝓpt̃cã molis &¬
fliot ubi eiꝰ e̾e̾ uxorẽ diuinit̾ didicit illesa eũ honort restituit aAbime

Expanded text:
possideretur, certus de deo suo, quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum possideretur, certus de deo suo, quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes fefellit; namque Pharao territus monstris multisque propter eam malis adflictus, ubi eius uxorem diuinitus didicit, inlaesam cura honore restituit; Abime
Abbreviated transcription (Latin):
raoni diu̾sis tẽporib sarã c̃iugẽ suã sororẽ uititũ quȩ etat
pulcherrima ĩ ẽ cubitũ asserit uenditasse ñ ore ueridico at̾pitu¬
dine separat houestatẽ s ore maledico totũ u̾tit ĩ crim̃. Hoc eni
abrahȩ factũ lenocinio simile uidet᷑ s ñ ualentib ox illiꝰ ȩt̾tiȩ
legis lumine a percatis recte facta discernere qͥb ꝙ c̃ stantia
ꝑtinatia uideri potest. & uirtꝰ fidutiȩ uitiũ putat᷑ audatię. &
que cũq similit̃ obitiunt᷑ qͦsi ñ recte agentib añ recte cernen¬
tib Neq enĩ abrahã flagitio c̃ setsit uxoris oiꝰ quȩ uendidit ad¬
ult̾iũ. s sic̃ illa famulã suã ñ libidini mariti ꝑmisit . s offitio
generandi ultro obtulit neqͦꝗ tͣbato ordine nat᷑ali. ubi otꝰ porest ᷤ
coherentẽ de cuiꝰ animo ubi pudiciciȩ uireꝰ habitabat mullo iͦ dubitabat
taruit uxorẽ dixit sororẽ nese occiso abalienigenis atq i pus captiua

Expanded text:
 diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum asserit venditasse; non ore veridico a turpitudine separat honestatem, sed ore maledico totum vertit in crimen. Hoc enim Abrahae factum lenocinio simile videtur, sed non valentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recte facta discernere, quibus et constantia, pertinacia videri potest; et virtus fiduciae, vitium putatur audaciae; et quaecumque similiter obiciuntur quasi non recte agentibus a non recte cernentibus. neque enim Abraham fiagitio consensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit nequaquam turbato ordine naturali, ubi eius potestas cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque inpiis captiua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥsqͥs uidit soniũ ñ dicit uidi imagniẽ agustini aut siplician
uidi augustinũ. aut si plirianũ. cũ eo tp̃r qͣ tale aliqd uidit nos igno¬
raremꝰ usq ado manifestũ ẽ ñ ipsos hoies s imagines eoꝵ uideri. Ee pha¬
rao spicasse dixit uidisse ĩ sonis & boues. ñ spicarũ aut boũ imagities
Si gͥ liqͥdo õstat nominib earũ rerũ qͦrũ imagines st̃ casdẽ imagiieᷤ
appellari tĩ mirũ ẽ qđ script᷑a dic̃ samuelẽ uisũ. ꝙ iã si forte imago
samuelis apparuit marhinam̃to eiꝰ qͥ transfigurat se uelut angłm lucis.
& ministros suos uelut ministros iustitiȩ. Ia uͦ suillud moute qͥ mͦ &
a maligno spũ sauli uera p̃dictasint: potest & illud mirũ uideri qͥmͦ de¬
mones agnouert̃ xp̃m quẽ iudei ñ agnoscebant. Cũ enĩ uult ds̃ ꝙiã

Expanded text:
item quisquis uidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustini aut Simplicianitem quisquis uidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustini aut Simpliciani," sed: "uidi Augustinum et Simplicianum", cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amalis uiuis euocata siuenerit amittere uideat᷑ dig¬
nitatẽ suã. cũ & uiui plerũq boti uocati ad malos ue¬
niant & agant cũ eis qđ officiũ postulat ȩqͥtatis serua¬
expeditior ĩ tellectꝰ. ut ñ uere spm̃ samuelis exeitatũ areqͥe
sua credamꝰ s aliqd fantasma & imaginariã illusionẽ diaboli machinotionib:
factã. ꝗ ꝓpt̃ea script᷑a nomine samuelis appellat. qr solent imagnies carũ
rerũ nominib appellari quarũ imagines st̃. sic̃ om̃a quȩ pingunt᷑ atq
st̃ appellari nominib solent. Qis enĩ ẽ qͥ hoẽm pictũ dubit& uocaro
cicero ẽ. ille solustiꝰ. ille achilles. ille hȩctor. hoc flum̃ symois. illa
roma. cũ aliud inchil sint ꝗ pictȩ imaguies. Unle cherubin eũ suit
cȩlestes uirtutes fictȩ tam̃ ex metallo qđ ĩꝑauit ds̃ suꝑ arrã testam̃ti¬
magtȩ rei signifuandȩ gtã ñ aliud ꝗ cherubin illa qͦq figmĩta uocitant᷑

Expanded text:
a malis vivis evocata si venerit, amittere videatur diga malis vivis evocata si venerit, amittere videatur dignitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ueniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruaexpeditior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines rerum earum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque sunt, appellari nominibus solent. Quis est enim qui hominem pictum dubitet vocare Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector: hoc flumen Simois, illa Roma, cum aliud nihil sint quam pictae imagines. Unde et Cherubin cum sint coelestes virtutes, ficti tammagnae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur.
Abbreviated transcription (Latin):
scis ds̃ creator & scificator longe utiq maior ẽ. Qđ si hoc moute qđ licu¬
erit maligno spũi excitare auimã iusti & tãq de abditis mortiuꝵ recepta¬
culis euorare ñ ne magis mirandũ ẽ qđ satanas ipsũ dnm̃ assũpsit &
c̃stituit suꝑ pinnã tẽpli. Quio libq enĩ mͦ fecerit ille &iã modꝰ qͦ samueli
factũ ẽ ut excitaret᷑ similiter latte nͥ forte qͥs dixerit fariliorẽ diabolo
fuisse licentiã ad diim uiuũ unde uoluit assum̃dũ & ubi uoluit ẽstitu-¬
endũ ꝗ ad samuelis de functi sp̃m̃ asuis sedib excitandũ. Qđ si illud ĩ¬
& facta diaboli facientib ꝙ teneri se & uinciri ꝙ illudi & crurifigi
atq ĩ tfici pasẜ ẽ ñ ẽ absurdũ credere ex aliqͣ dispensatione diuinȩ
uoluntatis ꝑ missũ fuisse. ut ñ ĩ uitꝰ nec olñante atq subiugante magica
potentia s uolets atq obtẽpetans occulte dispensationis dĩ quȩ pby¬
diuitia eũ sententia ꝑrissur. Cur euĩ anima boru hõis

Expanded text:
is deus creator et sanctificator longe utique maior est. quod si hoc mouet, quod licuerit maligno spiritui excitare animam iusti et tamquam de abditis mortuorum receptaculis euocare, nonne magis mirandum est, quod satanas ipsum dominum assumsit et constituit super pennam templi? quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus, factum est ut excitaretur, similiter latet. Nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad Dominum vivum unde voluit assumendum, et ubi voluit constituendum, quam ad Samuelis defuncti spe immundis, et facta diaboli facientibus, et teneri se et vinciri et illudi et crucifigi atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse, ut non invitus nec dominante atque subjugante magica potentia, sed volens atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae Pydivina eum sententia percussurus. Cur enim anima boni hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ falsa ĩ cautiꝰ credita ꝓueris hõ potiꝰq econtͣrio qͥutũ ĩ ipso ẽ
ille m̃tit᷑ qͥ dic̃ uerũ qđ putat falsũ. Quantũ enĩ ad animũ etꝰ
attiao qr ñ qd sentit hoc dicit ñ uerũ dicit ꝗuis ueriz ĩ ue¬
niat᷑ꝰ eẽ qđ dicit. nec ullo mͦ lib ẽ am̃datio qͥ ore nessciens uerũ
loqt᷑ seiens aut̃ uoluntate m̃tit᷑. N considłatis itaq reb ipsis de¬
qͥb aliqͥđ dr̃ s sola ĩtentione dicentis melite ẽ ꝗͥ nesciens falsũ
dicit qm̃ id uerũ putat ꝗ qͥ iñtiendi animũ sciens gerit uescienꝰ
uerũ e̾e̾ qđ dicit. Ille nãq ñ aliud hã ĩ animo alius ĩ ũbo huic

Expanded text:
tum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum, quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non, quod sentit, hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum invenitur esse, quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. » Idem: « Iquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic
Abbreviated transcription (Latin):
et̃t ĩ ed numero deqͥb ipse dicit. Bratiquoꝵ remisse st̃ ũqtates.
& quoe tecta st̃ peccata. beatꝰ uir cui ñ ĩ putauit dñs pertatũ.
Cũ gͥ p̃scirq eũ ds peccaturũ. ꝙ peccata sua pra humilitate sincera
pȩnitentia deleturũ cur ñ licerq ĩ ueni dđ scełm cor meũ. eui
ñ erat ĩ putaturꝰ peceitũ tã multa bona facienti. ꝙ cũ tanta pretate

Expanded text:
uitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum . Cum ergo praesciret eum Deus peccaturum, et peccata sua pia humilitate et sincera poenitentia deleturum, cur non diceret, Inveni David secundum cor meum; cui non erat imputaturus peccatum tam multa bona facient
Abbreviated transcription (Latin):
isinuar unde facta ꝙ foraata sitt omĩa quȩ i suis generib ia dmoscere
possumꝰ appellorts aquã q ex humida nata uidemꝰ omia i t̾ia psp̃es uarias for¬
mari atq ẽ eresere. siue spalẽ uitã qͥnola aute formã ẽpersionis q̃si flui¬
tantẽ. Suꝑ ferebat᷑ utiq sp̃s dĩ q subiacebat bonȩ uoluntati ereator ĩ qͥeqͥ ᷤᷤ
illud erat qđ formandũ ꝓfitiendũq ĩ choouerat. ut dicente do ĩ ubo suo fuat
factũ ẽ & idõ rectũ ẽ qd̾ placuerit dõ serta dicente. & facta ẽ ligx. Et
uidit ds̃ lucẽ qr bonã ẽ ut quẽ ad modũ ĩ ipso exordio ĩ choctȩ crege

Expanded text:
sinuaret unde facta et formata sint omnia, quae in suis generibus jam dignoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura videmus omnia in terra per species varias formari atque concrescere; sive spiritualem vitam quamdam ante formam conversionis quasi fluitantem: superferebatur utillud erat, quod formandum perficiendumque inchoaverat: ut dicente Deo in Verbo suo, Ffactum est; et ideo rectum est quod placuerit Deo, Scriptura dicente, Et facta est lux; et vidit Deus luce
Abbreviated transcription (Latin):
dine & defectib siderũ defigura cęli degenerib & noturis anutaliũ¬
fruticũ. lapidũ q fontiũ. fluminũ. montũ de spatus locq o tẽporũ de
sigis ĩ minentiũ tẽpestatũ & olia scientia de his reb qͦs illi łĩ uenert᷑
ł ĩ uenisse se ex istimant xp̃ianꝰ ignor&e qi nec ipsi omiã reppererunt
tanto exceslentes ĩgenio. flagrantes studio. ab undantes otio  quedã
humana c̃iectura ĩ uestigantes quedã uͦ historica exꝑientia ꝑserutat¬
taes & ĩ eis quȩ se ĩ uenisse głant᷑ plura opinantes potiꝰ ꝗ scientes:

Expanded text:
dine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animaliu temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ante mortẽ ã mon& fteri qđ possit ꝓdesse pꝰ mortẽ. ñ tr̃ qͥndo iã recipi¬
endũ ẽ qđ qͥsq gesserit ante mortẽ. Uerũ hȩx ita soluit᷑ questio qm̃
qͦdã uitȩ genere ad qͥrit᷑ dũ ĩ hoc corpore uunt̾. ut aliqͥd ad iuuent
ut nec talib digni sint ad uiuari siue ꝓris quoȩ tãbona ut talib ñ ĩdigr¬
ant ael ium̃tis. Genere gͥ uitȩ qđ gessit qͥsq ꝑcorpꝰ efficit᷑ ut psint
nullũ cõparatũ ẽ ĩ hac uita: frustra pꝰ hanc querit᷑ uitã. Ita fit ut neq

Expanded text:
ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. ita fit, ut nequ
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ pietatis uscera citius ad ignoscendum
flectit᷑. s nũquã płquã deceat ignoscens: ab
arce rectitudinis inclinat᷑. qͥ nulla illicita
ꝑpetrat. s ꝑpetrata ab aliis ut ꝓpͥa deplorat.
qui ex affectu cordis aliene infirmitati cõ¬
patitur. sicq in bonis ꝓximi. sicut in suis
ꝓfectibꝰ lȩtatur. Qui ita se imitabilẽ cȩteris
in cunctis que agit insinuat. ut int̾ eos ñ
habeat qͦt saltim de transactis erubescat.
qui sic studet uiuere. ut ꝓximoꝵ quoq
corda arentia doctrine ualeat fluentis ir¬
rigare. qͥ orationis usu & exꝑimento iã di¬
dicit. quod obtinere adño quȩ poposcerit
possit. Cui ꝑ effectꝰ uocem. iã quasi specia¬
lit̃ dicit᷑. Adhuc loquente te: dicã ecce
adsũ. Si enĩ fortasse qͥs ueniat qͥ prose ad in

Expanded text:
Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nunquam plus quam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur. Qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis ut propria deplorat. Qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi sicut in suis provectibus laetatur. Qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit insinuat, ut inter eos non habeat quod saltem de transactis erubescat. Qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare. Qui orationis usu et experimento jam didicit, quod obtinere a Domino quae poposcerit, possit, cui per effectus vocem jam quasi specialiter dicitur: Adhuc loquente te, dicam, Ecce adsum . Si enim fo
Abbreviated transcription (Latin):
de eiꝰ occultacione iudicet᷑. Pecuniã qͥppe in
sudario ligare ẽ: ꝑcepta dona sub ocio len¬
ti torporis abscondere. At contra iste cũ re¬
gimen appetit. attendat. ne ꝑ exemplũ pͣui
oꝑis phariseoꝵ more ad ing̾ssũ regni cȩloꝵ¬
tendentibꝰ obstaculũ fiat. qui iuxta magis¬
tri uocẽ. nec ipsi intrant. nec alios intrare ꝑ¬
mittunt. Cui considandũ quoq ẽ. quia cũ
causã ppłi electus p̾sul suscipit: quasi ad
egrũ medicus accedit. Si gͦ adhuc eius in¬
oꝑe passiones uiuunt. qͣ p̾sumptione ꝑcus¬
s mederi. ꝓperat. qui in facie uulnus
uendi ꝑtrahi. qui cunctis carnis passionibꝰ
moriens iã spiritalit̾ uiuit. qͥ ꝓsꝑa mundi
post posuit. qͥ nulla aduersa ꝑtimescit. qͥ
sola int̾na desiderat. cuiꝰ intencioni bene
congruens. nec om̃ino ꝑ inbecillitatẽ corpus.
nec ualde ꝑ contumeliã repugnat sp̃e. qui
ad aliena cupienda ñ ducit᷑. s ꝓpͥa largit᷑.

Expanded text:
de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra, iste cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, Pharisaeorum more, ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat: qui juxta Magistri vocem nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt. Cui considerandum quoque est, quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in facie vulnus vendi pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni bene congruens, nec omnino per imbecillitatem corpus, nec valde per contumeliam repugnat spiritus. Qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur.
Abbreviated transcription (Latin):
do ad multoꝵ sustentacionẽ tendit᷑ is. cui suf¬
ficere ꝓpͥa nec soli potuert̃. Ex ante gͦ acta ui¬
ta seqͥsq inueniat. nei appetitu se culminis
imago cogitacionis illudat. quauis plerũq in
occupatione regiminis. ipse qͦq boni oꝑis usus
ꝑdit᷑. qͥ in tranquillitate tenebat᷑. Qͥa qͥeto mari
recte nauẽ & imꝑitꝰ dirigit. turbato autẽ
tempestatis fluctibꝰ etiã peritꝰ se nauta confun¬
dit. Qd nãq ẽ potestas culminis. nͥ tempestas
m̃tis: In qua cogitacionũ semꝑ ꝓcellis nauis
cordis quatit᷑ huc illucq incessant᷑ impellitur.
ut ꝑ repentinos excessꝰ oris & oꝑis quasi ꝑ oui¬
antia saxa frangat᷑. Int̾ hȩc itaq qͥd sequen¬
dũ ẽ. qͥd tenendũ. nisi ut uͥtutibꝰ pollens. co¬
actus ad regimen ueniat. uͥtutib uacuus ne
coactus accedat. Ille qͥ om̃mo renitit᷑. caue¬
at ne acceptã pecuniã in fudariũ ligans:

Expanded text:
do ad multorum sustentationem tenditur is cui sufdo ad multorum sustentationem tenditur is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex anteacta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Quamvis plerumque in occupatione regiminis ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate tenebatur, quia quieto mari recte 10 navem et imperitus dirigit; turbato autem tempestatis fluctibus, etiam peritus se nauta confundit. Quid namque est potestas culminis, nisi tempestas mentis? In qua semper cogitationum procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis quasi per obviantia saxa frangatur. Inter haec itaque quid sequendum est, quid tenendum, nisi ut virtutibus pollens coactus ad regimen veniat, virtutibus vacuus nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudarium ligans,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacionis ostendat. Nã sepe sibi de se mens
ipsa mentit᷑. & fingit se de bono oꝑe amare
quod ñ amat. de mundi autẽ gła ñ amare qđ
amat. Quȩ pnͥcipari appetens. fit ad hoc pa¬
uida cũ querit. audax cũ ꝑuenerit. Tenclens
enĩ ire ñ ꝑueniat. trepidat. s repente ꝑue¬
niens. iure s hoc debitũ ad qͦd ꝑuenerit
putat. Cũq ꝑcepti pͥncipatꝰ officio ꝑfrui
se cularit᷑ ceꝑit. libent̃ obliuiscit᷑ qͥcqd re¬
ligiose cogitauit. Uñ necesse ẽ ut cũ cogita
cio extͣ usũ ducit᷑ ꝓtinꝰ mͣ̃tis oculꝰ ad oꝑa
transacta reuocet᷑. ac penset qͥsq qͥd subiectꝰ
egerit. & repente cognoscit si platꝰ bona age¬
re que ꝓposuerit possit. qͥa nequaqu̾a ualet
in culmine humilitatẽ discere. qͥ m imis po¬
situs ñ desut suꝑbire. Nescit laude cũ suppe¬
tit fugere. qͥ ad hanc ñ didicit cũ deee̾t an¬
helare. Neqͦquã uincere auaritiã potest. qnͣ¬

Expanded text:
cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitaoculus ad opera transacta revocetur; ac penset quisque quid subjectus egerit, et repente cognoscit si praelatus bona agere quae proposuerit possit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quan
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾ssione definit᷑ cũ dicit᷑. Si qͥs ep̃atũ desi¬
derat. bonũ opus desiderat. Ipse gͦ testis est
sibi qui sub ep̃tus officio honorẽ appetit. qͥa
ñ ꝑ hunc boni oꝑis ministeriũ. s honoris głam
querit. Sacrũ qͥppe officiũ non solũ non dili¬
git omĩno s nescit. qͥ ad culm̾ regiminis an¬
helans. in occulta meditacione cogitacionis
cȩteroꝵ subiectione pascit᷑. laude ꝓpͥa letat᷑.
Ad honorẽ cor eleuat. rerũ affluentiũ ab un¬
dantia exultat. Mundi gͦ lucrũ querit᷑ sub
eiꝰ honoris specie. qͦ mundi destrui lucra de¬
buerunt. Cũq mens humilitatis culm arri¬
pere ad elationẽ cogitat. qͦd foras appetit.
intus inmutat.
pastorale cupiunt: ñulla qͦq bona
oꝑa animo ꝓpont̾. & quãuis hoc elationis
intencione appetant: oꝑaturos tam̃ se mag¬
na ꝑtractant. fitq ut aliud nimis intencio
suppͥmat. alud tractantis animo suꝑficies

Expanded text:
expressione definitur, cum dicitur: Si quis episcopatum desiexpressione definitur, cum dicitur: Si quis episcopatum desiderat, boetit, qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam quaerit. Sacrum quippe officium non solum non diligit omnino, sed nescit, qui ad culmen regiminis anhelans, in occulta meditatione cogitationis caeterorum subjectione pascitur, laude propria laetatur, ad honorem cor elevat, rerum affluentium abundantia exsultat. Mundi ergo lucrum quaeritur sub ejus honoris specie quo mundi destrui lucra debuerunt. Cumque mens humilitatis culmen arripere ad elationem cogitat, quod foris appetit, intus immutat. pastorale cupiunt, nonnulla quoque bona opera animo proponunt; et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies
Abbreviated transcription (Latin):
nũ opus defiderat. Qui tam̃ laudans desideri¬
um. in pauorẽ uertit. ꝓtinꝰ qͦd laudauit. cũ re¬
pente subiungit. Oportet autẽ ep̃m inrephen¬
sibilem ẽẽ. Cũq uͥtutũ necessaria subsequent᷑
enumãt: que sit inrep̃hensibilitas ipsa: mani¬
festat. & fauet gͦ ex desiderio. & terret ex p̃¬
cepto. Ac si aꝑte dicat. Laudo qͦd queritis.
s pͥus discite qͥd queratis. ne dũ uosmetip¬
sos metiri negligitis: tanto fędior ur̃a repre¬
hensibilitas pareat: qnͣto & a cunctis cons¬
pici in honoris arce festinat. Magnꝰ enĩ regen¬
di artifex subiectos fauoribꝰ impellit. terro¬
ribꝰ retrahit. ut auditores suos & districto
inrep̾hensibilitatis culmine restringat
a suꝑbia. & officiũ laudando qͦd querit᷑ cõ¬
ponat ad uitã. Qu̾auis notandũ qͦd illo in
tempore dicit᷑ qͦd qͥsqͥs plebib p̾erat: pͥmus
nire. Unde ipsũ quoq ep̃atus officiũ. boni oꝑis

Expanded text:
num opus desiderat ; qui tamen laudans desiderinum opus desiderat ; qui tamen laudans desiderium, in pavorem vertit protinus quod laudavit, cum repente subjungit: Oportet autem episcopum irreprehensibilem esse . Cumque virtutum necessaria subsequenter enumerat, quae sit irreprehensibilitas ipsa manifestat. Et favet ergo ex desiderio, et terret ex praecepto, ac si aperte dicat: Laudo quod quaeritis, sed prius discite quid quaeratis; ne dum vosmetipsos metiri negligitis, tanto foedior vestra reprehensibilitas appareat, quanto et a cunctis conspici in honoris arce festinat. 9 Magnus enim regendi artifex favoribus impellit, terroribus retrahit, ut auditores suos et descripto irreprehensibilitatis culmine restringat a superbia, et officium laudando quod quaeritur, componat ad vitam. Quamvis notandum quod illo in tempore hoc dicitur, quo quisquis plebibus praeerat, primus nire. Unde ipsum quoque episcopatus officium boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
& noluit & obȩdiuit. Suꝑbꝰ enĩ fortasse eẽt. si
ducatũ plebis innumerȩ sine trepidatione
susciꝑet. & rursũ suꝑb existeret: si auctoris
imꝑio obȩdire recusaret. Utrobiq gͦ humi¬
lis. utrobiq subiectꝰ. & p̃eẽ ppłis semetipsũ me¬
tiendo noluit. & tam̃ de imꝑantis uiribꝰ p̃¬
sum̃do consensit. Hinc gͦ hinc qͥq p̾cipites
colligant. cũ qnta culpa ex appetitu ꝓprio
cȩteris p̾ferri ñ metuunt. si sci uiri plebiũ
ducatũ susciꝑe dõ etiam iubente timuert̃.
Moyses suadente dño trepidat. & infirmꝰ
qͥsq ut honoris onus ꝑcipiat anhelat: & qui
ad casum ualde urgetur ex ꝓpͥis humerũ
libent᷑ oppͥmendus: ponderib submittit
alienis. Quȩ egit ferre non ualet. & auget
quoel portet.
lerũq uͦ qui p̾eẽ concupisct̾. ad usũ suȩ li¬
bidinis instrumentũ apłici sermonis ar-¬
ripiunt: quo ait. Si qͥs ep̃atum defiderat: bo¬

Expanded text:
et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si ducatum plebis innumerae sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si auctoris imperio obedire recusaret. Utrobique ergo humilis, utrobique subjectus, et praeesse populis semetipsum metiendo noluit, et tamen de imperantis viribus praesumendo consensit. Hinc ergo, hinc quique praecipites colligant cum quanta culpa ex appetitu proprio caeteris praeferri non metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam jubente timuerunt. Moyses suadente Domino trepidat, et infirmus quisque ut honoris onus percipiat anhelat; et qui ad casum valde urgetur ex propriis, humerum libenter opprimendus ponderibus submittit alienis; quae egit ferre non valet, et auget quod portet.Plerumque vero qui praeesse concupiscunt, ad usum suae libidinis instrumentum Apostolici sermonis arripiunt, quo ait: Si quis episcopatum desiderat, bo
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝓdesse ꝓximis cupiens ysaias: officiũ
p̃dicationis appetiit. ꝑ contẽplatiuã uͦ ihe¬
remias amori conditoris sedule inherere de¬
siderans: ne mitti ad pͣdicandũ debeat con¬
tradicit. Qdͦ gͦ laudabilit̾ alter appetiit:
hoc laudabilit᷑ alter expauit. Iste ne tacite
contẽplationis lucra loquendo ꝑderet: ille
ne dampna studiosi oꝑis tacendo sentiret
S hoc in utrisq ẽ subtilit̾ intuendũ. qͥa
& his qui recusauit plene ñ restitit. & is
qͥ mitti uoluit. ante se ꝑ altaris calculum
purgatũ uidit. ne aut̃ ñ purgatꝰ. adire¬
qͥsq sacra ministeria audeat. aut quẽ suꝑ¬
na gr̃a elegit sub humilitatis specie suꝑbe con¬
tradicat. Quia gͥ ualde difficile ẽ purgatum
se quelibet posse cognoscere p̾dicationis offici¬
um. tuciꝰ declinat᷑. Nec tam̃ declinari ut dixi¬
mus ꝑtinacit᷑ debet. cũ ad suscipiendũ hoc su¬
ꝑna uoluntas agnoscit᷑. Qdͦ moy ses utrũq mi¬
ro oꝑe expleuit. qui p̾eẽ tante multitudini

Expanded text:
desse proximis cupiens Isaias, officium praedicationis appetit; per contemplativam vero Jeremias amori Conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum debeat contradicit. Quod ergo laudabiliter alter appetit, hoc laudabiliter alter expavit. Iste ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum: quia et is qui recusavit, pleniter non resistit; et is qui mitti voluit ante se per altaris calculum purgatum quisque sacra ministeria audeat, aut quem superna gratia elegit, sub humilitatis specie superbe contradicat. Quia igitur valde difficile est purgatum se quemlibet posse cognoscere, praedicationis officium tutius declinatur; nec tamen declinari, ut diximus, pertinaciter debet, cum ad suscipiendum hoc superna voluntas agnoscitur. Quod Moyses utrumque miro opere explevit, qui praeesse tantae multitudini
Abbreviated transcription (Latin):
pectore aaron qnͣdo ingrediet᷑ corã dño &.¬
gestabit iuidiciũ filioꝵ isrł. in pectore suo
in conspectu dñi semꝑ. Sacerdoti qͥppe iu¬
dicium filioꝵ isrł in pectore corã dni cons¬
pectu gestare ẽ. subiectoꝵ causas. ꝓ sola in¬
terni iudicis intencione discutere. ut ni¬
chil se ei humanitatis admisceat. in hoc
qd diuina positꝰ uice dispensat. nec correc¬
tionis studia pͥuatus dolor exasꝑet. Cuq
contͣ aliena uitia emulator ostendit᷑.
quȩ sua st̃ exequant᷑. ne tranqͥllitat᷑e uicdieu
aut latens inuiclia maculet. aut p̃ceps
ira turbet. S dũ consideratur terror eiꝰ
qui suꝑ omĩa p̾sidet. uidelicet iudicis

Expanded text:
pectore Aaron qpectore Aaron qicium filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini semper . Sacerdoti quippe judicium filiorum Israel in pectore coram Domini conspectu gestare, est subjectorum causas pro sola interni judicis intentione discutere, ut nihil se ei humanitatis admisceat in hoc quod divina positus vice dispensat, ne correptionis studia privatus dolor exasperet. Cumque contra aliena vitia aemulator ostenditur, quae sua sunt exsequatur, ne tranquillitatem judicii aut latens invidia maculet, aut praeceps ira perturbet. Sed dum consideratur terror ejus qui super omnia praesidet, videlicet judicis
Abbreviated transcription (Latin):
ex grauitate uitȩ semꝑ debet ostendere. qnͣ¬
tam in pectore rationẽ portet. In quo etia
rationali uigilant̾ adiungit᷑. ut duodecim
patriarcharũ nomina describant᷑. Ad scͥptos
&emĩ patres semꝑ in pectore portare est.
antiquoꝵ uita sine int̾missione cogitare.
Nam t̃c̃ sacerdos in rep̾hen sibilit̾ graditur.
cũ exempla patrũ precedentiũ indesinen¬
ter intuet᷑. cũ scõꝵ uestigia sine cessatio¬
ne considerat. & cogitaciones illicitas de¬
primit. ne extra ordinis limite̾. oꝑis pe¬
dem tendat. Qd bene etiã rationale iuidi¬
cu uocat᷑. qͥa debet rector subtili semꝑ exa
minatione bona malaq discernere. &
quȩ uł quibꝰ. qnͣdo uel qͣlit̾ congruant stu¬
diose cogitare. nichilq ꝓpͥum querere. s
sua cõmoda: ꝓpinquoꝵ bona deputare.
Unde illic sc̃ͥptum ẽ. Pones autẽ in rationa¬
le iudicii doctrinã & ueritatẽ. quȩ ertͣ in

Expanded text:
ex gravitate vitae semper debet ostendere quanex gravitate vitae semper debet ostendere quantam in pectore rationem portet. In quo etiam rationali vigilanter adjungitur, ut duodecim patriarcharum nomina describantur. Ascriptos etenim patres semper in pectore ferre, est antiquorum vitam sine intermissione cogitare. Nam tunc sacerdos irreprehensibiliter graditur, cum exempla patrum praecedentium indesinenter intuetur, cum Sanctorum vestigia sine cessatione considerat, et cogitationes illicitas deprimit, ne extra ordinis limitem operis pedem tendat. Quod bene etiam rationale judicii vocatur, quia debet rector subtili semper examine bona malaque discernere, et quae vel quibus, quando vel qualiter congruant, studiose cogitare; nihilque proprium quaerere, sed sua commoda propinquorum bona deputare. Unde illic scriptum est: Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ector semꝑ cogitacione sit mudꝰ. qua¬
tinus nulla hc̃ inmundicia polluat.
qui hoc suscepit officiũ. ut in alienis qͦq cor¬
dibꝰ pollutionis maculas tergat. qͥa necesse
ẽ ut ẽẽ munda studeat manꝰ quȩ dilue¬
re sordes querit alienas. ne tacta quȩq
deterius inquinet. si sordida insequens lu¬
tum tenet. Hinc nãq ꝑ ꝓphãm dicitur.
Mundamini qui fertis uasa dm̃i. Dñi etenĩ
uasa ferunt. qui ꝓpximoꝵ animas ad inter¬
na sacraria ꝑducendas. in suȩ conu̾satiois
fide suscipunt. Apud semetipsõs gͦ qnͣtũ
debeant mundari conspiciant. qͥ ad ȩtͥni¬
tatis tempłu. uasa uiuentia. in sinu ꝓpͥȩ
sponis portant. Hnnc diuina uoce p̾cipit᷑
ut in aaron pectore rationale uidicii uittis
ligantibꝰ impͥmat᷑. quatinꝰ sacerdotale cor ne¬
quaquã cogitaciones fluxȩ possideant. s ratio
sola constringat. ne indiscretũ qͥd uel muti¬
le cogitet. qui ad exemplũ aliis constitutus.

Expanded text:
Rector semper cogitatione sit mundus, quatenus nulla hunc immunditia polluat qui hoc suscepit officium ut in alienis quoque cordibus pollutionis maculas tergat. Necesse est ut esse munda studeat manus quae diluere sordes aliorum curat, ne tacta quaeque deterius inquinet, si sordida insequens lutum tenet. Hinc namque per prophetam dicitur: Mundamini qui fertis vasa Domini . Domini etenim vasa ferunt qui proximorum animas ad aeterna sacraria perducendas in suae conversationis fide suscipiunt. Apud semetipsos quantum debeant mundari conspiciant qui ad aeternitatis templum vasa viventia in sinu propriae sponsionis portant. Hinc divina voce praecipitur , ut in Aaron pectore rationale judicii vittis ligantibus imprimatur, quatenus sacerdotale cor nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat; nec indiscretum quid vel inutile cogitet, qui ad exemplum aliis constitutus,
Abbreviated transcription (Latin):
redarguere nullꝰ p̾sumit. & in exemplũ cul¬
pa uehement᷑ extendit᷑. qnͣdo ꝓ reue̾ntia
ordinis peccator honorat᷑. Indigni aut̃ quiq
tanti reatus pondera fugerent. si ueritatis
sentenciã sollicita cordis aure pss sarent
quȩ ait. Qui scandalirauĩt unu de pusilliᷤ
istis qui in me credt̃. expedit ei ut suspen¬
dat᷑ mola asinaria in collo eiꝰ & demergat᷑

Expanded text:
lus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in col
Abbreviated transcription (Latin):
cis uerbis ad pastorale magisteriũ dignus
qualit̾ qͥsq ueniat. atq hoc indignꝰ qualit̃
ꝑtimescat ostendimꝰ. nẽ is qui ad illud dig¬
ne ꝑuenerit. in eo qualit̃ uiuere debeat
demonstremus.
antũ debet actionem ppłi actio trans¬
cendere p̾sulis. qnͣtũ solet a grege ui¬
ta pastoris. Oportet nãq ut metirise solli¬
cite studeat. qnͣta tenende rectitud inis
necessitate constringit᷑ sub cuiꝰ estimati¬
one ppłs grex uocatur. Sit gͦ necesse ẽ co
gitacione mindus. actione p̃cipuus. dis¬
cretus in silentio. utilis in uerbo: singu¬
lis cõpassione ꝓxximis. p̃ cunctis contẽplatio¬
ne suspensus. bene agentibꝰ ꝑhumilitate̾ so¬
tius. cont̾ delinquentiũ uitia ꝑ zelũ iusticiȩ
erectꝰ. Int̾noꝵ curã. in exterioꝵ occupatio

Expanded text:
cis ad pastorale magisterium dignus qualiter veniat, atque hoc indignus qualiter pertimescat ostendimus, nunc is qui ad illud digne pervenerit, in eo qualiter vivere debeat demonstremus.anto debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distat a grege vita pastoris: oportet namque ut metiri se sollicite studeat, quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit gitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum curam in
Abbreviated transcription (Latin):
rosus uͦ ẽ. qui turpitudinẽ ñ exercet oꝑe. s
tam̃ ab hac cogitacione continua sine mode¬
ratione grauat᷑ in m̃te. qui neqͣquã quidẽ
usq ad opus nephariũ rapit᷑. s eiꝰ animꝰ uo¬
luptate luxuriȩ sine ullo repugnationis
stimulo delectat᷑. Uitiũ quippe ẽ ponde¬
ris. cu humor uscerũ ad uires labit᷑. que ꝓ¬
fecto cũ molestia dedecoris intumescunt.
Ponderosus gͦ ẽ qui totis cogitacionibꝰ ad las¬
ciuiam defluens pondꝰ turpitudinis gestat
in corde. & quauis praua non exerceat. oꝑe. ab
his tam̃ non euellit᷑ mente. nec ad usũ boni
oꝑis in aꝑto ualet assurgere. qͥa grauat hẽ
m abditis pondꝰ turpe. Qsqͥs gͦ quolibet
hoꝵ uitio subicit᷑: panes dño offerre ꝓhibe

Expanded text:
rosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed rosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptaitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet ho
Abbreviated transcription (Latin):
ñ repͥmit᷑. etiã in actioneᷤ dñat᷑. Qsi enĩ cutis
pruriginẽ paulꝰ curabat ab st̾gere cũ dicebat.
Teptacio uos ñ appͥhendat. isi humana. Ac si
aꝑte diceret. Humanũ quidẽ ẽ in corde tempta¬
cionẽ ꝑpeti. demonicũ uͦ ẽ temptacionis certa¬
mine & in oꝑatione suꝑari. Impetiginẽ quoq
habet in corꝑe. qͥsqͥs auaricia uastat᷑ in mente:
Quȩ si in paruis ñ compescit᷑. nimirũ sine m̃sutra¬
dilatat᷑. Impetigo qͥppe sine dolore corpꝰ occupat.
& absq occupati tedio excrescens. menbroꝵ de¬
corẽ fedat. qa & auaricia capti animũ dũ qͦfi
delectat exulcerat. dũ adipiscenda quȩq cogi¬
tacioni obicit. ad inimicitias accendit. & dolo¬
rem in uulnere ñ facit. qͥa estuanti animo ex
culpa abundantiã ꝓmittit. S decor menbroꝵ
tollit᷑. qͥa aliarũ qͦq uͥtutũ ꝑ hanc pulchritudo
tia animũ supplantat. paulo attestante qͥ ait.
Radix om̃ium maloꝵ ẽ cupiditas. Ponde¬

Expanded text:
natur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanum quidem est in corde tentationem perpeti; daemoniacum vero est tentationis certamine in operatione superari. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente. Quae si in parvis non compescitur, nimidilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam 13 promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo tia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponde