comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est hẏstoria de natiuitate moysi. ⁊ qͦ¬
modo muenit eum filia phartionis uixca
fluuuũ. ⁊ qͦ modo tradidit eum matͥ illiꝰ mu¬
triendum.⁊ postea ad optauit eum infili¬
um. Notum est ÷ quomodo misit eum deꝰ
ut educeret filios isrł de egipto. ⁊ qͦ cn edux¬
mͦ mare rubrum et desertum transier̃t¬
ꝑuenerunt. Moyses uixta fluuiũ sigc̃t
quemilib hoĩem uicta fluurũ p̃sentis scłi
positum. filia regis grãm di designat. q̃
quemilib ad uitã et̾nam p̃destinatũ de
fluru scłi liberat.⁊ infilium adoptat ut
Que tradidit eum mulieri hebree mat̾

Expanded text:
est historia de Nativitate Moysi , et quomodo invenit eum filia Pharaonis juxta flumen, et quomodo tradidit illum matri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Israel de Aegypto, domodo mare Rubrum transiervenerunt. Moyses juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratiam designat, quae quemlibet ad vitam praedestinatum de fluxu saeculi liberat, et in filium adoptat, utQuae tradidit eum mulieri Hebraeae, sc
Abbreviated transcription (Latin):
insegor. s ascendit in montẽ Sodoma sig
luxuriam uite p̃sentis. loth designat a¬
nimã ad uitã et̾nam p̃destinatã. Angeli
sunt p̃dicatores qui annuntiant ei salu¬
tem suam dicentes. Declina amralo⁊ fac
bonũ. Quasi dicant. Exi de sodomis ⁊ascen¬
de in montẽ. D̾elinq uiam scłarẽ. ascend̾
aduitam sp̃italem. D̾elinq luxuriã ⁊ assu¬
me continentiam. S loth timens ascendere¬

Expanded text:
t in montem. Sodoma significat luxuriam vitae praesentis. Lot significat animam ad vitam aeternam praedestinatam. Angeli sunt praedicatores, qui annuntiant salutem suam ei dicentes: Declina a malo, et fac bonum . Quasi dicant: Exi de Sodomis, et ascende in montem; derelinque vitam saecularem, et ascende ad vitam spiritualem; derelinque luxuriam, et assume continentiam. Sed Lot timens ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem expͥmit que in cordib scõꝵ
coloratur. bissus qr candet. castitatẽ
lestem uitã agentes ligna sethĩ urroᷤ
infide firmos. Oleum q cẽtos liqͦres
amata bone fame rodolentiã fign¬
rant. Unguentum dulcedinẽ ⁊ pin¬
guedinẽ siue suauitatẽ p̃cendit int̃¬
nam. lapides p̃ciosi ꝑꝑ suũ fulgorem
miracłoꝵ sig̃c̃nt oꝑationẽ. longe la¬
teq choruscantẽ. Atͥum sigẽt rudim̃¬
ta inchoantium. Columpne fortes
legis conplent. undecim saga illos
designant. qui ꝓ trans gressione legis
asꝑam agunt pñiam. Undenarius
nãq qui denarium transgredit᷑ sig̃ce
decalogi transgressionẽ ⁊ saga qr sunt
ansule quib cortine coptilabant᷑ uir

Expanded text:
aritatem, quae in cordibus sanctorum cet et proximi coloratur. Byssus, quia candet, castitatem lestem vitam agentes; ligna Sethim, viros in fide firmos. Oleum, quia caeteros liquores amata, bonae famae redolentiam significant. Unguentum, dulcedinem et pinguedinem, sive suavitatem praetendit internam. Lapides pretiosi propter suum fulgorem, miraculorum significant operationem, longe lateque coruscantem. Atrium, significat rudimenta inchoantium. Columna, quosquelegis explent. Undecim saga, illos significant, qui pro transgressione legis, asperam agunt poenitentiam. Undenarius namque, qui denarium transgreditur, significat Decalogi transgressionem; et quia saga sunt Ansulae, quibus cortinae copulabantur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italia nequitie incelestib. Iordanis qui
inpretat᷑ descensus. designat mortẽ. ⁊ t̾ra
ꝓmissio nis et̃nam beatitudinẽ. Intͣnsitu
iordanis inferior pars aque: ad inferio¬
ra decurrebat. suꝑior aũt solidata subsiste¬
bat. Sic in morte inferior pars hoĩs .s. ca¬
ro inferius decurrit. q t̾ra est.⁊ int̾ram
ta subsistit. quia suam iam recipiens sto

Expanded text:
danis, qui interpretatur descensus, significat mortem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in ta subsistit, quia suam jam recipien
Abbreviated transcription (Latin):
qr amultis deseritur.: a paucis incolit᷑.
qr qͣmius multr sunt uocati pauci tñ st̃̾
scłari. Amalechite qui pͥmũ filiis isrł. ar¬
ms occurrerunt. ⁊ reges qui postea contra
eos pugnauerunt. duo uitioꝵ demonstͣnt
gña carnalia ⁊ spũtilia. siue duplices hoᷤ¬

Expanded text:
ia a multis deseritur, et a paucis colitur: quia quamvis multi vocati, pauci tamen sunt saeculari. Amalecitae, qui primum filiis Israel armati occurrerunt, et reges qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici ho
Abbreviated transcription (Latin):
sus. sp̃c aduersus carnem. S sp̃c accepta
bñdictione gr̃e. fugit mucronem corꝑał
concupiscentie. sicut apłc precipit dicens
fugite fornicationem. laban qui int̃pre
ditia est. cui sp̃s iusti dum carnales illece¬
quia dum bene scit reb ext̃iorib oculos¬
citi Ager ad quem iacob uenit. sacra scͥp¬
tura ÷ inqua diuersi pastores .i. duisi doc¬
deles. In hoc agro pascuntur ꝯiugati. con¬
tinentes. pascuntur ⁊ uirgines. Alii pascũ¬
tur ꝑhystoriam. alii ꝑ allegoriam aliiꝑ
tropologiam. Om̃s inde carpunt pastum
uittͥmenti. qui inde sumunt doctͥnã rec¬
te uiuendi. Puteus de quo ad aquabant᷑
de qua potantur fideles. lapis quo os pu¬
tei oꝑlebatur. intelligentie difficultatẽ
expͥmit. ⁊ om̃s doctores ad hoc insqͥptura
laborant. ut remoto lapide .i. difficultate
intelligentie potum fidelib ãministrẽt.
uere ⁊ latentis sapientie. In hoc agro uere¬
iusto deus occurrit in obsequiũ suũ illũ
assumit.⁊duas filias suas ei attribuit.

Expanded text:
us adversus carnem . Sed spiritus, accepta benedictione gratiae, fugit mucronem corporalis concupiscentiae, sicut Apostolus praecipit, dicens: Fugite fornicationem . Laban, qui interpretma munditia est, cui spiritus justi, dum carnales illecequia, dum bene claudit in rebus exterioribus oculoscit. Ager, ad quem Jacob venit, sacra Scriptura est, in qua diversi pastores, id est diversi docdeles. In hoc ergo pascuntur conjugati, et continentes, et virgines. Alii pascuntur per historiam, alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum nutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo adaquabantur de qua potantur fideles. Lapis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant ut, remoto lapide, id est difficultate intelligentiae, fidelibus administrent potum verae et latentis sapientiae. In hoc agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na bona seruientib d̾o ꝓmittunt᷑. Me¬
rito gͦ pͥma illa cͥcuncisio q̃ sacrament̃
erat illaꝵ duaꝵ uissa ÷ fieri octauo die. ut
ostend̾et᷑ qd̾ in temꝑe gr̃e. corda circuncidẽda
erant ꝑ emundationẽ iniqͥtatis. ⁊ intempe
resurrectionis corpora ꝑ depositionẽ cor¬
ruptionis. de exitu loch de sodomis

Expanded text:
ibus Deo promittuntur. Merito igitur prima illa circumcisio quae sacramentum erat illarum duarum; jussa est fieri octavo die ut ostenderetur quod in tempore gratiae corda circumcidenda erant, per emundationem iniquitatis, et in tempore resurrectionis corpora, per depositionem corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
manens d̾o seruire q̃rendum est oĩbꝰ
modis. quid sit d̾oseruire. cũ q̃sitũ
inuentum fu̾it indeficient̃ in eo ꝑ¬
seuerandum. Solus enĩ qui indeoꝑ
seuerauerit beatus erit. fr̃s breui
sermone atq Dulci ⁊ iocundo. conp̃hen¬
ditur .i. declaratur quid sit seruire d̾o
Deo ñ seriure ⁊ dm̃ dilig̾e. Qui ñ dili¬

Expanded text:
m Deo servire, quaerendum est omnibus modis quid sit Deo servire, et cum quaesitum et inventum fuerit, indeficienter in eo perseverandum. Solus enim qui in eo perseveraverit, beatus erit. Fratres, brevi sermone, dulci atque jucundo comprehenditur, et declaratur quid sit servire Deo. Deo n
Abbreviated transcription (Latin):
riseos cum tͥbub sibi creditis miserat.
fr̃atres ioseph d̾elinquentes sichem cum
gregib sibi comnissis deuercerunt in
dotuim. que int̾̃pretatur defect̾io.⁊ pha
d̃i. indefect̾um p̃uaricationis descende¬
runt. Inuidra decem fr̃m erga ioseph in¬
tincxerunt tunicã ioseph in sanguine
hedi isti humanitatem xp̃i sangͥne ip̃iꝰ
fuso ꝓ petc̃o pͥp. Illi posuerunt ioseph in
puteum. isti xpm̃ in sepulcrum. Ioseph
exiit deputeo. xp̃c surrexit de sepulcro
Ioseph isintelite transeuntes emerũt
apłi hic manentẽ ciuitatẽ ñ hñtes
fideles effecti cinunt studio suo scientiam
in eccłiis dei. fis ioseph tandem ueneruił.

Expanded text:
risaeos cum tribubus sibi creditis miserat. Fratres Joseph derelinquentes Sichem cum gregibus sibi commissis, diverterunt in Dothain, quae interpretatur defectio; Pharisquentes, in defectum praevaricationis descenderunt. Invidia decem fratrum erga Joseph intinxerunt tunicam Joseph in sanguine haedi, isti humanitatem Christi sanguine ipsius fuso pro peccato populi. Illi posuerunt Joseph in puteum, isti Christum in sepulcrum. Joseph exivit de puteo, Christus resurrexit de sepulcro. Joseph Ismaelitae transeuntes emerunt, et apostoli hic manentem civitatem non habentes, fideles effecti, enitent studio suo jam in Ecclesiis Dei. Fratres tand
Abbreviated transcription (Latin):
auundm suum : obdormunt quodam¬
scalam incelum erect̾am.⁊ dñm unurũ
scile.⁊ angelos ascendentes : descendentes
Deinde uenit in agrum ad puteũ iuxta
aum. ubi greges pascebãtur: ad aquabã¬
tur. Deinde conũsatus cum lab. an accepit
lyam⁊ rachel filias eius uxores: ex eis
ancillis eaꝵ duodecim patͥarchas genuit
apud laban ⁊ locupletatus. Iacob scd̾ sen¬
dum suadente rõne querit tñ neccessari¬
a.⁊ esau sig̃it corpus. qi corpus pilosũ est
dum instigante concupiscentia querit su¬
ꝑfiua. De istoꝵ frm discordia scͥptũ est. Cor¬
pus qd̃ corrumpitur aggrauat aĩam.⁊ de¬

Expanded text:
avunculum suum: et obdormivit in quodamscalam in coelum erectam, et Deum innixum scalae, et ascendentes angelos et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sendum, suadente ratione, quaerit tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discordia istorum scriptum est: Corpus, quod corrumpitur, aggravat a
Abbreviated transcription (Latin):
criacio. uinum gaudium in spũ scõ. uesti¬
mentũ bonti oꝑa. ager cui benedixit dñs
scã eccłia inqua redolet testante beato
.6õ. flos uue ꝑ predicationem. flos lilii ꝑ
castitatẽ. flos uiole ꝑ humilitatem.fles

Expanded text:
citatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vesticitatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vestimenta, bona opera; ager, cui benedixit Dominus, sancta Ecclesia, in qua redolet, testante beato Gregorio, flos uvae per praedicationem, flos lilii per castitatem, flos violae per humilitatem, flos
Abbreviated transcription (Latin):
capud iusti. Rebecta sig̾et matrẽ grãm
que racob depetenda bñdictione ꝯsulit
Iacob post̾ior natus domi remanẽs bñdic¬
tionem consequens gentilem designat
uota nutrit. que reddat laudationes d̾o.
uñdicitur ab eo inmnundo ꝑ grãm. in celo
ꝑ głiam. Esau pͥor natus uenitioni deser¬
uiens bñdictionem amittens. ppłm isrł
sig̾ct qui prius ad cognitionem uenit.s
foris uilittera uistitiam quert.⁊ bñdictio¬
nem celestis hereditatis amittit. Pelles
quib rebecta filium operuit. confessio¬
nem expͥmit pecc̃oꝵ. Cibus sunt uirtu¬
tes quib deus pascitur. dumꝑ gentilem
pͦpłm cooꝑante gr̃a exertentur. uestes
pulo isrłitico foris uagante. uinũ de
potamus dum nos in ip̃o spũ exultamꝰ.
ẏsaac gͥ deuis. rebecca grã. esau iudaicꝰ ꝑpłs
iacob gentił ppłs. uenatio esau forinseca
carnalium obseruantiaꝵ custodia car¬
nalis inscͥpturis intelligentia. Pelles he¬
doꝵ confessio peccatoꝵ. cib uirtutũ exer¬

Expanded text:
rem gratiam, quae Jacob de paterna benedictione consuluit. Jacob posterior natu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benedicitur ab eo in mundo per gratiam, in coelo per gloriam. Esau prior natu, foris venationi deserviens, benedictionem amittens, populum Israel significat qui ad Dei cognitionem venit, qui foris in littera justitiam quaerit, et benedictionem coelestis haereditatis dimittit. Pelles, quibus Rebecca filium cooperuit, confessionem exprimunt peccatorum. Cibus, sunt virtutes quibus Deus pascitur, dum per gentilem populum cooperante gratia exercetur. Vestes,pulo Israelitico foris stante epotamus, dum nos in Spiritu sancto exsultamus. Isaac igitur Deus; Rebecca, gratia; Esau, Judaicus populus; Jacob, gentilis; venatio Esau forinseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virtutum exer
Abbreviated transcription (Latin):
designant ꝓphetaꝵ aqua est scĩa que abłu
⁊ potat abluit ꝑculyam. potat ꝑ gñm. ysa¬
ac ip̃m significat. Pueri ysaac eungeliste
dunt deputeis scͥpturaꝵ. ⁊ eos t̾ra implent
ꝑꝑ carnalem et t̾renam intelligentiã suã.
puteus quem ysaac ultimũ fodit ⁊ atitudi¬
nem uocauit.: quẽ ñ impleuerunt palestini
euangłica docͥna est. que ꝑ munduur.
dilatata. quam uidei nequaquam aufer¬
pueri abrahe ꝓphete. pueri ysaac apłi et
euangłiste. putei quos foderunt libri. qͦs
scͥpserunt. puteus qui uocatur latitudo

Expanded text:
designant prophetarum. Aqua est scientia, quae abluit et potat: abluit culpam, gratiam potat. Isaac Christum significat; pueri Isaac evangelistadunt de puteis Scripturarum, et eos terra implent, propter carnalem et terrenam intelligentiam suam. Puteus, quem Isaac ad ultimum fodit et latitudinem vocavit, et quem non impleverunt Palaestini, evangelica doctrina est, quae per mundum est dilatata, quam Judaei nequaquam auferpueri Abrahae, prophetae; pueri Isaac, apostoli et evangelistae; et putei quos foderunt, libri quos scripseserunt; puteus, qui vocatur latitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
dit deus concrptum rebecce ⁊ fecundita¬
nam. Abraham gͥ deus pat̾. sara sinago¬
ga. mors sare infidelitas sinagoge. ysciae¬
phylosophica doccrina ornamenta uͥtu¬
tes adductio rebecce conũsio eccłie. Gilbꝰ
cameli. enormitas peccati. Descersio re¬
lestini.⁊ impleuerunt puteos t̾ra. Dem̃
ysaac fodit puteum ꝓ quo ñ sunt uir¬
gati⁊ uocauit nomen eius latitudo. abͤ¬

Expanded text:
dit Deus conceptum Rebeccae, edit Deus conceptum Rebeccae, enam. Abraham igitur, Deus Pater; Sara, Synagoga; mors Sarae, infidelitas Synagogae; Isaphilosophica doctrina, ornamenta, virtutes; adductio Rebeccae, conversio Ecclesiae; gibbus cameli, enormitas peccati; descensio,laestini, et impleverunt puteos terra. Deinde Isaac fodit puteum, pro quo non sunt jurgati, et vocavit nomen ejus latitudo . Abr
Abbreviated transcription (Latin):
misit abraham puerum suum ꝑꝑ re
bectam conuigem ysatc. ⁊ addixit eam
seruus abrahe suꝑ camelum ⁊ accepit eã
ysaac in uxorem. ⁊ c̾ Abraham sig̾̃et dm̃
patrem. qui est pat̾ multaꝵ gentium. ꝙ
pater omnium ꝑ conditionem. Sara sigct
qui est gaudium nr̃m. Puer abrahe expͥ¬
nut apłos.a culpa originali ÷ actuali ꝑ
grãm purificatos. Rebecca ꝑ puerum d̾
gentilitate abducta gentium ÷ eccłia.
ꝑ predicationem apłoꝵ ad xp̃m conuersa.
fons de quo hausit rebecca. philosophica
poris gentilitas sitim suam temꝑabare
conabatur. Qrnamenta que dedit puer
rebecce uircutes designant que ꝑ predi¬
cationem apłoꝵ collate sunt eccłie. Gibbꝰ
cameli de quo rebecta conspecto ysaac
eccłia cognita. xp̃i maiestate humilia¬
uit se. pallium quo se cͥcumdedit opꝰ sig̃e
coram d̾o ⁊ angelis ⁊ hominib ornauit. A¬
ger inquem ysaac exierat sig̃et mundũ.
⁊ uesꝑe diei finem scłi. Huptie ysarac et
rebecce designant nuptias xp̃i et eccłie

Expanded text:
ham puerum suum propter Rebeccam conjugem Isaac, et adduxit eam servus Abrahae super camelum, et accepit eam Isaac in uxorem, etc. Abraham significat Deum Patrem, qui est pater multarum gentium quia pater omnium per conditionem. Sara significat qui est gaudium nostrum. Puer Abrahae exprimit apostolos a culpa originali et actuali per gratiam purificatos. Rebecca per puerum de gentilitate adducta, gentium est Ecclesia, per praedicationem apostolorum conversa. Fons, de quo hausit Rebecca, facundia poris gentilitas sitim suam conabatur temperare. Ornamenta, quae dedit puer Rebeccae, virtutes significant, quae per praedicationem apostolorum collatae sunt Ecclesiae. Gibbus cameli, de quo coEcclesia, cognita Christi majestate, humiliavit. Pallium, quo se circumdedit, opus bonucoram Deo, et angelis, et hominibus ornavit. Ager, in quem Isaac exierat, significat mundum; et vesper diei, finem saeculi. Nuptiae Isaac et Rebeccae designant nuptias Christi et Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
di nos castigant. Oues sunt fideles ꝑꝑ su¬
am innocentiã. Oues ex intuitu uariaꝵ
uirgaꝵ uarios fetus pariunt. qñ fide¬
catores. oues fideles aqua scͥptura. uͥge
sententie. uariat̃o uirgaꝵ differentiasẽ¬
tentiaꝵ. uarius fetus ouiũ: młciplex ef¬
sigẽt aĩam reb ext̾iorib nimis intentã
Regio cuiꝰ mulieres dina uid̾e cõcupiuit
mũdum designat. Mulieres exͥmũt
aiãs du̾isis uitiis emollitas Sichem diabo¬
lum expͥmit. qui aĩam rebmundanis curi¬
osus intendentẽ. ꝑ concupiscentiã corrũ¬
pit. Dina gͥ aĩa. regio illa mundꝰ. exit᷑ dine
curiositas aĩe. sichem diabolus iuolatio
nat xp̃m quempat̃ p̃ om̃ib diligit. qr ip̃e
⁊ ei filius ꝑ naturã aliisibi sunt filii ꝑgr̃ã
Ip̃e ꝑ regenerationem. alii ꝑ adoptionem
Ip̃e eret̾nitate. alii ex temꝑe. que qͦ pat̾
tunica polimita induit. qñ eum ĩmacu¬
lata nr̃e humilitatis natura uestunt.

Expanded text:
Dei nos castigant. Oves sunt fideles, propter suDei nos castigant. Oves sunt fideles, propter suam innocentiam. Oves ex intuitu variarum virgarum varios fetus pariunt, quando fidecatores; oves, fideles; aqua, Scriptura; virgae, sententiae; variatio virgarum, differentiae sententiarum varius; fetus ovium, multiplex efsignificat animam, rebus exterioribus nimis intentam. Regio, cujus mulieres Dina videre cupivit, mundum designat. Mulieres, exprimunt animas diversis vitiis emollitas. Sichem diabolum exprimit, qui animam mundanis rebus curiosius intendentem, per concupiscentiam corrumpit. Dina igitur, anima; regio illa, mundus; exitus Dinae, curiositas animae; Sichem, diabolus; violatio  diligit; quia ipse est filius per naturam, alii filii per gratiam; ipse per generationem, alii per adoptionem; ipse ex aeternitate, alii ex tempore. Quem quoque pater tunica polymita induit, quando eum nostrae humilitatis natura vestivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ditatus sensib spũalib. affectõib. cogi¬
tationib. sermõib. oꝑib. habitans cũ d̾o
Alaban cũ reb suis furtuie iacob discedit
⁊ iustꝰ ñ numꝗͣ minus caute se discutiens
iurtutes ad̾o collatas sibi latent̃ ascͥbit.
Laban consetitus ÷ iacobfugientẽ ĩ monte
dentem in clatione. Affirmabat laban q
q̃cinnq habebat racob erant desuis hõĩs.
⁊ deus ostendit homini. qd̾ quecũq ht bo¬
na sũt ex suis donis. Iacob alaban reu̾tẽs
dens. acorporis uitio timet demptari. Ia¬
liabona acc̾io. rachel contemplatio. dita
lurgas⁊ posuit ante oues in canalibꝰ
⁊ ille tiariatas uirgas in ꝯceptu intuentẽ
les libros. Sicut nãq lacobex aqua⁊ cana¬
lib ad aquabat coninissos sibi greges.
sic p̃dicatores ⁊ doctores ex unũisitatescͥ¬
pture ⁊ du̾isis eiusdem scͥpture libris sͥ
creditos fideles reficiunt. uirge uariate¬
gis comparant᷑. quia multis ⁊ grauib cõ¬
minat̃onib de transgressione mandatoꝵ

Expanded text:
libus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis furtive Jacob discedit; et justus nonnunquam minus caute se discutiens, virtutes a Deo collatas sibi latenter attribuit. Laban consecutus est Jacob fugientem in montem, dentem in elationem. Affirmabat Laban, quod quaecunque habebat Jacob erant de suis bonis, et Deus ostendit homini quod quaecunque habet bona, sunt ex suis donis; Jacob a Laban revertens,  descendens, a corporis vitio timet tentari. JaLia, bona actio; Rachel, contemplatio; ditatvirgas, et posuit ante oves in canalibus: et illae virgas variatas in conceptu intuentes,  et canales libros. Sicut namque Jacob ex aqua, et canalibus adaquabat commissos greges sibi, sic praedicatores et doctores ex universitate Scripturae, et diversis ejusdem Scripturae libris, sibi creditos reficiunt fideles. Virgae variatgis comparantur, quia multis et gravibus comminationibus, de transgressionibus mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ca. in ebrratio passio. mors obdormitio. d̾¬
nudatio: humanitatis uere demonstͣ¬
tio. irrisio cham derogatio uideoꝵ.sem
oe sigͣct Moral sententia de eodem
p̃latos qui dum bñ p̃sunt. qd̾ totfi¬
lioꝵ sunt patres. quot subiectoꝵ sunt rec¬
dores. qui plantant uineã. dũ edifitant
eccłtam. decꝰ uino in ebͥant᷑ dũ de successu
u̾tutũ ⁊ regiminis sui ꝓsꝑitate huma

Expanded text:
ca, inebriatio passio, mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, XVIII.-- Moralis sententia de eodem. praelatos: qui dum bene praesunt, quasi tot filiorum sunt patres, quot sunt rectorum rectores. Qui plantant vineam, dum aedificant Ecclesiam: de cujus vino inebriantur, dum de successu virtutum et regiminis sui
Abbreviated transcription (Latin):
ut iuuat d̾o. Mortua uͦ culpe ꝑpenitenti¬
am uiuit uistitie ꝑ gr̃am.⁊ condit᷑ aroma¬
tib .i. diuersis uirtittib ut inse deinceps
incorrupta ꝑmaneat ⁊ aliis in om̃iloco xͥ
bonus odorfrat. Sepulcrum sp̃itał uite
sentis scłi fluctuatione turbetur.

Expanded text:
. Mortua vero culpae per poenitentiam, vivit justitiae per gratiam. Et conditur aromatibus, id est diversis virtutibus, ut in se deinceps incorrupta permaneat, et aliis in omni loco Christi bonus odor fiat. Sepulcrum spiritualis vsentis saeculi fluctuatione turbetur.
Abbreviated transcription (Latin):
crucem dñi designant. Ysaac qui mortẽ
insacrifitio non gustauit. dinitatẽ ex¬
pͥmit. q̃ penas aut dolorem inpassione ñ
sensit. Aries qui mortem ꝑtulit. humanita¬
tem figurat que passionis amaritudines
sustinuit. Ignis angustiam sig̃et dñice pas¬
sionis. ꝑ qͣm agnus ille inmaculatꝰ est assatꝰ
⁊deus pater de preuaricatione pͥmi paren
tis : tocuis generis humani placatꝰ abra¬
na caritas. Duo uiuenes increduli uidei
angustia passionis. de sara ⁊ morte. ⁊ se

Expanded text:
crucem Domini designant. Isaac, qui mortem in sacrificio non gustavit, divinitatem exprimit, quae poenas aut dolorem in passione non sensit. Aries, qui mortem pertulit, humanitatem significat, quae passionis amaritudines sustinuit. Ignis angustiam significat Dominicae passionis, per quem Agnus ille immaculatus est assatus, et Deus Pater de praevaricatione primi patius humani generis placatus. Abrana charitas; duo juvenes, increduli Judaei angustia passionis. CAP. VIII.-- De
Abbreviated transcription (Latin):
uidiss chamderisit. S sem ⁊ lapheth co¬
oꝑuerunt patrẽ. Unde ⁊cham meruit
maledictionem filio suo. sem ⁊ iaphet me
ruerunt sͥ bũdictionem. Noe qui ab adã
calogum legis impleuit. de qͦ legit᷑. ñ ue¬
nisoluere legem. s ad implere. Hoe uͦ int̾¬
ritudine: barrabam dimisit.⁊ planta¬
torẽ ⁊ cultorem suũ xp̃m iunopassionis
in ebͥauit. qͥ ĩomino mortis obdormiuit¬
⁊ iurilitas eius .i. mortalitas qͣm de nobis
⁊ꝓ nobis assũpserat mãifestata conparuit.
Qiẽ infelix cham .i. incredulus uid̾oꝵ
ppłs derisit dicens. Alios saluos fecit se ip̃m
ñ pot̃ saluũ fac̾e. Sirex isrł ÷ descendat
nũc de cruce ⁊ credimꝰ ei. S sem .i. apłi. ⁊ ce

Expanded text:
vidisset Cham, derisit, sed Sem e t Japhet cooperuerunt patrem. Unde et Cham meruit maledictionem patris sui. Sem et Japhet sibi meruerunt benedictionem. Noe, qui ab Adam calogum legis complevit, de quo legitur: Non veni solvere legem, sed adimplere . Noe vero interitudinem . Vinea Barrabbam dimisit, et plantatorem, et cultorem suum Christum vino passionis inebriavit. Qui somno mortis obdormivit, et vilitas, id est mortalitas, quam de nobis et pro nobis assumpserat, manifesta comparuit. Quem infelix Cham, id est incredulus Judaeorum populus derisit, dicens: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est descendat nunc de cruce, et credemus ei . Sed Sem
Abbreviated transcription (Latin):
culpe. archa eccłia. Noe p̃lati. familla
euis subditi. In undatio diliuiii: tẽp¬
tationes ⁊ ꝑsecutiones scłi. Singule u̾ͥge
singłe anime. leuigatio uirgar iusti.¬
ficatio animarũ. linitio int̾ior: caritaᷤᷤ
in affectu cordiũ. Ext̾ior linitio: caritaᷤᷤ¬
in exhibitione oꝑm. Mansiuticłe ⁊ tͥstega
diũsi ordines ⁊ dusa m̾ita. Bicam̃atio
bona actio. ⁊ templatio. tͥcam̃atio. ⁊iu¬
gim ꝯtinentia. liginitas. longitudo

Expanded text:
culpae; arca, Ecclesia; Noe, praelati; familia Noe, ejus subditi; inundatio diluvii, tentationes, et persecutiones saeculi; singulae virgae, singulae animae; levigatio virgarum, justificatio animarum; linitio interior, charitas in affectu cordium; extin exhibitione operum: mansiunculae et tristega, diversi ordinis diversa merita; bicameratio, bona actio, comtemplatio; tricameratio, conjugium, continentia, virginitas; longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
separant᷑ qui abona oꝑa q̃ in reb t̾renis
ꝓrimis exhibent᷑ ꝑ multa negocia diuidũ¬
tur.Aues minime diuidunt᷑ qr coꝰ¬
ationes contemplatuie ad solam intẽ¬
cionem suꝑne uisionis erigunt᷑. uolues
sacfitio insidiantes demones sunt. siue
ĩmunde cogitationes. quas instantia or̃o¬
nis ⁊ cautela discretionis abig̃e debemus.
res sunt de t̾plici circumcisione
rius q̃ sacram̃tum ÷. Alie due q̃ sunt res
⁊ uirtus sacramenti. Altera q̃ fit inp̃sẽ¬
ti qñ aĩa ꝑ depositionẽ iniquitatis cͥcũci¬
ditur Altera q̃ infuturo fiet qñ ꝑ deposi¬
tionẽ corruptionis corpꝰ circurcidet᷑ Pma
gͥ ÷ incarne. scd̾a inmente. t̾cia in corꝑe
Occonarius uͦ insacra scͥptura aliqñ tẽ¬
pus resurrectionis sigt̃at qd̾ post p̃sen

Expanded text:
renis proximis exhibentur, per multa negotia dividuntur. Aves autem minime dividuntur, quia cogitationes contemplativae ad solam intentionem supernae visionis eriguntur. Volucres sacrificio insidiantes daemones sunt sive immundae cogitationes, quas instantia orationis et cautela discretionis abjicere debemus. CAP. V.-- De triplici circumcisione.rius, quae sacramentum est . Aliae duae, quae sunt res et virtus sacramenti. Altera, quae fit in praesenti, quando anima per depositionem iniquitatis circumciditur; altera quae in futuro fiet, quando per depositionem corruptionis corpus circumcidetur. Prima igitur in carne, secunda in mente, tertia in corpore. Octonarius vero in sacra Scriptura, aliquando tempus resurrectionis significat, quod post prae
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in incendio uitioꝵ posita. Istuis pat̃ di¬
abolus ÷. sicut de ip̃a ⁊ aliis mał scͥptũ :
uos ex patre diabolo estis. t̾ra eiꝰ t̾renoꝵ
delectatio est cui inheret. Cognatio eiꝰ¬
demones sunt. quib ꝑ culpã qͣsi ꝑ sang̾¬
nẽ ꝓꝑinquũ dinoscitur. Domꝰ patͥs eiꝰ cõ¬
ũsctio praua ÷. inqͣ sub patre diabolodi¬
u pͥmũ mansit. Terra ad qͣm inuitat᷑
uita sp̃itał ÷̃. ad qͣm cum ania diui¬
no feruore conpunct̃a. de clinansama¬
loꝵ faciens bonũ tͣnsit. figit in ea tab̾m.

Expanded text:
ncendio vitiorum posita. Istius pater diabolus est, sicut de ipsa et de aliis malis scriptum est: Vos ex patre diabolo estis . Terra ejus terrenorum delectatio est, cui inhaeret. Ejus cognatio daemones sunt, quibus per culpam quasi per sanguinem propinqua dignoscitur. Domus patris prava conversatio est, in qua sub patre diabolo diu primum permansit. Terra ad quam invitatur vita spiritualis est, ad quam cum anima divino sermone compuncta, declinans a malo et faciens bonum, transit: figit in ea taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Statutꝰ ÷ modus ꝓmissi seminis habra¬
ta ÷ plebs posita sub uigo legis. ꝑ capͣm
etm plebs peccatͥx futura. ꝑ arietem
eadem plebs regnatura. & aĩalia ideo
gerens ille pp ad oleuit. ꝑ curturẽ: colũbã
spitales in eoppło figurati sunt induuidui
filii ꝓmissionis ⁊ hedes regni futuri. qͦꝵ etaᷤᷤ
temꝑał ideo tacetur. quia meditantes et̃¬
na. transgressi sunt demꝑalia desid̾ia. S
quid est hoc qd̾ aĩalia ila tͥa diuidintur

Expanded text:
taque modus promissi seminis Abraificata est plebs posita sub jugo legis. Per capram eadem plebs peccatrix futura. eadem plebs regnatura. Quae animalia pgerens ille populus adolevit. 7. Per turturem et columbam spirituales in eo populo figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria
Abbreviated transcription (Latin):
int̾iorẽ quietẽ reĩttunt᷑. dũ foris indelec¬
tatione tꝑ̃alium delect̾ant᷑. Golunba uͦ
que reu̾sa ÷. bonos significat. qui dũ ꝓ nec̃ci¬
ad int̃iora redeunt. dum foris quietẽ ñ
inueniunt.⁊ afferunt ramũ oliue qr ꝑe¬
gerunt opus misericordie. De
color est uiridis. scdꝰ rubeus. uiridis
ꝑ aqͣm diluuii. Rubeus sigce iuditium
qd̾ deus facturꝰ ÷ ꝑ ignẽ in finẽ mundi.
aqua namq uirescit. ⁊ ignis rubescit.

Expanded text:
tem revertuntur; dum foris in fluctuatione temporalium delectantur. Columba vero, quae reversa est, bonos significat, qui dum pro necessiedunt, redeunt, dum foris quietem non inveniunt, et afferunt ramum olivae, quia peregerunt opus misericordiae. CAcolor est viridis, secundus rubeus. Viridis per aquam diluvii. Rubeus significat judicium quod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque virescit et ignis rubescit.
Abbreviated transcription (Latin):
archam de lignis leuigatis. ⁊intrabis in
eam. cu. ⁊ filiĩ tu tres.⁊ uxor tua. ⁊ uxorẽ
filioꝵ tuoꝵ. ⁊ de cunctis aĩantib ⁊ uoluc̾¬
b mundis. septena ⁊ septena. deĩmũdis
uͦ bina ⁊ bina. ladducam aqͣs diluuii:
delebo hominẽ. ⁊ cuct̾a q̃ feci ꝑꝑ hominẽ¬

Expanded text:
s in eam tu, et tres filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, et de cunctis animantibus et volucribus mundis septena et septena, de immundis vero bina et bina. Adducam enim aquas diluvii, et delebo hominem, et cuncta quae feci propte
Abbreviated transcription (Latin):
resetant᷑. ⁊ sibi ꝯiungunt᷑ dum ꝑ grãmĩ
imitatẽ fid̾i quasi ex du̾isis silius .i. ex di¬
minelinit᷑ scã eccłia. intꝰ dum caritasser¬
uat᷑ in affect̾um cordtũ. ⁊ foris dũ dem̃o¬
strat᷑ in exhibitione oꝑm. Mansiuncule

Expanded text:
t sibi conjunguntur, dum per gratiam in unitatem fidei, quasi ex diversis silvis, id est ex dimine linitur sancta Ecclesia intus, dum charitas servatur in affectu cordium; et foris, dum demonstratur in exhibitio
Abbreviated transcription (Latin):
eutan. sic sp̃c debet rege carnẽ suam.
ꝓpagare. Serpens significat ditibolũ.
pomũ delectationẽ t̾renoꝵ. Qũe admo¬
dũ enĩ serpens euam pomo decepit. sic
diabolus insensatã carnẽ t̾rena delecta¬
tione illexit. ⁊ seduxit. ⁊ sicut eua adã
drixit adesum pomi. sic ñ ñ qͣm carot᷑¬

Expanded text:
Evam, sic spiritus debet regere carnem suam. na opera propagare. Serpens significat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diabolus insensatam carnem terrena delectatione illexit et seduxit. Et sicut Eva Adam duxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro s
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ. filii sech sigtͣnt electos. filii caym
in uito conpletur. qui ꝓpt̃ uireᷤᷤ desig¬
nrat uirtutẽ.qr electoꝵ uita ꝯsũmatur
in robore u̾tutũ. Gñatio homitũ inmu
liere t̾minat᷑ q̃ designat mollitiẽ. qr re¬
ꝓboꝵ uita finit᷑ in mollitie uitioꝵ. fi¬
lii dei acceꝑunt filias hominũ.⁊ plerũq
bant᷑isibi uingunt deleccationes ⁊ uitra
reꝑborum. Ex hi ꝯiugio natisũt gigã¬
lum sigͣct. filii sech electi. filii caym re¬
ꝓbi. filie hominũ delectationes carna¬
liũ. copula ⁊iugii in honestꝰ usus scłi.
Nos t̾cius ab adam.
qui cepit inuocare nott̃ dñi d̾signat
eos qui ꝓfecti sunt in fide sc̃e tͥnitatis. Eno¬
ch septimꝰ abadam qui d̾o placuit sigͣcͣt eoᷤᷤ¬
qui scĩficati sunt .uii. donis gr̃e spũalis
Noe decimꝰ ab adam qui grãm in uenit
coram dño expͥmit eos qui ꝑ bontĩ act̾io¬
nem conplent decalogum legis. De archa

Expanded text:
diabolum; filii Seth significant electos, filii Cain,in viro complentur: qui propter vires designat virtutes, quia electorum vita consummatur in lierem terminatur, quae designat mollitiem, quia reproborum vita finitur mollitie vitiorum. Filii Dei acceperunt filias hominum. Plerumque bantur sibi conjungunt delectationes et vitia reproborum. Ex hoc conjugio nati sunt giganlus; filii Seth, electi; filii Cain, reprobi; filiae hominum, delectationes carnalium; copula conjugii, inhonestus usus saeculi; rtius ab Adam, qui coepit invocare nomen Domini, designat eos, qui perfecti sunt in fide sanctae Trinitatis. Enoch septimqui sanctificati sunt donis gratiae spiritualis. Noe decimus ab Adam, qui gratiam invenit coram Deo, exprimit eos qui per bonam actionem complent decalogum legis. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃c pͥmꝰ uistus excellentia sci̾tatis. Abel
obtuilit d̾o caruẽ ouind̃. xp̃c obtulit car¬
nẽ suam imaculatam. Respexit deus
ad uict̾imã abel iusti. ⁊ respexit sim ilit̃
ad passionẽ. xp̃i. qͣm suscepit ꝓ redemp¬
tione tociꝰ gñ̾is humani. Abel sigct dm̃
tibulo affixit. factꝰ ÷ caym pꝰ frĩcidiũ¬

Expanded text:
primus justus excellentia sanctitatis. Abel obtulit Deo carnem ovilem, Christus obtulit carnem suam immaculatam. Respexit Deus ad victimam Abel justi, et respexit similiter ad passionem Christi quam suscepit pro redemptione totius generis humani. Abel significattibulo affixit. Factus est Cain post fratricidiu
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. De Adam ⁊ Eua ⁊ filiis eoꝵ.
ostqͣm adams eua de ꝑadiso ꝑ culpã
inobedientie ꝓiecti sunt. cognou̾
inde genuit abel. quẽ caym int̾fecit.
electorum ꝑ grãm . Illis pat̃ qr ꝯditor. is
⁊ qͦdamm᷑ genuit caym.⁊ pꝰsedit filiũ.¬

Expanded text:
 De Adam, Eva et filiis eorum. Postquam Adam et Eva de paradiso per culpam inobedientiae projecti sunt, cognovitinde genuit Abel, quem Cain interfecit.electorum per gratiam. Illis pater, quia conditor; ista quodammodo genuit Cain, et possedit illu
Abbreviated transcription (Latin):
q in loco inqũe creati sunt ꝑmanẽt
uolucres sigͣent bonos q ad suꝑiorẽ mt̃¬
sionẽ ascendunt. Sic mali⁊ inculpare¬
ntauẽt inqͣ sunt nacci ⁊ boni ꝑgrãm as¬
cendunt ad głicm ad qͣm renati sunti
Mali penas hñt pecc̃oꝵ. boni pennasha
dulatis uocib cantant. Mali inqͦ &e
ciradisus uoluptatis eccłiam sig¬
rũ hũndantiã. alie ꝑ u̾tutũ redolenti¬
am. alie ꝑ multiplicẽ bonoꝵ oꝑm disde¬
rentiam. Alie in ꝯtemplitione patͥe
celestis. alie in melodia diuine laudis.
diłctionis. alie in spe future retͥbut̃oĩs¬

Expanded text:
 in loco ubi creati sunt permanent. Volucres significant bonos, quia ad superiorem mansionem ascendunt. Sic mali et in culpa remanent in qua sunt nati; et boni per gratiam ascendunt ad gloriam, ad quam sunt renati. Mali pennas habent peccatorum, boni pennas dulatis vocibus cantant; mali, in quorum Paradisus voluptatum Ecclesiam sigrum abundantiam, aliae per virtutum redolentiam, aliae per multiplicem bonorum operum differentiam, aliae in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divinae laudis, ributionis, aliae in spe futurae remu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯlitutes. a quaꝵ inferioꝵ ꝯgregatio uiti¬
oꝵ cohibitio. ꝓductio g̾minũ. exhibitio
bonoꝵ oꝑm. luminarium conditio ꝑfc̃ã
l̾itutis agnitio. pisces bona actio uolu¬
cres contemplatio. aĩaliũ creatio. sensuñ
corporasĩ: reuitegratio. ade formatio:
usti ꝑfectio. adam in paradiso iustꝰ incelo.

Expanded text:
tutes. Aquarum inferiorum congregatio, vitiorum cohibitio. Productio graminum, exhibitio bonorum operum. Luminarium conditio, perfecta veritatis cognitio. Pisces, bona actio. Volucres, contemplatio. Animalium creatio, sensuum corporalium redintegratio. Adae formatio, justi perfectio. Adam in paradiso, justus in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
significant reꝓbos qui ꝑ culpam ad̾o ⁊ a
semetipis sunt diuisi. b̾inariꝰ nãq ab u¬
orsum erant act̾iuos. uolatilia q̃ sursum
erant contemplatiuos. femine designãt
infirmos. masculi robustos. Esca sacrã
ꝑ qͣm unitatẽ scẽ eccłie ingredim᷑. fenestͤ
sursum cõtemplationẽ ꝑ qͣm celestia spe¬

Expanded text:
significant reprobos, qui per culpam a Deo et a semetipsis sunt divisi. Binarius namque, qui ab uuae deorsum erant, activos; volatilia, quae sursum erant contemplativos. Feminae designant infirmos, masculi robustos, esca sacram per quam in unitatem sanctae Ecclesiae ingredimur. Fenestrae sursum contemplationem pe
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscunitur ordine. ⁊ longe cñ infiora
ꝑfect̾ione. sic ⁊ inaliis ordinib rerũ inue¬
dunt minora succedunt maiora. Ite dagͥs
a q̃ infĩores malos ⁊ dampnandos.
Deaqͥs suꝑiorib dcm̃:. Benedicite aq̃ q̃ srͣ¬

Expanded text:
en inferiora perfectione; sed in aliis ordinibus rerum invedunt minora, succedunt majora. CAP. III.-aquae inferiores, malos damnandos. De aquis superioribus dictum est: Benedicite, aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
lem aiãm. Pͥisces qui laborant in imo
.i. inticqͥs sollicitudinẽ actionis bone
designant. q̃ uite labentis fluctib agi¬
tat᷑. uolucres qͥ ad alta uolant sigͣtnt ꝯ¬
templationẽ celestium. ꝑ qͣm ab ĩfumᷤᷤ
ad suꝑiora suoleuam᷑. Aĩalia sigent¬

Expanded text:
lem animam. Pisces, qui laborant in imo, lem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab infimis ad su
Abbreviated transcription (Latin):
insitos debent coartari. qͣntũ ꝑdiuinã
grãm possibile ÷ ⁊ cohib̾i.⁊ intinũ redi¬
gi. ne ꝑtotum esfluant. totũ occupẽt
⁊ cerrumpant.⁊ sensus nr̃os ab inqͥsitio¬
ne ĩutatis⁊ affectus nr̃os ab ex̃citatiõe
nioꝑis impediant. Sicut enĩ t̾ra occu¬
pata aquis. ñ potuit g̃muiare. sic noᷤ
uitiis implicati. nec sensib u̾itatẽ inqͥ¬
rere. nec affectib u̾tutes exercere. nͨ mẽ¬
bris bona oꝑa ualemꝰ exhibere. Aquis
gͥ in unũ ꝯgregatis. aer calefit.⁊ cdares¬
cit.⁊ t̾ra g̾minait. quia uitiis cohibitis a¬
nima nr̃a lucet ꝑ cognitionẽ ⁊ calet
ꝑdilecc̃ionẽ ⁊ caro fructificat ꝑ bonam
actionẽ. Conditio lumintariũ. sigͣe ꝑ¬
rantie tecitate seposita ũitatis inspͨti¬
onẽ. ⁊ pot̾ sol sigc̃are cognitionẽ eorũ
nationẽ eoꝵ q̃ ꝑtinent ad scãm eccłiam.
Scelle cognitionẽ eoꝵ q̃ ꝑtinent ad unã¬
qͣmq creaturã. siue ad unã qͣmq fide¬

Expanded text:
insitos, debent coarctari quantum per divinam gratiam possibile est et cohiberi, et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent et corrumpant, ac sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione ni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibitis, anima nostra lucet per cognitionem, et calet per dilectionem, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium signirantiae caecitate seposita, veritatis inspectionem. Et potest sol significare cognitionem eorum nitionem eorum quae pertinent ad sanctam Ecclesiam; stellae cognitionem eorum quae pertinent ad unamquamque creaturam, sive ad unamquamque fide
Abbreviated transcription (Latin):
tra tonditionis. Sublimitate positioniᷤ
q cunetas uisibiles: matiales coratniꝰ
altitudine suꝑcelit. Excellentia aut
conditionis. qr res ceteras sua solid̾ itare
reieadum petuitate p̃cedit. Sic illti
celestium spũum angelica natura cre¬
aturas uniu̾̃sas ⁊ celestis pat̾e mansio
ne ꝯditionis sue dignitate suꝑat. ⁊ eis
suꝑ emicat. Terra significat inta. uisi
one.⁊ conditionis minori dignitate
Loci positione: qr celo inferior sonditio¬
nis minori dignitate: q celo corrupti¬
bilior. Sic homines respectu angłoꝵ ⁊ mã¬
sione sunt infimi ⁊ ꝯdicitione cormpti¬
bit nature minꝰ digni. Scd̾m ꝙͣ pdie¬

Expanded text:
onditionis, sublimitate positionis, quia cunctas visibiles et materiales creaturas altitudine supercellit. Excellentia autem conditionis, quia res caeteras sua soliditate, et quadam perpetuitate praecedit. Sic illa coelestium spirituum angelica natura, creaturas universas, et coelestis patriae mansione, et conditionis suae dignitate superat, et eis superemicat. Terra significat hominem, et conditionis minori dignitate. Loci positione, quia coelo est inferior; conditionis minori dignitate, quia coelo corruptibilior. Sic homines, respectu angelorum, et mansione sunt inferiores, et conditione corporalis naturae minus digni. Secundum praedic
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ pͥus cocrupti ꝑ diuinrã gr̃am
reintegrã t. his ita ꝯpositis nouissimefit
homo adymaginẽ:⁊ similitudinẽ d̾i. qi ta¬
lit᷑ in nob uirtutib ⁊ bonis oꝑib dispositis
fit pecc̃or conformis ⁊ simił deo ꝑ uistitiã.
qui pͥus fuit informis  dissimił ꝑ culpã.
homo deniq formatꝰ in ꝑaradysũ uolup¬
tatis tͤnfercur. quia pecc̃or regenerat᷑ ꝑ

Expanded text:
nitatem prius corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo denique formatus in paradisum voluptatis transfertur, quia peccator regen
Abbreviated transcription (Latin):
Nprecedentib p̾missa descͥptione origi¬
nis discretionis arciũ⁊ qͦr dam Alioa
ertum. cirsũ. ⁊ occasum. õm regnoꝵ ab
mitio usq ad nos disposuumꝰ inseqntib
tate suffic̃e uidet᷑ elucidabimꝰ Inueni¬
es in hac parte libelli młta imbecillitati
tui sensus necessarta. tue inchoationi
⁊ in cognitione u̾itatis⁊ in amore litutĩ
om̃ib modis utilia. Si tñ q̃ scͥpta sũt lege
⁊ memorie ꝯm̃dare ñ negleperis.¬
uent liber primue¬

Expanded text:
ne originis et discretionis artium, et quarumdam aliorum, ortum, cursum et occasum omnium regnorum ab initio usque ad nos disposuimus. In sequentibus, tati sufficere videtur, elucidabimus. Invenies in hac parte libelli multa juxta imbecillitatem mei sensus, necessaria tuae inchoationi: et in cognitione veritatis, et in amore virtutis omnibus modis utilia, si tamen quae scripta sunt legere et memoriae commendare non neglexeris. Liber primu
Abbreviated transcription (Latin):
dis s fiusse qͣͣuas quoddã in quo sesot alcare cruꝰ ꝑietũ altitudo altate ãbies us¬
tib ĩ sercis altare ipĩ ĩfideus portaret᷑. altare tĩ ñ legit᷑ alios anulos hũisse. s
tnõ sepatũ eẽc ħ uas retułatũ.abaltari itaut amou̾i pͦs attare ab eo cũ uellet̃ isu
ĩponi ande ipõ alto oꝑe fufili ita fabre fcĩ eet ñ qrͣ appoi̾tũ uidet᷑ abigiũ ẽ St
aulam uͦ altaris qͣm ĩmedio eius positam dno̾ ꝑfenestrã ab oriente strũ

Expanded text:
isse quasi vas quoddam in quo sederet altare, cujus parietum altitudo altare ambiens, ustibus insertis, altare ipsi insidens, portaretur. Altare enim non legitur alios annulos habuisse. Sed utrum separatum esset hoc vas reticulatum ab altari, ita ut amoveri posset altare ab eo cum vellent, et super imponi, an de ipso altari opere fusili ita fabrefactum esset, ut quasi oppositum videretur, ambiguum estulam vero altaris, quam in medio ejus positam dicunt, per fenestram ab oriente struem
Abbreviated transcription (Latin):
anelar.tes: intͣuerũt mare. et c̃ aliqnͣtulũ ꝓcessissẽt: insurgens uentꝰ tipho¬
tucꝰ. irruit contͣ mare nauẽ qui dicebat᷑ heuro aquilo. dt᷑ aut̃ uentꝰ tiphotua¬
cus : qiͣ inflaus mare. ⁊ faciens intumesc̾e.tiphos enĩ interp̃tat᷑ inflatio. et cu
arrepta eẽt nauis.⁊ nõ possec conari contͣ uentũ: cessante naurigio ferebam᷑ in
⁊ de naui in mare depositã in aduitoriũ nariis. qr in ĩpetu fluctuũ fere ipta
est. Scapha dr̃ leuis nauicła de una tm̃ arbore excauata. ut scapha dir᷑. modiea
tiauis uiminea crudo corio borus tecta. cͦmi utũt᷑ pinrite. ⁊ dr̃ ascaphõ ꝙ tarer¬

Expanded text:
anhelantes, intraverunt mare. Et cum aliquantulum processissent, insurgens ventus typhonicus, irruit contra navem, qui dicebatur euro-aquilo. Dicitur autem ventus typhonicus, quasi inflans mare, et faciens intumescere. Typhos enim interpretatur inflatio. Et cum arrepta esset navis, et non posset conari contra ventum, cessante remigio, ferebamur in re scapham de navi in mare depositam in adjutorium navis, quia impetu fluctuum fere rupta est. Scapha dicitur levis navicula, de una tantum arbore concavata. Vel dicitur modica navis viminea, crudo corio tecta cujusmodi utuntur piratae. Et dicitur a scaphon,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sus ⁊ baptizatꝰ ab anania. qͦmͦ pꝰ mlt̃ cͥcuit̃ de damasco rediit ĩ ierłm. ⁊ dũ oar
ĩ tẽplo factus ẽ in extasi. ⁊ uidit. ⁊ audiuit xp̃m elicentẽ fibi. festina ⁊ exi uelo¬
cit dde ierłm. qm̃ nõ recipient tesumoniũ tuũ deine. ad quẽ ip̃e tũt respondit.
tib unanimit̾ uociferati sũt ꝓhicientes uestim̃ta sua. ⁊ puluerẽ iastantes ĩ aera
p̃ magnitudine tristitie. qiͣ furorẽ expͥmentes. duicentes tribuno. toui de t̾ra hoĩẽ¬
tur antonia. et agrippina. et cedi flagrit. et torqueri. ut ita ñ occiãetẽt eũ.
torm̃tis eiꝰ saciati. Et cum astrixissent eũ loris. dix̃ paulꝰ astariti centutioni.
lic uob̃ fldgellare hominẽ rotuañ indãpnat̃ .i. de nuo reatu ordine iudiciario
conuictũ. Qͦ audito: accessit centurio ad triinũ ẽticens. Qd acturͦ es ͣ hic t̾uuᷤ¬

Expanded text:
us ab Anania, quomodo post multum circumitum de Damasco rediit in Jerusalem. Et dum oraret in templo factus est in exstasi, et vidit, et audivit Christum dicentem sibi: « Festina, et exi velociter de Jerusalem, quia non recipient testimonium tuum de me. » Ad quem ipse respondit: tibus, unanimiter vociferati sunt, projicientes vestimenta sua, et pulverem jactantes in aera prae magnitudine tristitiae, quasi furorem exprimentes, dicentes tribuno: « Tolle de terra hominetur Antonia, et Agrippina, et caedi flagellis, et torqueri ita, ut non occiderent eum, tormentis ejus satiati. Et cum astrinxissent eum loris, dixit Paulus astanti Centurioni: « Licet vobis flagellare hominem Romanum indemnatum? » id est de nullo reatu ordine judiciario convictum. « Quo audito, accessit Centurio ad tribunum dicens: Quid acturus es? Hic
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ panlꝰ. ⁊ manu silenciũ indices. aggͥssus est facere gnͣdẽ sermone̾m
inchoans ab altiori.
iri inquit isrłite. et qui tumetis dm̃ de gentib audite:õs plebis isił pa¬
tres nros elegit. ⁊ gxaltauit plebẽ c̃ eeñt incole in egỹpto. seruientes
coꝵ intieserto. Postea introdutẽs eos in terrã ꝓmissã. destruens .uii. gentes
qur habitabãt in t̾ra. distribuit sorte eis terrã.q. ꝑͥ quadngintos .i. ãnos.

Expanded text:
autem Paulus, et manu silentium indicens , » aggressus est facere grandem sermonem, inchoans ab altiori. « Viri, inquit, Israelitae, et qui timetis Deum de gentibus audite. Deus plebis Israel patres nostros elegit, et exaltavit plebem, cum essent incolae in Aegypto, » servientes eorum in deserto, » postea, introducens eos in terram promissam, « destruens septem gentes, » quae habitabant in terra, « sorte distr
Abbreviated transcription (Latin):
neronis. cũ iã nequicia eiꝰ ĩualuiss. et iam in uideos conspirasset: positꝰ est
paulus rome it carcere. uͭ młtos de familia netonis conũtit. ⁊ familiaritatẽ se¬
nece magistͥ neronis sͥ ꝯꝑaũ. Et eod̃ ãno .xiiͦii. ãultimo.s. ĩꝑii neronis. martirio
coronati sũ ip̃e.⁊ petrꝰ. Unde patet eos errare qͥ dñt ñ ecd̃ die occisos ẽẽ. nͥ ĩclłigat᷑
eccõ die antio reuoluto ꝗ stare ñ pot. c̃ cõstet eod̃ ãno .s.xiiͦii. occisos eẽ. ⁊ edd̃ die.¬

Expanded text:
Neronis, cum jam ejus nequitia invaluisset, et jam in Judaeos conspirasset, positus est Paulus Romae in carcerem, ubi multos de familia Neronis convertit, et familiaritatem Senecae magiscoronati sunt ipse et Petrus. Unde patet eos errare, qui dicunt, non eodem die occisos esse, nisi intelligatur eadem die anno revoluto, quod stare non potest, cum constet eodem anno, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
eis iisq ad foꝵ apii .i. ab apio in littore constitutũ. ut d̾ nocte applicantes ibi
ĩuenirẽt uictualia uenalia. uͥ constituerãt tres tab̃nas. tres. s. domos in

Expanded text:
eis, usque ad forum Appu, id est ab Appio in littore maris constitutum, et de nocte applicantes ibi, eis, usque ad forum Appu, id est ab Appio in littore maris constitutum, et de nocte applicantes ibi, invenerunt victualia venalia, ubi constituerant tres tabernas, tres scilicet domos in