comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tantũd capiat potestatis. ħgͥ que dedeo dic¬
ta ĩ: ad totam ꝑtinent tͥnicatem. ꝓpterunam
et coet̃nam subam. siue inpatre. siue infilio eiꝰ
in ipso rerum speties ascribunt᷑. ut more locu¬
tionis nr̃e faciliꝰ se ip̃m insinuet. ut qr om̃ĩa
⁊ facies dĩ inscͥpturis scĩs ñ caro. s diuina
ꝯgnitio intellig̾r ead̾ ratione qͣ ꝑfaciem cõ¬
spectam qͥsq cognoscit᷑: hoc enim inor̾one
dicit᷑ cdeo. Ostende nob̾ faciem tuam. Ac sidi¬
catur. Da nob cognitionẽ tuam. sic ⁊ uestis¬
a dĩ dicuntur. qr nc̃ ds̃ ꝑ speculum agnoscit᷑
turum facie ad faciem quib q electis p̃sentab̾i.
ut ipsam sp̃ẽm ꝯtemplentur. Cuiꝰ nc̃ uestigia
comp̃hend̾e conantui. hoc ÷ quem uide ꝑspe

Expanded text:
d tantumdem capiat potestatis. 33. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem, propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio ejus in ipso rerum species ascribuntur, ut more locutionis nostrae facilius seipsum insinuet, ut quia omniaet facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur eadem ratione qua per faciem conspectam 299 quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicitur: Da nobis cognitionem tuam. 38. Sic et vestigia Dei dicuntur, quia nunc Deus per speculum agnoscitur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝯsistunt. tanto magis claritate diuinilum¬
nis inflãmantur. Uñ ⁊ ipsi uelant facieni
peles sedentis inchiono dei. ⁊ idcirco ceteran
num angeloꝵ ita sunt spintasia or dimimsin¬
guloꝵ ut cam̃ sint ex parte ꝯmunia omĩim
Namdum throni sedes cłi inqͦr dam angelox ord¬
puatis nominib appellantur. quia hoc ipsun
officium in propͥo ordine plenus accepunt e
cum sint omib ꝯmunia. propͥetam̃ hec nou
suis ordinib deputant᷑. Unicuiq enĩsicit¬
p̃dictun: ꝓp̾a offitia sunt iniuncta. que
ꝓpria meruisse eos in mundi constat ex erho
Nam q angłiꝰ ⁊ locis ⁊ hominib p̃sunt. ⁊pro¬
phetam testatur angłs dicens. pͥnceps regmꝑ¬

Expanded text:
is claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera anum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordprivatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enipria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicens Daniel.
Abbreviated transcription (Latin):
unctionẽ uocat dicens. ⁊ nos inqͥt unctionẽ
quã accepistis abeo: ꝑmaneat inuob̾. ⁊ necẽ
ñ habetis ut aliqͥs doceat uos. s sicut unctio
inunum exquib dam tͥb quasi tͥnitas.
ut memoria. intelligentia. ⁊ uoluntas. inqͥb
mens bt̃ in se quamdã imaginẽ tͥnitatis diui¬
ne. Namdum tͥa sint: unũ sunt. q ⁊ singła in
se manent ⁊ omĩa in om̃ib. fater gͥ ⁊ filiꝰ et
sp̃s sc̃s. tͥnitaᷤ. ⁊ unitas. id̾ enim unũ. id tͥa. an
iõ solus appellatur ingenitiis. filius solus
de patre: natus. iõ solus dicitur genitus. sp̃s
sc̃s solus depatre.⁊ filio ꝓcedit. ideo solus am¬
boꝵ nuncupatur sp̃s. In hac tͥnicate alia ap¬
pellatiua nomina. alia ꝓpͥa sunt. La sunt eẽn¬

Expanded text:
unctionem vocat, dicens: Et vos, inquit, unctionem, quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis, ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas, ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent, et omnia in omnibs sanctus trinitas et unitas. Idem enim unum, idem et tria. In ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essen
Abbreviated transcription (Latin):
qd de celis ad adnuntiandum hominibmit¬
tuntur. Augeluis enĩ grece. latine mintius
dicit᷑. Archangeli g̾ca lingna. sũmi nuntũ int̃¬
p̃tantur. qͥ enim parua uł minima annunci¬
ant. angłi qͥ u̾ summa: archangeli nuncupant᷑
Archangeli enĩ cdicti: eo qd̾ p̾matum teneant. int̾
sub qͦꝵ ordine unicuiq angłoꝵ officia depu¬
tata sunt. Nam qͥa archangeli angłis p̃sũt.
⁊ acharias ꝓpħa testatur dicens. Ecce angłs qͥ¬

Expanded text:
quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mitquod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
cs unis ÷. scił ut et tͥnitas sit. ⁊ unꝰ dominsis
as sit. fĩdes apud gͣcos detͥnitate hoc mͦ ÷. una
usia. ac sidicat una natura. aut una eẽntia.
tres ypostasis. qd̾ resonat in latinum uł tres
ꝑsonas. uł tres sub̃as. tam latinitas ꝓpͥe ñ dic̃
ue. qm̃ ue suba apd̃ grecos ꝑsona intelligitur.
non natura.
latine uonuntͥii int̃pretant᷑. ab eo qd̾
dei uoluntatem ppłis nunciant. Angeloꝵ aut̃
uocabula officuĩ nom̃ ẽ non nature. semꝑeñ
ideo᷑ licentia pennas facit. ut cełem eoꝵ incunc¬
ta discursum signficant. sicut ⁊ uixta fabu¬
las poetaꝵ uenti pennas hr̃e dicuntur ꝓpter
uelocitatem. scił. tinde ⁊ scͥptara sac̃ dicit. qͥ
ambulat suꝑ pennas uentoꝵ. Nouem aut̃ ẽẽ
ordines angeloꝵ sacre scͥpture testantur .i.
angeli.⁊ archangłi. troni. dñationes. uͥtutes.
pͥncipatus potestates. cherubm. ⁊ seraphin. qͦꝵ
officioꝵ uocabula cur ita drcta sint int̾pre¬
tando erequimur. Angeli uocantur ꝓpter

Expanded text:
cilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: Una οὐσία, ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit e substantia apud Graecos persona intellegitur, non natura. Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper  licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem ordines esse angelorum sacr archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe uł qͥcqͥdagimus adillum referimus.
sieut ꝓuerbis que ꝑ lingaiam fiuint sepe
dicimus illa ⁊ alia lingua: ita et ꝓder ũbo¬
os ponitur: qr mos ẽ ut ore uerba form̃tur.
Uerbum aut̃ iõ dicitur qi ꝑeum pat᷑ om̃ia con
similitudinẽ patris. figura t qi suscipiens
magnitudinẽ designauit. manusdĩt quod
om̃ia ꝑ ip̃m facta sunt. hinc ⁊ dextera ꝓpt̃
effectum oꝑis totiꝰ creature q̃ ꝑ iõm formata
ẽ. Brachium qr ab ip̃o omĩa ꝯtinentur. uir¬

Expanded text:
quia quidquid agimus, ad illum referimus: sicut pro verbis quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa vel illa lingua: ita pro Dei verbo ponitur os, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem idsimilitudinem Patris; figura, quod suscipiens magnitudinem designavit; manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est; brachium, quod ab ipso omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. uocabis nom̃ eiꝰ saluator qi ipse saluũ
faciet ppłm suum. sic̃ enim xp̃c sig̾cat regem.
ita iħe sig̾cat saluatorem. ñ itaq nossaluos fac̃
qͥcumq rex. s rex saluator. qd̾ uerbum latina
lingua aña ñ habebat. s hr̃e pot̾at sicut po¬
tuit qñ uoluit. Eimanuel ex hebreo inlati
dict̃us. propt̃ unitam cum patre subam. Dñs
propter seruitutem c̾aturam. Ds̃ aut̃ ⁊ homo.
qr uerbum ⁊ caro. Uñ ⁊ bis genitꝰ dr̃. siue qi pat̾¬
eum genuit. sine matre in et̾nitate. siue quia
mat᷑ sine patre intp̃r. Unigenitꝰ aut̃ uocatus:
sccłm cdiuinitatis excellentiam. qr sñ fr̾ib
mo genitus. homo usyon. pater abunitate
substantie appellatur. substantia enĩ uelcẽntia.

Expanded text:
ocabis nomen eius Salvator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latdictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus deum genuit sine Matre in aeternitate, sive quia Mater sine Patre in tempore. 13. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur, substantia enim vel essentia
Abbreviated transcription (Latin):
qr descendens de celo adhesit eccłie. ut pace
noui testam̃ti ẽẽnt duo incarne una. Ange
exii. ⁊ ueni in hc̃ mundũ. homo aut̃ dr̃ qe¬
dos q ꝓnobis hostiam obtulit. Pastor. quia
custos. Magist̃ qr ostensor. Narareus u̾o
a loco. Nazarenꝰ am̃erito .i. sc̃s siue mundꝰ¬

Expanded text:
quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Angelexii, et veni in hunc mundum.' Homo autem didos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mund
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ his nominib filiꝰ incupat᷑. Splendor
aut̃ appellatur ꝓpt̃ manifestationẽ. Lum̃:
qꝑ inluminat. lux qi adu̾tatem contem¬
plandam cordis oculo s reserat. Sol. qr ilium
⁊ quod oriri nos faciat ad uitam et̾nam. fons.
qr rerum origo ÷. uel qd̾ faciat sitientes. ip̃e
quoq alfa ⁊ A. Alfa enim litteram nullã
ipse enim se pͥncipium uideis int̾rogantib
eẽ respondit. Uñ ⁊ ioħes in apocalipsin ꝓpͥe
ipsam luteram ponens ait. egosum alfa. ⁊u.¬
pͥmus ⁊ nouissimꝰ. Imus. quia ante eum ni¬
chil est. Nouissimꝰ quia iudicium nouissi¬
mũ ipẽ suscepit. Mediator quia int̃ dm̃ ⁊ ho¬
minẽ. medius ꝯsticutꝰ ÷. ut hoĩem ad dm̃ ꝑ¬
duceret. Uñ ⁊ illum g̾ei mesitẽ uocant. Pa¬
tine dicit᷑ aduocatus qd̃ nom̃ ⁊ filio ⁊ spũi
ait. rogabo patrem ⁊ alium ꝑaclitum da¬
bit uobis. Int̾cessor aut̃ iõ uocatur qr ꝓculpa
nr̃a remouenda curam gerit. ⁊ ꝓabluendiᷤᷤ
nr̾is cͥminib curam impendit. Sponsus

Expanded text:
tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inlu est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam lprimus et novissimus . Primus, quia ante eum nihil est: novissimus, quia judicium novissimum ipse suscipiet. 29. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Patine dicitur advocatus. Quod nomen et Filio et Spiritui 'Rogabo Patrem, et alium paracletum dabit vobis.' Intercessor autem ideo vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus,
Abbreviated transcription (Latin):
sprratusẽ. et ex eo appellatus spc̃ sẽs. Eropo aut̃
modo quodam dicitur spiritꝰ sc s secd̃m qd re¬
fertier ad patrem ⁊ filium. qd eorũ spt̃ sit. Nã
et hoc nom̃ qđ sp̃s dicitur. ñ scc̾̃m id qd̾ refert᷑.
ad aliqͥd. s sec̾̃m io qd aliquã naturam sigc̃at¬
Smĩs enĩ in corporea natura: sp̃c inscͥpturiᷤᷤ¬
saeris appellatur. uñ ñ tantum patͥ ⁊ filio:
spĩi scõ. secd om̃i rationabili creature ⁊ aĩe.

Expanded text:
spirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod refertur ad Patrem, et Filium, quod eorum Spiritus sit. 3. Nam  hoc nomen quod spiritus dicitur, non secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliqua natura significatur, omnis incorporea natura spiritus in Scripturis appellatur; unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã alteram subam mutatur. ⁊ uestit᷑.
s in ip̃a sua suba. quicqͥd alio mͦ nẽ ÷ aut
fuit secm hoc qd̾ destitit eẽ. qd̾ erat mortał
utiq dep̃henditur. ac ꝑhoc solus d̃s dr ĩmor¬
talis. qr solus incõmutabił Incorruptibił
appellatur. qi corrumpi ⁊ dissolui ñ potest
nec diuidi. quicqͥd enĩcapit. diuisionẽ ⁊ in¬
teritum capit ille. nec diuidi pot̃. nec inte

Expanded text:
aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommutabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec inter
Abbreviated transcription (Latin):
fuis ꝓpħis reuelau̾it. Abdias seritusdm̃. sic̃
ita iste legatuis adgenres: missus uider. ⁊ p̃dieat
que propħali digna sunt misterio ⁊ serui¬
tute. mñ seruus di᷑. Ionas int̃pt᷑ columba. si¬
ue dolens. columba ĩ ꝑgemitii. qñ inuentri
cete tͥduo fuit. dolens aut̃ uł ꝑpt̾ tͥsticiam
quam huĩt desalute nnuuitarum. ul pp̃ ede¬
ram subito arescentem cuiꝰ umbraculo tege¬
batur. cont᷑ solis ardorem. ⁊pse : amathi sarep¬
tane iuidue filiꝰ. ut iuidei affirmant quẽ re¬
suscitauit helias matre postea ad eum dicen
amathi uocatum.amathi enim exebreo in la¬
cupatus ẽ u̾itatis. Tacharias memoria dñ
septuagesimo enĩ anno desolationis templi
completo. ⁊acharia p̃dicante memoratus :
dominꝰ populo suo. ⁊ussuq darii reu̾sus: dĩ
popłs ⁊ reedificatum: ⁊urbs ⁊ templum. ag¬
geus in latinam festinus ⁊ letus resonat. des¬
tructum enĩ templum etlificandũ ꝓpħat.
et post luctum captiuitatis: reg̾ssionis leti¬

Expanded text:
suis prophetis.' Abdias servus Domini. Sicut ita iste legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit HAmathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Lacupatus est veritatis. 20. ZACHARIAS, memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laeti
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet subditorum genꝰ. scopyn enĩg̾ce lati¬
ne intend̾e dicitur. Ep̃i aut̃ g̾ce: latine specu¬
latores int̾pretant᷑. Nam speculator ÷ p̃positus.
in eccłia dicrus. eo qd̵ speculetur atq p̾spiciat
populoꝵ int᷑ se positorum mores ⁊ uitam.
P ontifex pͥnceps sacerdotium ÷ qĩ uia seg̃ntiũ.
ipse : summus sacerdos. ipse maximꝰ pontifex.
nuncupatur. ipse enim efficit sac̾dotes: atq
ipse qd̾umis quisq facere debeat ostendit. An-¬
tea en impontifices ⁊ reges erant. Nam maioꝵ
hec erat ꝯsuetutlo ut rex etiam eẽt sac̾dos. ł¬

Expanded text:
ce, Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus eo quod speculetur atque perspiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atqueipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat
Abbreviated transcription (Latin):
ita componebant᷑ apoetis: ut aptissime eẽnt mo¬
tui corporis. Saltatores aut̃ nominatos
uatro dicit ab archade salio: quẽ initaliam eneas¬
situm adcluxit. quiq pͥmo docuit romanos ado¬
lescentes nobiles saltare.E
Est plane ĩ
artib si᷑nicr̾libi et uen̾is pa¬
troci¬
nium. que pͥuata ⁊ ꝓpria st̃
scene:
de gestu ⁊ corporis deflixu.
tam
molliciam libo ⁊ uen̾i unmo labant al¬
li ꝑ serum. illi ꝑfluxum dissoluti: uͦ ibi uo¬
cib ⁊ modis ⁊ organis ⁊ liris transfigunt᷑: apolli¬
nes. ⁊ musas. ⁊ mineruas. ⁊ m̾curios: patͦnos

Expanded text:
ita componebantur a poetis, ut aptissime essent moita componebantur a poetis, ut aptissime essent motui corporis. Saltatores autem nominatos Varro dicit ab Archade Salino, quem Eneas in Italiam secum adduxit, quique primo docuit Romanos adolescentes saltare. Est plane in artibus scenicis liberi et veneris patrocinium, que privata et propria sunt scene de gestu et corporis fluxu. Nam molliciem libero et veneri immolabant, ilper sexum, illi per fluxum dissoluti. Que vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et musas et Minervas et Mercur
Abbreviated transcription (Latin):
nsputare. ibi enĩ poete. comecdi ⁊ tragedi: adcer¬
amen conscendebant. his q canentib. aliis gestꝰ
idebant. Offi cia scenica. tͣgedi. comedi.
itmelici. istriones. mimi. ⁊ saltatores. Tragedi st̃:
qui antiqua gesta atq facinora scełatorum regũ.
lici aut̃ erant. musici scenici. qͥ in organis. ⁊ liris.
tcitharis. p̃c mebant: ⁊ dicti temelici qd̾ olimĩ
ocistia canebant. suꝑ pulpitum qd temele uoca¬
batur.striones sunt qͥ muliebri indum̃¬
to gestus impudicat̃ feminaꝵ expͥmebant. hii
aut saltando. ⁊ historias ⁊ res gestas demonstrabat᷑.
icti aut̃ istͥones: siue qd̾ ab histria idgenus sit ad¬
dutum. siue qd̾ ꝑplexas̃ historiis fabulas expͥme¬
rait. quasi historiones. Muni funt dicti
gͥti appellatione. qd rerumhumanarum sint imi¬
tattes. nam habebant suũ auctorẽ. qͥ antequã
mimũ ag̾ent: fabłam ꝓnuntiarent. ⁊ lamfabłe

Expanded text:
disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certdisputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica: tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatores. § 45 De tragoedis. Tragoedi sunt qui antiqua gesta atque facinora sceleratorum regum lici autem erant musici scenici qui in organis et lyris et citharis praecanebant. Et dicti thymelici quod olim in s cantabant super pulpitum, quod themele vocabatur. Histriones sunt qui in muliebri indumto, gestus impudicarum feminarum exprimebant, hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi histriones. Mimi sunt dicti greca appellatione, quod rerum humanarum sint imitatores, nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronunciaret. Nam fabule
Abbreviated transcription (Latin):
he atrum ẽ. quod scena includit. semicͥculi
figuram hñs. in quo stantes om̃s inspiti¬
unt. cuiꝰ forma pͥmo rotunda erat. sicut et
amphiteat᷑. postea: examphiteatro cheatrum
fc̃m̃ ẽ: theatrum aut̃ ab expectaculo nomina¬
tum. ait ot ec teopiac. qd in eo popłs desuꝑ
stans atq spectans. ludos contemplarit᷑. id
actos. metͥces ibi ꝓstrarent᷑. Id̾ ⁊ lupanar uoca¬
tum: ab eisdem m̾et̾cib. que ꝓpt̾ uulgati corꝑis
leuitatẽ: lupe mincupant᷑. Nam lupe m̾et᷑¬
ces a rapacitate uocate. qd̾ ad serapiant iniscits
⁊ app̃hendant. Lupanaria enĩ apaganis cons-¬
tituta s: ut pudor mulierum infeliciũ ibi pub¬
theatrum: in modũ domꝰ instructa cũ pulpito
qͥ pulpituf orcistra uocabat᷑. uͥ cantabant co¬
mici. cͣgici. atq salcabant histͥones. ⁊ muni.
Dicta aut̃ scena g̾ca appellatione eo qd inspẽm
domus erat instructa. Uñ ⁊ apud hebreosta¬
maculorum dedicatio a similitudine domicilioꝵ

Expanded text:
 autem est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi pubtheatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa. Unde et apud Hebraeos tabernaculorum dedicatio a similitudine domicilioru
Abbreviated transcription (Latin):
idolate uestiunt᷑. N ã pͣsinꝰ t̾re. Uenetꝰ. celo ⁊ mari apa¬
athenis : pͥmꝰ. iiiͬ. equos iunxisse fert᷑. sic̃ ugiliꝰ
auctor ẽdicens. pͥmus erictoniꝰ currꝰ ⁊ quatuor
ausus. Iunge equos. rapidisq rotis insisd̾e uictor.
fuit aut̃ min̾ue ⁊ uulcami fili. de caduca intra t̃¬
ram libidine. ut fabule ferunt ꝓcreatus. por¬
tentum demoniacũ. pmo diabolus. qͥpͥmo uno¬
ni currũ dedicauit. tali auctore: quadrige ꝙ
omib eqͥs inic̾etur. iugo pͥmꝰ ciristene sitionꝰ cen
medios iugauit. eisq singulos exutͣti pt eñt
ni funarios uocant. agen̾e uinciesonis allige¬

Expanded text:
idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paidololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paAthenis, primus quatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae promnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte ni funarios vocant, a genere vinculi
Abbreviated transcription (Latin):
trie: recognoscunt᷑. Omnamenta cirei:
oua. meta. oboliscus. carcer. Qua honori pol¬
lucis ⁊ castoris ad scbunt. qͥilloᷤᷤ d̾ ouo ẽditoᷤ cͤdẽdo
de cigno ioue. ñ erubescunt. fingunt aut̃ cir¬
censia romani ad causas mundi referre. ut
t̃minum ac finem mundi designare uolunt.
abeo qd̾ aliqͥs em̃sus finis÷. siue testimonio ori¬
entis oecidentisꝙ solis. Qbolscum mes¬
fres rex egipti. pͥmus fecisse fertur: tali excausa. cũ
quodam tp̃r nilus iuolenti mnundatione egipto
exigeret. sagitan in undas misit. ñ młtopꝰ gui ua
recepto: duos obolibos soli sacͤuit. Obolatus enĩ¬
mundũ solcurrit. medio aut̃ spatio abutroͥq
meta constitutꝰ oboliscus. fastigium. summita¬
temq celi sigc̾at. cumsol abutͦq spatio medio
horarum discͥmine. tͣnscendit. sũmo obolisipͤo. su¬
ꝑ positum ẽ qddam auratii. inmodũ tlãme for
A uriga pͥe dictus: qd currum agat et regat. siue qd
dictus. Aurige aut̃ duob colorib sunt. qͥb syẽs

Expanded text:
e ornamentis. Ornamenta circi: ova, meta, oboliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autcensia Romani ad causas mundi referre, ut llatione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. De obelisco fres, rex Egipti, primus fecisse fertur tali ex causa: cum quodam tempore Nilus violenti inundatione Egipto ine exigeret, sagittas in undas misit. Non diu post, grarecepto duos oboliscos soli sacravit: oboliscus enimundum sol currit. 2. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus obeliscus, fastigium summitatemque coeli significat, cum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obelisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formAuriga proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem
Abbreviated transcription (Latin):
Amphitheatrũ dictũ÷ ꝙ eeduobꝰ cheatͥs sie factũ sã ãphitheatrũ
rotundũ ÷. tͥeatrum uͦ ex medio theatro ẽ. semi¬
circuli figuram hñs. Genera gladiatoꝵ:
p̃cedentib pͥus signis militarib: unꝰ a porta orien¬
tis: alt̾ ab occidentis porta ꝓcecdebant: meqͥs al¬
bis. cum aureis galeis. minorib ⁊ habiliorib du¬
ptignam dimi cantes: quousq alt̾ in alt̾ius
morte ꝓsiliret. ut hret qui cad̾et. casum. głam:
qui ꝑimeret.que armata pugnabat martiᷤ duelli
cuspide resistente oꝑiret. implicitũq uirib
suꝑaret. que armatura pugnabat neptiino:
dictiis. gestabat enĩ cuspidem. ⁊ massam plum¬
beam: que adu̾sarii iaculum impediret. ut
anteꝗͣ ille feriret rete: iste ⁊ suꝑaret.: ħ arma¬
tura: sacrata erat uulcano. Ignis enĩ semꝑ aꝗͥ
ĩ sequit᷑. ldeoq cum retiario componebatur. qͥ a
arioꝵ pugna erat: fugientes inludo homines.
in iecto laqueo impeditos consecutosq ꝓstra¬

Expanded text:
s sit factum, nam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheatro est, semicirculi figuram habens. Genera gladiatorumim equites, precedentibus signis militaribus, unus a porta orientis, alter a porta occidentis, procedebant in albis equis cum aureis galeis minoribus et habilioribus arpugnam, dimicantes quousque alter in alterius mortem prosiliret, ut hqui perimeret. Quae armatura pugnabat Marti duelli cuspide insequente operiret, implicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno trdictus est, gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, que adversarii iaculum impediret; ut antequam ille feritet rete, iste superaret. Hec armatura sacrata erat Vulcano, ignis enim semper insequitur: ideoque cum retiario componebatur, quia atorum pugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo impeditos consecutosque prostra
Abbreviated transcription (Latin):
erarum ꝑugna erat emissas bestiabee ipr
tacula crudelitatis: te inspetio unitatis. ñ solũ
hoĩum uitiis s et demonũ iussi instituta ĩ. ꝓm̃¬
nicħ debet eẽ xͥano: cum cͥcens insania. cũ im¬
pudicitia theatͥ. cum amphcheat᷑ crudelitare.
cũ acͦcitate harene. cum liruria ludi. Deum

Expanded text:
erarum pugna erat emissas bestias juvenetacula crudelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta  debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Paro equites singłares iõ currere dnt̃. qi sin¬
gularit unus qͥsq cursum uite huiꝰ ꝑ agit.
aitir fsisit aliꝰ alio tpr̃ sequens aliũ. ꝑ unam tam̃
uiam mortalitatis. usti adyam metam mortsꝰ.
fiem cur sus uen̾at. desiliebat. ⁊ cumrebat. siue
cuirit mortalitati ob hoc asuꝑiori parte cĩt.

Expanded text:
s ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis. finem cursus venerat, desiliebat et currebat; sive curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt
Abbreviated transcription (Latin):
udi cucenses: saeroꝵ causa ac tłoriundam
gentiium celebrationibꝰ instituti s̃. uñ ⁊ qͥeos
spectant: demonum cultib insuire disr. nam
res equestͥs anã simplex agebatur. ⁊ utiq cõmu¬
nis usus. reatus ñ erat. s cũ adludos coactus ẽ:
castori et pollut̾i deputant᷑ hee speties quib eqͦs
a mercurio distͥbutos: historie docent. Sed et nep¬
tunus. equestͥs ludi ẽ. quẽ g̾ci upon appellant.
s ⁊ mari ⁊ ioui. inludis eqͥ sunt ꝯsecrati.⁊ ipsi
quadrigis p̾sunt. C ircenses aut̃ ludi ĩõ dicti: uł¬
accuendo. uł qd̾ ĩbi nc̃ mete sunt. olim gladii
ponebant᷑. qͦs qdrige cucum ibant. Ex iñ dic
n cͥcenses ab ensib cͥca quos currebant. siquid̃
⁊ inlutore r ipas fluminĩ cursus agitantes gla¬
dios in ordine in ripe lictore ponebant. ⁊ erat ar¬
tis eca ꝑicula equũ torquere. Iñ ⁊ circenses dicti
putantur: q̃i cucum enses. Circũ: soli
ofpatio. ⁊ esfigies de fastigio edis emicat. da ñ pu¬

Expanded text:
circenses sacrorum causa, ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris est, quem Graeci Hippion appellant; sed et Marti et Jovi in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis pa circumeundo, vel quod ubi nunc mete sunt, olim gladii ponebantur, quos quadrige circumibant. Inde et circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripe litore ponebant; et erat artis, equos circa pericula torquere: inde et circenses dicti putantur, quasi circumenses. Circus soli co spatio et effigies de fastigio edis emicat, quod non pu
Abbreviated transcription (Latin):
omino ⁊ugo dil̃te. Ieqbꝰ q̃rigas solibigĩ
lime. trigas inferis. se iugas. ioui. desultor es luci¬
fero ⁊ espero sacͣuert quadrigam ĩo soli iungũt:
su cũ sole contendit. siue qr iocte ⁊ die uiditur.
Iungunt enĩ unũ equum ugrum: alt̾um candi¬
dum. Trigas. diis infens: ꝑ hii ꝑtres etates hoc̃s
ad se rapit᷑ .i. ꝑ in fanciam. iuuentutẽ atq senec¬
ximũ dõꝵ suoꝵ eẽ eum c̾dunt. Iõ aut̃ rotis qͣd̾¬
gas currere dnt: Siue qr mundꝰ iste cͥculi sui
celitatem tͣnsciit: siue ꝓpt̾ solem. qi uolubili
drige currunt: referentes hoc adcurslũ septem
stellarum qͥd mund̾ regi dñt. siue adcursũ
septem dicrũ p̃sentium. qͥb ꝑactis. iute t̾mmꝰ

Expanded text:
 jugo dictae. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, et trigas inferis, sejugas Jovi, desultores Lucifero, et Hespero sacraverunt. Quadrigas ideo soli jungunt, su cum Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senecximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili adrigae currunt referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hominib publica ĩ p̃beatur inspectio. ħ et
ludicra noncupata: qd in ludis gerant᷑ insce¬
nis. ludꝵ origo. sic tradit᷑. lidios: ex asia trans¬
uenas: inetruria consedisse duce tyreno. qͥ
fr̾i suo cesserat regnum. Contentione gͥ ine¬
truria int̾ cet̾os ricus suꝑsticionũ suarit spec¬
tacula qͦq religionis nominae instituert̃ uñ
romani arcessitos artifices imitatis. ⁊ iñ lu¬
di: alidiis uocatis̃. Uarro aut̃ dicit. ludos alu¬
suuocatos. qd̃ iuuenes ꝑdies festos solebant
ludi exultatione ppłm delectare. Uñ et eũ
lusum iuuenũ. et dieb festis t̾emplis et reli¬
gionib reputant. nicħ iam decausa uocabli.
dũ rei causa. idolatͥa sit. un ⁊ ꝓmiscue luditli¬
balia uocabant᷑. obhonorem libi patͥs. obhec:
despitienda ẽ originis macula. nebonũ estimeᷤᷤ
qͥd mitium a malo accep̃. Ludꝰ aut̃. gigͣnicus ẽ¬

Expanded text:
quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus e
Abbreviated transcription (Latin):
angũ ꝓpt̾ea: ut unitates suas ⁊ saclegia excu
Molr i ead iumilantes. Item roseosestati eurre
uoleertint. ꝗd ignes coloris sĩs. ⁊ cunctate fla¬
uescant. albos hiemi ꝗd sit glaciat ifrigorit
uaiũsa canescant. ueri praximos colore iui
rere marti saẽunt aqͥ tomam ex oruint᷑ q
quia uexilla romanoꝵ eoco decorant᷑. suit ꝓ rer
gaudet sangͥne: alboᷤᷤ ⁊ephiris et serenis tempedo
cenileo sunt colore luteo .i. croceo. igni et soliq̃
plimos color es hat̃. sicq dum hac expectatene
dox cultib act elem̃tis mindialib ꝓfanant s
dem dõs acq ead̾ elem̃ta. ꝓculduibio colere nocun
illum. diabolus ⁊ angeli eiꝰ repleuert.
e theatro
De scena.¬

Expanded text:
ngunt ut vanitates suas et sacrilegia excusmari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colorere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestacaeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, uod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa procul dubio colere noscunillum diabolus et angeli ejus repleverunt. De theatro. quo scena
Abbreviated transcription (Latin):
ła motu riunt fortis: noĩatam dñt. Scilicet qd inluc¬
tando. cũ mediꝰ arripiant. fere quatiant. iõꝙ. apł
gͥcos palim uocat᷑. Qͥdam opinant᷑ artem lictandi.
ursoꝵ otentione monstͣtam. namq int̾ cet̾as teras
sese more luctantiũ. Que latini certaam¬
na: gͥci agones uocant. a freq̃ntia qua celebrant᷑.¬
siqͥd̾ ⁊ omẽ cetum. atq conuentũ agona dici alii:
nuncupatos agonas putant. gonun
gitandi ꝑitia. standi pacientia. adcitharã qͦ uł ti¬
bias: incedendi gestus. demorib qͦ: de forma. de
cantandi modulatione. t̃rest᷑ qͦ belli. ⁊ naualis
p̃lii: ꝑ petiendoꝵ q supplicioꝵ c̾tamina.

Expanded text:
a motu ruine fortis nominatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter ceteras feras,sese, more luctantium. Que Latini certamina, Greci agones vocant, a freqSiquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; ali nuncupatos agonas putant. § 26 Dgittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
Abbreviated transcription (Latin):
innicus ludus ÷ uelocitatis ac uirũ
athlete.⁊ cursoꝵ uelocitas comꝓbatur. huic
accidit. ut oĩim ꝓpe arcium excitia. ginnasi¬
a dicant᷑. ante enĩ in locis certantes. cincti e¬
rant ne nuidarint᷑. post relaxato cingło: repẽ¬
te ꝓstratus examinatꝰ ẽ: Q uidam cui sor. qͥre
ex consilii decreto. Tunc arconipomenes. ut ma
de inceps om̃s ex̾citarentur ꝑ misit. exillo gies¬
um dictum: qd iuuenes nudi ex̃centur incat
uͥ sola t̾m uecunda oꝑiuntur
iurtus. atq luctatio. uñ ferunt qͥdam rigta
tot filios adolescentes hr̾e: totid̾ gen̾ib de regionis¬
sisse contend̾e. Saltus dictusq̃i exitire mal
sus: a uelocitate currũ uocatꝰ. ẽ enĩ cursus. celitas
pedium.actus: a iaciendo uñ ⁊ piscaton¬
um rete. iaculum dr̃. huic arti usus ẽ arreptos lag¬
des ꝓculferire. hastas pond̾e libratas iac̾e sagutas

Expanded text:
nicus ludus est velocitatis ac virium athletae, et cursorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verenda operiunturvirtus, atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem, totidem generibus de regno iussisse contendere. Saltus dictus est, quasi exilsus a velocitate crurum vocatus est; est enim cursus velocitas pedum.um rete iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. Uñ ⁊ ille pͥmus corneliꝰ scipio appel¬
latus ẽ: qr in foro pat̾ eius cecus innixus eo
ambulat᷑. suꝑscipionẽ aut̃ aqͥla suꝑsede¬
bat. ob indic ium: qd ꝑuictoriam qi adsu¬
ꝑnam magnitudinẽ ascend̾ent. iñ ⁊ colore
rufo ꝑlniebant᷑: qĩ imitarent᷑ diuini ignis¬
esfigiem. qd̾ u̾o acarnifice ꝯtingebantur. id
ẽat indiciũ ut ad tantũ fastigiũ euecti. medioc̾ta¬
tis humane hoc cõmonentur. Duob enim
genib deletur exercitus aut int̾nitione
aut disꝑsione. Salustius. hostes inqͥt op
ꝙaut age diu̾sos. ⁊ dissice corpora ponto. sx.¬

Expanded text:
tuntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appeltuntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarenteffigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id erat indicio, ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. 7. Duobus autem generibus deletur exercitus, aut internecione, aut dispersione. Sallustius: Hostes, inquit, Aut age diversos, aut disjice corpora ponto. S
Abbreviated transcription (Latin):
incruento ec̃citii deportasse. Pompa dictaẽ.
gͥca significatione. AΩueo eonNEereey.
hoc ẽ publice ostentari. Bcedit enĩ uictoria. pom¬
pam. ideo qd̾ ituris ad hoc certamen. pͥmũ ẽ uic¬
torie uotum. Tropheum dictum: apotoitropes.
qͥ fugasset: merebatur tropheum. qͥ occidisset: tri
betur. semiplene. fphrum. qr nondũ plenã uic
toriam ꝯsecutꝰ. non enĩ optinuitᷤ. fugauit ex̾ci¬
dicio honoraret᷑. ⁊ lam pͥmum de tͥumpho duci
concedendo: ex̾citum iudicare erat solitũ. scdo:
triumphantes quadͥgis ueh̾ent᷑. ex illo. qd soli¬
ti sunt pͥores duces. hoc habitu bella mire.
Quicumq enim in conflictu uicissent: palma
qͥrea coronabãtur. qr palma stimulos ht̃. qͥ
cea. eo qd ħ arbor sine spinis ẽ namq purp̃t¬
am ⁊ palmatã togam tumpbantes induebã¬
tur. ⁊ scipionẽ cũ sceptro: in mami gebart.
adimitationẽ uictorie sccepionis scipioni.
licet ⁊ scipio bacułꝰ sit.: quo homines inni¬

Expanded text:
incruento exercitu deportasse. Pompa dicta aeca significatione apo tou pompeuein, hoc est, publice ostentari. Praecedit autem victoria pompam ideo, quod ituris ad hoc certamen prius est victoriae votum. Trophaeum dictum apo tes propes,ostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui ocbetur; semiplenae tropeum, quia nondum plenam est victoriam consecutus: non enim optinuit, sed fugavit exercidicio honoraretur: nam primum de triumpho duci concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo striumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet; qrea, eo quod haec arbor sine spinis est. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines inni
Abbreviated transcription (Latin):
dera: sic̃ ꝑseculares bella. Alii federadic t̾a pu¬
tant: aporca fed& ⁊ crudelit occisa. cuiꝰ mors
optabatur ei: qapace resilisset. uugiliꝰ: ⁊ cesa
iungebant fecła porca. federis parte sinducie.
id est uutute adhipiscatur. hoc ẽ enim iusgenti¬
tium: um ui. expellere. Nam turpis ẽdole
quesita uictoria. Certa enim uictoriae ua
occisio hostis. ł expoliatio. ł utrumꝗers ontin

Expanded text:
dera, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse pudera, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qjungebant foedera porca. Foederis partes induciae; id est, virtute adipiscatur: hoc est enim jus gentium, vim vi expellere: nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ualent. intumłtuñualent. differunt enr̃bellũ.
pigna. ⁊ p̃lium. Nam bellum uniu̾sum dr̃ ut pu¬
nicum. huuiꝰ paires sunt pugne: ut catensis ter¬
mensis. Rursus inuna pugna. młta s̃plia ialuid
enĩ. incornib alid. in media. alidꝰ in ext̾ma atie
geritur. Bellum gͥ totum: pugna uniꝰ diei. ̃lũ:
pars pugnes. Bellum ana duellũ uocatum: eo
qd̾ due sint partes dimicantium. uł qd̾ alt̾m fa¬
ciat uictorem: alt̾m uictũ. Postea detracta ⁊ mu¬
tata luteradictũ ẽ bellum. alii ꝑ antifrasim
putant chctum: eo qd̾ sit horridum. uñ illud.
mendo hostis hostem. uñ ⁊ p̃lia ligna qͥb iui̾a p̃¬
mitur. Eugna eo uocata qd̾ initio usus fuiss:
in bello pugnnis ꝯtendend̾e. ł qr pͥmo bellum
tur. Pugna. fuga. Uictoria. Pax. Pacis uocabu
pax accipitur. pmum fedus initur. fecdus:
pax que fit int̾ cdimicantes. uł afide ⁊ afaialibꝰ
.i. sac̃dotib dictum. ꝑ ipsos aut̃ fiebant fe¬

Expanded text:
valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo quod sit horridum; unde illud mendo, hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum tur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulpax accipitur, foedus primum initur. Foedus pax que fit inter dimicantes, vel a fecialibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant fe
Abbreviated transcription (Latin):
parentis ceciet. Bella itaq dicunt᷑: int̾na ext̃na ser¬
uilia. socialia. pryatica. Nam pyratica bella futt:
sparsa latronũ manꝰ. ꝑ maria. oþoparonib leuib
⁊ fugacibꝰ non solum in nauiũ cõmeatus. s ⁊̃ insu¬
las ꝓuinciasq uastantib. qͦs pͥmũ s̃neiꝰ pom
peuis pꝰt młtam uastationẽ quã t̾ra mariq diu
egerãt: mira cełitate compressit ac suꝑauit.
Sũ aut̃ bellum uocatur qd̵ contra hostes agitur.
ita tumultꝰ. qd̾ ciuili seditione concitatur. Nã
selitio ẽ dissensio ciuium. dicta: qd̾ seorsum alii
ad alios eant. alii existimant disfentionẽ aĩoꝵ se¬
dicionẽ uocari: quã g̾ci diastasim uocant. qͦ ã
enim differat utrumq cicero docet. Potest enĩ
sine bello ñ potest. Quids enim aliud tumultus:
nisi ꝑturbatiotanta. ut maior timor oriatur:
ẽẽ tumultũ. quã bellum. nã inbello uocatioẽs

Expanded text:
parentis Cederet. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, serparentis Cederet. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciapeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enisine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, nisi perturbatio tanta ut major timor oriatur? esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes
Abbreviated transcription (Latin):
riors bella intulit nẏnus:¬
rex assirioeum. tpse enim finib suis neqͣꝗͣ
contemptiis: humane societatis fedus irrumpers:
⁊ uitute ꝑdomuit. hinc ⁊ stucluit orbis an mutuo
sangͥne. alt̾na gͣssari cede. quatuor aut̃ sunt ge¬
nera belloꝵ.i. iustum. in iustum. cruile. ⁊ plusꝗͣ
bellũ ẽ: qd̾ de furore ñ legitima ratione initur. de
sandoꝵ hostium cãm bellũ geri: iustum nullũ
pot̾. Et hec idem tulliꝰ paruis int̾iectis subdi¬
dit. Nullum bellũ iustũ hẽt᷑: nͥ denuntiatum. nͥ
dictum nͥ derepetitis reb. Ciuile bellũ ẽ int̾ ciueᷤᷤ
orta seditio. ⁊ concitati tumultꝰ. sic̃ int̾ sillam et
manium. qͥ bellũ cuule inuicem inunagente gel¬
serunt. Plusquã ciuele bellũ ẽ: u ñ solum ciues
certant: s et cognati. quale actum ẽ int cesarẽ
⁊ pompeyum: qñ gener ⁊ socer inuicẽ dimicaue¬
runt. siqͥd̾ in hac pugna. fr̾ cum fr̾e dimicauit. et
pat̃ adu̾sus filium arma portauit. Lucanꝰ. In

Expanded text:
rimus bella intulit Ninus Assyriorum rex: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, ervitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De sandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente geserunt. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt: siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus: .
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatur. s hec ratio quẽ ad mod̾ in mundot ex
mobilitate cͥculoꝵ. ita ⁊ immierocosmos int̾m
p̃teruocem ualet ut sine ipsiꝰ ꝑfectione etiã
homo symphoniis carens ñ ꝯstet eiꝰd̾ musice. ꝑ¬
fectione etiam met᷑ consistunt in arsis. ⁊ thesis
.i. eleuatione ⁊ positione.
De astronomie nomine.¬

Expanded text:
r. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione. De Astronomiae nomin
Abbreviated transcription (Latin):
strum abinuentee uocatum. ysis regina
egiptiorum. id gͣuis inuenisseꝓbatur
uuenalis ysis ⁊ urato feriat mealumina
sistro. Inde ⁊ hoc mulieres ꝑcutiunt. qr inuen¬
trix huiꝰ generis mulier. unde ⁊ apudamaro.¬
nas sistro adbellum feminaꝵ ex̾citus uocabat᷑.
Tintinnabulum de sono uocis nom̃ ht̃. sicut ⁊¬
plausus manuum. stridor ualuaꝵ. Sẏmpho¬
ma uulgo appellat᷑ lignũ ꝯcauum exutͣq par¬
te pelle extenta. qd̾ uͥgilius hinc iñ musici fen¬
unt. fitq mea ex ꝯcordia gͣuis ⁊ acutus suauiꝰ¬
simus cantus.

Expanded text:
strum ab inventrice vocatum: Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt: fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus.