comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di malum ꝓmalo ẽi qui reddit potius bonum ꝓbono. Ille enĩ &¬
si peccator est & scelestus. debonis suis dat eccłẽ Ille aũ malũ
promalo ei reddit : C̃ui subtrahit correptionem: Sed quõ hoc
totum̃ dilectissimi faciendũ ẽ. aliquando aũ homnes. coareptores
suos putant inmcos suos. Ideo cũ dixixs& corripite inqui&os.
subiecit consolamini pusillanmes: foste enĩ de correptione in¬
cipit deficere : & ꝑturbatur: Tunc opost& consolar:uscipite
Infirmos. neper infirmitatẽ cadant : sititubare eum fecit
infirmitas sinu suo suscipiat caritas : & cũ ista dixiss& adie¬
cit in nouissimo Uid&e nequis malũ ꝓmalo alicui redĩdat
Ergo non est malum correptio sifit : Sbona ouis quando cor¬
ripitur ap̃posito suo : qui dicit E mendibit me iustus inm̃seri sordia
semꝑ gaud&e : Uenite exultemꝰ dño inuitat admagnas epulas
quae distinguenda ẽ ab exultatione bona. sufficer& dicere :¬
uenite exultemꝰ  breuiter distinxit. quid sit bene ex ul¬

Expanded text:
det malum pro malo, cum reddat potius malum pro bono. Ille enim etsi peccator est scelestus, de bonis suis dat Ecclesiae: ille autem malum pro bono ei reddit, cui subtrahit correptionem. Sed quoniam hoc totum de dilectione faciendum est; anquando autem homines correptores suos putant inimicos suos: ideo cum dixisset, Corripite inquietos; subjecit, consolamini pusillanimes. Forte enim de correptione incipit deficere, et perturbatur: tunc te oportet consolari. Suscipite infirmos: ne per infirmitatem cadant. Si titubare eum fecit infirmitas, sinu suo suscipiat charitas. Et cum ista dixisset, adjecit in novissimo, Videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ergo non est malum correptio si sit. Sed bona ovis, quando corripitur a praeposito suo, quid dicit? Emendabit me justus in misericordias. 2. «Venite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epulas quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsul
Abbreviated transcription (Latin):
nib abstincatis : Nã hoc a quibusdã. & primi patres nr̃i
fecerunt. sicut commemoras : Nontam̃ ea damnandi: sed
significandi gr̃a. quod ñ intelligitis : Etxp̃iani. ñ here
tici sed catholici: edomandi corporis causa: ꝓpt̃ anmã
in orationib amplius humiliandã. Non qđ illa eẽ im¬
munda credant: p̃solũ a carnib : uerũ a quibus dam
&iam trae fructib abstinent: Uel semꝑ sicut pauci: uel
cestis dieb atq temporib. sic̃ ꝑ quad ragesimã fere om̃s.
quanto magis quisq uel minus. seu uoluerit. seu potuerit

Expanded text:
nibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et undetici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ciat: ñ peccatꝰ. nubat: satis declarauit nuptias nullũ eẽ peccatũ
Propt̃ sacramenti aut̃ scĩtatẽ: sic̃ fȩmina &iã sicathe cumina
fuerit uitiata: ñ potest post baptismũ interdĩ uirgines con¬
secrari : ĩta ñ absurde uisũ ẽ. eũ qui excessit uxoriũ numerũ
singularẽ : ñ peccatũ aliqđ commisisse: sed normã quandam
sacram̃ti a misisse : Non aduitȩ bonȩ meritũ. sed adordina¬
tionis ecclesi asticȩ signaculũ necessariã: Ac ꝑ hoc sic̃ plures
anti quorũ patrũ uxores significauerunt futuras exomnibꝰ
gentilib ecclesias. uniuiro subditas xp̃o : ita noster antistes.
unus uxoris uir : significat exomnib gentibꝰ unitatẽ. uni
sic auiuo uiro in alterius transire conubiũ nec tunelicuit.
nec nunclic&. nec unquã licebit: A postatare quippe ab uno
dõ & ire in alterius adulterinã suꝑstitionẽ semꝑ ẽ malum:
N

Expanded text:
ciat; non peccat; . nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. ciat; non peccat; . nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singularem non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per hoc, sicut plures antiquorum patrum uxores significauerunt futuras nostras ex omnibus gentibus ecclesias uni uiro subditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. n
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽq ꝑturbant: bona plane & maxime obtandaẽ : Nec ip¬
sahuius ẽ uitȩ : Non enĩ qualiũ cũq hominũ uoxẽ sed max¬
ime piorũ multũ que iustorũ atq scõrũ. sidixerimꝰ qm̃ peccatũ
ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ: & ueritas in nobis ñ ẽ : Tunc itaq
a pathia istaerit : quando peccatũ in homine nullũ erit: nunc
uiuere existimat : ñ idagit ut peccatũ ñ habeat. sed ut ueniã
ullus affectus: quis hunc stuporẽ ñ omnib uitiis iudic& cẽpe
iorẽ : Nnius uxons uir: Ił clȩ dispensatorẽ non licere
ordinari nisiunius uxoris uirũ : acutius intellexerunt. quinec
cũ. qui cathe cuminus uel paganus habuerit alterã : ordinan¬
dũ eẽ censuerunt: Desa cram̃to enĩ agit᷑ ñ depeccato: Nam
inbaptis mo. peccata om̃a dimittunt᷑: Sed qui dixit siaccepe¬
ris uxorẽ ñ pec casti : & nupserit uirgo ñ peccat : & qđ uult fa¬

Expanded text:
mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est; sed nec ipmentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est; sed nec ipsa hujus est vitae. Non enim qualiumcumque hominum vox est, sed maxime piorum multumque justorum atque sanctorum, Si dixerimus quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet ernales apostoli. Ecclesiae dispensatorem non licere ordinari nisi unius uxoris uirum acutius intellexerunt qui nec eum qui catechumenus uel paganus habuerit alteram ordinandum esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti, et si nupserit uirgo, non peccat, et: quod uult fa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ consummat᷑. homo liber&ur : : Sed quando c̃ sumit᷑
inquies. siminuit. quare ñ consumitur : Minuit aut inuita
ꝓficientiũ : qđ inuita c̃sumit᷑ ꝑ fectorũ : Prima ẽ ergoliber¬
tas. carere criminib:: I deo & aplus paulus. quando elegit
ordinandos. uł pbros . uł diaconos. & quicũq ordinan dusẽ
ad p̃positurã ecclesiȩ : ñ ait si quis sine peccatoẽ. hoc enĩ sidi
cer& omis reꝓbar&ur nullus ordinar&ur: Sed ait siquis
si ne crimine ẽ sicutiẽ homicidiũ. ad ulteriũ . aliqua inmun¬
ditia fornicationis. furtũ. fraus. sacri legiũ. & c&̃ huius¬
modi: Cũ coeperit ea ñ habere homo: deb& aut̃ ñ habere
om̃is xp̃ianus homo : incipit caput ersere in libertatem ::
sed ista inchoataẽ. ñ ꝑfecta libertas. Alla quȩ apathia¬
siita intelsegenda ẽ: in animo quippe ñ incorpore accipitur.
ut sine his affectionib uiuat᷑. quȩ contra rationẽ accidunt.

Expanded text:
peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quihomo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quasi ita intelligenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his affectionibus vivatur, quae contra rationem accidunt
Abbreviated transcription (Latin):
NMullus in ecclesia recte possit ordinari minister. sidix iss&
iss& nullũ peccatum habentes. ubi ait. nullũ crimen habentes :
Multi quippe bapti zati fideles sunt sine crimine: sine pec¬
cato aut̃ in hacuita neminẽ dixerim: Quanta lib& pelagiani
quia hȩc dicimꝰ aduersus nos inflentur. & dirumpantur
insania: Non quia peccati aliquid remaneat. quod in bap
tis mate ñ dimittat᷑. sed quia in nobis. inhuius uitȩ infirmȩ
infirmitate manentib. cotidie fieri ñ qui escunt: quȩ fidelit᷑
orantib cottidie remittant᷑.Quẽ lib& ualde iustũ dis¬
cutias in hac uita : quã uis iã sit dignus iusti uocabulo: ñ est
multi iusti dicti sunt sine querela qđ intellegit᷑ sine en¬
crimen : Crim̃ ẽ aut̃ peccatũ graue: accusatione & dã natione
Nulla laudat. odit om̃a : Quomodo odit
medicus aegritudinẽ aegroti : & id ait curando. ut aegritu do
pellatur. aeger leu&ur : Sic ds̃ grã sua hoc in nobis agit. ut

Expanded text:
utem in ecclesia recte posset ordinari minister, si dixissetisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliquitismate non dimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crcrimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione cat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim coaeuũ dõ mundum istum dicimus. quia non eiꝰ a&er¬
nitatis est hic mundus. cuius a&ernitatis est ds̃: Mundum
quippe ds̃ fecit: & sic ab ipsa creatura quã fecit ds̃. tempora
eẽ cẽperunt : & ideo dicuntur aet̃na tempora: Nontamen
sic sunt aderna tempora. quomodo &ernus ẽ ds̃. quia ds̃ est
ant᷑empora. qui fabricator est temporũ: Sicut om̃a quae
fecit ds̃ bona sunt ualde. sed non sic bona sunt. quo modo
bonus est ds. qui illa fecit: Nec aut̃ facta sunt: nec eagenuit de
seipso ut hoc eent quod ipse ẽ. sedea quefecit deni hilo: ut
non eent̃ aequalia. nec ei a quo facta sunt. nec filio eius ꝑ quẽ
tũ sit. ante tempora a&erna: Si enĩ tempora. quomodo & na
Nisi forte. ante om̃a tẽpora intellegi uoluit: Quia si dixis s&
antẽpora. neq ad didiss& &erna: poss& accipi ante quȩ dã
quia tẽp ñ coepit extẽ porȩ: anȩterna tẽ pora. aeuum¬
significauit : inter quod tempus hoc distat: quod illud st¬

Expanded text:
Non enim coaevum Deo mundum istum dicimus, quia non ejus aeternitatis est hic mundus, cujus aeternitatis est Deus. Mundum quippe Deus fecit, et si cum ipsa creatura, quam fecit Deus tempora esse coeperunt, et ideo dicuntur aeterna tempora; non tamen sic sunt aeterna quomodo aeternus Deus est, quia Deus est ante tempora, qui fabricator est temporum, sicut omnia quae fecit Deus, bona sunt valde, sed non sic bona sunt, quomodo bonus est Deus, qui illa fecit; haec autem facta sunt; nec ea genuit de seipso, ut hoc essent quod ipse est; sed ea fecit de nihilo, ut non essent aequalia, nec ei a quo facta sunt, nec filio ejus per quem Paulo dictum sit: ante tempora aeterna. si enim tempora, quomodo aeterna? nisi forte ante omnia tempora intellegi uoluit. quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, posset accipi ante quaedam tquia tempInter aevum autem et tempus hoc distat quod illud sta
Abbreviated transcription (Latin):
prȩ distinatione fixum erat. quod suo tempore futurũ
rã credam. debemiꝰ utique intellege  Quod ante principiũ
temporis non erat tempus : Ds enimfecit tempora. Et ideo
antequam facer& tempora non erant tempora: Non ergo pos¬
sumus dicere. fuisse aliquod tempus. quando ds̃ nondum

Expanded text:
praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum ram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora: et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus nondum a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ secundum pietatem est. in spem uitȩ ȩternȩ. quã ꝓmi¬
sit qui nonmentitur ds̃. ante tempora scłana: Manifestauit
aut temporibiis suis uerbum suum: in predicatione quȩ
credita est mihi. secundũ preceptũ saluatons nr̃i dĩ tito di¬
lecto filio sedm̃ communẽ fidẽ. grã & pax adõ patre. & xp̃o
ra. sed quod magis est mirandum. pr&erita: Sic enim ait
Inspẽ uitȩ &eterne. quã promisit non mendax ds ante
tempora e tęrna : mani festauit aut̃ tẽporibus suis uerbum
suum: Ecce dixit r&ro quod fuerint tempora xerna. quȩ¬
tamen non fuerint dõ coȩterna: Si qui dem ille ante tem:¬
pora &erna non solũ erat uerum &im ꝓmisit uitam adernã
Quam manifestauit temporib suis. id est congruis. Quid
aliud quam uerbum suum: Hoc est enim uita aeterna: Quo
modo aut ꝓmisit. cum hominibus utiquẽ promiserit.
qui non dum erant antetẽpora a&erna: Nisi quia in eiꝰ
a&ernitate. atque in ipso uerbo eius eidem co&erno: lã

Expanded text:
ternae quam promisit qui non mentitur Deus ante tempora saecularia manifestavit autem temporibus suis verbum suum in praedicatione quae credita est mihi secundum praeceptum salvatoris nostri Dei Tito dilecto filio secundum communem fidem gratia et pax a Deo Patrera, sed, quod magis est mirandum, praeterita. Sic enim ait: In spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; manifestavit autem temporibus suis Verbum suum . Ecce dixit rtamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est enim uita aeterna. Quo modo autem promisit, cum hominibus utique promiserit, qui nondum erant ante tempora aeterna, nisi quia in eius aeternitate adque in ipso Verbo eius eidem coaeterno iam
Abbreviated transcription (Latin):
ta mala ostendit mihi: Ostendimus enim dictum est.
uel oftendit: pro eo quod est. fecimus uel fecit
nprima mea defensione. nemomihi affuit. sed om̃s me
dereliquer̃ . non illis reputetur: N orat ꝓalexan dro. qͥ¬
Inuidentia fraternitatẽ oppugnando peccauerat: his
aut̃. qui non abruperant amorẽ : sed timore succubuer̃.
orat ut eis ignoscatur. Qua ꝓpter. multum inter ẽ
Quisq oppugnat fraternitatẽ & aduersus ipsã gr̃am quare¬
debita : per aliquã infirmitatẽ animi Ñ exhibuerit

Expanded text:
a mihi ostendit: ostendimus enim dictum est uel ostendit pro eo, quod est" fecimus" uel "fecitprima mea defensione nemo mihi affuit, sed omnes me dereliquerunt: non illis reputetur. Quando prinvidentia fraternitatem oppugnando, peccaverat. Pro his autem qui non abruperant, amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: hristi quisque oppugnat fraternitatem, et adversus ipsam gratiam, qua redebita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit
Abbreviated transcription (Latin):
us audiantur & agantur : quȩ palam in ecłã disci crediq:
ꝓhibentur : Ipsa quippe occultatione condiunt quodam¬
modo nefarii doctores. sua uenena curiosis. Vt ideo se ex¬
istiment dicere aliquid magnum : quia meruit habere
secretum: Et suauius hauriant insipientiam quam putan
scientiam : cuius ꝓhibitam quodam modo furantur audi¬

Expanded text:
us audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ operatur. eiusq sacram̃tis decorporib exierunt. frustra
illis asuis. huius modi pi&atis impendunt᷑ officia: cuius dũ hic
eent̃ pignore caruer: Uel ñsuscipientes ł inuacuũ suscipi¬
entes dĩ gram: Et sibi ñmiscđam thesauri zantes . s iram :
Nonergo mortius noua merita cõparant᷑ cũ ꝑeis bonaliqͥd
operant᷑ sui: Sed eorũ p̃cedentib c̃sequentia ifta reddunt᷑

Expanded text:
nem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus exierunt, frustra nem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis impenduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
mur: inde infirmitas afficit. hinc fides reficit : Inde do¬
inde pompa funeris. agmina exequiarũ. sũptuosa diligen¬
tia sepulturȩ . monum̃torũ opulenta constructio: uiuorũ
s̃ qualia cũq solatia ñ aduitoria mortuorũ : Orationib:
uero scaẽ ecđae . & sacrificio salutari & elemosynis quȩ pro
eorũ sp̃iritib: erogantur : ñ ẽ dubitandũ mortuos adiu¬
uari : ut cũ eis misericordius agatur adnõ: qua eorũ pec¬
nione defuncti sunt : cũ ad ipsũ sacrificiũ loco suo cõme mo¬
rantur. oreitur.  ac ꝓillis quoq: id offerri cõmemor&ur :
Cũ uero eorũ cõm̃dandorũ causa. opera miscđȩ celebrantur :
quis eis dubit& suffragari : ꝓquib orationes dõ nr̃o ñ in anit̃
allegantur : Non omnino ambigendũ ẽ. ista ꝓdesse de¬
functis : Sedtalib: quiita uixerunt ante mortẽ ut possint
eis hȩc utilia eẽ post mortẽ : Nã quisine fide quȩ ꝑdilectio¬

Expanded text:
mur: inde infirmitas afficit, hinc fides reficit: inde domur: inde infirmitas afficit, hinc fides reficit: inde doinde pompae funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari; ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum pecnione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae per dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in psalmo. Nũquid qui dormit ñ adici& ut resur¬
gat Est ergo demortius eis qui diliguntur . quȩdam
tristitia quodammodo naturalis : Mortẽ quippe horr&
ñ opinio sednatura: Nec mors homini accider&. nisi ex
poena quã p̃cesserat culpa : Qua propt̃. si animalia quȩ
ita creata sunt . ut suo quȩq tẽpore moriantur. mortẽ
fugiunt. diligunt uitã : quanto magis homo : quisic fue¬
rat creatus ut siui uere sine peccato uoluiss&. sine termino
uiuer& : Hlinc itaq necesse ẽ ut tristessimꝰ quando nos mo¬
riendo deserunt quos amamus : Quia & si nouimꝰ eos ñ in ae¬
t̃nũ relinquere nos mansuros: sed aliquantũ p̃cedere secutu¬
ros tam̃ mors ipsa quanatura refugit. cũ occupat dilectũ :
contristat in nob̵ ipsius dilectionis affectum : Ideo ñ ad mo
Contristamur ergo nos in nr̃orũ mortib: necessitate
amittendi. sed cũ spe recipiendi : Inde angim᷑ hinc c̃sola¬

Expanded text:
tatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurtatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuContristamur ergo nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consola
Abbreviated transcription (Latin):
turi sunt. quod ꝓmisit ds̃: Promissa ẽ enĩ resurrectio &iam
carnis : mortis consuptio : uita a derna cũ angelis : Hoc om̃s¬
simul accepturi sunt : Nam requiem quȩ continuo post
mortẽ datur . siea dignus ẽ. tunc accipit quisq cũ moritur:
Priores acceperunt patriarchȩ : Vid&e ex quo requiescunt :
posteriores ꝓph&ȩ : recentius apł̃i: multo recentiores scĩ¬
martyres: cottidie boni fideles : Et alii in ifta requie lam
diu sunt : alii ñtã diu : alii annis pauciorib: alii inrecenti
tẽpore : Cum uero dehoc somno euigilabunt: simul om̃s qđ
dormientib: hoc ẽ mortius carissimis nr̃is. ñ contristemur
sic̃ & c&eri quispem ñ habent. Spem scilic& resurrectionis. &
in corruptionis aet̃nae . Nã ideo & dormientes eos appellat
scripturae ueracissima consuetudo. Vtcũ dormientes au¬
dimus euigilaturos minime desperem. Vnde &iã can¬

Expanded text:
turi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurrectio etiam turi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita asimul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentius martyres sancti, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam can
Abbreviated transcription (Latin):
nes incustodiã p̃meritis causarũ adhbent᷑ : Alios uibentur
custodire lictores. humanũ & mit̃te officiũ atq ciuule:
Alu traduntur optionib: aliimittuntur in carcerem : Et in¬
ipso carcere. non om̃s : sed ꝓmeritis grauiorũ causarum. in ima
carceris contruduntur: Sic̃ ergo diuersȩ custodiȩ. agentiũ
in officio : sic diuersȩ custodiȩ mortuorũ: & diuersa merita
resurgentiũ : Receptus ẽ pauꝑ : receptus ẽ diues : Sed ille in
sinu abrahȩ: ille ubi sitir& &gut tam ñ inuenir&: Habent
ergo omnes animȩ : utex hac occasione instruam caritatẽ
uram : habent om̃s animȩ cũ descło exierint. diuersas re¬
receptiones suas: habent gaudiũ bonȩ : malȩ torm̃ta :
Sed cũ facta fuerit resurrectio : & bonorũ gaudiũ amplius
erit : & malorũ torm̃ta grauiora : quando cũ corporetor¬
apłi martyres. boni fideles : Om̃s tam̃ adhuc infine accep¬

Expanded text:
nes in custodiam pro meritis causarum adhibentur. Alios jubentur nes in custodiam pro meritis causarum adhibentur. Alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile: alii traduntur optionibus, alii mittuntur in carcerem, et ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum, in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio, sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives, sed ille in sinu Abrahae, ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta: Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torophetae, Apostoli, Martyres, boni fideles; omnes tamen adhuc in fine accep
Abbreviated transcription (Latin):
la iarus amicus nr̃ dormit sed uado ut a somno excitemeum:
Verũ dixit : Sororib mortuus erat . dño dormiebat: Flominib
mortuus erat . qui eum suscitare non poterant : Nam dnseũ
tanta facilitate excitabat desepulchro : quanta tu ñ excitas dormi¬
entẽ delecto : Ergo scđm potentiam suã dix̃ dormientẽ q̃uia
& alii mortiu dicti sunt inscripturis sepe dormientes : sicut
apłs dicit : Dedormientib aũ nolo uos ignorare fr̃s. ut non
contristemini. sic̃ & c&eri qui spem non habent : Ideo & ipse
dormientes appellauit : quia resurrecturos p̃nuntiauit:
Pormit ergo omnis mortuus & bonus & malus : Sed quo¬
modo int̃ ẽ in ipsis qui cottidie dormiunt. & exsurgunt
quid quisq uideat in somnis : alii sentiunt lȩta somnia:
alii torquentia : ita ut euigilans dormire timeat. nead
ipsa iterũ redeat : Sic unusquisq hominũ cũ causa sua dor
mit : cũ causa sua surgit : Etint̃ ẽ quali custodia quis q
recipiatur : adiudicem postea ꝓducendus : Nam & recepto¬

Expanded text:
Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo 574 vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum mit, cum causa sua surgit: et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptio
Abbreviated transcription (Latin):
ernebat utiq quandã fabricã spalem: sic̃ alibi dicit : Dĩ aedi¬
ficatio estis: & in ea cernȩbat utrũq. Etunde gaude¬
r& &unde satager& : Gaudebat exeo quod iam aedifica¬
tũ uidebat: Stagebat exeo qđ usq adculm̃ ꝑfectionis ad¬

Expanded text:
ernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aediernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gaudet unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
uram. &uos exhortamur in dño. p̃sentia contẽnatis fr̃s mei.
quȩ non uob cũ moriendo portatis : Laueatis peccata. cauea¬
tis iniquitates. caueatis sȩculares cupiditates: Iunc enim
ẽ fructus nr̃ in hob integer: & merces nr̃a apud dnm̃ plena
gaudiorũ : Nam &si dieimꝰ qđ dicendũ ẽ & sip̃dicamus
quantũ p̃dicandũ ẽ. & soluimꝰ nos apud dnm̃ inconspectu¬
dñi quia ñ taciumꝰ qđ amam̃ : ut suꝑ quẽ uenerit gladius un¬
dictae dominicȩ : quid speculatori imput&. ñ inueniat: lam̃
nolumus mercedẽ nram̃ securã eẽ uobꝑditis. sed uob inuentis.
Nã & apłs paulus securus erat demercede sua: & tam̃ quod ait
populo Nunc uiuimꝰ siuos statis indño: Quã enĩ gratia¬
rũ actionẽ possumꝰ dõ r&ribuere ꝓuob: In omni gaudio quo
gaudemꝰ ꝓpt̃ uos. ante dm̃nrũm : nocte &die abundantius oran¬
tes: ut uideamꝰ faciẽ uram & compleamꝰ eaquȩ desunt fidei uras.¬

Expanded text:
vestram, et vos exhortamur in Domino, praesentia contemnatis, fratres mei, quae non vobiscum moriendo portatis: caveatis peccata, caveatis iniquitates, caveatis saeculares cupiditates. Tunc enim est fructus noster in nobis integer, et merces nostra apud Dominum plena gaudiorum. Nam etsi dicimus quod dicendum est, etsi praedicamus quod praedicandum est, et solvimus nos apud Domind timemus, non tacuimus quod amamus, ut super quem venerit gladius vindictae dominicae, quid speculatori imputet non inveniat: tamen nolumus mercedem nostram securam esse vobis perditis, sed vobis inventis. Nam et apostolus Paulus securus erat de mercede sua, et tamen quid ait oniam nunc vivimus, si vos statis in Domino. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo retribuere pro vobis, in omni gaudio, quo gaudemus propter vos ante Deum nostrum, nocte ac die abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei ves
Abbreviated transcription (Latin):
usẽ. Viscũ hab&. qd eiciat᷑ in ꝓfundũ ñ pennas quib: leu&ur in elum:
ita suis quib dã terminis circũ scripta. cũ sit diuinitate infinita
bat᷑. huc usq dixit: Plenituido inquit legis ẽ caritas. Itñdixit
qualis caritas : Ideo alibi ñdixit. quia dixit alibi. noneñĩ ubiq
om̃a dici. aut possunt autdebent.: Irgo hic plenitudo legis
caritas: Quȩrebas forte . quȩ caritas. qualis caritas: Audis
alio loco. finis p̃cepti ẽ caritas decorde puro : iam uid&ei.
utrũ int̃se habeant latrones caritatem decorde puro:: purũ cor
in caritate hoc ẽ. quando diligis hominẽ scđm dm̃: qua & te ipsũ
debes diligere: Utnon eẽt regula: diliges ꝓximũ tuũ tãquã te

Expanded text:
us est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. us est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, batur, hucusque dixit: «Plenitudo,» inquit, «legis charitas» ; et non dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam te
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝓspe. bonam conscientiam posuit. finis enĩ p̃cepti est
dixit: Quis est finis p̃cepti: Quo perficitur. non quo con¬
tiã. Ille enim sperat. quibonam conscientiam gerit
Quẽ uero pungit mala c̃scientia. r&rahit se abspe. &
non sibi sperat nisi dam nationem: Utergo spes ex surgat
habeat bonã c̃scientiã. & ut habeat bonã conscientiam
credat & oper&ur Quod credit fides est. quodope¬
ratur caritas est : Illo ergo loco a fide coepit a posto¬
lus: fid es spes. caritas: Alio loco ab ipsa caritate coe¬
pit. Caritas decorde puro. & conscientia bana & fide
ore ꝓfertur. ł dequalib& diuina pagina ex culpitur.
non hab& finem. nisi caritatem Haec aut̃ caritas: ñ
qualis cũq est: Nam & male uiuentes.
re se. nolle discedere ab inuicem:. Suis collocutionibus concili¬
ari. Desiderare absentes gaudere ad p̃sentiã suã. Amor iste. tartare¬

Expanded text:
sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, dixit. Quid est finis praecepti? Quo perficiuntur t. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide ore profertur, vel de qualibet divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes re se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartare
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem non tangere. tunc recte fiunt. cũ referuntur ad di¬
ligendũ dm̃ &ꝓximũ. propter dm̃. & in hoc scło & infuturo.
nunc dm̃ perfidẽ. tunc ꝑspeciem. Etipsũ ꝓximum. nunc
perfidẽ. Non enim scimus mortales corda mortalium
Tunc autem inluminabit dñs abscondita tenebrarum. & ma¬
nifestabit cogitationes cordis. & laus erit unicuiq adõ
Quia id laudabitur & dilig&ur aproximo in ꝓximo. quod
ne lateat. ab ipso in luminabitur dõ: M inuitur aut̃ cupidi¬
tas caritate crescente. donec ueniat hȩc adtantam magnitu¬
dinem. qua maior eẽ non possit: Maiorem enĩ caritatem ne¬
mo hab&. quam ut animã suã ponat ꝓamicis suis: Ibi aut̃
piditas refren&ur. caritas excit&ur: Ipsa enim caritas bene
operantis. dat ei spem bonȩ conscientiȩ Spem enim gerit
bona c̃scientia
Quomodo mala conscientia in tota despera¬
tine. sic bona c̃scientia in tota spe. Eterunt tria hȩc. dequi¬
bus dixit apłs. fides. spes. caritas: Et alio loco ipsa tria

Expanded text:
mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per speciem, et ipsum proximum nunc fidem. Non enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autepiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed potius sicut ille ait. Cum consum mauerit homo. tunc
incipit: Donec adillam uitam ueniamus. ubi sic implea¬
mur. ut capatiores non efficiamur : Quia ita ꝑfecti erimꝰ.
ut iam non ꝓficiamus : Tunc enim ostenditur nobis. quod
sufficit nobis: Hicꝰ autem semꝑ quęramus: & fructus in¬
uentionis. non sit finis inquisitionis: Neq enim propt̃eu
non semꝑ quia hic tantum. sed ideo hic semꝑ dicimus eẽ
querendum. ne aliquando hic putemus ab inquisitione
cessandum: Nam & dequib dictũ ẽ. semꝑ discentes. & ad
ueritatis scientiam numquam ꝑuenientes: Hic sunt utiꝙ
semꝑ discentes. Cum uero dehac uita exierint. lam ñ
erunt discentes. sed erroris sui mercedem recipientes:
Sic enim dictum ẽ semꝑ discentes. & adueritatis scientiam
mus inuia. donec eo ueniamus quo ducit uia: Nusquam
In illa remaneamus. donec ꝑducat ubi maneamus. Atq
ita & quęrendo tendimus. & inueniendo adaliquid ꝑ¬
uenimus. & adid quod restat quȩrendo & inueniendo

Expanded text:
es ; sed potius sicut ille ait, Cum consummaverit homo, tunc incipit : donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostendetur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non eSic enim dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam mus in via donec eo veniamus quo ducit via, nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus. Atque ita et quaerendo tendimus, et inveniendo, ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio: Perdix enim nimis contentiosum animal. notũ
ẽ quanta auiditate ipsius contentionis. currat in laqueũ
Uon enim disputare amant heretici. sed quoquo modo
superare impudentissima ꝑuicatia. ut congregent sic̃
hic dix̃. quȩ non peperer̃ : Xp̃ianos enĩ quos maxime
xp̃i nomine seducunt. lam ꝑ ipsius xp̃i euangeliũ natos
inueniunt. Et faciunt illos diuitias suas. Non sane cũ
iudicio. sed cum temeritate In considerata. Non intelle¬
gunt ibi eẽ ueram & salubrẽ . & quodam modo germanã
atq radicalẽ xp̃ianam societatẽ. unde istos separauerunt.
quos ad suas diuitias congregarunt: & quia detalib
dicit apł̃s. sicut enim lamnes. & iambres restiterunt
moysi. sic &isti resiftunt ueritati. homines mente cor

Expanded text:
iudicio. perdix enim, nimis contentiosum animal, notum iudicio. perdix enim, nimis contentiosum animal, notum est, quanta auiditate ipsius contentionis currat in laqueum. non enim disputare amant haeretici, sed quoquo modo superare inpudentissima peruicacia, ut congregent, sicut hic dixit quae non pepererunt. christianos enim, quos maxime Christi nomine seducunt, iam per ipsius Christi euangelium natos inueniunt et faciunt illos diuitias suas, non sane cum iudicio, sed cum temeritate inconsiderata. non enim intellegunt ibi esse ueram et salubrem et quodam modo germanam atque radicalem christianam societatem, unde istos separauerunt, quos ad suas diuitias congregarunt. et quia de talibus dicit apostolus: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Moysi. sic
Abbreviated transcription (Latin):
lamnes &i ambres restterunt moysi. Ita & hi resistunt ue¬
ritati : Homines corrupti mente. reprobi circa fidem:
Sed ultra lam non ꝓficient. Insipientia enim eorũ manifesta
erit omnib. sicut & illorum fuit: Animositas heretico¬
rũ . semꝑ inquieta ẽ. Quos magorum pharaonis habere
conatum. declarat apłs dicens. Sicut enĩ lamnes & mãbres
refuterunt moysi . sic & hi resistunt ueritati. Homines
mente corrupti. rȩꝓbi circa fidem. sed ultra ñ ꝓficient.
dementia enĩ eorũ manifesta erit omnib. sic̃ & illorũ fuit
Quia enim ꝑ ipsã corruptionẽ mentis inqui etssimi fuer:
Insigno tertio defecerunt. fatentes sibi aduersũ eẽ sp̃m
sc̃m. qui erat in moyse. Nam deficientes dixer̃. digitus
Immites ac superbos In quietudinem exagitat. Quam
inquietudinem. muscȩ illȩ breuissimȩ significauerunt
sub quib magi pharaonis defecer̃ dicentes. digitus dĩ¬
gregauit quȩ non peperit. faciens diuitias suas non cum

Expanded text:
istunt veritati, homines corrupti, mente reprobi circa fidem, sed ultra non proficient. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus sicut illorum fuit rum semper inquieta est; quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Mosi, sic et hi resistunt neritati, hominbi circa fidem; sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt fatentes sibi aduersum esse spiritum sanctum. qui erat in Moyse. nam deficientes dixerunt: Digitus immites ac superbos inquietudinem exagitat, quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dgregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum
Abbreviated transcription (Latin):
interueniendo ꝑducat: Quẽ neq ñfieri mortalem opor tebat.
neq ꝑmanere mortalẽ : Mortalis quippe ẽfactus . ñ in firma¬
ta uerbi diuinitate. sed carnis infirmitate suscepta Nonaũ
ꝑmansit in ipsa carne mortalis. quã resuscitauit amortuis.
Quõ ipse ẽ fructus mediationis eius. ut nec ipsi ꝓpter quos libe¬
randos mediator effectus ẽ. in ꝑp&ua uel carnis morte remaneret :
Proinde mediatorẽ inter nos & dm̃: & mortalitatẽ habere opor¬
tuit transeuntẽ. & beatitudinẽ ꝑmanentẽ . iit ꝑio qd transit. con¬
gruer& morituris. ad io qd ꝑman& transferr& exmortuis:

Expanded text:
interueniendo perducat. quem neque non fieri mortalem oportebat interueniendo perducat. quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. mortalis quippe factus est non infirmata uerbi diuinitate, sed carnis infirmitate suscepta. non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitauit a mortuis, quoniam ipse est fructus mediationis eius, ut nec ipsi propter quos liberandos mediator effectus est in perpetua uel carnis morte remanerent. proinde mediatorem inter nos et deum et mortalitatem habere oportuit transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id quod transit congrueret morituris, ad id quod permanet transferret ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ antiquis sc̃is utita ipss ꝑfidẽ futurȩ passionis eius. sicut
nmegitor in quantũ aute ner bũ sme diusquia eoualu do
& ds apud dm̃ & simul unusds : Quomodo nos a masti pater bonẽ . quifilio
tuo uni coñ pepercisti. sed ꝓnob̵ impus tradidisti eũ : Quomodonos a ma¬
sti ꝓ quib ille ñ rapinã arbitratus eẽ ȩqualis tibi. factus ẽ subditus usq
Admortẽ crucis : Vnusille in mostius liber : potestatem habens ponen¬
dianimã. potestatẽ habens iterũ sumendi eã: Pro nob̵ tibi uicto &
uictima : Iti deo uictor quia uictima : Prono tibi sacerdos & sacri¬
ficiũ Etideo sacerdos quia sacrificiũ faciens tibi nos de seruis filios:
de te nascendo nob seruiendo
Si om̃s homines quãdiu mor tales sunt. etiã miseri sint necesse ẽ. quȩren¬
dus ẽ medius. qui ñ solũ homo. uerũ etiã ds̃sit : ut homines exmor¬
tali miseria. adbeatã immortalitatẽ huius medii beata mortalitas

Expanded text:
tus est antiquis sanctis, ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius, sicut tor, in quantum autem uerbum, non medius, quia aequalis  deum et simul unus deus. In quantum nos amasti, pater bone, qui fituo unico non pepercisti, sed pro nobis impiis tradidisti eum. quomodo nos amasti pro quibus ille non rapinam arbitratus esse aequalis tibi factus est subditus usque ad mortem crucis, unus ille in mortuis liber, potestatem habens ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumendi eam; pro nobis autem tibi uictor et uictima, et ideo uictor, quia uictima; pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos, quia sacrificium, faciens nos tibi de seruis filios de te nascendo, nobis seruiendo Omnes homines quamdiu mortales sunt etiam miseri sint necesse est. quaerendus est medius, qui non solum homo uerum etiam deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem huius medii beata mortalitas
Abbreviated transcription (Latin):
depi iuiult babere cũ dõ ut quia carnis mortalitate ñtegitur¬
ꝓimmor talitate se ostent&: Sed quia stipendiũ peccatimorsẽ:
hoc hab& commune cũ hominib : unde simul damnentur in
morten: Veraxdũ medutor ÷ quẽ secreta tua misericordia
de monstrasti humilib & misisti : ut eius exemplo etiã ipsã
discerent humilata tem¬
inter mnortales peccatores. & ini

Expanded text:
deri vult habere cum Deo, ut quia carnis mortalitate non tegiturimmortali se ostendat. Sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet commune cum hominibus, unde simul damnentur in mortem. Verax autem mediator est, quem secuta tua misericordia, Domine, demonstrasti humilibus, et misisti, ut ejus exemplo etiam ipsam discerent humilitateminter mo
Abbreviated transcription (Latin):
exhibebant dubitare ñ possent: Atq. ideo et ipsos
aliquando pluraliter : et in eis dnm̃ aliquando singula¬
riter appellabant: Angelos aũt fuisse scriptura
testat᷑ . Non solum ingenesis libro ubi hȩc gesta narrant:
uerũ etiã in epła adhebreos : Ubi cum hospitalitas nar¬
raret᷑ ꝑhanc inquit etiã quidam nescientes. hospitio
receperunt angelos:

Expanded text:
exhibebant, dubitare non possent; atque ideo et ipsos aliquando pluraliter, et in eis Dominum aliquando singulariter appellabant. Angelos autem fuisse Scriptura testatur, non solum in hoc Genesis libro, ubi haec gesta narrantur; verum etiam in Epistola ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur, Per hanc, inquit, etiam quidam nescientes hospitio receperunt Angelos
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. bono minori bonũ amplius p̃ponendo : & prohiben¬
tes nubere : concubitũ ꝓpagationis qui solus proprie nu¬
ptialis ẽ : uehementius accusando: Multũ inter eẽ. Int̃

Expanded text:
tem, bono minori bonum amplius praeponendo; et prohibentem, bono minori bonum amplius praeponendo; et prohibentes nubere, concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, vehementius accusando: multum interesse int
Abbreviated transcription (Latin):
nihil abiciendũ. qđ cũ gratiarũ actione ꝑcipitur: Sc̃i¬
ficatur ergo. ꝑuerbũ dĩ &orationẽ : Haec sunt quae ne¬
gatis . Hoc animo. hac uoluntate. hac opinione. ab escis
huius modi temperantes : Quod ñ significatione sed natu¬
ra : malȩ & immundae sint : Qua inre : creatorẽ earũ si¬
ne dubio blasphematis: Hoc ẽ quod ꝑtin& ad doctrinã
demoniorũ : Nolite ergo mirari. hoc de uobis tanto an
remini quemad modũ hortatur apłica doctrina: qui
dat nuptũ bene facit : & quiñdat nuptũ melius facit :
utbonũ eẽ nuptias diceretis. sed meliorẽ uirginitatẽ.
qui hoc malũ eẽ dicit: ñ qui huic bono. aliud melius ante¬
ponit: Deniq uos eũ prȩcipue concubitũ detestam ini. qui
solus honestus & coniugalis ẽ. Itquẽ matrimoniales quoq
tabulae praese gerunt: liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa: Vnde
uere ñtam concumbere. quã nubere ꝓhibetis: Concum¬
bitur enĩ. &iã causa libidinũ. Nubitur aũ. ñnisi filiorũ:

Expanded text:
nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tanto antremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod iste ꝓfanas & aniles fabulas & gencalo¬
gias infinitas. appellasse apłm ex istimat diuina eloquia le¬
gis & ꝓph&arũ. quia dixit. ꝓfonas & aniles fabulas de¬
uita. & aho loco. non intendentes fabulis iudaicis. & ge¬
nealogiis infinitis. quȩ questiones prestat magis. quã ae¬
dificationẽ : quis ita nisi her&icus multũ cętus errar&:
Cur ergo hoc apłs ipse ñfecit. sihas eẽ anles fabulas iudicauit:
Crdicit ad galithas : Dicite mih. sublege uolentes eẽ. legẽ ñ¬
audistis: Scriptũ ẽ enĩ. qđ habrahã duos filios habuit.
unũ deancilla & alium delibera Quaesunt in alle¬
subnubẽ fuerunt. & om̃s ꝑmare transier̃. & om̃s
ꝑ morsen baptizatisunt. innube & inmari. Et om̃s¬

Expanded text:
Quod ergo profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur dicit ad Galat legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, alterum de libera: quae sunt in allesub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes per Moysen baptizati sunt in nube