comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset ad uitã. Egit itaq ut suꝑbꝰ audi¬
tor. uoce ad meliora suadenti. eomagis fi¬
eret deuotꝰ. quo putaret᷑ necessariꝰ. & unde
exhortatorẽ suũ precedere crederet: inde
se sub uerbis exhortantis inclinaret.
inmonendi st̃ ꝑtinaces. atq alit̾ in¬
constantes. Illis dicendũ ẽ qͦd plꝰ de
se qu̾a fcͣ senciunt. & idcirco alienis consi¬
liis non adquiesct᷑. istis uͦ intimandũ est
quod ualde se despicientes negligunt. &
ideo leuitate cogitacionũ a suo udicio ꝑ
tempoꝵ momenta flectunt᷑. Illis dicendũ
ẽ quia nͥ meliores se cȩteris estimarent: ne¬
quaqua conctoꝵ consilia suȩ deliberatio¬
ni postꝑonerent. istis dicendũ est. quia
si hoc qd st̃ utcũq attenderent. nequaqu̾a
cos ꝑ tot uarietate̾s latera mutabilitatis
aura uersaret. Illis ꝑ paulũ dicit᷑. Nolite
prudentes esse apud uosmetipsos. at con¬
tra isti audiunt: non circũferam̃ om̃i

Expanded text:
tuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus audituisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaret.admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni
Abbreviated transcription (Latin):
pendi postulemꝰ. facile enĩ ad bonũ elatio
flectit᷑. si eius inflexio ꝓdesse & aliis credat᷑.
Uñ moyses qui regente se do deserti iter¬
duce aerea colupna ꝑgebat: cũ iethro cog¬
natum suũ a gentilitatis conu̾satione
uellet educere. & om̃ipotentis dĩ dñio
subuigare: ait ꝓficiscim᷑ ad locũ quẽ dñs
daturꝰ ẽ nobis. ueni nobiscũ. ut bene faci¬
amus t  qͥa dñs bona ꝓmisit ifraheli. Cui
cũ respondisset ille ñ uadã tecũ. s reuer¬
tar in terrã meaͬ. in qua natus sũ: ilico
adiunxit. Noli nos relinquere. Tu enim
moysi mentẽ ignorantia itineris angus¬
tabat. quẽ & ad ꝓphetiȩ scientiã cognitio
diuinitatis expanderat. quẽ colũpna ex¬
terius p̃ibat. quẽ de cunctis interiꝰ ꝑ con¬
uersationẽ dõ sedula loquutio familiaris
instruebat. S uidelicet uir ꝓuidus elato
auditori colloquens. solatiũ petiit. ut daret.
cducẽ requirebat in uia. ut dux ei fieri po¬

Expanded text:
pendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio pendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde hic qui regente se Deo iter deserti ducente aerea columna pergebat, cum Obab cognatum suum a gentilitatis suae conversatione vellet educere, et omnipotentis Dnus daturus est nobis; veni nobiscum, ut bene faciamus tibi, quia Dominus bona promisit Israeli. Cui cum respondisset ille: Non vadam tecum, sed revertar in terram meam in qua natus sum; illico adjunxit: Noli nos relinquere; tu enim que enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quem et ad prophetiae scientiam cognitio Divinitatis expanderat, quem columna exterius praeibat, quem de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
namq illis stͣ aut alia bona quȩ in ipsis stͣ.
aut dicendũ certe quȩ poterant ẽẽ. si non
sunt. & tc̃ demũ resecanda Et̃ mala quȩ
nobis displicent. cũ pruis ad audiendũ
placabilem eoꝵ mentẽ fecerint. p̾missa
bona quȩ placent. Nam & ȩqͦs indomitos
blanda pͥus manu tangimꝰ. ut eos nobis
postmodũ etiam ꝑ flagella subigamꝰ. & ama¬
ro pignientoꝵ poculo mellis dulcedo ad¬
iungit᷑. ne ea quȩ saluti ꝓfitura ẽ. in ip¬
so gustu asꝑa amaritudo senciat᷑. Dũ uͦ
gustus ꝑ dulcedinẽ fallit᷑. humor morti¬
elatis in uectionis exordia ꝑmixta sunt
laude temꝑanda. ut dũ admittunt fa¬
uores qͦs diligunt. etiã correptiores re¬
cipiant quas oderunt. Plerũq autẽ ꝑsua¬
dere elatis utilia meliꝰ possumꝰ. si ꝓfectum
eoꝵ nobis potiꝰ quã illis ꝓfuturũ dicamꝰ. si
eoꝵ meliorationẽ nobis magis quã sibi im¬

Expanded text:
namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda nobis displicent, cum prius ad audiendum placabilem eorum mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea, quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortielatis invectionis exordia permista sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque dere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius quam illis profuturum dicamus, si eorum mehorationem nobis magis quam sibi im
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ elatos comitari solet liberȩ uocis asser¬
tio ut cũ quȩda increpanda st̃ uicia: illi
reticent ex timore. & tamen tacere sẽ
estimant ex humilitate. Isti loquuntur
ꝑ impacientiã elationis. & tam̃ loqͥ se cre¬
dunt. ꝑ lib̾tatẽ rectitudinis. Illos ut ꝑu̾sa
non inerepent sub specie humilitatis pre¬
mit culpa formidinis. istos ad increpanda
quȩ non debent. aut magis increpanda
que debent. sub imagine lib̾tatis. effrena¬
tio impellit tumoris. Unde & elati am¬
monencli st̃. ne płꝰquã decet sint liberi
& humiles ammonendi ft̃. ne płquã ex¬
pedit sint subiecti. ne aut illi defensionẽ
iusticiȩ uertant in exercitacionẽ suꝑbiȩ.
aut isti cũ student płꝰquã necesse ẽ homi¬
nibꝰ subici: compellant᷑ eoꝵ etiã uicia ue¬
nerari. Considerandũ uͦ ẽ quod plerũq ela¬
tos utiliꝰ corripimꝰ. si eoꝵ correptionibꝰ quȩ¬
dam laudũ fõmenta misceamꝰ. Inferenda

Expanded text:
vero elatos comitari solet liberae vocis asservero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam elationis, et tamen se credunt loqui per libertatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ. Occasio gͥ ꝑditionis nr̃e facta ẽ su¬
ꝑbia diaboli. & argumentũ redemptioĩs
nr̃ȩ: inuenta ẽ humilitas di. hostis enĩ
nr̃ int̾ omĩa conditꝰ: uideri suꝑ om̃ia
uoluit elatus. redemptor autẽ nr̃ mag¬
nus manens suꝑ omĩa: fieri int̾ om̃ia
dignatꝰ ẽ paruus. Dicat᷑ gͦ humilibus
quia dũ sẽ eiciunt: ad dĩ similitudinẽ
ascendunt. dicat᷑ elatis quia dũ se eri¬
gunt: in apostatȩ angłi imitacionẽ
cadunt. Qd itaq elatione deiectiꝰ quȩ
dũ supͣ se tendit᷑: ab altitudine uere celsi¬
tudinis elongat᷑. & qͥd humilitate subli¬
mus. quȩ dũ se in ima depͥmit: auctori
suo manenti suꝑ sũma coniungit. Est
tam̃ aliud qͦd in eis debeat caute pensa¬
ri. quia sepe quida humilitatis decipiun¬
tur specie. quidã uͦ elationis suȩ ignoran¬
tia fallunt᷑. Nã plerũq nonnullis qui fibi
humiles uident᷑. his qͥ hominibꝰ deferri
non debet: coniunctꝰ ẽ timor. Plerumq

Expanded text:
perditionis nostrae facta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis enim noster inter omnia conditus videri super omnia voluit elatus, Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Qũa tanto ille sine labore suꝑat.
qnͣto & ipsa quȩ uncit᷑ contͣ semetipsã
ꝑ multiloquiũ pugnat. Plerũq autẽ ꝑ
quoscłã gradus desidiosa mens in lapsũ
casus impellit᷑. dũ ociosa cauere uerba
negligimꝰ. ad noxia ꝑuenimꝰ. ut pͥus lo¬
qui aliena libeat. postmodũ detractio¬
nibꝰ eoꝵ. uitã de quib loquit᷑ mordeat.
ad extremũ uͦ usq ad aꝑtas lingua con¬
tumelias erupat. Hinc seminant᷑ stumuli
oriunt᷑ rixȩ. accendunt᷑ faces odioꝵ. pax
extinguit᷑ cordiũ. Uñ bene ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Qui dimittit aqua. caput ẽ uir¬
gioꝵ. Aquã qͣppe dimittere ẽ: linguã
in fluxũ eloquii relaxare. Quo contͣ inbo¬
nam etiã partẽ iterũ dicit᷑. Aqua ꝓfunda.
uerba ex ore uiri. Qui gͦ dimittit aquã
caput ẽ uirgioꝵ. qͥa quĩ lingũa non refre

Expanded text:
ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui lingua
Abbreviated transcription (Latin):
claudat. At contͣ ammonendi st̃ multiloqͥo
uacantes. ut uigilant᷑ aspiciant. a qͣnͣto recti¬
tudinis statu deꝑeunt. dũ ꝑ multiplicia
uerba dilabunt᷑. Humana & enĩ mens
aquȩ more & circũ clusa ad suꝑiora colli¬
gitur. qͥa illud repetit unde descendit.
& relaxata deꝑit. qͥa se ꝑ infima inutilit᷑
spargit. Quo enĩ suꝑuacius uerbis a silen¬
tii sui censura dissipat᷑: quasi tot riuis
extͣ sẽ ducit᷑. Unde & redire interiꝰ ad sui
cognitionẽ non sufficit. qͥa ꝑ multiloqͥũ
sparsa. a secreto se intimȩ considerationis
excludit. totã uͦ se insidiantis hostis uulne¬
ribꝰ detegit. qͥa nulla munitione custodie
circũcludit. Unde scpͥtũ est. Sicut urbs
patens. & absq muroꝵ ambitu. ita uir qͥ
non potest in loquendo cohibere sp̃m suũ
Qã enĩ murũ silentii ñ habet. patet inimi
ci iaculis ciuitas mentis. & cũ se ꝑ uerba
extra semetipsã eicit. aꝑtam se adu̾sario

Expanded text:
claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murci jaculis civitas mentis. Et cum se per verba extra semetipsam dejicit, apertam se adversario
Abbreviated transcription (Latin):
munit. quasi conspectis uulneribꝰ usum
medicaminis subtraht̃ & eo mortis actiores
fiunt. quo uirꝰ q uirꝰ qd poterant curare
noluert. Lingua itaq discrete frenanda
e non insolubilit̾ obliganda. Scͥptũ nãq
en Sapiens tacebit usq ad tempꝰ. ut ni¬
mirũ cũ oportunũ considerat: post posi¬
tn censura silentii loquendo quȩ congrii¬
unt: in usũ se utilitatis impendat. Et
rur sũ scͥptũ est. Tempꝰ loquendi. & tempꝰ¬
tacendi. Discrete qͥppe uicissitudinũ pensan¬
da fr̃ tempora. ne aut cũ restringi lingua
debeat: ꝑ uerba iutilit᷑ defluat. aut cũ
loqui utilit᷑ potest: semetipsã pigre restrin
ne dñe custodiam ori meo. & ostiũ circum¬
stanciȩ labiis meis. Non enĩ poni ori suo pa
rietem. s ostiũ petiit. qͦd uidelicet aꝑitur
& claudit᷑. Unde & nobis caute discendũ
ẽ. quatinꝰ os discretũ & congruo tempore
uox aꝑiat. & rursũ congruo taciturnitas

Expanded text:
quasi conspectis vulneribus usum quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et temptacendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringne, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim rietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas
Abbreviated transcription (Latin):
ad semetipsũ rediens dicit. Inuenit seru
tuus cor suũ ut oraret. te. Cũ gͦ cogitacio
ꝑ custodiã restringit᷑. cor qđ fugere con-¬
cũ ñnulla iniusta paciunt᷑. eo mn acriorẽ do¬
lorem ꝓdeunt. quo ea quȩ sustinent non
loquunt᷑. Nã si illatas molestias tranqͥlle
sengua diceret. mens a conscientiȩ dolo¬
re aliena maneret. Uulnera enĩ clausa
plus eruciant. Nam cũ putredo quȩ interiꝰ
feruet eicit᷑ ad salutẽ dolor aꝑit᷑ Scire ꝙͣ¬
debent qui płquã expedit tacent. ne inter
molesta que tolerant. dũ linguã tenent. uĩ
doloris exaggerant. Ammonendi st̃ ut si
pximos sic̃ sediligunt minime illis taceat᷑.
unde eos iuste rephendunt. Uocis enĩ me¬
dicamine utroꝵq saluti concurrit᷑. dii &¬
ab illo qui infert actio praua cõpescitur.
de ab hoc qui sustinet doloris feruor uulne¬
re apto temꝑatur. Qui enĩ ꝑximoꝵ ma¬
la respicunt᷑. & tam̃ insilentio lingua p̾¬

Expanded text:
ad semetipsum rediens dich: Invenit servus ad semetipsum rediens dich: Invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. Cum ergo cogitatio per custodiam restringitur, cor, quod fugere concum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret Vulnera enim clausa plus cruciant; nam cum putredo, quae interius fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire debent qui plusquam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim, ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant, unde et eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam p
Abbreviated transcription (Latin):
rib non uident᷑. Uñ non ñquã mens in
suꝑbiam tollit᷑. & qͦs loquentes audit:
quasi infirmos despicit. Cũq os corꝑis
claudit. qnͣtas in se uias suꝑbiendo aꝑiat
ñ agnoscit. Linguã enim p̾mit. mentẽ ele-¬
uat. Ꝙ cũ suã nequiciã minime considãt.
tanto apud se cunctos liberiꝰ qnͣto & secre¬
tius accusat. Amnionendi st̃ gͥ nimis taci¬
ti. ut scire sollicite studeant. non solũ qua¬
les foras ostendere. s etiã quales se debeant
intus exhibere. ut plꝰ ex cogitacionibꝰ occul-¬
tum iudiciũ. quã ex sermonibꝰ rep̾hensio¬
nem metuant ꝓximoꝵ. Scͥptũ namq est.
fili mi adtende sapientiã meã. & pruden¬
tiȩ meȩ inclina aurẽ tuam. ut custodias¬
cogitaciones. Nichil qppe in nobis ẽ corde
fugatiꝰ. quod a nob̃ tociens recedit: quociens
ꝑ prauas cogitaciones defluit. Hmc etiam
psalmista ait. Cor meũ dereliqt me. Hmc

Expanded text:
ribus non videntur. Unde nonnunquam mens in ribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuamconsuevit. Nihil quippe in nobis est corde fugatius, quod a nobis totiens recedit, quotiens per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim psalmista ait: Cor meum dereliquit me. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
consuptȩ. Sciendũ uͦ ẽ quia ñnũquã cũ
int̾ flagelloꝵ duricia remanent ancor¬
repti: dulci st̃ ammonitione mulcendi.
Qs enĩ cruciamenta non corrigunt. ñ nũꝙ
ab iniquis actib lenia blanclimenta cõpes¬
cunt. qͥa & plerũq egros quos fortis pigm̃to¬
rum potio curare ñ ualuit ad salutẽ p̾stinã.
tepens aqua reuocauit. & ñnulla uulnera
quȩ curari incisione nequeunt: fomentis
cisionem ferri minime recipit. s leni hyr¬
coꝵ sanguine mollescit.
lit̃ ammonendi st̃ nimis taciti. atq
alit̾ multiloquio uacantes. Insinua¬
rnamq nimis tacitis debet. quia dũ quȩ¬
dam uicia incaute fugiunt: occulte de¬
teriorib implicant᷑. Nam sepe lingũa
dũ inmoderaciꝰ frenant: in corde grauiꝰ
multiloqͥũ tolerant. ut eo płꝰ cogitacio¬
nes in mente ferueant. quo illas uolen¬
ta custodia indiscreti silentii angustat.
Quȩ plerũq tanto latius defluunt. qnͣto
se ec̃ securiꝰ estimant. qͥa foris a rep̾hensõ¬

Expanded text:
ptae . Sciendum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis cisionem ferri minime recipit, sed leni hircorum sanguine mollescit.liter admonendi sunt nimis taciti, atque aliter multiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehenso
Abbreviated transcription (Latin):
rire ẽ. furentẽ tranquille ex quib clã tange¬
re. & quasi parcendo suꝑare. Asael autem
ꝓtinꝰ occubuit. qͥa cõmotȩ mentes. dũ &:
parci sibi senciunt. & tam̃ responsoꝵ rati¬
one in intimis sub tranquillitate tangun¬
tur. ab eo qd se erȩxerant statĩ cadunt.
Qui gͦ a feruoris sui impetu sublenitatis
ꝑcussione resiliunt: quasi sine moriuntur.
lit̾ ammonendi st̃ humiles.
atq alit̾ elati. Illis insinuandũ est
qũa sĩt uera excellentia. qua sꝑando te¬
nent. istis uͦ intimandũ ẽ. qu̾a sit nulla
temꝑalis gła. quã & amplectentes ñ tenent.
Audiant humiles. quã sint ȩt̾na quȩ appe¬
tunt. qua transitoria quȩ conte̾pnunt.
Audiant elati quã sint transitoria quȩ
ambiunt. quã ȩterna quȩ ꝑdunt. Audi¬
ant humiles. glam p̾cedit humilitas. au
diant elati ante rumã exaltat᷑ spc̃. Audi¬
nisi suꝑ humilẽ & quietũ & trementẽ ser¬

Expanded text:
rire, est furentem tranquille ex quibusdam tangerire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur.liter admonendi sunt humiles, atque aliter elati. Illis insinuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiadiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audinisi ad humilem et quietum, et trementem ser
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ asael tẏpũ tenuit. nisi eoꝵ quos uehe¬
ment᷑ arripiens furor inp̃ceps ducit. Qui
in eode furoris impetu tanto caute decli-¬
nandi st̃: qnͣto & insanie rapiunt᷑. Uñ &
abner qui sermone nr̃o patris lucerna
dicit᷑ fugit. qͥa doctoꝵ lingua. quȩ suꝑnũ
lumen di indicat. cũ ꝑ abrupta furoris m̃¬
tem cuiꝰpiã ferri conspicit. & contra iras¬
centẽ dissimulat. uerboꝵ iacula reddere.
quasi ꝑsequentẽ non uult ferire. S cũ ira¬
cundi nulla consideratione se mitigant.
quasi cũ asael ꝑsequi & insanire ñ cessat᷑.
Necesse ẽ ut hii qui furentes repͥmere co¬
nantur. neqͣquã se in furorẽ erigant. sed
q̃ͥcquid ẽ tranquillitatis ostendant. Quȩdã
uͦ subtilit̾ ꝓferant. in quibꝰ ex obliqͦ fu¬
rentis animũ pungant. Uñ & abner
cũ contra ꝑsequentẽ substitit. non eũ rec¬
ta s auersa hasta tranfforauit. Ex mucro¬
ne q̃ppe ꝑcutere ẽ impetu aꝑte increpati¬
onis obiuare. Auersa uͦ hasta ꝑsequente fe¬

Expanded text:
 Azahel typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire, sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Azahel persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant, quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cuta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem fe
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt. qͥa ꝓfecto has in spem suȩ fidu¬
clȩ intuentes congregant. s ñ intuentes
ꝑdunt.
lit̾ ammonendi st̃ discordes. atq alit̾
pacati. Discordes namq ammonendi
st᷑. ut certissime sciant. qͥa qnͣtis libet uir¬
tutibꝰ polleant: spiritales fieri nullatenus¬
posst̃. si uniri ꝑ concordiam ꝓximis negli¬
gunt. Scͥptũ quippe ẽ. fructꝰ spc̃ est caritas
gaudiũ .pax. Quigͦ seruare pace̾ non curat.
ferre fructũ spc̃ recusat. Hinc nãq paulꝰ
ait. Cũ sit int̾ uos zelus & contencio. non¬
ne carnales estis: Hinc iterũ dicit. facem
sequimini cũ om̃ibꝰ & sc̃imoniã. sine qͣ
nemo uidebit dm̃. Hinc rursus ait. Sol

Expanded text:
mittunt, quia profecto has in spem suae fidumittunt, quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perdunt.liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibpossunt, si per concordiam uniri proximis negligant. Scriptum quippe est: Fructus spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructus spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum dicit: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursus admo
Abbreviated transcription (Latin):
ex scelere. Quia sepe quoq & indigentibꝰ
subtraht̃. quȩ do largunt᷑. s qnͣta eos anĩ-¬
aduersione renuat ꝑ quendã sapientem
dnĩs demonstrat dicens. Qui offert sacͥficia
ex substancia pauꝑis. quasi qui uictimat
filiũ in conspectu patris sui. Qd namq
ẽẽ intolerabilius potest. qua mors filii an-¬
te oculos patris: Hoc itaq sacrificiũ qnͣta
ira aspiciat᷑ ostendit᷑. quod orbati patͥs
dolori comꝑat᷑. & tam̃ plerũq qͣnta tri¬
buunt pensant. qnͣta autẽ rapiunt: qnͣ¬
ta aute considerare dissimulant. Quasi
mercedẽ numerant. & ꝑpendere culpas
recusant. Audiant itaq qͦd scͥptũ est.
Qui mercedes congregauit. misit eas in
sacculũ ꝑtusũ. In sacculo quippe ꝑtuso
uidetur qͣndo pecunia mittit᷑. s qnͣdo
amittit᷑ non uidet᷑. Qui gͦ qnͣta largi¬
untur aspiciunt. s qnͣta rapiunt non
ꝑpendunt. in ꝑtuso sacculo mercedes

Expanded text:
ex scelere . Qui saepe quoque et indigentibus ex scelere . Qui saepe quoque et indigentibus subtrahunt quae Deo largiuntur. Sed quanta eos animadversione renuat per quemdam sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur. Et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant; quanta autem rapiunt, considerare dissimulant. Quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: Qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso videtur, quando pecunia mittitur; sed quando amittitur, non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quantum rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes
Abbreviated transcription (Latin):
buentes. non ut supͣ iam diximꝰ. ad in¬
pacientię murmurationẽ ꝓruunt. s co¬
gente se inopia: usq ad auaritiã deuol-¬
uunt᷑. Qd uͦ eoꝵ mente infeliciꝰ. quibꝰ de
largitate auaricia nascit᷑. & peccatoꝵ seges
quasi ex uirtute seminatur. Prius itaq am¬
monendi st ut tenere sua rationabilit̾ sciant.
& tunc demũ ut aliena non ambiant. Si enĩ
radix culpe in ipsa effusione non exoritur.
nequaqm̃ ꝑ ramos exuberans: auariciȩ spina
siccat᷑. Occasio gͦ rapiendi subtrahit᷑. si be¬
ne pͥus uis possidendi disponat᷑. Tunc u am
moniti audiant quomͦ quȩ habent mise¬
ricordit̃ tribuant. qnͣdo nimirũ didicerĩt
ut bona miscdĩe ꝑ int̾iectam rapinȩ neqͥci¬
am ñ effundant. Uiolent̾ enim exquirt̃
ꝓficit. quȩ ꝑ uirus pestiferȩ radicis
amarescit. Hinc enĩ est quod ipsa etiã sa¬
rapinã in holocaustũ. hinc iterũ dicit.
Hostie impioꝵ abhominabiles. qͥa offerunt᷑

Expanded text:
buentes, non solum ut supra jam diximus, ad imbuentes, non solum ut supra jam diximus, ad impatientiae murmurationem proruunt; sed cogente se inopia, usque ad avaritiam devolvuntur. Quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum seges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effusione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quando nimirum didicerunt ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. Violenter enim exquiruntproficit quae per virus pestilerae radicis amarescit. Hinc est enim quod ipsa etiam sarapinam in holocausto . Hinc iterum dixit: Hostiae impiorum abominabiles, quae 68 offeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouerint qd hanc pͥmũ dõ inuiriã fa¬
ciuint. qͥa danti sibi om̃ia: nullã misccłiȩ
hostiã reddunt. Hinc & enĩ psalmista ait.
Non dabit dõ ꝓpiciationem suã. nec p̃tiũ
redẽptionis animȩ suȩ. Pretiũ namq re-¬
demptionis dare ẽ: opus bonũ preuenien¬
ti nos gr̃ȩ redlere. Hinc iohẽs exclamat
dicens. Iam securis ad radicẽ arboꝵ po¬
sita ẽ. Omĩs arbor quȩ non facit fructũ
bonũ excidet᷑ & in ignẽ mittet᷑. Qui gͦ
se innoxios qͥã aliena non rapiunt esti¬
mant. ictũ securis uicinȩ p̾uideant. &
torporẽ in ꝓuisȩ securitatis amittant.
ne cũ ferre fructꝰ boni oꝑis negligunt:
a p̾senti uita funditꝰ quasi a uiriditate
radicis exsecent᷑. At contͣ ammonendi
stͣ qui & ea quȩ habent tͣbuunt. & aliena
raꝑe non desistunt. ne ualde munifici
uideri appetant. & de boni specie dete¬
riores fiant. Hii ⁊enĩ ꝓpͥa indiscrete tͥ¬

Expanded text:
ut noverint quod hanc primam injuriam faut noverint quod hanc primam injuriam faciunt Deo, quia danti sibi omnia, nullam misericordiae hostiam reddunt. Hinc enim Psalmista ait: Non dabit Deo propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Pretium namque redemptionis dare, est opus bonum praevenienti nos gratiae reddere. Hinc Joannes exclamat dicens: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Qui ergo se innoxios, quia aliena non rapiunt aestimant, ictum securis vicinae praevideant, et torporem improvidae securitatis amittant, ne cum ferre fructum boni operis negligunt, a praesenti vita funditus quasi a viriditate radicis exsecentur. At contra admonendi sunt, qui et ea quae habent tribuunt, et aliena rapere non desistunt, ne valde munifici videri appetant, et de boni specie deteriores fiant. Hi etenim propria indiscrete tri
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ quoq ut sollicite adtendant. qͦd ficulnea
quȩ fructũ non habuit. contͣ hanc districtus
agricola querit᷑. quod etiã terrã occupauit.
Terram qͥppe ficulnea sine fructu occupat.
qnͣdo mens tenaciũ hoc quod ꝓdesse multis
poterat: inutilit̾ seruat. Terrã ficulnea si¬
ne fructu occupat. qnͣdo locũ que ȩxerce¬
re alius ꝑ solem boni oꝑis ualuit: stultꝰ ꝑ de¬
solent. Concessis utimur aliene ñ querimꝰ
& si dignã miscdiȩ retributionẽ non agi¬
mus. nulla tamen ꝑuersa ꝑpetramꝰ. Qsͦ
idcirco senciunt. qͥa uidelicet aurẽ corlis
a uerbis cȩlestib claudunt. Neq enĩ di¬
ues in euuangłio qui induebat᷑ purpura
& bisso. qui epulabat᷑ cotidie splendide
aliena rapusse. s infructuose ꝓpͥis usus
fuisse ꝑhibet᷑. eumq post hanc uit᷑a ultrix
gehenna suscepit. ñ tpd aliqͥd inlicitũ
gessit. s quia inmoderato usu totũ se
licitis tradidit. Ammonendi st̃ tenaces.

Expanded text:
sunt quoque ut sollicite attendant quod ficulnea sunt quoque ut sollicite attendant quod ficulnea quae fructum non habuit, contra hanc districtus agricola queritur, quod etiam terram occupavit. 67 Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoc quod prodesse multis poterat, inutiliter servat. Terram ficulnea sine fructu occupat, quando locum quem exercere alius per solem boni operis valuit, stultus per desolent: Concessis utimur, aliena non quaerimus, et si digna misericordiae retributione non agimus, nulla tamen perversa perpetramus. Quod idcirco sentiunt, quia videlicet aurem cordis a verbis coelestibus claudunt. Neque enim dives in Evangelio, qui induebatur purpura et bysso, qui epulabatur quotidie splendide , aliena rapuisse, sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur, eumque post hanc vitam ultrix gehenna suscepit, non quia aliquid illicitum gessit, sed quia immoderato usu totum se licitis tradidit. Admonendi sunt tenaces,
Abbreviated transcription (Latin):
non desistunt. Ammonendi namq st̃. qui nec
aliena appetunt. nec sua largiunt᷑: ut sollicite
sciant qd ea de qua sumpti st̃ cunctis homi¬
nibꝰ terra cõmunis ẽ. & id curco alim̃ta qͦq
om̃ibꝰ cõmunit̾ ꝓfert. Incassũ se gͦ in nocen¬
tes putant. qͥ cõmune dĩ munꝰ sibi p̾uatum
uendicant. qͥ cũ accepta ñ tribuunt. in ꝓri¬
moꝵ nece grassant᷑. quia tot pene cotidie
perimunt. ꝗt morientiũ pauꝑũ apud se
subsidia abscondt̃. Nam cũ quȩlibet necessa¬
ria indigentibꝰ ministramꝰ. sua illis reddi¬
soluimꝰ. quã miscdĩȩ oꝑa implemꝰ. Unde
S ipsa ueritas. cũ de miscłia caute exhibe¬
pauꝑibꝰ. iusticia eiꝰ manet in ȩt̾num. Cũ
enim largitatẽ inpensã pauꝑibꝰ premisis¬
set. non hanc uocare miscłiam s iusticiã
maluit. qa qͦd a cõmuni dño tribuitur
iustũ ꝓfecto ẽ. ut quiq accipiunt: eo cõmu¬
niter uiuant. Hinc etiã salomon ait. Qui
iustus ẽ tribuit. & non cessabit. Ammonendi

Expanded text:
on desistunt. Admonendi sunt qui nec aliena appetunt, nec sua largiuntur, ut sciant sollicite quod ea de qua sumpti sunt, cunctis hominibus terra communis est, et idcirco alimenta quoque omnibus communiter profert. Incassum ergo se innocentes putant, qui commune Dei munus sibi privatum vindicant; qui cum accepta non tribuunt, in proximorum nece grassantur, quia tot pene quotidie perimunt, quot morientium pauperum apud se subsidia abscondunt. Nam cum quaelibet necessaria indigentibus ministramus, sua illis reddisolvimus, quam misericordiae opera implemus. Unde et ipsa Veritas cum de misericordia caute exhibenpauperibus, justitia ejus manet in aeternum . Cum enim largitatem impensam pauperibus praemisisset, non hanc vocare misericordiam, sed justitiam maluit; quia quod a communi Domino tribuitur, justum profecto est, ut quicunque accipiunt, eo communiter utantur. Hinc etiam Salomon ait: Qui justus est, tribuet et non cessabit . Admonendi
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ loquant᷑ quasi oram clamidis silent᷑
incidunt. quia uidelicet dũ prelatȩ digni¬
tati saltẽ innoxie & latent᷑ derogant᷑.
quasi regis suꝑpositi uestẽ secant᷑. S tam̃
ad semetipsos redeunt. seq uehementissi¬
me uel de tenuissima uerbi laceratione
rep̾hendunt. Unde bene & illic seͥptũ ẽ.
Post hȩc dauid ꝑcussit cor suũ eoqͦd abs¬
cidisset oram clamidis saul. facta qͥppe
p̃positoꝵ oris gladio ferienda ñ sunt:
etiã cũ recte rep̾hendenda iuidicantur.
Si qnͣdo uͦ contra eos uel in minimis lin
gua labit᷑. necesse eͣ ut ꝑ afflictionẽ pe¬
nitenciȩ cor p̾matur. quatinꝰ ad semet¬
ipsum redeat. & cũ prepositȩ potestati
deliquerit: eiꝰ contra se iudiciũ a quo
sibi p̾lata ẽ ꝑhorrescat. Nam cũ ppositis
delinqͥmꝰ. eius ordinationi qͥ eos nobis pͣ¬
tulit obiuamꝰ. Unͣ moyses quoq cũ contͣ

Expanded text:
militer loquantur, quasi oram clamidis silenter militer loquantur, quasi oram clamidis silenter incidunt, videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxiae et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de tenuissimi verbi laceratione reprehendunt. Unde et bene illic scriptum est, quia post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel igua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae comprimatur, quatinus ad semetipum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ordini ejus, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moises quoque, cum cont
Abbreviated transcription (Latin):
gressus: illic cũ uiris suis dauid merat.
qui iã tam longo tempore ꝑsecutionis eius
mala tolerabat. Cũq eum uiri sui ad feri¬
endũ saul accederent. fregit eos responsio¬
nibꝰ. quia manũ mittere in xp̃m dñi non
deberent. Qui tam̃ occulte surrexit. &
oram clamidis eiꝰ abscidit. Ed enĩ ꝑ saul
nisi mali rectores. qͥd ꝑ lauid. nisi boni
subditi designant᷑. Saul gͥ uentr̃e pur¬
gare ẽ: prauos pͣpositos conceptã in corde
malitiã usq ad oꝑa miseri odoris extende¬
re. & cogitata apud se noxia factis exte¬
riorib exequendo monstrare. Quẽ tamen
dauid ferire metuit. qͥa piȩ subditoꝵ m̃¬
tes ab om̃i se peste obtrectacionis abstinen¬
tes p̃positoꝵ uitã. nullo linguȩ gladio ꝑ
cutiunt. etiã cũ de imꝑfectione rep̃hen¬
dunt. qͥ & si qnͣdo ꝓ infirmitate se se abs¬
tinere iux posst᷑ ut non extrema quȩdã
atq exteriora p̾positoꝵ mala. s tam̃ hu¬

Expanded text:
gressus, illic cum viris suis David inerat, gressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare est, pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris ostendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saulem ferire metuit, quia piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo lingucutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt ut non extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen hu
Abbreviated transcription (Latin):
ri contendant. Ostensa qͥppe cęli animalia
in circuitii & intꝰ oculis plena describunt᷑.
Dignũq ẽ ut cuncti qui p̾sunt intꝰ atq
in circuitu oculos habeant. qͣtmꝰ & inter¬
no uidici in semetipsis placere studeant.
& exempla uitȩ externis p̾bentes ea etiã
que in aliis ft̃ corrigenda dep̾hendant.
Ammonendi st subditi. ne p̾positoꝵ suoꝵ
uita temere udicent. si qͥd eos fortasse
agere rep̾hensibilit̾ uident. ne unde recꝰ
te mala redarguunt: inde ꝑ elationis im¬
pulsum in ꝓfundiora mergant᷑. Ammo¬
nendi stͣ. ne cũ culpas p̃positoꝵ considerat.
contͣ eos audatiores fiant. s sic si qua ual¬
de st̃ eoꝵ praua: apud semetipsos diui¬
dicent. ut tam̃ diuino timore constricti.
ferre sub eis iugũ reuerentiȩ non recu¬
sent. Ed̾ melius ostendimꝰ. si clauid factũ
ad mediũ deducamꝰ. Saul qͥppe ꝑsecutor
cũ ad purgandũ uentre speluncã fuisset in¬

Expanded text:
ri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia ri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset in
Abbreviated transcription (Latin):
apeccati torpore disiungit. Bene autẽ
dicit᷑ ne deleris sompnũ oculis tuis. nec
dormitent palpebrȩ tuȩ. Sompnũ qͥppe
ocuilis dare e. intencione cessante. fub di
toꝵ curã om̃mo negligere. Palpebrȩ uͦ
dormitant. cũ cogitaiones ñe ea que in
subditis arguenda cognosct᷑. pigreline
depͥmente dissimulant. Plene enĩ dormi¬
re ẽ. comissoꝵ acta nescire. nec corrige̾.
Non autẽ dorinire s dormitare ẽ. quȩ
quidẽ rep̾hendenda st̃ cognoscere. s tam̃
ꝓpt̾ mentis tediũ dignis ea increpatioibꝰ
non emendare. Dormitantis uͦ oculus ad
plenissimu somnũ ducit᷑. qͥa dũ plerũq
qui preest malũ qͦd cognoscit ñ resecat
ad hoc qnͣdoq negligentie suȩ merito ꝑue¬
nit. ut quod a subiectis delinqͥt᷑ non cognos¬
cat. Ammonendi st̃ itaq qui p̾sunt. ut ꝑ
circũ spectionis studiũ oculos ꝑuigiles intꝰ
& in circuitii habeant. & cęli animalia fie¬

Expanded text:
a peccati torpore disjungit. Bene autem a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis datorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓamico ẽ. alienã animã in ꝑiculo suȩ con¬
uersationis acciꝑe. Unde & apud extra¬
neum manꝰ defigit᷑ quia apud curã solli¬
citudinis quȩ ante deerat mens ligatur.
uerbis uͦ oris sui illaqueatꝰ est. aꝓpriis
sermonibꝰ captis. qͥa dũ cõmissis sibi co¬
gitur bona dicere: ipsũ prius necesse ẽ
quȩ dixerit custodire. Illa queat᷑ gͥ uerbis
oris sui. dũ ratione exigente constringit᷑
ne eiꝰ uita ad aluid qu̾a ammonet relxx¬
etur. Unde apud districtũ cogit᷑ tan
is uoce pͥcepisse. Ubi & bene mox exhor¬
tacio fubelit᷑ ut dicat᷑. fac gͦ qd dico fili
mi: & temetipsũ libera. quia incidisti in
manꝰ pximi tui. Discurre festina. suscita
amicũ tuũ. Ne dederis sompnũ oculis tuis
nec dormitent palpebrȩ tue. Qsqͥs enim
ad uiuendũ aliis in exemplo pͣponit᷑. non
solũ ut ipse uigilet. s etiã ut amicũ susci¬
tet ammonet᷑. Ei namq uigilare bene ui¬
uendo ñ sufficit. si non & illũ cui ꝓpe ẽ

Expanded text:
mico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, neis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest,
Abbreviated transcription (Latin):
Si poccuꝑatus fuerit homo in aliqͣ delicto
uos qui spiritales estis. instruite hui modi
inspũ mansuetudinis. considerans teip¬
sum ne & tu tempteris. Ac si aꝑte dicat.
Ga displicet ex aliena infirmitate quod
confpicis. pensa qͦd es. ut increpationis
zelo se sp̃c temꝑet. dũ sibi quoq qͦd incre¬
pat timet. Nonnulla autẽ st̃ uehement᷑
increpanda. ut cũ culpa ab auctore ñ cog¬
noscit᷑: qnͣti sit ponderis ab increpantis
ore sentiatur: ut cũ sibi qͥs malũ qd ꝑpe¬
trauit leuigat: hoc contͣ se grauit᷑ ex cor-¬
ripientis asꝑitate ꝑtimescat. Debitũ qͥppe
rectoris e: suꝑne patriȩ głam ꝑ uoce̾ p̃¬
dicationis ostendere. qͣnta in huiꝰ uite
itinere temptamenta antiqͥ hostis late¬
ant. aꝑire. & subditoꝵ mala quȩ tolerari
lenit᷑ non debent: cũ magna zeli asꝑita¬
te corrigere. nesi minꝰ contͣ culpas accen¬
ditur: culparũ om̃ium reus ipse teneat᷑.

Expanded text:
Si praeoccupatSi praeoccupatos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt᷑᷑ quasi in corde depingit᷑. quicqͥd
fictis imagiibꝰ deliberando cogitat᷑. No¬
tandũ itaq ẽ quia pͥus foramen in pariete
ac deinde hostiũ cernit᷑. & tc̃ demũ oc¬
culta ab hominatio demonstratur. qͣa
ninurũ uniꝰ uiusq peccati pͥus signa fo¬
rinsecus. deinde ianua aꝑte iniquitatis os¬
tenditur. & tc̃ demũ om̃e malũ qđ intus
latet aꝑitur. Nonnulla autẽ st̃ leniter
arguenda. Ilam cũ non malitia s sola ig¬
norantia uel infirmitate delinquit᷑. ꝓͦ¬
fecto necesse ẽ. ut magno moderamine ip¬
sa delicti correptio temꝑetur. Cuncti qp¬
pe quousq hac mortali carne subsistimꝰ.
corruptionis nr̃ȩ infirmitatibꝰ subiacemꝰ
Er se gͦ debet quisq colligere qualit̃ alie¬
ne hc̃ oporteat ibecillitati misereri. ne
contia infirmitatẽ ꝓximi si ad increpa¬
tionis uocẽ feruentiꝰ rapit᷑: oblitꝰ sui eeͣ
uideat᷑. Uñ bene paulꝰ ammonet dicens.

Expanded text:
trahuntur, quasi in corde depingitur quidquid trahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tertenȩ mercedis prenia requi¬
rentes. Nam reptilia toto ex corpore terrȩ
semꝑ inclinant᷑. Reptilia itaq st̃ intra pa¬
rietem. qnͣdo cogitaciones uoluunt᷑ in m̃te.
quȩ a terrenis desiderus nuquã leuantur.
Animalia quoq st̃ intra parietẽ. quanclo &¬
si qua iã iusta si qua honesta cogitant᷑: appe¬
tendis tamen lucris temporalibꝰ honoribꝰq
deseruiunt. & ꝑ semetipsa quide iam quasi
a terra suspensa st̃. s adhuc ꝑ ambitũ. quasi
ꝑ gulȩ desideriũ sese adima submittunt.
Unde & bene subdit᷑. Et uniu̾sa idola domꝰ
isrł depicta erant in pariete. Scͥptũ quippe
ẽ & auaritiã quȩ ẽ idoloꝵ seruitꝰ. Recte gͦ
post animalia idola describunt᷑ qͥa & si ho¬
nesta actione ñ nulli qͣsi a terra se erigunt.
ambitione tam̃ in honesta: sem& ipsos ad ter¬
ram depont᷑. Bene autẽ dicit᷑. depicta erant.
quia dũ exterioꝵ rerũ intrinsecꝰ species at¬

Expanded text:
adhuc terrenae mercedis praemia requiadhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantAnimalia quoque sunt intra parietem, cum et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per seipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum, quasi per gulae desiderium, sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species at