comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacła qͦñ dlectãt. sanã doctͥnã ñ sustinens ad fabulas ꝯũtit᷑. Et
illȩ ꝗͣ fabule aĩas ĩ qlibet corpris etate pueriles uaria qͣdã delec̃¬
tatione sollicitant. s nos iã corpꝰ xͥ agnoscamꝰ ĩpsalmo uocẽ nr̃a
⁊ dicamꝰ ei: Narrauer̃ mͥĩ iusti delectatiões: s ñ ut lex tua d̾. Xp̃c mͥ
la difficultate ĩuẽtiõis suȩ desidiũ ĩ flãmã: qͦid ꝙ ĩ uenero: auide sorbeã.
medulłq rec̃ditũ salub̾t teneã Ip̃e mͥ ĩ iosepħ ĩnuit: qͥ ꝑseg̃ntibꝰ &
uendentibꝰ fr̃ibꝰ ĩ egypto pt labores honorat᷑. Didicimꝰ n labores x ĩorbe
gentiũ q̃ sig̃ficalut egrptꝰ ꝑuarias passiões m̃rm. ⁊ nẽ uid̾mꝰ honorẽ xͥ¬
ĩ eod orbe t̃raꝵ: oĩa erogatiõe frum̃ti sui subiugãtis. Ip̃e m ĩnuit ĩ uirga
moysi q̃ ĩt̃ra ẜ pens effecta eiꝰ mortẽ sig̃ficaũ aẜpente ueniẽtẽ. s ꝙ app̃¬

Expanded text:
tacula quem non delectant. sanam doctrinam non sustinens ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: nala difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in gentium, quem significabat Aegyptus, per varias passiones martyrum; et nunc videmus honorem innuit in uirga Mosi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod appr
Abbreviated transcription (Latin):
figͥaꝵ ꝑ unu̾isu textũ diuine scͥpte licet ꝯsidare.⁊ cõparare
neilla ñ solũ dicta s ⁊̃ facta figate accepta ad xp̃m ĩ telligendũ¬
ĩ tp̃tem̃ p̃sertĩ qr ea q̃ p̃nũtiata ĩtelligimꝰ. ĩ demõstram ĩpleta.
cũ fabulas suas ut aliqͥm cõm̃dent: adnescio qͣs physiologias. uł
parte plane satis uidicãtes qͣlia sint. exparte aũ dissimulãti.
dũ earident ĩtheatͥs: q̃uen̾ant᷑ ĩ tẽplis ãt̾pitudine nuniũ libi.¬

Expanded text:
 universum textum divinae Scripturae licet considerare, et comparare m intelligendum: praesertim quia ea quae praenuntiata intelligimus, etiam demonstramus impleta; cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio quas physiologias vel parte plane satis indicantes, qualia sint; ex parte autem dissimulantes, dum ea rident in theatris quae venerantur in templis, in turpitudine nimium lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ archȩ latẽ factũ ẽ. oĩs humani gñis diectura defec̃. ut tñ
aliꝗͥ dicet. ĩ ferioris corꝑris partes q̃ urine⁊ fimꝰ egeruit᷑. os¬
tio illo sig̃ficari ausus ÷ cͥde. ausus ⁊dicẽ. ausus ⁊ scbe. Nmirũ.
si ostio ñ ĩuento. sic erraũ. Qd̾ si ad xp̃m tͣnsiss. ablato uelami¬
ne sacͣm̃ta eccłe manãtia exlat̾e hõis illiꝰ ĩueniss. Nã qr p̃di¬
ctũẽ: er̃t duo ĩcarne una: ꝑꝑea ⁊ ĩ archa q̃dã ibi adxp̃m:¬

Expanded text:
ura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una,
Abbreviated transcription (Latin):
dispositiõe p̃nũtiataꝵ reꝵ: ĩ tãta manifestatiõe ꝯpletaꝵ. adhuc
it̃m atq it̃m possumꝰ docum̃ta ꝓferre. adiuuãte illo. qͥtãtã
copiã p̃buit adũs calĩmas erroris humani. ut ea q̃ iã c̃memo¬
rauimꝰ ñ repetamꝰ Iã porro aliã fausti t̃giusatiõe ꝗͣ cͤdo cũ ⁊
ip̃e p̃clarissima ꝓpħie luce reꝑcutet᷑ callidissimã se ĩuenisse ar

Expanded text:
dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione conpletarum adhuc iterum atque iterum possumus documenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclariss
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet heses ẽẽ. ut ꝓbati manifesti fiãt int̃ uos. Ite nc̃. ⁊ ob¬
iectate calũpnias uet̃ibꝰ litt̾is sacͥs. ħagite sui. sem̃ chanaan.¬
te qͥbꝰ uluit nitdata caro exqͣ nati estis. Neq n ẽẽt un uos qͦ¬
set ĩmũdũ. bibiss. de uinea sua calicẽ illũ: ꝗ tͣnsire ñ potuit.
dormiss ĩpassiõe sua. tãꝗ ĩ ebͥetate stulticie: q̃ sapiẽtior ÷ hõibꝰ.
atq ita nud aret᷑ occulte carns ĩfirmitas ꝑoccultũ dĩ ꝯsiliũ

Expanded text:
oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque enim esset, unde uos qset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo.xxx. cubitis surgit ꝗͣnũm decies ht̃ intrecentis lõgitu
eugłicã ꝯsecͣuit. otestans legẽ ñ se uenisse solue. s ad ĩplere.
egis aũcor: ĩdecẽ p̃ceptis agnoscit᷑. un decies tͥcenis arche lõgi
glutinant᷑ arche ligna ĩtͥnsecꝰ extͥnsecꝰ. ut ĩ cõpage unitatis sig¬
gnificãs dilectiõis ardorẽ ii magna fortitudinis. adtenẽdã

Expanded text:
a cubitos surgit, quem numerum decies habet in trecentis longitudevangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed implere . Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur. Unde decies tricenis arglutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis siggnificans dilectionis ardorem, vi magnae fortitudinis ad tenendam
Abbreviated transcription (Latin):
U ideat botrũ dt̾ra ꝓmissiõis ĩ ligno pendentẽ. Uideat ĩ ierichotãꝗͣ
t̃i ad sałtẽ. Uideat muros ip̃iꝰ ciuitatis tãꝗͣ munitiões mor.¬
t̾raꝵ. ut ĩfine tp̃rm mors nouissima ĩimica destruat᷑ ⁊ exĩpi.¬
oꝵ ꝑditiõe uiica domꝰ tãꝗͣ unica eccła lib̾et᷑. mũdata at̾pi.¬

Expanded text:
est. Videat botrum de terra promissionis in ligno pendentem . Videat in Jericho tanquam est. Videat botrum de terra promissionis in ligno pendentem . Videat in Jericho tanquam teri ad salutem. uideat muros ipsius ciuitatis tamquam munitiones morterrarum, ut in fine temporum mors, nouissima inimica, destruatur et ex inpiorum perditione unica domus tamquam unica ecclesia liberetur. mundata a turpi
Abbreviated transcription (Latin):
hibent᷑ qͥ pascha faciunt ossa frãge. ñ frãgũt᷑ ĩ cruce ossa dñi. At¬
testat᷑ eugłista hĩc ẽẽ dictũ: os exeo ñ cõminuetis Sãguine illini¬
unt᷑ p̾tes. ut ꝑnicies d̾pellat᷑: signãt᷑ signo dnũce passiõis ĩ frõtibꝰ
ppłi: ad tutelã sałtis. Dat ibilex qͥnqͣgesimo die pꝰt actũ pascha.
ueñ spc scs̃ qͥnqͣgesimo die pt dñi passiõẽ. Dr̃ illic scͥpta lex di
faustꝰ ocłis clausis. nicħ se ĩ iłł littis ĩuenisse: ꝙ adp̾nũtiatiõe
xͥꝑtineat. Qͥd añ mirũ si ocłos ht̃ adlegendũ. ⁊ cor ad ĩtelligñdũ
ñ ht̃. qͥ positꝰ añ ostiũ clausũ diuni secͤti ñfide pietatis pul¬
sat. sed elatiõe ĩpietatis ĩ sultat: Plane irasit: itafiat. Iustũ :
N. claudat̾ suꝑb̃ ianua salittis. Ueniat mãsuetꝰ: ꝗͣ docet dñs
uideat iħm ĩtclucentẽ ppłm ĩ trã ꝓmissiõis. Neq u h temerȩ ab
incio ñ uocabat᷑. s ex ip̃a dispẽsatiõe nõe mutato iħc appellatꝰ:

Expanded text:
hibentur qui Pascha faciunt, ossa frangere: non franguntur in cruce ossa Domini. Attestatur Evangelista hinc esse dictum, Os ejus non comminuetis . Sanguine illiniuntur postes, ut pernicies depellatur : signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutisus sanctus quinquagesimo die post domini passionem. dicitur illic scripta lex digFaustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiatione si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansuetus, quem docet dominus Videat Jesum introducentem populum in terram promissionis : neque enim hoc temere ab initio vocabatur, sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Jesus appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
mũdis bina de ĩmũdis: Aditũ ad archã fieri necessitas
utiq cogebat. Inlatẽ aũ fieri ł ⁊̃ memorie cõm̃dari ꝑlitt̾as.
qͥ cogebat: Immolare filiũ iubet᷑ abrahã. Iussus ħ fũt: ut
eiꝰ obedientia tali ⁊̃ examine ꝓbata. p̾tĩs ĩnotesceret. Conue¬
nientiꝰ ligna portauĩt filiꝰ nepat̃ senex portaret. Nsit pꝰtea
filiũ ferire ꝑmiss. ne orbitate gͣuissita se feriret. Nũꝗͥ ⁊̃ si nul¬
lo effuso sãguine rediret᷑. minꝰeẽt ꝓbatꝰ abrahã : Autsiiã opuᷤ
erat ꝑfici sacͥficiũ. ĩ ne ut ille aries ĩuepre adherens cornib
appareret. adullũ augm̃tũ uictime ꝑtinebat: Sic oĩa cũ c̃si¬
d̾ant᷑. ⁊ qͣsi suꝑflua necessariis ꝯtecta ĩueniũt᷑: ãmonẽt huma¬

Expanded text:
mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent huma
Abbreviated transcription (Latin):
młtũ mirabile ÷. ꝗͥ ãmodũ õs gt̃s q̃ a romanis subiugate st̃ ĩ ritũ
romanoꝵ sa croꝵ tͣnsierĩt. eaq sacͥlegia obẜuanda ⁊ cęlebnda
susceꝑint: gens aũ uidea siue subpaganis regibꝰ siue sub rͥanis
ñ amiserit signũ legis suȩ. qͥacęt̃is regibꝰ ppłiq distinguit᷑. Et õĩs
ĩꝑator ł rex qͥeos ĩ regno suo cũ ip̃o signoĩueñ ñ occidit .i. ñ efficit.¬
ut ñ suit uidei. certo qͦdã : ꝓpͥo suȩ obsuatiõis signo. acet̾aꝵ gentiũ
cai. nec exeat a facie dĩ. ne habitet ĩ t̾ra natd. ꝙ. dr r̃ĩp̃tari cõmo¬

Expanded text:
t, in ritum Romanorum sacrorum transierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Nam, quod dieitur
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃d dm̃. ꝑ ꝗͥ facta s̃ oĩa. descendentes aũ ut eũ ĩueniãt factũ ex
muliere. factũ sublege. ut eos qͥ sublege erãt redimeret. In
illo n scalȩ at̾ra usq ĩ celũ. acarne usq ad sp̃m. qr ĩ illo carna¬
les ꝓficiendo uelut ascendendo spũales fiu̾t. ad qͦs lacte nutͥen¬
dos : ip̃i spñales descendt̃ qͦdãm. cũ eis ñ posst̃ loqͥ qͣsi spũalibꝰ¬

Expanded text:
ia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. in illo enim scala a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non poss
Abbreviated transcription (Latin):
tiiqͥllã uitã agamꝰ ĩ oĩ pietate: caritate. ħ nbonũ ⁊ acceptũ÷
corã saluatore nr̃o do. qͥõs hoĩes uult saluos fieri. ⁊ ĩ agnitionẽ
horti. uͥ ⁊̃ ĩ t̃ oĩa holera gͣnũ illũ sinapis regnat: sub cuiꝰ um¬
belis lõge latoq porrectis.⁊ altipetar fuꝑbia gentiũ tãꝗͣ ĩ celi
uolatilib ꝯfugiendo reqͥescit. Nã qͥ ⁊̃ pi septuagĩta ñ nos .s. eid

Expanded text:
 bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem horti, ubi etiam inter omnia holera granum illius senapis regnat, sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uͥtutis sue. Qm̃ oꝑab̾is ĩ qͥt trã. ⁊ ñ adiciet uͥtutẽ suã dare tͥ.: ge¬
mens : tremens eris ĩtra. Nc̃ ecce qͥs ñ uideat. q̃uis ñ agnoscat
ĩtota t̾ra qͣcũq disꝑsus : ille ppłs qͦmͦ gemat merore amissi reg.¬
facie tua abscdar.⁊ erogenẽs : tremens sr̃ t̾ra. & erit. oĩs qͥ in¬
ueñit me. occidet me. Uerȩ iñgemit. ⁊ tremit. ne regno ⁊ t̃reno
ꝑdito: ista uisibili morte occidat᷑. Hanc dic̃ maiorẽ causã suã
qͣillã .ꝙ. ei t̃ra ñ dat uͥtutẽ suã. ne spũalit̃ moriat᷑. Carnalit̃ i
sapit. ⁊abscdi afacie dĩ .i. iratũ hre dm̃ gͣue ñ pittat. nͥ ne in¬
gemit. ⁊ corp̃ralẽ mortẽ tremit. S ꝗͥ ei respondit ds̃: Ñ sic ĩ qͥt.
s oĩs qͥ occidit cam. septẽ tundictas exsoluet.i.ñsic qͦmͦ dicis.¬

Expanded text:
it, terram et non adiciet uirtutem suam dare tibi; gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat maerore amissi regfacie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carre Deum, grave non putat, nisi ne ingemit, et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondet Deus? Non sic, inquit; sed omnis qui occiderit Cain, septe
Abbreviated transcription (Latin):
Fallax enĩ cam inignorantio: iudõꝵ: falsa negatio. E ssent aũ qͦdã
Dix̃ ds̃ adcam. Qidfecisti: Uor singͥnis frĩs tui clamat ad medt̾ra.
Sic arguit ĩ scͥptis scĩs uoxdiuina ĩudeos. Ht̃ u magnã uocẽ xp̃i
uox sangiunis ꝗͣsangius ip̃e expͥmit exore fideliũ. eod sanguine
redẽptor. Dix̃ ds̃ adcam. Et nc̃ maledictꝰ tu. at̾ra q̃ aꝑuit os suũ
acciꝑe sanguinẽ frĩs tui. de manu tua. qm̃ oꝑab̾is t̾rã⁊ ñ ad

Expanded text:
fallax enim Cain ignoratio Iudaeorum est falsa negatio. essent autem quodadicit deus ad Cain: quid fecisti? uox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra: sic arguit in scripturis sanctis uox diuina Iudaeos. habet enim magnam uocem Christi uox sanguinis, quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemtorum. Dicit deus ad Cain: et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere san
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetis ⁊ resurrectiõis fidẽ. Qđ pt dies qͣdragĩta emissꝰ coruus
ñ ẽ reu̾sꝰ aut aqͥs utiq int̾ceptꝰ aut aliqͦ sũꝑ natãte cadauere
illectꝰ. sig̃ficat hoĩs ĩ mũ dicia eupiditatis tet̾rimos: obh adea q̃
foris st̃ ĩħmũdo nuis ĩtentos. aut rebaptizari: aut abhis qͦ
p̃t̃ archã .i. qͦs p̃t̃ eccłam baptism occidit. seduci: teneri.
đ colũba emissa ñ ĩuenta reqͥe reũsa ẽ: ostñdit ꝑ nouũ testa¬

Expanded text:
idem. Quod post dies quadraginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus, significat homines immunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos aut rebaptizari aut ab his quos praeter arcam, id est praeter ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testa
Abbreviated transcription (Latin):
dõ.s semetip̃m exinaniuit formã ẜui accipiens. reliqͥsse ⁊̃ ma-
trẽ synagogã uidoꝵ uẽti testam̃to carnalit̃ ĩherẽtẽ.⁊ adhesisse
uxorisuȩ scẽ ecde. ut pace noui testam̃ti eẽnt duo ĩ carne una:
Q a cũ sit ds̃ ap̃d patrẽ ꝑ qͣ facti sumꝰ: factꝰ: ꝑ carne particeps ñr.¬
ut illiꝰ capitis corpꝰ ẽẽ possimꝰ Sic̃ aũ eam sacͥficiũ extre fructib
replt᷑. abel aũ sacͥficiũ ex ouibꝰ ⁊ eaꝵ adipe suscipit᷑. ita noui
testam̃ti fides ex ĩnocentia gr̃e dmlaudans. uetis testam̃ti tre.¬
nis oꝑib añ ponit᷑: qr ⁊ si antea uidĩ recte illa fecer. ĩeo tñifide¬

Expanded text:
d semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una? quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per corpus esse possemus? Sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerunt, in eo tamen infide
Abbreviated transcription (Latin):
sent pecẽm suũ ĩ ꝯfessiõe sic̃ ĩ psalmo scͥptũ ÷ medico dicentes.
aũ ignorãtes dĩ iusticiã:: suã uolentes ꝯstituere. elatide oꝑib
mortali corp̃re ad obaudiendũ desidiis eiꝰ. offender ĩ lapidẽ of.¬
fensioĩs.: exarser̃ odioadũs eũ cuiꝰ oꝑa uidentes dõ accepta ẽẽ.
doluer̃. illo qͥcetꝰnatꝰ iã uidebat sͥ dicente. stimꝰ qr pec̃ores ds̃
ñ exaudit. s qͥ eũ colũit. ⁊ uolũtatẽ eiꝰ fecit hc̃ exaudit. tãꝗͣ ħ
eis dicẽt. sr̃ sacͥficiũ cam ñ respic̃. s sr̃ sacͥficiũ abel respicit.
taq occidit᷑ abel minor natu. afr̃e maiore natu. occidit᷑ xp̃e ca-
put ppłi minoris natu. appło udõꝵ maiore natu. Ille ĩ eãpo: il¬

Expanded text:
sent peccatum suum in confessione, sicut in Psalmo scriptum est, medico dicentes, autem ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , elati de operibus mortali corpore ad obediendum desideriis ejus , offenderunt in lapidem offensionis , eam videbat, sibi dicente, Scimus quia peccatores Deus non exaudit; sed qui eum coluerit, et voluntatem ejus fecerit, hunc exaudit : tanquam hoc eis diceret, Super sacrificium Cain non respicit, sed super sacrificium Abel respicit. Itaque occiditur Abel minor natu a fratre majore natu: occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu: ille in campo, is
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣuis subã diuinã cogitare. nͥ corpr̃eã nũꝗͣ ualueritis. Uñ cogi¬
mini. aut sine corpre dicẽ cruufixũ. qͦ absurdiꝰ ⁊ dem̃tiꝰ dici nuħ
pot̃: aut ĩ phãtasmate potiꝰ ꝗͣ inuĩtate uisũ fuisse crucifigi. qͥ
q nihilominꝰ plenũ: dem̃tię. aut ex gente tenebraꝵ mortale
de timetis: gentẽ dmonũ ñ timetis. Postͤmo. cũ ẜ sententiã fau¬
sti. ꝗͣ qͥ exilla lõgissima ur̃a fabła decertã qͣnta potuit breuitate
ẽgruit. ⁊ nascẽti nascendo ñ c̃gruit. Si aũ ꝑꝑe. iħm ẽẽ duitis in¬

Expanded text:
iam diuinam cogitare nisi corpoream numquam ualueritis. unde cogimini aut sine corpore dicere crucifixum — quo absurdius et dementius dici nihil potest — aut in phantasmate potius quam in ueritate uisum fuisse crucifigi — qua quod nihilominus plenum est dementiae — aut ex gente tenebrarum mortalrginem credere timetis, gentem daemonum non timetis. postremo. cum secundum sententiam Fausti, quam quidem ex illa longissima fabula uestra decerptam quanta potuit breuitate congruit et nascenti nascendo non congruit? si autem propterea Ies
Abbreviated transcription (Latin):
ẽc̃ putare: anutrũq uocet᷑ antidotũ. qr utrũq hoꝵ uĩ suam
hãt. utrũq agat aliq. ⁊ oꝑet᷑. Nec ñ ⁊ medicũ audiẽs ac uenena¬
rrũ. utͦsq uocab medicos:⁊ iustũ audiẽs ⁊ ĩiustũ. pot̾is utͦsq
uocare iustos. qr ut̃q eoꝵ alicͥ agat. Ꝙ si h facẽ absurdũ ÷: qͣnto
respõdere ñ possis. d solis nõibꝰ cõfles inuidiã. Nã nec diffiteor

Expanded text:
uocetur antidotum, quia utrumque eorum uim suam habeat, utrumque agat aliquid et operetur. necnon et medicum audiens ac uenenarium utrosque uocabis medicos, et - iustum audiens atque iniustum poteris utrosque uocare iustos, quia uterque eorum aliquid agat. quodsi hoc facere absurdum est, quanto respondere non possis, de solis nominibus confles inuidiam. nam nec diffiteor
Abbreviated transcription (Latin):
appetẽ. Ita ostñditis p̃uałe nat̾e legẽ. ctͣ erroris ur̃i opmiõe. Qͥdin
ip̃a carne uitalia. uiscera. totiꝰ formȩ c̃ueniẽtia. m̃bͣ oꝑãdi. uasa
sentiẽdi. locis att officiis ss cũc̾ta distĩcta. ⁊ c̃cordi unitate ẽtex¬
tã. Mod̾ati õe mñsuraꝵ. Parilitate nũoꝵ. ordine põdeꝵ. ñ ne in-¬
dicãt artificẽ suũ łm ciũ. cui uȩ lic̾tũ ÷. oĩa ĩm̃sura.⁊ nũo⁊ pon¬

Expanded text:
adpetere: ita ostenditis praeualere naturae legem contra erroris uestri opinionem. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius formae conuenientia, membra operandi, uasa sentiendi locis atque officiis suis cuncta distincta et concordi unitate contexta moderatione mensurarum, parilitate numerorum, ordine ponderum nonne indicant artificem suum deum uerum, cui uere dictum est: omnia in mensura et nu
Abbreviated transcription (Latin):
Et alio loco. lusti aũ ĩ ꝑpetuũ uiuent. ⁊ a ƿdͥdñm ÷ merces eoꝵ.⁊ cogi¬
tatio illoꝵ ap̃ altissimũ. lõ accipiẽt regnũ detoris. ⁊ diadema speci-¬
ei d manu dñi. H⁊ alia multa siũ aꝑtissimasiũ obscura. ĩueniũt᷑
illic testimoĩa uite ȩt̾̃nȩ. Et d ip̃a corpr̃ũ resurrechõe ñ tacuert̃
ꝓpħe. uñ pharisei adũs saduceos eã ñ eͤdentes. acerrimȩ c̃ fligebãt.

Expanded text:
ogitatio eorum apud altissimum; ideo accipient regnum decoris et diadema speciei de manu domini? haec et alia multa siue apertissima siue subobscura inueniuntur illic testimonia uitae aeternae. et de ipsa corporum resurrectione non tacuerunt prophetae. unde pharisaei aduersum Sadducaeos ea
Abbreviated transcription (Latin):
limur. Alia÷ disciplina xp̃ianoꝵ. aliã luxuria uinolentoꝵ. ł
ribꝰ. ꝗͣ uł ieuinũ sacrificare martiribꝰ. Sacͥficare martyribus
dixi: ñdixi sacͥficare d̾o ĩ memoriis martyrũ. q freq̃ntissime fa-¬
cimꝰ. illoctũtaxat ritu qͦ sibi sacrificari noui testam̃tti manife.¬
statiõe p̃cep̃. qͥ ꝑtinet adillũ cultũ. q̃ latͥa dr. ⁊ unidõdebet᷑.¬

Expanded text:
limur. alia est disciplina christianorum, alia luxuria uinolentorum uribus quam uel ieiunum sacrificare martyribus. sacrificare martyribus dixi, non dixi: sacrificare deo in memoriis martyrum. quod frequentissime facimus illo dumtaxat ritu. quo sibi sacrificari noui testamenti manifestatione praecepit: quod pertinet ad illum cultum, quae latria dicitur et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bͣ eẽ ⁊̃ pecoꝵ aĩas arbttͣmini. Nã qͥ ⁊̃ hĩc nob̃ calũnat᷑ faustꝰ. qͦd
martyrũ memorias hono ramꝰ. ĩ ħ dicẽs nos ydola coũtisse. ñ tã
me mouz. ut huic calũniȩ respõdeã: ꝗͣut ip̃m faustũ ostẽdã
studio calũnãdi ⁊̃ ab ip̃iꝰ manichet uanitatibꝰ ex orbitare uo-¬
luisse.⁊ ĩ uulgarẽ atq poeticã ƿaganoꝵ opiniõe aqͥbꝰ se alie¬
nissimũ iup̃ uidi: nescio qͦmͦ ĩ cautũ ĩ cidisse. Cũ n dixisset
nos u̾tisse ydola ĩmartyres. qͦs uotis ĩqͥt similibꝰ colitis: defũ¬

Expanded text:
 etiam pecorum animas arbitramini. Nam quod etiam hinc nobis calumniatur Faustus, quod martyrum memorias honoramus, in hoc dicens nos idola conuertisse, non tam me mouet, ut huic calumniae respondeam quam ut ipsum Faustum ostendam studio calumniandi etiam ab ipsius Manichaei uanitatibus exorbitare uoluisse et in uulgarem atque poeticam paganorum opinionem, a quibus se alienissimum cupit uideri, nescio quomodo incautum incidisse. cum enim dixisset nos uertisse idola in martyres
Abbreviated transcription (Latin):
tuẽdã sibi c̃ciliatũ. Qit rõat aĩa castigat corpꝰ suũ.⁊ ẜuituti fu-¬
bic̃. ne ĩ motłato appetitu t̃reno impediat᷑ ꝑceptio sapiẽtiȩ.⁊ sic
utiq dilig̃ carnẽ suã. ꝗͣ s adobediẽdũ legitimȩ subdit. atꝙ ordi¬
nat. Postremo uos ip̃i ꝗͣuis carnalierrore carnẽ łtestemini: nõ
potestis nͥ diligẽ carnẽ ur̃a. eiꝰq saluti ⁊ ĩ colutamitati c̃salere: õs¬

Expanded text:
is anima castigat corpus suum et seruituti subicit, ne inmoderato adpetitu terreno inpediatur perceptio sapientiae, etiam sic utique diligit carnem suam, quam sibi ad oboediendum legitime subdit atque ordinat. postremo uos ipsi quamuis carnali errore carnem detestemini, non potestis nisi diligere carnem uestram eiusque saluti et incolumitati consulere, o
Abbreviated transcription (Latin):
to phãtasmatis acdorare. Uerũ tu qͥ rõabile di templũ. te ẽẽ dixisti
qͣm h explicabis: Placet netͥ. ut templũ d̾s hãt. cuiꝰ aliꝗͣ partẽ
diabolus fabͥcauĩt: Anuos ñ estis. qͥdicitis oĩ ur̃a totũꝙ corpꝰ
a maligna m̃te ꝗͣ hylendicitis fabͥcatũ. eiꝰꝙ ip̃iꝰ fabͥcatus partem
illichabitare. Simul cũ parte di ur̃i. Que tũ ibi teneat᷑ ut ꝑhi.¬
betis c̃catenata ⁊ inclusa. uide utrũ di tẽplũ. an carcerẽ dic̃e¬
te debuisti.nͥ forte aĩa tuã templũ didicis: ꝗͣ ex tra luminis ht̃.¬
habes. At illã partẽ di. uł m̃brũ di soletis dicẽ. ñ tẽplũtũ. Re¬

Expanded text:
to phantasmatis adorare ? uerum tu, qui rationabile dei templum te esse dixisti, quomodo hoc explicabis ? placetne tibi, ut templum deus habeat, cuius aliquam partem diabolus fabricauerit ? an uos non estis, qui dicitis omniaa maligna mente, quam Hylen dicitis, fabricatum, ejusque ipsius fabricatricis partem illic habitare simul cum parte dei vestri? Quae cum ibi teneatur, ut perhibetis, concatenata et inclusa, utrum Dei templum, an Dei carcerem te dicere debuisti? Nisi forte animam tuam templum Dei dicis, quam ex terra luminis habes. At illam partem Dei, vel membrum Dei soletis dicere, non templum Dei. Re
Abbreviated transcription (Latin):
dine suꝑo. Ecce nos sumꝰ gentiũ scisma. aqͥbꝰ płrimũ distamuᷤ
ĩmeliꝰ. S nec uos ħ estis. qr płrimũ ab eis distatis in peius
pia tͣditis. Eđd qͦd duo pͥncipia c̃fitem᷑. s unũ ex his dm uocamꝰ.
alt̾m hylen. aut ut cõmunit̃ ⁊ usitatȩ dixĩm cłmonẽ. Qͦdsi
tu ħ putas duos sig̾sicare doe. pot̃is⁊ medico disputãte dĩfir-¬
mitate atq sanitate duas easdꝰ putare sanitates:⁊ cũ qͥs bõũ
nõat.⁊ malũ. tu pot̃is eatł duo putare bõa.⁊ copiã audiẽs atty
egestutẽ. duas eascł ƿutabis copias. Qͥ si  albo ⁊ nigͦ disputã
tẽ.⁊ frigido ⁊ calito. ⁊ dulci⁊ amaro.cdicas qr duo alba. ⁊ duo ca¬¬
lida.⁊ duo ddulma ostñłit: Nne uideb̾is m̃tis impos.⁊ cerebͥ mi¬
nime sani:. Sic ⁊ cũduo pͥnupia doceo. dm ⁊ hylen. ñ idcirco uidi
iã debeo. tͥ duos ostñdẽ dõs. An qr uĩ oẽ maleficã hylen assignamꝰ.

Expanded text:
. ecce non sumus gentium schisma, a quibus plurimum distamus in melius; sed nec uos hoc estis, quia plurimum ab eis distatis in peius. pia traditis. Est quidem quod duo principia confitemur, sed unum ex his Deum vocamus, alterum Hylen: aut, ut communiter et usitate dixerim, daemonem. Quod si tu hoc putas duos significare deos, poteris et medico disputante de infirmitate atque sanitate, duas easdem putare sanitates; et cum quis bonum nominat et malum, tu poteris eadem duo putare bona; et copiam audiens atque egestatem, duas easdem putabis copias. Quod si et de albo et nigro disputante me, et frigido et calido, et dulci et amaro, dicas quia duo alba, et duo calida et duo dulcia ostenderim, nonne uideberis mentis incompos et cerebri minime sani? sic et cum duo principia doceo, deum et hylen, non idcirco uideri iam debeo tibi duos ostendere deos. an quia uim omnem maleficam hyle adsignamus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ st̃ adulti. raptores. auari. ebͥosi ⁊ qͥcq aliud sanȩ doctͥnȩ
acdũsat᷑. Qd aũ int̃ uos: in tã exiguo.⁊ pene nullo nũo ur̃o. Nne
pleriꝙ st̃ tales:⁊ qͥdã inpaganis ñ st̃ tales. Nũ iõ paganos qͥ taleᷤᷤ
legã uanitatẽ sectȩ ur̃e. ⁊̃ qͥ ĩ uobtales ñ sut paganis ⁊ talibꝰ
detiores st̃t. Uñ manifestũ ÷. ñ iõ derogari sanȩ doctͥnȩ quȩ
sola catholica. qr młti eiꝰ nõe censeri uolt̃. ⁊ ꝑ illã sanari nolt̃.
Agnoscẽtla÷ n paucitas illa. ꝗͣ dñs p̃cipuȩ c̃m̃daũ. i ĩgentiatq in¬

Expanded text:
tur et sunt adulteri, raptores, auari, ebriosi et quicquid aliud sanae doctrinae aduersatur. quid autem inter uos in tam exiguo ac paene nullo numero uestro nonne plerique sunt tales, et quidam in paganis non sunt tales? num ideo paganos, qui tales tae uestrae etiam qui in uobis tales non sunt, paganis etiam talibus deteriores sint. unde manifestum est non ideo derogari sanae doctrinae, quae sola catholica est, quia multi eius nomine censeri uolunt et per illam sanari uolunt. agnoscenda est enim paucitas illa, quam dominus praecipue commendat in ingenti atque in
Abbreviated transcription (Latin):
refert.⁊ alit̃ qui ex his grãs cło agit. cł qͦ pͣua ⁊ falsa ñ eͤdit. Sic̃ N in
ip̃o errore ur̃o. cũ eo pane uescamini qͦ cȩt̾i hões. ⁊ fructibꝰ uiuatis. ⁊
fõtibꝰ. lana ⁊ lino similit̃ texto amiuamini. nec i his tñ parẽ duci¬
tis uitã. ñ aliud edẽcto bibẽtio. aut ĩduẽtto. s aliud sẽtiẽdo ⁊ cͤ¬
dndo.⁊ adaliũ sinẽ ista oĩa referẽdaᷤ. finẽ scł ur̃i erroris. ⁊ uanitatiᷤᷤ.¬
itanos ⁊ ĩ his ⁊ aliis q̃ similit̾ sumimꝰ: ñ similit̾ cũ gentibꝰ uiuimus.
eascłres ñ adeũddẽ finẽ referẽdo. s ad finẽ legitimi diuiniq pre-¬
cepti caritatẽ. d corde puro.⁊ c̃sciẽtia bõa.⁊ fide ñ ficta. a qͥbꝰ quidtã
aberrãtes: c̃ũsi s̃ ĩ uaniloqũ. In qͦ sane pͥncipatũ tenetis. ñ ĩtuentes.

Expanded text:
et aliter, qui ex his deo gratias agit, de quo praua et falsa non credit. sicut enim in ipso errore uestro cum eo pane uescamini, quo ceteri homines, et fructibus uiuatis et fontibus. lana et lino similiter texto amiciamini. nec in his tamen parem ducitis uitam, non aliud edendo aut bibendo aut induendo, sed aliud sentiendo et credendo et ad alium finem ista oita nos et in his et in aliis, quae similiter sumimus, non similiter cum gentibus uiuimus easdem res non ad eundem finem referendo, sed ad finem legitimi diuinique praecepti, caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, a quibus quidam aberrantes conuersi sunt in uaniloq
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sic obtulisset̃. Ili qͥppe suꝑbi ⁊ impii sp̃e ñ nidoreac fumo sic̃ nõ¬
nulliuani opinãt᷑. s hoĩũ pascũt᷑ erroribꝰ ñ sui corpr̃is refectiõe.
s mali uola delectatiõe.cũ qͦqͦm decipiũt. uł blãdiẽti affectu insi
simulatȩ maiestatis. cũ diuinos s honores exhibi głant᷑. Ñ gͦ illi
pat᷑s nr̃i sola gentiũ simulaeͣ dimiser̃. s neq t̾re. neq cuiꝗͣ t̾re¬¬
nȩ rei: neq mari. neꝙ cęlo. neq militiȩ cȩli aliq ĩ molãtes. unido¬

Expanded text:
quae sic obtulissent. Illi quippe superbi et impii spiritus, non nidore ac fumo, sicut nonulli uani opinantur, sed hominum pascuntur erroribus: non sui corporis refectione, sed maliuola delectatione, cum quoquo modo decipiunt, uel adroganti fastu sisimulatae majestatis cum divinos sibi honores exhiberi gloriantur. Non ergo illi patres nostri sola Gentium simulacra dimiserunt; sed neque terrae, neque cuiquam terrenae rei, neque mari, neque coelo, neque militiae c
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃o sermone qͦ p̃cip̃ ñ putare qr uenerit legẽ soluere. mag̃
intelligi det᷑ qr solueret: Neq n nicħ eo tale faciente uidei
suspicari ħ possent. S nolite ĩqͥt putare: qr ueni legẽ solue.
Agedũ. Ergo si ei ⁊ uidei dixissent. qͥd porro aũ tutale agis.
uñ ħ suspicari possimꝰ: An qr cͥcuncisiõe derides. sabłm ui¬
olas. sacrificia despuis. ꝯfuindis cibos: Hoc ÷ gͦ. nolite pu¬
tare. Et qͥd ħãpliꝰ: quidue manifestiꝰ fieri potuit ĩ destru¬
ctionẽ legis ac ꝓpħarũ: Aut si ħ adĩplere ÷ legẽ. qͥderit sol¬
uere: Quid .ꝙ etiã lex & ꝓpħe ne ad ĩpletiõe tua q gaudẽt:
adici ĩdignat᷑ aliqͥd ͣdetrahi. ut scribens ĩdetito nomio dicat.¬

Expanded text:
ex ipso sermone. quo praecepit non putare, quia uenerit legem soluere, magis intellegi detur, quia soluerit. neque enim nihil eo tale faciente Iudaei suspicari hoc possent. sed, nolite, inquit, putare, quia ueni soluere legem. agedum ergo, si ei et Iudaei dixissent, quid porro autem tu tale agis, unde hoc suspicari possimus? an quia circumcisionem derides, sabbatum uiolas, sacrificia respuis, confundis cibos? hoc est ergo: nolite putare? et quid hoc amplius quidue manifestius fieri potuit in destructionem legis ac prophetarum? aut si hoc adinplere est legem, quid erit soluere? quid? quod etiam lex et prophetae ne adinpletione quidem gaudent. adjici indignatur, quam detrahi, ut scribens in Deuteronomio dicat
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ errãtẽ.⁊ p̃fig̾ationẽ p̃nuntiantẽ. Sic̃ aũ ñ iõ c̃tẽnenca
uł detestãda uirginitas sũ momaliũ. qr ⁊ uestales uirgines
fuer̃. sic ñ iõ rep̃hendnda sacͥfiua patrũ q̃i s̃ ⁊ sacͥficia gentiũ. qr
sic̃ int̃ illas uirginitates młtũ distat. qͣuis ncħ aliud disto. nisi
q̃ cui uoueat᷑: ate redlat᷑. sic int̾ sacͥficia paganoꝵ ⁊ hebreoꝵ
do ꝓmittẽs uĩtatẽ sacͥficii. cui erat offerẽcta ip̃a reddita uĩtas in
rudi segͣgati agentibꝰ. cũ tẽplũ hr̃ent.⁊ ĩmolatioẽs. ⁊ aras. ⁊ sacer¬

Expanded text:
figurationem praenuntiantem. sicut autem non ideo contemnenda uel detestanda est uirginitas sanctimonialium, quia et Uestales uirgines fuerunt, sic non ideo reprehendenda sacrificia patrum, quia sunt et sacrificia gentium. . quia, sicut inter illas uirginitates multum distat, quamuis nihil aliud distet, nisi quae cui uoueatur atque reddatur, sic inter sacrificia paganorum do, promittens veritatem sacrificii, cui erat offerenda ipsa reddita veritas in Judaei segregati a Gentibus, cum templum haberent, et immolationes, et aras, et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nos arte tua. qr ut mͦ ĩ regno tuo securꝰ lugeas: nos hͥ p̃mim᷑. di.¬
laniam᷑. ĩ qͥnam᷑. Huox accusatoria ÷. ñ dep̃catoria. Nec illd pote¬¬
carcẽ ĩ cluditis: Q aũ debita uob̃ pot̾ ille dimitt̾e: qñ ille potiꝰ in
uos peccaũ: cũ ad ista uosmisit. Quos ĩ illũ. qͥ mittẽti obtẽꝑastiᷤᷤ.
Aut si ꝑꝑe ille ñ peccaũ: qr ħ de necessitate fec̃: maior ÷ ur̃a neces.¬
sitas: cũ iã ĩ pugna ꝓstͣti iaceatis. ꝗͣ fuit illiꝰ. añ ꝗͣ pugnaretis. lã
uos patimini c̃mixtũ malũ. Nicħ tale ille patiebat᷑. cũ tñ neces.¬
sitatẽ ut uos mitt̃oe patẽt᷑. Itaq aut ip̃e potiꝰ uob deb. qͥ ei cdi-¬
mittatis: aut si nec ip̃e uob̃. młtomaq̃ nec uos illi. U s̃ gͦ sacͥficia
ur̃a. simplices. acpure orões. cũ sĩt fallaces.⁊ ĩpure blasphemiȩ:
Et tñ uolo mͥdicatis: uñ ista oĩa. q̃ laudatis ĩ uob̃. his nõĩb appelle.

Expanded text:
nos arte tua, quia ut modo in regno tuo securus lugeas, nos hic premimur, dilaniamur, inquinamur. haec uox accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potecarcere includitis? quae autem debita uobis potest ille dimittere, quando ille potius in uos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimittatis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudati
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑicẽtis. Uñ n ft̃ ħ q̃ c̃memoraui. nͥ ab illo tuiꝰ unitate oĩs modꝰ¬
assistit᷑. cuiꝰ sapiẽtia oĩs pulchritudo format᷑. cuiꝰ lege oĩs ordo dis-¬
ponit᷑ . Ꝙ si ad ista ĩtuẽda ocłm ñ habetis. apłica uos ctucat aucto
ex aĩa aĩantis sũpsit exẽplũ. Qͥ dilig̃ ĩquit uxorẽ suã. seip̃m dilig̃.
Nemo ti ũꝗͣ carnẽ suã octio ht̃. s nutͥt᷑ ⁊ fou eã. sic̃ ⁊ xp̃c eccła. Ecce¬
ad salutẽ c̃ciliatũ. ꝑtẽdat nat᷑e ista c̃munio. ut cdiligat carnem
nis suȩ. uũ ÷ carnales motꝰ ad usũ rõnis edomãt. ⁊ refrenãt. s et̃
bestiȩ fugiut̃ dolorẽ. formidãt ĩt̾itũ. ⁊ qͥc illã m̃bͦꝵ cõpageo

Expanded text:
tis haec, quae commemoraui, nisi ab illo, cuius unitate omnis modus sistitur, cuius sapientia omnis pulchritudo formatur, cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad ista intuenda oculum non habetis, apostolica uos ducat auctorex anima amantis sumpsit exemplum. qui diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo ad salutem conciliatum pertendat naturae ista communio, ut diligat carnem nis suae, verum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant: sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ m̃brũ suũ.⁊ pleꝵ ꝙ̃ita: ut anbestia capiat᷑. ꝗͣ pecꝰ ledat᷑. Uos
aũ m̃bͣ cłi datiestis hostibꝰ. ñ ualentes eoꝵ ado ur̃o cõpescẽ ferita.¬
tẽ: nͥ eoꝵ c̃taminati feditate. ñ hñtes pec̃em ꝓpͥũ. s hostili uene.

Expanded text:
non membrum suum, et plerumque ita, ut ante bestia capiatur quam pecus laedatur. uos non membrum suum, et plerumque ita, ut ante bestia capiatur quam pecus laedatur. uos autem membra dei dati estis hostibus non ualentes eorum a deo uestro conpescere feritatem nisi eorum contaminati foeditate, non habentes peccatum proprium, sed hostili ue
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗͣ diuinos honores ac sacͥficia pot̾itis. cũ ł ip̃a nata attp sub̃a di
solũ ⁊ ĩ herbis. aut ĩ m̃b̾s humanis. s ⁊̃ ĩ pecoꝵ carnibꝰ eũ cõta¬
minãtibꝰ⁊ polluentibꝰ uĩcłis colligatũ eẽ censens. Ip̃a uͦ aĩaur̃a
cui do laudẽ dicat. Que eiꝰ particłã se ip̃a tenebͦꝵ gente captã
stes suos c̃sulere ñ potuisse testat᷑ nͥ partiũ suaꝵ tãta corrupti¬
one ⁊ tã t᷑pi captiuitate. Wñ ur̃e ⁊̃ p̃ces ad dm ur̃m ñ poss e̾e̾ reli¬
giosȩ. s ĩuidiosȩ. Qͥ du mali ap̃ illũ cõmiseratis: ut ĩ pena ista nẽ
ad eũ gematis: quẽ ñ ꝓpͥa uolũtate peccãdo deseruistis. s ablllo
cdati eftis hostib ip̃iꝰ: ut pax regno eꝰ c̃pararet᷑. Nec saltẽ sic̃ obsi
des dari solet. cũ honore custoðiẽcti. nec sic̃ pastor ad capiẽdam
bestiã tendit ĩfidias. Pecꝰ n suũ solce ponẽ ĩ illa captoria tẽdicula:

Expanded text:
tanquam divinos honores ac sacrificia poteritis, cum de ipsa natura atque substantia solum, et in herbis, aut in membris humanis, sed etiam in pecorum carnibus eum contaminantibus et polluentibus vinculis colligatum esse censetis. Ipsa vero animacui deo laudem dicat, cuius particulam se ipsam in tenebrarum gente captam stes suos consulere non potuisse testatur, nisi partium suarum tanta corruptione et tam turpi captigiosae, sed invidiosae. Quid enim mali apud illum commiseratis, ut in poena ista nunc ad eum gematis, quem non propria voluntate peccando deseruistis, sed ab illo dati estis hostibus ipsius, ut pax regno ejus compararetur? Nec saltem sicut odes dari solent cum honore custodiendi, nec sicut pastor ad capiendam bestiam tendit insidias; pecus enim suum solet ponere in illa captoria tendicula.
Abbreviated transcription (Latin):
uũ sic̃ faustꝰ ait uiuę maiestatis simulatrũ. xp̃m filiũ tłi collo.¬
nitatis. Ille qͥpp̃e ñ asimilitudine s asimulatiõe. simulacrũ
⁊ disciplinisruis apparte. qͣbꝰ eã imbutã dixisti. Iilȩ artes ⁊ disupli¬
nȩ. uetat̃ panẽ porrigere m̃tticanti hõi. ut ĩ ara ur̃a tũ sacͥfiuio
crudelitatis ardeatis.talẽ arã dño destruente. qͥ exlege c̃memo¬¬

Expanded text:
um, sicut Faustus ait, vivae majestatis simulacrum Christum Filium Dei collonitatis. Ille quippe non a similitudine, sed a simulatione simulacrum e artes et disciplinae vetant panem porrigere mendicanti homini, ut in ara vestra cum sacrificio crudelitatis ardeatis: talem aram Domino destruente, qui ex Lege commemo
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ iħm iã c̃taminatũ dicitis. añ ꝗͣ carnẽ ĩ grediat᷑ cuiq
uescentis. Aut siñ ÷ ẽtaminat᷑. qͦmͦ eũm uos mãducãdo pͣ.¬
gatis: Dem̃ cũ õs arbores crucẽ ip̃iꝰ e̾ẽ dicatis: uñ a faustop̃.¬
dicat᷑ oĩ spens exligno. e̾ ñ sic̃ illũ u̾ũ iłmbonũ opꝰ faciens
io sepħ ille ab arimathia ł cruce dposuit: ut sepeliroe: ita ⁊
uos poma decerpitis. ut iħm d ligni suspẽsiõe depositũ ur̃o

Expanded text:
dentem legum iam contaminatum dicitis, antequam carnem ingrediatur cuiusque dentem legum iam contaminatum dicitis, antequam carnem ingrediatur cuiusque uescentis. aut si non est contaminatus, quomodo uos eum manducando purgatis ? deinde cum omnes arbores crucem ipsius esse dicatis, unde a Fausto praedicatur omni suspensus ex ligno? cur non sicut illum uerum Iesum bonum opus faciens Ioseph ille ab Arimathia de cruce deposuit. ut . sepeliret, ita et uos poma decerpitis, ut legum de ligni suspensione depositum uestro
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe patibilẽ iħm. ⁊ maria uirgo ñ potuit. Cõpara si audes uirgi'¬
nalia uiscera tanta castitate sũficata. tũ õib t̾rȩ locis. uͥ arbores
herbȩꝙ gignunt᷑. ltane ĩ illa femina exhorrescis. aut exhorrescẽ
ex cloacins aqͥs iħm gigni ñ exhorrescis: Q su qͣliboẽ cenulentus
humor ñ ĩnũabilia germina edit. ⁊ nutrit: Sic p̃dicatis nascipa.
putatis ĩ mundã: c̃ uob̃ ñ uidetur ĩmũctius. qafuȩ salutis tẽꝑa¬
m̃to ip̃a nat᷑a carnis expurgatꝰ. Ancaro ĩmũcła. ⁊ fimꝰ qͥcarne e¬
qͣnto stucdiosiꝰ fuĩt carnis sordibꝰ ⁊ sq̃loribꝰ ꝑinguefacta. An ut hoc
defencdatis. dicetis sp̃m sc̃m ĩc̃tami nabili eẽ uͥq p̃sentia. Respõdet᷑¬
uob̃. Cur ñ gͦ ⁊ ĩ ut̃o uirginali. S de c̃cepto iã taceã. partũ ip̃m de¬¬
iñ respicite. Concipientẽ de sp̃uscõ dicitis t̾rã gignẽ patibilem
minent᷑. ex ea sola parte pͣgãdꝰ. cuifames ur̃a subuenĩt.

Expanded text:
e patibilem Iesum et Maria uirgo non potuit? conpara, si audes, uirginalia uherbaeque gignuntur. Itane in illa femina exhorrescis, aut horrescere tex cloacinis aquis Jesum gigni non exhorrescis? Quis enim quamlibet coenulentus humor non innumerabilia germina edit et nutrit? Sic praedicatis nasci patputatis immundam, cur vobis non videtur immundius, quod a suae salutis temperamento ipsa natura carnis expurgat? An caro immunda est, et fimus qui carne egequanto studiosius fuerit carnis sordibus et squaloribus pinguefacta. An ut hoc defendatis, dicetis Spiritum sanctum incontaminabili ubique pollere praevobis: Cur non ergo et in utero virginali? Sed ut de conceptu jam taceam, partum ipsum deinde respicite. Concipientem de Spiritu sancto dicitis terram gignere patibilem minetur, ex ea sola parte purgandus cui fames vestra subvenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seuĩtatẽ di. ĩ eos ꝗ qͥfracti sũt. seuĩtatẽ.ĩ te aũ bonitatẽ. si
ꝑ mãseris ĩ bõitate. Nẽpe audius. nẽpe adũtitis. qͥ ã modũ
nec do auferat iudiuariã seuĩtatẽ. nec hõi libã uolũtatẽ. De-¬
cultũ ÷. altũ ÷. ĩ accessibile secretũ. ab humana cogitatione
seclusũ ÷: ꝗͣ ã modũ d̾s ⁊ dãnet ĩpiũ. ⁊ iustific impiũ. Utrũꝙ¬

Expanded text:
tem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate? nempe audistis, nempe aduertistis, quemadmodum nec deo auferat iudiciariam seueritatem nec homini liberam uoluntatem. occultum est, altum est, inaccessibili secreto ab humana cogitatione seclusum est, quemadmodum deus et damnet inpium et iustificet inpium; utru
Abbreviated transcription (Latin):
se c̃dẽdis p̃boe.⁊ singłis: oĩa c̃gruent̃ locis suis ⁊ ordinibꝰ faciẽs att
disponẽs. oĩbꝰ partułarit̃. atq uniũ salit̃ ẽgrua tͣbuens. Ecce hic
ĩ isto qͣsi fũdo t̃fimo. uniu̾sȩ creat᷑e. aspicite aĩalia q̃uolãt. ⁊ natãt.
⁊ gͣdiunt᷑. ⁊ reꝑũt. slẽpe mortalia s̃. nẽpe uita eoꝵ sic̃ scͥptũ÷. ua¬
por ÷ admodicũ parẽs. Hc̃ i modulũ ab optimo c̃ditore ꝑceptũ.
tãꝗͣ ĩ c̃mune c̃sulũt uniu̾so ꝓsui gñis portiõe ẽplẽdo. ut cũ istis
unũ qͣlib abiectissimũ aĩal. cuiꝰ aĩa ołit carnẽ suã. ac ñ potiꝰ¬

Expanded text:
gruenter locis suis et ordinibus faciens atque disponens, et omnibus particulariter atque universaliter congrua tribuens. Ecce hic in isto quasi fundo infimo universae creaturae aspicite animalia, quae volant, et natant, et gradiuntur, et repunt. Nempe mortalia sunt: nempe vita eorum, sicut scriptum est, vapor est ad modicum apparens . Hunc enim modulum ab optimo Conditore petamquam in commune conferunt uniuerso pro sui generis portione conplendo, ut cum istis unum quamlibet abiectissimum animal, cuius anima oderit carnem suam, ac n
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanu. ⁊ cȩt̾a oĩa capta. opp̃ssa. ĩqͥnata plãgentẽ.⁊ athlantẽ maxi
maximũ. subt̃ humeris suis cũ eo ferentem. ne totũ ille fatigatus
abiciat. atq ita fabła ur̃a uł ut ĩ tappeto theatͥco ad illiꝰ ultimi globi.
catastoliũ ꝑuenire ñ possit. Et alia ĩnũ abilia parit̃ ⁊ ĩ epta.⁊ insana.
nec ꝑingendo. aut sculpendo aut ĩtp̃tãdo demõstratis.⁊ eacũ oĩo

Expanded text:
manu, et caetera omnia capta, oppressa, inquinata plangentem; et Atlantem maximum subter humeris suis cum eo ferentem, ne totum ille fatigatus abjiciat, atque ita fabula vestra velut in tapete theatrico ad illius ultimi globi catastolium pervenire non possit: et alia innumerabilia pariter inepta et insana, nec pingendo aut sculpendo, nec interpretando demonstratis: et ea, cum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illũ dm colere. cuiꝰ soliꝰ participatiõe. mẽs beata fit. s ab illo ẽcti¬
tã cͤat᷑ã. nec selas uirtutes ip̃iꝰ creat᷑e sic̃ mineritã. cuiꝰ fabłã q de
qͥdã eoꝵ tͣgicus ait. dm e̾e amorẽ. tpis ⁊ uitio finx̃ libido. Nã ⁊ cor¬
pr̃aliũ uitioꝵ simulacͣ romani c̃secͣuer̃. sic̃ palloris.⁊ feb̾s. Ut ergo¬
omittã qͦ simulacͦꝵ actoratores. circa ip̃as corprm̃ figͥas hñt affectũ.
ut eas ip̃as formas in loti honorabilibꝰ subli matas quibꝰ tm̃ obseqͥũ
ex hibi uident. tãꝗͣ dos timeat. illȩ ip̃e ĩt̃p̃tatiões qͥbꝰ ħ muta re
surcda. ⁊ ceta.⁊ exanimia. defẽtunt᷑ digniꝰ accusant᷑. Uerũtñ ⁊ ista

Expanded text:
se illum deum colere, cuius solius participatione mens beata fit, sed ab illo condise illum deum colere, cuius solius participatione mens beata fit, sed ab illo conditam creaturam; nec solas uirtutes ipsius creaturae, sicut Mineruam, cuius fabulam, quod de quidam eorum tragicus ait: . deum esse amorem turpis et uitio fauens finxit libido. Nam et corporalium uitioomittam quod simulacrorum adoratores circa ipsas corporum figuras habent affectum, ut eas ipsas formas in locis honorabilibus sublimatas, quibus tantum obsequium exhiberi vident, tanquam deos timeant; illae ipsae interpretationes, quibus haec muta, et surda,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo ñ st̃.⁊ colitis ea. Hinc uos paganis diumꝰ det̾iores. eo tm̃ simi¬
les qđ mł tosdos colatis. eo uͦ ĩ peiorẽ partẽ dissimiles. q illi ꝓdiis
colo ⁊ fuso: digitisq filũ ex lana torq̃ntibꝰ. ꝑꝑ tͥatpr̃a. p̃titũ qd̾¬
ĩ laua: q̃ colo implicata÷. qͦd adhuc ꝑdigitos nentis ad fusũ tãꝗͣ
ꝑ p̃sens ad p̃t̃itũ tͣiciẽdũ ÷.⁊ uenerẽ uulcani uxorẽ. qr excalore
uoluptas nat᷑alit̾ asciseit᷑. ⁊ martis adultã qr belligerãtibꝰ ĩ c̃grua
.⁊ cupidinẽ puerũ uolitãtẽ. ac sagitãte. qd̾ iriatiõ abił.⁊ ĩstabi
lis amor corda uulnẽt miseroꝵ.⁊ alia ꝑmulta ĩ hũc mocdũ. Qͦ¬
circa. h ĩ eis irridemꝰ. q int̾p̃ tata sic adorãt. q̃ ñ intellecta qͣuisdã.¬
nabilit̾ t̃n excusabilit̾ adorarẽt. Ip̃is qͥppe ĩtp̃tatiõibꝰ. c̃uĩcuntur.

Expanded text:
omnino non sunt, et colitis ea. Hinc vos Paganis dicimus deteriores, eo tantum simiomnino non sunt, et colitis ea. Hinc vos Paganis dicimus deteriores, eo tantum similes, quod multos deos colitis: ecolo et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, propter in lana, quae colo inplicata est, quod adhuc per digitos nentis ad fusum tamquam per praesens ad praeteritum traiciendum est; et Uenerem Uulcani uxorem, quia ex calore uoluptas naturaliter asciscitur, et Martis adulteram, quia belligerantibus incongrua est; et Cupidinem puerum uolitantlis amor corda vulneret miserorum: et alia permulta in hunc modum. Quocirca hoc in eis irridemus, quod interpretata sic adorant, quae non intellecta, quamvis damnabiliter, tamen excusabilius adorarent. ipsis quippe interpretationibus conuincuntur non
Abbreviated transcription (Latin):
plena: luna. tẽ longe÷ a uirtute sapientia. Tc̃ it tã lõgo int̾uallo
ase disiũcta s ħ luo lumina: ut cũ sol u̾git adoccidẽtẽ. tc̃ luna
surgat aboriente. Ex qͦ fit.: ut q̃m ĩfirmant᷑ oĩa. qͦ a uirtute de¬
serunt᷑: ec sapiẽtia sit ĩfirmior. qͦ luna plenior. Si aũ qd uĩtas
⁊ ip̃as sedes eiꝰdẽ sub̃ȩ dicatis. hões ceta ⁊ ĩ sana m̃te ñ recedenteᷤ
a phantasmute corpoꝵ ⁊ ui tute acsapientiaita carentes.
ut nec saꝑe possitis aliqͥd fertit᷑ nec uale sapienter. Itanede
testãda ⁊ anatheuiatis ãda stultitia xp̃e ꝑ solẽ luuã ꝙ distẽtꝰ.
ħ uirtute habitãs. ħ sapiẽtia: nec ibi nec hic ꝑfectꝰ ⁊ plenꝰ. nec
ĩ sole sapiens. nec ĩ luna p̃potẽs. utͦbiq pulchres ꝓueros subornat
ui.qr sic abhominamini: Ueꝵ si ĩ istis tã eminẽtibꝰ notissimis¬
⁊ qͥs athlas cũ illo supportat. ħ⁊ ĩ nu̾abilia ꝗͥ similit̃ deliratis.

Expanded text:
plena est, tum longe est a uirtute sapientia; tunc enim tam longo interuallo a se disiuncta sunt haec duo lumina, ut cum sol uergit ad occidentem, tunc luna surgat ab oriente . ex quo fit, ut, quoniam infirmantur omnia, quae uirtute deseruntur, eo sapientia sit infirmior, quo est luna plenior. si autem. quod ueritas et ipsas sedes ejusdem substantiae dicatis, homines caeca et insana mente non recedentes a phantasmate corporum, et virtute ac sapientiut nec sapere possitis aliquid fortiter nec ualere sapienter? itane uero, detestanda et anathemanda stultitia, Christus per solem lunamque distentus hic uirtute habitans, hic sapientia nec hic perfectus et plenus nec in sole sapiens nec in luna praepotens, utrobique pulchros pueros subornat ni, quia sic abominamini ! Uerum si in istis tam eminentibus notissimiset quis Atlas cum illo supportat? Haec et innumerabilia, quae similiter deliratis,