comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niam consecutos. uñ a6. ĩ li. sũ.
de bapõ paruulorum. Sicut il u.¬
li pͥmi parentes postea iuste ui¬
uendo credunt᷑ ꝑ dñi sanguinẽ
ab extremo lib̾ti supplicio nõ
tñ in illa uita meruerunt ad ꝑa¬
iuxerit. non continuo meretur
eam mortem ñ ꝑpeti quam trax̃
a ppagine pcc̃i.

Expanded text:
eniam consecutos. Unde Aug., in lib. de Baptismo parvulorum ait: Sicut illi primi parentes postea juste vivendo creduntur per Domini sanguinem ab extremo liberati supplicio, non n in illa uita meruerunt ad para ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
quõ sꝑat : qd̃ attinet ad ñ p̃uidere. ł
q̃ ĩduntur ł que sꝑantur. fidĩ speiq ꝯ¬
mune ẽ. Distinguit᷑ tñ fides a spe
mala. est etiã fides ⁊ p̃tĩtarũ rr̃. et
mortẽ xͥ q̃ iam p̃teriit. Credimus
sempit̾nũ. ⁊ alia atq alia. ñ modo de
aliis hõib młta q̃ ad religionẽ ꝑti¬
nent. u̾int̾ te angeł credimus. Spes

Expanded text:
at? Quod attinet ad non videre vel quae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique commune est. Distinguitur tamen fides a spe,mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et mortuum, quod jam praeteriit; credimus sempiternum. Et alios atque alia aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ essentia diuina ñ est genꝰ.
nec persone spẽs. ł ẽẽntia non est
spẽs. nec ꝑsone indiuuidua. una ĩ¬
quit essentia non ht spẽs. sicut
.s. ñ sunt tres species unius ẽẽnti¬
e. Diuina gͦ essẽtia genus nõ ẽ.
s nec sp̃es est essentia diuina.⁊ ꝑ
sone indiuidua. Sicut homo spẽs
est indiuidua aũ: abrabam ysa¬
ac ⁊ iacob. Si enim eẽntia spẽs
est ut homo: sic̾ ñ dr̃ unus homo
esse: abrabam ysaac ⁊ iacob. ita
non dicetur una eẽntia: ẽẽ tres
persone. Non itaq scd̾m genus
⁊ spẽs: ista ditimus.

Expanded text:
ivina non est genus, nec personae species; vel essentia non est species, nec personae individua. Una, inquit, essentia non habet species, sicut s non sunt tres species unius essentiae; divina ergo essentia genus non est. Sed nec species est essentia divina, et personae individua, sicut homo species est, individua autem Abraham, Isaac et Jacob. Si enim essentia species est, ut homo, sicut non dicitur unus homo esse Abraham, Isaac, et Jacob, ita non dicitur una essentia esse tres personae. Non itaque secundum genus et species ita dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e .s. sig̾catus sit. ⁊ ꝙ ip̃e sit res umiꝰ
nature prĩs ⁊ filii. aperte ostendit.
inquiens ita ħ Itcirco demonstra¬
falsitas se contulisset finib uĩta¬
tis concludetur. ħ̃itat enim in nob̃
rens natura filii creditur ẽẽ a patre
nature monstretur unius. Que¬
ro nunc gͥ quomͦ ñ ex natura unũ
sunt: a patre prccedit sp̃c ĩtatis. a
fiłio mittitur. ⁊ a filio accipit. ⁊ oĩ¬
a que ht̃ p̃r filii sunt. ⁊ id circo qui
tius excitati. In aliquo differt xp̃i
⁊ dei natura ne eadem sit. si pr̃au pt̃.

Expanded text:
s significatus sit, et quod ipse sit res unius naturae Patris et Filii, aperte ostendit inquiens ita: Haec idcirco sunt defalsitas se contulisset, finibus veritatis concluderetur. Habitat enim in nobisrens natura Filii creditur esse a Patre,naturae demonstretur unius. Quaero nunc ergo quomodo non ex natura unum sunt? A Patre procedit Spiritus veritatis, a Filio mittitur, et a Filio accipit. Sed omnia quae habet Pater, Filii sunt. Idcirco qui tuis excitati. In aliquo differat Christi et Dei natura, ne eadem sit; si praestari p
Abbreviated transcription (Latin):
unum sumus. In quo docet u̾itas
unitatem nature ẽẽ: ñ solitudinẽ
unionis. Ecre sihec u̾ba diligenter
in tͥnitate ĩ uͣdistinguend̾ est. int̾
naturam ⁊ rem nature. sic̃ in reb
creatis. Quia ut ait hyłr. comꝑa

Expanded text:
unum sumus, in quo docet Veritas unitatem esse naturae, non solitudinem unionis. Ecce si haec verba diligenter in Trinitate non ita distinguendum est inter naturam et rem naturae, sicut in rebus creatis, quia, ut ait Hila
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligentes pia diligen¬
tia scripture circumstantiam qͣ ꝯ¬
siderata percipi pot̾ quomͦ p̃missa
dixit hylr̾. Subsequenter enim ĩ
eadem serie ostendit in spũ dei a
demones eicere demonstrans. ali
meo super oẽm carnem. Ꝙ dicit cõ¬
suminatum fuisse. cũ apłi misso

Expanded text:
n intelligentes pia diligentia Scripturae circumstantiam; qua considerata percipi potest quomodo praemissa dixerit Hilarius. Subsequenter enim in eadem serie ostendit in Spiritu Deidaemones ejicere demonstrans; aliqmeo super omnem carnem. Quod dicit consummatum fuisse, cum Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Nullus enim reus est et̾¬
aluid non est admissum actõe:
quam prius admissum erat
uoluntate. Non igitur ꝓ aliqͦ
alio iste fit dampnabilis actu
patando: quam ante fuerat cũ
sola uolinitate dełiquebat. Ad
ħ etiam et illi rendent dicentes.
pp̃ pcc̃m quidem tm̃ illum fu¬
rem reum constitui. et qͣmuis
eius uoluntas et actio unum
siit peccatum: ꝓ alio tam̃ reus
sc̃s est actu peccando: quam priꝰ
erat sola uoluntate delinquen-¬
do. qr ꝓ actu qui est aliud quam
uolu̾ntas. licet ñ aliud ꝑcc̃m.¬
Alia adu̾sus eosd̾

Expanded text:
bat; nullus enim reus est aetebat; nullus enim reus est aeteeccatum aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum quidem tantum illum furem reum constitui, et quamvis ejus voluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam prius erat sola voluntate delinquendo, quia pro actu, qui est aliud quam voluntas, licet non aliud peccaAlia adversus eosd
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ut siquis uoluntate furã.
uoluntatem hũit malam: que
percatum est. ⁊ actum malum:
qui item petcatum. hec autẽ du¬
o diu̾sa sunt . s. uoluntas et actõ.
S nũquid du̾isa sunt peccata.
an unum: Quidam dicunt u¬
num esse pcc̃m. Alii uero dicũt
diuersa esse pcc̃a. Quia cum
constet hec duo ẽẽ diuersa. aũ
diu̾sa duo pcca dicuntur. aut
duo diuersa non pc̃ca. Quib
alii yendent hec duo du̾sa esse
ñ pẽca. Non enim peccata sũt:
ricatio uel mobedĩa: in utroq ad¬
mittitur. siue qñ uult. sine q̃n
agit. ⁊ unus est ibi contemptus
s minor cum in uoluntate solũ
pcc̃m ꝯtinetur: Maior uero cum
uoluntati etiam operatio ad di-¬
tur ⁊ ideo mauis fit pcc̃m: sed
non plura cum uoluntas oꝑi
mancipat᷑.
ed adhuc eisdem obuit᷑ tõ.
si unum tantum illa duo
pescatum sunt: cum quis uolũ¬
tate mali prius concepta de¬
iñ opus patrauerit: non ꝓ ali¬
quo reus est isi ꝓ quo ante
opus reus erat: cum adhuc in
sola uoluntate pccm̃ consiste¬

Expanded text:
rsa: ut si quis voluntate furatur, voluntatem habeat malam, quae peccatum est, et actum malum qui item peccatum est. Haec autem duo diversa sunt, scilicet voluntas, et actio. Sed numquid diversa sunt peccata, an unum? Quidam dicunt unum esse peccatum, alii vero dicunt diversa esse peccata, quia cum constet haec duo esse diversa, aut diversa duo peccata dicuntur, aut duo diversa non peccata. Quibus alii respondent haec duo diversa esse, non peccata. Non enim peccata sunt, ricatio vel inobedientia in utroque admittitur, sive quando vult, sive quando agit: et unus est ibi contemptus, sed minor cum in voluntate solum peccatum continetur, major vero cum voluntati etiam operatio additur; et ideo majus fit peccatum, sed non plura, cum voluntas operi mancipatur. Sed adhuc eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consiste
Abbreviated transcription (Latin):
fectus plura ac diu̾sa sortitur noĩa
et ꝓuidentia. Et est p̃scĩa suie ꝓ¬
uidentia de futuris tantum. sed de
o uero de faciendis. p̃destinatio de
et nũc libant᷑. ⁊ in futuro corona¬
bunt. predestinauit entm deus
ab et̃no homines ad bona eligẽ¬
do. et predestinauit eis bona p̃pan¬
do. Ꝙ homines predestinau̾it. a¬
płs ostendit dicens. predestinaũ¬

Expanded text:
sortitur nomina. vel providentia. Et est scientia sive providentia non de futuris tantum, sed de o vero, de faciendis; praedestinatio, deet hic liberantur, et in futuro coronabuntur. Praedestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit, Apostolus ostendit dicens, R
Abbreviated transcription (Latin):
s de et̾nis. Non enĩ iͣ scit deus
ista temporalia ut se nesciat. s
ip̃e solus seip̃m ꝑfecte nouit. cuiꝰ
scĩe comꝑatione omnis creature
scĩa imꝑfecta est.
utrũ scia uel

Expanded text:
 de aeternis. Non enim ita scit Deus ista temporalia, ut se ipsum nesciat, sed ipse solus seipsum perfecte novit; cujus scientiae comparatione omnis creaturae scientia imperfecta est. 2. Utrum scie
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩam ñ cõpleuit dixi. Ꝙ si tm̃ est
lam̃tũ doloris int̾ioris ut sufficiat ĩ
uĩdcãm petĩ: oĩo lib̾atus ẽ. Si uͦ non
suffic̃ dolor int̾ĩor. simul cum pẽa ĩ¬
m̃cta: addet d̾s penam. Ꝙ aũ int̾¬
dum sufficiat dolor int̾ior ad uin¬
dcãm pcc̃i. c̾tum dccum̃tũ hm̃s in
it. ꝑadisũ ing̾di meruit. S qr dispẽ¬
satores eccẽ contͥtõis qͣntitatem nõ
ꝓpendunt. quib ñ ẽ datum intlłig̾e
occulta cordium: oĩb leges pnĩe cõ¬
stituunt. tam mnag̾ ꝙͣ minꝰ de pcc̃o
dolentib. Quoꝵ studium ad hoc p̃¬
cipue tend̾e d. ut cordis dolorem
qͣnͣtũ fas ẽ cognoscant. ⁊ scd̾m ĩpꝰi
mod̾ sat̾fccẽm iniũgant. uñ as.Ĩ¬

Expanded text:
poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in it. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant; unde A
Abbreviated transcription (Latin):
magenda pnĩa iõ ñ satis aꝑte p̾fi¬
g̃t canones ꝓ uno qͦ cͥmine ut de
singulis dicant qualr̃ unũ qd̃q
em̃dand̾ sit. s magis in arbitrio sa¬
t̾cotis intlłntis reliquend̾ statuũt
ꝙͣ doloris. nec abstinentia tm̃ cibo

Expanded text:
agenda poenitentia non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt: quam doloris, n
Abbreviated transcription (Latin):
ras. uitas in te ñ est. nͥ ita te dixĩs
pccõrem. ut etiam ẽẽ cognoscas. uĩ¬
tas autem ip̃a est:. ut ꝙes. dicas. Nã
quomͦ est uĩtas. ubi regnat falsitas:
De penis sac̾dotis

Expanded text:
veritas in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas? De poenis sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
iuntatis. sed eam pocius sa tis.¬
nat ac p̃parat ut bona sit: con¬
sequitur ut uirtus ñ sit ex lib̾o
ar. ⁊ ita ñ sit motus uel affectus
mentis. cum omnis motus. ⁊
affectus mentis. sit ex libero ar.¬

Expanded text:
untatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero ar
Abbreviated transcription (Latin):
nime si libero ad faciendum et
ñ faciendum motu anuni carẽt.
si deniq hiis abstinendi ab oꝑe
suo potestas nulla conceditur
earum pcc̃m tenere non possu¬
mus. Hic aꝑte ostenditur qd̾
motus animi siue ad bonum
siue ad malum ex libero. ar. est.
Ideoq si grã uł urtus motus
mentis est: ex libero. ar. est. Si
uero ex libero. ar. est. uł ex ꝑte.
est. iam ñ solus deus sine hoĩe
eam facit. Propterea quidam
ñ merudite tradunt uirtutem
ẽẽ bonam ñĩtis qualitatem si¬
ue formã que animam infor¬
mat. et ip̃a non est motus uel
uiuatur. ut ad bonum mouea¬
tur et erigatur. et ita ex uirtu¬
te et lib̾o. ar. nascitur bonus i¬
motus uł affectus animi. ⁊ ex¬
inde bonum opus ꝓcedit exte¬
rius. sicut pluuia irrigatur. t̃¬
ra ut gͥminet ⁊ fructum fa¬
ctat. nec pluuia est terra. nec gͥ-¬
men. nec fructus. nec terra ger¬
men uł fructus. nec germ̃ fruc¬
tur pluuia anime benedictõ¬
deus facit non homo: cum eo.
qua rigatur uoluntas homĩs

Expanded text:
nimae si libero ad faciendum et non faciendum motu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel bitrium juvatur, ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructur pluvia divinae benedictioDeus facit, non homo cum eo; qua rigatur voluntas hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
mine. Nd ꝙ quidam dicunt.
omnes quidem mitti. s alios se¬
pius. ⁊ quasi ex offitio iniuncto.
qui ꝓprie angeli uł archangłi no¬
minantur. Alios uero rarus
cum angłorum ministerium
suscipiunt. ⁊ nomina assumũt.
uñ in psalmo. Qui facit ange¬
ios suos sp̃c. quia illi qui nat᷑a

Expanded text:
Ad quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rariuscum angelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt. Unde psal. 103: Qui facis angelos tu
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩam qͦ rerum treatarum. ca¬
et cogntõm uĩtatis que pritõ.
me ꝑfcõni congruebat: mox cõ¬
ditus ñ incongrue accepisse pu¬
tatur. ⁊ ad illam nõ studio uel
disciplina aliqua per int̾uallũ
temporis ꝓfecisse: s ab exordio
sue conditionis diuinitus illã
ꝓcepisse.

Expanded text:
iam quoque rerum creatarum, et cognitionem veritatis, quae primae perfectioni congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divinitus illam percepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s hũam naͣm potuitassumẽ młie
scd̃ muliebrẽ sexum. quidamar uri.¬
bitrant᷑ eum potuisse assume hoĩem
in femĩno sexu: ut assumpsit in ui¬
rili. S oportunꝰ atq ꝯue̾iẽtuis fcm̃
est ut de femina nascẽtur. ⁊ uirum
assumẽt. ⁊ ita utriusq sexus libã¬
q̃st̃. Hominis liberatio in utroq
sexu debuit apparere. gͦ quia uirũ
oportebat susciꝑe qui sexus honora¬
bilior est: conseq̃ns erat ut feminei
sexus liba̾tio hinc appareret: ꝙ ille
uir de femina natus est. Sapĩa gͦ
dei que dr̃ unigenitus filius hoie
suscepto in utero ⁊ de utero iurgĩs
lb̾ationem hominis indicauit.

Expanded text:
s humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liberq. 11: Hominis liberatio in utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quae dicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad nb̃m . ar. Ꝙ pħ̾i diffimientes
dixerunt lib̃m de uoluntate ui¬
ditium. quia pt̾as ip̃a ⁊ ħilitas uo¬
uł ad illud. Liberum gͦ d̾r arbit̾¬
um quantum ad uoluntatem.
quia uoluntarie moueri ⁊ sp̃õ¬
taneo appetitu ferri pot̾ ad ea
que bona uł mala iudicat uł iu¬

Expanded text:
phi definientes dixerunt liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas vovel ad illud. Liberum ergo dicitur arbitrium, quantum ad voluntatem, quia voluntarie moveri, et spontaneo appetitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat,
Abbreviated transcription (Latin):
noinen persona ut predcm̃ est se¬
cundum sub̾am dicatur. que
sit intelligentia dicti cum płr ꝓ
fertur tres ꝑsone. uel due ꝑsone.
⁊ cum dr̃ alia est ꝑsona prĩs. alia
enim in hiis iccutionib ꝑsone
ucrabłm essentie intelligentiam
facit. plures essentias confiteri ui¬
demur. ⁊ ita plures deos. Si uero
essentie sig̾cationem ibi ñ tenet:
alia est huiꝰ nominis ratio cum.

Expanded text:
nomen persona ut praedictum est secundum substantiam dicatur, quae sit intelligentia dicti cum pluraliter profertur, tres personae vel duae personae; et cum dicitur, alia est persona Patris, alia est enim in his locutionibus personae vocabulum essentiae intelligentiam facit, plures essentias confiteri videmus, et ita plures Deos. Si vero essentiae significationem ibi non tenet, alia est hujus nominis ratio cum
Abbreviated transcription (Latin):
.i.ꝑ accepit. sla᷑ aũ dĩna hoĩem qͥdem
accepit .i. hõis forͣm sibi uniuit. s ñ
in sĩgłitatẽ ⁊ unitatẽ sui. seruata.
hõ uł fcã hõ. situt dei filius. Qui¬
dam tñ indiffẽnter utrũqꝙ ꝯcedt̃.¬

Expanded text:
em quidem accepit, id est, hominis formam sibi univit, sed non in singularitatem et unitatem sui. Servata homo vel facta homo, sicut Dei Filius. Quidam tamen indifferenter utrumque c
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ in satͣ scriptura reꝑiret᷑ ex ea¬
dẽ intlłigentia acciꝑetur: qua cũ
dr incarnata. S qr illud auct̾as
subticuit. atq in lecutionis mo¬
dũ miniã ud̾et᷑ face exp̃ssionem
le̾ hoc puto uł negare quam te¬
mere assẽre. Ne si illud dicatur
ꝯũtibilitas nature in naturam
signari putet᷑. Ex p̃missis in¬

Expanded text:
 in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem lere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ip̃e erat. ⁊ quo b̃s erat: soba bo¬
nitate ñ nc̃c̃ate alii ꝯmunicari
uoluit. qr sumine uoni erat pro¬
desse uelle. ⁊ onmpotentissimi
noc̃e ñ posse.
Quare rationalis¬
creatura fac

Expanded text:
 ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationaliscreatura fac
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ rerum creataꝵ celestium ut
terrestrium. iusibilium uł mui¬
sibisium cãm ñ ẽẽ: nͥ bonitatem
creatoris qui est deus uerꝰ ⁊ unus.
cuiꝰ tanta est bonitas ut summe
bonus bĩtudinis sue q̃ et̾nalit̾
beatus est. auos uelit ẽẽ ꝑtici¬
pes. qͣm iudit. ⁊ omiũcari posse

Expanded text:
creatarum coelestium, terrestrium, visibilium vel invisibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ gͦ ⁊ similium errorem
disciplinam tradens. deum in:
principio temꝑm mundum cas¬
se.⁊ aute temꝑa et̾naliter extitis¬
se significat ip̃ius et̾nitatem ⁊
omnipotentiam ꝯmendans. cͥ
uoluisse facere ẽ. quia ut predi¬
ximus ex eius uoluntate ⁊ boni¬

Expanded text:
o et similium errorem disciplinam tradens, Deum in principio temporum mundum creasse, et ante tempora aeternaliter extitisse significat, ipsius aeternitatem et omnipotentiam commendans, cui voluisse, facere est; quia, ut praediximus, ex e
Abbreviated transcription (Latin):
ses differe numero: nõ na ferre¬
tura. in eo ꝙ ñ differre ait. naͣ nũo.
uerissime et sine scrupulo loqui¬
tur. Quod uero dicit differre nu¬
mero: cauendum est quomodo ĩ¬
telligatur. Diuersis enim modis
dicuntur auqua differe numero.
Quib mod̾ dicat᷑ dif

Expanded text:
ses differre numero, non natura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre numero. Quibus modis dicantur dif
Abbreviated transcription (Latin):
Eratis aliq̃n tenebre: ũc autem
lux in domino. Primus itaq
dies ñ ab aurora. sz a plena luce
ram occidente luce excipiens ma¬
ne sequentis diei expletus est.
uñ beda. Occidente luce paulatĩ.
et pꝰ spatium diurne longitudĩs
infĩores ꝑtes subeunte: frm̃ est
uespere. sic̃ nũc usitato cursu so¬
lis fĩ solet. Etm̃ aut̃ mane eadẽ
sr̃ t̾ram redeunte. ⁊ alium diem
inchoante. ⁊ dies expletus ẽ unꝰ.
aliqua luce claruit.
Cur sol fẽs

Expanded text:
Eramus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce ulatim occidente luce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est unusaliqua luce claruit. 6. Cur sol f
Abbreviated transcription (Latin):
ad mane. Postea uero in est.¬
mistĩo fcm̃ est. ut dies ꝯputẽ oo¬
tur a uesꝑa in uesꝑam. ⁊ adiun¬
gatur dies precedenti nocti in cõ¬
putatione cum iuxta naturaiẽ
ordinem p̃cedens dies seq̃nti n¬
nocti adiungi debeat. qr homo a
luce ꝑ pcc̃m corruit in tenebras

Expanded text:
ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ordinatum ⁊ loco suo positum
eminentiꝰ ꝯm̃dat bona ut mag̃
placeant. ⁊ laudabiliora sint dũ
fr̃a est oim oꝑm ꝯsuminatio.
Ideo premissa oritur questio. qͦ¬
mͦ dicatur d̾s. die .uii. opus suũ
In quo tñ nicħ nouum c̾asse dr̃.¬
Opus enim est bñdictio ⁊ sc̃ifica¬
tio. sic̃ salomon aliquid oꝑis fec̃
cum templum dedicauit.

Expanded text:
bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint, dum facta est, operum consummatio. Ideo praemissa oritur quaestio, quomodo dicatur Deus die septimo opus suum in quo tamen nvit illum. Opus enim est benedictio et sanctificatio; sicut Salomon aliquid operis fecit, cum templum dedicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ab om̃ioꝑe illo die reqͥ ĩt reqͥeu¬
nus rerum fecerit. aua tras oꝑe¬
latio ht̃. Consummauit deus suo.¬
affert. quia manifesta sunt q̃
in eo fc̃ã sunt. ⁊ omnium ꝯsum¬
matio eo die ꝑfecta est sic̃ scͥpta
ostñdit cum ait. uidit deus cũc¬
ta que fecerat. ⁊ erant ualde bõa.
Omnia quidem naturalr̃ bona

Expanded text:
cum ab omni opere illo die requievvum rerum fecerit. Alia translatio habet: Consummavit Deus affert quia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumentes dicunt illam tõnis se¬
gn̾atoẽm posse intlłigi ⁊ alia riem.¬
hiꝰ inh̾entes illi auctoritati ierei.
sr̃ ecͣcͣsten. In sacris scripturis qͥs
sepissime non ꝓ impossibili. s ꝓ
difficili ponit᷑. ut ibi. Gen̾atõnem
eius quis enarrabit: S hoc non
dixit ieꝵ. ideo quia gn̾atio filii.
et̾na plẽne intlłigi. uel explicari
possit: a quoquam mortalium.
S quia de ea aliquid intelligi uł
diti pot̾. quidam tam̃ hoc accipiũt
dictum: de temꝑali xp̃i gn̾atõne.¬
utrũ debeat diti sẽꝑ

Expanded text:
sumentes dicunt illam generationem posse intelligi, et alia hujusmodi; inhaerentes illi auctoritati Hieron. super Ecclesiastem: In sacris Scripturis, quid saepissime non pro impossibili, sed pro difficili ponitur, ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc non dicit Hieron., ideo quo generatio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de temporali Christi generatione.Utrum debeat dici, se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitissent eorum aliqui in singu¬
lis fuissent ordinibus. qui⁊ ĩna¬
ture tenuitate. ⁊ informe ꝑspica¬
citate differentes gradus habe¬
bant situt illi qui ꝑstiterunt. A¬
iii enim ut prediximus superio¬
res: alii inferiores conditi sunt.
supertores: qui natura magis
subtiles et sapientia amplius ꝑ¬
spicaces. Inferiores: qͥ nͣ minus tb̃¬
tiles. ⁊ intelligentia minus ꝑspi¬
caces facti sunt. has eautem ĩ¬
uisibiles differentias inuisibiliũ
solus ille ponderare potuit qui oĩ
a i numero disposuit ⁊ mensura
et pondere .i. in se ip̃o qui est men¬
sura: omni rei modum prefigens
et numerus: omni rei spetiem pre-¬
bens. et pondus: omnem rem ad
stabilitatem trahens .i. termnãs
et formans et ordinans omnia.

Expanded text:
perstitissent, eorum aliqui in singuperstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille pia in numero, pondere et mensura disposuit, id est in se ipso, qui est mensura, omni rei modum praefigens; et numerus, omni rei speciem praebens; et pondus, omnem rem ad stabilitatem trahens, » id est terminans, et formans, et ordinans omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
dio sue conditionis uidetur nt.¬
testimonio auctoritatis insi o¬
nuari. que tradit de singulis or¬
dinibus aliquos cecidisse. De
ordine nam superiori lucifer ille
fuit: quo nullus dignior condi-¬
tus est. Apostolus etiam princi.¬
patus et potestates tenebrarũ
nominat ostendens de ordinib
illis cecidisse. qui cum in mal
muusterium exerceãt: ñ tam̃
penitus nominibus ordinum
suorum priuati sunt. Sed non
uidetur illud posse stare. Non
enum tunc caritate ardebant:
nec sapientia pollebant. neq ĩ
eis deus sedebat. Si enim hec ha¬
buissent: non tecidissent. Non i¬
ergo tunc erant seraphin. uel
dicimus. quia ante rasum quo¬
rũdam non erant illi ordines. qr
nõdum habebant dona in quorũ
ꝑticipationibus conueuint. s
quibzdam cadentibus aliis appo¬
sita sunt. eisq qui ceciderunt col¬
lata fuissent eadem dona si ꝑsti¬
tissent. Ideoq scriptum dicit᷑ de
singulis ordinibus aliquos ce-¬
cidisse. non qr fuissent mordi¬
bus. et postea corruerint. sed qr si

Expanded text:
dio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc erant cherubin, vel dicimus quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si
Abbreviated transcription (Latin):
missibile: ñ quin aliq̃n dimit¬
tatur:. S quia uix et raro at dif¬
ficiliter dimittitur. Non enum
soluitur cristallus nisi uehem̃ti
sp̃c impetu. Alii uero tradunt. ñ

Expanded text:
missibile, non quin aliquando remittatur, sed quia vix et raro et difficulter dimittitur. Non enim solvitur cristallus, nisi vehementi spiritus impetu. Alii vero tradunt non
Abbreviated transcription (Latin):
in eo pccm̃: an idem s diusis mo¬
dis ꝯmissum. Scd̾m istos pec¬
catum illud dr̃ irremissibile eo
ꝙ ñquam dimittat᷑. uñ as. etiã
dicit ꝙ hoc solum pcc̃m ueniam
mereri non potest. Et iere. Ꝙ
talit̾ pettans: digne penitere ñ
põt. ⁊ ideo recte ioħ̃s dicit ut nõ
ꝓ eo oret quis. quia qui sic pecrat
ꝙͣ lapis. Sicut de diabolo legitur.
post hanc uitain qui ualde mali
sunt. mĩtis ecc̃e iuuari ñ possũt.

Expanded text:
in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde Aug. etiam dicit, quod hoc solum peccatum veniam mereri non potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat,quam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae juvari non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑatissimi conuertuntur. ut
abͣ ait. suꝑ illum locum psal
mi. Conuertam in ꝓfundum
maris .i. eos qui erant desꝑa¬
tissumm ⁊ ibi. Mittit cristallum
facit aliorum doctores. Talium
conuersio ibi etiam euident ostẽ¬

Expanded text:
 ut Aug. ait super illum locum psal. 14: Convertam in profundum maris, id est, eos qui erant desperatissimi; et ibi: Mittit cristallum facit aliorum doctores. Talium conversio ibi etiam evidenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
luntas mala pcc̃m sit mortale
constat ipãm ẽẽ uoluntarium
pcc̃m. Quid enim ut ait ab̾. tam
tas sita est:. uoluntas itaq ma
la recte uoluntarium dr̃ ꝑcc̃m:
recte imputetur pcc̃m: nĩsi peccã¬
ti. Non ergo est cui recte impute¬
tur nisi uoluntati. hoc aut̃ de pcc̃o
astuali ⁊ mortali. intelligendũ
est. Neq hiis u̾bis aliud uolũ
ostendere as. ut ip̃e ait in retrat¬
tationib: nisi quia uoluntas ẽ
qua peccatur. et recte uiuitur.

Expanded text:
luntas mala peccatum sit mortale, constat ipsam esse voluntarium peccatum. Quid enim, ut ait Augustinus, tam tas situm est? Voluntas itaque mala recte voluntarium dicitur pecrecte imputetur peccatum, nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur, nisi voluntati. Hoc autem de peccato actuali et mortali intelligendum est. Neque his verbis aliud voluit ostendere August., ut ipse ait in Retract., nisi quia voluntas est qua peccatur et qua recte vivitur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minat euidenter docens onem
⁊ post creationem int̾posita a se.¬
liqua morula cecidisse ita inqui
in u̾itate stetisse. nũquam bẽa¬
tam uitam duxisse. s ab mitio
cecidisse: Non sic accipiendum ẽ.
ut malus a bono deo creatus esse
putetur. quia ab initio ñ cecidis¬
se drẽtu. Non enim cecidit si
talis .i. malus factus est. a quo
enim caderet. factus gͦ prius: sta¬
tim a uitate se aũtit ꝓpria pt̾ate
delectatus. beate uiteᷤ aulcedinẽ
ñ gustauit. quam acceptam ñ
fastidiuit. s nolendo accipere a¬
misit. Sui gͦ casus prescius eẽ
ñ potuit. qr sapĩa fructus ẽ pie¬
tatis. Continuo autem ut fc̃s
Ecce hic aperte declarat ange
los creatos bouos eẽ. ⁊ post c̾atõ¬
nem cecidisse. ⁊ fuit ibi aliqua
morula licet breuissima. Qd̾¬

Expanded text:
inat, evidenter dicens angelos t post creationem, interposita aliqua morula, cecidisse, ita inquiin veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus Ecce hic aperte declarat angelos bonos creatos fuisse, et post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua morula, licet brevissima. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Serpens est hostis Srius
ueritati ñ tñ a principio. n statĩ
supͣ pectus et uentren ambłauit.
suum. sicut adam ⁊ eua ñ statim
peccauerunt. Ita et serpens aliq̃n
ñ serpens. cum in ꝑaliso delicia¬
rum moraretur. deus enĩ ma¬
litiam ñ fecit. Ecce aꝑte dicit
pꝰ creationem int̾posita morula
cecidisse. Ideoq illa u̾ba sic acci
dr̃ in euangelio. nec in uĩtate ste¬
tit. qr in ea non fuit. s ab mitio
temporis .i. statim pꝰ mitium tẽ¬
poris apostatauit. Pot̾ ⁊̃ sic acti¬
pi illud. ab mnitio homicita fuit
uł mendax .i. ex quo homo ꝯditꝰ
fuit: quem ꝑ inuidiam in mor-¬
tem precipitauit. ⁊ fallatiter se¬
dux̃. Ex predictis gͥ liquet an¬
gelos omnes bonos ẽẽ creatos

Expanded text:
rius veritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipdicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos
Abbreviated transcription (Latin):
liter breuiterq complectar quam
de uͥtute hẽo notõem: uirtus est ca¬
ritas qua id ꝙ diligend̾ est diligit᷑
ħ ⁊ in aliis maior⁊ ĩ aliis minor. ⁊ ĩ
aliis nulla ẽ. plenissima uo q̃ iam
uirtutẽmag̃ qͣm aliã. qr ꝑ caritatẽ
mag̾ afficitur actu unius uirtutis

Expanded text:
liter breviterque complectar quam de virtute habeo notionem, virtus est charitas, qua id quod diligendum est diligit. Haec et in aliis major est, in aliis minor, et in aliis nulla est; plenissima vero quae jam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑia pcc̃a : forte qr magis facit
contra caritatem qui grauiꝰ pec¬
cat. minus qui ieuiꝰ. nemo enimi
pectat nͥ adu̾sus illam faciendo ÷

Expanded text:
tur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
Alibi. ãs. dic̃ in aliquo aliã ma¬
gis ẽẽ uirtutem aliam minus.
⁊ unam cẽ uirtutem: ⁊ ñ alteram.
tuisse auctorib nr̃is ĩmo ip̃i iu̾
sic pcc̃a sunt ꝑia. quia uͥ uirtus
nulla ẽ: nichil rectum est. nec tñ i
deo ñ ẽ prauo prauiꝰ. distortoq di
aĩe intentiones ut corꝑis m̃bra:
ñ ꝙ uideant᷑ locis s ꝙ sentiant᷑
affectib. ⁊ alius illuminat᷑ am¬
plius. alus minus. alius omĩo¬
aliam: ⁊ aliam non hr̃e. ⁊ aliã
mag̃ taliam minus hr̃e urtu¬
tem. nam et maior est in isto cari¬
tas qͣm in illo: Recte possumꝰ dice̾.
⁊ aliqua in isto nulla in illo: qͣntũ
ꝑtinet ad caritatem que pietas ẽ.
et in uuo homine quidem ꝙ ma¬
iorem ht̃ pudititiam. qmͣ patiẽ¬

Expanded text:
alibi August. dicit in aliquo aliam magis esse virtutem, aliam minus, et unam inesse virtutem, et non alteram. cuisse auctoribus nostris, imo veritati sic peccata sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rectum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque dianimae intenon quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omaliam, et aliam non habere, aliam magis, aliam minus habere virtutem. Nam et major est, in isto caritas, quam in illo, recte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est, et in ipso uno homine quod majorem habeat pudicitiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
tudine equales sunt. quia ẽ illiꝰ
fortitudo prutentior. atꝙ ita de ce¬
tĩs iurtutib inuenies. si omnes
eadem cõsid̾atione ꝑturras. Ex
hiis clarescit omnes uirtutes nõ
minis. Cum gͦ dr̃ aliquis aliqua
p̃min̾e uͥtute. ut abraham fide.¬

Expanded text:
tudine aequales sunt, quia est illius tudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non minis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere virtute, ut Abraham fide
Abbreviated transcription (Latin):
gis alie minus h̃antur ab aliquo
sicut in iob patiencia emituit. in da¬
uid humilitas. in moyse mansue¬
tudo. qui etiam concedunt magis
aliquem meri ꝑ aliqͣm unam uͥ¬
tutem:. qͣm ꝑ aliam. sicut eam ple¬
nius ht̃: quam aliam. ñ tñ mag̃
net aliqͣm plenius a quoqͣm hr̃i: ꝙͣ
caritatem. alias gͥ mag̾. ⁊ alias mi¬
nus in aliquo ẽẽ concedunt. s nł¬
lam plenius caritate que ceteras
gignit. hasq dicunt ẽẽ multas
facies quas memorat apls dicẽs.
c̾. alii ueruis dñt omnes urtutes
⁊ simul et pares ẽẽ in quocumq
sunt. ut qui in una alteri par ex¬
titerit: in omnib eidem equalis
humano qͣmuis alio ⁊ aliomo¬
do singule intlłigantur: nullo mͦ
tam̃ separantur ab inuicem. ut qͥ¬
cumq fum̾t equales. ũbi gr̃a. In
fortitudine: equales sint ⁊ pru¬
mi dixeris ẽẽ equales istos in for¬
titudine. s illum p̾stare prudenti¬
a: sequitur ut ⁊ eius fornitudo: mi¬
nus prudens sit. ac ꝑ hoc nec forti¬

Expanded text:
gis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non tamen magis nec aliquam plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, ditc. Alii verius dicunt omnes virtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis humano, quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicumque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine, aequales sint et prunim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec forti
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ambo ꝑseu̾ant̾ reddere debuistis.
a qͦ ꝓpoĩto si lapsus ẽ ille: tu saltẽ
ꝑseuera. ñ qr ꝑit̾ temꝑabatis a cõ¬
mixtione carnali: iõ maritꝰ tius
eẽ destiterat. ĩmo u̾o tanto sanctiꝰ
ꝯiuges manebatis. qnͣto sanctio¬
ra concordit̾ placita suabatis. Per¬

Expanded text:
tis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alta młta q̃ cuiq diligentiã adhi¬
benti: facile ẽ discͥ̾nere. Nec ẽ assẽ¬
Constat enĩ ex premissis ꝯiugiũ
fĩ ex ꝯmunt ꝯsensu u̾bis de p̃senti
exp̃sso. ꝙͣuis amor ad hoc attraxit.
cuiꝰ rei doruũtum p̃stat iacob. qui
rachel teoram fane ⁊ uenusto aspoe¬
tu amauit. eamq diligens ait.
Seriuam tͥ ꝓ rachel .uii. annis. In
deut᷑nomio ⁊̃ legitur. Si uidĩs ĩ me¬
dio captiuoꝵ mlr̃em pulchrã. ⁊ ada¬
maui̾s eam uoluĩsq uxorẽ hr̃e. i

Expanded text:
 alia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assenConstat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxore
Abbreviated transcription (Latin):
ram ꝓp̃ adoptionem filioꝵ. Qd̃ e¬
nim scriptum est. audi isrl̾. dñs
deus tuus deus unus est. ñ utiq
excepto filio. aut spũ sc̃o. oportet
quare ꝓprium dicat᷑ ẽẽ dei nati ꝙ
filius est. quia . s. ip̃e solus natus
ait. Dominus dicens. clarifica fi¬
liui tuum. non solo nomine cõ¬
testatus est se esse faium dei. sed
et ꝓpuetate. nos filii dei sumus.
sed non taus hic filius. hic enim
uerus ⁊ ꝓprius est filius origine
nõ adoptione. uĩtate. ñ ñ cupatõe.
natiuitate: ñ creatione.

Expanded text:
 adoptionem filiorum. Quod enim scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est ; non utique excepto Filio aut Spiritu sancto oportet quare proprium dicatur esse Dei nati, quod Filius est, quia scilicet ipse solus natus io? Dominus dicens: Clarifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione.
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt diuine uolunta oꝵ accip̃¬
tis. que una ẽ ⁊ inꝯmutabi nõ
us .s. dei bñplacitum. Ideoq di-¬
ligenter distinguat lector uͥ de
uoluntate dei scriptã comme¬
morat. uixta quem modum ac¬
cipi oporteat utrum .s. ꝓ bñ pla¬
cito dei an ꝓaliquo sig̾no euis.
Magna eniꝰm est adhibenda discͤ¬
tio in cognitionẽ diuine uolũ¬
tatis. quia ⁊ bñplacitum dei ẽ
uoluntas eius ⁊ signum bñpla¬
citi eius dr̃ uoluntas euis. Sed
bñplacitum ens et̾num est. Sig¬
num uõ bñplaciti eius ñ. ⁊ con¬
sonat rerum effectib bñplacit᷑
ip̃ius ⁊ ip̃i effectus rerum ab il¬
lo ñ discordant. fit enim omne
autem ita est de signis. quia pre¬
cepit deus multis ea que ñ faci¬
sulit que ñ implent.

Expanded text:
na sunt divinae voluntatis, quae una est et immutabilis, scilicet Dei beneplacitum. Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus dicitur voluntas ejus. Sed beneplacitum ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non facisulit quae non implent.
Abbreviated transcription (Latin):
dote satisfcc̃em expleuĩt cetĩs taci¬
tis: ñ ꝓ illo pccõ ampliꝰ uidicandꝰ ẽ
de quo satisfetit ad arbitͥum sac̃co
iudicat d̾s. ⁊ consurgit auplex t̾¬
ligr qui p̃sentib supplitiis ꝯmutãt᷑
in bonum. ⁊ sic ꝑseuant. sr̃ quos nõ
ꝯsurget duplex tͥbulatio. Qui u̾o
int̾ flagella duriores ⁊ detĩores fi¬
unt: ut ph̾ao p̃sentib et̾na con¬
nectuit. ut temꝑale suppliciũ: sit
cis et̾ne pene mitium. uñ ab. Ignis
ip̃m: ad omuia ꝑtine flagella. ꝙ
quidam hic flagellis emĩdantur. a¬
lii hic ⁊ met̾num punnunt᷑. Quĩ¬
q enĩ modis flagella contingunt.
uł ut ustis ꝑ patĩam mĩta augeã¬
tur. ut iob. uł ad custodiam uirtu¬
tum. ne suꝑbia temptet. ut Iuulo.
uł ad corrigẽda pcc̃a. ut marie lepͣ.
uł ad gł̾am dei. ut de cecoͣ nͣato. uel
hicuideat᷑ quid in infu̾o sequat᷑.
scd̾m illud. Dupliu cõntritõe con

Expanded text:
rdote in satisfactionem expleverit, caeteris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitrium sacerdjudicat Deus, et consurget duplex trsuppliciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenae initium. Unde August.: Ignis ipsum, ad omnia pertinere flagella, quia quidam hic flagellis emendatur, alii et hic et in aeternum puniuntuque enim modis flagella contingunt, vel ut justis per patientiam merita augeantur, ut Job; vel ad custodiam virtutum, ne superbia tentet, ut Paulo; vel ad corrigenda peccata, ut Mariae lepra; vel ad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel hic videatur quid in inferno sequatur, secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
puniunt᷑: ñ ult̾ĩus a dõ puniẽda
tote iõ tp̃alit̾ ꝓ pccĩs punisse: ne in
et̾num ꝓuniret. qr ñ uidirat d̾s bis
in idip̃m. Qͥ gͦ puniti sunt: pꝰ ea
ñ punient᷑. alioqͥn mentitur scͥp¬

Expanded text:
puniuntur, non ulterius a Deo punienda. temporaliter pro peccatis punisse, ne in aeternum puniret, quia non judicabit Deus bis in idipsum. Qui ergo puniti sunt, postea non punientur; alioquin mentitur Sc
Abbreviated transcription (Latin):
eam a lapsu pecrantes freqũter at¬
surgẽ diffitentur. ita cisdem illoꝵ
opinio eliditur. qui płi̾b irreti¬
tum pccĩs asserũt de uno ue peni¬
tere eiuscemq uentam a dũo cõ¬
sequi posse sñ altĩus pnĩa. Or eti

Expanded text:
eam a lapsu peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poe
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus quia pccm̃ illud tum.¬
⁊ in uoluntate ⁊ mactu cõstitit.
⁊ uoluntas actum precessit. S
ipãm uouintatem alia homĩs
uolutas mala non preiit. at¬
q ex diaboli ꝑsuasione. ⁊ homĩs
arbitrio: illa mala uoluntas ꝓ
diit. qua iusticiam deseruit. et
iniquitatem inchoauit. ⁊ ipã uo¬
luntas iniquitas fuit.¬

Expanded text:
dicimus quia peccatum illud et in voluntate, et in actu constitit; et voluntas actum praecessit, sed ipsam voluntatem alia hominis voluntas mala non praecessit, atque ex diaboli persuasione, et hominis arbitrio illa voluntas mala prodiit, qua justitiam deseruit, et iniquitatem inchoavit; et ipsa voluntas iniquitas fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
maneat sꝑ. ꝑtim rediturꝰ secedat.i
manet enĩ apd̾ cos ut iu boĩs insistãt
actib. recedit u̾o ad tempus: ne sꝑ
tatem. Manz gͦ semꝑ: ut possint hr̃e
uirtuteᷤ. ut mirabilr̃ ip̃i iuuant. ue¬
nit ad tempus: ut ⁊̃ aliis ꝑ miracło¬
rum signa quales sint ntꝰ effulge¬
cessurꝰ uenit. ⁊ uenturꝰ recedit. In hiis
urtutib sñ quib ad uitã ñ ꝑuenit᷑
inelcõrũ suoꝵ cordib ꝑmanet. In his
uo̾ ꝑ quas sc̃itatis uirtus ostendit᷑
ut in exhĩtõne mira culoꝵ alñ adest.¬

Expanded text:
maneat, partim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semtatem. Manet ergo semper, ut possint habere virtutes, ut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgecessurus venit, et venturus recedit. In his virtutibus sine quibus ad vitam non pervenitur, in electorum suorum cordibus permanet. In his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, a
Abbreviated transcription (Latin):
plurisq mĩti dilig̾e ami inimi-¬
cos an dilig̾e mimicos: s ħ cos ⁊¬
oꝑatio implicita est. Si enĩ cõ etõ¬
⁊̃ ininicoꝵ ꝑspitna ẽ solutõ. si in
aliqͦ uno hoĩe qͥdilig̃ simł amicũ
⁊ mimicũ quid hoꝵ pocius sit q̃ra¬
tur: obscura ẽ rensio. qr de motu nĩ¬
tis agit᷑. de quo ñ ẽ nob̃ facile ui¬
dicium. an unꝰ ⁊ id̃ motus sit erga
amitũ ⁊ inunicũ. s erga amitum
detur feruentior. nec inꝯgrue putã
melior qui ẽ feruentior. ł si unus

Expanded text:
plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum detur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus
Abbreviated transcription (Latin):
tante młtitudinis qͣnͣta exauditur
in orõe dñica. ⁊ hoc reuera grande ẽ:
lius spõsionis ab homĩe qui ñ ita ꝓ¬
fecit ut diligat inimutũ: de dilcc̃e per¬
ꝙ quidã asserũt caritatẽ semel tit᷑¬

Expanded text:
tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est lius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perd quidam asserunt charitatem semel hab