comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indicabat scientiam. quando uidas xp̃m ui
deis prodidit: ac tradidit oecidendum. Indi¬
care enĩ ꝑtinet ad proditionẽ. Tale enim
inter se fecerant constitutum: ut illũ tenerẽt
quẽ fuisset sceleratissimus osculatus. Onefan¬
dissimum proditorẽ. & iuste ab eatorum so¬
cietate discretum. Posculũ causam uenire
fecit interit᷑ ꝑ quod humani gn̾is declarat᷑
effectus. Nam quod diem diei & noctem noc¬
ti comparauit. argumentum. est. quod dr̃
apari: sicut & in quadragesimo primo pͦs
dicturus. est. Abyssus abyssũ inuocat: in
uoce catharactarũ tuarum. ¶ U onsunt
loquele neq sermones: quorum ñ audiant᷑
uoces eorum  egando nullos esse sermo¬
nes. neq loquelas quas apłi reticuissent: illud
uidetur p̃dicare. quod linguis erant om̃iũ
gentium diuina inspiratione locutuN:
Sermones quippe ipsorum & loquele ꝑ orbẽ
t̾rarum p̾dicationis. libertate sonuerunt.
Serinones ꝑtinent ad cõmunes narrationes.

Expanded text:
indicabat scientiam, quando Judas Christum indicabat scientiam, quando Judas Christum Judaeis prodidit ac tradidit occidendum . Indicare enim pertinet ad proditionem. Tale enim inter se fecerant constitutum, ut illum tenerent, quem fuisset sceleratissimus osculatus. O nefandissimum proditorem, et juste a beatorum societate discretum! Per osculum causam fecit venire interitus, per quod humani generis declaratur affectus. Nam quod diem diei et noctem nocti comparavit, argumentum est quod dicitur a pari; sicut et in quadragesimo primo psalmo dicturus est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum . Vers. 3. Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Negando nullos esse sermones neque loquelas quas apostoli reticuissent, illud videtur praedicare quod linguis erant omnium gentium divina inspiratione locuturi. Sermones quippe ipsorum et loquelae per orbem terrarum praedicationis libertate sonuerunt. Sermones pertinent ad communes narrationes,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ubiq totus & plenus est. Impio quippe dr̃.
Tu quies qui enarras głam meam: Sequit᷑
& oꝑa manuũ eius. id est ipse homo qui ma¬
nib eius factus. est.S hoc ad laudem dicit᷑
propħarum: ut cum sĩt oꝑa eius annuntia¬
re mereantur. creatoris sui reuerenda mys¬
teria. Addidit. annuntiant firmam̃tum.
Predicationes scilicet incarnationis eius ꝑ
quã fidei nr̃e soliditas inconcussa prouenit.
& nota quia hic dicitur homo dĩ manib
factus. Item legitur. Et aridã manus eius
finxerunt.S hoc humane comꝑationis
allusio. ẽ: quȩ sine manib aliquid fabri¬
care non preualet. Cȩtera omĩa d̃s uolunta¬
tis suȩ creauit imꝑio. sicut legitur. Ipse dixit
bum: quando dñs loquebatur apłis. Ipse enĩ
diuina cdaritate irradians corda purissimis u̾ba
celestis luminis intimabat. Fructuabat enim
uerbum: cum de imis penetralib sermones
in scõrum noticiã ꝑducebat. Nox autẽ nocti

Expanded text:
sed ubique totus et plenus est. Impio quippe dicitur: sed ubique totus et plenus est. Impio quippe dicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo qui manibus ejus factus est. Sed hoc ad laudem dicitur prophetarum, ut cum sint opera ejus, annuntiare mereantur Creatoris sui reverenda mysteria. Addidit, annuntiat firmamentum, praedicationes scilicet incarnationis ejus, per quam fidei nostrae soliditas inconcussa provenit. Et nota quia hic dicitur, homo Dei manibus factus. Item legitur: Et aridam manus ejus finxerunt . Sed hoc humanae operationis allusio est, quae sine manibus aliquid fabricare non praevalet. Caeterum omnia Deus voluntatis suae creavit imperio, sicut legitur: Ipse dixit ctabat verbum, quando Dominus loquebatur apostolis. Ipse enim divina claritate irradians, corde purissimis verba coelestis luminis intimabat. Eructabat enim verbum, cum de imis penetralibus sermones in sanctorum notitiam perducebat. Nox autem nocti
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum propħe uerba sunt.
Pma narratio eius laudat diũ p̃dicato¬
res. ipse quoq de eius incarnatione speciosissi-¬
mis comparationib uerba subiungens. Se¬
cunda laudat p̃cepta noui & ueteris testam̃¬
ti. Tercia: ab occultis uiciis purgari se adñõ de¬
p̃catur. ut eum sibi dignum faciat ẽẽ psal-¬
mistam. ꝑ que intelligimꝰ illos solos reuera dm̃
laudes canere. qui ab eius nesciunt p̾dicatio¬
oꝑa manuum eius adnuntiat firmamentũ.
uamuis & ad littãm possit intelligi. cȩlos
en arrasse głam di. cum magos ad bethleẽ
uenientes dux stella precesserit: quȩ stans su¬
pra cunabula eius ostendit dñi saluatoris
aduentũ. tamen hoc melius ad apłos conuer-¬
timus & prophetas: qui de aduentu ipsius
disserendo orbem t̾rarum. scĩs ammonitio¬
nib impleuerunt. In quib ds̃ tamquam in
cȩlis habitauit. qui cuncta late complectit᷑.
non ex parte sed tota eius plenitudine suae
maiestatis ing̃diens. Pars enim in do ñ. est.

Expanded text:
totum psalmum prophetae verba sunt. Prima narratio ejus laudat Domini praedicatores, ipse quoque de ejus incarnatione speciosissimis comparationibus verba subjungens. Secunda laudat praecepta Novi et Veteris Testamenti. Tertia ab occultis vitiis purgari se a Domino deprecatur; ut eum sibi dignum faciat esse psalmistam. Per quae intelligimus illos solos revera Domini laudes canere, qui ab ejus nesciunt praedicatioopera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quamvis et ad litteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei, cum Magos ad Bethleem venientes dux stella praecesserit, quae stans supra cunabula ejus, ostendit Domini Salvatoris adventum , tamen hoc melius ad apostolos convertimus et prophetas, qui de adventu ipsius disserendo, orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. In quibus Deus tanquam in coelis habitavit, qui cuncta late complectitur, non ex parte, sed tota eos 65 plenitudine suae majestatis ingrediens. Pars enim in Deo non est,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc questio probatur exclusa. Et ab alie¬
nis parce seruo tuo. si mei non fuerint dñati
tunc immaculatꝰ ero: & emundabor a de-¬
licto maximo. Positum ẽ. suꝑiori uersu
occultum quod originale diximus. nunc
dicendum. ẽ. quid sit alienum. Alienum

Expanded text:
haec quaestio probatur exclusa. + Ahaec quaestio probatur exclusa. + Anis parce servo tuo. Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maximo. Positum est superiore versu, occultum, quod originale dicimus; nunc dicendum est quid sit alienum. Alienum
Abbreviated transcription (Latin):
tum. duob fontib emanare testatur. Oc-¬
cultum. est. quod originale dr. in quo con-¬
cipimur. nascimur. & secreta uoluntate
peccamus: id est cum rem proximi concu¬
piscimꝰ. cum nos de aduersariis desideramꝰ
ulcisci: cum cȩteris prestantiores effici uo¬
lumus. cum cibos appetimꝰ dulciores: et
his similia que ita pullulant atq subri¬
piunt ut ante effectum rei muitis celata
udeantur. Ed si hec alicui manifesta red¬
dantur. monente salomone non eas post
concupiscentias tuas. Illud tam̃ debemus
aduertere. qm̃ multa peccata sunt que oĩ¬
modis ignoramꝰ. quorum nec origines pos¬
sumus nec subrectiones agnoscere. Unde
subaudiendũ. est: delicta omĩa quis intelli
git: Nam cum dicturus sit in quinquage¬
simo delictum meum contra me. est. semꝑ:
& alibi. Delictum meum cognitum tibi feci:
quomodo non potest intelligi quod peccans
cogitur confiteri: S si adieceris omnia. tc̃

Expanded text:
tum, duobus fontibus emanare testatur. Octum, duobus fontibus emanare testatur. Occultum est quod originale dicitur, in quo 67 concipimur, nascimur, et secreta voluntate peccamus, id est, cum rem proximi concupiscimus; cum nos de adversariis desideramus ulcisci; cum caeteris praestantiores effici volumus; cum cibos appetimus dulciores; et his similia, quae ita pullulant atque surripiunt, ut ante effectum rei multis celata videantur. Quod si haec alicui manifesta reddantur, monente Salomone: Non eas post concupiscentias tuas , illud tamen debemus advertere, quoniam multa peccata sunt quae omnimodis ignoramus, quorum nec origines possumus, nec subreptiones agnoscere. Unde subaudiendum est, delicta omgit. Nam cum dicturus sit in quinquagesimo : Delictum meum coram me est semper; et alibi: Delictum meum cognitum tibi feci , quomodo non potest intelligi, quod peccans cogitur confiteri? Sed si adjeceris, omnia, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ deuotũ. Custodiet ea dulcedine scili¬
cet ea pellectus: quia nequissimis mentib
udicia dñi semꝑ amara sunt. Et inspice
qͦd dictum est custodiet ea. ut non solum ad
tempus earum rerum suscipi uideatur af¬
fectus: s usq in ultimum ute spatium in
tali deuotione uersetirr. Post obedienti p̃¬
mia subsequuntur. idẽ. retributio multa.
Tanta enĩ diuinȩ dementie dona sunt:
quȩ nequeunt comprehendi. Sic em̃ de his
apłs dicit. quod nec occls iudit nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit. que
preparauit d̾s diligentib se. Merito ergo
dicta sunt multa: quia comprehendi non
ece ianuia terciȩ narrationis aꝑitur. in
qua propħa deprecatur ut eius omĩa
peccata mundentur. quatinus eloquia oris
mei inconspectu dnĩ recddantur accepta. S
cum trib modis humanis errorib excedat᷑¬
a cogitatione dicto & facto inmensum il¬
lud dilectorum mare sub breuitate constͥc¬

Expanded text:
et devotum. Custodiet ea, dulcedine sciliet devotum. Custodiet ea, dulcedine scilicet illa pellectus, quia nequissimis mentibus judicia Domini semper amara sunt. Et inspice quod dictum est, custodiet ea; ut non solum ad tempus earum rerum suscipi videatur affectus, sed usque in ultimum vitae spatium in tali devotione versetur. Post obedientiam praemia subsequuntur, id est retributio multa. Tanta enim divinae clementiae dona sunt, quae nequeunt comprehendi. Sic enim de his Apostolus dicit: Quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Merito ergo dicta sunt multa, quia comprehendi non Ecce janua tertiae narrationis aperitur, in qua propheta deprecatur, ut omnia ejus peccata mundentur, quatenus eloquia oris sui in conspectu Domini reddantur accepta. Sed cum tribus modis humanis erroribus excedatur, cogitatione, dicto, et facto, immensum illud delictorum mare sub brevitate constric
Abbreviated transcription (Latin):
mel & fauum. Besiderabilia sunt iudicia
dñi. sicut dictum ẽ. mandata noui & ue¬
teris testamenti suꝑ aurum quod humana
cupiditas affectat ardentissime possidere.
Propter quod frequenter eciam despicit sa¬
lutes animarũ. S quia hoc tante rei parũ
est. addidit. lapidem preciosum multum.
qui in paruissimo margarito plurimũ ua¬
let: & exiguo metalli pondere ingentem
superat pecume quantitatẽ. S qm̃ inuem¬
ri poterant continentes qui cupiditatẽ noxi¬
am laudabili parcitate calcarent. addidit
eciam sapores fapores p̾cipua suauitate ioc̃̾¬
dos. Mel et fauum. unde homo nullus ex¬
cipitur: quamuis continens esse uideatur.
Qua propt̾ uetus testam̃tum superat mel:
nouum uincit fauum. Ista enim faucibus
tantum sapiunt. illa mentib absolute dul¬
cescunt. Qd schema: grece dicitur auxexis.
latine augmentũ. Paulatim enĩ ad suꝑio¬
et ea. in custodiendo illa retributio multa.
Um dicit seruus tuus. iustum significat

Expanded text:
l et favum. Desiderabilia sunt judicia Domini, sicut dictum est, mandata Novi et Veteris Testamenti, super aurum, quod humana cupiditas affectat ardentissime possidere, propter quod frequenter despicit etiam salutes animarum. Sed quia hoc tantae rei parum est, addidit: Lapidem pretiosum multum, qui in parvissimo margarito plurimum valet, et exiguo metalli pondere, ingentem superat pecuniae quantitatem. Sed quoniam inveniri poterant continentes, qui cupiditatem noxiam laudabili parcitate calcarent, addidit etiam sapores praecipua suavitate jucundos, mel et favum. Unde homo nullus excipitur, quamvis continens esse videatur: quia propter Vetus Testamentum superat mel, propter Novum vincit favum. Ista enim faucibus tantum sapiunt, illa mentibus absolute dulcescunt. Quod schema Graece dicitur auxesis, Latine augmentum; paulatim enim ad superioet ea; in custodiendo illa retribulatio multa. Cum dicit: Servus tuus, justum significat
Abbreviated transcription (Latin):
conuertens animas. U entum est. ad secun¬
dam narrationẽ. ubi per sex uersus singu¬
lares diuersa laude disfiniuntur. hec sep¬
tima ẽ. species diffinitionis: quã greci cata¬
metaforam latini ꝑ translationem dicunt.

Expanded text:
na similitudine sacramentum ejus incarnationis exposuit. Ob hoc enim de intacto utero processit dispositione mirabili, ut mundum Deitati reconcilians, Ecclesiam sibi sponsi charitate sociaret. Quapropter merito de Virgine natus
Abbreviated transcription (Latin):
N finem. puero ͤ dauid. Nec tria uerba ad re-¬
gem nr̃m̃ saluatorem referri posse non dubi¬
um. est. Nam & puer legitur in propħa. Puer
natus. est. nobis. Quȩ locutus. est. ad dñm uer¬
ba cantici huius. Post hȩc alia deputanda sũt
ut sit uerborum plenior & absoluta contex¬
tio. Quod autẽ dictum. est. cantici. ad contẽ¬
plationem constat rerum celestium ꝑtinere.
ne in regis dauid tantuminodo hẏstoria m̃tis
nr̃e hereret intuitus. In die qua eripuit eũ
dñs de manu om̃ium inicorum eius. &
de manu saul. & dixit. hic actus regum lec¬
tione notissimus. est. Ibi enim latius descri¬
bitur. quẽadmodum dauid fuerit de inimi¬
corum suorum ditione liberatus. ad cuiꝰ simi¬
litudinem resurrectio dñi & menbrorum eiꝰ
absolutio de potestate diabolica declaratur.¬
Diuisio psalmi.

Expanded text:
n finem, puero, et David, haec tria verba ad Regem nostrum Salvatorem referri posse non dubium est. Nam et puer legitur in propheta: 58 Puer natus est nobis . Qui locutus est ad Dominum verba cantici hujus; post haec alia deputanda sunt, ut sit verborum plenior et absoluta contextio. Quod autem dictum est cantici, ad contemplationem constat rerum coelestium pertinere: ne regis in David tantummodo historia mentis nostrae haereret intuitus. In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul, et dixit. Hic actus Regum lectione notissimus est; ibi enim latius describitur quemadmodum David fuerit de inimicorum suorum ditione liberatus. Ad cujus similitudinem resurrectio Domini, et membrorum ejus absolutio de potestate diabolica declaraturDivisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
uere scã. oimmaculata. o ꝑfecta
mater eccłia quȩ diuina grã largiente
sola uiuificas. sola sanctificas. & ꝑditum
propriis culpis institutione tua huma¬
nũ genus instauras. cuiꝰ pie confessiom
nichil addi nichil minu pot̾. ꝑom̃s qͥppe
psalmos ꝑ om̃ia cantica preconia sc̃ẽ trini.¬
tatis int̾seris. ut cuiꝰ sunt sacrata uerba que
loqͥmur. ei laus semꝑ & dulcissima głã
seuissimas procellas in arche illiꝰ noe simi¬
litudine quȩ tuã euident̾ portauit ima-¬
ginẽ. sola in offenso fidei cursu hoc ẽ sine
ꝑieulo diluuii constant̾ enauigas. nec ul-¬
lis errorib ad quiescis. quamuis adhuc ĩt
te. Ecquid enim reppitur preter uitale
gͣmium tuũ. mortiferum constat ẽẽ nau.¬
fragium. Nam cũ sabelliꝰ detestabilis errdȩ
in : patre. demens arriꝰ delinquat in filio.
manes sacͥlegus neget sp̃m scm̃. alii sce-¬
lerati ueteri testam̃to derogent. ñ nulli
noui grãm non sequantur. tu tantum

Expanded text:
ere sancta, o immaculata, o perfecta mater Ecclesia, quae, divina gratia largiente, sola vivificas, sola sanctificas, et perditum propriis culpis, institutione sua, humanum genus instauras. Cujus piae confessioni nihil addi, nihil minui potest. Per omnes quippe psalmos, per omnia cantica, praeconia sanctae Trinitatis interseris, ut, cujus sunt sacrata verba quae loquimur, ei laus semper et dulcissima glorihaereticorum saevissimas procellas in arcae illius Noe similitudine, quae tuam evidenter portavit imaginem; sola inoffenso fidei cursu, sine periculo diluvii constanter enavigas, nec ullis erroribus acquiescis, quamvis adhuc intete verseris. Quidquid enim reperitur praeter vitale gremium tuum mortiferum constat esse naufragium. Nam cum Sabellius detestabilis erret in Patre, demens Arius delinquat in Filio, Manes sacrilegus neget Spiritum sanctum, alii scelerati Veteri Testamento derogent; nonnulli Novi gratiam non sequantur, tu tantum
Abbreviated transcription (Latin):
deitate sua et carnem humanitatis assũp¬
te salua unitiscuiꝰq proprietate unam
confiteris ẽẽ ꝑsonam. ueteri destam̃to de
ortũ esse cognoscens. & ut breuit̾ cuncta
complectar. nescis loqui nisi quod expedit
credi. Nam quãuis diuersis hic afficiaris
angustiis. & dolosi hostis quatiaris cõtra-
rietate. tam̃ de totius mundi circulo cõ¬
gregata resplendens in modũ pulcherri¬
mi piramidis ad et̃na regna ꝑduceris.
Quȩ huic scemati ñ inmerito cõpararis.
qm̃ de uniui̾sis gentib extollens u̾ticem
p̃ciosum. iustorum animas quasi lumen
eximiũ. ad suꝑna regna transmittis. me¬
ta frum̃tis plena celestib diu̾sis gentib
seorum beata collatio. serenarũ mentiũ
lampabilis cetus. insolubilis constructio
diuinis lapidib fabricata. beatorũ õiũ
etna felicitas. sole lucidior. niue candi-¬
dior. sine macula. sine ruga. de qua dr̃¬

Expanded text:
divinitate sua et carne humanitatis assumptae, salva uniuscujusque proprietate naturae, unam confiteris esse personam. Veteri Testamento de ortum esse cognoscens. Et ut breviter cuncta complectar, nescis loqui, nisi quod expedit credi. Nam quamvis diversis hic afficiaris angustiis, et 9 dolosi hostis contrarietate quatiaris, tamen de totius mundi circulo congregata resplendens in modum pulcherrimae pyramidis ad aeterna regna perduceris. Quae huic schemati non immerito compararis, quoniam de universis gentibus extollens verticem pretiosum, justorum animas quasi lumen eximium ad superna regna transmittis: meta frumentis plena coelestibus, de diversis gentibus sanctorum beata collatio, serenarum mentium lampabilis coetus, insolubilis constructio de vivis lapidibus fabricata, beatorum omnium aeterna felicitas, sole lucidior, nive candidior, sine macula, sine ruga. De qua scr
Abbreviated transcription (Latin):
ane cuius ẽ om̃e quod expedit. ut intelligẽ¬
ter. ut diligenter. ut ꝓficue mereamur au¬
diri. Cuis eni adiutoriis omi modis indigemꝰ
ut ualeamꝰ concesso sermone aliqͣtenus ũba
tue maiestatis exponere. am̃.

Expanded text:
Domine, cujus est omne quod expedit, ut intelligenDomine, cujus est omne quod expedit, ut intelligenter, ut libenter, ut proficue mereamur audiri. Tuis enim adjutoriis omnimodis indigemus, ut valeamus concesso sermone aliquatenus verba tuae majestatis exponere. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cendert̃ de lauachro. Oñs gemellis fecib
& sterilis non ẽ inter eas. Sicut uitta coc¬
cinea labia tua. mat̾ & uirgo. feta & in-¬
tegra. genitrix & incorrupta. cuius os
om̃ium uͥtutum fraglat odorib De qua
sponsus dic̃. Odor oris tui sicut malorũ.
Et pͥt paululum. Odor ungentorũ tuoꝵ
suꝑ om̃ia aromata. Fauum distillant
labia tua sponsa. mel & lac sub lingua
tua. Quȩ mereris deniq osculari xp̃m:
& decus illud ꝑempnit̾ custodire uirgi.¬
neũ. Tibi enim dicitur. Osculetur me os¬
culo oris sui. quia meliora sunt uba tua
uino fraglantia ungentis optimis. & cetã.
quȩ lib̾ille diuinis mẽstica p̾dicatione
cõplectitur. Qua propt̃ factis auditorib
ꝑ quandã ysagogen quȩ ẽ sequentis oꝑis
introductio. index cęlestium mysteriorũ
& sacre p̾nuntia dictionis ut opinor suf.¬
ficient̾ attonitis o desidĩo suꝑno diuina
largitate flãmatis. nunc ad soluenda quȩ
promissa sunt. xp̃o iuuante ueniamꝰ. Presta

Expanded text:
cenderunt de lavacro, omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. Sicut vitta coccinea labia tua , mater et virgo, feta et integra, genitrix et incorrupta, cujus os virtutum omnium fragrat odoribus: de qua sponsus dicit: Odor oris tui sicut malorum . Et post paululum: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Favus distillans labia tua, sponsa, mel et lac sub lingua tua . Quae mereris denique osculari Christum, et decus illud perenniter custodire virgineum; tibi enim dicitur: Osculetur me osculo oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis ; et caetera quae liber ille divinus mystica praedicatione complectitur. Quapropter factis auditoribus per quamdam isagogen, quae est sequentis operis introductio, index coelestium mysteriorum, et sacrae praenuntia dictionis, ut opinor, sufficienter attonitis et desiderio superno divina largitate flammatis, nunc ad solvenda quae promissa sunt, Christo juvante, veniamus. Praesta,
Abbreviated transcription (Latin):
illa meruisset. nisi p̾cessisset fides: ꝑ gra-¬
nitionis speciem que grece poedes. latine
qualitatiua dr̃. dominum declarat nar-¬
rando quȩ fecerit. uel que cotidie facit.
Illas enĩ res dicimus diligere: quas sepius
oꝑamur. Ita hic de dño canitur. Diligit
miscđiam et uidicium: quasi ñ et pruden¬
tiam et temperantiam diligat. Si quia
istam nobis frequent̾ indulget: ipsam dr̃
omino diligere. In hoc gͦ mundo diligit
miscdiam: ubi eam longe lateq disseminat.
Uidelicet ubi sustinet peccatores. ubi blas¬
phemos patient̾ expectat. ubi uitam pres¬
tat indignis: & his similia que pietati su¬
ꝑne constant om̃imodis applicanda. Dili¬
git quoq uidicium: cum pios sequestrat
ab impiis. et merita eorũ equitatis quali¬
tate discerint. Sequitur. U illam quam
suꝑiꝰ dixerat miscd̾iam largiatur. cum
miscdia dñi plena. est. terra : Ista utiq que
miseros continet: ubi diaboli oppugnatiõe

Expanded text:
illa meruisset, nisi praecessisset fides per grailla meruisset, nisi praecessisset fides per granitionis, quae Graece ποιότης, Latine qualitativa dicitur, Dominum declarat narrando quae fecerit, vel quae quotidie facit. Illas enim res dicimus diligere, quas saepius operamur. Ita hic de Domino canitur: Diligit misericordiam et judicium, quasi non et prudentiam et temperantiam diligat. Sed quia istam nobis frequenter indulget, ipsam dicitur omnino diligere. In hoc ergo mundo diligit misericordiam, ubi eam longe lateque disseminat; videlicet ubi sustinet peccatores, ubi blasphemos patienter exspectat, ubi vitam praestat indignis, et his similia, quae pietati supernae constat omnimodis applicanda. Diligit quoque judicium, cum pios sequestrat ab impiis, et merita eorum aequitatis qualitate discernit. Sequitur ubi illam, quam superius dixerat, misericordiam largiatur, cum misericordia Domini plena est terra. Ista utique quae miseros continet, ubi diaboli oppugnatione
Abbreviated transcription (Latin):
nros & corda cognoscit: ne magis inde gra¬
uius possimus offendere. si scelerati atq sub¬
doli ad tanta mysteria uideamur accedere.
m̃ rectus. est. sermo dñi: & omĩa oꝑa
euis in fide. Hinc incipit ꝑ demons¬
tratiuum genus laudes dñi diuersa rela¬
& p̃cepta dulcescerent. Rectus. ẽ. itaq sermo
dm̃i: ad dirigendos scilicet homines. Ueracit̃
enim rectus dr̃. qui rectos facit. Epiteton
mirabile ueriloquiũ uerbum. ꝑ legem
siquidẽ diuinam corrigimur: ꝑ ipsam a
nrã prauitate separamur. Et reglariter.
tunc uiuimꝰ: quando eiꝰ uissionib obedimꝰ.
Hec quinta ẽ. speties diffinitionis: quam
mꝰ. Una enĩ parte orationis definitum. est.
quid sit sermo dñi: hoc. ẽ. rectus. Subiun¬
git. Et om̃ia oꝑa eius in fide. Utiq quãdo
in illis oꝑatur:. qui ipsius dono fideles ẽẽ
meruerunt: sicut in euangłio ait. fides tua
te saluam fecit. Non enim oꝑa dñi mulier

Expanded text:
nostros et corda cognoscit: ne magis inde granostros et corda cognoscit: ne magis inde gravius possimus offendere, si scelerati atque subdoli ad tanta mysteria videamur accedere.m rectus est sermo Domini, et omnia opera ejus in fide. Hic incipit per demonstrativum genus laudes Domini diversa relas et praecepta dulcescerent. Rectus est itaque sermo Domini, ad dirigendos scilicet homines. Veraciter enim rectus dicitur, qui rectos facit. Epitheton mirabile, veriloquum verbum. Per legem siquidem divinam corrigimur, per ipsam a nostra pravitate separamur; et regulariter tunc vivimus, quando ejus jussionibus obedimus. Haec quinta est species definitionis, quam mus. Una enim parte orationis definitum est quid sit sermo Domini, hoc est, rectus. Subjungit, et omnia opera ejus in fide. Utique, quando in illis operatur, qui ipsius dono fideles esse meruerunt; sicut in Evangelio ait: Fides tua te salvam fecit . Non enim opera Domini mulier
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in musica disciplina. In nobis ẽ. cytha¬
ra in nobis ẽ. psalt̾ium: immo ipsa organa
nos sumus. quando ad similitudinem eo¬
tate cantamus. Hoc autem & illo exemplo dat᷑
intelligi: ubi ait. In me sunt ds uota: que red¬
dam laudis tibi. Hec autem & his similia
sic̃ sepe diximus: tropicis allusionib edicunt᷑
autate ei canticum nouum: bene psal¬
lite ei in iubilatione. Nouum can¬
ticum dicit in carnationẽ dñi. quam mun
diis salutari exultatione complexus ẽ: quã
angłi canoris uocib ꝑsonarunt laudan¬
tes & dicentes. Gła in excelsis dõ: & in terra
pax hominib bone uoluntatis. Monet gͦ
ut nos eadem & dicere debeamus & credere.
Sequit᷑. Bene psallite ei iniuibilatione idẽ.
est. gaudium cũ feruore animi & clamore
in cdistincte uocis expressa. In qua iubila¬
tione ñ potest bene psallere: nisi qui bone
rem doctnam. que nos ita p̾monet: ut añ
dm̃ inoffense psallere debeamus. qui renes

Expanded text:
sicut in musica disciplina. In nobis est cithasicut in musica disciplina. In nobis est cithara; in nobis est psalterium, imo ipsa organa nos sumus, quando ad similitudinem eotate certamus. Haec autem et illo exemplo datur intelligi, ubi ait: « In me sunt Deus vota, quae reddam laudes tibi . » Haec autem et similia, sicut saepe diximus, tropicis allusionibus edicuntur. Cantate ei canticum novum. bene psallite ei in jubilatione. Cantate canticumdus salutari exsultatione completus est, qua angeli canoris vocibus 107 personarunt laudantes et dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Monet ergo ut nos eadem et dicere debeamus et credere. Sequitur, bene psallite ei in jubilatione, id est enim gaudium cum fervore animi et clamore indistinctae vocis expressum. In qua jubilatione non potest bene psallere, nisi qui bonaerem doctrinam, quae nos ita praemonet, ut ante Deum inoffense psallere debeamus, qui renes
Abbreviated transcription (Latin):
quia solum ẽ. instrumentum musicum quod
pro excellentia sui decacordũ dicatur. Non enĩ
hoc de cythara uel de aliis huiuscemodi instru¬
mentis lectum eẽ meminimꝰ. Decacordum uͦ
psalt̾ium sicut ueteres dixerunt. & illud no¬
bis indicat sacram̃tum: ut referamus tria ad
dm̃ qui trinitas ẽ. idest primum quod ait.
non habebis dõs alienos coram me:. Secundũ:
ñ facies tibi sculptile. Tercium. ñ assumes no
men dĩ tui inuanum In quo uingit & de sab¬
bato. Septem uero que secuntur: ad dilectio
patrem tuum et matrẽ. Non occides. Non me¬
chaberis. Non furtum facies. Non loqueris cõ¬
tra frẽm tuum falsum testimoniũ. Non con¬
cupisces domum proximi tui: nec desiderabis
ꝑfecta nobis et honorabilis indicatur. Psal¬
limꝰ quoq & decem cordis: quando in qnq
sensib carnalib & in quinq sꝑitalib pro¬
babili nos couu̾satione tractamus. Uerum
ista que dicimus ñ sunt extra nos posita:

Expanded text:
quia solum est instrumentum musicum, quod quia solum est instrumentum musicum, quod pro excellentia sui decachordum dicatur: Non enim hoc de cithara, vel aliis hujuscemodi instrumentis lectum esse meminimus. Decachordum vero psalterium, sicut veteres dixerunt, et illud nobis indicat sacramentum, ut referamus tria ad Deum, qui Trinitas est, id est, primum, quod ait: Non habebis deos alienos coram me ; secundum, Non facies tibi sculptile : tertium: Non assumes tibi nomen Dei tui in vacuum . In quo jungit et de Sabbato. Septem vero quae sequuntur ad dilectionepatrem tuum et matrem tuam. Non occides. Non maechaberis. Non furtum facies. Non loqueris contra proximum tuum falsum testimonium. Non concupisces domum proximi tui. Non desiderabis terii virtus perfecta nobis et honorabilis indicatur. Psallimus quoque et in decem chordis quando in quinque sensibus carnalibus et in quinque spiritalibus probabili nos conversatione tractamus. Verum ista, quae dicimus, non sunt extra nos posita,
Abbreviated transcription (Latin):
laudes dñi deuota modulatione decantãt
Cithara ẽ. sicut in p̃fatione iam dictum
ẽ. lignei uentris inimo sita concauitas.
que sursum cordarũ fila transmittens:
sonis dulcissimis ꝑcussa proloquit᷑. Que
ideo tale nom̃ accepit: qm̃ cita iterationi
ꝑcutitur. Huic merito compantur qs
quȩ de t̾renis rebus adsuꝑnam grãm porrigun¬
tur. idest dum esurientem pascimus: dũ nudũ
uestimus. dum egrotum uisitamꝰ: & cȩtera
que licet uideantur carnalia. diuinitatis t̾n
amore peraguntur. Cẏtharizamꝰ quoq cũ
in passionib nr̃is: uel dampnis securi ac leti
dicimus. dñs dedit. dr̃s abstulit. sicut dño
placuit ita factum ẽ: sit nomen dñi benedic¬
ordine conuerso aliũ cychare insuꝑiorib ht̃.
Unde actinferiorem partem canora flla descẽ¬
dunt. cui p̾cepta decalogi conuenient aptant.
quia secundũ formam instrumenti huius de
suꝑnis uenientia dñi iussa suscipimꝰ. Et connd̾ã

Expanded text:
laudes Domini devota modulatione decantant. laudes Domini devota modulatione decantant. Cithara est, sicut in praefatione jam dictum est, lignei ventris in imo sita concavitas, quae sursum chordarum fila transmittens, sonis dulcissimis percussa proloquitur. Quae ideo tale nomen accepit, quoniam cita iteratione percutitur. Huic merito comparantur opera quae de terrenis rebus ad supernam gratiam porriguntur, id est, dum esurientem pascimus, dum nudum vestimus, dum aegrotum visitamus, et caetera quae, licet videantur carnalia, Divinitatis tamen amore peraguntur. Citharizamus quoque, cum in passionibus nostris vel damnis securi aut laeti dicimus: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedicordine converso alvum citharae in superioribus habet, unde ad inferiorem partem canora fila descendunt; cui praecepta Decalogi convenienter aptantur. Quia secundum formam instrumenti hujus, de supernis venientia Domini jussa suscipimus. Et considera
Abbreviated transcription (Latin):
iterum dico gaudete. Nam ista repeticio
illud significat. ut & hic in afflictionib
gaudeamꝰ: & in illo regno ꝑpecua pace le¬
temur. Unde & dñs in euangłio dicit. te¬
rum uidebo uos: & gaudebit cor urm̃.
et gaudiũ urm̃ nemo auferet auobis.
Aadidit quoq. Rectos decet collaudatio.
Si qui sint isti recti: in secunda parte dic¬
turus. ẽ. Nam quod ponit rectos decet cil¬
laudatio. ostendit prauos hereticos decere
ñ posse: sicut & alius propħa dicit. Sonẽ.
spetiosa laus inore pecc̃oris. Collaudatio
uero multorũ ore una laudatio ẽ. Dictum.
propt̾ unitatem eccłie: quam predicat
ubiq seruari. Ut cum dr̃ decet. significat
hoc aptum: hoc ẽẽ conueniens. ut qͥ dnĩ
laudem decantat: similiẽ illi et fidei et rec¬
titudine & actuum probitate cõplaceat.
onfitemini dñõ in cythara: in psalt̾io
decem cordarum psallite ei. Isti sũt
iusti quos suꝑius dixit: qui scĩs actibus

Expanded text:
iterum dico, gaudete . Nam ista repetitio iterum dico, gaudete . Nam ista repetitio illud significat, ut et hic in afflictionibus gaudeamus, et in illo regno perpetua pace laetemur. Unde et Dominus in Evangelio dicit: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Addidit quoque: Rectos decet collaudatio. Sed qui sunt isti recti, in secunda parte dicturus est. Nam quod ponit, rectos decet collaudatio, ostendit pravos haereticos decere non posse; sicut et alius propheta dicit: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Collaudatio vero multorum ore una laudatio est; dicta propter unitatem Ecclesiae, quam praedicat ubique servari. Cum dicitur decet, significat hoc aptum, hoc esse conveniens, ut qui Domni laudem decantat, similiter illi et fidei rectitudine, et actuum probitate complaceat.onfitemini Domino in cithara; in psalterio decem chordarum psallite ei. Isti sunt justi, quos superius dixit, et qui sanctis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
er totum qͥdem psalmum propha
loquit᷑. s in prima sectione cõmon&
ustos: ut in dũo debeant tota m̃tis ala¬
critate gaudere. qui creaturas suas mi¬
rabili potentia dinoscitur continere. Se¬
cunda sectione exclamat beatum eẽ qui
adeius culturã meruit ꝑtinere. Sig¬
nificanꝰ tempora xͥana in quib erat᷑
multitũdo gentiũ creditura. Gaude
te tͦti in dño. rectos decet collaudatio.
eatus dauid eccłiam catholicam ab
hereticorũ contagione disiungens. rectos
cõmonet xp̃ianos: ut non in terrenis delec¬
tationib. s gaudeant semꝑ in dño: ubi ga¬
dia continua suauitate ꝑfecta sunt. Nam
cum p̃sentis scli afflictiones deceant fideles:
dr̃ iustis gaudete. S qͦ gaudio nͥ illo quo
dñs mon& cum uos ꝑsecuti fuerint homi¬
nes & dixerint om̃e malum aduersum uos.
mentientes propt̾ nomen meum. gaudete
& exultate: quia merces urã copiosa est. in
celis: Sic & apłs gaudendum nobis inces¬
sant̾ affirmat. Nit enĩ. Maudete in dño:

Expanded text:
er totum quidem psalmum propheta loquitur; sed in prima sectione commonet justos, ut in Domino debeant tota mentis alacritate gaudere, qui creaturas suas mirabili potentia dignoscitur continere. Secunda sectione exclamat beatum esse, qui ad ejus culturam meruit pertinere, significans tempora Christiana, in quibus erat multitudo gentiute, justi, in Domino: rectos decet collaudatio. Beatus David Ecclesiam catholicam ab haereticorum contagione disjungens, rectos commonet Christianos, ut non in terrenis delectationibus, sed gaudeant semper in Domino, ubi gaudia continua suavitate perfecta sunt. Nam cum praesentis saeculi afflictiones deceant fideles, dicitur justis: gaudete. Sed quo gaudio? nisi illo quo Dominus monet: Cum vos persecuti fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter nomen meum, gaudete et exsultate, quia merces vestra copiosa est in coelis . Sic et Apostolus gaudendum nobis incessanter affirmat; ait enim: Gaudete in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
płi credentis includit. Qque uͦ maris. po-¬
płm significant xp̃ianum: qui in mundi
salo alternante fluctu concutitur. Abysũ
altitudine sua humanos in se descendere
ñ ꝑmittit aspectus. Ergo in thesauris siuis idẽ
sapientiȩ & scientie ponit altitudines profun¬
significat ꝑ om̃ia peccatorem. Q m̃ito terra
dr̃. quia celestis grẽ largitate fraudatur. Ergo
peccator iste terrenus qui amare nescit. time¬
at dnm̃: ut si non desidio p̃miorum apecc̃is
abstinet. saltem uindicte consideratione reuo¬
cet᷑. Dicendo eñĩ abipso: indicat & adiabolo
cõmoueri. De quo ysaias dic̃. Nic ẽ. qui com¬
mouebat t̾ram. Qua propt̾ propħ̃a merito
petit a dño omnia commoueri. qui a omne

Expanded text:
puli credentis includit. Aquae vero maris poppuli credentis includit. Aquae vero maris populum significant Christianum, qui in mundi salo fluctu alternante concutitur. Abyssum altitudine sua humanos in se descendere non permittit aspectus. Ergo in thesauris suis, id est sapientiae et scientiae ponit altitudines profunsignificat per omnia peccatorem, qui merito terra dicitur, quia coelestis gratiae largitate fraudatur. Ergo peccator iste terrenus qui amare nescit, timeat Dominum; ut si non desiderio praemiorum a peccatis abstinet, saltem vindictae consideratione revocetur. Dicendo enim, ab ipso, indicat et a diabolo commoveri: de quo et Isaias dicit: Hic est qui commovebat terram . Quapropter propheta merito petit a Domino omnia commoveri, quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
decent᷑ accipitur. Uerbo dñi. hoc ẽ. afllio
dĩ celi firmati sunt. Id est apłi siue scĩ sta¬
biliti sunt: qui orbem t̾rarum salutari
p̃dicatione complerent. Sequitur. Et spu
oris eius om̃is uirtus eorum. Utiq quãdo
a spu sancto eorum doctrina ueniebat. Utus
enim & ad miracula ꝑtinet quȩ fatiebant:
& ad legem quã gentib predicabant. Nam
si diligentius ꝑscrutemur: & scãm hic signi¬
ficat trinitatem. Dicendo enim uerbo. filium
declarat. Adungendo dm̃: patrem dicit.
ante tempora de patre processit. Et ut in tͥb
uod ait congregans sicut in utre aquas
maris. si adlitteram uelis ad uertere
clausum significat mare littorib Nam silre
sꝑitaliẽ uelis agnoscere. uter ẽ. exutum perus
tergus: quod usib humanis deseruit. ad liqͥ¬
res aliquos cong̾gandos. Hic uter ȩccłie com¬
paratur: quia sicuit iste susceptas siue aliquid
tale cõplectitur: ita ⁊ illa adunationem po¬

Expanded text:
decenter accipitur. Verbo Domini, hoc est a Filio Dei coeli firmati sunt, id est apostoli, sive sancti stabiliti sunt, qui orbem terrarum salutari praedicatione complerent. Sequitur, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum: utique, quando a Spiritu sancto eorum doctrina veniebat. Virtus enim et ad miracula pertinet quae faciebant, et ad legem Domini quam gentibus praedicabant. Nam si diligentius perscrutemur, et sanctam hic significat Trinitatem. Dicendo enim Verbo, Filium declarat; adjungendo Domini, Patrem dicit: telligi, qui ante tempora de Patre processit. Et ut in tribus uris abyssos. Quod ait, Congregans sicut in utrem aquas maris, si ad litteram velis advertere, clausum significat mare littoribus. Nam si hoc spiritualiter velis agnoscere, uter est exutum pecoris tergus, quod usibus humanis deservit ad liquores aliquos congregandos. Hic uter Ecclesiae comparatur: quia sicut iste susceptas aquas, sive aliquid tale complectitur, ita et illa adunationem po
Abbreviated transcription (Latin):
utilib applicatur. S licet prius dixisses ge¬
neraliter omĩa: nunc descendit ad homines.
Nam quamuis uni uersa eius imꝑio adini¬
nistrari egeant: maxime humanũ genus
quod anatura sua deprauatum subripienti¬
bus uitiis culpis probatur obnoxium. mara
Utiq quia eorum ipse creator ẽ. Et necesse
.ẽ. ut utiliter administret existentias: qͥ eas
dignatus. ẽ. creare ꝑ grãm. Dixit et facta
sunt: significat initium rerum quando un¬
uersa filiĩ ipsius imꝑio uissa proruperunt.
Ipse mandauit & creata sunt. ꝑ prophas utio:
mandauit legem: ꝑ quã fideles domino uo¬
lente creati sunt. Uides quam salubrit᷑ ꝓpha
a dnõ petiit omĩa moueri. qui solus creatu¬
rarum suarum potest eẽ misericors:¬

Expanded text:
utilibus applicatur. Sed licet prius dixisset generaliter omnia, nunc descendit ad homines. Nam quamvis universa ejus imperio administrari egeant, maxime humanum genus, quod a natura sua depravatum surripientibus vitiis, culpis probatur obnoxium. Vers.utique quia eorum ipse creator est, et necesse est ut utiliter administret existentias, qui eas dignatus est creare per gratiam. Dixit, et facta sunt, significat initium rerum, quando universa Filii ipsius imperio jussa proruperunt. Ipse mandavit, et creata sunt: per prophetas utique mandavit legem, per quam fideles, Domino volente, creati sunt. Vides quam salubriter propheta a Deo petiit omnia commoveri, qui solus creaturarum suarum potest esse misericors
Abbreviated transcription (Latin):
reprobat autẽ cogitationes po¬
pulorum. & reprobat consilia principum.
issi pat reuera consilia: quȩ mala uel
pessima sunt. Nam bona semꝑ adu
tur. Dissipauit consilia gentium: quando
eas in idolorum cultura ñ ꝑmisit diutiꝰ
ꝑmanere. Reprobauit cogitationes po¬
płoꝵ. quia licet uoluntas uideoꝵ in nece
diũ nefanda completa sit: resurrectione
tamen ipsius constat eẽ reprobatam. Et
quia de gentib dixerat & de popłis. ne qͥd¬
gem dñi seuis ꝑsecutionib impecebant.
Siue de sꝑitib immundis quorũ consiliũ
semꝑ in malo . ẽ. Consilium uͦ dñi ma¬
nꝙ in et̾nũ: cogitationes cordis eiꝰ in scłm scłi.
icyt hominum praua consilia dix̃¬
esse frustranda: ita nunc in et̾aum
dicit diũ ꝑmanere disposita. Peccator enĩ
et mortalis homo caduca sapit. eternus dñs
nunquam repͣhendenda constituit. Sic¬
& ẏsaỹas aͣit. Omẽ consilium meuꝰ stabile

Expanded text:
autem cogitationes populorum, et reprobat consilia principum. Dissipat revera consilia quae mala vel pessima sunt; nam bona semper adtur. Dissipavit consilia gentium, quando eas in idolorum cultura non permisit diutius 108 permanere. Reprobavit cogitationes populorum, quia licet voluntas Judaeorum in nece Domini nefanda completa sit, resurrectione tamen ipsius constat esse reprobatam. Et quia de gentibus dixerat et de populis, ne qgem Domini saevis persecutionibus impetebant: sive de spiritibus immundis, quorum consilium semper in malo est. Vers. 11. Consilium vero Domini manet in aeternum; cogitationes cordis ejus in saeculum saeculi. Sicut hominum prava consilia dixiesse frustranda, ita nunc in aeternum dicit Domini permanere disposita. Peccator enim et mortalis homo caduca sapit, aeternus Dominus nulla reprehendenda constituit; sicut Isaias dicit: Omne consilium meum stabile
Abbreviated transcription (Latin):
& ueteris testam̃ti sacram̃ta complectitur. si¬
ue qͦd iste numerꝰ ad illud aptari pot̾ quod a
natale dnĩ usq ad eius apparitionem tredecĩ
dies esse noscuntur. Merito gͦ celestib rebus
supputatio ista cõpleta est. Ex pl¬

Expanded text:
et Veteris Testamenti sacramenta complectitur. Siet Veteris Testamenti sacramenta complectitur. Sive quod iste numerus ad illud aptari potest, quod a natali Domini usque ad ejus apparitionem tredecim dies esse noscuntur. Merito ergo coelestibus rebus supputatio ista completa est. EXP
Abbreviated transcription (Latin):
i pio animo dicta cogitemus. illa nobis
Iuirtus in hoc psalmo p̃dicata ẽ. ut ini¬
micis nr̃is quantum in nobis ẽ. mente ben¬
uola consulemus. ne ceca obstinatione durati
in solubili mancipentur errore. Increpat ⁊
eccłia ppłm peccatorem. ut ad suum non fes¬
tin&e exitium: quatinus prauitate deposita
ñ moretur abicere. unde potest modis om̃ib
interire. Qua propt̾ & nos prout datum fue¬
rit sequamur instituta reuerenda. suademus
hereticis rectã fidem suꝑbis p̾dicemus scãm
humilitatẽ. Nobis potius ista conferimus.
si talibꝰ prodesse mereamur. Scire autẽ debemꝰ
pͥmum hunc ẽẽ psalmũ eorum qui de iudeo¬
rum increpatione & conuersione conscͥpti st̃.
De numero quoq huiꝰ psalmi sie conicere ñ
putamꝰ absurdum. ut quia scã ȩccłia intro¬
ducta ẽ. ad loquendum: que et quinq libͦs
moẏsi & octo dierũ pro resurrectione dñica¬
recipit misteria. merito ꝑsona eiꝰ terciumde¬
cimũ calculum tenere uideatur: quia noui

Expanded text:
i pio animo dicta cogitemus, illa nobis virtus in hoc psalmo praedicata est, ut inimicis nostris, quantum in nobis est, mente benevola consulamus, ne caeca obstinatione durati, insolubili mancipentur errori. Increpat enim Ecclesia populum peccatorem, ut ad suum non festinet exitium: quatenus pravitate deposita non moretur abjicere, unde potest modis omnibus interire. Quapropter et nos, prout datum fuerit, sequamur instituta reverenda. Suadeamus haereticis rectam fidem, superbis praedicemus sanctam humilitatem. Nobis potius ista conferimus, si talibus prodesse mereamur. Scire autem debemus primum hunc esse psalmum eorum qui de Judaeorum increpatione et conversione conscripti sunt. De numero quoque hujus psalmi sic conjicere non putamus absurdum: ut quia sancta Ecclesia introducta est ad loquendum, quae et quinque libros Moysi, et octo dierum pro dominica resurrectione recipit mysteria, merito persona ejus tertium decimum calculum tenere videatur, quia Novi
Abbreviated transcription (Latin):
multa alii contineant pau¬
tiora om̃s tamen ad suꝑnȩ
considerationis munera ꝑ¬
ducuntur. ut ipsa
uarietas nec fastidi¬
um faciat. nec que sunt necessaria cõmone¬
re desistat. Psalmus gͦ sicut sepe dictum. ẽ.
significat melos celestium uerborum. quod de¬
sursum nobis resonare sentitur. sicut hic
dicturus. ẽ. Discerne causam meam de gen¬
te non scã. uel cetera. Dauid autem fortissi¬
mum & desiderabilem nobis indicat xp̃m
add quem ex ꝑsona fidelissimi xp̃iani. psalmꝰ¬
iste dirigitur. dum mens & intentio eiu
ad ipsum desiderant̾ aptatur. Nam sicut
ille suꝑior docet omĩa contempni. quatinus
desiderium dñi singulariter appetatur.:
ita & hic premonet ne mundana possimꝰ
tribulatione confundi.S in atriis dm̃ diẽ
esse gaudendũ egritudinib nr̃is. ualde
uecessariam probans quamtotiens nobis
pius medicus ingerit potionẽ
diuisio pͥs.

Expanded text:
multa, alii contineant pauciora; omnes tamen ad supernae considerationis munera perducuntur; ut ipsa varietas nec fastidium faciat, nec quae sunt necessaria commonere desistat. Psalmus ergo sicut saepe dictum est significat melos coelestium verborum, quod desursum nobis resonare sentitur; sicut hic dicturus est: Discerne causam meam de gente non sancta, etc. David autem fortissimum et desiderabilem nobis indicat Christum, ad quem ex persona fidelissimi Christiani psalmiste dirigitur, dum mens et intentio ejus ad ipsum desideranter aptatur. 1 Judica lmus docet omnia contemni, quatenus desiderium Domini singulariter appetatur; ita hic praemonet, ne mundana possimus tribulatione confundi, sed in atriis Domini dicit esse gaudendum: aegritudinibus nostris valde necessariam probans, quam toties nobis pius medicus ingerit potionem. Divisio ps
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑa in dño. quia spes eius omĩa commutat
in melius. & ad ęt̃num gaudium ꝑducit
qͦs scłi huius tristicia inflicta condisent.
Sicut scͥptum. ẽ. Beati qui lugent. qunũ
ipsi consolabuntur. Nec nouum ndeat᷑
quod ad animã suam ꝑsona loquiturm.¬
troducta. Nam & alibi legitur. Benedic
anima mea dir̃m. & alibi. Lauda auima
mea dñm. Et in quadragesimo secundo
psalmo idem repetit. Quare tristis es aiã
uoniam confitebor illi salutare uultas
e forsitan anima diceret quẽ admodi
possum sꝑare in dño. dum tua nud
imbecillitas frequent̾ obsistat: Dic̃ filius
chore sꝑa in dño. quoniam ego illi consti¬
bor. idest. de pecc̃is meis penitentiã. ga
tue deuotioni impedire non possim. Siͥs
etiã cui confitebor idest. qui est. salutare
uultus mei. Salus enĩ uultus nr̃i xp̃c est
cato uenire dignatus. ẽ. sicut iheremas

Expanded text:
Spera in Domino: quia spes ejus omnia commutat Spera in Domino: quia spes ejus omnia commutat in melius, et ad aeternum gaudium perducit quos saeculi istius tristitia inflicta concluserit; sicut scriptum est: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Nec novum videatur quod ad animam suam persona loquitur introducta; nam et alibi legitur: Benedic, anima mea, Domino ; et alibi: Lauda, anima mea, Dominum ; et in quadragesimo secundo psalmo idem repetit: Quare tristis es, anima uoniam confitebor illi, salutare vultus mei. Ne forsitan anima diceret: Quemadmodum possum 143 sperare in Domino, dum tua mihi imbecillitas frequenter obsistat? Dicit Filius crucis: Spera in Domino, quoniam ego illi confitebor; id est de peccatis meis poenitentiam gero, ut tuam devotionem impedire non possim. Sequitur etiam cui confitebor; id est qui est salutare vultus mei. Salus enim vultus nostri Christucato venire dignatus est; sicut Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
delectanone concedit. Qͥd enim dulcius
guere:Finita. ẽ. pars que sitim habendã
dicit in dño. S rursus in sequenti parte
ꝑ magnas subtilesq argum̃tationes hoc
iterat. ne ꝑ tristiciam mentis cessare uide¬
retur a desiderio quod probabili ardore
cõceperat. QUare tristis es anima mea.
& quares conturbas me ꝰ Spera in domino
os uersus paulo sollicitius audiamus.
quia nͥ subtilius tractentur obseuri
sunt. Post illas imputationes quas aucdierat
ubi ẽ. ds̃ tuus post effusi¬
onẽ animae
sue quam nimia tribu¬
latione ꝑe¬
gerat. uenit filius chore
ad scdam
partem. qui ꝑquinq ꝑti¬
ti syllogi¬
mi ueracissimam ꝓbationem usq ad finẽ
psalmi loquitur ad ammã suam dicens.
Quare anima mea inimicoꝵ seuis imputa¬
tionib sautiata p̃grauaris:Quare me tua
afflictione conturbas Necesse. ẽ. emĩ ut illi
tristis ac mesta infirmitas humana turbet
Seqͥtur. adu̾sum hec salutare remedium

Expanded text:
delectatione concedit. Quid enim dulcius,delectatione concedit. Quid enim dulcius,guere? Finita est pars quae sitim habendam dicit in Domino: sed rursus in sequenti parte per magnas subtilesque argumentationes hoc iterat: ne per tristitiam mentis cessare videretur a desiderio, quod probabili ardore conceperat. Vers. 7. Quare tristis es anima mea, t quare conturbas me? Spera in Dominoos versus paulo sollicitius audiamus; quia nisi subtilius tractentur, obscuri sunt. Post illas imputationes quas audiverat: Ubi est Deus tuus? post effusionem animae suae quam nimia tribulatione peregerat, venit filius Core ad secundam partem, qui per quinquepartiti syllogismi veracissimam probationem usque ad finem psalmi loquitur ad animam suam, dicens: Quare, anima mea, inimicorum saevis imputationibus sauciata, praegravaris? Quare me tua afflictione conturbas? Necesse est enim ut illa tristis ac moesta infirmitas humana turbetur. Sequitur adversum haec salutare remedium: