comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est. inccurib siliorum h& h.: In hebreo sic̃ hic posuimꝰ
primum nomen eius scribitur efron: secundum efran :¬
Squã enĩ pr&cia uictusi est ut sepul chrũ uenderłt & acci¬
perłt argentum lic& cogente abrahã : uau. litter a
u q̃ apud illor proalegitur ablata deeius nomine est :
& proefron apellatus est efran: significantey scnptu¬
ra. Non eũ fuisse consum mate ꝑfecteq uirtutis. qui
potuerit memorias uenderemortuorũ: Sciant
igitur qͥ sepulchra uenditant : & noncoguntur ut acci¬
piant prȩcium: ꝥanolentib quoq &torquent. inmuta¬
ri nomen suũ & perire quiddemerito eorum cum &iã
ille rep̃hendoctur occulte quiinuitur accepit : Et posu
qui & illo nasciturus ercet Iuxta eucengelistã matħ.
dicentem: liber genercctionis ihũ xpi filidauid filuabra¬
hã: Et tulit uir inaurem aureamꝰ didraginum pondus
seceluero quilatino sermone siclus corrupte appellatur.

Expanded text:
cutus est in auribus filiorum Het. In Hebraeo sicut hic posuimus, cutus est in auribus filiorum Het. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur Ephron, secundum Ephran. Postquam enim pretio victus est ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro a legitur, ablata de ejus nomine est: pro eo Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuiqui ex illo nasciturus erat, juxta Evangelistam Matthaeum, loquentem: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham . Et tulit vir inaurem auream, didrachmum pondus SECEL   vero qui Latino sermone siclus corrupte appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bulo nuncupatus. dr̃q: in eo đ libro : & ircctus. heliu filius
bacrachiel bucites dehui uidelic& buci radice descenđr
camuhel uero pater.ẽ decmasci: ipsccenĩ uocatur a armn.
q̃ hic prosyria scriptaẽ. & ipsonomiñ legitur ine sala:
chas& h quoq: quacr tus ẽ: a quo chasdim idest chaldei p̾¬
eccuocatisunt: &mor tuccest sarra in ciuitacte arboch.
q̃ est inualle hec est hebron interra chanaan: hꝙ hic po¬
situmest q̃ ẽ inualle. Inauthenticis coditib non hab&ꝰ⁊
Nomen quoq: ciuitactis ar boch: paulatim ascribentib
tes nomen ciuitactis hebreae barbare atq: corruptȩ
&ccliter ꝙ in suo dr̃ transtulisseꝰ arbochenim nihil om¬
mani generis. adam : ut in luesu libro apercius demon¬
strectur : Audinos dnẽ.rex adõ estua nobis. inel&cto se¬
pulchronrõ sepeli mortuumtuum : Prorege principẽ¬
hcbsi ueducẽ Nasin quipƿenonr&x sidux dr̃: &audiũ¬

Expanded text:
bulo nuncupatur: diciturque in eodem libro: Et iratus Eliu filius bulo nuncupatur: diciturque in eodem libro: Et iratus Eliu filius Barachiel Buzites , de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel vero pater est Damasci. 340 Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est: et ipso nomine legitur in Isaia. Chased quoque quartus est, a quo Chasdim, id est, Chaldaei postea vocati sunt. Et mortua est Sara in civitate Arboc, quae est in valle: haec est Chebron, in terra Chanaan. Hoc quod hic positum est, quae est in valle, in authenticis codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc paulatim a scribentibuinta Interpretes nomen civitatis Hebraeae, barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitur, transtulisse. Arboc enim nihil ommani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstrabitur. Audi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, in electo sepulcrohabet sive ducem. Nasin quippe non rex, sed dux dic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut abrachȩ misertus est. miserebitur & nĩ : unde &sig
num decticcri&is. solent &iam nunc cornuclangere::
Et nunticcuerunt abrachȩdicentes: eccepeperit
melchac & ipsa filios nachor fractrituo hui primoge¬
nitum eius. & bu÷. fractremillius. & chamuel patrem
srrorum & chacsech: primogenitus nachor fratris
abrahã de mel cha uxore ei filiccaran : natus est. us.:
Decuius iob stirpe descendit sicut scriptũ est inexor¬
dio uoluminis eiꝰ : Vir fuit interra us. iobnom̃ ei: Male
igitur quidã ęstimant. iobdegenere eẽ esau:siqui¬
demillud ꝙ infine libriipsius heb& eoꝙ de syro sermo¬
ne trcns latus est . &quacr tus sit abesau & reliqua
ꝙ ibi contin&ur in hebreis uoluminib: non habentur: se¬
uinꝰ ut hebreitradunt . quiinlibro ib dir̃ helua pͥmũ uir
sc̃r & proph& łsdĩ : postecꝑinoboedientiã & desideriũ
munerum dũ isrccheli meledicere cupit: diuiniuoca¬

Expanded text:
sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et in sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et in signum dati arietis solent etiam nunc cornu clangere. Et nuntiaverunt Abraham, dicentes: Ecce peperit Melcha et ipsa filios Nachor fratri tuo: Us primogenitum ejus, et Buz fratrem ejus, et Camuel patrem Syrorum, et Cased. Primogenitus Nachor fratris Abraham de Melcha uxore ejus filia Aran, natus est Us: de cujus stirpe Job descendit, sicut scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Us, nomine Job. Male igitur quidam aestimant, Job de genere esse Esau: siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, Eo quod de Syro sermone translatus est, et quartus sit ab Esau, et reliqua, quae ibi continentur, in Hebraeis voluminibus non habentur. Sevinus , ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dicitur Eliu: primum virs, et prophetes Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divini voca
Abbreviated transcription (Latin):
plexcc uirgulta : unde & srmmachus in aeandem
ductus opinionem: &coppecruit ait aries post hoc r&en¬
tus in r&e cornib suis: uerũ quib dã in hoc dũtaxat loco
qui ipsum nomen scbech. posuerunt dicentes in uirgul¬
to sabeh cornibus suis : Etenim cΥXΝEΑΩ siuer&e quod
ccquila posuit : & srmmachus persin litterã scribi: Hic uꝰ
sceb&ch litteram positam : Ex quo manifestum ee ñ interp̃¬
tcctioñ stirpiũ condensarũ & in modũ r&is interse uir¬
gulta contexta uerbũ scb&h: si nom̃ sonare uirgulti
ꝙ itec ebracicȩ dr̃: Ego uero diligenter inquirens CYXNΕΩΑ
per scc mech litert̃ scribi crebro repperi: Etuocauit abra¬
hã nomen locuilliur : Dñs uid& ut dicant hodie mn monte
dñs uid& proeo ꝙ hic hacb& uidit in hebreo scriptũ est.¬
uidebit: Hoc autem aphebreos &xiuit in prouerbium.
ut siquando mangustia constituti sunt. & dm̃ optant
auxilio subleuari : dicant. inmonte dñr uidebitur: hocẽ¬

Expanded text:
plexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem plexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem, Et aptus in rete cornibus suis. Verum quibusdam in hoc duntaxat loco qui ipsum nomen sabech posuerunt dicentes: In virgulta Sabech cornibus suis. Etenim συχνεῶν sive rete quod Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribit, hi vero samech litteram positam. Ex quo manifestum esse, non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεῶνα per SAMECH   litteram scribi crebro reperi. 339 Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus videt: ut dicant hodie, in monte Dominus videt. Pro eo quod hic habVidebitur. Hoc autem apud Hebraeos exivit in proverbium, ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio suble
Abbreviated transcription (Latin):
go hebrei hunc montem ee inquo postecctẽplũ conditũẽ.¬
inarec. ornae iebus ȩi sicut & inparaly pomenis scri¬
ptum est: Et coeperunt aedificare templũ inmense
secundo. in secunda diemensis monte moria qui id¬
circo inluminans inter pr&cctur & lucens: qribi ẽ dabir
quem dixeidr̃ indie tercid notandũ ꝙ degerccris usq
cedmontem moria idest sedemtem pli iterdierũtriũ
hacbitasse mambrece: cum indusq admontẽmoria.
iuix unius diei iter plenum sit : Etleuauit abracham
oculos suos. & ecce aries p̾tergũ &ꝰ tenebatur in uirgul¬
to sccb&h cornib suis: Ridiculãrem in hocloco e mese¬
nͥ eusebius est. locutus : sab&h inqui ens dr̃ hircus qui
r&tis cornib: & cd carpendas arbores frondes subli¬
mes attollitur : Rursus aquila. Cyxnea na Interp̃¬
tactus est ꝙ nos ueprem possumus dicere uel spin&ũ. ⁊
&ut uerbi uĩ interpr&emur condensa & interse in¬

Expanded text:
go Hebraei hunc montem esse in quo postea templum conditum ego Hebraei hunc montem esse in quo postea templum conditum ein area Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenis scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secunda die mensis, in monte Moria . Qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia 338 ibi est DABIR  , quem dixit ei Deus, in die tertia. Notandum quod de Geraris usque ad montem Moria, id est, sedem templi, iter dierum trium habitasse Mambre: cum inde usque ad montem Moria, vix unius diei iter plenum sit. Et elevavit Abraham oculos suos: et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Ridiculam rem in hoc loco Emisenus Eusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rursum Aquila συχνεῶνα interpretatus est, quem nos veprem possumus dicere, vel spinetum: et ut verbi vim interpretemur, condensa et inter se im
Abbreviated transcription (Latin):
uit nomen lociillius puteus iurcmenti qr ibi urccuerãbo:
abi mel&h demcnu abrahȩ acceperit. ⁊ septem enĩ dñr. sa¬
b̵ȩ siue qribiiurauerint : qr & iuramentum sabae similit᷑
amur ꝑpr̃o lepsin dictũ ee: sic̃ & bechel & galgala q̃utiq
usq adtempꝰ quoita appellate sunt: Aliter uocabantꝰ
tus codquercũ mãbre. siue mnaulone mambrȩ: ut in
heo reo hccb&ur. s in gertris : ubi &berscbee usq ho¬
die opidum est: & prouintia onte non grande temp:
&x diuisione p̃sidũ pedestine scclutccris est dictaꝰ hui¬
umtuum unigenitum quem diligisisaac &uccde in t̃rã
&x cel sccm. & offerillumibi in holo caustũ superunũ
demontib que mego dicãtibi: Difficileest ideomalin¬
gue hebree in lactinum sermonem uertere : Vbi ne
dicitur : & uccde interrã &celsã. in hebreo hccb mo ria
qđ aquila trinstulit. TUNRATAΦANN hoc est lucidũ:
srmmachus. N cotitaciac. hoc est uisionis: aiunt er¬

Expanded text:
vit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. vit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sive quod ibi juraverint: quia et juramentum SABEE similiteramus per prolepsim dictum esse: sicut et Bethel et Galgala, quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabanturtus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Huum tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustum super unum de montibus quem ego dicam tibi. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum sermonem vertere. Ubi nunc dicitur, vade i Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est, lucidam: Symmachus, τῆς ὀπτασίας, hoc est, visionis. Aiunt er
Abbreviated transcription (Latin):
ptum est ñ uidebo mortem puerimei. Itolegiturꝰ ꝙ ipsa
agcor sederit contrapuerũ & leuccuerit uocem suam
& fleuerit & &ccudiuit ds̃ uocem pacruuli : st&e enim
mectre & mortem filu mi sercbiliter prestulante dr̃
&xccudiuit puerum : dequo pollicitur fuerat abrahȩdi¬
cens: sed & filium ancill&uȩ ingentem magnã faciam:
alioquin & ipse mater non suam mortem: sed filu de¬
plorebat: Pepercit igiturꝰ dr̃ proquo fuerat & fl&us:
Deniq: in consequentibur dr̃: surge & tolle puerum
& tenemanum & Ex quo manifestum est eũ quitende
nononeri matriẜ fuisse si comitem: qđiccũ manupa¬
rentis ten&ur sollicitus monstratus affectus : Et dix̃
cebim& & h. &ocho zath pronubls eius & fichol prin¬
ceps &ercitus eius excepto abi mel&h & fichobtertiũ
nomen ꝗ haclegitur in hebreo uolumiñ non heb&ur:
Et dix̃ septemoues hacs accipies. me. Ut sint intestimo¬
nium mihi. qr ego fodi poteum istum: Ideo cognomina¬

Expanded text:
ptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum et levaverit vocem suam et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, in Hebraeo volumine non habetur. Et dixit: Septem oves has accipies a me, ut sint in testimonium mihi, quia 337 ego fodi puteum istum. Ideo cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Vnđa patre adimmolandũ quodã fuerat
cdductus: Qđ aũ ait. &egressus est ut &ercer&ur in
orabat inmonte &iã isaac qͥ intrpodnĩ fuit adoratio¬
nẽ quacsiuirũ iustũ domã egressũ & uel non a hora
uel ante solis occasũ spiritales dõ uictimcs obtulisse :
Et tulit theristrũ & operuit seꝰ theristrũ palliũ dr̃
Ge nͥ &iã nunc arabici uestimenti quo mulieres pro¬
uinti a eillius uelantur: Et adiecit abraliã & accepit ixorẽ
& nom̃ eius c&hura & peperitei ⁊ amrccm &iec san &
mecdan & machan & ies boch. & sue: idcsan genuit saba¬
& ededea omnes hi filii c&lurcce: Et dedit abra hã uniuer¬
sccq̃ habuit isaac: filuis aũ concubinarũ quas habuitabraã
dedit munerec. & dimisit eos abisaac filio suo. cad huc ui¬
uer& inoriente adterrã orientalem: C&hura hebreo
sermone copulatc inter pr&atur aut uincta ꝙ obcau¬
sã suspicantur hebrei mutacto: notniñ eandẽee afar.

Expanded text:
signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem, et nomen ejus Cetura: et peperit ei Zamram, et Jecsan, et Madan, et Maet Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uirgo est. etitaciÑ uirginitatis habut & uirgo sit &
cbscondita : & q̃ abscondita est iuxtaideo ialinguaehe¬
brecce. consequent̃ & uirgo ẽ: Qusaũ uirgo nonstatim seqr̃
ut & cobsconditasit: hocidẽ uerbũ & inexodo demaria so¬
rore moysi adhuc uirginelegimur: ostendantigitur
iudccei inscripturis alicubi positum aalma ubi adules¬
centulã tantum & non uirginem son& & concedimus Ss
illud qđ inesaia apud nos dr̃. Ecceuirgo concipi& &
pccri& filium: non absconditã uirginem s cedules centulã
significare iamnuptã: Et dimiserunt rebeccam sororẽ¬
suã & substantiã & & seruũ abrahã &iuror qͥc eo erant :
In hebreo hab& & dimiserunt rebeccã sororem suã. & nu¬
tricẽ ei & seruũ abrechȩ & uiros illius. Decens qui ppeerat
ut adnuptias absq pccrentib uirgo proficiscens. nutricir
solatio fouer&. Et ipse habitabat interraaustri. &egressusẽ¬
isaac &xerceri incampo aduesperã: terrã austrigerarã

Expanded text:
it et abscondita. Et quae abscondita est, juxta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est: quae autem virgo, non statim sequitur ut et abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus. Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum Alma, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedemus eis illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce Virgo concipiet et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare suam, et substantiam ejus, et servum Abraham, et viros qu cum eo erant. In Hebraeo habet: Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat, ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egreIsaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram
Abbreviated transcription (Latin):
ocasionem infidelitactis &i cminfilics coitus dedisse
principium ⁊ quienim c&ercs uiderat. subruiciuitac¬
tes. & hcenc stccre. seq diccuxilio erutum utiꝙ de eoꝙ
sibi concessum ccudierct ambigere non debuit: illud
igitur ꝙ pro &cusatione dr̃ filiccrum eo ꝙ putauennt.
defecisse humcnum genur. &ideo cumpactre concubu
noncapiat coire quempicemnescientem. Et conceper
duae filicceloth depactresuo & genuit primo genita

Expanded text:
occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverint defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuetura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita
Abbreviated transcription (Latin):
dec est. inquac scribiturꝰ egressus est loth & locutus estadspoi¬
sos quiccͦcepturi erant filics eius: N& dumergo uirgines
silicce mactrimonio fueraent copulcctȩ: Et dixitei eccecedmi¬
rcctussum facciemtuam: In hebreo hac. ecce suscepi facciẽ
tucc̃ idest cedquiesco precibus tuis: ꝙ srmmachus secun¬
sccuillã possumus dicere: Etascenditloth desegor. & seđ
imonte & ducce filicce eius cumeo: Timuit enim sedere
insegor queceritur quacre cũ primũ fugae montis segor
p̃tulerit & eã in habitaculum suũ uoluerit liberare:
Nunc desegor rursum cdmontem migr& :Responde¬
bimus uerã esse illã hebreorum coniecrurtm desegor
quoᷤ frequenter t̃remotu sobrutcbacleȩ primũ & pꝰ ea
scclisac apellatasit. T imueritq lothdicens sicũ c&erȩ
cd hucurbes stacrent. istac sȩpe subuersa ẽ quanto ma¬
gis Nunc in cõmuniruinanon poterit liberuri: ad hanc

Expanded text:
da est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secunavillam possumus dicere. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor rursum ad montem migret? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nunc & dominus meus senexest: Aliter multo legitur
in hebreo: &risitscqrra insem & ipsadicens: pͥq attrute sũ.
facc iccestmͥ uoluptas: simul nota ꝗ ubinos posiumus
uolupiatẽ eder scriptum est in hebreo symmalius hũc
locũ itctranstulitꝰ pͥꝙ u&us tacte consenui fecciaẽnͥ adu¬
dicatꝰ in hebreo igitur planius scribit᷑ neq̃so irascarisdnẽ:
silocutus fuero q enĩ uidebatꝰ interrogans dnm̃. Astacre
seresponsotem perat prefictione ꝗ q̃ritꝰ& locutus est
ad generos suos quicccepernt filics eius q postea duae
filicce lolit uirgines fuisse dnr dequib & ipseludũ ad sodo¬
menos dixerct: Ecceduae filiccemeae quȩ non cogno¬
uerunt uirum : & nunc scriptura cominemorct eum habu¬
isse generor non nulli ccrbitrantur. illar q̃uiros habuennt
in sodomis remonsisse:&eccs exis secum pactre q̃uirgines fu¬
erintꝰ qđ cum scriptura non dicathebrec ueritits exponen¬

Expanded text:
nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adodicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefatione quod quaerit. Et locutus est ad generos suos, qui acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponen
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum est : Et cecidit abrtłã super facciem suã &risit.
& dix̃ incorde suo: sicentenario nas c&ur filius. & siscerrte non a¬
Diuersccopinio. suna et eimoaoria: Quacrecpellatus sit isccac.:
interpr&cctur enim is aacrisus : cliidicia q sccracriserit : ideo eũ
ꝗ & nos probamus: pͥꝙ ep̃ cdrisum abrache uocatus est filius
inu&eritestocmento cebsq ullo uelcmine nominib: suis. ante qua
noescerentur uocatisunt: Is mahel. Isccac. scclecmon. &iosias.
lege scripturas Et dixitei: festinatres mensuras facrinae
similae commisceꝰ qr tres mensurcce absolutae hic dictȩ
uidentur : Et est incerta mensura: Propter ecc ad didiꝗđ
in hebreotria sactachab& idest tres cmforces : Vtidem mr̃¬
intempore h inhora & habebit filiũ sacrra: Pro hora
uitam legimus in hebrȩo: Vt sit ordo ł sensus: reuertarad
te intempore uitae: quacsi dixerit. siuixero si fuerituita
scqͥrac insem& ipsa dicens. N& dũ mihi factum est usq

Expanded text:
manifestum est. Et cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde suo: Si centenario nascetur filius? et si Sara nonaDiversa opinio, sed una etymologia, quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii dicunt quia Sara riserit, ideo eum vquod et nos probamus. Postquam enim ad risum Abrahae vocatus est filius in veteri Testamento absque ullo velamine, nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. Et dixit ei: Festina, tres mensuras farinae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: propterea addidi, quod in Hebraeo tria sata habeat, id est tres amphoras: ut idem myin tempore hoc, et in hora, et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita Sara in semetipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque
Abbreviated transcription (Latin):
annorum ercctis mehel. & post ablactationem ei istecũ
cdserentib: aliis quinto cblatationis tempus stactutũ.
& Alus duo decimũ annũ uindicantibus: Nos igitur ut breui¬
orem eligamus c&ctem post decem & octo annor lsma¬
hel sub putccuimus eiectum eẽ cũ mactre: & non conue¬
nire iccm adulescentẽ iactris sedisseceruicib erũ¬
est igitur illud hebreorum linguace ideomãꝙomnis
filius cedcompacrationem pccrentum infacns uoc&.
& pccruulus: N& iniremur habere barbarã linguã
propri&cctes sucercum hodie romȩ omnes filiiuocentꝰ
inftentes: posuit ergo abrahã panes &utrem aquȩ.
superumerũ agccr. & hoc facto dedit puerũ matrihocẽ
in manuei eumtradidit commendauit & ncemis it
edomo: ꝙ autem seqr̃. & proiecit puerũ subt̃ abi&em
&cbiens sedit de contralonge quan iactus sccgittae.
Dix̃ enĩ nonuidebo mortẽ paruulimei & sedit contraeũ :

Expanded text:
annorum erat Ismael, et post ablactationem ejus ludit annorum erat Ismael, et post ablactationem ejus ludit asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, et aliis duodecimum annum vindicantibus. Nos igitur breviorem eligamus aetatem; post decem et octo annos Ismael supputabimus ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescentem est igitur illud Hebraeorum linguae idioma quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Nec miremur habere barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi jactu sagittae. Dixit enim, Non videbo mortem parvuli mei; et sedit contra eum,
Abbreviated transcription (Latin):
nomeneius. populimei: Ipse est pacterfiliorũ amon:
moabinter preatur &xptre: & totũ nom̃ etimoaot¬
IA n hab&: amon uero cui quacsi causa nominis redditꝰ.
filius generis mei : siue ut melius est in hebreo filius po¬
pulimei: sic deriucctur ut & partesensus nominis
& pccrte ipsesit sermoꝰ Ammienĩ a quo dictee sunt
ceminonite uocatur populus mĩ Et enĩ uere soror
filu non sororus s qui in hebreo hc. Ueresoror meccest.
filic pcctris mei s non filiac matris meȩ. & macgis sonat
quossoror abrechȩ suent: In& cusatione eius dicimus n&¬
dumillotempore tdes nuptics legepro hibitas: Etuidit
quicclibi scriptumest: Sedit populus comedere & bibere &
sccrra audiens nontulit. & hͨ &x ipsius adprobatur sermone
dicentis. Eicecncillã hanc cum filio suo. Non enĩ erit he¬
res filius cncillecum filio meo isaac Etsum sit pacnes &
utrũ cque & dedit agar. ponens super hu merum eius
& pacruulum & dimisitecc̃ Quando isccac nectus ẽ tredecĩ

Expanded text:
ius populi mei. Ipse est pater filiorum Ammon. Moab interpretatur, ex patre: et totum nomen etymologiam habet. Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Etenim vere soror filia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore tales nuptias lege prohibitas. Et vidit quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere, et bibere, et Sara audiens non tulit. Et hoc ex ipsius approbatur sermone, dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes, et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim
Abbreviated transcription (Latin):
o adiungunt plures. paralipomenon .ii. lobunũ
A quacre hu libri non intercanonicas scrpturas currunt
M. Quõ apud hebreos quoq super hac differentia recipi¬
ebantur sicut hieronimus c&eriq: testeentur. ANul¬
la in his libris alia species inuenitur. M. Incedunt
c&ere sed non princibalit̃ quia & si persone aquibus
dicta sunt primum secundum c&eras species sintlo¬
cutȩ. Tamen ab eo qui librũ scripsit ut historia sunt
relate. Sicut bene dictiones ia cob patri arche ab
ipso quidem ut ꝓph&ia dicta sunt. Sed moyses qui
refert ordine narrat historico. Et cum ipse morses
dicit. In principio fecctum fuisse cȩlũ & terram. pro¬
ph&ico quidem spũ dicit. Sed specie narrat historica
Similiter & pro uerbia liter. nonnumquã sonat histori¬
ca ut est ambulantia. Ambulauer̃ ligna ungere suꝑ
texuntur historica. A Quid historia secieb c&eris
prestat. M quod ipsic&ere subiacent ipsa nullȩ
a guidilli commune cum c&eris. hab& commune

Expanded text:
ungunt plures: Paralipomenon 2, Job 1, . Quare hi libri non inter canonicas Scripturas currunt? M. Quoniam apud Hebraeos quoque super hac differentia recipiebantur, sicut Hieronymus caeterique testantur. D. Nulla in his libris alia species invenitur? M. Incedunt caeterae, sed non principaliter: quia etsi personae a quibus dictae sunt primum, secundum caeteras species sunt locutae; tamen ab eo qui librum scripsit, ut historia sunt relata. Sicut benedictiones Jacob patriarchae, ab ipso quidem propheta dictae sunt: sed Moyses qui refert, ordine narrat historico. Et cum ipse Moyses dicit: In principio factum coelum et terram ; prophetico quidem dicit spiritu, sed specie narrat historica. Similiter et proverbialiter nonnunquam sonat historia, ut est: Ambulantia ambulaverunt ligna, ungere suptexuntur historica. D. Quid historica speciebus caeteris praestat? M. Quod ipsi caeterae subjacent: ipsa, nulli. D. Quid illi commune cum caeteris? M. Habet commune
Abbreviated transcription (Latin):
Quacre addidimus & diuina in spiratione. M. Quia illi autde¬
monum instinctu aut aliis modis latentia dicunt lic& prophe¬
te dicipossint. tam̃ N diuinarum scripturarum nonnumerantꝰ
auctores. A In quibur libris ꝓph&ia suscipitur. M indecẽ &uii.
psalmorum el lib̵ .i. esaie li i. oseelib̾i. iohel libi. amos lib̵ i.

Expanded text:
Quare addidimus: Ex divina inspiratione? M. Quia illi qui aut daeQuare addidimus: Ex divina inspiratione? M. Quia illi qui aut daemonum instinctu, aut aliis modis latentia dicunt, licet prophetae dici possunt, tamen inter divinarum Scripturarum non numerantur auctores. D. In quibus libris prophetia suscipitur? M. In septemdecim: Psalmorum CL lib. 1, Osee li
Abbreviated transcription (Latin):
proph&iã oñ uerbo dnĩ celi firmati sunt. & quõ ipse
dixit & facta sunt & in principio fecit ds̃ cȩlũ & trã
a dccinpresentib m̃ cognitionem futuri feccti giezi
proph&cc in presentiuidit. & annaniȩ & saffrre p&rus
Quiasiquis iam cognita dicat lic& futura sint acm̃ proph&a
non est. Sicut nos cum resurrectionem predicamus prophe¬
tȩ non sumꝰ Siuere cuius cumq temporis lectentia mani¬
festact tunc proph& a est sicut iam ostendimus. A proba hoc.
co. a postolitestimonio inepistula ad corintheos ait. Si con¬
uenerit uniuersa &clesia munum & linguis loquantur
omr̃ intrant aũ idiote. nonnedicent qui a insanitis. Si
aũ om̃ pro ph& ant intrant aũ infideles aut idiota uin¬
citur ab omnib: intragatur ab omnib: occulta &iam
cordis sui manifesta fiunt. Et tunc cadens in facciem adora
phi&iȩ. uimin occultorum manifestatione signauit
Sicut & sequentia in eadem epistola multa sunt talia A

Expanded text:
t: Quoniam ipse dixit, et facta sunt . Et: In principio fecit Deus coelum et terram . D. Da in praesentibus. M. Cognitionem futuri facti Giezi propheta in praesenti vidit : et Ananiae ac Saphirae, Petrus Quia si quis jam cognita dicat, licet et futura sint, tamen propheta non est: sicut nos, cum resurrectionem praedicamus, prophetae non sumus. Si vero cujuscunque temporis latentia manifestat, tunc propheta est, sicut jam ostendimus. D. Proba hoc. M. Apostoli testimonio, in Epistola ad Corinthios, qui ait: Si convenerit universa Ecclesia in unum, et linguis loquantur omnes, intrent autem idiotae, nonne dicent quia insanitis? Si autem omnes prophetent, intret autem infidelis aut idiota, convincitur ab omnibus, interrogatur ab omnibus, occulta etiam cordis ejus manifesta erunt: et tunc cadens in faciem, adorabphetiae vim in occultorum manifestatione signavit. Sed et sequentia in eadem Epistola et caeteris, multa sunt talia. D.
Abbreviated transcription (Latin):
c& A adipsã super ficiem dictionis propriȩ ꝑtinentia
quot sunt a quinq a ouȩ .M. species dictionis iiduc¬
toritas ui conscriptor it aiodur u. ordo. a species
dictionis quot sunt iiii. M.i. Nam aut historica÷ aut
proph&ica aut ꝓ uerbialis. aut simpliciter docens
resentiumue ncrratio. A inquibur libris diuina
contin& historia. Mindecem & septem. Genesis i.

Expanded text:
. Ad ipsam superficiem dictionis proprie pertinentia quot sunt? M. Quinque. D. Quae? M. Species dictionis, auctoritas, conscriptor, modus, ordo. D. Species dictionis quot sunt? M. Quatuor. Nam aut historica est, aut prophetica, aut proverbialis, aut simpliciter docens.esentiumve narratio. D. In quibus libris divina continetur historia? M
Abbreviated transcription (Latin):
bos & aries : Ecellus succinctislumbos prȩdicatorer¬
scor significatꝰ : qui in ter huius noctis tenebras uerũ
lumen adnuntiant : qui suecincti lumbos sunt : quia
membris suis luxuriae fluxa restringint. Per
nino resistere: quia lib& persecutor obui&. intentio¬
nem eorum non ual& psebedire: Quiaũ fortiter¬

Expanded text:
edicatores sancti inter hujus noctis tenebras verum mane nuntiantes; qui succincti lumbos sunt, quia et membris suis luxuriae fluxa restringunt. Et anino resistere, quia cuilibet persecutor obviet, intentionem eorum non valet praepedire. Et quia post
Abbreviated transcription (Latin):
titur. inregis aedibus moratur: quia illo simplexper inten¬
nonem bonio ƿeris peruenit: quo in geniosus minime ascen¬
ingeniosi quique dumper neglegentiam torpent in pra¬
uis actib remanent : & simplices quos ingenu pinna non
adiuuat ad obtinenda a&erniregni moenia uirtus ope¬
tum ẽ uicit leo d& ribuiuda: qui fortissimus bestiarũ
dicitur : quia in illo hoc quod infirmũ ẽ dĩ fortius est
hominib:: qui nullus pau& ocursum: Dicit enim ue¬
nit princeps huius mundi & in me non hab& quicquã:¬

Expanded text:
titur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit quo ingeniosus minime asceningeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda atum est, Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus ; qui ad nullius pavet occursum; dicit enim, Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidqua
Abbreviated transcription (Latin):
ubera quippe fortiter psȩmimus . cum uerba sacn
elo quii subtili intell&ctu pensamus: qua pressione
dum lac quȩrimus brtyrũ inuenimus. qui a dum
nutriri uel tenui intellectu querimus. uber tate
internȩ pinguedinis unguimur: quod tamen
non h& sempernimiȩ agendum est: nedum lac
querimus abuberibur sanguis sequatur : Plerũq
trecctatorum dum uerba sacri eloquii plus quam
debent discutiunt: in carnalem intell&ctum cadunt:
sanguinem quippeelicit qui uehementer emungi¬
tur: quia carnale efficitur hoc quod &xnimi a sps̃dis¬

Expanded text:
Ubera quippe fortiter premimus cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus; quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie, nec semper agendum est, ne, dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Plerique tractatorum, dum verba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit qui vehementer emulgitur, quia et carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus dis
Abbreviated transcription (Latin):
N principio dr̃ fecit cȩlum & terrã: pleriq aestimant sicutinal¬
tercatione quoq ia sonis & papisci. scrptumest: & tertullianꝰ in
libro contra praxeã disputat. n&c non hilariur in expositione¬
cuiusdã psalmi ad firmat in hebreo haberi. infilio fecit
dr̃ cȩlum & terram: ꝗ fal sumee reipsius ueritasconprobat:¬
Nãlxx̃ interpr&es & symmnahus. & theo dotion : in principi¬
otranstuler̃ : & in hebraeo scriptum est bresithꝗa qui laint̃¬
gisitaq secundũ sensum : ꝗͣ secundum uerbitranslationẽ
dexpõ accipi potest. quitam in ipsa fronte geneseos q̃ caput
lbrorum omnium est: quã &iã in principio ioħ euangelis¬
pio geneseos: Et ineuangelio: omnia peripsum facta sunt &
sine ipso factũ est nihil: Sed& hesciendum est ꝙ apꝰ hebraeos

Expanded text:
n principio fecit Deus coelum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositionecujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobatnim Interpretes, Symmachus et Theodotion in principio transtulerunt, et in Hebraeo scriptum est Bresith, quod Aquila integis itaque secundum sensum quam secundum verbi translationem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quae caput librorum omnium est, quam etiam in principio Joannis Evangelispio 306 Geneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed et hoc sciendum, quod apud Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
dolore miscebitur : & & trema gaudii luctus occupat
Agustim đ: Qquiñ hab& conpunctionẽ : n& hab& mun¬
dam orationem : Thesaurum ẽ. bona conpunctio:
narrabile gaudium inmanus hominis : Animã ho¬
minis qui in oratione conpungitur: ualde illi ꝓfi¬
cit ad salutem : Hierominus đ : Nonminus laudan¬
dus ẽ : iurfortis inluctu : quam qui inbello : Crgo¬
rius dix̃ : Vox & eum psalmodiȩ : cum ꝑ intentionen
cordis agitur : ꝑ hunc omni potentidño adcor iter
paratur : ut intentamente ꝓph&iae misteria uel
conpunctionis gratia in fundat: Cum ꝑ orationẽ
conpunctio effunditur : uiam nob̵ incorde ꝑquã
adilim̃ insinem ꝑuenitur parat: In riguum
quippe superius accepit anima : Cum se
se in lacrimis cȩlestis regi desiderio ad¬
fligit : In riguum uero inferius accipit : Cum infe¬
ni supplicia fledo ꝑtimescit Reuestentes nor¬

Expanded text:
dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . AUGUSTINUS. Qui non habet compunctionem, non habet mundam orationem. Thesaurus est bona compunctio, et inenarrabile gaudium in anima hominis. Anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. HIERONYMUS. Non minus laudandus est vir fortis in luctu quam in bello. AMBROSIUS. Vox enim psalmodiae cum intentione cordis agitur: per hanc omnipotenti Deo iter ad cor paratur, ut intentae menti prophetiae mysteria, vel compunctionis gratiam infundat. Cum per orationem compunctio infunditur, via nobis in corde, per quam ad Jesum in fine pervenitur, paratur. Irriguum quippe superius accipit anima, se in lacrymis coelestis regni desiderio affligit: irriguum vero inferius accipit cum inferni supplicia flendo pertimescit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
plex orcionis sermo sed purissimas sincenr ꝗ ora cionis.
intencio. Itcm dic̃. Oracio frequens diaboli : Iacula sub¬
mouit : Oicio cuntinua diabuli : tela exsuperaet: Icmdic̃
Inmunđ sp̃s orrcionis euincit instantiã quia dȩ monia
peroncionem uincuntur. In libro dementis dic̃ : Discq¬
tribuuntur a dĩo. & cunta noxia. proculdubio effugantus :
i prianus .đ. Bonaẽ oucio cumieiunio & elimosina
itandic̃ : Cit ooniciones ad dnm asscendunt : quas ad eum
merita nr̃i operis inponum : Caesarius dix̃. Sic leccioni
& oicionedebetis incumbere : ut in terdum &iam manib:
aliquod possitis exercere : It cn dic̃ : Duobus modis ora¬
cio inpeditur. nemn p&rata. quis ꝗualeat postulata. hoc
ẽ siut mala adhucquis que c ommittit : aut si delinquenti
sibi debita non dimittit : Inuitis patrumdic̃. Sicut uenena¬
ta animalia : fostioris erba uel pigmenta expellunt
Ita& cogitaciones sorclas orarcio. cumieiunio repellit:¬

Expanded text:
plex orantis sermo, sed purissima sinceraque orationis plex orantis sermo, sed purissima sinceraque orationis intentio. Oratio frequens diaboli jacula submovet. Oratio continua diaboli tela exsuperat. Immundos enim spiritus orationis vincit instantia, quia daemonia per orationem vincuntur. EX LIBRO CLEMENTIS. Discitribuuntur a Domino, et cuncta noxia procul dubio effugantur. CYPRIANUS. Bona est oratio cum jejunio, et eleemosyna cum justitia. Cito orationes ad Dominum ascendunt, quas ad eum merita nostri operis imponunt. CAESARIUS. Sic lectioni et orationi debetis incumbere, ut interdum etiam manibus aliquid possitis exercere. ISIDORUS. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut mala quisque adhuc committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. EX VITIS PATRUM. Sicut venenata animalia fortiores herbae vel pigmenta expellunt, ita et cogitationes sordidas oratio cum jejunio repelli
Abbreviated transcription (Latin):
Quileditur non desistat orare ꝓseledentib: : Quia uxta dĩ
sententia peccat: qui pro inimicis nonort. : N ihil pro¬
fic̃ oracio illius : cuius adhuc dolor inmente. uelodium
man& in pectore. :Corenim cummanibus leuat. quiorr¬
cionemcumopere subleuat. ⁊ Alibidic̃: Quis quis onrt
& pono peurtur : corleuat : & manum non leuat ⁊ Quis¬
quis uero openrtur : & nonorat : manũ leuat: & cornon
Culpabilit̃ manus. ad dm̃ eregit : quifacta sua oraendo lactap¬
terꝓdit : It crumdic̃. Quienim lactamteronet. laudem
apetendo humanam non solum quia eius oncio . Nonde¬
l&peccatum : sed ipseuertitur in peccatum. Alibidic̃¬
Quociens onrntes noncito exaudimur. Nostrax nobis facta
inoculis ꝓponamus ut hoc ipsud quod differimur di¬
uina reput&ur iusticiae & culpenrȩ̃. Itan dic̃ Saepe
enimmultos dr̃ non exaudit. ad uoluntatem : ut exaudiat
ad salutem : Aliubidic̃ Non enim conciliat dm̃ multi¬

Expanded text:
Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Dei Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Dei sententiam, peccat qui pro inimicis non orat. Nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Cor enim cum manibus levat qui orationem cum opere sublevat. Quisquis orat, et non operatur, cor levat et manas non levat. Quisquis ergo opeCulpabiliter ad Dominum manum erigit, qui facta sua orando jactanter prodit. Qui enim jactanter orat laudem appetendo humanam, non solum oratio ejus non delet peccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatum. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus; ut hoc ipsum quod differtur, divinae reputetur justitiae et culpae nostrae. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. Non enim conciliat Deum multi
Abbreviated transcription (Latin):
bio obtinebimus : Oratio in p̃seti : tantum uita pro
adorationem sesubdat : Quia frequens oratio : utioꝵ
inpumationen & tinguit: Tam ꝑseueranter intende¬
re oport& animũ nr̃m orando atque pulsando quo¬
usq in portunar. desi deriorum carnalium suggestio¬
nes quȩ nr̃is subt̃ repunt sensibus fortissima intentio¬
num superemus : Sum enim oramus ad memoriam cul¬
pa reducimus : cumdõ ad sistimus ganere & flere debe¬
mus: Reminis centes quam grauia sint scȩlera quȩ cõ
ne contempla tur : quando nullis terrenis curis. Aut t̃¬
roribur inpeditur : purgandus et itaque primum ani¬
mur : at que a teporalium rerum contationum sgregan¬
quis ꝑtranseat : Tunc imp&rari diuina misricordia
credimus quando supplici aff&ctu ad sistimus : Cũ oram¬
I unc autem magis diabolus cogitaciones. cunrrum secula¬
rium humanis mentib: ingerit. quando orantes as pexerit

Expanded text:
bio obtinemus. Oratio in praesenti tantum vita pro bio obtinemus. Oratio in praesenti tantum vita pro , toties ad orationem se subdat. Quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tamen perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque psallendo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus. Cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commine contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segreganatur. Tunc impetrari divinam misericordiam credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis ingerit mentibus, quando orantes aspexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
solis uerbis sine intuitu mentis: quod si tacite quis orat
&uox sileat quamuis hominibus lateat : dõ latere
non potest : qui con scentiae p̃sens est : pura ẽ ora¬
tio quȩ in suo tempr : sȩculi non interueiunt curae :
Longe quippe adõ est animus que in orationan cogi¬
tationibus sȩcłi suerit occupatus : Tunc ego ueraci¬
te oramus : quando aliunde non cozitamꝵ : sed ual¬
de pauci sunt : qui tales orationes habeant: & lic&
in quibur dam sint difficile : tamen ut sint sꝗ Nc
sicut orationibur regimur : Ita psalmorum studiis de¬
l& tanur psalledi enim utilitas tristitia cordis con¬
solatur : Tantur eẽ deb& orantis ergadm̃ aff&ctus:
ut non disper& p̃cibus eff&ctum : In aniter aũt oramꝵ:
si spei sidutiam non habemus : quia p̃ceptidĩ auestitur
quod morationem postulat : non merebitur: Si autem
id quod p̃cepit dr̃ faciamus : id quod p&imus sine du¬

Expanded text:
solis verbis sine intuitu mentis. Quod si tacite cor oret, solis verbis sine intuitu mentis. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Pura est oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut semper sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur: psallendi enim utilitas tristia corda consolatur. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat non merebitur. Si autem id quod praecepit Deus, facimus, id quod petimus sine du
Abbreviated transcription (Latin):
quantum grauiori tumultu cogitationum carnalium
pixmimur : tantum orationi ardetius insistere de¬
bonus : Addm̃ quippe corda cũmnibus leuare est :¬
Orationis nr̃a studium cum merito boni operis in po¬
nere : Ciciur ad p̃can iud& flatitur : si a prauitate
sua p&itor corrigatur: ille ego in nomine saluatons
p&it : qui illud p&it : quod adueram saluten petin&:
Nam si id quod non pedit p&itur : non in nomine ihũ pe¬
titur : Cum uo orationi uehementer in sistimus stat
ihr̃ ut lucem restituat : quia ds̃ incorde figitur : & lux
amissa separatur : Quiater renir actibur libe solidõ
uacare meruit ꝓdelinquentibus ꝓximis &or& ea
quȩ scrutare nos in & ipsos plenus nitimur : sepe uin¬
us orando quam inuestigando penetramus: Hisi¬
dorus dix̃ : Oratio cordis est non labiorum : neque
eum uerba dep̃ cantis ds̃ intendit : sed orantis cor
Aspicit : Melius aũt cumsilentio orare cordis : quã

Expanded text:
Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationi nostrae studium cum merito boni operis imponere. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Ille ergo in nomine Salvatoris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur. Cum vero orationi vehementer institerimus, stat Jesus ut lucem restituat. Quia Deus in corde figitur, lux amissa reparetur. Qui autem terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Ea quae perscrutari in nobismetipsis plenius nitimur, saepe verius orando quam investigando penetramus. ISIDORUS. Oratio cordis est, non labiorum: neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Melius est autem cum silentio orare cordis, quam