comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Ecce uenit inquit cum nubibus.
& uidebit eum omnis oculus. & qui eum com¬
punxer: & plangent suꝑ eum omnis trib t̃rȩ
Etiam amen Ego sum alfa & io. dicit dñs ds̃.
qui ẽ & quierat . & quiuenturus ẽ omp̃s. Quẽ
igitur compunxer̃. & quem speramus eẽ uen

Expanded text:
tionem: Ecce venit, inquit, cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum compunxerunt: et plangent se super eum omnes tribus terrae. Etiam, amen. Ego sum Α et Ω, dicit Dominus Deus, qui est, et qui erat, et qui venturus est omnipotens . Quem igitur compun
Abbreviated transcription (Latin):
pater filii Sed dicunt fostasse: Siunitatem
putas patris ac filii uitam esse. cũ filius dixerit
& ego uiuo propt̃ patrem. nũquid unitas fi
luiuitȩ atq hominũ : cumdixerit filius. quia
qui manducat me. & ipse uiuit propt᷑me
mmo plane. sicut unitatẽ fateor ẽẽ uitȩ cȩ¬
lestis inpatre & filio. ꝑdiuinȩ unitatem sub¬
spiritalis infilio ẽẽ ꝓfiteor. ꝑhumanȩ uni¬
tatẽ naturȩ Qualis enim cęlestis. tales &
cȩlestes. Deniq sicut in illo sedemus ad
dexteram patris. non quia cũ ipso sedemꝰ
sed quia sedemus in xp̃i corpore : dequop̾¬
ea dicemus plenius . sicut inquam sedemus in
mus percorporis unitatem: non uereor quiu

Expanded text:
Pater Filii est. 133. Sed dicunt fortasse: Si unitatem Pater Filii est. 133. Sed dicunt fortasse: Si unitatem putas Patris ac Filii vitae esse, cum Filius dixerit: Et ego vivo propter Patrem , numquid unitas est Filii vitae atque hominum: cum dixerit Filius quia Qui manducat me, et ipse vivit propter me? 134. Immo plane, sicut unitatem fateor esse vitae coelestis in Patre et Filio per divinae unitatem subspiritalis in Filio esse profiteor per humanae unitatem naturae: Qualis enim coelestis tales et coelestes . Denique sicut in illo sedemus ad dextram Patris, non quia cum ipso sedemus, sed quia sedemus in Christi corpore, de quo postea dicemus plenius : sicut, inquam, sedemus in mus per corporis unitatem. 135. Non solu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei suȩ p̃um neuitam &ernam ad ipiscan¬
tur a filio Lib& iam ulterius ꝓsequi Nam
si illis plac& hunc locum addiuinȩ ꝑp&u¬
itatẽ referre substantiȩ . accipiant &iam
tertiam expositionem Nonne euidenter ui¬
detur dicere. quia sicut uiuus pater ẽ Ita
uiuit & filius . Quod utiq quis non aduertat
adunitatẽ uitȩ. quod ȩadem patris & filiiui¬
ta sit. eẽ referendũ Sicut enim pater uitam
hab& insem& ipso. sic dedit & filio uitam ha¬
bere insem& ipso. Dedit punitatem. dedit
non ut auferat. sed ut clarific& infilio. De¬
dit ut complaceat . dedit non ut pater cus¬
todir&. sed filius possider& Sed oboedi¬
endum putant quia dixit . ego uiuo propt̃¬
us ẽ : propt̃ patrem quia unius substantiȩ
cum patre Propt̃ patrem . quia eructua¬
tum ẽ uerbum ex patris corde. quia expa¬
tre ꝓcessit . quia ex paterno generatus ẽ
utero. quia fons pater filii ẽ quia radix

Expanded text:
fidei suae praemium, ne vitam aeternam adipiscanfidei suae praemium, ne vitam aeternam adipiscantur a Filio. 131. Libet jam ulterius progredi; nam si illis placet hunc locum ad divinae perpetuitatem referre substantiae, accipiant etiam tertiam expositionem. 545 Nonne evidenter videtur dicere quod sicut vivus Pater est, ita vivit et Filius? Quod utique quis non advertat ad unitatem vitae, quod eadem Patris et Filii vita sit, esse referendum? Sicut enim Pater vitam habet in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Dedit per unitatem: dedit, non ut auferat, sed ut clarificetur in Filio: dedit, ut complaceat: dedit non ut Pater custodiret, sed ut Filius possideret. 132. Sed objiciendum putant quia dixerat: Ego vivo prous est: propter Patrem; quia unius substantiae cum Patre: propter Patrem; quia eructatum est Verbum ex Patris corde , quia a Patre processit, quia ex paterno generatus est utero , quia fons Pater Filii est, quia radix
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ pater suscitat mortuos & uiuifi¬
cat. sic & filius quos uult uiuificat. Ut
ipse dñs supra dixit. Aequalitas ergo fi¬
lii adpatrẽ. ꝑ unitatẽ quoq uiuifications
adstruitur. quando sic uiuificat filius
Ut pater. Agnosce ergo eius uitã & po¬
tentiã sempiternã: Simulanda &iã nr̃a
ad filiũ & quaedam secundum carnẽ un¬
tas declaratur. quõ quemad modũ dĩfilus
a patre sicut homo est uiuificatus in carne :
uiuificamur adĩfilio. Secundum hanc expo
sitionem. non solum ad conditionẽ humanam
deriuatur gratia largitatis. sed &iam diui¬
nitatis & ernitas p̾dicatur. Diuinitatis. quia
ipsa uiuificat. humanȩ aũt conditionis. quia
xp̃i refest diuinitatẽ ergo filius dĩ. homin¬
bus comparatur . utita filius propt̃ patrem
uiuat. sicut nos ꝓpter filium dĩ uiuimus
Sed filius dĩ uitam largitur & ernam. nos aũt
largirinequimus. Ergo ñri comparatione.
nec ipse largitur. Habeant igitur arriani

Expanded text:
Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivifiSicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius, quos vult, vivificat, ut ipse Dominus supra dixit . 128. Aequalitas ergo filii ad Patrem per unitatem quoque vivificationis astruitur; quando sic vivificat Filius ut Pater. Agnosce ergo ejus vitam et potentiam sempiternam. Similitudo etiam nostra ad filium, et quaedam secundum carnem unitas declaratur; quoniam quemadmodum Dei Filius a Patre, sic homo est vivificatus in carne. Svivificamur a Dei Filio. 129. Secundum hanc ergo expositionem non solum ad conditionem humanam derivatur gratia largitatis, sed etiam divinitatis aeternitas praedicatur; divinitatis, quia ipsa vivificat: humanae autem conditionisChristi refert divinitatem: ergo Filius Dei hominibus comparatur; ut ita Filius propter Patrem vivat, sicut nos propter Filium Dei vivimus. Sed Filius Dei vitam largitur aeternam, nos autem largiri nequimus; ergo nostri comparatione nec ille largitur. Habeant igitur Ariani
Abbreviated transcription (Latin):
duplex uideri comparatio: prima ita: sicut
misit me uiuus pater . & lluo propt̃ patrẽ
ita & qui manducat me. & ipse uiuit prop¬
terme Si primam eligunt. hoc significat.
quia sicut missus sum apatre & descendi
a patre ita uiuo ꝑpatrem. Quasi quis aũt
missus ẽ atq descendit. nisi quasi filius ho¬
minis. sicut ipse supra dixit . nemo ascen¬
dit incęlũ. nisi qui decelo decendit. filius
hominis : Ergo quasi filius hominis missus ẽ atq
descendit. Ita quasi filius hominis uiuit
propt᷑ patrem. Deniq & qui manducat qua¬
si filiũ hominis. & ipse uiuit propt̃ filium hom¬
nis Actum ergo incarnationis suȩ aduen¬
tu conparauit Quod si secunda complacu¬
it. nonne & ȩqualitatẽ filii cum patre.
& simili tudinem eius cum homine. manifesta
difcinctione colligimus: Nam quid ẽ sicut
ipse uiuit ꝓpter patrẽ. & nos uiuimus ꝓpt̃
ipsũ. nisi quia sic uiuificat filius hominẽ
sicut pater in filio carnẽ uiuific auithumanã:

Expanded text:
a: Sicut misit me vivus Pater, et ego vivo propter Patrem; ita et qui manducat me, ipse vivit propter me. 126. Si primam eligunt, hoc significat quia sicut missus sum a Patre, et descendi a Patre, ita vivo propter Patrem. Quasi quis autem missus est, atque descendit; nisi quasi Filius hominis sicut ipse supra dixit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit Filius hominis ? Ergo sicut quasi Filius hominis missus est, atque descendit; ita quasi Filius hominis vivit propter Patrem. Denique et qui manducat quasi filium hominis, et ipse vivit propter Filium hominis. Actum ergo incarnationis suae adventui comparavit. 127. Quod si secunda complacuit, nonne et aequalitatem Filii cum Patre, et similitudinem ejus cum homine manifesta distinctione colligimus? Nam quid est: Sicut ipse vivit propter Patrem, et nos vivimus propter ipsum; nisi quia sic vivificat Filius hominem, sicut Pater in Filio carnem vivificavit humanam?
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius uocemur. exfilio ẽ ipsa communio sicut
scriptum ẽ. quo deplenitudine eius nos omnes
accepimus: lic& secundum grecũ euangelium.
ñ discrepans sedun cõmuyosic̃idẽ iohannes in e¬
pistola sua tdixit & cõmunicationr̃a sit cum

Expanded text:
Filii ejus vocemur; ex Filio est ipsa communio, sicut Filii ejus vocemur; ex Filio est ipsa communio, sicut scriptum est: Quoniam de plenitudine ejus nos omnes accepimus ; licet secundum Graecum Evangelium, non discrepans, sed una communio; sicut idem Joannes in epistola sua dixit: Et communicatio
Abbreviated transcription (Latin):
& filii ꝓph&atur autoritas. Aclic& & superius
omnipotentem filium paterno ꝓbauerimus exem¬
plo tamen quia illis derogare studium ẽ. Conside¬
rent quia & patri derogant:. Sienim infirmus
filius quia ꝑipsum omnia. nũquid infirmus & pa¬
ter quia & perpatrem omnia : Sed ut agnoscaNT
nullam discr&ionem interhȩc ẽẽ . Iterũ demon¬
strabo eiusdem ẽẽ. ex quo aliquid & ꝑquẽ aliquid
Et ostendam utrũq depatre lectum Sic enim ha¬
bemus. Fidelis ds̃ ꝑ quem uocatiestis in commu
rent . ꝑpatrem uocamur . & nihil ẽ quȩstionis. per
filium creamur. & hoc uilius estimabitur . Pater
in communionẽ filii uocauit. & religiose hoc sicut
debemus accepimus. filius omnia creauit . ut pu¬
tant liberȩ non fuit posse uoluntatis arbitriũ
sed coactȩ atq seruilis operationis obsequiũ
Vt aũt agnos cas plenissime . nihil distare iNter
patris & filii potestatem . cũ ꝑpatrẽ in cõmuyonẽ

Expanded text:
et Filii profertur auctoritas. Ac licet superius et Filii profertur auctoritas. Ac licet superius omnipotentem Filium paterno probaverimus exemplo, tamen quia illis derogare studium est, considerent quia et Patri derogant. Si enim infirmus Filius, quia per ipsum omnia, numquid infirmus et Pater, quia et per Patrem omnia? 149. Sed ut agnoscant nullam discretionem inter haec esse, iterum demonstrabo ejusdem esse, ex quo aliquid, et per quem aliquid; et ostendam utrumque de Patre lectum. Sic enim habemus: Fidelis Deus per quem vocati estis in communrent. Per Patrem vocamur, et nihil est quaestionis: 548 per Filium creamur, et hoc vilius aestimarunt? Pater in communionem Filii vocavit, et religiose hoc sicut debemus, accipimus: Filius omnia creavit, et putant non liberae fuisse voluntatis arbitrium, sed coactae atque servilis operationis obsequium? 150. Ut autem agnoscas plenius nihil distare inter Patris et Filii potestatem, cum per Patrem in communionem
Abbreviated transcription (Latin):
omnia mihi tradita sunt a patremeo. Dicendo
tamen quis prior dedit illi. non accepise ꝑna¬
turam a patre filium denegauit . sed priorem
non posse dici interpatrem & filum declarauit.
quia & si pater dedit filio . non quasi posteriori
dedit. quia increata & inestimabilis trinitas.
quȩ unius ẽ &ernitatis & gloriȩ Nec tempo¬
ra nec gradus. vel posterioris recipit vel prio¬
ris Qod sigrecos magis codices sequendos
putamus . qui habent . ntCΠΡΟC ΕΑΩΚn artu uides
qũo cui nihil ad di potest . non dispare pleno ẽ
Ergo si filio magis conuenit hoc totũ apostoli cũ
caput. uidemus & de filio ẽẽ credendũ. quia
ex ipso omnia sicut scriptum ẽ. qũo ex ipso &
peripsum & in ipso sunt omnia: esto tamen de
patre dictũ putent Itaq meminerimus. quia
sicut ex ipsolegimꝰ omnia. Ita &iam ꝑ ipsũ omna
Inuniuersitatẽ quippe totius creaturȩ. patris

Expanded text:
Omnia mihi tradita sunt a Patre meo : dicendo Omnia mihi tradita sunt a Patre meo : dicendo tamen: Quis prior dedit illi? non accepisse per naturam a Patre Filium denegavit, sed priorem non posse dici inter Patrem et Filium declaravit; quia etsi Pater dedit Filio, non tamen quasi posteriori dedit: quia increata et inaestimabilis Trinitas, quae unius est aeternitatis et gloriae, nec tempus, nec gradum, vel posterioris recipit, vel prioris. 147. Quod si Graecos magis codices sequendos putamus, qui habent τὶς προσέδωκεν αὐτῷ vides quoniam cui nihil addi potest, non dispar a pleno est. Ergo si Filio magis convenit hoc totum Apostolicum caput, videmus et de Filio esse credendum, quia ex ipso omnia, sicut scriptum est: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. 148. Esto tamen de Patre dictum putent. Itaque meminerimus quia sicut ex ipso legimus omnia, ita etiam per ipsum omnia: in universitatem quippe totius creaturae Patris
Abbreviated transcription (Latin):
siliarius ei fuit : aut quis prior dedit ei. &
retribu&ur illi: qũo ex ipso & pcripsum & in
ipso sunt omnia. ipsigloria insȩcula. De quo
igitur dictum putant : depatre ande filio
Side patre. sed non ẽ sapientia dĩ pater. quia sa¬
pientia dĩ filius ẽ: Quid est aũt quod non
possit sapientia : dequa scriptum ẽ. cum sit una
omnia potest . & ꝑ manens inse omnia innouat
Non ergo accedentem legimus. sed ꝑmanen tẽ
Hab& ergo iuxta salomonem omnipotentem
& permanentẽ sapientiam: hab& &iam bonã
quia scriptum ẽ. sapientiam aũt non uincit ma¬
litia Sed ad ꝓpositũ reuertamur. Quia inscru
tabilia sunt inquit iudicia eius. Sugitur
omne iudicium pater dedit filio. filium uide¬
tur declarare qui iudicat Deniq ut scias
quia non depatre sed defilio dicit. Addidit quis
prior inquit dedit illi: Dedit enim pater
filio. sed dedit iure generationis. non munere
lagitatis. Et ideo quia negari non potest
accepisse filium. secundum quod scriptum ẽ.

Expanded text:
or dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula 144. De quo igitur dictum putant, de Patre, an de Filio? Si de Patre: sed non est Sapientia Dei Pater; quia Sapientia Dei Filius est. Quid est autem quod non possit Sapientia, de qua scriptum est: Cum sit una omnipotens et permanens, in se omnia innovat ? Non ergo accedentem legimus, sed permanentem. Habes ergo juxta Salomonem, omnipotentem et permanentem Sapientiam. Habes etiam bonam, quia scriptum est: Sapientiam autem non vincit maltabilia sunt, inquit, judicia ejus! Si igitur omne judicium Pater dedit Filio, Filium Pater videtur declarare, qui judicat . 146. Denique ut scias quia non de Patre, sed de Filio dicit, addidit: Quis prior, inquit, dedit illi? Dedit enim Pater Filio: sed dedit jure generationis, non munere largitatis. Et ideo quia negari non potest a Patre accepisse Filium, secundum quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enim &iam iftud obicere quia dixit.
hȩc infirmitas nonẽ ad mostẽ. sed pro
claritate dĩ. ut clarific&ur filius eius ꝑipsũ
Non solum enim ꝑpatrem . & a patre filius cla¬
rificatur . quia scriptum ẽ. clarifica me pater :
& in rius. nunc clarificatus ẽ filius hominis. &
ds clarificatus est in eo. &õs clarificauit
eum : sed &iam ꝑ filiũ & a filio clarificatur
pater . quia ueritas dixit. Ego te clarica¬
ui suꝑ terram: Sicut ergo clarificatur per

Expanded text:
Solent enim etiam illud objicere quia dixit: Haec infirmitas non est ad mortem, sed pro claritate Dei; ut clarificetur Filius ejus per ipsum . Non solum enim per Patrem, et a Patre Filius clarificatur, quia scriptum est: Clarifica me, Pater ; et alibi: Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificavit eum : sed etiam per Filium et a Filio clarificatur Pater, quia veritas dixit: Ego te clarificavi super terram . 137. Sicut ergo clarificatur per
Abbreviated transcription (Latin):
so dixerit eẽ omnia. ꝑquem omna sic̃ habes
Quo exipso & peripsum & in ipsosunt omnia
Sigitur pater sicut putant tantũ modo signifi¬
catur. non potest idem & omnipotens ẽẽ. quia
ex ipso omnia. & omnipotens non ẽẽ. quia ꝑ ipsũ
omnia Aut igitur inualidum nec omni poten¬
tem patrẽ. sua assertione memorabunt. Aut
ceste omnipotentem &iam filium. uel inuiti
uoce ꝓpria fatebuntur: Eligant tamen utrũ
hic patrem declarari putant Sipatrẽ. ergo
& ꝑ ipsum omnia Sifilium. ergo ex ipso omnia
Si aũt & ꝑ patrem omnia. nihil utiq filio dero¬
gandum Et si ex filio omnia. similit̃ & filio
deferendũ. Acne insidiari nos unius arbi¬
trentur corruptione uersiculi. totum caput
recenseamus. Daltitudo inquit diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quam inscrutabilia
sunt iudicia eius. & inueftigabiles uiȩ eius

Expanded text:
so dixerit esse omnia, per quem omnia sicut habes: so dixerit esse omnia, per quem omnia sicut habes: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . 141. Si igitur Pater, sicut putant, tantummodo significatur, non potest idem et omnipotens esse, quia ex ipso omnia: et omnipotens non esse, quia per ipsum omnia. Aut igitur invalidum, nec omnipotentem Patrem sua assertione memorabunt, aut certe omnipotentem etiam Filium vel inviti voce propria fatebuntur. 142. Eligant tamen utrum hic Patrem declaratum putent. Si Patrem, ergo et per ipsum omnia: si Filium, ergo et ex ipso omnia. Si autem et per Patrem omnia, nihil utique Filio derogandum: et si ex Filio omnia, similiter et Filio deferendum. 143. Ac ne insidiari nos unius arbitrentur obreptione versiculi, totum caput recenseamus: O altitudo, inquit, divitiarum sapientiae et scientiae 547 Dei: quam inscrutabilia sun
Abbreviated transcription (Latin):
& nos ꝑipsum Aint enĩ non medio crem
diuinȩ maiestatis eẽ distantiam. quia dictũ
est. ex illo omnia. & ꝑhunc omnia Nihil aũt
ex pressius. quam quod hoc loco omnipotens
filius. euidentiratione signatur . Nam ut ex
illo omnia. Ita & ꝑhunc omnia Interomnia
pater non ẽ cui dictum ẽ. quo uniuersa seriu¬
unt tibi Inter omnia filius non est . quia om¬
nia peripsũ facta sunt. & omnia in ipso constanT¬
& ipse est suꝑ omnes cȩlos. Non ergo inter
omnia filius. sed suꝑ omnia. Qui secundum
carnem quidem ẽ ex familia iudeorũ. idem
tamen suꝑ omnia ds benedictus insecula. cu¬
ius ẽ nomen super omne nomen & de quo di¬
postolus dixit: quod si hoc &iam secundum
incarnationis locutus ẽ sacramentũ. quem¬
admodum possumus desupernȩ generatio¬
nis in comparabili maiestate dubitare ::
nihiligitur potestatis. interpatrem & filiũ
cestum ẽ inter eẽ Deniq eo usq nihil in¬
ter ẽ potestatis . ut idem apostolus ex ip¬

Expanded text:
et nos per ipsum . Aiunt enim non mediocrem divinae majestatis esse distantiam, quia dictum est: Ex illo omnia, et per hunc omnia. Nihil autem expressius, quam quod hoc loco omnipotens Filius evidenti ratione signatur; nam ut ex illo omnia, ita per hunc omnia. 139. Inter omnia Pater non est, cui dictum est: Quia universa serviunt tibi . Inter omnia Filius non est, quia omnia per ipsum facta sunt , et omnia in ipso constant, et ipse est super omnes coelos . Non ergo inter omnia Filius, sed super omnia: qui secundum carnem quidem est ex familia Judaeorum; idem tamen super omnia Deus benedictus in saecula , cujus est nomen super omne nomen, et de quo dipostolus dixit . Quod si hoc etiam secundum incarnationis locutus est sacramentum, quemadmodum possumus de supernae generationis incomparabili majestate dubitare? 140. Nihil igitur potestatis inter Patrem et Filium certum est interesse. Denique eo usque nihil interest potestatis, ut idem Apostolus ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
ne agricolȩ. prȩferendam dĩ patris aestimaN
potestatẽ. in quosit patrido cũ homine ap¬
pellationis commune consortium: Quid aũt
egregium siei ut uultis her&ici filio prȩfera¬
tur cuius diuina substantia abhumana condi¬
tione non discrep& Nam siuitem filium se¬
cundum diuinam substantiam appellari puta¬
tis. non solũ corruptelȩ. incertisq elementoꝵ
obnaxiũ iudicatis. sed &iam humanȩ tantum¬
modo consostem naturȩ. quia unius naturȩ suN
uites & palmites: ut non per incarnationis sa¬
cramentũ carnem dĩ filius assumpsisse uidea¬
tur. sed principiũ sumpsisse decarne. Ego aũt
dicam plane. carnem eius lic& nouo generatio¬
nis mystero. unius tamen naturȩ fuisse nobis

Expanded text:
ne agricolae praeferendam Dei Patris existimant ne agricolae praeferendam Dei Patris existimant potestatem, in quo sit Patri Deo cum homine appellationis commune consortium. 163. Quid autem egregium, si ei ut vultis, haeretici Filio praeferatur, cujus divina substantia ab humana conditione non discrepet? Nam si vitem Filium secundum divinam substantiam appellatum putatis, non solum corruptelae, incertisque elementorum obnoxium judicatis, sed etiam humanae tantummodo consortem naturae; quia unius naturae sunt vitis et palmites; ut non per incarnationis sacramentum carnem Dei Filius assumpsisse videatur, sed principium sumpsisse de carne. 164. Ego autem dicam plane carnem ejus, licet novo generationis mysterio, unius tamen naturae fuisse nobis
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam generationis &ernȩ uitis ẽ filius.
cum dixerit: Egosum uitis. uos palmites eftis.
unius nobiscũ &iam illa diuina generatio uide¬
bitur ẽẽ substantiȩ: Sed quis similis tibi indiis
dñe: sicut scriptum ẽ Et rursus inpsalmo.
derogatis. sed &iam patri Nam si in agri¬
colȩ nomine. omnis paternȩ p̃rogatiua est
potestatis . cum &iam paulus agricola sit.
patriutiq ex ȩquari filium negatis. ȩqualem
apostolũ comparatis. De inde cum scriptum sit.
sed neq qui plantat ẽ quicquam. neq quiri¬
gat. sed quidat incrementũ ds̃. in co nomine
uos sũmam paternȩ maiestatis locabitis. quod
uidetis infirmũ Sienim qui plantat & qui
rigat nihil ẽ. sed quidat incrementum ds.
Uidete quid uestra asserere molitur impi&as.
ut & pater nomine sit contemnendus agrico¬
lae & ds̃ alius qui incrementũ paterno o peri
tribuat. requirendus. Impie igitur ex nomi¬

Expanded text:
substantiam generationis aeternae, vitis est Filius, substantiam generationis aeternae, vitis est Filius, cum dixerit: Ego sum vitis, vos palmites estis ; unius nobiscum etiam illa divina generatio videbitur esse substantiae. Sed quis similis tibi in diis, Domine, sicut scriptum est ? Et rursus in psalmo:derogatis, sed etiam Patri. Nam si in agricolae nomine omnis paternae praerogativa est potestatis, cum etiam Paulus agricola sit, Patri utique, cui Filium negatis, aequalem Apostolum comparatis. 162. Deinde cum scriptum sit: Sed neque qui plantat, est quidquam, neque qui rigat: sed qui dat incrementum Deus ; in eo nomine vos summam paternae majestatis locabitis, quod videtis infirmum. Si enim qui plantat, et qui rigat, nihil est, sed qui dat incrementum Deus; videte 550 quid vestra asserere moliatur impietas, ut et Pater nomine sit contemnendus agricolae; et Deus aliquis incrementum paterno operi qui tribuat, requirendus. Impie igitur ex nomi
Abbreviated transcription (Latin):
cundum diuinitatẽ sicut uitis est. Ut sinecul¬
tore. nihilualeat & possit deserivel recidi.
& ex littera calumniam comparatis. quia dñs
uitem eẽ sedixit. incarnationis suȩ significans
sacramentũ. Tamen siplac& ut exlittera ar¬
gumentemur. fateor & ego immo profiteor
quia uitem se filius nominruit. Uȩ enim mihi
si sacramentum salutis publicȩ denegauero
Quomodo ergo uultis accipere. quod se uitem
filius dĩ nominauit: Sisecundum diuinam
substantiam dictũ accipitis. & sicut interagni¬
colam & uitem ita &iam interpatrem & fi¬
liũ diuinitatis creditis eẽ diftantiam. gemi¬
nam filio. geminam patri facitis iniuriam
Filio quia sisecundum diuinitatẽ. inferior ẽ quã
agricola: Inferior &iam paulo apostolo. ur̃a
assertione necesse ẽ ȩstim&ur. quia & paulus
agricolam se eẽ dixit . sicut habes Ego plan¬
taui apollo rigauit. sed ds incrementũ dedit
Num ergo uultis ut paulus melior sit dĩ filio
Hab &is unam iniuriam: Alteram quia secundũ

Expanded text:
cundum divinitatem, sicut vitis est; ut sine cultore nihil valeat, et possit deseri vel recidi: et ex littera calumniam comparatis, quia Dominus vitem se esse dixit, incarnationis suae significans sacramentum? Tamen si placet ut ex littera argumentemur, fateor et ego, immo profiteor quia vitem se Filius nominavit. Vae enim mihi, si sacramentum salutis publicae denegavero! 159. Quomodo ergo vultis accipere quod se vitem Dei Filius nominavit? Si secundum divinam substantiam dictum accipitis: et sicut inter agricolam et vitem, ita etiam inter Patrem et Filium divinitatis creditis esse distantiam, geminam Filio, geminam Patri facitis injuriam: Filio, quia si secundum divinitatem inferior est quam agricola, inferior etiam Paulo apostolo vestra assertione necesse est aestimetur; quia et Paulus agricolam se esse dixit, sicut habes: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Num ergo vultis ut Paulus melior sit Dei Filio? 160. Habetis unam injuriam. Alteram, quia si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipso utiq: natisumus. aut si ex filio nos per
gratiam natos negant. nec iustum filiũ con¬
fitentur. Credas igitur necesse ẽ &iam ex
dĩ filio omnia. quia omniũ sicut ds̃ pater.
ita & filius & auctor ẽ & creator. Uidemus
ergo lenem eẽ hanc quȩ stionem. cũ & defilio
crediconueniat. quõ exipso & ꝑ ipsum & in
ipso sunt omnia Diximus quomodo exipso.
quomodo &iam ꝑ ipsum In ipso autẽ omnia
eẽ quis dubitat : cum a libi scriptum sit. quo
inipso condita sunt omnia incȩlis. & in ipsocre¬
atasunt . & ipse ẽ ante omnes . & omnia in ipso
constant. Habes ergo ex ipsogratiam .ipsũ
operatorem. in ipso omniũ firmamentum Illud¬

Expanded text:
ex ipso utique nati sumus. Aut si ex Filio nos per ex ipso utique nati sumus. Aut si ex Filio nos per gratiam natos negant, nec justum Filium confitentur. 155. Credas igitur necesse est etiam ex Dei Filio omnia; quia omnium sicut Deus Pater, ita et Filius et auctor est et creator. Videmus ergo inanem esse hanc quaestionem, cum et de Filio credi conveniat, quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. 156. Diximus quomodo ex ipso, quomodo etiam per ipsum. In ipso autem omnia esse quis dubitet, cum alibi scriptum sit: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis, et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant ? Habes ergo ex ipso gratiam, ipsum operatorem, in ipso omnium firmamentum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dĩ. & communicatio sp̃s scĩ. cum omnib
nobis. Quero aũt in quominor uideatur is ꝑ
quem omnia. quam is ex quo omnia. Anquia
operatus adseritur : sed operatur & pater.
quia uerus ẽ quidixit. patermeus usq modo
operatur & ego operor Sicut igitur pater
operatur. operatur & filius Non ergo quia¬
operatur. infirmus aut uilis ẽ. quo operatur
& pater:. Et ideo quod communis ẽ filio cum
patre uel propt̃ patrem . inferiori loco acci¬
pinon opost&. nepatri potius infilio ab he¬
r&icis derog&ur Nec mediocre illud. quod
alibi &iam idem sc̃i iohannes adrefellen¬
das arrianȩ ꝑfidiȩ quȩ ftiones ait. siscitis
quo iustus ẽ. scitote quõ qui facit iustitiam
ex ipsonatus ẽ Iustus autẽ quis. nisi dñs qui
iuftitiam dilexit Aut quem sicut superiora
indicant. reꝓmissorem uitȩ habemus &ernȩ
si filium non habemus: Siigitur filius dĩ ui¬
tam nobis ꝓmisit & ernam. & ipse iustus. &

Expanded text:
aritas Dei, et communicatio sancti Spiritus cum omnibus vobis . 153. Quaero autem in quo minor videatur is per quem omnia, quam is ex quo omnia? An quia operator asseritur? Sed operatur et Pater; quia verus est, qui dixit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Sicut igitur Pater operatur, operatur et Filius. Non ergo operator infirmus aut vilis est; quoniam operatur et Pater: et ideo quod commune est Filio cum Patre, vel propter Patrem inferiore loco accipi non oportet; ne Patri potius in Filio ab haereticis derogetur. 154. Nec mediocre illud, quod alibi etiam idem sanctus Joannes ad refellendas Arianae perfidiae quaestiones, ait: Si scitis quoniam justus est, scitote quoniam qui facit justitiam, ex ipso natus est . Justus autem quis nisi Dominus, qui justitias dilexit ? Aut quem, sicut superiora indicant, repromissorem vitae habemus aeternae, si Filium non habemus? Si igitur Filius Dei vitam nobis promisit aeternam, et ipse justus est,
Abbreviated transcription (Latin):
eni prȩstantius. si ex alia substantia filium ds
fecit : cum utiq & filius ex alia nos substan¬
tia filios dĩ fecerit. Ergo aut unius substan¬
tiȩ filius cum patre. aut unius potentiȩ Frig&
igitur eoꝵ quȩ stio . quade xp̃o iudicare non
possunt. immo quia uincit ille cum iudicatur
Dignitamensunt ifti iudicio suo. qui hanc obi¬
ciunt quȩ stionem Sienim ideo aequalis
patri filius non ẽ. quia non generauit filium.
& istiutiq fateantur . sinonhabent filios. qui
se huius modi quȩ ftione muniunt. suos sibi
&iam seruulos pferendos. eo quod habentib
filios. aequales eẽ non possint. Siautem ha¬
bent filios. non putent sibi merito defilior

Expanded text:
enim praestantius si ex alia substantia Filium Deus enim praestantius si ex alia substantia Filium Deus fecit, cum utique et Filius ex alia nos substantia filios Dei fecerit? Ergo aut unius substantiae Filius cum Patre, aut unius potentiae. 94. Friget igitur eorum quaestio, quia de Christo judicare non possunt; immo quia vincit ille, cum judicatur. Digni tamen sunt isti judicio suo, qui hanc objiciunt quaestionem. Si enim ideo aequalis Patri Filius non est, quia non generavit Filium, et isti utique fateantur, si non habent filios, qui serunt hujusmodi quaestiones, suos sibi etiam servulos preferendos, eo quod habentibus filios aequales esse non possunt. Si autem habent filios, non putent sibi meritum, sed filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia patrem hab& hoc side hominib: dicereN.
quoꝵ aliqui filios uolunt habere nec possunt.
iniuriam putaremꝰ su nter duos honore pares.
habentem filios. qui non hab& negar&urae¬
qualis. Et ideo hoc inquam graue & deipsis
hominib: uid&ur. ut quis ideo minor put&ur
quia patrem hab& Nisi foste taquam consti¬
tutum infamilia putant xp̃m dolere . quod
mancipatus a patre non sit . & artandi patri¬
monii non hab& facultatem: Sed nonẽ xp̃s
insacris qui sacra uniuersa destruxit. Quo¬
modo uolunt tamen responde ant. uera ne
generatio sit. Ut uerus filius ex dõpatre na¬
tus. hoc est ex substantia patris. anex alia
natus substantia. Si enim dicunt ex patre.
hoc ẽ exdĩ substantia. conuenit quia ex sub¬
stantia patris filium dĩ dicant. Ergo quia un¬
us substantiȩ unius utiq potentiȩ Siuero ex
alia substantia filius ẽ. quomodo omnipotens
pater ẽ : & omni potens filius non est: Quid

Expanded text:
quia Patrem habet. Hoc si de hominibus dicerent, quia Patrem habet. Hoc si de hominibus dicerent, quorum aliqui volunt filios habere, nec possunt, injuriam putaremus: sic etiamsi inter duos honore pares habenti filios qui non habet, negaretur aequalis. Et ideo hoc, inquam, grave et de ipsis hominibus videtur, ut quis ideo minor putetur, quod Patrem habet. Nisi forte tamquam constitutum in familia putant Christum dolere, quod emancipatus a Patre non sit, et administrandi patrimonii non habeat facultatem. Sed non est Christus in sacris, qui sacra universa destruxit. 93. Quomodo volunt tamen, respondeant, verane generatio sit, et verus Filius ex Deo Patre natus, hoc est, ex substantia Patris, an ex alia natus substantia? Si enim dicunt ex Patre, hoc est, ex Dei substantia, convenit; quia ex substantia Patris Filium dicunt. Ergo quia unius substantiae, unius utique potentiae. Si vero ex alia substantia Filius est, quomodo omnipotens Pater est, et omnipotens Filius non est? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec ille generatus ẽ Nec ideo minus ha¬
b& filius quia pater non est. nec pater minus
hab& quia filius non ẽ. Dix̃ enim filius . omnia
quȩ pater hab& mea sunt Adeo generatio
innaturȩ ꝓpri&ate . non modo iniure ẽ potes¬
tatis. Est quȩdam distincta distincte. in com¬
p̃hensibilis & inenarabilis substantia trinitatis
Diftinctionẽ & enim accipimus. patris & filii &
scĩ in confusionem: Diftinctionẽ non separati¬
onem diftinctionẽ non pluralitatem: diuino
itaque ad mirandoq mysterio. manentẽ semꝑ
non duos patres. non duos filios : duos sp̃s. Unus
mꝰ sic tenemus. Diftinctionem scimus. secr&a
nescimus. causas non discũmus. sacram̃ta serua¬
mus Facinus indignũ. ut quigenerationis suȩ
facultatem non habent. diuine generationis
ex amen sibi arrogent. uindicent potestatem
Negent ergo ȩqualem patrifiliũ. quia non ge¬
nerauit filius : Negent aequalem patrifiliũ.

Expanded text:
Quia nec ille generatus est. Nec ideo minus haQuia nec ille generatus est. Nec ideo minus habet Filius, quia Pater non est: nec Pater minus habet, quia Filius non est. Dixit enim Filius: Omnia quae Pater habet, mea sunt . Adeo generatio in paterna proprietate non in jure est potestatis. 91. Est quaedam indistincta distinctae incomprehensibilis et inenarrabilis substantia Trinitatis. Distinctionem etenim accepimus Pai, non confusionem: distinctionem, non separationem: distinctionem, non pluralitatem. Divino itaque admirandoque mysterio manentem semper non duos Patres, non duos Filios, non duos Spiritus. Unus mus, sic tenemus. Distinctionem scimus, secreta nescimus: causas non discutimus, sacramenta servamus. 92. Facinus indignum, ut qui generationis suae facultatem non habent, divinae generationis examen sibi arrogent, vindicent potestatem: 538 Negent ergo aequalem Patri Filium, quia non generavit Filius: negent aequalem Patri Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
ter cumdolore & conceptione generauit
Sed absit ut dm̃ ex infirmitate corporis mecia¬
mur: Est quidam uterus paternȩ arcanum
substantiȩ interiusq secr&um: quod non an¬
geli non archangeli. non potestates. & dominationes.
non aliqua creaturȩ potuit pen&rare na¬
tura Cumpatre enĩ semꝑ. & in patre semꝑ
est filius. Cum patre perdis tinctionem
indissociabilem trinitatis a&ernȩ & inpatre
ꝑdiuinȩ unitatem naturȩ : Quis igitur hic
arbiter diuinitatis. qui discutiat patrem
ac filium : illeregenerauerit. iste cur non
generauerit: Seruulum suum aut ancillam
curnongenerauerit. nemo condemnat. Isticon¬
demnant cur nongenerauerit xp̃s. Condem¬
nant enim suam operationem . cum derogant
Nec coniugibus interse cur ñ gener auerint
aut caritas minuitur. aut meritum derogatur
Istiquia non generauit . xp̃iminuunt potesta¬
tem Cur inquiunt filius pater non ẽ : quia
& pater filius nonẽ Curnoniste generauerit :

Expanded text:
ter cum dolore et conceptione generavit. ter cum dolore et conceptione generavit. Sed absit, ut Deum ex infirmitate corporis metiamur. Est quidam uterus paternae arcanum substantiae, interiusque secretum, quod non Angeli, non Archangeli, non Potestates, non Dominationes, non aliqua creaturarum potuit penetrare natura. Cum Patre enim semper, et in Patre semper est Filius: cum Patre per distinctionem indissociabilem Trinitatis aeternae, in Patre per divinae unitatem naturae. 89. Quis igitur hic arbiter divinitatis, qui discutiat Patrem ac Filium: ille, quare generaverit: iste, cur non generaverit? Servulum suum aut ancillulam cur non generaverit, nemo condemnat: isti condemnant, cur non generaverit Christus; condemnant enim sua opinione, cum derogant. Nec conjugibus inter se cur non generaverint, aut charitas minuitur, aut meritum derogatur: isti quia non generavit, Christi minuunt potestatem. 90. Cur, inquiunt, Filius Pater non est? Quia et Pater Filius non est. Cur non iste generavit?
Abbreviated transcription (Latin):
sepe iam diximus. non ad sublimitatem potentiȩ
sed ad ꝓpri&atem refertur naturȩ Nam si
ideo omnipotens pater quia filium hab& . om¬
nipotentior ergo eẽ potuit.siplures baber&
Anuero potentia eius. inuna generatione defe¬
cit At ego ostendam & xp̃m habere filios
ẽ. generatio ꝓpri&atis: Qvod ipsa scriptura nos
dociit. Dicit enĩ iohannes. quia in hoc mundo
erat . & mundus ꝑipsum factus ẽ. & mundus cum
aũt receperunt eum . dedit illis potestatem fili¬
os dĩ fieri. his quicredunt in nomine eius. Didi¬
cimus itaq potestatis eẽ. quod nos filios dĩfecit
Propri&atẽ aũt generationis eẽ oracula diuina de¬
clarant. Dicit enim sapientia dĩ exore altis¬
simi ꝓdiui hocẽ non coacta. sed libera: Nonpo¬
testati obnoxia . sed nata generationis arca no
priuilegio dominationis & iure pi&atis. Deniq
de eadem sapientia. hoc est dedño itũ.alibi
pater dicit. Ex utero anteluciferum genuite

Expanded text:
saepe jam diximus, non ad sublimitatem potentiae, saepe jam diximus, non ad sublimitatem potentiae, sed ad proprietatem refertur naturae. Nam si ideo omnipotens Pater, quia Filium habet; omnipotentior ergo esse potuit, si plures haberet. 86. An vero potentia ejus in una generatione defecit? At ego ostendam et Christum habere filios, est, generatio proprietatis. Quod ipsa Scriptura nos docuit; dicit enim Joannes quia in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . 87. Didicimus itaque potestatis esse, quod 537 nos filios Dei fecit: proprietatis autem generationem esse oracula divina declarant; dicit enim Sapientia Dei: Ex ore Altissimi prodivi , hoc est, non coacta, sed libera: non potestati obnoxia, sed nata generationis arcano, privilegio dominationis et jure potestatis. Denique de eadem Sapientia, hoc est, de Domino Jesu, alibi Pater dicit: Ex utero ante Luciferum genui te .
Abbreviated transcription (Latin):
Sinaturȩ infirmitatem putatis. & ad humana uos
fertis ex empla. eadem patris ẽ natura quȩ
filiiẽ. Itaꝙ aut uerũ filium dicitis & patrin
filio de rogatis. ꝑunitatem eiusdem naturȩ
Sicut enim pater natura d̃s est. ita & filius Deos
aũt ait apostolus. non natura deos eẽ. sed dici
Aut sinegatis eẽ uerum filium. hoc ẽ eius dem
naturȩ. non est ergo genitus Si nonẽ gene¬
ratus filius. nongenerauit pater. Colligitia
itaq uixta sententiam uestram. Ut non sit om¬
nipotens d̃spater . quia generare non potuit:
si non generauit filium. sed creauit. Sed quia
omnipotens pater . cũ iuxta sententiam unm
solus generator omnipotens. generauit utiq
filium non creauit. Uerum ipsimagis quam
uobis credendum ẽ Ille ait genui & frequen¬
ter ait. generationis suȩ testis. Non est ergo
naturȩ . non potentiȩ in xp̃o aliqua. non gene¬
rauit infirmitas. Quia generatio sicut

Expanded text:
Si naturae infirmitatem putatis, et ad humana vos Si naturae infirmitatem putatis, et ad humana vos confertis exempla, eadem Patris est natura quae Filii est. Itaque aut verum Filium dicitis, et Patri in Filio derogatis per unitatem ejusdem naturae sicut enim Pater natura Deus est, ita et Filius: deos autem ait Apostolus non natura deos esse, sed dici; aut si negatis esse verum Filium, hoc est, ejusdem naturae, non est ergo generatus: si non est generatus Filius, non generavit Pater. 84. Colligitur itaque juxta sententiam vestram, ut non sit omnipotens Deus Pater; quia generare non potuit, si non generavit Filium, sed creavit. Sed quia omnipotens Pater, cum juxta sententiam vestram solus generator omnipotens sit, generavit utique Filium, non creavit. Verum ipsi magis quam vobis credendum est. Ille ait: Genui ; et frequenter ait, generationis suae testis. 85. Non est ergo naturae, non est potentiae in Christo aliqua, quia non generavit, infirmitas; quia generatio, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
terna Filio igitur quiderogat. patri dero¬
gat. pi&atem offendit . uulnerat caritatẽ
Nos honorificemus filium. in quopater conplac&
Plac& enim patriut laud&ur filius. in quo ipse
conplacuit. Respondeamus tamen intentioꝵ
eorum. ne eni aurio quodam inuidiam quȩstions
declinasse uideamur Generauit inquit pater.
non generauit filius: quod hic argumentũ in
so usu ñr̃ȩ infirmitatis. frequenter euenire co¬
gnoscimus. ut & infirmi filios habeant. & non
habeant fortiores. Habeant serui & non habe¬
ant dñi habeant in opes. & non habeant qui
potentes sunt. Sed sidicunt & hoc infirmitatis
eẽ. quia homines uolunt filios habere nec pos¬
sunt. quam uis humana non sint conferenda
dinis. intellegant tamen interipsos quoq: ho¬
uoluntatis eẽ generare. sed corporis quali¬
tate Nam si e& potentiȩ . utiq potentior
multos haber& Ergononẽ potentiȩ habere
filios. uel non habere: numquid naturȩ est :

Expanded text:
terna. Filio igitur qui derogat, Patri deroterna. Filio igitur qui derogat, Patri derogat, pietatem offendit, violat charitatem. Nos honorificemus Filium, in quo Pater complacet; placet enim Patri ut laudetur Filius, in quo ipse complacuit. 81. Respondeamus tamen intentioni eorum, ne epilogo quodam invidiam quaestionis declinasse videamur. Generavit, inquiunt, Pater. 536 non generavit Filius. Quod hic argumentum estso usu nostrae infirmitatis frequenter evenire cognoscimus, ut et infirmi filios habeant, et non habeant fortiores: habeant servi, non habeant domini: habeant inopes, non habeant qui potentes sunt. 82. Sed si dicunt et hoc infirmitatis esse, quia volunt homines filios habere; nec possunt: quamvis humana non sint conferenda divinis, intelligant tamen inter ipsos quoque hovoluntatis esse generare, sed in corporis qualitate; nam si esset potentiae, utique potentior multos haberet. Ergo non est potentiae habere filios vel non habere. 83. Numquid naturae est?
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ necesse ẽ tribuant &iam patri Ita cum
omnipotentem filiũ negant. incipiunt quod
nesas dictu ẽ. asserere ꝑfiliũ patrem omni¬
potentem eẽ coepisse: Namsi pergeneratio¬
nẽ omnipotens pater . utiq aut co & ernus pa¬
tri filius ẽ quasi semꝑ omni potens pater
sempiternus & filius Aut si fuit quando non
erat filius sempit̃nus. fuit ergo quando non
erat omnipotens pater Namcũ uolunt dice¬
re. filum aliquando coepisse : in illud recidunt
ut & patris potentiam dicant non semꝑ fuisse.
sed ex filugenatione coepisse Itadum filio dĩ
cupiunt derogare. plus tribuunt . ut contra
fas omne. auctorem paternȩ potentiȩ decla¬
rare uideantur. cum filius dicat: omnia quȩ
pater hab& mea sunt: Hoc ẽ nonquȩ patri ip¬
se tradiderit . sedquȩ a patre iure generationis
acceperit : & ideo filiũ sempiternũ. dicimus
eẽ uistutem Siergo sempi terna eius uistus
atq diuinitas. utiq & potentia eius ẽ sempi¬

Expanded text:
tiae necesse est tribuant etiam Patri. Ita cum tiae necesse est tribuant etiam Patri. Ita cum omnipotentem Filium negant, incipiunt, quod nefas dictu est, asserere per Filium Patrem omnipotentem esse coepisse. 79. Nam si per generationem omnipotens Pater, utique aut coaeternus Patri Filius est; quia si semper omnipotens Pater, sempiternus et Filius: aut si fuit, quando non erat Filius sempiternus; fuit ergo quando non erat omnipotens Pater. Nam cum volunt dicere Filium aliquando coepisse, in illud recidunt, used ex Filii generatione coepisse. Ita dum Filio Dei cupiunt derogare, plus tribuunt; ut contra fas omne auctorem paternae potentiae declarare videantur; cum Filius dicat: Omnia quae Pater habet, mea sunt . hoc est, non quae Patri ipse tradiderit, sed quae a Patre jure generationis acceperit. 80. Et ideo Filium sempiternam dicimus esse virtutem: si ergo sempiterna ejus virtus atque divinitas, utique et potentia ejus est sempi
Abbreviated transcription (Latin):
tem in dĩ uerbo. & obtutum quendam corpo¬
reum &igit & auditum: & putat quod non
possita se quic quam facere filius. nisi quod
facientem uiderit patrem. cum ꝑunitatem ut
diximus eiusdem subftantiȩ. idem uelle atq
lio & in sp̃u sco: Qvodsi homines plerumq
sensuum qualitate discr&i. tamen unius ꝓpositi
intentione concordant. quid depatre nos & dĩ
filio congruit aestimare : cum id quod humana
imitatur caritas. substantia diuina possideat.¬
Quidam &iam hoc ad in ȩqualitatem dĩ patris &
filii obiciendam usurpare consueuerunt. quod
dicant omnipotentem patrem eẽ. quia genera¬
uit filium. negent autem omnipotentem filiũ.
dicentes. quia generare non potuit: Sed uide.
quem admodũ scȩua impi&as. ut dialecti¬
ca philosophoꝵ. se ipsa conuincat. Hac enim
questione. aut co& ernũ patri filium necesse
ẽ sua uoce fateantur . aut si principiũ tempo¬
ris filio alquod adscribunt. principiũ poten¬

Expanded text:
tem in Dei Verbo et obtutum quemdam corpotem in Dei Verbo et obtutum quemdam corporeum exigit, et auditum: et putat quod non possit a se quidquam facere Filius, nisi quod Patrem facientem viderit; cum per unitatem, ut diximus, ejusdem substantiae, idem velletu sancto? 75. Quod si homines plerumque sensuum qualitate discreti, tamen unius propositi intentione concordant; quid de Patre nos et Dei Filio congruit aestimare: cum id quod humana imitatur charitas, substantia divina possideatquidam hoc etiam ad inaequalitatem Dei Patris et Filii objiciendum usurpare consuerunt, quod dicant omnipotentem Patrem esse, quod generavit Filium: negent autem omnipotentem Filium, dicentes quia generare non potuit. 78. Sed vide quemadmodum saeva impietas; ut dialectica philosophorum se ipsa convincat. Hac enim quaestione aut coaeternum Patri Filium necesse est sua voce fateantur, aut si principium temporis Filio aliquod ascribunt, principium poten
Abbreviated transcription (Latin):
cludam us. facit quasi uerbum filius. uoluntatẽ
patris. Uerbum hoc nr̃m. utiq ꝓlatiuum ẽ. syl¬
labȩ sunt. sonus est : & tamen a sensu nr̃o & m̃te
non dis crepat . &quȩ interiore tenemus af¬
fectu. ea tamquam operantis uerbi testatione
signamus. Sed non sermo nr̃ operatur. Solũ
est uerbum dĩ. quod nec ꝓlatiuum ẽ. nec quod
EΝMIΑTΗTON dicunt sed quod operatur &
uiuit & sanat Uisscire quale uerbum: Au¬
di dicentem. uiuum enim uerbũ dĩ & ualidum.
acutissimum. penetrans usq ad diuisionem
animȩ & sp̃s. artuumq & medullarum Ver¬
bum igitur audis dĩ filium. & a patria uo¬
luntate & potestate secernis Audis quia
uiuit. audis quia sanat. noli ergo ñr̃o con¬
parare uerbo Sicenim uerbum nostrum
quȩ non obtutu uiderit. non auditu audierit
loquitur. & loquitur tamen cognita. per
quedam naturȩ humanȩ interna mysteria:
quomodo non impius. qui secundum diuinita¬

Expanded text:
cludamus, facit quasi Verbum Filius voluntatem cludamus, facit quasi Verbum Filius voluntatem Patris. Verbum hoc nostrum utique prolativum est, syllabae sunt, sonus est; et tamen a sensu nostro, et mente non discrepat, et quae interiori tenemus affectu, ea tamquam operantis Verbi testificatione signamus. Sed non sermo noster operatur, solum est Verbum Dei, quod nec prolativum est, nec quod ἐνδιάθετον dicunt; sed quod operatur, et vivit, et sanat. 73. Vis scire quale Verbum? Audi dicentem: acutissimo, penetrans usque ad divisionem animae et spiritus, artuumque et medullarum . 74. Verbum igitur audis Dei Filium, et a patria voluntate et potestate secernis? Audis quia vivit, audis quia sanat: noli ergo nostro comparare verbo. Si enim verbum nostrum quae non obtutu viderit, non auditu audierit, loquitur; et loquitur tamen cognita per quaedam naturae humanae interna mysteria: quomodo non impius, qui secundum divinita
Abbreviated transcription (Latin):
tu memisisti. Vt quam uis expersona homins
incarnis susceptione loqueretur. unitatem
tam̃ paternȩ uoluntatis & operationis ex¬
primer&. quia pater omnia audit. omnia
uid&. quȩ uult filius. Vid& ergo & pater
facientem filium. audit uolentem Deniꝙ
non rogauit. & ex auditum essese dixit
Nec aestimari potest. quia non audit pater.
quod uelit filius. Et ut scias quia semꝑ au¬
ditur a patre. non quasi seruus. nec quasi ꝓ¬
ph&ȩ. sed quasi filius : Et ego inquid sciebã
quia semꝑ meaudis: sed propt̃ turbam quȩ¬
circum stat dixi : ut credant quia tumemisifti
Propter nos igitur. gratias agit. Nec eundẽ
patrem eundemq filium ẽẽ credamus. cum
idem opus patris audiuimus & filii. Nam
ut cognosceres. non quasi infirmũ gratias
egisse. sed quasi dĩ filium semꝑ sibi diuinam
potentiam uindicare : clamauit laZare. ueni
foras Imperantis utiq uox ista ẽ. non p̃cantis
Sed ut adsuperiora redeamus. & ꝓposita con¬

Expanded text:
tu me misisti : ut quamvis ex personae hominis tu me misisti : ut quamvis ex personae hominis incarnati susceptione loqueretur, unitatem tamen paternae voluntatis et operationis exprimeret; quia Pater omnia audit, omnia videt quae vult Filius. Videt ergo et Pater facientem Filium, audit volentem. Denique non rogavit, et exauditum se esse dixit. 70. Nec existimari potest quia non audit Pater, quod velit Filius: et ut scias quia semper auditur a Patre, non quasi servus, nec quasi propheta, sed quasi Filius: Et ego, inquit, sciebam quia semper me audis: sed propter turbam qucircumstat, dixi; ut credant quia tPropter nos igitur gratias agit; ne eumdem Patrem, eumdemque Filium esse credamus, cum idem opus Patris audimus et Filii. Nam ut cognosceres non quasi infirmum gratias egisse, sed quasi Dei Filium semper sibi divinam potentiam vindicare, clamavit: Lazare, veni foras. Imperantis utique vox ista est, non precantisSed ut ad superiora redeamus, et proposita con