comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a lingua mea. Eusq nue ꝑ singulos dies corruo ꝑ ip¬
sam et delinquo. Abbas macharius maior in sciti dicebat
fratribus. Post missas eccłam fugite fratres. & dixit ei
umus fr̃. Pat̾ quid habemus fugere amplius a solitudine
ifta : Et ille respondebat digitum suum ponendo in ore
dicens. Istud est qd̃ fugienlũ dico. Et sic intrauit in cellam
suam : et claudens ostium seclebat solus. Dirit abb sisois.
quia ꝑregrinatio nr̃a in hoc ẽ ut teneat homo ossuum
Dirit abb̃ sꝑicius. Monachus qui ñ retinec linguam
suam in dic furoris. neq passiones cet̾as poterit aliquando
ihibe Dixit abb̃ longinus abbati lucio. Habeo tres cogi¬
tationes. Unam ut ad ꝑegrinandum ꝑgam. Et responclie
ei senex. Si ñ tenueris lingam quocumq ꝑrereris ñ eris
hegͥnus: s refrena hic linguam tuam. et eris hic etiã uere¬
grinus. Er̃ int̾rogauit abbatem sisoi dicens. Desidero cus¬

Expanded text:
a lingua mea: et usque nunc per singulos dies corruo per ipa lingua mea: et usque nunc per singulos dies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius major in Scythi dicebat fratrunus fratrum: Pater, ubi habemus fugere amplius a solitudine ista? Et ille respondebat digitum suum ponendo in ore, dicens: Istud est quod fugiendum dico. Et sic intravit in cellam suam, et claudens ostium, sedebat solus. Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc est ut teneat homo os suum. Dixit abbas Hyperitius: Monachus qui non retinet linguam suam in tempore furoris, neque passiones caeteras poterit aliquando prohibere. Dixit abbas Longinus abbati Lucio: Habeo tres cogitationes: unam, ut ad peregrina pergam. Et respondit ei senex: Si non tenueris linguam, quocunque perrexeris, non eris peregrinas. Sed refrena hic linguam tuam, et eris etiam hic peregrinus. Frater interrogavit abbatem Sysoi, dicens: Desidero cus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cultus iusticte silentium. Uidelicet indicans quia
m̃tis iusticia clesolatur. quando ab immoderata locutio¬
ne ñ parcitur. In iacobus ait. Siquis putat se reliosũ
eẽ ñ refrenans linguam suam sed seducens cor suum
huiꝰ uana ẽ religio. Praui homines sicut insensu le¬
ues sunt. ita in locutione p̃cipites. & reticere ꝑtractando
negligunt que locuntur. S quod leuis conscientia
concipit. leiior ꝓtinus lingua producit. ꝑsemet ip¬
sam nos ueritas admonet clicens. Om̃e uerbũ ocio¬
sum qd̃ locuti fuennt homies redlent rationem
de eo in dic uidicii. Ociosum quippe uerbu ẽ qd̃ aut
ratione itiste necessitatis. aut intentione pie humili¬
tatis caret. Si gͦ ratio de ocioso sermone exigitur pen¬
semus que multiloquio pena maneat. in quo etiam
ꝑ noria u̾ba peccatur. Dirit aliquando abbas sisoi.
Creie crecie quia ecce.xxͣx annos habeo qd̃ ñ clep̃cor dm̃

Expanded text:
ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans quia ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Pravi quidem homines, sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquuntur, sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua producit. Per semetipsam nos Veritas admonet dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddentaut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. Dixit aliquando etiam abbas Sysois: Crede, crede, quia ecce triginta annos habeo, quod non deprecor Deum
Abbreviated transcription (Latin):
sui cognitionem ñ sufficit: quia ꝑ multiloquiũ sparsa.
a sec̾to se intime considerationis excludit. Totam uͭ se insi¬
diantis hottis uulneribus detegit: quia munitione custo¬
die se ñ circumcludit. Unde in ꝓuerbus scriptum ẽ. Sicut
urbs patens et absq murorum ãbitu: itauir qui ñ potest
in loquendo cohibe spm̃ suum. Qui enim murorum silen¬
tium ñ habet. patet mimici iaculis ciuitas mentis. Et cũ se
ꝑ uerba extra semet ipsam eicit: aꝑtam se aduersario osten¬
dit. Plerumꝙ ꝑ quosdam gradus desidiosa mens in foue¬
am lapsu impeditur. Et clum ociosa uerba cauere neg¬
gligimus. ad noria ꝑuenimus: ut pͥus loqui aliena li¬
beat. & post modum detractionibus uitam de quib
loqumur mordeat. adextremum uͦ usq ad aꝑtas lni¬
gue contumelias erumpat. ꝑ effrenationem lingue semi¬
nantur stimuli. oriuntur rixe. accenduntur faces ocdio¬

Expanded text:
sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia se munitione custodiae non circumcludit. In Proverbiis scriptum est : Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. Quia enim murorum silentium non habet, patet inimici jaculis civitas mentis, et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Plerumque per quosdam gradus desidiosa mens in foveam lapsa impellitur, et dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus vitam eorum de quibus loquimur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Per effrenationem linguae seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odio
Abbreviated transcription (Latin):
magis ut de uerbis seniorum loquaris quam de scriptura.
Piculum enim est non paruũ. Dixit senex quia homo si
uerbum quidem habeat. oꝑ.i autem ñ habeat: asimiltbit
arbori habenti folia. fructum autem non. Sicut enĩ arbor
fructibus plena. etiam foliis uiridis: ita et sermo consequit᷑
qui multis utitur uerbis: ledit animam suam. & uir
lingosus ñ dirgetur suꝑ t̾ram. Et si in multiloquio extol¬
lamur: coram dño ñ absolumiur. Uñ melius ẽ ut illud
dñm rogantes dicamus. Pone dñe custodiam ori meo
cantes. ut iuigilant᷑ aspiciant quantum a rectitudimᷤᷤ
statu deꝑeunt. dum ꝑ multiplicia uerba dilabuntur.
humana et enim mens aque more circũclausa adsuꝑ¬
iora colugitur: quia illud repetit unde descendit. et re¬
larata cleꝑtt. quia se ꝑ infima inutilit̾ spargit. Quisu¬
per uacius uerbis a silentu sui censura dissipatur: quasi
tot riius extra se ducitur. unde et redire int̾ius mens ad

Expanded text:
magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo consequiturQui multis utitur verbis, laedit animam suam . Et, vir linguosus non dirigetur super terram . Et si in multiloquio extollamur, coram Domino non absolvimur. Unde melius est ut illud Dominum rogantes dicamus: Pone, Domine, custodiam ori meo, cantes, ut vigilantes aspiciant, quanto a rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa, ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur, unde et redire interius mens ad
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahunt. Et eo mortis auctores funt. quo uirus quod
poterant curare noluerunt. Er quidam int̾rogauit par¬
uulum monachum dicens. Bonumẽ loqui an tacere :¬
dicit ei puer ille. Si sunt uerba ociosa dimitte ea. Si aut̃
bona sunt uerba: nõ diu ꝓhrahas sedcito incide qd loqueris
et quiesce. Dirit senex quidam. Taciturnitati operam da:
nichil cogites. et intende cogitationi tue. Siue quiescens in
lecto. siue surtens cum timore dĩ. & hec faciens: maligno¬
rum impetus non timebis. Dixit abbas pastor quia int̾ro¬
gauit abbas moyses fratrem zachariam tempore quo mo¬
riebatur dicens. Quid uides: Et ille cdixit ei. Nichil melus
quam tacere pat̾. Dixit ei. Uerum est fili: tace. dirit quiclam
abbati amon. Sigͦ sit necessitas cum uicino loquendi. uidetꝰ
tibi ut de scripturis cum eo loquans. aut de uerbiset sentẽ¬
tus seniorum: Et dir̃q ei sener.Si non potes tacere bonũ est

Expanded text:
subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Frater quidam interrogavit parvulum monachum dicens: Bonum est loqui, an tacereDicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace. Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
pora: ne aut cum restr̃igi lingua debet. ꝑu̾ba inutilit̃
cdefiuat. aut cum loqui utilit̾ potest semet ipsam pigre
restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis silentium:¬
psalmista considerans ait. Pone dñe custocliã ori meo:
et ostium circumstantie labus meis. Non enim poni ori
suo parietem. sed ostium petit: qd̾ uidelicet aꝑitur et cba¬
uditur. Uñ et nob̃ dicendum caute est. quatenus os disc̾te
et congiuo tempore uox aꝑiat.⁊ rursum congruo tacitur¬
nitas claudat. Admonencli sunt enĩ ut qui sic ꝓrimos
sic̃ se diligunt. minime illis taceant. unde eos iuste rep̃h¬
endunt. uocis medicamine utrorumq saluti concurrit᷑.
dum ab illo qui infert actio praua compescitur. et ab ħ
qui sustinet doloris feruor uulnere aꝑto temꝑatur. Qui
ꝓrimorum mala respiciunt et tam̃ in silentio lingua
p̃munt. quasi conspectis uulneribus usum medicaminiᷤ

Expanded text:
pora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter pora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis Psalmista considerans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute dicendum est, quatenus os discrete et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Admonendi sunt enim singuli ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini
Abbreviated transcription (Latin):
nectdum inuenistis. Post om̃s uero: dixit abbati ioseph. Tu
quomͦ dicis uerbum hoc: et ille respondit. Hescio. Et dirit
abbas antomus. Uere abbas ioseph solus inuenit uiam. qͥ
nescire se respondit. Er̃ quidam introgauit senẽ dicens.
Si quis fratrum attulerit ad me cle foris sermones. iuis abb
cdicam ei ut nõ eos afferat ad me. & respondit ei senex. Noli
Et cdicit fr̃. quare: Respondit senex. Quia nec nos potiumꝰ
id custodire. & dixit fr̃. Quici gͦ debet fieri : Et respondit
ei senex. Si uolumus taciturnitatem seruare: suficit mod̃
Scriptum nanq ẽ. Sapiens tacebit usq ad tempus. Ut
nimirum cũ opoitunum considerat. post posita censu¬
ra silentii loquendo que congruutit in usum se utili¬
tutis impendat: de tacendi atq loquenddi censura: per
salomonem dicitur. Tempus tacendi et temyus loquen¬
di. discrete quippe uicissitudinum pensanla sunt tẽ¬

Expanded text:
Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciturnitatem servare, sufficit proxScriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt in usum se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
factis bene loquitur: qui alios bonis eremplis edificat.
Mali mala respondent ꝓ bonis: et aduersa pio optimis.
temptatio u̾bi que fous ipugnat. tolerantie iurtute cleuic¬
ta disceclat. Dicebat quidam patrum. Quia dũ selerent
aliquando semores et loquerentur sermonem cle edifica¬
tiomibus. erat int̾ eos unus p̃uidus. et uidit angłos manꝰ
agitantes ⁊ lauantes eos. Uut autẽ locutio uenisset seculanꝰ
discedebant angli et uolutabantur porti in medio eorum.
pleni fetoribus ut polluerent eos. Cum autem loquerent᷑¬
rursus deedificatione: uenientes iterum angli lauabant
eos. uenerunt aliquando senes. ad abbatem antonium:
et erat cum eis etiam. ibb̃ ioseph. Uolens autem. abb̃ antoniꝰ
probare eos. mouit sermonem de scripturis scĩs et cepit int̾¬
rogare aiumoribus quid eẽt hoc aut illud uerbum. Et
singuli eorum dicebant. pro ut poterant. Ille autem dicebat.

Expanded text:
Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis. tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut autem locutio venisset saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens autem abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
um quedã parua rutiorum uerba nõ eiutomus: in¬
magno lingue. prolabinur cumine. Et dum facta q̃¬
ctam nõ grauia lib̾e ac sine metu cõmtitimus. a pociora.
scelera. et horrericla. peccandi consurtudinena. labimur.
Uani sermonẽs. in oĩe. xp̃siani ẽẽ nõ debent. Nam siẽ ma¬
los mores bona colloquia corrigunt:ita praua colloqͥr
bonos mores corrũpunt Slistodia ori ponitur: dũ quisq ñ
se iustum. seci qd magis uerũ ẽ. peccatorem fatettir. Mauunt
suꝑos ponit. qiti bonis oꝑb lingue excessumoperit. Manũ
suꝑ os ponit. qui male locutionis culpas bone actionis uela¬
mine tegit. Quadrimocla ẽ dicendi ratio quam p̃uidendũ::
quid. quando. cui. uel quomͦ aliquid proferatur. Bonum
quippe bene loquitur: qui ea que recta sunt hunuliter
annuntiare uidetur. Corde bene loquitur: qui caritatẽ
ñ simulat. Ore bene loquitur:qui ueritatem annuntiat

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad pejora scelera horrenda peccandi consuetudine labimur. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationum tumultibus in corcde comymuntur. Aare
significat mentem hommis et quasi fiuctus maris. sunt co¬
gitationes m̃tis que aliquando ꝑ iram tumescunt. per
grãm tranquille fiunt. ꝑodium cum amaratudine de¬
fiunt. Mens quippe humana quot temptationes pati¬
tur. quasi tot fiatibus mouetur Plerunq m̃tem homi¬
nis tumultus cogitationum depnmit.: ira ꝑturbat. q
cum recedit ira. succelit inepta leticia . Fr aliquis int̾¬
rogauit quosdam patrum. si polluitur homo quando
sordidas cogitat. Et alii dicebant. etiam polluitur. aAli
clicebant. alii nõ: quia si polluitur non possumus sal¬
uari nos qui idiote sumus. Sed hoc ꝑtinet acd salutem
si ea que cogitamus coporalit nõ fecenmus. Dix̃ quidã
senex. Non quia intrant cogitationes male in nos con¬
dempnamur ereo sed si male utimur cogitationibus.
fit enim ut et ꝑcogitationes naufragium patiamur: et
ideo cogitationibus coronemur: De Sermone. xXXUI.¬

Expanded text:
cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare significat mentem hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per Dei gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque mentem hominis tumultus cogitationum deprimit, ira perturbat, et cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Frater quidam interrogavit quosdam Patrum utrum polluitur homo quando res sordidas cogitat? Et alii dicebdicebant: Non; quia si polluitur, non possumus salvari nos, qui idiotae sumus; sed hoc pertinet ad salutem, si ea quae csenex: Non quia intrant cogitationes malae in nos, condemnamur ex eo: sed si male utimur cogitationibus et illis assensum praebemus. Fit enim ut et per cogitationes naufragium patiamur, et pro cogitationibus coronemur. CAPUT XXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
a conspectu iudicis iam filetu int̾ueniente deletum ẽ.: ad
animum ꝑcogitationem redit. Et deuicta culpa ad delec¬
tationem rursus in serpere mntur atq inantiquocerta¬
mine diutma pulsatione reparatur. ita ut qd pͥus egit ĩ
corꝑe. hoc inportitna cogitatione post modum uͥsetur ĩ
mente. Cũ nichil foris oꝑe agitur. sedd sola intus cogitatio¬
ne peccatur districto se reatu mens obligat. nisi hoc soluiti¬
tis lamtis tergat. Plerumq aurẽ corcdis terrenarum cogita¬
tionum turba dum ꝑftrepit claudit. atq in secretaniũ
m̃tis quantominus curanim tumultuantium sonus cõ¬
pescitur. tanto amplius uox p̃sidentis uidicis ñ auditur.
Non nunquam inipso oiationis nr̃e sacͥficio importue se
cogitationes ingerunt. que hoc rape uel maculare ualeant
qd̾ in nob̃ clõ fientes immolamus. Om̃s qui uel illicita ap¬
petunt. uel in hoc mundo uideri aliquid uolunt. densis

Expanded text:
a conspectu judicis jam fletu interveniente deletum est, ad a conspectu judicis jam fletu interveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius erat in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum versetur in mente. Cum nihil foris opere agitur, sed sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque aurem cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque intra secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Nonnunquam in ipso orationis nostrae sacrificio importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant quod in nobis Deo flentes immolamus. Omnes qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantia circa cordis est custodiam adhibenda. quia
aut bone aut male rei ibi conistit origo. Nam sicut scrip¬
tum est ex corcde exeunt cogitationes male. Itemq si pͥus
ꝓͣue cogitationi resistimus. in lapsu oꝑis non incurrimꝰ.
Ulerumq ex bonis oꝑibus dicimus quantã uite mundiciã
in cogitatione construamus. Pene cuncta bona oꝑa excogita¬
tione ꝓcleunt. sed sunt non nulla cogitationis acumina.
que exoꝑatione nascuntur: Nam sic̃ ib anima opus sumi¬
tur: ita rursus ab oꝑe animus eruditur. ualde necesse est
ut cum cogitatio ertra usum ducitur: ꝓtinus mentis
oculus ad oꝑa tr̃asocta reuocetur. In sola nõ nunquam
cogitatione delinquitur: et quia usq ad opus ñ ꝑuenit
culpa. neq ad cruciatum ꝑuenit penitentia. Sed cogi¬
tata affuctio m̃tem cicius erigit: quia nimirum tantũ¬
modo cogitata iniquitas polluit. Sepe namq hoc quoci

Expanded text:
observatio circa cordis est custodiam adhibenda, quia observatio circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae rei ibi consistit origo. Nam, sicut scriptum est. ex corde exeunt cogitationes malae , unde si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. Plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus. Pene cuncta bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur. In sola nonnunquam cogitatione delinquitur, et quia usque ad opus non pervenit culpa, neque ad cruciatum pervenit poenitentia. Sed cogitata afflictio mentem citius erigit, quia nimirum tantummodo cogitata iniquitas polluit. Saepe namque hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
resecanda ẽ: postea cogitatio. Prius praua oꝑa: postmodũ
desideria. Uicissimi autemet a cogitatione oꝑa ꝓcedunt:
et ab oꝑe cogitatio nascitur. Quam uis et si ab oꝑe malo
quisꝙ uacet. ꝓ solius tam̃ praue cogitationis malicia
nõ ertt. in nocens. Unde et dñs ꝑ isaiam. auferte inquid
malum cogitationum ur̃arum ab oculis meis. Non enim
solum factis s et cogitationibus delinquimus. si eis illici¬
te occurrentibus delectemur. Sicut uiꝑa afiliis in utero
positis lacerata pimitur. ita cogitationes nr̃e in tra nos
enutrire occidunt. Et concepte int̾ĩus iuꝑo ueneno con¬
sumunt. animnamq nr̃am crudeli uulnere ꝑimunt.
Dum unus qitisq diuma illuminatione p̃uenttur stasi
molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed cdĩ seruus
uclitio timoris clĩ temptam̃ta asemet ipso reicit. bonisꝙ
intra obiectis cogitationibus tupes a se repellit. Magna

Expanded text:
resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Dum unusquisque divina illuminatione pervenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei tentamenta a semetipso rejicit, bonisque introjectis cogitationibus turpes a se repellit. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
uitia in transmigratione ceciderunt. Erat̃ int̾rogauit
senem licens. Si incurrerit monachus in peccatum . &
affugatur ꝓ eo quia de ꝓfectu inclet̾iorem statum ꝑuene¬
rit. et laboret donec resurgat: Respondens aut̃ senex clicẽs.
Monachus in temptationem incurrens: sic ẽ tanquã clomꝰ
que cecidit. Et si sobrius fuerit in cogitatione sua. reedificat
eam inueniens macherias ad edificium ꝓfuturas habens
posita fundam̃ta. et lapiles. iarenam. et cet̃a que sunt
edificationi necessaria. Eita uelocit̃ eiꝰ fabrica ꝓficit. Itaẽ
monachus si in temptationem ceciderit et conu̾sus fuenit
ad dñm habet plurimũ apparatum. Meditationẽ diui¬
ne legis. psalmodiam. opus manuum. que sunt funda¬
i ꝑtita est causa peccandi. id est oꝑis et cogitationis.¬
Quor̃ unũ iniquitas dicitur quod oꝑe geritur. ali¬
ud iniusticia qd̃ cogitatione admitiur. Pnus aut̃ actio

Expanded text:
vitia in transmigratione ceciderunt. Frater interrogavit vitia in transmigratione ceciderunt. Frater interrogavit senem dicens: Si incurrerit monachus in peccatum, et affligatur pro eo quia de profectu in deteriorem statum pervenerit, et laboret donec resurgat? Respondens autem senex dixit: Monachus in tentationem incurrens, sic est tanquam domus quae cecidit. Et si sobrius fuerit in cogitatione sua, reaedificat eam inveniens materias ad aedificium profuturas, habens posita fundamenta, et lapides et arenam, et caetera quae sunt aedificationi necessaria, et ita velociter ejus fabrica proficit. Ita est monachus, si in tentationem ceciderit, et conversus fuerit ad Dominum, habet plurimum apparatum, meditationem divinae legis, psalmodiam, opus manuum, quae sunt fundaatione. Bipartita est causa peccandi, id est, opere et cogitationequorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio
Abbreviated transcription (Latin):
respicit. reuertenti sinum pietatis expandit. Uocem gͦ pꝰtertũ
monentis audimus. si post peccata humili et contrito coi¬
de reuertimur. Debemus gͥ pietatem uocantis erubescere. si
iusticiam uolumus formidare: qua tanto grauior imꝓbi¬
tate contemnitur. quanto et contemptus adhuc uocare ñ
ad babylonem: ibi liberabis. Babylon quippe: confusio int̾¬
p̃tatur. Sepe enim qui post quam inconfusionem uiciorũ
ceciderit. erubescens mala que ꝑpetrauit ad penitentiam
redit. seq asius lapsibus bene uiuendo engit. Quid gͦ iste nͥ
usq ad babylonem uenit et ibi libatus est: Non nunquam
quisq erubescens mala que fecit se contra se erigit et bene
op̾ando ad statum rectitudinis redit. In baby. lone itaq li¬
beratus est qui ꝑdiumam grãm oftenditur etiam de con¬
fusione saluatus. Propħa S ad transim grationem loquit᷑.
cum illos increpat qui ab statu recditudins ad errous

Expanded text:
respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si post peccata humili et contrito corde revertimur. Debemus igitur pietatem vocantis erubescere, si justitiam nolumus formidare, quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non usque ad Babylonem, ibi liberaberis . Babylon quippe confusio interpretatur. Saepe enim qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo, erigit. Quid ergo iste, nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus est? Nonnunquam quisquam erubescens mala quae fecit, contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque liberatus est, qui per divinam gratiam ostenditur etiam de confusione salvatus. Propheta ergo ad transmigrationem loquitur, cum illos increpat, qui a statu rectitudinis ad erroris
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem ut finiculum: qui tarlat conuerti addm̃. Tra¬
here est enim miquitatem: moram facere inquitati. Uncle et
psalmus. Prolongauerunt iiquitates suas: dñs iustus co¬
cidet ceruices peccatorum. De post rumã qͥ surgere queat.xxxu.
eccata carnis erꝑti. saltim post naufragiũ peccare me¬
tuat. et ꝑdicionis sue discrimina uel cognita ꝑhorrescãt
dicendum est lapsis ut p̾t̾ita peccata considerent. atq
mimmentia deuitent. quatenus transactas culpas ad me¬
moriam reuocent. & pollui in futuris erubescant. Admonen¬
clisunt peccata carnis exꝑti ut iugilanti cura conspiciant.
post delicta nob ad se redeuntibus dds̃ quomͦ sinum sue pieta¬
ceptorem tuum. et aures tue audient uerbum post tergum
monentis. Hec ua ambulate ꝑ eam. E cet̾a. Onĩipotens deus
quasi post tergum nos subsequens monet. quia etiam post
culpam ad se redire ꝑsuadet. auersum reuocat. cõmissa nõ

Expanded text:
quitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Traquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cervices peccatoreccata carnis experti, saltem post naufragium peccare metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant. Dicendum est lapsis ut praeterita peccata considerent, atque imminentia devitent, quatenus transactas culpas ad memoriam revocent, et pollui in futuris erubescant. Admonendi sunt peccata carnis experti, ut vigilanti cura conspiciant post delicta nobis ad se redeuntibus Deus quomodo sinum suae pietaentes praeceptorem tuum, et aures tuae audient verbum post tergum monentis. Haec est via, ambulate per eam, etc. . Omnipotens Deus quasi post tergum nos subsequens monet, quia etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non
Abbreviated transcription (Latin):
metu cõmittitur. Istis fomitibus quasi quibusdã gradi
bus coalescit om̃e peccatum. Cogitatio namq pͣua: delec
homo implicatus quadam catena uitiorum tenetur astͥc¬
tus. ut ab ea euelli nequaquam ualeat. nisi diuma gr̃a ma¬
num iacentis apphendat. Peccatum admittere: cacdere ẽ ipu
teum. Consuetudinem uͦ peccancli facere: os putei est cangus¬
tari. ne is qui cecidit ualeat exire. Sed inttlum etiam deus lib̃¬
enim miserante peccata dimittuntur. quo protegeare fit
ne  cleterius peccando eatur. Proptẽa metuendum est confi¬
tentibus ita posse saluari: ne forte dum expectamus auiciis
sanari. et uitia multiplicemus. ⁊ salutem nõ ad ipiscamur:
Ergo studeamus aut non cadere. aut cito conu̾si alapsu con¬
surgere. Mora peccandi immanitatem facit sceleris. Uñ et
ꝓpħa. Ue inquit qui trahitis iniquitatem infimiculis uani¬
tatis. et quasi uiculum plaustri peccatum. Trahit enim mi¬

Expanded text:
metu commetu combus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delechomo implicatus quasi quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis appteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coangustare, ne is qui ceciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberenim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in deterius peccando eatur. Propterea metuendum est confidentibus ita posse salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. Mora peccandi immanitaPropheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim ini
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sequentium sunt crimiũ causa ut illa que sequiĩ
sit p̃cedentiũ pena. Precedentium peccatorum poena ipsa uo¬
catur incluratio: ueniens de cłiuina iusticia. Hinc est qd̾ ait
ꝓpłia. Indurasti cor nr̃m. ne timeremus te. Aliudẽ nõ pec¬
care amore clilectionis dĩ: aliud timore supplicii. Qui
enim amore caritatis dĩ nõ peccat. horrescit om̃e malum
amplectendo iusticie bonum. Nec eum cdelectat pec¬
catum: etiam si sceleris impunitas ꝓmtatur. Qui uͦ
sola pena supplicii seuiciam repͥmit: qũauis ñ erpleat
opus peccati. uiuit tam̃ in eo uoluntas peccandi. doletq
sibi illicitatum. qd lex ꝓhib̾et dmoscitur. Iue gͦ mercedẽ
boni oꝑis ꝑcipit qui amando iusticiam facit. nõ is qͥ eã
solo metu inuitus custodit. Om̃e peccatum antequam
adinitiatur. amplius ꝑtimescitur. Qũauis autem gͣue
sit dũ in usum uenerit leue eristimatur. et sine ullo

Expanded text:
peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio, veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te . Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec cum delectat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. Omne peccatum antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quamvis autem grave sit, dum in usum venerit, leve existimatur, et sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
mento minorum peccatorũ maioia cõmitunt ꝑeocata: ut
durius feriantur ꝓmagius sceleribus qui de magnis corrigi
nõ nouerunt. Iudicio aut̃ diumo in reatu nequore labun¬
tur qui distingere maiora sua facta contemnunt. Multi
enim acrimme corruunt incrimen. qd clĩ cogintionem
habentes. timorem eꝰ negligunt. Et quẽ nouerunt ꝑ
scientiam: pactionem non uenerantur. Iclõq cecantur
diuimo uidicio punienda cõmittere. et inpenam cõmissi
facmoris facinus detius adclere. Sepe peccatum attius pec¬
cati causa est. quod cum cõmittitur aliud er tpso. qͣn sua
soboles oritur. sicut solet nasci libido ex nimia uentris
in gliuuie. Pena uͦ peccati peccatum adimittitur: qñ
ꝓ merito cuiꝰq peccati deo deserente in aluid peccatimi
cetius itur de quo amplus qui admiserit sordidetur.
frgo p̾cedens peccatum. causa est sequentis peccati. Se¬
quens uͦ peccatũ pena est p̃cedentis delicti. Precedentia itaq

Expanded text:
mento minorum peccatorum majora committi non debent pemento minorum peccatorum majora committi non debent peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque sinuntur divino judicio punienda committere, et in poenam commisso facinori facinus deterius addere. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod dum committitur, aliud ex ipso quasi sua soboles oritur: sicut nasci solet libido ex nimia ventris ingluvie. Poena vero peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati Deo deserente in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor modis cõmittitur peccatum incorde: qͣtu¬
or ꝑpetratur et oꝑe. Admittitur in corde suggestio¬
ne demonum. clelectatione carnis. consensione
mentis. defensione elationis. Cõmitutur ope nũc latent᷑.
munic palam nũc consuetucdine. uunc despatione. Istis g
quott modis peccatum geritur. Hoc ẽ itmnorantia infir¬
tia desmquere.Graunis industria: q infirmitate pecear
In clustria namq peccat: qui studio ac delibatione m̃tis
malum agit. Infirmitate autem. qui casu uel p̃cipitatio¬
ne clelinquit. Nequius aut̃ et de inclustria peccant. q̃ non
solum non bene uiuunt. sed etiam& bene uiuentes si pos¬
sunt. a uentate diuertunt. Sunt peccata leuia que abin¬
cipientibus quotidiana satis factione purgantur. que tam̃
a perfectis uiris uelud magna crimina euitantur. quid
ant homines de magnis sceleribus agere debent. qñ etiam
ꝑfecti lerua queq delicta quasi grauissima lugent : Ex ꝑi¬

Expanded text:
Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuQuatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et opere. Corde: suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Opere: nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo 216 atur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirtia delinquere: gravius industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit. Infirmitate autem, qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed etiam et bene viventes si possunt a veritate divertunt. Sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris velut magna crimina evitantur. Quid autem homines de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta quasi gravissima lugent? Experi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe eiꝰ sunt ipsos inhabitat: quia ipsi sunt templũ eiꝰ. Et si
subnpiat mentib electbrum cliabolus. ñ aut̃ in eis requiescit¬
sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidĩ mox ercitat᷑
ut exeat ab electis. Non nulli quos auido iam ore diabolus
deuorauerat. rursus diumi iudicii occulta miseratione ab
es ore enpuntur et salun restituuntur. Nam sepe multos
quos antiquus hostis luxurie uoiagine mersos tenuit poten¬
tia diuina ꝑp enitentiam ab es faucib trarit. Multa iustꝰ
adũsa in anima patitur instigatione demonum: sed talib
temptam̃tis ꝑire uite et̾ne non potest. quaa pus dñs ad
damnationem culpe non reputat. qd de sue maiestatis ꝑmis¬
su. nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus. ubi ꝑ cu¬
piditatem uel uoluntatem defiectimus. Uui uͦ iuolenter
addicunur & sifacinus ⁊ si fiagitium ndest miseria tam̃
ꝓ flagitio et facmore est. Sed qui chm̃ pro irrogata miseria¬

Expanded text:
corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Et si corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Et si subsicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae cotia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat, quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi per cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinere est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescat. Diabolus scõs om̃s non temptando possidet: s.
temptando ꝑsequitur. Nam quia non in eis intrinsecus
regnat: contra eos ertrisecꝰ pugnat. E qui intius amisit
dominũ: ertius cõmouet bellum. Diabolus qñdo clecipere
quemquam querit. prius naturam unius cusq intendit:⁊
inde se applicat. unde aptum hominem. ad peccandũ ins¬
pererit. Ex ea parte homines diabolus temptat.qua eos ꝑer
crescentem humorem facile inclinari ad uicia conspicit. ut
sccłm humous consꝑsioneni adhibeat et temptationẽ lege
balaam qui infigura diaboli contra popłm dĩ ex ea parte ꝑ
ros. Nlam quia et alicubi deducit ñ eam ꝑ aliam partẽ mittit
nisi ubi impetum eiꝰ intendit. Aluid intrare in mentem. cuiͦ¬
quam diabolum: aliud uͦ in habitare est. Namet in corda
scõrum incͥditur dum malas suggestiones insmuat. sed ñ¬
inhabitat incis quia in siuĩ corpꝰ nõ eos transducit. Iui uͦ in

Expanded text:
pertimescat. Diabolus sanctos homines non tenendo possidet, sed pertimescat. Diabolus sanctos homines non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat; et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. Diabolus quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. Aliud est intrare in mentem cujquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in
Abbreviated transcription (Latin):
ba quia simpler. Icleo aut̃ cor nõ habens. quia ignara
prudentie est. In oculis carnalium diabolus t̾ribilis est:¬
moculis electorum terror eiꝰ uilis est. Ab increclulis ut leo¬
timetur: a fortibꝰ in fide ut uermis contempnitur. atqꝙ al
momtum ostensus repellitur. Diabolus enim serpens ẽ
iubricus. cuiꝰ si capiti idẽ prme suggestioni nõ resistit.
totus in intima cordis dum nõ sentit᷑ illabitur. lem¬
tationum diabolicarum: inicia fragilia sunt. Que siñ
caueantur secl ꝑusum inconsuetudinem transeant. ĩ
nouissimis fortit᷑ conualescunt ita ut nunquã aut cum
dificultate uicantur. dum in tota uita cliabolus p̃uari¬
dictum. Et tu insidiab̾is caltanto eiꝰ. Quia nuntrũ homi¬
nem que diabolus incursu p̃tente uite nõ decipit. m̃o
iuissimis supplantare disponit. Proinde quamuis qͥsq
semꝑ humilis caueat. semꝑq ne in fine ruat sollicitus

Expanded text:
ba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara ba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. In oculis in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incretimetur; a fortibus in fide ut vermis contemnitur, atque ad momentum offensus repellitur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota vita diabolus praevaridictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisqusemper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
muret tu tam̃ si te occupauerit infirnitas corꝑis. noli prs¬
ilanimis fieri. neq moleste suscipias. quia ipse ddñs ꝓte
coccitat de om̃ibris. Nienquid sine ipso uiuis : Pacient gͦ
ferre debes. et rogare eum ut donet tibi que expediunt.
hoc ẽ ut quod uoluntas ipsius est facias. &e sede cum paci¬
in hac uita pulsatur. unde et optet ab hoc scło funcli¬
tus euelli quo et erumnis careat. & fixam illic securta¬
tem inueniat. Non amplius temptat electos cliabolus
quam dĩ uoluntas ꝑmittit: temptando aut̃ scõrum
ꝓfectibus seruit. Et si nolens utilitati tam̃ scorũ seruit
diabolus quando eos temptationibus siuis nõ decipit.
sed pocius erudit. Sollicite ostis insidias intelligere parit̾
et cauere dĩ seruum oportet. Sicq ininnocentia uite exis¬
tere simplicem. ut tam̃ oporteat cum simplicitate eẽ pru¬
clentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet. iurta

Expanded text:
muret, tu tamen si te occupaverit infirmitas corporis, noli pusmuret, tu tamen si te occupaverit infirmitas corporis, noli pusillanimis fieri, neque moleste suscipias, quia ipse Dominus pro te cogitat de omnibus. Nunquid sine ipso vivis? Patienter ergo ferre debes, et rogare eum ut donet tibi quae expediunt, hoc est, ut quod voluntas ipsius est facias, et sede cum patiin hac vita pulsatur, unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. Non amplius tentat electos diabolus, quam Dei voluntas permittit. Tentando autem sanctorum profectibus servit. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudit. Sollicite hostis insidias intelligere pariter et cavere Dei servum oportet, sicque innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Nluisꝙ ai semptationem animum p̃paretre dẽdet. Mi¬
mus enimidum pspatur temptatio grauat. diure aict̃
ueaue sa nõ spatã acluenerit. Sapientis est contia am̃a
acduers ante meditari. nec inuenire casus cdebet. que
bona gue citpumt. pacianti etiam mala pͣsentaq̃
pliorrescunt. amii ad faciliorem eritum dũ. ĩnor puio¬
at. srrciatis impellat. dauid psalmista ait. tnei mis
feitio n a pssurri qide crrumdecdit me: erultatio mea
redime me acireum dantibus me. Ecce qi ias ui noctene¬
ssiram nominat. et tam̃ liberatorem suum int̃ angristi¬
as erutrationem uocat. Foris quidem nor erat incireun¬
datione pssure: sed intus carmima resonabant cde con¬
solatione leticie. Electus quisꝙ dum circundari se p̃¬
ssuris narrat &. tamen dm̃ sibi erultationem nomi¬
nat: ꝓcidubio quasi ca̾men in noctȩ cantat ut ad
subsequentis uite diem felir ꝑuemat. dix̃ quidam
sener. Si uenerit homini temptatio undiq enĩ multi¬
plicantur trbulationes ut pusillammis fiat & mur¬

Expanded text:
quisque ad tentationem animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec evenire casus debet, quem bona quae cupiunt, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescunt; atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. David Psalmista ait: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Ecce quasi in nocte pressuram nominat, et tamen liberatorem suum inter angustias exsultationem vocat. Foris quidem nox erat in circumdatione pressurae, sed intus carmina resonabant de consolatione laetitiae. Electus quisque dum circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi exsultationem nominat, procul dubio quasi carmen in nocte cantat, ut ad subsequentis vitae diem felix perveniat. Dixit quidam senex: Si venerit homini tentatio undique enim multiplicantur tribulationes ut pusillanimis fiat et mur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑa cdeiciunt. aduersa uero erudiunt. Idõꝙ uiri scĩ
constantia ita portare debet aduersa: ut frangi ñ qͥat
Tumc magis sunt dĩ oculi suꝑ iustos: qñdo eos astigi
ab iniquis ꝓuidentia suꝑna ꝑmitut. Nam tunc eis gau¬
dia disponuntur et̃na: quando pͣsenti tribulatione ꝓ¬
bantur. Om̃s uite huiꝰ tribulationes. aquis comparan¬
tur p̃feuntibus. Propt̾ea quia si quid in hac uita
tribulationis acciderit nõ stat secl celert᷑ transit. Q
inte future pͣmia diligent᷑ excogitat: mala oñna
p̃sentis uite equanimit᷑ portat. qm̃ ex illius dulce¬
ddine huiꝰ amaritudinem tempat. & ex et̾nitate illiꝰ
breittat eni licũ despicit transitoriam. quia dũ dolore g¬

Expanded text:
 dejiciunt, adversa vero crudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comparantur praetereuntibus. Propterea quia si quid in hac vita tribulationis acciderit, non stat sed celeriter transit. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat: quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeternitate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. Quia vero