comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
effugi non possunt. Qui diuitias exciuium opp̃ssione
congregare student. Aliquodies iudices boni minis¬
tros habent rapaces. quorum scelere coinquinant᷑
sinon phibent rapacitatẽ illoꝵ. Hi malienis pere¬
unt peccatis. quia non solum ut egregius mun¬
di doctor ait. Qui faciunt. sed qui consentiunt
facientibꝰ. digni efficiunt᷑ moite ꝑ petua. Sepe
iudices pͣui cupiditatis causa sed dona considant:
iudices praui. luxta ꝓphe u̾bum. quasi lupi uespe
non relinquunt inmane. Hoc ẽ de p̃sentis uite cõ¬
modo tantum cogitant. De futuro aut̃ nichil.
luporum more cuncta rapientes. et uix pauca pau¬
ꝑibus relinquentes. Iracundus iudex iudicii ex¬
amen plene contueri non ualet: quia caligine
furoris non uidet claritatẽ iustitiȩ. Nonẽ ꝑsona
iniudicio considanda. sed causa. Scriptum ẽ enĩ.
non accipies ꝑsonã inudicio. Iniqui iudices er¬
rant inueritatis sententia. dum intendunt qua¬

Expanded text:
effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties judices boni ministros 139 habent rapaces; quorum scelere coinquinantur, si non prohibent rapacitatem illorum. Hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait, qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni efficiuntur morte perpetua . Saepe judices pravi cupiditaJudices pravi, juxta prophetae verbum, quasi lupi, vespere non relinquunt in mane; hoc est, de praesentis vitae commodo tantum cogitant, de futuro autem nihil, luporum more cuncta rapientes, et vix pauca pauperibus relinquentes. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipias personam in judicio. Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intendunt qua
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs qui recte
iudicat. stateram in manu gestat. Iutroq
cia reddet peccati sententiam: Pro nusericordia.
peccati temꝑet pęnam. Quȩdam uero sunt aui¬
dice bono ꝑęquitatem corrigenda: Quȩdam itaq
ꝑmisericordiam indulgenda: sine ꝑsonarum accep¬
tione debent ee iudicia. Nichil enim iniqͥus ẽ. quã
munera acciꝑe iniudiciis. Quia mun̾a ęxcecant
in quo enum iudicio dicit dñs udicabitis. iudica¬
bitur de uobis. Qu a ꝓpt̃ udex dm̃ tudicem time¬
at. ne forte dõ iudicante dampnet᷑. Qui innocen¬
tes damnat uel impios iustificat ꝓmuneribus
uel cuiꝰlibet psone amore uł odio. Nemo pnei¬
pum stultos uel impbos iudices ponere debet.
Nlam stultus pignauiã ignorat iusticiã. inꝓbus
aut̃ ꝑ cupiditatem subutit ipsam quam dicit
ueritatem. Pene grauiꝰ lacerant̾ pauꝑes a prauis
iudicibꝰ quã acruentissimis hostibꝰ. Nullus enĩ
p̃do tam cupidus malienis. quam iudex iniquus
insuis. Peiores sunt hostibus iudices iniqui.

Expanded text:
Omnis qui recte judicat, stateram in manu gestat. In utroqtia reddat peccatis sententiam pro misericordia peccati temperet poenam. Quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigenda, quaedam per misericordiam indulgenda. Sine personarum acceptione debent esse judicia. Nihil enim iniquius est, quam munera accipere in judiciis: quia munera excaecant In quo enim judicio, dicit Dominus, judicabitis; judicabitur de vobis . Quapropter judex Deum judicem timeat, ne forte Deo judicante damnetur. Qui innocentes damnat, vel impios justificat pro muneribus; vel cujuslibet personae amore vel odio pum stultos vel improbos judices ponere debet. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores sunt hostibus judices iniqui.
Abbreviated transcription (Latin):
uel adiutorio habere poterit boni. Sicut ipsa ue¬
ritas in euangłio discipulis suis ait sine me nichil
Ercuius uiti radice multi malitie germinare ui¬
dent᷑ ramusculi. Inde iactantia. arrogantia. indigna¬
tio. discordi a. inanis gloriae cupido. et hypocrisis id ẽ
simulatio boni oꝑis. Cum de se homo uult laudari
quod se age uescit. immo pene om̃ia que fẽcit. eo te¬
nore agit. ut ab hominibꝰ laudet᷑. De quibꝰ ipse dñsait
Amen dico uobis. receꝑunt m̾cedem suam. Cuiꝰ mor¬
bi medicina ẽ recordatio diuine bonitatis. ꝑ quam
omĩa bona nobis conlata sunt. que habere uidemur.
et iam  ꝑꝓpetua ipsius dĩ caritas. in cuius laudem om̃ia
agere debemus. quicquid boni in hoc seculo opemur.
Et magis desiderare adõ laudari indie retributionis
et̃ne. quam ab homine quo libet in huns transitorie
uite conũsatione. Hisunt octo totius impietatis du
ces cum exercitibus suis. et fortissimi contra humanũ

Expanded text:
vel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Vevel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil pEx cujus vitii radice multi malitiae germinare videntur ramusculi: inde jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis, id est, simulatio boni operis, cum de se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, ut ab hominibus laudetur, de quibus ipse Dominus ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . bi medicina est recordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur; etiam et perpetua ipsius Dei charitas, in cujus laude omnia agere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur, et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine quolibet in hujus transitoriae vitae conversatione. ces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum
Abbreviated transcription (Latin):
ticia salutaris ẽ quando de peccatis suis animꝰ.
contristat᷑ Peccatoris. et ita contristat᷑ ut confessionẽ
et penitentiq̃ agere quęrat. Et conuti se ad dñm
desideraͣt. Alia ẽ tristicia huius seculi. quȩ mortem
opatur animȩ. quȩ nichil inbono opere ꝓficere ua¬
let. quẽ animum ꝑt̾bat. et sepe in desꝑationem mit¬
tit. et futurdrum spem abstulit bonorum. Ex ip¬
sa nascitur malitia. Rancor animi. pusillanimi¬
tas. a maritudo: desꝑatio. sepe etiam et p̃sentis ui¬
tȩ nulla delectatio. Quȩ uincit᷑ leticia sp̃itali. et¬
spe futurorum. et consolatio  scripturarum. uel
frat̃no inspiritali iocunditate conloquio.¬
ana gloria ẽ dum homo appetit inbonis suis
laudari: et non dat dõ honorem. Nec diuine
inputat gratie quicquid boni fecit. sed quasi exse
habeat. uel secularis dignitatem honoris uel sp̃ital
decorem sapientiȩ. Bum homo nichil absq dĩ gr̃a

Expanded text:
titia salutaris est, quando de peccatis suis animus titia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono opere proficere valet, quae animum perturbat, et saepe in desperationem mittit, ut futurorum spem abstollat  Ms., auferat bonorum. Ex ipsa nascitur malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vitae nulla delectatio. Quae vincitur per laetitispe futurorum, et consolatione Scripturarum, vel fraterno in spiritali jucunditate colloquioVana gloria est, dum homo appetit in bonis suis laudari, et non dat Deo honorem sed sibi: nec divinae imputat gratiae quidquid boni facit, sed quasi ex se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
De accidia.
ccidia ẽ pestis que dõ famulantibꝰ multum noc̾e
ꝓbat᷑. Dum ociosus homo torpescit indesideriis
animȩ suȩ letatur. nec in adiutorio frat᷑ni laboris
hilatescit. sed tantum concupiscit. et desiderat. et
otiosamens ꝑ om̃ia discurrit. Hȩc ẽ quȩ maxime
monachos excutit de cella inseculum. et de regu¬
lari conusatione ecit eos in abrupta uitiorum.
Quicum miserabilem obsidet mentem. multis eam
inficit miseriis. que multa docet mala. De qua
nascitur somnolentia. Pigritia oꝑis boni instabili¬
tas loci. ꝑuagatio deloco in locũ depiditas laborandi.
fessionem temptationis quã inmente habet. ꝑ sta¬
bilitatem loci et ꝓpositi suratq exercitium. Cuuis¬
libet artis. et laboris. uel orationum. et uigiliaruni
instantia. ut numquam ot. osus inueniat᷑ seruus
dĩ. Difficilius inuenit diaboliis temptandi locum
inhomine quem inoꝑe inuenit bono. quã eum quẽ
otiosum repperit. et nichil boni agentem.
de num salutiferum: alterum pestiferum. Tris¬

Expanded text:
De acedia. Acedia est pestis, quae Deo famulantibus multum nocere probatur, dum otiosus homo torpescit in desideriis animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, fessionem tentationis, quam in mente habet, per stabilitatem loci et propositi sui, atque exercitium cujuslibet artis et laboris, vel orationum et vigiliarum instantiam, ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius invenit diabolus tentandi locum homine quem in opere invenit bono, quam in eo quem otiosum reperit et nihil boni agentem. unum salutiferum, alterum pestiferum. Tris
Abbreviated transcription (Latin):
nus pͣdicet᷑ : Tunc ueracit̃ hoc quod aͦit homo bonũ
ẽ. quando dõ placere desidat. Aquo habet quicquid
boni habet uel fecit. Quibona agere uidet᷑. Et ꝑ
hec non dõ sed hominibꝰ placere cupit. Inuanum
laborat. et inuentum seminat. Magnum se unus¬
quisq ẽẽ studeat in suis oꝑibꝰ. sed de magnitudine
sua humanũ non querat fauorem. ne ꝑdat quod
boni faciat hoc se seiat habere non ase sed adeo
Increput beatus paulus apłs qͥtu in suis gloriant᷑
dĩ quod meruit insuã laudẽ conũtit. ꝓcul dubio
uirtutem inuitium transfert. et bonum quod fe¬
cit inpeccatum. Cum enim causa iactantie pau¬
ꝑ pascit᷑. etiam ipsum misericordie opus inpec¬
catum conittit᷑. Quicquid homo boni agit. dõ
querat laudem non sibi. Sicut ipse dñs iȩuar¬
gelio dicit. Sic luceat lux ur̃a coram hominibus.
ut uideant oꝑa ur̃a bona. et glorificent patrem urm

Expanded text:
nus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum nus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non quaerat favorem, ne perdat quod boni faciat, hoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit, in peccatum. Cum enim causa jactantiae pascitur pauper, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. Quidquid homo boni agit, Deo quaerat laudem, non sibi, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea intentione non faciatis bona. ut ab hominib
uanã laudem habeatis. sed quicquid homo faciat
boni. ꝑdĩ amore et salute anme sue et fratna
caritate faciat. Ido ipse dñs dix deqͥbd̃ã qͥ elemosy naᷤ faci¬
unt uel orationes et ieiuma ut ab hominibꝰ laudem¬
accipiant: Amen dico uobis. receꝑunt mercedem
suam. Qui ꝓeo bonũ quod libet facit. ut ab homi¬
nibꝰ laudet᷑. Hec ẽ mces illius quam quȩsiuit. et
nullam adõ sꝑare habet retributionem. Quia
ꝓenis amore ñ fecit. sed pĩna humane laudis iac¬
tantia. Sicut hy pocrite facere solent. Quod
uitium hominibꝰ placendi in bonis oꝑibus. xp̃c ds
fuerunt inuidea. t̾ribili ꝑcutit maledictione
dicens. lle uobis hypocritȩ. Sed scđm apłm: qui¬
głatur in dño gloriet᷑. Qui laudem non appetit.
Nec ꝓcontumelia conturbat. Nec idõ se bonum
existimet homo. quamius ab alio laudet̾. quia deus in¬
spector ẽ cordis. Quid enĩ ꝓdest malo homini. si bo¬

Expanded text:
ut ea intentione non faciatis bona, ut ab hominibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. Ideo ipse Dominus dixit de quibusdam, qui eleemosynas faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibaccipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus placendi in bonis operibus, Dominufuerunt in Judaea, terribili percutit maledictione, dicens: Vae vobis, hypocritae . Sed, secundum Aatur, in Domino glorietur . Qui laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bo
Abbreviated transcription (Latin):
his xp̃iane religionis ductoribꝰ quos opposuimꝰ diabo¬
lice impietatis bellatoribꝰ quatuor p̾sunt duces glorisis¬
simi. quorum nomina hȩc sunt. Prudentia. iusticia. for¬

Expanded text:
his Christianae religionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, for
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa idẽ gula nascit᷑ inepta leticia. scurilitas. lemi¬
tas. uasuloquium. inmunditia corꝑis. instabilitas
mentis. ebrietas. libido. Quia ex saturitate uents
hbido corꝑis congerit᷑. que ꝑ ienima et abstinen¬
tiã et oꝑis cuius libet assiduitatem optime uin¬
citur.

Expanded text:
De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, leviDe qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vincitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. dum in eo ipso peior aliis quo se meliorem
putat. fit etiam ꝑ contumaciã suꝑbia. quando
dispiciunt homines senoribꝰ obedire suis. Ex ip¬
sa uero nascit᷑ om̃is inobedientia. et om̃is p̃sũptio.
et om̃is ꝑtinatia. contentiones. Hereses. arrogan¬
rimum ẽ corꝑale peccatum gula. Idẽ intem¬
perans cibi uel potus uoluptas. ꝑ quã pͥmi pa¬
rentes humani generis parad si felicitatem ꝑ di¬
derunt. et in hanc erumpnosã huiꝰ uite miseriam
deiecti sunt. ubi om̃is homo ꝑpeccatum nascit᷑.
plaborem uiuit ꝑdolorẽ morit᷑. qͥ tͥbꝰ modis regnare ui¬
det᷑ in homine. Idẽ dum homo horam canonicam
et statuam gulȩ causa anticipare cupit. dut
exquisitͥores cibos sibi p̃ꝑare iubet. quã necessi¬
tas corꝑis uel suȩ qualitas ꝑsone exigat. Uel si
plus accipiet in edendo uel bibendo ꝓpt̃ deside¬
ri mntemperantie sue. quam suȩ ꝓficiat saluti.

Expanded text:
aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, haereses, arroganPrimum est corporale peccatum gula, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti.
Abbreviated transcription (Latin):
urtus ẽ. Non inehoantibꝰ p̃mium ꝓmittit᷑. sed ꝑse¬
uerantibꝰ datͣ: semꝑ inuita hominis finis queritur.
qualis sit extremo tempore uitȩ sue. Quia de fi¬
ne suo unusquisq aut iustificat᷑ aut condempna¬
tur. ldõ unusquisq instantissime bona que cepe¬
rit ꝑficere contendat. ut ꝑpetuam a dño mere¬
atur mercedem acciꝑe. de octo iiciis pͥne pal¬
uitioꝵ. E x quibꝰ quasi radicibꝰ om̃ia corruptȩ
mentis uel inca̾sti corꝑis. diu̾sarum uitia pullulant
iniquitatum. De quibus pauca dic̃e ratum duxi-¬
mus. uel exquibꝰ radicibꝰ qui rami uitiose germina¬
tionis crescere uideant᷑. ut sciat unuf quisq radici¬
bus extirpatis. facilius ramos p̃cidere posse. Primũ
uitiũ ẽ sp̃itale. suꝑbia. De qua dicitur initium om̃is
peccati suꝑbia. Quȩ regina ẽ om̃ium malorum.
ꝑquam angłi ceciderunt decelo. que fit excontẽp¬
tu mandatorum dĩ. fit etiam quando adtollit᷑
mens de bonis oꝑibꝰ suis. et se meliorem estimat

Expanded text:
s est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, ut perpetuam a Domino mereatur mercedem accipere. CAPUT XXVII. De vitiorum, ex quibus quasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radicibus exstirpatis, facilius ramos praecidere posse. Primum vitium est spirituale, superbia, de qua dicitur: Initium omnis peccati superbia , quae regina est omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
de formcatione.
ornicatio ẽ om̃is corꝑalis inmundicia. Que solet
fieri exincontinentia libiuiinis. et mollitia anime.
que consentit sue carn peccare. Nlam anima dña
debet eẽ. et imꝑare carm. Et caro famula. et obe¬
dire dñe suȩ. id ẽ racionali anime. Quȩ fornicatio
fit ꝑ cõmixtionem carnis cum femina qualibet. uł
etiam aliꝰquacumq inmundicia ad explendũ libi¬
citas mentis. in constantia oculorum. uel totius eor¬
poris. amor inmodatus. uite sepe ꝑiculum lascuia.
ioca. petulantia. et oĩs in continentia Odium man¬
datorum dĩ. mentis eneruatio. et in iuste cupidita¬
tes neglegentia uite future. et p̃sentis delectatio.
uaritia ẽ nmia diutiarũ adquirendi haben¬
di uel tenendi cupiditas. Que pestis implebi¬
lis ẽ sicut ⁊ dropicus. Qui quanto plus bibit. tan¬
to plus illisitis addita crescit. Sic auaritia quanto
magis habet. tanto plus desidat. Et dum modus
ñẽ illi inhabendo. modꝰ illi ñ erit indesiderando.

Expanded text:
De fornicatione. Fornicatio est omnis corporalis immunditia, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula, et obedire dominae suae, id est, rationali animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum libicitas mentis, inconstantia oculorum vel totius corporis amor immoderatus; saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinentia; odium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates; negligentia vitae futurae, et praesentis delectatio Avaritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, tanto plus illi sitis accrescit  Ms., addita crescit: sic avaritia quanto magis habet, tanto plus habere desiderat. Et dum modus non est illi in habendo, modus illi non erit in desiderando.
Abbreviated transcription (Latin):
regit᷑: infurorem utitur. Ita ut homo sui animi in¬
potens erit. faciens que non conuenit: hec enĩ sicor¬
de insidit omnẽ exunit ꝑiudentiã ab eo faca. Ulec iudiciũ
rectȩ discretionis inquirere. nec honestȩ contem:
plationis uirtutẽ. nec maturitatẽ consilii habere po¬
tit. sedom̃iͣ ꝑp̃cipitium quoddã fac̾e uidet᷑. De
qua idest ira. pullulat tͣimor mentis. rixe contu¬
melia. clamor. indignatio. p̃sumptio. blasphemiȩ.
sanguinis effusio. Homicidia. ulciscendi cupiditas.
iniuriarum memoria: que uincit᷑ ꝑ pacientiam.
et longanimitatẽ. et ꝑ rationẽ intellectualẽ. quam
ds inserit mentibꝰ humanis. et ꝑ recordationem

Expanded text:
regitur, in furorem vertitur, ita ut homo sui animi impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnem eximit providentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inqplationis virtutem, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua, id est ira, pullulat tumor mentis, rixae et contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. Quae vincitur per patientiam et longanimitatem, et per rationem intellectualem, quam Deus, inserit mentibus humanis, et per recordationem
Abbreviated transcription (Latin):
on querit᷑ inxp̃iano initium boni oꝑis. sedfinis.
Quia de fine suo unusquisq uidicabit̃: sunt enim
qui bene incipiunt. et male finiunt conũsationem
suam. Sicut iudas pͥmo apłs et postea ꝓditor dñi.
Et facti sui conscius laqueo se suspendit. Paulus
male cepit. sedbene finiuit. Primo ꝑsequutor.
postea pͣdicator. Uirtus boni oꝑis ẽ ꝑseuerantia.
Ipso dño dicente: qui ꝑseuerauerat usq infinem:

Expanded text:
on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo apostolus, et postea proditor Domini, et facti sui conscius laqueo se suspendit . Saulus  Al., Paulus male coepit, sed bene finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiteor. quẽ admodũ de quodã tuus maro memorat
qͥd ipse fatebat᷑. sed reddere posse negabat: sed in illo
me debitorẽ fateor. inquo me reddere posse ñ nego s.
spondeo. Ipse enĩ mͥ donat unde reddã. qͥ donauit
ut debeã. Nisi enĩ ab illo accipemꝰ: ñ solũ redde. sed
nec ipsum debere possemꝰ. Quid enĩ nobis in uicẽ. nisi cari¬
tatem debeniꝰ: Quodutiq beatꝰ paulus hec loquens fide¬
libꝰ euident̃ ostendit. lemini quicquã debeatis: nisiut
inuicẽ diligatis. Quis aũt fateat᷑ debitũ: si neget acceptũ:
in eo igit qđ nos debe dicimꝰ. ꝓfecto nos accepisse monstra¬
mus. dicit quippe beatꝰ apłs. Quid enĩhabes qđ ñ ac¬
cepisti:. Si aũt accepisti: qͥd głaris quasi ñ accepis: Nam

Expanded text:
profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, quod ipse fatebatur, sed reddere posse negabat: sed illud me debere fateor, in quo me reddere posse non nego, sed spondeo. Ipse enim mihi donat unde reddam, qui donavit ut debeam. Nisi enim ab illo acciperemus, non solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid enim nobis invicem, nisi caritatem debemus? Quod utique B. Paulus haec loquens fidelibus, evidenter ostendit: Nemini quidquam debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debitum, si neget acceptum? In eo igitur, quod nos debere dicimus, profecto nos accepisse monstramus. Dicit quippe B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acce
Abbreviated transcription (Latin):
corde reuolueris. totiens eas pati qͦdãmͦ cõpellaris. Ce¬
ce quantũ boni karitas habetꝰ. ecce quantã laudẽ corã
dõ et hominibꝰ possidet: ut dũ dolet qđ accidit illi
quẽ amat. frequentiꝰ recordando magis ipsa sustine¬
at. Hoc gͦ suꝑẽ: ut quod ipsa naritas face consueuit.
ꝓ nobis iugit᷑ faciatis. Quid aut̃ aliud. nͥ ut illũ in
qͦ nos pure diligitis. ipsũ sẽꝑ ꝓnobis oretis: Sẽꝑ enĩ
caritas ꝓhis quos diligit. poscit: dũ etiã illa quȩ
tuta sunt metuit. Mlecuit aut̃ ñ timoie quẽ ipsa
foras mitcit. nã ꝑfecta karitas foras mittit timorẽ: sed
illo timore. quẽ ñ adtimorẽ s. ad amorẽ habe consueuit.
Timet gͦ: ñ timido timore. s casto. Non enĩ timet formi¬
dine criminis: s robore puritatis. et firmitate uirtu¬
tis. Exigis ame p̃t̾ea debitũ: qđ me celerit̃ dño ad u¬
uante spondeo redditurum. Non enuĩ hoc debitũ sic

Expanded text:
corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Eccorde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet, ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro nobis oretis? Semper enim caritas pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae tuta sunt metuit. Metuit autem non eo timore quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras mittit timorem , sed illo timore quem non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Timet ergo non timido timore , sed casto. Non enim timet formidine criminis, sed robore puritatis et firmitate virtutis. Exigis a me praeterea debitum, quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo redditurum. Non enim hoc debitum sic
Abbreviated transcription (Latin):
modo ad culmen ꝑfectionis ascendere debeas. Nec
te laici habitus. uel conu̾sationis secularis t̾reat qua¬
litas. Quasi meo habitu uite cȩlestis ianuas intrare
non ualeas. Igitur sacut om̃ibꝰ equalit̃ regni dĩ
p̃dicata ẽ beatitudo. Ita õĩ suxu ȩtati. et ꝑsone. e¬
qualit̃ scđm meritorum dignitatẽ regni dĩ patet
introitus ubi non ẽ diftinctio quis eẽt in seculo lai¬
cus uel clericus. diues uel pauꝑ. iunior uel senior. seruꝰ
aut dominꝰ. Sed unus quisq scdm meritum boni
oꝑis ꝑpetua coronabitur gła. Digit a alen.
Ratias ago dño. quod de bono thesauro cordis
bona ꝓferre ñ desinis. Et lingua eukaris quȩ
in bono homine habundat: puritatem tui cordis
insinuat. Quȩ licet diuinitꝰ concessis eloquentie
fluentis exuberet: non tam̃ tantũ credo sermonibꝰ
ex pͥmi. quantũ scio cordis tui penetralibꝰ contine¬
ri. Diuino et enĩ igne succensus. sic nobis iugit̃
conpateris. ut etiã illas tribulationes quȩ licet

Expanded text:
modo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecularis terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter regni Dei praedicata est beatitudo, ita omni sexui, aetati, et personae aequaliter secundum meritorum dignitatem regni Dei patet introitus. Ubi non est distinctio, quis esset in saeculo laicus vel clericus, dives vel pauper, junior vel senior, servus vel dominus: sed unusquisque secundum meritum boni operis perpetua coronabitur gloria. Amen.Gratias ago Domino quod de bono thesauro cordis bona proferre non desinis, Et lingua Eucharis, quae in bono homine abundat, puritatem tui cordis insinuat. Quae licet divinitus concessis eloquentiae fluentis exuberet, non tamen tantum credo sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiũ aut ñ accipiunt aut amittunt. sed adtorm̃tum
tribuit. nec admortẽ animȩ pͥmã inqua nascunt᷑ par¬
iuli. uł inquã sicut beat᷑ iacobꝰ dicit concupiscentia
sua abstracti et illecti recedunt criminosi. sed ad mor¬
tem scdam quam necesse ẽ patiant᷑ retͥbu snte iustissi¬
mo iudice. seu qͥ ante ꝑceptã grãm baptisini discedunt
de scło: siue qͥ muacuũ grãm recipientes pꝰ acceptũ bap¬
tisinũ usq infineni p̃sentis uite malunt serui ẽẽ pecca¬
ti nec uolunt dũ tẽpꝰ ẽ acceptabile et dies salutis conũti
auia sua mala ut uiuant: et ignorantes quia benigni¬
tas dĩ adpenitentiã eos adducit. ipsi scđ̾m duritiã suã
et impeniteus cor thesaurirant sibi irã in die irȩ et re¬
uelationis iusti iudicii dĩ. De illa ergo morte. quam
sibi peccatores manibꝰ et u̾bis accersi erunt. et estiman¬
tes eã amicã defluxerunt: dicit᷑. Nolite zelare mor¬

Expanded text:
beneficium aut non accipiunt aut amittunt; sed ad tormentubeneficium aut non accipiunt aut amittunt; sed ad tormentutribuit. Nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam sicut beatus Jacobus dicit concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi: sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice, sive qui ante perceptam baptismi gratiam discedunt e qui, in vacuum gratiam Dei recipientes post acceptum baptismum, usque in finem praesentis vitae malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile, et dies salutis, converti a via sua mala, ut vivant; et ignorantes, quoniam benignitas Dei ad poenitentiam eos adducit, ipsi secundum duritiam suam, et impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam defluxerunt, dicitur: Nolite zelare mor
Abbreviated transcription (Latin):
minat. ipsa uiuat: ipsa confirmat. Ab ipsa postulo
doceri multo plura quȩ nescio: aquo accepi pauca
que scio. Ipsam rogo: ut p̃ueniente ac subsequente eiꝰ¬
miscdia quecũq salubrit scienda nescio. doceat me.
confirmet me: et afalsis et noxiis eripiat me ut in co¬
gitationibꝰ et sermonibꝰ meis qđ salubrit donat inue¬
niat: et ea faciat de ore meo ꝓcedere. quȩ sunt coram
ipsa pͥncipalit̃ grata. et sic fiant cunctis fidelibꝰ accepta
Quantũ igit᷑ ipsa ueritate que uerũ lum̃ ẽ illuminan¬
te tenebras meas. in huiꝰ questionis scrutatione facultas
mͥ ẽ actenꝰ intelligendi concessa. nichil aliud accipiendũ
existimo inillo sci augustini sermone. quo ad interitũ qͦs¬
dã p̃destinatos confirmat. ñ adint̾itum supplicii ñ delicti
neq admalũ qđ in iuste admittunt. sed adcruciatũ quem
uistissime pariunt᷑. nec ad peccatũ quo pͥmȩ resurrectiõis

Expanded text:
minat, ipsa adjuvat, ipsa confirmat, ab ipsa postulo minat, ipsa adjuvat, ipsa confirmat, ab ipsa postulo doceri multo plura quae nescio, a qua accepi pauca quae scio. Ipsam rogo, ut, praeveniente ac subsequente misericordia, quaecunque salubriter scienda nescio doceat me, confirmet me, et a falsis ac noxiis eripiat me, ut in cogitationibus ac sermonibus meis quod salubriter donat, inveniat, et ea faciat de ore meo procedere, quae sint coram ipsa principaliter grata, et sic fiant fidelibus cunctis acceptaQuantum igitur ipsa veritate quae verum lumen est illuminante tenebras meas, in hujus quaestionis scrutatione, facultas mihi hactenus est intelligendi concessa, nihil aliud accipiendum existimo in illo sancti Augustini sermone, quo ad interitum quosdam praedestinatos firmat, nisi ad interitum supplicii, non delicti: neque ad malum quod injuste admittunt, sed ad cruciatum, quem justissime patientur: nec ad peccatum quo primae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tanti te in p̃destinationẽ ñ tantũ inbono dici. sedetiã
inmalo.dũ in mialo p̃destinationẽ te relegisse diceres.
ipse dolens aiebã. adpenã debitã ñ ad malũ facien¬
dũ posse dici adiã p̃destinationẽ. qđ etiã tu sicut scrip¬
sisti confirmas. Scire
am ut tuear sententiã tuã. hoc ẽ interitũ ñ dici nͥ mor¬
tem. Et adiungis interio legisse tehoc: et asseuerasse
etiã p̃destinasse ppłm adinteritũ. De inde ãmonesut
considerẽ ipsiꝰ loci sermonẽ: et ut doctor meoꝵ dis¬
cipulorũ ñ ut assertor mearũ ꝓpositionũ faciã uos se¬
tuitã grãm largiente modulũ possũ ꝓpͥe paruitatis
agnoscere: sub illo uno dño atq magistro in eiꝰ scola
hoc ab illo uͦ dño ac magistro nr̃o postulare ñ desi¬
et sine elem̃tis littarũ eo dulciꝰ quo secretiꝰ ueritas loqͥt̃.
ueritati obedire atq consentire ualeã. ipsa ueritas illu¬

Expanded text:
tanti te mihi, praedestinationem non tantum in bono dici, sed etiam tanti te mihi, praedestinationem non tantum in bono dici, sed etiam in malo, dum in malo praedestinationem te relegisse diceres, ipse docens aiebam ad poenam debitam, non ad malum faciendum, posse dici aliam praedestinationem. Quod etiam tu, sicut scripsisti, confirmas. Scire am, ut tuear sententiam meam, hoc est interitum non dici, nisi mortem. Et adjungis, interim legisse te hoc, et asseverasse etiam praedestinatum populum ad interitum. Deinde admones ut considerem ipsius loci sermonem, et ut doctor meorum discipulorum, non ut assertor mearum propositionum, faciam vos seatuitam gratiam largiente modulum possum propriae parvitatis agnoscere, sub illo uno Domino atque Magistro, in ejus schola hoc ab illo vero Domino ac Magistro nostro postulare non desiet sine elementis litterarum eo dulcius quo secretius veritas loquitur veritati obedire atque consentire valeam, ipsa veritas illu
Abbreviated transcription (Latin):
dine religens. auditu cauto. pede tẽpt̃i paululũ retrac¬
taui: ubi ait. Non ẽ qui faciat bonũ. ñ ẽ usq ad unun.
Et sine aliqua nebula. et sine aliqua dubitatione exp̃ssit
int̾pres ipse uerissimꝰ: genꝰ tale hominũ quod ñ faciat
bonum eẽ pͣdestinatũ utiq ad int̾itũ. utq ut tuus sermo
p̃fati scĩ uiri fulciret᷑ eloquio: eadẽ uba que abeato au
mꝰ augustinꝰ. De illo enĩ bono dictum hic debemꝰ acciꝑe.
quod ubi ait ds̃ de celo respexit suꝑ filios hominum.
ut uideat si ẽ intelligens aut requirens dm̃. Hoc ergo
bonũ quod ẽ requirere dm̃ ñ erat qͥ faceret. ñ erat
usq adunũ: sed in eo genere hominũ qđ p̃destinatum
ẽ adinteritũ. Hic dicta scĩ augustini det̾minans. et
adme intentionẽ tuax dirigens litterarũ. dicis sentire
me iã cur iterũ hec inculces: scilicet quod sepiꝰ reluc¬

Expanded text:
dinem relegens, auditu cauto pedetentim paululum retracdinem relegens, auditu cauto pedetentim paululum retractavi, ubi ait: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et sine aliqua nebula, sine aliqua dubitatione expressit interpres ipse verissimus, genus tale esse hominum, quod non faciat bonum, illud praedestinatum utique ad interitum. Atque ut tuus sermo praefati sancti viri fulciretur eloquio, eadem verba, quae a beato Aumus Augustinus: De illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat 5 si est intelligens, aut requirens Deum . Hoc ergo bonum, quod est requirere Deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum quod praedestinatum est ad interitum. Hic dicta sancti Augustini determinans, et ad me intentionem tuarum dirigens litterarum, dicis sentire me jam cur iterum haec inculces, scilicet quod saepius reluc
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe positas aut solutas. queso ut ñ ad c̃temptũ uel
fastidiũ redigas . s. obliuioni patient̃ ignoscas. p̃ser¬
tim cũ illã de spũ scõ quã ego etiã epistola ñ inuen¬
ta recolui. silentio p̃t̾renequiui. Sed quia tu cunc¬
tarũ si que forsitan st̃ sine dubio meministi: ñ te¬
pigeat ut te rescribente cõmemorer. Et spero in quan¬
tũ dñs adiuuerit nr̃a responsio subsequet᷑: si p̃ceden¬
tis ur̃e orationis adiutorio fulciat᷑. Primȩ igit̾ questio
scriptũ ẽ. quia dñs dat sapientiã. etͦ facie eiꝰ sapientia et
intellectꝰ. hoc conuenientius atq cõmodiꝰ arbitratꝰ sum.
ut tã u̾ba tua quã brati augustini quȩ intua epła po¬
suisti. reuoluerẽ: ut his relectis faciliꝰ agnoscat tã inten¬
tio quã etiã solutio questionis. Legitime inquis librũ
de ꝑfectione iusticie hominis testimoniũ ꝓpħe inor¬

Expanded text:
opere positas aut solutas, quaeso ut non ad contemptum vel opere positas aut solutas, quaeso ut non ad contemptum vel fastidium redigas, sed oblivioni patienter ignoscas; praesertim, cum illam de Spiritu sancto, quam ego, etiam epistola non inventa, recolui, silentio praeterire nequivi. Sed quia tu cunctarum si quae forsitan sunt sine dubio meministi, non tepigeat, ut te rescribente commemorer. Et spero quia in quantum Dominus adjuverit nostra responsio subsequetur, si praecedentis vestrae orationis adjutorio fulciatur. CAPUT III. Prima quaestio scriptum est, quia Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus , hoc convenientius atque commodius arbitratus sum, ut tam verba tua quam beati Augustini, quae in tua epistola posuisti, revolverem: ut his relectis, facilius agnoscatur tam intentio quam solutio quaestionis. Legenti me, inquis, librum de Perfectione justitiae hominis, testimonium prophetae in or
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq muneris gr̃a: siuc cũ nos ad se querendũ
dormientes exsuscitat: seu cũ se inueniendũ nobis
querentibꝰ donat. Qui ꝓfecto nullatenꝰ inuenitur.
erer quot uel quarũ tibi eem debitor questionũ. duas
ad p̃sens epłas potui repperire. unã continentẽ sc̃i au¬
gustini u̾ba quȩ in libro de ꝑfectione iusticiȩ homuinis
de his qͥ ad iuteritũ p̃destinati sunt int̃ alia posuisse
rit. Cum gͦ has tantũmͦ duas epłas inuenire. t̃cie quoq
sũ ꝓtinꝰ recordat᷑. que mn anotario ñ fuit oblata inqua
memini unã contineri de sp̃u scõ questionẽ. cur sci¬
licet apatre mittendus. ad consecrandũ sacrificium
corporis et sanguinis postulet᷑. He sunt interĩ quatu¬
or questiones. Quarũ tres exduabꝰ epłis tuis. unã uero
memoria suggerente recolui. Quod si forte sunt
alie quas nobis misisti soluendas. nec in hoc inuenis

Expanded text:
utriusque muneris gratia; sive cum nos ad se quaerendum utriusque muneris gratia; sive cum nos ad se quaerendum dormientes exsuscitat, seu cum se inveniendum nobis quaerentibus donat. Qui profecto nullatenus invenitur, erer quot vel quarum tibi essem debitor quaestionum, duas ad praesens epistolas potui reperire. Unam continentem sancti Augustini verba, quae in libro de Perfectione justitiae hominis, de his qui ad interitum praedestinati sunt, inter alia posuisse rit? Cum ergo has tantummodo duas epistolas invenirem, tertiae quoque sum protinus recordatus, quae mihi a notario non fuit oblata, in qua memini unam contineri de sancto Spiritu quaestionem: Cur scilicet a Patre mittendus ad consecrandum sacrificium corporis et sanguinis Domini postuletur. Hae sunt interim quatuor quaestiones, quarum tres ex duabus epistolis tuis, unam vero memoria suggerente recolui. Quod si forte sunt aliae , quas nobis misisti solvendas, nec in hoc invenis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodorũ militet increm̃tis ipsa nr̃e necessitas tarditatis.
nis ac disputationis oꝑe ꝓmeo merito ñ concedit᷑: ꝓtuo
mͥ desidio concedat᷑. Neq enĩ inqͥsitionẽ tuã ds̃ inuen¬
tionis effectu fraudari ullaten sinet qͥte ad inqͥrendũ
spualit inflãmauit. cũ ipsius fidele ꝓmissũ nulla rati¬
one casset᷑ dicentis. Pecite et accipietis. querite et in¬
uenietis: pulsate et aꝑiet̃ uob̃̾. Int̾nꝰ igit̾ magist᷑ aqͦ
subsidiũ doctͥne celestis accipimꝰ. ñ solũ inqͥrentibꝰ nob̃
suorũ aꝑit archana sermonũ. sedut etiã queramꝰ ipse
gratis inspirat affectũ. qđ nec esurię panẽ illũ qͥ de
celo descendit possumꝰ: nͥ ab ipso fastidientibꝰ esuries
det̃: qui se ad saciandos esurientes donare dignat᷑.
Abipso etiã nobisẽ quod ad fontẽ sicientes currimꝰ
qͥse nobis tͥbuit ut bibamꝰ. Ipse igit̾ laudandus ẽ in

Expanded text:
commodorum militet incrementis ipsa nostrae necessitas tarditatis. commodorum militet incrementis ipsa nostrae necessitas tarditatis. nis ac disputationis opere pro meo merito non conceditur, pro tuo mihi desiderio concedetur. Neque enim inquisitionem tuam Deus inventionis effectu fraudari ullatenus sinet, qui te ad inquirendum spiritaliter inflammavit, cum ipsius fidele promissum nulla ratione cassetur dicentis: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Internus igitur Magister, a quo subsidium doctrinae coelestis accipimus, non solum inquirentibus nobis suorum aperit arcana sermonum, sed ut etiam quaeramus, ipse gratis inspirat affectum. Quia nec esurire panem illum, qui de coelo descendit , possumus, nisi ab ipso 4 fastidientibus esuries detur, qui se ad satiandos esurientes donare dignatur. Ab ipso etiam nobis est quod ad fontem sitientes currimus, qui se nobis tribuit, ut bibamus. Ipse igitur laudandus est in
Abbreviated transcription (Latin):
ittere tuȩ fili karissime monime quantũ demon¬
strant delectabilẽ tui animi sinceritatẽ. laudabi¬
lẽq studii spũalis ardorẽ. tantũ nr̃e responsionis
querula benignitate uident̾ arguere tarditatẽ.
tanꝗͣ in eo minꝰ quã debeo te uidear diligere. qđ
inqͥsitionibꝰ tuis ñ curauerĩ celerit̃ respondere. Sed
crede mͥ sic̃ incaritate xp̃i ꝑsonã tuã nequaꝗͣ incor¬
de meo contẽptã s responsionẽ meã ñuoluntate
s. occupationũ uarietate dilatã. Ueruntam int̃
ipsas occupationes quas inuitꝰ tolerare cõpellor. tan¬
tũ studio tuo congratulor qnͣtũ tua caritate delec¬
tor. Et eo magis ãplector scm̃ auiditatis tuę ꝓpositũ:
qđ sicut uere spualis negotiator intͣioris hominis
lucra c̃sectans. et cȩlestiũ mͥciũ questũ magis ac magis
ãplific are desid̾ans: pͥmũ qđ ame flagitas debitum
subinde cumulas fenore questionũ: ut scilicet tuorũ

Expanded text:
itterae tuae, fili carissime Monime, quantum demonstrant delectabilem tui animi sinceritatem, laudabilemque studii spiritalis ardorem, tantum nostrae responsionis, querula benignitate, videntur arguere tarditatem. Tanquam in eo minus quam debeo te videar diligere, quod inquisitionibus tuis non curaverim celeriter respondere. Sed crede mihi sicut in caritate Christi personam tuam nequaquam in corde meo contemptam, sic responsionem meam, non voluntate, sed occupationum varietate dilatam. Verumtamen inter ipsas occupationes quas invitus tolerare compellor tantum studio tuo congratulor, quantum tua caritate delector. Eo magis amplectens sanctum aviditatis tuae propositum, quod sicut vere spiritalis negotiator, interioris hominis lucra consectans, et coelestium mercium quaestus magis ac magis amplificare desiderans, primum quod a me flagitas debitum, subinde cumulas fenore quaestionum, ut scilicet tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. Quod ipse dñs erechielis uaticinatione testat᷑
dicens. Dabo uobis cornouũ.: et spm̃ nonũ dabom
uobis. Et auferet᷑ cor lapideũ de carne uĩa: et dabo
uobis cor carneũ: et sp̃m meũ dabo inuobis. Et faci¬
am ut iniuistificationibꝰ meis ambuletis: et iudicia
mea obseruetis et faciatis. Dat gͦ ds̃ cor nouũ ut¬

Expanded text:
gratiam. Quod ipse Dominus Ezechielis vaticinatione testatur, gratiam. Quod ipse Dominus Ezechielis vaticinatione testatur, et dabo uobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uobis; et auferetur cor lapideum de carne uestra, et dabo uobis cor carneum. et spiritum meum dabo in uobis et faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis et iudicia meaobseruetisetfaciatis. et post
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iħu. seu cũ iustũ iuste glorificat piusq quos iustifica¬
uit illos et glorificauit. eadẽ sit oꝑatio gr̃ȩ. quȩ me¬
ritũ hominis bonũ et initiat adiusticiã et consum¬
mat adgłam: pͥus inchoans in homine uoluntatẽ
bonam deuide eãdem uoluntatẽ adiuuians inchoatã.
ut eadem uoluntas et diuino bono bona sit et dui¬
no adiutorio malam suꝑare concupiscentiã posit.
et dõ ꝑficiente talis pꝰ modũ ipsa uoluntas sit ut ma¬
lam concupiscentiã habere ñ possit. de sic inp̾senti
uita gr̃ȩ adiutorio infirmitati ñcedat. infuta aut̃
gre beneficio infirmitatẽ ñ habea . et nc recreet᷑ con¬
tinuo iuuamine medicaminis: tunc uͦ fruat̾ et̾na
plenitudine sanitatis. Hec aut̃ dc̃ sicut inpdestina¬
tione semꝑ habuit: sic ꝑ grãm p̃destinauerat sicit
facit. Predestinationis itaq ipsiꝰ insinuat᷑ agnitiocũ
dicit scriptura. Et pꝑat̃ uoluntas adño. Non autem
obaliud p̃ꝑata dicit᷑: nisi quia danda p̃dicit᷑. a quo

Expanded text:
ia quos justificavit, illos et glorificavit , » eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam: primo in homine inchoans voluntatem bonam, deinde eamdem voluntatem adjuvans inchoatam, ut eadem voluntas et divino dono bona sit, et divino adjutorio malam superare concupiscentiam possit; et Deo perficiente talis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupiscentiam habere non possit; ac sic in praesenti vita gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura autem gratiae beneficio infirmitatem non habeat; et nunc recreetur continuo juvamine medicanunis: tunc vero fruatur aeterna plenitudine sanitatis. Haec autem Deus, sicut in praedestinatione semper habuitfacit. Praedestinationis itaque ipsius insinuatur agnitio, cum dicit Scriptura: Et praeparatur voluntas a Domino . Non autem ob aliud praeparata dicitur, nisi quia danda praedicitur. A q
Abbreviated transcription (Latin):
te miscłia. bonui quod uult facere ualeat. Utrũq aut̃
p̃destinando d̃ p̃ꝑauit in illa incõmutabili uoluntate.
inqua sic futurũ effectũ hominis renouandi disposu¬
it: ut eius uoluntas in oꝑe nouo noua ẽẽ non possit.
Bonat etiã gr̃am digno in retributione m̃cedis et̾ne.
ut scilicet siue cũ impiũ pie iustificat iustui¬

Expanded text:
te misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem te misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem praedestinando Deus, et praeparavit in illa incommutabili voluntate, in qua sic futurum effectum hominis renovandi disposuit, ut ejus voluntas in opere novo nova esse non possit . Donat etiam gratiam digno in retributionem mercedis aeternae, ut scilicet sive cum impium pie justificat justu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mali ad hoc qđ male oꝑant̃. aconcupiscentia
sua abstracti et illecti. sed ad hoc quod iuste paciunt᷑
inuiti. Predestinationis enĩ nomine ñ aliqua uolun¬
tatis humane coacticia necessitas expͥmit᷑: sed mise¬
ricors et iusta futuri oꝑis diuini sempit̃na dispositio
p̃dicat᷑. Deo aut̃. mniscdia et iudiciũ cantat ecclesia
Cuiꝰ hoc op̃e in homine: ut occulto uoluntatis sue
ñ tam̃ in iusto consilio. aut gratuitã miscđiam p̃roget
misero. aut debitam iusticiã rependat iniusto. Immo
aut misericordit̃ debittui donet. qđ siuellet iuste pos¬
set exigere. aut iuste cũ usuris quod suũ ẽ exigat: et
iniquo debitori quod debet iniquitatibꝰ reddat. Ac
sic aut istũ proisus indignũ miscđia p̃ueniat: aut
illun Pi Ipse enĩ donat gratis indig
no gram: qua iustificat᷑ impiꝰ illuminat᷑ munere bo¬
ne uoluntatis. et facultate bone oꝑationis. ut p̃ueni¬
ente misericordia bonũ uelle incipiat: et subsequen¬

Expanded text:
sunt mali ad hoc quod male operantur, a concupiscentia sua abstracti et illecti, sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa futuri operis divini sempiterna dispositio praedicatur. Deo autem misericordiam et judicium cantat Ecclesia, cujus hoc opus est in homine, ut occulto voluntatis suae, non tamen injusto, consilio, aut gratuitam misericordiam praeroget misero, aut debitam justitiam rependat injusto. Imo aut misericorditer debitori donet quod si vellet juste posset exigere, aut juste cum usuris quod suum est exigat , et iniquo debitori quod debetur iniquitatibus reddat. Ac sic, aut istum prorsus indignum misericordia praeveniat, aut iat. Ipse enim donat grno gratiam, qua justificatus impius illuminetur munere bonae voluntatis, et facultate bonae cooperationis; ut praeveniente misericordia bonum velle incipiat et subsequen