comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstruxit: cũ t̾ra qm ibi delega¬
uit eidẽ mat̾ qͣm dui uixerit
cõcedat᷑. Hec ꝓ philippo. Reliqͣ
hec pauca ꝓ nob̾. ip̃o qͥdem inti¬
mãte immo uͦ inspirance dõ
adicienda putauimꝰ: hortari
uos in caritate p̃sum̃tes. ne ca¬
suri głam mũdi qͣi stantẽ as¬
piciatis. ⁊ uẽ stantẽ amittatis:
ligatis. ⁊ sic uos ⁊ ur̃a ꝑdatis:
ne blaudiẽs p̃sens ꝓsꝑitas sui
uob̾ finẽ abscondat᷑ ⁊ adu̾sitas
sñ fine suocedatͥ ne leticia tẽ¬
quẽ parit. ⁊ pariat quẽ oꝑit.¬
et ne mors longe ẽẽ putet᷑. ⁊ pͣoc¬
cupet imꝑuidũ. ⁊ uita dũ lõ¬
ga expectat᷑ cito deserat male
ꝯsciũ: sicut scriptũ ẽ. Cum
dixerint pax ⁊ secitas. tẽ subi¬
tane̾ suꝑueniet eis int̾i̾tus
tãqm inucero habenti: ⁊ ñ ef

Expanded text:
construxit, cum terra quam ibi delegaconstruxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temquem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ ñ curiosus tantũ spec¬
tator. s ⁊ deuotꝰ habitator⁊
t̾rene huiꝰ. cui arabie mons
sina cõiunctus ẽ. q̃ setuit cũ
filiis sius : s lib̾e illius q̃ est
ata. hec requies illius sicut ipẽ
ꝓmiccit in scłm scli : elegit eam
in habitationẽ sͥ: eo qd̾ apud
eam sit ⁊ si nundũ uisio certe
expectatio uere pacis: illius
uciq de qua dicit᷑. Pax dĩ q̃¬
rũ. hoc suũ bonũ. ⁊ si desuꝑ ac¬
cepit in ur̃o tñ benep lacito
eface̾ cupit immo se fac̾e cõfidit:
sciens uos sapientis ñ ignora¬
piens sit gła patris. Rogat
⁊ nos cũ illo ⁊ ꝓ illo. qͣtinus de
p̾benda sua qd̃ ip̃e suis credi¬
torib ꝯstituit. ĩmobilit̾ stare
faciatis: ne inaliquo frauda¬
tor qd̾ absit debiti.⁊ p̃uaricator
pacti inueniat᷑. ⁊ ita munꝰ contͥ¬
ti cordis qd̃ offert cotidie ñ recipi¬
at᷑: dũ fr̃ qͥspiã habet aliquid
adu̾sus eũ. Precat᷑ deinde ut
domꝰ ꝙͣ ip̃e mat̾ sue in t̾ra eccłe

Expanded text:
us tantum spectator, sed et devotus habitator, et terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae est ata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 rum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorapiens sit gloria patris . Rogat et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae in terra Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
in alioꝵ negotiis
totiens exauditus sum:
puto in ꝓpͥo ñ cõfundar. Ego
dñe mi in causam archiep̃i mei
meam duco: ut pote m̃brũ ꝙdͦ
nil a se ducat alienũ. quod c̃a¬
pitis sic. Qd̃ cñ ñ dice̾m si ho
ip̃e s assũpsiss honorẽ: ⁊ nõ
mag̃ a deo uocatꝰ tanqͣm a¬
aron. Nec enim ab alio esti
tain facile ꝯuenert̃ in eum:
tatio ulla fuerit. Q merito.
Est quippe illustris. ñ minꝰ m̃¬
tis generositate qmͣ sangͥnis:
est scientia. ẽ uite honestate.
Deniq fame eius integritas.
nec ĩuraci quidem dentẽ ue¬
retur. Qd̃ gͦ de cali ⁊ tali mͦ
honoris plemtudine que sola
de ẽ. garidia plebis sue ꝯsu¬
cta benignitate. ĩmo debi¬
ta lib̾alirate accumulet.
Hoc uinu̾sa eccli̾a instan¬
tissima supplicatõe deposcit:
hoc puer ũr solita p̃sũptione
efflagitat.

Expanded text:
in aliorum negotiis toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Netam facile convenerunt in eum; tatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de tali et tali modo quatur; et honoris plenitudine, quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione deposcit: hoc puer vester solita praesumptione efflagitat.
Abbreviated transcription (Latin):
legũ canonũq ꝯtẽptor. frõ¬
tosus ad ue̾condĩa. in sensatꝰ
ad metium. in flexibił ad pi¬
etatẽ. ad iram p̃ceps. audax
ad facinꝰ:. ꝓnus ad iniurtas.
Et miror quomͦ uir religi¬
osus abb̾ case di. in monacho
suo. tot⁊ tanta uitia. aut igno¬
rare possit. aut dissimulare.S

Expanded text:
legum canonumque contemptor. Fronlegum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare.
Abbreviated transcription (Latin):
dionem carcloci abb̃em. ue¬
stro ꝯspectui p̾sentat᷑ puto sa¬
tis apparet̾. ⁊ lacessenti ĩ uiria.
et ĩnocentia patientis. ⁊ in¬
curia iudicis. Deniq uolen.¬
tia calũmpniantis. ⁊ inopia
gere ad urãm p̃sentiã: ñ re¬
putans laborẽ uie. ñ expensa.
ñ ꝑicł̾m tẽꝑis. Dedit matiꝰ mor¬
ci: ne uiuat ĩꝑturbatõe qͥetiꝰ
amator. Clem̃ter q̃so respici¬
te suꝑ egenũ ⁊ pauꝑem : nͨ
fiustra ur̃is pat̾nis aurib
ĩtimatus sit tantillar̃ uiri¬
ũ tantꝰ labor ⁊ dolor. Olim ꝑ
epłas semel ⁊ scd̾o. testificatꝰ
sum uobis. de homine illo.
qui huic mͦ calũpniat᷑ qͦd
sui ee̾t ⁊ p̾uaricator ꝓpositi:
⁊ monastii dissipator. Aũc aũ
⁊ flens̾ dico ĩimicit crucis xͥ.
uiolentissimũ opp̾ssorẽ: ⁊ ca¬
lũpniatorẽ pauꝑm. Qui ꝓ¬
ret: inꝓxima passim more ty¬
rannico debachat᷑. Monachũ
habitu m̃tiens : reexhibet
unũ de p̾donib. Oĩno ĩme¬
mor reglãriũ obseruatioñ:

Expanded text:
donem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia gere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim per epistolas semel et secundo testificatus sum vobis de homine illo, qui huic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dico violentissimum oppressorem, et calumniatorem pauperum: qui pret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium observationum,
Abbreviated transcription (Latin):
suo haimerico di gr̃a dia
claresce. Nisi qr ur̃am noui ⁊ cix¬
ca afflictos cõpassionẽ. ⁊ ꝯtͣ ꝓt̾¬
uos indignationẽ: oportune
ĩportune ĩstarẽ uob̾ ꝓ magistͦ
wilłmo mandunensi et sociis
enis: cõpellarẽ uos adu̾sus op¬
p̾ssores ⁊ calũpniatores eoꝵ. Nc̃
aũt sufficiat memorasset urm̃
est oꝑe ꝓbare cito. qd̾ reuera
sufficiãt.

Expanded text:
suo HAIMERICO, Dei gratia diacclarescere. Nisi quia vestram novi et circa afflictos compassionem, et os indignationem, opportune, importune instarem vobis pro magistro Willelmo Mandunensi et sociis ejus; compellarem vos adversus oppressores et calumniatores eorum. Nunc autem sufficiat memorasse: vestrum est opere probare cito quod revera sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut uniꝰ uidł satis face̾ uo¬
luntati: aut utusq saluti.
Uerum si multum eam diligis.
sixp̃m deseras. ut maneas cũ
siꝑpt̾ te perit. Quomodo enim
n ꝑit: que ipm̃ quem peꝑit
ꝑunit: Q hec dicerim: ut tuo
aliquo modo carnali condescẽ¬
dam ꝯsulamq affectui. Cet̾m
fidelis sermo co omni acceꝑtõ¬
ne dignus: ut & sumꝑium
ẽ ꝯtempnere matrẽ. ꝯtemꝑnie
quidixit honora patrem et
matrem: ipẽ õ dixit. qui a¬
mat patre aut matrem plus
qmͣ me: non ẽ me dignus.¬

Expanded text:
aut unius videlicet satisfacere voaut unius videlicet satisfacere voluntati, aut utriusque saluti. Verum si multum eam diligis, e, si Christum deseras ut maneas cum si propter te perit. Quomodo enim non perit, quae ipsum quem peperit, perimit? Et haec dixerim, ut tuo aliquo modo carnali condescendam consulamque affectui. Caeterum fidelis sermo, et omni acceptione dignus: etsi impium est contemnere qui dixit, Honora patrem et matrem ; ipse etiam dixit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus
Abbreviated transcription (Latin):
bum qui ꝑit. s qui ꝑma¬
ne inuitam etnã. Sꝙͥptum
ẽ aũt̃ ꝙ ñ ascendit inmon¬
tem domini: nisi qui ñ accep̃
in uano animã suam S̾ ne
is quidem ñ c̃ fui̾t innocens
manib ormundo corde. Uideris
tu ande tuis hoc oꝑib simul ⁊
cogitationib p̃sumere audras.
Sin aũt. aus attende quid me¬
reatur iniquitas: si sola suffi¬
cit inutilitas ad damꝑnatio¬
nem. E reuera secura ñ erit spi¬
na ul tribulus. uͥ securis in¬
fructuose arbori poni uidebi¬
tur: nec parcet pungenti. qͥ
cias: mat̾no uͦ deuinctus amo¬
re necdum possis abicere quod
iam contempnere noris. Q qͥd
ego ad hec respondebo tͥ ut
matrem deseras: S inhuma¬
num udet᷑. Ut cum ip̃a mane¬
as. S nec ip̃i expedit: ut sit fi¬
lio causa ꝑditionis. Forte ut
et mundo simul milites et xp̃oͤ
S nemopotest duob dnĩs ser¬
iuire. ¶sater tua uult ꝯtͣria
tue ac ꝑ hoc ⁊ sue ip̃ius saluti.
Fligrgͣ tu e duobus quodius.

Expanded text:
bum qui perit, sed qui permabum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam . Scriptum est autem quod non ascendit in montem Domini, nisi qui non accepit in vano animam suam. Sed ne is quidem, nisi etiam fuerit innocens manibus, et mundo corde . Videris tu an de tuis hoc 109 operibus simul et cogitationibus praesumere audeas; sin autem, attende quid mereatur iniquitas, si sola sufficit inutilitas ad damnationem. Et revera secura non erit spina vel tribulus, ubi securis infructuosae arbori poni videbitur; nec parcet pungenti, quicias; materno vero devinctus amore, necdum possis abjicere quod jam contemnere noris. Et quid ego ad haec respondebo tibi? Ut matrem deseras? sed inhnmanum videtur. Ut cum ipsa maneas? sed nec ipsi expedit ut sit filio causa perditionis. Forte ut et mundo simul milites, et Christo? sed nemo potest duobus dominis servire. Mater tua vult contraria tuae, ac per hoc et suae ipsius saluti. Elige ergo tuae duobus quod vis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoc qͦ solũmodo suꝑ t̾rami
Scptum quippe est Normierũt
somnum suum: ꝙ nich inuene¬
runt omnes iuri diuitiax inma¬
nibus sius. Quod sihicẽ finis
omniũ labioꝵ tuoꝵ. ut pade tu¬
a dixerim: qͣd habes ampliuis iu¬
m̃to: Si quidem et de tuo pale¬
frido cum mortuus fuit. ꝑhibe¬
bitur q bonus fuit. Simul ui¬
de qͣd tibi ante tribunal illud
t̾rificum respondendum sit de eo
quod acceꝑis inuano animam
tuam.⁊ animã talem. si tñ ñ
inueniaris nil egisse ampliuis
desinat & uiu̾e. Quid queso
dignum te iudicabis. qui fc̃s
adimaginẽ factoris. tante inte
maiestatis ñ defendis dignita¬
tem. & tu homo cum in hono¬
re ẽẽs. honorẽ tuum ñ intelli¬
gens. comꝑatus ium̃tis insi¬
pientib. & similis fc̃s eͣsͣ illis.
num elaboraius. s instar bel¬
beluini sꝑ̃c qui ut acoeꝑe. ita cũ
corꝑe dissoluit᷑ solis fueris cõ¬
tentus orꝑalibꝰ ac temꝑalibꝰ
bonis ewangelici illius surdꝰ
auditor ꝯsilii. oꝑamini ñ ci¬

Expanded text:
ram. Scriptum quippe est: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Quod si hic est finis omnium laborum tuorum, ut pace tua dixerim, quid habes amplius jumento? Siquidem et de tuo palefrido, cum mortuus fuerit, perhibebitur quia bonus fuit. Simul vide quid tibi ante tribunal illud terrificum respondendum sit de eo quod acceperis in vano animam tuam, et animam talem: si tamen inveniaris nihil egisse amplius ddesinat et vivere. Quid, quaeso, dignum te judicabis, qui, factus ad imaginem factoris, tantae in te majestatis non defendis dignitatem; et tu, homo cum esses, honorem tuum non intelligens, comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sis illis! num elaboraveris, sed instar belluini spiritus, qui ut a corpore, ita cum corpore dissolvitur, solis fueris contentus corporalibus ac temporalibus bonis, evangelici illius surdus auditor consilii: Operamini non ci
Abbreviated transcription (Latin):
sis. s ꝑiculosis fauorib no bili¬
tare iudetur. Genus clarum.
corpus aꝑtum. forma elegans.
in genium uelo. eruditionis
utilitas. ꝙ honestas morumgło¬
saquidem sunt: s ei aquo sñt
Si tͥ usurpas: est qui querat
et uidicet. Esto tam̃. Liceat tͥ hec
inti̾m ascribere nomini tuo. ꝙ
głari nlande tua. & nocari ab
hominibꝰ rabi. & face tibi nom̃

Expanded text:
sis, sed periculosis favoribus nobilisis, sed periculosis favoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma elegans, ingenium velox, eruditionis utilitas, et honestas morum, gloriosa quidem sunt, sed ei a quo sunt. Si tibi usurpas, est qui quaerat et judicet. 2. Esto tamen: liceat tibi haec interim ascribere nomini tuo, et gloriari in laude tua, et vocari ab hominibus rabbi, et facere tibi nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Epe me uu animum dul¬
cissima tui subeunte me¬
tue iuuentutis decus ꝙ inge¬
nii acumen: scientie ⁊ eruditio¬
nis ornatumͥ qdq his om̃ib
excellentius ẽ in xp̃iano. tuos
illos mores ingenuos. qmͣ ma¬
nib studiis atteras: dum de
tantis munerib. ñ auctori xͦ.
s reb deseruias tnͣsitoriis. a si
quod auertat d̾̃s mors mopina¬
ta subripiens ista ꝯcusserit. heu
subito cuncta uelud ad impul¬
sum urentis & furentis uenti.
tanqm fenum uelocit̾ arescent.
⁊ꝙ̃ admodum olera herbarum
cito decident. Quid gͦ tecum tol¬
les deomini labore tuo: quẽ
oꝑatus fueris suꝑ t̾ram: Ad
retribues domino. ꝓom̃ib que
retribuit tͥ: Quid mnͣqm lucri.
ꝓtot tͥ creditis talentis. referes
creditori: O si uacuam manũ
inuenerit ille. ille donoꝵ ꝓmp¬
tus quidem auctor: s impor¬
tunus exactor ueniet .n. ueniet
et ñ tradabit: ad requirendũ
utiq qd̾ suum est cũ usura.
Suum nempe asserit.omne
quod te intua pat̾a pompo¬

Expanded text:
epe meum animum dulcissima tui subeunte metuae juventutis decus, et ingenii acumen, scientiae et eruditionis ornatum, quodque his omnibus excellentius est in christiano, tuos illos mores ingenuos quam inanibus studiis atteras, dum de tantis muneribus, non auctori Christo, sed rebus deservias transitoriis. O si quod avertat Deus! mors inopinata subripiens ista concusserit, heu! subito cuncta. velut ad impulsum urentis et furentis venti, tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito decident. Quid ergo tecum tolles de omni labore tuo, quem operatus fueris super terram? quid retribues Domino pro omnibus quae tribuit tibi? quid, inquam, lucri pro tot tibi creditis talentis referes creditori? O si vacuam manum invenerit ille, ille donorum promptus quidem auctor, sed importunus exactor! Veniet enim, veniet, et non tardabit, ad requirendum utique quod suum est cum usura. Suum nempe asserit omne, quod te in tua patria pompo
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnis. qmͣ cum dolore ꝑdis:
An ñ ea prudentius xp̃i ce¬
dis amori qmͣ morti. Est ĩ
insidiis ꝑ̃do. cuius manib
neo te nec tua potes subdude
Non potĩt p̃uideri: quia tãꝙͣ
fur in nocte ita ueniet. Nich
intulisti in hũc mundum:
haud dubium quia nec qcꝙͣ
auferes:. Sormies suimnũ tu¬
um: & nͥ inuenies inmanibꝰ
tius. Si nosti hec: ñ est indo¬
cẽdo te suꝑfluo laborandum.
Grandũ potius. ut quid tͥ iã
nosse datura ẽ. Detur & imꝑle¬
re pdbo ut oportet. cu adingrm

Expanded text:
spernis, quam cum dolore perdis? spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte ita veniet. Nihil intulisti in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes . Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis. Sed nosti haec: non est in docendo te superflue laborandum. Orandum potius ut, quod tibi jam nosse datum est, detur et implere pro
Abbreviated transcription (Latin):
s et ferat indigentib. Quale ẽ
hoc. absq int̾uentu cuius ꝑiã
angłoꝵ uł hominũ. sola diuine
gr̃e ꝯfidentia. accedẽ ꝑ temet¬
ip̃m ad uultum głe. tapescẽ
summa rerũ. attinge̾ totius
magnificentie culim̃: uerum
qualib ista tu t̃ impẽdias rebꝰ:
ntinã sñ dissimulatione attẽ¬
das. ue ue uapor ẽ ad modicũ
parens:. quod et̾ne felicitatis adi¬
tum int̾cludit. qd henius lu¬
minis incircũ septam clarita¬
tem abscondit. quod uniu̾sita¬
tis seientia fraudat quod sum¬
me p̾uat dignitatis honore.
Quousq tutante głe p̃fers fe¬
num quod hõdie est. cras ineli¬
bañ mutitur: carnem dico ⁊
eius głam iͥ Si quidẽ omnis
caro fenum: et omĩs gła eius
tanꝙͣ Nos feni. Si sapis si ha¬
bes corsi tecum est lum̃ ocłoꝵ
tuorum. desine iam ea seq̃.
que & assequi. miserum esti
Beatus qui post illa ñ abiit:
que possessa onerant. amata
inquinant.amissa cruciant.
Anñ ea satius cumhonore

Expanded text:
sed et ferat indigentibus. Quale est sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi facie ignotus nobis. ⁊¬
si corꝑe remotus a nobis.
amicus tam̃es. ⁊amiciti:¬
a notum iam nob̃. ꝙ p̃sentem
pis. sĩcontempties esꝵ amici¬
tiam. quos ueritas beatos
clamat: co reges ꝓnunciat ce¬
lorum. Quã quidẽ beatitu¬
dinem ñ ĩuidemus tͥ. Nec .n.
cõmunioata t̃ nobis minu¬
itur. nec nũ ꝓinde t̾minire¬
stringunt᷑ si ⁊ tu regnanis.
Que nam uͦ inuidie causa
ꝑotest eẽ. uͥ sortium magni¬
tudini. consortum multitu¬
do nil detͣhit: Uolo te ẽẽ a¬
micum pauꝑum: magis ãt
imitatorẽ. Ille gͣdus ꝓfici¬
entiũ est. hic ꝑfectoꝵ. Ami¬
citia pauꝑum regũ amicõ
ꝯstituit: amor panꝑtatis re¬
ges. Regnum deuiꝙ celoꝵ.
pauꝑum ẽ. et est regie potes¬
tatis. beare ꝓ uoluntate a¬
micos. Facite inquit uob
amicos de mãmona ini¬
quitatis. ut cum defeceritis.
recipiant uos inet̾na taberna¬
cula uideqmͣ magna digni¬
tas scã ꝑauꝑtas sit: ut ñ modo
patrocinium ip̃a sͥ ñ querat:

Expanded text:
tsi facie ignotus nobis, etsi corpore remotus a nobis, amicus tamen es; et amicitia notum jam nobis et praesentem pis, non contemnes eorum amicitiam, quos Veritas beatos clamat, et reges pronuntiat coelorum . Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu regnaveris. Quaenam vero invidiae causa potest esse, ubi sortium magnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorum pauperum est; et est regiae potestatis beare pro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat,
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ ꝓfessionem deuitans sub¬
iectionem sui iuris eẽ. sua ꝑmit¬
tatur uiu̾e lege. S abscidatur
ut ouis morbida agrege: ut pu¬
tridum m̃ brum a corꝑe. Qui
iam exinde se ꝓcerto nouit a
te haberi tanqͣmͣ ethnicum ⁊
publicañ. Et ne timeas ẽẽ cõtͣ
caritatem. si unius scandalũ
multoꝵ recomꝑensaiu̾s ꝑace:
quippe quisua forte malitia.
fr̃m cohabitantium tͣbare
facile poterat unanimitatẽ
consoletur te illa salomonis
sententia. Que deus negli¬
git: nemo potest corrigere.
M̾ illa salut᷑oris. Emnis
plantatio qmͣ ñ plantauit
pater ms: eraclicabitur. Et¬
illa bĩ iohannis euangłiste
descismaticis. Anobis exiert:
s ñ erant ex nob̾. Q rursus ard
apostolum. Infidelis si discedir
disoẽdat. Alioqum ñ ẽ relinque¬
da uirga peccatorum suꝑ sortẽ
iustorum. utñ extendant iusti¬

Expanded text:
ofessionem, devitans subjectionem, sui juris esse, sua permittatur vivere lege; 107 sed abscindatur, ut ovis morbida a grege, ut putridum membrum a corpore; qui jam exinde se pro certo noverit a te haberi tanquam ethnicum et publicanum. Et ne timeas esse contra charitatem, si unius scandalum multorum recompensaveris pace, quippe qui sua forte malitia, fratrum cohabitantium turbare facile poterat unanimitatem. Consoletur te illa Salomonis sententia: Quem Deus negligit, nemo potest corrigere ; et illa Salvatoris: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus, eradicabitur illa beati Joannis evangelistae de schismaticis: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; et rursus apud Apostolum: Infidelis si discedit, discedat . Alioquin non est relinquenda virga peccatorum super sortem justorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑfrẽ turbato. & turbã¬
te frẽs:⁊ ꝯtempnente ma¬
gistrum: breue tͥ. s fidele
damũs ꝯsilium. Diaboli stu¬
dium ẽ circuire indomo dei.⁊
querere quẽ deuoret: tue eꝯtͣ
uigilantie in qnͣtum potes.
nunqmͣ locum dare diabolo
Qnͣto gͥ ille acrius insistit. qͦ¬
mõdo agrege infirmam sepa¬
ret ouełam. qͣtinus eo licenti¬
us raꝑiat. quo ñ fuit qui eupiat᷑.
tanto enixius tͥ qͣntum inte
ẽ resistencdum ẽ ne de manu
tua posfit eam eruere: ne qnͣdo
dicat inimicus p̃ualui adu̾sꝰ
eum. Itaqꝑ aggredere frẽm
omni officio caritatis uidł be
nefitiis. Palutarib monitis. sere
apłi consilium ꝯfugiendum ẽ
dicentis Auferte malum ex uo¬
bis. Iuferat᷑ gͦ malus: ne ma¬
los generet. Neq enim potest
arbor mala ñfructus malos
face̾ Auferatur aũt dico. s ñ qͦ¬

Expanded text:
re turbato, et turbate fratres, et contemnente magistrum, breve tibi, sed fidele damus consilium. Diaboli studium est circuire in domo Dei, et quaerere quem devoret; tuae e contra vigilantiae, in quantum potes, nunquam locum dare diabolo. Quanto igitur ille acrius insistit, quomodo a grege infirmam separet oviculam, quatenus eo licentius rapiat, quo jam non fuerit qui eripiat; tanto enixius tibi, quantum in te est, resistendum est, ne de manu tua possit eam eruere, ne quando dicat inimicus: Praevalui adversus eum. Itaque aggredere fratrem omni officio charitatis; videlicet beneficiis, salutaribus monitis, secretApostoli consilium confugiendum est, dicentis: Auferte malum ex vobis . Auferatur ergo malus, ne malos generet. Neque enim potest arbor mala fructus nisi malos facere. Auferatur autem dico, sed non qu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam. uir duplex animo. in¬
constans ĩ om̃ibꝰ uiis sius duia
quippe dñi simplicit᷑. ac ꝑ hoc cõ¬
fident̾ ambulãs: ñ sentit illud
ue. de quo dicitur. Uetram in g̾¬
diemi duab niis. Te aut̃ audi¬
eramus ĩ discordiam u̾sari. do¬
mum urãm ñ sñ gͣui scanda¬
lo abb̃is et fr̃m deseruisse. soliꝙ
habitare in nescio quo satis
ĩ ꝯuenienti loco. Quo rumore
nob̃ ꝑ motis. anxieq qͤrentibꝰ
si quo mͦ tͥ a nob̾ posset ꝯsultõ
iri: nicħ ꝑatius occurrere po¬
tuit.ꝙͣ ut te uocato ad nos.¬

Expanded text:
tentiam: Vir duplex animo intentiam: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Vias quippe Domini simpliciter, ac per hoc confidenter ambulans, non sentit illud Vae, de quo dicitur: Vae terram ingredienti duabus viis! Te autem audieramus in discordia versari, domum vestram non sine gravi scandalo abbatis et fratrum deseruisse, solumque habitare in nescio quo satis inconvenienti loco. Quo rumore nobis permotis, anxieque quaerentibus si quo modo tibi a nobis posset consultum iri; nihil paratius occurrere potuit, quam ut, te vocato ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
bus. tue magnificentie scͥbere
uolui. sciens tͥ honorificentius.
humilib ꝯsentire. ꝙͣ hostib cede̾ ÷
Eon qd̃ ꝑutem hostem te forti¬
orem. s qd nouerim dm̃ omĩpo¬
tentem potentiorẽ: qui suꝑbis
nr̃is p̃cib a tua dignatione op¬
tineat uł ꝑfectam cõcordiam si
fieri pot̃: aut certe indutias.
usꝙ dum liceat nob̃ firmam qͦ¬
rere pacem. ad d̾i uoluntatem.
et honorẽ tuum. et patrie salu¬
tem. Alioquin sinec oblatam
iusticiam recipis. nec nos p̃cã¬
tes respicis immo dñi in nobis
de tua te salute commonentem
ñ attendis: uideat ip̃e & iulicet.
Scimus aũt qd merito formi-¬
damus. difficile posse ꝯgredi tã¬
tos exercitus absq utriusq ꝓ¬
tis gͣuissima stiage. xcuiii¬
Uncium quote
dicis fuisse turbatum. fẽr
willelmus ñ sua ẜ tuane¬
cessitate. putauit ad te clirigen¬
dum. Si quidẽ ip̃e suo morẽdĩ
gratia fortit᷑ agit. alienam ase
int̾m adhuc faciens illam sen¬

Expanded text:
bus, tuae Magnificentiae scribere bus, tuae Magnificentiae scribere volui, sciens tibi honorificentius humilibus consentire, quam hostibus cedere: non quod putem hostem te fortiorem, sed quod noverim Deum omnipotentem potentiorem, qui superbinostris precibus a tua Dignitate obtineant vel perfectam concordiam, si fieri potest, aut certe inducias, usquedum liceat nobis firmam quaerere pacem, ad Dei voluntatem, et honorem tuum, et patriae salutem. Alioquin si nec oblatam justitiam recipis, nec nos precantes respicis, imo Deum in nobis de tua te salute commonentem non attendis, videat ipse et judicet. Scimus autem quod merito formidamus, difficile posse congredi tantos exercitus absque partis gravissima strage. EPIuntium quo te dicis fuisse turbatum, frater Willelmus non sua, sed tua necessitate putavit ad te dirigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia fortiter agit, alienam a se interim adhuc faciens illam sen
Abbreviated transcription (Latin):
mnis potestas ab .uii.¬
ip̃o ẽ. cui dicit ꝓph̾a. Tua
est potentia. tuũ regnũ do¬
mine: tu es suꝑ om̃s gentes.
Hinc gͦ dignum duxi. tuam o
illustris p̾nceps cõmonere ex¬
celsentiam: qnͣtum te oporteat
deferre t̾ribili. ⁊ ei qui aufert spm̃
p̃ncipum. Comes gebennensis
ut accepimus ꝑ os eis. adiustici¬
am se obtulit qͥ offeit:deomnib
que te licis habẽ adn̾sus eum. Si
suꝑ hoc alienam ꝑgis inuiade̾ t̾rã.
eccłias destruere. incendere domos.
exulare pauꝑes. homiciclia ꝑpe¬
trare. & humanum funde̾ san¬
guinem:ñ ẽ dubium qͥn gͣuiter
irrites adu̾sum te patrem orpha¬
noꝵ ⁊ iudicem iuduaꝵ. Eo certs
irato: ñ expedit dimicare. inqͣnta¬
lib multitudine. uł fortitũdine.
Michilenim int̾erit apd omĩpo¬
tentem dominũ sabaoth: in mł¬
tis an inpaucis cui uolet dare
uictoriam. Ip̃e nimirũ cum uo¬
luit fecit: ut unus mille. & duo
fugarẽt decem milia. Hec panꝑ
ego. panꝑum ꝑ motus clamori¬

Expanded text:
mnis potestas ab ipso est, cui dicit propheta: Tua est potentia, tuum regnum, Domine; tu es super omnes gentes . Hinc ergo dignum duxi tuam, o illustris princeps, commonere Excellentiam, quantum te oporteat deferre terribili, et ei qui aufert spiritum principum. Comes Gebennensis, ut accepimus per os ejus, ad justitiam se obtulit, et offert de omnibus quae te dicis habere adversus eum. Si super hoc alienam pergis invadere terram, ecclesias destruere, incendere domos, exsulare pauperes, homicidia perpetrare, et humanum fundere sanguinem; non est dubium quin graviter irrites adversum te Patrem orphanorum et Judicem viduarum. Eo certe irato, non expedit tibi dimicare in quantalibet multitudine vel fortitudine. Nihil enim intererit apud omnipotentem Dominum sabaoth, in multis an in paucis, cui volet dare victoriam. Ipse nimirum cum voluit fecit, 102 ut unus mille, et duo fugarent decem millia . 2. Haec pauper ego, pauperum permotus clamori
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝑe putatis deliclas cordi me¬
o offerat ur̃a huius cemͦ inten¬
tio. Selectabit᷑ in crassitudine aĩa
mea: si in fatigabilẽ oognouero
uos instudiis salutarib et ho¬
nestis. Gaudeo .i. ñ quia quero
donum: s requito fructum. i¬
bent̾ recipio b̃ñficium: qd̾ ꝓsit
danti. Alioquin ñ ambulo in
caritate illa: que ñ querit que
sua sunt. E quidem nobis ĩ
hoc bñfacitis. s uobis melius:
nͥ forte excedit uob̾ illa sentẽ¬
tia.beaturs ẽ dare. qm̃ acci¬
pere. Hoc plane decet epm̃. hoc
sacerdotium urm̃ cõmendat.
ornat coronam nobilitat dig¬
nitatem ĩ si quẽ minist̾ium ꝓhi¬
bet ẽẽ pauꝑem. ãministͣno ꝓbet
pauꝑum amatorem. Non.n.

Expanded text:
nempe putatis delicias cordi menempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si quem ministerium prohibet esse pauperem, administratio probet pauperum amatorem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte dete certiora pus essici cura¬
remus: sic q quod in ꝓmꝑtu eẽt
p̾sentes p̃senti consuleremus S
iam tuo sepͥto nr̃oq rescripto. uti¬
rumq ab alt̾utro false suspicioñ
timore depulso:parit̾ quiescamꝰ.
Uerum hac falsitate ꝙͣ uera sit ad
nos inuicem dilectio. comꝑbatũ
ẽ. Qmͣ quidẽ clilectionem ꝑ hãc
mutuam nr̃i sollicitulinẽ. ñ in¬
fruduose nunc renouatã eẽ puta¬
uerĩ. Quius fructũ tune nos qͥ¬
dem copiose sꝑaremus acciꝑe:
situi nob̃ coꝑia cum oportunita¬
te daretur. Ilioquin oportunius
ducimꝰ nos nr̃a ꝯtentos ẽẽ in o¬
pia: qm importuna copia abũ¬
dare.
iminus uos pro tanti oꝑis
susceptione feruere cõꝑis¬
semus: hortandus nobis
suꝑ hoc. & obsecrandux eẽtis. Nũc
pcurrens de uotio. restat ut ei aqͦ
bona cuncta p̾cedunt. ⁊ referamus
grates ꝓbons qd dedit uelle: et
fundamus p̃ces ut adiciar & ꝑfi¬
cere ꝓbona uoluntate. Tam̃ gau¬
dium meum ñ tacebo uob̾. Ed̾

Expanded text:
te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in promptu esset, praesentes praesenti consuleremus. Sed jam tuo scripto, nostroque rescripto, utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos invicem dilectio, comprobatum est; quam quidem dilectionem per hanc mutuam nostri sollicitudinem, non infructuose nunc renovatam esse putaverim; cujus fructum tunc nos quidem copiosum speraremus accipere, si tui nobis copia cum opportunitate daretur. Alioquin opportunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, quam importuna copia abundare.minus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
et declinare teporẽ. qui d̾o uomi¬
tum ꝓuocat. S & sic oportẽb at.
ꝓpt̾ conscientiã. Pro fessis si qͣdẽ
scam regłam. ancitra eius pu¬
ritatẽ sustẽ gͣdum tutũ sit. ip̃i
sensistis. Solens doleo. qd̾ urgẽ¬
te diei malitia et nuntio festi¬
nante. plenum affectum ecili
cogor designare stilo: is breuicar¬
tula latam comp̃hende̾ carita¬
supplebit.¬

Expanded text:
et declinare teporem, qui Deo vomiet declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit, ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor designare stilo, et brevi chartula latam comprehendere charitasupplebit
Abbreviated transcription (Latin):
Uanta audiuimus abl¬
et cognoiumus ea: ⁊ frẽs
nr̃i ut̾q Gaufridus an¬
nuntiauerũt nobis: ꝙ̃ admo¬
dum nouit̾ recaluistis igne dĩ.
ꝯualuistis de infirmitate: reflo¬
ruistis innouitate scã Higitꝰ
dĩ est iste. s̾ tilit̾ oꝑans. suani¬
t renouans. salubut̾ mutans:
ñ quidẽ demał bonos s de bo¬
nis faciens meliores. Quis da¬
sionem hanc magnam: Nec .n.
minus mira. minus ue iocunda
ista ꝓmotio ẽ. qmͣ illa mutatio:
Misi qd̃ multo facilius reꝑias.
multos scłares conũti ad bonũ.
qmͣ unum ꝙͣ ꝑiam de religio¬
sis tnͣsire ad melius. Raͬ issi¬
ma auis int̾ris ẽ: qui de gͣdu
quẽ forte inreligione semel at¬
ꝓinde dilectissimi tam insigne
qmͣ salubre factum ñ solum noꝰ
qui serui ur̃e scĩtatis eẽ ꝑcupi¬
mus. s qr uniu̾sam merito leti¬
ficat ciuitatẽ di: quippe quo ra¬
rius ͤ & clarius. Erat aũt et
necessarium ad cautelã. ꝓximã
de fectui mediocritatẽ tͣnscendẽ

Expanded text:
Quanta audivimus et cognovimus ea, et fratres nostri uterque Gaufridus annuntiaverunt nobis, quemadmodum noviter recaluistis igne Dei, convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dasionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel atproinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere,
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃m est od̾ diligit iusticiã et
odit miqͥtatẽ : ñ potest excusa¬
ui. Si pcc̃m est qd̃ redolit regi
que regis sunt. ⁊ que sũt dei
dõ : ñ potest excusari. Si archi¬
ep̃m bituritensem suscepit ad ĩ¬
ꝑium ur̃m : hoc est maximũ et
primũ pcc̃m. En sangͥs iste de
manu eius exqͥrit᷑. Qui retͥbu¬
unt mala ꝓ bonis detͣhebũt
ei : qm̃ seqͣr bonitatẽ. Multi
olamant ad uos in toto corde
suo. ut iniuriã filii ũri. ⁊ op¬
p̾ssionẽ eccłie. digna animadu̾¬
sione uinclicetis: ⁊ artifices hꝰ
sceleris cũ ip̃o eoꝵ capite tiũ
qͥcqͥd libuit. licuit apłico ui¬
gore coherceatis: ut inu̾ticẽ ip¬
sius ĩiqͥtas eius descendat. ad¬

Expanded text:
est quod diligit justitiam et odit iniquitatem, non potest excusari. Si peccatum est quod reddidit Regi quae regis sunt, et quae sunt Dei Deo, non potest excusari. Si archiepiscopum Bituricensem suscepit ad imperium vestrum, hoc est maximum et primum peccatum. En sanguis iste de manu ejus exquiritur! Qui retribuunt mala pro bonis, detrahunt ei, quoniam sequitur bonitatem. Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut injuriam filii vestri et oppressionem Ecclesiae digna animadversione vindicetis, et artifices hujus sceleris cum ipso eorum capite, cui quidquid libuit, licuit, apostolico vigore coerceatis, ut in verticem ipsius iniquitas ejus descendat. E
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ. sapientiũq uiroꝵ. Di¬
cebant nãq id a uob̾ facile. ⁊
absq lesione ecclĩe ĩpetͣri: dũ
in manu ur̃a sit. eandẽ denuo
sententiã. q̃ iuste data fuit.
arte deludat᷑. ⁊ pax ꝑ incle op¬
tineat᷑: ⁊ qui głat᷑ in malicia.
⁊ potens ẽ inũquitate. nich dicͥe
inde lucret᷑. Multa habeo uo¬
bis. s ñ est opus de om̃ib scͥ¬
bere: cũ p̃sens sit qui oĩa scit. ⁊
uiua uoce planiꝰ potest ⁊ pleniꝰ¬

Expanded text:
fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, nihil inde lucretur. Multa habeobis, sed non est opus de omnibus scribere, cum praesens sit qui omnia scit, et viva voce planius potest et pleni
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ: idq ad cumulũ doloris ab
his a quib resarcui debuetãt.
Amici tui d̾s ⁊ ꝓximi tui. adu̾¬
sum te aꝓꝓinqͣuert̃ et steterũt.
Nam qui mandatũ tuũ trãs¬
g̃diunt᷑ ñ sunt alieni. ñ sunt
extͣnei a scũario tuo: s eorũ
elocũ tenent quib dixisti. Si
diligitis me. mandata mea
seruate. Comitẽ radulfũ ⁊ux¬
orem eius d̃s ꝯiuneerat ꝑ
ministros eccłie:⁊ eccłia ꝑ de¬

Expanded text:
 ab his a quibus resarciri debuerant. Amici tui, Deus, et proximi tui adversum te appropinquaverunt et steterunt . Nam qui mandatum tuum transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt extranei a sanctuario tuo, sed eorum hodie locum tenent, quibus dixisti: Si diligitis me, mandata mea servate . Comitem Radulfum et uxorem ejus Deus conjunxerat per ministros Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
in mortib hominũ: in exiliis
carcetib. Ip̃a religio. uenit ĩ
obꝓbͥum ⁊ cõtẽptũ. Pbro du¬
citur apud nos: saltẽ m̃tio¬
nem face̾ pacis. Nusꝙͣ fides.
nusqͣm ĩnocentia tutã. Ama¬
tor ĩnocentie ⁊ pietatis cultor
comes theobaldus: pene tͣditꝰ
est in anumã ũmicoꝵ eius Im¬
pulsus ẽ ut cade̾t s dominꝰ sus¬
cepit eumł ⁊ gaudet quod iusti

Expanded text:
in exsiliis carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut caderet, sed Dominus suscepit eum; et gaudet quod ju
Abbreviated transcription (Latin):
addo solita p̃sũꝑtione. Si puero
uũo credẽntis. hominẽ hunc qͥ
bñficio pietatis ur̃e abutit᷑
in claustrũ suũ remittetis: ⁊ do¬
mino abb̃i case di mandaretis.
ut ĩ monastĩo qd̃ ille mnutilit̾
occupat iurũ religiosũ ꝓmo¬
uet. ⁊ regłarem ordinaret ꝯuẽ¬
tũ. Hoc plane dignũ apłatu
ur̃o. hoc bñplacttũ d̾o. hoc ho¬
nor dño abbi case di suoq mo¬
nast̾io. Sic ⁊ lib̾at᷑is aiãm p̾¬
dicti hoĩs. ⁊ ipm cui incubat

Expanded text:
addo solita praesumptione: Si puero addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu vestro, hoc beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑͭ Usqͦ a tanta ĩpudẽ¬
tia ĩnocentia tanta uexat᷑: oe hͦ
uiuo ĩnocentio: Pcc̃a sñ dubio
ura hoc faciunt qd̾ dñs meꝰ tã
sero adu̾cit m̃tientes sͥ: tã lente
exaudit clamantes ad se. inhacs
causa dũtaxat. Nam alias qͥdẽ
scimꝰ familiare ẽẽ dño mo. ⁊ ci¬
to intellige̾. ⁊ facile misereri. ꝓp¬
t̾ eũ qui elegit uos. ⁊ posuituõ
refugiũ opp̃ssoꝵ. ponite iã tan¬
dem finẽ ⁊ malicie opp̾ssoris.⁊ la¬
boris afflictoꝵ qͥa satis utͣq reᷤ
uenit in lucẽ ⁊ manifestatiẽm.
causa discussa ⁊ t̾minata est ͤ
sr̃ est ut ip̃iꝰ auctoritate data
sententia ꝯfirmet᷑. Ergo nesi
uenerit hõ m̃clax adu̾sus tã¬
toꝵ uiroꝵ testimoniũ. ualẽ¬
tinũ loqͦr ⁊ grã nopolitariũ au¬
diet᷑ : Itm supplico. ⁊ ad pedes
dñi mĩ ea qͥ possũ m̃te arxia
descendo: ne ab hoĩe iniquo⁊
doloso religiosũ monast̾iũ de¬
strui patiat᷑. Ee enĩ ñ ꝑcet nr̃o:
qui suũ pene destruxit. Unde

Expanded text:
usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
radũs ñ ualebant filũ cõting̾e. Deniq post dep¬
gũ meu currẽtes uoluxi t̃ mẽ aduncinare. ⁊ m
ir̃es puteos sulphureos p̾cipitare: s ductor meꝰ
qui portabat gloniꝰ. iactauit sr̃ scapulas meas
os de quib oriebant᷑ paludes ⁊ flumina feruenti-
a ⁊ oĩa metalloꝵ geu̾a bullixtia. ubi repꝑi ĩnu-¬

Expanded text:
radiis non valebant filum contingere. Deinde post terradiis non valebant filum contingere. Deinde post tergum meum currentes voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare; sed ductor meus qui portabat glomus, jactavit super scapulas meas os, de quibus oriebantur paludes, et flumina ferventia et omnia metallorum genera bullientia
Abbreviated transcription (Latin):
Tenuic q ĩ manu sua glomꝰ lintũ clarissine
iubai luminis emittẽs. sicut solent fac̾e come¬
de qñ apparẽt. cepit q illũ dissoluere ⁊ dix̃
ad me. Accipe filum glomeris micantis. ⁊
liga ac noda firmit̾ in pollice tux manꝰ dextͤ
Et hoc dicto: p᷑cessit me uelocit̾ distorquens
ualles ⁊ igneas. q̃ erãt plene pñteis ardẽtibus
pice. ⁊ sulphure. plũboq. ⁊ cera. ⁊ adipe. u̾bi
inueni pontifices patͥs mei: ⁊ auũculoꝵ m̃oꝵ.
durtormenta respenderũt michi. Euimꝰ ep̃i¬
popłm illoꝵ de pate ⁊ ꝯcordia aĩnonere ⁊ pre¬
dicare. seminauimꝰ discordias.⁊ incentores ma¬
loꝵ fuimꝰ. Uñ nũc ĩdendini᷑ in istis tartareis
suppliciis ⁊ nos ⁊ alii homicidioꝵ ⁊ rapinarũ
cultarẽ: ecce nig̾rimi demones aduolantes cun
uncis ferreis uolebãt app̾hed̾e filũ glom̾is quẽ
⁊ manu tenebã. ⁊ ad se trahere. s reuerberantib

Expanded text:
tenuitque in manu sua glomus lineum clarissimi tenuitque in manu sua glomus lineum clarissimi jubar luminis emittens, sicut solent facere cometae, quando apparent, coepitque illum dissolvere et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in pollice tuae manus dextEt hoc dicto, praecessit me velociter dissimas valles igneas, quae erant plenae puteis ardentibus pice et sulphure, plumbo, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices patris mei, et avunculorum meorum. tur tormenta, responderuntpopum illorum de pace et concordia admonere et praedicare, seminavimus discordias, et incentores malorum fuimus. Unde nunc incendimur in istis tartareis suppliciis, et nos et alii homicidiorum et rapinarum auscultarem, ecce nigerrimi daemones advolantes cum uncinis ferreis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere, sed reverberantibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis malis obsessus. ⁊ qr se uiuere ñ posse cogno¬
uerat: mortẽ accelerare cupiebat. Unde qua¬
dam dix cũ resedisset: uĩssit sͥ dari pomũ. et
ad eiꝰ pgatõem gladiũ. Cũq suꝑ siistrã recu¬
buisset. ictũ ferientis in se ip̃m uibrauit̃.
se q ꝓpͥa manu ꝑcussit̃. Atq stat̃i uitã finisset
nisi unꝰ ex amicis qui uicinior astabat achi¬
ab noĩe mañ cũ gladio retraxitret. Talem
igit᷑ herodes hũit᷑ finẽ. qui ꝓpt̾ saluatoris
odiũ : młtũ sangͥnen suderat in noxium.
isio qmͣ uidit karolꝰ im̃ꝑator
de suo nõie. In noĩe dei su̾mi
reem angũ. Ego karolus gratuto dei dono ry
germanoꝵ ⁊ patͥcius ⁊oinan oꝵ. atq imꝑator
francoꝵ sacra nocte dẽ diei post celebiatum
poel atrnaĩ horar̃ diuinũ officiũ dũ itẽre¬
pansatonis cubitũ ⁊ uellẽ dormi tõnis carꝑe
sompnũ. uenit uox ad me terribilit dicens
Lauebec exiet mͦ ã te spẽ tuus. ⁊ uidebis iusta

Expanded text:
tis malis obsessus, et quia se vivere non posse cognoverat, mortem accelerare cupiebat. Unde quadam die cum resedisset, jussit sibi dari pomum, et ad ejus purgationem gladium. Cumque super sinistram recubuisset, ictum ferientis in seipsum libravit, seque propria manu percussit, atque statim vitam finisset, nisi unus ex amicis qui vicinior astabat, Achiab nomine, manum cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes habuit finem, qui propter Salvatoris odium, multum sanguinem fuderat innoxium.isio quam vidit Karolus imperator de suo nomine: « In nomine Dei summi Regis regum. Ego Carolus gratuito Dei dono rex Germanorum et patricius Romanorum, atque imperator Francorum, sacra nocte Dominici diei post celebratum nocturnarum Horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vellem dormitionis carpere somnum, venit vox ad me terribiliter dicens: Carole, exiet modo a te spiritus tuus, et videbis justa
Abbreviated transcription (Latin):
honorabibes exeqͥas habere pot̾o ⁊ planetũ lugẽ¬
cũ : si nõs meis uolueritiᷤᷤ parere preceptis.
ex ut ego sp̃m̃ exalauero: õs prĩcipes
udeoꝵ qͦs m̃ custadia recludi: intersiciatis.
sic ꝙͣ fiat ut qͥ de mea morte gaud̾e cupiunt.
suoꝵ cĩiũ int̾itũ lug̾e cogant᷑. Et ne ab roꝵ
sangͥnis effusione mañ retraherẽt: singuł qͥn
genas argenti dragmas dari iussit̃. Cũq do¬
iore nigenti angustiaret᷑. Antipatrẽ filium
suũ quẽ qͣsi de nece pat̾a tractant̾e uinculis
religau̾at iussit̃ interfic̾e: ee ꝙ audita eiꝰ mor

Expanded text:
honorabiles exsequias habere potero ex planctu lugentium, si meis volueritis parere preceptis; et mox ut ego spiritum exhalavero omnes principes Judaeorum, quos in custodia rectusi, interficiatis; sicque fiat ut qui de mea morte gaudere cupiunt, suorum civium interitum lugere cogantur. Et ne ab eorum sanguinis effusione manum retraherent, singulis genas argenti drachmas dari jussit. Cumque dolore ingenti angustiaretur, Antipatrum filium suum, quem quasi de nece paterna tractantem vinculis religaverat, jussit interficere, eo quod audita ejus mor
Abbreviated transcription (Latin):
me ad dextrã ꝑtẽ luculentissime uallis ꝑadisi.
Et gradientes ꝯtemplatꝰ sũ ingenti claritate
cũ głosis regib sedere hlothai uim meũ auũcłm
sr̃ lapidẽ topazion mire magnitudinis. corona¬
tum diademate p̾cioso: ⁊ uxca eũ filiũ eiꝰ hludo¬
guicũ. simili corona ornatũ. uidens q me cominꝰ
accersiuit mo blanda uoce magna dicẽs. karole
successer nieus nũc t̾ciꝰ in imꝑio i dmanoꝵ. ue¬

Expanded text:
me ad dexteram partem luculentissimae vallis paradisi. me ad dexteram partem luculentissimae vallis paradisi. Et gradientes contemplatus sum ingenti claritate cum gloriosis regibus sedere Hlotharium meum avunculum super lapidem topasion mirae magnitudinis, coronatum diademate pretioso, et juxta eum filium ejus Hludogvicum similiter corona ornatum, vidensque me cominus accersivit me, blanda voce magna dicens: Karole, successor meus nunc tutius in imperio Romanorum, ve