comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: Namsi dialectici acuminis uersutia.
aut rethoricȩ artis eloquentia ẽditi eẽnt.
nequaquã putare tur fides xp̃i indĩ uircu¬
te. s in eloquentię humane argum̃tis con¬
sistere: nec quẽ quã orederemus ad fidẽ diui¬
no inspiramine prouocari: s potius uerboꝵ
calliditate subduci Omis secularis doctrina
spumantibꝰ uerbis resonans. ac se ꝑ eloquentie
tumore attollens: ꝑ doctrinã simplicem &̃
humilẽ xp̃ianã cuacuata est: sicut scriptum est.
Nonne stuitã fecit deus sapientiã huiꝰ mundie fasti
monem simplicẽ placent: gentili enĩ eloquentiȩ
cõparata. uidetur illis indigna: Quoa si ammo
humili misteria euis intendant: confestĩ atuertũt
quantũ excelsa sunt. quȩ in illis despiciunt. In
lectione: non uerba. sed ueritas est amanda Sepe
autẽ reꝑitur simplicitas ueridi  a. & cõposita fal¬
sitas: quȩ hominẽ suis erroribꝰ illicit: & ꝑ lingue

Expanded text:
rentur . Nam si dialectici acuminis versutia rentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidmonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae
Abbreviated transcription (Latin):
Non eni solũ thura offerendo de¬
ꝓnonibꝰ immolat᷑: s etiã eoꝵ dicta
libentiꝰ capiendo: Quidã plus meditari deles¬
tantur gentiliũ dicta: ꝓpt̾ tum̃tẽ & ordinatũ
sermonẽ: qu̾a soripturã scãm ꝓpt̾ eloquiũ hu¬
mile: Sed quid prodest inmindams doctri
nis ꝓficere. & in anescere indiunis: aduca seqͥ
figinenta. & cȩlestia fastidire misteria: Cauen¬
di suntc̃tales libri: & ꝓpt̾ amorẽ scãrũ soriptu¬
eloquio nitent: internis uacua iurcute sapi¬
entie manent: Uloquia autẽ saera exterius
incõpta uerbis apparent: intrinseoꝰ autẽ miste¬
rioꝵ sapientia fulgent: Unde & apłs Habe¬
mus inquit thesaurũ istum inuasis fictilibꝰ:
Sermo quippe dĩ occultũ habet fulgorẽ sapi¬
entie & ueritatis: repositũ in uerboꝵ uilissi¬
mis nasculis. Ideo libri sõi simplici sermone
conscripti sunt: ut non insapientia uerbi.
s in ostensione spiritus homines ad fidẽ duce¬

Expanded text:
Non enim solum thura offerendo daNon enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid nis proficere et inanescere in divinis, caduca sequi figmenta et celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem sanctarum scriptueloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perduce
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulentie illigant auditores: ut eos quasi in la¬
berinto implicent: aquo exire uix ualent: Tanta
est hereticoꝵ calliditas. ut falsa ueris malaq bo¬
nis.: ꝑmisceant: salutaribq rebus plerumq erro¬
ris sui uirus interserant: quo facilius possint
prauitatẽ ꝑuersi dogmatis. sub specie ꝑsuactere
ueritatis Plerũq sub noĩe catholicoꝵ. doctoꝵ ere¬
thici sua dicta conscribunt: ut indubitanter
lecta credantur: Nounũquã etiam blasphemias
suas latendi dolo in libris nr̃oꝵ inserunt: doctri¬
namq ueram ad ulterando corrumpunt: scilie
uł adiciendo quȩ impia sunt. uel auferendo
que pia sunt: Caute meditanda. cautꝰq sensu
probanda sunt quȩ leguntur : ut iuxta apłica
monita & teneamus quȩ recta sunt: & refute¬
mus quȩ contraria ueritatis existunt Sioq
etarum : quia ꝑ oblectamenta maniũ fabu¬
larũ. mentẽ excitant ad incentiua libidiui.

Expanded text:
fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in lafraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque etarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum.
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ intelligit. qui carnalit̾ uerba le¬
gis ꝑcurrit: sis qui eam sensu interio¬
ris intelligentie ꝑspicit: Nam qui literã legis so¬
lã intendunt: eius occulta penetrare ñ posst̃.
Multi eñi non intel ligendo sp̃alit̃ scripturas.
nec cas recte sentiendo. in heresim deuoluti sunt:
atq in multis erroribꝰ defluxerunt: In solis fide¬
lib religata est lex: testante dño ꝑ propħam:
Digna testimoniũ: signa legẽ indiscipulis mes:
Ne scilioet eam aut nideus intelligat aut here¬
tieus: quia non est xp̃i discipulus: Unitatẽ
quippe pacis quã xp̃c docuit ñ secuntur: de
qua idem dñs dicit: In hoc cognoscent quia mei
estis discipuli: si dileotionẽ int̾ uos
habueritis Soripturas heretici
sano sensri non sapiunt. s eas aderrorẽ pranȩ intelli¬
gentiȩ ducunt: neq semetipsos carum sensib sub¬
aunt : s eas ꝑuerse aderrorẽ ꝓprium ꝓtrahunt:
Doctores erroꝵ praius ꝑ suasionib ita ꝑ̾ argum̾ta

Expanded text:
legem intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
penetralia humilibꝰ. & bene ad dm̃ intrantib
patent: prauis autẽ atq suꝑbis olauduntur:
Nam quamnius diuna eloquia in lectione arro
gantibus suit aꝑta : in misterio tñ clausa atq
occulta sunt: Dũ sermo adĩ fidelibꝰ lux sit: reꝑ¬

Expanded text:
penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina gantibus aperta sint, in mysterio tamen clausa atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, re
Abbreviated transcription (Latin):
auribus: ad cor nũiquã descendit: foris¬
tũ ⁊ quidem ꝑstrepit: s interius ut intelligat
auribus. ad cordis tima ꝑuenit: quando digm̃
nĩtẽ interiꝰ ut intelligat tangit: Dicut eñi quos¬
dã flãma caritatis suę deus illuminat. ut ꝓita. u
sapiant. ita quosdã frigidos corpentesq deseri
ut sine seusu ꝑsistant:leriq in acumine in¬
celligendi niuaces existunt: s loquendi in opia
angustantur: Quidã uͦ in utrisq pollent: quia
& soiendi copiã. & dicendi efficatiam habent:
.xI. d suꝑbis lectoribus.
leri.q scientia accepta scripturarum.
ñ ad di głam s ad suã laudẽ utuntur:
dum ex ipsa scientia excolluntur: & inde peocant.
nde peceata mundare debuerant: Nlumqña
consecunt᷑ legendo ꝑfectam scientiã arrogan¬
tes
Nã quauis sapientes insuꝑficie iudeantur: me¬
dullitꝰ tũ ueritatis archana ñ tangunt: quia
suꝑbie nuibe p̃pediuntur: Semꝑ eni suꝑbi legunt:
querunt: & nũquã uiuennunt: Diume legis

Expanded text:
it; foris quidem perstrepit, sed interius nil auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT XI. De superbis lectoribus. 1. Plerique, scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis
Abbreviated transcription (Latin):
qñ se minmũ existimau̾it: ⁊̃ c̃ maiora uirtutũ
dꝑa gesserit. Qui mundũ deserunt. & tñ u̾tutes p̃ceptoꝵ
sine cordis humilitate secunt᷑: isti qͣsi de excelso gͣuiꝰ corru¬
potuerunt. Om̃is dei seruus de suis mitis non deb& attolli:
dum posse uideat ex inferiorib sibi p̃latiores alios fieri. No¬
tem nonsuꝑbiat: sꝑbutilẽ merorẽ cor. ad lasciuam non dissol¬
onem ꝑtineat qͥd fac̃ uicertꝰ est: ne forte discussione celestis uidi¬
atq indesinentet turbatur reminiscens ꝓcul dubio scͥptũ ẽẽ.
Miledictꝰ᷑ qͥ fac̃ opꝰ dei negligent᷑. slam u̾acit c̃demnasi. si ꝑ¬
or ire: & oꝑiri oꝑartet: ne forte m̃tẽ otio deditat spc farni¬
cationis subripiat. Cedit enĩ labori uoluptas: mimũ autẽ
uacãtem cito p̃occupat. Contuere salomonẽ ꝑotiũ multis
ii qui ꝑdei amore scło reñtiant. & tñ curis rerũfa¬
miliariũ implicant᷑. qͣnto se rerum studiis occu¬
pant.: tanto diuine seipsos sub tͣhunt caritati.

Expanded text:
quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corrupotuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Notem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolonem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judiatque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si re et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis ro Dei timore saeculo renuntiant, et tamen curis rerum saecularium implicantur, quanto se rerum studiis implicant, tanto se divinae subtrahunt charitati.
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͥse a ꝯsortio scłi separant.
ancti uiri funditus scło renuntian¬
tes. ita huic mundo moriunt᷑. ut
soli deo uiuere delectentur: quantoq ab hui
acie presentiam dĩ & angłice societatis fre¬
quentiã contẽplantur Maloꝵ tã praua st̃
oꝑa manifesta: ut hi qui suꝑnã patriã deside¬
rant. ñ solum mores eoꝵ s & consorcia fugi¬
ant. Quidã etiã corporalit̾ separari desiderant
ab iniquis. ut eoꝵ ñ inuoluantur delictis:
Nonnulli & si non corporali discessu: sꝑali¬
uł ope. Q lioet sepe in me
ut quisq nnt scłi uoliptates positꝰ a uitus mineat illi¬
offendiculo uita monachiꝰlsine cupiditatis : timorisim¬
pedim̃to. Dũ enĩ quisq aconsortio mundi abstrabatur.
nec cupiditas eum obligat ꝯsentientẽ. nec crueiat᷑ sentien¬
tem. Bonum est corporalit̃ remotum ẽẽ aurũdo: sed
nager ut ait iob conteminit ciuitatẽ: & monachi cõ¬

Expanded text:
tis qui se a consortio saeculi separant. 1. tis qui se a consortio saeculi separant. 1. Sancti viri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujacie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spiriuut quisque inter saeculi voluptates positus, a vitiis maneat illioffendiculo, vita monachi, sine cupiditatis et amoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed nager, ut ait Jeremias, contemnit civitatem , et monachi com
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ non aspicit Qui pt renuntiationem
mundi ad suꝑnã patriã scĩs desideriis inhiat.
ab hac t̾rena intentione quasi quibusdã pen¬
nis subleuatus erigitur. & in quo lapsus erat.
ꝑ gemitũ conspicit: & ubi ꝑuenerit. cũ gau¬
dio magno uitendit: Iui uero a
contẽ.¬
plationis requie reflexus in
huiꝰ scłi inesdit: si ad memoriam sui reuertatur.
protinus ingemiscit: quantũq fuerint tranqͥl¬
la que ꝑdidit. & quã confusa sint in quibꝰ ceci¬
dit. ex ipsa laboris sui difficultate cognosoit:
Quid̃ enĩ in hac uita laboriosius. quã t̾renis
desideriis estuare : aut quid hio securiꝰ. quam
huiꝰ scłi nichil appetere: Qui enĩ hunc mun¬
dũ diligunt. turbulentis eiꝰ curis & sollicitu¬
dinibꝰ conturbantur. Qaut̃ eũ odiunt neo se¬
cuntur : int̾ne qͥetis tranquillitate fruentes.
future pacis reqͥem quã illuc expectant. Hie
quodͥam modo habere iã incohant. xuii. d̃ sanc¬

Expanded text:
bilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem bilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo habere jam inchoant. CAPUT XVII. De sanc
Abbreviated transcription (Latin):
tentur Magna apud dm̃ refiilget gñr qui huic
mundo contẽptibilis fuerit: Nã reuera necesse
est: ut quẽ mundus oderit. diligatur a dõ Scõs¬
reprehenditur petrꝰ quod tabnacłm in monte
fieri cogitauit: quia scĩs in hoc mundo tab̾na¬
ołm ñ est: quib patria & domus in cȩlo est Scĩ
uiri idõ contẽpnere cupiint. mundũ: & motũ
m̃tis ad suꝑna reuocare: ut ibi sese colligant. und̃
defluxerunt: & inde se subtrahant. ubi disꝑsi st̃:
Iusti qui rebus honorib qͣs ac uitaꝰ blandimentis
renuntiant. proino se ab om̃i t̾rena possessione
mortificant. ut dõ iuuant. idõq scłi hiniꝰ blan¬
ditias calcant: ut ualidiores ad uitã illã de huiꝰ
uite mortificatioẽ consurgant: Cuncta quippe
cẽporalia quasi herbe uirentes arescunt & tran¬
seuuit. idõqꝰ pro ȩt̾nis reb quȩ nũquã arescunt.
recte ista seruus dĩ contẽpnit: quia in eis sta¬

Expanded text:
tentur. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic tentur. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est, ut quem mundus odit, diligatur a Deo. Sreprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt, recte ista Dei servus contemnit, quia in eis sta
Abbreviated transcription (Latin):
oũ: statini incioꝵ excipitur luxii Oculũ dex¬
trũ scandalizantẽ que ȩuelli añs precepit:
uita contẽplatiua est Duo oculi in facie: u¬
ta actiua & contẽplatiua in homine Qui gͥ
ꝑ contẽplationẽ edocebit errorẽ. meluis si euel¬
lat contẽplanionis oculum: seruans sibi unũ
uite actualis obtutũ: ut sit utiliꝰ illi ꝑ simpli¬
cẽ actionẽ ire ad uitã. qũã ꝑ contẽplationis er¬
rorẽ mitt in gehennã. Sepe mens ad sũma ab
imis erigitur: & sepe a sũmis ad infima ponde
carnis inclinata reflectitur: Mlultos deus ex
carnalibꝰ sua gra iisitat. & ad contẽplationis
fastigiũ eleuat: multosq a contẽplatione usto
uelut aduersa refugiunt: płꝰq adu̾¬
sitatibꝰ mundi gaudent. ꝗ̃ ꝑ spͣalib¬
ad om̃e cõmodũ ꝓsꝑatur: Deruiss autẽ dei
cuncta huiꝰ mundi contraria sunt: ut dũ ista ad¬
uersa sentiunt. ad celeste desideriũ ardentius exxi¬

Expanded text:
cum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexcum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo velut adversa refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam pad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt, ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius exci
Abbreviated transcription (Latin):
ubi acceperunt unde foris ad eius głam ope¬
rfatur: Dieut aquile moris est. semꝑ oculum
in radiũ solis infigere. nec deflectere nisi esce
soliꝰ obtentusita scĩ a contemplatione ad actu¬
alẽ uitã uitdũ reflectuntur: considerantes illa
sũma sic ẽẽ utilia: ut tñ ista humilia. sint
paululũ nr̃e indigentie necessaria. In actiue
uite genere. humana intentio ꝑseuerant̾ in¬
&edit .: in contemplatione autẽ sc̃se ꝑ int̾ ualla
resiunit: quia diuturnitate contemplandi
lassatur. Uisio animaliũ que in iezechiele
ibant & non reuertebantur. ꝑtinet ad uitȩ
actiuę ꝑsenerantiãiterum ea animalia q̃
ibant & reuertebantur: ꝑtinẽt ad contẽ platiue
unte mensurã: Inqua dũ quisq intenderit: sua
reuerberatꝰ infirmitate reflectitur : atq iterum
renouata iitentione ad ea unde descenderat
rursus erigitur: Quod fieri in actiua uita ñ
potest. Dequa si quisq reflectat uel ad moti¬

Expanded text:
ubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam opeubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam operantur. 7. Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , pertinent ad vitae activae perseverantiam; et iterum ea animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modi
Abbreviated transcription (Latin):
mitis atie ad contẽplandũ dm̃ quisq ꝑtranseat
A licet conuersuis statĩ ad contẽplanionẽ cons¬
ceudere cupiat: tñ racione cogitur: ut prius
in actiuȩ uitȩ oꝑatioẽ uersetur Exemplũ em̃
detiue & contemplatiuȩ uitȩ de iacob sume:
Quidum ad rachel hoc est ad uisũ principium
destiuaret. que coutemplationem significat. la illi
hoc est laboriosa uita supponitur: quȩ actiuã
demonstrat. Siout sepuitus ab om̃i negotio t̾re¬
no priuatur: ita & contemplatioi uacans. Ab
omni occupatione actuali auercitur:. Q sieut
ab actuali uita conscendentes. in contemplati¬
onis quiete sepeliuntur: ita ab actione seculi
recedentes. eos uita actiua inse quasi sepelien¬
do suscipit: Ac ꝑ hoc: uite mundane actuia
uita. & uite achue contemplatiria sepulchrum
est. Uiri scĩ sicut a secreto contemplationis egre¬
anintur ad publicũ actionis: ita rursus ab acti¬
onis manifesto ad secretu contemplationis
intime reuertuntur: ut intus am̃ laudent.

Expanded text:
tis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Jacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est. 6. Viri sancti, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent,
Abbreviated transcription (Latin):
solum t̃rems curis. s etiã forensib iurgiis inuoluti st̃: ⁊ꝓ
suoꝵ tẽporali salute. suas aĩas ꝑdiderunt. Int̾dũ ordinata
discretio ẽ. dumnegat᷑ parenti qͦd p̃stat᷑ ex traneo : ut nou̾is.
hr̃e : ita nec parentes odio a nob habendist̃ s eoꝵ ĩpedim̃¬
ta. q̃ nos ab itine recto p̃pediunt: dũ tñ dñs itap̃cepit
renuntiantium scło. uaccas designare allophy loꝵ: archã
chei gestantes. Nansic̃ ille pignoꝵ affectibꝰ. arecto itin̾e
minime digresse st̃: ꝑta ꝯuir mundo reñtians. parentele
obtentu non Aebet abono p̃pediri ꝓposito. xxii. d̾ his qͥ mũ

Expanded text:
 etiam forensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temporali salute animas suas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, re, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito. 309 CAPUT XXII. De
Abbreviated transcription (Latin):
pronus omnium de oratione exeuntium¬
pedibus. Et hoc tandiu faciat. usq dũ
abbas uidicauerit satisfactum ẽẽ. Qui
dum ussus aute abbatem uenerit. uoluat
se pedibus ipsius abbatis. deinde omniũ
uestigiis fr̃m̃ ut orent ꝓ eo & tunc si ius¬
ser it abba recipiatur in choro uel ordi¬
ne quo abba decreuerit. ita plane ut
psalmum aut lectionem uel aliud quid
non presumat in oratorio imponere. nͥ
iterum abba ubeat. Et ominb horis dũ
ꝑcomipletur opus dĩ. ꝓiciat se iiterra in
quoloco stat. et sic satisfaciat usq dum iu¬
beat abba. ut quiescat iam ab hac satisfac¬
tione. Qui uero ꝓ leuibus culpis excom¬
municantur tantum amensa. inorato

Expanded text:
pronus omnium de oratorio pedibus exeuntiumpronus omnium de oratorio pedibus exeuntium. Et hoc tanabbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ante abbatem venerit, provolvat se pedibus ipsius abbatis, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro eo. Et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel quo abbas decreverit ordinet ita plane, ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jusserit. Et omnibus horis dum completur opus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum a mensa, in orator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissione sua. ita tamen ut satisfaciat
reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante
uersum non occurrerit. ut simul om̃s
dicant uersum et orent. et sub uno om̃s
accedant admensam. qui ꝑnegligentiam
suam aut uitium non occurrerit. usq ad
scđam uicem ꝓ hoc corripiatur. Si denuo
non emendauerit. non ꝑmittatur ad men¬
sam cominunis participationis : s seque¬
stratus a consortio omnium reficiat solus.
sublata ei portione sua deuino. usq adsa¬
tisfactionem et emendationem. Similtt̃
autem patiatur. qui ad illum uersum
non fuerit presens. qui post cibum dicitur.
Et nequis presumat ante statutam horam
aut post ea. quicquam cibi aut potus su¬
mere. S & cui offertur aliquid apriore
& accipere renuerit. hora qua desideraue¬
rit hoc quod prius recusauit aut aliud¬
omnino nichil accipiat . usq ademendati o¬
amensa excommunicantur. hora
qua opꝰ dei in oratorio ꝑ celebratur. ante
fores oratorii ꝓstratus iaceat. nichil dicens
nisi tantum posito interra capite stratus

Expanded text:
missione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripiatur: si denuo non emendaverit, non permittatur ad mensae communionis participationem: sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hocomnino nihil accipiat, usque ad emendatioa mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei in oratorio percelebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra capite stratus
Abbreviated transcription (Latin):
ecundis humilitatis gradus est.
si ꝓpriam quis non amans uolunta¬
tem desideria sua non delectetur implere.
S uocem illam dñi. factis imitetur dicentis.
Non ueni facere uoluntatem meam. s
eius qui misit me. Item dicit scriptura.
Uoluptas habet penam : et necessitas pa¬
rit coronam.

Expanded text:
ecundus humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur dicentis: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit .Item dicit Scriptura: Voluptas habet poenam et necessitas parit coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
gigint mentis: furorem cordis: flamã
libidmis: Ebrietas ita mentem aliẽnat: ut ubi
sit uesciat. Unde etiam & malum non sentit᷑
cor. fornicatio enim sicut ait salomon: infatuat
sapientẽ: E brictas: sicut in loch sensus racio.¬
nem captiuat: Unde & in prouerbiis Poten¬
tes inquit iraonudi sunt. uinũ non bibant:
ne oum biberint: obluuscantur sapientiã.
Plerisq laus est: multũ bibere. & non mebri¬
ari: Audiant hi aduersum se dicentem ꝓpħam.
Ne qui potentes estis ad bibendũ uimĩ. & uiri
fortes admiscendum ebrietatem: Umo multo de¬
ditos. & luxuriose uiuentes: ysaĩas sic arguit.
dicens Ne qui consiirgitis mane adebrietatẽ
scctandam: & potandũ usq ad uesperũ: ut
umo ęstuetis De talibus & in alio loco dicit᷑:
Ue tibi ciuitas cuius rex iuenis est: & cuiꝰ
principes mane cõmedunt: Alulti enĩ a mane¬
usq ad solis occubitũ. ebrietati. &e gule uolup¬
tatibus seruiunt: nec intelligunt cur nati

Expanded text:
gignit mentis, furorem cordis, flammam gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentiturrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam . 3. Plerisque laus est multum bibere vinum, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem ditos, et luxuriose viventes, Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis . De talibus alio in loco dicitur: Vae tibi, civitas, cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comeduntusque ad solis occubitum, ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati
Abbreviated transcription (Latin):
cũpimꝰ: Perunq potentes tanta cripi¬
ditatis rabie imflãmantur: ut dẽfiniis sinꝰ
pauperes exludant: neqꝰ habitare ꝑmittant:
as domũ ad domũ: & agrum agro copulantis:
usq ad t̾minũ loci. Numquid soli uos habita¬
bitis in medio t̾re: Sales ꝯuppe homines
infernum id est diabolum rapere ad ꝑdirionẽ.
idẽ ꝓpłia sequent̃ annuntiat dicens Propterea
dilatauit infernus animã suã: & aperuit

Expanded text:
cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupicupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. tis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavit infernus animam suam, et aper
Abbreviated transcription (Latin):
ut etam homicidiũ ꝑpetrare non uereant:
sicut achab qui appetitu cupiditatis mesan¬
guinis explenit effusionẽ. Sepe iniqui mala
que co ñ cupiscunt assecinitur: quatinꝰ de ef¬
fectu mali desiderii fortiꝰ puniantur. Ulec̃¬
tos autẽ suos deus non aiittit ire in desi.¬
aerior maloꝵ ꝑfectionẽ: s in dolorẽ mtẽ
conuertit eoꝵ. pro eo quod in soło nẽquit̾
appetunt: uthao exꝑientia resipiscant. re¬
uerti ad dm̃ a quo hii mente recesserunt:
Dm̃ ergo sibi ppitiũ nouerit aducriari: qͥ
quod temporalit̾ concupiscit: ñ ꝑmittitur
a dimplere Secreto autẽ dĩ iudicio fit. ut
uit cupiditas: Demꝑ enim auarꝰ eget:. Quan¬
toq magis adquirit: tanto amplius q̃rit.:
Nec solum desiderio augendi exeruciatur.
s etiã amittendi meti afficitur: Inopes
nascitiuir in hac uita: inopes recessuri
sumus a uita: Si bona mundi huiꝰ. peri¬
tura credimus: cur ꝑitura tanto amore

Expanded text:
ut etiam homicidium perpetrare novereantur, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesserunt. Deum ergo sibi propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri crvit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore
Abbreviated transcription (Latin):
spine nascuntur: que singentes e latere no¬
cent eis qui recto itiuere gradiuntur:
.uli. d cupiditate.
on posse quẽpiam spiritalia bella
suscipere: nisi priꝰ carnis edomuerit
cupiditates. Non potest ad contemplandum
dm̃ mens eẽ libera: quȩ desideriis huiꝰ mundi
& cupiditatibus inhiat: Neq em̃ alta conspi¬
cere poterit oculus: quẽ puluis claudit: Onin
peccato pcior est auaricia: & amor petunia¬
rũ: Unde & ꝑ salomonem dr̃. Nichis est cele¬
tiꝰ: quã amare pecuniã: Hȩc eiũ anm̃a fuã
uenalẽ facit: qm̃ in uita sua proiecit intima
sua Cupiditas. omniũ criminũ materia est
Unde & apłs ait: Radix om̃iũ maloꝵ ẽ cupi¬
ditas: quã quidã appetantes errauerunt ã
fide: Si ergo succiditur radix criminũ. non
pullulat cetera soboles peccatoꝵ: ¶ulti cansa
cupiditatis t̾renȩ: etiã ipsi fidei remintiauer̃:
Cupidits enim xp̃m uenciant. Nan. u ple¬
risq tantũ in rebuis alienis est desidernim:

Expanded text:
spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. CAPUT XLI. De cupiditate. Non posse quempiam spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem d quam amare pecuniam ; hic enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium,
Abbreviated transcription (Latin):
Principaliter ꝑ hȩc dno incia diabolus huma
no generi dñatur: idest ꝑ suꝑbiam m̃tis. & lu¬
xuriã carnis Unde & dñs ad iob loquitur de
hiabolo dicens Sub umbni dormit: in secreto
calami: in locis hum̃tibus: Per calamũ eñi. in¬
anis suꝑbia. ꝑ loca uero hum̃tia. carnis de¬
montratur luxuria: Fhȩc enĩ duo uicia dia¬
bolus humanũ possidet genus: ueldũ m̃tẽ
in suꝑbiã erigit: ueldũ ꝑ luxuriã carnen¬

Expanded text:
Principaliter his duobus vitiis diabPrincipaliter his duobus vitiis diabno generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum
Abbreviated transcription (Latin):
senit. & pudenda operuit Qua ꝓpt̃ unusqͥsq
sne depuret culyȩ quod cecidit: quociens libi¬
tine iuncitur. Quia nisi p̃cessisset latens suꝑbia.
non sequeretur libidinis manifesta ruiua Non¬
numquã gemino uicio. xp̃ianꝰ a diabolo appe¬
citur. & occulto ꝑ elationẽ. & publico ꝑ libi¬
dinẽ: S dñ euitat quis libidinẽ: cadit inela¬
cionẽ. Itẽ dũ incaute declinat elationẽ: cadit
segnit̾ in libidinẽ. Sic que ex occulto uioio ela¬
tionis. itur in aꝑtum libidinis. & de aꝑto libi¬
dinis. itur in occultũ elationis S di seruus
discrete utrũq pensans. sic cauet libidinem
ut non iourrat elationẽ: & sic premit ela¬
cionẽ. ut non resoluat anmũ ad libicdinẽ.
Lururiosis atq suꝑbis: demones plus fautores
existunt. Dũq in ceceris uiciis sp̃s maligni de¬
serinant: his tũ maiori familiaritate uingunt᷑.
eisq amplius uixta desideriũ famulantur:

Expanded text:
sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non itionem, ut non resolvat animum ad libidinem. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviunt, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponitur suꝑbia arrogantie: sicut prefertur ori¬
gnie: Plerũq ad elationis ement᷑ionẽ. prouidentia
Fi aliquo casu non nulli cactunt. ꝑ qͣn lapsi¬
& reprehensi a semet ipsis humiliter sapiant: &
de mimeribus dĩ laudari non appetant: s lau¬
dent dm̃ a quo acceperunt. unde laudari se
uolunt: Ucilus est arrogantibus. quocũq uicio
labi. & humiles pꝰ casũ fieri: quã ꝑ elationẽ suꝑ¬
bĩre: gramorẽq riunȩ dampnationẽ ꝑ suꝑbiam
sumere:. xxxUIIII. d̾ formcatione.
xculpa suꝑbie: plerunq in abominan¬
dam carnis immimdieiã itur: Nam
alterũ pendet ex altero: D sient per
suꝑbiam m̃tis itur inprostitutionẽ libidinis:
ita ꝑ humilitatẽ m̃tis salua fit castitas carnis:
Deus antẽ non numquã dẽicit occultã mentis
suꝑbiã: ꝑ carnis manifestam rruna. Libidins
exemplo primi hominis. qui mox ut ꝑ suꝑ¬
biã contra dm̃ tumuit. statĩ carnis libidinẽ

Expanded text:
praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur oripraeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem per superbiam sumere. CAPUT XXXIX. De fornicatione. culpa superbiae plerumque in abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidiexemplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑbie spiritus Ini de sins uiratibiis suꝑbi¬
unt. ex ipsis udicandi sunt oꝑibus. que pro uir¬
Nã reuera siune humibitate uirciis quelibet &
sine caritate: in uicio deputatur: Merito suꝑ¬
bie. diabolus a suꝑna beatitudine corruit. Q
ergo de iurtutibus attolluntur: diabolũ uni¬
cantur : Mexinide granius corriuint: quia de
excelsis labuntur: Suꝑbia sicut origo est
onũũ criminũ. ita ruma cunctarũ nircutũ.
psa est euim in peccato prima: ipsa inconflic̃¬
tii postrema: Hȩc eium aut in exorctio m̃tem
ꝑpecatum piposteruit: aut nouissime de ur¬
tutibꝰ deicit. Inde & om̃iũ peccatoꝵ est maxi¬
ma: quia tã ꝑ untutes quã ꝑ uicia humanã
iñtẽ excerimiuat. Ibi cadẽre superbia nbi
&e uascrtur: nt non sit suꝑb is ali⁊ ud culpa.
nasci arrogantiam: non de arrogantia superbiã:
Nam msi precesserit occulta elatio meutis: non
sequitur aꝑta. iactantia landis Ita ergo in culpa

Expanded text:
est, superbiae spiritus. 5. Qui de suis virtutibus superbiest, superbiae spiritus. 5. Qui de suis virtutibus superbiunt, ex ipsis judicandi sunt operibus quibus pro virNam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, nasci arrogantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
deceriorem ẽẽ suꝑbiam. seu ꝓp̃t̃ quođ a
sũmis ꝑsonis & primis assiunitur: stu
quod de oꝑe iusticie & uirtutis exoritur: minꝰq
culpa euis sentitur. Luxuria uero carms ideo
notabilis omibꝰ est: qm̃ statim ꝑ se curpis est: &
tam̃ pensante dõ suꝑbiȩ minor est: S qui de¬
tiuetur suꝑbia. & non sentit: labitur caruis
luxuria: ut ꝑ hanc humiliatus. & a confusioẽ
exurgat. & a suꝑbia: Oimis peccans superbus
est: eo quod saciendo uetita. contemptii habeat
diuina precepta: Lecte ergo inicium omnis pec¬
cati suꝑbia: quia nssi p̃cesserit mandatoꝵ dei
in obȩdientia: transgressionis non sequitur culpa:
Omnis suꝑbia tanto ininio iacet. quanto inał¬
to se erigit: tantoq profunduis labitur: quanto
excelsus eleuatur. Qui eñi ꝑ propriam suꝑbiã
atcollituir: ꝑ di iusticiam melinatur: Qui inflan¬
tur suꝑbia: uento pascuntur. Unte & ꝓpheta
Omnes inquit pastores tuos pascit nen̾tiis. hoc

Expanded text:
rem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit ventus , hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Qũeadmodum aduircutũ tendentes culm̃.
uon a sũnus inchoant s a modicis: ut sensuim ad
Acioia pueniant: ita & qui dilabuntur ad tu¬
ia uĩ statim a magnis criminibus incipiunt.
seo uinodicis assuescunt: & sic in marinis pro¬
riuint. Sieut paulatim homo aminimis uieus
in mariuus proruit: ita modicis urcutibꝰ gra¬
datĩ ad ea quȩ sunt excelsa conscendit. Qui autem in or¬
ainate uircutes conprehendere initutur: cito perieli¬
tantur: Hec est causa in rerum natura: ut quȩcñq
uelociter ad profectum cendunt: sine dubio celerit᷑
finiantur: sicut herbe quȩ tanto festiniꝰ ꝑeunt: ꝗͣnto
celerins crescunt: At contra arbores alta radice
fundate. ideo ꝑdurant dintiꝰ: quia gradatun ad
profectum ꝑueniunt Nichil prodest. ad mixto
a malo: deinde exercendum bonum: Hoc enim in¬
dicat ꝓpħa cũ dicit: mescite agere peruerse: ai¬

Expanded text:
Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, di
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutẽ se uult uocari sollicitudinis: & precipitatio¬
nis fallacitas. feruor boni studii creditur.  bene
agendi tarditas. consilii mora ẽẽ uidecur: aum
tamen ista sit uircus: illa uiciũ: Tali igitur exẽ¬
plo: uicia species uirtutũ imitantur: Et inde se
non nulli cẽ ustos confidint: unde & maxime re¬
probantur. Aptum exemplum uicioꝵ: de latronis
specie sumitur. Nam sicut ex insitus latro prodit:
seq iter agentibus iungit. fingens se sociũ donec
aecipiat inprouisum: & dum subito eruperit
ad exiciũ. latro manifestus ostenditur: ita se mis¬
cent intertum periculose uirattibus uicia: quo¬
usq ouinẽ boni operis efficatiam in suis usibꝰ
rapiant: ut anima quę sibi erat placens de uir¬
tuicibiis. deceptam se conspieiat uiciis dampna
sine labore dilabimur: Ista enim ꝓna:
illa ardua sunt: Granctes enim sudores
ꝑpetiinũr: ut ad celum conscendere ualeamus:

Expanded text:
virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitatiovirtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabisine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
bescunt: Carnales antẽ plerumq per insensuali¬
tatẽ mentis non agnoscunt uiciũ ẽẽ culpabile.
quod dignum uidetur damnatione: Item quedã
uicia species uirtutũ ẽẽ uidentur: sed tamen uir¬
tutes non sunt. Nã int̾tũ sub prȩtextii iusticie
erudelitas agitur: & putatur ẽẽ uircꝰ. quod nimi¬
rũ est uiciũ: Sic & remissa segnities. mansuetu¬
do ẽẽ creditur: & quad agit corpens negligen¬
tia: putatur agere indulgentia pietatis Hon¬
munquã etiam uircutẽ largitatis imitatur ui¬
ciũ prodige esfĩisionis: & uircutẽ parcitatis
tristis cenacitas unitatur:. & iuciũ ꝑtinatie abs¬
conditur sub uircute constantiȩ: Item timor
sub specie obedientie occultatur: & dicitur
uircus humilitatis: quod tamen uiciũ est
timoris Sed & proaacitas uocis. pro uerita¬
tis libertate accipitur. & uiciũ pigricię. quie
cis turaitẽ uintatur: Porro uiciũ in quietudinis.

Expanded text:
bescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualibescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis