comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sacroꝵ puis p̃ceptis. expiatinibꝙ pissimis &
abste meis obseruationib decocti. anima & corꝑe
c̃stintes depperant. In his uerbis sentioni fallor. uide
ritͥ ñ suficere adiuam qua itur iñ om̃. ut iurbonꝰ. piis.
iustis. puris castis. ueris dictis. stictisq. ꝓmercatus dõs
quoꝵ comitatu uallatꝰ in illũ sumudm̃ om̃iũ crea
torẽ ire festin&. nͥ&iã sacroꝵ antiquoꝵ piis pceptis ex¬
piationib.q. purget᷑. Quã obrẽ ueli scire qͥd arbitre.
riseẽ ꝑsacra purgandũ incoqͥpie. iuste. pure. uera¬
citq uiuendo ꝓmeret᷑ deos. & ꝑ eos unũ illũ doꝵ dm̃.
Sienĩ adhuc sacris purgandu̾s ẽ. utiq mundus ñ est.
Et simundus ne. pie. iuste pure. casteq non uiuit
Siuit ũ ita uiuit. iã mundusẽ. Porro i mundũ atq
purũ. qͥd opus ẽ. sacris expiando purgari : litq
hic nodus c̃ disputationis nrẽ. quosoluto. csequentia
uidebimꝰ. Uiuat ne homo bene ut sacris purgetur

Expanded text:
piis praeceptis expiationibusque purissimis et abstemiis obseruationibus decocti anima et corpore constantes deproperant\'. In his uerbis sentio. ni fallor, uideri tibi non sufficere ad uiam, qua itur in deum, ut uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque promereatur deos. quorum comita ire festinet, nisi etiam sacrorum antiquorum piis praeceptis expiationibusque purgetur. quam ob rem uelim scire, quid arbitreris esse per sacra pnrgandum in eo, qui pie, iuste, pure ueraciterque uiuendo promeretur deos et per eos unum illum deorum deum. si enim adhuc sacris purgandus est, utique mundus non est et, si mundus non est, pie, iuste, pure casteque non uiuit. si autem iam ita uiuit, iam mundus est. porro iam mundum atque purum quid opus est sacris expiando purgari? itaque hic nodus est disputationis nostrae, quo soluto consequentia uidebimus: uiuatne homo bene, ut sacris purgetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et utrum in eadẽ pariula actate constitutus
cogit& aliquid boni uł mali : dices. nescio.
Siitaq demorib eiꝰfuturis nihil audes cesti pro¬
mitere. & de euis p̃senti cogitatione. quid est
illud quod quando adbaptis mũ offeruntur
ꝓeis parentes tãquã fide dictores respondent.
& dicunt illos facere quod illa etas cogitare
non potest. aut si potest occultum est : Int̾ro¬
gamꝰ enĩ eos a quib offert᷑. & dicimꝰ credit
indm̃: de illa aetate quȩ utr̃u sit ds̃ ignorat.
Respondent credit & ad cetera sic respondecꝰ
singula quȩ gerunt̃. Onde meror parentes
in istis reb tãfidenter proparuulo respondere.
utdicant eum facere tintabona quȩ adhorã qua
baptizatur baptizatorꝰ interrogat. tam̃ eadem
hora sisubitiam. erit castus quibaptizatur aut non

Expanded text:
et utrum in eadem paruula aetate constitutus et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in deum? de illa aetate, quae, utrum sit deus, ignorat; respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum facere tanta bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; tamen eadem hora si subiciam: Erit castus, qui baptizatur, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
a parentib sed &iam aquibus lib& ex traneis¬
sicut adominis seruuli aliquando offeruntur.
& ñnũquã mortuis parentib suis paruuli bapti¬
tantur ab eis oblati qui in illis huius modi miscđam
p̾bere potuerunt. aliquando &iã quos crudelit̃
parentes ex posuerint nutriendi aquib lib&
ñ nũquã saeris uirginib colligunt᷑. & ab eis
offeruntur adbaptis mũ quȩ ceste ꝓpͥos filios
nec habuer̃ ullos nec habere disponunt. acꝑ
hoc nihil aliud hic fieri uides. nͥ quod in eugło
scriptum ẽ cũ dns int̾ rogass& quis illi alatro¬
nib sauciato & semiuiuo inuia derelicto ꝓdximꝰ
fuiss&. Responsumẽ. Qui in illũ fecit miscđam
Difficillimã sane questionẽ tͥ ꝓposuisse uisus ẽs
in ex tremo inqͥsitionis tuę. ea uidelic&
in tentione quasoles uehemt̃ cauere m̃datiũ.
Si constituam inquis ante te paruulũ & int̾̃¬
rogẽ utrũ cũ creuerit futurus sit castꝰ. uł

Expanded text:
a parentibus sed etiam a quibuslibet extraneisa parentibus sed etiam a quibuslibet extraneissicut a dominis seruuli aliquando offeruntur. et nonnumquam mortuis parentibus suis paruuli baptizantur ab eis oblati, qui in illis huius modi misericordiam praebere potuerunt. aliquando etiam, quos crudeliter parentes exposuerint, nutriendi a quibuslibet, nonnumquam a sacris uirginibus colliguntur et ab eis offeruntur ad baptismum, quae certe proprios filios nec habuerunt ullos nec habere disponunt. ac per hoc nihil aliud hic fieri uides, nisi quod in euangelio scriptum est, cum dominus interrogasset, quis illi a latronibus sauciato et semiuiuo in uia derelicto proximus fuisset; responsum est enim: Qui in illum fecit misericordiam. Difficillimam sane quaestionem tibi proposuisse uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel
Abbreviated transcription (Latin):
tota om̃s. tota singulos parit. Nã si xpĩani bap.¬
tis mi sacramentũ quando unum atq ipsum est
&e iam a puo hereticos ual& et suffic̃ ad osecra¬
uonẽ. quã uis aduicę att̾ne participationẽ non
sufficiat. quȩ consecratio reũ quidẽ ftc̃ bereticũ
ex tradñi gregẽ habentẽ dnĩcũ caracterẽ: cor¬
rigendũ tam̃ ad mon& sana doctrina ñiterũ
similit̃ consecrandũ. quanto potius in catholica
aeccła crrum ꝑ stipulȩ ministeriũ frum̃ta pur¬
ganda postantur. ut ad masse societatẽ medi¬
ante area ꝑducantur: Illud aũt nolote stl¬
lat. ut existimes rtatꝰ uinculũ exadã tractũ
alit̾ nom posse disrumpi. nisi paruili ad ꝑcipi¬
endã xp̃ĩ grãm aparentib offerantur. Sic
enĩ scribens dicit. Ut sicut parentes fuerunt
auctores ad poenã eoꝵ. ꝑ fidẽ parentũ iden¬
tidẽ iustificentur. cũ uideas multos ñ offerri

Expanded text:
tota omnes, tota singulos parit. nam si Christiani baptota omnes, tota singulos parit. nam si Christiani baptismi. sacramentum, quando unum atque id ipsum est, etiam apud haereticos ualet et sufficit ad consecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio reum quidem facit haereticum extra domini gregem habentem dominicum characterem, corrigendum tamen admonet sana doctrina, non iterum similiter consecrandum, quanto potius in catholica ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur! lllud autem nolo te fallat, ut existimes reatus uinculum ex Adam tractum aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipiendam Christi gratiam a parentibus offerantur; sic enim scribens dicis: \'Ut, sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam, per fidem parentum identidem iustificentur\', cum uideas multos non offerri
Abbreviated transcription (Latin):
ñredeat inparentẽ utcũ illo & in illo unus
homesit. sed om̃ino alt̾ sit habens carnẽ suam
& animã suam. anima quę peccauerit ipsa
morietur. Nec illud temoueat. qd qui dem
ñ ea fide adbaptis mũ ꝑcpiendũ paruulos
retinere uł reciꝑe sauitatẽ. None nĩ ꝓpt̃ca
illi ñregenerant᷑. quia ñ ab istis hac intentio¬
ne offeruntur. Celebrant̾ enĩ ꝑ eos neces
saria miuisteria & uerba sacram̃tor.
sine quib c̃secrari paruulus non potest.
sps aut̃ illo scs quihabitat inscis. ex quib illa una
columba de argentata caritatis igne conflatur.
agit quod ait. &um ꝑseruitutẽ aliquando ñ solũ
simplicit̃ ignorantium. uerũ &im dampnabilit̃
indignoꝵ. Offerunt quippe paruuli adꝑci¬
pienda spũalẽ grãm. ñtã abeis quoꝵ gestantur
manib quãuis & ab ipsis si& ipsi boni fideles.
quã ab uniuersa societate scõꝵ atq fidelium.
Ab om̃ib namq offerri recte intelleguntur.

Expanded text:
non redeat in parentem, ut cum illo et in illo unus non redeat in parentem, ut cum illo et in illo unus homo sit, sed omnino alter sit habens carnem suam et animam suam, anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Nec illud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum paruulos retinere uel recipere sanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offsaria ministeria, et verba sacramentorum, sine quibus consecrari paruulus non potest. spiritus autem ille sanctus, qui habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata caritatis igne conflatur; agit, quod agit, etiam per seruitutem aliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiam damnabiliter indignorum. offeruntur quippe paruuli ad percipiendam spiritalem gratiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamuis et ab ipsis, si et ipsi boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. ab omnibus namque offerri recte intelleguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eucharistiã miris motib respuisse. idõ
muidetur diuinitus factũ. nemaiores puta¬
rent nihilse in paruulos in illa iniquitate petcare.
sed potius intellegerent ꝑ illũ significantẽ quo¬
dam modo gestũ corꝑis eoꝵ quiloqui ñpoterant
se mirabilit̾ ad moneri quid ipsi facere deberent.
qui post tantũ illud nests sacram̃ti salutaris in¬
ruebant. Unde se utiq penitendo abstinere
deberent. neccũ tale aliquid diuina ꝓudentia
ꝑ infantulos agit. ipsos io agere scientia uł ra¬
tione credendũe. Neq eñi quia cuiusdã ꝓpħȩ
dem̃tiam ds uoluit &iam asina loquente coher¬
cere. idõ ad mirandaẽ asinorum sapientia.
Porrosiꝑ animal inrationabile sonuit aliqͥd
homini simillimũ
uino noncordi asinino tribuendusit. ita potius
sed ubi adhuc sopita erat gestu corꝑis eiꝰ osten¬
dere. qͥđ illi qͥ& inse & in paruulos suos pecca¬
uerant curare deberent. Ceterũ cũ infans

Expanded text:
sibi eucharistiam miris motibus respuisse, ideo sibi eucharistiam miris motibus respuisse, ideo mihi uidetur diuinitus factum, ne maiores putarent nihil se in paruulos illa iniquitate peccare, sed potius intellegerent per illum significantem quodam modo gestum corporis eorum, qui loqui non poterant, se mirabiliter admoneri, quid ipsi facere deberent, qui post tantum illud nefas sacramentis salutaribus inruebant, unde se utique paenitendo abstinere deberent. nec cum tale aliquid diuina prouidentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia uel ratione credendum est. neque enim, quia cuiusdam prophetae dementiam deus uoluit etiam asina loquente cohercere, ideo iam miranda est asinorum sapientia. porro si per animal inrationale sonuit aliquid homini simillimum, quod miraculo diuino, non cordi asinino tribuendum sit, ita potuit sed ubi adhuc sopita erat, gestu corporis eius ostendere, quid illi, qui et in se et in paruulos suos peccauerant, curare deberent. ceterum cum infans
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ c̃tinuo subictrae dics. Nonne illi cũ dies uidi
cii uenerit dicent. nos nihil fecimꝰ necderelis¬
to cibo & poculo dñi ad ꝓfana c̃tagia sponte
ꝓꝑauimus. Perdidit nos aliena ꝑfidia. paren¬
tes sensimꝰ parricidas. Illi nobȩccłam matrẽ
illi patrẽ dm̃ negauer. ut dũ parui & imꝓuidi
& tanti facinoris ignari ꝑ alios ad consortiũ
criminis iungimͣ aliena fraude caperemus.
Hanc
defensionẽ ñ sub nectera nisi
iustissima creder&. & indĩ uidi¬
cio paruulis ꝓfuturã. Si enĩue
dicitur nos nihil fecimꝰ. anima
quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. Nec illi peribt̃
subdĩ iusto uditio. quos parentes suo scelero
quantũ ad se ipsos attin& ꝑdider. Illud
uͦ quod in eadẽ cõmemorat᷑ epła quandã
paruulã tͥbatis infuga parentib nutrici
derelictã atq ab eadẽ nutriae demonum
sacrilegiis impactam. postta in ȩccła illatã

Expanded text:
nem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, cum iudicii nem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, cum iudicii dies uenerit, dicent: Nos nihil fecimus nec derelicto cibo et poculo domini ad profana contagia sponte properauimus; perdidit nos aliena perfidia, parentes sensimus parricidas; illi nobis ecclesiam matrem, illi patrem dominum negauerunt, ut, dum parui et inprouidi et tanti facinoris ignari per alios ad consortium criminis iungimur, aliena fraude caperemur?\' hanc defensionem non subnecteret, nisi iustissimam crederet et in dei iudicio paruulis profuturam. si enim uere dicitur: Nos nihil fecimus; anima, quae peccauerit, ipsa morietur/ nec illi peribunt sub dei iusto iudicio, quos parentes suo scelere, quantum ad se ipsos adtinet, perdiderunt. Illud uero, quod in eadem commemoratur epistula quandam paruulam turbatis in fuga parentibus nutrici derelictam atque ab eadem nutrice daemonum sacrilegiis impactam postea in ecclesia inlatam
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite occidere paruulosuros. Dicit enĩ & apostolus
Spm nolite extinguere. ñqͥa ille extingui potest
sed quantũ in ipsise extinctores eius merito dicunt᷑
quisic agunt ut ex tinctuuelint. Isto sensu recte in¬
tellegi potest quod scripsit beatissimus cyprianus:
in epła delapsis. cũ eos qui temprẽ ꝑsetutionis idolis
immolauerant arguens. Ac nequid de e&̃ inquit
aderiminis cumulũ. in fantes quoq parentũ manib
imposiq uł attractati. amiser̃ paruuli qđ in pri¬
mo statĩ natiuitatis exordio fuerant consecuti.
A miser̃ dixit. quantu attinuit ad illoꝵ scelus
a quib amittere coactisunt. Amiser̃ in eorũ
m̃te ac uoluntate. qͥ in illos tantũ facinꝰ cõmiser̃
Namsi insc ipsis amisissent. remansissent utiq
diuina sententia sine ulla defensione dãpnan¬
di. Qđ si sc̃s cyprianꝰ arbitraret᷑. nẽoꝵ defensio¬

Expanded text:
\'Nolite occidere paruulos uestros\', dicit enim et apostolus: \'Nolite occidere paruulos uestros\', dicit enim et apostolus: Spiritum nolite extinguere, non quia ille extingui potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum uelint. isto sensu recte intellegi potest, quod scripsit beatissimus Cyprianus in epistula de lapsis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deesset\', inquit, ad criminis cumulum, infantes quoque parentum manibus inpositi uel adtracti amiserunt paruuli quod in primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus amittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tantum facinus commiserunt; nam si in se ipsis amisissent, remansissent utique diuina sententia sine ulla defensione damnandi. quod si sanctus Cyprianus arbitraretur, non eorum defensio
Abbreviated transcription (Latin):
nesciant ꝑ quẽ sit utriusq. gr̃a cõmunis. Nonaut̃
potest sp̃s hominis eẽ & huius & illius. ꝑquẽ pec¬
cante altero & altero ñpeccante. sit tam̃ culpa
cõmunis. Aeꝑ hoc potest paruulus semel expa¬
rentũ carne generatꝰ dĩspũ regenerari. ut ex
illis obligatio contracta soluatur: naut̃ potest
semel dĩ sp̃u regeneratꝰ exparentũ carne rege¬
nerari. ut obligatio quȩ soluta ẽ iterũ contra
ñ amittit nisi ꝓpͥa impietate sietatis accessu
tã malus euaserit. Iunc cni &iam ꝓpͥa incipi&
habere peccata. que nregeneratione auferant᷑.
sed alia curatione sanentur. Uerũ tam̃ recte.
dicunt᷑ parentes uł quicũq maiores filios
seu quos liba paruulos baptira
demonioꝵ sacrilegiis obligare
conantes. spualit homicide.
N aminillis quidẽ int̾fectionẽ ñ faciunt.
sed quantũ in ipsis ẽ. interfectores fiunt. Recte
illis dicitur quando ab hoc scelere ꝓhibentur.

Expanded text:
nesciant. per quem sit utriusque gratia communis; non autem nesciant. per quem sit utriusque gratia communis; non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta soluatur; non potest autem semel dei spiritu regeneratus ex parentum carne regenerari, ut obligatio, quae soluta est, iterum contrahratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaserit. tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione auferantur, sed alia curatione sanentur. Verum tadicuntur parentes vel quicunque majores filios seu quoslibet parvulos baptizatos daemoniorum sacrilegiis obligare conantes, spiritualiter homicidnam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando ab hoc scelere prohibentur:
Abbreviated transcription (Latin):
ma filii inea ẽ. Iam itaq eñ homo inscipso. & ab
eo qͥ genuit alt̃ effectꝰ. peccato alterius sine sua
c̃sensione nontenetus obnoxius. Traxit gͦ reatu.
qͥa unꝰ erat in illo & cũ illo aqua trax̃. qͣndo quod
traxit ammissũẽ. Non aũt trahit alt̃ ab altero.
qͣndo sua uno quoq E ꝓpͥa uita uiuente
iã est unde dicat᷑: anima quȩ peccauerit ipsa
moriet᷑. Ut aut possit regenerari ꝑ offitiũ uolun¬
tatis alienȩ cũ offestur c̃secrandus. fac̃ hoc unus
sp̃s ex quo regentrat᷑ oblatus. Non enĩ scriptũ ÷
nisi qda renatꝰ fuerit exparentũ uoluntate aut
ex offerentiũ aut ministrantiũ fide. sed nisi quis
renatus fuerit ex aqua & spũscõ. Aqua igit̃
in trinsccꝰ benefitiũ grẽ. soluens uinculũ culpȩ
sp̃s uimaiorib offerentib & paruulo oblato
oblato. Quando aut̃ in paruulũ maiores
culpã possut habere comunẽ. Noreiĩ cõmuni¬
catur culpa ꝑ alterius uoluntatẽ quẽ ad modum

Expanded text:
ma filii mea est. iam itaque cum homo in se ipso est ab eo, qui genuit, alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. traxit ergo reatum, quia unus erat cum illo et in illo, a quo traxit, quando, quod traxit, admissum est; non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria uita uiuente iam est, unde dicatur: Anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Ut autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est: <Nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate\' aut \'ex offerentium uel ministrantium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, spiritus in maioribus offerentibus et paruulo oblato oblato. quando autem in paruulum maiores culpam possint habere communem. non enim sic communicatur culpa per alterius uoluntatem, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
die robore. atq txploso. qͣcunctis clariores. omis¬
sis &iam quib pugnare solebas crẏsippeis arga¬
mentis. P ost posita paululum dialectica. quae
neruoꝵ suoꝵ lactamine nihil certi cuiquã re¬
linquere nititur. Ipsart approbes. quisit iste ds̃
quẽ uob xp̃iani quasi ꝓpͥum uendicatis. & in locis
abditis p̃sentẽ uos uidere componitis. Nos ueni
deos urõs luce palam ante oculos atq aures
om̃ium mortalium piis p̃cib ad oramus. & ꝑ
suaues hostias ꝓpitios nob efficimus. & acunetis
haec uenerari & ꝓbari contendimus. Sed ulte¬
tius. huc certamini mesenex inualidus sub
Trahat sua quemq uoluptas. Post haec non dubito
uir eximie quia mea secta deuiasti. hano epłam
ali quoꝵ furto decractam flammis uł quolib&
pacto ꝑituram. Qđ si acciderit. erit dãpnum car¬
tulae. ñ nr̃i sermonis. Cuius exemplar penes
om̃s religiosos ꝑpetuo retinebo. Dii teseruent.

Expanded text:
diae robore atque exploso, qua cunctis clarus es, omisdiae robore atque exploso, qua cunctis clarus es, omissis etiam, quibus pugnare solebas, Chrysippeis argumentis postposita paululum dialectica, quae neruorum suorum luctamine nihil certi cuiquam relinquere nititur, ipsa re adprobes, qui sit iste deus, quem uobis Christiani quasi proprium uindicatis et in locis abditis praesentem uos uidere componitis. nos etenim deos nostros luce palam ante oculos atque aures omnium mortalium piis precibus adoramus et per suaues hostias propitios nobis efficimus et a cunctis haec cerni et probari contendimus. Sed ulterius huic certamini me senex inualidus subtTrahat sua quemque uoluptas. post haec non dubito, uir eximie, qui a mea secta deuiasti, hanc epistulam aliquorum furto detractam flammis uel quolibet pacto perituram. quod si acciderit, erit damnum chartulae, non nostri sermonis, cuius exemplar penes omnes religiosos perpetuo retinebo. dii te seruent,
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulare non possũ. Quis enĩ ferat iouiful mi¬
na uibranti p̃feri migginẽ. iunoni. mintrue. ue¬
neri: uesttq sanam̃. & cunctis ꝓnefas diis immor¬
talib archi martyrẽ: Nam phamonẽ inter qͦs
lucitas &iam aut minore cultu suspicitur
atq alii int̾minato numero diis hominibusq
odiosa nomina quȩ conscia nefandoꝵ facinoꝵ
specie głosȩ mortis scelera sua scelerib cumu¬
lantes. dignum morib ftctisq suis exitu
maculati reꝑiunt. Horũ busta. sint moratu
dignũ ẽ. relictis templis neglectis maioꝵ suoꝵ
manib stulti frequentant. ita ut p̃sagiũ uatis
illuis in digne ferentis emineat. Inq dm̃ tẽplis
iurauit ronta ꝑumbras. Sed mͥ hac tempestate
ꝓpe modũ uidetur bellũ actiaticũ rirsum ex¬
ortum. quo xgiptia monstta in romanoꝵ deos
audeant tela uibrare minime duratura
S ed illud quȩso uir sapientissime. uti remoto facun¬

Expanded text:
dissimulare non possum. quis enim ferat Ioui fulmidissimulare non possum. quis enim ferat Ioui fulmina uibranti praeferri Migginem, Iunoni, Mineruae, Veneri Vestaeque Sanamem et cunctis, pro nefas ! diis inmortalibus archimartyrem Namphamonem ? inter quos Lucitas etiam haud minore cultu suspicitur atque alii interminato numero, diis hominibusque odiosa nomina, qui conscientia nefandorum facinorum specie gloriosae mortis scelera sua sceleribus cumulantes dignum moribus factisque suis exitum maculati reppererunt. horum busta, si memoratu dignum est, relictis templis, neglectis maiorum suorum manibus stulti frequentant, ita ut praesagium uatis illius indigne ferentis emineat: Inque deum templis iurabit Roma per umbras. sed mihi hac tempestate propemodum uidetur bellum Actiacum rursus exortum, quo Aegyptia monstra in Romanorum deos audeant tela uibrare minime duratura. Sed illud quaeso, uir sapientissime, uti remoto facun
Abbreviated transcription (Latin):
Bsens crebro cuis affestib letificari & in¬
Astinctu tui sermonis quome paulo ante iocun¬
dissime salua caritate pulsasti. patria redhibere
non destiti. nesilentium ieum penitudinẽ appel¬
lasses. Sed queso utsihȩc quasi seniles artus eẽ
duxeris. benignarum aurium indulgentia ꝓse¬
quaris. O lympum montẽ deoꝵ eẽ habitaculũ
sub incerta fiae gra sabulatur. At uero nr̃ã
urbis forũ salutarium numinũ frequentia
possessum noscernimꝰ & probamꝰ equidẽ unũ
eẽ dm̃. sũmũ sine initio. si ne ꝓle naturę seu
patrẽ magnum atq magnificũ. Quis tam
demens tammente captus neg& eẽ certissimũ:
H uius nos uirtutes ꝑmundanũ opꝰ diffusas
multis uocabulis inuocamus. am̃ nomen eius
cuncti ꝓpͥũ uidelic& ig noramꝰ. Namds̃ om̃ib
religionib commune nomenẽ. Ita fit utdũ
eius quasi quedã membra carptĩ uariis sup¬
plicationib ꝓsequimur. totũ colere ꝓfecto
uideamur. sed in patientẽ me eẽ tantierroris

Expanded text:
ens crebro tuis affatibus laetificari et instinctu tui sermonis, quod me paulo ante iucundissime salua caritate pulsasti, paria redhibere non destiti, ne silentium meum paenitudinem appellasses. sed quaeso, ut, si haec quasi seniles artus esse duxeris, benignarum aurium indulgentia prosequaris. Olympum montem deorum esse habitaculum sub incerta fide Graecia fabulatur. at uero nostrae urbis forum salutarium numinum frequentia possessum nos cernimus et probamus. et quidem unum esse deum summum sine initio, sine prole naturae ceu patrem magnum atque magnificum quis tam demens, tam mente captus neget esse certissimum ? huius nos uirtutes per mundanum opus diffusas multis uocabulis inuocamus, quoniam nomen eius cuncti proprium uidelicet ignoramus. nam deus omnibus religionibus commune nomen est. ita fit, ut, dum eius quasi quaedam membra carptim uariis supplicationibus prosequimur, totum colere profecto uideamur. Sed inpatientem me esse tanti erroris
Abbreviated transcription (Latin):
sinpotest. ñculp& cunctationẽ meam. De uirgi¬
nitate aũt sc̃e MaRi&e si hoc quod scripsi non ꝑ¬
Suad&. fteri potuisse. neganda sunt omnia
quȩ mirabilit incoꝑib Accider̃. Qdsippt̾ea¬
ñ creditur qͥa semel factũt᷑. quere ab amico quem hoc
adhuc mou& utrum inueniat᷑ nihil inlitteris secula¬
rib quod et semel factũsit & tam̃ creditu ñ saibulosa
uanitate. sed sicut existimant hẏstorica fide.
Quere obsecrote. Sieñi tale aliquid in illis utteris
inueniri negauerit. ad monendus ẽ. Siaut̃ fassus
fuerit: soluta questio est.

Expanded text:
si non potest, non culpet cunctationem meam. 12. De virgisi non potest, non culpet cunctationem meam. 12. De virginitate autem sanctae Mariae, si hoc quod scripsi non persuadet fieri potuisse, neganda sunt omnia quae mirabiliter in corporibus acciderunt. Quod si proptern creditur, quia semel factum est, quaere ab amico quem hoc adhuc mouet, utrum nihil inueniatur in litteris saecularibus, quod et semel factum sit et tamen creditum non fabulosa uanitate! sed, sicut existimant, historica fide; quaere, obsecro te. si enim tale aliquid in illis litteris inueniri negauerit, admonendus Į est; si autem fassus fuerit, soluta quaestio est.
Abbreviated transcription (Latin):
recte dici potuisse. ut reũti intellegat᷑ ad dm̃ sp̃s
creatꝰ tamꝙ ad auctorẽ a quo ereatus ẽ. ñtã quam
adeũ apud quẽ pͥmitꝰ fuit. ec idõ scripsi.
ut quisquis illarũ quattuor deanima sententiaꝵ
aliqua uoluerit ad struere atq defendere. talia
ꝓferat uł descripturis in auctoritatẽ aeccłasticã
receptis quȩ ñpossint alit̃ accipi. sicutiẽ qđ ds
fecit hominẽ. uł ratione tãcerta. utẽtra dictio
aut nulla eocistat aut in saniȩ simił merito uidi¬
c&ur. uelut siquis quam dicat. nec ueritatẽ cog¬
noscere. nec ftlli quẽ qu̾a posse nisi uiuentem.
N eq eni ut uideamꝰ quã sit hoc uerũ scripturarĩ
auctoritas necessaria ẽ. acñ ipse Sensus cõmunis
itt uerũet̃ ꝑspicua ratione ꝓclamat. utquis qͥs¬
c̃tradixerit dem̃tissimꝰ habeat᷑. Noc si in ista
obscurissima questione quede anima ẽ p̃stare
aliquis potest. ad iuu& imꝑitiã meam. Quod

Expanded text:
recte dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus recte dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, a quo creatus est, non tamquam ad eum, apud quem primitus fuit. Haec ideo scripsi, ut, quisquis illarum quattuor de anima sententiarum aliquam uoluerit adstruere atque defendere, talia proferat uel de scripturis in auctoritatem ecclesiasticam receptis, quae non possint aliter accipi, sicuti est, quod deus fecit hominem, uel ratione tam certa, ut contradictio aut nulla existat aut insaniae similis merito iudicetur, uelut si quisquam dicat nec ueritatem cognoscere nec falli quemquam posse nisi uiuentem; neque enim, ut uideamus, quam sit hoc uerum; scripturarum auctoritas necessaria est ac non sensus ipse communis ita uerum esse perspicua ratione contradixerit, dementissimus habeatur. Hoc si in ista obscurissima quaestione quae de anima est, praestare aliquis potest, adjuvet imperitiam meam: quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. quȩ m̃bra utiq non extra iã fecerat.¬
& alicubi reposita habelut quȩ cũ opus eẽt
dar&. hocs adder&e & ad iunger&. sed illi
ta fecit in corꝑe cui dedisse illa dr̃. quid eis
responaeatur ñuideo. nͥforte alia testimꝰnia
ꝓferantur uł certa ratio unde ista opinio
refellatur. Itẽq illi quiputant animas incor¬
pora sponte defluere sic accipiunt dictũ
ds̃dedit eum. quomͦ dictumẽ tradidit illos ds̃ incon¬
cupiscentiam cordis coꝵ. Proinde unũ uerbũ relin¬
quit᷑ quod dictume. reuertatur ad dm̃ ꝓpeccato
accipi possit reũti ubi ante ñfuit. si animȩ in
suis queq corꝑib funt. Quosolo uerbo. una
illarũ quattuor angustat᷑ opinio. Sed neq ꝓpt̃
hoc unũ uerbũ temere. existimo illã sententiam
cẽ refutindam. nefoste possit ostendi aliquo ge.¬
nere locutionis quoscã scriptura uti sol& hocqͦ

Expanded text:
aliud, quae membra utique non extra iam fecerat etaliud, quae membra utique non extra iam fecerat et alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungeret, sed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi possit \'reuerti\', ubi ante non fuit, si animae in suis quaeque corporibus fiunt, quo solo uerbo una illarum quattuor angustatur opinio. sed neque propter hoc unum uerbum temere existimo illam sententiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutionis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ urgent uerbo & p̾munt dicentes
q uomodo reuertatur ubi numquã antea fuerit:
Potius eni dici debuisse assorunt & ad dm̃ uł per¬
illic antea sp̃s iste fuisse credendus ẽ. Itẽ quomͦ¬
anime sponte labantur in corpꝰ. cũ seriptum sit
dedit eũ. ñtam inꝑnituest ex plicare. Ac ꝑhoc
ut diaxi due istȩ opiniones sub uerbis huius
testimonii. laborant: una quaputat᷑ singulȩ
queq animȩ insuis singulis corꝑib fieri singule.
alia quaputantur in corꝑa sponte de mergi
Duab aut̃ illis siue detraduce illius unius ueni¬
ant: siue antea tã creatȩ & apudd m̃ c̃stitutȩ
singulis corꝑib dentur. sine labore utrba
ista coaptantur. Eitam̃ si assertores eiꝰ senten¬
tiȩ quacreduntur animȩ insuis singulis corꝑib
ficri affirment ita eẽ dictũ de sp̃u qͥ panima ẽ
ꝓpositus. ds̃ dedit eum. quẽ ad modũ recte dr̃
dedisse nob oculos. Taures. ł manꝰ. ł qđ lib&

Expanded text:
ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes: ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo reuertetur, ubi numquam anPotius enim dici debuisse asserunt, Et ad Deum vel perillic antea spanimae sponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam in promptu est explicare. ac per hoc, ut dixi, duae istae opiniones sub uerbis huius testimonii laborant, una, qua putantur singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est positus, Meus dedit eum>, quem ad modum recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
debere nos credere. Illud đe ani ma occultum est
Detraduce quippe carnis ñ ambigitur. seddeani¬
mat ambigitur. Utrumq aũt ita positam est
in hoc testimonio. uelud singula singulis parili
ratione reddantur. caro scilic& conũtatur int̾ram
infticiẽ hominis que fo̾cerat flatũ uitȩ. & factus ẽ
homo in animã uiuam. ude inceps ex utraq
re utriusq rei ꝓpago decurrer&. Uerũtamen
sullud ẽ uerũ quod animas ñexilla una ꝓpagatas.
sed alibi creatas singulis singulas ds̃ dat. &iam
huic sententiȩ c̃gruit quoddictũ ẽ: Sps reuer¬
tatur addm̃ qui dedit cũ. Solũgͦ reliquȩ duȩ
opiniones uidentur exdudi. quia sifierent in
singulis hominib Animȩ ꝓpͥe cũ creantur.
ñputatur dici debuisse sp̃s reuertatur ad dm̃
qui dedit eum. sed addm̃ quifecit eum
Dedit enim ueluti sicsonat. quasi um txtrafuerit qđ
dari possa. Deinde quod dictũẽ reuertatur

Expanded text:
debere nos credere illud, quod de anima occultum est. debere nos credere illud, quod de anima occultum est. de traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambigitur. utrumque autem ita positum est in hoc testimonio, uelut singula singulis parili ratione reddantur, caro scilicet conuertatur in terram, in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. quasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod dictum est: Reuertatur
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ ȩccłastes. cũdesolutione. hominis quȩ fit
ꝑ mortẽ ista quadirimitur anima a corpore
scriptura loqueretur. Etc̃uertat᷑ pulius in t̾rã
sicut fuit. & sp̃s reu̾tatur addm̃ quidedit eum.
Sententia huuis auctorititis ꝓculdubio certa ẽ.
noc quenquam decipit falsitate. Sed si quis pram
uoluerit eamsic int̾p̾tari. utd eanimarum ꝓpa¬
ginẽ quod ex una illa quam ds̃ primo homini
dedit om̃s cȩtere ueniant conetur adstruere.
uidetur illi suffragari. qd ibi de carne dictumẽ
pul ueris nomine. Namutiq puluis & sp̃s
ni hil aliud hoc loco quam caro & anima intel¬
legitur. ut eo modo affirmar& Animam reuer¬
ti addm̃ quosit detraduce illius aninȩ quam
pͥmo homini dedit ds̃. quẽ ad modũ c̃uertitur
caro int̾ram cumsit &iam ipsa detraduce illius
carnis quȩ in pͥmo homine deterra factaẽ: Ac
sic contendit ex hoc quod decarne notissimtimẽ.

Expanded text:
uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur anima a cScriptura loqueretur: Et convertatur pulvis in terram, sicut fuit; et spiritus revertatur ad Deum qui dedit eum . Sententia hujus auctoritatis procul dubio certa est, nec quemquam decipit falsitate: sed si quispiam uoluerit eam sic interpretari. ut inde animarum propaginem, quod ex una illa, quam deus primo homini dedit, omnes ceterae ueniant. conetur adstruere, uidetur illi suffragari, quod ibi de carne dictum est pulueris nomine — nam utique puluis et spiritus nihil aliud hoc loco quam caro et anima intellegitur —, ut eo modo adfirmet animam reuerti ad deum, quod sit de traduce illius animae, quam primo homini dedit deus, quem ad modum conuertitur caro in terram, cum sit etiam ipsa de traduce illius carnis, quae in primo homine de terra facta est, ac sic contendat ex hoc, quod de carne notissimum est,
Abbreviated transcription (Latin):
& im mortalẽ ẽẽ animã. ñita ut ds̃ quisolus
hab& immortalitatẽ. sed modo quodã Suigene¬
ris & eã eẽ creaturã non substantiã creatoris. et
Siquid aliud denatura cius cestissimũ teneo.
Sed qͥa hoc ine facere cõpellit de anime exortu cali¬
giosissimȩ questionis obscuritas: manũ potius por¬
rigant confitenti. & quicqͥd illud ẽ. nosse cupienti
eloquio credider. Sie nĩ ratio c̃tra diuinarum
scripturarum auctoritatẽ redditur. quã lib&
acutasit. fallit ueri Similitudine. Nã uera. cẽ.
ñ potest. Rursus simanifestissimȩ certeq rationi
uelut scripturarũ scãrum obicitur auctoritas.
ñ intellegit qui hoc ficit. & ñ scripturarũ illarũ
sensim ad quẽ penetrare ñ potuit sed suũ potius
obicit ueritati. necquod in eis. sed qđ inse ipso uelut
ꝓtis inuenit opponit exempli grã. Diligenter
ad tende qđ dicam. Scriptũ ẽ ꝓpe finẽ libri qui

Expanded text:
et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem, sed modo quodam sui generis et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid aliud de natura eius certissimus teneo. sed quia hoc me facere compellit de animae exortu caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam. scriptum est prope finem libri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. Nec sic istis uerbis nr̃is habent qđ succenseant.
Constit quippe nisi fallor. eandẽ carnẽ & iam sinuitio
sed natura infirmã et̃ tam̃ pꝰpeccatũ coepisse nasci.
qͥa neq ita creatusẽ adam. neq aliquẽ genuit ante
peccatũ. Tue rant gͦ alta quȩ recte rep̃hendant:
ñ solũ in aliis festinatius editis. utrũ &iã inhis ipsis
libris meis delibero arbitrio. Neq eni eos inuen¬
turos nego. unde mihi & beneficium c̃ferant. qͥm̃
si illi quod im inmultoꝵ manus exierunt cor¬
rigi ñ possunt: egocerte qđ uiuo ad huc possum:
Heo aut̃ uerba tã caute ame posita. ut nulli dean¬
mȩ exostu quattuor illarũ opinioni rationiue
p̃seriberẽ. intantũ rep̃hendant. qͥ rep̃hendendam
putant eandẽ ipsam directã obscure cunctatio¬
nẽ meã. Contra quosme ñdefendo qđ recte stciam
in hac questione cunctari. cũ om̃ino non dubitem

Expanded text:
peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. constat quippe, nisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem
Abbreviated transcription (Latin):
grauati. Et corpus quod corrumpitur ad grauat
animã. Etquis om̃a enarr&. carnal infirmitatis
in cõmoda: Quȩ utiq nonerunt cũ corruptibile.
hoc induerit incorruptionẽ. ut absorbeatur mortale
auita. Tunc itaq spũale corpꝰ regit om̃i modo ꝓar¬
bitrio. nunc uͦ ñomĩ modo. sed sicut leges uniuersitatis
sinunt. ꝑ quas constitutũ ẽ ut corꝑa orta occidant.
& aucta senescant. Nam illius pͥmi hominis anima
ante peccatũ & iam sindũ spuale corpus sed animale.
tam̃ ꝓ arbitrio regebat. Post peccatũ aut. id÷ postea¬
quã peccatũ in illa carne cõmissumẽ. &: ex qua.
de inceps ꝓpagaret᷑ caro peccati. Anima rationał
sic÷ in inferiorib corꝑib ordinata. ut ñ om̃i modo
ꝓ arbitrio regat corpꝰ suũ. Qđ siñdũ ad quiescunt
inparuulis quinulla adhuc peccata ꝓpͥa cõmiser.
iã tam̃ citro. eẽ. peccati. quia & huo sanandę cũ bapti¬
rantur necessaria .ẽ. medicina. similitudo illa carnis

Expanded text:
 quod corrumpitur, adgrauat animam et — quis omnia enarret carnalis infirmitatis incommoda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta senescant. nam illius primi hominis anima ante peccatum etiamsi nondum spiritale corpus sed animale tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem, id est posteaquam peccatum in illa carne commissum esset, ex qua deinceps propagaretur caro peccati, anima rationalis sic est in inferioribus corporibus ordinata, ut non omni modo pro arbitrio regat corpus suum. quod si nondum adquiescunt in paruulis, qui nulla adhuc peccata propria commiserunt, iam tamen carnem esse peccati, quia et huic sanandae, cum baptizantur, necessaria est medicina similitudo illa carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tib computentur: longum ÷ disserere. & in ali is
sermonib sepissime iamdictũe. Sicut gͦ ionas
ex naui in aluũ cȩti: ita xp̃s exligno insepulchrõ
uł inmortis ꝓfundum. Et sicut̃ ille ꝓhis qui
tẽpestate ꝑiclitabantur : ita xp̃s ꝓhis qui in
hoc scdo fluctuant. Et sicut pͥmo ussũe utp̃¬
dicarẽ niniuitis aiona. sed ñ adeos ꝑuenit
ꝓphitia ionȩ. nisi pꝰtea quã eũ cȩtꝰ cuomuit:
tatis niniue qd ei futurũ eãe expectans. alteruiꝰ
significationis ꝑsonam ꝓpħia gestabat. p̃figura
uit enĩ carnalẽ popłm isrł. Nam hinc erat
& tristicia desalute niniuitafũ hoc ÷ deredẽp̃¬
tione ⁊ liberatione gentium. unde uenit &p̃oe
uocare ñiustos sed peccatores inpoenitentiã
Unͣ de braculũ gͦ cucurbit& suꝑ caput eius.
ꝓmissiones erant ueteris testam̃ti uł ipsa
ĩ munera inquib erat utiq sicut dic̃ apłs um¬
bra futurorũ. ta quã ab estu tẽꝑaliũ malorũ

Expanded text:
tibus computentur, longum est disserere et in aliis tibus computentur, longum est disserere et in aliis sermonibus iam saepissime dictum est. sicut ergo Ionas ex naui in aluum ceti ita Christus ex ligno in sepulcrum uel in mortis profundum et sicut ille pro his, qui tempestate periclitabantur, ita Christus pro his, qui in hoc saeculo fluctuant, et sicut primo iussum est, ut praedicaretur Nineuitis a Iona, sed non ad eos peruenit prophetia Ionae, nisi posteaquam eum cetus euomuit, tatis Nineue, quid ei futurum esset, expectans, alterius significationis personam propheta gestabat. prabat enim carnalem populum Israel. Nam huic erat et tristitia de salute Ninivitarum, hoc est de redemptione et liberatione Gentium. Unde venit Christus vocare, non justos, sed peccatores in poenitentiam . Umbraculum ergo cucurbitae super caput ejus, promissiones erant Veteris Testamenti, vel ipsa jam munera, in quibus erat utique, sicut dicit Apostolus, umbra futurorum , tanquam ab aestu temporalium maloru
Abbreviated transcription (Latin):
adfidẽ quȩ figurate tantũ dicta. sed stcta sunt.
N am sicut humana c̃suetudo uerb̃. ita diuina
potentia oiã factis loquitur. Et sicut fer¬
moni humano uerba noua uł minꝰ usitata
moderate acdecent̃ adsꝑsa splendore ad¬
dunt. ita instictis mirabilibus congruenter
aliquio significantib quodã modo luculentior
est diuina eloquentia Pro inde quid p̃figurauerit
quod propham belua illa deuoratũ t̾tio die uiuũ
reddidit. cur a nob̾ quȩ ritur. cũ hoc xp̃s exponat :
Generatio inquit praua & adultera signũ quęrit
& signũ ñdabitur ei. nisi signũ ione ꝓpħȩ.
Sicut enĩ ionas fuit inuentre cęti trib diebus
& tribus noctib itaerit filius hominis in corde
t̾rȩ trib dieb & trib noctib. Deipso autem
triduo mostis dñi xep̃r quomodo ratio reddat᷑.
cuma parte totum intellegitur indie primo
& innouissimo. ut toti tres dies id ÷ cũ suis noc¬

Expanded text:
ad fidem, quae fiad fidem, quae finam sicut humana consuetudo uerbis ita diuina potentia etiam factis loquitur et, sicut sermoni humano uerba noua uel minus usitata moderate ac decenter aspersa splendorem addunt, ita in factis mirabilibus congruenter aliquid significantibus quodam modo luculentior est diuina eloquentia. Proinde quid praefigurauerit, quod prophetam belua illa deuoratum tertio die uiuum reddidit, cur a nobis quaeritur, cum hoc Christus exponat? generatio, inquit, praua et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae prophetae; sicut enim Ionas fuitet tribus noctibus, sic erit filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. de ipso autem triduo mortis domini Christi quo modo ratio reddatur, cum a parte totum intellegitur in die primo et nouissimo, ut toti tres dies, id est cum suis noc
Abbreviated transcription (Latin):
istis ut dixi quos magos uł philoso phos laudabit᷑
nominant. tͣele aliquid narrar&: ñ iam inbucis
crepar& risus. sed typhus: ita rideant scripturas
nr̃as. quantũ possunt rideant. dũꝑ singulos dies
rariores paucioresq se uideant. uł moriendo uł
credendo. dũ implentur om̃a quȩ p̃dixer̃. qͥ hos
c̃tra urritatẽ in anit̃ pugnaturos. uane latra¬
turos. paulatĩ defecturos. tanto ante riser:
Nobisq posteris suis non solum ealegenda dimi¬
ser̃. uerũ exꝑienda ꝓmiserunt. Non sane absur¬
de neq importune. requiritur. quid ista signi¬
ficent. ut cũ hoc expositũ fuerit ñ tantũ gestã.
sed & iam propt̾ aliquã significationẽ conscrip¬
ta eẽ. credantur. Prius gͦ non dubit& tonam
ꝓpħam in aluo ingentimarinȩ belua triduo
fuisse: qui uult scrutitri curhoo factũsit. Non
enĩ frustra facctũ ÷: sedtam̃ sactarẽ. Sitnĩ mouens

Expanded text:
istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter nominant, tale aliquid narraretur, non iam in buccis creparet risus sed typhus. ita rideant scripturas nostras; quantum possunt, rideant, dum per singulos dies rariores paucioresque se uideant uel moriendo uel credendo, dum implentur omnia, quae praedixerunt, qui hos contra ueritatem inaniter pugnaturos, uane latraturos, paulatim defecturos tanto ante riserunt nobisque posteris suis non solum ea legenda dimiserunt, uerum experienda promiserunt. Non sane absurde neque importune requiritur, quid ista significent, ut, cum hoc expositum fuerit, non tantum gesta sed etiam propter aliquam significationem conscripta esse credantur. prius. ergo non dubitet Ionam prophetam in aluo ingenti marinae beluae triduo fuisse, qui uult scrutari, cur hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen factum est. si enim mouent
Abbreviated transcription (Latin):
fenestram paruã repsisse. aut inbal neas
intrasse dicatur. quo & iam sinecesses esset
intrare uestitũ. uix molestũ eẽ. ñ tam̃mirũ:
sed habent reuera qđ noncredant. Indiuino
miraculo uaporẽ uentris quocibi madescuis
potuisse ita tẽperari. ut uitã hominis c̃ser¬
uar&. Iuanto incredibilius gͦ ꝓponerent.
tres illos uiros ab impio rege in caminum
missos. deambulasse in medio ignis ilesos.
Qua propter sinulla isti diuina miracula
uolunt credere: alia disputatione refel¬
lendisunt. Neq. enĩ debent unũ aliquid
tam quam incredibile ꝓponere. & inques¬
tionẽ uoctre. Sed om̃a quȩ uł talia uel
& ĩ mirabiliora narrancur. Ettam̃ sihoc quod deiona
scriptũ ÷ apuleius maudaurensis uł apollonius tyra¬
neus fecisse dicer&ur. quoꝵ multa mira nullo
fideli auctore iactitant. quãuis & de mones non¬
nulla faciant angłisscĩs similia. nonueritate sed
specie. non sapientia s plena fallatia. Tam̃ side

Expanded text:
fenestram paruam repsisse aut in balneas fenestram paruam repsisse aut in balneas intrasse dicatur, quo etiam si necesse esset intrare uestitum, uix molestum esset, non tamen mirum. Sed habent re uera, quod non credant in diuino miraculo uaporem uentris, quo cibi madescunt, potuisse ita temperari, ut uitam hominis conseruaret. quanto incredibilius ergo proponerent tres illos uiros ab impio rege in caminum missos deambulasse in medio ignis inlaesos! quapropter si nulla isti diuina miracula uolunt credere, alia disputatione refellendi sunt. neque enim debent unum aliquid tamquam incredibile proponere et in quaestionem uocare sed omnia, quae uel talia uel etiam mirabiliora narrantur. et tamen si hoc, quod de Iona scriptum est, Apuleius Madaurensis uel Apollonius Tyaneus fecisse diceretur, quorum multa mira nullo fideli auctore iactitant, quamuis et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non ueritate sed specie, non sapientia sed plane fallacia, tamen, si de