comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ quod diuina c̃dẽpnatione similit̃ coher¬
cebitur ipse quoq p̃fectus urbis si neglexerit.
iauis famulũ suũ uł ancillã manumiserit et eiues
romanos fecerit al enĩ nec ualet manaimissio. tac¬
to iure uideat᷑ ius aureoꝵ annuloꝵ adeptꝰ fuisse
& natalib restitutus ẽe & non incligeat ut hoc
impetret apr incipe. hȩc aũt costitutio infu¬
turis casib toreat. Dercuetia a obsequio pa¬
ribertus patrono suo cõpetens obsequiũ & re¬
uerentiã prebeat. quãuis enĩ libertinoᷤ si miles
ingenuoꝵ hac constitutione facimus. at tam̃
patronis iura patronatus in tacta reseruamis
in his scilieet caib in quibi. reeruari possunt.
scđm nr̃arũ legũ distinctionẽ nisi forte renum¬
tiauerit patronatus prerogatiuã manumissor
siue ꝑtestam̃tũ iure fider comissi siue eo tepore
quo libertatẽ inponebat:¶Ingratũ aũt libertum
contra patronũ suũ exsitere ꝓhibemus. quod

Expanded text:
dubium, quod divina condemnatione similiter coërdubium, quod divina condemnatione similiter coërcebitur. Ipse quoque praefectus urbis, si neglexerit, Si quis famulum suum vel ancillam manumiserit, et cives Romanos fecerit aliter enim nec valet manumissio, tacito iure videatur ius aureorum annulorum adeptus fuisse, et natalibus restitutus esse, et non indigeat, ut hoc impetret a principe. Haec constitutio in futuris casibus teneat. De reverentia et obsequio paratis libertis Libertus patrono suo competens obsequium et reverentiam praebeat. Quamuis enim libertinos similes ingenuorum hac constitutione fecimus, attamen patronis iura patronatus intacta reservamus, in his scilicet casibus, in quibus reservari possunt secundum nostrarum legum distinctionem, nisi forte renuntiaverit patronatus praerogativae manumissor sive per testamentum iure fideicommissi, sive eo tempore, quo libertatem imponebat. Ingratum autem libertum contra patronum suum exsistere prohibemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pses scđm leges in eũ uindicet: quod si hoc factre
negleerit  epis copus ciuitatis ad nos deferat
rit  Ut nos in utroqi cõpetentẽ co ercitionẽ
dde substattus in onachoꝵ ł ascistriarum:
cimus insuperiorib c̃stitutionẽ eẽ relatã qua
cauetur ut qui quȩ ue in monasteriũ intrant
udeantur substantias suas monasterio consecrasse
a ante intrortũ liberam habent facultatẽ quomͦꝰ
uoluerint bona sua disponere. postquã aũt in¬
trauerit tale licentuã non habent. quãus libos
laabent: Sed ea confatutio quȩ de hoc iure
loquitir. exsius tẽprib ualet. nã si ante quã
ipsa introducatur factus ẽ aliquo monachus.
Ergo habeant liberam facultatẽ qualit̾ uoluerint
sui negotia disponendi &e ponendi & post me¬
capet pop anst ł alio mͦ ꝑ lasphemia ẽtͣ dm̃ĩ mortalẽ utinit᷑.
IaUis ꝑ capillũ der uł caput iurauerit uł abio
modo blasphemia contra dñi usus fuerit officio
p̃fecti urbis ultimo supplicio subiciatur. Siꝗs

Expanded text:
indicet. Quod si hoc facere neglexerit, episcopus civitatis ad nos referat, rit, ut nos in utrumque competentem coercitionem de substantiis monachorum vel ascetriarum cimus in superioribus constitutionem esse relatam, qua cavetur, ut qui quaeve in monasterium intrant, videantur substantias suas monasterio consecrasse; nam ante introitum liberam habent facultatem, quomodo voluerint, bona sua disponere; postquam autem intraverint, talem licentiam non habent, quamvis liberos habeant. Sed ea constitutio, quae de hoc iure loquitur, ex suis temporibus valet. Nam si antequam ipsa introducatur, factus est aliquis monachus, am pertinet, ergo habeant liberam facultatem, qualiter voluerint, sua negotia disponendi et post meimmortalem utuntur Si quis per capillum Dei vel per caput iuraverit, vel alio modo blasphemia contra Deum usus fuerit, officio praefecti urbis ultimo supplicio subiiciatur. Si q
Abbreviated transcription (Latin):
morie theodosius ius liberorũ antea ꝑsingulos
imꝑando. ipse cõmune romanis om̃ib fecit. ꝗd
nouũ. si nos quoq ius aureoꝵ annuloꝵ & nata¬
liũ restitutionis generale fecimus om̃uiba bib̾ti¬
nis saluo patronatus honore: De potetate
constitutionis in tẽpore.
ec aũt om̃ia infuturis casibi teneant nam
iuis cũ monachis uł scĩmonialib ht litigium.
non audeat monachũ uł scĩmonialẽ in asisterio
siue inmonasterio uł alibr conflitutã ad ciuilẽ
iudicẽ accusare uł trahere. sed magis ad eat
ciuitatis ep̃m. ille enũ existimabit utru p̃sen¬
tari principalis ꝑsona debeat. an ꝑ egumenũ
ita ut ep̃s legib et canonib consentaneã sonten¬
trã proferat. ut hȩc c̃stituto al curã magistiatũ e ap neit

Expanded text:
moriae Theodosius ius liberorum, antea per singulos moriae Theodosius ius liberorum, antea per singulos impetrandum, ipse commune Romanis omnibus fecit, quid novum, si nos quoque ius aureorum annulorum et natalium restitutionis generale fecimus omnibus libertinis, salvo patronatus honore? De potestate constitutionis in tempore Haec autem omnia in futuris casibus teneant; namquis cum monachis vel sanctimonialibus habeat litigium, non audeat monachum vel sanctimonialem in asceterio sive monasterio constitutam ad civilem iudicem accusare vel trahere, sed magis adeat civitatis episcopum. Ille enim aestimabit, utrum repraesentari principalis persona debeat, an per ἡγούμενον ita ut episcopus legibus et canonibus consentaneam sententiam proferat. Vt haec constitutio ad curam magistratuum e
Abbreviated transcription (Latin):
instrumenta cũ ea cõponat. & habebit eã legip¬
timã uxorẽ quãuis ipse suma dignitate p̃fulget
& liboi qui extali conuigio ꝓcreati sunt fuerint
legiptoni suc cessores patri suo existãt Sunr exan¬
ciłi da liberos habuerit & potaiba infrum̃ta fecet.
pns ex ancilla fua liberos habuerit. eãq manu
mittere uelit & dotalib instrum̃tis factis uxorẽ
legiptimã habr. ipsa cõpositione instrom̃tor ũ
dotaliũ liberi eĩ manumitti uideant᷑: Si enim
miles legatũ seruo suo relinquendo uidetur ce
ubertate ei tacite donasse: quanto magis hoc obt¬
ner e debete in filus ubi pat̾ matrẽ coꝵ manumesit.
& legiptimã uxorẽ dotaliũ instrumtoꝵ cõpositio¬
nẽ habrit.¬
nẽ habrt.RATIO CONETIUTOIS
e constitutio non uidet᷑ extra iuris diuisionẽ
introducta ẽẽ. Sic enĩ pius antoninus impe¬
rator ius romane ciuitatis antea ꝑsingulos iꝑando.
postea cõmune fecit om̃ib subiecbis & diuę me¬

Expanded text:
ta cum ea componat, et habebit eam legitimam uxorem, quamvis ipse summa dignitate praefulgeat, et liberi, qui ex tali coniugio procreati fuerint, legitimi successores patri suo exsistant. Si quis ex ancilla sua liberos habuerit, et dotalia instrumenta fecerit Si quis ex ancilla sua liberosis uxorem legitimam habere, et ipsa compositione instrumentorum dotalium liberi eius manumitti videantur. Si enim miles legatum servo suo relinquendo videtur et libertatem ei tacite donasse, quanto magis hoc obtinere debet in filiis, ubi pater matrem eorum et manumisit, et legitimam uxorem dotalium instrumentorum compositione habuit? Ratio constitutionis Haec constitutio non videtur extra iuris divisionem introducta esse. Si enim Pius Antoninus imperator ius Romanae civitatis, antea per singulos impetrandum, postea commune fecit omnibus subiectis, et divae me
Abbreviated transcription (Latin):
Sedere aut iudces uolumus in basibea a mane uq
aduesperũ scd̃m solitũ morẽ. & ltes dirimere: non
ciusa quã nos delegauimus appellacio exerceatur aut
in cõmune procerũ aut scđm morẽ apud alios ex
quantitate scilicet litis. habita differentia. Sin aũt
magistratus ei causã delegauit apellitio ap̃eũ exercebit

Expanded text:
Sedere autem iudices volumus in basilica a mane usque ad vesperum secundum solitum morem, et lites dirimere, non causa, quam nos delegavimus, appellatio exerceatur aut in commune procerum, aut secundum morem apud alios, ex quantitate scilicet litis habita differentia. Sin autem magistratus ei causam delegavit, appellatio apud eum exercebit
Abbreviated transcription (Latin):
constitutio etrã millis locũ habet qui eo tepr quo
p̃lata ẽ indignitatib antefatis positi fuerunt.
tio deitatis uocat in nr̃a re prblica ẽẽ non
concedimus. sed alios iuidices nr̃e electionis¬

Expanded text:
constitutio etiam in illis locum habet, qui eo tempore, quo constitutio etiam in illis locum habet, qui eo tempore, quo prolata est, in dignitatibus antefatis positi fuerant. tio διαιτητὰς vocat, in nostra republica esse non concedimus, sed alios iudices nostra election
Abbreviated transcription (Latin):
pud antiquos legis latores cessitiones accusitiors
erant quod nobis quoq placet
IDEI
uesitor & consiliarius &e officiales er̃ neq in palala¬
tio nr̃o abquod dare cõpellant᷑ neq in iuditio pre¬
fectip̃torio annonarũ nõe aliquod prestent. ꝗ eñ
indẽnes nr̃os subiectos seruant dãnũ ab abquo
pati non debent.
filiũ famibas liberat. sed etrã ceterę dignitatis que
curuli condicione lberire homines solet. ułuti si
consul designatus fuerit. s ex consule codieillos acc¬
prat si p̃fectoriis magistratib in ipso actu fungatur
magistrũ militũ. sequat᷑ aũt eos et peculiũ quod
filũ famibas constituti habebant.⁊Dem
ui exdignitate pat̾ familias fit legiptima iura
intacta habeat in familia sua: Ideoq liberi er̃
quos habuit dũ filiꝰ famibas erat post mortẽ pa¬
tris eĩ in ipsiꝰ transeat potestatẽ: ut ep̃at̾honor fił apotesta
exipsa consecratione pat̾ familias erit. Hec aũt

Expanded text:
facere. Idem Et apud antiquos legislatores cessationis accusationes erant, quod nobis quoque placet. Idem Quaestor et consiliarius et officiales eius neque in palatio nostro aliquid dare compellantur, neque in iudicio praefecti praetorio annonarum nomine aliquid praestent; qui enim indemnes nostros subiectos conservant, damnum ab aliquo pati non debent. filiumfamilias liberet, sed etiam ceterae dignitates, quae curiali condicione liberare homines solent, veluti si consul designatus fuerit, si exconsule codicillos accipiat, si praefectoriis magistratibus in ipso actu fungatur:magistrum militum. Sequatur autem eos et peculium, quod filiifamilias constituti habebant. De legitimis personis Qui ex dignitate paterfamilias fit, legitima iura intacta habeat in familia sua. Ideoque liberi eius, quos habuit, dum filiusfamilias erat, post mortem patris eius in ipsius transeunt potestatem. Vt episcopatus honor ius potestaex ipsa consecratione paterfamilias erit. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
sententias p̃tors uł ducis uł ciuusuis alteriꝰ iudicis
insi cilia constituti. apud questorẽ in hacregia
urbe exerceri p̾cipimus. ut ipse discutiat caiusas
ꝓuocationes & sententiã dicat &. nr̃o impr̃i referat.¬

Expanded text:
sententias praetoris vel ducis vel cuiusvis alterius iudicis sententias praetoris vel ducis vel cuiusvis alterius iudicis in Sicilia constituti, apud quaestorem in hac regia urbe exerceri praecipimus, ut ipse discutiat causas provocationis, et sententiam dicat, et nostro imperio referat
Abbreviated transcription (Latin):
tima uxor quãius nulla dos nulla scriptura alra
int̃posita sit. & si liberos ñ habuerit mortuo marito.
quartã partẽ substantię eĩ ac cipiat scđm ẽstitu¬
tionẽ nr̃i impr̃is. & si eã de domo eiecerit: quãuis
sine repudio hoc fecerit: quod si liberos ꝓcreauerit.
legitimi ẽẽ uideantur. & si aliis nuptus contrã¬
ctis legiptimos filios pat̾ habuerit: om̃es simul le¬
giptimũ nom̃ habebunt: Ensunt lebitior filii
uł uatorales ł Norteoꝵ id ẽ exdamnati copulatione.
rgo si ꝗdẽ exhuius modi matrimonis filii na¬
scuntur : legitimi erunt. Sin aũt alit filios
aliquis habuerit. naturales erunt. & tã ex testam̃to
quã ab intestato patre naturales appellant᷑ scđm
obseruationes constitutionũ principis nr̃i. scilic&
siñ ex dampnata copulatione nati sunt. tales enĩ
liber neq legitimi neq naturales appellantur.
nec omnino patra succedunt.

Expanded text:
tima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia tima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita sit. Et si liberos non habuerit, mortuo marito quartam partem substantiae eius accipiat secundum constitutionem nostri imperatoris, et si eam de domo eiecerit, quamvis sine repudio hoc fecerit. Quod si liberos procreaverit, legitimi esse videantur, et si aliis nuptiis contractis legitimos filios pater habuerit, omnes simul legitimum nomen habebunt. Qui sint leutrum eorum, id est, ex damnata copulatione rgo si quidem ex huiusmodi matrimoniis filii nascuntur, legitimi erunt. Sin autem aliter filios aliquis habuerit, naturales erunt, et tam ex testamento quam ab intestato patri naturales succedunt secundum observationem constitutionum principis nostri, scilicet si non ex damnata copulatione nati sunt; tales enim liberi neque legitimi, neque naturales appellantur, nec omnino patri succedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ce ante nuptias donatione copulentur: sed non
citra scriptire cautelã. debent erĩ hoc ipsũ defen¬
sori eeđẽ uł oratoru dicere. & ille adhibeat tres
uł quattuor eleros ad testimoniũ & conseribatur
cartula qua declaretur dies. & quo imꝑatore &
consule & mense conuenerunt ille & illa in illo
oratorio loco: qͦ copulati sunt sufseribant defensor
ce clerici. & siquidẽ uoluerint cantulã acciꝑe uel
ambo uel unus ex his p̾stet᷑ eis si noluerint. deponat᷑
in sc̃o oratorio ut postea si opus fuerit ꝓducatur ad
ꝓbationẽ nuptiarũ. ut etiã proles ex hac copulatiõe
pcreata legitimo nõe ꝑfruatur. Sin aũt uilissimi
homines matrimoniũ contrahere uelint: liceat eis
& sine scriptura hoc facere. Idẽ dicimus et deru¬
sticis hominib &e de militib ꝗ ĩ armis occupati st̃:
iurauerit mulieri legitimam se eã uxoro habiturũ
uł s in oratoriũ tale sacram̃tũ dedeit: sit illa legi¬

Expanded text:
et ante nuptias donatione copulentur, sed non et ante nuptias donatione copulentur, sed non citra scripturae cautelam. Debent enim hoc ipsum defensori ecclesiae vel oratorii dicere, et ille adhibeat tres vel quatuor clericos ad testimonium, et conscribatur chartula, qua declaretur dies, quo imperatore et consule et mense convenerunt ille et illa in illo oratorii loco et copulati sunt, et subscribant defensor et clerici. Et si quidem velint chartulam accipere vel ambo vel unus ex his, praestetur eis; si nolint, deponatur in sancto oratorio, ut postea, si opus fuerit, producatur ad probationem nuptiarum, ut etiam proles ex hac copulatione procreata legitimo nomine perfruatur. Sin autem vilissimi homines matrimonium contrahere velint, liceat eis et sine scriptura hoc facere. Idem dicimus et de rusticis hominibus, et de militibus, qui in armis occupati sunt.iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturum, vel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illa legi
Abbreviated transcription (Latin):
scripti sunt. alit̃ enĩ legitimo nomine non
fruantur. Hec aũt om̃ia quȩ modo addita sunt
tẽ caprant locum si nulla alia legitima ꝓles uel
ante uł postea patri subsit. legitinus enĩ filiis
natis. non alit̃ naturales legitimi fiunt. nisi do¬
talia instrum̃ta cũ matre pat̾ eorũ conferit:¬
ilios naturales antea quidẽ licebat patrib leg¬
timos sib ꝑ adoptionẽ efficere. sed diui iustini
constitutio hoc prohibuit. quam nr im̃pr in suo
statu manere iubet. QUISISE DOT ALIBUS IN¬
stroorestis etuptias contrahers possuti
emo dignitate decoratus senatoria si ne dotalibus
instrumtis & ante nuptias donatione nuptias con¬
trahat. A lioquin i filui qui extali ꝓ creatione
nati fuerint. non erunt legitimi. sed magis na¬
turales. I Alu aũt qui in militus honestiorib cleco¬
rantur. uł negotiacionib uł quib lã artib lauda¬
bilib prediti sunt. & sine dotalib instrum̃tis

Expanded text:
scripti sunt; aliter enim legitimo nomine non scripti sunt; aliter enim legitimo nomine non fruantur. Haec autem omnia, quae modo dicta sunt, tunc habeant locum, cum nulla alia legitima proles, vel antea, vel postea patri subsit; legitimis enim filiis natis non aliter naturales legitimi fiunt, nisi dotalia instrumenta pater cum matre eorum confecFilios naturales antea quidem licebat patribus legitimos sibi per adoptionem efficere, sed divi Iustini constitutio hoc prohibuit, quam noster imperator in suo statu manere iubet. Qui sine dotalibus instrumentis nuptias contrahere non possunt Nemo dignitate decoratus senatoria sine dotalibus instrumentis et ante nuptias donatione nuptias contrahat; alioquin filii, qui ex tali copulatione procreati fuerint, non erunt legitimi, sed magis naturales. Alii autem, qui militiis honestioribus decorantur, vel negotiationibus, vel quibusdam artibus laudabilibus praediti sunt, et sine dotalibus instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
iã mortua cõpositũ sit. Idẽ dicimus & si filios
naturales pat̾ diligat. matrẽ aũt hodio habeat.
quia in corpore suo peccauit: Nã si ea causa
sit . & nolit cũ ea nuptias contrahere. licebit ei
p̃dicto modo filios naturales legitimos sibi facere.
tt̃ si liberi nat᷑ales matrẽ suã celauerint: ne do¬
talib instrum̃tis cũ ipsa factas in potestatẽ patris
efficiant᷑ & usus fructus rerũ ad eos ꝑuenientiũ patri
adquirat᷑. si talis dolus factus fuerit. liceat patri
p̾dicto modo p̃ces imꝑatori porrigere. & filios
legitimos facert. & eos in potestate sua redigere
Quodsi pat̾ non possit in ante fatis casib impr
supplicare: liceat ei intestam̃to suo legitimos suc¬
cessores sibi scribere filios naturales. ut tam̃ illi
post mortẽ parentis supplicent impr̃i. & testam̃¬
tũ patris ostendant. & principe annuente in tan
tum caprant pat̾nã hereditatẽ in quantum

Expanded text:
iam mortua compositum sit. Idem dicimus, et si filios iam mortua compositum sit. Idem dicimus, et si filios naturales pater diligat, matrem autem odio habeat, quia in corpore suo peccavit. Nam si ea causa sit, et nolit cum ea nuptias contrahere, licebit ei praedicto modo filios naturales legitimos sibi facere. Item si liberi naturales matrem suam caelaverint, ne dotalibus instrumentis cum ipsa factis in potestate patris efficiantur, et ususfructus rerum ad eos pervenientium patri adquiratur, si talis dolus factus fuerit, liceat patri praedicto modo preces imperatori porrigere, et filios legitimos facere, et in potestatem suam eos redigere. Quod si pater non potuit in antefatis casibus imperatori supplicare, liceat ei in testamento suo legitimos successores sibi scribere filios napost mortem parentis supplicent imperatori, et testamentum patris ostendant, et principe antum capiant paternam hereditatem, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Iauis cũ muliere libera consuetudurẽ ht possu
ñ affectione maritali: & ex ea filios naturales fę¬
cerit : eosq uelit filios legitimos & in potestate sua
habere. liceat ei cũ matre eoꝵ dotalia instrum̃ta
cõponere : Nã filii qui antea naturales erant post
cõpositionẽ instrum̃toꝵ dotaliũ. sui & in potesta¬
te patris efficiuntur. siue postea nati filii uiuunt.
siue mortui sunt. siue om̃ino nullus alius ꝓcreatꝰ
est : sicut in institutis & in codice didicimus: Qd
si ante quã dotalia instrum̃ta fiant. mat̃ concubine
decesserit. uelit aũt pat̾ naturales filios ex ea suscep¬
tos legitimos habere. ad eat imꝑatorẽ cũ p̃cib &
poscat ut sibi liceat legitimũ nom̃ eis inponere
&e natalib suis eos restituere quẽ ad modũ liberti¬
ni natalib restitiuit᷑ principe gũ annuente sup¬
plicationib patris necẽẽ ẽ ut liberi legitimi frant.
quãuis dotaliũ instrum̃tũ nullũ cũ matre eoꝵ

Expanded text:
uis cum muliere libera consuetudinem habeat, non affectione maritali, et ex ea filios procreaverit, eosque velit filios legitimos habere in potestate habere, liceat ei cum matre eorum dotalia instrumenta componere. Nam filii, qui antea naturales erant, post compositionem instrumentorum dotalium sui et in potestate patris efficiuntur, sive postea nati filii vivunt, sive mortui sunt, sive omnino nullus alius procreatus est, sicut in Institutis et in Codice didicimus. Quod si antequam dotalia instrumenta fiant, mater concuba decesserit, velit autem pater naturales filios ex ea susceptos legitimos habere, adeat imperatorem cum precibus, et exposcat, ut sibi liceat legitimum nomen eis imponere, et natalibus suis eos restituere, quemadmodum libertini natalibus restituuntur. Principe enim adnuente supplicationibus patris, necesse est, ut liberi legitimi fiant, quamvis dotale instrumentum nullum cum matre eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatio exercet᷑: ouib fori p̃scriptio denegator
ulla aũt ꝑsona priuilegio utat᷑ aliquo ad fugi¬
endos p̾sentis legis laqueos. quãuis ecła sit uł
xenodochiũ. uł oratoriũ uł ꝗuis alius locus qui
pietatis causa colit᷑. Idẽ iuiris est siue fiscus siue
patrimoniu .  siue alius ꝗuis diuinus titulus pubset̃.
& multo magis si potentss hominis ꝑsona ĩ iuditiũ
fuerit euocata quiuis priuilegiũ ex sacro oraculo
p̃tondat nisi quod diximus pragmatiea sanctio in
hac ciuitate cũ rei publicę causa reuocauerit:
dexi & ⁊ otistate constitutionis

Expanded text:
vinciis provocatio exercetur. Quibus fori praescriptio denegatur vinciis provocatio exercetur. Quibus fori praescriptio denegatur Nulla autem persona privilegio aliquo utatur ad fugiendos praesentis legis laqueos, quamvis ecclesia sit, vel xenon, vel oratorium, vel quivis alius locus, qui pietatis causa colitur. Idem iuris est, sive fiscus, sive patrimonium, sive alius quivis divinus titulus pulsetur, et multo magis, si potentis hominis persona in iudicium fuerit evocata, quamvis privilegium ex sacro oraculo praetendat, nisi, quod diximus, pragmatica sanctio in hanc civitatem eum reipublicae causa revocaverit. De vi et potestate consti
Abbreviated transcription (Latin):
euaserit. et neq dñs rerũ uenerit. neq procuratorẽ
transmiserit. tẽ ex una parte iuiclex audiat causã.
ut solet ineremoditiis uͣ fieri scilicet ipso reo ꝑp̃co¬
nẽ uocato ut si in eadẽ prountia ꝑseuerauerit.
condẽpnet᷑. Quod si actor in absentia  dño
rerũ uł p̃sente uł procuratore emisso. tẽ om̃i a
detrim̃ta quȩ frustra reus passus ẽ actor resartiat.¬
⁊ de for⁊ p̾seriptione tollenda
ullũ priuilegiũ eximere reũ prouintiali uiditio
uolumus: nisi is specialit̃ nr̃am pragmatica saneti¬
onẽ ꝓduuerit. quę propt̃ publicas causas in hac
regia ciuitate cũ reuocauerit. ł si exlege hoc fiat.
uł uti si prouacationẽ p̃sidi ꝓuntiȩ porrexerit. &
ꝓpt̃ hoc in ista imperiali ciuitate litẽ audiri opor¬
tet. quãuis deminorib causis ad marores iuelices
ꝓuintiarũ ꝓuocationes exercori constiturmus. nisi

Expanded text:
evaserit, et neque dominus rerum venerit, neque procuratorem evaserit, et neque dominus rerum venerit, neque procuratorem transmiserit, tunc ex una parte iudex audiat causam, ut solet in eremodiciis fieri, scilicet ipso reo per praeconem vocato, ut si in eadem absentia perseveraverit, condemnetur. Quod si actor in absentia sit, domino rerum vel praesente vel procuratore misso, tunc omnia detrimenta, quae frustra reus passus est, actor ei resarciat. De fori praescriptione tollenda Nullum privilegium eximere reum provinciali iudicio volumus, nisi specialiter nostram pragmaticam sanctionem produxerit, quae propter publicas causas in hanc regiam eum civitatem revocaverit, vel si ex lege hoc fiat, veluti si provocationem praesidi provinciae porrexerit, et propter hoc in ista imperiali civitate litem audire oportet, quamvis de minoribus causis apud maiores iudices provinciarum provocationes exerceri constituimus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
oportet : I S in aũt uł in italia uł in africa moret᷑.
nouẽ menses statui debent. & idẽ dicimus & si in
artos locis principalis persona degat: DEABSeNtB
qui aput eũ retulerit: necesse ẽ ut ipse pubset᷑
absentis domini nomine. Sin aũt aliũ litigare ma¬
lucrit: & hoc liceat ei facere. dũ tam̃ ꝓcurator ipsi
defendat causam. & modis om̃ib impleat quod iudex
udcauerit. nisi ꝓuocatio sit subsecuta aut gñalit dfinita a¬
uenire neq aliũ transmittere curauerit. tẽ p̃dicto
tẽpore transacto. is qui accusatus ẽ litiget. & sireus
apparuerit. condepnetur: scilicet & domino rerũ
emde condẽpnationẽ subituro si ipse quoq rdẽ obno¬
is qui accusatur. & condẽpnatus ẽ. ipse iudicatus
satis faciat: enĩ uero si soluendo ñ sit ex reb domini
absentis ꝗ nec uenire nec mandare alicui uoluit.
solui actori equũ ẽ.¶ Quod si reus p̾sens post acbionẽ

Expanded text:
oportet; sin autem vel in Italia vel in Africa moretur, oportet; sin autem vel in Italia vel in Africa moretur, novem menses statui debent. Eadem dicimus, et si in arctois locis principalis persona degat. De adsentiqui apud eum retulerit, necesse est, ut ipse pulsetur absentis domini nomine. Sin autem alium litigare maluerit, et hoc ei liceat facere, dum tamen procurator ipsius et defendat causam, et modis omnibus impleat, quod iudex iudicaverit, nisi provocatio sit subsecuta. Quod si dvenire neque alii mandare curaverit, tunc praedicto tempore transacto, is qui accusatus est, litiget, et si reus apparuerit, condemnetur, scilicet et domino rerum eandem condemnationem subituro, si ipse quoque obnois, qui accusatus et condemnatus est, ipse iudicato satisfaciat. Enimvero si solvendo non sit, ex rebus domini absentis, qui nec venire nec mandare alicui voluit, solui actori aequum est. Quod si reus praesens post accusationem
Abbreviated transcription (Latin):
siue aliã qualẽcũq rem alicui subripuerit: in eadem
ꝓuntia pulsetur ubi tale peccatũ admiserit. Nã
& ꝓbationũ copia in extraneis locis non similis agen¬
tibus est : DE PRESENT IBUS REIS.
ꝗ hȩc quidẽ dicimus si utraq. pars inp̃sentia sit.
ut in eodẽ loco modis omibi ᷤ dirimatur in quo aliꝗd
admissũ ẽ.¶ Quod actor quidẽ prestosit. rcus autem
absit. sed actores ipsiꝰ uł ꝓcuratores uł conductor es
aliquid egerint. aut deliquerint: ille quidẽ qui fecit.
om̃imꝰ accusetur. ipsũ aũt litigiũ maneat insusperso
donec rerũ domino causa fuerit declarata. I Y c̃pusaut
dilatationis ex locoꝵ spatio dari debet. Nã si quidẽ una
uł duabus ꝓuintis int̃positis: domini rerũ inpro¬
ximis locis degnnt. quattuor menses ad dilatationẽ
sufficiunt: Sin aũt in longinquo absit. uł uti in pa¬
lestina uł in egypto. octo menses ad dilatationẽ dari

Expanded text:
sive aliam qualemcumque rem alicui subripuerit, in eadem sive aliam qualemcumque rem alicui subripuerit, in eadem provincia pulsetur, ubi tale peccatum admisit, nam et probationum copia in externis locis non similis agentibus est. De praesentibus reis Et haec quidem dicimus, si utraque pars in praesentia sit, ut in eodem loco modis omnibus lis dirimatur, in quo aliquid admissum est. Quod si actor quidem praesto sit, reus autem absit, sed actores ipsius vel procuratores vel conductores aliquid egerint, aut deliquerint, ille quidem, qui fecerit, omnimodo accusetur, ipsum autem litigium maneat in suspenso, donec rerum domino causa fuerit declarata. Tempus autem dilationis ex locorum spatio dari debet. Nam si quidem una vel duabus provinciis interpositis dominus rerum in proximis locis degat, quatuor menses ad dilationem sufficiunt; sin autem in longinquo absit, veluti in Palaestina vel in Aegypto, octo menses ad dilationem dari
Abbreviated transcription (Latin):
quã in criminalib causis iuris dictioni p̃sicd ꝓuin¬
tiarũ subiciant᷑: & nemo in aliqua causa obnaxius
priuilegiũ p̃sidi ꝓuintiȩ opponat. quasi non ei subiectꝰ
sit: nec si specialit᷑ pragmatica sanctio ꝓlata educi cũ
uisserit. Ideoq siue dedominio alicnius rei siut de
agrorũ finib siuede ypothecis
siue de nuda possessione. siue de alia quauis peccunia¬
ria uł criminali causa litigiũ int̾ portes emerserit.
ñ liceat reo priuilegiũ suũ opponere p̃sidali iuditio.¬
siue exmaioris iudicis iussione. sed om̃ib modis in
eo loco pulsetur ubi aliquid egerit uł admiserit. si ue
de maxima re. siue de minima querit᷑. uł uti de
gallina. quãius enĩ minima uideatur huiꝰ modires
ẽẽ. at tam̃ iustitiȩ ratio ñ ex quantitate. sed exsuis
regulis debet extimari. Nã & quod aliis uilissimũ ẽẽ
uidetur. hoc aliis pciosissimũ ẽ. & omnino siue boue

Expanded text:
quam in criminalibus causis iurisdictioni praesidum provinquam in criminalibus causis iurisdictioni praesidum provinciarum subiiciantur, et nemo in aliqua causa obnoxius privilegium praesidi provinciae opponat, quasi non ei subiectus sit, nisi specialiter pragmatica sanctio prolata duci eum iusserit. Ideoque sive de dominio alicuius rei, sive de agrorum finibus, sive de hypothecis, sive de nuda possessione, sive de alia quavis pecuniaria vel criminali causa litigium inter partes emerserit, non liceat reo privilegium suum opponere praesidali iudicio,iudicis iussione, sed omnibus modis in eo loco pulsetur, ubi aliquid egerit, vel admiserit, sive de maxima re, sive de minima quaeratur, veluti de gallina; quamvis enim minima videatur huiusmodi res esse, attamen iustitiae ratio non ex quantitate, sed ex suis regulis debet aestimari. Nam et quod alii vilissimum esse videtur, hoc alii pretiosissimum est, et omnino sive bovem
Abbreviated transcription (Latin):
liperoꝵ contigeste penpacta dotalia:
A ec constitutio loquit᷑ deliberoꝵ morte ut pacta
dotalia que excsu mortis liberoꝵ  iliquid matri
conferunt. teneant et diriment᷑ scđm diui leon is con¬
stitutionẽ. scilicet si ante nouellã constitutionẽ im¬
ꝑatoris nr̃i contigerunt. uluti mater uidua libos
habens ad scđas nuptias uenit. & ante nuptias dona¬
tio ad filios ꝑtinuit. postea filiĩ decesserunt: & ad
suos heredes eandẽ ante nuptias donationẽ trarsmiser
scđm constitutionẽ diui leonis. sed post constitutionẽ
nr̃i impr̃is quȩ mortius liberis emolum̃tũ matri
prestat.: ñ retrahunt᷑ res abheredib filiorum. ꝗa
semel ante constitutionẽ ei dẽ heredib cõpetierunt
siquid aũt pꝰ ẽstitutionẽ nr̃i impr̃is tale continge¬
rit. in hoc leoniane legi locus ñ erit. Iyciprelqpen se¬
aec constitutio iubet ut om̃es romani tã inciuilib

Expanded text:
liberorum contingente per pacta dotalia liberorum contingente per pacta dotalia Haec constitutio loquitur de liberorum morte, ut pacta dotalia, quae ex casu mortis liberorum lucri aliquid matri conferunt, teneant, et dirimantur secundum divi Leonis constitutionem, scilicet si ante novellam constitutionem imperatoris nostri contigerunt, veluti si mater vidua liberos habens ad secundas nuptias venit, et ante nuptias donatio ad filios pertinuit, postea filii decesserunt, et ad suos heredes eandem ante nuptias donationem transmiserunt secundum constitutionem divi Leonis, sed post constitutionem nostri imperatoris, quae mortuis liberis emolumentum matri praestat, non retrahuntur res ab heredibus filiorum, quia semel ante constitutionem eisdem heredibus competierunt. Si quid autem post constitutionem nostri imperatoris tale contigerit, in hoc Leonianae legi locus non erit. Dat. aec constitutio iubet, ut omnes Romani tam in civilibus,
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficrant ad constituendũ oratoriũ. equũ ẽ ue¬
tera oratoria quȩ̨ forte ruinã minant᷑ repirare.
cũ arbitrio religiosissimi ciuitatis ep̃r. S eĨS¬
nolto tenrys as ocela sua dsfrerit.
piscopus s multũ tẽpus ab eccła sua defuerit.
& in aliis locis degeat: y conomus eccłe ei inpon¬
sas ei ñ administret : Nã tales inanes sũptus melius
est in eccła ẽẽ & in alias res ad pietatẽ ꝑtinentes
p̾stare. teneant aũt intalib ep̃is etiã ea quȩ pͥorib
sanctionib cauta sunt đ alienatione rerũ mnnobilũ adeccłas
⁊alienatio immobilis accłasticę rei celebrandi sit. ꝑtinentiũ¬
decretũ ꝗdẽ om̃ib modis procedat scđm suprardatã
constitutionẽ. adẽe aut decreto debet non solũ ꝙp̃is ce
metropolitanus ep̃s cũ p̃dicta ũ obseruatione. & duo
ep̃i ex concilio eĩ ad sint:e cogot itutione
iapris aos Lata est Delucro ermonte

Expanded text:
non sufficiant ad constituendum oratorium, aequum est venon sufficiant ad constituendum oratorium, aequum est vetera oratoria, quae forte ruinam minantur, reparare cum arbitrio religiosissimi civitatis episcopiab ecclesia sua defuerit Si episcopus per multum tempus ab ecclesia sua defuerit, et in aliis locis degat, oeconomus ecclesiae eius impensas ei non administret. Nam tales inanes sumptus melius est in ecclesiam et in alias res ad pietatem pertinentes praestari. Teneant autem in talibus episcopis etiam ea, quae prioribus sanctionibus cauta sunt. alienatio immobilis ecclesiasticae rei celebranda sit, decretum quidem omnibus modis procedat secundum supra relatam constitutionem. Adesse autem decreto debet non solum episcopusmetropolitanus episcopus cum praedicta observatione, et duo episcopi ex consilio eius adsintimperatoris, quae lata est de lucro ex morte
Abbreviated transcription (Latin):
materne filus dat. Duo aũt m̃ses ita denumerat ut
in constantinopolitana quidẽ ciuitate ex eo tẽpore
cedãt ex quo ꝓposita ẽ constitutio: In prounciis aut
postquã intimata ẽ ut post intimationẽ eĩ duorum
quod si intra duos menses scđm ueteres leges contra
constitutionẽ impr̃is nr̃i aliqra testati fuerint: testa¬
menta eoꝵ robur plenissimũ habeant: Dohis eui¬
Ullos audeat ẽdificare eccłam uł oratoriũ. ante¬
quã ciuitatis ep̃s ueniat. & uota faciens sc̃issimã cru¬
cẽ infixerit publice in eodẽ loco ꝓcedens. & rem
manifestã om̃ib faciens. unus ꝗsq aũt ante edificati¬
onẽ loquatur ep̃o. & p̃finiat modũ qd adluminaria
& sacrũ mysteriũ & custodã oratorii & alimonias
coꝵ qui ibi obseruant sufficiant: & si hȩc sufficien¬
tia uisa fuerit: facuit prius donationẽ eorũ: posteaq
domũ aedificet: Sin aũt ea quę ab eo p̃finita sunt

Expanded text:
maternae filiis dat. Duos autem menses ita dinumerat, ut maternae filiis dat. Duos autem menses ita dinumerat, ut in Constantinopolitana civitate ex eo tempore procedant, ex quo proposita est constitutio, in provinciis autem, postquam intimata est, ut post intimationem eius duorumQuod si intra duos menses secundum veteres leges contra constitutionem imperatoris nostri aliqui testati fuerint, testamenta eorum robur plenissimum habeant. Dat. ullus audeat aedificare ecclesiam vel oratorium, antequam civitatis episcopus veniat, et vota faciens sanctissimam crucem infixerit publice in eodem loco procedens, et rem omnibus manifestam faciens. Vnusquisque autem ante aedificationem loquatur episcopo, et praefiniat modum, qui ad luminaria et sacrum ministerium, et custodiam oratorii, et alimonias eorum, qui ibi observant, sufficiat, et si haec sufficientia visa fuerint, faciat prius donationem eorum, posteaque domum aedificet. Sin autem ea, quae ab eo praefinita sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& iubetͣsiquis rẽ immobilẽ erdẽ eccłe dederit: uł
reliquerit certũ redditũ habentẽ: & adiccerit ut
in continentiã pauperũ redditus ad ministretur.
huius moli legatũ ł herebitas uł donatio nullo modo
alienetur: Quod si incertus redditus eoꝵ sit: domꝰ
aũt relicte uł uineȩ ꝓcul acuutate fuerint. in qua
ecła posita ẽ ciu legatum ł donatio facta fuerit. tẽ
liceat tales possessiones uendere : Sin aut domuis
uł agri aut intra cuutatẽ ł circa muros ẽ fuerint.
testator aũt uoluit eã uenundari. & expero eoru
redemptiones ł alimonias fieri: tẽ scđm tenore u̾boꝵ
testatoris & in his uenditio celebratur. tabs enĩ rei actus
acc constitutio iubet leges de ordinandis testam̃tis
a nr̃o imperatore scriptas post duos m̃ses ab intima¬
tione etrũ numerandos tenere: cõmemorauit aũt &tã
dereformatione falcidię. id est de ea constitutione quȩ
ꝓ quadrante trientẽ ł semissẽ pat̾nę substantięsi ue

Expanded text:
, ut si quis rem immobilem eidem ecclesiae dederit, vel reliquerit certum reditum habentem, et adiecerit, ut in continentiam pauperum reditus administretur, huiusmodi legatum vel hereditas vel donatio nullo modo alienetur. Quod si incertus reditus eorum sit, domus autem relictae vel vineae procul a civitate fuerint, in qua ecclesia sita est, cui legatum vel donatio data fuit, tunc liceat tales possessiones vendere. Sin autem domus vel agri aut intra civitatem vel circa muros eius fuerint, testator autem voluerit venundari ea et ex pretio eorum redemptiones vel alimonias fieri, tunc secundum tenorem verborum testatoris et in his venditio celebretur, talis enim rei actus Haec constitutio iubet leges de ordinandis testamentis a nostro imperatore scriptas post duos menses ab intimatione earum numerandos tenere. Commemoravit autem etiam de reformatione Falcidiae, id est, de ea constitutione, quae pro quadrante trientem vel semissem paternae substantiae sive
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ ipso consedente litẽ audiat. & uel amicali
cõpositione litigatores transigere faciant. uł more
ut sententia legib consentanea inponatur:
litteris ep̃r in hanc uenerit ciuitatẽ. & de aliqua
causa nos molestauerit. sciat se tales penas subit᷑um
quales passurus ẽet p̃ses prouintię si additus cum
adeat ciuitatis ep̃m. ut si arbitrio ẽ preses
condepnitus sit satis faciat homini in uiriã poso.
Sin dũt hoc facere noluerit. & ueniat ad nr̃as pi¬
issimas dur es: si ꝗdẽ iustã sententiã religios issimi
ciuititis ep̃i cõprehendamus ultimis suppliciis
p̃sidẽ affici rubemus. Si aut in poeentẽ eum

Expanded text:
ut cum ipso considente litem audiat, et vel amicali ut cum ipso considente litem audiat, et vel amicali compositione litigatores transigere faciant, vel moreut sententia legibus consentanea imponatur. litteris episcopi in hanc venerit civitatem, et de aliqua causa nos molestaverit, sciat se tales poenas subiturum, quales passurus esset praeses provinciae, si aditus eum adeat civitatis episcopum, ut si arbitrio eius praeses condemnatus sit, satisfaciat homini iniuriam passo. Sin autem hoc facere noluerit et veniat ad nostras piissimas aures, si quidem iustam sententiam religiosissimi civitatis episcopi comprehendamus, ultimis suppliciis praesidem adfici iubemus. Sin autem innocentem eum
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃a auetoritate sententie
eĩ roborent᷑. Sed &
si aliud ciuile emergat. ututi defensors confirmatio
uł decretũ patriꝰ ciuitatis sicilie. si milit̃ ad questorẽ
referat᷑. & calculo ipsius confirmet᷑. nr̃a scilicet aucto¬
ritate suggerente questore seq̃nda.
iauis ꝓpt̃ ciuilẽ uł criminalẽ causã p̃sidẽ tenserit.¬
ꝓuintie adierit. & ille contẽpserit actorẽ. uł alio
modo causã cognoscere scđn leges contẽpserit. liceat
actori supplicare ciuitatis ep̃o. & hoc ipsũ inqueri¬
monia deducere. ut religiosus antistes uł ipse ad p̃si¬
dẽ ueniat. ł suos homines mittat. ꝑ quos cõpellat p̃si¬
dẽ sine dilatatione &e iniuria litẽ dirimere. quod
si tanta. in puclentia rector prouintię teneatur. ut
nec ep̃o nec cłis inminentib iustitiã sequat᷑. tẽ liceat
ep̃o si uoluerit actor ad nr̃am pietatẽ uenare & p̃ces
fundereͤ dare et litteras per quas nobis declaret
suꝑbia atq iniuria p̃sidis. nos enĩ et actori mede

Expanded text:
ra auctoritate sententia eius roboretur. Sed et si aliud civile emergat, veluti defensoris confirmatio, vel decretum patris civitatis Siciliae, similiter ad quaestorem referatur, et calculo ipsius confirmetur, nostra scilicet auctoritate suggerente quaestore sequenda.quis propter civilem vel criminalem causam praesidem provinciae adierit, et ille contempserit actorem, vel alio modo causam cognoscere secundum leges contempserit, liceat actori supplicare civitatis episcopo, et hoc ipsum in querimoniam deducere, ut religiosus antistes vel ipse ad praesidem veniat, vel suos homines mittat, per quos compellat praesidem sine dilatione et iniuria litem dirimere. Quod si tanta impudentia rector provinciae teneatur, ut nec episcopo nec clericis imminentibus iustitiam sequatur, tunc liceat episcopo, si voluerit actor ad nostram pietatem venire et preces fundere, dare ei litteras, per quas nobis declaretur superbia atque iniuria praesidis. Nos enim et actori medeb
Abbreviated transcription (Latin):
referente scđm hoc quod uidex extimauerit
denr potestite c̃stittionis inł quantauo
uius constitutionis obseruatio in his contractib locũ
habet qui sunt ultra quantitatẽ librȩ auri : dã
usq adlibrã auri pristinũ morẽ conseruare iu¬
bemus: deui & potestitc c̃stititionis intempo
uIUS constitutionis subtilitas in ciuitatib

Expanded text:
m hoc, quod iudex aestimaverit. De vi et potestate constitutionis in quantitate Huius constitutionis observatio in his contractibus locum habet, qui sunt ultra quantitatem librae auri. Nam usque ad libram auri pristinum morem conservari iubemus. De vi et potestate constitutionis in loco Huius constitutionis subtilitas
Abbreviated transcription (Latin):
contra pupillũ uł forte adulescotẽ redimere. & cesii¬
ones adĩsuf cũ inpetrare. quãuis ĩ desiit tutor uel
curator esse. sed om̃imͦꝰ hoc qđ factũ ẽ ꝓ infecto habe¬
atit: Ita ut pupillus quidẽ uł adulescens om̃imꝰ securi¬
tatẽ habeat. & nulla teneat᷑ acbione. Tutori aũt ł
curatori non licent contra eũ redire ꝗ nõib e
cesserit. eodẽ iure obtinente et si postquã tutor uł
curator desit eẽ cessiones nõum inpetrauit:¬

Expanded text:
contra pupillum vel forte adolescentem redimere, et cessicontra pupillum vel forte adolescentem redimere, et cessiones adversus eum impetrare, quamvis iam desiit tutor vel curator esse, sed omnimodo hoc, quod factum est, pro infecto habeatur, ita ut pupillus quidem vel forte adolescens omnimodo securitatem habeat, et nulla teneatur actione. Tutori autem vel curatori non liceat contra eum redire, qui nominibus ei cesserit, eodem iure obtinente, et si postquam tutor vel curator desiit esse, cessiones nominum impetra
Abbreviated transcription (Latin):
uł forte adulescentis ab onere tutelȩ uł curationis
facile excusetur. sanctimus n alit̃ eũ recipiendũ cẽ
nisi manifeste ꝓbauerit creditore se ẽẽ inpuberis. uł
forte adulescentis uł res eoꝵ obnoocias sib ẽẽ uł parentes:
Quodsi res in certa sit. te sacram̃tũ p̾beat quod ideo
tutelã uł curã recusit. quia re uera suũ debitorẽ ẽe
pupillũ uł forte adulescente ex istimat. tẽ enĩsiuo¬
leerit ñ admittat᷑ ad tutelã uł curationẽ cuiꝰ cumq
ꝑsone quãuis tutor legitimus sit. IDeco.
iais adusus ea tutor & curator creari passus fuerit
siꝗde obnoxiũ inpuberem habeat. uł forte adule¬
scentẽ: actiones quas habet amittat. ¶Sin aũt ipse
obnodius sit: non lieeat e dicere quod tẽpore quo
tactela uł curationẽ gerebat solutionib uł alis conun¬
tiris liberationib actione solutus ẽ: co
ulli tutori ł curatori liceat sicut superiꝰ diximꝰ nõ a

Expanded text:
vel forte adolescentis, ab onere tutelae vel curationis vel forte adolescentis, ab onere tutelae vel curationis facile excusetur, sancimus, non aliter eum recipiendum esse, nisi manifeste probaverit, creditorem se esse impuberis vel forte adolescentis, vel res eorum sibi obnoxias esse, vel parentes. Quod si res in incerto sit, tunc sacramentum praebeat, quod ideo tutelam vel curam recusat, quia revera suum debitorem esse pupillum vel forte adolescentem existimat. Tunc enim, et si voluerit, non admittatur ad tutelam vel curationem cuiuscumque personae, quamvis tutor legitimus sit. Idem Quod si quis adversus ea tutor vel curator creari passus fuerit, si quidem obnoxium impuberem habeat vel forte adolescentem, actiones, quas habet, amittat. Sin autem ipse obnoxius fuerit, non liceat ei dicere, quod tempore, quo tutelam vel curationem gerebat, solutionibus vel aliis commenticiis liberationibus actione solutus est. Idem Nulli tutori vel curatori liceat, sicut superius diximus, nomina
Abbreviated transcription (Latin):
regionis & africȩ dioceseos & qui in italia p̃positus ẽs
E CRATORES PUPILLO UI¬
ADULESCONSTI SARI POSSUNT
ulli tutori nulli curatori liceat nomina contra pu¬
pillũ uł cũ ꝗ curitionẽ eĩ gubernit̾ iure cessionis inse
tranfferre abalio. siue p̃ciũ pro actione dedit. siue ñ:
uł eũ quicurationẽ eget. tutor aut curator ipsi creet᷑.
sed is qui manifeste obnocius inpuberi uł ei ꝗ cura
indiget fuerit: toctor uł curator ñfiat:8
uoo siquis tator constitutis aut curator neq obnaxiũ¬
habeat eũ cuius negotia egerit. neq obnaxius ei sit.
postea aut hereditas adeũ deuoluta fuerit. quę debitorẽ
uł ereditorẽ memorate ꝑsonȩ eũ faciat. tc̃ aliuꝰ tutor
& curator ei adiungitur qui custodiat eũ. & hoc ipsũ
saeram̃tũ iuret quod n malitie tutoris uł curatoris
fauebit ne poen& subiciatur : ⁊en.
e aũt unus quisq dicens se creditorẽ inpuberis ẽẽ

Expanded text:
regionis, et Africanae dioeceseos, et qui Italiae praepositus esregionis, et Africanae dioeceseos, et qui Italiae praepositus es curatores pupillo adolescenti dari possunt Nulli tutori, nulli curatori liceat nomina contra pupillum, vel eum, qui curatione eius gubernatur, iure cessionis in se transferre ab alio, sive pretium pro actione dedit, sive non.vel eum, qui curatore eget, tutor aut curator ipse creetur. Sed et is, qui manifeste obnoxius impuberi, vel ei, qui cura indigeat, fuerit, tutor vel curator non fiat. Idem Quod si quis tutor constitutus vel curator neque obnoxiuhabeat eum, cuius negotia gerit, neque obnoxius ei sit; postea autem hereditas ad eum devoluta fuerit, quae debitorem vel creditorem memoratae personae eum faciat, tunc alius tutor vel curator ei adiungatur, qui custodiat eum, et hoc ipse sacramentum iuret, quod non malitiae tutoris vel curatoris favebit, ne poenae subiiciatur. Idem Ne autem unusquisque dicens se creditorem impuberis esse
Abbreviated transcription (Latin):
IQuis aũt p̾ses ꝓuintię constitutus huiꝰmĩ neglexeit
legẽ custodire neglexerit. ñ solũ magistratu suo
eiciatur. sed etiã decẽ librarũ auri soluat pęnã¬
ret ectoria dignitas dicitur ñ solũ p̾fectoꝵ p̾torii
uł urbs. sed etiã magistroꝵ militũ ea aũt duplex ẽ.
Aut enĩ honoraria ẽ. aut quę in ipso gestu p̃fulget.
Honorariã dicimus eã cũ codicillos aliquis acciprat ab
imperatore quib dignitas ei prestatur quasi et ei pre¬
fectus fuisset siue magster militũ. In ipso aũt gestu
positus eẽ uidet᷑ ꝗ re uera p̃fectus uł magister militu
factus ẽ: Igit᷑ si curialis homo p̃fectori dignitatẽ
positus fuerit. si quidẽ honoraria maneat in eadem
condicione ẽstitutus: Sin aũt reuera p̃fecturã nanct
est: uł magisteriũ militie. tc̃ curię nexib liberetur.
prefectos aũt p̃torioꝵ quattuor ponimus. id est et¬
orentalis sedis qui in hac ciuitate ẽ. & illiritianę

Expanded text:
quis autem praeses provinciae constitutus huiusmodi legem custodire neglexerit, non solum magistratu suo eiiciatur, sed etiam decem librarum auri subeat poenadicitur non solum praefectorum praetorio vel urbis, sed etiam magistrorum militum. Ea autem duplex est: aut enim honoraria est, aut quae in ipso gestu praefulget. Honorarium dicimus eam, cum codicillos aliquis accipit ab imperatore, quibus dignitas ei praestatur, quasi praefectus fuisset, sive magister militum. In ipso autem gestu positus esse videtur, qui revera praefectus vel magister militum factus est. Igitur si curialis homo praefectoria dignitate potitus fuerit, si quidem honoraria, maneat in eadem condicione constitutus, sin autem revera praefecturam nanctus est vel magisterium militiae, tunc curiae nexibus liberetur. Praefectos autem praetoriorum quatuor ponimus, id est Orientalis sedis, qui in hac civitate est, et Illyricianae
Abbreviated transcription (Latin):
litterarũ & ab eo cogniti. & postquã imperitus ł sc̃am
crucẽ fecerit. uł paucas litteras. unus exhedẽ quinq
testib pro eo suscribat. om̃es dũt quinq testes susseri¬
bere debent quod et p̾sentib eis et cognoscentib. impe¬
ritũ om̃ia ꝓcessouint: Ne contRact BUs
SSINOSeRIPTIS conpositis
Ec om̃ia de his contractib dicimus qui seriptura int̃¬
ueniente fuint. Alioquinsi sine scriptura aliquid
contraxerit. liceat eis uł testib uł iuras iuiranch re¬
ligione ueritatẽ manifestare. scilicet actore quidẽ

Expanded text:
litterarum, et ab eo cogniti, et postquam imperitus vel sanctam litterarum, et ab eo cogniti, et postquam imperitus vel sanctam crucem fecerit, vel paucas litteras, unus ex hisdem quinque testibus pro eo subscribat; omnes autem quinque testes subscribere debent, quod et praesentibus eis et cognoscentibus imperitum, omnia processerunt. De contractibus sine scriptis compositis Haec autem omnia de his contractibus dicimus, qui scriptura interveniente fiunt. Alioquin si sine scriptura aliqui contraxerint, liceat eis vel testimoniis vel iurisiurandi religione veritatem manifesta