comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem uocat ds̃ isrł: hocẽ populi uidentis dm̃. quia
blas phemantes segentes. hoc ẽ moab & filuammon.
de quibus supͣ diximus sicut sodo ma & gomurraer̃:
Nident᷑ quidem sibi in eo qđ gentiles non sunt. exisse
desodomis & gomurris: Sedquiablas phemant po¬
pulum dĩ & contra hierusalem faciunt. insodo mã
reputabuntur & gomurram: & itadelebuntur
cis intellegamus qđ reputentur quasi sodoma&
gomurra : cũ &iã adeccdesiasticos quiđi non ob¬
seruauere mandata & egressi sunt ap̃ceptis eius.
dicatur p̃sertim. audite uerbum dñi princi¬
pes sodomorum : attendite legemłi populus
gomarrȩ : & adp̃sbiteros. cupientes sub figu¬
ra sus annȩ eccłȩ corrumpere casticatem : Dicatda¬
niel hocẽ udicium dĩ semen chanaan & non uida:
& ut sciatis quoties cumque sodoma & gomurra & ȩ
gr̃ptus nominantur. nonde his diciꝓuintis quas
oculis cernimus. sedde alus sp̃i talibus. quibus sermo

Expanded text:
tem dicit Deus Israel, hoc est, populi videntis Deum: quod blasphemantes hae gentes, id est, Moab et filii Ammon, de quibus supra diximus: Sicut Sodoma et Gomorrha erunt, videntur quidem sibi in eo quod gentiles non sunt, exisse de Sodomis et Gomorrhis, sed quia blasphemant populum Dei, et contra Israel faciunt, in Sodomam reputabuntur et Gomorrham, et ita delebuntur cis intelligamus, cum reputentur quasi Sodoma et Gomorrha, cum etiam ad Ecclesiasticos, qui Dei non observavere mandata, et egressi sunt a praeceptis ejus, dicatur per Isaiam: Audite verbum Domini, principes Sodomorum, et attendite in legem Domini, populus Gomorrhae . Et ad presbyteros cupientes sub figura Susannae Ecclesiae corrumpere castitatem, dicat Daniel: Hoc est judicium Dei: semen Chanaan, et non Juda . Et ut sciatis quotiescumque Sodoma et Gomorrha et Aegyptus nominantur, non de his dici provinciis, quas oculis cernimus, sed de aliis spiritualibus, quibus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Malitiã aũ ut supͣ diximus. ꝓ supplicus & tormentis ac¬
ad dñm & ait Nidens sub intrare gentium
plenitudinem. & illud impleri qđ indeutero nomio
dicitur : Ipsi meirritauerunt in his quinon sundu. &
ego eos irritabo supergente quȩ nonẽ supernati¬
ones ultra eos adiracundiam concitabo  Desideratde
ute isrł. & magno dolore concitatur: Q
pit inuoce . & causas meroris & ponit: & quodã modo
loquitur ego solus electus sum detanto numero ꝓ¬
phetarum qui ꝑ aliorum salutem : ruinam populo
meo nuntiarem : Non igitur contristatur ut quidã
putant qđ gentium multitudo saluetur. sed qđ pereat
isrł : Vnde & dñs nr̃ fleuit superibrusalem & nolu¬
it tollere panemfiliorum . & dare eum canibus. & a
postoli primum predicant israheli: & apostolus cu¬
pit ẽẽ anathema profratribus suis nrahelitȩ & quo

Expanded text:
Malitiam autem, ut supra diximus, pro suppliciis et tormentis acMalitiam autem, ut supra diximus, pro suppliciis et tormentis acad Dominum, et ait. Videns subintrare gentium plenitudinem, et illud impleri quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me irritaverunt in his, qui non sunt dii, et ego eos irritabo super gente, quae non est: super natione stulta eis ad iracundiam concitabo , desperat deelis, et magno dolore concutitur, qui erumpit in vocem, et causas moeroris exponit, et quodammodo loquitur: Ego solus electus sum de tanto numero prophetarum, qui per aliorum salutem ruinam meo populo m. Non igitur contristatur, ut quidam putant, quod geninus noster fleuit super Hierusalem. et noluit tollere  panem filiorum et dare eum CANIBUS. Papostoli primum praedicant Israeli . Et Paulus cupit esse anathema pro fratribus suis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tius agant pȩnitentiam & magis admisericor diam
prouo cenT di¬
uidit ds̃ operaeorum quia conuersi sunt deuia
suamala & misertus est ds̃ super malitia quã
locutus fuerat ut faceret eis. & non fecit: Ixx &
uidit ds̃ opera eorum. quõ reuersisunt deuus suis
malis & egit pęnitentiom ds̃ super malitia quã locu¬
tus erat ut faceretꝰ & non fecit: Secundum utramq in¬
tellegentiam siue tunc urbis asfrrie. siue cotidie. ds̃.
mundi populis cõminatur. ut agant penitentiam:
Quisiconuersi fuerint. ipse quoq: uertetsententiam¬
& ez echiel manifestius explicant. nec bona uideli¬
cet im plere dm̃ quȩ promiserit siboni uertunt̃
aduitia nec mala quȩ pessimis comminatur. sulli re uer¬
tiam peccatoris quã mortem: Libenter mutauit senten¬
tiam quia uidit opera cõmutata: Quinpotius ds̃ ꝑse¬
uerauit in proposito suo. misereri uolens ab initio: Nemi¬
nem enĩ punire desiderans. qđ facturus ẽ cõminatur:

Expanded text:
tius agant poenitentiam, et magis ad misericordiam tius agant poenitentiam, et magis ad misericordiam provocent Devidit Deus opera eorum; quia conversi sunt de via sua mala, et misertus est Deus super malitia, quam locutus fuerat, ut faceret eis, et non fecit. LXX: Et vidit Deus opera eorum, quoniam reversi sunt de viis suis malis, et egit poenitentiam Deus super malitia, quam locutus fuerat, ut faceret eis, et non fecit. Secundum utramque intelligentiam sive tunc urbi Assyriae, sive quotidie mundi Deus populis comminatur ut agant poenitentiam: qui si conversi fuerint, ipse quoque vertetet Ezechiel manifestius explicant, nec bona videlicet implere Dominum quae promiserit, si boni vertantur ad vitia; nec mala quae pessimis comminatur, si illi revertiam peccatoris, quam mortem , libenter mutavit sententiam, quia vidit opera commutata. Quin potius Deus perseveravit in proposito suo misereri volens ab initio: nemo enim punire desiderans, quod facturus est comminatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex uerborum diudicant uili tate: Cum aũ ipsi
quiprius mala docuerant. uersi adpęnitentiam di¬
cere coeperint bona: tunc uidebimus nine uiticos popu¬
los una p̃dicatione conuerti. & fieri illud qđ iesaia
legius. Sanata ẽ gens simul: homines quoq & ium̃¬
ta operta saccis & clamantia addm̃ eodem sensu in¬
tellegere qđ & rationabiles & in rationabiles & pru¬
dentes & simplices ad p̃dicationem ionȩ. agant pęniten¬
tiam iuxta illud qđ alibi dicitur. homines & iumen¬
ta saluabi seinẽ : Possumus aũ iumenta intellegere¬
oꝑta saccis. & aliter inter p̃tari. de his maxime testi¬
monis inquibus legimus. sol & luna induentur sac¬
cis : & in alio loco. induam cȩlum sacco: ꝓlugubri scili¬
cet habitu & merore atq: mestitia : Quȩ MΗTaΦopIΚuC
saccus nominatur : Illudq qđ dicitur : quis scit si con¬
uertatur &ignoscat ds̃: ldeo ambiguum ponitur&
incertum : utdum homines dubu sunt desalute for¬

Expanded text:
sed ex verborum judicant vilitate. Cum autem ipsi sed ex verborum judicant vilitate. Cum autem ipsi qui prius mala docuerant, versi ad poenitentiam, docere coeperint bona, tunc videbimus Niniviticos populos una praedicatione converti, et fieri illud quod in Isaia legimus: Si nata est gens semel. Homines quoque et jumenta operta saccis, et clamantia ad Dominum, eodem sensu intellige: quod et rationabiles, et irrationabiles, et prudentes ac simplices ad praedicationem Jonae agant poenitentiam juxta illud, quod et alibi dicitur: Homines et jumenta salvabis, Domine . Possumus autem jumenta operta saccis et aliter interpretari, de his maxime testimoniis, in quibus legimus: Sol et lunainduentur sacco . Et in alio loco: Induam coelum sacco , pro lugubri scilicet habitu, et moerore atque moestitia, quae μεταφορικῶς saccus nominantur. Illud quoque quod dicitur: Quis scit si convertatur, et ignoscat Deus? Ideo ambiguum ponitur et incertum: ut dum homines dubii sunt de salute, for
Abbreviated transcription (Latin):
idolatriȩ as sertor fuit . & in tan tam gloriam uenit.
elo quentiȩ & oratoria quoq: disceret : & charthagi¬
ni audissȩ tantum sermonem ionȩ. & ad pęnitentiã¬
conuersum. in tantam uenisse uirtutem ut xp̃mpu
blice p̃dicaret & ꝓ illo ceruicem gladio flecteret: Pro¬
fecto intellegimus regem nineue descendis se desolio.
& purpuram sacco. unguenta luto. munditiam ser¬
dibus cõmutasse nonsordibus sensuũ. sed uerborũ : Vn
de debabilone in hierusalem hieremias dicitur. Calix
aureus babilone in hebrians omnemterram: quẽ non
in hebriauit eloquentia sȩcularis. : Cuius non animos cõ¬
positione uerborum & dssertitudinis suȩ fulgure per¬
strinxit: difficile homines potentes. & nobiles & diuitess
& multo his difficilius eloquentes credant dõ: obceca¬
tur enĩ mens eorum diuitus & opibus atq: luxuria . &cꝙ¬
cum dati uicus. non possunt uidere uirtutes. simplici¬
tatem : que scripture scȩ̃ : non ex ma gestate sensuum

Expanded text:
olatriae assertor fuit, et in tantam gloriam venit eloquentiae, ut oratoriam quoque doceret Carthagini audisse tandem sermonem Jonae, et ad poenitentiaconversum, in tantam venisse virtutem, ut Christum publice praedicaret, et pro illo cervicem gladio flecteret. Profecto intelligimus regem Ninive descendisse de solio suo, et purpuram sacco, unguenta luto, munditias sordibus commutasse: non sordibus sensuum, sed verborum. Unde et de Babylone in Jeremia dicitur: Calix aureus Babylon inebrians omnem terram . Quem non inebriavit eloquentia saecularis? cujus non animos compositione verborum et disertitudinis suae fulgore perstrinxit? Difficile homines potentes et nobiles et divites, et multo his difficilius eloquentes credunt Deo: obcaecatur enim mens eorum divitiis et opibus atque luxuria, et circumdati 421 vitiis, non possunt videre virtutes simplicitatemque Scripturae sanctae, non ex majestate sensuum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit umbraculum qđ desertum auxilio dĩ. omnẽ ui¬
rorẽ ꝑdidit : p̃cepitq: dñs uento calido & urenti:
rum uelle mori. inbaptis mate cũ isra hele ut in la¬
uacro recipiat humorem quẽ innegatione ꝑ diderat : Vn¬
de & p&rus arentibus loquitur iudȩis pȩnitentiã agite

Expanded text:
sit umbraculum, quod desertum auxilio Dei omnem visit umbraculum, quod desertum auxilio Dei omnem virorem perdidit. Praecepitque Dominus vento calido et urenti,  iterum velle mori in baptismate cum Israele, ut in lavacro recipiat humorem, quem in negatione perdiderat. Unde et Petrus arentibus loquitur Judaeis: Poenitentiam agite,
Abbreviated transcription (Latin):
ualens a uolare : ut plus sit quã reptile & tam̃ non auib:
li incrastinum & ꝑcussit hederam. & exaruit : &
cũ ortus fuisset sol: p̃cepit dñs uentocalido &
uit animȩ suȩ ut moreretur: & dixit melius ẽ mihimo¬
ri quã uiuere : Lxx. & p̃cepitm̃s uermimane in
crastinũ & ꝑcussit cucurbitam & arefactaẽ : Sta¬
tunq: ut ortus ẽsol: p̃cepit ds̃ sp̃itu ardoris urenti
& ꝑcussit solsuꝑ caput ione. & angustiatus ẽ & tedu¬
it eũ animȩ sue & dixit melius est mihi magis mo¬
riquã uiuere : Ante quã orir&ur sol iustitiȩ. uirens
erat umbraculum & non arebat isrł: Postquã ille
surrexit & tenebrȩ nine uiticȩ eius luce discussȩ sunt:
paratus uermis incrastinum ascensione diluculi de
quo uicesimus primus psalmus inseribitur: ꝓ assump¬
tione matutina: & qui absq: ullo semine deterra
oritur : & dicit. ego aũ sum uermis e ñ homo ꝑcus¬

Expanded text:
valens avolare, ut plus sit quam reptile, et tamen avibus valens avolare, ut plus sit quam reptile, et tamen avibus li in crastinum, et percussit hederam, et exaruit: et cum ortus fuisset sol, praecepiiit animae suae ut moreretur, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. LXX: Et praecepit Deus vermi mane in crastinum, et percussit cucurbitam, et arefacta est: statimque ut ortus est sol, praecepit Dominus spiritui ardoris urenti, et percussit sol super caput Jonae, et angustiatus est, et taeduit eum animae suae, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. Antequam oriretur sol justitiae, virens erat umbraculum, et non arebat Israel: postquam ille surrexit, et tenebrae Niniviticae ejus luce discussae sunt, paratus vermis in crastinum ascensione diluculi de quo vicesimus primus psalmus inscribitur: Pro assumptione matutina; et qui absque ullo semine de terra oritur, et dicit: Ego sum vermis et non homo percus
Abbreviated transcription (Latin):
a & ueluit casula incuru merario. quasiciuitas quȩ op¬
pugnatur : & dicomus quia in alio scripturȩ loco cu¬
cur bitam non inuenimus. qđ ubi cucumis nascitur :
iba nascisolecet & cucurbita: & isrł huic generi com¬
paratum : Qđ quidem ꝓtexerit ionam subumbra
sua conuersionẽ gentiũ p̃stolantem & non paruã
lȩ titiam tribuerit ei. faciens umbraculum & tabna¬
culũ potius quã domum. habens tectorum imagi¬
nem . domorum non habens fundamenta : Porro
ciceion nr̃a arbus cula modica cito consurgens & cito
arescens ordine & uita cõparabitur isra heli. radices paruas
mitti interrã. & conanti quidem in excelsa sustali sed
altitu dinẽ cedrorum dĩ & abietum nonȩ quanti: qđ
mihi uid& ur & locustȩ significare . quibus uescebat᷑
io hannes quidic̃ sub trpoisrahelis. Illũ oport& cresce¬
e meaut̃ minui: Animal paruũ infirmas ha¬
bens alas d&erra quidem consurgens sed altius non

Expanded text:
a, et velut casula in cucumerario, quasi civitas quae exa, et velut casula in cucumerario, quasi civitas quae expugnatur . Et dicamus quia in alio Scripturae loco cucurbitam non invenimus, quod ubi cucumis nascitur, ibi nasci soleat et cucurbita. Et Israel huic generi comparatum, quod quondam protexerit Jonam sub umbra sua conversionem gentium praestolantem, et non parvam laetitiam tribuerit ei faciens umbraculum et tabernaculum, potius quam domum, habens tectorum imaginem, domorum non habens fundamenta. Porro CICEION nostra arbuscula modica, cito consurgens, 427 et cito arescens ordine et vita  Al. via comparabitur Israeli, radices parvas mittenti in terram, et conanti quidem in excelsa sustolli; sed altitudinem cedrorum Dei et abietum non aequanti. Quod mihi videntur et locustae significare, quibus vescebatur Joannes, qui dicit sub typo Israelis: Illum oportet crescere, me autem minui : animal parvum, infirmas habens alas, de terra quidem consurgens, sed altius non
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent licentiã cõmentandi: & uel bestias indiȩ
uel montes boetiȩ. aut istius modi quȩ dam porten¬
ta confingerent: secutiq: sumus ueteres trans lato¬
res qui& ipsi hederam inter p̃tatisunt : quȩ grece ap¬
pellat᷑. fice oc aliut eñ quiddicerent ñ habebant :
Discutiam ergo hystoriã & ante mysticos intellectus
solã literam uentilemus: cucurbita & hedera huius
naturȩ sunt ut ꝑterram repȩnt & absq: furcis uel
ani miniculis quibus innituntur. altiora non appetant :
Quomo do igitur ignor ante ꝓpheta cucur bitauna
noste consurgens umbraculũ p̃buit. quȩ naturã ñ
surgere : Ciceion aũ cum inortu subito miraculum p̃bue¬
rit & potentiã dĩ ostenderit in ꝓtectione ũirentis um¬
braculi naturã suam secuta nonẽ : adꝑsonam uero dñi sal¬
relinquamus : sicrefes ri potesł utillud cõmemoremus
esaie. relinquetur filia sion sicut tab̵naculum in uine¬

Expanded text:
venirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, venirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, vel montes Boeotiae, aut istius modi quaedam portenta confingerent, secutique sumus veteres translatores, qui et ipsi hederam interpretati sunt, quae Graece appellatur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non habebant. Discutiamus ergo historiam, et ante mysticos intellectus, solam litteram ventilemus. Cucurbita et hedera hujus naturae sunt, ut per terram reptent, et absque furcis vel adminiculis, quibus innituntur, altiora non appetant. Quomodo igitur, ignorante propheta, cucurbita in una nocte consurgens umbraculum praebuit, quae naturam non hsurgere? Ciceion autem cum in ortu subito miraculum praebuerit, et potentiam ostenderit Dei in protectione virentis umbraculi, et naturam suam secuta est. Ad personam vero Domini Salrelinquamus, sic referri potest, ut illud commemoremus Isaiae: Relinquetur filia Sion sicut tabernaculum in vine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcucurbita hederam transtulerim: ⁊ imuit uide¬
licet nesi ꝓcucurbitis hedere nascerentur: unde
occulte & tenobrose biberet non haberet: & reuera
in ipsis cucurbitis uasculorum. quas uulgus auco me¬
rarits uocat: Solent apostolorum imagines au¬
tumari. ex quibus & ille. non suũ sibi nomen assum¬
psit: qđ sitam facile uocabula cõmutantur. ut pro
cornelus seditiosis ꝓtribunis similiter consules ap¬
pellentur. miror urmihi nonliceat he deramtrans¬
ferre ꝓcucurbita : sed ueniamus adseriem : ꝓcucurbi¬
ta siue hedera in hebreo legimus cicẽion. quȩ etiã lin¬
guasrra & punica cĩcaesa dicitur: E aũgenus uir¬
gulti uel arbusculȩ lata habens folia in modũ pampini
modum sisementẽ inter ram ieceris. cito confota sur¬
git in arborem & intrapaucos dies quã herbam uide¬
ras arbusculam suspices : Vnde & nos eo tẽpore quoint̃¬
arboris non habebat : sed timuimus grãmati cos nein¬

Expanded text:
pro cucurbita, hederam transtulerim: timuit videpro cucurbita, hederam transtulerim: timuit videlicet, ne si pro cucurbitis hederae nascerentur, unde occulte et tenebrose biberet, non haberet. Et revera in ipsis cucurbitis vasculorum, quas vulgo Saucomarias vocant, solent apostolorum imagines adumbrare: e quibus et ille sibi non suum nomen assumpsit. Quod si tam facile vocabula commutantur, ut pro Corneliis seditiosis tribunis, Aemilii consules apellentur, miror cur mihi non liceat hederam transferre pro cucurbita. Sed veniamus ad seria. Pro cucurbita, sive hedera in Hebraeo legimus CICEION  , quae etiam lingua Syra et Punica CICEIA dicitur. Est autem genus virgulti, vel arbusculae, lata habens  Al. habentis folia in modum pampini, modum, si sementem in terram jeceris, cito confota consurgit in arborem, et intra paucos dies quam herbam videras, arbusculam suspicis. Unde et nos eodem tempore quo intearboris non habebat; sed timuimus grammaticos, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
erat : nec dum quippe uenerat. dequa idem euan¬
gelista & apostolus loquitur ds̃ ueritas ẽ: & ele¬
gconter additur. & fecit sibimet umbraculũ ibi iu¬
xta ninre uen sibimetfecit: nullus enĩ denine¬
uitis. tunc temporis habitare poterat cũ prophe¬
ta: & sedebat subumbra uel iudicis abitu uel
de sua maiestate contractus. & accinctus lumbis in
fortitudine. ut non tota adpedes & ad nos quideor sum
contraherentur: Porro qđ dicit ut uideret quid accide¬
ret ciuitati. Solitec consuetidine utitur scripturarum
uthumanos iungat dõ asfectus
p̃parauit dñs ds̃ hederam & ascendit super ca¬
put ionȩ ut esset umbra super caput eius & ꝓ
tegeret eũ : laborauerat enĩ ⁊ & lȩtatus ẽ
iona suꝑ hederani lȩtitia magna ⁊ Lixx & p̃cepit
dñs ds̃ cucurbitȩ & ascendit suꝑ caput ione. ut esset
loco quidã chancherior de antiquissimo genere cor¬
neliorum : siue ut ipse iactat destirpe arsinii pol¬
lionis. dudũ romȩ dicitur ͤ accussasse sac rilegii. qđ

Expanded text:
erat. Nec dum quippe veritas venerat, de qua idem evangelista et apostolus loquitur. Deus veritas est. Et eleganter additur Et fecit sibimet umbraculum ibi , juxta Niniven. Sibimet fecit, nullus enim de Ninivitis tunc temporis habitare poterat cum propheta: et sedebat sub umbra, vel judicis habitu, vel de sua majestate contractus, et accinctus lumbos in fortitudine, ut non tota ad pedes, et ad nos, qui deorsum contraherentur. Porro quod dicit ut videret quid accideret civitati, solita consuetudine utitur Scripturarum, ut humanos Deo jungat affectus. Et praeparavit Dominus Deus hederam, et ascendit super caput Jonae, ut esset umbra super caput ejus, et protegeret eum, laboraverat enim: et laetatus est Jonas super hedera laetitia magna. LXX: Et praecepit Dominus Deus cucurbitae, et ascendit super caput Jonae, ut esset loco quidam Cantherius de antiquissimo genere Corneliorum, sive ut ipse jactat de stirpe Asinii Pollionis, dudum Romae dicitur me accusasse sacrilegii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dixii dñs adionam put as ne bene irasceris tu
suꝑ hederam & dixit bene irascor ego usq: ad
E tristaris tu suꝑcucurbita᷑. & ait ualde contris¬
tor ego usq: ad mortem : Supͣ nin euitis agentibus pȩ¬
nitentiam & gentium urbe saluata. interrogatus
idipsum ꝓpheta putasne bene irasceristu. nihilre¬
spondit sed interrogationẽ dĩ silentio cõꝓbauit : Sci¬
ens enĩ clem̃tem eẽ dm̃ & miseri cordem & patientẽ
& multȩ mirerationis & ignoscentẽ malitiis. suꝑsalu¬
curbita aruit isrł : &cũ distinctione inter rogat
benei rasces is tu suꝑ heder&: confidenteso& dixio

Expanded text:
dixit Dominus ad Jonam: Putasne bene irasceris tu super hederam? Et dixit: bene irascor ego usque ad valde contristaris tu super cucurbita? Et ait: valde contristor ego usque ad mortem. Supra Ninivitis agentibus poenitentiam et gentium urbe salvata, interrogatus idipsum propheta: Putasne bene irasceris tu? nihil respondit, sed interrogationem Dei silentio comprobavit, sciens enim clementem esse Deum, et misericordem, et patientem, et multae miserationis, et ignoscentem malitiis, super salucurbita aruit Israel, et cum distinctione interrogatus: Bene irasceris tu super hedera? confidenter respo
Abbreviated transcription (Latin):
In iustitiam detraxit su ꝑbos. dissipati sunt angu¬
li eorũ : De struxit uias eorum. ut pȩnitus ñ transean¬
tur: Defecer̃ ciuitates eorum eoqđ nullus subsiste¬
r& neq: habitaret: Dixi uerum tam̃ timebitirme
& suscipi etis discipliña. & ñ peribitis deoculis eius. in¬
omnibus quibus ultus sum suꝑ eã: multi putant ꝓpt̃¬
consequentiam sermonis. diciaduersum nineuen dequa¬
& supͣ & ꝑ d&asfrrium & ponet nine uen insolitudinẽ:
Sed nũ quã scriptura nineuen colũbã uocaret. lic& in hie

Expanded text:
injustitiam: detraxi superbos, dissipati sunt anguli eorum: destruxi vias eorum ut penitus non transeant: defecerunt civitates eorum, eo quod nullus subsisteret, neque habitaret. Dixi, verumtamen timebitis me, et suscipietis disciplinam, et non peribitis de oculis ejus inomnibus in quibus ultus sum super eam. Praepconsequentiam sermonis dici adversum Niniven, de qua supra: Et perdet Assyrium, et ponet Niniven in solitudinem. Sed numquam Scriptura Niniven columbam vocaret: licet in Je
Abbreviated transcription (Latin):
mibi hedũ. ut cum amicis meis ȩpularer: Sed postquã
filius tuus hic quideuorauit substanti am suã cũ me¬
retricibus uenit : occidisti illiuitulũ saginatum: nec
tamen confundit a patre : sedclementer eidicitur: fili
tu semꝑ mecum es . & omnia meatua sunt : epulari&
gaudere opor tebat : quia frater tuus hic mortuus
erat & reuixit perierat & inuent ẽ: Pro gentiũ popu¬
lo immo latus ẽ uitulus saginatus . & p̃tiosus sanguis effu¬
sus : De quo paulus ad hebreos plenissime disputat: &đđ
ueret: hic descendit adinferos : utille cȩlos ascender&:
in isrł nullus tantus labor fuit: unde & inuidit iuni¬
ori fratri qđ post substantiã cũ mere tricib: lenonib: q
ꝓdastam : Recipiat anulum & stolam & polleat pristina
diognitate : Qđ aũ ait quȩ sub una noste nata ẽ significat
tẽpus ante aduentum xp̃i qui mundilumen fuit : De quo
perit quando occubuit eis soliustitiȩ & dĩꝑder& ser¬

Expanded text:
mihi haedum, ut cum amihi haedum, ut cum afilius tuus hic qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti illi vitulum saginatum : nec tamen confutatur a patre, sed clementer ei dicitur: Fili, tu semper mecum es, et omnia mea tua sunt: epulari et gaudere te oportebat, quia hic frater tuus mortuus erat, et revixit: perierat, et inventus est. Pro gentium populo immolatus est vitulus saginatus, et pretiosus sanguis effusus, de quo Paulus ad Hebraeos plenissime disputat . Et David veret: hic descendit ad inferos, ut ille coelos ascenderet. In Israel vero nullus tantus labor fuit. Unde et invidet juniori fratri, quod post substantiam cum meretricibus lenonibusque prodactam, recipiat annulum et stolam, et polleat pristina dignitate. Quod autem ait, quae sub una nocte nata est, significat tempus ante adventum Christi, qui mundi lumen fuit, de quo periit, quando occubuit eis sol justitiae, et Dei perdidere ser
Abbreviated transcription (Latin):
istum interp̃tans. ut inminentem soluer& questio¬
nem. incurrit blasphemam : as sumens enĩ illud de
eutngelio quid medicis bonum ne moẽ bonus ni
si unus ds̃ Patrem inter p̃tatus ẽ bonum. filium ue¬
ro ad cõparationem eius quiper fecte & uere bonus
sit inminori gradu positum: & non consider auit hȩc
dicens qđ in marcionis potius in currer& heresim.
qui alterum dm̃ tantũ bonum. alterũ infertiu¬
dicem & conditorem. quã arrii. quicũ maiorẽ¬
patrẽ & minorem filiũ p̃dicet. tamen filium non negat
conhitorem: ergo cũ uenia audienda sunt quȩ dictu¬
risum & conatus nr̃i fauore potius orationibus audien¬
carpere uelde trahere uel in periti possunt. docto¬
rum aut̃ ẽ & laborantium nouere sudorẽ. uellassis
manum porrigere. uel errantibus iter ostendere :
deniq: isrł loquit᷑ confidenter: ecce tot annos seruio
tibi & nũ quã mandatũ tuũ p̃ter iui. & nũ quã dedsti

Expanded text:
istum interpretans, ut imminentem solveret quaestioistum interpretans, ut imminentem solveret quaestionem, incurrit blasphemiam. Assumens enim illud de Evangelio: Quid me dicis bonum? Nemo bonus est nisi unus Deus , Patrem interpretatus est bonum. 429 Filium vero ad comparationem ejus qui perfecte et vere bonus sit, in minori gradu positum. Et non consideravit haec dicens, quod in Marcionis potius incurrerit haeresim qui alterum Deum tantum bonum, alterum infert judicem et conditorem quam Arii, qui cum majorePatrem et minorem Filium praedicet: tamen Filium non negat conditorem. Ergo cum venia audienda sunt, quae dicturi sumus, et conatus nostri favore potius et orationibus acarpere et detrahere vel imperiti possunt; doctorum autem est, et qui laborantium novere sudorem, vel lassis manum porrigere, vel errantibus iter ostendere. Denique Israel loquitur confidenter: Ecce tot annis servio tibi, et numquam mandatum tuum praeterivi, et numquam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
bene irascor ego. uel & contristor usq: ad mortẽ :
Non enĩ sic uolui saluare alios. ut perirent alii: non
sic alienos lucrificare : ut ineos ꝑderem: et reue
plangit usq: ad mortem ñ suã sed iudgorũ ut monan¬
tur negantes & resurgant di filium confitentes:
dixit dñs tudoles suꝑhedera in qua non labor asti¬
& ego non par camnineue ciuitati magnȩ inqua
sunt̃ plus quã centũ xx milia hominũ. quinesciunt
ꝗd sct inter dexteram & sinistrã suã & ium̃ta multa :
Ixx & dixit dñs tupe ꝑcisti suꝑ cucurbita ꝓqua non
labor asti neq: nutristi eã quȩ nata ẽ innocte & in no¬
cte perut : ego aũ non parcam nineue ciuitatima¬
rant dex̃ram & sinistram suã & pecora multa: nimiȩ
difficultatis ẽ exponere. quomodo iuxta tropologiã
dicatur ad filiũ. tudoles suꝑ hederam inqua non la¬
borasti neq fecisti ut crescer& : cũ omnia ꝑ ipsum fa¬
cta sunt & sine illo factum sit nihil: Vnde quidã locũ

Expanded text:
Bene irascor ego, vel contristor usque ad mortem: non enim sic volui salvare alios, ut perirent alii, non sic alienos lucrifacere, ut meos perderem. Et reverplangit usque ad mortem, non suam, sed Judaeorum, ut moriantur negantes, et resurgant Dei Filium confitentes. Et dixit Dominus: Tu doles suet ego non parcam Ninive civitati magnae, in qua sunt plusquam centum viginti millia hominum, qui nesciusinistram suam, et jumenta multa? LXX: Et dixit Dominus: Tu pepercisti super cucurbita, pro qua non laborasti, neque nutristi eam, quae nata est in nocte, et in nocte periit: ego autem non parcam Ninivae civitati marant dexteram et sinistram suam, et pecora multa? Nimiae difficultatis est exponere quomodo juxta tropologiam dicatur ad Filium: tu doles super hedera, in qua non laborasti, neque fecisti ut cresceret, cum omnia per ipsum facta sint, et sine ipso factum est nihil . Unde quidam locum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit qui tibi adnuntiaret pacem : Celebra
festiuitates tuas non in uino. & epulis ut carnei
iudei existimant sed in spi talibus delituis & uo¬
luntate torrentis: Giuda redde uotatua quia
nequaquã ultra ꝑtransient inimici quite addu¬
cant inuetus tatem: hocẽ quite uolunt imagi¬
nem portare ueteris hominis. quõ qđ uetus
ẽ senescit: qđ senescit ꝑditioni ꝓximum est.
Com pletus ẽ mundus . consummatus ẽ aduersarius:
uenit tibi xp̃s quiprius insufflauerat infaciem tuã
cũ te delimo fingeret: & post resurrectionem quo¬
q: insufflans infaciem a postolorum ait accipite
ta enĩ nineue & transeunte mundo. tribulatio quo¬
q: ꝑ transiet :¬
scendit quidis ꝑgat infacietua. custodiens ob¬
sidionem : contemplareuiam . conforta lumbos
roborauir tutem ualde: quõ sicut reddidit
res dissipauerunt eos & ꝓpagines eorũ corrũ per̃:¬
Nec essitate cõpellor quasi intersaxa & scopulos inmi¬

Expanded text:
venit qui tibi annuntiaret pacem, celebra venit qui tibi annuntiaret pacem, celebra festivitates tuas, non in vino et epulis, ut carnei Judaei aestimant, sed in spiritualibus deliciis et voluptate torrentis. O Juda, redde vota tua: quia nequaquam ultra pertransient inimici qui te adducant in vetustatem, hoc est, qui te volunt imaginem portare veteris hominis. Quoniam quod vetus est, senescit, et quod senescit, perditioni proximum est: completus est mundus, consumptus est adversarius: venit tibi Christus qui prius insufflaverat in faciem tuam cum te de limo fingeret: et post resurrectionem quoque insufflans in faciem apostolorum, ait: Accipitta enim Ninive, et transeunte mundo, tribulatio quoque pertransietscendit qui dispergat in facie tua, custodiens obsidionem: contemplare viam, conforta lumbos, robora virtutem valde: quoniam sicut reddidit res dissipaverunt eos, et propagines eorum corruperNecessitate compellor quasi inter saxa et scopulos, immi
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc quidem secundum literamꝰ cȩterũ secundum
ANΑΤΩΓΗΝ̃ dicitur adeclesiam dicitur ad animã
dm̃ confitentis quia dy abolus quite prius populat᷑
dõ uotatua canens cum angelis iugiter: nequo¬
quã enĩ ultra ꝑte transibit belial: De quodicit &
apostolus : quȩ cõmunicatio xp̃i & belial: qui a subuersa
nineue totus interitt: Si quando grauissima ꝑ secu¬
ultio apparuerit in aduersarios eius : Dicamus adȩde¬
siam celebra iuda festiuitates tuas & redde uota
tua & cetera celebra iuida festiuitates tuos & red¬
de uotatua: Quia nequaquã adponent ultra ut ꝑ¬
transeant᷑ uetustatem : cõpletum ẽ consummatũ
ẽ. ascendit insufflans in faciem tuam &eruens
detribulatione: Semel dixi iuxta inter p̃tatio¬
nis uarietatẽ : capitula quoq: ipsa aliter diffini
diẽ  õ ȩcclesiastice quiade aduersariorum tuo¬
rum nomine ultra non seminabitur. & uirga
eorum contrita ẽ. & uincula dissipata sunt. &

Expanded text:
t hoc quidem juxta litteram. Caeterum secundum t hoc quidem juxta litteram. Caeterum secundum ἀναγωγὴν dicitur ad Ecclesiam, dicitur ad animas Dominum confitentes, quia diabolus qui te prius populabatur Deo vota tua, canens cum angelis jugiter: nequaquam enim ultra per te transibit Belial, de quo dicit et Apostolus, Quae communicatio Christi et Belial ? quia, subversa Ninive 549 totus interiit. Si quando gravissima persecuultio apparuerit in adversariis ejus, dicamus ad Ecclesiam: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua, etc. LXX: Celebra, Juda, festivitates tuas, redde vota tua, quia nequaquam opponent ultra ut pertranseant in vetustatem: completum est, consummatum est: ascendit insufflans in faciem tuam, eruens de tribulatione. Semel dixi, juxta interpretationis varietatem capitula quoque ipsa aliter definiridi est: O Ecclesiastice, quia de adversariorum tuorum nomine ultra non seminabitur, et virga eorum contrita est; et vincula dissipata sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
atiantes pacem ⁊ celebra iuda festiuitates tu¬
as & redde uotatua. quia non adiciet ultra ut¬
inter p̃tes difficile ẽ quia & ipsa capitula apudeos
inter p̃tationis uarietate confusa sunt : Cũq hrstori¬
ambreuiter eposuero editionem eorũ meo e loquio
tẽperabo : In paralr pomenonis scribitur libro qđ ob¬
sidente senna Perib in primo mense pascha facere non
potuerint: Ceso aũ ꝑ angelum exercitueius & fuga
o iuda qui regnas inhuierusalem: noli eẽ sollicitus int̃¬
fecto hoste tuo intẽplodi sui: Ecceuenit tibinuntius
montes collesq: trans currens. & quasi desublimispe¬
cula ꝓcul nuntians mortuum sennacherib urbem
eius imperio liberatam: Celebra festa redde uota
ꝓnece in imici quȩ pollicitus esdõ: ne quaꝙ ultra ꝑ¬
trans ibit ꝑte p̃uaricator. & ΙΧΤΠΟCΥΑΤΝC hoc eñĩ
interp̃tat᷑ belial totus interiit : Id .ẽ & rexet ex
ercitus & imperiũ assrriorũ penitus conciderunt :¬

Expanded text:
tiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tutiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, utinterpretes differam, quia et ipsa capitula apud eos interpretationis varietate confusa sunt. Cumque historiam breviter exposuero, editionem eorum meo eloquio temperabo. In Paralipomenon scribitur libro, quod obsidente Sennacherib Jerusalem, in primo mense pascha facere non potuerint . Caeso autem per angelum exercitu ejus, et fuga  o Juda, qui regnas in Jerusalem, noli esse sollicitus, interfecto hoste tuo in templo Dei sui. Ecce venit tibi nuntius, montes collesque transcurrens, et quasi de sublimi specula procul nuntians Sennacherib mortuum; urbem ejus imperio liberatam. Celebra festa, redde vota pro nece inimici, quae pollicitus es Deo: nequaquam ultra pertransibit per te prevaricator et ἀποστάτης, hoc enim interpretatur Belial. Totus interiit, id est, exercitus, et rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt. E
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ prius animam seminantis. de inde eius in quosẽmina¬
bat interficere consueuerat: Morientur ego tibierro¬
rum dogmata sed & tuqui prius tibi uiuere uide ba¬
ris morieris errori & bono tuo mortuus. Idola quȩ co¬
lebas habebis sepulchrum: atq: itafiee ut de peccato
tuo qđ ante tẽplũ dĩtui quẽ simulaueras fuerat om̃s
haberentur ereores: hȩc aũ euenient tibi quia quon¬
dam aduersum dm̃ contraria cogitabas cum dĩ sermo
qui semper ascendit in montes. inanimas uidelicet ex¬
celsas atq: sublimes ad teuelociter ierit: calcatisq: priorũ
errorum fluctib: & intranquillum redactis pacem
tibi fidei sensumq: reddiderit: Ignosute prolixita¬
temnoneni possum & hrstoriam & throphologi¬
am sequens breuiter utrũq: cõp̃hendere : Maxi¬
me cũ inter p̃tationis uarietate torquear & ad¬
uersum conscientiã meã cogar interdum uulge¬
tȩ editionis consequentiamtexere :
Tce super montes pedes euangeli zantes & adnun¬

Expanded text:
quae prius animam seminantis, deinde ejus in quo seminabat, interficere consueverat. Morientur ergo tibi  Al. ibi errorum dogmata; sed et tu qui prius tibi vivere videbaris, morieris errori, et bono tuo mortuus, idola quae colebas, habebis sepulcrum. Atque ita fiet ut de pectore tuo, quod ante templum Dei tui, quem simulaveras, fuerat, omnes auferantur errores. Haec autem evenient tibi, qui quondam adversus Dominum contraria cogitabas, 548 cum Dei sermo, qui semper ascendit in montes, in animas videlicet excelsas atque sublimes, ad te velociter venerit, calcatisque priorum errorum fluctibus, et in tranquillum redactis, pacem tibi fidei sensumque reddiderit. Ignoscite prolixitati, non enim possum et historiam et tropologiam sequens breviter utrumque comprehendere: maxime cum et interpretationis varietate torquear, et adversus conscientiam meam cogar interdum Vulgatae editionis consequentiam texere. ce super montes pedes euangelizantis et adnun
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut eos quierant in baby lone reducer& in terrã re¬
ꝓmissionis dequa captiui abduca fuerant: & his quiera¬
nt inuincuuis dicer& exite : & qui sedebant intenebris in¬
luminamini : Sermo uero dñi qui factus ẽ in manu aggei.
non solum adorobabel dirigitur. filiũ salathiel de quo
iã diximus sed a diesum filium iosedec sacer dotem magnũ:
Quantũ adbirstoriã ꝑtin&. alter ẽ & torobabel decribu¬

Expanded text:
sit, ut eos qui erant in Babylone, reduceret in terram resit, ut eos qui erant in Babylone, reduceret in terram repromissionis, de qua captivi abducti fuerant, et his qui erant in vinculis diceret: Exite. Et qui sedebant in tenebris: Illuminamini . Sermo vero Domini, qui factus est in manu Aggaei, non solum ad Zorobabel dirigitur filium Salathiel, de quo jam diximus; sed et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum. Quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
patre iuxta qđ legimus p&ite & dabitur uobis: Sala¬
huel quoq: interp̃tatur p&itio I& nemo uenit ad iħm
nisieum adduxerit pater: Nascitur ergo nobis fluxus
positus ꝑ obsecrationem di & erat decribu uida regia
scilicet confitente uellaudante dm̃ : quia uidas utrũq
sonat : Porro ortus in babrione secđm hystoriã quidẽ
uere detorobabel dr̃ quia ibinatus ẽ : Sed & iuxta alti¬
orem intellegentiam . dnm nr̃m ihũm sonat Qđ ipse
quoq: natus sit in confusionẽ huius sȩcłi & fuerit ꝓpegra¬
uissimũ flumen cobar. & uiderit magnã illã uisionẽ
quã sub trpoeius ezechiel inuoluminis sui cernitex
ordio: Qđ dixi interp̃tari torobabel principemde
babylone non quouere princeps inter p̃tatur. hoc di
xsquidem apud ebreos extribus integris. nomen eiuftra
intelle gentiȩ ꝓsupͣ dictis minutis. principẽ uoliu int̃ p̃
se intrpo saluatoris fuit desolicudine in terrã rȩꝓ¬
missionis indux̃ : sic & iste ꝓpter ea in babrloneort̃

Expanded text:
atre, juxta quod legimus: Petite, et dabitur vobis . Salathiel quippe interpretatur, petitio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . Nascetur ergo nobis fluxus, expositus 741 per obsecrationem Dei, et erit de tribu Juda, regia scilicet, et confitente vel laudante Deum, quia Judas utrumque sonat. Porro ortus in Babylone, secundum historiam quidem vere de Zorobabel dicitur, quia ibi natus est. Sed et juxta altiorem intelligentiam Dominum nostrum Jesum sonat: quia ipse quoque natus sit in confusione hujus saeculi, et fuerit prope gravissimum flumen Chobar, et viderit magnam visionem illam quam sub typo ejus Ezechiel in voluminis sui cernit exordio. Quod autem dixi interpretari Zorobabel, principem de Babylone, non quod vere princeps interpretetur, hoc dixi: siquidem apud Hebrintelligentiae pro supradictis minutis, principem volui interprese in typo Salvatoris fuit, de solitudine populum in terra repromissionis induxit: sic et iste propterea ortus in Babylone
Abbreviated transcription (Latin):
rur sus uidetur hȩc uisio: in ꝑficientihus prophetgo
peribus ꝓphetiȩ quoq: dona sẽcres cunt. & hahito pau¬
lis ꝑsilentio ad id qđ dixerat populus. nondum uonit¬
tẽpus domur dñi ȩdificandȩ ꝓferter dñi quasico¬
gitata responsio & dicitur ad eos: ergone tempus ẽ ut
uos habit&is indomibus deorsum sitis & in conualle positis.
& mea domus quȩ inmonte ẽ desertaerit᷑: siue ut habet
in hebreo ut habit&is indomibus la queatis. id ẽ orna¬
tis atq: cõpositis & non tam adusum sint quãad delicias
& habitaculum meũ in quo fuerant scã scorũ & cerubim

Expanded text:
haec visio. Et proficientibus prophetae operibus, prophetiae quoque dona succrescunt, et habito paulisper silentio, ad id quod dixerat populus: nondum tempus domus Domini 743 aedificandae, profertur Domini quasi cogitata responsio, et dicitur ad eos: Ergo ne tempus est, ut vos habitetis in domibus deorsum sitis, et in convalle positis: et mea domus quae in monte est, deserta erit? sive ut habetur in Hebraeo: ut habitetis in domibus loqueatis id est, ornatis atque compositis, et quae non tam ad usum sunt quam ad delicias, et habitaculum meum in quo fuerunt sancta sanctorum, et cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
primitiuorum deoperibus nr̃is : Quȩ cũ seminaue¬
rimus in agro cui bene dix̃ dñs. simus quoq: agei &ꝑ
omnẽ uitam nram. usq ad consum mationem anni:
ribus nr̃is. quȩ nõb̵ orta sunt in agronr̃o: multa sũ¬
nt. sedũ huius tẽporis quȩ desollemnitate dicant᷑. qui¬
bus potest deomni scriptura lector diligensco¬
aptare intellegentiã spĩtalẽ :¬
drorobabel filiũ saladuel ducem iuela &iesu
filiũ iosedechsacer dotẽ magnũ dicens: Le¬
gimus in para lypomeno nis. hie choniam¬
ẽ filiũ fuisse sala¬
thiel dequo natus ẽ torobobel: Quod quidem & mahie¬
us generationem saluatoris enumerans. ait: Post trans¬
migrationẽ aut̃ baby lonis iec honias genuit salathiel
salathiel aut̃ genuit ⁊orobabel. ⁊oro babelaut̃ genu¬
it abiud: hic torobabel detribu uida. hoc ẽ declauid
stirpe descendens trpus ẽ saluatoris : Quiuere destru¬

Expanded text:
primitivorum de operibus nostris, quaecumque seminaverimus in agro cui benedixit Dominus. Simus quoque Aggaei, et per omnem vitam nostram usque ad consummationem anni, ribus nostris, quae nobis orta sunt in agro nostro. Multa sunt, et non hujus temporis, quae de solemnitate dicantur, quibus potest de omni Scriptura lector diligens coaptare intelligentiam spiritualem. Ad Zorobabel, filium Salathiel, ducem Juda: et ad Jesum filium Josedec, sacerdotem magnum, dicens. Legimus in Paralipomenon, Jeconiat, filium fuisse Salathiel, de quo natus est Zorobabel . Quod quidem et Matthaeus generationem Salvatoris enumerans, ait: Post transmigrationem autem Babylonis, Jeconias genuit Salathiel: Salathiel autem genuit Zorobabel: Zorobabel autem genuit Abiud . Hic Zorobabel de tribu Juda, hoc est de David stirpe descendens, typus est Salvatoris: qui vere destru
Abbreviated transcription (Latin):
Fecundo an nodarii regis ꝑsarum filii hystaspis. se¬
ptuagesimũ annum desolationis templif uisse
õpletũ. quẽ hiremias uaticinanis ẽ : ⁊ acharias
eiusdem regis undecimo mense sabath. uicesima quar¬
ta die p̃posuisset. adiecit dicens : Dne exercituũ us¬
que quo ñ misere beris hierusalẽ & urbium iuda quib:
iratus es: Iste septua gesimꝰ añus ẽ : Sed ezras exftru¬
ita tantum altare & iactis fundam̃tis tẽpli odliteras
regis artaxersis ꝓibitum opurrefert: Tunc inter missũ
ꝓpheta & ⁊ acharias filius addo ꝓphetantes adiudeos¬
io sedech & coeper̃ edificare tẽplũ di in hierusalẽ &¬
cũ eis ꝓphetȩ đĩ adiuuantes eos: Quo tempore apud
romanos septimus aromulo regnabat tar quinius suꝑb:
to acde inde rempublicam ꝑ annos qua drigintossex¬
aginta quatuor . usq: adiulium cesarem consules ad¬
ministrauerunt : hoc ꝓpter ea opaula & tustodiũ
diximus utde ipso statim titulo quaȩtate aggcurce
propheta

Expanded text:
ecundo anno Darii, regis Persarum filii Hystaspis, septuagesimum annum desolationis templi fuisse completum quem Jeremias vaticinatus est Zacharias ejusdem regis undecimo mense Sabath, vicesima quarta die praeposuisset, adjecit, dicens: Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est . Sed et Esdras, exstructo tantum altari, et jactis fundamentis templi, ad litteras regis Artaxerxis prohibitum opus refert: Tunc intermissum eophetave Jesus filius Josedech, & coeperunt aedificare Templum Dei in Jerusalecum eis prophetae Dei adjuvantes eos . Quo tempore apud Romanos septimus a Romulo regnabat 737-738 Tarquiniusto: ac deinde rempublicam per annos quadringentos sexaginta quatuor, usque ad Julium Caesarem consules administraverunt. Hoc propterea, o Paula et Eustochium, diximus, ut de ipso statim titulo, qua aetate Aggaeus propheta
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiis populi iudaici. & degentiũ multitudine.
dõ patriex trũit habitaculũ : interp̃tatur aũt secđm
multiplices ebraiciser monis accentus. uel. pr̃cicfia
ortus in babrlone. uel princeps debabrlone : prim&
bulon fluxus noctis ex pronit: relinquentes ergo huius
mundi uanũ & sordidũ fluxũ atq: tene brosum. se¬
quam fluxum iesu qui nob̵ expositus ẽ adbibendum
& largissimo fonte se p̃bet. iuxta illud qđ dr̃ in
euangelio. Stabat lesus intẽplo & clamabat dicens
Siquis sitit ueniat adme & bibat & hunc ipsu
tunc poterimus bi

Expanded text:
gentium multitudine, Deo Patri exstruxit tabernaculum. Interpretatur autem secundum multiplices Hebraici sermonis accentus, vel ῥεῦσις παραortus in Babylone, vel princeps de Babylone. Primae bulon, fluxus noctis exprimitur. Relinquentes ergo hujus mundi vanum et sordidum fluxum atque tenebrosum, sequamur fluxum Jesu, qui nobis expositus est ad bibendum, et largissimo fonte se praebet, juxta illud quod dicitur in Evangelio: Stabat Jesus in templo, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et huc ipsum tunc poterimus bi
Abbreviated transcription (Latin):
do uideris aliquẽ egres sum de eccła quitraditus fuerat
satanȩ interitum carnisut sp̃s saluus fier& cogitare atq:
disponere. ut ȩdific& tẽplũ ꝑpudicitiã . qđ ꝑlibidinem
ante destruxerat. & tamen diem dedietrahere. dic
adeum : uere & tues depopulo laptiuorum. & tudicis
non dum uenit tẽpus domus dñi ȩdificxdę: Quise mel
decreuit instaurare templum dĩ. huic omne tẽpus ap¬
tum ẽ adȩdificandum: nec rex potest inpedire. nec
hostes ꝑ circuitum. nec pietas simulata parentum. ad¬
finiũ liberorũ : statim ut conuersus inclamaueris
factum ẽ uerbum dñi. in manu aggei ꝓpae¬
tȩ. dicens : nũ quid uobis tempus ẽ ut habiteti s in

Expanded text:
do videris aliquem egressum de Ecclesia, qui traditus fuerat do videris aliquem egressum de Ecclesia, qui traditus fuerat Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , cogitare atque disponere, ut aedificet templum per pudicitiam, quod per libidinem ante destruxerat, et tamen diem de die trahere, dic ad eum: Vere et tu populo es captivorum, et tu dicis: nondum venit tempus domus Domini aedifacandae. Qui semel decrevit instaurare templum Dei, huic omne tempus aptum est ad aedificandum: nec rex diabolus potest impedire, nec hostes per circuitum, nec pietas simulata parentum, affinium, liberorum: statim ut conversus inclamaveris factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid te
Abbreviated transcription (Latin):
rius boni nescio cuius dĩ filium. & ñ creatoris quẽ iustũ
uocant. adserunt dnm̃ saluatorem: & uere ẽiłis ma¬
gnus sacer dos. cuionĩs dĩ antistes cõparati parui sunt¬
& nihil: Sienĩ iste magnus sacerdos dicitur. utiq
ad distinctionem eorũ dicit. quiminores sunt: min̾o¬
res aũ sunt om̃s. qui extra eũ & post eũ sunt: ut quomo¬
do primogenitus ẽ omnis creaturȩ . & primo genitus exmor¬
tius sic princeps & magnur sit. in uniuersis sacer dotib:
aec ait dñs ex ercituũ. dicens: populus istedicit. non¬
dum uenit tẽpus domus dnĩ ȩdificandę: diligen¬
ter attende qđ non tor obabel uel hiesus dicant.
non dumuenit tẽpus domus dnĩ ȩtdscande sed populus qui
adhuc subrege dario constitutus. nec dum iugũ seruitutis ex¬
cusserat: semꝑq: a captiuitate retinentur : & egressi sunt
de iuerusalem : differunt & morantur gdificare templũ dĩ
& dicunt nondũ uenit tẽpus domus dĩ ȩdificancđȩ: & tu quan¬

Expanded text:
 nescio cujus Dei filium, et non Creatoris, quem justum vocant, asserunt Dominum Salvatorem. Et vere est Jesus magnus Sacerdos, cui omnes Dei antistites comparati, parvi sunt et nihil. Si enim iste magnus dicitur Sacerdos, utique ad distinctionem eorum dicitur, qui minores sunt. Minores autem sunt omnes qui extra eum et post eum sunt, ut quomodo primogenitus est omnis creaturae, et primogenitus ex mortuis: sic princeps et magnus sit in universis sacerdotibus. Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit, nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Diligenter attende quod non Zorobabel vel Jesus dicant: nondum venit tempus domus Domini aedificandae; sed populus qui adhuc sub Dario rege constitutus, necdum jugum servitutis excusserat. Semperque qui captivitate retinentur, et egressi sunt de Jerusalem, differunt et morantur aedificare templum Dei, et dicunt: nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et tu quan
Abbreviated transcription (Latin):
Non fit in manibus eorũ uerbumch̃ qui& inmundȩsunt:
non uenit ad eos sermođi quia inse occidere sermonẽ :
aggeus interp̃tatur sollemnitas. festiuus omnis qui
pocest festacelebrare : non infermento ueterimali¬
cie & ne quitiȩ sed inarimis sinceritatis & ueritatis.
potest dĩ recipere ser monem: Habeamus & nos mun¬
das manus & uocemur eopsã toris& id est festace¬
lebrantes & adosfiec sermođi : proponamus
ante oculos nr̃os. quia lex spi talis est spĩtalos¬
sollemnitates dequibus scriptum ẽ tribus tẽporibus
mihi festa celebrabitis inanno: Sollemni tatem azimo¬
rum custodietis. septem diebus comedetis azima. sic̃
p̃cepi tibi intẽ p̃r mensis nouorum. In ipso enĩ egressus
es exegrpto : non apparebis in conspectumeo uacuus : &
sollemnitatem mensis primitiuorũ. de operibus tuis
quȩ cũq semina ueris in agro: & sollemnitatẽ consu¬

Expanded text:
Non fit in manibus eorum verbum Domini, quia immundae sunt; Non fit in manibus eorum verbum Domini, quia immundae sunt; non venit ad eos sermo Dei, quia in se occidere sermonem Dei. Aggaeus interpretatur festivus, omnis qui potest festa celebrare, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , potest Dei recipere sermonem. Habeamus et nos mundas manus, et vocemur ἑορτάζοντες, id est, festa celebrantes, et ad nos fiet sermo Dei, Proponamus ante oculos nostros, quia lex spiritualis est, spiritualsolemnitates, de quibus scriptum est: Tribus temporibus mihi festa celebrabitis in anno. Solemnitatem azymorum custodietis: septem diebus comedetis azyma: sicut praecepi tibi in tempore mensis novorum: in ipso enim es egressus es de Aegypto non apparebis in conspectu meo vacuus et sollemnitatem messis primitivorum operis tui quaecumque serueris in agro sollemnitatem qu