comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit ds tins. Holi timere eosqͥ cor¬
pus occidunt: ammȩ autẽ ñ habcil
qͥfaciant. Hoc gͦ ds̃ dicit. hoc caro
contradicit. Uide mͦ. Quod plusdi¬
ligis: hoc potius eligis. O qualis pa¬
stor. Quomͦ cu annnã poneres ꝓoul¬
b tuis: qͥ nec ꝓ anima tua animall
tuam pomis: Cu ꝓ anma tua dare
non ius carnẽ tuam: & ꝓ ouib tuis
dares anunam tuain: Oqualis pastor.
hon sic fecit bonus ille pastor qͥ am¬
mam suã posuit ꝓ ouib fuis: & pro
gege fuo mori dignatꝰ est. Quid cibi
iudetur: Si fic ille ut tu morcẽ cunu¬
isset: quȩ putas ouis adhuc amorte
lb̾ata fuisset: Rutauit ille bonũ pa¬
lorẽ eligere ouib sunis. qui ueniente
lipo ñ fugeret. neq subtrepidatio¬
nis latebra sese ouium ꝑiculo pꝰ ha-¬
bito occultaret. Uenit lupus. oues
rape non potuit: pastorẽ non solũ
ripuit. s abstraxit. Mira res. Ouis
iudet. & pastor trepidat. O qualis
pestor. Si talis futurus fuisti. quare

Expanded text:
Dicit Deus tuus: Noli timere eos qui corDicit Deus tuus: Noli timere eos qui corpus occidunt, animae autem non habent quid faciant . Hoc ergo Deus dicit, hoc caro contradicit; vide modo. Quod plus diligis, hoc potius eligis. O qualis pastor! Quomodo tu animam poneres pro ovibus tuis , qui nec pro anima tua animam tuam ponis? Tu pro anima tua dare non vis carnem tuam, et pro ovibus tuis dares animam tuam? O qualis pastor? Non sic fecit bonus ille Pastor, qui animam suam posuit pro ovibus suis, et pro grege suo mori dignatus est. Quid tibi videtur? Si sic ille ut tu mortem timuisset, quae, putas, ovis adhuc a morte liberata fuisset? Putavit ille bonum pastorem eligere ovibus suis, qui, veniente lupo, non effugeret, neque sub trepidationis latebra sese ovium periculo posthabito occultavit. Venit lupus, oves rapere non potuit; pastorem non solum rapuit, sed abstraxit. Mira res! Ovis audet, et pastor trepidat. O qualis pastor! Si talis futurus fuisti, quare
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m xp̃i. hie non ẽ eĩ. Audiit̾m. Aui
inquit me erubu̾it & meos sermonẽ.
hunc filius hominis crubescet cum
uem̃it in maiestate sua. S dicis. Be¬
ne. Qui ꝓ erubescentia xp̃m negat.
iuste damnatur. iuste a xp̃o ñcog¬
noscit᷑. Parũ eñi ẽ hoc. uerecundiã
xp̃o anteferre. Ego plus habeo qͦd
in excusatione p̃tendã. Non em̃eru¬
besco. s timeo. Mauis ẽ qͦd me t̃ret. Ip¬
se nouit qͥa pati non ualeo. Parcit gͦ
infirmitati: condescendit deuotiõi.
Non attendit ad uocẽ. s ad caritatẽ
respicit. Nemo carnẽ suam odio ha¬
buit. Tuneo ꝓ carne mea quã odire
ñ possũ. O fallax deceptio. Ergo car¬
nẽ amabis: & creatorẽ blasphemabis:
Quid gͦ sibi uult qͦd ait. qui amat
amiña suam plusquã me non ẽ me
dignus: Si anim̃a recte plus amare
ñ potes: carnẽ potes: S dicis. Hon
plus carnẽ diligo. Plus em̃ diligo dm̃
nr̃m: qũa carnẽ incã. Uideamus mͦ
Quod plus diligis. hoc potius eligo

Expanded text:
sti, hic non est ejus . Audi iterum: Qui, inquit, me erubuit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Sed dicis bene: Qui pro erubescentia Christum negat, juste damnatur, juste a Christo non cognoscitur. Parum enim est hoc verecundiam Christo anteferre. Ego plus habeo quod in excusatione praetendam. Non enim erubesco, sed timeo. Majus est quod me terret. Ipse novit quia pati non valeo. Parcit ergo infirmitati, condescendit devotioni. Non attendit ad vocem, sed ad charitatem respicit. Nemo carnem suam odio habuit . Timeo pro carne mea, quam odire non possum. O fallax deceptio! Ergo carnem amabis, et Creatorem blasphemabis? Quid ergo sibi vult quod ait: Qui amat animam suam plus quam me non est me dignus . Si animam recte plus amare non potes, carnem potes? Sed dicis: Non plus carnem diligo: plus enim diligo Deum nostrum quam carnem meam. Videamus modo. Quod plus diligis, hoc potius eligis.
Abbreviated transcription (Latin):
neq inistis ẽ. neq scđm ista. s est u il¬
lis & de illis quȩ sunt scdm ista. ꝑ incel¬
leccum non ẽ in illiss de illis. ꝑ intelli¬
traciamus. cogitando. uolendo. deli-¬
berando. uouendo. Cogitatio ad cog¬
nitionẽ ꝑtinet. uoluntas ad desidium.
delib̾atio ad ꝓpositũ. & ad ꝓmissio¬
nẽ uotũ. Si quod ꝓponimꝰ non faci¬
mꝰ. fallaces sum.si non facimꝰ qͦd pro¬
mictimꝰ. fallaces & fallentes. Ibi m̃da¬
tiũ solũ accusatur. hic & m̃dacium
accusatur. & ꝓmissũ exigitur. Uo¬
tum autẽ aliud occulcũ ad dm̃&e corã
dõ. aliud manifestũ ad dm̃ coram ho¬
mine. Occultum uotũ xcñ fractum
peccatum ẽ. manifestum uotũ frac

Expanded text:
st in illis et de illis quae sunt secundum ista. Per intellectum non est in illis, sed de illis. Per intellitractamus: cogitando, volendo, deliberando, vovendo. Cogitatio ad cognitionem pertinet, voluntas ad desiderium, deliberatio ad propositum, et ad promissionem votum. Si quod proponimus non facimus, fallaces sumus. Si non facimus quod promittimus, fallaces et fallentes. Ibi mendacium solum accusatur, hic et mendacium accusatur, et promissam exigitur. Votum autem aliud occultum ad Deum et coram Deo; aliud manifestum ad Deum et coram homine. Occultum votum fractum peccatum est; manifestum votum frac
Abbreviated transcription (Latin):
s non retinuert̃. qr non que siuer̃t
ut hab̾ent. s ut uenderent. quidam
retinuerunt. q ñ quesiuerunt ut
uenderent. s ut possident. Primiis
dixit. quo ego uado uos non potestiᷤ
uenire. Querctis me & non inuenie¬
tis. s in peccatis ur̃is moriemini. Scdis
dixit. ego sum. Si me quęritis sinice
eos abire. & iniecerunt manus & te¬
nuerunt eum. Terciis dixit. auete.
& accesserunt & tenuert̃ pedes eiꝰ. Pri¬

Expanded text:
non retinuerunt, quia non quaesiverunt ut haberent, sed ut venderent. Quidam retinuerunt, quia non quaesiverunt ut venderent, sed ut possiderent. Primis dixit: Quo ego vado vos non potestis venire. Quaeretis me, et non invenietis, sed in peccatis vestris moriemini . Secundis dixit: Ego sum, si me quaeritis, sinite eos abire. Et injecerunt manus et tenuerunt eum . Tertiis dixit: Avete. Et accesserunt et tenuerunt pedes ejus . Pri
Abbreviated transcription (Latin):
dere. aliud p̃cipitari. Non ẽ hoĩs
semꝑsursum irȩ. Si ascende nosti ꝑ
deuotionẽ m̃tis. scias & descende ꝑexer¬
citium bom oꝑis. Si nescis descende.
nescis condescendẽ. & incipies tandẽ
pꝰ indiscretam & immodatam uehe¬
mentiam ascendendi cade. Cum de¬
scendis uidetur elongare ds̃. qͥ sursũ
est. Sed scͥptũ ẽ. Excelsus dñs & humi¬
lia respicit. Melius gͦ tibi ẽ ut humił
sis & uidearis. quã sublimis & igno¬
reris. Aues uolando lassescunt. etde¬
scendunt suꝑ t̾ram ut reqͥescant. S
aliȩ. loca munda diligunt. aliȩ luco¬
sa uł polluta exqͥrunt᷑. Sigͦ descendis.
munda sit requies tua. Quid ẽ con¬
templatio. nͥcelum: Quid oꝑatio. nͥ
t̃ras In contemplatione uolas. moꝑa¬
tione sedes. S elige loca munda. oꝑa
bona. Uita & fuge lutosa. uͥcomqui¬
natio ẽ contingentis. Hȩc sunt oꝑa
immundiciȩ. inqͥnantia ꝓpinquã¬
tẽ. Hon gͦ repelleris cũ reꝑaris. qͥa

Expanded text:
dere, aliud praecipitari. Non est hominis dere, aliud praecipitari. Non est hominis semper sursum ire. Si ascendere nosti per devotionem mentis, scias et descendere per exercitium boni operis. Si nescis descendere, nescis conscendere, et incipiens tandem post indiscretam et immoderatam vehementiam ascendendi, cadere. Cum descendis videtur elongare Deus qui sursum est. Sed scriptum est: Excelsus Dominus; et humilia respicit . Melius ergo tibi est ut humilis sis et videaris, quam sublimis et ignoreris. Aves volando lacessunt, et descendunt super terram ut requiescant. Sed aliae loca munda diligunt, aliae lutosa et polluta exquirunt. Si ergo descendis, munda sit requies tua. Quid est contemplatio, nisi coelum? Quid operatio, nisi terra? in contemplatione volas; in operatione sedes. Sed elige loca munda, opera bona; vitae et fuge lutosa, ubi coinquinatio est contingentis. Haec sunt opera immunditiae inquinantia appropinquantem. Nunc ergo repelleris, cum repararis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͦd ds̃ uult. qi cũ eo qͦd ds uult. ꝓ¬
pͥa uoluntate aliud uult. qͦd simul
fieri ñ pot̃. cũ eo qͦd ds̃ uult. Per car¬
nis concupiscentiã repellicur. quia
dũ aliud caro appetit. uolundas sp̃e
non sine difficutate ad effectum ꝓ¬
cedit. A mundo repellitur. dum
uł aduersis p̃mitur. uł ꝓsꝑis irretit᷑.
Adiabolo repellitur. qñ suggestio¬
nũ illius importunitate fine cessa-¬
tione uexatur. Adõ repellicur. qn
ad illius maiestatẽ contemplandã
surgens incõprehensibilis lucis radi¬
is reuerberatur. Quȩ tam̃ repulsio
ira non ẽ s exercitatio. qm̃ iccircoho¬
mo ad tempꝰ a sũmis repellitur. ut
ꝑ humilitatẽ melius in is exerce¬
atur. Unde dictũ ẽ. Ne declines in
ira a seruo tuo. hoc ẽ si declinas. de¬
clina ut redeas. Mem̃to gͥscale ia-¬
cob. Angłi ascendunt. & descen¬
dunt. Quidã ascende sciunt. descen¬
dere nesciunt. Aliud ẽ eñi descen¬

Expanded text:
illi quod Deus vult, quia eum eo quod Deus vult prilli quod Deus vult, quia eum eo quod Deus vult propria voluntate aliud vult, quod simul fieri non potest cum eo quod Deus vult. Per carnis concupiscentiam repellitur, quia dum aliud caro appetivit, voluntas spiritus non sine difficultate ad effectum procedit. A mundo repellitur, dum vel adversis premitur, vel prosperis irretitur. A diabolo repellitur, quando suggestionum illius importunitate sine cessatione vexatur. A Deo repellitur, quando ad illius majestatem contemplandam assurgens, incomprehensibilis lucis radiis reverberatur. Quae tamen repulsio ira non est, sed exercitatio, quoniam idcirco homo ad tempus a summis repellitur ut per humilitatem melius in minimis exerceatur. Unde dictum est: Ne declines in ira a servo tuo, hoc est si declinas, declina ut redeas. Memento ergo scalae Jacob. Ascendunt angeli et descendunt. Quidam ascendere sciunt, descendere nesciunt. Aliud est enim descen
Abbreviated transcription (Latin):
rectione cordis confitetur. Quis ẽqui
dõ conficetur: Cin placet qͦd facit ds̃.
hic dõ conficetur. Ille autẽ est cuiꝰ uo¬
luntas & cor directũ est. ut auolunta¬
tedĩ non discrepet. uł approbando.
uł imꝓbando. uł odiendo. uł aman¬
do. nec infra subsistens. nec ultra tͣns¬
grediens.¬
N toto corde exqͥsiui te. ne repellas
me a mandatis cuis. Pagan & infi¬
deles dm̃ non exqͥrunt qui diuinũ
honorẽ creaturȩ tribuunt. Similit̃
falsi fideles qͥ aliud plusqͣm dm̃ di¬
ligunt. dm̃ ñ exqͥrunt. Deum exqͥ¬
rere ẽ. extra omĩa quȩrere. fide ut
aliud ẽc̃ credatur. dilectione ut pluᷤ
liligat᷑. Toto corde quęrit. qͥhunc
solũ inuenire concupiscit. Ne re¬
pellas me amandacis cius. Sepe
homo accedens ad dm̃ a scipso repel¬
litur. sepe amundo. sepe adiabolo.
aliqͣn a dõ. A se ipso repellit᷑. uł ꝑ
uoluntatẽ ꝓpͥam. uł ꝑ carnis con¬
cupiscentiam. Peruoluntatẽ ꝓpͥam
repellitur. qr in hoc aliqͣn graue fit

Expanded text:
qui Deo confitetur. Cui placet quod facit Deus, hic Deo confitetur. Ille autem est cujus voluntas, et cor directum est, ut a voluntate Dei non discrepet; vel approbando vel improbando, vel odiendo, vel amando, nec infra subsistens, nec ultra transgredienste, ne repellas me a mandatis tuis . Pagani et infideles Deum non exquirunt, qui divinum honorem creaturae tribuunt. Similiter falsi fideles, qui aliud plus quam Deum diligunt, Deum non exquirunt. Deum exquirere est extra omnia quaerere, fide ut aliud esse credatur, dilectione, ut plus diligatur. Toto corde exquirit, qui hunc solum invenire concupiscit. Ne repellas me a mandatis tuis. Saepe homo accedens ad Deum a seipso repellitur, saepe a mundo, saepe a diabolo, aliquando a Deo, A seipso repellitur, vel per voluntatem propriam, vel per carnis concupiscentiam. Per voluntatem propriam repellitur, quia in hoc aliquando grave fit
Abbreviated transcription (Latin):
Ufitas trinitate una subfistit.
Est unum quod nec abalio ẽ nec scđm
aliud. ut creatrix natura. Est unum
qͦd ab uno ẽ & scđm unũ. ut rõnalis
creatura a dõsimilis dõ. Est unũ quod

Expanded text:
itas trinitate una subsistit. Est unum quod nec ab alio est, nec secundum aliud, ut creatrix natura. Est unum quod ab uno est, et secundum unum, ut rationalis creatura a Deo, similis Deo. Est unum quod
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera. Quod elem̃cum duob modis dr̃.
lementum est pͥma mat̾ia cor-¬
poralis complexionis. Elem̃tum
ꝑalib ad incorꝑalia tͣnseuntib. Illie
elem̃tum ẽ pͥncipium subsistentiȩ
ad. iusibilem accũ ꝓdeuntib. hie
elem̃tum ẽ. pͥncipiũ incelligentiȩ ad
inuisibilem u̾itatẽ ingredientibus.¬

Expanded text:
lementum duobus modis dicitur. Elementum est prima matporalis complexionis. Elementumporalibus ad incoporalia transeuntibus. Illic elementum est principium subsistentiae ad invisibilem actum prodeuntibus; hic elementum est principium intelligentiae ad invisibilem
Abbreviated transcription (Latin):
sãmationẽ iniquitatis. Primȩ edifi¬
cantes. scdȩ sustentances. t̾ciȩ subuer¬
tentes. Propt hoc ds̃ edificantes indi¬
rit. sustentantes concessit. subuerten¬
ces ꝓhibuit. Et diuisit cempora. & lo¬
cadistinxit. ȩdificantib & sustentan¬
tib exercitationib. qͣndo & ubifiant.
quȩ congrue simul fieri ñ possunt.
q sustentantib occupati. ȩdifican¬
tes cenere ñ sufficumꝰ. & ȩdificantes
conuersi. sustentantib implicari
ñ debemꝰ. Sex dies sustentances ha-¬
bent. septimũ ȩdificantes. Sic susten¬
tantib om̃ia loca concedunt᷑. pauca
ahficantib consecrant᷑. Exceptis his
qui se edificantib consecrarunt. et
om̃i loco & tempore illis inseruiunt.
duo eñi sunt genera hominũ scdm
has duas exercitationes licitas ȩdifican¬
tes ad contemplatiuos sustencantes ad
actiuos. Hȩ funt duȩ uitȩ & duo popłi.
& duo testam̃ta. lia & rachel. iacob &

Expanded text:
imae aedificantes, secundae sustentantes, tertiae subvertentes. Propter hoc Deus aedificantes induxit, sustentantes concessit, subvertentes prohibuit. Et divisit tempora, et loca distinxit, aedificantibus et sustentantibus exercitationibus, quando et ubi fiant, quae congrue simul fieri possunt, quia sustentantibus occupati, aedificantes tenere non sufficimus, et aedificantes conversi sustentantibus implicari non debemus. Sex dies sustentantes habent; septimum aedificantes. Sic sustentantibus omnia loca conceduntur, pauca aedificantibus conservantur, exceptis his qui se aedificantibus consecrarunt, et omni loco et tempore illis inserviunt. Duo enim sunt genera hominum secundum has duas exercitationes licitas, aedificantes ad contemplativos, sustentantes ad activos. Hae sunt duae vitae, et duo populi, et duo testamenta: Lia et Rac
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ infelicit̃ inuentiũ & male. Hã
qr suait̃ inuentes & male. uer̃ã pa¬
c̃ẽ qua sapientia inuenitur intem¬
pore ocuboni non nouer̃t. beatꝰ iob
testatur de sapientia dicens. Non in¬
uenit᷑ in t̾rastiauit̃ uiuentium.¬
rationalis creatura ita condica
est. ut ipsa bonũ fuũ non eẽt. s ipse
a quo facta ẽ. Magna gͦ dignitas ut
nullum ei bonĩ pret̃ sũmũ sufficct.¬
& item magna libertas. ut ad bonũ
ut in eodem dui stare non pos¬
sit. cui adhuc ad laborẽ & dolorẽ con¬
uertitur quod quȩ sitũ est ad consola¬
tionẽ. Fluctuat gͦ mexercitationib
& transit de alio maliud ut numqͣm
quieta sit donec ad uerã stabilitatem
ꝑuemat. Exercitationũ autẽ cria st̃
genera. aliȩ ad ꝓfectũ untucis. alie ad

Expanded text:
Deum infeliciter viventium et male. Nam quod suaviter viventes et male veram pacem, qua sapientia invenitur in tempore otii boni non noverunt, beatus Job testatur de sapientia, dicens: Non invenitur in terra suaviter viventiumrationalis creatura ita condita est, ut ipsa bonum suum non esset, sed illi a quo facta est. Magna ergo dignitas, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret, et item magna libertas, ut ad bonum ut in eodem diu stare non possit: cui adhuc ad laborem et dolorem convertitur quod quaesitum est ad consolationem. Fluctuat ergo in exercitationibus, et transit de alio in aliud, ut nunquam quieta sit, donec ad veram stabilitatem perveniat. Exercitationum autem tria sunt genera, aliae ad profectum virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
sinec benefaciens iniquitati eiꝰ pocest
coequari. Considate mͦ qñ mulierbe¬
nefacit. & in quo benefacit. Quando
facit qͦd facere debet. bene facit. Quid
debet ea scilicet quȩ necessaria sunt
& cõmoda carnis suȩ qm̃ ipsi cõmis¬
sa ẽ cura illius. Uirautẽ qñbene fac̃.¬

Expanded text:
si nec benefaciens iniquitati ejus potest si nec benefaciens iniquitati ejus potest coaequari. Considerate modo quando mulier benefacit, et in quo benefacit. Quando facit quod facere debet, benefacit. Quid debet ea scilicet quae necessaria sunt et commoda carnis suae, quoniam ipsi commissa est cura illius. Vir autem quan
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia uͦ quasi uir in longinqua sa¬
gacitatẽ suam extendens ꝑamplitudi¬
nẽ spũalis contemplationis euagatur.
Hinc ẽ quod mulier illa fornicaria quȩ
ꝓpt̃ absentiam uiri discipline simul
& continentiȩ modestiã post posue¬
rat. uirũ suũ ꝑegre ꝓfectum asserit.
domũq ac cubile amatorib suis pic¬
tis capetib in blandim̃ta uoluptatis
se strauisse testatur. qͥa nimirũ pruden¬
tia in t̾renis & transitoriis p̃ssa cũ ꝑpre¬
sentiam sapĩȩ supioris ũ regitur. desi¬
deriis carnis suȩ quasi quibcdã ama¬
torib ꝑ illecebrosas spẽs rerũ uisibili¬
um adillicitam delectationẽ famula¬
tur. fortis autẽ illa mulier qͣm sapien¬
tia cõmendat quia benc domũ fuam
disposuit. laudata est a uiro fuo. fruc¬
tum capiens ex oꝑib manuũ suarũ.
Hȩc est gͦ benefaciens mulier quȩ tam̃
iniquitati uiri cõꝑarinon potest ait
in hoc manifeste demonstretur. qͣn¬
tum distet ab eqͥcate illiꝰ malefaciens.

Expanded text:
tia vero, quasi vir in longinqua sagacitatem suam extendens, per amplitudinem spiritualis contemplationis evagatur. Hinc est quod mulier illa fornicaria quae propter absentiam disciplinae simul et continentiae modestiam postposuerat, virum suum peregre profectum asserit, domumque ac cubile amatoribus suis pictis tapetibus in blandimenta voluptatis se stravisse testatur , quia nimirum prudentia in terrenis et transitoriis pressa, cum per praesentiam sapientiae superioris non regitur, desideriis carnis suae quasi quibusdam amatoribus per illecebrosas species rerum visibilium ad illicitam delectationem famulatur. Fortis autem illa mulier, quam Sapientia commendat, quia bene domum suam disposuit, laudata est a viro suo, fructum capiens ex operibus manuum suarum . Haec est ergo benefaciens mulier, quae tamen iniquitati viri comparari non potest ut in hoc manifeste demonstretur quantum distet ab aequitate illius malefaciens,
Abbreviated transcription (Latin):
homini qͦd libet. Ipse dñs nouit. qͥa
muitus nego. Lingua hoc dicit. non
conscientia. Ore quidẽ nego. s corde
confiteor. Audifr̃. Scͥptura dic̃. Cor¬
de creditur ad iusticiam. ore aucem
confeffio fit ad salutẽ. Quomͦ gͦ salu

Expanded text:
homini quodlibet. Ipse Dominus novit quod homini quodlibet. Ipse Dominus novit quod invitus nego. Lingua hoc dicit, non conscientia. Ore quidem nego, sed corde confiteor. Audi, frater. Scriptura dicit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Quomodo ergo salu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi: Siceꝑimꝰ loqui tͥ. forsitanmole¬
ste accipies. Uir ille fortis erat & mag¬
nus & om̃iũ condemptor corm̃toꝵ.
& nemo illi loquebatur uerbũ. quia
Tenebim conceptũ sermonẽ que cor
nr̃m & anima nr̃a ñ quomͦ in illisim¬
pacientia loquendi s uehem̃tia do¬
lendi parturire iam cepit: Stacere
pot̾it caritas ut non erumpat & cla-¬
met in dolorib suis. & in angustia
tribulationis suȩ: Iam eñi gladius
pueiit usq ad ammã. & uenit mors
frauchalenta carm parcensut sp̃i
De ammna tua causa agitur. Uide qͥd
facias. Xp̃c tibi oppoiit mortẽ suam.
xp̃ianꝰ redẽptionẽ suam. Quęrit ille
emptũ. iste redemptũ. Ille se p̃tium
ꝓte incassum dedisse conqueritur.
iste p̃tio redemptũ ꝑditũ lam̃tatur.
Sed dicis. Ego conscientiã meam
noui. Nemo me c̃reat. xp̃ianũ non
facit lingua s conscientia. Egoxp̃m
diligo. Sufficit mͥ. Non amplius ille
quęrit. Quod potius meũ ẽ. illi de¬
di.Cor habet. illud possideat. Dicã

Expanded text:
tibi? Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies. Vir ille fortis erat et magnus, et omnium contemptor tormentorum, et nemo illi loquebatur verbum, quia Tenebimus conceptum sermonem, quem cor nostrum et anima nostra, non quomodo in illis impatientia loquendi, sed vehementia dolendi parturire jam coepit. Ergo tacere poterit charitas, ut non erumpat et clamet in doloribus suis, et in angustia tribulationis suae. Jam enim gladius pervenit usque ad animam, et venit mors fraudulenta carni parcens, ut spiritum De anima tua causa agitur. Vide quid facias. Christus tibi opponit mortem suam, Christianus redemptionem suam. Quaerit ille emptum, iste redemptum. Ille se pretium pro te incassum dedisse conqueritur; iste pretio redemptum perditum lamentatur. Sed dicis: Ego conscientiam meam novi. Nemo me terreat: Christianum non facit lingua, sed conscientia. Ego Christum diligo: sufficit mihi. Non amplius ille quaerit. Quod potissimum meum est, illi dedi. Cor habet, illud possideat. Dicam
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ uarietates in uno corꝑe. fic
stulcus. mͦ plorans. mͦ ridens. mͦ tristis.
mͦ hilaris. quasi crescens & deficiens. &
de alio ad aliud tͣnsiens. multaᷤ osten-¬
dit formas muno homine. Quo con¬
tra inlaudẽ iustidictũ ẽ. Fuit uirunꝰ.

Expanded text:
multae varietates in uno corpore, sic stultus modo plorans, modo ridens, modo tristis, modo hilaris, quasi crescens et deficiens et de alio ad aliud transiens, muttas ostendit formas in uno homine. Quo contra in laudem justi dictum est: Fuit vir unus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ut bestiis cõparetur camen
facere non potuit. ut in quo bestiiscõ¬
ꝑatus ẽisdẽ coequetur. Qui eñĩ ratiõe
suꝑior ẽẽ desiit. sensu se inferiorẽ inue¬
nit. Si insũ consulis. suꝑant linces.
Si odoratũ int̾rogas. p̃ualent canes.
& quecũq in sensu corporali laudabi¬
lia sunt. in ipsis excellentiora inue¬
mes. ut alibi quȩras bonũ tuũ. neq
in illo confidas ubi bestiis cõꝑaris. &
tam̃ ñ equaris. De tri

Expanded text:
fecit ut bestiis comparetur, tamen facere non potuit ut in quo bestiis comparatus est, eisdem coaequetur. Qui enim ratione superior esse desiit, sensu se inferiorem invenit. Si visum consulis, superant lynces. Si odoratum interrogas, praevalent canes. Et quaecunque in sensu corporali laudabilia sunt, in ipsis excellentiora invenies, ut alibi quaeras bonum tuum neque in illo considas ubi bestiis comparatis, et tamen non aequaris.
Abbreviated transcription (Latin):
& in se ꝑ conscientiã bonã. & supra se
ꝑ gr̃am diumĩã. Propter hoc dum
offertur hostia salutaris qͣ dõ nos
reconciliari oportet pͥus osculo sig¬
num pacis offerim. ut hac p̃missa
quȩ int̾ nos constat pace illam quȩ
ad dm̃ est obtiñe mercamͣ. Qnͣdo au¬
tẽ ꝓfidelib defunctis hoc sacrifici¬
um salutare immolatur osculũ pa-¬
cis ad minc̃ẽ uiuentes non accipuns.
ab hac uita subtracti humanȩ conũ¬
sacionis pacẽ uł concordiam tenere
amplius aut exhib̾e ñ possunt. Iuic
gͦ sola illa quȩ ad dm̃ ẽ reconciliatio
quęritur. ut deinceps p̃sentis uitȩ se¬

Expanded text:
ra se ra se per gratiam divinam. Propter hoc dum offertur hostia salutaris qua Deo nos reconciliari oportet, prius osculo signum pacis offerimus, ut, hac praemissa quae inter nos constat pace, illam quae ad Deum est obtinere mereamur. Quando autem pro fidelibus defunctis hoc sacrificium salutare immolatur, osculum pacis ad invicem viventes non accipiunt ab hac vita subtracti, humanae conversationis pacem vel concordiam tenere amplius aut exhibere non possunt. Illic ergo sola illa quae ad Deum est reconciliatio quaeritur, ubi deinceps p
Abbreviated transcription (Latin):
nis hac lege int̃ dm̃ & carnẽ constitu¬
tus erat. ut si dõ suꝑiori obedientiam
debitam exhiberet. numqũa eiꝰ im-¬
ꝑio subiecta caro contrairet. Quam¬
dui gͥ homo pacẽ ad dm̃ cenuit. nullã
in carne sua molestiam contradicti-¬
onis inuenit. S postquã creatori fuo
ꝑ suꝑbiam rebellis eẽ cȩpit. statui ca-¬
ro ab eius consensu se diuidens sub-¬
dita ẽe recusauit. Hinc uariis concu¬
piscentiarũ suarũ desidus distractus.
& aliena & quȩ inconcessa fuerant ap¬
petens t̃minos iusticiȩ aduersus ꝓcimũ
suum tͣnsiuit. atq illic quoq turbata
pace ex om̃i parte inquietus & turbu¬
lentus ẽẽ cȩpit. hunc gͦ reꝑando ꝓponi¬
tur condicio. ut sipacẽ hab̾e uoluerit
cũ dõ. hab̾e studeat pacẽ cũ ꝓximo
suo. Cum autẽ sp̃c dõ plene subiectꝰ
fuerit. tunc & illam qua in carne sua
portat contradictionẽ gr̃a ad pacẽ re-¬
formabit. ut pacatꝰ sit totus homo &
extra secũ ꝓximo ꝑ caritatẽ frat̾nam.

Expanded text:
nis hac lege inter Deum et carnem constitutus erat, ut, si Deo superiori obedientiam debitam exhiberet, nunquam ejus imperio subjecta caro contrairet. Quandiu ergo homo pacem ad Deum tenuit, nullam in carne sua molestiam contradictionis invenit. Sed postquam Creatori suo per superbiam rebellis esse coepit, statim caro ab ejus consensu se dividens, subdita esse recusavit. Hinc homo, variis concupiscentiarum suarum desideriis distractus et aliena et quae inconcessa fuerant appetens, terminos justitiae adversus proximum suum transivit; atque illic quoque turbata pace ex omni parte inquietus et turbulentus esse coepit. Nunc ergo reparando proponitur conditio, ut si pacem habere voluerit cum Deo, habere studeat pacem cum proximo suo. Cum autem spiritus Deo plene subjectus fuerit, tunc et illam quam in carne sua portat contradictionem, gratia ad pacem reformabit pacatus sit totus, ut homo, et extra se cum proximo per charitatem fra
Abbreviated transcription (Latin):
sursũ intendit appetens & desid̾ans
ea solũ quȩ beneplacita sunt dõ. tc
uir bñ facit. Uirgͦ benefac̃. qͣndo
sapientia ad suꝑius suũ amore & de¬
sidĩo intendit. Mulier aucẽ bñfacit.
qͣndo prudentia inferiori fuo infir¬
manti curam ac sollicitudinẽ ĩpen¬
dit. Uidistis hominẽ cõmodã :ar¬
nissuȩ Astudiose ac callide ꝑquiren¬
tẽ. & ꝓ ipsius delecͥtione cõplenda
tucdio acq intentione assidua insisten¬
tem. hic mulier erat benefaciens. Uidi¬
stis rursus hominẽ gustu inderni sapo¬
ris roboratũ. carnẽ suã affligentẽ. & ꝓ
intuitu suꝑnȩ remimerationis ñ solũ
suꝑflua s etiam necessaria subtrahen¬
tem. hic erat uir inique agens. Sienĩ
equitas ẽ cũ carni qͦd suũ est tribuis. ñ
imm̃ito iniqͥtas uocatur. qͣn qͦd debicũ
ẽ illi ñ impendis. S tam̃ melior ẽ unqͥ¬
tas uiri qͣm benefaciens mulier.qr me¬
hor ẽ qui ꝑcȩleste desid̾ium accensus
carñe suam necessaria etiam subtra¬

Expanded text:
appetens, et desiderans ea solum quae beneplacita sunt Deo, tunc vir benefacit. Vir ergo benefacit, quando sapientia ad superius suum amore et desiderio intendit. Mulier autem benefacit, quando prudentia inferiori suo infirmanti curam ac sollicitudinem impendit. Vidistis hominem commoda carnis suae studiose ac callide perquirentem, et pro ipsius delectatione complenda studio atque intentione assidua insistentem: hic mulier erat benefaciens. Vidistis rursus hominem gustu interni saporis roboratum, carnem suam affligentem et pro intuitu supernae remunerationis non solum superflua, sed etiam necessaria subtrahentem: hic erat vir inique agens. Si enim aequitas est, cum carni quod suum est tribuis, non immerito iniquitas vocatur, quando quod debitum est illi non impendis. Sed tamen melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier: quia melior est qui, per coeleste desiderium accensus, carnem suam necessaria etiam subtra
Abbreviated transcription (Latin):
de gͦ illa & ab inuicẽ disiunge. & sic con¬
sige timore dĩ carnestuas ut malicia in
te moriatur. Non autẽ mireris.sisapien¬
tia maliciȩ facit. qͦd amalicia pͥus ipsa
sustinuit. Prius malicia crucifixit sa¬
pientiam. postea sapientia p̃ualens
crucifixit maliciam. De ferculo et lec̾¬

Expanded text:
de illa et ab invicem disjunge, et sic conde illa et ab invicem disjunge, et sic confige timore Dei carnes tuas, et malitia in te moriatur. Non autem mireris si sapientia malitiae facit quod a malitia ipsa prius sustinuit. Prius malitia crucifixit sapientiam; postea sapientia praevalens crucifixit malitiam. « Qui non est mec
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt quod a gła bĩtudinis ex¬
cluduntur. nͥ etiam corm̃toꝵ cruci¬
atib afficiantur. S si alia ẽ. quȩ uel
qualis sit nescio. Unum scio qr hȩc
magna pena & magna miseria ẽ.
non hab̃e bonũ illud. sine quo nul-¬
libene ẽẽ pot̃. qͥ sic ab illo accepiteẽ.
ut in illo hab̾et beatũ ẽẽ. Quomͦ sapi¬
fortis armatus malicia. forti¬
or suꝑueniens sapientia. arma m̃¬
bra. Sapiencia pͥmũ malitiam ca¬
pit. ꝑ cognitionẽ eam dep̃hendeis.
postea ligat ab oꝑe cohibens. demdefla¬
gellat. qi prauus affectus quasi duris qͥ¬
busdã flagellis ceditur. q̃n ꝑstudiũ disci¬
pliuȩ ab eo qͦd appetit refrenatur. Ho¬
iussime quasi m̃bris in crucẽ extensis
& diuisis a se claiis configitur. qn diui¬
sis a se uitiis timore dĩ animus penetra¬
tur. Quando simul sunt uitia fortiora
sc̃. qr alterutro semuniunt. ut gula lu¬
xuriam. pompa suꝑbiã. & cet̾a. Diui¬

Expanded text:
nati sunt, quod a gloria beatitudinis exnati sunt, quod a gloria beatitudinis excluduntur, nisi etiam tormentorum cruciatibus afficiantur. Sed si alia est, quae, vel qualis sit, nescio; unum scio, quod haec magna poena et magna miseria est non habere bonum illud sine quo nulli bene esse potest, qui sic ab illo accepit esse, ut in illo haberet beatum esse. TIT. CLIIfortis armatus malitia; fortior superveniens, sapientia; arma, membra. Sapientia primum malitiam capit per cognitionem, eam deprehendens, postea ligat, ab opere cohibens, deinde flagellat, quia pravus effectus quasi duris quibusdam flagellis caeditur, quando per studium disciplinae ab eo quod appetit refrenatur. Novissime quasi membris in crucem extensis et divisis a se clavis configitur, quando divisis a se vitiis timore Dei animus penetratur. Quando simul sunt vitia, fortiora sunt, quae ab alterutro se muniunt, ut gula luxuriam, pompa superbiam, etc. Divi
Abbreviated transcription (Latin):
ui. & in amaritudinib moratur o-¬
culus m̃s: Quia gͦ & iustus aliqñ pe-¬
nam fustinet qũa peccando ñ meru¬
it. qui ñ meruit ut sustineat. s susti¬
net potius ut mereatur. quare in his
qͥ pret̾ originale nicħ cõmisert̃ tan¬
tostudio dm̃ iniusticiȩ arguere uolu¬
mus. qͥa penam cernimus. & culpam
actualem ñ inuenimus: Maxime qr
dictum ẽ mitissimã cẽ penã illoꝵ. qui
pret̾ originale nicħ cõmiserunt. Sigͦ
ds ad demonstrandã głam suã inua¬
sa miscłiȩ uult qͦs dam quidẽ qui ac¬
tualit peccauerunt cruciari in pena.
alios autẽ qͥ originalic tantũ rei cenen¬
tur excludi a gła. ut electis suis m illis
quidem ostendat qͣntam miseriã eua-¬
serunt. mistis autẽ qͣntam głam con¬
secuti sunt. qͥs ei dicere potest. curica
facis: Qui cũ uult sine culpa iustepe¬
na inferre pocest. sic̃ culpanti ne pe¬
nam inferat iuste ignoscere potest. S
forte uon illa sola pucetur ẽẽ pena
eoꝵ qͥ ꝓ originali tantũ culpa dam¬

Expanded text:
dinibus moratur oculus meus? Quia ergo et justus aliquando poenam sustinet quam peccando non meruit, qui non meruit ut sustineat, sed sustinet potius ut mereatur; quare in his qui praeter originale nihil commiserunt, tanto studio Deum injustitiae arguere volumus, quia poenam cernimus, et culpam actualem non invenimus? Maxime quia dictum est mitissimam esse poenam illorum qui, praeter originale, nihil commiserunt. Si ergo Deus, ad demonstrandam gloriam suam, in vasa misericordiae vult quosdam quidem qui actualiter peccaverunt, cruciari in poena, alios autem qui originaliter tantum rei tenentur, excludi a gloria, ut electis suis in illis quidem, ostendat quantam miseriam evaserunt, in istis autem quantam gloriam consecuti sunt, quis ei dicere potest: Cur ita facis? Qui, cum vult, sine culpa juste poenam ferre potest, sicut culpanti, ne poenam inferat, juste ignoscere potest. Sed forte non illa sola putetur esse poena eorum qui pro originali tantum culpa dam
Abbreviated transcription (Latin):
mortificatio carnalis delectatio¬
tionẽ carnis corde cõpungaris. de dupli¬
laboris est occupatio. Scds exer¬
tionis impetratio. Scds deuotio
nantur qui non peccauerunt:
Ostende iusticiam quare penã fusti¬
net. qͥ culpam non ꝑpetrauit. Quis
ille: Duer ais qͥ recens natus moritur.
& idõ damnari dr̃. qͥa renasci ñ potu¬
it. Iste inquisculpam ñ fecit & sustinet
penam. Hongͣ dicere potusti culpam¬

Expanded text:
mortificatio carnalis delectatiotionem carnis corde compungaris. laboris est occupatio; secundus, exertionis impetratio; secundus, devnantur qui non peccaverunt? Ostende justitiam quare poenam sustinet qui culpam non perpetravit. Quis ille? Puer, ais, qui recens natus moritur, et ideo damnari dicitur, quia renasci non potuit. Iste, inquis, culpam non fecit, et sustinet poenam. Non ergo potuisti
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ illud imum ẽ. in quo & ex quo
duo sunt insimilitudine una : Res-¬
piciam ad int̾iorẽ hominẽ. Illic qͥddã
ẽ ad cȩlestia & fuꝑna intendens. & hoc
sapientia dr̃. & rursum quiddã ad tran¬
sicoria & caduca respiciens. & pruden¬
tia uocatur. & hȩc duo ex rõne una st̃.
& in ratione una confistunt. & diuidit
se ratio induo. sursũ & deorsum. Sur-¬
sum in sapientia. deorsum in pruden¬
tia. Sursum iinascłm. deorsũ nifemi¬
nam. ut mascłs suꝑior sit & regat. femi¬
na inferior & regatur. Caput mulieris

Expanded text:
Quid ergo illud unum est in quo et ex quo Quid ergo illud unum est in quo et ex quo duo sunt in similitudine una? Respiciamus ad interiorem hominem. Illic quiddam est ad coelestia et superna intendens, et hoc sapientia dicitur; et rursum quiddam ad transitoria et caduca respiciens, et prudentia vocatur, et haec duo ex ratione una sunt, et in ratione una consistunt, et dividit se ratio in duo, sursum et deorsum: sursum in sapientia, deorsum in prudentia; sursum in masculum, deorsum in feminam: ut masculus superior sit et regat, femina inferior et regatur. Caput mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
elior est inquitas uri qͣm bene¬
faciens mulier. Si ꝑͥ sualitatem
mystice mulierẽ intelligere uolumus.
& ꝑrationẽ uirũ. contrariũ fortassis
erit qͦd dicit scͥptura. qr pͥmohomimi
recens plasmato cũ adiutoriũ querere¬
tur:. in om̃ib aminantib simmile inue¬
niri non potuit. Propt̃ qͦd &mulier
postea ei facta ẽ inadiutoriũ illiꝰ utiq
similitudinis quȩ ingt̾is om̃ib in¬
uenta non fuerat. Ut autẽ eandẽ sum¬
licudine hab̾et cũ ipso. facta ẽ deiplo.
qr om̃is similitudo aut emulatio est
aut origo. Qua ꝓpt̃ quȩram duo simi¬
lia. pͥus unũ in uno. postea duo exuno.
Quando solus uirerat. & adhuc inin¬
ro mulier erat. quasi duo muno erañ.
& duo unũ̃erant. Qñ autẽ mulier de
uiro fc̃a ẽ. unũ quodãmͦ duo fcm est.
& diuisit se unitas. ut una similitu¬
do in duob constaret. Itaq quȩramꝰ
duo inuno. uł potiꝰ duo ex imo insi¬
milicudine una. In quo uno mascu¬
lus & femina unũ sunt in xp̃o iħ̾u.

Expanded text:
elior est iniquitas viri quam benefaciens mulier . Si per sensualitatem mystice mulierem intelligere volumus et per rationem virum contrarium, fortassis erit quod dicit Scriptura quia primo homini, recens plasmato, cum adjutorium quaereretur in omnibus animantibus, simile inveniri non potuit. Propter quod et mulier postea ei facta est in adjutorium illius, utique similitudinis, quae in caeteris omnibus inventa non fuerat; ut autem eamdem similitudinem haberet cum ipso, facta est de ipso, quia omnis similitudo aut aemulatio est, aut origo. Quapropter quaeramus duo similia, prius unum in uno, postea duo ex uno. Quando solus vir erat et adhuc in viro mulier erat, quasi duo in uno erant, et duo unum erant. Quando autem mulier de viro facta est, unum quodammodo duo factum est, et divisit se unitas, ut una similitudo in duobus constaret. Itaque quaeramus duo in uno, vel potius duo ex uno in similitudine una. In quo uno masculus et femina unum sunt in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
recepta dĩ multis nominib sig¬
nificantur. Uia. lex. testimoni¬
a. mandata. iustificationes. iudicia.
sermones. eloqͥa. mirabi lia. equitas.
uerba. ueritas. iusticia. Uia. dicunt᷑.
qͥa ea faciendo ꝑuenimus ad uitã.
Lex dicunt᷑. qͥa obseruationũ ritu
ꝓposito ligant. Testimonia dicun¬
tur: qͥa euident̃ ammonent. penis.
testantes. Mandata dñr. qͥa facien¬
da indicunt. Iustificationes dñr. qr
impleta aĩcatu lib̾ant. Iudicia dñr.
qͥa unicuiq ꝓmerito debitã retͥbuti¬
onẽ ꝓnuntiant. Sermones dñr. qͥa
narrando instruunt. Eloquia dñr
qͥa aꝑte significant. Mirabilia dũr.
qͥa insolita p̃cipiunt. & incognta
ꝓmittunt. E quitas dñr. qͥa scłm¬

Expanded text:
ecepta Dei multis nominibus significantur: Via, lex, testimonia, mandata, justificationes, judicia, sermones, eloquia, mirabilia, aequitas, verba, veritas, justitia . Via dicuntur, quia ea faciendo pervenimus ad vitam. Lex dicuntur, quia observationum ritu proposito ligant. Testimonia dicuntur, quia evidenter admonent poenis, testantia. Mandata dicuntur, quia facienda indicant. Justificationes dicuntur, quia impleta a reatu liberant. Judicia dicuntur, quia unicuique pro merito debitam retributionem pronuntiant. Sermones dicuntur, quia narrando instruunt. Eloquia dicuntur, quia aperte significant. Mirabilia dicuntur, quia insolita praecipiunt et incognita promittunt. Aequitas dicuntur, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
lii funt in lege ambulantes. ali
sunt in lege stantes. alii alege
declinantes. In lege ambulant qͥ
mbono ꝓficiunt. In lege stant qͥ a
bono ñ recedunt. A lege declinant
qͥ non facienda p̾sumunt.
Res funt uiȩ. Uia dĩ. uia hoĩs.
uia diaboli. Uia dĩ. ẽueritas.
Uia hominis. necessitas. Uia diabo¬
li iniquitas. Uia dĩ & diaboli. min¬
qũa flecti possunt ut ad aliud cen¬
dant. qr nec uia dĩ mala. nec uia
chabolibona aliqñ ẽẽ pot̃. Uia ho¬
minis mutabilis ẽ. & ad diuersa in¬
am chiaboli. Si eñi necessitas intor¬
quetur ad cupiditatẽ. & cupiditas
ad inqͥtatẽ. uia homniis flectit᷑ ad
uuam diaboli. Si autẽ dirigit᷑ ad
m̃surã. m̃sura ad iusticiã. uia ho¬
minis directa ẽ ad uiam dĩ. Propt̾a
ait. Utinam dirigant᷑ iiȩ mee. ai¬
onficebor tibi in directione cor¬
dis. Cor hominis dirigit᷑. qͣndo
humana uoluntas diuinȩ uolunta¬
ti conformat᷑. id est ut homo id quod
ds̃ odit odiat. & qͦd diligit diligat.

Expanded text:
lii sunt in lege ambulantes, alii sunt in lege stantes, alii a lege declinantes. In lege ambulant, qui in bono proficiunt. In lege stant, qui a bono non recedunt. A lege declinant, qui non facienda praesumunt.Tres sunt viae: Via Dei, via hominis, via diaboli. Via Dei est veritas, via hominis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei et diaboli nunquam flecti possunt, ut ad aliud tendant, quia nec via Dei mala, nec via diaboli bona aliquando esse potest. Via hominis mutabilis est, et ad diversa inam diaboli. Si enim necessitas intorquetur ad cupiditatem, et cupiditas ad iniquitatem, via hominis flectitur ad viam diaboli. Si autem diriguntur ad mensuram, et mensura ad justitiam, via hominis directa est ad viam Dei. Propterea ait: Utinam dirigantur viae meaonfitebor tibi in directione cordis . Cor hominis dirigitur, quando humana voluntas divinae voluntati conformatur, id est, ut homo id quod Deus odit, odiat; et quod diligit, diligat.
Abbreviated transcription (Latin):
eius medicabitur die ac nocte. Hȩc ẽ
scola sapientiȩ. Utrobiq tam̃ studi¬
um iuitutis p̃mictit᷑. qͥa multi scire
uolunt. parici fac̾e. ut pͥus ꝑstudiũ
bom oꝑis. mundetur conscientia.
Postea autẽ corde mundo quȩratur
sapientia. Primũ disce qͦd facias. pꝰ¬
ea quȩre qͦd scias. Idõ pͥus beati imima¬
culati. postea beati qͥ scrutant᷑. Beati
iminaculati. Om̃s libent̾ audiunt bĩ.
s non om̃s libent̾ audrunt immacu¬
lati. Tu autẽ siuis eẽ beatꝰ. esto imma¬
culatꝰ. Quis ẽ immaculatus: Nũqͣm
pollutus. uł ablutus. sc̃s. immaculatꝰ.
& scificatꝰ immaculatꝰ. Primo qͥ non

Expanded text:
us meditabitur die ac nocte, haec est schola sapientiae. Utrobique tamen studium virtutis praemittitur, quia multi scire volunt, pauci facere, ut prius per studium boni operis mundetur conscientia, postea autem corde mundo quaeratur sapientia. Primum disce quod facias, postea quaere quod scias. Ideo prius beati immaculati, postea beati qui scrutantur. Beati immaculati. Omnes libenter audiunt beati: sed non omnes libenter audiunt immaculati. Tu autem si vis esse beatus, esto immaculatus. Quis est immaculatus? Nunquam pollutus vel ablutus; sanctus immaculatus, et sanctificatus immaculatus. P
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ inuistum non ẽ. ut ista puni¬
at quȩ non peccauerunt: S debet cre¬
atori suo factura laborẽ suũ. etiã sine
culpa si illi placũit cum ratio expo¬
tulat. ad implendam dispensationẽ
ipfius. Hec iniustũ est cũ illi placet. cui
nicbil iniustũ placet. Sicut eñĩ totum
illi debet quod ẽ. sic etiam totũ illi de¬
bet qͦd pocest. ut qͣntũ ipse uult ex eo
illi seruiat. & quomͦ uult. Scđ̾m hoc
qͦ iusticiȩ modãmen ucitur ds̃ labo¬
re creaturȩ suȩ ad seruitiũ hominis.
ut ex eo ipso intelligat homo qͣntum
sibicollatum ẽ. & quantũ ipse dõ de¬
beat ꝓ quo laborant omĩa. ne solus
ipse laboret. S aliud ẽ inquis de pe¬
na brutoꝵ animaliũ agere. aliud
depena rõnalium quib solis sicut
datũ est benefac̾e ut głificent᷑. ita
iustum nullatenus est ut pumant᷑.
nͥmalefec̾int. Quidgͦ: humquã
homo punitꝰ est fine culpa. Bicigit᷑.
Cecus ille a natiuitade qͥd fecit ut na-

Expanded text:
quomodo injustum non est ut ista puniquomodo injustum non est ut ista puniat quae non peccaverunt. Sed debet Creatori suo factura laborem suum etiam sine culpa, si illi placuerit, cum ratio expostulet ad implendam dispensationem ipsius. Nec injustum est, cum illi placet cui nihil injustum placet. Sicut enim totum illi debet quod est, sic etiam totum illi debet quod potest, ut, quantum ipse vult, ex eo illi serviat, et quomodo vult. Secundum hoc quoque justitiae moderamen, utitur Deus labore creaturae suae ad servitium hominis, ut ex eo ipse intelligat homo quantum sibi collatum sit, et quantum ipse Deo debeat pro quo laborant omnia, ne solus ipse laboret. Sed aliud est, inquis, de poena brutorum animalium agere, aliud de poena rationalium, quibus solis sicut datum est benefacere, ut glorificentur, ita justum nullatenus est ut puniantur, nisi male fecerint. Quid ergo? Nunquam homo punitus est sine culpa? Dic igitur: Caecus ille a nativitate quid fecit, ut caecus
Abbreviated transcription (Latin):
ena ẽ quia aliunde ht̃. Tam̃ om̃ino
ꝓculpa sua punitur. quã nasci contu¬
lit. renasci ñ abstulit. S anima inqͥs
ipsa quȩ nec ꝑ conditionẽ qͥa munda
creata ẽ. nec ꝑ natiuitatẽ qͥa ex tradu¬
ce non ẽ. nec ꝑ oꝑationẽ. qr necdum
bonũ aut malum facere potens ẽ cul¬
pam hc̃. quare rea iudicat᷑ & ꝓreatu
condemnat᷑: Sic gͥ instas ut ꝓbes pe¬
nam ẽẽ sine culpa. ac ꝑhoc ipsampe¬
nã iustam non ẽẽquȩ fine culpa in¬
fertur. Hoc gͦ dicis quasi nulla pena
iusta ẽẽ possit nͥ ꝓculpa illata fuerit.
Dic gͦ. Bruta animalia quare pum¬
untur quȩ ñ peccauert: Cũ solus ho¬
mo peccau̾it. quare cȩt̾a cruciantur:
Omĩa laborant ne solus ipse laboret.
qͥ potius solus laborare debint. qͥa sol
ipse peccauit. Si non potest creacor
scđm beneplacitũ om̃ipotentis uo¬
luntatis suȩ seruicio creaturȩ suȩ nti
etiam cũ labore & pena illius ad imn¬
plendam dispensationẽ suam. dic

Expanded text:
ena est, quia aliunde habet. Tamen omnino pro culpa sua punitur quam nasci contulit, renasci non abstulit. Sed anima, inquis, ipsa, quae nec per conditionem, quia munda creata est, nec per nativitatem, quia ex traduce non est, nec per operationem, quia necdum bonum aut malum facere potens est, culpam habet, quare rea judicatur, et pro reatu condemnatur? Sic igitur instas ut probes poenam esse sine culpa, ac per hoc ipsam poenam justam non esse quae sine culpa infertur. Hoc ergo dicis, quasi nulla poena justa esse possit, nisi pro culpa illata fuerit. Dic ergo: Bruta animalia quare puniuntur quae non peccaverunt? Cum solus homo peccaverit, quare caetera cruciantur? Omnia laborant ne solus ipse laboret qui potius solus laborare debuit, quia solus ipse peccavit. Si non potest Creator, secundum beneplacitum omnipotentis voluntatis suae servitio creaturae suae uti, etiam cum labore et poena illius ad implendam dispensationem suam, dic
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture quȩ bonos mores osten¬
dunt. quedam uͦ sunt. quȩ bonos mo¬
restͥbuunt. Ille mentẽ ad cognitionẽ
uitutis erudiunt docendo. iste ad af¬
fectũ uirtutis cõpungunt exhortan
dͥo. De duplici ꝑfectione caritatis.
uobus modis caritas ꝑfecta dicit᷑.
constantia & deuotione. Con¬
stantia ꝑfecta ẽ caritas. qn fortis est
ad omĩa aduersa toleranda. Deuotio¬
ne ꝑfecta ẽ. qñ plene succensa ẽ ad ea
quȩ recta st̃ appetenda. Constantia
ꝑfecta ẽ. qñ sic iuget ut ñpossit fuꝑa¬
ri. deuotione ꝑfecta ẽ. q̃nsic ardet ut
amplius non debeat inflãmari. Pri¬
ma ꝑfectio aliqñ huic uitȩ conceditur:
scda uͦ ad futurã reseruatur. Constan¬
tia inpetro. ardor in ioħe. Constanti
dr̃. confirma fr̃ tuos. tenero autẽ. sic
Sapientia dĩ aliqn nob̃ meloquio
diumo minatur. ut tuneamꝰ ma¬
iestatẽ. aliq̃n blanditur. ut diligamꝰ pie

Expanded text:
Scripturae quae bonos mores ostendunt; quaedam vero sunt quae bonos mores tribuunt. Illae mentem ad cognitionem virtutis erudiunt docendo; istae ad effectum virtutis compungunt exhortantis. Duobus modis charitas perfecta dicitur: constantia et devotione. Constantia perfecta est charitas, quando fortis est ad omnia adversa toleranda; devotione perfecta est, quando plene succensa est ad ea quae recta sunt appetenda. Constantia perfecta est, quando sic viget ut non possit superari: devotione perfecta est, quando sic ardet ut amplius non debeat inflammari. Prima perfectio aliquando huic vitae conceditur; secunda vero ad futuram reservatur. Constantia in Petro, ardor in Joanne. Constanti dicitur: Confirma fratres tuos ; tenero autem: Sic Sapientia Dei aliquando nobis in eloquio divino minatur ut timeamus majestatem; aliquando blanditur u
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ sollicitudinẽ uanã distracta ad
suꝑstua querenda se effundit. Qñ gͦ
benefacit mulier iurtus non ẽ. s qñ
malefacit culpa. Iniquitas autẽ uiri.
desidium ẽ iusticiȩ. bonitas autẽ per¬
ceptio głȩ. Sigͦ uir iniquus ẽ ad iusti¬
ciam. mulier autẽ bona ad naturã.
melior ꝓfecto ẽ iniquitas uiri qua
benefaciens mulier. qi si natura bo¬
na est inconditione. iusticia melior

Expanded text:
inem vanam distracta ad superflua quaerenda se effundit. Quando ergo benefacit mulier, virtus non est; sed quando malefacit, culpa. Iniquitas autem viri desiderium est justitiae; bonitas autem perceptio gloriae. Si ergo vir iniquus est ad justitiam, mulier autem bona ad naturam, melior profecto est iniquitas viri quam benefaciens mulier, quia si natura bona e
Abbreviated transcription (Latin):
ne uirtus nͥ in u̾itate. Alii dicunt bo¬
ni eẽ uolumꝰ. s sapientes ẽẽ nolumus.
& hii ñ iustificant᷑. qͥa uirtus sapien¬
tia dr̃. sicut qui dicunt. sapientes ẽẽ
uolumꝰ s boni ẽẽ nolumꝰ non erudi¬
unt᷑. qͥa sapĩa ꝑ uirtucẽ confirmatur.
Scola uirtutis ẽ. Beati immaculaci
inuia qͥ ambulant in lege dñi. Sc̃ola
sapientiȩ. Beati qͥ scrutant᷑ cestimo

Expanded text:
unt: Boni esse volumus, sed sapientes esse nolumus; et hi non justificantur, quia virtus sapientia dicitur. Sicut qui dicunt: Sapientes esse volumus, sed boni esse nolumus, non erudiuntur, quia sapientia per virtutem confirmatur. Schola virtutis est: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Schola sapientiae: Beati qui scru
Abbreviated transcription (Latin):
Ue sunc scolȩ & duo genera discen¬
tium. Alii urtutẽ quęrunt. a¬
li uericate. Qui cantũ alterũ inueri¬
tate appetunt. neutrũ condemnun.
quia nec uirtus odibilis est amatorib
u̾itatis. nec u̾itas cortemptibił ama¬
torib untutis. Sunt autẽ qui u̾itatẽ
querere uidentur. qͥ tam̃ quia ñ mue

Expanded text:
e sunt scholae, et duo sunt genera discentium. Alii virtutem quaerunt, alii veritatem. Qui tamen alterum in veritate appetunt, neutrum contemnunt, quia nec virtus odibilis est amatoribus veritatis, nec veritas contemptibilis amatoribus virtutis. Sunt autem qui veritatem quaerere videntur, qui tamen quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Illam iudicandam ñ nego s enidiẽ
nolo. Propt̾ẽa semꝑ tine. nec festines
ȩt̾nitatẽ tempꝰ eẽ. ut incẽpore pͥ¬
mum quasi aliquod ẽẽ inciꝑet. pꝰca in
c̃nitate melius ꝑficeretur. Propt̾ea pͥus
creaturȩ suȩ temꝑale ẽẽ dedit. postea da

Expanded text:
Illam judicandam non nego, sed te judicem Illam judicandam non nego, sed te judicem nolo. Propterea semper time ne festines nitatem tempus esse ut in tempore primum quasi aliquod esse inciperet, postea in aeternitate melius perficeretur. Propterea prius creaturae suae temporale esse