comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũt geniti. atq młtiplitati. ut nu̾ari nõ pꝰsĩt.
Om̃s aut̃ ĩ famitia illiꝰ regis ⁊ regine ꝯsutũt.
eoꝵ q iussa quisq suo modo ꝑficiunt. Rex itaq
cũ regma illa ciudam alii regi adu̾satur. collec¬
toq filioꝵ ⁊ uepotũ excitu regnũ illiꝰ aggressũ
pͥdatur. ħ aut̃ ex̾citus sic seruos illius regis ĩuadͭ
ut aut pses: ples. aut unus unũ. aut płes unũ.
aut unius ples aggͥdiantur. Quos. u̾o deuint̾e
possunt unictos ⁊ abductos ĩ carc̾e̾ tradũt exigẽ¬
tes ab eis qnͣtũ nuĩꝙͣ ꝑ solu̾e possũt. s omĩbus
affecti miseruis ĩ carc̾e illo deficiunt ħ aut̃ re¬
gina: ꝓpͥea est uolũtas oĩm ĩobedienciũ dña.
Que id̾o uocatur adult̾a ꝙ seꝑatur a deo cui eẽ
deb̾et ꝯuincta ⁊ diabolo ꝯiũgitur a quo deb̾et
ẽt̃ distuncta. Ideo u̾o diabolus idc̾to reidr̃ ⁊ ad

Expanded text:
ari non possint. Omnes autem in familia illius regis et reginae consistunt, eorumque jussa quisque suo modo perficiunt. Rex itaque cum regina ista cuidam alii regi adversatur, collectoque filiorum et nepotum exercitu, regnum illius aggressum praedatur. Hic autem exercitus sic servos illius regis invadit, ut aut plures plures, aut unus unum. aut plures unum, aut unus plures aggrediatur. Quoscunqueunt, vinctos et abductos in carcerem trudunt, exigentes ab eis quantum nunquam persolvere possunt, sed omnibus affecti miseriis, in carcere illo deficiunt. Haec autem regina, propria est voluntas omnium inobedientium domina. Quae ideo vocatur adultera, quia separatur a Deo, cui esse deberet conjuncta; et diabolo conjungitur, a quo deberet esse disjuncta. Ipse vero diabolus idcirco rex d
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatut ut cũ sermonib ꝙͦ ei facit extorq̃at ab so
ꝙ querit alioqͣn ĩ u̾b ⁊ iusu ut cũ aliũ rogat ut
eum seca aspiciat dicens. putas ne iste ita uł ita
ꝑte sedet. ⁊ tũ attente ascultat quid ille post̾urs
dicat. ⁊llioqh actu ⁊ iusu ut cũ aliquid agit ne
aĩadu̾tatur dũ eũ aspicit. s credatur intendere¬

Expanded text:
andis, cum servitio quod ei facit, extorqueat ab eo quod quaerit. Aliquando in verbo et visu, ut cum alium rogat ut eum secum aspiciat, dicens: Putasne, iste ita vel itaparte sedet, et tamen attente auscultat quid ille posterius dicat. Aliquando in actu et visu, ut cum aliquid agit, ne advertatur dum eum aspicit, sed credatur semper
Abbreviated transcription (Latin):
⁊usu. ut cũ aliquis enu̾at ⁊ mñsurat ⁊ ꝯside¬
rat qnͣtũ sol uł luna distent a t̾ra. uł qmͣ magna
sint ipa lummaria. ⁊llñ ĩ actu ⁊ iusu ⁊ auditu. ut
cũ aliquis se octultat cã uidendi ⁊ audiendi sec ͤ¬
residet ut uideat transeuntes audiat ⁊ int̾roget
umiores. Alñ ĩ auditu ⁊ u̾bo ⁊ actu. ut cũ cã audi¬
intuetur rascultat quosdam quos ꝯciliari ꝯspic̃
⁊ de quib suspicatur aliquid mali. ⁊uteoꝵ ꝯsiliũ

Expanded text:
et visu, ut cum aliquis enumerat, et mensurat, et considerat, quantum sol et luna distent a terra, quam magna sint ipsa luminaria. Aliquando in actu, visu et auditu, ut cum aliquis se occultat causa videndi et audiendi ideat transeuntes, audiat et interroget rumores. Aliquando in auditu, verbo et actu, ut cum causa audiintuetur et auscultat quosdam, quos consiliari conspicit, et de quibus suspicatur aliquid mali, ut et consilium
Abbreviated transcription (Latin):
silꝑius diximꝰ om̃c ex ꝓpͥa uolũtate nascunt᷑.
nu eĩ hõ pͥus huerit uolũtatẽ delectandi. ux
exaltandi uł suestigandi curiose q̃ ulła sibi
est utilitas scire nũꝙͣ uł delectabi᷑. uł extoi¬
letur uł curtose inutilia scrutabit᷑. d cũ hoꝵ¬
uictoꝵ mata p̾cedit uolũtas secunt᷑ ⁊ ip̃a. et¬
ita nascuntur ex hiis u̾o alia omnia. Ex delecta¬
tͥsticia. auaricia talia siłia. Decurtositatea
ĩ quietudo. susurrõ. detractõ. ⁊ cet̾a talia. oĩa¬

Expanded text:
 omnes ex propria voluntate nascuntur. Nisi enim homo prius habuerit voluntatem delectandi, vel exaltandi, vel investigandi curiose quae nulla sibi est utilitas scire, nunquam delectabitur, vel extolletur, vel curiose inutilia scrutabitur; sed um mala praecedit voluntas, sequuntur et ipsa, ita nascuntur ex ea, ex his vero alia omnia. Ex delectatristitia, et avaritia, et alia similia. De curiositate autem inquietudo
Abbreviated transcription (Latin):
eam olfacit ⁊ ꝯtrectat. ut sciat utr̃ sit molł an
dura. lenis uł asꝑa. qd̾ totũ ñ iõ facit ut sibi
intuetur ansit candidꝰ. ⁊ cũ ꝯtingit ut sciat an
sit calidꝰ. Alñ ĩ u̾bo ⁊ tactu ut cũ eũ ñ discoopit
sideus tañ sepotũ cipho deferri uidens statm
assurgit ⁊ ĩ tuens cusꝰ coloris sit. q̃rit ⁊̃ quis petꝰ
sit. ⁊ degustat an bonus sit Añ ĩ inisu tu̾bo ⁊ or¬
factu ut cũ eũ ñ degustat. s olfacit int̾rogat
⁊ ꝯsid̾it qualis sit. alñ ĩuisu ⁊u̾bo ⁊ tactu. ut
cũ alicui ꝯmedenti defert᷑ cib int duas scu
ĩuestigat ⁊ eũ ꝯmigit. uł an calidꝰ aufrigidus

Expanded text:
eam olfacit et contrectat, ut sciat utrum sit mollis an dura, lenis vel aspera; quod totum non ideo facit ut sibi intuetur an sit candidus; et eum contingit, ut sciat an sit calidus. Aliquando in verbo et tactu, ut cum eum non discooperit, sidens, et ante se potum cypho deferri videns, statim assurgit, et intuens cujus coloris sit, quaerit etiam quis potus sit, et degustat an bonus sit. Aliquando in visu, verbo et olfactu, ut cum eum non degustat, sed olfacit, et interrogans considerat qualicum alicui comedenti defertur cibus inter duas scutinvestigat, et eum contingit ut an calidus seu frigidus
Abbreviated transcription (Latin):
nirtib delectantur sił hu onĩs corꝑissens us
Alñ enĩ delectat hoĩem domũ int̾uis ornatã cõ¬
spic̾e ebriosos ĩ ea detãtantes audite. ibid̾ up̃m
ꝯtrectare. Trignita itaq ⁊unũgen̾a sũt deice¬
⁊ uno. delectantur modis. Ex quib dupticia sim
constat. Quanto eiũ par censur ĩ delectacõne
sociantur. tanto ipa deloctacõ peioratur ãitamen
Rauiꝰ ent enĩ detractõm libent̾ audite
re qm̃ flores pulchros aspit̾e tang̾e offacͥ
catis peiꝰ est płes qmͣ pauciores seusus delectari
pͥeius en eĩ delectari uisu ⁊ auditu inhonesti ion.
qui iusu tm̃ t̾ auditu aut tm̃. It̃ peꝰ est ĩmod̾tte
illis .xxx. ⁊ uno gn̾ib delectacõnis alia sũt mala
alia peiora. mala: ĩ quib pauciores delectantar
sensus aut si fu̾int płes oblectant᷑ ĩ leuiorib. pe¬
iora ĩ quib pses delectantur. aut si fu̾nnt paucio¬
res ĩ grauiorib delectantur. ⁊̃dt gͥ ⁊ talia sũt ge

Expanded text:
 delectantur simul hi omnes corporis sensus. Aliquando enim delectat hominem domum interius ornatam conspicere, ebriosos in ea decantantes audire, ibidem et vinum contrectare. Triginta itaque et unum genera sunt delecet uno delecconstat. Quanto enim plures sensus in delectatione sociantur, tanto ipsa delectatio pejoratur. Attamen ravius est enim detractionem libenter audire quam flores pulchros aspicere, tangere, olfacere; catis pejus est plures quam pauciores sensus delectari. Pejus est enim delectari visu et auditu inhonesti loci quam visu tantum, aut auditu tantum. Item pejus est immoderate istis triginta et uno generibus delectationis, alia sunt mala, alia pejora. Mala, in quibus pauciores delectantur sensus, aut, si fuerint plures, oblectantur in levioribus. Pejora, in quibus delectantur plures, aut si fuerint pauciores in gravioribus delectan
Abbreviated transcription (Latin):
olfactus tactus. ut cũ ĩ nocte nnch̾ ibi iudet᷑ quode¬
lectaᷤtur uisus: s cũ auditu gustu ⁊ olfactu. delet¬
tatur ⁊ tactus: ut cũ spõsus sponsã ampleuttur.
aut aliud abalio libinose tangi᷑. Al ñ gustus ⁊ olfi¬
suomodo delectanttir. Alñ olfactus ⁊ tactus in sust¬

Expanded text:
olfactus et tactus, ut cum in nocte nihil ibi videtur, quo delectatur visus, sed cum auditu, gustu et olfactu delectatur et tactus, ut cum sponsus sponsam amplexatur, aut alius ab alio libidinose tangitur; aliquando gustus, olfsuo modo, delectantur; aliquando olfactus, tactus, visus
Abbreviated transcription (Latin):
ualent illi rep̾sentare. qr nec iuususpot̃ discerñe
utr̃ sit alba us nigni. nec auditus an sit sonora
uł rauca. nec gustus an sit dulcis aut amara. il
olfc̃s an sit redolens uł fetida. nec tactus ansit n¬
aĩa nõ nalet ymagmari int̾ suꝑbia illa sit talis
qr est ĩ exaltatõne soluis cogitacõnis. Multo gͥ
pła gen̾a sũt delectacõnis qua aĩa delectatur. ꝙͣ
illius qua .u. corꝑis sensus oblectantur. qr ⁊ eadem
delectat memorare. q̃ illos sentire ⁊ totid̾ modis
quot sibi repͥsentanere ⁊alia ymaginariq̃ illi nõ¬

Expanded text:
alent illi repraesentare, quia nec visus potest discernere utrum sit alba vel nigra; nec auditus, an sit sonora vel rauca; nec gustus, an sit dulcis vel amara; nec olfactus, an sit redolens aut foetida; nec tactus, an sit anima non valet imaginari utrum superbia illa us cogitationis. Multo igitur plura genera sunt delectationis, qua anima delectatur, quam illius qua quinque corporis sensus oblectantur. Quia et eamdem delectat illa memorare quae et illos sentire, et totidem modis, quot sibi repraesentavere; et alia imaginari quae illi
Abbreviated transcription (Latin):
deb uelle ꝓpla uolũtate: Ita ut anam qm̃ seqͣ¬
tur nõ hõtt suꝑ se. Cum gͥ hõ milt aliquid ꝑ ꝓpam
nolũ tarem: do auft̾ qiͣ suam coronam. Sicut eiĩ
torona soliregi ꝯpetit: sic ꝓpͥa uoũtas deo son. Ot
situt aliquẽ regem ĩ honoret qui suam coronã ei¬
coronato auf̾ret. sic hõ inhonorat d̾m. qui aust̾ ei

Expanded text:
ut aliam, quam sequatur, non habeat supra se. Cum igitur homo vult aliquid per propriam voluntatem, Deo aufert quasi suam coronam. Sicut enim corona soli regi competit, sic propria voluntas soli Deo. Et sicut regem aliquem inhonoraret, qui suam coronam ei auferret; sic homo inhonorat Deum, qui aufert ei
Abbreviated transcription (Latin):
nolã ꝓcut̾e. qr eam audit dulcit̾ sonare. Alñ solus gueꝰ
ut ĩ ꝯmedendo mes imod̾ato nõ tñ iusu delectabłe. Ali¬
qñ solus olfactus. ut cũ aliquis fenicłm narib suis
suspensia ut sibi suamit̾ redoleat. Alũ solus tattꝰ
ut cũ aliquẽ ĩmod̾ate refectũ ꝯtrectare oblectat
uentrem suum.

Expanded text:
audit dulciter sonare. Aliquando solus gustus, ut in comedendo mel immoderate, non tamen visu delectabile. Aliquando solus olfactus, ut cum aliquis defert feniculum naribus suis suspensum ut sibi suaviter redoleat. Aliquando solus tactus, ut cum aliquem immoderate refectum contrectare oblectat ventrem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ut cũ unguento beneolenti quis ungit᷑.
Ilũ enĩ ꝯdeiectantur. iuisus auditꝰ ⁊ gustus ut
cũ nimis auide colliride edutur q̃ qi nix cã¬
dide uidentur sponteq manib uł dentib sic aitͥ¬
untur ut resonant audiantur. Al ñ usus ⁊ auditꝰ
⁊ olfc̃us. ut cũ aliquis ĩ orto resid ut icitides ħbas
Alñ uisus gustus ⁊ otfcus. ut cũ aliquẽ deletter ĩ¬
Alñ iusus ⁊gustus ⁊ tactus. ut tũ ali quis exsatu¬
tus racenus uineam tñ deambulat. ut qm̃ pulep
racem ĩ ea dependeant. uideat ⁊ hos atq illos cõn¬
trectans degustat. Alñ uisus ⁊ olfactus. ⁊ tactusut
es̃ quis diu nimis lilia ꝯspicit. olfaca ⁊ tangit
Alñ auditus gustus ⁊ olfactus. ut tũ diuites dele

Expanded text:
tactus, ut cum unguento bene olenti quis ungitur.Aliquando enim condelectantur visus, auditus et gustus, ut cum nimis avide collyridae eduntur, quae quasi nix candidae videntur, sponteque manibus vel dentibus sic atteruntur ut resonare audiantur; aliquando visus, auditus et olfactus, ut cum aliquis in horto sic residet ut virides herbas aliquando visus, gustus et olfactus, ut cum aliquem delectat inaliquando visus, gustus et tactus, ut cum aliquis est saturatus racemis, vineam tamen deambulat, ut quam pulchre racemi in ea dependeant videat, et hos atque illos contrectans degustat; aliquando visus, olfactus et tactus, ut cum quis diu nimis lilia conspicit, olfacit et tangit; aliquando auditus, gus
Abbreviated transcription (Latin):
senciũt senciendo aĩe ĩnuit quale sit illd̾ ꝙ sen¬
ciunt. ut qualitatẽ rei rep̾sentau̾int sibi ⁊ ꝙsẽ
cierant sentire omiserĩt. delectat aĩam ꝙ cogi¬
tare ⁊ totid̾ modis quot sibi sensus tep̾sentau̾e :
sicut enĩ sensus singłos. aut binos aut tͥ nos. aut
quat̾nos. aut sinł om̃c delectat uid̾̃. uł iid̾ sen¬
tire. ⁊ aĩe iep̾sentare. Ita ⁊ animã delectat cogi¬
tare. qr sensus eid̃ modis uld̾ uł illd̾ seuserunt
senciendoq sibi rep̾sentau̾nt. Illd̾ quo ꝙ sibi sẽ
sissent rep̾sentare possent. tot modis deleitat
aĩam cogitare. quot sibi sensus uasent repͥsen¬
tare. Nũqm̃ enĩ uisus repͥsentauitei domũ au¬
ream totam: qr nõ iudit. nec auditꝰ sonũ toto
mundo diffusũ. qr nõ audiuit nec gustus panẽ
melle dulciorẽ. qr ñ gustauit nec olft̃r uiũ baisa¬
mo fragrantiꝰ. qr fecit. nec tactus indiuñta lanei
limeis lemora. qr nõ tetigit. nec alia młta eus ie¬

Expanded text:
ntiendo animae innuunt quale sit illud quod sentiunt, ut, cum qualitatem rei repraesentaverint sibi et quod sentiebant sentire omiserint, delectat animam idem cogitare, et totidem modis quot sibi sensus repraesentavere. Sicut enim sensus singulos, aut binos, aut ternos, aut quaternos, aut simul omnes delectat istud vel illud sentire et animae repraesentare, ita et animam delectat cogitare, quia sensus eisdem modis illud vel illud senserunt, sentiendoque sibi repraesissent, repraesentare possent. Tot modis delectat animam cogitare quot sibi sensus valerent repraesentare. Nunquam enim visus repraesentavit ei domum auream totam, quia non vidit; nec auditus sonum toto mundo diffusum, quia non audivit; nec gustus panem melle dulciorem, quia non gustavit; nec olfactus vinum balsamo fragrantius, quia non olfecit; nec tactus indumenta lanea lineis leniora, quia non tetigit; nec alia multa ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tem. atq alñ mͥ uid̾etur iam posse capi
qm ĩueniti eẽt ĩpossi ᷝ ͤ. d cũ illam cogitaci¬
onem no m̃tem meam frustra occupando ab
auis ĩ quib ꝓfit̾e possẽ ⁊̃ pediret. penit̾ a me
uellẽ exclude. tũt magͥ at magis nosẽti ⁊ de¬
fendẽti se cepit cũ ĩportimitate quadã ĩger̾e
te resiaendo fatigaret ĩ ip̃o cogita tõnũ cõ¬
flutu sic se optulit qd̾ desꝑau̾am ut studio¬
se cogitacõem amplect̾er. ꝙͣ sollicitꝰ repele¬
bam. Estimans gͥ ꝓ me gau̾debam ĩuenisse si
scͥptũ eẽt alicui legenti platitur. De ħ ip̃o ⁊ de
quibdam aliis sb ꝑsona conãtis erig̾e̾ nĩtem
suam ad ꝯtẽplãdũ d̾m ⁊ q̃rentis mtllig̾e̾ qd̾
credit. sõditum scͥpsi opusculũ. Et quĩ nͨ istd̾
nec illd̾ cuiꝰ supͣ menumi dignũ libri noĩe
aut cui auctoris p̾pou̾etur nom̃ iudicabam
nec tũ eadem sñ aliquo titulo quo aliquẽ
⁊ tuiꝰ manus uenirẽt quodã modo ad selegẽd

Expanded text:
ue aliquando mihi videretur iam posse capi quam inveniri esset impossibile. Sed cum illam cogitationem, ne mentem meam frustra occupando ab aliis in quibus proficere possem impediret, penitus a me vellem excludere: tunc magis ac magis nolenti et defendenti se coepit cum importunitate quadam ti resistendo fatigarer, in ipso cogitationum conflictu sic se obtulit quod desperaveram, ut studiose cogitationem amplecterer, quam sollicitus repellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset alicui legenti placiturum, de hoc ipso et de quibusdam aliis, sub persona conantis erigere mentem suam ad contemplandum Deum, et quaerentis intelligere quod credit, subditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud, cujus supra memini, dignum libri nomine, aut cui auctoris praeponeretur nomen, judicabam; nec tamen eadem sine aliquo titulo, quo aliquem, in cujus manus venirent, quodammodo ad se legendum
Abbreviated transcription (Latin):
tores ñ hr̃et. ⁊ om̃s quoscũq potuiss ad sẽ ĩui¬
taret. sic facit deus. Oumes enĩ ut ad se uemãt
tut sibi ad sue ciuitatis edificacõem sb̃ueniãt
p̾catur. admonet. ĩuitat bonas leges pouicens:
acem ⁊ securitatẽ ꝓmutens. ꝯmendacõ suꝑi
bi namq iura legũ ĩmuolabilia optĩe usi
ibi ꝯsuetudines ibi ciies nõ ex timore alitur
suos occultant oꝑes. ĩmo gandent dũpalã oĩb
apparent. Nullus si quid̾m ibi ĩcursus maloꝵpe
stis nusa molentia. omĩsq rapina. ꝓculinde remo¬
ta. pͥtea locus amenꝰ ⁊ magna dulcedine refeit
donius ꝑate edificia. ampladiu̾si gen̾is mansi¬

Expanded text:
 haberet, et omnes quoscunque potuisset, ad se invitasset; sic facit Dominus Deus. Omnes enim, ut ad se veniant, et ut sibi ad suae civitatis aedificationem subveniant, precatur, admonet, invitat, bonas leges pollicens, pacem et securitatem promittens. CAPUT XLIbi namque jura legum immobilia, optimae consuetudines, ibi cives non ex timore alicujus suas occultant opes, imo gaudent dum palam omnibus apparent. Nullus siquidem ibi incursus malorum, pestis nulla, violentia omnisque rapina procul inde remota. Praeterea locus amoenus et magna dulcedine refectus; domus paratae, aedificia ampla, diversi generis mansi
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m att̾i cedit. ut luxuria głie mani. alũ eĩ luxĩ⁊
repelłt ne laus ꝯcupita ꝑdatur. Omnia u̾o sine h
suie illo modo ꝓpe uolũtati. diaboloquo famulã¬
tur equib ĩ homine tͥb modis ꝓcreata nascunt᷑.
Aiabłi eiũ suggestione. ⁊ carins deleitacõne sp̃õq cõ¬
sensu unũꝙq uitiũ ꝯsũmatur. simulitudo futer¬

Expanded text:
alterum alteri cedit, ut luxuria gloriae inani. Aliquando enim luxuria repellitur, ne laus concupita perdatur. Omnia vero, sive hoc, sive illo modo, propriae voluntati diaboloque famulantur, e quibus in homine tribus modis procreata nascuntur. Diaboli enim suggestione, et carnis delectatione, spiritusque consensu, unumquodque vitium consummatur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
est ictilis qr ĩ ꝯsũmacõne iustoꝵ ꝯuutabitur
ĩmelius quicquid eit oĩm croaturaꝵ. soi qͥpo
mutabit in statũ exinde nõ ꝯmtand. Angłis
cum facit. Qi onĩ michi amitũ adquiret qui
reni. Quisquis g ͦ bonus studu̾it eẽ. ĩ bonoꝵ a
miciciam transibit ita ut unũqͣq tanꝙͣ sem¬
ip̃m amabit ⁊ oĩs eum eodem modo carũ hẽ¬
bit. tantꝰ aut̃ amor tantaq ꝯcordia merit oĩb̾
ut om̃s amici uniꝰ sũt amiti ⁊ alt̾is. qrualit᷑
aut̃ bonus ⁊ d̾o sit utił indeamꝰ. Oĩpotens deus
ciuitatõ qñdam magnã ⁊ ad mod̾ specõsam ad
suam głiam edificauit qm copiosa cunũ inłt̾i¬
tudine repleuit Quoꝵ ñ nlłi cũ ꝓpͥam uolũtatẽ
pocius elig̾ent fac̾e qmͣ sbuolũtate ⁊ ordinati

Expanded text:
tilis, quia in consummatione justorum commutabitur in melius quidquid est omnium creaturarum. Sol quippe, mutabit in statum exinde non commutandum. Angelis cum facit. Qui enim mihi amicum acquireret, qui erem. Quisquis ergo bonus studuerit esse, in bonorum amicitiam transibit, ita ut unumquemque tanquam seipsum amabit, et omnes eum eodem modo charum habebunt. Tantus enim amor tantaque concordia inerit omnibus, ut omnes amici unius, sint amici et alterius. Qualiter autem bonus etiam Deo sit utilis videamus. Omnipotens Deus civitatem quamdam magnam et admodum spatiosam ad suam gloriam aedificavit, quam copiosa civium multitudine replevit. Quorum nonnulli, cum propriam voluntatem potius
Abbreviated transcription (Latin):
delectatõne ⁊ ꝯsensii. Suggestio est uelur canis
pond̾osus. delectatõ ut leuis ⁊ ac̾ catulus: ꝯsensus
aut̃ qĩ canis fortis ⁊ ĩm̃sus. pond̾o̾sus ⁊ enĩ tanis eũ
quẽpiam iuxta se transruntẽ iuxta se audierit.
senił uł bis posteum latrans statim quiestit. semł¬
uł bis sistatim ille uiam suam ĩdirectũ tenu̾it.
si u̾o respiciens instigaint eum: cauis quo latrã¬
do licet nõ mordeat insequitur eũ catulus leuit tat̾
ainstatatrit̾. misi cito reꝑcussus fu̾it: acriꝰ mord.
fortis lio cauis tĩmensus ⁊ fortit instat. ⁊ insi magna

Expanded text:
delectatione et consensu suggestio est velut canis ponderosus; delectatio, ut levis et acer catulus; consensus autem, quasi canis fortis et immensus. Ponderosus etenim canis, cum quempiam juxta se transeuntem audierit, semel vel bis post eum latrans, statim quiescit, si tamen ille viam suam in directum tenuerit. Si vero respiciens instigaverit eum, canis quoque latrando, licet non mordeat, insequitur eum. Catulus levis et acer, instat acriter; et nisi cito percussus fuerit, acrius mordet. Fortis vero canis
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. ꝑtem uͥo rapi. tͥ cius aut̃ quicquid molt
impetus fuimis secuĩ tollit. uł uentus dissoluit
farinam totam setuauit: totũ laborẽ suũ bene
lit p̾sens labor est huui scłi qui mane aͥ usq ad
transibimꝰ. Semp̃ iraq p̾sens dies est quõ labo¬
rare debemꝰ unde ĩ uespauiuam̃. ⁊ sic̃ mola
labor iste. gnigłis amni more solito rect̾atur.
modo namq aratur seminatur ntet᷑ patufi¬
catur ꝯmeditur. Qiud it̾m ad idem rei̾titiꝵ
in uespa g ͦ cum dicetur. noca oparios ⁊ redae
na .i. uita sua. Alii aut̃ qui nõ totam eam sir¬
ab humana laude abscondũt qͣi oẽ studiũ utẽ¬

Expanded text:
ntus rapit. Tertius autem quidquid molit, impetus fluminis secum tollit vel ventus dissolvit.farinam totam reservavit, totum laborem suum benelit, praesens labor hujus saeculi, qui a mane usque adtransibimus. Tempus itaque praesens dies est quo laborare debemus, unde in vespera vivamus. Et sicut mola, labor iste singulis annis more solito reiteratur. Modo namque aratur, seminatur, metitur, panificatur, comeditur quod iterum ad idem revertitur. In vespera ergo, quando dicetur: Voca operario id est vita sua. Alii vero qui non eam totam serab humana laude abscondunt, quasi omne studium
Abbreviated transcription (Latin):
posita pure de d̾o cogitat. hui aut̃ ordeo assimlant᷑
quib deuartute ĩ uͥtuctem qĩ ꝑ quordam labores as¬
cend̾e meditant᷑. hu ⁊ enĩ ucet sunt boni in inꝰ tñ
suꝑiorib sũt ꝑfecti. Isti u̾o sũt ut auena quib hõ
intendit fua desere uitia. boni namq qͥ riste. s
corde reuoluati ⁊ ex eudem sibi uictũ et̾mĩ ad qua¬
⁊ comqͥnant. ut tastͥ margie ⁊ iuxurie. alietm̃
octupant utuane nõ nmis nociue. hicgꝰ põsi tor
suũ bñ custodierit.scõsq tm̃cogitatus ĩ eo reuos¬
ni emittunt᷑ mundꝰ ꝑ oculos usus nimdꝰ pan
res auditus. mundꝰ ꝑ oe gustusmundꝰ ꝑ nares o¬
doratus mundꝰ ꝑ totũ corpus tattus. scd̾ingeo
cogitacõnũ mundaꝵ q̃ itus uolumt᷑. Exbn̾
aut̃ cogitacõnib mudis. ⁊ doeas cogitando deser

Expanded text:
posita pure de Deo cogitat. Hi autem hordeo assimilantur posita pure de Deo cogitat. Hi autem hordeo assimilantur qui de virtute in virtutem, quasi per quosdam labores, ascendere meditantur. Hi etenim, licet sint boni, minus tamen superioribus sunt perfecti. Illi vero sunt ut avena, quibus homo intendit sua deserere vitia; boni namque sunt et istitoto corde revolvat, et ex eisdem sibi victum aeternum acquiet coinquinant, ut gastrimargiae et luxuriae. Aliae tantum occupant, ut vanae non suum bene custodierit, sanctosque cogitatus in eo revolni, emittuntur; mundus per oculos visus, mundus per aures auditus, mundus per os gustus, mundus per nares odoratus, mundus per totum corpus tactus, secundum genera cogitationum mundarum quae intus volvuntur. Ex his autem cogitationibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
molendino sꝑ insidiat᷑. qui si qñ ulii uacuũ ĩuen̾it
aut harenã ibi statim ꝑicit q̃ilid̾ dissiꝑpat. aut ꝑitẽ
quẽ ꝯglutinat. aut aliquid ꝙ fedat. aut paleam
que nñ iid̾ occupat. geruus gͥille: si molendiñ suũ
bene custodierit. dñiq sui t̃ ãnonã ĩ eo monut
munda ex eo farma egreditur. iuxtagenus ãno¬
ne quenitꝰ molitur. Ex eodem aut̃ qd̾ molu̾it ⁊ dño
suo setuit sibi qr ip̃i uictum adquirit Siu̾o ĩiim¬
cum suũ iuolare molendinũ siũ ꝑmisł̾t: malaee
eo farma ꝓcedit. qr mala estamiona qm mouit.
hec aut̃ fatmna ⁊ uebem̃t᷑ displicet dnõ illi. uec
seruus ex ea sibi uittum. s famẽ ꝯquitit. hoc ĩq
molendinũ semꝑ aliquid molens: cor est humã¬
nũ assidue aliquid cogitans ħ deue unucuiq bo¬
minũ seruand̾ tradidit inbens ut ĩeo uoluateos
ut frum̃tũ. alii ut ordeñ. alii ut auenast᷑ puri appe
ut frum̃tũ sũt quos aĩa replitat eũ ĩ ꝯtemplone

Expanded text:
 qui si quando illud vacuum invenerit, aut arenam ibi statim projicit quae illud dissipat, aut picem quae conglutinat, aut aliquid quod foedat, aut paleam quae tantum illud occupat. Servus igitur ille si molendinum suum bene custodierit, dominique sui tantum annonam in eo moluerit, munda ex eo farina egreditur juxta genus annonae quae intus molitur. Ex eodem autem quod moluerit, et domino suo servit, sibique ipsi victum acquirit. Si vero inimicum suum violare molendinum suum permiserit, mala ex eo farina procedit, quia mala est annona quam molit. Haec autem farina, et vehementer displicet domino illi, nec servus ex ea sibi victum, sed famem conquirit. Hoc itaque molendinum semper aliquid molens, cor est humanum, assidue aliquid cogitans. Hoc Deus unicuique homini servandum tradidit, jubens ut in eo volvat illos ut frumentum, alii ut hordeum, alii ut avena sunt. Puri quippe ut frumentum sunt, quos anima replicat, cum in contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
tanis nec est respiciend̾. catulusuo mox reꝑcucien¬
dus. camis uo ĩmensus: urilit̾ obruendꝰ oilit̾ aut̃
si pectati suggestio animã pulsat qui ab amorep̾sen¬
tium tendit ad etͥna. mox eũ desetit si intencõnẽ
suam reniut furmit᷑ si aut̃ ad eam attendens ĩtere¬
cepit. ⁊ cogitando qĩ cami ĩcitandoreuolu̾it ⁊ ip̃a sepĩ
eum infestat qm̃ius nõ uuln̾et dũ est suggestio sola.
S si diuiciꝰ eam replicau̾it pond̾osus canis ĩ catulittrã¬
sit .i. sggestio ĩdelectacõem q̃ acͥe̾ instat. ⁊ insi citore¬
itiatur. aĩam iudn̾at. Quare mox ut ueuiro ceꝑit d
eam repellere aĩa sponsa x. cogitans qr magnaõig¬
nominia illi ut ĩoiꝰ ꝯspectu appareat fedata delectaci¬
one tã turpi. sisi eĩ tepułit delectacõem: catulus sit

Expanded text:
spiciendus, catulus vero mox repercutiendus, canis vero immensus viriliter obruendus. Similiter autem si peccati suggestio animum pulsat, qui ab amore praesentium tendit ad aeterna, mox eum deserit, si intentionem suam tenuerit firmiter. Si autem ad eam attendens in se receperit, et cogitando quasi eam incitando revolverit, et ipsa saepius eum infestat, quamvis non vulneret, dum est suggestio sola. Sed si diutius eam replicaverit, ponderosus canis in catulum transit, id est suggestio in delectationem, quae acriter instat. et nisi cito rejiciatur, animam vulnerat. Quare mox ut venire coeperit, debet eam repellere anima sponsa Christi, cogitans quia magna est ignominia illi ut in ejus conspectu appareat foedata delectatione tam turpi. Nisi eam repulerit delectationem, catulus transit
Abbreviated transcription (Latin):
uenite õs qui laboratis ⁊ onati estis. ⁊ ego reficiã uõs
Qui gͥ uenire uolu̾it depculdubio quodã modo
aduitor erit. Uñ apꝰ. d̾i ad iutores sumꝰ.d̾i edifica¬
tõ estis. In bonitate gͦ quicũꝙ stet̾it. nõ solũ sibis¬
omini creature util erit. s ĩ ip̃isuo ⁊ oĩ ꝯditoꝵ¬

Expanded text:
omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Qui ergo venire voluerit, Dei procul dubio quodammodo adjutor erit. Unde Apostolus: Dei adjutores sumus, Dei aedificatio estis . In bonitate ergo quicunque steterit, non solum sibi eomni creaturae utilis erit, sed etiam ipsi suo et o
Abbreviated transcription (Latin):
alia uelut ꝓsolidatis militantes. Illa etenĩ incra
qͣĩ t̾ras tenentes ei obedunt. q̃ ꝓ se ipĩs ĩ homĩb
ꝯsistunt ut adutt̾iũ. Qui enĩ adult̾at hec ea sołtĩ
facit de cã: ꝙ eum ip̃m uiciũ delectat. Mau̾o ser¬
uiunt ei uelut militãtes ꝓ solidatis q̃ sũt ĩ hoie

Expanded text:
alia velut pro solidatis militantes. Illa etenim vitia quasi terras tenentes, ei obediunt, quae pro seipsis in hominibus consistunt, ut adulterium. Qui enim adulteratur, hoc ea solum facit de causa, quia eum vitium ipsum delectat. Illa vero serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
pectatores effecti ⁊ ĩ aĩa mortui. postqmͣ alios per¬
catores genuerũt. ⁊ ip̃i carno mortui sũt. hoĩet
tũ oandem uolũtatẽ p̾cet̾it diligunt. ⁊ eam ĩmis¬
cont õib pene q̃ agunt. Nicħ itaq illis dementĩ

Expanded text:
peccatores effecti, et in anima mortui, postquam alios pecpeccatores effecti, et in anima mortui, postquam alios peccatores genuerunt, et ipsi carne mortui sunt. Homines tamen eamdem voluntatem prae caeteris diligunt, et eam immiscent omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯminans qr si ea ꝯmed̾ent. leꝓsi effecti ꝓculdubio
int̾irent. At illi ꝓceptis eiꝰ obedire noluerũt. s ex
eadem ħba ꝯmederist. Uñ ⁊ leꝓsi effecti. lepsos quo
mortui sunt. Qitoꝵ fulii licec patres suos agnone¬
rint. ħbi illa infirmatos fuisse ⁊ mortuos. seq ip̃ot
lepra ꝑcussos ⁊ morituros. eandem tũ ħ̾bant suꝑ
om̃s alias diligũt indeq cibos suos uniu̾̾sos ꝯd̾unt.
mne quo surgentes ex eadem qͣt ꝓmedicam̃toat¬
cipiunt: s ⁊ sõpnũ sero capturi silit̾ facunt. hic
gͥ qmͣ sint dem̃tes. oĩ qui audit a du̾t̾e pot. Q nec
miinꝰ dementãtur qui ꝓpa uolũtate utunt. pp̃a ⁊eĩ¬
est ħbidia ᷝͥ uene nosa suggestione uenenata. et
omnib ea utentib pestifera. hanc deus qui nr̃ir
pie medet᷑ pĩtis pͥmis humam gn̾is ꝑentib int̾dyẽ
cũ eos ꝯmede̾ ponĩ sħmortis ꝯminacõne ꝓhibuit.
qui qr p̾ceptũ eius transg̾ssi ex eo ꝯmederũt. mox

Expanded text:
cti procul dubio interirent. At illi praeceptis ejus obedire noluerunt, sed ex eadem herba comederunt; unde et leprosi effecti, leprosos quoque mortui sunt. Quorum filii, licet patres suos agnoverint herba illa infirmatos fuisse et mortuos, seque ipsos lepra percussos et mortuos, eamdem tamen herbam super omnes alias diligunt, indeque cibos universos suos condiunt. Mane quoque surgentes ex eadem quasi pro medicamento accipiunt, sed et somnum sero capturi, similiter faciunt. Hi igitur quam sint dementes, omnis qui audit, advertere potest. Sed nec minus dementantur, qui paboli, venenosa suggestione venenata, et omnibus ea utentibus pestifera. Hanc Deus, qui nostris pie medetur peccatis, primis humani generis parentibus interdixit, cum eos comedere pomum sub mortis comminatione prohibuit. Qui quia praeceptum ejus transgressi ex eo comederunt, mox
Abbreviated transcription (Latin):
tres st̃ fons. ruiꝰ: lacꝰ. Discernamꝰ itaq int̾ fontẽ ⁊ riuũ. ⁊ lacũ
⁊ uideamꝰ ꝗͥd singła ħ cũ t̾a suit in una intelligant᷑ aqua. In
fonte qde de abysso ascendens aqͣ ebullit: in ruo de fonte de¬
scendens fluit. in lacu colligit᷑ ⁊ manet. ꝑ fontẽ gͦ intelligi¬
t̃ aq̃ de abysso ebulliens: ꝑ ruũ qr de fonte fluit ꝑ lacũ ꝙ si¬
mul ibi coadunat᷑. Uidemꝰ aut̃ qr riuꝰ ñ ÷ de ħ uude aqͣ fons
unde differt̃ fons ⁊ ruiꝰ: s de ħ in qͦ unũ st̃ lacꝰ existit. Sig

Expanded text:
 fons, rivus et lacus. Discernamus itaque inter fontem, rivum et lacum; et videamus quid singula haec, cum tria sint, in una intelligantur aqua. In fonte quidem aqua de abysso ascendens ebullit; in rivo de fonte descendens fluit; in lacu colligitur et manet. Per fontem ergo intelligitur aqua de abysso ebuliens; per rivum, quia de fonte fluit; per lacum, quia simul ibi coadunatur. Videmus autem quia rivus non est de hoc unde aqua fons unde differunt fons et rivus; sed de hoc in quo unum sunt, lacus existit. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
angłia nobcũ uenerant᷑. ⁊ in aliis de t̾no ⁊ uno dec
ñ recipiunt rationabilit̃ duci posst̃. Qũauis gͥ multi sint qͥ ħ¬
tũ ꝓ debito ueritatis amore. tũ ꝓ eoꝵ caritate ⁊ religiosa uoluntate
stulant agg̾diar: ⁊ grecoꝵ fide atq his ꝗ̃ credt̃ indubitant᷑ ⁊ c̃fiten¬
tur. ꝓ certissimis argam̃tis ad ꝓbandũ qd̾ ñ creat utar. Cred̾t qͥdẽ

Expanded text:
angelia nobiscum venerantur, et in aliis de trino et uno Deo non recipiunt, ratum pro debito veritatis amore, tum pro eorum charitate et religiosa voluntate stulant aggrediar; et Graecorum fide atque his, quae credunt indubitanter et confitentur, pro certissimis argumentis ad proband
Abbreviated transcription (Latin):
qr nꝰꝗͣ illã negat. nec aliqͥd dic̃ qd̾ repugnet. ñ eẽ negandã. Dicimꝰ
etiã qͥa satis illã affirmat. cũ ilła asserit unde ꝓbat᷑:. & nullomͦ aliqͥd
istit nascendo & sp̃s sc̃s ꝓcedendõ. hac qͦq causa qͥa scilicet sp̃s sc̃s est de
filio eos de iuicẽ nͣ posse dici: & ꝓpt̾ hoc solũ filiũ ñ posse eẽ de sp̃u scõ.

Expanded text:
quia nusquam illam negat, nec aliquid dicit quod repugnet, non esse negandam. Dicimus quia nusquam illam negat, nec aliquid dicit quod repugnet, non esse negandam. Dicimus etiam quia satis illam affirmat, cum illa asserit, unde probatur; et nullo modo aliquid itus sanctus procedendo; hac quoque causa, quia scilicet Spiritus sanctus est de Filio, eos de invicem non posse dici, et propter hoc solum, Filium non posse esse de Spiritu sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ cũ grecis tenemꝰ : aut ñ c̃sequent̃ ẽdusimꝰ. qd̾ ostendi neqͥt. Qua¬
re si uerũ ñ ÷: fides xp̃iana destruit᷑. Palã &̾ ẽ intelligenti si fal¬
seqͥt᷑ qr filii sp̃s : sic̃ patͥs. ⁊ mittit᷑ & dat᷑ a filio sic̃ a patre: que di¬
uina docet auctoritas. ⁊ nulla penitꝰ seqͥt᷑ falsitas. Cũ autͣ. ꝓcessio
sp̃s sc̃i de filio negata. tantã inducat falsitatẽ. ut illa ex qͥb eã c̃¬
seqͥ monstrauimꝰ destruat contͣ fide.xp̃ianã. nee ullã generet ue¬
ritatẽ ⁊ asserta tantã ꝓbet ueritatẽ sic̃ ostendimꝰ. nec aliꝗ̾ ullatenꝰ secũ
trahat falsitatem: cogitet cor rationale q̃ ratione illã excludat a
fide xp̃iana. Deniq si error ẽ hanc crede de filio sp̃s scĩ ꝓcessionẽ.
negat. aut qd̾ illi repugnet aliqͦmͦ ꝓnunciat. Si gͦ oppomt᷑ ꝙr
nꝰꝗͣ eã diuma ꝓfert auctoritas. iđo ñ ẽẽ dicendã. dicat᷑ similit᷑

Expanded text:
quam cum Graecis tenemus; aut non consequenter conclusimus; quod ostendi nequit. Quare si verum non est, fides Christiana destruitur. Palam etiam est intelligenti, si falsequitur quia Filii spiritus est sicut Patris, et mittitur et datur a Filio sicut a Patre; quod divina docet auctoritas, et nulla penitus sequitur falsitas. Cum autem processio Spiritus sancti a Filio negata tantam inducat falsitatem, ut illa ex quibus eam consequi monstravimus, destruat contra fidem Christianam, nec ullam generet veritatem, et asserta tantam probet veritatem, sicut ostendimus, nec aliquam ullatenus secum trahat falsitatem, cogitet cor rationale qua ratione illam excludat a fide Christiana. Denique si error est hanc credere de Filio Spiritus sancti procesnegat, aut quod ille repugnet aliquo modo pronuntiat. Si ergo opponiturert divina auctoritas, ideo non esse dicendam. Dicatur similiter,
Abbreviated transcription (Latin):
de patre. ñ intelligimꝰ aliũ dm de alio do. s eunde ipsũ dm
de eode ipsod̾o : quauis dicamꝰ aliũ de alio filiũ scilicet d̾ patre.
Sic̃ enĩ supͣdictũ÷ quẽ admodũ d̾s scđm nom̃ significans uni¬
tatẽ. nullã recipit diu̾sitatẽ: ita scdm nomina significantia
dm eẽ de d̾o. necessario admittit pluralitatẽ. Si gͦ đr qd̃¬

Expanded text:
alium intelligimus Deum de Deo alio; sed eumdem ipsum Deum de eodem ipso Deo, quamvis dicamus alium de alio, Filium scilicet de Patre. Sicut enim supra dictum est, quemadmodum Deus, secundum nomen significans unitatem, nullam recipit diversitatem; ita secundum nomina significantia Deum esse de Deo, necessario admittit pluralitatem. Si ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
ob aluid. nͥ qr ex ipso ÷. Post resurrectionẽ legimꝰ. qr insufflauit
insufflatio.: Scimꝰ enĩ qr flatꝰ ille qͥ de ore eiꝰ teͣ. ꝓcessit. ñ erat
sp̃s̃ sc̃s. N gͦ credimꝰ illã insufflationẽ sine aliqͦ mysterio factã
eẽ. Qͥd gͥ hic rectiꝰ intelligi pot̾ aut aptiꝰ: ꝗͣ ħ id̾o illũ fecisse. ut
flatũ ꝑ que uob spm scm̃ sic̃ sensibilibꝰ sensibilia significari qͥ¬
unt significo de intimo cordis mei. ⁊ de ꝑsona mea ꝓced̾ẽ: itascito¬
te sp̃m scm̃ qu̾e uob̾ ꝑħc flatũ significo de fecreto ditatis mee.:
de.mea ꝑsona ꝓcede. Unã enĩ ꝑsonã u̾bi ⁊ hõis. ⁊ in ea duas nat᷑as
diuinã scilieet ⁊ humanã: credimꝰ ⁊ cͣfitem᷑. S dicent forsitan. Flatꝰ
utiq ille ñ erat de substantia humana. ⁊ tam̃ qͣsi suũ illũ emittebat.

Expanded text:
 in apostolos. Post Resurrectionem legimus quia insufflavit insufflatio? Scimus enim quia flatus ille, qui de ore ejus tunc processit, non erats. Non ergo credimus illam insufflationem sine aliquo mysterio factam esse. Quid igitur rectius hic intelligi potest, aut aptius, quam hoc ideo illum fecisse ut tum sanctum, sicut sensibilibus insensibilia significari queunt, significo de intimo corporis mei et de persona mea procedere; ita scitc flatum significo, de secreto deitatis meae et de mea persona procedere. Unam enim personam Verbi et hominis, et in ea duas naturas, divinam scilicet et humanam, credimus et confitemur. Sed dicent forsitan: Flatus utique ille non erat de substantia humana, et tamen quasi suum illum emittebat.
Abbreviated transcription (Latin):
illis q̃ antu̾sa credit ȩccłia c̃tineri. ⁊ ex his seqͥ sp̃m scm̃ de
filio ꝓcedẽ: ne forte ħ credẽ dubitarent. Qđ ꝙͣ. necessariũ fuerit: ꝑ illosqͥ
asseruit latinitas qd̾ credendũ ⁊ c̃fitendũ ẽẽ cognoscebat. Scimꝰ
enĩ qd̃ ñ oĩa quȩ crede & cͣfiteri debeniꝰ ibi dicta st̃: nec illi qͥ sym¬
bolũ illud dictauert̃. uoluer̃ fide. xp̃ianã ẽteutã eẽ ea tantũmͦ cre¬
ad infernũ descendisse: qd̃ tam̃ parit᷑ ⁊ nos & greci credimꝰ. Si aut̃
dicunt uullomͦ debuisse corrũpi symbolũ tanta aueboritate taxa¬
tũ: nos ñ iudicamꝰ ẽẽ corruptionẽ: uͥ nichil addimꝰ. qd̃ his quȩ dicꝰ¬
ta stͣ adu̾setur. Et quãuis defendere possimꝰ hanc adiectionẽ ñ
ẽẽ corruptionẽ:. si qͥs tam̃ ħ c̃tentiose uoluerit assere̾: respondemꝰ
nos illud ñ corrupisse. s aliud nouũ edidisse. Illud enĩ scđm ꝓpͥctatẽ
greci dictaminis translatũ cũ illis integrũ seruamꝰ ⁊ ueneramꝰ:

Expanded text:
e Filio procedere; ne forte hoc credere dubitarent. Quod quam necessarium fuerit, per illos qui asseruit Latinitas, quod credendum et confitendum esse cognoscebat. Scimus enim quod non omnia, quae credere et confiteri debemus, ibi dicta sunt; nec illi qui Symbolum illud dictaad infernum descendisse; quod tamen pariter et nos et Graeci credimus. Si autem dicunt nullo modo debuisse corrumpi Symbolum tanta auctoritate taxatum, nos non judicamus esse corruptionem, ubi nihil addimus quod his, quae ibi dicta sunt, adversetur. Et quamvis defendere possemus hanc adjectionem non esse corruptionem, si quis tamen hoc contentiose voluerit asserere, respondemus nos illud non corrupisse, sed aliud novum edidisse: illud enim secundum proprietatem Graeci dictaminis translatum, cum illis integrum servamus et veneramur;
Abbreviated transcription (Latin):
mͣtiri. si subaudit᷑ si uellet. Et qm̃ m̃tiri ñ potuit nolens. nec po¬
tuit uelle m̃tiri: ñ minꝰ dici pot̾ neqͥuisse m̃tiri. Sic itaꝙ potuit.
n ñ potuit m̃tiri.B. Nẽ redeamꝰ ad inuestigandũ de illo quasi ñ¬
đu sit : sic̃ incȩpimꝰ. Dico gͥ. Sipeccare ñ poterit. qr sic̃ dicis ñ
poterit uelle. ex necessitate seruabit iusticiã. Quare ñ ex lib̾¬
tate arbitrii ustꝰ erit. Quȩ gͥ gr̃a illi ꝓ iusticia sua debebit᷑. :
Solemꝰ nãq dice̾ đm idcirco fecisse angłm ⁊ hominẽ tales qͥ pecca¬
re possent. qͣtenꝰ cũ possent deserẽ iusticiã. ⁊ ex lib̾tate seruareit

Expanded text:
mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut incoepimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitate servabit justitiam: quare non ex libertate arbitrii justus erit. Quae igitur gratia illi pro justitia sua debebitur? Solemus namque dicere Deum idcirco fecisse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam, et ex libertate arbit
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ubo q̃stio ÷ int̾ nos : ꝗͣ uos asseritis eẽ de filio: ⁊ nos negamꝰ.
Eece enĩ uidetis riuũ de fonte ꝓeedẽ : quasi de originali pͥnci¬
pio. Lacꝰ aut̃ ñ ꝓcedit. s colligit᷑ de riuo: quãuis habeat eẽ
in lacũ colligit᷑: ⁊pͥus ÷ lacꝰ de fonte ꝗͦ de riuo: ⁊ ido: de fon¬
te ꝑ ruiu: ñ de riuo ꝑ fontẽ. Uerũ cũ filiꝰ nascens de patre ñ
exeat ext̾ patrẽ.s in ipso manens. nec loco. nec tp̃r. nec essen

Expanded text:
stio est inter nos, quam vos asseritis esse de Filio, et nos negamus: ecce enim videtis rivum de fonte procedere, quasi de originali principio; lacus autem non procedit, sed colligitur de rivo, quamvis habeat esse in lacum colligitur, et prius est lacus de fonte quam de rivo: et ideo est de fonte per rivum, non de rivo per fontem. Verum cum Filius nascens de Patre non exeat extra Patrem; sed in ipso manens, nec loco, nec tempore, nec ess
Abbreviated transcription (Latin):
et qd̃ annunciabit uob: Cũ dixit quȩcũq audĩet loquet᷑
ñ det̾minauit a qͦ audiet: cũ uͦ ait de meoaccipiet: ne qͥs
soli patͥ attͥbuat. qd̾ ab alio audit. aꝑte se ẽẽ. a qͥ sic̃ a patre sci¬
entiã siue essentiã accipiat demnotistrat. Sicͣ enĩ cũ dr ñ loque¬
t᷑ a sem& ipso s quȩcũq audiet loquet᷑ ⁊ annunciabit uob̾. sig¬
nificat᷑ ab eo ẽẽ ⁊ ꝓcede a qͦ audit : ita cũ ꝓfert filiꝰ de meo
accipiet ⁊ annunciabit uob. palã ostendit euͣ de suo ħ ÷ de
filiꝰ dic̃ de meo accipiet. ñ aliud ibi suu̾ significat. ꝗͣ suã essen¬

Expanded text:
annuntiabit vobis? Cum dixit: Quaecunque audiet, loquetur, non determinavit a quo audiet. Cum vero ait: De meo accipiet, ne quis soli Patri attribuat quod ab alio audit; aperte se esse, a quo sicut a Patre, scientiam sive essentiam accipiat, demonstrat. Sicut enim, cum dicitu a semetipso; sed quaecunque audiet, loquetur et annuntiabit vobis, significatur ab eo esse et procedere, a quo audit. Ita, cum profert Filius: De meo accipiet et annuntiabit vobis, palam ostendit eum de suo, hoc, de Filius dicit: De meo accipiet, non aliud ibi suum significat quam suam essen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ. mitti ł dari : ñ ẽ aliꝰ a patre. nec ꝓcedit a patre nͥ cũ mittit᷑ ꝑ
dat᷑ . qd̾ nemo puto intelligit. Semꝑ enĩ ÷ aliꝰ a patre sp̃s sõs ã¬
qd̃ accidat ei dari ł mitti. Nã cũ ipse sit ubiq n immutabilis. ac¬
cipienti qͥde accidit aliqͥd. qr circa illũ fit qd̃ pͥus ñ erat.⁊ abẽe po¬
sentit lucẽ: nec magis nec minꝰ ħt lux aliqͥd: ⁊ si depulsa cecitate
li ꝓcedẽ. ꝙͣ. dari ł mitti. Est gͦ patens. eũ ꝓcessionẽ hab̾e ee̾ ̾e pa¬
ẽẽ negandũ. si unaꝗ̃q in suo sensu intelligit᷑. De illa qͥppe ꝓcessioẽ
qua dat᷑ ł mittit᷑. ñ inẽgrue dñm sic dixisse intelligimꝰ. Sp̃s ubi
uult spirat. ⁊ uocẽ eiꝰ audis. ⁊ nescis unde ueniat aut qͦ uadat Sic
enĩ ħ potuisse dici uidet᷑. Nescis unde ꝓcedat. aut qͥ recedat. Cũ
occultũ uadit ⁊ recedit. De hac ꝓcessione pot̾ dici. ꝙ iđẽ ÷ illi

Expanded text:
 mitti vel dari; non est alius a Patre, nec procedit a Patre, nisi cum datur vel mittitur: quod nemo, puto, intelligit. Semper enim est alius a Patre Spiritus quod accidat ei dari, vel mitti. Nam cum ipse sit ubique et immutabilis, accipienti quidem accidit aliquid, quia circa illum fit quod prius non erat, et abesse posentit lucem, non magis nec minus habet aliquid lux; et si depulsa caecitate li procedere quam dari vel mitti. Est ergo patens eum per processionem habere esse de Paesse negandum, si unaquaeque in suo sensu intelligitur. De illa quippe processione, qua datur vel mittitur, non incongrue Dominum sic dixisse intelligimus: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, aut quo vadat . Sic enim hoc potuisse dici videtur: Nescis unde procedit, aut quo recedat. Cum occultum vadit, et recedit. De hac processione potest dici quia idem illi
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ ⁊ sp̃m sc̃m plures dos ẽe ÷ ⁊ alios ab inuice : S ħ nullatenꝰ adinitat
inuiolabilis simplicitas ditatis. ꝗͣ unũ solũ d̾m ẽẽ credimꝰ Sic repel¬
lit unitas essentiȩ di relatiuoꝵ ꝯseq̃ntiã. Considandũ ꝙͦ ÷ qͦmͦ re
lationũ pluralitas obuiet unitatis ꝯsequentiȩ: si pͥus posuerimꝰ ali¬
qua ex his in qͥb nulla obsistit oppositio. Dicimꝰ unũ dm. eẽ patrẽ

Expanded text:
um sanctum plures deos esse, et alios ab invicem? Sed hoc nullatenus admittit inviolabilis simplicitas Deitatis, quam unum solum Deum esse credimus. Sic repellit unitas essentiae Dei, relativorum consequentiam. Considerandum quoque elationum pluralitas obviet unitatis consequentiae; si prius posuerimus aliqua ex his, in quibus nulla obsistit oppositio. Dicimus unum Deum esse Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
de se ẽ : Ad qd̃ respondenđu. q sic̃ essentia di ualde diu̾sa ⁊ aliena ÷ a
do: longe alit᷑ intelligenda ẽ ista natiuitas. siue ꝓcessio. ꝙͣ cũ dicimꝰ ĩ
aliis rebꝰ aliqd nasci uł ꝓcedẽ. Ibi enĩ nichil aut nat᷑a aut tpr. aut
si omnino sufficiens: nec nascit᷑ ist ꝓcedit ibi aliqͥd qͣsi de ñ eẽ ꝓficien
cipio eiꝰ udicet: sic ñ pot̃ de hac natiuitate uł. ꝓcessione. neq ad si¬
militudinẽ creat᷑e sentire uł iudicare. S qmͣ & qd̃ nascit᷑ & qd̾ pcedit¬

Expanded text:
de se est? Ad quod respondendum quia sicut essentia Dei valde diversa et aliena est a do, longe aliter intelligenda est ista nativitas sive processio, quam cum dicimus in aliis rebus aliquid nasci vel procedesi omnino sufficiens; nec nascitur vel procedit ibi aliquid, quasi de non esse procipio ejus judicet; sic non potest de hac nativitate vel processione nec debet ad similitudinem creaturae sentire vel judicare. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
a seipso neqͥt eẽ : qm̃ nuilla ꝑsona a seipsa pot̾ existe̾. Quare si qͥs
negat eũ ẽẽ a filio. negare neqͥtͥ illũ a patre ẽẽ. Si qͥs aut̃ dicit
qr licet ñ habeat ẽẽ de patre. tam̃ ꝑ ꝓcessionẽ aliꝰ pot̾ ĩtelligi.
ad ħ qͦ respondendũ arbitror: ne possit aliqͥd in hae qͣstione nr̃e
obici assertioni. cui responsio nr̃a ñ obuiet. Nec miret᷑ aliqͥs me
tantũ in h immorari. qm̃ ñ paruȩ aueboritatis erat ille int̃ suos
t̃. tc̃ tantũ ꝓcedat a patre : aut ħ ẽẽ ꝓcede. qd̃ ÷ ẽẽ de patre. Ssi

Expanded text:
a seipso nequit esse, quoniam nulla persona a seipsa potest existere. Quare si quis eum negat esse a Filio, negare nequit illum a Patre esse. Si quis autem dicit quia licet non habeat esse de Patre; tamen per processionem alius potest intelligi. Ad hoc quoque respondendum arbitror, ne possit aliquid in hac quaestione nostrae objici assertioni, cui nostra responsio non obviet: nec miretur aliquis me tantum in hoc immorari, quoniam non parvae auctoritatis erat ille inter suos, ter, tunc tantum procedat a Patre, aut hoc esse procedere, quod est de Patre; sed si
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ qͦ mittet: sic̃ cũ dic̾ quẽ ego mittã a patre. ñ÷ alius. nͥ qũe ego
que ego mittã a patre: qͦmͦ intelligendũ÷: Utiq a qͦ eũ mittit si¬
liꝰ. ab eo mittit᷑. Oitit aut̃ eũ a patre. G a patre mittit᷑. S ille
mittit a qͦ mittit᷑. Pat̃ itaq mittẽ intelligit᷑. eũ filiꝰ dic̃ ego mitta
a patre Qd gͦ ÷ ego mittã a patre. nͥ ego mittã tãꝗͣ si mittat pat᷑.
ut una eadeq sit missio mea ⁊ patͥs.oͦ Cũ itaq filiꝰ tanta diltgen¬
tia ostendat unã ẽẽ missionẽ patͥs ⁊ suã. ut nec pat̾ mittat i

Expanded text:
 Quem ego mittam a Patre, non est aliud quam ego Quem ego mittam vobis a Patre, quomodo intelligendum est? Utique a quo eum mittit Filius, ab eo mittitur. Mittit autem eum a Patre: ergo a Patre mittitur. Sed ille mittit a quo mittitur: Pater itaque mittere intelligitur, cum Filius dicit: Ego mittam a Patre. Quid est ergo, Ego mittam a Patre, nisi, Ego mittam tanquam si Pater mittat, ut una et eadem sit missio mea et Patris? Cum itaque Filius tanta diligentia ostendat unam esse missionem Patris et suam; ut nec Pater mittat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tas q̃ sedt̃. relationẽ transeat ad ea in qͥb p̃dicte simplicitas sonat
unitatis: nec unitas cohibeat pluralitatẽ. uͥ eade relatio signi¬
ficat᷑: quatinꝰ necunitas amittat aliqñ suũ ꝯsequens. uͦ ñ obuat aliqͣ rela¬
tionis oppositio: nec relatio ꝑdat qd̾ siũ ÷: nͥ obsistit unitas inseꝑabilis
Qã si ꝑ exempla ẽsidemꝰ. clariꝰ apparebit. Eualit̃ qͥdẽ unitatis simplicitasᷤ
a se excluaat pluralitatẽ. q̃ ÷ in relatuoꝵ nominũ significatione.: faci¬
le ÷ cognosc̾e. Confitem̃ enĩ qr pat̾ ñ ÷ filiꝰ aut sp̃s sẽs. nec filiꝰ pat̾ aut

Expanded text:
tas quae sequitur relationem transeat ad ea in quibus praedictae simplicitas sonat unitatis; nec unitas cohibeat pluralitatem, ubi eadem relatio significatur; quatenus nec unitas amittat aliquando suam consequentiam, ubi non obviat aliqua relationis oppositio; nec relatio perdat quod suum est, nisi ubi obsistit unitas inseparabilis. Quod si per exempla consideremus, clarius apparebit qualiter quidem unitatis simplicitas a se excludat pluralitatem, quae est in relativorum nominum significatione, facile est cognoscere: confitemur enim
Abbreviated transcription (Latin):
Constat inexpugnabili ratione spm̃ scm̃ eẽ de filio sicuti ẽ de patre
uec tam̃ eẽ qͣsi de duob diu̾sis. s qͥsi de uno. Ex eo enĩ qd̃ pat̾ et
ꝗͣ de filio. nec de filio ꝗͣ. de patre: nec maior nec minor ⁊ exis¬
tens de patre ꝗͣ existens de filio: nec magis nec minꝰẽ de uno
ꝗͣ de altero. Nã si pͥus aut post. uł maior aut minor. aut ma¬
gis aut minꝰ de uno eẽt ꝗͣ de alt̾o: ex necessitate sequeret᷑

Expanded text:
ne Spiritum sanctum esse de Filio, sicuti est de Patre; nec tamen esse quasi de duobus diversis, sed quasi de uno. Ex eo enim, quod Pater e Filio; nec de Filio, quam de Patre; nec major nec minor est existens de Patre, quam existens de Filio; nec magis nec minus est de uno, quam de altero. Nam si prius aut post, vel major vel minor, aut magis aut minus de uno esset quam de altero, ex necessitate sequeretur