comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne forte singła ꝓsequendo fastidium tibi faciam. nisi prius natiuita¬
tẽ xp̃i. pͣdicationem. passionem. resurrectionem. ascensionem. ⁊ c̃. qͣ ĩ carne
⁊ ꝑ carnem gessit aguoueris. ueterũ figurarũ misteria penet᷑re ñ ualebis.
e ordine narrationis illud maxime hoc loco ꝯsid̾andũ ÷.
ꝙ diuint pagine textus. nec naturalem semꝑ nec ꝯtinuum lo¬
cum aliqua enumerauerit. subito ad suꝑiora quasi sub sequentia uarranᷤᷤ
sermo recurrat. Sepe ⁊ ea que longo distant interuallo mox sibi succe.¬
dentia conectit. ut iudeatur nullum disiuncxisse spatium temporis illa
que non discernit ullo inter uallo sermonis.

Expanded text:
 ne forte singula prosequendo fastidium tibi faciam, nisi prius nativitatem Christi, praedicationem, passionem, resurrectionem atque ascensionem; et caetera, quae in carne e ordine narrationis illud maxime hoc loco considerandum est, quod divinae paginae textus, nec naturalem semper, nec continuum locum aliqua enumeraverit, subito ad superiora quasi subsequentia narrationis sermo recurrat. Saepe etiam ea quae longo distant intervallo, quasi mox sibi succedentia connectat, ut videantur nullum disjunxisse temporis spatium, illa quae discernit nullum in
Abbreviated transcription (Latin):
eam magis rerum ꝙͣ. uocum significatio ꝑtinere uidetur. In illa n. na¬
domim loquitur. om̃is natura hominem docet. om̃is natura racionem pa¬
rit. ⁊ nichil in uniuersitate infecundum ÷.
hẏstoria ordinem sequitur temporis ad allegoriam magis ꝑtinet or¬
do cognitiois qr sicut supradictum ÷ doctrina semꝑ nͣ ab obscuris. s ab aꝑtis
ead̾ ui̾tas figuris obumbrata occultae pͣnuntiatur. Ead̾ utrobiq u̾i̾tas. s ibi
occulta. hic manifesta. ibi ꝓmissa. hic exhibita. dudistis cum legeretur in apo¬
chalipsin qr signatus erat lib̾. ⁊ nemo inueniri potãt qui soluer&. signacła
eus. nisi leo de tribu uida. Signata erat lex. signate erant ꝓphetie. qi occulte
isse iudetur qui dixit. Et ce uirgo ꝯoipiet ⁊ pariet filiũ ⁊ uocaibis nom̃ eiꝰ emina

Expanded text:
eam magis rerum quam vocum significatio pertinere videtur. In illa enim naDeum loquitur. Omnis natura hominem docet. Omnis natura rationem parit, et nihil in universitate infecundum estHistoria ordinem temporis sequitur, ad allegoriam magis pertinet ordo cognitionis; quia, sicut supra dictum est, doctrina semper non ab obscuris, sed apertis, eadem veritas figuris adumbrata occulte praenuntiatur. Eadem utrobique veritas, sed ibi occulta, hic manifesta; ibi promissa, hic exhibita. Audisti cum legeretur in Apocalypsi, quia signatus est liber; et nemo inveniri poterat, qui solveret signacula ejus, nisi leo de tribu Juda . Signata erat lex, signatae erant prophetiae; quia occulte isse videtur, qui dixit: Ecce virgo concipiet, et pariet filium; et vocabitur nomen ejus Emma
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ enumerata sutͣ supra. facere debes. Uides multos scͥpturas legentes. qr funda¬
mentũ ui̾tatis non hnͣt: in errores uarios labi. ⁊ tociens fere mutare sententiã
qua intus firmati sunt. quaslibet scͥpturas ad ꝯgruas int̾pretacioes flectere
nouerunt.⁊ ꝙ a fide sana discordet. aut quid ꝯueniat iudicare. In erechiele
legis ꝙ rote aĩalia secuntur non aĩalia rotas. Cum ambularent inquit aia̾lia.
ambulabant parit᷑ ⁊ rote. iuxta ea. Et cũ eleuarentur animalia de tͣra. eleua¬
quocumq ibat spͣs. illuc eunte spũ ⁊ rote pariter eleuabant᷑ sequentes eũ.

Expanded text:
tibi enumerata sunt supra, facere debes. Vides multos Scripturas legentes, quia fundatibi enumerata sunt supra, facere debes. Vides multos Scripturas legentes, quia fundamentum veritatis non habent, in errores varios labi, et toties fere mutare sententias, agnitionem, qua intus firmati sunt quaslibet Scripturas ad congruas interpretationes flectere noverunt, et quid a sana fide discordet, aut quid conveniat judicare. In Ezechiele legis, quod rotae animalia sequuntur, non animalia rotas: Cum ambularent, inquit, animalia, ambulabant pariter et rotae juxta ea. Et cum elevarentur animalia de terra, elevaquocumque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter elevabantur, sequentes eum.
Abbreviated transcription (Latin):
iam multi de illo libri facti sunt. multe sententie date difficiles ad intelli¬
gendum. ⁊ ꝓplexe ad soluendum. Longum tibi ⁊ honerosum ÷ adhuc om̃s ꝓseqͥ
cũ multa fortassis inuenias in quib magͣ turberis qͣ. edificeris. Noli insła¬
re sic numꝗͣ uenies ad fine̾. disce prius breuit᷑. ⁊ dilucide ꝙ tendum sit de
fide tͥnitatis. qͥd sane ꝓfiteri ⁊ ueraciter cred̾e debeas. Cum aut̃ postea le¬
g̾e ceꝑis libros. ⁊ multa obscura. ⁊ multa aꝑta. multa ambigua scripta ĩue¬
sunt. ita interpͥtare ut non discordent. Que uero sunt obscura resera sipo¬
tes. ꝙ si ad intellectum earum penetrare non uales. transi ne dum pͣsumere
conaris ꝙ non sufficis ꝑiculum erroris incurras. Noli ea ꝯtempnẽ s potiꝰ
cͣmento altaris. Sic de sac̾mento baptismatis. ꝯfirmatiõi̾s. ꝯugii. ⁊ om̃ib que

Expanded text:
; multi jam de illo libri facti sunt, multae datae sententiae difficiles ad intelli; multi jam de illo libri facti sunt, multae datae sententiae difficiles ad intelligendum, et perplexae ad solvendum. Longum tibi et onerosum est adhuc omnes prosequi, cum multa fortassis invenias, in quibus magis turberis quam aedificeris. Noli instare; sic nunquam ad finem venies. Disce prius breviter et dilucide, quid tenendum sit de fide trinitatis; quid sane profiteri et veraciter credere debeas. Cum autem postea legere coeperis libros, et multa obscure, et multa aperte, multa ambigue scripta invesunt, ita interpretare ut non discordent, quae vero sunt obscura, resera si potes. Quod si ad intellectum eorum penetrare non vales, transi: ne dum praesumere conaris, quod non sufficis, periculum erroris incurras. Noli ea contemnere, sed pocramento altaris; sic de sacramento baptismatis, confirmationis, conjugii, et omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
quadros in ordinem collocas. ⁊ circiumgirans quedam futuroꝵ muroꝵ uesti¬
gia figis. Linea ꝓtensa recte fidei trames ÷. ipse spalis oꝑis bases quedã fidei
principia sunt quib initiaris. Pebet siquidem prudens lector eurare uͥ an¬
tequã spatiosa libroꝵ uolumina ꝓsequatur. sic de singulis qur magis ad ꝓpo¬
situm suum ⁊ ꝑfessionem uere fidei ꝑtinent insłructus sit ut quecumq
posł modum inuenerit tute suꝑedificare possit. Uixi. in tanto libroꝵ pe¬
lago ⁊ multiplicib sententiarum amfractib que ⁊ nuo ⁊ obscuritate aimum
legentis sepe ꝯfundunt. aliqͥd in unũ collig̾e̾ poterit qui prus suminatĩ ĩ uno¬
qͦ ut ita dicam gn̾e aliꝙ certum principium fide firma subnixum. ad qd̾
oucta referantur non agnouit. Tis ut doceam te qualit᷑ freri debeat᷑ bases
iste. Nespice adea que paulo ante tibi enumeraui. Est sac̃mentũ trinitatis¬

Expanded text:
quadros in ordinem collocas, et circumgyrans quaedam futurorum murorum vestiquadros in ordinem collocas, et circumgyrans quaedam futurorum murorum vestigia figis. Linea protensa rectae fidei trames est, ipsae spiritualis operis bases quaedam fidei sacramenta sunt, quibus initiaris. Debet siquidem prudens lector curare, ut antequam spatiosa librorum volumina prosequatur, sic de singulis quae magis ad propositum suum et professionem verae fidei pertinent, instructus sit, ut quaecunque postmodum invenerit, tuto superaedificare possit. Vix enim in tanto librorum pelago, et multiplicibus sententiarum anfractibus, quae et numero et obscuritate animum legentis confundunt, aliquid unum colligere poterit, qui prius summatim in unoquoque, ut ita dicam genere, aliquod certum principium firma fide subnixum, ad quod cuncta referantur, non agnovit. Vis ut doceam te qualiter fieri debeant bases istae? Respice ad ea quae paulo ante tibi enumeravi. Est sacramentum Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
io omne fecit creaturam uisibile᷑ ⁊ iniusibilem. Ecce scd̾s ordo. Rationali crea¬
ture lib̾m cdedit arbitruĩ. ⁊ grãm p̃parauit. ut mereri posset etͣnam beatitu¬
dinem. Peinde sponte labentes puniuit. ⁊ ꝑsistentes ut amplius labi ñ possit̾.
ꝯfirmauit qͣ origo peccati. qͥd peccatũ ⁊ qͥd sit sit pena peccati. Ecce t̃ciꝰ ordo. qͣ
sac̾menta primũ sub naturali lege adreꝑationẽ. hominis institu̾t. Ecce qͥr¬
tus ordo. Q subscͥpta lege:. Ecce quintꝰ ordo. Sacmentum incarnatiõis uerbi.
Ecce sextus ordo. Sac̾menta noui.t. Ecce septimꝰ ordo. Ipsius deniq resurrec¬
net sac̾menta. tot quasi ordinib ꝯstructa in altum extollitur. uis ⁊ ipsas ba¬
ses agnoscẽ: Bases ordinũ pͥncipia sunt sac̃mentoꝵ. Ecce ad lectionem uenis¬
ti spale fabricaturiis edificum. Iam hsstorie fundamenta in te locata sunt.
rertat nunc tibi ipsius fabrice bases fundare. Linũ tendis. ponis examussim

Expanded text:
ilem scilicet et invisibilem: ecce secundus ordo. Rationali creaturae liberum dedit arbitrium, et gratiam praeparavit, ut mereri posset aeternam beatitudinem; deinde sponte labentes punivit, et persistentes ut amplius labi non possint, confirmavit. Quae origo peccati, et quid sit peccatum, et quid sit poena peccati: ecce tertius ordo. Quae sacramenta primum sub naturali lege ad reparationem humani generis instituerit: ecce quartus ordo. Quae scripta sub lege: ecce quintus ordo. Sacramentum incarnationis Verbi: ecce sextus ordo. Sacramenta Novi Testamenti: ecce septimus ordo. Ipsius denique resurrecnet sacramenta, tot quasi ordinibus constructa in altum extollitur. Vis et ipsas bases agnoscere. Bases, ordinum, principia sunt sacramentorum. Ecce ad lectionem venisti, spirituale fabricaturus aedificium. Jam historiae fundamenta in te locata sunt, restat nunc tibi ipsius fabricae bases fundare. Linum tendis, ponis examussim,
Abbreviated transcription (Latin):
alsegoria quoq eius sacramenta credas. In moralitate quo ꝑfectionem ip.¬
sius imiteris. lege ergo ⁊ disce. qr in principio fecit deus celum  tebrã
lege qr in principio plantauit dr̃ ꝑadisum uoluptatus. in quo posuit soorrit¬
nem quem formauerat. łeccantem expulit. ⁊ im erumpnas huiꝰ scłi derecit.
lege qualit ab uno homine uniuersa humani generis ꝓpago descenderit.
Qualiter ceinde ptecantes uncda obruit. qualiter noe pus tuem er.s alis
suis in mediis aquis diuina elementia seruauit. qualter. de ide abt ahei
fidei signaculum suscepit. Post uero isrł in egiptum descendit. deinde eders
fiios stł de egipto in manu mͦysi ⁊ aaron. ꝑ mare rubrum eduixit. undeserto
paunt. legem dedit. in terram ꝓmissionis locaute. quaert seꝑe ꝓecem einiu

Expanded text:
allegoria quo ejus sacramenta credas, in moralitate quo perfectionem ipallegoria quo ejus sacramenta credas, in moralitate quo perfectionem ipsius imiteris. Lege ergo et disce quod in principio fecit Deus coelum et terram . Lege quod in principio plantavit paradisum voluptatis, in quo posuit hominem quem formaverat ; peccantem expulit, et in aerumnas hujus saeculi dejecit. Lege qualiter ab uno homine universa humani generis propago descendit, qualiter deinde peccantes unda diluvii obruit, qualiter Noe justum cum filiis suis in mediis aquis divina clementia servavit, qualiter deinde Abraham fidei signaculum suscepit, post vero Israel in Aegyptum descendit; quomodo deinde Deus filios Israel de Aegypto in manu Moysi et Aaron per mare Rubrum eduxit, in deserto pavit, legem dedit, in terra promissionis locavit, et caetera mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ neglegentiam aliqua pretereamins. aut ꝑ inportunam cdiligentiam a didad
ꝙ seriptura non ÷ uolenter transeamus.Si est ergo olector lacetibi ppgri¬
mus. Hic campus tui laboris uomere bene sulcatus. multiplicem tun eri¬
etum referet. Ordme cuncła gesta sunt. ordine incede. ꝑ embram uent¬
tur. ad corpus. figuram disce. ⁊ inuenies ueritatem. Nec hoc nunc dieo ut
prius ueteris .t. figuras labores euoluere: ⁊ mistica dicta eius seritertis.
quã ad euu̾gelii fluenta potancla accedas. S sicut iuides ꝙom̃is eilificatioi
fundamento carens. st abilis eẽ non potest: sic ÷ tꝰ in doctrina fu̾ndam̃tũ
hstorie pone. Peinde ꝑ significationem tipicam. in arcem fidei fabricam
mentis erige. Ad extremum uero ꝑ mortalitatis grãm qua łi ꝓulcher rimo
suꝑ ducto colore edificium pinge. Habes in his toriam quo facta mireens in

Expanded text:
per negligentiam aliqua praetereamus, aut per importunam diligentiam ad id, ad per negligentiam aliqua praetereamus, aut per importunam diligentiam ad id, ad quod scripta non sunt, violenter intorqueamus. Hoc ergo, o lector, quod tibi proponimus: hic campus tui laboris vomere bene sulcatus, multiplicem tibi fructum referet. Ordine cuncta gesta sunt; ordine incede, per umbram venitur ad corpus. Figuram disce, et invenies veritatem. Nec hoc nunc dico; ut prius Veteris Testamenti figuras labores evolvere, et mystica ejus dicta scruteris, quam ad Evangelii fluenta potanda accedas. Sed sicut vides, quod omnis aedificatio fundamento carens stabilis esse non potest; sic est etiam in doctrina. Fundamentumhistoriae pone; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erige; ad extremum ergo per mortalitatis gratiam quasi pulcherrimo superducto colore aedificium pinge. Habes in historia quo Dei facta mireris, in
Abbreviated transcription (Latin):
michi uideantur queris hos magis frequentandos ex istimo. Genesim. exodũ
iosue. librũ iudicum. ⁊ regum. ⁊ ꝑaliponenon. Noui testamenti primũ .iiiͬ.¬
euu̾głu. Deinde actus apostoloꝵ. Hii xi. magis ad historiam michi ꝑtinere
uidentur. exceptis his quos his touographos ꝓprie appellamus. Si tam̃ huuis
ẽẽ dicamus. non tm̃ rerum gestarũ narrationem s istam primam signi¬
ficationẽ cuinslibet narrationis que scd̾m ꝓprietatem u̾boꝵ exprimitur.
Scd̾a quam acceptionem om̃s utriusq testamenti libros eo ordine qͦ supra.
enumerati sunt ad hanc lectionem scd̃m litteralem sensum puto ꝑtinerer
⁊ fortasse nisi puerile uideretur in hoc loco aliqua de modo ꝯstruendi
p̃cepta interponerem. qi noui diuinam scripturam magis ceteris om̃ib
teram legi non possunt. que magis discretione. discernere: oporter:ne ual

Expanded text:
mihi videatur, quaeris; hos magis frequentandos existimo: Genesim, Exodum, mihi videatur, quaeris; hos magis frequentandos existimo: Genesim, Exodum, Josue, librum Judicum, et Regum, et Paralipomenon. Novi vero Testamenti primuelia, dehinc Actus apostolorum. Hi undecim magis ad historiam pertinere mihi videntur, exceptis his quos historiographos proprie appellamus. Si tamen hujus  « historiam » esse dicamus, « non tantum rerum gestarum narrationem; sed illam primam significationem cujuslibet narrationis, quae secundum proprietatem verborum exprimitur. » Secundum quam acceptionem omnes utriusque Testamenti libros eo ordine, quo supra enumerati sunt ad hanc lectionem secundum litteralem sensum pertinere puto. Et fortasse nisi puerile videretur, in hoc loco aliqua de modo construendi praecepta interponerem; quia novi divinam Scripturam magis caeteris omnibus teram legi non possunt, quae magna discretione discernere oportet, ne vel
Abbreviated transcription (Latin):
no magadam duce solebam. ut ⁊ uocum differentiam aure ꝑciꝑem. ⁊ animuͣ
p̃cipicium incidunt. Sicut in uirtutib ita in scientiis quidam gradus sũͣt.
S dicis multa inuenio in historiis que nullius ẽe uidentur utilitatis. Iua¬
re in huiusmodi occupabor: bent dicis. Multa siquid̾ in scripturis sunt. qͣ in
se ꝯsid̾ata nicħ expetendum habere uidentur. que tnͣ si aliis quib coherent cõ¬
ꝑaueris. ⁊ in toto suo ordine trucinare ceꝑis. necessaria pariter ⁊ ꝯpetentia ẽẽ
uidebis. Alia ꝑ se scienda sunt. alia autem quamuis pp se non uideantur nr̃o labo¬
re digna. qr tñ sine illis ipsa enucleate sciri non possunt. nullatenus debent
neg ligenter preteriri. Omĩa disce. uidebis postea nich e̾ẽ suꝑfluum. Cohortata
scientia iocunda non ÷. De libris aut qui ad hanc lectionem utiles sint. si quid

Expanded text:
no Magadan ducere solebam, ut et vocum differentiam aure perciperem, et animum no Magadan ducere solebam, ut et vocum differentiam aure perciperem, et animum re volunt, in praecipitium incidunt. Sicut in virtutibus ita in scientiis quidam gradus sunt, sed dicis: Multa invenio in historiis, quae nullius videntur esse utilitatis, quare in hujusmodi occupabor? Bene dicis. Multa siquidem sunt in Scripturis, quae in se considerata nihil expetendum habere videntur, quae tamen si aliis quibus cohaerent, comparaveris, et in toto suo trutinare coeperis, necessaria pariter, et competentia esse videbis. Alia propter se scienda sunt, alia autem quamvis non propter se videantur nostro labore digna, quia tamen sine ipsis illa enucleate sciri non possunt, nullatenus debent negligenter praeteriri. Omnia disce, videbis postea nihil esse superfluum. Coarctata scientia jucunda non est. De libris autem qui ad hanc lectionem utiles sunt, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝓendens. libere rerum naturam illum non posse ꝑsequi qui eorumdem
nomina adhuc ignorat. Quociens sophismatum meoꝵ que gr̃a breuitatis una
uł duab in pagma dictionib signaueram. a memet ipso cotidianũ ȩxegi debi.¬
tũ. ut iͣ sententiarũ. qͣstionum. ⁊ ꝓpsitionum. ⁊ oppositionũ. fere qͦs didicerã
n⁊ solutiones memoriter tenerem ⁊ nu̾m. Causas sepe in formã ⁊ dispositis ad
inuice̾ ꝯtrou̾siis. ꝙ rethoris. ꝙ oratoris. ꝙ sophiste officiũ e̾et diligent᷑ dis¬
tinxi. Calculos in nũm posui. ⁊ nigris carbonib pauimentũ depinxi. et
ipso ȩxemplo ocłis subiecto. que apligonii. que ortogonii. que oxigonii chisf¬
ferentia ẽẽt patent᷑ demonstraui. utrũ ne quadrariũ equilaterũ duob
in se lat̾ib multiplicatis enbadũ implent. ut robiq ꝓcurrente podismo di¬

Expanded text:
perpendens libere rerum naturam illum non posse prosequi, qui earumdem perpendens libere rerum naturam illum non posse prosequi, qui earumdem nomina adhuc ignoraret. Quoties sophismatum meorum, quae gratia brevitatis una vel duabus in pagina dictionibus signaveram, a memetipso quotidianum exegi debitum, ut etiam sententiarum, quaestionum et oppositionum omnium fere quas didiceram, et solutiones memoriter tenerem et numerum. Causas saepe informavi, et dispositiones ad invicem controversiis; quod rhetoris, quod oratoris, quod sophistae officium esset, diligenter distinxi. Calculos in numerum posui, et nigris pavimentum carbonibus depinxi; et ipso exemplo oculis subjecto, quae ampligonii, quae ortogonii, quae oxigonii differentia esset, patenter demonstravi; utrumne quadratum, aequilaterum duobus in se lateribus multiplicatis embadum impleret, utrobique procurrente podismo di
Abbreviated transcription (Latin):
p̃etens usq ad finem ꝙ gestum sit. ubi gestum sit. ⁊ a quib gestũ sit. dili¬
ꝑsona. Negotiũ. Tempus. Locus. Neq ego te ꝑfecte subtilem posse fieri puto
in allegoria nisi prius fundatus sis in historia. Noli ꝯtempnere: minimah.
Paulatim defluit qui minima ꝯtep̾nit. Si pͥmo alfabetum disce̾ ꝯtempsissẽ.
niuic int᷑ gͣmaticos tantum nomen non haberes. Scio quosdam ẽe qui
statim ut philosophari uolunt fabu̾las pseudo apłis relmquas auint. Iuq
scientia forme asini similis ÷. Nloli huiusmodi imitari. Parius imbutus tẽp¬
tabis grandia tutus. Ego tibi affirmare audeo nich me umquam ꝙ aderu¬
ditionem ꝑtineret ꝯtempsisse. s multa didicisse. que in aliis ioco. aut delira¬
mento similia uiderentir. Me memini dum adhuc scolaris essem elaboras¬
se. ut om̃iũ rerum oculis subiectoꝵ. aut in usu uenientiũ uocabula scirem

Expanded text:
petens, usque ad finem, quid gestum sit, a quibus gestum sit, et ubi gestum sit, dilipetens, usque ad finem, quid gestum sit, a quibus gestum sit, et ubi gestum sit, dilirequirenda sunt, persona, negotium, tempus et locus. Neque ego te perfecte subtilem posse fieri puto in allegoria, nisi prius fundatus fueris in historia. Noli contemnere minima haec. Paulatim deficiunt, qui minima contemnunt. Si primo alphabetum discere contempsisses, nunc inter grammaticos tantum nomen non haberes. Scio quosdam esse qui statim philosophari volunt, fabulas pseudoapostolis relinquendas aiunt. Quorum scientia formae asini similis est. Noli hujusmodi imitari. Parvis imbutus tentabis grandia tutus. Ego affirmare audeo nihil me unquam quod ad eruditionem pertineret contempsisse, sed multa saepe didicisse, quae aliis joco, aut deliramento, similia viderentur. Memini me dum adhuc scholasticus essem elaborasse, ut omnium rerum oculis subjectarum, aut in usum venientium vocabula scirem,
Abbreviated transcription (Latin):
inspexeris. facile tibi iter legendi patebit. In hoꝵ uͦ ꝯsid̾atione nec
omia tuo ingenio. neq reliqua ꝑ meam diligentiam satis tibi fieri ꝓmit¬
to. s sic quedam breuiter pͣlibando transcurram. ut ⁊ posita aliquã quib
erudiaris. ⁊ aliqua pretermissa quib ex̾cearis inuenias. Ordinem legen¬
di supra quadrifarium esse ꝯmemoraui. alium in disciplinis. alium in
libris. alium in narratione. atq alium in expositione. Que qualiter
in diuina scriptura assignanda sint nundum ostendi.
Paitegoriam: tropologiam. diuinum lectorem considerare oportet. qͣ hoꝵ¬
alia legendi ordine precedant. in quo illud ad memoriam reuocare non inutile
ꝙ in edificiis fieri ꝯspicitur. ubi primum quidem fundamentum ponitur.
dehinc fabrica suꝑedificat᷑. Ad ultimũ ꝯsũmato oꝑe domꝰ colore. suꝑducto ues
ic nimirum in doctrina fieri oportet ut uidelicet
prius historiam discas. ⁊ rerum u̾itatem gestarum a principio re¬

Expanded text:
e si diligenter inspexeris, facile tibi iter legendi patebit. In horum vero consideratione nec omnia tuo ingenio relinquam, neque per meam diligentiam satis tibi fieri promitto; sed sic quaedam breviter praelibando transcurram, ut et posita aliqua quibus erudiaris, et aliqua praetermissa quibus exercearis invenias. Ordinem legendi supra quadrifarium esse commemoravi; alium in disciplinis, alium in libris, alium in narratione atque alium in expositione. Quae qualiter in divina Scriptura assignanda sint, nondum ostendi.allegoriam, tropologiam, divinorum lectorem considerare oportet, quaquod in aedificiis fieri conspicitur, ubi primum quidem fundamentum ponitur, dehinc fabrica superaedificatur; ad ultimum consummato opere domus colore superducto vesc nimirum in doctrina fieri oportet, ut videlicet prius historiam discas, et rerum gestarum veritatem a principio re
Abbreviated transcription (Latin):
Tria igitur genera sunt hominum sacram scripturam legentium. quoꝵ¬
primi quidem miserandi sunt. scdĩ iuuandi. tͣcii laudandi. Nos ueroq
om̃ib ꝯsulere intendimus. ꝙ bonum ÷ in om̃ib augeri cupimus. ⁊ ꝙ ꝑuer¬

Expanded text:
Tria igitur sunt genera hominum sacram Scripturam legentium, quoTria igitur sunt genera hominum sacram Scripturam legentium, quorum quidem primi miserandi sunt, secundi juvandi, tertii laudandi; nos vero quia omnibus consulere intendimus, quod bonum est in omnibus augeri cupimus, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ intentio quãtum ꝑuersa. tm̃ ÷ miseranda. Sunt rursus alii quos
audire uerba dei ⁊ oꝑa eius discere delectat. non qr salutifera. s qr mira¬
bilia sunt. Scrutari archana ⁊ maudita cognoscere uolunt. multa scire
⁊ nal facere. In uanum mirantur potentiam qui non amant misccłiam.
hos ergo quid aliud agere dicam quam pͣconia diuina in fabulas cõmu¬
tare: Sic de theatralib ludis. sic scenicis carminib uitendere solemus.
ut .s. auditum pascamus non animum. Huiusinodi tnͣ non tam ꝯfundi
qͣ. adiuuari oportere censeo. quoꝵ uoluntas non utiq maligna ÷ s in ꝓui-¬
da. Alii uͦ idcirco sacram scripturam legunt. ut scd̃m apłi preceptũ parati
sint om̃i poscenti reod̾e racionem de ea fide in qua positi sunt. ut uidelie
mimicos ueritatis fortiter destruant. minus eruditos doceant. ipsi uero¬
ꝑfectius uiam ueritatis agnoscant. ⁊ alterius dei secreta intelligentes ar¬
cius amant. quorum nimirum deuotio laudanda ÷ ⁊ imitacione digna.

Expanded text:
um perversa, tantum est miseranda. Sunt rursus alii, quos audire verba Dei et opera ejus discere delectat, non quia salutifera, sed quia mirabilia sunt. Scrutari arcana et inaudita cognoscere volunt; multa scire et nil facere. In vanum mirantur potentiam, qui non amant misericordiam. Hos ergo quid aliud agere dicam, quam praeconia divina in fabulas commutare? Sic theatralibus ludis, sic scenicis carminibus intendere solemus, ut scilicet auditum pascamus, non animum. Hujusmodi tamen non tam confundi quam adjuvari oportere censeo, quorum voluntas non utique maligna est, sed improvida. Alii vero idcirco sacram Scripturam legunt ut secundum Apostoli praeceptum parati sint omni poscenti reddere rationem de ea fide in qua positi sunt , ut videlicet inimicos veritatis fortiter destruant; minus eruditos doceant, ipsi perfectius viam veritatis agnoscant, et altius Dei secreta intelligentes, arctius ament; quorum nimirum devotio laudanda est, et imitatione digna.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hos gradus ascendentib ꝑfectio occurrit. ut qui infra remanserit ꝑfectus
esse non possit. Propositum gͦ nobis debet esse semꝑ ascend̾e. s qmͣ tanta ÷
do offendat. meditatur quid orandum sit. Et qui aliquando in proprio ꝯsilio
mminus ꝯfidit. lectionem ꝯsulit ⁊ sic euenit ut cum ascende̾ semꝑ nobis sit uo¬
luntas. descend̾e tamen aliquando cogat necessitas. ita tnͣ ut in uoluntate ñ
necessitate ꝓpositum nostrum consistat. Quod ascendimus ꝓpositum ÷ qđ
descendimus ꝑꝑ ꝓpositum. Non hoc ergo s illud pͥncipale esse debet.
atis ut puto demonstratũ ÷ ꝓuectis ⁊ aliquid amplius de se ꝓmittent¬
tib non idem esse ꝓpositum cum incipientib. S sicut illis aliquid li.¬
cite ꝯceditur. ꝙ isti sine culpa minime agere possunt. ita ⁊ͣ ab istis aliquid
requiritur quo illi nundum obligati sunt. Nunc igitur ad ꝓmissa soluenda

Expanded text:
per hos gradus ascendentibus perfectio occurrit, ut qui infra remanserit, perfectus per hos gradus ascendentibus perfectio occurrit, ut qui infra remanserit, perfectus esse non possit. Propositum ergo nobis debet esse semper ascendere; sed quoniam do offendat, meditatur quid orandum sit; et qui aliquando in proprio consilio minus confidit, lectionem consulit, et sic evenit, ut cum ascendendi nobis semper sit voluntas, descendere tamen aliquando cogat necessitas; ita tamen ut in voluntate non necessitate propositum nostrum consistat. Quod ascendimus propositum est, quod descendimus praeter propositum. Non hoc ergo, sed illud principale esse debet.to, aperte demonstratum est provectis, et aliquid amplius de se promittentibus non idem esse propositum cum incipientibus; sed sicut illis aliquid conceditur, quod isti sine culpa minime agere possunt, ita etiam ab istis aliquid requiritur, quo illi nondum obligati sunt. Nunc igitur ad promissa solvenda
Abbreviated transcription (Latin):
u̾anectitare qualiter implere ualeas ꝙ faciendum esse didicisti. Multi it.
scientum habent. s pauci sunt qui nouerunt qualiter scire oporteat. Rur¬
sus quoniam ꝯsiluum hominis sine diuino auxilio infirmum ⁊ ⁊ meffi¬
cqr ad oratione erige. ⁊ euis adutorium prte sine quo nullum potes fac̾e
uonum. nt uidelicet ipsius gr̾a que preuemendo te illuminabit. subse.¬
accingaris. ut ꝙ orando petis oꝑando acciꝑe merearis. Tecum oꝑari uult
Oꝑatur eigo ds̃ ut possis. oꝑeris ⁊ tu ut aliqͥd merearis. Uia ÷ oꝑatio bona qua
itur ad uitam. Qui uiam hanc currit. uitam querit. Confortare ⁊ uiriliter
age. habet hec uia premium suum quotiens eiꝰ laboris fatigati suꝑni res¬
pectus grͣa illustramur. gustantes ⁊ uidentes qmͣ suauis ÷ dominus. Sicq
fit ꝙ supradictum ÷ ꝙ oratio querit. ꝯtemplacio inuenit. Uides gͥ quomodo

Expanded text:
et meditare qualiter implere valeas, quod faciendum esse didicisti. Multi enim et meditare qualiter implere valeas, quod faciendum esse didicisti. Multi enim scientiam habent, sed pauci sunt qui noverint qualiter scire oporteat. Rursus quoniam consilium hominis sine divino auxilio infirmum est et inefficax, ad orationem erigere; et ejus adjutorium pete, sine quo nullum potes facere bonum, ut videlicet ipsius gratia, quae praeveniendo te illuminavit, subseaccingaris, ut quod orando petis, operando accipere merearis, tecum operari vult Operetur ergo Deus ut possis, opereris et tu ut aliquid merearis. Via est operatio bona, qua itur ad vitam. Qui viam hanc currit, vitam quaerit. Confortare et viriliter age. Habet haec via praemium suum, quoties ejus laboribus fatigati superne respectus gratia illustramur, gustantes et videntes quoniam suavis est Dominus . Sicque fit quod supradictum eum, quod oratio quaerit, contemplatio invenit. Vides igitur quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
gatuor sunt in quib nunc exercetur uita ustoꝵ.⁊ quasi ꝑ quosdam
graduis aci futuram ꝑfectiont̃ subleuatur. udelicet lecho. sine. doct¬
a meditacio. oratio. ⁊ oꝑatio. Quinta deunde sequitur ꝯtemplatio: in qͦ qͣsi¬
quodam pcedentium fructu in hac uita. ⁊̃ que sit boni oꝑis merces futura
pregustatur. Unde psalinista cum de uidiciis dei loqueretur ꝯmendans
eam statim subiunxit. In cus todiendis illis retributio multa. De his uero
gradib primis gradus .i. lectio incipientiũ ÷. Supremiis .i. ꝯtemplicio ꝑ¬
fectorum. ⁊ t mediis quidem quanto quis plus ascenderit. tanto ꝑfectior
erit. u̾bi gr̃a. Prima lectio intelligentiam dat. Scd̃a meditacio ꝯsilium dat.
tercia oratio petit. Quarta oꝑacio querit. Qͥnta ꝯtemplacio inuenit.
Siergo legis ⁊ intelligentiam habes. ⁊ nosti iam ꝗͥd faciendum sit. Initium
bonium ⁊ s adhuc non suffic̃. ñdum ꝑfectus es. Scande itaq in arcem ꝯsilii.

Expanded text:
atuor sunt in quibus nunc exercetur vita justorum, et quasi per quosdam gradus ad futuram perfectionem sublevatur, videlicet lectio, meditatio, oratio et oquodam praecedentium fructu in hac vita etiam quae sit boni operis merces futura praegustatur. Unde Psalmista cum de judiciis Dei loqueretur, commendans ea statim subjunxit: In custodiendis retributio multa est . De his quinque gradibus primus gradus, id est lectio incipientium est; supremus, id est contemplatio perfectorum; Et de mediis quidem quanto plures quis ascenderit, tanto perfectior erit; verbi gratia: Prima lectio intelligentiam dat, secunda meditatio consilium praestat, tertia oratio petit, quarta operatio quaerit, quinta contemplatio invenit. Si ergo legis et intelligentiam habes et nosti jam quid faciendum sit, initium boni est, sed adhuc tibi non sufficit; nondum perfectus es. Scande itaque in arcem consilii,
Abbreviated transcription (Latin):
crentie suꝑuenie̾s mentẽ ꝗͣ. priꝰ falso delectabatꝰ. gͦuit᷑ cruciat. S
sponsus nr pꝰtremo uinũ bonũ porrigit : dũ mentem ꝗͣ sui dulcedie
amoris replere disponit. qͣdã priꝰ tribulationũ ꝯpunctiõe amaricari
sinit. ut pꝰ gustum amaritud̾is aiudiꝰ bibat᷑ suauissimũ poculũ
caritatis. Et hoc ÷ pͥmũ signũ ꝙ corã discipłis suis facͣ. ⁊ credut᷑ in

Expanded text:
nscientiae superveniens mentem, quam prius falso delectabat, graviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum mentem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis. Et hoc est primum signum quod Jesus fec
Abbreviated transcription (Latin):
mari oportet. ⁊ quasi qͣndam inꝯcusse u̾i̾tatis basem cui tota fabrica mui-¬
titur fundare: Neq a te ipso erudiri pͣsumas. ne forte deum te introduce̾
putas. magis seducas. A doctorib ⁊ sapientib ħ introductio querenda ÷ qui
⁊ auctoritatib scõꝵ patrũ ⁊ testimoniis scͥpturarum eam tibi ꝑ ut opus
÷ ⁊ facere ⁊ aꝑire possint. Ciunq iam introductus fueris testimoniis scͥp¬
turarũ legendo singula que docuerunt ꝯfirmare. Sic michi uidet᷑ cui
me in hoc imitari placuerit. libens accipio cui uisum fuerit ñ ita oportẽ
fleri faciam ꝙ placuerit non ꝯtendam. Scio i plures hunc morem in discen¬
do ñ seruare s quomodo quidam ꝓficiant rursus ignoro. Si queris qui libri
mag̃ ad hanc lectionẽ ualeant ego puto principium genesis de oꝑib sex. di¬
erum. tres ultinos moysi de legalib sac̾mentis. ysaie principiũ. ⁊ ierechie¬

Expanded text:
mari oportet, et quasi quamdam inconcussae veritatis basim, cui tota fabrica innimari oportet, et quasi quamdam inconcussae veritatis basim, cui tota fabrica innitatur fundare. Neque a teipso erudiri praesumas, ne forte dum te introducere putas, magis seducas; a doctoribus et sapientibus haec introductio quaerenda est quae et auctoritatibus sanctorum Patrum, et testimoniis Scripturarum, eam tibi, prout opus est, et facere, et aperire possint. Cumque jam introductus fueris, testimoniis Scripturarum legendo singula quae docuerint confirmare. Sic mihi videtur; qui me in hoc imitari placuerit, libens accipio; cui visum fuerit non ita oportere fieri faciat quod placuerit, non contendam. Scio enim plures hunc morem in discendo non servare. Sed quomodo quidam proficiant rursus non ignoro. Si quaeris qui libri magis ad hanc lectionem valeant, ego puto principium Genesis de operibus sex dierum, tres ultimos libros Moysi de legalibus sacramentis, Isaiam, principium et finem Ezechie
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus alibi dr. litt̾a occidit. sp̃s autẽ uiuificat. qr nimirũ oportet diuinũ
lectorem sp̃itali intelligentia uitate eẽ. solidatum. ut eum litt̾arum apices
que ⁊ ꝑuerse minnũquã intelligi possunt ad quelibet du̾ticula ñ inelinet.
Quare antiquus ille ppłs qͥ legem dĩ acceꝑat reꝓbatus ÷ nisiqr sic s olã lit¬
teram occidentem secutus ÷ ut sp̃m iuiuficante᷑ non haberet : ħ uͦ nͣ ideo¬
dico ut quib lib ad uoluntatẽ suam intͣp̾tandi scͥpturas occasionẽ p̃beam
s ut ostendã eum qui solam sequit᷑ litteram dui sine errore non posse
inced̾e. Oportet gͦ ut ⁊ si sequamur litteram non nrͣm sensum diuinis
auctoritatib pͣferamus. ⁊ sic non sequam᷑ ut in ea non totũ u̾itatis iudicũ
pandẽ credamiis. Non littatus s sp̃alis omĩa duudicat. Ut igitur secure
possis iudicare litt̾am non de tuo sensu pͣsumere s erudiri prius ⁊ infor¬

Expanded text:
cidit, Spiritus autem vivificat ; quia nimirum oportet divinum lectorum spiritualis intelligentiae veritate esse solidatum, ut eum litterarum apices, quae et perversae nonnunquam intelligi possunt, ad quaelibet diverticula non inclinent. Quare antiquus ille populus, qui legem vitae acceperat, reprobatus est, nisi quia sic solam litteram occidentem secutus est, ut spideo ut quibuslibet ad voluntatem suam interpretandi Scripturas occasionem praebeam; sed ut ostendam eum qui solam sequitur litteram, diu sine errore non posse incedere. Oportet ergo ut et sic sequamur litteram, ne nostrum sensum divinis auctoribus praeferamus; et sic non sequamur, ut in ea totum veritatis judicium pendere credamus. Non litteratus, sed spiritualis omnia dijudicat . Ut ergo secure possis judicare litteram, non de tuo sensu praesumere, sed erudiri prius, et infor
Abbreviated transcription (Latin):
ta erant ⁊ nemo poterat soluere signacła nisi leo de tribu uida. Uenit ergo
filius dei ⁊ induit naturam urãm. natus ÷ de uirgine. crucifixus. sepultus.
ressirrexit. ascendit ad celos. ⁊ implendo que ꝓmissa erant. aꝑuit q̃ latebant.
ꝓmuntiat. Recordor ꝓpħie que dicit ecce uirgo ꝯcipirt. Lego qr cum e̾e̾t ioseph
in bethleem ciuitatem cum maria uxore sua pͣgnante uenit tempus eius
domo patris sui dauid. Recordor ꝓphetie bethleem effrata paruulis es ĩ mi¬
libus uida ex te michi egredietur qui sit dominator in isrł. Lego rursũ

Expanded text:
ta erant, et nemo poterat solvere signacula, nisi leo de tribu Juda. Venit ergo Filius Dei, et induit naturam nostram: natus est de Virgine, crucifixus, sepultus, resurrexit, ascendit ad coelos, et implendo quae promissa erant, aperuit quae latebant. turam praenuntiat . Recordor prophetiae quae dicit: Ecce virgo concipiet. Lego quod cum esset Joseph in Bethlehem, cum Maria uxore sua praegnante, venit tempus ejus throno David patris sui . Recordor prophetiae Bethlehem Ephrata: Parvulus es in millibus Juda: ex t
Abbreviated transcription (Latin):
uides. quib s. totum opus reliquũ innititur. ⁊ coaptat᷑ sig̾catiõe. ñ caret. Nã
hoc qͣsi aluid ꝙdam fundamentũ ÷ ⁊ totiꝰ fabrice basis. Hoc fundamentũ et
portat suꝑ posita. ⁊ apͥori fundamento portatur. Primo fundamento insident
omia. s ñ om̃imͦ coaptantur. huic ⁊ sedent. ⁊ coaptantur reliqua. Primum
fabricam portat. ⁊ ÷̃ sub fabrica. hoc portat fabricã. ⁊ ÷ non solum sub fabrica
fabricã que suꝑ edificatur allegoriam insinuare: Unde ⁊ ipsa basis fabrice. huiꝰ
ad allegoriam ꝑtinere debet. Multis ordinib ꝯsurgit fabrica. ⁊ qͥsqͥs suam
basim ht̃ .⁊ multa sac̾menta in diuina pagina ꝯtinentur que singła habent¬
sua priuncipia. Uis scire qui sint ordines isti. Primus ordo ÷ sac̃mentũ tͥnitatis.

Expanded text:
vides; quibus scilicet totum opus reliquum innititur et coaptatur, significatione non caret. Nam vides; quibus scilicet totum opus reliquum innititur et coaptatur, significatione non caret. Nam hoc quasi aliud quoddam fundamentum est, et totius fabricae basis. Hoc fundamentum et portat superposita, et a priori fundamento portatur. Primo fundamento insident omnia, sed non omni modo coaptantur. Huic insident et coaptantur reliqua. Primum fabricam portat, et est sub fabrica. Hoc portat fabricam, et non est solum sub fabrica m, fabricam quae superaedificatur allegoriam insinuare. Unde et ipsa basis fabricae hujus ad allegoriam pertinere debet. Multis ordinibus consurgit fabrica, et quisquis suam basim habet; et multa sacramenta in divina pagina continentur, quae singula sua habent principia. Vis scire qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. alios deinde atq alios querit. ⁊ si forte aliquos pͥme dispositioi non
respondentes inuenerit: accipit limã ꝓminentia recidit. asꝑa planat.⁊
informia ad formam reducit. sicq demuᷤ reliquis in ordinem dispositis adiun¬
git. Si uero aliquos tales inuenerit qui nec ꝯminui ualeant. nec ꝯgrue
adaptari. eos non assumit. ne forte dum silicem frange̾ laborat: lima frangat.
Intende. rem tibi ꝓposui intuentib ꝯtemptibilem. s intelligentib unitaciõe
digna. fundam entum ÷ in t̾ra ÷̃. nec semꝑ h̾t politos lapides. fa̾brica desuper
t̾ram ⁊ equalem querit structuram. Sic diuina pagina scd̾m littalem sen
aut impossibilitatis aliqͥd afferre. Spualis autẽ intelligentia. nullam admit¬
tit repignantiam. in qua diu̾sa multa. adu̾sa nulla eẽ possunt. Qꝙ ⁊ p̾maᷤ
seriem lapidum suꝑ fundamentũ collocandoꝵ ad ꝓtensam linram dispone̾

Expanded text:
 ponit; alios atque alios deinde quaerit: et si forte aliquos primae dispositioni non  ponit; alios atque alios deinde quaerit: et si forte aliquos primae dispositioni non respondentes invenerit, accipit limam, praeeminentia praecidit, aspera planat, et informia ad formam reducit; sicque demum reliquis in ordinem dispositis adjungit. Si vero aliquos tales invenerit, qui nec comminui valeant, nec congrue coaptari, eos non assumit, ne forte dum silicem frangere laborat, limam frangat. Intende: rem tibi proposui intuentibus contemptibilem, sed intelligentibus imitatione dignam. Fundamentum in terra est, nec semper politos habet lapides. Fabrica super terram, et aequalem quaerit structuram. Sic divina pagina multa secundum natuaut impossibilitatis aliquid afferre. Spiritualis autem intelligentia nullam admittit repugnantiam, in qua diversa multa, adversa nulla esse possunt. Quod etiam primam seriem lapidum super fundamentum collocandorum ad protensam lineam disponi
Abbreviated transcription (Latin):
in ea exhortaciõe opus ÷ ñ puto cum ipsa res satis ꝑse digna appareat. Nos¬
se tñ te uolo o lector hoc sł udiũ non tardos ⁊ hebetes sensus. s in aia expetere¬
ingenia que sic inuestigando subtilitatẽ teneant. ut in discernendo pru¬
cdentiam non amittant. Solidus ÷ cib iste. ⁊ nisi masticet᷑ transglutiri non
potesł. Gali ergo mod̾amine uti oportet. ut lum inquirendo subtilis fueris.
in p̃sumendo. temeraruis non inueniaris. Recolens ꝙait ꝑsalmista. arcũ suu̾
tetendit iꝑauit illum. ⁊ in eo ꝑauit uasa mortis. Meminisłi ut estimo sup̃
me diuinam scripturam edificio similem dixisse. ubi primũ fundamento po¬
sito. structura in altum leuatur. Plane edificio similem. nam ⁊ ip̃astruc¬
turam h̃t. Non ergo pigeat si hanc similitudine᷑ paulo diligentius ꝓsequa¬
mur. Lespice opus cementarii. Collocato fundamento lineam ertendit in di¬
rectum ꝑpendiculum dimutat. ac deinde lapides diligent᷑ politos in ordine

Expanded text:
mea exhortatione opus esse non puto, cum ipsa res satis per se digna appareat. Nosse tamen te volo, o lector, hoc studium non tardos et hebetes sensus, sed matura ingenia expetere; quae sic investigando subtilitatem teneant, ut in discernendo prudentiam non amittant. Solidus est cibus iste, et nisi masticetur, transglutiri non potest. Tali ergo te moderamine uti oportet, ut dum inquirendo subtilis fueris, in praesumendo temerarius non inveniaris, recolens quod ait Psalmista: Arcum suum tetendit, et paravit illum; et in eo paravit vasa mortis . Meministi, ut autumo, supra me divinam Scripturam aedificio similem dixisse, ut primum fundamento posito structura in altum levetur, plane aedificio similem; nam et ipsa structuram habet. Non ergo pigeat, si hanc similitudinem paulo diligentius prosequamur: respice opus caementarii. Collocato fundamento lineam extendit in directum, perpendiculum demittit, ac deinde lapides diligenter politos in ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pacificata mens. dũ nicħ ÷ ꝙ foris appetat. tota ꝑ amorẽ intus reqͥescat.
Sp̃c ergo sapientie cor sua dulcedine tangens ⁊ foris ꝯcupiscentie ardore.
tẽꝑat. ⁊ sopita ꝯcupiscentia intus pacẽ curat. quatinus dũ mens tota ad intͣ¬
scͥptũ ÷. Beati pacifici: qm̃ filii dei uocabuntur. Ecce frat᷑ peticionẽ tuã
ñ qualit᷑ debui: s qualit᷑ interĩ potui adimpleui.

Expanded text:
ipsa mens pacificata, dum nihil est foris quod appetat, tota per amorem intus requiescat. ipsa mens pacificata, dum nihil est foris quod appetat, tota per amorem intus requiescat. Spiritus ergo sapienter cor sua dulcedine tangens, et foris concupiscentiae ardorem temperat, et sopita concupiscentia intus pacem creat, quatenus dum mens tota ad intescriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Ecce, frater, petitionem tuam non qualiter debui, sed qualiter interim potui, adimplevi.
Abbreviated transcription (Latin):
Contra uitiũ gͥ gule. remediũ opponit᷑. sp̃c intelligentie. Ex spũ autem¬
intelligentie: mundicia cordis nascit᷑. Mundicia uͦ cordis uisionẽ dĩ ꝓmere¬
tur. sic̾ut scͥptũ ÷. Beati mundo corde. qmͣ ipsi dm̃ uidebut᷑. Septim̾a peti¬
cio ÷ cont᷑ luxuriã: qua dicit᷑ lib̾a nos amalo. Conuenientissime. seruus
lb̾tatẽ petit. ⁊ idcͥco huic peticioni datur sp̃c sapientie. qui amissã capti¬
adiutus eriadat. Sapientia nãq a sapore dicit᷑. cũ mens gustui inter nẽ dul¬
cedinis iuincta: totã se ꝑ desideriũ intus colligit. nec foris tã eneruit᷑ ĩ carnĩ
uoluptatẽ dissoluit᷑. qr totũ intus possidet in quo delectatur. Congrue igit᷑
contra ext̾iorem uoluptatẽ interior dulcedo opponit᷑: ut qͣto illa plus sapere
⁊ place̾ incłꝑit. qͣto pł liberiꝰ atq libentius ista ꝯtep̾natur. tande̾ q ĩ semet¬

Expanded text:
Contra vitium gContra vitium gmunditia vero cordis visionem Dei promeretur, sicut scriptum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Septima petitio est contra luxuriam, qua dicitur: Libera nos a malo. Convenienter sane servus libertatem petit: et idcirco huic petitioni datur spiritus sapientiae, qui amissam captiadjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur, cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit, nec foris jam enervata in carnis voluptate dissolvitur, quia totum intus possidet in quo delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, ut quanto plus illa sapere et placere incoeperit, tanto liberius atque libentius ista condemnat, tandemque in semet
Abbreviated transcription (Latin):
memmerimꝰ appetitũ ab illecebra uł uoluptate caruis cohercere.
Qd̾ ut ĩplere ualeamꝰ. dat᷑ nobis pe tentib sp̃c intelligentie. ut
intͣna refectio uerbi dĩ appetitũ ext̾iore cohibeat.⁊ mente̾ spu¬
ali cibo roboratã. nec ualeat corꝑalis egestas frang̾e̾. nec carnis
de extioris panis refectiõe. fraudulentẽ sugg̃s ⁊ionẽ facera: respon¬
dit dicens. Non in solo pant uuuit homo: s in om̃i u̾boꝙ ꝓcedit de ore dei
ut apte demons traret qi cũ mens illo interius pane reficit᷑. ñ magnoꝑe cu¬
rat si foris ad tẽpus fam̃ carnis patiat᷑. Patur ergo ꝯtragulã spc intelligen¬
tie .s. ilłe ad cor ueniens emundat illud atq purificat. ⁊ illũ interiore̾ ocłm
cognitione uerbi dĩ quasi quodã collirio sanans. eo usq luminosum atq se¬
renũ efficit. ut ad ipsam ⁊ ditatis claritudinẽ ꝯtẽplandã ꝑspicax fiat.

Expanded text:
meminerimus appetitum ab illecebra voluptatis coercermeminerimus appetitum ab illecebra voluptatis coerceretentibus spiritus intelligentiae: ut interna refectio verbi Dei appetitum exteriorem cohibeat, et mentem spiritali cibo roboratam nec valeat corporalis egestas frangere, nec carnis fraudulentam de exterioris panis refectione suggestionem faceret, respondit dicens: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit ab ore Dei . Ut aperte demonstraret quod cum mens illo interius pane reficitur, non magnopere curat si foris ad tempus famem carnis patiatur. Datur ergo contra gulam spiritus intelligentiae: sed ille ad cor veniens, emundat illud atque purificat: et illum interiorem oculum cognitione verbi Dei, quasi quodam collirio sanans, eo usque luminosum, atque serenum efficit, ut ad ipsam etiam deitatis claritatem contemplandam perspicax fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis sacietatẽ ꝯsequat᷑. Quuita peticio ÷ contͣ auaritiã: qͣ dicitur.¬
do clebito nͣ debeat eeͥ auarꝰ: qui in exigendo noluit ẽe auarus. Aatq id̾o
cũ a nobis ꝑ dĩ grãm uiciũ auaritie tollitur. qualit᷑ a nr̃o debito absol¬
ui debeatur ex pͣposita salutis ꝯditione donatur. Huic gͦ peticiõi dat᷑
spͣc ꝯsilii qui doceat nos in hoc scło libent᷑ peccantib in nos miscd̾iam
imꝑende. quatiꝰ in futuro cũ ꝓ peccatis nr̃is rationẽ reddit᷑i sumꝰ.
misccłiam mereamur acciꝑe. Sexta peticio ⁊̃ ꝯt gulã: qͦ dicit᷑ ne nos
illecebra carnis semꝑ ꝑ naturale̾ appetitũ. ad excelsũ trah̾e nititut.
⁊ latent᷑ uoluptatem subicit: dũ de necessitate nobis manifeste
blandit᷑. In ꝗͣ ꝓfecto tepͣtacionẽ ttͣ neqͦꝗͣ inducimur. si sic studem
scd̾m mensuram necessitatis nature subsidiũ impend̾e. ut tͣnͣ sẽꝑ

Expanded text:
titudinis satietatem consequatur. Quinta petitio est contra avaritiam, qua diciturtitudinis satietatem consequatur. Quinta petitio est contra avaritiam, qua diciturdo debito non debeat esse anxius, qui in exigendo noluerit esse avarus: atque ideo cum a nobis per Dei gratiam vitium avaritiae tollitur, qualiter a nostro debito absolvi debeamus, ex proposita salutis conditione docetur. Huic ergo petitioni datur spiritus consilii: qui doceat nos in hoc saeculo libenter peccantibus in nos misericordiam impendere quatenus in futuro cum pro peccatis nostricordiam invenire. Sexta petitio contra gulam, qua dicitur: Et ne nos illecebra carnis saepe per naturalem appetitum ad excessum trahere nititur, et latenter voluptatem subjicit, dum manifeste nobis de necessitate blanditur. In quam profecto tentationem tunc nequaquam inducimur, si sic studemus secundum mensuram necessitatis naturae subsidium impendere ut tamen semper
Abbreviated transcription (Latin):
se. uł bonu̾ ꝙ ꝑ grãm accepisse ñ agnoscit. Hanc autẽ uirtutẽ ⁊ ꝯpunc¬
tione᷑ siue dolorem. pͣmui ꝯsolationis sequitur. ut qͥ se hic sponte coram
deo ꝑ lamentacionẽ. affligit. illic uerũ gaudiũ ⁊ leticiã inuenire mere
amͦ. Quarta peticio ꝯtra tristiciã: qͣ dicit᷑. pane̾ nr̃m cotidianũ da nob̾
hodie. Tristicia nãq tediũ ÷ animi cũ merore. qͦndo mens qͦdãmͦ tabe¬
facta. ⁊ uttio suo amaricata intͣna nͣ appetit. atq omͣi uigore mortuo.
nulla spualis de siderii seu refectionis cupiditate hilarescit. ꝓptͣea ad
sanandum hoc uitiũ depͣcari nos oportet miscdiam dñi ut ipse solitam
ergo huic peticioni sp̃s fortitudinis. ut fatiscentẽ animã erigat. qͣtinꝰ
illa pͥstim uigoris uirtute recepta. a defectu sui tedii ad desideriũ sui
amoris ꝯualescat. Creat gͦ spͣs fortitudinis in corde famͣ uisticie: ut
dũ hoc ꝑ desideriũ pirt̾atis fortit᷑ accenditur. illic ꝓpͣmio plenã bea¬

Expanded text:
 habet per gratiam accepisse non agnoscit. Hanc virtutem, id est compunctionem, sive dolorem, praemium consolationis sequitur, ut qui se hic sponte coram Deo per lamenta affligit, illic verum gaudium et laetitiam invenire mereatur. Quarta petitio est contra tristitiam, qua dicitur: « Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. » Tristitia namque taedium est animi cum moerore, quando mens, quodammodo tabefacta et vitio suo amaricata, interna bona non appetit, atque omni vigore est mortua, nullo spiritualis refectionis desiderio hilarescit. Propterea ad sanandum hoc vitium deprecari nos oportet misericordiam Dei, ut ipsa solita pietate ergo huic petitioni Spiritus fortitudinis, ut fatiscentem animam exigat, quatenus illa pristini vigoris virtute recepta, a defectu sui taedii ad desiderium interni amoris convalescat. Creat ergo Spiritus fortitudinis in corde famem justitiae, ut, dum hic per desiderium pietatis fortiter accenditur, illic pro praemio plenam bea