comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ds̃. Rursum quoq interro
ab eis. si materiȩ pars quidem
est. Si uero respondint de ma¬
teria quia facta est. sine dubio
consequet᷑ ut eum quem di
cunt dĩfactum eẽ fatentur.
quod utiq nec iꝑsorum. nec
nr̃a ratio ad mittit. S dicent.
inuisibilis est ds̃. Et quid age¬
tis. Si in uisibilem eum dicitis
ꝑ naturam: Neq saluatori debet
eẽ uisibilis quinĩmo et iudĩds
dit inquid filium. uidit et pa¬
trem. Quod utiq uos quidem
uehementer angusta̾. a nobis
uero tectius. non prouidendo.
s pro intelligendo sentitur. Quis
enim intellexerit filium: in¬
tellexerit patrem. Hẽc ergo mͦ¬
tandus est. Non oculis eum
dis. ac sensu mentis intellegeis:
et hoc ex parte aliqua. Olanifes¬
tum est enim quia faciem in qͥt
meam non uidebisis scilicet
qui moysi responsa prebebat:
s posteriora mea. Quȩ utiq
cum eo sunt intellegenda sacra¬
m̃to. quo intellegi conuenit dic¬
ta diuina: abiectis profecto ilł

Expanded text:
bilis Deus. Rursum quoque interrobilis Deus. Rursum quoque interroab eis si materiæ pars quidem est. Si vero responderint de materia quia facta est, sine dubio consequetur ut eum quem Deum dicunt, factum esse fateantur quod utique nec ipsorum nec nostra ratio admittit. Sed dicent: Invisibilis est Deus. Et quid agetis? Si invisibilem eum esse dicitis per naturam, neque Salvatori debet esse visibilis. Quinimo et videri Deus videt, inquit, Filium, videt et Patrem.» Quod utique vos vehementer angustat, a nobis vero rectius non pro videndo, sed pro intelligendo sentitur. Qui enim intellexerit Filium, intelliget et Patrem. Hoc ergo mtandus est, non carnalibus dis ac sensu mentis intelligens, et hoc ex parte aliqua. Manifestum enim est quia faciem, inquit, meam non videbis scilicet qui Moysi responsa præbebat, sed posteriora mea.» Quæ utique cum eo sunt intelligenda sacramento, quo intelligi convenit dicta divina, abjectis profecto illis
Abbreviated transcription (Latin):
futemus. Aiunt igitur. Scriptum ẽ:
dm̃ nemo uidit unquam. Ille autẽ
ds̃ quem moyses predicat. et ab ipso
moy se uisus est. et ante apatribus
eius: is uero qui a saluaiore adnun¬
tiatur: anullo penitus uisus est. In¬
trogemus ergo eos et nos: si hune¬
quem facentur dm̃ et alium eẽ
eum dicunt quam creatorem: dm̃
uisibilem eẽ an inuibilem dictt᷑.
Et siquidem dixerint quia uisibi¬
lis est preter hoc quod contra scrip¬
turȩ sententiam uenire arguent᷑
que dicit de saluatore. quia ima¬
go est inuisibilis dĩ pͥmogenitꝰ
omnis creature: incurrent etiam
in illud absurdum quod dm̃ cor¬
poreum eẽ dicant. Non enim alit̃
uidĩ quꝯd potest:. nisi ꝑ habitum.
et magnitudinem. et colorem.
quȩ sunt specialia corporum. Et
si corpus eẽ pronuntietur ds̃. qm̃
omne corpus ex materia est: in¬
uenietur et d̾s ẽẽ ex materia.
Quod si ex materia sit: materia
autem sine dubio corruptibtł
est. erit gͦ iã scdm illos corrupti¬

Expanded text:
futemus. Aiunt igitur: Scriptum est: futemus. Aiunt igitur: Scriptum est: «Deum nemo vidit unquam:» ille autem Deus quem Moyses prædicat, et ab ipso Moyse visus est, et antea a patribus ejus is vero qui a Salvatore annuntiatur, a nullo penitus visus est. Interrogemus ergo eos et nos si hunquem fatentur Deum, et alium esse eum dicunt quam creatorem Deum, visibilem an invisibilem dicant esse. Et siquidem dixerint quia visibilis est, præter hoc quod contra Scripturæ sententiam venire arguentur, quæ dicit de Salvatore, quia «imago est invisibilis Dei, primogenitus omnis creaturæ,» incurrent etiam in illud absurdum, quod Deum corporeum esse dicant. Non enim aliter videri quid potest nisi per habitum, et magnitudinem, et colorem, quæ sunt specialia corporum. Et si corpus esse pronuntietur Deus, quoniam omne corpus ex materia est, invenietur et Deus esse ex materia: quod si ex materia sit, materia autem sine dubio corruptibilis est: erit ergo jam secundum illos corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scĩficationis ex resurrectione
cet̾a S et illud quod ait. Non obtu¬
rabis os boui crituranti nũquid de
bobus cura est deo: An propter nos
utiq dicit: propter nos enim sciͥptũ
est: qm̃ in spe debet qui arat arure:
piendi in quo euidenter ostendit. qr
qui legem dedit ds̃. propter nos. ioe
propter apłos dicit non obturabis os
boni trituranti: cui cura erat non bo¬
predicabant. In aliis quoq pio missio¬
uem legis amplectens. paulus ipse
ita ait honora patrem et matrem qͦd
est mandatum primum in promis¬
sione. ut bene sit tibi. et longeius
sis suꝑ terram: terram bonam quã
dominus os cuus oabit tibit. Eque
sine dubio: placere sibi legem. et diñ le¬
gis. atq eius ꝓmissa pronuntiat:. S
qm̃ solent interdum huius heresis aes¬
sertores ꝑ deceptiosa quedam sophis¬
mata simpliciorum quorum quȩ
corda decipere: absurdum deputo.
si etiam ea que inadssertionib suis
proserre solent proponentes. sub¬
reptionem eorum ac mendatia con¬

Expanded text:
sanctificationis ex resurrectione etc.» Sed et illud quod ait: «Non obturabis os bovi trituranti: numquid de bobus cura est Deo? An propter nos utique dicit? Propter nos enim scriptum est, quia in» spe debet qui arat arare, piendi.» In quo evidenter ostendit quia qui Legem dedit Deus, propter nos, id est propter Apostolos dicit: «Non obturabis os bovi trituranti:» cui cura erat non bopræ dicabant. In aliis quoque promissionem Legis amplectens Paulus ipse, ita ait: «Honora patrem tuum et matrem, quod est mandatum primum in promissione, ut bene sit tibi, et longævus super terram sis, terram bonam quam Dominus» Deus tuus dabit tibi.» Per quæ sine dubio placere sibi Legem et Deum Legis atque ejus promissa pronuntiat. III. Sed quoniam solent interdum hujus hæresis assertores per deceptiosa quædam sophismata simpliciorum quorumque corda decipere, absurdum non puto si etiam ea quæ in assertionibus suis proferre solent, proponentes subreptionem eorum ac mendacia con
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. quia ex uoluntate᷑ ne¬
quaquam corruptioni subiaceat.
pid eo quod nec causas corruptio¬
nis accepit. Scorum quippe est
et aliqui dum purificatorum
mundus ille: non etiam impioꝵ.
sicut iste nr̃. bidendum autem
est. nẽ forte in hoc respiciens apłs¬

Expanded text:
diximus, quia ex voluntate Dei nediximus, quia ex voluntate Dei nequaquam corruptioni subjaceat, pro eo quod nec causas corruptionis accepit. Sanctorum quippe est et ad liquidum purificatorum mundus ille, et non impiorum sicut iste noster. Videndum autem est ne forte in hoc respiciens Apos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius in quo cȩlo scõrum nomina
scribi. uel scripta eẽ a saluatore di¬
cuntur: quo cȩlo cohibetur illa ter¬
ra atq concluditur. quam saluator.
reꝓmitcit. ex illius namq terrȩ
nomine. etiam hanc niam ciu
arida prius nomen fuerat᷑ cogno¬
mȩnatam uolunt: sicut et firma¬
mentum hoc. cȩlum. illius cȩli uoca¬
bulo nuncupatum est. Uerum de
hui uscemodi opinionibus plemꝰ in
illoloco tractatrimꝰ c̃ requireremꝰ qͥd
eẽt quod in principio fecit dĩ celũ
et terram. Aliud etum cȩlum atq
alia terra indicatur eẽ. quam illud
firmamentum quod post biduũ
factum dicitur. uel arida quȩ p̾¬
modum derra nominatur. Sane
hoc quod dicunt quidam de hoc
mundo qm̃ corruptibilis quidẽ
est exeo quod factus est: nec tam
corrumpitur quia corruptione
fortior. ac ualidior. est. uoluntas
dĩ qui fecit eum et continet illũ:
nec ei corruptio dominetur. Rec¬
tius ista sentiri possunt de eo mun¬

Expanded text:
superius, in quo cœlo sanctorum nomina superius, in quo cœlo sanctorum nomina scribi vel scripta esse dicuntur a Salvatore: quo cœlo cohibetur illa terra atque concluditur, quam Salvator repromittit. Ex illius namque terræ nomine etiam hanc nostram cui arida prius nomen fuerat, cognominatam volunt, sicut et firmamentum hoc cœlum illius cœli vocabulo nuncupatum est. Verum de hujuscemodi opinionibus plenius in illo loco tractavimus, cum requireremus quid esset quod in principio fecit Deus cœlum et terram. Aliud enim cœlum et alia terra indicatur esse quam illud firmamentum quod post biduum factum dicitur, vel arida quæ postmodum terra nuncupatur. Sane hoc quod dicunt quidam de hoc mundo, quoniam corruptibilis quidem est ex eo quod factus est, nec tamen corrumpitur, quia corruptione fortior et validior est voluntas Dei qui fecit eum et continet illum ne ei corruptio dominetur, rectius sentiri ista possunt de eo mun
Abbreviated transcription (Latin):
detur adsꝑgere: quo putetur omĩs
quidem uniu̾sitas eorum quȩ st̃
mundus generaliter dicit. intra
quem uel a quo ceti siqui sunt illi.
putandi sunt contineri. Unde qͥdã
quãs planetas uocant ꝑ singula
mundum nominari: s et ipsum
suꝑ eminentem quem dicunt
aplane globum: propries nichil¬
ominus mundum apellari uolunt:
deniq &iam baruch propħȩ librũ
inasssertionis huius testimoniũ
uocant: quod ibi de septem mun¬
dis uel cęlis euidentius indicatur:
Esse tamen suꝑ illam speram ꝙͣ¬
a plane dicunt uolunt aliam:
quam sicut apud nos cęlum con¬
tinet omnia quȩ sub celo sunt.
ita illã dicantim mensa quadã
sui magnitudine et ineffabili
conͣplexu: spatia unuiersarum
sperarum spaciambitu magnifi¬
centiore constringere: ita ut omĩa
intra ipsam ita sint sicuc est hec
nostra sub cȩlo terra: que etiam in
scripturis scĩs terra bona et terra
uiuentium creditur nominari:
habens suum celum Illud quod

Expanded text:
detur aspergere, quo putetur omnis detur aspergere, quo putetur omnis quidem universitas eorum quæ sunt mundus generaliter dici, intra quem vel a quo cæteri, si qui illi sunt, putandi sunt contineri. Unde voluit quos planetas vocant, per singula mundos nominari. Sed et ipsum supereminentem quem dicunt a ἀπλανῆ globum, proprie nihilominus mundum appellari volunt. Denique etiam Baruch prophetæ librum in assertionis hujus testimonium vocant, quod ibi de septem mundis vel cœlis evidentius indicatur. Esse tamen super illam sphæram quam ἀπλανῆ dicunt, volunt aliam, quam, sicut apud nos cœlum continet omnia quæ sub cœlo sunt, ita illam dicunt immensa quadam sui magnitudine et ineffabili complexu spatia universarum sphærarum ambitu magnificentiore constringere; ita ut omnia intra ipsam ita sint sicut est hæc terra nostra sub cœlo: quæ etiam in Scripturis sanctis terra bona et terra viventium creditur nominari, habens suum cœlum illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
fantasia. uel cogitationum lubrico
consistentem: Et quomodo ues salua¬
torem inde eẽ. uel scõs quosq illuc
ituros ꝑoterunt afirmare. non
udeo . Ueruntamen preclarius ali¬
quid et splendidius quam iste p̃
sens est mundus. indicari: saluato¬
re non dubium est. Inquo etiam
credentes inse tendere prouocat. et
hortatur. S utum mundus iste quẽ
sentiri uult. seꝑatus ab hoc sit aliqͥs¬
longeq diuisus. uel loco uel qualitate.
uel gła : angła quidem et qualitate
precellat: intra huius tamen mundi
cucumscriptionem cohibetur. quod
et michi magis ufri simile uidetur:
Incertum tamen est: et ut ergo ar¬
bitror. humanis adhuc cogitationi¬
bus et mentibus inusitatum. Ex
his tamen quȩ clemens uisus est
indicare cum dicit. Oceanus intrans¬
meabilis hominib et hi mundi
ipsum pluraliter nominans. quos
q eadem di summi prout dentia agi
regiq significat᷑.: semina quedam
nob huiuscemꝰdi intellegentiȩ ui¬

Expanded text:
phantasia vel cogitationum lubrico phantasia vel cogitationum lubrico consistentem: et quomodo Salvatorem inde esse, vel sanctos quoque illuc ituros poterunt affirmare, non video. Verumtamen præclarius aliquid et splendidius quam iste qui præsens est mundus, indicari a Salvatore non dubium est, quo etiam credentes in se tendere provocat et hortatur. Sed utrum mundus iste quem sentiri vult, separatus ab hoc sit longeque divisus, vel loco, vel qualitate, vel gloria; an gloria quidem et qualitate præcellat, intra tamen hujus mundi circumscriptionem cohibeatur, quod et mihi magis verisimile videtur: incertum tamen est, et, ut ego arbitror, humanis adhuc cogitationibus et mentibus inusitatum. Ex his tamen quæ Clemens visus est indicare cum dicit: «Oceanus intransmeabilis est» hominibus, et hi mundi s pluraliter nominans, quos et eadem Dei summi providentia agi regique significat, semina quædam nobis hujusmodi intelligentiæ vi
Abbreviated transcription (Latin):
lus. etiam eorum quos antirs oriac
graci nominarunt: atq alias partes
orbis teriȩ. ad quas neq niorum quis-¬
quam accedere potest. neq ex illis
qui ibi sunt quisquam transire
ad nos: quos et ipsos mundos ap¬
pellauit: cum ait: Ocranus in
transmeabilis est hominib. et hi qͥ
transipsum sunt mundi. quȩ hi eis¬
dem dominatoris dĩ dispositionib
ista uniu̾sitas quȩ exͣcelo et terra.
bitus huius mundĩ. Designat sa¬
ne et alium quendam mundum
preter hunc uisibilem eciam domi¬
nus et saluator. nĩ: quem reuera
describere ac designare difficile est:
dit namq ego non sum de hoc mun¬
do. Canquam enim qui ex alio qͦdã
eet mundo: ita dixit. quia non sum
ex hoc mundo. Cuius mundi diffi¬
cilem nob̃ eẽ ex positionem idcuto
tur occasio illius intellegentie. qua
putent nos imagines quasdam gre
ci iaeãc nominant adfirmare. quos
utiq anris alienum est. Mundũ
incorporeum dicere in sola mentis

Expanded text:
lus etiam eorum quos ἀντίχθονας lus etiam eorum quos ἀντίχθονας Græci nominarunt, atque alias partes orbis terræ ad quas neque nostrorum quisquam accedere potest, neque ex illis qui ibi sunt quisquam transire ad nos: quos et ipsos mundos appellavit, cum ait: «Oceanus in» transmeabilis est hominibus, et hi qui trans ipsum sunt» mundi, qui his eisdem dominatoris Dei dispositionibus» ista universitas quæ ex cœlo et terra bitus hujus mundi. Designat sane et alium quemdam mundum præter hunc visibilem etiam Dominus et Salvator noster quem revera describere et designare difficile est; ait namque: Ego non sum de hoc mundo. Tanquam enim ex alio quodam esset mundo, ita dicit, quod non sum de hoc mundo. Cujus mundi difficilem nobis esse expositionem idcirco ibus occasio illius intelligentiæ, qua putent nos imagines quasdam quas Græci ἰδέας nominant, affirmare: quod utique a nostris alienum est, mundum incorporeum dicere, in sola mentis
Abbreviated transcription (Latin):
iam non inscło sunt omnia. et in
omnib ds̃. his pronris uiribus de
mundi ratione disertis. non uidetur¬
incongruum etiam ipsius mundi
appellatio. quid sibi uelit inquire¬
re: quȩ appellatio inscripturis. scĩs
diu̾rsa significans frequenter
ostenditur: quod latine mundũ
dicimus: grece hocnoc appella¬
tur. Cosmos autem. non solum
mundus. s et ornamentum signi¬
ficat. Deniq inysaia ubi ad pͥn¬
cipes filias sẏon increpationis
sermo dirigitur et dicit. Pro orna¬
mento capitis aurei: caluitium
habebis propter opera tua: Orna¬
mentum ibi eo nomine quo mun¬
casse dr etiã indumento pontificis:
mundi ratio contineri. sicut in sapi¬
entia salomonis inuenimus tum
dicit: quia inuestimento ꝑodis
erat unuersus mundusͤ. Mundꝰ
dicitur etiam nr̃ cum habitatorib
siuis orbis iste terrarum. sicut cum
scriptura dicit: quia omnis mun¬
dus in maligno positus est. Glemi¬
nit sane clemens apłorum discipu¬

Expanded text:
jam non in sæculo sunt omnia, sed in jam non in sæculo sunt omnia, sed in omnibus Deus. VI. His pro nostris viribus de mundi ratione dissertis, non incongruum etiam videtur ipsius mundi appellatio quid sibi velit inquirere: quæ appellatio in Scripturis sanctis diversa significans frequenter ostenditur. Quod enim latine mundum dicimus, græce κόσμος appellatur: κόσμος autem non solum mundum, sed et ornamentum significat. Denique in Esaia ubi ad principes filias Sion increpationis sermo dirigitur et dicit: «Pro ornamento capitis aurei calvitium habebis propter opera tua,» ornamentum ibi eo nomine quo munDicitur etiam in indumento pontificis mundi ratio contineri, sicut in Sapientia Salomonis invenimus, cum dicit quia «in vestimento poderis erat universus mundus.» Mundus dicitur etiam noster cum habitatoribus suis orbis terrarum iste, sicut cum Scriptura dicit: Omnis mundus in maligno positus est. Meminit sane Clemens Apostolorum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
mationem scłorum aliorum dicit᷑
factum: ẽrunt alia scł̃a suꝑuenien¬
tia: manifeste abipso paulo didici¬
mus dicente. ut ostenderet inscłis
suꝑuenientib. suꝑ habundantes
diuitias grȩ suȩ in bonitate suꝑ
indicio sermonis istius declarari:
Si uero aliquid est scłis maius. ita
increaturis quedam scła intellegan¬
tur ᷤ. In aliis uero quȩ excedunt. et suꝑ¬
grediuntur uisibiles creatiuas. quod
erit forte in restitutione omnium.
cum ad ꝑfectum finem uniuiersa
ꝑueniunt: io fortasse plus aliquio
eẽ quam scłm intelleͥgendum est.⁊
inquo erit omnium consummatio.
Mouet autem me in hoc scripturȩ scȩ̃
auctoritas quȩ dicit. In scłm et ad¬
huc. adhuc enim quod dicit: plus
aliquid sine dubio quam scłm
uult intelligi. Et uide ne illud
ego sum. et isti ibi sint mecum. et
isti in nobis unum sint: Ostendere¬
uideatur plus aliquid quam est
scłm uel scł̃a: forte etiam plusquã
est scła scł̃orum. id uidelicet cum

Expanded text:
mationem aliorum sæculorum dicitur mationem aliorum sæculorum dicitur factum, erunt alia sæcula supervenientia, manifeste ab ipso Paulo didicimus dicente: «Ut ostenderet in sæculis supervenientibus superabundantes divitias gratiæ suæ in bonitate super indicio sermonis illius declarari. Si vero aliquid est sæculis majus, ita et in creaturis quædam sæcula intelligantur, in aliis vero quæ excedunt et supergrediuntur visibiles creaturas quod erit forte in restitutione omnium, cum ad perfectum finem universa pervenient, id fortasse plus aliquid esse quam sæculum intelligendum est, in quo erit omnium consummatio. Movet me autem in hoc Scripturæ sanctæ auctoritas quæ dicit: In sæculum, et adhuc. Et adhuc enim quod dicit, plus aliquid sine dubio quam sæculum vult intelligi; et vide ne illud ego sum, et isti sint mecum . » isti in nobis unum sint . » Qusæculum et sæcula, forte etiam plus quam est sæcula sæculorum, id videlicet cum
Abbreviated transcription (Latin):
scđo mundum posse reparari: s
immutationibꝰ non minimis diu̾¬
sos posse mundos existere. ita ut ꝓ
manifestis quibusq causis. meli¬
o status sit alterus mundi. et ꝓ
aliis inferior: et ꝓ aliis medius qui¬
dam status. Qui autem numerus
uel modus hic sit: me uescire sateor:
siqui autem posset ostendere: libentiꝰ
discerem. Ueruintamen multorum
scłorum finis eẽ dicitur hic mundus:
qui et ipse scłm dicitur. Docet autem
te hoc fuit: non est passus: s ne millo
quidem quod ante ipsum fuit: et nes¬
cio si enumerare sufficiam. quanta
fuerint anteriora scl̃a. inquib pass
non est. Ex quibus autem sermoni¬
b pauli ad occasionem huius intel¬
legentie uenerim: proferam. Ait enu:
Iunc uero semel incon summatione
scłorum ad refellendum peccatum:
postiam sui manifestatus est. Semel
enim ait hostiam effectum: et in con¬
summatione scłorum ad refellendũ
pecratum. eẽ manifestatum. Quod
autem post hoc scłm. quod ad consũ¬

Expanded text:
secundo mundum posse reparari; sed secundo mundum posse reparari; sed immutationibus non minimis diversos posse mundos existere, ita ut pro manifestis quibusque causis melior status sit alterius mundi, et pro aliis inferior, et pro aliis medius quidem status. Qui autem numerus vel modus hic sit, ego me nescire fateor. Si quis autem posset ostendere, libentius discerem. V. Verumtamen multorum sæculorum finis dicitur esse hic mundus, qui et ipse sæculum dicitur. Docet autem te hoc fuit non est passus, sed ne in illo quidem quod ante ipsum fuit et nescio si enumerare sufficiam quanta fuerint anteriora sæcula in quibus passus non est. Ex quibus autem sermonibus Pauli ad occasionem hujus intelligentiæ venerim, proferam; ait enim: «Nunc vero semel in consummatione sæculorum ad refellendum peccatum per hostiam sui manifestatus est.» Semel enim ait hostiam effectum, et in consummatione sæculorum ad refellendum peccatum esse manifestatum, Quod autem post hoc sæculum quod ad consum
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluente aguntur anime: et uel
ꝓfectuf suos uel decessus ꝓuolun¬
tatif suȩ sustinent potestate. Non
enim cursu aliquo in eosdem se
circulos pꝰ multa scła reuoluente
aguntur anime: ut hoc. aut illud
uel agant. uel cupiant: s quocũq
proprii ingenii lib̾tas intenđit. illo
gestorum suorum dirigunt cur¬
sum. Cale enim est quod abistis
dicitur: ut siqui uelit asserere qͦd
frumenti medimnium si profun¬
datur interram: potest fieri ut
idem et penitus indiscretif scdõ acci¬
dant casus granorum: ita ut unum¬
quodq granum iuixta id profcisum
iaceat scđo. quo primo aliquando de¬
iectum est: et eodem ordinem eisdem¬
q disꝑsum sit signis. quibus fuerat
primo diffusum. Quod utiq in in¬
numerabilib medioni granis in¬
possibile est prorsus accidere. etiam¬
si ꝑ inmensa scła indesinenter ac
iugiter effundatur. tagͦ michi in¬
possibile uidetur eodem ordine.
eisdemq modis nascentium ac
morientium atq agentium quid.

Expanded text:
rtate aguntur animæ, et vel profectus suos vel decessus pro voluntatis suæ sustinent potestate. Non enim cursu aliquo in eosdem se circulos post multa sæcula revolvente aguntur animæ, ut hoc aut illud vel agant vel cupiant, sed quocumque proprii ingenii libertas intenderit, illo gestorum suorum dirigunt cursum. Tale enim est quod ab istis dicitur, ut si quis velit asserere quod frumenti medimnum si profundatur in terram, potest fieri ut iidem et penitus indiscreti secundo accidant casus granorum, ita ut unumqoudque granum juxta id profusum jaceat secundo, quo primo aliquando dejectum est, et eodem ordine eisdemque dispersum sit signis quibus fuerat primo diffusum: quod utique innumerabilibus medimni granis impossibile est prorsus accidere, etiamsi per immensa sæcula indesinenter ac jugiter effundantur. Ita ergo impossibile mihi videtur eodem ordine eisdemque modis nascentium, et morientium, et agentium quid
Abbreviated transcription (Latin):
uerttatis accepto iam ꝑignore
si cognouimus xpͥ̃m scđm carnen¬
aliquando: s nunc aliquan¬
hec interim nobis ad presens
de rebus cam difficilib dis¬
putantib idẽ deincarnatio¬
ne et de ditate xp̃i: occurrere
potuerunt: siquis sane meliꝰ
aliquid potuerit inuenire
et euidentiorib de scripturis
scĩs adsertionib confirmare
que dicit: illa potius quam

Expanded text:
veritatis accepto jam pignoreveritatis accepto jam pignoresi cognovimus Christum secundum carnealiquando, sed nunc jaHaec interim nobis ad praesens de rebus tam difficilibus disputantibus, id est, de incarnatione et deitate Christi, occurrere potuerunt. Si quis sane melius aliquid potuerit invenire, et evidentioribus de Scripturis sanctis assertionibus confirmare quae dicit, illa potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidem in alio loco dicit. aut
documentum queritis eius qui
in deo dicit absconditum: cuius
rei intellectus. nisi talis aliquis
indicetur. qualem ꝑ umbram
xpͥi a propħa significatum eẽ su¬
pra diximus. fortassis etiam huma¬
ne mentis hunc sensum excedit.
S et quam plurima alia in scrip¬
turis diuinis de umbre signifi¬
cantia uidemus inserta. Ut illud
in euangło scđm lucant. Cum dic
gabrihel ad maruam. sp̃s domini
ueniet suꝑ te. et iurtus altissimi
obumbrabit tibi: et apłs de lege
dicit. Quia similitudini et um¬
brȩ deseruiunt cȩlestium. hi qͥ
carnalem habent circumcisionẽ:
et alibi dicitur. Nonne umbra ẽ
uita nr̃a suꝑ terram. Sigͦ il ex q̃super
uiuemus inder gentes: iuden¬
dum est inaharum omnium
ueritas umbrarum in illa reue¬
latione noscatur. cum iam ñ
ꝑspeculum et in eninmꝯte. s
facie ad faciem sc̃i quiq głam
di et rerum causas ac ueritat᷑e
speculari merebuntur: cumͦ

Expanded text:
Et quidem in alio loco dicit: «An Et quidem in alio loco dicit: «An documentum quæritis ejus qui in Deo dicit absconditum. Cujus rei intellectus nisi talis aliquis indicetur, qualem per umbram Christi a Propheta significatum esse supra diximus, fortassis etiam hunc sensum humanæ mentis excedit.  et quamplurima alia in Scripturis divinis de umbrae significantia videmus inserta: ut illud in Evangelio secundum Lucam, cum dicit Gabriel ad Mariam, Spiritus Domini veniet super te, et virtus Altissiobumbrabit tibi.» Et Apostolus de Lege dicit, quia «similitudini et umbræ deserviunt cœlestium» hi qui carnalem habent circumcisionem. Et alibi dicitur: «Nonne » umbra est vita nostra supra terram?» Si ergo et lex quæ super vivimus inter gentes; videndum est ne harum omnium veritas umbrarum in illa revelatione noscatur, cum jam non per speculum et in ænigmate, sed facie ad faciem sancti quique gloriam Dei et rerum causas ac veritatem speculari merebuntur. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
possibile fuit ut contrarium
reciꝑet odorem. Participes uͦ
erus quam proximi fuerint
uasculo: tam odoris erunt par¬
ticipes et capaces: arbitror. sane
&iam iheremiam propħam intel¬
legentem quȩ sit in eo natura dĩ
uiuemus in gentibus. Pro eo enim
quod sicut umbra corporis nr̃i inse¬
parabilis est a corpore. et indeclina¬
biliter motus ac gestus corporis
suscipit et gerit: puto eum animȩ
xp̃i opus ac motus quȩ ei inseꝑa¬
biliter in herebat. et ꝑro motu eiꝰ
ac uoluntate cunctã ꝑpetrabat
ostendere uolͤntatem. um bram
xp̃i ilomini hanc uocasse : inqͣ
umbra nos uiueremus ingentib
In huiuus namq adsumptionis
sacram̃to gentes uiuunt: quȩ in¬
imitantes eam ꝑ fidem. ꝑuenunt
ad salutem. ẜ et dauid dicets me¬
mor. esto obprobrii mei domine
quod ex probrauerunt me in com¬
mutatione xp̃i tui: similia mͥ
uidetur ostendere. Et paulus qͥd
aliud sentit cum dicit. Uita nr̃a
abscondita est cum xp̃o indeo.

Expanded text:
possibile fuit ut contrarium possibile fuit ut contrarium reciperet odorem; participes vero ejus, quam proximi fuerint vasculo, tam odoris erunt participes et capaces. VII. Arbitror sane etiam Hieremiam prophetam intelligentem quæ sit in eo natura Dei vivemus in gentibus.» Pro eo enim quod sicut umbra corporis nostri inseparabilis est a corpore, et indeclinabiliter motus ac gestus corporis suscipit et gerit; puto eum animæ Christi opus, ac motum qui ei inseparabiliter inhærebat, et pro motu ac ejus voluntate cuncta perpetrabat, ostendere volentem umbram Christi Domini hanc vocasse, in qua umbra nos viveremus in gentibus. In hujus namque assumptionis sacramento gentes vivunt, quæ imitantes eam per fidem veniunt ad salutem. Sed et David dicens: «Memor esto opprobrii mei, Domine, quo exprobraverunt me in commutationem Christi tui,» similia mihi videtur ostendere. Et Paulus quid aliud sentit, cum dicit: «Vita vestra abscondita est cum Christo in Deo?»
Abbreviated transcription (Latin):
scõs: calor. aliquis uerbi dĩ putan¬
dus est ꝑuenisse. In hac autẽ
anima ignis ipse diuinus subs¬
tantialiter requieuisse creden¬
dus est: ex quo ad cȩteros calor
aliquis uenerit. Deniq quod
dixit quia unpxit te ds̃ ds̃ tuus
oleo leticie preparticipibus tuis.
pientia unguitur. et aliter par¬
ticipes enis. idest scĩ propħe. et
apłi. Illi enim modore ungentoꝵ
euis cucurrisse dicuntur: tta
autem anima uasculum un¬
guenti ipsius fuit. Ex cuius
fłaglantia. participantes digni
quiq propħe fiebant. et apłi.
Sicut eigo alius est ungenti
odor. et aliã ungenti substantia:
ita aliud xp̃c et aliud partici¬
pes sui. et sicut uas ip̃sum quod
substantiam continet ungenti
nullo genere potest aliquid
ieciꝑe faetorif᷑. Hi uero qui ex
odore eius participant. si se pau
lo longuis a fłaglantia eius
remouerure. possibile est ut
incidentem recipiant faetore.
ita xp̃c uelut uas ipsum in qͦ
erat unguenti substantia: im¬

Expanded text:
sanctos calor aliquis Verbi Dei putansanctos calor aliquis Verbi Dei putandus est pervenisse: in hac autem anima ignis ipse divinus substantialiter requievisse credendus est, ex quo ad caeteros calor aliquis venerit. Denique quod dixit, quia Unxit te, Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis :et sapientia ungitur; et aliter participes ejus, id est, sancti Prophetae et Apostoli. Illi enim in odore unguentorum ejus cucurrisse dicuntur : ista vero anima vasculum unguenti ipsius fuit, ex cujus fragrantia participantes digni quique Prophetae fiebant et Apostoli. Sicut ergo alius est unguenti odor et alia unguenti substantia; ita aliud est Christus, et aliud participes sui. Et sicut vas ipsum quod substantiam continet unguenti, nullo genere potest aliquid recipere foetoris; hi vero qui ex odore ejus partlo longius a fragrantia ejus removerint, possibile est ut incidentem recipiant fœtorem ita Christus, velut vas ipsum in quo erat unguenti substantia, im
Abbreviated transcription (Latin):
F omnib suis poris om nibusq uenis
ignem recipiens. et tota ignis effecta.
sine q ignis ab ea cesset aliquando¬
neq ipsa abigne separetur.:
nunquid nam dicemus hanc
quȩ natura quidem ferri mas¬
sa est in igne positam et inde¬
sinenter ardentem: posse frigus
aliquando recipere. Quin immo
quod uerius est. magis eam sicut
infornacib sepe fieri oculis de¬
prehendimus. cotam ignem effec¬
tam dicimus : quia nec aliud in
ea nisi ignis cernitur. S et siqͥ
contingere atq ad trectare  tem¬
tauerit : non ferri. s ignis uim
sentiet. hoc ergo modo etiam illa
anima quȩ quasi ferrum eciam¬
illa anima que quasi ferrum in
igne sic semꝑ inuerbo. semꝑ in
sapientia. semꝑ in dõ posita est.
Omne quod agit hqd sentit. quod
intellegit. As̃ est. et ideo nec con¬
uertibilis aut mutabilis dicit
potest: quȩ inconuertibilem ex
uerbi dĩ unitate indesinenter
ignita: possedit. Ad om̃s deniq

Expanded text:
 omnibus suis poris omnibusque venis  omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiens, et tota ignis effecta, si neque ignis ab ea cesset aliquandoneque ipsa ab igne separetur, numquidnam dicemus hanc, quæ natura quidem ferri massa est, in igne positam et indesinenter ardentem, posse frigus aliquando recipere? Quinimo, quod verius est, magis eam sicut in fornacibus sæpe fieri oculis deprehendimus, totam ignem effectam dicimus, quoniam nec aliud in ea nisi ignis cernitur: sed et si qui contingere atque attrectare tentaverit, non ferri, sed ignis vim sentiet. Hoc ergo modo etiam illa anima quæ quasi ferrum iilla anima quæ quasi ferrum in igne, sic semper in Verbo, semper in Sapientia, semper in Deo posita est; omne quod agit, quod sentit, quod intelligit, Deus est et ideo nec convertibilis aut mutabilis dici potest, quae inconvertibilitatem ex Verbi Dei unitate indesinenter ignita possidebit. Ad omnes denique
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Uerum qm̃ boni maliq eligen¬
di facultas omnib presto est. hec
anima. quȩ xp̃i ẽ. ita elegit diligẽ
iusticiam. ut pro inm̃sitate dilec¬
tionis inconu̾tibiliter ei atq inseꝑa¬
biliter in hereret: ita ut propositi¬
E firmitas. et affectus in mensitas. et
dilectionis in expugnabilis calor.
omnem sensum conu̾sionis atq in¬
mutationis abscideret: et quod in
arbirio erat positum: longi usus
affectu. iam uersum sit in naturam.
Ita et fuisse quidem in xp̃o humana
et rationabilis anima credenda est:
et nullum sensum uel pͥossibilitatẽ
eam putandum est habuisse pecca
ti: ad pletuorem tamen rei ex planati¬
onem: non uidetur absurdum. si etiã
similitudine aliqua utamur. Licet
in re tam ardua. tamq difficili ne ex-¬
emplis quidem uti com modis copia
ẽ: tamen ut absq aliquo preuidi¬
cio dicimus. ferri mecallum: capaxẽ.
et frigoris. et caloris. Si ergo massa
aliqua ferri semꝑ in igne sit posita:¬

Expanded text:
ma. Verum quoniam boni malique eligenma. Verum quoniam boni malique eligendi facultas omnibus præsto est, hæc anima quæ Christi est, ita elegit diligere justitiam, ut pro immensitate dilectionis inconvertibiliter ei atque inseparabiliter inhæreret, ita ut propositi firmitas, et affectus immensitas, et dilectionis inextinguibilis calor, omnem sensum conversionis atque immutationis abscinderet, et quod in arbitrio erat positum, longi usus affectu jam versum sit in naturam: ita et fuisse quidem in Christo humana et rationabilis anima credenda est, et nullum sensum vel possibilitatem eam putandum est habuisse peccati. VI. Ad pleniorem tamen rei explanationem non videtur absurdum, si etiam similitudine aliqua utamur, licet in re tam ardua, tamque difficili, ne exemplis quidem uti com · modis copia est. Tamen, ut absque aliquo præjudicio dicamus, ferri metallum capax est frigoris et caloris: si ergo massa aliqua ferri semper in igne sit posita,
Abbreviated transcription (Latin):
dosic̃ et
apłs dixit. in quo in habitat omĩs
plenitudo ditatis corporaliter. De¬
niq propter hoc non solum dixit di¬
lexisti iusticiam: s addidit et odisti
iniquitatem. Odisse enim iniquitatẽ :
illud quod scriptura dicit de eo. Quia
peccatum non fecit. nec inuentus est
dolus inore eius: et quod ait. Tempta¬
tus ꝑ omnia ꝓ similitudine absq pec¬
urm me arguit de peccato: Et iterum
quam. Que omnia: nullum in eo pec¬
cati sensum indicant exticisse. Quos
ut propħe uidentius designaret quia
numquam eum iniquitatis sensus
intrasset: ait. Priuisquam sciret pu
difficile uidebitur: pro eo quod iatio¬
nabilem animam ee inxp̃o supra
ostendimus. quam utiq animarum
naturam boni maliq capacem ꝑõs
disputationes nras ꝑ om̃s frequent᷑
ostendimus. hoc modo rei huius ex¬
planabitur difficultas. Naturam
quidem anime illius. hanc fuisse
quȩ est omnium animarum: non
potest dubitari. Aloquin: nec dicit
onima potuit: siuere non fuit ani¬

Expanded text:
do, sicut et Apostolus dixit, In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Denique propter hoc, non solum dixit, Dilexisti justitiam; sed addidit, et odisti iniquitatem. Odisse enim iniquitatem, illud est quod Scriptura dicit de eo, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et quod ait, Tentatum per omnia pro similitudine absque pecvestrum arguet me de peccato?» Et iterum quam.» Quæ omnia nullum in eo peccati sensum indicant extitisse. Quod ut Propheta evidentius designaret, quia nunquam in cum iniquitatis sensus intrasset, ait: «Prius» quam sciret puedifficile videbitur, pro eo quod rationabilem animam esse in Christo supra ostendimus, cum utique animarum naturam boni malique capacem per omnes disputationes nostras frequenter ostendimus; hoc modo rei hujus explanabitur difficultas. Naturam quidem animæ illius hanc fuisse quæ est omnium animarum, non potest dubitari: alioquin nec dici anima potuit, si vere non fuit ani
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ambo incatne una: Wiã
non sunt duo. s caro una. Ma
gis enim uerbum di cum ani¬
ma incarne una eẽ. quam uir
cum uxore putandus est .S.
et unus sp̃s esse cum deo cui
magis conuenit: quam huic
tionis ꝑfectio. et meriti affectus
sinceritas. hanc ei inseꝑabilem
cum dõ fecerit unitatem. ita
ut non fortuita fuerit. aut cũ
ꝑsone acceptione anime eius
assumꝑtioꝰ s uirtutum suarũ
ei. merito delata: audiad eã
ꝓpħam dicentem. Dilexisti ius¬
tiam et odisti iniquitatem: prop¬
terea unxit te ds ds̃ tuus oleo le¬
ticie. p̃participib tuis. dilectionis

Expanded text:
«erunt ambo in carne una, et jam «erunt ambo in carne una, et jam non sunt duo, sed caro una. D.» Magis enim Verbum Dei cum anima in carne una esse, quam vir cum uxore, putandum est; Sed et unus spiritus esse com Deo, cui magis convenit quam huic tionis perfectio, et meriti affectus sinceritas ei hanc inseparabilem cum Deo fecerit unitatem, ita ut non fortuita fuerit, aut cum persona acceptione animæ ejus assumptio, sed virtutum suarum ei merito delata, audi ad eam Prophetam dicentem: «Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo lætitiæ præ participibus t
Abbreviated transcription (Latin):
media existente. cui utiq contra
naturam non erat corpus aqsu¬
mete. s neq rursum anima illa
ut pote substantiam rationabił.
contra naturam habuit caꝑe d̃m.
inquem suꝑius ut diximus ue¬
lud uerbum et sapientiam et
ueritatem tota iam cesserat᷑:
Undeimerito pro eo quoo tota eẽt
infilio dĩ. uel totum in se caperet
filium di:etiam ipsa cum ea qͣ
ads sumpserat carne. dĩ filius et
dĩ uirtus: xp̃c et dĩ sapientia
appellatur: Et rursum dĩ filiꝰ
ꝑ quem omnia creata sunt: iħe
tur. Nam et filits di mortuus
eẽ dicitur. pro ea scilicet natura
quȩ mortem utiq recipere po¬
terat. ẽt filius hominis nomina¬
tur. qui uenturus est inłi pa¬
tris gła cum scĩs angłis predi¬
catur. Et hẽc de causa ꝑ omnẽ
scripturam tam diuina natu¬
ra humanis uocabulis appel¬
latur. quam humane natura
diuinȩ nuncupationis insigni¬
bus decoratur. Magis enim de
hoc: quam deullo alio dici po¬
cest quod scriptum est. quia

Expanded text:
media existente, cui utique contra media existente, cui utique contra naturam non erat corpus assumere. Sed neque rursum anima illa, utpote substantia rationabilis, contra naturam habuit capere, in quem, ut superius, diximus, velut Verbum et sapientiam et veritatem tota jam cesserat: unde et merito pro eo quod vel tota esset in Filio Dei, vel totum in se caperet Filium Dei, etiam ipsa, cum ea quam assumpserat carne, Dei Filius, et Dei virtus, et Dei sapientia appellatur. Et rursum Dei Filius, per quem omnia creata sunt, Jesutur: nam et Filius Dei mortuus esse dicitur, pro ea scilicet natura, quae mortem utique recipere poterat: et filius hominis appellatur, qui venturus in gloria Dei Patris cum sanctis Angelis praedicatur. Et hac Scripturam tam divina natura humanis poterat vocabulis appellatur, quam humana natura divinæ nuncupationis insignibus decoratur. Magis enim de hoc quam de ullo alio dici potest, quod scriptum est quia
Abbreviated transcription (Latin):
participationem sui uniuersis ratio¬
nabilib creaturis inuisibiliter pre¬
buit: ita ut cantum exeo unus qͥsq
participii sumeret: quantum erga
eum dilectionis in hesisset affectu.
Uerum cum ꝓlib̾i arbicrii fabulta¬
te uarietas unum quemq ac diu̾¬
sitas habuisset animorum. ut ali¬
us ardentiore. aliꝰ tenintate et exiliore erga
auctorẽ suũ amore teneretur: illa
anima dequa dixit dominus. quia
nemo aufert ame anianua ͫ¬
bisiter ei atq indissotiabiliter in¬
herens. Ut pote sapientie et u̾bo¬
dĩ et ueritati ac luci. uera et tota.
totum recipiens. atq in eius lucẽ
splendorem que ipsa cedens. facta
est cum ipso principaliter unus
sp̃s sicut et apłs his qui eam inmi¬
tari deberent ꝓmittit. quia qui se
iungit domino. linus sp̃s est. Hac
ergo subsantia animȩ inter dm̃ cine¬
que mediante:. non enim possi¬
bile erat dĩ naturam corpori sine
mediatore misceri. Pascitur ut
diximus ds̃ homo: illa substantia

Expanded text:
participationem sui universis ratioparticipationem sui universis rationabilibus creaturis invisibiliter praebuit, ita ut tantum ex eo unusquisque participii sumeret, quanto erga eum dilectionis inhaesisset affectu. Verum cum pro liberi arbitrii facultate varietas unumquemque ac diversitas habuisset animorum, ut alius ardentiore, alius tenuiore et exiliore erga suum auctorem amore teneretur: illa anima, de qua dixit Jesus, quia Nemo aufert a me animam mrabiliter atque indissociabiliter inhaerens, utpote Verbo et sapientiae Dei et veritati ac luci verae, et tota totum recipiens, atque in ejus lucem splendoremque ipsa cedens, facta est cum ipso principaliter unus spiritus. Sicut et Apostolus his, qui eam imitari deberent, promittit, quia, Qui se jungit Domino, unus spiritus est . Hac ergo substantia animae inter Deum carneque mediante non enim possibile erat Dei naturam corpori sine mediatore misceri nascitur, ut diximus, Deus homo, illa substantia
Abbreviated transcription (Latin):
rentia contem plandum est: ut in
uno eodemq ita utriusq nature
ueritas demonstretur. Ut neq aliqͥd
indignum et indecens indiuina il¬
la et ineffabili substantia sentiatur:
neq rursum que gesta sunt. falsis
⁊illusa imaginib estimentur. Quȩ
quidem in aures humanas profer¬
re. et sermonibus explicare: longe
uires uel meriti nr̃i. uel ingenii ac
sermonis. excedit. Arbitror autem qr
tur mensuram: quinimmo fortassis¬
etiam totius creature. Celestium uir¬
tutum eminentior est sacramenti
istius explanatio: de quo nos non
temeritate aliqua. ẜ qm ordo loci
poscit: ea magis quȩ fides nr̃a conti¬
net. quamqͤ humane rationis asser¬
tio ułndicare solet: quam paucissimis
proferemus. suspitiones potius nras.
qͣm manifestas aliquas aqfirmatio¬
nes: in medium proferentes. Igitur
sibilia et inuisibilia. insuꝑiorib ser-¬
et quȩ fecit diligit. Nam cum inui¬
sibilis di ipse sit imago inuisibilis:

Expanded text:
rentia contemplandum est, ut in rentia contemplandum est, ut in uno eodemque ita utriusque naturæ veritas demonstretur, ut neque aliquid indignum et indecens in divina illa et ineffabili substantia sentiatur, neque rursum quæ gesta sunt, falsis illusa imaginibus existimentur. Quæ quidem in aures humanas proferre, et sermonibus explicare, longe vires vel meriti nostri, vel ingenii ac sermonis excedit: arbitror autem quitur mensuram fortassis totius creaturæ cœlestium virtutum eminentior est sacramenti istius explanatio. De quo nos non temeritate aliqua, sed quoniam ordo loci deposcit, ea magis quæ fides nostra continet, quam quæ humanæ rationis assertio vindicare solet, quam paucissimis proferemus, suspiciones potius nostras quam manifestas aliquas affirmationes in medium proferentes. sibilia et invisibilia, in superioribus sere fecit diligit. Nam cum invisibilis Dei ipse sit imago invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
bilia: intra circum scriptionem
eius homingsn qui apparuit in
iudea. fuisse credenda sit: s et
ingressa eẽ dĩ sapienti ara uul-¬
uam feminȩ et nasci paruulus.
et uagitum emittere ad simili-¬
tudinem plorantium paruuloꝵ.
Cum deinde quod et inmorte con¬
tarbari refertur: ut ipse etiam
proficetur diens. cristis est ani¬
ma mea usq ad mortem: et ad
ultimum quoᷤ usq adeam que
inter homines indignissima ha-¬
betur: adductus est mortem. Iicet
post terciam surrex̾it diem. Sũ
humana. ut nichil a cõmuni mor¬
talium fragilitate distare uidean¬
tur. Quedam ista diuina. quȩ
nulli alii. nisi illi primȩ et inef-¬
fabili naturȩ conueniant ditatis:
heret humani indellectus anguf¬
tia: et tante ammirationis stupore
ꝑculsa: quod declinet. quid teneat. qͦ
se conuertat: ignorat. Si dm̃ sentiat.
mortalem uidet: si hominem putet:
de uicto mortis regno. cum spoliis
redeuntem a mortuis. cernit. Prop¬
ter quod cum omni metu et reue¬

Expanded text:
bilia, intra circumscriptionem bilia, intra circumscriptionem ejus hominis qui apparuit in Judæa, fuisse credenda sit; sed et ingressa esse Dei Sapientia vulvam fœminæ, et nasci parvulus, et vagitum emittere ad similitudinem plorantium parvulorum; tum deinde quod in morte conturbatus refertur, ut ipse etiam profitetur dicens: «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et ad ultimum quod usque ad eam quæ inter homines indignissima habetur adductus est mortem, licet post tertiam surrexerit diem. Cum humana ut nihil a communi mortalium fragilitate distare videantur, quædam ita divina ut nulli alii nisi illi primæ et ineffabili naturæ conveniant deitatis, hæret humani intellectus angustia, et tantæ admirationis stupore percussa, quo declinet, quid teneat, quo se convertat, ignorat. Si Deum sentiat, mortalem videt: si hominem putet, devicto mortis imperio cum spoliis redeuntem a mortuis cernit. Propter quod cum omni metu et reve
Abbreviated transcription (Latin):
quod eminens omnium ista-
natura. exinaniens s ẽstatu
maiestatis sue: homo factus sit.
et inter homines conu̾satus¬
sit: sicut grã labiis eius infu-¬
sa testatur. et sicut ei testimo¬
nium reddit pater cȩlestis.
bus. confirmatur. Qui etiam
ante presentiam suam hanc
quam oftendit incorpore: pre-¬
cursores et nuntios aduentus
sui misit propħas. Post ascen¬
sionem uero suam incȩlos: scõs
apłos diuinitatis sue uirtute
repletos. homines uel ex publi¬
canis uel ex piscatorib im ꝑitos
et in doctos circuiire fecit or¬
bem terrarum: ut exomn gen¬
te. atq ex omnib popłis pioꝵ
plebem in se credentium con¬
gregarent: uerum ex omnib
de eo miraculis et magnificis
illud penitus ad mirationem
humane mentis excedit: nec
inuenit mortalis uitellȩgentiȩ
fragilitas. quomodo sentire uel ur¬
celligete possit: quos cantꝰilla po-¬
tentia diuinȩ maiestatis. ipsum
inqua sapientia di. inqua creata
sunt omnia. uisibilia et inuisi-¬

Expanded text:
quod eminens omnium ista quod eminens omnium ista natura exinaniens se de statu majestatis suæ homo factus sit, et inter homines conversatus, sicut gratia labiis ejus infusa testatur, et sicut testimonium ei reddit Pater cœ lestis, s confirmatur. Qui etiam ante præsentiam suam hanc quam ostendit in corpore, præcursores suos et nuntios adventus sui misit Prophetas; post ascensionem vero suam in cœlos, sanctos Apostolos divinitatis suæ virtute repletos homines vel ex publicanis vel ex piscatoribus imperitos et indoctos circuire fecit orbem terrarum, ut ex omni genere atque ex omnibus populis piorum plebem in se credentium congregarent. II. Verum ex omnibus de eo miraculis et magnificentiis illud penitus admirationem humanæ mentis excedit, nec invenit mortalis intelligentiæ fragilitas quomodo sentire vel intelligere possit quod tanta illa potentia divinæ majestatis, ipsum ipsa Sapientia Dei, in qua creata sunt omnia visibilia et invisi
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ. siue potestates oĩa ꝑipsũ & in ipso:
creata sunt. et ipse est ante om̃s.
et omnia illi constant qui est ca¬
put omnium. solus habens capite
etiam quod scriptum est. qm̃ ne¬
mo nouit patrem nisi filius. neq¬
filium quis nouit. nisi pater. Quis
potest ẽnim nosse quȩ sit sapi¬
entia: nisi qui genuit eam. Aut
quis aliquigdum quȩ sit ueritas
nouit. nisi uerita spat̾: As certeun¬
uersam uerbisui naturam atq
ipsius dĩ quȩ exdeo est. inuestig.¬
re poduit. nisi solus ds. Apud quẽ
erat uerbum: pro certo habere
debemus. quod hoc uerbum siue
ratio dicenda est. Hanc sapientiã.
hanc ueritatem. nullus alius nisi
solus pater nouit: de quo scriptũ
est. Ne ipsum quidem mundũ
capere arbitror libros. qui scribe¬
rentur. de gła scilicet et maies-¬
ꝗtate filii di. Imposibile namq:
litteris committere ea. quȩ ad sal¬
uatoris gloriam ꝑtinent. His
igitur tantis ac talib de natu¬
ra filii di consideratis. cum sũ¬
ma admiratione obstupescimꝰ.

Expanded text:
states, omnia» per ipsum et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes,» et omnia illi constant,» qui est caput omnium, solus habens caput Ddentes etiam quod scriptum est, quoniam «nemo novit Patrem nisi Filius, neque quis novit Filium nisi Pater:» Quis enim potest nosse quæ sit Sapientia, nisi qui genuit eam? aut quis ad liquidum quæ sit Veritas novit, nisi veritatis Pater? Quis certe universam Verbi sui naturam, atque ipsius Dei quæ ex Deo est, investigare potuit, nisi solus Deus apud quem erat Verbum? pro certo habere debemus quod hoc Verbum, sive ratio dicenda est, hanc Sapientiam, hanc Veritatem, nullus alius nisi solus Pater novit, de quo scriptum est: «Ne ipsum quidem mundum capere arbitror libros qui scriberentur,» de gloria scilicet et majestate Filii Dei. Impossibile namque est litteris committere ea quæ ad Salvatoris gloriam pertinent. His igitur tantis ac talibus de natura Filii Dei consideratis, cum summa admiratione obstupescimus
Abbreviated transcription (Latin):
tradet: paulus scđo lapidantium
stephanum uestimenta seruabit.
et omnia quȩ inhȩc uita gesta sunt:
iterum gerenda dicentur. Quod ñ
puto ratione aliqua posse firmari
si arbitrii lib̾tate aguntur anime:
et uel profectus suos. uel decessus suos¬
pro uoluntatis suȩ sustinent potes¬
catera. Non enim cursu aliquo i

Expanded text:
tradet: Paulus secundo lapidantium tradet: Paulus secundo lapidantium Stephanum vestimenta servabit: et omnia quæ in hac vita gesta sunt, iterum gerenda dicentur: quod non puto ratione aliqua posse firmari, si arbitrii libertate aguntur animæ, et vel profectus suos vel decessus pro voluntatis suæ sustinent potestate. Non e