comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ qui ꝯsulũt Bicnt uir upori pa¬
quib ꝯsulitur Bicut mulieres mari¬
Ddomo iusti atq uinc̃tis ex fide ⁊
ad huc ab illa colesti cintate ꝑognã¬
tis eciam qui dꝑant scruiũt ns qb

Expanded text:
im qui consulunt: sicut vir uxori, paquibus consulitur: sicut mulieres mariin domo justi viventis ex fide, et adhuc ab illa coelesti civitate peregrinantis, etiam qui imperant, serviunt eis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qr inci estis discipuli si dilectioniẽ ha¬
uneritis ad diuce tanꝙͣ duceret alia mu¬
nera mta hñt uobistũ ecĩa nõ mei nõ
solun natira / uitam/ sensum. rõcs et
eta saluitẽ q̃ hõĩbus ꝓccoribuisq coĩs
est/ uerũ ena lingiis sacramẽta pro¬
pheciã fidem sciam/ distributiõne re

Expanded text:
quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ enat qui deũ diligit ꝯseques est
ut criã propĩo ae diligendũ deũ ꝯsllat
hñc Iubẽtut sicut se ipsic diligere sit
upori sic filiis/ sit domesticis sic
citeris quib potueoit hõĩbus ⁊ ad e
sibi a propio si forte iudigit ꝯsuli uelit
ac per h erit patatus oĩ hoi pͣ d ipõ¬

Expanded text:
sequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem jubetur sicut se ipsum diligere. Sic uxori, sic filiis, sic domesticis, sic caeteris quibus potuerit hominibus; et ad hoc sibi a proximo, si forte indiget, consuli velit: ac per hoc erit pacatus, quantum in ip
Abbreviated transcription (Latin):
nõ usq adeo in aĩa hnũana inmego
dei terrenorũ affectuũ labe Detrita ẽ
it nulla in ea uelus lineamẽta io¬
trema reinãseruit. Unde mĩto dic̾i
possunt mnã ĩ ipa uputatẽ uite sue¬

Expanded text:
non usque adeo in anima humana imago dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea uelut liniamenta extrema remanserint — unde merito dici possit etiam in ipsa impietate uitae su
Abbreviated transcription (Latin):
ueoi lumis oculos a pertos tenct. Uigi¬
at ꝯui seruat opeanto q̃d̾ credit stabe
in frce ne succubatis decepti ab afidilib
ut possitisaudire cũ moẜse. Tu aut̃t
es sta mecũ uipiliteo agitẽ nõ mollit̾
ne muliebater s fioruiter pugnatẽ
subandi in dño nõ in ur̃is mi̾tis / neq
in uestra urõtutẽ oĩa uestra ⁊̃ caritate

Expanded text:
entis oculos apertos tenet; vigilat, qui servat operando quod credit; state in fide, ne succumbatis decepti ab infidelibus, ut possitis audire cum Moyse: Tu autem hic sta mecum . Viriliter agite, nec molliter, neque muliebriter, sed firmiter pugnate subaudis in Domino, non in vestris meritis, neque in vestra virtut
Abbreviated transcription (Latin):
cum / bestiarũ est eñi ⁊ hoies discarꝑe
et se duicẽ lacgrait ataz deuorare.
Rerbi grã leo deuorat hõie ⁊ uisum
ursus et lupus deuorant hõies et
uoues et ouet hac de causa omps deꝰ
uestialibus hoĩbus p̾uapes preposiu
et corũteriore accibitas aĩorũ illoꝵ
repmeretur uũt ecia pistes alios
degluciẽtes quos imutabantur boies

Expanded text:
 est et hominis discerpere, et se invicem lacerare atque devorare. Verbi gratia: Leo devorat hominem et ursum, ursus et lupus devorant homines, boves, et oves. Hac de causa omnipotens Deus bestialibus hominibus principes praeposuit, ut eorum terrore acerbitas animorum illorum reprimeretur. Sunt etiam pisces alios de
Abbreviated transcription (Latin):
ons nõ huiũ officii rõ coletutur nep̃
impcis uideras legitimas np̃ certes
quisqͣ ispexerat lileros/ nõ ius ⁊qͣbile
quid ufilitatis haberet accepat ita
proptes cirorem atq Iusticĩa cert at
temeraria dũãtux aĩ cupiditas ad se
pplendt̃ uiribus corꝑis abutetatu
pnĩnosissums satellitibus qͦ ept
quidti maguꝰ uidel uir et sapiens
cognouit que materu cẽt et qr̃ta ad
maxĩas res oportumtis aĩs desset
hõmi si quis cam posset elicege et
pcpiendo meliorẽ icileze qui dispsos
hores ꝰ agris et d tectis siluestab
obditos roẽ quadã ꝯpuñt unũ m
locũ et ꝯgregauit ⁊ cos d unã quã

Expanded text:
onis, non hu- mani officii ratio colebatur, nemo nuptias viderat legi- timas, non certos quisquam aspexerat liberos, non, ius aequabile quid utilitatis haberet, acceperat. ita propter errorem atque inscientiam caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas ad se explendam viribus cor- poris abutebatur, perniciosissimis satellitibus. quo tem- pore quidam magnus videlicet vir et sapiens cognovit, quae materia esset et quanta ad maximas res opportunitas in animis inesset hominum, si quis eam posset elicere et praecipiendo meliorem reddere; qui dispersos homines in agros et in tectis silvestribus abditos ratione quadam conpulit unum in loc
Abbreviated transcription (Latin):
c oĩo peosectam eiã si h uerbũ bona¬
nõ ãddatur / quid em̃ qd dictũ ẽ q̃ciẽet
uultis nõ usitate ac passĩ s propo
dutũ accipa o. uolũtris nãd non est
nisi in boms / nã ĩ malĩs flagiciosisq
factis cupiditas proprie dr̃ nõ uoluo¬

Expanded text:
ino perfectam, etiam si hoc verbum non addatur. Id enim quod dictum est, quaecumque vultis, non usitate ac passim, sed proprie dictum accipi oportet. Voluntas namque non est nisi in bonis: nam in malis flagitiosisque factis cupiditas proprie dicitur, non volu
Abbreviated transcription (Latin):
qui phensilͥ dia exou asta cognoseit
e g proptes mẽtis tediũ digna duec¬
dĩmula de manu et quasi ais de
insidiis aucupis quãtũ ains de fag̃
⁊ damula de manu captantis q̃
cubriter ostituto ipt̃ astp̃ sione uite
cus liber eddaris. Wel certe qr dã¬

Expanded text:
a eorum gesta cognoscit, sed haec propter mentis taedium digna invecdamula de manu et quasi avis de insidiis aucupis. Quantum avis de laqueo vel damula de manu captantis qualubriter instituto ipse a sponsione vitae ejus liber reddaris. Et certe quia da
Abbreviated transcription (Latin):
manẽtibus detsse nou possinit᷑ qualia
seꝑt cogĩtur tormẽtis mocentiũ testrã
ad lituã causam ꝑt̾metem quertie uentate
quid cũ in sica causa quisq torquetur et
cũ q̃ritup utrũ sit nocens crutiatur et
euoctus luit pro incecto scaltis iertessiãs
at ꝑto hᵒ ignorĩnia iudicis plcrũt e
magisq plangendũ uigandũꝵ si fica
possit fontibus lacmarũ cõ propłere
iudes forqueat accusatũ in occidat iuscies
inocetem fit per ignorãtie miseriã ut
et tortum el ⁊̃ nocẽtem ocudat quẽ in ũno¬
centem occidet torserat si m Delegtt¬

Expanded text:
manentibus deesse non possunt, qualia saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere veritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur; et cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur, et innocens luit pro incerto scelere certissimasAc per hoc ignorantia iudicis plerumque emagisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem cogitat indesiuẽter colidis
ouit suarũ dmelis cansis parat
pi ctebuũ dñm tremore cordis ĩtutt
Derari ꝓpellilur propendit cmĩ intfrl
sse q̃d tpasites pesi cetiois qñ illi
doradindam rõntm subest. ꝯͥ sine fure

Expanded text:
judicem cogitat, indesinenter quotidie rationum suarum in melius causas parat; qui aeternum Dominum tremore cordis intuetuderari compellitur. Perpendit enim nil esse quod temporaliter praeest caeteris, quando illi ad reddendam rationem subest
Abbreviated transcription (Latin):
thorure dͭ fuit quõedã tp̃us cñ ⁊ agus
hoĩes passim bestiarum modo uaga¬
bantur it sibi uictu ferio uitã prop¬
uiribus corporis admĩstabant nondũ
diue religiõis nõ hũãm officii racio
colebatur / ntino impcias uiderat legi¬
timas nõ certos quisꝙͣ inspeperat liberos
nõ ins eqͣbile quid utilitatis habciet ac¬
ceperat/ Ita propter errorm atq iustitĩã
ceta at terntraria dnãtur aĩ cupiditus
ad se plcndam uiribus corꝑis abu

Expanded text:
tum. Nam fuit quoddam tempus, cum in agtis homines passim bestiarum more vagabantur, et sibi victu ferino viram propaviribus corporis administrabant. Nondum divinae religionis, non humani officii ratio colebatur, nemo nuptias viderat legitimas, non certos quisquam inspexerat liberos, non, ius equabile quid utilitatis haberet, acceperat. Ita propter errorem atque inscitiam ceca ac temeraria dominatrix animi cupiditas ad se explendam viribus corporis ab
Abbreviated transcription (Latin):
dienõrũ spũale selatiũ ut domi habat
capriase cõmertiũ. Istuismuodĩ hoĩt
prou̾biis salomonis arguit deus dicens
alligabit quis ig̃nt in sum et uestinata
cuis nõ ꝯburẽtur: aut ambulabit super
ca. bones iguis et padeo illius nõ etde¬

Expanded text:
alienorum spiritale solacium, ut domi habeant carnale commercium. Istiusmodi homines in Proverbiis Salomonis arguit Deus dicens: Alligabit quis ignem in sinu et vestimenta eius non conburentur? aut ambulabit supra carbonis ignis et pedes illius non arde
Abbreviated transcription (Latin):
gladio uoleus deferãtre doĩ aurẽ ꝑse¬
cutoris absãdis q̃d factuum dñs sati
minacites cohibunt Aites Reconde
gladĩ que entĩ gladio usus fuerit
gladio cadet. ille autem ulitur gla¬
dio qui nulla sapriore ac legituna
ptãte uł iubente nł ꝯcedente ĩ san¬
de cestaboli mmiaĩt ee s emendabili aĩs¬
sitate institie ⁊ głam escessu utt p
odio ⁊ꝑrobitatis aliene s ille fattono
iste diñco sicet ad huc carual tũ aõce
malos ptalem insi talis ptas legĩ¬

Expanded text:
adio volens defendere Dominum, aurem persecutoris abscidit: quod factum Dominus satis minaciter cohibuit, dicens, Reconde gladium; qui enim gladio usus fuerit, gladio cadet . Ille autem utitur gladio, qui nulla superiore ac legitima potestate vel jubente vel concedente, in sandetestabili immanitate, sed emendabili animositate justitiae regulam excessit: uterque odio improbitatis alienae, sed ille fraterno, iste dominico, licet adhuc carnali, tamen amore ma
Abbreviated transcription (Latin):
rem iudaiceus utiltm atq honestam.
pmo ꝓp̃ insolenciã reclamãtes deiide
propter rõnem atq orõne̾ studiosius
audientes ex fcris et ĩ maĩbus ite
reddidit et mãsuetõs ac deide uibib¬

Expanded text:
rem inducens utilem atque honestam; primo propter insolentiam reclamantes, deinde propter rationem atque orationem studiosius audientes, ex feris et immanibus mites reddidit et mansuetos. Ac mihi qui
Abbreviated transcription (Latin):
bal mopses dipit ad aron tolle thuri¬
bulum et hausto igne de altaor mitte
nicẽsum desupet p̃ergens cito ad popułũ
ul roget pro eis Iã enĩ egressa est na
adno el playa deseuit quod tñ focisset¬

Expanded text:
ad Moysen et Aaron: Tolle thuribulum, et hausto igne de altari, mitte incensum desuper pergens cito ad populum ut roges pro eis. Jam enim egressa est ira a Domino, et plaga desaevit. Quod cum feciss
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo ͦ uł deus temere iuditat. uł nqna
me̾sura ciuꝙ̃ rependi s hᵒ dutũ est qr̃
temeritas qua prinis alĩ cadt̾ ip̃a te
pum̾cit necesse ẽ iusi forte ar bitrandã
est ꝙ ñquitas ei noceat aliquid u qui̾ ꝓte¬
dit ci autem mulyil aqux procedit ymo
uere sepe mchil nocet ei qͥ patitur dieriae
ti autem qui facit necesse ẽ ut noceat
Quid emĩ nocout martirib nqͣtas pse¬
quia et si aliqui eor ꝑo omit¬

Expanded text:
Nullo modo Deus vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit: sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa te puniat necesse est. Nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit: imo vero saepe nihil nocet ei, qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas perseQuia etsi aliqui eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Itile̾ tũ ing̾tes habas progigut
frumẽtis apła eẽ promĩtiãt ⁊ ubi
filixe᷑ aspeperint licet aditaandam
sciant ulidis uitibut habilẽ ĩtelłi¬
gunt et que monte᷑ oleastrs siluesi
aspecerint oltis esse utilem cultuna
accedente non dubitant eicille aĩ
motus quo meyses pergurĩ fieiõ a curie

Expanded text:
tiles, tamen ingentes herbas progignere, frumentis aptam esse pronuntiant; et ubi filicem aspexerint, licet eradicandam sciant, validis vitibus habilem intelligunt; et quem montem oleastris silvescere aspexerint, oleis esse utilem cultura accedente non dubitant: sic ille animi motus, quo Moyses peregrinum fratrem a cive
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute laboriosa regutũ ppłorũ accomo¬
dati sunt eciam si sc̃ie uacare delegnãt
suscipiat exptritutiã temptationu curãq¬
d sarcinã pro utilitatẽ coi ne ipa doctraia
sapiẽtie cui uacare statueont blasphemet᷑

Expanded text:
irtute laboriosa regimini populorum accommodati sunt, etiamsi scientiae vacare delegerant, suscipiant experientiam tentationum curarumque sarcinam pro utilitate communi: ne ipsa doctrina sapie
Abbreviated transcription (Latin):
possunꝰ. ubi eiũ ut facite arbore
bonã ⁊ faiclum eius bonũ. hor uliq
nõ est amonitio. s preceptũ salubre
cui obedientia necessaria est Qd
nã dicit facite arbore̾ malam ⁊ fr̃t¬
tum ans malum nõ preceptum est
ui facias ẜ monitio ut cancas/ cõ¬
tra hes eui dixit qui se putalunt
homo ut oꝑa mutentur. Si onĩ ma¬
net homi in eo ꝙ malum est bona
opera habere non põt, si mairet in
nisi ar̾boris bone muita tor ⁊ nni¬
tabibar opus / gotirpa cupiditatem
planta caritatem. Et enu radix¬
est om̃i malorũm cupiditas si
est radix omi bononũ caritas

Expanded text:
ur. Ubi ait, Facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: hoc utique non est admonitio, sed praeceptum salubre, cui obedientia necessaria est. Quod autem dicit, Facite arborem malam, et fructum ejus malum: non praeceptum est, ut facias; sed monitio, ut caveas. Contra hos enim dixit, qui putabant se, homo, ut opera mutentur. Si enim manet homo in eo quod malus est, bona opera habere non potest: si manet in nisi arboris bonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum charitas
Abbreviated transcription (Latin):
linitas ei non desil oꝑe adumate
dina / tñ preteo unũ ĩ quo om̃̃es
uinificabintur neruinẽ fuisse uł fore
In quo luc uinote esset ista ꝑfectio
absuõdũ cñi tibi uidetur dici aqͣd
fiebi posse cuiꝰ desit gẽpla. E¬
non dubites maỹ esse factũ ut
per forame acus camelus t ansiret
et tamẽ ille hoc quoq dixit deo
esse possibile, legas eciam. .xii.
nuliaa legiones ongelorũ pro xpõ
ne pateretur pugnare potuis se n
tñ factum legas ficri potusse ut
semel gtus eteruuãretur a terra
q̃ dubatur filiis isct / deũ tñ paulati
fieri uoluisse ⁊ alia seꝯcenta pm̃
occurrere que fitri uł potui̾sse uł¬
posse fatemus et corum eñ qt̃¬
pla ꝙ facta suit proferre ingream
unde nõ uddo negiore debernꝰ ficri
posse ut homo sie pct᷑ sit quia
nullus hon est preteo illũ qui
nõ lantum homo s eciã natura de
est. ĩ quo id esse perfectum demõ¬

Expanded text:
adjuvante divina, et tamen praeter unum in quo omnes vivificabuntur , neminem fuisse vel fore in quo hic vivente esset ista perfectio. Absurdum enim tibi videtur dici, aliquid fieri posse cujus desit enon dubites, nunquam esse factum ut per foramen acus camelus transiret, et tamen ille hoc quoque dixit Deo esse possibile : legas etiam duodecim millia legiones Angelorum pro Christo, ne pateretur, pugnare potuisse , nec tamen factum: legas fieri potuisse ut semel gentes exterminarentur a terra quae dabatur filiis Israel , Deum tamen paulatim fieri voluisse : et alia sexcenta possunt occurrere, quae fieriposse fateamur, et eorum tamen exempla quod facta sint proferre nequeamus. Unde non ideo negare debemus, fieri posse ut homo sine peccato sit, quia nullus est hominum, praeter illum qui non tantum homo, sed etiam natura Deus est, in quo id esse perfectum demon
Abbreviated transcription (Latin):
u patias et tuut cris opus deias
sblum quia homo es s enã quia
facis p̃ fecit deus s sine te fent
te deus nõ nñ ad hibiusti al quit
ꝯseusum ut le factret dens iuddo¬
n consencier̾as qui non eat ̃
e go fecit te siue te nõ lt iustifitabi¬
su sine te/ ergo fucit nestiett̃ pisi¬

Expanded text:
 faciat nos. Eris opus Dei, non solum quia homo es, sed etiam quia facis quam fecit Deus. Sed sine te fecit te Deus. Non enim adhibuisti aliquem consensum, ut te faceret Deus. Quomodo consentiebas qui non eras? Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Ergo fecit nescientem, justi
Abbreviated transcription (Latin):
inspcctor est cordis et non seaẽdũ
faciem s scdnõ ueritatem unineꝵ
Indicat que nemo p̃ot periypotasim
fallere quia onia uuda suna  aꝑta
oculis eius qui si dinterius ar̃e ce¬
uicatam ac tumdẽ cogititionẽ gõ¬
spegeris nõ ei placebit: sallidetur
uirtus ip̃ĩꝰ suꝑtibi per stultitiam
clationis ⁊ folia uertorum eꝰ erant
ucua ⁊ faictris operum Iuutiles
⁊ uelut lignũ audum non hebens

Expanded text:
inspector est cordis, et non secundum faciem, sed secundum veritatem unumquemque dijudicat, quem nemo potest per hypocrisin fallere, quia omnia nuda sunt et aperta oculis ejus; qui si in internis animae cervicatam ac tumidam cogitationem conspexerit, non ei placebit, sed allidetur virtus ipsius superbi per stultitiam elationis, et folia verborum ejus sunt vacua, et fructus operum inutiles, et velut lignum aridum non
Abbreviated transcription (Latin):
lus hõis intencio operis eius est
ui ugo intencio eius bona est ⁊ ops
intentionis ip̃ĩq bonũ erit alioq̃n
male intencionis ecic̃e si bonũ in
factis opus appareat bonũ Iñ nõ
est / quĩ ex sua intertõe aut probaat᷑
tonli aut reprobatut indignũ/ boaĩ
ist ergo mitticio que propter deũ ist.

Expanded text:
lus hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonum tamen jam non est, quoniam ex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
dicũtur heretici arboret autupnales
infructuose bis mortue erradicare.¬
est arbor nõ facit frnctũ bonũ
q uepo eciã mali optois fantixm
protulit. bis mortua appellatur
et si ile qui bomi operas fauctum
ferre noluit pro sua stilitate dicit
egtidendus et in igniꝰ mittendus q̃d
pessimũ fructũ altulit. Nec mip
si ꝯfructuose ⁊ uit mortui Dicadt ᷑¬

Expanded text:
tur errores. Arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicaest arbor, quae non facit fructum bonum; quae vero etiam mali operis fructum protulit, bis mortua arbor appellatur. Et si ille qui boni operis fructum ferre noluit, pro sua sterilitate dicitur excidendus, et in ignem mittendus; quid pessimos fructus attulit? Nec mirum, si infructuosae et bis mortuae dicant
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ ⁊ p̃cidite ramos eius¬
⁊ excutite folia enis ⁊ distppite
fructut ems fugient ui stie
que sub̾ter eam sunt. ⁊ uroll¬
cres de ranuis emis  utrũtait᷑
gexunt radicã eius dterra site¬

Expanded text:
arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra si
Abbreviated transcription (Latin):
incerruptiont atqꝵ hic inter hr̃ics
morituros cum Inbere uiut mĩe
moriturir. ut teta penitꝰ uetus¬
tate toslip̃ta nulla lex dmẽbris
sancti postea cognituri sunt qe
ccmes audeat affirmare nõ posse.
b q̃re nr̃õ fatiat querut ħoies nec
qui ꝯuerñt se altendunt esse

Expanded text:
 atque hic inter homines morituros eum jubere vivere minime moriturum, ut tota penitus vetustate consumpta nulla lex in membrisancti postea cognituri sunt, quis demens audeat affirmare, non posse? Sed quare non faciat, quaerunt homines: nec qui quaerunt, se attendunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
displiceu cũ eis fiut nopie nõ cas
ꝯfideãtibus s utilitattm sud dicut
ala aĩalia quorũ habundancia egyptõꝵ
suptrbia uapulauit d isto mõdo pñt
a soltm uitupeare qũi quidã paccãtes
uł debita nõ addentes pomi a Iudicib
Iubentur ad solcn nõ Itag ꝙ cõmodo
ul i̾comodo nostro. s per se ipsum
ꝯsidtiata nactura dat irtifici suo głias
Bic et natura iguis ctedii siue dubi¬
tacione laudabilis qͣmis dãnatis dpi
futura ꝑtualis. Nuid est eñ igne¬

Expanded text:
fiunt noxiae. non eas considerantibus, sed utilitatem suam, sicut illa animalia, quorum abundantia Aegyptiorum superbia uapulauit. Sed isto modo possunt et solem uituperare, quoniam quidam peccantes uel debita non reddentes poni a iudicibus iubentur ad solem. Non itaque ex commodo uel incommodo nostro, sed per se ipsam considerata natura dat artifici suo gloriam. Sic est et natura ignis aeterni sine ulla dubitatione laudabilis, quamuis damnatis inpiis futura poenalis. Quid enim est igne
Abbreviated transcription (Latin):
gandia cumulantux. pmũ cũ senserã
d quãtis suit iocunditatibus collotadi᷑
deinde cũ uu̾eouit penis pctõreoto
pultabut implius ab cterno sł sux¬
plicio libe ates / tuc enĩ gratior fu
qualitas nuneris attributi quando
credis tux ab silate cognostes ⁊ letate¬
iis illis digne ꝑeñtitus te in sidma
bealitũdine̾ per gram dñid collotitinꝰ
cleuatum supto ced os libum. hit

Expanded text:
gaudia cumulantur. Primum cum senserint in quantis sint jucunditatibus collocandi; deinde cum viderint poenas peccatorum, exsultabunt amplius ab aeterno se supplicio liberatos. Tunc enim gratior fit qualitas muneris attributi, quando credis, tunc absolute cognosces, et laetaberis, illis digne pereuntibus, te in summa beatitudine per gratiam Domini collocatum. elevatum super cedros Libani. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
sitis quisquie erã hõi aliquid dei
digect impossibae uides ꝙ desipi¬
at ꝙͣq aduersus fidem scripture ciq
loqitur multa eiũ hmiusmnodi
possunt occerrere uł legenti uł co¬
gilunti qui possibilia deo nega¬
deesse possibilitatem qua uolũtas
etiã illa stdiũ quã postea detnũ¬

Expanded text:
s. Quisquis horum aliquid Deo dixit impossibile, vides quam desipiat, quamque adversus fidem Scripturae ejus loquatur. Multa alia hujusmodi possunt occurrere vel legenti vel cogitanti, quae possibilia Deo negadeesse possibilitatem, qua uoluntas etiam illa, secundum quam postea in
Abbreviated transcription (Latin):
si precessit aqua fieret illa prior
st que alteram fecit bi respon¬
Deatur ꝙ eam nulla res fecroit e
deo semper fuerit. qro ulrid in
aliglia natura fuerit: Li enĩ in
nulla f̾ut diõ nõ fuut ui autẽ io
aliqua uiciabat eam  corrpebat

Expanded text:
si praecessit a qua fieret, illa prior est quae alteram fecit: si respondetur quod eam nulla res fecerit, et ideo semper fuerit, quaero utrum in aliqua natura fuerit? si enim in nulla fuit, omnino non fuit; si autem in aliqua, vitiaba
Abbreviated transcription (Latin):
equalis e si sureoior utiq melior
qucenodo ergo nalli ac nõ porius
cone uõlinitate. Hoc idem prrofecto
⁊ de egnali duo quippe ꝙ diu sunt
pariter uolinitatis bone nõ facit al¬
ter inͥ allero uolinitãtem mald. Rcliu¬
quitur ergo uł instrior res cui nilla
uelintes est feccoit augedce natiue
q̃ p̾ma pecramĩt uolinitatem mrala
Setiã res ipã quecũq est m̾ftor

Expanded text:
ior; quo modo ergo nullius, ac non potius bonae uoluntatis? Hoc idem profecto et aequalis. Duo quippe quamdiu sunt pariter uoluntatis bonae, non facit alter in altero uoluntatem malam. Relinquitur ut inferior res, cui nulla uoluntas est, fecerit angelicae naturae, quae prima peccauit, uoluntatem malam. Sed etiam res ipsa quaec
Abbreviated transcription (Latin):
utm igitus ipe̾ aliter appositus ꝑui¬
ciosus qui conuaitutio udiribitꝰ cõme¬
dissunꝰ Iuitĩtur. Na eiris in unnõse
mude utilitatẽs uerbis explitire io
possit : nec audiendi sunt qui laudat
in igue luce autd aidorẽ ante uoi¬
tuptart uidelicit nõ ꝙ sua natura
tns nolut ardere nolut̾. E parie̾
attadnut cam ip̃am luce̾ que cecte
allis placet oculis infiomis pdico¬
utntutia notere. 2d illo ardore
qui eis displicel nõmilla araliar
pro tontinentiã salubrtes uiuere

Expanded text:
Idem igitur ipse aliter adpositus perniciosus, qui conuenienter adhibitus commodissimus inuenitur. Nam eius in uniuerso mundo utilitates uerbis explicare quis sufficit? Nec audiendi sunt, qui laudant in igne lucem, ardorem autem uituperant, uidelicet non ex ui naturae, enim volunt, ardere nolunt. Sed parum attendunt eam ipsam lucem, quae certe et illis placet, oculis infirmis per inconvenientiam nocere; et in illo ardore, qui eis displicet, nonnulla animalia per convenientiam salubriter vivere
Abbreviated transcription (Latin):
stio in quo fit malã uolintas id
eo ficoi qd si nollet non fieret
It ideo nõ ncessarios s acolro¬
tarios defectus iusta ꝓer ꝯseqͥt
Deficitur autem nõ ad mala s
male. ⁊. nõ ad malãs naturas. 
ideo malẽ qr tontĩa ordime atira¬
rum ab co qd sũme est ad id p̃d

Expanded text:
scio, in quo fit mala uoluntas, id in eo fieri, quod si nollet non fieret, et ideo non necessarios, sed uoluntarios defectus iusta poena consequitur. Deficitur enim non ad mala, sed male, id est non ad malas naturas, sed ideo male, quia contra ordinem naturarum ab eo quod summe est ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
uł uitupandum uł eius prauitati
tributudum q illiꝰ largitati qui
enã fornicantꝰ a se aĩe ⁊ eñti post
amatõres suos de dit panem suñ
⁊ uniũ suũ ⁊ oltũ suũ ⁊ alia uel
alneta nł ornamẽta qui nec a scipa
uet ab eius amaloribus ei sunt sed

Expanded text:
do uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
natur cũ mortalitatẽ concigntur cõ
necessitatẽ scupa scendi norstitur d
et aquo scanãtur culpã h ⁊actã
culpe in ex ꝙ seiãtur nec culꝑtõ
tus culxe concupastere est, causq culx
adix est. culpa ipa arbor est actur
culꝑe frctus in eo itaq ꝓ semm̃atur
corruptio mortalitatĩs est. in eo autẽ
q nascitur uiciũ concupĩa est. In co
ante̾ ꝙ monctur per goncupiam actꝰ

Expanded text:
natur cum mortalitate concipitur, cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam tus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo itaque quod seminatur, corruptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est. In eo aut
Abbreviated transcription (Latin):
sut uruitorĩ aiãlud corruptioni et
carualibus ippetitibus subiacentiq
aiã uero quia ꝙ to iuptõe corporis
⁊ eisdem appetitibus utq epundige᷑¬
cia bonorũ que perdidit capnalibus
affectibus est infecta It quia tota huã¬
qa natura in illis erat. et etra ip̃is
de xpã nchil erat tot infiomata᷑
⁊ corrupti esi. Remãsi igitur dea
debitũ iustitie iuttoe suit omĩ insticia
niã accgnt et dibitũ satiffatiendi i
proptes prtiũ incar it sicut Itiꝯt
si nõ peccasset qualis facta c̾ a deo
talis propagartus ita post pctuo
qualem se p̃eccando ficit talis pprgat᷑
quĩ igitur peo se ut satisfictrẽ pro
p̃cto nec iustitiã derelitã recupat
ut mi infantia et in rtero matis ut
nec intelligtre isticiã possit uidetur
esse nccesse eam in infutib nasti
cim dibito satiffaciendi pro pccrato
bio qd semper cautre pot̾uit ⁊ cũ
debito habendi originalẽ infticiã quã
ꝓcusat eam d ip̃is infintibus qrd
illis non saluit id deba qũ ip̃a

Expanded text:
sunt brutorum animalium corruptioni et carnalibus appetitibus subjacentia: anima vero, quia ex corruptione corporis et eisdem appetitibus, atque ex indigentia bonorum quae perdidit, carnalibus affectibus infecta est; et quia tota natura humana in illis erat, et extra illos de illa nihil erat, tota infirmata et corrupta est. Remansit igitur in ea debitum justitiae integrae sine omni injustitia, quam accepit; et debitum satisfaciendi, quia propter peccatum incurrit. Sicut itaque, si non peccasset, qualis facta est a Deo, talis propagaretur: ita post peccatum, qualem se fecit peccando, talis propagatur. Quoniam igitur per se nec satisfacere pro put in infantia, et in utero matris, ut nec intelligere justitiam possit: videtur esse necesse eam in infantibus nasci cum debito satisfaciendi pro primo peccato, quod semper cavere potuit, et cum debito habendi originalem justitiam, quam excusat eam in ipsis infantibus, quia in illis non s
Abbreviated transcription (Latin):
de hnͣs ip̃is duabus arborib S p
naturas ꝯpmãtur sse quarĩ una
sa dei altera uero nec dei net ꝙdto
de quo eriore in aliis libns et dispu¬
tatum est ubegis et si ad hu pat
dicer tam clarid est ul quispins
precedencia et ꝯseque̾tia legẽt mire¬
tuꝵ eoru gecitãtem. Arindeatie
faictus malos facere  meq acbor
mala fructus bonoi fiti ⁊ idto
putant neq aĩo malam fieri posse
mala bona fieri. S dictum est
nõ põt aebor uona malõs fructũs
facere neq arbor mala fructus

Expanded text:
duabus arboribus duas naturas opinantur esse, quarum una sit Dei, altera vero neque Dei, neque ex Deo. De quo errore in aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum dicere tam clarum est, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, miretur eorum caecitatem. Deinde attefructus malos facere; neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo putant neque animam malam fieri posse mala bona fieri: sed dictum est, « Non potest arbor bona malos fructus facere; neque arbor mala bonos
Abbreviated transcription (Latin):
uolinitatis causa esficiens si q̃rat᷑
nchil Iuueitur / cund st eego qd
facit uolu̾ntatem malã cũ ipa fa¬
ciat opus malum. Ac per h ͦ molla
uolinitas efficiens ẽ oꝑis mali male
unitem uoluntatis efficiens mcs il e̾
clusa pcti quo absuxdiꝰ putari
nchil põt Toi aut̾ red̾ ista q̃ pu¬
tatur facere uolintatem malam ipa
quoꝵ ħ suolinitãtem malam enã cã
q̃ fectoit ret̾ ꝯsequentio inter egro
ata ita ut sit alĩnns̾ inꝯuirendi mo

Expanded text:
oluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil invenitur. Quid est enim quod facit voluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum? Ac per hoc mala voluntas efficiens est operis mali, male autem voluntatis efficiens est nihil. causa peccati, quo absurdius putari nihil potest. si autem res ista, quae putatur facere uoluntquoque habet uoluntatem malam, etiam eam quae fecerit res consequenter interrogo, adque ita, ut sit aliquis inquirendi mo
Abbreviated transcription (Latin):
ti quõt ͦ potuisa per itemperntĩa
te in eg̾tudinẽ prenpitae s tõ
medicus ccĩa sano precipit te̾ perã¬
ciã uonus medicus hͦ facit nõ
uult esse necessarius egrotanti
Sit enium dñs deus nreater hoĩs
sie uitio temperatia precipere
dignatus est ꝙͣ si mle struassẽt
medicũ postra morbo suo non desi¬
deuret. U quĩa nõ sꝑuunt langili¬
dus factus est et cecida s⁊ ĩsirma

Expanded text:
i per intemperantiam te in aegritudinem praecipitare. Et tamen medicus etiam sano praecipit temperantiam. Bonus medicus hoc facit, non vult esse necessarius aegrotanti. Sic etiam Dominus Deus creato homini sine vitio temperantiam praecipere dignatus est: quam si ille servasset, medicum postea morbo suo non desideraret. Sed quia non servavit, languidus factus est, cecidit; infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
columbã attendo ꝑ quã michi dõ
hic est qui baptizat. Et sermõe
tizaturi essent sue iusti sue ĩuistt
iuisi illi super quẽ descendi coliõ¬
ba. de quo dictum est. hic est qui
uaptizat in spũ suucto  Bit ergo¬

Expanded text:
columbam attendo, per quam mihi dicitur, Hic est qui baptizat. 19. Caetizaturi essent, sive justi sive injusti, smi, nisi illi super quem descendit columba. De quo dictum: Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qr impoltã eras d bello subĩtere
impros instis aut uestiis seius aut
⁊ naturalis malitia ip̃orum et quĩ
nõ poterat nutari cogitatuõ illorum
⁊ perpetuũ semem pr̃i erat maledic¬
tum o micio. ¶ Bnde /⁊ augꝰ loius

Expanded text:
non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
bilis diccbs ab h. adamãte ddua¬
tum est cor pharaonis ne diulteret
populum dei et qui nõ habueriu
yno posuierñt cor suũ ut adamãtẽ
propria uolmtatẽ cordis duriciam
susteperũt ne audirent uerba di
que misit in strr̃ suo. n spio sete¬

Expanded text:
bilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent verba Domini, quae misit in spiritu suo, id e
Abbreviated transcription (Latin):
batur michi non esse nos i peccam
s nestio qnã aliuã in nobis peccare
naturã et delcctabat surebigm intĩ
ptra culpam esse cũ aligind mali
fecissem nõ ꝯfiteri me fecisse si p
me ipictas mei me diuiserat ⁊ id
erat pitr̃ĩ in sunobilius quo me pec¬
catore no esse irbitabar H. aũt

Expanded text:
batur non esse nos, qui peccamus, sed nescio quam aliam in nobis peecare naturam et delectabat superbiam meam extra culpam esse et, cum aliquid mali fecissem, non confiteri me fecisse, ut sme inpietas mea me diuiserat, et id erat peccatum insanabilius, quo me peccatorem non esse arbitrabar, et
Abbreviated transcription (Latin):
pĩen d uiciũ illud cũ quo ab adom
traducto uniu̾si orintur qui ab illo
per caris propacpitionẽ trausdicũtur
gͦ antẽm uicĩ origius homane duxliq
corruptione naturã inficit ignorãcia

Expanded text:
ive vitium illud cum quo ab illo traducto universi oriuntur, qui ab illo per carnis propagationem traducuntur. Hoc autem vitium originis humanae duplici corruptione naturam inficit; ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
cuisam i. ad uoua creanda bodtatem
dei hauc inquã causam tam inst̃
atq pdoncã q̃ diligentes ꝯsiderata
ius huꝯ fagilemq mortalitata
rã de Iust Iupplitõ uemẽtem dũ
ti nõ auenint plurnna offendñt

Expanded text:
st ad bona creanda bonitatem Dei; hanc, inquam, causam tam justam atque idoneam, quae diligenter considerata nis hujus fragilemque mortalitatem, jam de justo supplicio venientem, dum ei non conveniunt, plurima offen
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ in st fccisse uoluntatem malã
quiꝰ utiq bõnus aute uolinitatem
malam fuerat/ quero cur eam inse¬
fecer it urĩ quia natupa est. an
qiia ꝙ inceulo facta est. et Inueĩet
tausa est uoluntatis male quid
alius cogii᷑ dicere isi a bono
fieri malum si bouidesse causa
mali si a natura bona fit uolto¬
tem causa male uolinitãtis. Aon
ciũ est efficiẽs s deficicies qr nec
illa esfectio s desectio ist. De ficere
naꝙ abco qd siome est ad id quos
nim est hoc est incipere habede
uelinitatem malam/ causas por ẽ de
est ac si quisꝙͣ uelit uidere tere¬

Expanded text:
ibi fecisse uoluntatem malam, qui utique bonus ante uoluntatem malam fuerit: quaerat quur eam fecerit, utrum quia natura est, an quia ex nihilo facta est, et inueniet causa est uoluntatis malae, quid aliud cogimur dicere, nisi a bono fieri malum et bonum esse causam mali? si quidem a natura bona fit uoluncausam malae uoluntatis; non enim est efficiens sed deficiens, quia nec illa effectio sed defectio. Deficere namque ab eo, quod summe est, ad id, quod minus est, hoc est incipere habere uoluntatem malam. Causas porro defest, ac si quisquam uelit uidere tene
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa alege dnũ sui au̾sa ẽ habere
cipit glra cam seguus guis. Soc ẽ
corpus eius lerrẽ dobedientit et
pudins illos hoies nuditatis sue
aĩaducoso in se motu quẽ autea nõ
seuserant q̃ aĩaduersi aptõ dicta

Expanded text:
a lege sui domini auersa est, habere coepit contra eam seruus eius, hoc est corpus eius, legem inoboedientiae et puduit illos homines nuditatis suae animaduerso in se motu, quem ante non senserant, quae animaduersio apertio dicta
Abbreviated transcription (Latin):
c oĩeo uiolassent placituan dto
placebat tis deus / et ꝙͣnis corpus ac̃ale
gestare nichil mobe̾dieus ⁊ alo idu̾sã
se moueri sencictant. Ficitbat ꝯppe
es ordo iustitie ut quia eorũ anma
famulũ corpus a dnr̃o icceꝑat suͭ
ipã cudem dno suo ita illi corpꝰ eiꝰ
obediret atq eolriberet uite illi con¬
grm̃ sine ullã ⁊esistentia famlatio
aand̃ quippe ⁊ oualtm naturali ue¬
recundia mit̾ pndel ꝙ in carure in
cuiꝰ fnnituttm ns p̃tatis accepit
nescio qua infirmitãte iffrcre nõ
mattm qua sue sunt pgestatis
sicut libitũ est ꝙxcitanturo. Hea¬

Expanded text:
 uiolassent, placebant deo et placebat eis deus et, quamuis corpus animale gestarent, nihil inoboediens in illo aduersum se moueri sentiebant. faciebat quippe hoc ordo iustitiae, ut, quia eorum anima famulum corpus a domino acceperat, sicut ipsa eidem domino suo ita illi corpus eius oboediret atque exhiberet uitae illi congruum sine ulla resistentia famulatum. animam quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet, quod in carne, in cuius seruitutem ius potestatis accepit, nescio qua infirmitate efficere non mentem, quasi suae sint potestatis, sicut libitum est, excitantur