comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum locũ deuĩceps illã. sic seruaturꝰ recondai: Putabis ne illũ
sapientem: B. Quomͦ hoc possũ: Nam nonne melius eẽt
satis. ut margaritam̃ suã mundã teneret et seruarer. quã pol¬
lutam:
NUon ne sinilit̃ facet ds. qui hominẽ angłis
sociandũ sine peccato. qͣsi in manu sua tenebat in paradysoᷤ
et ꝑmisit ut accensus inuidia diabolus eum inlutũ peccat
quãus consentientem deic̾et. si enĩ ꝑbibere uellet diabolũ.
ñ posset temptare hominemͥ ñne inquã similit̾ faceret.
si hominẽ peccati sorde maculatũ. sine om̃i lauatione. id ẽ
absq om̃i satiffactione talem semꝑ mansurũ. saltẽ in para¬
disũ de quo eiectus fuerat reducẽt: B. Similitudinem
si ds̃ hoc faceret negare non audeo: et iccirco eũ hoc fa¬
cere posse ñ annuo. Uideretur enĩ aut quod proposuerat
ꝑagere non potuisse: aut boni propositi eũ penituisse: quȩ
in deũ cadẽ nequeunt.¬

Expanded text:
rum, deinceps illam sic servaturus, recondat: putabisne illum rum, deinceps illam sic servaturus, recondat: putabisne illum sapientem? BOS. Quomodo hoc possum? nam nonne esset satis melius, ut margaritam suam mundam teneret et servaret quam pollutam? ANSEL. Nonne similiter faceret Deus, qui hominem angelis sociandum sine peccato, quasi in manu sua, tenebat in paradiso; et permisit ut accensus invidia diabolus eum in lutum peccati, quamvis consentientem, dejiceret? Si enim prohibere vellet diabolum, non posset tentare hominem. Nonne, inquam, similiter faceret, si hominem peccati sorde maculatum, sine omni levatione, id est, absque omni satisfactione, talem semper mansurum, saltem in paradisum, de quo ejectus fuerat, reduceret? BOS. Similitudinem, si Deus hoc faceret, negare non audeo; et idcirco eum hoc facere posse non annuo. Videretur enim aut quod proposuerat peragere non potuisse, aut boni propositi eum poenituisse: quae in Deum cadere nequeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tare et dice possũ s sensum eorũ ita cogitare nequeo: sicut
sasitatem non possũ intelligere ueritatem eẽ. A. Non
xͦ aecet deũ hominẽ peccantem sine satisfactione ad restau
Considera etiam in solo homine sine hoc quia debet
angelis equari: utrũ eum talit̃ ds ad beatitudinẽ ullam uel
salem qualem habebat. antequã peccaret: debeat ꝓuehere.
DDic tu quod cogitas: et ego consid̾abo pro ut potero.
Ponamꝰ diuitem aliquẽ in manu tenere margaritã p̾cio¬
sam. quã nulla unꝙͣ pollutio tetigit: et quã nullus possit ali
amouere de manu eius nisi ipso ꝑmittente: et eam dispo¬
nat reconde in thesaurũ suũ. ubi sint carissima et p̃ciosissima
quȩ possidet. B. Cogito hoc uelut aute nos sit.
uid si ipse ꝑmittat eandem margaritã ab aliqͦ inuido excuti
de manu sua in cenũ. cũ ꝓhibere possit÷ ac postea eam de ce¬
no sumnens pollutam et ñ lotam. in aliquẽ suũ mundũ et ca¬

Expanded text:
tare et dicere possum; sed sensum eorum ita cogitare nequeo; sicut falsitatem non possum intelligere veritatem esse. ANS. Non decet ergo Deum, hominem peccantem sine satisfactione ad restaurendit ratio. ANS. Considera etiam in solo homine, sine eo quia debet angelis aequari, utrum eum taliter Deus ad beatitudinem ullam, vel talem qualem habebat antequam peccaret, debeat provehere. BOS. Dic tu quod cogitas ; et ego considerabo prout potero. ANS. Ponamus divitem aliquem in manu tenere margaritam pretiosam, quam nunquam pollutio ulla tetigit, quamque nullus alius possit amovere de manu ejus, nisi ipso permittente: et eam disponat recondere in thesaurum suum, ubi sunt charissima et pretiosissima quae possidet. BOS. Cogito hoc, velut ante nos. ANS. Quid, si ipse permittat eamdem margaritam ab aliquo invido excuti de manu sua in coenum cum prohibere posset, ac postea eam de coeno sumens, pollutam et non lotam in aliquem locum suum mundum et cha
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus erat: necẽẽ fuit ut sic eẽt. Hac homo factus ẽ. hac fe¬
Ideo enim necessitate fuerunt. quia futura erant. et fucurae¬
rant quia fuerunt: et fuerunt quia fuetunt. Et siuis õiũ
que fecit. et que passus est ueram scire necessitatem: scito omĩa
ex necessitate fuisse: quia ipse uoluit. Uoluntatem uͦ eius:
nulla precessit necessitas. Quare si non fuerunt: nisi quia¬
quia ipse uoluit. si non uoluiss non fuissent. Sie icau. sie¬
motulit animam euis ab ilo. s. ipse posuit eam &e iterũ sup¬
sit eam: quia potestatem haberit ponendi animam iam. ehitẽ¬
rum sumendi eam. sicut ipse dicit. S.nt M acas fecistiorebi
lum non posse ꝓbari ulla necesitate mortem subisse: uec me pe¬
niter ut hoc faceres importunum tibi extitisse
S tendiniuis ur puco certam rationem quomodo ds assumpse¬
rit hominem sine peccato: de massa peccatrice. Si ne qu a quẽ

Expanded text:
moriturus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac femoriturus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac feque voluit. Ideo enim necessitate fuerunt, quia futura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fuerunt, quia fuerunt: et si vis omnium, quae fecit et quae passus est, veram scire necessitatem; scito omnia ex necessitate fuisse, quia ipse voluit. Voluntatem vero ejus nulla praecessit necessitas. Quare, si non fuerunt nisi quia ipse voluit; si non voluisset, non fuissent. Sic itaque nemo tulit animam ejus ab illo; sed ipse posuit eam, et iterum sumpsit eam: quia potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, sicut ipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrice; sed nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nichil efficit. s fit. est cum dico te ex necessitate loqui. qͥ¬
a loqueris. Cum enim hoc dico: significo nichil facere posse.
ut dum loqueris non loquaris. non quod aliquid te cogat ad
loquendum. Nam uiolentia naturaus conditionis cogit
celum uolui: te uero nulla ne cessitas facit loqui. S ubi¬
cumq est p̃cedens necessitas est & sequens: non autem ubi
sequens: ibi statim et p̃cedens. Possu mus namq dicere. necẽe
est celum uolui quia uoluitur. ẜ. non similit ẽ uerum idcir eo
te loqui: quia necẽẽ est ut loquaris. Ista sequens necessitas
currit ꝑ omnia temꝑa. hoc modo: Quicquid fuit: necesse ẽ
Quicquid futurum est: necesse ẽ futurum ẽe. hec est illa ne¬
cessitas. que ubi tractat aristoteles de ꝓpositionib singłarib
& futuris. uid̾r utrũlibet destruere. et omnia ẽẽ ex necessitate
astruere. Hec sequenti et nichil efficienti necessitate. qm uera

Expanded text:
quae nihil efficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quiquae nihil efficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum enim hoc dico, significo nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, non quod alius te cogat ad loquendum. Nam violentia naturalis conditionis cogit coelum volvi; te vero nulla necessitas facit loqui. Sed ubicunque est praecedens necessitas, est et sequens; non autem ubi sequens, ibi statim et praecedens. Possumus namque dicere, necesse est coelum volvi, quia volvitur: sed non similiter est verum, idcirco te loqui, quia necesse est ut loquaris. Ista sequens necessitas currit per omnia tempora, hoc modo: Quidquid fuit, necesse est Quidquid futurum est, necesse est futurum fuisse. Haec est illa necessitas, quae ubi tractat Aristoteles de propositionibus singularibus et futuris videtur utrumlibet destruere, et omnia esse ex necessitate astruere. Hac sequenti et nihil efficienti necessitate, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam credidit illum moriturum. nisi quia uellet: quemad¬
modum ꝑ ꝓpħam qui deillo dixit oblatus est quia ipse uoluit.
didicerat. Quaꝑpt̃ qm̃ uera fuit fides eiꝰ. neceẽ erat ita fucurum esse
sicut credidit. Quod si te iterum ꝑturbat. quia dico necesse erat¬
nis. non fuit causa ut ille sponte moreretur. s. quia hoc fucurũ
erat: uera fuit fides. Quam obrem si dr necesse erat. ut uolun¬
tate sola moreretur: quia uera fuit fides siue ꝓpħia. que de hoc
pre cesserant. non est aliud quam si dicas necẽe fuisse ita futurũ
esse. qm̃ sic futurum erat. Huius modi autem necessitas non
cogit rem esse: s ẽẽ rei facit necessitatem ẽẽ. Est namꝙ neces¬
sitas p̾cedens. que causa ẽ ut sit res: & est necessitas sequens
quam tes facit. Precedens. et esficiens necesitas ẽ eum d̃t̃.
celum uolui. quia necesse est ut uoluatur: sequens uero et

Expanded text:
quaquam credidit illum esse moriturum, nisi quia vellet: quemadquaquam credidit illum esse moriturum, nisi quia vellet: quemadmodum per prophetam, qui de illo dixit: Oblatus est, quia ipse voluit , didicerat. Quapropter quoniam vera fuit fides ejus, necesse erat ita futurum esse, sicut credidit. Quod si te iterum perturbat, quia dico, necesse eranis non fuit causa, ut ille sponte moreretur: sed quia hoc futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse fuisse ita futurum esse, quoniam sic futurum erat: hujusmodi autem necessitas non cogit rem esse; sed esse rei facit necessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens necessitas est, cum dicitur coelum volvi; quia necesse est, ut volvatur. Sequens vero, et
Abbreviated transcription (Latin):
uobuntate postea ꝑficit. quod ꝓposuit. quanius eogi possitd l
nouit ꝓmissum soluere. non tamen est dicendus necesferaire¬
facere quoo facit. s ea qua ꝓposuit libera uoluntate. uorr enum
necessitatẽ aut impotentia fieri uel non fieri dici debet alis
ubi neq necessitas. neq impotentia quicquam oꝑantur. si uo¬
luntas. si in quam ita est in homine. multomagis necessitas.
aut impotentia nequaquam nominande sunt in deo. qui ni¬
chil nisi quod uult facit. et cuiꝰ uoluntatem. nulla uis cogere.
auit ꝓhib̾e ualet. Ad hoc enim ualuit inixp̃o diuersitas naturart̃
& unitas ꝑsone: ut quod opꝰ erat fieri ad hominum restaurati¬
onem. si humana non poss natura faceret diuina. et si diuine
minime conueniret ex hibe ret humana. & non alius atq aliꝰ
quod illa debebat. & ꝑ duunam poss quod expediebat. Deniq
uergo que ꝑfidem munda facta est. ut de illa poss assunu. ne¬

Expanded text:
voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si nolit promissum solfacere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate. Non enim necessitate aut impotentia fieri, vel non fieri dici debet aliquid, ubi neque necessitas, neque impotentia quidquam operantur, sed voluntas: si, inquam, ita est in homine, multo magis necessitas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus voluntatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atque alius, et, quod illa debebat; et per divinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda facta est, ut de illa posset assumi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum dicimus quia necesse est dm̃ semꝑ uerum dide
et necesse ẽ eum nunquam mentiri. non dr aliuo nisi quia
tanta  est inillo constantia seruandi ueritatẽ. ut necesse sit.
nullam rem facere posse ut uerum non dicat: aut menciatur
ꝑsone si c̃supradictum est idem ipse est qui filius dei deus noni
poturt non mori aut uelle ñ mori pꝰꝗͣ de u̾gine natus ẽ i ñ signifu¬
catur in illo ulla impotentia seruandi aut uo. lendi seruare ui¬
tam suam immortalem. s immutabilitas uoluntatis eius qua se
sesponte facit ad hoc hominem. ut in eadem uoluntate ꝑseuerans
moreretur. et quia nulla res potuit illam uoluntatem mil  e tae
Plus eaum esset impotentia quam porentia. siposs uelle men¬
tixi. aut fauere. aut mutare uoiuntatem. quam prius imimui¬
tabilem ẽẽ uoluit. Et si quemadmodum supradixi cum a¬
liquis sponte se ꝓponit facturum bonum ali quod. eueadem

Expanded text:
Nam, cum dicimus quod necesse est Deum semper verum dicere, Nam, cum dicimus quod necesse est Deum semper verum dicere, et necesse est eum nunquam mentiri, non dicitur aliud, nisi quia tanta est in illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nullam rem facere posse, ut verum non dicat, aut ut mentiatpersonae sicut supra dictum est idem ipse est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se sponte fecit hominem ad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam voluntatem mutare. Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabilem esse voluit. Et si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se proponit facturum bonum aliquod, et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
est potestas posse uinci. s impotentia. nec uinci non posse impo¬
tentia est. s. potestas. Nec dicimꝰ dm̃ necessitate facere aliquid
esquod in illo sit ulla necessitas. s qm̃ ẽ in alio. sicut dixi de
impotentia quando đr non posse. Omnis quippe necessitas
est. aut coactio. aut. ꝓhibitio. que due necessitates conuer¬
tuntur mnuricem contrarie. sicut necesse & impossibile. Quic¬
quid namq cogitur esse ꝓhibetur non ẽẽ. et quod cogitur non
esse. ꝓhibetut eẽ. Q uem admodum quod necesse est esse. imposibile
est non ẽẽ. et quod necesse est non ẽẽ. impossibile. est eẽ. Et conuer¬
sim. Cum autem dicimus aliquid necesse ẽẽ. aut non eẽ in do:
non intelligitur quid sit in illo necessitas aut cogens aut ꝓhibens
s significatur quia uioninib aliis reb est necessitas ꝓhibeus ẽ¬
as facere et cogens non facere. contra hoc quod de deo dicit᷑.

Expanded text:
m potestas est posse vinci, sed impotentia: nec vinci non posse impom potestas est posse vinci, sed impotentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec dicimus Deum necessitate facere aliquid, eo quod in illo sit ulla necessitas; sed quoniam est in alio: sicut dixi de impotentia, quando dicitur non posse. Omnis quippe necessitas est aut coactio, aut prohibitio: quae duae necessitates convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibile. Quidquid namque cogitur esse, prohibetur non esse; et quod cogitur non esse, prohibetur esse: quemadmodum quod necesse est esse, impossibile est non esse? et quod necesse est non esse, 94 impossibile est esse; et conversim. Cum autem dicimus aliquid necesse esse aut non esse in Deo, non intelligitur quod sit in illo necessitas aut cogens aut prohibens: sed significatur quod in omnibus aliis rebus est necessitas prohibens eas facere, et cogens non facere: contra hoc quod de Deo dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Di s dei soia uoluntas. qui ueritatem semꝑ. quonam ipse
ueritas est umutabilem sicuti est uult esse. ita si ꝓponit se
aliquid immutabilit̾ facturum. quanuis quod ꝓponit ante¬
quam fiat non possit non esse futurum. non tam̃ ulla ẽ
meo faciendi necessitas. aut non faciendi impossibi litas
qm̃ sola ieo oꝑatur uoluntas. Quotiens namq dr ds
non posse. nulla negatur in illo potestas. s insuꝑabi lis signi¬
ficatur potentia et fortitudo. Non enim aliuid intel: ligitur.nͥ
quia nulla res potest efficere. ut ille agat quod negatur posse.
Nam. usitata est huius modi multum locutio. ut dicatur res
aliqua posse. ñ. quia mnilla. s qm̃ in alia re ẽ potestas. ⁊ non
posse. non qm̃ in illa. s qͣm in alia re est impotentia. dicunus
namꝙ iste homo potest uinci. ꝓ aliquis potest eum uincere.
s ułẽ non potest uinci. ꝓ nullus illum iuncere potest. Non enĩ¬

Expanded text:
di; sed Dei sola voluntas, qui veritatem semper quia ipse di; sed Dei sola voluntas, qui veritatem semper quia ipse veritas est immutabilem, sicut est, esse vult: ita si proponit se aliquid immutabiliter facturum; quamvis quod proponit, antequam fiat, non possit non esse futurum; non tamen ulla est in eo faciendi necessitas, aut non faciendi impossibilitas: quia sola operatur in eo voluntas. Quoties namque dicitur Deus non posse, nulla negatur in eo potestas; sed insuperabilis significatur potentia et fortitudo. Non enim aliud intelligitur, nisi quia nulla res potest efficere ut agat ille quod negatur posse. Nam multum usitata est hujusmodi locutio, ut dicatur res aliqua posse; non quia in illa, sed quoniam in alia re est potestas: et non posse; non quoniam in illa, sed quia in alia re est impotentia. Dicimus namque: Iste homo potest vinci, pro, Aliquis povinci; pro, Nullus eum vincere potest. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum mecum petentib : Sustine gͥ ut ꝓtar ditate et hebi
questionib sicut incipisti satis facias. xuiii.A. Iam diximꝰ¬
Omnis quippe necessitas et impossibilitas eiꝰ subiacet uolun¬
tati: illius autem uoluntas nulli subditur necessitati. aut
impossibilitati. Nichil enim est necessarium aut impossibile
nisi quia ipse ita uult: ipsum aut uelle aut nolle aliquid.
ꝓpt̃ necessitatem aut impossibilitatem alienum ẽ a ueritate.
nulla necessitas siue impossibilitas p̃cedit eius uelle aut nolle.
ita nec eiꝰ facere. aut non facere. quanuis multa uelit immu¬
tabilit̃ et faciat. Et sicut cum deus facit aliquid. postquam
factum est. iam non potest non ẽẽ factũ. s semꝑ uerum est
factum esse. nec tamen recte dicitur impossibile do esse
ut faciat quod p̃teritum est. non esse p̃tĩtum. Nchil enĩ
oꝑa tur necessitas non faciendi aut impossibilitas facien¬

Expanded text:
hoc ipsum mecum petentibus? Sustine igitur, ut pro tarditate et hebethoc ipsum mecum petentibus? Sustine igitur, ut pro tarditate et hebetquaestionibus, sicut incoepisti, satisfacias. CAPUT XOmnis quippe necessitas, et impossibilitas, ejus subjacet voluntati; illius autem voluntas nulli subditur necessitati aut impossibilitati. Nihil enim est necessarium aut impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid propter necessitatem aut impossibilitatem, alienum est a veritate. nulla necessitas, sive impossibilitas, praecedit ejus velle aut nolle; ita nec ejus facere aut non facere: quamvis multa velit immutabiliter, et faciat. Et, sicut cum Deus facit aliquid, postquam factum est, jam non potest non esse factum, sed semper verum est factum esse, nec tamen recte dicitur impossibile Deo esse ut faciat quod praeteritum est non esse praeteritum: nihil enim ibi operatur necessitas non faciendi, aut impossibilitas facien
Abbreviated transcription (Latin):
des future mortis eius. ꝑ quam et illa uirgo de qua natus est. &
multi alii mundati s̃ apeccato. Nam si uera non fuissi: nichil
ꝓdesse potuiss Qua ꝓpt̃ si potuit non mori: potuit facere non
Quare uerum erat.
antequam moreretur. quia moriturus erat  ose. Quoni.
hoc ipse sponte uoluit: et immutabili uoluntate.
Si gͦ sicut dicis iceir co non potuit non mori. quia uere moritur
erat. et id̃o uere erat moriturꝰ. quia hoc ipse sponte et immutabilit̃
uoluit: sequitur illum non ob aluud non potuisse non mori. nisi
quia immutabili uoluntate uoluit mori. B.ta est. Sed
quecũq fuerit causa. uerum est tamen quia non potuit ñ mori.
et necesse fuit illũ mori. A. Himis heres in ni chilo. et ut
dici solet nodum queris in scirpo .B. In es oblitꝰ quid ex¬
cusationib tius obiecerim in huius disputationis nr̃e pͥncipio
quia uidelicet quod postulabam non facer es doctis. s michi et

Expanded text:
des futurae mortis ejus, per quam et illa Virgo de qua natus est, et des futurae mortis ejus, per quam et illa Virgo de qua natus est, et alii multi mundati sunt a peccato. Nam si vera non fuisset, nihil prodesse potuisset. Quapropter si potuit non mori, potuit facere non Quare verum erat, antequam moreretur, quia moriturus erat? BOS. Quoniam hoc ipse sponte voluit et immutabili voluntate. ANS. Si ergo, sicut dicis, idcirco non potuit non mori, quia vere moriturus erat: et ideo vere erat moriturus, quia hoc ipse sponte et immutabiliter voluit: sequitur illum non ob aliud non potuisse non mori, nisi quia immutabili voluntate voluit mori. BOS. Ita est: sed quaecunque fuerit causa, verum est tamen quia non potuit non mori et necesse fuit illum mori. ANS. Nimis haeres in nihilo: et ut dici solet quaeris nodum in scirpo. BOS. An es oblitus quid cusationibus tuis in hujus disputationis nostrae principio: quia, videlicet, quod postulabam, non faceres doctis; sed mihi, et
Abbreviated transcription (Latin):
s. necesse est esse. Qua ꝓpt̾ si d̾s uoluit ut homo ille moreretur
Ex eo quia filius dĩ assumpsit
hominem ea uoluntate ut moreretur: ꝓbas eundem homi¬
nem non potuisse non mori.S. Ita intelligo. anselmꝰ
In non similit̾ apparuit ex his que dĩcta sunt fulium dei et
assumptum hominem uilam esse ꝑsonam. ut idem sit ds et ħo
filius dei et filius uirginis :s. Sic est. anselmꝰ. Idem
g homo sua uoluntate non potuit non mori: et mortuus est. S.
egare nequeo. A Quoniam gͦ uoluntas dei nulla ne¬
cessitate facit aliquid s sua potestate. et uoluntas illiꝰ fuit uołu¬
tas dei. nulla necessitate mortuus est .s: sola sua potestate.
rgumentationib tuis obui are nequeo. Nam nec ꝓpositiones
quas p̾mittis. nec consequentias quas infers: ullatenus infir¬
mare ualeo. S tamen hoc mͥ semꝑ occurrit quod dixi. quia si
uellet non mori. non magis hoc poss: quam ñ esse quod erat. uere
namq moriturꝰ erat. qm̃ si uere non fuiss: moriturꝰ. non fuiss uera fi¬

Expanded text:
Quapropter, si Deus voluit ut ille homo moreretur, Ex eo quia Filius Dei assumpsit hominem ea voluntate ut moreretur, probas eumdem hominem non potuisse non mori. BOS. Ita intelligo. ANS. An non similiter apparuit ex his quae dicta sunt, Filium Dei et assumptum hominem unam esse personam, ut idem sit Deus et homo, Filius Dei et Virginis filius? BOS. Sic est. ANS. Idem igitur homo sua voluntate non potuit non mori, et mortuus est. BOS. Negare nequeo. ANS. Quoniam ergo voluntas Dei nulla necessitate facit aliquid, sed sua potestate et, voluntas illius fuit voluntas Dei, nulla necessitate mortuus est, sed sola sua potestate. BOS. Argumentationibus tuis obviare nequeo: nam nec propositiones quas praemittis, nec consequentias quas infers, ullatenus infirmare valeo. Sed tamen hoc mihi semper occurrit, quod dixi: quia si vellet non mori, non magis hoc posset, quam non esse quod erat; vere namque moriturus erat: quoniam si vere non fuisset moriturus, non fuisset vera fi
Abbreviated transcription (Latin):
A Eum autem qui tantum donum sponte dat dđo. sine retri¬
butione deb̾e ẽẽ non iudicabis. B mino necesse esse
uideo. ut pat̃ filio retribuat. Alioquin. aut iniustus uidetur¬
ẽẽ si nollet. aut impotens si non poss: que a do aliena sunt. A
Qui retribuit alicui. aut dat quod ille non habet. aut dimi¬
tit quod ab illo potest exigi. Prius aũt quam tantam rẽ filiꝰ¬
filius faceret. omnia que patris erant sua erant. nec un quã
debuit quod illi dimitti debuit. Quid gͦ retribuetur
nualius rei egenti. & cui non ẽ quod dari aut dimitti possit.
.h. Ex una parte uideo retͥbuendi necessitatem. et exaltera impossibili¬
tatem: quia recesse est deum reddere qd debet
& nou ẽ quod reddat.m. Sitanta et tam debita

Expanded text:
ANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retriANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retributione debere esse non judicabis. BOS. Imo necesse esse video ut Pater Filio retribuat: alioquin aut injustus esse videtur, si nollet, aut impotens, si non posset, quae aliena sunt a Deo. ANS. Qui retribuit alicui, aut dat, quod ille non habet: aut dimittit, quod ab illo potest exigi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari aut dimitti possit? BOS. Ex una parte video retribuendi necessitatem, et ex altera impossibilitatem: quia et necesse est Deum reddere quod debet, et non est cui reddat. ANS. Si tanta et tam debita
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ille: totius ẽ crinitatis. Quare qm̃ idem ipse ẽ deus
filius dĩ. ad honorem suum se ipsum sibi sicut patri & spũ
scõ obtulit. ioẽ. humanitatem suam. diuinitati sue: que
una eademq trium ꝑsonarũ ẽ. Ut tamen in eadem ipsa
ueritate manentes aꝑtius loquamur qđ uolumus. dica¬
mus sicut usus habet: quia filius sponte seipsum patri. ob¬
tulit. Hoc namq modo aptissime dr. quia & in una ꝑsona
totus ds̃ cui seđm hominem se obtulit intelligitur. & ꝑ
nomen patris & filii immensa quedam. in cordib audienti¬
um cũ patrem filiꝰ hoc modo postulare ꝓ nob̃ dr pietas senti¬
tur.B. Hoc libentiss ime accipio A.Intueamͣ
saluatio: B. Ad hoc tendit cormeum. Nam quãuis
hoc mͥ uidear intelligere. ipsam tam̃ rationis contextionem
a ce uolo fieri. A. Quantũ aut̃ sit quod filiꝰ sponte
dedit: non ẽ exponere opus.B. Sufficient̃ patet:

Expanded text:
utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus Filius Dei, ad honorem suum seipsum sibi, sicut Patri et Spiritui sancto obtulit, id est humanitatem suam Divinitati suae, quae una eadem trium personarum est. Ut tamen in eadem ipsa veritatem manentes apertius loquamur quod volumus, dicamus, sicut usus habet, quia Filius sponte seipsum Patri obtulit: hoc namque modo apertissime dicitur, quia et in una persona totus Deus, cui secundum hominem se obtulit, intelligitur; et per nomen Patris et Filii immensa quaedam in cordibus audientiam, cum Patrem Filius hoc modo postulare pro nobis dicitur, pietas sentitur. BOS. Hoc libentissime accipio. salvatio. BOS. Ad hoc tendit cor meum. Nam quamvis hoc mihi videar intelligere, ipsam tamen rationis contextionem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte dedit, non est opus exponere. BOS. Sufficienter patet.
Abbreviated transcription (Latin):
atura facere. quod suum ẽ fac̾e & non face. dr deb̾e facere:
quia quod ipsa uult debet esse. Dñs itaq iħe cum mortem si¬
cut diximus sustin̾e uoluit: qm fuum erat & pati & non pati
debuit face quod fãcit. quia quod uoluit fieri debuit. & non
debuit face. quia non ex debito. N empe qͣm ipse idem est d̾s
& homo. scđm humanã quidem naturam ex huo homo fuit.
sic accepit a diuina natura que alia ẽ ab humana ẽẽ suum.
quiequid habebat. ut nichil deberet dare. nisi quod uolebat
scđ̾m ꝑsonam uero sic a se ipso habebat quod habebat. & sic
ꝑfecte sibi sufficiens erat. ut nec alii quicquam rerribuere de¬
beret: nec ut sibi retribueretur dare indigeret. B
Aꝑte nunc uideo quia nulla ratione seipsum mora ex de¬
bito. sicut ratio mea uidebatur monstrare dedit ad hon or̃e
dei: & tam̃ facere debuit quod fecit. H onor

Expanded text:
atura facere quod suum est facere et non facere, dicitur debere facere; atura facere quod suum est facere et non facere, dicitur debere facere; quia quod ipsa vult, debet esse. Dominus itaque Jesus, cum mortem sicut diximus sustinere voluit, quoniam suum erat, et pati et non pati, debuit facere quod fecit, quia quod voluit fieri debuit; et non debuit facere, quia non ex debito. Nempe quoniam ipse idem est Deus et homo; secundum humanam quidem naturam, ex quo fuit homo sic accepit a divina natura, quae alia est ab humana esse suum quidquid habebat; ut nihil deberet dare, nisi quod volebat: secundum personam vero, sic a seipso habebat quidquid habebat, et sic perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor
Abbreviated transcription (Latin):
s dicimꝰ quia quod mauult homo antequã aliquid hortm sta¬
tuat hoc face debet. & si uirginitatem serruat ꝓspontaneo
to & non subaudis si ds iubet: non ẽ semꝑuerum. Siqͥdem
ut dixi non debet homo uirginitatem ex debito: s si mauult
debet inconuigio. Quod si te moꝰ uet u̾bum quod est debere
nec potes illud intellig̾e sine ali quo debito. scito quia sicut
contingit posse & non posse. & necessitatem aliquando diei:¬
non quia sunt in reb ubi dicuntur. s qm̃ sunt in alio: ita et
debere. Quippe cum dicimꝰ deb̾e pauꝑes a diuitib elemosinã
acciꝑe. non est aliud quam. diuites deb̃e pauꝑib elemosinam ĩ¬
pendere. Hoc namq debitũ non exigendũ a pauꝑe: s a diuite
Ds̃ quoq dr omnib debere p̃esse. non quia ille in hoc ali quomͦ
sit debitor. s qm̃ omnia debent illi sub ẽẽ. & debere facere qđ
uult: qm̃ quod uult debet ẽet. Ita quando uult aliqua cre¬

Expanded text:
sed dicimus quia quod mavult homo, antequam aliquid horum stased dicimus quia quod mavult homo, antequam aliquid horum statuat, hoc debet facere: et si virginitatem servat, pro spontaneo to, et non subaudis, si Deus jubet; non est semper verum. Si quidem, ut dixi, non debet homo virginitatem ex debito; sed si mavult, debet uti conjugio. Quod si te movet verbum, quod est, debere; nec potes illud intelligere sine aliquo debito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dinon quia sunt in rebus ubi dicuntur, sed quoniam sunt in alio; ita et debere. Quippe cum dicimus debere pauperes a divitibus eleemosynam accipere, non est aliud quam divites debere pauperibus eleemosynam impendere: hoc namque debitum non est exigendum a paupere, sed a divite. Deus quoque dicitur omnibus debere praeesse, non quia ille in hoc aliquo modo sit debitor; sed quoniam omnia debent illi subesse: et debere facere quod vult; quoniam quod vult, debet esse. Ita quando vult aliqua cre
Abbreviated transcription (Latin):
hoc placere deo quam si non hoc feciss:. aut dicet eum ñ
Debuisse facere quod melius eẽ. & quod magis deo pla¬
cere intellexit. Quomodo gͦ asseremus eum non debuisse
do quod fecit: idẽ quod melius ẽẽ & magis placere deo cog¬
nouit. p̃sertim cum creatura debeat deo totũ quod ẽ. &
habeat a se. quando tamen concedit illi d̃s aliquid licite
face &. non face̾. dat illi ita suum ẽe utrumq ut licet alterũ
sit meliꝰ. neutrũ tamen exigatur det̾minate. s siue faciat qđ
meliꝰ est. siue alterũ. deb̾e face dicatur quod facit. & si facit
quod meliꝰ est. p̃miũ habeat. qͥrta sponte dat quod suum est.
Nam cum uirginitas melior sit coniugio. Neutrũ tam̃ ab ho¬
mine det̾minate exigitur. s & qui conuigio uti. & qui ur¬
ginitatem seruare mauuilt: quod facit deb̾e facere dicitur.
Nemo enim uirginitatem siue conuigium dicit eligi ñ deb̾e.

Expanded text:
hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non debuisse facere, quod melius esse, et quod magis placere Deo intellexit. Quomodo ergo asseremus eum non debuisse Deo quod fecit, id est quod melius esse et magis placere Deo intellexit: praesertim cum creatura debeat Deo totum quod est, ehabeat a se; quando tamen illi Deus concedit aliquid licite facere et non facere; dat illi ita suum esse utrumque, ut licet alterum sit melius, neutrum tamen exigatur determinate: sed sive faciat quod melius est, sive alterum, debere facere dicatur quod facit: et si facit quod melius est, praemium habeat quia sponte dat quod suum est. Nam cum virginitas melior sit conjugio, neutrum tamen ab homine determinate exigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servare mavult; quod facit, debere facere dicitur. Nemo enim virginitatem, sive conjugium, dicit eligi non debere;
Abbreviated transcription (Latin):
do pret̃ illum dõ dedit quod aliquando necessitate ꝑditurus
non erat: aut soluit quod non debebat. Ille uͦ sponte patri obtu¬
lit quod nulla necessitate unquam amisfurus erat. et soluit ꝓ
peccatorib quod ipse non debebat. Quaꝓpt̃ ille mulcomagis de¬
dit exemplum ut unus quisq quod uatis aliquando incunetan¬
ter amssurus ẽ. ꝓ se ipso reddere dõ. cum ratio postulat non du¬
bitet: qui cum nullatenꝰ ant ꝓse indigeret aut cogeret᷑. ꝓ alus
quib ni chilnisi penam debebat tam preciosam uitam. inmo se¬
ipsum tantam scilicet ꝑsonam. tanta uoluntate dedit. B.
Hultum ꝓpin. quas desidio meo. S sustine ut quetam qͥddam
quod quanuis fatuum forsitan putes querere. ñ tam̃ in ꝓ¬
tu mͥ est qͥd respondeam si a me queratur. Dicis quia quan¬
do mortuus ẽ: dedit quod non debebat. S nemo negabit me¬
lius illum fecisse quando hoc exemplũ talit̃ dedit. ⁊ magis

Expanded text:
 illum moriendo, Deo dedit, quod aliquando necessitate perditurus  illum moriendo, Deo dedit, quod aliquando necessitate perditurus non erat; aut solvit, quod non debebat. Ille vero sponte Patri obtulit, quod nulla necessitate unquam amissurus erat; et solvit pro peccatoribus, quod pro se non debebat. Quapropter ille multo magis dedit exemplum, ut unusquisque, quod aliquando incunctanter amissurus est, pro seipso reddere Deo, cum ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut pro se indigeret, aut cogeretur pro aliis quibus nihil nisi poenam debebat; tam pretiosam vitam, imo seipsum, tantam scilicet personam, tanta velunt te dedit. BOS. Multum propinquas desiderio meo; sed sustine ut quiddam quaeram, quod quamvis fatuum forsitan putes quaerere non tamen in promptu mihi est quid respondeam, si a me quaeratur. Dicis quia quando mortuus est, dedit quod non debebat. Sed nemo negabit illum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo rationabilit᷑ hoc fecerit. cum & iusticiam in dectinabi¬
liter & uitam luam eternaliter seruare pocuerit:. fatebor
ulum tale quid sponte dedisse deo ad hondrem illius. cui qͥ
quio ds non est comꝑari uon potest: & quod ꝓ omnib omĩ¬
um hominum debitis recompensari potest. A.
An non intelligis quia cuia in uiriis &. contumelias: mortĩ
crucis cum latronib sibi sicut suꝑra diximus ꝓpt̃ iusticiã
quam obedienter seruabat illatas benigna pacientia sus¬
tinuit. exemplum dedit hominib quatinus ꝓpt̃ nulla in¬
commoda que sentire possunt. a iusticia quam dõ debeñ
declinent. quod minime dediss si scdm̃ potentiam suam mo¬
tem ꝓtali causa illatam declinasset: B. Uidetur quod
uulla hoc exemplum ipse necessitate dederit. qm muiti ance
aduentum eius. & ioħ̃s baptista post aduentum ante mortẽ
eus. fortit᷑ mortem ꝓ ueritate sustinentes: illud sufficienter
dedisse noscuitur.. A.. Hullus unquam homo morien

Expanded text:
o rationabiliter hoc fecerit; et cum et justitiam indeclinabiliter, et vitam suam aeternaliter servare potuerit; fatebor illum tale quid sponte dedisse Deo ad honorem illius cui quidquid quod Deus non est, comparari non potest, et quod pro omnibus omnium hominum debitis recompensari potest. ANS. An non intelligis quia cum injurias, et contumelias, et mortem crucis cum latronibus sibi sicut, supra diximus propter justitiam, quam obedienter servabat, illatas benigna patientia sustinuit; exemplum dedit hominibus, quatenus propter nulla incommoda, quae sentire possunt, a justitia quam Deo debent declinent; quod minime dedisset si secundum potentiam suam mortem pro tali causa illatam declinasset? BOS. Videtur quod ipse nulla hoc exemplum necessitate dederit: quoniam multi ante adventum ejus, et Joannes Baptista post adventum ante mortem ejus, fortiter mortem pro veritate sustinentes, illud sufficienter dedisse noscuntur. ANS. Nullus unquam homo praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ut ioem ess homo qui ds. Unoe necesse erat ut ds horunem as
sumeret in unitatem ꝑsonȩ. quatinꝰ qui in natura solueri debe¬
bat & uon poterat: in ꝑsona eẽt qui poss Deinde quia de uir¬
gine & a ꝑsona filii di eẽt assumendus homo ille qui ds esset:
&e quomodo sine peccato de massa peccatrice assumi poruerit. mon¬
strasti. Uitam autem huius hominis tam sublemẽn tam p̃cio¬
sam aptissime ꝓbasti ut suffice possit ad soluendum quod ꝓpecca¬
as totius mundi debetur. & plus in infinitum. Restat gͦ nunc
ostendẽ. quomͦ illa soluatur dõ ꝓpecca tis hominum. a.¬

Expanded text:
ut idem esset homo qui et Deus. Unde necesse erat ut Deus assumeret ut idem esset homo qui et Deus. Unde necesse erat ut Deus assumeret hominem in unitatem personae: quatenus qui in natura solvere debebat, et non poterat; in persona esset, quae posset. Deinque quia de Virgine, et a persona Filii Dei esset assumendus homo ille qui Deus esset: et quomodo sine peccato, de massa peccatrice assumi potuerit, monstrasti. Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissime probasti; ut sufficere possit ad solvendum quod pro peccatis totius mundi debetur, et plus in infinitum. Restat ergo nunc ostendere quomodo illa solvatur Deo pro peccatis hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
quirere uesem. neceẽ eẽt inuestigare quid sit originale ge ceatũ
& qͥmͣ apͥmis parentib unuesum genus humanũ. ꝓrẽt ellum
ximus ratione contenti: que de
inncepto restant oꝑe  p¬
eo pacto ut tu aliquando axiliante deo ilam aliam rationem
quam nunc in quitere uitas: quali debitũ exsoluas.
Am uoluntatem hane seio me gerete. quod petes non denoosit idi
quia de fucuris incertus sum ꝓmitt̾e nort audeo: in di ari pofitioiis
comitto. S. dic munc quid tibi de questione quam rnprincupie
ꝓposuisti. ꝓpt̾ quam alie multe se ingesserunt. psoluendũ u deat
uima questionis fuit cur ds homo factus sit:
ut ꝑ mortem suam faluaret hominem. cum hoc alio inodo
facere potusse uideretur. Aͥd quod tumultis & necessaniis ra¬
tiorub respondens. ostendisti restaurationem humane nature
non debuisse remanere. nec poruisse fieri nisi soiueret homo.
quo deo ꝓpeccato debebat. Quod debitum tantum erat ut il¬
lud soluere cum non deberet nisi homo. non posset nisi ałs.: ita

Expanded text:
quid sit originale peccatum, et quomodo a primis parentibus in universum genus humanum, praeter illum, ximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere peo pacto, ut tu aliquando, auxiliante Deo, illam aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas.am voluntatem hanc scio me gerere, quod petis non denego: sed quia de futuris incertus sum, promittere non audeo; sed Dei dispositioni committo. Sed dic nunc quid tibi de quaestione, quam in principio proposuisti, propter quam aliae multae se ingesserunt, persolvendum videatur. BOS. Summa quaestionis fuit, cur Deus homo factus sit, per mortem suam salvaret hominem; cum hoc alio modo potuisse facere videatur. Ad quam tu multis et necessariis rationibus respondens, ostendisti restaurationem humanae naturae non debuisse remanere; nec potuisse fieri, nisi solveret homo quod pro peccato Deo debebat: quod debitum tantum erat, ut illud eum non deberet solvere, nisi homo; non posset, nisi Deus: ita
Abbreviated transcription (Latin):
De his qui in regimine ꝓdesse exemplo et urrtut unr. S. tis¬
possunt. s quietem propriam sectando. refugiunt.
Quod hi qui pondus regimuins ꝑ humilitatem refugiunt. t̃
uere sunt humiles. cum ciumis iudiciis non reluctantur
Quod nonnunquam predicationis officium & nonmualli ladã¬
bilter appetunt. & ad hoc nonnulli lauoabiliter coacti ꝑtmhiii.¬

Expanded text:
De his qui in regiminis culmine prodesse exemplo virtutum possunt, sed quietem propriam sectando refugiunt. Quod hi qui pondus regiminis per humilitatem fugiunt, tunc vere sunt humiles, cum divinis judiciis non reluctanturquod nonnunquam praedicationis officium et nonnulli laudabiliter appetunt, et ad hoc nonnuli laudabiliter coacti
Abbreviated transcription (Latin):
huius future mortis fidem de uirgine potuit assumi. sicut su¬
pra dixisti. A Quemadmodum putas ullũ non potiusse ñ
mori. aut necessitate mortuum ẽẽ: qlila non potuit non esse
quod erat. ita potes asserere illum non potuisse uelle ñ mori.
aut necessitate mori uoluisse. qm̃ q̃uod erat non esse non potuit.
Non enu magis ipse factus est homo adhoc ut moreretur. qͣm
ut uellet mori. Qua ꝓpt̃ sicut non debes dicere. quia non potuit
uelle non mori. aut necessitate uoluit mori. sic non est dicendum.
quia non potuit nõn mori. aut necessitatẽ mortiius est.
mino q̃m eidem subiacet rationi. scilicet &. mori. & uelle mori: utrũ¬
q uidetur in illo necessitate fuisse. semm. Quis se sponte uoluit ho¬
minem facere. ut eadem immutabili uouintate moreretur. et ꝑ huius
fidem certitudinis uirgo munda fieret. de qũa homo ille assume¬
retur .B. Deus filius dĩ.onne supramonstrati

Expanded text:
hujus futurae mortis fidem de Virgine potuit assumi, sicut suhujus futurae mortis fidem de Virgine potuit assumi, sicut supra dixisti. ANS. Quemadmodum putas illum non potuisse non mori aut necessitate mortuum esse; quia non potuit non esse quod erat: ita potes asserere illum non potuisse velle non mori, aut necessitate mori voluisse; quoniam quod erat, non esse non potuit: non enim magis ipse factus est homo ad hoc ut moreretur, quam ut vellet mori. Quapropter sicut non debes dicere quia non potuit non velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non est dicendum quia non potuit non mori, aut necessitate mortuus est. BOS. imo quoniam eidem subjacent rationi, scilicet, et mori, et velle mori; utrumque videtur in illo necessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moreretur, et per hujus fidem certitudinis virgo munda fieret, de qua homo ille assumeretur? BOS. Deus Filius Dei. ANS. Nonne monstratum
Abbreviated transcription (Latin):
endo auas cẽ potestates. iinam uidelicet uolendi mentiri. alterã
mentiendi: et qm̃ cum mentiendi potestate. haberit. hocase ipso
habuit ut non posset uelle mentiri. iecieco de sua iusicia qua
Similiter ẽ in seruando uitam potestas uolendi seruare: et pote¬
stas seruandi Cum gͦ
queritur utrũ idẽ ũs homo potuerit
seruare uitam suam
ut iuinqͣm moreretur: dubitandũ non ẽ.
quia semꝑ habuit
potestatem seruandi. ꝙͣ uis neqͥuerit
uelle seruare ut
nunꝙͣ moreretur. et qm̃ hoc a se ip̃o
habuit ut scilicet uelle non poss: non necessitate.s lib̾a potes¬
tate animam suam posuit .B. Non omnino similes fuer̃
mullo iste potestates mentientli uidelicet et seruandi uitam.
Ibi eium sequitur quia si uellet poss mentiri. hic uero uidet᷑.
quia sinon mori uellet. non magis hocposs. quamposs non
esse quod erat. Nam̃ ad hoc erat homo ut moreretur. & ꝓpt̃

Expanded text:
endo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram endo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram mentiendi: et quoniam, cum mentiendi potestatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco de sua justitia, qua Similiter est, in servando vitam, potestas volendi servare, et potestas servandi. Cum ergo quaeritur utrum idem Deus homo potuerit servare vitam suam, ut nunquam moreretur, dubitandum non est quia semper habuerit potestatem servandi, quamvis nequiverit velle servare, ut nunquam moreretur: et quoniam hoc a seipso habuit, ut, scilicet, velle non posset, non necessitate, sed libera potestate animam suam posuit. BOS. Non omnino similes fuerunt in illo istae potestates, mentiendi, scilicet, et servandi vitam. Ibi enim sequitur quia, si vellet, posset mentiri: hic autem videtur quia, si non vellet, non magis hoc posset, quam posset non esse quod erat. Nam ad hoc erat homo ut moreretur; et propter
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑ eam hadere a
s. qm̃ matris mundicia ꝑ quã mundus est. non fuit nisi ab illo:
ipsi quoq ꝑse ipsũ. et a se mundꝰ fuit. Bene est de hoc. uerũ
aohuc aliud michi uidetur querendũ. diximus enim supͣ. quia
non necessitate moriturus erat: et nunc uidemꝰ quia mat̾ cius ꝑ
cius mortem fituram munda fuit ÷ qd nisi illa fuisset: ipsede
ila eẽ non potiusset. Quomͦ gͦ non necessitate mortuus. est. Qui
non nisi quia moriturꝰ erat ꝓotuit ẽt̃ : Nam si xaoriturꝰ ñ eẽt. uir¬
go de qua assũptꝰ᷑ est munda non fuisset: qm hoc nequaꝙͣ ualu¬
it eẽ. nisi ueram eius inorgem credendo: nec ulerae alia potuit
alit assumi. Quare si non mortuus ester necessitate. postqͣm
assũptus est de iurgine potuit non eẽ de uirgine assuptus.¬
postquã est assũptus: qoͦ non est possibile. A enĩda bene quẽ
sup̃dicta sunt considerasses: hanc questionẽ in iłlis ut puto so¬

Expanded text:
videtur eam habere a videtur eam habere a on ita est. Sed quoniam matris munditia, per quam mundus est, non fuit nisi ab illo; ipse quoque per seipsum et a se mundus fuit. adhuc mihi aliud videtur quaerendum. Diximus enim supra quia non necessitate moriturus erat, et nunc videmus quia mater ejus per ejus mortem futuram munda fuit, quod nisi illa fuisset, ipse de illa esse non potuisset. Quomodo ergo non necessitate mortuus est, qui non nisi quia moriturus erat, potuit esse? Nam si moriturus non esset, Virgo, de qua assumptus est, munda non fuisset: quoniam hoc nequaquam valuit esse, nisi veram ejus 93 mortem credendo; nec ille de illa potuit aliter assumi. Quare, si non mortuus est ex necessitate, postquam assumptus est de Virgine, potuit non esse assumptusptus: quod non est possibile. ANS. Si bene, quae supra dicta sunt, considerasses, sane quaestionem in illis, ut puto, so
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Qͦo non solũ conueniens: s etam necessariũ eẽ possu¬
mꝰ cõncludẽ. Si enĩ conuenientiꝰ et rationabiliꝰ est hoc. quam
aliqͣndo nullũ fuisse de quo uitentio dei qua hominem fe¬
cit ꝑficeretur: nec est aliquid quod huic obuiet tationi: neciẽ
est seniꝑ aliquẽ ad p̃dictam reconciliationẽ ꝑtinentẽ fuisse
Unde adam et euam ad illam ꝑtinuisse redemptionẽ dubitan¬
dum non est: quaniuis hoc auctoritas diuma laꝑte non ꝓ
et ꝓposuit imutabilit̾ de ulis falẽ om̃s homines quos ad
celestem ciuitatem assũpturus erat᷑: qoͦ iuos duos ab hoc ex¬
cluserit proposito: gImmo illos marime ad hoc
fecisse credi debet: tit etñt de illis propt᷑ quos facti sunt. a
Bene consideras. Nulla tamen anima Ante moetem. xp̃i pa¬
ra disum cęlestem in gredi pbtuit: ficut supͣdix de regis pa
ꝑ eum mundati sumt a peccatis
cia de ila. assumptꝰ est .d.
laceret michi multũ quod dici:
nisi cũ ip̃se debeat a se ip¬
so habere mundiciam a pescato.

Expanded text:
solum conveniens, sed etiam necessarium esse possumus concludere. Si enim convenientius et rationabilius est hoc, quam aliquando nullum fuisse, de quo intentio Dei, qua hominem fecit, perficeretur; nec est aliquid quod huic obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam reconciliationem pertinentem fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas divina aperte non et proposuit immutabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fecisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi potuit; sicut supra dixi de regis paleum mundati sunt a peccatisia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ meũ. & da ꝓte: & ipse filiꝰ tolle me: & redime te: Quasi enĩ
hoc dicunt. quando nos ad xꝑianam fidem uocant ⁊ trahunt
Quid etiam iustiꝰ quã ut ille cui datur p̃cium maiꝰ ommi de¬
bito. si debito datur affectu dimittat omne debitũ : Diaboli
si diligent̃ humanam consideres. Sicut eñi homo non potuit
reconciliari nͥ ꝑ hominẽ dm̃ qͥmori poss ꝑ cuiꝰ iusticiã do restuu¬
eretur. qͦd ꝑpeccatũ homuus ꝑdid̾at. ita angłi dampnati non

Expanded text:
tum meum, et da pro te; et ipse Filius: Tolle me, et redime te? Quasi enim tum meum, et da pro te; et ipse Filius: Tolle me, et redime te? Quasi enim hoc dicunt, quando nos ad Christianam fidem vocant, et trahunt. Quid etiam justius, quam ut ille, cui datur pretium majus omni debito, si debito datur affectu, dimittat omne debitum? CAPUT XXIsi diligenter humanam consideres. Sicut enim homo non potuit reconciliari, nisi per hominem Deum, qui mori posset, per cujus justitiam Deo restitueretur