comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit in ꝑsonis q̃ semꝑ equales e̾ẽ debeat inȩqͥlitas scdn
digintatẽ natiuitatũ. Digniorẽ nãq natiuitatẽ habebit
natꝰ ex do q̃ natꝰ ex uirgine. Itẽ si pat̾ fuerit incarnatꝰ
enituo nepͥotes in tͥnitate qr pat̾ erit nepos parentũ uir¬
ginis ꝑ hominẽ assũptũ.⁊ uerbũ cũ nichil habeat de hom¬
ne. nepos tam̃ erit uirginis. qr filii eiꝰ erit filiꝰ. Quȩ om̃ia
inẽuementia st̃. nec in incarnatione uerbi c̃tingunt. Est ⁊ alius
cut magis c̃ueniat in carnari filio ꝙͣ. aliis ꝑsonis. q c̃uenientiꝰ so¬
uat filiũ supplicare patͥ. ꝙͣ. aliã ꝑsonã alii. ltẽ. Ho ꝓ qͦ erat
oraturꝰ ⁊ diabolꝰ quẽ expugnaturꝰ erat. ambo falsã similitudi¬
nẽ d̾i ꝑ ꝓͥam uoluntatẽ p̃sũpserãt. Und̃ quasi specialiꝰ adu̾sꝰ ꝑ
sonã filii peccauerant. qͥ uera patͥs snnilitudo credit᷑. Iili itaq
cui specialiꝰ fit inuiria. c̃uenientiꝰ attͥbuit᷑ culpe umdicta aut

Expanded text:
is, quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Verbum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen erit Virginis, quia filii ejus erit filius: quae omnia onvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convenientius sonat Filium supplicare Patri, quam aliam personam alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat expugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam voluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque, cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vindicta, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gosit q̃ causa erit totiꝰ boni. Hqͦ pinge Si mulier ꝗͣ fecit
As de uiro sine femina facta ÷ de uirgine. ꝯuenit uald̾e. ut
ista nc̃ sufficiant.B. Ualde pulchrȩ ⁊ rationabiles st̃ iste pict᷑e.¬

Expanded text:
go sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit go sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; convenit valde ut ista nunc sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt istae pict
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. uił c̃uenentiꝰ.ꝗͣ. ut de femina sine uiro assinat ilũt bom¬
lit̃ que querimiꝰ. Utrũ autẽ de uirgnie aut de ñ uirgine digni
bͥfiat oĩ e opꝰ disputare. s sine oi dubitatione asserendũ ÷ ꝗ
de urguie d̾m̃ hominẽ nasci oportet .B. Scd̾m placitũ cordi
mei lõqueris .A. Est ne ħ solidũ qd̾ dixiniꝰ. aut uanũ aliqd sic
uubes qd̾ dixisti nob infideles obicẽ : .B. Nlichil solidi A. Pinge
g m̃ suꝑ sctã uanitatẽ s suꝑ solida ueritatẽ. ⁊ dic q uald̃ c̃uenit
uit qũe adin odũ hoĩs peccatũ ⁊ causa nr̃e csanationis pͥncipiũ sup¬
sit a femina: ita medicina peccati ⁊ causa nr̃e saluationis nascat
de femina. Ac ne mulieres desꝑent se ꝑtine̾ ad sortẽ beatoꝵ qui
de femina santũ malũ ꝓcessit : oportet ut ad reformanda syem
ea de muliere tantũ bonũ ꝓcedit. Pinge ⁊ hoc. di uirgo eat
ꝗcausa fuit humano g̾n̾i totiꝰ mali. multomagis decet ut ur¬

Expanded text:
 ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus disputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil solidius. ANS. Pingetatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et causa nostrae damnationis initium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius mali; multo magis decet ut vir
Abbreviated transcription (Latin):
ysue oussa: urã scire rationẽ scito oĩa ex necessitate fuiseso
epse uoluit. Uoluntatẽ uͦ eiꝰ nula p̃cessit necessitas. Quare sinsi
lit amimnã eiꝰ ab illo ẜ. ipse posuit eã. ⁊ iterũ supsit eq̃ ꝙe pocet¬
tẽ habuit ponendi anma suã. ⁊ iterũ sum̃di eã sic̃ ipse dpe gi
detisfecisti mͥ illũ ñ ꝓbari ulla necessitate mortẽ subisse. nec me
penitet ut ħ fuceres importunũ t̾ extitisse .A. Ostendimꝰ ettpe¬
to certa rationẽ. qͦmͦ ds̃ assũpserit hominẽ sine peceato denas¬
Ca peceatͥce .U̾ nedꝰ qͣm negandũ existimo aliã eẽ p̃t̃ istã ꝙ̃ dixim

Expanded text:
sitatem; scito omnia ex necessitate fuisse, quia ipse voluit. Voluntatem vero ejus nulla praecessit necessitas. Quare, si nolit animam ejus ab illo; sed ipse posuit eam, et iterum sumpsit eam: quia potestatem habuit ponense probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrice; sed nequaquam negandum aestimo aliam esse praeter istam, quam dixim
Abbreviated transcription (Latin):
sieuiti ẽistud und̾ nc̃ agimꝰ si enĩ uescimꝰ utr̃ũ psur es hõme¬
nes eligendi sint qͣ suit᷑ angłi ꝑditi an ñ. & alterũ hoꝵ ma
modi rebꝰ sic exponimꝰ diuina dicta. ut diu̾sis sententis fale
uideant᷑. nec alicubi inuenit̾ uͥ qd indubitant᷑ tenendũ sit
setmient : ũ arbitror rephendi debẽ. lilud autẽ qs dixisti
stituit t̃minos płoꝵ seu gentiũ uxta nimmeru angłoꝵ⁊ xi.

Expanded text:
sicut est illud unde nunc agimus: si enim nescimus utrum plures homines eligendi sint quam sint angeli perditi, an non, et alterum horum modi rebus sic exponimus divina dicta, ut diversis sententiis favere videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
assũptꝰ pꝰqͣ ẽ assũptꝰ. qd ñ ÷ possibio .A. Si bene q̃ supͣ dicta. st̃ ẽ¬
uinsꝰ in m̃tiendo duas eẽ potestates. utiã uidelicet uolendinsar
alterã mĩtiendi: & qñi cũ m̃tiendi potestate hab̾et. ha sei poha¬
buitr: ut ñ posset uelle m̃tiri. idciroo de sua iusticia qua uerita¬
tẽ seruauit eũ laudandũ ẽe : ẜ. Ita ÷ .A. Similit̃ ÷ in seruandoui

Expanded text:
 est assumptus: quod non est possibile. ANS. Si bene, quae supra dicta sunt, covimus in mentiendo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram mentiendi: et quoniam, cum mentiendi potestatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco de sua justitia, qua veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ñ e̾ẽ: s necesse ÷ e̾ẽ. Quaꝑꝑsi ds uoluit ut ħo ille moreret᷑. ñ
potuit ñ mori. A. Ex eo qr filiꝰ dĩ assũpsit homniẽ ea uoluntate
ut moreret᷑: ꝓbas eimde hominẽ ũ potuisse ñ mori .ẜ. Ita ĩtelligo
d. an ñ similit̃ apparuit ex his quȩ dicta st̃ filiũ di ⁊ assuptũ
bdio÷ A. Idẽ gͥ ħo sua uoluntate ñ potuit ũ mori: ⁊ mortuuꝰ
cit aliqs. s sua potestate. ⁊ uoluntas illiꝰ fuit uolintas đi. nul¬
la necessitate mortinis ÷: s sola sua potestate .B. Argum̃tati¬
onib tuis obuiare nequeo. Nã nec ꝓpositiones aͣs p̃mittis. nec c̃se¬
quentias qs infers ullatenꝰ infirmare ualeo. S tam̃ ħ mͥ semꝑ occurrit
ꝗ dixi qr si uellet ñ mori ñ mags ħ posset ꝗͣ ñ eẽ qd̾ erat. uere nã¬

Expanded text:
si Deus voluit ut ille homo moreretur, non potuit non mori. ANS. Ex eo quia Filius Dei assumpsit hominem ea voluntate ut moreretur, probas eumdem hominem non potuisse non mori. BOS. Ita intelligo. ANS. An non similiter apparuit ex his quae dicta sunt, Filium Dei et assumptum Idem igitur homo sua voluntate non potuit non mori, et mortuus cit aliquid, sed sua potestate et, voluntas illius fuit voluntas Dei, nulla necessitate mortuus est, sed sola sua potestate. BOS. Argumentationibus tuis obviare nequeo: nam nec propositiones quas praemittis, nec consequentias quas infers, ullatenus infirmare valeo. Sed tamen hoc mihi semper occurrit, quod dixi: quia si vellet non mori, non magis hoc posset,
Abbreviated transcription (Latin):
modu fecit adã de nullo alio homine. S si nouũ hominẽ facit ñ
ex ade gn̾e.ñ ꝑtinebit ad genꝰ humanũ qd natũ ⁊ .de ada. Qua¬
peccator aut eiꝰde generis. Alit̾ nãq nec ad̾a nec genꝰ eiꝰ satis¬
faciet ꝓse. Gͦ sic̃ de ada & eua peccatũ in om̃s homines ꝓpaga¬
tũ ͦ n ⁊ ipse ił qͥ de illis nascit᷑ ꝓpeccato hominũ satisface debae
Qñ gͦ illi nequeunt: necesse ⁊ ut de illis sit qͥ ħ faciet. Ampliꝰ. Sic̃
ada & totũ genꝰ eiꝰ ꝑ se stetisset sine sustentatione altiꝰ creature
siñ peccassetꝰ. ita oport& ut si ide genꝰ resurgit pꝰ casũ. ꝑ se res¬
surgat ⁊ eleuet᷑. Nã ꝑ quẽ cũq in statũ suũ restituat᷑. ꝑͥ illũ utiq

Expanded text:
modum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quapeccator aut ejusdem generis: aliter namque nec Adam, nec genus ejus satisfaceret pro se. Ergo sicut Adam et Eva peccatum in omnes homines p vel ipsi, vel qui de illis nascitur, pro peccato hominum satisfacere debet. Quoniam ergo illi nequeunt, necesse est ut de illis sit qui hoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se stetisset sine sustentatione alterius creaturae, si non peccasset: ita oportet ut si idem genus resurgit post casum, per se resur
Abbreviated transcription (Latin):
tabimꝰ uram salutẽ eiꝰ gr̃e. si nos saluat necessitate. A.est neces¬
stas q̃ bene facienti gr̃am aufert aut minuit. ⁊ ẽ necessi tas uua
malor beneficio gr̃a debet᷑. Cũ enĩ aliqͥs ea necessitate. cui subia¬
er initꝰ benefacit. aut nulla aut minor ei gr̃a debet᷑. Eił
uipse sponte se necessitati bene faciendi subdit. nec nuitꝰ ee fl¬
ts. Na si qd hodie pponte ꝓmittis eras daturũ reactẽ eras uolunta¬
tẽ das: quauis necẽe sit te cras redde̾ ꝓmnissũ si potes aut ñ itele
qm te debitorẽ ante tẽpꝰ dationis illi face̾ ñ es cimetatus.
tle ÷ cũ qs sc̃e cũsationis sponte uouet ppositũ. Quatus nãq
seruare issudꝰ ex necessitate pꝰ uotu debeat. ne apostate da na¬
cionẽ eeuriat᷑. ⁊ licet cogi possit seruare si uolit. si tamn let

Expanded text:
tabimus salutem ejus gratiae, si nos salvat necessitate? ANS. Est necessitas, quae benefacienti gratiam aufert aut minuit; et est necessitas, qua major beneficio gratia debetur. Cum enim aliquis ea necessitate, cui subjacet invitus, benefacit, aut nulla, aut minor illi gratia debetur. Cum vero ipse se sponte necessitati benefaciendi subdit, nec invitus eam sutis. Nam si quod hodie sponte promittis te cras daturum eadem cras voluntate das, quamvis necesse sit te cras reddere promissum, si potes, aut mentiri;quoniam te debitorem ante tempus dationis illi facere non es coactus. sanctae conversationis sponte vovet propositum. Quamvis namque servare illud ex necessitate post votum debeat, ne apostatae damnationem incurrat; et licet cogi possit servare, si nolit: si tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
te ũ moreret᷑. hinc facile ꝓbat᷑. ꝙ ut ia diximꝰ sapientie I
Alcie dĩ repugnat. ut cogeret mortẽ pati sine culpa. qm iustũ
nho ꝑfecte restaurandꝰ : tał debe restitus qͥt futurꝰ crat sĩ
erat: uea opoetet ut cũ restaurabit᷑ cũ suo in qͦ uunt in hac uuta
corpe restauret .B. Qo respondebimꝰ si qͥs dicat ꝙ ħ fieri opoetet

Expanded text:
te non moreretur, hinc facile probatur; quia, ut jam diximus, sapientiae et justitiae Dei repugnat, ut cogeret hominem mortem pati sine culpa, quem justum fecte restaurandus est; talis debet restitui, qualis futurus erat, si non erat; ita oportet ut cum restaurabitur, cum suo, in quo vivit in hac vita, cor
Abbreviated transcription (Latin):
rationalẽ frustra. Quare ad ħ eã factã
ẽẽ rationalẽ dubiũ ñ ẽ. Simili ratione ꝓbat᷑. qr ad ħ accepit
potestatẽ disc̾nendi. ut odisset ⁊ uitaret malũ. ac amaret¬
⁊ eligeret bonũ atꝙ magis bonũ magis amaret ⁊ eligeret.
Auit nãs frutra illi ds̃ dediset potestatẽ istã disc̾nendi: q in uam̃

Expanded text:
ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et eligeret bonum, atque majus bonum magis diligeret et eligeret. Aliter namque frustra illi Deus dedisset potestatem illam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. q ñ debet eã habe. immo debet eã ñ habe. Ñ si ẽ cuui¬
pa ẽ ñ habe̾ qd̾ habe̾ debet: ita culpa ÷ habe̾ qd̾ debet ñ habere.
Sic̃ gͥ culpa ÷ homini ñ habe̾ potestatẽ illã ꝙͣ. accepit ut posset
cauere peccatũ. sic culpa ÷ illi habe̾ impotentiã ꝗͦ nec iusticiã tenẽ
nec peccatũ caue̾. nec qd̾ ꝓ peccato debet redd̾e̾ pot̃. Sponte ua̾q
fecit unde ꝑdidit illã potestatẽ. ⁊ deuenit in hanc impoteu¬
tiã. Id̾e enĩ ⁊ ñ habe̾ potestatẽ ꝙͣ debet hab̾e̾. ⁊ habe̾ impoten¬
tiã ꝗͣ deb& ñ habe̾. Quaꝑꝑ impotentia reddendi đo qͥ debet
q̃ facit ut ñ reddat ñ excusat hominẽ si nͣ reddit : qm̃ effec¬
tũ peccati ñ excusat peccatũ qd̾ facit. B. Et graue nimis ẽ:

Expanded text:
 imo debet eam non habere: nam, sicut culpa est non habere quod debet habere, ita culpa est habere quod debet non habere. Sicut ergo culpa est homini non habere potestatem illam, quam accepit ut posset cavere peccatum: sic culpa est illi habere impotentiam, qua nec injustitiam tenere, et peccatum cavere; nec quod pro peccato debet reddere potest. Sponte namque fecit, unde perdidit illam potestatem, et devenit in hanc impotentiam. Idem enim est non habere potestatem, quam debet habere; et habere impotentiam, quam debet non habere. Quapropter impotentia reddendi Deo quod debet, quae facit ut non reddat, non excusat hominem, si non reddit: quoniam effectum peccati non excusat peccatum quod facit. BOS. Et grave nimis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ili nͥ reddiderit qd ꝑꝑ illud deb&. Et ut cͥtiores sint argum̃¬
tationes tuȩ. sic a longe incipe. ut eas suꝑ firmũ fundam̃tũc̃¬
stituas. A. Adiuuet me nc̃ ds qr tu nullatenꝰ mͥ parcis. nec ẽ¬
sidas in becillitatẽ scientie mee. eus tã magnũ opꝰ iniungis.
Tẽptabo tam̃ qm̃qͥde incepi ñ in me s in do c̃fidens. & faciã qͥ
ipso aduuante pot̃o. S ne fastidiũ ħ uolenti lege̾ nimis longa
c̃tinuatione gn̾et᷑: a dictis dicenda alio exordio distinguamus

Expanded text:
isi reddiderit quod propter illud debet: et ut certiores sint argumentationes tuae, sic a longe incipe, ut eas supra firmum fundamentum constituas. ANS. Adjuvet me nunc Deus, quia tu nullatenus mihi parcis, nec consideras imbandoquidem incoepi, non in me, sed in Deo confidens; et faciam quod, ipso adjuvante, potero. Sed ne fastidium haec volenti legere nimis longa continuatione generetur, a dictis dicenda alio exordio distinguamus
Abbreviated transcription (Latin):
ee. ut sic̃ fortis ac potestate inmortał ꝯsensit facile diabolo
ut peccaret. unde iuste ĩcurrit penã mortalitatis. ita infir¬
mꝰ ⁊ mortalis qͣlẽ ipse se fecit. ꝑ mortis difficultatẽ uincat
diabolũ. ut nullom̾ peccet. Qd̾ face̾ ñ pot̃ ꝗͣdiu ex uule̾ pͥ¬
mni peccati c̃cipit᷑. ⁊ nascit᷑ in peccato.B. lterũ dico. qr ⁊ ra¬
tio ꝓbat qd̃ dicis. ⁊ impossibile÷ .A. Adhuc accipe unũ sine quo
iuste ñ rec̃ciliabit᷑ ħo: nec minꝰ impossibile. B. Tot iã ꝓposui¬
sti nob̃ q̃ face̾ debemiꝰ. ut qcͥqͥd suꝑaddas ñ me magis t̾re pos
se ꝑmisit a diabolo  b. Dic tu ut incxpisti qr ego nescio qͥd
suꝑ hec mala q̃ ostendisti potuit addere.A. Qñe abstulit
do qͥcqd de humana nat᷑a fac̾e̾ ꝓposuerat: B. b potest
negari a.Iritende in difctã iusticiã & iudica secłm illã utrũ ad edͥ¬
litatũ peccit. Nofatisfaciat do nͥ idipsũ q ꝑmittendo se uinci

Expanded text:
fortis ac potestate immortalis consensit facile diabolo ut peccaret, unde juste incurrit poenam mortalitatis: ita infirmus et mortalis, qualem se fecit ipse, per mortis difficultatem vincat diabolum, ut nullo modo peccet; quod facere non potest, quandiu ex vulnere primi peccati concipitur et nascitur in peccato. BOS. Iterum dico quia et ratio probat quod dicis; et impossibile est. ANS. Adhuc accipe unum, sine quo juste non reconciliatur homo: nec minus impossibile est. BOS. Tot jam proposuisti nobis, quae facere dse permisit a diabolo? BOS. Dic tu, ut incoepisti; quia ego nescio quid, super haec mala quae ostendisti, potuit addere. ANS. Nonne abstulit Deo quidquid de humana natura facere proposuerat? BOS. Non potest negari. ANS. Intende in districtam justitiam; et judica secundum illam, utrum ad aequalitatem peccati homo satisfaciat Deo; nisi idipsum quod, permittendo se vinci
Abbreviated transcription (Latin):
audio nimis ꝑiculose uiuimꝰ .A. Patet ꝙr scdm qnͣtitatẽ peccati¬
erigit ds satisfactionẽ .s. N possũ negare . A. Eł gͦ sacisfacis. siñ
reddis aliqͥd in aiꝰ ꝗͣ sit id ꝓ qͦ peccatũ face̾ ñ debueras. B. Et ra¬
tionẽ ideo sic ȩxige̾. ⁊ omino e̾e̾ impossibile.A. Nec d̾s ullũ
obligatũ aliqͣtenꝰ debito peccati assume̾ pot̃ ad beatitudinẽ qͣñ
debet .b̾. Nimis ÷ grauis ħ sententia.A. Audi adhuc aliud. eͣ ñ mi

Expanded text:
imus. ANS. Patet quia secundum quantitatem exigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Audi adhuc aliud, cur non mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ep or duset qd queris .b. Sufficit gͦ nc̃ nł qd de hac q̃stiont re¬
spondes. s s autẽ nal ħo ad beatitudinẽ puemre qͥat eũ pee¬
cato aut solui a peecato ñ soluat qd rapiut peccando sec
apte monstrasti ut &̃ si uelĩ ñ possim dubitare.A. ł loc ꝙͦ ñ dubi¬
s. Alit̃ aliqͣtenꝰ in ordinatũ maneret peccatũ qd̾ e̾e̾ ñ potest.
si ds nichil relinqt mordinatũ in regno suo. S ħ ẽ pͣstitutũ qͥa

Expanded text:
ihi nunc, quod de hac quaestione respondes. Quod autem nullus homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato, aut solvi a peccato, nisi solvat quod rapuit peccando, sic aperte monstrasti, ut, etiam si velim, non possim dubitare. CAPUBOS. Aliter aliquatenus inordinatum maneret peccatum: quod esse non potest, si Deus nihil relinquit inordinatum in regno suo. Sed hoc est praestitutum quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ timorẽ eiꝰ ⁊ amorẽ in c̃t̾tione cordis lȩticiã tẽporalẽ abi¬
cio. in abstinentiis & laborib delectationes ⁊ qͥe tẽ huiꝰ uite
calco indando ⁊ dimittendo q̃ mea st̃ largior. in obedientia
meipsũ illi subicio .  A. Cũ redois aliqͥd qd̃ debes đo & si nͣ pec¬
casti. ñ debes ħ coͣpitare ꝓ debito qd̃ debes ꝓpeccato. Sĩa au¬
tẽ ista debes đo q̃ dicis. Tantꝰ nãq debet ee in hac mortali
uita amor. & ad qd ꝑtinet oratio desideriũ ꝑueniendi ad id
ad qd̃ factꝰ es. & dolor qr ibi ñdũ es. & timor ne nͣ ꝑuenias.
ut nulła lȩticiã sentire debeas. nͥ de his quȩ tͥ aut auxilium
aut sp̃e dant ꝑ ueniendi. N eñi mereris habe̾ q̃d ñ seđm q¬
ẽ amias ⁊ desidas. ⁊ de qͦ qr ñdũ habes adhuc utrũ habitur
lectatione reuocant fuge̾ nͥ qͣntũ ad intentionẽ illuo ꝑ¬
te face̾ ex debito. sic̃ itelligis qr q das ũ a te habes. s ab il¬

Expanded text:
 timorem ejus et amorem, in cordis contritione laetitiam temporalem abjicio, in abstinentiis et laboribus delectationes et quietem ejus vitae calco, in dando et dimittendo quae mea sunt largior, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis aliquid quod debes Deo, etiamsi non peccasti, non debes computare hoc pro debito quod debes pro peccato. Omnia autem ista debes Deo, quae dicis. Tantus namque debet esse in hac mortali vita amor; et, ad quod pertinet oratio, desiderium perveniendi ad id ad quod factus es; et dolor, quia nondum ibi es; et timor, ne non pervenias; ut nullam laetitiam sentire debeas, nisi de his quae tibi aut auxilium, aut spem dant perveniendi. Non enim mereris habere quod non se amas et desideras; et de quo, quia nondum habes, et adhuc utrum habiturus lectatione revocant, fugere: nisi quantum ad intentionem illuc te facere ex debito; sicut intelligis quia quod das a te non habes; sed ab il
Abbreviated transcription (Latin):
restaurati qͥ cecidert̃. ꝯ sequet᷑ qr d̾s aut ñ p̾ot̾it ꝑfice̾ bonũ
qd̾ incepit. aut pęnitebit eũ tantũ bonũ incepisse. quȩ ouo ab¬
surda st̃.B. Uere oportet ut eqͣles sint homines bonis angłis. A
qͥ aliq̃n peccauit. nec ũꝗͣ. dõ ꝓ peccato satisfecit. s tantũ impu¬
nitꝰ dimittit᷑. eqͣlis sit angło qͥ ñꝗͣ peccauit.sͦ B. Uerba istaco

Expanded text:
 Deus aut non poterit perficere bonum quod incoepit, aut poenitebit eum tantum bonum incoepisse: quae duo absurda sunt. BOS. Vere oportet ut aequales sint homines bonis angelis. Aqui aliquando peccavit, nec unquam Deo pro peccato suo satisfecit, sed tantum impunitus dimittitur, aeq
Abbreviated transcription (Latin):
fundet si ille casũ suũ infirmitati sue imputaret. cũ ipsa łfir¬
mior staret. ac si & eade ipsa cadet multomagis d̾m defender
eͣt᷑ diabolũ ⁊ c̃tͣ seipsã. cũ ipsa facta ualde ĩfirmior & mortał
in electis de tanta infirmitate tanto altiꝰ ascend̾et ꝙͣ unde
diabolꝰ cecidisset. qnto boni angłi quoꝵ eqͣlitas ei debet᷑. ꝓ
m uidet᷑. qr in angłis ñ fuit ille ꝑfectꝰ numerꝰ. qͦ ciuitas illa
le ẽ ee. Ssi simul facti st̃ qd̾ magis putant multi qmͣ le
in nimero indiuiduoꝵ qͣnͣtũ in numero nat᷑aꝵ. necẽe ẽ humana mar¬
tura aut ad cõplem̃tũ eiꝰ d̾e ꝑfectionis eẽ fact᷑a aut illi suꝑ abun

Expanded text:
nfunderet; si ille suum casum infirmitati suae imputaret, cum ipsa infirnfunderet; si ille suum casum infirmitati suae imputaret, cum ipsa infirmior staret: ac, si et eadem ipsa caderet, multo magis Deum defenderet contra diabolum, et contra seipsam: cum ipsa facta valde infirmior et mortis, in electis de tanta infirmitate tanto altius ascenderet quam unde diabolus cecidisset; quanto boni angeli quorum aequalitas ei debetur, pmihi videtur quia in angelis non fuit ille perfectus numerus, quo civitas illa le est esse, et si simul facti sunt, quo magis putant multi, quoniain numero individuorum, quantum in numero naturarum, necesse est humanam naturam aut ad complementum ejusdem perfectionis esse factam, aut illi superabun
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ dicã .B. sł possũ a te plꝰ exigere .A. Siħo factꝰ ẽ pꝰt casũ
posse ꝓbare. alterũ hoꝵ detͤminate. Potest enĩ ut puto ẽe̾
qd̾ angłi pͥus fuerint ĩ numero ꝑfecto. & pꝰea factꝰ sit ħo ꝑꝑ¬
restaurandũ imminutũ eoꝵ numerũ : & pot̾ ẽe̾ qd ñ fuerint
in numero ꝑfecto ꝙ differebat as fic̃ adhuc differt illũ impłe
numerũ facturꝰ humanã natura suo tp̃r: unde aut solũmͦ
numerũ ñdu ĩtegrũ ꝑficeret. aut & si minueret᷑ restitue
ses istũ mundũ ñ sunul factũ eẽ uidet dice̾ alit̾ st̃ intelligendi
ꝗͣ sic̃ iudemꝰ istosdies in qͥb uiuimꝰ. intellige̾ neqͦo qͦmͦ facti sint
in illa cȩlesti ciuitate ꝙ̃. illa ꝑfecti numeri cͣuenientia exigeret.
Sigͦ oĩa simul facta st̃. sic uident᷑ angłi & duo pͥmi homies in
numero imꝑfecto fuisse. ut de hõĩb si nullꝰ angłs cadet qd̾ de
& hoĩs nat᷑a que ĩfirmior erat qͣsi dm excusaret. atq diabolũ ẽ¬

Expanded text:
 dicam. BOS. Non possum a te plus exigere. ANS. Si homo factus est post casum e per hoc probare alterum horum determinate. Potest enim ut puto esse quod angeli prius fuerint in numero perfecto, et postea factus sit hoaurandum imminutum eorum numerum: et potest esse quod non fuerint in numero perfecto; quia differebat Deus, sicut adhuc differt, illum implere numerum, facturus humanam naturam suo tempore. Unde, aut solummodo numerum nondum integrum perficeret; aut, etiam si minueretur, restituerses istum mundum non simul factum esse videtur dicere, aliter sunt intelligendi, quam sicut videmus istos dies, in quibus vivimus: intelligere nequeo quomodo facti sint in illa coelesti civitate, quam illa perfecti numeri convenientia exigeret. Si ergo omnia simul facta sunt; sic videntur angeli, et duo primi homines in numero imperfecto fuisse; ut hominibus, si nullus cadereet hominis natura, quae infirmior erat, quasi Deum excusaret, atque diabolum co
Abbreviated transcription (Latin):
dr: difficile credi deb̾e uidet᷑. Ut eñi aliqͣntulũ loqͦr ñ qͣsi de
illo qͥ ñqͣ fuerit sic̃ hactenꝰ fecimꝰ. s uelut de illo qũe ⁊ cuiꝰ
facta nouimꝰ. qͥs neget illũ multa potuisse facẽ q̃ peccata
dicimꝰ. Oppe ut alia taceã qͦmꝰ dicemꝰ eũ ñ potusse m̃tiri. qͦ
semꝑ peccatũ ÷ s sũ enĩ dicat udeis de patrę. si dppero qr ñiscio¬
cat casde Res neqͥuisse ꝓferre dictiones sine aliis u̾bis uit sie
dicat. ñ scio eũ: Qđ si face̾t ut ipse ait eẽt indax:đ. esse
potuit: ⁊ peccare ñ potuit .ẜͦ. hostende .A. Dis potestas sedtͦ

Expanded text:
r non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dcat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret, non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mendax, quod potuit, pecc
Abbreviated transcription (Latin):
dyso sine peccato factꝰ qͣsi positꝰ ÷ ꝓ d̾o int̾ dm ꝯ diabolũ ut
uinceret diabolũ ũ ꝯsentiendo suadenti peccatũ. ad excusa¬
tionẽ ⁊ honorẽ di. ⁊ ad c̃fusionẽ diaboli. cũ ille infirmior
in t̾ra ñ peccaret eode diabolo suadente. qͥ fortior peccauit
in celo nullo suadente. & cũ ħ facile posset effice̾. uulla ui co¬
actꝰ sola se suasione sponte uinci ꝑmisit ad uoluntatẽ diabo¬

Expanded text:
diso sine peccato factus, quasi positus est pro Deo inter Deum et diabolum, ut vinceret diabolum non consentiendo suadenti peccatum ad excusationem et honorem Dei, et ad confusionem diaboli; cum ille infirmior in terra non peccaret, eodem diabolo suadente, qui fortior peccavit in coelo, nullo suadente: et, cum hoc homo facile posset efficere, nulla vi coactus, sola suasione sponte se vinci permisit ad voluntatem diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsentientẽ ꝗͣ uałet iusticia ad c̃firmandũ eũ in libͥtate s in ea
de pͥma tẽptatione  hereutẽ. Nã quẽ admodũ qm̃ huma¬
na nat̾᷑a tota erat in pͥmis parentib tota in illis uicta ẽ ut
de uirgine face. sic sciuit Ipeccato ade sec̾nẽ ita in eidẽ
tota uicisset. si ũ peccasset. Restat gͦ ut ñ cõpleta in illo
fuisse dic̾at᷑. Que si rata st̃. plures ert̃ electi homines. q sint

Expanded text:
sent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in dem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut ri semine de Virgine facere, sic scivit a peccato Adae secernere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt electi homines, quam sint
Abbreviated transcription (Latin):
dat.ꝙͣ. ꝓmittit. Dic gͦ libent᷑ qd̵ quero. A. Rationalẽ naturã quȩ
di cͣtẽplatione beata uł ẽ. uł fut᷑a ẽ. ĩ qͦda rationabili & ꝑfecto
numero pͣscitã ẽe̾ a d̾o. ita ut nec maiorẽ nec minorẽ illũ ẽẽ
deceat. ñ ẽ dubitandũ. Aut enĩ nescit d̃s in qͦ numero meliꝰ eã
deceat ꝯstitui qd̾ falsũ ẽ: aut si scit. in illo eã cͣstituet. quẽ
ad ħ decentiorẽ intelliget. Quaꝑꝑ aut angłi illi qͥ ceciderunt
facti erant ad ħ ut e̾ent intra illũ numerũ. aut qr extra illũ¬

Expanded text:
e Dei contemplatione beata vel est, vel futura est, in quodam rationabili et perfecto numero praescitam esse a Deo; ita ut nec majorem, nec minorem illum esse deceat, non est dubitandum. Aut enim nescit Deus in quo numero melius eam deceat constitui, quod falsum est: aut si scit, in eo illam constituet, quem ad hoc decentiorem intelliget. Quapropter aut angeli illi qui ceciderunt, facti erant ad hoc ut essent intra illum numerum: aut quia extra illu
Abbreviated transcription (Latin):
ãmitrabili sui cͣsũmatione ipsi creatori & s & ĩuicẽ queq suo mͦ etͣne
cͣgaudendo iocundaret᷑ : qͣtenꝰ qd uoluntas in rationali natura
sponte facit. ħ ꝙ̃ insensibilis creat᷑a ꝑ di dispositionẽ nat̾alit᷑ ex¬
hib̾et. Solemꝰ nãq in maioꝵ nr̃oꝵ exaltatione c̃gaudẽ: ut eũ¬
tantes. Quã sententiã illud adiuuare uidet᷑. qr si adã ñ peccas¬
set. aifferret tam̃ ds illã ciuitatẽ ꝑfice̾. donec cõpleto ex hõib
quẽ expectabat numero. ipsi qͦ homines in corpoꝵ ut ita dic̃a
ĩmortał ħ potestaᷤᷤ qr pot̾ant mori. ut scilicet ipsi ñ posseit¬
ñ mori. Qđ sitta ẽ ut uidelicet rationalẽ illã & beat̾a ciui¬
tatẽ ⁊ hanc mundanã insensibilẽ q naturã d̃s ab initio ꝓpo¬
suerit simul ꝑficẽ. uidet᷑ qr aut illa ciuitas ñ erat cõpleta
in numero angłoꝵ ante maloꝵ rumã. s expectabat d̾̃s ut

Expanded text:
admirabili sui consummatione ipsi Creatori, et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne admirabili sui consummatione ipsi Creatori, et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit, hoc et jam insensibilis creatura per Dei dispositionem naturaliter exhiberet. Solemus namque in majorlaetantes. Quam sententiam illud adjuvare videtur: quia si Adam non peccasset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corporum, ut ita dicimmortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi non possent mori. Sed si ita est, ut, videlicet, rationem illam et beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed exspectabat Deus ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbi. illa ñ seqͦt᷑ inc̃uenientia ꝗͣ seqͥ ẽ necẽeᷤ.si plures ñ ert᷑. & cũ im¬
possibile sit ullũ in illa ciuitate futurũ inc̃ueniens uidet᷑ necesse
ee̾ ut angłi ñ sint facti ui illo ꝑfecto numero. & plures fut᷑i sunt
beati homines ꝗͣ sint miseri angłi .B. N uideo qͣ ratione ħ negari
qͥat .A. Aliã adhuc eiꝰd̾e sententie posse dici puto rationẽ .B. Hãc
qͦ ꝓferre debes . A. Credimꝰ hanc mundi molẽ corporeã in melire
nõuandã. nec ħ futurũ ee̾ donec impleat᷑ numerꝰ electoꝵ homi¬
nũ. & illa beata ꝑficiat᷑ ciuitas. nec pꝰ eiꝰ ꝑfectionẽ differendũ.
Und colligi pot̾ đm ab intio ꝓposuisse ut utrũq simul ꝑficeret
qͣtenꝰ ⁊ ininor q̃ đm ñ sentiret nat᷑a ante maiorẽ q̃ do frui de¬
beret. neqͦqm ꝑficeret᷑. ⁊ in maioris ꝑfectione mutata ĩ meliꝰ
suo qͦđa mͦ qͣsi ꝯgratularet᷑. immo oĩs creat᷑a de tã głosa & ta

Expanded text:
li, illa non sequatur inconvenientia quam sequi necesse est, si plures non erunt: et cum impossibile sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatur civitas; nec post ejus perfectionem differendum. Unde colligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ aspicit et̾nã. Hã neqͥꝗͣ putandũ ÷ bonos angłos ẽfirma¬
tos eẽ casu maloꝵ . s suo mierito. Sic̃ nãq siboni cũ mał pec¬
cassent simul damnati ẽent. ita miusti sicũ iustis stetissent
mandi erant: aut nullꝰ ũꝗͣ c̃firmaret᷑. aut necẽe̾ erat ali¬
que casurũ qͥ ad alios ꝯfirmandos puniret᷑. que utraq ab¬
surda st̃ Iulo itaq mͦ firmati st̃ illi qͥ stetert̃. qͦ parit᷑ con¬
firmati ẽẽnt om̃s si stetissent. Quẽ modũ ostendi sic̾ po¬
tui. ubi tractaui cur ds diabolo ꝑseuerantiã ñ dedit .b. Pro¬
basti malos angłos de humana nat᷑a restaurandos. & pa¬
tet ex hac ratione qr ñ in minori numero ert̃ homines elec

Expanded text:
putandum est bonos angelos esse confirmatos casu malorum, sed suo merito. Sicut namque, si boni cum malis peccassent, simul damnati essent: ita injusti, si cum justis stetissent,mandi erant, aut nullus unquam confirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: quae utraque absurda sunt. Illo itaque modo confirmati sunt illi, qui steterunt, quo pariter confirmati essent omnes, si stetissent: quem modum ostendi, sicut potui, ubi tractavi cur Deus diabolo perseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori numero erunt elec
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ humanũ ñ saluet᷑. Ac si diceret. Qm̃ ñ uis alit̃ rec̃ci¬
lationẽ mundi ficri: dico te ħ mͦ uelle mortẽ meã. Fiat gͥ¬
ħ uoluntas tua. id ẽ fiat mors mea. ut nundꝰ t̾ reꝯciliet᷑.
Nã sepe aliquẽ uelle dicimiꝰ aliqd qr ñ uult aliud. qd̃ si uellet.
extinguit. Die gͥ uoluit pat̾ mortẽ filii. qͥ ũ alit̃ uoluit mun¬
dũ saluari. a ħo tã magnũ aliqd faceret ut dixi. Eđ filio uo¬
illi pat᷑ sic fec̃. & calicẽ quẽ dedit ei pat̾bibit. obediens usq
manditũ & calioe̾ passionis. & ñ peꝑcit illi. s ꝓ nob̾tradidit
illũ & mortẽ eiꝰ uoluit. & qr ipse filiꝰ obȩdiens fuit usq ad

Expanded text:
genus humanum non salvaretur; ac si diceret: Quoniam non vis aliter reconciliationem mundi fieri, dico te hoc modo velle mortem meam: fiat ergo voluntas tua, id est fiat mors mea, ut mundus tibi reconcilietur. Nam saepe aliquem velle dicimus aliquid, quia non vult aliud quod si vellet, exstinguit. Sic ergo voluit Pater, mortem Filii, quia non aliter voluit mundum salvari, nisi homo tam magnum aliquid faceret, ut jam dixi. Quod Filio vodedit Pater, sic fecit; et calicem, quem dedit ei Pater, bibit, obediens usque mandatum et calicem passionis; et non pepercit illi, sed pro nobis tradidit illum, et mortem illius voluit; et quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sirmatione. ⁊ differenda erat eiꝰ c̃firmatio ⁊̃ si nullꝰ in ea pec¬
casset. usq ad eandẽ mundi q̃ expectamꝰ renouationẽ. aut
si ñ diutiꝰ illa ẽfirmatio differenda erat. acceleranda erat mundire
nouatio. ut cũ eađe c̃firmatione fieret. S qd̾ mundũ nouiter
factũ statĩ d̾s renouare. & eas res ꝗ̃ pꝰ renouationẽ illã ñ erunt.
in ipso initio anteꝗ̾. appareret cꝰ facte cent destruere iustitue¬
uoluerit ĩ c̃ueniens uidet᷑. p̃sertĩ cũ illã in aliqͥb tã cito ꝑfece¬

Expanded text:
si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et eas res, quae post renovationem illam non erunt, in ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituevoluerit, inconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
mnꝰ sapientiã eiꝰ atq iusticiã as A Ds̃ pat ũ quẽ admodũ uiđis
intelligere. hominẽ illũ tractauit. aut in nocentẽ ꝓ nocen¬
te morti tradidit. ħ enĩ eũ inuitũ ad mortẽ ille coegit. aut
occidi ꝑmisit : s ide ipse spoute sua mortẽ sustinuit ut ho¬
mines saluaret. B. Etiã si ñ inuitũ qm̃ uoluntati patͥs ẽsensit :
qͦda tam̃ mͦ illũ coegisse uidet᷑ p̃cipiendo. Drͣ enĩ qr. xp̃c humili¬

Expanded text:
sapientiam ejus atque justitiam? ANS. Deus Pater non quemadmodum videris intelligere, hominem illum tractavit, aut innocentem pro nocente morti tradidit. Non enim eum invitum ad mortem ille coegit, aut occidi permisit; sed idem ipse sponte sua mortem sustinuit, ut homines salvaret. BOS. Etiamsi non invitum, quoniam voluntati Patris consensit, quodammodo tamen illum coegisse
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ putlebetuorĩẽ. suma sapientia ꝯũtit. Ipsa nãq pu̾serate
spontanes satissaetio. ut a n satisficiente pene exactio ex cep
toate ds de uralis multis modis bona facit. in eađe uniu¬
uitate suu tenent locũ. & ordinis puschtudine. QQues sau
uina sapientia ubi ꝑu̾sitas rectũ oroinẽ ꝑturbare nitit᷑

Expanded text:
udinem summa sapientia convertit. Ipsa namque perversitatis spontanea satisfactio, vel a non satisfaciente poenae exactio excepto hoc quod Deus de malis multimodis bona facit in eadem universitate locum tenent suum et ordinis pulchritudinem. Quas si divina sapientia, ubi perversitas re
Abbreviated transcription (Latin):
noñi. cui simile ẽ qd̾ dđ dix. de torrente i uiabibet. ꝑꝑea ex¬
altabit cap̃: ñ ita dictũ ẽ. qͣsi nullatenꝰ potuisset ꝑuenire ad
hanc exaltationẽ. nͥ ꝑ hanc mortis obedientiã. & ħ exaltatio ñ¬
nͥ i rẽtͥbutionẽ huiꝰ obedientie collata sit. pͥus enĩ ꝙͣ. pateret᷑
ipse dix oĩa s eẽ tradita a pat̾re. & oĩa patris ẽẽ sua: s qm̃ ip¬

Expanded text:
dixit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : non ita dictum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem nisi per hanc mortis obedientiam; et haec exaltatio nonnisi in retributionem hujus obedientiae collata sit. Priusquam enim pateretur, ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑtinet uindictã face̾ : ã ad illũ qͥ dñs ÷ omniũ. Hã cũ t̾re¬
qd tuũ babẽ uolo responsũ. NIã c̃u ds sic sit liber ut nullileg
nulliꝰ subiaceat iudicio: ita sit benignꝰ ut nichil benigne
rogitari queat. & nichil sit rectũ aut decens nͥ qd ipse iuslt
muirũ uidet᷑ si dicimꝰ ꝙr nullatenꝰ uult. aut ñ licet ei suã in
uriã ddimittẽ. a qͦ etiã de his qs aliis facimꝰ solemꝰ indulgen¬
tiã petere .A.Uerũ ẽ qd dicis de lib̾tate . &. uoluntate. & be¬
nignitate aliꝰ E sic eas debemꝰ rationabilit̃ intelligẽ. ut dig¬

Expanded text:
enim pertinet vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrequod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatenus vult, aut non ei licet injuriam 80 suam dimittere, a quo etiam de his, quas aliis facimus, solemus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dig
Abbreviated transcription (Latin):
Si c̃ enĩ in do quãlib paruũ inc̃ueniens seqͥt᷑ impossibiitas ita
qũalib& paruã rationẽ si in aiori ñ uincit᷑ comitat᷑ necessitas
.d. Nichil in hac re accipio libentiꝰ : quã ut ħ pactũ int̃ noscõ¬
munit̾ seruet᷑ .A. De incarnatione tantũ đi. & de his q̃ de illo
assũpto credimꝰ. questio ẽ .R. Ita ẽ.A. Ponaniꝰ gͥ dĩ in carnati¬
onẽ. & q̃ de illo dicimꝰ homine ñꝗͣ fuisse. ⁊ ꝯstet int̾ nos ho¬
minẽ ẽẽ factũ ad beatitudinẽ q̃ in hac uita haberi ñ porest
hominẽ hanc uitã transire sine peccato : & alia quoꝵ fides
ad salutẽ ȩt̃nã necessaria ẽ. Ita fiat. qr nichil in hisim¬

Expanded text:
Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam raipio quam ut hoc pactum inter nos communiter servetur. ANS. De incarnatione Dei tantum et de his quae de illo assumpto homine credimus quaestio est. BOS. Ita est. ANS. Ponamus ergo Dei incarnationem, et quae de illo dicimus homine, nunquam fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudinem, quae in hac vita haberi non potest;hominem hanc vitam transire sine peccato: et alia quorum fides ad salutem aeternam necessaria est. BOS. Ita fiat; quia nihil in his in
Abbreviated transcription (Latin):
ad honorẽ di. & utilit̾ ad salutẽ. hominũ. q̃ alit̾ fieri ñ potuit.
.B. ln boc adhue uersam qͣlit̾ mors illa rationabił ⁊ necessaria
in onstrari possit. Alit̾ nãq nec ipse filiꝰ eã uelle. nec pat̾ co¬
gere aut ꝑmittẽ debuisse uidet᷑. Querit᷑ enĩ cur d̾s alit̾ ho¬
minẽ saluare ñ potuit: aut si potuit. cur ħ mͦ uoluit. Hã
ĩc̃ueniens uidet᷑ ẽẽ do. hominẽ ħ mͦ saluasse : nec apparet qd
mors ista ualeat ad saluandũ hominẽ. Mirũ enĩ ẽ si ds sic delec¬
tat᷑ aut eget sanguine innocentis: ut ñ nͥ eo int̾fecto parcere
uelit aut possit nocenti. A. Qmͣ accipis in hac questione ꝑ¬
sonã eoꝵ qͥ credere nichil uolt̃ nͥ p̃monstrata ratione uolo
tecii pascisci. ut nullũ uł minimũ inẽueniens in do a nob acci¬
piat᷑: & nulla uł minima ratio si maior ñ repugnat reiciat᷑.

Expanded text:
ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, qualiter mors illa rationabilis et necessaria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam velle, nec Pater cogere aut permittere debuisse videtur. Quaeritur enim cur Deus aliter hominem salvare non potuit; aut si potuit, cur hoc modo voluit. Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Mirum enim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac quaestione personam eorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo tecum pacisci, ut nullum vel minimum inconveniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
luisse ut filiꝰ mortẽ tã pie. tã utilit̾ sustineret qͣuis penã
eiꝰ ñ amaret affirmat᷑. H autẽ potuisse calicẽ transire il
bib̾et illũ dixit. ñ qr ñ posset mortẽ uitare si uellet. s qm̃
sic̃ dictũ ẽ. mundũ erat alit̃ impossibile saluari. & ipse
indeclinabilit̃ uolebat potiꝰ mortẽ pati. ꝗͣ ut mundꝰ ñ salua¬
ret᷑. Iocirco autẽ illa u̾ba dĩx. ut doceret humanũ genꝰ alit̾ sal
milia. sic stͣ exponenda. ut nulla necessitate s lib̾a uoluntate
sumo eã. Nemo tollit eã a me: s ego pono eã a meipso. Po¬
testatẽ habeo ponendi eã. & potestatẽ habeo iterũ sum̃dieã
Qd̃ gͦ ide ipse sua potestate & sua uoluntate facit: nullatenꝰ ad ħ
uolentẽ: ñ uidet᷑ tali pat̾ de tali filio ꝯuenire. A. Immomax¬
nie decet talẽ patrẽ tali filio c̃sentire. si qͥd uult laudabilit̃

Expanded text:
luisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam luisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transire nisi biberet illum, dixit. Non quia non posset mortem vitare, si vellet; sed quoniam, sicut dictum est, mundum erat impossibile aliter salvari; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem pati, quam ut mundus non salvaretur. Idcirco autem dixit verba illa ut doceret humanum genus aliter nomilia sic sunt exponenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate sumam eam: nemo tollit eam a me; sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Quod ergo idem ipse sua potestate et sua voluntate facit, nullatenus ad hoc volentem, non videtur tali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nob tradidit illũ. & mortẽ esꝰ uoluit. HLoc &̾ mͦ in declinabi¬
illi obediens usq ad mortẽ. & didicit ex his ꝗ̃ passꝰ ẽ obȩdientiã.
id ẽ ꝗͣ magna res facienda sit ꝑ obedientiã. Nã tc̃ ẽ simplex &¬
uera obȩdientia.cũ rationałrat᷑a ñ necessitate s sponte ser¬
uat uoluntatẽ a do acceptã. Aliis qͦ modis recte possimiꝰ patr̃e
uoluisse filii mortẽ intellige̾: ꝗͣuis isti possint suffice̾. Nã sic̃
uelle dicimꝰ eũ qͥ facit ut aliꝰ uelit. ita dicimꝰ &̃ illũ uelle qͥ ñ
facit ut aliꝰ uelit: s apꝓbat qr uult. Ut cũ uidemꝰ alique for¬
tit᷑ pati uelle molestiã ut ꝑficiat qđ bene uult. qͣmuis fatea¬
miͣ nos uelle. ut illã penã sustineat. ñ tam̃ uolumꝰ aut amamᷤᷤ
penã eiꝰ s uoluntatẽ. Illũ qͦ qͥ ꝓhibe̾ potest ⁊ ñ ꝓhibet. sole¬
it. nec ꝓhibuit eũ uelle aut implere qd uolebat. recte uo¬

Expanded text:
nobis tradidit illum et mortem ejus voluit? Hoc etiam modo indeclinabi illi obediens usque ad mortem, et didicit ex his quae passus est, obedientiam, id est quam magna res facienda sit per obedientiam. Nam tunc est veobedientia, cum rationalis natura, non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, quamvis isti possint sufficere. Nam, sicut velle dicimus eum, qui facit ut alius velit; ita etiam dicimus eum velle, qui non facit ut alius velit, sed approbat quia vult: ut, cum videmus aliquem fortiter pati velle molestiam ut perficiat quod bene vult, quamvis fateamur nos velle ut illam poenam sustineat, non tamen volumus aut amamus poenam ejus, sed voluntatem. Illum quoque qui prohibere potestit, nec prohibuit eum velle aut implere quod volebat recte vo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm̃ potert᷑ ab hac ꝑu̾isi gratulatione defendi: Arit q̃m̃ dicem
angłos qͥ cecidert᷑ in hõĩb restauratos. si illi sine. h uctio ꝑͥmansuri
erant sĩ ñ decidissent.i. sine gratulatione de casu alioꝵꝵ. Astilisi
ne illo ex ñ potert᷑. s lmmo qualit᷑ cũ ħ uitio beati ẽe debebtia
Demde q̃ audacia dicemꝰ dm uelle. aut ñ posse hane restauratio¬
nẽ sine ħ utio facẽ : B̾. Hne similit̾ ẽ in gentibꝰ q̃ ad fidẽ uo¬

Expanded text:
quomodo poterunt ab hac perversa gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vitio permansuri erant, si non cecidissent, id est sine gratulatione de casu aliorum; isti vero sine illo esse non poterunt? Imo qualiter cum hoc vitio beati esse debebunt? Deinde qua audacia dicemus Deum non velle, aut non posse, hanc restaurationem sine hoc vitio facere? BOS. Nonne similiter est in gentib
Abbreviated transcription (Latin):
patie nemo uenit ad me ił pat̾ traxerit eũ: ita dice̾ potu¬
it. il impiller it eũ. Similit̃ qͦq ꝓferre potuit nemo curi
ad̃ mortẽ pꝑ nom̃ meũ: nͥ pat impulerit aut traxerit
eũ. Qm̃ nãꝙ uoluntate qsq ad id qd̾ in declinabilit᷑ uult
trahit᷑ uł impellit᷑. ñ ĩcuenent᷑ trahe̾ aut impellẽ as cũ
git᷑ uiolentie necessitas. s accepte bouȩ uoluntatis spontanea:
amata tenacitas. Si gͦ hoc mͦ negari neqͥt patrẽ uoluntatẽ illã
dando ad mortẽ filiũ traxisse uł impulisse. qͥs ñ uideat eade
ratione mandatũ illi ut mortẽ sponte sustineret. & calicẽ
quẽ ñ inuitꝰ bib̾et dedisse. Ꝙ si filiꝰ i ñ peꝑcisse. s ꝓ nobis

Expanded text:
atre: Nemo venit ad me, nisi Pater traxerit eum ; ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, nemo currit ad mortem propter nomen meum, nisi Pater impulerit aut traxerit eum. Quoniam namque voluntate quisque ad id quod indeclinabiliter vult, trahitur vel impellitur; non inconvenienter trahere aut impellere dicitugitur violentiae necessitas, sed acceptae bonae voluntatis spontanea et amata tenacitas. Si ergo hoc modo nequit negari Patrem, voluntatem illam dando, Filium ad mortem traxisse vel impulisse, quis non videat eadem ratione mandatum illi, ut mortem sustineret sponte, et calicem, quem non invitus biberet, dedisse? Et si Filius sibi non pepercisse, sed pro nobi