comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub capite posuit quã intenti
one sumi amoris p̃mit. Dextera
uero dĩ eã amplectit᷑: quia sub
&erna eius beatitudine tota
deuotione continee. quia igrẽ
redẽptor noster inp̃sentis uitae
corruptionẽ transierat: Recte
angelus quinuntiare ꝑ hennẽ
er gloriã uenerat indextera se¬
debat: Quistola candida cooꝑtus
apparuit qr festiuitatis nr̃ae gau¬
dia nunciaũ Candor & enĩ uestis
splendorẽ nr̃a denunciat sollẽp¬
nitatis. Nr̃ae dicani: ansua : sed ut
fateamur uerius. & suae dicam:
& nrã: Illa quippe redẽptoris
utas futo: quia nos ad inmorta¬
litatẽ redux̃. & angelorũ festiui¬
tas extitit. quia nos reuocando
ad celestia eorũ numerũ imploũ.
Insua ergo ac nr̃a fostiuitate.
angelus in albis uestib: apparuit
quia dũ nos ꝑresurrectionẽ do¬
minicã ad suꝑna reducimur cȩ¬
lestis patria damna reparant̃.
Sediã quid uenientos feminas
assat̃ audiam:. Nolate. ex pa¬

Expanded text:
sub capone summi amoris premit. Dextra vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Quia ergo Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus vitam venerat, in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis, nostrae dicamus an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae: illa quippe Redemptoris vitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit; et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expa
Abbreviated transcription (Latin):
designauit. quaebonos simulac ma¬
los colligit. nec eligit quos trahat.
quia & quos eligere possit ignorat.
Hec autem piscatio post dñi resur¬
rectione facta insolã dexterã mis¬
sa est. quia aduidendum claritatis
eius gloriã sola electorũ ecclesia
ꝑting& que desinistro opere nil
habebit . In illa piscatione p̃multi¬
tudine piscium recerumpitur.
quia nunc ad confessionẽ fidei &iã
cũ electis reꝓbi tanti intrant: qui
ipsam quoquae ecclesiam heresibus
scindant. Inista uero piscatione &
multi pisces & magni capiuntur
& rete non rumpie : quia scã eleo¬
torum ecclesia in continua aucto¬
ris sui pace requiescens. nullis iam
dissensionib dilaniatur. ciser̃¬

Expanded text:
designavit quae bonos simul ac madesignavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
stabat. ac siipsum resurrectionis suae
misteriũ rebus discipulis loqueree
dicens. Iam uob inmari ñ apareo.
quia uobiscũ inꝑturbationis fluc¬
tibus non sum .I. acta est autẽ dis¬
cipulis piscationis magna difficul¬
tas. ut magistro uenientẽ fier&
amirationis magna sublimitas.
qui protinius dix̃ eis. mia¬
gige indexgeram naui¬
qu rege etinuenetis.
Dis inicõ a euuangelio legitur qr
dñs iussit ut adpiscationẽ retia
mitcerentur. ante passionẽ uide¬
lic& & post pasionẽ Sed prius quã
redemptor noster pateretur & re¬
surger&: mitti quidẽ rete adpis¬
candũ iub&: sed utrũ indexteram
an insinistrã mitti deb&x ñiub&¬
Inilla piscatione tanti capti sunt:
ut retia rumperentur : Inista autẽ
& multi capti sunt: & retia rupta
ñsunt. Quis uero nesciat bonos
dextera. & malos sinistra figurari.
Illa ergo piscatio inqua specialit̃
inqua parte mitti rece debeat
noniubetur. presentem ecclesiam

Expanded text:
stabat, ac si ipsum resurrectionis suae stabat, ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit eis: Mittite in dexteram navigii rete et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad piscandum retia mitterentur. Ante passionem videlicet, et post passionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram an in sinistram mitti debuIn illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
utio: intellegit᷑ post illud
qđ eis dictũ ẽ dormite &
requiescite. siluisse dñm ali
ecce ad ꝓpinquabihora siue
uenit hora Ideo post illa
uerba positũ est sufficit id est
quã requi eustis iam sufffcit¬

Expanded text:
utique intelligitur post illud, quod eis dictum est, Dormite et requiescite, siluisse Dominum aEcce appropinquat hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
chariã et resporadit ma¬
gen ei: dix. mequaquã sed
uocasiguir iohannies.
Nire sc̃s euangelista prae¬
mit tendũ putauit qđ plurimi
infantẽ patris nominȩ zacha¬
riax appellandũ putar ut ad¬
uertas matris nom̃ alicui: dis¬
plicuisse degeneris sed id sc̃o
infusũ sp̃u qđ ab angelo ante
zachariae fuerat praenuntiauto
Et quiđe ille mutus intima¬
re uocabułũ filii nequiit uxori
sed ꝑ ꝓphi&ã elisabeli didicit
qđ non didicerat amarito et
dixen adillã quia metno ẽ.
incoqmanonie gua. qui uo¬
cetr hoc taomirae. Innue

Expanded text:
chariam. Et respondens mater ejus, dixit: Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum Spiritu quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innue
Abbreviated transcription (Latin):
tulit plane paulus post reue¬
lationẽ xp̃i cũ carne & sangui¬
ne qͥa noluit margaritas ꝓice¬
re ante porcus nec dare scm
canib:. uide quid depeccatorib
scriptũ sit. non ꝑmanebit sp̃s
ñ contulit apłs euangeliũ qđ ei
fuerit reuelatũ s& paulatim
eos decarne & sanguine uertit
in sp̃u. & tunc demũ eis occulta
euangelii sac ram̃ta commisit.
neꝗ uenii hie ros olacnã¬

Expanded text:
tulit plane Paulus post revelationem Christi cum carne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum canibus . Vide quid de peccatoribus scriptum sit: Non permanebit spiritus non contulit Apostolus Evangelium, quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum, et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit. Neque veni Hierosolyma
Abbreviated transcription (Latin):
pacierages cnalia.
Vt quid uultus dñi suꝑ facien¬
tes ialii sequentiã audi ut ꝑdat
d&erra memoria eorũ. Id est de
terra uiuentiũ ut illud. Deleantꝰ
delibro uiuentiũ &cũ iustis non
scribantur
ur: et quis esg qui

Expanded text:
acientes mala. Utquid vultus Domini super facientes mala, sequentia audi: Ut perdat de terra memoriam eorum, id est, de terra viventium, ut illud: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Et quis est qui
Abbreviated transcription (Latin):
cis est dãis Hoc inquid
facto dimissa atq emundata
cordis ur̃i malitia & spurticia
spĩtalẽ xp̃i alimoniã concupis¬
cite si diuine dulcedinis quanta¬
sit multitudo sapitis. nã qui
nihil desuꝑna suauitate gustat
animo non est mirũ silune eer¬
restribus inlecebris sordidare
noneuicat. bene autem psal¬
mista gustare mon& quam
dulcis sit dñs quia sunt ñ nulli
non id dedõ sentiunt quod dulce
interris sapiat. sed quod excus¬
sum exterius son&. qui & sise¬
creta quidẽ intelligendo ꝑcipi¬
unt eorum dulcedinẽ experire
ñ possunt. Et sinouer̃ quomodo
sunt ignorant ut dixi quomodo
sapiunt. Et qũo in ipso psalmo
dequo hunc uersiculũ adsũpsit.
p̃missum ẽ accedite ad eũ & in¬
luminamini. recte beatus pe¬
trus subdit dicens. ad quẽ
ac cedenges ad lapĩdẽ uiuũ

Expanded text:
cis est Dominus. Hoc, inquit, pacto, dimissa atque emundata cordis vestri malitia et spurcitia, spiritalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quantasit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate gustat animo, non est mirum, si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare monet, quam dulcis sit Dominus , quia sunt nonnulli qui non id de Deo sentiunt, quod dulce in terris sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui et si secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt, quomodo sunt ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso Psalmo, de quo hunc versiculum assumpsit praemissum est: Accedite ad eum, et illuminamini, recte beatus Petrus subdit, dicens: Ad quem accedentes lapidem vivu
Abbreviated transcription (Latin):
Videntꝰ itaꝗ mihi quinꝗ uirgines
significare quinq ꝑticã continentia
carnis in lecebris: Continendus est
eñi animi apetitus. a uoluptade ocu¬
lorũ a uoluptate auriũ a uoluptate
ol faciendi gustandi tangendi Sed
es ista continentia partĩ corã dõ fit
ut illi placeat᷑ interire gaudiũ continen¬
tiȩ partĩ corã hominib tantũ ut glo
ria humatia capiat᷑. quinꝗ dicuntur
sapientes &quinq: stulte utriq tam̃
uirgines qx utraq continentia ẽ. quã¬
ins diuerso fomite gaudeat. hanc pa¬
rabołã decẽ uirginũ fatuarũ atꝗ pru¬
dentiũ quidã simplicit̃ in uirginib int̃¬
pretantꝰ quarũ alie uxta apłm & cor¬
pore cimente . s̃. uirgines aliȩ uirgini¬
tatẽ tantũ corpoꝵ reseruant es uel
c&era opera ñhabent ꝓposito suo si¬
milia uł parentũ custodia reseruate
nihil omnius mente nupser̃ seubi
uidetꝰ qđ non a uirginalia corpora. sed
ad omne hominũ genus ꝑ conparatio¬

Expanded text:
Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carnis inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coria humana capiatur. Quinque dicuntur sapientes, et quinque stultae, utraeque tamen virgines, quia utraque continentia est, quamvis diverso fomite gaudeat. Hanc parabolam decem virginum fatuarum atque prudentium, quidam simpliciter in virginibus interpretantur. Quarure et mente sunt virgines: aliae virginitatem tantum corporum reservantes, vel caetera opera non habent proposito suo similia, vel parentum custodia reservante, nihilominus mente nupserunt: sed mihi videtur, non ad virginalia corpora, sed ad omne hominum genus per comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
maion ẽ innreqnio celonũ.
Superius enim scriptlim eit quia
dixit dñs pexro uade ad mare &
mitte amum: & eum piscem qui
primum ascenderit tulle & aper¬
to ore cius inueniens staterem
illum summens daeis ꝓme &ete.
Ex hac enim occasione arbitrati
sunt omnibus apostolis petrum
esse praelatũ. qui in redditionitri¬
buti dño fuerat conparatus. Ideo
interrogant quis maior sie in reg¬
no cȩlorũ. uidens que iħs cogita¬
tiones eorũ & causas erroris in¬
tellegens uult desideriũ gloriae
humilitatis contendione sanare
et aduocanis iħs paruul ũ
Sgaguit eũ iramedio eoo et

Expanded text:
major est in regno coelorum. Superius enim scriptum est: Quia dixit Dominus Petro, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem, qui primum ascenderit tolle, et aperto ore ejus invenies staterem, illum sumens da eis pro me et te. Ex hac enim occasione arbitrati sunt omnibus apostolum Petrum esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant: Quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum statuit eum in medio eo
Abbreviated transcription (Latin):
icens ioseph fili dauid blan¬
dientis affectũ allo quitur ut
non quasi ignotũ ex terrer& eũ
cum & nomine &genere notus
ex ister& ꝑ amiliaritatis enim
indicitum est: ꝓprio aliquẽ uo¬
care nomine Simulq nõtandũ
qđ ioseph filius esse dicatur dauid:
ut maria de dauid stirpe mons¬
trar&ur Sic enim dñs morsi
dicit nemo nisi de tribu sua con¬
iugio copul&ur Cur non iacob
potius filius nominatus sed da¬
uid refertur esse filius multis
ꝓcreatorib: inmedio de relictis
nisi ut origo regia declarar&ur
dequa uentura prȩdicabatur
nola timere
accipere mariã c̃iuc ẽ tuã

Expanded text:
icens: Joseph fili David, blandientis affectu alloquitur, ut non quasi ignotum exterreret eum, cum et nomine et genere notus existeret. Familiaritatis enim indicium est, proprio aliquem vocare nomine, simulque notandum quod Joseph filius esse dicatur David, ut Maria de David stirpe monstraretur. Sic enim Dominus Mosi dicit: Nemo nisi de tribu sua conjugio copuletur . Cur non Jacob potius filius nominatur, sed David refertur esse filius, multis procreatoribus in medio derelictis, nisi ut origo regia declararetur, de qua ventura praedicebatur Noli timere accipere Mariam conjugem tua
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑexorcismi gratiã manũ ere¬
dentib: inponunt : & habitare ma¬
lignos sp̃i in eorũ m̃te contradicunt.
quid aliud faciunt. nisi demonia
eiciunt.: & fideles quiq qui iam
aliud faciunt nisi nouis linguis
locunt᷑. quidũ bonis suis ex orta¬
cionib: malitiã dealienis cordib
aufer̃ serpentes collent : & dũ pesti¬
feras suasiones audiunt. sed tam̃
adoperationẽ prauã minimae ꝑ¬
trahunt᷑ mortiferũ quidẽ ẽ qđ bi¬
bunt sed ñ eis nocebit : quiquoties
ꝓximos suos in bono opere infir¬
mari conspiciunt dũ eis tota uir¬
tute concurrunt : & exẽplo suae
operationis illorũ uitã roborant:
qui in ꝓpria actione titubabant
quid aliud faciunt : nisi suꝑ egrotos
man: inponunt ut bene habeant
q nimirũ miracula tanto maioras.
quanto spĩtalia Tanto inaiora sunt
quanto ꝑ hȩc ñ corpora sed animae
suscitantur.
et dr̃is quidẽ ih̃s

Expanded text:
iam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit, quia quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant, qui in propria actione titubabant, quid aliud faciunt, nisi super aegrotos manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritaliora; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur. Et Dominus quidem Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid quia ista signa ñ facim
minimȩ credim: sed hec neces¬
saria in exordio ecolesiae fuer̃. ut
culis fuerat nutrienda. qui& nos
cũ arbusta plantam : tãdiu ei aquã
infundim : quousq: ea in t̾ra conua¬
luisse uideam: At sifnol radicẽ fi

Expanded text:
Nunquid quia ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt: ut culis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videa
Abbreviated transcription (Latin):
Heomnib sedic̃ xp̃i factis
& dictis ineuuangelio scripsisse
Non qđ om̃a conp̃hendere potuerit
nesit contrarius io hanni quiait.
multa quidẽ & alia signa fec̃ iħs in
conspectu discipulorũ suocũ que ñ s̃.
scripta in libro hoc. Sed qđ deonib
elegerit unde facerex sermonẽq
iudicauit apta & congrua sufficere
officio dispensationis suae. Theophylus
int̃prȩtat dĩ amator uł adõ amatus.
quicũq ergo dĩ amator ẽ ad se scriptũ
credat sue hic animae qr lucas medi¬
cus scripsit inueni& salutẽ. Et no¬
tandũ qđ ait qr cepit ihĩ facere & do¬
cere primo facere postea docere.
quia ihs̃ bonũ doctorẽ instituens nulla
nisique feõ docuit . u¬
usquae in
diẽ quap̃cipiens aplis ꝑ¬

Expanded text:
omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni, qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit, unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum tenet suae hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniet salutem. Et notandum, quod ait: Quae coepit Jesus facere et docere. Primo facere et postea docere, quia Jesus bonus doctor est instituens, nulla nisi quae fecit docuit. Usque in diem, qua praecipiens apos
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i ꝑ exercitia sapientiȩ & me¬
ditationẽ uerbiđi & leges ei :
intellegentiã & quanto quis
cotidiȩ scripturã ꝓficit lec¬
tione quanto altius intellec¬
tus ei: ascendit tanto semꝑ
nouus & cotidie nouus effi¬
cit᷑ potest &iam & sensus
renouari ad iustitiã ad conti¬
ad patientiam & cȩtera ut ꝓ¬

Expanded text:
a sapientiae et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam, et quanto quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus ascendit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur. Potest etiam et sensus renovari ad justitiam et contiet patientiam, etc. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: &iã ipse hab&. Nonerit itaq
aliqua inuidia in paris claritatis:
quõ regnauit in omnib caritatis
unitas. quomodo uadit & parat
locũ suã multe mansiones sunt
an iste mansiones & sunt & paran¬
dosunt: parat aũ modo mansiones
mansionib: parando mansores. quas
reparauit p̃destinando p̃parat ope¬
rando nec alias. sed quas p̃parauit lias
p̃parat. Sed quia nondũ sũ inopera¬
tione. & s̃ habiero inquid &x p̃para¬
uero uob locũ. iterũ uenio &x accipiã
uos ad memetipsũ quid putauim : eẽ
domũ dĩ nisi templũ di. templũ scm̃
sibenete intolligo: nec unde uadis
nec unde uenis recedis. uadis latondo
uenis apparendo sed nisi maneas
regendo ut ꝓficiam : bone in uondo
quomodo parabitur locus ubi possim:
manere ꝑfruendo nam quod dicit
quo ego uado uos scitis & inã scitis
in subsequentib: aperitur cũ dicit
ego sũ uia ueritas &x inta

Expanded text:
rit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Quomodo vadit et parat locum, si jam multae mansiones sunt? An istae mansiones et sunt et parandae sunt? Parat autem modo mansiones mansionibus, parando mansores, quas praeparavit praedestinando, praeparat operando, nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat. Sed quia nondum sunt in operatione, Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio et accipiam vos ad memetipsum. Quid putavimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Templum Si bene te intelligo, nec unde vadis, nec unde venis recedis, vadis latendo, venis apparendo, sed sic maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo. Quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Nam quod dicit: Quo ego vado, vos scitis, et viam scitis, in subsequentibus aperitur cum dicit: Ego sum via, veritas et vita.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemorti camquã homini time¬
rent &ideo turbarentur. consolat
eos &iã dñm se esse contestans. Mor¬
tẽ mecuistis huic forme serui non
turbetur corur̃m suscitauit illã
formã đi. sed quid est quod sequit᷑
Indomo patris mei mansiones mul¬
te sunt nisi quia & sibi inet uebant
tam quã essont ab illo perituri me¬
rito turbabantur. Sed cũ audiunt
indomo patris mei mansiones mul¬
tesunt: sic ominus dixissẽ uob quia
uado uobis parare locũ a ꝑturba¬
tione recreantur certi ac fidentes
&iã post pericula testationũ se
apud dm̃ cũ xp̃o esse mansuros.
Quia &si alius est alio fortior aut
sapientior. aut alius alio iustior aut
sanctior indomo patris mei multe
mansiones sunt ubi mansionẽ ꝓsuo
quisq accepturus e merito. atque
ita ds̃ erit om̃a in omnib: ut quo ds̃¬

Expanded text:
Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. Mortem metuistis huic formae servi, non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant, tanquam essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo patris mei mansiones multae sunt; si quo minus dixissem vobis, quia vado vobis parare locum. A perturbatione recreantur, certi ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio fortior, aut alius alio sapientior, aut alius alio justior, aut alius alio sanctior, in domo patris mei multae mansiones sunt. Ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito, atque ita Deus erit omnia in omnibus, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ ꝓpterea nos liberat ut ipsi pos¬
sim: alios consolari. Formã nob̃dat.
alios consolandi &ꝑexhoitationẽ qx
ipsi ꝑuoluntatẽ dĩ alios consolamꝰ ag¬
noscim: qđ ds̃ neminẽ derelinquat

Expanded text:
pterea nos liberat, ut ipsi possimus alios consolari, formam nobis dat alios consolandi et per exhortationem, qua ipsi per voluntatem Dei alios consolamur, agnoscimus quod Deus neminem derelin
Abbreviated transcription (Latin):
uosis dico. penige ett dari¬
guruosis querige ex in¬
uenietis pul.sate e . aperi¬
Conparatio ẽ¬
aminore. Sienĩ amicus homo sur¬
git delecto &dat ñ amicitia sed ce¬
dio conpulsus. quanto magis dat
dir̃ quisine tedio largissinȩ donat
qđ petitꝰ sed ad hoc sepeti uult ut
capaces donarũ ei. fiant qͥ pecunt
Meitaq deuia ueniens amicus in¬
edia dispereat. hoc ẽ neanim: nuꝑ
aberroris sui uanitate resipiscens
desiderii sp̃italis diuitias inopia ta¬
bescat: petam : epulas uerbi quib
alat᷑. queram: amicũ qͥdetꝰ. pulsemur
ostiũ quoseruant absconse: Magna¬
enĩ spẽ dedit &dat : ille qͥ promit tendo
ñdecipit.¬
ocnus enicoo quipetig
accipit. et quiquerit in

Expanded text:
et dabitur vobis; quaerite et invenietis; pulsate et aperiComparatio a minore: si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod petitur: sed hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt, ne ita de via veniens amicus inedia dispereat, hoc est, ne animus nuper ab erroris sui vanitate resipiscens, desiderii spiritalis diutius inopia tabescat. Petamus epulas verbi, quibus alamur; quaeramus amicum qui det; pulsemus ostium, quo servemur absconse: magnam spem dedit et dat ille qui promittendo non decipitOmnis enim qui petit accipit, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
lat̾ in aliquo ꝑ ignorantiã tẽpora¬
liũ qr & hoc tẽporalit̃ agit. &mo¬
dũ agendi ñteneat quẽ debebat
humana tẽptatio. ẽ. Siue irasce
re humanũ ẽ. ira ꝑficere diabolicũ
pacieg uos gepgarei suꝑ

Expanded text:
latur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi non tenet quem debebat; humana tentatio, sive irasci est humanum, iram perficere diabolicum? patitur vos tentari su
Abbreviated transcription (Latin):
stare firmit̃ gloriatꝰ cadit enidũ
heridat nisi humnaria.
Humana tẽptadio intellegi po¬
test ciuilis & ut dictũ ẽ. tolerabi¬
lis ad flictio. Sic̃ alio loco dic̃ hu¬
manũ dico ꝓpt̃ infirmitatẽ car¬

Expanded text:
 gloriatur, cadit enim dum ehendat, nisi humana. Humana tentatio intelligi potest civilis et, ut dictum est, tolerabilis afflictio. Sicut in alio loco dicit: Humanum dico propter infirmitatem car
Abbreviated transcription (Latin):
Illa anima conscientia sincera ẽ.
uera ẽ. & laude dignea qr diniorẽ
dñi in omnib: seruat. dimor est
eñi principiũ cunctarũ custosq
uirdutũ Soriptura dicente. ti¬
mor dñi principiũ sapientie &
iterũ. quicim& dñm nihil necgle¬
git: hinc ẽ. eñi qđ ideo beatus iob¬

Expanded text:
Illa anima, cujus conscientia sincera est, vera est et laude digna, quia timorem Dei in omnibus servat. Timor est enim principium cunctarum custosque virtutum, Scriptura dicente: Timor Domini principium sapientiae . Et iterum: Qui timet Deum nihil negligit ; hinc est enim, quod ideo beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̃ dicere potuit. Semꝑ
enĩ quasi tumentes suꝑ me
fluctus timui dm̃ & pondus er:
ferre ñ potui pallax ẽ. ergo si¬
mulatoꝵ gratia uanus decor
conseruat: quõ ardentes uir¬
tutũ łapadas uementi adiu¬
didiũ suo sponso offer& iure
ad eo laudata ianuã cũ eo regni
celestis intrabit. qualit̃ aut ẽ
eã laud&x terminali uersudocetꝰ.
date ei depruegu manuũ

Expanded text:
e potuit, semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum et pondus ejus ferre non potui . Fallax est ergo simulatorum gratia, vanus decor conservatur, quoniam ardentes virtutum lampadas venienti ad judicium suo sponso offeret, jure a Deo laudata, januam cum eo regni coelestis intrabit. Qualiter autem eam laudet, terminali versu docetur. Date ei de fructu manuu
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniens dñs:
quẽ humilem inuenerit: ami¬
ci nomine beatificans superi¬
us ascendere pracipi&. quicũ¬
quȩ enim humilia uerit se
sicut paruulus. hic est ma¬
ior in regno caelorum.
tunic erig tibelonia co

Expanded text:
eniens Dominus quem humilem invenerit, amice nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se, sicut parvulus hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria co
Abbreviated transcription (Latin):
suã ex credider̃ ieũ dis¬
cipuli ei: Manifestauit hoc
signũ qđ ipse est & rex glorie
& ideo sponsus ecclesiȩ qui ut
homo communis uenir& adnup¬
tias sed quas dñs cȩli & t̃rȩ elim̃ta
ꝓut uoluissex conuerter& ergo
dñs uinũ ingaudia nuptiarũ non
denihil facere uoluit. sed hr drias
sex implere aquã praecipiens ac
mirabilit̃ conuerait inuinũ or
sex mundi &ates sapientie salu¬
taris largitate donauit: quam
tam ipsi ueniens sublimioris sen¬
sus uirtute fecundauit: Riamq
carnales carnalit̃ tantũ sapie¬
bant ipse spiritalib: spiritaliter
sentienda reseruauit de hinic¬

Expanded text:
suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Manifestavit hoc signo, quod ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Deus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reseravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Miror quo sdã interp̃tes cau¬
sas errorũ inquirere singuloꝵ
& disputationẽ longissimã texe¬
Cũ sic errare potuerint inhȩlia
& hieremnia. quomodo herodes
errauit in iohannẽ dicens: quẽ
ego decollaui iobannẽ ipse sur¬

Expanded text:
Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum, et disputationem longissimam texe unum, cum sic errare potuerunt in Elia, aut in Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse sur
Abbreviated transcription (Latin):
plũ & sacrificia diuersantur. sed ita
concluditur &erant sẽꝑ intẽplo lau¬
dantes & benedicentes dm̃ facies uero
hominis marcũ significat. quinihil
deregali uel sacerdo tali dñi potentia lo¬
cutus. tantũ hominis xp̃i gesta simpli¬
citer narrat. Aquila autẽ iohannes ẽ
quinatiuitatẽ uerbi uelud ortũ solis
ꝑspiciter aspectat. Ammalia autẽ
nunc euuangelistas nunc totã signifi¬
cant ecclesiã Cuius fortitudo in leone.
uictimatio inuitulo humilitas in ho¬
mine: sublimitas in aquila uolante
monstratur. Siniculia eorum
HabEpanit alias Senias.
Perfectionẽ sue doctrine ecclesiã
adalta subleuant. Senarius enĩ nu¬
merus. ideo ꝑfectus dicie quia pri¬
missuis partib impletur. Vnũ quip¬
pe quod ẽ sexda senarii pras &duo qđ
ẽ tertia &tria quođ est dimidiũ eun¬
dẽ senariũ faciunt. aliter ale senȩ
quatuor animaliũ quȩ sunt uiginti¬
& quatuor tot idẽ ueteris instrum̃¬

Expanded text:
plum et sacrificia diversantur, sed et ita plum et sacrificia diversantur, sed et ita concluditur: Et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Facies vero hominis Marcum significat, qui, nihil de regali vel de sacerdotali Domini potentia locutus, tantum hominis Christi gesta simpliciter narrat. Aquila autem Joannes est, qui nativitatem Verbi velut ortum solem perspicaciter aspectat. Animalia autem, nunc evangelistas, nunc totam significant Ecclesiam. Cujus fortitudo in leone, victimatio in vitulo, humilitas in homine, sublimitas in aquila volante monstratur. Singula eorum habebant alas senas. Perfectione suae doctrinae Ecclesiam ad alta sublevant. Senarius enim numerus ideo perfectus dicitur, quia primus suis partibus impletur. Unum quippe, quod est sexta senarii pars, et duo, quod est tertia, et tria, quod est dimidium, eumdem senarium faciunt. Aliter. Alae senae quatuor animalium, quae sunt viginti quatuor, totidem veteris instrume
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ fidẽ uerbi babtismatis reser¬
tur aduitrũ inquo ñ aliud uidetur
exterius quã quod gestat interius.
Cristallo quoꝗ qđ deaqua inglatiẽ &
lapidẽ p̃tiosũ efficit᷑ babtismi gratia
figuratur. Et incnedio sedio
et incircuiti sedis quatuor
anicnalia plenia oculas an¬
te et ꝑenro. Cunctas thironi
dĩ idẽ ecclesie partes lumen euuange¬
lu de p̃teritorũ futurorũq scientia
repl&. Et amimial prinũ si¬
mile leomi et cegena¬
Hec animalia multi fariȩ int̃ pretan¬
tur. Beatus autẽ agustinus iuxta or¬
dinẽ libri istius. matheũ in leonẽ dic̃
intelligi qui regiȩ dignitatis in xp̃o
ꝓsapiã narrat . quia uicit leo de tribu
iuda Catulus enĩ leonis iuda & in quo
ut rex arege timetur . a magis adora¬
tur: ubi &iã rex cũ soruis rationẽ po¬
nit. rex nuptias filio facit & adulti¬
nũ rex segregat oues ab hedis. Lucã
inuitulo. qui ostiã magna fuit in lege
eius enĩ non solũ principia cirea tem¬

Expanded text:
Propter fidem veri baptismi refertur ad vitrum, in quo non aliud videtur exterius quam quod gestat interius. Crystallo quoque, quod de aqua in glaciem et lapidem pretiosum efficitur, baptismi gratia figuratur. Et in medio sedis et in circuitu sedis, quatuor animalia plena oculis ante et retro. Cunctas throni Dei, id est, Ecclesiae partes, lumen Evangelii de praeteritorum futurorumque scientia replet. Et animal primum simile leoni, etc. Haec animalia multifarie, interpretantur. Beatus autem Augustinus juxta ordinem libri istius Matthaeum in leone dicit intelligi, qui regiae dignitatis in Christo prosapiam narrat, qui et vicit Leo de tribu Juda. Catulus enim leonis Juda . Et in quo ut rex a rege timetur, a magis adoratur. Ubi etiam rex cum servis rationem ponit, rex nuptias filio facit, et ad ultimum rex segregat oves ab haedis. Lucam in vitulo, qui hostia magna fuit in lege. Ejus enim non solum principia circa tem
Abbreviated transcription (Latin):
Non ab alio inuenta est: nisi aio¬
sepli qui bene licentiam maritali
future uxoris omnia nouerat:
quod autẽ dicitur ante quam
conuenirent : non sequitur ut
postea conuenerint ut falsi lodus
uulteluidius: sed scriptura quid
factũ non sint ostendit Notan¬
dũ qđ ait ante quã conuenirent
uerbo conueniendi non ipsum
concubitũ sed nuptiarũ que prȩ¬
cedere solent tempus insinuatũ
quando eaq prius sponsata fuerat
esse coniux incipit Ergo ante quã
conuenirent dicit: ante quã nũp¬
tiarũ sollemniecȩlebrarent:
inuenta est inutero habens de sp̃u
scõ Si quidem memorato ordine
postea conuenerunt: quando io¬
seph ad preceptũ angeli accepit
coniugẽ suam sed non concube¬
bant : quia sequitur & non cognos¬
cebat eam

Expanded text:
Non ab alio inventa est, nisi a Joseph, qui pene licentia maritali futurae uxoris omnia noverat. Quod autem dicitur: Antequam convenirent, non sequitur, ut postea convenerint, ut falsiloquus vult Helvidius, sed Scriptura, quid factum non sit, ostendit. Notandum quod ait: Antequam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitucedere solent tempus, insinuare voluit quando ea quae prius desponsata fuerat esse conjux incipit. Ergo antequam convenirent dicit antequam nuptiarum solemnia rite celebrarent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Siquidem memorato ordine, postea convenerunt quando Joseph ad praeceptum angeli accepit conjugem suam; sed non concubebant, quia sequitur: « Et non cognoscebat eam
Abbreviated transcription (Latin):
lus appeogos occĩderuns:
Inter eos qui non recipiunt euan¬
gelii ueritatẽ multa diuersitas
est. Minoris enim criminis sunt
qui oocupat aliis rebus uenire
noluerunt his qui contempto
inuitantis affectu uerterunt
humanitatẽ incrudelitatẽ. & in
tentos seruos regis uel contu¬
meliis affecerunt uel occiderunt:
rex aune cum audissen

Expanded text:
s affectos occiderunt. Inter eos qui non recipiunt Evangelii veritatem, multa diversitas est; minoris enim criminis sunt qui occupati aliis rebus venire noluerunt, his qui contempto invitantis affectu verterunt humanitatem in crudelitatem, et tentos servos regis, vel contumeliis affecerunt, vel occiderunt. Rex autem, cum audisse
Abbreviated transcription (Latin):
qentes Ac si dicat ut fr̃s & qua¬
si ex una matre generati ita nos
diligit: hoc mandatũ accepimus
ut diligamus nos inuicẽ sicut &
đs̃ dilex̃ nos fratres ergo iubemus
diligere non indicare: Si enim pu¬
tas aliquẽ ei piũ esse &ideo eum
ñ iudicas diligendũ audi erxp̃s ꝓ im
tores saluos facere. Si uero iustus ẽ multo
magis dilectio dignꝰer: dñs enĩ diligit iustos
honorẽ in uicẽ p̃uenientes

Expanded text:
entes. Ac si dicat, ut fratres, et quasi ex una matre generati, ita vos diligite, hoc mandatum accepimus, ut diligamus nos invicem, sicut et Deus dilexit nos. Fratres ergo jubemur diligere, non judicare, si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non judicas diligendum? Audi, quia tores salvos facere venit ; si vero justus est, multo magis dilectione dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes
Abbreviated transcription (Latin):
autem spũ. EHIS QUI INCAR¬
cene eraug idẽ imarca
uelincorporis carcone
cl.ausi Sƿiritaliter ue¬
mets praedicauit.
Hisdẽ scilic& qui in carnatus
despũ sc̃o & maria uirgine nob
postea ueniens uisibilis p̃dicaũ
ipse tunc illis spirando spitalit̃
p̃dicabat. Dicebat enim ad noe.
non ꝑmanobit sp̃s m̃ĩ in homine
inet̃nũ quia caro ẽ & illud de¬
lebo hominẽ que creaui a faciae
trat: ab homine usq ad animandia.
areptilȩ usq: ad uolucres caeli.
penit& onĩ mefecisse eos. Item¬

Expanded text:
autem spiritu. Et his qui in carautem spiritu. Et his qui in carcere erant. Id est, in arca, vel in corporis carcere clausi. Spiritaliter veniens praedicavit. Iisdem scilicet, qui incarnatus de Spiritu sancto et Maria virgine, nobis postea veniens visibilis, praedicavit. Ipse tunc illis spirando spiritaliter praedicabat. Dicebat enim ad Noe: Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est. Et illud: Delebo hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli, poenit
Abbreviated transcription (Latin):
augen sp̃ũ. Mortifi¬
catus carne dicit. id est desi¬
deria carnalia ñ habentos. at
quã mortificationẽ. nos pau¬
lus ortatur dicens. mortificate
membra ur̃a que sunt suꝑ trã.
fornicationẽ. E& cetera uitia.
Et illud. Si spũ facta carnis
mortificaretis. uiuetis. nisi
enĩ prius peccato moriamur
enĩ sp̃s intelligitur. Siue mor¬
tificatio carnis &uiuificatio
spi. inbabtismo fieri intolligie̾.
morte enim xp̃i babti ⁊ amur:
milla sine dubio morte qua
peccato moctuus ẽ semel ut
& nos separemur a peccato & uiua¬
mus dõ. alit̃. mortificatos carne
nelitterã legis carnalit̃ intelligam:
non enĩ id circo nos xp̃s abstraxit
alege peccati. ut uecustate littere
seruiamus. idẽ ut circũcisionem
quȩ uetustas legis littere contin&:
sed ut lege dĩ inspũ nouitato ser¬
uiamus: idẽ ex omnib: que in ea
scripta sunt sp̃italẽ sensũ spũ do¬
nante capiamus. IMEtiđ. Sub¬
auditur in quo spũ. In illo scilic&
de quo superius dicit uiuificatos

Expanded text:
autem spiritu. Mortificatos carne dicit: id est, desideria carnalia non habentes, ad quam mortificationem nos Paulus adhortatur dicens: Mortificate membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem , et omnia vitia. Et illud: Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis . Nisi enim prius peccato moriamur,enim spiritus intelligitur. Sive mortificatio carnis, et vivificatio spiritus, in baptismo fieri intelligitur. Morte enim Christi baptizamur. In illa sine dubio morte, qua peccato mortuus est semel, ut et nos separemur a peccato, et vivamus Deo. Aliter mortificatos carne, ne litteram legis carnaliter intelligamus. Non idcirco nos Christus abstraxit a lege peccati, ut vetustati litterae serviamus, id est, ut circumcisionem quae vetustas legis litterae continet, sed ut legi Dei in spiritus novitate serviamus, id est, ex omnibus quae in ea scripta sunt spiritualem sensum Spiritu donante capiamus, sicuscilicet de quo superius dicit: Vivificatos
Abbreviated transcription (Latin):
C onseruatã in uob
dic̃ ꝓeo ut dicer& conseruatã uob̾.
Idẽ ad hac conseruatã nunc ut uab̃
tẽpore prestituto reddatꝰ incelii.
Vel certe conseruatã incelis inuob
qr qui dedit credentib potestatẽ fi¬
lios dĩ fieri. ipse dedit eisdẽ potesta
ideo conseruatã dicit in illis heredita¬
tẽ. quoꝵ meritis iuuante dño ꝑue¬
niendũ nouit idilła. quia qui ñser¬
uauerint disciplinã patris. hereditatẽ

Expanded text:
rvatam in vobis dicit, pro eo ut diceret: Conservatam vobis, id est, ad hoc conservatam, nunc ut vobis tempore praestituto reddatur in coelis, vel certe conservatam in coelis, in vobis, quia qui dedit credentibus potestatem filios Dei fieri, ipse dedit eisdem potestatideo conservatam dicit: In illis haereditatem, quorum meritis juvante Domino perveniendum novit ad illam, quia qui non servaverint discipli
Abbreviated transcription (Latin):
Se humilaat exalga¬
biguꝵ. Ex positionẽ isti¬
us sententiȩ quaere superi¬
res in ebdomada octaua deci¬
ina post pente costen:
innagł sc̃a archanis el .i

Expanded text:
se humiliat exaltabitur. Expositionem istius sententiae quaere superius in hebdomada octavadecima post Pentecosten. IN NATALE SANCTI ARCHANGELI
Abbreviated transcription (Latin):
Mouentes capita sua. & ct̃
blasphemabant quia p̃tergre¬
diebantur uiã & inuero it inere
scripturarũ ambulare nolebant.
Mouebant capita quia iã ante
mouerant pedes & nonstabant
supra p&rã
Sicilager eg piun¬
cipes saceꝑdotũ cũ scr¬
BIS dicesanꝗ alios sal.uos

Expanded text:
moventes capita sua, etc. Blasphemabant, quia praetergrediebantur viam, et in vero itinere scripturae ambulare nolebant, movebant capita, quia jam ante moverant pedes et non stabant supra petram. Similiter et principes sacerdotum cum scribis di
Abbreviated transcription (Latin):
cutus . ẽ. gentilis &q om̃s electis
siue qdͥ iniudea. ẽẽ. poterant. siue
qͥnunc eccła existunt in media¬
torẽ dĩ & hominũ credider̃. &
credunt qͥa p̃beunt & qui secuntꝰ
osanna clamabant. O sanna aũ.
latina lingua saluat dr̃. ab ipso
eñi salutẽ & prioresq sier̃ &p̃

Expanded text:
cutus est gentilis, et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt, et credunt qui praeeunt, et qui sequuntur, osanna clamabant. Osanna autem Latina lingua salvator dicitur. Ab ipso enim salutem et priores quaesierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tra sunit. Propt̃ nos eñi scrip¬
tũ ẽ. qđ habraliã duos filios ha¬
buit. unũ deancilla: & unũ deli¬
bera. ut nos sciam: qr hȩc . ĩ. alle¬
gorice duo testam̃toꝵ ꝓpt̃ nos
scriptũ ẽ: qđ populus manducaũ
manna. &bibit aquã depetrã ut
intellegam : qͥa sp̃italẽ escã : potũq
biber̃. Bibebant autẽ desequen¬
ti eos peera. p&ra aũ erat xp̃s.¬
hec & his similia ad nr̃am doctri¬
nã .s̃. scripta: quib ꝑ saluatoris ad¬
uentũ .ĩ. reuelata. qui autẽ intel¬
legunt ꝗ scripta ĩ illud sine dubio
inuenient. qđ sequitꝰ idẽ ut ꝑpa
tientiã & consolationẽ scriptu

Expanded text:
ta sunt. Propter nos enim scriptum est, quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera, ut nos sciamus, quia haec sunt allegorice duo Testamenta. Propter nos scriptum est quod populus manducavit manna, et bibit aquam de petra, ut intelligamus, quia spiritualem escam potumque biberunt. Bibebant autem dete eos petra. Petra autem erat ChristHaec et his similia ad nostram doctrinam sunt scripta, quibus per Salvatoris adventum sunt manifestata, qui autem intelligunt quae scripta sunt, illud sine dubio invenient, quod sequitur, id est, ut per sapientiam et consola
Abbreviated transcription (Latin):
Impl&um est desideriũ senis
mundi ipsius senec tute uergen¬
te ipse ad senem hominẽ uenit
qui mundũ ueterẽ inuenit:
audiat mundus cantate dño
canticũ nouũ cantate dño om¬
nis t̃ra destruatur u&ustas
nouitas surgat
quia uider̃
ocula meisalutane tuũ
q̃d p̃parasn aate pa¬
ciẽ ooratũ popul orũ

Expanded text:
Impletum est desiderium senis, mundi ipsius senectute vergente, ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Audiat mundus: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra. Destituatur vetus, novitas surgat. Quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populoru
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ nocturno ad huc tempore
duceretur.: Hȩc merito ab illa hora
noctis quia iħs ductus est in annae
domũ usq adhorã terciã. sex horae
suisse aiohanne traduntur. potuit
enim fieri ut ores ꝑagerentur horae
nocturnae: & praparatione passio¬
nis dñi usquae ad horã terciã diei
secundũ ioħan sex horae rectissima
reseruntur. Monenim frustra ad¬
iecit ut dicer&. erat enĩ hora pa¬
rasceuae ferae sexta hoc est p̃parati¬
onis ex eo enĩ coepit passio saluato¬
ris. ex quo ꝓsalute mundi ductus

Expanded text:
sacerdotum, nocturno adhuc tempore sacerdotum, nocturno adhuc tempore duceretur. Nec immerito ab illa hora noctis, qua Jesus ductus est in Annae domum, usque ad horam tertiam, sex horae fuisse a Joanne traduntur. Potuit enim fieri, ut tres peragerentur horae nocturnae, et a praeparatione passionis Domini usque ad horam tertiam diei. Secundum Joannem sex horae rectissime referuntur, non enim frustra adjecit, ut diceret. Erat enim hora parasceve fere sexta, hoc est, praeparationis. Ex eo enim coepit passio Salvatoris, ex quo pro salute mundi ductus
Abbreviated transcription (Latin):
que abecclesia ei toto orbe dif¬
fuia inuio labili traditione sus¬
cipitur. & ne ꝑ hoc occasu uidetur
hereticis ñ accipiendi inquibus
uoluerint diuina decreta. Num¬
quid ꝑtot scła latere potuit tã
sũma lectionis aut ñ em̃dare
falsitas in rogata quid ergo dicimus.
nisi aut iuxta marcũ iudeorũ uo¬
cibus qua damarunt: crucifige
hora t̃cia crucifixũ aut eadẽ hora
iudicio morti addictũ. exsententia
uelut iam crucisixũ uoluit de¬
signare. Et quomodo secundum
iohannẽ incruce hora sexta sus¬
pensus quod ex mirabilibus quae
acciderunt : Magis ex istimo dum
adipsius mom̃ta temporis. sol ra¬
dios suae lucis abscondit: nec crea¬
toris uider& iniuriã ac sihora est
t̃cia crucifixus non dissonat: Haec
iohannes dicens. erat autem paras¬
ceuȩ hora fere sexta parasceue enĩ
praeparatio interp̃tatur: & passio xp̃i
quæ est uero paschae p̃paratio ante
lucẽ facta ẽ: dũ ad annã principẽ

Expanded text:
quae ab Ecclesia toto orbe difquae ab Ecclesia toto orbe diffusa, inviolabili traditione suscipitur. Et ne per hoc occasio detur haereticis, non accipiendi in quibus violaverint divina decreta. Nunquid per tot saecula latere potuit tam summa lectio? aut non emendari falsitas irrogata? Quid ergo dicimus, nisi aut juxta Marcum, Judaeorum vocibus, qua clamarunt Crucifige, hora tertia crucifixum, aut eadem hora judicio morti addictum ex sententia, velut jam crucifixum voluit designare? Et quomodo secundum Joannem in cruce hora sexta suspensus, quod ex mirabilibus, quae acciderunt magis existimo, dum ab ipsius momento temporis, sol radios suae lucis abscondit, ne creatoris sui videret injuriam. Aut si hora est tertia crucifixus, non dissonant haec Joanni, dicenti: Erat autem parasceve hora fere sexta . Parasceve enim praeparatio interpretatur, et passio Christi quae est vere Paschae, praeparatio ante lucem facta est, dum ad Annam principem
Abbreviated transcription (Latin):
Quenim resurgente dño resur¬
reuerunt amortuis: &iã ad celos
ascendente simul ascendisie cre¬
dendi sunt:. nequae ulla ratione
illorũ temeritati fides ac comodan¬
da qui eos postea reuersos incinerẽ :
ac denuo inmonumentisq pridẽ
pate facte sunt ab eis. quibus paulo
ante uiua apparuer̃ more mor¬
tuorũ putant quidã esse reclusos.¬
quomodo lazarus mortuus re¬
surrexit. sic & multa corpora scõ¬
rũ resurrexer̃ ut dñm ostende¬
rent resurgentẽ. & tam̃ cũ monu¬
m̃ta aꝑta sint: non ante resurre¬
xerunt quã dñs resurger& ut ess&
primogenitus resurrectionis ex
mortuis. Quando uero dicitur ap¬
paruer̃ multis ostenditur nonge
generalis fuisse resurrectio quae
rebant: quaȩritur autẽ cur mar̃c
dicat: erat aũ hora t̃cia & orucisi¬
xer̃ eũ & iohannes dicit. erat aũ
parasceuae paschae hora quasi sexta
quidã hoc scriptorũ contigisis
dicit errore : sed non mihi uide¬
tur ullã inter pollutionẽ sus¬
cipiendã scripturȩ diuinae.

Expanded text:
enim resurgente Domino resurrexerunt a mortuis, etiam eo coelos ascendente, simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illorum temeritati fides accommodanda, qui eos postea reversos in cinerem, ac denuo in monumentis, quae pridem patefacta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant Quomodo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sint, non ante surrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis. Quando vero dicitur: Apparuerunt multis, ostenditur non generalis fuisse resurrectio, quaerebantur. Quaeritur autem cur Marcus dicat: Erat autem hora tertia et crucifixerunt eum, et Joannes dicit: Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Quidam hoc scriptorum contigisse dicit errore. Sed non mihi videtur ullam interpolationem suscipiendam scripturae divinae,
Abbreviated transcription (Latin):
Nullũ dñs eo quib
hȩc corporalia beneficia presticit
inuenitꝰ misisse ad sacerdotes nisi
leꝓsus. quia uidelic& sacerdociũ
iudeor figura erat futuri sacer¬
dotii legalis qđ ẽ. in ecclesia qđ con¬
secrant᷑ oñis ꝑtinentes ad corpus
& quis quis uł her&ica prauita¬
te uł suꝑ stitione gentili uel
iudaica ꝑfidia uł &iã scismate
ad ecclesiã ueniat colorẽ quȩ
fidei quẽ acciperit ostendat.¬
c&era autẽ uitia tãquã ualitu¬
dinis & quasi mẽbroꝵ animae
atq sensuũ ꝑseipsũ in terius
in conscientia & intellectu dñs
sanat & corrigit. Deniꝗ & pauł
queris ad ananiã tam̃ nussus.ẽ.
ut illo sacerdotio qđ in ecclesia
constitutũ ẽ. sac ram̃tũ doctrina

Expanded text:
Nullum Dominus eorum, quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia videlicet sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus  Quisquis ergo haeretica pravitate vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, sive etiam schismate ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, sacerdotCaetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus queris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae