comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ferunt: ꝓeo qđ hoc loco dan et
coluber asseritur et mordens. Ande
et ñ immerito dum israheliticus ppłs
terras in castrorum participatione sus¬
ciꝑet. pͥmus dan ad aquilonem castra
metatus ẽ: illum scilicet significans.
qui in corde suo dixerat. Sedebo in mon¬
te testamenti in lat̾ib aquilonis: ascen¬
dam suꝑ altitudinem nubium: simił
auditus ẽ fremitus equorum eius. Qi
ñ solum colub̾: s etiam cerastes uocat᷑
Cerasta enim grece: cornua dicuntur.
Serpens hic cornutus ẽẽ ꝑhibetur. ꝑ
quem digne antixp̃i aduentus asserit᷑ͦ
qr contra uitam fidelium. cum morsti
pestifere p̾dicationis armabitur etiã
cornib potestatis. Quis autem nesciat
semitam angustiorem ẽẽ quam uiã:
Fit gͦ dan coluber in uia: qi in p̃sentis
uite latitudine eos ambulare ꝓuocat:
quib quasi parcendo blanditur. S in
uia mordet: qr eos quib libertatem
tribuit. erroris sui ueneno consumit.

Expanded text:
christum ferunt pro eo quod hoc loco Dan et christum ferunt pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non immerito, dum Israeliticus populus terram in castrorum partitione susciperet, primus Dan ad aquilonem castra metatus est, illum scilicet significans qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis auditus est fremitus equorum ejus . Qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur: cerata enim graece cornua dicuntur. Serpens hic cornutus esse perhibetur, per quem digne Antichristi adventus asseritur; quia contra vitam fidelium cum morsu pestiferae praedicationis armatur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo Dan coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine eos ambulare provocat, quibus quasi parcendo blanditur; sed in via mordet, quia eos quibus libertatem tribuit, erroris sui veneno consumit.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: nec ullis heresum tempesta¬
tib cedit: nec ulli uento scismatum
commota succumbit. Pertendit
autem usq ad sydonem: hoc ẽ usq
ad gentes ꝑuenit. Legitur etiam
in euuangłio inde assumptos eẽ
aliquos apłorum: & in ipsis locis¬
sepe dominum docuisse. sicut scrip¬
tum est. Terra zabulon. et terra nep¬
talim. uia maris transiordanem
galilee: gentium: Popłs qui ambula¬
bat in tenebris: uidit lucem magnã.
Dan iudicabit ppłm suum: sicut alia
tribus in isrł. Fiat dan coluber in
p̃dici de ista tribu futurum⁊ alii de
iuda a qͦ traditus ẽ xp̃c: hec scripta
ꝓnuntiant et equitem. atq equum
dominum cum carne suscepta desig
nare uolunt. Retrorsum autem ca¬
dere: ut in terram reuerteretur: unde
sumptus ẽ. S qm̃ die tercia resurrex̾:
ideo ait salutare tuum expectabo do¬
mine: sicut et ꝑ dauid dicit. Non
relinques animam meam in infer-¬
no. hec quidam ita exponunt: alii
runt. De tribu enĩ dan uenire anti¬

Expanded text:
gitur, nec ullis haeresium tempestagitur, nec ullis haeresium tempestatibus cadit, nec ulli vento schismatum commota succumbit. Pertendit autem usque ad Sidonem, hoc est usque ad gentes pervenit. Legitur etiam in Evangelio inde assumptos esse aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum saepe docuisse, sicut scriptum est: Terra Zabulon et terra Nephthalim, via maris trans Jordanem Galilaeae gentium, populus qui sedebat in teDan judicabit populum suum, sicut alia tribus in Israel. Fiat Dan coluber in haec verba de ista tribu futurum. 36. Alii de Juda, a quo traditus est Christus, haec scripta pronuntiant, et equitem, et equum Dominum cum carne sunare volunt. Retrorsum autem cadere, ut in terram reverteretur unde sumptus est. Sed quoniam die tertia resurrexit, ideoque ait: Salutare tuum exspectabo, Domine. Sicut et per David dicit: Non derelinques animam meam in inferno Haec quidam ita exponunt. Alii runt. De tribu enim Dan venire Anti
Abbreviated transcription (Latin):
requiem et terram optimam uidit.
cum simplex gentilitas iccrco se ad
robur boni oꝑis exercuit: qr ad eter¬
ne uite patriam tendit. Ande etiã
apponit humerum suum ad portan¬
dum: qr dum ad ꝓmissam reqͥem
ꝑuenire desiderat: cuncta manda-¬
torum onera libenter portat. Unde
et factus ẽ tributis seruiens: hoc ẽ
regi et xp̃o suo fidei dona. oꝑmq
bonorum munera offerens. Tabu¬
lon in littore maris habitabit: et in
statione nauium. Tabulon qui in¬
terp̃tatur habitaculum fortitudinis.
eccłiam significat: fortissimam ad
omnem tolerantiam passionis. Hec
in littore maris habitat. et in statio.¬
ne nauium: ut credentib sit refu¬
gium: et ꝑiditantib demonstret
sidei portum. Hec contra omnes tur¬
bines scłi immobili et inconcussa. fir¬
ntate soidata Ipetat naufiagium
iud eorum et hereticorum ꝓcellas: qͥ
arcumferuntur omni uento doctri¬
ne. Quorum et si tunditur fluctib:
frangit tamen ipsa fluctus. ñ fran¬

Expanded text:
requiem et terram optimam vidit, requiem et terram optimam vidit, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam apponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributis serviens, hoc est regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens. Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium. Zabulon, qui interpretatur habitaculum fortitudinis, Ecclesiam significat, fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris habitat, et in statione navium, ut credentibus sit refugium, et periclitantibus demonstraret fidei portum. Haec contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata, exspectat naufragium Judaeorum, et haereticorum procellas, qui et circumferuntur omni vento doctrinae. Quorum etsi tunditur fluctibus, frangit tamen ipsa fluctus, et non fran
Abbreviated transcription (Latin):
poculo lactis alebat. Quo quidem
candidiores effecti sunt doctores eccłie:
qr fortem et solidum cibum uerbi
mandunt atq distribuunt. De qͥb
fectorum autem ẽ solidus cibus. Et
bene candidiores lacte dentes eius
dicit. Omnes enim qui ꝑfecti sunt.
et qui scripturarum abos explanan¬
tes. subtilem et minutum intellectũ.
candidi ẽẽ debent et puri: atq ab õi
macula libi. Isachar asinus fortis.
Isachar qui interpretatur merces.
refertur ad ppłm gentium: quem
dominus sanguinis sui p̃cio ẽ mer¬
catus. H ic isachar asinus fortis in¬
scribitur: qr gentilis ppłs pͥus quasi
brutum et luxtiriosum animal.
nullaq ratione subsistens. nunc fortis ẽ
redemptori domino colla subiciens: et
Hic accubans in terminos. uidit requi¬
em qd eẽt bona: et terram qđ optima.
In terminos namq accubare ẽ: p̃stolato
mundi fine requiescere: nichilq de his
que nunc uersantur in medio querere:
sed ultima desiderare. Et fortis asinꝰ¬

Expanded text:
poculo lactis alebat. Hujus quidempoculo lactis alebat. Hujus quidemcandidiores effecti sunt doctores Ecclesiae, quia fortem et solidum cibum verbi mandunt atque distribuunt. De quibufectorum autem est solidus cibus . Et bene candididicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, subtilem et minutum intellectum, candidi esse debent et puri, atque ab omni macula liberi. Isachar asinus fortis. Isachar, qui interprefertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum animal et luxuriosum erat, nullaque ratione subsistens; nunc vero fortis est, Redemporis dominio colla subjiciens et Hic accubans inter terminos vidit requiem, quod esset bona; et terram, quod optima. Inter terminos namque accubare, est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de his qua nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asin
Abbreviated transcription (Latin):
in sanguine uue pallium suum. Pal¬
lium gentes sunt quas corꝑi suo con¬
iunxit: sicut scͥptum ẽ. Niuo ego dic̃
dominus: nͥ hos om̃s induam sicut
uestimentum. Hos quippeap̃c in
sanguine uue mundauit: q̃n sicut
botrus in ligno crucis pependit. Tc̃
enim ex latere eius sanguis et aqua
ꝓfluxit: s aqua nos abluit: sanguis
redemit. Pulcriores sunt oculi eius
uino. Oculi xp̃i apłi sunt et eugłi¬
ste: qui scientie lumen uniuerso cor
ꝑi eccłie prestant. Hipulcriores umo
ꝓbantur: qr eorum dotrina. austeri¬
tatem uini uetis exsuꝑat. idẽ pͥsce legi
traditionem. E uugłica enim p̃cepta
longe clariora sunt: quam ueteris
testamenti mandata. Et dentes eius
lacte candidiores. D entes. erus p̃dica¬
tores sc̃i sunt. qui p̾cidunt ab errorib
homines: et eos quasi comedendo in
axp̃i corpus transferunt. Nomine aũt
lactis. dodrina legis significatur: q̃
carnalem ppłm. tanquam paruulos

Expanded text:
in sanguine uvae pallium suum. Palin sanguine uvae pallium suum. Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: Vivo ego dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum . Hos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluxit. Sed aqua nos abluit, sanguis nos redemit. Pulchriores oculi ejus vino. Oculi Christi apostoli sunt et evangelistae, qui scientiae lumen universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur; quia eorum doctrina austeritatem vini veteris exsuperat, id est priscae legis traditiones. Evangelica enim praecepta longe clariora sunt, quam veteris testamenti mandata. Et dentes ejus, inquit, lacte candidiores. Dentes praedicatores sancti sunt, qui praescindunt homines ab erroribus, et eos quasi comedentes in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis significatur, quae carnalem populum tanquam parvulum
Abbreviated transcription (Latin):
iuda usq hodie ꝑmanet regnum.
nec ueniret cui repositum ẽ. S qr. ñ
solum iudeis ꝓfuit qui mittendus
erat: ideo sequitur. Et ipse erit expe¬
datio gentium. Alligans ad uineam
pullum suum: P tllus sutis ex gen¬
tib ipłs: cui ad huc ñ ꝙͣ sterat legis
onus impositum. Hunc copulauit
aduineam apłorum. qui ex iudeis st̃.
nam uinea domini sabaoth.domus
israhel ẽ. Et ad uitem o fili mi. asinã
suam. Ipse dix̃: ego sum uitis uera.
Ad hancgͥ uitem alligat asinam
suam. cui suꝑsedit: eccłiam ex natio¬
nib congregatam. Hanc utiq ad ui¬
tem corꝑis sui alligauit uincło cari¬
tatis. et discipline euugłice nexu: ut
imitatione illius uiuens. efficiatur
heres dei. et choheres ap̃i. Alii nanq
hanc asinam sẏnagogam interp̃tan¬
tur: tardigradam scilicet. et graui
pondere legis oppressam. Lauabit
uino stolam suam: siue carnem suã
in sanguine passionis: siue scãm ec¬
cłiam in illo uino qd ꝓ multis effun-¬
ditur in remissionem peccatorum. &ẜ

Expanded text:
udaeorum permanet regnum. nec veniret cui repositum est. Sed quia non solum Judaeis profuit, qui mittendus erat, ideo sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium. Alligans ad vineam pullum suum . Pullos suos ex gentibus populus, cui adhuc nunquam fuerat legis onus impositum. Hunc copulavit ad vineam apostolorum, quia ex Judaeis sunt. Nam vinea Domini Sabaoth domus est Israel . Et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Ipse dixit: Ego sum vitis vera . Ad hanc vero vitem alligat asinam suam, cui supersedet, Ecclesiam ex nationibus congregatam. Hanc itaque ad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evangelicae nexu, ut de imitatione illius vivens, efficiatur hhanc asinam Synagogam interpretantur, tardigradam scilicet et gravi pondere legis oppressam. Lavavit in vino stolam suam, sive carnem suam in sanguine passionis; sive sanctam Ecclesiam illo vino qui pro multis effunditur in remissionem peccatorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
per nos in omni loco: Luiii.
ratissimis gen̾ib in maximam u¬
subtilitatem comminiitis. id ẽ stac¬
te onice galbano et thure confici¬
tur. hȩc in forma or̃onum consti
calipsis ostendit dicens. Et illi qͥ¬
dem uiginti quatuor seniores ꝓ¬
ciderunt ante agnum: habentes
unusquisq cẏtharas & phialas
aureas plenas odoram̃toꝵ. quȩ
sp̃em quatuor elem̃toꝵ hoꝵ: qua¬
tuor õdorum naturȩ significare
banum & onix t̾rȩ atq igni. ut
ꝑ hȩc omnium quȩ in cęlis & infra
celum & in t̾ra & in aquis sunt:¬
c.iliii. placitũ dõ incensum sit huius cre¬
aturȩ laudis oratio. Sanguis aut̃
ille quo moyses ppłm asꝑgit ac
stratur qͦ omnium credentiũ cor¬
da purgant᷑: quo fides eccłȩ sig¬
meus noui testamenti qͥ ꝓ młtis
effundet᷑: ad implendum in uerita¬
te id qd ꝑ moysen fuerat ostensum

Expanded text:
per nos in omni loco . CAPUT ratissimis generibus in maximam subtilitatem comminutis, id est, stacte, onyche, galbano, et thure componitur , haec in forma orationum ficalypsis ostendit, cum ait: et illi quidem uiginti quattuor seniores prociderunt ante agnum, habentes quisque citharam et phialas aureas plenas odoribus, qui speciem quatuor elementorum horum quatuor odorum naturae significare banus et onyx terrae atque igni; ut per haec omnium quae in coelo et infra coelum, et in terra et in aquis sunt, placitum Deo incensum sit, hic creaturae laudis oratio. Sanguis autem ille, quo Moyses populum aspergit ac stratur, quo omnium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesiae sigmeus novi testamenti, qui pro multis effundetur , ad implendum in veritate id quod per Moysen fuerat ostensum
Abbreviated transcription (Latin):
resugium petituros. Qd damat puer¬
plorans. et audiuit eum ds̃. et sic de¬
monstrante angelo aspicit fontem.
hoc ꝓillis dicit qui ex iudeis ad ap̃m
conuertuntur: ac flentes retro actos
errores exaudiuntur: reseratisq ocu¬
lis cordis. uident fontem aque uiue.
aque uiue: qui sitit ueniat. et bibat.
Ande et ismahel exauditio interp̃¬
tatur. Angelus autem iste. similitu¬
sicut ꝑ malachiam dr. E cce ego mit¬
tam uob̃ heliam: qui conuertat pa
trum in filios. Uerum qđ statim
uocauit angelus domini dicens.¬
agar. surge tolle puerum. qr in gen¬
tem magnam faciam eum: hoc
significat. siue qd̃ copiosius ude¬
orum ppłs eẽt regnaturus in scło:
siue qd̃ celestis regni głam consecu¬
turi essent. qui ex eis crederent in
xp̃m. Qd̃ autem eumdem ange¬
lum. qui loquitur ad agar pͥus
angelum scͥptura ꝓnuntiat. deind
deum: filium di eum significe ri¬
credendum ẽ: qui ꝑlegem et ꝓpħas
semꝑ locutus ẽ. qui ꝓpter obedi

Expanded text:
rereplorans, et exaudivit eum Deus, et sic, demonstrante angelo, aspicit fontem, hoc pro illis dicit, qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retro actos errores, exaudiuntur, reseratisque oculis cordis, vident fontem aquae vivaeaquae vivae; qui sitit veniat, et bibat . Unde et Ismael exauditio interpretatur. 6. Angelus autem iste similitusicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mittam vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios . Verum quod statim vocavit angelus Domini Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosius Judaeorum populus esset regnaturus in saeculum; sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent qui ex eis credidissent in Christo. Quod autem eumdem angelum qui loquitur ad Agar, prius angelum Scriptura pronuntiat, deinde Deum Filium Dei, eum fuisse credendum est qui per legem et prophetas semper locutus est, qui propter obe
Abbreviated transcription (Latin):
agar. infantem in humeroᷤ suoᷤᷤ im¬
posuit: nisi qđ peccator ppłs. et insi¬
piens. ceruicem matris sue sinago¬
ge grauauit cum dixit. sanguis eiꝰ
suꝑ nos et suꝑ filios nr̃os: Panes
autem hoc indicabant: qd uetus
sacerdotium panes panes ꝓpositio¬
nis sicut scriptum ẽ portaret secũ
et uesceretur. Uter uͦ aque qui defe¬
cit. iudaica purificatio est significa
batur defectura: siue doctrina eoꝵ
carnalis in pelle mortua clausa:
idẽ in carne uetis hominis. p̃ua¬
ricationis sententia dampnata:
que nec refrigerium prestat. nec sa¬
tiat sitim: s estu depida uomitum
facit. Q uod uͦ errat agar in solitu¬
dine cum filio suo: significat sina
gogam cum ppło suo expulsam de
terra sua. sine sacerdotio. et sacrifi¬
ppłm ipsum nullam habere spiri
talem purificationem. Qd uͦ filiũ
morientem siti. sub arbore ꝓiecit.
et sic demonstrante angelo. aspic̃
fontem: significabat quosdam
ex eo ppło. ad umbram lignicrucis

Expanded text:
Agar, infantem in humeros suos imAgar, infantem in humeros suos imposuit, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae synagogae gravavit cum dicit: Sanguis ejus su per nos, et super filios nostros . Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum ut vesceretur. Uter vero aquae, qui defecit, Judaica purificatio signifibatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepido vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum figogam cum populo suo expulsam de terra sua sine sacerdotio, et saicat populum nullam habere sptalem purificationem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis
Abbreviated transcription (Latin):
cur nunc cũmatre iubet expelli¬
de domo. Ed ñ zelo fecit accensa:
s misterio ꝓpħiae compulsa. Agar
quippe scd̃m qđ ait apłs in serui¬
tutem generans: genuit carnalem
ppłm. Sara uͦ lib̾a. ppłm genuit
qui ñ ẽ scđm carnem. s in liberta¬
tem uocatus ẽ: qua libertate lib̾a
gurabatur pͥorem ppłm in seruitu¬
tem peccatorum generatum. in
domo sare. idẽ eccłie. ñ manere
in eternum. neq ẽẽ choheredem
uł consortem cultorib ap̃i: nec cũ
filio nobili id ẽ fideli ppło. regnũ
celestis głe possessurum. Cum ei¬
c̾et gͥ abraham agar de domo. ac
cepit panes. et utrem aque. et dedit
agar: et imposuit suꝑ humos eius
infantem. et dimisit eam. Exiens
autem agar in solitudine. ẽrrabat¬
et cum morientem siti sensisset pu¬
erum. et ꝓiecisset sub arbore: appa¬
ruit ei angłs domini. et demonst᷑¬
uit ei fontem aque. o potauit filiũ
suum. Q uid gͦ significat qd exiens

Expanded text:
cur nunc cum matre jubet expellicur nunc cum matre jubet expelli domo, quod non zelo fecit accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe, secundum quod ait Apostolus, in servitutem genuit carnalem populum. Sara vero liberum populum genuit, qui non secundum carnem, sed in libertate vocatus est, qua libertategurabatur, priorem populum in servitute pectorum generatum, in domo Sarae, id est Ecclesiae, non manere in aeternum, neque esse haeredem vel consortem cultoribus Christi, nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo sua, accepit panes et utrem aquae et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat, quod exiens
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis ait. Ne uob̃ dicatis pa¬
uxor sit ocultatur alienigenis: cu
ius autem soror ñ tacetur. Nec
inderim causa facile occurrit: qr
occultum et difficile ẽ ad intel¬
ligendum. quomodo humana¬
anima uerbo dĩ copuletur. siue
misceatur. siue quid melius. et
aptius dici potest⁊ cum sit illud
ds. istud creatura. Scd̾m hoc
enim sponsus et sponsa. uel uir
et uxor. xp̃c et eccłia dicuntur.
Quia uͦ cognatione sint fr̃s xp̃c¬
iħc et om̃s sancti gr̃a diuina. ñ
consanguinitate t̃rena: hoc ẽ de
patre ñ de matre: et effabilius d̃r.
et capatius auditur. Nam inter
se om̃s sancti: ꝑ eamdem grãm
fr̃s sunt. Sponsus autem ulor
sara uxore sua filium: quem
uocauit ysaac. Hunc cum ui-¬
disset mater ludentem cum is¬
mael: dix̃ ad abraham. Eice an¬
cillam et filium eius: ñ enm
heres erit filius ancille cum filio
meo y saac. N unc gͥ querendũ:
cur antea sara uoluerit maritũ
de ancilla filium suscipere: aut

Expanded text:
discipulis ait: Ne vobis dicatis Padiscipulis ait: Ne vobis dicatis Pauxor sit, oius autem soror, - non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum et difficile ad intellegendum est, quomodo anima humana uerbo dei copuletur siue misceatur siue quid melius et aptius dici poteDeus, ista creatura; secundum hoc enim sponsus et sponsa, vel vir et uxor, Christus et Ecclesia dicuntur. 7. Qua vero cognatione sint fratres Christus et omnes sancti, gratia divina, non consanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius auditur. Nam inter se 309 omnes sancti per eamdem gratiam fratres sunt, sponsus autem in Sara uxore sua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isacur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
coniugii sacramentum: in xp̃o &
i eccłia commendat apłs. Pinde
regnum terrenum seculi huius.
cuius figuram gerebant reges. qͥ
saram polluere ꝑmissi ñ sunt. ñẽ
exꝑtum: nec inuenit eccłiam con¬
tauit. Diuino enim testimonio
ꝑ fidem martirum cessit: correctũq
in postĩorib regib honorauit mu¬
nere: ꝗͣ correuptioni sue subdere
in pͥorib ñ ualuit. Nam qđ tunc¬
in eodem rege pͫ et post̾ius sigura¬
tum ẽ: hoc in isto regno pͥorib. et
post̾iorib regib adimpletum est.
Cum autem dr de patre ẽẽ soror xͥ
eccłia ñ de matre: ñ terrene gen̾ati¬
onis que euacuabitur. s gr̃e celestis
que mneternum manebit cognatio
commendatur: scd̃m quam gr̃am
genus mortale ñ erimꝰ. accepta po¬
testate. ut filii dei uocemur. et si¬
mꝰ. Non enim grãm hanc de sina
nationem terrenam. uocans nos¬
in aliam uitam. uͥ nullus moritur.
negare nos xp̃c docuit ñ fateri: cũ

Expanded text:
coniugii sacramentum in Christo et coniugii sacramentum in Christo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non expertum est nec inuenit ecclesiam contauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam qin eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adimpletum est. Cum autem dicitur de patre esse soror Christi Ecclesia non de matre, non terrenae generationis, quae evacuabitur, sed gratiae coelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur. Secundum quam gratiam genus mortale non erimus, accepta potestate ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de synagnationem terrenam, vocans in aliam vitam, ubi nullus moritur, negare nos Christus docuit, non fateri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
equitur de hystoria abimelech
occiso ab alienigenis captiua pos¬
sideretur: ceitus de deo qd eam uio¬
lari ñ ꝑmiteret. sicut nec pͥmum a
pharaone. Unde abimelech somp¬
no commonitus. ñ cõmaculauit
eam concubitu: s intactam restau¬
rauit marito. u eruntamen quis
tunc in illo figurabatur uiro. et
natioe maculari. atq inter alie¬
sit uiro suo sine macula et ruga:
In gła quippe xp̃i uiuit recte ec
cłia: ut pulcritudo eius honor sit
uiro eius. sicut abraham ꝓpt̾ sare
pulcritudinem. inter aliegnigenas
honoratur: eiq tpsi. cum dicitur
in canticis canticis canticorum.
o pulcra inter mulieres. Ips ius
pulcritudinis merito reges offe¬
runt munera. sicut sare obtulit
rex abimelech: plus in ea mirans
forme decus. qd amare potuit. s
uiolarẽ ñ potuit. Est enim et sc̃a.
eccłia domino iħu ap̃o in occulto
uxor. O cculte quippe atq in abs¬
condito secreto sp̾tili. anima hu¬
mana inheret uerbo di: ut sint
duo in carne una. Qd magnum

Expanded text:
equitur dehinc historia de Abimelech,occiso, ab alienigenis captiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somno commonitus, non commaculavit eam concubitu, sed intactam restituit marito. 2. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur viro, scinatione atque inter alietur, ut sit viro suo sine macula et ruga? In gloriam quippe Christi recte vivit Ecclesia, ut pulchritudo ejus honor sit viro ejus, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur. 3. Eique ipsi, cui dicitur in Canticis canticorum: O pulchra inter mulieres , ipsius pulchritudinis merito reges offerurex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit et uiolare non potuit. est enim et sancta ecclesia domino Iesu Christo in occulto uxor. occulte quippe atque intus in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, ut sint duo in carne una: quod magnum
Abbreviated transcription (Latin):
ns ueterib obtectis̃: & p̾ter hoc
qd̃ in dm̃ credunt. & erga seruos
uoti nchil habent emendationis
uł innouationis in morib. Tales
gͥ tantummꝰ quasi quõddã salu¬
tis signum intͣ eccłam temꝑalit̾
ꝑferunt: int̾ isrłitas aut̃ id est
int̾ scõs dĩ regnum ȩt̾num uł li¬
bertatem minime consecuntur.

Expanded text:
btecti. 2. Et praeter hoc, quod in Deum credunt, et erga servos voti, nihil habent emendationis vel innovationis in moribus. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra Ecclesiam temporaliter praeferunt; inter Israelitas autem, id est, inter sanctos Dei regnum aeternum vel libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc commiserit. consid̾etur ẽẽ
genitum. ppłs iorł pͥmogenitus ex
curruncisione sigignificatur: qui tho¬
rum comcubine patris sui polluit.
id est legem uet̾is testamenti: quam¬
sepe p̃uaricando commaculauit.
Qd autem in con cubina lex ueteris
testamenti ponatur: paulus edocu¬
it dicens. Abitz ham duos filios ha¬
buit: unum de ancilla. & ununi
de libera. hec autem duo sunt testa¬
menta. In quo agar que comcubi¬
na fuit: in uet̾is testamenti ponitur
typo. Una ẽ ꝑfecta columba genttͥ¬
cis sue: que uirgo casta. regina. spon¬
sa regis. eccłia ꝑ euuangłium iungit᷑¬

Expanded text:
qui hoc commiserit consideraretur esse qui hoc commiserit consideraretur esse genitum populus primogenitus Israel ex circumcisione significatur, qui thorum concubinae polluit, id est legem Veteris Testamenti saepe praevaricando commaculavit. Quod autem in concubina lex Veteris Testamenti ponatur, Paulus apostolus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera. Haec autem duo sunt Testamenta, in quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una est ergo columba genitricis suae, quae virgo casta regina, sponsa regi Ecclesiae per Evangelium jungit
Abbreviated transcription (Latin):
litatem tristitie subtrahat. recte
illic adiungitur: tͥstemq blandiciis
tum est. mͦ misericordem deum lo¬
quitur. mͦ adhuc tempus subseq̃ns
ad penitentiam pollicetur: ut dũ
ꝑ hec decepta mens ducitur. ab in¬
tentione penitentie suspendatur:⁊
quatinus tunc bona nulla ꝑci¬
piat. quam nunc mala nulla
contristant: et tunc plenus ob¬
ad iacob: ut habitaret in bethel.
lbi rachel cum pareret beniamin:
mortua ẽ. S quid sͥ uult qd̾ cum
eun dem beniamin rachel parẽt.
uocauit nomen eius. filius dolo¬
ris mei: nͥ qr futurum ꝓphauit
ex ea tribu paulum. qui affligẽt
beniamin: cuius ppłs graui ma¬
trem dolore. affecit effundendo
sanguinem ꝓpłarum: insuꝑ
etiam in necem dtp̃i impiis uo¬
cib acclamando. sanguis eius
suꝑ nos. et suꝑ filios nr̃os. Interea
rube n concupiscentia motꝰ libi
d̾io: in ꝯͥ lt cubinã patͥs si p̾cepꝰ
efferbuit. Qb incesti crimen ñ scribe
ciaretur. Quamquam etenim in illo

Expanded text:
litatem tristitiae subtrahat, recte litatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditistum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur. Ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc nulla bona percipiat, quam nunc mala nulla contristant; et tunc plenius oboquitur Deus ad Jacob, ut habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus, filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ejus tribu Paulum, qui affligeretBenjamin, cujus populus gravi matrem dolore affecit, effundendo sanguinem prophetarum. Insuper etiam in necem Christi impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Interea Ruben concupidinis, in concubinam patris sui praeceps efferbuit, quod incesti crimen non scribe pronuntiaretur. Quanquam et in illo
Abbreviated transcription (Latin):
iacob uiolauit: qui pͦ concubitum eius
samilie iorł uoluit sociari. Quem
sẏmeon et leui fr̃s. uirginitatis so¬
roris uindices: dolo cum omni po¬
pulo eius interfecerunt. S quids
uelit qd scriptum ẽ. egressa ẽ dina
ut uideret mulieres regionis illius:
quam cum uidisset sichem filius
hemor heuei. princeps terre illius.
adamauit. et rapuit. et dormiuit
cum illa. ui oppͥmens uirginem:
et conglutinata ẽ anima eius cum
ea. tristemq blandiciis delinuit:
Dina quippe ut mulieres uideat
do unaqueq mens sua studia ne¬
gligens. actiones alienas curans. extͣ
habitum. atq extra ordinem ꝓpͥum
euagatur. Quam sichem pͥnceps ter¬
re oppͥmit: qi uidelicet inuentam¬
in curis exterioib diabolus cor¬
rumpit. Et ad glutinata ẽ anima
cius cum ea: qr unitam sͥ ꝑ iniqui¬
tatem respicit. Et qr cum mens a
culpa resipiscit. afficitur. atꝙ ad¬
missum flere conatur: corruptor
autem. spes. et securitates uacuas.
ante oculos uocat: quatinus uti¬

Expanded text:
acob violavit, qui post concubitum ejus familiae Israel voluerat sociari, quem Simeon et Levi fratres, virginitatis sororis vindices, dolo cum omni populo ejus interfecerunt. » Sed quid sibi velit quod scriptum est: Egressa est Dina ut videret mulieres regiQuam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei princeps terrae illius, adamavit et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis dilinivit, etc. Dina quippe ut mulieres videret do unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus uti
Abbreviated transcription (Latin):
mis documentis nr̃e uocationis. iusti¬
ficationis. głificationis. erubescent si¬
ne dubio et confundentur: o nos mag̃
quam se iustificatos ẽẽ fatebuntur. Pig¬
nora enim refert habere secum eccłia.¬
cum accusatur a iudeis quasi adul¬
teratrix legis: s ostendit uirgam. sig¬
num passionis: et monile. legis legi¬
tima: et anulum. pignus immor¬
talitatis. Qd uͦ scriptum dicit pari¬
am. et obstetͥx ligauit cõccinum: et
dehinc illo intrinsecus manum¬
retrahente. posterior qui phares uo¬
catur. porrexit manum. et nascen¬
do p̃cessit: figuraliter congruit. qd
extendit isrł in legis oꝑa manum
suam: et eam ꝓpħarum et ipsius

Expanded text:
mis documentis nostrae vocationis justimis documentis nostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit pariam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie gerit thamar ex gentib euocate:
sedens cum hoc habitu ad portam e¬
man. uel emain: qd interp̾tatur fon¬
tes. Cucurit enim uelut ceruus ad
fontes aquarum: ꝑuenire ad sem̃
abrahe. Illic a ñ cognoscente fetat᷑.
qr de illa predictum ẽ. Populus que
ñ cognoui seruiuit mͥ. Accepit in oc¬
culto anulum: monile. et uirgam.
uocatione enim signatur: iustifica¬
tione decoratur: głificatione exalta¬
tur. Q uos enim p̾destinauit. illos et
uocauit: quos autem uocauit. illos
et iustificauit: qͦuos iustificauit.
illos et glorificauit. S hec ut dixi ad
huc in occulto: uͥ sit conceptio sc̃e ub¬
tatis. M itaitur autem ꝓmissus edus
tanquam meretͥci: edus expbratio
peccati ꝑ eumdem odollamitem:tã¬
quam increpantem et dicentem. Ge¬
neratio uiꝑarum. S ñ eam inuenit
peccati exꝓbratio: quam mutauit¬
confessionis amaritudo. Post uero
deos: quoꝵ iam ꝑsonam iudas
nos semen abrahe. S ꝓlatis certissi¬

Expanded text:
ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed hhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici, haedus exprobratio peccati; per eumdem Odollamitem, tanquam increpantem et dicentem, Generatio viperarum . Sed non eam invenit peccati exconfessionis amaritudo. Post vero daeos, quorum jam personam ipse nos semen Abrahae. Sed prolatis certissi
Abbreviated transcription (Latin):
antib xp̃m. ipse uidit qđ multi¬
iusti et ꝓpħe cupierunt uidere. et
uit: et id̃o tanquam odollamites ue¬
re testimonium ꝑhibuit in aqua.
Tenit entm dominus ad oues ton¬
dendas: hoc ẽ ad exonerandas sar¬
cinis peccatorum. Ex quib eccłie lo¬
date: in canticis canticorum dentes
cẽ dicuntur uelut grexdtonsarum.
Iam demde thamar habitum muta¬
uit: nam et commutans int̃p̃tatur.
Thamar mutat habitum: mutat
et nomen: et fit de sinagoga eccłia.
uit: s illius in qͣ petrus fleuit ama
re. Nam uda latine confessio est:
Confessioni gͦ amaritudo misceatur.
ut uera penitentia p̾signetur. Hac
penitentia fecundatur eccłia: in õĩb
gentib constituta. O portebat enim
ap̃m pati et resurgere tercia die. et p̃¬
dicari in nomine eius penitentiam:
et remissionem peccatorum ꝑomnes
gentes: incipientib ab ihrłm. d am
et ipse habitus meretͥcius: confessio
peccatorum ẽ. Typum quippe iam

Expanded text:
antibus Christum ipse uidit qantibus Christum ipse uidit qiusti et prophetae cupierunt uidere et et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis udatae in Canticis canticorum dentes essent velut grex detonsarum . 15. Jam deinde Thamar habitum mutat, nam et commutans interpretatur. Thamar mutat habitum, mutat et nomen, et fit de Synagoga Ecclesiavit: sed illius in qua Petrus amare flevit; nam et Juda Latine confessio est. Confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. 16. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim Christum pati, et resurgere tertia die, 338 et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus sandorum oleo exultatio¬
nis p̃ participib suns. Natus ẽ¬
enim herodis maioris temꝑe:
pierant domus iorł. figuram ges¬
sit ipse iudas. cum iret ad tonden¬
das oues suas in tamna: qd̾ inter¬
p̃tatur deficiens. Iam enim defece¬
iat princeps ex iuda. et omne ma¬
gisterium. atq undio iudeorum: do¬
nec ueniret cui repositum erat. Ueñ
autem cum suo pastore odollamite:
cui nom̃ hirtis. E interp̃tatur odol¬
lamites. testimonium in aqua. Cũ
hoc plane testimonio dominus ue¬
nit: habens quidem testimonium
maius ioħe. S tamen ꝓpter oues in¬
firmas: hoc testimonio ẽ usus in aqͣ
Nam et ipse hiras. qd nomen illius
pastoris fuit: interp̾tatur fr̃is mei
uisio. U idit omnino frẽm suum
tris eius. et helisabeth matris sue:
eumdemq dominum et deum
suũ: qr sic̃ ipse ait ex plenitudine
eius accepit. U idit omnino: et id̃o
inter natos mulierum maior illo
ñ surrexit: qr ex omnib p̾nunti¬

Expanded text:
sanctus sanctorum oleo exsultatiosanctus sanctorum oleo exsultationis prae participibus suis. natus enim Herodis maioris temporeperierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites „testimonium in aqua.". cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Hiras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris mei uisio". uidit omnino fratrem suuem Mariae matris eius et Helisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
enim alienigena:. nec ei sacramen¬
to illo mistice unctionis. tanquã
coniugali federe coherebat: sed
tanquam extraneus dominabat᷑.
quam potestatem a romanis et
a cesare acceꝑat. Sic et eius filii
tecrarche. quorum unus herodes
patͥs nomine appellatus est: qui
cum pilato in passione domin
concordauit. Isti alienigene usꝙ
adeo ñ deputabantur in regno illo
mistico iudeorum: ut ipsi iudei
dominatione. Romanorum qͥppe
etiam cesar erat rex. ñ ꝓpͥe iudeoꝵ:¬
s ut xp̃m negarent. & hunc ado¬
rarent: ideo se tali uoce dampna¬
runt. Illo enim temꝑe qͦ iam de
ͥbu iuda regnũ defecerat. uenien¬
eps ex iuda. neq dux de femorib
eius: donec ueniat qui mittendꝰ ẽ.
et ipse erit expedatio gentium.
Iam isto temꝑe. omne qͦ magiste¬
rium iudeorum. et mistica unde
cxp̃i uocabantur unctio ipsa defe¬
cerat: scd̃m ꝓpħiam etiam daneł
Tunc uenit cui repositum erat ex¬
pedatio gentium: et unctus est

Expanded text:
enim alienigena nec ei sacramenenim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei dominatione Romanorum ; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeostum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, uenienceps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repositum est. et ipse est exspectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est
Abbreviated transcription (Latin):
quib nicħ ꝓdẽ. cum habeãt unde
ꝓdẽẽ possĩt ÷ atq id ꝑdãt in teram
nom̃ ablate iite ꝗđ significat pel¬
lis: quam nom̃ nonadiute qd̃ signi¬
ficat meror eorum. Ds̃ tñ ambos
occidisse dictus ẽ: uͥ sigarat regnum
talib hominib abstulisse. Tercius
uͦ filius iude qd illi mulieri ñ iungit᷑.
significat tempus ex quo reges plebi
iudeorum cepere de tͥbu iuda ñ fieri.
Et ideo erat quidem filius iude. sed
eum thamar maritum ñ accipie¬
bat: qr erit eadem tͥbus iudx. s in
ppło iude nemo regnabat. Unde &
nomen eius. id ẽ sela: interp̃tatur
dimissio eius. N on ꝑtinent sane
ad hanc significationem uiri iusti
et sc̃: qui licet illo temꝑe fui̾nt.
ad nouum tam̃ testamentum ꝑti¬
nent: cui ꝓphando scienter utiles
fuerunt: qualis dauid fuit. Eo sa
ne q̃. quo iam iudea ceꝑat reges
ex tribu iuda ñ habere. ñ ẽ compu¬
tandus herodes maiorin regib eius:
tanquam maritus thamar. Erat

Expanded text:
quibus nihil prodest, cum habeat unde quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit atque id perdat in terra.  ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat
Abbreviated transcription (Latin):
factum iude considemus. qui cum
sua nuru comcubuit: quid signifi¬
caui̾t futurorum. Ii thamar gͦ nu-¬
ri iude. intelligitur ꝓlebs iudea:
cin de tͥbu iuda reges tanquam
mariti adhibebantur. Merito nom̃
eitis a maritudo interp̃tat᷑. Ipsa emm
domino fellis poculum dedit. Duo
autem genera pͥncipum. qui ñ recte
oꝑabantur in plebe: unum eorum
eorum. qui nichil ꝓderant: signifi¬
cantur in duob filiis iude. Quoꝵ
unus erat malignus uł seuus ante
thamar. Nec sunt amplius ꝗͣ. duo
gen̾a hominum: inutilia gen̾i hu¬
mano. Unum nocentium. alterũ
pr̃are nolentium: et si quid boni ha¬
bent. in hac terrena uita ꝑdentium:
tanꝙͣ int̾rasemen fundentium. Ꝙ
qr in malo pͥor ẽ ille qui nocet. qu̾a
semen in terram. Nom̃ ꝙͦ maioris
qui uocatur her. interp̾tatur pelli¬
csus: qualib tunicis induti sunt
pͥmi homines in pena dampnatio¬
nis sue. dimissi ex paradiso: sequen¬
tis autem qui uocabatur onam.
int̾p̃tat᷑ meror eorum. Quorum nͥ

Expanded text:
factum consideremus, quia cum nuru sua concubuit, quid significaverit futurorum. In Thamar ergo nuru Judae intelligitur plebs Judaea, qui de tribu Juda reges tanquam mariti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo enim genera principum, qui non recte operabantur in plebe: unum eorum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Judae, quorum unus erat malignus vel saevus ante Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tanquam in terram fundentium, et qui a malo prior est, ille qui nocet illi qsemen in terram. Nomen quoque majoris, qui vocatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines in poena damnationis suae, dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocatur Onan, interpretatur moeror eorum: quorum nisi
Abbreviated transcription (Latin):
paxilli. hoc est pͥncipes ȩccłȩ: quib
pendent omnia genera popłoꝵ
quasi uasors. Sciphi quoq doc¬
trinȩ eloquia uł sensus. Nec ñ
et turibula uirtutes scilic oꝑũ¬
odor suauitatis ascendit ad dm̃.

Expanded text:
paxilli, hoc est, principes Ecclesiae, in quibus paxilli, hoc est, principes Ecclesiae, in quibus pendent omnia genera populorum quasi vasorum. Scyphi quoque, doctrinae eloquia, sive sensus; nec non et thuribula, virtutes scilicet opodor suavitatis ascendit ad D
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ni. Lapides quoq p̾ciosi con¬
inquit lapides uiur: coedificati in
templo dĩ. hec gͥ omnia offerunt᷑
in tab̾naculo dĩ ut nullus desꝑet
salutem. Offert suꝑ hȩc alius au
multa in tab̃naculo. mensa scilis
et candelabrũ. altare columpnȩ.
bases. tabulȩ cathedrȩ sciphi tu¬
ribula fialȩ mortariola emunc¬
toria. paxilli tentoria:. quib di¬
uersitatib tota illa tab̃naculi
id ẽ eccłȩ pulcͥtudo distinguitur.
Nam tab̃naculum ȩccła ẽ in qͦ ẽ
mensa id ẽ unitas fidĩ. uł certe
scͥptura sacra: qua umũsi fideles
eiꝰ. hoc ẽ geminum testamentũ.
et columpnȩ. doctores sc̃c: firmi
ses: id ẽ ꝓpħȩ. suo fundamine struc¬
turam gestantes eccłȩ. Ibi eciam
et tabulȩ: apłi p̾dicationis lati¬
tudine dilatati. Sunt & tentoria:
p̃positi uidelie & p̾dicatores. qͥ
exteriꝰ laborant contͣ huius scli
id ẽ distributiones honoꝵ. Sunt

Expanded text:
terni. Lapides quoque pretiosi, conterni. Lapides quoque pretiosi, coninquit, lapides vivi, coaedificati in templo Dei . Haec igitur 402 offeruntur omnia in tabernaculo Dei, ut nullus desperet salutem. Offert super haec et alius aurmulta in tabernaculo, mensa scilicet, et candelabrum, altare, columnae, bases, tabulae, crateres, scyphi, thuribula, phialae, mortariola, emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernaculi, id est, Ecclesiae pulchritudo distinguitur. 10. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei, vel certe Scriptura sacra, qua universi fideles ejus, hoc est, geminum Testamentum. Et columnae, doctores sancti, fidei ses, id est, prophetae suo fundamine structuram gestantes Ecclesiae. 11. Ibi etiam et tabulae, apostoli praedicationis latitudine dilatati. Sive tentoria, praepositi, videlicet, et praedicatores, qui exterius laborant contra hujus saeculi id est, distributiones hominum. Sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
dor ostendit᷑. Byssus enĩ linum est
candidum. ꝑ pilos aut̃ caprarũ
ex quib cilicioꝵ asꝑitas texitur:
dura penitentium afflictio desig¬
natur. Cum gͥ alii ꝑ armillas et
anulos forte magisterium exer¬
cent: alii ꝑ inaures & dextralia
deuotam audiendi obedientiam.
rectãq oꝑationem exhibent: alii
ꝑ uas aureum p̾clarã subtiliorẽq
dĩ intelligentiam tenent: alii ꝑ
iacinctum: purpuram. & coccum
audita cȩlestia sꝑare credere ama¬
re ñ desinunt. eciã quȩ adhuc
subtiliori intellectu minime cog¬
noscunt: alii ꝑ byssum incorrup¬
tionem carnis offerunt: alii ꝑ ca¬
prarum pilos deplorant asꝑe
qd libent̃ ad miserunt. Eoce ex
tanta diu̾sitate oꝑum unum con¬
ficitur tab̾naculum: sicut ex diu̾¬
so puluere unus compingit᷑ t̾rȩ
globus: infusione scĩ sp̃s irrigatꝰ.
Iam porro ligna sechim imputri¬
bilia omnes sc̃i intelliguntur
mente & corꝑe incorrupti: neq

Expanded text:
dor ostenditur. Byssus enim linum est dor ostenditur. Byssus enim linum est candidum. Per pilos autem caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, dura poenitentiae afflictio designatur. Dum igitur alii per armillas et annulos forti magisterio exercentur, alii per inaures et dextralia devotam audiendi obedientiam, rectamque operationem exhibent, alii per vas aureum praeclaram subtilioremque Dei intelligentiam tenent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliore intellectu minime cognoscunt. Alii per byssum incorruptionem carnis offerunt. Alii per caprarum pilos deplorant aspere, quod libenter admiserunt. Ecce ex tanta diversitate operum unum conficitur tabernaculum, sicut ex diverso pulvere unus compingitur terrae globus infusione sancti Spiritus irrigatus. Jam porro ligna Sethim imputribilia omnes sancti intelliguntur, mente et corpore incorrupti; neque
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝑ armillas quȩ lacertos
stringunt: p̃positoꝵ. ualide labo¬
rantium oꝑa demonstrant᷑. ꝑ in-¬
aures. subditoꝵ. obidientia expri¬
mitur. ꝑ anulos signaculũ secre¬
toꝵ ostendit᷑. Vnde & quȩdam
minus intelligentib occultantes
quasi sub signaculo recondunt
doctores: ne indignis quibq fidĩ
sacramenta credant᷑. Unde & iu¬
stus lȩtat᷑ & dicit. In corde meo
abscondi eloquia tua: ut ñ peccẽ
tͥ. Porro ꝑ dextralia: oꝑa bona &
dextra cõmemorant᷑. ꝑuas aure-¬
um in donaria dñi separatũ di-¬
uinitatis intelligentia accipitur
q̃ tanto ab inferior amore disiungi¬
tur: quanto ad sola quȩ et̾na s̃
amanda subleuat᷑. Porro ꝑ iacyne¬
tum spes cȩlestium. ꝑ purpurã.
cruor & tolerantia passionum a¬
more regni ꝑpetui exhibita de¬
claratur. ꝑ bistinctum coccũ ca¬
ritas demonstrat᷑: quȩ ꝓ ꝑfectio¬
immaculata carnis incorruptio.
et splendidissimus sc̃imoniȩ can¬

Expanded text:
Nam per armillas, quae lacertos Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos signaculum secretorum ostenditur. Unde et quaedam minus intelligentium occultantes quasi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibusque Dei sacramenta credantur. Unde et justus laetatur, et dicit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Porro xtra commemorantur. Vas aureum in donaria Domini separatum, divinitatis intelligentia accipitur, quae tanto ab inferorum amore disjungitur, quanto ad sola quae aeterna sunt, amanda sublevatur. Porro per hyacinthum spes coelestium, per purpuram cruor ac tolerantia passionum, amore regni claratur. Per bis tinctum coccum charitas demonstratur, quae perfectioimmaculata carnis incorruptio et splendidissimus sanctimoniae can