comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
boli non recipit: in eiꝰ insidias minime transit:
Nã facile in consequenti oꝑe repellitur. si prima
oblectam̃ta illiꝰ respuantur: Diabolus enĩ serpens
est lubricus: Cuius si capiti io est pͥme suggesti¬
oni non resistitur: totꝰ mint̾na cordis dũ non
sentitur illabitur: Temptationũ diabolicarũ
utia: fragilia sunt: Que sinon caueantur. s
ꝑ usum in consuetudinẽ transeant : in noiussimi
fortiter conualescunt: ita ut aut ñqua. ant cũ
molitur decipere: Hinc est quod in principio
contra prothopł astũ serpenti est dictũ. Q̾ tu
isidiaberis eulcaneo eiꝰ. Quia niinirũ hominẽ
quẽ diabolus incursu p̃terite uitȩ ñ decipit:
in nouissimis supplantare disponit Proinde
quanius quisq sit uistus. numqũa necesse ẽ
ut sit in hac uita securus: s semꝑ humilis a¬
Diabolus suis fauctoribus blanditur: dĩ uero ser¬
uis molitur temptam̃ta contraria: exemplo

Expanded text:
boli non recipit, in ejus insidias minime transit. boli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. 270 15. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cummolitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
de se bene uidicant sc̃i: quando eos deus
fallatia demonũ temptam̃ta intelligere
facit: Multi decipiuntur a diabolo: & ig¬
norant se cẽ deceptos: ꝓpħȩ oseȩ testimonio
deolarante: Comederunt inquit alieni ro-¬
bur eiꝰ & ipse ignorauit: Aliem nanq ma¬
ligni sp̃s intelliguntur : qui uirtutes m̃tis
eomedunt: s hoc corda negligentiũ non¬
intelligunt. Tamqũa mermis diabolus
nincitur: quando de aꝑta iniquitate
hominẽ deprauare conatur Armatus
uero tunc mcedit: aum ꝑ speciem sc̃ĩtatis & iurtutis.
ea que scã sunt destruit: quando & qui decipitur.
sua decrim̃ta non sentit: s tanquam sint urcutes
que sunt uicia sectatur & diligit: In oculis car¬
naliũ diabolis terribilis est: in oculis electoꝵ.
t̾ror eiꝰ uilis est Ab incre delis ut leo timetur: a
fortibus in fide. ut uermnis contempnitur: atq ad
mom̃tũ ostensus repellitur: Qsuggestiones dia¬

Expanded text:
bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comeduntintellexerunt. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum ror ejus vilis est. Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones dia
Abbreviated transcription (Latin):
oupiscentie ei: contempteq iacent & sine
luce faces illius Sollicite hostis insidias
intelligere parit̾ & cauere dĩ seriũi opor¬
tet: sic̃ q uinnocentia uite existere sim¬
plicem: ut cũ oporceat cũ simplicitate eẽ
prudentem: Qui prudentiam simplicitati non
habens cor. S ideo columba. quia simplex: idõ
nitẽ cor non habens. quia igñara prudentie ẽ.
Depe fraus sathanę scõꝵ cordibꝰ aꝑitur: quãndo
ꝑ speciem bomi angłm se simulans lucis. dum
nitit᷑ electos decipere: detẽgitur atq contẽpint᷑:
Sic &e uerba fallacis doctrinę deus sanctos
suos facit intelligere: quatinus aiabolicum
errorem interiꝰ oggnoscant: Ac sollicite caueant:
Discretio scõꝵ tanta ẽẽ debet: ut int̾ bonum
&e malũ prediti racione diiidicent: ne eos
diabolus ꝑ speciem boni fallat: Hinc ẽ enim
ꝑcunctatio iosuȩ dicentis: Nr̃ es an aduer¬
ris p̃ciosum a iuli: quasi os meũ eris Tẽ enĩ

Expanded text:
cupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine cupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adverris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Ꝙ̾ licet diabolus temptationes ustis
semꝑ inferre cupiat : tñ si a dõ potestatẽ non
accipit : millatenꝰ adipisci potest quođ appecit.
Unde & omnis uoluntas diaboli inuista est:
& tam̃ ꝑmittente deo om̃is potestas usta. Ex
se enim temptare quos libet inuste aꝓpecit:
saes nput temꝑtaidi sunt:
gum de diabolo seriptum est. quia sp̃s dñ
malus irruebat insaul Ubi uste queri¬
tur: sidñi. cur malus: si malus. eur dñi dica
tur: D duobus uerbis conprehensa est & dĩ
potestas iusta. & diaboli uoluntas in nista:
Nã sp̃s dicitur malus ꝑ nequissimã uolunta¬
tẽ: & idem sp̃s am̃i. ꝑ acceptam iustissimam
potestatem. Diaboliis non est immissor. sed
inentor potius uicioꝵ. Neq em̃ alibi coneu¬
piscentie fom̃ta succẽdit: nisi ubi priꝰ praue
cogitationes delectationes aspexerit. Quas
si a nobis sꝑnimꝰ: sine dubio ille confusus
abscedit. Otatĩq franguntur iacula con¬

Expanded text:
ret? Et licet diabolus tentationem justis ret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, gum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voitus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula con
Abbreviated transcription (Latin):
pulsatur. Unde & optat abi hoc soło
funditus euelli: quo & erumpnꝰ ĩs careat:
& fixani illuc securitatẽ inueniat. Inter eas
penas quas uistus in corpore patitur. atq eas
quas mente ꝑ fraudẽ diaboli tolerat: multum
interest: Nam grauiꝰ fert quas interiꝰ luget.
quã eas quas exterius sustinet Has enim et
loco euitat & tẽpore: illas nec loco potest̃
euitare nec tempore: Non amplius temptat
electos diabolus: quã dĩ uoluntas ꝑmittit:
Semptando autẽ: scõꝵ profectibus seruit:¬
si nolens: utilitati tñ scõꝵ seruit diaboliis.
quando eos temptationibus sirs non dẽoipit:
s potiꝰ erudit Nã cẽptationes quas ille ad
Insidie diaboli atq astutiȩ quanius huc
atq illuc querentes quẽ deuorent aiffun¬
dantur: a potestate tñ diuna non egredi¬
untur: nec tantũ nocent. quantũ malitiose
contentunt. Nam quando scõꝵ uirtus tanta
tolerare potiusset: si suꝑna dispensatio pio
moderamine nequitiam demonũ non iefrena¬

Expanded text:
et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illam securitatem inveniat. Inter eas poenas quasi justus in corpore patitur, atque eas quibus mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frena
Abbreviated transcription (Latin):
Quocat quidẽ eos amor xp̃i: s reuocat cupiditaᷤ
scłi. Qui ꝓ inde obliuiscunt᷑ uoti: qr capiunt᷑ illecebrisua¬
m̃tatis. Quec̃q mens ꝓcellis mundi hꝰ ĩ uolueris: lignũ
conscende crucis: ut amari. id ÷ a tẽpestate hꝰ scłi lib̾eris
tur: si uotũ mutau̾it. Atrocit̃ enĩ indiscussione diuini
iudiciis arguendist̃: qui qͦd ꝓfessione spopondant ĩ płe
de pͥmit᷑. Hile enĩ ad bonũ nouit redire: & uoluptatũ fas¬
c ĩbꝰ non sinit᷑: iste meliꝰ eligit uigilare. s soporis corpore
tenet᷑. Ab ono indeteriꝰ lapsos: supͣ carbones frigidos fie¬
rimgriores: qr ꝑtorporẽ mentis ab igne caritatis dĩ extĩcti
sunt: ⁊ ꝑmundi appetitũ a luce suꝑne illuminatiõis pͥiuti.
nigredine pecc̃oꝵ fuscant᷑. Qui dã ab intñciõe bone oꝑati¬
oĩs metu extinguntur mopie. nec ꝑ mittunt᷑ infirma m̃te

Expanded text:
ocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. tur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, impldeprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur i
Abbreviated transcription (Latin):
do uirtutũ: cͥscit ad cumulũ sequentiũ delictoꝵ. Pleriq sa¬
cdotes sue mag̃ utilitatis causa qm g̾gis. p̃esse desiderant :
nec ut ꝓsint. p̃sules fieri cupiunt: s magis ut di tites fiãt
&e honorent᷑. Suscipiunt enĩ sublimitans culm̃ ñ ꝓpastorali re¬
gimine. s. ꝓsoliꝰ honoris ambitione: atq ab iecto oꝑe diguitatis.
solam nõĩs appetunt dignitatẽ. Uum mali sacerdotes dõ ignorã¬
te ñ fiant : tñ ignorant᷑ adõ: ipso ꝑ ꝓpħam testante. Principes
extiterunt: s non cognoui. S hic nescire dĩ: reꝓbare est:
Namds̃ oĩa nouit. xxxi. d̃ indoctis p̃positis.
ic̃ iniqui & peccatores ministĩũ sac̾dotale assequi ꝑ¬
hibent᷑: ita ⁊ indocti ⁊ imꝑiti a tali officio rethunt᷑.¬

Expanded text:
it ad cumulum sequentium delictorum. 5. Plerique sacerdotes suae magis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei reprobare est, nam Deus omnia novit. CAPUT XXXV. De indoctis praepositis. 1. Sicut iniqui et peccatores ministerium sacrohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
fig̾a. & pondꝰ inquirit᷑.: ⁊ta m oĩ doctore ecciastico qͥd sequat᷑: qͥd
docent: quom̃ itiuat. E qualitatẽ gͥ metalli. doctgina: ꝑfig̃ã.
similitudo patrũ: ꝑ pondꝰ. hu militas designat᷑. Quiuͦ ab
cat u̾itatẽ contemtibilẽ fac̃. drcꝰ ꝑ u̾sus ẽ. lingͣ magist᷑rũ:
docentiũ bene. ⁊ uiuentiũ inal e. & ido quasi exꝑu̾so arcu
sagitã emntunt. dum suam pͣuam᷑ uitlii ꝓ prie lingue
ictu confadunt. Q ui bene docet ⁊ male uiuitꝰ: quod diͦcit
bene uiuentib ꝑficit: qd uͦ male uiuit. se ipsũ occidit.
Sic̃ sacdos quiꝰ digne se agit ut sacerdotẽ decet. iixustiũ

Expanded text:
figura et pondus inquiritur, ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab bilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene et viventium male, et ideo quasi ex perverso arcu sagittas emittunt, dum suam pravam vitam propere linguae arcu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, quod dicit bene viventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Si sacerdos dignissime agit, ut sacerdotem decet, minist
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib. Iniqͥs molesta ẽ u̾itas: & amara disciplina t̾ticie.
Nlec delectant᷑ nisi placentia ꝓprie inbecillitati. in iusticie fecũbi.
& steriles u̾itatis : ceci ad c̃tuendã lucem : & oculati ad tenebrar̃
aspiciendum errorẽ. Corda repbroꝵ lubrica st̃ ad male c̃sentien¬
dum. & fluxa: ad bene c̃sentiendũ durissima. Probat salomon
⁊ iusti em̃dationẽ correpti: ꝯstubq obstinationẽ ad morati dicẽs.¬

Expanded text:
ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admo
Abbreviated transcription (Latin):
tant: nec declinant cor. ad conpatiendi mĩam: s suꝑbi
anucos aliqua redargutionis enuiͥta discor dia. maiorem
pꝰ ea caritatẽ parturiat : ut pote cum corrigunt: ẽa q̃
displic̾e in amico iudent᷑: E ħ quidem pͥmũ nonsine qͣdã
emulatiõe ad monitꝰ suscipit: s correctꝰ pꝰ modũ gr̃as
igit.. It ec̃ multi ꝓ parua lesiõe ium caritatis rescindt̃:
⁊ abamore dilectionis sese ꝑhenut̃ retrabunt. Periq correp¬
tionẽ suam officium caritatis existimant : Pleriq uͦ ħ ip̃s
obediendo potuerumt. Salubrit᷑ accipiũt iusti: qͦtiensoe
sins excessib arginint᷑. Suꝑflua aurẽ ẽ hiumhtas eoꝵ:
qͥ se gressisse accusant. q̃ ñ ad misert̃. Qui uͦ sine arrogãtia
bona factasua ꝓm̃tiat: ꝓcul dubio neqꝗͣ peocat. Est qͦꝵdã
ꝑcensura declinanda abiciunt. seruantes se dunno iudicio
qͦ puniendist̃ duriꝰ : dum temporalit̾ contẽpnunt uidicarise

Expanded text:
tant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, stant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sm accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc iobediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se
Abbreviated transcription (Latin):
rum: & sic̃ oꝑtandũ ẽ. ut boni pacem habeant inuicẽ:
sic optandũ. ut mali in uicẽ sint discordes. Unaminitat̃
qͥppe maloꝵ. bonoꝵ eẽ contrariã paulus apłs approbat:
qui malos ceͣ se diuisit: qͦs innecẽ suam concordasse cons¬
non impediat᷑. Impedit. antem iter bonor: simare be unitas
non diuidit᷑ miguoꝵ. x.xXII. Sͤcorruptioẽ frat̾ua.
ondeb& uitia alioꝵ corriꝑe: qui adhuc iutioꝵ ẽ¬
tagionib seruit. Imꝑbum ẽ enĩ arguere quẽꝙͣ.
iualio: quod ad huc rep̃hendit insemet ipso. Q
p̃stare fratne utilitati studeat: ut eum quẽ corriꝑe eupit.
humili corde ad moneat. Ꝙ ħ faciat ex cõpassione qͣsi commu¬
nisꝑili: ueforte ⁊ipse subiciat᷑ cẽptaciõi. Sic̃ uiri sp̃ales
aliem peccati em̃dationẽ ex pectant: ita ꝑt̃ui delinquentibꝰ
deridendo insultẽnt: & qͣntũ in ipsis ẽ eos insanabiles pu¬

Expanded text:
rum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, rum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse consnon impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc esrreptione fraterna. 1. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2.praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles pu
Abbreviated transcription (Latin):
ainicꝰ fraudulentꝰ detegit᷑: statĩq despicit. quẽ se dilig̾e si¬
mulauit. Amicicia certa nulla ui excludit᷑: nullo tẽpore ab¬
u̾sitas temporis: aut contentio q̃ lib& actionis auertit. Sepe
ꝯꝑhonorem quoꝵ dam mutant᷑ & mores. Et qͦs ante c̃glu¬
tinatos caritate habuert̃: pꝰ qͣm adculm̃ honoris uenerit
fictos beneficio adiungit᷑. Non sunt fideles inamicicia :
qͦs mͣmꝰ ñ gr̃acopulat. Namcito desert̃: nͥ semꝑ acce¬
int. Dilectio enĩ q̃mine glitinat᷑: eodem suspenso dis¬
soluit᷑. Illa uͥa÷ anucicia. q̃ niclal q̃rit ex reb amici nisi
solam beniguolentiam: scilic& utgͣtis amet amantem.
Plerumq amicitia ex necessitate uł ingentia nascitur:
ut sit ꝑ quẽ quisq qͦd desidat c̃ sequat. Ille enĩ t̾iacit᷑ q̃¬
rit: qui nicħ egendo cc̃ eam appetit. Nam illa ex inopra
Nani qui ea in malo utunt᷑: ñ sibi amias inimici
existunt. Concordiam maloꝵ: c̃trariam eẽ bono¬

Expanded text:
amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore abaut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autrit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bono
Abbreviated transcription (Latin):
Illi enĩ exemplis suis uitã bonoꝵ corrũpunt: isti sua
docẽ. Ignorantia qͥipe p̾sulũ : uite ñ congruit subiectoꝵ. Ce¬
c̃ enĩ siceco dicatũ pree̾at: ambomfoueam cadt̃. Sacer¬
nes muti ñ uclentes lat̾re : ħ ẽ plebes cõmissas non ualenteᷤᷤ
resistendo mał ꝑ u̾bũ doctne defende.xxIuI. d̾ doctna¬

Expanded text:
Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectocus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacernes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas non valentes resistendo malis
Abbreviated transcription (Latin):
sius. etiam se ipsum quisq ab neget. S quid ẽ se ipsũ
ab negare. nͥ uoluntatibꝰ ꝓpriis reñciare : ut qͥ suꝑbus
erit. sit humilis: qui iracondꝰ. esse studeat inansuetꝰ: Nã
si ita quisq renũtiet om̃ibꝰ q̃ possidet. ut sius mał ũ re¬
cet abnegat. Unde & dñs. Qui uult inqͥt pꝰ me ueiie.¬
tunt: tanto ꝓcliurꝰ ad mundi amorẽ demio redu¬
cunt᷑. Nansi ꝓfessio non ꝑfecta : p̃sentis uite repetit desidia.
In quibꝰ ꝯsi nondũ monachꝰ alliget oꝑe: iam tñ alligat cogi¬
tacionis amore. Longe qͥppe adõ:÷ animꝰ. cui ħ ad huc uita
dulcis ẽ. Iste enĩ qͥd de suꝑnis appetat. qͥd de insimis fugiat.
nescit. Namsic̃ scͥptum ÷. qui apponit scientiam: apponit
dolorẽ. Quanto enĩ qͥsq potuerit suꝑ nascire q̃ appetat:
tanto de infimis acriꝰ quib inħet dolere deb&. Propt̃ ħ
enĩ : iacobꝰ apłs dic̃. Miseri estote. lugete. ⁊ plorate. Rusꝰ
Beati qui lugent: qm̃ ipsi consolabunt᷑. & rurs. He uob̃

Expanded text:
abneget. Sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat, sit humilis; qui iracundus, esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet omnibus quae possidet, ut suis non recet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venitunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus  ipsi consolabuntur . Et rursus: Vae vobis
Abbreviated transcription (Latin):
li. fallentis eos ꝑspẽm bomi: ut ctũ illos apastor ali officio rethit.
ri ne q̃ꝙͣ occupatioñ scłariũ curas appetunt: S occulto ordine
sibi suꝑmpositas gemunt: & qͣmius illas ꝑ mliorem intñcio¬
nẽ fugiant. tñ ꝑsubditã mͣltẽ portent. Quas quidẽ sũmo¬
ꝑe si liceat uitare festinant: s cimentes occultã dispensationẽ
dĩ. suscipiunt qͦd fugiunt: exercent qͥo uitare nosct̃. Intręnt
enĩ ad cor. & ibi consulunt quiduelit occulta uoluntasdi: seseq¬

Expanded text:
li, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, li, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, ncti nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentiont, tamen per subditam 322 mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseq
Abbreviated transcription (Latin):
minatiõe de trȩctant: ⁊ad sui scełis solatiũ usurpant. si uel
falso conpererint. qͦd ad infamiam bonoꝵ obiciant sic̃ ẽ illud
ex salomone. Bona inmalũ conu̾tit ĩpiꝰ. & electis imponit
malũ defendunt. & pat᷑cinio suo pͣuos ocͣ torreptionẽ bonoꝵ
suscipiunt: ne unde displicent emendent᷑: ad icientes in se
aliena delicta : ut ñ tm̃ de suis mał. s etiã ⁊ de alioꝵ facino¬
rib pumant᷑. quoꝵ pecc̃a difendunt. xxxiii. d p̃positiᷤᷤ.
IR ecclesiasticꝰ & crucifigi mundo ꝑ mortificõnẽ
ꝓprie carnis deb&: & dispensationẽ eccliastici
ordinis siex dĩ uoluntate ꝓuen̾it. nolens qͥda̾n
s humilis gubnandam suscipiat. Oultis intercipit satha¬
nas fraudibꝰ eos. qͥ uite ⁊ sensus utilitate p̃stantes. p̃esse &e
ꝓdesse aliis nolunt: ⁊dum eis regim̃ aĩarũ inponit᷑ remi¬
unt. c̃iulttꝰ arbitrantes otiosam uitam degere. quã lu¬
cris aĩarum insiste̾. Quod tam̃ decepti agunt ꝑ argum̃tũ diabo¬

Expanded text:
iminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXIII. De p etc. et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diabo
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm diligit: tanto ꝑniciosũ. qui eũ ꝑse ipso ãplectit᷑. Pler̃q
diligit inahũ hõ. qͦd odit in se: ut pote in infantib. Ama¬
naui ẽẽ nolumꝰ. Sic lapides. eqͦs. & cet̾a: q̃ licet diligimꝰ. hoc
ito ꝑ aduersa fraudulentꝰ patet amic. Nlam in ꝓsꝑi¬
tate incerta÷ amicicia: nec scit᷑. utrũ ꝑsona anfe¬
licitas diligat᷑. Sepe ꝑsimulationẽ anncicia coht̃.
ut qui non potinit aꝑte deciꝑe: decipiat fraudulent᷑. Ic̃ qͥsq
magis fit pietati iusticieq diuine contͣrtꝰ: qͣndo despicit amic̃
aliq̃ ad u̾sitate ꝑcussũ. Qua in re & sibi occafioriẽ m̾cedis tollit:

Expanded text:
rem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque rem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amanavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed1. Cito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm sibi tarchꝰ reconciliat: dm̃ sibi tardiꝰ placar. frust̃
ꝑrimisscruanda. Uñ. nequis malũ infecat: alte¬
rum. ut̃ boñ impendat. Primũ ut caueat lede
sequent᷑ ut discat p̃stare. Amicicia :÷ amimoꝵ societis. ħ
qͥppe aduobꝰ incipit. slamminꝰ ꝗͣ int̃ duos esse chlectio¬
ũ pot̃it. Antiqui dixerunt de societate duoꝵ. unã ẽẽ aĩã
gimꝰ: erat ilł cor uñ & aĩa una: ñ qr multa corpora unã
ꝑas dulciores facit: & adui̾sas communiõe tẽꝑat. leuioresq
reddit. Quia dum intribulatione amici c̃solatio iungit᷑:
nec frangit᷑ animꝰ. nec cate patitur. Cc̃ ue amicꝰ amat᷑:
plectit᷑. Oultũ interra dim̃sus est. qui carnalit̾ hoĩem mori¬
tum plus diligit quam oportet. Qui enũ in cẽꝑant̃ amic̃
amat: ꝓse magis illũ ñ ꝑdeo amat. Quantũ gͦ boñ: qͥ ꝑdõ¬

Expanded text:
rem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra rem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra servanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animgimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus
Abbreviated transcription (Latin):
Latent sepe uenena circumlita melle u̾b oꝵ: & tamdiu
bilit̾ autẽ deplorandi st̃. qui odio infrẽm tabesct̃:
nꝯcont᷑ alios ꝑmciosũ aĩe dolũ seruant.. Aregno
enĩ dĩ se separant. qui semet ipsos acaritate dissociant.
adse uenientes benigna caritate ãplectit᷑. ita ꝯsinguli
nr̃m qͦsc̃q in imicos sustinemꝰ. reuertintes mat̾na inii¬
tacione amplecti statĩ debemꝰ. Cito ÷ ignoscendũ cuiꝗͣ:
dumueniã postulat. Non enĩ posse pecc̃a dimiti ei: qͥ i
se peccanti debitta nondimittit. Formã enĩ nob in dulgẽ¬
tie deus exmerito c̃ditionis nr̃e inposuit. dumita orare¬
ri a se indulg̾i ostendit: qnͣtũ alt̾ utro unꝰ quisq inse
offenso indulga. Quidam de suis fidentes meritis. pigre
inse delinquentib ueniam p̃stant: s nichil ꝓfic̃ ẽẽ illi¬
batum a culpa. qui non ẽ paratꝰ adueniam: dũ potrꝰ ħ
culpa sit magna. qͣndo tardiꝰ relaxant᷑ frat̃na delicta. Qui

Expanded text:
Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu biliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, t contra alios perniciosum odium animi servant. A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orareri a se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad huc aliqͥd fr̃enũ sapiunt. dum possint ⁊ in occultis agere
unde iustisicent᷑. Hi enĩ meliores sunt ypocͥtis: eo qd mali
⁊bonos se palim ostendunt. Y pochritã iustꝰ arguere ꝑhi¬
betur : ne detĩoe castigatꝰ eristat: dicente salomone. Nol
tes. sicut debonoꝵ lapsib gratulant᷑: ita de eoꝵ recte factis.
dia mors inf̾iit morbẽ trarũ. sic̃ ⁊ suꝑbꝰ m̃brũ: draboli: de

Expanded text:
qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi meliores sunt hypocritis, eo quod mali bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Nolites, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, dia mors introivit in orbem terrarum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
la agc̃: ⁊bona ꝓfitent᷑. E ostentacionẽ qͥppe bom appa¬
rent ꝑactionẽ uͦ mali existunt. Om̃ia possunt a simplieitꝰ
uitia ꝑ petri: simulatio uͦ ⁊ypocrisis non coninitat᷑. isi
amale astutis ꝑ calliditatẽ ualentib uitia fub spetie uir¬
tutũ celare. ⁊ñ uerã scĩtatem obi&̃. Sc̃i non solum głam sup̃
modũ sucĩ om̃ino non appetunt: s ⁊̃ ħ ipsum tudi refugi¬
unt qd eẽ meruerunt. Hy poc̾te autẽ malicie sue occulta
tegentes ante oclos hominũ: quadam innocentie scĩtate.
se uestiunt. ut uenerant᷑. Qiub bene diuina uoce dr̃. Ue¬
uͦ plem estis auaricia ⁊ inquitate. Duplicit̃ damnant᷑ ypo¬
crite .: siue ꝓocculta iniquitate: siue ꝓ.iꝑta simulatione.
Ex illo enĩ condemnant᷑ q iniqui st̃. eristo. q ostñdunt qd
nonsunt. Non semꝑ latent ypocte: Nam ⁊si inpͥncipio sui
inxerint de regunt᷑. Oẽ enĩ sincerũ ꝑ manet: Namq̃simu¬
lata sinit: diut᷑na eẽ non possunt. Non eoꝵ desꝑanda ÷ silus.

Expanded text:
la agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. 4. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae sanctitate se vestiunt, ut venerentur. Quibus divina voce dicituvero pleni estis avaritia et iniquitate. Dupliciter damnantur hypocritae, sive pro occulta iniquitate, sive pro aperta simulatione. Ex illo enim condemnantur quia iniqui sunt, ex isto quia ostendunt quod non sunt. Non semper latent hypocritae, quia etsi in principio sui vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet, sed quae simulata sunt, diuturna esse non possunt. Non eorum desperanda est salus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidi uidendo uelut parietẽ. uirtutes disfimulant: uitiau
raudulentie genꝰ in modum pharetre subtilit᷑
insidiarum sagutas celat: ut falsã faciat sectirita¬
tem: decipiatq callide eũ. contͣ quẽ molit᷑ occulte.

Expanded text:
invidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia vinvidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia v1. Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte.
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla ÷ uirtꝰ: q̃ ñ habeat c̃trariũ inuidie malũ. Sola miseria
ciret inuidia : qr nemo muidet inisero: cui reuera ñ liuor
obieit᷑. s sola miscd̃ia adhibet᷑. Oultr ⁊ bonos imitari nolũt:
⁊de bonoꝵ ꝓfectibꝰ inuidie liuore tabescunt. Quofit. ut
nec illi corrigant᷑ amalo suo: s ꝑ in uidentiã det̾iorent᷑: & bo¬
nos a recto studio qͣntũ inipsis ẽ sipotuerint de pͥuare conaẽ¬
tur. Quando malos bomiꝑꝓcͬe uident. non scãdali ⁊ͣ nt̃: s quẽ
sint finẽ habittiri maxime cogitent. ħ om̃is inuidus alie¬
nis uirtutib p̃stat: qͦd beato iob satamp̃stitit. Nlã. dũemu¬
posse ꝓffne. in de exꝰ aucta st̃ m̾ita: atq inde cdaruert̃ ꝑba¬
biliora patientie dociũta. Ita requirunt inuidi aditũ
ntale fame ꝑ quẽ bonoꝵ uitã maculͤ nt: sic̃ q̃rebant
ostrum sodomite qͦ domũ loth noseitͣi in tͦirent. Illi uͦ cecitate
erroris parietes uidebant: ostiũ non inueniebant. Nlonalit̃

Expanded text:
Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizentur; sed quem sint finem habituri maxime cogitent. 7. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat, quod beato Job Satan praestitit . Nam dumposse prosterni, in eo aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
demones suorũ oꝑum dũos fac̾e: sic̃ ille ꝑ ostentationẽ chal¬
deos rerum suarum chĩos fecit. Optima ÷ illa discretio. att
qͥ ꝑfocta hurailitate fundatꝰ. millaiã elatiõe c̃tingit᷑. Nã ins¬
qͥ se intelligit adhuc amore laudis pulsari: factabona inoc¬
culto agat: ne forte quod egerit ꝑdat. Interdum in riscĩ
dum cupiunt funditꝰ suam mutabilititẽ arrige : aliqñ
tuinore tingunt᷑ elationis suȩ conscii de actione iusticie: s
ib huiꝰ fubreptionis inalo humilitatis cõpunctiõe ẜ̾gant᷑.
alta se c̃sicd̃ itiõe custodiunt: nedũ alios atrena in tñcione eri¬
gunt: ipsi interrene laudis appetitu diingant᷑. Quidã ꝑin
cautã uirtutũ iactanciã telaibunt᷑ adintia. ⁊ qͥtã dũ intiorũ¬

Expanded text:
emones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit . Optima est illa discretio, ut et qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purganturalta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia;
Abbreviated transcription (Latin):
iiꝰ sue infirmitatis conscui. ad humilitatẽ redeant. ⁊ humiles
pꝰ casum eristant. Non nulli falsa opimone arrogantie se ẽẽ
ꝑfectos existimant. dum nonsint: qui obortis cẽptacionibꝰ
tuerit arbntꝰ. Hoc enĩ humilitatis ẽ : q̃ deo hoĩem iungit. Ce¬
terũsiactantia ocłos quib ds̃ uideri pot̾at claudit. Sicut
soł radiꝰ dũ conspicit᷑ acies ocłi hebetat᷑: sic ⁊ qui in modate alti¬
ora se scruptat᷑. ab intñcione in obtundit᷑. Sic̃ aqͥla ex alto ad
escas collabit᷑: sic hõ de alto bone conu̾sationis ꝑ carnalẽ appe¬
titum adinferiora dimgit᷑. Xxiiii. & ypocͥsi.¬

Expanded text:
enus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus arbitretur. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos quibus Deus videri poterit dividit. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. De compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inse quisq landet᷑. sic̃ scͥptũ ẽ: indño laudabit᷑ aĩa mea.
Quibꝰ dã concessum ẽ quib dtantũdem bene ag̾e : ifructũ bo¬
ni oꝑis non habe: quod ipsi sibi aufert̃ ꝑstudiũ hum. me iac¬
tantie. Semꝑ suam aspiciant feditatẽ. qui uane gle fechtiteᷤ
dilig̃ t: ⁊ ꝑ chidisse boñ opris doleant: quod ꝓ huinana ostñ õẽ
fecert̃.. linator uane gle uiñ possit semꝑ laudari ag̾e. ñ qͥescit:¬
⁊ sub inde illiuires uimitatis p̃iis appetitꝰ auget. Bom oꝑis in¬
choatio. non deb& palim citꝰ ad honniũ cognitionẽ uentre: ne
dum boniichoatio humanis ocdis reserat᷑: a uirtute ꝑfectio¬
iis in anescat ceptio scĩtitis. Inte maturitatis eiũ tempꝰ mes¬
ses florentes. cito percunt: germinaq inutilta fiunt. Uirtu¬
tes sc̃oꝵ ꝑ ostentacionis appetitũ diũo demoñ inimndoꝵ si¬
biciunt᷑: sic̃ erechias rexꝰdiuitias suas chaldeis ꝓ iactancia pdi¬

Expanded text:
n in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea . 4. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, s
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ egestantes : ꝑ suad&e hr̃e plura unde sibiegenisq sꝰ¬
ficiant : quatinꝰ his blandim̃tis intñcionẽ bone deuotiõis
subuertat. atq int̾renis lucͥs deceptã m̃tẽ reducat. Mul¬
tis argum̃tis insichat᷑ diabolus eis qͥ ren̾̃ciant scło: ut eiꝰ
se it̃m amori substn̾ant. Cirauiꝰ autẽ illos inc̃cupiscentus
schferit: qͦs pꝰ reñtiationẽ. ad mundi amorẽ reduxerit.
maxime ꝑcenoderiam subicit sibi diabolꝰ monachũ: ut
quẽ ꝑscłi amorem retine non potuit: ab humilitatis
culmine subtrahat: & ꝑsuꝑbie tumorẽ sibi subditũ faci¬
at. Dei seruus semꝑ fallentis diaboli p̃uide deb& ĩsidi¬
as. & magis in bonis oꝑib cordis deb&e ad hibei cautelam:
ne ꝑ uanã głam ꝑdat semet ipst̃. acꝑ eat: cunctaq
bona amntat q̃ recte agendo obtinuerat.. xxiii. d

Expanded text:
filiorum, 310 persuadet habere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obtinuerat. CAPUT XXII
Abbreviated transcription (Latin):
pruis in actiua uita proficit: ad contemplatio¬
ne bene conscenai t. Mlerito enĩ in ista fiistol¬
litur: qui in illa utilis inuenitur: Quicũq
Adhuc temporalẽ głam. aut carnalẽ affectar
conoupiscentiam: a contẽplatione proibetur.
nt positus mactualis uite oꝑatione purget᷑
nista ciũ priꝰ ꝑ exercitiũ bom oꝑis cuncta¬

Expanded text:
prius in activa vita proficit, ad contemplatioprius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium bo
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ. cauendũ est propositionũ artificiosa sub¬
tilitas: que callidis obiectionib recia tendit: Ita
eñi uersutis assertionibus prarioꝵ dispiitatio in¬
nodatur: ut recta ẽẽ simulent. quȩ ꝑriersa ꝑ¬
suadent: Lectio: memorie auxilio egͤt: Quod
si fuerit naturalit tardior: fiequenti tñ medi¬
tatione acuitur: ac legendi assiduitate colligit᷑
Uepe prolpxa lectio: longituduns causa memo¬
legentis obliterat: Quod si breuis est. sũmotoq li¬
bro sententia retractetur in animo: tunc sine lalo¬
ro legitur.: & ea quę lecta sunt recolendo menioni
nuimne excidunt. Acceptabilior est sensibꝰ lecho
tacita: qua aꝑta: Ampli eñi intellectus instruc¬
itur quando uox legentis quiesent: & sub filentio
luagua monetur. Ham clare legendo corpuis
lassatur: & uocis acũmen obtunditur.
danis rebis bene utitur: contẽplatiua uero. mun¬
Ao renuntians. soli dõ uiuere delectatur. Qui

Expanded text:
fidelium cavenda est propositionum artificiosa subfidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memolegentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. danis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. 301 3. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Alelius est em̃ conferre: qũa legere: Collatio docibi¬
litatẽ fac̃. Nam ꝓpositis int̾rogationibꝰ. cunctatio
rerũ exeluditur: & sepe obie. tionibus lateus ue¬
ritas approbatur: Quod eĩ obscurũ est aut dubiũ:
conferendo cito prospicitur: Multũ prosunt incolla
tione sigure: Res eni quȩ minꝰ ꝑse aduercuntur: ꝑ
cõparationẽ rerũ facile capiuntur: Nam sepe sub spe
culta legis misteria: Dicut instruere solet collatio:¬
ita contentio destruit: Hȩc eñi relicto sensu ue¬
ritatis. lites generat: & pugnando uerbis etiã in¬
dm̃ blasphemias profert. Inde hereses & scismata.
quibꝰ subuercitur fides: ueritas corrũpitur: scindit᷑
caritas: Contentios oꝵ studiũ ñ pro ueritate s pro
appetitu landis certat. tantaq est in his ꝑ uer¬
sitas. ut ueritati cẽdere nesoiant: ipsãq rectam
doctrinã euacuare contendant: In disputatione

Expanded text:
Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibiMelius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut tione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specculta legis mysteria. ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et contumeliosorum studio non pro veritate, sed pro appetitu laudis certatur – tanta namque est in hiis perversitas, ut veritati cedere nesciant – ipsam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta laqueos dulces asꝑgit: Nichil alius agitꝰ
amor mundane scientiȩ: nisi extollere laudibus
hominẽ. Nam quantũ maiora fuerint literature
studia: tanto animꝰ arrogantię fastu inflatur. ma¬
ioriq intumescit iactantia: Unde & bene psalmus
ait:. Quia non cognomi litteratiirã: intrabo in
potentias dñi: Dimplicioribus literis: non est
ꝓponendus fuous gnamatioe arcis Meliores sunt
eiũ cominiies literȩ. E simpliciores: & ad solam
humilitatẽ legentium ꝑtinentes: Ille uͦ nequio¬
res: quia uigerunt hominibus ꝑnitiosã mentis
elationẽ: Ueliores ẽẽ gramaticos: qu̾a here ticos:
Heretici enĩ haustũ leciferi suci: hominibus
ꝑsuadendo ꝓpinant: gramaticoꝵ autẽ doctrina
pot etiã profioere ad uitam. dum fuerit in me¬
liores usus assũpta. .xiiii. d̾ collatione.
Uo sit utilis ad instruendũ lectio: adhi
bita autẽ collatione maiorẽ intelligentiã prebet:

Expanded text:
ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta. CAPUT XIV. De collatione. 1. Cum sit utilis ad instruendum bita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet.