comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lapidis istius glauti uelut oculinitet pupula. sagda. a
chaldeis ad nos usq fluxit. haut facilis repertuni ut perhibent
ipsã se capsendam: daret namq animata spiritu efficatia quadã¬
itantes naues eprofundo petit. & carnis ita tenaciter
ad corporatur. ut nisi abrasa parteligni. aegre separetur
ea sagda apud chaldeos ꝓpt̃ effectus quos ex illa stiunt. habet᷑
loco principe. ceteris ꝓpt̃ gratiam magis plac&. iocundissime
uirens. Myrrhites parthis familiaris est. hunc siuisu aesti¬
mes . myrrȩ colore est. & non hab& quod adficiat aspectum.
sipaenitus explores. & ad tritu incites adtalorẽ. spirat nardi
suauitate. Inperside lapidum tanta copia est. actanta di¬
uersitas ut longũ pane sit ipsisuotabulis immorari:
Myrthridat sole percussa coloribus mitat uariis
Tegolithus nucleo oliuae similis. spernitur cũ uidetur. sed reme¬
dus bonus. uincit aliorũ pulchritudint̃ solutus quippe & haus¬

Expanded text:
lapidis istius glauci uelut oculi pupula internitet. Sagda a lapidis istius glauci uelut oculi pupula internitet. Sagda a Chaldaeis ad nos usque fluxit, haud facilis repertu, ni ut perhibent ipsa se capessendam daret; namque ingenita spiritus efficacia supermeantes naues e profundo petit et carinis ita tenaciter adcorporatur, ut nisi abrasa parte ligni aegre separetur. Ea sagda apud Chaldaeos propter effectus, quos ex ea sciunt, habetur loco principe, ceteris propter gratiam magis complacet iucundissime uirens. Myrrhites Parthis familiaris est. Hunc si uisu aestimes, myrrhae colore est et non habet quod adficiat; si penitus explores et attritu incites ad calorem, spirat nardi suauitatem. In Perside lapidum tanta copia est tantaque diuersitas, ut longum paene sit ipsis uocabulis inmorari. Mithridax sole percussa coloribus micat uariis. Tecolithos nucleo oliuae similis spernitur cum uidetur, sed remediis bonus uincit aliorum pulchritudinem; solutus quippe et haus
Abbreviated transcription (Latin):
fonte incoedito. qui elegos nominatur. nec ab ex ordio statĩ
totus est. primũ pigre fluit nec cũ nomine. At cum fines
medorũ inuectus: tigris statim dicitur. Ita enĩ nominant mli¬
medi sagittam. influit in areti sam laeum omã pondera susti¬
nentem: Cius pisces numquã se alueo tigri dimiscent. situt nec
amnicipisces instagnũ transeunt arȩtisse. Perquẽ lissimilis
colore & uolucri meat cursu moxtauro resistente inpro¬
fundũ specũ mergitur quẽ subter labens in altero eĩ latere
apud zomadam emitat. uluas et purgamenta plurima secum
trahens. de inde identidem ab sconditur. rursusq: redditur
adiabenos arabasq: praeterfluit. mesopotamiã amplectitur.
amnem nobilissimũ hyda spen accipit. eufraten defert insinuĩ
persicum quae eumq eu fratem bibunt gentes diuerso nitent
lapide. ⁊ milanthis in ipso eufrate aluto legitur gemma ad
imaginẽ marmoris proconnensis nisi quod in medio. umbilico

Expanded text:
fonte in loco edito qui Elegos nominatur. Nec ab exordio statim fonte in loco edito qui Elegos nominatur. Nec ab exordio statim totus est. Primo pigre fluit non suo nomine; at cum fines Medorum inuectus est, Tigris statim dicitur: ita enim nominant Medi sagittam. Influit in Aretisam lacum omnia pondera sustinentem; cuius pisces numquam se alueo Tigridis miscent, sicut nec amnici pisces in stagnum transeunt Aretisae, per quam dissimilis colore et uolucri meat cursu. Mox Tauro resistente in profundum specum mergitur, quem subterlabens in altero eius latere apud Zomada emicat, uluas et purgamenta plurima secum trahens. Deinde identidem absconditur rursusque redditur; Adiabenos Arabasque praeterfluit; Mesopotamiam amplectitur. Amnem nobilissimum Choaspen accipit, Euphraten defert in sinum Persicum. Quaecumque Euphraten bibunt gentes, diuerso nitent lapide. Zmilanthis in ipso alueo legitur, gemma ad imaginem marmoris Proconnensis, nisi quod in medio umbilico
Abbreviated transcription (Latin):
u fraten maior fundit armenia. ortus supra zizamam
subra dicibus montis quem cato penactolae nominant
scrthis proximo. hic receptis inse aliquid amnib con¬
ualescit & stipatus conuenis aquis. luctatur tum tauri montis
obiectu. quẽ apud elegeam scindit resistat lic& duo decim
miliũ passuũ latitudine longisq: ex cursib: dextera commagenẽ
arabiam laeua relinquit de inde praelabens plurimas gentes
babyloniam quondã chaldeorum caput diuidit mesopotamiã
ribus. quib nilus ex it sole in parte cantri uitesima constituto
tenuatur cũ iam leone decurso ad extima uirginis facit transitũ
quod gno monicusdem parallelis actidere contendunt. quas
parts teli et terrarũ positione. aqualitas normalis efficit lineae
Vnde apparet ista duo flumina ad modulũ eiusdem perpendi¬
culi constituta. lic& ediuersis manent plagis eas dem intrem̃ti
causas habere. Detigride quoq: dicere hoc loco par est. In ar¬
meniae regione caput tollit mire quã lucidum conspicuo

Expanded text:
uphraten fundit Armenia maior, ortu supra Zimam sub radicibus montis, quem Catoten accolae nominant, Scythis proximo. Hic receptis in se aliquot amnibus conualescit et stipatus conuenis aquis luctatur cum montis Tauri obiectu, quem apud Elegeam scindit, resistat licet duodecim milium passuum latitudine; longisque excursibus dextera Commagenem, Arabiam laeua relinquit; deinde praelabens plurimas gentes Babyloniam quondam Chaldaeorum caput diuidit. Mesopotamiam oribus quibus Nilus exit, sole scilicet in parte cancri uigesima constituto; tenuatur cum iam leone decurso ad extima uirginis curricula facit transitum. Quod gnomonici similibus parallelis accidere contendunt, quos pares in terrarum positione aequalitas normalis facit lineae. Vnde apparet ista duo flumina ad modulum eiusdem perpendiculi constituta, licet e diuersis manent plagis, easdem incrementi causas habere. De Tigri quoque dicere hoc loco par est. In Armeniae regione caput tollit mire quam lucidum, conspicuo
Abbreviated transcription (Latin):
mpia parsmundi partiest infesta piorum
Nec tolerare potest dissimiles animos
Ridens nolentes opibus praesentibus uti
Sperantes que sibi credita posse dari
Sed spernenda hȩc sunt populis obprobriascĩs
Quae stulte iaciunt corda aliena dõ
Nam spes nostra ex hoc ui su sit certior omni
Quod spondens quicquid credimus est dĩ est

Expanded text:
mpia pars mundi parti est infesta piorum, Nec tolerare potest dissimiles animos: Ridens nolentes opibus praesentibus uti, Sperantesque sibi credita posse dari. Sed spernenda haec sunt populis opprobria sanctis, Quae stulte jaciunt corda aliena Deo. Nam spes nostra ex hoc visu fit certior omni, Quod spondens quidquid credimus, hoc Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
uemors probatur . &ipsa perpetua: : Itaque dupliciter rea estanis
bonum non faciat. undespĩtaliter uiuat. &appetat similitudinem boni.
subqua maleuiuat & lateat: Superbus uult se credi constantem prodigus.

Expanded text:
quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter rea est anima, si et quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter rea est anima, si et bonum non faciat unde spiritualiter vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquanto diutius forte uicturum : sed planedico Aueris uirtutibus
tantum simi litudines distare uirtutum . quantum distat aueritate
non sit. nihil est aliud nisi mendacium. &ideo non est uirtus dicenda
seduitium. &uera uirtus est ueritas. cui quia manter ad hȩserit. apec¬
cati morteresuscitatus. moriultra non poterit : Nisi cum ab eade pra
ioluntate recesserit: sicut econtrario uirtutis simulatio. qua
utdixi mendacium ueritati contrarium. animam separat adõ. uit᷑a sua
non interituram. sed supplicio quod est illius mors. poenaliter sinefine uic¬
am. Scripturadicente osquodmentitur. occidit animam: ac
sicut uirtus animam sibi ueraciter inhȩrentem. si fuerit uera iustificat. Ita
simulata condemnat: &quid iustificatio animȩ. nisieius est uita perpetuxe
beata. ac beate perpetua sicut condemnatio animae poena eius est sentiend&:

Expanded text:
aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus tantum similitudines distare virtutum, quantum distat a veritate non sit, nihil est aliud quam mendacium; et ideo non est virtus dicenda, sed vitium. Et vera virtus est veritas, cui qui amanter adhaeserit, a peccati morte resuscitatus, mori ultra non poterit; nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit. Sicut econtrario virtutis simulatio, quae est, ut dixi, mendacium veritati contrarium, animam separat a Deo vita sua, non interituram, sed in supplicio, quae est illius mors, poenaliter sine fine victuram: Scriptura dicente: Os quod mentitur occidit animam . Ac per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat; ita simulata condemnat. Et quid justificatio animae, nisi ejus est vita perpetue beata ac beate perpetua? Sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda,
Abbreviated transcription (Latin):
euita contemplatiua & quantionabea differat actualis uelqualiter¬
possitis ipsius contemplatiuae uirtutis fieridõ adiuuante participes
rimum uolumen absolur Deactuali quoq uita ubiquaees set re¬
ligiosae increpitionis utilitas acpatientiae uirtus ostensa est : &
qualiter tractandae essent ecclesiae facultates uel demodo spĩtalis absti¬
nentiȩ qua edicenda uisa sunt dõdonante in libro secundo disserui
Nunc superest ut disputationem deuitus atq uirtutibus. non ingenio fre¬
tus cuius mihi conscius nonsum. sed orantib: uobis adiuuandus incipiam.
QUXTUM AUERIS UIRTUTIB. VIRTUTṼSIMILITUDINES DISTENT
uȩsistis quantum aueris uirtutibus uirtutum similitudines distent:
Nondico quantum a medicamento uenenum : quia medicamentũ
ita corpus aliquoties sanat. ut id defendere a mortis necessitate non ua¬
leat &uenenum non auferri facituitam corpori. quasi auferenda non
esset. nisi fuis set acceptum : Sed accelerat corporis mortem quoderatꝰ

Expanded text:
ita contemplativa, et quantum ab ea differat actualis, vel qualiterpossitis ipsius contemplativae virtutis fieri, adjuvante Deo, participes, in primo volumine absolvi. De actuali quoque vita, ubi quae esset religiosae increpationis utilitas ac patientiae virtus ostensum est, et qualiter tractandae essent ecclesiae facultates, vel de modo spiritualis abstinentiae, quae dicenda visa sunt, Deo donante, in secundo libro disserui. Nunc superest ut disputationem de vitiis atque virtutibus, non ingenio fretus, cujus mihi conscius non sum, sed orantibus vobis adjuvandus incipiam.Quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. 1. Quaesistis quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab omnibus omnino uitiis discedamus. ut prosit nobis quodacibis delec¬
tabilibus abstinemus : quia tunc nobis proderit. quod corpora nostra aut
certe corporum incentiua rigore districtioris abstinentiae castigamus.
si carnalibus desideriis ab soluti scĩs uirtutibus floreamus: Sediam finem
liber accipiat. ut deuir tutibus acuitus. undehĩc pauca tetigimus. latius
acplenius intertio uolumine donante dnõ disputemus.Suo dacia¬

Expanded text:
atque ab omnibus omnino vitiis discedamus, ut prosit nobis quod a cibis delecatque ab omnibus omnino vitiis discedamus, ut prosit nobis quod a cibis delectabilibus abstinemus. Quia tunc nobis proderit, quod corpora nostra, vel certe corporum incentiva rigore districtioris abstinentiae castigamus; si carnalibus desideriis absoluti, sanctis virtutibus floreamus. Sed jam finem liber accipiat, ut de virtutibus ac vitiis, unde hic pauca tetigimus, latius ac plenius in tertio volumine, donante Deo, disputemus.
Abbreviated transcription (Latin):
alii heretici possunt . ut pote quiomnes carnes. non pro abstinentia sed pro inmun¬
ditia detestantes corporasua panis &iquȩ perceptione conficiunt. Non pro
magno ducamus quando abhis quaeilli quoq reiciunt abstinemus. Sed quod
abstinentiam nostram fides commendat. caritaq consummat. Quas uirtutes
illi non habentes. occidere sepossunt. Aedificari autem aut perficitaliter
abstinendo non possunt: Ipsis uero catholicis
xp̃ianis. quisiue non
ualendo abstinere. siue nolendo. omnia usuinostro
nostro concessa cum
gratiarum actione percipiunt : Nonnos prop̃t
abstinentiam prȩfera¬
mus neforteplus humilitatis aliarum que uirtutum habeant illi. unde
ure nobis abstinentib: prȩferantur : Quocirca si uolumus nobis a¬
tiam nostram ieiuniaque proficere. a superbia inprimis quaeaut expellit
omnes uirtutes autminuit. &aiactantia cunctis in imica uirtutibus.

Expanded text:
quilibet alii haeretici possunt, ut pote qui omnes carnes non pro abstinentia, sed pro immunquilibet alii haeretici possunt, ut pote qui omnes carnes non pro abstinentia, sed pro immunditia detestantes, corpora sua panis et aquae perceptione conficiunt: non pro magno ducamus quando ab his quae illi quoque rejiciunt, abstinemus; sed quando abstinentiam nostram fides commendat, caritasque consummat, quas virtutes illi non habentes occidere se possunt, aedificari autem aut perfici taliter abstinendo non possunt. Ipsis vero catholicis Christianis, qui sive non valendo abstinere, sive nolendo, omnia usui nostro concessa, cum gratiarum actione percipiunt, non nos propter abstinentiam praeferamus: ne forte plus humilitatis aliarumque virtutum habeant illi, unde jure nobis abstinentibus praeferantur. Quocirca si volumus nobis abstinentiam nostram jejuniaque nostra proficere, a superbia imprimis, quae aut expellit omnes virtutes, aut minuit, et jactantia cunctis inimica virtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
QUA UTILESIT IEIUNIO UEL ABSTINENTIAE. AD UENI¬
ENTIUM CARITATẼ PLERUMQUE PRAEFERRI
erum tamen sicabstinere ueli eiunare debemus. ut non nos ieiunandi uelab¬
Ustinendi necessitati subdamus. neim non deuoti. sed inuiti remuoluntariam
faciamus Sienim quos libet aduenientes ieiunio intermisso reficio: Non soluo
ieiunium. sedimpleo caritatis officium. Ceterum si propter abstinentiam spĩta¬
les fratres quos noui mea remissione delectari contristo. abstinentia mea non
st uirtus dicenda seduitium . qm̃ quidem ipsa abstinentiae ac ieuiniorum con¬
tinuatio nisi fuerit quandores exigitur p̃termissa & me inflat. & fratrem
meum cuicaritas iubet seruire. contristat. uel certemihi nihil inesse caritatis
fraternȩ demonstrat : cumsine abstinentia quemlibet hominem catholicum.¬
sola caritas perficiat. &omnes abstinentia aut perdat sine adiunctione cari¬
is. autpereat quia ergo abstinere autieiunare etiam manichei uelc

Expanded text:
Quam utile sit, jejunio vel abstinentiae, advenientium caritatem plerumque praeferre. 1. Verumtamen sic abstinere vel jejunare debemus, ut non nos jejunandi vel abstinendi necessitati subdamus: ne jam non devoti, sed inviti rem voluntariam faciamus. Si enim quoslibet advenientes, jejunio intermisso, reficio, non solvo jejunium, sed impleo caritatis officium. Caeterum si propter abstinentiam spirituales fratres, quos novi mea remissione delectari, contristo; abstinentia mea non est virtus dicenda, sed vitium: quoniam quidem ipsa abstinentiae ac jejuniorum continuatio, nisi fuerit quando res exigit praetermissa, et me inflat, et fratrem meum, cui caritas jubet servire, contristat; vel certe mihi nihil inesse caritatis fraternae demonstrat; cum sine abstinentia quemlibet hominem catholicum caritas sola perficiat; et omnes abstinentia aut perdat sine adjunctione caritatis, aut pereat. 2. Quia ergo abstinere aut jejunare etiam Manichaei vel
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ commertia abnuant: primum eorũ fluuium mertatores
ipsi transeunt: Incuiusripis nullo interpartes linguae commertio.
sed depositarũ rerum praetia oculis aestimantes. sua tradunt.¬

Expanded text:
gentium commercia abnuant. Primum eorum fluvium mercatores gentium commercia abnuant. Primum eorum fluvium mercatores ipsi transeunt, in cuius ripis nullo inter partes linguae commercio, sed depositarum rerum pretia oculis aestimantibus sua tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ua a scythico oceano & mari caspio inoceanũ eo euntursus
inflectitur. ab ex ordio huius cae pelagae. profunde niues
mox longa deserta. post anthro pofagiens as perrima de inspa¬
tio saeuissimis bestiis efferata. ferme dimidiam itineris partem
in penetrabilem red diderunt : quarũ difficultaitum terminũ facit
iugũ mari imminens. quod tabim barbari dicunt: postq ad huc
longiq solitudines. sic intractu eius orae quae spectat aestuum
orientem ultra in manos situs. primus hominũ seras accipimus:
quia quarũ aspergine. inundatis frondibus uellera arborum.
et miniculo depectunt liquoris. & lanuginis teneram subtilita¬
tem umore domant. ad obsequium: hoc illud est sericũ in usum
publicum damno seueritatis ad missum. & quo ostendere potius
corpora quã uestire. primo feminȩ. nunc &iam uiris luxuriae
persuasit libido: seres ipsi quidem mites. et interse quietissime :
alias uero liquorũ mortalium coetus refugiant. ad eo ut ceterarũ¬

Expanded text:
ua ab Scythico oceano et mari Caspio in oceanum eoum cursus inflectitur, ab exordio huiusce plagae profundae niues, mox longa deserta, post Anthropophagi gens est asperrima, dein feris spatia obsita ferme dimidiam itineris partem inpenetrabilem reddiderunt. Quarum difficultatum terminum facit iugum mari imminens, quod Tabin barbari dicunt: post quae adhuc longinquae solitudines. Sic in tractu eius orae, quae spectat aestiuum orientem, post inhumanos situs primos hominum Seras cognoscimus, qui aquarum aspergine inundatis frondibus uellera arborum adminiculo depectunt liquoris et lanuginis teneram subtilitatem umore domant ad obsequium. Hoc illud est sericum in usum publicum damno seueritatis admissum et quo ostendere potius corpora quam uestire primo feminis, nunc etiam uiris luxuriae persuasit libido. Seres ipsi quidem mites et inter se quietissimi, alias uero reliquorum mortalium coetus refugi
Abbreviated transcription (Latin):
Quipietatis op̃us credit in his uetitum
Nulla diesactus hominum non dimnat iniquos
O mnia conueniunt tempora iustitiae
Nec corrumpuntur uirtutibus otiascã
Tantum apeccatis libera cordi uacent

Expanded text:
Qui pietatis opus credit in his vetitum. Nulla dies actus hominum non damnat iniquos: Omnia conveniunt tempora justitiae. Nec corrumpuntur virtutibus otia sancta: Tantum a peccatis libera corda vacent
Abbreviated transcription (Latin):
Nternasa monas ex trogoditas gensa mantum est. quae salibus
domus extruunt. quos inmodũ cautium emontibus excitatus ad
usũ aedium caementitius. Nectunt struicibus tanti ibi huius
rei copia est ut tecta faciant esalinis. hi sunt amantes qui com¬
mertium cũ trogodytis habent. Carbunc uli geminae citra
amantis proprior est. Nasa monibus asbytae lasere uiuunt
hoc aluntur. hoc illis sedule est¬

Expanded text:
nter Nassamonas et Trogodytas gens Amantum est quae salibus domus extruunt: quos in modum cautium e montibus excitatos ad usum aedium caementiciis nectunt struicibus. Tanta ibi huiusce venae copia est, ut tecta faciant e salinis. Isti sunt Amantes, qui commercium cum Trogodytis habent carbunculi gemmae. Citra Amantas propiores Nassamonibus Asbytae lasere vivunt. Hoc aluntur, hoc illis edule est
Abbreviated transcription (Latin):
nium seruit : Ex qua quic quidest bonioperis uiuit. sub qua oboedi¬
tia crescit. perquam patientia uincit. propter quam carna
dimenta deuotio religiosa contemnit. si nequa nullus dõplacuit : Cũ
qua nec potuit aliquis peccare. nec poterit: haec est caritas uera germana
perfecta quam excellentiorem uiam nominat sc̃s apostolus & uere ipsa
est uia quaeducit perseambulantes ad patriam. quia sicut si neuia.
nullus peruenit quotendit. ita sine caritate quaedicta est uia non am¬
bulare possunt homines. sederrare

Expanded text:
nium servit. Ex qua quidquid est boni operis vivit, sub qua obedinium servit. Ex qua quidquid est boni operis vivit, sub qua obedientia crescit, per quam patientia vincit, propter quam carnalia blandimenta devotio religiosa contemnit, sine qua nullus Deo placuit, cum qua nec potuit aliquis peccare nec poterit. Haec est charitas vera, germana, perfecta, quam excellentiorem viam nominat sanctus Apostolus . Et vere ipsa est via quae ducit per se ambulantes ad patriam. Quia sicut sine via nullus pervenit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines sed errare.
Abbreviated transcription (Latin):
aritas est ut mihi uidetur recta uoluntas. ab omnibus terrenis ac
p̃sentib prorsus auersa iunctadõ inseparabiliter & unita igni
quodam scĩ sp̃s a quo est. & ad quem refertur incensa. In qui menti
omnis extranea corrumpinescia Nulli uitio mitabilitatis ob¬
noxia supra omnia quae carnaliter diliguntur ex celsa affectio¬
num omnium potentissima. Diuinae contem plationis auida. in omnibus
semper inuicta. summa actionum bonarum salus morum. finis caelesti¬
um p̃ceptorum. mors criminum. uita uirtutum. uirtus pugnantium.
palma uictorum. Anima scãrum mentium. causameritorum bonorum
prȩmium perfectorum. in peccatis suis mortuos suscitat. languentes
sanat. perditos instaurat. spẽ disperatis inspirat pacificas mentes in¬
habitat fructuosa in poenitentibus. laeta in proficientibus. gloriosa in
perseuerantibus. uictoriosa inmartyribus. o perosa in omnibus omnino
fidelibus. quam fides concipit. ad quamspes currit. cui profectus om¬

Expanded text:
 Est autem charitas recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter, et unita igni quodam sancti Spiritus a quo est, et ad quem refertur, incensa. Inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nullo vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma justorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum. In peccatis suis mortuos suscitat, languentes sanat, perditos instaurat, spem desperatis inspirat; pacificas mentes inhabitat, fructuosa in poenitentibus, laeta in proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus om
Abbreviated transcription (Latin):
mentum sui facta est motio.
eternus uere solus dr̃ omni creator
Uita in seuiuens perman& esse quod est
Hoc pater hoc uerbum patris hoc & sp̃salmus
Quorum natura est una eademque simul.
Non coeptum aut auetum non hic motabile quicquam
Quod subeat leges tempores autnumeri
Virtus praeceritis prior ulteriorque futuris
Nil recipit uarium nilhab& occiduum
Namrerum quas ut uoluit sapientia fecit
Multis uita quidem est praestita perpetua.
Sed quod cumque potest sese amplius aminus esse
Quodam fine ipsis qui fuerat moritur
Sic nihil aeternum quod comindtabile factum est
Etquod cuncta super semper idem est dr̃ est
DEPATIENTIA

Expanded text:
mentum sui facta mutatio. Aeternus vere est solus Deus omnicreator, Vita in se vivens permanet esse quod est. Hoc Pater, hoc Verbum Patris, hoc est Spiritus almus, Quorum natura est una, eademque simul. Non coeptum, aut auctum, non hic mutabile quidquam est, Quod subeat leges temporis, aut numeri. Virtus, praeteritis prior ulteriorque futuris, Nil recipit varium, nil habet occiduum. Nam rerum, quas ut voluit sapientia fecit, Multis vita quidem est praestita perpetua. Sed quodcumque potest sese amplius aut minus esse Quodam fine ipsi quod fuerat moritur. Sic nihil aeternum quod commutabile factum est. Et quod cuncta super, semper idem Deus est. IV. De patientia
Abbreviated transcription (Latin):
ecti corde de preceptis dĩ & constitutionibus nonqueruntur. ꝙ iustum
om̃a aequanimiter iccipi quȩ iñdicaturus uoluit tolerasse
Dum mõtabilium decurrunt temporarerum
Dumque suis mundus motibus at teritur
Rectorum est aduersapati & tolerasse modeste
Nec querela in quoquam uoce moueredm̃
Cuius iudicio nulli parcetur iniquo
Etperpes iustos gloria suscipi&
Omnis scĩ aedificii status. sicutdõ cooperante proficit. ita dõ custodiente
praesidet & non solum greges. sed etiam ipsos dignatur custo dire pas

Expanded text:
ecti corde de praeceptis Dei et constitutionibus non queruntur: quia justum est aequanimiter omnia accipi, quae judicaturus voluit tolerare. Dum mutabilium decurrunt tempora rerum, Dumque suis mundus motibus atteritur: Rectorum est adversa pati, et tolerare modeste Nec querula in quoquam voce movere Deum. Cujus judicio nulli parcetur iniquo, Et perpes justos gloria suscipietdomus Dei. Omnis sancti aedificii status, sicut Deo cooperante proficit, ita Deo custodiente praesidet, et non solum greges, sed etiam ipsos dignatur custodire pas
Abbreviated transcription (Latin):
ditia uelcerte quod est uerius. propter stomachi nausiantis teneritudinem.
delicatas illas communes acuiles carnes abicere : quopos sint alus. non solum
carnibus. sed etiam delicatiorib: ac p̃tiosioribus carnib: suas uoluptates ex¬
plere : cum sicut supra iam patuit : Non aliquarum carnium quae usui hũ¬
mano concessȩ sunt nobis naturae damnandae sint. quas ds̃ instituit sed car¬
nales concupiscentiae fugiendae . quas sensui carnis diabalus introduxit
utem quipartiores iuderi uolunt. & glorum sibi uelut deabstinentia distric¬
tiort conquirunt si cabomnibus animalib: iudicant temperandum. ut peregrinis po¬
cumsp̃italis abstinentia. non aliquorum ciborum usum sed desiderium suadeat
cõnpescendum & illimagis parsimoniae seruire censendisint : qui sibi non ali¬
quarum rerum perceptiones sed delectationes corporis interdicunt: Illi quoq
quinegata sibi uni perceptione. diuersorum poculorum potionib: inundantur:

Expanded text:
ditia, vel certe, quod est verius, pro stomachi nauseantis teneritudine delicias illas communes ac viles abjicere, quo possint aliis non solum carnibus, sed etiam delicatioribus ac pretiosioribus carnibus suas voluptates explere: cum, sicut jam supra patuit, non aliquarum carnium, quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas sensui carnis diabolus introduxit. Illi autem qui parciores videri volunt, et gloriam sibi velut de abstinentia districtiore conquirunt, sic ab omnibus animalibus judicant temperandum, ut peregrinis pocum spiritualis abstinentia non aliquorum ciborum usum, sed desiderium suadeat compescendum, et illi magis parcimoniae servire censendi sint, qui sibi non aliquarum rerum perceptiones, sed delectationes corporis interdicunt. 2. Illi quoque qui, negata sibi vini perceptione, diversorum poculorum potionibus inundantur
Abbreviated transcription (Latin):
abducunt. & quae amatores uoluptatum suarum tunc suaedam natio¬
nis experimento probabunt: quando iam quod est omni infelicitate mi¬
serius seemendare non poterunt : ab his inquam terrificis ac tristib
malis ascendamus ad illa sublimia quibus proficientium mentes inspem
promerendae beatitudinis adsurgunt : Abdicatisq: terrenis caelestia
concupis cunt: &qm̃ proficere cupientes a salubri timore incipiunt.
& ad caritatem proficiendo perueniunt: Nos quoq suffice iudicantes
quod deincipientium timore tractauimus. etiam decaritate quod
ipse cuius munus est donauerit. disputemus

Expanded text:
abducunt, et quae amatores voluptatum suarum tunc suae damnatioabducunt, et quae amatores voluptatum suarum tunc suae damnationis experimento probabunt, quando jam, quod est omni infelicitate miserius, se emendare non poterunt: ab his, inquam, terrificis ac tristibus malis ascendamus ad illa sublimia, quibus proficientium mentes in spem promerendae beatitudinis assurgunt abjuratisque terrenis, coelestia concupiscunt. Et quoniam proficere cupientes a salubri timore incipiunt, et ad caritatem proficiendo perveniunt, nos quoque sufficere judicantes quod de incipientium timore tractavimus, etiam de caritate, quod ipse, cujus munus est, donaverit, disputemus
Abbreviated transcription (Latin):
adducere. futura credere. sineulla perturbatione metuere : Cogitare qua¬
le malum sit ab illo gaudio diuinaec̃tẽplationis excludi. beatissima scõrũ
omnium societate priuari. fieri patriae caelestis extorrem. moriuitae bea¬
e morti uiuere sempiternae. in aeternum ignem cum diabolo &
eius expelli : lbisit mors secunda damnatis exilium. uita supplicium.
non sentire in illoigne quod in luminat sentire quod cruciat : Exundantis
incendii terribiles crepitus pati baratri fumantis amara caligine oculos
obcȩcari. profundo gehennȩ flutuantis in mergi. Edacissimis in aeternum
dilaniar uermibus. n ec finiri : haec & multa similia cogitareni hilest
aliud quam uitiis omnibus repudium dare. &omnia blandimenta carna¬
lia refrenare : s̃ ed nos iam siuidetur ab his terribilibus malis. quae fideliũ
mentes salubri terrore concutiunt. atq ab omnibus delectationib uitiosis

Expanded text:
adducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere, cogitare quaadducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere, cogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludi, beatissima sanctorum omnium societate privari, fieri patriae coelestis extorrem, mori vitae beatae, morti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum diabolo et angelis ejus expelli, ubi sit mors secunda damnatis exsilium, vita supplicium, non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat, exundatis incendii terribiles crepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos obcaecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec finiri: haec et multa similia cogitare, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, et omnia blandimenta carnalia refrenare. Sed nos jam, si videtur, ab his terribilibus malis, quae fidelium mentes salubri terrore concutiunt, atque ab omnibus vitiosis delectationibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui supplicio sempiternae mortis ad dicti. nonuiuend sensum habituri sut ̃ .¬
ddolendi : Quorum continuus gemitus. cruciatus aeternus. do
mus poenalis sensus torquet animas. nec extorquent. puniunt corpora
damnata nec finiunt : quos ideo sibi deputatos ignis in extinguibilis non
extinguet ut permanente sentiendi uita poena permaneat : &addo lendum
agis quam ad uuendum aeternis corporibus compeditos habeat.
flammis uiuacibus in mortalitas secundae mortis occidat : lam uermis
eorum non morietur. &ignis eorum non extinguetur ad totam referun¬
tur damna ti hominis poenam queminefficacis poenitentue ignis exii¬
nsumentis conscientiae uermis in mortaliter rodit: proinde or
qui ingehenna dicuntur occidi. Non id cum illis agitur. ut maximis con¬
sumpti dolorib: aliquando deficiant sed utin illis poenaliter uiuant
haec & his similia libenter audire. uellegere. iugiter ante oculos mentis

Expanded text:
qui supplicio sempiternae mortis addicti, non vivendi sensum habituri sunt, sequi supplicio sempiternae mortis addicti, non vivendi sensum habituri sunt, sed dolendi quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus torquent animas nec extorquent, puniunt corpora damnata nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguet, ut permanente sentiendi vita poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. Jam vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur, ad totam referuntur damnati hominis poenam, quem inefficacis poenitentiae ignis exnsumentis conscientiae vermis immortaliter rodit. Proinde omnes qui in gehenna dicuntur occidi, non id cum illis agitur, ut maximis consumpti doloribus, aliquando deficiant; sed ut in illis poenaliter vivant. 3. Haec et his similia libenter audire vel legere, jugiter ante oculos mentis
Abbreviated transcription (Latin):
bus utquȩratur atq in eum credatur. ostendit. & credentes in senea peccato
uincantur. in uicta protectione defendit: quidergo responsuri sunt. sieis
dñsdicat si potustis quare ñ restitistis desideriis peccitorũ siñ potiustis quare meũ c̃trapec¬
ata ñ quȩ sistis ugxiliũ aut uulnerati qare paenitendo ñ adhibuistis uulneri ur̃o remediũ:
Num quid non ad haec obmutescentes. & quid excusationis referant Non ha¬
bentes dicit : ligate eos manibus & pedibus. & mittite eos intenebras exterio¬
res ibieritflecus &stridordentium : ubi uermis eorum non morietur. &
ignis eorum non extinguetur: &quid est obmutescentes manib & pedibus¬
ligari. nisi in inferno ubidõonemo confitetur. actione priuari. sicut in
exteriores tenebras mittinihil aliuderit. nisi ad nõ qui est mentium lumen
ex pelli : flecus autem & stridor dentium a cerrimos eorum dolores extenduns

Expanded text:
bus ut quaerant, atque in eum ut credatur, ostendit; et credentes in se, ne a peccato bus ut quaerant, atque in eum ut credatur, ostendit; et credentes in se, ne a peccato vincantur, invicta protectione defendit. Quid ergo responsuri sunt, si eis Dominus dicat: Si potuistis, quare non restitistis desideriis peccatorum? Si non potuistis, quare meum contra peccata non quaesistis auxilium? Aut, vulnerati, quare poenitendo non adhibuistis vulneri vestro remedium? Nonne ad haec obmutescentes, et quid excusationis referant non habentes, dicet: Ligate eos manibus et pedibus, et mittite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium , ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur? ligare, nisi in aeternum ubi Deum confiteatur actione privari? Sic in exteriores tenebras mitti nihil aliud erit, nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lam cum adillud ultimum iudicium uenerimus. ab eo iudice iudu
quine falli occultatione criminum potest nec ad inpunitatẽ promerendã
muneris alicuius oblatione corrumpi : Cum coeperint omnium secreta
reuelari & non solum accus acuerba. sed etiam ipsȩ cogitationes ostendi. quic
faciemus subtanti iudicis maiestate ͤ quid excusationis obtendere poteri¬
mus qua nos defensionis arte purgabimus : quae nobis subuentura est poe
nitentia quam in hac carne contenssimus : quaenos defensura sunt opera
bona quae in hacuita non fecimus: ad quos apostulos. aut ad quos alios scõi
confugituri sumus quorum exempla simul ac uerba dispeximus : an for¬
te aliquos ibi fragilitas corporis excusabit: sed excusationi eorum reclama¬
bunt omnium exempla scõrum. qui fragilitate carnis incarneiuiuentes
od fecerunt utique facereposse docuerunt maxime quia nec ip

Expanded text:
jam cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi, jam cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi, qui nec falli occultatione criminum potest, nec ad impunitatem promerendam muneris alicujus oblatione corrumpi: cum coeperint omnium secreta revelari, et non solum actus ac verba, sed etiam ipsae cogitationes ostendi: quid faciemus sub tanti judicis majestate? Quid excusationis obtendere poterimus? Qua nos defenitentia quam in hac carne contempsimus? quae nos defensura sunt opera bona, quae in hac vita non fecimus? Ad quos apostolos, aut ad quos alios sanctos confugituri sumus, quorum exempla simul ac verba despeximus? an forte aliquid ibi fragilitas corporis excusabit? Sed excusatione eorum reclamabunt omnium exempla sanctorum, qui fragilitatem carnis in carne viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia nec ips
Abbreviated transcription (Latin):
minationem in nos nostrae uoluptatis permittimus : Ceterum sieo tempore quo
quis peccare deliberat. sanamente consideret quae poena expectet insuis faci¬
noribus ac flagitiis dep̃hensos. quod supplicium conuictor excruciet qui
tremor membra quatiat pallor ora perfundat : quantum deniq: humiliet
& ex ecrabiles omnib: reddat etiamipsum sordidae opinionis obprobriũ
nescio anpossit quibus libet uitiis ac cõmodare consensum : Quidenim ma¬
li operis fieri potest unde nec erubescant etiam illi quos ipsa sua flagitia
delectant᷑: hincest quod hi quibonasua uane ac deformiter lactant.
dedecora quib: remordentur & humiliantur occultant : Quidquid in pec¬
em etiam sine humano iudicio. conscientiae iudicantis torme
seuiunt & male sibi consciam mentem. ipsȩ etiam cogitationes secrti re¬
atus cruciatoria recordatione conficiunt:
XII. DEFUTUROIUDICIO UEL AETER NITATE SVDBLICII
ACDE QUALITATE GEHENN AE

Expanded text:
minationem in nos nostrae voluptati permittimus. Caeterum, si eo tempore quo quis peccare deliberat, sana mente consideret, quae poena exspectet in suis facinoribus ac flagitiis deprehensos, quod supplicium convictos excruciet, qui tremor membra quatiat, pallor ora perfundat, quantum denique humiliet et exsecrabiles omnibus reddat; etiam ipsum sordidae opinionis opprobrium nescio an possit quibuslibet vitiis accommodare consensum. Quid enim mali operis fieri potest unde nec erubescant etiam illi, quos ipsa flagitia sua delectant? Hinc est quod hi qui bona sua vane ac deformiter jactant, dedecora quibus remordentur et humiliantur occultant. Quid quod in peccantem etiam sine humano judicio conscientiae judicantis tormenta desaeviunt, et male sibi consciam mentem ipsae etiam cogitationes secreti reatus, cruciatoria recordatione conficiunt. CAPUT XII. De futuro judicio, vel aeternitate supplicii, ac de qualitate gehennae. 1. Age
Abbreviated transcription (Latin):
ris elatisibi nihildeesse perfectionis existimant: salutationibus occurrentium
gaudent suis adulatoribus fauent uoluntatibus parent . omnibus turpibus pla¬
cent. gestiunt docere quodnesciunt. credide se sublimia uolunt. Delectabilia.
grauib: anteponunt: Execrantur uerbo quod animo concupiscunt appellatio¬
nes uirtutum uitussuis apponunt seipsos fallunt. fauentes sibi decipiunt. in pri¬
missione honesta ueloces in exhibitione mendaces. abono mutabiles. mali tena¬
ces in uerbo graues in animoturpes ubiq fallaces. laeti ad prospera fragiles

Expanded text:
ris elati, nihil sibi deesse perfectionis existimant. Salutationibus occurrentium gaudent, suis adulatoribus favent, voluntatibus parent, omnibus turpibus placent. Gestiunt docere quod nesciunt, credi de se sublimia volunt, delectabilia gravibus anteponunt, exsecrantur verbo quod animo concupiscunt. Appellationes virtutum vitiis suis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in promissione honesta veloces, in exhibitione mendaces, a bono mutabiles, mali tenaces, in verbo graves, in animo turpes, ubique fallaces, laeti ad prospera, fragiles
Abbreviated transcription (Latin):
Ad patriam uitae de noctis ual leuocati
Uirtutum gradibus sexidite lucis lter
Arduus atque irtus fert ad caelestia callis
Deue ad mortem ducit &amplauia
Qua sallax tumidi incedit sapientia mundi
Cominentis que suis ludificata ruit
Etmala corporei sequitur dumgauda sensus
Ex ulat auero lumine caeca procul
Vec falsarum habitu uirtutum ornata uiuatur.
Perdit uerimens nescia quicquid agit
Uouerit ergodm̃ sapiens totisque medullis
Diligat inque ipso sequoque amator a met
Sicbonus &iustus sit uerax atque benignus
EXutus uilem mente relinquat humum
Vt scri templi quacumque in parte loceur
Mignum erit incaptus corpore quicquid erit

Expanded text:
Ad patriam vitae noctis de valle vocati, Virtutum gradibus scandite lucis iter. Arduus atque arctus fert ad coelestia callis: Devexa ad mortem ducit, et ampla via: Qua fallax tumidi incedit sapientia mundi Commentisque suis ludificata ruit, Et mala corporei sequitur dum gaudia sensus, Exsulat a vero lumine caeca procul: Nec falsarum habitu virtutum ornata juvatur. Perdit mens veri nescia, quiquid agit. Noverit ergo Deum sapiens, totisque medullis Diligat, inque ipso se quoque amator amet. Sit bonus et justus, sit verax, atque benignus, Exutus, vilem mente relinquat humum. Ut sacri templi quacumque in parte locetur, Magnum erit, in capitis corpore quiquid erit
Abbreviated transcription (Latin):
ut inscripturis sacris mysteriorum profunditates. quae obhocte¬
tur. neuiles cant. obhoc quieruntur. ut exerceant. obhoc aperiunt᷑: ut pascant
Quamius in sacris libris quos nosse labo res
Plurima sint lectorclausa &opaca tibi
Inuigila retamen studio nedesinescõ
Hercent animum dona morata tuum
Gratior est fructus quem spes productior aedit
Vltro obiectorum uilius est pretium
Oblectent adoperta etiam mysteria mentem
Quidedit ut quęras addet ut inuenias

Expanded text:
t in Scripturis sanctis mysteriorum Dei profunditates, quae ob hoc teguntur ne vilescant; ob hoc quaeruntur, ut exerceant; ob hoc aperiuntur, ut pascant. Quamvis in sacris libris, quos nosce laboras, Plurima sint, lector, clausa et opaca tibi, Invigilare tamen studio ne desine sancto. Exercent animum dona morata tuum. Gratior est fructus quem spes productior edit: Ultro objectorum vilius est pretium. Oblectant adoperta etiam mysteria mentem: Qui dedit ut quaeras, addet ut invenias
Abbreviated transcription (Latin):
Recta uolens animus sapiens &amator honesti
Quosdam odio dignos indicat esse suo.
Uectamen hos toto depellit foedere gnarus
Uaturam errantum deuidere auitus
Sic generi indulgens proprio ut peccata recidi
Optat & ut damn& crimina non homines¬
non laborat quietiores enim sunt boniquam mali & obsolutiora sunt uer¬
ba ueridicorum quam commenta fallacium¬
EBIU Fillaces semper curis torquentur amaris
Etmalamens numquam gaudia pacis hab&
Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit
Consummans totum tempus in arte mali
Atsimplex animus commenti& liber iniqui
Nil amat iniustum nilgerit inplacidum
Sectator ueri potiatur luce serena.
E st quoniam mendax noxque dolorque sibi

Expanded text:
Recta volens animus sapiens, et amator honesti, Quosdam odio dignos judicat esse suo. Nec tamen hos toto depellit foedere, gnarus Naturam errantum dividere a vitiis. Sic generi indulgens proprio, ut peccata recidi Optet, et ut damnet crimina, non hominesnon laborat. Quietiores enim sunt boni quam mali; et absolutiora sunt verba veridicorum quam commenta fallacium. Fallaces curis semper torquentur amaris, Et mala mens numquam gaudia pacis habet. Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit, Consumens totum tempus in arte mali. At simplex animus, commenti et liber iniqui, Nil amat injustum, nil gerit implacidum. Sectator veri potietur luce serena, Est quoniam mendax, noxque, dolorque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bus existant forsitan apparebit: uerum tamen hoc inprimis nosse
& tenere debemus quo distȩ uirtutes quattuor uel om̃r quae ex illis
existunt. donasintdĩ & quod nullus eas habet habuit aut habebit
nisicuids̃ qui est uirtutũ omniũ proprietas & origo contulerit : qũo quicũq quocũq
tẽpore inquacũq gente indm̃ credentes ex fideuixert illius dono tẽperantes ac prudeTes
iustił fortes fieriutiq potuert̃ : quiaũt nescientes dm̃ uel etiã blasphemantes sinefideuixert̃.
Nihil illarum uirtutum adõ accipere. uelbaberepotuisse credendi sunt:

Expanded text:
bus existant forsitan apparebit. Verumtamen hoc in primis nosse et tenere debemus, quod istae quatuor virtutes, vel omnes quae ex illis existunt, dona sint Dei; et quod nullus eas habet, habuit, aut habebit, nisi cui Deus, qui est omnium virtutum proprietas et origo, contulerit. Quoniam quicunque, quocunque tempore, in quacunque gente in Deum credentes ex fide vixerunt, illius dono temperantes ac prudentes, justi, ac fortes fieri utique potuerunt. Qui autem nescientes Deum, vel etiam blasphemantes, sine fide vixerunt, nihil earum virtutum a Deo accipere, vel habere potuisse credendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes eius inpulsus studio propriae uoluntatis ac cõmodant: qui sed
quorum sibi conscii non sunt. turpiter iactant: qui sȩabomnibus prȩdicari perne¬
fas affectant quis cõsuiros sui cõnparatione depretiant. Quiuitio aurȩ popula

Expanded text:
omnes ejus impulsus studio propriae voluntatis accommodant; qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant; qui se ab omnibus praedicari per nefas affectant; qui sanctos viros sui comparatione depretiant: qui vitio aurae popula
Abbreviated transcription (Latin):
uitae temporalis expensam : nolebat quippe in praesertilaboris sui fructum.
sed in futuro recipere : siergo ille quinibiliabebat noluit deeuangelio ubi labo¬
rabat . sed suis manibus uiuere negloriam sua emercedis amitteret : Quid nos qui¬
& propria nolumus amore possidendi non uiuerdi necessitate relinquere : &
accipere insuper uolumus nonundeuiuamus sed undecensum nostrum inqe¬
mentis damnabilibus augeamus

Expanded text:
vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamus
Abbreviated transcription (Latin):
etalibus dicereuid &ur apostolus qui insacrario operantur quaedesacra¬
rio sunt edunt. & qui altario deseruiunt cumaltari participantur: qui nisi
hoc de contemptoribus facultatum suarum uellet intellegi numquam secutus
adiungeret Ita & ds̃ ordinauit his qui euangelium ad nuntiant. de euangelio
uiuere. deeuangeliouiuunt. quinihilbabere proprium uolunt. quinec ha¬
bent. nec haberealiquid concupi scunt non suorum sed communium possessores
quid est aliud deeuangelio uiuere. nin laborantem in deubi laborat necessa¬
ria uitepercipere : A postolus tamen qui sic euangelium praedica uit ut nec
ingelio uiueret. sed necefsarta sibi suis manibus ministraret deseco¬
ter eloquitur ego auten nullohorum usussum & quare hoc dixerit secutus
a peruit diceis. expedit mihimorimagis quamut glori ammeam quis eua cu&
euacuari dicii gloriamsiam siabeis quibus praedicabat uoluisset accipere

Expanded text:
ere videtur Apostolus: Qui in sacrario operantur, quae de sacraere videtur Apostolus: Qui in sacrario operantur, quae de sacrario sunt, edunt: et qui altario deserviunt, cum altari participant. Qui nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam securus adjungeret: Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio vivunt, qui nihil proprium habere volunt: qui nec habent, nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere
Abbreviated transcription (Latin):
sentit & iniquus quod cum delectatione habuit sine dolore non perdit : Propte
hoc igitur eis quimilitant dõ fugiendaesunt ex toto cordediuitrae quas qui habei
uolunt sine labore nonquaerunt. sinedifficulta te non inueniunt. sinecura non
seriant sine anxia delectatione non posiideit: sinedolore non perdunit
A postolus autem x p̃imilitibur dicit uolo uosiine sollicitudine eẽ : & radix omni¬
um malorum est auaritia: quam quidam app&entes errauerunt a fide &m
seruerunt sedo loribus multis x siccensus iste terrenus eis a quibus uitiose
diligitur . non est uoluptatum materta sed dolorum: Qua propter ex pedit
facultates ecclesiae posñderi. ut indeuiuant qui non saeculo cuius gaudia fu¬
ca repudiant. sed dõ deseruiant . cuius in effabilia bona desideran
XU. QUALITIR INTELLECATUR QUODDICIT APOSTOLUS. QUI INSACRARIO
OPERANTUR. QUAE DESACRARIOSUNTEDUNT. ETCETIRA

Expanded text:
sentit; et iniquus quod cum delectatione habet, sine dolore non perdit. Propter sentit; et iniquus quod cum delectatione habet, sine dolore non perdit. Propter hoc igitur eis qui militant Deo fugiendae sunt ex toto corde divitiae, quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore non perdunt. Apostolus autem Christi militibus dicit: Volo vos sine sollicitudine esse ; et, Radix omnium malorum est avaritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates ecclesiae possideri, ut inde vivant qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo serviunt, cujus ineffabilia bona desiderant. CAPUT XIV. Qualiter intelligatur quod dicit Apostolus, Qui in sacrario operantur, quae de sacrario sun