comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exsola elatione ꝑuenerunt. quos contra
dñs ꝑproph&am queritur dicens: Ipsi reg
terunt : & ego ignoraui : Exse namque
& non ex arbitrio sũmirectoris regnant :
quinullis fulti uirtutibus  nequaquam
diuinitus uocati sed sua cupidine
accensi culmen regiminis rapiunt plus quã
ad sequntur : quos tamen internus iudex
ꝓuehit & nescit : quia quos ꝑmittendo tole¬
rat pro fecto ꝑiudicium reprobationis igno¬
rat : pastorũ ergo inperitia uoce ueritatis
increpatur. cũ ꝑproph&am dicitur ipsi
pastores ignorauerunt intellegentiam :¬
& tenentes legem nescierunt me: nesciri
ergo se ab eis queritur ueritas. & nescire
se principatũ nescientium ꝓtestatur. quia
ꝓfecto hi qui ea quȩ sunt dñinesciunt
adño nesciuntur. paulo attestante
qui ait: Si quis aũtignorat ignorabitur :
quȩ nimirum pastorũ sepe imperitia me¬
ritis congruit subiectorũ. qui quã uis lu¬
men scientiȩ sua culpa exigente non ha¬

Expanded text:
ex sola elatione pervenerunt. Quos contra ex sola elatione pervenerunt. Quos contra Dominus per prophetam queritur, dicens: Ipsi regnterunt, et ego ignoravi Oseae VIII. Ex se namque et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui, nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur, quos tamen internus judex provehit, et nescit quia quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Pastorum ergo imperitia voce Veritatis increpatur, cum per prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam, tenentes legem nescierunt me . Nesciri ergo se ab eis queritur Veritas, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt a Domino nesciuntur, Paulo attestante, qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Quae nimium pastorum saepe imperitia meritis congruit subjectorum, qui quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non ha
Abbreviated transcription (Latin):
discere : dum deb& pastor constitutur
docere : & periculosũ est eũ magisterui
pondus subire : qui nonscientiȩ p̃sidio
suffultus potens est illud sufferre : Nul¬
la ars doceri p̃sumatur : nisi prius intenta
meditatione discatur : Ab imperitis ergo
pastorale magistenum qua temeritate
suscipitur : quando ars est artium regi¬
men animarum : quis aũt cogitationum
uulnera occultiora esse nesciat uulneribus
uiscerum. & tunc sepe quine quaquam spirita¬
lia p̃cepta cognouerunt cordisse medicos ꝓ¬
fiteri ñ m&uunt : dũ quipigmentorũ uim
nesciunt : uideri medici carnis erubescunt.
Nam sunt ñnulli : qui intra scãm exclesiam
sola ambitione honoris culmen app&unt re¬
giminis. Atque at testante ueritate pri¬
mas salutationes inforo : primos in caenis re¬
cubitus: primas in conuentibus cathedras
quȩrunt : quisus ceptũ curȩ pastoralis of¬
ficiũ ministrare digne tanto magis neque¬
unt  quanto adhumilitatis magisterium

Expanded text:
discere, dum debet pastor constitutus discere, dum debet pastor constitutus docere, et periculosum est eum magisterii pondus subire, qui non, scientiae praesidio suffultus, potens est illud sufferre. Nulla ars doceri praesumatur, nisi prius intenta meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando ars est artium regimen animarum? Quis autem cogitationum vulnera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritualia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt, dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Nam sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam sola ambitione honoris culmen appetunt, atque attestante veritate primas salutationes in foro, primos in coenis recubitus, primas in conventionibus cathedras quaerunt; qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
nem dericorũ: multimodo narratione
declarat. quia &scientiȩ plenitudinẽ
& uitȩ rectitudinem : & eruditionis ꝑ¬
fectionẽ maxime eos habere dec& :
qui in quodam culmine constituti : gu¬
bernaculum regiminis in edesia te¬
nent. n&c enĩ eis aliqua eorũ ignora¬
relic& cum quibus uelse uel subia¬
tos instruere debent : Id est scientiã
sc̃arum scripturarũ : puram uerita¬
tem historiarum. Modos tropicarũ
lo cutionum. significationem rerũ
misticarum: utilitatẽ omniũ disci¬
plinarum honestatẽ uitȩ: inpro¬
bitate morum : Flegantiam in prolatione
sermonum discr&ionẽ in exhibitione dog¬
matum. Differentiã medicaminũ : contra
uari&atem egritudinum : Hȩcergo qui
nescit nondico aliorũ : sed ne suã bene
potest disponere utilitatẽ : Acideo neces¬
se est ut futurus populi rector dũuacat.
par& sibi ante arma in quibus post modum
hostes fortiter super& : & gregem sibi
cõmissum oportune defendat: Turpe
est enim tunc primũ quemlib& uelle

Expanded text:
narratione declarat, quia et scientiae plenitudinem, et vitae rectitudinem, et eruditionis perfectionem maxime eos habere decet, qui in quodam culmine constituti, gubernaculum regiminis in Ecclesia tenent. Nec enim eis aliqua eorum ignorare licet, cum quibus vel se, vel subjectos instruere debent, id est, scientiam sanctarum Scripturarum, puram veritatem historiarum, modos tropicarum locutionum, significationem rerum mysticarum, utilitatem omnium disciplinarum, honestatem vitae in probitate morum, elegantiam in prolatione sermonum, discretionem in exhibitione dogmatum, differentiam medicaminum, contra varietatem aegritudinum. Haec ergo qui nescit, non dico aliorum, sed nec suam bene potest disponere utilitatem; ac ideo necesse est ut futurus populi rector, dum vacat, paret sibi ante arma, in quibus post modum hostes fortiter superet, et gregem sibi commissum opportune defendat. Turpe est enim tunc primum quemlibet velle
Abbreviated transcription (Latin):
gitima tẽpora ieiuniorũ sunt sicut
dies quia plerisq: propt̃ quia in eo xp̃s
iacuit insepulchro : ieiunio consecratur
habecur : Sicut in de cr&is in nocentii
pape : constitutũ inuenimus: Scilic&
neiuidȩis exultando p̃beatur : quia xp̃s
sustulit moriendo : Nam utiq: constat
a postolosbiduo isto & in merore fuisse:¬
gulas tenenda est ebdomadas ꝓpt̃ id
qđ cõmemoratio illius diei sẽꝑ est cȩ¬
lebranda : quod si putant semel atq
uno sabbato i eiunandum ergo & do¬
minicũ. & sexta fena semel in pascha
erit utiq: caelebrandum :¬

Expanded text:
gitima tempora jejuniorum sunt, sicut dies, qui a plerisque propter quod in eo Christus jacuit in sepulcro jejunio consecratus habetur, sicut in decretis Innocentii papae constitutum invenimus, scilicet ne Judaeis exsultando praebeatur quod Christus sustulit moriendo. Nam utique constat apostolosgulas tenenda est hebdomadas propter id quod commemoratio diei illius semper est celebranda. Quod si putant semel atque uno sabbato jejunandum; ergo et Dominica, et sexta feria semel in pascha erit utique celebranda.
Abbreviated transcription (Latin):
subiturus anefanda iudȩ orũ gente acutis spi¬
narũ aculeis crudeliter coronar&ur : Dem¬
de ut sacer dotes u&eris & noui testamenti :¬
in tonsura & habitu discernerentur : postre¬
mo ut idem apostolus suiq: successores & seqi¬
pedes rudiculosum genus naturȩ ludibri¬
um in populo romano portarent . quia & eoꝵ
baraones & hostes exercitu superatos. sub
corona uendere solebant. sed de his quidsus¬
cipiat l&tores inditio derelinquimus: Ue¬
namus ergonunc ad racratissimos ordines
dericorũ eorũq: originẽ & gradus singu¬
lariter demonstremus :¬

Expanded text:
subditurus, a nefanda Judaeorum gente acutis spisubditurus, a nefanda Judaeorum gente acutis spinarum aculeis crudeliter coronaretur. Deinde ut sacerdotes Veteris et Novi Testamenti in tonsura et habitu discernerentur. Postremo ut idem Apostolus suique successores et sequipedes ridiculosum gannaturae ludibrium in populo Romano portarent, quia et horum barones hostes exercitus superatos sub corona vendere solebant. Sed de his quid suscipiatur, lectoris judicio derelinquimus. Veniamus ergo nunc ad sacratissimos ordines clericorum, eorumque originem et gradus singulariter demonstremus
Abbreviated transcription (Latin):
regale sacerdotiũ : queritur aũt : cur
sicut apud antiquos natareos nonante
coma nutritur & sic tonditur : Sed quihȩc
exquirunt aduertant : quid sit inter illud
ꝓphecicũ uelamentũ &hanc euangelii reue¬
lationẽ. dequa dicit apostolus : Cũ transiess
adxp̃m aufertur uelamen : quod auit signifi¬
cabat uelamen in terpontũ interfaciem moy¬
si & asp&tũ filior ĩus rahel : hoc significabat
illis temporibus &iã coma sc̃orũ : Nam & apor¬
tolus comã prouelamento esse dicit : pro¬
inde iam non oport& ut uellentur crinib:
capita eorũ quid ño consecrantur : Sed tam̃
utre uelentur. quia qđ erat occultũ insa¬
cramento proph&iȩ iam in euangelio de¬
claratũ est : Sunt quoq: quidam doctorũ
quiadserunt diuersas obcausar p&rũ apos¬
tolũ huncritũ primũ sumpsisse : primitur
ut formam & similitudinẽ xp̃i in capite ges¬
tar& : dũ predemptioneñra crucis patibulũ

Expanded text:
regale sacerdotium . Quaeritur autem cur regale sacerdotium . Quaeritur autem cur sicut apud antiquos Nazaraeos non ante coma nutritur et sic tonditur: sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significillis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et Apostolus comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur, quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est. Sunt quoque quidam doctorum, qui asserunt diversas ob causas Petrum apostolum hunc ritum primum sumpsisse primitus, ut formam et similitudinem Christi in capite gestaret, dum pro redemptione nostra crucis patibulum
Abbreviated transcription (Latin):
Scilic& ut hoc signo in relegione uitia re¬
secentur & criminibus carnis nr̃e quasici¬
nibus exuamur : Atque inde in nouoctis
sensibus ut comis rudibus eni tescamur:
Expoliantes nos iuxta apostolũ u&erem
hominem cũ actibus eius & induentes no¬
uum quire nouatur in agnitionem dĩ :
Quã renouationem inmente oport&
fieri : sed in capite demonstrari : ubiipsa
mens noscitur habitare : qđ uero deconso
superius capite inferius circulicorona
relinquitur : Sacerdotiũ regnũ quȩ ec¬
desiȩ in eis existimo figurari : Thiaraem̃
apud u&eres constituebatur incapite
sacerdotũ hȩc exbysso confectarotunda
erat quasispera media & hoc significatur
in parte capitis tonsa : Corona aũtaurea
latitudo est circuli : quȩ regũ capita cingit:
Utrũq: itaq: signũ ex primitur incapite
dericorũ : ut impleatur &iam corporis
quadã similitudine quod scriptũ est p&cro
apostolo dicente : Uos estis genus electum.

Expanded text:
scilicet ut hoc signo vitia in religione rescilicet ut hoc signo vitia in religione resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, exspoliantes nos, juxta apostolum, veterem hominem cum actibus ejus, et induentes novum qui renovaturquam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso superius capite inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Thiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum, haec ex bysso confecta rotunda erat quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem aurea latitudo est circuli, quae regum capita cingit, utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam corporis quadam similitudine, quod scriptum est, Petro apostolo dicente: « Vos estis genus electum,
Abbreviated transcription (Latin):
onsura ecclesi astici usus anatareis nisi fal¬
lolor exortaest: qui prius crine seruato.
denuo post uitȩ magnȩ continentiã deuotione
compl&a. caput radebant. & capillos in ig¬
ne sacrificii ponere iubebantur : Scilic& ut
ꝑfectionẽ deuotionissuȩ : dño consecrarent:
hor ũergo exemplis usus ab apostolis introduc¬
tus est : Uthi qui diuinis cultibus mancipati
dño consecrantur : quasi natarei idest scidĩ
crine preciso innouentur : Hoc quippe
et echieli proph&e iub&ur. dicente dño
Tufilihominis : sume tibi gladiũ acutũ
& duces ꝓcaput tuũ & barbam Uidelic&
quia & ipse ex sacerdotali genere dõ. inmi¬
nisterio sc̃ificationis deseruiebat: Hoc & na¬
t areos illos priscillam & aquilam in actib:
a postolorũ primos fecisse legimus paulũ
quoq: a postolũ & quosdam discipulorũ xp̃i
qui in huius modi cultu imitando exstiter.
Est aũt indericis tonsura signũ quoddam
quod incorpore figuratur. sed in animo agit:

Expanded text:
onsura ecclesiastici usus a Nazaraeis ni fallor exorta est, qui, prius crine servato, denuo post vitae magnae continentiam devotione completa caput radebant, et capillos in ignem sacrificii ponere jubebant, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Horum ergo exemplis usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est, sancti Dei crine praeciso innovantur. Hoc quippe Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam ; videlicet quia et ipse ex sacerdotali genere Deo in ministerio sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus, Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Christi, qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitur:
Abbreviated transcription (Latin):
resque accipiunteis quas pauciores mi¬
norisque auetoritatis eclesiȩ tenent :
Si aũt alices inuenerit apluribus alices
a grauioribus haberi quã quã hoc
inuenire non possit : ȩqualis tamen auctori¬
tatis eas habendas puto : Totus a ut canon
scripturarũ in quo istam considerationem
uersandam dicimus : his libris contine¬
tur : ut breuiterdicam : u&eris testam̃ti
XLU. Noui aũt xxuii. quod sunt. Lxxii.
quorũ omniũ nomina : & seriem : & aucto¬
ritatem quia in superiore libro quaentũ
potui discripsi non necesse credimus ite¬
rari
rari : De canone hebreorum quo¬
modo apudeos TRiperritus est

Expanded text:
resque accipiunt, eis quas paucioris miresque accipiunt, eis quas paucioris minorisque auctoritatis Ecclesiae tenent. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, quanquam hoc invenire non possit, aequalis tamen auctoritatis eas habendas puto. Totus autem canon Scripturarum, in quo istam considerationem versandam dicimus his libris continetur ut breviter dicam Veteris Testamenti XLV, Novi autem XXVII, qui sunt LXXII. Quorum omnium nomina et seriem, et auctoritatem, quia in superiori libro quantum potui descripsi, non necesse credimus iterare. CAPUT VII. De canone Hebraeorum, quomodo apud eos tripartitus est
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nos hisita prelibatis ad tertium
illum gradum  idest scientiam consi¬
derationem referamus. dequo disserere
quod dñs suggesserit atque tractare
instituimus: Erit igitur diui nocrũ scrp¬
turarum sollertissimus indagector
qui primo totas legerit notasq: hocbue¬
rit. & si nondum intellectuiam tam̃
lactione dumtaxat eas quȩ appellantur
canonicae namc&eras securius legcct
fide ueritatis instructus. ne p̃oc cupent in¬
becillum animum & periculosis mendacus
atque fantas matibus eludentes p̃iudicent
aliquid contra sanam intellegentiã : In ca¬
nonicis aut scripturps &clesicerũ catho¬
licarum : quã plurimum auetoritactẽ
sequectur : Inter quocssane ille sunt
quȩ apostolicas sedes habere & episto¬
lces accipere meruerunt: Tenebit igitꝰ
hunc modum inscripturis canonicis. ut
eas quȩ ab omnibus accipiuntur e desus
catholicis prȩponat eis quas quidam non
accipiunt : In eis uero quȩ non accipiunt᷑
a bomnibus p̃ponateas quos plures grauio¬

Expanded text:
Sed nos his ita praelibatis, ad tertium illum gradum, id est scientiam, considerationem referamus, de qua disserere quod Dominus suggesserit atque tractare instituimus. Erit igitur divinarum Scripturarum solertissimus indagator, qui primo totas legerit, notasque habuerit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae, nam caeteras securus legat fide veritatis instructus, ne praeoccupent imbecillum animum, et periculosis mendaciis atque phantasmatibus eludentes praejudicent aliquid contra sanam intelligentiam. In canonicis autem Scripturis, ecclesiarum catholicarum quamplurimam auctoritatem sequatur, inter quas sane illae sunt quae apostolicas sedes habere, et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc modum in Scripturis canonicis, ut eas quae ab omnibus accipiuntur Ecclesiis catholicis praeponat eis quas quidam non accipiunt, in eis vero quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravio
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc in presenti designis dicta sufficiant : Ce¬
terum qui plenius dehisscire desiderat
in libris sc̃i augustini dedoctrina xp̃iana
unde hȩc excerpsimus quȩ rat &inueni& :
Nunc de his quȩ ingentilibus doctrinis exer¬
centur . & que liberales dicuntur artes
quid conferant utilitatis si ꝑscrutentur hir
qui canonicas scripturas legunt : quantũ
ualeo explicabo

Expanded text:
haec in praesenti de signis dicta sufficiant. Caehaec in praesenti de signis dicta sufficiant. Caeterum qui plenius de his scire desiderat, in libris sancti Augustini de Doctrina Christiana, unde haec excerpsimus, quaerat et inveniet. Hinc de his quae in gentilibus doctrinis exercentur, et quae liberales dicuntur artes, quid conferant utilitatis, si perscrutentur his qui canonicas Scripturas legunt, quantum valeo, explicabo
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus : &ipsam sententiã forsitan uidit
ipsam occursuram lectori uel auditori
sine dubitatione p̃uidit. immo ut occurne¬
r& quia ex ipsa est ueritate sub nixa ꝓuidit
Nam quid indiuinis eloquiis largius &ube¬
rius potuit diuinitatis ꝓuideri : quã ut
eadem uerba pluribus intellegantur mo¬
dis : quor alia nonminus diuina contestan¬
tia faciant ad probrobari : Vbi aut talis sensur
eruitur cuius incestũ certis sc̃arũ scripturarũ
testimoniis non possit a periri: restat utra¬
tione reddita manifestus appareat. &am
si ille cuius uerba intellegere quȩ rimus.
eum forte non sensit: Sedhȩc consu&udo
periculosa est : prȩscripturas enĩ diuinas
ita multa totius ambulactur: Si hoc exhibe¬
mus ut cũ aliqua uerbis trans lactis opaca
scrutari uolumus. aut hocinde exeat qđ
non habeat contro uersiam : aut si habeat
ex eadem scriptura : ubi cũq: eius inuentis
atque adhibitis testibus terminetur : Sed

Expanded text:
uolumus, et ipsam sententiam forsitan uidit,uolumus, et ipsam sententiam forsitan uidit,ipsam occursuram lectori uel auditori sine dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinitus prouideri, quam ut eadem uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratiosi ille cujus verba intelligere quaerimus, eum forte non sensit. Sed haec consuetudo periculosa est. Per Scripturas enim divinas ita multo tutius ambulatur, si hoc exhibemus, ut cum aliqua verbis translatis opaca scrutari volumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controversiam, aut, si habeat, ex eadem Scriptura ubicunque eis inventis atque adhibitis testibus, terminetur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur obscuris: Neque enĩ melius potest
intellegi: qđ dictũ estdo : Ad p̃hende ar¬
ma & scutũ : & exsurge in adiutoriũ mihi
quã ex loco ubilegitur : Dñe ut scu tobone
uoluntatis tuȩ coronastinos :
quODNONSIT peRiculum uaRius
IN TEllectus ineisdeco seripturȩ
ueRhis Si sensus ipseconqruat.
UERITATI.
uando aũt ex eisdem scripturȩ uerbis
non unũ aliquid. sed duo uel plura
sentiuntur &iam silat& quid
senserit ille quis cripsit : nihil periculi est si qđ¬
lib& eorum congruere ueritati ex aliis locis
scarũ scripturarũ doceri potest : Id tameneo
conante quidiuina scrutatur eloquia :
ut ad uoluntatem ꝑueniatur auctoris:
ꝑquẽ scripturã illam sc̃soperatus est sp̃s.
Si ue hoc ad sequatur siue aliã sententiã
deillis uerbis quȩ fide recte ñ refragat᷑
exculpcet. testimoniũ habens a quocũq
alio loco diuinorũ eloquiorũ : Ille qui ppe
auetor in eisdem uerbis quȩ intellegere

Expanded text:
tur obscuris. Neque enim melius potest tur obscuris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo, Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi , quam ex hoc loco ubi legitur: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos CAPUT XV. Quod non sit periculum varius intellectus in eisdem Scripturae verbis, si sensus ipse congruat veritati. Quando autem ex eisdem Scripturae verbis non unum asentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem perueniatur auctoris, per quem scripturam illam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui minime dubiam significationẽ
gerunt. quia exempli gratia nonnisima¬
ni festa cõmemorari debuerunt : Sunt
aũt quȩ incertum est in quã pcortem ac¬
cipidebeant sicut calix in manud ñi
uinimeriplenus est mixto : Incertum
est enĩ : utrum iram dĩ signific& : non
usque ad nouissimampoenam : idest us¬
que adfecem: an potius gratiã scriptura¬
rum. aiudȩis ad gentes transeuntem :
Quia inclinauit ex hoc in hoc remanen¬
tibus apudiudȩos obseruationibur
quas carncliter rapiunt  quia fex
eius non est exinanita: Cum uerores
eadem non in contraria sed tamen
insignificatione ponitur diuersa illud est
in exempla quodaqua & populũ significat.
sicut in apocalypsi legimus & sp̃mscm. Vn
de est illud: flumina deuentre eius flu¬
ent aque uiue : &si quid aliud atque aliud
ꝓlocis in quibus ponitur : aqua significare
intellegitur : ubi aũtaꝑtius ponunturibi
discendum est quomodo in locis intellega¬

Expanded text:
memoravi, minime dubiam significationem memoravi, minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia non nisi manifesta commemorari debuerunt. Sunt autem quae incertum est in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est misto . Incertum est enim utrum iram Domini significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad gentem transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita. Cum vero res eadem non in contraria, sed tamen in significatione ponitur diversa, ilin exemplo, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimus, et spiritum sanctum, unde est illud: flumina aquae uiuae fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in intelligitur. Ubi autem apertius ponuntur, ibi discendum est quomodo in locis intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
Ped qũo multis modis ressimiles appacrent.
non putemus eõ scriptũ : ut quod in aliquolo co
res aliqua ꝑ similitudinẽ significauerit hoc
eam semꝑ significare credamus. nam & in
uituperatione posuit ferm̃tũ dñs cũdice¬
r&. Cau&e afermento phccrisaeorũ & in
laude cũ dicer& : Simile estregnũ caeloꝵ
mulieri : quae abscondit fermtũ intribur
duas hab& formas: Sicenĩ aliud atque
c& cũ alias inbono alias inmalo res
eadem ꝑsimilitudinẽ ponitur: sicut hoc
est qđ defermento supra diximus : tale
est &iam qđ leo significat xp̃m: ubi dicit᷑
Vicit leo d&ribuiuda: Significat & dia¬
bolum : ubi scriptũ est: aduerscrius ur
diabolus tãquã leo rugiens: circuit quȩ¬
rens quẽ deuor&. serpens in bono est
astuti ut serpentes : in malo aũt serpens
euam seduxit astutia sua : Inbono panis
ego sum panis uiuus. qui decaelo descendi
Inmalo panis: panis occultus libent̃ edit᷑
Sic & alia plurima & hȩc quidem quȩ cõ¬

Expanded text:
ed quoniam multis modis res similes apparent, non putemus ita esse scriptum, ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamus. Nam et in vituperatione posuit fermentum Dominus cum diceret, Cavete a fermento Pharisaeorum ; et in laude, cum diceret, Simile est regnum coelorum mulieri quae abscondit fermentum in tribus duas habet formas. Sic enim aliud atque cet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum, ubi dicitur: Vicit leo de tribu Juda . Significat et diabolum, ubi scriptum est: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret Serpens in bono: Estote astuti ut serpentes . In malo autem: Serpens Evam seduxit astutia sua . In bono, panis: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . In malo, panis: Panis occultus libenter editur . Sic et alia plurima. Et haec quidem quae com
Abbreviated transcription (Latin):
eiunium est & parsimonia uictus absti¬
nentiaq: cyborum : Cuinomen est in¬
Editũ ex quadam parte uiscerũ tenui
semꝑ&uacua quia uulgo ieiuniũ uoca¬
tur. Un de ieiunio nomen creditũ diri¬
uectũ : quia sui inedia uiscera uacua & ex¬
inanita existant: Ieruniũ aũt & statio
dicitur : Statio aũt demilitar exemplo
nom̃ accepit : pro eo quia nullal&itia
obueniens castris stationẽ militum re¬
scindit : Nam l&itialibentius : tristitia
sollicitius administrat disciplinam
mum & stationem. Nam ieiunium in
differenter cuius lib& diei est: absti
torũ dierum uel tẽporũ : Dierũ ut quar¬
teri lege p̃ceptũ: de quastatione
in euangelio dig ille : Ieiu i nobis insabba¬
to: idest in quarta & sexta sabbecti: Tempo¬
rumãut : quȩ legcclibus acproph&is insti¬
tutionibus terminatis tẽporibus statuta
sunt: Utieniniũ quarti : ieiuniũ quinti:ie¬
iunium septimi: &ieiuniũ decimi : uel
sicut in euangelio dies illi inquibus ablactus

Expanded text:
eiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam;nium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentiatorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartere lege praeceptum, de qua statione in Evangelio dixit ille: Jejuno bis in sabbato , id est, in quarta et sexta sabbati; temporum autem quae legalibus aut propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut jejunium quarti, jejunium quinti, jejunium septimi, et jejunium decimi; vel sicut in Evangelio dies illi in quibus ablatus
Abbreviated transcription (Latin):
crescente imquitate refrigescere fa¬
ciat caritatẽ ipsorum. nebonorũ gres¬
sus operum iaftantia suȩ p̃sumptio¬
nis impedicet : Ne p̃pedito uirtutũ
cursu : ipsa &iã tesrestris concupiscentiȩ
sordibus polluta uilescat. & adultimum
auctorẽ suũ adruinã suꝑbiendo impellat:
DEFANONE.

Expanded text:
crescente iniquitate refrigescere facrescente iniquitate refrigescere faciat charitatem ipsorum, ne bonorum gressus operum jactantia suae praesumptionis impediat, ne praepedito virtutum cursu, ipsa etiam terrestris concupiscentiae sordibus polluta vilescat, et ad ultimum auctorem suum ad ruinam superbiendo impellat. De phanone.
Abbreviated transcription (Latin):
ris dicitur: eo quod ad talosusque des¬
cendat : hancio sephus byssinã uocat
cuius significatio mystica in ꝓmpͥtuest:
Cũ enĩ const& lino uelbysso continen¬
tiam & cartatẽ significari: strictam
habent lineã sacerdotes cũ ꝓpositũ
continentiȩ. non ener uiter sed studi¬
ose conseruant: Hec ad talos usque
descendit : quia usq: ad finẽ uitȩ hu¬
ius. bonis operibus insistere deb&.
sacerdos. pcipiente acꝓmittente dño
Que baltheu quo utunturne tunica
ipsa defluct & gressũ impediat : Hoc
nimirum: custodiã mentis significat :
Quienĩ tunicatalari indutus absque
cingulo incedit :: defluit tunica : acre¬
licto corpore : uentis & frigoribus in¬
trandi spatium tribuit: quĩ & p̃pedi¬
tis gressibus. incedendi usum retardat
uel &iam calcantibus secausa efficit᷑
ruine : Ergolineas induunt sacerdo¬
tes ut castitatẽ habeant : Ac cingunt᷑
baltaeis ne ipsa castitas sit remissa.
& neglegens neuento elationis ani¬
mũ ꝑflandi aditum pandoet: ne

Expanded text:
ris dicitur, eo quod ad talos usque descendat. Hanc Josephus byssinam vocat, cujus significatio mystica in promptu est. Cum enim constet lino vel bysso continentiam et castitatem significari, strictam habent lineam sacerdotes, cum propositum continentiae non enerviter, sed studiose conservant. Haec ad talos usque descendit, quia usque ad finem vitae hujus bonis operibus insistere debet raecipiente ac promittente Domino:ve balteum, quo utuntur ne tunica ipsa defluat, et gressum impediat, hoc nimirum custodiam mentis significat. Qui enim tunica talari indutus absque cingulo incedit, defluit tunica, ac relicto corpore, ventis et frigoribus intrandi spatium tribuit, quin et praepeditis gressibus incedendi usum retardat, vel etiam calcantibus se causa efficitur ruinae. Ergo lineas induunt sacerdotes ut castitatem habeant; accinguntur balteis, ne ipsa castitas sit remissa et negligens, ne vento elationis animum perflandi aditum impendat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem rebustẽporalibus ita
subiugati erant. ut unus eis in omnibus
cõmendar&urds̃: Gentes aũt simula¬
cra manu facta deos habebant. Etsi
quando aliqui eorum illa tam quã signa
interp̃tari conabantur : adcrecctu¬
ram colendam uenerandam q:
referebant. sed abhac ut raque seruitute
ueniens xp̃s. ueritatis suȩ luce mundũ¬
in luminans . om̃s in secredentes ueraciter

Expanded text:
quandoquidem rebus temporalibus ita quandoquidem rebus temporalibus ita subjugati erant, ut unus eis in omnibus commendaretur Deus. Gentes autem simulacra manufacta deos habebant, et si quando aliqui eorum illa tanquam signa interpretari conabantur, ad creaturam colendam venerandamque referebant. Sed ab hac utraque servitute, veniens Christus veritatis suae luce illuminans, omnes in se credentes veraci
Abbreviated transcription (Latin):
da esse : Non enĩ ait sicut predicaui. sed
sicut p̃dixi: sed quia hȩcraro ut predixi¬
mus uerba inueniuntur : quȩ non facilẽ
habeant solutionem aduerborum trans¬
latorũ ambiguitater stilum uertamus.
quȩ non mediocrem curã industriãq: de¬
siderant : Nam in principio cauendũ est
nefiguratam locutionem ad litteram
accipias. & ad hoc enĩ ꝑtin& qđ ait apos¬
tolus : Littera occidit sp̃s aũt uiui ficat :
Neque ulla mors animȩ congruentius
appellatur . quã cum id&iam qđ ineaber¬
tus antecellit: hoc est intellegentia
sequitur litteram trans lata uerba sicut
propria ten& : neq: illud quod ꝓprio uerbo
significatur refert adaliam significatio¬
nem: & ea est miserabilis animȩ seruitur
signa ꝓrebus accipere : & supra creactu¬
ram corpoream oculum mentis adhauy¬
endum a&ernũ lumen leuare ñ posse
Que tamen seruitus iniudȩo populo
longe ac&erarum gentiũ more distabat

Expanded text:
dam esse; non enim ait sicut praedicavi, sed dam esse; non enim ait sicut praedicavi, sed sicut praedixi. Sed quia haec raro, ut praediximus, verba inveniuntur, quae non facilem habeant solutionem, ad verborum translatorum ambiguitates stylum vertamus, quae non mediocrem curam industriamque desiderant. Nam in principio cavendum est, ne figuratam locutionem ad litteram accipias. Ad hoc enim pertinet quod ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Nulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestias antecellit, hoc est intelligentia,tteram. Qui enim sequitur litteram translata verba sicut propria tenet, neque illud quod proprio verbo significatur, refert ad aliam significationem. Et ea est miserabilis animae servitus, signa pro rebus accipere, et supra creaturam corpoream, oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen levare non posse. Quae tamen servitus in Judaeo populo longe a caeterarum gentium more distabat,
Abbreviated transcription (Latin):
NParissime igitur & dif¬
ficillime in ueniri potest ambiguitas¬
a & in proprus uerbis inquantum ad li¬
bros diuinarũ scripturarum spectat :
quã non aut circum stantia ipsa sermonis
qua cognoscitur scriptorũ intentio : aut
interp̃tum conlatio aut p̃cedentis linguȩ
soluot inspectio : Nam quod scriptũ est:
non est absconditũ osmeũ qđ fecisti in ab¬
scondito noneluc& legenti. utrum correp¬
ta littera : os pronunti&: an producta
Sienĩ corripiat abeo quod sunt ossa.
si aũt producat ab eo quod sunt ora intel¬
legitur numerus singulccris sed talia
linguȩ p̃cedentis inspectione diuidicant
nam ingreco non stoma. sed oston posi¬
tum est : Item illud a postoli quȩ p̃dico
uobis sicut predixi qm̃ quitalia agunt
regnũ dĩ non possidebunt. si tantũ mo¬
do dixiss& quȩ predico uobis neque sub¬
iunxiss& sicut p̃dixi. dubium ẽ&
utrum in eo quod dixit predico ꝓducen¬
da: Añ corripienda ess& sillocba me¬
dia: Nunc aũt manifestum est producen¬

Expanded text:
arissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cogninterpretum collatio, aut praecedentis linguae solvat inspectio. Nam quod scriptum est, Non est abscondituma te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet, an producta. Si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa; si autem producat, ab eo quod sunt ora, intelligitur numerus singularis. Sed talia linguae praecedentis inspectione id judicantur: nam in Graeco non στόμα sed ὀστέον positum est. Item illud Apostoli: Quae praedico vobis sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . Si tantummodo dixisset, quae praedico vobis, neque subjunxisset praedixi, dubium esset utrum in eo quod dixit, praedico, producenda an corripienda esset syllaba media; nunc autem manifestum est producen
Abbreviated transcription (Latin):
Sextũ namq: est : qđ dalmatica ad alma¬
texta est nuncupactur : Hȩc uestis in modũ
crucis est facta : &pcessionis dñi indiciũ
est : hab& quoq: &purpureos tramiter
ut ammoneatur ministerdñi ꝑ habitur
sui speciem cuius muneris pacrticeps
est: st cũ ꝑmisticã oblationẽ pccssionir
dominicȩ cõmemorationẽ agit : ipse in
eo ficet hostic dõ acceptabilis : De casulA
DecasulA

Expanded text:
Sextum namque est quod dalmatica a Dalmatexta est, nuncupatur. Haec vestis in modum est crucis facta, et passionis Domini indicium est. Habet quoque et purpureos tramites ut admoneatur minister Domini per habitus sui speciem, cujus muneris particeps est, ut per mysticam oblationem passionis Dominicae commemorationem agat, ut ipse in eo fiat hostia Deo acceptabilis. CAPUT XXI. De casula
Abbreviated transcription (Latin):
sis non fiat torpor securus: Sed ab in pa¬
tientibus extinguatur ira ut tamen.
remusis aclenibus concrescat . neglegentia
sic lenes accendantur ad zelum : ut tunc
iracundis ñ ad doctur incendium: Sic tena¬
cibus infundatur tribuendi largitar  ut
tunc ꝑdigis effusionis frenaminime lax¬
antur. Sic ꝓdigis predic&ur parcitas
ut tuncte nacibus peritura rerum cus¬
todia ñ augelur : Sic in continentibus lau¬
d&lur coniugium : ut tunc continenter
non reuocentur adluxum: Sic continen
Sic p̃dicanda sunt bona : nec exlotere
iubentur & mala: Sic laudanda sunt
bona suma : ne disperentur ultima.
Sic nutrienda sunt ultima: nedum
creduntur sufficere ne quaquacm
tendoctur adsumma.:: Curandũ est
itaq: p̃dicatori. quatenus sic tergoc¬
tur tristitio quȩ uenit extẽpore
ut non augeatur lelitia quȩ uenit exconspar¬
sione. & sic fren&ur l&itia que exspar¬
sione est: ut tunc concres cat tristitia
quȩ uenit ex tempore : Sic itaq in isto

Expanded text:
sis non fiat torpor securus. Sic ab impasis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praedicetur parcitas, ut tamen tenacibus periturarum rerum custodia non augeatur. Sic incontinentibus laudetur conjugium, ut tamen jam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentsic praedicanda sunt bona, ne ex latere jubeantur et mala; sic laudanda sunt bona summa, ne desperentur ultima; sic nutrienda sunt ultima, ne dum creduntur sufficere, nequaquam tendatur ad summa. Curandum est itaque praedicatori, quatenus sic tergatur tristitia quae venit ex tempore, ut non augeatur laetitia quae est ex conspersione; et sic frenetur laetitia quae ex conspersione est, ut tamen non crescat tristitia quae venit ex tempore, sic itaque in isto
Abbreviated transcription (Latin):
magna sit studii ut exortandir singulis ser¬
uiatur cod singula : cũualde laboriosum
sit unũ quemq: depropriis sub dispensatio¬
ne debite considerationis instruere longe
tam̃ est laboriosus auditores innumeror ac
diuersis passionibus laborantes uno eodẽq:
tẽpore uoce unius & cõmunis exortationis
ammonere : Ibi quippe tanta arte uoxtem¬
peranda est : utcũ diuersa sint auditorum
uitia: & singulis inueniantur congrua : &
tamen sibi m&ipsis non sint diuersa : Inter
passiones mediar uno quidem ductu tran¬
seat sedmore ancipitis gladii : tumores
cogitationũ carnalium ex diuerso latere
incidat : quatenus sic superbir p̃dic&ur
humilitas: ut tunc timidis ñ augeatur
m&us: Sic timidis infundactur aucto¬
ritas : ut tunc suꝑbis noncrescat effrena¬
tio: Sic otiosis ac torpentibus pͣdic&ur
sollicitudo boni operis : ut tunc in quideos
in moderate licentia non aug&ur actionis :
Sic in qui&is ponatur modus : ut tunc otio¬

Expanded text:
magni studii sit ut exhortandis singulis sermagni studii sit ut exhortandis singulis serviatur ad singula, cum valde laboriosum sit unumquemque de propriis sub dispensatione debitae considerationis instruere, longe tamen est laboriosius auditores innumeros ac diversis passionibus laborantes, uno eodemque tempore, voce unius et communis exhortationis admonere. Ibi quippe tanta arte vox temperanda est, ut cum diversa sint auditorum vitia, et singulis inveniantur congrua, et tamen sibimetipsis non sint diversa, ut inter medias passiones uno quidem ductu transeat, sed more ancipitis gladii, tumores cogitationum carnalium ex diverso latere incidat, quatenus sic superbis praedicetur humilitas, ut tamen timidis non augeatur metus; sic timidis infundatur auritas, ut tamen superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis ac torpentibus praedicetur sollicitudo boni operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otio
Abbreviated transcription (Latin):
fraudi: sinceritas. fallaciȩ: ueritas ꝑu¬
riis non iurare in qui &udine tranquilli¬
tas: uiolentiȩ pacientia : duritiȩ:
miseri cordia: Duciquippe gastri mar
cohortibusq illius cohortes istius idest ineptȩ
l&itiȩ modestia scurilitati : ratio sermonum
Inmunditiȩ : sobri&as. multi loquio tacitur¬
nitas ebitudini sensus circa intellegentiam:
feruor discendi sapientiã : somnolentiȩ : ui¬
gilantia. luxoriȩq: duci ac plebieius reluc¬
tatur : Dux castitar cum plebesua : idestco¬
citati mentis contẽplatio dĩ in consideratio¬
ni: prouisio in constantiȩ : constantia : p̃ci¬
pitationi. continentia: Amori sui: mortifi¬
catio desideriorũ carnis suȩ odio dĩ: caritas
ꝑfecta dĩ : Ecce haec sunt quȩ p̃sulem animo¬
rũ oporte scire : & quȩ deb& in p̃dicationis
diuer sitate custo dire. ut sollicitus infirmi¬
tati singulorũ ꝑpendat : & congrua eorum
uul neribus medicamina obponat : Sed cũ

Expanded text:
fraudi, sinceritas; fallaciae, veritas; perjufraudi, sinceritas; fallaciae, veritas; perjuriis, non jurare; inquietudini, tranquillitas; violentiae, patientia; duritiae, misericordia. Duci quippe gastrimargicohortibusque illius, cohortes istius, id est ineptae laetitiae, modestia; scurrilitati, ratio sermonum; immunditiae, sobrietas; multiloquio taciturnitas; hebetudini sensus circa intelligentiam, furor discendi sapientiam; somnolentiae, vigilantia. Luxuriaeque duci ac plebi ejus reluctatur dux castitas cum plebe sua: id est, caecitati mentis, contemplatio Dei; inconsiderationi, provisio; inconstantiae, constantia; praecipitationi, continentia; amori sui, mortificatio desideriorum carnis suae; odio Dei, charitas perfecta Dei. Ecce haec sunt quae praesulem animarum oportet scire, et quae debet in praedicationis diversitate custodire, ut sollicitus infirmitates singulorum perpendat, et congrua eorum vulneribus medicamina opponat. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
est dux beni uolentiȩ : comitibusq eius
contrarii comites: idest odio : dilectio uera:
sufurrationi reetalocutio. D&ractioni
pial audatio exultatiom in aduersis ꝓxi¬
mi : conpassio infirmitatieius. ad flictio¬
ni in ꝓsperis ipsius l&itia in sospitate eius:¬
irȩduci contraria est dux mansu&udo: Comiti¬
busq illius comites istius tumorimentes
placiditas animi : Contumelie benignitas.
clamori: grauitas uerborũ indignationi
suauitas morum: plasphemie : puritar.
oris: tristitiȩ namq duci: obsistit dux
spiritalis l&itiȩ : Exercituiq: illius exer¬
citus istius ⁊dest malitiȩ. bonitas ranco¬
ri lenitas pusillamitati Longanimitas
disperationi: ꝑ seuerantia: Torporicir¬
ca p̃cepta dĩ : studiũ spiritale : uagati¬
oni. mentis erga in licita intentio lectio¬
nis diuinȩ: Auaritiȩ duci aduersa est
duxlargitas: Agminibusq eius agmina
istius. id est proditioni fides non ficta

Expanded text:
est dux benevolentia; comitibus ejus est dux benevolentia; comitibus ejus contrarii comites, id est odio dilectio vera; susurrationi, locutio vera; detractioni, pia laudatio; exsultationi in adversis proximi, compassio in ejus afflictione; in prosperis ipsius, laetitia in sospitate ejusIrae duci contraria est dux mansuetudo; comitibusque ejus illius comites istius, id est, tumori mentis placiditas animi; contumeliae, benignitas; clamori gravitas verborum; indignationi, suavitas morum; blasphemiae, puritas oris. Tristitiae namque duci, obsistit dux spiritalis laetitia; exercituique ejus exercitus istius, id est malitiae bonitas; rancori, lenitas; pusillanimitati, longanimitas; desperationi, perseverantia; torpori circa praecepta, studium spiritale; vagationi mentis erga illicita, intentio divinae lectionis. Avaritiae duci adversa est dux largitas; agminibusque ejus agmina istius, id est, proditioni, fides non ficta;
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Deluxoria cecitas mentis: in consi¬
deratio : in constantia. precipitatio : amor
sui. odiũdĩ affectus p̃sentis setuli horror
aũt uel desperatio futuri generatur. Sed
enumeratis uii. suꝑbiȩ sobolibus quȩ uitio¬
rum exercitum : Contra nos dicunt : ui¬
deamus quȩ sint uirtutũ duces & agmina.
exercitus : quȩ humilitatis auctor xp̃snobis
prestat adpugnandũ contra uitiorũ cohortes
& ad ponamus singulis ducibus uitiorum :¬
duces contrarios uirtutũ : exercitibiis que
exercitus : Duciigitur in anis gloriȩ con¬
tra statuendac est. Dux humilitas : quȩ
maxime generat in homine dispectionẽ
sui & contẽpium caducarũ rerũ: Comitibus¬
que eius comitis contrari idest in oboedien¬
tiȩ oboedientia : Iactantiȩ humilis ꝓfer¬
sio hypochrisi : simplicitas: contentioni :
innocenta : ꝑtinaciȩ  subiectio discordiȩ
Pax ÷ nouitatũ presuptio timordi & hono¬
ratio patrũ. Duci quoq: inuidie abponenda

Expanded text:
tur. 16 De luxuria cecitas mentis, inconsitur. 16 De luxuria cecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, precipitatio, amor sui, odium Dei, affectus saeculi praesentis, horror autem vel desperatio futuri generatur. Sed enumeratis septem superbiae sordibus, quae vitiorum exercitum contra nos ducunt, videamus quae sint virtutum duces et agmina exercitus, quae humilitatis auctor Christus nobis praestat, ad pugnandum contra vitiorum cohortes; et opponamus singulis ducibus vitiorum duces contrarios virtutum, exercitibusque exercitus. Duci igitur inani gloriae contra statuenda est dux humilitas, quae maxime generat in homine despectionem sui et contemptum caducarum rerum; comitibusque ejus comites contrarii, id est, inobedientiae obedientia; jactantiae, humilis professio; hypocrisi, simplicitas; contentioni, innocentia; pertinaciae, subjectio; discordiae, pax; novitatum praesumptioni, timor Dei et honoratio patrum. Duci quoque invidiae opponenda
Abbreviated transcription (Latin):
a uaritia : uentris ingluuies. luxoria.
Nam qui ahis vii. uitus superbiȩ nos captos
doluit : Idcircoredemptor ñr adspiritale
liberationes prelium : sp̃usepti formis
gratie plenus uenit . sed habent contranos
haec singula exercitũ suũ : Nam de inani
gloria : in obo edientia : iactantia hpodm¬
sis contentiones ꝑtinatiȩ : discordiȩ
& nouitatũ. presumptiones oriuntur.
Deinuidia : odium susurratio
d&ractio exultatio in aduersis ꝓximi :
ad flictio aut in prosperis nascitur : Deira :
rixȩ tumormentis contumeliȩlamor
indignatio: blcsphemiȩ ꝓferuntur
De tristitia : malitia : rancor. pusillani¬
mitas: desperatio torpor circa p̃cepta¬
di uagatiomentis erga in licita nascitur :
Deaucritia: proditio fraus fallatia
ꝑiuria: inqui &udo uiolentiȩ & contra
mis ericordiã : obdurationes cordisoriun¬
tur : De uentris ingluuiȩ in epta l&itia:
scurilitas : inmunditia : multi loquium
hebitudo sensus circa intellegentiã ꝓpocga

Expanded text:
avaritia, ventris ingluvies, luxuria. avaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his septem vitiis superbiae nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritale liberationis praelium, Spiritu septiformis gratiae plenus venit. Sed habent contra nos haec singula exercitum suum. Nam de inani gloria, inobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae et novitatum praesumptiones oriuntur. De invidia odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis proximi, afflictio autem in prosperis nascitur. De ira, rixa, et tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae proferuntur. De tristitia, malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa praecepta, vagatio mentis erga illicita nascitur. De avaritia, proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, violentiae, et contra misericordiam obdurationes cordis oriuntur. De ventris ingluvie, inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebet
Abbreviated transcription (Latin):
N&c enĩ altter possumus ignita uitio¬
rum iacula deuitare nisi sciamus opor¬
tuna uirtutum. tegmina illis obpone¬
re ut exipsi defensi proteruum illũ
exercitũ simul cum̃ eius ducibus xp̃o
suꝑnos regnante possimus. superare:
Temptartia quippe uitia quȩ inuisi¬
bili contranos prȩlio pugno regnanti
suꝑse suꝑbiȩ militant. Aliamore
ducum preeunt alia more exercitus
subsecuntur: Nec enĩ culpe om̃s pari
ac cessu cor occupant: Seddũmalores
& pauce negl& tãmentẽ prȩueniunt.
minorer & innumere adillamse ca¬
terucctim fundunt. Ipsanamque
uitiorum regina suꝑbia. cũ deuic¬
tum corplene coeperte: mox illud
septẽ principalibus utus : quasi quibusdã
suis ducibus deuastandum tradit : Quos uido¬
li c& : duces exercitus sequitur : quia ex
eis ꝓcul dubio inportunȩ uitiorũ multitu¬
dines oriuntur : Radix quippec unctimali
uitia : de hac uirulenta radice ꝓferuntur
scilic&inams gloria : inuidia ira tristitia

Expanded text:
Nec enim aliter possumus ignita vitioNec enim aliter possumus ignita vitiorum jacula devitare, nisi sciamus opportuna virtutum tegmina illis opponere, ut ex ipsis defensi, protervum illum exercitum simul cum ejus ducibus, Christo super nos regnante, possimus superare. Tentantia quippe vitia quae invisibili contra nos praelio regnanti super se superbiae militant, alia more ducum praeeunt, alia more exercitus subsequuntur. Nec enim culpae omnes pari accessu cor occupant; sed dum majores et paucae neglectam mentem praeveniunt, minores innumerae ad illam se catervatim fundunt. Ipsa namque vitiorum regina superbia, cum devictum cor plene ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus devastandum trahit: quos videlicet duces exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio importunae vitiorum multitudines oriuntur. Radix quippe cuncti mali vitia, de hac virulenta radice proferuntur: scilicet inanis gloria, invidia, ira, tristitia,