comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nice. et amplũ t̾aputiũ: si oꝑtoriũ siluestre. et molle sta¬
mineũ sanctũ faciũt: ͥ quid moror ⁊ ego ꝙ te nõ seqͦr:
S hec infirmantiũ st̃ forenta: nõ arma pugnanti¬
ũ. Ecce oñ qui mollibus nestiũtur: in domibus regũ
st̃. Quiũ et simla. mul̾sũ ⁊ pingnia: corꝑi nilitant
nõ spiũ . frreuris: nõ ar̃a sagniat᷑ s caro. Multi iu
egppto frẽs. multo tempore deo sine piscibꝰ seruier̃t.
Pyper gyugiber. ciminũ. salua. ⁊ mille huiuismõĩ spẽs
salsamentoꝵ. palatũ quidẽ delectant. s libidinẽ accendt̃.
Et tu mͥ in his securitatẽ ponesͥ tu cũ huiusmoĩ tutã
dices adolescentiã: porudent̾ sobrieq cõuersanti: sats
est ad om̃e condimontũ sal cũ fame. Qua sola nõ exp̃ta¬
ta: necesse est alias atq alias de nescio quib sucis ex¬
traineis cõfici ꝑmixtiones: q̃ uidelicet et palatũ repa¬

Expanded text:
nicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stanicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum repa
Abbreviated transcription (Latin):
scius mͥ nõ sum: plenã ꝓrsus rependere uitem. Mirũ
uero si nõ plus talione recepi: si iudelicet tale aliquid
in eos deliquisse potui. quale ab eis nũc ꝑtuli. Nam
ut uerũ fatear. nõ os de ossibus meis. uł tarnẽ de car¬
ne mea. s tulerũt mͥ gaudiũ cordis mei. fructũ sp̃t mei.
coronã spei mee: et uelut mͥ sentire uideor. dunidiam¬
am ae mee dimidiũ. Ut quid hoc: Forte miserti st̾ tui
et reco cecũ ducenti indignantes: ne ꝑires post me. in
suũ te transtulere ducatũ. O molesta caritas: o dura
necessitudo. Tantũ tuã dilexere salutẽ : ut ĩ me impinge¬
rent. Nisi me ꝑempto: tu saluari nõ poteras. Et utinã
te ip̃i absq me saluent. Utinã ⁊ si ego moriar: uł tu ui¬
uas. S quid: Salus gͦ magis ĩ cultu uestiũ ⁊ ciboꝵ est
opulentia. ꝙͣ in sobrio uictu. uestituq moderato: Si pelli¬
tie leues ⁊ cͥallide. si panni subtiles et p̃ciosi. si longe ma¬

Expanded text:
conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae ma
Abbreviated transcription (Latin):
uereor ne totũ quod fouerã blandimentis. roborauerã
ad hortationib. oronibus solidauerã. iam iãq euanescat
deficiat. ꝑeat. et lugeã miser nõ tam cassi laboris dãp¬
nũ ꝙͣ dampnate sobolis miserabilẽ casũ. Polacet ne tͥ ꝙ
alius nũc gloriet᷑ de te. qui nichil utiq laborauit ĩ te:
Sinule mͥ contigit qͣd et illi m̾etrici apud salononẽ cui
uidelit ꝑuulꝰ suus sib altera q̃ suũ a se opp̃ssũ extiuxe¬
ter euulsũ. Non possũ obliuisci iustera mea. Quoꝵ nimi¬
rũ ꝑto detrarta non modica: nõ p̃t nͥ torq̃ri ꝑs reliqua.
Uerũptamen quo tuo cõmodo qͣ tm necessitate hoc no¬
bis moliti st̃ amici nostri:ͥ quoꝵ manꝰ sanguine plene
st̃: quoꝵ aĩam meã ꝑtransunt gladius: quoꝵ dentes
arma ⁊ sagitte: et lingua eoꝵ gladius acutus: Nam
utiq mͥ si ĩ aliquo unqͣm eos offenderã. quod utiq cõ

Expanded text:
e ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram e ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxeter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ta: adulationibꝰ claude aures: te interroga de te:
qr tu te melius uosti ꝙͣ alius. Attende cor tuũ. difcute
intentionẽ. consule ueritatẽ: tua tͥ cõscientia responde¬
Si ut artius. ut rectius. ut ꝑfectius uiueres: securus
esto qr nõ retro aspexisti: s et głare cũ apło dicẽs. Que
retro oblitus: ⁊ ad ea q̃ aute st̃ extentꝰ: sequor ad palmã
nia tui dixerim quicq̃d amplius indulges tͥ in uictu ne¬
stituq supfluo. ĩ uerbis ociosis. ĩ uagatione licentiosa
⁊ curiosa ꝙ̃ iidelic ꝓmisisti. ꝙͣ apud nos tenuisti: hoc ꝓ¬
culdubio retro aspit̾e p̃uaritari est. apostotare est. Et h
dico fili. nõ ut te confundã. s ut tanꝙͣ filiũ karissimũ
moneã: qr et si multos habeas ĩ xp̃o pedagogos. s nõ mul¬
tos pres. Nam si dignaris: ⁊ u̾bo ⁊ exemplo meo ĩ religi¬
onẽ ego te genm. Nutrum deinde lacte: qͦd solũ adhuc

Expanded text:
ta, adulationibus claude aures, te interroga de te, ta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeSi ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam nia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc procul dubio retro aspicere est, praevaricari est, apostatare est. 10. Et haec dico, fili, non ut te confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ricoidiã: et quẽ satis desideraueras ingressũ obtinusti
Post hec ꝑ annũ iuxta regulã in om̃i pacĩa ꝓbatus:
ꝑseueranter ⁊ sine querela cõuersatus: post̾ annũ spõ¬
te ꝓfessus: tũc pͥmũ scłari ueste reiecta. religionis ha¬
bitũ suscepisti. O insensate puer quis te fascinauit nõ
soluere uota tua: que distinxerũt labia tua: In non
sollicitꝰ es negligens tui: ꝯ ex ore tuo nõ illius habeas
iudicari. tuoꝵ nõ illius uota labioꝵ exigendus sis: Et
quid tibi frustra qͥspiam blanditur de absolutione apli¬
ca. cꝰ conscĩam diuina ligatã tenet sententia: Nemo
inqͥt nittens manũ suã ad aratrũ ⁊ aspiciens retro:
aptus est regno dei. Nũquid ⁊ hoc ꝑsuadebunt nõ esse
retro aspice  qui dicũt tibi euge euge: Filiole si te
lactauerint pct̃ores: ne acquiestas eis. Noli cred̾e om̃i
spiũ. Sunt tibi multi necessarii: unꝰ autẽ sit tibi cõ¬
siliariꝰ de mille. Tolle occasiones: respue blandimen¬

Expanded text:
ssum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimen
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ tñ ordinẽ ã disciplinã ꝓfessi st̃. Sũt quidẽ pit̃ores:
s nõ p̃uaricatores. Tu uͦ quãtũlibet modeste ⁊ honeste
uiuas. si caste. si sobrie. si omnino religiose te habeas
deo tũ minꝰ accepta est tua religio: quã deturpat uoti p̃
a quibus ꝓfessio seꝑat. Net respetu scłariũ de tua tibi
forte paulo gramori cõtinentia blandiaris: ꝯ tͥ dño dicat
gidus esses. Illos utiq deus pacient᷑ cxpeitat de figor e
qũqꝵ ad calorẽ ꝓfic̾e̾. Te uͦ indignaus adũtit decalore iã

Expanded text:
dum tamen ordinem aut disciplinam professi sunt. Sunt quidem peccatores, sed non praevaricatores. Tu vero quantumlibet modeste et honeste vivas; si caste, si sobrie, si omnino religiose te habeas: Deo tamen minus accepta est tua religio, quam deturpat voti praa quibus professio te separat; nec respectu saecularium de tua tibi forte paulo graviori continentia blandiaris, cum tibi Dominusfrigidus esses. Illos utique Deus patienter exspectat de frigore quandoque ad calorem proficere, te vero indignans advertit de calore ja
Abbreviated transcription (Latin):
noliusti. Ecce relinq̃tur domꝰ tua deserta. Xp̃t dicit. Si¬
nite ꝑuulos uenire ad me: taliũ est enĩ regnũ celoꝵ
Aum̃culꝰ ait Sinite nepotes meos ut ardeãt mecũ

Expanded text:
noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinoluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum.
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ senex anũculus a ꝑsecutione. Extitit inuntꝰ puer
nepos: głosior de temptatione. S heu qͦmͦ te uicit ⁊ qͥ
illũ uinc̾e nõ potest : Aut qͦmͦ qͥ te uitit : ab illo suꝑa¬
tus est: Nũquid te fortior ille: Nũqͥd prudentior: Ter¬
te qui autea utrũq nouerant: guirrico fulchonẽ p̃fere¬
bant. At postꝙͣ uentũ est ad bellũ : exitus indicat homi¬
nũ errasse iudiciũ. Ibi ꝓhipudor turpit̾ fugit qͥ p̃fe̾bat᷑:
ubi fortiter uicit qͥ inferior credebat᷑. S quid de anũcu¬
li dicã malicia qͥ a xp̃i milicia retrahit nepotes suos.
ut secũ trahat ad inferos: Itane solet beart amicos:
Quos xp̃t uocat secũ in et̾nũ mansuros: anũculꝰ reuo¬
cat secũ in et̾nũ arsuros. Miror si iam xp̃c ei nõ iras¬
catur: ⁊ dicat. Quociens uolui cõgregare nepotes tuos
quẽ admodũ gallina cõgregat pullos suos sub alas: et

Expanded text:
tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non irascatur, et dicat: Quoties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et
Abbreviated transcription (Latin):
nuretur: Siquidẽ nõ usupat illã sͥ ꝑfectionẽ. de qͣ dicit᷑.
Ui quis abstulerit tua: ne repetas. Repetebat gͦ suũ: qui
lua adhuc tenebat. At tu qui iam scłm spreueras: ͥ secu¬
larẽ sequi debebas : Fugit oiis tremebunda: ueniente
lupo. Abscondit se columba tremens: accipitre uiso. De
cauernuila sua mus esuriens exire nõ audet: ambiente
cato. Et tu ꝯ uidebas furem. currebas cũ eo: Nam qͥd
aliud ꝙͣ furẽ dixerimͥ qͥ p̃tiosã xp̃i margaritã id ẽ aĩam
tuã furari nõ dubitauerit: Uolebã si possem illiꝰ erro¬
rẽ dissimulare: ne odiũ ⁊ nullũ fructũ cõsequerer ex
ueritate. S nõ potui fateor intactũ transire: quen
stretur effectus: nõ minꝰ culpat᷑ affectꝰ. In me certe
feruorẽ nouitiũ extingũe uoluit: s deo gr̃as nõ ualuit.
S quid nocuit. Inmo płimũ p̃stitit. Destitit inuitus

Expanded text:
miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intactum transire, quem stretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, non valuit. sed quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exꝑtã lactis dulcedinẽ in qũo posses crestere i salutẽ. tã
iciuter tã cclerit᷑ exsufflasti. O puer insensate. o puer
magis sensu ꝙͣ etate: quis te fascinauit a bene cepto iti¬
nere tã cito discede̾: Anũculus inqͥes. Sic adam qͦndam
tendebant. Uterq tamen sue culpe dignã excepit scuten¬
ciã. Nolo decanũ accuses: nolo te ꝑ illũ excuses. In extusa¬
bilis enĩ es. Illius culpa: tuã nõ excusat. Quiduã ille fe¬
cit: Nũquid te rapuit: Nũquid uimi intulit: Rogauit.
nõ ligauit. Blandiendo actraxit: nõ uolent̾ traxit. Qͥs
te cogebat cred̾e blandienti: assentire attrahenti: Ille
sua nondũ reliquerat. Quid mirũ si te qui suus eras re¬
quirebat: Si agnũ de grege. uitulũ de armento ꝯ ꝑdit
requirit. ⁊ nemo causatur: te quoq qͥ multis ouibus uł
uitulis apud eũ pluris es. ademptũ si repetit. quis inde

Expanded text:
quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondamPsal. CXL, 4, praetendebant, uterque tamen suae culpae dignam excepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde
Abbreviated transcription (Latin):
est que hominũ mater ⁊ angeloꝵ: nõ solũ que ĩ t̾ris.
s eciã q̃ ĩ celo st̃ pacificauit. Ip̃a est q̃ deũ homini pla¬
cans: hoĩem deo recõciliauit. Ipsa est mi fulcho: q̃ fra¬
tres illos cũ quibus olun dultes capiebas cibos habita¬
re facit uniꝰ moris ĩ domo. Hec talis namq honora¬
bilis mater a te se querit᷑ offensã: expostulat lesam.
Lesa tñ nõ ꝓuocat. s spreta te reuocat: ostendens tͥ in
te de se ueratit̾ scriptũ esse. Caritas paciens est: be¬
nigna est. Licet lesa. licet offensa: si conu̾sus fueris
ad illã. obiuabit tͥ quasi mater honorificata. Coritemptus
oblita sui. ruet in amplexũ tui gaudens quẽ ꝑdiderat eẽ
iuentũ: qui mortuus fuerat iunũ. S in quo inqͥs lesi
in quo cõtempsi Audi. In eo ꝓtuldubio ꝙ te quẽ sumi suo
lacte nutriendũ materno susceꝑat. añ tempus ablactasti:

Expanded text:
est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ legis. sapientibus ⁊ insipientibus debitor sũ. et illd̾.
caritas nõ querit q̃ sua st̃̾: fortassis intelliges quicqͥd
illa uisserit. nõ esse p̾sumptũ. Caritas enĩ ad te obiurgã¬
dũ me compulit. q̃ tibi condolet qͣmuis nõ dolenti: q̃ tͥ
miseret᷑ licet nõ miscrabili. Et inde magis dolet. ꝙ ꝯsis
dolendus nõ doles: et inde magis miseret᷑. ꝙ ꝯ miser
sis miserabilis nõ es. Nec frustͣ forsitan tibi cõpatit᷑
dũmͦ pacient̾ tu audias unde compatiat᷑. Nult te tuu
sentire dolorẽ. ut iam nõ habeas unde dolere: uult te
tuã scire miseriã. ut incipias miser nõ ẽẽ. O bona ma¬
ter caritas. q̃ siue foueat infirmos. siue exceat pro¬
uectos. siue arguat inquietos. du̾sis diu̾sa exhib̾ens:
sicut filios diligit uniuersos. Cũ te arguit mitis ẽ:
9 blandit̾ simplex est. Pie solet seiure. sinc dolo mul¬
cere. pacienter nouit irasci: humiliter indignari. Ip̃a

Expanded text:
tum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, tum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
a late̾. quẽ dux belli xp̃c p̃ibit. suos animãs ad uictori
occisus frandaberis a uictoria: tm̃ ne fugias. Sola tan¬
sa qua ꝑd̾e possis ꝑ uictoriã: fuga est. fugiendo potes illã
aomutere: moriendo nõ potes. Et beatus si pugnando
moriaris: qr mortuus mox coronaberis. De autẽ tͥ si
declinando pugnã ꝑdis ⁊ uictoriã simul ⁊ coronã. Quod
ip̃e auertat a te fili dilectissime qui ĩ iudicio de his meis
luteris maiorẽ tibi habet inferre dampnationẽ: si nullã
ex eis in te reppererit emendationẽ. E. b. ad fulcho
Bnc indolis adolescenti fulcomi. fr̃ b̾nardus pctor
inde letari in adolescentia. unde ĩ senectute nõ
peniteat ¶Pon miror si nureris. s nuror si nõ mi¬
reris unde mͥ ut ad te scrib̾e uellẽ. ciuẽ rusticus. scolasti¬
cũ monachus ͥ ꝯ nulla huic tͥ ouasio necessaria occurrat:
nulla se racio patens oftendat. At si aitenderis qͦd scrip¬

Expanded text:
a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriaa latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriaoccisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit emendationem. 8 EPISTOLA II. ABonae indolis adolescenti FULCONI, frater BERNARDUS peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Tutius ne ẽ gͦ tͥ ut te ĩueniant solũ ꝙͣ cũ aliisͥ nu¬
dũ in lectulo ꝙͣ armatũ in campo: Exꝑgisc̾e. sume arma
⁊ fuge ad cõmilitones tuos quos fugiens deserueras: ut
qui te ab eis disiũxerat: ip̃e te denuo timor iũgat. Qd
arnoꝵ refugis pondus ⁊ aspitatẽ delicate miles: Ndu̾sa¬
rius iustans ⁊ circũuolantia spicula facient clipeũ nõ
esse oueri: loritã nõ sentiri uł galeã. Et quidẽ subito ꝓ¬
cedenti de umbra ad solẽ. de ocio ad lahorẽ: graue cerm¬
t᷑ om̃e quod incipit. S postꝙͣ ab his a dissuesc̾e ⁊ ad illa
se paulisꝑ assuesc̾e ceꝑit: usus tollit difficultatẽ: inue¬
nitq facile esse qͦd difficile aute putauit. Solent eciam
fortissimi milites audita bucina ante cõgressũ trepidare
At ubi ad p̃liũ uentũ fuerit: spes uictorie ⁊ timor ne uĩ¬
cant᷑ reddit intrepidos. Quid uͦ tu trepidas. quẽ fratrũ
unauimitas armatoꝵ curtũmumet: tui angeli assistent

Expanded text:
iant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ Sursũ st̃ sapiebat: turbatꝰ ⁊ trstis tale aliquid secum
uoluebat. Ouid audio. Ue mͥ. a quãta spe cecidi Ey
quid ͤ Debet ne stare quicqͥd absq meo consilio. sibsq mea
licentia fecerit: Quod ius. q̃ lex. q̃ institia. que ratio : ut
quẽ ex utero nutriendũ suscepi. alius fruat᷑ adulto.
Iam caput asꝑsus canis. heu uite mec reliquũ expen¬
tã cũ merore: qr me deseruit baculus senectutis mẽe.
Hcu ͥ. Si hac nocte cepetit᷑ a me aũa meaꝰ q̃ paraui tꝰ¬
erũt: Promptuaria mea plena: eructantia ex hoc in
ilud. oues eoꝵ fetose habudantes in egressibus sius: b¬
ues mee trasse cui remanebũt: Predia. prata. domus
argentea uasa ⁊ aurea. cui cõgregata st̃: Diciores qͦsqi
ac q̃stuosiores eccłie mec honores acqͥsicrã mͥ: reliqͣs
⁊ si nõ licebat hab̾e̾: spe tñ in fulchone tenebã. Quid ꝓ
faciã: Propt̾ illũ uirũ tot ⁊ tanta ꝑdam: Nam qͥcqd

Expanded text:
quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae justitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cerunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter ill
Abbreviated transcription (Latin):
fuent certe mec culpe ꝙ discessisti: delicato quippe ado¬
lescentulo austerus extiterã: et tenerũ durus nimis
ihumane treutaui. Hinc enĩ ⁊ p̃sens quõdem adu̾sũ ruc
qͣntũ mertini murmurare solebas: huit ⁊ nũt sicut
andiui eciã absenti derogare nõ cessas. Non tͥ impute¬
tur. Pessem forsitan excusare ⁊ dic̾e̾. qr sit lascii pu¬
eritie motus cohertendi erant: ac rudibus animis de¬
bebant᷑ asꝑa illa discipline districtioris mitia: scrip¬
tura artestante que ait. ꝑocute filiũ tuũ uirga: et b¬
berabis aĩam eius a morte. Et: rarsũ. Quos enĩ dili
git dñs corripit: flagellat aute omnẽ filiũ quẽ recipͭ
Et illero: Ut iliora st̾ uerbera arrati: ꝙͣ oscula inimiti
Di suerit ut dixi mee culpe ꝙ distessisti: ne dũ de rea¬
tus ꝓpetratione contenditur. emendatio retardetur.
It uero hic uł ꝓculdubio incipiet esse ⁊ tue: si nõ por¬

Expanded text:
. 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe ado. 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis agellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non par
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ fugi malefactorẽ meñ. Cui inurias feciͥ si uu¬
rias fugi. In nõ expedit ced̾e ꝑsetutori ꝙͣ resistere.
fug̾e ferientẽ ꝙͣ referue: Recte. Assentio. Non ut
contende̾m cepi hec: s ut contentionẽ dirimeremi
ffugere ꝑsecutorem nõ est culpa fugientis: s ꝑsequẽ¬
tis. Non contraidico. Omito quod factũ est: nõ re¬
quiro cur uł quomͦ fcm̃ est. culpas nõ discutio. nõ
retracto causas: nõ recordor iiurias. Solent eñ
hec magis instigare : ꝙͣ mitigare discordias. Solũ qͦd
nͥ magis est cordi loquor. Me miserũ ꝙ te careo ꝙ
te nõ iudeo. ꝙ sine te uiuo: ꝓ quo mori mͥ uiuere est.
sine quo uiuere mori. Non gͥ quero cur abieris: sed
cur iam nõ redieris queror. Non causas discessions:
s moras causor regressionis. Uem tm̃: et pax erit.
Reuert̾e̾: et satisfactũ est. Redi inqͣm redi: ⁊ letꝰ canta¬
bo. Mortuuis fuerat ⁊ reuixit: ꝑierat ⁊ inuentus est

Expanded text:
tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injutantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
Atis et plusꝙͣ satis sustinui dilectissime fili
roberte: si forte dei pietas ⁊ tuã ꝑ se. ⁊ meã
ꝑ te animã dignaret᷑ inuisere: tibi scilicet
inspirando salutarẽ compunctionẽ. mͥꝙ de
tua salute leticiã. S qm̃ usq adhuc frustratũ me cerno
ab expectatione meaͥ iam nõ ualeo tegere dolorẽ meũ
auxietatẽ repͥmere dissimulare tristiciã. Unde ⁊ cont̾
uiris ordinẽ cogor ⁊enocare lesus eñ qui me lesit.
sp̃tus requirere contemptorẽ: inuiriã passus. iniuria¬
tori satisfac̾e̾ rogare deniq a quo rogari debuerã. Do¬
lor quippe nmius nõ deliberat.  nõ uecundatur nõ
consulit rationẽ  nõ metuit dignitatis dampnum.
legi nõ obtemꝑat: iudicio nõ atquiescit modũ igus¬
rat et ordinẽ: id omnimodo ⁊ solũmꝰ satagente aĩo
quo uł careat quod se dolet habere. uł habeat quo
se dolet carere. At inquis net lesi quempiã nec
sꝑremi: s spretus potius ego ac multipharie lelus

Expanded text:
atis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus,
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ꝓpuquus: in adolescentia sua quormndam
ꝑsuasione deceptus. clumiacũ sese cõtulerat. Uene¬
rabilis autẽ pater postea aliqͣnduu dissimulauerat: eũdẽ
frẽm statuit ꝑ epistolã reuocare. Quo dictante: uena¬
bilis guillielmꝰ rieuallis postea monast̾ii pͥmus abbas
ĩ mẽbraua scribens. eandẽ excipiebat eplam. Erant
autẽ ambo ꝑit̾ sub diuo sedentes arid dictandũ quippe
secretius septa monast̾i egressi fuerant. Subito antẽ
inopinatus ymber erupit: ⁊ is qui scribebat sicut ip̃o
referente didicimus cartã reponere uoluit. Ad quem
pat̾ sanctꝰ opus inqͥt dei est: scribere ne timeas. Scrip¬
sit gͦ epłam sequentẽ ĩ medio ymbre sinc ymbre. Cũ
undiq plueret. cartã expositã uirtus oꝑuit caritatis:¬

Expanded text:
carnem propinquus, in adolescentia sua quorumdam persuasione deceptus, Cluniacum sese contulerat. Venerabilis autem Pater posteaquam aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. Quo dictante, venerabilis Guillelmus, Rievallis postea monasterii primus abbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: ad dictandum quippe secretius septa monasterii egressi fuerant. Subito autem inopinatus imber erupit: et is qui screferente didicimus, chartam reponere voluit. Ad quem Pater sanctus: « Opus, inquit, Dei est; scribere ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre, sine imbre. Cum enim undique plueret, chartam expositam virtus o
Abbreviated transcription (Latin):
tibi respondebit᷑. Memento fili qr recepisti bona ĩ uita
tua. Recepisti dixit nõ rapiusti: ne etiã de hoc tͥ frustra
blandiaris. ꝙ tus cõtentus aliena nõ rapias. Ucrũptũ
q̃ st̃ illa tua: Deneficia eccłic : Recte. Quia surgis ad
uigilias. uadis ad missas: horis chorũ nocturius diur¬
iisq frequentas. Benc facis. Sic eccl̾ie p̃bendã gratis
nõ accipis. Dignũ est ut qui altario deseruit: de alta¬
tario supbias. ut inde compares tibi frena aurea. sel¬
las deputas. calcaria deargentata. grisiaq pellicia a
collo ⁊ manib ornatu purpureo du̾sificata. Deniq
quicqͥd p̃ter necessariũ uictũ ac simplicẽ uestitũ de al¬
tario retines: tuũ nõ est. rapina est. sacrilegiũ est.
Orabat quidã sapiens tm̃ uictui suo tribu necessania:

Expanded text:
tibi respondebitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tibi respondebitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Recepisti dixit; non, Rapuisti: ne etiam de hoc tibi frustra blandiaris, quod tuis contentus, aliena non rapias. Verumtamen quae sunt illa tua? Beneficia Ecclesiae? Recte. Quia surgis ad vigilias, vadis ad missas, horis chorum nocturnis diurnisque frequentas; bene facis. Sic Ecclesiae praebendam gratis non accipis. Dignum est ut qui altario deservit, de altatario superbias, ut inde compares tibi frena aurea, sellas depictas, calcaria deargentata, varia griseaque pellicea a collo et manibus ornatu purpureo diversificata. Denique quidquid praeter necessarium victum ac simplicem vestitum de altario retines, tuum non est; rapina est, sacrilegium est. Orabat quidem sapiens tantum victui suo tribui necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
uina sua dulciora suꝑ mel ⁊ fauũ menti ꝓpinare non
dignatur. eibi curiosa ciboꝵ diuersitas. ubi diuitis¬
suppellectilis discolor uarietas otulos ꝑit̾ pascit ⁊ uen¬
trem: celestis panis ieuinã deserit mentẽ Cya letare
iuuenis ĩ adolescentia tua. ut decetente ꝑit̾ cũ etate te¬
porali leticia: succedat q̃ te absorbeat eterna tristicia.
S absit hoc ab adolescentulo nr̃o: aũtat hoc deꝰ a pue¬
ro suo. Quipotius disꝑdat dñs uniu̾sa labia dolosa. eoꝵ
qͥ tibi tale consiliũ donant: qui dicũt tͥ cotidie euge eti¬
ge: ⁊ q̃runt aĩam tuã. Hii st̃̾ cũ quibus habitas: qͦrũ
S qͣmdui iam nõ exis de medio eoꝵ: Quid facis ĩ ur¬
beꝰ qui clauarũ elegeras: Quid tͥ cũ scło.ͥ qui scłm sp̃¬
ueras: Funes tetiderũt tͥ in p̃claris: et tu oꝑibus ihi¬
as terrems: Si ius habere simul ⁊ hec ⁊ illa: breuiter

Expanded text:
vina sua, dulciora super mel et favum, menti propinare non vina sua, dulciora super mel et favum, menti propinare non dignatur. Ubi curiosa ciborum diversitas, ubi divitissupellectilis discolor varietas oculos pariter pascit et ventrem, coelestis panis jejunam deserit mentem. Eia laetare, juvenis, in adolescentia tua, ut decedente pariter cum aetate temporali laetitia, succedat quae te absorbeat aeterna tristitia. Sed absit hoc ab adolescentulo nostro, avertat hoc Deus a puero suo. Quin potius disperdat Dominus universa labia dolosa eorum qui tibi tale concilium donant, qui dicunt tibi quotidie, Euge, euge; et quaerunt animam tuam. Hi sunt cum quibus habitas, quorumSed quamdiu jam non exis de medio eorum? Quid facis in urbe, qui claustrum elegeras? quid tibi cum saeculo, qui saeculum spreveras? Funes ceciderunt tibi in praeclaris, et tu opibus inhias terrenis? Si vis habere simul et haec et illa, breviter
Abbreviated transcription (Latin):
fastidis: de quo scriptũ est. mel ⁊ lac sub lingua eius.
Auor ꝙ ad gustũ cibi dulcissumm nausiaris: si tũ gusta¬
sti ꝙͣ dulcis est dñs. Aut certe nũdũ gustasti ⁊ uescis
quid sapit xp̃t. ideoq nõ appetis iuerꝑtũ: aut si gusta¬
eti et dulce nõ sapuit sanũ nõ habes pulatũ. Ip̃e appe
est dei sapientia: q̃ ait. Qui comedit me adhut elurie :
⁊ qui bibit me adhuc siciet. S quomͦ potest esurire uł si
simul calicẽ xͥ ͥ ⁊ calicẽ demonioꝵ. Calre demonioꝵ suꝑ¬
bia est. Calir demonioꝵ. detractio est ⁊ inuidis. Calie de¬
nionioꝵ: crapula ⁊ ebrietas est. Que ꝯ ipleuerint ul
nientẽ uł uentrem tuũ: xp̃t in te nõ inueuit locrte
Non mireris quod dico. In domo anũculi tui: nõ potes
inebriari ab ubertate domꝰ dei. Cur inquis Quia do¬
mus deliciaꝵ est. Quomͦ ignis ⁊ aqua simul esse uon
possunt: sit spũales ⁊ camales delicie in eodẽ se nõ por¬
ciũtur Ubi crapulã ructantis int̾ potula sensenit xp̃t:

Expanded text:
fastidis de quo scriptum est: Mel et lac sub lingua ejus? Miror, quod ad gustum cibi dulcissimi nausearis; si tamen gustasti quam dulcis est Dominus. Aut certe nondum gustasti, et nescis quid sapit Christus; ideoque non appetis inexpertum: aut si gustasti, et dulce non sapuit, sanum non habes palatum. Ipse quippe Dei est sapientia, quae ait: Qui comedit me, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Sed quomodo potest esurire vel sisimul calicem Christi, et calicem daemoniorum . Calix daemoniorum superbia est, calix daemoniorum detractio et invidia est, calix daemoniorum crapula et ebrietas est; quae cum impleverint vel mentem vel ventrem tuum, Christus in te non invenit locum. Non mireris quod dico. In domo avunculi tui non potes inebriari ab ubertate domus Dei. Cur, inquis? Quia domus deliciarum est. Quomodo ignis et aqua simul esse non possunt, sic spirituales et carnales deliciae in eodem se non patiuntur. Ubi crapulam ructantis inter pocula senserit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
te fr̃m ac dissiꝑatũ cõsiliũ.
inalignare consiliũ. ⁊ cogitare adu̾¬
sus scõs scõ firmissime aclheren¬
tes: et contẽpnentes curuare ge¬
nua ante baal. Nulla fraude p̾ua¬
lebit parricide suo optinere regnũ
ecclia di uiuentis. colũna fidei.
⁊ furmam̃tum ueritats. Fumełs
triplex difficile rũpit᷑. Glectio me¬
lioꝵ aꝓpbatio pluriũ. et qd̃ his ef¬
ficatiꝰ est. moꝵ atcestatõ. innoceri¬
tiũ apud om̃s cõm̃dauit sũmũ
cõfirmant pontificẽ. Ad qd̾ sane
dolet. leuitatis abolet nocam.
stam ⁊ maria ñ statim respondit
angło salutanti. pͥus cogtrans
qualis ẽẽt illa salutatio. Ee tymo¬
theo p̾cipit᷑. nenimi eito man̾ũ
imponere. Dico tñ ego. notꝰ ponti¬
ficit neqiid ninus. Dicont fa¬
miliaris ⁊ notus: ñ plus saꝑe ꝙͣ
oportet saꝑe. Pudec fateor qd̾ ses¬
pens uetustissimꝰ. noua auclacia.
telictis insipientib mulierib
⁊ robur pectoris ur̃i. uisus est at¬

Expanded text:
tefactum ac dissipatum consilium tefactum ac dissipatum consilium malignare consilium, et cogitare adversus sanctos sancto firmissime adhaerentes, et contemnentes curvare genua ante Baal. Nulla fraude praevalebit parricidae suo obtinere regnum Ecclesia Dei viventis, columna fidei, et firmamentum veritatis. Funiculus triplex difficile rumpitur . Electio meliorum, approbatio plurium, et, quod his efficacius est, morum attestatio, Innocentium apud omnes commendant, summum confirmant pontificem. 3. Ad quod sdolet, levitatis abolet notam. Nam et Maria non statim respondit angelo salutanti, prius cogitans qualis esset ista salutatio. Et Timotheus praecipitur: Nemini cito manum imponere . Dico tamen ego notus pontifici. Ne quid nimis, dico, ut familiaris et notus: Non plus sapere, quam oportet sapepens vetustissimus nova audacia, relictis insipientibus mulieribus, etiam robur pectoris vestri visus est at
Abbreviated transcription (Latin):
aplica sese forma insignierre. Nec
enĩ paubas erubut insporta di¬
mitti ꝑ murũ: ⁊ sic effug̾e manus
q̃rentiũ animam suam. Subfu¬
git aũt ñ ꝑcens uite sue. s dons
locũ ire: ñ ut moitẽ euade̾t. s ut
uitam acqͥteret. Metito eccłia ĩ¬
nocetitio concedit ip̃ius uicem: ꝙ̃
ꝑ eadẽ uestigia gͣcdientẽ cernit.
Nec saneociosa fuga innocentii.
Laborat quidem: s honestatur
inlaborib suas. Pulsus urbe: M ͤ¬
be suscipit᷑. A finib occurritur
cũ panib fugienti. et si furor
semei giacdi engolism̃sis. nun¬
dũ ex toto quieseat maledic̾e
danid. uelit. nolie. pcc̃or qui iu¬
det ⁊ nascit᷑: magrificat᷑ in cõ¬
spectu regum: portans coronã
głe. Clunqͥd ñ om̃s p̾ncipes cog¬
nouert̃ quia ip̃e est uere dei e¬
lectus: Erancoꝵ angloꝵ hyspa¬
noꝵ. ⁊ postremo romanoꝵ rex
innocentiũ in papam suscipĩt.
⁊ recognoscũt singłatẽ epm aĩ¬
marũ suarũ. Solus ad huc ig¬
norat achitophel. suũ iam pa¬

Expanded text:
apostolica sese forma insignierit. Nec enim Paulus erubuit in sporta dimitti per murum , et sic effugere manus quaerentium animam suam. Subfugit autem non parcens animae suae, sed dans locum irae; non ut mortem evaderet, sed ut vitam acquireret. Merito Eccnocentio concedit ipsius vicem, quem per eadem vestigia gradientem cernit. 2. Nec sane otiosa fuga Innocentii. Laborat quidem, sed honestatur in laboribus suis. Pulsus Urbe, ab orbe suscipitur. A finibus terrae occurritur cum panibus fugienti, etsi furor Semei, Gerardi Engolismensis, nondum ex toto quiescat maledicere David. Velit, nolit peccator qui videt et irascitur, magnificatur in conspectu regum, portans coronam gloriae. Nunquid non omnes principes cognoverunt quia ipse est vere Dei electus? Francorum, Anglorum, Hispanorum, et postremo Romanorum rex, Innocentium in papam suscipiunt, et recognoscunt singularem episcopum animarum suarum. Solus adhuc ignorat Achitopel suum jam pa
Abbreviated transcription (Latin):
gle cue unno ⁊ mee sacil libent᷑
accepi. uir totiꝰ reu̾entie: tenens in
illis. unde te ñ immerito glorificem.
et ipẽ ñ unmerito głier. Si qͥdem
głia nr̃a hec est tue sublimitatis
dignatio: tua nr̃e reputatio par¬
tut᷑atis. Flempe in alto ñ altum
saꝑe s humilib consentire: nldõ
carius. nil rarius apud hoĩes.
Nuis sapiens ñ qui sapientieꝯ
siliis acquiescit: Ait enim. En¬
to maior es: tanto humilia te in
om̃ib. Hoc tu mͥ exhibusti. mi¬
nori maior: senior iuinori. Possi
ꝓ inde et ego tuam ꝓbatara sapiẽ¬
tiam. ñ indebitis efferre laudib.
et forte iustiorib his. qͥb me dig̃¬
nata est ip̃a. Niuppe int̾est acd
dandã rerũ certitudinẽ. quid in

Expanded text:
e tuae, imo et meae, satis libenter accepi, vir totius reverentiae, tenens in illis unde te non immerito glorificem, et ipse non immerito glorier. Siquidem gloria nostra haec est, tuae Sublimitatis dignatio, tua nostrae reputatio parvitatis. Nempe in alto non altum sapere, sed humilibus consentire, nil Deo charius, nil rarius apud homines. Quis sapiens, nisi qui Sapientiae consiliis acquiescit? ait autem: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Hoc tu mihi exhibuisti, minori major, senior juniori. Possem proinde et ego tuam probatam sapientiam non indebitis efferre laudibus, et forte justioribus his quibus me dignata est ipsa. Quippe interest ad dandam rerum certitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ aliqͣmdiu dissimłant: eundẽ
frẽm statuit ꝑ eplãm reuocare.
brana scribens: eandẽ excipie¬
bat epłam. Erant aũt ãbo ꝑi¬
rer suib diuo sedentes. Subito au¬
tem ĩopinatꝰ imber erup̃. ⁊ is
scribe̾ ne timeas. Scͥpsit gͦ eplam
ĩ medio ymbre sn ymbre. Cum

Expanded text:
 aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. bbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes. tem inopinatus imber erupit: et is scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
scs̃. ac ꝑ inde festiuꝰ ⁊ lecus: qui
potiut exulcare ⁊ inutero: Qd̃
iraq uł paucis mortaliũ ꝯstat
fuisse colto̾tũ: fał cerce ñ est sus¬
picari tante uirgini ẽẽ negãt:
ꝑ qm om̃is mortalitas em̾sit
ad uitam. fuit ꝓculdubio et
uec fallit᷑ oĩno sca ecclia. scm̃
reputans ip̃m natiuitatis
diemͥ ⁊ om̃i anno cũ exulta¬
tione uniuĩse t̾re uotina cele¬
britate suscipiens. Egoputo
qd̃ ⁊ copiosior scĩficattonis be¬
nedictio in eam descẽłit: q̃
ip̃iꝰ ũ solũ scĩficaret ortũ. s ⁊
uitam ab om̃i deinceps pec¬
cato cꝰtodiret ĩmunẽ: qd̃ ne¬
mini alt̾i in natis quidem
mulier̃ credicur ẽẽ donatũ.
Decuit uimirũ reginã uirgi¬
nũ singularis p̃uilegio seĩta¬
tis. absq oĩ peccato duce̾ uitã:

Expanded text:
sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
est spũ scõ replendũ. ñ est fas
quo p̃dixit. Certissime aũc spẽ
ñ canere dixerĩ. Sc̃ificatos tñ
ñ dubicauerĩ dicẽ. quos d̾s scĩ¬
ficauit.⁊ cũ eadem scĩficatõe¬
ꝓdisse ex ucõ. qm acceꝑunt
inutõ. nec reatũ quẽ in ꝯcep¬
tione tͣxerunt ualiusse ulla¬
tenꝰ hoꝵ nacali iam donatã
ppedire. seu p̃riꝑe benedicti¬
onẽ. At tñ quis dicat spũ
scõ repletũ. mon̾e adhuc fili¬
um nchominꝰ ire. ⁊ si mori
in utero contigiss. cũ hac ple¬
nitudine sp̃c penas iuiturũ
dãpnatoĩs: Dur̃ est. sime
tũ ausim hinc quippiam mea
sententia definire.S qͥcqͥd de
hoc sic. merito eccłia q̃ cetero¬
rũ ñ naciuitatẽ. s mortẽ scõ¬
rũ iudicat ⁊ p̾dicat p̾ciosom.
singulari quãdam exceptoẽ.
festis p̃fert gaudiis. uenerat᷑¬
q illius uatalem. de quo nã¬
ciance angło singłarit legit.
et Q multi ĩ natiuitate eius gau¬
debũt. Cur enĩ ñ sit illi exitꝰ

Expanded text:
est Spiritu sancto replendum, non est fas quo praedixit. Certissime autem sancnon temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavitprodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est. Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definire. Sed quidquid de hoc sit, merito Ecclesia, quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum judicat et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gaudebunt . Cur enim non sit illius exitus
Abbreviated transcription (Latin):
delictis. Q qͥdem nichil mͥ se¬
cunus iudico. qm obedut᷑ dñi
pape uoluntati. s si dignet᷑ at¬
tende̾ ip̃e quid possim. Utinam
uẽpe noui̾t qm ista ñ possum:
aut ꝙͣ difficile possim. Q de hoc
satis dictũ ełł sapienti. Quesi¬
uit a me p̃fatus ep̃c̃. aliqͣ ex no¬
stͥs opusclĩs. q̃ uob̾ mitte̾t: s ñ
fuit ad manũ. qd̃ ur̃o dignũ
crederem studio. libeslũ tñ de
grã ⁊ libo arbitrio nuꝑ edidi:
illum uob̾ libenter mittam.
cum uos uelle cognouero ua

Expanded text:
s. Et quidem nihil mihi securius judico, quam obedire domini papae voluntati; sed si dignetur attendere ipse quid possim. Utinam nempe noverit quam ista non possim aut quam difficile possim. Et de hoc satis dictum sit sapienti. Quaesivit a me praefatus episcopus aliqua ex nostris opusculis, quae vobis mitteret; sed non fuit ad manum, quod vestro dignum crederem studio. Libellum tamen De gratia et libero arbitrio nuper edidi: illum vobis libenter mittam, cum vos velle cognovero. Va