comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non p̾ualeat homo:Nonne aplĩ hoĩes
erant:Nonne martires erant. Ipse
dommus iħc cłs esse nõ desistens: hõ. eẽ.
dignatus est. Quid est. gͦ exurge clñe
non p̾ualeat homo: Si om̃is homo mẽ¬
dax: exurge ueritas. nõ p̾ualeat falsi¬
tas. Homo gͦ si uult eẽ aliquid boni:
nõ sit de suo ꝓprio. Si enim de suo. eẽ.
uoluerit: mendax erit: Siuerax. esse.
ualuit mendatiũ ante diluuium:
ut post diluuium octo homines remã¬
sissent Per ip̃os terra rursus imple¬
ta est. hominib. mendacib. et electus
est popłs dei. Facta sunt mł̾ta miracła:
p̾rogata diuina beneficia:. Ad t̾ram
ꝓmissionis ꝑdutus est. ab egyptioꝵ
seruitute liberatus. ꝓphece iillo exci¬
tati sunt. templum accepit. sacerdo¬
tium accepit: unctionem accepit. legẽ
accepit. s de ip̃o postea dictum est si¬
lii alieni mentiti sunt michi: Ad extͤ¬

Expanded text:
non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant? Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Deus esse non desistens, homo esse dignatus est. Quid est ergo, Exsurge, Domine, non praevaleat homo? Si omnis homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falsitas. Homo ergo, si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. Si verax esse valuit mendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legem accepit. Sed de ipso postea dictum est, Filii alieni mentiti sunt mihi .
Abbreviated transcription (Latin):
lis terra: cophinum stercoris in bo¬
no intellige. Sordes sunt: s fruc¬
tum dant: Sordes cultoris: dolor
est peccatoris: Qui agunt penitenci¬
am. in sordib agunt: si tam̃ intel¬
ligant. et ueraciter agant: Hiuic
ergo arbori dicitur: Agite penirenci¬
am appinquauit enim regnũ celoꝵ¬
Quid illa mulier decem ⁊ octo ãnos
habens in infirmitate: Sex diebus
deus ꝑfecit opera sua: Ter seuir : x.
et octo faciunt: Quod gͦ significat
triennium in arlore. Hoc dedem ⁊ oc
to in illa muliere. Curuauerat. sursũ
aspicere nõ poterat. quia sursum cor
sine causa aucliebatz S erexit eam
dominus. Est ergo spes: s filius: Quo¬
usc ueniat dies iudicii: multum sibi
dat homo. Et quid est homo: Iustus
homo: Magnũ aliquid est homo: sed
tam̃ ustus homo Gratia d̾i est uistuᷤ
homo: Nunquid est. homo: nisi quod
memor es eius: uis uidere quid est hõ:
Om̃is homo mendax: Cantauimꝰ exur¬
ge clñe non p̾ualeat homo: Quid est

Expanded text:
lis terra est. Cophinum stercoris, in bolis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes cultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coeloQuid illa mulier decem et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est homo. Sed tamen justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
nus humanũ. id est homo de hõie.
obnoxius de debitore. mortalis de
mortali peccator de pectatore. Hos gͦ
appellat in hac atbore quiꝑ omne
tempus fructum dare noluerunt:
et ꝓpt̾ hoc imminebat securis radi¬
cibus arboris infructuose Intercedit
colonus: differt supplicium. ut ad¬
hibeatur auxilium. Quiaut̃ inter¬
cedit. colonus. est: Om̃is sanctus qͥ
intrat ecłiam. orat pro eis qui sunt
extra eccłiam Et quid orat: Dñe di¬
mitte illi et hoc anno id est. tempore
isto sub gr̃a. parce peccatorib. parce
in fidelib. parce sterilib: parce in fru¬
ctuosis: Circũfodio ei: et adhibeo co¬
phinum stercoris: Si fecerit fructũ:
bene. Sinautẽ minus: uenies ⁊ am¬
putabis eam: uenies qͣndo iniudici¬
um uenies: quando uenturus es iudi¬
care uiuos et mortuos. interim mͦ
parcicur. Quid est. aut̃ fossa: Quid
est. circũfodere: nisi humilitatẽ ⁊ pe¬
nitentiam docere: fossa enim humi¬

Expanded text:
nus humanum: id est, homo de homine, nus humanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colonus, est omnis sanctus, qui intra Ecclesiam orat pro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Venies: quando? In judicio venies, quando venturus es judicare vivos et mortuos. Interim modo parcitur. Quid est autem fossa? quid est circumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa enim humi
Abbreviated transcription (Latin):
C arbore
ficulnea que triennium
habebat et fructũ non afferebat. ⁊
de muliere que decem ⁊ octo annos
habebat in infirmitate: qd̃ dñs do¬
nauerit audite. Atbor ficulnee hũa
numgenus. est. Trienniũ autem:
tria sunt tempora: unum aute le¬
gem: alterum sub lege tercium sb̾
gr̃a. Non. est. aut̃ importunũ: ut
arbor ficulnea intelligatur genus
humanũ: Primus enim homo qñ
peccauit: foliis ficulneis pudenda
uelauit: Hec uelauit: unde nati su¬
mus membra Que erum ante pocm
fuerant glorianda: post peccatũ pu¬
denda sunt facta. Deniq antea nu¬
di erant: et nõ confundebantur:
Non enim erat unde erubescerent:
qͣndo peccatum nõ p̾cesserat: Nec
poterant de sui creatoris operibus
erubescere: quia operib creatoris sui
bonis. nullum ad huc malum opus
suũ miscuerant: Nondum enĩ mã¬
ducauerant de ligno scientie boni
et mali: unde manducare ꝓhibiti e¬
rant: Postea gͦ quam manducauer̾̃t
et peccauerunt: natum est de illis ge¬

Expanded text:
 arbore ficulnea quae triennium habebat et fructum non afferebat, et de muliere quae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. Denique antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant de ligno scientiae boni et mali, unde manducare prohibiti erant. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est de illis ge
Abbreviated transcription (Latin):
debeo: ꝓ modico qd̃ restat: infidelem
ine ꝓmissorem. eẽ. putabitis: Quid
respondebinus contra manifestissĩam
ueritatem: Ergo qui sterilis est agat
penitentiam: et faciat fructũ dignũ
penitentie: Qui curiuis est int̾ram in¬
tueatur. terrena felicitate letetur. istã
solam putat ẽẽ uitam beatam. ubi be¬
atus. esse. possit. aliam nõ credit: Qui¬
cumq tam curuus. est. erigatur:
Si per se ip̃m nõ potest: inuocet deum:
Nunquid enim et mulier illa per se
ip̃am erecta est: ue illi ẽẽt: si manũ
ille non porrexisset. Explicsmꝙ nor .i.¬

Expanded text:
debeo: pro modico quod restat, infidelem debeo: pro modico quod restat, infidelem me promissorem esse putabitis? quid respondebimus contra manifestissimam veritatem? Ergo qui sterilis est, agat poenitentiam, et faciat fructum dignum poenitentiae. Qui curvus est, terram intuetur, terrena felicitate laetatur, istam solam putat esse vitam beatam, ubi beatus esse possit, aliam non credit: quicumque tam curvus est, erigatur: si per se ipsum non potest, invocet Deum. Numquid enim et mulier illa per se ipsam erecta est? Vae illi esset, si manum ille non porrexisset. SERMO CXI .
Abbreviated transcription (Latin):
uerax apparuit: de die iuidicii m̃¬
phum fecit: Non debendo enisz
ꝓmittendo debitorem se ds fecit.
id. est. nõ minuo accipiendo: Non
possumus gͦ ei dicere. redde quod
accepisti: quando quis prior de¬
dit illi et retribuetur ei: Non pos¬
sumus dicere ei redde qd̃ accepisti:
s planc dicimus. redde qd̃ ꝓmisi
tuũ: ut adueniente regno eius.
et nos cum illo regnemus. ꝙ nob̾
hiis uerbis ꝓmissum est. Tunc
dicam illis: Uenite benedicti pr̃is
mei percipite regnũ qd̃ uobis pa¬
ratumi. est. ab origine mundi S
plane si fecerimus quod ubi seqͥ¬
tur: Esuriui enim: et dedisti̾ m
manducare: ⁊ cetera. Promisit
patrib nr̃is. s cautionem fecit quã
legereinus et nos: Si faciat nobiscũ
rationem qui dignatus. est. fac̾e cau¬
tionem ⁊ dicat Legite debita mea hoc
est debita ꝓmissionũ meaꝵ. ⁊ cõputa¬
te que reddidi. computate ⁊ que deleo:
Ecce qͣm młta reddidi: modicũ. esti qd̃

Expanded text:
verax apparuit, de die judicii meverax apparuit, de die judicii mephum fecit. Non debendo enim; sed promittendo debitorem se Deus fecit: id est, non mutuo accipiendo. Non possumus ergo ei dicere, Redde quod accepisti. Quoniam quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Non possumus dicere ei, Redde quod accepisti; sed plane dicimus, Redde quod promituum : ut adveniente regno ejus, et nos cum illo regnemus. Quod nobis his verbis promissum est: Tunc dicam illis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Sed plane si fecerimus quod ibi sequitur, Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, etc. . Promisit patribus nostris; sed cautionem fecit, quam legeremus et nos. Si faciat nobiscum rationem, qui dignatus est facere cautionem, et dicat, Legite debita mea, hoc est, debita promissionum mearum, et computate quae reddidi, computate etiam quae debeo: ecce quam multa reddidi; modicum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ctuosa non derideas quia parcit᷑
tibi Dilata est securis: noli esse.
secura: Ueniet et amputaberis:
Crede quia uenturus est. Ista oĩa
que uides: nõ erant: xp̃ianus po¬
pulus toto orbe terraꝵ.: aliqͣndo
non erat: In ꝓphetia legebatur.
in terra nõ uidebatur: Modo aut̃
et legitur: et uidetur Ipsa eccłia:
sic est completa: Non ei dictum ẽ
uide filia ⁊ audi: s audi filia ⁊ uide.
Audi p̾dicta: uide completa. Quo¬
tus xp̃c de uirgine : Promissus ẽ
et natus est: son fecerat mirabłia:
ꝓmissa sunt et fecit. Nondum erat
passus: ꝓmissum est. et factũ est
Non resurrexit: p̾dictum. est. et
impletum cst Nomen eius ꝑ totũ
mundũ non erat: p̾dictum est. ⁊
fc̃m est. idola delecta et facta non
erant. p̾dictum est et impletum
est Heretici impugnantes eccłiã
non erant: p̾dictum est et imple¬
tum est Sic et dies uidicii nõdũ
est. s quia p̾dictus est: implebit:
An fieri potest ut qui in tantis

Expanded text:
ctuosa, non derideas, quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erant. Christianus populus toto orbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur: modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non ei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Audi et vide . Audi praedicta, vide completa. Quotus Christus de virgine, promissus est, et natus est: non fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, promissum est, et factum est: non resurrexerat, praedictum est, et impletum est: nomen ejus per totum mundum non erat, praedictum est, et impletum est: idola deleta et fracta non erant, praedictum est, et impletum est: haeretici impugnantes Ecclesiam non erant, praedictum est, et impletum est. Sic et dies judicii nondum est; sed quia praedictus est, implebitur. An fieri potest ut qui in tantis
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝓ bono: insultatũ est tibi. pe
te caput ab impiis. et clitum est.
si filius dei es:descende de cruce: Ita¬
ne tu ꝑdideras potentiam tuam.
an pocius demonstrabas pacĩam:
Et tam̃ illi insultauerunt. ⁊ tam̃
illi itriserunt. tam̃ illite occiso qͣi
uictores discesserunt. ecce in sepul¬
chro iaces: Exurge dñe nõ p̾ualeat
homo. non p̾ualeat impius inimi¬
cus: non p̾ualeat cecus uideus Cũ
enim crucifigeris: p̾ualuisse sibi

Expanded text:
mala pro bonis. Insultatum est tibi, in mala pro bonis. Insultatum est tibi, in te caput ab impiis, et dictum est, Si Filius Dei es, descende de cruce . Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamen illi insultaverunt, et tamen illi irriserunt, tamen illi te occiso quasi victores discesserunt. Ecce in sepulcro jaces: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Non praevaleat impius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum enim crucifigereris, praevaluisse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
deus factus est homo. s etiam ip̃e faci¬
ens diuina contemptus est p̾stans tam
młta beneficia. comp̾hensus est. flage¬
llatus est. suspensus est: huc usq p̾¬
ualuit homo. dei filium comp̾hend̾e.
dei filium. flagellare: dei filium spinis
coronare. dei filium ligno suspendere:
tantũ p̾ualuit homo: S quousq nͥ
quousq depositus de ligno positus ẽ
in sepulchro:Si ibi remansisset:uere
homo p̾ualiusset:. S ꝓphetia ista. ⁊
in carne uenire clignatus est uerbũ
caro factus. uerbũ super nos. cato int̾
nos. uerbum caro int̾ deum ⁊ hoĩem.
uirginem unde nascereris scd̾m car¬
nem elegisti. uirginem concipiendꝰ
inuenisti patus uirginem reliquisti
s nõ agnoscebaris: Apparebas et la¬
tebas: Apparebat infirmitas: lateb¬
at potestas Hoc totum fc̃m est. ut
sanguinem funderes: qd̃ est p̾cium
nr̃m secisti tanta miracła ualitudi¬
nib egrotoꝵ sanitatem tribuisti. be¬
neficia młta p̾sticisti: et recepisti

Expanded text:
e faciens divina contemptus est, praestans tam multa beneficia prehensus est, flagellatus est, suspensus est. Hucusque praevaluit homo, Dei Filium prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium spinis coronare, Dei Filium ligno suspendere. Tantum praevaluit homo: sed quousque, nisi quousque depositus de ligno, positus est in sepulcro? Si ibi remansisset, vere homo praevaluisset. Sed prophetia ista etiin carne venire dignatus es, Verbum caro factus, Verbum super nos, caro inter nos, Verbum caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebat potestas. Hoc totum factum est, ut sanguinem funderes, quod est pretium nostrum. Fecisti tanta miracula, valetudinibus aegrotorum sanitatem tribuisti, beneficia multa praestitisti, et recepisti
Abbreviated transcription (Latin):
mo celo egssio euis. Qͥd deinde ru¬
b ine quondã mosaicus portende¬
bat. flãmas quid̾ enuctẽs. ⁊ ñ ardẽs.
nisi mariã parientẽ. ⁊ dolorẽ ñ sẽ¬
tientẽ: Qͥd rogo uirga aaron. flori¬
da nec humedata. nisi igam cõciꝑiẽ¬
tẽ. ꝙͣus uiram ñ cognoscentẽ. Hu¬
ius magni miraculi maiut mis̾iũ
ysaras edisserit dicens. Egt̾dietut uͥga
de radice iesse. ⁊ flos de radice es ascend
uirgã nirginẽ fiorẽ uioginis partũ m

Expanded text:
mo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, dicens, Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet : virgam, virginem; florem, virginis p
Abbreviated transcription (Latin):
mops moristati ẽ in rabo ⁊igne ad¬
ron in uirga ⁊ fiore. gedeon inuelłe
forti muliere. ⁊ eius p̃cio apercius ihe¬
rennas p̃cinit de femmna. ⁊ uiro aper¬
tissime ysaias declarauit deuirgnie
⁊ dõ. gabriel tandẽ exhibuit ip̃am uͥ
briel a dõ ad uirginem despõsatã ioseph.
Aduirgiaẽ inquit desponsatã. Quare
desponsatã: Cum ẽẽt inquã uirgo ele¬
cta. ⁊ ur ostensũ est uugo ꝯceptura. uͥ¬
go paritura mir̃i cur desponsata fu̾̃it
ñ nuptura. Nũquiduł hoc casu ft̃m qͥd
dixiti᷑ Non est caũ fc̃m. qd̾ rõnabilis
cã cõmendat. causa ualde ntił ⁊ necc̃ia
⁊ aduimi ꝓrsus adinuentione ꝯsilii
digua. Dicamꝙ mͥ iinuio qd̾ anteme
patrib uisum est. Iua utiq fuit intio
dispensationis marie: que ⁊ dubitati¬
onis thome. Mos si quidẽ erat indeoꝵe¬
rat uideoꝵ. ut a die desponsatõis sue
usq ad tp̃s nuptiaꝵ sponsus sponse
tradentur custodiende. quatimis eaꝵ
ip̃i eo sibi pudiciam curiosuis suarẽt

Expanded text:
Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere forti muliere et ejus pretio; apertius Jeremias praecinuit de femina et viro, apertissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit ipsam Virbriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessa divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utique fuit ratio desponsationis Mariae, quae et dubitationis Thomae. Mos siquidem Judaeorum erat, ut a die desponsationis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent,
Abbreviated transcription (Latin):
pĩa. iħc conceptus quã natul. par¬
nus quã magnus. Siue gͦlatent
in uto. sinc uagiens in p̃sepio. sine
iam granchiełs et int̾ rogans doc
a qua de plenitudine illa. quã insu¬
i conteptõe accepit in ut̃o uł aliqͥd
miieretur. uł eidẽ aliquid eicetur.¬

Expanded text:
us; parvus, quam magnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in praesepio, sive jam grandiusculus interrogans docta, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione accepit in utero, vel aliquid minueretur, vel aliquid eide
Abbreviated transcription (Latin):
deleas. Umptũ sapĩa nintit maliciã.
cũ occasionẽ uenie quã ate ds int̾rogã¬
do elic̃e temprauit. s ñ potuit. inthes¬
auro indeficientis sue pietatis ĩuenit.
Redditur nẽpe filia femina ꝓ femina.
ligno mortis gustũ tibi portigat uite.
⁊ ꝓ uenenoso cibo illo amaritudĩs dualce¬
dmẽ pariat siuctut et̾mi. Muta gͥ uer¬

Expanded text:
ia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina pro femina, ligno mortis gustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta er
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid pot̾ ħo ut arc nichodemꝰ in
uentrẽ mũs sue tr̃ato introire ⁊ re¬
nasci: Si sio me ad ꝯceptũ partũq
uirginalem. si forte it̃ płuna no¬
ua ac mira q̃ ibi ꝓfcõ inspicit. quidi¬
ligent̃ inquirit. ⁊ iam hanc quã de
ꝓp ha ꝓtirui repperi nouitatẽ. Porroi¬
bi agnoscitur longitudo breuis. lati¬
tudo augusta. altitudo subdita. ꝓfũ¬
ditas plana. Ibi agnoscitur lux ñ lu¬
cens. ũbum infans. aqua sitiens:
panis esuriens. Ui deas si attendas tͥs
tari leticiam. paũe fidutiã salutẽ pa¬
ti.uitam mori. fortitudinẽ infurma¬
ri. S qd̾ ñ minus mirandũ ẽ ip̃ai¬
bi cesuitur. tristicia letificans. pauor
ꝯfortans. Passio saluans. mors uiui¬
ficans. infurmitas roborans. Cuiiã
quid ñ facile tͥ est int̾ hec feminã
agnoscẽ uirũ cũcũdantẽ. cũ mari¬

Expanded text:
ut ait Nicodemus, in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? 9. Sed verto me ad conceptum partumque virginalem, si forte inter plurima nova ac mira, quae ibi profecto inspicit qui diligenter inquirit, etiam hanc, quam de Propheta protuli, reperiam novitatem. Porro ibi agnoscitur longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana  alias, plena. Ibi agnoscitur lux non lucens, verbum infans, aqua sitiens, panis esuriens. Videas, stari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam quid non facile tibi est inter haec feminam agnoscere virum c
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Nouimus uiros. qui scil infantia
puertiã. adolescentiã. atq uiuentutẽ
transeuntes. ad gradũ usq senectuti ꝓ¬
ximũ perueñunt. Qui gͦ iam ad eo
graclus ẽ quom̃ a femiina cirẽdam pot̾:
Si clixiss femina circũdabit ĩ fati¬
tem. uł femina circũdabit paruistñ
nͨ nouũ indetur nec mir̃. Nũs añ
qr nil tale posuit s dixit uit̾. q̃rimꝰ
q̃ sit hec nouiras quã ds fecit in
t̾ra. ut femina mr̃ circũdaret.⁊ uir

Expanded text:
icimus viros, qui scilicet infantiam, pueritiam, adolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum usque senectuti proximum pervenerunt. Qui ergo jam adeo grandis est, quomodo a femina circumdari potest? Si dixisset, Femina circumdabit infantem; vel, Femina circumdabit parvulum; nec novum videretur, nec mirum. Nunc autem quia nil tale posuit, sed dixit virum, quaerimus quae sit haec novitas, quam Deus fecit in terra, ut femina circumdaret vir
Abbreviated transcription (Latin):
nituõe oẽ acciperemꝰ. qui uere sine
ipa ñ aluid auã t̾ra aecida sicmaus. Hu¬
git᷑. Descendit sic̃ pluuia inuellꝰ. Nã
ꝑ hoc ꝙ seqͥtur. ⁊ sic̃ stillitidia stillan¬
rore madidã areã. Pluuia nẽpe uolũ¬
taria ꝙͣ seg̃gauit ds̃ h̾rditati sue placi¬
de priꝰ.⁊ absq strepitu oꝑatõis hũane
fusa ẽ. ꝑ ora p̾clicatoꝵ. ñ iã sic̃ pluia
ĩnellus. s si c̃ stillicidia stillantia sr̃ t̾rã
cũ quodam utiq strepitu ũboꝵ ac soni¬
tu miraculoꝵ. Siquid̃ recordate st̃ nu¬
bes urie q̃ portabant pluuiã p̃ceptũ sͥ
fuisse c̃ mittentur. Q clico uob̾ in tene¬
bris dicite in lumine. Et ꝙ in aure au¬
ditis p̃dicare super tecta. Qd̃ ⁊ fecerunti

Expanded text:
ias, acciperemus, qui vere sine ipsa non aliud quam terra arida sumus. Hugitur: Descendet sicut pluvia in vellus. Nam per hoc quod sequitur, et sicut stillicidia stillanrore madidam aream. Pluvia nempe voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, placide prius et absque strepitu operationis humanae, usa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure aud
Abbreviated transcription (Latin):
uige flore. s floris fructu designari
dicebatur. nor̃is in ead̾ aaronica uit¬
ga q̃ ñ solum florit. s ⁊ fronduit.
⁊ frustum emisit. ñ solũ flore uł
frustu. s ip̃is ⁊̃ frondib eimdẽ sig¬
uicari. Noueris ⁊ aput moysen nec
finctu uirge nec flore. s ip̃aunga
demõstrai. Illa utiq uirgga quafe¬
riente aqua uł dimditur trãsiturs.
uł de petma eitutitur bibitant. Iua¬

Expanded text:
virgae flore, sed floris fructu designari dicebatur; noveris in eadem Aaronica virga quae non solum floruit, sed et fronduit, et fructum emisit non solum flore vel fructu, sed ipsis etiam frondibus eumdem significari. Noveris et apud Moysen nec fructu virgae, nec flore, sed ipsa virga demonstrari; illa utique virga, qua feriente, aqua vel dividitur transituris , vel de petra excutitur bibituris . Nul
Abbreviated transcription (Latin):
cirm semper oĩ grã plenus fuissit. siue
deberet ꝓsuo tñ arbitrio eã. nc̃ plus nc̃
minus ostentabat. ꝓ ut cenentiũ uel̃
maitis congruere uł sainti expedire scie¬
lrit. Constat gͦ qr ih̾c semper uilem¬
aĩim habuit. ⁊ si sempet in corpore
nĩ ñ apparint. Cur deniq dubito ui¬
rum fuisse mut̃o quẽ mibi dm̃ fuisse
uos supetius aaronicos flores exposinti
Ecoe inqͥt unito conaipiet ⁊ pariet fili¬
um. E bales feminã sçil u̾gmẽ. Uis
⁊ de uiro ancare qͥs sitᷤ Et uocabitur¬

Expanded text:
enus fuisset, sive deberet, pro suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Constat ergo quia semper Jeetsi semper in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse in utero, quem inibi Deum fuisse vos superius Aaronicos flores exposuit. Ecce, inquit, virgo concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro a
Abbreviated transcription (Latin):
deniq qualẽ describit apłs m̃te ⁊ cor¬
pore sc̃am. Nec nouit̃ nec fortuitu
ĩuentã. s a scło elc̾am. ab altissimo
p̃cognitam. ⁊ sͥ p̃paratam. ab ãgłis
seruatam. a pr̃ib p̾signatã. a ꝓpħis
ꝓmissam. Scrntare scͥpturas. ⁊ ꝓba
q̃ dico. Uis ne aliqua seu pauca lo¬
se uidetur. qͣñdo ds ad serpentẽ ait.
inimicitias poriã int̾ te ⁊ młrem ͤ
Et si adhuc dubitas. an de mana hoc
cdixim: aucli ꝙ sequit᷑. Ip̃a cont̾et ca¬
put tuũ. Cui ħ seruata uctoria est
nͥ marie: Ip̃a ꝓcul dubio. cap̃ ꝯtriuit
uenenatum. que om̃imodã maligni
suggestionẽ. cam de carnis illecebra.
quã de mentis suꝑbia decliuxit ad ni¬
chilũ. Quã ũo aliã saloron requi¬
rebat cũ dicebat. młrem fortẽ qͥs ĩ¬
ueniet. Noũat quippe uir sapiens.
hinus sexus infirinitatẽ. fragile
ere. ut qui uicerat ꝑ feminã. uince¬
retur per ip̃am. uehem̃ter aminirãs
aiebat. Mulierẽ fortẽ quis ĩueni¬

Expanded text:
denique, qualem describit Apostolus, mente et corpore sanctam ; nec noviter, nec fortuitu inventam, sed a saeculo electam, ab Altissimo praecognitam et sibi praeparatam, ab angelis servatam, a patribus praesignatam, a prophetis promissam. Scrutare 738 Scripturas, et proba quae dico. Visne se Deus videtur, quando ad serpentem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: Ipsa conteret caput tuum . Cui haec servata victoria est, nisi Mariae? Ipsa procul dubio caput contrivit venenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dicebat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitatem, fragile ere ut qui vicerat per feminam, vinceretur per ipsam, vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis part̾ ⁊ corporis decore p̃sulgida: spe¬
cie sua ⁊ pracritudĩe sui incelestib cogni¬
ta celi ciluum inse ꝓuocanit aspestus. ita
ut ⁊ regis aĩm in sui ꝯcupscentiã incli¬
naret. ⁊ celestẽ nuntiũ ad se de superns
dat. c angłm perib a d̾o destinatũ ad ur¬
ginẽ. A dd̾ inquit ad uirginẽ idẽ acelso
adhumilẽ. a dño ad anculã. ac̾atore ad c̾a¬
tum̃. Quanta dignatio dei: auanta ungi¬
nis excellentia. Curte mr̃es. cnrrite fili¬
rimini cũ tristicia ⁊ parturitis. Adite uͥ¬
gitaiẽ thalamum. itg̾dimim si pote¬
stis. pudicã sororis ur̃e cubicutũ. Etre e¬
nĩ d̾s mittit aduirginẽ. ecce affatur ange¬
liis mariã. Apponite aurẽ parienti. austui¬
tate quid nuntiet ei: si forte audiatis ũ¬
de ꝯsolemini. letare pas adam. s mag̃
tu o eua mat exulta: qui sic̃ om̃tm pa¬
Ambo inquã ꝯsolamini sr̃ filia. ⁊ tali
ꝓbriũ. nec ħeat uir quid causetur ad¬
u̾sus feminã. qui utiq dũ se imprudẽ¬

Expanded text:
mentis et corporis decore fulgida, specie tua et pulchritudine tua in coelestibus cognita, coelestium civium in te provocasti aspectus, ita ut regis animum in tui concupiscentiam inclinares, et coelestem nuntium ad te de supernis dat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filirimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium paAmbo, inquam, consolamini super filia, et tali probrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se impruden
Abbreviated transcription (Latin):
peartus eclitio Iferamꝰ ⁊ alia uugini
mr̃i d̾oq fuio ograa de scͥpturaa testi¬
moria. Quid sild gedeonis significat¬
uetlus ꝙ utiq de carne tonsũ. s sine
lana. nc̃ uero area rore ꝑfãditur. insi
eauiẽ assñptam de ut̾o mirginis. ⁊ abs¬
q detͥmento urginitatit: Cui maq
distitiantib celi tota se infundit ple

Expanded text:
gini Matri, Deoque Filio congrua de Scripturis testimonia. Quid illud Gedeonis vellus significat, quod utique de carne tonsum, sed sine lana, nunc vero area rore perfunditur , nisi carnem assumptam de carne Virginis, et absque detrimento virginitatis? Cui utique disti
Abbreviated transcription (Latin):
soł dabr̃ in regno dei cantare uͥ¬
gmib ip̃am uirginũ reginã c̃ cet̾is.
ĩmo pͥmam int̾ cet̾as eẽ caniturã
nemo qni ambigat. Puto aũ illam
ori quodã atq elegantõei carmine
letificaturã eẽ ciitatẽ dei. Quis u¬
tiq dulcisonos deꝓñe uł expͥm̃e mo¬
dulos ne ip̃aꝵ quidẽ ungraũ ulla
cdigna inuenietur. qͥa soli m̃ito de¬
cantand̃ seruabr̃ que sola de partu
⁊ partu diumo głatur. Gratur dixe¬
suam singłari in celestib donaturus
de uirgine nasc̾etur. Talis ꝯgruebat
⁊ uirgini partus. ut ñ pareret nͥ dm̃ ꝓ¬

Expanded text:
Dei cantare virginibus, ipsam virginum Reginam cum caeteris, imo primam inter caeteras esse cantaturam, nemo est qui ambigat. Puto autem illaori quodam atque elegantiori carmine laetificaturam esse civitatem Dei. Cujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partu divino gloriatur. Gloriatur dixesuam singulari in coelestibus donaturus de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi
Abbreviated transcription (Latin):
inherent dorsa nominant᷑. Obscuratis ergo oculis dor¬
sũ flectitur. ꝗa cũ lum̃ scientiȩ ꝑdunt ꝗ peunt. ꝓfec to
toportanda peccatorũ curuantur honera ꝗsequunt᷑.
CAp̃. II
cura spiritalia p̃cepta ꝑscrutant᷑ sed que intellegen¬
dopenetrant uiuendo conculsant. Repente docent.
que ñ opicre. sed meditatione didicerint. Et q̃o uerb
pdicant morib inpugnant. Undefit ut cũ pastor ꝑ
arrupta gradit᷑. ad pcipitiũ grex sequatur. Hinc na
scientiam querit̃ dicens. Cũ ipsi limpidissi mã aquã bibe¬
rtis teliquã pedib ur̃is turbauatis. et oues mee que con¬
culcata pedib ur̃s fuerant pascebant̃. et quȩ pedes ur̃¬
turbauerant hec bibebant Aqua ꝗppe limpidissimam
pastores bibunt. cu fluenta ueritatis recte intelle¬
gences auriunt. Sed eandẽ aqũa pedib ꝑturbare est
ce meditationis studia male uiuendo corrũpere:
łqua scilicet eoꝵ turbata pedib oues bibunt: cu sub¬

Expanded text:
inhaerent; dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorinhaerent; dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum curvantur onera qui sequuntur. CAPUT IIcura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus impugnant. Unde fit ut cum Pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Hinc namscientiam queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis; et oves meae quae conculcata pedibus turbaverant, haec bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑ ꝓpħã dicit̃. Ipsi pastores ignoraner̃ intelligentiã.
Quos rursu dñs decestat᷑ dicens. Et tenentes lege ne¬
scer̃me Et nesciri ergose ab eis ueritas querit̃. Et nescire
se principatũ nescientiũ ꝓtestatur: Quia ꝓfec tohi ꝗ
ea que sunt dñi nesciunt: Xonõ nesciunt̃: Paulo ad testan
te ꝗ ait. Siꝗs aũt ignorat ignorabitur. Quer nimirũ pa¬
toꝵ sepe impentia meritis congruit sub iectorũ. Qui
qũa uis lum scientie sua culpa exigente ñ habeant. de¬
stricto tam indicio agit᷑. ut ꝑeorꝰ ignorantiã hietiã
ꝗ se quunt᷑ offendunt hoinc nãq in eungło ꝑsemet ip̃sã
ueritas dicit. Sicecus cȩco ducatũ p̾beat ambo in fo¬
ueã cadunt. Hlinc psalmista n obtantis animo. sed ꝓ¬
phetantis ministerio denuntiat dicens. Obscuren cur
oculi eoꝵ ne uideant. et dorsũ illoꝵ scꝑ incurua. Oculi
ꝗppesunt ꝗ inipsa honoris sumi facie positi. ꝓuiden di
itineris officiũ susceper̃. Quib In nimirũ ꝗ lubsequent̃

Expanded text:
am dicitur: « Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . » Quos rursum Dominus detestatur, dicens: « Et tenentes legem neme . » Nesciri ergo se ab eis queritur Veritas, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo t: « Si quis autem ignorat, ignorabitur . » Quae nimirum pastorum saepe imperitia meritis congruit subjectorum. Qui quamvis lumen scientiae, sua culpa exigente, non habeant, districto tamen judicio agitur ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendVeritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt, qui in ipsa honoris summi facie positi, providendi itineris officium susceperunt: quibus hi nimirum qui subsequenter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta cognouer̃, cordisse medicos ꝓftteri ñ metuun:
dũ ꝗ pigitoꝵ uĩ nesciunt uideri medici carnis eru¬
omẽ iã p̾sentis scłi culm̃ inclinat᷑: Sunt ñ nulli qui
intra scareccłam ꝑspeciem regiminis głam affectant
honoris. uideri doctores appetunt transcender cȩ¬
terasᷤ c̃cupiscunt. Atq at testante ueritate, Primos mn
Qui susceptũ cure pastoralis officiũ minishart digne
tantomagis nequeunt: quanto adhumilitatis magiste¬
riũ ex sola clatione ꝑuenerunt Ipsa ꝓppe in magiste¬
rio lingua confundit̾: quando aliurd discit̃. et aliut do¬
regnauer̃. et ñ erme: Principes extiter̃. et ñ cognoui
Exse naqꝙ et n exarbitrio sumi rectoris regnant. Qui
nullis fulti uirtutib nequaqu̾a diuinitus uocati
sed sua cupidine accensi: culm regiminis rapiunt po¬
tius qu̾a adsecunt᷑. Quos tam̃ internꝰ iudex et ꝓueba
et n cognoscit: Euia quos pmit tenddo colla ⁊ peuelo

Expanded text:
praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis eruomne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, transcendere caeteros concupiscunt, atque attestante Veritate, primas salqui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, et aliud doregnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognovi . Ex se enim et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex, et provehit et non cognoscit; quia quos permittendo tolerat, p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d uiuendo ostenditur. etiã loquendo ꝓpagetur.
Id ex tremũ uõ suꝑ est ut ꝑfecta queq opera conside¬
ratio ꝓpriȩ infirmitatis deprimat. ne hec ante
occulti arbitris: oculos tumor elationis ex tinguat:
Sed ꝗa sunt pleriq michi imperitia similes: ꝗdũ
metiri se nesciunt: quȩ non didicerunt docere
concupiscunt. Qui pondus magisterii tanto lȩui us
estimant. quanto uim magni tudinis illius ignoran.
Ab ipso libri huius rep̃hendantur exordio: Ut ꝗa in¬
doc ti ac precipites dortrine arcẽ tenere appetuis.
ap̃cipitationis suȩ ausib in ipsa locutionis nr̃e
ianua repellantur. Cap̃.i.
Iintenta prius meditatione discatur. Ab impe
ritis ergo pastorale magisteriũ qͥ temeritate su¬
scipit̃. quando ars est arciũ regim̃ am̃arũ : Quis aũt
cogitationũ uul nera occultiora esse nescirat uul¬
nẽrib iscerũ : Et tam̃ sȩpe ꝗ nequaqũa spiritalia

Expanded text:
quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae janua repellantur. CAPUT PRi intenta prius meditationritis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando ars est artium regimen animarum? Quis autem cogitationum vulnera occultiora esse nesciat, vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
farissime. atq humillima in¬
dentione sep̃hendis: quȩ neꝗb¬
Odã leuia esse uideantur. p̃sentis
librꝯ stilo exprimo de eoꝵ grauedine
nẽ qd penso: ut et hec ꝗuacat in caute ñ expͥe¬
tat. et ꝗ in caute expetiit. ad eptũ se esse ꝑtimescat
Quadriꝑtita uõ disputatione. liber iste distin¬
gnit̃: ut ad lectoriᷤ sui animũ ordinatis allegatio¬
nib quasi ꝗbdã passib gradiat᷑. Nã cũ rerũ neces¬
sitas exposcit: pensandũ ualde est adculm̃ quisꝙ
yegiminis qualiter ueniat: Atq ad hoc rite ꝑ ut̾¬
qens qualiter uiuat. Et bene uiuens qualiter do
ceat : Et recte docens infirmitatẽ suã cotidie
quanta consideratione cognoscat. Ne aut humilitas
accessũ fugiat: aut ꝑconrentione uita contradicat.
Aud uitã doc trina destituat: Aut doctrinã p̃sũptio
ex tollat: Prius ergo appetitũ timor tẽperet. Post
aũt magisteriũ qd anon querente suscipitur uita
cõmen det. Ac de inde necesseest: ut pastoris bonũ

Expanded text:
ime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et bene vivens, qualceat, et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat: ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
pleni estis dolo ⁊ rapina: Ouenire ad
fuerat inuitatus: Magis obiurgan¬
do pepercit: ut correcto iudicio parcet.
Deinde quid ostendit nobis: Quia et
baptismũ qd̃ semel adhibetur ꝑ fidẽ
mundat: fides autẽ intus est. ñ foris.
unde clicitur et legitur in actib apo¬
stoloꝵ: fide mundans corda eorũ: Et
apło petrus in epła sua ita loquitur.
Sic inquit et uob̾ dedit similitudinẽ
de archa noe: quomͦ octo homines sai

Expanded text:
pleni estis dolo et rapina. O venire ad pleni estis dolo et rapina. O venire ad fuerat invitatus? Magis objurgando pepercit, ut correcto in judicio parceret. Deinde quid ostendit nobis? Quia et Baptismum, quod semel adhibetur, per fidem mundat. Fides autem intus est, non foris. Unde dicitur et legitur in Actibus Apostolorum, Fide mundans corda eorum . Et apostolus Petrus in Epistola sua ita loquitur: Sic, inquit, et vobis dedit similitudinem de arca Noe, quomodo octo animae sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiderint: quid tenebunt: Ubi remane¬
bunt: fõris. intus: nichil: Inanis archa.
mamor conscientia: Ubi reques. ubi sa¬
lus ubi spes: Ueniant gͦ et desinant blaᷤ¬
phemare: et cliscant adorare. Scorpii
pungentes a gallina comedantur: in
corpus traicientis conu̾tantur an t̾ra
exerceantur in celo coronentur.¶ Explic̃¬
dicebat suos utiq discipulos cõmoneb¬
at: ne in corporis mundacõe putarẽt
esse. iusticiam: Om̃i enim cdie pharisei
andeqͣm pranderent abluebant se aqͣ
quasi cotidiana lauatio possit cordis.
esse. mundatõ Deniq quales essent
ostendit: Ille clicebat qui uidebat: ñ
eium facies eoꝵ. s etiam interiora cer¬
nebat: Neniq ut hoc sciatis. ille pha¬
riseus cui respondit xp̃m apud se ip̃m
cogitauit. uoce nõ sonuit: Et ille tam̃¬
nõ audiuit. apud se enim respondit
audiebat: ideo respondebat: Quid gͦ
respondit: Nunc uos pharisei qd̾ foris
est parapsicdis lauatis: intus autem

Expanded text:
perdiderint, quid tenebunt? ubi remaneperdiderint, quid tenebunt? ubi remanebunt? Foris nihil, intus nihil: inanis arca, inanior conscientia. Ubi requies? ubi salus? ubi spes? Veniant ergo, desinant blasphemare, discant adorare: scorpii pungentes a gallina comedantur, in corpus trajicientis convertantur; in terra exerceantur, in coelo coronentur. SEdicebat, suos utique discipulos commonebat, ne in corporis mundatione putarent esse justitiam. Omni enim die Pharisaei, antequam pranderent, abluebant se aqua: quasi quotidiana lavatio possit cordis esse mundatio. Denique quales essent, ostendit. Ille dicebat qui videbat: non enim tantum facies eorum, sed etiam interiora cernebat. Denique ut hoc sciatis, ille Pharisaeus cui respondit Christus, apud se ipsum cogitavit, voce non sonuit, et ille tamen audivit. Apud se enim reprehendiaudiebat, ideo respondebat. Quid ergo respondit? Nunc vos, Pharisaei, quod foris est paropsidis lavatis: intus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ci habemus a sacrificante. quib nõ
licet sacrificare. Deus ostendit qi
non inistis sactificiis eid ipsa temꝑali ᷤ
salus: ip̃a regna t̾rena: uictus est rago¬
dapsus adiuuante cdño miro modo: Do¬
stea uenerunt gothi nõ sacrificantes.
et si fide xp̃tana non eatholiti tam̃ ydoł
inimici. uenerunt ydolis adu̾santes: et
ipsi ceperunt. Uicerunt de ydolis p̾sum̃¬
tes ⁊ ꝑdita ydola ad huc q̃rentes.⁊ ꝑditi
ad huc sacrificare cupientes:  ibi erãt
et nũi. ⁊ afflicti sunt: s noucrant dic̾e.
beneclicam dñm in om̃i tempore: Afflicti
sunt in regno terreno: s regnũ celoꝵ ñ
ꝑdiderunt ĩmo ad illud capessendũ exer¬
citatõne tribulatõnum meliores effecti
sunt: Et si intribłationib nõ blasphe¬
mauerũt: tanqͣm integra uasa de for¬
nace exierunt et dñica benedictõne reple¬
ti sunt: Isti aut̃ blasphematores t̾rena
sectantes. t̾rena desiderantes. interrenis
speni ponentes: cum ista uelinit nolint

Expanded text:
ci habemus a sacrificante, quibus non licet sacrificare. Deus ostendens quia non in istis sacrificiis est ipsa temporalis salus, ipsa regna terrena, victus est Rhadagaysus, adjuvante Domino, miro modo. Postea venerunt Gothi non sacrificantes, etsi fide christiana non Catholici, tamen idolis inimici; venerunt idolis adversantes, et ipsi ceperunt: vicerunt de idolis praesumentes, et perdita idola adhuc quaerentes, et perditis adhuc sacrificare cupientes. Sed ibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noverant dicere, Benedicam Dominum in omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed regnum coelorum non perdiderunt: imo ad illud capessendum exercitatione tribulationum meliores effecti sunt. Et si in tribulationibus non blasphemaverunt, tanquam integra vasa de fornace exierunt, et dominica benedictione repleti sunt. Isti autem blasphematores, terrena sectantes, terrena desiderantes, in terrenis spem ponentes, cum ista velint nolint
Abbreviated transcription (Latin):
dit extrancus unũ sumus quia ĩ
unũ sumus. Quid faciemus. Qui
dix̾it fr̃i suo facue: reus erit gehẽ¬
ne ignis. Linguam autem: nullus
hominũ comare potest. Ibunt ergo

Expanded text:
dit extraneus, unum sumus, quia in unum sumus. Quid faciemus? Qui dixerit fratri suo, fatue, reus erit gehennae ignis: Linguam autem nullus hominum domare potest. Ibunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ deus. pͥmũ gͦfandament̃ fidri pone. nuĩqͥd ĩiqͥtas
ap̃ dm̃: Iatere te eqͥtas pot̃. esse ibi iniqͥtas ñ o pot̃.
Et q̃ uult obdurat. Expͥtas a me h̃o. si ec cuho. Et ecio
ho. ambo andumꝰ. Ohomo tuqͥses qͥ respondras deo:
ꝑ apłm xͦ loquit᷑. Oho tu qͥs et. qͥ respondeat cõ: Et lgo
indignor cͥra nom uisticiam doi. si h̃o sum ño indigner.
extedam homiñe si possuui. et fontẽ actingã. sedet.
si actigero. hommi nd dic̃a. Etedat et .p̃e. Et aitĩgat
apłi. et dic̃. Cum enĩ dicitis. Ego pͥanli. Ego apollo.
ñone honñes estis : quid eos facouolebat. qͥb erꝑ¬
brabat ꝗd̾ homñes euant: homo es adadam ꝑtines.

Expanded text:
nisi Deus? Primum ergo fundamentum fidei pone: Numquid iniquitas apud Deum ? Latere te aequitas potest, esse ibi iniquitas non potestet quem vult obdurat? Exspectas a me, homo? Si et tu homo et ego homo, ambo audiamus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo?  loquitur, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Et ego indignor, quia non novi justitiam Dei? Si homo sum, non indigner: excedam hominem, si possum, et fontem attingam. Sed et si attigero, homini non dicam: excedat et ipse, Apostolus, et dicit, Cum enim dicitis, Ego Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos facere volebat, quibus exprobrabat quod homines erant? Homo es, ad Adam pertines.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiditates tuas. Extende nequiciam. Dilata
I iam. qͥchͥd libuerit licitũ puta nõ te hĩc
pͥuino. nõ te in gehenas mitto. faciẽ mãm
tm̃ t negato. si ẜxꝓanisti. atnaiti. si hoc ꝗdictũ
ẽ faciemi suam dͥ negabit deus tuus. cõtͤamit
cortus ĩ ñõ uidendo dm̃ tuũ. magña peña pu¬

Expanded text:
e cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam; quidquid libuerit, licitum puta. Non te hinc punio, non te in gehennam mitto, faciem meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti. Si ad hoc quod dictum est, faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, si in non videndo Deum magnam poenam pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ offerebat᷑ accepit. cõtinuo tot̃ paupibus
erogauit. unũ solidum in domo sua ño dimisit
ĩ uob̾. si reqͥent ĩuenit ap̃ uos. fãcite hoc stes
nũ. uoliteputare dampñ uos pati: sifec̾itis.
Magũ lucͥm ẽ : si feteritis: ꝗ dico. ꝑdidi .xy. solidos
ꝑdidi ducentos. qͥngentos Nuid ꝑdidisti. de domo
tua perierant. alt̃ ꝑ diderat nõ tu t̾ra comunis ẽ
Iuna domo estis m hoc mũdo. Ãbouiatores hꝰ uite
unũ stabulum ĩtͣstis posuistisie. oblitꝰ ẽ ile. ceci¬
uituꝑate raptores.nam ꝗ ĩuenisti. et nõ reddi¬
distr᷑ rapuisti. ꝗͣtum pociusti fẽcisti qͥa plus ño
potiusti: ĩo nõ ꝑ lus fecisti. qͥ alieñ negat᷑ si possit.
et tollit. ꝙ nõ tollit timor ꝓhibet. nõ bonũ

Expanded text:
quod offerebatur accepit: continuo totum pauperibus erogavit, unum solidum in domo sua non dimisit.in vobis, si requiem invenit apud vos, facite hoc, fratres mei: nolite putare damnum vos pati, si feceritis; magnum lucrum est, si feceritis quod dico. Perdidi viginti solidos, perdidi ducentos, quingentos. Quid perdidisti? De domo tua perierant: alter perdiderat, non tu. Terra communis est, in una domo estis, in hoc mundo ambo viatores, hujus vitae unum stabulum intrastis. Posuit ille, oblitus est ille; cecivituperate raptores. Nam quod invenisti et non reddidisti, rapuisti. Quantum potuisti, fecisti: quia plus non potuisti, ideo non plus fecisti. Qui alienum negat, si possit et tollit. Quod non tollis, timor prohibet: non bonum
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ: Domꝰ dĩ ẽ. Cantando edificat᷑. cͤdendo
fũndat᷑. sꝑando Crigit᷑. diligñdo ꝑficit᷑. mͦ gͦ edi¬
ficat᷑. s ĩ fine seculi dedicat᷑. Conc̾rant gͦ lapi¬
des uiuis. ad caticũ nouñ. ̃curant st coapt̃et.
i seͣcturam templi dĩ. Agnoscant saluatorẽ.

Expanded text:
novum, domus Dei est. Cantando aedificatur, credendo fundatur, sperando erigitur, diligendo perficitur. Modo ergo aedificatur: sed in fine saeculi dedicatur. Concurrant ergo lapides vivi ad canticum novum, concurrant et coaptentur in structuram templi Dei: agnoscant Salvatorem,