comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd: aures id ẽ eius clem̃tia ⁊ potentia
st̃ paratȩ in p̃ces coꝵ exaudiendas. Uid&
oꝑantes ⁊ laborantes: audit gem̃tes &
orantes. Sic gͦ uiue: ut ocłis di ualeas
dignus apparere. Sic ora: ut p̃ces tue
usq ad aures eiꝰ ꝑtingant. S forte diẽ
aliqͥs malꝰ. securꝰ pecco: qr me ñ uid& d̃s¬

Expanded text:
d: Aures ejus, id est, clementia et potentia, sunt paratae in preces eorum exaudiendas. Videt operantes et laborantes. Audit gementes, et orantes. Sic ergo vive, ut oculis Dei valeas dignus apparere. Sic ora, ut preces tuae usque ad aures ejus pertingant. Sed forte dicet aliquis malus, Securus pecco, quia me non videt D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ intellig̃. & subtilit̾ attendit q̃ uolinsa¬
te q̃ intentione eadẽ faciamꝰ. Dãt
duo pauꝑib. unꝰ sibi mercedẽ q̃rit
celestem: alius humanã laudem.
Tum duob unã rẽ uides: ds̃ duas
intellig̃. & sic̃ indellig̃. ita iudicat
⁊ disc̾nit. unde ⁊ aliqͣndo c̃tĩgit. ut
in uno eodẽq oꝑe alium damnet:
alium remuner&. & qr suꝑiꝰ dix̾at.
beatus ppłs quẽ elegit in hereditatẽ
sibi: ne uidẽtur diuides ⁊ potentes

Expanded text:
 intelligit et subtiliter attendit, qua voluntate, qua intentione eadem faciamus. Dant duo pauperibus : unus sibi mercedem quaerit caelestem: alius humanam laudem. Tu in duobus, unam rem vides, Deus duas intelligit. Et sicut intelligit, ita judicat et discernit. Unde et aliquando contingit, ut in uno eodemque opere alium damnet, alium remuneret. Et quia superius dixerat, Beatus populus, quem elegit in haereditatem sibi: ne videretur divites et potentes
Abbreviated transcription (Latin):
egestatẽ. & ido ꝓtinꝰ nos admones
dicens. uenide filii audice me:. di¬
morẽ dnĩ docebo uos. Multũ nos
ȩdificat. qd ait. uenite. Ac si dic̾&.
Uos qui uacatis ocio. siue qͥ trenis
uanitatib incumbitis: qͥ labora¬
as⁊ onerati estis: relinqͥte ea que
uos impediut̃. ⁊ uenide ad me.
Audite aut̃ aurib cordis. obedite
ut filii pat̾no affectu: docebo uos
timorem dñi. E c̃uenient̃ ait di¬
morem: ipse ẽ enim pͥmꝰ gͣdus sꝑi¬
tał doctͥne.⁊ celestis sapientie. sic̃
scͥpͥtum ẽ. Iniciũ sapiȩ dimor dñi.¬

Expanded text:
s admonet, dicens: 12. Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos. Multum nos aedificat, quod ait, Venite, ac si diceret, Vos qui vacatis otio, sive qui terrenis vanitatibus incumbitis, qui laboratis et onerati estis : relinquite ea, quae vos impediunt, et venite ad me. Audite autem auribus cordis. Obedite, ut filii: paterno affectu docebo vos timorem Domini. Et convenienter ait, Timorem. Ipse enim primus gradus spiritualis doctrinae et caelestis sapientiae, sicut scriptum est, Initium sapientiae timor D
Abbreviated transcription (Latin):
dendum ẽ: qͣnta uir sc̃s utit᷑ hic ar¬
de magist᷑ii. Priꝰ enĩ stud&. audicorũ
beniuolentiã captare:⁊ ꝓponit eis
qͦil mag̃ eos delectat audire dicens.
Qͥs ẽ hõ qui uult uitã. nec dico de ui¬
ta posita in miseria: s qͥs ẽ ille qui
dilig̃ dies uide bonos: Ido qd om̃s
hoc cupiut̃ p̃dendit: ut sic accendat cos
ad ea faciẽda q̃ p̃cipit. Si uis uitã: ueł
et̾nam. Si diligis dies bonos: dilige
et̃nos. Hecẽ uera uita: uiu̾e in deo.
Semꝑ dies mali st̃. in scło. semꝑ dies
boni st̃ in dõ. Ergo si uis uitã ⁊ dies
bonos: audi ⁊ fac. Shibe linguã tuã
a malo. ne in aꝑto loq̃ris malũ. R
labia tua ne loqͣntur dolum: ut bo¬
na u̾ba ore ꝓferas. ⁊ malum in corde
abscondas.: sic̃ illi faciunt qͥ loc̃tur
pacem cũ ꝓximo suo. mala autem
in cordib eoꝵ. Priꝰ linguã qmͣ cet̾a

Expanded text:
c arte magisterii. Prius enim studet auditorum benevolentiam captare. Et proponit eis, quod magis eos delectat audire, dicens: 13. Quis est homo, qui vult vitam? Nec dico de vita posita in miseria: sed quis est ille, qui diligit dies videre bonos? Ideo hoc, quod omnes cupiunt, praetendit, ut sic accendat eos ad ea facienda, quae praecipit. Si vis vitam, velis aeternam. Si diligis dies bonos, dilige aeternos. Haec est vera vita, vivere in Deo. Semper dies mali in seculo. Semper dies boni in Deo. Ergo si vis vitam et dies bonos, audi et fac. 14. Prohibe linguam tuam a malo. Ne in aperto loquaris malum. Et labia tua ne loquantur dolum. Ut bona verba ore proferas, et malum 150 in corde abscondas: sicut illi faciunt, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum. Prius linguam, quam caetera
Abbreviated transcription (Latin):
cum subiung̃. Diuides eguer̃ ⁊ esu¬
rier̃. inqͥrentes aut̃ dñm ñ minuẽ¬
tur omĩ bono. Uidet᷑ mͥ mag̃. ut il¬
li esurirent. qͥ ꝯtẽpto scło ⁊ pauꝑes
factidm̃ exqͥrerent: illi aut̃ ñ mi¬
nuerent᷑ bonis. qͥ t̾renis abundant
diuicus. S noli adcendẽ homines
scđ̾m facultades rer̃. s scdm̃ uirtu¬
tes animoꝵ. Isti quid mundi ama¬
tores qui foris apparent diuides: ñ
paruam intꝰ m̃dis paciunt᷑ mopiã.

Expanded text:
subjungit: 11. Divites eguerunt et esurierunt: inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono. Videretur tibi magis, ut illi esurirent, qui contemto seculo, et pauperes facti, Dominum exquirerent: illi autem non minuerentur bonis, qui terrenis abundant divitiis. Sed noli attendere homines secundum facultates rerum, sed secundum virtutes animorum. Isti quidem mundi amatores, qui foris apparent divites, non parvam intus mentis patiuntur inopiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uia qͣ redeas ad pat᷑am. Factus ẽ pau¬
per:ut tu ñ timeas.ĩmo diligas pau¬
ꝑtatem. Passus ẽ: ut patiaris ⁊ tu. Cla¬
mauit. ut clames ⁊ tu. Uib̾atus ẽ: ut
lib̃ari sꝑes⁊ tuMagnam aut̃ tͥ p̃tend̾
securitatẽ: cum subdit. Imnuttit
angłs dñi in c̾cuitu tim̃tiũ eũ:⁊ eri¬
pict eos. Tu tantũ time dm̃. ⁊ esto se¬
curus. Qm̃ iste pauꝑ qͥ dictus ẽ mag¬
ni c̃sili angłs. imittit se in cͥcuitu ti¬
diens ⁊ defendens eos. ut in nulla par¬
te irrumꝑe ualeat inmicꝰ. Unde apł̃s

Expanded text:
via, qua redeas ad patriam. Factus est pauper, ut tu non timeas, imo diligas paupertatem. Passus est, ut patiaris et tu. Clamavit, ut clames et tu. Liberatus est, ut liberari speres et tu. Magnam autem tibi praetendit securitatem, cum subdit: Immittit angelus Domini in circuitu timentium eum: et eripiet eos. Tu tantum time Deum, et esto securus. Quoniam iste pauper, qui dictus est magni consilii angelus , immittit se in circuitu tidiens, et defendens eos, ut in nulla parte irrumpere valeat inimicus. 9. Aperte
Abbreviated transcription (Latin):
uiue inxꝑo. ꝑsecutionẽ patiẽntur:
in hoc uͦ ẽ c̃solatio. qd̾ pꝰmodũ ex oĩb
tͥbulationib eruant᷑. Qnͣdo: Cum
absorbebit᷑ mors in uictoriã. ⁊ mor¬
tale hoc induerit imortalitatẽ. De¬
inde amador iste qui ñ solus uult ã¬
plecti qͦd amat. hortat᷑ nos ⁊ dic̃. Acce¬
dide ad eum ⁊ illuminamini. ⁊ facies
urẽ ñ c̃fundent᷑. Ad dm̃ accedimus
bonis oꝑib studus. ⁊ sꝑitalib exerci¬
ciis: legendo. meditando.orando.
amando. Illuminam᷑ aut̃ ꝑ indel¬
Illuminati aut̃. ñ c̃fundunt᷑. id est
ñ erubesct̃ de peccatis: uł ñ erubeset̃
de obꝓbriis ⁊ c̃tumeliis sibi illatis.
Hinc ẽ qd̾ paulus ñ erubesc̃ eugłm:¬

Expanded text:
isto, persecutionem patiuntur . In hoc vero est consolatio, quod postmodum ex omnibus tribulationibus eruantur. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem . Deinde amator iste, qui non solus vult amplecti, quod amat, hortatur nos, et dicit: 6. Accedite ad eum, et illuminamini, et facies vestrae non confundentur. Ad Deum accedimus bonis studiis, et spiritualibus exercitiis, legendo, meditando, orando, amando. Illuminamur autem per intelIlluminati autem non confunduntur, id est, non erubescunt de peccatis: vel non erubescunt de opprobriis et contumeliis sibi illatis. Hinc Paulus non erubescit evange
Abbreviated transcription (Latin):
iñdatio qͣndo ait: qm̃ suauis ẽ dñs.
Anͥmonae ꝓpħa in hoc psmo. ut qͥsq
dm̃ timeat. qm̃ ñ ẽ inopia timñtib
eum: ad filialem affectando bonos
quosq timorẽ. cũ dicit. Uenide filii
audide me. Et hoc faciens intendit¬
in eis gen̾are caritatẽ: ubi dic̃. Custo¬
dit dñs omĩa ossa eoꝵ. unũ ex his ñ
cont̾etur: det̾rendo ne delinquãt.

Expanded text:
mendatio, quando aitmendatio, quando aitAdmonet propheta in hoc psalmo, ut quisque Deum timeat, quoniam non est inopia timentibus eum: ad filialem, affectando bonos quosque, timorem, cum dicit: Venite filii, audite me. Et hoc faciens, intendit eis generare caritatem, ubi dicit: Custodit Dominus omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur
Abbreviated transcription (Latin):
immutauit. Nã tympani ⁊abat. affe¬
ctabat: manib suis se ipsum ferebat.
⁊ saliue ꝑbarbam eius decrebant. &¬
hoc in porta ciuitatis dauid faciebat:
qr allophili querebant eum ꝑdere.
achis uidens hec qui erat rex geth:
dix̃. Ut qͥd induxistis mͥ arrepticiũ
in cruce moriebat᷑. affectabat qͣndo
miscdi affectu sehumiliabat: manib
suis se ferebat. cum dicebat. hoc ẽ cor¬
pus meum.⁊ saliuȩ ꝑbarbam decur¬
rebant. id̃ ẽ u̾ba sua qnͣdo dicebat.
nͥ manducau̾itis carnẽ filii hominiᷤ.
⁊cȩt̾a. Puerilia uisa st̃ eis qͥ st̃ achis:
Barbatis uͦ id ẽ uiris. uirilia. uerꝰ
dd̃ coram abunelech. id ẽ coram pa¬
tris sui regno. id ẽ ingente iudeoꝵ
mutauit uultu. id ẽ pͥoris sacͥficii
modum. hoc ẽ scdm aaron. & dimi¬
sit eum ⁊ abiit ad gendes: uͥ scdmn or¬
dinẽ melchisedech sac̾dodium insti¬
tuit. Mat̾ia ẽ immutatio sac̃dodii
scdin ordinẽ melchisedech: q̃ notat᷑
ubi dic̃. Magnificade dnm mec̃. Cõ¬

Expanded text:
utavit. Nam tympanizabat , affectabat, manibus suis seipsum feriebat, et salivae per barbam ejus decurrebant, et hoc in porta civitatis David faciebat: quia Allophilli quaerebant eum perdere. Achis videns haec, qui erat rex Geth, dixit, Utquid induxistis mihi arreptitium ristus in cruce moriebatur: affectabat, quando misericordi aflectu se humiliabat: manibus suis se ferebat, cum dicebat, Hoc est corpus meum . Et salivae per barbam decurrebant, id est, verba sua, quando dicebat, Nisi manducaveritis carnem filii hominis, et caetera . Puerilia visa sunt eis, qui sunt Achis  barbatis vero, id est, viris virilia. Verus David coram Achimelech, id est, coram patris sui regno, id est, in gente Judaeorum, mutavit vultum, id est, prioris sacrificii modum hoc est secundum Aaron et dimisit eum, et abiit ad gentes, ubi secundum ordinem Melchisedech sacerdotium instituit. Materia est immutatio sacerdotii secundum ordinem Melchisedech, quae notatur ubi dicit, Magnificate Dominum mecum. Com
Abbreviated transcription (Latin):
b̾it sanguinẽ meũ: ñ habebit in se
uitam. & illi in quib regnabat a¬
obis. id ẽ error ⁊ ignorantia: dixerc̃.
Qͦ mͦ pot̾ iste dare nob̾ carnẽ suam
manducare. Si ignoras. gusta.⁊
uide q̃m suauis ẽ dñs. Gustat qui
amat: iudet qͥ intellig̃. Qs quis in

Expanded text:
berit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et illi in quibus regnabat Achis , id est, error et ignorantia, dixerunt: Quomodo iste potest dare nobis carnem suam manducare ? Si ignoras, gusta: et vide, quam suavis est Dominus. Gustat, qui amat: videt, qui intelligit. Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
esfabiłe p̃dicamus. Nom̃ euis exal¬
altũ ⁊ ęc̃num ꝓpalare. Qd ẽ autẽ
in id ipsum: In unitate. in c̃cor¬
dia. sic̃ fecert̃ p̃dicadores pͥmi: quib
erat corunũ ⁊ anima una. Deinde dic̃
bona sua unde sͥ euener: cum subdit.
Exqͥsiui dnm et exaudiuit me. ⁊ ex õib
tͥbulationib meis eripuit me. Extra

Expanded text:
 nomen ejus exalaltum et aeternum propalare. Quid est autem in idipsum? In unitate, in corcordia : sicut fecerunt praedicatores primi, quibus erat cor unum et anima una . Deinde dicit bona sua, unde sibi evenerunt, cum subdit: 5. Exquisivi Dominum, et exaudivit me, et ex omnibus tribulationibus meis eripuit me. Ext
Abbreviated transcription (Latin):
um sessorem. fallax ẽ ad saludẽ. qͣm
sum in qͦsib⁊ honore suꝑb incedis:
quo altius ing̾deris: eo de ñ tandũ
celsiorem. s ⁊̃ tutiorem falso credis.
Qͦ mͦ enim de deiciat nescis: tanto
elisum gͣuius. qnͣto sublimiꝰ fereba¬
ris. Nec dico qd̾ parua q̃q felicitas
huiꝰ mundi solum fallax sit. s ⁊̃ qͣt
& hoc ẽ qd̾ ait. In abundantia urcu¬
ds suȩ. idẽ in abundanti uͥtutebo¬
noꝵ ⁊ diuidiaꝵ: ñ saluabit᷑ aliquis.
hominũ. Unde gͦ saluus ero: Noli

Expanded text:
ssorem, fallax est ad salutem: quam Cum in quolibet honore superbus incedis, quo altius ingredieris, eo te non tantum celsiorem, sed etiam tutiorem falso credis. 146 Quomodo enim te dejiciat, nescis? tanto elisum gravius, quanto sublimius ferebaris. Nec dico quod parva quoque foelicitas hujus mundi solummodo fallax sit: sed etiam Et hoc est, quod ait, In abundantia virtutis suae, id est, in abundanti virtute bonorum, et divitiarum, non salvabitur aliquis hominum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ laudant ⁊ bñdicunt. Si adu̾sa
ueniunt: mͣmurant qͥd̾e mali. s
bñdict̃ boni. Hinc ẽ qd̾ beatus iob
amissis reb. orbatꝰ filiis ait. Dñs
deflit. dñs abstulit. sit nom̃ dñi
bñdictum. S qr st̃ ñ nulli qͥ de
bono suo uolunt laudari: cau&. ħ

Expanded text:
Deum laudant et benedicunt. Si adversa veniunt, murmurant quidem mali, sed benedicunt boni. Hinc est quod beatus Job amissis rebus, orbatus filiis ait, Dominus dedit, Dominus abstulit: sit nomen Domini benedictum . Sed quia sunt nonnulli, qui de bono suo volunt laud
Abbreviated transcription (Latin):
ait iracundi s mansueti: nam qͣndo
audiunt ñ mansueti. ñ lȩtant᷑. sed
irascunt᷑. ⁊ ipsi st̃ qui dict̃. qr ñ nos asi¬
nos fec̾imus. Ium̃ta mansueta uult
hab̾e dñs. Equus enĩ ⁊ mulus de qͥ¬
b pauloande locuti sumꝰ. erigũt
aliqndo ceruicẽ:⁊ sua ferocitate a se
excutiunt sessorem. Domant᷑ frenis:
chamo. uerb̃e:. donec discant dñm
suum portare. Tu aut̃ anteqͣm fre¬
no tundant᷑ ora tua. esto mansuetꝰ.
⁊ porta dñm. Noli in de laudari. s lau¬
detur ille qui scdet suꝑte.S iam
quid nos ãmoneat. audiamꝰ. Magni

Expanded text:
ait iracundi, sed mansueti. Nam quando audiunt non mansueti, non laetantur, sed irascuntur. Et ipsi sunt , qui dicunt, quia non nos asinos fecerimus, Jumenta mansueta vult habere Dominus. Equus enim, et mulus, de quibus paulo ante locuti sumus, exigunt aliquando cervicem, et sua ferocitate a se ercutiunt sessorem. Domantur frenis, chamo, verbere: donec discant dominum suum portare. Tu autem antequam freno tundantur ora tua, esto mansuetus, et porta Dominum. Noli te laudari, sed laudetur ille, qui sedet super te. Sed jam quid nos admonet
Abbreviated transcription (Latin):
miã eiꝰ. subaudis st̃ ocłi añi. Ad quid.
ut eruat a morde ȩt̃na aiãs eoꝵ Uitã
enim et̃nam nob̃ ꝓmitcit d̾s:. nec tñ
in hac ꝑegnatione nos deserit. Nã
seqr. & alat eos in fame. Tp̃s famis
ẽ mͦ. tp̃s sat᷑itatis pꝰ erit. Beati qui
esuriunt ⁊ sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi
sat᷑abunt᷑. Alit nos pius dñs int̾umm
in hac heremo. sacm̃dis suis. u̾bosuo.
grã sua. ne deficiamꝰ in uia. Tc̃ autẽ
erit plena refectio: qͣndo implebit᷑
qd̾ alibi dicit᷑. Saciabor cũ apparu¬
erit gła tua. Quid intim age ⁊ ꝓfi

Expanded text:
d quid? 19. Ut eruat a morte aeterna animas eorum. Vitam enim aeternam nobis promittit Deus, nec tamen in hac peregrinatione nos deserit. Nam sequitur: Et alat eos in fame. Tempus famis est modo. Tempus saturitatis post erit. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Alit nos interim pius Dominus in hac heremo sacramentis suis, verbo suo, gratia sua: ne deficiamus in via. Tunc autem erit plena refectio, quando implebitur, quod alibi dicitur, Satiabor, cum apparuerit gloria tua . Quid interim agere et
Abbreviated transcription (Latin):
bili mͦ ut̃q ⁊ possidos ⁊ possidetur
ab alco: tanqm heres ⁊ hereditas:
possessor ⁊ possessio. Nc̃ dic̃ quia sd̃
dñs de cȩlo tanqͣm de excelso loco.
siue de aldo diuinitatis sue. siue de
positos ⁊ ualde a se remotos om̃s fi
Unde plerũq rogantes miscd̃iã. dicimꝰ hõi.
uide me. Est gͦ q̃dam uisio miseran¬
tis cordis. ñ uisio punientis. Hoc mͦ
dignatus ẽ dñs uidẽ om̃s filios ho¬
minũ: ꝑtinendes ad filiũ hominis.
De pparato habitacło suo. qd̾ sibi p̃¬
parauit. id ẽ de apłis: de p̃dicatorib
ueritatis: de angłis qͦs ad nos misit:
respexit suꝑ om̃s qui habitant t̾rã.
tanqͣm ꝑegni in ꝑegrino loco. Unde
alibi beata hereditas gemit ⁊dicit.
heumͥ qr incolatꝰ m̃s ꝓlongatus est.
habitaui cum habitantib cedar.
mulcũ incola fuit anima mea.

Expanded text:
tur ab altero, tanquam haeres et haereditas, possessor et possessio. Nunc dicit, quia idem Dominus de caelo, tanquam de excelso loco, sive de alto divinitatis suae, sive de positos, et valde a se remotos omnes fiUnde plerunque rogantes misericordiam, dicimus homini, Vide me. Est ergo, quaedam visio miserantis cordis, non visio punientis. Hoc modo dignatus est Dominus videre omnes filios hominum pertinentes ad Filium hominis. 14. De praeparato habitaculo suo. Quod sibi praeparavit: id est, de Apostolis, de praedicatoribus veritatis, de angelis, quos ad nos misit. Respexit super omnes, qui habitant terram. Tanquam peregrini in peregrino loco. Unde alibi beata haereditas gemit, et dicit: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est, habitavi, cum habitantibus Cedar: multum incola fuit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓtector nr̃ ẽ. Adiuuat in pugna:
ꝓtegit ab estu. Adiuuat in bonis:
ꝓtegit in adũsis. Qua mercede tole
nob̾ ubi magna sine illo inopia ẽ. s
in ipso lȩtabit᷑ cor nrm. & ido sic sꝑa¬
bimꝰ uent᷑os ad cum: qr nob̃ absenti¬
bus ꝑ fidem misit nom̃ suũ. Sꝑahic:
ut lȩceris ibi. Esuri ⁊ sici hic: ut epu¬
leris ibi. ꝓposuit nob̃ qͥd amemus:
in qͦ ⁊ de quo solo p̃sumamꝰ. Impleũ
nos gaudio sꝑei. Postł fit oratio bre¬
uis ⁊ salubris. fiat mĩa tua dñc suꝑ¬

Expanded text:
et protector noster est. Adjuvat in pugna, protegit ab aestu. Adjuvat in bonis, protegit in adversis. Qua mercede tolernobis, ubi magna sine illo inopia est, sed in ipso laetabitur cor nostrum. Et ideo sic sperabimus venturos ad eum, quia nobis absentibus per fidem misit nomen suum. Spera hic, ut laeteris ibi. Esuri et siti hic, ut epuleris ibi. Proposuit nobis, quid amemus, in quo, et de quo solo praesumamus. Implevit nos gaudio spei . 22. Post haec fit oratio brevis et salubris. Fiat misericordia tu
Abbreviated transcription (Latin):
Lingua inqͥetum malũ: plena uene¬
no mortifero. Qagͦ occidit animam
si ñ refrenate᷑. qr in lingua freqñtiꝰ¬
labim᷑:. merito uir sc̃s linguã pͥmũ
lere ad peccandum uidit. Deinde uni¬
u̾salit̾ subiung̃. Declina a maloͬ ⁊qr
hoc ñ sussic̃. ꝓtinꝰ add̾.⁊ facbonum.
Rursus qr ad ꝑfect̾am iusticiã hȩc duo
ñ possent suffic̾e: c̃tinuo adiunxit.
Inquire ꝑacẽ :⁊ ꝑsequere eã. Malum
reliuq̃re inchoantiũ ẽ. Bonũ facere.
ꝓficientiũ ẽ. In his duob p̃ceptis. cõ¬
sistit iusticia. finis aut̃ ꝑfectȩ iusticiȩ.
ẽ. ita intͣ se eẽ pacificum. ut caro c̃cor¬
d& cum aĩo. ⁊ auis cum do̾: ut ia nul¬
la possit adu̾sitade moueri abhac qͥe¬
te. Ut pacis uoĩe possumꝰ acciꝑe. xp̃m.¬

Expanded text:
Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Quia ergo occidit animam, si non refrenatur: quia in lingua frequentilabimur: merito vir sanctus linguam primum lere ad peccandum vidit. Deinde universaliter subjungit: 15. Declina a malo. Et quia hoc non sufficit, protinus addit, Et fac bonum. Rursus, quia ad perfectam justitiam haec duo non possent sufficere, continuo adjunxit: Inquire pacem et persequererelinquere, inchoantium est. Bonum facere, proficientium. In his duobus praeceptis consistit justitia. Finis autem perfectae justitiae est, ita intra se esse pacificum, ut caro concordet cum animo, et animus cum Deo, ut jam nulla possit adversitate moveri ab hac quiete. Vel pacis nomine possumus accipere Domi
Abbreviated transcription (Latin):
& de ad thesauros cȩloꝵ. Ergo rediad
timorẽ: qui iam ibas ad securitatẽ.
& ne cũter& se homo ad tim̃dum
aliqͥd aliud p̃t dm̃. c̃firmat nos in
timore dĩ cum subningit. Ab eo aũ
cõmoueant᷑ om̃s inhabitantes orbẽ.
Cõmoueant᷑ om̃s ab illo: ñ dimeant
alterum p̃t̃ illum. furit. seuit serpẽs:
insidiatur: odit hõ. diabolus impug¬
nat: dm̃ time. Tota enim creat᷑a sũb
illo ẽ: quẽ iuberis dimere. Unde &
subdit. Qm̃ ipse dix̃ ⁊ facta fẽ. ipse
mandauit ⁊ creata sunt. Omia fec̃.
omiã secunt᷑ eius imꝑium. Ipsedpx̃
id ẽ uoluit: ⁊ facta st̃ omiã ex infor¬
mi materia. Dc informi aut̃ mat̾ła.
ꝑmandatum eiꝰ sp̃es suas accep̃ oĩs
creatura. Ipse qui omĩa fec̃ u̾bo ⁊ cit¬
auit mandato. cum iub& mouent᷑.
cũ ub& quesct̃:⁊ malicia hominĩ
cupiditatẽ nocendi br̃e ual&: ꝓpͥã
potestatem. si ille nidat. ñ hab&.

Expanded text:
et te ad thesauros caelorum. Ergo redi ad et te ad thesauros caelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas ad securitatem. Et ne converteret se homo ad timendum aliquid aliud praeter Deum, confirmat nos in timore Dei, cum subjungit, Ab eo autem commoveantur omnes inhabitantes orbem. Commoveantur omnes ab illo. Non timeant alterum praeter illum. Furit, saevit, serpens insidiatur, odit homo, diabolus impugnat: Deum time. Tota enim creatura sub illo est, quem juberis timere. Unde et subdit: 9. Quoniam ipse dixit et facta sunt: ipse mandavit et creata sunt. Omnia fecit, omnia sequuntur ejus imperium. Ipse dixit, idest voluit, et facta sunt omnia ex informi materia. De informi autem materia, per mandatum ejus species suas accepit omnis creatura. Ipse qui omnia fecit verbo, et creavit mandato: cum jubet, moventur: cum jubet, quiescunt: et malitia hominum cupiditatem nocendi habere valet: propriam potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
nos. iam ñ auda seuire: occultũ aũ
mͣmur rodit inse:. intra mortalẽ pellẽ
fremit c̃clusa salsugo. Hinc ẽ qd alibi
dicit᷑. Peccatoruidebit ⁊ trascet᷑. den¬
tib sitis fremet ⁊ ardescce. Mortalis
enim pelł contegit amaram cogita¬
tionem: tim̃tes enim pelli suȩ intus
tenent qd ñ audent emitcere. Nã
eadem ẽ amaritudo.s qui t̃ẽ aꝑte
seiuiebant. nc̃ occulte. Pensemꝰ gͥ mͦ¬
ñ deẽẽ dõ unde ꝓferat qͦ nos em̃det:
cum opꝰ ẽ nob̃. Idõ sequit᷑. Ponens in
tesauris abyssos. ꝑ thesauros secretũ
dĩ uult intelligi: ꝑ abyssos reꝓbos.
Nouit ille omĩum corda: scit qd̾ ad
tp̃s ꝓferat.: unde ꝓferat: qñtam po¬
testatẽ tribuat mał in bontis: adiu¬
dicandum qͥdem malos: ad erudi¬
endos autẽ bonos. fiat gͦ qd̾ sequit᷑.
Timeat dñm omĩs t̾ra. Nescis unde
ꝓferat qd̾ opꝰ ẽ ad fagellandũte pat̃
tuus. qui quid̃e ad disciplinã tuam
hab& abyssi thesauros: quib erudi¬

Expanded text:
 jam non audet saevire. Occultum autem murmur rodit ipse, intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo. Hinc est quod alibi dicitur, Peccator videbit et irascetur, dentibus suis fremet et ardescet . Mortalis enim pellis contegit amaram cogitationem. Timentes enim pelli suae intus tenent quod non audent emittere. Nam eadem est amaritudo, sed qui tunc aperte saeviebant, nunc occulte. Pensemus esse Deo, unde proferat quo nos emendet, cum opus est nobis. Ideo sequitur: Ponens in thesauris abyssos. Per thesauros, secretum Dei vult intelligi. Per abyssos, reprobos. Novit ille omnium corda. Scit quod ad tempus proferat, unde proferat, quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Fiat ergo quod sequitur: 8. Timeat Dominum omnis terra. Nescis unde proferat, quod opus est ad flagellandum te, pater tuus: qui quidem ad disciplinam tuam habet abyssi thesauros quibus erudi
Abbreviated transcription (Latin):
saluatur rex ꝑmultam uirtudem:
⁊gygas ñ saluabit᷑ in multitudine
uirtutis suȩ. Terrȩ reges. suꝑbi gy¬
gantes ⁊ podentes in se suaq fortitu¬
dine c̃fidentes. ñ saluabunt᷑. Qͥs rege
potentior: qͥs gygande fortior: Cumgͥ
isti sua potentia ⁊ fortitudine ñ sal¬
abundantia aut̃ iurtutis suȩ ñ sal

Expanded text:
tam virtutem, et gigas non salvabitur in multitudine virtutis suae. Terrae reges, superbi gigantes, et potentes in se suaque fortititudine confidentes non salvabuutur: Quis rege potentior? Quis gigante fortior? Cum igitur isti sua potentia et fortitudine non sala
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ omĩs uͥtus eoꝵ. Ñ a se solidam̃tum
suer̃.: nec ipsi cęli firmitatẽ sibi ꝓpͥam
nifeste ostñdit᷑. quia unum pat̾ ⁊ fi¬
lius ⁊ sp̃s oꝑandur. S ⁊ hic alios cȩ¬
los diuina uirtute firmatos intel¬
Cȩli enarrant głam dĩ. Istos omp̃s
ds̾ de infirmis hominib cȩlos fec̃:

Expanded text:
ejus omnis virtus eorum. Non a se solidamentum ejus omnis virtus eorum. Non a se solidamentum fuerunt, nec ipsi caeli firmitatem sibi propriam nifeste ostenditur, quia unum Pater et Filius et Spiritus operantur . Sed et hic alios caelos divina virtute firmatos intelCaeli enarrant gloriam Dei . Istos omnipotens Deus de infirmis homin
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus de iudicio scͥptum ẽ. Nunqͥd
qͥ ñ amat uidiciũ. sanari pot̾it: Awat
uidiciũ. qͥsqͥs uias suas subtilit̃ dis¬
cutid: ⁊ secretarium cordis ing̾ssus.
qͥd dñs ipsi tͥbuat. qͥd ipse dño do de¬
beat pensat. Hinc idẽ psalmista alibi
dic̃. Honor regis iudiciũ dilig̃. ut
uidelic&. qui iã dm honorat ex fide:
sollicite iudic&. qͥd ei debeat in oꝑa¬
tioẽ. & salomon ait. Cogitatioes ui¬
tando ⁊ formidando c̃sidat. qmͣ dis¬
tricte qͣndoq feriat. qui dui pacient̃
expectat. Metuit in his que se egisse
mneminit: punit flendo qd̃ ꝑpetͣsse se
& hoc fac̃ut quem timae uidicẽ: in¬
ueniat miscđem. De qͦ ⁊ subditur.
Miscdia dñi plena ẽ t̾ra. Qͥd cȩli:
Non indigent mĩa: ubi nulla ẽ mi¬
seria. In t̾ra habundat hõis miseria:
dño. Omia enim indigent dño: &
nuseria & felicitas. Sine illo miser
ñ subleuat᷑. sine illo felix ñ erigitur.
Ergo ne forte de ceł quereres. subiun¬

Expanded text:
Rursus de judicio scriptum est, Nunquid qui non amat judicium, sanari potest ? Amat judicium, quisquis vias suas subtiliter discutit, et secretarium cordis ingressus, quid Dominus ipsi tribuat, quid ipse Domino Deo debeat, pensat. Hinc idem Psalmista alibi dicit, Honor regis judicium diligit : ut videlicet qui jam Deum honorat ex fide, solicite judicet quid ei debeat in operatione. Et Salomon ait, Cogitationes jutando et formidando considerat, quam districte quandoque feriat, quandiu patienter expectat. Metuit in his quae se egisse meminit. Punit flendo, quod perpetrasse se Et hoc facit, ut quem timet judicem, inveniat misericordem. De quo et subditur: Misericordia Domini plena est terra. Quid caeli ? non indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra abundat hominis miseria, Domino? Omnia indigent Domino, et miseria et foelicitas. Sine illo miser non sublevatur, sine illo felix non erigitur. Ergo ne forte de caelis quaereres, subjun
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sabb̃m: uera reqͥes unde dr̃.
Delectare in dño. ⁊ dabit cͥ peticioes
cordis tui. Qͥs enim sic delectat: qͣm
ille qui fac̃ omĩa q̃ delectant: Inhiᷤ
trib caritas dĩ. in aliis septem cari¬
tas ꝓximi. nofacias alii qd̃ pati ñ
uis. Honora patrẽ tuum ⁊ matrẽ:
qr ius ce honorari a filuis duis. N me¬
cheris: qr nec mechari pꝰ de uxorem
duam ius. N occidas: qͥa ⁊ occidiñ uis.
N fureris: qr furtũ patin uis. Ñ falsũ
testimoniũ dicas: qr odisti adu̾sus
te falsum destimoniũ dicendẽ. Non
ccupiscas uxorem ꝓrimmi dui: qr &
duam ñ ius ab alio c̃cupisci. Nõ c̃cu¬
piscas re ꝓximi dui: qr si qͥs tua c̃cupi
erit. displic& tͥ. Conu̾te ⁊ in de lingͣm.
qnͣdo tͥ displic& qui de noc&. Hec oĩa
p̃ceptadi sunt. sapientia donanteda¬
ta st̃. desuꝑ sonant. Tange psalt̾iũ:
imple legẽ: qm d̾s tuus ñ uenit sol¬
uere s adimplere. Impleb̾ enĩ amo¬
re: qd tunore ñ pot̾as. Qui enĩ tim̃do

Expanded text:
verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur, Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. Ne facias alii, quod pati non vis : honora patrem et matrem , quia vis te honorari a filiis tuis. Non moecheris , quia nec moechari post te uxorem tuam vis. Non occidas, quia et occidi non vis. Non fureris, quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas, quia odisti adversus te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui, quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem proximi tui, quia si quis tua concupit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet, qui te nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt: Sapientia donante data sunt: desuper sonant. Tange psalterium, imple legem quam Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim timendo
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ ad uet̾es hoĩes:. ñ illd̃ discunt
nͥ hoĩes renouati. ꝑ grãm ex uetusta¬
de: ⁊ ꝑtinentes iam ad testam̃tũ no¬
uum qd̾ ẽ regnũ cȩloꝵ ei suspirat oĩs
amor nr̃. Nouus hõ. noua gra: noua
uita nob cõm̃dat᷑. De his agere. inhĩ
din laudare in nouitate sp̃s. cantic̃
nouũ cantare ẽ. Bñ psallite ei in uo¬
ciferatiõe. Bene psallit: qui bñ ui¬
uit. S hec ipsa bona uita nr̃a. qnͣ¬
dam in aurib di deb& hab̃e uoci

Expanded text:
novum, ad veteres homines. Non illud discunt nisi homines renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum caelorum. Ei suspirat omnis amor noster . Novus homo, nova gratia, nova vita nobis commendatur. De his agere, in his Dominum laudare, in novitate spiritus canticum novum cantare est. Bene psallite ei in vociferatione. Bene psallit, qui bene vivit. Sed haec ipsa bona vita nostra quandam in auribus Dei debet habere spi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa oꝑa eiꝰ in fide. Dñicũ u̾bũ
rectũ ẽ: qr recta doc&: recta uib&. re¬
cta p̾dicat: recta ꝓmitcit. Ad nul¬
lam falsitatẽ distortũ ẽ: ad nullã
uanitatẽ: ad dext̾am ñ declinat.
neq ad sinistrã: recto itin̾e̾. regia
uia ad suꝑnam patͥam nos ꝑduc̃.
Nec in u̾bo tantũ ds̃ rectus ẽ: s &¬
in oꝑib suis fideł̃ existit: reddens
homini qd̃ ꝓmisit. Teneamꝰ fide¬
lissimũ debitorẽ: qr denemꝰ miscd̃is¬
simũ ꝓmissorẽ. Omĩa dona quib
gaudemꝰ ab illo st̃. Omĩa oꝑa eiꝰ in
fide st̃: omiã instruunt: omĩa ad
suꝑiora nos mittunt. Dilig̃ mĩã
ligat alia: s qr ipse potiꝰ scłm hȩc
oꝑatur. Scdin miscdiam: cũ peccã
remittit. Scđ̃m iudiciũ: cũ ⁊ bonis
⁊ mał scđm meritoꝵ qͣlitatẽ retri
cata cũsis. patiens ẽ suꝑ peccatores
donec c̃ũtant᷑. uent᷑um ẽ iudiciũ:
erit ⁊ dc̃ penitentia: s iã infructuo¬

Expanded text:
 omnia opera ejus in fide. Dominicum verbum rectum est: quia recta docet, recta jubet, recta praedicat, recta promittit. Ad nullam falsitatem distortum est, ad nullam vanitatem, ad dexteram non declinat neque ad sinistram, recto itinere, regia via ad supernam patriam nos perducit. Nec in verbo tantum Deus est rectus, sed et in operibus suis fidelis extitit, reddens homini quod promisit. Teneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus misericordissimum promissorem. Omnia dona, quibus gaudemus, ab illo sunt . Omnia opera ejus in fide sunt. Omnia instruunt, omnia ad superiora nos mittunt. 142 5. Diligiligat alia: sed quia ipse potius secundum haec operatur. Secundum misericordiam, cum peccata remittit. Secundum judicium, cum et bonis et malis secundum meritorum qualitatem retribcata conversis. Patiens est super peccatores, donec convertantur. Venturum est judicium. Erit et tunc poenitentia, sed jam infructuo
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝓpħe: cuiꝰ mat̾ia ẽ laus dĩ: sine
bñficia ipsius. siue potentia. Ad¬
monet nos ad laudẽ dĩ: ꝓponen¬
do causas qͣre debeam̃ eũ laudare.
& hȩc ẽ intentio eiꝰ. In scdã parce ostñ¬
dit illos eẽ beatos: qui dm̃ laudauer̃.
Sic autem incipit.
xultate iusti in dño: inui¬
sti exultent in scło. finito
scło. finit᷑ iniustoꝵ exultatio.
ꝑmanente dño: ꝑmanebit
iustoꝵ exultatio. & uñ dico ut exul¬
tent usti in dño: qr rectos dec& lau¬
datio. Nõ ẽ autem speciosa laus in ore
peccatoris. Qui st̃ recti: Qui dirigũt
cor scdin uoluntatẽ dĩ. ⁊ si eos ꝑtͣbet
humana fragilitas. diuina c̃solat᷑
eqͥtas. Iustist̃: qui ꝑfidem ⁊ bonam¬

Expanded text:
e. Cujus materia est laus Dei, sive beneficia ipsius, sive potentia. Admonet nos ad laudem Dei, proponendo caussas, quare debeamus eum laudare. Et haec est ejus intentio. In secunda parte ostendit illos esse beatos, qui Deum laudaverunt. SExsultate justi in Domino. Injusti exultent in saeculo: finito seculo, finitur injustorum exultatio. Permanente Domino, permanebit justorum exultatio. Et bene dico, ut exultent justi in Domino: quia, Rectos decet laudatio. Non est autem speciosa laus in ore peccatoris. Qui sunt recti ? qui dirigunt cor secundum voluntatem Dei, et si eos perturbat humana fragilitas, divina consolatur aequitas. Justi
Abbreviated transcription (Latin):
uiam. fructus. saludẽ: seruat cibi ali¬
qͥd qd̾ ñ d& nisi tibi. Qͥd ẽ aut̃ qd tͥ
seruat. nͥ se: Sonat cupiditas: dicit
iniqͥtas. beatus cuiꝰ c̃ iulla ista. cuiꝰ ẽ
ista domus: cuiꝰ ẽ iste ager. Compesce
cupiditatẽ: audi ueritatẽ. Beata gens
cuiꝰ ẽ dñs d̾s eius. Qͥd ẽ hoc: Nonne
git: omium qͥde̾. s mag̃ nr̃: qui ui¬
uimus deillo. tanqͣm de do ꝑatre nr̃o.
Ipse sit dñs d̾s nr̃. ipse regat nos qui
creauit. ut simus beata gens eiꝰ. beata
possessio eiꝰ: ⁊ ad nosꝑtineat qd̾ subdi¬
tur. beat᷑ ppls quem eleg̃ in heredita¬
dem sibi. Cõm̃dat aut̃ miscdiã suã.
q̃ respex̃ gentem hanc beatam: cum
subiung. De celo respex̃ dñs: iudit
om̃s filios hominũ. Prius dix̃ beatã
ẽẽ gentem cuiꝰ ẽ dñs ds possessio ⁊ he¬

Expanded text:
viam, fructus, salutem: servat tibi aliviam, fructus, salutem: servat tibi aliquid, quod non det nisi tibi. Quid est autem quod tibi servat, nisi se? Sonat cupiditas, dicit iniquitas. Beatus cujus est villa ista, cujus est ista domus, cujus est iste ager. Compesce cupiditatem: audi veritatem. Beata gens cujus est Dominus, Deus ejus. Quid est hoc? Nonne git? Omnium quidem, sed magis noster, qui vivimus de illo, tamquam de Deo Patre nostro. Ipse sit Dominus Deus noster: ipse regat nos, qui creavit: ut simus beata 145 gens ejus, beata possessio ejus: et ad nos pertineat, quod subditur: beatus populus, quem elegit in haereditatem sibi. Commendat autem misericordiam suam, qua respexit gentem hanc beatam: cum subjungit: 13. De caelo respexit Dominus, vidit omnes filios hominum. Prius dixit beatam esse gentem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. illd̃ q̃re qd̃ melius ẽ in animotuo.
Qͥd ẽ aut̃ animꝰ cuus: Atcende. In aĩo
tuo ẽ imago dĩ. Mens hominis acce¬
pit eã :⁊ indinando se ad peccm̃ deco¬
lorauit eam. Ipse ad eam uenit refor¬
mator. qͥ erat eiꝰ andea formator. Ueñ
ipsum u̾bum.⁊ audiuimꝰ ab apło. re¬
formamini in nouitade sensꝰ uestͥ.
Iam gͦ suꝑẽ: ut queras qͥd sit meliꝰ ꝙͣ
ammus tuus. Qd erit obsecͦ. nͥ ds̾ tuꝰ:
Nõ inuenis aliud melius aiõ tuo:
qr cum fuerit ꝑfecta nat᷑a tua. anglis
eqͣbit᷑. Iam supͣ ñ ẽ nͥ creator. Erige
de ad illum: noli dic̾e multũ ẽ ad me.
Forte mag̃ multũ ẽ ad de bab̾e aurũ.
qm dm̃. Aurum si uolueris. forsitan
ñ habeb̃: dm̃ cum uolueris habebis.
Quia ⁊ ante qm uelles uenit ad te: &
cum au̾sa uoluntate esses. uocauit
de: ⁊ ut c̃uersus eẽs. t̾ruit de: ⁊ cum t̾ri¬
tus c̃fid̾eris. c̃solatus ẽ de. Iste qui dibi
p̃stat omnia: iste qͥ fec̃ ut esses: quihis

Expanded text:
nimo tuo. Quid est autem animus tuus? Attende: in animo tuo est imago Dei. Mens hominis accepit eam, et inclinando se ad peccatum decoloravit eam. Ipse ad eam venit reformator, qui erat ejus antea formator. Venit ipsum Verbum, ut audivimus ab Apostolo, Reformamini in novitate sensus vestri . Jam ergo superest, ut quaeras quid sit melius, quam animus tuus. Quid erit, obsecro, nisi Deus tuus? Non invenis aliud melius animo tuo, quia cum fuerit perfecta natura tua, angelis aequabitur . Jam supra non est nisi Creator. Erige te ad illum. Noli dicere, Multum est ad me . Forte magis multum est ad te habere aurum, quam Dominum. Aurum si volueris, forsitan non habebis: Deum cum volueris, habebis. Quia et antequam velles, venit ad te: et cum adversa voluntate te : et ut conversus esses, terruit te: et cum territus confitereris, consolatus est te. Iste qui tibi praestat omnia, iste qui fecit ut esses, qui his
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ante p̃sciuit ⁊ p̃destinauit: Qͥs tol¬
lit p̃destinationẽ filii dĩ ande mundi
ẽstitutionẽ : uidit nos. fec̃ nos. emun¬
dauit nos. misit ad nos. redemit nos.
E cũ sit maliciȩ comes indiuidua
s id̾o uolunt ẽẽ mali. ne sinc miseri.
furtum fac̃ aliqͥs. Queris qͣre . Ppter
famẽ. ipt̾ necessitatẽ. Ergo ne miser
sit: malus ẽ. & idõ miserior: qr malꝰ.
Semꝑ gͦ beati eẽ uolunt:. siue male
nͥ illi qui iusti fuerint. Quere gͥ qͥd
habeas ut beatus sis. fieri auc̃ ñ pot̃
ut res detĩor de faciat meliorẽ. Accipe
itaq fidele c̃silium: melior de uis eẽ:
q̃re qͥd ẽ meliꝰ te:⁊̃ inde essiceris melior
de. In ammo ẽ qd q̃ris. Beatꝰ enĩ esse
us in aio tuo: q̃re qͥd sit meluis. Cũ
enim duo sint q̃dam. animꝰ ⁊ corpus.
t. in istis duob illud sit melius qd đr
animꝰ: pot̃ corpꝰ duum meliꝰ fieri ꝑ
meliorẽ. qr subiec̾tũ ẽ corpꝰ animo. ut
cum fuerit iustꝰ animꝰ tuus. sit etiam

Expanded text:
s ante praescivit et praedestinavit? Quis tollit praedestinationem Filii Dei ante mundi constitutionem ? Vidit nos, fecit nos, emundavit nos: misit ad nos, redemit nos. Et cum sit malitiae comes individua sed ideo volunt esse mali, ne sint miseri. Furtum facit aliquis. Quaeris quare? Propter famem, propter necessitatem. Ergo ne miser sit, malus est. Et ideo miserior, quia malus. Semper ergo beati esse volunt, sive male nisi illi, qui justi fuerint. Quaere igitur quid habeas, ut beatus sis. Fieri autem non potest, ut res deterior te faciat meliorem. Accipe itaque fidele consilium. Melior te vis esse? quaere quid sit melius te: et inde efficieris melior te. In animo est quod quaeris. Beatus enim esse vis, in animo tuo quaere quid sit melius. Cum enim duo sint quaedam, animus et corpus: et in istis duobus illud sit melius quod dicitur animus: potest corpus tuum melius fieri per meliorem, quia subjectum est corpus animo. Ut cum fuerit justus animus tuus, sit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cordas in corde: ⁊ dic danqͣm in cytba¬
ra inferiore: dñs dedit. dñs abstulit:
sic̃ dño placuit ita factũ ẽ: sit nom̃
ora dona di. quid t concułit p̃ceptoꝵ:
qͣ doctͥna cȩlesti de imbuerit: qͥd tͥ
desuꝑ ex illius ueritatis fonte pre
cet̾is dedit: conu̾tere ⁊ ad psalt̾iũ:
psalle dõ in psaltio decẽ cordarũ.
P recepta enim legis decẽ sc̃. In dece
p̃ceptis legis. habes psalt̾ium. ꝑfecta
res ẽ. Habes ibi dilecꝰtionẽ dĩ int̾b:
⁊ dilectionem ꝓrimi in septẽ. & uti¬
q nosti dño dicente: qr in his duob
p̃ceptis. tota lex pend̃et ⁊ ꝓphe. Dicit
tibi ds̃ desuꝑ: qr dñs d̾s tuus ds un̾ẽ:¬
nom̃ dñi d̃i cui: habes alt̾am cordã.
Obserua diẽ sabb̃i. ñ carualit̃. ñ uidai¬
icis deliciis: qͥ ocio abutunt᷑ ad neqͥci¬
am. Melius eẽt eis ut tota die fode¬
rent: qm tota die saltarent. S cogi¬

Expanded text:
chordas in corde; et dic tanquam in cythachordas in corde; et dic tanquam in cythara inferiore, Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit ita factum est . Sit nomen ora dona Dei: quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritatis fonte prae caeteris dederit, convertere et ad psalterium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt. In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae . Dicit tibi Dnomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogi
Abbreviated transcription (Latin):
guntur adũsis:⁊ in his eidẽ dño grãs
referunt. Iusticia gͦ infide ⁊ actione¬
ẽ. rectitudo in uoluntate. Qui tales
sunt: ad laudandũ dm̃ ⁊ in eo exultã¬
dum idonei st̃. Tales admon& psal¬
mista cum subiung̃. Confitemim dño
in cythara: in psalt̾io decem cordaꝵ psal¬
lite illi. Cythara ex inferiore parte sonat:
psalt̾ium exsuꝑiore. Uitã ex ista t̾ra tan¬
quam ex inferiore parte habemꝰ. Est
in utͦq laudandꝰ ẽ ds. Quȩ ẽ t̾rena ꝓ¬
sꝑitas: Cum sani sumꝰ scdm carnem:
cum fructus large ꝓueniunt: cum
abundant omĩa quib uuimꝰ. Qͥs¬
qͥs inde ũ laudat dm̃: ingratꝰ ẽ. Adu̾¬
sitates uͦ st̃ in dolorib. in languorib:
in p̃ssuris. in amissiõe rer. in tͥbula¬
tionib. Ergo efitemini dno in cycha¬
ra. Siue tͥ abund& t̾renum aliqͥd. siue
desit: grãs age illi qͥ ded̾. ł abstulit. Ñ
ẽ enim tͥ ablatꝰ ille qui dedit: qͣmuis
tͥ abladum fui̾t qd̃ dedit. Tange gͦ

Expanded text:
guntur in adversis: et in his eidem Domino gratias referunt. Justitia ergo in fide et actione, rectitudo in voluntate. Qui tales sunt, ad laudandum Deum, et in eo exultandum idonei sunt. Tales admonet psalmus, cum subjungit: 2. Confitemini Domino in cythara, in psalterio decem chordarum psallite illi. Cythara ex inferiore parte sonat. Psalterium ex superiore. Vitam ex ista terra, tanquam ex inferiore parte habemus: est in utroque laudandus est Deus. Quae est terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem: cum fructus large proveniunt: cum abundant omnia, quibus vivimus: quisquis inde non laudat Deum ingratus est. Adversitates vero sunt in doloribus, inn tribulationibus. Ergo confitere Domino in cythara, sive abundet tibi terrenum aliquid, sive desit: gratias age illi, qui dedit, vel abstulit , non est enim tibi ablatus ille qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit, quod dedit. Tange ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tor in nob̃. Miscdiȩ uirtꝰ inseparabi¬
lit̾ in do ẽ. Cum aut̃ ex hac misc̃ia
nob̃ aliqͣ beneficia tͥbuunt᷑. miserali¬
ones dicunt᷑. E notandum qd̃ qui
magnam miscdiam dep̃cat᷑. magiã
miseriam confidet᷑. Opponit᷑ gͣma¬
gna miscdia magno peccato. oppo¬
nit᷑ multitudo miserationũ mula¬
plicitati culparum. Ppt̃ea adhuc sub¬
iungit. Ampliꝰꝙͣ ego te dep̃cari ua¬
leam. laua me ab iniqͥtate mea:
ut dimittas quȩ consciendia metu¬
it.⁊ adicias qd̾ oratio ñ p̃sumit. E
a peccato meo munda me. Qmuis
int̃ iniqͥtatem ⁊ peccatum nichil
distare ꝑhibeat ioħ̃es apłs qui ait.
mniqͥtas peccatum ẽ: ipso tam̃ loq̃ndi
usu. plus iniqͥtas qmͣ peccatũ sonat
& omĩs se homo libere peccatorẽ fate¬
tur: iniquũ uͦ dicere ñ nunꝗͣ erubesc̃.
Cum uͦ penitens iste orat. ut ab iniqͥ¬
tade lauetͣ. ⁊ apeccato mundet᷑. tam
agͣuiori qm a leuiori culꝑa curatio¬

Expanded text:
tor in nobis. Misericordiae virtus inseparabitor in nobis. Misericordiae virtus inseparabiliter in Deo est. Cum autem ex hac misericordia nobis aliqua beneficia tribuuntur, miserationes dicuntur. Et notandum quod qui magnam misericordiam deprecatur, magnam miseriam confitetur. Opponitur ergo magna misericordia magno peccato. Opponitur multitudo miserationum multiplicitati culparum. Propterea adhuc subjungit: 4. Amplius, quam ego te deprecari valeam, lava me ab iniquitate mea: ut dimittas quae conscientia metuit, et adjicias quod oratio non praesumit. Et a peccato meo munda me. Quamvis int qui ait, Iniquitas peccatum est : ipso tamen usu loquendi plus iniquitas quam peccatum sonat. Et omnis 254 se homo libere peccatorem fatetur, iniquum vero dicere, nunnunquam erubescit. Cum ergo poenitens iste orat, ut ab iniquitate lavetur, et a peccato mundetur: tam a graviori, quam a leviori culpa curatio
Abbreviated transcription (Latin):
Seuere mei ds. Dictum est a
simili alicuiꝰ in causa dep̾hensi:
cuius cͥm̃ qͥa iam manifestum est
iudicib. ñ iam studet illud defen¬
dere. s solam ueniam nitit᷑ dep̃cã¬
do impetͣre. suam penitentiã ostñ¬
dens. ⁊ merita p̃t̾ita p̃tendens. ⁊ sic
facturum bona in fut᷑o ꝓmitcens:
pͥus orat ꝓ peccato: deinde crimen
suum sponte confitet᷑. Ac si dicera.
D̾s id ẽ creator m̃s quem magna &
multiplex iniqͥtas mea ñ lat&. mi¬
serere mei scdm̃ magnã miscđiam
meum. & scđ̃m multitudinẽ. mise¬
rationum duaꝵ. id ẽ ad modũ mise¬
rationum tuaꝵ. quȩ multe st̃ in ef¬
fectis. dele iniqͥtadem meã que multi¬
plex ẽ. id ẽ dele homicidium. fraudẽ
⁊ adult̾ium. Hic ostendit & peccatũ
um. ⁊ multiplex. Ibi nanq homicidi¬
um ⁊ fraus. ⁊̃ multa alia denotari
possunt. Hoc distat int̾ miscđiam
⁊ miserationẽ: qͥa ds nat᷑alit̃ semꝑẽ
misericors in se. actualit̃ aut̃ misera¬

Expanded text:
serere mei, Deus. Dictum est a simili alicujus in caussa deprehensi, cujus crimen, quia jam manifestum est judicibus, non jam studet illud defendere: sed solam veniam nititur deprecando impetrare, suam poenitentiam ostendens, et merita praeterita praetendens: et sic facturum bona in futuro promittens. Prius orat pro peccato: deinde crimen suum sponte confitetur. Ac si diceret, Deus, id est, Creator meus, quem magna et multiplex iniquitas mea non latet, Miserere mei, secundum magnam misericordiam meum. Et secundum multitudinem miserationum tuarum. Idest, ad modum miserationum tuarum, quae multae sunt in effectis, dele iniquitatem meam: quae multiplex est. Idest, dele homicidium, fraudem, et adulterium. Hic ostendit et peccatum ultiplex. Ibi namque homicidium et fraus, et multa alia denotari possunt. Hoc distat inter misericordiam et miserationem: quia Deus naturaliter semper est misericors in se, actualiter autem misera
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scͥptum ẽ. Beati qui habitant in do¬
mo dua d̃: in scl̃a scłoꝵ laudabt̃ de. Accep¬
tabis ⁊̃ oblationes ⁊ holocausta. Qnͣdo
totum pecus imponebat᷑ are igne c̃sum̃¬
dum. hoc dicebat᷑ holocaustũ. Todosnos
diunꝰ ignis assum&. N enim tant̃ as¬
sumet᷑ anima nr̃a diuino igne sapiẽtie :
s ⁊ corpus nr̃m ibi merebit᷑ ĩmortalitatẽ.
Tc̃ imponent suꝑ altare duũ. id ẽ super
memoriã uenerandȩ duȩ passionis & re¬
surrectionis. uitulos significatos: idẽ.
se ipsos innocentes. nouos. a iugo legis

Expanded text:
qui habitant in domo tua Deus, in secula seculorum laudabunt te . Acceptabis etiam Oblationes et holocausta. Quando totum pecus imponebatur 259 arae igne consumendum, hoc dicebatur holocaustum. Totos nos divinus ignis absumet. Non enim tantum absumetur anima nostra divino igne sapientiae, sed corpus nostrum ibi merebitur immortalitatem. Tunc imponent super altare tuum, id est, super memoriam venerandae tuae passionis et resurrectionis, vitulos, significatos, id est, seipsos, innocentes, novos, a jugo Legis
Abbreviated transcription (Latin):
attbuere. tanqͣm in podestate ha¬
Labia mea idonea facies ad p̃dican¬
dum: que pͥus clausa fuerant ꝓpt̃
peccatum. Ñ ẽ enim speciosa laus
labia mea. meum ẽ deinde anñciare lau¬
dem tuam: qd̃ tͥ mag̃ acceptabile est.
qmͣ legalia sacͥficia offerre Qm̃si uoluisseᷤ¬

Expanded text:
attribuere, tanquam in potestate haattribuere, tanquam in potestate haLabia mea idonea facies ad praedicandum, quae prius clausa fuerant propter peccatum. Non est enim speciosa laus labia mea: meum est deinde annuntiare laudem tuam: quod tibi magis acceptabile est, quam legalia sacrificia offerre. 18. Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
tis meȩ. Tu ds̃ qui es ds ⁊ auctor sa¬
lutis meȩ:lib̃a me de sanguinib. id
ẽ corruptionib carnis. Exp̃ssit lati¬
nus int̃p̃s uerbo minus latino ꝓpͥe¬
tatem tam̃ ex g̾co. Nam om̃s nouimꝰ
latine ñ dici sangumes. Tam̃ qͥa ita
g̾cus posuit płali numero.ñ sine cau¬
sa:qͥa hoc inuenit in pͥma lingua he¬
brea: maliuit. potius int̃pres minus
latine aliquid dice: qm minꝰ ꝓpͥeta¬
tem designare. Qregͦ płalit̃ dixit
de sangumib : In multis sangui¬
nib tanqͣm in origine carnis pecca¬
d. peccata multa indelligi uoluit:
ad ipsa peccata respiciens que ueni¬
unt de corruptione carnis ⁊ sangui¬
nis. Unde apłs ait. Caro & sanguis
regnum di ñ possidebt̃. Lib̃a me de
sanguinib. idẽ de iniqͥtatib: & ex¬
ultabit. id ẽ exultando anñciabit
lingua mea iusticiam tuã. Sic po¬
dero iusticiam tuã enarrare:. si tume
prius lib̾aueris ab iniqͥtade. E qͥa
dix̃ labia mea exultabt̃. iusticiam
tuam. ne uidẽtur hoc uirib suis

Expanded text:
e. Tu Deus, qui es Deus, et auctor salutis meae, libera me de sanguinibus, id est, corruptionibus carnis. Expressit Latinus interpres verbo minus Latino proprietatem tamen ex Graeco. Nam omnes novimus Latine non dici sanguines: tamen quia ita Graecus posuit plurali numero, non sine caussa, quia hoc invenit in prima lingua Hebraea, maluit potius interpres minus Latine aliquid dicere, quam minus proprietatem designare. Quare ergo pluraliter dixit, De sanguinibus? In multis sanguinibus, tanquam in origine carnis peccati, peccata multa intelligi voluit: ad ipsa peccata respiciens, quae veniunt de corruptione carnis et sanguinis. Unde Apostolus ait: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Libera me de sanguinibus, id est, de iniquitatibus. Et exultabit, id est, exultando annuntiabit lingua mea 258 justitiam tuam. Si potero justitiam tuam enarrare: Si tu me prius liberaveris ab iniquitate. Et quia dixit, Labia mea exultabunt justitiam tuam, ne videretur hoc viribus suis