comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
MBROSIORELISIOSO¬
sacerdoti om̃i potentis dĩ gratianꝰ augustꝰ. EPISCOAIUSM
Cupio ualde quẽ recordor absentẽ. ut cũ qͦ m̃te sũ cũ eo &iã corpore sĩ p̃senti
Pestinagͥ adme religiose dĩ sacerdos. ut doceas doctrinã uerã credentẽ Ni
pectori rcuelatio diuinitatis insidat. Docebit enĩ me ille quẽ ñ nego. quẽ
fateor dm̃ ac dñm ẽe ieũ. N ei obiciens quã in me uideo creat᷑am ꝗx p¬

Expanded text:
MBROSIO religiosocerdoti omnipotentis Dei GRATIANUS AUGUSTUS. 1. Cupio valde ut quem recordor absentem, et cum quo mente sum, cum eo etiam corpore sim praesenti. Festina igitur ad me, religiose Dei sacerdos, ut doceas doctrinam vere credentem: non pectori revelatio divinitatis insidat. 2. Docebit enim me ille, quem non nego, quem fateor Deum ac Dominum esse meum, non ei objiciens, quam in me video, creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
nauit : effusa st̃ enĩ & arru uiscera. Pudet dicere ubi. Atq ita crepuit
medius ꝓstratꝰ infaciẽ . ea quib xp̃m negauerat fȩdiora pollutꝰ. Cre¬
puit enĩ sic̃ &iã de uida sc̃s a płs petrus dix̃ : quia possedit agrũ de mer¬
cede inuistitiȩ. & in faciẽ ꝓstratꝰ crepuit mediuꝰ. & esfusa s̃ om̃ia uisce¬
ra ciꝰ n ẽ sortuita mors : ubi in sacrilegio pari pęnȩ parilis ꝓcessit ex ẽ¬
plũ. ut idem subirent suppliciũ dͥ eundẽ dñm negauert̃. & qͥ eundẽ dnim

Expanded text:
navit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit navit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apostolus dixit , quia possedit agrum de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; et qui eumdem Dom
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e imꝑator eos qͥ talia asserant uire dãpnatos : ñ humana industria.
ñ cõposito aliquo. Trecenti decẽ & octo ut sup᷑ p̃ssiuꝰ dixi ep̃i ad c̃ciliũ ue¬
baret ad eẽ c̃cilio. crux in trecentis. ihũ nom̃ in decẽ & octoẽ sacer¬
dotib hoc & in ariminensi c̃cilio habuit pͥma c̃fessio. & pꝰ ariminen sec̃cit¬
liĩ scđa correctio. Cfessionẽ epła ad imꝑatorẽ c̃stantiũ missa testat᷑.
correctionẽ sec uta c̃cilia c̃sitent᷑. Arriuꝰ g dic̃. erat quando ñ erat. s scris
t᷑a dic̃. erat. ñ dic̃ ñ erat. Deniq ibs scripsit. in pͥncipio erat ũbũ & ũ¬
bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat ũbũ. hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Ecce
quotiens erat. & nusquã dixit qđ ñ erat. Cuigͦ credimꝰ. ioħi in xp̃ipec¬
tore recũbenti : anarrio iit̃ effusa se sua uiscera uolutanti: uit agnos¬
ceremꝰ similẽ uidȩ ꝓditoris arruꝗꝗ fuisse ꝑfidiã quẽ similis pȩna dãp¬

Expanded text:
sancte Imperator, eos qui talia asserunt, jure damnatos. Non humana industria, non composito aliquo trecenti decem et octo, ut supra pressius dixi , episcopi ad concilium convebaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem securipsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena dam
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ꝓposuisse uideamꝰ. Et q ydru nominis & scyllei litoris cõparatio¬
nẽ induximꝰ : ut ostenderemꝰ uł rediuiua plantaria cauenda ꝑfi¬
uiȩ ł famosa naufragia siꝗis c̃tra licitũ putat colorẽ disputat¬
onis eius modi a poeticis fabulis diriuatũ. & cũ infide nihil qđ iu¬
tup erare possit inuenerit. aliꝗͥd insermone rep̃hendit: agnoscat
ñ solũ sententias. s⁊ &iã ũ siculos poctarũ script᷑is insertos diuinis.
Unde enĩ illud huiꝰ & genꝰ sumꝰ: qđ paulꝰ usuꝓphetico doctꝰ usurpat.
Nã & gigantas & uallẽ titanũ ꝓ phetici sermonis series ñ refugit. &
isaias sirenas & filias passerũ dixit & hieremias debabilone memo¬
rauit . qr habitabunt in ea filiȩ sirenũ. ut ostenderet babilonis.

Expanded text:
uia Hydraei nominis, et Scyllaei littoris comparationem induximus , ut ostenderemus vel rediviva plantaria cavenda perfidiae, vel famosa naufragia: si quis contra licitum putat colorem disputationis ejusmodi a poeticis fabulis derivatum, et cum in fide nihil quod vituperare possit invenerit, aliquid in sermone reprehendit; agnoscat non solum sententias, sed etiam versiculos poetarum Scripturis insertos esse divinis. 4. Unde enim illud: Hujus et genus sumus , quod Paulus usu prophetico doctus usurpat? Nam et gigantes , et vallem Titanum prophetici sermonis series non refugit. Et Esaias Sirenas, et filias passerum dixit . Et Hieremias de Babylonia memoravit quod habitabunt in ea filiae Sirenum ; ut ostenderet Babylonis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad plagam orientalem. quinquaginta
et quatuor milia. et porte tres. Porta iosep
una. porta beniamin una. porta dan una
Et ad plagam̃ meridianam. quingenta.
et quatuor milia. metieris. Porta sẏmeo¬
nis una. porta ysachar. una. porta zabu
lon una. Et ad plagam occidentalem qͥn¬
genta et quatuor milia. portȩ eorum
tres. Porta gad una.porta aser una. por¬
ta neptalim una. Per circuitum de¬
cem et octo milia: et nomen cuuitatis
ex illa diȩ dominus ibideo¬
ExPLICITLIBER
chi e lis P ropheti¬

Expanded text:
et ad plagam orientalem quingentos et quattuor milia et portae tres porta Ioseph una porta Beniamin una porta Dan una et ad plagam meridianam quingentos et quattuor milia metieris portam Symeonis unam portam Isachar unam porlon una. Et ad plagam occidentalem, quingentos et quatuor millia, et portae eorum tres, porta Gad una, porta Aser una, porta Nephthali una. Per circuitum, decem et octo millia: et nomen civitatis ex illa die, Dominus ibidemExplicit liber Ezechielis prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ROFI CIS CENTI MI
sime. ut tibi absens quoq aliquid operis i¬
derem: nenos a consuetis ftudus necessitas
profectionis inhiberet: Petebas ergo grego
tibi in latinum uerti: uirum ꝑ om̃ia in comꝰꝑ¬
bilem. qui uerbo et operibus cłurus splendi a
docuit quȩ fecit: nec scipsum condempna

Expanded text:
roficiscenti mihi iane fili carissime, ut tibi absens quoque aliquid operis inpenderem, ne nos a consuetis studiis necessitas meae profectionis inhiberet. petebas ergo Gregorium tibi in Latinum uerti, uirum per omnia inconbilem, qui uerbo et operibus clarus splendi­ ddocuit quae fecit nec se ipsum condemna
Abbreviated transcription (Latin):
uenert bilẽ fratrẽ meũ filiũ dignatio¬
nis tuȩ orosium presbiterũ. & sui me¬
rito : & teuibente suscepi. Sed incidit
tempus difficillimũ: quando mihi tacere melius fuit
quã loqui. ltt ut nrã studia cessarent & iuxtit apiũ
canina exercetit᷑ ficundia litq duob libellis tuis.
quicquã millis rep̃ henͣdũ putẽ sed quia uretit beatũ
apłm inusquisq in suo sensu habund& alius quidẽ
sic alius aut̃sic. Certe quic qͥđ dicipotuit. & asũ mo
ingenio descripturttrũ hauriri fontib. a tepositũ atq
dissertũ ẽ. Sed quȩso reuerentiã tuc̃. parũ ꝑpatiatris
me tuũ laudare lugenuĩ Nos enĩ inter nos eruditio¬
sas aiter nos sententias uiderint deenimi celunne
buent rane core descenclere Michi aut̃ statutũest
te amare tediligere. suscipere. colere inirari tutq¬

Expanded text:
honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quicquam in illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidesic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditiosas iabuntur rancore descendere. Mihi autem decretum est te amare, suspicere  Al. suscipere, colere, mirari, tuaq
Abbreviated transcription (Latin):
officiorũ caritate uenerandis fil
marcellino & anapsichie. hieror
mus inxpõ salutem: Iandẽ exi
frica urae litteras unanimitatis aco¬
pi. & non penit& inpudentiȩ. quata cen

Expanded text:
OFFICIORUM CARITATE VENERANDIS FILIIS MARCELLINO ET ANAPSVCHIAE HIERO- NVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Tandem ex Africa uestrae litteras unanimitatis accepi et non me paenitet inpudentiae, qua tacen
Abbreviated transcription (Latin):
iec tus sum dño. et obsecra ui
eum
Dignum & enim est
mihi
beatus dauid aperiat
sermonis exordium: immo uero ille ipse qui
e

Expanded text:
iectus sum domino et obsecraui eum. dignum etenim est, ut mihi beatus Dauid aperiat sermonis ostium, immo uero ille ipse qui e
Abbreviated transcription (Latin):
TATU. eoS NOS CI OE BẼN
duo rerum distincta nego¬
tia Idẽ quantum distat
inter bonũ & malũ. dlec ali¬
unde hȩc cognitio. quã apri¬
mor diorepetendaẽ. Quid aliud sit malũ quã
discretio utrisq. Serpens in para dyso pecca¬
tũ suasit. eua penitentia recdusit & inde est
boni maliue origo. Quis dõ dignior quã dauid: Etta¬
men deli qͥt. qui cecidis set deculmine sinon fiusset con¬
punctus. Quis sceleratior manasse  Ethunc poeniten¬
tia reuocauit Penituit dnĩ qđ saulẽ regẽ ellgeret
qua ꝓpt̃ nisiquia idẽ penitentiã ignorauit. Quissa¬
pientior salomone : sed nesciens penitentiã ꝑdidit

Expanded text:
tatu cognosci debent duo rerum distincta negotia, id est quantum distet inter bonum et malum. Nec aliunde haec cognitio quae a primordio repetenda est, quod aliud sit malum, quando discretio utriusque negotii, serpens in paradiso peccatum suasit Evae, poenitentiam reclusit, et inde est boni et mali origo. Quis Deo dignior quam David? et tamen deliquit, qui cecidisset de culmine nisi fuisset compunctus. Quis sceleratior Manasse? et hunc poenitentiam revocavit. Poenituit Deum quod Saulem elegerit regem, quapropter? Nisi quia idem poenitentiam ignoravit. Quis sapientior Salomone? sed nesciens poenitentiam, perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
regnum et głoriam. & rogtui
& rogo. ut hoc qđ ego ad teseri¬
bo scȩ frater hieronime con¬
sulens te deis quȩ nescio fruc¬
tuosum eẽ nobis uelis. Quã quam
enĩ sis multo quã egosũ atate ma¬
or. tam̃tẽ &lãipse iam senex consulo
Sed addiscendũ qđ opusẽ: nulla mihi aetas sera uideri potest:
Quia & sisenes magis decae docere quã discere: magis ta¬
men discere quã quȩ doceant ignorare Nichil equidẽ.

Expanded text:
regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem
Abbreviated transcription (Latin):
PRERATIORURINI..
ADAPRONIA NIUMI:
ROFI CIS CENTI MIHI
semem uttibi absens quoq aliquid operis impen¬
seremi ome nos a consuetis studus necessitas mee
fio ferioris ihiberet : Petebas ergo gregorium
bilei quuerbo et operibusclaruis spiendi bisim
docuit quȩ fecit nec scipsum condempna uit

Expanded text:
PRAEFATIO RUFINI AD APRONIANUM. Proficiscenti mihi ili carissime, ut tibi absens quoque aliquid operis inpenderem, ne nos a consuetis studiis necessitas meae profectionis inhiberet. petebas ergo Gregorium bilem, qui uerbo et operibus clarus splendi­ dissidocuit quae fecit nec se ipsum condemnauit
Abbreviated transcription (Latin):
inquib datur duplex hominib
remis sio peccatorũ. Et namq
remissio publica & est renuissio
priuata. Publica tẽpussuũ habet
priuata suũ exerc& tempus Inplublica fonsẽ indulgen¬
tiȩ In pruata fructꝰ pęnitentiȩ In illa donũ dĩ: in
ista labor hominis In illa baptis ma: mista penitudo. Et
quȩ sunt ista tẽpora: debent agnosci. Tempus pͥmũ ẽ ab
nũ & sollicitudo extinguit Illud generaleẽ hoc spe
susceptã saluator euertit: quando inpͥ motẽ pore:
ubrinfonte baptis matis. fluentoq iordanis: ibicla¬
mat baptista. digitoq ostendit cȩlestẽ principẽ
dicens Ecce agnus dĩ. ecce quitollit peccatt mundi
eccata mundi qͥd ẽ. Delictũ ad & ꝑtraducẽ seminis
ad filios deuolutũ. Agnus igit᷑ dĩ xp̃s tinctus influ¬
mine tulit noxam sarcinã apatre infilios diri

Expanded text:
in quibus datur duplex hominibus remissio peccatorum. Est namque remissio publica et est remissio privata. Publica tempus suum habet, privata suum exercet tempus. In publica fons est indulgentiae, in privata fructus est poenitentiae. In illa donum Dei, in ista labor hominis. In illa baptisma, in ista poenitudo. Et quae sunt ista tempora debent agnosci. Tempus primum est anum et sollicitudo exstinguit: illud generale est, hoc specsuscepit Salvator, et evertit: quando? In primo tempore. Ubi? In fonte baptismatis, fluvioque Jordanis. Ibi clamabat Baptista, digitoque ostendebat coelestem Principem, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Peccatum mundi quid est? Delictum Adam per traducem seminis ad filios devolutum. Agnus igitur Dei Christus; tinctus in flumine, tulit noxiam sarcinam a Patre in filios deri
Abbreviated transcription (Latin):
PREEATIO RUEINI.
ADAPRONIANIUWI:
ROFI CIS CENTI MIII
sune ut tibi absens quoq aliquid operis impen¬
derem. ne nos a consuetis studus necessitas me e
pip frctionis in hiberet: Petebas ergo gregorium
gle nlatinum uerti. uirum ꝑ omia in comeraru¬
bilem. qui uerbo et operibus clurus splendi dissimũ
docuit quȩ fecit nec scipsum condempna uit

Expanded text:
PRAEFATIO RUFINI AD APRONIANUM. Proficiscenti mihi ili carissime, ut tibi absens quoque aliquid operis inpenderem, ne nos a consuetis studiis necessitas meae profectionis inhiberet. petebas ergo Gregorium tibi in Latinum uerti, uirum per omnia inconparabilem, qui uerbo et operibus clarus splendi­ dissimumdocuit quae fecit nec se ipsum condemnauit
Abbreviated transcription (Latin):
olentenĩ non nulli obi&ũ gehennȩ insuis sibi domib¬
S
monasteria cõponere. & cũ uxorib filiis & serus atq
cuinis cũ samͣti c̃ditione inunũ se copula re. & insuis sibi u
mꝰ uillis ex nomine martirũ ȩccłas c̃secrare. & eas fal
mine monasteria nuncupare. Nos tamenhȩc ñdicimꝰ
nasteria. sed animarũ ꝑdĩonẽ & ecłȩ subuersionẽ. In
rexit heresis & scisma. & grandis ꝑ monasteria c̃ trouer
tindedista heresis eo qđ unusꝗsq suo qđ placuerit arbit
eligat. & qđ elegerit sc m̃ sibi hoc put&. & uerbis menda

Expanded text:
olent enim nonnulli ob metum gehennae in suis sibi domibus monasteria componere, et cum uxoribus, filiis, et servis atque vicinis cum sacramenti conditione in unum se copulare, et in suis sibi, ut diximus, villis ex nomine martyrum ecclesias consecrare, et eas falso nomine monasteria nuncupare. Nos tamen haec non dicimus monasteria; sed animarum perditionem et Ecclesiae subversionem. Inde exit haeresis et schisma, et grandis per monasteria controversia. Et inde dicta haeresis, eo quod unusquisque suo quid placuerit arbitrio eligat; quod elegerit, sanctum sibi hoc putet, et verbis mendacibus
Abbreviated transcription (Latin):
ogitante ac du tacite sollicite sinarii.
necũ considerante quid in domo dĩ commodi
ic digniꝰ oꝑari potuissem. ne ea uidelicet p̃su¬
ion sunt. nec rursus illa arriperẽ. quȩ ing¬
uoli mei uires ercedunt. scdm illud salonib
mel inuenisti. comede qđ sufficit. ne for
atiatꝰ euomas illud. & alibi. altiora te ne
uesieris . et fortiora te ne scrutatꝰ fueris
tce subito quidã strenui ac studiosi uiri me
C

Expanded text:
ogitante me, ac diu tacite solliciteque mecum considerante, quid in domo Dei commodius ac dignius operari possem, ne ea videlicet praenon sunt, nec rursus illa arriperem quae ingenioli mei vires excedunt, secundum illud Salomonis: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Et alibi: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris ; ecce subito quidam strenui ac studiosi viri me c
Abbreviated transcription (Latin):
manumissurus est episcopalib
te nostros oculos uersatur: oꝑa
eius lucent coram oculis nr̃is
De oꝑe eius expensam pecuniã
maoriam sc̃i martyris habem
De petunia sua emit etiã pos¬
sessionem ex consilio meo. Nã
ipsam pecuniã uolẽbat ꝑ ma¬
nus meas erogari sicuti michi
placẽret. Ego si pecunie. aui¬
lus eẽm: aut necessitates irãs

Expanded text:
manumissurus est episcopalibuste vestros oculos versatur, opera ejus lucent coram oculis vestris. De opere ejus et expensa pecunia memoriam sancti Martyris habemus. De pecunia sua emit etiam possessionem ex consilio meo: nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret. Ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates meas
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. Emerat autem ñ de sua
petunia. quam ñ habebat. s ex
cõlatione religiõsoꝵ uiroꝵ qͦs
michi querenti etiam nominãs
indicauit. De ip̃o ñ possunt
dĩcere quid fecerit. aut quid
disponat. nisi quia totum ⁊ ip̃e
in mea posuit uoluntate. ut qͥc¬
quid ip̃e uellem hoc inde fie¬
ret. Ez habet quastam causas
cum matre sua. quarum cau¬
sarum me uidicem inscit. int

Expanded text:
ducere. Emerat autem non sua pecunia, quam non habebat; sed ex collatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponat, nisi quia totum et ipse in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarum causarum me judicem posuit; ut
Abbreviated transcription (Latin):
subicctis canonicam
serpent institutionem
et in polerisque loci-
idem ordo plenissime
Feruetur. omnium la-¬
men io animis sedet
ut Secundum esuddem
principio admonitio¬
Nemi¬

Expanded text:
subjectis canonicam servent institutionem, et in plerisque locis idem ordo plenissime servetur, omnium tamen id animis sedit, ut secundum ejusdem principis admonitionem
Abbreviated transcription (Latin):
alius primus appellatus est p̾rb
idest senior nisi abraham. qui n¬
to pauciorib annis uixisse ꝯu¬
citur. Non ergo ꝓpter decrepiti
senestutem. s ꝓpter sapientĩam
presbiteri nominantur. Itẽ De¬
g ad sacratissimos orcline¬
nunc. ⁊ singulariter demonsti¬
mus: qd̾ est sacerdotii funda¬
mentum. uel quo auffore por¬
tificalis ordo adoleuit insccule
nitium quidem sacerdotii aa¬
ron fuit. quamqͣm ⁊ melchise¬
dech prior optulerit sacrifitũ
et post hunc ỹsaac. abraum. ei
iacob. Sed isti spontanca uo¬
luntate. ñ sacerdotali austori

Expanded text:
 primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham, qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam, presbyteri nominantur. Quod c ad sacratissimos ordines, et singulariter demonstremus, quod est sacerdotii fundamentum, vel quo auctore pontificalis ordo adolevit in saeculo. Initium quidem sacerdotii Aaron fuit. Quanquam et Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed isti spontanea voluntate, non sacerdotali auctori
Abbreviated transcription (Latin):
conferrent ut qui¬
rum forte labont oi
tarditatem ingenii
Ieu inopiam libroriu
parsim digesta difficit
Comprehendi posset
Selerti studio in codem
pere breuiter congesti
perfacile ab hisre¬
periri polset. per
prouni sumest¬

Expanded text:
conferrent; ut quorum forte labore, ob tarditatem ingenii, seu inopiam librorum, sparsim digesta difficile comprehendi posset, solerti studio in eodem opere breviter congesta perfacile ab his reperiri posset: per praemissum est
Abbreviated transcription (Latin):
cates sen societates quacũq noĩe ulgalic̾ conseant᷑. Item hac nra editali
sanctione placuit statuendum ut iu onũi ciuicate uel oppido ubi moueta
sen uendantur p̾t̾qm̃ illis donarus q̃ cuilib ciuitati uł oppido sint¬
ꝯmunes Sicut eiũ temꝑibus recͤactis ordiuacio ciuitatũ ⁊ bonoꝵ oĩum
q̃ ab imꝑiali celsitudiue ꝯfermitur ad. archiepõs ⁊ opõs ꝑtinebat. Sic
eniem ordinatocñ ad ip̃os ⁊ eor officiales ab eis spd̃lt iustientos

Expanded text:
itates seu Societates, quocunque nomine vulgariter appellantur. Item hac nostra itates seu Societates, quocunque nomine vulgariter appellantur. Item hac nostra Sanctione placuit statuendum, ut in omni Civitate vel oppido, ubi moneta seu vendantur, preterquam illis denariis, qui cuilibet Civitati vel oppido communes; sicut enim temporibus retroactis ordinacio Civitatum et bonorum omnium, que ab Imperiali Celsitudine confirmiter ad Archiepos et Epos pertinebat, sic eandem Ordinacionem ad ipsorum et eorum Officiales ab eis specialiter institutos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fouert iumo q̃tun eqͥtas sinio ⁊ ꝑuutio raciõ noi̾̃is ⁊ honestis
tant Iuris quã erẽ iuueribus decent᷑ ⁊ honorabilie decorditue
edutte sino quedam consuetudines decestande uo bomi spem p̾fen̾tes
eneruatur ure iiconibis sollicieũdini p̾canendum ne huimoi consueti¬
uolentes igitͣ ut sibertatis ⁊ doua que dilecti nr̃i ⁊ imꝑii p̾ncipes
ex douo nr̃i culuius nũt possident ⁊ suuc pro temꝑe possessuri lacissi¬
uia int̾ pͥtatõe gaudeant ⁊ qͥeta oĩ modis ip̃i principes ea possudeant
sib̃tate. hac ur̃a edictali sanctione renocaniuis dirricum ⁊ cassanm¬
in onũ cuucate uel oppido alemãnie cõmunia consilia. ⁊ magros cuuũ
seu rectores uł alios qͦssib officiales s ab unu̾sitate ciuium siue archi
ep̃oꝵ ul̃. ep̃oꝵ bene placito stacimutur. qͦcuiuq ꝓpt̃ diu̾sictatem locoꝵ noiẽ
censeatur irricanius nichiloniius ⁊ cassanius cuilib arcificii ꝯfrat̾n¬

Expanded text:
 fovere, immo quantum equitas sinit et permittit ratio novis et honestis tam juris, quam gratie muneribus decenter et honorabiliter decorare. sint redacte quedam consuetudines detestande, ut boni spem preferentes, enervatur, nostre incumbit sollicitudini precavendum, ne hmoi consuetuolentes igitur, ut libertates et dona, que dilecti nri et imperii principes ex dono nostri Culminis nunc possident, et sunt pro tempore possessuri, latissima interpretatione gaudeant et quieta omnimodis ipsi principes ea possideant libertate, ac nostra edictali Sanctione revocamus in irritum et cassamus omni Civitati vel oppido Alemanie communia consilia, Magistros Civium seu Rectores, vel alios quoslibet Officiales; qui ab Universitate Civium sine Architem locorum nomine censeantur, Irritamus nichilominus et cassamus cujuslibet artificii confratern
Abbreviated transcription (Latin):
eda celamtatismio  condestende ooam auxilũ quod ualenius inporde
rua si in nobis unde ꝓcedo deboc exempliu pietatis piecas uõ ruerũse pan
quo Inueniri debeat noscitur Redenutibus igitur nobis a remense sỹno¬
do. ꝯtigit undini haspitari Etiaui nõ lotari sed pocius lacrimari res¬
rexiuis cameruiole uerbis excidium. qualo nullus possie nõ delere
hoinũ. Et eñ tyrannoꝵ ingresa ciuititomn seradaertao. d possin egar
dirã iucendia qui ignis ñ ip̃i occlĩo sc̃e moris apteris eno sudteo ssum iorudort
obier dominans conflegrauio ex qua confligiacione mnoppinoto supnomente

Expanded text:
et calamitatibus condescendere, et auxilium quod valemus impendere; quia, si in nobis unde procedere debet exemplum pietatis, pietas non invenitur, in quo inveniri debeat nescitur. Redeuntibus igitur nobis a Remense synodo, contigit Virduni hospitari et non laetari, sed potius lacrymari. Respeximus enim crudele urbis excidium, quale nullus possit non dolere hominum. Etenim tyrannorum ingressa civitatem saevitia, totam diruit per dira incendia, qui ignis nec ipsi ecclesiae sanctae Mariae pepercit, sed passim et ubique dominans conflagravit: ex qua conflagratione, inopinato superveniente,
Abbreviated transcription (French):
ouue chose soit atous ceauls qͥ ces p̾sentes letres yront ⁊ orront Que calius
qui fut nois de sentrexille ⁊ alenue sa fẽme eus uondu au signour arnout
son d̾ste ⁊ a Iehan sou frero soritage qui partoit ai auls q̃ sies on ban de
sontreuillo ⁊ de cest uendaige ous il eu lom paiemens. ⁊ alauue douant
dito e⁊ calius ces auaris ont fientrei q̃ Iamois coso hericaige ue recli

Expanded text:
es letres voiront et oïront , que Colins qui fu neis de Soutreville /. et Alainne sa famme /. ont vandu à signour Arnoul le prestei /. et à Jehant son frere l ' eritaige qui partoit à aus , qui siet on bam de Soutreville . Et de cest vandaige ont il au boin paiemant .//. Et Alainne devant d
Abbreviated transcription (Latin):
udow icus rex gundebaudo rei¬
burgundiã redigit sub tribute
immachus patricius reͣ publici
illustrat. & euͣ eo gener eiꝰ boet
uir consularis. conspicuus in inͣ
lingua eruditione omnisi liber¬
luͣ artiũ. quas pene oms agrec
n africa olimpnis quidã dũ in
balneis in scaͣm trintiatẽ blaspl¬
maret. ignito iaculo cęlitꝰ ueni¬
ente. in sibiliter cobustus est.

Expanded text:
udowicus rex, Gundebaudo reBurgundiam redigit sub tributo.macus patricius rem publicam illustrat, et cum eo gener ejus Boetius vir consularis, conspicuus in utraque lingua, eruditione omnium tiberalium artium, quas pene omnes a Gr5. 12. 42. In Africa Olimpius quidam, dum in balneis in sanctam Trinitatem blasphemaret, ignito jaculo caelitus veniente, visibiliter combustus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam a paradisi gaudus expulsum
est genus humanum. inistam peregrina¬
tionem uitae pręsentis ueniens. cecum cor
abspirituali intellectu habet. Qui ceco¬
s cordi sidicer&ur uoce diuina sequere dm̃.¬

Expanded text:
ostquam a paradisi gaudiis expulsum est genus humanum, in istam peregrinationem vitae praesentis veniens, caecum cor a spirituali intellectum habet. Cui caeco cordi si diceretur voce humana: Sequere D
Abbreviated transcription (Latin):
lege dictum est. semel foris
mssum et pertorporem in sensibilitatis frigidum non¬
caperet quod audiret. id circo perquȩdam enigi
sermo diuinus animȩ torpenti et frigide loquitur. &
ereb quas nouit. la tenter insinuat ei amorem qi
non nouit. Allegoriam enim animae longe adõ infra posi¬
tur addm̃ Interpositis quippe enigmatibus dum quid¬
dam in uerbis cognoscit quod suum est in sensu uerborum

Expanded text:
lege dictum est, semel foris missum et per torporem infidelitatis frigidum, nocaperet quod audiret. Idcirco per quaedam aenigmata sermo divinus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit latenter insinuat ei amorem quem non novit. Allegoria enim animae longe avetur ad Deum. Interpositis quippe aenigmatibus, dum quiddam in verbis cognoscit quod suum est, in sensu verborum
Abbreviated transcription (Latin):
iuinitate & inhumanitate om̃i amanti se menti sine macula rep̃hensi
tutes quibꝰ sponso suo placeat. intus accumulat. Quȩ dũ dm̃ia quȩ tẽporalia
unt ꝯtẽpnit: lectũ sibi cũ sponso in pace uictoriȩ facit. ubi qͦqi
cȩdrina p̃dicatores designamꝰ : ꝑlaq̃aria cip̃ssina. ipsos pꝰpulos figuramꝰ.
igna enĩ tectum sustentant: laquearia uͦ domũ implent. & ornant. Sic
sic in scã ȩccłia p̃dicatores boni scripturã diuinã incorde & ore portant.
quã fidelibꝰ expandentes p̃dicant. ut dũ ȩccli̾a cȩlestia p̃dicati¬

Expanded text:
divinitate et humanitate ab omni amanti se mente sine macula reprehensi vacat, virtutes quibus Sponso suo placeat, intus accumulat. 416 Quae dum omnia quae temporalia sunt contemnit lectulum sibi cum Sponso in pace victoriae facit, ubi quo qucedrina praedicatores designamus, per laquearia cypressina ipsos populos figuramus. Tigna enim tectum sustentant, laquearia vero domum implent et ornant. Sic sic in sancta Ecclesia praedicatores boni Scripturam divinam in corde et ore portant, quam fidelibus expandentes praedicant; ut dum Ecclesia praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam a paradisi gauduis expulsum
est genus humanum. in istam pe regrina¬
tionem uitae prȩsentis ueniens. cetum cor
abspirituali intellectu habet. Qui ceco
cordi sidicer&ur uoce diuina sequere dm̃

Expanded text:
ostquam a paradisi gaudiis expulsum est genus humanum, in istam peregrinationem vitae praesentis veniens, caecum cor a spirituali intellectu habet. Cui caeco cordi si diceretur voce humana, sequere D
Abbreviated transcription (Latin):
aecir Per hoc enim quod non ab horr& cognitum
intellegit quiddam in cognitum. Rebus enim nobis notis
per quas allegoriae confitiuntur. sententiae diuinae uer

Expanded text:
a. Per hoc enim quod non abhorret cognitum, intelligit quoddam incognitum. Rebus enim nobis notis per quas allegoriae conficiuntur sententiae divinae ve
Abbreviated transcription (Latin):
in spiratus dino spũ. composuit hunc
libellum denuptiis xp̃i et eccłȩ. et quo¬
dam modo epethalamium fecit xp̃i et
ȩccłe id est canticum suꝑ thalamos. un¬
de et cantica canticorum uocauit huno libellum. qui a
oma alia cantica super excellit. Sicut enim dicitur
rex regum et dns dominantium. et sollempnitas sollẽp¬
u curribus pharaonis ad similauite amiinta id et
tu adhuc incurrib pharaonis. subuitia deseriuebas. sub iu¬
tia discurrebas. sed ego attendi quid dete per predis¬
tinationem feci Equititiu meo te ad sunilauit. id est

Expanded text:
inspiratus divino Spiritu, composuit hunc libellum de nuptiis Christi et Ecclesiae, et quodammodo epithalamium fecit Christi et Ecclesiae, id est canticum super thalamos. Unde et Cantica canticorum vocavit hunc libellum, quia omnia cantica superexcellit. Sicut enim dicitur rex regum, et Dominus dominantium, et solemnitas sole curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subdita deserviebas, sub vitiis currebas, sed ego attendi quid de te per praedestinationem feci. Equitatui meo assimilavi te, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur . et dum recognoscinius exteriora uerba : perueni¬
mus ad interiorem intellegentiam. Hinc̃ est quod in libro¬
hoc qui incanticis canticorum conscriptus  est. Amoris qua¬
si corporei uerba ponuntur. ut atorpore suo anima per
sermones suȩ consuetudinis refrigata reca lescat. et per
uerba amoris qui infra est. excitẽtur ad amorem qui su¬
pra est Nominantur enim̃ in hoc libro. oscula. nomin
nominantur genae. nominantur femora.¬

Expanded text:
untur, et, dum re cognoscimus exteriora verba, pervenimus ad interiorem intelligentiam. 3. Hinc est enim quod in hoc libro, qui in Canticis canticorum conscriptus est, amoris quasi corporei verba ponuntur, ut a torpore suo anima per sermones suae consuetudinis refricata recalescat; et per verba amoris qui infra est, excitatur ad amorem qui supra est. Nominantur enim in hoc libro oscula, nominantur ubera, nominantur genae, nominantur femora
Abbreviated transcription (Latin):
uel dilige dm̃ : sicut ei in lege dictum est. semel foris
missum et pertorporem in sensibilitatis frigidum non
caperet quod audiret. id circo perquȩdam enigmata
sermo diunus animȩ torpenti et frigide loquitur. &
dereb: quas nouit. latenter insinuat ei amorem quemi
non nouit. Allegoriam enum animae longe adõ infra posi¬
tur addm̃. Interpositis quippe enigmatibus dum quid¬
dam in uerbis cognoscit quod suum est. in sensu uerborum
intellegit quod non est suum. et per terrena uerba sserlratu

Expanded text:
el dilige Deum, sicut ei in Lege dictum est, semel foris missum et per torporem infidelitatis frigidum non caperet quod audiret. Idcirco per quaedam aenigmata sermo divinus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit, latenter insinuat ei amorem quem non novit. 2. Allegoria enim animae longe aetur ad Deum. Interpositis quippe aenigmatibus, dum quiddam in verbis cognoscit quod suum est, in sensu verborum intelligit quod non est suum, et per terrena verba sperantu
Abbreviated transcription (Latin):
dicinam. Iacobꝰ. petrus. iohes. iudas. septẽ epi
stolas. ediderũt tã misticas q̃ succĩctas. ⁊ bre¬
ues ꝑiter ac longas:breues in uerbis. lõgas in
sententus:ut rarꝰ sit ꝗ non in eaꝵ cecutiat le. ti¬
one. Ape calipsis iohãnis tot habet sacram̃ta
quot uerba. Haꝵ dixi:⁊ ꝓ merito uoluminis
laus oĩs inferior est : In uerbis singulis. mulii¬
plices latẽt intelligẽtie. Oro te frater carissie
inter hͨ uiuere. ista meditari. nihil aliud nosse.
nihilq aliud querere: nõne uidet tibi iam hic
ĩ terris regni celestis habitaculũ: Holo ut offẽ¬
darigei script̾ is sãctis. simplicitate ⁊ q̃si uilita¬
te uerboꝵ:q̃ uel uitio interpretũ uel ḋ ĩdustris
sic ꝓlate sunt. ut rusticã contionem facilius in¬
struerent:⁊ in una eadẽq: sña aliter doctꝰ ali¬
ter sentiret indoctꝰ. Non sum tã petulãs ⁊ he¬
bes ut hec me nosse  pollicear:⁊ eoꝵ fructus ca

Expanded text:
dicidicistolas ediderunt tam misticas quam succintas et breves pariter ac longas:sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intellegentiae. Oro te, frater carissime, inter haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ycis ꝓferamus.Primũ testimoniu est in osec.
ꝓsecundũ in ysaia. terciũ in zacharia. q̃rtũ in ꝓ¬
uerbiis.ꝗntum eq in ysaia: quod multi igno¬
rantes apocryphoꝵ deliramenta sectant̃ : ⁊ hy¬
beras. nenias libris autenticis p̃ferũt. Causas
erroris non est meũ exponere. Iudei prudenti
factũ dicunt esse cõsilio: ne ptolemeꝰ unius cei
cultor etiã apud hebreos duplicẽ diuinitatẽ de¬
p̃henderet. Qd̃ maxime. idcirco faciebant:ꝗa
quocũq cos flatꝰ spitirus scĩ perduxerit. Pau¬
lus apłꝰ ad septẽ scribit ecclesias: octaus enĩ
ad hebreos. a plerisq extra numerũ poit̾. Li¬
motheũ istruit ac titu: ⁊ philemonẽ ꝓ fugitiuo
samulo dep̃catur: suꝑ quo melius tacere puto
q̃z pauca scribere. Actus apłoꝵ nudam ꝗdem
am texere:sed si nouerimꝰ scriptorẽ eoꝵ lucam
esse medicũ cuius laus est in euãgelio: aiaduer¬
timus ꝑiter oĩa y̾ba illius aĩe lãguentis eẽ me¬

Expanded text:
 testimonium est in Osee. Secundum in Isaia. Tertium in Zacharia. Quartum in Proverbiis. Quintum aeque in Isaia. Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur, et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quocumque eos flatus Spiritus sancti perduxerit. PAULUS Apostolus ad septem scribit Ecclesias: octava enim, ad HEBRAEOS, a plerisque extra numerum ponitur. TIMOTHEUM instruit ac TITUM, et PHILEMONEM pro fugitivo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudamam texere; sed si noverimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cujus laus est in Evangelio, animadvertemus pariter omnia verba illius animae languentis esse me
Abbreviated transcription (Latin):
uelle fateor:sedẽti me p̃fero:ingr̃m renuens.co¬
mitẽ spondeo. Petẽti datur: pulsanti apitur:
querẽs inueĩt. Discamꝰ in terris quoꝵ sciẽtia
nobis perseueret in celo. Obuiis te manibꝰ ex¬
cipiam ÷ ⁊ ut inepte aliquid ac de hermagore
tumiditate  effundam: ꝗcquid quesieris tecum
scire conabor.

Expanded text:
uens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens invenit. Discamus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est nomẽ: obsecrãtis ut trã¬
slatũ in latinã linguã d̾ hebreo
sermone petatuechii nr̃oꝵ auri¬
bus traderẽ.Periculosum opꝰ certe ⁊ obtrecta¬
torum meoꝵ latratibꝰ patens: ꝗ me asserũt in
septuaginta interpretũ sugillatõnem noua pro
ueteribus cudere : ⁊ ita ingeniũ quasi uinũ ꝓ¬
bantes: cũ ego sepissime testatꝰ sim me ꝓ uiri¬
li portione in tabernacło dei offerre q̃ possi nec

Expanded text:
tus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Sic uiuamꝰ quasi nil habẽtes: ⁊ omnia possi¬
dentes. Uictus atq uestitꝰ diuitie xp̃isnorum
sunt. Si habes in potestate rem tuã uẽde: si
non habes ꝓiiçe. Lollenti tunica: ⁊ palliũ re¬
linquendum est. Scilicet nisi tu sẽper regrast¬
nans ⁊ diẽ ḋ die trahẽs caute ⁊ pedetẽtim tui¬
as possessiunculas uẽdideris: nõ habet xp̃s un
de alet pauperes suos. Totũ deo dedit:qui se
obtulit. Apłi tantũ nauẽ ⁊ retia reliquerunt.
uidua duo erã misit in gazophilatiũ : ⁊ p̃fert᷑
cresi diuitiis : Facile contemnit omnia: qui se
semper cogitat esse moriturum.

Expanded text:
sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possisic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Chrissunt. Si habes in potestate rem tuam, vende; si non habes, projice. Tollenti tunicam, et pallium rlinquendum est. Scilicet nisi tu, semper recrastinans, et diem de die trahens, caute et pedetentim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum.
Abbreviated transcription (Latin):
uelle fateor:sedẽti me p̃sero: ingr̃m renuens.co¬
mitẽ spondeo. Petẽti datur: pulsanti apitur:
querẽs inueit. Discamꝰ in terris quoꝵ sciẽtia
nobis perseueret in celo. Obuiis te manibꝰ ex¬
cipiam : ⁊ ut inepte aliquid ac de hermagore
tumiditate essundam: ꝗcquid quesieris tecum
scire conabor.
Abes hic amantissimũ tui fr̃em euse¬
bium. qui litteraꝵ tuarũ mihi grãm
duplicauit:referẽs honestatẽ moꝵ tu¬
orum cõtẽptum seculi fidem amicitie: amorem
xp̃i. Nam prudentiã ⁊ eloquii uenustatẽ.etiã
absqz illo ip̃a epistola p̃ferebat. Festina queso
te:⁊ herẽti in salo Niauicule funẽ magis p̃cinde
qͣ solue. Nemo reuũctiaturꝰ scło bene potest
uendere: q̃ cõtempsit ut uenderet. Quicꝗd in
sumptus de tuo tuleris ꝓ lucro cõputa. Anti¬
quum dictũ est. Auaro ḋest tagi qd̃ habet: q̃
quod non habet. credenti totus mũdus diuiti¬
arum est. Infidelis autẽ etiam obolo indiget

Expanded text:
nuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens invenit. Discamus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. abes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. Nam prudentiam et eloquii venustatem etiam absque illo ipsa epistola praeferebat. Fte, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo renuntiaturus saeculo bene potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro conputa. antiquum dictum est: auaro tam deest, quod habet, quam quodnonhabet-credenti totus mundus diuitiarum estinfidelis autem etiam obolo indiget.
Abbreviated transcription (Latin):
trectator auscusta. Non damno non rephẽdo
septuaginta: sed confidenter cũcris illis aposto¬
los pfero. Per istoꝵ os mihi xpꝰ sonat quos
ante ꝓphetas inter spiritalia charismata posi¬
tos lego: in ꝗbus ultimum pene gradũ interp̃¬
tes tenent. Quid liuore torqueris: Quid im¬
peritoꝵ animos tõtra me concitas: Sicubi in
transiatione tibi uideor errare. iterroga hebre¬
os diuersarũ urbia ingr̃os consule. Quod illi
habent : de christo iui codices non habenti
Auud est si cõtra se postea ab apostolis usur¬
para restimonia probauerint. ⁊ emendatio ra
sunt ereplaria latĩa q̃ greca: gie ca ꝙ̃ hebray

Expanded text:
trectator, ausculta: non damno, non reprehendo trectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam He
Abbreviated transcription (Latin):
bant non ꝓphetasse. Aliud est enim esse uatẽ:
aliua est esse interp̃tem. Ibi spiritꝰ uẽtura pres¬
dicit. hic eruditio ⁊ uerboꝵ copia ea q̃ intelli¬
git transsert. Nisi forte putandus est tullius
peonomicũ renosontis. ⁊ platonis ꝓthagora.S
⁊ demosthenis procthesi fonte: aftlatꝰ rethori¬
co spiritu trastulisse. Aut aliter de eisdẽ libris
ꝑ septuaginta interpretes . aliter ꝑ apostoloss
spiritus sanctus testimonia texuit. ut quod illi
tacuerunthi scriptum esse mẽtiti sunt. Quid
igitur. Danngmꝰ ueteres: Minime:sed post
puoꝵ studia in domo domini quod possumꝰ
laboramus. Illi interp̃tati sunt ante aduẽtum
rpi ⁊ quod nesciebat: dubiis ꝓtulere sentẽtiis
nos post passionẽ ⁊ resurrectionẽ eiꝰ nõ tame
ꝓphetiam q̃ historiã scribimꝰ. Alic enim au¬
dita: aliter uisa narrant. Nd̃ melius intelligi¬
mus: melius ⁊ ꝓferimꝰ. Audi igit᷑ emule: ob¬

Expanded text:
bant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, bant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud” est “esse interpretem. Ibi Spiritus ventura predicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; ob
Abbreviated transcription (Latin):
ycis ꝓferamus. Primũ testimoniũ est in olec.
ꝑsecundũ in ysaia. terciũ in zacharia. q̃rtũ in ꝓ¬
uerbiis. ꝗntum eq in ysaia: quod multi igno¬
rantes apocryphoꝵ deliramenta sectant :⁊ hy
beras nenias libris autenticis p̃serũt Causas
erroris non est meũ exponere. Iudei prudenti
factũ dicunt esse cõsilio: ne ptolemeꝰ unius cei
cultor etiã apud hebreos duplicẽ diuinitatẽ de¬
p̃henderet. Qd maxime id circo faciebant:ꝗa
in platõis dogma cader̃ uidebat᷑. Deniq ubi¬
cumq sacra tum aliꝗd scriptura testat᷑ de pr̃e
⁊ filio ⁊ spũ sancto. aui aliter interp̃tati sunt.
aut omnino tacuerũt: ⁊ ut rei satissacerent : ⁊
archanum fidei non uulgarẽt. Et nescio ꝗs p̾¬
mus auctor septuagita cellulas alexãdrie men¬
datio suo extruxerit. ꝗbus diuisi eadẽ scriptita¬
⁊ nõ multo pꝰ tẽpore iosephus nihil tale retu¬
lerit: sed ĩ una basilica cõgregatos cõtulisse scri¬

Expanded text:
estimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptita, et multo post tempore Iosephus nihil tale retulerint, sed in una basilica congregatos, contulisse scri
Abbreviated transcription (Latin):
nihilq aliud querere: nõne uidef tibi iam hic
ĩ terris regni celestis habitaculũ: Nolo ut ossẽ¬
darigei script̃ is sãctis. simplicitate ⁊ qͣsi uilita¬
te uerboꝵ:q̃ uel uitio interpretũ uel d̾ ĩdustris
sic ꝓlate sunt. ut rusticã contionem facilius in¬
struerent:⁊ in una eadẽq sñia aliter doctꝰ ali¬
ter sentiret indoctꝰ. Non sum tã petulãs ⁊ he¬
bes ut hec me nosse  pollicear:⁊ eoꝵ fructus ca

Expanded text:
nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq eos flatꝰ spitirus scĩ perduxerit. Pau¬
lus apłꝰ ad septẽ scribit ecclesias: octaus enĩ
ad hebreos. a plerisq extra numerũ poit̾.Ti¬
motheũ ĩstruit ac titũ: ⁊ philemonẽ ꝓ fugitiuo
famulo dep̃catur: suꝑ quo melius tacere puto
q̃ pauca scribere. Actus apłoꝵ nudam ꝗdem
am texere:sed si nouerimꝰ scriptorẽ eoꝵ lucam
esse  medicũ cuius laus est in euãgelio:aiaduer¬
timus ꝑiter oia p̾ba illius aĩe lãguentis eẽ me¬
dicinam.Iacobꝰ. petrus.iohes.iudas.septẽ epi¬
stolas. ediderũt tã misticas q̃z succĩctas. ⁊ bre¬
ues ꝑiter ac longas:breues in uerbis. lõgas in
sententus: ut rarꝰ sit ꝗ non in eaꝵ cecuriat lecti¬
one. Apo calipsis iohãnis tot habet sacram̃ta
quot uerba. Paꝵ dixi: ⁊ ꝓ merito uoluminis
laus oĩs inferior est : In uerbis singulis. multi¬
plices latẽt intelligẽtie. Oro te frater carissie
inter h uiuere.ista meditari. nihil aliud nosse.

Expanded text:
quocumque eos flatus Spiritus sancti perduxerit. PAULUS Apostolus ad septem scribit Ecclesias: octava enim, ad HEBRAEOS, a plerisque extra numerum ponitur. TIMOTHEUM instruit ac TITUM, et PHILEMONEM pro fugitivo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudamam texere; sed si noverimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cujus laus est in Evangelio, animadvertemus pariter omnia verba illius animae languentis esse medicinam. JACOBUS, PETRUS, JOANNES, JUDAS, septem Epistolas ediderunt, tam mysticas quam succinctas, et breves pariter ac longas:sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intellegentiae. Oro te, frater carissime, inter haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est nomẽ: obsecrãtis ut trã¬
siatũ in latinã linguã ḋ hebreo
sermone pẽtatuechui nr̃oꝵ auri¬
bus traderẽ. Hericulosum opꝰ certe ⁊ obtrecta¬
torum meoꝵ latratibꝰ patens: ꝗ me asserũt in
septuaginta interpretũ sugillatõnem noua pro
ueteribus cudere : ⁊ ita ingeniũ quasi uinũ ꝓ¬
bantes: cũ ego sepissue testatꝰ sim me ꝓ uiri¬
li portione in tabernacło dei offerre q̃ possi nec

Expanded text:
tus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernac