comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utueniat. Ergouenire optat herculẽ nam famonem.
dequo tumultũ nob̾ insultare dignaris. Uerũ tam̃¬
siridere delectat. habes apud uos magnam facecia¬
rum materiam. Dm̃ stercutium. deam clua cinam.
uenerẽ calium. dm̃ timorẽ. dm̃ pallorem. deam febrt̃.
& cetera innumerabilia huiuseemodi. quib romani
antiqui simula eroꝵ cultores templa fecerunt &¬
colenda censuerunt. Quesi neglegis romanos deos
neglegis. ex quo intellegeris ñromanis initiatus
sacris. & tam̃ pauca nomina. tamquam nimium
romanoꝵ altarib deditus c̃tep̾nis ac despicis.
Sed mihi uideris omino plusquã nos fortasse illa
sacra nihil pendere. sed exhis nescio quã captare
adhuius uitȩ transitũ uoluptatẽ. Quippe qui
& iam non dubitaueris ad maront confugere ut
scribis & eiꝰ uersu tetuer quoait. Irahit sua queq
uoluptas. Namsi tibi auctoritas maronis placa&
Primus ab artherio uenit saturnus olympo.

Expanded text:
ut ueniat. ergo uenire optat Herculem Namphamonem, ut ueniat. ergo uenire optat Herculem Namphamonem, de quo tu multum nobis insultare dignaris. uerum tamsi ridere delectat, habes apud vos magnam materiam facetiarum: deum Stercutium, deam Cloacinam, Venerem Calvam, deum Timorem, deum Pallorem, deam Febr cetera innumerabilia huiusce modi, quibus Romani antiqui simulacrorum cultores templa fecerunt et colenda censuerunt. quae si neglegis, Romanos deos neglegis, ex quo intellegeris non Romanis initiatus sacris, et tamen Punica nomina tamquam nimium Romanorum altaribus deditus contemnis ac despicis. Sed mihi uideris omnino plus quam nos fortasse illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam captare ad huius uitae transitum uoluptatem, quippe qui etiam non dubitaueris ad Maronem confugere, ut scribis, et eius uersu te tueri, quo ait: Trahit sua quemque uoluptas. nam si tibi auctoritas Maronis placet, d placet: Primus ab aetherio uenit Saturnus Olympo
Abbreviated transcription (Latin):
dum animũ. quanta inur̃a suꝑstitione ridendasit
Neq enĩ usq ad eo te ipsũ obliuisq potuisses. ut homo
affer scribens afris. cumsimus utriq in affrica consti¬
tuti. punica nonuna exagitanda existimares.
Namsi ea uocabula int̾praeemur. Nã famo quid
aliud significat quam boni pedes hominis.:ldẽm
cuius aduentus afferat aliquid selicitatis. sicut sole¬
mius dictre scđo. pede introisse. cuius introitum ꝓsperi¬
tas aliqua consecutasit. Quȩ lingua siimꝓbatur abste
nega punicis libris utauris doctissimis ꝓditur. mul¬
ta sapienter eẽ mandata memoriae. Peniteat te certe
ibinatũ. ubihuius lingue cunabula recalent. Siuero
& sonus nob̾ nr̃a nonrationabilit̃ displic&. ⁊ mebene
inter pretatum illud uocabulũ recognoscis. habes qđ
succenseas uergilio tuo. qͥ herculẽ ur̃m ad sacra quae
Alli ab euandro cȩlebrantur inuitat hoc modo.
It nos ⁊ tua dextera dipede sacra scđo. scđo pede optat

Expanded text:
dum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. dum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. neque enim usque adeo te ipsum obliuisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. nam si ea uocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? id est, cuius aduentus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo pede introisse, cuius introitum prosperitas aliqua consecuta sit. quae lingua si inprobatur abs te, nega Punicis libris, ut a uiris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius linguae cunabula recalent. si uero et sonus nobis noster non rationabiliter displicet et me bene interpretatum illud uocabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem uestrum ad sacra, quae illi ab Euandro celebrantur, inuitat hoc modo: Et nos et tua dexter adi pede sacra secundo. secundo pede optat
Abbreviated transcription (Latin):
faceti iste magno oꝑe abstintas. Siquidẽ s illum
dm̃ dicis unũ. dequo ut dictumẽ aueterib docti
in doctiq consentiunt: huiusne tudicis memora
mortui hominis imago compescit. Plura hinc
possim dicere. Uides enim ꝓtua prudentia quã late
locus iste pateat rep̃hensioni. Sed me ipse cohi¬
beo. neate rethorice potius quã ueridice agere
existimer. Nam quod nomina quędã mortuoꝵ
punica collegisti. quib in nrãm religionẽ festi¬
uas uttibi uisuẽ contumelias iaciendas putares.
nescio utrum refellere debeam ansilentio p̃terire.
Sienĩ resistȩ tamuident᷑ leues tuȩ grauitati quã st̃.
iocarimͥ non multũ uacat. Siaut̃ graues tibi uident᷑.
miror qđ nominum ab surditate commoto inmentẽ
nonuenerit. habere &uos insacer dotib euchad dares
& in nominibus ab addires. Nonputo ego istatibi cum
seriberes in animo non fuisse. sed more humanitatis
& leporis tui cõmune nos facere uolusti adrelaxain¬

Expanded text:
facetiis te magnopere abstineas. si quidem illum facetiis te magnopere abstineas. si quidem illum deum dicis unum, de quo, ut dictum est a ueteribus, docti indoctique consentiunt, huiusne tu membra dicismortui hominis imago compescit? plura hinc possim dicere; uides enim pro tua prudentia, quam late locus iste pateat reprehensioni. sed me ipse cohibeo, ne a te rhetorice potius quam ueridice agere existimer. Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festiuas, ut tibi uisum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. si enim res istae tam uidentur leues tuae grauitati, quam sunt, iocari mihi non multum uacat; si autem graues tibi uidentur, miror, quod nominum absurditate commoto in mentem non uenerit habere uos et in sacerdotibus Euoaddires et in numinibus Abaddires. non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more humanitatis et leporis tui commonefacere nos uoluisti ad relaxan
Abbreviated transcription (Latin):
ERIUM ne aliquid int̾nos agimus. anioca¬
ri lib& : Nam sicut tua epła loquitur.
utrũ causȩ ipsius infirmitate. anmoꝵ tuorũ
comitate sit factũ. ut malles eẽ facetior. quam
paratior incertum habeo. Primo enĩ olimpi
montis & foriurĩ comparatio ftacttẽ. Quȩ nescio
quoꝑtinuent nisi ut me cõmune sfttcer& ⁊ in illo
monte iouẽ castra posuisse cum aduersus patrẽ
bellũ gerer&: ut ea docera historia quã ur̃i & iam
sacra uocant & in isto foro recor darer. eẽ. induobus
simulachris. unũ martẽ nudũ. alterũ armatum.
Quoꝵ demonium infestissimum ciuib. porres¬
tis trib digitis contra collocata statua humana
comprimer&. Ergone umquã ego crediderim
mentione illius fonfticta numinũ taliũ memoriã
mihi te renouait uoluisse. nanisi iocari: potius quã
serio agere malu isse : Sed ulud plan&e quod tales
deos quȩ dã dĩ unius magni m̃bra eẽ dixisti. am¬
moneo. quia dignaris. ut ab hui ius modi sacrilegis

Expanded text:
eriumne aliquid inter nos agimus, an iocari libet? nam sicut tua epistula loquitur, utrum causae ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles esse facetior quam paratior, incertum habeo. primo enim Olympi montis et fori uestri comparatio facta est, quae nescio quo pertinuerit, nisi ut me commonefaceret et in illo monte Iouem castra posuisse, cum aduersus patrem bellum gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sacram uocant, et in isto foro recordarer esimulacris unum Martem nudum, alterum armatum, quorum daemonium infestissimum civibus, porrectis tribus digitis contra collocata statua humana comprimeret. Ergone unquam ego crediderim, mentione illius fori facta, numinum talium memoriam mihi te renovare voluisse, nisi jocari potius quam serio agere maluisses! Sed illud deos quaedam dei unius magni membra esse dixisti, admoneo, quia dignaris, ut ab huius modi sacrilegis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs in illo oppido plurimũ posse ⁊ inimicos
acde nouerant opẽ ferre n̾ausi sunt:. Sce¬
lerati aũt om̃s. qͥb & siñ facientib neq inmit¬
tentib. tam̃ uolentib ista cõmissa sunt. Sce¬
leratiores qͥ cõmiser. sceleratissimi qui in miser:
S edde inmissione suspiciont̃ putemꝰ eẽ ñ uerita¬
tẽ. nec discutaamͦ. quȩnisi torm̃tis eoꝵ ꝑ quos
in qͥruntur. inueniri om̃ino non passunt. Demaĩ
p̃candũ. qua potentes inimicos ȩccłe offendendos. ẽẽ.
putauer. Quid cos quirestant: nulla negesses discipli¬
na coereendos. ⁊ꝓponendũ estauas inpunitũ. Iã
uimanis furoris exẽpluᷤᷤ ñ praeerita uindicindo
pasetre irã nr̃am studenius. sed misericordit̃ infu¬
tur consubiduͦs satiginus: habent homines inali.

Expanded text:
quos in illo oppido plurimum posse et inimicos quos in illo oppido plurimum posse et inimicos ecclesiae nouerant, opem ferre non ausi sunt; scelerati autem omnes, quibus etsi non facientibus neque inmittentibus tamen uolentibus ista commissa sunt; sceleratiores, qui commiserunt; sceleratissimi, qui inmiserunt. sed de inmissione suspicionem putemus esse, non ueritatem nec ea discutiamus, quae nisi tormentis eorum, per quos inquiruntur, precandum quam potentes inimicos ecclesiae offendendos esse putauerunt. quid eos, qui restant, nullane censes disciplina cohercendos et proponendum aestimas inpunitum tam immanis furoris exemplum? non praeterita uindicando pascere iram nostram studemus, sed misericorditer in futurum consulendo satagimus. habent homines
Abbreviated transcription (Latin):
Qua trans acta. ctimio t̃tiã lapidationẽ. & postremo
qui oberrans occurrere potuit occider̃. cȩteris
part̃i ubi potuerant latitantib. partĩ quapotue¬
rant fugientib. Cũ interea c̃trusus atq coarꝰ¬
tit᷑ qͦdã loco se occultar& ep̃s. ubi se ad inortẽ
querentiũ uoces audiebat. sibiq increpantiũ
Qđ eo ñ imiento. gratis tantũ ꝑpaerassent scelus:
Gesta sunt hȩc ab hora ferine decima. usq ad noc
mi serui dĩ demanib int̾ ficere. conantium
lbatist᷑. Et multa ex torta p̃dantib ꝑ quẽ cla¬
rũ factũ ÷. quã facile illa uł om̃ino ñ face¬
rent. uel cepta desisterent. siciues maximeq
pͥmates eafieri ꝑficiq uetuissent. Pro in de
in uniuersa ciuitate illa ñ in noc̃tes anocentib
sed minꝰ nocentes a nocentiorib poteris fortas¬
se discernere. Nã in paruo peccato illisunt.
qͥ metu det̾riti. maximeq ne offenderent eos

Expanded text:
qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo qui oberrans occurrere potuit, occiderunt ceteris partim, ubi potuerant, latitantibus partim, qua potuerant, fugientibus, cum interea contrusus atque coartatus quodam loco se occultaret episcopus, ubi se ad mortem quaerentium uoces audiebat sibique increpantium, quod eo non inuento gratis tantum perpetrassent scelus. gesta sunt haec ab hora ferme decima usque ad noctmi serui dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus. per quem clarum factum est, quam facile illa uel omnino non fierent uel coepta desisterent, si ciues maximeque primates ea fieri perficique uetuissent. Proinde in uniuersa illa ciuitate non innocentes a nocentibus sed minus nocentes a nocentioribus poteris fortasse discernere. nam in paruo peccato illi sunt, qui metu deterriti maximeque, ne offenderent eos,
Abbreviated transcription (Latin):
possũ supplicatione deposco. ut sidefendanda
res : in naxiuꝰ defendat᷑. ab innocentib moles¬
tia separ&. Accipe breuit̾ quȩ cõmissas pit.
& noreios ab innoc̃tib. ipse discerne c̾tra recen¬
tissimas leges. K alendis Ionis festa paga¬
noꝵ ꝰ Sacrilega sollepnitas agntae neminẽ
ꝓlubente tã insolenti ausu. utqđ nec luliani
tẽprib factũ ẽ. P&ulantissima turba saltan¬
tiũ in eodẽ ꝓrsus uico ante fores transire ȩcđe.
Quã rẽ inlicitissimã atq indignissimã dericis
ꝓhbere teptantib ecđa lapi data÷. Deinde
post dies ferme octo. cũleges notissimas
eps cidine replicass&: ⁊du ea quȩ iussa st̃
ueluti implere disponunt. iterũ ȩcđa lapidata ÷
Posttriort nostis ad imponendũ ꝑditis metũ qđ
uidebat᷑ apud acta dicere uolentib publica
uira negata sunt. Codẽq ipsodie ntuel diuinitꝰ
t̾re rentur. grando lapidationib reddita est.

Expanded text:
possum supplicatione deposco, ut, si defendenda possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus uico ante fores transiret ecclesiae. quam rem inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus ecclesia lapidata est. deinde post dies ferme octo, cum leges notissimas episcopus ordini replicasset et dum ea, quae iussa sunt, uelut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. postridie nostris ad inponendum perditis metum, quod uidebatur, apud acta dicere uolentibus publica iura negata sunt eodemque ipso die, ne uel diuinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est,
Abbreviated transcription (Latin):
uate cupimus. ⁊ disciplina qͥuti moderate nitimꝰ.
impedire potest. sido aliud inocculto plac&. siue
iudicanti hoc tantũ malũ flagello Acriore plceᷤ¬
tendũ sint &iam uehem̃tius irascenti. sin correoᷤ¬
tis nec adse cuersis ad tẽpꝰ uoluerit eẽ. inpunitõ.
Pre scribit nob quodã modo prudentia tua deꝑsona
lapsã. Qđ quiđe si uris publici rigore meciam᷑.
deb& plecti seuiore censura. Sed epm inquis fas
ñ ÷. nisi salutẽ homino ᷤᷤ inꝑtire. ⁊ ꝓstatu melio¬
Ie causis adeẽ. & apud om̃iptentẽ dm̃ utniã alioꝵ
mereti delicts. E oc om̃ino seruare conamͣ. ut
seuiora censura nemoplectat᷑. neq a nob. neq
ab alio ullo. int̾cedentib nob.⁊ salutẽ hominib
cupimus inꝑtire. quȩ positar in recte uiuendi
felicitate. ñ in male faciendi Securitate. Ue¬
niam qͦq ñ tantũ nr̃is. uerũ ⁊ alioꝵ instamꝰ de¬
uctis intreri. qđ impaerare iusiꝓcorrectis om¬
nino ñpossumꝰ. Ad uingis &iã ⁊dicis. Qͣnta

Expanded text:
uare cupimus, et disciplina, qua uti moderate nitimur, impediri potest, si deo aliud in occulto placet siue iudicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum siue etiam uehementius irascenti, si non correctis nec ad se conuersis ad tempus esse uoluerit inpunitum. Praescribit nobis quodam modo prudentia tua de persona rolapsam: quod quidem si juris publici rigore metiamur, debet plecti severiore censura; Sed episcopum, inquis, fas non est nisi salutem hominibus impertire, et pro statu meliore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam aliorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, non in male faciendi securitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. adiungis etiam et dicis: Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ puni&. Siaũt uel amplius uoluerit. uelne
hoc qͥdẽ ꝑmiserit. altioris ⁊ prosccto iustioris con¬
silii ratio prues ipsũ ÷. Altioł A nobis citrã offici¬
umiq oport& empendi. quousq. ui dire. c̃ceditur.
dep̾cantib cũ. ut animũ nr̃m approb&. quocuns¬
tis uolumus. eẽ. consultũ. Nihilq fueri sinat
melius nouit ipse quã nos. Modo cum apud
calantã cẽmus. utta nr̃i inta graui dolore. uel
conso larent᷑ afflicti. uł sedarent᷑ accensi. quan¬
tũ potiumus quod intẽprẽ oportuisse existima¬
uimus cũ xp̃ianis egimus. Deinde ipsos & ram
paganos indletanti caput & causã. porentes
uł abcis uiderem᷑ amisimꝰ. ut hac occasione.
Ammonerenus eos. qͥd facere deberent si sape.¬
rent. Non tantũ ꝓreiouenda p̃senti sollicitu¬
Multa enĩ auduer a nob. multũ aiã ipsi rogautr.
S ed absit uttales siruisinus. qͦs abeis rogari
mansuaudine ⁊⁊ moderatione xp̃iata. ut
aut ceteros trc̾renmꝰ roꝵ imitari ꝑ urrsuttẽ.

Expanded text:
diter puniet: si autem uel amplius uoluerit uel ne hoc quidem u permiserit, altioris et profecto iustioris consilii ratio penes ipsum est; a nobis curam officiumque oportet inpendi, quousque uidere conceditur. deprecantibus eum, ut animum nostrum adprobet, quo cunctis uolumus esse consultum, nihilque fieri sinatmelius novit ipse quam nos. 10. Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam gravi dolore vel consolarentur afflicti, vel sedarentur accensi, quantum potuimus quod in tempore oportuisse existimavimus, cum Christianis egimus. Deinde etiam ipsos Paganos, mali tanti caput et causam, petentes ut ab eis videremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos quid facere deberent, si saperent, non tantum pro removenda praesenti sollicitumulta a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogauerunt; sed absit. ut tales serui simus, quos ab eis rogari mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari peruersitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quidem me penita. N ab & enimsuam hilaritatem
ipsa cantacio & um cũadeam membra non mou&.
cui plena caritatis modulatione cantitur. Uerba
quȩdam in epłistius memo uerunt. sed dehis
trac tare cun stcctoꝵ uiteq totius tuȩ curã ex¬
coquat. ineptum putaui.

Expanded text:
quidem me paenitet. habet enim suam hilaritatem quidem me paenitet. habet enim suam hilaritatem ipsa cantatio, etiam cum ad eam membra non mouet, cui plena caritatis modulatione cantatur. uerba quaedam in epistulis tuis me mouerunt, sed de his tractare, cum factorum uitaeque totius tuae cura excoquat, ineptum putaui.
Abbreviated transcription (Latin):
libus nes oxibus erudiuerit. post ȩcnis amplexibus
alligabut. Quo uinculo nec iocundius nec solidius
cogititri qiuiequã potest. Printa bȩc aliquantulum
dura ee consiteor. Illautro ultima necdura dixerĩ
quia dulcissima sunt . nec mollia quia firmissima.
Quid igitur nisi quoddici non potest. sedcredi tamen
& sꝑari & amari potest: Uincula uͦ huius mundi
asꝑrcatem habent ueram. iocunditatẽ falsam.
certum dolorẽ. incertam uoluptatẽ. durũ laborẽ
timidam quittẽ. remplenã miseriȩ. spc̃ beatitu¬
dins inanem. His netu inseras collum & manus. &
pedes. cũ & honoribus huiusctmodi subiugari affes¬
tas. & facta tua non alit̃ fructuosa existimas. et
ambis inhetere. quo non modo inuitatus sed neg cõpi
quidem ire debiusti. hictu fortasse terentiani serium
responsum dederis. Oh & tu utrba fundis hicsapren¬
tta. Capeigitur ut fundam potius quam effundam
Autsiego cinto tuaut adaliam uocẽ saltas necsic

Expanded text:
libus nexibus erudiuerit, post aeternis amplexibus libus nexibus erudiuerit, post aeternis amplexibus alligabit, quo uinculo nec iucundius nec solidius cogitari quicquam potest. prima haec aliquantulum dura esse confiteor; illa uero ultima nec dura dixerim, quia dulcissima sunt, nec mollia, quia firmissima. quid igitur, nisi quod dici non potest, sed credi tamen et sperari et amari potest? uincula uero huius mundi asperitatem habent ueram, iucunditatem falsam; certum dolorem, incertam uoluptatem; durum laborem, timidam quietem; rem plenam miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne tu inseris et collum et manus et pedes, cum et honoribus huiusce modi subiugari adfectas et facta tua non aliter fructuosa existimas et ambis inhaerere, quo non modo inuitatus, sed nec compulsus quidem ire debuisti? Hic tu fortasse Terentiani serui mihi responsum dederis: Ohe! tu uerba fundis hic, sapientia? cape igitur, ut fundam potius quam effundam. aut si ego canto, tu autem ad aliam uocem saltas, nec sic
Abbreviated transcription (Latin):
IXEEPPERI OCCASIONẼ SCRIBENDI TIBI
Quis credat: Sed mͥ tam̃ licentium neces¬
seest credere. nolote causas rationesq rimari.
Que & ram sireddi possent. fidei tam̃ quamͥ credis non
eas debeo. Nam& litteras tuas non ꝑ eos accepi ꝑquos
possem scripta redhibere. Quȩ aut̃ ꝑ&isti ut petere
curaui ꝑ epłam quantũ ꝓmendum uidebat᷑. scd qͥd
effecerim tu uideris. Quod sinondũ effectumẽ ułcũ
scitro agam instantius. uł cũ rursus ipse ammonue¬
ris: hactenus quȩ huius uitȩ iuncula ꝑstrepunt
tecum locutussu: nunc paucis accipe pectoris mares¬
tas despe tua: non transitoria quod dã modo utatibi
patescat in dm̃ milicenti: &iam atq &iam recusantẽ
atq. formidantẽ cõpedes sapientia. Nimeote rebus
mortalibus ualidissime & ꝑniciosissime cõpedir
N amsapientia quos primo alligauert & exercitatorus
quibus dam laborib edomuerit. solu& postta. libera¬
tisq sese donat ad fruendum. & quos pͥmo tempora¬

Expanded text:
ix repperi occasionem scribendi tibi. quis credat? sed mihi tamen Licentium necesse est credere. nolo te causas rationesque rimari, quae etiam si reddi possent, fidei tamen, qua mihi credis, non eas debeo. nam et litteras tuas non per eos accepi, per quos possem scripta redhibere. quae autem petisti, ut peterem, curaui per epistulam, quantum promendum uidebatur; sed quid effecerim, tu uideris. quod si nondum effectum est, uel, cum sciero, agam instantius uel, cum rursus ipse admonueris. hactenus, quae huius uitae uincula perstrepunt, tecum locutus sim; nunc paucis accipe pectoris mei aestus de spe tua non transitoria, quod quodam modo uia tibi patescat in deum. Mi Licenti, etiam atque etiam recusantem et formidantem compedes sapientiae timeo te rebus mortalibus ualidissime et perniciosissime compediri. nam sapientia quos primo alligauerit et exercitatoriis quibusdam laboribus edomuerit, soluet postea liberatisque sese donat ad fruendum; et quos primo tempora
Abbreviated transcription (Latin):
saltun uicino te in dño ꝑfrui ad crebrũ & dulce
colloquium. Sed quia id nonẽ datũ. p&o ut hoc
ipsũ quod in xp̃o qua possumꝰ simul sumus. con¬
seruari studeas & augeri acꝑfici. acscripta qua¬
uis rara ñ sꝑnere. Saluta obsequio meo scm̃¬
frcm Paulinanũ. & om̃s fr̃s quitecũ acdete in
dño gaudent. Memor nr̃i ex audiaris adño

Expanded text:
saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctufratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
omino carissimo & desiderantissimo et
tuas literas meas. sed quod adhuc rescripta non
merui. nequaquã imputauerim dilectioni tue
aliquid ꝓculdubio impedim̃ti fuit. Unde agnos¬
co ame dnm potius dep̾candũ uttuę uoluntati¬
d& facultatẽ mittendi quod rescripseris.
N am rescribendi iamdedit. quia cũ uolueris ftcilli
ł aliquid utrũ scriberẽ dubitare non debui.
Hoc aut̃ breue est. Suggestũ caritatituȩ nescio
aqͥbusdã fribus mihi dictumẽ. quodlibrũ aduer¬
sus te scripserim. romãq miserim. Hoc falsũ eẽ
noueris. dm̃nr̃m testor. hoc me non fecisse.
Sedsi forte aliqua inaliquib scriptis meis reppe¬
riuntur. inquib alit̃ aliqͥd quãtu sensisse rep¬
dixerim ñ ut ego tantũ paratissimꝰ sim siquid te
in meis scriptis mouerit fr̃nę acciꝑe qͥd contra
sentias. aut decorrectione mea autde ipsatui
beniuolentia gauisurus. uerũ &iam hoc ate postu¬
lem acflagitẽ. Osilicuiss& & sinon cohabitas tes.

Expanded text:
omino carissimo et desiderantissimo et tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me ddet facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, facillimibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui: hoc autem brevi suggestum esse Charitati tuae a nescio quibus fratribus, mihi dictum est, quod librum adversus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; Deum nostrum testor, hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse ren tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. O si licuisset, etsi non cohabitante,
Abbreviated transcription (Latin):
illius uenirenius. nec uiueremus. isi ꝑspũalem
conexionẽ m̃bra huius ẽem. Hõ nob̾ opus fuit
nasci. ⁊ renaser liliaut̃. ꝓpt̾ nos tintũ inodo nasci.¬
Sed ineo qđ baptizatus ÷. nr̃ȩ regenerationis sacra¬
m̃tũ sua humilitate altius cõm̃dauit. ueterem
tam̃ hominẽ nr̃m passione : nouũ aũt resurrec¬
tione significins. In obędientia nãq concupilcen¬
tiȩ quehabitat in carne mortali. quafit ut
cadẽ inembra & iamp̃ter uoluntatis mouenit᷑
arbitrium. ad cũ modũ regitur iustitia conuigali.
utlicite copulatis parentib generentur. quibus sit
necessarium regenerari. Nontam̃ ꝑ huius modi
ne. nihil tale in euis c̃ceptu c̃cupiscente: Simili¬
tudinẽ carnis peccati sup̃sit ille ꝓnob. qua caro
pecciti munditã innob. Sicit eñi ꝑ unius delictũ

Expanded text:
bris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nascised in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necene nihil tale in ejus conceptu concupiscente, similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis . Sicut enim per unius delictum,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi adã fuit ante peccatu: ꝓpterea scriptura
ꝓlubita ÷ &ia eccłam uocart paradysũ cũ frue¬
tupomoꝵ. Est aut̃ sensus iulto expeditior
& ablis om̃ib ambiguitatib liber. siñ scdđm

Expanded text:
ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Eset a diversis ambiguitatibus liber, si non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sinus ille abtahȩ ubi diues impius cũ intor intis eẽt
inferm̃ requiescentẽ pauꝑe tuidit. ul paradisi
censindus uocabulo uł ad inferos ꝑtiuere exis¬
timandussit. ñ ficcile atxerĩ. Deillo qͥp pe dunct.
sed contigit inquit mori in opẽ illũ. ⁊ iuserri ab
angłis ui fimĩ abralre. Deinde arcdtati diuiti.
dic̃ abtaham. Intnos ⁊uas haos mignũ firmna¬
tũ est. taqua instros sedesq beatoꝵ. Noneni facile
alicubi seraturarũ inferoꝵ nom̃ positũ inuenit̾
inbono. Unoc&rã quęrisola. sinusi perilia recte
cendisse. ut quib. oportuit subuenira. Unde beatus
paerus eũdic̃ soluisse dolores instrm. inquib inpos¬
sibile eiat tenerieũ. Porro siutraq regio & dolen¬
ciũ ireqͥescentiũ. id÷ iubi diues ille torquebat᷑.
uenisse tantumodo. nec fuisse apud eo: Iiuabrahȩ
Simi reqͥescunt: Ubi fifuit. ipse÷ intellegendus
paradisus. que latronis animȩ illo die dignatus :
polliceri. Quesi itisunt . geuetale paradiso nomens

Expanded text:
sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile alicubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte cendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
dã & iam indyorib dicat. uescitis quia tẽplũ dĩ
estis. ⁊ sp̃sdĩ habitat inuobis: Dequalitatib ante
dixerat. Animalis aũt homo. non ꝑcipit ra
quȩ sunt sp̃s dĩ. quos & iam paruulos uocat non
carnis aetate sedm̃tes. Nonitaq ꝑcipiebant cog¬
nitione sp̃m scm̃ qui habitabat incis. & habitan¬
te inse spũ scõ. adhuc animales ñdũ sp̃ales erant.
qr ñdũpoterant habitatorẽ suũ spm̃ cognitione
ꝑcipere. łł abitire aut̃ idõ ⁊ uitalib dicit᷑. qͥa
ineis occulte agit. ut sint tẽplũ eiꝰ. Idq. inpro¬
ficientib ⁊ proficiendo ꝑ seurrantib ꝑfic̃. Spe
enĩ salui facti suius. sicut apłs dic̃ cũ alio loco
dicat. saluos nos fec̃ ꝑ lauacrũ regenerationis.
Cũgͦ hic dicat saluosnos fecit. tãquã salus ipsa
iam datasit. quẽ ad modũ accipiendũ sit illic
ex ponit. ubi ait. spe enĩ salui facti sumꝰ. spes

Expanded text:
sdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei sdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, quos etiam paruulos uocat non carnis aetate sed mentis. non itaque percipiebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in eis, et habitante in se spiritu sancto adhuc animales nondum spiritales erant, quia nondum poterant habitatorem suum spiritum cognitione percipere. Habitare autem ideo et in talibus dicitur, quia in eis occulte agit, ut sint templum eius, idque in proficientibus et proficiendo perseuerantibus perficit.. spe enim salui factisumus, sicut apostolus dicit, cam alio loco dicat: Saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. cum ergo hic dicat: Saluos nos fecit, tamquam salus ipsa iam data sit. quem ad modum accipiendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salui facti sumus. spes
Abbreviated transcription (Latin):
Unde aut̃ in ipso tanto salutis p̃sidio. quando
ris xp̃rana gr̃a subuenit᷑. quod uocib quib possunt
& motib reluctantur. ñeis imputatur. atq omis
renisus ipsoꝵ nihili penditur. doneo ineis sacra¬
m̃ta ꝑ agantur. Quib id quod deoriginali dap¬
natione tractitũ ÷ expiet᷑. nisi quia in ꝗgͣantũ
nesciunt quod faciunt. ut neo facere uidicenturs
Porrosiiam uterentur rationis & uoluntatis arbi¬
trio. quod illiscĩficationi adluberi deber& ad sensus.
quaiꝰ tũ mali eã resistere tantȩ grẽ. quãq non
solũ mhil prod e&̃. ex quod fitt& uerũ &iã in de
reatus accrescer&. quis xp̃ĩanus ignor&: Dici¬
mus gͦ inbaptizatis par uulis. quaaus id nesci
sit in eis. que̾ ad modũ nesciunt ⁊ mentẽ suam.
Cuius reiratio quauti ñdũ possunt. uelut quȩdam
scintilla sopitat̃. excitanda etatis accessum. Neq
hoc in paruulis inirũ deb& uideri. cũ apłs quib¬

Expanded text:
unde autem in ipso tantae salutis praesidio, quando unde autem in ipso tantae salutis praesidio, quando eis Christiana gratia subuenitur, quod uocibus, quibus possunt, et motibus reluctantur, non eis inputatur atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis sacramenta peragantur, quibus id, quod de originali damnatione tractum est, expietur, nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nec facere iudicentur? porro si iam uterentur rationis et uoluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet adsensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciasit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est excitanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibu
Abbreviated transcription (Latin):
rint. siuerbis uelimus ostendere. uereor. neipsis
sensib nr̃is facere uideamus in uiriã. quando
idloquendo suademus. ubi om̃s uires offitiũq
Sermonis facillimt suꝑat tuidentia ueritatis.
Ann̾&iam uideamus. cũ articulate: uocis qualia¬
cũq signa edere ceperuit. atq adinitiũ fandi
transire ab infantia. Adlid̾c eos talia sentire.
acdicere. in quib siremansissent. annisq acce¬
aentib taleseẽ ꝑsisterent. nullus eos uł fatu¬
us nimiũ fatuos eẽ dubitar&. nisi forte restat
ut inuagitu infantiȩ uł inipso adhuc uteri si¬
lentio credamus paruulos fuisse sapientes.
Posteauͦ quã nob̾cũ ceꝑint loqui. adhane gramt
ignorantiam quã ridemus crescendouenis se:
qđ opinarruides quã sit absurdũ. cũpueroꝵ sen¬
sus qͣualia cũq uerba prorũpens. Quicerte deea
quȩ maiores sapiunt pene millus ÷. tam̃ cõparat᷑ꝰ
illi in quo nascuntur intellegentia dici potest.

Expanded text:
rint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis rint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia ueritatis. annon uidemus, etiam cum articulatae uocis qualiacumque signa edere coeperint atque ad initium fandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque accedentibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restat, ut in uagitu infantiae uel in ipso adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postea uero. quam nobiscum coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, quam ridemus, crescendo uenisse. quod opinari uides quam sit absurdum. cum puerorum sensus in qualiacumque uerba prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiunt. paene nullus est, tamen comparatus illi, in quo nascuntur, intellegentia dici potest.
Abbreviated transcription (Latin):
te. non humanit᷑ ab infante. Quã qua &iam
siusq ad eo est i illo puero acceleratus usus
rationis & uoluntatis. ut uitra uiscera materna
iã poscit agnoscere. credere. consentire. quod
inaliis paruulis ętas expectatur ut possut. eti
am inmiraculis habendũ diuint potentie. non
adhumanę trade̾ndũ: exemplar nature.
Nã quando as̃ uoluit. & iã uimtũ mutũ rationa¬
homines. indelib̾ationib: & iamasinana
ex pectare consilia. Q uor circa qđ factã
ẽ inoħe contẽpno. nec inde regulã quid sentiendũ
sit deparulis figo. unmo id uuillo ꝑꝑterea mirabi¬
lit̃ p̃dico quia in aliis ñ mucnio. Nab& quidẽ ali qͥd
simile &iam illud in rebeceę utero lucta geminoꝵ.
Uerũ & hoc usq adeo ꝓdigiũ fuit. ut diuinũ propt̃ta
mulier oraculũ quȩrer&. ⁊ audir& duob infan¬
tulis duos popłos fuisse figuratos. Nescire aut̃¬
diuina paruulos quinec humana ad huo noue¬

Expanded text:
te, non humanitus ab infante. Quamquam etiam te, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consein aliis parvulis aetas exspectatur ut possint; etiam hoc in miraculis habendum divinae potentiae, non ad humanae trahendum est exemplar naturae. Nam quando Deus voluit, etiam jumentum mutum rationahomines in deliberationibus suis etiam asinina exspectare consilia. Quocirca nec quod factum Joanne contemno, nec inde regulam quid sentiendum sit de parvulis figo: imo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non invenio. Habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lucta geminorum; verum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut divinum propterea mulier oraculum quaereret, et audiret duobus illis infantulis duos popdiuina paruulos, qui nec humana adhuc noue
Abbreviated transcription (Latin):
lutitionis tuç in aurib. mris. exultiuit ingucio
bio reuelante. cognouit quid illa exultatio sig¬
inficass& uifantis. id÷ illuis uenisse inatrem.
cuius ipse p̃cursor & demonstrator e&̃ futurus.
Potuitgͦ. cẽ. ista significatio reitante ashiaiorib
cognosceude. non a paruulo cogiutẽ. Naneq
cũ boc ante in euglio narratur dictũ ẽ. credid̃
in fans iutero di. sed exultauit. Neq ipsa dix̃
exultiuit infide infius inutero meo. sed exulta¬
uit ingaudio. Uidemus aut̃ exultationt̃ ñ solu
paruulorũ. sed& lam peccoꝵ. Nonutiq arali¬
qua fide uł religione. uł quacũq. rationali cog¬
uitione uenientẽ: seabȩc plana uiusitata et
noua extitit. quia inutero . eius aduentũ quȩ
hominũ saluatotẽ fucrat paritara. Idõ mira.
idõ magnis signis deputanda. idõ hȩc exultatio
& tã quã matri dñi reddita resalutatio. sicut
solent miracula fieri. facta ÷ diuinitus in infan¬

Expanded text:
lutationis tuae in auribus meis, exultauit in gaudio lutationis tuae in auribus meis, exultauit in gaudio bio reuelante cognouit, quid illa exultatio significasset infantis, id est illius uenisse matrem, cuius ipse praecursor et demonstrator esset futurus. potuit ergo esse ista significatio rei tantae a maioribus cognoscendae, non a paruulo cognitae. nam neque, cum hoc ante in euangelio narraretur, dictum est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', neque ipsa dixit: \'Exultauit in fide infans in utero meo\', sed \'exultauit in gaudio\'. uidemus autem exultationem non solum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione uel quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infan
Abbreviated transcription (Latin):
que ad modũ quorũ dã nondũ cognoscentium
tm̃ sit habitator dĩ. & quorũbã cognoscon¬
tuun uonsit. Nec illiem̃ adtẽplũaĩ ꝑtinent
ꝗ cognoscentes dm. nonsicuit. am̃ glorificauer̃
uuit gras egerunt. Et ad teplumdĩ ꝑtinint
paruuli sc̃ificati sacrim̃to xp̃i. regeuerati
sp̃uscõ. quicerte petitẽ nondũ possunt cognos¬
cere dm̃. Unte quẽ potuit᷑ illi nosse ncohabe¬
re istipotutr̾ hab̾e Artequã nosse. Bextissi¬
mi aut̃ sunt. quib hoc ẽ. am̃habare qd nosie.
pia quippe noticra pleuissum. uerissima
tractire questionẽ: si adhu ignorant par¬
aretur adaduentũ ⁊ psentiãmattis diũ. in
sut mairis utero potiut exultare. Cutnũ
cõ intmorosses legissete librũ intura debap¬
tismo pariudoꝵ. ad didisti & acsti. acpiegnan¬
tib qͥd scurtiasopto cognosiete. cũ credulimius
fidẽ ꝓpuero. Mat̾ icħiis baptiste responde¬
fructus utinttiltui. & unde hoc mihi ut ueniat
mat dñi inci adine : łue enĩ ut factae uox sa¬

Expanded text:
quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei pertinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad templum dei pertinent paruuli sanctificati sacramento Christi, regenerati spiritu sancto, qui certe per aetatem nondum possunt cognoscere deum; unde, quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. beatissimi sunt autem, quibus hoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima,tractare quaestionem: \'Si adhuc ignorant parceretur, ad aduentum et praesentiam matris domini in suae matris utero potuit exultare?\' cum enim commemorasses legisse te librum meum de baptismo paruulorum, addidisti et aisti: De praegnantibus quid sentias opto cognoscere, cum credulitatis fidem pro puero mater Iohannis Baptistae respondefructus uentris tui. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? ecce enim, ut facta est uox sa
Abbreviated transcription (Latin):
ditisiones cõmemorass& : om̃a auts hȩc inquit
opat̾ unꝰ atq. idẽ sp̃s. diuidens ꝓͥpa unicuiq ꝓut uult.
Duudtus gͦ: nompse diuisus. quia ipse unus atq idẽ.
Illeũ diuisiones dictę sunt si cut mbroꝵ incor pore.
quia m̃dẽ ualent aures qđ oculi. atq. ita m̃bra cete¬
ꝑa diusis offitis concordit̃ distributa. quetam̃
cu sani sumus unaqueq diuersa nec alibi maio¬
p& alibi miuor. sedcũ sint ipla disparia cõmuni
& parili falute c̃gnuident. huuis corporis caput:
xep̃c. huius corpor unitas cõm̃datur nr̃o sacrifi
ao. Qđ breuit significaũ apłs dics̃. Unus panis
unũ corpus multisumus. ꝑ caput nr̃m rec̃cilia¬
murdõ qͥa in illo ÷ diuinitas unigeniti. facta
particeps inortalitatis nr̃e. ut nos partiapes
essentus in mortalitatis eł. Hoc sacramentum
&uim dico sapientiũ. quiñ cognoner̃ dñi. quia
cognoscentes dm̃ sicut dic̃ apłs. nonsicut dm̃

Expanded text:
diuisiones commemorasset, omnia autem haec, inquit, diuisiones commemorasset, omnia autem haec, inquit, operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique, prout uult; diuidens ergo, non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut membrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum
Abbreviated transcription (Latin):
scu corꝑa. aliã sui partẽ huic tribucus. illi aliã.
sieut lux isti ꝑaditꝰ & fenestias domorii. sedpo¬
tius si quẽ libre sonũ eũ corporea ressit actransi¬
toria surdus ñ capit. surdast᷑ totũ non capit. atq in
his qui audiunt cũparit̾ ei propinquent. tanto magis
alius alio capit. quanto ÷ acutioris. tinto aut̃ minus
qͥnto ẽ obtunsioris auditus. cũ ille ñuariȩ magis imi̾ue
ubi p̃sentib p̾stosit. sed et̾na stabilitate inseipso
matiens. totꝰ ad ẽẽ reb. om̃ib potest & singulis
sibi dittissimũ tẽplu gra sue bonit̾ttis edificat
Et donationũ qui dẽ dictę sunt Aiusiones. tinqͣm
ꝑpartes ⁊im̃bra unius corꝑis. ubi ⁊ simul omnes
unũ templũ. ⁊ Singuli Singula tepla sumꝰ. quia
ñ c as̃ in om̃ib quã insingulas maior. ⁊ fit plerũq
ut plures eũ nunus capiant. unꝰ amplius. Seddim
dixiss& apłs. diuisiones aũt donationũ sunt: con¬
timio subiec̃. Idẽ aũt sp̃s. lte cũipsas donationuĩ

Expanded text:
seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue ubi praesentibus praesto ait, sed aeterna stabilitate in se ipso manens totus adesse rebus omnibus potest et singulis sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat! Et donationum quidem dictae sunt diuisiones tamquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed cum dixisset apostolus: Diuisiones autem donationum sunt, continuo subiecit: Idem autem spiritus; item cum ipsas donationum
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid hic intellogentiȩ minus habuerunt.
qm̃ ab unitate corporis dep̃i qui nob̾ ua factus
est ⁊ a templi dĩ societate non recesser̃. Unde
ut non recedant. regulã fidcipusillis magnisq
cõmunẽ in ȩcda ꝑ seuerant̃ tenent. ⁊ in quod
ꝑuener̃ in eo ambulant. donec eis ds̃ reuel&
Si qͥd aut̃ sapiunt cogitationes carnales non
dog matizant. quando ñ obdurant᷑ c̃̾tentiosis
gentiȩ ꝑspicuitatẽ impetrantes ꝑfiocipie¬
titẽ. Quecũ itasint. duo ista que ista quȩ inunt
fiunt homine nasci & renasci. ad duos homines
ꝑtinent. Nnũ adillũ pͥmũ adã. alterũ ad scđ̾m. qͥ¬

Expanded text:
quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis gentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum ad secundum. q
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ templũ se ẽẽ. uoluer̃. Atq ita dũuolunt eũ
habere. cũ multis facilius effecet᷑. ut eũ non ha¬
berent. quã ut diis falsis multisse miscerent
Et intrito dicitur habitare intis. quos scđm ꝓpo¬
situm uocatos. iustifiendos. glorificandosq sus¬
cepit. & ium antequã incorporeã quȩ ubiꝙ est
tota ualeant eius nosse naturã. quantũ nosci
cũ plurim̃a ꝓfecerit potest. Sunt eñi inquib
habitant multitales. qualib dicit apłs. Nonpo¬
tai loqui uob̾ quasi sp̃alib. sed quasi carnalib.
ta qua paruulis inap̃o lacuob potũ dedi nescã
ñdũ enĩ poteratis ¶necdũ adhuc quidẽ potestis.
his quippe illud dicit. Nescitis qr templũdĩ estis.
& sp̃sdĩ habitat inuobis: Nłos tiles &iam siante¬
quã ꝑueniant ad spũalis m̃tis ȩcatẽ ubinlacte
alantur sedsolido cybo. dies uitȩ huius extremꝰ
inuenerit. cũ ꝑfici& incis. habitator illorum

Expanded text:
dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci cum plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus tamquam paruulis in Christo. lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inuerbo. ut eam exibeat gloriosã. ñ haben¬
tẽ maculã aut rugam. aut̃ aliqͥd eius modi.
T̃ unc utiq cumꝑficietur inre. ubi nuno pro¬
ficiendo ambulatur inspe. Nam quomo do
est nc̃ non habens maculã aut rugã. aut
aliquid eius modi. Quȩuel in om̃ib ad ca
ꝑtinentib honnib quiiãratione mentis
utuntur & uoluntatis arbitrio mortalisq
carnis sarcinã portant. uł certe qđ & iam
iplãs contentiosos necesse: fateri. Inmultis
suis menbris ueracit̃ dicit. dimitte uobis de¬
bita m̃a : cũ itaq proficientes in quib mor¬
talib habitat. d ẽdie indiẽ renouanta.
magis inagisq iustific&. ex audiat oratio¬
nes. munda confitentes. ut exibeat sibi
templũ ininaculatũ inec̃nũ. Merito dicitur
non habitare in eis. qui cognoscentes dm̃. ñ sicut
om̃ glorificauer̃ aut gr̃as eger̃. colendo ponius
& seruiendo creature quã creatori. ñ anius ueti

Expanded text:
in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habenin uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uoluntatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die imagis magisque justificet, exaudiat orantes, mundet confi tentes, ut exhibeat sibi templum immaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis qui, cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, vel gratias egerunt : colendo enim, et serviendo creaturae potius quam Creatori, non unius veri