comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝑte qua intenderam faciẽ.
⁊ quo tͣnsire trepidabã. casta dig¬
nitas continentie serene ⁊ non
dissolute hilaris honeste. blãdi¬
ens ut uenirem neq dubitar̃
⁊ extendens ad me suscipiend̃
⁊ ãplectẽdũ pias manꝰ. plenas
gregib bonoꝵ exẽploꝵꝵ. Ibi tor
pueri ⁊ puelle ibi iuuentꝰ me¬
uirgines auꝰ: ⁊ in omnibz ip̃is
continẽtia. neqͣ qͣm st̾ilis sed¬
fecũda mat̾ filioꝵ gaudioꝵ
de marito te domine. Et irri¬
debat me irrisione exhortatou¬
a quasi diceret. Tu non pote¬
ris qd isti ⁊ iste : An uero isti
⁊ iste in semet ip̃is possunt: ac
non in dño deo suo: Dñs d̾s
eoꝵ me dedit eis. Quid in te
stas: ⁊ non stas: Pice te in eũ
noli metuere: non se subtͣbet
ut cadas. Dice te securꝰ: excipitt
te ⁊ sanabit te. ⁊ erubescebam
nimis. quia illa nugarũ mͦ¬
mur adhuc audiebã. ⁊ cuncta¬
bũdꝰ pendebã. Et rursus illa
quasi diceret. Obsurdesce ab¬

Expanded text:
ea parte, qua intenderam faciem ea parte, qua intenderam faciem et quo transire trepidabam, casta dignitas continentiae, serena et non dissolute hilaris, honeste blandiens, ut uenirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. ibi tot pueri et puellae, ibi iuuentus muuirgines anus, et in omnibus ipsa continentia nequaquam stfecunda mater filiorum gaudiorum de marito te, Domine. Et irridebat me irrisione hortatoria, quasi diceret: Tu non poteris quod isti, quod istae? An vero isti et istae in semetipsis possunt, ac non in Domino Deo suo? Dominus Deus eorum me dedit eis. Quid in te stas, et non stas? Projice te in eum; noli metuere, non se subtrahet ut cadas: projice te securus, excipiet et sanabit te. Et crubescebam nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto ꝓpius ãmouebat᷑ tãto ã¬
pliorem incutiebat borrorẽ: sed
non recutiebat retro nec au̾te¬
bat s suspendebat. Retinebãt
nuge nugarum ⁊ uanitates ua¬
uitatum. ãtique amice mee: ⁊
succutiebãt uestẽ meã carneã.
⁊ submurmurabant. Dimit
mus tecum ultͣ in eternum:
⁊ a momẽto isto ñ tͥ licebit hoc
⁊ illud ultͣ in eternũ: Et que
suggerebant in eo qd̃ dixi hoc
⁊ illud: que suggerebant deus
meus: Auertat ab aĩa serui
tui misccłia tua. qͣs sordes sug¬
gerebant. q̃ dedecora: ⁊ audiebã
eos iam longe minꝰ qͣm dimi¬
ñ tanqͣm libere contradicen¬
tes. eũdo in obuiã. s ueluti a doe¬
so mussitantes: ⁊ discedentẽ
qͣsi furtim uellicantes. ut res¬
picerem retardabant. Tamen¬
me recunctantem arripere at¬
q excutere ab eis: ⁊ tͣnsilire qͦ
uocabar cũ diceret mͥ consue¬
tudo uiolenta. putas ne sine
istis poteris: S iã tepidissime
hoc dicebat. Aperiebat᷑ enim ab

Expanded text:
quanta propius admouebatur, tanto amquanta propius admouebatur, tanto ampliorem incutiebat horrorem; sed non recutiebat retro nec auertebat, sed suspendebat. Retinebant nugae nugarum et uanitates uanitantium, antiquae amicae meae, et succutiebant uestem meam carneam et submurmurabant: "dimitmus tecum ultra in aeternum" et "a momento isto non tibi licebit hoc et illud ultra in aeternum". et quae suggerebant in eo, quod dixi "hoc et illud," quae suggerebant, deus meus? auertat ab anima serui tui misericordia tua! quas sordes suggerebant, quae dedecora! et audiebam eas iam longe minus quam dimin tamquam libere contradicentes eundo in obuiam, sed uelut a dorso mussitantes et discedentem quasi furtim uellicantes, ut respicerem. retardabant tamen cunctantem me abripere atque excutere ab eis et transilire quo uocabar, cum diceret mihi consuetudo uiolenta: "putas sine istis poteris?" Sed iam tepidissime hoc dicebat. aperiebatur enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
tabam ⁊ excrutiabar accusans
memetip̃m solito acerbiꝰ nimis
ac uoluens ⁊uersans me in iũ¬
culo meo donec arrũperetur to¬
tum. quo iam exiguo tenebar:
s tenebar tamen ⁊ instabas tu
in occultis meis dñe. seuera mi¬
scd̾ia flagella ingeminans. ti¬
moris ⁊ pudoris. ne rursus
cessarem ⁊ non abrumperet᷑
id ip̃m exiguũ. ⁊ tenue qd̃ re¬
manserat: ⁊ reualesceret iter.
⁊ me robustus alligaret. Di¬
cebam enĩ apud me uitꝰ ecce mͦ
fiat: mͦ fiat. ⁊ cũ u̾bo iam ibã
in placitum. Iam pene facie¬
bam ⁊ ñ faciebam: nec relabe¬
bar tamẽ in pͥstina s de ꝓxi¬
mo stabam ⁊ respirabam. Et
itẽ conabar. ⁊ paulominꝰ ibi e¬
rã. ⁊ paulominus iam iãq
attingebã. ⁊ tenebã ⁊ ñ ibi erã
nec attingebam nec tenebã:
hesitans mori morti ⁊ uite
uiuere. Plusq in me ualebat¬
deteriꝰ in olitum: qm melius
insolitum. Punctumq ip̃m
tẽporis. quo aliud futurꝰ erã

Expanded text:
tabam et excruciabar accusans tabam et excruciabar accusans memet ipsum solito acerbius nimis ac uoluens et uersans me in uinculo meo, donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intus: "ecce modo fiat, modo fiat," et cum uerbo iam ibam in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam et respirabam. et item conabar et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram,
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet aduersantib quatuor
uoluntatib. uł etiam pluribꝰ
in tanta copia rerũ que appetũ¬
tur nec tñ tantam multitudi¬
nem diu̾sar substantiarum
solent dic̾e: ita ⁊ in bonis uolũ¬
ratib. Nam q̃ro ab eis utrũ sͥ¬
bonum delectari in lectione a¬
postoli. ⁊ utrum bonum delec¬
tari psalmo sobrio: ⁊ utrũ bonũ
sit euangłium dislerere. Respõ¬
debũt ad singula. Bonũ. Qͥd
si gͦ parit̾ delectent omĩa. simł¬
q omni tẽpore: ñ ne diu̾se uo¬
luntates distendunt cor hoĩs.
tum deliberat᷑ quid potissim̃
arripiamus: Et om̃s bone st̾
⁊ certant secum: donec eligat᷑
unum quo ferat᷑ tota uolun¬
tas una que in plures diuide¬
batur. Ita etiam cũ et̾nitas de¬
lectat superius ⁊ tẽporal bonz
uoluptas retentat inferius. e¬
adem aĩa est non tota uolũ¬
tate illud aut hoc uolens. ⁊ i¬
deo discerpit᷑ graui molestia. dỹ
ilud u̾itate preponit hoc fa¬
miliaritate ñ punit. Sic egro¬

Expanded text:
sibimet aduersantibus quattuor sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae appetuntur, nec tamen tantam multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. nam quaero ab eis, utrum bonum sit delectari lectione apostoli et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio et utram bonum sit euangelium disserere. respondebunt ad singula: "bonum." quid? si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore, nonne diuersae uoluntates distendunt cor hominis, dum deliberatur, quid potissimum arripiamus? et omnes bonae sunt et certant secum, donec eligatur unum, quo feriatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, eadem anima est non tota uoluntate illud aut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegro
Abbreviated transcription (Latin):
luntatib estuare. Iam gͦ ñ di¬
cant cum duas uoluntates
in homine uno. aduersari sͥ
sentiũt. duas contͣrias men¬
tes. duab contrariis substan¬
tiis: ⁊ de duob contrariis pͥn¬
cipiis contendere unã bonai
alteram malã. Nam tu d̃s̃ ue¬
rax ĩprobas eos ⁊ redarguis
atq conuincis eos. sicut in
utraq mala uoluntate cũ
quisq deliberat utrum hõĩ¬
nem ueneno interimat. anf¬
ro. utrum fundum alienũ il¬
lum an illũ inuadat. qñ u¬
trumq non potest. utrum
emat uoluntate luxuriam.
au pecuniã seruet auaricia.
utrum ad cͥcũ ꝑgat. an ad the¬
atrum si uno die utrũq exhi¬
beatur. addo etiã t̾tium an
ad furtum de domo aliena. si
sub ẽ occasio. addo ⁊ quartũ an
ad cõmutendum adult̾ium.
si ⁊ inde simul facultas aperi¬
tur. si omĩa contͣrant in unũ
aratulum tẽporis. paritꝰq cu¬
piant᷑ omĩa. que simul agi ne¬
queunt. discerpunt enĩ animr̃

Expanded text:
luntatibus aestuare. Iam ergo non diluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si subest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis pariterque cupiuntur omnia, quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum
Abbreviated transcription (Latin):
conuenticulum eoꝵ ꝑgat an
ad theatrum: clamant isti.
Ecce due nature. Una bona
hac adducit: alt̾a mala. illac
reducit. Nam unde ista cũc¬
tacio. sibimet adu̾santium
uoluntatum: Ego aũ dico ã¬
bas malas: ⁊ que ad illos du¬
cit ⁊ que ad theatrum. redu¬
cit. S ñ credunt nͥ bonã es¬
se. qua itur ad eos. Qͥd si gͦ
quisqͣm nr̃m deliberet. ut se¬
cum altercãtib duab uolũ¬
tatib. fluctuet utrum ad
theatrum ꝑgat. an ad eccliã
nrãm: Nonne ⁊ isti qͥd res¬
pondeant fluctuabunt: Aut
enĩ fatebunt᷑ qd̾ nolunt bo¬
na uoluntate ꝑgi ad eccl̃iam
nrãm. sicut in eam ꝑgunt
qͥ sacͣmentis eius imbuti st̃
atq detinentur: aut duas ma¬
las naturas ⁊ duas malas
mentes in uno homine con¬
fligere putabunt:⁊ non er̃
uerũ qd̾ solent dicere. unã
bonam ⁊ alterã malã: aut c̃¬
u̾tentur ad uerum. ⁊ non ne¬
gabunt cum quisq delib̾at
aĩam unam de duersis uo¬

Expanded text:
conuenticulum eorum pergat an conuenticulum eorum pergat an ad theatrum, clamant isti: "ecce duae naturae, una bona hac ducit, altera mala illae redducit. nam unde ista cunctatio sibimet aduersantium uoluntatum?" ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam esse, qua itur ad eos. quid? si ergo quisquam noster deliberet et secum altercantibus duabus uoluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat an ad ecclesiam nostram, nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona uoluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis eius imbuti sunt atque detinentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is: putando anime naturã
boc esse quod d̃s ẽ. Ita fc̃i sunt
densiores tenebre: qm̃ lõgiꝰ a
te reces serunt horrenda arro¬
gantia. a te uero lumine illu¬
minante omnẽ hominem ue¬
nientẽ in hũc mundũ. Atten¬
dite quid dicatis ⁊ erubescite.
⁊ accedite ad eum ⁊ illumina¬
mini: ⁊ uultꝰ ur̃i ñ erubescẽt.
Ego cum deliberabã ut iam ser¬
uirẽ dño cleo meo sicut diu diͤ¬
posuerã: ego eram qui uolebã.
ego qui nolebam. Ego. ego erã.
Nec plene uolebam: nec ple¬
ne nolebam. Ideo mecũ con¬
tendebam: ⁊ dissipabar ame
ip̃o. Et ip̃a dissipatio. me in¬
uito quidem fiebat. Nec tñ
ostẽdebat naturã mẽtis alie¬
ne:. s penã mee. Et ideo ñ iã
ego operabar illam: s quod
habitabat in me peccatum.
de suplicio liberioris peccati.
qͥa eram filus adam. Nã si
tot sunt contͣrie nature qd̾ uo¬
luntates sͥ resistunt: ñ iam
uue s plures erunt. Si deli¬
beret quis quam utrum ad

Expanded text:
ipsis, putando animae naturam ipsis, putando animae naturam hoc esse quod Deus est, ita facti sunt densiores tenebrae; quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te vero lumine illuminante omnem hominem venientem in hunc mundum . Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam et dissipabar a me ipso, et ipsa dissipatio me inuito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. et ideo non iam ego operabar illam, sed quod habitat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot uoluntates sibi resistunt, non iam duae, sed plures erunt. si deliberet quisquam, utrum ad
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum uult. ⁊ intantũ
non fit quod ĩperat in qͣntum
ñ uult: qm̃ uoluntas imꝑat.
ut sit uoluntas: nec alia sed
ip̃a.Non utiq plena ĩperat:i¬
deo non ẽ quod imꝑat. Nã si
plena esset: nec ĩperaret ut es¬
set. quia iam esset. Non gͥ mõ¬
strum ꝑtim uelle. ꝑtim nolle.
s egritudo animi ẽ: qͥa ñ totꝰ
assurgit u̾i̾tate subleuatꝰ. cõsu¬
ctudine p̾grauatus. Et ideo st̃
due uoluntates. qͥa una ear
tota ñ ẽ: ⁊ hoc adest alteri. qd̾ de¬
est alteri. Pereant a facie tua
d̾s. sicuti pereũt uaniloqui ⁊
mentis seductores: qͥ cũ duas
uoluntates indeliberando aui¬
madu̾terĩt duas naturas du¬
arũ mentiũ asseuerant. unã
bonam alt̾am malam. Ipsi u̾e̾
mali sunt. cum ista mala sen¬
nunt: ⁊ idem ip̃i boni erunt.
si uera senserint. uerisq consẽ¬
serint: ut dicat eis apłs tuuͤ.
Euistis aliqñ tenebre: nũc
aut̃ lux in dño. Illi aut̃ uo
lũt esse lux ñ in dño. s in se¬

Expanded text:
in quan- - tum uult, et in tantum in quan- - tum uult, et in tantum non fit quod imperat, in quantum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in do
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ñ fiebat. Faciliusq obtĩpe¬
rabat corpus tenuisse uolun¬
tati anime. ut ad nutũ mẽbͤ
mouerent᷑: qͣm ip̃a sͥ anima
ad uoluntatem suã magnã.
in sola uoluntate ꝑficiẽdam.
Unde hoc monstrũ: Et qͣre il¬
tuc: Luceat miscd̃ia tua.⁊ in¬
terrogem si forte mͥ respond̾e
possint latebre penarum hõĩ¬
nũ: ⁊ tenebrosissime contriti¬
ones filioꝵ adam. Unde hoc
monstrũ: Et quare istuc: Im¬
perat animꝰ corpori. ⁊ paretur
statĩ. ĩperat animꝰ sͥ. ⁊ resistit.
Imꝑat animꝰ ut moueat᷑ ma¬
nus. ⁊ tanta ẽ facilitas ut ui
a seruitio discernatur ĩperiu
⁊ animꝰ animꝰ est. manꝰ aut̃
corpꝰ est. imꝑat animꝰ ut uelt¬
⁊ animꝰ ẽ. nec alt̾ est. nec facit¬
tamẽ. Uñ hoc monstrũ: Et qͣ¬
ie istuc: Imperat inquam ut
uelit. qͥ non imperaret nisi uel¬
lit. ⁊ ñ fit quod imꝑat. S ñ ex
toto uult. Non gͦ ex toto impe¬
rat. Nam in tantum imꝑat.

Expanded text:
tamen non fiebat, faciliusque obtempetamen non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimae uoluntati animae, ut ad nutum membra mouerentur, quam ipsa sibi anima ad uoluntatem suam magnam in sola uoluntate perficiendam. Ynde hoc monstrum? et quare istuc? luceat misericordia tua, et interrogem, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum et tenebrosissimae contritiones 216 filiorum Adam. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur. imperat animus, ut moueatur manus, et tanta est facilitas, ut uix a seruitio discernatur imperium: et animus animus est, manus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec alttamen. Unde hoc monstrum? et quare istud? Imperat, inquam, ut velit, qui non imperaret nisi vellet, et non fit quod imperat. Sed non ex toto vult; non ergo ex toto imperat. Nam in tantum imperat,
Abbreviated transcription (Latin):
lui ibat᷑ nauibꝰ aut quadrigi
aut pedib: qͣntum saltem de
uomo in eũ locũ ierã ubi sede¬
bamꝰ. Nam ñ solum ire. ueꝵꝵ
etiam ꝑuenire illuc nichil e¬
rat aliud qͣm uelle ire: s uel¬
le fortit̾ ñ integre ñ semis. aut¬
iã hac atq hac u̾sare ⁊ iacta¬
re uoluntatẽ ꝑte assurgente
cũ alia ꝑte cadente luctantem.
Deniq tam multa faciebam
corpore. in ip̃is cunctatõis esti¬
bus. q̃ aliqñ uolũt homines
& ñ ualent: si aut ip̃a mẽbra
ñ habeant. aut ea uł colliga¬
ta uĩcuł uł resoluta languo¬
re uł quomͦ ĩpedita sint. Si
auulsi capillum si ꝑcussi frõ¬
tem. si cõsertis digitis ãplexatꝰ
sũ genu: qͥa uolui feci. Potui
aut̃ uelle ⁊ ñ facere: si mobłi¬
tas mẽbroꝵ ñ obsequeret᷑. Tã
młta gͦ feci ubi ñ hoc erat uel¬
⁊ mox ut uellem possem: qͥa.
mox ut uellẽ utiq possem Ibi
enim facultas eaq uoluntas.
⁊ ip̃m uelle iam facere erat. ⁊

Expanded text:
luc ibatur nauibus aut quadrigis luc ibatur nauibus aut quadrigis aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. nam non solum ire uerum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente cum alia parte cadente luctantem. Denique tam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando nolunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uel mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et
Abbreviated transcription (Latin):
alloquebant᷑ animũ meũ frõs
gene. oculi. color. modꝰ uotis:
qͣm u̾ba que ꝓmebã. Ortulꝰ
quidam erat hospitii nr̃i: qͦ
nos utebanuir sicut tota do¬
mo. Nam hospes ibi ñ habita¬
bat. dñs domꝰ. Illuc me abstu¬
lerat tumultus pectoris ubi
nemo ĩpediret ardentẽ litem
qͣm mecũ agg̾ssus erã:. donͨ
exiret qͣ tu sciebas. ego autẽ
non. S tantum insantebã sa¬
lubriter. ⁊ moriebar uitalit̾
ignatꝰ qͥd mali essem: ⁊ igna¬
rus qͥd boni pꝰ paululũ futu¬
rus essem. Abscessi gͦ in ortũ
⁊ alipiꝰ pedẽ pꝰ pedẽ. Neq enĩ
secretũ meũ non erat: ubi ille
aderat: Aut qñ me sic affectũ
desereret: S iuimꝰ quantum
potuimꝰ: remoti ab edib. Ego
fremebam sp̃u. indignans in¬
dignatione turbulentissima.
qd̾ ñ irẽ in placitũ ⁊ pactũ te¬
cum d̾s m̃s. in qd̾ eũdũ esse
omĩa ossa mea clamabãt. ⁊ in
celum tollebãt laudibꝰ ⁊ ñ il¬

Expanded text:
loquebantur animum meum frons, loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, quae promebam. hortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus, quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Alypius pedem post pedem. neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat. et quando me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant et in caelum tollebant laudibus: et non il
Abbreviated transcription (Latin):
nerat: abiit ille. Et ego ad me.
que non in me dixi:. Quib
sententiarũ uerberib non
flagellaui animã meã. ut se¬
queret᷑ me conantẽ post te ire:
⁊ renitebat᷑: Recusabat: ⁊ ñ
se excusabat. Consumpta erãt:¬
⁊ conuicta argumenta omĩa.
Remanserat nuita trepidatio:
⁊ quasi mortẽ reformidabat.
restrĩgi. a fluxui consuetudi¬
nis quo tabescebat in mortẽ.
Tum in illa gnͣdi rixa int̾io
ris domus mee. quam fortit̾
eetrtauerã cũ anima mea. in
cubili nr̃o corde meo tã uultu
quã mẽte turbatus: inuado
alipium. ⁊ exclamo. Quid pa¬
timur: Quid ẽ hoc: Quid
audisti: Surgunt indocti ⁊
celũ capiunt: ⁊ nos cũ doctri¬
nis nostris sine corde ecte u¬
bi uolutamͦ in carne ⁊ san.¬
guine. An qͥa precesserunt py¬
det seqͥ: ⁊ ñ pudet nec saltem
sequi: Dixi nescio q̃ talia: ⁊
abripuit me. ab illo estus m̃s.
cũ taceret attonitꝰ me intuẽs.
Neq enĩ soli tasonabã. Plus

Expanded text:
nerat, abiit ille, et ego ad me. nerat, abiit ille, et ego ad me. quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio et quasi mortem formidabat restringi a fluxu consuetudinis, quo tabescebat in mortem. Tum in illa gris domus meae, quam fortiter excitaveram cum anima mea in cubiculo nostro corde meo, tam vultu quam mente turbatus, invado Alypium, et exclamo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos cum doctrinis nostris sine corde, ecbi uolutamur in carne et sanguine! an quia praecesserunt, pudet sequi et non pudet nec saltem sequi?" dixi nescio qua talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus me intuens. neque enim solita sonabam. plus
Abbreviated transcription (Latin):
sed noli mͦ. Timebã enim ne
me cito exaudires. ⁊ cito sana¬
res a morbo cõcupiscẽtie quẽ
malebam expleri quam ext̃¬
gui. ⁊ ierã ꝑ uias prauas suꝑ¬
stitione sacrilega. ñ quidem
certus in ea. s quasi p̾ponẽs
eã ceteris q̃ ñ pie querebã s
inimice oppugnabam. Et pi¬
taueram me ꝓpterea differit
de die in diem contenta spe
scłi te solum sequi: qͥa ñ mͥ
apparebat c̾tum aliquid qͦ di¬
rigerem. cursũ meũ. Et ue¬
nerat dies quo nudarer mͥ: ⁊
increparet me conscientia mea
Ubi est lingua: Nempe tu di¬
caebas. ꝓpt̾ incert̃ uerum nolle
te abicere sarcinã uanitati.
fice iam certum ẽ. ⁊ illa te ad¬
huc p̾mit. humerisq liberiori¬
bus pennas recipiunt. qͥ neq
ita inquirendo atcriti sunt
nec decẽnio ⁊ amplius ista
meditati. Ita rodebar intus: ⁊
confundebar pudore horribi¬
li uehement̾. cũ pontitia nus
talia loqueretur. Terminato
aut sermone ⁊ causa qua ue¬

Expanded text:
sed noli modo". timebam enim, ne sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliquid, quo dirigerem cursum meum. et uenerat dies, quo nudarer mihi et increparet in me conscientia mea: "ubi est lingua mea? nempe tu dicebas propter incertum uerum nolle te abicere sarcinam uanitatis. ecce iam certum est, et illa te adhuc premit umerisque liberioribus pinnas recipiunt, qui neque ita in quaerendo adtriti sunt nec decennio et amplius ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato autem sermone et causa, qua ue
Abbreviated transcription (Latin):
maculosus ⁊ ulcerosus. Et
horrebam ⁊ udebã: ⁊ quo a me
fugerem non erat. Et si cona¬
bar a me auertere aspectum.
narrabat ille qd̃ narrabat:¬
⁊ tu me rursus opponebas mͥ.
dissimulabam: ⁊ contuebã. ⁊
obliuiscebar. Tum uero qͣnto
ardentiꝰ amabam illos. de qͥbꝰ
audiebam salubres effectus
quod se totos tibi sanandos
dederant: tanto execrabiliꝰ me
cõparatum eis oderam Qm̃
multi mei anni metũ efflu¬
xerũt. forte duodecĩ ãni. exquo
ab unde uicesimo anno etatis
mee lecto ciceronis ortensio ex¬
citatus eram studio sapientie
⁊ differebam contẽta felicitate
t̾rena ad eam inuestigandã
uacare. cuius ñ inuentio sed
uel sola inquisitio iã p̾ponẽ¬
da erat inuentis thesauris
regnisq gentiũ. ⁊ ad nutũ.
cͥcum fluentibus corporis uo¬
luptatib. ⁊ ego adolescẽs mi¬
ser ualde. miser in exordio i¬
siꝰ adolescentie. etiã petieram
a te castitatem. ⁊ dixeram da
mͥ castitatem ⁊ continentiam

Expanded text:
maculosus et ulcerosus. et uidebam et maculosus et ulcerosus. et uidebam et horrebam, et quo a me fugerem non erat. et si conabar a me auertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebus mihidissimulabam et cohibebam et obliuiscebar. Tunc uero quanto ardentius amabam illos, de quibus audie- bam salubres affectus, quod se totos tibi sanandos dederant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo anno aetatis meae lecto Ciceronis Hortensio excitatus eram studio sapientiae et differebam contemta felicitate terrena ad eam inuestigandam uacare, cuius non inuentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris regnisque gentium et ad nutum circumfluentibus corporis uoluptatibus. at ego adulescens miser ualde, miserior in exordio ipsius adulescentiae, etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
as forti ꝑtes deambulabãt que¬
rentes eos. deuenerunt in eũdẽ
locum: ⁊ inuenientes ãmonu¬
erunt ut redirent qd̃ iam de¬
clinasset dies. At illi narrato
placito ⁊ proposito suo quoq
modo in eis talis uoluntas or¬
ta esset atq firmata. petiue¬
runt ne sͥ molesti essent. si ad¬
iungi recusarent. Isti aũ ni¬
chilo mutati a pristinis. fle¬
uerunt se tñ ut dicebat. atq
ilbͤpie congratulati sunt. et
cõmendauerũt se orationib
eoꝵ: ⁊ trabentes cor in t̾ra. abie¬
runt in palatiũ. Illi autem af¬
figentes cor in celo: manserũt
in casa. Et ambo habebant spõ¬
sas. Que postea qͣm hoc audi¬
erunt: dicauerunt etiã ip̃e
uirginitatem tͥ. Narrabat
hec ponticianus. tu aut̃ dñe
int̾ uerba eius retorqueba
me admeĩpm. auferens me a
dorso meo. uͥ me posuerã dum
nollem me attendere: ⁊ consti¬
tuebas me ante faciẽ meam.
ut uiderem qm turpis essẽ.
⁊ qͣm distortus ⁊ sordidus. et¬

Expanded text:
as horti partes deambulabant, quaeas horti partes deambulabant, quaerentes eos deuenerunt in eundem locum et inuenientes admonuerunt, ut redirent, quod iam declinasset dies. at illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis uoluntas orta est atque firmata petiuerunt, ne sibi molesti essent, si adiungi recusarent. isti autem nihil mutati a pristinis fleuerunt se tamen, ut dicebat, atque illis pie congratulati sunt et conmendauerunt se orationibus eorum et trahentes cor in terra abierunt in palatium, illi autem affigentes cor caelo manserunt in casa. et habebant ambo sponsas: quae posteaquam hoc audierunt, dicauerunt etiam ipsae uirginitatem tibi. Narrabat haec Ponticianus. tu autem, domine, inter uerba eius retorquebus me ad me ipsum, auferens me a dorso meo, ubi me posueram, dum nollem me adtendere, et constituebas me ante faciem meam, ut uiderem, quam turpis essem, quam distortus et sordidus,
Abbreviated transcription (Latin):
queso te in omĩb istis labo¬
rib nrĩs quo ambimꝰ ꝑueni¬
re: Quid q̃rimꝰ᷑: Cuiꝰ rei cau¬
sa militamꝰ: Maior ne esse
poterit spes nr̃a in palatio⁊
qm ut amici ĩꝑatoris simꝰ:
Et ibi quid non fragile ple
aut̃ dei si uoluero nũc fio. Di¬
xit hoc ⁊ turbidꝰ ꝑturitione
noue uite reddidit oculos pag¬
inis. ⁊ legebat ⁊ mutabat᷑ intꝰ.
ubi tu uidebas: ⁊ exuebat᷑ nũ¬
Do meus eiꝰ. ut mox apparuit.
Hamq dum legit ⁊ uoluit
fructus cordis sui. infremuit
aliquando ⁊ discreuit. decreuit¬
q meliora:. iamq tuus. ait a¬
mico suo. Ego iam abrupi me
ab illa spe nr̃a ⁊ deo seruire sta¬
tui: ⁊ hoc ex hac hora. In hoc lo¬
co aggrediar. Te si piget imita¬
ri: noli adu̾sari. Respondit il¬
le adherere se socio tante mer¬
cedis. tanteq militie: ⁊ ambo
iam tui. edificabant turrim
sũptu idoneo relinquẽdi om¬
nia sua. ⁊ sequendi te. Tum
pontianus ⁊ qui cum eo ꝑ ali¬

Expanded text:
quaeso te, omnibus istis laboquaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenautem dei, si noluero, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et legebat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius, ut mox apparuit. namque dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliora iamque tuus ait amico suo: "ego iam abrupi me ab illa spe nostra et deo seruire statui et hoc ex hac hora, in hoc loco aggredior. te si piget imitari, noli aduersari". respondit ille adhaerere se socium tantae mercedis tantaeque militiae. et ambo iam tui aedificabant turrem sumptu idoneo relinquendi omnia sua et sequendi te. tum Ponticianus et qui cum eo per ali
Abbreviated transcription (Latin):
nia sub ambrosio nutritor.
⁊ ñ noueramꝰ. Ptendebat ille
⁊ loquebat᷑ adhuc: ⁊ nos in¬
tenti tacebamꝰ. Unde incidit
ut diceret nescio qnͣdo se et
tres alios contubernales suoᷤ
nimirũ apud treueros. cum
lperator ꝓ meridiano clrcen¬
sium spectaculo teneret᷑. exiᷤ¬
un ortos muris contiguos at¬
q illic ut forte conbinati spa¬
tiabant᷑ unũ secum seorsum.
⁊ alios duos itid̾e seorsum pati¬
terq digressos: s illos uaga¬
bundos irriusse in qͣndam
casã ubi habitabant quidam
serui tui. sp̃u pauperes. quali¬
um ẽ regnum celorũ. ⁊ inue¬
nisse ibi codicẽ. in quo scͥpta e¬
rat uita autonii. Qmͣ legere
cepit unus eorũ. ⁊ mirari et
accendi. ⁊ int̾legendum medi¬
tari. arripere talem uitã: ⁊ re¬
licta militia scłi seruire tibi.
Erat aut̃ ex eis quos dicunt
agentes in rebꝰ. Tunc subito
repletus amore sancto. ⁊ sob̾o
pudore iratꝰ sibi: coniecit ocu¬
los in amicũ ⁊ ait illi. Dic

Expanded text:
nia sub Ambrosio nutritore, nia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisin hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis meis litteras repẽte
comperisset. xͥanꝰ quippe et
fidelis erat: et sepe tibi deo no¬
stro ꝓsternebat᷑ in eccłia cre¬
bris ⁊ duiturnis or̃onibus.
Cui ego cum indicassẽ illis
ram impend̾e: ortꝰ est sermo
ip̃o narrante de antonio egyp¬
tio monacho. cuiꝰ nomẽ excel¬
lent̾ clarebat apud s̾uos tu¬
os. nos aut̃ usq in illam
horam latebat. Quod ille uͥ
comperit. minoratꝰ ẽ in eo s̾¬
mone. insinuans tantum
mirum ignorãtib. ⁊ ãmirãs
candem nram ignorantiã.
Stupebamus aut̃ audientes
tam recenti memoria: ⁊ ꝓpe uo¬
stris tẽporib testatissima mi¬
rabilia tua in fide recta ⁊ catho¬
lica ecclesia. Om̃s mirabanur.
⁊ nos quia tam magna erãt.
⁊ ille quia in audita nobis e¬
rant. Inde sermo eius deuolu¬
tus ẽ ad monast̾ioꝵ greges
⁊ mores suaue olentie tue ⁊
ubera deserta heremr: quorũ
nos nichil sciebamꝰ. Et erat
monast̾iũ mediolani plenũ
bonis frĩbus: extͣ urbis me¬

Expanded text:
oculis meis litteras repente oculis meis litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat et saepe tibi, deo nostro, prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis mam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moe
Abbreviated transcription (Latin):
gebat nimis. Non itaq nebͥ¬
dium cupiditas cõmodoꝵ eo
tͣcit maiora enim posset si uel¬
let de literis agere: s officio
beniuolentie peticionẽ nr̃am
contẽpnere noluit. amicꝰ mit¬
tissimꝰ ⁊ dulcissimꝰ. Agebat aũ
illud prudentissime cauens
innotescere ꝑsonis. scd̾m hoc
scł̃m maiorib: deuitans in ei ᷤ
omnẽ inquietudinẽ animi
quem uolebat habere liberũ ⁊
qͣmͣ młtis posset horis feriatũ.
rat absẽs nebridiꝰ:. cũ ecce ad
nos domũ uenit ad me ⁊ ali¬
piũ pontianꝰ quidã ciuis nr̃
in qͣntum afer. preclare in pa¬
latio militans. Nescio quid
a nobis uolebat. Et consedi¬
mus ut colloqueremur. Et
forte supra mensam lusoriã
que añ nos erat attendit codi¬
cem. tulit aperuit. inuenit
apłm paulũ inopinate sane.
putauerat enĩ aliquid de li¬
bris. quoꝵ ꝓfessio me cont̾e¬
bat. Tum uero arridens me¬
q intuens gratulatorie: mi¬
ratus est quod eas ⁊ solas p̾

Expanded text:
gebat nimis. non itaque Nebrgebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum arat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae
Abbreviated transcription (Latin):
in lege peccati q̃ in mẽbris.
meis erat. Lex enĩ peccati ẽ
merito quo in eam uolens il¬
labitur. Miserũ ergo me qͥs
liberaret de corpore mortis hꝰ:
desiderii concubitus quo ar¬
tislimo tenebar ⁊ scłarium
negotiorum seruitute. quem¬
admodum me exemeris uar¬
rabo: ⁊ cõfitebor nõi tuo dñe
aduitor m̃s ⁊ redemptor m̃s.
Agebam solita crescente au¬
xietudine:⁊ cotidie suspira¬
bam tibi. Frequentabam ec¬
cłiam tuam: qͣnͣtũ uacabat
ab eis negotiis sub quoꝵ põ¬
de degebam. Mecũ erat ali¬
pius otiosus ab opere uiris
peritoꝵ. post a̾ scentionẽ t̃ciã
expectans quib iterum consi¬
lia uenderet: sicut ego uende¬
bam dicendi facultatẽ. si qua
dicendi p̾stari potest. Nebridiꝰ
aut̃ amicitie nr̃e cesserat. ut
omĩum familia rissimo uere¬
cundo mediolanensi ⁊ ciui ⁊
gͣmatico subderet. uehement̃.¬
i desideranti ⁊ familiaritatis
uire flagitanti de numero no¬
stro fidele adiutoriũ. quo indi¬

Expanded text:
in lege peccati, quae in membris in lege peccati, quae in membris meis erat. lex enim peccati estmerito, quo in eam uolens inlabitur. miserum ergo me quis liberaret de corpore mortis huiudesiderii concubitus, quo artissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum exemeris narrabo et confitebor nomini tuo, domine, adiutor meus et redemptor meus. agebam solita crescente anxitudine et cotidie suspirabam tibi, frequentabam ecclesiam tuam, quantum uacabat ab eis negotiis, sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indi
Abbreviated transcription (Latin):
somno assolet dulcit̾ p̾mebar
⁊ cogitaciones quib medita¬
bar in te:similes erant cona¬
tib exꝑgisci uolentium. qui
tñ suꝑati soporis altitudine
remerguntur. Et sicut nemo
ẽ qͥ dormire semꝑ uelit. omĩ¬
umq sano uidicio uigilare
por in membris ẽ. eumq iã
displicentem carpit libentiꝰ
qͣmuis surgendi tempus ad¬
uenerit: ita certũ habebã el¬
se melius tue caritati me de¬
bere. quã mee cupiditati ce¬
d̾e. S illud place Et ⁊ uince¬
bat: hoc libebat ⁊ uinciebat.
Non enim erat qͥd tibi respõ¬
derẽ dicenti mͥ surge qui dor¬
ms. ⁊ exurge a mortius:⁊ il¬
luminabit te xp̃c. Et undi
q ostendenti uera te dic̾e. ñ e¬
rat omĩo quid responderem
u̾itate conuictus: nͥ tantum
u̾ba lenta ⁊ somnolenta. M
⁊ sine paululũ in longũ ibat.
Frustra enim delectabar legi
tue secundum int̾iorem hõĩ¬
nem: cum alia lex in mẽbris
meis repugnaret legi mẽtis
mee: ⁊ captiuum me duceret

Expanded text:
somno assolet, dulciter premebar; somno assolet, dulciter premebar; et cogitationes quibus meditabar in te, similes erant conatibus expergisci volentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. Et sicut nemo est qui dormire semper velit, omniumque sano judicio vigilare por in membris est, cumque jam displicentem carpit libentius, quamvis surgendi tempus advenerit: ita certum habebam esse melius tuae charitati me dedere, quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et vincebat; hoc libebat et vinciebat. Non enim erat quod tibi responderem dicenti mihi, Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christuostendenti uera te dicere, non erat omnino, quid responderem ueritate conuictus, nisi tantum uerba lenta et somnolenta: "met "sine paululum" in longum ibat. frustra condelectabatur legi tuae secundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi mentis meae et captiuum me duceret
Abbreviated transcription (Latin):
tates mee una uetus. alia no¬
ua. illa carnalis. illa sp̃ualis.
confligebant int̾ se: atq discor¬
dando dissipabant animam
meam. Sic intelligebam me ip
so experimento id quod legerã.
quomͦ caro concupisceret ad
s magis ego in eo. quod in
me approbabam. qͣm in eo ꝙ
in me imꝓbabam. Ibi enim
magis iam ñ ego: quia ex
magna parte id patiebar in¬
uitus. quã faciebam nolẽs.
S tñ cõsuetudo adu̾sꝰ me
pugnacior ex me fc̃a erat:
qm̃ uolens quo nollem ꝑue¬
nerã. Et qͥs uire contͣdiceret:
cũ peccantẽ iusta pena seq̃ re¬
tur: Et ñ erat iã ulla excu¬
satio: qͥa m uideri solebam.
ꝓpt̾ea nondum me cõtẽpto se¬
culo seruire tͥ. quia incerta
mͥ esset perceptio ueritatis.
Iam enĩ ⁊ ip̃a certa erat. Ego
aut̃ adhuc t̾ra obligatꝰ mili¬
tare tibi recusabam: ⁊ ĩpedim̃¬
tis omĩb sic timebam expedi¬
ri quemadmodũ ĩpediri tims̃¬
dum ẽ. Ita sartina scłi uelut

Expanded text:
tates meae, una uetus, alia notates meae, una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intso experimento, id quod legeram, quomodo caro concupisceret advtroque; sed magis ego in eo quod in me approbabam, quam in eo quod in me improbabam. Ibi enim magis jam non ego; quia ex magna parte id patiebar invitus, quam faciebam volens. Sed tamen consuetudo adversus me pugnacior ex me facta erat, quoniam volens, quo nollem, perveneram. Et quis jure contradiceret, cum peccantem justa poena sequeretur? Et non erat jam illa excusatio, qua videri mihi solebam propterea nondum me contempto saeculo servire tibi, quia incerta mihi esset perceptio veritatis: jam enim et ipsa certa erat. Ego autem adhuc terra obligatus, militare tibi recusabam; et impedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum impediri timendum est. 12. Ita sarcina saeculi, velut
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃e opus bonũ. S uͥ mͥ
homo tuus sĩplicianꝰ de uicto¬
rino ista narrauit: exarsi ad
liani temporib lege data ꝓhi¬
biti sunt xp̃iani docere littera¬
turam ⁊ oratoriam. quam le¬
gem ille amplexus loquacẽ
fantiũ facis disertas: ñ mͥ for¬
tior quam felicior uisus est. qr
inuenit occasionem uacandi
tibi. Cui rei ego suspirabam:
ligatus non ferro alieno. sed
mea ferrea uoluntate. Uelle
meũ tenebat inimicꝰ.⁊ inde
mͥ catenam fecerat ⁊ cõstrĩxe¬
rat me. Qͥppe ex uoluntate ꝑ¬
uersa fc̃a est libido. Et dum
seruitur libidini: fc̃a ẽ consu¬
etudo. Et dum consuetudini
ñ resistit᷑: fc̃a ẽ necessitas. Qͥ¬
bus quasi ansuł sibimet in¬
nexis unde catenã appellaui:
⁊ tenebat me obstrictũ dura
s̾uitꝰ. Uoluntas aut̃ noua
q̃ mͥ esse ceperat ut te gratis
colerem. fruiq te uellem d̾s
sola certa iocũditas ñdũ idonea
erat ad superaudam pͥorẽ uetu¬
state roboratam. Ita due uolũ¬

Expanded text:
ad omne opus bonum. Sed ubi mihi ad omne opus bonum. Sed ubi mihi homo tuus Simplicianus de Victorino ista narrauit, exarsi ad liani temporibus lege data prohibiti sunt christiani docere litteraturam et oratoriam — quam legem ille amplexus loquacem fantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura seruitus. uoluntas autem noua, quae mihi esse coeperat, ut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem uetustate roboratam. ita duae uolun
Abbreviated transcription (Latin):
lib nobiles: quando potius
infirma mundi elegisti. ut
confunderes fortia. ⁊ ignobilia
buius mundi elegisti ⁊ con¬
tẽptibilia. ⁊ ea que ñ sunt tã¬
quã que sunt: ut ea que st̃ e¬
uacuares. Et tñ idem ip̃e mi
paulus ꝓconsul ꝑ eius militi¬
am debellata suꝑbia. sub leni
iugo .xͥ. tui missus esset regis
magni ꝓuintialis effectus: ip¬
se quoq ex pͥore saulo paulꝰ
uocari amauit. ob tam mag¬
num insigne uictorie. Plus
enim hostis uincit᷑: in eo qͥm
plus tenet. ⁊ de quo plures te¬
net. Plus aut̃ suꝑbos tenet
nomine nobilitatis: ⁊ de his
plures nomine auctoritatis.
Quanto gͥ gratius cogebat᷑
uictorini pectus. qd̃ tamqͣm
in expugnabile receptaculũ
diabolus obtinuerat. uictori¬
ni lingua. quo telo gnͣdi. ⁊ a¬
cuto multos ꝑemit. Habun¬
dantius exultare oportuit fi¬
lios tuos qͥa rex nr̃ alligauit
fortem. ⁊ uidebant uasa eius
erepta mundari. ⁊ aptari in ho¬
norem tuũ. ⁊ fieri utilia dño.

Expanded text:
libus nobiles, quando potius libus nobiles, quando potius infirma mundi elegisti, ut confunderes fortia, et ignobilia huius mundi elegisti et contemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuares. et tamen idem ipse minPaulus pro consule per eius militiam debellata superbia sub lene iugum Christi tui missus esset regis magni prouincialis effectus, ipse quoque ex priore Saulo Paulus uocari amauit ob tam magnae insigne uictoriae. plus enim hostis uincitur in eo, quem plus tenet et de quo plures tenet. plus autem superbos tenet nomine nobilitatis et de his plures nomine auctoritatis. quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremerat, abundantius exultare oportuit filios tuos, quia rex noster alligauit fortem, et uidebant uasa eius erepta mundari et aptari in honorem tuum et fieri utilia domino
Abbreviated transcription (Latin):
res.⁊ suis queq tẽporib age¬
resꝰ Ei mͥ qͣm excelsus es in
excelsis. ⁊ qͣm ꝓfundus es inꝑ¬
fundis: ⁊ nusqͣm recedis ⁊ uix
⁊ excita ⁊ reuota nos. accendde
⁊ rape. flagra. dulcesce: iam a¬
memus ⁊ curramus. Nonne
multi ex ꝓfundiore tartaro e¬
citatis quam uictorinus re¬
deunt ad te: ⁊ accedunt ⁊ illu¬
minantur. recipientes lumĩ
Quod si qui recipiunt: acci¬
piunt a te potestatem ut filii
tui fiant. S si minꝰ noti sint
ppłis: minꝰ de illis gaudent. e¬
tiã qui nouerũt eos. Quãdo
enim cũ multis gaudet᷑.⁊ in
singuł uberius ẽ gaudiũ. qͥa
feru̾e faciunt se ⁊ infłãmant᷑
ex alterutro. Deinde qd̃ młtis
noti. multi sunt auctoritatiꝰ
ad salutẽ: ⁊ multis preeunt se¬
cuturis. Ideoq multũ de illis
⁊ qui eos p̾cesserunt letant᷑.
quia non de solis letantur.
Absit enim ut in tab̾naculo
tuo p̾ pauperib accipiantur
ꝑsone diuitum aut p̃ ignobi¬

Expanded text:
res, et suis quaeque temporibus ageres, et suis quaeque temporibus ageres? Heu mihi, quam excelsus es in excelsis, et quam profundus in profundis! et nusquam recedis, et vix ; excita, et revoca nos; accende, et rape; flagra, dulcesce: amemus, curramus. Nonne multi ex profundiore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te, et accedunt, et illuminantur recquod si qui recipiunt, accipiunt a te potestatem, ut filii tui fiant? sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui nouerunt eos. quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia feruefaciunt se et inflammantur ex alterutro. deinde, quod multis noti, multis sunt auctoritati ad salutem 1 et multis praeeunt secuturis, ideoque multum de illis et qui eos praecesserunt laetantur, quia non de solis laetantur. absit enim, ut in tabernaculo tuo prae pauperibus accipiantur personae diuitum aut prae ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
comeduit. quo fiat molestus
ardor: quem dum extinguit
potatio fit delectatio. Et institu¬
tum est ut iam pacte sponse
non tradantur statim: ne uilẽ
habeat maritꝰ datã. qͣm non
suspirauerit sponsus dilatam.
Hoc inturpi ⁊ execranda letici¬
a. hoc in ea que concessa est. ⁊¬
licita ẽ. hoc in ip̃a sincerissima
honestate amicitie. hoc in eo
qͥ mortuus erat ⁊ reuixit peri¬
erat ⁊ inuentus est. Ubiq ma¬
ius gaudiũ. molestia maiore
preceditur. Quid est hoc dñe
d̃s m̃s. cum tu eternum tͥ ip̃e
sis gaudium: ⁊ quedam de te
cͥca te semꝑ gaudeant: Quid
est quod hec rerũ pars alter¬
nat defectu ⁊ ꝓfectu offensioni¬
bus ⁊ conciliationib: An is
ẽ modꝰ earum. ⁊ tantum de
disti eis cum a sũmis celoꝵ us¬
q ad ima t̾rarũ. ab initio us¬
q in finẽ scloꝵ. ab angelo us¬
q ad u̾miculum. a motu pͥ¬
mo usq ad extremũ. omĩa
gn̾a bonoꝵ. ⁊ omĩa iusta ope¬
ra tua. suis queq sedib loca¬

Expanded text:
comedunt, quo fiat molestus comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponsus dilatam. Hoc in turpi et exsecranda laetitia, hoc in ea quae concessa et licita est, hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore praeceditur. quid est hoc, domine deus meus, cum tu aeternum tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa te semper gaudeant? quid est, quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? an is est modus earum et tantum ddisti eis, cum a summis coelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad vermiculum, a motu primo usque ad extremum, omnia genera bonorum, et omnia justa opera tua, suis quaeque sedibus loca