comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cha. Q quidẽ de filiis leui sacerdotium accipientes.
mandatum habent decimas fumere a ppło scõm
legem. id ẽ afrĩb suis: qͣmqͣ et ipsi exieri. nt de
lumbis abrahe. Cuiꝰ aut̃ generatio ñ ad nunie¬
ratur ineis. decimas sumpsit ab abraham : et
hunc qui habebat repromissiones. bñdixit. Sine
ulla aut̃ contradictione: qd̃ muius est. a meliore
bũdicitur. Q hic. qͥdem decimas. morientes. ho¬
mines accipiunt: ibi aut̃ contestat᷑ quia uiuit.¬

Expanded text:
cerdotium accipientes, mandatum habens decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis, quanquam et ipsi exierint de lumbis Abrahae. Cujus autem generatio non annumeratur in eis, decimas sumpsit ab Abraham, et hunc qui habebat repromissiones benedixit. Sine ulla autem contradictione, quod minus est a meliore benedicitur. Et hic quidem, decimas morientes homines accipiunt; ibi autem contestatur quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
dech rexsalem. sacerdos dĩ summi. qui obui¬
auit abrahe regresso acede regum. et benedixit
ei: cui decimas omĩum diuisit abraham. Primũ
quidẽ qui int̾precat᷑ rex insticie. deinde aut̃ et rex
salem. qd̃ est rex pacis: sinc patre. sine matre.
sine genealogia. neq initium dierum. neq fnẽ
uite habens. Assimilatꝰ aut̾ filio dĩ: manet. sacsi¬

Expanded text:
Salem, sacerdos Dei summi, qui obviavit Abrahae, regresso a caede regum, et benedixit ei. Cui decimas omnium divisit Abraham. Primum quidem qui interpretatur Rex justicie. Deinde autem et Rex Salem: quod est Rex pacis. Sine patre: sine matre: sine genealogia. Neque initium dierum: neque finem vite habens. Assimilatus autem filio Dei: manens sacer
Abbreviated transcription (Latin):
destruere opꝰ dĩ. Omĩa qͥdem munda sũt: s mͦa¬
lum est hõi. qui ꝑ offendicłm manducat. Bonũ ẽ
ñ manducare carnem. et ñ bib̾e uinum: neq in
quo fr̃ tuus offendit. aut scandalizat᷑. aut infir¬
matur. Tu fidem habes penes temet ip̃m: habe corã
deo. Beatꝰ qui ñ iudicat semet ip̃m. in eo qd̃ ꝓbat.
Qui aut̃ discernit. si manducau̾it dampnatus est:¬
qͥuia ñ ex fide. Omne aut̃ qd̃ ñ est ex fide : peccatum
est. Debemꝰ aut̃ nos firmiores. imbecillitates infir¬
moꝵ sustinere: et ñ nob placere. Unusqͥsq ur̃m

Expanded text:
opus Dei omnia quidem munda sunt sed malum est homini qui per offendiculum manducat bonum est non manducare carnem et non bibere vinum neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur tu fidem habes penes temet ipsum habe coram Deo beatus qui non iudicat semet ipsum in eo quo probat qui autquia non ex fide. omne autem quod non est ex fide peccatum est. Debemus autem nos firmiores inbecillitates infirmorum sustinere et non nobis placere. unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c enĩ omĩa scrutat᷑: etiã ꝓfunda dei. Quis enĩ
so est: Ita et que dei sunt nemo cognouit: nisi

Expanded text:
s enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Quis enim so est? Ita et quae Dei sunt nemo cognovit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnat. Ptꝰ qui non manducat: manducantẽ ñ iu¬
dicet. Ds̃ enĩ illum assumpsit. Tn quiꝰes. qui uoicas
alienum seruum: Suo dño stat. aut cadit. Sta¬
bit aut̃. Potens est enĩ ds̃: statuere illum. Nam
alius iudicat diem uiter diem: alius aut̃ udicat
nusquisq in suo sensu habundet. Qui sapit
diem: dño sapit. Q qui manducat: dño mã¬
ducat. Grãs enim agit dõ. Et qui ñ manducat.
dno ñ manducat: et grãs agit dõ. Nemo enĩ nr̃m
sibi uiuit: et nemo sibi morit᷑. Siue enĩ uiuimi
dño uiuimꝰ: siue morimur. dño morim̃. Siue gͥ
uiuimꝰ. siue morimur : dnũ sumꝰ. In hoc enun

Expanded text:
t qui non manducat manducantem non iudicet: deus enim illum adsumpsit. tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statuere illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat n suo sensu abundet. qui sapit diem, domino sapit : et qui manducat, domino manducat: gratias enim agit deo. et qui non manducat, domino non manducat, et gratias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue morimu
Abbreviated transcription (Latin):
udite me qui sequimini qd̵ iustum est et
queritis dnm. Attendite ad petram unde
exsisi estis : et ad caruernam laci de qua p̃cisi estis
audium et leticia inueniet᷑ in ea.¶.cc̃ ii.¬
grãꝵ accõ et uor laudis. Nitendite ad me
populus meus ⁊ trib mea me audite. quia lex
a me exiet. et iudiciũ meũ in lucem populoꝵ reqͥ
sicut fimiꝰ liquescent. et t̾ra sicut uestm̃itum at¬
teret᷑. ⁊ habitatores eius sicut hec interibunt:¬

Expanded text:
udite me qui sequimini quod justum est: et queritis Dominum. Attendite ad petram: unde excisi estis: et ad cavernam laci de qua precisi estisaudium et leticia invenietur in eo: gratiarum actio: et vox laudis. Attendite ad me popule meus: et tribus mea me audite. Quia lex a me exiet: et judicium meum in lucem populorum sicut fumus liquescent: et terra sicut vestimentum atteretur: et habitatores ejus sicut hec interibunt
Abbreviated transcription (Latin):
beth: exultauit infans inut̃o eiꝰ: et reple¬
ta est spu scõ helis abeth. Aꝑiente os ad salutã¬
dum beata maria: repleta est mox sp̃u scõ he¬
lisabeth. repletꝰ est et ioħs: atq uno eodemq
spũ ambo edocti. illa salutantem que eẽt agni¬
uit: et ut matrem dnĩ sui debita cũm bene¬
dictione uen̾ata est : ille ip̃m eẽ dnm qui ut¬

Expanded text:
t, exsultavit infans in utero ejus, et repleta est Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. S qui dixit ñ sum. negauit plane qd̃ u̾
erat : s ñ negauit qd̃ erat: ut ueritatem lo¬
quens. eiꝰ membrum fieret. cuiꝰ sibi nom̃ falla¬
citer ñ usurparet. Cum gͦ ñ uult appetere no¬
men ap̃i : factus est membrũ xp̃i : quia dum
infirmitat̾ẽ suã studuit humilit̾ agnoscere:
illiꝰ celsitudinẽ meruit ueracit̾ optineRe:¬
E
alia redemptoris nr̃i sententia ad mentẽ
reducit᷑: ex huiꝰ nobis lectionis ⁊̾bis. questio
ualde implexa gen̾atur. Alio quippe in loco.
inquisitꝰ adiscipłis dñs de helie aduentu res¬
pondit. Helias iam uenit: et non cognoue¬
runt eum : s fecer̾t in eum quecũq uoluer̾t.
Q̾ si uultis scire : iohs ipse est helias. Requi¬
situs aut̃ ioħs : dixit. Non sum helias. Quid
bus concors ñ est: S si subtilit̾ u̾itas ipsare¬
quirat᷑: hoc qd̃ uit̾ se contrarium sonuit. qͦm
contrarium ñ sit. inuenitur÷. R Confortamii

Expanded text:
 quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtineree alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid itatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes euãgłizantur. Q beatꝰ est: qui
non fuerit scandalizatus in me. Uisis tot sig¬
nis tantisq uirtutibus: non scandalizari qͥsq
in illo scandalum ꝑtulit: cum eum et post tot
Stultum qͥppe hõĩb uisum est: ut ꝓ hõib au¬
ctor uite moreret᷑. Q inde contra eum homo
scandalum sumpsit: unde ei ampliꝰ debitor
fieri debuit. am tanto d̃s ab hoĩb dignius
honorandus eẽt: qͣnto ꝓ hõĩb et indigna sus¬
qui ñ fuerit scandalizatꝰ inmẽ. nͥ aꝑta
uoce. abiectionẽ mortis sue. humilitatemq
signare: Ac si patent̃ dicat. Mira qͥdem fa¬
ao: s abiecta ꝑpeti ñ dedignor. Quia gͦ mo¬
riendo te subsequor: cauendũ ualde est hõib.
ne in me mortem despiciant. qui signa uene¬
rantur. S dimissis ioh̃is discipłis: quid de
codem ioħe turbis dicat audiamꝰ. Quid existis
uidere in desertum: Harundinem uento agi¬
tatam: Quod uidelicet non asserendo s negã¬
d̃o intulit. Harundinẽ quippe mox ut aura cõ¬

Expanded text:
peres evangelizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Visis tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisquin illo scandalum pertulit, cum eum et post tot Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna susqui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura con
Abbreviated transcription (Latin):
gionis. et lisania abiline tetrartha : sub pͥn¬
cipibꝰ sacerdotum anna et caypha: factum ẽ
u̾bum dnĩ suꝑ ioh̾em zacharie filium in de¬
serto. Quia enim illũ p̾dicare ueniebat. qui
ex iudea quosdã. et multos ex gentibꝰ redemp¬
turus erat: ꝑregem gentium et pͥncipes iude¬
orum. p̃dicationis eius tempora designantur.
Quia aut̾̃ gentilitas colligenda erat. et iudea
ꝓculpa ꝑfidie ddisꝑgenda: ipsa quoq desc̾p¬
tio t̾ren pͥncipatus ostendit: qm̾̃ et inxoma¬
na re publica. unus p̾fuisse describit᷑: et¬

Expanded text:
a, sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem Gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Omne. regnũ in se ipm̃ diuisum
desolabit᷑. Liquet gͦ qd̃ adfinẽ regni idea ꝑui¬
nerat: que tot regibꝰ diuisa subiacebat. Ap¬
te quoq ñ solum quibꝰ regibꝰ. s quibꝰ etiam
sacerdotibꝰ. actum sit. demonstratur : ut q
illum ioħ̃s baptista p̃dicaret. qui simul rex &
sacerdos existeret: lucas eunãgłista p̃dicati¬
onis eiꝰ tempora. ꝑ regnum et sacerdotium de¬
signaret. Q uenit in omnẽ regionẽ iordanis:
p̃dicans baptismũ penitentie in remissionem
peccatoꝵ. Cunctis legentibꝰ liquet. qr ioħs¬

Expanded text:
n seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium designavit. Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
implet pat̾: implet sp̃c sc̃s: carnẽ. xp̃i dese¬
rere ñ potuerunt: quando indiuinitatis
Ahuc cytharam respice. Ut musicum¬
melos sonis dulcibꝰ redlat. tria parit̃¬
adesse uident᷑: ars. manꝰ. et corda: et̃ tam̃ unꝰ
sonus audit᷑. Ars dictat: manꝰ tangit: cor
resonat quod audit᷑. Nec ars nec manꝰ sonũ
tedlunt s ea cum corda parit̾ oꝑantur.
corda excutit: carnẽ solus xp̃c suscepte. Oꝑ¬
atio intribꝰ constat: s quomͦ ꝑtinet ad solam
cordam soni redditio: sic ꝑtinet adsolum xͫͣ
carnis humane susceptio. Econtͣ iudeus. Cõ¬
tra nat᷑am inquit parere uirgo maRia nos
potuit. Q̾ detestandus manicheus. Si caro
fantasma fuit. Utrisq respondendum est.
Profero de ystoria ueteris testam̾ti necessari¬
um exemplum contra iudeum: qd̃ sonuit
uirgas afferri. Allate sẽ duodecimi uirge:
inter quas una erat. que fuerat aaron sa¬
cerdotis. Posite st̃ ascõ moyse. intaberna¬
cło testimonii. Uirga aut̃ aaron: post

Expanded text:
deserere non potuerunt, quando in divinitatis hoc citharam respice, ut musicummelos sonis dulcibus reddat, tres pariter esse videntur; ars, manus, et chorda. Et tamen unus sonus auditur. Ars dictat, manus tangit, resresonat quod auditur. Nec ars, nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus: Si caro, phantasma fuit. Utrisque respondenProfero de historia Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, quod modo sonuit virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post a
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s knũ. et redemptioĩs nr̃e nob̾is semꝑ ue¬
neranda pͥmordia p̾dicat: et sałutaria
semꝑ imitande humilitatis remedia com¬
mendat. Ilam qr peste suꝑbie attactum
genus. humanũ ꝑierat: decebat ut mecdi¬
cam̃tum humilitatis quo sanaret᷑. pͥma
mox incipientis salutis tempora p̃tendent.
Et qr ꝑtemeritatem seducte mulieris.
mors in munddũ introierat: congruum
pietatis p̃uenirent obsequiis. Prior ergo¬
nobis beata dei genitͥx ad sublimitatem pa¬
trie celestis. iter ostendit humilitatis: non
minus religionis. quã castitatis exemplo ue¬
nerabilis. Siquidem gła uirgine et inteme¬
rati corporis. qualis sit uita suꝑne ciuutatis
ad quã suspiramꝰ insinuat: ubi neq nubẽt
neq nubent᷑. s sunt sicut angłi dei incelis:
atq uirtutẽ mentis exinniam. qua ad hac
ꝑting̾e debeamꝰ indicat. R P Recursor¬

Expanded text:
redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, congruum pietatis praevenirent obsequiis. Prior ernobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat. Namque s
Abbreviated transcription (Latin):
impleta crescit : mons aut̃ et collis humiliatꝰ
decrescit: quia nimirum in fide mediatoris
dei et hominũ hominis ih̃u xp̃i. et gentilitas
plenitudinẽ gr̾̃e accepit: et iudea ꝑ exxorem
ꝑfidie. hoc unde tumebat ꝑdidit. R Rachx¬

Expanded text:
impleta crescit, mons autem et collis humiliatus impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ox clamantis indeserto: parate uiam dni.
rectas facite semitas eiꝰ. Idem uͦ ioħs baptis¬
ta requisitꝰ quis eẽt: respondit. Ego uox cda¬
mantis in deserto. Qui sic̃ añ nos dictum est.
ideo uox aꝓpħa uocatus est: q u̾bum p̃ibat.
Quid ant̾ clamaret: aꝑitur. cum subditur. Pa¬
tate uiam dnĩ: rectas facite semitas eiꝰ. Omĩs
qui fidem rectam et bona oꝑa p̃dicat. quid ali¬
ud qmi uenienti dño ad corda audientium ui¬
am parat: ut hec uis gr̾e penetret. lumen
ueritatis. illustret: ut rectas deo semitas faci¬
at. lum mundas in animo cogitationes. ꝑser¬
monẽ bone p̾dicationis format: Omĩs uallis
implebit᷑: et omĩs mons et collis humiliabitur:
Quid hoc loco uallium noĩe nͥ humiles: quid̃
montium et colluim. nͥ suꝑbi homines designã¬
tur: In aduentu gͥ redemptoris ualles imple¬
te: montes uͦ et colles humiliati sunt: quia
iuxta eiꝰ uocẽ. omis qui se exaltat humiliabit᷑.
et omĩs qui se humiliat exaltabit᷑. Uallis. et enĩ

Expanded text:
ox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, montes vero 1518 et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim
Abbreviated transcription (Latin):
uia. gͦ mors intrauit ꝑfeminam: apte
rediit̃ et uita ꝑfeminam. Illa acliabo¬
lo sedacta ꝑ serpentem. ⁊ iiro gustum ne¬
cis obtulit: hec edocta adeo ꝑ angłm. mun¬
do auctorem salutis ed idie. Missus est gͦ an¬
głs gabriel adeo. Raro aut̃ legimꝰ: qr appa¬
rentes hominibꝰ angłi. designẽt᷑ ex noĩe. Ue¬
rum quotiens cumq fit. ideo utiq fit: ut
etiam noĩe ipso. quid ministrãturi uenian
insinuent. Gabriel nanq: fortitudo dĩ
dr᷑. Q merito tali noĩe p̾fulget: qui nasci¬
turo incarne deo testimonium ꝑhibet.
De quo ꝓpħa in psalmo. Dñs inquit fortis
et potens: dñs potens inp̃lio. Illo nimirũ
p̃lio: quo potestates aerias debellare: et
ab earũ tirannide mũdum ueniebat eri¬
ꝑe. Ad uirginẽ desponsatam uiro cui no¬
iñ erat ioseph. de domo dauid: et nom̃
uirginis maria. Qd̃ dẽ de domo dauid.
ñ tantũ ad ioseph. s etiã ꝑtinet ad maRi¬
am. Legis nanq erat p̾ceptum. ut de sia

Expanded text:
uia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua
Abbreviated transcription (Latin):
uote. iuuenis eẽt impleturus: añqmͣ nasceri¬
tur. aduenienti dño quibꝰ ualebat inditiis
intimauit. Aderat. nanq tempꝰ. quo imple¬
ret᷑ angłi sermo quẽ dixerat: quia sp̃u scõ
replebitur ad huc exut᷑o matͥs sue. Repleca
est gͦ spũ scõ helisabeth: et exclamauit uoce¬
magna. Recte uoce magna. qr magna dez do¬
na cognouit. Recte uoce magna: qr illũ quẽ
ubiq p̃sentem nouerat ⁊ etiam corporaliter
adesse sentiebat. Magna et enĩ uoce: non
tam clamosa. qͣm deuota intelligendũ est.
Neq enĩ modice uocis deuotione dn̾m lau¬
dare ualebat : que sp̃u scõ plena flagrabat:
que et illum inut̾o gestebat. quo innatis
filiꝰ altissimi uocaret᷑ et ẽẽt. Ea clamauit aut̃.
et dixit. Benedicta tu inter mulieres: et bñ

Expanded text:
nter juvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit . Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natisfilius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulie
Abbreviated transcription (Latin):
dare ñ pot̾at. p̾dicabat: ut sicut in carna¬
tum u̾bum patͥs. p̾currebat u̾bõ p̃dicatioi̾s.
ita baptismũ penitentie quo peccata. solm̃t᷑
p̾curreret suo haptismate. quo pecrata solui nos
possũt: ut qr eiꝰ sermo p̃currebat p̾sentiam re¬
demptoris: ipsũ quoq eius baptisma p̃cedendo.
fieret umbra ueritatis:. RPerminauerunt¬

Expanded text:
natum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. CXV. Quod n
Abbreviated transcription (Latin):
sibꝰ ad uͥtutum alta transtulit. Intrat ergo
domũ zacharie: atq helisabet quã seruũ
ac p̃cursorẽ dnĩ parit᷑am nouerat salutat:
ñ quasi dubia de oraculo qd̃ acceꝑat : sec̃
ut congratulat᷑a de dono qd̾ conseruam ac¬
cepisse didicerat: non ut u̾bum angłi. mu¬
lieris accestatione ꝓbaret: s ut mulieri
ꝓuecte etatis. uirgo iuuencula ministerium

Expanded text:
sibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo sibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ euangłii lectione cognouimꝰ : post¬
Qͣm angłica iusione et allocutione meruit
sublimari. postqm se celesti onustandam
partu didicit : nequaquam se de donis cele¬
stibꝰ quasi a se hec essent extulit: s ut magis
magisq donis eẽt apta diuinis. in custodiam
humilitatis gressum m̃tis fixit : ita euangłi¬
zanti sibt archangło respondens. Ecte ancil¬
la dni: fiat m̾ scđm u̾bum tuum. Est uero
exhodierna Lectione audiuimꝰ: eandem quã
angło exhibuerat humilitatem. hominibus
quoq curauit: ex hib̾e: et qd̾ maioris. ẽ uͥtutiꝰ.
hoc etiã minoribꝰ. Quis enĩ nesciat. uͥginem
deo consecratam. muliere uiro dedita gra¬
dum hab̾e potiorẽ÷ Quis dubitet matrem
regis et̾m: iure mat̾ militis eẽ p̃ferendam:
git ac montana conscendit: gestansq in u¬
tero diũ. seruoꝵ dĩ habitacła petit. ac re¬
quirit alloquia. Q apte post uisionẽ an¬
gli. in montana subiit: que gustata sua¬
uitate suꝑnoꝵ ciuium. humilitatis se gres¬

Expanded text:
 Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? git ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gres
Abbreviated transcription (Latin):
in deitate substantie. S dicit mͥ hereticꝰ. Ergo
si unũ sũt: om̃s sunt incarnati. Non. Ad so¬
lum. xp̃m ꝑtiet caro. Nempe aliud est anima.
aliud est̃ tatio : et tam̃ in anima est ratio et
una est amina: s aliud anima agit. aliud ra¬
tio. Anuna uiuit: ratio sapit: et ad animam
ꝑtinet tuta: et ad rationẽ ꝑtinet sapientia.
Ee̾ cum unũ sint. anima sola suscipit uitam:
racio sola suscipit sapientiã. Q tam̃ nec aĩa
sine ratione: nec ratio sine tatio anima. Sic
et pat̾ et filiꝰ licet unũ sint. et unꝰ deus sit: ad
xp̃m tam̃ solum ꝑtinet caro. sicut ad solam
rationẽ ꝑtinet sapientia: Licet non recelat
N sole calor et splendor in uno radio sunt:
s talor exsiccat : splendor illuminat. Aliud
suscipit calor: aliud splendor: et licet calor
et splendor ab inuicem non queant separari.
suscipit splendor illuminationẽ. ñ feruorem.
suscipit calor feruorem. ñ illuminationem.
Aliud simul. aliud singlarit̾ agunt: et ta¬

Expanded text:
is et citharae. Sed dicit mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat n sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et ta
Abbreviated transcription (Latin):
quod de uirgine natꝰ eẽt patiierit. Nec p̃tere¬
undum: quod beata d̃i genitͥx. meritis p̃cipu¬
is etiam noĩe destimonuim reddit. Int̾p̃tat᷑
enĩ stella maris. Q ipsa quasi sidus etumũ:
int̾ fluctꝰ scł̃i labentis. gr̃a pͥuilegii specialis

Expanded text:
quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praeterequod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe dauid originẽ duxit. Cur aut̃ ipse
ñ de simplici uirgine. s desponsata uiro.
concipi et nasc uoluerit: plurime a patͣ¬
bus racionabiles cause ꝓferunt᷑. Equibͤ
ꝑ maxima est: ne uelut stupri rea damp¬
naret᷑: si uirũ ñ habens. filium ꝓ crearet.
Deinde. ut in his etiam que domestica cu¬
ra naturałr exigebat: puerꝑa solatio
sustentaret᷑ uirili. O portebat gͦ beatam
mariam hab̾e uirũ : qui et testis integͥ¬
tatis eiꝰ certissimꝰ. et nati ex ea diũ ac salua¬
toris nr̃i eẽt nitͥcius fidissimꝰ: quiq et
ꝓ eo paruulo sccł̃m legem hostias ad tem¬
plum deferret : et eum instante ꝑsecutio¬
nis articulo in egyptum cum matre ferret
ac referret ÷ aliaq illi ꝑ plura que assumpte
humanitatis fragilitas poscebat. necessaria
munstraret. Nec multum obfuit. siquis illũ
ad tempus eiꝰ filiũ credidit: cum p̃dicantibꝰ apłis
post ascensionẽ eiꝰ. cunctis palam credentibꝰ

Expanded text:
stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
necessariam obediendi u̾tutem p̃cipuo
lator et uidex: s ut eos qui sub lege positi.
legis ouera portare nequiuerant. sua cõpas¬
sione iuuaret: ac de seruili conditione q̃
que ꝑ grãm est sua largitate reduceret.
Suscepit igit᷑ circũtisionẽ lege decretam
incarne: qui absq omĩ ꝓrsus labe pol¬
lutionis apparuit incarne. Q qui in simi¬
litudine carnis peccati. non aut̃ in carne
peccati aduenit ÷ remedium quo caro pec¬
cati consueuerat mũdari ñ respuit : sic̃
etiam iuidam baptismatis qua noue grẽ
ppłos apeccatoꝵ sorde lauari uoluit. ipse
non necessitatis s exempli causa subiit.
re curationis auxilium. circumcisio inle
ge contra originalis peccati uulnꝰ agebat:
qd̃ nũc baptismꝰ agere reuelate gr̃e tempoes
consueuit: excepto quod regni celestis ianu¬
am nec dũ intrare pot̾ant : donec adueni
ens benedictionẽ daret qͥ legem dedit. ut ii¬
deri poss ds̃ deoꝵ in syon : tantum in sinu
abrahe post mortẽ beata requie consolati. su¬

Expanded text:
necessariam obediendi virtutem praecipuo lator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequisione juvaret, ac de servili conditione, qui  quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. ae curationis auxilium circge contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit; excepto quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen iens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, su
Abbreviated transcription (Latin):
licet eum pre ceteris mortalibus singu¬
lariter in nocentem: hoc est ab omni
peccato mundum nouit: et quia uos
suo ianguine redempturum: quia do¬
na sui uelloris sponte largitur uni: ex
quo nobic uestrm nuptialem facere pos¬
simue: id est exempla uiuendi nobis
relicturum preuidit: quibus indileste¬
one baletieri deberemus: Hoc ergo de¬
stumonium precursoris domiui: quia¬
quia facile pater fidelibus citum amoris
intuni fomiten audientium cordibus in

Expanded text:
licet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomit
Abbreviated transcription (Latin):
ne ratione mifterii: hoc relaturus euã¬
gelista premiserit: stetisse ihoem cum clisci¬
pulis ih̃m uero ambulasse: et illo utiq am¬
bitiasse ubi sequentib se cdiscipicus ihoannis
mansionem inqua habitabat ostenderet:
Cc̃teraq huiusmodi que sequentia
lectionis euangelice conmemorañt si enucle¬
atius discuciantur: ĩnueniemus celestib¬

Expanded text:
certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestib
Abbreviated transcription (Latin):
rimogenitum omne mastulini sexꝰ
sanctiem domino uocari atq ideo
muntla quoq offerri deo: immundla
autem munclis mutari ueloccili: et
hominis primogenitum quinq sic lis
argenti clebere redimi. Q̾ Haude maria¬

Expanded text:
rimogenitum autem omnem masculini sexus, sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutari vel occidi; et hominis primogenitum quinque siclis argenti debere redimi, et reliq
Abbreviated transcription (Latin):
ollempnitatem. nobis hoclierne ce¬
lebritatis.: quam quadragesimo d̃nce
natiuitatis clic debitis ueneramur of¬
ficiis maxime exisdem dm saluatoris
nr̃i: simulet intemerate gemtricis
eius humilitate ceilicatã sacri euange¬
lii lectio clesignat: exponeus eos qui le¬
gi nichil clebebant impendisse legali

Expanded text:
olemnitatem nobis hodiernae celebritatis, quam quadragesimo dominicae nativitatis die debitis veneramur officiis, maxime ejusdem Domini Salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiet et pariet filium et uocabitis
nomen eius emmanuel: Einmanuel
quid sit. enangelium nobis aꝑuit di¬
cens: quod interpretatur intemplo no¬
possibile ut uirgo ꝑerer uirgo ꝑiens

Expanded text:
iet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nopossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens
Abbreviated transcription (Latin):
ret infantulum: nomen ꝙ aptaret: le¬
inde etiam alios triguita: tres dies ab
ingressu templi et uiri thoro abstineret
donec quadragesimo natinitatis die fili¬
um cum hostus ad templum łm defer¬

Expanded text:
 infantulum, nomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini defer
Abbreviated transcription (Latin):
eodem die sue circumcisionis. nom̃ ut
ihħc uocaret᷑ accepit : ad imitationẽ pͥsce
fecit obseruationis: qmͣ ex eo credimꝰ sump¬
tam. qd̃ abtaham patriarcha. qui pͥmꝰ
circumcisionis sacram̃tum. in testimoni¬
um sue magne fidei. et diuine ad eum
ꝓmissionis accepit: eodem die sue suoꝵq
circumcisionis. etiam noĩs amplificatioe.
sumul cum sua coniuge benedici ꝓmeru¬
inquit multarũ gentiũ constitui te.
fidelissima ꝓmissio tam late ꝑ orbẽ
iam patet impleta: ut etiam nos ipsi.
de gentib ad fidei illiꝰ deuocionẽ uocati:

Expanded text:
eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruinquit, multarum gentium constitui te. fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati
Abbreviated transcription (Latin):
uerimus quis sit iste ⁊acharias filus
barachie: quia multos legunus ⁊acha
rias. Et ne libera nobis tribuatur erroriꝰ
et debeo singulorum opiniones exponere:
Aliz zacñ ariam filium barachie dicunt
qui in dnoclecim prophetis unclicunus

Expanded text:
erimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zarias. Et ne libera nobis tribueretur erroriet debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus
Abbreviated transcription (Latin):
referri: de quidus nunc dicit: Etet exo
mitto aduos ꝓpħas et sapientes et scribas.
et ox alis occid etis et crucisigetis et flage¬
labitis insinagogis uestris: et pesequemi¬
ni de ciuitatẽ inciuitatem ut complea¬
tis mensuram patrum uestrorum. E¬

Expanded text:
ibus nunc dicit: Ecce mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
bserua iusta apostolum scribentem
ad corinchios uaria dona esse disci¬
p̃iiorum xpĩ. Alios ꝓpħas qui uentura pre¬
Sicant: alios sapientee qui nouerint quan¬
do lebeant proferre sermonem: alios scri
bas iniege doctissimes: Et̃ quib lapidatꝰ
est stephanus paulus occisus: crucifixus
petrus. fiagetiati iu actib aposto lorum
Siscipuli: Et persecutisunt eos discipuli
deciuitate inciuitatem expetientes de iu¬
dea ut ad gentium populum transmigra¬

Expanded text:
bserva, juxta Apostolum scribentem ad Corinthios, varia dona esse discipulorum Christi: alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverunt quando debeant proferre sebas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigra
Abbreviated transcription (Latin):
uod iusta uaticinium iherenie uox ii
rama ul est in excelso audita est plora¬
tus et ululatus manifeste denuntiat luc
nece gemit nou ut hostes garriunt inna¬
cuum eadem: s usq ad soluim suꝑni ascen¬
dere iudicis: et sicut prothomartiris abel
ita etiam sanguinem ceterorum martirũ
de terra clamare ad dominum: E lentum

Expanded text:
uod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctnece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
querebatur iiuens euasit: insinua cor¬
pora quidem martirum ab impiis posse peri¬
mi. s xpm pro quo ꝑsecutio tota seuit: nul¬
latenus ois uil uiuentib uel octisis posse au¬
ferri: s eos ueraciter contestari: quia siue
uiuimus domino uiuimus sie morimur
morimur. domini sumus. Ambulabunt
mecum malbis quoniam digni sunt et non dele¬
bo uomina eorum de libro uite. U Hi sunt qui

Expanded text:
quaerebatur, vivens evasit, insinuat corpora quidem martyrum ab impiis posse perimi, sed Christum, pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, opter Dominum. Ambulabunt mecum in al bis, quoniam digni sunt, et non delebo nomina eorum de libro vitae. Hae qui
Abbreviated transcription (Latin):
carnatioĩs scriptam reliquere. uno quidem
sp̃u accensi. ad officium scribendi accesserũt
s diu̾so narrationis sue pͥmordio. singłi diuer¬
sum statuere t̾minum. Matheus nanq ana¬
tiuitate diũca exordium sumens: ad tempus
usq dnĩce resurrectioĩs. seriem sue narratio¬
nis ꝑduxit. Marcus ab inicio euangłice p̃di¬
cationis incipiens. ꝑuenit ad tempus usq
ascensionis dnĩ. et p̃dicatioĩs discipłoꝵ eius
cunctis
gentib ꝑ orbem:

Expanded text:
ominicae incarnationis scriptam reliquere, uno quidem ominicae incarnationis scriptam reliquere, uno quidem spiritu accensi ad officium scribendi accesserunt, sed diversum narrationis suae primordium singuli, diversum statuere terminum. Matthaeus namque, a nativitate dominica exordium sumens, ad tempus usque dominicae resurrectionis seriem suae narrationis perduxit. Marcus, ab initio evangelicae praedicationis incipiens, pervenit ad tempus usque ascensionis Domini, et praedicationis discipulorum ejus cunctis gentibus per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
dei et homniis filius ẽ intelligendus. Q̾ apte pͥ¬
mus euãgłista filiũ hominis eũ. scd̾s filiũ di no¬
minat: ut a minorib paulatĩ ad maiora sensus
nr̃ exurg̾et: ac ꝑ fidem et sacram̃ta humanita¬
tis assumpte. ad agnitionẽ diuine et̾nitatis as¬
cendet. Apte. qui humanã erat gen̾ationẽ des-¬
cripturꝰ. afilio hoĩs cepit. dauid iudelicet siue
abrahe. de quoꝵ stirpe substantiã carnis assũp¬
sit apte is qui librum suũ ab inicio euãgłice
p̃dicatioĩs inchoabat filiũ dei magis appellare
uangłium quippe: bonũ nũcium dicit᷑.
Quod aut̃ melius est nuncium. qm pe¬
nitentiam agite: appropinquabit enĩ regnũ
celorum: Hominis itaq ẽ. humanitꝰ nasci:
dei uͦ. regni celestis introitum penitentibus
p̃dicare. Et ideo maths recte filiũ dauid
nũcupat. quẽ in carne uenientẽ asseuerat.
recte marcus filiũ dei. quẽ in pͥma uolumi¬
nis sui fronte auctorẽ euãgłii. et sponsorem

Expanded text:
Dei et hominis Filius est intelligendus. Et apte primus evangelista Filium hominis eum, secundus Filium Dei nominat, ut a minoribus paulatim ad majora sensus noster exsurgeret, ac per fidem et sacramenta humanitatis assumptae, ad agnitionem divinae aeternitatis ascenderet. Apte qui humanam erat generationem descripturus a Filio hominis coepit, David videlicet sive Abrahae, de quorum stirpe substantiam carnis assumpsit. Apte is qui librum suum ab initio Evangelicae praedicationis inchoabat Filium magis Dei appellare vangelium quippe bonum nuntium dicitur. Quod autem melius est nuntium quam: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum ? Hominis itaque est humanitus nasci, Dei vero, regni coelestis introitum poenitentibus praedicare. Et ideo Matthaeus recte Filium David nuncupat, quem in carne venientem asseverat. Recte Marcus Filium Dei, quem in prima voluminis sui fronte auctorem Evangelii et sponsorem
Abbreviated transcription (Latin):
bi nũc est suror tribulantis: cito ueniet
gradiens ad aperiendum. ⁊ nõ int̾siciet usꝙ
ad inter iuicionem nec deficiet panis eins lcẽ unͣ
go enim sum dominus deus tuus. qui
conturbo mare ⁊ intumescunt fluctus eiꝰ

Expanded text:
bi nunc est furor tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad internicionem nec deficiet panis eius ego autem sum Dominus Deus tuus qui conturbo mare et intumescunt fluctus e
Abbreviated transcription (Latin):
onis. ablato agno. increaturam panis. uiniq
tranfferret. sacerlos factus inet̾num. scd̃m or¬
dinem melchisedech. Sequit᷑ ioh̃s testimonium
ꝑhibens de dño. Hic est de quo dixi. Post me ue
dicare incipiet mundo: R In columbe sp̃e.¬

Expanded text:
onis oblato agno in creaturam panis vinique onis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Ddicare incipiet mundo; qui ante me
Abbreviated transcription (Latin):
on solum ih̃c lauit nos apeccatis nr̃is in san¬
guine suo. qͣndo sanguinẽ suũ dedit incruꝰ
ice ꝓnobis: uł qnͣdo quisq nr̃m misterio sacro¬
scẽ passionis illius. baptismi aquis ablutus ẽ:
uerũ etiam cotidie tollit peccata mundi: lauatq¬
q: nos apeccatis nr̃is cotidianis in sanguine suo:
cum eiusdem beate. passionis. ad altare memo¬
ria replicat᷑: cum panis et uini creatura. in
sacram̃tum carnis et sanguinis eius. in effabi¬
li sp̃c sc̃ificatione tranffert᷑. Sicq corpꝰ illiꝰ. et
sanguis illiꝰ. ñ infidelium manib ad ꝑniciem¬
suam fundit᷑ et occidit᷑ : s fidelium ore. suam
uius recte figuram agnus in lege paschał
ostendit: qui semel ppłm deegyptia seris¬
tute lib̾atis. in memoriam eiꝰdem lib̾ationis ꝑ
om̃s annos iminolatione sua ppłm eundẽ scĩfi
care solebat: donec ueniret ipse cui talis hostia
testimonium dabat : oblatusq pat̾ ꝓnobis in ho¬
stiam odoremq suauitatis. misterium sue passi¬

Expanded text:
on solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam cotidiae tollit peccata mundi lavatque nos a peccatis nostris cotidianis in sanguine suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibsuam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam uius recte figuram agnus in lege pascalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servtute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sucare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passi
Abbreviated transcription (Latin):
mositatẽ regis. Inuisibileni enĩ tanqͣm uidens. sũ¬
stinuit. Fide celebrauit phascha. ⁊ sanguius effi¬
sionẽ: ne qui uastabat pͥmitiua. tang̾et eos. Fide
transierunt mare rubrum tanqͣm ꝑ aridam ter¬
ram: qd̃ exꝑti egyptii deuorati sunt. fide murs
iericho corruerunt: cirtuidu dierum septẽ. fide
raab meretrix ñ ꝑit cum incredulis: excipiens
exploratores cum pace. Q quid ad huc dicam:

Expanded text:
dens sustinuit. Fide celebravit Pascha ex sanguinis effusione: ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide transierunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram. Quod experti Aegyptii, devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt circuitu dierum septem. Fide Raab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Et quid adhuc dica
Abbreviated transcription (Latin):
quã dampnauit mundũ: et iusticie que ꝑfidem
est. heres est institutus. HR .uͭ. Leo.iͣ.¬
ide qui uocat᷑ abraham obediuit in locum exire
quem accepturiis erat inhereditatẽ: ⁊ exiit. nesci¬
ens quo iret. Fide demoratus est in t̾ra repromissiomis
tanqm in aliena. in casulis habitando: cum y saac
⁊ iacob. coheredibꝰ repromussionis eiusdem. Expec¬
tabat enĩ fundam̃ta habentẽ ciuitatem: cuiꝰ artifex
⁊ conditor deus. Fide ⁊ ipsa sara sterilis uirtutem
inconceptionẽ seminis accepit. etiam p̃ter tempus

Expanded text:
ustitiae quae per fidem est, haeres est institutus. Fide qui vocatur Abraham obedivit in locum exire, quem accepturus erat in haereditatem, et exiit nesciens quo iret. Fide demoratus est in terra repromissionis tanquam in aliena, in casulis haet Iacob coheredibus repromissionis eiusdem expectabat enim fundamenta habentem civitatem cuius artifex et conditor Deus fide et ipsa Sarra sterilis virtutem in conceptionem seminis accepit etiam praeter tempus
Abbreviated transcription (Latin):
m illo tp̃r ut amraphel rex sennaar. ⁊ arioch
rex ponthi. ⁊ chodorlaomor rex elamitarũ.
⁊ thadal rex gentium. uurent bellum con¬
tra bara regem sodomoꝵ. ⁊ contͣ bersa regẽ
gomorre. ⁊ contͣ sennaab rega adame.⁊
contͣ semeber regem seboym. contq regẽ
bale. ip̃a est segor. Om̃s hii conuenerunt
in uallem siluestrem:que nunt est mare
salis. Duodecum enim anis suierunt cho
ges qui cum eo erant: ꝑcusseruntq raphã¬
ỹm in astaroth carnaym ⁊ zuram cũ cis:
ecenim in sabe cariathyarim.⁊ correos in montibꝰ
seyr.us ad campestria pharan. q̃ est in solitudine. Re

Expanded text:
in illo tempore ut Amraphel rex Sennaar, et Arioth rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra Bara regem Sodomorum, et contra Bersa regem Gomorrhae, et contra Sennaab regem Adamae, et contra Semeber regem Seboim, contraque regem Bale, ipsa est Segor. Omnes hi convenerunt in vallem Silvestrem, quae nunc est mare salis. Duodecim enim annis servierant Chodges qui erant cum eo: percusseruntque Raphaim in Astaroth Carnaim, et Zuzim cum eis, et Emim in Save Cariathaim, et Horrhaeos in montibus Seir, usque ad Campestria
Abbreviated transcription (Latin):
ad montem. Tuleruntq reges omnẽ sub̾am
sodomoꝵ ⁊ gomorre. ⁊ uniu̾sa q̃ ad cybum
ꝑtiuent ⁊ abierunt. necsi ⁊ loth. ⁊ sub̾am eus
filium fr̃is abͣm qui habitabat in sodomis ft
ecce uuiꝰ qui euasat nuntiauit abram hebres
qui ħ̾irabat in ꝯualle mambre amorrei fr̃is escol
⁊ fr̃is auer: hii enim pepigant fedus cum abram
Qd̾ cum audiss abram captum uidelicet loth f
trem suum num̃auit expeditos uernaculos su¬
os rrecentos decem ⁊ occo. ⁊ ꝑsequut est eos is
dan. Et diuisis sociis irruit suꝑ eos nocce: ꝑcꝰ¬

Expanded text:
omnem substantiam Sodomorum et Gomorrae et universa quae ad cibum pertinent et abierunt necnon et Loth et substantiam eius filium fratris Abram qui habitabat in Sodomis et ecce unus qui evaserat nuntiavit Abram Hebraeo qui habitabat in convalle Mambre Amorrei fratris Eschol et fratris Aner hii enim pepigerant foedus cum Abram quod cum audisset Abram captum videlicet Loth ftrem suum, numeravit expeditos vernaculos trecentos decem et octo, et persecutus est eos usque Dan. Et divisis sociis irruit super eos nocte, percu