comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uͥq ẽẽ credatur cum iomnibus
quia ubiq est. ꝙ ẽ ꝓprium diuini¬
tatis ita dicens. Cũm omnis creata
c̃tis sue naturesit circum scͥpta limi¬
tib quomͦ quis audeat creaturã
scriptam det̾minatamq uirtutẽ
qui ⁊ in omnib ⁊ ubiq semper ẽ.
ꝙ utiq diuinitatis ⁊ dñationis
est ꝓprium. Idem in ecdem. Dñi ẽ

Expanded text:
ue esse credatur, cum et in omnibus quia ubique est, quod est proprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis creatura certis naturae suae sit circumscripta limitibus, quomodo quis audeat creaturam abet circumscriptam determinatam virtutem, quae et in omnibus, et ubique semper est; quod utique divinitatis et dominationis est proprium.
Abbreviated transcription (Latin):
ed qr corpus xp̃i incorrupti¬
bile est. sane diti pot̾ fractioil¬
dentia uideant᷑ frangi. cũ ibi sint
sine subiecto licet qͥdam assãnt ea
fũdari in aere: ẽ ibi ua fractio ⁊ par¬
net. ⁊ totus ẽ in singulis. uñ ab. o¬
⁊ tñ uĩtas inuitãs nos ad mandu
cerᷤ. s mortuos uiuificat q̃n mã¬
ducat᷑. ⁊ reficit. ñ deficit. uiuit mã¬
ducatꝰ. qr surrex̃ eccisus. Nec qñ mã

Expanded text:
ed quia corpus Christi incorruptibile est, sane dici potest fractio ildentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et parnet, et totus est in singulis. Unde Veritas invitans nos ad manduccetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducat
Abbreviated transcription (Latin):
dit incorpus. s panis uite et̾ne qui
ut cotidie mearis acciꝑe. ne accedas
go ⁊ si sint pc̃ca cotidianałñ sĩt mor¬
tifera: añꝙͣ accedatis. dimittite de¬
bitorib nr̃is. Si dimittis: dimittte᷑
tͥ. ⁊ sic seturꝰ accede. panis enim sa¬
lutaris ẽ ⁊ ñ uenenũ. Si ita acced̾:
manducat. qͥ ĩnccẽtiã ad altare por¬
tat. Sullud sit sacͥticiũ. ⁊ sepi ĩmo

Expanded text:
dit in Corpus, sed panis vite eterne, qui et cottidie merearis accipere, ne accedas ortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, manducat, qui innocentiam ad altare portat. 7. Si illud sit sacrificium, et si
Abbreviated transcription (Latin):
nati mysterium pertinent inte¬
gra mentis consid̾atõe attenda¬
mꝰ ut de ineffabili uł modicum
aliquid fari deo reuelante uale¬
amus.

Expanded text:
nati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
animũ respui debucrunt: negã¬
dum est cẽ pc̃cm. s longeminus
quam si ⁊ oꝑe statuat᷑ implend̾.
⁊ iõ de talib qͦ cogitatõnib ueia
petenda est. pectusq ꝑcutiendum:
⁊ dicendum. dimitce nobis. de.¬
.n. s. ⁊̃ .nͣ. di. Neq enim sicut in
duob primis hominib ꝑsonã
suam quisq portabat ⁊ ideo si fo¬
la młr cibum ediss illicitum sola
utiq mortis suplicio plecteret᷑.
Ita pot̾ dici in homine uno. si de¬
lectationib illicitis a quib ꝯti¬
nuo se deberet aũtere: cogitatõ so¬
la libent᷑ pascatur nec facienda de¬
c̾nantur mala. s tm̃ suauiter in
recordatione teneantur. qiͣ muli¬
erem sine iuro posse dampnari.
absit hoc credere. hec quippe una
ꝑsona est. unus homo. totusq
dampnabitur: insi hec q̃ sine uo¬
luntate oꝑandi. s tñ cum uolun¬
tate animum talib oblectandi
soluis cogitationis sentiunt᷑ esse pͦ¬
cata: ꝑ mediatoris grãm remittã¬

Expanded text:
animum respui debuerunt, negananimum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis denostra . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur; nisi haec, quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata, per mediatoris gratiam remittan
Abbreviated transcription (Latin):
dit dicens. Situt in islo comu¬
gio prioꝵ hominum serpens mã¬
ducandum ꝑsuasit mulier aur̃ẽ
ñ manducauit sola s uiro suo
delit. ⁊ simul manducauerunt.
ita ⁊ in quodam sec̃to comugio ꝙ
in uno homine geritur ⁊ dinosci
rit quãdam illecebram: tc̃ ueld
serpens alloquitur feminam.
huic aũ illecebre consentire: de
ligno uetito est edere. S iste con¬
sensus si sola cogitationis delc̃a¬
tione contemptus est suꝑiori
uero auctoritate ita retinentur
m̃bra ut nec exhibeantur arma
sola comedit. Si autem in con¬
sensu illo ita det̾nitur qd̃ꝙ pcc̃m
pieatur: intelligenda ẽ mulier
dedisse iuiro suo simł edend̃ illici¬
tum cibum. Neq enim pͭ pcc̃m
ñ solum cogitand̃ suauit̃. uerũ
c̾ni: nisi ⁊ illa intentio mentis
penes quam summa pt̾as ẽ mẽ¬
bra mopus mouendi ł ab opere
sane cum sola cogitatione mens
oblestatur illicitis ñ quidem dec̾¬
nens ẽe facienda tenens tñ ⁊ uolẽs
libñter que statim ut attigerut

Expanded text:
dit ita: Sicut in illo conjugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscrit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur arma sola comederit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, pleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum cerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uł cum quidam t̾mimis ⁊ mnsura
pcc̃o adhibetur a uiro: ut ñ liceat⁊
mulieri effrenata lib̃tate in pcc̃m
progͥdi. Si uero pocm̃ ñ dui tenea¬
tur delc̃atione cogitationis. s sta¬
tin ut mulierem tetigit uiri au¬
ctoritate pellatur: ueniale est. Si
u̾o dui in delc̃atione cogitationis
teneatur.⁊ si uoluntas ꝑficiendi
desit: mortaie est.⁊ pro eo dampna
face disponat. uł ⁊̃ ꝑficiat aliud f ͤ
mortale est. Cum uero in sensua¬
li motu tm̃ ẽ ut prediximus: tc̃
leuissimum est. qr rõ tunc ñ dełc¬
tatur. Ideo aut̃ supͣ dixi alid̾ fqñr
q̃ si tm̃ semel fiant uł facienda di ᷤᷤ¬
ponantur: dampnant. quedam
uero ñ: nisi sepius fiant. uł faci¬
enda dec̃nantur. ut de ocioso ũbo

Expanded text:
vel cum quidam terminus et mensura a vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnabfacere disponat, vel etiam perficiat aliud freqatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; quaedam vero non, nisi saepius fiant, vel facienda decernantur, ut de otioso verbo
Abbreviated transcription (Latin):
intendatum ꝙ sit manima mor¬
tale. ł ueniale pcc̃m. ut enm ser
peris suasit ibi mulieri. ⁊ młier
iuro: ita ⁊ in nobis sensuał motꝰ
cum illecebram pcc̃i conceꝑit qͣsi¬
serpens suggerit muueri . s. infĩo
tit: tunc uir etiam cum femina
cibum uetitum gustat. Si ergo
in motu sensuali tm̃ pcc̃i illecebra
teneatur: uentale ac ieuissimum
ẽ pcc̃m. Si uͦ inferior pars rõis
consenserit ita ut sola cogitatioĩs
delectatione sine noluntate ꝑficiẽ¬
di teneatur: mulier sola manduca
luintas: ne ad opus usq ꝑueniat.
Si uero assit plena uoluntas ꝑ¬
fitiendi. ut si adsit facultas ad estͤ¬
tum ꝑducatur: uir qͦ manducat.
quia suꝑior ꝑs rõnis illecebre cõ¬
sensit. ⁊ tunc est dampnabile et gͣ¬
ue pcc̃m. ¶ uando aũ mulier sñ
iuiro gustat: aliqñ ẽ mortale. aliꝙͣ¬
do ueniale pcc̃m. ut enim dcm̃ est.
tunc mulier sine uiro gustat: cũ
ita delectatione cogitationis pcc̃m
tenetur. ut faciendum ñ dec̾natur.

Expanded text:
in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quaserpens suggerit mulieri, scilicet, tit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ssumpsit dei
filius carnem et
amimam. s carnem mediante
anima. Unitum est carni ꝑ me¬
dium intelłem uerbum dei. Tan¬
te enim subtilitatis atq simpli¬
citatis ẽ diuina eẽntia: ut corꝑi
de limo terre formato uniri nõ
congruerit: nisi mediante rõali
ẽẽntia. Illa autem unio in expli¬
cabilis est. adõ ctiam ut iohs ab
utero scificatus se ñ ẽẽ dignum
fatcatur soluere corrigiam calti¬
nis inuestigare aluisq explicare
audiendi. qui nec uerum hoĩem
filium dei suscepisse dñt. neq na¬
tum de femina. s falsam carnẽ
et ymaginem corꝑis simulatam:
ostendisse uidentib. In quem er
seruare. Si ergo uisibilia m̃da
usibilib immundis contin¬
gi possunt. ⁊ ñ comquinari: ꝙͣ¬
animam corpus suscipiens: to¬
tum hominem sine sui conta¬
minatione assumpsit. ⁊ ab
om̃ib infirmitatib lib̾a̾uit:
Etce hic dicit. dei sapĩam ꝑspi¬
ritum assumpsisse aminam. ⁊
ꝑ animam corpus. Sp̃c enim
scilz pars anime suꝑior maiori

Expanded text:
ssumpsit ergo Dei Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calcedum investigare, aliisque explicare audiendi, qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina, sed falsam carnem et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus in quem errservare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanimamtum hominem sine sui commutatione assumpsit, et ab omnibus infirmitatibus liberavit! Ecce hic dicit Dei Sapientiam per spiritum assumpsisse animam, et per animam corpus. Spiritus enim sanctus pars animae superior
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ humane fragilitati qͣmuis ꝑua:
tñ crebra surrepũt. q̃ si collõa contͣ
nos fui̾nt. ita nos gͣuabunt ⁊ opperi¬
ment sic̃ unũ aliꝙ gnide pcc̾m. Qͥd
enim int̾ ẽ ad naufragium. an u¬
no gͣndi fluctu nauts oꝑtat᷑. ⁊ ob¬
ruatur: an paulatim surrepens aqͣ

Expanded text:
ragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim inter est ad naufragium an uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua
Abbreviated transcription (Latin):
olet q̃ri si h̾etic i ab ecc̃a
p̃tisi ⁊ dampnati possuit tͣdẽ
satros ordines. ⁊ si ab eis ordinati
redeuntes ad ecc̃e unitatem debeãt
ũda. qͥ płimũ dissentire uidentur.
uident᷑ cnĩ quidã tradere heticos sa¬
cros ordines dare ñ posse. nec illos
qui ab eis ordĩati uident᷑: grãm re¬

Expanded text:
eri si haeretici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipit᷑. dic̃ etiam eos ñ posse dare sꝑi¬
tũ scm̃ quem amisert. ⁊ ordinatos
ab hetitis caput hr̃e uulneratum. ⁊
cum qui honorem amisit: honorem
dare ñ posse. nec illum aliquid acce¬
pisse. qm indante nicħ erat. ꝙ ille
posset acciꝑe. Tradit ⁊̃ uenientib
ab heticis ꝑ manus impositõm la¬
icam tm̃ t̾ buendã ꝯuĩonẽ. nec ex his
aliquẽ in cłicatus honorẽ uł exigu¬
um subrogare. Gregoriꝰ in .iiii. ii.
cẽ arrianoꝵ cõsccͣtõm. cũ ex co
carnalia ⁊ mania ⁊ sacrilega ẽẽ. ⁊ eo¬
rum altaria falsa. ⁊ illicita sac̃docia
⁊ satͥfitia sacrilega. qui more simi¬
arum: q̃ cũ hoĩes ñ suit. form umi¬

Expanded text:
percipitur. Dicit etiam eos non posse dare Spiritum sanctum quem amiserunt, et ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. Greg. etiam, in lib. se Arianorum consecrationem, cum ex eorcarnalia, et inania et sacrilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietas qͣfilius sẽper ẽ filius est:
quia semper ge d nitus est a pa¬
tre. ⁊ hec eacem d̾r filiatio. uel geni¬
nascibilitas. sic et proprietas qͣ

Expanded text:
etas qua Filius semper est Filius, est quia semper genitus est a Patre; et haec eadem dicitur filiatio, vel geninascibilitas. Sic et proprietas q
Abbreviated transcription (Latin):
quas ponit hyłr. ⁊ ille quas poĩt
as. Si enim heedem suntdem. ẽgͦ
prĩ esse pr̃em ⁊ genuisse falium. ꝙ
utiq quidam concedunt. Si autẽ
hoc est. cuigͦ conuenit ut sit p̃r.
ei conuenit genuisse faim. qͣu¬
igitur duuina si p̃r est genuit fili¬
um. Si uͦ ñ genuit p̃r nõ est. Sed
quis audeat dicere. aut ꝙ ip̃a ge¬
nuit fumm. aut ꝙ. ip̃a pr̃ non sit
Si aũ ip̃a pr̃ est. nec filium genie¬
it. ñ ẽ gͦ idẽ dicere aliquid ẽẽ pa¬
trem ⁊ gignere filium. ⁊ ita ñ uide᷑
una eademq esse ꝓprietas. Ensio

Expanded text:
lae quas ponit Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem hoc est, cui ergo convenit ut sit pater, ei convenit genuisse fiergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gignere filium. Et ita non videbitur una eademque esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ memmit as. ñ sit: quẽ¬
admodum fi oportet. Idõq ma¬
lum est. Non igiur mandata
custodit. qui caritate caret. qr
sinẽ caritate nullum mandato¬
rum custoditur. uñ as̃. suꝑ e
płam ad galathas ait. Custodi¬
ñ mechari. ⁊ alia hiꝰ ad bonos mo¬
res ꝑtinentia. que nisi caritate fi¬
de et spe: impleri non possunt.
Nullum gͦ implet mandatum
nullumq bonum opus facit:
ne fide fiunt. bona ñ sunt. quia

Expanded text:
 meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custodinon moechari, et alia hujusmodi ad bonos mores pertinentia, quae sine charitate, fide, et spe, impleri non possunt. Nullum ergo mandatum implet, nullum bonum opus facit, ne fide fiunt, bona non sunt; quia
Abbreviated transcription (Latin):
omneq opus illorum oalum
sit: qui fidem ñ hñt. Si enum fi¬
des intentionem dirigat ⁊ intẽ¬
tio opus bonum facit. ubi ñ est
fides: nec intentio bona nec opꝰ
bonum ẽẽ uidetur. Ꝙ a quibdã
ñ irrationabiliter astruitur qͥ
dñt omnes actiones ⁊ uoluntates

Expanded text:
omneque illorum opus malum omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et volunta
Abbreviated transcription (Latin):
re bonam causam. Qui enĩ ne¬
aliena furatur ut pauꝑibus tͥ¬
buat: non ꝑ bono ut aiunt fura¬
tur. Non e̾nm bonum est aliena
pauꝑib eregare. Qui enim de ra¬
pina sacrificium deo offert: idem
ab homiabił nempe deo est im¬
piorum oblatio. Ita etiam et ho¬
minem ꝑ adult̾ium a morte li¬
bare: malum ẽẽ dicunt. ⁊ si enĩ
bonum sit hominem a morte li¬
berare: tamen sic hominem lib̾a¬
re malum fore asserunt. Ideoq
asm. in suꝑiorib dicunt tempe¬
rasse sermonem cauteq locutũ
uͥait. ea que constat ẽẽ pc̃ca: et
nuuo qiͣ bono fine nusla ueld̾
bona intentione. facienda. Nõ
enim simplr̾ dixit bono fine et
bona intentionẽ. s a ddidit qͣsi
et uelut. quia talia ñ fuint bono
fine et bona intentõe. sed intentõ¬
ne que udet᷑ bona: ⁊ fine qui pu¬
tatur bonus. sed non est. Nec ĩõ
excepit a̾s. ista ut anint. qͥuincãs
dent᷑ bone: sunt tamen male.
dirigat: ñ umito queri sit ma¬
pot̾. utrum omnis intencio ia.

Expanded text:
re bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Non enim bonum est aliena pauperibus erogare. Qui enim de rapina sacrificium Deo offert, idem Abominabilis nempe Deo est impiorum oblatio. Ita etiam et hominem per adulterium a morte liberare, malum esse dicunt. Etsi enim bonum sit hominem a morte liberare, tamen sic hominem liberare, malum esse asserunt. Ideoque Aug. in superioribus dicunt temperasse sermonem cauteque locutum, ubi ait ea quae constat esse peccata, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda. Non enim simpliciter dixit bono fine et bona intentione, sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur bonus, sed non est. Nec ideo accepit August. ista, ut aiunt, quin causas dentur bonae, sundirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
catur esse quam genuit. ubi e¬
nim ñ est intelligentia: nec sa
git patri. profecto filius prẽm
sapientem facit. ⁊ si hoc ẽ deo ẽe
ꝙ sapere.⁊ ea illi eẽntia est. que

Expanded text:
 esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapgit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi essentia est quae
Abbreviated transcription (Latin):
deus pr̃ sapiens: ea q̃ ip̃ẽ ẽ sua
sapĩa. ⁊ filius sapĩa patris est.
sapiens de sapĩa que est pater.
de quo est genitus fulius. Ita¬
et pater est intlłigens ea q̃ ip̃e
est: sua intlłma: Non enim es
et filius est deus genitus. neq
deus genitus est deus ingenitꝰ
Non ideo tamen est anius deus.
est pater anus fuius. s unus
deus uterq. Non autem unus
Anus est enim genitus. alus ĩ¬
genitus. s ñ alius deus. ĩmo
nterq unum siũ unus deus.

Expanded text:
Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Fet Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset Filius est Deus genitus; neque Deus genitus est Deus ingenitus; non ideo tamen alius Deus est Pater, alius Deus Filius, sed unus Deus uterque, non autem unus. Alius est enim genitus, alius ingenitus, sed non alius Deus; imo uterque unum, sive unus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
pe humana ñ oꝑe dei cum intõ
primitus est instituta: s ex uo¬
luntatis arbitrio prioꝵ hõmiñ
uenienti in uitio est sauciata. i

Expanded text:
pe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauciata, i
Abbreviated transcription (Latin):
te dñr tres persone .i. subsisten¬
tie uł subsistentes. ut sic̃ eẽntia
que eis ẽ ꝯmunis uere ac ꝓprie ẽ.
ita illi tres uere ac ꝓprie subsistẽ¬
tie uel entes intelligantur. Iõq
ãs. cãs dcoꝵ disc̾nens. dicit tres
personas esse unam ẽentiam.ł
eiusdem eẽntie. ñ ex eadem ẽenti¬
a. ne aliud intlłigat᷑ ibi esse per¬
sona. aliud essentia. Tres enim
ꝑsone .i. subsistentie una sunt

Expanded text:
cte dicuntur tres personae, id est subsistentiae, vel subsistentes, ut sicut essentia quae est in eis communis vere ac proprie est, ita illi tres vere ac tiae vel entes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, aliud essentia; tres enim personae, id est, substantiae una sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsona. pr̃ est ꝑsona. Quadam
tamen necessitate ut. Supͣ dixit
ãs. translatum est hoc nomen. uͭ
płr diceretur. tres ꝑsone. cum q̃¬
reretur quid tres. uł quid tͥa. uͥ
nam que commumis est cribus
ꝑsonis. s subsistentias. uł yposta¬
ses scd̾m grecos. Greci quippe ut
supra dixit as̃. alit̾ accipiunt sb̾¬
stantiam .i. ypostasim. auter nos.
Nos enim sub̾am diciius eẽntiã.
siue naturam. personas aũ dñis
sicut illi dicunt sub̃as .i. yposta
ꝑsonas. ut illi accipiũt sub̾as. ł
ypostases. At illi aliter accipiũt
ypostases: quam nos sub̾am. Al̃r
sub̾am. Cum gͦ dicimus tres ꝑ¬
sonas. non ibi persone nominẽ.
tes. pro quo greci dñt tres yposta¬

Expanded text:
est persona, Pater est persona. Quadam tamen necessitate, ut supra dixit Aug., translatum est hoc nomen, ut pluraliter diceretur tres personae, cum quaereretur, quid tres, vel quid tria; ubi nam quae communis est tribus personis, sed substantias vel hypostases secundum Graecos. Graeci quippe, ut supra dicit Aug. , aliter accipiunt substantiam, id est, hypostasim, aliter nos. Nos enim substantiam dicimus essentiam sive naturam. Personas autem dicimus sicut illi dicunt substantias, id espersonas, ut illi accipiunt substantias, vel hypostases; at illi aliter accipiunt hypostases, quam nos substantiam; substantiam. Cum ergo dicimus tres personas, non ibi personae nomine etes; pro quo Graeci dicunt tres hyposta
Abbreviated transcription (Latin):
ci tres personas. quia cõmũe
est eis id ꝙ est persona. ut sit tal
patris. alia filii. Et hoc ⁊̃ ita uo
alius est filius. id tñ ꝯmune ha¬
bentes: ꝙ est ꝑsona. ⁊ hoc confir¬
dem essentie.ul tres personas u¬
nam essentiam dicimus. tres ãt
personas ex eadem essentia non
dicimus. qͣiͣ aliud ibi sit: ꝙ es¬
sentia est. aliud ꝙ persona. hac
asserere in predictis iocutionib
nomen ꝑsone eẽntiam sig̃care.
S quid rendebunt ad id ꝙ ip̃e
as. in li. de fide ad petrum ait .s.

Expanded text:
ci tres personas, quia commune est eis id quod est persona, ut sit taliPatris, alia Filii? Et hoc etiam ita alius est Filius, id tamen commune habentes quod est persona. Et hoc confirsdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona. » asserere in praedictis locutionibus nomen personae essentiam significare. Sed quid respondebunt ad id quod ipse Aug. in lib. de Fide ad Petrum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
missionis sp̃c sc̃i corꝑaliter exhibi¬
tum monstrata est spũalis. ⁊ intĩ¬
or missio sp̃c scĩ. siue donatio: deqͣ
filiũs dicatur minor ꝑuit c᷑ ñ ⁊ spc̃
prẽ. cum in forma creata apparu¬
erit᷑: Nam de filio ꝙ minor sit pa¬
tre. sccłm formani qua missus ẽ¬
li. de tͥ. dicens. Misit deus faiũ
suum factum ex muliere. factum.
sub lege. usq a deo ꝑuum. ut fcm̃
eo itaq missum : quo fcm. Fatea¬
mur gͦ fc̃m minorem. ⁊ in tantũ
mtnorem: in quantum fr̃m. ⁊ in
tm̃ fcm̃: in quantum missum. Ec¬
ce bẽs. quia filius in quantum ẽ
apparuit. Qͥa alit̾ sp̃c assumpsit
ret columba. de loc ãs. in .ii. li. de
assumpta creatura in qua appa
hominis. in qua forma ip̃ins de¬
i u̾bi ꝑsona presentaretur. ñ ut
hrẽt uerbum dei: sicut alii scĩ sa¬
pientes. s ꝙ ip̃m u̾bum erat. A¬
lud enim est ũbum in carne. A¬
luid u̾bum caro .i. aliud est uer¬
bum in homine. aliud u̾bum hõ.
Caro enum pro homine posita ẽ

Expanded text:
iritus sancti corporaliter exhibitum monstrata est spiritualis et interior missio Spiritus sancti, sive donatio de qua Filiu Patre, cum in forma creaturae apparuit? Nam de Filio, quod minor sit Patre secundum formam, qua missus itate dicens: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, usque adeo parvum ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fatemur ergo factum minorem; et iterum minorem in quantum factum, et iterum factum in quantum missum Ecce habes quia Filius, in quantum est apparuit? quia aliter Spiritus assumpsit ret columba. De hoc Aug., in lib. 2. de assumpta creatura in qua apparhominis in qua forma ipsius Dei Verbi persona praesentaretur, non ut haberet Verbum Dei sicut alii sancti sapientes, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro, id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum est homo. Caro enim pro homine posita est
Abbreviated transcription (Latin):
ait pr̃ maior me est. hoc est ac si
diceret. donauit michi nomen.
Si gͥ inquit hyłr i . li .ix. de tͥ. do¬
nantis auͣcte pat̾ maior est. Nũqͥ
ꝑdoni confessionem filius mĩor
est. Maior itaq donans est: s mi¬
nor est iam ñ est. cui unum esse
unum sumus. Si ñ hoc donatur
ihũ : ut ꝯfitendus sit in gloria
dei prĩs: minor patre ẽ. Si autẽ
in ea gła ei donatur c̾e qua pat̾
filio est: ⁊ plane maior: cui tm̃
donat ẽẽ. quantus est ip̃e. cui in¬
nascibilitatis eẽ ymaginem sacͣ¬
mento natiuitatis imꝑtit. ꝙ̃ ex
se in forma sua gn̾at. Audisti lec¬
tor quid suꝑ hoc dicat hyłr. cuiꝰ u̾¬
ba ubicumq occurrunt diligent̾
nota. pieq intellige.

Expanded text:
ait: Pater major me est, hoc est ac si diceret, donavit mihi nomen. Si ergo, inquit Hilarius in. lib. 9 de Trin., donantis auctoritate Pater major est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Major itaque donans est, sed minor jam non est cui unum esse et Pater unum sumus. Si non hoc donatur Jesu ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est; si autem in ea gloria ei donatur esse qua Pater Filio est, et plane major: cui tantum donat esse, quantus est ipse, cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intellige.
Abbreviated transcription (Latin):
columbe descendit. siue cum die
sonus. quasi ferretur fiatus ue¬
hemens. ⁊ uise sunt illts lingue
diuise sicut ignis. qui ⁊ insedit sr̃
unũquemiq eoꝵ. hxc oꝑatio uisi

Expanded text:
columba descendit, siue cum decesonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumq
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic accepit formam serui.
ut amittẽt formam dei in qua e¬
rat equalis patri. In forma ergo
dei ungenitus prĩs. equar ẽ pr̃r
In forma serui etiam seipõ mĩor¬
est. Non ergo ĩmĩto scͥptura di
lis patri scd̃ dei formam in qua ẽ.
⁊ minor pre scd̃ formam serui ꝙͣ
accepit. in qua ñ mͦ patre: s enã¬

Expanded text:
n sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma ergo Dei, unigenitus Patris aequalis est Patri: in forma verest. Non igitur immerito Scriptura diclis Patri secundum Dei formam in quo est; et minor Patre secundum formam servi, quam accepit: in qua non modo Patre se
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat illum statum. Ante ca¬
mnocentie: in quo fuerũt. sum.¬
ante peccatum. Ili uero qui per¬
stiterunt aut suam bĩtudinẽ fut¬
turam deo reuelante prescierunt
et ita spei c̾citudine aliquo modo
beati fuerunt: uel incerti extiter̃t

Expanded text:
accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt
Abbreviated transcription (Latin):
pĩnando ⁊querendo
dicitas. quam asserendo.
unde ⁊ huic opimoni opponẽs su¬
ꝯscquent᷑ subait. S quare discerl¬
nebantur illi a ceteris. ut deus istis
que ad ip̃os pertinent: ñ reuelarz
alus uero reuelaret. cum ñ sit priͦ
detur innuere ꝙ ñ peccati᷑s fut᷑m
malum nec ꝑ mansuris futurũ
bonum reuelauĩt. Ideoq nec illi.
qui ceciderunt unquã nec illi qͥꝑ
stiterunt usq ad ꝯsummatõm bĩ
fuerunt. qr bĩ ẽẽ ñ poterant. si de be¬
atitudine certi non erant. ł si dãp¬
natõnis incerti erant. uñ ab. in co¬
dem. icere inquit deangelis. ꝙ ĩ
suo genere beati esse possunt dãp¬
nationis uł salutis incerti. quib
nec spes esset ꝙ mutandi ẽẽnt in
melius: nimia presumptio est.
Quõ enim beati ẽẽ possunt: quib
ẽ inc̾ta sua bĩtudo: Sũmatĩ colli¬

Expanded text:
pinando et quaerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit detur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beatitudo? 3. Summam colli
Abbreviated transcription (Latin):
Itm̃ in concilio .xi. toletano. uniꝰ
nu̾t. s tm̃ filiũ qͥ solus naturã
nrãm in unitatem sue ꝑsone as¬
sumpsit. Incarnationem qͦ hꝰ
filii dei tota tͥnitas oꝑata ẽẽ e̾dẽda
ẽ. Solus tam̃ filiꝰ formã ẜiu acce¬
pit: in singłaritatem ꝑsone hiis
insinuari uidetur. ꝙ ꝑsona tm̃¬
naturam. ñ natura naturã assũp¬
serit. Si enim ꝙ cc̃e est tͥnitati ñ
accepit hoĩem: gͦ ñ nat᷑a diuina
q̃ ꝯmunis est tͥb ꝑsonis. Cui ui
de ad petrum. Nec diuinitas in¬
quit xp̃i aliena est a natura pa¬
u̾bum. nec hũanitas cuis aliena
fcm̃ ẽ. Illa enim natura que sẽꝑ
genita manet ex pr̃e naturã no¬
stram sine pcc̃o accepit. ut nasc̾e¬
tur ex uirgine. hac auct̾e nĩ tradi¬

Expanded text:
Item in concilio II Toletano: Unius Item in concilio II Toletano: Unius nuerit, sed tantum Filium, qui solus naturam nostram in unitatem personae suae assumpsit. Incarnationem quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata esse credenda est. Solus tamen Filius formam servi accepit in singularitatem personae. His insinuari videtur quod persona tantum, non natura naturam assumpserit. Si enim quod commune est Trinitati, non accepit hominem, ergo non natura divina, quae communis est tribus personis. Cui vide ad Petrum: Nec humanitas Christi aliena est a natura maVerbum; nec humanitas ejus aliena factum est. Illa enim natura quae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex Virgine. Hac auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
moniis. ⁊ astruitur documentis.
Ait enim ãs. in li. de fide ad petrũ.
D̾s unigenitus dum conciꝑetur
ueritatem carnis accepit ex uirgi¬
ne. ⁊ cum nasc̾etur integritatem
u̾ginitatis suauit in mr̃e. Et pau¬
lo pꝰ. hic deus humanã naturam
ui in suam accepit ille d̾s ꝑsonã.
sonam hoĩs. s naturam. Itm̃ dei fi¬
liꝰ unigenitus. ut carnẽ hoĩs ani¬
mãq mũdaret: susceptione car¬
nis animẽ ꝙ rationalis incar
quarto uero q̃onis artitulo. utr̃
.s. natura naturam assumpserit
scrupulosa ⁊̃ int̾ doctos q̃o ẽ qr ⁊¬
in ħ płimũ dissentire uidetur.
qui autt̾e preclari aliĩ doctõres in
sactͣ pagina extiterunt. nec tm̃ a
lii ab alus uerum ⁊̃ idem a seip̃is
dissonare uidentur sit̃ subiͨta sa¬
pła docent. Legitur enim in to¬
formationem suscepti hominis
qm̃ inseꝑabilia sunt oꝑa tͥnitatiᷤᷤ
in singłaritatem ꝑsone ñ in uni
tatem diume nature. idest id ꝙ est
ꝓprium filii: ñ ꝙ omũe ẽ tͥnitati.

Expanded text:
s et astruitur documentis. Ait enim August. in lib de Fide ad Petrum: Deus unigenitus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre; et paulo post: Sic Deus humanam naturam turam servi, in suam accepit ille Deus personam. ersonam hominis, sed naturam. Item: Dei Filius unigenitus, ut carnem hominis animamque mundaret, susceptione carnis animaeque rationalis incarnquarto vero quaestionis articulo, utrum scilicet natura naturam assumpserit, scrupulosa etiam inter doctos quaestio  plurimum dissentire videntur, qui auctoritate praeclari aliisque doctiores in sacra Pagina extiterunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent. Legitur enim iformationem suscepti hominis, quoniam inseparabilia sunt opera Trinitatis, in singtatem divinae naturae, id est, quod est proprium Filii, non quod commune est Trinitati.
Abbreviated transcription (Latin):
flatum ego feci. Non sunt gͦ
audiendi qui putant aĩam ẽẽ
ꝑtem dei. Si enim hoc ess. nec a
se nec ab alio decipi poss. nͨ ad
malum faciend̃. uł patiendũ:
complłi. nec in melius uł de¬
t̾ius mutari. flatus gͦ quo a¬
a deo. ñ de deo. nec de aliqua ma¬
teria. s de nichilo. Hic qñ fr̃a

Expanded text:
flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
nam sicut de maio qͦs unꝰ fun¬
rib quidam ꝑstiterunt¬
du quidam corruerunt. Inter f¬
quos unus fiit omĩb alus ca¬
dentib excellentior. nec int̾ stan¬
tes aliquis eo fuit digntor. sic̃
testimoniis auctoritatum mon¬
stratur. Ait enum iob principiũ¬
Tu signacłm similitudinis ple¬
mis scientia. et perfectione deco
rus. et in deliciis paradisi dei fui
in illo ymago dei similis insimi¬
clarior fuĩt. unde ⁊ uecatus est lu¬
inquit cecidisti lucifer qui mane
oriebaris ⁊c̃. qui ñ unus ordo: sed
unus sp̃c accipiendꝰ est. Qui teste
nentiam nature. ⁊ ꝓfunditatẽ sci¬
entie sue ꝑpendens. in suum c̾ato¬

Expanded text:
am sicut de majoribus et minoribus quidam perstiteruntdu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, cTu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectrus in deliciis paradisi Dei fuisin illo imago Dei similis insinuclarior fuit, unde vocatus est Lu: Quomodo, inquit, cecidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui teste nentiam naturae et profunditatem scientiae suae perpendens, in suum Creato
Abbreviated transcription (Latin):
deus tuus deus unus est. ñ utiq
excepto filio. aut spũ scõ. oportet
bus per fidem deus est p̃r. quibz
quare ꝓprium dicat᷑ ẽẽ dei nati ꝙ
filius est. quia .s. ip̃e solus natus
ait. Dominus dicens. clarifica fi¬
luiin tuum. non solo nomine cõ¬
testatus est se esse falium dei. sed
et ꝓprietate. nos filii dei sumus.
seo non taus hic filius. hic enim
uerus ⁊ ꝓprius est filius. origine

Expanded text:
Deus tuus, Deus unus est, non utique excepto Filio aut Spiritu sancto oportet ibus per fidem Deus est Pater, quibquare proprium dicatur esse Dei nati, quod Filius est, quia scilicet ipse solus natus io? Dominus dicens: Clarifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine
Abbreviated transcription (Latin):
tre ⁊ filio. utrum prius. uł u
magis ꝓcesserit a patre quam
a filio. ꝙ nititur hereticus osten¬
dere ita inquiens. Si ꝓcessit sp̃t
sc̃s de patre. ꝑcessit utiqͥz aut na¬
to iam filio. aut ñ nato filio. si uͦ
iam nato filio ꝓcessit. añ natus ẽ
filius. quam ꝓcesserit sp̃c sanctꝰ.
precessit gͥ natiuitas filii: ꝓcessio¬
nem sp̃c sc̃i. Si autẽ ꝓcessit a patre
questionibus magis iaboriosis
tͥnitate que deus est int̾ualla tem¬
poꝵ milla sunt ꝑ que possit ostẽ¬
di. aut ĩaltem requiri. utrum priꝰ
de patre natus sit filius. ⁊ post ea
quid ergo possumus querere u¬
trum iam processerit de patre. spc̃
ꝓcesserat. ⁊ illo nato de utroq ꝓces¬
sit. Non possunt prorsus ista ibi
queri. ubi nichil ex tempore in cho¬
atur. ut conseq̃nti ꝑficiatur in
tempore. Ideo qui põt̾ intelligere
sine tempore generationem filii
de patre: intelligat.sine tempore
ꝓcessionem sp̃c sc̃i de utroq. Ecce
hiis u̾bis ab solita est questio illa

Expanded text:
Filio, utrum prius vel magis processerit a Patre quam a Filio, quod nititur haereticus ostendere, ita dicens: Si processit Spiritus sanctus a Patre, processit utique aut nato jam Filio, aut non nato Filio. Si vero jam nato Filio processit, ante natus est Filius quam processerit Spiritus sanctus; praecessit ergo nativitas Filii processionquaestionibus magis laboriosis Trinitate, quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt per quae posset ostendi aut saltem requiri utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea dtus. Numquid ergo possemus quaerere utrum jam processerat de Patre Spiritprocesserat, et illo nato, de utroque processit? Non possunt prorsus ibi ista quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut ex consequenti perficiatur in tempore. Ideo qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Ecce his verbis absoluta est quaestio illa
Abbreviated transcription (Latin):
cipalit ꝓcelit de patre. on frustͣ
inquit᷑ in hac tͥuitate ñ dicitiur
u̾bum dei nisi filius. nec donum
dei. nisi sp̃c sc̃s. nec de quo genitõ
baret: ipse continuo ex quo sẽ¬
su dixerit: aꝑit subcens. Ideo ad¬
didi principanter. quia et de fili
illi pater dedit non iam existenti.
⁊ ñdum hñti. s quicquid unige¬
nito uerbo dedit gignendo dedit
sic ergo eum genuit. ut eciam de
illo donum cominune ꝓcederet.
quam a filio. s qͣuia cum ꝓce

Expanded text:
cipaliter procedit de Patre. Non frustra, inquit, in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei nisi Filius; nec donum Dei, nisi Spiritus sanctus; nec de quo genitum baret, ipse continuo ex quo sesu, dixerit aperit, dicens: Ideo addidi principaliter, quia et de Filio Sed hoc quod illi Pater dedit non jam existenti, et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procederet, quam a Filio, sed quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
expositione symboli sic ait. Iste ẽ
qui diuidit dona propria ꝓut
uult.dem in alia omeliã. Cre¬
dendum est sp̃m sc̃m patris esse.
⁊ filii. Istum sp̃m sc̃m dicimus
patri ⁊ filio coequalem: et poeden¬
tem de patre ⁊ filio. hoc credite:
ne colloquia mala corrumpant
bonos mores. Ecce a doctoribus
gͥcorum aꝑta babemus testimo

Expanded text:
expositione Symboli sic ait: Iste estexpositione Symboli sic ait: Iste estqui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homilia: Credendum est Spiritum sanctum Patris esse et Filii: istum Spiritum sanctum dicimus Patri et Filio coaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Haec credite, ne colloqbonos mores. Ecce a doctoribus Graecorum aperta habemus testimon
Abbreviated transcription (Latin):
tis. S cum non sit aliud sp̃m sc̃m̃
filio. etiam in hoc in eandem nobis¬
tum fidei sñam conuenire uident᷑.
licet u̾bis dissentiant. Auctoritati¬
nde eciam bus grecorum ostẽ
lio ꝓcedere. unde atbanasius in sy
patre ⁊ filio. didimus ⁊̃ eorum in¬
tor inquit. qui ⁊ uĩtas dicit. Non
cium ioquetur a semetip̃o. hoc est
ñ sineme.⁊sine meo ⁊ patris ar¬
bitrio. quia in seꝑabilis esta me. ⁊
est. s ex patre ⁊ me est. hoc enim ip¬
sum ꝙ subsistit. ⁊ loquitura patͤ¬
audire a filio icquente que nescit.
cum boc ip̃m sit: ꝙ ꝓfertura filio.
.i. procedens deus de deo. Sp̃r uita¬
tis procedens a ui̾tate. consolator
manans ex consolatione. Itẽ
cirillus ep̃c. in epła nestorio dirͤ¬
ta ait. Sp̃c intelligitur ꝑ se scd̃¬
ꝙ sp̃c est. ⁊ non filius. s tamen
nõ est alienus ab eo. Sp̃c enim i̾¬
tatis nominatur: ⁊ profluit ab
eo. sicut ex deo patre. Lohannes¬
qͦ crisost̾. in omelia quadam de

Expanded text:
tis. Sed cum non sit aliud Spiritum saFilio, etiam in hoc in eamdem nobiscum fidei sententiam convenire videntur, licet in verbis dissentiant. 5. Auctoritatibus Graecorum ostendprocedere doceant. Athanasius in symPatre et Filio. Didymus etiam eorum tor, inquit, qui et Veritas est, non enim loquetur a semetipso , hoc est non sine me, et sine meo et Patris arbitrio quia inseparabilis est a me, eest, sed ex Patre et me est: hoc enim ipsum quod subsistit et loquitur, a Patre etaudire a Filio loquente quod nescit, cum hoc ipsum sit quod profertur a Filio, id est procedens Deus de Deo, spiritus veritatis procedens a veritate, consolator manens ex consolatione. Item Cyrillus episcopus in Epistola Nestorio directa ait: Spiritus intelligitur per se ss est non Filius, sed tamen est non alienus ab eo. Spiritus enim Veritatis nominatur et profluit ab eo sicut denique ex Deo Patre. » Sanquoque Chrysostomus in homilia quadam De
Abbreviated transcription (Latin):
redictis
tantam prosiluerunt ĩ piẽm ⁊ fi¬
saniam ut drent. non i nũ. ⁊ sp¬
dem ẽẽ naturam dei ⁊ persoit¬
nam siue ypostasim dicentes
tandem ẽẽtiam ñ posse eẽ prẽm
⁊ filium sine ꝑ sonaꝵ confusiõe
Si enim inquiunt ea ẽentia q̃ p̃r
est ⁊ filiuis est. Idem ubi pr̃ est et
filuis si pane rem ditia eẽ nrẽm¬
⁊ aliam q̃re: quam dicas ẽẽfili¬
um. Si uero auam ñ q̃sieris. s
eand̾ dixeris idem ⁊ genuit. et
recipiant unam deitatis nam
⁊ simplicẽ esse tres personas.
dq testimonio hyłr. defendere
nituntur. qui in .uii. li. de tri.¬

Expanded text:
edictis tantam prosiluerunt insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genuit et recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere nituntur, qui in lib. 8 de Trin
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dei tm̃ sit xpm̃ a mortuis exci¬
tantis. Et quero nunc in spũ dei
utrum naturã an rem nature sig¬
nificatam extimens. Non idem
tei. huius dc̃i cccõne prefati h̾etici
dogmatizarunt ñ idem ẽe ꝑsonã
⁊ naturam dei. Assẽntes naturam
dei nõ esse tres ꝑsonas. Intlłigen¬
nature ꝑsonam ⁊ noie nature di¬
uinani naturam. ⁊ idõ dũt. hył̾r
int̾rogasse heticum utrũ ꝑ sp̃m̃
dei putaret significatam c̃e na¬
turam. anrem nature ut sic o¬
stenderet distinguend̃ ẽẽ int̾ nam

Expanded text:
 Dei Christum a mortuis excitantis. Et quer o nunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae significatam existimes. Non idem t. Hujus dicti occasione praefati haeretici dogmatizaverunt non idem esse personam et naturam Dei, asserentes naturam Dei non esse tres personas, intelligennaturae personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum per Spiritum Dei putaret significatam esse naturam, an rem naturae; ut sic ostenderet distinguendum esse inter naturam
Abbreviated transcription (Latin):
unum sumtis. In quo docet u̾itas
unitatem nature ẽẽ: ñ solitudinẽ
unionis. Ecce si hec ũba diligenter
in tͥnitate ñ ĩ distinguend̾ est. int̾
naturam ⁊ rem nature. sic̃ in reb
creatis. Quia ut ait hyͣsr. comꝑa

Expanded text:
unum sumus, in quo docet Veritas unitatem esse naturae, non solitudinem unionis. Ecce si haec verba diligenter in Trinitate non ita distinguendum est inter naturam et rem naturae, sicut in rebus creatis, quia, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e .s. sig̾catus sit. ⁊ ꝙ ip̃e sit res umꝰ
nature peĩs ⁊ filii. aperte ostendit.
inquiens ita ħ Idcico demonstra¬
falsitas se contulisses finib uĩta¬
tis concludetur. uĩtat enim in nob̃
rens natura filii creditur ẽẽ a patre
nature monstretur unius. Que¬
ro nunc gͥ quomͦ ñ ex natura unũ
sunt: a patre procedit sp̃c uĩtatis. a
filio mittitur. ⁊ a filio accipit. ⁊ oĩ¬
a que ht p̃r filii sunt. ⁊ idcirco qui
nature prĩs est ⁊ dei extitantis xͫ a¬
tius excitati. In aliquo differt xp̃i
⁊ dei natura ne eadem sit. si pr̃ari pt̃.
ut sp̃c qui dei est nõ sit ⁊ xp̃i. Est gͦ¬

Expanded text:
s significatus sit, et quod ipse sit res unius naturae Patris et Filii, aperte ostendit inquiens ita: Haec idcirco sunt defalsitas se contulisset, finibus veritatis concluderetur. Habitat enim in nobisrens natura Filii creditur esse a Patre,naturae demonstretur unius. Quaero nunc ergo quomodo non ex natura unum sunt? A Patre procedit Spiritus veritatis, a Filio mittitur, et a Filio accipit. Sed omnia quae habet Pater, Filii sunt. Idcirco qui naturae Patris est, et Dei excitantis tuis excitati. In aliquo differt Christi et Dei natura, ne eadem sit, si praestari potest ut Spiritus qui Dei est, non sit eti
Abbreviated transcription (Latin):
hylario. Egonescio. nec requiro¬
⁊ consolabor metamen. Archan¬
geli nestiunt. angłi ñ audierũt.
Non putet homo sua intlłigenti¬
a gnatõnis sacͣmentum posse cõ¬
sine intlłigentia u̾boꝵ est filiꝰ a
pr̃e qui est unigenitus ab inge¬
nito progenies a pente uinus
a uiuo. ñ natura diuinitatis: a¬
ua ⁊ ala. quia ambo unum hoc
credendo. Incipe. ꝓcurre. ꝑsiste. ⁊¬
si ñ ꝑuenturum sciam. tamen
gratularor ꝓfcũrum. Qͥ enim
pie infinit᷑a persequitur. ⁊ si ñ
contingat. aliqñ tamen ꝓficiet
ꝓdeundo. S ne te inseras in illud
secretum. ⁊ archano mopinabit
natiuitatis. ne te ĩmergas sum¬
mam untlłigentie comprehendẽ
p̃sumens. s intlłige incompre¬
hensibilia esse. hus aiusq mł¬
tis euident᷑ ostendit᷑ nobis nul¬
latenus licere maiestatem per¬
scrutari. ius ponere pot̾ati. anod̾
cͥcunscridere infinito. Quibus

Expanded text:
ro, ego nescio, non requiro. Consolabor me tamen: Archangeli nesciunt, Angeli non audierunt, Non putet homo sua intelligencia generacionis sacramentum posse confine intelligentia verborum. Est Filius a Patre, qui est unigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo incipe, percurre, persiste; etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita prosequitur, etsi non contingat, aliquando tamen proficiet prodeundo. Sed ne te inseras in illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae comprehendere praesumens; sed intellige incomprehensibilia esse. His aliisque multis evidenter ostenditur nobis nullatenus licere majestatem perscrutari, jus ponere potestati, modum circumscribere infinito. 9. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
deus. eo ergo quo deus est.sub̾a ẽ.
et quia eiꝰdem sub̾e ẽ filius: ꝓculdu¬
bio ⁊ filius ẽ deus. At u̾o ꝙ ł qͦ pr̃
est: quia ñ subẽ est. s refertur ad fi¬
lium. ñ sic diciꝰ filiũ prẽm esse. si¬
cut dicimus filium deum ẽẽ. Ex
uł eẽntia diuina. cum enim dicit
id eẽ sub̾am quo deus est. Id uo qͦ
pr̃ est. nõ ẽẽ subãm. Item cum ait.
pat̾ non illud ẽ ꝙ est. ostendit eum
ñ ẽẽ pr̃em eo quo sub̾a est. Non enĩ
simpliciter dixit. pat̾ ñ est illud ꝙ ẽ.

Expanded text:
quod vel quo Deus est, substantia est. Et quia ejusdem substantiae est Filius, procul dubio Filius est Deus. Atvero quod Pater est, quia non substantiae est, sed refertur ad Filium, non sic dicimus Filium Patrem esse, sicut dicimus Filium Deum esse. Ex vel essentia divina. Cum enim dicit,id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod substantia est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est;
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝯmenta simplicib ⁊ incautis
slos uero alit̾ ista intlłigenda fore¬
dicimus. Dicens enim eo quo d̃s
est. ⁊ deitate subũ est. Eo enĩ sb̃a
est.: quo deus est. ⁊ econu̾so. cuiꝰ ea

Expanded text:
ta simplicibus et incautis Nos autem aliter fore ista intelligenda dicimus. Dicens enim: Eo quod Deest, et deitate substantia est. Eo enim substantia est, quo Deus est; et e converso, cujus ea