comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ õs. theodorico ⁊ theodeb̾to
symoniaca heresis in regni
urĩ finibꝰ dñari. cũ in sacerdo¬
tibꝰ sit fides eligenda cũ uita.
Si uita de ẽ fides meritũ ñ ha¬
bet. qr fides sine oꝑibꝰ mortu¬
a ẽ. Que enĩ oꝑa ualeant eẽ
sacerdotis. qͥ honorẽ tanti sa¬
cram̃ti. conuincit᷑ optinere
ꝑpremiũ: Ex qua re agit᷑. ut
qui sacros ordines appetunt
ñ uitã corrige̾ studeant. s di¬
uitias qͥbꝰ sacer honor emit᷑
congregare. ⁊ ubi placet au¬
rũ. placet ⁊ uiciũ. Hinc gͥ ñ
solũ in ordinatoris ⁊ ordinati
anima letale uulnꝰ infigit᷑.
uerũ ĩ excellentia ur̃a regia
ep̃oꝵ culpa. quoꝵ mag̾ inter¬
cessionibꝰ iuuari debuerat p̃¬
gͣuat᷑. Si enĩ dignꝰ sacerdocio
credit᷑ cui ñ merita s p̃mia
suffragͣnt᷑: restat ut in eccłiaᷤᷤ¬
ticis honoribꝰ nichil sibi gͣui¬
tas. nichil offendat industͥa
s totũ auri ꝓfanꝰ amor op¬
tineat. ⁊ dũ uicia honore mu¬

Expanded text:
s Theodorico et Theodeberto Simoniaca haeresis in regni vestri finibus dominari, cum in sacerdotibus sit fides eligenda cum vita. Si vita deest, fides meritum non habet, quia fides sine operibus mortua est . Quae enim opera valeant esse sacerdotis, qui honorem tanti sacramenti convincitur obtinere per praemium? Ex qua re agitur, ut qui sacros ordines appetunt, non vitam corrigere studeant, sed divitias quibus sacer honor emitur congregare. Et ubi placet aurum placet et vitium. Hinc igitur non solum in ordinatoris et ordinati anima lethale vulnus infigitur; verum agis intercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si enim dignus sacerdotio creditur, cui non merita sed praemia suffragantur, restat ut in ecclesiasticis honoribus nihil sibi gravitas, nihil defendat industria, sed totum auri profanus amor obtineat; et dum illa vitia honore mu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nou̾at executorẽ sepe diꝰ¬
positionis sue. contͣ hereticos
teris destinatis eundẽ mone¬
re ũ destitit. Idem ipse error
qͥ semel ẽ cũ suo auctore dãp¬
natꝰ. in qͦ libet participe pͣ¬
ue cõmunionis effecto. exe¬
crationẽ sui gestat ⁊ penã.
Quo tenore thimotheus ⁊
petrus. ñ repetita synodo.
scauctoritate tantũ mͦ apłi-¬
oȩ sedis. ipso quoq acacio pos
⁊ dãpnare ⁊ restituere pot̾.
qͦs oportet ut pote cui licitũ
Dẽ de omib iudicare ⁊ nemuie

Expanded text:
 noverat exsecutorem saepe dispositionis suae contra haereticos fere destinatis eumdem monere non destitit. » Idem: « Ipse error qui semel est cum suo auctore damnatus, in quolibet participe pravae communionis effecto exsecrationem sui gestat et poenam. Quo tenore Timotheus et Petrus non repetita synodo, sed auctoritate tantummodo apostolicae sedis, ipso quoque Acacio postdamnare et restituere potest quos oportet, utpote cui licitum est de omnibus judicare, et nemi
Abbreviated transcription (Latin):
unuiersis ep̃is. dardanie cap̃
xxxii. Latres nr̃i catholici.
docti st̃ pontifices in una qͣq
heresi quolibet tp̃r suscitata.
qͥcqͥd ꝓ fide ⁊ ueritate catholi¬
ca scd̃m scͥpturarũ tramitẽ
facta semel cong̾gatione san¬
rerunt: in comulsũ uoluert̃
de inceps constare. nec in eadẽ
causa denuo quȩ p̃fixa fuerãt
retractari qualibet p̃sũptio
constitutũ. Quid enĩ fieret
si resumptis certaminibꝰ sub¬
inde fas eẽt ꝑfidis inire con¬
conciliũ. cũ q libet mani¬
festa sit ueritas. ñ qm tñ desit
qd̾ ꝑniciosa deꝓmat falsitas.
⁊ si ł auctoritate. łratione de¬
ficiens. sola tam̃ in tencione
ñ cedens. Sabelliũ dãpnauit
synodus. Non necesse fuit.¬
ut eiꝰ sectatores dãpnarent᷑
pꝰ ea. s ꝓ tenore constitucioĩs
antiq cunctos qͥ ł p̾uitatis il¬
liꝰ. ł cõmunionis illiꝰ existerẽt¬

Expanded text:
universis episcopis Dardaniae, cap. 32 : « Patres nostri catholici doctique pontifices in unaquaque haeresi quolibet tempore suscitata, quidquid pro fide et veritate catholica secundum Scripturarum tramitem facta semel congregatione sanxerunt, inconvulsum voluerunt deinceps constare, nec in eadem causa denuo quae praefixa fuerant retractari qualibet praesumpticonstitutum. Quid enim fieret, si, resumptis certaminibus, subinde fas esset perfidis inire consilium, cum quaelibet manifestata sit veritas, nunquam tamen desit quod perniciosa depromat falsitas, etsi vel auctoritate vel ratione deficiens, sola tamen intentione non cedens? Sabellium damnavit synodus, non necesse fuitut ejus sectatores damnarentur postea; sed pro tenore constitutionis antiquae cunctos qui vel pravitatis illius vel communionis
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓbos colligat. Inqͦ notat᷑.
qͦd ñ abheretico. s aquo libet
catholico. qmͣ uis peccatore. re

Expanded text:
um probos colligat: in quo notatur, quod non ab haeretico, sed a quolibet catholico, quamvis peccatore, rem
Abbreviated transcription (Latin):
malos senes ferire debent.
ed qd̾ hic malis int̃dicitur
Dhȩc alibi aduersus malos
maiores natu bonis iumoribus
concedit᷑. Unde. õõ ianuario
ines reseruanda ẽ. cũ culpa se¬
moris exemplo suo ñ trahit ad
intĩtum corda iunioꝵ. Ubi aũt
semor rumoribꝰ exẽplum ad in¬
teritũ p̾bet. ibi districta incre¬

Expanded text:
malos senes ferire debent. Sed quod his malis interdicitur, hoc alibi adversus malos majores natu bonis junioribus conceditur. Unde Gregorius Januarioula observanda est; cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda iuniorum. Ubi autem senior iuvenibus exemplum ad interitum prebet, ibi districta incre
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in eisdẽ decretis cap̃.xui.
deillitãtis ⁊ corpore uiciatis ait.
ultͣ ꝓmotionis accipiant. satisq
habeant hoc sibi ꝓnimia mise¬
ratione concessũ. Itẽ ex decretis
siricii pp̃e cãp .xu. de penitente
diganio. ł uidue marito clerico
facto. Nos int̾ĩm soliꝰ pietatis
in tuitu. necesse ẽ clement̃ igno¬
scere. Quicũq penitens. qͥcũq
digamꝰ. qͥcũq uidue marit᷑. ad
sacram miliciã indebite in cõ¬
petent̃q irrepserit. hac sibi cos¬
ditione a nob̾ ueniã intelligat
relaxatã. ut ꝓmagno debeat
cõputare beneficio si ad ẽp̃ta si¬
bi omĩ spe ꝓmotionis. in hoc qͦ
inuenit᷑ ordine ꝑpetua stabili

Expanded text:
tamen in eisdem decretis, cap. 6, de illiteratis et corpore vitiatis ait: ultra promotionis accipiant, satisque habeant hoc sibi pro nimia miseratione concessum. » Item ex decretis Siricii papae, cap. 15 de poenitente, digamo vel viduae marito clerico facto: « Nos interim solo pietatis intuitu necesse est clementer ignoscere, quicunque poenitens, quicunque digamus, quicunque viduae maritus ad sacram militiam indebite incompetenterque irrepserit, hac sibi coditione a nobis veniam intelligat relaxatam, ut id magno debeat computare beneficio, si adempta sibi omni spe promotionis, in hoc, quo invenitur ordine perpetua stabili
Abbreviated transcription (Latin):
canones. qͥ appellationes tociꝰ
eccłiȩ ad huiꝰ sedis exam̃ uo¬
luert referri. ab ipsa uͦ nus¬
qm ꝓrsus appellari deb̾e sanc¬
rerunt. ⁊ ꝑhȩc ipsã de tota ec¬
cłia iudicare. ipsã aut̃ ad nul¬
liuis cõmeare iudiciũ. nec de
eiꝰ unqͣm ꝑceꝑunt iudicio
iudicari nec sententiã erus
dissolui cuiꝰ pociꝰ sequenda
decreta mandarunt.

Expanded text:
nquit «qui appellationes totius ecclesie ad huius sedis examen voluerunt referri, ab ipsa vero nunquam prorsus appellari debere sanxerunt, ac per hoc illam de tota ecclesia iudicare, ipsam ad nullius remeare iudicium. Nec de eius unquam preceperunt iudiciojudicari, nec sententiam ejus dissolvi; potius sequenda decreta mandarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sideas humano generi digni¬
tate regũ. tñ p̾sulibꝰ animaꝵ
deuotꝰ colla submittis. ⁊ ab eis
causas tuȩ salutis exporis inque
sumendis sacramentis cȩlesti¬
bꝰ eisq ut cõpetit disponendis
subdite debere cognoscis reli¬
q uit̃ hec. illoꝵ te pende̾ iudi¬
cio ñ illos ad tuã uelle redigi
uoluntatẽ. s qͣntũ ad ordinẽ
publice ꝑtinet discipline. cog¬
noscentes ĩ ꝑuim tibi suꝑna
dispositione collatũ. legibus
tius ipsi quoq parent religi¬
onis antistites. ne ł in rebꝰ mũ¬
danis suꝑne uideant᷑ obuiare
sententie. Quo ore tedecet qͦ¬
affectu eis conuenit obedire.
bilibus st̃ attributi mistus:¬

Expanded text:
praesideas humano generi dignitate regum, tamen praesulibus animarum devotus colla submittis, et ab eis causas tuae salutis expetis, in quibus sumendis sacramentis coelestibus, eisque ut competit disponendis, subdi te debere cognoscis relique inter haec illorum te pendere judicio, non illos ad tuam velle redigi voluntatem, sed quantum ad ordinem, publicae pertinet disciplinae, cognoscentes imperium tibi superna dispositione collatum, legibus tuis ipsi quoque parent religionis antistites, ne vel in rebus mundanis exclusae videantur obviare sententiae; quo rogo te decet affectu eis obedire, bilibus sunt attributi myst
Abbreviated transcription (Latin):
plagam gͣndinis. ⁊ plagam tene¬
braꝵ. media ponitur plaga lo¬
custaꝵ. Ab iniqͥtate ⁊ enĩ q̃ sig¬
nat᷑ ꝑ gͣndinẽ fit qͣsi saltꝰ locus¬
taꝵ. ad et̃ne dãpnationis oecita¬
tẽ. Nouissima plaga ẽ. mors pri¬
mogenitoꝵ. Primogenita siqͥd̾
genita egẏptioꝵ morte ꝑeuci¬
unt᷑. his gͥ plagis. asfligitur obs¬
tinatio senis qui carnalib dele¬
ctat᷑. loqͣcitate gaudet. importu¬
ꝓnꝰ ad uicia. iracundia tumens.
ad miurias manifestꝰ. ad oĩa mo¬
bilis. luce u̾itatis carens: ⁊ ideo
se ipsũ palpans:¬

Expanded text:
plagam grandinis et plagam teneplagam grandinis et plagam tenebrarum media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate etenim quae designatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis caecitatem. Novissima plaga est mors primogenitorum. Primogenita siquidegenita Aegyptiorum morte percutiuntur. His igitur plagis affligitur obstinatio senis, qui carnalibus delectatur, loquacitate gaudet, importupronus ad vitia, iracundia tumet, ad injuriam manifestus, ad omnia mobilis, luce veritatis carens, et ideo se ipsum palpans
Abbreviated transcription (Latin):
papa descͥbens ait. Dilec¬
tissimo fr̃i ⁊ amico familiari
legis normã abiciunt. ⁊ statu¬
ta eccłiastica contẽpnunt. Si¬
milit̾ fures. sacͥlegos. ⁊ om̃s ca¬
pitalibꝰ criminib irretitos. se¬
pulcͦrũ quoq uiolatores. ⁊ õs
qͥ adu̾sus patres armant᷑. simi¬
lit̃ ⁊ in cestuosos. homicidas.
ꝑiuros. maleficos. raptores. ue¬
neficos. ad ultõs. de bellis fugi¬
entes. ⁊ qͥ indigna petunt sibi
loca tenere. aut facultates ec¬
cłiȩ abstraunt. ł qͥ contͣ inno¬
centes pͥncipũ animos adira¬
cundiã ꝓuocant. ⁊ om̃s ana¬
thematiratos. ł ꝓsuis scełibꝰ ab
ȩccłia pulsos. ⁊ õs qͦs eccłiasticȩ
seu scłi leges infames. ꝓmin¬
ciant. hi nmnirũ om̃s. nec ser¬
ui ant legitimã lib̾tatẽ nec
penitentes. nec digami. nec hi
qͥ curie deseruiunt. ł ñ in tegͥ
st̃. ñ debent ad sc̃os gͣous ꝓnehi.
nec lib̾ti. nec suspecti.

Expanded text:
papa describens, ait dilectissimo fratri atque familiari iunt, et statuta ecclesiastica contemnunt: similiter fures, sacrilegos, et omnes capitalibus criminibus irretitos, sepulcrorumque violatores, et omnes qui adversus patres armantur; similiter et incestuosos, homicidas, perjuros, maleficos, raptores, veneficos, adulteros, de bellis fugientes, et qui indigna petunt sibi loca tenere, aut facultates Ecclesiae abstrahunt, vel qui contra innocentes principum animos ad iracundiam provocant, et omnes anathematizatos, vel pro suis sceleribus ab Ecclesia pulsos, et omnes quos ecclesiasticae seu saeculi leges infames pronuntiant. Hi nimirum omnes, nec servi ante legitimam libertatem, nec poenitentes, nec digami, nec hi qui curiae deserviunt, vel non integri non debent ad sacros gradus provehi, nec liberti, nec suspecti.
Abbreviated transcription (Latin):
estimet᷑. Itaq fr̃ carissime.
in sacerdotibꝰ oramandis sin-¬
ceritas uigeat. sit simplex
sine uenalitate consensus
pura p̾ferat᷑ electio. ut ad
suminũ sacerdotiũ ñ suffra¬

Expanded text:
endat? Itaque, frater charissime, in sacerdotibus ordinandis sinceritas vigeat, sit simplex sine venalitate consensus, pura praeferatur electio, ut ad summam sacerdotii non suffra
Abbreviated transcription (Latin):
cõparare. ł uendere. euan¬
głica testis ẽ auctorita ᷤ. lẽ¬
plũ
ait dñs ⁊ redẽptor nr̃ in gres¬
sus. cathedras uendentiũ colĩ¬
bas eu̾tit. Qͥd uͦ ẽ aliud colũbas
uend̾e. nͥ p̃ciũ de manꝰ ĩpositi¬
oue ꝑciꝑe. ⁊ sp̃m sc̃m quẽ ds̃
nires suas. Nã cogit uendẽ. qͦs
decepit ut emerent. ⁊ dũ ñ at¬
gratis accepistis. gratis date.
uno eadẽq delicto genunat᷑
uendentis ⁊ em̃tis condicio.
Et cũ liqueat hanc heresim
ante om̃s radice pestifera sub¬
repisse. atq in ipsa sua origi¬
ne apłica ẽẽ detestatione dãp¬
natã. cur ñ cauet᷑. cur ñ ꝑpen-¬
dit᷑. qr benedictio illi in male

Expanded text:
comparare vel vendere, euangelica est testis auctoritas. Templum enim Dominus et redemptor noster ingressus cathedras vendentium columbas evertit. Quid aliud est columbas vendere, nisi pretium de manus impositione vires suas. Nam cogit vendere quos decepit ut emerent: et dum non atGratis accepistis, gratis date , uno eodemque delicto geminatur vendentis et ementis conditio: et cum liqueat hanc haeresim ante omnes radice pestifera subrepsisse, atque in ipsa sua origine apostolica esse detestatione damnatam, cur non cavetur, cur non perpenditur, quia benedictio illi in m
Abbreviated transcription (Latin):
cio aput nos discurrente
uulgatũ ẽ qd̾̃ in galliarũ
partibꝰ sacͥ ordines ꝑsymo-¬
niacã heresim conferant᷑.
⁊ uehem̃ti tedio meroris af¬
ficim̃. si in eccłiasticis officiiᷤ
quẽqm locũ habeat pecuni¬
a.⁊ fiat scłare qd̾ sacrũ ẽ. Qͥ¬
cumq gͦ studet p̃cii datione
hoc ꝑciꝑe. sacerdos ñ ẽẽ s dici
tantũ mͦ inanit̃ concupiscit.

Expanded text:
tio apud nos discurrente divulgatum est, quod in Galliarum partibus sacri ordines per Simoniacam haeresim conferantur, et vehementi taedio moeroris afficimur, si in ecclesiasticis officiis quemquam locum habeat pecunia, et fiat saeculare quod sacrum est. Quicunque ergo studet pretii datione hoc percipere, sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupiscit.
Abbreviated transcription (Latin):
tacere. ipse sibi met testisẽ qr
plus ueritate se appetit diligi.
qm contͣ non uult defendi.
hinc petrus increpationem
panli libent̃ accepit. Hinc dd̾
correctionẽ subditi hummilit̃
audiuit.qr & rectores bomi
dũ pͥnato amore diligere se
nesciunt. lib̾e pietatis uerbũ
a subditis obsequiũ humilita¬
tis credunt. S ecce cũ suꝑnis
uisus sit dicere ut subditi p̃la¬
tis fr̃ne ⁊ lib̾e contradicant
⁊ arguant.⁊ p̾lati hec asubdi¬
tis benigne & humilit̾ fuscipi¬
ant. dicens laudabile quidẽ ẽ
subditos corrigere. s laudabi¬
lius p̃latos correctionẽ libent¬
audire. rurfus ħ contͣdicere

Expanded text:
tacere, ipse sibimet testis est quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Hinc Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correctionem subditi libenter audivit , quia et rectores boni dum privato amore diligere se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis, obsequium humilitatis credunt. » Sed ecce cum superius visus sit dicere, ut subditi praelatis fraterne et libere contradicant et arguant, et praelati haec a subditis benigne et humiliter suscipiant, dicens: « Laudabile quidem esse subditos corrigere, sed laudabilius praelatos correctionem audire, » haec contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
Hat᷑a dispar p̃cio minor eẽ m anis
hȩc eadẽ qͦ displicuit nat᷑a placere
d ebuit. atq aliqͥd qd̾ pacificaret haber
Ergo fuit querendꝰ ho. cui p̃t̃ id ipsum
Q d̾ puri ẽ hoĩs. qͥd dã foret uñ placẽt¬
Dissimilis culpa. dĩtate potentior idẽ
Quẽ qr ñ genuit ex lapsu nata uolũt¬
I ustus ꝓlapsis agit occisqͦ porat
hostia sufficiens qͦ celos ciue repleuit
Qua furor offensi cecidit. q̃ grã crenit
Antidotũ felix. qͦ uuluera nr̃a coherẽt
Angłs exultat. hõ gauoet. tartara me

Expanded text:
Natura dispar, pretio minor esset inanis. Haec eadem quae displicuit natura placere Debuit, atque aliquid quod pacificaret habere. Ergo fuit quaerendus homo, qui praeter idipsum Quod puri est hominis, quiddam foret unde placeretDissimilis culpa, Deitate potentior idem; Quem quia non genuit ex lapsu nata voluptas, Justus pro lapsis agit occisusque perorat. Hostia sufficiens, quae coelos cive replevit, Qua furor offensus cecidit, qua gratia crevit. Antidotum felix, quo vulnera nostra cohaerent; Angelus exsultat, homo gaudet, tart
Abbreviated transcription (Latin):
cione manasses factꝰ ẽ melior: na¬
bal excõmonitione det̾ior. pharao
ex afflictione durior. Manasses ĩ
dm̃ cognouit. quẽ pͥꝰ lib cognosce̾
noluit. Tales st̃ qͥdã clanstrales. qͥ
dũ uͦ in claustro qͣsi in carc̾e tenẽt᷑.
ris. dũ cõpedes ⁊̃ addunt᷑ qi uagari
uł eg̾di foras ñ ꝑmittunt᷑. fit qñq ut
dm̃ quẽ pͥꝰ despexerant. correpti dili¬
gant. ⁊ qui fecerant de lib̾tate ser¬
uitutẽ. faciant de necessitate uir-¬
p̃latos. qui ex cõmonitioe subditoꝵ
fiunt det̾iore. qͥ pueris daiuid ci¬
bũ negant. qͥa pure uiu̾e uolentibꝰ
u̾bũ dĩ ñ ꝓpinant. Tonsorib uͦ suis
conuiuiũ parant. qr uacantes cibo.¬
ocio. adulantiũ confabulationes
amant. Accusat nabal dd:⁊ dicit:
hodie inere uer̃ serui: qui fugiũt
dños suos. Pu̾si siqͥd̾ p̃lati. dolent
cũ uident. numerũ religiosoꝵ
multiplicari. timent cũ uident¬
dauid .i. bonos subditos ungi in re¬

Expanded text:
tione rex Manasses factus est melior , Nabal ex commonitione deterior , Pharao ex afflictione exstitit durior . Manasses in Deum cognovit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales sunt quidam claustrales, qui Dum vero in claustro quasi in carcere tris; dum compedes etiam adduntur, quia vagari vel egredi foras non permittuntur; fit quandoque, ut Deum, quem prius despexerant, correpti diligant; et qui fecerant de libertate servitutem, faciant de necessitate virione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, quia pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Tonsoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi siquidem praelati dolent, cum vident numerum religiosorum multiplicari: timent, cum David vident, id est bonos subditos, ungi in re
Abbreviated transcription (Latin):
diũ in manib. qui qd̾ amat. qd̵
p̃dicat. implet oꝑibꝰ. Ego inqͥt ⁊
puer. reu̾tem᷑ ad uos. Necesse ẽ ut
ambo redeant.i. uis rationis.⁊
puritas m̃tis. ut reu̾tant᷑ ad agen¬
dã curã carnis. ñ desideriis. s in ne¬
cessariis. Semꝑ enĩ caro q̃rit afflu

Expanded text:
dium in manibus, qui quod amat et quod dium in manibus, qui quod amat et quod praedicat, implet operibus. Ego, inquit, et puer revertemur ad vos. Necesse est, ut ambo redeant, id est vis rationis et puritas mentis, ut revertantur ad agendam curam carnis, non in desideriis, sed in neces
Abbreviated transcription (Latin):
untib surgant. S meliꝰ forsitan
e̾e̾t si nichil dic̾e̾nt. qͦm subtractis
sillabis aut dictionib oscitando
psalmos decantarẽt. ħẽ tarditas
ociosoꝵ qͥ nicħ oꝑant᷑ ad horam.
s semꝑ comitant᷑ morã. Hi st̃ qui
expectant cũ asino. nec ascendunt
cũ ẏsaac in montẽ. portantes pale¬
as: i stimulũ q̃ ad asinũ ꝑtinent: ñ
ignẽ ⁊ gladiũ q̃ ꝑtinẽt ad sacͥfitiũ.
dit enĩ abraham ad pueros suos.
Expectate hic cũ asmo. ego ⁊ puer
Pueri. st̃ pueriles sensꝰ animi. qui
cũ asino expectant. qͥa tarditatẽ
sẽꝑ amant. Duo dicunt᷑ eẽ pueri.
ociosi uideł ⁊ tepidi: portantes sti¬
mulũ carnis. ⁊ paleã leuitatis. A¬
gentiũ .i. animꝰ genitor multaꝵ
cogitationũ. ascendit cũ puero.
id ẽ cũ corde puro. portans ig¬
nẽ ⁊ gladiũ in manibꝰ. P ignẽ ca¬
ritatẽ: ꝑ gladiũ p̃dicationis u̾bũ
intelligimꝰ. Portat gͥ ignẽ ⁊ gla¬

Expanded text:
untibus surgant. Sed melius forsitan untibus surgant. Sed melius forsitan esset, si nihil dicerent, quam si subtractis syllabis, aut dictionibus, oscitando psalmos decantarent. Haec est tarditas otiosorum, qui nihil operantur ad horam, sed semper comitantur moram. Hi sunt, qui exspeccum Isaac in montem: portantes paleas et stimulum, quae ad asinum pertinent; non ignem et gladium, quae pertinent ad sacrificium. Ait enim Abraham ad pueros: Exspectate hic cum asino: ego et puer, Pueri sunt pueriles sensus animi, qui cum asino exspectant; quia tarditatem semper amant. Duo dicuntur esse pueri, otiosi videlicet et tepidi portantes stimulum carnis et paleas levitatis. Agentium, id est animus genitor multarum cogitationum, ascendit cum puero, id est cum corde puro, portans ignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; per gladium, praedicationis verbum intelligimus: portat igitur ignem et gla
Abbreviated transcription (Latin):
Emortuũ ẽ cor nabal. ⁊ factꝰ ẽ qͣsi
lapis: cũ aliqͥs morte ꝑpetua indurat᷑
in peccatis. Post mortẽ nabal.abiga¬
il regina constituit᷑: qr qͥ sub ꝑu̾so
magistro bñ uixerit: eeiꝰ ad regi¬
men antnaꝵ sublunari ꝓm̾et᷑. ut
cũ dd̃ obtineat regnũ. ⁊ cũ xͦ reg¬
net in ȩt̾num. Misit enĩ nuntios da-¬
uid ad abgail: ipsa aut̃ secuta est

Expanded text:
emortuum est cor Nabal, et factus quasi lapis, cum aliquis morte perpetua induratur in peccatis. Post mortem Nabal, Abigail regina constituitur, quia qui sub perverso magistro bene vixerit, citius ad regimen animarum sublimari promeretur, ut cum David obtineat regnum, et cum Christo regnet in aeternum. Misit enim nuntios David ad Abigail; ipsa autem secuta est
Abbreviated transcription (Latin):
contradicas in bonũ.iii. Abusio d
gen̾at. Est aũ labor ⁊ ociũ. in¬
terioris hominis: est labor ⁊ ociũ
ext̾ioris. Labor int̾ioris. labor scien¬
entie exercitio ⁊ doctrine. In pu¬
eritia labor discipline. in iuuen
didicit in iuuentute ad usũ du¬
cat. qd ad usũ duxit. in senio do¬
ceat. Est ⁊ aliꝰ labor int̾ior. scił co
gitationis. ⁊ meditationis. ut ad
reqͥẽ ꝑueniat contẽplationis. ut
siquid ꝑ obliuionẽ sub nube du¬
bitationis latet obscurũ. fiat co¬
gitatione liqͥdũ: meditatione li¬
quidiꝰ. contẽplatione lqͥdissimũ.

Expanded text:
contradicas in bono. CAP. XIV. De contradicas in bono. CAP. XIV. De nt. Est autem labor et otium interioris hominis, est labor et otium exterioris. Labor interioris hominis labor scienet exercitii, atque doctrinae. In pueritia est labor disciplinae, in juvendidicit, in juventute ad usum ducat; quod autem ad usum duxit, in senectute doceat. Est et alius labor interior, scilicet cogitationis et meditationis, ut ad requiem perveniat contemplationis; ut, si quid per oblivionem sub nube dubitationis latet obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
subditi designant᷑. Uoluit em̾i̾e sy¬
mon gr̾am: isti obedientiã. Anani¬
as ⁊ saphira absconder̃ partẽ sub-¬
stantie: isti uͦ negotiis incũbunt
ad qͥrede pecuniȩ. hec ẽ obedientia
cũ sẏmonia. Est ⁊ alia sp̾es in obe¬
dientiȩ. q̃ t̾n obedientia uocat᷑. de
qͣ dr᷑. quia obedisti uoci uxoris tuȩ
plusꝗͣ meᷤ. maledicta t̾ra in oꝑe
tuo. Quatuor aũ st̃ uoces. scił uxo¬
ris. mundi. diaboli. ⁊ dĩ. Audiãgͥ
abolus. ñ qͥd loqͣt᷑ caro. aut mundꝰ.
Uox uxoris. uox carnis. uox aũ car¬
nis. uoluptas. Uox mundi uani¬
tas. uox diaboli iniquitas. uox
dĩ bonitas. Uoci gͥ uxoris obedi
ad subiectos de p̃latis dicens. que
cũ dd sub saule. ⁊ eundẽ honores
licet reꝓbũ cũ samuele. In obedi¬
entes igit᷑ ⁊ suꝑbos se ipsos e̾e̾ tes¬
tant᷑. qui p̃latis licet ꝑu̾sis ñ obe¬
diunt. ⁊ eos ñ uenerant᷑. Nec bo¬
nis tñ obedias in malũ: nec ꝑu̾sil

Expanded text:
subjecti designantur. Voluit emere Sisubjecti designantur. Voluit emere Simon gratiam, isti obedientiam. Ananias et Saphira absconderunt partem substantiae, isti vero negotii incumbunt acquirendae pecuniae. Haec est obedientia cum Simonia. Est et alia species inobedientiae, quae tamen obedientia vocatur, de qua dicitur: Quia obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Quatuor sunt autem voces, scilicet uxoris, mundi, diaboli et Dei. Audiam igitur abolus, non quid loquatur caro, aut mundus. Vox uxoris, vox carnis; vox autem carnis, voluptas; vox mundi, vanitas; vox diaboli, iniquitas; vox Dei, bonitas. Voci uxoris obediuad subjectos de praelatis dicens: Quaecum David sub Saule , et eumdem honores, licet reprobum cum Samuele . Inobedientes igitur et superbos seipsos esse testantur, qui praelatis licet perversis non obediunt, et eos non venerantur. Nec bonis tamen obedias in malo, nec perversis
Abbreviated transcription (Latin):
Locꝰ uͦ aliq̃n placet. aliqñ displicet.
Placet quib dã ñ qͥa abundet fr̾ibꝰ.
s piscib. placet quia famuł ab un¬
det ⁊ fabuł. placet quia solꝰ cunc ta
possidet: ⁊ sic fit ut uocet᷑ obedi¬
entia cũ ñ sit. Hanc obedientiã
multi desiderant. ut extͣ obedien¬
ciam ẽẽ q̃ant. Multis aut̃ modis
hec obedientia queri solet. id est
auxilio. consilio. ⁊ ingenio. Auxi¬
lio: uideł parentũ. Consilio: frm̃.
Simulationis ingenio: ut qd mi¬
nis parentũ. uł exhortationibus
fr̃m. ñ pͭ. obtineri. saltim simula¬
cionis ingenio possit ad ipisci. ħ
aut̃ obelientia q̃ concedit᷑ alieui
parentũ exactione. seu frm seduc¬
toria exhortatione. uł ⁊̃ boni oꝑis
simulatoria ostensione: obedien¬
ciȩ nom̃ ht̃. s re caret. Ad hanc ⁊̃
obedientiã aliis modis ꝑuenit᷑.
missio̾e muneris obtineat᷑. Sic
adhuc eũ petro sẏmon magꝰ mo¬
rat᷑. in eccła: morat᷑: ⁊ saphira cũ
monẽ ananiã ⁊ saphiram mali

Expanded text:
Locus vero aliquando placet, aliquando displicet. Placet quibusdam, non quia abundet fratribus, sed piscibus. Placet, quia famulis abundat et fabulis. Placet, quia solus cuncta possidet; et sic fit, ut vocetur obedientia cum non sit. Hanc obedientiam multi desiderant ut extra obedientiam esse queant. Multis autem modis haec obedientia quaeri solet, id est, auxilio, consilio et ingenio. Auxilio videlicet parentum, concilio fratrum, simulationis ingenio, ut quod minus parentum, vel exhortationibus fratrum non potest obtineri, saltem simulationis ingenio possit adispici. Haec autem obedientia, quae conceditur alicui, parentum exactione, seu fratrum seductoria exhortatione, vel etiam boni operis simulatoria ostensione, obedientiae nomen habet, sed re caret. Ad hanc etiam obedientiam aliis modis pervenitur, missione muneris obtineatur. Sic adhuc cum Petro Simon Magus moratur in Ecclesia, et Saphira cum monem, Ananiam et Saphiram mali
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ñ senes: sola tñiuuẽtꝰ portat di
ei pondꝰ ⁊ estꝰ. Portat mat̾ialit̾ põd̾
laboris. ⁊ estũ solis. portat moralit̾
pondꝰ carneȩ fragilitatis. sustinet
ȩstũ libidinis. Labore gͥ manuũ
adnichilat᷑ pondꝰ tẽptationũ: oci
multiplicat᷑ tẽptatio. Labore can¬

Expanded text:
nes, non senes; sola tamen juventus portat pondus nes, non senes; sola tamen juventus portat pondus diei et aestus. Portat materialiter pondus laboris, et aestum solis. Portat moraliter pondus carnalis fragilitatis, sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tentationum; otio multiplicatur tentatio vitior
Abbreviated transcription (Latin):
res conuentũ. Quo .ii. conduc̾ent:
Ad q̃rendũ forsitan honorẽ. ñ ad la¬
borem. ad curiã. ñ ad uineã. Ibi agͥ
de pond̾e pecumȩ. ñ de qͣntitate cul¬
pȩ. de examinatione argenti. ñ de
purgatiõe peocati. St̃ tñ boni p̃la¬
ti qui oꝑarios ad laborẽ cõducũt. ⁊¬
Uerbo enĩ docent. ⁊ exemplo p̃ce-¬
dunt. Ad hc̃ laborẽ diu̾si ueniunt.
id ẽ pueri. iuuenes. ⁊ senes. ⁊ diu̾sis
Mane pueri. meridie: uuenes. ues¬
ꝑe: senes. Mane maurꝰ. meridie pa¬
ulus. uesꝑe gentianꝰ. Hic large ac¬
cipimꝰ iuuẽtutẽ. ut ñ tm̃ adolescẽ¬
ciam. s ⁊̃ maturã cõp̾hendamꝰ ȩta-¬
tẽ. Hec ẽ etas labori congrua. In hac
etate paulus uolens redim̾e tempꝰ.
ñ solum instabat contẽplatioĩ. s ⁊̃
u̾tit᷑ ad patriã: sic marie ⁊ marthe
t᷑. qñ aliqͥs hinc boniis oꝑib. hinc la¬
crimis a morte peccati lib̾at᷑. Nemo
gͥ a labore excusat᷑. ñ ꝓueri. ñ iuue¬

Expanded text:
res conventum. Quo enim conducerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccati. Sunt tamen boni praelati, qui operarios ad laborem conducunt, verbo enim docent, et exemplo praecedunt. Ad hunc laborem diversi veniunt, id est puerMane pueri, meridie juvenes, vespere senes; mane Maurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic large accipimus juventutem, ut non tantum adolescentiam, sed etiam maturam comprehendamus aetatem. Haec est aetas labori congrua, in hac aetate Paulus volens redimere tempus, non solum instabat contemplationi, sed etiam vertitur in patriam ; sic Mariae et Marthtur, quando aliquis hinc bonis operibus, hinc lacrymis a morte peccati liberatur. Nemo igitur a labore excusatur; non pueri, non juve
Abbreviated transcription (Latin):
in fimẽ hȩc tria torq̃ant᷑o E st autẽ
laq̃us in fune. dulcedo tẽꝑał in con¬
suetudine. Circũdatio fimis. ĩpedi¬
m̃ta st̃ carnis. dulcedine gͥ decipi¬
mͦ. consuetudine ligamur. Ille
autẽ laq̃ũ euaserat. ⁊ funiculũ ru¬
perat. qui dicebat anima mea e
mus: Absalon uͦ crinib inherens
q̃reui. duritiã designat euiꝰlibet ob¬
stinati. qui dũ patris exercitũ fuge¬
ret: contigit ut condense quereui
cͥnb inhereret. Absalon pax patͥs
int̾p̾tat᷑. qr pat̾ eũ licet ꝑseq̃ntẽ pa¬
ci ebat᷑: ñ pax filii qui patrẽ nole¬
bat pati. Quercꝰ intꝰ durior: ex¬

Expanded text:
in funem haec tria torqueantur? Est autem in funem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consuetudine, circumdatio funis, impedimenta sunt carnis. Dulcedine igitur decipimur, consuetudine ligamur. Ille autem laqueum evaserat, et funiculum ruperat, qui dicebat: Anima mea ermus . Absalon vero crinibus inhaerens quercui , duritiam designat cujuslibet obstinati, qui dum patris exercitum fugeret, contigit ut condensae quercui crinibus inhaereret. Absalon pax patris interpretatur, quia pater eum licet persequentem patiebatur, non pax filii, qui patrem nolebat pati. Quercus, intus durior, ex
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ne societatis: qͣsi bos lasciuzens
huiꝰ scłi. sola maior ẽ senis obstina¬
cio. qui morti ꝓximus. mortis ad¬
uentũ ñ aborret: qͥ qͣsi ad ostium
mundi huiꝰ positꝰ. foris spectat: nec
tn unitȩ p̃sentis. attendit egressum.
nec ingressum fut᷑e consid̾at. Au¬
dit nuntios mortis. ⁊ cred̾e̾ ñ uult
eis. Tres st̃ .ii. nuntii mortis. casus.
infirmitas.⁊ senectꝰ. Casus dubia.
infirmitas gͣuia: senectꝰ c̾ta nun¬
ciat. Casus mortẽ nuntiat latentẽ.
infirmitas apparentẽ. senectꝰ p̃sen¬
tẽ. Ex inc̾titudine mortis timor:
ex infirmitatis gͣuitate dolor. ex
c̾titudine senectutis. ñ obstinatio.
s forsitan funculꝰ tͥplex qͦ ligat᷑ se¬
nex difficile rũpit᷑. Triplex funi¬
culus ẽ. pͣue consuetudinis usus. qͥ
ex trib conficit᷑. qñ meditatio ser¬
gitacionẽ semitã fec̾it uoluptas. in
sermone uanitas. inoꝑe ꝑu̾sitas. qͥd
aliud agit᷑. nͥ qd̾ incõsuetudinẽ qͣsi

Expanded text:
fraternae societatis, quasi bos lasciviens,hujus saeculi sola major est senis obstinatio, qui morti proximus, mortis adventum non exhorret, qui quasi ad ostium mundi hujus positus foris spectat, nec tamen vitae praesentis attendit egressum, nec ingressum futurae considerat; audit nuntios mortis, et credere non vult eis. Tres sunt enim nuntii mortis: casus, infirmitas, senectus. Casus dubia, infirmitas gravia, senectus certa denuntiat. Casus mortem denuntiat latentem, infirmitas apparentem, senectus praesentem. Ex incertitudine mortis timor, ex infirmitatis gravitate dolor, ex certitudine senectutis non obstinatio, Sed forsitan funiculus triplex, quo ligatur senex, difficile rumpitur. Triplex funiculus, est pravae consuetudinis usus, qui ex tribus conficitur, quando meditatio sergitationem semitam fecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur nisi quod in consuetudinem quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Illi uͦ qui male iiuũt. subiectos b̾n
uiu̾e cogunt: errantes reuocant. s
fortes occidunt. Reuocant u̾b: oc¬
cidunt exemplis. Religiosi uideri
student. quia religiosos sub se hñt.
Głant᷑ de eoꝵ patiencia. ñ de sua. qd̾
oꝑari nolunt imꝑant. oꝑant᷑ ipsi.
qd aliis oꝑari licitũ ñ ee̾ putant. sub¬
iectos cogunt.⁊ a nemine cogunt᷑.

Expanded text:
Illi vero, qui male vivunt, et subjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent. Gloriantur de eorum patientia, non de sua. Quod operari nolunt, imperant: operantur ipsi quod aliis operari licitum non esse putant, subjectos cogunt, et a nemine cogi
Abbreviated transcription (Latin):
aũ cu insederat ꝑtͣnsiit. s ipse q̃rcui
suspẽs inhesit: qr luxuria ⁊ dolꝰ cui
sẽꝑ studuerat ꝑiit. s pena peccati
remansit. Trib lanceis .i. auaricia.
suꝑbia. ⁊ luxuria. cor eiꝰ ꝑforat᷑. un
⁊ usq in hodiernũ diẽrmi aceruus

Expanded text:
ertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit; quia et luxuria et dolus, cui semper servierat, periit, sed poena peccati remansit. Tribus lanceis, id est avaritia, superbia et luxuria, cor ejus perforatur. Unde et usque in hodiernum diem acervus
Abbreviated transcription (Latin):
tes sint. cũ negligentes uid̾int se
sub silentio abscondt̃. fugiunt: qͥ re¬
moti a cõuentu sub ocio uiuunt.
qͥa a cõmuni fr̃m c̃silio recedunt.
qͥ pͣua agunt.:⁊ rep̃hendi nolunt. Uñ
contradicat. Et in eod̾. Cunctis se esti¬
mat p̃latꝰ ampliꝰ saꝑe. quibꝰ se uid ⁊
ampliꝰ posse. Hȩc amãt: scił uideri

Expanded text:
tes sint, qui cum negligentias viderint, se tes sint, qui cum negligentias viderint, se sub silentio abscondunt; fugiunt, qui remoti a conventu sub otio vivunt, qui a communi fratrum concilio recedunt, qui prava agunt et reprehendi nolunt. Undecontradicat. » Et in eodem: « Cunctis se existimat praelatus amplius sapere, quibus se videt amplius posse. » Hoc amant, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ouile.⁊ unꝰ pastor. Pastor unꝰ
debet c̾e̾ in se: ⁊ unꝰ cũ ggͥe. Unꝰ in se.
ut qd̾ docet u̾b̾. impleat oꝑe: ut ꝑ
iracundiã ñ immutet᷑ amansue¬
tudine. ñ eleuet᷑ ꝓsꝑis: ñ frangat᷑ ad¬
u̾sitate. s idem ꝑmaneat patiencia
ꝑseuerante. Tenet aũ pastor unitatẽ
cũ grege. qñ ñ diuidit᷑ a subiectis ꝑ
p̃ciosiorẽ habitũ. uł ꝑ delicatiorem
cibũ. dũ fit unꝰ ꝑ cõpassionẽ eũ in¬
firmis. ꝑ dispensationẽ cũ delicatis.
ut cũ apło dic̾e possit. omĩb omĩa
factꝰ sũ. ut om̃s lucrifacerẽ. Pastor uͦ
negligens. fugit. St̃ enĩ quidã p̃lati:
qͥfugiunt qd̾ p̃cipiunt. Cũ onera
gͣuia. ⁊ importabilia imponunt. ⁊
ea digito suo mou̾e nolunt. Fugi¬
unt qd p̃cipiunt. fugiunt cũ se sub¬
trahunt. fugiunt cũ ꝑ alienas do¬
mos uagantes discurrunt. fuguĩt
qͥ q̃ sua sũt q̃rt̃. fugiunt licet p̾sen¬

Expanded text:
unum ovile, et unus pastor : pastor unus unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adversitate, sed idem permaneat patientia perseverante. Tenet autem pastor unitatem cum grege, quando non dividitur a subjectis per pretiosiorem habitum, vel per delicatiorem cibum, dum fit unus per compassionem cum infirmis, per dispensationem cum delicatis, ut cum Apostolo dicere possit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Pastor vero negligens fugit. Sunt quidam praelati, qui fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes discurrunt; fugiunt, qui quae sua sunt quaerunt; fugiunt, licet praesen
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ subiectis familiaritas notũ.
beneficientia reddit amicũ. Ques
uͦ pastor cognoscit. dũ subditoꝵ mo¬
res ⁊ actꝰ diligent̃ attendit. Unde
scͥptũ ẽ. Consid̾a diligent᷑ uultum
pecoris tui. Uultũ pecoris cõsid̾at.
qͥ qͥd singłi subiectoꝵ possuit ñ ig
norat. ein ꝑ confessionẽ corda. ꝑ
circũspectionẽ oꝑa. ꝑ exꝑimentũ
qͥd possut. ꝑ effectꝰ quid uehnt.
ratio manifestat. E uocẽ meã ĩqͥt
audiũt. Tres st̃ pastoris uoces. sua¬
qͥ tẽptat᷑. morit᷑ qui desꝑat. surdꝰ ẽ
qͥñ audit. Audiut̃ aũ qui obediũt.
consolationis. desꝑans dulcedinẽ ob¬
secrationis. surdꝰ asꝑitatẽ increpa
cionis. Et secunt᷑ me mex. Ques pas¬
torẽ secunt᷑. quẽ : Illũ qͥ p̃cedit. Q :
ad uitã si diligens: ad mortẽ si ne¬
gligens p̃cedat. Si enĩ cecꝰ ocũ du¬
cat ambo in foueã cadunt. Quomͦ
p̃cedit: Uita ⁊ doctͥna. Sic enĩ fiet

Expanded text:
quem familiaritas notum, quem familiaritas notum, beneficentia reddit amicum. Oves vero pastor agnoscit, dum subjectorum mores et actus diligenter attendit. Unde scriptum est: Considera diligenter vultum pecoris tui . Vultum pecoris considerat, qui quid singuli subjenorat cui per confessionem corda, per circumspectionem opera, per experientiam quid possint, per effectum quid velint, ratio manifestat. Et vocem, inquit, meam audiunt . Tres sunt pastoris voces, suaqui tentatur, moritur qui desperat, surdus est qui non audit; audiunt autem, qui obediunt. consolationis, desperans dulcedinem obsectionis. Et sequuntur me meae . Oves pastorem sequuntur. Quem? illum qui praecedit. Quo? ad vitam, si diligens; ad mortem, si negligens praecedat. Si enim caecus caecum ducat, ambo in foveam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiȩ caligine cooꝑtos hñt. qͥ
ab exeicitio boni oꝑis inhertes tor¬
pent. qͥ ꝑ cupiditatẽ ad uoluptu¬
osa ddistrahunt᷑. ⁊ ꝑ suꝑbiam humi¬
libus ñ condescendunt. illos dico
negligentia possidet. ⁊ eoꝵ dissol¬
uit actiones. ꝑstulticiã intrat ne¬
gligentia. ꝑ inherciã manet. eu¬
piditatis desid̾io pascit᷑. ꝑ suꝑbiã
regnat. Audiat gͥ negligens pas¬
tor. qͥd sibi a diligenti pastore di¬
cat᷑. Bonꝰ pastor inqͥt animã suã
dat ꝓ ouibꝰ suis: mercennariꝰ uͦ
locũ. clauso silentit ostio. claust᷑
ad sustinenda iuigia rei familiaris
solꝰ exit. qͥmt̾ adulantiũ ac det᷑hen¬
ciũ linguas mediꝰ incedit: qͥ pro in¬
firmis laborat.:⁊ laborantes pascit.
consolat᷑ pusillamies.⁊ cũ suꝑ¬
bis increpando contendit. Talis
pastor dic̾e̾ pͭ. cognosco oues meas.
⁊ cognosẽt̃ me mee. Cognoset̃ oues
pastorẽ quẽ sepe uident p̃sentẽ.

Expanded text:
stultitiae caligine coopertos habent, qui stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per superbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor, inquit, animam suam dat pro ovibus suis, mercenarius vero locum, ad sustinenda jurgia rei famsolus exit, qui inter adulantium et detrahentium linguas medius incedit, qui pro infirmis laborat, et laborantes pascit, consolatur pusillanimes, et cum superbis increpando contendit. Talis pastor dicere potest: Cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Cognoscunt oves pastorem, quem saepe vident praesentem,
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt ⁊ possunt ⁊ uolunt p̃esse
si uelint ꝓdesse. caritatis ẽ: alio¬
qͥn suꝑbiȩ. Qui uͦ sciunt ⁊ posst̃
s nolunt. humilitatis ẽ. qd̾ renuii
inherciȩ uͦ cũ sciant. si omĩno de¬
sistunt. Qui aut̃ nec sciunt. nec
possunt. s uolunt: cupiditatis
uidet᷑ eẽ qd uolunt. stulticie: si
uelint qd nesciunt nec possunt.
Illi siqͥdẽ qͥ nec sciunt nec possunt
nec uolunt. prudent̾ agunt. Sũmi
ẽ enĩ discretio nolle qd ñ potes. ꝓ¬
uide ꝙ nescis. Quatuor ex his que
piditas ⁊ suꝑbia: negligentiã gene
trita fuerint eliminant. Ad ꝓu¬
dentiã siqͥdẽ ꝑtinet c̃siliũ. Ad dis¬
cretionẽ iudiciũ. ad humilitatẽ
eustodia. ad caritatẽ diligentia.
Consiliũ ꝓuidentiȩ. seꝑat a bo¬
nis mala. iudiciũ discretionis ele¬
gii q̃ meliora sunt. humilitas c̾to¬
dia iurtutũ. euitat dãpnũ. diligẽ¬
cia ꝑicłm. In his negligentia locũ
ñ ht̃. Illos uͦ qui ꝓuidentiȩ oculos.

Expanded text:
possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis est, alioquin superbiae. Qui vero sciunt, et possunt, et nolunt, humilitatis est quod renuunt, inertiae vero cum sciant si omnino desistunt. Qui autem nec sciunt, nec possunt, sed volunt, ambitionis videtur esse, quod volunt stultitiae, si velint, quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, providere quod nescis. Quatuor ex his, quae bitio et superbia negligentiam genertrita fuerit, eliminant. Ad providentiam siquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentiae separat a bonis mala, judicium discretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ falsa maria. uera martha ⁊ falsa
martha. Uera maria tacet. audit:
lacͥmat᷑. Falsa martha conq̃rit᷑:
qd̾ ñ egrediat᷑. qd̾ ext̾iora ñ ordiuet.
qd scłaribꝰ ñ admisceat᷑. Uera maria
emit unguentũ. frequentat sepul¬
chrũ. ut ungat mortuũ. Emit p̾cio
boni oꝑis. freq̃ntat desiderio de
q̃ntat ñ sepulchrũ. s forũ. Timeo
aut̃ ne cũ redierit: cũ fatuis uirgi¬
nibus clausã inueniat ianuã. uera
mariatha conq̃rit᷑ qd̾ sola ministt.
qd̾ sollicitudine rei familiaris tur¬
betur. qd̾ cũ sorore u̾ba dñi ñ audiat.
S qͥd dic̃ ei dñs : Martha. martha.

Expanded text:
et falsa Maria; vera Martha et falsa et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devquentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausam inveniat januam . Vera Martha conqueritur, quod sola ministret, quod solitudine rei familiaris turbetur, quod cum sorore verba Domini non audiat. Sed quid dicit ei Dominus? Martha, Martha,
Abbreviated transcription (Latin):
tis exhibeat. qͣlẽ se. xp̃s discipłis
p̃buit imitand̾. ut cũ apło dicere
possit. imitatores mei estote. sic̾ ⁊
xp̃i sũt. id ẽ dignitate. potestate.
offitio. Fuit enĩ xp̃s sacerdos.
rex ⁊ minist̾. Sacerdos cũ in ara
crucis se ipsum hostiã daret. rex
cũ a ligno regnaret. minist̾ cum
petͥ pedib aquã ministraret. Sacer¬
doti gͥ dignitas. regi potestas. mi¬
nistro competit offitiũ. Dignitati
debet᷑ reuerentia. potestati obedi
subiecti p̃latos imitari debent:
Non. S cũ uiderint p̾latos in digni¬
tate humiles. in potestate mites. in
administratione cure familiaris
seruientes. sint ipsi humiles. mites.
iniuncta officia benigne suscipien
accusant. ingressus ⁊ egressus eoꝵ
dãpnant. Causasignorant: ⁊ si cog¬
nou̾int turbant. Consilis se inger̾t᷑:
cur. qͦmͦ. a quo factũ sit q̃rit᷑. Sic
maria q̃ in silentio debet ẽẽ. mar
consueuerat u̾bositati seruit. Hec
ẽ falsa maria. Est enĩ uera maria:

Expanded text:
tis exhibeat, qualem se Christus discipulis praebuit imitandum, ut cum apostolo dicere possit: Imitatores mei estote, sicut et t, in dignitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obediesubjecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, quomodo, a quo factum sit quaerunt. Sic Maria, quae in silentio debet esse, Martconsueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria. Est enim vera Maria
Abbreviated transcription (Latin):
mine głet᷑. S qͥa obedientia mul¬
tismodis dr̃. expedit ut sermo de
ea habitꝰ altiꝰ ordiat᷑. Imponit᷑ .ii.
nom̃ obedientie. p̃cepto facto. ⁊ loco. ut de¬
signet qd p̃cipitur. monstret qd̾ agit. no¬
minet locũ. in quo quis moratur:
imung̾ ei obedientiã. De fac¬
to: compleuit eam. De loco: apd̾
illã morat᷑ obedientiã. cũ aliqͣm

Expanded text:
mine glorietur. Sed quia obedientia mulmine glorietur. Sed quia obedientia multis modis dicitur, expedit ut sermo de ea habitus altius repetatur. Imponitur enim nomen obedientiae, praecepto, facto et loco, ut designet quod praecipitur, monstret quod agitur, nominet locum in quo quis moratur. injungit ei obedientiam; de facto, complevit eam; de loco, apud illam moratur obedientia, cum aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
tas carnis adunat᷑ in tumorẽ: con¬
ting̾ qñq ut gen̾et languorẽ. Mens
enĩ carnalis ꝑ tumorẽ suꝑbiȩ. in¬
currit suꝑbis sepissime languo¬
rẽ inobedientiȩ. Due aut̃ st̃ tumo¬
ris sp̾es. duri uideł. ⁊ molł. ditricia
tumoris in carne ẽ. obstinatio car¬
naliũ. in conu̾satione. Hȩc autẽ
trib modis mederi solet. empla¬
ustro scił. unguento. ⁊ ferro. id ẽ
exemplo boni oꝑis. u̾bo cõmonici¬
onis. disciplina correptionis. Cũ
enĩ mens ñ emitit saniẽ ꝑ confes¬
sionẽ. uł ex cõmonitione ñ ꝓmit¬
tit em̃dationẽ. restat ut ferri reci¬
piat incisionẽ .i. correptionẽ dis¬
ciplinȩ. Est aut̃ tumor molł. cum
mens inflata delectat᷑ uoluptuo¬
sis: dũ sectat᷑ ociũ. somnolentia tor¬
pescit. Ex his gͥ languor aĩȩ nascit᷑.
qñ duritia obstinationis p̾ssa. uł
molliciȩ dissoluta. mens suꝑba ni¬
chil oꝑat᷑. assumit gͥ inobedientia
qñq nom̃ obedientiȩ. ut solo no-¬

Expanded text:
orem, contingit quandoque ut generet languorem. Mens enim carnalis per tumorem superbiae incurrit saepissime languorem inobedientiae. Duae autem sunt tumoris species, duri videlicet et mollis. Duritia tumoris in carne, est obstinatio carnalium in conversatione. Huic autem tribus modis mederi solent, emplastro scilicet, unguento et ferro, id est, exemplo boni operis, verbo commonitionis, disciplienim mens non emittit saniem per confessionem, vel ex commonitione non promittit emendationem, restat ut ferri recipiat incisionem, id est, correptionem disciplinae. Est autem tumor mollis, cum mens inflata delectatur voluptuosis; cum sectatur otium, somnolentia torpescit. Ex his igitur languor animae nascitur, quando duritia obstinationis pressa, vel mollitie dissoluta, mens superba nihil operatur. Assumit sibi inobedientia quandoque nomen obedientiae, ut solo no
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit. uult tñ hab̾e sociã falsã mariã.
Quib licet unũ e̾e̾t necessariũ. unũ
tñ ẽ contrariũ: quia eũ unitatem
seruare deberent. detractioni stu¬
dent. Tales p̃latoꝵ dignitatẽ ñ re¬
u̾ent᷑. nec potestatẽ timent. s abu¬
tunt᷑ lege claustrali.⁊ elaustͥ statu¬
Delaustͥ. quib tota religionis sũͥ

Expanded text:
lsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statulaustri. Du
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mulierib dormiunt. cũ uł ħ
realit̾ agunt. uł dũ carnis desiderii
se c̃iungunt. Illos qͥ ueniunt ĩ sylo
ne sacrificent impediunt. eũ no¬
uit̾ conu̾sos. u̾b̾ ⁊ etemplis ab exer¬
citiobone oꝑationis au̾tunt. Ac¬
cendi ñ ꝑmittunt ad ipẽ. qͥa extĩc¬
to caritatis igne. ñ infundt̃ bone
actioni cordis dulcedinẽ. Carnẽ cru¬
dã ñ coctã q̃r. qͥa tribulationes ig¬
nẽ fugientes. pauꝑtati ⁊ labori se
subtrahunt. In camino ⁊ enim
pauꝑtatis. de quo qͥ solẽt uitia cas¬
nis. Carnẽ crudã ñ coctã idcirco de¬

Expanded text:
cum mulieribus dormiunt, cum vel hoc realiter agunt, vel cum carnis desideriis se conjungunt. Illos qui veniunt in Silo, ne sacrificent impediunt, cum noviter conversos verbis et exemplis ab exercitio bonae actionis avertunt. Accendi non permittunt adipem. quia exstincto charitatis igne non infundunt bonae actioni cordis dulcedinem. Carnem crudam, non coctam quaerunt, quia tribulationis ignem fugientes, paupertati et labori se subtrahunt. In camino etenim paupertatis decoqui solent vitia carnis. Carnem crudam idcirco de