comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnit᷑. Uerum ista liberatio quę
fit siue suisquibusq orationib.
siue int̾cedentib scĩs id agit. ut
inignem quisq non mittat᷑ ęt̾nũ.
non ut cum fu̾it missus pꝰ quan¬
tum cumq tempꝰ inde eruatur.
crificiis sollempnit̾ supplicamus:
quamuis non ꝓͥ quib fiũt om̃ibus
ꝓsur: s his tantum ꝓ quibus ui¬
uunt conparat᷑ ut ꝓsint. S quia
non discernimus qui sint. oportet
ea ꝓ regeneratis omnib facere. ut nul¬
lus coꝵ p̃termittat᷑ ad quos hȩc bene¬
ficia possint & debeant ꝑuenire. Me¬
lius enim suꝑ erunt ista his quibus¬
nec obsunt nec ꝓsunt. quam eis de¬
erunt quib ꝓsint. Diligentius tam̃
facit hȩc quisq ꝓnecessariis sius qđ
ꝓ illo fiat similit̾ a suis. Corpori aũ
humano quicquid impendit᷑ ñ est
p̃sidium salutis. s humanitatis offi¬
cium. scđm affectum quo nemo un¬
quã carnẽ suam odio habet. Unde
oportet ut qui potest ꝓcarne ꝓxi¬

Expanded text:
spernitur. Verum ista liberatio quae spernitur. Verum ista liberatio quae fit sive suis quibusque orationibus sive intercedentibus sanctis, id agit ut in ignem non mittatur aeternum; non ut cum fuerit missus post quantumcunque tempus inde eruatur. crifiquamuis non pro quibus fiunt omnibus prosint, sed eis tantum quibus dum uiuunt conparatur, ut prosint. sed quia non discernimus, qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant peruenire. melius enim sunec obsunt, nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt: diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis, quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proxi
Abbreviated transcription (Latin):
nacła. Nam cum elisios campos
poeta ille describeret. uͥ putant
habitare animas beatoꝵs. non so¬
lũ ibi posuit eos qui ppͥis meritiᷤs¬
ad illas sedes ꝑuenire potuerunt.
s adiecit atq ait. quiq sui memo¬
res alios fecere merendo. idẽ qui
ꝓmeruerunt alios eosq sui memo¬
res ꝓmerendo fecerunt. Prorsus tãquã
no. cum se cuiq scõrum humilis qͥsq
commendat. ⁊ dicit memor esto
mei. atq ut id ẽẽ possit ꝓmeren¬
do efficit. S quis iste sit modus:⁊
quȩ sint ista peccata quȩ ita impe¬
diunt ꝑuentionem ad regnum
ritis impetrent indulgentiã. difficil¬
limum ẽ inuenire. ꝑiculosissimũ
diffinire. Ego certe usq ad hoc tẽ¬
pus cum inde satagerem ad eoꝵ
indaginem ꝑuenire non potui.
Nunc gͦ dum uenialis iniquitatis ñ¬
si ꝑseueret ignoratur modus: pro¬
fecto ⁊ studium inmeliora ꝓficien¬
di. orando. ⁊⁊ instando uigilantiꝰ
ad hibetur: ⁊ faciendi de mammona
in iquitatis scõs amicos cura non

Expanded text:
. nam cum Elysios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritisad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit atque ait: quique sui memores alios fecere merendo, id est qui promeruerunt alios eosque sui memores promerendo fecerunt; prorsus tamquam norum, cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat et dicit : "memmei atque ut esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus et quae sint ista peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum ritis impetrent indulgentiam: difficillimum est invenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem pervenire non potui. Nunc vero dum venialis iniquitatis etiamsi perseveret ignoratur modus; profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando vigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non
Abbreviated transcription (Latin):
stodia sua. ⁊ exibit adseducen¬
das nationes. quȩ sunt inquatu¬
or angulis t̾e. Gog. n magog.
Quoꝵ int̾p̃tationẽ nominum eẽ
comꝑimꝰ. Gog. tectum. magog. de
tecto. tanquã domus ⁊ ipse qui ꝓ¬
cedit de domo. Centes gͦ sunt in
quib diabolum uelut in abysso
suꝑius intelligebamꝰ inclusum. &
ipse de illis quodãmodo sese effe¬
rens ⁊ pcedens. ut ille sint tectũ.

Expanded text:
stodia sua, et exibit ad seducenstodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quatuor angulis terrae, Gog et Magog rum interpretationem nominum esse comperimus: Gog tectum, Magog de tecto, tamquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt, in quibus diabolum, velut in abysso superius intelligebamus inclusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens et procedens, ut illae sint tectu
Abbreviated transcription (Latin):
Augustinus ad esichium.¬
saluatoris aduentu qui ex¬
pectatur infine. tempora di¬
humerare ñ audeo. nec ad aliquẽ
ꝓpħam de hac re numerum anno¬
quȩ pat̾ posuit in sua potestate.
Tempora gͦ computare hoc est
CRONOIs ut sciamꝰ quando sit fi¬
chil mͥ aliud uidetur. quam scire
uelle qd ipse ait. scire neminẽ
posse. Oportunitas uͦ illius tempo¬
om̃ib gentibus. Aꝑtissima enim
de hac re legitur sententia saluato¬
ris dicentis. E p̃dicabit᷑ hoc eugłm
regni inuniu̾so orbe. in testimoniũ
om̃ib gentibus. Tunc ueniet finiᷤ.
Tunc ueniet quidẽ. nͥ ante non ue¬
niet: Quando pꝰ gͦ ueniat incer¬
tum nob̾ ẽ. Ante tam̃ ñ ẽẽ uentu¬
rum. dubitare utiq non debemꝰ.
Si gͦ latet quando eccłia fructifican¬
te atq crescente. uniu̾sus omnino
amari usq ad mare orb̃ imple¬
bitur. ꝓculdubio latet quando
finis erit. ante quippe ñ erit.
Tunc reuelabit᷑ ille iniquus id ẽ
unc soluetur sathanas de cus¬

Expanded text:
Augustinus ad Esycium.Salvatoris adventu qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo, nec aliquem prophetam de hac re numerum annoquae Pater posuit in sua potestate . Tempora ergo computare hoc est χρόνους chronous ut sciamus quando sit hil aliud mihi videtur quam scire velle quod ipse ait, scire neminem posse. Opportunitas vero illius tempoomnibus gentibus. Apertissima enim de hac re legitur sententia Salvatoris dicentis: Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus. Tunc veniet finis . Tunc veniet quid est nisi ante non veniet? Quanto post ergo veniat incertum nobis est. Ante tamen non esse venturum dubitare utique non debemus. Si ergo latet, quando Ecclesia fructificante atque crescente, universus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet quando finis erit. Ante quippe non erit. Tunc revelabitur ille iniquus, id est Tunc solvetur Satanas de cu
Abbreviated transcription (Latin):
runt p̾ualentib uiciis ⁊⁊ p̃uarica¬
tores eius effecti: tunc ad gr̃am con¬
fugiunt adiuuantem qua fiant ⁊ ama¬
rius penitendo ⁊ uehem̃tius pugnan¬
do pͥus deo subditi. atq ita carni
p̃posita m̃te uictores. Quisqͥs gͦ cu¬
pit pęnas euadere sempitnas. non
solum baptiretur. uerũ etiã iustifi¬
cetur in xp̃o. ac siuere tͣnseat adi¬

Expanded text:
rint praeualentibus uitiis et praeuaricarint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a di
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuĩt ad etatẽ que preceptũ¬
iam capit. & subdi iam potest
legis imꝑio. suscipiendũ ẽ bellũ
contra uitia. & gerendũ acriter
ne ad clampnabilia peccata per¬
ducat. & siquidem nũidũ ucto¬
riarum consuetudine roborata
sunt. faciliꝰ iuncunt᷑ ⁊ cedunt.
Sinautẽ uinc̾e atq imꝑare consue¬
ucrunt laboriosa difficultate uin¬
cunt᷑. hoc autẽ bellum nũꝗͣ. ullũ
ẽẽt. si natura humana ꝑ lib̾um
arbitrium inrectitudine inqua
facta ẽ ꝑstitiss. Nunc uͦ quȩ pacẽ
felix cum do habere noluit. secũ
pugnat infelix. Paucissimi autẽ
sunt tantę felicitatis ut ab ipsa
in eunte adolescentia. nulla dãp¬
nabilia peccata cõmittant. uł in
flagiciis. uł infacinorib uł in ne fa¬
rie cuiꝰ quã impietatis errore. s
magna sp̃c largitate oppͥmant
quicqͥd incis posset carnali dele¬
ctatione dñari. Plurimi uͦ p̃cep¬
to legis accepto cum pͥus uicti fue

Expanded text:
tum fuerit ad aetatem quae jam praeceptutum fuerit ad aetatem quae jam praeceptum capit, et subdi jam potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus vel in nefariae cujusdam impietatis errore, sed magna spiritus largitate opprimant quidquid in eis posset carnali delectatione damnari. Plurimi vero praecepto legis a
Abbreviated transcription (Latin):
lucem quid maloꝵ ingressa sit
nesciens ꝓpħat quodãmͦ. Solũ
quando natꝰ ẽ ferunt tisisse ze¬
roastrem. Nec enĩ eiboni aliquid
monstruosus risus ille portendit.
rege assirioꝵ bello suꝑatus occu¬
buit. Uerum tanta ẽ miscdia
etas .i. infantia quȩ sine ullo re¬
nisu subiacet carni. & scda quȩ
puericia nũcupatur. tibi nũdũ
ratio suscepit contra uicia pugnã.
⁊ fere sub omnib uiciosis delecta¬
tionib iacet. quia lieet fari iam
ualeat. & ideo infantiam transis¬
se uideatur. nũdũ in ea ẽ p̃cepti
capax infirmitas mentis. si sacra¬
menta mediatoris acceꝑit. etiã¬
si hanc in eis annis uitam finiat
translata seilicet apotestate tene¬
brarum in regnum dei. non solũ
penis non ꝓpet᷑ eternis. s ne illa
post mortem purgatoria torm̃ta
patiat᷑. Sufficit enĩ sola sp̃uał
regeneratio. ne post mortẽ ob¬
sit quod carnalis generatio tra¬
xit cum morte. Cum autẽ uen¬

Expanded text:
lucem, quid malorum ingressa sit lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetizat quodammodo. Solum quando natus est ferunt risisse Zoroastrem. Nec tamen boni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. rege Assyriorum bello superatus occubuit. Verum tanta est Dei misaetas, id est infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit contra vitia pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet fari jam valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis vitam finiat, translata; scilicet a potestate tenebrarum in regnum Dei non solum poenis non praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ven
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non autẽ ueniunt om̃s insẽ¬
pit̾nas pęnas quȩ pꝰ illud iudiciũ
nent temporales. Nam quib dã
qđ in isto̾ remittit᷑. remitti infu
hac uita s tantum pꝰea pęnas
luunt. Fuisse tñ aliquos qui usq
ad decrepitã senectutẽ ne leuissi¬
mã quidẽ febriculã senserint.
quãtamcũq duxerint uitam
⁊ ipsi nouimim̃ audiuimꝰ:¬
ꝗͣꝗͣ uita mortaliũ tota pęna sit.
Non enĩ parua ẽ pęna ipsa insi¬
pientia uł imꝑicia. quȩ usq ad¬
es fugienda m̾ito iudicat᷑. ut
ꝑpȩnas dolorib penas pueri
cogant᷑ q̃q artificia uł litt̾as dis¬
cere. ipsumq disc̾e̾ ad qđ pęnis
adigunt᷑ tã pęnale ẽ eis ut nũñ¬
ꝗͣ ipsas penas ꝑ quas cõpellunt᷑
disc̾e. maluit ferre ꝗͣ disce. Quis
autẽ ñ exhoricat ⁊ mori eligat.
si ꝓponat᷑ ei aut mors ꝑpecienda
aut rursus infancia : Que quidẽ
qđ non arisu s afletu ordit᷑. hanc

Expanded text:
r. non autem omnes ueniunt in semr. non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium nent temporales. nam quibusdam quod in isto non remittitur remitti in fuhac uita, sed tantum postea poenas luunt. fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimvita ipsa mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat si proponatur ei aut mors per poenam, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dubio nutͥtur. nec ualet nͥ succen¬
sus cẽ ⁊ nͥ refotꝰ subsist̾e. At contͣ
gehennȩ ignis cum sit corporeꝰ.
& immissos reꝓbos corporalit̾ ex¬
urat. nec studio humano suocen¬
dit᷑. nec lignis nuiͥtur: s creatꝰ se¬
mel durat in extinguibilis. &
succensione ñ indiget. ⁊ ardore
ñ caret. Bene gͦ deiniquo dicitur.
Deuorabit eum ignis qui ñ succen¬
Nhac quidẽ uita¬
lior. uł pocius inde fit peior
s illis sunt purgatoriȩ qui
eis coherciti corrigunt᷑. Cet̾e om̃s
penȩ siue temporarie siue sẽpi¬
t̾nȩ sic̃ unꝰ quisq diuina pro¬
uidentia tͣctandus ẽ inferunt᷑
uł ꝓ peccatis siue p̃t̾itis siue
in quib ad huc uiuit ille qui
plectit᷑. uł ꝓ exercendis de claran¬
disquirtutib ꝑhomines ⁊ angłos
siue bonos siue malos. S tempo¬
rarias pȩnas alii inbac uĩta tã¬
rũptam̃ ante iudiciũ illud se¬
u̾issimum nouissimũq paciun

Expanded text:
dubio nutritur, nec valet nisi succendubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra gehennae ignis cum sit corporeus, et immissos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur; sed creatus semel durat inexstinguibilis, et succensione non indiget, et ardore non caret. Bene ergo de iniquo dicitur. « Devorabit eum ignis qui non succenhac quidem mortalior uel potius inde fit prior; sed illis sunt purgatoriae qui eis coherciti corriguntur. ceterae omnes poenae siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidontia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit plectitur, vel pro exercendis declarandisque virtutibus per homines et angelos sive bonos, sive malos. Sed temporales poenas alii in hac vita tanverumtamen ante judicium illud serissi
Abbreviated transcription (Latin):
onis affligat. Sic̃ electis ignis ar¬
dere nouit adsolacium. ⁊ t̃n ar¬
dere adsupplicium nescit: ita e
qͣꝗͣ lucet ad consolationis gr̃am.
& tñ lucet adpęnã ut damꝑna¬
toꝵ oculis ignis supplicii ⁊ nulla
claritate candeat. ⁊ ad doloris
cumulum dilecti qͣlit crucientur
ostendat.
niqui ad aliquid ardebunt. scł
ut iusti om̃s ⁊indomino uideant
gaudia quȩ ꝑcipiunt. ⁊ in illis
respiciant supplicia quȩ euaser̃t
conspiciunt. quȩ eius ad iutorio
uicerunt.
ui erunt inpęnis quid aga¬
tur intꝰ ingaudio dñi nesciũt.
Qui uͦ erunt in illo gaudio quid
agatur foris intenebris ext̾iorib
sciunt. Qđ ignis gehennȩ ab in¬
gine gehennȩ ignem creauit.qui
inpęna reꝓboꝵ semel ẽẽ inciꝑet.
s ardorem suũ ⁊̃ sine lignis
nũquã finiret Ignis nãq corpo¬
reus ut ẽẽ ignis ualcat. corporeiᷤ
indiget fom̃tis. qui cum necẽe
ẽ ut seruet᷑. ꝑ congesta ligna ꝓcul

Expanded text:
onis affligat. Sicut electis ignis aronis affligat. Sicut electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e  et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam, ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate candeat, et ad doloris cumulum electis qualiter crucientur ostendat. niqui ad aliquid ardebunt scilicet ut justi omnes et in Domino videant gaudia quae percipiunt, et in illis respiciant supplicia quae evaserunt, conspiciunt, quae ejus adjutorio vicerunt. ui erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nesciunt; qui vero erunt in illo gaudio quid agatur foris in tenebris exterioribus t. Quod ignis gehennae ab ingine gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignis namque corporeus, ut esse ignis valeat, corporeis indiget fomentis: qui cum necesse est ut servetur per congesta ligna, procul
Abbreviated transcription (Latin):
si uiuentis hominis in corpo¬
reus sp̃c tenetur incorpore:
cur non pꝰ mortẽ cum incor¬
poreus sit sp̃c ĩ corporeo igne te¬
qͦ uidet: ⁊ qͥa concremari se aspicit
cremat᷑. Sicq fit ut res corporea in¬
corpoirã exurat. dũ exigne uisibi¬
li ardor ⁊ dolor inuisibilis tͣhitur.
ut ꝑ ignẽ corporeũ mens incorpo¬
rea etiã corporea flãma crucietur.
⁊ pꝰ pauca. Dum gͦ peccatorẽ di¬
uitẽ dampnatũ u̾itas inignẽ ꝑ¬
hibet: quis nã sapiens animas
reꝓboꝵ ten̾i ignib neget: Qd ig¬
nis Gehenne ad aliquid lucebit¬
lla ultͥx flãma uicioꝵ crema¬
tionẽ habet ⁊ lum̃ non habet.
Illic ignis ⁊ ad consolationẽ ñ
lucet. ⁊ tñ ut magis torqueat᷑
ad aliquid lucet. Nã sequaces
qͦq suos secũ intorm̃to reꝓbi flã¬
ma illustͣnte uisuri sunt. quoꝵ
amore deliquerunt. qͣtenꝰ quoꝵ
uitã carnalit̾ contͣ p̃cepta con¬
ditoris amau̾ant: ipsoꝵ qͦq in¬
tuitꝰ cos inaugm̃to suȩ dãpnati¬

Expanded text:
Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne tequo videt, et quia cremari se conspicit crematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea flamma crucietur. Et post pauca: Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet , quisnam sapiens animas reproborum teneri ignibus neget. Iiquid non lucebitIlla ultrix flamma vitiorum cremationem habet, et lumen non habet. Illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quoque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum vivi amore deliqueruntcarnaliter contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque intuitus eos in augmento suae damnati
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid ds ñ audit: Quid gͦ la¬
bores inuestigare. quid audiunt.
& quantũ audiunt scĩ quos oras.
cum ipse ds audiat ꝓpt̾ quẽ oras:
Ipse uidet humilitatẽ tuam. qui
remunerat᷑us ẽ deuotionẽ tuam.
Tamen si audiunt. ⁊ quantũ au
dũ. in quo siquid forte foris agit᷑
qđ mͦ int̾im ñ audiunt aut ñui¬
dent: mist̾iũ ẽ dispensationis
ñ decrim̃tum felicitatis. Inueni¬
untur tam̃quidã sc̃oꝵ patrum
quę̧dã ita dixisse. quasi nichil
sit increaturis qđ ñ uideant qͥ
uidentẽ omĩa uident. Ego ampliꝰ
iudicate ñ p̃sumo. nͥ hoc solum
quoniã tantũ uident quantũ
illi placitum ẽ quẽ uident: &

Expanded text:
Nunquid Deus non audit? Quid ergo laNunquid Deus non audit? Quid ergo labores investigare, quid audiant et quantum audiant sancti quos oras, cum ipse Deus audiat propter quem oras? Ipse videt humilitatem tuam, qui remuneraturus est devotionem tuam. Tamen si audiunt et quantum auddum. In quo si quid forte foris agitur quod modo interim non audiunt, aut non vident mysterium est dispensationis non detrimentum felicitatis. Inveniuntur tamen quidam sanctorum Patrum quaedam ita dixisse quasi nihil sit in creaturis quod non videant qui vident omnia videntem. Ego amplius judicare non praesumo, nisi hoc solum quoniam tantum vident quantum illi placitum est quam vident et
Abbreviated transcription (Latin):
Adiciunt qͦq illud de animabus
scõꝵs. qđ multi in questionẽ ad du
nitionem ꝑueniunt. Difficile ẽ de¬
ciusmodi iudicare. Quomodo enĩ
scientia nr̃a certa ẽẽ potest de ip¬
sis. qui eam quã de nob̾ habent
scientiam. nec caꝑe possumus
nec inuestigare: hoc unũ cer¬
tum ẽ scoꝵ animas insecreto diui¬
nȩ contemplationis constitutas.
coꝵ quȩ foris agunt᷑ tantũ scire
quantũ uł illis ad gaudiũ uel no¬
bis ad auxilium ꝓdesse constat
Nos int̾cessores querimus apud dm̃.
Quid amplius ius: Times ne forte
non orent qui semꝑ orant. Quo¬
modo non orabunt pro te quan¬
do tu oras. eos. qui ⁊ quando tu
non oras orare tam̃ ñ cessant᷑. S
ñ audiunt. inquis. ⁊ ego in uen¬
tum u̾ba effundo. ñ audientib
⁊ ñ intelligentib loquens. Fece di¬
camꝰ. Non audiunt sc̃i u̾ba postu¬
lantiũ. neq ad beatitudinẽ illoꝵ
attinet ista nosse: que foris agun¬
tur. Focc dicamus. Non audiunt.

Expanded text:
Adjiciunt quoque illud de animAdjiciunt quoque illud de animchium: Multi, in quaestionem adducunitionem hujusmodi judicare. Quomodo enim scientia nostra certa esse potest de ipsis, qui eam quam de nobis habent scientiam nec capere possumus nec investigare? Hoc unum certum est sanctorum animas in secreto divinae contemplationis constitutas eorum quae foris aguntur tantum scire quantum illis vel ad gaudium vel nobis ad auxilium prodesse constat. Nos intercessores quaerimus apud Deum. Quid amplius vis? Times ne forte non orent, qui semper orant? Quomodo non orabunt pro te quando tu oras, qui quando tu non oras, orare tamen non cessant? Sed non audiunt, inquis; et ego in ventum verba infundo, non audientibus et non intelligentibus loquens. Ecce dicamus. Non audiunt sancti verba postulantium, neque ad beatitudinem illorum attinet, ista nosse quae foris aguntur. Ecce dicamus. Non audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
singłarit᷑ uictima ab ęt̾no int̾itu
animam saluat. quȩ illam nobis
mortẽ unigeniti ꝑ mist̾iũ reparat.
qui licet surgens a mortuis iam ñ
moritur:⁊ mors ei ultra non dña¬
bitur. tñ inse ipso immortalit̾ atq
incorruptibilit uiuens. ꝓ nob it̾m
in hoc inistiͦsacrȩ oblationis im¬
molatur. Eius quippe ibi corpus
sumitur. eiuscaro in popłi salute
partitur. eius sanguis ñ iam in
manus infideliũ. s inora fideliũ
funditur. Hinc gͦ pensemꝰ. quale
solutione nr̃a passionem unige¬
niti filii semꝑ imuitat᷑. Quis enim
fideliũ habere dubiũ possit in ipsa
immolationis hora ad sacerdotis
uocem celos aꝑiri. in illo ibu mist̾
ri. t̾ram cęlestib iungi. unũ qͥddã
ex uisibilib atq inuisibilib fieri.
uerunt ñ nulli de animab
carne solutis. utrum cognitionẽ
habeant eorum quȩ in scło gerunt᷑:
maxime illoꝵ qui iam ingaudio
dñi sui. ⁊ iabscondito faciei eius
ueri luminis illustratione letant᷑.

Expanded text:
singulariter victima ab aeterno interitu animam salvat, quę illam nobis mortem unigeniti per mysterium reparat. / Qui licet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. Eius quippe ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale solutione nostra passionem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesu Chrisrena caelestibus iungi, unum quoddam ex visibilibus atque invisibilibus fieraerunt nonnulli de animabus carne solutis, utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Inec tam male ut his qui inea
uiuunt nichil ꝓsit ad capescen¬
dum regnũ cęloꝵ largitas elemosi¬
narum quib etiam iustoꝵ susten¬
tatur in opia: ⁊ fiunt amici qui in
tabnacła et̾na suscipiant. nec tam
bone. ut ad tantã beatitudinẽ ad¬
ipiscendam cis ipsa sufficiat. nͥ eoꝵ
meritis quos amicos fecerunt. mi¬
scđiam consequantur. Mirari aũ
soleo ⁊̃ apud uirgilium reꝑi istã

Expanded text:
nec tamen malae, ut his qui eam vivunt nihil prosit ad capessendum regnum coelorum largitas eleemosynarum, quibus etiam justorum sustentatur inopia, et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. Mirari autem soleo, etiam apud Virgilium reperiri istam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quisq cogitat quȩ sunt di qͦmͦ
placeat đo. qđ suꝑ edificauit mer¬
cedem accipiet. id ẽ unde cogitauit
hoc sumet. Sicuiꝰ opus arserit.
dampnum pacietur. q̃m qđ dile¬
xerat non habebit. Ipse autem sal¬
uus erit quia nulla eum tribula¬
tio ab illius fundam̃ti stabilitate
semouit. Sic tñ quasi ꝑ ignẽ. Qd̃
enim sine illiciente amore non ha¬
buit. sine urente dolore non ꝑdit.
Ecce quantum mͥuidetur inuentus
ẽignis qui nullum eoꝵ dãpnet.
s unum ditet. alt̾m dampnificet.
ambos probet. Nullas quidẽ pęna ᷤ
nͥ purgatorias uolu̾t eẽ pꝰ mortẽ.
sto infestum eluitur scelus. aut
uo scł temp̃re ꝑ pet̾tis. pena quisq
damꝑnetur et̾na. quasi ulliꝰ id
usꝗͣ iusticia attendat. ut tanta
mora temporis quisq puniatur.
quanta mora temporis unde pu
meruit alligari. cum iustissime
annosas penas seruus in cõpedib
pendat. qui u̾bo aut ictu celerri¬
ine transeunte uł lacessiuit dñm.

Expanded text:
uisque cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo , quod superaedificavit, mercedem accipiet , id est unde cogitavit, hoc sumet. Si cujus opus arserit, damnum patietur ; quoniam quod dilexerat non habebit: Ipse autem salvus erit ; quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semovit. Si tamen quasi per ignem . Quod enim sine illiciente amore non habuit sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit esse post mortem, sto. Infectum eluitur scelus, aut vo scilicet tempore perpetratis poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id usquam justitia attendat ut tanta mora temporis quisque puniatur quanta mora temporis, unde punndiu fecit unde meruit alligari, cum justissime annosas ppendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum
Abbreviated transcription (Latin):
eq negandum ẽ defunc¬
toꝵ animas pietate suor
sacrificium mediatoris offertur.
uel elemosine inęccłia fiunt. S eis
T hec ꝓsunt qui cum uiuerent. hȩc
sibi ut postea possint ꝓdesse me¬
rucrunt. Est enim quidã uiuen¬
di modus. nec tam bonus ut non
requirat ista pꝰ mortem. nec tã
malus ut ei non ꝓsint ista post
mortem. Est enim talis in bono ut
hec non requirat: & ẽ rursus ta¬
lis inmalo. ut nec his ualeat cum¬
ab hac uita transierit ad iuuari.
Quo cura hic omne meritũ cõpa
ratur. quo possit pꝰ hanc uitã
releuari quispiã uel grauari.
Nemo se autẽ sꝑet qđ hic neglex̾it
cum obierit. apud dñm ꝓ mereti.
Non igitur ista quȩ ꝓdefunctis fre¬
quentat ȩccłia commendandis. illi

Expanded text:
e negandum est defunctorum animas pietate suorum sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt: sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possint prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut is haec non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum compratur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo autem se speret quod hic neglexerit cum obierit apud Deum promereri. Non igitur illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia commendandis, illi
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃to habe xp̃m. Si enim
nicħ ei tał affectionis uolupta¬
tisq p̃ponat. quamuis suꝑ edi¬
ficet ligna. fęnũ. stipulã. xp̃c ẽ
fundam̃tũ. ꝓpt̾ hoc saluus erit
ꝑ ignẽ. Delicias qͥppe huiꝰ mundi
amoresq t̾renos ꝓpt̾ coniugalẽ qͥ¬
dem copulã non dampnabiles:
tribulationis ignis exurst. Quiamat
filiam suꝑme ait dñs. ñ ẽ me dig¬
nus. Uerũ qui has nece situdines
quã xp̃o. siad hunc fu̾it articłmn¬
uus. Quia ⁊ earũ amissione tantũ
nec̃ce ẽ urat dolor. quãtũ hese¬
rat amor. Ac ꝑ hoc ei qui etdifica¬
uit. erit edificatio ista dãpnosa.
qͥa ñ habebit qđ suꝑ edificauit:
⁊ eoꝵ amissione cruciabit᷑. quib
fruendo utiq letabatur. Uide in
apłi u̾b hominẽ edifficantẽ suꝑ
fundam̃tum lapides p̃ciosos.
aurum argentũ. Qui sine uxore
ẽ inquit cogitat quȩ sunt di
quomͦ placeat do. Uide alium
edificantem ligna. fenũ. stipulã.
Qui autẽ matrimonio iunctꝰ ẽ

Expanded text:
fundamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna, faenum, stipulam, Christus est fundamentum; propter hoc saluus erit per ignem. delicias quippe huiuamoresque terrenos propter conjugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exurit. Qui amat filiam super me, non est me dignus. uerum qui has necessitudines quam Christo, si ad hunc fuerit articvus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor quantum haeserat amor. Ac per hoc ei qui aedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum . Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei, quomodo placeat Deo. Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam: Qui autem matrimonio junctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ita fuisse. & nunc aliter ẽẽ quam
fuit demonstretur. non tamen co¬
gitare debemus quasi leuitate ali¬
qua factum sit. ut nunc aliter
teneatur. & aliter institutum sit
quam fuit. sed quia tunc oporte¬
bat: & ita salubre fuit. ut sic iube¬
retur. & sic teneretur. Nunc autem
alia ẽẽ tempora & aliud congruũ¬
c̃ẽ. siue necesarium saluti huma

Expanded text:
ita fuisse et nunc aliter esse quam ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et ita salubre fuit, ut sic teneretur et sic juberetur; nunc autem alia esse tempora et aliud esse congruum sive necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
iciõ ex his que ueritati contraria
non sunt. Dicatur quod libet. dum
non credatur nisi quod licet. Sum¬
ma hec est. quia siquis post uo¬
tum continentie factum. ad carna¬
les nuptias transierit. siquidem
occultum fu̾̃it uotum eius. non po¬
nubat. & si forte postea facti peni¬
teat. eccłia neq de occultis peniten¬
tem a consilio salutis repellere. ne¬
q ꝓpter occulta ea que manifẽsta
sunt dissoluere potest. Si autem hii
fessione & uoto firmauerunt. dem¬
de uolueriu ad carnalis federis
iura transire. nullatenus eos eccłia
ꝑmittit. & si forte presumpserunt.
ea contra ꝓpositum ac professionis
suȩ puritatem inire quasi illegin¬
ma & a sc̃ĩtate coniugii aliena. debita
districtione dissoluit. Sic eccłia tenet
sic nos tenere debemus. qui ȩccłiȩ in¬
stituta sequimur: & salubre ẽẽ ere¬
dimus quicquid spu di dictante
ab illa fuerit institutum. & dignũ
reuerentia iudicatum. Etiam si
aliis temporibus aliquando non

Expanded text:
jicio ex iis quae veritati contraria jicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur nisi quod licet. Summa haec est. Quod si quis post votum continentiae factum ad carnales nuptias transierit; si quidem occultum fuerit votum ejus, non ponubat. Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii fessione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non
Abbreviated transcription (Latin):
xerant moriatur. Sienim inho¬
minibus hec ratio seruatur: ut
quam diu prior uiuit. scđs legi¬
timus ẽẽ non possit. constat pro¬
fecto quia ubi prior omnino mo¬
ri non potest. scds nulla ratione
legitimus ẽẽ potest. E adhunc
modum qualicumq ratione proba¬
tui: quia he que cum prossione con¬
tinentiȩ sponsȩ xp̃i consecrate sunt.
amplius ad carnales nuptias transi¬
re non posunt. Et est ista utiq pro¬
batione. non quidem ꝑ omnia ratio
cogens. sed ad aliquid similitudo
conueniens.qua docea tur sponsȩ
xp̃i. quia si inthoro carnali tanta
fides exigitur. multomaior deuocio
& amor sincerior spiritali debetur.
Sunt quihȩc ad terrorem dicta ẽẽ
putant. Alii ad publicam peniten¬
tiam referunt. que propter rigo¬
rem ad incuciendum timorem ali¬
quando neganda iuidetur. ut dũ
peccator scđd̃m dispensationem foriᷤ
repellitur. & instantib timor caden¬
di. & iniacentibus humilitas te¬
surgendi augeatur. Ego nichil ab¬

Expanded text:
xerant moriatur. Si enim in hoxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, constat profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc modum hac qualicunque ratione probatur quod hae quae cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil ab
Abbreviated transcription (Latin):
tatio in hominibus setuatur ut
quȩ dimisso uiro suo ad alium
transperir adultera habeatur.
nec ei agendȩ penitentiȩ locus con¬
cedatur. nisi alter defunc̾tus fu-¬
erit: quanto magis ea quȩ se im¬
mortali sponso uinxerat. Non est
gͦ dubium quod de illis hic agitur.
que inproposito continentiȩ sub
manifesta etiam professione ad ca¬
stimoniam conseruandam conse¬
crate sunt. De his gͦ dicunt quia
s post tale ꝓpositum ad nup-¬
tias carnales transieriur ad pe¬
nitentiam non sint admittende.
nisi iscui se iunxerant. id est
formcator siue adulter. ab hac
uita id ẽatali conu̾satione disces¬
serit. In eo enim statu penitentiam
agere non possunt. in quo quam¬
diu ꝑmanserint saluari non pos¬
sunt. Quidam eum cui se uinxe¬
rant xp̃m interpretari uolunt.
cui pͥus proposito continentie se
uouerũt. Et quasi sub condicio¬
ne dictum sit quia scđs ad quẽ
transeunt legitimus non iudi¬
catur. nisi pͥus ille cui ante se iun¬

Expanded text:
ratio in hominibus, servatur, ut ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se jun
Abbreviated transcription (Latin):
carios & sp̃ualis castimoniȩ uiolato¬
res adpͥstinam propositr sui in tegri¬
tatem reparandam & conseruandã
districte reuocandos. Si autem te¬
merario ausu uicepto ꝑsistere uolu¬
trint & illicitam copulam quam
contra pͥmȩ professionis debitum
mierunt deserere contempserint.
quasi inobedientes & in incestu for¬
nicationis nefande contaminatos.
iustȩ seueritatis sententia ab ȩccłiȩ
ommunione precidendos. neq ul¬
latenus adpenitentiam recipiendos.
nisi se ab huius infamis societatis
conu̾satione retraxerint. Et hoc
est fortasss quod sibi uolunt uer¬
ba illa cunctis pene ꝓ sui ambi¬
guitate iam nota. Innocencius pͣa
pa cuius auctoritas ineccłia xp̃i ce¬
lebris est. sic dicit. Que xp̃o inquit
sp̃ualiter nubunt. & asacerdote ue¬
lantur. si publice nupserint uel
datnculo corrupte fuerint. non
eas admittendas ad agendam pe¬
nitentiam. nisi iscui se uinxerant.
abhac iuta discesserit. Si enim hȩc

Expanded text:
carios et spiritualis castimoniae violatocarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi celebris est, sic dicit: Quae Christo, inquit, spiritualiter nubunt, et a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus. Dicamus igitur quã¬
tum scđm ueritatem dicere possu¬
mus. quia aut scdm tempus hoc
dictum est quando ita fieri opor¬
tebat. aut scd̃m eos tantum hoc di¬
cꝰtum est. qui post occultum uotum
continentiȩ. ad experientiam carnis
redeunt & coniuges fuint quos id¬
circo ȩccłia separare non potest. quu
cum hinc manifestum constet fac¬
tum. quod illinc occultum fuit pro¬
bari non potest. In quibus tamen te¬
merate fidei reatus scđm aliquid
peior ad ulterio dicitur. quia ꝑil¬
lud in hominem. ꝑ hunc uero in
de illis qui post uotum &̃ profesi¬
one publica sub testimonio ȩcdesiȩ
erga dm̃ se obligauerunt & forte
ad huc quod amplius est. ad scũmo¬
niã continentiȩ consecratȩ sunt.
de quibus uere dicimus. quia pꝰ
ale propositum & tale uotum.
manifesta professione confirmatũ.
o coniugale fedus descendere non
possunt & si forte hoc aliquando at¬
temptau̾int. non coniuges sed forni¬

Expanded text:
non possumus. Dicamus igitur quannon possumus. Dicamus igitur quantum secundum veritatem dicere possumus, quod aut secundum tempus hoc dictum est, quando ita fieri oportebat, aut secundum eos tantum hoc dictum est, qui post occultum votum continentiae ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominem, per hunc vero in de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed forni
Abbreviated transcription (Latin):
tentia superius memorata conueni¬
enter dicta accipimus. nichil ampliꝰ
restat questionis. cur non ueraciter
dicta & utiliter tenenda approbemus.
Certum est enim quia hi qui post
occultum uotum castitatis & pro¬
positum continentiȩ nũdum ma¬
nifesta professione confirmatum. ad
experientiam carnus redeunt. nullo
modo ab eccłia prohiberi possunt.
neq eiusmodi copulam eccłia ipsa
si quando contigerit ab iudicat. secd
ratam cẽ. neq occulta manifestis
preiuidicare debere confirmat. Qd
siquis ad hec dicere uoluerit. quod
ter non possun d eiceps illo uiuen¬
te babere homines maritos. recte
supra dicta ratione eius assertio
reprobatur. Ad hunc modum de
his quȩ manifeste falsa sunt uel o
suam sentire licebit. Michi autem
hoc magis probabile est. si inuen¬
re contigerit quod & ueritatem
seruat. & auctoritatem non impri¬
bat. Precipue tanti uiri de quo bene
sentire debemus etiam tunc quan¬
do id quod sensit ipse. nos sentire

Expanded text:
tentia superius memorata convenitentia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter dicta et utiliter tenenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad experientiam carnis redeunt, nullo modo ab Ecclesia prohiberi possunt neque ejusmodi copulam Ecclesia ipsa, si quando contigerit, abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifestis praejudicare debere confirmat. Quod st, non possunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel oam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit quod et veritatem servat, et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene sentire debemus, etiam tunc quando id quod sensit ipse, nos sentire
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem aliquis hȩc dicta ẽẽ intelli
de his qui ꝓpositum continentiȩ oc¬
culte uouerunt. & uotum suum si¬
ne atestatione humana soli dõ obtu¬
lerunt. eosq si postea uoto fracto
ad coniugalem socictatẽ descendere
uoluerint. idcuro ab ȩccłia prohibe¬
ri non posse. quia professionem illoꝵs
non accepit. neq obseruantiam con¬
tinentiȩ eis indixit: siquis igitur
tales uiduas aut uigines post
uotum continentiȩ ad maritalem
copulam descendentes dampnationẽ
quidem habere. id est rem dampna¬
bilem facere. non quia nubunt. sed
quia uotum frangunt. non ꝓpter
bonum inferius quod appetunt:
sed ꝓpter bonum superius quod
relinquunt. ita quidem ꝓpter fidẽ
uiolatam dampnationem habere.
sed tamen omnino coniuges ẽẽ. nec
separari debere existimet: certum
est sicut suꝑus diximus quia ea
que ecclie probari non possunt ab ec¬
clesia omnino iudicari non possunt.
Hee igitur que uera ẽc constat. si insen¬

Expanded text:
Si quis autem haec dicta esse intelligat, Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum continentiae occultae voverunt, et votum suum sine attestatione hominum soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint, idcirco ab Ecclesia prohiberi non posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod appetunt, sed propter bonum superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem violatam damnationem habere, se tamen omnino conjuges esse, nec separari debere existimet, certum est, sicut superius, diximus, quod ea quae Ecclesiae probari non possunt, ab Ecclesia judicari omnino non possunt. Haec igitur quae vera esse constat, si in sen
Abbreviated transcription (Latin):
constitutos. ne aproposito & uoto
sanctitatis laberentur. & quando ma¬
gis terrebantur ineo quod sibi pꝰ
lapsum ad prioris excellentiȩ puri¬
re sciebant. & ita tunc ęccłiam scd̃m
temporis illius statum tenere debu¬
isse. & tenuisse. ut qui post uotum
& professionem continentiȩ ad coniuga¬
lem copulam descederent ita manerent.
nec soluerentur euismodi contractus.
& scdm iudicium & ꝑ missionem eccle¬
siȩ tunc rata fuisse eiusmodi coniugia.
postea autem cum inciperẽt homines
abuti tali concessione & ꝑ missione.
eccłiam ꝓpter pericula imminentia
usum mutasse & sententiam intor¬
sisse ad aliud. atq ideo nunc coniugia
non ẽẽ eiusmodi ꝓpter prohibitionẽ
& institutionem eccłiȩ scđ̃m quam illi¬
cita uellicita rata & soluenda omnia
iudicantur. Siquis hoc dicat fortas¬
sis aliquid dixisse iudebitur. Nos ni¬
chil reprehendimus exomnibus quȩ
ueritatem quietam cẽ ꝑmittunt.

Expanded text:
constitutos ne a proposito et voto constitutos ne a proposito et voto sanctitatis laberentur; et quando mgis terrebantur in eo quod sibi post lapsum ad prioris excellentiae purire sciebant; et ita tunc Ecclesiam secundum temporis illius statum tenere debuisse et tenuisse, ut qui post votum et professionem continentiae ad conjugalem copulam descenderent, ita manerent; nec solverentur hujusmodi contractus, et secundum judicium et permissionem Ecclesiae tunc rata fuisse hujusmodi conjugia. Postea autem cum inciperent homines abuti tali confessione et permissione. Ecclesiam propter pericula imminentia usum mutasse, et sententiam intorsisse ad aliud atque ideo nunc conjugia non esse ejusmodi propter prohibitionem et institutionem Ecclesiae, secundum quam licita vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. cum afflgi ceperit. & uri sti¬
mulis carnis suȩ. si sciat quia licet.
e quia fieri potest & salus ẽ illis qui
hoc faciunt. & non cogit ȩccłia illos
qui sic retro aspiciunt. sed ita iuiuere
concedit. & legitima censet. ẽe coniu¬
gia illoꝵ: Quis non mallit cum in
temptatione graui fu̾it.multis an¬
nis penitere. & quam libet satisfacti¬
onem exsoluere. tantum ut frui pos¬
sit uoto & optione sua. & desideria
sua licite adimplere: Quid gͦ dice¬
mus: Plane attestari audemus. qͥa
& si negari forte non potest. ita hic
dictum ẽẽ. & hoc dictum ita intelli¬
gendum ẽẽ. nulla tamen ratione
his maxime temporibus quib ho¬
mines aduicia proni sunt. expedit
lta tenere. & ita facere. Et ad hunc
modum fortassis siquis dicere uolu¬
erit hȩc de illis temporibus dicta
eẽ quando homines magis peccare
trubescebant. & quando sola erubes¬
centia preuaricationis cohibere po¬
tuit. fluctuantes. & intempestatione

Expanded text:
tetur cum affligi coeperit et uri stitetur cum affligi coeperit et uri stimulis carnis suae, si sciat quod licet et quod fieri potest; et salus est illis qui hoc faciunt, et non cogit Ecclesia illos qui sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum in tentatione gravi fuerit, multis annis poenitere, et quamlibet satisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte non potest hic ita dictum esse et hoc dictum ita intelligendum esse, nulla tamen ratione his maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis dicere voluerit, haec de illis temporibus dicta esse quando homines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
uicio semꝑ uratur ad passionem.
Lam ipse dominus dicit. qui potest
capere capiat. Ipse scit quia capere
non possum uerbum hoc. ut con¬
tinens ꝑmaneam. Quando putaui
posse. libenter ꝓposui & eadem ad¬
huc uoluntate libenter ꝑseuerarẽ
si pari possem. Sed non ualeo tole¬
rare estum bullientis naturȩ. ardorẽ
concupiscentiȩ feruentis sustinere
non possum. Ideo facio quod pos¬
sum. Uado & duco uxorem. excipio
infirmitatem meam. dolens quidẽ
quia asuperioribono descendere co¬
gor. sed tamen sed tamen non omni¬
no desperans. quia ad concessa descen¬
do. Magis uolo in inferiori bono sal¬
uari. quam insumino ꝑiclitari. &
si forte culpa est aliqua. quia des¬
cendo. quia propositum meum ñ
teneo. ego pęnitentiam agam. & sa¬
asfactione placabo dñm. Nichil
durum erit aut difficile tantum
hanc passionem euadere possim.
e mortem istam inqua uiuens tene¬
or declinare. Quis putatis non eius¬
modi rationibus se instiget & cohor¬

Expanded text:
vitio semper uratur ad passionem. vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Quando putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens teneor, declinare. Quis putatis ejusmodi rationibus non se instiget et cohor