comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanans.Nam oleum menbra dolen¬
tia sanat. Ita oleum adutrumq
curandum ꝓdest. Si morbus non
reuertitur. medicina non iteret᷑.
Si autẽ morbus non potest cohiberi.
quate debet medicina ꝓhiberi:
Si unctio iterari non potest. nec ora¬
tio iterari pocest. Utraq enim il¬
lic commemorata sunt. Orent in¬
quit ꝓ eo ungentes oleo sacto. Et
si inpeccatis ẽ dimittentur ei. ⁊ ora¬
tio saluabit infirmum. S fortas
sis dices quia unctio non ꝑtinet
nͥ ad peccatoꝵ remissionem. & ora¬
tio non ꝑtinet nͥ ad corporis alle¬
uiationem. quia dictum ẽ ora¬
tio saluabit infirmum. Uerte
qđ libet. Si dicis quia unctio con¬
fert peccatoꝵ remissionem. ⁊ ora¬
tio infirmitatis alleuiationem.
ego uerum ẽe confiteor. sic tam̃
ut conu̾sam non neges. quia un¬
ctio confert corporis alleuiationẽ.
& oratio peccatoꝵ remissionem. U¬
trumq uadit ad utrumq Utrumq
oꝑatur. iutrumq utrinq oꝑatur.

Expanded text:
sanans. Nam oleum membra dolensanans. Nam oleum membra dolentia sanat. Ita oleum ad utrumque curandum prodest; si morbus non revertitur medicina non iteretur. Si autem morbus non potest cohiberi, quare deberet medicina prohiberi? Si unctio iterari non potest, nec oratio iterari potest. Utraque enim illic commemorata sunt. Orent, inquit, pro eo, ungentes eum oleo sacro; et si in peccatis est, dimittentur ei; et oratio salvabit infirmum . Sed fos quod unctio non pertinet nisi ad peccatorum remissionem; et oratio non pertinet nisi ad corporis allevationem, quia dictum est: oratio salvabit infirmum. Verte quolibet. Sed dicis, quod unctio confert peccatorum remissionem; et oratio infirmitatis allevationem. Ego verum esse confiteor, sic tamen ut conversam non neges; quia unctio confert corporis allevationem, et oratio peccatorum remissionem. Utrumque vadit ad utrumque. Utrumque operatur ut utrumque utrinque operatur
Abbreviated transcription (Latin):
firmor iterari possit. cum
baptismus ⁊ confirmatio &
alia quedam sacramenta semel sus¬
cepta denuo non iterentur. S mͥ
interim ratio nulla occurrit. qua¬
r conuenient̾ iterari non possit
hoc sacramentum. Qui enim bap
nus sit. Qui autem semel xp̃ianus
factus ẽ amplius. xp̃ianus non ẽe
non potest. etiam si malus fiat.
quia ⁊ xp̃ianus maliis eẽ potest.
nec tamen xp̃ianus ẽẽ desinit. ⁊̃
sibonus ẽẽ desinit. Propterea qui
semel baptiratus ẽ denuo non bap¬
tiratur: etiam si de malo ad bonũ
conu̾tatur. Qui autem oleo un¬
gitur. ideo ungitur ut ei pecca¬
ta dimiitantur. ⁊ infirmitas alle¬
uietur. S qui iustificatur potest
iterum peccare. ⁊ qui sanatur po¬
test iterum egrotate. Qui autem
xp̃ianus efficitur quia quod ha¬
bet sacramentum nominis ꝑdere
non potest. recipere non potest.
Non sic ẽ sacramentum unctionis.
Specialis ẽ quedam medicina corpo¬
ris ⁊ animȩ. langͥores mitigans ⁊

Expanded text:
firmorum iterari possit, cum firmorum iterari possit, cum baptismus, confirmatio et alia quaedam sacramenta, semel suscepta, denuo non iterentur. Sed mihi interim ratio nulla occurrit quare convenienter iterari non possit hoc sacramentum. Qui enim baptnus sit. Qui autem semel christianus factus est amplius christianus hic esse non potest, etiam si malus fiat; quia et christianus malus esse potest nec tamen christianus esse desinit, etiam si bonus esse desinit. Praeterea qui semel baptizatus est denuo non baptizatur, etiam si de malo ad bonum convertatur. Qui autem oleo ungitur ideo ungitur ut ei peccata dimittantur, et infirmitas allevetur. Sed qui justificatur potest iterum peccare, et qui sanatur potest iterum aegrotare. Qui autem christianus efficitur, quia quod habet sacramentum nominis perdere non potest, recipere non potest. Non sic est sacramentum unctionis: spiritalis est quaedam medicina corporis et animae, languores mitigans et
Abbreviated transcription (Latin):
guntur inpectore ⁊ int̾ scapulas.
ad sacramentum baptismi ꝑcipi¬
cudum. Cercium genus ẽ olei qd
dicitur oleum infirmoꝵ qđ ad p̃sens
legitur. Iacobus enim apłs
inepła sua scribens sic ait. Infir¬
maturꝰ in uob. quis r inducat
presbiteros eccliȩ ut orent pro eo.
ungentes eum oletͦ sacro. Et si
inpeccatis ẽ dimutentur ei ⁊ oratio
saluabit infirmum. In quo osten¬
ditur duplici ex causa sacramen¬
tum hoc institutum. & ad pecca¬
oꝵ scił remissionem:⁊ ad corporalẽ
infirmitatis alleuiationem. Unde
constat qđ qui hanc untionem fi¬
selit̾ ⁊ deuote ꝑcipit. ꝑ eam sine du¬
bio n incorpore ⁊ in anima alleuiati¬
onem ⁊ consolationem acciꝑe meret᷑.
s tamen expedit ut inutroq alle¬
uietur. Quod si forte corporis sani¬
catem ⁊ ualitudinem habere illi ñ
ixpedit. illam ꝓculdubio quȩ ani¬
mȩ ẽ sanitatem ⁊ alleuiationem
inhuius unctionis ꝑceptione adqui¬
Uerunt quidam si unctio in¬

Expanded text:
guntur in pectore et inter scapulas guntur in pectore et inter scapulas ad sacramentum baptismi percipiendum. Tertium genus olei est quod dicitur oleum infirmorum, quod ad praesens legitur. Jacobus enim apostolus in Epistola sua scribens sic ait: Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae ut orent pro eo, ungentes eum oleo sacro; et si in peccatis est, dimittentur ei, et oratio salvabit infirmum . In quo ostenditur duplici ex causa sacramentum hoc institutum, et ad peccatorum scilicet remissionem, et ad corporalis infirmitatis allevationem. Unde constat quod qui hanc unctionem fideliter et devote percipit, per eam sine dubio et in corpore et in anima allevationem et consolationem accipere meretur; si tamen expedit ut in utroque allevetur, quod si forte corporis sanitatem et valetudinem habere illi non expedit; illam procul dubio quae est animae sanitatem et allevationem hujus unctionis perceptione acquiaerunt quidam an unctio in
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cum omne oleum aduncti¬
onem faciendam scĩficetur. non
omne oleum pͥncipalis crismatis
uocatur. nisi illud solum quo pͥn¬
cipalis unctioꝑficitur. quod etiam
singłarit̾ crisma nominatur.
Crisma enim ẽ oleum cum balsamo
mixtum. quo unguntur capita
regum. ⁊ pontificum quo eciam
baptiratos sacerdos ungit inu̾tioe.
sicut codem pontifex ꝑ impositio¬
nem manus confirmandos un¬
git infronte. hoc itaq oleum
cum balsamo mixtum crisma
uocatur. suie oleum pͥncipalis
unctionis. hȩc enim unctio quȩ
crimate fit. pͥncipalis unctio dicit᷑.
quia inea pͥncipalit̾ paraclitus
datur. Unde ⁊ ꝓpt̾ habundantiã
gr̃ȩ duos liquores mixtos habet
oleum scił ⁊i balsamum. Oleum con¬
scientie. balsamum faiȩ. oleum
quo intus conscientia ꝑ ungitur
balsamum cuius odore foris proxi¬
mi resꝑguntur. Oleum intus ad pa¬
oem cum deo. balsamum foris ad
exemplum cum ꝓximo. Et aliud
olcum quod dicitur oleum unctio¬
nis. quo cathecumini ⁊ neophitum¬

Expanded text:
tamen cum omne oleum ad unctionem faciendam sanctificetur; non omne oleum principalis chrismatis vocatur, nisi illud solum quo principalis unctio perficitur, quod etiam singulariter chrisma nominatur. Chrisma enim est oleum cum balsamo mistum, quo unguntur capita regum et pontificum: quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, sicut eodem pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Hoc itaque oleum cum balsamo mistum, chrisma vocatur, sive oleum principalis unctionis. Haec enim unctio quae chrismate fit principalis unctio dicitur, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mistos habet: oleum scilicet et balsamum. Oleum conscientiae, balsamum famae; oleum quo intus conscientia perungitur, balsamum cujus odore foris proximi resperguntur. Oleum intus ad pacem cum Deo; balsamum foris ad exemplum cum proximo. Est aliud oleum quod dicitur oleum unctionis, quo catechumeni et neophyti un
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ de malis meis quando peni¬
tentiam egi. quod ea mͥ amplius
non imputaret. Similit̾ ⁊ d̾s dix̃
debonis tuis quando peccasti qđ¬
non amplius ea remuneraret.
Si gͦ ꝓpt̾ dictum di state debet
ut illa amplius non imputent᷑.
quare similit̾ u̾bum di stare non
debet. ut ista amplius non remu¬
nerentur: Pro cõmodo tuo iusut
ds m̃ciatur. U autem te ledi sen¬
tis. ꝓ ueritate ipsius conseruan¬
da laboraᷤ. Quare gͦ hoc facis. nͥ
quia ꝑu̾se te diligis:⁊ dm̃ ñ diligiˢ:
pse autem recte diligit ueritatem
suam. ⁊ iuste condempnat pra¬
uitatem tuam. Quia tamen de
dicto dĩ argum̃tum sumere putaᷤ.
⁊ eius sponsionem p̃tendis ad defen¬
dendam iniquitatem tuam.ipse
tͥ tespondeat quantum confidere
debeascum male agisineo quod:
pͥus penitenti ueniã ꝓmissit. ⁊ simi¬
lit̾ si bñ agis utrum ido desꝑare de¬
beas. ꝑ eo qđ pͥus male agenti mortẽ
quit᷑ dicens. Tu fili hominis dic ad fi¬

Expanded text:
dixit de malis meis quando poenidixit de malis meis quando poenitentiam egi, quod ea mihi amplius non imputaret. Similiter et Deus dixit de bonis tuis quando peccati quod amplius ea non remuneraret. Si ergo propter dictum Dei stare debet ut illa amplius non imputentur, quare similiter verbum Dei stare non debet ut ista amplius non remunerentur? Pro commodo tuo vis ut Deus mentiatur. Ubi autem laedi te sentis, pro veritate ipsius conservanda laboras. Quare ergo hoc facis, nisi quia perverse te diligis, et Deum non diligis? ipse autem recte diligit veritatem suam; et juste condemnat pravitatem tuam. Quia tamen de dicto Dei argumentum sumere putas, et ejus sponsionem praetendis ad defendendam iniquitatem tuam; ipse tibi respondeat quantum confidere debeas, cum male agis in eo quod prius poenitenti veniam promisit: et similiter si bene agis utrum ideo desperare debeas, pro eo quod male prius agenti mortem phetam loquitur, dicens: Tu, fili hominis, dic ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
excusata fuerant. ꝑ subscquentia
iterum mala non uiuificantur.
ad rcatum. gͦ pͥma bona quȩ ꝑ po¬
steriora mala mortificata fuerant
ꝑ subsequentia iterum bona non
uiuificantur ad meritum. Recte
iudicate filii hominum. Si alit̾
iudicas ꝓ te. alit̾ contra de iustus
uidex non es. Tantum iusticiam
dilig̾e debes: ut nec te ip¬
sum diligas contra illam. Littera¬
tores sunt qui causas transformant
⁊ mutant ueritatem. ꝓpt̾ commo¬
ditatem. Tales iusticia non ꝓbat.
Dñe inquit non cognoui litteratu¬
ram introibo in potentias dñi. dñe
memorabor iusticie tuȩ solius.
Hoc ẽ iudicium iustum. in quo so¬
la iusticia ita atcenditur ut nichil
iusticie p̃ponatur. Istum gͦ uidici¬
um iudica. Siuis ut bona tua iã
pͥdem ꝑ culpam mortua. it̾um
ꝑ iusticiam uiuificentur. noli
irasci. neq iniuriam tͥ fieri putes.
si mala tua iam pͥdem ꝑ peniten¬
tiam excusata iterum ꝓpt̾ maliciã
tuã tͥ imputentur. S ds inquis

Expanded text:
excusata fuerant, per subsequentia excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si aliter judicas pro te aliter contra te, judex justus non es. Tantum diligere justitiam debes, ut nec te ipsum diligas contra illa. Litteratores sunt qui causas transformant et mutant veritatem propter commoditatem. Tales justitia non probat: Domine, inquit, non cognovi litteraturam; introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Hoc est judicium justum in quo sola justitia ita attenditur ut nihil justitiae praeponatur. Justum ergo judicium judicia; si vis ut bona tua jam pridem per culpam mortua iterum per justitiam vivificentur. Noli irasci, neque injuriam tibi fieri putes, si mala tua jam pridem per poenitentiam excusata, iterum propter malitiam tuam tibi imputentur. Sed Deus, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
imputentur: Si humilitas peniten¬
tiȩ dignum te facit ut ꝓhis etiam
quȩ imputabantur non puniaris.
contemptus ⁊ transgressio culpȩ dig¬
num non facit. ut phis etiam que
condonabantur penam exigaris:
Nonne attendis quia quanto sepius
gr̃a datur. tanto nequior ingrati¬
tudo iudicatur: Eoce duo sunt.
Unus sepius offendit. ⁊ sepius oran¬
ti ⁊ dep̃canti ueniam indulgetur.
alt̾ in nocent̾ uiuens. ⁊ semꝑ uolũ¬
tati ⁊imꝑio p̃sidentis dñi bumili¬
ter obediens. non habet ꝓquo de¬
precetur. Contingit autem postea
qđ conting̾e potest. ut ut̾q insi¬
mili culꝑa offendat. Dic gͦ quis
hoꝵ amplius reus iudicatur. nisi
ille qui post tantam gr̃am ingratꝰ
comꝓbatur.Leges scda crimina
gͣuius plectunt ⁊ tterata uuln̾a
difficiliꝰ ad sanitatem reducuntur.
⁊ tu dicis quia nichil interẽ ad re¬
atum subsequentem qualia aut
quanta p̃cedentia fuerunt: Sima¬
la pͥma quę ꝑ posteriora bona

Expanded text:
imputantur? Si humilitas poenitenimputantur? Si humilitas poenitentiae dignum te facit, ut pro iis etiam quae imputabantur non puniaris, contemptus et transgressio culpae te dignum non facit ut pro iis etiam quae condonabantur culpandus exigaris? Nonne attendis quod quando saepius gratia datur, tanto nequior ingratitudo judicatur? Ecce duo sunt, unus saepius offendit, et saepius oranti et deprecanti, venia indulgetur; alter innocenter vivens et semper voluntati et imperio praesidentis Domini humiliter obediens, non habet pro quo deprecetur; contingit autem postea quod contingere potest, ut uterque in simili culpa offendat. Dic ergo uter horum amplius reus judicetur, nisi ille qui post tantam gratiam ingratus comprobatur; leges secunda crimina gravius plectunt, et iterata vulnera difficilius ad sanitatem reducuntur, et tu dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentia fuerunt? Si mala prima quae per posteriora bona
Abbreviated transcription (Latin):
potuit p̃cedentem culpamexcusa¬
re ut non noceat aliquando impu¬
tatam: ⁊ sequens culpa non potest
p̃cedentẽ penitentiã euacuare.
ut non ꝓsit aliquando fuisse
laudatam: Si sententia tuo iu
dicio constare pot̾it. magis cõmo¬
dum queces quam iustum. Male¬
dictus homo qui partem suam de¬
t̾iorem facit. Id̾o partem tuam bo¬
nam facis. ⁊ iudicas bene ꝓ par¬
te tua. Fortassis bene tͥ cẽt si sen¬
tentia ueritatis tuum iudicium
sequerentur. Numquã te iudice
dampnareris. S timeo ne forte
dum tu aliud uis. quam ueritas.
aliud ueritas faciat quam tu¬
uelis. Magis enim ueritatem im¬
pleri oportet quam tuam uolũ¬
tatem. Tu dicis quia quod con¬
donatũ ẽ itm imputari non debet.
Eigo similit̾ quod imputatum est
condonari non debet. s quod con¬
douatum ẽ iterum imputari ñ
debet: Si penitentia quia placet
facit ut imputata condonentur
malicia ⁊ contemptus quia displi¬
cẽt. non similit̾ faciunt ũ condonata

Expanded text:
potuit praecedentem culpam excusapotuit praecedentem culpam excusare, ut non noceat aliquando imputatam, et sequens culpa non potest praecedentem poenitentiam evacuare ut non prosit aliquando fuisse laudatam? Si sententia judicio tuo constare poterit, magis commodum quaeres quam justum. Maledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte dum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet quam tuam voluntatem. Tu dicis quia quod condonatum est iterum imputari non debet. Ergo similiter quod imputatum est condonari non debet si quod condonatum est iterum imputari non debet. Si poenitentia quia placet, facit ut imputata condonetur malitia, et contemptus quia displicet non similiter facit ut condonata
Abbreviated transcription (Latin):
qua iusticia hoc fiat non uidet᷑
Sipunitur pro eo qđ peccauit ⁊ ñ
emendauit. iusticia ẽ manifesta.
Siaũ itͥm reqͥrit᷑ qđ fuerat condonatũ
aut ĩuisticia uͥ. aut iusticia
occulta. In hoc gͦ demonstrari
oportet qua iusticia homo pro eo
quod iam dimissum fuerat. it̾m
puniatur. Sic fortassis ꝓ hac par¬
te obiciendum tͥ uideatur. Dic gͦ
nunc. Iustum tͥ uidetur ut ꝓpt̾
subsequentem penitentiam pre¬
cedens culpa quȩ imputabatur con¬
donetur:⁊ non similit̾ ꝓpt̾ subse¬
quentem culpam illa quȩ dimis¬
sa fuerat p̃cedens culpa iterum
imputetur: Si subiecta uirtus
plagam peccati hiantem claudit.
moriuntur. & ꝑ iusticiã iterum
mortua uiuificant᷑: quare similit̾
oꝑa mala quȩ ꝑuirtutem excusan¬
tur ꝑculpam it̾m non imputant᷑.
Uis ut penitentia tantum ualeat.
ut que imputabantur condonen¬
cur: & non uis ut culpa tantum
ualeat ut que condonabantur
imputentur:Penitencia sequenᷤ

Expanded text:
qua justitia hoc fiat non videtur. qua justitia hoc fiat non videtur. Nam si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est manifesta. Si autem iterum requiritur quod fuerat condonatum, aut injustitia vera est, aut justitia occulta. In hoc ergo demonstrari oportet qua justitia homo pro eo quod jam dimissum fuerat iterum puniatur. Sic fortassis pro hac parte objiciendum tibi videatur. Dic ergo nunc. Justum tibi videtur ut propter subsequentem poenitentiam praecedens culpa quae imputabatur condonetur, et non similiter propter subsequentem culpam illa quae dimissa fuerat praecedens culpa iterum imputetur? Si subjuncta virtus plagam peccati hiantis claudit, moriuntur, et per justitiam iterum mortua vivificantur, quare similiter opera mala quae per virtutem excusantur, per culpam iterum non imputantur? Vis ut poenitentia tantum valeat ut quae imputabantur condonentur; et non vis ut culpa tantum valeat ut quae condonabantur imputentur? Poenitentia sequens
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ubi gr̃a. Quidam ꝓhomici¬
dio ꝑpetrato extoto corde peniten¬
tiam egit: ⁊ indulgenciam conse¬
cutus ẽ. Contigit postea ut homi¬
cidium ꝑ petraret. Foce homo iste
homicidia fecit. uel pocius homi¬
cidium bis. Sic enim conuenien¬
tius & expressius scđmn ꝓpͥetatem
locutionis dicitur. U num enim
quoddam malum homicidium
ẽ. Sicut ad ulterium. ⁊ furtum.
⁊ fornicatio. singła mala sunt.
quem ad modum caritas. ⁊ pacien¬
uirtutes sunt. Et qui duos homi¬
nes diligit non duabus dilectioni¬
bus diligit. s una caritate. ⁊ una
dilectione. Sic gͦ homo iste bis
homicidium fecit. Primo quan¬
do penitendo indulgentiam oꝑ¬
tinuit. scđo quando post indul¬
gentiam acceptam it̾m homicidi¬
um ꝑpetrauit. Mortuus ẽ autem
homo iste postea sine penitenti
a:idampnatus ꝓ peccatis suis.
Queritur gͦ de hoc homine si debe¬
at puniri pro illo homicidio ꝓ
quo penitentiam egit. ⁊ indulgen¬
ciam accepit. Et si hoc dicitur

Expanded text:
tur. Verbi gratia: Quidam pro homicitur. Verbi gratia: Quidam pro homicidio perpetrato ex toto corde poenitentiam egit, et indulgentiam consecutus est. Contigit postea, ut homicidium perpetraret. Ecce iste homo duo homicidia fecit; vel potius homicidium bis. Sic enim convenientibus et expressius secundum proprietatem locutionis dicitur. Unum enim quoddam malum homicidium est, sicut adulterium et furtum et fornicatio singula mala sunt, quemadmodum charitas et patienvirtutes sunt. Et qui duos homines diligit, non duabus dilectionibus diligit, sed una charitate et una dilectione. Sic ergo homo iste his homicidium fecit; primo poenitendo indulgentiam obtinuit; secundo quando post indulgentiam acceptam iterum homicidium perpetravit. Mortuus est autem homo iste postea sine poenitentia, et damnatus est pro peccatis suis. Quaeritur ergo de hoc homine utrum debeat puniri pro illo homicidio pro quo poenitentiam egit, et indulgentiam accepit. Et si hoc dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata reu̾titur. S dicis michi.
Ego quando ad peccata reu̾torita
reũtorut simile aliquid agam illi
quod pͥus egi. non tam̃ hoc ip¬
sum qđ pͥus egi. ⁊ si idem ago.
idem similitudine. non idem
ueritate.r. quo Idem quia si¬
mile illi. non idem quia illud. Una
similitudo agendi non tamen actio
una. Si gͦ dicor ꝓ p̃teritis delictis
idcirco p̃uniri debere. quia post illa
dimissa adsimilia ꝑpetranda redeo.
ego sic iustum ẽẽ fateor. si hoc modo
ꝓillis dicor puniri. quomodo illa
ꝑpetrare dicor. Si autem ꝓpt̾ hoc
solum pͥma mala agere dicor. quia
alia quȩdam ago similia illis: pa¬
ri modo cum ꝑ illis puniendus dicor
non aliud intelligendum ratio sua¬
det. quam me puniendum ẽẽ ꝓ
ꝑ petraui. Non autem hoc inque¬
stione erat. s utrum uidelicet
post pͥoris delicti indulgentiam
si ipsum delictum repetitur illa
quȩ dimisa fuerat culꝑa ad subse¬
quentem rec̾itente. reatus duplice¬

Expanded text:
peccata revertitur? Sed dicis mihi: peccata revertitur? Sed dicis mihi: Ego quando ad peccata revertor, ita revertor, ut simile aliquid agam illi quod prius egi, non tamen hoc ipsum quod prius egi. Et si idem ago, idem similitudine, non idem veritate. Idem quia simile illi, non idem quia illud. Una similitudo agendi, non tamen actio una. Si ergo dicor pro praeteritis delictis idcirco puniri debere, quia post illa dimissa ad similia perpetranda redeo; ego sic justum esse fateor, si hoc modo pro illis puniri dicor quomodo illa perpetrare dicor. Si autem propter hoc solum prima mala agere denuo dicor, quia alia quaedam ago similia illis, pari modo cum pro illis dicor puniendus, non aliud intelligendum ratio suadet, quam me puniendum esse pro perpetravi. Non autem hoc in quaestione erat, sed utrum videlicet post prioris delicti indulgentiam si ipsum delictum repetitur; illa quae dimissa fuerat culpa ad subsequentem revertente reatus duplice
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Et quando peccatorem¬
te uidet. imputat tͥ peccata
tua. quia talẽ mitari te discer¬
nit quem digne puniat. Quan¬
do autem penitentem te uidet: poc¬
cata tua condonat. qui talem te
discernit cui iuste parcat. Hec aũ
omnia ipse immutabilit oꝑatur.
quia icum tu ꝑ penitentiam pec¬
cator ẽẽ desinis. non tamen ipse
desinit scire qualis fuisti. & cum
iustus ẽẽ incipis. non tam̃ ipse
incipit scire quod tu ẽẽ incipis.
Quia ⁊ antequam inciperes sciuit
qualis tu futurus fuisti. & cumde¬
sieris ẽẽ quod eras. non tamen ig¬
norat ipse qualis fuisti. Non gͦ sic
intelligas quasi mutetur d̾s̃. cum
tu mutaris. S quia ꝓpt̾ea peccata
tͥ imputare dicitur. quia ira sua
& indignatione dignum discer¬
nit. eadem autem postea condo¬
dignum agnoscit. Si gͦ hoc est
peccata imputare reum ẽẽ ꝑ
culpam:⁊peccata condonari iu¬
stum fieri ꝑ penitentiam. qua¬
re peccata ad hominẽ reu̾ti non
dicantur. cum ipse homo ad

Expanded text:
nus. Et quando te peccatoremnus. Et quando te peccatorem videt, imputat tibi peccata tua, quia talem te discernit quem digne puniat; quando autem poenitentem te videt, peccata tua tibi condonat, quia talem te discernit, cui juste parcat. Haec autem omnia ipse immutabiliter operatur, quia et cum tu per poenitentiam peccator esse desinis, non tamen ipse desinit scire qualis fuisti, et cum justus esse incipis, non tamen ipse incipit scire quod tu esse incipis; quia et antequam inciperes scivit qualis tu futurus fuisti et cum desieris esse quod eras non tamen ignorat ipse qualis fuisti. Non ergo sic intelligas quasi mutetur Deus cum tu mutaris, sed quia propterea peccata tibi imputare dicitur, quia ira sua et indignatione dignum te discernit; eadem autem postea condodignum agnoscit. Si ergo hoc est peccata imputari reum esse per culpam, et peccata condonari, justum fieri per poenitentiam, quare peccata ad hominem reverti non dicantur, cum ipse homo ad
Abbreviated transcription (Latin):
riculum cuum. Si dic mͥ mͦ quomͦ
intelligas id quod dicis peccata tua
tͥ dimitti. Si enim non intelligis
ligis quomodo assunt. qͥuomodo
modo redeunt. Quid̃ ergo dicitur.
cum dicitur ds̃ imputare :Si
dicitur quia quando imputat.
peccanti irascitur. gͦ quando pe¬
nitenti condonat peccata. placa¬
tur. Sigͦ dicimus quia ds aliquã¬
do iratus postea placetur. quomͦ
negare poteris quin in hoc ipso
mutetur: Quando ergo impu¬
tat ⁊ quando condonãt. non
mutatione sui. s mutatione
tui imputat ⁊ condonat. Peccata
imputat quando peccatorem
dignum pena iudicat.
Peccata condonat quando peniten¬
tem dignum uenia iudicat. Et
utrobiq ipse idem ẽ. Tu mutari ᷤ
de alio in aliud. mͦ peccator ꝑcul¬
pam. mͦ iustus ꝑ penitentiam.
Ipse non mutat᷑. s idem ꝑ manet
semꝑ. ⁊ stans in illo quod ipse ẽ.
immutabilit̾ uidet ⁊ discernit:
quod tu uariabilit̾ factus es siue
de bono malus. siue de malo bo¬

Expanded text:
riculum tuum. Sed dic mihi modo quomodo riculum tuum. Sed dic mihi modo quomodo intelligas id quod dicis; peccata tua tibi dimitti. Si enim non intelligis ligis quomodo adsunt, non intelmodo redeunt. Quid ergo dicitur cum dicitur Deus peccata imputare? Si dicitur quia quando imputat peccanti irascitur, ergo quando poenitenti condonat peccata placatur. Si ergo dicimus quod Deus aliquando iratus postea placetur, quomodo negare poteris quin in hoc ipso mutetur? Quando ergo imputat et quando condonat non mutatione sui, sed mutatione tui, imputat et condonat. Peccata imputat quando peccatorem dignum poena judicat. Peccata condonat quando poenitentem dignum venia judicat. Et utrobique idem ipse est. Tu mutaris de alio in aliud; modo peccator per culpam, modo justus per poenitentiam. Ipse non mutatur, sed idem permanet semper; et stans in illo quod ipse est immutabiliter videt et discernit quod tu variabiliter factus es, sive de bono malus, sive de malo bo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ⁊ discuciamus quid te sollicitet.
erata in quis mea dimissa fuerũt.
uolo scire si amplius debeant im¬
putari. Quid gͦ tͥ uidetur: Michi
inquis non uidetur quod debeant
denuo imputari peccata. quȩ semel
dimissa sunt. Alioquin mutabilis
uideatur ds. qui non teneat senten¬
ciam suam.⁊ tam facile mutet ui¬
dicium suum. Quomodo mucet:
nhoc inquis mutet. quia cum mͥ
pͥus peccata mea condonauit. dix̃
quia amplius ea ame ñ requireret.
Nonenim condonasset. nͥ hoc dixisset.
Iunc autem it̾m requirit ea:i ex¬
igit ad pęnam a mẽ quȩ pͥus di¬
miserat. Ido dico quia si dicitur
đs peccata quȩ semel dimittit
iterum im putare. mutabilis pre¬
dicatur. ⁊ uarians u̾bum suum
qđ semꝑ constare debet. Propt̾ea
igitur quia hoc ẽẽ non potest. uide¬
tur michi quod peccata quȩ semel
ado dimissa sunt. nulla ratione
debeant amplius imputari. Sic
fortassis tͥ uidetur. ⁊ hac ratione
confirmabis te. ut non timeas pe¬

Expanded text:
ergo et discutiamus quod te sollicitet. ergo et discutiamus quod te sollicitet. Peccata, inquis, mea dimissa fuerunt; volo scire si amplius debeant imputari. Quid ergo tibi videtur? Mihi, inquis, non videtur quod debeant denuo imputari peccata quae dimissa sunt. Alioquin mutabilis videtur Deus qui non teneat sententiam suam, et tam facile mutet judicium suum. Quomodo mutet? In hoc, inquis, mutet, quia cum prius mihi peccata mea condonavit, dixit quod amplius ea a me non requireret. Non enim condonasset nisi hoc dixisset. Nunc autem iterum ea requirit, et exigit ad poenam a me quae prius dimiserat; ideo dico quod si dicitur Deus peccata quae semel dimisit iterum imputare, mutabilis praedicatur, et varians verbum suum quod semper constare debet. Propterea igitur quia hoc esse non potest, videtur mihi, quod peccata quae semel a Deo dimissa sunt, nulla ratione debeant amplius imputari. Si fortassis tibi videbitur et hac ratione confirmabis te, ut non timeas pe
Abbreviated transcription (Latin):
siquerimus quid etiam in hac par¬
te conscientia humana si aliqua
ut solet cogitatione pulsetur sͥ de¬
beat responderi. Si ergo queritur
utrum peccata quȩ semel peni¬
tenti dimisa fu̾int. amplius impu¬
tentur: fortasis qui dix̾it asserendũ
non ẽẽ hoc. s timendum securiꝰ
iudicabit. Melius enim ẽ aliquan¬
do in eiusmodi occultis quȩ sine
ꝑiculo salutis nesciri possunt
timere. quam aliquid diffinire.
Dicat gͦ aliquis quia timendum ẽ
hoc. non asserendum. Ego illi qui
cogitationem suam castigare potest.
ut hoc ei sufficiat hoc satis ẽẽ pu¬
to. ⁊ magis fortassis expedire ut
amplius non querat. Qui uͦ ur¬
getur. ⁊ animo sollicitatur. neq hic
stare potest ut ultra non ꝑgat
ad inquisitionem. illi satisfacien¬
dum ẽẽ quantum fieri potest sal¬
ua reuerentia secretoꝵ. Eece gͦ tu
quicumq certus ẽe uis utrum pec¬
cata tua amplius redeant quȩ se¬
mel dimissa fuerunt. Uideamus

Expanded text:
si quaerimus quod etiam in hac parsi quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuerunt amplius imputentur; fortassis qui dixerit afferendum non esse hoc sed timendum, securius judicabit. Melius est enim aliquando in ejusmodi occultis, quae sine periculo salutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo aliquis quod timendum est hoc, non afferendum. Ego illi qui cogitationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis fortassis expedire ut amplius non quaerat. Qui vero urgetur et animo sollicitatur neque hic stare potest ut ultra non pergat ad inquisitionem, illi satisfaciendum esse puto quantum fieri potest salva reverentia secretorum. Ecce ergo tu quicunque certus esse vis utrum peccata illa amplius redeant, quae semel dimissa fuerint; videamus
Abbreviated transcription (Latin):
rint.Scue hoc uolunt: & cauere
hoc nolunt. Quare gͦ hoc scire uo¬
lunt quod cauere nolunt. nisi quia
curiositas eos trahit. cum bonitas
non delectet: Querunt hoc si for¬
te eis dicatur quia non ita ẽ. Pen¬
dent ad nuncium torporis sui. si
forte quis ueniat. qui dicat eis
quod audire uolunt. Querunt
quasi ueritatem non quod ament
uel ipsam ueritatem. quia non di¬
ligunt bonitatem. s uerum eẽ
uolunt hoc quod ipsi uolunt.
Idõ ergo querunt si forte illis res¬
pondeatur quod pocius audi¬
re uolunt. Et si forte ueni̾t quis
testis ueritatis. quidicat uerita¬
tem contra ipsoꝵs uoluntatem. non
excitantur. s const̾nantur & corru¬
unt m̃te. quia non audierunt qđ
audire uoluerunt. Idcuro scđm ma¬
liciam illoꝵ ueritas illis respondet
uel sicut uolunt ut amplius errent.
uel sicut nolunt ut amplius desꝑ¬
ent. Tam̃ quia ⁊ hoc ipsum queren¬
dum ẽ ꝓpt̾ eos qui excitantur &
ꝓficiunt de ueritate. ñ ẽ absurdũ

Expanded text:
rint. Scire hoc volunt, et cavere rint. Scire hoc volunt, et cavere hoc nolunt. Quare ergo hoc scire volunt quod cavere nolunt, nisi quia curiositas eos trahit cum bonitas non delectet? Quaerunt hoc si forte eis dicatur quia non est ita; pendent ad nuntium torporis sui; si forte quis veniat qui dicat eis quod audire volunt. Quaerunt quasi veritatem, non quod ament vel ipsam veritatem quia non diligunt bonitatem, sed verum esse volunt hoc quod ipsi volunt. Ideo ergo quaerunt si forte illis respondeatur quod ipsi potius audire volunt, et si forte quis testis veritatis venerit qui dicat veritatem contra ipsorum voluntatem, non excitantur sed consternantur et corruunt mente, quia non audierunt quod audire voluerunt. Idcirco secundum malitiam illorum veritas illis respondet; vel sicut volunt ut amplius errent, vel sicut nolunt ut amplius desperent. Tamen quia et hoc ipsum quaerendum est propter eos qui excitantur et proficiunt, de veritate non est absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
et ista adutilitatẽ. Omnia inquit
hȩc adicientur uobis. Multa sunt
hec. illa pauca sunt. Duo enim sunt
ibi. hic plurima inueniuntur. et t̾n
plus ualent duo illa quam omnia
hȩc. Noli respicere ad maius s ad me¬
lius. Noli attendere ad acerũi. s p̃ci¬
um pensa. Pauea quere ut multa in¬
uenias. Hec sunt gͦ sola: quȩ que¬
rere debent bomines. ueritas & boni¬
tas. Et utinam tam studiosi ẽẽnt
ad querendam bonitatem. quantũ
ad ueritatem querendam curiosi in¬
ueniunt᷑. Nescio quo pacto familia¬
re omnibus ẽ ueritatem querere:
etiam bis qui bonitatem non amãt.
Intm̃ enim omnes ueritatem scire
uolunt. ut nemo inueniatur qui
falli uelit. Multi sine bonitate ue¬
ritatem querunt: s socia ẽ uerita¬
tis bonicas. Non uenit libent̾ sine
bonitate ueritas. aut si uenit non
uenit de partibus illis ⁊ de regione
illa uͥ salus ẽ. Querunt homines
utrum peccata ipsoꝵ ad eos reu̾tan¬
tur. post quam semel dimissa fue¬

Expanded text:
et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, haec adjicientur vobis. Multa sunt haec; illa pauca sunt. Duo enim sunt ibi; hic plurima invenientur, et tamen plus valent duo illa, quam omnia haec. Noli respicere ad majus, sed ad melius. Noli attendere ad acervum, sed pensa pretium. Pauca quaere ut multa invenias. Haec sunt ergo sola quae quaerere debent homines, veritas et bonitas. Et uti nam tam studiosi essent ad quaerendam bonitatem, quantum ad quaerendam veritatem curiosi inveniuntur! Nescio quo pacto familiare omnibus est veritatem quaerere, etiam iis qui bonitatem non amant. In tantum enim omnes veritatem scire volunt ut nemo inveniatur qui falli velit. Multi sine bonitate veritatem quaerunt, sed socia veritatis est bonitas. Non venit libenter sine bonitate veritas, aut si venit, non venit ex partibus illis, et de regione illa ubi salus est. Quaerunt homines utrum peccata ipsorum ad eos revertantur postquam semel dimissa fue
Abbreviated transcription (Latin):
Quam diu uiuitur semꝑ que¬
ritur. Qui enim querit non¬
dum inuenit qđ querit. ⁊ tam̃
querit: quia amisit qđ querit.
Et si non amisit quia forte numꝗͣ
habuit. tamen quamdui querit
significat se nec dum habere qđ
querit: Ppterea quam diu uiuimus.
necesse habemus semꝑ querere. qͥa
totum nondum habemus qđ ha¬
bere debemus. Quid ẽ autem hoc
quod querere debemus nͥ uerita ᷤ¬
⁊ bonitasquȩ si ꝑfecte haberemꝰ
nichil amplius querere deberemꝰ:
Quia siquid forte amplius eẽt. adice¬
retur etiam si non quereretur. Que¬
rite inquit primum regnum
di & iusticiam eius. ⁊ hȩc omnia
adicientur uobis. Regnum dĩ ue¬
ritas ẽ. ⁊ iusticia eius bonitas.
Hȩc duo si quesieris sicut debes. oet̾a
omnia gratis apponuntur. Qua¬
ie gͦ querere labores. illa quȩ gratis
habere potes:Si ista queris sine
illis. aut non habes. aut sihabes
utilit̾ non habes. Si illa queris
sine istis: et illa habes ad salutem:

Expanded text:
quandiu vivitur, semper quaequandiu vivitur, semper quaeritur. Qui enim quaerit nondum invenit quod quaerit, et tamen quaerit quia amisit quod quaerit, et si non amisit quia forte nunquam habuit, tamen quandiu quaerit significat se nondum habere quod quaerit. Propterea quandiu vivimus necesse habemus semper quaerere, quia nondum totum habemus quod habere debemus. Quid est autem hoc quod quaerere debemus nisi veritas et bonitas? Quae si perfecte haberemus, nihil amplius quaerere deberemus; quia si quid forte amplius esset, adjiceretur, etiam si non quaereretur. Quaerite, inquit, primum regnum Dei et justitiam ejus; et haec omnia adjicientur vobis . Regnum Dei veritas est, justitia ejus bonitas: haec duo si quaesieris sicut debes, caetera omnia gratis apponuntur. Quare ergo quaerere labores illa quae gratis habere potes? Si ista quaeris sine illis, aut non habes, aut si habes, utiliter non habes. Si illa quaeris sine istis, et illa habes ad salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
sic fieri. quia aliter reatus nr̃i scele¬
ris non potest expiari. Necesse ẽ sic
fieri. quia ds hoc etiam quod dare
desiderat. a se p̃cipit postulari. Ne¬
cesse gͦ sic fieri. quia & si indeo scđm
ꝓpositum erga nos ira non fuerat:
innob̾ tamen scđm reatum ira ma¬
nebat. que cum debita satisfactio¬
ne soluitur. ut ita dicam non ds
bomini. s homo dõ reconciliatur.
De peccatis autem utrum redeant.
uł non. ex quo semel dimissa fu̾int:
ego interim non asserendum iudi¬
co s uerendum. Qđ tamen si fit
uel non fit. qua iusticia fiat uel
non fiat. alterius tractatus oꝑam
expectat. eo p̃cipuȩ qđ quȩdam di¬
uinarum scripturarum testimo¬
nia de hacre ambigue edita legũ¬
tur. ita etiam ut nichil ex eis ab¬
surditatis nasci uideatur. quȩ cer¬
te non leui aut transitoria consi¬
deratione discucienda sunt. De eo
utrũ peccata redeant posquã semel
dimissa fuerint.
Ultȩ sunt questiones hominũ.

Expanded text:
sic fieri, quia aliter reatus nostri scelesic fieri, quia aliter reatus nostri sceleris non potest expiari. Necesse est sic fieri; quia Deus hoc etiam quod dare desiderat, a se praecepit postulari. Necesse est ergo sic fieri; quia, etsi in Deo secundum propositum erga nos ira non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum redeant an non, ex quo semel dimissa fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt. CAP. IX. De eo utrum peccata redeant postauam semel dimissa fuerint. Multae sunt quaestiones hominum;
Abbreviated transcription (Latin):
tate obstinatum demulceat. contu¬
macem adhumilitatem flectat: ue¬
hem̃ter patrem iratum nunciet. se
tamen int̾uenturam spondeat ueniã
ꝓmittat. consilium salutis suggerat.
int̾cessores querere suadeat. non nͥ
magnis p̃cib patrem placari posse
dicat. Causã tam̃ rei se suscepturã
asserat: ⁊ adbonum finem tem om¬
uem se ꝑducturam ꝓmittat. Uidete
queso.si non ita causa nr̃a agitur. pec¬
cantem filium ds pater quasi iratus
expulit: cui tam̃ in proposito bonȩ
uoluntatis suc̨ fortassis numquam
mitas ꝑse de lapsu surgere non ua¬
let. ad cor peccatoris mat̾ gr̃a mitti¬
tur. sacerdos int̾cessor queritur. ut
ds qui iratus non fuerat cõplacetur.
Quid dicam: Quis sapiens ⁊ custo¬
diet hec. ⁊ intelliget miscłias dñi:
N umquid enim idõ suꝑfluo factum ẽ qđ
factum ẽ. quia d̾s ab irato in propici
um mutatꝰ non ẽ. qui suis nũquam
ꝓpicius non ẽ: Absit. S necesse ẽ

Expanded text:
tate obstinatum demulceat, contutate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet, se tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat; causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non ita causa nostra agitur. Peccantem Filium Deus Pater quasi expulit iratus, cui tamen in proposito bonae voluntatis suae fortassis nunquam umana per se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec et intelliget misericordias Domini? Nunquid enim ideo superfluo factum est quod factum est; quia Deus ab irato in propitium non mutatus est, qui suis nunquam propitius non est, absit! Sed necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
homine ꝓst̾ni ñ sit queso despi¬
cabilis deuotio. Magnum est qł
abstuli. nec parum ẽ qđ reddo.
Oquam suauis et iocunda dei ñr̃i
miseratio. totum bonum nr̃m ip¬
se innobis oꝑatur. et uelut pater
alludens infiliis sic totum facit. ut
quasi nchil facere uideatur. Eece
peccator compunctus gemit. suspi¬
rat. lacrimatur. confitetur reatum
suũ. postulat ueniam. flagitat mi¬
scł̃iam. et hoc totum quasi ex hõĩe
c̃ẽ creditur: Squis queso hoc facit.
nisi ille qui intus p̃sidet. & cor homi¬
nis adhoc faciendum mouetꝰ Obse¬
ero ut non sit honerosum si breue
qđ dam huius rei exemplumpropo¬
suero. Pat̾ quidam contumacei fili¬
um quasi cum magno furore expulit
ut ita afflictꝰ humiliari disceret: s
illi ĩ contumacia sua ꝑsistenti qua¬
dam secreta dispensatione consilu a
patre mat̾ mitticur: ut non quasi
a patre missa. s quasi mat̾na ꝑse pi¬
etate ducta ueniens muliebri leni¬

Expanded text:
homine prosterni non sit quaeso despihomine prosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat veniam, flagitat misericordiam; et hoc totum quasi ex homine esse creditur. Sed quis, quaeso, hoc facit nisi ille qui intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum si breve quoddam hujus rei exemplum proposuero. Pater quidam contumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam secreta dispensatione consilii, a patre mater mittitur, ut non quasi a patre missa, sed quasi materna per se pietate ducta veniens muliebri leni
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Conueniens gͦ ualde ẽ ut
nos qui peccando do contumaces
fuimus. penitendo hominib õ
seruis dĩ supplices simus. ⁊ homo
qui ad dĩ gr̃am conseruandam
mediatore non eguit. iam eam re¬
cuperare non nͥ ꝑhominem media¬
torem possit. Nam ⁊ hoc saluberri¬
mum ẽ peccatori ut discat quam
longe peccando adeo recesserit:
cum tam difficult penitendo adde¬
um redit: quia & caucior dereliqͦ
efficitur: cum non sine graui la¬
bore. penitenti aditus in dulgen¬
ciȩ aꝑitur. Gemat gͦ peccator &
suspiret ⁊ anxius pro peccato suo
timeat. ⁊ expauescat. sollicitus
discurrat. auxiliatores ⁊ interces¬
sores querat. ꝓst̾nat se humilit̾
hõi. qͥ noluit humilit̾ astare erea to¬
ri. ut in hoc etiam facto quodã¬
mͦ ad dm̃ clamet ⁊ dicat. Uide
dñe ⁊ considera ⁊ attende quid
facio. Scio quidem dñe ⁊ fateor
quia tͥ subici nolle. dampnabiliᷤ
fuit elatio. s iam ꝓpt̾ te coram

Expanded text:
emat. Conveniens ergo valde est ut emat. Conveniens ergo valde est ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatorem non eguit, jam eam recuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc saluberrimum est peccatori ut discat quam longe peccando a Deo recesserit, cum tam difficulter poenitendo ad Deum redit; quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitendi, aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat et expavescat, sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini, qui humiliter noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo ad Deum clamet et dicat: Vide, Domine, et considera et attende quid facio. Scio quidem, Domine, et fateor quod tibi subjici nolle damnabilis fuit elatio; sed jam propter te coram
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumunt. habent homines sacerdo
tesuice di fungentes. cum quibus in¬
terim causam suam sine ꝑiculo
agere possunt. Ament intercesso¬
res ⁊ timeant iudices. S fortassis
iterum querit aliquis quid opus
sit deo. ad soluenda hominum
peccata. homines cooꝑatoirs querere.
quasi ꝑse quod uolu̾it non uale¬
at ad implere. S certissime scire
debemus.qđ in abolendis pecca¬
tis nequaquam do humana coope¬
ratio suffragetur. id̾o tͣnhominẽ
cooꝑatorem fieri quia salus pecca¬
toris eomͦ conpetentius ꝑficitur.
Qiuid enim peccata nͥ plage quedã
sunt. & quid ẽ penitentia nͥ me¬
dicina:Et scimus quod insa¬
nandis uulnerib carnis. nͥ congru¬
um adhibeatur remedium dolo¬
ri. nequaquam sequitur effectus
curationis. Quia gͦ ꝑsuꝑbiam om¬
ne peccatum geritur. necesse ẽ ut
phumilitatẽ omnis penitentia
condiatur. quatinus in obedientiã
obedientia frangat. & elationis
tumorem humilitatis deuocio p̃¬

Expanded text:
praesumunt. Habent hpraesumunt. Habent htes vice Dei fungentes, cum quibus interim causam suam sine periculo agere possunt. Ament intercessores et timeant judices. Sed fortassis iterum quaerit aliquis quid opus sit, Deo ad solvenda peccata hominum, homines cooperatores quaerere quasi per se quod voluerit non valeat adimplere. Sed certissime scire debemus quod in abolendis peccatis nequaquam Deo humana cooperatio suffragatur. Ideo tamen hominem cooperatorem fieri; quia salus peccatoris eo modo competentius perficitur. Quid enim peccata nisi plagae quaedam sunt; et quid est poenitentia nisi medicina? Et scimus quod in sanandis vulneribus carnis nisi congruum adhibeatur remedium dolori; nequaquam sequitur effectus curationis. Quia ergo per superbiam omne peccatum geritur, necesse est, ut per humilitatem omnis poenitentia condiatur, quatenus inobedientiam obedientia frangat, et elationis tumorem humilitatis devotio pr
Abbreviated transcription (Latin):
serit: iudicium sibi manducat &
bibit. U̾q ergo magis uirtus sacram̃¬
toꝵs expͥmitur. Nec qđ ꝑea quilibet᷑
participantes saluandi sint. s quod
saluari possint significatur. Quasi
diceretur. Tanta iurtus ẽ baptismi.
ut quisquis illud fidelit̾ ⁊ deuote ac¬
oeꝑit: ꝑ illud ad ȩt̾nam salutem per¬
tingere possit. Item tanta uirtus ẽ
insumptione corporis ⁊ sanguinis
mei. ut ꝑ illud quicumq digne sũp¬
serit. et̾nam uitam consequi possit.
Simili mͦ hoc dictum existimo. quoꝵ
remiseritis peccata remittentur eis. &
quoꝵs retinueritis retenta erunt. Ac
si aꝑcius diceretur. Tantam uob̃ po¬
testatem inlingandis ⁊ soluendis
peccatis tͥbuo. ut quisquis a uob̃ li¬
gari meriũt . apud me solutꝰ eẽ ñ
possit. ⁊ quisquis a uob̃ solui me¬
ru̾it. iam apud me ligatus non sit.
Audiant homines ⁊ intelligant pecca¬
tores. quod p̃sidium eis a dõ conce¬
ditur. quod rursum iudicium p̃ꝑa¬
cur. Fortassis dm̃ necdum int̾pellare

Expanded text:
ium sibi manducat et bibit . Ubique ergo magis virtus sacramentorum exprimitur, nec quod per eam quilibet participantes salvandi sint, sed quod salvari possint significatur, quasi diceretur: Tanta virtus est baptismatis ut quisquis illud fideliter et devote acceperit; per illud ad aeternam salutem pertingere possit. Item tanta virtus est in sumptione corporis et sanguinis Christi ut per illud: Quicunque digne sumpserit, aeternam vitam consequi possit. Simili modo hoc dictum existimo. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta erunt. » Ac si apertius diceretur: Tantam vobis potestatem in ligandis et solvendis peccatis tribuo, ut quisquis a vobis ligari meruerit, apud me solutus esse non possit, et quisquis a vobis solvi meruerit, jam apud me ligatus non sit. Audiant homines, et intelligant peccatores quod praesidium eis a Deo conceditur, quod rursum judicium praeparatur. Fortassis Deum necdum interpellare
Abbreviated transcription (Latin):
num. Quia autem culpa reuer¬
sa ẽ. reu̾sa ẽ ⁊ pęna. quę pro¬
fecto repetita non fuisset. si cul¬
pa reuersa non fuisset. Quando
uenit culpa. secuta ẽ ⁊ pena. Quan¬
do correcta culpa ẽ. subtracta ẽ pę¬
na. Quando reu̾sa ẽ culpa. reuer¬
sa ẽ ⁊ pęna. Unum contra unum.
& duo contra duo. non unum con¬
tra duo. nec duo contra unum.
hȩc ẽ iusticia. Quantum ponitur:
tantum reponitur. Quid tͥ iudet᷑:
Responde si potes. Si autem respon¬
dere non potes. noli contendere s
dep̃care. Non tͥ expedit ut intres
in uidicium cum do. Que re gͦ
miscdiam ut iusticiam portare

Expanded text:
num. Quia autem culpa revernum. Quia autem culpa reversa est, reversa est et poena; quae profecto repetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est culpa, subtracta est poena, quando reversa est culpa, reversa est et poena. Unum contra unum, et duo contra duo non unum contra duo, nec duo contra unum. Haec est justitia. Quantum ponitur, tantum reponitur. Quid tibi videtur? responde si potes. Si autem respondere non potes, noli contendere, sed deprecare. Non tibi expedit ut intres in judicium cum Deo. Quaere ergo misericordiam, ut justitiam portare
Abbreviated transcription (Latin):
habere uult. Nũquid tͥ non ita
uidetur: fortassis dicis. quia ñ
ẽ equa uia dñi. ⁊ sencies contra¬
ritatem. Quomodo inquis stabit
qđ scriptum ẽ. non iudicabit d̾s
bis in id ipsũ siea que dimissa fue¬
rant. iterum ad penam requirun¬
tur: Audi quomͦ. Bis inid ipsum
ds̃ non iudicat. quia peccatum
quod ꝑ condignam satisfactionẽ
deletũ ostenditur. ab eo nullate¬
nus ad penam imputatur. S hoc
inquis qdđ ꝑ satiffactionem deletũ
fuit it̾m ad pęnam requiritur.
Ideo requiritur quia satisfactio iã
non ẽ aliqua. quȩ ad excusationẽ
illius opponatur. Quamdiu satis¬
factio ꝑmansit. ꝑmansit remissio.
& non punicbatur postquam se¬
mel dimissum fuerat. Cessauit
autem satisfactio quando iterata
ẽ malicia. quia ⁊ hoc ad satiffacti¬
onem ꝑtinebat ut facta corrige¬
retur ⁊ correcta non iteraretur.
Post quam gͦ culpa rediit. iam quo¬
dammꝰ id ipsum non fuit. quia
bis inreatu ẽẽ cȩpit peccatum u¬

Expanded text:
habere vult. Nunquid tibi non ita habere vult. Nunquid tibi non ita videtur? Fortassis dicis quod non est aequa via Domini; et senties contrritatem. Quomodo, inquis, stabit quod scriptum est: Non judicabit Deus bis in idipsum ? si ea quae dimissa fuerant, iterum ad poenam requiruntur. Audi quomodo, Bis in idipsum Deus non judicat; quia peccatum quod per condignam satisfactionem deletum ostenditur, ab eo nullatenus ad poenam imputatur. Sed hoc, inquis, quod per satisfactionem deletum fuit, iterum ad poenam requiritur. Ideo requiritur quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remissio et non puniebatur, postquam semel dimissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta corrigerentur, et correcta non iterarentur. Postquam ergo culpa rediit, jam quodammodo idipsum non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum u