comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locum natiuitatis brigidȩ uirgi¬
nis. nquartus erat malachias. Ad
quem prb̃r qui hospicio susceꝑat
eos. quid faciam inquit quod pis¬
ces non habeo: Quo responden¬
te ut quereret a piscatorib: bien¬
nium ẽ ait quod ñ inueniuntur
pisces in flumine. unde ⁊ piscato¬
res ꝓrsus diffisi etiã arti suȩ renun¬
ciauerunt. Et ille. Precipe inquit
laxari retia in nomine dñi. factũ
natum inferunt mensis. ⁊ ferełra
⁊ miraculum. Et ut clare liqueat
oialachiȩ meritis hoc datũ fuisse.
aliis quoq duob sequentib an¬
nis eadem nichilominus sterilitsᷤ
in lesmor ꝓbabilis ut fertur uite:
s fidei non ita. Is sciolus inocłis
suis presumpsit dicere. in euchari¬
stia eẽ tantummͦ sacramentũ ⁊ ñ
rem sacramenti: idest solam sẽifica¬
tionem ⁊ ñ corꝑis ueritatem. Suꝑ
quo a malaclia secreto ⁊ sepe con¬
uentus. s incassum: uocatus adne¬
dium ẽ. Seorsum tam̃ alaicis: ut

Expanded text:
locum nativitatis Brigidae virgilocum nativitatis Brigidae virginis: et quartus erat Malachias. Ad quem presbyter qui hospitio susceperat eos: « Quid faciam, » inquit, « quod pisces non habeo? » Quo respondente, ut quaereret a piscatoribus: « Biennium est, » ait, « quod non inveniuntur pisces in flumine: unde et piscatores prorsus diffusi, etiam arti suae renuntiaverunt. » Et ille: « Praecipe, » inquit, « laxari retia in nomine Domini. » Facnatum inferunt mensis et ferculum, et miraculum. Et ut clare liqueat, Malachiae meritis hoc datum fuisse, aliis quoque duobus sequentibus annis eadem nihilominus sterilitas in Lesmor, probabilis ut fertur vitae, sed fidei non ita. Is sciolus in oculis suis, praesumpsit dicere, in Eucharistia esse tantummodo sacramentum, et non rem sacramenti, id est solam sanctificationem, et non corporis veritatem. Super quo a Malachia secreto, et saepe conventus, sed incassum, vocatus ad medium est, seorsum tamen a laicis, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
euit. Dolentib a colis uacturam
grauem populis egre ferentibus :
reuelatum ẽ cuidam mulieri.
p̃cibus malachiȩ posse afferri re¬
medium. Idq innotuit omnib
ipsa ꝓdente. Nutu dei contigit ad¬
esse mialachiã. Dum enĩ cireuiret¬
⁊ repleret euangłio regionẽ. diu̾tit
illuc ut upsis eandem gr̃ãm imꝑ¬
tiret. At barbari quib erat maior
cura de piscib. omni instantia
flagitant. ut potius respicere dig¬
netur suꝑ sterilitatem insulȩ suȩ.
Qui cũ responderet se minime
adhoc uenisse hominum magis
qͣm piscium. desiderare capturã.
nis indultum olim beneficium
tanta fide repetentib ñ negaret.
Ascendit oratio: ascendit ⁊ pisciũ
multitudo: ⁊ forte uberior qͣm in
diebus antiquis. Et ipsa populo
terrȩ ꝑseuerans: usq inhodier¬
num diem. Quid mirum si ora¬
tio iusti quȩ penetrat celos pene¬
trauit abyssos ⁊ de ꝓfundo ma¬
ris tantas piscium copias euocaũ:
Uencrunt aliquando tres ep̃i m

Expanded text:
cuit. Dolentibus accolis, et jacturam cuit. Dolentibus accolis, et jacturam gravem populis aegre ferentibus, revelatum est cuidam mulieri, precibus Malachiae posse afferri remedium: idque innotuit omnibus, ipsa prodente. Nutu Dei contigit adesse Malachiam. Dum enim circuiret, et repleret Evangelio regionem, divertit illuc, ut et ipsis eamdem gratiam impertiret. At barbari, quibus erat major cura de piscibus, omni instantia flagitant, ut potius respicere dignetur super sterilitatem insulae suae. Qui cum responderet se minime ad hoc venisse, 682 hominum magis, quam piscium desiderare capturam; nis, indultum olim beneficium tanta fide repetentibus non negaret. Ascendit oratio, ascendit et piscium multitudo, et forte uberior, quam in diebus antiquis, et ipsa populo terrae perseverans usque in hodiernum diem. Quid mirum, si oratio justi, quae penetrat coelos, penetravit abyssos, et de profundo maris tantas piscium copias evocavit? 56. Venerunt aliquando tres episcopi in
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliis. afflictionibus queat. Si
licet ⁊⁊ me iuxta apostolum abun¬
dare in sensu meo: accipiat quisq
it uolet: ego istud suꝑiori suscitate
miraculo mortuȩ censeo p̃ferendũ:
quod exterior quidem ibi: hic uͦ
interior reuixerit homo: ⁊ nunc
curramus ad reliqua. ¶Uir scđm
ei suꝑ sterilitate animȩ suę: suppli¬
cans ut sibi optineret abomĩpoten¬
te deo gr̃am lacrimarũ. Et subridẽs
malachias. qͦcd gratũ haberet abho¬
mine scłari desideriũ spiritale: suã
maxillam maxille illius quasi
blandiendo conungens: fiat in
i pene continuos exitus aquarũ
deduxerunt oculi eius: ut illud
scripturȩ ei posse aptari uideret᷑
fons ortorum p ateus aquarũ ui¬
uentiũ. ¶Est insula maris in hy¬
bernia abolumn fecunda piscium
⁊ mare ibi piscosum ualde. Pecca¬
tis ut creditur habitantiũ ademp¬
ta copi a solita. quȩ multos habe¬
bat filios infirmata ẽ. ⁊ atanta
funditus sui cominoditate emar¬

Expanded text:
tumeliis, afflictionibus queat. Si tumeliis, afflictionibus queat. Si licet et me, juxta Apostolum, abundare in sensu meo , accipiat quisque ut volet; ego istud superiori suscitatae miraculo mortuae censeo praeferendum, quod exterior quidem ibi, hic vero interior revixerit homo. Et nunc curramus ad reliqua. 55. Vir seei super sterilitate animae suae, supplicans ut sibi obtineret ab omnipotente Deo gratiam lacrymarum. Et subridens Malachias, quod gratum haberet in homine saeculari desiderium spirituale, suam maxillam maxillae illius quasi blandiendo conjungens: « Fiat, et pene continuos exitus aquarum deduxerunt oculi ejus, ut illud Scripturae ei posse aptari videretur: Fons hortorum, puteus aquarum viventium . Est insula maris in Hibernia, ab olim fecunda piscium: et mare ibi piscosum valde. Peccatis, ut creditur, habitantium adempta copia solita, quae multos habebat filios, infirmata est, et a tanta funditus sui commoditate emar
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuit item mulier cui sp̃c iracũdie
⁊ furoris in tantũ dñaretur: ut non
solum uicini ⁊ cognati fugerent con¬
sortium eius. s filii quoq ipsi uix
sustinerent habitare cũ ea. Clamor
⁊ rancor ⁊ tempestas ualida: ubicũq
fuisset. Nudax ⁊ ardens ⁊ preceps
metuenda lingua ⁊ manu: impor
tũ ꝓse ipsis. trahunt illam adp̃senti¬
am malachiȩ: lacrimabilem cum
fictu querimoniã deponentes. Uir
autẽ sc̃s. ⁊ ꝑiculũ matris. ⁊ in com¬
modũ miserans filiorũ seorsum ad¬
uocat illam: fuerit ne confessa
aliquando peccata sua sollicite per¬
cunctatur. Respondit. Nequaqͣm.
Confitere inquit. Paret: ⁊ ille in¬
iungens penitentiã conficenti.
dñi ihu. ne ultra irascatur iubet.
Sequitur tanta mansuetudo. ut
pateat omnib ñ eẽ aliud quã admi¬
rabilem mutationem dextere excel¬
si Fertur adhuc hodie uiuere. &
santȩ eẽ patientiȩ ⁊ lenitatis. ut
que omnes exasperare solebat.
nullis mͦ exasꝑari dampnis. con¬

Expanded text:
uit item mulier, cui spiritus iracundiae et furoris in tantum dominaretur, ut non solum vicini et cognati fugerent consortium ejus, sed filii quoque ipsius vix sustinerent habitare cum ea. Clamor, et rancor, et tempestas valida, ubicumque fuisset. Audax, et ardens, et praeceps, metuenda lingua et manu, importtum pro seipsis, trahunt illam ad praesentiam Malachiae, lacrymabilem cum fletu querimoniam deponentes. Vir autem sanctus et periculum matris, et incommodum miserans filiorum, seorsum advocat illam: fueritne confessa aliquando peccata sua, sollicite percontatur. Respondit, « Nequaquam. Confitere, » inquit. Paret. Et ille injungens poenitentiam confitenti, Domini Jesu ne ultra irascatur jubet. Sequitur tanta mansuetudo, ut pateat omnibus non esse aliud, quam admirabilem mutationem dexterae Excelsi. Fertur adhuc hodie vivere, et tantae esse patientiae et lenitatis, ut quae omnes exasperare solebat, nullis modo exasperari damnis, con
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris. Gloria scĩtatis teiȩ que
a nobis frequentat᷑ continuatur
ad augłis. sic erit nob̾ dignae iocũ¬
da: si fuenit  fructuosa. liceat nõb
aliquas de magrante retinere rei¬
quias de fructib sp̃e quib ono¬
stus ascendis. qui in tuo hodie tam
lelicioso coninno congregamur.
spũ ⁊ uirtute uenisti. Aita ccia o¬
alachia lox uite ⁊ discipline
nors tua mortis portus ⁊ porta

Expanded text:
salutaris. Gloria sanctitatis tuae, quae salutaris. Gloria sanctitatis tuae, quae a nobis frequentatur, continuatur ab angelis, sic erit nobis digne jucunda, si fuerit et fructuosa. Liceat nobis aliquas, te migrante, retinere reliquias de fructibus spiritus, quibus onustus ascendis qui in tuo hodie tam delicioso convivio congregamur. 8. spiritu et virtute venisti. Vita tua, lex vitae et disciplina: mors tua, mortis portus, et porta
Abbreviated transcription (Latin):
uisitauit plebem suã: ⁊ nc̃ assũp¬
to eo il sc̃am cuutatem tante re¬
cordatione suauitatis nr̃am ñdesi¬
nit consolari captiuitatem. Exul¬
det in dño sp̃c oralachiȩ qͦd leuatus
pondere corporee molis nulla lã
feculenta uelterrena materia pre¬
grauatur. quo minus tota alacri¬
tate ac uiuacitate corꝑeam om¬
nem ⁊ in corꝑeam transiens crea¬
turam. ꝑgat totus in deũ ⁊ ad hereis
illi unus sit̃ cũ es sp̃s inȩtei nũ.
Domum istam decet sẽitudo inqua
tantȩ frequentat᷑ memcoia sc̃ita¬
us. Sce oialachia serua eam in sc̃i¬
tare i iusticia masertus nr̃i qui
inter tor ⁊ tantas miseriasmne¬
moriam habundantie suar tis
tuȩ eructimus. Magna e iuꝑte
diuinȩ dispensatio pictatis. quite
num in suis: qui magna fecit ꝑte
saluans patriam tuam. magna
fecit tibi introducens ingloriã
suam. ficstiuitas tua quȩ merito
tuis uirtutib uotiua impendit᷑:
tuis nob̾ efficiatur merias ⁊ p̃cibꝰ

Expanded text:
visitavit plebem suam, et nunc assumpvisitavit plebem suam, et nunc assumpto eo in sanctam civitatem, tantae recordatione suavitatis nostram non desinit consolari captivitatem, Exsultet in Domino spiritus Malachiae, quod levatus pondere corporeae molis, nulla jam faeculenta vel terrena materia praegravatur, quominus tota alacritate ac vivacitate corpoream omnem et incorpoream transiens creaturam, pergat totus in Deum, et adhaerens illi, unus sit cum eo spiritus in aeternum. 7. Domum istam decet sanctitudo, in qua tantae frequentatur memoria sanctitatis. Sancte Malachia, serva eam in sanctitate et justitia, misertus nostri, qui inter tot et tantas miserias memoriam abundantiae suavitatis tuae eructamus. Magna est super te divinae dispensatio pietatis: qui te num in suis; qui magna fecit per te, salvans patriam tuam, magna fecit tibi, introducens te in gloriam suam. Festivitas tua, quae merito tuis virtutibus votiva impenditur, tuis nobis efficiatur meritis et precibus
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ⁊ hominib ñ immerito ho¬
die oialachias incorsortio ange¬
lorum recipitur: readeptus quod
nomine dicebatur. Et ante quidẽ
angłs erat ũ minus puritate qͣm
nomine: s nunc felicius głosi
in eo interpretatio nominis adum¬
pletur. quando pari cũ angłis gła
⁊ felicitate letatur. Letemur ⁊ nos¬
adciues suos ꝓfiliis captiuitatis
legatione fungens corda nobis
concilians beator: uota illis inti¬
mans mniserori. Letemur inquã
ĩ exultemus: quia cęlestis illa cu¬
ria ex nobis habet cui sit cura
nr̃i. qui suis nos ꝓtegat meritis.
quos informauit exemplis. mi¬
raculis conformauit. Sẽs ponti¬
fex qui inspiritu humilitatis
hostias pacificas celis frequent̃
dos. Migrante sacerdote sacrifi¬
cii ritus in melius mutatꝰ ẽ fons
lacrimarũ siccatus ẽ. holocaustũ
omne conditur in leticia nexul.¬
tatione. Benedictus dñs ds̃ mala¬
chiȩ qui tanti pdntificis minift̾io

Expanded text:
a Deo et hominibus, non immerito hoa Deo et hominibus, non immerito hodie Malachias in consortium angelorum recipitur, re adeptus, quod nomine dicebatur. Et quidem ante angelus erat non minus puritate, quam nomine; sed nunc felicius gloriosi in eo interpretatio nominis adimpletur, quando pari cum angelis gloria et felicitate laetatur. Coad cives suos, pro filiis captivitatis legatione fungens, corda nobis concilians beatorum, vota illis intimans miserorum. Laetemur, inquam, et exsultemus, quia coelestis illa curia ex nobis habet, cui sit cura nostri, qui suis nos protegat meritis, quos informavit exemplis, miraculis confirmavit. 6. Sanctus pontifex, qui in spiritu humilitatis hostias pacificas coelis frequenter dos. Migrante sacerdote, sacrificii ritus in melius mutatus est; fons lacrymarum siccatus est, holocaustum omne conditur in laetitia et exsultatione. Benedictus Dominus Deus Malachiae, qui tanti pontificis ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
sine ocio tempus qͦd ocio dederat
transigebat. Q uomodo ociosus
quando exercebatur iniustificl¬
tionibꝰ dñi: Nã isihabebat tempꝰ lib̾um a ne¬
cessitatibꝰ plebiũ: ñ tam̃ ascĩs meditatiõibꝰ fe¬
riantum non orandi studio ñ ipso
ocio contemplandi. Sermo illi in
temꝑe ocii. aut ser us aut nullus.
Aspectus aut officiosus aut demis¬
sus. ⁊ cohibitus intra se. Nempe
ti paruisset. Risus aut indicans ca¬
ritatis aut ꝓuocans: rarus tam̃ ⁊
ipse. Etquidem interdũ eductus.
excussus numqͣm. Qui ita nun¬
tiaret corddis leticiã. ut ori grãm
non minueret.s augeret. Tam mo¬
destus ut leuitatis non posset eẽ
suspectus: tantillus damen. ut hy¬
larem uultum ab omni tristicie
neuo uel nebulo uendicare suf¬
ficeret. Omunus ꝑfectum. O holo.¬
caustum pingue. o obsequiũ gra¬
tũ mente ⁊ manu. Quã bonus o.¬
dor deo. inorationib ociosi: quã
bonus hominib insudorib oc¬
cupati. Pro huiusmodi gͦ dilectus

Expanded text:
sine otio tempus, quod otio dederat, sine otio tempus, quod otio dederat, transigebat. Quomodo otiosus, quando exercebatur in justificationibus Domini? Nam etsi habebat tempus liberum a necessitatibus plebium, non tamen a sanctis meditationibus feriatum, non orandi studio, non ipso otio contemplandi. Sermo illi in tempore otii aut serius, aut nullus. Aspectus ejus aut officiosus, aut demissus, et cohibitus intra se. Nempe ti paruisset. Risus aut indicans charitatis, aut provocans: rarus tamen et ipse. Equidem interdum eductus, excussus nunquam: qui ita nuntiaret cordis laetitiam, ut ori gratiam non minueret, sed augeret. Tam modestus, ut levitatis non posset esse suspectus: tantillus tamen, ut hilarem vultum ab omni tristitiae naevo vel nubilo vindicare sufficeret. O munus perfectum! o holocaustum pingue! o obsequium gratum mente et manu! Quam bonus odor Deo in orationibus otiosi! quam bonus hominibus in sudoribus occupati! 5. Pro hujusmodi ergo dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
do peccaret iuxta illud de psalmo.
irascinini ⁊ nolite peccare. Non
ira illi: s ipse animo dũabatur.
Eirat suimet potens. Sane uictor
sui ira suꝑari ñ poterat. Ira eius
in manu eius. Alocata ueniebat
exiens non erumpens nutu non
impetu ferebatur. Non urebatur
illa. s utebatur. Magna illi tam
in hoc qͣm incunctis utriusq ho¬
minis sui motib regendis uel eo¬
hibendis censure diligentia ⁊ cir¬
cumspectio multa. Non enĩ ita
omnib intendebat ut se solũ
exponeret: solũ eure exciperet
generali. Erat ⁊ sui sollicitus. Se¬
ipsum custodiebat. Ita deniq dõ¬
tus suus. ⁊ totus omnium erat:
ut nec caritas acustodia sui. nec
ꝓprietas abutilitate cõmuni eũ
impedire uł retardare in aliqͦ
uideretur.Si uideres hominẽ
mediis immersum turbis &
implicitũ curis diceres patriȩ.
natum ñ sibi. Si uideres homi¬
nem solum. secũ habitantẽ pu¬
tares soli uiuere deo ⁊ sibi. Sine
turbatione uersabat᷑ in turbis:

Expanded text:
do peccaret, juxta illud de psalmo: do peccaret, juxta illud de psalmo: Irascimini, et nolite peccare , non ira illi, sed ipse animo dominabatur. Erat suimet potis. Sane victor sui, ira superari non poterat. Ira ejus in manu ejus. Vocata veniebat, exiens, non erumpens; nutu non impetu ferebatur. Non urebatur illa, sed utebatur. Magna illi tam in hoc, quam in cunctis utriusque hominis sui motibus regendis vel cohibendis, censurae diligentia, et circumspectio multa. Non enim ita omnibus intendebat, ut se solum exponeret, solum curae exciperet generali. Erat et sui sollicitus. Seipsum custodiebat. Ita denique totus suus, et totus omnium erat, ut nec charitas a custodia sui, nec proprietas ab utilitate communi eum impedire vel retardare in aliquo videretur. Si videres hominem mediis immersum turbis, et implicitum curis, diceres patriae natum, non sibi. Si videres hominem solum, et secum habitantem, putares soli vivere Deo et sibi. 4. Sine turbatione versabatur in turbis:
Abbreviated transcription (Latin):
piorum. Imbres ñ erant ñ illuui¬
es aquarum ñ concursus nubiũ.
ñ lique factio niuium. cũ subito
factus ẽ. influuiũ magnũ qui
riuulus erat: ⁊ riuus ibat untu¬
mescebat in undans:⁊ negans om¬
nino transitum uolentib mali¬
gnari. Quanta audiuimus ⁊ co¬
gnouimus ea. de zelouiri ⁊ultiõ
uumicorũ. cũ tam̃ eẽt suauis
necessitatem patientibꝰ. Qui qͣsi
unus omnium parens uiuebat
omnib: quasi gallina pullos suoͤ
sic fouebat omnes: ⁊ inuelam̃to
alarum suarũ ꝓtegebat. Non sexiiᷤ.
ñ etas. ũ conditio discernibat᷑ aut
ꝑsona: deerat nemini. expanso
omnib gremio pietatis. Dequac̾q
tribulatione clamaret᷑ ad eum ꝓ¬
priam reputabat. Nisiqͦd in illa pa¬
tiens. mnaliena cõpatiens erat.
plerumq ⁊ impatiens. Nonnun¬
qͣm siquidem repletus zelo ꝓ aliis
in alios mouebatur. ut eripieis
inopes ⁊ reprimens fortes. consui:¬
leret ꝑinde omnib insalutem.

Expanded text:
piorum. Imbres non erant, non illuvipiorum. Imbres non erant, non illuvies aquarum, non concursus nubium, non liquefactio nivium: cum subito factus est in fluvium magnum, qui rivulus erat: et rivus ibat, et intumescebat inundans, et negans omnino transitum volentibus malignari. 3. Quanta audivimus et cognovimus ea de zelo viri et ultione inimicorum, cum tamen esset suavis necessitatem patientibus? Qui quasi unus omnium parens, vivebat omnibus; quasi gallina pullos suos, sic fovebat omnes, et in velamento alarum suarum protegebat. Non sexus, non aetas, non conditio discernebatur, aut persona: deerat nemini, expanso omnibus gremio pietatis. De quacunque tribulatione clamaretur ad eum, propriam reputabat: nisi quod in sua patiens, in aliena compatiens erat, plerumque et impatiens. Nonnunquam siquidem repletus zelo, pro aliis in alios movebatur, ut eripiens inopes, et reprimens fortes, consuleret proinde omnibus in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
ter orphanoꝵ maritus uiduarũ.
patronus exticit oppressorũ. Hyla¬
ris dator. petitor rarus. acceptor ue¬
recundus. Pacis reformande int̃
discordantes fuit illi cura maxi¬
ma: ⁊ efficatia multa. Quis equȩ
pius ad compatiendũ. ad subue¬
niendum promptus. ad corripien¬
dum liber: Nam izelans erat:
nec deerat scieutia zeli ipsius mo¬
deratrix. Et quidem infirmus in¬
firmis: s nichilominus potentib
potens suꝑbis resistebat. tyrannos
uerberabat. regum magister ac pͥn¬
cipum. Ipse ẽ qui regi orando ui¬
sum ⁊ malignanti tulit. ⁊ humili¬
ato restituit. Ipse ẽ qui pacis qͣm
fecerat iuolatores spiritui erroris
traditos frustratus ẽ. in malo quod¬
quod facere cogitabant. ac denuo co¬
egit ad patem: confusos quidem ⁊
stupefactos in eo qͦd sibi contige¬
rat. Ipse enim ẽ. eui aduersus alioᷤ
pacti eque preuaricatores riuus
officiosissime affuit: miro mͦ obie¬
ctu sui. euacuans molimina un¬

Expanded text:
ter orphanorum, maritus viduarum, ter orphanorum, maritus viduarum, patronus exstitit oppressorum. Hilaris dator, petitor rarus, acceptor verecundus. Pacis reformandae inter discordantes fuit illi cura maxima, et efficacia multa. Quis aeque pius ad compatiendum, ad subveniendum promptus, ad corripiendum liber? Nam et zelans erat, nec deerat scientia, zeli ipsius moderatrix. Et quidem infirmus infirmis, sed nihilominus potentibus potens, superbis resistebat, tyrannos verberabat, regum magister ac 1047 principum. Ipse est, qui regi orando visum et malignanti tulit, et humiliato restituit. Ipse est, qui pacis quam fecerat violatores, spiritui erroris traditos, frustratus est in malo quod facere cogitabant: ac denuo coegit ad pacem, confusos quidem et stupefactos in eo quod sibi contigerat. Ipse enim est, cui adversus alios, pacti aeque praevaricatores, rivus officiosissime adfuit, miro modo objectu sui evacuans molimina im
Abbreviated transcription (Latin):
tibi gentes hereditatem tuã &
possessionem tuam derminos der.¬
re: Quã libens saluator recipie
sui ignominia crucis. horrore pas¬
sionis. Quã libens de manib Ma¬
lachiȩ ꝓeo quod gratis ministraret.
Ergo in ministro quidem gratum
munus gratuitũ: inministerio
autẽ placita conu̾sio peccatorũ.
Grata inquã ⁊ placita in ministro
simplicitas oculi: in minist̾io salus
populi. Quãquam ⁊ si ministerii
quidem minor efficientia seque¬
retur. nichilominus tam̃ ad mala¬
chiam ⁊ ad oꝑa eius ille merico
respexisset: cui amica puritas.
cui familiaris simplicitas. euius
iusticie ẽ. de intentione pensare
opus. ⁊de ocłi qualitate totius esti¬
mare corꝑis statũ. Nunc uͦ magna
oꝑa dñi. exquisita momines uolun¬
tates ⁊studia malachiȩ: magna:⁊
multa ⁊ bona ualde. isi ꝓbona castȩ
intentionis origine meliora. Quod
opus pietatis preteriit mralachiam:
Pauꝑ sibi: s diues pauꝑib erat. Pa¬

Expanded text:
tibi gentes haereditatem tuam, et tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae? Quam libens Salvator recipiebsui, ignominia crucis, horrore passionis! Quam libens de manibus Malachiae, pro eo quod gratis ministraret! Ergo in ministro quidem gratum erat munus gratuitum, in ministerio autem placita conversio peccatorum. Grata, inquam, et placita in ministro simplicitas oculi, in ministerio autem salus populi. 2. Quanquam etsi ministerii quidem minor efficientia sequeretur, nihilominus tamen ad Malachiam et ad opera ejus ille merito respexisset, cui amica puritas, cui familiaris simplicitas: cujus justitiae est de intentione pensare opus, et de oculi qualitate totius aestimare corporis statum. Nunc vero magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates et studia Malachiae: magna et multa, et bona valde, etsi pro bona castae intentionis origine meliora. Quod opus pictatis praeteriit Malachiam? Pauper sibi, sed dives pauperibus erat. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
iquetꝰ dilectissimi qͦ dũ corpe
retinemur ꝑegrinamur a dño.
ac ꝑhoc luctum magis qͣm gau¬
dium miserandũ nobis idicit en¬
lium. ⁊ conscientia delictoꝵ. Quil
tamen apłico ore gaudere cũ gau¬
dentib ammonemur: in omnĩ
nos suscitari leticiam tempusa
causa requirit. Nam si uere quod
ꝓpłia sensit exultant iusti in con¬
spectu dĩ: exultat sine dubio ma¬
lachias qui in dieb suis placuit
deo: ⁊ intientus ẽ iustus. In sc̃itate
iiusticia eoram ipso ministrauit:
placuit ministerium. placuit ⁊
minister. Quid ni placuerit: Po¬
suit sine sumptu eugłm. repleuit
eũgłio patriam. suoꝵ maxime
fi ralem edomuit barbariem
h ybernoꝵ. leni uigo xp̃i ingladio
sp̃e exteras subdidit nationes:
usq ad extrema terre restituens
hereditatem suam illi. O miuste¬
rium fructuosum: oministrũ
fidelem. Numquid ñ ꝑ ipsũ filio
ẽ paterna adimpleta ꝓmissio:
Nunquid ñ hunc olim intuebat᷑
pater cũ ad filiũ loqueret᷑ dabo

Expanded text:
iquet, dilectissimi, quod dum corpore retinemur, peregrinamur a Domino : ac per hoc luctum magis, quam gaudium, miserandum nobis indicit exsilium et conscientia delictorum. Quia tamen apostolico ore gaudere cum gaudentibus admonemur , in omnem nos suscitari laetitiam, tempus et causa requirit. Nam si vere, quod Propheta sensit, exsultent justi in conspectu Dei , exsultat sine dubio Malachias, qui in diebus suis placuit Deo, et inventus est justus. In sanctitate et justitia coram ipso ministravit: placuit ministerium, placuit et minister. Quidni placuerit? Posuit sine sumptu Evangelium, replevit Evangelio patriam, suorum maxime feralem edomuit barbariem Hibernorum; levi jugo Christi in gladio spiritus exteras subdidit nationes, usque ad extrema terrae restituens haereditatem suam illi. O ministerium fructuosum! o ministrum fidelem! Nunquid non per ipsum Filio est paterna adimpleta promissio? Nunquid non hunc olim intuebatur Pater, cum ad Filium loqueretur: Dabo
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuificauit eã. Nempe uiuebat
in mortuo gr̃a sanitatũ.: ⁊ manus
eius fuit mortuȩ manui. qͦd mor¬
tuo homini heliseus. Puer ille de
longe uenerat: ⁊ manum quam
pendentem attularat. sanam in
patriam reportauit. Iam omĩb
ritȩ ꝑactis. in ipso oratorio sc̃e dri
genitricis mariȩ inquo sibi bene
complacuit mialac hias traditur se
Tuum ẽ ihũ bone depositũ qͦd nob
creditum ẽ: daus thesaurus quire¬
conditus penes nos. Seruamus
illum resignandũ intemꝑe. quo
reposcendum censueris: tantũ
ut absq contubernalib suis ñ
egrediatur: s quẽ habuimus hos¬
pitem habeamus ducem: decum
icũ ipso pariter regnaturi in scła

Expanded text:
et vivificavit eam. Nempe vivebat et vivificavit eam. Nempe vivebat in mortuo gratia sanitatum: et manus ejus fuit mortuae manui, quod mortuo homini Elisaeus . Puer ille de longe venerat, et manum quam pendentem attulerat, sanam in patriam reportavit. Jam omnibus rite peractis, in ipso oratorio sanctae Dei genitricis Mariae, in quo sibi bene complacuit Malachias, traditur sepTuum est, Jesu bone, depositum, quod nobis creditum est; tuus thesaurus, qui reconditur penes nos. Servamus illum resignandum in tempore, quo reposcendum censueris: tantum ut absque contubernalibus suis non egrediatur, sed quem habuimus hospitem, habeamus ducem, tecum et cum ipso pariter regnaturi in sa
Abbreviated transcription (Latin):
deuenit statum. cuncta gerunt᷑
exordine: cuncta ex ratione ꝓce
br. inmod̾atius plang̾e malachiã. quasi non
sit pciosa morꝰ eiꝰ: qͣsi non sit magiꝰᷤ sompnꝰ
ꝙ̃ morꝰ qͣsi n̾sit mortᷤᷤpoetꝰ ⁊ porta uitȩ: Halachi¬
Samicꝰ nr̃dormit ⁊ego lugeã: Luctus iste
usu se. ñ ratione tuetur. Si dñs
dedit dilecto suo somnũ: italem
somnum in quo hereditas dĩi
filii merces. fructus uentris:
qͥd horum uidetur flecũ indice¬
re: Ego ne fleam illum quifletũ
euasit: Ille tripudiat: ille tͥum¬
phat: ille introductus ẽ. ⁊̃ gaudiũ
diũ sui. ⁊ ego eum plangam :&
Cupio mͥ hec: ñ illi inudeo. Inte¬
rim parant᷑ exequie: offert᷑ peo
sacrificiũ: consummant᷑ ex mo¬
re omnia cũ summna deuotione.
Stabat eminus puer cui e mor¬
tuum pendebat a latere brachi¬
um: magis illi impe dimento
qͣm usui. Quo comꝑto innui ut
accederet. Et apprehensam aridã
manum applicui ad manum ep̃i.

Expanded text:
devenit statum: cuncta geruntur devenit statum: cuncta geruntur ex ordine, cuncta ex ratione procbet immoderatius plangere Malachiam, quasi non sit pretiosa mors ejus, quasi non sit magis somnus, quam mors; quasi non sit mortis portus, et porta vitae? Malachias amicus noster dormit, et ego lugeam? Luctus iste usu se, non ratione tuetur. Si Dominus dedit dilecto suo somnum, et talem somnum, in quo haereditas Domini, filii merces, fructus ventris, quid horum videtur fletum indicere? Egone fleam illum, qui fletum evasit? Ille tripudiat, ille triumphat, ille introductus est in gaudium Domini sui; et ego eum plangam? Cupio mihi haec, non illi invideo. Interim parantur exsequiae: offertur pro eo sacrificium; consummantur ex more omnia cum summa devotione. Stabat eminus puer, cui emortuum pendebat a latere brachium, magis illi impedimento, quam usui. Quo comperto, innui ut accederet: et apprehensam aridam manum applicui ad manum Episcopi,
Abbreviated transcription (Latin):
nam ea hora lux lucere indene¬
bris nunciatur. Impletur domꝰ.
ad est congregatio tota. abbates
quoq multi qui conuenerant.
Psalmis. ⁊ hẏmnis. ⁊ canticis sp̃ua¬
libus ꝓsequimur amicũ repatri
assumptus ab añgłis: feliciter ob¬
dormiuit indño. Et uere obdor¬
miuit. Uultus. placidus: placidi
exitus indicium fuit. Etquidem
omniũ oculi fixi in eũ: nemota¬
men qui eũ quando exiuit aduer¬
tere potuisset. Mortuus uiuere.
⁊ uiuens mort̾uus putabat᷑. ad eo
nil intercicit qͦd alterutrũ diff̃¬
minaret. Eadem uiuacitas unltus:
serenitas eadẽ. qualis apparere so¬
let indormiente. Diceres mortẽ
nil horum tulisse: magis auxisse
plurimum. Non ẽ mutatus. s ipse
mutauit omnes. Mirum in modũ
luctus ⁊gemitus omniũ subito con¬
quiescit: mutatur in gaudiũ meror.
planctũ cantus excludit. Effertur:
ferunt᷑ incelũ uoces: infertur ora¬
torio abbatũ humeris. T̃ĩcit fides:
triumphatur affectus: res insuũ

Expanded text:
nam ea hora lux lucere in tenenam ea hora lux lucere in tenebris nuntiatur. Impletur domus: adest congregatio tota: abbates quoque multi qui convenerant. Psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus prosequimur amicum repatriaassumptus ab angelis, feliciter obdormivit in Domino. Et vere obdormivit. Vultus placidus placidi exitus indicium fuit. Et quidem omnium oculi fixi in eum: nemo tamen, qui quando exivit, advertere potuisset. Mortuus vivere, et vivens mortuus putabatur: adeo nil intercidit, quod alterutrum disterminaret. Eadem vivacitas vultus, serenitas eadem, qualis apparere solet in dormiente. Diceres mortem nil horum tulisse, magis auxisse plurimum. Non est mutatus, sed ipse mutavit omnes. Mirum in modum luctus et gemitus omnium subito conquiescit: mutatur in gaudium moeror, planctum cantus excludit. Effertur, feruntur in coelum voces, infertur oratorio abbatum humeris. Vicit fides, triumphat affectus, res in suum
Abbreviated transcription (Latin):
tias ago suꝑne pietati: ñ sum frau¬
datus a desiderio meo.Uides ho¬
minem securum in morte:⁊ nec¬
dũ mortuum iam certũ de uita:
Nec mirum. Uidens ad eẽ noctẽ
quã expectauerat.⁊ in ipsa dies¬
cere sibi: quasi de nocte trium¬
phans. uidetur insultare tene¬
bris. ⁊ quodammͦ loqui. Iam non
dicam forsitan denebre conculca¬
bunt me: quia hec nox illumi¬
natio mea indeliciis meis. Et blan
de consolans nos. habete inquit
curam mei. ego ur̃i si licuerit ñ
obliuiscar. Licebit autẽ. Crect.¬
di in deũ: ⁊ omnia possibilia ere¬
denti. Amaui dm̃. amaui uos: ⁊ca¬
ritas nunqͣm excidit. Et suspici¬
ens incelum: deus inquit serua
eos in nomine tuo. Non solũ autẽ.
s ⁊ omnes qui ꝑuerbum meum
ac ꝑministerium meũ tuo se man¬
cipauere serugtio. Deinde impo¬
nens manus singulis: ⁊ benedicenᷤ
omnib: pausatum ire iubet: qui a
nondum uenerat hora eius. Linus.
redimus errea medium noctis:

Expanded text:
tias ago supernae pietati: non sum frautias ago supernae pietati: non sum fraudatus a desiderio meo. » Vides hominem securum in morte, et necdum mortuum, jam certum de vita? Nec mirum. Videns adesse noctem quam exspectaverat, et in ipsa diescere sibi; quasi de nocte triumphans, videtur insultare tenebris, et quodammodo loqui: « Jam non dicam, Forsitan tenebrae conculcabunt me, quia haec nox illuminatio mea in deliciis meis. » Et blande nos consolans: « Habete, » inquit, « curam mei; ego vestri, si licuerit, non obliviscar. Licebit autem. Credidi in Deum, et omnia possibilia credenti. Amavi Deum: amavi vos, et charitas nunquam excidit. » Et suspiciens in coelum: Deus, » inquit, « serva eos in nomine tuo: non solum autem eos, sed et omnes qui per verbum ac ministerium meum tuo se mancipavere servitio. » Deinde imponens manus singulis, et benedicens omnibus, pausatum ire jubet, quia nondum venerat hora ejus. 74. Imus: redimus circa medium noctis:
Abbreviated transcription (Latin):
cogi. di .f. agent tͥ. Deficiente illi
corꝑis instrumento. silente organo
oris. officio uocis cessante. reliquã
ẽ. ut mentis iubilo sollempniret.
Quid ni sollempniret scĩs: qͥ scõu
ducit᷑ ad sollempnitatẽ : Exibec
illis qͦd mox sibi debebit᷑. Adhuc
modicum: ⁊ ipse unus ex ipsis ẽ.
Sub noctis crepusculo eũ iam ut¬
cũq diei a nobis expleta celebri¬
tas foret: malachias appropinqua¬
uerat ñ crepusculo s aurore. An
ñ illi aurora. eui nox p̃cessit. dies
autẽ apꝓpinquauit: Itaq febre
inualescente. cepit exintimis ar¬
dens ꝑ omne corpus erumꝑe sudor.
ut quodãmͦ transiens ꝑ ignem u
a quã educeret᷑ in refrigeriũ. Iã
desꝑatur de uita eiꝰ. iam quisq
suum iudiciũ reprehendit: iã
nulli dubium malachie senten¬
tiam p̃ualere. Uocamur. ad sumꝰ:
⁊ille oculos leuans incircũstan¬
tes: desidłio desideraui inqͥt hoc
pascha manducare apud uos. Gra¬

Expanded text:
stum agent tibi . Deficiente illi stum agent tibi . Deficiente illi corporis instrumento, silente organo oris, officio vocis cessante, reliquum est ut mentis jubilo solemnizet. Quidni solemnizet sanctus, qui sanctorum ducitur ad solemnitatem? Exhibet illis, quod mox sibi debebitur. Adhuc modicum, et ipse unus ex illis est. 73. Sub noctis crepusculo, cum jam utcumque diei a nobis expleta celebritas foret, Malachias appropinquaverat, non crepusculo, sed aurorae. An non illi aurora, cui nox praecessit, dies autem appropinquavit? Itaque febre invalescente, coepit ex intimis ardens per omne corpus erumpere sudor, ut quodammodo transiens per ignem et aquam, educeretur in refrigerium. Jam desperatur de vita ejus, jam quisque suum judicium reprehendit, jam nulli dubium, Malachiae sententiam praevalere. Vocamur: adsumus. Et ille oculos levans in circumstantes: « Desiderio desideravi, inquit, hoc pascha manducare apud vos. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
chias cursum consummauit. Stat
ille: ⁊ nos pariter stamus cum eo.
Alioquin quis libenter currat ad
mortem : Presertim tuã pater sc̃e
quis referre possit: quis uelit audi¬
re. At tam̃ dileximus nos in uita:
in morte ñ separabim᷑. Fr̃s ñ relin¬
quamus in morte: quẽ in uita ꝓ¬
sequuti sumus. Abulteriori scotia
usq huc cucurrit ille ad mortem.
eamus: ⁊ nos ⁊ moriam᷑ cũ eo. Opor¬
cet oportet dicere quã cernere ne¬
cesse fuit. Adest omnium sc̃orũ
clara ubiq celebritas: s uixta
ueterem sententiã musica in lucti.
importuna narratio ẽ. Ad sumus
canimus uł inuiti. Flendo carta¬
mus: ⁊ cantando flemus. Malachi¬
as ⁊ si ñ cantat: ñ plorat tam̃. Qͥd
enĩ ploret qui appropinquat ad
gaudiũ: Nobis qui relinquimur.
relinquit᷑ luctus: solus malachias
festum facit. Q uod enĩ ñ potesi
corꝑe. facit mente: sic̃ scriptũ ẽ.
Cogitatio hominis. cõfite. tͥ: ⁊ reliqͥe

Expanded text:
chias cursum consummavit. Stat chias cursum consummavit. Stat ille, et nos pariter 690 stamus cum eo. Alioquin quis libenter currat ad mortem? praesertim tuam, pater sancte, quis referre possit? quis velit audire? Attamen dileximus nos in vita; in morte non separabimur. Fratres, non relinquamus in morte, quem in vita prosecuti sumus. Ab ulteriori Scotia usque huc cucurrit ille ad mortem: eamus et nos, et moriamur cum eo. Oportet, oportet dicere, quam cernere necesse fuit. Adest Omnium Sanctorum clara ubique celebritas; sed juxta veterem sententiam, Musica in luctu importuna narratio est . Adsumus, canimus vel inviti. Flendo cantamus, et cantando flemus. Malachias etsi non cantat, non plorat tamen: Quid enim ploret, qui appropinquat ad gaudium? Nobis, qui relinquimur, relinquitur luctus: solus Malachias festum facit. Quod enim non potest corpore, facit mente, sicut scriptum est: Cogitatio hominis confitebitur tibi, e
Abbreviated transcription (Latin):
se saero oleo ungi. Exeunte con¬
uentu fr̃m ut sollempuiter fieret:
ñ sustinuit ut ad se ascenderent.
ipse descendit ad eos. Lacebat siqͥdẽ
in solario domo suꝑiori. Angit᷑.
⁊ sumpto uiatico. fr̃m se orationi¬
bus. ⁊ fratres commnendans dõ. ad
lectum reuertitur. Alto de solio
descendebat pedib suis. ⁊ rursũ
nichilominus suis pedib ascen¬
debat: ⁊ dicebat mortem ẽẽ in
ianuis. Quis hunc hominem
crederet moriturũ: Solus ipse ⁊
ds̃: id seire poterant. Non uultus
pallidior: ñ macilentior uidebat᷑.
Non rugata frons. non recondi¬
ti oculi: non nares extenuate:
ñ contracta labia. ñ adusti den¬
des: ñ collum exesum ⁊ gracile
ñ eurui humeri: ñ caro exina¬
nita in corꝑe reliquo. Hec erat
grã corꝑis eius: ⁊ hec gloria uultꝰ
eius. quȩ ñ euacuatur. ne in mor¬
te quidem. Talis quo aduixit:
talis. ⁊ mortuus apparebat uiuen¬
ti similior. Cucurrimus usq
huc. s modo heremus: quia oiala¬

Expanded text:
se sacro oleo ungi. Exeunte conse sacro oleo ungi. Exeunte conventu fratrum ut solemniter fieret, non sustinuit ut ad se ascenderent: ipse descendit ad eos. Jacebat siquidem in solario domus superioris. Ungitur, et sumpto Viatico, fratrum se orationibus, et fratres commendans Deo, ad lectum revertitur. Alto de solario descendebat pedibus suis, et rursum nihilominus suis pedibus ascendebat: et dicebat mortem esse in januis. Quis hunc hominem crederet moriturum? Solus ipse, et Deus id scire poterant. Non vultus pallidior, non macilentior videbatur; non rugata frons, non reconditi oculi, non nares extenuatae, non contracta labia, non adusti dentes, non collum exesum et gracile, non curvi humeri, non caro exinanita in corpore reliquo. Haec erat gratia corporis ejus, et haec gloria vultus ejus, quae non evacuatur, ne in morte quidem. Talis quoad vixit, talis et mortuus apparebat, viventi similior. 72. Cucurrimus usque huc: sed modo haeremus, quia Mala
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑquirere. adhibere fomenta. ur¬
gere sepius adgustandum. Ad qͦs
ille. sine causa inqͥt hȩc: s caritate
ur̃i facio quicqͥd in iungitis. Scie¬
bat enim imminere tempus sue
uenerant fidentius iustarent di¬
centes ñ oportere diffidere de uita.
nec enim signa mortis in eo aliqua
apparerent: oportet inquit hoc
anno malachiam exire de corpore.
Et infert. Ecce appropinquat dies
quem ut optime nostis optaui sẽꝑ
.ipsum fore diem resolutionis meȩ.
Scio eui credidi ⁊ certus sum: ñ frau¬
dabor reliquo desiderii mei qͥ par¬
dem iam teneo. Qui me sua mise¬
ricordia ꝑduxit ad locum quem
petii: terminũ quẽ eque uolui ñ
negabit. Quod adhoc corpusculum
attinet. Hic requies mea: qͦd ad ani¬
mam dñs ꝓuidebit. qui saluos fac̃
spantes in se. Nec parum spei repo¬
situm michi indie illa: qua mor¬
tuis tanta a uiuis beneficia impen¬
duntur. Nec longe aberat dies ipsa
cũ talia loqueretur. Interea iubet

Expanded text:
nta perquirere, adhibere fomenta, urnta perquirere, adhibere fomenta, urgere saepius ad gustandum. Ad quos ille: « Sine causa, » inquit « haec sed charitate vestri facio quidquid injungitis. » Sciebat enim imminere tempus suaeui cum eo venerant, fidentius instarent dicentes, non oportere diffidere de vita; nec enim signa mortis in eo aliqua apparerent: « Oportet, » inquit, « hoc anno Malachiam exire de corpore. » Et infert: « Ecce appropinquat dies, quem, ut optime nostis, optavi semper ipsum fore diem resolutionis meae. Scio cui credidi, et certus sum; non fraudabor reliquo desiderii mei, qui partem jam teneo. Qui me sua misericordia perduxit ad locum quem petii, terminum quem aeque volui, non negabit. Quod ad hoc corpusculum attinet, hic requies mea: quod ad animam, Dominus providebit, qui salvos facit sperantes in se. Nec parum spei repositum mihi in die illa, qua mortuis tanta a vivis beneficia impenduntur » Nec longe aberat dies ipsa, cum talia loqueretur. Interea jubet
Abbreviated transcription (Latin):
affabilem. ꝑegrinus nr̃ omĩb se
prebebat: omib increclibilit̃
gratum. Quã bonum ⁊ qͣm io¬
cundũ agebat hospitem apud
eos quos nimirum uidere uene¬
rat a finibus terre: ñ auditurus
salomonem. s exhibiturus. De¬
niq audiuimus sapientiã eius:
denuimꝰ p̃sentiam eius ⁊⁊ tenemꝰ.
Iam .iiii. aut quinq dies huius
nr̃e sollempnitatis defluxerant:
cũ ecce die sollempni bẽati luce
euangłistȩ missa in conuentu sua
illa sca deuotione celebrata febre
correptus lecto decubuit: ⁊ nos
cum illo omnes. Extrema gaudii
nr̃i meror occupat: moderatior
tamen quod lenior interim febris
ẽẽ iuderetur. Uideres discurrere
fr̃s: dandi auidos: uel accipiendi. Cui
ñ dulce uidere illum. cui ñ dulciꝰ
ministrare illi: Atrumq suaue:
utrumq salutare. Et humanitatis
erat prebere obsequium: ⁊ ꝑfectꝰ
cuiq sui cum grãm reportaret.
Assistere omꝰ ios solliciti erant cir¬
ca frequens ministeriũ: medicam̃¬

Expanded text:
affabilem peregrinus noster omnibus se praebebat, omnibus incredibiliter gratum. Quam bonum, et quam jucundum agebat hospitem apud eos, quos nimirum videre venerat a finibus terrae, non auditurus Salomonem, sed exhibiturus! Denique audivimus sapientiam ejus, tenuimus praesentiam ejus, et tenemus. Jam quatuor aut quinque dies hujus nostrae solemnitatis defluxerant, cum ecce die solemni beati Lucae evangelistae, Missa in conventu sua illa sancta devotione celebrata, febre correptus, lecto decubuit: et nos cum illo omnes. Extrema gaudii nostri moeror occupat, moderatior tamen, quod levior interim febris esse videretur. Videres discurrere fratres, dandi avidos, vel accipiendi. Cui non dulce videre illum? cui non dulcius ministrare illi? Utrumque suave, utrumque salutare. Et humanitatis erat praebere obsequium, et profectus cuique sui, cum gratiam reportaret. Assistere omnes, omnes solliciti erant circa frequens ministerium: medicame
Abbreviated transcription (Latin):
gistro miliciȩ xp̃i. Bernar¬
dus clareuallis solo nomi¬
ne albas: honũ certam̃.
certare. Semel ⁊ scđo.
ce tercio nisi fallor. petisti a me ho
Go km̃e. ut tibi tuisq cõmilitonibꝰ
scriberem exhortationis sermonẽ:
& aduersus hostilem tyrannidem. qͥr
lanceam ñ liceret stilum uibrarem:
asserens uobis ñ parum fore adiutoꝵ
si qͦs armis ñ possum litteris anima¬
rem Distuli sane aliquandiu: ñ qͦd
contempnenda uideretur peticio.
s ne leuis precepsq culparet᷑ assen¬
sio: si qͦd melius melior implere suft¬
ceret p̃sumerem imperitus: & resad¬
modum necessaria ꝑme minus forte
cõmoda redderetur. Uerum uidens
me longa satis huiuscemodi expec¬
tatione frustratũ: ne iam magis na¬
le qͣm ñ posse uiderer. tandem egoqͥ¬
dem qͦd potui feci: lector iudiceta
satis feci. Quãqͣm &e. si cui forte aut
minime placeat. aut ñ sufficeat:
ñ tam inter ẽ mea. qui tuȩ ꝓ meo saꝑ

Expanded text:
gistro Militiae Christi, BERNARDUS Clarae-Vallis solo nomine abbas, bonum certamen certare. Semel, et secundo, et tertio, ni fallor, petiisti a me, Hugo charissime, ut tibi tuisque commilitonibus scriberem exhortationis sermonem; et adversus hostilem tyrannidem, quia lanceam non liceret, stylum vibrarem: asserens vobis non parum fore adjutorii, si quos armis non possum, litteris animarem. Distuli sane aliquandiu: non quod contemnenda videretur petitio, sed ne levis praecepsque culparetur assensio, si quod melius melior implere sufficeret, praesumerem imperitus, et res admodum necessaria per me minus forte commoda redderetur. Verum videns me longa satis hujuscemodi exspectatione frustratum, ne jam magis nolle, quam non posse viderer, tandem ego quidem quod potui feci: lector judicet, an satisfeci. Quanquam etsi cui forte aut minime placeat, aut non sufficiat; non tamen interest mea, qui tuae pro meo sapere
Abbreviated transcription (Latin):
omnes indignant᷑. quo falum conl¬
pitiunt quicqͥd de eo pͥus opina¬
bantur. Tunc opus ẽ prelto scc
minus illi parcendum putet: quo
magis omnes offenderet si uni
acquiescat. frontosus. mox umpu¬
dens factus.tanto deterius quanto
desꝑatius in decimũ gradũ ꝑrebel¬
lionem corruit: quiq prius laten¬
terarrogans fr̃s contempserat. iã
patenter in obediens etiam magi¬
strum contempnit. ¶ Sciendum
namq quod om̃s gradus qͦđ in du¬
odecim partitus sum. intres tan¬
dummodo colligi possunt. ut in
sex suꝑiorib contemptus sr̃m: in
quatuor sequentib contemptus
magistri: in duob qͥ restant consũ¬
metur contemptus dei: Notandum
gregationem ascendendi st̃. ita in
ongregadione descendi ñ possunt.
Quod autẽ ante ascendi debeant.
ugradu in regula legitur. Terciurs
uit gradus est. ut quis ꝓ dei amore
Mi obedientia se subdat as c maiori.
Agͦ in dercio gradu sub et iectio
Nocatur. quȩ ꝓculdubio fit qͣndo

Expanded text:
omnes indignantur, quo falsum consomnes indignantur, quo falsum conspiciunt quidquid de eo prius opinabantur. Tunc opus est praelato, ut eo minus illi parcendum putet, quo magis omnes offenderet, si uni  acquiescat; frontosus mox et impudens factus, tanto deterius, quanto desperatius in decimum gradum per rebellionem corruit: quippe prius latenter arrogans fratres contempserat, jam patenter inobediens etiam magistrum contemnit. 49. Sciendum autem est, quod omnes gradus, quos in duodecim partitus sum, in tres tantummodo colligi possunt: ut in sex superioribus contemptus fratrum, in quatuor sequentibus contemptus magistri, in duobus, qui restant, consummetur contemptus Dei. Notandum gregationem ascendendi sunt, ita in congregatione descendi non possunt. Quod autem ante ascendi debeant, tertio gradu in Regula legitur: « Tertius, » inquit, « gradus est, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori. » Si ergo in tertio gradu subjectio collocatur, quae procul dubio fit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quo magis dissimulet culpam all
differat p̾ȩnam. Uasa figuli probat
fornax: &e dribulatio uere peniten¬
tes discernit. Qui enim ueraciter
penitet. laboretn penitentiȩ ñ ab¬
horret: s quicqͥd sibi ꝓculpa quã
odit iniungitur. tacita conscient
patienter amplectitur. In ipsa quo
obedientia duris ac contrariis reb
obortis. quiblibet irrogatis iniuz¬
is. sustinens non lassescͥit. ut inqͥ¬
to gradu stare se indicet humlta¬
tis. Cuius uͦ simulata confessio et
una uł leui contumelia: aut enpe
pena int̾rogatꝰ ia humilitatẽ simulare uft
latorie dissimulare ñ potest. Murmurat:
frendet: irascitur: nec in quaro
stare humilitatis s in nonum siꝑ¬
biȩ gradum corruisse ꝓbatur. Qi
scłm qͦd scriptum ẽ: recte simile¬
ta confessio appellari potest. Qũa
putas tunc confusio sit incordes¬
ꝑbi: cũ fraus decipitur. pax amis¬
titur. laus minuitur. nec culpa ÷¬
luitur: Candem notatur abomi

Expanded text:
quo magis dissimulat culpam, vel quo magis dissimulat culpam, vel differat poenam. Vasa figuli probat fornax, et tribulatio vere poenitentes discernit. Qui enim veraciter poenitet, laborem poenitentiae non abhorret: sed quidquid sibi pro culpa quam odit injungitur, tacita conscientia patienter amplectitur. In ipsa quoque obedientia duris ac contrariis rebus obortis, quibuslibet irrogatis injuriis sustinens non lassescit, ut in quarto gradu se stare indicet humilitatis. Cujus vero simulata confessio est, una vel levi contumelia, aut exigua poena interrogatus, jam humilitatem simulare, jam simulationem dissimulare non potest. Murmurat, frendet, irascitur; nec in quarto stare humilitatis, sed in nonum superbiae gradum corruisse probatur, qui secundum quod descriptus est, recte simulata confessio appellari potest. Quanta putas tunc confusio sit in corde superbi cum fraus decipitur, pax amittitur, laus minuitur, nec culpa diluitur? Tandem notatur ab omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ficetur. indubium ueniat qͦd quasi
certũ denebatur. Dumq astirmant
quod credi nolunt. confitendo eul¬
pam defendunt. ⁊ aꝑiendo degunt.
quando ⁊ confessio laudabiltĩ sonat
in ore. ⁊adhuc iniquitas occul ⁊itur
in corde: quatinꝰ magis ex huimilita¬
te qͣm exueritate confiteri putet qͥ
audit. aptans eis illud scripturȩ. Iu¬
stus in principio sermonis accusator
ẽ sui. Malunt enĩ apud homines
ueritate ꝑiclitari. qͣm humilitate:
cũ apud d̃ ꝑiclitentur utruq.
fut si adeo culpa manifesta sit qͦd
nulla penitus degi uersutia possit.
nichilominꝰ tamen uocem non cor
penitentis assumunt qua notam ñ
culpam deleant. dũ ignorantiam
manifeste transgressionis decore re¬
compensant publicȩ confessionis.
Glorosa res humilltas: qua ipsa
quoq suꝑbia palliare se appetio ne
uilescat. S hȩc cito dergiuersatio a
prelato dep̾henditur: si adhane suꝑ¬
bam humilitatem ñ leuiter flectĩ.

Expanded text:
fitetur, in dubium veniat quod quasi fitetur, in dubium veniat quod quasi certum tenebatur. Dumque affirmant quod credi nolunt, confitendo culpam defendunt, et aperiendo tegunt; quando et confessio laudabiliter sonat in ore, et adhuc iniquitas occultatur in corde: quatenus magis ex humilitate quam ex veritate confiteri putet qui audit, aptans eis illud Scripturae: Justus in principio sermonis accusator est sui . Malunt enim apud homines veritate periclitari, quam humilitate, cum apud Deum periclitentur utrinque. Aut si adeo culpa manifesta sit quod nulla penitus versutia tegi possit; nihilominus tamen vocem, non cor poenitentis assumunt, qua notam, non culpam deleant, dum ignorantiam manifestae transgressionis, decore recompensant publicae confessionis. 47. Gloriosa res humilitas, qua ipsa quoque superbia palliare se appetit, ne vilescat! Sed haec cito tergiversatio a praelato deprehenditur, si ad hanc superbam humilitatem non leviter flectitur,