comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ accepto baptismatis
sacram̃ta ñdũ spiritalit ad sa¬
cerdotes ꝑuenerant. e tamen
declarata est. uNius augẽ
exildas ut uidit quia
xipicanis dcñ et cecidit ini
paciẽ ante pedes ei:
quamias ageris. Vnus
iste qui magnificans dm̃ regres¬
humilitatẽ significat. Quibene
cadens ante pedes dñi gratiar
egit ille eñi uere dõ gratias
agit. qui repressis p̃sũptionis
suȩ cogitationib quã asem&ip¬
so infirinus sit humilit̃ uid&x
qui nibil sibi uirtutis tribuit
qui bona ꝗegit. ẽe. de mi sericor¬
dia conditoris agnoscit. cadit
autẽ in faciẽ qs ex mnalisq: se
ꝑ p&rasse memiinit erubescit.
en hic enat sacnariga

Expanded text:
Nondum accepta baptismatis sacramenta, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit, quia nificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regreshumilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutisqui bona quae agit esse de misericordia conditoris agnoscit. Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit, erubescit. Et hic erat Samarita
Abbreviated transcription (Latin):
iłiu quia incorpore ad suti homines
cui: .s̃. uniuersa mẽbra credentiũ
omnis diuinitas inhabitat corpo¬
ralit̃. Quȩ quidẽ gloria ñmpraȩ¬
sens tantũ tẽpus extenditꝰ &fu¬
turis scłis t̾minat᷑ sed in omnes

Expanded text:
Jesu, quia in corpore assumpti hominis, cujus sunt universa membra credentium, omnis divinitas inhabitet corporaliter. Quae quidem gloria non in praesens tantum tempus extenditur, et futuris saeculis terminatur; sed in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Fr̃s ortamur uos ne in ua¬
cuũ gratia dĩ recipiatis In
uacuum gratia dĩ recipit
qui uocatus in xp̃o uetera
adhuc legis instituta sectat᷑
ait erũ tẽpore acccepto
ex au diui te et indie sa¬
lutis ad iułn ge tempus
acceptũ &die salutis in
hac uita ẽ. Sic ait saluator
ambulate dum lucẽ habe¬
tis netenebre uos conp̃hen¬
dant.quia in illo scło nul¬
la em̃datio esse potest. sic̃
legimus qñm non est in mote
quii memor sit tui Modo
solo possumus inuenire salu¬
tis quia iuxte ꝓpli&e testi¬
moniũ ininferno nemo confi¬
tebitur
ecce xune tempi
accepitahile eccexunc
dies sahartis Sicut alibi
Ergo dum tempus habemus
es autẽ dicit᷑ hȩc uita: quia
apta ẽ ad operandũ & conclu¬
ditur nocte iudicii: que est
tenebre in qua nemo potest
operari hȩc uita & estas dicit᷑
Incuius comparationẽ for¬
mice ad prȩsens laborare
dicit̾ & hiemem sperare uen¬
turam
n ecini dantes

Expanded text:
ortamur vos ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. In vacuum Dei gratiam recipit, qui vocatus in Christo, vetera adhuc legis instituta sectatur. Ait enim, tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te. Tempus acceptum, et dies salutis in hac vita est, sicut ait Salvator: Ambulate dum lucem habetis, ne tenebrae vos comprehendant, quia in illo saeculo nulla emendatio esse potest, sicut legimus: Quoniam non est in morte qui memor sit tui . Modo solum possumus invenire salutem, quia juxta Prophetae testimonium: in inferno nemo confitebitur. Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Sicut alibi: Ergo dum tempus habemus es autem dicitur haec vita, quia apta est ad operandum, et concluditur in nocte judicii, quae est tenebrae in qua nemo poterit operari. Haec vita et aestas dicitur, in cujus comparatione, formicae ad praesens laborare dicuntur, et hiemem sperare venturam. Nemini dantes
Abbreviated transcription (Latin):
& adtimotheũ scribit᷑. unus dĩ
unus & mediat᷑ dĩ & hominũ ho¬
mo xp̃s iłis. manũ mediatoris.
potentiã &uirtutẽ ei debemus
accipere. Quidã mediatorẽ
morsen putant. Nã & morses.
aint int̃ dm̃ & populũ medius
fuit. Sic enĩ ipse adpopulũ ait.
facie ad faciẽ locutus .ẽ. nob̵ dñs
inmonte demedio ignis. Ego se¬
quester & medius fui int̃ dm̃
&uos in tẽpore illo ut ad nunci¬
arẽ uob uerba er Quia uero lec¬
tionis ordo confusus.ẽ. & yꝑba¬
ton ꝑturbat̾ sic nob̃ reddentur
uidetꝰ. liex posita ẽ. ꝑ angelos in
manu mediatoris ꝓpẽ trans gres

Expanded text:
et ad Timotheum scribitur: Unus Deus, unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Manu mediatoris potentiam et virtutem ejus debemus accipere. Quidam mediatorem Mosen putant. Nam et Moses, aiunt, inter Deum et populum medius fuit, sic enim ipse ad populum ait: Facie ad faciem locutus est nobis Dominus in monte de medio ignis, ego sequester et medius fui inter Deum et vos in tempore illo, ut annuntiarem vobis verba ejus. Quia vero lectionis ordo confusus est, et hyperbato perturbatur, sic nobis reddendus videtur: Lex posita est per angelos in manu mediatoris, p
Abbreviated transcription (Latin):
hoc testimoniũ aduersus eos
qui nolunt scripturas spiritalit̃
qui &iuxta carnẽ interdũ sol&
uiuere. Sed cũ sp̃u uixerit sp̃i am¬
bulat cũ incarne uoluerit ambu

Expanded text:
hoc testimonio adversus eos qui nolunt Scripturas spiritualitequi et juxta carnem interdum solet vivere, sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat, cum in carne volueri
Abbreviated transcription (Latin):
ql oriae cupidi .nx.
diuim aliquid ostendentẽ. econ
mosiue inuiduitate. siue in
uirginitate ꝓlaude hominu
facit. inanis gloria .ẽ. qloria
eñi nunc uirtutẽ nunc utdiũ
significat. Si ab hominib ꝗro
gloriã. uitiũ ẽ. & inanis dicio
gloria.de&xali eñi gloria scrip¬
tũ ẽ. om̃a faciunt. ut glorifi¬
cent̾ ab hominib Si ađo quȩ ro
gloriã uirtus.ẽ. decali em̃ĩ gloria
qui me glorificant glorificabo
dicit dñs.i
ges inuicẽ inuiderges

Expanded text:
loriae cupidi: nos divinius aliquid ostendentem. Unde nio, sive in viduitate, sive in virginitate, pro laude hominum facit, inanis gloria est. Gloria enim nunc virtutem, nunc vitium significat. Si ab hominibus quaero gloriam, vitium est, et inanis dicitur gloria, de tali enim gloria scriptum est: Omnia faciunt, ut glorificentur ab hominibus . Si a Deo quaero gloriam, virtus est. De tali enim gloria, qui me glorificant, glorificabo, dicit Dominus . tes, invicem invidentes
Abbreviated transcription (Latin):
insipientiũ uidetur talis exire
defonte qualis intrauit. totũq
ludus esse quod agitur. unde in
fine uidentes gloriã scõrũ dicent
gõmentes intorm̃tis. hi sunt quos
aliquando habuim: inderisũ &xsi
militudinẽ in ꝓperii. quomodo
ergo conputatis inter filiosdĩ:¬
ex aqua & spũ regeneratur inui¬
sibilit̃ in nouũ mutatur hominẽ
& decarnali efficitur spiritalis.
qui ideo recte ñ solũ spiritalis sed
&iã sp̃s uocatur. Quia sicut substan¬
tia sp̃s inuisibilis ẽ nr̃is aspectib:
Ita his qui ꝑgratiã di renouatur.
inuisibiliter sit spiritalis &đĩ filius

Expanded text:
insipientium videtur talis exire insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii , quomodo ergo computati sunt inter filios Dex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit s
Abbreviated transcription (Latin):
renatus fuerit exaqua
et sp̃u non pogesł intiro¬
ine imrecnum di.
N uius natiuitatis modũ subsequen¬
ter exponens prorsusꝗ a carnali dis¬
dinguens ait. quod matũ est
uisibilis. Atq ideo carnalis ge¬
neratio uisibilit̃ administratur ui¬
sibilib in orementis. qui incarne
nascitur ꝑexatũ mom̃ta ꝓficit spi¬
ritalis autẽ generatio tota uisibilit̃
agitur. Nã uidetur quidẽ quib ab¬
tizatur infontẽ descendere uidexur
aquis intingui. uidetur deaquis as¬
cendere : quid autẽ in illo lauacrũ
regenerationis egerit minime
post uideri Sola autẽ fidelium
pietas nouit: quia peccator in
fontẽ descendit. sed purificatus
ascendit P ilius mortis descendit.¬
sed filius sed filius resurrectionis
ascendit .F. ilius p̃uaricationis
descondit. sed filius reconciliati¬
onis ascondit ẜ ilius ire descendit:
sed silius miseri cordie ascendit¬
s ilius diaboli descendit sed filius
di ascendit. Sola hec ecclesia mat̃
que generat nouit. Ceterũ oculis

Expanded text:
natus fuerit ex aqua et spiritu non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est visibilis, atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
suisse incolo Nonergo caro xp̃i des¬
cendit decelo neq: ante tempus
a scensionis erat incelo & quaratio¬
ne dicitur. nisi quidescendit decelo
adque ideo filius hominis recte dicit.
& descendisse decelo & ante passionẽ
fuisse incelo quia qđ insua natura ha¬
bere non possit. hoc infilio di quo ad¬
sũptus est habuit. Sed & hoo que¬
mo ascendit incelũ nisi quidescondit
decelo cũ om̃s electi seueracit̃ con¬
fidunt ascensurus incelũ promittente
sibi dño quia ubi ego sũ illic &minster
m̃s erit. Cuiuf tam̃ nondum questi¬
onis aꝑtissima ratio soluit. quia ui¬
delic& mediator di & hominũ ho

Expanded text:
sit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut proptemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidunt ascensuros in coelum promittente sibi Domino, quia ubi ego sum, illic et minister mens erit. Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet m
Abbreviated transcription (Latin):
cipitis. Si gorrenia dixiuo¬
BiS etncredigis quochodo
Sidixero uosis cel. estia cnede̾:
errena illis dixit ut in superiore
lectione inuenimus cũde passi¬
one acderesurrectione sui corporis
qđ de t̃ra ad sũpserat loqueretur
dicens. Soluite templũ hoc. & in
trib dieb: excitabo illud Nontam̃
credebant uerbo qđ dixit. Sed ne
hoc quidẽ intelligere ualebant.
quia ñdealio quã de tẽplo corporis
suidicer& quid ergo terrena au¬
dientes non capiebant: Quanto mi¬
nus adcelestia idẽ diuine genera¬
tionis capienda misteria sufficiunt
addit autẽ adhuc dñs & decolestib
sacramentis & deterrenis instru¬
ere. eumq uidit sapient̃ &diligen¬
ter his quȩ audit intendere. Celes¬
dis nãq: est ascensio ei: ad uitã sem¬
piternã Terrena uero ex altacionis
ad mortẽ tẽporalẽ. dicit ergo de

Expanded text:
cipitis. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis quod de terra assumpserat loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant quod non de alio quam de templo corporis sui diceret; qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt: addit autem adhuc Dominus, et de coelestibus sacramentis et de terrenis instruere eum quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem te
Abbreviated transcription (Latin):
spirat quia ipse hab&x in po¬
testate cuius corgratia sue ui¬
sitationis in lustr&. Et uocẽ
audis. cũte p̃sente loquitur is
qui spũ scõ repletus est. Sed ñscis
unde ueniat & quouadat quia
ã site p̃sente quẽ piã sp̃s adhorã
impleuerit non postuidere quo¬
modo intrauerit uel quomodo
redierit quinatura ẽ in uisibilis.
Sic ẽ omnis quinatus ẽ exspũ.
&ipse enĩ inuisibiliter agente
spũ incipit esse qđ nonerat: ita
ut infideles nesciant unde ueni¬
at & quo uadat Idẽ agratia re¬
genorationis uenit in adoptionẽ
filiorũ dĩ. &uadit in ꝑceptionẽ

Expanded text:
spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potmodo intraverit et quomodo redierit qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex spiritu, et ipse enim invisibiliter agente spiritu incipit esse quod non erat, ita ut fideles nesciant unde veniat et quo vadat, id est, qui gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in percept
Abbreviated transcription (Latin):
nic hodimo quomodo possent
hȩc fieri¬
IMISRAħ ET HECIGNORAS.
Non quasi insultare uolens ei qui
magister uocetur cũsit ignarus
sacram̃torũ celestiũ. sed ad humi¬
litatis illũ uiã ꝓuocans sine qua
ianua celestis non potest inueniri.

Expanded text:
odemo quomodo possint haec fieriin Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
ũNon inmerito angelus uidetur
intẽplo qr ueri sacerdotis iã nun¬
tiabatꝰ aduentus & celeste sacri¬
ficiũ parabat᷑ in quo angeli mi¬
tib: uł sac rificiũ deferentib: ad¬
sistat angelus. Non eñi dubites
adsistere angelũ. quando xp̃s ad
sistit. xp̃s immolatꝰ. Et eñi pas¬
cha nr̃m immolatus. ẽ. xp̃s. He¬
ne angelus & intẽplo &uixta al¬
tare & adextris appar& quia
uidelic& &ueri sacordotis aduen¬
tũ &mrsteriũ sacrificii uniuer¬
salis & caelestis dani gaudiũ prae¬
dicat. Nã sicut ꝑsinistrã praesen¬
tia sic ꝑdexterã sope bona pra¬
nunciantur a&ernã. aag augẽ

Expanded text:
non inmerito angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli mitibus vel sacrificium deferentibus assistat angelus. Non enim dubites assistere angelum, quando Christus assistit. Christus immolatur, etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Bene angelus et in templo et juxta altare et a dextris apparet, quia videlicet, et veri sacerdotis adventum, et mysterium sacrificii, universalis et coelestis doni gaudium praedicat. Nam sicut per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona pronuntiantur aeterna. Ait autem
Abbreviated transcription (Latin):
Vide locutiones scripturarũ
mortẽ uidere dix̃ quomodo
uidetur quib: suȩ oculis que
ueniendo ipsos oculos clau
dit sed uidere mortẽ ex periri
significat Mam & nos conuer¬
sationẽ habendo incȩlesti hie¬
rusalẽ templidĩ limina frequen¬
tando hoc est pia scõrũ inquib¬
dñs inhabitat ex empla sec tan¬
do merebimur uerbũ đi in ma¬
nib: accipere & fidei caritatisq
brachiis amplecti et uenit

Expanded text:
Vide locutiones Scripturarum, mortem videri dixit. Quomodo videtur quibusve oculis, quae veniendo ipsos oculos claudit? sed videre mortem, experiri significat. Nam et nos conversationem habendo in coelesti Hierusalem, templi Domini limina frequentando, hoc est, pia sanctorum, in quibus inhabitat, exempla sectando, merebimur verbum Domini in manibus accipere, et fidei charitatisque brachiis amplecti. Et venit
Abbreviated transcription (Latin):
Plerũq iustitia durior. homi¬
perata ẽ ipsa suȩ dulcedinis
gratia &iã inuidiȩ q remoniã
datũ dĩ & in conscientia nr̃a ua¬
ne gloriae sordȩ spargine ut
hominib placeam: non illud
absq: querela faciamus. pac¬
gio puniceretun zachari

Expanded text:
plerumque justitia durior, homiperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae querimoniam datum Dei, et in conscientia nostra vanae gloriae sordes spargimus, ut hominibus placeamus, non illud absque querela facimus. Factio fungeretur Zachari
Abbreviated transcription (Latin):
te heliae praecedere dicitur.
quia sicut ille pra̧couenturus
iudicis. ita hic praco factus. ẽ.
redeptoris. Vnde & conuersa¬
tione prorsus simillima. ambo
deserta secuti. uictu. frugi. ues¬
citu. inculti. cincti s̃. despecti
ambo regis & reginȩ uesaniã
tolerant. Ille iordanẽ caelũ
petiturus diuisit. hic ad laua¬
chrũ salutare quo caelũ petatꝰ
interris. ille cũ eo manifestatꝰ
ingloria. et conuergit cor¬
da patirũ iapilaas eg incre¬

Expanded text:
te Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petaturin terris, ille cum eo manifestatur in gloria. Et convertat corda patrum in filios, et incre
Abbreviated transcription (Latin):
Suas  nopice accepit sr¬
meon xp̃m ueteranus infantẽ
ut doceat nos ex suere u&erẽ
hominẽ qui corrũpitur cum
actib ei: & renouatos sp̃um̃tis
nr̃e. induere eũ qui sec undũ
đm creatus est in iustitia &
sc̃ĩtate &ueritate: accepit
senior infantẽ xp̃m ut in sinu
&hoc scłm quasi seniorẽ &
longeua &ate defessum: ad
innocentiã. & ut ita dixerim¬
adinfantiã xp̃iane conuersa¬
tionis redditurũ & sicut a qui¬
le iuuentutẽ illius esse reno

Expanded text:
suas. Tropice accipit Simeon Christum, veteranus infantem, ut doceat nos exuere veterem hominem, qui corrumpitur cum actibus ejus, et renovatos spiritu mentis nostrae, induere eum qui secundum Dominum creatus est in justitia et sanctitate et veritate. Accipit senior infantem Christum, ut insinuet, hoc saeculum, quasi senio jam et longaeva aetate defessum, ad innocentiam, et, ut ita dixerim, infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventute
Abbreviated transcription (Latin):
¶suid
.c̃. ergo dicere beatus ẽ. qui non
fuerit scandalizatus in menisi
aꝑta uoce abiectionẽ mortis suȩ
humilitatẽq signare: ac si patent̃
dicat mira quidẽ facio sed abiec¬
ta ꝑ pexi ñ designor. qrergo mo¬
riendo te sub secor cauendũ ual¬
de ẽ. hominib nemine mortẽ
despiciant ꝗ signa uenerantur.
illis auit a beurao: ce¬
pii iłis dicere adthas
de ioharine: quid exis¬
tis uũdesenaũ uidene

Expanded text:
uid est ergo dicere, beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me? nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor, quia ego moriendo subsequor. Cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Illis autem abeuntibus coepit Jesus dicere ad turbas de Joanne: Quid existis in desertum videre
Abbreviated transcription (Latin):
on omni populo iudeorum
quorum plurimi rebelles
existere: sed omni fideliũ po¬
pulo decunctis tribubus gen¬
tib & linguis inunam xp̃i eccle¬
siam congregato &ernũ gaudiũ
euangelizatur & magnum:
quia matus est nopis
bodie saluator qui es t

Expanded text:
on omni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed omni fidelium populo de cunctis tribubus, gentibus et linguis in unam Christi Ecclesiam congregato, aeternum gaudium evangelizatur et magnum. Quia natus est vobis hodie Salva
Abbreviated transcription (Latin):
In pace ꝑfectio e ubi nihil repugn&
&ideo filii dĩ pacifici quo meis nihil
resistit dõ. pacifici autẽ in sem&xipsi
s̃. qui om̃s animi sui motus conponen¬
tes fiunt regnũ dĩ. hic conuenit il¬
lud petitũ pax animã nutrit reti
n& cordiã pacẽ. pax reprimit litẽ
concordes nectit & idẽ lis pacẽ me¬
tuit. Refugit discoridiã pacẽ hodia
pax pollit castũ pax nutrit amorẽ.
Beam qui ꝑsecunonẽ pa¬

Expanded text:
In pace perfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo. Pacifici autem in semetipsis sunt qui omnes animi sui motus componentes fiunt regnum Dei. Hic convenit illud poeticum: Pax animam nutrit, retinet concordia pacem. Pax reprimit litem, concordes nectit et idem. Lis pacem metuit, refugit discordia pacem. Odia pax pellit, castum pax nutrit amorem. Beati qui persecutionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
& cẽt Quid ẽ amabat eũ ñ ueni
uocare iustos. sed peccatores mor¬
tuus ẽ sub lapide reus sublege
Lex data ẽ iudeis: in lapide scrip¬
ta est om̃s autẽ rei sub lege scrip¬
ta s̃: bene uiuentes cũ lege quid
est ergo lapidem remoue te gra¬
tiã p̃dicate: quid ẽ qđ uoce mag¬
na clamauit. lazare ueni foras :
quã difficile surgit quẽ moles
male consuetudinis praemit sed
tam̃ surgit occulta gratia: intus
uiuificat᷑ Surgit post uocem
magnã sed ad huc ligatis manib
& pedib & facies illius sud ario
erit lignta : tam̃ foras iam p̃cessit.
quid significat: quando contẽp¬
nis mortuus iaces & si tanta con¬
tẽpnas quanta dixi: sepultus iaces
quando ꝓfiteris ꝓcedis sed ut con¬
fitearis : ds̃ fac̃ humana uoce cla¬
mando idẽ magna gratia uocando
sed ut soluerent᷑ peccata ei : minis.¬
tris hoc dix̃ dñs soluite illũ &
sinite habire. hoc ẽ quecumq
solueritis in t̾ra soluta er̃ & incȩlo

Expanded text:
 rel. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est. Omnes autem rei sub lege sunt, bene viventes cum lege. Quid est ergo lapidem removere? Gratiam praedicare. Quid quod voce magna clamavit: Lazare, veni foras? Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit. Sed tamen surgit, occulta gratia intus vivificatur: surgit post vocem magnam, se adhuc ligatis manibus et pedibus: Et facies illius sudario erat ligata, tamen foras jam processit, quid significat? quando contemnis mortuus jaces, et si tanta contemnas, quanta dixi, sepultus jaces, quando confiteris procedis, sed ut confitearis Deus facit, humana voce clamando, id est, magna gratia vocando, sed ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum et sinite abire, hoc est, quaecunque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ec dubitare
poterit demultiplici saluatoris
imperio & pace eius quȩ non ha¬
beat finẽ qui in psalmis legerit
postula a me & dabo tibi gen¬
tes hereditatẽ tuam & posses¬
sionẽ tuam terminos terre
& rursum & multitudo pacis

Expanded text:
ec dubitare poterit de multiplici salvatoris imperio et pace ejus, quae non habeat finem, qui in Psalmis legerit: Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Et rursum: Et multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ma idẽ. ipse homo. pruccus ue¬
ro opera hominis. Nergo potest
malos homo bona operare. nec
bonus mala. ergo siuult bona.
operari. bon: primo fiat. Prius
eñi mutand homo ut opera mu¬
tentꝰ. Si eñi man& homo in eo qđ
malus.ẽ. bona opera habere non
potest. Siman& in eo qđ bonus ẽ
mala opera habere ñ pot est sit er¬
go unus quisq arbor bona ñse arbi¬
tretꝰ habere fructus bonus siman&x
arbor mala fierit fructus bonur
nis̃ arboris bone. Muta cor. & mu

Expanded text:
ma, id est, ipse homo, fructus vero, opera hominis. Non ergo potest malus homo bona operari, nec bonus mala. Ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Prius enim mutandus homo, ut opera mutentur; si enim manet homo in eo quod malus est, et bona opera habere non potest, si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. Sit ergo unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae; mutet cor, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
Habenda est &iam in hoc conpe¬
tens & apta distinctio nonenim
quib: cumq gaudiis xp̃ianorũ
gaudio socianda sunt Nieq enim
si iudea gaudete aliquẽ suꝑ questu
pecuniȩ a secularis honoris emi¬
nentia congratulari debeo talib
quis &iam qđ huius modi gaudia
luctus sequat᷑ & lacrime sed quia
dñs apłs ait gaud& quia nomina
ur̃a scripta s̃ in celo & nos siuidea¬
mus ab aliquo tale opus geri qđ
in cȩlo scribi dignũ sit siue iustitiȩ
opus siue caritatis siue pacis uel
misericordiȩ ita & gestũ & ut in li¬
bro uite referri mereatur debem:
gaudere cũ talib sed &siquẽ uideam̃
ab errore conuersũ &relictis igno¬
rantiȩ tenebris ad lucẽ ueritatis
uenisse remissione peccatorũ &
gratiã scĩ sp̃s meruisse debemus

Expanded text:
Habenda est etiam in hoc competens et apta distinctio, non enim quibuscunque gaudiis, Christianorum gaudia socianda sunt, neque enim si videam gaudere aliquem, super quaestu pecuniae, aut saecularis honoris eminentiae, congratulari debeo talibus qui sciam, quod hujusmodi gaudia luctus sequatur et lacrymae, sed quia Dominus apostolis ait: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. Et nosmus ab aliquo tale opus geri, quod in coelo scribi dignum sit, sive justitiae opus, sive charitatis, sive pacis, vel misericordiae, et ita gestum, ut in libro vitae, referre mereatur, debemus gaudere cum talibus. Sed et si quidem videamus ab errore conversum, et relictis ignorantiae tenebris, ad lucem veritatis venisse, remissionem peccatorum et gratiam sancti Spiritus meruisse, debemus
Abbreviated transcription (Latin):
qui
maturitas sapientiae ñ nisi tran¬
quilla mente ꝑcipitur. Scrip¬
tũ est enĩ. quia ira insinu stulti
requiescit:. Nonita uelocitatẽ
ire uetat ut luius tarditatem
ad ꝓb& sed hoc potius ad mon&

Expanded text:
Quia maturitas sapientiae non nisi tranquilla mente percipitur; scriptum est enim, quia Ira in sinu stulti requiescit. Non ita velocitatem irae vetat ut hujus tarditatem approbet, sed hoc potius admon
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ confessio idẽq: repetitũ iniudi¬
ciũ fideiẽ. sed qui ꝓdest uoce in uo¬
care quẽ operib neges. Ibi iã ado ñ
potest mereri qđ p&xit qui hic noluit
audire qđ iussit. quitẽpus congruo
penitentiã ꝑdidit frustra ante reg¬
ni ianuã cũ p̃cibuenit. Nondictũ ẽ¬
qđ e merint oleũ &ideo intellegende
s̃ n. allo iã remanente dealienis lau¬
dib: gaudio in anguitus & thagnis ad¬
flictionib redire adinplorationẽ
dĩ Sed magna ẽ. ei: ueritas post iu¬

Expanded text:
repetitum indicium fidei est, sed quid prodest voce invocare, quem operibus neges. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire, quod jussit. Qui tempus congruum poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Non dictum e emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus gaudio in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iu
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo falsi testes sunt si ea
dicunt q dñm supra dixisse
legimꝰ sed falsus testis ẽ qui ñ
eodem dicta sensu intellegitꝰ
quo dicuntꝰ dñs au dixerat de
tẽplo corporis sui sed & in ipsis
uerb̵ calũniantꝰ & paucis additis
uel mutatis quasi iuxtã calũniã
faciunt saluator dixerat soluite
tẽplũ hoc isti commutant &
auint possũ destruere tẽplũ dĩ
uos inquid soluite ñ ego qr inli¬
citũ ẽ ut ipsi nob̵ inferamꝰ man:
de inde illi uertunt & p̃triduũ
edificare illud ut ꝓprie detẽplo
iudaico dixisse uideat᷑ dñs autẽ
ut ostender& animal & spirans
tẽplũ dixerat & ego intriduo
suscitabo illud aliud edificare
aliud suscitare
prnceps au sa¬
cendotũ ait illa ad iuro te ꝑ
dm uiuũ irt dicas nopis si tues

Expanded text:
Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum supra dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem dicta sensu intelligit, quo dicuntur. Dominus autem dixerat de templo corpoverbis calumniabantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc, isti commutant et aiunt: Possum destruere templum Dei. Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitum est, ut ipsi nobis inferamus manus. Deinde illi vertunt, et post triduum aedificare illud, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animale et spirans templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Princeps autem sacerdotum ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis, si tu es
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus paulus qđ finis p̃cepti
est caritas decorde pura & consci¬
ñficta quodergo aqua diluini non
saluauit extra arcã positas sed oc¬
cidit sine dubio p̃figurabat om¬
ne hereticã lic& hab& babtisma¬
tis sac ram̃tũ non aliis sed ipsis aquis
adinferna mergendũ. quib: archa
subleuatur ad celũ. ipse quoq octo¬
narius numerus animarũ quosal¬
ue factesunt ꝑ aquã significat qr
scã ecclesia in sacram̃tũ dominice
resurrectionis babtismi lauacrũ
ꝑcipit: ut sicut ipse resurrex̃ amor¬
tuis ꝑgloriã patris. ita & nos expur¬
gati apeccatis ꝑ aquã regeneris in
nouitate uite ambulem: Octauo
namq diȩ hoc ẽ post septimã sab¬
bati dñs amortuis resurgens: & ex¬
emplũ nob future resurrectionis
& misteriũ noue conuersationis
qua in terris positi. celestẽ uitam
agerem: ostendit quã &iã ipse
petrus exponendo subiungit dicens.

Expanded text:
postolus Paulus quia finis praecepti est charitas de corde puro, et conscinon ficta . Quod ergo aqua diluvii non salvavit extra arcam positos, sed occidit, sine dubio praefigurabat omnem haereticum, licet habentem baptismatis sacramentum, non aliis, sed ipsis aquis ad inferna mergendum, quibus arca sublevatur ad coelum. Ipse quoque octonarius numerus animarum quae salvae factae sunt per aquam significat quia sancta Ecclesia in sacramentum dominicae resurrectionis baptismi lavacrum percepit, ut sicut ipse resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos, expurgati a peccatis per aquam regenerationis, in novitate vitae ambulemus . Octava namque die, hoc est post septimam Sabbati, Demplum nobis futurae resurrectionis et mysterium novae conversationis, qua in terris positi coelestem vitam ageremus, ostendit. Quam etiam ipse Petrus exponendo subjungit dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo igitur pacto hoc intolligon¬
dum estquis enĩ audeat affir¬
mare uel credere ullũ hominẽ
unigenitus filius. Alam sicut in¬
mortalitatẽ carnis & salutẽ ani¬
marũ futurã expectamus. quam¬
uis iam pignore accepto. Salui facti
esse dicamus. ita omniũ nociciã quȩ
rare debemus quã uis iam so hoc se¬
cisie dixerit xp̃s quod facturus ost
fecisse dic̃ quia ea que futura sunt
fecit
inquid sedeqo el.oqi ues

Expanded text:
Quo igitur pacto hoc intelligendum est? Quis enim audeat affirmare, vel credere ullum hominem unigenitus filius? Nam sicut immortalitatem carnis, et salutem animarum futuram expectamus, quamvis jam pignore accepto, salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam, quaerare debemus. Quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus, quod facturus est, fecisse dicit, quia ea quae futura sunt fecit. inquit, sed ego elegi vos
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur quasi modo nam par¬
uuli rationabiles & absq dolo
lac desiderare sugunt lac apos
tolorũ quib paruulis. atq lac¬
tantib loquebatur & paulus
filioli quos iterũ parturio donec
xp̃s formetur in uobis
tuxc uidesis et applues
et mirasitur et dil asitꝰ
cor uũ quatẽdo corueꝵ¬

Expanded text:
libus. Quasi modo nati parvuli rationabile et sine dolo lac desiderate tolorum, quibus parvulis atque lactantibus, loquebatur et Paulus: Filioli, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Tunc videbis et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tu
Abbreviated transcription (Latin):
Postea quã de conuiuio sco ille
qui eũ traditurus egressus est
monis suis ut in illo pacẽ haberent.
ꝓpt̃ qđ cotũ agitur quod xp̃iani
sumus. Hec enim pax finẽ tem¬
poris ñ habebit & omnis pie nr̃ã
intentionisq actio finis ipsa erat.
propt̃ hano sacramt̃tis eius inbu¬
iur. ꝓpter hanc minibilibus eius in¬
operibus &x sermonib: erudimur. prop¬
t̃ hanc sp̃s eius pignus accopimus. ꝓpt̃
hanc in eũ credimus & speremus & er
amore quantũ donat accenditur ac
pace in p̃suris omnib: consolamur. ac
p̃suris omnib: liberamur. propt̃ hano
omnẽ tribulationẽ fortit̃ sustinem:
ut in hac felicit̃ sine ulla tribulati¬

Expanded text:
posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. monis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur, propter hanc spiritus eius pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus et eius amore, quantum donat, accendimur. Hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac pressuris omnibus liberamur, propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ clarificauit & filius. Si autem
tantũ modo mortuus fuiss&. filius:
nere surrex issex procul dubio nec apa¬
tre clarificatus ess&: neo patrẽ da¬
rificassex. Hunc autẽ resurrectione
clarificatus a patre resurrectionis
suae p̃dicatione clarificat patrẽ: Hoc
quippe apperit ordo ipse uerborũ.
clarifica inquid filiũ tuũ ut filius
clarific&te. Tamquam dicer& re¬
suscita me ut innotescat toto orbe.
Ipse quipƿe patrẽ clarificauit suꝑ
t̃rã eũ gentib p̃dicando pat̃ uero
ipsũ apud semecipsũ ad suã dox terã

Expanded text:
Patrem clarificavit et Filius. Si autem Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hec quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret, resuscita me, ut innotescas toto orbi. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, cum gentibus praedicando: Pater vero ipsum, ap
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt in hoc qđei peꝑcit: sed ꝓomni¬
bus nobis tradidit eũ. Si sepassione
clarificatus dicitur . quanto magis re¬
surreotione humilitas ergo eius in¬
cipit insermone apłi abeo loco ubi
ait: semetipsum exinaniuit usq ad
mortẽ crucis. Claritas uero eius in¬
cipit ab eo loco ubi ait : ꝓpt̃ quod &x
dĩ illũ exaltauit: & ꝑuenit qđ inglo¬
ria est di patris. Humilitas claritatis
est meritũ claritas humilitatis est
p̃miũ. Sed hoo factũ est in forma ser¬
ui. in forma uero dĩ semꝑ est claritas.
Sed quisibi uult qđ sequitur ut fi¬
lius tuus clarific& te: cũ semprõna
claritas patris nec diminuta fuerit
informa huniana Neo augeri poterit
insua ꝑfectione diuina apud homines
aũ ꝓcul dubio minor erat: quaudo
iniudea tantum modo ds̃ notus erat.
nondũ a solis ortu usq ad occasũ lau¬
date pueri nom̃ dnĩ. hoc aũ quia ꝑ
euangeliũ xp̃i sactum est: ut ꝑfilium
pater in note sceretur gentib: ꝓsecto

Expanded text:
omnibus tradidit eum. Si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione! Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait: Semetipsum exinanivit usque ad mortem crucis . Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait: Propter quod et Deus illum exaltavit, et pervenit quod in gloria est Dei Patris. Humilitas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi. In forma vero Dei semper est claritas. Sed quid sibi vult, quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te, cum sempiterna claritas Patris, nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri poterit in sua perfectione divina? Apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat, nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini, hoc autem, quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
Ne humana laude dese habere ser¬
monẽ luic uident̃ ostendit cũ dic̃ meri¬
co ueritatẽ in sola di laude consistere.
Ille uero laudabilis. ẽ. quẽ ds̃ laudaue¬
rit qui om̃a occulta & inuisa cognoscit.

Expanded text:
e humana laude se habere sermonem hic evidenter ostendit, cum dicit, meritorum veritatem in sola Dei laude consistere, ille vero laudabilis est, quem Deus laudaverit, qui omnia occulta et invisa cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
Haec fient quando uenerit
xp̃s ingloria patris cũ angelis
suis. & sederit indirono gloriȩ
suȩ iudicare uiuos & mortuos
Tunc om̃s ad orabunt eũ ꝓpter

Expanded text:
Haec fient quando venerit Christus in gloria Patris cum angelis suis, et sederit in throno gloriae suae judicare vivos et mortuos; tunc omnes adorabunt eum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi possunt. dicit enim
Intẽpore placito exaudiuite:
& indie. salutis auxiliatus sũ tui.
hoc testimoniũ apłi usus est
dicens. etce nunc tẽp accepta¬
bile: ecce nunc dies salutis. tẽp:
placitũ &oportunũ. &dies sa¬
lutis. passio saluatoris &n
resurrectio. Cui &idẽ. pater
in subsequentib: ait. Dedite in
fedus populi. ut suscitares trã
& possideres hereditates dissi¬
patas. ut diceres his qui uinc
tis̃ exite & his qui intenebris
reuelamini. In feđ populi sub¬
auditꝰ iudeorũ. His uidelic&
qui ex illis credere uoluerunt:
Et suscitauit t̾rã ꝗ inidolatriȩ
iacebat errorib: & possidebit
hereditates desertas ꝗ habita¬
torẽ ñhabebant dñm &dic&
his qͥ peccatorũ uinculis strin¬
gebat exite qͥa funib peccatoꝵ
suorũ unus quisq constringitꝰ
& his qͥ sedebant in tenebris &lu¬
cẽ uidere ñ poterant: ait reue
aspexerint. pascent᷑ inuiis & se¬
mitas sc̃arũ scripturarũ &dicent

Expanded text:
intelligi possunt, dicit enim in tempore placito exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui. Hoc testimonio Apostolus usus ui, ecce nunc tempus acceptabile, nunc dies salutis . Tempus placitum et opportunum, et dies salutis passio salvatoris est, et resurrectio, cui et idem pater in subsequentibus ait: Dedi te in foedus populi, ut suscitares terram, et possideres haereditates dissipatas, ut diceres his qui vincti sunt, exite, et his qui in tenebris, relevamini. In foedus populi, subauditur Judaeorum, his, videlicet, qui ex illis credere voluerunt, et suscitabit terram, quae in idololatriae jacebat erroribus. Et possidebit haereditates desertas, quae habitatorem non habebat Dominum, et dicit his qui peccatorum vinculis stringebantur, exite, quia funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur, et his qui sedebant in tenebris, et lucem videre non poterant, ait: Revelisti aspexerint, pascentur in viis et semitis sacrarum scripturarum, et dicent:
Abbreviated transcription (Latin):
ut parentib obsequant᷑. & ut in¬
opi manũ porrigant ñ obprimant
uicinos ñ aliena rapiant. potest
& alit̃ accepi in paulo dĩ filius
reuelatus qđ prȩdicante illo
angnitus gentib quẽ ante nes¬
ciebant.
continiuo Nad qui¬
eui carni en saniquini

Expanded text:
ut parentibus obsequantur, et ut inut parentibus obsequantur, et ut inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena rapiant. Potest et aliter accipi in Paulo: Dei filius revelatur, quod praedicante illo, agnitus sit gentibus, quem ante nesciebant. Continuo non acquievi carni et sanguini
Abbreviated transcription (Latin):
eũ int̃gentes. Non sołũ in hor lo¬
cos& ad romanos paulus segre¬
gatũ in euangeliũ dĩ ẽẽ. icribit.
&i heremias ante quã forma¬
retꝰ inutero notus dõ soificatus
ꝗ ꝑhibetꝰ siue ut erũ matris le¬
gẽ dicere possum : q xp̃o gra¬
uida erat. acui: carnali obser¬
uantia separatũ sedic̃ ꝑgratiã.
xp̃i. Non ẽ. autẽ ipsũ reuela¬
r& filiũ suũ inme qđ sidicer&
reuelare mihi filiũ suũ. Cui eñi
qui reuelabat̾ huic illud potest
reuelari qđ ante in eo ñ erat: In
quo uero reuelat. illud reuelat
qđ prius fuit in eo & postea re¬
uelatũ ẽ. Simile .ẽ. illud in euan¬
gelio. medius stat quẽ uos nesci¬
tis. &alibi Erat lux uera. ꝗ in lumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ
inmundũ Ex quo ꝑspicuũ fit
natura omnib dĩ. ẽẽ. notitiã nec
quẽ quã sine xp̃o nasci & non
debere germinare inse sapien¬
tiȩ &iustitia reliquarũq uir¬
abiꝗ fide & euangelio xp̃i uel
sapientes faciant aliqua uł sc̃ȩ

Expanded text:
er, etc. Non solum in hoc loco, sed et ad Romanos Paulus segregatum in Evangelio Dei esse se scribit, et Jeremias antequam formaretur in utero, notus Deo, sanctificatusque perhibetur . Sive uterum matris legem dicere possumus, quae Christo gravida erat. A cujus carnali observantia separatum se dicit per gratiam Christi. Non est autem Ipsum revelaret filium suum in me, ac si diceret: Revelaret mihi filium suum. Cui enim quid revelatur, huic illud potest revelari quod ante in eo non erat. In quo vero revelatur, illud revelatur, quod prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est illud in Evangelio: Medius stat quem vos nescitis. Et alibi: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in mundum. Ex quo perspicuum fit natura omnibus Dei inesse notitiam. Nec quemquam sine Christo nasci, et non habere germina in se sapientiae et justitiae, reliquarumque virabsque fide et Evangelio Christi, vel sapienter faciant aliqua, vel sancte,
Abbreviated transcription (Latin):
tes icopietatẽ Hic impie¬
tatẽ illam dicit quã zacharia
suꝑ anplioram uel massam sed ere
uidit plumbeã: quã alio nomine
idolatriã possumus apellare
& negationẽ xp̃i

Expanded text:
tes impietatem. Hic impietatem illam dicit, quam Zacharias super amphoram vel massam sedere vidit plumbeam, quam alio nomine idololatriam possumus appellare et negationem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qiã icopleuit acego et posu¬
it arundini et darat ei
Et haec facta sunt ut cõpleretur
ꝓphetia insiti mea potauer̃ ine aceto
Iudei quippe ipsi erant ac&ũ de¬
generantes auino patriarcharũ &
ꝓphetarũ. tamquã depleno uase de
iniquitate mundi huius impleoi
corhabentes uelut spongiã cauer¬
nosis quodã modo atq tortuosis
latibulis fraudulentiũ Hi sopũ cui
circũ posuer̃ spongiã aceto plenam.
quo herba est humilis. & peccatus
purgat ipsius xp̃i humilitatẽ congru¬
enter accipimus quã ciroũ dederunt
& secircũ uenisse putauer̃. unde illud
inpsalmo asꝑgesme hi sopo & mun¬
dabor xp̃i namq humilitate mun¬
damur quia nisi humiliass& seme¬
tipsũ. factus oboediens patri usq
ad mortẽ crucis nonutiq sanguis
eius in peccatorũ remissionẽ hoc
ẽ inram mundationẽ fuiss& effusus.
per arundinẽ uero cui inposita ẽ
spongia scriptura significatur qua
implebatur hoo facto sicut enĩ lin¬
gua dicitur. uł greca uel latina uel

Expanded text:
iam implevit aceto: et imposuit arundini, et dabat ei Et haec facta sunt ut compleretur prophetia: In siti mea potaverunt me acetoudaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba humilis est et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostri mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Sigaũ et pec̃ nedẽpcioniẽ pleb̾
suȩsuanta suꝑni muneris.ẽ. lar¬
ad accipiendũ nostre fidei sit pi¬
&as. ecce loquellaq: sola ẽ. abla¬
tituta credenti. Visitauit autẽ
dñs plebẽ suã quasi lotga infir¬
mitate tabescentẽ: & quasi uen¬
ditã sub peccato uicini filii sui
sanguine redemit. Qđ quia bea¬
tus zacharias ꝓxime faciendũ
cognouerat: ꝓphiexico more qua¬
si iã factũ narrat. & notandũ qđ
uisicasse & redemisse plebẽ suã
dicit: ñquia uidelic& hano ueni¬
ens suã inuenit. sed qs uisitando
suã fec̃. Cui simile .ẽ. qđ in ꝓuer¬
bio fine de eadẽ plebe cantatꝰ:
Mulierẽ fortẽ quis inueni&.
neꝗ eñi eandẽ mulierẽ uidelic&
ecclesiã fortẽ idẽ fidẽ de uotã¬
inuenit. sed sibi disponsando for¬
tẽ reddidit qͥa suae fidei subli¬
mitate ꝑfecit.
inuicilia sc̃i

Expanded text:
ptionem plebis suae. Quanta superni muneris est larad accipiendum nostrae fidei sit pietas. Ecce loquela quae sola est ablatituta credenti. Visitavit autem Dominus plebem suam, quasi longa infirmitate tabescentem, et quasi vendita sub peccato, unici filii sui sanguine redemit. Quod quia beatus Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Et notandum quod visitasse et redemisse plebem suam dicitur, non quia videlicet hanc veniens suam invenit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est quod in Proverbiorum fine de eadem plebe cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neque enim eamdem mulierem, videlicet Ecclesiam fortem, id est, fide deinvenit, sed sibi desponsando fortem reddidit, quia suae fidei sublimitate perfecit. IN VIGILIA SANCTI
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ &ratio unicuiꝗ loquit᷑ incor¬
de & deƿi&ate doceat. Deiustitia sua¬
deat. decastitate depudicitia & de
omnib: uirtutib simul ꝓtestet᷑: sicut
& ipse dicit oues meae uocẽ meaĩ au¬
quomodo auetẽ audient

Expanded text:
verbum et ratio unicuique loquitur in corde, et de pietate doceat, de justitia suadeat. De castitate, de pudicitia, et de omnibus simul virtutibus protestetur, sicut et ipse dicit: Oves meae vocem meam auQuomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Beati oculi qui uident que
sr meon uidit beati qui uider̃
& crediderunt. Illud ipsum in¬
quid qđ omnib post modum
gentib populis & linguis m̃te
acfide conspiciendũ parasti spe
adilectione querendũ prȩuidisti
Ipse diu desideratũ nunc & car¬
nis & cordis oculis tuũ salutare

Expanded text:
Beati oculi qui vident quae Simeon vidit: beati qui non viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et linguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis oculis tuum salutare
Abbreviated transcription (Latin):
in maculati corã ipso hoc est
đo ante fabricã mundi in prȩ¬
sentia di. cui om̃a futura iam
facta sunt. &ante quã fiant
uniuersa sunt nota hoc est
usus sermone dicens ante¬
mundi constitutionẽ: Qđ autẽ
ait ut essemus scĩ & in macu¬
lati inter sc̃m & in maculatũ
hoc inter est qđ sc̃s & in ma¬
culatus intellegi potest in¬
maculatus uero non statim
est & sc̃i paruuli puero in ma¬
culati sunt quȩ in tegro cor

Expanded text:
immaculati coram ipso, hoc est, Domino, ante fabricam mundi, in praesentia Dei, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa, sunt nota, hoc usus est sermone dicens. Ante constitutionem mundi. Quod autem ait: Ut essemus sancti et immaculati, inter sanctum et immaculatum, hoc interest, quod sanctus et immaculatus intelligi potest. Immaculatus vero, non statim et sanctus. Parvuli vero immaculati sunt, qui integro
Abbreviated transcription (Latin):
filii illarũ mulierũ. In hoc loco ui¬
det̾ mihi qo iohiannẽ significat &
ia cobũ. Distendio quippe dr̃ de col¬
latio elegor̃ eñi magis mori cũip¬
si alios iliscitarent ut meliorẽ
resurrectionẽ ad ipiscerentur:
alii ludisnia experei
nasuper et uincula eg
carcerem

Expanded text:
arum mulierum. In hoc loco videtur mihi, quia Joannem significat et Jacobum. Distentio quippe dicitur decollatio, elegerunt enim magis mori, cum ipsi alios suscitarent, ut meliorem resurrectionem adipiscerentur. Alii ludibria experti, insuper et vincula et carcere