comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc : qm̃ ipsi consolabuntur. Istiergo tales
qui seminant in lacrimis: futurȩ ꝓmissio¬
nis gaudia consequentur. quib &iam. osee
ꝓpħta dicit: serite uob adiustitiam : & me¬
titemiscđam: Seminatio uero eorum .ẽ:
pacẽ querere: caritatis studio omnia susti¬
nere Ieiuni scorpus edomare. elemosi¬
nis se & pictate reficere. & quicquid ad dis¬
ciplinam potest fidelium ꝑtinere. Contra
temporalium rerum cupidi&uana scłi
desiderantes : cuml&itia seminant. qnđ
adulteria cõmittunt: Auaritiã diligant:
deliciosas cõmessationes exquirunt
bdolatriã colunt. &c&̃ quae funt diaboli
instigationepeccata: sed in illo diciudici
cũ trifutia & fletu opera sua metent
Dequib scriptum .ẽ. Ibierit & fl&us
& stridor dentium ficuno uer siculo &
bonarũ rerum s cõpensatio & malor
retributio declarat᷑.  quaefigura dr̃
antis tabtimosis hoc .e. recõpensatio
quando iusta factis recipit. quise autrec¬

Expanded text:
quoniam ipsi consolabuntur . Isti ergo tales quoniam ipsi consolabuntur . Isti ergo tales qui seminant in lacrymis, futurae promissionis gaudia consequntur. Quibus etiam Osee propheta dicit: Serite 441 vobis ad justitiam, et metite misericordiam. . Seminatio vero eorum est pacem quaerere, charitatis studio omnia sustinere, jejuniis corpus edomare, eleemosynis se et pietate reficere, et quidquid ad disciplinam potest fidelium pertinere. Contra temporalium rerum cupidi, et vana saeculi desiderantes cum laetitia seminant, quando adulteria committunt, avaritiam diligunt, deliciosas comessationes exquirunt, idololatriam colunt, et caetera quae fiunt diaboli instigatione peccata. Sed in illo die judicii cum tristitia et fletu operas suas metent, de quibus scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium . Sic uno versiculo et bonarum rerum compensatio, et malarum retributio declarantur. Quae figura dicitur antistathmisis, hoc est recompensatio, quando justa factis recipit, qui se aut rec
Abbreviated transcription (Latin):
prius iniquitates tuas utiustificeris:
Merito ergo & ingenerali remissione
gauisi sunt : & sibiueniã prȩcantur
atribui. Sequitur decora cõparatio :
sicut torreas in austto: Auster uentꝰ. ẽ.
caliđ: qui frigore ligatas aquas uapo¬
ris sui uirtute de soluit & torrendẽ fat̾
currere desuae afflationis ardorei
Sic ergo delicta mortis gelu constricta :
Sedutnob sensus possit constare pbe¬
nitudo : ꝓnuntiandũ .ẽ. Gonuertȩ
dñe eaptiuitatẽ nr̃am sicut torrets
Inaustro: conuestitur. Inliquorem:
uas seminationes eẽ. in hoc scło
apło docente cognouim̾ sicut ipseait
Quuncarne seminat᷑: decarne m&&
cor ruptionem: & qui seminat in spũ : de
spũ met& uitam &ernam: Spiritalis ergo
seminatio : semp in lacrimis .ẽ. Quia
lic& fideles dño praestante uirtutes ope¬
rantur: autp̃terita peccata deplorant¬
aut futuris seculpis inuoluere ꝑtimescunt
Sic enim deipsis dictũ .ẽ. Beati quilugent

Expanded text:
primum iniquitates tuas, ut justificeris . primum iniquitates tuas, ut justificeris . Merito ergo et in generali remissione gavisi sunt, et sibi veniam precantur attribui. Sequitur decora comparatio, Sicut torrens in austro. Auster ventus est calidus, qui frigore ligatas aquas vaporis sui virtute dissolvit, et torrentem facit currere de suae afflationis ardore; sic ergo delicta mortis gelu constricta, qSed ut nobis sensus possit constare plenitudo, pronuntiandum est: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro convertitur in liquorem. uas seminationes esse in hoc saeculo, Apostolo docente, cognovimus, sicut ipse ait: Qui in carne seminat, de carne metet corruptionem; et qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . Spiritualis ergo seminatio semper in lacrymis est, quia licet fideles, Domino praestante, virtutes operenturris se culpis involvere pertimescunt. Sic enim dictum est de ipsis: Beati qui lugent,
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ p̃cib cernebant expetita cõpleri
sub dubi & ate relinquerent: nunc
ad suam trahentes eorum dicta confirmꝰ
Faciebat enim dñs cumipsis magna:
quando eos ꝓpitius dignabat᷑ audire :¬
& nota geñ locutionis qđ dicit mag¬
nficauit dñs facere nob cum:. Id .ẽ.
decreuit magnos nos ostendere gentib
donatione uistutũ: quod & hoc genꝰ
locutionis : int̾ scripture diuinae
ꝓpria suscipiendum cõpetent̃ accipimꝰ
Sequitur. facti sum l&antes: utique
d&anta gratia erat nimirum copiosa
l&itia : quando seuidebant specia¬
lit̃ diligi qui fuerant a pessim a capti¬
uitate liberati Quae figura: dicitutͥ
diaty posis id .ẽ. ex p̃ssio habitus
Habitũ autẽ hunc appellamꝰ animi
autcorporis constantẽ & ab solutam
fideles populi ueniunt ad scđam pastẽ
dep̃cantes sua iterũ peccata dimitti:
scriptũ .ẽ enim. Iustus in principio sermo¬
nis accusator .ẽ. sui: & rursum dictu

Expanded text:
quorum precibus cernebant expetita compleri.quorum precibus cernebant expetita compleri.sub dubietate relinquerent, nunc ad suam personam trahentes eorum dicta confirmant. Faciebat enim Dominus cum ipsis magnalia, quando eos propitius dignabatur audire. Et nota genus locutionis quod dicit: Magnificavit Dominus facere nobiscum, id est decrevit magnos nos ostendere gentibus donatione virtutum. Quod et genus locutionis inter Scripturae divinae propria suscipiendum competenter accipimus. Sequitur, facti sumus laetantes; utique de tanta gratia. Erat nimirum copiosa laetitia, quando se videbant specialiter diligi, qui fuerant a pessima captivitate liberati. Quae figura dicitur diatyposis, id est expressio habitus. Habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem, et absolutam fideles populi veniunt ad secundam partem, deprecantes sua iterum peccata dimitti. Scriptum est enim: Justus in principio sermonis accusator est sui . Et rursum: Dic tu
Abbreviated transcription (Latin):
unc scilic& quando dnĩ saluatoris
aduentus sicut iam dictũ .ẽ. Captiui¬
tatẽ nr̃am cõmutauit ingaudiũ. uitia
inuistutes. ignorantiã in cognitionem
exultatione : quib taliadnĩ munere
prȩftabantur. Sedhic os significat
cordis arcanũ : ubi primũ gaudia semi¬
nata coalescunt. & officio linguȩ in
fructũ uocis etũpunt deipso or edicit̃
Ipse&iam clausis labus clamat addñm.
&otioso ore efficaciter uox conpuncti
cordis auditur. Iunc dicent Inteꝵ
centes macni picauit dns fau¬
Re cum illis
Imnino cestalaus .ẽ. quẽ a duersaru¬
ꝓfitentur & magnũ ponđ ueritatis
illũ bonũ testim onium dare : quiꝓbat᷑
contra sensis se: & intende diligentius:
quia nondicit gentes sedinter gentes
puncti talia dicere potuis sent. Viden
reuera dñm. eẽ. cũ talib: qui studentes
recta conscientiȩ nulla se cupiebant
suꝑ stitione polluere & qm̃ illos uide¬
bant &iã uistutes operari dicebant
Decrcuit ds magnalia facere cumillis.

Expanded text:
ni Salvatoris adventus sicut jam dictum est captivitatem nostram commutavit in gaudium, vitia in virtutes, ignorantiam in cognitionem exsultatione, quibus talia Domini munere praestabantur. Sed hic os significat cordis arcanum, ubi primum gaudia seminata coalescunt, et officio linguae in fructum vocis erumpunt. De ipso ore dicitur: Ipse etiam clausis labiis clamat ad Dominum, et otioso ore efficaciter vox compuncti cordis auditur. Vers. 3. Tunc dicent inter gentes: Magnificavit Dominus facere cum illis. Omnino certa laus est quam afitentur, et magnum pondus veritatis illum bonum testimonium dare, qui probatur contra sensisse. Et intende diligentius, quia non dicit gentes, sed inter gentes. rant qui compuncti talia dicere potuissent. Videntrevera Dominum esse cum talibus, qui studentes rectae conscientiae nulla se cupiebant superstitione polluere. Et quoniam illos videbant etiam virtutes operari, dicebant: Decrevit Dominus magnalia facere cum illis,
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt qualiter suꝑna iussa praecipiunt
quihic senequis simis actib polluerunt
Omnib enim uenire cõmune .e: sedad
gaudiũ ꝑuenire beatorum. Haet dicunt᷑
tiomina coniugata: quaefiunt ex uerb
generis eius dem : & qm̃ superius dixerañ
metere unũ quẽq operã sua : in eadem
meta fora ueraci sententia ꝑ seuerant.
Addiderunt quoq portantes manipu¬
los suos. Mes sores enim opere consum
agro spicarum congregatione ligauerint
sic beatiferunt in area dñi fruc tuo sissi¬
mas actiones. Sed felix illud gremium
qđ triticcis ponderib ingrauatur : Ne
leuitas stipularũ uota mes soris eludat
& tunc dep̃hendat in anitatẽ laboris
sui. quandoiam non preual& operari
CON CLUSIO

Expanded text:
egerunt, qualiter superna jussa praecipiunt.egerunt, qualiter superna jussa praecipiunt.qui hic se nequissimis actibus polluerunt. Omnibus enim venire commune est; sed ad gaudium pervenire, beatorum. Haec dicuntur nomina conjugata, quae fiunt ex verbis generis ejusdem. Et quoniam superius dixerant metere unumquemque operam suam, in eadem metaphora veraci sententia perseverant. Addiderunt quoque, portantes manipulos suos. Messores enim, opere consummagro spicarum congregatione ligaverint; sic beati ferunt in aream Domini fructuosissimas actiones. Sed felix illud gremium, quod triticeis ponderibus ingravatur, ne levitas stipularum vota messoris eludat; et tunc deprehendat inanitatem laboris sui, quando jam non praevalet operari. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: sicut aqua extinguit ignẽ : tta
elemosina extinguit peccata Nãcum
dicit cuntes: ꝓuectus uitȩ sanctissimȩ
significatur. Inqua bene ambulando
sẽꝑ accedituꝵ. Elebant ergo quando
pauperes conspiciebant nuditate decectos
frigore constrictos: in opia sȩua macera¬
tos. ut prius pietatẽ corde facerent. an¬
te quã manꝰ aliquid larga prȩstar&. Sq̃
mittentes semina sua: mittentes. in illo
scło praemittentes ubi ante facta nr̃a ꝑ
qđ addidit sua: ut de ꝓprus: laboribus
non derapinis elemosinas facere debeamꝰ
Miscđa enim illa ẽ dequa alt̃ non ge¬
mit: dequa nullus contristat᷑ abscedit
quia illud offerendũ ẽ. maiestati qđ
potest sub pietate conquiri. Namcum
dicat dñs sibi dari : considera sulli ali¬
quid deprauitate possit offerri:
addidit: uenientes aut̃ uenient in exul¬
tatione portantes manipulos suos. ue¬
nientes illiuenient in exultatione : quib
iãmi scđa diuina pręparat᷑. qui hic talit̃

Expanded text:
it ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Nam cum dicit: Euntes, provectus vitae sanctissimae significatur, in qua bene ambulando semper acceditur. Flebant ergo quando pauperes conspiciebant nuditate detectos, frigore constrictos, inopia saeva maceratos; ut prius pietatem corde facerent, antequam manus aliquid larga praestaret. Sequitur, mittentes semina sua. Mittentes, in illo saeculo praemittentes, ubi ante facta nostra quod addidit sua, ut de propriis laboribus, non de rapinis eleemosynas facere debeamus. Misericordia enim illa est, de qua alter non gemit, de qua nullus contristatus abscedit; quia illud offerendum est majestati, quod potest sub pietate conquiri. Nam cum dicat Dominus sibi dari, considera si illi aliquid de pravitate possit offerri. Addidit, Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Venientes, ille veniunt in eia divina praeparatur, qui hic taliter
Abbreviated transcription (Latin):
n& ergo ꝓpħt. quod scit uenturum:
ut illi quitum ddp̃o iudicabunt talibus
uiris itullaipatri congaudeant. qui
& hic patẽ diligunt. & ibi aeternȩ pa¬
cis p̃mia con sequunt᷑: & quia in fine
sententiȩ hierusalem posuit: conuersus
adipsam breuis simari de mons tratione
complexus ẽ: abundantia diligentib:
Omnia enim bona illis habundare te¬
manifestum ẽ: quidiligunt hierusał
Nam qui hic pauperes fuerint : ibibo¬
norum omnium diuites erunt. Quihic
fragiles: ibi inde fecti. qui hic tẽpora¬
les: ibi &ni: & quic quid bonoꝵ eẽ
potest: ista cȩlesti abundantia. uid&
tua: & habun dantia intuR¬

Expanded text:
net ergo propheta quod scit esse venturum; net ergo propheta quod scit esse venturum; ut illi qui cum Domino judicabunt, talibus viris in illa patria congaudeant, qui et hic pacem diligunt, et ibi aeternae pacis praemia consequuntur. Et quia in fine sententiae Jerusalem posuit, conversus ad ipsam brevissima demonstratione complexus est: Abundantia diligentibus te. Omnia enim bona illis abundare manifestum est, qui diligunt Jerusalem; nam qui hic pauperes fuerint, ibi bonorum omnium divites erunt; qui hic fragiles, ibi indefecti; qui hic temporales, ibi aeterni; et quidquid bonorum esse potest, ista coelesti abundantia videtur 7. Fiat pax in virtte quae ad pacem sunt Je
Abbreviated transcription (Latin):
ueldes criptio nuncupatur Roqa
tequae adpacem sunthie¬
pusaleo & habundan tia
dili gen tibus te
A
ꝑ uenit: ubieos alloquitur quis
dño prȩstante iudicaturi. Nom̃
istud aequiuocum .ẽ. In hoc enim loco
rogate in terrogate significat non
supplicate. Perquirere enim &rima¬
ri: cuncta conuenit iudicantẽ. sed
hoc ibi non sit sermonib neq inter¬
rogatione uocis: sed tacita m̃tis con¬
sideratione: om̃s sunt cum dño. sic̃
dictũ. ẽ. iudicaturi. quando in lumi¬
nati atq scĩ ficati. Illam uerã cognos¬
cunt eẽ. ueritatẽ quam dñs ꝓprio
ore dicturus . ẽ. Pacificos enim quae¬
rit dñs: pacificos quaerit. & cohors
tota scõrum qui cantate plenis simis̃.
quimodestia pollent: qui pia humi¬
litate p̃celsisunt: Hoc enim & scis uult
quaerere : quaenouit dñm posse diliger
Sedistã pacem cuius. eẽ dicit: hierusł
utiq Id .ẽ. populi fidelis qui tẽpore iu¬
dicii in pacis &nitate recipitur. Ammo¬

Expanded text:
vel descriptio nuncupaturvel descriptio nuncupaturte quae ad pacem sunt Jerusalem, et abundantia diligentibus te. Ad pervenit, ubi eos alloquitur qui sunt, Domino praestante, judicaturi. Nomen istud aequivocum est. In hoc enim loco, Rogate, interrogate significat, non supplicate. Perquirere enim et rimari cuncta convenit judicantem; sed hoc ibi non fit sermonibus, neque interrogatione vocis, sed tacita mentis consideratione. Omnes sunt cum Domino sicut dictum est judicaturi, quando illuminati atque sanctificati illam revera cognoscent esse veritatem, quam Dominus proprio ore dicturus est. Pacificos enim quaerit Dominus: pacificos quaerit et cohors tota sanctorum, qui charitate plenissimi sunt, qui modestia pollent, qui pia humilitate praecelsi sunt. Haec enim et sanctos vult quaerere, quae novit Dominum posse diligere. Sed istam pacem cujus esse dicit? Jerusalem utique, id est populi fidelis, qui tempore judicii in pacis aeternitate recipitur. Admo
Abbreviated transcription (Latin):
modis sentiendum. haec figura dr̃
elipsis & quia illi de . ẽ. neces sarius
sermo defectus uocatur: sedta men
quaesint iste sedes laudando conse¬
quenter ex ponit dicens Sedes suꝑ
domum dđ Suꝑ domum dicit : suꝑ̃
familiam xp̃i quia clariores ibierunt
aliqui scõrum areliquis fidelib sicut
dicit apłs Stella ab stella diffest in
cdaritate : sicerit & re surrectio mor¬
tuoium Nam si alicui seruorum hoc
inter famulos suos dednĩ siuanimo
aliquid am plius scire gloriosum . ẽ.
quanto magis in illa domoxp̃i potest
eẽ. mirabilę aliquam contẽplatione
dnĩ plus habere. ut tanto maius ab
alio dist& quanto eum diuinitatẽ
eius contigerit amplius intueri:
Dauiduero significat xp̃m. nomen
exparente carnis assumptum: & in¬
tuere quem ad modum. ciuitatis illius
facta descriptio .ẽ. utdicer& qui dibi
agen dumsit quem ammodum cons¬
itruttur quulluc ascendant qui dibi
acturi sunt. Quod schema dr̃ charac¬
teris mos quac latinȩ̨ infor matiȩ

Expanded text:
modis sentiendum. Haec figura dicitur ellipsis, et quia illi deest necessarius sermo, defectus vocatur. Sed tamen quae sint istae sedes, laudando consequenter exponit, dicens: Sedes super domum David. Super domum dicit, super familiam Christi, quia clariores ibi erunt aliqui sanctorum a reliquis fidelibus, sicut dicit Apostolus: Stella ab stella differt in claritate, sic erit et resurrectio mortuorum . Nam si alicui servorum hic inter confamulos suos de domini sui animo aliquid amplius scire gloriosum est, quanto magis in illa domo Christi potest esse mirabile aliquam contemplationem Domini plus habere, ut tanto magis ab alio distet, quanto eum divinitatem ejus contigerit amplius intueri. David vero significat Christum, nomen ex parente carnis assumptum. Et intuere quemadmodum civitatis illius facta descriptio est, ut diceret quid ibi agendum sit, quemadmodum construitur, qui illuc ascendant, quid ibi acturi sint? Quod schema dicitur characterismos, quae Latine informatio
Abbreviated transcription (Latin):
nescit cadere: luctus: quicorda l&ificat.
Lacrimȩ: quȩ animam rigant Profunđ
deniq istȩ nescit inferos: qui transmittit
adcȩlos. Quaꝓpt̃ uistutẽ scẽ orationis
intende: quiatanto secredidit celerius
audiendum : quantã deimis penetralib:
clamabat addnm Deniq sic sequituꝵ
Dñe exaudi orationẽncam Ipsisunt eaimł

Expanded text:
nescit cadere, luctus qui corda laetificat, nescit cadere, luctus qui corda laetificat, lacrymae quae animam rigant. Profundus denique iste nescit inferos, qui transmittit ad coelos. Quapropter virtutem sanctae orationis intende: quia tanto se credit celerius audiendum, quantum de imis penetralibus clamabat ad Dominum. Denique sic sequitur, Domine, exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
uocam meamo¬
Pro fundũ ẽ. quasi porro fundum :
Icuiusima omnimodi mer sa sunt
Hinc ad dñm ꝓph&a clamauit : ut facili¬
us potuis s& audiri. Deisto ꝓfundo: glo¬
riosas fudit lacrimas petrus. Deisto.
publican pectora culpanda tundebat:
qui sic in altũ uenerat peccatorũ. ut nec
oculos leuar& adcelum Deistodeniq
loco: iona stacitus uociferat addñm.
quiinuentre co&i positus in fer nuen
uiuus intrauerat: co&us enim ꝓph&e orato¬
rium fuit. naufrago portus int̾ undas
dom. felix in desperatione subsidium
Non enim glutitus. ẽ. inescam: sed in re¬
quiem pos sidendam: & merito nouitatis
exemplo. uenterille ferinus reddit pa¬
bulum in laesum. non solita iniuria de¬
coctionis ab sumptum : sicut in libro suo
ipsetestatur dicens. & precepit dñs̃ pis¬
cimagno: ut deglitir& ionam: & erit
ionas inuentrepiscis trib dieb & trib
noctib &c& ubiorationes quoq suas
ꝓphecica ueritate narrauit O pęnitentia
nimis & ab solutȩ gloriosa humiliatio quȩ

Expanded text:
ocem meamProfundum est quasi porro fundum, cujus ima omnino demersa sunt. Hinc ad Dominum propheta clamavit, ut facilius potuisset audiri. De isto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus; de isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum: de isto denique loco Jonas tacitus vociferabatur ad Dominum, qui in ventre ceti positus, infernum vivus intraverat. Cetus enim prophetae oratorium fuit, naufrago portus, inter undas domus, felix in desperatione subsidium. Non enim glutitus est in escam, sed in requiem possidendam; et miro novitatis exemplo venter ille ferinus reddidit pabulum illaesum, non solita injuria decoctionis absumptum; sicut in libro suo ipse testatur, dicens: Et praecepit Dominus pisci magno ut deglutiret Jonam: et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tribus noctibus, etc. : ubi orationes quoque suas prophetica veritate narravit. O poenitentia nimis et absolute gloriosa, humiliatio quae
Abbreviated transcription (Latin):
r& ad altissimi redẽptoris celeriter dona
DENTIS: INORATIONESERUITUI
Pulcherrima supplicatione. placatum
sibi udicẽ reddit: ut petitionib suis.
clem̃tissim prestar& auditus. Sed cũ sit
oculorum intendere: hicaurib datum . ẽ.
scilic& quia uiftus eiꝰ & naturȩ potenti&
singularis. necaurib audit: nec pedibus
ambulat. ne coculis uid&. necore gastat.
nec narib: odoratur : sed in conp̃hensibili
uistute operatur ifta quaedicta sunt
Namcum sit ds̃ sp̃s. sicut deipso legitur.
nens omnia queabipso creata sunt. ubiq
plenus. ubiq totus: dese &ꝑse coruscus:
exnra tam̃ consuetudine. uistus  uid&
oculi dicuntur : uistus qua audit. aures
appellantur: uistus qua ꝑficit : man
uocantur. & his similia quȩ ꝑ allegoriã
diuinis operationib applicantu p
cognoscit fideliter in uocare. SIINI¬

Expanded text:
vit, ad altissimi Redemptoris celeriter dona dentes in orationem servi tui. Pulcherrima supplicatione placatum sibi Judicem reddit, ut petitionibus suis clementissimus praestaretur auditus. Sed cum sit oculorum intendere, hic auribus datum est; scilicet quia virtus ejus et naturae potentia singularis nec auribus audit, nec pedibus ambulat, nec oculis videt, nec ore gustat, nec naribus odoratur, sed incomprehensibili virtute operatur ista quae dicta sunt. Nam cum sit Deus spiritus, sicut de ipso legitur: nens omnia quae ab ipso creata sunt, ubique plenus, ubique totus, de se et per se coruscus; ex nostra tamen consuetudine virtus qua videt oculi dicuntur, virtus qua audit aures appellantur, virtus qua perficit manus vocantur, et his similia quae per allegoriam divinis operationibus applicantur. cognoscit fideliter invocare.
Abbreviated transcription (Latin):
magnum exemplum deuotionis. quod cum xore speciosa descendit in acgrp¬
tum Erat quidem iusto uiro cura coniugalis pudicitiae sed maius erat stu¬
dium maturande deuotionis nep̃tulisse custodiam tori mandatis uider&ur
caclestib Itaq qm̃ propt̃ dm̃ contempsit om̃ia recepit adõ multiplicata onũa
sed primum ds̃ pudicitiae tribuit remunerationem: quam gratiuam sciebat con¬
iugrnam quia studio subcundi caelestis oraculi. uxorem quoq inpericuliut ar¬
deduxerat pudoris. &iam castimonium coniugn defendit: primas ieraur sbipar
Mulcebatis sc̃s abraã nepotis p̃sentia. cuipatrium ud feccum exibebotinincidt
chal cent serualos neporis& patrui a duertit prudentontt frnulorundilior¬
sentionibuss idomi norum concordiã solui solere Amputautto funbriam sbscor¬

Expanded text:
magnum exemplum devotionis Abrahae, quod cum uxore speciosa descendit in Aegypmagnum exemplum devotionis Abrahae, quod cum uxore speciosa descendit in Aegyptum. Erat quidem justo viro cura conjugalis pudicitiae: sed majus erat studium maturandae devotionis, ne praetulisse custodiam thori mandatis videretur coelestibus. Itaque quoniam propter Deum contempsit omnia, recepit a Deo multiplicata omnia: sed primam Deus pudicitiae tribuit remunerationem, quam gratam sciebat conjugi. Nam quia studio obeundi coelestis oraculi uxorem quoque in periculum deduxit pudoris, etiam castimoniam conjugii defendit. 286 CAPUT III. Mulcebatur sanctus Abraham nepotis praesentia cui patrium affectum exhibebat. Incidit rixa inter servulos nepotis et patrui. Advertit prudentior servulorum dissensionibus dominorum concordiam solvi solere, amputavit fibram discor
Abbreviated transcription (Latin):
quae non solum paribus suis copulae seruent fidem: uerum &iam coitus unius
castitatem custodiant. Ita maior lexnaturae quam legum p̃scriptioẽ Non
mirumergo si &iste a egrptius rex dm̃timuit: qui hominem nontimebat:
& penam soluit adulterii : quinullis tenebatur reus legib statimq ubi a lie¬
nam esse agnouit uxorem non solũmarito reddit. uerum &iam ꝓsecutores
dedit qui deducerent eum nequis depopulo barbaro inrogar& uiolentiã
uel peculio uiri uel uxoris pudori. pulcherrimꝰ & hic locus adincitandum
studium deuotionis quod is quidm̃ sequitur tutus semꝑ ẽ. &ideo dm̃ p̃ferre
debemus omnib: Nec patriae contuitu nec parentum filiorumq gratia. nec
uxoris contemolatione reuocari debemus ab ex secutione p̃ceptorum caelesti¬
um quia ds̃ omnia nobis illa largitur & potensẽ seruare quaedonat. Itaq

Expanded text:
quae non solum paribus suis copulae servent fidem; verum etiam coitus unius quae non solum paribus suis copulae servent fidem; verum etiam coitus unius castitatem custodiant. Ita major lex naturae, quam legum praescriptio est. Non mirum ergo si et iste Aegyptius rex Deum timuit qui hominem non timebat, et poenam solvit adulterii, qui nullis reus tenebatur legibus: statimque ubi alienam esse cognovit uxorem, non solum marito reddidit, verum etiam prosecutores dedit qui deducerent eum; ne quis de populo barbaro irrogaret violentiam vel peculio viri, vel uxoris pudori. 9. Pulcherrimus est hic locus ad incitandum studium devotionis, quod is qui Deum sequitur tutus semper est. Et ideo Deum praeferre debemus omnibus, nec patriae contuitus, nec parentum filiorumque gratia, nec uxoris contemplatio nos revocare debet ab exsecutione praeceptorum coelestium; quia Deus nobis omnia illa largitur, et potens est servare quae donat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersorum: crimen agnoscit & si maritum adulter fefelleris non fallis diñ
& simaritum euaseris & siiudicem foris luseris: non euadis iudicem tatius
mundi Ille grauius ulciscitur in iuriã in opis: contumelias inpudentis
mariti. Maiorem eñi in iuria: auctorem quam custodem talami sprae¬
tum & non sideratum. Ipse quoq farao lic& et rex a egrptiorum. quem
ries astudio castitatis abducer&: uocauit abrahã & arguit eũ dicens.
Quid hoc fecistimihi quare non dixisti quia uxor tua ẽ sed dixistimi hi so¬
rormea ẽ & sumpseram mihi eam uxerem: Et nunc ecce muliertua ante
te. & snatura ferus acbarbarus : tamen significat &iã ext̃nis acbarbaris
erroribus ce curampudoris & adulterii &iam sibi crimen cauendum. qui p̃ten¬
dit ignorantiam: condempnat intemperantiam: nec mirum: si barbarus ius nouit
naturae muta animantia quae nullis tenemur legibus: sunt tamen aliqua

Expanded text:
universorum crimen agnoscit. Et si maritum adulter fefelleris, non fallis Deum: universorum crimen agnoscit. Et si maritum adulter fefelleris, non fallis Deum: et si maritum evaseris, et si judicem fori luseris, non evadis judicem totius mundi. Ille gravius ulciscitur injuriam inopis, contumeliam imprudentis mariti. Major est enim injuria auctorem, quam custodem thalami spretum et non consideratum. 8. Ipse quoque Pharao, licet rex Aegyptiorum quem ries a studio castitatis abduceret, vocavit Abraham, et arguit eum dicens: Quid hoc fecisti mihi? Quare non dixisti mihi quia uxor tua est: sed dixisti mihi quia soror tua est: et sumpseram eam mihi uxorem? Et nunc ecce mulier tua ante te . Etsi natura ferus ac barbarus, tamen significat etiam exteris ac barbaris moribus esse curam pudoris, et adulterii etiam sibi crimen cavendum. Qui praetendit ignorantiam, condemnat intemperantiam. Nec mirum si barbarus jus novit naturae: muta animalia quae nullis tenentur legibus, sunt tamen aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
adscruit: contentu siita necesse ea seperi ditari pudore quam uirum salute ut&
tuer&ur maritum mentita est germanitatem : ne in sidiatores pudoris eius tã quã
emolumentum indicem uxoris necarent. Deniq simul ut uiderunt illam a egrptii
admirati quod speciosa e& ualde: induxerunt illã ad regemsuum. &cum abra¬
ham bene egerunt tamquam fratre eius: quae placuiss& regihonoranti. Ad fli
tuende locus itahortatorius: ut unus quisq: seca stum p̃b& alienum : non ad¬
fect&torum nec laten dispe. aut faciendi inpunitate alienã uxorem incessa
non incuria aut stultitia prouoc&ur mariti: aut longiore absentia ad est
p̃sul coniugii ds̃: quemnihillateat nullus euad& nemo inrideat. uicem
absentis mariti tueatur: seruabat excubias: immosine excubis dep̃hendit
reum ante quã faciat quod parauerit in animis singulorũ inmentibus

Expanded text:
adseruit, contenta si ita esset necesse, se periclitari pudore, quam virum salute. Ut adseruit, contenta si ita esset necesse, se periclitari pudore, quam virum salute. Ut tueretur maritum mentita est germanitatem; ne insidiatores pudoris ejus tamquam aemulum et vindicem uxoris necarent. Denique simul ut viderunt illam Aegyptii, admirati quod speciosa esset valde, induxerunt illam ad regem suum, et cum Abraham bene egerunt, tamquam fratrem ejus quae placuisset regi, honorantes. 7. tuendae. Locus ita hortatorius, ut unusquisque se castum praebeat, alienum non affectet thorum, nec latendi spe, aut faciendi impunitate alienam uxorem incessat, non incuria aut stultitia provocetur mariti, aut absentia longiore. Adest praesul conjugii Deus quem nihil lateat, nullus evadat, nemo irrideat: vicem absentis mariti tuctur, servat excubias, imo sine excubiis deprehendit reum antequam 285 faciat quod paraverit; in animis singulorum, in mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uenum eẽ : luxuriam petulantẽ . cupiditatem uoluptatum: intemperantiam
aduertebat: int̃ huius modi uiros intutam uxoris pudicitiam fore sibiq con¬
iugs pulcritudinem periculo futuram monuit uxorem . ut sororem sedicer& : quo
docour non magnopere decorem quaerendum comiugis : quiuiro plerumq nec e
gignere non enĩ tam pulchritudo mulieris quã uirtus ei & grauitas delectat uirũ
quisuauitatem quaerit cõiugii non superiorem censum ambiat quem nec essitates
teneant maritales non munilibus ornatam sed morib: offendit plerumq uirum
sise uxor nobiliorem nouerit. H aec proxima superbie sunt sara non facultatib
dicior non genere splendidior erat. ideo uirũ imparem non putabat i deo quasi
parem gratia diligebant : id eo noncensuẽ retenta non parentib non propinquis
sed uirum proprium quacumq ꝑger& sequebatur. Eterna ad ut sororem se eius

Expanded text:
se juvenum luxuriam, petulantem cupiditatem, voluptatum intemperantiam. se juvenum luxuriam, petulantem cupiditatem, voluptatum intemperantiam. Advertebat inter hujusmodi viros intutam uxoris pudicitiam fore, sibique conjugis pulchritudinem periculo futuram: monuit uxorem, ut sororem se diceret. Quo docetur non masolet. Non enim tam pulchritudo mulieris, quam virtus ejus et gravitas delectat virum. Qui suavitatem quaerit conjugii, non superiorem censu ambiat, quam necessitates non teneant maritales: si non monilibus ornatam, sed moribus. Offendit plerumque virum, si se uxor nobiliorem noverit. Haec proxima superbiae sunt. Sara non facultatibus ditior, non genere splendidior erat; ideo virum imparem non putabat, ideo quasi parem gratia diligebat, ideo non censu est retenta, non parentibus, non propinquis, sed virum proprium quocumque pergeret, sequebatur: externa adiit, sororem se ejus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scripti operis intelligimus. si quidem & infra habemus scriptum. supposuit hume¬
rum suum ad laborandum. unde ꝑfiguram locorum id ex pressum aduertimus
quod deuotionem suã sc̃s abrabam non solum studio. sed &iã efficatia probauerit
minituo daboterram hanc. Vi de quomodo promisso tãquã frequenti inualidum
adhuc inform& atq: instituat : & ipse memor sui totumdõ deput& nihilsibiuin¬
dic& i deo &aram edificauitdõ: qui apparuit ei & recessit inde in montem con¬
tra orientem b&leem : surgentẽ adhuc sibi solem cupiens iustitiae uidere. Id cq
non inuallib: sed in monte tabernaculum sibi locauit: quia ds̃ montium ÷ & non
collium & inuocauit nomen dñi ubi bethel: id est domus dĩ ÷ ibi & ara: ubi ara :
xilio fore : Exerc&ur adhleta dñi ÷ &iuratur aduersis. in desertum habiit
fames iñ cidit ÷ in aegrptum descendit: Compereãt in aegrpto lasciuiam iu¬

Expanded text:
praescripti operis intelligimus. Siquidem et infra habemus scriptum: Supposuit humepraescripti operis intelligimus. Siquidem et infra habemus scriptum: Supposuit humerum suum ad laborandum . Unde per figuram locorum id expressum advertimus, quod devotionem suam sanctus Abraham non solum studio, sed etiam efficacia probaverit mini tuo dabo terram hanc . Vide quomodo promisso frequenti tamquam invalidum adhuc informet atque instituat; et ipse memor sui totum Deo deputet, nihil sibi vindicet. Ideo et aram aedificavit Deo, qui apparuit ei; et recessit inde in montem contra Orientem Bethel , surgentem adhuc sibi solem cupiens justitiae videre. Ideoque non in vallibus, sed in monte tabernaculum sibi locavit, quia Deus montium est, et non vallium. 6. Et invocavit nomen Domini . Ubi Bethel, id est, domus Dei, ibi et ara: ubi ara, ixilio fore. Exercetur athleta Dei, et probatur adversis: in desertum abiit, fames incidit, in Aegyptum descendit. Compererat in Aegypto lascivam es
Abbreviated transcription (Latin):
dimeres est hoc est bipertita & rationabile habens. & inrationabile quod diuiditur
ꝑ carnem & delectationes corporalis in lecebras c&erasq passiones corporis. qui
iustus ẽ uir : rationabile anime suae ab inrationabili disiungere deba acsegregare
Hoc estenim exire decarra tam quam decauernis quibusdam & cuniculis. latibu¬
lisq egredi : latereenim crimino sȩ conscientiae ẽ. nosigitur sequentes abra ham. ex¬
eamus delatibubis. sicnimfilii abrae sumus: opera abrae faciamus. ut luceant ope¬
ra nr̃a coramdõ & coram hominib: Iustus dicit operasua regi: peccator seipsum
occultat: sicut adam occultare secupiebat: sed latere nonpoterat. Paruit itaq
mandato abrahã nec ulla legitur mora int̃ uenisse egressus ꝑ ambulauit usq ad
sichem. quod int̃p̃tatione latina dicitur humerus uł ceruix. perq exsecutione

Expanded text:
ostra διμερής est, hoc est, bipertita, et rationabile habens et irrationabile, quod dividitur ostra διμερής est, hoc est, bipertita, et rationabile habens et irrationabile, quod dividitur per carnem et delectationis corporalis illecebras, caeterasque passiones corporis: qui justus est vir, rationabile animae suae ab irrationabili disjungere debet ac segregare. Hoc est enim exire de Charra, tamquam de cavernis quibusdam, et cuniculis, latibulisque egredi. Latere enim criminosae conscientiae est. Et nos igitur sequentes Abraham exeamus de latibulis. Si enim filii Abrahae sumus, opera Abrahae faciamus; ut luceant opera nostra coram Deo, et coram hominibus. Justus dicit opera sua regi: peccator seipsum occultat, sicut Adam se occultare cupiebat, sed latere non poterat. Paruit itaque Abraham mandato, nec ulla legitur mora intervenisse. 5. Egressus perambulavit terram usque ad Sichem , quod interpretatione latina dicitur humerus vel cervix, per quae exsecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
rtligio cal deorum dequa ex iuit tara pat̃ habrae. & in carrã demigrauit: Et qr
secum eduxit nepotemsuum cuidictum fuerat. exidecognatione tua : considerem̃
nesoniehocst ꝯtire drtr pasua  dehuus terrae. hoc est decor poris nr̃i quadã cõmor¬
tione egredidequa exiuit paulus quidix̃ nr̃a aũt conuersatio incaelis ẽ. & de in lecebris
& delectationib: corporalibus : quas uelut cognatas anime nr̃ae dixit. quã cõpati ne¬
cesse est corpori donec eius conligata uinculo adher&. Ergo exire deconuersa¬
tione terrena & secularib oblectamentis et superioris uitae morib atq actibus
debemus ut non solum loca sed &iamnos ipsos mutemus sicupimus adherere xp̃o
deseramus corruptilia: sunt aut corruptilia in nobis carodelectatio uox ob noxia
passionib: corporalibus. ꝑ uocem aũt passiones intelligimus. unde qm̃ anima nr̃a

Expanded text:
regio Chaldaeorum de qua exivit Thare Pater Abrahae, et in Charram demigravit; et quia regio Chaldaeorum de qua exivit Thare Pater Abrahae, et in Charram demigravit; et quia secum eduxit nepotem suum, cui dictum fuerat: Exi de cognatione tua; consideremus ne forte hoc sit exire de terra sua de hujus terrae, hoc est, de corporis nostri quadam commoratione egredi, de qua exivit Paulus qui dixit: Nostra autem conversatio in coelis est ; et de illecebris et delectationibus corporalibus quas velut cognatas animae nostrae dixit, quam compati necesse est corpori, donec ejus colligata vinculo adhaeret. Ergo exire de conversatione terrena, et saecularibus oblectamentis et superioris vitae moribus atque actibus debemus; ut non solum loca, sed etiam nosmetipsos mutemus. Si cupimus adhaerere Christo, deseramus corruptibilia. Sunt autem corruptibilia in nobis caro, delectatio, vox obnoxia passionibus corporalibus. Per vocem autem passiones intelligimus. Unde quoniam anima n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequi. quẽ moses ita descripsit. ut r&ro
quodã modo seipse respicer& Magnus planeuir & multarum uir tutum cla¬
rus insignib: quẽ uotissuis filo sophia non potuerit equare. Deniq minus ẽ quod
ille finxit : quã quod iste gessit. maiorq ambitioso eloquentiae mendatio simplex
ueritatis fides itaq: cuius modi fuerit in eo uiro deuotio: consideremus. Ea enĩ
uirtus ordine prima ẽ quae ẽ fundamentum c&erarum. meritoq: hanc ab eo
primã exigit dĩ dicens: exi deterratua & de cognatione tua & dedomopa tristui
satis fuerat dixisse d&erratua ibierat exire decognatione : exire depat᷑ nadomo:
Sedideo singula ad didit: ut eius affectum probar&. neforte aut in prudentem coe¬
pisse uider&ur aut fraus aliqua mandatis parar&ur calestib Sed sicut cõacer¬
uanda fuer p̃ceptic nequid later&: ita &iam proponenda p̃mia neforte desperar&
Temptatur ut sortis incitatur ut fidelis prouocatur ut iustus meritoq exiuit : quẽ

Expanded text:
persequi, quem Moyses ita descripsit, ut retro persequi, quem Moyses ita descripsit, ut retro quodammodo se ipse respicerrus insignibus, quem votis suis Philosophia non potuerit aequare. Denique minus est quod illa finxit, quam quod iste gessit, majorque ambitioso eloquentiae mendacio simplex veritatis fides. Itaque cujusmodi fuerit in eo viro devotio, consideremus. Ea enim virtus ordine prima est, quae est fundamentum caeterarum: meritoque hanc ab eo primam exegit Deus dicens: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui . Satis fuerat dixisse de terra tua. Ibi enim erat exire de cognatione, exire de paterna domo: sed ideo addidit singula, ut ejus affectum 283 probaret ne forte aut imprudentem cepisse videretur, aut fraus aliqua mandatis pararetur coelestibus. Sed sicut coacervanda fuerunt praecepta, ne quid lateret: ita etiam proponenda praemia, ne forte desperaret. Tentatur ut fortis, incitatur ut fidelis, provocatur ut justus, meritoque exivit quema
Abbreviated transcription (Latin):
tium labentia huius uiri contuitu uelut quodã terrenobusta resuscitar&. non
ꝑ functorium deb& uideri sinos quoq: scrupulosius eiꝰ uiri uersemus uestigia Hã
si sapientes mundihuius id est ut plato ipse princeps filssophorũ non uerã aliquã
sed fictã & adumbratã sibi eã quã legimus. NCVVIΑΝ. Proposuit ꝑsequendã ut do¬
cer& qualemrem publicam eẽ oporter& atq: ita quã nec audierat nec uiderat in
aliqua urbe describendam putauit. ut hi quib: hoc munus ẽ quem ad modum rem¬
publicã gererent insti tui possent. & si condiscipulus platonis exenofon. ille socrati¬
cus fictis &ipse reb ꝑsonam uoluit informare. sapientis in eo libro quem
timo philosophie sinu regis iusti &sa¬
pientis disciplina ꝓceder& quan¬
comagis non conpositũ figurã sapi¬
entis uiri sed ex pressã uirtutem
& diumnoinstitutã magisterio recen¬
sere intentius & uias eius debemꝰ

Expanded text:
tium labentia, hujus viri contuitu, velut e quodam terreno busto resuscitaret, non tium labentia, hujus viri contuitu, velut e quodam terreno busto resuscitaret, non perfunctorium debet videri, si nos quoque scrupulosius ejusdem viri versemus vestigia. Nam si sapientes hujus mundi, ut Plato ipse princeps philosophorum, non veram aliquam, sed fictam et adumbratam sibi eam quam legimus πολιτείαν proposuit persequendam , ut doceret qualem rempublicam esse oporteret: atque ita quam nec audierat, nec viderat 282 in aliqua urbe describendam putavit, ut ii quibus hoc munus est, quemadmodum rempublicam regerent, institui possent: et si condiscipulus Platonis Xenophon ille Socraticus fictis et ipse rebus personam voluit informare sapientis in eo libro, quem timo Philosophiae sinu justi regis et sapientis disciplina procederet: quanto magis nos non compositam figuram sapientis viri, sed expressam virtutem, et divino institutam magisterio recensere intentius, et vias ejus debemus
Abbreviated transcription (Latin):
non uiolant germanitatis non obliuiscuntur affectum. ideo grauius
homo peccat: quia fratri insidiatur. Rideo dñs seuerius uindicaturũ
se esse promisit:¬
huius quoque patri archae gestu considerare animum subiit. dequo
nobis moralis primo erit tractatus : et simplex namsi altiore dis¬
putatione processus quidam & forma uirtutis: et quaedam species exprima¬
tur. tamen forensia quoq ac tuum eius uestigia spectare uirtutis ꝓfectus
ẽ &enim siea quaenatura aduictum generauit hominum non unius sed
gemine aut&iam uberioris gratiae sunt. quanto magisea quib: epulant᷑
animi non angusti sed habundantioris usus et multi plicis cibi ẽẽ aestimari
conuenit: non mediocre aut. aut ociosum negotium. Et enĩ cum dñs ds̃ nr̃ hunc locu¬
pl&i benedictionis suae dotedon auerit ut eius gratia prouocar& c&eros institutio¬
ne corriger& moses quoq: imitandum nobis descripserit ut corda hominum in ui¬

Expanded text:
non uiolant, germanitatis non obliuiscuntur affectum. ideo grauius non uiolant, germanitatis non obliuiscuntur affectum. ideo grauius homo peccat, qui fratri insidiatur, et ideo dominus seuerius uindicaturum se esse promisithujus quoque Patriarchae gesta considerare animum subiit. De quo nobis moralis primo erit tractatus et simplex. Nam etsi altiori disputatione processus quidam et forma virtutis, et species quaedam exprimatur; tamen forensia quoque actuum ejus vestigia spectare, virtutis profectus est. Etenim si ea quae natura ad victum generavit hominum non unius, sed geminae aut etiam uberioris gratiae sunt, quanto magis ea quibus epulantur animi, non angusti, sed abundantioris usus, et multiplicis cibi esse aestimari convenit. 2. Non mediocre autem aut otiosum negotium. Etenim cum Dominus Deus noster hunc locupleti benedictionis suae dote donaverit; ut ejus gratia provocaret caeteros, institutio corrigeret: Moyses quoque imitandum nobis descripserit; ut corda hominum in vi
Abbreviated transcription (Latin):
tenrenadesiderat : cibi caelestis alienus & qui non possit dicere. nr̃a aut
conuersatio incaelis ẽ. Ideoq: ut ad secr&os nos prouocar& cibos ait idem:
Netetigeritis nead tamina ueritis. negustaueritis: quae sunt adcorrup¬
telam ipso usu secundum p̃cepta & doc trinas hominum quae sunt rationẽ
quidem habentia sapientiae
in obseruatione religionis & hu¬
milita te cordis non in indul.¬
gentia corporis: non in hono¬
re aliquo ad saturitatem & di¬
ligentiam carnis. Deniq hunc
sensum esse posteriora adꝓbant.
sic enĩ ait. Et enĩ urm sanguinem
& animarũ ur̃arum exquiram de omnib bestus & demanu hominis bestia¬
lis malitiae comparauit. Immo &iam aceruauit iniquitatem hominis
ultra bestiarum feritatem dicendo. demanu hominis fratris. et enĩ bestie
nihil nobiscum habent commune nature nullo uelut frat̃no iurae de¬
uinctaesunt: si nocent hominib: quasi extraneis nocent: naturae iura

Expanded text:
terrena desiderat cibi caelestis alienus et qui non possit dicere: nostra autem terrena desiderat cibi caelestis alienus et qui non possit dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. ideoque ut ad secretes nos prouocaret cibos, ait idem: ne tetigeritis, ne adtaminaueritis, ne gustaueritis, quae sunt ad corruptelam ipso usu, secundum praecepta et doctrinas hominum; quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in obseruationereligionis et humilitate cordis, non in indulgentia corporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carnis. Denique hunc sensum esse posteriora adprobant; sic enim ait: etenim uestrum sanguinem et animarum uestrarum exquiram de omnibus bestiis et de manu hominis\'. bestiali malitiae conparauit, immo etiam aceruauit iniquitatem hominis ultra bestiarum feritatem dicendo: de manu hominis fratris. etenim bestiae nihil nobiscum habent commune naturae, nullo uelut fraterno iure deuinctae sunt. si nocent hominibus, quasi extraneis nocent, naturae iura
Abbreviated transcription (Latin):
porem laudis ad sumpserit . om̃s delitias uentris excludit. Eaigitur
cogitationum : quae sunt carnalia atq terrena. in uirtutis inquit am¬
do re positi reicietis quasi in habilia spiritalicibo non eñi carnem man¬
ducabat. hoc est terrenum aliquit cogitabat : quidix̃: Meus cibus est
ut faciim uolunta tem patrismei quiin caelis ẽ. Studia hominibus uir¬
tutis inspirans. & cupiditatem diuinȩ cognitionis infundens. Ergo terrene cogi¬
tionis & infirmȩ quasi euirate. & sine usu sanguinis habentur : ut ille euira¬
tus dicitur qui sanguinis plurimum amiserit. et enim sanguinis effusione
frigescit quisq igitur diligens uirtutum est cibos ablegat & reicit corpo¬
rales nisi quantum scit satis ẽẽ naturae. Quisq autem neglegentior tã¬
quam lubricum & aquo sum uitae istius fuerit cursum secutus: quasi amis¬
sis uestigiis inuterum decidit & uentrem. Itaq qui ea qui ea quae sunt

Expanded text:
porem laudis adsumpserit, omnes delicias uentris excludit. ea igitur porem laudis adsumpserit, omnes delicias uentris excludit. ea igitur cogitationum quae sunt carnalia atque terrena in uirtutis. inquit, ardore positi reicietis quasi inhabilia spiritali cibo. non enim carnem manducabat, hoc est terrenum aliquid cogitabat qui dixit: meus cibus est ut faciam uoluntatem patris mei, qui in caelis est, studia hominibus uirtutis inspirans et cupiditatem diuinae cognitionis infundens. ergo terrenae cogitationes et infirmae quasi euiratae et sine usu sanguinis habentur, ut ille euiratus dicitur, qui sanguinis plurimum amiserit: etenim sanguinis effusione frigescit. quisque igitur diligens uirtutum est cibos ablegat et reicit corporales, nisi quantum scit satis esse naturae, quisque autem neglegentior tamquam lubricum et aquosum uitae istius fuerit cursum secutus quasi amissis uestigiis in uterum decidit et uentrem. itaque ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
intendas: hic locus illum explanat. Cum enĩ hoc loco dixerit sanguinem
animã : utiq significauit aliud esse animam. aliud sanguinem. ut sit animȩ
substantia sp̃s uitalis. sed ipsum sp̃m uitalem non ꝑse tantum & sine sangui¬
ne usum afferre uiuendi sed cõmisceri sanguini. quia sunt quae appellan¬
tur arteriae uelud recepta cula sp̃s: quae non solum aerem purum ample¬
tuntur sed &iam sanguinem: Sed minorum longe sanguinis portionem. ge¬
mina enim cumuasa sint. aliud ue naequae flebs grecae appellatur.
aliut arteriae uena plus hab& sanguinis quam sp̃s. hoc est flebs arteria
minus sanguinis multo amplius sp̃s: Iam temperatio ꝓdiuersitate natu¬
rae est hominum singulorum : Altior aut sensus delcetare tedebas qreu
significat sanguinem animã: ideo dictum quia sanguis calidus & ignitus
÷ sicut ẽ uirtus. Quicumq igitur studio fuerit uirtutis accensus aua¬

Expanded text:
intendas, hic locus illum explanat. cum enim hoc loco dixerit sanguinem intendas, hic locus illum explanat. cum enim hoc loco dixerit sanguinem animam, utique significauit aliud esse animam. aliud sanguinem, ut sit animae substantia spiritus uitalis, sed ipsum spiritum uitalem non per se tantum et sine sanguine usum adferre uiuendi. sed commisceri sanguini, quia sunt quae appellantur arteriae uelut receptacula spiritus, quae non solum aerem purum amplectuntur, sed etiam sanguinem, sed minorem longe sanguinis portionem. gemina enim cum uasa sint, aliud uenae quae φλέΦ graece appellatur. aliud arteriae, uena plus habet sanguinis quam spiritus, hoc est φλέΦ, arteria minus sanguinis, multo amplius spiritus. iam temperatio pro diuersitate naturae est hominum singulorum. altior autem sensus delectare te debet, qui significat sanguinem animam ideo dictum, quia sanguis calidus et ignitus est. sicut est uirtus. quicumque igitur studio fuerit uirtutis accensus et ua
Abbreviated transcription (Latin):
Istam utiq animam. quauiuimꝰ quae. est sensibilis: non illam animam quae
rationabilis & in telligibilis interioris hominis aestimatur. h pocrites aũt
& si gretiae non in probauit ingenium nec disputationem eius redarguit. ta¬
men sententiae non ad quieuit. Aristoteles: eius diliciã dixit. ignem alui
esse uoluerunt. Nos igitur huius modi diuisionem teneamus. ut separemꝰ
quod ẽ rationabile animȩ cuiisastantiae cuius substantia diuinus ẽ sp̃s:
sicut ait scriptura. quia in sufflauit in faciem eius spm uitae. eẽ autem in
ea nutrimentum. ꝗddam uitale. quo hoccorpus animatur. esse &iã delec¬
tabile : Illarum igitur &uitalis & delectabilis anime partium substantia
sangius appellatur aquibusdam. Lic& &iam scriptura dixerit : anima totius
carnis sanguis ẽ: propriaeigitur carnis animã : sanguinem appellauit: In
carne enĩ delectatio & passio est non mens &ratiocinatio. tamensi diligenter

Expanded text:
istam utique animam, qua uiuimus, quae est sensibilis, non illam animam, quae istam utique animam, qua uiuimus, quae est sensibilis, non illam animam, quae rationabilis et intellegibilis interioris hominis aestimatur. Hippocrates autem etsi Critiae non inprobauit ingenium nec disputationem eius redarguit, tamen sententiae non adquieuit. Aristoteles endelechiam dixit, ignem alii esse uoluerunt. nos igitur huiusmodi diuisionem teneamus, ut separemus quod est rationabile animae, cuius substantia diuinus est spiritus, sicut ait scriptura: quia insufflauit in faciem eius spiritum uitae, esse autem in ea nutrimentum quoddam uitale, quo hoc corpus animatur, esse etiam delectabile. illarum igitur et uitalis et delectabilis animae partium substantia sanguis appellatur a quibusdam, licet etiam scriptura dixerit: anima totius carnis sanguis est. proprie igitur animam carnis sanguinem appellauit; in carne enim delectatio et passio est, non mens et ratiocinatio. tamen si diligenter