comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Habuit: motum cont᷑ st impla¬
cabiliter suꝑne ultionis extitauit.
Nam quo contra subditorꝰ uitia
tepuit: eo contͣ illum districtõ et̾¬
ni restoris exarsit. De hac per psal¬
mistam dicitur. Irascimini ⁊ no¬
lite peccare. Qod nimirũ non rec-¬
te intelligunt: qui irasci nos no¬
bis tantumm. ñ etiam ꝓximis de¬
linquentib uolunt. Sienim sic ꝓ¬
ximos ut nos amare p̃cipu᷑: reͣ¬
stat ut sit eorum erratib sicut
nrĩs uitiis irascam᷑. De hac ꝑ Sa¬
lonionẽ dicitur. Melior est ira.
risu: quia per tristiciam uultꝰ cor¬
rigit᷑ animus delinq̃ntis. De hac
iterum psalmista ait. Turbatus
ẽ pre ira oculus m̃s. Ira quippe ꝑ
uitium oculum mentis excecat. Ira
aut̃ per zelum turbat: quia quo
saltim recti emulatõe ꝯcutitiu.
ea que nisi tranqͥllo corde ꝑcipi ñ
potest. ꝯtemplatio dissipatur. Ip̃e
namq restitudinis ⁊ elus. quia
in quietudine mentẽ agitat: eiꝰ
mox aciem obscurat. ut altiora ⁊̃
ꝯmotõe non uideat: que bene priꝰ

Expanded text:
habuit, motum contra se implacabiliter supernae ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per Psalmistam dicitur: Irascimini, et nolite peccare . Quod nimirum non recte intelligunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis . De hac iterum Psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus . Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat; quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, 178 ut altiora in commotione non videat, quae pene prius
Abbreviated transcription (Latin):
pria mala nobis excusat aliena.
Batienter namq in latam iniu¬
riam tolerat: qui pie meminit
qͥd fortasse adhuc habeat. in qͦ de¬
beat ip̃e tolerari. ⁊ quasi aqͣ igniᷤ
extinguit᷑. cum surgente feruore
animi. sua cuiq ad mentẽ culꝑa
reuocatur: quia erubescit peccata
non parcere: qui uel deo uel ꝓti¬
mo. seꝑe de recolit partendo peccaᷤᷤ¬
se S inter hec sollerter sciendũ
est: quod alia est ira qͣm in ꝑatiẽ¬
tia extitat: alia qͣm zelus format.
Illa ex uitio: hec ex uirtute genera¬
tur Si enim nulla ira ex uirtute
surgeret: diuine animadu̾siont
impetum finees per gladium ñ
placass. Hanc rran quia heli ñ¬

Expanded text:
pria mala nobis excusat aliena. pria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli n
Abbreviated transcription (Latin):
piat. om̃s sͥ qͣs pati potest contume¬
lias p̃ponat: quatinus redemptoris
sui probra cogitans ad aduersa se p̃¬
parat: que nimirũ uenientia. A¬
tofortior excipit. qͣnto se cautius ex
p̃scientia armauit. Qui enim in ꝑ¬
udꝰ ab aduersitate dep̃hendit᷑. qͣsi
ab hoste dormiens inuenit᷑: eum¬
q citius inimitꝰ necat: quia non
repugnantẽ perforat. Ilam qui ma¬
la iniminentia per sollicmidinẽ
p̃notat. hostiles incursus quasi in ĩ¬
sidiis uigilans expectat: ⁊ inde ad
uicdoriam ualenter accingit᷑: unde
nesciens dep̃hendi putabat᷑. Soller-¬
ter gͦ animus ante actoĩs sue pͥmor¬
dia. cuncta debet aduersa medita¬
xi. ut semper hec cogitans. semper
contra hec torace patientie mimitꝰ.
et qͥcquid accesserit ꝓuidus suꝑet:
et quitqͥd non accesserit luchrum
ꝑutet.
cils autem seruande mansue¬
tudinis modus est: Ut cum
alienos excessus aspitimꝰ: nr̃a qͥb ĩ
aliis excessimus delicta cogitemus.
Considerata quippe infirmitas ꝓ¬

Expanded text:
piat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ pro
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt. Nonnulli uero has ⁊ tar¬
de suscipiunt: ⁊ citius amiitunt.
In quib nimirũ quauior modis
liquido lector agnoscit: quia ⁊ ad
tranquillitatis bonum ultimuᷤ
plusqͣm ꝓrimus appropinqͣt: ⁊ in
malo scd̃m tercius superat. S qͥd
prodest quod iracundia quomodo
mentem teneat dicimus: si non
etiam qͣliter compesci debeat expͥ¬
mamꝰ. Duob ⁊ enim modis: fra¬
cta possidere animũ ira desuescit.
Primus quippe est. ut mens solli¬
tita anteqͣm agere quod libet inci

Expanded text:
ponunt. Nonnulli vero has et tarponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet inci
Abbreviated transcription (Latin):
respondit.
uod salomon breuiter insinu¬
at dicens. Prestolatio impior
furor.Sicq fit ut perturbatꝰ ani¬
mus. maiorem strepitum sui si¬
lentii sentiat: eumq grauius clar¬
sa ire flamma consumat. Unde
bene ante nos quidam sapiens dix̃.
Cogitationes iracundi. uipere stͣ
gn̾atões: mentẽ comedunt ma¬
trem suam. Sciendum uͦ est qͦd ñ¬
nullos ira citius accendit: faciliꝰ
deserit. Nonnullos uero tarde qui¬
dem cõmouet: sed durius tenet..
Alii namq actensis calamis sum¬
les. dum uocib perstrepunt: qͣsi
quosdam accensionis sue sonmus
reddunt. Citius quidem flaminã
faciunt: s ꝑtinus in fauilla fri¬
gescunt. Alii autem lignis gra¬
morib duriorib q non dispares.
accensionem tarde suscipiunt.:
s tamen accensi semel difficiliuᷤ
extingunt᷑: ⁊ quia se tardius in
asperitate concitant. furoris suz
durius ignem seruant. Alii autẽ
quod est nequiuᷤᷤ ⁊ citius iratundie
flammas accipiunt:⁊ tardius de¬

Expanded text:
respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius de
Abbreviated transcription (Latin):
laxari. quatimis os discretum et
ogruo tempore uox aperiat: ⁊ rur¬
sum congruo taciurnitas claudati
Quod quia uel amici beati iob uł
omnes heretici quorum speciem
tenent seruare nesciunt: inuẽtũ
uerba ꝑferre ꝑhibentur: qr nimi¬
rum dista que discretionis ponduᷤᷤ
non solidat. aura leuitaus portat.

Expanded text:
laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non sol
Abbreviated transcription (Latin):
iacuerat: ad inspectionem fulgo¬
ris intimi suspirii uegerata conua¬
lescat. Unde bene sequit᷑. Anteqͣm
tionib pasci. Suspiratgͦ anteqm
comedat: quia prius gemity tri¬
bulatõnis afficitur. ⁊ postmodũ cõ¬
templatõis refectione saciatur. su¬
si enim suspiret non comedit: qr
qui se in hoc exilio perdesiderior
celestium lamenta nõ humiliat:
interne patric gaudia ñ degustat.
Aueritatis enim pabulo ieiuni st̾:
qui in hac ꝑegrinatõis inopia le¬
tantur. Suspirat autem qui co¬
medit quia quos amor ueritatiꝰ
afficit: ⁊ tamen refectio ꝯtẽplatoĩs
pascit. Suspirans ꝓpħa comedebat:
cum diceret. Fuerunt michi lacͥme
mẽe panes. Luctu enim suo aniã
pascitur: cum ad suꝑna gaudia flẽ¬
do subleuat᷑. Et intus quidem do-¬
loris sui gemitũ tolerat: s eo refec¬
tionis pabulum percipit: quo us
amoris per lacrimas emanat. On¬

Expanded text:
jacuerat, ad inspectionem fulgojacuerat, ad inspectionem fulgoris intimi suspiriis vegetata convalescat. Unde bene sequitur: tionibus pasci. Suspirat ergo antequam comedat, quia prius gemitibus tribulationis afficitur, et postmodum contemplationis refectione satiatur. Nisi enim suspiret, non comedit; quia qui se in hoc exsilio per desideriorum coelestium lamenta non humiliat, aeternae patriae gaudia non degustat. A veritatis enim pabulo jejuni sunt, qui in hac peregrinationis inopia laetantur. Suspirat autem qui comedit, quia quos amor veritatis afficit, etiam refectio contemplationis pascit. Suspirans Propheta comedebat, cum diceret: Fuerunt mihi lacrymae meae panes . Luctu enim suo anima pascitur, cum ad sudo sublevatur. Et intus quidem doloris sui gemitum tolerat, sed eo refectivi amoris per lacrimas emanabat.
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓspectu sunt: inuenimꝰ tum la¬
bore. Et que in celo sunt quis inue¬
stigabit: His se tenebris ppħatrr.
cumdatum uidit: cum dispositoĩs
intime penetrare interna non po¬
tuit dicens. Posuit tenebras lati¬
bulum suum. Auctor enim nr̃. qr.¬
nobis in hoc exilio deiectis: lucem
sue uisionis abstulit: sese nris ocy¬
lis qͣsi in tenebraꝵ latibulo abscon¬
dit. Qas nimirũ cecitatis nr̃e te¬
nebras cum studiose conspicimꝰ:
mentem ad lamenta ꝓuocamus.
flet enim cecitatẽ quãm foris pati¬
tur: sihumilit̾ meminit. qͦd de in¬
teriorib lumine priuat᷑. Cumq te¬
nebras quib circumdat᷑ respicit.
splendoris intimi ardenti se desid̾io
affligit omniq intentionis adm¬
su semecip̃am concutit: ⁊ super¬
nam lucem qͣm condita suꝑuit de¬
seruit repulsa querit. Ende sit
plerumq ut in ip̃ĩs piis fletib il¬
la interni gaudii claritas erũpat:¬
et mens que intorpore prius ceta

Expanded text:
in prospectu sunt, invenimus cum lain prospectu sunt, invenimus cum labore; et quae in coelis sunt, quis investigabit ? His se tenebris Propheta circumdatum vidit, cum dispositionis intimae penetrare interna non potuit, dicens: Posuit tenebras latibulum suum . Auctor enim nnobis in hoc exilio dejectis, lucem suae visionis abstulit, si se nostris oculis, quasi in tenebrarum latibulo abscondit. Quas nimirum caecitatis nostrae tenebras cum studiose conspicimus, mentem ad lamenta revocamus. Flet enim caecitatem, quam foris patitur, si humiliter meminit, quod interiori lumine privatur. Cumque tenebras, quibus circumdatur, respicit, splendoris intimi ardenti se desiderio affligit, omnique intentionis nisu semetipsa concutit, et supernam lucem, quam condita deseruit, repulsa quaerit. Unde fit plerumque, ut in ipsis piis fletibus illa interni gaudii claritas eruet mens, quae in torpore prius caeca
Abbreviated transcription (Latin):
et que approbant metuunt: ⁊ to-¬
ta quidem mente interna desid̾anti.
s tamen de incertitudine oꝑumtre¬
ꝑidi. quo gradiunt᷑ ignorant.
I de bene pt᷑qͣm dcm̃ est. qͣre
data est miserolux adiungit᷑.
uiro cuius abscondita est uia. At si
dicatur. Cur huius uite successum
accipit: qui sub quesita estimatõe
iudicis. iter sui oꝑis nescit: Bene
antem subditur. Et cireumidedit
eum d̃s tenebris. Tenebris namq
homo circumdat᷑: quia qͣmns cẽ¬
lesti desiderio ferueat: quid de se¬
metip̃o sit dispositum intrinsecuᷤ
ignorat. Et ualde metuit. ne qͥdsͥ
iniudicio obiuet: qͣd se de se nuinc¬
et in desid̾io boni feruons latet. Te¬
nebris homo circumdat᷑: quia igno¬
rantie sue caligine p̾mit᷑. An tene¬
bris crrcundatꝰ non est : qui plerũ¬
q p̾teritoꝵ non meminit. futura
non inuenit: p̃sentia uix cognos¬
cit: Tenebris se cirtumdatũ quidã
sapiens iuderat: cum dicebat. Q

Expanded text:
et quae approbant metuunt. Et toet quae approbant metuunt. Et tota quidem mente interna desiderant, sed tamen de incertitudine operum trepidi, quo gradiuntur ignorant. Unde bene postquam dictum est: Quare data est misero 144 lux? adjungitur: Viro, cujus abscondita est via. Ac si dicatur: Cur hujus vitae successus accipit, qui sub qua sit aestimatione judicis iter sui operis nescit? Bene autem subditur: Et circumdedit eum Deus tenebris. Tenebris namque homo circumdatur; quia quamvis coelesti desiderio ferveat, quid de semetipso sit dispositum intrinsecus, ignorat. Et valde metuit, ne quid sibi in judicio obviet, quod se de se nunc in desiderio boni fervoris latet. Tenebris homo circumdatur, quia ignorantiae suae caligine premitur. An tenebris circumdatus non est, qui plerumque praeteritorum non meminit, futura non invenit, praesentia vix cognoscit? Tenebris se circumdatum quidam sapiens viderat, cum dicebat: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ignoramus. Quid hesterna die fuimꝰ
scimus: sed quid contingat crastina
nos ẽt̃ nescimus. Uia ergo sua uiro ab-¬
scondita est: quia sic pedem pouit ope¬
ris: ut tanen p̃uidere nequeat exitũ
absconsio: quia nonnumqͣm ea ip̃ã
que recte nos agere credimus: an in
distudi iuidicis examine recta sint ig¬
noramus. Sepe enim sicut ⁊ longẽ
suꝑius diximus: opus nr̃m causa
dampnatõis est: ⁊ profectus puta¬
tur esse uirtutis. Sepe unde placari
iudex creditur: inde ad irascendum
placidus instigat᷑: salomone acce¬
stante qui ait. Est uia que uidet᷑
hominib recta: nouissima antem
eius ducunt ad mortem. ¶nde scĩ
uiri cum mala suꝑant. suã etiam
benegesta formidant: necum bona
agere appetunt. de actionis ymagi¬
ne fallant᷑: ne pestifera tabes putre¬
dinis sub boni specie lateat coloris.
Sciunt enim qr corruptõis adhuc
pondere grauati: diuidi care bona
subtiliter nesciunt. Et cum aute o¬
culos extremi examinis regulam.
dedutunt: hec ip̃a in se non ñqͣm

Expanded text:
ignoramus. Quid hesterna die fuimus, scimus; sed quid contingat crastina nos esse, nescimus. Via ergo sua viro abscondita est, quia sic pedem ponit operis, ut tamen praevidere nequeat exitum absconsio; quia nonnunquam ea ipsa quae recte nos agere credimus, an in districti judicis examine recta sint, ignoramus. Saepe enim, sicut et longe superius diximus, opus nostrum causa damnationis est, et provectus putatur esse virtutis. Saepe unde placari judex creditur, inde ad irascendum placidus instigatur; Salomone attestante, qui ait. Est quae videtur homini recta; novissima autem ejus ducunt ad mortem . Unde sancti viri cum mala superant, sua etiam bene gesta formidant, ne cum bona agere appetunt, de actionis imagine fallantur, ne pestifera tabes putredinis sub boni specie lateat coloris. Sciunt enim quia corruptionis adhuc pondere gravati, dijudicare bona subtiliter nesciunt; et cum ante oculos extremi examinis regulam deducunt, haec ipsa in se nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
tum hoc ip̃m requirere p̃sumat.
scondita est: quia ⁊ si iam in qͣ sit
uite qualitate considerat: adhuc
tamen ad quem finem tendat ig¬
norat. Et suam suꝑna appetit. ⁊¬
Si plenis hec desideriis querit: ad¬
huc siin eifdẽ desideriis ꝑmaneat
nescit. Pectata quippe deserentes
adiusticiam tendimus: ⁊ unde ue¬
nimus nouimꝰ: sed quo ꝑueniamꝰ¬

Expanded text:
cur hoc ipsum requirere praesumat, cur hoc ipsum requirere praesumat, scondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen ad quem finem tendat, ignorat. Etsi jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc tamen si in eisdem desideriis permaneat, nescit. Peccata quippe deserentes, ad justitiam tendimus; et unde venimus, novimus; sed quo perveniam
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ⁊ uita ur̃a abscondita ẽ cum xͦ
in deo. ¶uigͦ mortẽ querit: gaudetꝰ
duni seꝑulchrum innenit: quia
qui mortificare se appetit. ualde ad
inuentã requiem ꝯtemplatõnis hy¬
larescit: ut extinctꝰ mundo lateat.
⁊ cunctis exterioꝵ rerum per tur¬
bationib intrasinum se imii
dititur.: etiam sepulchri inuentio
subinfertur: hoc necesse est ut in¬
tentio nr̃a conspiciat. qͦd antiqͥ mor.¬
tuos cum diuitiis obruebant. Q
gͥ thesaurum querit. gaudet cũ
sepulchrum inuenit: qr sapientiã
perquirentes. tum sacre scripture pag
uoluimus. cum exempla ꝑ̃cedẽtium
ꝑscritam᷑. quasi ex sepulchro gau¬
dium sumimꝰ: quia ments diuiti¬
tias apud mortuos inuenimꝰ. Qui
quia huic mundo ꝑfecte extincti st.
in occulto cum diuitiis requiestunt.
Se pulchro gͦ diues efficitur: qrui ꝑ
exempla iustor. in contemplatõis
uirtute sublenet᷑. Sed cum requi¬
rens dicat. qͣre data est misero lux.

Expanded text:
tis, et vita vestra abscondita est cum Christo tis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Qui ergo mortem quaerit, gaudet dum sepulcrum invenit, quia qui mortificare se appetit, valde ad inventam requiem contemplationis hilarescit; ut exstinctus mundo lateat, et a cunctis exteriorum rerum perturbationibus intra sinum se intimi dicitur, etiam sepulcri inventio subinfertur, hoc necesse est ut intentio nostra conspiciat, quod antiqui mortuos cum divitiis obruebant. Qui igitur thesaurum quaerit, gaudet cum sepulcrum invenerit, quia sapientiam perquirentes, cum sacrae Scripturae paginas volvimus, cum exempla praecedentium perscrutamur, quasi ex sepulcro gaudium sumimus, quia mentis divitias apud mortuos invenimus: qui quia huic mundo perfecte exstincti sunt, in occulto cum divitiis requiescunt. Sepulcro ergo dives efficitur, qui per exempla justorum in contemplationis virtute sublevatur. Sed cum requirens dicat: Quare data est misero lux?
Abbreviated transcription (Latin):
mortem sicut thesaurũ dicit:
locus est quo absconditur corpꝰ:
ita diuina contemplatio qͦddam
sepulchrum mentis est quo absc̃õ¬
ditur anima. ¶asi enim huic ad¬
huc mundo uiuimꝰ: cum mente
in eum foras uagam᷑. S mortui
in sepulchro abscondim᷑  cummor¬
tificati exterius in secreto int̾ne cõ¬
templationis celamur. St̃ĩgͥ uiri.
ab importunitate desidetioꝵ tem¬
ꝑalium. atuimulte inucilium eu¬
rarum. a clamore perstreꝑentiũ
ꝑturbatiomim semetipõs sacri
uerbi gladio mortificare non de¬
sinunt. atq intꝰ ante dei fatiẽ
in sum mentis abscondunt. Un
de recte per psalmistam dr. Abs¬
condes eos in abdito nultꝰ tui: a
conturbatione hominũ. Quod ꝙͣ¬
uo ꝑfecte postmodũ fiat. etiam.
mne ex magna parte agitur: cũ
atemꝑalium desideriorꝰ tumulti¬
b delectatione ininu̾ora rapiunt᷑.
ut mens eor dum inamore der to¬
ta tendit᷑. milla inutili ꝑtb̃atione
rat: quib dicebat. Mortui enim es¬

Expanded text:
mortem sicut thesaurum dicit, mortem sicut thesaurum dicit, locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum mentis est, quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus, cum mente in eum foras vagamur; sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius, in secreto internae contemplationis celamur. Sancti igitur viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum, semetipsos sacri verbi gladio mortificare non desinunt, atque intus ante Dei faciem in sinu mentis abde recte per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abdito vultus tui a perturbatione hominum . Quod quamvis perfecte postmodum fiat, etiam nunc ex magna parte agitur, cum a temporalium desideriorum tumultibus delectatione in interiora rapiuntur; ut mens eorum dum in amorem Dei tota tenditur, nulla inutili perturbatione rat, quibus dicebat: Mortui enim es
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: quasi effodientes thesanrũ
intelligi potest.⁊ alicer potest. Quiã
enim ꝑfeste mundo mori non possy¬
mus. nisi intra mentis nr̃e inuisi¬
bilia a insibilib abscondam᷑: recte
hi qui mortificatõẽm suam appe¬
tunt thesaurum effodientib cõ¬
parantur. Mundo enim per inuisi¬
bilem sapientiã moriũ: de qua ꝑ
salomone dicit. si quesi ertis ilam
qͣsi pecuniam: et sicut thesauros
effoderis eam. Sapientia quiꝑpe ĩ
rerum suꝑficie non iacet: quia ĩ
inuisibiłib latet. Et tunc morti¬
ficatoẽm nrãm sapientiã contin¬
gentes app̃hendimꝰ: si relictis in¬
sibilib in inuisibilib abscondamͦ
Sit hanc cor effodientes querimꝰ:
yt omne qͦd terrenũ mens cogi¬
tat. a semetip̃a manu scẽ discre¬
tionis eiciat: et thesaurũ uirtutiᷤ
qͦd in se latebat agnoscat. Facile e¬
nim in se thesaurum inuenit: si
eam que se male p̾sserat molem:
Ase terrene cogitationis repellit.
Wia antem quesitã

Expanded text:
venit, quasi effodientes thesaurum, venit, quasi effodientes thesaurum, intelligi et aliter potest. Quia enim perfecte mori mundo non possumus, nisi intra mentis nostrae invisibilia a visibilibus abscondamur, recte ii qui mortificationem suam appetunt, thesaurum effodientibus comparantur. Mundo enim per invisibilem sapientiam morimur, de qua per Salomonem dicitur: Si quaesieris illam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis eam . Sapientia quippe in rerum superficie non jacet; quia in invisibilibus latet. Et tunc mortificationem nostram sapientiam contingentes apprehendimus, si relictis visibilibus in invisibilibus abscondamur; si sic hanc, cor effodientes, quaerimus, ut omne quod terrenum mens cogitat, a semetipsa, manu sanctae discretionis ejiciat, et thesaurum virtutis, qui se latebat, agnoscat. Facile enim in se thesaurum invenit, si eam quae se male presserat molem a se terrenae cogitationis repellit. Quia autem quaesitam
Abbreviated transcription (Latin):
quiora considerant: eo inoꝑe delec
tabilius exudant. OInde bene pay¬
lus quibdam absconditum eterne
patrie thesautum q̃rentib dicit.
Non deserentes collestionẽ nrãm sic
est consuetudinis quibdam sed cõ-¬
solantes: et tantomagis quanto ui¬
deritis approꝑinqͣntem diem. La¬
borantem quiꝑpe consolari est. pa¬
riter in labore persistere: quia sb̃¬
leuatio laboris est uisio cum labo¬
rantis: sicut cũ m itinere comes iu¬
gitur: uia quidẽ non attrahitur.
s tamen de societate comitis labor
itmeris leuatur. Bum itaq pan¬
lus consolantes se in labore q̃ re-¬
ret: adiunxit dicens. Tantomagiᷤ
qͣnto uideritis appropinqͣntẽ diem.
Ac si diceret. Eo labor crescat.: quo
ip̃a iam p̃mia laboris appropinqͣnt.
Uelut si aperte dicat. Thesautum q̃¬
ritis sed cõ fodere ardentius debe¬
tis: quo iam uixta q̃ situm aurũ
fodiendo perenistis. Quamuis hoc¬
qͦd dicitur. expectant mortẽ. ⁊ non

Expanded text:
quiora considerant, eo in opere delecquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. Unde bene Paulus quibusdam absconditum aeternae patriae thesaurum quaerentibus dicit: Non deserentes collectionem nostram, sicut est consuetudinis quibusdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari, est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis: sicut cum in itinere comes jungitur, via quidem non abstrahitur, sed tamen de societate comitis labor itineris leviatur. Dum itaque Paulus consolantes se in laboribus quaereret, adjunxit dicens: Tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem. Ac si diceret: Eo labor crescat, quo ipsa jam praemia laboris appropinquant, velut si aperte dicat: Thesaurum quaeritis? sed eo fodere ardentius debetis, quo jam juxta quaesitum aurum fodiendo pervenistis. 8. Mod dicitur: Exspectant mortem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Onde bone sponsa insponsi sui sꝑe¬
cie anhelans clamat. In lectulo meo
per noctes quesini quem diligit a¬
nima mea: quesini illum ⁊ non in¬
ueni. Abscondit se sponsus cum q̃¬
ntur: ut non inuentꝰ ardentius q̃¬
ratur. Et differt᷑ querens sꝑonsa.
ne inueniat: ut tarditate stia capa¬
tior reddita multiplicius qͣndoq ĩ¬
uemiat qͦd querebat. Unde beatus
iob cum diceret: expestant mortẽ
et non uenit: ut hoc ip̃m q̃rentiũ
desiderium subtilius expleret ili¬
saurum. Omnes namq qui fodi¬
endo thesaurum q̃runt. cum fodere
altius ceꝑint. ad laborem instantiꝰ
inardescunt: quia quo se thesauro ab¬
scondito iamq ad ꝑpinqͣre estimant:
eo in effossione enixius laborant. Q᷑
tunt: quasi effodientes thesaurum
q̃runt: quia quanto fiunt uicinio
res ad finem: tanto se exhibent ar¬
dentiores in opere. Laborando gͦ ñ
deficiunt. s magis ad usum laboriᷤᷤ
crescunt: quia quo iam p̃mia ꝓpin¬

Expanded text:
Unde bene sponsa in sponsi sui desideUnde bene sponsa in sponsi sui desiderio anhelans clamat: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni . Abscondit se sponsus cum quaeritur, ut non inventus ardentius quaeratur; et differtur quaerens sponsa, ne inveniat, ut tarditate sua capacior reddita, multiplicius quandoque inveniat quod quaerebat. Unde beatus Job cum diceret: Exspectant mortem, et non venit, ut hoc ipsum quaerentium desiderium subtilius expleret, illipinquior. --Omnes namque qui fodiendo thesaurum quaerunt, cum fodere altius coeperint, ad laborem instantius inardescunt; quia quo se thesauro abscondito jam jamque appropinquare aestimant, eo in effossione enixius laborant. Qui suam appetunt, quasi effodientes thesaurum quaerunt; quia quanto fiunt vires ad finem, tanto se exhibent ardentiores in opere. Laborando ergo non deficiunt, sed magis ad usum laboris crescunt; qui quo jam praemia propin
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. humanis mynist̾iis occupa¬
tur: ot ⁊ multis insirmiorib eiꝰ
inꝑfectum respicit. inde ad humi¬
litatis culmen ꝑfectior adsurgat.
Non numqͣm ⁊ enim scĩ uiri: in¬
de desiderior suorꝰ detͥmenta tole¬
rant: inde maiora lucra conuersi
aliis reportant: quia dum eis ua¬
care ut appetunt non licet. rapere
se cum aliis quib admiscenturo
libet. fit gͦ mira dispensatione pi¬
etatis: ut unde destructiores se esti¬
mant. inde locupletiores ad cele¬
stis patrie constructõem surgant.
Non non qͣm uero idcirco ad concep¬
ta desideria minime ꝑueniunt :
ut ip̃a int̾ueniente tarditate: ad
eadem desideria laxato mentis si¬
nu dilatentur: ⁊ que extenuari. for¬
tasse impleta poterant. magna diᷤᷤ¬
positione agitur: ut repulsa crescãt.
Sic quippe mortificari appetunt:
ut iam perfecti si liceat conditoris
sui faciem ꝯtemplent᷑ S eorꝰ desi¬
derium differtur ut ꝓficiat: et tar¬
ditatis sue sic mitritut ut crescat.

Expanded text:
ministeriis occupatur, ut et multis infirmioribus ejus imperfectum respicit, inde ad humilitatis culmen perfectior assurgat. Nonnunquam enim sancti viri unde desideriorum suorum detrimenta tolerant, inde majora lucra conversis aliis reportant, quia dum eis vacare, ut appetunt, non licet, rapere secum alios quibus admiscentur libet. Fit ergo mira dispensatione pietatis, ut unde se destructiores aestimant, inde locupletiores ad coelestis patriae constructionem surgant. Nonnunquam vero idcirco ad concepta desideria minime perveniunt, ut ipsa interveniente tarditate, ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur. Et quae extenuari fortasse impleta poterant, magna dispositione agitur ut repulsa crescant. Sic quippe mortut jam perfecte, si liceat, conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat.
Abbreviated transcription (Latin):
quillum timent. At contra ꝑuersi
tunc iam ferire ꝑtimescunt cum fe-¬
riunt᷑: eosq tunc terror. eius a som¬
no sui torporis exuscitat: cum nindi¬
cta perturbat. Unde et per ꝓph̃am dn
Et tantum sola yexatio intellectũ
dabit auditui. Cum enim de p̃ceptᷤ
dei contemptis atq despectis uerbe¬
rari per uindictam ceperint : tuue
intelligunt qͦd audierunt. Et psal¬
mista aiti. Cum octideret eos: tunci¬
quipebant eum. Bene ita q dicit᷑
tatim ut se A¬
commnou̾it turbabit uos. ⁊ tͦm
eius inruet super uos: quia repbis
cordib nontimor requiem: sed pe¬

Expanded text:
quillum timent. At contra perversi quillum timent. At contra perversi tunc jam feriri pertimescunt, cum feriuntur; eosque tunc terror ejus a somno sui torporis exsuscitat, cum vindicta perturbat. Unde et per prophetam dicitur: Et tantum sola vexatio intellectum dabit auditui . Cum enim de praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam coeperint, tunc intelligunt quod audierunt. Et Psalmista ait: Cum occideret eos, tunc inquirebant eum . Bene itaque dicitur: Statim ut se commoverit, turbabit vos; et terror ejus irruet super vos, quia reproborum cordib
Abbreviated transcription (Latin):
apud uosmetipõs qͦd uerum est non¬
iudetis. Et sunt nonnulli qui qͣndo
ad mentem reduunt deuiticiam et
rectitudinẽ ꝯtemplant᷑ : et orando ac
flendo ꝯtremiscunt: sed ptqͣm con¬
templationis hora transierit. sic ay¬
daces ad iniquitates redeunt: ac si
pt᷑ dorsum eius postn. a iusticie eiꝰ
lumine minime udeant᷑. Huta¬
q apud se in abscondito quasi corpo¬
raliter uidentem actipiunt faciem
dei: quia ei et eum p̃sentes fiunt
blandint᷑ fletib. et cum qͣsi a con¬
spethi illius recedunt: morib detͣ¬
hunt. Qui tanto amꝑliꝰ de malis
suis feriendi sunt: qͣnto et in occtꝰ¬
to cogitationis recta dei iudicia cog
eius inruet super uos. Cum sit nate¬
in commutabilis omp̃c ds̃: in tra iudi¬
cii perturbabilis non est. S humano
uetbo motꝰ dei dicitur: ip̃a restitudi¬
nis eius districtio qua humana pͣui¬
tas ferit ᷑. Iusti autem uiri ante deum
moueat᷑: et ne cominotũ sentiant tͣn¬

Expanded text:
apud vosmetipsos quod verum est vapud vosmetipsos quod verum est videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognejus irruet super incommutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri ante Deum moveatur, et ne commotum sentiant, tran
Abbreviated transcription (Latin):
ommipotemi deo et inimicꝰ ⁊ defen¬
sor est: quia unde hunc quasi defen¬
dere nititur: inde u̾itatẽ illius ad¬
uersatur. Quia autem latere deo ni¬
chil potest: hoc in eis iudicat qͦd intꝰ
sentiunt: non qͦd famulau foris ui¬
dent᷑. Qriagͥ eorum fraudulentiis d̃s
ut homo non fallitur: recte sb̃iungi¬
tur. Ip̃e uos arguet: qm̃ in abscondi¬
to faciem eius accipiis: statim ut
se commou̾it turbabit uos: et t̾ror
eius irruet suꝑ uos. Hoc quod in ab¬
scondito accipi asserit faciem dei:
duob modis ualet intelligi. Sunt
namq nomuilli qui et ueritatem ĩ
corde sentiunt: et tamen que falsa
sunt de deo foras loquunt᷑. Ne gnim
uintiuideant᷑ et cognoscunt u̾itatẽ
interius: et tamen hanc exterius ĩ¬
pugnant. Unde bene nunc dicitur.
Ip̃e uos arguet: qm̃ in abscondito
fatiem eius accipitis. Ac si aperte di¬
ceretur. Tanto magis de falsitate apdꝰ
eum estis rep̃hensibiles: qͣntum et

Expanded text:
omnipotenti Deo inimicus et defenomnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis Deus ut homo non fallitur, recte subjungitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. Statim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos . Hoc quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foras loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem interius, et tamen hanc exterius impugnant. Unde bene nunc dicitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte diceretur: Tanto magis de falsitate apud eum estis reprehensibiles, quanto et
Abbreviated transcription (Latin):
de recte euam scriptum est. Omnis
homo qui comederit uuam acerbã:
obstupescent dentes eius. Quidña¬
q uua acerba: nisi pectatum est
Uua quippe acerba est : fructꝰ ante
tempꝰ. Quisquis enim p̾sentis ui¬
ce delestationib saciari desiderat.
qͣsi fuictꝰ ante tempꝰ comedere fe¬
stinat. Qui gͥ unam acerbam cõ¬
medit dentes eius obstupescunt:
quia qui p̃sentis mundi delesta¬
tione pascit᷑. intern eius sensus
ligantur: ut iam spũalia mande¬
reridest intelligere nequeant: qr
unde in exteriorib delestati sunt.
inde in intimis obstupescunt. Et
dum peccato anima pascitur pa¬
nem iusticie edere non ualet: qm̃
ligati dentes ex peccati ꝯsuetudine
iustum qͦd intus saꝑit: edere ne¬
quaqͣm possunt. Hoc gͥ loco qͥa.
dentes ut diximus inter nos sen¬
sus accipirnis:osiderare magnope
famrilan. UInde et per psasmistam
dicitim: ut destruas inimicum etꝰ
defensorem. Ommis quippe heretituᷤ

Expanded text:
de recte etiam scriptum est: Omnis de recte etiam scriptum est: Omnis homo qui comederit uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Quid namque uva acerba nisi peccatum est? Uva quippe acerba est fructus ante tempus. Quisquis enim praesentis vitae delectationibus satiari desiderat quasi fructus ante tempus comedere festinat. Qui igitur uvam acerbam comedit, dentes ejus obstupescunt, quia qui praesentis mundi delectatione pascitur, interni ejus sensus ligantur, ut jam spiritalia mandere, id est intelligere nequeant, quia unde in exterioribus delectati sunt, inde in intimis obstupescunt. Et dum peccato anima pascitur, panem justitiae edere non valet, quoniam ligati dentes, ex peccati consuetudine, justum quod intus sapit edere nequaquam possunt. Hoc igitur loco, quia dentes, ut diximus, internos sensus accipimus, considerare magnopefamulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus
Abbreviated transcription (Latin):
nib meis: In scriptura sacra denteᷤᷤ
aliquando sci p̃dicatores: aliqͣudo uͦ
interni accipi sensus solent. De scĩs
enim p̃dicatorib sponse dictum ẽ.
Bentes tui sicut gregẽ tonsfintum. q̃
ascenderunt de lauachro. Unde ⁊ uni
eorum ostensis: in figura gentib dr
Macta et manduca idest uecustatem
earum contere: et in corpꝰ eccl̃ie uide¬
licet in tua membra comuerte. Rur¬
sum quiadentes interiores sensus
accipi solent: Iheremias ꝓpheta te¬
statur dicens. Confregit᷑ ad mme¬
rum dentes meos. Perdentes etenĩ
cỹbus frangit᷑: ut glutiat᷑. Unde
non inmerito indentib inter nos
sensus accipimꝰ: qui singula que co¬
gitant quasi mandunt et comin¬
nunt: atq ad uentrẽ memorie
tnͣsmittunt. Qos ꝓpheta ad nu¬
merum fractos dicit. quia uixta
mensuram unius cuiꝰq peccati t̃¬
telligentie cecitas generatur in sẽ¬
sib. Et scd̾m qd quisq egit exteriꝰ:
in eo obstupescat qͦd de interius atq
inuisibilib intelligere potuit. Un¬

Expanded text:
nt. --In Scriptura sacra dentes aliquando sancti praedicatores, aliquando vero interni accipi sensus solent. De sanctis enim praedicatoribus, sponsae dictum est: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Unde et uni eorum ostensis in figura gentibus dicitur: Macta et manduca ; id est, vetustatem earum contere, et in corpus Ecclesiae, videlicet in tua membra, converte. Rursum quia dentes interiores sensus accipi solent Jeremias propheta testatur, dicens: Fregit ad numerum dentes meos . Per dentes etenim cibus frangitur, ut glutiatur. Unde non immerito in dentibus internos sensus accipimus, qui singula quae cogitant quasi mandunt et comminuunt, atque ad ventrem memoriae transmittunt. Quos propheta ad numerum fractos dicit, quia juxta mensuram uniuscujusque peccati intelligentiae caecitas generatur in sensibus, et secundum quod quisque egit exterius, in eo obstupescit quod de internis atque invisibilibus intelligere potuit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
tum rideat. Quis hec nõ ꝑ suꝑbiã
plata trederet nisi sententiam᷑ iu¬
dicis audiret que ait: non estis lo¬
tuti coram me restum sicut seruus
intimis suis cautius subtiliusq ti¬
manda sunt: qͣnto durius foras so¬
nant. Uir ecenim sc̃s humani ge¬
neris dampna considerans: unde
quo uenerit. pensans qͦd homo pol¬
litente aduersario boni maliq a¬

Expanded text:
ntium rideat. - Quis haec non per superbiam ntium rideat. - Quis haec non per superbiam prolata crederet, nisi sententiam judicis audiret, qui ait: « Non estis locuti coram me rectum, sicut servus intimis suis cautius subtiliusque rimanda sunt, quanto durius foras sonant. Vir etenim sanctus humani generis damna considerans, unde quo venerint pensans; quod homo, pollicente adversario, boni maliq
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm agimus simplicitas non sit.
Impius quoq a ꝯditore osumit᷑: qͥa
deo cuncta mirabiliter ordinante.
ip̃is suis uersutiis tius impietas li¬
gatur. Nam inde se suppliciis ⁊ nes¬
ciens implicat: unde se aliquid face
norum innocentiã sim plicitate supe¬
rat: et maloꝵ astutiam penetͣris dãp¬
nat: recte nunc dicit᷑. Enum ẽ qͦd
loquuitꝰ sum: et innocentẽ et impiũ
ip̃e osumit. Ac si aꝑte diceret᷑. Hoc
apud me uerbum cogitationis pro¬
me latere uoluero. a suꝑni examiiᷤ
atumine abscondor. Qm̃ diftrictus
udex cuncta comp̃hendens occultã
malitiam mirabiliter penetrat: et
suis hanc inuentõib bene ordinans
dampnat. Uel certe et innocentẽ et
impium ip̃e consumere dicit᷑: quia
qͣmuis in mentis uita diuisi sunt:
prine tamen tulpe merito eque ad
carnis interitum ꝑtrahunt᷑. Unde
et per Salomonem dicit᷑. Moritur
doctus: similitꝰ et indodus. Et ru¬
sum. Cuncta sb̾iacent uanitati: ꝗ
tidat semel: et non de penis innot̃¬

Expanded text:
m agimus simplicitas non sit. Impius quoque a conditore consumitur, quia, Deo cuncta mirabiliter ordinante, ipsis suis versutiis ejus impietas ligatur. Nam inde se suppliciis et nesciens implicat, unde se aliquid facernorum innocentiam simplicitate superat, et malorum astutiam penetrans damnat, recte nunc dicitur: Unum est quod locutus sum, et innocentem et impium ipse consumit. Ac si aperte diceretur: Hoc apud me verbum cogitationis prome latere voluero, a superni examinis acumine abscondor, quoniam districtus judex, cuncta comprehendens, occulta malitiae mirabiliter penetrat, et suis hanc inventionibus bene ordinans damnat. Vel certe et innocentem et impium ipse consumere dicitur, quia quamvis in mentis vita divisi sint, primae tamen culpae merito aeque ad carnis interitum pertrahuntur. Unde et per Salomonem dicitur: Moritur doctus similiter ut indoctus . Et rursum: Cuidat semel, et non de poenis innoce
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est. S iustor corda quia ad per¬
fectum Se examinare nequeunt:
egre hoc exilium cetitatis ferunt᷑.
et tamen eiusdem uite sue meritũ
ñ ualet inuenire. Libram quippe exa¬
minis. a simi intime equitatis tra¬
hit: et inde in se erga effectum in¬
uentionis deficit. unde super st
raptꝰ ad uim inquisiuonis extrescit:
S est consolationr̃e caliginis. re¬
dusta ad animũ iusta. et incomp̃¬
hensibilis potentia conditoris: que
et iniqͦs sine ultione non deserit:
et rectorum iustinam in comp̃hen¬
sibilitatem immensitate tͣnscendit.
Ende ⁊ apte subiungit᷑. Uimm est¬
tore ꝯsumit᷑: quiã qͣntalibet eius
simplicitas fuerit: diuine magna¬
tudinis simplicitate deuorat᷑. Qͣm¬
nis enim simplicitatẽ fuidiose ser¬
nemus: ex ꝯsideratione tamen in¬
time putitatis oftendit᷑: qͦd het ip̃a
araptisa

Expanded text:
quod est. Sed justorum corda, quia ad perquod est. Sed justorum corda, quia ad perfectum se examinare nequeunt, aegre hoc exsilium caecitatis ferunt. Uet tamen ejusdem vitae suae meritum non valet invenire. Libram quippe examinis a sinu intimae aequitatis trahit; et inde in se erga effectum inventionis deficit, unde super se raptus ad vim inquisitionis excrescit. Sed est consolatio nostrae caliginis reducta ad animum 306 justa et incomprehensibilis potentia conditoris, quae et iniquos sine ultione non deserit, et rectorum justitiam incomprehensibilitatis immensitate transcendit. Unde et apte subjungitur: tore consumitur, quia quantalibet ejus simplicitas fuerit, divinae magnitudinis simplicitate devoratur. Quamvis enim simplicitatem studiose servemus, ex consideratione tamen intimae puritatis ostenditur quod haec ipsa a
Abbreviated transcription (Latin):
portune solis radios aspicit tenebre-¬
scit: et inde nichil uidere compelli¬
tur. unde uidere amplius conatur.
Q uia gͥ aut ab inquismone nr̃a
torpentes nos omnino nescimꝰ: aut
si subtili nos discussione requirimꝰ.
Plerumq inter uitia uirtutesq
caligamus. E este nunt uiciur.
Liam si simplex fuero: Hoc ip̃
sum ignorauit anima mea.
Ae si aperte diceret᷑. Conditoris cõ¬
trame iudicia qua temeritate re
darguo: qui ip̃m me ex infirmita¬
tis caligine ignoro: Onde bene ꝑ
pph̾am dicitur. Bedit abyssus uocẽ
suam: ab altitudine fantasie sue.
Abyssus quippe fantasie altitidinẽ
portat: cum humanꝰ animꝰ in men¬
sa cogitatione caligosus. semetip̃m
etiam discutiendo non penetrat S
abhat altitudine uocem dare est:
quia dum se dephendere non potest.
cogitur in admiratõe consurgere:
ut eo ꝑscrutari non audeat qͦd suꝑ
ip̃m est. quo in comp̃hensibilitatẽ
suam cogitans non ualet inuenire

Expanded text:
portune solis radios aspicit, tenebreportune solis radios aspicit, tenebrescit; et inde nihil videre compellitur, unde videre amplius conatur. Quia igitur ab inquisitione nostra torpentes nos omnino nescimus, aut si subtili nos discussione requirimus, plerumque inter vitia virtutesque caligamus, recte nunc dicitur: Etiam si simplex fuero, sum ignorabit anima mea. - Ac si aperte diceret: Conditoris contra me judicia, qua temeritadarguo, qui ipsum me ex infirmitatis caligine ignoro? Unde bene per prophetam dicitur: Dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae . Abyssus quippe phantasiae altitudinem portat cum humanus animus, immensa cogitatione caliginosus, semetipsum etiam discutiendo non penetrat. Sed ab hac altitudine vocem dare est, quia dum se deprehendere non potest, cogitur in admirationem consurgere, ut eo perscrutari non audeat quod super ipsum est, quo, incomprehensibilitatem suam ipse cogitans, non valet invenire
Abbreviated transcription (Latin):
contra bene per moysen dicit᷑. Iniu¬
ste qͦd iustum est: non exeq̃tis. In iu¬
ste quippe qͦd iustum est exequitur:
qui ad defensionem iꝰticie non uirtu¬
tis emulatione. sed amore p̾mii tẽ¬
ꝑalis extitat᷑. Iniuste qͦd iustum est
exequit᷑: qut ip̃am qͣm p̃tendit i¬
sticiam uenundare minime ueret᷑.
Iustegͦ iustum exequi est in assertio¬
nem iusticie candem ip̃am iusticiã
q̃tere Sepe resta agimus ⁊ neqͣqͣm p̃¬
mia nequaqͣm laudes ab hominib
expectamus: s tamen mens in sui
fiducia erecta: his a quib nichil ex¬
petit placere ꝯtempnit: eorum iudi¬
cia despicit. seq male liberam per
abrutam elationem rapit: et inde
sub uitio ꝑeius obruit᷑: unde qͣsi de¬
uictis uitiis nullis se appetitionib
ip̃os plus iustos discutimꝰ. de ip̃o di¬
cretionis ftisdio in discretiꝰ erramuᷤ.
et mentis nr̃e acies quo plus cerne¬
re nititur obscurat᷑: quia ⁊ qui ĩ¬

Expanded text:
Contra quos bene per Moysen dicitur: IuContra quos bene per Moysen dicitur: Iuste, quod iustum est, exequeris. Iniuste quippe, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię non virtutis aemulatione, sed amore praemii temporalis excitatur. Iniuste, quod iustum est, exequitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venunJuste ergo justum exsequi est, in assertione justitiae eamdem ipsam justitiam quaerere. Saepe recta agimus, et nequaquam praemia, nequaquam laudes ab hominibus exspectamus: sed tamen mens in sui fiduciam erecta, his a quibus nil expetit placere contemnit, eorum judicia despicit, seque mabrupta elationis rapit; et inde sub vitio pejus obruitur, unde, quasi devictis vitiis, nullis se appetitionibusipsos plus justo discutimus, de ipso discretionis studio indiscretius erramus; et mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia et qui im
Abbreviated transcription (Latin):
tate uitiorum alias curabat erue¬
re. ip̃a suis fauorib incipit capta
seruare. Quasi latruculus quippe ẽ
appetitꝰ laudis humane: qui recto
itinere gradientib ex latere iungit᷑:
ut ex occultis educto gladio gradien¬
tium uita trucidet᷑. Cumq ꝓposite
utilitatis intentio ad studia priua
ta deducit᷑: horrendo modo unum
idemq opus culꝑa ꝑagit. qͦd uirtuᷤᷤ
inchoauit. Sepe ⁊ ab ip̃is exordiis
aluid cogitatio expecit: aliud actio
pp̃a cogitatio esribet: qr alud añ
oculos mentis uersat: et longe ad a¬
liud ex intentione festinat. Nam ple
rumq non nulli t̾rena premĩa appe¬
tunt: et iusticiã defendunt. seq in¬
nocentes estimant: et esse defensore
restitudinis exultant. Quib si speᷤ
numini subtrahit᷑: a defensione ꝓ¬
tinus iusticie cessat᷑. Et tamen defẽ¬
sores se iusticie cogitant: sibiq se
rectos asserunt: qui nequaqͣm rec¬
litudinem sed nummos qͥrunt. Qͦs¬

Expanded text:
tate vitiorum alias curabat eruetate vitiorum alias curabat eruere, ipsa suis favoribus incipit capta servire. Quasi latrunculus quippe est appetitus laudis humanae, qui recto itinere gradientibus ex latere jungitur, ut ex occultis educto gladio gradientium vita trucidetur. Cumque propositae utilitatis intentio ad studia privata 305 deducitur, horrendo modo unum idemque opus culpa peragit, quod virtus inchoavit. Saepe et ab ipsis exordiis aliud cogitatio expetit, aliud actio ipsa cogitatio exhibet, quia aliud ante oculos mentis versat, et longe ad aliud ex intentione ferumque nonnulli terrena praemia appetunt et iustitiam defendunt seque innocentes aestimant et esse defensores rectitudinis exultant. Quibus si spes nummi subtrahitur, a defensione protinus iustitię cessatur. Et tamen defensores se iustitię cogitant sibique se rectos adserunt, qui nequaquam rectitudinem, sed nummos quaerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a. Plerumq si scimus bona que a¬
gimts ad elatõem ducimur: si nes¬
cimus minime seruamus. Qris
enim audet uirtutis sue ꝯscientia
non qͣntulum cumq suꝑbiat: Aut
qͥs rursum bonum custodiat in se¬
qd̾ ignorat: S contra utraq quid
suꝑ est: nisi ut resta que agimus
sciendo uesciamus: Et hec ⁊ recta
estimemꝰ et minima: quatinus et
ad custodiam scĩficet animũ scientia
rectitudinis: et intumorẽ non eleuet
estimatio minoratõis. S sunt nõ¬
nulla que sciri a nobis facile neque¬
unt: etiam cum gerunt᷑. Nam sepe
retto studio contͣ delinq̃ntium cul¬
pas accendim᷑: et cum ultra equita¬
tis metas per iram rapim᷑. hoc zelo
iuste districtionis estimaniꝰ. Sepe
officium p̃dicationis assumimꝰ: Ut
per hoc fraterne utilitati setuiamꝰ.
S nisi placeamꝰ qui loquimu: ne¬
quaqͣm libenter accipitur qͦd p̃dica¬
mus. Cumq placere mens ubtili¬
ter studet: ad amorem laudis ꝓpͥe
turpiter defluit: et que a captiuz¬

Expanded text:
Plerumque si scimus bona quae agimus, ad elationem ducimur; si nescimus, minime servamus. Quis enim aut de virtutis suae conscientia non quantulumcunque superbiat? Aut quis rursum bonum in se custodiat quod ignorat; sed contra utraque quid superest, nisi ut recta quae agimus sciendo nesciamus, ut haec et recta aestimemus, et minima, quatenus et ad custodiam sensificet animum scientia rectitudinis, et in tumorem non elevet aestimatio minorationis? Sed sunt nonnulla quae sciri a nobis facile nequeunt, etiam cum geruntur. Nam saepe recto studio contra delinquentium culpas accendimur; et cum ultra aequitatis metas per iram rapimur, hoc zelum justae districtionis aestimamus. Saepe officium praedicationis assumimus, ut per hoc fraternae utilitati serviamus; sed nisi placeamus cui loquimur, nequaquam libenter accipitur quod praedicamus. Cumque placere mens utiliter studet, ad amorem laudis propriae turpiter defluit; et quae a captivi