comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ in ipsc questione. cũ errarent homines:
Glon capud se uoluit iohannes. fortasse enimdx̃
Uerũ dicitis. R&te conditis. Bccptis mus mr̃ est
melior Ncc̃ ut noueritis qđ baptis mus meus ẽ me
lior ipsũ xpm̃ ego bapti ÷ccui poterat hoc clicere
io hannes baptiato xpõ: quantũ se siuell& &tende
rs habebat ubi se &xtender&. Sed melius nouerat ã¬
pud quem se humiliccr&: quem se nouerat nascendo ane¬
cedere : illi uoluit confitendo cedere saclutem suã intel¬
legebat inxpõ n eẽ: icc̃ dixerat superius . Nos om̃s deple¬
nitudine eius accepimus : et hoc confiteri dm̃ẽ: quomo¬
do enim om̃ homines deplenitudine eius accipiunt.
nisu ille sit dr̃ : Nac̃ & sille homo & non dr̃ deplenitu
nes deplenitudine eius accipiunt ille ẽ fons illi
bibentes: quibibunt fontem: & siti repossunt. Et bi¬
bere fons nũ quã sitit: at que se ipsonone g&: Fon¬
te egent homines: ccridis uis cerib:: andis sccucib:

Expanded text:
utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus ei. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet e, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic ille homo ut non Deus, de plenituines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus
Abbreviated transcription (Latin):
frs: nequis carrogans quod habeat abundantiã
celi cuius grictiae de dign&ur baptizari bap¬
tis moxp̃i: Quaentum cũq enim cathecuminus profi¬
ciat Ad huc scercinã iniquitatis suȩ portat : Nonilli
dimittitur nisi cũ uenerit adbaptismũ: quomo¬
do non caruit populus irł. populo aegyptiorums
nisi cum uenissent cdiacrerubrũ : Sic pressura
p&catorũ nemo car& nisi cũ cadfontẽ baptis mi
uenerit: Hcctaẽ hergo quesctio & discipulis io
hccnnis cum uidȩir. depurificatione: bccpti ÷ abt¬
iohannes bapti sabat xpr Motisunt discipuli
baptizcri: Non mittebantur adio hannemqͥ
annis. & coeper̃ quȩ sctionẽ tratare cũ iudȩis
quo modo sol& fieri Suntellegas dixisse iudȩos
mcciorẽ essexpm̃ : et ccdeiur baptis mũ debere con¬
curris Illi non dũ intellegentes: defende bant bap¬
tismũ iohanñ ¶Uentũ ẽ ccclipsũ io hannẽ. ut solue¬
r& questionẽ : Intellegat caritas urã & hic utili¬
itcr ipschumilitatis cognuscitur : & ostenditur

Expanded text:
fratres, ne quis arrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis JoJoannis cum Judaeis de purificatione. Baptizaannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli baptizari; non mittebantur ad Joannem, quannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut clii bapti zccrentur aiohanne Et hoc
diximur : qui a si solus dnr̃ bapti zccretur aiohan¬
ne. Non de ess& isacc cogitatio hominib: qđ meli¬
orẽ habebat baptismũ iohannes quã dnñ di¬
cerent enim usque adeo magnu erat baptismũ
fuerit baptizari: Ergo ut osten der&ur meli¬
or baptismus. quẽ dccturus erat dnr̃ et ille
tcc̃ quã serui in telle ger&ur ille tcc̃quã dnĩ:

Expanded text:
erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptismus it dignus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ut dnr̃ bcepti ÷ ar&ur: quic multi contẽptu¬
rieran baptismũ : eo qđ icicciore gratia p̃di¬
ti uiderentur : Cum uiderent alior fideles uer¬
bi gratia coniugatos: icc̃ continenter uiuens
cathecuminus contẽner& coniugatũ & dicer&
se meliorẽ cũ illesit sidelin ille cathe cuminus
porsẽ dicere incordesuo: quidmihi opurẽbap¬
tismum accipere : ut hoc habeã quod & iste quõ meli¬
orsũ: Neergo ceruix isaa precipitar& quordã deme¬
ritis iusaitiȩ suȩ. plurimum elcctos bapti⁊ccri uoluit
dnr̃ cseruo: Tcc̃ quã alloquens filios capitcles quid
uos & tollitis: qui derigitis quichab&is ille pruden¬
tiã ille doctrinam. ille casartatẽ ille fortitudi¬
nẽ pcetientiȩ: Nũ quid tantũ habere potesdisqun¬
tum ego qui dedi: Et aaccm ego baptiz atus sum
aseruo uos de dignamini adnõ: Hoc ẽ ut implea¬
tur omnis iusaitia: Sed dicet aliquis Sufficie.¬
bat ergo. ut bapti ⁊ ass& dnm̃ iohanner Quidop:

Expanded text:
bat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens cse meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus
Abbreviated transcription (Latin):
manur iohannis dato. Recte p̃ponimus: & enim dictum esa
dednõ ante quam pater &ur: quia baptiabat plures quã
iohannes: De inde adiunctum ẽ. quamuis ipse nor
baptizar& Sed discipulie: Ipse & non ipse: ipse potaesta¬
te illiministerio: seruitute adbapti zandum illi ad
ergo bapti sabn discipulisus. Et ibi adhuc ert iudas int̃
discipulos sur : Si quos ergo bapti⁊ auit iudas : non sunt
iterum baptizati Et quos baptiza uit iohannem iterum
bapti satisun: plane iterum: sed nonidem ert baptis¬
ti z auit: Non timeo adulterum. Non ebnosum Non ho¬
micidum : quia columbam adtendo per qum mihidicit¬
quia melionr mentifuit . Non dico iudas sed quilih&
hominum : qu mille de quo dictum ẽ Innatis mulierũ
Nemo &x srr& maior ioħ baptista : Nonergo huicquir¬
qum serliur: sed baptis mum dm̃. &iam ꝑ s&lium malum
datun baptismo. etiã amici serui prȩponitur Audi qͥa¬
les cõmemor& paulus apostolus: falsos frr̃ minui¬
dia p̃dicantes uerbũ di: & quid de illis dicit. Et in

Expanded text:
manus Joannis dato recte praeponimus. Etenim dictum est de Domino antequam pateretur, quia baptizabat plures quam Joannes: deinde adjunctum est, Quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ipse, et non ipse: ipse potestate, illi ministerio; servitutem ad baptizandum illi admErgo baptizabant discipuli ejus, et ibi adhuc erat Judas inter discipulos ejus: quos ergo baptizavit Judas, non sunt iterum baptizati; et quos baptizavit Joannes, iterum baptizati sunt? Plane iterum, sed non iterato baptisChristus baptizat. Non timeo adulterum, non ebriosum, non homicidam, quia columbam aquia melioris meriti fuit, non dico Judas, sed quilibet hominum, quam ille de quo dictum est, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Non ergo huic quisquam servus, sed baptisma Domini etiam per servum malum datum, baptismati etiam amici servi praeponitur. Audi quales commemorat apostolus Paulus falsos fratres, invidia praedicantes verbum Dei, et quid de illis dicit: Et in
Abbreviated transcription (Latin):
dis uillas diuino an humanos Responde anł diuinũ
ius inscripturis habemur. humanum .ius. in legib:
regum : Vnde quirq: possid& quod possid& : quod¬
possid& non ne iure humano: Namiure diuino
dnĩ ẽ terra & plenitudo hus: ꝓccuperes & diuiter
dr̃ de unolimo fecit: & pauperes & diuites unater¬
ra subportat: iure tamen humanodicit᷑: hec uilla
mea ẽ . H& domusmeaẽ Hic senlius in&as ẽ : iureer¬
go humano iure imperatorum: quare : quia ipsa iura
numana per imperatores & reges seculi: Dr̃ disgribuit
generi humano: uultirlegamur leges imperatorum
& secundum ipsas. agccmus deuillis Siiure huma no

Expanded text:
dis villas? divino an humano? Respondeant: Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum. Unde quisque possidet quod possidet? nonne jure humano? Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et dira subportat. Iure tamen humano dicitur: Hęc villa mea est, hęc domus mea, hic servus meus est. Iure ergo humano, iure imperatorum. Quare? Quia ipsa iura humana per imperatores et reges seculi Deus distribuit generi humano. Vultis, legamus leges imperatorum et secundum ipsas agamus de villis? Si iure humano
Abbreviated transcription (Latin):
diutius tenuit ut totum textum euan gelicȩ l&cti¬
onis &x poneremꝰ: mmę ucclere mus rĩ: suffician
interim caritatiurẽ : He haec quae dictar̃ dicen¬
do celia: &cludantur decordibus uris Hcc& ten&e.¬
& cclic discite flã mantes illuc procedite accendi¬
te frigidos:¬

Expanded text:
diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectidiutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat interim Charitati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accendite frigido
Abbreviated transcription (Latin):
tỹres: Ecce marculus dep&ra p̃cipitatus ẽ: Et ecce
donatur baga iensis inputeũ missusẽ quandopo¬
tesaates romanȩtalia supplicia decreuerunt. ut p̃¬
cipitarentur homines : quid ccũ responden nrĩ
quidni gestum nescio tamen quid tradunt nrĩ : Quia
ipsi seprȩcipitarun & potesacctes in focmarunt: Recor¬
demur consuetudinem potesdatum romanarum: et ui¬
deccmur cui credendum sit: Dicunt nostri. illos se prȩci¬
prtacsse si non sunt discipuli ipsorum: Qui se modo desax¬
is. nullo perse quente prȩcipitan non credamus quid
mirũ si fecerunt illi quod solent : Neem potestates
romanȩ num quam tcclibus suppliciis use sunt : Nem̃
non potercon occidere a perte Sed illi quise morti¬
or coli uoluerun: Fc mosiorẽ mortẽ aliã non inue¬
ner̃: Posaremo quid quid illud ẽ : non noui: et si pas¬
sccer opars donati corporalẽ cefflictionẽ ab eccle¬
sicc catholica. Asarra parscese agar. Redi ado¬
minã tuã : Locus quidẽ necessacrius. aliquantono

Expanded text:
tyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
x eo quod hesterno die intentam fecimur
cccritatẽ uram: intellegimus uos cclcccrius
&numerosius conuenisse: Sed interim lecti¬
oni eucongelicȩ: exordine. sermonẽ debitum
reddamus si plac&: de in de ccudi & ccritas urã de
pacce & lesiȩ uel quidegen mur: uel quid ad huc agen

Expanded text:
x eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agen
Abbreviated transcription (Latin):
tacs dnĩ in ipsa conpassione mortalitatis Ille enĩ
quie suriebat quia homo erat : Pccuit quinque pa¬
nibus tot milia qui cedr̃ erat: qui dor miebat qui a
homoerat: uentir & fluctibur imperabat quicdr̃
erct: Hac& omnia commen danda erant priur
ut essent quae scriberent euangelis.tae: quod pre¬
dicccr&ur &clenȩ: At ubi tantum fecit quantũ
sufficere iudi cauit  uenit horanon necessitatis.
seduo luntatis: non conditionir. sed potestatis:
quidergo frr̃  quic & illis & illis respondemus.
nihil dicimur: quid sibi uelint hydriȩ : quida qͥco
inuinum conuersa quid architrilinus : quid
sponsur Quid mater ihũ in mis terio. quid ipse
nuptiȩ: dicenda sunt omnia sed oneran di non
esctis. uolui quidem in nomine xpĩ. & hesterna¬

Expanded text:
itas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim itas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitatis, sed voluntatis, non conditionis, sed potestatis. 13. Quid ergo, fratres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hestern
Abbreviated transcription (Latin):
Etatẽ habeo ponendi animammeã. &iterur sumdr¬
Sdieam: Uenerat ergo habens inpotestate. quando
morer&ur: Siconte morer&ur quam discipulos
elegiss& certe pre posterũ ess&: si& s& homo qui
non hacber& inpotestate horc̃ suã posse tante mori
quacin discipulus elegiss&: et si forte morer&
iccm el&tir eruditirq: discipulis prȩsacr&ur&s
non ipse hoc stccer& at uero qui uenerat. in ma¬
nuhabens quandoir& quando redir&. quous¬
que &xcurrerit. cui paterent inferi. nontantum
morienti. sed &resurgenti: ut nobis ostender&
spem inmor tcclitatis: &clesiae suae in capite oster¬
dit quod membra ex p&tare deberent: Resur¬
g& &iã in c&eris membris : quire surrexit in
capite : Hora ergo non dum uenerat: oportun¬
tcer non dum uenerat uo candierant discipuli
cnnuntiandum ercet regnum caelorum fccci¬
endȩ erant uir tutes. commen dan dac erat diuini¬
tcs dnĩ inmiraculir: Commendanda erat human¬

Expanded text:
tatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumetatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat human
Abbreviated transcription (Latin):
re placcuerit: uel saturnũ uel iouem uel mercu¬
riũ uel si quid ccliud saccri legi ẽ nominis: intrabit
lbers ut nummis datis : seruus exir&: Immo uero ñ
intrccr& si liber ess& : Sed in tracuit quo eum dominus
error & domina cupiditas traxit : Vnde & ueritas
dicit: omnir qui facit peccatũ : seruus ẽ peccati: qua¬
re ergo dixit non dum uenit horc mea Mcegir
quia in potesdate habebat quando moreretur Hor¬
dũ uidebat esse oportunum: ut illa potestateutb &¬
Quomodo nos frr̃ uerbi grectia nclo qui mur: lamcer¬
tec horcẽ quac &eccmur ut celebremur sec cramenta
Siante &xeccmus qucc̃ opus ẽ: nonne peruer si & prȩ¬
posteri sumus : Quic ergo non feccimus nisi cumo
portunumẽ: Propter ec in his cegendis cumitalo¬
quimur ficctum considercmus: Quid ẽ ergo non¬
dum uenit horamea: quan do ego scio oportunum
me pati : quando passio mea utiliserit: non dum
uenit ipsc hora:. Tunc uo luntacte patiar: & utrũ¬
que uerumestt: & non dum uenit hora mea: Et potes¬

Expanded text:
re placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate utereQuomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potes
Abbreviated transcription (Latin):
regrinaris abhierusalem & non cognouisti
quae faccta sunt in illa istir diebur: Illeccũ dix̃ illis: Que
illi uero dixerunt: deihũ nazareno: qui fuit prophe¬
tac potenr in ftcctir & dictir inconsp&tudĩ. Et uniue¬
si populi: quomodo hunc tradiderunt scccer doter
& principes nrĩ indamnationẽ mortis. & crucifixer¬
Nos ccũ spercebamus. quiccipse fuit. qui re dẽturus
erat isrcchel: Et nunc tercius dies agitur hodie
ex quo h&e feccta sunt: Hade atque alia cum dixirr&
Vnur ex duobus. quos inuenit inuia euntes ad pro¬
pinquũ cascellum . Respondit ipse &ait: Ginsen¬
sati & tardicorde adcredendũ super omnia
quaelo cuti sunt proph&e. Nonne ha&c omma opor¬
Stebat pati xpm̃ & intrare in clcritatẽ suar
Et. fuit incipiens amoysen : & omnibus proph&is.
inter pr&ans illis in omnibus scripturis quȩ deeo
in corpore resurrexerat : Hu sunt in quit sermoies
quor locutur sum cduos. cum adhuc essem uobis

Expanded text:
regrinaris in Jerusalem, et non cognovisti regrinaris in Jerusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa istis diebus? Ille autem dixit eis: Quae?  est dicens de Jesu Nazareno, qui fuit propheta potens in factis et dictis in conspectu Dei et universi populi, quomodo hunc tradiderunt sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis et cruci eNos autem sperabamus, quia ipse erat qui redempturus esset Israel; et nunc tertius dies agitur hodie, ex quo haec facta sunt. » Haec atque alia cum dixisset unus ex duobus quos invenit in via euntes ad propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! nonne haec omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, quae de ipso in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc e
Abbreviated transcription (Latin):
&tenderes: ergo proph&ia abantiquis tẽporib:
&x quo pror sur currit or do nascentium ingenere
humano dexpo non tacuit: Sed occultum ibi erat
adhuc enim ccquac erat: unde probamur. quod om¬
nibus temporibus superioribus. usque ad&atẽ
quac dnr̃ uenit : proph&ia deillo non de fuit᷑ Ipso
dno dicente: Cumresurrexiss& amortuir inue¬
nit discipulos dubitante s. de ipso quem secutierhi
uiderunt enim eũ mortuũ : & non spercuerunt
resur r&turum: Et tota spes eorum concidit .
Vnde ille lcctro lccudatur ipso die meruit esse
in pacra diso: Quia in crucefixus itunc confes¬
sus ẽ xpm̃. quando de illo discipuli dubitauer:
Ergo inuenit eos cunctanter: & quo dã modo
crguentes seipsos quod in illo redemptio nẽspe¬
rauerant: Dolebant tameneũ sine cul pec
occisum qui ccnouerant in nocentem: Et hoc
ipsi pos resurr&ctionem dixerunt: cum quor¬
da eorum tristes inueniss& inuia tusolus pe¬

Expanded text:
extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, ex quo prorsus currit ordo nascentium in genere humano, de Christo non tacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde probamus quod omnibus temporibus superioribus usque ad aetatem qua Dominus venit, prophetia de illo non defuit? Ipso Domino dicente. Cum enim resurrexisset a mortuis, invenit discipulos dubitantes de ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in cruce fixus tunc confessus est Christum , quando de illo discipuli dubitaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post resurrectionem dixerunt, cum quosdam eorum tristes invenisset in via: « Tu solus pe
Abbreviated transcription (Latin):
gelium suum: Iccmenim incipiamus ipsa sacra¬
mentorum opera r& exere: quantum illedo¬
nat : incuius nomine uobis pro misimus: Erat
proph&ia antiquis temporibus . &a proph&iȩ
dis pensatione. Hulla tempora cessauerunt:
Sed illa proph&ia quando m illaxpr̃. Hon intel¬
le gebatur: ccquac erat Inaqua enim uinum quo¬
dec modo lect&: dicit cepostolus: Quid intelle¬
que inhodieshum inquid diem quam diu legitꝰ
moyses: id ipsum uelamen super cor eorum po¬
sitũ ẽ. quod non reuelatur : qui a in xpõ euacuat᷑
ph&iȩ. ut non intellegatur : Tollitur uelamen
cum transieris addnm̃: Sicͣtollitur in sipien¬
co cum transieris cddnm̃: Et quod aquaercet ini¬
num tibi fit Lege libror om̃s proph&icor. non in¬
tellata xp̃o: Quidtam insipidum & fectuum in¬
uenies: Intellege ibi xpm̃: non solum scpit quod
legis sed &iã inebriat. mutcons mentem acorpo¬
re : ut pr&erita obliuiscens: in ea quae ante sunt

Expanded text:
gelium suum. 3. Jam enim incipiamus ipsa sacragelium suum. 3. Jam enim incipiamus ipsa sacramentorum operta detegere, quantum ille donat in cujus nomine vobis promisimus. Erat prophetia antiquis temporibus, et a prophetiae dispensatione nulla tempora cessaverunt: sed illa prophetia, quando in illa Christus non intelligebatur, aqua erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intellique ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. phetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Prohibentes nubere & dicentes: quod maclũ essant
nuptiȩ : & quod diabulur ear feciss&: Cumi dem
dnr̃ dicat ineuangelio Interrogatur utrum lice¬
at homini dimittere uxorem suam Ex qua¬
lib& causa non licere. &cepta causa fori cationis
in quac responsione. simeministis hoc ait quod
dr̃ coniunxit. homo non sepcr&: Et qui beneeru¬
diti sunt. infide catholica nouerunt quod dr̃fe¬
cerit nuptias: Et sicut coniunctio adõ. itccdi¬
uortium a diabulo sit: Sed propter ea in causa
fornicationis Lic& uxorem di mittere : quiaip¬
scc es seuxor primo noluit quȩ fidem coniugclẽ
marito non seruabit. H& ill&e quae uirginitatẽ¬
dnõ uouent : quã quam cempliorem gradum hono¬
ris & scĩtatis in& clesiatenent : Sine nuptiis sunt
Nacm &ipsȩ ꝑtinent cdnuptias Cum tota &clesia
firmar&ur: Et ostende&ur scccramentum
nuptiarum: Qui ce & illecrum nuptiarum. spon¬
sus per sonam dnĩ figurcbat: cui dictum esa
Ser uascti uinum bonum ur que adhuc Bonũ enĩ

Expanded text:
et dicentes quod malum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse uxor prior noluit, quae fidem conjugalem marito non servavit. Nec illae quae virginitateDeo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum bonum usque adhuc. Bonum enim
Abbreviated transcription (Latin):
tcenda cordacnrã miraculir: sed&iã cdaedifican¬
dam doctrinã fidei Scrutcrinos oport&. quid
sibi uelint isac omnia idese quid significent: Horũ
enim omnium significationes sicut recor damini.
indiem hodiernum distulimus: Quod inuitatus

Expanded text:
tanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificantanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamini, in hodiernum distulimus. 2. Quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
cum temponir excluderemur cengustia
Pesermonem inchoaeitum impleremum
in hodiernum distulimur Uitecquȩ in hoc
seocto eucongelicȩ lec tionis. mistice ins ccora m̃tis
positocessent : ipso ad iuuante atperirentur: Nonitaq:
opus est itmimmorao diutius. in commendaendo mi
ratulo dĩ Ipseẽ enim dr̃ quiꝑ uniũ scom oeacturam cot¬
didicenae miraccula feccit: quȩ hominib: non feccilitate
sed cossidui atcite uiludrun: Recrec aũ quae factas
cbeodem dnõ idesa acuerbo propter nor in carna¬
to maiorem sauporem hominibur attulerun
Non quia maiora erant. quam sunt eaqs increa
ficatiam potentiȩ tam quam pre sentir: uidentur¬
&x hibuisse oculis hominum: Diximur sicut memi¬
nistis : resurrexit unus mortuus obsaspuerunt hominer
cum cotidie nasci qui nonerant: nemo mir&ur Sica¬
quacm inuinum conuersam quis non mirccr&ur.
Cum hoc annis omnibur dr̃inuitibus faciat Sed quia
omnia quȩ faccit dnr̃ iħii non solum uclent adexci¬

Expanded text:
cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, qused assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae ficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, nemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad exci
Abbreviated transcription (Latin):
sol& sermo deberi cccritatiurẽ: id agero
uobis cum: Sed non sum ꝑ missurs: necessitatib
quibus dã impedientibus. Siergo placc& sc̃ĩtaq
feccti in crcstinumt differamus Et non
oneremus: & nos tram. & urc̃m in firmitatem:
Sunt forte multihodie: qui propter solemnita¬
tem dis: non propter ccudiendum sermonẽ¬
conuenerint: Crastino quiueniunt: uenihi¬

Expanded text:
solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et nostram infirmitatem. Sunt forte hodie multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermoneconvenerunt. Crastino qui venient, veni
Abbreviated transcription (Latin):
quece certe manifesacsunt. intelletis p̃cctebunt.
illa omnicissteria quae in isto miraculo dnĩ
latent: Vid&e quidait: quicco portebat impleriin
xpo quae de illo scripta sunt ubi scripta sunt In lege
inquit & proph&is & psalmis: Nihil scripturarum
u&erum pr&̧ermisit : Illa erat aqua &ideo dictir̃
illiadnõ insensati: quia eis eed huc a qua scepiebat.
nonuinum: Quomo do enim fecit deccqua uinum.
cum cperuit eis sensum. & e posuit eis scripturcar ap

Expanded text:
quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecicum aperuit eis sensum et exposuit eis Scripturas.
Abbreviated transcription (Latin):
sccpiebat: in ebriat quod non in ebriabat: Sienim
ius siss& inde cequã effundi &ncipse mitter & uinũ
& occultis crecturȩ sinibus Vnde fecit & panem
quandora turccuit itot milia. Non enim quin que
paner habebant quinque miliũ hominum sccturitadẽ
ccut sccltim duod&cm cophinos plenos: Sed omnipo

Expanded text:
sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
est: haber baptismum: &ego confiteor: Sed quid hi
Neforte diceres & hoc credidi: sufficit mihi: Sed qđ
tatem: Confirebantur & demones: xpm̃ ergo cre¬
debant non diligebant: Dicebant: quid nobir & tibi:
fidem habebant. caritatem non habebant: ideo
demones erant: Noli defide gloriari adhuc demo¬
nibur conparandurer: Noli dicere xpianomihi & tibi
quidẽ: unitas enim xpĩtibi loquitur Ueni cognus ce
pacẽ redi aduis cera colum be foris baptizatus es ha
mali esctis: Nam simali non ess&is. inueniremus uos.
Non uos quaereremus: qui bonus ẽ iã inuentus est :
qui malurẽ : ad hucqueritur : ideouor querimus: Re¬
dite ad arcã: sediam habeo baptismum: Sioninia

Expanded text:
est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicest; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem, redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; hamali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia
Abbreviated transcription (Latin):
te reuocat: Gemite forir ut illos intro reuoc&is: et
enm fructus ille oliuȩ si dircutiatur inuenies qui dert
oliuȩ fructus: caritatem ñgnificat: Vnde hoc proba¬
mus : quomodo enimoleũ. Nullo umore p̃mitur sed
disruptis omnibur exilit & suꝑ emin& Sic ẽ & camtn
non potese praemiinima. necesseẽ ut ad superna
amic& propter ea deilla dicit apostolus: adhuc suꝑ¬
eminentiorem uiamuobis demonstro Quia diximꝰ
quod sequitur: Si linguis hominum loquar & ange¬
lorum. caritatem autem non habeam factus sum
tam quam aeramentem sonanr: aut cymbalumtinni¬
ens : Nunc donate & clama disertus sum: quantũ
rum locuturus es: Et tamen si linguis angelorũ
lo quereris caritadem non habenr: audirem aera so¬
nantia & cymbala tinmentia: Soliditatẽ aliquam
quero fructũ in folus inueniã : Non sint sola uerba
habean oliuã redean ad arcã: Sed in quies. habeo
sa cramentum: uerum dicis : Sacramentum diuinũ

Expanded text:
te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, rum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum
Abbreviated transcription (Latin):
na: foris missa ẽ columba primo & noninuenit reqͥẽ
pedibus suis: rediuit ad ar cã: plena enim eran a quis¬
omnia & maluit redire quam rebaptizari. Coruusaũ
ille bnis susẽ ante quam sic car& aquare bapti zaturre¬
dire noluit: Mortuurẽ in hir aquis: auertat dr̃ coruiilli¬
us mortem: Nccm quare non ẽ reuersur nisi qui a aqͥi
inter ceptus ẽ: At uero columba non inueniens requiẽ
pedibus suis. cum eiundique clamar& aqua ueni ueni
hic tinguere. Quomodo clamant isti her&ici: ueni
uenrhic heber non inueniens illa requiem pedibus
sus. reuersaẽ ad arcã: Et misit illã noe iterum sic̃
uor mittit arca ut loquamin illir Et quid fecit posa¬
ea columba quiaerant ligna foris bapti zatare portauit
cedar cã ramum deoliua: Ramur ille folia & fructum
habebat: Non sin inte sola uerba Nonsint inte sola fo¬
lia sit fructur: & redircedarcã: non ꝑte ipsum: columba

Expanded text:
na foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem na foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquisomnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba
Abbreviated transcription (Latin):
sosalur sufficiat: Nolurasci depone fel ueni ad colũ¬
bã hictibi proderit quod foris non solum non prode¬
rat. sed &iã oberat: Neq dicas non uenio quia foris
sum baptizatus: Ecce incipe habere caritatem : in¬
cipe habere fructum. inueniatur inte fructus. mit¬
t& te columba intro: inueniemur hoc inscriptura:
imputribilibur lignis. arca fuerat sabricata imputri¬
bilia ligna : Scĩ sunt fideles pertinentes adxpm̃: Quo¬
modo eum intemplo. lapides uiui. dequibus aedifica¬
tur templũ. homines fideles dicti sunt: Sic ligna
imputribilia: homines ꝑseuerantes infide: In ipsaergo
ferebatur. lignam putribilia in tur baptizata sun
Inuenimus quȩdam ligna foris bapti sata : om̃ arbo¬
res quaeeran in mundo: ipsatamen aquaert ñ erat
altera: omnis decaelo uenerat. & de abyssis fontium:
ipsaerat aqua in quabapti zatasun ligna in putri¬
bilia : quaeerant in arca in qua bapti zata sunlig¬

Expanded text:
so salus tibi sufficiat: noli irasci, depone fel, veni ad columso salus tibi sufficiat: noli irasci, depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt lig
Abbreviated transcription (Latin):
ficationem gentium crediturarum: ut lin guir loque
ille quinon erat in&clena columba. sed coruus. quia
inxpi anis potentiam magis amauerat quamiusditi¬
am: uidit ꝑ inpositionem manuum apostolorum dari
spm̃ sem̃ non qui aipsi daban: Sed quia ipsis orantibus
datur ẽ: Et ait apostolis: quid uul dsame accipere
pecuniae. ut &per inpositionẽ manuum mearum d&¬
spr scr : & ait illi p&rus: pecuniatuatecum sit inperditione.
quõ donum dĩ putasti p&cunia comparandum: Cuidic̃
pecuniatua tecum sit inperditione: Utiq bapti ÷ato iam
baptis mum habebat : Sed colum bȩ uirceribus non here¬
bat: Audiquia non herebat: uerba ipsa p&ri a posttoli
aduerte : Sequitur enim: Non ẽ tibi pars neque sors
in hac fide: in felle enim amaritudinir uideote esse:
Columba fel non habebat: Simon habebat: ideo sepec¬
ratur ẽ a co lumbȩ uis ceribus: Baptismũ illi quid pro¬
derat : Noli ergo debaptismo gloriari : quasitibi &x ip¬

Expanded text:
ficationem gentium cficationem gentium cille, qui non erat in Ecclesia columba, sed corvus, quia  unde in Christianis potentiam magis amaverat quam justitiam, vidit per impositionem manuum Apostolorum dari Spiritum sanctum non quia ipsi dabant, sed quia ipsis orantibus datus est, et ait Apostolis, Quid vultis a me accipere pecuniae, ut et per impositionem manuum mearum des'. Et ait illi Petrus: 'Pecunia tua tecum sit in perditione, quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum'. Cui dicit: 'Pecunia tua tecum sit in perditione'? Utique baptizato. Iam baptismum habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba fel non haberatus erat a columbae visceribus. Baptisma illi quid proderat? Noli ergo de Baptismate gloriari, quasi ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
anni uersarirc sollemnitate Post passi onem dnĩ:
nostis illum librũ recitariuobis. ubi scriptum est.
quo modo conuersussit aposto lur: & &x ꝑsecutore prȩ¬
credidisse: in samaria inp̃dicatione philippi intelle¬
gitur aũ. Siue unur eecepostolir siue &xdiaconir: quia sepdẽ
diaconor ibi legimus ordinator: Inter quorẽ &iã nomen phi¬
lippi: per philippiergo predicationem credidernt samaritae
Samaria coepit abundare si delibus ibierat simon isde
magui: ꝑ magicas factioner suar. dementauerat populũ
ut eum uirtutłm dĩ putaren: Commotur aũ signir quae
fiebant aphilippo &iã ipse credidit: Sed quomodo credide¬
rit. posteriora sequentia de monstrauerunt: bapti za¬
tusẽ & symon : ctudierunt hoc apostoli quierhł hierusalẽ
missisunl ad illor. p&rur &iohanner inuenerunt mul¬
tos bapti zatos: Et quia nullus ipsorum adhuc accepert
spm̃ scm̃ Sicut tunc descendebat. adostendendam signi¬

Expanded text:
Anniversaria solemnitate post passionem Domini Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus, et ex persecutore praecredidisse in Samaria per praedicationem Philippi . Intellgitur autem sive unus ex apostolis, sive ex diaconis, quia septem diaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus. Ibi erat Simon iste Magus. Per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent. Commotus tamen signis quae fiebant a Philippo, etiam ipse credidit. Sed quomodo crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt. Baptizatus est et Simon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierosolymis; missi sunt ad illos Petrus et Joannes, invenerunt multos baptizatos, et quia nullus ipsorum acceperat adhuc Spiritum sanctum, sicut tunc descendebat ad ostendendam signi
Abbreviated transcription (Latin):
& cgnorcit & gemit : quiccipsum foris habes: uid&ibi qđ
cognascat : uid& & quod corrigat: ipsũ ẽ: uenigloriaris
qui a ipsũ ẽ : & non uis uenire : Quider gomali qui non ꝑti¬
n& cdcolumbam : Aittibi columba: & mali inter quorge¬
mo qui non ꝑtinent cedmembramea. Et necesse est
ut inter illos gemam : Nonne habent quod te habere
gloriaris : Non ne multi ebrion haben baptismum
Non multi auari Non multi idolatre & quodẽ peiur
furtim : Nonne paçani adidola eunt uel ibunt publice:
Nunc ocultae xp̃i am sortilegos querunt: mathe mati¬
cos consulunt: Et isdihabent baptismum: Sed colũ¬
ba gemit inter coruos: Quidergo gaudes qui habes
hoc habes qđ hab& & malur. hab& ohumilitatem.
Cantatem pacem: hecb&obonum quod non dum habes
ut prosittibibonum quod habes: Nam qđ habes habu¬
it & sẏmon magus: actur a posto lorum testes sunt :
illeliber canonicus: omni anno in&clesia recitandus

Expanded text:
et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus.
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinationir : Sed gaudebis inspeiueniubi ẽ colũba
cui dictum ese: Unaẽ columba mea unaẽ matris suae :
Columbam unã uides suꝑ caput xpĩ . Linguas non ui¬
der in toto or b&errecrum : Idem s pr̃ ꝑcolumbam. Idem
ꝑ linguas : ñ ꝑcolumbam idem sp̃r & ꝑ linguas idem sp̃r
mer cum coruo:. Non ut gemas cum columba ueniergo:
sed sollicitus es forte: & dicis foris bapti zatus : Ti meo
nein de simreurs quia foris accepi: Iam coepisti cognos¬
cere quid gemendũ sit: uerum dicis : quiccreus es : ñ qͥa
accepisti: Sed quia foris accepisti: Teneergo qđ fons
bo quia foris accepisti in probo: Teneergo qđ accepisti:
non mutatur. sed ag noscitur: Caracter ese regis inei ñero¬
scccrilegur. corrigo de sertorem. non muto caracterem.
Noli debaptis mate gloriari qui a dico.ipsumẽ: eccedico:
ipsũẽ. Tota catholica dicit ipsũ ẽ: aduertit columba

Expanded text:
peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Columbam unam vides super caput Christi, linguas non vides in toto orbe terrarum? Idem Spiritus per columbam, idem et per linguas: si per columbam idem Spiritus, et per linguas idem Spirimes cum corvo, non ut gemas cum columba. Veni ergo. 16. Sed sollicitus es forte, et dicis: Foris baptizatus, timeo ne inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod bo; quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, nosacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catholica dicit, ipsum est: advertit columba,
Abbreviated transcription (Latin):
quiaũ manducat & bibit indigne: iudit̾iũ sibi mandu¬
cat &bibit. Hanait quia illares malaẽ : Sed quia ille ma¬
lur male accipiendo adiuditium accepit. Bonum qđ ac¬
cepit: Non enimmalaerat bucella quae tradita ẽ iudae
adnõ absit: Medicus non dar& uenenum: Salutem
medicus dedit: sed indigne accipiendo ad perniciem
accepit : qui non pa catus accepit: Sic ergo & qui bapti¬
qatur: habeo in quit mihi fateor: habes: obserua
quo haber: eo ipso quo habes dam naueris. quare : qui arẽ
columbae pra&er columbam habes: Sirem columbae
in co lumba habeas: s&urur habes: putaesse temilita¬
rem: si caracterem imperatorirtui. intur habeas¬
securus militar: Si&x tra habeas Non solum tibi ad inilitiam ñ
prodest caracter ille : Sed &iã prode sertore pumerir: Ve
funduntur & reuiuescunt: Uemer goueni nolitimere:
time. sinonuenis: immo. Nolitimere: sed plange ueni
gccudebir siueneris: Gemis qui dem in tribulationib

Expanded text:
Qui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manduQui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeassecurus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Venfundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus