comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ me magis ꝯtͣbat: qd̾me ma¬
gͣ t̾rificat: cui simile malum
nullũ ẽ: cui in cõparabilis om̃is
pena ẽ: quod om̃ibꝰ suppli¬
cus antefert᷑: qđd ante cellit
cuncta torm̃ta: qđ ea suꝑat
omnia mala. Ratio¬
eu anima. quid est quod
malũ metuis. quid est qđ
te magis corripit: quidẽ
us metuis: homo.

Expanded text:
quod me magis perturbat, quod me maquod me magis perturbat, quod me magis terrificat, cui simile malum nullum est, cui incomparabilis omnis poena est, quod omnibus suppliciis antefertur, quod antecedit cuncta tormenta, quod exsuperat omnia mala. 61. Heu anima! quid est quod multum metuis? quid est quod te magis corripit? quid esus metuis? 62.
Abbreviated transcription (Latin):
xillas meas: genas meas irri¬
m̃ta: uix malis meis suffici¬
int. Non ẽ peccatũ super
peccatum meumꝰ: non est
iniquitas suꝑ iniquitatẽ
meam. Nequiorem mecũ¬
lis peccatoribꝰ penso: con¬
paratione mea nullus in¬
auus ẽ. Iuste penas debi.¬
t̃ infelicitatis exsoluo. ius¬
setantis supplicuis conteror
sameo peccato: malami.¬
blomĩa uenerunt. De¬
usta in me infligit uisto
udicio. Rependitur fac¬
ls meis. congrua uicissi¬
tudo: minus tamen retͥbuit᷑
in. quã ipse deliqui. Peccatoꝵ
meoꝵ minor uicissitudo
rependitur: plage mee
culpa mea dirior inuenit᷑.
Leuior ẽ peccato meo: pȩ¬
na dampnationis meȩ.
Grauius ẽ qđ amisi: leuius
ẽ qđ tolero. E rauior est
culpa quã feci: minor uin¬
dicta quã ꝑfero: penso ma¬
lũ quod gessi: ñ est tantũ
quod patior. Le uiorẽ pla¬
ga mea: pondere peccato¬
rũ meoꝵ. Aliud ẽ prorsus
quod amplius me affligit.
qđ me magis contristat:

Expanded text:
xillas meas, genas meas irrixillas meas, genas meas irrimenta vix malis meis sufficiunt. 59. Non est peccatum super peccatum meum, non est iniquitas super iniquitatem meam, nequiorem me cunctis peccatoribus penso. Comparatione mea nullus iniquus est, juste poenas debitae infelicitatis exsolvo, juste tantis suppliciis conteror, ex meo peccato mala mihi omnia advenerunt. Deus juste me affligit, justo judicio rependitur factis meis congrua vicissitudo, minus tamen retribuitur mihi quam ipse deliqui, peccatorum meorum minor vicissitudo rependitur, plagae meae culpa mea durior invenitur, 490 levior est peccato meo poena damnationis meae; gravius est quod admisi, levius est quod tolero. Gravior est culpa quam feci, minor vindicta quam perfero. Penso malum quod gessi, non est tantum quod patior. 60. Levior est plaga mea pondere peccatorum meorum. Aliud est prorsus, aliud, quod amplius me affligit, quod me magis contristat,
Abbreviated transcription (Latin):
optata tribuat. ds uotis
tuis faueat: ds uotoꝵ
tuoꝵ. te conpotem fa¬
ciat. Ds uoluntatẽ tuã
in bono ꝑficiat. ds̃ uo¬
ta tua confirmet: ds
uotis tuis subfraget᷑:¬
peteꝰ. obsecra: nontaceas.
erũpe in uoce: clama
fortit᷑: plange iniqui¬
tates tuas. Mala scelerũ
tuoꝵ deploraꝰ quȩ mala
gessisti fletibꝰ dele᷑ que¬
¶ illicite cõmisisti lacͥmis ablue
ploratu scelera dilui solent.¬
anima mea in tantis pec.¬
catis. intantis cͥminibꝰ. intantes
multum plorem: quid pͥmũ
prius: quas lacͥmas sumam:
non sufficit referre memoria
tantoꝵ criminũ gesta᷑ pecca¬
ta quoq mea michi sensum
doloris tulerunt: ebitudine
cordis coagulate sunt lacme
Obriguit animus: nullo ne¬
rore conpungitur. Anima
mea instupore conuersae
insensata facta ẽ anima m
Olacͥme ubi uos subduxiss
ubi estis fontes lacͥ marum.
ubi estis meroris unde. ub
estis lam̾̃ta: Redite obsent
sꝑgite: me fletibꝰ: fluite super
faciem meam: humate ma¬

Expanded text:
optata tribuat, Deus votis tuis faveat, Deus votorum tuorum te compotem faciat, Deus voluntatem tuam in bono perficiat, Deus vota tua confirmet, Deus votis tuis suffragetpete, obsecra, ne taceas, erumpe in vocem, clama fortiter, plange iniquitates tuas, mala scelerum tuorum deplora, quae prave gessisti fletibus dilue; quae illicite commisisti, lacrymis ablue: ploratu scelera dilui solentanima! in tantis peccatis, in tantis criminibus, in tam multis primum plorem? quid primum prius? quas lacrymas sumam? non sufficit memoria referre tantorum criminum gesta. Peccata quoque mea mihi sensum doloris tulerunt, hebetudine cordis coagulatae sunt lacrymae, obriguit animus, nullo moerore compungitur. 58. Anima mea in stuporem conversa est, insensata facta est anima mea. O lacrymae, ubi vos subduxistis? ubi estis fontes lacrymarum? ubi es moeroris unda? ubi estis lamenta? Redite, obsecraspergite me fletibus, fluite super faciem meam, humectate ma
Abbreviated transcription (Latin):
lectoris intellegentia ua
saporem: Iuxta sensuum
enim capacitatẽ singłis¬
sermo dñicus congruit.
dam aꝑta reperiuntur
ut intellectus lectoris. et
stuoium augeat᷑. Nã si cun¬
cta paterent: statim intel¬
lecta uilescerent. Rursus
si cuncta clausa exristeret.
confestim diffidentiam
gignerent: Ne gͦ de obs¬
curis desꝑatio fiat: eaquȩ
existat: ea quȩ clausa sut.¬

Expanded text:
lectoris intelligentia varsaporem. Juxta sensus enim capacitatem, scisermo dominicus congruit. dam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quaet, ea quae clausa su
Abbreviated transcription (Latin):
De differentia testamentoꝵ¬
recipiunt uetus testi¬
mentum: pro eo quod aliue
in temꝑe prisco: aliud agaꝰ
in nouo: ñ intellegentes qdđ
ds̾ quid cuiq congruerit
temꝑi. magna quadam
distributiõe concesserit. sẽ
in lege imꝑat nuptias: in
quȩq conuenientia cõmo¬
dans Et tamen ꝓista mul¬
tatione ñ ẽ credendus ds̃ mu¬
tabilis: s potius inde ammi¬
rabilis p̾dicandus ẽ: quia
manens in coͬmutabilis:
quid cuiq ut diximus tẽ¬
ꝑi cõmodum fuit: magna
cũ distributione concessit:
Sub uet̾i testamento mino¬
ris culpe erant peccata: ꝙ
in eo non ipsa ueritas. sed
umbra ueritatis aderat:
Nã in testamento nouo pre¬
ceptis altioribus manifes¬
ta facta quȩdam que in
illo popło umbre uerita¬
tis deseruierant. deseren¬
da nobis p̾cipiuntur. Il¬
luc enim fornicatio et re¬
tributio iniuriȩ ꝑmissa
sunt. nec nocebant: uit
estam̃to aut̃ nouo. gͣui
animadu̾siõe dampnã¬
tur: si admittantur:
xII. de simbolo oratiõe

Expanded text:
De differentia Testamentorrecipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , inquaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. CAPUT XXI. De symbolo et oratione.
Abbreviated transcription (Latin):
pulus m̃s: me dereliqu¬
erunt fontẽ aquȩ uiue
et effoderunt sibi cist᷑¬
tinere ñ ualent aquas
Causa heresis ob quã rẽ
fit: idͤ ad exercitation¬
em fidĩ: His uͦ ꝑ quam
fit. obscuritas est diui¬
narũ scripturarũ: in
qua caligantes hereti
ñ sunt: A ale enĩ sen¬
tiendo essentiam ñ ad¬
quirũt: ad nichilum
enim tendunt Qab¬
ydolatria a diudaismũ
uel heresim transeunt. uirt
quia de infidelitatis erros
mnerrorem aliũ transeunt
Heretici ingenti studio m¬
tia sua discunt: et labore
hem̃ti ne ad unitatẽ eccłie
nant decertant: De quib
ꝑ propħam congrue dr̃
cuerunt linguam suam
loqͥ m̃datium. et ut iniqu
agerent laborauerunt:
uicissim heretici mutuol
lacerant: quando alterut
sese in proprias sectas indi
sic tam̃ inuicẽ sese conlid
ut contra eccł̃iam pari en¬
ris spũ decertant: et quia¬
u̾sitate ecclĩȩ simul exist̃
ondendũ ẽ. Nidõ saluti p̃p¬
onendi sunt morbi: quia
plerũq ita gen̾alit mun¬

Expanded text:
: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisttinere non valent aquas . » Causa haeresis ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haereticnon sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haolatria ad Judaismum vel haeresim transeunt, juxta ognoverunt, quia de infidelitatis errore in errorem alium transierunteretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant, decertant: de quibus per prophetam congrue dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et quiversitate Ecclesiae simul existunondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mun
Abbreviated transcription (Latin):
dum: dicendo. Et concur¬
rere faciam egyptios ad¬
uersus egyptios: regnum
aduersus regnum: cum
egiptus ñ multa regna.
s unum habuisse scribit᷑
regnum Qnta regla est
de temporibꝰ. ꝑ quam aut
pars maxima t̃ꝑis. ꝑ par¬
tem minorem inducit᷑.
aut pars minima t̃ꝑis
ꝑ partem maiorem int¬
elligit᷑. sicut ẽ de triduc
dnĩcȩ sepulturȩ. dum
nec tribꝰ diebꝰ plenis. ac
noctibꝰ iacuerit insep¬
ulchro: s tam̾ a parte
totum triduum accipi¬
tur: uel sicut illud qđ
et sic inde egressuros
qui tam̃ dñante ioseph
nec statim post quadrigentos
annos egssi sunt ut fuerat re
serunt: Est & illa de tempor¬
bus figura ꝑ ꝗͣ quedam q̃ fu¬
tura sunt. quasi iam gesta
narrantur. ut ẽ illud: Fodei
manus meas et pedes meos.¬
et dinumerauerunt omĩa
ossa mea. et diuiserunt s
uestim̃ta mea: et his similia
quȩ adhuc facienoa erant.
iam facta narrantur: quia

Expanded text:
dum dicendo: Et concurdum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quoypto, et sic inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat repserunt. Est et alia de temporibus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta na171 manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea; et diviserunt sibi vestimenta mea, et his similia. huc facienda erant jam facta narrantur. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
uel quod lex ñ tantũ histo¬
rice: s etiam sp̃alit̾ sentien¬
da sit: In ea namq et his¬
toriȩ oportet fidem tene
speciȩ et genere. ꝑ quam
pars ꝓtoto. et totum ꝓpa
rte accipit᷑: ueluti si ump
pło uł ciuitati loquatur
dns. et tam̃ intellegat᷑ om¬
nem contingere mundũ
transit ad genus de spe¬
ue: et conuertit contra
totum mundum sermo¬
nem: Certe si non lice¬
ret adu̾sus uniu̾sũ orbẽ:
ñ adderet infra genera¬
t̾ram et uisitabo suꝑ urbes
mala: et cęt̾a quȩ secunt᷑
ad int̾nitionem mundi
ꝑtinentia: Uñ et adiecit:
Hoc ẽ consilium qđ cogita¬
ui suꝑ omẽm t̾ram: et hȩc¬
ẽ manus eus extenta suꝑ
om̃s gentes: Item postqͣm
sub ꝑsona babyloniȩ ar¬
guit unu̾isum mundũ:
rursus ad eandem quasi
de genere ad speciem re¬
u̾titur. dicens quȩ eidẽ
ciuitati specialit conti¬
suscitabo suꝑ eos medos.Nã re¬
gnante baltasar. amedis
obtenta ẽ. babilonia:
Sic & in onus egypti ex¬
uult intellegere mun¬

Expanded text:
el quod lex non tantum historice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenerspecie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum.transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionet adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contisuscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona unius Aegypti ult intelligere mun
Abbreviated transcription (Latin):
eum potius referatur. ru¬
rsum quod illi adm̃b¬
uetur: sic̃ inisaia. ubi dũ
contra babiloniam. hoc
ẽ contra diaboli corpus
multa dixisset sermo
ꝓpheticus. rursus ao ca¬
put idẽ acliabolũ. ora¬
culi sententiam diriu¬
at dicens Quomͦ cecio¬
isti de celo lucifer qui
mane oriebaris:Et ce¬

Expanded text:
eum potius referatur. Rueum potius referatur. Rursum quod illi ad membventur, sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, id est dum contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est diabolum oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? CA
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ cũ filios filioꝵ noe scrip.¬
tura cõme morasset: dixit
illos fuisse in linguis et
gentibꝰ suis. et tamen pꝰea
quasi hoc etiam in ordine
tempoꝵ sequeret᷑: et erat
inquit omĩs t̾ra labium
erat: Quomͦ gͦ scđdm suas
gentes. et scõm suas ling¬
uas erant. si una lingua
erat omĩbꝰ. nisi quia ad
illud quod iam transier¬
at: recapitulando ẽ. reu̾sa
narratio: Septima regła
e. de diabolo et eius corꝑe
eñ sepe dicunt᷑ ipsius ca¬
piti. quȩ suo magis conue¬
niunt corꝑi: sepe uͦ eius
nͥ capiti congruunt:
Ex nomine quippe
corꝑis intelligitur capud.
nia et tritico ad mixtis
dicente dño. inimicus
ho hoc fecit: hominem
ipsum diabolũ uocans.
et ex nomine corꝑis cap̃
designans: Item ex nomi¬
ne capitis significatur
corpus: sic̃ in euglio dr̃:
Duodecim uos elegi.s
unus ex uob̾ diabolus
ẽ: iudam utiq indicans.
quia diaboli corpus fuit:
Apostata quippe angls
omĩum caput ẽ iniquoꝵ:
et huius capitis corpus
sunt om̃s iniqui: Sicq

Expanded text:
sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis terra labium erat . Quomodo ergo secundum suas gentes, et secundum suas linguas erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, niis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque
Abbreviated transcription (Latin):
rum altitudo quasi mom
pascua sunt: ad quos dis
quisq iustoꝵ conscendit.
pascuȩ indeficientis refe¬
Hionem inuenisse c̃gauo:¬
In script᷑is scis quasi in me¬
tibꝰ excelsis & uiri ꝑfecti hu¬
bent subli mia intellege¬
tiȩ quibꝰ gͣssus contẽ platis¬
nis quasi cerui erigant.
simplices quasi parua an¬
malia inueniunt modias
intellectus. ad quos hum¬
les ipsi refugiant Scripta
sca infirmis et sensu par¬
uulis scđm hystoriam ho¬
milis uidet᷑ in u̾b̾ cum en¬
lentioribꝰ aut̃ uiris altius in cohartari latitrdinem.

Expanded text:
arum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se coIn scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum exntioribus autem viri
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus. ds unus ẽ. hoc
pͥmum ẽ Scdm uͦ: simile
ẽ huic Diliges ꝓximũ
tuum sic̃ te ipsum. Ilnũ
namq p̾ceptum de pͥma
tabula dixit qd ad dĩ ꝑ¬
tinet amorem: alterum
uͦ de alia tabula. quod ad
hominis ꝑtinet dilectionẽ.
eptem ẽẽ int̾ cęt̾as
regłas locutionum.
scãrum scripturarum :
aut ad unum loquitur.

Expanded text:
hoc primum est. Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. eptem esse, inter caeteras, regulas locutionum sanctarum Scripturarum quaut ad unum loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ ut pisces mare. et
ut peccora gradientes t̾rã
descripser̃: ueriintam̃ to¬
ta m̃te auctorem eoꝵ in
ta interrogare: quia nes
ciunt rationari Idõ ñst̃
dissimiles gentiles hoĩes
plus diligentes: usq ad
ditur: ñ ẽ. quomͦ ueniat
ad dm̃: Philosophi autem
mundi utiq dm̃ cognoue¬
runt: s quia displicuit
illis humilitas & humanitas
q euanescentes głam dĩ
in m̃datio mutauerunt.
et rectitudinẽ uiȩ relin¬
quentes: naufragantes
inciderunt errorem: Pri¬
mum unicuiq ẽ scire qđ
appetat: scõm uͦ ẽ. ut id qđ
appetit app̾hendat: In ꝑ¬
fecta quippe sapientia ẽ
quo tendas scire: et nes.¬
cire iter ꝑ qđ expediat
ire Qo enĩ ꝓdest si quis
famis tp̃r. ub̃tatis regio¬
nem uideat: & uiam ꝑ
quam ad illam ꝑgat ig¬
norat: Ecce patriam quisꝙ¬
que querit. s uiã ꝑdidit.¬
errando gͣdit᷑ ñ ꝓficiendo
quantoq plus ambulat:
tanto magis ab eo qđ que¬
rit. elongatur: Quiam

Expanded text:
rofundum, ut pisces mare, et rofundum, ut pisces mare, et ut pecora gradientes terram descripserunt; verumtamen tota mente auctorem eorum ita interrciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles hominesplius diligentes usque ad aditur, non est quomodo veniat Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in ue evanescentes, gloriam Dei in mendacium mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perrando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam
Abbreviated transcription (Latin):
amorreũ patrẽ. et cethe¬
am matrẽ ẽẽ isrłi dñs
dicit. ñ utiq nascendo
s imitando: Sic & in
meliorẽ partẽ filii dĩ
ñ cupantur. qui p̾cep¬
ta dĩ custodiunt. Uñ
et nos ñ natura. s ado.¬
ptione clamamus dõ
dicentes: pat̾ nr̃ quies
incęlis: Nũ solũ tantũ
natiuitate: s etiã imita¬
tione filios posse alicuius u
ac ꝑ hoc illi st̃ sem̃ abraheq
eius imitantur fidem: ñ q
ea eius gen̾ati sunt carnes
De errore auctoris trahitus
ipsius uocabulo censeatur
cuius errorem & sequit᷑. sic̃
calypsi dr̃: Habes tenentes
doctrinam balaam: ⁊ hieca¬
corꝑalem: xuiii. de gentib¬
gentiũ ñ sic̃ oportet
dm̃ querentes: in angłos
incidunt p̾uaricatores.
factusq ẽ illis mediator dis¬
bolus ad mortem: sic̃ nobis
di philosophi p̃dicantur
in dim̾sionem temꝑum.
cursumq siderum. ac dis.¬
cussione elementoꝵ: et ta¬
men hoc n nͥ ado habuer:
Uolando enĩ suꝑbe ut aues
aerem. et mergentes in ꝓ¬

Expanded text:
Amorrhaeum patrem, Cethaeam matrem esse Israel Dominus dicit , non utique nascendo sed imitando. Sic et in meliorem partem filii Dei nuncupantur qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: « Pater noster, qui es in coelis , » non solum tantum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus voac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut calypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et JezaCAPUT XVII. De gentibgentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis di philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementomen hoc nonnisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves aerem, et demergentes in p
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ eccłiam catholicam.
sic̾ et amici iob ñ ꝑse p
placare dm sͥ potuer ut
nͥ pro eis iob sacͥficium ob¬
tulisset Oꝑa bona que
heretici faciunt. et iusti
Na mei oblitus es: ecce
ego annuntiabo iniusti¬
ciam tuam. et oꝑa tua
ñ proder̃ tibi Heretici
quam uis legem et pro¬
phetiam adimpleant:
ex eo tam̃ qđ catholici
ñ sunt. ñ ẽ ds̃ in eoꝵ con¬
uentibus: ipso dño tes¬
tante: Si steterit moyses
et samuhel coram me.
ñ ẽ. anima mea ad popu¬
lũ istũ eleci eos a facie mea
ut egrediantur: ꝑ moysen
quippe et samuhel legẽ
accipe et propħas: quos
contendant. tam̃ ꝓpt̃ er¬
roris impietatem. a uultu
tibus seꝑant᷑ paganus et
hereticus. ille quia ñꝗͣ
diaboli ꝑtinent corpus

Expanded text:
per Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitsaiam: Quia mei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi. 13. Haeretici, quamvis legem et prophetas adimpleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus; ipso Dotante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu tibus separantur paganus et haereticus. Ille quia nunqudiaboli pertinent corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
grãrũ tribuitur.: et inom¬
nibꝰ idem unus habet᷑.
pse enĩ etiam in effabilia
docet: quȩ ꝓferre huma¬
nus sermo ñ potest Ali
reprobis dona sci sp̃c con
multi infine dicturi sũt
Dñe uirtutes in tuo nomi¬
ne fecimus Qbꝰ dicturꝰ
ẽ dñs: nescio uos unde si¬
fuisse etiam in nationi¬
bus. plerosq scõs uiros
ꝓpħiȩ donũ habentes.

Expanded text:
gratiarum tribuitur, et in omgratiarum tribuitur, et in omnibus idem unus habetur. Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus sermo non potest. 7. reprobis dona Spiritus sancaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sint, sed fuisse etiam in nationibus plerosque sanctos viros prophetiae donum habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ut popło isrł. s in om̃
credentium multitudine
unum fuerint a quibꝰ ita pro¬
iator sit: paralitus ñcupa¬
tui: Nam grece paraclisis.
consolatio dr̃ Et reuera
dum dona sacram̃toꝵ dis¬
tribuit: consolationẽ ani¬
mi p̃̾bet Credo equidem
ꝗ magnam leticiam sen¬
tit qͥ aliquid reuelante
tum pignus accepit ȩcc¬
lia: ut ꝑeum in uno cor¬
ꝑe unum fierent creden¬
tes. ꝑ quem pat̾ et filius
unum essentialit̾ sunt.
ipso saluatore ad patrẽ
dicente: ut sint unum.
sic̾ et nos unum sumus:¬
ȩccłiȩ sigillatim diuidi.¬
tur: et in singłis singła
dona tribuunt᷑. xp̃c aut̃
omẽm plenitudinẽ gratia¬
rũ habuit: de quo ita legit᷑.
plenus gra et ueritate:
In xp̃o gͦ omĩs plenitudo
gr̃arum ẽ nam singłis
electis singła tribuunt᷑¬
donaͦ. In sp̃u sco omis gra¬
tia donoꝵ consistit: Ipse
enim ꝓ ut uult grãm do¬
noꝵ largit᷑. alus dansser¬
monem sapientie: aliis
fidem: atq ita unicuiq
uirtute scĩ sp̃c diuisio

Expanded text:
cis, ut in populo Israel, sed in omni credentium multitudine unum fuerint, a quibus prolator sit, Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante tum pignus accepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum, sicut et nos unum sumusesiae singillatim dividitur, et in singulis singula dona tribuuntur. Christus autem omnem plenitudinem gratiarum habuit, de quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis plenitudo gratiarum est. Nam singulis electis singula dona tribuuntur. 6. In Spiritu sancto omnis gratia donorum consistit. Ipse enim, prout vult, gratiam donorum largitur, aliis dans sermonem sapientiae, aliis fidem, atque ita unicuique virtute Spiritus sancti divisio
Abbreviated transcription (Latin):
sinistra miseria .xu. de
dñi fecit me: et spira¬
culum omptis uiuifi¬
te: ñ apͥncipio in ab¬
scondito locutus sum:
ex temꝑe anteꝗͣ fieret ibi era
et nc̃ dñs misit me et sp̃ce¬

Expanded text:
sinistra miseria. CAPUT Xritus Domini fecit me, et spiraculum omnipotentis vivifihoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret, ibi eram; et nunc Dominus misit me, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
concertationibꝰ. utrasq ass
ꝑ gr̃am dĩ excuꝑat. partim
ferendo. partim resistendo
lerat: ita male credentes
a se repellit: Scã eccłia con¬
tra gentilium atq hereti
t᷑ patientia cũ tẽptatur
gladus: Nłc enĩ ꝑsecutio¬
nibꝰ appetitꝰ: nc̃ falsis asser¬
tionibꝰ lacessit᷑. Causa pͦ¬
uitatis heretice doctrina
ẽ ꝓpagata ecclĩȩ: naman¬
tea sĩplici tantundem
fioe uigebat: Eł ereticoꝵ
gͥ occasione ꝓpagati sunt
doctores in fide: et ꝑ acu¬
men heresũ eccłiȩ ma¬
gistri creuerunt: Nlam
tc̃ clarius manifestat᷑ ue.¬
ritatis assertio: quando
patuerit quȩ libet dissen-
nem sit mundum diffu¬
sa: Nã hereticoꝵ. eccliȩ
in partibꝰ mundi coartan¬
tur. hec uͦ in toto orbe dif¬
fusa expanditur: paulo
atestante apło Qrãs in¬
quia fides ur̃a annuntiat᷑
in uniu̾so mundo: Here¬
gentem inueniuntur
uersari: ecclĩa uͦ catho¬
lica sicut ꝑ totum mun¬
dum extendit᷑. ita et
om̃iũ gentiũ societate

Expanded text:
concertationibus. Utrasque autem per gratiam Dei exsuperat, partim ferendo, partim resistendo.lerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haerettur patientia, 156 cum tentatur gladiis. Nunc enim persecutionibus appetitur, nunc falsis assertionibus lacessitur. 5. Causa pravitatis haereticae doctrinis est propagata Ecclesia; nam antea simplici tantum fide vigebat. Haereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumina haeresum Ecclesiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensinem sit mundum diffusa. Nam haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur, haec vero in toto orbe diffusa expanditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquia fides vestra annuntiatur in universo mundo . Haeregentem inveniuntur versari; Ecclesia vero catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentium societate
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ dĩ ȩt̾nitatem. accipien¬
da sunt. apud quem omia iã
facta sunt. quȩ fut᷑a sunt:
Sexta regłã ẽ de recapitulati¬
one Recapitulatio ẽ enim

Expanded text:
secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nuntiata sunt: Lex diuina¬
in tribus modis sentienda ẽ.
Primo ut hystorice. scdõ ut
tropologice: tercio ut mis¬
tice intellegatur. Hystorice
namq uiata litt̾am. tropo¬
logice iuata moralem scien¬
tiam: mistice uiata sp̃alẽ
intellegentiam Gsic hys¬
torice oportet fidem tene¬
re. ut eam et moralit de¬
beamus int̾pretari: et sp̃a¬
lit̾ intelligere: Tria et sep¬
tem. decem p̾cepta sunt. s
tria ad amorem dĩ ꝑtinẽt.
septem ad homines. Iua
tria quȩ ad dñ ꝑtinent
in una tabula fuerunt scͥ¬
pta: reliqua septem in scd̃a
Inpͥma tabula triũ man¬
datoꝵ hoc pͥmũ ẽ. diliges
dñm dm̃ tuum: in scd̃a:

Expanded text:
praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda:
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ꝓficit: inde inuidꝰ
tabescit. Hominespraue
uiuentes sic̃ de bonoꝵ la¬
psibus gratulant᷑: ita de
eoꝵ recte factis. boniq
ꝑseuerantia confundũ¬
tur. Inuidus m̃brũ est
diaboli: cuius inuidia
Mors introuut inorbem
terrarũ: sic̃ et suꝑbus m̃

Expanded text:
bonus proficit, inde invidus bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confunduntur . 3. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors introivit in orbem terra
Abbreviated transcription (Latin):
bus spetiosa: intꝰ uͦ plena
sunt ossibus mortuoꝵ. Ita
et uos foras qͥdẽ apparetis
hominibus iusti: intꝰ uͦ ple¬
ni estis auaritia et iniqͥtate.
Dupplicit᷑ dãpnantur hypo
quia iniqͥ sunt: ex isto aut̃
quia ostendunt qd̾ ñ sunt.
Non semꝑ latent hypocͥte.
Nam et si inpͥncipio sui qͥ¬
dam ñ pateant: pͥus tam̃
quã uita eoꝵ finiatur. qͣm
simulate uixerint dete¬
guntur. Om̃e enĩ sincerũ:
ꝑmanet. Nam quȩ simula-¬
ta sunt: diut᷑na ẽẽ nõ possũt.
Non eoꝵ desꝑanda ẽ salus
qui adhuc aliqͥd terrenum
sapuint: du possint et in
occultis agere unde iusti¬
ficentur. Hienĩ meliores
sunt hypocͥtisꝰ eo qd̾ mali
sunt inaꝑto. ⁊inocculto
boni: hypocrite uͦ in oc¬
culto mali sunt: et bonos
se palam ostendunt. Ny
pocritã iustus arguere
prohibet᷑. ñe det̾ior casti¬
gatus existat. dicente
salomone. Noli arguere
derisorem:ne oderit te.
uiorxxu. de inuidia.
Ualieni boni: suũ pu¬
nit auctorem. Nam unde

Expanded text:
osa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum. Ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et iniquitate » . 5. Dupliciter damnantur hypocquia iniqui sunt; ex isto, quia ostendunt quod non sunt. 6. Non semper latent hypocritae; nam etsi in principio sui quidam non pateant, prius tamen quam vita eorum finiatur quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguere derisorem, ne oderit te . CAPUT XXV. De invidia. 1. Livor alieni boni suum punit auctorem. Nam unde
Abbreviated transcription (Latin):
genuerit. ñ fouet exemplis.
s deserit: quia quos uerboe
dificat. uita & moribus des¬
truit. H ypochritȩ simulato¬
res dicuntur: qui usti ñ ee
querunt: s tantum uiden
cupiunt. Nui mala agunt.
sbona ꝓfitentur. ꝑ oftenti¬
tionem quippe boni appart
ꝑ actionem uͦ mali existun
Omĩa possunt a simplicib
uitia ꝑpetrariꝰ simulatioñ
et hypocrisis. ñ cõmittitur
nͥ a male astitis ꝑ callidita¬
tem ualentibus uitia sub
specie uirtutum celare.:
ñ uerã scĩtatẽ obicere. Sci
ñ solum głam supra mooii
suum omĩno ñ appetunt.

Expanded text:
genuerit non fovet exemplis, genuerit non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbis aedificat, vita et moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaerunt, sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appe
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾renȩ laudis appetitũ
demergantur. Quidam
ꝑ incautam uirtutum
iactantiam relabuntur
ad uitia: et quidam dũ
uitioꝵ impulsũ frequent̃
plangunt: de ipsa infir
tibus deseri adõ: quati¬
nus suȩ infirmitatis con¬
scii. ad humilitatẽ redeãt:
ut humiles pꝰ casum exis¬
tant. Nnulli falsa opini¬
one arrogantie. se ẽẽ ꝑ¬
fectos exristimant dum
ñ sint: ꝙob ortis tẽptatio.¬
nibus innotescunt. Tanto
quisq fit ueritati uicini¬
or: quanto se ẽẽ longius
ab ea. fuerit arbitratus.
Noc enim humilitatis est.
quȩ dõ hominẽ iungit.
Ceterum iactantia: ocłos
quibus ds̃ uideri pot̾at¬
est claudit. Sicut solis
radius dũ conspicitur
acies ocłi hebetat᷑: sic qͥ
immoderate altiora se¬
scrutat᷑. ab intentioe ue¬
ri obtunditur. Sic̃ aqͥla
ex alto ad escas collabitur.
sic homo de alto bone
conu̾sationis ꝑ carnalẽ
appetitũ. ad inferiora
uerba sc̃oꝵ habet
uitam ñ habet: & qͦs
ꝑ sermonẽ doctrine

Expanded text:
in terrenae laudis appetitu in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de ipsa infirmantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora vervitam non habet; et quos per sermonem doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ erechias rex. qui diuitias
suas caldeis ꝑ iactantiã ꝓdi¬
dit: et ꝓpt̾ea perituras ꝑpro¬
phetam audiuit. ut signifi
ꝑdere: et statim demones
suoꝵ oꝑum dños facere. sic̃
ille ꝑ ostentationem chaldeos
rerum suarum dños fecit.
Optima ẽ. illa discretio ut &¬
nota sint oꝑa nr̃a ad dĩ aug¬
endam glam: et occulta pro
datione uitanda humana.
lle aut̃ debet publicare bo¬
num qd̃ agit: qui ꝑfecta hu¬
militate fundatus. nulla iã
datione contingitur. Nam¬
is qui se intelligit adhuc
amore laudis pulsariꝰ facta
bona in occulto agat: ne for¬
te qđ egerit ꝑdat. Int̾dum
uiri sc̃i dũ incipiunt fun¬
ditus suam mutabilitatem
corrigere: aliquando tumo¬
re canguntur elationis: sue
conscii actionis iusticie: s
ab huius subreptionis ma¬
lo. humilitatis cõpuncti.
audientes instruunt: et
tamen in his alta se consi.¬
deratione custodiunt:
ne dum alios a t̾rena in¬
tentione erigunt: ipsi

Expanded text:
sicut Ezechias rex, qui divitias sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et propterea perituras per prophetam audivit, ut significodiderit, perdere, et statim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit. 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctionaudientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
recte si indõ ñ inse quisq
laudetur sicut scriptũẽ.
In dño. laudabitur anima
mea. Sepe uanam głam
contẽpnendo. in aliud
genus elationis incidit᷑:
dum inse quisq głat᷑.
ꝑ eo qd̃ contempnat ab
hominibus laudem.
Quibusdam concessũ ẽ
tantum bene agere: et
fructũ boni oꝑis non
habere: qd̾ ipsi sibi au¬
ferunt. ꝑstudium hu¬
mane iactantie. Semꝑ
suam aspiciant fedita¬
tem qui uane głe fauo¬
res diligunt: & ꝑdidis¬
se  bonum opꝰ doleant.
qd̾ ꝓhumana ostenta¬
tione fecerunt. Amator
uane gle. unde possit
semper laudari agere ñ quies¬
cit: et sub inde illi uires uam¬
tatis. prauus appetitus auget.
Boni oꝑis inchoatio. ñ debet
citius palam ad hominum
cognitionẽ uenire: ne dum
boni inchoatio humanis oct
reserat᷑: auirtute ꝑfectionis
inanescat inceptio sc̃itatis.
Ante maturitatis enĩ tempꝰ
messes florentes cito ꝑeunt.
Uirtutes sc̃oꝵ ꝑ ostentatio.¬
nis appetitũ. dominio demo¬
num immundoꝵ subiciunt᷑.

Expanded text:
recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea . 4. Saepe vanam gloriam contemnendo, in aliud genus elationis inciditur, dum in se quis gloriatur, pro eo quod contemnat ab hominibus laudem. 5. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereuntVirtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
electis imponit macłam.
Ue autẽ illi. qui et suam
renuit uitam corrigere:
et bonoꝵ ñ desut detrã¬
ectare¬
here. Pleriq mali. similes
sibi in malum defendũt:
et patrocinio suo pͣuos
contͣ correptionẽ bonoꝵ
suscipunt: ne ĩr de dis¬
plicent em̃dentur. adici¬
entes in se aliena delicta:
ut ñ tantũ de suis malis.
s etiam & de alioꝵ facine¬
ribus puniant᷑: qͦrũ pec¬
cata defendunt .xxxiii.
ꝑ mortificationem ꝓpͥe
carnis debet: et dispen¬
sationem eccłastici or¬
dinis. si ex dĩ uolunta¬
te ꝓuenerit. nolens qͥdẽ
s humilis gubernan¬
dam suscipiat. Multis
int̾cipit sathanas frau¬
dibus eos. qui uite et
sensus utilitate p̾stant¬
es. p̃ eẽ et ꝓdẽe aliis no¬
lunt: & dũ eis regim̃
animarũ imponitur
renuunt: consultius
arbitrantes otiosam
uitam degere: quam
lucͥs aĩaꝵ insiste. Qd tam̃ decepti
agunt ꝑ argum̃tũ diaboli

Expanded text:
electis imponit maculam . electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXIII. r mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
facinoribus arguuntur: liba
iustoꝵ ꝓcensura declinanda
abiciunt: seruantes
ino udicio: qͦ
puni¬
endi sunt durius: dum
temporalit̾ contẽpnunt se¬
iudicari ab hominibus.
niquis molesta ẽ. ueritas.
gamara disciplina iustici
nec delectant nisi place¬
ntia ꝓpͥȩ imbecillitatiꝰ in¬
iusticie fec̃di. et steriles ue¬
ritatis: ceci ad contuendã
lucem: et oculati ad tene¬
brarũ inspiciendũ errorẽ.
Corda reproboꝵ lubrica st̃.
ad male consentiendũ &
fluxa: ad bene consentien¬
dũ durissima. Probat sa¬
lomon et iuisti em̃dationẽ
correpti: & stulti obstinati¬
onem amoniti. dicens: do¬
Ee uistum & festinabit acci¬
ꝑe. De stulto aut̃ ait. Qeru¬
dit derisorem: ipse sibi in
pͣuitatis homines. qͥ dũ ip¬
si amalo corrigi negligũt:
correptoribus falsa crimi¬
natioẽ detrectant: et ad
sui scelis solatium usur¬
pant. si uel falsũ cõꝑerint.
qđ ad infamiam bonoꝵ
obiciant: sic̃ ẽ illud salo¬
monis. Bona in malum
conuertit impius: et in

Expanded text:
facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit acce. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit itatis homines, qui dum ipsi a malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in
Abbreviated transcription (Latin):
testantur atq blasphe¬
mant. Nuñꝗͣ accidit ut
int̾ amicos aliqua redar¬
gutionis enutrita discor¬
dia. maiorem pꝰea cari¬
tatem parturiat. ut¬
pote cũ corriguntur
ea. quȩ displicere ina¬
mico uidentur. Et hoc
quidem pͥmum ñ sine qͥdlam
emulatione ãmonitionis sis¬
cipit: s correctus post modui
grãs agit. E contra multiy
parua lesione iuim caritato
rescindunt: & ab amore dilee¬
tionis. sese ꝑhennit᷑ retrabunt
Pieriq correptionem suam
officiũ caritatis existimant
pleriq uͦ hoc ipsum qđ erci¬
ritate corripiunt᷑. ad inum
contumeliam trahunt. Ui
euenit. ut ea eo det̾iores efi¬
ciantur: qͦ em̃dari obediens¬
do potuer̃. Salubrit accips
iusti: quotiens de suis catis¬
sibus arguunt᷑. Suꝑfuuus¬

Expanded text:
testantur atque blasphetestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Su
Abbreviated transcription (Latin):
optandũ ẽ. ut boni pacẽ
habeant inuicem: sic op¬
tandũ ẽ. ut mali inuicẽ
sint discordes. Unanimi¬
tatẽ quippe maloꝵ bonoꝵ
e contrariam. paulus a¬
płs approbat. qui malos
contͣ se diuidit: qͦs in necẽ
suam concordasse conspe¬
xit. Inde et in lege mare
dens ad beatitudinem
ñ impediat᷑. Impedit᷑
aut̃ iter bonoꝵ: si mare.
pere. qui adhuc uitioꝵ
contagionibus seruit.
Improbum ẽ enĩ argue¬
re quemquam in alio:
qd̃ adhuc rep̾hendit in
se ipso. Queracit̾ frat̾nã
uult corriꝑe ac sanare
infirmitatẽ: talem se p̾sta¬
re fraternȩ utilitati stu¬
deat: ut eũ quẽ corriꝑe cu¬
pit.humili corde ammon¬
eat: et hoc faciens. ex con¬
passione quasi cõmunis
ꝑiculi: ne forte et ipse su¬
biciat᷑ tẽptationi. Sicut
uiri sp̃ales alien peccati
em̃dationem expecꝰtant.
ita ꝓterui delinqntibus
deridendo insultant: &
qͣntũ in ipsis ẽ. eos insan¬
abiles putant: nec decli¬
nant cor. ad cõpatiendi

Expanded text:
optandum est ut boni pacem optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus alus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare dens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, pere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi
Abbreviated transcription (Latin):
multos a caritate. aut adu̾¬
sitas tͤꝑis. aut contentio que¬
libet actionis auertit. Sepo
& ꝑ honorem qͦrũdam mu¬
tant᷑ et mores: et qͦs ante
conglutinatos caritate ha¬
buerunt: postqͣm ad culm̃
honoris uenerint. amicos
habere despiciunt.xxx.
De amicicia munere ort
nter ueros amicos ami¬
cicia ex beniuolentia
oritur: inter fictos. bene¬
ficio adiungitur. Nonst̃
fideles inamicicia: qͦs mu¬
nus ñ gr̃a copulat. Nã ato
cleserunt: nisi semꝑaccepes¬
rint. Dilectio enĩ quȩ mu¬
nere glutinat᷑. eodem sus¬
penso dissoluit᷑. Iila ueraẽ
amicicia quȩ nichil qul̃¬
nt ex rebus amici. nͥ solambe¬
niuolentiam: scilicet ut gͣtis
amet amantem. Plerũq ami¬
cicia ex necessitate. uł indi¬
gentia nascit᷑: ut sit ꝑquẽ
quisq qđ desidat conseqͣt᷑.
lle autem ueracit᷑ q̃rit: qui
nichil egendo. eam appetit.
ñ sibi amici. s inimici e&¬
istunt. Concordia maloꝵ
contraria ẽ bonoꝵ Et sic̃

Expanded text:
Multos a charitate aut adveMultos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. CAPUT XXX. De amicitia ex munere orta. 1. Inter veros amicos amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. tur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut