comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Que tilis:. Circulus ꝑ quẽ sol discurrit a mercurii cireulo ũ
inferior ambitur. Illũ qͦ suꝑior circulꝰ ueneris includit. at¬
q ita fit. ii he due stelle cum suꝑiores circuloꝵ suoꝵ uer¬
tices currunt. intelligant᷑ supͣ solẽ locate. Cũ uͦ ꝑ inferio¬
ra ꝯneãt. circuloꝵ. sol eis suꝑior estimetur. Iilis gͦ dͥ speras
eax sub sole dixerunt. ħ uisũ ÷ ex illo stellaꝵ cursu qͥ nõ¬
ñꝙͣ ut diximꝰ uidet᷑ inferior. qͥ ⁊ uere notabilior :. qr tũ
liberiꝰ apparet. Nã cũ suꝑiora tenent magis radus occultin¬
tur. & iõ ꝑsuasio ista ꝯualuit.⁊ ab oĩb pene ħ ordo ĩ usũ
receptꝰ ÷. Espicatior tñ obseruatio meliorẽ ordinẽ dep̃hendit.¬
caret. ⁊ de sole mut̾at᷑. necẽe ÷ fonti luminis sui ẽẽ sub¬
stellas lucere suo. q̃ ille sup̃ solẽ locatȩ in ipso purissimo

Expanded text:
quae talis est. Circulus per quem sol discurrit a Mercurii circulo ut quae talis est. Circulus per quem sol discurrit a Mercurii circulo ut inferior ambitur; illum quoque superior circulus Veneris includit, atque ita fit ut hae duae stellae, cum per superiores circulorum suorum uertices currunt, intellegantur supra solem locatae, cum uero per inferiora commeant circulorum, sol eis superior aestimetur. Illis ergo qui sphaeras earum sub sole dixerunt, hoc uisum est ex illo stellarum cursu, qui nonnumquam, ut diximus, uidetur inferior, qui et uere notabilior est quia tunc liberius apparent. Nam, cum superiora tenent, magis radiis occuluntur; et ideo persuasio ista conualuit, et ab omnibus paene hic ordo in usum receptus est. Perspicacior tamen obseruatio ueriorem ordinem depcaret et de sole mutuatur, necesse est fonti luminis sui esse substellas lucere suo, quod illae, supra solem locatae, in ipso purissimo
Abbreviated transcription (Latin):
distantia ẽ. u todiaci ambitũ suꝑior xxx annis. Dcodecĩ cͦ
annis subiecta conficiat. Rurs tm̃ a iouie spera martis re¬
cedit. uͥ eũdẽ cursũ biennio ꝑagat. Uenꝰ aũ tanto ÷ regiõe
martis inferior. ui ei ann̾ satis sit ad rodiacũ pagrandũ. lam uͦ
ita ueneri ꝓxima ÷ stella mercurui. ⁊ mercurio sol ꝓpinquus. ũ
in tres cȩlũ suũ pari t̾ꝑis spatio id: anno plꝰ minꝰ ue circueant.
Iõ ⁊cicero hos duos cursꝰ comites solis uocauit. qr in spatio pa¬
ri longe a se nũꝗͣ tecedunt. Luna aũ cm̃ ab his deorsũ recessit.
ut qͥ illi anno xxͥ uiiͦiͦ dieb ipsa ꝯficiat. Iõ neq de triũ su¬
pioꝵ ordine quem manifeste clareq distinguit inm̃sa distã¬
cia. neq de lune regione q̃ ab oĩb multũ recessit. int̾ ueteres
rii. ⁊ solis oidinꝙ̃ ꝯfudit: Nam egyptioꝵ sollerciã ratio ñ fugit

Expanded text:
distantia est ut zodiaci ambitum superior triginta annis, duodecim uero distantia est ut zodiaci ambitum superior triginta annis, duodecim uero annis subiecta conficiat. Rursus tantum a Ioue sphaera Martis recedit ut eundem cursum biennio peragat. Venus autem tanto est regione Martis inferior ut ei annus satis sit ad zodiacum peragrandum. Iam uero ita Veneri proxima est stella Mercurii, et Mercurio sol propinquus, ut hi tres caelum suum pari temporis spatio, id est anno plus minusue, circumeant. Ideo et Cicero hos duos cursus comites solis uocauit, quia in spatio pari longe a se numquam recedunt. Luna autem tantum ab his deorsum recessit ut, quod illi anno, uiginti octo diebus ipsa conficiat. Ideo neque de trium superiorum ordine, quem manifeste clareque distinguit immensa distantia, neque de lunae regione, quae ab omnibus multum recessit, inter ueteres it, sed apud alios: nam Aegyptiorum sollertiam ratio non fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
xcasii eiꝰ ꝗͣ ortũ eligimꝰ ꝓponendũ. qr signa p̾eriora pꝰ occasũ
uident᷑. & dũ ad hec que sole mergente uideri solent solem
redire monstramꝰ. sine dubio euĩ ꝯtrario motu recedere ꝗͣ celũ
mouet᷑ ostendimꝰ. Hec aũ q̃ de sole ac luna diximꝰ: etiã. Y.
stelliꝵ recessũ adsignare sufficient. Pari .n. rõe i p̾eriora sig¬
na migrando semꝑ mundane uolubilitati ꝯtraria recessione
uersant᷑. His assertis. de spheraꝵ ordine pauica dicenda st̃. In qͦ
dissentite a platone. cicero. uideri pot̾. cũ ħ solis sperã qͣrtã de
septẽ .i. in medio locatã dicat. Plato a luna sursũ scd̾am ħ ÷
medes ⁊ chaldeoꝵ rõ ꝯsentit. Plato: egy ptios. oiũ philosophie
nullis sol supͣ mercuriũ. supͣq uenerẽ ẽe̾ crẽdatur. Nã nec illi
qͥata estimant. aspetie ueri ꝓcul aberrant. Opimonẽ uͦ istiꝰ

Expanded text:
eius quam ortum elegimus proponendum, quia signa posteriora post occasum eius quam ortum elegimus proponendum, quia signa posteriora post occasum uidentur, et dum ad haec quae sole mergente uideri solent solem redire monstramus, sine dubio eum contrario motu recedere quam caelum mouetur ostendimus. Haec autem quae de sole ac luna diximus, etiam quinque stellarum recessum adsignare sufficient. Pari enim ratione in posteriora signa migrando semper mundanae uolubilitati contraria recessione uersantur. His adsertis, de sphaerarum ordine pauca dicenda sunt, in quo dissentire a Platone Cicero uideri potest, cum hic solis sphaeram quartam de septem, id est in medio locatam, dicat, Plato a luna sursum secundam, hmedes et Chaldaeorum ratio consentit, Plato Aegyptios, omnium philosophiae nullis sol supra Mercurium supraqueVenerem esse credatur: nam nec illi qui ita aestimant a specie ueri procul aberrant. Opinionem uero istius
Abbreviated transcription (Latin):
annil ĩautꝰ. ⁊ auetso cedens caniţ ocialt asta ⁊⁊ on icoint
intelligi tauro ouiente eũ sole mox in occasu fieri cane qͥ ꝓri¬
mꝰ tauro ÷ s. occide̾ eũ dix̃ tauro gestante solẽ qr tc̾ incipit ñ
in deri sole uicino. T̃ẽ tñ occidente sole ubra adeo suꝑior in¬
uenit᷑. ũ totꝰ scorpiꝰ ortꝰ appareat. Gemini uͦ uicini tẽ̾ uider¬
tur occasui. Rurs pꝰ tauri m̃se̾ gemini ñ uident᷑: qͥ in eos so¬
lem migrasse. sig̾cat. Lost geminos recedit ieanerũ. ⁊ tc̾ cũ
occidit moxlibra in medio celo iudet᷑. Ad eo ꝯstat solẽ tribus
signis ꝑactis. id÷ ariete.⁊ tauro. ⁊ geminis. ad medietatẽ he¬
mnispherii. recessisse. Deniq pꝰ tres mises sequentes tͥb signis q̃
sequunt᷑ enisis. cancrũ dicoleonẽ ⁊ uirginẽ. inuenit᷑ in libra
que rursꝰ equat noctẽ diei. ⁊ dui in ipso siguo occidit. mox ori¬
curaries. in qͦ sol ante .ui. m̃ses occidere solebat. Io aũ magis¬

Expanded text:
annum Taurus et aduerso cedens Canis occidit astro. Non enim uult intellegi, Tauro oriente cum sole, mox in occasu fieri Canem qui proximus Tauro est, sed occidere eum dixit Tauro gestante solem, quia tunc incipit non uideri sole uicino. Tunc tamen, occidente sole, Libra adeo superior inuenitur ut totus Scorpius ortus appareat, Gemini uero uicini tunc uidentur occasui. Rursus, post Tauri mensem, Gemini non uidentur, quod in eos solem migrasse significat. Post Geminos recedit in Cancrum, et tunc, cum occidit, mox Libra in medio caelo uidetur. Adeo constat solem tribus signis peractis, id est Ariete et Tauro et Geminis, ad medietatem hemisphaerii recessisse. Denique, post tres menses sequentes, tribus signis quae sequuntur emensis — Cancrum dico, Leonem et Virginem —, inuenitur in Libra, quae rurstur Aries, in quo sol ante sex menses occidere solebat. Ideo autem o
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ n noxia corꝑa tardant. ⁊ reliqua. Scd̾m ħ gͦ c̃ ex sũmo
dõ mens ex m̃te aĩa sit. Aiã uͦ u ꝯdat ⁊ uita ꝯpleat oĩa q̃
secunt᷑. Cunctaq hic unꝰ fulgor illuminet. ⁊ uniu̾sis appa¬
reat u in multis speculis ꝑ ordinẽ positis uultꝰ unꝰ. cumq
oĩa ꝯtinius successionib se seqͣnt᷑ degn̾antia ꝑ ordinẽ ad
imũ meandi: inueniet᷑ pressiꝰ intuenti a sũmo dõ usq
ad ultimã rerũ fecẽ una mutuis. se uinculis religans.⁊
nusꝗͣ iit̾rupta conexio. Et ħ ÷ homeri cathena aurea.
ꝗͣ pendẽ de celo in t̾ras dm̃ uississe ꝯmemorat. his gͦ dic¬
tis solũ hõiẽ ꝯstat ex t̾renis õib m̃tis .i. aĩ societate̾ cũ ce¬

Expanded text:
ex summo deo mens, ex mente anima sit, anima uero et condat et uita compleat omnia quae sequuntur, cunctaque hic unus fulgor illuminet et in uniuersis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis uultus unus, cumque omnia continuis successionibus se sequantur degenerantia per ordinem ad imum meandi, inuenietur pressius intuenti a summo deo usque ad ultimam rerum faecem una mutuis se uinculis religans et nusquam interrupta conexio; et haec est Homeri catena aurea, quam pendere de caelo in terras deum iussisse commemorat. His ergo dictis, solu
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝗͥ dim̃sio. oculis rationẽ uiuantib de facili constalut. So
posse uiderunt. Gͦ pͥmũ metiendũ sibi celũ illud. idẽ iter
solis ꝯsticuert̃. ui ꝑeũ possent modũ solis agnoscere. S q̃so
in man̾ sumat. ne talẽ ueterũ ꝓmissionẽ quasi msanie
ꝓximã aut horrescat. aut rideat. & enĩ adrẽ q̃ natura
in cõp̃hensibilis uidebat᷑. uiã fec̃ sibi ingeniũ. ⁊ ꝑ t̾rã qu
celi modꝰ sit repererunt. Ut aũ liquere possit ratio cõ

Expanded text:
na quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat. Solna quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat. Solposse uiderunt. Ergo primum metiendum sibi caelum illud, id est iter solis, constituerunt, ut per eum possent modum modum solis agnoscere. Sed, quain manus sumat, ne talem ueterum promissionem, quasi insaniae proximam, aut horrescat aut rideat. Etenim ad rem quae natura incomprehensibilis uidebatur uiam sibi fecit ingenium, et per terram qui caeli mo
Abbreviated transcription (Latin):
sic ait. Alensura t̾rȩ septies ⁊ uigies multiplicata m̃surã
solis efficiet. Posidoniꝰ multo multoq sepius. ⁊ ut̃q luna
terra maiorẽ ꝓbare. testimonio lunę deficientis utuntur.
Cũ defectũ lunę conant᷑ asserere. ꝓbationẽ de solis magintu¬
dine mutuant᷑. Ec sic euenit. ut lũ utrũq de alt̾o astruct᷑.
neutrũ ꝓlubilit̾ astruatur. semp uicissim nutante mutuo
testimonio. Quid enĩ ꝑ rem adhuc ꝓbandã ꝓbetur.: Sed
egyptii nicħ ad ꝯiecturã loquentes. sequestrato ac libero
argum̃to. nec in patrociniũ sibi lne defectũ uocantes qͣnta
isuira sol t̾ra maior sit ꝓbare uoluerunt. ui tũ demũ ꝑ mag¬
nitudinẽ eius ostenderaent. cur luna deficiat. Hoc auit̾
nequaꝗͣ dubitabat᷑ ñ posse alit̃ dep̃hendi. nͥ ĩsura. et
t̾re ⁊ solis inuenta ut fieret excollatione discretio. & t̾re¬

Expanded text:
sic ait: «mensura terrae septies et uicies multiplicata mensuram sic ait: «mensura terrae septies et uicies multiplicata mensuram solis efficiet»; Posidonius multo multoque saepius, et uterque lunarterra maiorem probare, testimonio lunae deficientis utuntur, cum defectum lunae conantur adserere, probationem de solis magnitudine mutuantur, et sic euenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstruatur, semper in medio uicissim nutante mutuo testimonio. Quid enim per rem adhuc probandam probetur? Sed Aegyptii, nihil ad coniecturam loquentes, sequestrato ac libero argumento nec in patrocinium sibi lunae defectum uocante, quanta mensura sol terra maior sit probare uoluerunt, ut tum demum per magnitudinem eius ostenderent cur luna deficiat. Hoc autem nequaquam dubitabatur non posse aliter deprehendi nisi mensura et terrae et solis inuenta, ut fieret ex collatione discretio. Et terre
Abbreviated transcription (Latin):
tu est. Solẽ aũ ignis etherei fontẽ dictũ eẽ reculimus.
H gͦ sol inethere ꝗ in aĩali cor. Cuiꝰ ista natułi ÷ ne unqͣ
cesset a motu. aut breuis eiꝰ qͦcũq casu ab agitatione
cessotio. mox aĩal int̾imat. Hec de eo qͥ mũdi m̃tẽ uoca¬
uit. Cur uͦ ⁊ tempatio mundi dictꝰ sit. ratio in aꝑto ẽ. Ita
enĩ ñ solum t̾tã. s ipsũ qͦ celũ qd uere mundꝰ uocatur. tẽ¬
ꝑari sole cercissimũ ÷. ũ extremitates eiꝰ que auia solis lõ¬
gissime recessert̃. om̃i careant beneficio caloris. ⁊ una frigo¬
ris ꝑpetuitate corpescant. qͥ sequentiꝰb aꝑtiꝰ explicabitur.
estat u de magnitudine eiꝰ ꝗͣ uerissima p̃dicatione extuilt
pauca ⁊ ñ p̃cereunda dicamus. Phifici hoc maxie conseqͥ
in om̃i circa magnitudinẽ solis inquisitione uoluerunt.
qͣnto maior possit ẽe̾ ꝗͣ t̾ra. Et eratos tenes in libris dim̾siont̃

Expanded text:
ta est; solem autem ignis etherei fontem esse dictum retulimus. ta est; solem autem ignis etherei fontem esse dictum retulimus. Sol ergo in ethere quod in animali cor, cuius ista natura est, ne unquam cesset a motu, aut brevis eius, cessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «temperatio» mundi dictus sit, ratio in aperto est. Ita enim non solum terram, sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant. Quod sequentibus apertius explicabitur. Restat ut et de magnitudine eius, quam uerissima praedicatione extulit, pauca et non praetereunda dicamus. Physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum
Abbreviated transcription (Latin):
spatui diffinicio ẽ ad ꝗͣ :ũ una qͣq erratica stella recedens a sole
ꝑueu̾it. tanꝗͣ ultͣ ꝓhibeat᷑ acced̾e. agiretͦ uidet᷑. Et rursꝰ cũ
certã partẽ recedendo contigerit ad directi cursꝰ ꝯsueta reuo¬
catur. Ita solis ius ⁊ potestas motꝰ reliquoꝵ luminũ ꝯstituta
dim̃sione modatur. Mens mundi ita appellat᷑. ũ phisici eũ cor
celi uocauert᷑. In& nimirũ qd oiã quȩ statuta ratione ꝑ celũ
fieti uidemꝰ. diẽ noctẽq ⁊ migrantes int̾ utrũq ꝓlixitatis
breuitatisq uices. ⁊ certis tp̃ib equã utriꝰq m̃surã. dem. ue¬
ris clem̃tẽ tẽꝑoͥrẽ. torridu̾ cancͥ ac leonis estũ. molliciẽ autĩł
nalis aure. uĩ frigoris. int̾ utͣmq tẽꝑiem. Om̃ia hec solis
cursꝰ ⁊ ratio dispensat. Iure gͦ cor celi dr̃ ꝑ quẽ fiunt oĩa.
cor celi uocet᷑. qͥ nat̾a ignis semꝑ in motu ꝓpetuoq agita¬

Expanded text:
sole, sole, peruenerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. Ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae stata ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migrantes inter utrumque prolixitatis breuitatisque uices et certis temporibus aequam utriusque mensuram, dein ueris clementem teporem, torridum Canalis aure, vim frigoris inter utramque temperiem, omnia hec solis cursus et ratio dispensat. Iure ergo cor celi dicitur, per quem fiunt omnia, cor celi vocetur, quod natura ignis semper in motu perpetuoque agita
Abbreviated transcription (Latin):
dis pompã lasciuit ratio .s. res uere uocabulis expͥmunt᷑. Dux
⁊ pͥnceps ait ⁊ mod̾ator luminũ reliquoꝵ mens mũdi ⁊ teꝑa¬
tio. Plato in timeo cũ de .uiiͦi. speris loqueret᷑. sicait. Ut aũ
ꝑ ipsos. uiiͦi. circuitꝰ celeritatis ⁊ tarditatis cerca m̃sura. ⁊ sit.⁊
noscatur. ds̃ in ambita supͣ t̾tã scd̾o lum̃ accendit. qͥ nẽ solem uo¬
cam̃. Uides uͥ ħ diffinctio uult ẽẽ oĩũ sperarũ lumen in sole:
S cicero sciens ⁊̃ cet̾as stellas hr̃e lum̃ suũ. solãq lunã ũ sepe
iam diximꝰ ꝓͥo carere obscuritatẽ diffinitionis huiꝰ liquidius
absoluens. ⁊ ostendens in sole maximũ lum̃ ẽẽ. Ñ solũ ait dux.¬
s. ⁊ pͥnoeps. ⁊ mod̾ator luminũ reliquoꝵ. Adeo ⁊ cetas stellas
scit ee lumina. s hc̃ ducẽ ⁊ pͥncipẽ. quẽ heraclitꝰ fontẽ celestis
lucis appellat. Dux gͦ ẽ qr õs luminis maiestate p̃cedit. Prin¬
ceps: qr ita eminet ũ ꝓptea q̃ talis solus appareat. sol uocaͬtur.

Expanded text:
tio, sed res uerae uocabulis exprimuntur. «Dux et princeps», ait, «et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio.» Plato in Timaeo, cum de octo sphaeris loqueretur, sic ait: «Vt autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu supra terram secundo lumen accendit quod nunc solem uocamus.» Vides ut haec definitio uult esse omnium sphaerarum lumen in sole; sed Cicero, sciens etiam ceteras stellas habere lumen suum, solamque lunam, ut saepe iam diximus, proprio carere, obscuritatem definitionis huius liquidius absoluens et ostendens in sole maximum lumen esse, non solum ait «dux princeps et moderator luminum reliquorum.» Adeo et ceteras stellas scit esse lumina, sed hunc ducem et principem quem Heraclitus fontem caelestis lucis appellat. «Dux» ergo est, quia omnes luminis maiestate praecedit; «princeps», quia ita eminet ut propterea quod talis solus appareat, sol uocetur;
Abbreviated transcription (Latin):
lunã. Iõ minꝰ ꝯmodi uite humanę existimant᷑. quasi eñ ui¬
opesił claritatẽ hõib prestare credant᷑. ad alt̾m debet ꝑti¬
nere tͣctatũ. qr ħ sufficit apperuisse roe̾.curalia t̾ribilis. ala
faciunt aftͣ ꝓnũtiat nichil ui ł potestate eoꝵ hõib euenire
si ea qͣ decreti necessitas in singlos sancit. ita ꝑ hoꝵ un tͥnsitũ.
stando. futura pennis ł uoce sig̾cant. nescientes. Sic qͦ tñ iure
uocabit᷑ hͥ salutaris. ille t̾ribilis. cũ phẽ ꝓsꝑa. ꝑ illũ sigcent᷑ in¬

Expanded text:
lunam. Ideo minus commodi uite humane estimantur, quasi cum uilunam. Ideo minus commodi uite humane estimantur, quasi cum uicredantur, ad alterum debet pertinere tractatum, quia hic sufficit aperuisse rationem cur alia terribilis, alia faciunt astra, pronuntiat nihil ui uel potestate eorum hominibus euenire, sed ea quae decreti necessitas in singulos sancit, ita per horum septem trstando, futura pennis uel uoce significant nescientes. Sic quoque tamen iure uocabitur hic salutaris, ille terribilis, cum per hunc prospera,
Abbreviated transcription (Latin):
patefecit causam. ꝗͣ breuit explicabo. Cercis̃ numi ꝑ qͥs int̾
om̃ia que sibi ꝯuenuint legunt᷑. aptant᷑. fit iugabilis ꝯ pe
tus. hemiolius. epogdous. duplaris. triplaris. quadruplus. q̃
ħ loco interi quasi nola nĩioꝵ accipias uolo. Insequentib c
cũ de armonia celi loquem᷑. qͥd sit hi nũi. qͥd ue possint. opor¬
tunĩ apperiemꝰ. Modo ħ nosse sufficiat. qr sine his numĩs
UytiRot. aũ idẽ crescendi nat᷑a de lunari ad nos globosi¬
tate ꝑueniunt. Sic utriꝰq lumiins beneficio. hec nobis
constat uita qua ftuimur. Conuersatio cñ nr̃a. ⁊ ꝓuent̾
S haꝵ stellaꝵ alias intͣuentꝰ nu̾oꝵ quoꝵ supͣ fecimꝰ m̃tionẽ
cũ luminib bñ Iũ git ac sociat alias nullꝰ applicat numeri
nex ad lumina. G ueneria ⁊ iouialis stella ꝑ hos nũos lumi¬
⁊ ueneria cũ luna. Atq iõ uitȩ nr̃e mag̃ cõmotunt. quasi

Expanded text:
patefecit causam, quam breuiter explicabo. Certi sunt numeri per quos inter patefecit causam, quam breuiter explicabo. Certi sunt numeri per quos inter omnia quae sibi conueniunt, iunguntur, aptantur, fit iugabilis competitus, hemiolius, epogdous, duplaris, triplaris, quadruplus. Quae hoc loco interim quasi nomina numerorum accipias uolo; in sequentibus uero, cum de harmonia caeli loquemur, quid sint hi numeri quidue possint opportunius aperiemus. Modo hoc nosse sufficiat quia sine his numeris φυτικόν autem, id est crescendi natura, de lunari ad nos globositate perueniunt. Sic utriusque luminis beneficio haec nobis constat uita qua fruimur. Conuersatio tamen nostra et prosed harum stellarum alias interuentus numerorum quorum supra fecimus mentionem cum luminibus bene iungit ac sociat, alias nullus applicat numeri nexus ad lumina. Ergo Veneria et Iouialis stella per hos numeros lu<et> Veneris cum luna. Atque ideo uite nostre magis commodant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
singłis noĩa hec ñ e̾e inuenta nature. s hõiã ꝯm̃ta signi¬
ficationi distinctionis accõmoda. Qd uͦ fulgorẽ iouis hu¬
mano gn̾i ꝓspũ ⁊ salutarẽ. contͣ martis rutilũ ⁊ t̾ribilẽ
tͣris uocauit. Alterũ tractũ ⁊ exstellaꝵ colore. nã fulg&
iouis. rutilat martis. Alterũ ex tͣctatu eoꝵ qͥ de his stel¬
lis ad hominũ uitã manare uolunt adu̾si. ł ꝓspa. Nam
plerũq de martis t̾tibilia. de iouis salutaria euenire dif¬
finiunt. Causam si qͥs forte altiꝰ querat uñ diuinis ma¬
liuolentia. ũ stella malefica ẽẽ dicat᷑. sic̃ de martis ⁊ satur¬
ni stellis existimat᷑. Auit crir notabilior benignttas iorus et
uenis int̾ genechiliologos habeat᷑. cũ sit duimoꝵ una na¬
cura. in mediũ ꝓferam rõnẽ apud unũ onñno qͥ sciam ie¬
ctam. Namꝰ tholomeus in libris tͥb qͦs de armonia cõposuit᷑

Expanded text:
singulis nomina haec non esse inuenta naturae, sed hominum commenta signisingulis nomina haec non esse inuenta naturae, sed hominum commenta significationi distinctionis accommoda. Quod uero fulgorem Iouis humano generi prosperum et salutarem, contra Martis rutilum et terribilem terris uocauit, alterum tractum est ex stellarum colore — nam fulget Iouis, rutilat Martis —, alterum ex tractatu eorum qui de his stelis ad hominum uitam manare uolunt aduersa uel prospera. Nam plerumque de Martis terribilia, de Iouis salutaria euenire definiunt. Causam si quis forte altius quaerat unde diuinis maliuolentia, ut stella malefica esse dicatur, sicut de Martis et Saturni stellis existimatur, aut cur notabilior benignitas Iouis et Veneris inter genethlialogos habeatur, cum sit diuinorum una natura, in medium proferam rationem, apud unum omnino, quod sciam, lectam. Nam Ptolemaeus in libris tribus quos De harmonia composuit
Abbreviated transcription (Latin):
dein. de septẽ mediã fere regionẽ sol optinet s ñ uacat ab.¬
iectio qua ħ ꝓnu̾tiatio tẽꝑat᷑. Nã sol quarcã locũ obti¬
nens mediã regionẽ cenebit nu̾o. spatio ñ tenebit. Si int̾
t̃uos eñ sũmos ⁊ imos locat᷑. sine dubio meduis ÷ numo.
S: totiꝰ spatii q .uii. spere occupant di m̃sione ꝑspecta. regio
solis ñ inuenitur in medio spatio locata. qr magis a sũ mo
ipse ꝗ̃ ab ipso recesfit ima postremitas. Qd sine ulla discep¬
tationis amlage. ꝯpendiosa ꝓbabit assertio. Saturm stella
tu cercã ex media parte diuisionẽ solis regione ñ fieri. S
qr hic de nũo loquebat᷑. in qͦ uere qͥ quartꝰ ⁊ mediꝰ÷. iõ ꝓnũi
tiauit qd mediũ. S p̃p̃ latentẽ spatioꝵ dim̃sionẽ. u̾bũ quo
nanc cdiffinitionẽ tẽperaret adierit. Notandũ qd ẽe stellã
saturni. ⁊ alt̾am iouis. martis aliã. ñ nature ꝯstitucio. sed
gor qui dt̃ iouis. ⁊ quẽ martiũ dicitis. Ad eo expressit in

Expanded text:
 fere regionem sol obtinet.» Sed non uacat adiectio qua haec pronuntiatio temperatur. Nam sol quartum locum obtinens mediam regionem tenebit numero, spatio non tenebit. Si inter ternos enim summos et imos locatur, sine dubio medius est numero, sed, totius spatii quod septem sphaerae occupant dimensione perspecta, regio solis non inuenitur in medio spatio locata, quia magis a summo ipse quam ab ipso recessit ima postremitas: quod sine ulla disceptationis ambage compendiosa probabit adsertio. Saturni stellatii certam ex media parte diuisionem solis regione non fieri. Sed quia hic de numero loquebatur, in quo uere qui quartus et medius est, itiauit quidem medium, sed propter latentem spatiorum dimensionem uerbum quo hanc definitionem temperaret adiecit. Notandum quod esse stellam Saturni et alteram Iouis, Martis aliam, non naturae constitutio sed hgor qui dicitur Iouis», et «quem Martium dicitis»; adeo expressit in
Abbreviated transcription (Latin):
ita oũ qͥ finẽ s dño necdũ iubente quesiu̾it ñ ab solutione̾
ꝯsequi. s reatũ. Hec platonice secte semina altiꝰ plotinꝰ exe¬
quit᷑. Oportet inqͥt. aĩã pꝰ corpꝰ liberã corporeis passiõib
iuueniri. ꝗͣ qͥ de corꝑr uiolenter extrudit. liberã ẽẽ ñ pati¬
tur. qui .ii. sibi sua sponte necẽ ꝯꝑat. aut ꝑtesus necessita¬
tis. aut metu cuiꝰqͣ ad ħ uͥ moriat᷑ descendit. aut odio que
int̾ passiones h̃ntur. Gͦ ⁊ si añ fuit his sordib pura. hoc
ipso tñ quo exit extorta sordescit. Dem mortẽ debere a at
anime corpore solutionẽ ẽẽ. ñ uincłm. Exitu aũ ooacto

Expanded text:
ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. Quam qui de corpore uiolenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur. Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod exit extorta, sordescit. Deinde mortem debere ait animae a corpore solutionem esse, non uinculum; exitu autem coacto
Abbreviated transcription (Latin):
stodia corꝑis: nec miu̾ssi ei aqͦ ille ÷ uob datꝰ ex holũ uita
migrandũ ÷ ne muñ assignatũ ab eo diffugisse uideamuni.
Hec secta ⁊ p̃ceptio platonis ÷. qui in phedrone diffuit hõi
ñ ee suia sponte moriendũ. s in eode tñ dialego idẽ dic̃ mor¬
tem philoso phantib appetendã. ⁊ ipsam philosoplnã meditati
as mortes noĩs nouit. nec ħ nc̃ repeto qd suꝑiꝰ dictũ ÷ duas
homo ti morit᷑ ẽ aĩa corpꝰ relinqͥt: solutũ lege nature. Mori
lo sophia docente ꝯtẽpnit.⁊ cupiditatũ dulces insias. reli
h anc gͦ mortẽ dic̃ plato sapientib appetendam. illã uͦ ꝗͣ. om̃ib
natura ꝯstituit. cogi. ł inferri. ł accessiri: uetat. docens
expectandam e̾e naturã. & has causas huiꝰ aꝑiens sanctiõis.
penam furtiua disfessione. s crescere. ħ qͦ adit in nio deoꝵ.¬
de his q̃ possidet ex eoloco in qͦ suũ ꝯstituerat auferendum.
⁊ sic̃ qͥ uitã mancipio extorquet alieno crimine ñ carebit.

Expanded text:
stodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo diffugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, qui in Phaedone defìnit homini non esse sua sponte moriendum. Sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam meditatioas mortes hominis nouit. Nec hoc nunc repeto quod superius dictum est, duas homo enim moritur cum anima corpus relinquit, solutum lege nature. Mori losophia docente contemnit et cupiditatum Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus esse appetendam, illam uero quam omnibus natura constituit cogi uel inferri uel accersiri uetat, docens expectandam esse naturam, et has causas huius aperiens sanctionipoenam furtiua discessione, sed crescere. Hoc quoque addit, nos ede his quae possidet ex eo loco in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui uitam mancipio extorquet alieno, crimine non carebit,
Abbreviated transcription (Latin):
aditus instructior. Iuom̃ĩ orbe ł sꝑa medietas oentrumt
uocatur. Nicħq aliud ÷ centron. nͥ punctũ. quo spere
aut orbis mecliũ cercissima obseruatione distinguitur.
Icẽ ducta linea de quocũq loco cireul. qͥ designat ambi¬
tũ in q̃c̃q eiꝰdem circuli sũmitate orbis partẽ aliꝗͣ diuidat
necẽẽ ÷. S ñ om̃i mͦ medietas ÷ oibis. quẽ seꝑat ista diuisio
Iua ti. tm̃ linea in partes equales orbem mediũ diuidit.
que asũmo insũmũ ita ducit᷑. u necẽẽ sit eã ꝑcenͣtron.¬

Expanded text:
tructior. In omni orbe uel sphaera, medietas centron uocatur, nihilque aliud est centron nisi punctum quo sphaerae aut orbis medium certissima obseruatione distinguitur. Item ducta linea de quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem, orbis partem aliquam diuidat necesse est. Sed non omni modo medietas est orbis quam separat ista diuisio. Illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam tran
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Ex quib erat ea minima que ultima acelo citima
tris. luce lricebat aliena. Stellaꝵ ar̃i globi t̾re magnitu¬
dine facile uincebant. dicendo. ex quo oĩa mͥ ꝯteplantir
i q̃ sup̾ retulimꝰ affirmat in ipso lacteo scipionis ⁊ paren¬
tũ ꝑsomniũ ꝯcigisse ꝯuentũ. duo s aũ p̃cipua que ĩ
stellis se admiratũ refert. aliquaꝵ nouitatẽ. ⁊ oiũ ma¬
gnitudinẽ. ac pꝰ de nouitate: pꝰ de magnitudine disse¬
rem᷑ Diene ⁊ docte addiciendo quas nꝗͣ ex ħ loco uidi¬
mus. causã cur a nob̃ ñ uideant᷑ ostendit. Locꝰ u. nr̃e
habitationis ita positꝰ. uͥ quedã stelle ex ipso ñꝗͣ pos¬
inuucẽ scire is possumꝰ. ad septẽtrionalẽ u̾iticẽ surgit᷑.
& spheralis c̃uexitas: australẽ nob̃ u̾ticẽ in ima demergit.
Cũ gͦ semꝑ cͥea t̾rã ab ortu in occasũ celi spera uoluatur.
uertex ħ qͥ sept̾etones ht̃ quoqͦ uersũ mundana uolu¬
semꝑ ostendit arctos occeaui me tuentes. eqͦre tingui.

Expanded text:
ima, quae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Dicendo: «ex quo omnia mihi contemplanti», id quod supra rettulimus adfirmat: in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. Ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus», causam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam posidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uoluis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͣ qͥs ⁊ qͥ cõplet aures meas tantꝰ. ⁊ tã dulcis sonꝰ: Hic ẽ in¬
qͥt ille qͥ int̾uallis disiunctis inparib s: tã ꝓ rata parte ratione
disiunctis. inpulsu ⁊ motu ipsoꝵ orbiũ efficit᷑. ⁊ acuta cũ g̃¬
uib te̾perans. uarios equabilit̾ concentꝰ efficit. Nec eni silen¬
tio tanti motꝰ incitari posst̃. & nat᷑a fert ũ extrema ex alt̾a par¬
ce gͣuit̃. ex alt̾a aũ acute sonent. Quã obciusĩ sũmꝰ ille cełi
stellifer cut᷑s cuiꝰ ꝯuersio ẽ concitatior aeute excitato mouet᷑
sono. Gratussimo aũ. ħ iunaris atq infimꝰ. Nam t̾ra nona ĩ mo¬

Expanded text:
dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera stellifercursus, cujus conversio est concitatior acuto, et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus. Nam terra nona, immo
Abbreviated transcription (Latin):
miuiło. uissit familiaris illꝰ capiti int̾ epmas immnine.
sic semp mortẽ nob imininentẽ uidemꝰ. estima qñ felix
ee pot̾it. qͥ tine ñ desinit: Scd̾m hg ꝙ atheologis asseran¬

Expanded text:
misso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere; misso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere; sic semper mortem nobis imminentem uidemus. Aestima quando esse felix poterit qui timere non desinit.» Secundum hae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nicħ ꝯsilio p̃uidentes. nicħ rõe moderantes. nicħ uir¬
tutib explicantes. seq ⁊ õs actꝰ suos fortune ꝑmeccentes
casib ⁊ fortuitis semꝑ rotant᷑. Saxũ ingens uolu̾e in effic¬
cib laboriosisq conatib uita terentes. Atram silicẽ lap¬
surã sẽꝑ ⁊ cadenti similẽ. illoꝵ capitib unimine̾. & ardu¬
as potestates ⁊ infaustã ambiunt tyraunidẽ. ñꝗͣ sine tuno¬
re uicturi. ⁊ cogentes subiectũ uulgꝰ odisse dũ metuat. sẽ¬
ꝑ ibi uidentur exiciũ qd m̾ent᷑ exciꝑe. Nec frust᷑ͣ ħ the
ologi suspicatis. Nam ⁊ dionisiꝰ aule sicłe inelem̃tissimꝰ
incubatoi. familiari qͣndã suo solã batã existimanti ui¬
te turauni uolens ꝗͣ ꝑpetuo metu misera. ꝗͣq impen¬
dentiũ seuiꝑ picłoꝵ plena e̾et oftend̾e. gladui uagina
raptũ. & acapło de filo tenui pendentẽ iucrone de¬

Expanded text:
qui, nihil consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirqui, nihil consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicantes, seque et actus omnes suos fortunae permittentes, casibus et fortuitis semper rotantur. Saxum ingens uoluere inefficacibus laboriosisque conatibus uitam terentes; atram silicem lapsuram semper et cadenti similem illorum capitibus imminere qui arduas potestates et infaustam ambiunt tyrannidem, numquam sine timore uicturi, et, cogentes subiectum uulgus odisse dum metuat, semper sibi uidentursuspicati sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quam perpetuo metu misera quamque impendentium semper periculorum plena esset ostendere, gladium uagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone de
Abbreviated transcription (Latin):
git. Ips am qͦ p enarũ descͥptionẽ de ipso usu ꝯu̾sationis hu¬
mane sũtã credidert̃. Uulturẽ iecur in mortale rodenitẽ
ncs aliud intelligi uolentes ꝗͣ torm̃ta ꝯscientie. obnoxia.
flagio uiscã int̾iora rimantis. ⁊ ipsa uitalia indefissa ad¬
missi scełis ãmonitioe laniantis. semꝑq curas si reqͥescͥe
forte tẽptauert̃. excitantis. tanꝗͣ fibris renascentib inhe¬
rendo. nec ulla s miseratiõe parcentis. lege hac ꝗͣ se uidi¬
ce nemo nocens absoluit᷑. nec de se suã pot̾ uitare sen¬
tentiã. luos agũt eprilis añ ora positis excruciari. fame
⁊ in edia tabesce. qͦs magis magisq ad quirendi desid̾iũ.
cogit p̃sentẽ copiã ñ uid̾e. & in affluentia inopes egesta¬
tis mala in ub̃tate patiunt᷑. nescientes parta respicere:
dũ egent habendis. Illos radiis rotar̃ pedere districtos.

Expanded text:
psam quoque penarum descriptionem de ipso usu conversationis hupsam quoque penarum descriptionem de ipso usu conversationis humane sumptam crediderunt, vulturem iecur immortale rodentem nichil aliud intelligi volentes quam tormenta conscientie obnoxia flagitio viscera interiora rimantis, et ipsa vitalia indefessa admissi sceleris admonitione laniantis, semperque curas, si requiescere forte tentaverint, excitantis, tanrendo, nec ulla sibi miseratione parcentis lege hac qua ... se iudice nemo nocens absoluitur, nec de se suam potest uitare sententiam. Illos aiunt, epulis ante ora positis, excruciari fame et inedia tabescere quos magis magisque adquirendi desiderium cogit praesentem copiam non uidere; et, in affluentia inopes, egestatis mala in ubertate patiuntur, nescientes parta respicere dum egent habendis. Illos radiis rotarum pendere districtos
Abbreviated transcription (Latin):
gatione huũ questionis agitauit. in hac latentẽ u̾boꝵ pau¬
itate repperies. ex oib aliqͣ qͥb: nos de rei ꝗͣ querimꝰ absoluti¬
one susficxt ammonĩ. amore b̾uitatis excerpimꝰ. Añ ꝗͣ studi¬
ũ philosoplie cͥca nat᷑e inqͥsitionẽ ac tm̃ uigoris adolesceret.
qͥ ꝓdiu̾sas gc̃s auictores astituendis sacͥs cerimoniaꝵ fuerunt:
iliud ẽẽ inferos negauert̃ ꝗͣ ipsa corꝑa qͥb incluse aĩe car¬
cerẽ fedũ tenebris. patiunt᷑ horridũ sordib ⁊ cruore. ħ aĩe
sepulchrũ. ħ ditis concauia. ħ inferos uocauert̃. ⁊ oĩã q̃ illic
credidit eẽ fabulosa psuasio. in nob̾met ipsis ⁊ in ipsis huma¬
nis corpib assignare conatis̃. Obluuonis fluuiũ. aliud ñ eẽ
Achierontẽ qͥaͥs fecisse. dixisse ue usq ad cͥsticiã humane uarieta
cisꝰ nos penitet. Cocy to qͥcqͥt hoĩes in luctũ lacͥmas ue opel¬
ut Ste ge. qͥcqͥd int̾ se humanos aĩos ingurgite odioꝵ mer

Expanded text:
gatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. Antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negauerunt quam ipsa corpora, quibus inclusae animae carcerem foedum tenebris, horrendum sordibus et cruore sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc inferos uocauerunt, et omnia quae illic esse credidit fabulosa persuasio, in nobismet ipsis et in ipsis humanis corporibus adsignare conati sunt, obliuionis fluuium aliud non esse Acherontem quidquid fecisse dixisseue usque ad tristitiam humanae uarietatis more nos paenitet, Cocytum quidquid homines in luctum lacrimasque compellit, Stygem quidquid inter se humanos animos in gurgitem mer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ haditatores ei lunares płos nũcupauer. Qd ita & płim̃
argum̃tis. q̃ nc̃ longũ: enumare docuert̃. Neẽ dubiũ ⁊
qͥn ipsa sit mortaliũ corꝑꝵ ⁊ auctor ⁊ oditͥx. adeo ut ñ¬
nulla corꝑa sub luminis eiꝰ accessu patiant᷑ agm̃ta.⁊
hoc decrescente minuant᷑. S ne de re manifesta fastidi¬
ũ ꝓlixa assertione gn̾et᷑. ad ea q̃ indeferoꝵ loco alii fin¬
unt. tͣnse amꝰ. Alaliier̃ ti mũdũ alii in elem̃ta t̃qͣt̾na di¬
uid̾e. u in pͥmo nu̾ent᷑ ordine. t̾ra. aqͣ. aer. ignis. qui ÷
pars liquidior aeris. uicina lune. Supͣ s rursũ totidem
nuo. s nature purioris elem̃ta. ũ sit luna ꝓ t̾ra . ꝙͣ. ethe¬
aer. uenis. ignis. in sole. ĩ erciꝰ uͦ elem̃toꝵ ordo ia ad nõ¬
nu̾sus habeatur. u̾t̾rã ultimã faciat. ⁊ cet̾is in mediũ
sꝑa martia. ignis habeat᷑. aer iotus. Saturni aqͣ t̾ra uͦ a
planes. ii ꝗͣ elisios cãpos ẽe puris aĩs deputatos. antiqui

Expanded text:
los nuncuparunt. Quod ita esse plurimis argumentis, quae nunc longum est enumerare, docuerunt. Nec dubium est quin ipsa sit mortalium corporum et auctor et conditrix, adeo ut nonnulla corpora sub luminis eius accessu patiantur augmenta et hoc decrescente minuantur. Sed ne de re manifesta fastidium prolixa adsertione generetur, ad ea quae de inferorum loco alii definiunt transeamus. Maluerunt enim mundum alli in elementa ter quaterna diuidere, ut in primo numerentur ordine terra, aqua, aer, ignis, qui est pars liquidior aeris uicina lunae; supra haec rursum totidem numero, sed naturae purioris elementa, ut sit luna pro terra, quam aetheaerconuersus habeatur ut terram ultimam faciat, et, ceteris in medium gitur sphaera Martia ignis habeatur, aer Iouis, Saturni aqua, terra uero ἀπλανής, in qua Elysios esse campos puris animis deputatos antiquit
Abbreviated transcription (Latin):
mobiũ partis obtineant sine dubio singłe cta x aõet. saies
ꝙͣ ad solis circũ qͥ suꝑiorib minor ÷ prunctũ ẽẽ poixinꝰ. De luna
si uere luce lucet aliena. seq̃ntia docebunt. Hec cũ scipionis
obtutꝰ ñ sine ammiratione ꝑcurrens. ad c̾ras usq fluxisset.⁊
illic familiaris hesisset. rursꝰ. aui monitu ad suꝑiora reuocatꝰ:.
ipsũ a celi exordio speraꝵ ordinẽ in hec u̾ba monstrantis. Horĩẽ
reliquos õs aplectit᷑. sũmꝰ ipse ds̃ arcens ⁊ ꝯtinens ceteros in qͣ
Siafixi illi qͥ uoluunt᷑ stellaꝵ cursꝰ sempit̾ni. Hiric subie¬

Expanded text:
modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De luna, si uere luce lucet aliena, sequentia docebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem reliquos omnes complectitur, summus ipse deus, arcens et continens ceteros, in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni. Huic subie
Abbreviated transcription (Latin):
ũ pot̾it. Centũ ti. ⁊ octo ginta stadios ñ excedis acies counii
uidentis. S uuis cũ adhoc spatiũ uenit accessii deficiens.
indeminditate recurrendo curuatur. Atq ita fit uhic nuis
ex etar parte geminatꝰ. crecentor ix stadioꝵ spatiũ qͥ mr̃¬

Expanded text:
non poterit. Centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra non poterit. Centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra uidentis; sed uisus, cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curuatur, atque ita fit ut hic numerus, ex utraque parte geminatus, trecentorum sexaginta stadior
Abbreviated transcription (Latin):
scribunt᷑: inspera. quia certũ locũ hrẽ ñ posst̃.s. ꝓdiu̾si¬
tate etrcũspicientis habitantis ue uariant᷑. Aleridiañ : ti
quẽ sol c̃ suꝑ hoiũ uerticẽ ueni̾t. ipsũ diẽ mediũ effici¬
endo designat. & qr globitas t̾re habitationes oĩũ equales
sibi eẽ ñ patitur. ñ eadem pars celi oĩũ uerticẽ despicit. ꝙ iõ
unꝰ õib meridiañ eẽ ñ poterit. s singłis gentib suꝑ uertioẽ
suũ ꝓͥꝰ meridian efficitut. Similtt̾ sibi horirontẽ fac̃ eit¬
cũ spectio singłoꝵ. Horizon ⁊ t. uelut qͦdã curo designa¬
tus tͣmin̾ celiꝰ. qd̾ suꝑ t̾rã udet᷑. Et qr ad ipsũ uere finẽ
ñ pot̾ humana acies ꝑuenire. qͣntũ qͥsq oculos circũfe¬
Hic horiron quẽ sibi uniꝰ cuiꝰq circum scribit aspectus.
ult᷑ crecentos ⁊ lx. stadios longitudinẽ int̾ se otine

Expanded text:
scribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersiscribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersitate circumspicientis habitantisue uariantur. Meridianus est enim quem sol, cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterisuum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Horizon est enim, uelut quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. Et quia ad ipsum uere finem non potest humana acies peruenire, quantum quisque oculos circumfeHic horizon, quem sibi uniuscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitudinem intra se continere
Abbreviated transcription (Latin):
irad̾ios. luneq labores. Quatus
gͥ tũ lineaꝵ ductꝰ rodiacũ
⁊ claudat ⁊ chuidat. unũ tñ
circũ auctor uocabuloꝵ
dici uoluit antiqͥtas. Qnq
alui circuli paralleli uocat᷑.
alis. Duo extremitatib ui¬
cini. atq iõ breues. Quoꝵ
unꝰ septẽtͥonalis dr̃. alt̃ au¬
stralis. Int̾ hos ⁊ mediũ. duo st̃ tropiei. maiores uitimis.
me dio minores. ⁊ ipsi ex utͣq parte zone uste t̾minũ fa¬
eiunt. Pret᷑ hos alii duo st̃ coluri. qͥb nom̃ dedit inꝑfecta
ꝯũsio. Ambientes ii septẽtonalẽ uerticẽ. atq iñ in diuersa
diffusi. ⁊ se in sũmo int̾secant. ⁊ u. parallelos in quatnias
partes eqͣlit̾ diuidunt. Todiacũ ita int̾secantes u unꝰ eoꝵ
ꝑ arietẽ ⁊ libo ram. alt̾ ꝑ cancrũ. atq capricornũ meando
decurrat s ad australem uercicẽ ñ ꝑuenire credunt᷑.
Duo qui ad numerũ p̃dictũ suꝑst̃. meridian̾ ⁊ horiron. ñ

Expanded text:
uarios lunaeque labores. Quamuis igitur trium linearum ductus zodiacum et claudat et diuidat, unum tamen circum auctor uocabulorum dici uoluit antiquitas. Quinque alii circuli paralleli uocantur. alis, duo extremitatibus uicini atque ideo breues, quorum unus septentrionalis dicitur, alter australis. Inter hos et medium duo sunt tropici maiores ultimis, medio minores, et ipsi ex utraque parte zonae ustae terminum faciunt. Praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit imperfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde in diuersa diffusi, et se in summo intersecant, et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intersecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat; sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. Duo qui ad numerum praedictum supersunt, meridianus et horizon, non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ celi reliꝗͣ deserebat. ħ circꝰ auia solis in obliquũ recedens.
uniu̾sitatẽ flexu calido tẽperaret. Nb aũ partib todiacũ
inĩ secet: suꝑiꝰ iã relatũ ÷. hec de lacteo. Decẽ aũ alii ũ dix
cudinẽ hoc mͦ quẽ teferemꝰ adipisci. Natura celestiũ circuloꝵ
incorꝑalis÷ linea. q̃ ita m̃te concipit᷑. E sola longitudine cen¬
seatur latũ hr̃e ñ possit. S in rodiaco: latitudinẽ signorũ
capacitas exigebat. Quantũ gͥ lata spatii dim̃sio porrec¬
tis sid̾ib occupabat. duab lineis limitatũ s ⁊ c̾cia ducta
ꝑ mediũ ecliptica uocatur. Quia c̃ cursũ suũ in eadẽ
linea parit̃ sol ⁊ luna ꝯficiunt. alt̾iꝰ eoꝵ neceẽ ⁊ euenire
defectũ. Solis. si ei tc̃ luna sucedat. lune. si tc̃ adułsa sit
Inuent̾ terre conus ob¬
sistat. aut soli ipsa succedens
obrectu suo abhumano
fectu gͦ sol ipse nil patitur.

Expanded text:
tem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, tem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut dtudinem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea, quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit linea terrae conus obsistat, aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humanodefectu ergo sol ipse nil patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓcessit. Solus ex oĩb hic
subiectꝰ oculis cet̾is circu¬
lis mag̃ cogitatioe qͣ uisu cõ¬
p̃hendendis. De hoc lacteo¬
circulo multi int̾ se diu̾sa sen¬
sert̃. causasq eiꝰ. Alii fabulo¬
sas. naturales alii ꝓtulert̃. S:
nos fabulosa reticentes ea-
tm̃ q̃ ad naturã eiꝰ uisa st̃
ꝑtinẽ dicemꝰ. Theophrast᷑
lacteũ: dix̃ eẽ ꝯpage̾. qua de
duob hemi sperus celi spera
ꝯuenerant notabilẽ claritatẽ
uideri. Diodorꝰ ignẽ ẽẽ den¬
sate c̃crete que nature inunã curui limitis semitã. dis¬
cretione mu̾tane fabrice coacerb̾ante c̃cretũ: nõ uisũ in¬
tuentis admitt̾e reliqͦ igͥe celesti lucẽ suã ninia subtilitate
diffusã. ñ subiciente conspectui. Democritꝰ in n̾as stellas bre¬
uesq om̃s q̃ spisso t̾ctu in unũ coacte spatus q̃ angustissima
int̾iacent oꝑtis. uicine sundiq. ⁊ ĩo passĩ diffuse lucis asꝑ
reiͥ fusionẽ ꝗͣ oͣ adu̾isa zodaico curuitas obliquauit. ut

Expanded text:
mo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt; sed nos, fabulosa reticentes, ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacent opertis, uicinae sibi undique et irei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ glob ipse q celũ: aĩe sit fabrica. aĩi ex mñte ꝓcesserit.
mens ex dõ qͥ uere sũmꝰ ÷ ꝓcreata sit. S sũ mũ ꝗ dir̃ ad ce¬
cerou odinẽ qͥ subiectis̃. Uñ mox subiec̃ arcens ⁊ꝯ tinens
cet̾os. Dm̃ uͦ q ñ mͦ inmortale aĩal ac diuinũ sit. plenũ indi
ipse ꝯcineat. Ipsũ deniq iouẽ ueteres uocauert̃. ⁊ apus
theologos iuptt̃ ÷ mũdi aĩa. hĩc illud÷. Ab ioue pͥnci¬
piũ mtse. iotus oĩa plena. Qd de arato poete alui nui¬
datis̃ qͥ de sid̾ib loquunt᷑ aicelo in qͦ s̃ sida exorditĩ su¬
nĩdũ ed discernens. ab ioue incipiendũ ẽẽ memorauit.

Expanded text:
e quod caelum est animae sit fabrica, anima ex mente processerit, mens ex deo qui uere summus est procreata sit. Sed summum quidem dixit ad ceterorum ordinem qui subiecti sunt, unde mox subiecit: «arcens et continens ceteros»; deuipse contineat. Ipsum denique Iouem ueteres uocauerunt, et apud theologos Iuppiter est mundi anima. Hinc illud est: ab Ioue principium, Musae, Iouis omnia plena, quod de Arato poetae alii mutuati sunt, qui de sideribus locuturus, a caelo, in quo sunt sidera, exordium sumendum esse decernens, a
Abbreviated transcription (Latin):
semp qntacq iocoꝵ tnsgressione muitatur. hc̃ aũ quẽ diximꝰ
atmitait aspectũ. aut in t̾ris eq̃ planicies. auit pelagi tͣnqͥlla
lertas ꝗͣ nillã oeulis obicit offensam. Nec te mou̾eat qd̾
sepe in longissimo positũ montẽ uidemꝰ aut q ipsa celi suꝑ¬
na suspicimꝰ. Aluid: i sũ se oculis ingerit altitudo aliud
citur sec de cireisꝰ õib qͥb celũ cingit᷑ dicta sufficiant. Tra¬
ctatũ ad seq̃ntia tͣnsferamꝰ. Ex qͦ mͥ oiã ꝯtẽplanti p̃clara ce¬
tera ⁊ mirabilia uidebant᷑. Erant aũ he stelle quas ñꝗͣ ex

Expanded text:
quem diximus admittit aspectum aut in terris aequa planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. Nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus. Aliud est enim cum se oculis ingerit altitudo, aliudcitur. Haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant. Tractatum ad sequentia transferamus: «Ex quo mihi omnia contemplanti praeclara cetera et mirabilia uidebantur. Er