comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemare. Uel in interitum
carnis ut sp̃c saliuis fiat. Cum
autem ꝑ huiꝰ cemodi ministros
deiecta fuerit suꝑbia egipti. et
multitudo illius dissipata: per¬
dentur omĩa iumenta illius
non conturbabit eas pes hoĩs
ultra: Si enuim beatus qui semi¬
nat suꝑ aquas. ubi bos & asinus
calcat. e contrario infelix qͥ ne sum¬
plices quidem suo poterit ultra
errore retinere:ita ut pes hoĩs
non calc& in eis. quo ne signum
quidem sapientiȩ atq rationes aq̃
egiptiȩ in se habere iudeantur:
Ungula quoq umentorum non
turbabit eas. ut delimpi dissimis
atq nitentibꝰ. faciat turbidas atq
cȩnosas: Tunc reddent᷑. non ab
alio. s ab ipso dño. aquȩ purissi¬
mȩ quȩ draconis fuerant dñati¬
one turbatȩ: ita ut flumina earũ
labant᷑ quasi oleum: ⁊ sint ueri
luminis nutrimentum: Hec au¬
tem fient cum dederit dñs terrã
egipti desolatam. ⁊ ꝑdiderit mul¬
titudine
cius. ⁊ ꝑcussi fue¬
rint oñs

Expanded text:
blasphemare; vel in interitum blasphemare; vel in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Cum autem per hujuscemodi ministros dejecta fuerit superbia Aegypti, et multitudo illius dissipata, perdentur omnia jumenta illius, non conturbabit eas pes hominis ultra; si ennat super aquas, ubi bos et asinus calcat : e contrario infelix qui simplices quidem suo ultra poterit errore retinere, ita ut pes hominis non calcet in eis, quo ne signum quidem sapientiae atque rationis aquae Aegyptiae in se habere videantur. Ungula quoque jumentorum non turbabit eas, ut de limpidissimis atque nitentibus faciat turbidas atque coenosas. Tunc reddentur non ab alio, sed ab ipso Domino, aquae purissimae, quae draconis fuerant dominatione turbatae: ita ut flumina earum labantur quasi oleum, et sint veri luminis nutrimentum. Haec autem fient, cum dederit Dominus terram Aegypti desolatam, et perdiderit multitudinem ejus, et percussi fuerint omnes
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ in psalmo dicit᷑ Asti¬
terunt reges terrȩ. & principes
ꝯuenerunt in unum Hoc aute
fi& cum uolare cȩꝑit gladuis
dñi suꝑ facies eorum. subaudit᷑
regum. suie ppłorum: Eladius
autem dñi intelligendus ẽ. ui¬
uens sermo dei & efficax.: ⁊ acu¬
tus suꝑ om̃em gladium ex utͣq
parte acutum. qui uolat atq
discurrit. & ꝑstringit cernentium
oculos. uultusq deterret. ⁊ obstupe
scentes suꝑ riunã pharaonis. se in
illo uideant ẽe deiectos. & dñi qͥdẽ
gladius de quo scriptum ẽ: Ecce
hic positus est in ruinam. & resur¬
rectionem multorum. Iacentes
eleuat:⁊ male erectos. humilitate
c̃omutat: gladius autem regis
babilonis ueni& suꝑ draconem
egiptium. ut gladiis fortium suie
gigantuu. deiciat dñs multitu¬
dinẽ euis. qui regem egipti secta¬
batur: In expugnabiles inquit si¬
ue pestilentes de gentibus. Om̃s
isti: ut mali ad puniendum tra
inquit sathanȩ ut discant non

Expanded text:
de quibus in psalmo dicitur: « Astide quibus in psalmo dicitur: « Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . » Hoc autem fiet, « cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, » subauditur regum sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei et efficax et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret. Et obstuscentes super ruina Pharaonis, se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , jacentes elevat, et male erectos, humilitate commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantium dejiciat Ddinem ejus, qui regem Aegypti sectabatur. « Inexpugnabiles, » inquit, sive pestilentes de gentibus. « omnes isti » ut mali ad puniendum tradinquit, Satanae, ut discant non
Abbreviated transcription (Latin):
ne. cecabitur. siue merebunt pͥn-¬
cipe ꝑdito: Ita ut ipse dñs terr̃ã
hereticorum oꝑiet tenebris: Igno¬
rantia scilic& ueritatis. ut ceci
cecos ducant in foueam. ⁊ habita¬
tores terrȩ mittantur in tenebras
exteriores ubi ẽ fletus ⁊stridor
dentium: Post hȩc dicit᷑. ⁊irri
tabo cor ppłorum multorum. cũ
induxero contritionem suie cap¬
tiuitatem tuam in gentibus suꝑ
terram. quã nescis. ut qui pruis
pharaoni seruierant irascantur
contra eum uidentes captiuita¬
tem eius ad aliam terram qũã
dracone. sciebat ẽẽ. ꝑductã. Nec
debemus ambigere bonas c̃ẽ. tras
quas pharaone sciat. Scilic& q̃n
captiuitas pharaonis alia capti¬
uitate mutatur: De qua dicit᷑.
tum. captiuam duxit captiui
pescere inquit faciam suꝑ te po¬
pulos multos ut qui prius pha¬
raonis admirabant᷑ potentiam:
postea eum admirent᷑ de suo
culmine cecidisse: Reges quoq
dabunt suꝑ eum: quorum reg¬
na dño diabolus ostendit: Et

Expanded text:
ne, siccabitur, sive moerebunt, prinne, siccabitur, sive moerebunt, principe perdito, ita ut ipse Dominus terram haereticorum operiat tenebris, ignorantia scilicet veritatis, ut caeci caecos ducant in foveam, et habitatores terrae mittantur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium. Post or populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus, super terram quam nescis, » ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus, ad aliam terram, quam draco nesciebat, esse perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivitate mutatur, de qua dicitur ltum captivam duxit captivit Et stupecere, inquit, faciam super te populos multos, » ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque dabunt super eum, quorum regna Domino diabolus ostendit: et
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum siue cęli oꝑientur tene¬
bris De quibꝰ & paulus loquit᷑.
Et spiritalia nequiti̧ in celefis
Et iigrescere fecit dñs stellas eiꝰ.
uel draconis uel cęli. suꝑ quos et
uidas apls scribit. sidera errantia
quibꝰ caligo tenebrarum inȩternũ
reseruatur: Sol quoq nube te¬
gltur: sol iniquitatis qui contͣ¬
rius ẽ soli uisticie: Nube autem
uel ipsũ dñm saluatore. qui descen¬
dit in egiptum suꝑ nubem leuẽ.
nullo peccatorum pondere p̃gra¬
uatam. uł ꝓphetis ⁊ apłis. de qui¬
bus legimus. Mandabo nubibꝰ
ne pluant suꝑ eum ymbrem. &
in psalmis. ueritas tua usq ad
nubes: Cum aut̃e sol iniqui¬
tatis fucrit. ob scuratu
luna quã here ticorum
sentimus ȩccłiam. & quȩ a sole
iniquitatis lumen putabatur
accipere. non dabit lumen suũ
nec decipiet credentes falsi nõis
scientia Omnia quoq lumina¬
ria & quicquid uidetur. in here¬
ticis ẽẽ. doctrinȩ. extincto draco¬

Expanded text:
coelum sive coeli operientur tenecoelum sive coeli operientur tenebris, de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia nequitiae in coelestibus . » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, vel draconis, vel coeli: super quo et Judas apostolus scribit « sidera errantia , » quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur. Sol quoque nube tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae. Nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descendit in Aegyptum super nubem levem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fuerit obscuratus, luna quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto draco
Abbreviated transcription (Latin):
sȩtenti sanguins compleat᷑: iuxta
illud qͦd scriptum ẽ. Pone eossic̃
stercus terre: De quo sc̃s a dño
liberatur. qui suscitat de terra
inopem. & de stercore erigit pau¬
perem. Ut collocde eũ cum prin
ima depressas. ut supra diximus.
aut inferna significatur: aut
humilem hereticorum sensum.
ꝓpter uoluptatem ⁊ terrenas ope
cuncta facientium Qd̃ autem
iungit᷑ & oꝑiam cum extinctus
fueris cęlum. ⁊ in nigrescere faciã
stellas eius. solem nube tegam:
luna ñ dabit lumen suũ. O mĩa¬
nebras suꝑ terram tuã dicit dñs
ds̃: Si sequamur litteram penitꝰ
intelligi non potest. quando eñi
int̃fecto pharaone siue dracone
sol & luna ⁊ stellȩ non dederũt
lum̃ suum. ⁊ cęlum oꝑtum est
tenebris. iuxta illud poȩticum:
Impia que ęternã timuerunt
scła noctem: Ergo hoc dicendũ
est. qͦd extincto pharaone qui
transfigurabat se in angelum
lucis. de quo in alio loco scriptũ
ẽ Lux impiorum extinguetur

Expanded text:
fetenti sanguine compleatur, juxta fetenti sanguine compleatur, juxta illud quod scriptum est: Pone eos sicut stercus terrae . De quo sanctus a Domino liberatur: Qui suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Ut collocet eum cum princima depressae, ut supraut inferna significat, aut humilem haereticorum sensum, propter voluptatem et terrenas opes cuncta facientium. Quod autem jungitur: « Et operiam cum extinctus fueris coelum, et nigrescere faciam stellas ejus, solem nube tegam, et luna non dabit lumen suunebras super terram tuam, dicit Dominus Deus, » si sequamur litteram, penitus intelligi non potest. Quando enim interfecto Pharaone sive dracone sol et luna, et stellae, non dederunt lumen suum, et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum: Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: « Lux impiorum exstinguetur , »
Abbreviated transcription (Latin):
unt. bestiȩ terrȩ uitiis efferatȩ.
Quod ad hercticos atq gentiles
referri potest Qd̾ autem sequit᷑
& dabo carnes tuas suꝑ montes
⁊ implebo colles tuos sanie tua: si¬
ue implebo ualles sanguine tuo.
hunc hab& sensum. ut uolatilia
cȩli ⁊ bestias t̃rȩ. deceptorum ppłos
intelligamus crudelitatemq gen¬
tilium: Montes aut̃e ad principes
referamus hereseon: qualis fuit
ualentinus ⁊ marcion: collesq
successores eorum qͥ saturantur
sanie draconis suie ne uallis quȩ
impletur draconis sanguine. infe¬
riores quosq credentium: Aut cer¬
te montes adu̾sarias potestates quȩ
in acre discurrunt. & ualles quȩ
inferna penetrant. ⁊ ẽtnis suppliciis
mancipatȩ sunt. Porro qͦd dicit᷑.
nis tui. suꝑ montes. siue irrigabit᷑
terra de stercoribus tuis suꝑ mon¬
tes: ⁊ ualles implebunt᷑ exte: illud
significat. quod om̃is suꝑbia et
arrogans hereticorum tumor: ñ
tam uitali ⁊ puro. qͣm putrido atq

Expanded text:
unt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, unt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur: Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua; sive, implebo valles sanguine tuo, hunc habet sensum: ut volatilia coeli, et bestias terrae, deceptorum populos intelligamus, crudelitatemque gentilium, montes autem ad principes referamus haereseon, qualis fuit Valentinus et Marcion, collesque successores eorum qui saturantur sanie draconis; sive valles, quae implentur draconis sanguine, inferiores quosque credentium. Aut certe montes adversarias potestates, quae in aere 382 discurrunt, et valles, quae inferna penetrant, et aeternis suppliciis mancipatae sunt. Porro quod diciturnis tui super montes, sive, irrigabitur terra de stercoribus tuis super montes, et valles implebuntur ex te, illud significat quod omnis superbia et arrogans haereticorum tumor, non tam vitali et puro, quam putrido atque
Abbreviated transcription (Latin):
sua. siue in hamo suo. Ista ẽ sagena
piscei multos. alios eligendos. ⁊ ali-¬
os abiciendos. suie iste hamꝰ de qͦ
in iob scriptum ẽ Adduces autem
draconem in hamo. & circundab
capistrum circa nares eius. ꝓ que
interp̃tatus ẽ aquila. extrã. ens
leuiathan in hamo. ⁊ funibꝰ colliga¬
bis linguam eius Extrahtt᷑ aut̃e
draco suie leuuathan de mari ha-¬
mo. uł sagena dñi. ut ꝓiciatur
siue extendatur suꝑ terram. et
om̃s spire eius quibꝰ suas insidias
occultabat aꝑiantur. & ꝓferantur
in publicum. & in t̾ra abiciantur.
⁊ iaceat qͥ in cȩlo posuerat ossuum.
& se altissimi similem ẽẽ iactabat:
Unde sequit᷑. Et habitare siue se¬
dere faciam suꝑte om̃ĩa uolatilia
celi. & saturabo de te bestias uni¬
uersȩ terrȩ. scđm illud qͦd scriptũ
est Dedisti eum ȩscam ppłis ethio¬
pum Qui uel uolatilia uocant᷑.
uł bestiȩ t̃rȩ. uolatilia quȩ semen-¬
tem ut diximus uixta uiam rapi¬

Expanded text:
sua, sive in hamo suo. Ista est sagenasua, sive in hamo suo. Ista est sagenapisces multos, alios eligendos, et alios abjiciendos. Sive iste hamus de quo in Job scriptum est: « Adducens autem draconem in hamo, et circumdabis capistrum circa nares ejus ; pro quo interpretatus est Aquila: Extrahes Leviathan in hamo, et funibus colligabis linguam ejus. Extrahitur autem draco, sive Leviathan de mari hamo, vel sagena Domini, ut projiciatur, sive extendatur super terram, et omnes spirae ejus, quibus suas insidias occultabat, aperiantur et proferantur in publicum, et in terram abjiciantur, et jaceat qui in coelo posuerat os suum, et se Altissimo similem esse jactabat. Unde sequitur: Et habitare, sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli et saturabo de te bestias universae terrae, secundum illud quod scriptum est: Dedisti eum escam populis Aethiopum . Qui vel volatilia vocantur, vel bestiae terrae . Volatilia, quae sementem, ut diximus, juxta viam rapi
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ illius conturbate sunt. cur¬
sussui ordinem ꝑdiderunt: Neq
enim ituntur heretici testimoni¬
is scripturarum sibi coherentibus
s conturbant omĩa Et quia ip¬
se ẽ inimicus & ultor. non solum
aquas alienas draco egiptius con¬
turbat pedibus suis. s conculcat
flumina sua. ne parcat eis quos
semel in suam redigerit potesta¬
tem: Qd̃ deuitare cupiens iustꝰ
p̃eatur. Non ueniat michi pes
suꝑbiȩ: Ꝙ in alio loco. conculcat᷑
hetit ne it̾m conculcet᷑ Misere¬
re mei dñe qͣm conculcauit me
homo Inimicꝰ autem homo & dia-¬
bolus est. de quo ⁊ alter psalmus
loquit᷑. ut non magnificetur ultͣ
homo suꝑ terram: P ropterea hȩc
dicit dñs ds̃ Expandam suꝑ te
rete meum in multitudine popłoꝵ
multorum: Rete dñi ueteris &
noui testamenti ratione contextũ.
mittitur suꝑ draconem qui ha¬
bitat in ppłorum multitudine. &
semꝑ turbis ⁊ multitudine delecͤ¬
tatur: ut extrahat eum in sagena

Expanded text:
pedibus illius conturbatae sunt, curpedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis quos semel in suam redegerit potestatem. Quod devitare cupiens justus precatur: « Non veniat mihi pes superbiae . » Et in alio loco conculcatus petit ne iterum conculcetur, « Miserere mei, Domine, quoniam conculcavit me homo . » Inimicus autem homo diabolus est. De quo et alter psalmus loquitur, « ut non magnificetur ultra homo super terram . » Propterea « haec dicit Dominus Deus: Expandam super te rete meum in multitudine populorum multorum. » Rete Domini Veteris et Novi Testamenti ratione contextum mittitur super draconem, qui habitat in populorum multitudine, et semper turbis et multitudine delectatur. Ut extrahat eum in sagena
Abbreviated transcription (Latin):
Leo de silua ꝑcussit eos: D racoñẽ
autem dici diabolum. ꝓ quo aqͥla
interp̃tatur leuiathañ nomen
draconis exponens iuxta suꝑiorẽ
explanationem multis testimo¬
niis docui. qui dixerat mea suit̃
flumina. & ego feci ea Iste igit᷑
draco fluminibꝰ suis quasi cor¬
nibus uentilabat plurimas natiõs
quȩ suꝑ marchione. ualentino. cet̾is¬
q arrio. & eunomio. cȩtisq heresion
pͥncipibꝰ ĩtelligere possumus. quii¬
mitant᷑ ecclesiasticos uiros. dicentes
ad dñm saluatorem: In te inimicos
nr̃os uentilabimus cornu. & non
uentilant ad salutẽ. ut de terra ad
celum leuent. s: ut in ꝓfundum
abiciant: Deniq sequitur. & con-¬
turbabas aquas pedibꝰ tius. iuxta
illud apłi. qui aut̃e conturbat
uos. portabit iudicium: Non uult
enum aquas siloe bibere. quȩ ua¬
dunt cum silentio: s aquas egip¬
ti turbidas atq cenosas: Quȩ an¬
tequam pedibus conculcarentur
draconis. pure erant. & suo flu¬
entes ordine: Postquam autem

Expanded text:
Leo de silva percussit eos . Draconem autem dici diabolum pro quo Aquila interpretatus est Leviathan, nomen draconis exponens juxta superiorem explanationem multis testimoniis docui, qui dixerat: Mea sunt flumina et ego feci ea. Iste igitur draco fluminibus suis quasi cornibus ventilabat plurimas nationes: quae super Marcione, Valentino, Ario, Eunomio, caeterisque haereseon principibus intelligere possumus, qui imitantur ecclesiasticos viros, dicentes ad Dominum Salvatorem: In te inimicos nostros ventilabimus cornu : et non ventilant ad salutem, ut de terra ad coelum levent, sed ut in profondum abjiciant. Denique sequitur: Et conturbabas aquas pedibus tuis; juxta illud Apostoli: Qui autem conturbat vos, portabitenim aquas Siloe bibere, quae vadunt cum silentio, sed aquas Aegypti turbidas atque coenosas, quae antequam pedibus conculcarentur draconis, purae erant, et suo fluentes ordine. Postquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
ue ciparisus. gladiis uulnerata
& lacens cum incircũcisis: Et ut
extrema anterioribꝰ iunger&. qͥ a
supͣ dixerat. cui similis factus es in
magnitudine tua. ecce assur. qͣsi
cedrus in libano pulcher ramis
& ciparisus babilonio sueccidente
deiecta ẽ. sic pharao & ppłs eius.
hoc ẽ ipsa arbor & rami illius a
babilonio succident᷑. Hȩc inquã¬
iuterim uxta historiam dicta sit̃
quȩ pleriq in consũmatione mun¬
di futura intelligunt & regem
pharao hoc ẽ eam potestatem eui
egiptus subiecta sit comparari re¬
gi assiriorum potentissimo. id est
anticxp̃o. Quod si ille corruerit
utiq & alii rectores tenebrarum
istarum. & principes mundi faci-¬
lius corruant: Dicamꝰ ergo de sin¬
gulis breuĩt om̃ĩa ꝑstringentes
ut non tam disseramus & expla-¬
nemit: obscura. quã explanare
cupientibꝰ materiam dedisse ui-¬
deamur Brimumq diseutien¬
una die mensis factum ẽ uerbũ
dñi ad iherechielem dicens. ⁊ ili ho¬

Expanded text:
ve cyparissus gladiis vulnerata, ve cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et cyparissus Babylonio succidente dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor, et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt; et regem Pharaonem, hoc est, eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutienuna die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens: Fili ho
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt in libano & irrigabant᷑
aquis: Nam ⁊ ipsȩ arbores cum
ta hoc ẽ cum assyrio. descendent
ad infernum ad int̃fectos suie
uulneratos gladio. Ligna gladi¬
is non uulnerant᷑. s ceduntur.
nec descendunt ad infernum.
Et brachium inquit siue semen.
qm apud hebreos sermo ⁊arã.
utrumq significat Requiescit
in umbraculo eiꝰ in medio natio¬
num. nequaqͣm siluarum sed
gentium. ad extremum fit apo¬
stropha ad ipsum assirium. siue
ad pharaoñẽ: cui assimilatus es
oindite atq sublimis int ligna
uoluptatis.ᷤ Nullus tibi inquit
par fuit s om̃s reges potentia su¬
perasti. & tamen cum cęt̾is regi-¬
bus qui erant in comitatu tuo.
ad terras ultimas. id est ad infe¬
ros deductus es Dicente scrip¬
tura. Ingredient᷑ ad extrema
t̃le. tradentur in manꝰ gladii
partes uulpium erunt: In me¬
dio ait incireucisorum dormies cũ
his qui intfecti sunt gladio. osten¬
im dit quȩ ẽent ligna. quȩ cedrus. si¬

Expanded text:
fuerunt in Libano: « Et irrigabantur fuerunt in Libano: « Et irrigabantur aquis. » « Nam et ipsae arbores cum eo, » hoc est cum Assyrio, « descendent ad infernum, ad interfectos sive vulneratos gladio. » Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. « Et brachium, » inquit, sive semen, quoniam apud Hebraeos sermo ZARA  , utrumque significat, requiescet in umbraculo ejus in medio nationum, nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostropha ad ipsum Assyrium, sive ad Pharaonem. Cui assimilatus es, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis? Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti, et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo ad terras ultimas, id est, ad inferos deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, si
Abbreviated transcription (Latin):
assirius. & induxit dñs luctũ.¬
& rursum ꝑ trans lationẽ de eo
loquit᷑. qd̾ oꝑtus sit abysso Iux¬
ta illud qd̾ scriptum est. Ueni
in ꝓfundum maris. & tempestas
demersit me. Et omnia flumina
omnes uidelic& nationes eum ułt
rigare cessauerint. & contristatꝰ
sit suie contenebratus suꝑ eam.
id est arborem. uł eum. ia est as¬
sirium libanus. Ac ne putaremꝰ
de arbore ẽẽ sermonem. sequit᷑.
Asonitu ruinȩ eiꝰ cõmoui gentes
Quȩ enim tanta ruina ẽẽ uniꝰ
arboris potest. ut ad sonitum eiꝰ
uniu̾se gentes cõmoueantur
Cum deducerem inquit eã ad
infernum. Luxta litterã. arbor
ad inferos deduci non potest: cum
aliis qui in lacum id est adinftros
descendebant: Et consolata sunt
in t̾ra infima in corde uidelicet
trȩ. omnia ligna uoluptatis suie
aeliciarum qđ hebraice appellat᷑
etden. ut nemorosos altõs siluasq
signific& egregia atq p̃clara quȩ

Expanded text:
Assyrius: et indixit Dominus luctumAssyrius: et indixit Dominus luctum, rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contritus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deducerem, inquit, eam ad infernum. » Juxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest. « Cum aliis qui in lacum, » id est, ad inferos, descendebant. « Et consolata sunt in terra infima, » in corde videlicet terrae, « omnia ligna voluptatis, » sive deliciarum, quod Hebraice appellatur eden, ut nemorosos saltus silvasque significet egregias atque praeclaras quae
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. & succident illa alieni: ⁊ cru¬
delissimi nationum. siue iuxta.lxxͣ.
pestilentes. qͦd nunquã dicer& posi¬
sum gentẽ suã cõmouer& Proiert᷑
quoq suꝑ montes ⁊ in cunctis con-¬
uallibꝰ corrirunt rami eius. & con¬
fringuntur in rupibꝰ. & a cunctis
derelinquit᷑ ipłis. hoc ẽ uolatilibꝰ
cȩli & bestiis campi. & in tantam
ueni& ꝑditionem. ut om̃s arbores
quȩ putabant᷑ excelse. comparatiõe
assiriȩ arboris siue exemplo. ele¬
uari & in sublime erigi ultra de¬
sistant. nec stent in altitudine sua
s. illa succisa. om̃s metu parit̃ suc¬
cidant᷑. Quodq ꝑ trans lationẽ
dicꝰtum erat ut sit manifestius.
om̃s ait traditi sunt. subauditur
reges in mortem. ad terram ulti¬
mam. hoc ẽ ad infernum. in me¬
dio filiorum hominum. nequa¬
qͣm inter arbores ad eos qui de¬
scendunt in lacum hatith dubi¬
um quin inferna significet. Post
succtsionẽ arboris assiriȩ. siue in

Expanded text:
fuit. Et succident illam alieni, et crufuit. Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum; sive, juxta LXX, pestilentes: quod numquam dicere suam commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus, et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli, et bestiis campi. Et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores, quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo exemplo elevari, et in sublime erigi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed, illa succisa, omnes metu pariter succidantur. Quodque per translationem dictum erat fir manifestius: « Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam, » hoc est, ad infernum; « in medio filiorum hominum, » nequaquam inter arbores, « ad eos qui descendunt in lacum: » haud dubium quin inferna significet. Post succisionem arboris Assyriae sive Indi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de rege dici assiriorum. s de con¬
traria fortitudine. quȩ in sermone
osis distĩcta lapidibꝰ. & postea suo ui-¬
cio aq̃ trena concidisse. qui & in
ysaya cadens lucifer appellat. u in
eugl̃io signat᷑ a dño. Uidebam
sathanam quasi fulgur de cęlo caden¬
tem:S nos hec omnia ut interun
k̃ ioc̃. dicꝰta intellegamus. qͦd tantȩ
assirius fuerit potentiȩ. & sic cuncͤ¬
tas oppresserit nationes. ut se ange¬
lorum fortitudini comparar&
sub altissima cedro sitie cipariso
dicunt᷑ ad assiriorum int̃fectioq
illiuis appellat᷑ succisio. Quodq se¬
quit᷑ tradidi eam in manu fortis¬
simi gentium. regem babyloniũ
uocat. ut qͦd uicit assirium non
ꝓprie fortitudinis s diuinȩ intel¬
legat potestatis Iuxta impietatẽ
inquit eius eieci eam. ut occulte
babilonium moneat. non debere
ẽẽ. crudelem nec oppͥmere ppłm dĩ
qui sibi traditus sit. ne similia pa¬
tiat᷑ assirio. qui crudelis & impuis

Expanded text:
non de rege dici Assyrio, sed de connon de rege dici Assyrio, sed de contraria fortitudine, quae in sermone osis distincta lapidibus, et postea ad terrena suo vitio concidisse, qui et in Isaia cadens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ρβολικῶς dicta intelligamus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se angelorum fortitudini compararit. sub altissima cedro sive cyparisso dicuntur ad Assyrium, interfectioque illius appellatur succisio. Quodque sequitur: « Tradidi eam in manu fortissimi gentium, » regem Babylonium vocat. Ut quod vicit Assyrium propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impietatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi traditus sit, ne similia patiatur ab Assyrio, qui crudelis et impius
Abbreviated transcription (Latin):
niis sis uincendus atq ꝑiturus:
n tuum ꝑditurus imꝑium. om̃s¬
ꝙ opes egiptiȩ destruendȩ sint.
cum assur multo te fortior. eodem
chaldeo superante deletus sit Des¬
cribitq potentiam regis assirii. sub
figura arboris cedri uixta hebra
libano constititte: quȩ sit pulchra
ramis. & condensa frondibus et
ad nubes usq subrecta Quȩ iccir¬
co tantum creuit. quod ñ aquis
s abyssis hoc ẽ aquis habundan¬
tissimis irriget᷑: Abyssus enim mul¬
titudo sonitus aquarum. ita ut
om̃s aues nidos fecerunt in ramis
euis. & sub frondibus illius genue¬
runt om̃s bestiȩ saltuum: Et ne
dubitaremus quȩ e̾ent cęli uolati¬
lia: quȩ siluarum bestiȩ aꝑtius po¬
suit. Et sub umbraculo illius ha¬
bitabat cȩtus gentium plurimarũ:
Cedri inquit & ciparisi. abietes si
cunctis arboribus dicer&. ⁊ omĩa
inquit ligna paradysi dei. non st̃
adsimilata illi & pulchritudini
eius ꝑ quȩ nonnulli intellegunt

Expanded text:
niis sis vincendus atque periturus, niis sis vincendus atque periturus, et tuum perditurus imperium, omnesque opes Aegyptiae destruendae sint, cum Assur multo te fortior, eodem Chaldaeo superante, deletus sit. Describitque potentiam regis Assyrii sub figura arboris Cedri, juxta HebraLibano constitutae, quae sit pulchra ramis et condensa frondibus, et ad nubes usque subrecta, quae idcirco tantum crevit, quod non aquis, sed abyssis, hoc est, aquis abundantissimis irrigetur. Abyssus enim multitudo sonitus aquarum: ita ut omnes aves nidos fecerint in ramis ejus, et sub frondibus illius genuerint omnes bestiae saltuum. Et ne dubitaremus quae essent coeli volatilia, quae silvarum bestiae, apertius posuit: Et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum. Cedri, inquit, et cyparissi, abietes, sicunctis arboribus diceret, et omnia, inquit, ligna paradisi Dei non sunt assimilata illi, et pulchritudini ejus. Per quae nonnulli intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
augeret librorum magnitudi¬
nem. Ac pͥmum sciendũ quod
quȩcumq dicunt᷑ de rege assiri-¬
orum futuro temp̃r. in lxx. p̃te¬
rito temp̾r dicta. qui transacta
memorant & sie uel ad arborẽ
uł ad principem loquit᷑ assirioꝵ
ut tam masculino quã femini¬
no genere de una ꝑsona intel¬
legatur. dum & arbor refertur
ad assiriuim. ⁊ assirius in arbo¬
re nominat᷑. nec de rege babilo-
ꝓuocare: S dicit᷑ de rege assi¬
riorum qui eo iam tempore ca¬
ꝑtus fuerat a chaldeis. ⁊ omne
robur assiriorum babilonio sub-¬
iacebat imꝑio Unde & .xͤ. tribꝰ
hoc ẽ isrł assirii capiunt: Quas
aut̾e hoc ẽ uidam ⁊ beniamin
chaldei superant. & urbem sub¬
uertunt iherłm. Dicturus igit᷑
contra pharaonẽ regem egipti.
ippłm eius. sermo diuinus ta¬
lladu̾sum illum ẽ. usꝰ ẽ exordi¬
o: Cui similis factus in magni-¬
tudine tua :  ecce assur quasi
cedrus in libano. & rłqͣ Et est
sensus Non miretis si a babylo¬

Expanded text:
augeret librorum magnitudiaugeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX ro tempore, in LXX quasi transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una persona intelligatur, dum et arbor refertur ad Assyrium, et Assyrius in arbore nominatur. Nec de rege Babyloniprovocare, sed dicitur de rege Assyriorum, qui eo jam tempore captus fuerat a Chaldaeis, et omne robur Assyriorum Babylonio subjacebat imperio. Unde et decem tribus, hoc est, Israel, Assyrii capiunt; duas autem, hoc est, Judam et Benjamin, 370 Chaldaei superant, et urbem subvertunt Jerusalem. Dicturus igitur contra Pharaonem regem Aegypti, et populum ejus sermo divinus, tali adversum illum est usus exordio: Cui similis factus es in magnitudine tua? Ecce Assur quasi Cedrus in Libano, et reliqua. Et est sensus: Non mireris si a Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
& coercui aquas multas. contrit᷑
ẽ. siue contenebratus est suꝑ eum
libanus. & omnia ligna agri con¬
cussa sunt siue defecerunt. a soni¬
tu ruinȩ eius. cõmoui siue cõmo¬
tȩ sunt gentes eum deducerem
eum suie eã ad infernum cum
his qui descendebant siue desccu¬
dunt in lacum: Et consolata st̃
in terra infirma omĩa ligna
uoluptatis siue deliciarum egre¬
gia atq p̃clara in libano uniu̾¬
sa quȩ irrigabant᷑ aquis: Nam
& ipsi cum ea siuie eo descendent
siue descenderunt ad infernũ
ad intfectos siue uulneratos gla¬
dio. ⁊ brachium uniuis euꝰq si
tium sedebit sub umbraculo eiꝰ
suȩ ꝑibunt. cui adsimilatus es.
o inclite atq sublimis int ligna
uoluptatis: ᷤ E cce deductus es
cum lignis uoluptatis ad terram
ultimam. in mectio incircunci¬
sorum dormies cum his qui inĩ¬
fecti sunt gladio: sic pharao et
omnis muttitudo eius dicit
dñs ds̃. Utramq editionẽ ex mo¬
re commiscui ubi tam̃ plurimũ
discrepabant. ne duplex ꝓpositio

Expanded text:
coercui aquas multas. Contritus est sive contenebratus super eum Libanus, et omnia ligna agri concussa sunt sive defecerunt. A sonitu ruinae ejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deducerem eum sive eam ad infernum cum his qui descendebant sive descendunt in lacum; et consolata sunt in terra infirma omnia ligna voluptatis sive deliciarum egregia atque praeclara in Libano: universaque irrigabantur aquis. Nam et ipsi cum ea sive cum eo descendent sive descenderunt ad infernum ad interfectos sive vulneratos gladio, et brachium ue sedebit sub umbraculo eius  cui adsimilatus es o inclite atque sublimis inter ligna voluptatis ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam in medio incircumcisorum dormies cum his qui interfecti sunt gladio ipse est Pharao et omnis multitudo eius dicitDominus Deus. Utramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ dñi. quando omĩis scłi conũs atio
destruet᷑. & cerrore sublato. una
ueritas apparebit. diesq nubis &
nebule. Nullus enim intrepidus in¬
certusq de sententia absq pauore
uidice in p̃stolat᷑. ꝙ tempus siue fi¬
nis gentium erit. Non uniꝰ gentis
sarum ut manifestum fiat de cũc¬
tis gentib ꝓpħari. Sequit᷑. Ueni&
gladiꝰ in egiptum. gladius u̾satiliᷤᷤ
& fiammeus. sermo diuinꝰ quibo¬
nos a malis diuidat & pessimos a¬
suo igne consumat. In egiptum
autem huiꝰ scłi. ita ut pauoe. sit in
ethiopia. qui transegiptum in noc¬
te erroris. & cenebris cõmorat᷑. quo¬
rum nigredo in candorem. aut
difficult᷑. aut nequaquã conãtit᷑.
Cadent q in egipto uulnerati. qui
male stecerant in neqͥtia. & aufe¬
ret᷑ mulcicudo egipti. Lata enim
& spaciosa uia que ducit ad mor¬
cem. E fundamenta illiꝰ destru¬
ent᷑. ut nichil in egipto pristinȩ
resideat firmicatis. sed desercis

Expanded text:
dicitur Domini, quando omnis saeculi conversatio dicitur Domini, quando omnis saeculi conversatio destruetur, et errore sublato una veritas apparebit. Diesque nubis et nebulae, nullus enim intrepidus incertusque de sententia absque pavore judicem praestolatur. Et tempus, sive finis gentium erit, non unius gentis sarum, ut manifestum fiat de cunctis gentibus prophetari. Sequitur: « Veniet gladius in Aegyptum. » Gladius versatilis, et flammeus, sermo divinus, qui bonos a malis dividet, et pessimos suos igne consumat: In Aegyptum autem hujus saeculi, ita ut pavor sit in Aethiopia qui trans Aegyptum in nocte erroris et tenebris commorantur, et quorum nigredo in candorem aut difficulter, aut nequaquam convertitur. Cadentque in Aegypto vulnerati, qui male steterant in nequitia. « Et auferetur multitudo Aegypti. » Lata enim et spatiosa via est, quae ducit ad mortem. Et fundamenta illius destruentur, ut nihil in Aegypto pristinae resideat firmitatis, sed desertis
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur. dũ carat numero singula¬
ri. ut in hoc eodẽ ꝓpħa & in clani¬
ele. ꝙ in euangłio. Alioquin plu¬
rali numero in contrariũ legitur
ut est illud. filii hominũ dentes
eoꝵ. arma & sagute. & lingua eoꝵ
glacdiꝰ acutꝰ. ꝙ rursũ. Filii hominũ
uȩ ue diei quia iuxta ẽ dies ꝙ app¬
pinquabit dicit dñs. dies nubis cẽ¬
pus siue finis gentiũ erit. Duplex
consũmatio est. aut generalit̾ om̃i¬
um quando finis mundi aduene¬
rit. aut specialit̾ singuloꝵ. quan¬
do tẽpꝰ mortis institeric. Lurta aũ
dicit᷑. quia et̾̃nitati cõparatũ om̃e
cempꝰ breue.ẽ. Unde q iacob centũ
inquit & pessimi sunt cdies mei.
& psalmista de uniũsi generis ha¬
mani fragilitate disputans ait.
Dies nr̃i quasi umbra declin aue¬
runt. Qd̃ reputantes nec potenti¬
a exigem᷑. nec diuitiis incubabunꝰ.
nec felicitate letabim. cito omĩa ai¬
ferenda noscentes. Pulcreq dies

Expanded text:
cipitur duntaxat numero singulacipitur duntaxat numero singulari, ut in hoc eodem propheta et in Daniele et in Evangelio; alioquin plurali numero in contrarium legitur, ut est illud: « Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus. » Et rursum: « Filii hominum, vae, vae diei, quia juxta est dies, et appropinquat, dicit Dominus, dies nubis, tempus sive finis gentium erit. » Duplex consummatio est: aut generaliter omnium, quando finis mundi advenerit: aut specialiter singulorum, quando tempus mortis institerit. Juxta autem dicitur, quia aeternitati comparatum omne tempus breve est. Unde et Jacob centum et inquit, et pessimi sunt dies mei . » Et Psalmista de universi generis humani fragilitate disputans, ait: « Dies nostri quasi umbra pertranseunt . » Quod reputantes, nec potentia erigemur, nec divitiis incubabimus, nec felicitate laetebimur, cito omnia auferenda noscentes. Pulchreque dies
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem. qͥ serus iniuiriȩ subiacꝙe.
In tafnis uero que ẽ regia ciuitas
conterent᷑ sceptra egipti. id ẽ. om¬
ne regium genꝰ. Cumq potentia
elꝰ interfectis principib defecerit.
tc̃ nigrescet dies ꝙ caliginis ac ce¬
nebrarũ omĩa cõplebunt᷑. ita ut
ipsa urbs oꝑiat᷑ nube meroris ac
luctꝰ ꝙ filiȩ eiꝰ id ẽ. oppida isrł du¬
cant᷑ ui captiuitatẽ. ut postquã fe¬
cero iuditia in egipto. & me cunc¬
tis uidicem de monstrauero. cunc
sciant egiptii qd ego sim dñs. H ec
quasi paruulis elementa descrip¬
simꝰ. ut ꝑ literas. syllabas. nomi¬
na. u̾boꝵ q contextũ. possint ad
lectionẽ ꝓsȩ uel carminis ꝑueni¬
re. Nunc adgrediam᷑ cropologiã.
& lacissimum disputationis pelagꝰ.
breui qͦsi picture cabula demons¬
tremꝰ. Sermo dñi qͥerat semꝑ in
ce uocat eum nequaquã noĩȩ suo.
sed filium hominis qd in scriptu¬
ris scĩs in bonã partem semꝑ ac¬

Expanded text:
vitatem, qui sexus injuriae subjacet. vitatem, qui sexus injuriae subjacet. In Taphnis vero quae est regia civitas conterentur sceptra Aegypti, id est, omne regium genus. Cumque potentia ejus interfectis principibus defecerit, tunc nigrescet dies et caligine ac tenebris omnia complebuntur, ita ut ipsa urbs operiatur nube moeroris ac luctcantur in captivitatem, ut postquam fecero judicium in Aegypto, et in cunctis judicem demonstravero, tunc sciant Aegyptii quod ego sim Dominus. Haec quasi parvulis elementa descripsimus, ut per litteras, syllabas, nomina, verborumque contextum possint ad lectionem prosae vel carminis pervenire. Nunc aggrediamur tropologiam, et latissimum disputationis pelagus brevi quasi picturae tabula demonstremus. Sermo Domini, qui erat semper in et vocat eum nequaquam nomine suo, sed filium hominis: quod in Scripturis sanctis in bonam partem semper ac
Abbreviated transcription (Latin):
& diffundent᷑ aquȩ. ꝓ qua rursũ
lxͣx. diospolun transtulerunt. Mo
ris autem egiptioꝵ ẽ ꝓpter mun¬
dationẽ nili excelsos aggeres cons¬
truere cͥca ripas nili qͥ si custodum
negugentia uel nimi.a aquarum
magnitudine rupti fueruit. subia¬
centes campos nequaquart rigant
aquȩ. s opprimunt atq popłant᷑.
ꝑquod significant sic cͥaldeoꝵ ex¬
ercicu occupandam egiptum quo¬
modo inundantib nili aquis & su¬
ꝑ modum crescentib operiri sol&.
acq corrũpi. Pro inundatione aqͣ¬
rum & in ruptione atq scisura ag¬
gerum. in hebreo positum ẽ Et er̃t
in menphis angustiȩ cotidiane. uͣt
unde nilus diuidit᷑. & ubi apis cem¬
plum ẽ. & consulta respondent ora¬
cula. ibi cotidiane angustie fiuni.
luuenes quoq heli opoleos quȩ he¬
braice apellat᷑. on. & bubasti alte¬
riꝰ ciuitate̾s gladio corruent. ita ut
ipse urbes hoc ẽ. habitatores siuie
mulieres earum ducant᷑ in capti¬

Expanded text:
et diffundentur aquae, pro qua rursum et diffundentur aquae, pro qua rursum LXX Diospolim transturis autem Aegyptiorum est, propter inundationem Nili, excelsos aggeres construere ac ripas Nili, qui si custodum negligentia vel nimia aquarum magnitudine rupti fuerint, subjacentes campos nequaquam rigant aquae, sed opprimunt atque populantur. Per quod significatur, sic Chaldaeorum exercitu occupandam Aegyptum, quomodo inundantibus Nili aquis, et super modum crescentibus operiri solet atque corrumpi. Pro inundatione aquarum et irruptione atque scissura aggerum, in Hebraeo positum est. « Et erunt in Memphis angustiae quotidianae, » ut unde Nilus dividitur, et ubi Apis templum est, et consulta respondent oracula, ibi quotidianae angustiae fiant. Juvenes quoque Heliopoleos, quae Hebraice appellatur on, et Bubasti alterius civitatis, gladio corruent, ita ut ipsae urbes, hoc est, habitatores, sive mulieres earum ducantur in capti
Abbreviated transcription (Latin):
cupata sunt. ut maifestior. locꝰ
fieret lectoris intelligentie. & ef¬
fundam inquit indignationẽ me¬
am suꝑ. sain. quam nos in pelu¬
sium ũtimꝰ. & robur apellatur ȩ¬
gipti. eo quod portum habeat cu¬
tissimum. & negotiationis mari̾.
ibi marime exerceant᷑. Unde
& poeta pelusiaca apellat lentem
non quo ibi genꝰ hoc leguminis
gignatur uel marime. sed quod
ethebaide. & omĩ egipto ꝑ riuũ
nili illuc plurimũ deferat᷑. Et in¬
cerficiam ait multitudinẽ alexan¬
driȩ. qͦ rursum in hebreo posica
est nõmen. ꝓ quo nequaquã cli¬
osposi ut supra. s mẽphim. lxͣx.
transtuler̃t. ut ostendat popłosã
iam illo cẽpore fuisse urbem.
ꝑdam ait multicudinie nõmen.
.&. cdabo ignem. hoc est regẽ babi¬
lonis in egipto. qui instar ignis
cuncta popłet᷑. Quasi parturiens
dolebit. samn. id ẽ. pelusium. suie
curbatione turbabit᷑. E in alexan¬
dria idẽ in nomen erit scissura.

Expanded text:
cupata sunt, ut manifestior locus cupata sunt, ut manifestior locus fieret lectoris intelligentiae. Et effundam, inquit, indignationem meam super Sain, quam nos in Pelusium vertimus, et robur appellatur Aegypti, eo quod portum habeat tutissimum, et negotiationes maris ibi vel maxime exerceantur. Unde et poeta Pelusiacam appellat lentem , non quod ibi genus hoc leguminis gignatur, vel maxime; sed quod e Thebaida et omni Aegypto per rivum Nili illuc plurimum deferatur. Et interficiam, ait, multitudinem Alexandriae, quae rursum in Hebraeo posita est NO, pro qua nequaquam Diospolim, ut supra, sed Memphim LXX transtulerunt. Et ut ostendat populosam jam illo tempore fuisse 358 urbem, Perdam, ait, multitudinem NO  ; et dabo ignem, hoc est, regem Babylonis in Aegypto, qui instar ignis cuncta depopuletur. Quasi parturiens dolebit Sain, id est, Pelusium: sive conturbatione turbabitur; et in Alexandria, id est, in No, erit scissura,
Abbreviated transcription (Latin):
ue hominũ pessimoꝵ. plenitu¬
do egipti desolet᷑. Mea enim uer¬
ba. irrita e̾e̾ non possunt. luucq
ꝓfici& indignatio. ut simulaera
egipti disꝑdant᷑. & cessent ydola
de menphis. que usq hodie metro¬
polis est. suꝑsticiones egiptiȩ siue op¬
timates & principes de menphis. ꝙ
de terra egipti. Tantꝰ aũ terror. cunc¬
tam egiptum possidebit. ut terra
phatures om̃is pereat. & ignis uas¬
tet tasnis. siue ut .lxͣx. transtule¬
rt̃. taNiN. Faciamq ait iudicia
in alexandria. que hodie sic uoca¬
cur. Cecoꝵ pristinum nomen ha¬
b&. nõi quod aquila. syminatꝰ.
& theo dotio sicut in hebreo posicũ
est cranstulerunt. ꝓ quo nescioqͥd
uolentes.lxxͣ. dixere diospolim.
que egipti parua ciuitas ẽ Nos aũ
ꝓño  alexandriam posuimꝰ ꝑ
ancicipationem que grece. Ñ p̃o¬
uirgilianum. lauinaq uenit lit¬
cora. Non quo eo tempore quan¬
do uenit ęneas in lacium lauima
diceret᷑. s que postea lauinia nũ¬

Expanded text:
ve hominum pessimorum plenituve hominum pessimorum plenitudo Aegypti desoletur, mea enim verba irrita esse non possunt. Illucque proficiet indignatio, ut simulacra Aegypti disperdantur, et cessent idola de Memphis, quae usque hodie metropolis est superstitionis Aegyptiae, sive optimates et principes de Memphis et de terra Aegypti. Tantus autem terror cunctam Aegyptum possidebit, ut terra Phatures omnis pereat, et ignis vastet Taphnis, sive, ut LXX transtulerunt, Tanin. Faciamque, ait, judicia in Alexandria, quae hodie sic vocatur: caeterum pristinum nomen habet No, quod Aquila Symmachus  Theodotio, sicut in Hebraeo positum est, transtulerunt. Pro quo nescio quid volentes Septuaginta dixere Diospolim, quae Aegypti parva civitas est. Nos autem pro No, Alexandriam posuimus, per anticipationem, quae Graece πρόλVirgilianum : Lavinaque venit Littora; non quo eo tempore quando venit Aeneas in Latium, Lavinia dicerentur; sed quae postea Lavinia nun
Abbreviated transcription (Latin):
etur. ac deponet᷑. a curre siȩnȩ.
quam in extremis finib egipti si¬
tam diximꝰ. siue a magd alo usq¬
Om̃s ciuitates egipti deserce er̃t.
ut agnoscant dnm̃ quando ignis
caldeoꝵ. uniũsa uastauerit. ꝙ at¬
crici fuerint auriliatores eiꝰ. &
ꝓuenerint nuntii. uixta aqͥlam
& cheodotionẽ. sum. quos sym¬
machus transtulit festinantes.
nos in trieres ũtimꝰ. Ica enĩ ab he¬
breis accepimꝰ. ut omĩs ȩchiopiȩ
fidutia conterat᷑. & quando fue¬
rit uicina ꝓuintia desolata pa¬
uor. teneat prima. Ut aut̃ scire¬
mꝰ qͥ e̾e̾t. iste gladiꝰ qui uastaret
egiptũ. & cerreret ethiopiam. se¬
quit᷑ manifestiꝰ. ꝙ cessare faciam
multitudinẽ egipti. in manu na¬
buchodonosor regis babilonis.
qui non solum ueni&. sed ueni¬
et multis comitatꝰ nationib ita
ut omĩs egiptꝰ interfectoꝵ. san¬
guine cõpleat᷑. tantaq erit ira
dñi. ut siccent᷑ aluei flumunũ
solam. & in manu pestilenciȩ si¬

Expanded text:
etur ac deponetur. A turre Syene, etur ac deponetur. A turre Syene, quam in extremis finibus Aegypti sitam diximus, sive « a Magdalo usqomnes civitates Aegypti desertae erunt, ut cognoscant Dominum; quando ignis Chaldaeorum universa vastaverit, et attriti fuerint auxiliatores ejus, et pervenerint nuntii juxta Aquilam et Theodotionem siim, quos Symmachus transtulit festinantes, nos in trieres vertimus; ita enim ab Hebraeis accepimus, ut omnis Aethiopiae fiducia conteratur, et quando fuerit vicina provincia desolata, pavor teneat proximam. Ut autem sciremus quis esset iste gladius, qui vastaret Aegyptum, et terreret Aethiopiam, sequitur manifestius. « Et cessare faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, » qui non solum veniet, sed veniet multis comitatus nationibus, ita ut omnis Aegyptus interfectorum sanguine compleatur. Tantaque erit ira Domini, ut siccentur alvei fluminum, solum, et in manu pestilentium si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum omib spetialit̾ ad egiptum.
Que sunt gͦ que loquit᷑: Ululate
ꝓpinquat dies dñi. non claro sole
rucilans. sed oꝑta nubib & babi¬
loniam afferens tẽpestatẽ. Cũq
ceperit gladiꝰ uastare egiptũ. pa¬
uor erit in ethiopia. que uicina
est egipto ne ad se usq babilonius
inucro ꝑueniat. Cadent enĩ in
egipto uulnerati. & auferet᷑ mul¬
ticudo illiꝰ. & usq ad fundam̃ta
omĩa destruentur: ita ut siquis
in egipto repperiat᷑ de ethiopia.
de uariis popłis. & cub. quod sym
machus uertit in arabiã. & de fi¬
liis derre federis. hoc est de popło
iudeoꝵ. cum illis gladio cadent.
Pro quib gentib .lxx. posuer̃t̃ ꝑ
om̃s cõmixti. & filii testam̃ti mei
cum ipso gladio cadent. Et ut
sciremꝰ has om̃s gentes fuissȩ in au¬
rilio egipti. sequens sermo demon¬
strat: & corruent fulcientes egip¬
tum. siuie sustentacula egipti. id
ẽ. socu. & omĩs suꝑbia imperii. siue
c̃tumelia fortitudinis illiꝰ destru¬

Expanded text:
 ad Aegyptum. Quae sunt ergo quae loquitur? Ululate, propinquat dies Domini: non claro sole rutilans, sed operta nubibus, et Babyloniam afferens tempestatem. Cumque coeperit gladius vastare Aegyptum, pavor erit in Aethiopia, quae vicina est Aegypto, ne ad se usque Babylonius mucro perveniat. Cadent enim in Aegypto vulnerati, et auferetur multitudo illius, et usque ad fundamenta omnia destruentur: ita ut si quis in Aegypto reperiatur de Aethiopia, de variis populis et Cmachus vertit in Arabiam, et de filiis terrae foederis, hoc est, de populo Judaeorum, cum illis gladio cadat. Pro quibus gentibus LXX posuerunt « omnes commixti: et filii Testamenti mei, cum ipsa gladio cadent. » Et ut sciremus has omnes gentes fuisse in auxilio Aegypti, sequens sermo demonstrat. Et corruent fulcientes Aegyptum, sive sustentacula Aegypti, id est, socii. Et omnis superbia imperii, sive contumelia fortitudinis illius destru
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse malagnna. Iuxta illud qͦd
scriptum ẽ Non ẽ malagna un¬
ponere. nec oleum nec alligaturas.
quod si factum fuiss&. utiq recep¬
ta fortitudine posset tenere gladi¬
um ⁊ ad bella ꝓcedere Iecirco cle¬
mens ⁊ misericors ds̃ rursum cõ¬
minuit brachium eiꝰ. siue brachia.
ut pęnitus. cadat gladius de ma¬
nu eius. ⁊ ingentes egiptus disꝑga¬
tur. & uentiletur in terras. in bra¬
chio autẽ robur accipi& fortitudi
nẽ dicente scriptura. Contere bra¬
chium peccatoris ⁊ maligni. qͦd con¬
teritur in adu̾sariis nr̃is quando
nos ꝑsequunt᷑ quid ẽ. s oppͥmere
nequeunt. ⁊ ꝓsalute seruorum dei.
adusus pharaonẽ rex babilonis se¬
pe consurgit. ut potentẽ opprimat
potentior. & mali tradant᷑ peioribꝰ.¬
& confortante deo brachia pessimoꝵ
ut sciat qui liberatus ẽ. qͦd ipse sit
dũs Prosectum aut̃e esse uirtutis.
scire quod ipse sit dñs. e contra¬
rio possumꝰ dicere. filii heli. filii

Expanded text:
cepisse malagma. Juxta illud quod cepisse malagma. Juxta illud quod scriptum est: « Non est malagma imponere, nec oleum, nec alligaturas. » Quod si factum fuisset, utique recepta fortitudine posset tenere gladium et ad bella procedere. Idcirco clemens et misericors Deus rursum comminuit brachium ejus sive brachia: ut penitus cadat gladius de manu ejus, et in gentes Aegyptus dispergatur et ventiletur in terras. In brachio autem robur accipi et fortitudo potest, dicente Scriptura: « Contere brachium peccatoris et maligni . » Quod conteritur in adversariis nostris, quando nos persequuntur quidem, sed opprimere nequeunt, et pro salute servorum Dei adversus Pharaonem rex Babylonis saepe consurgit, ut potentem opprimat potentior, et mali tradantur pejoribus: confortante Deo brachia pessimorum, ut sciat, qui liberatus est, quod ipse sit Dominus, perfectum autem esse virtutis scire quod ipse sit Dominus. Econtrario possumus dicere: « Filii Heli, filii