comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inici gregis detrimenta nescimꝰ.
De precio escarum. ⁊ numeropa¬
num cũ ministris cotidiana dis¬
cussio ẽ: rara admodum cũ prbis
elebratur collatio de peccatis po¬
puloꝵ. Cadit asina ⁊ẽ qui subleuet
l̃ perit anima: ⁊ nemo qͥ reputet.
Nec mirum. eum nec nostros quidẽ
assiduos sentramus defectus. Non¬
ne ad singłas supputationes istas
irascimur. urimur. anxiamur:
Quã tolerabilius rerum. quam
mentium sustineremꝰ iacturam.
Quare inquit non magis fraudẽ
patimini: Queso tu qui alios do¬
ces doce te ipsum. si tam̃ iam ñ
dociusti: pluris te habere qͣm tua.
Transitoria ista quȩ stare t nullo
pacto queunt: fac ut ate transeans
ñ ꝑde. Riuus qua fluit cauat ter¬
ram: sic discussus demꝑaliũ consei¬
entiam rodit. Si podest torrens
in agros excurrere sine lesione
satorum: ⁊ tu trista sine uulnere
mentis posse tractare confidito.
Omnimodis consulo studeas a te¬
auertere concursum horũ. Mul¬

Expanded text:
dominici gregis detrimenta nescimus. dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non docuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum horum. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
nomum habuisse. Quid ep̃o cus¬
pius quam incumbere suppelle¬
ctili ⁊ substantiole suȩ. scrutari osa.
sciscitari desingłis. morderi suspici¬
onib moueri adqueq ꝑdita uel
neglecta : Aduerecundiam dico
quorumdam eiusmodi: scrutanti¬
um cotidie omnem substantiam
suã numerantiũ singła de minutis
⁊quadrantib exigentiũ rationẽ.
Nlon ita ille egyptius: qui ioseph
omnib traditis ignorabat quid
haberet in domo sua. E rubescat
sine fide. fidem tam̃ habuit seruo
suꝑ omnia bona sua constituens
eum. Est hic erat alienigena. Mi¬
ra res. Satis suꝑq ep̃i ad manum
habent quib anmas credant: ꝙ
cui suas cominiitant facultatulaᷤ
ñ inueniunt. Optimi uidelicet
estimatores rerum: qui magna
de minimis. paruam aut nullam
de maximis curam gerant. S ut
lquido datur intelligi: patientiꝰ
serimus xp̃i iacturam quã nr̃am.
Cotidianas expensas cotidiano
tecipcamus scrutinio: ⁊ continua

Expanded text:
nomum habuisse . Quid episcopo turnomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad verecundiam dico quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberet in domo sua . Erubescat sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua
Abbreviated transcription (Latin):
cur fecisti sic. Po cestatem habeat ex¬
cludere ⁊ admittere quos uoluerit:
mutare ministros. cransferre mi.¬
nisteria. ad quos: ⁊quando uoluerit.
Ita timori sit omnib ut sit ⁊ uti¬
litati. Presit omnibꝰ: ut omĩb ꝓsit.
ide omnib. Candestinas ⁊ susur¬
ratas delationes ñ recipias adu̾sus
eum: magis detractãtiones censue¬
ris. Et hanc uelum generalem tibi
consticuas regulam: ut omnemqͥ
palam ueretur dicere quod in aure
locutus ẽ. suspectum habeas. Quod
si de iudicante dicendum coram il¬
le renuerit: delatorem iudices ñ
accusatorem. Itaq unus omnibus
facienda iniungat: ⁊ uni om̃s res¬
pondeant. Tu illi habeas fidem.:
uacans tͥ ⁊eccłiȩ dei. Si quo minu
aut fidelis inueniat᷑ aut pruded
fideli potius commitendũ. Sane
exduobus tutius hoc. Quãqͣm si
ydoneus ñ reꝑitur: ⁊ si minus fide¬
lem sustiuere potius consulo qͣm
te huic immergere laberinto. Qe¬
mento saluatorem uidam equo¬

Expanded text:
Cur fecisti sic? Potestatem habeat exCur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi constituas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem. 19. Itaque unus omnibus facienda injungat, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeco
Abbreviated transcription (Latin):
te.Quis sapiens ⁊ intelliget hec:
Non ẽ qͦd inter ista dormitet consi¬
deratio tua. Ego uͦ agenda domus
tuȩ subeo genere qͦd nouissimum
posui locanda censuerim. ꝑaliũ
ut dixi illa facies. At is si fidelis
ñ fu̾it. fraudabit. Si nfu̾it pͣdenᷤᷤ. frauda¬
bit᷑. Querendꝰ ꝓinde fidelis ⁊ pͣdens. que con¬
stituas suꝑ familiam tuam. Adhuc
inutilis ẽ. si tercium desit. Queris qͥd
hoc: Auctoritas. Quid enĩ ꝓlest
ei uelle ⁊scire queq disponere ꝓ
ut necẽẽ ẽ. si qͦd scit iuult ñ potest:
Danda gͦ facultas agendi ꝓlibitu.
Si in preiudiciũ rationis putas hoc
fieri: memento fidelem qui agere
nichilominꝰ ꝓratione uolet. Atten¬
de prudentem:qui agere nichilo¬
minus ꝓratione sciet. Ss fidelis
sollersq uoluntas tunc ꝓderit:
cum ei affatim suppecet unde toti
facilitate mancipetur affectus cun¬
ctis sine cunctatione parentibus.
Subdendi gͥ om̃s. Nullum patiat᷑
contradictorem. Nemo qui dicat

Expanded text:
te. Quis sapiens, et intelliget haec? te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas. Quid enim prodest ei velle et scire quaeque disponere, 443 prout necesse est, si quod scit et vult, non potest? Danda ergo facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione volet: attende prudentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm magna ẽ domus dñi: Uacuũ
ꝓrsus a sollicitudine rerum minoꝵ
uilium oportet ẽẽ animum lam
magnis ⁊ tam multis intentũ reb.
Oportet liberum: quem nulla sibi
uendicet uiolenta occupatio. Opor¬
cet ingenuum: quẽ nulla deorsũ
trahat indigna affectio. Oportet
rectum: quem nulla seorsum auer¬
tat suustra uitentio. Oporcet cautũ:
quem nulla subeat furtiua suspicio.
Oportet uigilem: quem nulla abse
se abducat ꝑegrina: icuriosa cogita¬
tio. Oportet firium: quem nulla
concutiat repentina turbatio. Opor¬
trinuictũ: que nulla fatiget uł continua
tribulatio. Oportet amplũ: quẽ nul¬
la coartet rei temporalis amissio. his
te non dubites ⁊ bonis pͥuandum &
feriendũ malis. si animum diuidenᷤ
idei reb ⁊ tuis parit̃ retulis uolue¬
ris imꝑtiri. Procurandus quẽ impli¬
ces. qui ꝓte molat. Pro te dico ñ tecũ.
Queclam ꝑdemet facies. quedã ꝑde
ialios simul:. quedam ꝑalios ⁊ absq

Expanded text:
quam magna est domus Domini ! Vacuum quam magna est domus Domini ! Vacuum prorsus a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab se abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem implices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque
Abbreviated transcription (Latin):
expectant nos. Hii non mͦ circa
s quodammͦ intra te sunt. slon ẽ
sipuacua considatio qua intendis
lsponere domus tuȩ: ꝓuidere
his qui in sinu tuo ⁊ ingremio
tuo sunt. Ego dico ⁊ necessariam.
Paulum audi. Siquis domui suȩ p̃¬
ẽẽ nescit. quomͦ eccłie dei diligentiã
habebit: Item. Si quis domui suor
maxime domesticoꝵ curã ñ habet.
fidem negauit: & ẽ infideli deterior.
Et hec replicans tͥ ñ moneo sũmis
occupatum intendere infimis.ꝙ.
quasi minutum fieri: minimis un¬
pendere qͦd maximis debes. Qͥ dte
intrices unde te eripuit ds̃: Hec
inquit omĩa adicient᷑ uobis. uerũ¬
lamen ⁊ hec oportet facere: ⁊ illa ñ
omittere. At illa ꝑte agens ꝑ de eciã
oportet ꝓuideas: qui ꝓte de his ꝓ¬
uideant. Nam si unus e seruis ꝑse
ñ sufficit simul ⁊ custodie iumen¬
torum icure mensarũ: tuꝑde qͦmͦ
intendere ualeas. ⁊ tuȩ domui &
dñi pariter de qua scriptũ ẽ. oisrł

Expanded text:
exspectant nos. Hi non modo circa, exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam habebit? item: Si quis suorum et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Et haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit Deus? Haec, inquit, omnia adjicientur vobis . Verumtamen et haec oportet facere et illa non omittere. At illa per te agens, per te etiam oportet provideas, qui pro te de his provideant. Nam si unus e servis per se non sufficit simul et custodiae jumentorum, et curae mensarum: tu per te quomodo intendere valeas et tuae domui, et Domini pariter? de qua scriptum est: O Israel
Abbreviated transcription (Latin):
bi licet fodere &. uidere ut pote ꝓ¬
phetȩ filio. Michi ꝓgredi ñ ẽ fas.
Vlnum dico quod infaci e ẽ. Ridi¬
anteferre conantur. Non hoc ratio
habet: ñ antiquitas habuit: non
consentit auctoritas. Et si de sua
consuetudine calumpnia struit᷑.
meliꝰ ꝓfecto illa qͣm sũmus ordo
contempnit᷑. Friuolum tam̃ satis
unde maxime obeinere id uolu¬
nt. Nos sumus inquiunt qͥ in
om̃i celebretate dño pape con¬
iunctiores assistimꝰ: sedenti ꝓpio¬
res assidemꝰ: ꝓcedentem post̾iores
p̃cedimꝰ. Hoc totum ñ dignita¬
tis pͥuilegium s sedulitatis debi¬
tum ẽ: diaconi nom̃ sollempni
ipsa administratione int̃pretans
Teniq pb̃ris ordinata consessione
ambientibꝰ maiestatẽ: uos ad pe¬
des sedetis. ꝓpiores assistitis: ut
habeat paratiores. In euangłus
legimus quia facta ẽ contentio in¬
der discipulos:qͥs eoꝵ uideret᷑
ẽẽ maior. Beatus eẽs si sic cetera
curie. exeuncdum palatio: domi

Expanded text:
bi licet fodere et videre, utpote pbi licet fodere et videre, utpote prophetae filio. Mihi progredi non est fas. Unum dico quod in facie est. Riditeris 442 anteferre conantur. Non hoc ratio habet, non antiquitas habuit, non consentit auctoritas. Et si de sua consuetudine calumnia struitur, melius profecto illa, quam summus Ordo contemnitur. Frivolum tamen satis, unde maximo obtinere id volunt. Nos sumus, inquiunt, qui in omni celebritate domino Papae conjunctiores assistimus, sedenti propiores assidemus, procedentem posteriores praecedimus. Hoc totum non dignitatis privilegium, sed sedulitatis debitum est, diaconi nomen solemni ipsa administratione interpretans. Denique presbyteris ordinata consessione ambientibus majestatem, vos ad pedes sedetis. Propiores assistitis, ut habeat paratiores. In evangiliis legimus, quia facta est contentio inter discipulos, quis eorum videretur esse major . Beatcuriae: exeundum palatio; domi
Abbreviated transcription (Latin):
hic sumus quousq hec fiant: Qus
det uiuere ut uidere contingat:
Osi uiderem in uita mea eccłiam
dei talibus innixam columpnis. osi
dñi mei sponsam cernerem tantȩ
commissam fidei: tantȩ creditam
puritati. Quid me beatius quidie
securius cum eiusmodi circa me
uitȩ meȩ ⁊⁊ custodes spectarẽ sima
⁊ testes: Quib omnia mea secure
secreta committerem. cõmunicati
consilia. quib me dotum refunde¬
rem tanquã alteri mͥ. Qui si uelẽ
aliquatenus deuiare ñ sinerent:
frenarent precipitem. dormitant̃
tia ⁊ libertas extollentem repͥmat
excedentẽ corrigeret. Quorũ me
constantia ⁊ fortitudo nutantem
firmaret: erigeret diffidentem.
Quoꝵ me fides ⁊ scĩtas. ad quor
sc̃a. adqueq honesta. adqueq se¬
dica. adqueq amabilia i bono fa¬
me ꝓuocaret. Et nunc redducto
oculos mi eugeni adeum qnel.¬
prelatoꝵ: eoꝵ presertim aut ui
in cireuitu tuo. S de his actais
ego. Palpaui non fodi parietem. Ti¬

Expanded text:
hic sumus, quousque haec fiant? Quis hic sumus, quousque haec fiant? Quis det vivere, ut videre contingat? O si viderem in vita mea Ecclesiam Dei talibus innixam columnis! O si Domini mei sponsam cernerem tantae commissam fidei, tantae creditam puritati! Quid me beatius, quidve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et custodes spectarem simul et testes? Quibus omnia mea secreta secure committerem, communicarem consilia; quibus me totum refunderem, tanquam alteri mihi. Qui, si vellem aliquatenus deviare, non sinerent, frenarent praecipitem, dormitantem tia et libertas extollentem reprimeret, excedentem corrigeret: quorum me constantia et fortitudo nutantem firmaret, erigeret diffidentem: quorum me fides et sanctitas ad quaeque sancta, ad quaeque honesta, ad quaeque pudica, ad quaeque amabilia et bonae famae provocaret. Et nunc reduc oculos, mi Eugeni, ad eum qpraelatorum, eorum praesertim, qui sunt in circuitu tuo. 16. Sed de his hactenus. Ego palpavi, non fodi parietem. Ti
Abbreviated transcription (Latin):
uocant sturgionem. Pcunctatus
legatus quanti uenierir ñ accipio
solidos qͥnq inuito ⁊ uerecundo. Itẽ
cum essemus in quodam opido do¬
mina illius opidi optulit illi ꝓde¬
uotione cũ manutergio duas uł
tres parapsides pulchras ligneaᷤᷤ
tamen. Quas aliquandiu intuens
ligneas refutauit: Non fuerunt
qͥ possent legato dicere ditauimꝰ
abraham. Ipse uͦ cum samuele li¬
bere concionabat᷑ adom̃s. Loqui¬
mini de me coram dño ⁊⁊ coram
xp̃o eius. utrum bouem cuiusqͣm
tulerim. aut asinũ si quẽpiam ca¬
lumpniatus sum. si oppressi aliquẽ.
si de manu cuiusqͣm munꝰ accepi:
& contempnã illud hodie uobisq
restituã. O si talium daretur copia
uiroꝵ quales ꝑstrinximus nunc.
Quid te felicius qͥd illo iocundius
seculo: Nonne scda abeternitate
illorũ tibi demꝑm beatitudo uide¬
retur: cum te quaqua uersum ꝓce¬
dens stipatum uideres tam inclito
agmine beatorũ: Si te noui. heres:
Putas fore posse quod dictt᷑: Putas

Expanded text:
vocant sturgionem. Percunctatus vocant sturgionem. Percunctatus legatus quanti venierit, « Non accipio, solidos quinque invito et verecundo. Item cum essemus in quodam oppido, domina illius oppidi obtulit ei pro devotione cum manutergio duas vel tres paropsides pulchras, ligneas tamen: quas aliquandiu intuens ligneas refutavit? Non fuerunt qui possent legato dicere: Ditavimus Abraham . Ipse vero cum Samuele libere concionabatur ad omnes: Loquimini de me coram Domino et coram Christo ejus, utrum bovem cujuspiam tulerim aut asinum; si quempiam calumniatus sum, si oppressi aliquem, si de manu cujusquam munus accepi; et contemnam illud hodie, vobisque restituam . O si talium daretur virorum copia, quales perstrinximus nunc! Quid te felicius, quid illo jucundius saeculo? Nonne secunda ab aeternitate illorum tibi temporum beatitudo videretur, cum te quaquaversum procedens, stipatum videres tam inclyto agmine beatorum? 15. Si te novi, haeres, Putas fore posse quod dicitur? Putas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aduersario ⁊ agendi aderat dies:
cepit requirere suffragia amicoꝵ.
Cumq ꝑsingłos sollicitarentur:
uentũ ẽ ad oiartinũ. fiducia erat
maior in illo: qͥ ñ posset ĩmemor ẽẽ
recentis beneficii. Tum martinus
decepisti me inquit: nesciebam tͥ
imminere negociũ. Tolle equũ tu¬
um: ecce instabulo ẽ. Et hora eadẽ
resignauit illi. Quid dicis mi eu¬
geni: Nonne altiꝰ scłi res ẽ redisse
legatũ de t̾ra auri sine auro: transis
se ꝑtram argenti ⁊⁊ argentũ nescisse:
donũ insuꝑ qͦd poterat eẽ suspectũ
ilico reiecisse: S omͥ locũ suauem
ubi incidit occasio memorandi ꝙ
nominandi suauissimi odoris uirũ.
Ep̃m loquor carnotensem saustidũ:
qui legationem in partib aqͥtaniȩ
ꝓpriis sumptibus strenue ad mini¬
strauit: idq annos plures. Rem lo¬
quor quã uidi ipse. Eram cum eo
interra illa cũ aquodam prb̃m pre¬
sentatus illi ẽ piscis quem uulgo

Expanded text:
cum adversario, et agendi aderat dies cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere suffragia amicorum. Cumque per singulos sollicitarentur, ventum est ad Martinum. Fiducia erat major in illo, qui non posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, » inquit: « nesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulo est. « Et hora eadem resignavit illi. Quid dicis, mi Eugeni? Nonne alterius saeculi res est, redisse legatum de terra auri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico rejecisse? 14. Sed o mihi locum suavem, ubi incidit occasio memorandi et nominandi suavissimi odoris virum, episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legationem in partibus Aquitaniae propriis sumptibus strenue administravit, idque annos plures. Rem loquor quam vidi ipse. Eram cum eo in terra illa, cum a quodam presbytero praesentatus illi est piscis, quem vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
suos dictare festinent: gratis clan¬
des qͦd gratis acceꝑunt. Gratis faci¬
entes uidicium iniuriam pacien¬
abx uindictam innationibꝰ in cre¬
pationes in popłis. Qui de tuo deni
lue p̾sentes contempdant placere
placere dõ. Qui adte redeant fa¬
Sati qͥdem s non suffarcinati. Si¬
U i głantes ñ quod euriosa seu p̃¬
lsa queq terrarũ attulerint: s qͥ
reliquerint pacem regnis: legem
barbaris. quietem monasterus.: ec¬
clesus ordinem: clericis disciplinã:
deo populũ acceptabilem. sectatorẽ
bonorum oꝑm. Dignum reor ad¬
medium uenire factum duleis me¬
moriȩ oiartini nr̃i. Nosti hoc: s an
memineris ignoro. Is carcdinalis
prb̃r functus aliquando legatione
indatia. tam pauꝑ remeauit: ut pe¬
ne expensis ⁊ equis deficientib uix
ꝑuenirer florentiam. Ibi ep̃e loci
donauit ei equũ: qͦ pisas usq ibi e¬
ramus tunc ꝑuectus ẽ. Post tridie
credo secutus ep̃c. erat enĩ illi causa

Expanded text:
suos ditare festinent, gratis dansuos ditare festinent, gratis dantes quod gratis acceperunt, gratis facientes judicium injuriam patientibus, vindictam in nationibus, increpationes in populis. Qui de tuo deniqsive praesentes contendant placere tibi, placere Deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinati: simul et gloriantes, non quod curiosa seu pretiosa quaeque terrarum attulerint, sed quod reliquerint pacem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, clericis disciplinam, Deo populum acceptabilem, sectatorem bonorum omedium venire factum dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoro. Is cardinalis presbyter, functus 441 aliquando legatione in Dacia, tam pauper remeavit, ut pene expensis et equis deficientibus, vix perveniret Florentiam. Ibi episcopus loci donavit ei equum, quo Pisas usque, ubi eramus tunc, pervectus est. Postridie, credo, secutus episcopus erat enim illi causa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uulgus ñ sꝑͦnant s doctant.
cliuites non palpent s terreant.
pauꝑes ñ grauent s foueant. uul¬
nas principum ñ paueant si coñ¬
tempnant. Qui non cũ turba intrẽt.
nec cum ira exeant: qui ȩccłias non
spolient.s emendent. Qui marsu¬
pia ñ exhauriant: s corda reficiañ
icrimina corrigant. fame ꝓuide¬
ant suȩ: nec inuideant aliene. Qui
orandi studium gerant iusum ha¬
beant: ⁊ de omni re orationi plus
fidant qͣm suȩ industriȩ uł labori.
Quorum ingressus pacificus: mo¬
lestus exitus sit. Quori sermo edi¬
ficatio: quorũ uita iusticia: quorũ
p̃sentia grata: quorũ memoria in be¬
nedictione. Quise amabiles p̃be¬
ant. ñ uerbo s oꝑe: reuerendos ex¬
hibeant. s actu. ñ fastu. Qui humi¬
les cum humilib ⁊cũ innocentib
innocentes. duros dure redarguant.
malignantes coherceant. redlant
retributionem suꝑbis. Qui ñ dote
uiduȩ ⁊i patmonio erucifixi se uł

Expanded text:
Qui vulgus non spernant, sed doceant: Qui vulgus non spernant, sed doceant: divites non palpent, sed terreant: pauperes non gravent, sed foveant: minas principum non paveant, sed contemnant. Qui non cum turba intrent, nec cum ira exeant: qui ecclesias non spolient, sed emendent. Qui marsupia non exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant; famae provideant suae, nec invideant alienae. Qui orandi studium gerant, et usum habeant, ac de omni re orationi plus fidant, quam suae industriae vel labori. Quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit: quorum sermo aedificatio, quorum vita justitia, quorum praesentia grata, quorum memoria in benedictione. Qui se amabiles praebeant, non verbo, sed opere: reverendos exhibeant, sed actu, non fastu. Qui humiles cum humilibus, et cum innocentibus innocentes; duros dure redarguant, malignantes coerceant, reddant retributionem superbis. Qui non de dote viduae, et patrimonio Crucifixi se vel
Abbreviated transcription (Latin):
lici ad fidem. fideles ad dispensatione.
corcordes ad pacem: conformes ad
unitatem. Qui sint iniudicio recti.
in consilio ꝓuidi. in iubendo discret.
indisponendo industrii. inagendo
strenui. in loquendo modesti. inad¬
uersitate securi. in ꝓsꝑitate deuoti.
in delo sobrii. in miscdia ñ remissi.
in ocio ñ ociosi. in hospicio ñ dissolu¬
ti. in conuiuio ñ effusi. in cura rei
familiaris ñ anxii. aliene ñ cupidi.
sue ñ ꝓdigi: ubiq in omnib cueũ¬
specti. Qui legatione ꝓ xp̃o fung
quotiens opus erit. nec iussi ienu¬
ant: nec non iussi affectent. Qui
quod uerecundȩ exeusant: obsti¬
natius ñ recusent. Qui misi pot
aurum ũ eant. sed xp̃m sequantur.
qui questum legationem ñ estimti.
nec requirant datum. s fructum.
Qui regibus iohannem exlibeat.
egyptiis moysen. fornicantib fie¬
es. heliam ydolatris. heliseũ aus
petrũ mentientib. paulũ blal¬
phemantib. negotiantib xp̃u.

Expanded text:
lici ad fidem, fideles ad dispensacionem, lici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› remissi, in ocio non ociosi, in hospicio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, aliene non cupidi, sue non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti; qui legacione pro Christo fungi, quociens opus erit, nec iussi rennuant nec non iussi affectent; qui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui questum legacionis non estiment nec requirant datum, sed fQui regibus Joannem exhibeant, Aegyptiis Moysen, fornicantibus Phinees, Eliam idololatris, Elisaeum avaris, Petrum mentientibus, Paulum blasphemantibus, negotiantibus Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
admittendi sunt difficile incuria
posse ꝓbari: ⁊ ideo si fieri potest
uiros ꝓbatos oportere deligi ñ ꝓ¬
bandos. Nos inmonasteriis or̃s
recipimꝰ spe mebiorandi. At curia
bonos facilius iecipere quã facere
consueurs Quod si plures in ea
nec defectus timeatur. nec ꝓfectus¬
optetur. ut pote iam ꝑfectis. Itaq
ñ uolentes neq curtentes
assumito: s cunctantes s renu¬
entes. Etiam coge illos ⁊ cõpel e¬
le intrare. In talibus ut opinor
requiescet sp̃s tuus: qui ñ suit
atcritȩ frontis. s uecundi. s ti¬
morati. preter dm̃ tamentime¬
ant nil. nichil sperent nͥ a dõ.
Qui aduentantiũ non manꝰ atten¬
dant: s necessitates. Qui stent ui¬
riliter ꝓ afflictis: ⁊ iudicent ineqͥ¬
tate ꝓmansuetis terrȩ. Qui sint
compositi admores. ꝓbati ad sc̃ĩmo¬
niam. parati adobedientiã. man¬
sueti ad patientiam. subiecti addis¬
ciplinam. rigidi ad censuram. catho¬

Expanded text:
admittendi sunt, difficile in curia admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea nec defectus timeatur, nec optetur, utpote iam perfectis. Itaque non volentes neque currentes assumito, sed cunetantes, sed renuentes; eciam coge illos et compelle intrare. In talibus ut opinor requiescet spiritus tuus, qui non sunt attrite frontis, ‹sed› verecundi, sed timorati; preter deum tamen timeant nichil, nichil sperent nisi a deo, qui adventancium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catho
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ipsis sume sendentiȩ huius
euidens ac familiare exemplũ.
Quantos quos supplices admisistis:
post modum sustiniustis graues.
in solendes.contumaces. rebel¬
les. Quod quidem interiꝰ ma¬
u lum tegunt principia: postiora
ꝓdunt. Uerbosulum adolescentẽ
istuden tem eloquentiȩ cũ sapi¬
entie sit manis: ñ aliud quam
iusti: ciȩ hostem reputes. ꝓhuius¬
mo di. falsis fratrib. dic̃ magist᷑
Manus cito nemini imposueris.
Excluso itaq uniuerso huius pesti¬
lenti genere hominũ: cure tͥ maxi¬
me sit introducere tales qͦs pmodũ
introduxisse non peniteat. Tur¬
pe ẽ tibi sepius retractare qͦd feceris.
& iudiciũ tuũ frequenter ꝑiclitari
ñ decet. Diligenter ꝓinde om̃e qͦd
faciendum erit tracta apud te: ꝙ.
cũ his qui de diligunt. Tracta ante
factum: quia post factum sera re¬
tractatio ẽ. Sapientis consilium ẽ.
omnia fac cũ consilio ⁊ post factũ
ñ penicebis. Et hoc tibi ꝑsuade qͥ

Expanded text:
vobis ipsis sume sententiae hujus vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sãt ut quoduult uelleꝰ liceat mͥ. ꝙ
non magis ut uelim. Alius ꝓ alio
llius forte ⁊⁊ ꝓse rogat. ꝓ quo roga.¬
iis. sit suspectus. Qui ipse rogat
sse: iam iudicatus ẽ. Nec inter ẽ
sse an ꝑ alium qͥs roget. ¶lericũ
uurlam frequentantem qͥ non sit
le curia: ad idem noris ꝑtinere am¬
bientium genus. Adulantem & ad
placitum cuiusq loquentem: unũ
de rogantib puta ȩtiam si nichil
rogauerit. Scorpioni ñ est in facie
qͦd formides: s pungit a cauda. Si
adtalium blandicias cortuũ ut as¬
solet molliri senseris: memineris
scriptũ. Omnis homo pͥmum bo¬
nũ uinũ .po: cũ autẽ in ebriati. fu.
tẽ id qͦd detius ẽ. Pari pondere estima¬
ueris eius humilitatem qui tunet:
⁊ eius qui sperat. Uiri callidi ⁊ dolosi
ꝓprium eẽ solet: dunc pretendere
humilitatem cũ aliquid optinere
uoluerit. De qualib dicit scriptura.
Est qui se humiliat nequiter: &
interiora eius plena sunt dolo. De

Expanded text:
gat, ut quod vult, velle liceat mihi, et gat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De
Abbreviated transcription (Latin):
imputandum qͣm tͥ. qui tales aut ele¬
gisti. aut amisisti: Non de om̃ib
dico: nam sunt quos ñ elegisti s ip¬
si te. At potestatem ñ habent: nisi
qͣm tu eis aut tribueris aut ꝑmi¬
seris. Ad idem gͦ reuertimur. Tibi
imputa qͥcquid patieris abeo qͥsine
te potest facere nichil. His exceptis:
de cetero ñ inconsiderate ut uides
digendi quiq seu colligendi sunt
in opus ministerii huius. Tuum ẽ
undecumq euocare ⁊ asciscere
tibi. exemplo moysi senes ñ iu
uenes: s senes ñ dam etate qͣm mo¬
ribus quos tu nosti quia senes po¬
puli sunt. An ños eligendi de toto
orbe orbem iudicaturi: Sane huic
negocio ñ se ingerat rogans. Consi¬
lio non p̃ce agendum est.Sunt qͤ
necessario a nobis rogantiũ aut ex¬
torquet importunitas aut necessi¬
las meretur. Et istud in his quȩ
nr̃a sunt. Albi aut̃ non licet quo
uolo facere quis locus roganti:
lisi forte qui me rogat hoc ro¬

Expanded text:
imputandum quam tibi, qui tales aut eleimputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc ro
Abbreviated transcription (Latin):
meus quid tͥ debui facere ⁊ ñ fecie
Si sic fecisti. nec ꝓfecisti: ẽ demũ
qͦd facias. ⁊ qͦd dicas. Exi de ur ca¬
deorum: ⁊ dicito quia oportet me¬
⁊ alus ciuitatib euangłitare. Pu¬
to nec penitebit exilui: orbe ꝓurbi
commutato. ¶Ueniamus ad col
laterales & coadiutores tuos. hii sede¬
li tibi. hii intimi sunt. Quã obtem
si boni sunt tͥ potissimum sunt. si
mali equȩ plus tͥ. Ne de cdixeris sani
dolentem latera: hoc ẽ. ne te dexe¬
ris bonum malis innitentẽ. Aiti
si bonus sis. bonitas tua solius que
fructũ afferre potest:. Sicut in su¬
pcriore libro dixisse me memini.
Quid inqͣm emolumenti affertu
clesiis dei tua unius hominis il
sticia. ubi sententia p̃ualet alis
affectorum: S nec tuta tibi mui¬
bonitas obsessa malis: ñ magisq̃
sanitas uicino serpente. Non ẽqͥ
te subducas malo intestino. Ei
eregione bonum domesticum &
amplius quo sepius iuuat. Ssiut
leuent siuie grauent cui recdius

Expanded text:
meus, quid tibi facere debui et non feci? meus, quid tibi facere debui et non feci? Si sic fecisti et non profecisti est demum quod facias et quod dicas: Exi de urbe Caldeorum, et dicito, quia oportet me aliis civitatibus ewangelizare. Puto nec penitebit exilii, orbe pro urbe commutato. Helaterales et coadjutores tuos. Hi seduli tibi, hi intimi sunt. Quamobrem si boni sunt, tibi potissimum sunt: si mali, aeque plus tibi. Ne te dixeris sanum, dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti affert Ecclesiis Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resistentibus. Dicendo hec: forte
nimius dicar. Num nr̃a illa uox.
insta oporcune importune: Hunc
si audes nimium appellato. ꝓpħe
precipitur: clama necesses. Ad qͦs
nisi adsceleratos ⁊ peccatores: An¬
nuntia inquit populo meo scelera
eorf: & domui iacob peccata eorũ.
Prudenter aduerte ⁊ sceleratos ꝑ.¬
hiberi: ⁊ popłm dñi. Puta idem de
his. Et si scelerati. & si iniqui: uide
ne audias quod uni exhis meis ñ
fecisti. nec michi feristi. Fateor po¬
pulum istum exstitisse usq ad¬
huc dura fronte: ⁊ indomito cor¬
de: s utrumne etiã indomabili.
nescio unde liquido scire possif.
Potest fore qͦd necdum fuit. Si dif¬
fidis tu: s apud dm̃ ñ erit impos¬
sibile omne uerbum. Si lura fron¬
de sunt: durato ⁊itu econtra duam.
Nil tam durum quod duriori non
cedat. Dñs ad ꝓpħam. Dedi frontẽ
tuam duriorem frontib eorum.
Anum ẽ quod te absoluit: si egisti¬
cũ popło tuo ut possis dicere. Popłe

Expanded text:
et resistentibus. Dicendo haec, forte et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae praecipitur: Clama, ne cesses. Ad quos, nisi ad sceleratos et peccatores? Annuntia, inquit, populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . Prudenter adverte et sceleratos perhiberi, et populum Domini. Puta de his idem. Etsi scelerati, etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te absolcum populo isto, ut possis dicere: Popule
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ȩtiam gloria ẽ tibi. Euangłi¬
pastoris opus implesti. Oracones in¬
quis me mones pascere & scorpioes:
ñ oues. Ppter hoc inqͣm magis aggre¬
dere eos: s uerbo ñ ferro. Quid tu
denuo usurpare gladium demptes:
quem semel iussus es reponere in
uaginam: Quem tam̃ qui tuum
negat. ñ satis mͥ uidetur atcendere
uerbũ dñi dicentis sic. Conuerte
gladium duum inuaginam. Tuus
ergo uipse. duo forsitan nutu ⁊ si ñ
tua manu euaginandus. Alioquin
si nullomͦ ad te ꝑtin̾et:⁊ isdicentib
cerdotis. is militis manu: sed sane
ad nutum sacerdotis ⁊ iussum im¬
ꝑatoris. Et de hoc alias. Nunc uͦ ar¬
ripe illum qui tibi adferiendum
creditus ẽ. ⁊ uulnera ad salutem.
si non omnes si ñ uult multos. cer¬
te quos possit. Non sum inqͥs meli¬
or qͣm patres mei. Quem illorꝵ do¬
mus exasꝑans non dico audiuit. s
ñ irrisit: Ideo tu insiste magis:
si forte audiant ⁊ quiescant. Insiste

Expanded text:
quidem etiam gloria est tibi. Evangeliquidem etiam gloria est tibi. Evangeli, et pastoris opus implesti. 7. Dracones, inquis, me mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium tentes, quem semel jussus es reponere in vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur attendere verbum Domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam . Tuus ergo et ipse, tuo forsitan nutu, etsi non tua manu evaginandus. Alioquin si nullo modo ad te pertineret et is, dicentibus cerdotis, is militis manu, sed sane ad nutum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste
Abbreviated transcription (Latin):
quom si fieri possit conuertas eos:
ne ipsi subuertant te. Quid diffidi¬
mus posse reuerti inoues. equibꝰ
uerti in lupos potuerunt: Hie hie
non parco tibi: ut parrat ds̃. Pasto¬
tem te popło huic. certe aut nega.
aut exibe. Non negabis: ne cuius
sedem tenes. de neget heredẽ. Petriᷤ
hic ẽ. qui nescitur ꝓcessisse aliqͥndo
uel geminis ornatus uł serieis. ñ tectꝰ
auro. ñ uectus equo albo. nec stipatꝰ
milite. nec circumstrepentibꝰ septus
ministris. Absq his tam̃ credidit
satis posse impleri salutare mancla¬
tum: si amas me pasce oues meas.
In his successisti ñ petro: s constanti¬
no. Consulo toleranda ꝓtemꝑe: ñ
affectanda ꝓdebito. Ad ea te potuis
incito: quorum de scio debitorem.
Est si purpuratus. ⁊ si deauratusin¬
cedens: ñ est tam̃ quod horreas oꝑã
curamue pastoralem. pastoris heres.
Non ẽ quod erubescas euangłium.
Quãqͣm si uolens eugeli des: int̃ apłos

Expanded text:
quomodo, si fieri possit, convertas eos, quomodo, si fieri possit, convertas eos, ne ipsi subvertant te. Quid diffidimus posse reverti in oves, e quibus verti in lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi, ut parcat Deus. Pastorem te populo huic certe aut nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, qui nescitur processisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In his successisti, non Petro, 438 sed Constantino. Consulo toleranda pro tempore, non affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas Evangelium. Quanquam si volens evangelizes, inter Apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
te habere demptaueris: absit ina¬
unt. ñ decet tempori ñ congriss
maiestati ñ conuenit. quã geras ꝑso¬
nam attendito. De placito dĩ ultima
mentio ẽ: ꝓiactura salutis nulla cun¬
ctatio. Nisi qͦd sublime ẽ. hoc salu¬
tare dicamus: &. qͦd gloriam redolet
id iustum. Ita omne humile ꝓbro
ducitur inter palatinos: ut faciliꝰ
qui ẽe quã qui apparere humilisue¬
lit inuenias. Cimor dñi simplicitaᷤᷤ
reputat᷑. ne dicam fatustas. uirum
circũspectum iamicum ꝓpriȩ con¬
scientiȩ: calumpniant᷑ ypocritam.
Porro amatorem quietis ⁊ sibi int̃¬
dum uacantem: inutilem dicunt.
cuxũdederunt te laqueos mortis:
Queso sustine paulisꝑ: ⁊ subporta
me. Immo da ueniam: ñ tam te¬
mere qͣm tuide.hec loquenti.
Emulor enim de emulatione bo¬
na: iutinam qͣm uehementi tam
utili. Scio ubi habitas: increduli
isubuersores sunt decum: lupi ñ
oues sunt. talium tam̃ tu pastor. uti¬
lis consideratio qua forte inueneris

Expanded text:
te habere tentaveris; Absit? inqte habere tentaveris; Absit? inquiunt, non decet, tempori non congruit, majestati non convenit; quam geras personam attendito. De placito Dei ultima mentio est; pro jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod sublime est, hoc salutare ducamus; et quod gloriam redolet, id justum. Ita omne humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, quam qui apparere humilis velit, invenias. Timor Domini simplicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum propriae conscientiae calumniantur hypocritam. Porro amatorem quietis, et sibi interdum vacantem, inutilem dicunt. circumdederunt te laqueis mortis? Quaeso, sustine paulisper, et supporta me. Imo da veniam, non tam temere, quam timide haec loquenti. Aemulor te aemulatione bona, et utinam quam vehementi, tam utili. Scio ubi habitas; increduli et subversores sunt tecum. Lupi, non oves sunt: talium tamen tu pastor. Utilis consideratio, qua forte inveneris,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ parcissimi exibitores. Blandissimi
adulatores: ⁊ mordacissimi detra¬
ctores. Simplicissimi dissimulatore.
⁊ malignissimi ꝓditores. Exeurtimꝰ
huc: plenius te atq expressius ãmo¬
nendum putantes. Horũ quȩ cura
de sunt in hac parte. Iam ad ordine
recurramus. Quale est qd de spcli
teis diuitum seminat᷑. Argentũ
micat in lucto: accurrit᷑ undiq
dollit illud ñ pauꝑior s fortiorat
aut qui forte cicius p̃cueurrit.
de tam̃ mos iste uel potius mors isti
ñ cepit: in de utinam desinat. Sint
liqua ꝓsequam᷑. Inter hec tu pasti
ꝓcedis de auratus. tam multa cutũ¬
datus uarietate: oues quid capiunt:
Si auderem dicere demonũ mas
qͣm ouium pascua hec. Scilicet si
factitabat petrus: sic paulus lude¬
bat. uides omnem ecclesiasticũ ⁊¬
lum feruere sola ꝓdignitate tuen¬
da. Honori totum datur: scĩtal
nichil aut parũ. Si causa reqͥrente
paulo submissius agere. ac socialꝰ

Expanded text:
et parcissimi exhibitores: blandissimi et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurrimus usque huc, plenius te atque expressius admonendum putantes horum quae circa te sunt in hac parte. 5. Jam ad ordinem recurramus. Quale est, quod de spoteis divitum seminatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur. Inter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda. Honori totum datur, sanctitati nihil, aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere, ac socialius
Abbreviated transcription (Latin):
dent: ut oportunius fidentib no¬
ceant. Ex hoc ñ erit consiliũ tͥ a qͦ
se arcendos putent: ñ secretũ quo
se ñ ingerant. Si stante ꝓforibus
quoqͣm illorum moram uł modi¬
cam fecerit ostiarius: ego tẽ ꝓ illo
rim ne ⁊ego uł aliquatenus more ᷤ
gentis. Ante omĩa sapientes sunt
ut faciant mal ũ. bonum autẽ
facere nolunt. Hii inuisi terrȩ⁊
cȩlo. utriq iniecere manus: impii
in deũ. demerarii in sc̃a. seditiosi
in inuicem. emuli inuicinos. in¬
humani in extraneos. Quos nemi¬
nem amantes amat nemo: ⁊ cũ
timeri affectant abomĩb om̃s di¬
meant necesse ẽ. Hii sunt qͥ sub¬
eẽ ñ sustinent. p̃eẽ non norunt: su¬
ꝑiorib infideles. inferioribꝰ impor¬
tabiles. Nii inuerecundi adpetendũ
adnegan dum frontosi. Hii importuni ut ac¬
cipiant inquieti donec accipiant
ingrati uͥ acceꝑint. Docuerunt
linguam suã grandia loqui: cũ ope¬
rentur exigua. Largissumi ꝓmissiore.

Expanded text:
dent, ut opportunius fidentibus nodent, ut opportunius fidentibus noceant. Ex hoc non erit consilium tibi a quo se arcendos putent, non secretum quo se non ingerant. Si stante pro foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit ostiarius; ego tunc pro ilrimne et ego vel aliquatenus mores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut faciant malum; bonum autem facere nesciunt; hii invisi terre et celo utrique iniecere manus, impii in deum, temerarii in sancta, sediciosi in invicem, emuli in vicinos, inhumani in extraneos; quos neminem amantes amat nemo, et cum timeri affectant ab Omnibus, omnes timeant necesse est. Hii sunt, qui subesse non sustinent, preesse non norunt, superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hii inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hii importuni, ut acciingrati ubi acceperint. Docuerunt linguam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores,
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent ñ uenimus ministrari s
ministrare. ponebant quotiens
oportiusset sine sumptu eugłium.
Unus erat de subditis questus. una
pompa. unaq uoluptas: si quomͦ
eos possent parare dño plebem ꝑfe¬
ctam. Id omnimodis etiã in mul¬
ta contricione cordis ⁊ corꝑis. in
labore ierumpna. in fame. ⁊ siti.
infrigore ⁊ nuditate. ubi ñc qͤso
consuetudo hȩc: Subiit dissimeł
ualde. Longe in aliud mutata st̃
studia: ⁊ utinam ñ in peius. Cura
tam̃ ⁊ anxietas ⁊emulatio ⁊ solli¬
citudo: fateor ꝑseuerant. Transla-¬
Ta hec: ñ imminuta. Testimoniũ
uob̾ phibeo qͦd nec substantiȩ parci-¬
tis: non magis qͣm ante. Diuersa
autẽ locatio dissimilitudinẽ facit.
Magna abusio: pauci ados legis¬
latoris. ad manus om̃s respiciunt.
Non unmerito tam̃. Om̃e papale
in papam receꝑit. p̃cio seu spe p̃cu
non interueniente: Et tc potissi¬
mum uolunt dominari: cũ ꝓfessi
fuerint seruitutẽ. Fideles se spon¬

Expanded text:
dicerent, Non venimus ministrari, sed dicerent, Non venimus ministrari, sed ministrare; ponebant, quoties oportuisset, sine sumptu Evangelium. Unus erat de subditis quaestus, una pompa, unaque voluptas, si quo modo eos possent parare Domino plebem perfectam. Id omnimodis saa contritione cordis et corporis, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate. 4. Ubi nunc, quaeso, consuetudo haec? Subiit dissimilis valde; longe in aliud mutata sunt studia, et utinam non in pejus. Cura tamen et anxietas, et aemulatio, et sollicitudo, fateor, perseverant. Translata haec, non imminuta. Testimonium vobis perhibeo, quod nec substantiae parcitis, non magis quam ante. Diversa autem locatio dissimilitudinem facit. Magna abusio! pauci ad os legislatoris, ad manus omnes respiciunt. Non immerito tamen. Omne papale in Papam receperit, pretio seu spe pretii non interveniente? et tunc potissimum volunt dominari, cum professi fuerint servitutem. Fideles se spon