comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa siñ his nõ põt. Me enĩ siue ꝑnulgatissi¬
m̃ ille u̾sus ꝗ uetat artẽ pude̾ loꝗ. qͣ factite ᷤ.
Dissimulae̾ ñ sinit quĩ dełc̾ter suĩ tuũ studi
Qd̾ si ea qͥdixi ñ ita eẽnt. ꝗs tam̃ tã durũ¬
se agrestẽq p̾be̾t ꝗ hãc mͥ nõ daret ueniã.
ut cũ mee forenses artes ⁊ actioẽs publi¬
ce ꝯcidisset. nõ me aut desidie ꝙ face̾ nõ
possũ. aut mesticie cui resisto potiꝰ ꝙͣ littͣis
dederĩ. q̃ ꝗdẽ me antea ĩ iuditu atq ĩ curiã de¬
ducebãt. mĩc oblectãt domi. nͨ nͦ talib mͦ reb.
qͣlis hic liber ꝯtinet. s młto q̃ gͣuiorib ⁊ ma¬
iorib. Que si er̃t ꝑfecte. ꝓfecto maximis
reb forẽsib nr̃is ⁊ ext̾nis ĩcluse ⁊ dome¬
stice litte respõdebũt.
Ed ad institutũ disputatõnũ reu̾ta
suũ. aut ut ꝯp̃hensio nũose ⁊ apte cadat.
desidea̾t diligẽtiã ut fiat qiͣ stũctura q̃dã
nec tam̃ fiat oꝑose. ⁊ lã ẽẽ tũ ĩfinitus. tũ

Expanded text:
non potest. Me autem sive pervulgatissimus ille versus, qui vetat artem pudere proloqui quam factites, dissimulare non sinit qui delecter, sive tuum studiuquod si ea quae dixi non ita essent, quis tamen se tam durum agrestemque praeberet qui hanc mihi non daret veniam, ut cum meae forenses artes et actiones publicae concidissent, non me aut desidiae, quod facere non possum, aut maestitiae, cui resisto, potius quam litteris dederem? quae quidem me antea in iudicia atque in curiam deducebant, nunc oblectant domi; nec vero talibus modo rebus qualis hic liber continet, sed multo etiam gravioribus et maioribus; quae si erunt perfectae, profecto maximis rebus forensibus nostris et externis inclusae et domesticae litterae respondebunt. Sed ad institutam disputationem revertasuum, aut ut comprehensio numerose et apte cadat. esiderat diligentiam, ut fiat quasi structura quaedam nec tamen fiat operose; nam esset cum infinitus tum
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ debet referti ĩtelligẽtuĩ nõ q̃situm eẽ
nuͣm s secutũ. d̾ fit itẽ ĩ ꝯtͣrus referẽdis
autumas. dicis male mereri. Id ꝙ scis ꝓdest
nichil. id q nescio obẽ. Uersũ efficit illa rela¬
tio contrarioꝵ. ¶Idẽ ẽẽ ĩorõne mioͣsum.
qd̾ scis nichil ꝓdest. qd̾ nescis nichil obest.
ficiuĩt ⁊ siñ ĩdustria. ¶ Hoc gne̾ intiq iã añ
sccͣtẽ dełc̾tabãt᷑ ⁊ maxĩe gorgias. cui ĩorone
pleꝵq efficit nuͣm ip̃a concumitas ¶ los
q̃ ĩ hoc gn̾e freqñtes. ut illa sũt ĩ quirto ac¬
cusatõis. Conferte hãc pace̾ cũ illo bello.
hĩ p̃toris aduẽtũ. cũ illiꝰ impatoi̾s uictoria
hꝰ cohortẽ impnĩ. cũ illiꝰ ex̾citu ĩuictu. huiꝰ

Expanded text:
eo quo debent referri, intellegamus non quaesitum esse numerum, sed secutum. quod fit item in contrariis referendis,autumas dicis male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idem esset in oratione numerosum: quod scis nihil prodest; quod nescis multum obest. ficiunt etiam sine industria. hoc genere antiqui iam ante Isocratem delectabantur et maxime Gorgias, cuius in oratione plerumque efficit numerum ipsa concinnitas. Nos etiam in hoc genere frequentes, ut illa sunt in quarto accusationis: Conferte hanc pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto,
Abbreviated transcription (Latin):
s auriũ. Quomͦ ẽ nr aucilia mala fac¬
ec micillis ⁊ tacillis ⁊ paxillo ⁊ taxillo cor¬
suetudo elegãs litim ẜmonis euellit. ¶Li¬
bent̃ ⁊̃ copulando u̾ba iũgebãt. ut sodes
prosi andes. sis pro sinis. Iam ĩ uuo capsis
tria u̾ba sũt.am pro ais ne. ne qͥre pro non
quire. MAlle ꝓ magis uelle. ⁊ olle pro ñ

Expanded text:
a face maxillis et taxillis et paxillo et vexillo consuetudo elegans Latini sermonis evellit. libenter etiam copulando verba iungebant, ut sodes pro si audes, sis pro si vis. Iam in uno capsis tria verba sunt. Ain pro aisne, nequire pro non quire, malle pro magis velle, nolle pro non
Abbreviated transcription (Latin):
nosse iudicasse uetãt. nouisse iubẽt auidi¬
cauisse. Qiͣ noͣ nesciamꝰ ĩ hoc gnͣe plenũ u̾¬
bũ recte dici ⁊ imminutũ usitate. Itaq u¬
trixq t̾rentius. Ego tu cognatũ tuũ ñ oras
Post ibidẽ. stiliponẽ ĩquã noueras. Si ple¬
nũ fit sui imminutũ. licet uitare utrũq
Ergo ibidẽ ꝙͣ cara sit q̃ post carẽdi ĩtelligt̃¬

Expanded text:
t, novisse iubent et iudicavisse? quasi vero nesciamus in hoc genere et plenum verbum recte dici et imminutum usitate. Itaque utrumque Terentius: eho tu, cognatum tuom non noras? post idem Stilponem inquam noveras. Sient plenum est, sint imminutum; licet utare utroque. Ergo ibide
Abbreviated transcription (Latin):
est pͥnceps nõ omĩb pͥnceps ⁊ inta illa digͥ
loco ñ dignꝰ. Que si indecta ꝯsuetudo tam ẽ
artifex suautatio. qd ab ipã tãdem arte et
doctͥna postulari putamꝰ.
Et dixi breuĩ quĩ si hac de re una po¬
stularẽ disputarẽ. Est enĩ locus hic
late patẽs de natuiͣ nsuq u̾boꝵ. lon¬
gnis ei qͣ ĩstituta rõ postulabat. S ꝗirer¬

Expanded text:
 princeps non omnibus princeps, et: vita illa dignu' locoque non dignus. Quod si indocta consuetudo tam est artifex suavitatis, quid ab ipsa tandem arte et doctrina postulari putamus? haec dixi brevius quam si hac de re una disputarem—est enim locus hic late patens de natura usuque verborum—longius autem quam instituta ratio postulabat. se
Abbreviated transcription (Latin):
cipitaliũ ã decẽ iiroꝵ litib iudicandio di¬
to nõ nc̃ quã ꝗd dixit actius. Uideo sepulchix
ad uoix corpoix eidẽq mulier una duũ uirx.
Quid ueix sit ĩtelligo. s alios ita loquor ut
ut necẽẽ est. Cũ triũ uirx nõ uroꝵ. ⁊ sex¬

Expanded text:
capitalium aut decem virorum stlitibus iudicandis dico numquam. Et quid dixit Accius? video sepulcra duo duorum corporum; idemque mulier una duum virum. quid verum sit intellego; sed alias ita loquor ut ut necesse est, cum trium virum, non virorum, et ses
Abbreviated transcription (Latin):
lũt. quã ĩ conclusicẽ sẽtẽtiaꝵ quã nõ hñt
uete̾s illos fuisse. suã nota. atq ufmpata
reo eẽnt. Qua ĩuẽta om̃s usus magnos.
oratoes uidemus.

Expanded text:
t, quam in conclusione sententiarum, quam non habent. teres illos fuisse, si iam nota atque usurpata res esset; qua inventa omnis usos magnos oratores videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ illi ip̃i ꝗ ꝯsecuti st̃. tam̃ ea se uale̾ dissimu¬
lãt. ꝑꝑ ea qd̾ prudẽtia hõib g̈ta ẽ lingua
suspecta. ¶ñ gͥ aut late̾ eloqñtia pot. m
id qd̾ dissimulat effugit. aut ẽ ꝑiculũ ne quis
putet ĩmigna arte ⁊ glo̾sa tinpe ẽẽ doce̾ alioᷤᷤ
id ꝙ ip̃i fui̾t hõestissimũ dice̾. At fortasse ce

Expanded text:
em illi ipsi qui consecuti sunt tamen ea se valere dissimulant.' propterea quod prudentia hominibus grata est, lingua suspecta. Num igitur aut latere eloquentia potest aut id quod dissimulat effugit aut est periculum ne quis putet in magna arte et gloriosa turpe esse docere alios id quod ipsi fuerit honestissim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lã ꝓdeñ atq hõiĩ fide̾ dõx aũt. Itaq credo.
Huiꝰ illi nesciebãt. andabat hoc ꝯsuetudo li¬
centiã. ¶Itaq idẽ poeta ꝗ usitatius cõtrax̾¬
at ꝑtis uei meũ factũ pudet ꝓ meoꝵ factoꝵ.
et texit᷑ etitũi exam̃ rapit ꝓ ecitioꝵ. ⁊ lõ dic̃

Expanded text:
Nam pro deum atque hominum fidem deorum aiunt. Ita credo hoc illi nesciebant: an dabat hanc consuetudo licentiam? itaque idem poeta qui inusitatius contraxerat: patris mei meum factum pudet pro meorum factorum, et texitur, exitium examen rapit pro exitiorum,non
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ fortasse possumꝰ. At digͥtatẽ doce̾ nõ ht̃ i
certe si qiͣ ĩ ludo. s si mouẽdo. si cohortãdo.¬
O si ꝑcontãdo. si comimicãdo. si int̾dũ ⁊̃ una
legẽdo. audiendo. nescio cur nõ dicẽdo q̃ aliqd
u̾bis sactoꝵ alienatõ fiat doce̾ hõestũ ẽ. Di¬

Expanded text:
 fortasse possumus. 'at dignitatem docere non habet.' certe, si quasi in ludo; sed si monendo, si cohortando, si percontando, si communicando, si interdum etiam una legendo, audiendo, nescio cur cum docendo etiam aliverbis sacrorum alienatio fiat docere honestum e
Abbreviated transcription (Latin):
tia ĩducit. ut ab eo ꝙ agit᷑ au̾tat aĩos. Ut se¬
pe ĩ hylai̾tate risũ ue cõu̾tiꝰt. ut an̾ occupet qd̾
putat opponi. ut ꝯparet similitadiẽs. utatur
exẽplis. ut aliud al tribuẽo dispciat. ut ĩter¬
pellatoe̾m coherceat. ut aliqd retice̾ se dicat. ut
denũtiet ꝗd caneãt. ut lib̾iꝰ ꝗd audeat qde̾ irasca
t᷑ ⁊̃. ut obiurget. aliquĩdo. ut dep̃cet᷑. ut suppli¬
cet. ut medeat᷑. ut appoito declinet aliqͣtũ. ut
optret. execret᷑. ut fiat io apd̾ quos dicat fami¬
liaris atq alias ⁊̃ dicẽdi qiͣ niͣtutes. seq̃t᷑ bre¬
uitatẽ sires petet. ¶Sepe q̃ rẽ dicẽdo subiciet
cculis. sepe supͣ feret qͣ suꝑi possit sigͥficatio i¬
sepe re maior q̃ or̃o. sepe hylaritas. sepe iite m¬

Expanded text:
t; ut ab eo quod agitur auertat animos; ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videat opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interpellatorem coerceat; ut aliquid reticdenuntiet quid caveant; ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut deprecetur, ut supplicet, ut medeatur; ut a proposito declinet aliquantum; ut optet, ut exsecretur; ut fiat eis apud quos dicet familiaris. atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequetur: brevitatem, si res petet; saepe etiam rem dicendo subiciet oculis; saepe supra feret quam fieri possit; significatio saepe erit maior quam oratio; saepe hilaritas, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
p᷑.rͦ. quãta de nullo. de artificio dicendi littĩs
tã młta mĩdare. Quib si nicħ aliud respon¬
derẽ. nͥ me .N. bruto negire rogãt uoluisse.
iusta eẽt excusito. eũ ⁊ amicissimo ⁊ p̾stãtis¬
simo niro ⁊ recta ⁊ honesta petẽti.satifface̾
studiosius dĩcendi pcepta ⁊ qiͣ mas q̃ adelo

Expanded text:
 quanta de nullo, de artificio dicendi litteris tam multa mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset excusatio, cum et amicissimo et praestantissimo viro et recta et honesta petenti satis facere studiosis dicendi praecepta et qua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ cõsiliũ. sociũ. auguriũ atq ecitiũ intp̃tes
idẽq ꝑgit. postꝙͣ ꝑdigiũ horrifeꝵ portenui
pruor qͥ nõ sane sũt ĩ hoĩb ne utiq nsitata.
Nec eĩ dixeñ iã libent̃ arinũ iuditul. ⁊ si ẽ
apd̾ eu̾dẽ nichil ad te de iuditio ariũ accedit.
quã centuriã fabriũ ⁊ procũ ut cẽsoĩe loquũt᷑.¬

Expanded text:
 interpretes; idemque pergit: postquam prodigium horriferum, portentum pavos; quae non sane sunt in omnibus neutris usitata. Nec enim dixerim tam libenter armum iudicium,—etsi est apud eundem: nihilne ad te de iudicio armum accidit?— quam centuriam fabrum et procum, ut censoriae t
Abbreviated transcription (Latin):
eañ laudem quã uolumꝰ aspirare ñ possũt. de
quo cũ mͥ deincets uiderẽ eẽ dicendũ ⁊si mo¬
nebãt iam me illa q̃ supͣ dixerã. tam̃ is q̃ sequĩ¬
t᷑ ꝑturbabar magis. Occuͣrebãt enĩ posse repe¬
riri nõ ĩudos solũ qb referta sũt oĩ s fauto¬

Expanded text:
am laudem quam volumus aspirare non possunt. De quo cum mihi deinceps viderem esse dicendum, etsi movebant iam me illa quae supra dixeram tamen eis quae sequuntur perturbabar magis. Occurrebat enim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fauto
Abbreviated transcription (Latin):
ut se ip̃e reuocet ⁊ ꝙ dix̃ iteret. ut arguitũ rõ¬
ne ꝯcludat. ut ĩt̾regãdo urgeat. ut rursus ad
Ut dundat ĩpartes. aut aliꝗd relĩquit. ut ne¬
glegat. ut añ p̃muniat. ut ĩ eo ip̃o ĩ quo rep̃¬
hẽdat᷑. culpã ĩ adu̾sariũ cõferat. Ut sepe cũ hi

Expanded text:
ut se ipse revocet; ut quod dixit iteret; ut argumentum ratione concludat; ut interrogando urgeat; ut rursus quaut dividat in partis; ut aliquid relinquat ac neglegat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso in quo reprehendatur culpam in adversarium conferat; ut saepe cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cũ domesticũ tp̃o ignoscẽdis oponẽdisq c¬
usis forẽsib ⁊ agendis. Reliquũ ĩse se ipĩs
reficiẽdis oem ꝯsume̾nt quẽ he̾bant ĩstitu¬
Sendi aut docẽdilocũ.
Eqr haud scio an płiq nr̃oꝵ oritoꝵ¬

Expanded text:
, cum domesticum tempus in cognoscendis componendisque causis, forense in agendis, reliquum in sese ipsis reficiendisomne consumerent, quem habebant instituendi aut docendi locum? atque haud scio an plerique nostro
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͦ effici putat ille qd̾ q̃rimꝰ. ut sapieõ semꝑ
beatꝰ fit. Etiã ne si sensib carebit. carebit ccu¬
hornbił ista cecitas. Qͥb tandẽ caret nolup¬
tatib. cũ qdã ⁊̃ disputẽt cet̾as uoluptates in
olfaciamꝰ. palpemꝰ. audiamꝰ. ĩ ea ip̃a uͥ sentimꝰ.
młtis modis uarusq delectari licet. ⁊̃ si nõ ad¬
hibeat᷑ aspect᷑. loqt᷑ eĩ de docto hoĩe ⁊ erudito.
cui uiu̾e ẽ cogitare. Sapientiᷤ aut cogitatio
ñ ferme admuestigand̾ ad bibet ocłos adno¬
catos. Et eĩ si nox ñ adinut uitã beatã. cur

Expanded text:
ex quo effici putat ille, quod quaerimus, ut sapiens semper beatus sit. 'etiamne, si sensibus carebit ocuhorribilis ista caecitas quibus tandem caret voluptatibus? cum quidam etiam disputent ceteras voluptates in olfaciamus tractemus audiamus, in ea ipsa, ubi sentimus, multis modis variisque delectari licet, etiamsi non adhibeatur aspectus. loquor enim de docto homine et erudito, cui vivere est cogitare. sapientis autem cogitatio non ferme ad investigandum adhibet oculos advocatos. etenim si nox non adimit vita
Abbreviated transcription (Latin):
colligt᷑. q̃ talia sũt ut ea ip̃a dn ĩmortales ad
nsũ hoĩum fabricati bene uideant᷑. ¶ Contra
quos cãneados multa disseruit. ut excitaret
hoĩes nõ socõdes adu̾i ĩuet̾agandi cupiditatẽ
ti dissentiat. qͦꝵ opinicẽs cũta uoa̾e sĩt tãꝙͣ
ĩt̾se tussidẽtes. alt̾u fieri ꝓfecto pͭ. ut eaꝵ¬

Expanded text:
colligunt, quae talia sunt ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominum fabricati paene videantur. Contra quos Carneades ita multa disseruit, ut excitaret homines non socordes ad veri investigandi cupiditatem.ti dissentiant; quorum opiniones cum tam variae sint tamque inter se dissidentes, alterum fieri profecto potest ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
cecitatẽ cũ muliercłe lam̃tarẽt᷑. ꝗd agitis ĩꝗd.
An nob̾ ulla uidet᷑ uoluptas noct᷑na ¶ Appiũ
ꝗdẽ uet̾em illũ qui cecus młtos annos fuit. et
ex magistratib ⁊ ex reb gestis ĩtlłigimꝰ. in
illo suo casu nͨ pͥuato nͨ publico mun̾i aũt fu¬
isse. ¶ Eracũ si domũ cõpłi ꝯsultorib solitã
accepimꝰ. cũ qͦꝵ res eẽt sua ipĩ ñ uidebant.
cecũ adhibebãt duce̾. ¶Pueris nobis em̃e¬
um aufidiũ p̃toriũ cĩsenatu sñam dicebat.
nͨ amicis de liẜ̾antib de erat. ⁊ gͥcã scͥbebat
istoriã. ⁊ uidebat in litris. ¶ U podotꝰ stinc̾¬

Expanded text:
d agitis? inquit, an vobis nulla videtur voluptas esse nocturna? Appium quidem veterem illum, qui caecus annos multos fuit, et ex magistratibus et ex rebus gestis intellegimus in illo suo casu nec privato nec publico muneri defuisse. C. Drusi domum compleri a consultoribus solitam accepimus; cum, quorum res esset, sua ipsi non videbant, caecum adhibebant ducem. pueris nobis Cn. Aufidius praetorius et in senatu sententiam dicebat nec amicis deliberantibus deerat et Graecam scribebat historiam et videbat in litteris. Diodotus Stoic
Abbreviated transcription (Latin):
ei cecitas attuliss. respondisse. puero ut uno
eẽt comitatior. Ut uł sũma pauꝑtas to¬
lerabił sit si liceat. qui ꝗbrdã g̾ci cotidie. sic
cecitas facile ferri possit. si ñ desit̃ subsidia
ualitudinũ. ¶ Democtꝰ luminib amissis.
parua. magna.poterat. Et si au̾itate coloꝵ
licebat uiuere beate. siñ notioe reꝵ ñ licebat.
arbitrat᷑. ⁊ cũ alii sepe qd̾ añ pedes eẽt nõ¬

Expanded text:
aereret, quid ei caecitas attulisset, respondisse, puero ut uno esset comitatior. ut enim vel summa paupertas tolerabilis sit, si liceat quod quibusdam Graecis cotidie, sic caecitas ferri facile possit, si non desint subsidia valetudinum. Democritus luminibus amissis amagna parva poterat, et sine varietate colorum licebat vivere beate, sine notione rerum non licebat. arbitrabatur, et cum alii s
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ nos iuuare neq uolũt. nͨ oĩo c̾at. nͨ qd̾
agamꝰ aĩadn̾tũt. nͨ est qd̾ ab his ad hoĩum
notã ꝓmanare possit. ꝗd est ut ullos dus ĩ¬
mortalib cultus. honores. p̃ces adhibeamus.¬
¶ In sp̃e aũt ficte simulationis sic̃ reliq̃ inͣtutes:
tolli nece̾e ẽ. quib sb̾latis pturbatio uite seqt᷑.
et magna ꝯfusio. atq hant scio an pietate
adu̾sus deos sublata. fides ⁊̃ ⁊ sccietas hua̾i
gn̾is. ⁊ una excellentissima urtus iustitiai¬

Expanded text:
nos iuvare nec volunt nec omnino curant nec quid agamus animadvertunt nec est quod ab is ad hominum vitam permanare possit, quid est quod ullos deis inmortalibus cultus honores preces adhibeamus? in specie autem fictae simulationis sicut reliquae virtutes o. Quibus sublatis perturbatio uitae sequitur et magna confusio. Atque pietate aduersus Deum sublata fides etiam et societas generis humani et una excellentissima uirtus iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
cũqr ẽ bñ.¶ Socrates qd̾ cũ rogaret᷑ cuiatẽ se
eẽ drẽt. mũdanũ inꝗt. ẽotiꝰ eĩ mũdi se ĩcolã ⁊
oiuiẽ arbittabat᷑. ¶ Qͥd titꝰ albutius: Non¬
ne aĩo neꝗssimo athenis exul philosopbaba¬
tur. Cut tñ illd̾ ip̃m ñ accidiss. si in re puͫ. qu¬
escẽs epic̾i legib parinss. Qͥ eĩ batior epicũs
qd̾ ĩpatͥa iuuebat. ꝗͣ qd̾ athenis metrodoris ut
plato xenccͣtem. iuncebat. aut polemõ arcesi¬
lã. qͦ eẽt b̾atior. ¶ Qnͣti uͦ ista cuntas estimã¬
da est. ex qua boĩ sapientesq pellũt᷑. ¶Lãma
qd̾ ferre ñ pot̾at fug̃. ¶ Carqni fug̃ corinitho

Expanded text:
 civitatem se esse diceret. Mundanum, inquit, totius enim mundise incolam, et civem arbitrabatur. Quid T. Albutius? nonne animo aequissimo Athenis exul philosophabatur? cui tamen illud ipsum non accidisset, si in re p. quiescens Epicuri legibus paruisset. qui enim beatior Epicurus, quod in patria vivebat, quam, quod Athenis, Metrodorus? aut Plato Xenocratem vincebat aut Polemo Arcesilam, quo esset beatior? quanti vero ista civitas aestimanda est, ex qua boni sapientesque pelluntur? Damaquod ferre non poterat, fugit Tarquinios Corintho
Abbreviated transcription (Latin):
msta d̾ pauꝑtate tołanda dicũt᷑. Iã uͦ exiliũ
sireꝵ nat̾am ñ igͦminiã noĩs q̃rimꝰ. quãtũ
dãna ꝑpetua pegrinatiõe differt. ĩ qua etates
suas phy nobilissimi ꝯsũpsert̃. ¶Ueno¬
crates. Erantor. archesilas. lacides. Aristo¬
tiles. theophrastꝰ. heno. Cleantes. Crisippuᷤ.
Antipat̾. Carneades. Panetiꝰ. Elitomacꝰ. phi¬
lo. Anthiochꝰ. Possidomiꝰ. ĩ mͣabiles alni. qui
semel eg̾ssi mĩꝗͣ domũ reu̾tert. ¶At eĩ sine
igͦmina afficere sapientẽ. De sapiente enĩ
s oĩs or̃o ẽ. cui uire id accid̾e ñ possit.⁊ lã uire
eculantẽ ꝯsolari ñ oportet. Postremo ad oĩs
casus facillima rõ est eoꝵ ꝗ ad uoluptatem
ea refer̃t̃ q̃ seqnͣr ĩ uita. ut q̃cũq ħ loco suppe¬
ditet᷑ ibi beate q̃ant uiuere. ¶Ita ꝙ ad cẽm

Expanded text:
exilium, si rerum naturam, non ignominiam nominis quaerimus, quantum demum a perpetua peregrinatione differt? in qua aetates suas Philosophi nobilissimi consumpserunt, Xenocrates, Crantor, Arcesilas, Lacydes, Aristoteles, Theophrastus, Zeno, Cleanthes, Chrysippus, Antipater, Carneades, Panaetitus, Clitomachus, Philo, Antiochus Possidonius? innumerabiles alii, qui semel egressi, numquam domum revertere. At enim non sine ignominia adficere sapientem? de sapiente enim haec omnis oratio est, cui iure id accidere non possit; nam iure exulantem consolari non oportet. postremo ad omnis casus facillima ratio est eorum, qui ad voluptatem ea referunt quae secuntur in vita, ut, quocumque haec loco suppeditetur, ibi beate
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerrũt. ꝗ spargũt. ñ hoestissimũ locũ ser¬
uitutis tenet. sic ĩcuntate ĩ qua ꝯ se istaꝵ
cupiditatib dederũt. ipiꝰ ẜuitutis locũ pene in¬
fimũ oꝑtinẽt. Magna inꝗt bella gessi ma¬
gnis imperus ⁊ punitus marinis p̾fui. Ge¬
re gͥ aĩmũ laude dignũ. actoro tabula te stu¬
pidũ detinet. aut signũ aliqd̃ policleti. Mitto
uñ sustulei̾s. quo mͦ hẽas. ĩtuentẽ te. an mi¬
rante. clamores tollentẽ cũ uideo seruũ eẽ in

Expanded text:
honestissimum locum servitutis tenent, sic in civitate, qui se istarum rerum cupiditatibus dediderunt, ipsius servitutis locum paene infimum obtinent. magna inquit bella gessi, magnis imperiis et provinciis praefui. gere igitur animum laude dignum: Aetionis tabula te stupidum detinet aut signum aliquod Polycleti; mitto unde sustuleris, quo modo habeas: intuentem te, admirantem, clamores tollentem cum video, servum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
les cupiditates ht̃. que breui tpr̃e maximas
copias ex aurire possint. Hĩc quã ego appel¬
labo diuitẽ. cũ ip̃e se egere sentiat.¶Multi
ex te audierũt cũ diceres neminẽ eẽ duui¬
tẽ. nͥ qui ex̾citũ alere poss siuis fructib. Ꝙ
ppłs romanꝰ tãtio uectigalib iã pͥdẽ uix põt̃.¬
Ergo ꝓpoĩto nũꝙͣ eiͣs diues/ añ quan t̾ ex cu¬
is possessionib tãtũ reficiet᷑. ut eo tueri i
sex legiones ⁊ magna eꝗtũ. ac peditũ au¬
rilia possis. ¶Iam fateris gͥ ñ eẽ te duutẽ
cui tantũ desit. ut expleas id qd̾ ex optas
Itaq istã pauꝑtatẽ uł potiꝰ egestatẽ ac mẽ¬
dicitatẽ tuã nũꝙͣ obscure tulisti. Nã ut hi
qui honeste rẽ querit m̾catui̾s faciendis
opis dandis publicis sumẽdis ĩtelligimꝰ¬
eẽ q̃sito. sic ꝗ uidet domi tue partẽ accusa¬
toꝵ atq inclitũ cũ sociatos greges. q no¬
cẽtes ⁊ pecumosos reos eod̾ te auctoe̾ cõrnp¬

Expanded text:
lis cupiditates habet, quae brevi tempore maximas copias exhaurire possint, hunc quo modo ego appellabo divitem, cum ipse egere se sentiat? multi ex te audierunt cum diceres, neminem esse divitem, nisi qui exercitum alere posset suis fructibus, quod populus Romanus tantis vectigalibus iam proposito numquam eris dives ante, quam tibi ex tuis possessionibus tantum reficietur, ut eo tueri sex legiones et magna equitum ac peditum auxilia possis. iam fateris igitur non esse te divitem, cui tantum desit, ut expleas id quod exoptas. itaque istam paupertatem vel potius egestatem ac mendicitatem tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui honeste rem quaerunt mercaturis faciendis, operis dandis, publicis sumendis, intellegimesse quaesito, sic, qui videt domi tuae pariter accusatorum atque indicum consociatos greges, qui nocentis et pecuniosos reos eodem te actore corrup
Abbreviated transcription (Latin):
scłi errore uerser. Marcꝰ manilius patrũ nr̃oꝵ
memoria ne sẽper curios ⁊ lucinos loquam᷑.
panꝑ tandẽ fuit. habuit eĩ ediculã ĩ carims.
⁊ fundũ ĩ labicano. ¶Nos gͥ ditiores sumus
nerũ uictu atq cultu t̾minat᷑ pecunie modus.

Expanded text:
saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum memoria, ne semper Curios et Luscinos loquamur, pauper tandem fuit? habuit enim aediculas in Carinis et fundum in Labicano. nos igitur divitiores, verum victu atque cultu
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥo gͥ si ꝗdẽ ut ꝗsq qd̾ plurinũ sit possideat
ita ditissimꝰ habendus sit dubitet an ĩuiitute
dinicie sint. Qm̃ nilla possessio nulla ius i¬
uiri ⁊ argenti pluris. quã mͣtus extimãdaẽ.
¶O dii inmortales nõ intelligũt hõĩes quã
magnũ uectigal sit parsimonia. uenio enĩ
ad sũptuosos. relinquo istũ qnestuosũ. Cex̃
ille ex suis p̃dũs sexaginta sex tcia. egocen¬
tena ex meis. Illi aurata tecta tecta in uillis
et sola maͬmore faciẽti. ⁊ signa. tabulas. sup¬
pellectilẽ ⁊ uestẽ ĩfinite c̾cupiscentie. nõ mõ
ad fructũ ille ẽ sũptus. sed ⁊̃ ad fenus exigu¬
us. Ex meo tenui uectigali detractib sũꝑti¬
b cupiditatib aliꝙ ⁊̃ redundauit. ¶Utrũ¬
gͥ ẽ diicior cui de est. an cui suꝑat. D eget
an qui abundat. Cuꝰ possessio quo ẽ maior eo
plus requit ad se tuendã. an q̃ se sus uiribus
ac tẽpoꝵ uiciũ aliquãtulũ ⁊̃ ip̃e fortasse ĩ huius

Expanded text:
 plurimi est possidet, ita divitissimus habendus est, dubitet quin in virtute divitiae sint? quoniam nulla possessio, nulla vis auri et argenti pluris quam virtus aestimanda est. o di inmortales! non intellegunt homines quam magnum vectigal sit parsimonia. venio enim iam ad sumptuosos, relinquo istum quaestuosum. capit ille ex suis praediis sescena sestertia, ego centena ex meis; illi aurata tecta in villis et sola marmorea facienti et signa, tabulas, supellectilem et vestem infinite concupiscenti non modo ad sumptum ille est fructus, sed etiam ad faenus exiguus: ex meo tenui vectigali detractis sumptibus cupiditatis aliquid etiam redundabit. uter igitur est divitior, cui deest an cui superat? qui eget an qui abundat? cuius possessio quo est maior, eo plus requirit ad se tuendam, an quae suis se viribusac temporum vitio aliquantum etiam ipse fortasse in huius
Abbreviated transcription (Latin):
ad uilgi ꝯpimionẽ mediotris ad tuã nulla
ad meã modicã. De me silebo. de re loquar si
censenda sit atq extimãda res utrũ tãdẽ plu¬
ris ectimemꝰ pecumã pyiri quã fabricio da¬
bat. an cõtinẽtiã fabricii qui illã pecuniã re¬
pudiabat: utrũ aurũ samnitiũ an responsu.
M. curii hereditatẽ.L. pauli. an lib̾tatẽ affri¬
cani cu̾us hereditatis.N. maximo frĩ partẽ
suã ꝯcessit.¶Hec ꝓfecto q̃ sũt sũmaꝵ u̾tutũ¬

Expanded text:
ad volgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica—, de me silebo, de re loquar. si censenda nobis sit atque aestimanda res, utrum tandem pluris aestimemus pecuniam Pyrrhi, quam Fabricio dabat, an continentiam Fabricii, qui illam pecuniam repudiabat? utrum aurum Samnitium an responsum M'. Curii? hereditatem L. Pauli an liberalitatem Africani, qui eius hereditatis Q. Maximo fratri partem suam concessit? haec profecto, quae sunt summa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ latrocinia magris. ꝗ cũ ẜuis cũ lib̾is eĩs
cũ clientib societates. ꝗ possessiones uacua
qui ꝓscͥptiones locupletã. ꝗ cedes munici¬
pioꝵ. qui illã sillam tpris messẽ recordet᷑
ꝗ testam̃ta subiecta tot. ꝗ sublatos hoĩes
qui deniq oĩa uenalia delectũ decretũ alienã
sentẽtiã. suã domuĩ uoce foꝵ silẽtiũ. qd hũc
ñ putet cõfitei̾ sibi q̃sito opꝰ eẽ. Cui aut op

Expanded text:
atrocinia in agris, qui cum servis, cum libertis, cum clientibus societates, qui possessiones vacuas, qui proscriptiones locupletium, qui cladis municipiorum, qui illam Sullani temporis messem recordetur, qui testamenta subiecta, tot qui sublatos homines, qui denique omnia venalia, edictum, decretum, alienam suam sententiam, forum, domum, vocem, silentium: quis hunc non pu
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbi. ⁊ lec hoc tã re ẽ quã dictu iopinatu
atq mirabile. ⁊õ eĩ ita dicũt eos eẽ ẜuos
ut mãcipia q̃ sũt dñoꝵ facta nexu aut ali¬
quo uire cuuli. sed si ẜ̾uitus sit sic̃ ⁊ obedien¬
tia fracti aĩ ⁊ abiecti. ⁊ arbitrio carẽtis sue.
qr impbos eẽ seruos. An ille mͥ lib̾ uidet᷑. cui
mulier imꝑat. cui leges imponit. p̾scribit. ui¬
põt. nicħ ne recusare audet. cin dare. poscit i
dandũ ẽ. Uocat. ueĩendũ ẽ. Eicit ab eũdũ est.
Minat᷑ extimescendũ ẽ. Ego uoͣ istũ. ñ modo
appellandũ puto. ¶Atq ut ĩ magna famili¬
a stultoꝵ sũt aln laudatiores ut sibi iudent᷑
copiaꝵ stulticie sue. quos sigͣ qͦs tabule. qͦs
celatũ argẽtũ. quos corithia opa. quos edi¬
ficia magnifica. nimio ope delectãt. Et sumꝰ
inqũt pͥncipes ciuitatis. uos ñ ne cõseruoꝵ
quidẽ nr̃oꝵ pͥncipes estis. Sed ut ĩ familia i¬

Expanded text:
re est quam dictu inopinatum atque mirabile. Non enim ita dicunt eos esse servos ut mancipia, quae sunt dominorum facta nexu aut aliquo jure civili: sed sic servitus sit, sicut est obedientia fracti animi atque abjecti, et arbitrio carentis suo. que improbos esse servos? An ille mihi liber videtur, cui mulier imperat, cui leges imponit, praescribit, vepotest, nihil recusare audet? Si poscit, dandum est; si vocat, veniendum est. Ejicit abeuntem, minatur extimescendum. appellandumputo, 4. Atque ut in magna familia, sunt alii leutiores, ut sibi videntur, i stultitia sunt, quos signa, quos tabulae, quos caelatum argentum, quos Corinthia opera, quos aedificia magnifica nimio opere delectant. at sumus inquit principes civitatis. vos vero ne conservorum quidem vestrorum principes estis; sed ut in magna
Abbreviated transcription (Latin):
libros eloqñtie ĩ qui enuine cupie¬
bam sine dĩnabili ⁊ uẽtoso. ꝑgni¬
diaumitatis hũane. ⁊ usitato iait
discendi ordĩe puen̾am ĩ libroꝵ quẽdã cuiꝰ¬
dam Ciceronis cuꝰ lingua fere om̃e mitãt᷑
pettꝰ. Lõ ita. s lib̾ ille ip̃iꝰ exhortatõemn¬
tinet ad pħiam. ⁊ uocitur hortensins.I¬
le nõ ub mutauit affc̃m meũ. ⁊ ad te ip̃mr
dñe mntauit p̃̾ces meis. ⁊ uota ac desideri¬
a mea fecit talia. Uiluit mͥ repẽte omĩs na¬
na spes. ⁊ ĩmortalitate̾ sapĩe acupiscebamr
estu cordis ĩcredibili.⁊ surge̾ iã cepam ut
ad te redirẽ. Nõ enĩ ad acuendã lingiũ qd̾
indeba emere mnit̾is m̾cedib. cũ agerem¬

Expanded text:
eloquentiae, in qua eminere cupiebam fine damnabili et ventoso per gaudia vanitatis humanae. Et usitato iam discendi ordine perveneram in librum cuiusdam Ciceronis, cuius linguam fere omnes mirantur, pectus non ita. Sed liber ille ipsius exhortationem conilosophiam, et vocatur Hortensius. Ille vero liber mutavit affectum meum, et ad teipsum, Domine, mutavit preces meas, et vota ac desideria mea fecit alia. Viluit mihi repente omnis vana spes, et immortalitatem sapientiae concupiscebam aestu cordis incredibili; et surgere coeperam ut ad te redirem. Non enim ad acuendam linguam, quod videbar emere m
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ĩ quo hoĩe pomiꝰ: Opinor ĩ eo cui tãta pos¬
sessio est. aut ad lib̾alit̾ uiuendũ facile ꝯtem¬
ptus sit. qui nicħ q̃rat. nicħ appetat. nich̾
optet ampliꝰ. Animꝰ oportet tuus se iudicet
diuitẽ nõ hoĩũ sermo. neq possessione facul¬
tas. Nich̾ sibi de eẽ putat. nicħ curat ãplius.
saciatꝰ est aut ꝯtẽptus ⁊̃ pecuma. c̃cedo diues
est. ¶ Sin aũt ꝓpt̾ auiditatẽ pecume nullũ
q̃stũ turpe putas. cũ isti ordini ne honestꝰ ꝗde
possit ẽẽ ullus. Si cotidie fraudas. decipis. po¬
scis. pacisceris. aufers. eripis. si sccios spoli¬
as.erarariũ expilas. si testam̃ta amicoꝵ i
expectas quidẽ atq ipã supponis. Hec utrũ
habũdãtis an egentis signa sũt: Aĩus hoĩs
diues ñ arca appellari solet. Quã ius illa siti
plena dũ te manere uidebo. diuitẽ nõ putabo.¬
¶ Et enĩ ex eo quãtũ cuiq satis ẽ metiũt᷑ hõies
diuitiaꝵ modũ. filias quis ht̃ pecm̃a opii est.¬

Expanded text:
in quo homine ponimus? opinor in eo, cui tanta possessio sit, ut ad liberaliter vivendum facile contentus sit, qui nihil quaerat, nihil adpetat, nihil optet amplius. animus oportet tuus se iudicet divitem, non hominum sermo, neque possessiones tuae. nihil sibi deesse putat, nihil curat amplius, satiatus est aut contentus etiam pecunia: concedo, dives est. sin autem propter aviditatem pecuniae nullum quaestum turpem putas, cum isti ordini ne honestus quidem possit esse ullus; si cotidie fraudas, decipis, poscis, pacisceris, aufers, eripis, si socios spolias, aerarium expilas, si testamenta amicorum ne exspectas quidem atque ipse supponis, haec utrum abundantis an egentis signa sunt? animus hominis dives, non arca appellari solet. quamvis ilia sit plena, dum te inanem videbo, divitem non putabo; etenim ex eo, quantum cuique satis est, metiuntur homines divitiarum modum. filiam quis habet, pecunia est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗcꝗd denũtiatũ sit. assentat᷑. assidet. muuerat.
dicã illa cupiditas q̃ uidet᷑ eẽ liberarior honoris.
quã uehemẽs ¶Cethego hoĩ ñ ꝓbatissimo serm¬
re cregit eos. qui sibi eẽ amplissimi uidebant᷑.
Munera nuttere uoctu uenire domũ ad eñ. p̃ca¬
n deniqr supplicare. Que seruitꝰ est. si hac lib̾tas¬

Expanded text:
quicquid denuntiatum est facit, adsectatur, adsidet, muneratur. quicquid denuntiatum est facit, adsectatur, adsidet, muneratur. iam illa cupiditas, quae videtur esse liberalior, honoris, quam vehemens! Cethego, homini non probatissimo, servire coegit eos, qui sibi esse amplissimi videbantur, munera mittere, noctu venire domum ad eum, precari, denique supplicare. qu
Abbreviated transcription (Latin):
o ob secro te. ita uenusta hẽant᷑ ista. nõ ut
nĩcla iuroꝵ sit. s ut oblectam̃ta pueror ¶ Ad
eĩ censeo si lucius mimus aliquẽ istoꝵ iideret.
matellionẽ corinthiũ cupidissime tractãtẽ. cũ
ip̃e totũ corithuĩ ꝯtẽpsiss. utrũ illũ cuiẽ exeel¬
lentẽ anatriense diligẽt putaret. Reniuiscat.
M. curuis. aut eoꝵ aliqs quoꝵ ĩ uilla ac domo
nicħ̾ splendidũ. nicħ̾ ornatũ fuit p̃t̾ ipõs. et
uideat᷑ aliquẽ sũmis ppłi bñficuo usũ barba¬
tulos muillos exceptãtẽ de piscina ⁊ ptͣcͣtantẽ.
et mureraꝵ copia głantẽ. ⁊ lon ne hũc hoĩem
ita ẜuũ iudicet. ut ne ĩ familia qdẽ dignũ ma¬
iore aliquo negotio putet. ¶An eoꝵ fintus
dubia ẽ que cupiditate pecula nullã cõditõnẽ
recusãt durissime seruitutis. Hereditatio spes
ꝗd inꝗtatio ĩsermendo ñ suscipit. Quẽ mitũ lo¬
cupletio orbi senis ñ obẜuat: loqt᷑ ad nolũtatẽ

Expanded text:
a, non ut vincla virorum sint, sed ut oblectamenta puerorum. quid enim censes? si L. Mummius aliquem istorum videret matellionem Corinthium cupidissime tractantem, cum ipse totam Corinthum contempsisset, utrum illum civem excellentem an atriensem diligentem putaret? revivescat M'. Curius aut eorum aliquis, quorum in villa ac domo nihil splendidum, nihil ornatum fuit praeter ipsos, et videat aliquem summis populi beneficiis usum barbatulos mullos exceptantem de piscina et pertractantem et murenarum copia gloriantem, nonne hunc hominem ita servum iudicet, ut ne in familia quidem dignum maiore aliquo negotio putet? an eorum servitus dubia est, qui cupiditate peculii nullam condicionem recusant durissimae servitutis? hereditatis spes quid iniquitatis in serviendo non suscipit? quem nutum locupletis orbi senis non observat? loquitur ad voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs metꝰ seruitꝰ. Qd̾ ualet gͥ illa eloquẽtissimi
uiri crassi copiosa magis quã sapiẽs oratio.
Eripite nos ex sernitute. Que ẽ senitꝰ ista tã
claro hoĩ tãq nobili. omĩs aĩmi debilitata.
et hamuł. et fracta timiditas seruitꝰ ẽ. ⁊ oli¬
te sinere nos cuiꝙͣ ẜuire. An lib̾tatẽ iñdicaiͣ
uult. Minime. qd eĩ adiũgit nͥ uobis uniu̾¬
sis: Dnm mutare. ñ lib̾ ẽẽ uult. Quib ⁊ debe¬
mͦ ⁊ possum᷑. hos uo si qdẽ aĩo excelso ⁊ alto
et uͥtutib ex aggerato sumꝰ. nec debemꝰ nec
possumꝰ. Tu posse te dicito. qm̃ quidẽ potes

Expanded text:
omnis metus, servitus? Quid valerilla eloquenussimi viri, L Crassi, copiosa magis, qeam sapiens oratio? Eripe nos ex servitute. Quae ista servitus, tam claro homini, tamque nobili? Omnis animi debilitari, et humilis, et fracti umiditas, servitusest. Nolite sinere no. cuiquam servire. In libertatem vind cari vult? minime.Quid enim adiungit? Nisi vobis universis. Dominum mutare, non liber esse vult. Quibus emus. nos vero, si quidem animo excelso et alto et virtutibus exaggerato sumus, nec debemus nec possumus: tu posse te dicito, quoniam quidem potes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ metũ paret. sedeas seꝗt᷑ ⁊ colit. qid salutare¬
ẽẽ maxĩe indicat. qui nicħ̾ dicit. ich fac̃. nich̾
cogitat demiq nͥ libent᷑ ac liẜe. C uiꝰ oĩa ꝯsiliares¬
ipiꝰ uolu̾tao atqr iudiciũ. Cui quidẽ eĩ que iñ
hĩe maximã dr̃ fortuna ip̃a cedit. sic̾ sapiẽtis
poeta dix̃. Suis ea cuiq fingit᷑ morib. ¶ Soli
gͥ hec ꝯtĩgit sapiẽti. ut nicħ faciat ĩuitus
nich̾ dolẽs. nicħ coact᷑. De ⁊ si ita ẽ płib u̾bis¬

Expanded text:
propter metum paret, sed eas sequitur et colit, quod id salutarpropter metum paret, sed eas sequitur et colit, quod id salutarsse maxime iudicat; qui nihil dicit, nihil facit, nihil cogitat denique nisi lubenter ac libere; cuius omnia consilia resipsius voluntas atque iudicium; cui quidem etiam, quae vim habere maximam dicitur, Fortuna ipsa cedit, si, ut sapiens poeta dixit, suis ea cuique fingitur moribus. soli igitur hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus, nihil dolens, nihil coact
Abbreviated transcription (Latin):
etiã appellet᷑. aut hoc noĩe dignus putet᷑
Qno mͦ aũt cui tandẽ hic lib̾o imꝑabit. qe nõ
põt cupiditatib imꝑare. Refrenet p̾ͥm̃ libidi¬
nes. sꝑnet uoluptates. iracũdiã teneat. ccerce¬
at auaritiã. ⁊ cet̾as aĩabiles repellat. ⁊ tr̃ inci¬
piat alus imꝑare. cũ ip̃e imꝓbissimis dnĩs de¬
decori. ac tupitudim parere desierit. dũ quidẽ
his hobediet. ñ mͦ imꝑator. sed lib̾ habendꝰ. om̃o
ñ eit. Preclare eĩ est hoc usurpatũ adoctissimiᷤ
quoꝵ ego aucͣtate ñ uterer. si mͥ ap̃ aliquos i¬
agrestes hac babẽda eẽt oratõ. Cũ uͦ apd̾ pru¬
dentissimos. loquar ꝗb hac ĩ audita ñ sĩt. Cñ
gͦ similẽ me siꝗd in his studus ope posuerĩ ꝑ¬
didissẽ. ¶Dictũ ẽ gͥ aberuditissimis uiris. insi
sapientẽ lib̾ũ eẽ neminẽ. Qud ẽ lib̾tas: Pote
recta seꝗt᷑. qui gaudet officio. cui uiuendi uia
considerata atq ꝓuisa est. D nec legib ꝯdem

Expanded text:
etiam appelletur aut hoc nomine dignus putetur. quo modo aut cui tandem hic libero imperabit, qui non potest cupiditatibus suis imperare? refrenet primum libidines, spernat voluptates, iracundiam teneat, coerceat avaritiam, ceteras animi labis repellat; tum incipiat aliis imperare, cum ipse inprobissimis dominis, dedecori ac turpitudini, parere desierit: dum quidem iis oboediet, non modo imperator, sed liber habendus omnino non erit. praeclare enim est hoc usurpatum a doctissimis - quorum ego auctoritate non uterer, si mihi apud aliquos agrestis haec habenda esset oratio; cum vero apud prudentissimos loquar, quibus haec inaudita non sint, cur ego simulem me, si quid in his studiis operae posuerim, perdidisse? — dictum est igitur ab eruditissimis viris nisi sapientem liberum esse neminerecte vivit, qui gaudet officio, cui vivendi via considerata atque provisa est? qui ne legibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cepiss saguntũ. iusũ ẽẽ in sõnis aioue ĩ doꝵ
c̃ciliũ uocari. qͦ cũ ueniss iouẽ imꝑasse ut ita¬
lie bellũ ĩferet. ducẽq ei unũ e ꝯcilio datum.
Illũ aũ diutiꝰ id facere ñ posse. elatũq cupidi¬
tate respetisse. Tũ uastã belluã ⁊ ĩ manẽ insa¬

Expanded text:
cum cepisset Saguntum, visum esse in somnis a Iove in deorum concilium vocari; quo cum venisset, Iovem imperavisse, ut Italiae bellum inferret, ducemque ei unum e concilio datum, illum autem id diutius facere non potuisse elatumque cupiditate respexisse; tum visam beluam
Abbreviated transcription (Latin):
lla humana cõtenito. tu ciz q̃ꝙͣ celebri¬
tatem finonis hõĩu aut quã expectendi¬
głiam consequi potes: uideres habitari
tiam raris ⁊ angustis locis ⁊ ĩ ipis qͣiͣ
macłis ubi hitat᷑ uastas solitudines ĩfictas
Hosq qui incolunt tiam ũ mõ int̾upto
ita esse ut nchil int̾ ip̃os ab aliis ad alios ma¬
nare possit S partĩ obuquos pti tiansueiso.

Expanded text:
contemnito. Tu enim quam celebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos,
Abbreviated transcription (Latin):
concitatior acure et excitato mouefͦ sono
De auissimo at hic lunaris atqe infimꝰ Na
tera noua ĩmobilis manẽs una sede semy
heit ꝯploxa in ediũ mundi locũ. Ili aut octo
tum in hune locum. Sicut alii ꝗ prestan¬
tib ingenipo in uita humana studia
coluert. hoc sonitu complere aures hominur
obsurdueñt. Nec est ullus electior sensustin
nobi sicut ibi nlus ad illã que cataduplam
mundi incitatissimi conuersione sonitꝰ ut
cum autes hominu cape nõ possint. sic ĩ¬
tuer solem aduersuz nequitis ei radiis atres
uia sensusq uincit᷑. Hec ego ad mirans
reffeleham tñ oculas ad t̾ram idetidem. Tue

Expanded text:
concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo tum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus ingeniis in vita humana divina studia coluerunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nmundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
leit̃ alte spectare si uoles atq ad hac sede
ut et̾naz domũ contueri neqr te ẜimonibi
uulgi dedeuis nͦ in p̃miis humanis spem
ira uitus trahat ad ueꝵ decuo. quid de te
uidee nec unꝙ̃ de ullo phenis fuit ⁊ obruit᷑
hoũi int̾itu ⁊ obliuione postitatis extiguit᷑.¬

Expanded text:
Igitur alte spectare si voles atque hanc sedem et aeternam domum contueri, neque te sermonibus vulgi dedideris nec in praemiis humanis spem ipsa virtus trahat ad verum decus, quid de te vides. Nec unquam de ullo perennis fuit, obruitur hominum interitu, oblivione posteritatis exstinguit
Abbreviated transcription (Latin):
publicam consiliis ptutbatã nepotis mei.
lumẽ animi ingenii consiliiq tui. s cius t̾rris
ut̾q plenus alter altera de cã hetur cucuitu
naturali suma tibi fatalem confecerĩt. inte
unũ atq unũ nomẽ se tota conuerter ciuitas
te Senatus te oms boni te sotii te latini in¬
tuebunt᷑. Tu eris imus ĩ quo nitat᷑ ciuitat̾
salus. At ne multa dictator .X. piiᵈ  ostitu¬
as opportet. si impias ypinquoꝵ manꝰ effu¬
geris. Hic cum exclamasset leluis inge
et pax sit rebi audite cetera. Se quo sis Ifa¬

Expanded text:
publicam consiliis perturbatam nepotis mei.publicam consiliis perturbatam nepotis mei.lumen animi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius ingeet parumper audite cetera. Sed quo sis, Afr
Abbreviated transcription (Latin):
dictta nicminisset. Deinde ut cubitu disces
lassem aitior ꝙ solebat sonnus complexus
est. Hie michi credo equidem er hoc qued
eramꝰ locuti fit eĩ sere ut cogitationes ẜme¬
nes nr̃ pariãt aliquid in soño tale quale
se ondebat ea forma que michi ex umagie
cius qui ex ip̃o erat notior. quẽ ut cogͦui
equidem cohõrui. Se ille ades inquit animo
⁊omitte timorẽ Sipio. et que dicã trade
memorie. uides ne illam urbem que pare
nec potest quiescere: Ostendebat at̾ Car¬
taginem de excelso et pleno stellaꝵ illust
et claro quodam loco. Ad quã tu oppugnã¬
dam tu nũe uenis pene miles hãc hoc bi¬
enguo Consul euertes. eritq cognom̃ id tibi
ꝑ te partum. qd hes adlicee ex nobis hredi¬
tarium. Cum autem Cartaginẽ deleuis
triunphum egeris censorq fucris ⁊ abieis
legatus Egiptum Siria Asiam gretiam
delegere iter abscens osul belluq maxinũ
confities Numantias exscindes. ẜi cum
eris cũiu Capitoluiz inuectꝰ offendes rẽ.

Expanded text:
dicta meminisset. Deinde, ut cubitum discesslassem, artior quam solebat somnus complexus est. Hic mihi credo equidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in somno tale, quale se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. Videsne illam urbem, quae parnec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritque cognomen id tibi per te partum, quod habes adhuc a nobis hereditarium. Cum autem Karthaginem deleveris, triumphum egeris censorque fueris et obieris legatus Aegyptum, Syriam, Asiam, Graeciam, deligere iterum consul absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem
Abbreviated transcription (Latin):
tĩnm᷑ solis .i. uniꝰ ast̾ reditum metiunt.
int̾ualł retułint tũ ille uertex uere anꝰ
hõib extinguiq uisus est. Cum Romuli
signis omib ad principiũ stellar reuocatii ex¬
pletur anus heto. huiꝰ qd̾ ani nundũ icesiã
partẽ scito conuersa. Quocita si reditum¬

Expanded text:
 solis unius astri reditum metiunturinteruallis retulerint, tum ille uere uertens annus hominibus extinguique uisus est cum Romuli signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito
Abbreviated transcription (Latin):
nus militu nichil michi potius fuit ꝙͣ ut
Massinissam conuenirem Regem familie
nostre iuistis decausis imicissimũ. ad quẽ
ut ueni cõplexus me sener colacamauit.
aliqͣtor post suspexit ad celum. et grates
in meo theatro ⁊ in has tectis .p. corneluis
Sipionem cuiꝰ ego nomine ip̃e recreor . Itaq
nuictissimi uiri memoria. deiide ego illu
autem Regio apparatu suscepti ẜmonẽ ĩ ml¬
tir noctem pduximus cũ senee nichil nisi de

Expanded text:
is, militum, nihil mihi fuit potius, quam ut Masinissam convenirem regem, familiae nostrae iustis de causis amicissimum. Ad quem ut veni, conplexus me senex conlacrimavit aliquantoque post suspexit ad caelum et: Grates,in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine ipso recreor; itaque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi
Abbreviated transcription (Latin):
due ⁊ princeps ⁊ moderator luminum
reliquore mens mundi et temperatio tã¬
ta magnitudine ut cũta sua luce luste
Ueneus alt Nerenri cursus. In infimo luna
radiis solis accensa conuertit᷑. Infia auto ea
mehil est nisi mortale⁊ cadicũ p̃t animos
muners deoꝵ hoiue generi datos. Sũp lunar
tellus neq mouer̃ et uifima est ⁊ in ea
felunt omuia nitu suo pondera. quã cũ ĩtuerẽ

Expanded text:
dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum intuerer
Abbreviated transcription (Latin):
hi uiuunt qui ex corporis uincłis tãq̃r e
Ille autem me conplexus flere ꝓhibebat. Atq
ego ut pͥmũ flectu repisso loqui posse cepi.
queso inq̃ pater sc̃issin atq optime qͣ̃m
hec est uita ut. Ifricanu audio dicere.
quid moror in tẽris qn huc ad uiz uenire
propero: nõ est ita inquit ille. nisi enim
te corporis custodiis liberauezit. Suc t̾ͥ aditꝰ
potere nõ pot̾it. hoĩes eĩ se sub hac lege
gn̾ati qui tuerent᷑ illum globu quẽ ĩ hoc
et sellas nocanis que globose et rotuide diui¬
nis auera mentib eic culos suos orbesos cͥfitiũt
cese uarate mitabili. Euore ⁊ tibi publu ⁊
niu sustitiamꝰ cole ⁊ pietatẽ que ut magͥs¬
est ii parentib ⁊ prinqs tũ in pria mae̾
eSt t ea nita uia est in celum. et in hũc
ertum coꝵ qui ia uixer̃t et corpore ladati¬
se uillum incolunt locium quẽ iudes. Erat
autem so splendidissimo candore int̾ flãmaᷤᷤ
qiucus elucens quẽ ut a grais accepistis

Expanded text:
Hi uiuunt qui ex corporum uinculis tanquam e ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso, inquam, pater sanctissime atque optime, quoniam haec est vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nte corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc et stellas vocatis, quae rotundae et globosae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare tibi Publi et nui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc coetum eorum, qui iam vixerunt et corpore laxati illum incolunt locum, quem vides, erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis,