comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. Utrũq bonũ est si liceat: si
Uirgo ꝓstitui pot̾ adulterari ñ
pot̾: nec lupanaria infamant
castitatem. s castitas etiam lo¬
ci abolet in famiam. Idem. Nõ
potest caro ante corrumpi: nisi
mens ante fuerit corrupta. Itẽ
nisi prius animꝰ corruptus fu̾it.
Munda enĩ acõtagione aia: caro
ñpeccat. In fine huiꝰ capituli aꝑia¬
tur quomͦi uerum sit. nisi auima
puuis fui̾t corrupta: corpris ñ
posse corrumpi siue peccato.
cut inquit sanctius est mori fa¬
licito coitu styrpem querere.
uñcumq uͦi nascinitur hõies. si
parentũ uitia ñ sectentur. ⁊ deum
recte colant: ⁊ honesti ⁊ salui erunt.
Senien enĩ exqualicumq hoĩe dei cre
sonis legitiis. C.iii.

Expanded text:
est, si liceat; si Virgo prostitui potest, adulterari non potest; nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest caro corrumpi, nisi mens ante fuerit corrupta. Item nisi prius animus corruptus fuerit; mundata enim a contagione anima, caro non peccat. In fine hujus capituli aperitur quomodo verum sit, nisi anima prius fuerit corrupta, corpus non posse corrumpi, scilicet peccato. Sicut, inquit, sanctius est mori falicundecumque autem nascantur homines, si parentum uitia non sectentur et deum recte colant, honesti et salui erunt. semen enim SONIS LEGITIMIS. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ plures habere ñ plurimas:
que alliciant aiãm multiplieare.
cum tũ additur. ut ñ cleuetur cor
eius ad alieiugenas ꝓhibitũ eẽ
uidetur. uerũptũ multiplicatio

Expanded text:
egi plures habere, non plurimas, quae alliciant animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigenas prohibitum esse videtur. Verumtamen multiplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
latata est. reducta est lex nuptia¬
rum. ad pͥorem honestioremq in¬
stitutionem: ut unus uni infi
ritur electio miñs isuccessiõe
geuis. S inperfectione uite.
⁊ sinceritate scĩe: ⁊ uirginitas
fecunditati p̃fertur ⁊ sacerdotib¬
uibetur continentia. Melior
ẽ autem uirginitas mentis quã

Expanded text:
latata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutionem, ut unus uni in firitur electio muneris in successione neris, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitur. 5. De virginitate mentis et
Abbreviated transcription (Latin):
egis uero temꝑe interdix̃
inoyses carnale coplãni fĩ cũ
matre cum nou̾ca cum sorore cũ
⁊aliis quib dam. ꝑmisit autẽ
diuortium sieri dato libello re¬
pudii: in quo uir scribebat cau¬
sas ꝓ quib rxorem repudiabat.
ꝑmisit etiam aliam ducere dato
ñ ut concederetur discidium. s
ut tolleretur homicidium. Per¬
misic fieri mala. ne fierent peio¬
ra. ⁊ hoc ꝑmittendo ñ dĩ iustici¬
am demionstrauit. s inꝑeccato¬
indeuterononiio. Non habebis
uxores plurias: que alliciant
animam uiri erus. Suꝑ queni
locim: augꝰ ait. Mani festũ est

Expanded text:
egis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cumet aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato stus dicit, non ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatoin Deuteronomio, c. 17 Non habebit rex uxores plurimas quae alliciant animam ejus. Super quem lo
Abbreviated transcription (Latin):
itui fri aliqͣ forre grania bi
aut impossibilia iniun lia¬
guntur. suscipiat quidẽ in¬
iubentis imꝑium. cum om̃i mani¬
suetudine et obedientia. Quod si
omnino uiriũ suarum mensurã
uid̾it pondus oꝑis excedere. ĩpossibi¬
litans sue causas ei qui sibi preest
patient̾ ⁊ oportune suggerat: non
suꝑbiendo aut resistendo. uł contra¬
dicendo. Quod si ꝑtꝰ suggestionem
suam in sua sentenna prioris im¬
ꝑium ꝑduraui̾t: sciat iunior ita si¬
bi expedire: ⁊ ex karitate tonfidẽs
de adintorio dei obediat.Ut in¬

Expanded text:
tri aliqua forte gravia, aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat.
Abbreviated transcription (Latin):
finitur nicħ de uenia relinquit᷑:
dupliciter accipipot̾. Si .n. iuxta qͦꝵ¬
dam intelligentiam peccata dimis¬
sa redeunt. facile est intelligere
nicħ de uenia relinqui qr peccata
dimissa iteram replicantim. Sicut
em̃ ille qui ex seruitute in liberta¬
tem manu mittitur in terun uere
liber est. ⁊ tñ ꝓpt̾ offensam inseruitu¬
tem iterum rouocatur: sic ⁊ peni¬
tenti peccata uere dimirtuntur. ⁊
tũ ꝓpter offensam que replicatur
iterum redeinit. Si uero ũ redire
dicantur saue pot̾ dici. etiã si deue
peccata iterum imputentur: s qr
ꝓpter ingratitudinem ita reus ⁊ ĩ¬
mundus consticuitur. ac si illa re¬
dirent
De sollempui ⁊ iunca peni

Expanded text:
nihil de venia relinquitur, dupliciter accipi potest. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manumittitur, interim vere liber est, et tamen propter offensam in servitutem postea revocatur; sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replicatur, iterum redeunt. Si vero non redire dicantur, sane potest dici etiam sic nihil peccata iterum imputentur, sed quia propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur. ac si illa redirent. 3. De solemni et unica Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ad refectionem cotidianã.
tam sexte quam none
omnib mensib cocta duo pulm̃¬
taria ꝓpt̾ diu̾sorum infirmitates. ut
forte qui ex imo ñ potiut edere: ex alio
reficiatur. Ergo dno pulmentania¬
cocta fratrib omnib sufficiant. Et
si fui̾t unde: poma aut nascentia le¬
guminum: addatur ⁊ t̾cium. Pamͤ
libra una propensa sufficiat in die.
siue una sit refectio siue prandii ⁊
cene. Quod si cenaturi sunt: de ea¬
dem libra t̾cia pars a cellarario resuet᷑
reddenda cenaniris. Quod si labor for
te maior fui̾t factus in arbitrio ⁊ po¬
testate abbatis erit si expediat aliqͥd
augere remota pre omnib crapula.
ut mnquam subrepar monachoin¬
digeries. quia nichil sit connarium
est omni xp̃iano quomͦ crapula. sũ
ait dominus nr. Nidete ne grauent᷑

Expanded text:
efectionem quotidianam tam Sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pulmentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor fte maior factus fuerit, in arbitrio & potestate Abbatis erit, si expediat aliquid augere, remota præ omnibus crapula, vt nunquam subrepat monacho indigeries, quia nihil sic contrarium est omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster, Videte ne grauentur
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm d̾̃i sapientiam. ad uidencłũ
ip̃m solem iusticie. nube iã torꝑiᷤᷤ
tectum: id est aduidendum au¬
diendumq hominem qui d̃s ẽet̃.
plenum grane & ui̾tatis. Fuit ĩ¬
quit homo missus ad̾o. cui nom̃
erat iohannes. Hic uenit in testi¬
monium. ut testimoniũ ꝑ hib̾et
de lumine. ut omnes crederent ꝑ
illum. Non ait ut omnes cred̾ent
in illum. malediftus homo qui
confidit in homine. s ponit carnẽ
brachium suura: s ut omnes int¬
quit crederent ꝑ illum. hoc ẽ per
illius testimonium crederent in
Qui sequinir me : ñ ambulabit
in tenebris. s habebit lumen ui¬
te. Sequit᷑. Non erat ille lux. s

Expanded text:
ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Non erat il
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis honore procul tecedenteᷤ
comparati sunt iumeutis ĩ ipientibꝰ
s similes facti sunt illis. atꝙꝑ idõ rate
ut̾ans luce priuantur. Et lux inqͥt
in tenebris lucet & tenebre eam nõ
comprehender̃t. Lux quippe est ho
sue presentia cognitionis illustrat.
Tenebre autem stulti sunt ⁊ iniqͥ
quorum ceca precordia lux eterne
sapientie qualia sint manifesteᷤ
cus iubare solis obfundatur. nͨ tam
ip̃e solem nuꝰ lumine ꝑfunditur
aspiciat. Sed non tamen tales oĩ¬
no superna pietas despexit. uerum
medelam eis salutis qua ad u¬
dendam lucem ꝑuenire possint ad¬
hibuit. Ipsa lux inuisibilis. ipsa
dei sapientia cat̾ne inqua uideti po᷑¬
sit induta est: que in hominis ha¬
bitu apparens & loquens homini¬
bus paulatim fide purifucata eoꝵ
corda ad cognitionẽ sue diuine uisi¬
onis ꝓueheret. Nlissus est aute
illum homo magni m̾iti. tuius te-¬
stimonio pararentur omnes ad
audiendam mox ut appareret

Expanded text:
conditionis honore procul recedentes conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe hominumsuae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste ccus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret,
Abbreviated transcription (Latin):
retur semꝑ fuise dispositum. Et hoc
est quod ait. Quod factum est: ĩ ip̃o
uita erat. idest quod fastum in tẽꝑe
siue uiuum siue uita taiens appa¬
ruit. ommne hoc in spirituali factoris
ratione quasi semꝑ uixerat ⁊ uiuit
non quia coeternum est creatori qͦd
creauit. s quia coeterna est illi ratõ
uoluntatis sue. in qua ab eterno
habuit & ht̃ quid ꝙ quando crearet.
qualit̾ creatum gubern et ut mane¬
at. ad quem finem singula q̃ trea¬
uit ꝑducat. Sequit᷑. Et uita erat
lux hominum. Quo u̾bo aperte do¬
cetur quod ip̃a uitalis ratio per qͣi
omnia disposita sunt & reguntur
ñ nomen creaturam s rationabilem
tantum ut sapere possit illuminat.
Homineꝰ namq qui ad ẏmaginẽ
U̾i facti sunt ꝑcipere sapientiam pos¬
sunt. animalia non possunt. S et
animalis quitumq est homo. non ꝑ¬
cpit ea que sunt spirit᷑ d̾i. Unde bene
cum dixiss & uita erat lux hominũ:
subiunxit & de his qui ab humane

Expanded text:
retur, semper fuisse dispositum. Et hoc retur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae
Abbreviated transcription (Latin):
facto d̾o. q̃m & ego si uolo possũ.
fieri secunidum ip̃m. Et horum
nefaudam refellit sententiã euͣn¬
gelista cum ait. Hoc erat in pͥn¬
tipio apud dm. idest hoc uerbum
quod d̃s est non ex tempore cepit.
s in principio erat d̾s apd̃ d̾m.
Item fuere ueritatis inimiti. qui
isse iam negarent non tamen na¬
tum ex patre deum s factum a
patre. ⁊ id̾o minorem patre qͥa
creaturam crederent. Etiam hos
dampnat euuangelitus sermo
qui dicit. Omnia per ip̃m fcã sũt.
& sine ip̃o factum est nichil. Si enĩ
nichil creaturarum sine ip̃o factum
est. patet profecto. quia ip̃e treat᷑a
non est ꝑ quem omnis creatura
facta est. Et ne quis audiens faddam
ꝑ dñm ireaturam mutabilem tredẽt
cius uoluntatem. qͣsi qui subito uel¬
let fatere creaturam quam ab eterno
nunquam ante feciss: manifeste
docet euuangelista fastam quide m ĩ
tempore treaturam. s in et̾na treato¬
ris sapientia quando ⁊ qualis trea¬

Expanded text:
facto Deo, quoniam et ego si volo, possum facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crea
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc sine ullo temporis unitio de
patre natum monstraret. iuixta quod
ip̃e loquit᷑ in prouerbis. Dominus
possedit me initio uia suaie ante¬
ꝙͣ quicꝙͣ fac̾e̾t a principio ad eterno
ordinat᷑ sum. Etem fuerint hẽtin.
qui tres sancte trinitatis ꝑsonas
ẽẽ negantes dicerent. Toem deus
quando uult pater est. quando uelt
filius est. quando uult spirit᷑ sc̃s
est: ip̃e tamen unus est. Quorũ
destruens errorem subiungit. Et
u̾bum erat apud d̾m. Si enim aliꝰ
apud alium erat. duo sunt ꝑfecto
non est transmutatio. nec uicissi¬
tudinis obumbratio. Item fuere
quidam praui dogniatis auttoreᷤ.
qui xp̃m hominem tantũ confi¬
tentes deum prorsꝰ ẽẽ ñ crederẽt.
Quos consequent̾ opprimit cũ
air. Et d̾s erat uerbum. fuere a¬
li qui deum quidem illum sẽd
ex tempore incarnationis ftm̃.
non autem sternum ante scła
natum a patre putarent. Unde
quidam talium dixisse comie¬
morarentur. Non in uideo xp̃o

Expanded text:
ac per hoc sine ullo temporis initio de ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profectnon est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ille tp̃m apud d̾m semper suisse de¬
clarat dicens. Et uerbum erat apd̃
d̃m. Alii eum uerum hominem. ille
uerum confirmat ẽẽ deum dicens.
Et d̾s erat uerbum. Alii hominẽ
eum apud homines temporaliter
conũsatum. ille d̾m apud d̾m in pͥn¬
cipio manentem ostendit dicens. Hoc
erat in principio apud d̾m. Alii mag
nalia que in homine gessit ꝑhibẽt.
ille quod omem creaturam uisibi¬
fec̾i̾t docet dicens. Omnia ꝑ ipsum
facta sunt: & sine ip̃o factum ẽ ni
chil. Et mire beat᷑ iohannes ini¬
tio eungelii sui de diuinitate sal¬
uatoris & fidem recte credemptiũ
sublumit᷑ imbuit ⁊ hereticoꝵ ꝑfi¬
diam potent̾ exuꝑat. Nuere nãꝙ
heretici qͥ dicerent. Si ergo natꝰ est
xp̃c. eiat tempꝰ quando ille ñ erat.
Quos pͥmo sermone tedarguit. cum
ait. In principio erat ũbum. Neꝙ
uͦ ait in prinupio cepit ẽe uerbum.
s in principio inquit erat u̾bum:
ut uidelicet eum non ex tempore or¬
tum s ĩ exortu temporum existentẽ

Expanded text:
er fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. nalia quae in homine gessit perhibent; ille quod omnem creaturam visibifecit docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut post alios cibos sumatur potiusa
ieiunis sumi oꝑtet. sicut apłs docet.
ut singulari reuerentia diudice tͣ
.i. discernatur ab aliis cibis. Qd̃ dñs
charistiam: nõ etiã accepisse ieinno ᷤ.
Placuit .n. spui sc̃õ uͭ inhonore tanti
sacram̃ti pͥus i os xͥaui dominicũ
corpus intraret qm alii cibi. Idõ ubiq
mos iste sepuatur. Non enim quia
nati illud acciꝑe debent. ut quos ar¬
guit apls̃. Nam saluator quo uehem̃¬
tius ꝯmendaret misterii illius alti¬
tudinem. ultunum hoc uobait in¬
figere cordib ⁊ memorie discipuloꝵ
aquib ad passionem digressuus
bilis grẽ uisibilis forma. forma ergo
ingerit sensib: aliud aliquid fac̃
in coguitionem uenire. Remanẽt
ergo uocabula rerum que ante fu¬
menti gemina est res: una scilicet
contenta ⁊ signisicata: altera signifi¬
cata ⁊ non contenta¬

Expanded text:
ut post alios cibos sumatur, sed potius a ut post alios cibos sumatur, sed potius a jejunis sumi oportet, sicut Apostolus docet, ut singulari reverentia dijudicetur, id est, discernatur ab aliis cibis, quod Domicharistiam, non eos acPlacuit enim Spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti, prius in os Christiani dominicum corpus intraret quam alii cibi; ideo ubique mos iste servatur. Non enim quia nati illud accipere debent, ut illi guit. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus bilis gratiae visibilis forma. Forma ergo ingerit sensibus, aliquid aliud facit in cognitionem venire. Tenent ergo species vocabula rerum quae ante fumenti gemina est res: una, scilicet, contenta et significata; altera significata et non contenta
Abbreviated transcription (Latin):
corpris meuni. Et iterum. Accipi¬
te ⁊ bibite ex eo oms̃: hic est sãguis
meus. ꝑ reliqua omĩa que dicunt᷑
ficiantur: reliqua omĩa nichil ali¬
ud sunt qm laudes ⁊ obsecrationes
fidelrum ⁊ petitiones. Ec̃ce que sit ĩ¬
stitutio ⁊ forma huiꝰ sacram̃ti. ubi
consideratione dignum est: quare il¬
lud sacram̃tum post ceuam dedit di¬
scipulis. Dñs igitur iħ̾c ad inuisibilia
pat̾nc maiestatis inigraturꝰ celebra¬
to cum discipulis tỹpico pascha qd̾ dã
memoriale eiscõmendare uolens:
sub specie panis ⁊ uini corpus ⁊ san¬
guinem situm eis tradidit: ut osten¬
deret legis uetĩs sacramenta. int̾que
p̃cipuum erat agni paschalis sacrifici¬
nin in morte sua t̾minari. ac noue le¬
gis sacramenta instituti. in quibus ex¬
cellit mẏsterium encharistie. Icõ etã
post alia dedit ut hoc unirm artius
memorie discipuloꝵ ĩ sigeretur: ⁊ ab
ccclia demceps frequentaretur S nõ
exinde disciplinam sanxit. inposterũ:

Expanded text:
iterum.: Accipite et bibite ex hoc omnes, hic est sanguis meus . Per reliqua omnia quae dicuntur, cramenta conficiantur; reliqua omnia nihil aliud sunt quam laudes, vel obsecrationes fidelium et petitiones. Ecce quae sit institutio et forma hujus sacramenti. Ubi consideratione dignum est quare illud sacramentum post coenam dedit discipulis. Dominus igitur Jesus ad invisibilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ac legis novae sacramenta substitui; in quibus excellit mysterium Eucharistiae. Ideo etiam post alia dedit, ut hoc unum arctius memoriae discipulorum infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sed non exinde disciplinam sanxit in posterum,
Abbreviated transcription (Latin):
ormauꝰ est: qm ip̃e ibideni edidit
dicens. hoc ẽ corpus ineũ ⁊ post.
hic sangius meus. Cum enĩ heou̾¬
ba ꝓferuntur. conũsio fit panis ⁊
reliqua ad dei laudem dicuntur. uñ¬

Expanded text:
o est quam ipse ibidem edidit dicens: Hoc est corpus meum; et post: Hic est sanguis meus. Cum enim haec verba proferuntur, conversio fit panis et reliqua ad laudem Dei dicuntur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dragesim᷑ t̾tiꝰ. et centesimꝰ qͣoragesimꝰ qͣtꝰ.
Centesimꝰ ͦ sextꝰdecimꝰ. quia ꝑatuus ẽ:¬
tũ tentesimo quinto detimo ꝯuigat᷑.
Digesto gͦ ordine psalmorum uesꝑn¬
norum. reliqua idest lecliones. respon¬
soua ymni. uersus uł camica. sient su¬
pra taxauimus impleantur. Ad
gesimus. et tentesimꝰ trigesimus t̾nuˢ.
Disposito ordine psalmodie diurne :
reliqui omnes psalmi. qui suꝑsunt.
equalit̾ diuidantur septem noctiũ
iugiliis. partiendo scilicet. qui inter
eos prolixiores sunt psalmi: et duo¬
decim per unamquamq constrman¬
tur noctem. hoc precipue commonẽ¬
tos. si cui forte hec distributio psalmo¬
rum displicucrit ordinet si melius
alit̾ iudicauit: dũ mͦ om̃imodis id
aitendat᷑. ut om̃i ebdomada psalt̾iuim
ex integro num̾o. centũ quin qͣgĩta
psalmoꝵ psallat᷑. et dñico die semꝑ
a capite repetant᷑ ad. uigilias : quia

Expanded text:
quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. Centesimt, centesimo quintodecimo conjungatur. Digesto ergo ordine psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responsoria, hymni, versus, vel cantica, sicut supra taxavimus, impleantur. Ad gesimus, et centesimus trigesimus tertius. Disposito ordine psalmodiae diurnae, reliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾riam. sextã uł nonam. psallantur
terni psalmi a centesimo nonodecimo
usꝙ centesimũ uigesimũ septimum
psalmi nouem. Qui ꝑsalmi semper
usꝙ ad d̾nicã ꝑ easdẽ horas repetant᷑:
ymnoꝵ nichilominꝰ lectionũ uł u̾snũ
disposinone uniformi tunttis diebus
seruata ier ita scilicet semꝑ dominisa
a centesimo octauo detimo intipiet᷑.
Uespera autem cotidie quaruor psal¬
moꝵ modilatione canat᷑. Qdi psal¬
mi incipiantur a centesimo nono usꝙ
centesimũ quadragesimũ septimũ.
excepris his qui indiu̾sis horis ex eis
sequestrantur: idẽ a centesimo sep¬
timodeciino usq centesimũ nigesi¬
mum septimum: et centesimum iͥ¬
gesimum t̾cium. et centesimũ qͣdra¬
gesimũ secundũ. Reliqui om̃s in
uesꝑa dicendi sunt. Et quia minuᷤ
ueniunt tres psalmi. id̾o diuidendi
sunt qui in num̾o suprascripto.for¬
tiores inueniuntur: idest centesi¬
mus trigesimus octauꝰ. et centesimꝰ

Expanded text:
ad tertiam, sextam vel nonam psallantur terni psalmi a centesimo nonodecimo usque ad centesimum vigesimum septimum, id est, psalmi novem. Quique psalmi semper usque ad Dominicam per easdem horas itidem repetantur. Hymnorum nihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono usque ad centesimum quadragesimum septimum, exceptis his, qui in diversis horis ex eis sequestrantur, id est, a centesimo septimo decimo ad centesimum vigesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo secundo. Reliqui omnes in vespera dicendi sunt. Et quia minus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortiores inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus
Abbreviated transcription (Latin):
diurnis horis dicatur uersus. d̾s
in adiutoriũ meũ intende dñe ad
in de ymnus uniuscuiͦq hore. De-¬
inde pͥma hora dominica. dicenda
qͣtuor capitula psalmi centesimi
tectria. sexta. uł nona. t̾na capitła.
uidetimi dicantur. Ad primam
autem secunde ferie. dicantur tres
psalmi idest pͥmus. secundus et
sextus. et ita ꝑsingulos dies. ad primã
usq dominicam. duantur. ꝑ ordinẽ
terni psalmi. usq ad nonum decraõ¬
semꝑ a iugesimo incipiarur. Ad m̾ã
oͦ sextam et nonam secunde fixie. nouẽ
capitula. q̃ residua sunt. de cencesimo

Expanded text:
diurnis horis dicatur versus: Deus in adjutorium meum intende: Domine, ad Inde hymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora Dominica dicenda, quatuor capitula psalmi centesimi tertia, sexta, vel nona terna capitula decimi dicantur. Ad primam autem secundae feriae dicantur tres psalmi, id est, primus, secundus, et sextus. Et ita per singulos dies ad primam usque dominicam dicantur per ordinem terni psalmi usqsemper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam vero, sextam, et nonam secundae feriae novem capitula, quae residua sunt de centesimo
Abbreviated transcription (Latin):
mni tempore silentium
debent studere monachi
maxime tamen nocturnis horis.
Et id̾o omni tempore sine ieiunii si-¬
ue pranclii. si tempus fui̾t prandii
mox ut surrexerint a cena sedeant
omnes in unum. et legar unus col¬
lationes uł uitas patrum. aut c̾te
aliquid qd̾ edificet audientes: ñ aũ
sptanitum aut regum quia infirmiᷤ
intellec̾tib ñ erit utile hora illa hãc
scripturam audire. Aliis uͦ horis le¬
gant᷑. Si autem ieiunii dies fui̾nt.
dicta uesꝑa paruo int̾uallo mox ac-¬
cedant ad lettionem collationum
ut diximus. Et lectis quanior auͣ
quinq foliis. uł quantum hora ꝑ¬
mitcit. omnib in unum occurren¬
tib ꝑ hanc moram lectionis. si qͥs
forte in assignato sibi commisso.
fuit occupatus occurrat. Omnes
ergo in unum positi compleant.
Et exeuntib a compleroriis. nulli
sit licentia denuo ciuquam loqui
aliquid. Quod si inuentus fuerit
regiilam. grauiori uindicte subia¬
ceat. excepto si necessitas hospitum

Expanded text:
mni tempore silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum
Abbreviated transcription (Latin):
cratione ꝑueniunt. penitꝰ desiꝑe ꝓ
bantur. Nam quisqͥs hoꝵ alterui
uendit sũ quo alterum ñ habetur:
neuitrum uendere de linquid.¬
moniacis ordinantur: alii symo

Expanded text:
cratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit.m
Abbreviated transcription (Latin):
tioues. Queritur ergo antm̃ iuuet᷑
pauꝑ pauoiorib subsidiis: qñtum
diues ampliorib. Si ñ ꝑit̾ uiuatur:
ñ ei redditur scd̃m mĩta. Meruit enim
pariter uiuari: quia ꝑit̾ boni extire¬
runt. Si uͦ tm̃ suffragii consequitur
q̃ntum diues: quid contulerrint di¬
uiti illa specialia pro eo facta: Sane
dici pot̾ non ei magis ualuisse gene¬
ralia ⁊ specialia qmpauꝑi sola gene¬
ralia suffragia. ⁊ tñ profuerunt di¬
uiti specialia. ñ quidem ad alud uł
maiusaliquid. s adidem ad qd̾ gene¬
ralia: ut explirib ⁊ diu̾sis causis
se duuti celerlorem absolutionem:
non pleniorem.
Quib suffragiis
iuuabũt᷑ mediocrit̾ qui infine reppient᷑

Expanded text:
tiones. Quaeritur ergo an tantum juvetur pauper paucioribus subsidiis, quantum dives amplioribus. Si non pariter juvatur, non ei redditur secundum merita. Meruit enim pariter juvari, quia pariter boni extiterunt. Si vero tantum suffragii consequitur pauper, quantum dives, quid contulerunt diviti illa specialiter pro eo facta? Sane dici potest, non ei magis valuisse generalia et specialia, quam pauperi sola generalia suffragia. Et tamen profuerunt diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et diversis causis se diviti celeriorem absolutionem, non pleniorem. 5. Quibus suffragiis juvabuntur mediocriter boni, qui in fine invenient
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi custodiam iuasme¬
as: ut ñ delinquã in lingua mea.
Dosui ori meo custodiam. obmu¬
tui ⁊humiliatus sum et silui a
bonis. Hic ostendit ꝓph̾a si a bonis¬
eloquiis ꝓpt̾ taciuirnitatẽ debet
int̾dum taceri quantomagis a
bet cessari. Ergo quamuis de bo¬
nis & scĩs ꝙ edificanonũ eloqͥis
ꝑfectis disripulis ꝓpt̾ taciturnitatis gͣ¬
uitatem rara loquendi concedatur
licentia: quia scriptum est.In mul¬
tiloquio ñ effugies pcc̃m. Et alibi.
Mors et uita in manibus lingue. Nã
loqui et doc̾e magisttum condecet: ta
cere & audire disciplõ conuenit. Et
id̾o si qua requirenda sunt a pniore
cum omni humilitate et subiectiõe
reuerenne requiant᷑. ne uideat᷑ plus
loqui quam expedit. Scurrilitates
uͦ uel uerba ociosa et rasum mouen¬
tia et̾na clausura in omnib locis dãp¬
namus:. & ad tale eloquium discipu¬
lum aꝑire os ñ permictimus. Dẽ¬

Expanded text:
Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Item: Posui ori meo custodiam; obmutui et humiliatus sum; et silui a bonis . Hic ostendit Peloquiis propter taciturnitatem debet interdum taceri, quanto magis a bet cessari? Ergo quamvis de bonis et sanctis, et aedificationum eloquiis perfectis discipulis propter taciturnitatis gitatem rara loquendi in ecclesia concedatur licentia, quia scriptum est: In multiloquio non deerit peccatum; et alibi: Mors et vita in manibus linguae . Nam loqui et docere magistro concere et audire, discipulo convenit. Et ideo, si qua requirenda sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur, ne videatur plus loqui quam exped, aut verba otiosa, et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad tale eloquium discipulum aperire os non permittimus . E
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut due sunt res illius sacra¬
menti ita etiam ⁊ duo modi mã¬
ducandr: iuiꝰ sacram̃talis .s. quo boni
⁊mali edunt. Alt̾ spũalis quo soli bo¬
mento corpus euis acciꝑe. Multi enĩ
indigne accipiunt: s in ip̃o mauere
⁊ haberc ip̃m in se mauenteni ñ pos
significat manet. Nam qui discor¬
dat axp̃o: nec caruem xꝑi mandueat
nec sanguinem bibit. ⁊ si taute rei
a sacram̃tali ait. Ut quid panais dentẽ
⁊ uentrem: Crede ⁊ manducasti. Cred̾e
eĩ in eum: hoc est manducare paũe
⁊ unum. Qui credit in eum: mandu¬

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam duo modi manducandi: unus sacramentalis scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualis, quo soli boamento corpus ejus accipere: multi enim indigne accipiunt; sed in ipso manere, et habere ipsum in se mentum significat, manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat nec sanguinem bibit, etsi rei tantae tali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, mandu
Abbreviated transcription (Latin):
ego iieo: tũe bibit. Qui ił ñ in mema¬
net. nec ego in illo ⁊ si accpit sacraiũ¬
tum: acquirit magnium torim̃tum. Itẽ¬
Nulli ambiguum est tũc quẽq cor¬
ꝑis sangunusq dnĩ participem fieri
si anteqmͣ panem illum edat ⁊ calicẽ
bibat. de hoc scłõ in unitate corꝑis xͥ
constitutus abscedat: quia illuis sacͤ¬
menti bñficio ñ pͥuatur. qñ ille in¬
hoc qd̃ illud sacramentum sigc̃at ĩ¬
uenitur. In illo enm sacram̃to cor¬
pus ⁊ sanguinem suum cõm̃ dauit
uobis: qd̾ ⁊ fecit nos ip̃os. Nam ꝙ
corpus uos ip̃ius facti sumus. Item.
⁊ si tante rei sacramentum ad iu¬
dicium sibi cotidie accipit
.De errore
Qrdã qͥ dicũt abonis tm̃ corpꝰ xͥ sumi xxxix.

Expanded text:
ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. IteNullique ambigendum est tunc quemque corporis et sanguinis Dominici participem fieri,si antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus ipsius faetsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi quotidie accipit. 2. De errore quorumdam qui dicu
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritur que sit illa pote
rum uolunt potestas dimittendi poc¬
c̃ã inbapõ: s potestas duittendi pocã
que in dõ est. deus ẽ. Ideo alii dictnit
hanc potestatem ñ potuisse dare ali¬
cui seruoꝵ: qr nulli potuit dare ut
eẽt qd̾ ipẽ est. uł ut haberet eẽntiã
qͣm ip̃e ht̃. cui ħ ẽ ẽẽ qd posse. Dicunt
etiam si hanc potentiam alicui da¬
re potiit potuit ei dare creare crea¬
potentiam darc dimittendi perrata:¬
ñ ipãm eandem qua ip̃e poteus esti
s potentiam crcatam qua seruus poᷤᷤ¬
set dimittere peccata. nõ tũ ut auc¬
tor remissionis. s ut innuster. nec si
ne d̾o auctore. ut sicut in ministerio
ht̃ exti̾us scĩficare. ita iniinisti̾o ha¬
beret nitus mundare. ⁊ sicut illud
facit d̾o auctore. qui cum eo ⁊ ĩ eo o¬
ꝑatur. illud extuis: ita mundaret
lud quodam ministerio utẽtur.
Ita etiam poss deus ꝑ aliquẽ cira¬
re aliqua: ũ ꝑ euni tanqͣm aucto¬
rem. s ministrũ. cum quo ⁊ in qͦ

Expanded text:
ic quaeritur quae sit illa potesst, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creapotentianon tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exterius, ita interius lut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum
Abbreviated transcription (Latin):
quod docemus quã sit cauendrimꝰ
male acciꝑe bonum. Ecce enim
factuni est malum. dum male ac¬
copitur bonuni: sicut e contra a¬
postolo factum. bonum. cum bene
accipitur malum. dum stimulus
sathane patienter portatur. Ergo
⁊ mala ꝓsunt bonis. sicut angelus
sathaue paulo: ⁊ scã obsunt malis
bonis sũt ad salutem: malis ad iu
s quia malus male accipit qd̾ bo
corpꝰ xꝑi. ñ efficit. ut quia malus ẽ
malũ sit qd̾ accipit uł quia ũ ad sałt
accipit. nil accipiat. Corpus enim
⁊ c̃. His aliisq plurib aꝑte osten¬
ditur. qd̾ etiã amalis uerum corpus
xꝑi⁊ sanguis sumitar. s sacram̃¬
os modos sum̃di. intelligentia quo¬
ruidã u̾borum ambigne dictoꝵ
distinguenda est. Ait enun auoꝰ.
sacram̃ti: malus uͦ saciam̃tum ꝙ ũ
reni. Sacram̃tum hic dicit corpus xͥ¬

Expanded text:
quod docemur quam sit cavendum male accipere bonum. Ecce enim factum est malum, dum male accipitur bonum; sicut e contra Apostolo factum est bonum, cum bene accipitur malum, scilicet cum stimulus Satanae patienter portatur. Ergo et mala prosunt bonis, sicut angelus Satanae Paulo, et sancta obsunt malis; bonis sunt ad salutem, malis ad judsed quia malus male accipit quod boncorpus Christi, non efficit ut quia malus est malum sit quod accipit, vel quia non ad salutem accipit, nil accipiat. Corpus enim c. His aliisque pluribus aperte ostenditur, quod etiam a malis verum corpus Christi et sanguis sumitur; sed sacrameos modos sumendi, intelligentia quorumdam verborum ambigue dictorum distinguenda est. Ait enim Augustsacramenti, malus vero sacramentum, et non rem. Sacramentum hic dicit corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ manducans manducat: ⁊ man¬
ducans ñ manducat: quia ñ man¬
ducant spũalit̾ uĩtatẽ carnis ⁊
sanguinis dñr sumere: quia ip
nem peccatoꝵ. ꝓ qua uidetur
orari cum dicitim. ꝑficiant in
nobis domine q̃s tua sacram̃ta
qd̾ continent: ut que nunc sp̃e
gerimus rerũ ueritate capia¬
nius. Rerimi uĩtatem dicit ip
ita spũaliter sumanuis. Uel pe
rusione sicut incẽntia diuim¬
tatis est. qñq capiatur. Constat
igitur abonis ⁊ amalis sumi cor¬
pus xꝑi: s a bonis ad salutem. a

Expanded text:
n manducans manducat, et manducans non manducat, quia non manducant spiritualiter, veritatem carnis et sanguinis dicuntur sumere, quia ipsnem peccatorum, pro qua videtur orari cum dicitur: Perficiant in nobis, Domine, quaesumus, tua sacramenta quod continent, ut quod nunc specie gerimus, rerum veritate capiamus. Rerum veritatem dicit ipsita spiritualiter sumamus. Vel petvisione, sicut in essentia divinitatis est, quandoque accipiatur. Constat ergo a bonis et a malis sumi corpus Christi; sed a bonis ad salutem, a
Abbreviated transcription (Latin):
ec u̾ba ⁊ alia huiꝰ modi. ubi de
spũali manducatione agitur
quidam obtuso corde legentes erro¬
ris calignne iuoluti sinit: adeo ut
dicere p̃sumpseruit corpus ⁊ sangui¬
nem xꝑi a bonis tm̃ sumi: ⁊ ñ ama¬
lis. S indubitanter teuendum abo¬
li carneni xp̃i de uirgine sumptam
⁊ sanguinem ꝓ nobis fufum sumi:
s non mysticam᷑ que tm̃ bouorũ ẽ. Qd̃
subditis probatur. testimoniis. Brego¬
corpus domini: de qmbus ait apłs.¬

Expanded text:
ec verba et alia hujusmodi, ubi de spirituali manducatione agitur, quidam obtuso corde legentes, erroris caligine involuti sunt adeo ut praesumpserint dicere corpus et sanguinem Christi a bonis tantum sumi et non a malis. Sed indubitanter tenendum est a boli carnem Christi de virgine sumptam, et sanguinem pro nobis fusum sumi; sed non mysticam, quae tantum bonorum est. Quod subditis probatur testimoniis. Gregocorpus Domini: de quibus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nomine auctoris uocati sunt. De
leui enim leuite exorti suit: aqͥb
ina templo mystici sacram̃ti mysteria
explebantur. Hu grece dyacones.
latinc ministri dñrr qr sicut in sa¬
cerdore consecratio: ita ⁊ indyaco¬
no ministerii dispensatio habetur.

Expanded text:
nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ foris erant quod nec ipsa neces¬
saria pot̾ant inuenire. et quia in¬
uenerunt uictum et tegumentũ
quale foris inuenire ñ poterant.e¬
rigentes ceruicem noluerunt sociani
eis ad quos foris accedere ñ audebant:
s egressi de pauꝑe eccłia circiuerũt
diuores ut ibidem recꝑent᷑. Et qui
consueuerãt: nunc semꝑ nouos
aut p̃ciosos hab̾e contendant. Et qͥ
añ conu̾sionẽ letulũ propͥũ nusꝙͣ
habebant. nunc si forte uoluntas
eis fuit eundi alicubi: ornamenta
letidi secum portant. Timeo autem
ne in huiusmodi letuł iudea: tur
somnia uanitatis. ne ineisdẽ pati¬
at᷑ animꝰ illusionẽ carnis. et sicut
in ext̾iori lectulo caro molliter
uolutat᷑: sic et uoluptans lectulo a¬
nima spoliata iͥutib eneruit de¬
lectetur. In lectulo gͥ fluce mentis.
dum dilectus queritur. ñ inuenitur.
In hoc lectulo iacet paraluutꝰ om̃i mẽ
in omni ac̾tione dissipat᷑ In lectulo
iacob ad caput ponit᷑ lapis ñ pluma

Expanded text:
quando foris erant, quod nec ipsa necesquando foris erant, quod nec ipsa necessaria poterant invenire. Et quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non poterant, erigentes cervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut ibidem reciperentur, et qui erant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatur animus illusionem carnis. Sicut in exteriori lectulo caro molliter volutatur, sic et in voluptatis lectulo anima spoliata virtutibus enerviter delectatur. In lectulo igitur fluxae mentis dum dilectus quaeritur, non invenitur. In hoc lectulo jacet paralyticus omni coanimus in omni actione dissipatus in lectulo Jacob ad caput ponitur lapis, non pluma
Abbreviated transcription (Latin):
Cappa canonici. et cutulla monachi ñ
diffeĩt a pallio militis: s ut ait quidã
sapiens. miles et monat᷑ ex eodẽ pãno
partiunt᷑ libi eucullã & clamident.
Non multum differt habitus
canonici reg laris et secularis. S
si forte canonicum regularẽ uideas.
archidiaconũ uł episcopũ te iudis¬
se contendas. Sed forsitan dices de¬
licatis delicata conueniunt: ex re¬
gula testimoniũ ꝓferens. Ait enĩ
bs angustinus. Si eis qͥ uenerunt
et morib delicatiorib ad monast̾iũ.
rũ dat᷑. cogitare debent quib ñ dauir.
qͣnum de sua seulari uira illi adi
stam descend̾int. Consentim᷑ auctori¬
tan: ut detur deluato q̃d̃ sufficiar. ne
deficiat. ñ quo suꝑbiat. Audi & tu
hiñe beatum augustmnũ. Non con¬
tingat inquit detestanda ꝑuersitas.¬
ut in monast̾ro ubi quantum pos¬
sunt fiunt diuites laboriosi. fiant
pauperes delican. Mentior si non¬
uidi quosdã qͦix pauꝑtas tał erat

Expanded text:
Cappa canonici, et cuculla monachi non Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis, qui venerunt ex moribus delicatis ad monasterium debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam vitam descenderint. » Consentimus auctoritati, ut detur delicato quod sufficiat ne deficiat, non quo superbiat. Audi et tu, charissime, beatum Augustinum. « Non contingat, inquit, detestanda ut in monasteriis, ubi quantum possunt fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. vidi quosdam, quorum paupertas talis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Anuendo docet apls.
qͣlis debeat ẽẽ religionis habit᷑. Ait
enĩ. Non inueste preciosa. Qͥ molli¬
ciei mulierum preciosiorem uestẽ
negat. putas ne monacho p̃ciosiorẽ
habitum concedat: Plus amat spon-¬
sus sponse castitatem. quam speciosã
uestem: plus simplicitatẽ quam to¬
tum crinẽ. Sic immortał sponsus
plus amat int̾orem habitum quam
ext̾iorem. ¶olles moslia querunt e¬
lati preciosa. delicati speciosa. Ext̾ĩor
tem. Iuxta regulam qđ uilus occur¬
rerit᷑. ñ quod carius fuit emendum
puto: ut sit diuersitas int̾ indumẽ¬
tum palati ⁊ monasterii: qͥ enim
mollib uestiũit᷑ in domib regũ stͥ.
Loquor qͣliscumq canonicus de mo¬
nachis: s quid dici debeat de quib¬
et facies uehement̾ erubestunt. lectu¬
li etenim eorum culcitris fulciuntur
plumeis. linteis et lodicib accurate
parantur catinis teguniur oꝑtoriis:.
quos si forte uid̾es lectulum sponse q̃
sponsũ desideret forsitan estimares.

Expanded text:
endo docet Apostolus qualis esse debeat religionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior tem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Loquor qualiscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibuet facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis teguntur et opertoriis, quod si forte videres, lectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis abbas sibi p̃sbiterũ
uł diaconum ordinari pe¬
tierit: de suis eligat qͥ dignꝰ
sit sacerdotio fungi. Ordinatus autẽ
caueat elationem aut suꝑbiam. Nec
quicquam presumat nisi quod ei
ab abbate precipitur. sciens semulto
magis discipline regulari subdiũ:
nec occasione sacerdotii obliuiscat᷑
regule obedientiam et disciplinam.
s magis ac magis in domino pro¬
ficiat. Locum uͦ illum semꝑ atten¬
dat quo ingressus est in monast̾iũ
pret̾ offunum altaris: si forte electõ
congregationis et uoluntas abb̃is
pro uite m̾ito eum promon̾e uolu-¬
erit. Coui tam̃ regulam a deranis ulꝰ
ĩposits constitutam sibi seruare sci

Expanded text:
quis abbas sibi presbyterum, vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem caveat elationem, aut superbiam: nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate suo praecipiatur; sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quando ingressus est in monasterium, praeter officium altaris: et, si forte electio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis vel praepositis constitutam si
Abbreviated transcription (Latin):
elebratur aũt hoc sacram̃tũ
tantũ iaqua. ñ in alio liqͦre
uniformit̾ id fieri inaqua p̃cipitũr:
ut in telligatur. qd sic̃ aqua sordes
corꝑis ac uestes abluit. ita bapt̃s ma¬
culas amme sordesq utioꝵ emun¬
daudo abstergit. uł id̾o ut nallum ĩ¬
opia excusaret. qd̾ posset fieri si inui¬
no uł oleo fieret. ⁊ ut cõmunis mat̾ia
laptizandi mueniretur apud om̃s.

Expanded text:
elebratur autem hoc sacramentum tantum in aqua, non in alio liquore, uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes;