comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus optat operatione iustorũ
uel ultima participari. Cui res¬
pondetur qđ in hac uita bona
receperit quia omne suũ gau¬
diũ felicitatẽ transitoriã putaũ.
Habere hic & enĩ possunt &iusti
bona nec tam̃ hȩc recipere in
reconpensatione: quia dũ meli¬
ora idẽ et̃na appetunt: eorũ
iudicio quelib& bona ad fuerint
cũ scĩs desderiis estuant bona
meminime uidentur. Inter hȩc
notandũ est qđ ei dicitur. me¬
mento fili. Etcce onĩ ab raham
siliũ uocat: quẽ tam̃ a tormento
nliberat:. quõ huius infidelis p̃
cedentes patres fides. quia multo
a sua fide deui asse considerant:
eos nulla conpassione a torm̃tis
eripiunt : quos tam̃ ꝑ carnẽ filios
recognoscunt In torm̃tis autẽ
diues positos. quinq fratres ha¬
bere se ꝑhib&: quia suꝑb isdẽ
iudaicus populus. quiexmnagna
iã parte dãpnatus ẽ sequaces
suos quos suꝑ trã reliquit. quinq
sensib: corporis deditos nouit.
quinario numero fr̃i quos reli¬

Expanded text:
tus optat operatione justorum tus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reli
Abbreviated transcription (Latin):
dequa ueritas. multi inquid ueni¬
ent ab oriente &occidente : &re¬
cũbent cũ habrahã &isaac &iacob
in regno celorũ Fili autẽ regni hu
ius eicientur in tenebras exterio¬
ras. quienĩ purpura indutus dicitur:
recte filius regni uocatur . quide
longinquo aduidendũ lazarũ ocu¬
los leuat : quia dũ ꝑdãpnationis suȩ
supplicia in fideles inimo s̃. fideles quos¬
q: ante diẽ extremi iudicii suꝑ se
in requiẽ adtendunt quorũ post
gaudia contẽplari nullatenus poss̃.
Longe uero ẽ qđ conspiciunt : quia
illuc ꝑmeritũ non adtingunt: In lin¬
gua autẽ amplius ardere ostendi¬
tur cũ dicit. Iitte lazarũ ut in¬
tinguat extremũ digiti sui in aqua:
& refriger& linguã meã quia cru¬
cior in hac flama Infidelis populus
uerba legis inore tenuit que
opere seruare contẽpsit: Ibi
ergo amplius ardobat ubi se
ostendit scire qđ facere noluit.
ab extremo digroi se tangi desi¬
derat quia eternis suppliciis da¬

Expanded text:
de qua Veritas. Multi inquit venide qua Veritas. Multi inquit venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum. Filjus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur, qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicium infideles in imo sunt, fideles quoque ante diem extremi judicii super se requiem attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est, quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis da
Abbreviated transcription (Latin):
bat quia gentilẽ queq ad cogniti¬
onẽ legis ad mittere . suꝑb: ille popu¬
lus dispiciebat. quidoctrinã logis
ñ ad caritatẽ habuit: sed adelationẽ
quasi deaccoptis opib tumuit: & qr
ei uerba defluebant descientia qua¬
si mice cadebant demensa. Ac contra
iacentis pauperis uulnera liugebant
canes. Muquã solent in sacro eloquio
ꝑcanes pdicatores intelligi canũ &¬
enĩ lingua uulnus dũ lingit curat.
quia & doctores scĩ dũ in confessione
peccati nrĩ nos instruunt quasi uul¬
nus mentis ꝑ linguã tangunt: &¬
quia nos loquendo a peccatis eripi¬
unt quasi tangendo uulnera ad
salutẽ reducunt : unde & bene la¬
xarus adiutus interp̃tatur. quia
ipsi hunc adereptionẽ iuuant. qui
er uulnera ꝑ linguȩ correptionẽ cu¬
rant. Contigit uoro ut uterq mo¬
rerotur. Diues qui induebatur pur¬
pura & brsso sepultus est in inforno
insinu uero abrahȩ lazarus ab ange¬
lis ductus ẽ quid habrahȩ sinus. nisi
sec retã requiem significat patris

Expanded text:
ognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno, in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris?
Abbreviated transcription (Latin):
& furores &bella cõmitere : aln
prae esse inimicitias &inter homi¬
nes odia concitare. Quia uult er¬
go aiunt apłs nos docere non ex
natura corporis & materia car¬
nis & sanguis hȩc uitiorũ gene¬
ra ꝓcreari sed instricto demonũ.
propterea ait. nonest nobis cori¬
sus rectures earum tenebrarũ
quȩ huic mundo incũbant. Mer¬
rorem hominibus incredulitatis
offendunt & aduersũ spiritalia.
nequitia quȩ habitant incelestib:
Nonquo demones incȩlestibus¬

Expanded text:
et furores et bella committere, alii et furores et bella committere, alii praeesse inimicitiis, et inter homines odia concitare. Quia vult ergo, aiunt, Apostolus nos docere, non ex natura corporis et materia carnis et sanguinis, haec vitiorum genera procreari, sed instinctu daemonum, propterea ait: Non est nobis colsus rectores earum tenebrarum, quae huic mundo incubant, et errorem hominibus incredulitatis offendunt, et adversum spiritualia nequitiae, quae habitant in coelestibus: non quo daemones in
Abbreviated transcription (Latin):
a estimo quippe aduersus car¬
nẽ & sanguinẽ esse certamina
quando caro concupescit aduer
ra sua fornicationẽ & inmundi¬
ciã luxoriã & reliqua hir similia
porro uon est una temptatiane
aduorsur cartie & sanguinẽ pug¬
na quando aut ipse satanas trans¬
figuratur in angelo luminis ar¬
intrenur aut aliquid liorũ simi¬
le facit inomni uirtute signis
& portentis mendacib in omni
deceptione iniquitatis sed qua¬
si principatus potestas retrote¬
nebrarũ & nequicia sp̃italis. di¬
cat quis piã hoc quodait. Non
est nobis conluctatio aduersur
carnẽ & sanguinẽ sed aduersus
principes & potestates & cetera
que secuntur. Ideo dici ut doce¬
amur ne ea quidem que nobis mi¬
nistrari uitia putamus ex carne
carnis esse uel sanguinis sed aqui¬
bus dam ip̃italibus nequious sug¬
geri. Sunt enim quidã demones
amorib &amaturiis cantiois sor¬
uentes & ꝓphea quoque comine¬
morat dicens sp̃u fornicationis
seducti sunt: alii uero iracundias

Expanded text:
Aestimo quippe adversus carnem et sanguinem esse certamina, quando caro concupiscit adversra sua, fornicationem et immunditiam, luxuriam et reliqua his similia. Porro non est humana tentatio, nec adversus carnem et sanguinem pugna, quando aut ipse Satanas transfiguratus in angelum lucisbitremur, aut aliquid horum simile facit, in omni virtute, signis et portentis mendacibus, in omni deceptione iniquitatis, sed quasi principatus, potestas, rector tenebrarum et nequitia spiritualis dicat quispiam hoc, quod ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, et caetera quae sequuntur. Ideo dicit, ut doceamur ne ea quidem quae nobis ministrari vitia putamus, ex carne carnis esse vel sanguinis, sed a quibusdam spiritualibus nequitiis suggeri. Sunt enim quidam daemones amoribus et amatoriis canticis servientes, et Propheta quoque commemorat dicens: Spiritu fornicationis seducti sunt. Alii vero iracundias
Abbreviated transcription (Latin):
aute omniũ doctorũ opinioeit
quod aer iste quicelum &terrã
medius diuidetis iane apellitꝰ
plenus sto conerariis fortitudi¬
dicitur sed aduersus principes
& potestates qui sibi prinoipatũ
in huius mundi honines usur¬
parunt &x qui ignorantes animnat
ꝑpecctta seducunt aduerium
mnundi rectores tenebrarum
harũ. fuistis eni tenebre mune
autẽ lux in dño contra spirita¬
les hostes spiritalia arma ilimen¬
da sunt ut dissimilitudo nature
armorũ fortitudine ꝓtegatur.
aduersum quos nobis est conluo¬
tatio incaelestibus id est ꝓceles¬
tibus promissione prȩmiorũ
adhuc propter hoc quod ait
incelestibus quia uidetur ambi¬
guũ dicendũ sub audire posse il¬
lud ad omnia ut sit non est nob̾
conluctatio aduersus poteslates
incelestibus & reccotes tenebira¬
rũ istarũ incelestibus & spiritalia
nequitiȩ incaelestib. Sciamus
autẽ quod excepto praesenti lo¬
conec inueterinec innouotes¬
tamento inundi reccores umquã
legerimus. quod nomen ideirco

Expanded text:
autem omnium doctorum opinio est, quod aer iste qui coelum et terram medius dividens, inane appellatur, plenus sit contrariis fortitudidicitur, sed adversus principes et potestates, qui sibi principatum in hujus mundi homines usurparunt. Et qui ignorantes animas per peccata seducunt adversum mundi rectores tenebrarum harum. Fuistis enim tenebrae, nunc autem lux in Domino, contra spiritales hostes, spiritualia arma sumenda sunt, ut dissimilitudo naturae armorum fortitudine protegatur, adversum quos nobis est colluctatio in coelestibus, id est, pro coelestium promissione praemiorum. Adhuc propter hoc quod ait in coelestibus: Quia videtur ambiguum, dicendum subaudiri posse, illud ad omnia ut sit, non est nobis colluctatio adversus potestates in coelestibus et rectores tenebrarum istarum in coelestibus, et spiritualia nequitiae in coelestibus. Sciamus autem quod, excepto praesenti loco, nec in Veteri nec in Novo Testamento mundi rectores unquam legerimus, quod nomen idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
uirgugis eius. Quod igitꝰ
Nait confortamini in dño & in
potentia uirtutis eius. totum
sentitur in xp̃o ut inommbus
uirtutib: quȩ suꝑ eo intellegun¬
tur qui crediderint conforten¬
tur. & prudenter post specialia
mandata quid uiris &uxorib
patribus & filiis dominis & ser¬
uis obseruandum sit. Nuno ge
confortati praparent se aduer¬
sum diabolum. induigre uas
aicagurã di uet posse¬
gis resisgene aduersus
insidias diabola. Ex his
quȩ infra legimus & hic quȩ
inscripturis omnib: de dño sal¬
uatore dicuntur manifestissi¬
mȩ conꝓbatur omnia armadi
quasi quibus nunc indui iube¬
mur intellegis saluatorẽ ut
unũ atquȩ idem sit dixisse in¬
duite uos omnia arma di quasi¬
lorica iustitia est. saluatar autẽ
&ueritas &iustitia nomitur nul¬
li dubiũ quin ipse &cingulũ sit
duendus est qui hab& adueriũ
diaboli dimicare uersucias excep
tus potens erit cantra uiuuer¬
sas insidias diaboli repugnare.
Diabolus autẽ nomen gregũ est

Expanded text:
irtutis ejus. Quod igitur ait: Confortamini in Domino, et in potentia virtutis ejus, totum sentitur in Christo, ut in omnibus virtutibus quae super eo intelliguntur. Qui crediderint confortentur. Et prudenter post specialia mandata, quid viris et uxoribus, patribus et filiis, dominis et servis observandum sit, nunc gentia confortati praeparent se adversum diabolum. Induite vos armaturam Dei, ut possitis resistere adversus insidias diaboli. Ex his quae infra legimus, et hic quae in scripturis omnibus de Domino salvatore dicuntur, manifestissime comprobatur, omnia arma Dei, quibus nunc indui jubemur, intelligi salvatorem, ut unum atque idem sit dixisse: Induite lorica justitia est: Salvator autem et veritas, et justitia nominatur, nulli dubium quin ipse et cingulum sit duendus est qui habet adversum diaboli dimicare versutias excepttus, potens erit contra usas insidias diaboli repugnare. Diabolus autem nomen Graecum est,
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores hominũ. conxuor̃ sibi
ex u&eri ac nouo testam̃to sagenã
euangelicoꝵ docmatũ & mistr̃ eã
inmare hui: scłi que usq hodie in
meduis fluctib tenditꝰ capiens de
salsis &amaris gurgitib quic quid
los &optim: pisces &pessim: Cũ aũ
uene it consumatio & finis mundi
ut ipse infra manifestius disserit.
qui&issimo portu boni mittentꝰ
inuasa celestiũ mansionũ molas
autẽ torrendos & exsiccandos ge¬
henne flama suscipi&. ingellexis¬
gis hȩc om̃a dicuiat ei eniã

Expanded text:
sibi ex Veteri ac Novo Testamento sagenam evangelicorum dogmatum, et miserunt eam in mare hujus saeculi quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur capiens de salis et amaris gurgitibus, quidquid los, et 99 optimos pisces et pessimos. Cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, quietissimo portu, boni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet. Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etia
Abbreviated transcription (Latin):
uocate adrupgias.
Si inscriptura sacra uias accio¬
nes accipimus exitus uiarũ intel¬
lꝑgimus defectus actionũ. quia
illi plerumq facile addm̃ ueni¬
unt quos interrenis actibus ꝓs¬
pera nulla comittantur.
en eqressi seran ei : inui

Expanded text:
ocate ad nuptias. » Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Dominum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. « Et egressi servi ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ itaq carnis opus ẽ. fta¬
nicatio quã in ex ordio posuit
nedemediis ambigam: omnẽ
eñi qđ cũꝗ fecerit homo extra
corpus. ẽ. Qui autẽ fornicatꝰ in
carne sua peccat. In eo fornicatꝰ
maioris. ẽ. criminis q tollit mẽ¬
bra xp̃i & facit ea mẽbra mere¬
tricis. Erunt quippe duo incarne
una qui ñ fidelis nec credit in xp̃o
sua mẽbra fac̃ mẽbra mer&ricis.
Qui autẽ credit & foruicat᷑ xp̃i
mẽbra fac̃ mẽbra meretricis.
inicnuridicia luxoria.

Expanded text:
Primum itaque carnis opus est fornicatio, quam in exordio posuit, ne de mediis ambigamus. Omne enim quodcunque fecerit homo extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. In eo fornicator majoris est criminis, quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis, Erunt quippe duo in carne una; qui non est fidelis, nec credit in Christum, sua membra facit membra meretricis. Qui autem credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Immunditia, luxuria.
Abbreviated transcription (Latin):
tia sermonis: qđ sibi apostolus orat.
aperire adloquendũ misteriũ xp̃i.
clausũquȩ ẽ tẽpore famis uerbi cũ
intelligentiã nondat. & illis qͥ euuan¬
gelicã sapientiã tamquã panẽ ero¬
gantes ꝑ orbẽ t̃raȩ p̃dicauer̃. pueri
patris iã sunt in secrȩtae cũ dño : &
derans intellectũ ab ipso đo. &iã si
homo desit ꝑquẽ sapientia p̃dicet᷑.
et ille siꝑseuerauerit pul¬
Sanis dico uopis et siñdarat
illi surcens eo qđ amicus ei: sit.

Expanded text:
tia sermonis, quod sibi Apostolus orat tia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri paderans intellectum ab ipso Deo, etiam si homo desit per quem sapientia praedicetur. Et ille si perseveraverit pulsans, dico vobis et si non dabit illi surgens e
Abbreviated transcription (Latin):
ante illũ. Rogatus adiscipulo salua¬
tor ñ modo formã orationis sed & in¬
stantiã frequentiãq tradidit orandi.
amicus ergo adquẽ media nocte
uenitur. ipse dĩ intelligie᷑ cui in me¬
dia tribulatione supplicare. &tres
panes idest intelligentiã trinitatis
qua p̃sentis uitae consolent᷑ labores
efflagitare debeni: Amicus qͥuenit
deuia: ipse nost̃ est anim: qui toties
a nob recedit quodies ad apetenda
trena & tẽporalia foris uagat᷑. Redit
uero celestiq alimonia refici desi¬
derat : cũ in sereuersus suꝑna coepe¬
rit ac spiritalia meditari de quo
pulchrae qui pecierat adiungit: ñ se
nihil p̃ter eũ cogitare. nihil loqui
nil lib& intueri solũ qđ recognoũ
sũ me trinitatis gaudiũ contẽplari.
atq ad hoc plenius intuendũ p̃ue¬
nire satagio. ett ille deinitus
responidenis dicat: Moli
mihi colesgus esse iã os¬
giũ clausũ ẽ expuera cnei me
cũsunit incusili mompos¬
sũ sunqere endare giei.
Hostiũ amici diuiniẽ intelligen¬

Expanded text:
anes, etc. Rogatus a discipulis salvator, non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur, cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus, superna coeperit ac spiritualia meditari, de quo pulchre qui petierat adjungit: Non senihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri. Solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus respondens dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clin cubili. Non possum surgere et dare tibi. Ostium amici divini est intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Inus quisꝗ eñi ꝓse rationẽ redd&x
nec alieno testimonio quisquã ad iu¬
uat apud dm̃ cui secreta cordis appa¬
rent: et uix ibi quisq sufficit ut ei
testimoniũ ꝑhlbeat consoientia sua.
In illo eñi die qđ tam̃ de quib:dã in pa¬
ce eccłe qui escentib loquor sibi me¬
tipsis testimaniũ unius cuiusq uix
sufficit quanto min: & sibi & ꝓximo
ubi &ꝓtinus ꝑ increpatioẽ subdunt.
ige pocius adueridentes ex emi

Expanded text:
nusquisque enim pro se rationem reddet, nec alio testimonio quisque adjuvatus apud Deum, cui secreta cordis apparent. Et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. In illo enim die, quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor, sibimet ipsis testimonium uniuscujusque vix sufficit, quanto minus et sibi et proximo? ubi et protinus per increpationem subdunt. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Qui intellegit hoc qđ dic¬
tũ est gratia est saluati & ñ
exo perib: iste scit : qđ secđm
diuitias suas di gratia habund&
in nobis maxime in ecclesia
degentib congregata annon:
est magnitudo gratiarũ in
paulo & incȩteris scĩs de quib:
dicitur nescitis qnm ange¬
los iudicabimus has diuitias
gratiarũ illa inse non facit
uacua: qui quantũ ual& hu¬
mana fragilitas laborat con¬
tendit &cũ paulo dicit. gra¬
tia ei: in me uacua non fuit
qui uero ad deteriora delabit᷑
inisto diues cratia đi pauper¬
tate tenuabitur seq̃ sc̃i eũ
iħs petiro sequere me
Dost quã enim dñs iłis sig¬
nificauit petro qua morte
clarificaturus ess& đm protin:
adiungit sequere me ac si aꝑte

Expanded text:
Qui intelligit hoc quod dictum est: Gratia estis salvati et non ex operibus , iste scit, quod secundum divitias suas, Dei gratia abundet in nobis, maxime in Ecclesia de gentibus congregata. An non est magnitudo gratiarum in Paulo et in caeteris sanctis? de quibus dicitur: Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Has divitias gratiarum, ille in se non facit vacuas, qui, quantum valet humana fragilitas, laborat, contendit, et cum Paulo dicit: Gratia ejus in me vacua non fuit : qui vero ad deteriora delabitur, in isto, dives gratia Dei, paupertate tenuabitur. EVANGELIUM Jesus Petro: Sequere mePostquam enim Dominus Jesus significavit Petro qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit: Sequere me, ac si ape
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerũ que ab eius suscepit cica¬
trice denunci&. Ueluti similes
aliquis fortissimis iubente suo
rege protocius genti salute sin¬
gulari certamine desudans. Mul¬
tis quidẽ munerib: exceptis hostẽ
tam̃ int̃ficiat spolia ei diripiat
uictoriã suae genti report&. &
interrogatus a medico cui curan¬
dus cõmittit ita neuelit curari
ut nec uestigia uulnerũ nulla
resideant an magis ita ut cicatri¬
ces idẽ remaneant. deformitas
uero prorsus hominis & feditas
absit. Respondeat se potius ita¬
ut uelle sanari ut toto salutis de¬
corisq pristim statũ recuperato
ꝑ petua secũ tanti circũ ferat sig¬
na triumphi sic profecto dñs per¬
petis obsignũ uictoriȩ ñ excepta
ꝓnobis uulnera passionis. sed ipsorũ
cicatrices celo inserre quã abluere
maluit. Nec tam̃ ex his quippiam
fidei nr̃ae resurrectionis prae¬
iudicat dequa ei uera promissio¬
ne pradicitur & capillis de capite
ur̃o non peribit.
credenitisus egtiran

Expanded text:
vulnerum quae ab eis suscepit cicavulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedicitur: Et capillus de capite vestro non peribit . credentibus et miran
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicitis inuexio . quate meritate
putatis eum ur̃a depuluere membra
ad integrũ esse restauratũ. Quibus
respondendũ quia ds̃ noster quisuã
ꝑpetua iam in mortalitate glorificatã
de sepulchro carnẽ resuscitare quando
uoluit: & quomodo uoluit potuit
&iam qualẽ uoluit suscitauit. Neq
enĩ consequens ẽ ut quimaiora fec isse
ꝓbatur minora facere nequiuerit
sedcerte dispensationis gratia qui
maius fecit minus facere suꝑ sedit.
hoc est quimortis regna destruxit:
signa mortis oblittorare noluit.
primo uidelicx ut ꝑ hec discipuli
fidẽ suae resurrectionis astruer&
Deinde ut patri pronob sopplicans
quale genus mortis promortalium
uita ꝑtulerit semꝑ ostendat. Tercio
ut sua mortem redemptis quam
misericorditer sint adiuti. pro¬
positis semꝑ eiusdẽ mortis in no¬
u& indituis. Ideoq: miseri cordias
dñi in et̃num cantare noncessent.
sed dicant qui redempti sunt ad no
tur ostensa inter alia flagitia &iã

Expanded text:
ut dicitis invexit, qua temeritate ut dicitis invexit, qua temeritate putatis eum vestra de pulvere membra ad integrum esse restauraturum? Quibus respondendum quia Deus noster qui suam, perpetua jam immortalitate glorificatam, de sepulcro carnem resuscitare quando voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim consequens est ut qui majora fecisse probatur minora facere nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Primo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat. Tertio ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant qui redempti sunt a Domitur, ostensa inter alia flagitia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
N
Ionsolũ manus & pedos quibus
indita clauorũ claruere uesti¬
gia sed ad testante ioħ &iã latus
quod lancea foratum fuerat oston¬
dit. Vt uidelic& ostensa uulnerum
suorũ cicatrice dubietatis atque
infidelitatis eorũ uulnus sanarex.
uerũ quomodo post resurrectionẽ
clauorũ uel lancea loca pandendo
discipulorũ dignatus est fidẽ semꝑq
roborare : ita indie iudioni & eadem
suȩ passionis indicia &ipsã pariter
crucem monstrando. Venturus ost
impietatem suꝑborum infidelitatom¬
que confundere. Scilic& ut ipsũ se eẽ
qui ab impus & ꝓimpus mortuus est.
Cunctis palam angelis & hominibus
ostendat uideant que ut scriptum ẽ
Inquẽ pupunxer̃ & plangant sesuꝑ
eũ om̃s tribus t̃rae. Sane notandum
quodsolent in hoc loco gentiles calum¬
niam struere &fidem sperate a nob
resurrectionis stulta garritate deri¬
dere. Si enim dr̃ uester inquiunt neo
sibi inflicta aiudeis uulnera curare
p̃ualuit: sed cicatricũ uestigia celo secũ

Expanded text:
n solum manus et pedes quibus indita clavorum claruere vestigia, sed, attestante Joanne, etiam latus quod lancea foratum fuerat ostendit. Ut videlicet ostensa vulnerum suorum cicatrice, dubietatis atque infidelitatis eorum vulnus sanaret. Verum quomodo post resurrectionem clavorum vel lanceae loca pandendo discipulorum dignatus est fidem spemque roborare, ita in die judicii et eadem suae passionis indicia, et ipsam pariter crucem monstrando venturus est impietatem superborum infidelitatemque confundere. Scilicet, ut ipsum se esse qui ab impiis et pro impiis mortuus est, cunctis palam angelis et hominibus ostendat, videantque ut scriptum est in quem pupugerunt, et plangant se super eum omnes tribus terrae . Sane notandum quod solent in hoc loco gentiles calumniam struere, et fidem speratae a nobis resurrectionis stulta garrulitate deridere. Si enim ipse Deus vester inquiunt nec sibi inflicta a Judaeis vulnera curare praevaluit, sed cicatricum vestigia coelo secum
Abbreviated transcription (Latin):
p: iisigacioruis quȩ. Prauã
quãq animiã om̃ps ds̃ modis mul¬
tis uisitare consueu. Nã ad siduȩ
hanc uisitat p̃cepto aliquando aũ
flagello aliquando uero miraculo
ut &uera ꝗ nesciebat audiat &x tam
ad huc suꝑbiens atq contẽpnens
aut dolorẽ conpuncta redeat aut
beneficiis deuictã malã qđ fecio
erubescat. Sed q uisitationis suȩ
tẽp:minime cognoscit. illis in ex¬
tremo uitae inimicis tradit cũ quib
in et̃no iudicio dãpnationis ꝑpetus
societate colligitꝰ. et inqressus
ge̾plũ coepis eicene uen

Expanded text:
e. Pravam quamque animam omnipotens Deus modis multis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta, malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate colligatur. Et ingressus templum c
Abbreviated transcription (Latin):
miliger mal.a nunc augẽ
hic corasol. agtur guueno
ciuicianis Eece enĩ cũdicrour
recepisti bona inuita tua indicatur
& diues iste boni aliquid habuisse.
ex quo in hac uita bona reciper&.
Rursũq: dũ dela ⁊ aro dicitur. quia
recepit mala ꝓfecto monstratur. &
lazarũ habuisse malũ aliquod qđ
purgaretur. Sed m ala laz ari pur¬
gauit ignis inopie: &bona diuitis
remunerauit. felicitas transeuntis
uitȩ. Et inhis omaits. inger

Expanded text:
militer mala, nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ecce enim cum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste, et boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod quod purgaretur, sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Et in his omnibus inter
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc loco pluralẽ ꝓsingularinu¬
mero posuit. lapidatũ eñi iustum
inu&eri testam̃to ꝓiustitia tantũ¬
modo legim: naboth gezrahelitã
sectũ uero solũ modo isaiã tẽptati
uero & moctisione gladii mortui mul¬
ti fuer ciacuier u mel.ogis
ixpellis: caprunis ecerites

Expanded text:
In hoc loco pluralem pro singulari numero posuit. Lapidatum enim justum in veteri Testamento pro justitia, tantummodo legimus Naboth Gezrahelitam, sectum vero solummodo Isaiam, tentati vero et in occisione gladii mortui multi fuerunt. Circuierunt in melotis in pellibus caprinis, egentes
Abbreviated transcription (Latin):
ergo accipit formã quã non la¬
bebat exuta. quidẽ ergo habitu
inuentus ut homo nisi habendo
hominẽ inuentus ut homo est.
Non enim poterat inueniri ut
homo abhis quicor inmundũ ha¬
bebant & uerbũ apud patrẽ ui¬
dere non poterant nisi suscipi¬
endo hoc quod posient uidere
& ꝑ quod adillũ lum̃ interius du¬
cerentur. iste autẽ habitus non
exprimo illo genere de quo su¬
perius diximus. Non oñ manens
inss natura hominis. natura dĩ
cõmutauit. nequae ex secundo.
Non enim inmutauit homo dm̃
& mutatus ab illo ost. Sed potius
exterius est habitu. Sic enĩ
adsuptus est ut cõmutaretur
ineffabiliter & excellentius
atquae coniuntius quã uostis
ab homine cũ induitur. Hoc
ergo nomine habitu satis sig¬
nificauit apłr: quẽ ad modum
dixerit insimilitudine hominũ
factus. qui nontransfigurationẽ
in hominẽ sed habitu factus ẽ
cũ indutus est hominẽ quẽ
sibi uniens quodã modo atq

Expanded text:
ergo accipit formam quam non haergo accipit formam quam non habebat exuta. Quod est ergo, Habitu inventus ut homo, nisi habendo hominem, inventus ut homo est? non enim poterat inveniri ut homo, ab his qui cor immundum habebant, et verbum apud patrem videre non poterant, nisi suscipiendo hoc quod possent videre, et per quod ad illud lumen interius ducerentur. Iste autem habitus non est, ex primo illo genere, de quo superius diximus, non enim manens in se natura hominis, naturam Dei commutavit. Neque ex secundo, non enim immutabit homo Deum, et mutatus ab illo est, sed potius ex tertio est habitu, sic enim assumptus est, ut commutaretur ineffabiliter et excellentius atque conjunctius quam vestis ab homine, cum induitur. Hoc ergo nomine habitus, satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit in similitudinem hominum factus, qui non transfigurationem in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi uniens quodammodo atque
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen habitus dicitur ab illo
uerbo quod est habere Ergo in
illa redicitur habitus que nobis
ut habeatur accidit. Multis enĩ
modis habitũ dicimus uel animi
sicuti est disciplinae ꝑceptio usu
roborata uel corporis sicut ẽ alius
alio succulentior. uel membris ac¬
cõmodatus ut dicimus uestitũ.
calciatũ armatũ & sicut huius
modi est. Uerũ tam̃ hoc inter est
quod quadam eorumq accidunt
nobis ut habitũ faciant. nonmu¬
tantur a nobis sed ipsa nos mutant
in seme tipsa sicuti sapientia cũ
accidit homini m̃psa mutantur
sed hominẽ mutat quẽ destulto
sapientẽ facit: Quaedã uero sic
accidunt ut & mutent: & muten¬
tur. Sicuti cibus &ipse amittens
speciẽ suã incorpus nr̃m uestitur.
& nos refecti in robor mutamur.
Terciũ genus est cũipsequae ac¬
cedunt mutantur ut habitũ fa¬
ciant & quodã modo formantur
ab eis quibus habitũ faciunt sicuti
est uestis Mam ꝓiecta ñ liabex eã
formã quã cũ induitur. Induta

Expanded text:
Nomen habitus dicitur, ab illo verbo, quod est habere. Ergo in illa re dicitur habitus, quae nobis ut habeatur accidit. Multis enim modis habitum dicimus, vel animi, sicuti est, disciplinae perceptio usu roborata, vel corporis sicut est alius alio succulentior: vel membris accommodatur, ut dicimus, vestitum, calciatum, armatum, et si quid hujus modi est. Verumtamen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant in semetipsa, sicuti sapientia cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur, sicuti cibus et ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti in robur mutamur. Tertium genus est, cum ipsa quae accedunt mutantur, ut habitum faciant, et quodammodo formantur ab eis, quibus habitum faciunt, sicuti est vestis, nam projecta, non habet eam formam, quam cum induitur, induta
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchrae
addidit apud dm̃ & patrẽm quia
sunt qui hominib religiosi uident᷑
cũ adõ habeant uir ꝓfani unde &
salo monait. est uia qui uidetur
homini iusta nouisĩma autẽ eius
deducit ad mortẽ:
insigare

Expanded text:
Pulchre addidit, apud Deum et Patrem, quia sunt qui hominibus religiosi videntur, cum coram Deo habeantur profani. Unde et Salomon ait: Est via quae videtur homini justa; novissima autem ejus deducunt ad mortem. Visitare
Abbreviated transcription (Latin):
Quid signare credimus piscem
aĩsum nisi ipsum mediatorẽ dĩ
dignatus inaquis generis humani.
capi uoluit laqueo mortis nrãe
& quasi tribulatione assatus est
tempore passionis suae. Sedqui piscis¬
& assus fieri dignatus est in passione
sauus mellis nob̵ extitit in resurrecti¬
one: anqui inpisce asso figurari uoluit
tribulationẽ pasnonis suae: in sauo mel¬
lis ut ramqua natutam exprimere
uoluit ꝑsone sua .F. auus quippe mel
incera ẽ mel uero incera diuinitas in
humanitate. Sic autẽ sua redemptor
indicat ut imitacionis uiã nob̵ sequen¬
tib sternat. Ecce enim in cibo suo pisci
asso coniungere sauũ uoluit: quia uide¬
lic& suos in suo corpore adet̃nã quietẽ
suscipit. Quicũ hic tribulationes ꝓdño
sentiunt: ab amore int̃nȩ dulcedinis
ñ recedunt. Cũ asso pisce fauis sumiẽ:
quia qui hic ad flictionẽ ꝓueritate
suscipiunt: illic dulcedine uera saci¬
ane egdixig ad illios hec suaig
adhuc esseco uopiscum.

Expanded text:
Quid signare credimus piscem assum, nisi ipsum Mediatorem Dei dignatus in aquis generis humani, capi voluit laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurari voluit tribulationes passionis suae, in favo mellis in utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est. Mel vero in cera est divinitas in humanitate. Sic autem sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce enim in cibo suo pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Deo sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. Et dixit ad illos: Haec sunt adhuc essem vobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
eni s̃. oculi exteriores .ĩ. & ute¬
riores. Ita .s̃. genua hominis ex¬
terioris & interioris. nã qđ apłr
ait. ut in nomine iłiu omne ie¬
nu flectatꝰ celestiũ terrestriũ &
infernoꝵ Monadienua corporis
sed ad suptionẽ mentis & incli¬
nationẽ cordisq obsequiũ ꝑ¬
tin&. hȩc autẽ spiritalit̃ expo¬
nentes ñstatim iuxta lit terã.
orandi consu&udinẽ tollimus
qua dm̃ genu posite suplicit̃ adora¬
m: Sed sic̃ illud edificat simplices
Sic uerã genuculationẽ. eẽ. docem:
inanimo. Quia multi corporale flec¬
tentes genu anime uequaquã flec¬
tunt &eregione alii erecto dm̃ cor¬
pore dep̃cantes magis se animo
corruerunt.
ex quo omus
pagernugas incelas eg
ingra nominiad. Non ut

Expanded text:
enim sunt oculi exteriores et interiores, ita sunt genua hominis exterioris et interioris. Nam quod Apostolus ait: Ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis, et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet. Haec autem specialiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus. Sed sicut illud aedificat simplices, sic veram geniculationem esse docemus in animo, quia multi corporales flectentes genu, animae nequaquam flectunt, et e diverso alii erecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Non ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidẽ fie sicredam: ineũ. quã ob¬
rẽ ait. habitar& xp̃m ꝑfidẽ in cor¬
dib ur̃is. habitatio autẽ istaq ꝑex
ordiũ fidei fabricat radices & fun¬
damentũ incaritate hab&. haec¬

Expanded text:
per fidem fiet, si credamus in eum. Quamobrem ait: Habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Habitatio autem ista quae per exordium fidei fabricatur, radices et fundamentum in charitate habe
Abbreviated transcription (Latin):
maiori poene subiaceat. Itẽ uos ro¬
mani in adoptionẽ filioꝵ uocati estis.
ñ sic̃ iudei qͥ subditi legis imperio
inseruitute tenebant᷑ qđ uero ad¬
didit abba pat̃. patriȩ linguȩ uoca¬
bulũ adipsũ it eraũ uelud sidixisse
pat̃ pat̃. Idẽ nãq abba qđ & pat̃ sig¬
nificat. sed abba. hebreũ ẽ. pat gre¬
cũ ẽ. & latinũ. ut ergo ut rũꝗ popu¬
lũ ineũ crediturũ abutroq eũ in¬
uocandũ eẽ. docer&. utrãq linguã
litico populo. Nos patrẽ clamarem:
qui degentib: ad sidẽ xp̃i uenimus
ipse sp̃s gesgimoniũ reddet

Expanded text:
majori poenae subjaceat, item vos Romani in adoptionem filiorum vocati estis, non sicut Judaei, qui subditi legis imperio, in servitute tenebantur. Quod vero addidit: Abba pater, patriae linguae vocabulum, idipsum iteravit, velut si dixisset: tendit. Item namque abba quod et pater significat. Sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua litico populo, nos pater clamaremus, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Ipse spiritus testimonium reddit
Abbreviated transcription (Latin):
res affatur: non ait ac nocte.
sed hodie natus est uobis saluator
non aliam scilie& ob causam.
nisi quia gaudiũ magnũ euan¬
gelizare ueniebat Riam ubi
significatur. ibi sepe nox ad¬
iungitur uel nominatur ut
illud omnes uos scandalũ patie¬
mini inme inista nocte Mieq
enim frustra angelus tanto
lumine cinctus apparuit : ut
claritas dĩ pastores circum fulsit¬
se: hoc est ex omni parte illorũ
radios luminis aspersisse dicat᷑
qđ numquam in tota testam̃ti
ueterisserie todiens angelis ap¬
parentib adiungitur sed mistice
premonuit qđ aperte postea
monuit apostolus dicens nox
prȩcessit dies autẽ ad ꝓpinquabit
abiciamus ergo opera tenebra¬
rũ & induamur nos arma lucis
sic ut indie honeste ambulem:
ett hoc uosis sigreũ in¬
uenietis in pantẽ pan¬

Expanded text:
res affatur, non ait: Hac nocte, sed, hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi quia gaudium magnum evangelizare veniebat. Nam ubi significatur, ibi saepe nox adjungitur, vel nominatur, ut illud: Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte . Neque enim frustra angelus tanto lumine cinctus apparuit, ut claritas Dei pastores circumfulsisse, hoc est, ex omni parte illorum radios luminis aspersisse dicatur, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie, toties angelis apparentibus, adjungitur. Sed mystice praemonuit, quod aperte postea monuit Apostolupraecessit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus ergo opera tenebrarum et induamur nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus . Et hoc vobis signum. Invenietis infantem pan
Abbreviated transcription (Latin):
eũ etcre. Percussio lateris:
cõmemoratio passionis xp̃i est
decui: uulnere salus nr̃a ꝓfluxit
& nob̾ quoq prȩssurarũ catena
retentis. tale solatiũ ipse reddit
apłi petrus dicens. xp̃o igitur
passo incarne. &uas eađẽ cogita¬
tione armamini. ꝑe¬

Expanded text:
eum, etc. Percussio lateris, commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit, et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium ipse reddit apostolus Petrus, dicens: Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini.
Abbreviated transcription (Latin):
getitã. Supra in refectione quin¬
q panũ turba supra fonũ uiride
discũbebat. Nunc ubi septẽ panib
nis desideria calcare & conprimere
iubem̾. Omnis eñi caro fenũ. &om¬
nis gloria er tãquã flos fem. Inno¬
uo autẽ testam̃to ipsã quoꝗ t̃rã
ac facultates tẽporales de relinq¬
re p̃cipim. Vł certe qr mons in
quo tarba dominicis panib re¬
ficiebatꝰ. altitudinẽ ut supra dixi¬
m: redeptoris nr̃i significat. Ibi
suꝑ fenũ. hic suꝑ t̾rã reficitꝰ Ibi
em̃ celsitudo xp̃i ꝓpt̃ carnales ho¬
mines & hierusalẽ t̃renã carna

Expanded text:
erram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibusnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem ut supra diximus Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrena
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsũ p&rũ specialit̃ ꝑtin&
Ex ponit eñi ei dñs quid haec
captura pisciũ significde. Qđui
delic& ipse sic nunc ꝑraxia pisces
sic aliquando ꝑ uerba sit capturus
homines. Totusq facti huius
ordo quid in ecclesia cui: ipse ty¬
pũ tenex cotidie gerat ostendit
qđ uero sub iungit: eg suꝑ duc¬

Expanded text:
ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse, sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines, totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subduc
Abbreviated transcription (Latin):
scr &x hoc tostimonio declaratur.
quod dicitur defilio: ut nos offer¬
r& dõ. mortificatos quidẽ carne.
uiuificatos autem spũ: Ideoq: quo¬
rũ una operatio est: horũ esse dis¬
par substantia uel ossentia non
possit. NquO EtHis quIIΛ
uernerais predicauia qui incre¬
duli puexana aliquando.
Qui nostris temporib: carne
uoniens. iter uitae mundo p̃di¬
cauit ipse &iã ante diluuiũ eis
quinunc increduli erant & carna¬
hominib: ut admeliora conuerte¬
rent. predicauit : Conclusos namq
in carne dicunt. carnalib deside¬
riis ad grauatos: unde illis scrip¬
tura ait: quod omnis carotorru¬
perat uiã suã quod autẽ dicit
in quo significat in eo quod piae¬
miserat ut nos offorr& dõ qđ &
tunc siqui ad p̃dicationẽ dñi quã
post uitã fideliũ praetendebat.
credere noluisient: & ipsos of¬
ferre dõ patri gaudebat: Si qui
autẽ detrahebant debonis cãquã
demale factorib: hi ueniento
diluuio confundebantur: Nam
& deutroq potest intelligi qđ ait

Expanded text:
s et hoc testimonio declaratur quod dicitur de Filio ut nos offerret Deo mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu; ideoque quorum una operatio est horum esse dispar substantia et essentia non possit. In quo et his qui in veniens praedicavit, qui increduli fuerant aliquando . Qui nostris temporibus in carne veniens iter vitae mundo praedicavit, ipse etiam ante diluvium eis qui tunc increduli erant, et carnahominibus ut ad meliora converterentur praedicavit. Conclusos namque in carne dicit carnalibus desideriis aggravatos. Unde de illis Scriptura ait quod Omnis caro corruperit viam suam. Quod autem dicit in quo, significat in eo quod promiserat ut nos offerret Deo: quod et tunc si qui ad praedicationem Domini, quam post vitam fidelium praetendebat, credere noluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur; nam et de utro
Abbreviated transcription (Latin):
resunt peccatores &ignorantiae:
Iusti uero incarcere lic& tri¬
bulationũ positi luce semper
iusticiae dilatato indm̃ corde
fruuntur: quod de signauer̃
apostoli paulus & sr̃ las cũmedia
nocte ininitio carceris horrore
uicti lic& & flagellati hrmnũ
đo laudis letissima uoce cane¬
bant. Quidã hunc locũ ita in¬
terpraȩtatus est. quod consola¬
cionẽ illã dequa dicit a posto¬
in inferno desiderauer̃ qđ des¬
cente in inferna dño. &iã his
qui incarcere erant & increduli
quonđdã fuerunt in dieb: nox
consolatio uel exortacio p̃dicata
suerit hec ille dixerit : Sed ca¬
tholica fides hab& qđ descendens
ad inforna dñs ñ incredulos in¬
de. sed fideles solum modo suo se¬
ducens ad celestia secũ regna ꝑ¬
duxerit: neq exutis corpore
animab: & inferorũ carcere
dãpnatis salutẽ quã ante mor¬
tẽ dilexerant p̃dicauerit. sed
carcere scelerũ inclusi in hac
uita uel ꝑse ipsũ uel ꝑsuorũ ex¬

Expanded text:
re sunt peccatorum et ignorantiae, re sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae dilatate in Dominum corde fruuntur. Quod designaverunt apostoli Paulus et Silas, cum media nocte intimo carceris horrore vincti licet et flagellati hymnum Deo laudibus laetissima voce canebant. Quidam hunc locum ita interpretatus est, quod consolationem illam de qua dicit apostoin inferno desideraverunt, quod descendente in inferna Domino, etiam his qui in carcere erant, et increduli quondam fuerunt in diebus Noe, consolatio vel exhortatio praedicata fuerit, haec ille dixerit. Sed catholica fides habet quod descendens ad inferna Dominus non incredulos inde, sed fideles solummodo suos educens, ad coelestia secum regna perduxerit; neque exutis corpore animabus et inferorum carcere damnatis salutem quam ante mortem dilexerant praedicaverit, sed carcere scelerum inclusi in hac vita vel per seipsum vel per suorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
concluserant sp̃s : Idẽ spĩtalit̃ ue¬
niens p̃dicauit: ut post eandem
p̃dicationẽ suã xcredentib: co¬
rona laudis &is qui infidelitate
ꝑsistoront confusio nasceretur:
quidã codices habent : in quo &
his qui in carcere erant spũ ueni¬
atq incredulorũ intentione res¬
picit : qui quo tenebris obscu¬
ratũ habent sensũ merito &iã
inhac uita in carcere conclusi eẽ
dicuntur: Inquo uidelic& car¬
cere interiorib: adhuc tenebris
hoc est cecitate mentis &ope¬
rib: iustus grauantur: doneo
carne soluti intenebras exte¬
rioras &iam incarcere proici¬
antur eterne dampnationis.
dequo dñs in euangelio : Et iudex
inquid tradatte ministro & in
carcerẽ mittaris: quã uis &iam
scĩ in hac uita se incarcere positos.
cũgaudiũ suꝑnȩ patriȩ sitiunt.
merito ꝓclament: iuxta illud
psalmiste : educ de carcere ammna
mea ad confitendũ nomini tuo.
distat namq multũ inter utrũq
carcerẽ: siquidẽ reprobi incarce¬

Expanded text:
onclusi erant, spiritu, id est, spiritaliter veniens praedicavit, ut post eamdem praedicationem suam et credentibus corona laudis, et his qui in infidelitate persisterent, confusio nasceretur. Quidam codices habent: In quo et his qui in carne erant, spiritu veniet incredulorum intentionem respicit, qui quomodo tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur, in quo videlicet carcere interioribus adhuc tenebris hoc est caecitate mentis et operibus injustis gravantur, donec carne soluti in tenebras exteriores etiam in carcerem projiciantur aeternae damnationis. De quo Dominus in Evangelio: Et judex, inquit, tradat te ministro et in carcerem mittaris. Quamvis etiam sancti in hac vita se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, distat namque multum inter utrumque carcerem, siquidem reprobi in carce