comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uI ineo uermis cõburat᷑. & cinis sub altare
abscondat᷑: Et qͥ neglegexit. quat̃ denis dieb
suã neglegentiã ex soluat. Sic̃ amissione
meris male fuerit. sumet sacrisitiũ. & em̃det
de manibus offerentis t̾ratenus & ñ inue nit᷑.
Om̃e qđ cũq inuentũ fuerit in loco inquo ia¬
ceciderit conburetur. &cinis ut supͣ abscondat᷑
Sacdos de inde medio anno dãnet̾. sui inuentũ

Expanded text:
 in eo vermes, comburatur, et cinis sub altare abscondatur, et qui neglexerit quatenus Dominicis diebus suam negligentiam solvat; si autem amissione chrismale fuerit sumet sacrificium, et emendede manibus offerentis terra tenus, et non invenitur, omne quodcunque inventum fuerit in loco in quo cecsacerdos deinde medio anno damnetur. Si vero inventum
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ discipuloꝵ dñi uicẽ tenent. et illi tenent
gradũ sum mi pontificis a aron istiuero filioꝵ
euis Unde oportet uos semꝑ memores tante
digni tatis. memores sacrȩ quã inmanibus
suscepistis unctionis. ut nec ab eadem dignitate
degeneretis. nec uram̃ consecrationẽ irritã
facittis. neo manus sacro unguine delibutas
peccando polluatis. sed cordis ettorporis mun¬
diciã conseruantes. plebibus exemplũ bene
uiuendi p̃bentes. hisquib p̃hestis. ducatum
adcȩlestia regna p̃beatis. ii oportet uos¬
assiduitatẽ habere legendi. et instantiam
orandi. quia uita uiriꝰ uisti lectione instruit᷑.
oratione ornatur. et assiduitate lectionis

Expanded text:
rorum discipulorum Domini vicem tenent; et illi tenent rorum discipulorum Domini vicem tenent; et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatisuscepistis, unctionis: ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis: sed cordis et corporis munditiam conservantes, plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis, ducatum ad coelestia regna praebeatis. CAP. assiduitatem habere legendi, et instantiam orandi: quia vita viri justi lectione instruitur, oratione ornatur, et assiduitate lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
bsecrouos fr̃s dilectis simi uterga subditarũ
plebiũ ꝓfectũ et em̃dationẽ uigilantis sima
cura laboretis: Quatenus illis uiam salutis
ostendentes. et eos uerbis et exẽplis instruentes.
auxiliante. fruc tuosos illimanipulos reportemꝰ
Obsetro &liã frslt̾nitatẽ uram̃. uthaec capitula
que adem̃dationẽ uitȩ breuit̃ digessi assidue
legatis. & memorie cõm̃detis. et eorum siuescãrũ
scripturarũ lectione mores conponatis. uitã
emendetis. et cũ subditis plebibus opitulante
dño ad regnacelestia ꝑgere certetis Ue
racit̃ nos debetis. et semꝑ ieminisse. quianos
quib regendarũ animarũ cura comissa est
ꝓhisquinrã neglegentia pereunt rationem
red dituri sumꝰ. ꝓhisuero quos uerbis exẽplis
lu crati fuerimus p̃miũ ęt̃ne uite ꝑcipiemꝰ
Nobis enĩ adño dictũ ẽ Uos estis salterre
Quod si popłs fidelis cẏbus ẽdĩ. eiusdem cibi
condimentũ nossumus. Scitote urm̃gradũ

Expanded text:
bsecro vos, fratres dilectissimi, ut erga subditarum plebium profectum et emendationem vigilantissima cura laboretis: quatenus illis viam salutis ostendentes, et eos verbis et exemplis instruentes, stro Jesu Christo auxiliante, fructuosos illi manipulos reportemus. Obsecro etiam fraternitatem vestram, ut haec capitula, quae ad emendationem vitae breviter digessi, assidue legatis, et memoriae commendetis, et eorum sive sanctarum scripturarum lectione mores componatis, vitam emendetis, et cum subditis plebibus, opitulante Domino, ad regna coelestia pergere certetis. raciter nosse debetis et semper meminisse, quia nos, quibus regendarum animarum cura commissa est, pro his qui nostra negligentia pereunt, rationem reddituri sumus: pro his vero quos verbis et exemplis lucrati fuerimus, praemium aeternae vitae percipiemus. Nobis enim a Domino dictum est, Vos estis sal terrae . Quod si populus fidelis cibus est Dei, ejus cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum
Abbreviated transcription (Latin):
nocuit ei largitione placeat. & peñ Qui causa
in uidie de irahit uł libent̃ audiuit detra¬
quip̃ est. ii sic peñ & seruiat ei libent̃ dereliquo
Sed ut quidã ait ñ est detrahere uerũ dicere
scđm euangłm corripe illũ int̾te solũ & ipsũ
nec e&eris cis consentiant. uł uituperatione
mali bona consirmandi. obtẽtu aut lugubri
miseratione medicus ẽ aestimandus. susta
tria defuerint detractatur. Dedetraccione¬

Expanded text:
nocuerit ei, et largitione placeat, et poeniteat. Qui causa nocuerit ei, et largitione placeat, et poeniteat. Qui causa invidiae detrahit, vel libenter audit detraeniteat, et serviat ei libenter de reliquo; sed, ut quidam ait, non est detrahere, verum dicere, secundum Evangelium: Corripe illum inter te et ipsum ne caeteri eis consentiant, vel vituperatione mala boni confirmandi obtentu, aut lugubri miseratione, medicus est aestimandus. Si ista tria defuerint, detractor trigin
Abbreviated transcription (Latin):
uifrm suũ iuste uł in iuste çoncepto ran¬
core & sats faccione. & sic p̾ea orare
diaũt est in pos sibi le recipi abeo sic tam̃ peñ
uiditio sac̃dons: Is aũt qui ñ recipit cũ quante
tẽpr in placabilisẽsit. tanto in pañ & aq̃ uiuat
bo micida ille. Qui odit frm suũ quãdiu
ñ repellit odiũ tantũ cũpañ & aq̃ sit &ci
quẽ oderat caritate ñ sicta conpellat᷑ frm
cũ furore maledicens. cui maledix placeat. &
biora cũ furore n tam̃ iniuriosa contulerit
satis faciens fri suꝑ ponat. Siaut cũ pallore
& aq̃ Qui in mente tantũ sentit cõmo¬
tonẽ satis faciat ei qui illũ cõmouit Qui
iã non uult consiteri ei quise cõmouit.
diu amaritudinẽ corde r&in&. hilari
uultu & leto corde sanet᷑. Siaũt ñ cito
eũ deponit. ie uinio sac dotis uiditio se
em̃det᷑. Siaut uerat. abscidet donec
alacer letꝰq cũ pañ &aq cognoscat delictũ suũ
Inuidus satis faciat ei cui inuidet: Siaut

Expanded text:
istat juste vel injuste, conceptum rancorem ejus satisfactione et sic postea orare; si autem impossibile recipi ab eo, sic tamen poeniteat judicio sacerdotis; is autem qui non recipit eum, quanto tempore implacabilis sit, tanto cum pane et aqua vivat homicida ille. Qui odit fratrem suum, quandiu non repellit odium, tandiu cum pane et aqua sit; et ei quem odit, charitate non ficta compelletur. Fratrem cum furore maledicens, cui maledixerit placeatbiora in furore, non tamen injuriosa, protulerit, satisfaciens fratri superponat: si autem cum pallore, teat; qui in mente tantum sensit commotionem, satisfaciat ei qui illum commovit; qui vero non vult confiteri ei qui se commovit, diu amaritudinem corde retinet, hilari vultu et laete corde sanetur: si autem non cito eam deponit, jejunio, sacerdotis judicio, emendetur; si autem iterat, abscindatur, donec alacer laetusque cum pane et aqua cognoscat delictum suum. Invidus satisfaciat ei cui invidit; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
timauimꝰ Illas balationes & saltaciones¬
& illa lusa diabolica non faciant nec in¬
plateis nec indomib nec inullo loco qͥa
depaganoꝵ consuetudine remansit. & ꝗ
ipsa fecerit canonicã sententiã accipiat¬

Expanded text:
as vero balationes et saltationeset illa lusa diabolica non faciaplateis nec in domibus neque in ullo loco: quia haec de paganorum consuetudine remanserunt. Et qui ipsa fecerit, canonicam sententiam accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
Mulieres nonuelent altare cũcorporali
neq oblationes suꝑaltare neq calicem
ponant Neq stent int̃ ordinatos ȩcđae
neq in conui uio sed eant int̃ sacerdos¬
Mulieres non ẽ licitũ alicubi paenitentiã
uidicare. ꝗa incanone nulli licitũ est.

Expanded text:
Mulieres non velent altare de corporali: nec oblationes super altare, neque calicem ponant: neque stent inter ordinatos in ecclesia: neque in convivio sedeant inter sacerdotMulieri non est licitum alicui poenitentiam dare, quia in canone nulli licitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Puerixx annoꝵ.xłđ. Qui concupiscit
m̃te fornicari sedñ potuit anñp̃. maxime¬
co inꝗnatus est. tam̃ toluit sornicari
corporalit. xxł ł dies peñ. Siaũt in¬
acõgitatione tepiderei repugnanti . i¬
uł ui. ut plurimos dies quantũ eugerit
diut᷑ nitas cogitationis peñ: Pueri qui
sor nicant᷑ int̾ se ipsos uidicant᷑ ut uapulent.
Pucri soli sermo cinantes. & trans gredientes
in uicẽ manibus co inꝗ nantes. & confessi.
& anñ peñ. Pueropp̃ssus amaiore infra xannꝰ.

Expanded text:
poeniteat. Qui concupiscit mente fornicari, sed non potuit, X dies poecoinquinatus est, tamen non voluit peccare corporaliter, XX dies poeniteat. Si autem ima cogitatione, tepidus ei repugnans III. vel II. vel plurimos dies; qui tantum exegerit, diuturnitas cogitationis peniteat. Pueri qui fornicantur inter semetipsos, judicavit ut fabulenter; pueri soli sermocinantes et transgredientes invicem manibus coinquinantes, et confessi et annum peniteant. Puer oppressus a majore infra X. anno
Abbreviated transcription (Latin):
choedi enti ã ꝓ om̃ib libentis sime erci¬
piat. pꝰ anñ & dimiđ euca ristiã sumat
& ad pacẽ ueniat. psał cũ frĩb canat. Ne
penitus anima tanto tẽp̃re cęlestis medicina
ieiuna intereat. sunferiori gradu prius
delacte romano & alio de te nucula. & aq̃
quantũ sufficit ꝓsitis ardore sumat. Siuͦ
sine uotu monachi. prb̃t aut diac̾ sipecca¬
uerit sic̃ monachus sine gra du peñ. & pꝰ ea
recipiant gradus suos. Siaut prbt aut
diac̃ post tale peccatũ uoluerit monachus
fieri. in districto ꝓposito exilii anñ & dimidđ¬
facultatẽ. si o boeili enti a eius placita sit dõ.

Expanded text:
ibus libentissime excipiat post annum et dimidium eucharistiam sumat et ad pacem veniat; psalmos cum fratribus canat, ne penitus anima tanto tempore coelestis medicina jejuna intereat; si inferiore gradu prius de lacte romane et alio tenucla et aqua, quantum sufficit pro sitis ardore sumat. Si vero sine voto monachi presbyt. aut diac. si peccaverit, sicut monachus sine gradu peniteat, et postea recipiat gradus suos, si autem presbyter aut diaconus post tale peccatum voluerit monachus fieri in districto facultatem, si obedientia poenitentis placita sit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ps. prbt. diac̃. fornicationẽ facientes
de gradari debent. & penitere inditio epi
tam̃ cõmunicent Desodo mitis. ep̃i.xiiui¬
ti annos pen. pbt .xii. diae.uiiii. Subdiac
dormiat. łrat cũ frat̾e naturasi forinica¬
tionẽ ꝑ cõmix tionẽ carnis. XUanñ peñ.
abõni carne se abstineat Si sem̃ inos miserit.
uiianñ peñ. Alui dicunt usq in finẽ uitę
peñ. Siuiri anñ ui peñ. Siaut in consuetudine

Expanded text:
ri, diaconi fornicationem facientes degradari debent, et penitere, judicio episcopi tamen communicent. De sodomitis, Episcopi XIII. annos peniteant, prbr. XII. diac. VIII. subdiac.dormiat. Frater cum fratre naturali fornicatione per commixtionem carnis XV. an. peniteat, ab omni carne se abstineat, si semen in os miserit, septem an. penit. alii dicunt usque ad finem vitae. II. si viri anni III. si autem in consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
incrastinũ cũ pane & aqua xax psalm̃
uii uł xii anñ peñ. Prb̃t aut di ac̃ fornicat¬
onẽ naturalẽ faciens p̾lato ante monachi
est quadrantis. & die dominico sic uiuat
Ceteris uͦ dieb parimati panẽ m̃sura &
misso par uo inpingaato orto oleris ouas¬

Expanded text:
in crastino in pane et aqua, vel XXX. psalmos septem aut XII. annos penit. Presbyter, aut diaconus fornicationem naturalem faciens prolato ante monachi , hoc est quadrante, et die dominica sic vivat: ceteris vero diebus taxati panis mensura et misso parvo inpinguato horto oleris, o
Abbreviated transcription (Latin):
consenserit. uanñ peñ.: Falsũ testimoniũ diẽs¬
ut placeat ꝓximo suo. primo quale fr̃i
inposuit iudicid̃ dãnet᷑ uditio sac̃dotis.
mendax uͦ ꝑ ignorantiã & ñ nocuit. con¬
fiteat᷑ cui m̃titus ẽ. & sac̃dote ore tacendi
tate ei cui frustrauit
Dehomicidi
effusũ sinemorte. & paruulos obp̃sodi
& qͥsinebaptismo moriunt᷑ & abortius¬

Expanded text:
copus VI. annos penit. Falsum testimonium dicens placeat proximo suo primo, quale fratri imposuit, tali judicio damnetur judicio sacerdotis. Mendax vero per ignorantiam et non nocuit, confiteatur ei, cui mentitus est, et sacerdoti, hora tacendi tate ei, cui fraustravit. De homicidio effusione sine morte, et qui parvulos oppressos hic qui sine baptismo moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
clerẽ .u. subdiac̃ .ui. Diac̃ .uii. prb̃t .x. Ep̃s .xii
ꝑ uirat. totas res suas uendat & donet pau¬
peribus. & conũ sus in monasterio usq ad
mortẽ seriuat dõ Siaũt ñ ꝑcupiditatẽ
mortis periculũ incurrit. iii inEre moetul

Expanded text:
clerici V. subdiac VI. diaconi VII. presbit. X. episcopi XII. perjurat, totas res suas vendat et donet in pauperibus, et conversus in monasterio usque ad mortem serviat Deo; si autem non per cupiditatem, mortis periculum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cũq fuerint duo uł tres in nominemeo
crebro inȩcclesis mes ses & fenũ congeri. unde
uolumus ut hoc penitus obseruetur. ut nihil
in ȩccła p̃ter uestimenta ȩoclesiastica etuasascã
& libri recondantur. neforte si alia ibi quã
oportet negotia exerceantur. ad ño audiamꝰ.
domus mea domus orationis uocabitur. uios

Expanded text:
Ubicunque fuerint duo veltres in nomine meo Ubicunque fuerint duo veltres in nomine meo crebro in ecclesiis messes et fenum congeri, unde volumus et hoc penitus observetur, ut nihil in ecclesia praeter vestimenta ecclesiastica, et vasa sancta, et libros recondatur: Ne forte, si alia ibi quam oportet negotia exerceantur, a Domino audiamus: Domus mea domus orationis vocabitur; vos
Abbreviated transcription (Latin):
Panes quos dõl̃sacrificiũ offertis. aut a uobisips
aut aurĩs pueris corã uobis nitde acstudio
fiant. etdiligent̃ obseruetur. Iut panis et
uinũ & aqua sine quib missȩ neque unt
celebrari mundissime atq studiose tractentur
et nihib inhis uile nihil inꝓbatũ inueniatur iuxta
illud quod ait scriptura: Sit timor dñi uobiscum.
etcũ diligentia cuncta facite Ui Feminȩ missã
sed sole locis suȩs stent. et ibi sacerdos earum
oblationesdõ oblaturus accipiat. alemores enĩ
es sedebent femine infirmitatis sue. et sexus
inbecillitatis. & id circo scãqͣ lib& inminis terio
eccłȩ contingere ꝑtimescant. quȩ eciã laici
uiri ꝑtimescere debent. n&eoze poenã subeant
quidũ arcadñi extra ordinariae contingere
brare non potest sine salutatione sacerdotis.
debet celebrari Esse orĩ debent qui ei circũ¬
stent. quos ille salutet aquib ei respondeat᷑.
et ad memoriã illi reducendũ ẽ illud dominicũ

Expanded text:
Panes, quos Deo in sacrificium offertis, aut a vobis ipsis, aut a vestris pueris coram vobis, nitide ac studiose fiant, et diligenter observetur ut panis, et vinum, et aqua, sine quibus missae nequeunt celebrari, mundissime atque studiose tractentur, et nihil in his vile, nihil non probatum inveniatur, juxta illud quod ait Scriptura: Sit timor Domini vobiscum, et cum diligentia cuncta facite . VI. Ut feminae sed locis suis stent, et ibi sacerdos earum oblationes Deo oblaturus accipiat. Memores enim esse debent feminae infirmitatis suae at sexus imbecillitatis, et idcirco sancta quaelibet in ministerio Ecclesiae contingerviri pertimescere debent, ne Ozae poenam subeant, qui, dum Arcam Domini extraordinarie contingere brari non potest sine salutatione sacerdotis, debet celebrari. Esse enim debent qui ei circumstent, quos ille salutet, a quibus ei respondeatur, et ad memoriam illi reducendum est illud Dominicum:
Abbreviated transcription (Latin):
munitur homo peceatũ. uixta illũ ꝗdicebat
Incordemeo abscondi eloquiatua ut ñ pecẽ
tibi haecsunt arma. lectio uidelicet etoratio.
quib diabolus expugnatur haec sunt instrum̃ta
quib et̃na beatitudo ad quiritur. his armis uitia
conprimunt᷑. his alimentis uir tutes nutriunt᷑
Sed etsiquando alectione cessatur. debet manu ũ
operatio subseꝗ quia ociositas inimica ẽ anima.
et antiquus hostis quẽ alectione siue ab oratione
aduicia rapit: ꝑusum nãq lectionis disc&is
qualit̃ etuos uiuatis. et alios doceatis. pusum
orationis et uob̾ ethis quib in caritate conuncti
estis ꝓdesse ualebitis ꝑ manuũ operationẽ
etcorporis macerationem. et uici is alimenta
negabitis eturis necessitatib subuenietis. et

Expanded text:
munitur homo a peccato, juxta illum qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua ut non peccem tibi . Haec sunt enim arma videlicet lectio et oratio, quibus diabolus expugnatur. Haec sunt instrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur; his armis vitia comprimuntur; his alimentis virtutes nutriuntur. et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi, quia otiositas inimica est animae, et antiquus hostis quem a lectione sive ab orationead vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis et vobis, et his quibus in charitate conjuncti estis prodesse valebitis; per manuum operationem et corporis macerationem, et vitiis alimenta negabitis, et vestris necessitatibus subvenietis, et
Abbreviated transcription (Latin):
rantes manducauerint. carnẽ eoꝵ manducare
non lic& usq dũ macerent᷑. & pꝰ anni circulum¬
manducentur. Ani malia coitu hominũ polluta
occidant᷑. carnesq eoꝵ canibus ꝓiciant᷑. sed
quod generant sint inusũ & coria adsumant᷑.

Expanded text:
rantes manducaverint, carnem eorum manducare rantes manducaverint, carnem eorum manducare non licet, usque dum macerentur, et post anni circulum. Animalia coitu hominum polluta occidantur, carnesque canibus proiciantur, sed quod genuerant, sint in usum, et coria adsument;
Abbreviated transcription (Latin):
cogit nihil est. & qͥ ꝑ necessitatẽ manducat
ani mal qđ in mundũ uidet᷑ ut auẽ uł bestiã
non ei noc& Qui casu quis in munda manu
cibũ tangit uł canis uł pilax aut animal in
cũq in mundo polluit᷑. si nescit ꝗmanducat
Qui sanguinẽ acsem̃ biberit. III anñ peñ.
Si aues stercorant in quo cũq̾. liquore. tollant᷑
erit cibꝰ. Si ceciderit sorix tollat᷑ foras & hoc
piciat᷑ foras & mundet᷑ uas. Animolia quȩ
alupis aut canibus lacerant᷑ ñ s̃ come denda.
nisi forte abominib adhuc uiua occidant᷑. sed
porcis & canib dent᷑. Nec ceruus nec ca pra
animalia retera si in retib¬
strangulent᷑
accipit obp̃sserit simortua in ueni un¬
abstinere a sorni catione & sanguine & suffocato
& idolatria. Pisces licet comedi. quia alterius
naturȩ sunt. Equũ ñ ꝓhibent. tam̃ consuetu¬
dueon est. Leporẽ lic& comedi. Apes sioccidun
nẽ hominis comedunt. non abiciendas credimꝰ.
sed manduc ettursi qͥcada uera mortuoꝵ lace¬

Expanded text:
cogit, nihil est; et si pro necessitate manducat animal, qui inmundum videtur, vel avem vel bestiam, non nocet; qui casu quis inmunda manu cibum tangit, vel canis vel pilax, aut animal inmcunque inmundo polluetur, si nescit, qui manducat,Qui sanguinem aut semen biberit, III annos peniteat. Si aves stercorant in quacunque ligore, tollatur erit cibus. Si ceciderit sorix in ligore, tollatur jiciatur foras et mundetur vas Animalia, que a lupis seu canibus lacerantur, non sunt comedenda, nisi forte ab hominibus adhuc viva occidantur prius, sed porcis et canibus dentur; nec cervus nec capra animalia strangulentur, accipiter et si sic mortua inueniunabstinere a fornicatione et sanguine et suffocato et idulatria. Pisces licet comedere, quia alterius naturae sunt. Equum non prohibet, tamen consuetudo non est. Leporem licet comedere. Apes si occidennem hominis comedunt, non habiciendos credimus, sed manducantur; sed quia cadavera mortuorum lace
Abbreviated transcription (Latin):
aut in aliquo sicco cibo aut pultato co agulato
side. Sisangui nẽ sine uoluntate dentib biberit
idẽ cũ saliua. ñ est peccatu: diuenationes
aliquas quocũqͥ exerceat mͦ. Sidericus est.¬
Cati cumini manducare ñ debent eũ bap¬
titatos. neq gentiles. Uxor quȩ sanguinẽ
ut inde plus amoris accipiat uianñ peñ.¬

Expanded text:
aut in aliquo siccato cibo aut pultato coaculato iquum sana sumatur fide. Si sanguinem sine voluntate de dentibus biberit, id est cum saliva, non est peccatum. Si quis venationes aliquas quocunque exerceat, si clericus Catechumeni manducare non debent cum baptizatis, neque gentiles. Uxor quae sanguinem ut inde plus amoris accipiat, tribus an
Abbreviated transcription (Latin):
De uiis gule & ebri erate & uomitu & de
discretione ciborũ mundoꝵ & inmundoꝵ
etudinẽ uitũ habu erit ebrietatis. aut desi¬
nat aut deponat᷑. Si monachus ꝑebrietatẽ
uomitũ facit. xxxdies peniteat. Si prbt aut
& in consuetudinẽ non erat eis multũ bibere
uł manducare a aut ꝓgaudio innataledñi.

Expanded text:
de vitiis gule et ebrietate vel vomitu. Et discretione ciborum mundis et inmundisetudine vitium abuerit ebrietatis, aut desinat, aut deponatur. Si monachus per ebrietatem vomitum facit, XXX dies peniteat. Si presbyter aut t in consuetudine non erat ei multum bibere vel manducare, aut pro gaudio in Natali Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ uacandũ ẽ incelebratione uidelic& sacroꝵ
officioꝵ. & exibitione elemosinarũ etindilaudib
cũ amicis ꝓximis etperegrinis spãlit̃ epulandũ¬
& nulli hospiciũ p̃bere detractant. et si cui
forte hospiciũ p̃stiterint. nullã mercedem
accipiint. nisi forte ille qui reciptis pontesua
aliquid d&. Dicendũq illis qualit̃ multi ꝑhos¬
pitalitatis officiũdõ placuerunt. dicente
murmuratione. Et ipsedñs aduidiciũ dicturuẽ
hospes erã. & colegis tisme. Sciant sane quicumq
hospitalitatẽ amant. xp̃mse irhospitib suscipere
Nam illemodd̃s hospitalitatis nonsolũ inhumanꝰ.
sed &iã crudelis ẽ. quinũ quã hos indomũ ante

Expanded text:
Deo vacandum est, in celebratione videlicet sacrorum Deo vacandum est, in celebratione videlicet sacrorum officiorum, et exhibitione eleemosynarum, et in Dei laudibus cum amicis, proximis et peregrinis spiritaliter epulandu nulli hospitium praebere detrectent, et si cui forte hospitium praestiterint, nullam ab eo mercedem accipiant, nisi forte ille, qui a te recipitur, sponte sua aliquid det. Dicendumque illis qualiter multi per hospitalitatis officium Deo placuerunt, dicente murmuratione. . Et ipse Dominus ad judicium dicturus est, Hospes eram, et collegistis me . Sciant sane quicunque hospitalitatem amant, Christum se in hospitibus recipere. Nam ille modus hospitalitatis non solum inhumanus, sed etiam crudelis est, quo nunquam hospes in domum ante
Abbreviated transcription (Latin):
agris. ubicũq eũ ipsahora matutinas uł uesꝑtina
inuenerit sicfaciat. sciens dm̃ ubicũq p̃sentẽ eẽ
dicente psalmistas in omĩloco dominationes eius.
& si ascendero incęlũ tiubi es & cȩtera XXIIi
manna inheremo pluit: in eo redẽptor humani
generis sponte psalute nr̃a amortuis resurreax.
deb& obseruantia ut pt̃ orationis etmassarum
solemiua. et eaquȩ aduescendũ ꝑtinent nhil
aliud fiat: nã etsinecessitas fuerit nauigandi
siue uerandi licentia datur. itadũ taxat. uthac
ocasione missȩ etorationes nonp̃mit tantur. cõ¬
ueniendũ est sabbato die cũluminarib cuilib&
xp̃iano ad ȩccłam. conueniendũ ẽ adugilias
siue ad matutinũ officiũ. concurrendũ &iam
cũ oblationib admissarũ solemnia. & dũ adecclam
conuenitur. nulla causa dicidebet uł audiri
nulla uirgia sunt habenda. sed tantũ modo

Expanded text:
agris est, ubicunque eum ipsa hora matutina vel vespertina agris est, ubicunque eum ipsa hora matutina vel vespertina invenerit, sic faciat, sciens Deum ubique praesentem esse, dicente Psalmista: In omni loco dominationis ejus ; et, Si ascendero in coelum, tu ibi es , etc. XXIV. manna in eremo pluit, in eo Redemptor humani generis sponte pro salute nostra a mortuis resurrexit,debet observantia, ut praeter orationes, et missarum solemnia, et ea quae ad vescendum pertinent, nihil aliud fiat. Nam et si necessitas fuerit navigandi, sive itinerandi, licentia datur, ita duntaxat, ut horum occasione missa et orationes non praetermittantur. Conveniendum est sabbato die cum luminaribus cuilibet Christiano ad ecclesiam, conveniendum est ad vigilias sive ad matutinum officium. Concurrendum est etiam cum oblationibus ad missarum solemnia. Et dum ad ecclesiam convenitur. nulla causa dici debet vel audiri, nulla jurgia sunt habenda: sed tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi quihas duas sententias et memorit̾ te¬
nuerint et extotocorde crediderit. & in orati¬
one sȩpissime frequentauerit. catholicus
eẽ non poterit. Constitutũ nãq ẽ ut nullus
chrismetur neq baptiZetur. neq alaudero
fontis aliũ suscipi&e. neq corã ep̃o ad corifir¬
mandũ quẽlibet teneat. nisi symbolum
& orationẽ dominicã memorit̾ tenuerit
exceptis his quos ad loquendũ a& as minime
ꝓduxit XXIIDicendũ illis ut singulis dieb
ꝗamplius non potest. saltim duab uicib: or&.
mane scilic& & uespere. dicens sẏmbolum¬
&orationẽ dominicã. siue qͥplasi mastime
quia se adimaginẽ suã creare dignatus sit
& apecudib segregare. Isactis. & solo dõ
ꝙeatore suo adorato. scõs in uoc& ut ꝓse int̃cedere
admaiestatẽ diuinã dignent᷑. haec faciant
quib basilice locus ꝓpe ẽ inbasilica Quiuero in
itinere aut ꝓqualibet occasione insiluis aut in

Expanded text:
et nisi quis has duas sententias et memoriter teet nisi quis has duas sententias et memoriter tenuerit, et ex toto corde crediderit, et in oratione saepissime frequentaverit, catholicus esse non poterit. Constitutum namque est ut nullus chrismetur, neque baptizetur, neque a lavacro fontis illius suscipiatur, neque coram episcopo ad confirmandum quemlibet teneat, nisi symbolum et orationem Dominicam memoriter tenuerit, exceptis his quos ad loquendum aetas minime perduxit XXIII. Ut qui amplius non potest, saltem duabus vicibus oret, mane scilicet et Orationem Dominicam: sive, Qui plasmasti me, quia se ad imaginem suam creare dignatus sit, et a pecudibus segregare. His actis et solo Deo creatore suo adorato, sanctos invocet, ut pro se intercedere ad majestatem divinam dignentur. Haec faciant quibus basilicae locus prope est, in basilica: qui vero in itinere, aut pro qualibet occasione in silvis aut in
Abbreviated transcription (Latin):
oni frequent̃ incũbere. malasua p̃terita cum
lacrimis uł gemitu cotidie in oratione dõ consi¬
teri. deipsis malis decetero emendare. desideria
carnuis non ꝑsicere. uoluntatẽ ꝓpͥam odire.
p̃ceptis sacerdotis & p̃ceptoris in om̃ib obedire
&iã si ipse alit̃ quod absit agat. memores illũt
dominicũ p̃ceptũ q̃dicunt facite. q̃ aut̃ faciunt
facere nolite Nonuelledici scm̃ ante quamsit
sed pͥus eẽ qͦuerius dicatur. ꝥrecepta dĩ factis
cotidie adimplere. Castitatẽ amare. nullum
Ecce haec sunt instrłm̃ta artis spalis. q̃cũ fuerint
anob die nactuq incessabilit̃ adimpleta. &
indie iudicii reconsigata: Illamerces nobadñõ
reconpensabit̾ quã ipse ꝓmisit. quod oculus
fideles¬
usq ad maximũ orationẽ dominicã. et symbolũ
discant. etdicendũ eis quod hisduab senten¬
tus omne fidei xp̃ianȩ fundam̃ tũ incũbit.

Expanded text:
oni frequenter incumbere, mala sua praeterita cum oni frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri. De ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere. Voluntatem propriam odisse, praeceptis sacerdotis et praeceptoris in omnibus obedire, etiam si ipse aliter, quod absit, agat, memores illius Dominici praecepti: Quae dicunt facite: quae autem faciunt, facere nolite . Non velle dici sanctum, antequam sit: sed prius esse quod verius dicatur. Praecepta Dei factis quo tidie adimplere. Castitatem amare. Nullum Ecce haec sunt instrumenta artis spiritalis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus idelesusque ad maximum, orationem Dominicam et symbolum discant; et dicendum eis, quod in his duabus sententiis omne fidei Christianae fundamentum incumbit,
Abbreviated transcription (Latin):
non reddere. in iuriã non facere. sed & factã
dicentes se non remaledicere. sed magis bene
dicere. ꝑsecutionẽ ꝓpt̃ iustitiã sus tinere
Non cẽ suꝑbũ. nonuinolentũ. non multum
edacẽ. non somnolentũ. nonpigrũ. non mur¬
muriosũ. non de tractorẽ. spenisuã dõ comit¬
tere. bonũ aliquid inse cũ uiderit dõ adplic&
nonsibi. malũ uero semꝑ ase factũ sciat
etsibi reput&. diẽ uidicii timere. gebennã
expauescere uitã ęt̃nã omi concupiscentia
spalȩ desiderare. mortẽ cotidie ante
oculos suspectã habere. actus uite suae om̃i
hora custodire. in omĩloco dm̃se respicere
ꝓcertoscire. cogitationes malas cordisuo
aduenientes mox ad xpm̃ allidere. etseniori spali
pate facere os suũ amalo ut prauo elo quio
cus todire. multũ loqͥnon amare. uerba uana
aut risui abta nonloqui. risũ multũ aut excussũ
non amare. lectiones scãs libent̃ audire. orati¬

Expanded text:
non reddere; injurias non facere, sed et factas non reddere; injurias non facere, sed et factas dicentes se non remaledicerdicere. Persecutionem pro justitia sustinere. Non esse superbum, non vinolentum, non multum edacem, non somnolentum, non pigrum, non murmurosum, non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi: malum vero semper a se factum sciat, et sibi reputet. Diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare, verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire, orati
Abbreviated transcription (Latin):
pagine instrumentis bonorũ operũ refecte
sint. et ꝑscãrũ scripturarũ quã possint inueniri
arma quib uitia conprimantur eturtutes
nutriant᷑ libuit nob̾ huic ng̃o capiulari in¬
serere sentenuã cu iusdam patris de instr̃m̃tis
bonoꝵ operũ. in quãmagna bręui tate ꝗd
igi quidue utare debeat continetur. In
taquã seipsum. De inde non octidere. non
adulterare non facere furtũ: non concupis¬
cere: non falsũ testimoniũ dicere. hono rare
om̃s homines. equid sibi quis fieri non uult
alio noͣnfaciat Abnegare sem& ipsũ sibi ut
sequatur apñi. Corpus castigate: delicias
non amplecti. ie iuniũ amare. pauperes recre¬
Tare
nudos uestire. infirmos iusitare : Mortuũ
sepelire. uitribulatione subuenire. dolentẽ
consolari. a sȩcłi actib sefacere alienum
Nihilamori xp̃i p̃ponere iram non ꝑficere
iracundiͤ tẽpus non reseruare. dolũ incorde
non tenere. pacẽ falsam nondare. Caritatẽ
ueritatẽ excorde &ore ꝓferre.malũ ꝓmalo

Expanded text:
paginae instrumentis bonorum operum refertae sint, et per sanctarum Scripturarum campos possint inveniri arma quibus vitia comprimantur et virtutes nutriantur, libuit nobis huic nostro capitulari inserere sententiam cujusdam Patris de instrumentis bonorum operum, in qua magna brevitate quid agi quidve vitari debeat, continetur. In oximum tanquam teipsum. Deinde non occidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudum vestire, infirmum visitare, mortuum sepelire, in tribulatione subvenire, dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil amori Christi praeponere, iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem veritatem ex corde et ore proferre; malum pro malo
Abbreviated transcription (Latin):
domus aut uicus curiositate qualibet ꝑagretis.
conui uia exerceatis. nisi forte pat̾ familias
letari. et uerboꝵ ur̃oꝵ refectionẽ caccipere.
et uobis refeccionẽ carnalẽ caritatis officio
exhibere. Oportet enũ utsiquando quilib&
fideliũ carnalibis uos reficit epulis. a uob̃
fidelib scẽ dĩ ȩccłȩ de alterius prbri parrochia
ꝑsuadeat ut ad suã ȩccłam concurrant relicta
ꝓpria ȩccła & suas decimas sibident. sed unus¬
quisq sua ȩccła et populus contentus quod sibi
nonuult fieri alteri nequaquã faciat. uixta
illud euangeliũ. Quecũq uultis ut faciant uob̾
homines haec eadem facite illis. Quis qui saut̃
contra haec constituta uenerit. aut hismonitis
nrĩs reniti tẽptauerit. aut gradũ sesciat amis¬
surũ. aut incarcerẽ longo tempore detinendũ¬

Expanded text:
domos aut vicos curiositate qualibet peragretis, domos aut vicos curiositate qualibet peragretis, convivia exerceatis, nisi forte paterfamilias laetari, et verborum vestrorum refectionem accipere, et vobis refectionem carnalem charitatis officio exhibere; oportet enim, ut si quando quilibet fidelium carnalibus vos reficit epulis, a vobis Dei Ecclesiae de alterius presbyteri parochia persuadeat, ut ad suam ecclesiam concurrant relicta propria ecclesia, et suas decimas sibi dent; sed unusquisque sua ecclesia et populo contentus, quod sibi non vult fieri alteri nequaquam faciat, juxta illud Evangelicum: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, haec eadem facite illis . Quisquis autem contra haec constituta venerit, aut his monitis nostris reniti tentaverit, aut gradum se sciat amissurum, aut in carcere longo tempore detinendu
Abbreviated transcription (Latin):
siciũ offertur angelorũ frequentia in eẽ
non dubitatur: Periculo sũ ẽ tale aliquid dicere
uł agere quod loco non conuenit. Sienĩ dñs¬
detẽplo eiecit qui uictimas quę sibi offerunt᷑
emebant uł uendebant. quan tomagis illos
iratus inde abiciet qui mendatis. uani loquiis.
risib & huiuscemodi nugis locũ diuino
nia nequaquã alibi nisi in ȩccła celebranda sunt.
non inquib lib& domus et inuilib locis. sed
in loco quẽ elegerit dñs uixta illud quod scriptũ
Uide neofferas holo caustatua in omniloco quẽ
uideris. sed in loco quẽ elegerit dñs ut ponat
Nulla femina cũ prbro inuno domo habitet
Quã ius enĩ canones matrẽ etsororẽ ethu uiscemodi
ꝑsonas inquib nullasit suspicio cũ illo habitare
concedant. hocnos modis om̃ib idcirco ãputamꝰ.
quia in obsequio siue occasione illarũ ueniunt
aliȩ feminȩ quȩ nonsunt ei adfinitate c̃iunc tȩ
Neũ ad peccandũ inliceant
plebes subditas ut abstineant p̃dicetis. etneq

Expanded text:
ficium offertur, angelorum frequentia inesse non dubitatur, periculosum est tale aliquid dicere vel agere quod loco non convenit. Si enim Dde templo ejecit qui victimas quae sibi offerrentur emebant vel vendebant, quanto magis illos iratus inde abjiciet qui mendaciis, vaniloquiis, risibus et hujuscemodi nugis locum divino nia nequaquam alibi nisi in ecclesia celebranda sunt, non in quibuslibet domibus et in vilibus locis, sed in loco quem elegerit Dominus, juxta illud quod scriptum est: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus, ut ponat Nulla femina cum presbytero in una domo habitet. Quamvis enim canones matrem, et sororem, et hujuscemodi personas, in quibus nulla sit suspicio, cum illo habitare concedant, hoc nos modis omnibus idcirco amputamus, quia in obsequio sive occasione illarum veniunt aliae feminae quae non sunt ei affinitate conjunctae, et eum ad peccandum illiciunt. plebes subditae abstineant, praedicetis. Et nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ftrmam̃iti. etquiꝰ ius ticiã erudiunt multos ful¬
gebunt quasi fcellȩ inꝑ petuas ȩt̃ni tates. sumg̃
cos docent nihil abeis p̃cu ꝓhacre exigant
nec aliquid ab eis accipiant. excepto quod eis
parentes caritatis studio suauoluntate obtule

Expanded text:
firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, fulfirmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, fulgebunt quasi stellae in perpetuas aeternitates . Cum ergo eos docent, nihil ab eis pretii pro hac re exigant, nec aliquid ab eis accipiant, excepto quod eis parentes charitatis studio sua voluntate obtule
Abbreviated transcription (Latin):
Si paruulus egrotans ad quẽlibet prbrũ baptismi
grã decuius lib& parochia adlatus fuerit. eibaptismi
sacram̃tũ nullomodo neget᷑. Siq hoc munus petenti
concedere detractauerit. et illepariilus absq bap¬
tismatisgrã mortuus fuerit. nouerit seille ꝗeum
nonbaptizauit. ꝓ eiꝰ anima rationẽ redditurum
IIII Nullus sacerdos seu laicus p̃sumat calicẽ aut patenã
aut quelibet uasa sacra etdiuino cultuii
ad alios usus re torquere. Namquicũq: decalice
sacrato aliud bibit p̃terxp̃i sanguinẽ qui insatra¬
m̃to accipitur. et patenã ad aliud officiũ hab&
quã ad altaris minis teriũ. deterrendus ẽ exẽplo
baltasar quidũ uasa dñi inusus commanes ad¬
sũpsit uitã parit̃ cũ regno amisit XUIIIiPrbri
suos paruulos ad discendas lit teras ei commendare
uult eos suscipere etdocere nonrennuant s cũsũma
caritate eos docrant. adtendentes illud quod scriptũa
qui aut̃ docti fuerint fulgebunt quasi splendor

Expanded text:
Si parvulus egrotans ad quemlibet presbiterum baptismi gratia de cujuslibet parrochia allatus fuerit, ei baptismi sacramentum nullomodo non negetur. Si quis hoc munus petenti concedere detractaverit, et ille parvulus absque baptismatis gratia mortuus fuerit, noverit se ille, qui eum non baptizavit, pro ejus anima rationem redditurum Nullus presbyter seu laicus praesumat calicem, aut patenam, aut quaelibet vasa sacra et divino cultui mancipata, ad alios usus retorquere. Nam quicunque de calice sacrato aliud bibit praeter Christi sanguinem qui in sacramento accipitur, et patenam ad aliud officium habet quam ad altaris ministerium, deterrendus est exemplo Baltassar qui dum vasa Domini in usus communes assumpsit, vitam pariter cum regno amisit . XIX. suos parvulos ad discendas litteras eis commendare vult, eos suscipere et docere non renuant, sed cum summa charitate eos doceant, attendentes illud quod scriptum est: Qui autem docti fuerint fulgebunt quasi splendor
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ usus fuit. & plerũq locadi uino
cultui mantipata & ad offerendas dõ hostias
p̃parata. cẏmiteria siue poliandria facta sunt
Unde uolumus ut abac re de inceps abstineat᷑.
et nemo inȩccła sepeliatur. nisi fortetalis sit
ꝑsona sacerdotis aut cuius lib& iusti hominis
qui ꝑuitȩ meritũ talẽ uiuendo sufcorpori
defuncto adquisiuit. Corporauero que antiꝗtꝰ
inȩcclesiis sepulta sunt nequaquã ꝓiciantur.
sedtumuli quiparent ꝓfundius int̾ra mitantur.
et pauimento de suꝑfacto. nullo tumulorum
uestigio apparente ȩccłȩ reuentia conseruet᷑
Ubiuero tantaẽ multitudo cadauerũ. ut hoc
facere difficilesit. locus ille ꝓcimiterio habeat᷑
ablato inde altari. & ineo loco constituto ubi
religiose & puredõ sacrificiũ offerri ualeatur¬

Expanded text:
 pleraque loca divino cultui mancipata, et ad offerendas Deo hostias praeparata, coemeteria sive polyandria facta sunt. Unde volumus ut ab hac re deinceps abstineatur, et nemo in ecclesia sepeliatur, nisi forte talis sit persona sacerdotis, aut cujuslibet justi hominis, qui per vitae meritum talem vivendo suo corpori defuncto locum acquisivit. Corpora vero, quae antiquitus in ecclesiis sepulta sunt, naquaquam projiciantur, sed tumuli qui apparent profundius in terra mittantur, et pavimento desuper facto, nullo tumulorum vestigio apparente, ecclesiae reverentia conservetur. Ubi vero tanta est multitudo cadaverum, ut hoc facere difficile sit, locus ille pro coemeterio habeatur, ablato inde altari, et in eo loco consituto, ubi religiose et pure Deo sacrificium offerri valeat
Abbreviated transcription (Latin):
ipost inlusionem quȩ ꝑsomniũ sol&
accidere. uł corpus dñi quislib& ac¬
cipere ualeat. ułsi sacerdos sit. sacra
misteria caelebrare
Respondit oregoriu

Expanded text:
post inlusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Respondit Gregoriu
Abbreviated transcription (Latin):
Circa exitũ aut̃ uitȩ comunio nedignꝰ habet᷑
Qui non uoluntate sed casu homicidiũ ꝑpe
utero conceptos excutiant. antiqͥ patres
institu erunt usq ad exitũ uitę. nunc
quat & dõ seruiat. uł uiian ñ pen Quiaũt
epm̃ uł prb̃m occiderit. regis iuditiũ ẽ de eo
Silaicus aliũ occiderit odii meditatione.
si non uult arma relinquere. uiian s̃ pen
sine carne & uino. Qui occiderit hominẽ.
al đ abstineat se ab eccła. & p̾ea supͣ scriptã
pen̾ agat. Qui uissione domini sui hominẽ
anñ peñ. & nũquã mut& nisi indie dom̃
Muliet pauperri ma.uii anñ peñ Mulier
si occiderit siliũ suũ inutero ante xlđ.

Expanded text:
circa exitum autem vitae communione digni habeantur. Qui non voluntate sed casu homicidium perputeros conceptos excutiant, antiqui Patres instituerunt usque ad exitum vitae, nunc quat et Deo serviat, vel VII. annos peniterum occiderit, regis judicium est de eo. Si laicus alium occiderit odii meditatione si non vult arma relinquere, VII. annos peniteat sine carne et vino. Qui hocciderit hominem XL. dies absteneat se ab ecclesia, et postea superscriptam penitentiam agat. Qui jussione Domini sui hominem at, et nunquam mutet, nisi die Dominico. Mulier pauperrima IIII. annos peniteat. Mulier si occiderit filium suum in utero ante XL. d
Abbreviated transcription (Latin):
ictẽ debilẽ uł deformẽ hominẽ fecerit.
peddat in pensas me dici & agritudine
habuerit unde reddat. anñ. lpeñ
reddat illi tantũ quantũ nocuit. & si ñ
habuerit unde reddat. soluat opera ꝑximi

Expanded text:
ictu debilem, vel deformem hominem fecerit, reddat impensas medici, et habuerit unde reddat, annum unum preddat illi tantum quantum nocuit: et si non habet unde reddat, solvat in opera proximi
Abbreviated transcription (Latin):
BBAΡOTEST ꝓhumilitate cũ missatione
ep̃i locũ suũ derelinquere. tam̃ fr̃s eligant
sibi abb̃t side se ipsis habent. sin aut̃ de exraneis.
nec ep̃s deb& uiolent̃ retinere abbtinlocosuo
Congregatio deb& sibi elegere abb̃t p̾mortẽ¬

Expanded text:
bbas potest pro humilitate cum permissione episcopi locum suum derelinquere; tamen fratres eligant sibi abbatem de ipsis, si habent; sin autem, de extraneis. Nec episcopus debet violenter retinere abbatem in loco suo. Congregatio debet sibi eligere abbatem post e
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ suũ in aliũ locũ ponere. faciat cũ con¬
Ndestruamꝰ illud qđ consuetũ ẽ in act̾ra
Monachũ ñ lic& uotũ uouere sine consensu
abb̃tis. sin minꝰ frangendũ est. abbas siha¬
sine cesse est. Puero ñ licet iã nubere. p̾lato
ante monachi uoto. Monachũ quẽ elegerit
congregatio ut ordinet᷑ eis in gradũ prbii¬

Expanded text:
nasterium suum in alium locum ponere consuetudo est in hac terra. Monacho non licet votum vovere sine consensu abbatis: Sin minus, frangendum est. Abbas si hasi necesse est. Puero non licet etiam nubere, prolato ante monachi voto. Si quis monachus, quem elegerit, etc. congregatio, ut ordinet eum in gradu pr
Abbreviated transcription (Latin):
patria dilectio cũ consulit. seruorũq condici¬
onẽ afilioꝵ afectu nondiscernit sed quasi unũ
membrũ amplectitur. hinc ẽ exortũ nom̃ patris¬
familias. Quiaut̃ iniq dominat᷑ inseruis hoc
nomine nequaquã seputent apellari. Pat̃ quoq¬

Expanded text:
patria dilectione consulit, servorumque conditionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectitur; hinc enim exortum est nomen Patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
UII m̃ sesi. Qđ & si uulnera uerit. đ&l. Si
cleric̃ annũ totũ. sed & pecuniã ꝓ medio
uuilneris. lic& lex ñ mandat cui inflix̃
tribuat. ne lesus sac̃dotali Mulier par¬
tũ suũ ante diesxl sponte ꝑdens. anñ peñ¬

Expanded text:
 si vulneraverit, dies XL. Si clericus, annum totum. Sed et pecuniam pro modo vulneris, licet lex non commendat, cui inflixit, tribuat ne laesus scandalizet. Mulier partum suum ante dies XL sponte perdens, unum an
Abbreviated transcription (Latin):
& rixã iiianñ. qui casu. lanno Qui inbello
publico dies.xl. Qui uibente dño suo seruus
dies. &l. Quiliber iuibente maiore suo in
uł deformẽ hominẽ reddit. Inpensas in
me dicos & maculȩ p̃tiũ. & opus eius donec
sanet᷑ restituat. & dimidiũ anñ peñ Siuͦ
non habeat unde restitat hȩc : anno integro
Qui ad feriendũ hominẽ surrexerit uolens

Expanded text:
 poeniteat. Qui casu, unum annum. Qui in bello publico, dies XL. Qui jubente domino suo servus, dies XL. Qui liber jubente majore suo innvel deformem hominem reddit, impensas in medicos, et maculae pretium et opus ejus, donec sanetur, restituat, et dimidium annum. Si vero non habet unde restituat haec, annum integrum. Qui ad ferie
Abbreviated transcription (Latin):
p̃beant oboedientiã. neq ullo iactantiae studio
semet ipsos adtollant. postremo in doctrina in¬
lectionib psalmis. hymnis. canticis. exercitio
uigi incũbant. Iales erũ eẽ debent quidiuinis
cultib sesemancipandos student. scilic& utdũ
Rduo. unũ ecclesiasticoꝵ subregimine episcopali
degentiũ. Alter acefalorũ idẽ sine capite quem
sequant᷑ ignorantiũ. Iamos int̃ laicos seculariũ
offitiorũ studia neq int̾̃ clericos religio retentat
diuina. sed solatos adq oberrantes sola turpis
uita compleccio & uagaquicquid dũ nullus
metuentes explendo uoluntatis suȩ licentiã
consectantur. quasi animalia br̾uta libertate
neq equi nec homines. muxtũq ut ait ꝓphęta
genus ꝓlis quib formis quoꝵ quidã sor didataq
in fami nemorositatis supraq nr̃a pars occidat

Expanded text:
prebeant obedienciam neque ullo iactancie studio prebeant obedienciam neque ullo iactancie studio semetipsos alectionibus, psalmis, hymnis, canticis, exercitio jugi incumbant. Tales enim esse debent, qui divinis cultibus se mancipandos student exhibere, scilirum: unum ecclesiasticorum sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est, sine capite, quem sequantur, ignorantium. Hos neque inter laicos saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio retentat divina, sed solutos atque oberrantes sola turpis vita complectitur et vaga. 2. Quique dum, nullum metuentes, explendae voluptatis suae licentiam consectantur, quasi animalia bruta libertate neque equi, neque homines, mistumque ut ait Poeta genus prolesque biformis. Quorum quidem sordida atque infa
Abbreviated transcription (Latin):
Nis igitur lege patrũ cauetur ut auulgare uitare
reclusi amundi uoluptatib se se abstineant. non
expectaculis non pompis int̾sint. coniuuia publica¬
nõanent sedsugant Priuata nontantũ pudica sed
& sobria colant. usuras nequaquã incumbant.
neq turpiũ occupationis lucrũ fraudesq cuiũqu
studio se app&ant. amorło pecunie quasi
materiẽ cunctoꝵ criminũ fugiant. seculania
offitia negociaq abiciant. honorẽ gradus ꝑ
ambitionẽ non subeant. ꝓbenefici is medicine
dĩ munera nonaccipiant. dolos et coniurationes
aut petulanti tumidoq gestu incedant. sedpu
durorẽ acuerecundiã mentis simplici abitu
et incessu ostendat. obscenitatẽ &iam uerborũ
sic̃ &operũ penitus execrentur. uiduarũ acuirginũ
usitationes frequent̃ fugiant. contubernia ex¬
tranearũ feminarũ nullatenus appetant
castimoniã quoq inuiolati corporis ꝑpetuȩ con¬
seruare studeant. aut certe unius matrimoniqͥ
uinculo federentur. Seniorib quoq debitam

Expanded text:
is igitur lege Patrum cavetur ut, a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed sobria colant; usuris nequaquam incumbant, nec turpium occupationes lucrorum fraudesque cuiusquam studiose appetant; amorem pecuniae quasi materiam cunctorum criminum fugiant; secularia officia negotiaque abiciant: honorum gradus per ambitiones non appetant; pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant; dolos et coniurationes aut petulanti tumidoque gestu incedant; sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu et incessu ostendant; obscoenitatem etiam verborum sicut et operum penitus execrentur, viduarum ac virginum visitaciones frequentissimas fugiant, contubernia extranearum feminarum nullatenus appetant. Castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo federentur. Senioribus debitam
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt̾ Int̾r. Quare sacro chrismate caput
punguit᷑ & mistico tegit᷑ uelamine.:
Qut intellegat se diadema regni & sacerdotũ
uos m& ipsos dõ uiuo hostiãscam. & dõpla¬
centẽ Int curstatim corpori & sanguini
dominico confirmat᷑. R utillius sit capitis
membrũ quiꝓeo passus fuit. & resur rexit¬
Cur nouissime ꝑ inpositionẽ manuꝰ asũmo
sacerdote septi formis grãe spm̃ accipit¬

Expanded text:
corem. Tunc sacro chrismate caput perungitur, et mystico tegitur velamine, ut intelligat se diadema regni, et sacerdotivosmetipsos Deo vivo, hostiam sanctam et Deo placentem . Sic corpore et sanguine Dominico confirmatur, ut illius sit capitis membrum, qui pro eo passus est, et resurrexit. Novissime per impositionem manus a summo sacerdote septiformis gratiae Spiritum accipit