comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tim minorẽ filio dmuultis. qui omnino dm eẽ non uultis.
sufficit. ut uos depatre conuincamus & filio. Nũquid e¬
nim quia dix̃ apłs. testificor tibi coram dõ qui uiuificat
om̃a. Sid ixeritis patrẽ uiuificare om̃a. quo modo ergo
quaecũq pater facit. haec & filius similiter facit : Quan¬
do quidẽ pater ut putas uiuificat om̃a. quod filius ñ facit:
Deinde ubi ait. Sicut pat̾ suscitat mortuos & uiuificat.
sic & filius quos uult uiuificat. quomodo uerum ẽ. sipat̃
sine filio uiuificat om̃a Pro inde qđ addidit. & xp̃ouIΩ
qui testimoniũ reddidit sub pontio pilato. bonã confes¬
sionẽ . defilio ꝓprie dicere uoluit. quia filius quidem.
sicut pat̃ uiuificat om̃a. sed sub pontio pilato. Informa
serui filiũ nouimus passũ fuisse ñ patrem. De inde sub¬
iungitur. Ut serues mandatũ sine macula inreprehen¬

Expanded text:
tem minorem Filio Deum vultis, quia omnino Deum esse non vultis, sufficit ut vos de Patre convincamus et Filio. Numquid enim quia dixit Apostolus, Testificor tibi coram Deo qui vivificatomnia? Si dixeris Patrem solum vivificare omnia, quomodo ergo quaecumque. Pater facit, haec et Filius similiter facit? Quandoquidem Pater, ut putas, vivificat omnia, quod Filius non facit. Deinde ubi ait, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat ; quomodo verum est, si Pater sine qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; de Filio proprie dicere voluit: quia Filius quidem sicut Pater vivificat omnia; sed sub Pontio Pilato in forma servi Filium novimus passum fuisse, non Patrem. Deinde subjungitur, Ut serves mandatum sine macula, irreprehen
Abbreviated transcription (Latin):
talitatem. qui non cuiusq gratia. sed natura sua.
Nec potuit. nec potest aliqua conuersione mutari.
Nec potuit. nec poterit. aliqua mutatione peccare
Quem secundum naturam qua dsẽ. nemo hominum
uidit. nec uidere potest. Sed poterit aliquando. si
ad illum numerum hominum pertin&. dequib dictum
est. beati mundo corde. quo ipsi dm̃ uidebunt. Cuidõ
id ẽ patri & filio & spũi sc̃o. quae trinitas unus ẽ d̃s.

Expanded text:
talitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, talitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Quem secundum nvidit, nec videre potest, sed poterit alad illum numerum hominum pertinet, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri et Filio et Spiritui sancto, quae Trinitas unus est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
dominantiũ . qui solus hab& immortalitatẽ. & lucẽ habi¬
tat in accessibilẽ Et quomodo erit uerũ. accedite ad eũ
& illuminamini : nisi quia hoc nemo potest. sidese quisq
tura. non nulla mors ẽ ipsa mutatio. quia facit aliquid
in ea non eẽ quod erat : Proinde & ipsa anima humana:
quae ꝓpterea dicitur immortalis. quo qualitercũq
scđm modu suum num quã desinit uiuere. hab& tamen
pro ipso suo modo quandam mortem suam. quia suuste
uiuebat & peccat. moritur iustitiae. Si peccatrixerat
& iustificatur. moritur peccato. ut alias eius mutatio¬
nes taceam. dequib longum ẽ disputare: Etcreatura¬
rum natura caelestiũ mori potuit. quia peccare potu¬
it. Nam & angeli peccauerunt. & dęmones facti sunt
Quorum ẽ diabolus princeps. Et qui ñ peccauerunt. pec¬
care potuerunt. Etcuicumq creaturae rationabili
praeftatur ut peccare non possit. non ẽ hoc naturae
propriae. sed di gratiae. Ac perhoc solus ds̃ hab& immor¬

Expanded text:
s habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Et quomodo erit verum, Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque tura nonnulla mors est ipsa mutatio, quia facit aliquid in ea non esse quod erat. Proinde et ipsa anima humana, quae propterea dicitur immortalis, quoniam qualitercumque secundum modum suum nunquam desinit vivere, habet tamen pro ipso suo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immor
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ. sed deuno & solo dõ. quod ẽ ipsa trinitas. Neq
enĩ ipsa uita a& erna mortalis ẽ. secundũ aliquã immuta¬
bilitatẽ: Ac ꝑ hoc filius dĩ. quia uita a &erna ẽ cum
patre . & iam ipse intelligitur ubi dictum ẽ. solus ha¬
b& immortalitatem: eius enim uitae a &ernae & nos
participes facti. promodo nr̃o immortales efficimur
Sed aliud ẽ ipsa. cuius participes efficimur uita a &er¬
na. aliud nos quae eius participatione uiuemus In ae¬
ternum: : Si enim dixiss& temporibus propriis osten¬
d& pater. beatus & solus potens. rex regum. et
dñs dominantium. qui solus hab& immortalitatẽ :
Nec sic inde separatum filium oporter& intelligi
Neq enim quia ipse filius alibi loquens uoce sapi
entiȩ. Ipse ẽ enĩ sapientiadĩ. ait. girũ cȩli circuiui sola.
separauit a se patrem: Quanto magis ergo non ẽ
necesse. Uttantum modo depatre. pra &er filium
intellegatur quod dictum est. qui solus habet
immortalitatem. cum itte dictum sit.

Expanded text:
nitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita ana, aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater, beatus et solus potens, rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem; nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim quia ipentiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
nec filius. nec sp̃s sc̃s Sed beatus & solus poteas. rex regũ
& dñs domnantiũ. qđ est unus & solus uerus ds̃ ipsa tri¬
nitas Nisi forte quȩ sequunt᷑ ꝑ turbabuNs hunc intelle¬
ctũ. quia dixit quẽ nemo hominũ uidit . Nec uidere po
piat᷑ qũa non uiderun iudȩi . quitamen carnẽ videruas
& crucifixerunt. Uideri aũt diuintas. huma no uisu nul¬
lomodo potest: Sed eo uisu uid&ur quoiam quiuiderint.
Non homnes sed ultra homnes sunt Recte ergo ds ipsa tri¬
nitas. intelligit᷑ beatus & solus poteas. ostendens aduentu

Expanded text:
nec filius nec spiritus sanctus, sed beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere piatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentu
Abbreviated transcription (Latin):
natura ñ fecit. Unius igitur eiusdemq cũpatre sub¬
stantiae ẽ. Itideo ñtantum ds sed & uerus õs. Quodio
hannes aꝑtissime in epła sua dicit:. Scimus qđ filius dĩ
uenerit . & dederit nobis intellectũ. ut cognoscamꝰ uerũ
& simus inuero filio eius ihu xp̃o. Hic ẽ uerus ds. & uita

Expanded text:
ta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio
Abbreviated transcription (Latin):
tib uobis : Sed potentiã pater inquis a nemine. filius
uero accepit apatre : Fatemur & nos filiũ ab illo accepis¬
se potentiã. de quo natus ẽ potens : Patri uero potentiã
nullus dedit. quia nullus eũ genuit. Gignendo enĩ dedit
potentiã pater filio. sicut om̃a quae hab& insubstantia
sua. gignendo dedit ei. quẽ genuit desubstantia sua
Sed quaeritur. utrũ tantã quanta ipsiẽ. potentiã pat̃
om̃ps: Siminorẽ quo modo om̃a quachab& pater filii
sunt:  Sipater omnipotentia filii non ẽ. quo modo quȩ¬
cumq pater facit. haec & filius similiter facit. Quod
& solus potens . Ñcogor depatre tantũ modo accipere. sed
dedo qđ ẽ ipsa trinitas : Ioquens enĩ adtimothcũ prȩci¬
pio inquit tibi corã dõ qui uiuificat om̃a. & xp̃o iñU. qui
testimoniũ reddidit sub pontio pilato. bonã confessionẽ.
ut serues mandatũ sine macula. inreprehensibile . usque

Expanded text:
tibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius tibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Filii non est, quomodo quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit? quod et solus potens: non cogor de Patre tantummodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim ad Timotheum: Praecipio, inquit, tibi coram Deo, qui vivificat omnia, et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessiout serves mandatum sine macula, irreprehensibile usque in
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendi non ẽẽ consequens. ut id eo credamꝰ in forma dĩ uisibi¬
lẽfiliũ. quia scriptumẽ . Inuisibilisolido. Qđ tudepatre sic
te accipere demonstrabas. tam quã filius inuisibilis ñsit. cũ
eũ inuisibiliũ creatorẽ. scriptura test&ur. Nerũ turestat
utdicas. Ambo quidẽ inuisibiles sunt. idẽ & pat̾ & filius.
sed pat̃ inuisibilior ẽ. Ac sic dando aliquid patri qđ non
dem potens & filius. sed potentior pater filio. Ut au¬
ctorib & doctorib uobis. potuerit potentẽ potens.
Nec potuerit omp̃m gignere om̃p̃s: Ac ꝑ hoc sihab& pat̃
omnipotentiã . quam ñ hab& filius. falsum ẽ qđ ait filiuᷤ.
oma quaehab& pat̃. mea sunt. De inde si aliquid facit
pat̃ quod facere ñ potest filius. merito dicitur poten¬
tior pat̃ quã filius. Cũ uero dicat. quaecumq pat̾ facit.
haec & filius similiter facit : Nonne melius auditur ipse
quãuos: meliusq ipsi creditur docenti. quã decipien¬

Expanded text:
ostendi non esse consequens ut ideo credamus in forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic dando aliquid Patri quod non dem potens et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam decipien
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hensũ ẽ : quo institutũ ẽ ut plus p&endo. causa cadat:
Idẽ ut qui plus p&ierit quã ei deb&ur. & qđ ei debebatur a¬
mittat. Omns enĩ a nob̵ circũciditur auaritia. sigratis colat᷑
ds Ad qđ sc̃m iob inagone tẽptations. ipse ꝓuocat inmicus cũ
deillo dic̃. Nũquid gratis colit iobdm Putabat enĩ diabolus.
q̃d in dõ colendo uir iustus. cor inclinatũ haber& in auaritiã
łtcausa emolum̃ti. uel utilitatis rerũ temporaliũ. quib eũ
ditauerat dñs. uelut mercennarius ei ꝓtali mercede seruir&
Sed quã gratis dm coler&. temptatus apparuit: Siergo cor
ñ hab eamꝰ inclinatũ in auaritiã: dm̃ non colimꝰ. nisi ꝓpt̃ d̃m.
ut sui cultus. ipse sit merces: Ipsũ diligamꝰ & inse ipso. ipsum
diligamꝰ in nobis ipsũ in ꝓximis nr̃is. quos diligimꝰ sicut nos¬
m& ipsos. siue habeant eũ. siue ut habeant cũ. Qd nobis q̃m ip¬

Expanded text:
deprehensum est, quo institutum est ut plus petendo causa cadat: deprehensum est, quo institutum est ut plus petendo causa cadat: id est, ut qui plus petierit quam ei debetur, et quod ei debebatur amittat. Omnis autem a nobis circumciditur avaritia, si gratis colatur Deus. Ad quod sanctum Job in agone tentationis ipse provocat inimicus, cum de illo dicit: «Numquid gratis colit Job Deum» ? Putabat enim Diabolus quod in Deo colendo vir justus cor inclinatum haberet in avaritiam, et causa emolumenti vel utilitatis rerum temporalium quibus eum ditaverat Dominus, velut mercenarius ei pro tali mercede serviret: sed quam gratis Deum coleret, tentatus apparuit. Si ergo cor non habeamus inclinatum in avaritiam, Deum non colimus nisi propter Deum, ut sui cultus ipse sit merces. Ipsum diligamus in seipso, ipsum diligamus in nobis, ipsum in proximis nostris quos diligimus sicut nosmetipsos, sive habeant eum, sive ut habeant eum. Quod nobis quoniam ip
Abbreviated transcription (Latin):
possit intelligi generalis auaritia: qua plus app&it quisq
quã satest : Pleon enĩ latine plus ẽ. exia habitus ẽ. ab eo qđ ẽ
habere : Ergo ab amplius habendo. appellata ẽ. pleonexia
Quã latini int̃pr&es in hoc loco. ñnulli int̃pr&ati sunt emo¬
de innr̃am linguã uerba ipsa translata sunt. ñ legitur apud
Quo uerbo. significatur amor pecuniȩ: Verũ apłs. intelli¬
gendus ẽ. isto nomine genꝰ significas sc̃ ꝑspeciẽ : Id ẽ ꝑamorẽ
pecuniȩ. uniuersalẽ generalẽq auaritiã: quȩ uera radix ẽ
malorũ omniũ: Nã ipsi primi homines ꝑserpentẽ decepti.
& deiecti ñ fuissent. nisi plus quã acceperant. habere . & plus¬
eritis sicut dui: Ergo. ista pleonexia subuersi sunt. Plus enĩuo
lentes habere quã acceperant. & qđ acceperant. amiser̃¬
Cuius uestigiũ ueritatis quȩ ubiq disꝑsa ẽ. & inforensi iure

Expanded text:
possit intelligi generalis avaritia, qua plus appetit quisque possit intelligi generalis avaritia, qua plus appetit quisque quam sat est: πλέον enim latine plus est; ἔξις habitus est, ab eo quod est habere. Ergo a plus habendo appellata est πλεονεξία, quam latini interpretes in hoc loco nonnulli interpretati sunt «emode in nostram linguam verba ipsa translata sunt, non legitur apud quo verbo significatur amor pecuniae. Verum Apostolus intelligendus est isto nomine genus significasse per speciem, id est, per amorem pecuniae universalem generalemque avaritiam, quae vere omnium malorum. Nam ipsi primi homines per serpentem decepti et dejecti non fuissent, nisi plus quam acceperant, habere volEritis sicut dii . Ergo ista pleonexia subversi slentes habere quam acceperant, et quod acceperant, amisertigium veritatis quae ubique dispersa est, et in forensi jure
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Alt̃ subditus. alt̃ emulus dõ. Alt̃ tranquillus. alt̃ tur¬
bulentus. alt̃ pacificus. alt̃ seditiosus Alt̃ ueritatẽ laudib
errantiũ p̃ferens. alt̃ quo quomodo laudis auidus. Alt̃ ami¬
calis. alt̃ inuidus. Alt̃ hoc uolens ꝓximo qđ sibi. alt̃ subicere
suã. Praecesser̃ inangelis. alt̃ inbonis. alt̃ in malis. Et distinxe¬
runt conditas ingenere humanociuitates duas. sub ad mira¬
bili & in effabili ꝓuidentia dĩ. cuncta quȩ creauit administran¬
tis & ordinantis. alterã iustoꝵ. alterã iniquorũ. Quarum
&iã quadã temporali cõmixtione ꝑagitur scłm. doneculti¬
mo iudicio separentur . & altera coniuncta angelis bonis.
inrege suo uitã consequatur & ernã. Altera coniuncta an¬
gelis malis. in ignẽ cũ rege suo mutatur &ernũ : Inclina¬
dix omniũ malorũ: tali uerbo greco hic appellatur a quo

Expanded text:
tionem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turtionem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere suam: praecesserunt in Angelis; alter in bonis, alter in malis; et distinxerunt conditas in genere humano civitates duas, sub admirabili et ineffabili providentia Dei, cuncta quae creata sunt administrantis et ordinantis, alteram justorum, alteram iniquorum. Quarum etiam quadam temporali commixtione peragitur saeculum, donec ultimo judicio separentur, et altera conjuncta Angelis bonis in rege suo vitam consequatur aeternam, altera conjuncta angelis malis in ignem cum rege suo mittatur aeternum. dix omnium malorum. Tali verbo graeco hic appellat, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. qui utiq non amauit pecuniam. sed propri¬
am potestatem: Proinde peruersus suiamor. pri¬
uat scã soti&ate turgidum sp̃m. eumq coartat
miseria. iam periniquitatem satiari cupientẽ
Hinc alio loco cum dixiss&. erunt enim homines
se ipsos amantes. continuo subiecit. amato respe¬
cuniae. Ab illa generali auaritia. cuius suꝑbia
caput ẽ. ad hanc specialẽ descendens. quaȩ ꝓpria homnũ ẽ
Neq enĩ essent &iã homines amatores pecuniȩ. nisi eos puta¬
rent excellentiores. quos ditiores. Cui morbo contraria ca¬
ritas. ñquerit quȩ sua sunt. id ẽ ñ priuata excellentia lȩta¬
tur. Merito ergo & ñ inflatur. Hiduo amores. quoꝵ alt̃
sc̃s ẽ. alt̃ immundus. alt̃ socialis. alt̃ priuatus. alt̃ cõmuni u¬
tilitati consulens ꝓpt̃ fraternã soci&atẽ. Alt̃ &iã rem cõ¬
munẽ inpotestatẽ ꝓpriã redigens: ꝓpt̃ arrogantẽ domina¬

Expanded text:
didit, qui utique non amauit pecuniam, sed proprididit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem pr
Abbreviated transcription (Latin):
Attende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt:
uide quo se inseruerunt : Audi a fide errauerunt. &¬
& inseruerunt se dolorib multis: Sed qui uolunt di¬
uites fieri : Aliud ẽ esse diuitem. aliud uelle fieri di¬
biã scriptura definiuit dicens. initium omnis peccati
superbia
Si auaritiam generalem intellegamꝰ
qua quisq appetit aliquid amplius quam opost&.
propter excellentiam suam. & quendam propriae
rei amorem: Cui sapienter Nomen latina lingua
indidit. cum appellauit priuatum. Quõ potius ade¬
Quõ potius ade¬
trimendo. quam incremento dictum eluc&. Omnis
enim priuatio. minuit. UNde itaq uult eminere
enim priuatio. minuit
VUNde itaq uult eminere
superbia. Inde in angustias egestatemq concludit᷑.
dum a communi ad proprium. damnoso sui amore re¬
digitur: Specialis ẽ autem auaritia. quae usita
perspeciem genus significans. uniuersalem auari¬
tiam uolebat intellegi dicendo. radix omnium
malorum. ẽ auaritia. Hac enim & diabolus ce¬

Expanded text:
Attende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt. Audi: A fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri dierbiam scriptura definiuit dicens: initium omnis peccati superbia. st auaritia, si auaritiam generalem intellegamus, qua quisque adpetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam et quendam propriae rei amorem . cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellauit priuatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminereenim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est autem auaritia, quae usitatper speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus ce
Abbreviated transcription (Latin):
mordia tua. Uide utrũ huc aliquid attuleris. iam ueni¬
sti. & tanta inuenisti. dic rogo te. quid attulisti. Aut si
dicere crubescis. apłm audi. Nihil inquit intulimꝰ inhunc
mundũ Sed forte quia nihil attulisti . & hic multa inueni¬
sti. aliquid hinc tecũ ablaturus es . Et hoc fortasse. amore
diuitiarũ trepidas confiteri : Audi & hoc apłs dicit. qui
te ñpalpat . Nihil intulimus in hunc mundũ. Utiq quan¬
donatisumus. Sed nec auferre aliquid possumus. Itiq qͣn¬
do demundo eximus Nihil attulifti. nihil hinc auferes
Quid te inflas contra pauperẽ:  Ecce diues nihil attulisti
in hunc mundũ. sed nec auferre hinc aliquid potes. Quod
dixidenatis. hoc dico demortuis : Certe quando aliquo
casu . u& era sepulchra franguntur. ossa diuitis agnoscan¬
tur: Ergo diues. audi apłm. Nihil intulimꝰ inhunc mundũ¬
Agnosce uerum ẽ. Sed nec auferre aliquid possumus

Expanded text:
mordia tua, vide utrum huc aliquid attuleris. Jam venisti, et tanta invenisti . Dic, rogo te, quid attulisti? Dic quid attuleris? Aut si dicere erubescis, Apostolum audi: Nihil intulimus in hunc mundum . Sed forte quia nihil attulisti, et hic multa invenisti, aliquid hinc tecum ablaturus es? Et hoc fortasse amore divitiarum trepidas confiteri. Audi, et hoc Apostolus dicat, qui te non palpat: Nihil intulimus in hunc mundum : utique quando nati sumus, sed nec auferre aliquid possumus, utique quando de corpore eximus. Nihil attulisti, nihil hinc auferes: quid te inflas contra pauperem? Quin hunc mundum: sed nec auferre hinc aliquid potes. Quod dixi de natis, hoc dico de mortuis. Certe quando aliquo casu vetera sepulcra franguntur, ossa divitis agnoscantur. Ergo dives audi Apostolum: Nihil intulimus in hunc munduAgnosce, verum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid&e quid diuitib dictum sit. Non superbe sapere.
neq sperare in incerto diuitiarũ suarum. Bona opera¬
ri. tribuere. thesauritare fundamentũ bonum infu¬
turum. Pauperib aũ quid dictum ẽ: Qui uolunt di¬
uites fieri. Incidunt intemptationẽ. Nondixit qui
diuites sunt. sed qui uolunt diuites fieri. Nam silam
diuites essent. alterũ canticum audirent. Diues au¬
dit uterog&. pauper audit. nedesider&. Radixe

Expanded text:
 quid divitibus dictum sit: «Non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum», bona operari, tribuere, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum. Pauperibus autem quid dictum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desidere
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Nã cur hoc fecerit. quod sequitur indicat. Ait
enĩ euangelista: Etexilla hora accepit eã discipulus insua
Siquid sane pecuniae restua familiaris hab&. cuius te im¬
plicari negotio nec o port&. nec dec&. reuera tribuendũ
ẽ. matri & domesticis tuis. Horũ quippe indigentia. si
pauperib utsis ꝑfectus instituisti distribuere talia tua.
primũ apud te locũ optinere deb&. Siquis enĩ suis &

Expanded text:
bat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait bat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in suaSi quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtinere debent; si quis enim suis et
Abbreviated transcription (Latin):
factus homo. affectu commendabat humano: Iunc enĩ qui
mariã creauerat. innotescebat uirtute. Nunc uero. quod
maria pepererat pendebat incruce. Moralis igitur insinu
atur locus. facit qđ faciendũ ad mon&. Et exemplosuo. suos
instruit p̃ceptor bonus. Ut a filus pus impendatur cura pa¬
rentibus. Iam quã lignũ illud ubi erant fixa membra mo¬
rientis. &iam cathedra fuerit magistri docentis. Exhac
doctrina sana. didicerat paulus apłs quod docebat. qđ
dicebat. Siquis aũsuis & maxime domesticis ñ prouid&.
fidẽ negat . & ẽ infideli deterior. Quid aũ cuiq tam do¬
mesticũ quã parentes filiis : aut parentib filii. Huius
itaq saluberrimi p̃cepti. ipse magister scõrum dese ipso
constituebat exemplũ. Quando ñutfamulae ds̃ quã crea¬
uerat & regebat. sed ut matri homo dequa creatus fuerat.
& quã relinquebat. alterũ ꝓse quodam modo filiũ ꝓuide¬

Expanded text:
factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur iatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium provide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit cui potuerit. Primitus ergo . In ẽ ei suorũ cura. Ad eos quip¬
pe hab& oportuniorẽ facilioremq aditũ consulendi. uel
naturae ordine. uel ipsius societatis humanae. Vnde apłs
dicit. Quisquis aũ suis & maxime domesticis ñ prouid&.
fidẽ negat. & ẽ infideli deterior. Cũ uidiss& ergo iñc
matrẽ & discipulũ stantẽ quem diligebat. dicit matri
suae. Mulier. ecce filius tuus. Deinde dicit discipulo. Ec¬
cemat̃ tua. Et exilla hora. accepit eã discipulus insua
Haec nimirum ẽ illa hora. dequa iñc aquã conuersurus
inuinũ dixerat matri. Quid mihi & tibi ẽ mulier. Non¬
dum uenithora mea. Hanc itaq: horam p̃dixerat. quae
tunc ñdum uenerat. Inqua deber& agnoscere moriturus.
dequa fuerat mortaliter natus. Iunc ergo diuina factu¬
rus . n diuinitatis sed infirmitatis matrẽ. uelut incognitã
repellebat. Nunc aũ humana iam patiens. ex qua fuerat

Expanded text:
prosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura; ad eos quipprosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, uel naturae ordine uel ipsius societatis humanae. Unde apostolus dicit: Quisquis autem suis et maxime domesticis non prouidet, fidem denegat et matrem, et discipulum stantem quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, ecce filius tuus; deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
& qui ieiunat suꝑ peccata sua. & iterũ ambulans haec
eadẽ facit. Pro peccato enĩ. mortuũ posuit. Abstinen¬
tiã uero. ieiuniũq apeccato. tam quã baptismũ. hoc ẽ
mundationẽ amortuo. Iterum aũ redire ad peccatũ.
tam quã iterũ tangere mortuũ. Siquis aũ suorum &
hoc ẽ dilectionem dĩ. & dilectionẽ ꝓximi doc& magist̃
ds̃ In quib tria inuenit homo quaediligat : dm̃. se
ipsũ & proximũ: Atq ille inse diligendo nerrat
qui dm diligit. consequens ẽ ut&iã proximo addili¬
gendum dm̃ consulat. quẽ iub&ur sic̃ se ipsũ dili¬
gere. Sic uxori. sic filiis. sic domesticis. sic c&eris
quib: potuerit hominibus. Et ad hoc sibi proximo.
si forte indig& consuli uelit: Acꝑ hoc erit pacatus quantũ
in ipso ẽ omni homini. pace hominũ . id ẽ ordinata concordia.
Cuius hic ordo ẽ. Primũ. ut nullinoceat. Deinde. vt& iam

Expanded text:
et qui jejunat super peccata sua, et iterum ambulans haec et qui jejunat super peccata sua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro peccato enim mortuum posuit, abstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum hoc est dilectionem Dei et dilectionem proximi, docet magister Deus, in quibus tria inuenit homo quae diligat, Deum, se ipsum et proximum, adque ille in se diligendo non errat, qui Deum diligit: consequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sic domesticis, sic ceteris quibus potuerit hominibus, et ad hoc sibi a proximo, si forte indiget, consuli uelit; ac per hoc erit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuius hic ordo est, primum ut nulli noceat, deinde ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nã in eo quod amatur. aut non laboratur. aut & labor
amatur. Et uide quã pudendũ. & dolendũ sit. sidele¬
ctat labor ut fera capiatur. ut cupa & saculus impleat᷑
utpila iaciatur . & ñdelectat utds ad quiratur
Qui exaltas me deportis mortis. Exaltatur enĩ homo in
cupiditatib:. quae sunt portae mortis. quia perillas it᷑
inmortẽ Mors autem ẽ. &iam ipsa la&itia inper¬
fruendo. cũ quisq adipiscitur. quod ꝑdite concupiuit
Radix ẽ enim omniũ malorũ . cupiditas. Et propterea
porta mortis ẽ. qua mortua ẽ uidua quae indeliciis uiuit
Adquas delicias ꝑcupiditates . tam quã ꝑportas mortis ꝑ¬
uenitur: Uita quae inpeccatis ẽ. mors appellari inscri¬
pturis sol&. Sic̃ apłs dicit mortuam ẽẽ uiduã quae in
deliciis uiuit. łtmortui nomine. ipsũ peccatũ significa¬
rilegimꝰ ubi dictum ẽ. Qui baptitatur amortuo.
& iterũ tangit illũ. ꝗd proficit in lauacro suo.: SiC

Expanded text:
nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquiraturudes tuas in portis filiae Sion? Exaltatur enim homo in cupiditatibus, quae sunt portae mortis, quia per illas itur in mortem. Mors autem est jam ipsa laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit: radix est enim omnium malorum cupiditas ; et propterea porta mortis est, quia mortua est vidua quae in deliciis vivit : ad quas delicias per cupiditates tanquam per portas mortis pum. Nam vita quae in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomine peccatum ipsum significari legimus, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit in lavacro suo? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tate cohibita. maiorib uirib: inpecuniȩ se porrigit
app&itũ. Et illinc auersa. huc se imp&u ardentiore con¬
uertit. In uobis aũ. amor diuitiarũ. simul frigescat cum a¬
more nuptiarũ. Et pius usus rerũ quas possid & is. ad spi¬
ritales delicias conferatur. Ut liberalitas ur̃a. magis fer¬
ueat adiuuandis egenis. quã ditandis auaris : Inthesaurũ
quippe caelestẽ ñmittuntur dona cupidorũ. sed elemoss¬
nae pauperũ quas in immensũ modum. orationes adiuuan
uiduarũ. Ieiunia quoq ac uigiliae. Inquantũ ualitudinẽ
Nperturbant. orando. psallendo legendo. inlege di medi¬
tando sisumantur. Indelicias spiritales. &iã ipsa quae ui¬
dentur laboriosa uertuntur. Nullo modo enĩ sunt one¬
rosi labores amantiũ. sed &iã ipsi delectant. Si c̃ uenan¬
tiũ. aucupantiũ. piscantiũ. uindemiantiũ. negotiantiũ.
ludo aliquo sẽse oblectantiũ. Interest ergo. quid ametur

Expanded text:
tate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit tate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit dpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur.
Abbreviated transcription (Latin):
quas incarne uirorũ habent. aliarũ carnaliũ deliciarũ
tam quã insolacio usus assumitur. quid ego dicã. quaese¬
quantur mala. Cũ breuiter apłs dixerit . Viuentẽ mor¬
tuã eẽ uiduã. quae indeliciis uiuit. Absit ergo a uobis.
utdiuitiarũ cupiditate capiamini. ꝓcupiditate nupti¬
arũ Et incordib ur̃is nummus uiroꝵ amori succedat.
Intuentes enĩ hominũ conuersationẽ. sepe expertisumꝰ
inquibusdã. lasciuia compressa creuisse auaritiã. Nã
sic̃ in ipsis sensib corporis. acutius audiunt qui ñ uideNt¬
& tangendo multa discernunt. nec tanta uiuacitate
tangunt qui oculis utuntur. ubi intelligitur. ex uno a¬
ditu id ẽ luminũ repressa intentione sentiendi. eam se
in alios sensus promptiori dinoscendi acum ine exserere.
tam quã exaltero con&ur implere qđ negatur in alte¬
ro ita &iã sepe carnaliscupiditas. a concumbendi uolup¬

Expanded text:
quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa intentione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere, tamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi uolup
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ desunt qđ affatĩ supp&unt. qđ uelut exfonte
largissimo trenae felicitatis fluunt. Omnino haec. inte
despice atq contemne. Nec in his quicquã requiras. praet̃
integrã corporis ualitudinẽ. Haec enĩ contemnenda ñẽ.
ꝓpt̃ necessarios usus uitae huius : Ante quã mortale hoc
induatur inmortalitate. hoc ẽ uera & ꝑfecta. & ꝑp&ua
sanitate. Quae ñ terrena infirmitate deficiens. corru¬
ptibili uoluptate reficitur. sed caelesti firmitate per¬
sistens. a&erna incorruptibilitate ueg&atur
Deliciae igitur spiritales. delicus carnalib: in sca castitate
succedant. Lectio . oratio psalmus. bona cogitatio. bonoꝵ
operũ frequentatio. spes futuri scłi. & cor sursũ. Atq de
his omnib gratiarũ actio patriluminũ. a quo sine ulla du¬
bitatione. omne datũ optimũ & omne donũ ꝑfectũ. scri¬
ptura teste descendit. Nã quando ꝓdelicus nuptarum¬

Expanded text:
quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius, antequam mortale hoc induatur inmortalitate, hoc est uera et perfecta et perpetua sanitate, quae non terrena infirmitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibilitate uegetaturDeliciae igitur spirituales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant; lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi, et cor sursum: atque de his omnibus gratiarum actio Patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum, Scriptura teste, descendit Jacobi
Abbreviated transcription (Latin):
assidua &impensissima p̃catione cõmendat. Ora ergo ut
uidua xp̃i. ñdum habens eius conspectũ. cuius p̃caris auxi¬
liũ. Et lic& sis ditissima sic̃ pauꝑ ora. Nondũ enĩ ueras fu:¬
turi scłi diuitias habes. ubi nulla damna formides
Quantacũq temporaliũ bonorũ felicitate circũ fluas. ut per¬
sistas in orationib nocte ac die. desolatã te ẽẽ memineris.
Non enĩ apłs qualicũq uiduae tribuit hoc munus. sed quae
uere inquit uidua ẽ & desolata. speraũ in dño. & ꝑsistit in o¬
rationib: nocte acdie. Quod uero sequitur. uigilantissime
caue. Quae aũ indelicus agit. uiuens mortua ẽ. Agit eñ
homo. in his quae diligit. quae ꝓmagno app&it. quib beatũ
eẽ secredit. Qua ꝓpt̃. qđ scriptura dix̃ dediuitus. diuitiae
si fluant nea pponatiscor. hoc &iã dedelicus tibidico. Deli¬
ciae si fluant. nea pponascor. Non ideo te magni pendas.

Expanded text:
assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut uidua Christi nondum habens eius conspectum, cuius precaris auxilium, et, licet sis ditissima, sicut pauper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi Quantacunque temporalium bonorum felicitate circusistas in orationibus nocte ac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc munus, sed quae uere, inquit, uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas,
Abbreviated transcription (Latin):
ptias. ꝓcreandoꝵ causa filiorũ. Deilla uero anna uidua. ui¬
de quid scriptũ sit. Quia ñ discedebat d&emplo. ieiunus &
obsecrationib seruiens. nocte ac die. Nec aliunde apłs. qđ
sperat in dñm & ꝑsistit in orationib nocte acdie: Et dñscũ
ad semꝑ orandũ. & ñ deficiendũ nos hortar&ur. uiduam
cõmemorauit. quae lic& iniquum & impiũ iudicẽ. ac dĩ & ho¬
minũ contemptorẽ. ad audiendã causã suã assidue inter¬
pellando conuertit. Cũ ergo p̃c& eris. uiduae debeant uaca¬
re orationib: satis hinc intelligi potest. qđ omnib ad sus¬
cipiendũ orandi ftudiũ. deuiduis ꝓpositũ ẽ. exhortationis
exemplũ. Quid aũ in hoc operis genere inuiduis electũ ẽ.
nisi destitutio & desolatio: Qua propt̃. sise omnis anima
intelligat in hoc scło destitutã atq desolatã. quãdiu pere¬
grinatur a d ño ꝓfecto quandã uiduitatẽ suã. dõ defensori

Expanded text:
ptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uiptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uide quid scriptum sit, quia non discedebat de templo ieiuniis s et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec aliunde apostolussperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. et dominus cum semper orandum et non deficiendum nos hortaretur, uiduam commemorauit, quae licet iniquum et impium iudicem ac dei et hominum contemptorem ad audiendam causam suam assidue interpellando conuertit. quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad suscipiendum orandi studium de uiduis propositum est exhortationis exempnisi destitutio et desolatio? Quapropter si se omnis anima intelligat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quamdiu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori
Abbreviated transcription (Latin):
Concerta Inoratione uincere hoc scłm. ora inspe. ora fide¬
liter & amanter. ora instanter atq patienter. ora sicut
uidua xp̃i. Quãuis enĩ ad om̃a membra eius. hoc ẽ ad om̃s
qui in eũ credunt & eius corpori sociantur. sic̃ docuit o¬
rare ꝑtineat. specialiter tam̃ diligentior cura orati¬
onũ. inscriptura eius uiduis inuenitur in iuncta Nam
duae fuerunt annae. honorabiliter nominatae. Una con¬
iugata. quae sc̃m samuhelẽ peperit. Alia uidua. quae
sc̃m sc̃orum cũ ad huc infans &. agnouit. Orauit & coniu¬
gata indolore animi. & afflictione cordis. quia filios ñ ha¬
bebat : Iunc ipsũ samuhelẽ imp&rauit. & acceptũ dõ red¬
didit. quia cũ poscer& uouit. Sed oratio eius. quo modo ad
orationẽ dominicã ꝑtineat . ñ facile reperitur. nisi quia in
eo quod ibi positũ ẽ. libera nos amalo: ñ paruũ malũ uid &us.
& nuptã eẽ. & fructu carere nuptiarũ. Cũ sola excus & nu¬

Expanded text:
concerta in oratione uincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis enim ad omnia membra eius, hoc est ad omnes, qui in eum credunt et eius corpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriptura eius uiduis inuenitur iniuncta. nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una coniugata, quae sanctum Samuhelem peperit, alia uidua, quae sanctum sanctorum, cum adhuc infans esset, agnouit. orauit et coniugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc ipsum Samuhelem impetrauit et acceptum deo reddidit, quia, cum posceret, uouit. sed oratio eius quo modo ad orationem illam dominicam pertineat, non facile reperitur, nisi quia in eo, quod ibi positum est:. Libera nos a malo, non paruum malum uidetur et nuptam esse et fructum carere nuptiarum, cum sola excuset nu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quae deseruo hȩbreo p̃cipiuntur. ut sex annos serui¬
at & dimiitatur liber gratis. neserui xp̃iani hoc flagita¬
rent adominis suis. apostolica auctoritate iub& seruos do¬
minis suis eẽ subditos. nen omen dĩ & doctrina blaspheme¬
tur . Illud enĩ ex hoc satis constat in mysterio p̃ceptum.
quia & ꝑtundi subula eius aurẽ ad postem p̃cepit ds. qui
libertatẽ illam recusar&. Est aũ quaestus magnus. pi&as
cũ sufficientia. Hanc igitur sufficientiã. Non in decent̃¬
uult quisquis uult. nec amplius uult: Alio quin ñ ipsã uult.¬
& ideo nec decenter uult. Hanc optabat. & prohac ora¬
bat. quidicebat. Diuitias & pauꝑtatẽ nedederis m h.
constitue aũ mihi quae necessaria sunt sufficienter. Vt
nesatiatus mendax efficiar . & dicã. quis me uid&. aut
pauꝑ factus furer. & ꝑ iurem nom̃ dĩ mei Uidescerte. &
iftã sufficientiã non app&i propt̃ se ipsam. sed propter

Expanded text:
um. Quae de seruo hebraeo praecipiuntur, ut sex annos seruium. Quae de seruo hebraeo praecipiuntur, ut sex annos seruiat et dimittatur liber gratis, ne serui christiani hoc flagitarent a dominis suis, apostolica auctoritas iubet seruos dominis suis esse subditos, ne nomen dei et doctrina blasphemetur. illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et pertundi subula eius aurem ad postem praecepit deus, qui libertatem illam recusasset. cum sufficientia. Hanc igitur sufficientiam non indecentuult, quisquis uult nec amplius uult; alioquin non ipsam uult et ideo nec decenter uult. hanc optabat et pro hac orabat, qui dicebat: Diuitias et paupertatem ne dederis mihi; constitue autem mihi, quae necessaria sunt, sufficienter, ut ne satiatus mendax efficiar et dicam: \'Quis me uidet?\' aut pauper factus furer et iurem nomen dei mei. uides certe et istam sufficientiam non appeti propter se ipsam sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta sunt. & quae aliter se habent. abscondi ñ possun
Manifesta cadicit de quib: clarum ẽ quo animo fiant
Haec p̃cedunt adiudiciũ. id ẽ. quia sifuerit ista sub secutũ iu¬
diciũ Nonẽ temerariũ. Subsequuntur aũ illa quae occulta
sunt : quia nec ipsa latebunt tempore suo. Sic & debonis factis
intelligendum ẽ. Nã ita subiungit. similit̃ & facta bona ma¬
nifesta sunt. & quaecumq aliter sehabent. abscondi ñ possur
Demanifestis ergo iudicemus. deoccultis uero dõ iudiciũ re
linquamus. quia & ipsa abscondi ñ possunt. siue mala. siue
bona cũ tempus aduenerit quo manifestentur. Quicumq¬
sunt subiugo serui. dominos suos omni honore dignos arbitren¬
tur. Nenom̃ dñi & doctrina blasphemetur. Qui aũ fideles
habent dominos. ñ contemnant quia fr̃s sunt. sed magis ser¬
uiant. quia fideles sunt & dilecti. qui beneficii participes

Expanded text:
manifesta sunt: et quae aliter se habent, abscondi non possunmanifesta sunt: et quae aliter se habent, abscondi non possunmanifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant; haec praecedunt ad judicium, id est, quia si fuerit ista subsecutum, judicium non est temerarium. Subsequuntur autem illa quae occulta sunt, quae nec ipsa latebunt tempore suo. Sic et de bonis factis intelligendum est, nam ita subjungit: Similiter et bona facta manifesta sunt; et quaecunque aliter se habent, abscondi non possunt. De manifestis ergo judicemus. De occultis vero, judicium Deo relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive bona, sive ala, cum tempus advenerit quo manifestentur. sunt sub iugo serui, dominos suos omni honore dignos habeant, ne nomen domini et doctrina blasphemetur. qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt, sed magis seruiant, quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Audiendum ẽ faciendum ẽ . Sed nisi dñs adiuu&. remanemꝰ
Conamur quidẽ facere uoluntate. & nititur aliquid uolun¬
tas. Non p̃sumat potestas. nisi adiuuetur infirmitas. Certe
enĩ iussum ẽ . contine te ipsũ. Audi aliũ locũ scripturae:
Eteũ scirem inquit. quia nemo eẽ potest continens nisi d̃sda
& hoc ipsũ erat sapientiae. scire cuius cẽt hoc donũ. Et quid
inquit feci: Adu dñm & deprecatus sũ. Quid opus ẽ multa
ꝑcurrere fr̃s mei :: quicquid nobis iubetur. orandum ẽ utim¬
pleatur. Sed ñsic ut dimiitamus nos. De nobis aliquid &¬
nos agere debemus. Studere debemꝰ. conari debemꝰ. & in eo
gratias agere inquo potuerimus. in eo quod ñ potuerimꝰ orare
Quando gratias agis. caue ned amneris ingratus. quando aũ
quod ñdum habes petis. nere maneas in anis quia impediris
Quorundã hominũ peccata manifesta sunt. p̃cedentia adiu¬
diciũ. Quosdam aũ. & subsequuntur. Similit̃ & factabona

Expanded text:
est; audiendum est, faciendum est: sed nisi Deus adjuvet, remanemus. Conamur quidem facere voluntate, et nititur aliquid voluntas: non praesumat potestas, nisi adjuvetur infirmitas. Certe enim jussum est: Contine te ipsum. Audi alium locum Scripturae: Et cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum. Et quid, inquit, feci? Adii Dominum, et deprecatus sum . Quid opus est multa percurrere, fratres mei? Quidquid nobis jubetur, orandum est ut impleatur: sed non sic, ut dimittamus nos, et qunos agere debemus, studere debemus, conari debemus, et in eo gratias agere in quo potuerimus; in eo quod non potuerimus orare. Quando gratias agis, caves ne damneris ingratus: quando autem quod nondum habes petis, caves ne remaneas inanis quia impedirisQuorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium: quosdam autem et subsequuntur. Similiter et facta bona