comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quid de meditis. pͣcticis c̾aicam:
Absit ut de eis qͥcqͣm ꝑ u̾sum loqͣt.
In manꝰ eĩ eoꝵ exigentib pc̃cis meis nimis
frequent̃ incido. Non sunt erasꝑandi
u̾bis: s potꝰ demłcendi obsequio. Nolo
me tractent durꝰi si ⁊̃ sentire audeo qd̃ õs
clemant. Dicam gͥ cũ sc̃õ salomone. qͥa
medicina a clño d̾o est: ⁊ uir sapiens ñ
contẽpnit eam. Nemo siqͥdem magis
nctius est. aut utilior medico: cłñ mͦ sit
ficdelis ⁊ pͣdens. Quis eĩ p̾conia iłliꝰ dec la¬
mare sufficiat. qui salutis aruifex ꝓcu
rator uite in eo dñm deum imitatur
⁊ uices ei agit: qd̃ salutem quam ille
oꝑatur. ⁊ quasi dommꝰ ⁊ pͥnceps donat:
iste ecouom᷑ ⁊ minist̾ ꝓcurat ⁊ dispẽ¬
sat. Nec ad rem attinet si qͥ psendo gr̃ã.
uendũt. ⁊ qui iustiores uideri uolunt
cat: in eo iniquiores sunt qd̃ bñficiũ
temꝑis ĩmo munꝰ dei manib sinis as¬

Expanded text:
se. Quid de medicis practicis dicam? se. Quid de medicis practicis dicam? Absit ut de his quidquam perversum loquar. In manus enim eorum exigentibus peccatis meis, nimis frequenter incido. Non sunt exasperandi verbis, sed potius demulcendi obsequio. Nolo me tractent durius, nec etiam sentire audeo, quod omnes clamant. Dicam ergo cum sancto Salomone: Quia medicina a Domino Deo est; et vir sapiens non contemnet eam. Nemo siquidem magis necessarius est aut utilior medico, dummodo sit fidelis et prudens. Quis enim praeconia illius declamare sufficiat, qui salutis artifex, et procreator vitae, in eo Dominum imitatur, et vices ejus agit, quod salutem, quam ille operatur, et quasi Dominus et princeps donat, iste oeconomus et minister procurat et dispensat? Nec ad rem attinet, si qui pseudogratiam vendunt, et qui justiores videri volunt, cat, in eo iniquiores sunt, quod beneficium temporis, imo munus Dei, manibus suis as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̾eri. S in his facile labi possut: q
quanticũt ingenii uires citra ꝓfudi¬
tatem cũifficultatie q̃ ĩ his u̾titur sp̃sis¬
tunat. Lbi uͦ cl̃eficit intlłs: fidei rõne
ileducta q̃ in media est: restat sola opi
plexione animał. de causa. et cura
egritudinis. eis om̃io nithil deest p̾t̾
effectum oꝑis: si is desid̾atur. Et qͥde
theoriti qnicqͥd suũ est faciunt ⁊ for¬
tatis censores sunt. Dant sanitatẽ
u̾do tenꝰ ⁊ ꝯseruant. Nentralitatem:
iubent istucd du̾it̾e. Egritudinis p̾ui¬
dent. ⁊ docent causas. indicunt ei u¬
nem. Quid multa: Eũ eis audio:
uidentur mͥ posse mortuos suscita¬
re. nͨ esculapio m̃curio ue credũt᷑
ĩferiores. łserũptñ in eo magna m̃tis
admiracõne distrahor ⁊ ꝑtͣbor. ꝙ a se
ip̃is tanto u̾boꝵ conflictu ⁊ colusione
rõnũ dissiliunt ⁊ cliscordant. Unu̾
ꝓfecto scio: ꝯͣia simł uera ẽẽ non pos¬

Expanded text:
promereri. Sed in his facile labi possunt, quia promereri. Sed in his facile labi possunt, quia quanticunque ingenii vires, citra profunditatem difficultatis, quae in his vertitur, subsistunt. Ubi vero deficit intellectus, fidei ratione deducta, quae media est, restat sola opinuta de complexione animalis, de causa et cura aegritudinis, eis omnino nihil deest, praeter effectum operis, si is desideratur. Et quidem theorici, quidquid suum est, faciunt, et foret neutralitatis, censores sunt. Dant sanitatem verbo tenus, et conservant. Neutralitatem jubent istuc divertere. Aegritudinis praevident et docent causas, indicunt ei inem. Quid multa? Cum eos audio, videntur mihi posse mortuos suscitare, nec Aesculapio Mercuriove creduntur inferiores. Verumtamen in eo magna mentis admiratione distrahor et perturbor, quod a se ipsis tanto verborum conflictu, et collisione rationum dissiliunt, et discordant. Unum profecto scio, contraria simul vera esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
icet tñ ut defut᷑is aliquis ꝯsu¬
latur: ita quidem. si aut sp̃n
polleat ꝓpħie. aut ex natura¬
lib signis qͥo in corꝑib aĩaliũ
enemat phisica docente congnonit
Ant si qualitatẽ temꝑis ĩ minentis
ex ꝑimentoꝵ indiciis colligit. dñ tn̾
hũ post̾iorib nequaꝙp quis ita an¬
rem accomodet. ut si dei aut religi¬
oni p̾indicet. S nͨ pͥmi aucdiendi st̃
religionem inpugnat ⁊ ꝙ uerũ .ii.
nequid ẽe contͣiũ. net bonũ bono. at pbi¬
sici clum nature nimiũ auttoritatis act̃¬
buunt. in auctorem nat᷑e adu̾sando fi¬
dei plerumq inpĩgunt. Non. eĩ om̃s er¬
ioris arguo: licet płimos audierĩ. de eña.
poris ⁊ diminutõne. de resirexctõne eid̃.
de creacõne reꝵ. alit̾ quam fides hẽat dis¬
putantes. De ip̃o qͦ deo int̾dũ ita loqũ¬
tur. ut si t̾rigene tẽptarent astra gigã¬
tes: ⁊ inani conatu. cũ euchelado. ut eis
ethueonꝰ ignis lim̃ imponatur cupiãt

Expanded text:
icet tamen ut de futuris aliquis consulatur, ita quidem, si aut spiritu polleat prophetiae, aut ex naturalibus signis, quid in corporibus animalium eveniat, physica docente cognovit: aut si qualitatem temporis imminentis, experimentorum indiciis colligit. Dum tamen his posterioribus nequaquam quis ita aurem accommodet, ut fidei, aut religioni praejudicet. Sed nec primi audiendi sunt, religionem inequit esse contrarium, nec bonum bono. At physici dum naturae nimium auctoritatis attribuunt, in auctorem naturae, adversando fidei, plerumque impingunt. Non enim omnes erroris arguo, licet plurimos audierim, de anima,poris et diminutione, de resurrectione ejusdem, de creatione rerum, aliter quam fides habeat, disputantes. De ipso quoque Deo interdum ita loquuntur, Ut si terrigenae tentarent astra gigantes, et inani conatu cum Encelado, ut eis Aetnae onus ignifluum imponatur, cupiant
Abbreviated transcription (Latin):
humani alienũ a se reputet: et ma.¬
gist᷑ celestis hominem hõi diligendũ
cocuerit ut se ip̃m. Nñ patet ĩ dignũ
et tanto magĩo discipsm q̃ uitati non
congaudet. et adu̾sus publice salutis hos¬
tes non excandest̃. Fos uͦ ꝓ parte p̾sen¬
tis opꝰculi aliqͣtenꝰ tangit intencio. ⁊ nu¬
gas eoꝵ quo pot̾ ⁊ consueuit telo decu

Expanded text:
humani alienum a se reputet, et Mahumani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest et consuevit, telo decu
Abbreviated transcription (Latin):
ari decreu̾am ⁊ silere. S alt̾um mͥ ne¬
gocioꝵ tumultus extutit. alt̾ũ motꝰ.
animi ĩtrũpit. Qui eĩ sub potestate
constitutꝰ est: si sapit obtemꝑat imꝑio
p̾sidentis. quam stimuli affetuu̾ pũg¬
uut: dissimulare non potest quin mo¬
ueatur ad formam passionis. Exultat
gͣ qm gaudis aura demulcet. Spes ĩdut᷑
hylaritatem. metꝰ trepidat. ddolentis
anim merore ꝯfunditur. Hec apud
sigulos alt̾nat faties boni aut mali
Userũ sensus maloꝵ alcior est.⁊ sepius
m om̃s incurrit. Quis est em̃ qui ma¬
lorum asꝑitate sepi non uratur qũa
demulceatur fomento bonoꝵ: Barꝰ
est qui totiꝰ fortune impetum a se toto
possit art̾re. Qui suis uirib p̾ualet ĩ
tatir. Licet parum humanꝰ sit. qn̾i
extraneoꝵ iactura non ꝯcutit. Non
sats h̃o est: quem aliena non mouẽt
S sapientiorib iam uenit in dubiũ:
an qͥcquam hõis recle sit homini ali¬
enũ. Uirtutis uͦ ꝓcessus ambiguitatĩ
hiuͦ nodum soluit cũ et ꝯmitꝰ nithil

Expanded text:
lterum mihi negotiorum tumultus excutit, alterum motus animi interrumpit. Qui enim sub potestate constitutus est, si sapit obtemperat imperio praesidentis. Quem stimuli affectuum pungunt, dissimulare non potest, quin moveatur ad formam passionis. Exsultat ergo quem gaudii aura demulcet, spes inducit hilaritatem, metus trepidat, dolentis animus moerore confunditur. Haec apud singulos alternat facies boni aut mali. Verum sensus malorum altior est, et saepius in omnes incurrit; quis est enim qui malorum asperitate saepius non uratur, quam demulceatur fomento bonorum? Rarus est, qui totius fortunae impetum a se toto possit arcere. Qui suis viribus praevalet,tatur. Licet parum humanus sit, quem extraneorum jactura non concutit: non satis homo est quem aliena non movent. Sed sapientioribus jam venit in dubium, an quidquam hominis, recte sit, homini alienum. Virtutis vero processus, ambiguitatis hujus nodum solvit, cum et comicus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Tu & a dño d̾o tuo ałr institutꝰ es. Qͥs
gͦ dubicet ħ crminalia. ⁊ ñ mͦ lango¬
rem. s fidei ext̾minũ ẽẽ qd̃ tanta di¬
ligencia ꝓphetit᷑ ĩmo sp̃t sc̃i sermo
eradit: Abhõiationes sunt dicente
dño. Et hõ se supͣ hõmem fieri opina¬
tur. Eũ istoꝵ assetutꝰ est disciplinamͦ
ppt̾ hinodi sceła delete sunt gentes
⁊ hũana tem̾itas se in hiis młtipli

Expanded text:
Deo tuo aliter institutus es . Quis ergo dubitet haec criminalia, et non modo languorum, sed fidei exterminium esse, quod tanta diligentia propheticus, imo Spiritus sancti sermo eradit? Abominationes sunt, dicente Domino: Et homo se supra hominem fieri opinatur, cum istorum assecutus est disciplinam. Propter istiusmodi scelera deletae sunt gentes, et humana temeritas se in
Abbreviated transcription (Latin):
coacti: se sponte fat̾e simulant. qͣi ho¬
minib indignantes quib se fingunt
infestos. Sepe ⁊ menciuntur aut deci¬
pientes aut decepti. S licet u̾a dum¬
taxat enũcient: nithillominꝰ aut
ꝯpescendi sunt. aut fugiendi. Uñ
in deut̾onomio. Si surrexerit in me¬
dio tui ꝓpħa aut qui dicit se sõpni-¬
um uidisse ⁊ p̾dixerit signũ atq ꝑtẽ¬

Expanded text:
coacti, se sponte facere simulant, quasi hocoacti, se sponte facere simulant, quasi hominibus indignantes, quibus se fingunt infensos. Saepe etiam mentiuntur aut decipientes aut decepti. Sed licet vera duntaxat enuntient, nihilominus aut compescendi sunt, aut fugiendi. Unde in Deuteronomio: Si surrexerit in medio tui propheta, aut qui dixerit se somnium vidisse, et praedixerit signum atque porten
Abbreviated transcription (Latin):
notis rõtinatur in post̾iũ. Nonne ħ fa¬
cilius pͭ ñ mͦ antiquus s inuet̾atus di¬
erũ qni ab mitio ꝯditus est. pleu̾ sap̃ia
et ꝑfeccionis decorus: Quis adeo hebes
est. ettarditatis egregie. qui tanto tẽ¬
ꝑis tractu ꝓ parte ad ea conitienda que
fut᷑a sunt non assurgat: Pret̾ea ꝓpicie
potestatis que caritatis culti. deuocione
obediendi. dũo assidue famulant᷑ eis
quidem possunt. ⁊ int̾dum credunt᷑ oc¬
culta reuelare. N tñ stati uerũ est. qd̃
reꝓbi senciũt. aut p̾dicunt. s qnͣt que
suspicant᷑. aut timent. aut uicleantur
conscii secretoꝵ ꝓꝑant nũciare. Qua.¬
le est qd̃ dño nascituro: in templis egͥp¬
ti desolationem eoꝵ. ⁊ discessũ fuũ deni¬
ones temploꝵ p̾sides p̾dicebant. Nñ
illud apud tͥmegistũ de ext̾mineo reli¬
gionis ydolatͥe. Egypte inqͥd egypte.
erit cũ religionis tue sole suꝑerunt
fabule. Et sepe qd̃ ex ncutate faciunt.

Expanded text:
notis ratiocinatur in posterum. Nonne hoc fanotis ratiocinatur in posterum. Nonne hoc facilius potest non modo antiquus, sed inveteratus dierum, qui ab initio conditus est plenus sapientia et perfectione decorus? Quis adeo hebes est et tarditatis egregiae, qui tanto temporis tractu, pro parte ad ea conjicienda quae futura sunt, non assurgat? Praeterea propitiae potestates, quae charitatis cultu et devotione obediendi Domino assidue famulantur, eis quidem possunt, et interdum creduntur occulta revelare. Nec tamen statim verum est, quod reprobi sentiunt, aut praedicunt, sed quandoque quae suspicantur aut timent, ut videantur conscii secretorum, properant nuntiare. Quale est quod Domino nascituro in templis Aegypti desolationem eorum, et discessum suum, daemones templorum praesides praedicebant. Unde illud apud Trismegistum de exterminio religionis idololatriae: « Aegypte, inquit, Aegypte, erit cum religionis tuae solae supererunt fabulae. » Et saepe quod ex necessitate faciunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cĩus in cuꝰ potestate sũt temꝑa ⁊ momen¬
ta: nodum ñ ingerit questionis. licet eiꝰ
futoꝵ sit un arbit̾. qui ⁊ d̾s ⁊ dñs omniũ
est: tñ ex signiᷤᷤ int̾dñ hõimb innotestũt.
Quid gͦ mirum si ea qñꝙ p̾noscant. qui
⁊ sb̾tilitate nature uigent: et expientia
temꝑis longior est.⁊ reuelatione suꝑioꝵ
potestatũ de płrimis ad mouentur: Si gͦ¬
sp̃c corꝑis mole grauati qͦs luteum car nis
retardat indumentum qͦrum accumen
turbati sensus corruptio hebetat. ex p̾se¬
dentib qua aut quaruicũq reꝵ indici¬
is que sũnt uent᷑a ꝯniciunt: quid ꝓhi¬
bet sp̃c ab omi nexn corꝑis ab solutos¬
qͦs noxia moles ñ tradat reꝵ iminentũ
ant in płrima temꝑa succedentiũ p̾me¬
tiri euentũ: Si qͥ fere p̾diȩ uat᷑ est p᷑
dies pauculos decessur᷑: medio temꝑe ex
similib similia colliget. ⁊ de canlis sͥ ĩt̾im

Expanded text:
ejus in cujus potestate sunt tempora et momenejus in cujus potestate sunt tempora et momenta, nodum non ingerit quaestionis. Licet enim futurorum sit unus arbiter, qui et Deus et Dominus omnium est, tamen ex signis interdum hominibus innotescunt. Quid ergo mirum, si ea quandoque praenoscant, quae et subtilitate naturae vigent, et experientia temporis longiore, et revelatione superiorum potestatum de plurimis admonentur? Si poris mole gravati, quos luteum carnis retardat indumentum, quorum acumen turbati sensus corruptio hebetat, ex praecedentibus aut quarumcunque rerum indiciis, quae sint ventura conjiciunt, quid prohibet spiritus ab omdat, rerum imminentium, aut in plurima tempora succedentium praemetiri eventum? Sed qui fere pridie natus est, post dies pauculos decessurus, medio tempore ex similibus similia colligit, et de causis sibi interim
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. pupillus etate. mulier ĩfirmi¬
dispẽdizs reꝵ sbueniatur eis ꝑ ig¬
noranciam iuris: in sbu̾sione fidei
nullum ab ignorancia remediũ est.
obtinente eo ut qͥ ignorat ignoref
⁊ insipiens inculta erudiatur ĩ pena
et sapient̾ punietur qui noluit ĩtlłig̾e
ut bene ageret. Quis eĩ ñ potuit disc̾e
ut sine labore. a tanto labore cessaret.
dum illo̾ laboriose addisc̾et. ut laboriose
pestilent̾ erraret. Non pͭ in fide sñ labore
quiesc̾e qͥ potens est solititudine mentis
⁊ ext̾cicio corꝑis a fide deuiare. Qui em̃ his
nugis obsequitur: fidem negauit. ⁊ infideli
det̾ior est. ⁊ lic u̾bis dñi ꝯfiteatur: ei ꝑu̾sis
oꝑib contradicit. Nec faciliꝰ est hõmem
huimodi ẽẽ fidelem: quam iudicem incorrup¬
tum qui diligit mun̾a. ⁊ seq̃r retͥbucõnes
Cet̾um gd̃ simplicioꝵ animos mouent .s.¬
ꝑ humodi consultacionem abscondita
futuroꝵ manifestari ñ posse nͥ ꝑ manũ

Expanded text:
pitur, pusillus aetate, mulier infirmipitur, pusillus aetate, mulier infirmidispendiis rerum, subveniatur eis per ignorantiam juris, in subversione tamen fidei nullum ab ignorantia remedium est: obtinente eo ut qui ignorat ignoretur, et insipiens in culpa, erudiatur in poena, et sapienter puniatur, qui noluit intelligere ut bene ageret. Quis enim potuit discere, ut sine labore a tanto labore cessaret, dum illud laboriose addisceret ut laboriose et pestilenter erraret? Non potest in fide sine labore quiescere, qui potens est sollicitudine mentis et exercitio corporis a fide deviare? Qui enim his nugis obsequitur, fidem negavit, et infideli deterior est; et licet verbis Deum confiteatur, ei perversis operibus contradicit. Nec facilius est hominem hujusmodi esse fidelem, quam judicem incorruptum, qui diligit munera, et sequitur retributiones. Caeterum quod simpliciorum animos movet, smodi consultationem abscondita futurorum manifestari non posse, nisi per manum
Abbreviated transcription (Latin):
Rustra sͥ speclarii ¶¬
blandiũtur qd̾ uithil immolãt.
nussqnocent. sepꝰi ꝓsunt dum furca de¬
tegunt maleficũs purgant orbem. ⁊ so¬
lam utilem aut ncciam: appetunt u̾ita¬
tem. Non sic impii ñ sic. Qui ñ colligit
intruid mecum: disꝑgit. Et qui ñ ẽ mec᷑.
contra me est. Dum ħ dño ꝓhibente ex¬
cercent impis: qͥd aliud fatiũt ꝙͣ calia¬
neum erig̾e adu̾sus ꝓhibentem: Certe
qd̃ yminolat. qui pollutas aures demo¬
nioꝵ solluitat. uoce dño ꝯsecrata. Ni.¬
miũ est qd̾ yminolat. qui motũ corꝑis
accomodat ad debellabile sacͥlegiũ ꝑ a-¬
gendum. Quit retinuit creatori. qui
mentem. liguam. corpꝰ. demonib optulit:
An si u̾itan fent iniuriam. qui integͥ¬
tatem eiꝰ in tanta corrupcõne qͥsiuit:
Plane ueno in talib ꝑ ignoranciam
extusatur. Dñs eĩ in ꝯmune sciũt.
aut scire debent. banc ignominiam
fidei. anatbematis opprob̾o ꝯdẽpnatã.
Nonutiq hic satramento miles exci¬

Expanded text:
rustra sibi specularii blandiuntur, quod nihil immolant, nulli nocent, saepius prosunt dum furta detegunt, maleficiis purgant orbem, et solam utilem aut necessariam appetunt veritatem. Non sic impii, non sic . Qui non colligit, inquit, mecum, dispergit; et qui non est mecum, contra me est . Dum haec Domino prohibente, exercent impii, quid aliud faciunt, quam calcaneum erigere adversus prohibentem? Certe quod immolat, qui pollutas aures daemoniorum sollicitat voce Domino consecrata. Nimium est quod immolat, qui motum corporis accommodat ad detestabile sacrilegium peragendum. Quid retinuit Creatori, qui mentem, linguam, corpus, daemonibus obtulit? Annon veritati fecit injuriam, qui integritatem ejus in tanta corruptione quaesivit? Plane nemo in talibus per ignorantiam excusatur. Omnes enim in commune sciunt, aut scire debent, hanc ignominiam fidei anathematis opprobrio condemnatam. Non utique hic sacramento miles exci
Abbreviated transcription (Latin):
rõins. Ca uͦ que cultum religionis ĩ nobis
instituũt. ⁊ informant. ⁊ clei ne sccłm plu¬
tariũ deoꝵ clicam cerimonias tradiit:
uitem aninte in corꝑe rei publice obtinẽt.
Illos uͦ qui religionis cultui p̃sunt: qͣu
animam corꝑis suspit̾e. ⁊ uen̾ari oꝑtet.
Quis ẽi santitatis minist᷑s dei ipi uica¬
nosẽe ambigit: porro sicut esĩa totius
ht̃ corꝑis pͥncipatum: ita ⁊ bii. qͦs ille
religionis p̃fectos uocat. toti corꝑi p̾sũt.
Augustus cesar eo usq sacͦꝙ pontificib
sb̃iectꝰ erat. doñ ⁊ ip̃e ne cui omnino sb̃¬
eẽt uestał crectꝰ est pontisex. Et panlopͥ:
a deos relat᷑ est uiuuꝰ. pͥnceps uͦ capi¬
tis in re publita obtinet locum. uni

Expanded text:
quae cultum religionis in nobis instituunt, et informant, et Dei ne secundum Plutarchum deorum dicam caeremonias tradunt, vicem animae in corpore Reipublicae obtinent. Illos vero, qui religionis cultui praesunt, quasi animam corporis suspicere et venerari oportet. Quis enim sanctitatis ministros Dei ipsius vicarios esse ambigit? Porro sicut anima totius habet corporis principatum: ita et hi, quos ille religionis praefectos vocat, toti corpori praesunt. Augustus Caesar eo usque sacrorum pontificibus subjectus fuit, donec et ipse, ne cui omnino subesset, Vestalis creatus est pontifex, et paulo post ad deos relatus est vivus. Princeps vero capitis in Republica obtinet locum, uni
Abbreviated transcription (Latin):
exhibicio oꝑis ẽ. Et lu ꝑ seip̃m possit
amari tancquam qui cira opem me¬
dii se infundat amanti: tñ ad cultũ
ext̾iorem alicuꝰ mnelietans int̾uentꝰ
ncͣtͣius est: eo qd̃ deum nemo uiderit
uncquam. u̾itlendi uͦ nomen ad apel¬
lacõm omnium sensuum ut̾usq na¬
te dilatabis. ꝙ p̾sencialit̾. ⁊ pure. ñ
sentiet eũ hõ ⁊ uiuet. nͥ forte ea sen¬
luum ꝑteq corꝑis nescit angustias.
nͨ̃ defectum tẽ ꝑis sentit. s uiuacita¬
te fui ex gr̃a ꝑmanet ĩet̾nũ. Carita¬
tem loquor que ñ euacuat᷑ s ñ ꝓfi

Expanded text:
exhibitio operis est. Et licet per se ipsum possit exhibitio operis est. Et licet per se ipsum possit amari, tanquam qui citra opem medii se infundat amanti, tamen ad cultum exteriorem alicujus medietatis interventus necessarius est, eo quod Deum nemo viderit unquam. Videndi vero nomen ad appellationem omnium sensuum utriusque naturae dilatabis, quia praesentialiter et pure non sentiet eum homo, et vivet, nisi forte ea sensuum parte, quae corporis nescit angustias, nec defectum temporis sentit, sed vivacitate sui, ex gratia permanet in aeternum. Charitatem loquor, quae non evacuatur, sed profi
Abbreviated transcription (Latin):
Nsuma gͦ qͣtuor sunt que nititur
rei publite pͥncipib inculcare. reu̾en¬
cia dei. tultũ sui. disciplinam officia¬
liũ. ⁊ potestatum. affectũ. ⁊ ꝑtectõm
subditoꝵ. Deumi ĩ pͥmis gͣ  asserit
ille apostolum ñ angnoscat: unꝰqͥs¬
q uas suũ possideat. ĩ sc̃ificacione
⁊ honore. Post ut doctͥnam p̃põiti
toti disciplina domͦ redoleat. ⁊ tand̾e
quoq uiroꝵ strategẽmatib. ⁊ strate gẽ¬
maticis utitur. q̃ si ꝑ singula ĩserant᷑: te¬
diosa erunt lectori.⁊ ꝓ ꝑte a ficlei nr̃e sin-¬
ceritate recedent. Eet̾m qi sc̃i patres. ⁊ pͥn¬
cipum leges. illius deducta tñ ꝑficlia
uident᷑ inh̾ere uestigiis: doctrinam eiꝰ
sermone tatholico. ⁊ succincto acdiectis
ex ꝑte strategẽmaticis el atringamꝰ. ꝑro
ei initiũ. & reu̾encia numinũ est. nob̾
ał̃o. qui ab omnib gen̾alit᷑ amanclꝰ
est. ⁊ colendus ex toto corde. ex tota aĩa
ex oĩb uirib suis. ꝓbatio u̾e diłctõis:

Expanded text:
summa ergo quatuor sunt, quae nititur Reipublicae principibus inculcare: reverentiam Dei, cultum sui, disciplinam officialium et potestatum, affectum et protectionem subditorum. Deum ergo in primis asserit ille Apostolum non agnoscat, unusquisque vas suum possideat in sanctificatione et honore . Post, ut doctrinam praepositi totius disciplina domus redoleat, et tandem quoque virorum strategematibus et strategematicis utitur, quae si per singula inserantur, taediosa erunt lectori, et pro parte a fidei nostrae sinceritate recedent. Caeterum, quia sancti Patres, et principum leges, illius deducta tamen perfidia, videntur inhaerere vestigiis, doctrinam ejus, sermone catholico et succincto, adjectis ex parte strategematicis ejus, attingamus. Porro ei initium a reverentia numinum est, nobis a Deo, qui ab omnibus generaliter amandus est, et colendus ex toto corde, ex tota anima, ex omnibus viribus suis. Probatio vero dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tanonil est: que pot᷑ affectat spẽm.
quam uires anctoris ex pͥmere. Et q apd
ip̃m cde cerrimoniis. ⁊ cult᷑a deoꝵ plura
q̃ religioso pͥncipi putabat ingerencda
suꝑsticiosus ddisputata sunt hiis omissis
q̃ ad ydolat̾e cultum ꝑtinent. ꝑstͥn¬
gam breuit̾ sensũ hõis. q̃ pͥncipẽ ⁊
officia rei publice ad cultũ iustitie

Expanded text:
m, quam vires auctoris exprimere. Et quia apud ipsum de caeremoniis, et cultura deorum, plura quae religioso principi putabat ingerenda, superstitiosius disputata sunt, his omissis, quae ad idololatriae cultum pertinent, perstringamus breviter sensum hominis, quo principem et officia Re
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ refert ymaginem. Que si ĩmẽ¬
sa auiditate ꝯgesserint. ⁊ ꝯgesta te¬
nacͦ reseruan̾int: innumͥ abiles.
⁊ incurabiles gen̾ant morbos. ut ui¬
cio eoꝵ toti corꝑis ruina ĩremeat.
agricole coaptantur.
Quib
capitis ꝓuidentiatanto magis nccia ẽ:
quo plura inneniunt offenditulet.
dñ in obsequio corꝑis in t̾ra gradiuntur.
lisq iusti tegumentoꝵ debetur suffragiũ
qui totꝰ corꝑis erigunt. sustinent. ⁊ ꝓmo¬
uent molem. Pedum ad minitła robustis¬
simo corꝑi tolle: suis uirib ñ ꝓcedet.
s ant turpit̾. lutilit̾ ⁊ moleste manib
repet. aut brutoꝵ animalium ope mo¬
uebitur. Pomit in hũc modum more suo.
quam plurima que cdiligenti diffusoͥre
tractatu ꝓsequit᷑. acd informacionem rei¬
publice. ⁊ magistratuũ erudicionem

Expanded text:
 refert imaginem. Quae si immensa aviditate congesserint et congesta tenacius reservaverint, innumerabiles et incurabiles generant morbos, ut vitio eorum totius corporis ruina immineat. agricolae coaptantur, quibus capitis providentia tanto magis necessaria est, quo plura inveniunt offendicula, dum in obsequio corporis in terra gradiuntur, eisque justius tegumentorum debetur suffragium, qui totius corporis erigunt, sustinent, et promovent molem. Pedum adminicula robustissimo corpore tolle, suis viribus non procedet, sed aut turpiter, inutiliter, et moleste manibus repet, aut brutorum animalium ope movebitur. Ponit in hunc modum, more suo, quam plurima, quae diligentius diffusiore tractatu prosequitur, ad informationem Reipublicae, et magistratuum er
Abbreviated transcription (Latin):
In solent ad unguem granclist sn
mora lustrari. nͨ facile ẽ ꝓuinciarli
longitudinẽ ⁊ latitudinem ĩmomento
transcuͤrere. Sic res magna suctincte qͥd̾
te sub angustia sermonis nimia explana¬
tur. Quid aũ in hũanic reb maius est.
pͥncipatu cuͦi officium qͦdam mͦ oĩa cir¬
cuit. implet. ⁊ penetrat. ⁊ qiͣ robore uͥtutꝰ
ꝯtẽplacio tractum ht̃. ⁊ moram exhigit
tum p̾magnitudine sui. tũ p̃ uenustate
qnͣi in capite rei .p. iocundum ẽ omnib
ꝯtẽplari. Modesta gͦ breuitate inspitiẽ¬
tarchꝰ censeat aucliat᷑: Nam decbac¬
ta suꝑsticione gentilium: fideł est in
sentenciis. in u̾bis lutulentꝰ. ⁊ in sacͣrio
moꝵ tantꝰ arbit̾. ut facile p̾ceptorẽ
traiani possis aguosc̾e. Siqui au apd̃
cum a fide descentit aut morib: tẽpi
pocꝰi quam iuro ascͥbat᷑. Si em̃ uͥgilio
licuit aurum sapĩe in luto ennui que¬
rere: que inuidia est ea que acl eru-¬
dicionem nrãm a gentib scͥpta sũt

Expanded text:
n solent ad unguem grandia sine mora lustrari, nec facile est provinciarum longitudinem et latitudinem in momento transcurrere. Sic res magna succincte quideunquam perfecte sub angustia sermonis nimia explanatur. Quid autem in humanis rebus majus est principatu, cujus officium quodammodo omnia circumit, implet, et penetracontemplatio tractum habet, et moram exigit, tum prae magnitudine sui, tum prae venustate, quam in capite Reipublicae jucundum est omnibus contemplari. Modesta ergo brevitate, in inspicietarchus censeat audiatur. Nam, deis est in sententiis, in verbis luculentus, et in sacrario morum tantus arbiter, ut facile praeceptorem Trajani possis agnoscere. Si quid autem apud eum a fide dissentit, aut moribus, tempori potius, quam viro ascribatur. Si enim Virgilio licuit aurum sapientiae in luto Ennii quaerere, quae invidia est ea, quae ad eruditionem nostram a gentilibus scripta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
xtat epła plutarchi traianũ ĩltͣ¬
entis. q̃ ciͣdam pollitice ꝯstimnici¬
onis expͥmit sensum. Ea clicitur ẽẽ hinꝰ modi.¬
plutarchꝰ traiano saltem dicit. Moclestiam
tuam nou̾am ñ appet̾e pͥncipatũ. qm̃ tñ
semꝑ moꝵ elegancia mereri stucluisti. Quo
quidem tanto lignior iudicaris. qnͣto a
trimine ambitionis nideris ẽẽ remocior.
Tue itaq uirtuti ꝯgratulor ⁊ fortune
mee. si tñ recte gesseris: quem ꝓbe meru¬
isti. Alioquͥ te ꝑicłis. ⁊ me detrabentium
linguis subiectum iri ñ clubito. c̃ ⁊ igna¬
uiam imꝑatoꝵ. roma non ferat. ⁊ ser¬
mo publicus delicta discipłoꝵ refund̾e
soleat ĩ p̾ceptores. Sic seneca neronis sui
tn̾ito detrahencium carpitur lĩgnis adho¬
lescium suoꝵ tem̾t̃as ĩ qntilianũ refundit᷑.
⁊ socrates in pupillũ suũ fuisse clemencior
tͥminat᷑. Euuͦ qͥd uis rectissime geres: si
nor recesseris a te ip̃o. Si pͥmũ te ꝯposue¬
ris. si tua oĩa disposueris ad u̾tutem: iͨte

Expanded text:
tat epistola Plutarchi, Trajanum instruentis, quae cujusdam politicae constitutionis exprimit sensum. Ea dicitur esse hujusmodi.--Plutarchus Trajano salutem dicit. Modestiam tuam noveram non appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia mereri studuisti. Quo quidem tanto dignior judicaris, quanto a crimine ambitionis videris esse remotior. Tuae itaque virtuti congratulor, et fortunae meae, si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahentium linguis subjectum iri non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in praeceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ipso. Si primum te composueris, si tua omnia disposueris ad virtutem, recte
Abbreviated transcription (Latin):
ior eẽt ei mitt̾e ꝓcuraret. Tũc mag¬
nuis G̃auis comꝑto qͣmobrem mału
desid̾ass. n̾uti infserat maiorem: s
qũe magis. ẽẽ. idoueum aptioremq
faciendo. arieti. faciliorẽq portatu ex¬
istimabat: ininorẽ misit. Crastus
cum nocari iussit. ⁊ cũ in t̾rogass
cur nõ qͦq iusserat misiss: causis
rõnĩbq quas dictabat sp̃tis nesti¬
menta detͣhi uissit. nirgisq ml̾tũ
cecidit. corrũpi atq dissolui ratus õe
offm̃ imꝑantis. si quis ad id qd̃ face
uissus ẽ ñ obseqͥo debito.s ꝯsilio non
desid̾ato responderit

Expanded text:
c Magnus Gaius comperto quamobrem malum desiderasset, non uti jusserat majorem, sed quem magis esse idoneum, aptioremque faciendo arieti, facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat spretis, vestimenta detrahi jussit, virgisque multum cecidit, corrumpi atque dissolvi ratus omne officium imperantis, si quis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed consilio non desiderato responderit
Abbreviated transcription (Latin):
gͣnissime lex militaris ꝑcellit:
ci qͦ in re militari diligentis¬
uinũ pugnantia pectora frangat.
Semꝑ enĩ uncit luxuria: s eos dñ¬
tarat quos añ corrumpit. Loq
studiosiꝰ fugienda ẽ: qd̃ in clientelã
suam aterrime seuit. Autio chꝰ tan

Expanded text:
issime lex militaris percellit. Duci quoque in re militari, diligentisvinum pugnantia pectora frangant. Semper enim vincit luxuria, sed eos duntaxat, quos ante corrumpit. Eoque studiosius fugienda est, quo in clientelam suam acerrime
Abbreviated transcription (Latin):
sim adeo ut nlłi qd̾c̾q officiũ clelega
aut illd̃ subbiceret qͥ omnib p̾est oĩb
inliget. tñ histͥonib ⁊ mumis p̾cuni¬
as ĩfinitas erogare ñ grauabatur sig¬
ulos ꝓut qͥsꝙ placuerat amplissime
dignitatis nõie sb̾ornabat. alios pa¬
tͥcios. alios senatores dicens. Hos illustͥ¬
ũ spͣtabiliũ ue nõib illustrabat. uiii.

Expanded text:
simus, adeo utsimus, adeo ut» aut illud subjiceret: « Qui omnibus praeest, omnibus indiget: » tamen histrionibus et mimis pecunias infinitas erogare non gravabatur; singulos, prout quisque placuerat, amplissimae dignitatis nomine subornabat, alios patricios, alios senatores dicens. Hos illustrium spectabiliumve nominibus illustrabat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mõ tẽꝑt mille uelate ꝑ
sustineret. Adeo uͦ delectabat᷑ ĩ cantu
ut uͦ theatro t̾re motu ꝯtusso c̃ semel
ceꝑat egrederet᷑: antequã inchoata
fiuiret. N queguam egredi eo cantan¬
te licitum erat. Uñ pł̃iq affecti tedio
audiendi. simulato fun̾e elati sutit.
Milites qͦ nͥ alio u̾ba ꝓnũciante: ñ ap¬
pellabat. Nagebat quiccͣu serio ioco¬
ue. quin fonascus astaret: qui eu suis
arteriis ꝑcere hortaret᷑. Instrumen¬
toꝵ qͦ curiosissimꝰ erat ut eoꝵ ꝑiciã
aliis ĩuideret. ad eo ut publico testimo¬
nio se chitbaredũ pͥncipem ganderet
applłari. Uñ ild̃ citharedo pͥncipe nat᷑
qͦ mole imꝑii omne̾ ꝑosus ẽ grauita¬
tem. Pbilosophiam ꝑsequens qͣi ma¬
gestatis imꝑii inimicam ⁊ nobiliora
ingenia ueritꝰ: se ꝯsiliis sb̾diclit hystͥo¬
tiũ qͦ⁊ ip̃e ñ erubuit turpitudinẽ
exc̾cere. Hĩc illud. Qd̾ ñ dant ꝓceres
clabit hestͥo. Eũ uͦ eet omniũ auaris¬

Expanded text:
dam milite probrose dictum est: sustineret. Adeo vero delectabatur in cantu, ut nec theatro, terraemotu concusso, cum semel coeperat, egrederetur, antequam inchoata finiret. Nec quemquam egredi eo cantante licitum erat. Unde plerique affecti taedio audiendi, simulato funere elati sunt. Milites quoque, nisi alio verba pronuntiante, non appellabat; nec agebat quidquam serio jocove, quin phonascus astaret, qui eum suis arteriis parcere hortaretur. Instrumentorum quoque curiosissimus erat, ut eorum peritiam aliis invideret, adeo ut publico testimonio se citharoedum principem gauderet appellari. Unde illud: Citharaedo principe natus quoque mole imperii omnem perosus est gravitatem. Philosophiam persequens quasi majestatis imperii inimicam, et nobiliora ingenia veritus, se consiliis subdidit histrionum, quorum ipse non erubuit turpitudinem exercere. Hinc illud: Quod non dant proceres, dabit histrio. Cum vero esset omnium avaris
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ omnia ħ artificia ł potꝰi maleficia
ex pestifera quadam familiaritate de¬
psepe ꝓfertur sola intencione falendi :
a qͥb animam fidelem dñs arrens ait
Si dixerint uobis ⁊ ita euen̾it: ne credati
eis. Prestigiũ uͦ m̾curius dr̾ inuenisse.
qd̾ ex eo sic dre: qd aciem p̃firingat ocu¬
cumq res uellet. fnuisibiles faceret. aut
ut uidebat᷑ in alias sp̃es transformaret
mam extendis figmenta: ad magitam
referut᷑ tuꝰi plurime sp̃es sũt ⁊ diu̾se.

Expanded text:
quod omnia haec artificia, vel potius maleficia, quod omnia haec artificia, vel potius maleficia, ex pestifera quadam familiaritate daepersaepe proferunt sola intentione fallendi, a ita evenerit, ne credatis eis. » Praestigium vero Mercurius dicitur invenisse, quod ex eo sic dicitur, quod aciem praestringat ocucunque res vellet invisibiles faceret, aut ut videbatur, in alias species transformaret.mam extendis, figmenta, ad magicam referuntur, cujus plurimae species sunt et dive
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. sciens utiq uerñ ẽẽ qd̃ aliꝰ
ingenuiscit. q otulus meus dep̾datꝰ ẽ.
animam meam. Uerũptũ qͥd in sĩgłis
ꝓsit ł deceat: animꝰ sapientis au̾tit. nͦ
apologos refugit. aut narraciones. An
quecumq spͤtacula: dũ uͥtutis aut ho¬
neste utilitatis hẽant instrumentũ.
Sacre qͥdem ꝯmunionis grãm hyftͥõib
⁊ miniis dũ in malicia ꝓseuerant ex
auctoritate patrũ ñ ambigis ẽẽ p̾cdu¬
sam. Nñ qͥd fautorib eoꝵ emineat ꝯlli¬
gis. si fatientes ⁊ consencientes pari
pena recolis ẽẽ plectendos. Qui donãt
inquid hystͥonib quare donan t: Hoc
utiq in illis fouent. ĩ qͦ neqͥssimi sũt.
Nempe qͥ nequiciam fouet. est ne bonͦ:
Eum uͦ ontinũ istoꝵ sit odibilis: illoꝵ
tamen qͥ minꝰ nocẽt malicia tollerabili¬
tesq magicas ⁊ uarias sp̃es
mathematice repbate exc̾cent: iampͥ¬
dem sci patres ab aula iusserunt eo

Expanded text:
nitatem: » sciens utique verum esse quod alius nitatem: » sciens utique verum esse quod alius ingemiscit: « quia oculus meus depraedatus est animam meam. » Verumtamen quid in singulis prosit vel deceat, animus sapientis advertit, nec apologos refugit, aut narrationes, aut quaecunque spectacula, dum virtutis, aut honestae utilitatis habeant instrumentum. Sacrae quidem communionis gratiam histrionibus et mimis, dum in malitia perseverant, ex auctoritate Patrum non ambigis esse praeclusam. Unde quid fautoribus eorum immineat colligis, si facientes et consentientes pari poena recolis esse plectendos. « Qui donant, inquit, histrionibus, quare donant? » Hoc utique in illis fovent, in quo nequissimi sunt. Nempe qui nequitiam fovet, estne bonus? Cum vero omnium istorum sit odibilis, illorum tamen qui minus nocent, malitia tolerabilitesque magicas et varias species mathematicae reprobatae exercent, jam pridem sancti Patres ab aula amoveri jusserunt, eo
Abbreviated transcription (Latin):
inualuit. ut a p̾claris domib ñ arce¬
antur. ⁊̃ illi qͥ obscenis ꝑtib coepis o¬
culis omniu̾ eam ingerũt turpitudi¬
nem. quam erubescat uidere. ł cinicꝰ.
Qd̃q magis mirere. nͨ tũc eicientur:
qñ tumultuantes inferiꝰ crebro soni¬
tu aerem fedant. ⁊ turpit̾ indusũ:
turpi ꝓdunt. Nñcqͥd tͥ uidetur sapi¬
ens qui oculos uł aures istis expan¬
dit: Quis tamen libent̾ non uideat
⁊ ricleat. c̾ p̾stigiatoris locio ꝓfusi
ars delet᷑. ⁊ oculis qͦs malicia sua p̾¬
stͥuxerat: uidendi facultas reparat᷑:
Iocundum quidem est. ⁊ ab bonesto
ñ recedit: uirũ ꝓbũ qñq modesta
est. grauitatem huiꝰ cemodi laciuia
⁊ maxime ab obcenis: honesti uiri ar¬
cendus est oculus. ne in ꝯtinentia eiꝰ
mẽtis qͦ inpuditiꝰam fateat᷑. Egregie siqͥ¬
dem sophoclem p̾corem ꝯllega ꝑicdes
argnens ait. Decet p̾torem sophocle
multa licebãt odos mooᷤ ne uideant ua¬

Expanded text:
invaluit, ut a praeclaris domibus non arceinvaluit, ut a praeclaris domibus non arceantur, etiam illi qui obscenis partibus corporis, oculis omnium eam ingerunt turpitudinem, quam erubescat videre vel cynicus. Quodque magis mirere, nec tunc ejiciuntur, quando tumultuantes inferius crebro sonitu aerem foedant, et turpiter inclusum, turpius produnt. Nunquid tibi videtur sapiens, qui oculos vel aures istis expandit? Quis tamen libenter non videat et rideat, cum praestigiatoris lotio perfusi ars deletur, et oculis, quos malitia sua praestrinxerat, videndi facultas reparatur? Jucundum quidem est, et ab honesto non recedit, virum probum quandoque modesta  est gravitatem hujuscemodi lasciviataculis, et maxime ab obscenis, viri arcendus est oculus, ne incontinentia ejus, mentis quoque impudicitiam fateatur. Egregie siquidem Sophoclem praetorem collega Pericles arguens, ait: « Decet praetorem Sophoclemmulta licebant, oculos meos, ne videant va
Abbreviated transcription (Latin):
dicetis si eidem crectideris. Querit᷑ ẽgistꝰ
quare sit factꝰ adult̾. Causa est in ꝓmp¬
tr: desicliosus erat. Litt̾atissimi gͦ uiri
ꝯsiliũ est. ut hostiis te sẽꝑ inueniat
ocupatũ: qͦ uariis tẽptatõnib eiꝰ ocu¬
ꝑacionũ tuaꝵ dipleos tam felicit᷑ ꝙͣ
prudent᷑ opponas. Hitanda est inqͦd
ethicus impba syreñ defidia. at eam uo¬
stris ꝓrogatit hystͥones. Ex ocupatis ⁊¬
em̃ mentib surrepũt tedia. seseq susti¬
uerent: si ñ alicui uoluptatis solacio
mulcerent᷑. Ad missa sunt gͦ sp̾tacła
⁊ infinita tyrocinia uanitatis. quib
qui omnino ociari ñ possũt: ꝑnitioliꝰ
ocupenitur. Saciꝰ ⁊ em̃ fuerat ociari:
quam tirrpit᷑ ocupari. Hinc mimi sa¬
lis .ł. saliares. balatͦnes. emiliani. gla¬
diatores. palestrice. gignadii. p̾stigia¬
tores. malefiti qͦ multi ⁊ tota iocula¬
toꝵ scena ꝓcedit. Quoꝵ adeo erroꝵ

Expanded text:
Disces si eidem credideris. Quaeritur Aegisthus Disces si eidem credideris. Quaeritur Aegisthus quare sit factus adulter Causa est in promptu: Desidiosus erat. Litteratissimi ergo viri consilium est; ut hostis te semper inveniat occupatum, quo variis tentationibus ejus, occupationum tuarum clypeos tam feliciter, quam prudenter opponas. Vitanda est, inquit ethicus, improba Siren Desidia. At eam nostris prorogant histriones. Exoccupatis etenim mentibus subrepunt taedia, seseque non sustinerent, si non alicujus voluptatis solatio mulcerentur. Admissa sunt ergo spectacula et infinita tirocinia vanitatis, quibus qui omnino otiari non possunt, perniciosius occupentur. Satius enim fuerat otiari, quam turpiter occupari. Hinc mimi, salii vel saliares, balatrones, aemiliani, gladiatores, palaestritae, gignadii, praestigiatores, malefici quoque multi, et tota joculatorum scena procedit. Quorum adeo error
Abbreviated transcription (Latin):
lapsa ad fabulas ⁊ que uis inama nõ
mͦ aures ⁊ cor ꝓstituit uanitati: set
oculoꝵ ⁊ aurium uoluptate suam
mulcet desidiam. luxuriam accend ͭ
ꝯqͥreus undiq fomenta uicioꝵ. Nõ¬
ne pig̃ desidiam instruit. ⁊ sop̃nos
ꝓuocat instrumentoꝵ suauitate aut
uocũ modulis hylaritate canenciũ
aut fabulanciũ gr̃a. su qđ tͣpius est
ebrietate uł crapula : Artem utiq ele¬
sanciorem docuit flactus. Ter uũcti
tuanto tyb̃im sõpno quib est opꝰ alto.
Ait qͦ contionator. Dulcis ẽ sõpnus
oꝑ anti su parũ su multum ꝯmedat.
Fxc̾citacio siqͥdem parit ⁊ alit quietis
grãm que ocii continuatione ⁊ qͦd̃a
mnertie sue marcore ꝑunit᷑. Utiq ĩ
clesideriis ẽ om̃is ociosus .c̃. ⁊ ociositaᷤ
inimica sit anime. ⁊ de domicilis eiꝰ
om̃ia stuctia uͥtutis eliminet. Elam¬
at ethnicꝰ. Cernis ut igtiauũ corrũp¬
pãt ocia corpͦ. ⁊ capiant uiciũ mino¬
ueantur aque: Qd inquis: Audi.

Expanded text:
lapsa ad fabulas, et quaevis inania, non lapsa ad fabulas, et quaevis inania, non modo aures et cor prostituit vanitati, sed oculorum et aurium voluptate, suam mulcet desidiam, luxuriam ascendit, conquirens undique fomenta vitiorum. Nonne piger desidiam instruit, et somnos provocat instrumentorum suavitate, aut vocum modulis, hilaritate canentium, aut fabulantium gratia, sive quod turpius est, ebrietate vel crapula? Artem utique elegantiorem docuit Flaccus: Ter uncti, Transnanto Tiberim, somno quibus est opus alto. Ait quoque concionator: « Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat. » Exercitatio siquidem parit et alit quietis gratiam, quae otii continuatione, et quodam inertiae suae marcore perimitur. Utique in desideriis est omnis otiosus, cum et otiositas inimica sit animae, et de domicilio ejus omnia studia virtutis eliminet. Clamat ethicus: Cernis ut ignavum corrumpant otia corpus, Et capiant vitium, ni moveantur, aquae? Quod? inquis. Audi.
Abbreviated transcription (Latin):
flignet᷑ inuolui. c̾ grãm suam hystͥ¬
onib ⁊ munis młti ꝓstituant ⁊ in
exibencla malitia eoꝵ ceca quaclam
⁊ ꝯtempubili magnificencia. ñ quã
miserabiles faciũt sũptꝰ. Illa tñ etas
ut sic int̾im dicam honestiores hũit
hẏstones si tñ aliqͦ mͦ honestum est.
qd̵ omini hõĩe lib̾o ꝯꝓbatur incdignũ
Nec tũ hẏstrionem assero tͣpit̾ ĩ arte
sua u̾sari ⁊ si indubitant̾ tͦpe sit ẽẽ hy¬
strionem. Et quidem hystriones erãt
qui gestu corꝑis arteq u̾boꝵ ⁊ modu¬
lacione uocis fact̾as aut fictas hystori¬
as sub aspͨtu publico refe̾bãt. qͦs apd̾
plautam inuenis ⁊ menandrũ. ⁊ qͥb
ars nr̃i terentii in notescit. Porro co¬
mitis ⁊ tragicis abeuntib cũ omina
leuitas ocupau̾it. clientes eoꝵ ꝯmedi
rũq reꝑies. Quis uͦ eoꝵ usus exstit̾it:
poeta docens aꝑit. aut ꝓdesse uolu̾t
aut delectare poete. aut simul ⁊ iocũ
da ⁊ idonea dic̾e uite. At nr̃a etas ꝓ¬

Expanded text:
i, cum gratiam suam histrionibus et mimis multi prostituant, et in exhibenda malitia eorum caeca quadam et contemptibili magnificentia, non tam mirabiles quam miserabiles faciunt sumptus. Illa tamen aetas ut sic interim dicam honestiores habuit histriones, si tamen aliquo modo honestum est, od omni homine libero comprobatur indignum. Nec tamen histrionem assero turpiter in arte sua versari, etsi indubitanter turpe sit esse histrionem. Et quidem histriones erant, qui gestu corporis arteque verborum, et modulatione vocis, factas aut fictas historias, sub aspectu publico referebant, quos apud Plautum invenis et Menandrum, et quibus ars nostri Terentii innotescit. Porro comicis et tragicis abeuntibus, cum omnia levitas occupaverit, clientes eorum, comrumque reperies. Quis vero eorum usus exstiterit, poetica docens aperit: Aut prodesse volunt, aut delectare poetae, Aut jucunda simul et idonea dicere vitae. At nostra aetas pro
Abbreviated transcription (Latin):
menta disspensat. ⁊ sui puritate ui¬
get ĩ sĩgłis: nͥ molis corꝑee granitate
p̾mat᷑. aut tranqͥllitatẽ sp̃s ext̾ioꝵ.¬
tumłtuũ turba ꝯcuciat. Qua irruen
cam suis nate uocib a comp̾ssione tͦlaꝑ
ad seip̃am anima reuocetur: Quid¬
formetur. tam facili ꝙͣ inuisibili ⁊ ĩeffa¬
bili transitu młtoꝵ circñqͣ replet audli¬
tũ .⁊. ui sua corꝑu̾ ĩtegm penetrat
densitatem. ⁊ qͣi tactu qͦdam mouet
aĩmũ. ⁊ ꝓ arbit̾o suo nũc deicit. nũc
extollit: Certe ⁊ si ulła rõne sit sp̃c:
Et uũc qͥdem hũanũ ñc diuinũ ñc ⁊
phitonicũ gerit. Eũ uͦ modis suis elegã¬
ci fuerͣ colorata: uenustate sui menteᷤᷤ
⁊ seu̾iores capit. ⁊ qͣdam ĩducte hilari¬
tats gr̃a pellit tͥsticiam. Et si qͥd płue¬
ris aut turbinis aut nebulaꝵ cogita¬
cõnib ip̃is ĩheferat: potent᷑ abst̾git.
Ad mores itaq instͥendos. ⁊ animos

Expanded text:
menta dispensat, et sui puritate vimenta dispensat, et sui puritate viget in singulis, nisi molis corporeae gravitate prematur; aut tranquillitatem spiritus, exteriorum tucam, suis naturae vocibus a compressione turbarum ad se ipsam anima revocetur? Quidformetur, tam facili, quam invisibili et ineffabili transitu multorum circumquaque replet auditum, et vi sua corporum integram penetrat densitatem, et quasi tactu quodam movet animum, et pro arbitrio suo nunc dejicit, nunc extollit. Certe, etsi Et nunc quidem humanum, nunc divinum, nunc et pythonicum gerit. Cum vero modis suis elegantius fuerit colorata, venustate sui mentes etiam severiores capit, et quadam inductae hilaritatis gratia pellit tristitiam: et si quid pulveris, aut turbinis, aut nebularum cogitationibus ipsis inhaeserat, potenter abstergit. Ad mores itaque instruendos et animos
Abbreviated transcription (Latin):
latet in litt̾a: equissimũ ẽ animan
ꝯgnati gen̾is gr̃a mansue sc̾e. ⁊ omem
dedisc̾e alienatione. c̾ ei ꝓpͥe ꝯtentꝰ ori¬
ginis ⁊ nat᷑e melioris archana resul¬
tant. Eam ex ꝯsonanciis musicis ẽẽ
tamen aristotilici adqͥescunt. cͥ eam
ex sb̾a diuicdua ⁊ inliuidua fĩrisset.¬
⁊ eadem nat᷑a plasmaret ⁊ cliu̾sa:
ip̃a ñ posse ꝯftare credidit. nͥ limitũ
qui utͥmq młtifaria seccõne ab uni¬
tate ꝓfluxerant dissidenciã emioliis
epitͥcis ⁊ epogdois uniret. Limatis ⁊
comatis hĩta rõne. ut sub exp̾ssiõe
paucoꝵ: ei qntacũq distancia repu̾g¬
nanciũ ꝯcorclia ꝯgnati gn̾is societa¬
te doceat᷑ ẽẽ finittima. Inde archa¬
no qͦdam meatu nat᷑e secretisq cuni¬
tulis. uiuacitatis sue uigore ꝑ uniu̾¬
sa discurrit. ⁊ tui uis nat᷑e sub̃e q¬
ꝯformis: rõuis. sensus. uite ĩ sĩgulis
ꝑ diuine dispensacionis decreto effi¬
catiam modulatur. Omnib it aq ali¬

Expanded text:
am cognati generis gratia mansuescere, et omnem dediscere alienationem, cum ei proprie concentus originis, et naturae melioris arcana resultant. Eam ex consonantiis musicis esse tamen Aristotelici acquiescunt cum eam ex substantia dividua et individua finxisset, et eadem natura plasmaret et diversa, ipsam non posse constare credidit, nisi limitum, qui utrinque multifaria sectione ab unitate profluxerant, dissidentiam, hemioliis, epitritis et epogdois uniret. Limatis et commatis habita ratione, ut sub expressione paucorum, ei quantacunque distantia repugnantium concordia, cognati generis societate doceatur esse finitima. Unde arcano quodam meatu naturae, secretisque cuniculis, vivacitatis suae vigore per universa discurrit, et cuivis naturae formis, rationis, sensus, vitae in singulis o divinae dispensationis decreto efficaciam modulatur. Omnibus itaque ali
Abbreviated transcription (Latin):
uare n̾ sufficit. Cũ ħ qͥdem modum exces¬
serĩt: lumboꝵ pͣriginem qm deuociõm
mentis pot̾unt cici extitare. Si uͦ mod̾aci¬
onis formula limitant᷑: animũ a curis
redimũt. ext̾ininãt tẽꝑaliũ solicitudine̾
⁊ quadam ꝑtitipacione letitie ⁊ quietis
⁊ amita exultatione ĩ deu̾. mentes hu̾a¬
nas thiciũt ad sccietatẽ angłoꝵ. S imꝰ
hanc mod̾aciõis formulam tenes : łxul
dñi modulet᷑. si fp̃u psallis ⁊ mente si
psallis demq sapient᷑: ⁊̃ citra arciculate
uocis ĩtlłigñciam: rectissimam modestie
regulam tenes. ⁊ n tam uocis ꝙͣ mentis
iubilo aures mltes altissimi. ⁊ icligna¬
cionem eꝰ prucdent̾ au̾ts. Qui autem uo¬
luptatis aut uanitatis affectus expͥmit.
qui uocis grãm ꝓstituit ꝯtupiscentiis suis
qͥ lenociuioꝵ dientulam musitam facit:
ignorat quidem canticum dñi modis ba¬
biloniis festinus in t̾ra aliena. Qui nescio

Expanded text:
nare non sufficit. Cum haec quidem modum excesnare non sufficit. Cum haec quidem modum excesserint, lumborum pruriginem, quam devotionem mentis, poterunt citius excitare. Si vero moderationis formula limitantur, animum a curis redimunt, exterminant temporalium sollicitudinem, et quadam participatione laetitiae et quietis, et amica exsultatione in Deum, mentes humanas trajiciunt ad societatem angelorum. Sed unde hanc moderationis formulam tenes? ExsultDomini moduletur, si spiritu psallis et mente, psallis denique sapienter, etiam citra articulatae vocis intelligentiam, rectissimam modestiae regulam tenes, et non tam vocis quam mentis jubilo aures mulces Altissimi, et indignationem ejus prudenter avertis. Qui autem voluptatis aut vanitatis affectus exprimit, qui vocis gratiam prostituit concupiscentiis suis, qui lenociniorum clientulam musicam facit, ignorat quidem canticum Domini, modis Babyloniis festivus in terra aliena. Qui nescio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. lautli ducit᷑. si indeaꝰ grauiores a¬
mator ia qͥ ab ip̃is dñt᷑ elegantꝰi stul¬
oͣ ticinia ꝑsonare. Ipm qͦs cul tñ religio¬
nis incestat qd̾ anͣ ꝯspͨtum dm̃ in ip̃is
penetralib scũarii laltinentis uocis luxa
quadam ostententatione sui muliebrib
modis notulaꝵ articuloꝵ q cesuris stupe¬
tes animulas emollire ntuntur. Eũ p̾ci¬
nenciũ ⁊ succinentiũ canenciũ ⁊ detinen¬
ciũ. ĩt̾cinentiũ ⁊ occinentiũ p̾molles mo¬
dulatõnes audieris: sirenaꝵ ꝯcent᷑ credã
ẽẽ n̾ hõmu̾ ⁊ de uocũ facilitate mirab̾is:
quib philomena ł sithacꝰ aut siquid
sonoriꝰ est: modos suos nequeunt coeqͣre.
Fa siqͥdem ẽ ascencdendi decendendi ꝙ fa¬
cilitas. ea sectio ł geminacõ notulaꝵ. ea
temꝑant᷑: ut aurib sui iudicis fere sb̾tͣ¬
hatur autloritas. ⁊ anmꝰ ꝙ̃ tante suani¬
tatis demultit gr̃a: auditoꝵ m̾ita exami-¬

Expanded text:
vero laudi ducitur, si videas graviores avero laudi ducitur, si videas graviores amatoria, quae ab ipsis dicuntur elegantius stulticinia, personare. Ipsum quoque cultum religionis incestat, quod ante conspectum Domini, in ipsis penetralibus sanctuarii, lascivientis vocis luxu, quadam ostentatione sui, muliebribus modis notularum articulorumque caesuris, stupentes animulas emollire nituntur. Cum praecinentium, et succinentium, canentium et decinentium, intercinentium et occinentium, praemolles modulationes audieris, sirenarum concentus credas esse, non hominum et de vocum facilitate miraberis, quibus philomena vel psittacus, aut si quid sonorius est, modos suos nequeunt coaequare. Ea siquidem est ascendendi descendendique facilitas; ea sectio vel geminatio notularum, ea temperantur, ut auribus sui judicii fere subtrahatur auctoritas: et animus, quem tantae suavitatis demulsit gratia, auditorum merita exami