comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽẽ. aliud potestatis. Secundum car¬
nem. temptatur abestiis. secundum dig¬
nitatem. ab angelis adoratur. Didicimus¬
igitur factum eẽ hominem . & ad hominẽ
carnem: Utiq exsemine dauid factus ẽ¬
Nec semper tamen factum eẽ. adcreatio¬
nem refertur Scriptumẽ enim. Dñe
refugium tu factus es nobis. & factus es
mihi insalutem Non utiq creationis
difinitio uel editio declaratur. sed re¬
fugium mihi factus . & conuersus mihi
dicitur adsalutem: sicut & apostolus
dixit. quia factus ẽ sapientia adõ &
iuftitia. & sanctificatio . & redemptio
Nobis factum noncreatum expatre dix̃
Deniq quomodo dicat factũ nobis esse
sapientiam. inposteriorib exposuit di¬
cens: sed loquimur dĩ sapientiam. in my¬
sterio quȩ absconditaẽ. quam prȩdis¬
tinauit ds. ante tempora saecularia
ingloriam ñr̃am . quam nemo princip¬
um huius sȩculi cognouit Sienim cog¬
nouissent. numquan dñm utiq: maies¬

Expanded text:
nis esse, aliud potestatis. Secundum carnis esse, aliud potestatis. Secundum carnem itaque tentatur a bestiis, secundum dignitatem ab angelis adoratur. igitur factum esse hominem, et ad hominem carnem utique David factus eNec semper tamen factum esse ad creationem refertur; scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis ; et: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis definitio vel editio declaratur: sed refugium factus mihi, et conversus mihi dicitur ad salutem, sicut et Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Nobis factum non creatum ex Patre dixit. Denique quomodo dicat factum nobis esse sapientiam, in posterioribus exposuit dicens: Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est, quam praedestinavit Deus ante tempora saecularia in gloriam nostram, quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majes
Abbreviated transcription (Latin):
rogasse. Sed lectum quia rogauit. Disce
distantiam Rogat quasi filius hominis.
imperat quasi dĩ filius An non defertis
hoc dĩ filio. quod &iam diabolus d&ulit:
Et uos maiore sacrilegio derogatis. Ille di¬
cit. si filius dĩes. diclapidi: huic ut fiat pa¬
nis: Ille dicit impera. uos dicitis obsecra
Ille credit quod iubente dĩ filio. elemen
torum rerumq: in aduersum natura uer¬
tatur . vos creditis quod nisi rog& di
filius. nec uoluntas ipsius impleatur
Et diabolus depotestate aeftimandum putat
dĩ filium uos de infirmitate. To lerabilia
temptamenta sunt diaboli. quam argum̃¬
ta sunt arrii Nec moueat quia potentẽ
filium dixit hominis. cum dñm mares¬
tatis legeris crucifixum: Quȩ autẽ maior
potentia. quam supra caeleftes potestates
habere dominatumHab& autem
qui thronis. dominationibus. angelis im¬
perabat. Nam &sierat interbestias
sicut scriptumẽ. tamen angeli ministra¬
bant ei Vt agnoscas aliud incarnatio¬

Expanded text:
rogasse. 32. Sed lectum est quia rogavit. Disce rogasse. 32. Sed lectum est quia rogavit. Disce distantiam. Rogat quasi filius hominimperat quasi Dei Filius. An non defertis hoc Dei Filio quod etiam diabolus detulit, et vos majore sacrilegio derogatis. Ille dicit, Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis. Ille dicit, impera; vos dicitis, obsecra. Ille credit quod jubente Dtorum rerumque natura in adversum vertatur: vos creditis quod nisi roget Dei Filius, nec voluntas ipsius impleatur. Et diabolus de potestate aestimandum putat Dei Filium, vos de infirmitate. Tolerabiliora sunt tentamenta diaboli, quam argumenta Arii. 33. Nec moveat quia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legeris crucifixum . Quae autem major potentia, quam supra coelestes potestates habere dominatum ? Habebat autem qui Thronis, Dominationibus, Angelis imperabat. Nam etsi erat inter bestias, sicut scriptum est , tamen angeli ministrabant ei; ut agnoscas aliud incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
uincula nesciuit. non captus ab inferis
sed qui operatus sit in inferis. Sine adiu¬
torio est. qui non pernuntium neq legatũ
sed ipse perse saluum fecit populum suum
Quomodo enim adiutorium sui corporis
querer& suscitandi. qui alios suscitauit
Aclic& homines quoq resuscitauerint mor¬
tuum. non insua tamen uirtute fecerunt.
sed in xp̃i nomine Aliud est rogare. ali¬
ud imperare. Aliud mereri. aliud dona¬
re helias ergosuscitauit. sed orauit non
imperauit. Heliseus suscitauit. configura¬
tus mostuo: suscitauit ipsius &iam mortui
corporis tactus . Ut e typus uenturum
In nomine iħu natarei. surge & ambula
Non insuo ait . sed inxp̃i nomine. Surge aut̃
uerbum est imperantis. Sed fiducia de
merito est. non presumptio depotestate
Et de nominis operatione. non desua uirtute
preceptionis auctoritas. Quid igitur
rat. & illinolunt imperasse dĩfilium. sed

Expanded text:
vincula nescivit; non captus ab inferis, vincula nescivit; non captus ab inferis, sed qui operatus sit in infernis: sine adjutorio est, quia neque per nuntium, neque per legatum, sed ipse per se Dominus salvum fecit populum suum. Quomodo enim potuit adjutorium sui corporis quaerere suscitandi, qui alios suscitavit? 29. Ac licet homines quoque suscitaverint mortuos; non in sua tamen virtute fecerunt, sed in Christi nomine. Aliud est rogare, aliud imperare: aliud mereri, aliud donare. 30. Elias ergo suscitavit, sed oravit, non imperavit . Elisaeus suscitavit configuratus mortuo: suscitavit etiam ipsius mortui corporis tactus; ut esset typus venturum In nomine Jesu Nazareni surge et ambula : non in suo ait, sed in Christi nomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, non de sua virtute praeceptionis auctoritas. Quid igitur imperat, et illi nolunt imperasse Dei Filium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lum patrem. & solum filium Solus pater
quia alius pater nonẽ Solus filius. quia
patrem sine filio. & solũ dm̃ non in telle¬
sit. ꝑ ossc̃i patriarchȩ locutus asseruit
dicens. quia repl&aest malis anima mea
& uita mea in infernũ adpropiauit Aesti¬
matus sum cum descendentibus in lacum
Factus sum sicut homo sine ad iutorio. in¬
termortuos liber. Et ibi sicut homo in¬
quit non sicut ds̃ factussum Et repl&a
ẽ malis anima mea. Anima utiq: non diuini
tur. Diuinitas enim. similitudinẽ collati¬
onis abiurat. Et tamen in ipsa carne mor¬
ti obnoxia. magestatem ad uerte diuinitatis
inxp̃o Et si factus est sicut homo & sicut
caro factus ẽ. Factus est tamen intermor¬
tuos liber: Et liber sine adiutorio. Sed
quomodo hic sine adiutorio fuisse se filius
dicit. cum supra dictumsit: posui aduto¬
rium suꝑ potentem Ergo & hic distinguit
naturas. Ad uitorium caro hab&. diuini¬
tas non hab& Liber ẽ igitur. quia mostis

Expanded text:
lum Patrem, et solum Filium. Solus Pater, lum Patrem, et solum Filium. Solus Pater, quia alius Pater non est: solus Filius, quia Patrem sine Filio, et solum Deum non intellisit, per os sancti patriarchae locutus asseruit, dicens: Quia repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit. Aestimatus sum cum descendentibus in lacum: factus sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Et hic sicut homo, inquit, non sicut Deus, factus sum. Et repleta est malis anima mea: anima utique, non divinest; divinitas enim similitudinem collationis abjurat. Et tamen in ipsa carne morti obnoxia majestatem adverte divinitatis in Christo. Et si factus est sicut homo, et sicut caro factus est; factus est tamen inter mortuos liber, et liber sine adjutorio. 28. Sed quomodo hic sine adjutorio fuisse se Filius dicit, cum supra dictum sit: Posui adjutorium super potentem ? Ergo et hic distingue naturas. Adjutorium caro habet, divinitas non habet. Liber igitur est, quia mortis
Abbreviated transcription (Latin):
lux autem pater. lux &iam ipse sit filius.
quia d̃s lux est Aut sialiam lucẽ in ac¬
cessibilem. nisiõitatis putamus. nũ quid
melior patre lux ẽ: Ut non sit in luce : qui
sicut scriptũ est. & apito patremẽ & in pa¬
tre Nonergo separent filiũ. cũ legunt
solum dm̃ Nec patrem separent. cumle¬
gunt filium solũ Interris filius sinepa¬
tre nonẽ & putas quia pater sine filio sit
incȩlo Incarne est filius . cũ dico incarne ẽ.
Nuncenim secundum carnem . iam non no¬
uimus xp̃m Ergo in carne ẽ filius. & solus
non est. secundum quod scriptum ẽ Et
non sum solus. quia pater mecum est. Et putas
quod sit pater solus inluce: Acne hocar¬
gumentum putes. accipe &iam testimoniũ
Dm̃ inquit nemo uidit umquam. nisi unigeni¬
tus filius qui est insinu patris. ipse narrauit
Quomodo solus pater . sunsinu patris filius ẽ:
Quomodo enarrat quem non uio&: Non
ergo solus pater Accipe ergonunc & so¬

Expanded text:
lux autem Pater, lux etiam ipse sit Filius; lux autem Pater, lux etiam ipse sit Filius; quia Deus lux est ? Aut si aliam lucem inaccessibilem nisi deitatis putamus, numquid melior Patre lux est; ut non sit in luce, qui sicut scriptum est, et apud Patrem est, et in Patre ? Non ergo separent Filium, cum legunt solum Deum: nec Patrem separent, cum legunt Filium solum. 23. In terris Filius sine Patre non est, et putas quia Pater sine Filio sit in coelo? In carne est Filius, cum dico in carne estnunc enim secundum carnem jam non novimus Christum : ergo in carne est Filius, et solus non est, secundum quod scriptum est: Et non sum solus, quia Pater mecum est ; et putas quod sit Pater solus in luce? 24. At ne hoc argumentum putes, accipe etiam testimonium: Deum, inquit, nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Quomodo solus Pater, si in sinu Patris Filius est? quomodo enarrat, quem non videt? Non ergo solus Pater. 25. Accipe nunc et so
Abbreviated transcription (Latin):
cii. & corruptela ẽ & ꝓfectus. Unde & ec¬
clesiastes ait . quo omne opus suum. d̃s ad¬
duc& iniudiciũ Ergo corruptelȩ & mor¬
tis. &iam sinon moriatur aut pecc&. capax
tam̃ omnis ẽ creatura. Nec exmostali na¬
tura habet. sed ex disciplina uelgratia. si
se in aliquib ad uicia non mutat Alia er¬
go immostalitas. quȩ donatur . alia quȩ
sine capacitatemu tabilitatis ẽ semper
Anne gatur immortalis diuinitas xp̃i. quia
in carne ꝓomnib mostem gustauit: Iam
ergo melior gabrihel quam xp̃s. quia ille
non ẽ defunctus. hic mortuus ẽ Sed nonẽ
seruus supra dñm Alia enim carnis in¬
firmitas. alia diuinitatis a&ernitas
Mors carnis ẽ. immostalitas potestatis. Quod
si diuinitas fecit necaro ut oer& corrup¬
tionẽ. quȩ utiq corruptelȩ erat obnoxia
ꝑnaturam: quomodo moripossit ipsa diui¬
ntas : Quomodo aũt lucem in accessibilem
non habitat filius. cũ insinu patris filius sit.

Expanded text:
cii, et corruptela est, et profectus. Unde et Eccii, et corruptela est, et profectus. Unde et Ecclesiastes ait: Quoniam omne opus suum Deus adducet in judicium . Ergo corruptelae et mortis, etiamsi non moriatur aut peccel, capax tamen omnis est creatura: nec ex immortali natura habet, sed ex disciplina vel gratia, si se in aliquibus ad vitia non mutat. Alia ergo immortalitas quae donatur, alia quae sine capacitate mutabilitatis est semper. 21. An negatur immortalis divinitas Christi, quia in carne pro omnibus mortem gustavit? 501 Jam ergo melior Gabriel quam Christus; quia ille non est defunctus, hic mortuus est. Sed non est servus supra dominum ; alia enim carnis infirmitas, alia divinitatis aeternitas: mors carnis est, immortalitas potestatis. Quod si divinitas fecit ne caro videret corruptionem, quae utique corruptelae erat obnoxia per naturam; quomodo mori posset ipsa divinitas? 22. Quomodo autem lucem inaccessibilem non habitat Filius, cum in sinu Patris Filius sit:
Abbreviated transcription (Latin):
Posui adiutoriũ suꝑ potentem Inmortalita¬
tem aũ eius quis audeat diffiteri. cum &iã
aliis immortalitatẽ ipse largitus sit : Sicut
scriptum ẽ desapientia dĩ Perhanc habebo
immostalitatẽ Sedalia immortalitas suȩ
naturȩ. alia ñrȩ Non sunt fragilia com¬
paranda diuinis. Una sola sub stantia di¬
uinitatis. quȩ mori nesciat Vnde & apos¬
tolus. cum scir& & animam & angelos im¬
mostales. quod solus d̃s immortalitatem ha¬
beat. predicauit. Nam & anima moritur
Anima enim quȩ peccauerit . ipsa mori& ur
Nec angelus immortalis ẽ naturaliter. cu¬
ius immostalitas inuoluntate est creatoris
Neꝙ ad prȩ iudicium trahit. quia non mo¬
ritur gabrihel. non moritur rafahel
non moritur micha hel. Et inipsis enim
naturȩ capacitas uicio obnoxia. sed non
obnoxia disciplina Omnis enim rationabi¬
lis creatura. accedentia recipit. & subiecta
iudicio ẽ Inaccedentib aut̃ & poena iudi¬

Expanded text:
Posui adjutorium super potentem . ImmortalitaPosui adjutorium super potentem . Immortalitatem autem ejus quis audeat diffiteri, cum etiam aliis immortalitatem ipse largitus sit, sicut scriptum est de sapientia Dei: Per hanc habebo immortalitatem . 19. Sed alia immortalitas suae naturae, alia nostrae. Non sunt fragilia comparanda divinis: una sola substantia divinitatis est, quae mori nescit. Unde et Apostolus, cum sciret et animam et angelos immortales, quod solus Deus immortalitatem habeat praedicavit. Nam et anima moritur: Anima enim quae peccat, ipsa morietur ; nec Angelus immortalis est naturaliter, cujus immortalitas in voluntate est Creatoris. 20. Neque ad praejudicium trahas, quod non moritur Gabriel, non moritur Raphael, non moritur Uriel; et in ipsis enim naturae capacitas vitio obnoxia, sed non obnoxia disciplinae. Omnis enim rationabilis creatura accidentia recipit, et subjecta judicio est. In accidentibus autem et poena judi
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. incarnationis testatus ẽ sacramen¬
tum Deniq ut de incarnatione xp̃i sedixisse
oftender&. subdidit. Qui testimonium
reddidit subpontio pilato. bonam con¬
fessionem Vt serues mandatũ sine macu¬
la usq in aduentũ dñi nostri iħu xp̃i quẽ
suis temporibus oftend& beatus & solus
potens. & rex regum & dñs dominantiũ:
qui solus hab& inmortalitatem. & lucem ha¬
bitat in accessibilem. quem uidit hominũ
nemo. sed nec uidere potest Ergohȩc
dedõ scripta sunt. Cuius nominis & digni¬
tas & ueritas. communis est filio Cur igi¬
tur hoc loco filius separatur. cũ &iam filio
hȩc cunueniant. Aut si non conueniunt.
nega dm̃. ut neges quȩ dõ sunt consequen¬
tia Beatus negari non potest. qui bea¬
titudines donat. Beatrenim quib remis¬
sȩsunt iniquitates Beatus negari non potest.
qui sanam disciplinã tribuit. sicut scriptumẽ.
quȩ ẽ secundũ euangeliũ claritãs beatidĩ
Potens abnui non potest. dequo pater dicit

Expanded text:
nomine incarnationis testificatus est sacramentum. 17. Denique ut de incarnatione Christi se dixisse ostenderet, subdidit: Qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; ut serves mandatum sine macula usque in adventum Domini nostri Jesu Christi: quem suis temporibus ostendet beatus et solus potens, rex reguqui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem: quem vidit hominum nemo, sed nec videre potest . Ergo de Deo haec scripta sunt, cujus nominis et dignitas et veritas communis est Filio. 18. Cur igitur hoc loco Filius separatur, cum etiam Filio haec cuncta conveniant? Aut si non conveniant, nega Deum; ut neges quae Deo sunt convenientia. Beatus negari non potest, qui beatitudines donat: Beati enim quibus remissae sunt iniquitates . Beatus negari non potest, qui sanam doctrinam tribuit, sicut scriptum est: quae est secundum Evangelium claritatis beati Dei . Potens abnui non potest, de quo Pater dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. & p̃ter ipsum. bonus &uerus alius ds̃ ñ
sit. quõ in ipso est ds̃ Speciale autem &iã
patris sit. ut post ipsum uerus alius ds̃ ñ
sit. quia unus ds̃. Nec iuxta sabellianos.
patrem filiumq confundens. nec iuxta
arrianos. patrem filiumq: secernens. Pater
ir & filius. distinctionem habent. ut pa¬
ter & filius. separationem diuinitatis non

Expanded text:
sit: et praeter ipsum bonus et verus alius Deus non sit: et praeter ipsum bonus et verus alius Deus non sit; quoniam in ipso est Deus: speciale autem etiam Patris sit, ut post ipsum verus alius Deus non sit; quia unus Deus, nec juxta Sabellianos Patrem Filiumque confundens, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, ut Pater et Filius; separationem d
Abbreviated transcription (Latin):
negatis. Bonus ẽ qui peccatum unius donat
bonus nonẽ qui peccatum mundi abstulit :
Deipso enim dictum est. Ecce agnus dĩ. ecce qui
tollit peccatum mundi Sed quid dubitamus¬
bonum: Credidit iam ecclesia bonum. & con¬
fessa dicendo ẽ. Oscul&urme ab osculo oris
sui. qũo bona uberatua suꝑ uinum. Et alibi et
faucistua. tam quam uinum ẽ optimum. Bo¬
nisergo nosille legis & gratiae nutrit uberib
caelesticuras hominum praedicatione de¬
mulcens. & nos bonum negamus: cumsit ima¬
go bonitatis. exprimens a &ernȩ inse se bo¬
nitatis effigiem. sicut & supra ostendimus
scriptum. Quia ipse est speculum sine macula. &
imago bonitatis illius. exbono dõ dĩfilio. Sed¬
quid uobis uid&ur. quibonum uerum dm̃ dĩfiliũ
denegatis . quod scriptum sit. quod nullus dẽ
nisi unus: Nam & sisunt qui dicantur dii:
An intereos xp̃m adnumeratis. qui dicunt᷑¬
& non sunt : cum speciale sit eius ut semꝑ

Expanded text:
negatis. 31. Bonus est, qui peccatum unius donat; et negatis. 31. Bonus est, qui peccatum unius donat; et bonus non est, qui peccatum mundi abstulit? De ipso enim dictum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . 32. Sed quid dubitamus? Credidit jam Ecclesia bonum, et confessa est dicendo: Osculetur me ab osculis oris sui; quoniam bona ubera tua super vinum ; et alibi: Et faux tua tamquam vinum est optimum . Bonus ergo ille nos Legis et gratiae nutrit uberibus, coelesti curas hominum praedicatione demulcens; et nos bonum negamus, cum sit imago bonitatis, exprimens aeternae in se bonitatis effigiem, sicut et supra ostendimus scriptum, quia ipse est speculum sine macula, et imago bonitatis illius . CAPUT III. Filium Dequid vobis videtur, qui bonum et verum Deum Dei Filium denegatis; cum scriptum sit quod nullus Deus, nisi unus ? Nam etsi sunt qui dicantur dii, an inter eos Christum annumeratis, qui dicuntur, et non sunt? Cum speciale sit ejus, ut semper
Abbreviated transcription (Latin):
mendieam Nullus eam tollit ame. sed ego
a me ipso pono eam. Uides bonitatem. quia
sponte posuit. Uides potestatem. quia sũpsit
Et tubonum negas. cum ipse in euangelio di¬
xerit: Siego bonus. oculus tuus quare ne¬
quam Ingrate quid agis : bonum negas.
ꝑquem bonum speras. sitamen credas. Bonum
negas. quidedit nobis quae oculus nonuidit. nec
auris audiuit: Mihi expedit ut bonum credã.
Bonum ẽ enim. confidere indño. Mihi expedit.
ut dño confitear. Scriptum ẽ enim. Confite
Audi patrem dicentem. Eruetuauit cor
meum. uerbum bonum. Bonum ergo uerbũ
est. uerbum hoc est dequoscriptum ẽ. Uer
bum erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum. Ergo
si uerbum bonum ẽ. filius autem dĩ uerbum ẽ.
bonus utiq ds̃ est. dĩfilius. Etiam si non plac&
arrianis. erubescant aliquando. Iudȩi dice¬
bant. bonus ẽ. Et si a ludicebant non est. alii
tamen dicebant. bonus ẽ : & uos omnes. bonũ

Expanded text:
mendi eam. Nullus eam tollit a me, sed ego mendi eam. Nullus eam tollit a me, sed ego a memetipso pono eam . 26. Vides bonitatem, quia sponte posuit: vides potestatem, quia sumpsit; et tu bonum negas, cum ipse de se in Evangelio dixerit: Si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Ingrate, quid agis? Bonum negas, per quem bona speras, si tamen credas? Bonum negas, qui dedit nobis quae oculus non vidit, nec auris audivit ? 27. Mihi expedit ut bonum credam: Bonum est enim confidere Domino . Mihi expedit ut Dominum confitear; scriptum est enim: Confitemaudi Patrem dicentem: Eructavit cor meum Verbum bonum . Bonum ergo Verbum est, Verbum hoc de quo scriptum est: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ergo si Verbum bonum, Filius autem Dei Verbum est: bonus utique Deus est Dei Filius; etiamsi non 476 placeat Arianis. Erubescant aliquando. 30. Judaei dicebant: Bonus est . Etsi alii dicebant: Non est, alii dicebant tamen: Bonus est; et vos omnes bonum
Abbreviated transcription (Latin):
hume facta sitientibus. ut opus ueri agnos¬
cer&ur auctoris. cum humor rigescer&.
p&ra inundar&. Quod ut agnosceres opus
nequa incesser& fames in deserto pauit pane
draginta annos. nec uestimenta u&eres¬
s cum fructu quietis.
fidelibus futurae resurrectionis ostendens.
quod nec factorum decora splendidorum.
nec circumfusȩ uirtutis nitor. nec uitȩ cur¬
sus perir& humanȩ. Haecine non bonus:
qui bonis cȩlum fecit eẽ quod terra ẽ. utsic̃
in caelo. quasi inspeculo quodam. stellarũ
lucentium refulgent globi. ita &iamapo¬
stolorum & martyrum. & sacerdo tum. ui¬
ce stellarum splendentium. toto in luces¬
cerent chorimundo. Ergo non solum bo¬
hoc ẽ nonsibi tantum. sed &iamouib suis
bonus. Bonus enimpastor. animam suam
ponit pro ouib suis. Posuit plane ani¬
mam suam. ut nr̃am leuar&. Sed prodiuini¬
tatis potestate posuit. & sumpsit. Sicut
scriptumẽ. Potestatem habeo ponendi
animam meam. & potestatem habeo su¬

Expanded text:
humefacta sitientibus; ut opus veri agnoshumefacta sitientibus; ut opus veri agnosceretur auctoris, cum humor rigesceret, petra inundaret ? Quod ut agnosceres opus ne qua incesseret fames, in deserto pavit pane draginta annos nec vestimenta vete cum fructu quietis :fidelibus futurae resurrectionis ostendens, quod nec factorum decor splendidorum, nec circumfusae virtutis nitor, nec vitae cursus periret humanae? 24. Hiccine non bonus, qui nobis coelum fecit esse, quod terra est; ut sicut in coelo, quasi in speculo quodam, stellarum lucentium refulgerent globi; ita etiam apostolorum et martyrum et sacerdotum, vice stellarum fulgentium, toto illucescerent chori mundo? 25. Ergo non solum bohoc est, non sibi tantum, sed etiam ovibus suis bonus: Bonus enim pastor animam suam ponit pro ovibus suis . Posuit plane animam suam, ut nostram levaret: sed pro divinitatis potestate posuit et sumpsit, sicut scriptum est: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo su
Abbreviated transcription (Latin):
ra laudatur. Bonitas ergo innatura ẽ dĩ
& innatura dĩ. &iam dĩfilius. Et ideo non
quod singularitatis. sed quod unitatis ẽ
praedicatur. Nonigitur dño bonitas
negatur: sed talis discipulus refutatur
Nam cumscriptura dixiss&. magisterbone.
respondit dñs. Quid me dicis bonum: Idest
quem dm̃ non credis. nonẽ satis ut bonũ
dicas: Non tales ego quaero discipulos.
qui me magis secundum hominem magis¬
trum bonum. quam secundum diuinita¬
tem dm̃bonum credant. Sed nolo prȩ
potestatis utatur. Nondicatur bonus.
sinon mer&ur. anobis. Si hoc non mere¬
tur operibus. Sibeneficiis non mer&ur.
abdic&ur suȩ iure naturae. Subdatur nr̃o iu¬
iudȩorum ꝑsecutorib. suiscederent. dehis¬
centem subito. rubrimaris aestum. indiui¬
dua aquarum mole diuisit. ut fideles cir¬
cum fusa unda munir&. infidos refusa de¬
merger&. Haecine non bonus: Cuius im¬
perio maria solidata. fugientib saxa sunt

Expanded text:
ra laudatur. Bonitas ergo in natura est Dei, ra laudatur. Bonitas ergo in natura est Dei, et in natura Dei etiam Dei Filius; et ideo non quod singularitatis, sed quod unitatis est, praedicatur. 19. Non igitur a Domino bonitas negatur, sed talis discipulus refutatur. Nam cum scriba dixisset: Magister bone, respondit Dominus: Quid me dicis bonum ? id est, quem Deum non credis, non est satis ut bonum dicas. Non tales ego quaero discipulos, qui me magis secundum hominem magistrum bonum, quam secundum divinitatem Deum bonum credant. CAPUT II. potestatis utatur. Non dicatur bonus, si non meretur, a nobis. Si hoc non meretur operibus, si beneficiis non meretur, abdicetur suae jure naturae, subdatur nostro juJudaeorum persecutoribus suis cederent, dehiscentem subito Rubri maris aestum individua aquarum mole divisit ; ut fideles circumfusa unda muniret, infidos refusa demergeret? 22. Hiccine non bonus, cujus imperio maria solidata fugientibus, saxa
Abbreviated transcription (Latin):
non hab&. Vtinam arrianun terp̃tatio
non haber&. Apicessine crimine sunt.
sensus incrimine: Dictum dñi saluatoris
agnosco . Sed consideremus quando dicat
cuidicat. qua circum spectione dicat
Dicit utiq in hominis forma dĩfilius. Et
dicit scribȩ. ei scilic& qui magistrum bo¬
num dĩfilium nominar&. dm̃ negar&
Quod ille non credidit. xp̃c adiungit. Ut
dĩfilium. non ut magistrum bonum. sed
ut bonum dm̃ credant: Namsiunus ds̃di¬
citur. nequaquam tamen dĩfilius adiuin¬
tatis plenitudine separatur. Quomodo
ubi unus ds̃ bonus nuncupatur . aplenitudine di¬
uinȩ bonitatis unigenigenitus excluditur
Necesse ẽ igitur: aut dm̃negent dĩfilium.
aut dm̃bonum eẽ fateantur. Et ideo
circum spectione cȩlesti . non dixit nemo
bonus nisi unus pater . sed nemo bonus nisi
unus ds̃. Pater enim proprium generantis
est nomen. ds autem unus. nequaquam dei¬
tatem trinitatis excludit. Et ideo natu¬

Expanded text:
non habet; utinam Ariana interpretatio non habet; utinam Ariana interpretatio non haberet! Apices sine crimine sunt, sensus in crimine. Dictum Domini Salvatoris agnosco: 474 sed consideremus quando dicat, cui dicat, qua circumspectione dicat. 17. Dicit utique in hominis forma Dei Filius, et dicit Scribae, ei scilicet qui magistrum bonum Dei Filium nominaret, Deum negaret. Quod ille non credit, Christus adjungit; ut Dei Filium non ut bonum magistrum, sed ut bonum Deum credat. Nam sicubi unus Deus dicitur, nequaquam tamen Dei Filius ab unitatis plenitudine separatur; quomodo ubi unus Deus bonus nuncupatur, a plenitudine divinae bonitatis unigenitus excluditur? Necesse est igitur aut Deum negent Dei Filium, aut Deum bonum esse fateantur. 18. Et ideo circumspectione coelesti non dixit: Nemo bonus, nisi unus Pater; sed: Nemo bonus, nisi unus Deus. Pater enim proprium generantis est nomen, Deus autem unus nequaquam deitatem Trinitatis excludit, et ideo natu
Abbreviated transcription (Latin):
nantia corporis facta subnectas. siue
facta p̃cedant. & fides astipul&ur. comes
religiosa factorum. hic religiosi ornatus
antistitis. hoc uelamen ẽ sacerdotis. Bona
ergo fides. cumpulchro operum renit&
ornatu Dequa ut adsũmam loquar. defi¬
nitiones istȩ sunt. quae nonqueunt solui
Siexnihilo ẽ. nonẽ filius. Si creatura ẽ. nonẽ
creator. Si factura nonẽ. omnium factor¬
Sidiscens non p̃cognitor: si accipiens non
ꝑfectus. Si ꝑficiens. nonẽ ds̃. Si dissimilis.
nonimago Siꝑgratiam . non ꝑnaturam
Sibonitatis expers. auctor malitiȩ. Ne¬
mo bonus. nisi unus ds. Stupeo itaq ad¬
reliqua scẽ imperator. & toto corpore
animoq deficio. esse aliquos homines. uel
potius non homines. sedhumana adoꝑtos
specie. intus dementiȩ bestialis. qui post
tanta dñi & tam diuina beneficia. bonũ
negent. ipsum auctorem bonorum
Scriptumẽ inquit. Nemo bonus. nisi unds̃
Scriptum agnosco. Sed littera errorem

Expanded text:
nentia corporis facta subnectas: sive nentia corporis facta subnectas: sive facta praecedant, et fides astipuletur comes religiosa factorum, hic religiosi ornatus antistitis, hoc velamen est sacerdotis. 14. Bona ergo fides, cum pulchro operum renitet ornatu: de qua, ut ad summam loquar, definitiones istae sunt, quae non queunt solvi. Si ex nihilo est, non est Filius: si creatura est, non est creator: si factura esi discens, non praecognitor: si accipiens, non est perfectus: si proficiens, non est Deus: si dissimilis, non imago: si per gratiam, non per naturam: si divinitatis expers, auctor malitiae: Nemo bonus, nisi unus Dreliqua, sancte imperator, et toto corpore animoque deficio, esse aliquos homines, vel potius non homines, sed humana adopertos specie, intus autem dementiae bestialis; qui post tanta Domini et tam divina beneficia, bonum negent ipsum auctorem bonorum. 16. Scriptum est, inquiunt: Nemo bonus, nisi unus Deus. Scriptum agnosco: sed littera errorem
Abbreviated transcription (Latin):
uel ecclesia quȩ binas uestesfecit uirosuo.
sicut scriptum ẽ. unamoperis. alterãmen¬
tis. fidei intexens factorumq uelamina
Itaq alibi sicut legimus aurum p̃texit . &
postea yacinctum ac purpuram. cum coc¬
co subiungit &bysso Rursus alibi &ya¬
cincto & c&eris. prius flosculos format.
aurumq: subnectit . & unius ẽ habitus sacer¬
dotis. Vt isdem colorib micans. gratiȩ deco
rationis trpicae series digeratur: auro & ar¬
gento probabili . nonẽ dubium eloquia
designari. quib fides constat: Scriptumẽ
enim. Eloquia dñi . eloquia casta. argen¬
tum igne examinatum. probatum terrȩ
purgatum septuplum: Yachintus autẽ.
aeris hab& similitudinem quem spiramus.
& cuius carpimus flatum. Purpura quoq
speciem aquarum exprimit. Percoccum
ignis intellegitur. terra ꝑbyssum. hoc eñ
ex terra gignitur. Echisaũ quattuor
elementis. corpus subsistit humanum
Siue ergo mentis fidei praecedenti. concin¬

Expanded text:
vel Ecclesia, quae binas vestes fecit viro suo, vel Ecclesia, quae binas vestes fecit viro suo, sicut scriptum est : unam operis, alteram mentis, fidei intexens factorumque velamina. Itaque alibi, sicut legimus, aurum praetexit, et postea hyacinthum 473 ac purpuram cum cocco subjungit et bysso. Rursus alibi ex hyacintho et caeteris prius flosculos format, aurumque subnectit, et unus est habitus sacerdotis; ut iisdem coloribus micans, gratiae decorrationis typicae series digeratur, auro et argento probabili non est dubium eloquia Domini designari, quibus fides constat. Scriptum est enim: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Hyacinthus autem aeris habet similitudinem, quem spiramus, et cujus carpimus flatum: purpura quoque speciem aquarum exprimit: per coccum ignis intelligitur: terra per byssum; haec enim ex terra gignitur. Ex his autem quatuor elementis corpus subsistit humanum. 13. Sive ergo mentis fidei praecedenti conci
Abbreviated transcription (Latin):
nuptialis. hic textor proph&icus. quibe¬
ne nouerit ista contexere. Neꝙ uilis ista
quis dedit mulierib texturȩ sapientiam:
Nec communes istilapides. ut legimus. supple¬
mentisplendidi. omnis enim in eo ꝑfectio ẽ
Sinihildesit. lapides compositi &circum¬
dati auro. intellegibili scilic& natura.
sibene eos mens nr̃a componat. naturalisq
sensus probabiliratione compagin&
Deniq quam non mediocres lapidessint. lectio
dic&: quod cum alia alui uiliora deferrent :
Istos tamen lapides suꝑ humeros suos religio¬
si principes attuler̃. ex quib fecer̃ ratio¬
nabile opustextile. Textile opus ẽ enim.
quando fidei facta concordant. Nec me
aliquis errare put&. quia supra triꝑtitã
dequaternis. subter uero quadriꝑtitam
de ternis feci distinctionem. Boni operis
gratiam. ꝑdiuersas plus plac& formas
Bona enim &illa. quȩ textrinum indumen¬
tisa cerdo talis ostendit. Uellex scilic&

Expanded text:
nuptialis; hic textor propheticus, qui benuptialis; hic textor propheticus, qui bene noverit ista contexere. Neque vilis ista rophetam: Quis dedit mulieribus texturae sapientiam . Nec communes isti lapides, lapides, ut legimus, supplementi: omnis enim in eo perfectio est, si nihil desit. Lapides compositi et circumdati auro, intelligibili scilicet natura; si eos bene mens nostra componat, naturalisque sensus probabili ratione compaginet. Denique quam non mediocres lapides sint, lectio docet , quod cum alii alia viliora deferrent; istos tamen lapides super humeros suos religiosi principes attulerunt, ex quibus fecerunt rationale, opus textile . Textile enim opus est, quando fidei facta concordant. 11. Nec me aliquis errare putet, quia supra tripartitam de quaternis, subter vero quadripartitam de ternis feci distinctionem. Boni operis gratia per diversas plus placet formas. Bona enim et illa quae textrinum indumenti sacerdotalis ostendit, vel lex scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
Namsieos aliquis separ& atq: secernat . om̃s
fidei structura dissoluitur. Itaq principi¬
um fidei nrȩ est. scire quod genitus ẽ dĩfilius.
Sigenitus nonẽ. nec filius ẽ. Nec satis ẽ dixisse
filium. nisi &unigenitum filium designaue¬
generatio. filius. unigenitus. principalit̃
& proprie indicant ex dõfilium. Tria sequen¬
tia. idest ds̃. uia. ueritas. uir tutem eius ma¬
nifestant. qua condidit & fecit subsistere
creaturam. In ipso enim uiuimus & sumus
illis tribus. propri&as filii Inistis aliis. pa¬
ternae acfilii operationis unitas declara¬
tur: Imago quoq & splendor & caracter:
dicitur dĩfilius. quia hȩc in comp̃hensibilem.
Haec quoq tria. uidemus adsimilitudinem
ꝑtinere. Reliquum ẽ. virtus sapientia
iustitia. Ut his singulis operationis a &er¬
nitas probar&ur : Hoc igitur est illud ues¬
timentum pra&iosis lapidib adornatum.
Hic ueri amictus ẽ sacerdotis. haec uestisẽ

Expanded text:
Nam si eos aliquis separet atque secernat, omnis Nam si eos aliquis separet atque secernat, omnis fidei structura dissolvitur. 5. Itaque principium fidei nostrae est scire quo genitus est Dei Filius: si genitus non est, nec Filius est. Nec satis est dixisse Filium, nisi et unigenitum Filium designavegeneratio, Filius, unigenitus, principaliter et proprie indicant ex Deo Filium. 7. Tria sequentia, id est, Deus, vita, veritas, virtutem ejus manifestant, qua condidit et fecit subsistere creaturam: In ipso enim vivimus, movemur illis tribus proprietas Filii, in istis aliis paternae ac Filii operationis unitas declaratur. 8. Imago quoque et splendor et character dicitur Dei Filius, quia haec incomprehensibilem Haec quoque tria videmus ad similitudinem pertinere. 9. Reliquum est, virtus, sapientia, justitia; ut his singulis operationibus aeternitas probaretur. 10. Hoc igitur est illud vestimentum pretiosis lapidibus adornatum, hic veri amictus est sacerdotis, haec vestis
Abbreviated transcription (Latin):
Virtus Ueritas. uita: Haec indicia ita dĩfiliũ
signant. ut ex his & sempi ternum patrem eẽ
cognoscas. nec ab eofilium discrepantem Ex
eo enim qui est. generatio. ex sempiterno
ds. expatre filius. ex dõ uerbum: splendor
gloriae. caracter substantiȩ. speculum dĩ
maiestatis. imago bonitatis : Desapiente¬
sapiente sapientia. deforte uirtus. de
uero ueritas. deuiuente uita: Concor¬
dant igitur. patris & filii indicia. quib ñ
discrepare inter se. sed unius maiestatis eẽ
nemo dubitauerit. Quorum singulorũ
proferremus exempla nominum. nisi coar¬
tandi sermonis studio teneremur. His duo¬
decim tamquam lapidib preciosis. fidei co¬
lumna consurgit. Hisunt enĩ pretiosi illi
lapides. sardius. iaspis. smaragdus. crysoli¬
tus. &c&eri. quib scĩ aaron. illius utiq qui fi¬
guram gerit xp̃i. ueriscilic& uestimentũ
sacerdotis intexitur. Circumdati auro la¬
pides & sculpti nominib filiorum isrł. duo¬
decim lapides sibi inuicem coherentes.

Expanded text:
virtus, veritas, vita. 3. Haec indicia ita Dei Filium signant, ut ex his et sempiternum Patrem esse cognoscas, nec ab eo Filium discrepantem. Ex eo enim qui est, generatio; ex sempiterno Deus, ex Patre Filius, ex Deo Verbum, splendor gloriae, character substantiae, speculum Dei, majestatis imago, de bono bonitas, de sapiente sapientia, de forti virtus, de vero veritas, de vivente vita. Concordant igitur Patris et Filii indicia, quibus non discrepare inter se, sed unius majestatis esse nemo dubitaverit. Quorum singulorum proferremus exempla nominum, nisi coarctandi sermonis studio teneremur. 4. His duodecim tamquam lapidibus pretiosis fidei columna consurgit. Hi sunt enim pretiosi illi lapides , sardius, jaspis, smaragdus, chrysolithus, et caeteri, quibus sancti Aaron, illius utique qui figuram gerit Christi, veri scilicet vestimentum sacerdotis intexitur: circumdati auro lapides, et insculpti de nominibus 472 filiorum Israel, duodecim lapides sibi invicem cohaerentes.
Abbreviated transcription (Latin):
uidit & fecit . & dedit eẽ quȩ non erant . quid
dicunt depatre: qui quod uiderat prȩdicauit.
quasi eaquȩ facienda forent . non potuerit p̃¬
uidere Similiter ergo uid& filius patris op.
sicut pater opus filii Nec quasi alienum
laudat . sed quasi ꝓprium recognoscit. Quȩ¬
cumq enim pater fecerit. eadem & filius
facit similit̃. ut idem opus patris filiiq sen¬
tires. Nihil ergo facit filius. nisi quod pater
ꝓb&. pater laud&. pater uelit. quia ex pa¬
tre totus ẽ . non ut creatura. quȩ multa com¬
mittit. dum studio lapsuq peccati. uolunta¬
tem frequenter offendit auctoris. Nihil ergo
filius facit. nisi quod placeat patri. quia
una uoluntas. una sententia ẽ. uera caritas.¬

Expanded text:
vidit, et fecit, et dedit esse quae non erant: quid vidit, et fecit, et dedit esse quae non erant: quid dicunt de Patre, qui quod viderat 533 praedicavit, quasi ea quae facienda forent, non potuerit praevidere? 66. Similiter ergo videt Filius Patris opus, sicut Pater opus Filii: nec quasi alienum laudat, sed quasi proprium recognoscit: Quaecumque enim Pater fecerit, eadem Filius facit similiter ; ut idem opus Patris Filiique sentires. Nihil ergo facit Filius, nisi quod Pater probet, Pater laudet, Pater velit; quia ex Patre totus est: non ut creatura, quae multa committit, dum studio lapsuque peccati, voluntatem frequenter offendit auctoris. Nihil ergo Filius facit, nisi quod placeat Patri; quia una voluntas, una sententia est, una es
Abbreviated transcription (Latin):
re & facere potest. & ꝑ plenitudinẽ diuinitatis
quo uoluerit ex sequi : quid suꝑ ẽ nisi ut ꝑ uni¬
tatem in separabilem potestatis. nihil creda¬
mus filiũ facere . nisi quod uiderit facientem
patrem . quia ꝑ in conparabilem caritatẽ. ni¬
hil a se facit filius. quõ nihil uult quod pater
nolit. quod utiq non infirmitatis. sed diuini¬
tatis ẽ Ergo nec contumax filius. ut &iam¬
de quarta ꝓpositione dicamus. Nihil enim
consiliarius filius facit . quod cũ patris non
conueniat uoluntate. Deniq uidit pater
quȩ fecit filius. & ꝓbauit. quia bona uelde
quid hic dixit pater: fiat talis lux qualem
ipse feci. sed fiat lux quȩ ante non fuerat.
Aut filius qualem facer& interrogauit :
sed fecit ut uoluit. qualem pater eo usq
uoluit. ut ꝓbar&. Ergo nouum opus filii ẽ
De inde sire prehenditur infilio secundum
interpretationes arrianoꝵ. quia quod uiderit
facit . qui utiq secundum scripturas. quod non

Expanded text:
re et facere potest, et per plenitudinem divinitatis re et facere potest, et per plenitudinem divinitatis quod voluerit exsequi: quid superest, nisi ut per unitatem inseparabilem potestatis nihil credamus Filium facere, nisi quod viderit Patrem facientem; quia per incomparabilem charitatem nihil a se facit Filius; quoniam nihil vult, quod Pater nolit? Quod utique non infirmitatis, sed unitatis ede quarta propositione dicamus; nihil enim consiliarius Filius fecit, quod cum Patris non conveniat voluntate. Denique vidit Pater quae fecit Filius, et probavit quia bona valde.quid hic dixit Pater: Fiat talis lux, qualem ipse feci: aut fiat lux, quae ante non fuerat: aut Filius qualem faceret, interrogavit? Sed fecit, ut voluit, qualem Pater usque eo voluit, ut probaret. Ergo novum opus Filii est. 65. Deinde si reprehenditur in Filio secundum interpretationes Arianorum quia quod viderit, fecit, qui utique secundum Scripturas quod non
Abbreviated transcription (Latin):
quod alius fecerit: nisi qui& inȩqualitatẽ non
habeat operationis. & naturȩ eiusdem habeat
unitatem Adhuc tamen requiro. quid sit quod
ase facere non possit filius. nisi uiderit facien¬
tẽ patrem : & insipienter aliqua deuilioribus
exempla ꝓpono factus sum enĩ insipiens. uos
me coegistis. Nam quid insipientius. quam
demaiestate dĩ argumenta discutere : Quȩ
quȩstiones magis prȩstant . quã ȩdificationẽ
dĩ quȩ ẽ infide Sed argum̃tis. argumenta res¬
pondeant: Illis uerba nobis caritas. quȩ est de
corde puro & conscientia bona & fide non ficta
Ergo ad infirmationẽ tam ineptȩ ꝓpositionis.
nonpig& &iam ridicula deriuare. Quomo¬
do ergo uid& filius patrem: Vid& quis pi¬
cturã quã ꝑnaturam imitari non potest. non
utiq sicui d& filius. Uid& paruulus uiri
opera maioris. sed imitari non potest. nec sic
cũ patre arcanum naturȩ. in iusibiliter & uide¬

Expanded text:
quod alius fecerit; nisi qui et inaequalitatem non quod alius fecerit; nisi qui et inaequalitatem non habeat operationis, et naturae ejusdem habeat unitatem. 60. Adhuc tamen requiro, quid sit quod non possit facere a se Filius, nisi viderit facientem Patrem ; et insipienter aliqua de vilioribus exempla propono: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Nam quid insipientius, quam de majestate Dei argumenta discutere, quae quaestiones magis praestant, quam aedificationem Dei, quae est in fide ? Sed argumentis argumenta respondeant: illis verba, nobis charitas, quae in Deo est, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta. Ergo ad infirmationem tam ineptae propositionis, non piget etiam ridicula derivare. 61. Quomodo ergo videt Filius Patrem? Videt equus picturam, quam per naturam imitari non potest: non utique sic videt Filius. Videt parvulus viri opera majoris, sed imitari non potest: nec utiqcum Patre arcanum commune naturae invisibiliter et vide
Abbreviated transcription (Latin):
seruus sine dño Ergo mentitus es dñe inu
quite & magistrum & dnm ipse dixisti. &
fefellisti discipulos tuos. dicens : Uos uocatis me
magistrũ & dnm & bene facitis. sum enim
Non falleres ueritas. eos prȩsertim. quos amicos
uocasti Tamen siimperitũ te abartifice se¬
cernunt. uidero utrũ tibi.hoc ẽ dĩ sapientiȩ.
dicant peritiam defuisse . unus ẽ tamen sub¬
stantiȩ: interte & patrem separare non possuNTt
cernit. Sed noninpatre artificium. neq: inte
insapientia Nonẽ enim insipiens sapientia
Ergosineq insensibilis infilionatura. neq debi¬
litas. neq in peritia neq seruitus potest ẽẽ
Considerant quod & per naturam & maiesta¬
tem . unum sit cũ patre filius : & peroperatio¬
nẽ non discrepet apatre uistus. cũ omnia quȩ
pater fecerit. eadem filius facit militer. Neq
enĩ similiter potest quis quam facere idemopus.

Expanded text:
servus sine domino? Ergo mentitus es, Domine Jesu, servus sine domino? Ergo mentitus es, Domine Jesu, qui te et magistrum, et dominum ipse dixisti; et fefellisti discipulos tuos, dicens: Vos vocatis me magistrum et dominum, et bene dicitis; sum etenim . Sed non falleres, veritas, eos praesertim quos amicos vocasti. 58. Tamen si ut imperitum te ab artifice secernunt, viderint ut tibi, hoc est, Dei sapientiae dicant peritiam defuisse; unitatem tamen substantiae inter te et Patrem separare non possunt. cernit: sed non in Patre artificium, neque in te insipientia; non est enim insipiens sapientia. 59. Ergo si neque insensibilis in Filio natura, 532 neque debilitas, neque imperitia, neque servitus potest esse; considerent quod et per naturam et majestatem unum sit cum Patre Filius, et per operationem non discrepet a Patre virtus; cum omnia quae Pater fecerit, eadem Filius faciat similiter: neque enim similiter potest quisquam facere idem opus,
Abbreviated transcription (Latin):
filius nunc imperat. nunc p̃catur Et unũ
sunt & imperat & precatur. Sed neq cum
imperat solus. nec tum p̃catur infirmus:
Solus non est. quia quȩ cumq filius facit. pater
matus ẽ propt̃ pecata ñr̃a. tamen illa nr̃ae
erat in eopacis eruditio. sicut scriptum ẽ : non
suȩ maiestatis infirmitas. Deniq ut scias
quia secundum hominẽ precatur. diuinitate
imperat. habes in euangelio. qui p&ro dixit.
dit : tues p&rus . & super hanc p&ram ȩdi¬
ficabo ecclesiam meam. & tibi dabo clauesre¬
gniceloꝵ. Ergo cui ꝓpria auctoritate regnũ
dabat. huius fidem firmare non poterat
do considera Rogat quando passurus os¬
tenditur. imperat quando filius dĩ creditur
Duas igitur species impossibilitatis uacare iam
cernimus. quod neq: in sensibilis. neq: infirma
potest ẽẽ dĩ uistus. Numquid tertium pro¬
fertis inmedium : quod quasi in prinprinci¬
patu sine magiterio facere nihil possit. aut

Expanded text:
Filius nunc imperat, nunc precatur? Et unum Filius nunc imperat, nunc precatur? Et unum sunt, et imperat, et precatur: sed neque cum imperat, solus; nec cum precatur, infirmus. Solus non est, quia quaecumque Pater facit, eadem matus est propter peccata nostra, tamen illud nostrae erat in eo pacis eruditio, sicut scriptum est, non suae majestatis infirmitas. 56. Denique ut scias quia secundum bominem rogat, divinitate imperat, habes in Evangelio quia Petro dixit: dit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; et tibi dabo claves regni coelorum . Ergo cui propria auctoritate regnum dabat, hujus fidem firmare non poterat; et, considera. Rogat quando passurus ostenditur, imperat quando Filius Dei creditur. 57. Duas igitur species impossibilitatis vacare jam cernimus, quod neque insensibilis, neque infirma potest esse Dei virtus. Numquid tertium profertis in medium, quod quasi imperitus sine magistro facere nihil possit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
quid foste. per debilitatem impossibile ei
aliquid ȩftimamus: Sed non ille debiilis.
qui alioꝵ debilitates imperiali sermone sana¬
bat Andebilis uidebatur: cũ paralytico prȩ¬
cipiens. tollegrabattum tuũ & ambula
sanitatis iam mandabat officium. cum ad huc
ille debilitatus orar&. Num debilis dñs
uirtutũ cum inluminar& coecos: inclinatos
eriger& mostuos suscitar&. uotis nr̃is
medicina prȩcurrer& effectus. oratis curar&
& fimbria mundar& & tactus. Nisiforte de¬
bilitatem illam impii putabitis. quando uul¬
nera uidebitis. Erant quidem illa corporis
uulnera. sed non erat uulneris illius ulla debi¬
litas ex quouita omnium ꝓfluebat Unde
& ꝓph&a dixit. liuore eius nos sanatimus
Anqui in uulnere delis nonerat. erat in maies¬
tate Quomodo quȩro cũ dȩ moniis imperar& & respeccata
dimitte r&. Ancũ rogar& patrem Quo locofortasse
dicant. quomodo pater & filius unũ sunt. si¬

Expanded text:
Numquid forte per debilitatem impossibile ei Numquid forte per debilitatem impossibile ei aliquid existimamus? Sed non ille debilis, 531 qui aliorum debilitates imperiali sermone sanabat. An debilis videbatur, cum paralytico praecipiens: Tolle grabatum tuum, et ambula , sanitatis jam mandabat officium, cum adhuc ille remedium debilitatis oraret? Num debilis Dominus virtutum, cum illuminaret caecos, inclinatos erigeret , mortuos suscitaret , votis nostris medicinae praecurreret effectus, orantes curaret, et fimbriae mundaret attactus ? 54. Nisi forte debilitatem illam, impii, putabatis, quando vulnera videbatis. Erant quidem illa corporis vulnera, sed non erat vulneris illius ulla debilitas, ex quo omnium vita profluebat. Unde et propheta dixit: Livore ejus nos sanati sumus . An qui in vulnere debilis non erat, erat in majestate? Quomodo quaere. Cum daemoniis imperaret, et reis peccata dimitteret; an cum rogaret Patrem? 55. Quo loco fortasse dicant: Quomodo Pater et Filius unum sunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
nis. hab& unam speciem. cui impossibilitatis
causa natura ẽ Impossile ẽ & debili. facere
opera robusti. Sed huic alia inpossibilitatis
huic quoque inpossibilitatis infirmitas Alia
ergo impossibilitatis hȩc species. qũo a facien¬
di possibilitate. corporis infirmitate reuo¬
catur. Tertia quoq impossibilitatis ẽ causa.
quia &iam si ꝑnaturam quis & infirmitatom
corporis facere aliquid possit. non potest
tam̃ facere ꝑ imperitiam uel inpotentiam.
ut aut indoctus aut seruus. Quasigitur harũ
quas en arrauimus. impossibilitatum causas. ut
quartã interim seques tremꝰ. filio dĩ existimas
conuenire  Num quid in sensibilis pernaturã
& mutabilis sicut lapis : Lapis quidem ẽ impus
inruinam fidelib: angularis. sed non insensi¬
bilis. supra quem sensibilium populoꝵ. fideles
aedificantur affectus : Nonimmobilis p&ra
bibebant enim ex consequenti p&ra. p&ra
aũt erat xp̃s Nonergo paternũ opus.
ꝑnaturȩ diftantiam impossibile xp̃o: nũ

Expanded text:
nis. Habes unam speciem, cui impossibilitatis causa natura est. 50. Impossibile est et debili facere opera robusti; sed huic alia impossibilitatis huic quoque impossibilitati infirmitas. Alia ergo impossibilitatis haec species; quoniam a faciendi possibilitate, corporis infirmitate revocatur. 51. Tertia quoque impossibilitatis est causa, qua etiamsi per naturam quis, et firmitatem corporis facere aliquid possit; non potest tamen facere per imperitiam vel impotentiam, ut aut indoctus, aut servus. 52. Quis igitur harum, quas enumeravimus, impossibilitatum causas, ut quartam interim sequestremus, Filio Dei existimas convenire? Numquid in sensibilis per naturam, et immobilis, sicut lapis? Lapis quidem est impiis in ruinam, fidelibus angularis. Sed non insensibilis, supra quem sensibilium populorum fideles aedificantur affectus. Non immobilis petra: Bibebant enim ex consequenti petra; petra autem erat Christus . Non ergo paternum opus per naturae distantiam impossibile Christo. 53.
Abbreviated transcription (Latin):
suam. humanȩ adstruant generationis exem¬
plo. Defilio dĩ dicunt. quia antequam gene¬
rar&ur nonerat. Hoc est dedĩ sapientia.
de uistute dĩ. dedĩ uerbo. cuius generatio ni¬
hil ante senouit. Quod sialiquando ut uoluN
non fuit. quod nefas dictuẽ . non fuit ergo in dõ

Expanded text:
suam humanae astruant generationis exemplo. De Filio Dei dicunt quia antequam generaretur non erat, hoc est, de Dei sapientia, de virtute Dei, de Dei Verbo, cujus generatio nihil ante se novit. Quod si aliquando, ut volunt, non fuit quod nefas dictu est non fuit ergo in Deo