comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hũc tenebinus ordinẽ quia
pͥmo dicebainus quale sit ipĩn
ꝯingiũ ⁊ quales uxores quod
cipes deceat sinu̾e. ¶ deiide
ostendemꝰ qualit̾ iri suas uxo¬
res reg̾e debeant ⁊ ad quas
ui tutes ⁊ ad q̃ oꝑa eas debe¬
ant ordiuare ĩ ostendendo q̃
le sit ipĩm ꝯuigiũ. pͦ declarã¬
d̾ occurrit ꝯigiũ ⁊ẽ aliquid
cicia sit uiri ad nxorẽ ꝓbat

Expanded text:
quia primo dicemus, quale sit ipsum coniugium, et quales uxores, cipes deceat sumere. Deinde ostendemus, qualiter viri suas uxores regere debeant et ad quas virtutes, et ad quae opera eas debeant ordinare. In ostendendo quidem quale sit ipsum coniugium, primo declarandum occurrit, coniugium esse aliquid citia sit viri ad uxorem, probat
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ uẋor ꝓpͥa oꝑa sua ordinat
⁊ uir ꝓpͥa sua ordinat ĩ bonũ do¬
mus ⁊̃ in bonũ uxoris. sufficiũt
sibi in uita ut dͦ in .uiii. ecħ.
uã sic ꝓpͥa ordinare ad bouuu
ꝯẽ facit ad quãdã sufficienciã¬

Expanded text:
sua ordinat et vir propria ordinat: in bonum domus, et in bonum uxoris: sufficiunt sibi in vita, ut dicitur 8. Etic. Nam sic propria ordinare ad bonum commune, facit ad quandam sufficentia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debilem bellaret õẽ intra.
se cognosc̾ent ꝙ derisorie lo¬
q̃retur Inde gͥ sũptũ ẽ nomẽ
ẏronue ⁊ derisionis qũ aliquis
notabilit̾ de se nimora ꝯcedit
quã sũt ¶ad u̾itatẽ gͦ spec¬
tat mod̾are huiꝰ derisiones ⁊
repͥm̾e iaccãcias pͥncipalius
tũ spectat ad ipm̃ iactẽcias re¬
plicẽ cãm qr̃ ĩ talib sꝑ ẽ de

Expanded text:
et debilem bellaret, omnes intra se cognoscerent quod derisorie loqueretur. Inde igitur sumptum est nomen ironiae et derisionis, quando aliquis notabiliter de se minora concedit quam sint. Ad veritatem ergo spectat moderare huiusmodi derisiones, et reprimere iactantias. principalius tamen spectat ad ipsum iactantias repl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ decet reges ⁊ pͥncipes eẽ ue¬
races. nã declinãtes notabili¬
t̾ ĩ nimꝰ ⁊ dicẽtes de se nota
eẽ nõ ꝯtẽꝓtibiles s reu̾endos
nec hou̾osos. s gͣaosos ⁊ auiabi¬
les decet eos nõ eẽ iactatores
uł derisores s aꝑtos ⁊ u̾aces nõ
ostendendo uł iaccãdo de se ma¬
iora ꝙͣ sint uł ꝓmttẽdo alus
decet reges ⁊ pͥncipes cau̾e ia¬
ctãciã quãto płes hñt ĩcitãtes
ip̃os ad ractanciã ⁊ de płibus
se iactare possent¬
⁊ quomodo decet reges et
p̾ncipes esse iocondos.

Expanded text:
 decet reges et principes esse veraces. Nam declinantes notabiliter in minus, et dicentes de se notabesse non contemptibiles, sed reverendos: nec onerosos, sed gratiosos et amabiles: decet eos non esse iactatores vel derisiores, sed apertos et veraces, non ostendendo, vel iactando de se maiora quam sindecet reges et principes cavere iactantiam, quamto plures habent incitantes ipsos ad iactantiam, et de pluribus se iactare possentet quomodo decet reges, et principes esse iocundos.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ opus pͥdentis spectat gͥ ad u̾¬
acẽ liullo mͦ de se dic̾e maiora
quã sint ꝙ młti faciũt ꝯcedũt
.ni. de se aliqui magnas bonita¬
tes cũ tñ illis careaut ⁊ ꝓnut¬
tũt anucis ⁊ uocis magua bo¬
na ⁊ magna auxilia de quib
niodicũ aut uichil oꝑe implẽt

Expanded text:
prudentis. Spectat igitur ad veracem nullo modo dicere de se maiora, quam sint. quod multi faciunt. Concedunt enim de se aliqui magnas bonitates, cum tamen illis careant: et promittunt amicis et notis magna bona et magna auxilia, de quibus modicum, aut nihil opere implent.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ascẽ ⁊ maĩfestũ aliqui deiu¬
tes de se u̾bis uł fc̃is maiora
quã sunt ⁊ tales uocãtur iac¬
tatores aliqui u̾o ab hac iltute
declinãt ꝑ defc̃m fingẽtes de
se aliqua uilia q̃ ĩ ip̃is nõ sũt¬

Expanded text:
tum, aliqui devites de se verbis aut facits maiora quam sint. et tales vocatur iactatores. Aliqui vero ah hac veritate declinant per defectum, fingentes de se aliqua vilia quae in ipsis non s
Abbreviated transcription (Latin):
a deo ꝓbaturibi ꝙ senes ma¬
gis desid̾ant umu̾e ultima die
quõ p̾cede̾ntib dieb eo ꝙ tc̃
magis deficit eis uita sꝑ gͦ
magis ꝯcupiscitur ꝙ ab est
⁊ ꝙ indemus nobis defic̾e s
cin res ꝓhibita eo ipõ ꝙ phi¬
betur m̾deatur ab ẽẽ ⁊ defic̾e
ex hoc ip̃o magis desid̾atur.
⁊ ꝯcupiscit᷑ sequit᷑ gͦ uxores
zelotipoꝵ magis nicitari ad
malũ qr augetur in eis ꝯcu¬
pĩa ex mordiato zelo iro¬
bus ꝙ siue cã calũpnientur ⁊
ꝙ eaꝵ uiri sine culpa suspicẽ¬
tur de ip̃is niala ꝙ faciũt uiri¬
miuis delotipi nõ post̾ paci¬
ent̾ sufferre pp̃ ꝙ in domo illa
ut płimũ ꝯriũtur lites ⁊ iur¬
gia. nõ gͦ decet iuiros de suis

Expanded text:
o probatur ibi, quod senes magis desiderant vivere ultima die, quam praecedentibus diebus, eo quod tunc magis deficit eis vita. Semper ergo magis concupiscitur quod abest, et quod videmus nobis deficere. Sed cum res prohibita, eo ipso quod prohibetur et videtur abesse et deficere, ex hoc ipso magis desideratur et concupiscitur, sequitur uxores zelotypiorum magis incitari ad malum, quia augetur in eis concupiscentia ex inordinato zelo virobus quod sine causa calumnientur, et quod earum viri sine culpa suspicentur de ipsis mala, quod faciunt viri zelotypi; non possunt patienter sufferre, propter quod in domo illa ut plurimum oriuntur lites et iurgia. Non ergo decet viros de sius
Abbreviated transcription (Latin):
res incitantur ad malũ. t̾ciũ
u̾o qr ut płimũ ex tali zelo ꝯ¬
sur git in domo litigiũ ⁊ ꝑturba¬
mio ⁊elo utouent᷑ cͣcͣ uxores
ꝓpͥas .q. sꝑ sũt ĩ anxietate cordis
qr̃ Ꝯ una cura ipediat aliami
o sic delantes retrahi a debi¬
tis curis ⁊ a cuulib oꝑib. decꝰ
pos de suis ꝯiugibus ⁊ tãto ma¬
gis hoc decꝰ reges ⁊ pͥncipes ꝙͣ¬
to maius p̾idiciũ pt̃ ĩsurg̾e
reguo si reges sint ĩ aux̾ieta

Expanded text:
res incitantur ad malum. Tertium vero, quia ut plurimum ex tali zelo consurgit in domo litigium et perturbanimio zelo moventur circa uxoresquens semper sunt in anxietate cordis: quare cum una cura impediat aliam, oportet sic zelantes retrahi a debitis curis, et a civilibus operibus. Decet pos de suis coniugibus: et tanto magis hoc decet reges et principes, quanto maius praeiudicium potest insurgere regno, si re
Abbreviated transcription (Latin):
usus uenereoꝵ pͦ corpora des¬
cruit. so uientem depriit
t̾cio maculat appetitum et
reddit ꝯiuges nutemꝑatas
destruitur .n. ⁊ debilitat᷑
corpus ipiꝰ iuri. si uinus det
oꝑam copule ꝯiugali quia
nis gen̾atina est ninus cor¬

Expanded text:
usus venereorum primo corpora destruit, secundo mentem deprimit, tertio immoderat appetitum, et reddit coniuges intemperatas. Destruitur enim et debilitatur corpus ipsius viri, si nimis det operam copulae coniugali, quia vis generativa est ni
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs cuies debeant suas
ꝯiiges reg̾e ⁊ ad quas boni¬
tates debeant eas inducere
nisi sciatur quõ ꝯͣ eas debeat
se hrẽ. sunt aut̃ tͥa quãtũ ad
iuges decet debite se hrẽ nã
p᷑ debent eis modate ⁊ discre¬
te uti. sõ debent eas honorifi¬
ce tractare. ¶tio debent ꝯ

Expanded text:
es cives debet suas coniuges regere, et ad quas bonitates debeant eas inducere: nisi sciatur, quomodo circa eas debeant se habere. Sunt autem tria quantum ad proprias coniuges decet debite se habere. Nam primo debet eis moderate et discrete uti. Secundo debent eas honorifice tractare. Tertio debent
Abbreviated transcription (Latin):
quã sufficiat ad rescaurãd̾¬
ꝙ nõ sine debilitatõne ꝓpͥi cor¬
poris eẽ nõ pot̾it uñ cerebr̃
⁊ iusus ⁊ aliamiẽbra nobilia
debilitãtur ex suꝑflua capu¬
la. ¶So suꝑfluus usus nõ solũ
corpus debilitat s ⁊̃ meutẽ
depͥuut nã coxpus est .q. instru¬
nentũ aĩẽ. sic̃ ⁊̃ qua martel¬
lus est iustrinuẽtum fabri de¬
bilitato martello debilitãtur
accõnes fabͥles sic debilitato
cerelro et alus memibris nobi¬
libus impeditur aia a rõius u¬
su ut nõ possit sufficienter ꝯ¬
siderare uñ ⁊ supra per au¬

Expanded text:
d restaurandum. quod sine debilitatione proprii corporis esse non poterit. Unde cerebrum, et visus, et alia membra nobilia debilitantur ex superflua copula. Secundo superfluus usus non solum corpus debilitat, sed etiam mentem reprimit. Nam corpus est quasi instrumentum animae: sicut ergo quia martellus est instrumentum fabri, debilitato martello debilitantur actiones fabriles: sic debilitato cerebro et aliis membris nobilibus impeditur anima a rationis usu, ut non possit sufficienter considerare. unde et supra per au
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ate ⁊ discrete uti. restat
iud̾e quõ eas debeant honori
decet suam uxorẽ honorifice
retin̾e in debito aꝑꝑatu ⁊ ei
uctͣia debita tribuendo nã ꝯ
ueor sit ꝑsona ualde ꝯiuĩcta
honor qui uxori exhibetur re¬
dũdat in ꝑsonã ip̃iꝰ url ñuo
ꝯ osteusum sit supra ueorem
nõ se habere ad iurũ .q. su am¬

Expanded text:
moderate uti et discrete: restat moderate uti et discrete: restat videre, quomodo eas debeant honorifdecet suam uxorem honorifice retinere in debito apparatu, ei necessaria debita tribuendo. Nam cum uxor sit persona valde coniuncta, honor, qui uxori exhibetur, redundat in persona ipsius viri. immo cum ostensum sit supra uxorem non se habere ad virum qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuciũt. Etcio huiꝰ usus mimꝰ
maculat appetitimꝰ ⁊ reddit
nã quãto plus datur oꝑa ue¬
nereis accibus tãtopsus in¬
citatur appetitus ut sit imꝑa
quoꝵdã brutalis cogitatõ dicẽ
qͥuil usus carualis coppule in¬
citat ad ult̾iorem usum et
quãto quis plus ea utit᷑ tãto
magis nicitatur ad utẽdum
¶ dec̾et gͦ oẽs cuies uti mod̾ate
ꝯuigali copula ⁊ tãto magis
hoc decet reges ⁊ pͥncipes ꝙͣ¬
to indecentius est eos p̃p hułꝰ
mẽtem dep̾ssam ⁊ intẽꝑatũ
appetitũ nec sufficit eos uti¬
tuli copula temꝑate nisi u¬
tautur ea discrete. nõ ĩ oĩ¬
bus oꝑibus ẽ discretõ adhi¬
benda ut fiant tempore de
⁊̃ tẽporibus quibus possit in¬
surge nocimentũ ꝓli decet
abstin̾e atali copula. ¶est
gͦ obseruãd̾ teuipus debitũ
siłr ⁊̃ obseruãdus est locus ꝯ¬
gruus ⁊ modus ꝯueniens ut
sit iit̾ ꝯiuges nõ solũ aunci¬
cia delectabił s honesta iu¬
so quõ decet uiros ux̃oribus

Expanded text:
cutiunt. Tertio huiusmodi usus nimis maculat appetitum, et reddit Nam quanto plus datur opera venereis actibus, tanto plus incitatur appetitus ut sit intemquorundam brutalis cogitatio dicentquilibet usus carnalis copulae incitat ad ulteriorem usum: et quanto quis plus ea utitur, tanto magis incitatur ad utendum,. Decet ergo cives uti moderate coniugali copula, et tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto indecentius est eos propter hmentem depressam, et intemperatum appetitum. Nec sufficit eos tali copula uti temperate, nisi utantur ea discrete. Nam in omnibus operibus discretio est adhibenda, ut fiant tempore debetiam temporibus, quibus posset insurgere nocumentum proli, decet abstinere a tali copula. est ergo observandum tempus debitum. Sic etiam observandus est locus congruus et modus conveniens, ut sint inter coniuges non solum amicitia delectabilis, sed honesta. Viso, quomodo decet viros suis uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueluit ⁊̃ uiris ꝓpͥis dũari.
alit̾ iustruende sũt pͥdentes alit̾
fatue nã prudentibus ad corre¬
fatius u̾o iest as ꝑior increpa¬
tõ adhibenda. decet gͦ ꝙħ uiros

Expanded text:
t etiam viris propriis dominari. aliter instruendae sunt prudentes, aliter fatuae. Nam prudentibus ad correfatuis vero est asperior increpatio adhibenda. Decet ergo quos
Abbreviated transcription (Latin):
reges ⁊ pricipes se hrẽ debe¬
ant cͥca irã ⁊ mãsuetudinẽ
uidẽd̾ ẽ quõ ⁊ra diff̾a̾t ab o¬
dio ⁊ ꝙ ÷ detestabilius au o¬
diũ anͦ ira ĩ ordinata. est aũt
una pͥncipalis diff̾e̾ucia ĩt̾
iram ⁊ odiũ qr odiũ ÷̃ appeti¬
tus inali sĩplicit̾ ⁊ absolute
nã odiũ opponit᷑ auiati. ama¬

Expanded text:
principes se habere debeant circa iram, et mansuetudinem. Videndum est quomodo ira differat ab odio: et quod est detestabilius an odium, an ira inordinata. Est autem una principalis differentia inter iram, et odium: quia odium est appetitus mali simpliciter, et absolute. nam odium opponitu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽd̾ sit mãdatũ illud. sic ⁊̃
caues statĩ cũ audiũt som¬
tũ uenientis latrãt nõ distĩ¬
guẽs an ueniens sit auucus
uł ĩ iuit᷑. sic ⁊̃ ira facit statĩ
endã statim nult cͦterent
unndcãm exsequat᷑ nõ ex̾spe¬
ctãis suꝑ hec iuditiũ rõnis.

Expanded text:
quendum sit mandatum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinguentes, an veniens sit amicus, vel inimicus. Sic et ira facit: statim endam, statim vult currere, ut vindictam exequatur, non expecta
Abbreviated transcription (Latin):
plus. s ira q̃ ÷ appetitus pene
nõ simplicit᷑ s ut ordmnatur
ad uĩdcãm ÷ quid saciabile qr
tus appetit ꝯtristare. s odiens
appetit noc̾e. uult .n. iratꝰ in
ti d̾ nichil difft̾ nõ .ii. sufficit
irato ꝙ at alt̾ paciat᷑ insi sen¬
ꝙ ip̃e ei ĩfat illudnialũ qr ali

Expanded text:
 poenae, non simpliciter, sed ut ordinatur ad vindictam, est quid satiabile: quia tus appetit contristare: sed odiens appeti nocere. Vult enim iratus infti autem nihil differt. Non enim sufficit irato, quod alter patiatur, nisi senquod ipse ei inferat illud malum: quia ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ circa oruatũ uestimẽtoꝵ
ꝯtiugit duplicit̾ pectare pͦ
ex suꝑhabũdancia. ẜo ex defectu
suꝑhabũdancia u̾o ut utetur
oportet ibi triplitem uirtu¬
tem ꝯcurrere quã tãgit an¬
droicus ꝑrpatetitus in libello
quẽ fecit de uirtute ¶hmꝰ¬

Expanded text:
d circa ornamentun vestimentorum contigit dupliciter peccare. Primo ex superabundantia. Secundo ex defectu. Superabundantia vero ut videtur oportet ibi triplicem virtutem concurrere, quam tangit Andromicus Peripateticus in libello quem fecit de virtute. h
Abbreviated transcription (Latin):
ttione ut suit mod̾ate ne ultͣ
eoꝵ statũ uestimẽta requirãt
quarto ut suit sunplices ne ꝯͣ
ornauiẽta ninua sollicitudine
uexentur quinto ne suit regli¬
gentes ne notabiliter ĩfra eoꝵ
statũ pp̃ ꝑigciã deficiant erga
ornatũ corporis. sexto neex uti¬
litate ħitꝰ sint suꝑficõse ut ex
ip̃o defcũ uestiũ laudem ⁊ głiam
cupuannt¬

Expanded text:
ultra eorum statum vestimenta requirant. Quarto,ut sint simplices, ne circa ornamenta nimia solicitudine vexentur. Quinto, ne sint negligentes, ne totaliter infra eorum statum propter pigritiam deficiant erga ornamentum corporis. Sexto, ne ex vilitate habitus sint superstitionae, ut ex ipso defectu vestrium laudem et gloriam cupiant
Abbreviated transcription (Latin):
ut płimũ accidit ꝙ ĩsiruuor.
magisgłatur qr credit ꝙ ĩ eũ
ples aspiciant ⁊ sperat᷑ se plu¬
res elemosiuas acceurũ. sic
alũ qui utilior est ĩ ħitu magis
suꝑbus efficitur. si c̾dat ex hoc
uuilieres si ex iulitate ħrtus ⁊
ex defectu uestiũ głam requi¬
at latonios qui iufra suũ statũ

Expanded text:
urimum accidit quod infirmior magis gloriatur, quia credit quod in eum plures aspiciant, et sperat se plures eleemosynas accepturum: sic aliquando qui vilior est in habitum, magis superbus efficitur, si credat ex hoc mulieres, si ex vilitate habitus, et ex defectu vestrum gloriam quaerat Laconios, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ corporis sunt hũiles qnͣ nõ
pp̃ uanam głam se oruant s
hoc agunt᷑ ut sius inris placẽ¬
tes eos fornicatõnibus retra
uestimenta ciuerũt. decet .ir.
uxorẽ nlitis magis eẽ ꝯtua¬
pis uł ⁊̃ regis decet magis or¬
cuiꝰ iuri ẽẽt hũił non ornãs
q̃re n ornata. si nõ eẽt mo¬
derata ⁊ ultra quã siuis sta¬
tus requireret appet̾et orna¬
iuenta ¶ ⁊cio decet fennãs
cc᷑ ornatũ corporis eẽ simppli¬
ces ut nõ uinua sollicitudi¬
ne ornamenta requitãt na
⁊ si feuima nõ pp̃ nanã glo¬
riam se ornaret ultra. nec¬
suũ statũ oruanẽta appet̾et
posset delinq̃re si ninus eẽt
sollicita ccͣ ip̃a hus gͦ tribus
modis ꝯtĩgit delinq̃re ccͣ su¬
ꝯĩt̾ ꝯtiugit deliq̃re ccͣ de¬
feccũ pͦ si hec fiat ex pigricia
⁊ uegligencia. nã alique a deo
sunt pigre ꝙ ex sola negligẽ¬
cia omittũt sollicitari ccͣ debi¬
ta iudũniẽta . ẜo in talidus de¬
liuquitur si ex ip̃o defcũ que¬

Expanded text:
humiles, quando non propter vanam gloriam se ornant, sed agunt ut suis viris placentes, eos a fornicatione retrahvestimenta quaerunt. Decet enim uxorem militis magis esse ornapis, vel etiam regis decet magis orans quere in ornatum, si non esset moderata, et ultra quam suus status requireret, appeteret ornamenta. Tertio decet foemina circa ornatum corporis esse simplices, ut non nimia solicitudine ornamenta requirant. Nam et si foemina non propter vanam gloriam se ornaret, nec ultra suum statum ornamenta appeteret: posset delinquere, si nimis esset solicita circa ipsa. His ergo tribus modis contingit delinquere circa sucontingit delinquere circa defectum. Primo si hoc fiat ex pigritia et negligentia. Nam aliquae adeo sunt pigrae, quod ex sola negligentia omittunt solicitari circa debita indumenta. Secundo in talibus delinquitur, si ex ipso defectu quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ sueuerũt delinq̃re debent eas
debite cohib̾e. sciend̾̃ gͦ ornatũ
uiuis pt̃ dici ficticius alius nõ
ficcicuis. ficticuis aũt ornatus
dicitur futatõ ut appositõ
coloris albi uł rubei quibus
ꝑ quedam fignuenta ostendũt se
res uł aliquo modo pulcriores
quã suit. talia aut̃ quia sunt
ficticia ⁊ sophistica sũt illici¬
ta ⁊ ꝑhibenda. alius autẽ est
ornat᷑us nõ ficticuis q̃ ꝯfistit
in debitis indumentis ⁊ ĩ alus
ornamentis q̃ si ꝯsid̾ato ꝓpͥo

Expanded text:
consueverunt delinquere debet eas debite admonere. Sciendum ergo ornatum unus potest dici fictitius, alius non fictitius. Fictitius autem ornatus dicitur fucatio, ut appositio coloris albi vel rubei: quibus per quaedam figmenta ostendunt seres, vel alio modo pulchriores, quam sint. Talia autem quae sunt fictitia et sophistica sunt illicita et prohoibenda. Alius autem est ornatus non fictitius, qui consistit in debitis indumentis, et in aliis ornamentis, quae si considerato proprio
Abbreviated transcription (Latin):
circa oruatũ corporis de¬
ceat fuas ꝯiges debite se hr̃e
nã cũ mnt suaupueorẽ reg̾e de¬
beat eau dirigendo ad accõnes
houestas ⁊ ada opu uͥtuosa ex¬
pedit quosł uiros in hus in qͥ¬
bus ut płimũ delinqunt femi¬
ue diligenter a du̾t̾e q̃ sunt
ibi licita ⁊ q̃ alicita. cũ gͦ niulie¬
res ut płimũ appetãt iuid̾i pł¬
cre potissue deliuqũt cͣcͣ or¬
natum corporis. qr̃ decet uiros
cognoscere̾ quis mulierũ orua¬
tus sit licitus ⁊ quis illicitus.
nã nũquã ueores uͥtuose exis¬
stũt. nisi appetant illicita fu¬
g̾e quãtũ autẽ iualũ incurrat
nõ uͥtuosis nec appetẽtibus li¬
cita s illicita ostendit pħs pͦ¬

Expanded text:
circa ornatum corporis deceat suas coniuges debite se habere. Nam cum vir suam uxorem regere debeat, eam dirigendo ad actiones honestas, et ad opera virtuosa: expedit quoslibet viros in iis, in quibus ut plurimum delinquunt foeminae, diligenter advertere quae sunt ibi licita, et quae illicita. Cum ergo mulieres ut plurimum appetant videri pulchrae, potissime delinquunt circa ornatum corporis. quare decet viros cognoscere quis mulierum ornatus sit licitus, et quis illicitus. Nam nunquam uxores virtuosae existunt, nisi appetant illicita fugere. Quantum autem malum incurrat non virtuosis, nec appetentibus licita sed illicita, ostendit P
Abbreviated transcription (Latin):
lla. ⁊ q̃ alũ dicitur lucifer. a¬
liqñ uesperus nõ sit ita pul¬
cra nec ita p̾clara sic̃ ẽ iusti¬
cia pulcritudo stellaꝵ nõ est
ita admirabił sic̃ pulcͥtudo
eiuis stelle .n. pollent pulcͥ¬
tudine corporali. ⁊ illumiãt
uos luĩe corporali. s iusticia
pollet pulcritudine hone¬
sta ⁊ spũali ⁊ ornat uos uͥ¬
tuali ꝑfcõne. quãto gͥ pul¬
tritudo spũał excellit pul¬
critudinem corporalẽ tanto
pulcͥtudo iusticie ⁊ claritas
eiꝰ admrrabilior ẽ clarita&

Expanded text:
liquando dicitur Lucifer, aliquando Hesperus, non sit ita pulchra, nec ita praeclara, sicut est Iustitia. Pulchritudo stellarum non est ita admirabilis, sicut pulchritudo eius. Stellae enim pollent pulchritudine corporali, et illumunant nos lummine corporali: sed Iustitia pollet pulchritudine honesta et spirituali, et ornat nos virtuali perfectione. Quanto igitur pulchitudo spiritualis excellit pulchritudinem corporalem, tanto pulchritudo Iustitiae, et claritas eius admirabilior est claritate
Abbreviated transcription (Latin):
ceps. nã lex ẽ qͥdã maiatus pͥn¬
ta lox. quãtũ gͦ aĩatũ ĩ miã¬
tũ sũpat tm̃ reg siue pͥnceps
debet᷑ suꝑare legẽ. debet .n.¬
uł res ẽẽ tãte iusticie ⁊ tã¬
de equalitatis. ut possit ppãs
leges dirig̾e cũ in aliquo
casu leges obsuari nõ debe¬
ant ut ĩfra patebit. ¶du¬
bitare gͦ ntrũ rex debeat eẽ
equatis ⁊ iustus est dubita¬
re utrũ ipã regula debeat
ẽẽ regulata. si .n. regula ab
equalitate deficiat nchil
regnlatũ erit cĩoĩa ꝑ re¬
gulam regulentur. sic si
reges sut ñ usti disponũt
regnũ ut ĩ eo nõ obseruet᷑
iusticia gͦ maxĩe stud̾e̾ debẽt
ne funt ĩ iusti ⁊ ĩequales qr
eoꝵ inusticia ⁊ ĩequalitas
toslit ab eis regiã maiesta
sit reges cũ .n. deceat re¬
gulã eẽ rectã ⁊ equalẽ rex
ta regula agendoꝵ ex ꝑte
ꝑte ipiꝰ iusticie. nã iusticĩa

Expanded text:
us printa lex. Quantum ergo animatum inanimatum superat, tantum rex sive princeps debet superare legem. Debet etiam rex esse tantae Iustitiae, et tantae aequitatis, ut possit ipsas leges dirigere: cum aliquo casu leges observari non debeant, ut infra patebit. Dubitare ergo, utrum rex debeat esse aequalis et iustus, est dubitare, utrum ipsa regula debeat esse regulata. Si enim regula ab aequalitate deficiat, nihil regulatum erit: cum omnia per regulam regulentur. Sic si reges sint iniusti, disponunt regnum, ut in eo non observetur Iustitia. Maxime ergo studere debent, ne sint iniusti, et inaequales: quia eorum iniustitia, et inaequalitas tollit ab eis regiam dignitatsinti reges. Cum enim deceat regulam esse rectam et aequalem, rex ta regula agendorum, ex pparte ipsius Iustitae. Nam Iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sine ea crtates ⁊ regna.
durrare nõ possinit tũ qr est
dus nouas rõnes audire ad¬
ducemꝰ nouos modos quibus
ostendi pot̾it ꝙ maxĩe decet
reges ⁊ pͥncipes ẽẽ iustos.
possumꝰ & hauc ĩntatẽ qua¬

Expanded text:
e ea civitates, et regna durare non possint, Tamen quia est dus novas rationes audire: adducemus novos modos, quibus ostendi poterit, quod maxime decet reges, et principes esse iustos. Possumus autem hanc veritatem qua
Abbreviated transcription (Latin):
tas sua ad alios se extendat
cũc nieluis aꝑpet qualis sit
eo ꝙ oꝑa suã ad enora se ex
nota sunt nobi quãta aliquis
ni maiori pͥncipatu ꝯstitit᷑¬

Expanded text:
tas sua ad alios se extendat, tunc melius apparet qualis sit, eo quod opera sua ad exteriora se extnota sunt, quanto aliquis in maiori principatu constituit
Abbreviated transcription (Latin):
¶io ꝑbari pt ex ip̃ã per¬
fectõne bonitatis q̃ ex uist¬
cia ĩ uotescit. Iiusticia .i. nõ
sobũ ẽ ꝑfcã uͥtus ĩ se s si sit
in regib ⁊ pͥnapib ostẽdit
eos eẽ ł ꝑfecte bonos. fic̃ .ii.
ducere ⁊ cũ accõ sua se ad̾
extendit ĩ o scͥbitur . pͦ. nietħ.
se egtendit ĩde ẽ gͦ ꝙ nõ cog¬
noscitur ꝑfcã bonitas hoĩm
nͥ ꝯstituatur ĩ aliquo pͥncipa¬
tu. nã quãdu aliquis nõ h
reg̾e nͥ se ipĩn nõ plene aꝑꝑet¬

Expanded text:
perfectione bonitatis, quae ex Iustitia innotescit. Iustitia enim non solum est perfecta virtus in se, sed si sit in regibus et principibus ostendit eos esse perfecte bonos. Sic enim producere, et cum actio sua ad extendit. Ideo scribitur I. Metaphys. se extendit. Inde est ergo, quod non cognoscitur perfecta bonitas hominum, nisi constituantur in aliquo principatu. Nam quandiu aliquis non habet regere nisi seipsum, non plene a
Abbreviated transcription (Latin):
nũt reg̾e se ipõs se hñt ad
pͥnciꝑem cuuꝰ bonitas ⁊ reg¬
nũ ad alios s̾e extendit. sic̃
gͦm pͥncipe magis manife¬
statur ꝑfectõ bonitatis quã
ĩ alus. sic ex iusticia magis
manifestatur ꝑfectõ boni¬
tatis quã ex alus nͥtutid mo¬
ralibus ¶ decet gͦ reges⁊
pͥncipes eẽ iustos. tñ qr de

Expanded text:
nt regere seipsos, se habent ad principem, cui bonitas, et regimen ad alios se extendit. Sicut ergo in principe magis manifestatur perfectio bonitatis, quam in aliis: sic ex Iustitia magis manifestatur perfectio bonitatis, quam ex aliis virtutibus moralibus. Decet ergo reges et principes esse iustos
Abbreviated transcription (Latin):
daret ĩ ducus uł in nobilita¬
te geu̾is. uł ĩ aliis ext̾iorib bo¬
nis. ꝯcredũt gͦ młtieẽ ciues ⁊
eẽ de regno. si ĩ regno habeãt
domos iułtas possoes magnas
s magis sũt de reguo habñdã¬
tes ĩoꝑib uͥtuosis ⁊ obseruãtes
leges rectas ⁊ statuta regni
ꝙͣ habẽtes uobilitatẽ gen̾is a¬

Expanded text:
nobilitate generis, vel aliis exterioribus bonis: Credunt ergo multi esse cives, et esse de regno, si in regno habeat domos multas possessiones magnas: sed magis sunt de regno abundantes in operibus virtuosis, et observantes leges rectas, et statuta regni, quam habentes nobilitatem generis, c
Abbreviated transcription (Latin):
regene młti desinũt inale fac̾e
⁊ assuescũt ad oꝑatões bouas ad̾
dcã bona sit aliquo modo ciuitas
ꝯstituta potissiuie tñ ꝯstiticta est
a maiori fine. ⁊ a maiori bono ꝙ
intẽditur ĩ re accipienda ẽ eiũs

Expanded text:
re poenae multi desinunt malefacere, et assuescunt ad operationes bonas: quod  omnia praedicta bona sit aliquo modo civitas constituta, potissime tamen constituta est a maiori fine, et a maiori bono quod intenditur in re accipienda est eius
Abbreviated transcription (Latin):
idem ẽ uiꝰ ciuitatis ⁊ tocius.
regui ¶ debet .i. rex si sit ĩus
⁊ rectus idẽ iitẽd̾e ĩ uuo ci
ue ĩ tota ciuitate ⁊ ĩ regno
toto. nã cura ꝓuigili stud̾e d̾
ut quil cuus nir tuose se hãt
ut tota cuitas uͥtuosa existat
⁊ ut totũ regnũ.bũ ⁊ uͥtuose
uiuat. s si quil cnus debet uͥ¬

Expanded text:
totius regni. Debet enim rex, si sit verus et rectus idem intendere in uno cive, et in tota civitate, et in regno toto. Nam cura pervigili studere debet, ut quilibet civis virtuose se habeat, ut tota civitas virtuosa existat, et ut totum regnum bene et virtuose vivat. Sed si quilibet civis debet vi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiens resist̾e ĩpugnãtib et
uitare ĩuirias ⁊ ĩiusticias sibi fcãs
ꝯstituta fuit cuitas ut hõ qui
solitarns se nõ pt̃ tueri ab hosti¬
dus existens ꝑs młtitudiuis tute
⁊ abs foriindiue iuu̾et. ¶Quar¬
to fuit cruitas ordiuata ꝓp̃ ꝯmu¬

Expanded text:
tibus, et vitare iniurias et iniustias sibi factas; constituta fuit civitas, ut homo qui solicitarius se non potest tueri ab hostibus existens pars multitudinis, tute et absque formidine viveret. Quarto fuit civitas ordinata p
Abbreviated transcription (Latin):
suũ lactͤatũ significare tͥsticiam
dus ultra hoc datus est sermo
per queiu distincte significa¬
tur quid ꝯferens quid nociuũ
et quid iustum et quid ĩ iustũ
si gͦ ꝯnuuitas domestica ordi¬
natur ad prosequendũ iustũ¬
tet ꝯnimitatẽ domesticam ⁊
cuulem eẽ quid uaturale.nã
si n᷑ dedit honuni sermonem
uaturalis est illa ꝯuuutas
que ordinatur ad illa que st̃
apta nata exprinu per ser¬
moneu.Iustum .i. ⁊ nuustũ
cuuli. Iu cnutate .n. ubi tiues
habent possessiones ꝓpͥas et
distinctas ꝯsurgũt lites et
litigia quid iustum et quid
non iustũ qd̾ non ꝑpͥe fit
in domo nisi totum ad patrẽ¬
fauuł. pertinere iudetur. dif¬
fert gͦ ciuitas a douo qr ĩ eo
nousolum que quid ꝯferẽs et
quid nociuũ s ⁊̃ quid iustum ⁊
rit uaturalis. tam domestita
ꝙͣ cuulis eo ꝙ per sermonem
nobis datum a natura repre¬
sentatur ꝯferens ⁊ nociuũ ⁊
iustũ et ĩ iustũ ¶ Sc d̾a maad
inuestigãdũ hoc idẽm sini

Expanded text:
suum latratum significare tristitiam, bus ultra hoc datus est sermo, per quem distincte significatur quid conferens, quid nocivum, et quid iustum, et quid iniustum. Si ergo communitas domestica ordinatur ad prosequendum conftet communitatem domensticam et civilem esse quid naturale. Nam si natura dedit homini sermonem, naturalis est illa communitas quae ordinatur ad illa, quae sunt apta nata exprimi per sermones: iustum enim et iniustum civili. In civitate enim, ubi cives habent possessiones proprias et distinctas, consurgunt lites et litigia, quid iustum et quid non iustum: quod non proprie sit in domo, ubi totum ad patremfamilias pertinere videtur. Differt ergo civitas a domo; quia in ea non solum quaeritur quid conferens et quidturalis tam domestica quam civilis, eo quod per sermonem nobis datum a natura repraesentatur conferens et nocivum, et iustum et iniustum. Secunda via ad investigandum ho
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝙcũ ꝓ populo romano c̾¬
tare᷑ debet nõ alit̾ ꝯͣ hostes se
optime t̾debat nisi ĩ oĩb a¬
cieb electos sagutarios mit¬
ciuss.¶Qũto sũt bellato¬
res ex̃citãdi ad iaciend̾ lapi¬
des ꝯ fundis. hic .n. modus bel¬
landi ĩ quibdã maprmis ĩsulis
fuit ĩuentas ĩ quib pm̾r ut
uegecais recitat adeo indus¬
tres erãt ut matres gullum
ꝑcut̾eit. est .n. hoc excicimii
utile qr fundã portare ntllus
est labor. Iut̾d̾ tũ euenit ut
ĩ lapicosis locis habeatur ꝯ¬
flictus ⁊ ut mõs sit aͥs desensꝰ¬

Expanded text:
one, qui cum pro populo Romano certare deberet, non aliter contra hostes se obtinere credebat, nisi in omnibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit inventus, in quibus pueri ut Vegetius recitat adeo industres erant, ut matres nullum cuterent. Est enim hoc exercitium utile, quia fundam portare, nullus est labor. Interdum tamen evenit, ut in lapidosis locis habeatur conflictus, et ut mons si taliquis defen
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ nõ ũctileẽ lapides ꝯfini¬
dis eit̾e ¶ Sexto excitãdi sut̃
bellante ad ꝑcuciend̾ ꝯplum¬
batis. nã pila plũbea uł fer¬
reaꝯ cathena aliꝗͣ ꝯm̃cta ma¬
nubͥo⁊ ligneo uehcuẽ¬
tẽ iccũ reddit. uã ꝓp̃ ueheniẽ¬
tõrẽ motũ aeris uehemẽcus ꝑcunt¬

Expanded text:
tatum non inutile est lapides cum fundis eiicere. Sexto, exercitandi sunt bellantes ad percutiendum cum plumbatis. Nam pila plumbea vel ferrea cum cathena aliqua coniuncta manubrio ligneo vehementem ictum reddit. Nam propter vehemetiorem motum aeris, veheme
Abbreviated transcription (Latin):
clitatos eẽ ide ÷ ꝙ apud rom̃anos
ãtiqͥtus ꝯ suetado erat ꝙ uiuenet
fut᷑i bellatores postꝙͣ ꝑ magnã ꝑ¬
tem diei ẽxecitati ẽeñt ad arm̃a
si tem pus erat natatõni ꝯgruũ
ducebaut᷑ ad fluuñ ut artem
natãdi addisc̾ent. Iumio nõ solũ
pedites s gquites ⁊ ⁊̃ ipos equos
ad natãd̾ ex̾cebãt. adu̾tẽd̾ &̃ ꝙ¬

Expanded text:
iclitatos esse. Inde est quod apud Romanos antiquitus consuetudo erat, quod iuvenes futuri bellatores postquam per magnam partem diei exercitati esent ad arma, si tempus erat natationi congruum, ducebantur ad fluvium, ut artem natandi addiscerent. immo non solum pedites, sed equites, et etiam ipsos equos ad natandum exercebant. Advertendum
Abbreviated transcription (Latin):
uus mate. q̃dã u̾o sũt bona ho¬
nesta cuiꝰ modi sũt honores
sic̃ gͥ ccͣ ipã bona utilia est
duplex uͥtus una respicieus
magnos sup̃tus ut magm¬
ficencia ⁊ alia q̃ respiat me¬
diocres ut lib̾alitas. sic cͥca
ipã bona honesta ẽ duplex
uͥtus uua q̃ respicit mag¬
nos honores. ut maguanimi¬
tas ⁊ alia q̃ respicit medio¬
cres ĩ ꝯĩ nõie dici pt̃ hono
ris auiatiua. In magnis aũt
honorib triplicit̾ quis se ha¬
bere pt̃. nã quidã in talibus
deficiũt ut pusillanimes.
quidã u̾o suꝑhabũdãt ut p̾¬
decet. ut magnauinu. uide¬
uiͦ.n. aliquos de se aptos ad
magna potẽtes magna et
ardua excere. quadã tũ pu¬
sillaunuitate ducti retͤhũt
se ab huiꝰ magnis. tales gͦ m
talib deficiũt s quidã eqͣrio
suꝑhabũdãt ing̾entes se ad

Expanded text:
mismate. Quaedam vero sunt bona honesta, cuiusmodi sunt honores. Sicut igitur circa ipsa bona utilia est duplex virtus una respiciens magnos sumptus, ut magnificentia, et alia quae respicit mediocres, ut Liberalitas: sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia quae respicit mediocres, ris amativa. In magnis autem honoribus tripliciter quis se habere potest. Nam quidam in talibus deficiunt, ut pusillanimes. Quidam vero superabundant, ut prdecet, ut magnanimi. Videmus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna et ardua exercere: quadam tamen pusillanimitate ducti, retrahunt se ab huiusmodi magnis. Tales ergo in talibus deficiunt. Sed quidam econtrario superabundant, ingerentes se ad
Abbreviated transcription (Latin):
cent̾ hãt in possidendo dun¬
fortuia ⁊ ĩfortuma. mag¬
gonus qlui nũquã deicit᷑. si.
.n. honoratur uł si magna
fortinua ei occurrãt non
extollitur si ã ĩ honoratur
t magna ĩ fortuma uemãt
suꝑ ipm̃ nõ deicitur In quo¬
l .n. statu nouit magnammꝰ
se decent̾ hr̃e. ad pusillaui¬
fortunas ferre io androni¬

Expanded text:
possidendo divfortunia, et infortunia. Maggonus, qui nunquam deiicitur. Si enim honoratur, vel si magna fortunia ei occurrant, non extollitur. Si autem inhonoratur, et magna infortunia veniat super ipsum, non deiicitur. In quolibet enim statu novit magnanimus se decenter habere. Ad pusillanifortunas ferre. Ideo Andron
Abbreviated transcription (Latin):
ĩualidã ⁊ deficit a ualitudine ui¬
ri ꝙ aut̃ femime nõ st̃ robuste
corpore nõ est ex̾ bonitate ꝯple¬
dionis s ex mualicia. ⁊uollicies
.ii. carius ĩ ipis magis arguit
habũdãciã fleniuatis quã boni¬
tatẽ ꝯplexionis qr gͦ sic ẽ opor¬
tet femmas defic̾e a rõnis usu¬

Expanded text:
invalidam. Et deficit a valitudine viri. Quod autem foeminae non sint robustae corpore, non est ex bonitate complexionis, sed ex malitia, mollicies enim carnis in ipsis magis arguit abuntandiam flegmatis, quam bonitatem complexionis, quia ergo sic est, oportet foeminas deficere a rati
Abbreviated transcription (Latin):
lieris qr ẽ debilius ⁊ ĩualidius
ꝙͣ ꝯsiliũ iuirile cious uenit ad
suũ ꝯplemẽtũ cet̾is gͦ oꝑibus si
quis opari statnu deberet nec
poss ad illud negociũ sufficien
tis .n. est se cito expedire et
modicũ temipus appon̾e iu re¬
bus iulioribus de quibus est mi¬
diatur ꝙ iuala herba cito cres¬
cit quia natura de ea modicũ
curaus cito ꝑ ducit ipãm ad su¬
um augnientũ. sic ⁊ mulier
quãtum ad corpus cicuis ht̃
sequatur ꝯplexionẽ corporis¬

Expanded text:
alidus quam consilium virile, citius venit ad suum complementum. Ceteris ergo paribus si quis statim operari deberet, nec posset ad illud negocium sufficienttis est enim cito se expedire, et modicum tempus apponere in rebus vilioribus de quibus est midicitur, quod mala herba cito crescit. quia natura de ea modicum curans, cito perducit ipsam ad suum augmentum. Sic et mulier quantum ad corpus cuius habet sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
cedem pͥncipalit᷑ auiãt. s hus
qui ee amore uimistrãt ꝑ di
uturnitatẽ tẽporis ꝯstet ipos
eẽ beniuolos fideles ⁊ pruden¬
tes pot̾ũt eis aꝑiri secreta ma¬
gis ⁊ miꝰ ꝓut de eoꝵ fidelitate
stabit. ¶ qualit̾ & ꝑ laborib
sũt beneficia ex hibenda mĩ¬
stris ꝙ ultimo dicebat᷑ eẽ tra¬
ctãdũ de leui pat̾e pt̃. nã re¬
ges ⁊ pͥncipes ĩ quoꝵ potesta¬
te ẽ multa tͥbu̾e u̾icedes m̃ĩstͦꝵ¬

Expanded text:
em principaliter amant. Sed iis, qui ex amore ministrant, si per diuturnitatem temporis constet ipsos esse benivolos, fideles, et prudentes, poterunt aperire secreta magis, et minus, prout de eorum fidelitate, stabit. Qualiter autem pro laboribus sunt beneficia exhibenda ministris. quod ultimo dicebatur esse tractandum, de levi potest patere. Nam reges et principes, in quorum potestate est multa tribue
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩmilite q̃ nõ eẽt laudãda ĩ
rege. oĩo .n. decet reges ⁊ pͥu¬
cipes uuꝰ se exhib̾e quã cet̾os
⁊ ostẽd̾e se eẽ ꝑsonas magis gͦ¬
nes ⁊ reu̾andos quã alios. nõ
ad ostentatõm. s ne regia di¬
gutas ꝯtẽpnatur. ¶osten¬
so qualit̾ sũt ministͥs officia ꝯ¬
mittẽda ⁊ quõ st̃ erga eos sol¬

Expanded text:
t laudabilis in rege: omnino enim decet reges et principes minus se exhibere quam caeteros, et ostendere se esse personas magis graves et reverendas quam alios, non ad ostentationem, sed ne regia dignitas contemnatur. Ostenso qualiter ministris sunt officia committenda, et quomodo sunt erga eos so
Abbreviated transcription (Latin):
cipit hũc honorẽ ip̃i u̾o cui¬
lit̾ inuũt aut pħilosophãtur
reges gͦ ⁊ pͥncipes quos decet
ẽẽ magnanimos decet oꝑari
pauca ⁊ magua ut decet ip̃os
sollicitari cͣcͣ ea q̃ directe spe¬
ctẽt ad bonũ ꝯẽ ⁊̃ ad regu̾uẽ
regni q̃ ã suit illa ĩ t̾cio libro
patebit. sollicitari u̾o cͣcͣ quos¬
nimutuis intromtt̾e nullateuꝰ
decet ipõs ¶hoc uiso restat
se hr̃e mod̾ate s ad eos qui st̃
ĩ dignitatib decet magnanĩos
ostẽt̾e se magnos reges gͦ ⁊ pͥn¬
cipes ques decet ẽẽ magnani
bent se ostend̾e mod̾atos qr erga
eos nlłe se hrẽ ĩ mima excelleu¬
cia ut plane tradit ph̾s nõ est
nͥtuosum s hon̾osum quid sit
ã ten̾e ĩ talib mediũ ⁊ ẽẽ mo¬
d̾atũ sumi pt̃ ex huis q̃ diꝯtur¬

Expanded text:
hunc honorem: ipsi vero civiliter vivunt, aut philosophantur. reges ergo et principes quos decet esse magnanimos decet operari pauca et magna, ut decet ipsos solicitari circa ea quae directe spectant ad bonum commune, et ad regnum regni. quae autem sunt illa in tertio Libro patebit. Solicitari vero circa quosinimicis intromittere, nullatenus decet ipsos. Hos viso restat se habere moderate, sed ad eos qui sunt in dignitatibus decet magnanimos ostendere se magnos. reges ergo et principes, quos decet esse magnanimbent se ostendere moderatos: quia erga eos velle se habere in nimia excellentia ut plane tradit Philosophos non virtuosum, sed onerosum. Quid sit autem tenere in talibus medium, et esse moderatum, sumi potest ex
Abbreviated transcription (Latin):
stensum ẽ quales debẽt
eẽ nunistri regũ ⁊ pͥn¬
cipũ. qr debent habere¬
mores nobiles ⁊ curiales. nã
sic̃ decet cuies ut debitã poli¬
ticiam s̾uent ẽẽ uistos legales
se habe debitus a modus se ha¬
bendi cͥca ip̃os .q. ĩ quĩq inte¬
tur ꝯsist̾e ¶ pͣ ut eis debite
tur. t̾cio ut sciatur qualit̾ ꝯ
sũt ipĩs ꝯmunitãda ꝯsilia et

Expanded text:
stensum est, quales debent esse ministri regum et principum, quia debent habere nobiles et curiales. nam sicut decet cives ut debitam politiam servent esse iustos legales,se habere. Debitus autem modus se habendi circa ipsos quaso in quinque videtur consistere. Primo, ut eis debite tur. Tertio, ut sciatur qualiter cer ipsis communicanda consilia et
Abbreviated transcription (Latin):
nã si nũst̾ ꝯstitueudꝰ in aliquo
offõ uł in aliquo mast gistra¬
tu debet ẽẽ fidelis ue defrau¬
det ⁊ pͣdens ue defraudetur
quãto plus ꝯstat de eiꝰ fidelita¬
te ⁊ pͣdencia tãto sũt ei ma¬
iora offiçia ꝯuintẽda. nullus
a̾ ad plenũ pt̃ exꝑiri de be¬
niuolencia ⁊ fidelitate alt̾uis
uisi ꝑ diutͦnitatẽ tẽporis ut

Expanded text:
nam si minister constituendus in aliquo officio vel in aliquo magistratu debet esse fidelis ne defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diuturnitatem temporis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓũciaꝵ oportuit ĩtroduci
non solũ ꝯmutatõm rex adres
uł reꝵ ad deuarios s ⁊̃ denari¬
oꝵ ad denarios ¶ Antiquitꝰ .n.
ĩ sua simplicitate unẽtes .q.
solũ ꝯmutabãt res ad res ut
si unus habũdabat ĩ uino et
alius ĩ frumẽto ꝯmutabãt ui¬
nũ ad frumẽtã ⁊ ꝑ hui̾modi
ꝯmutatõm subuemebãt sibi ad
sufficienciã uite qui modiss ut
ip̃e ait adhuc reseruat᷑ apd̾
multass barbaras natões. q̃ nõ
habentes deuarioꝵ usũ solum
res ip̃as ꝯĩcant ¶ Hic a̾ modꝰ
foxte ĩ uno uico uł ĩ una uil¬
la obsu̾ari poss. s ĩ toto unore¬

Expanded text:
um, oportuit introduci non solum commutationem rerum ad res, vel rerum ad denarios; sed etiam denariorum ad denarios. Antiquitus enim in simplicitate viventes quasi solum commutabant res ad res. ut si unius abundabat in vino, et alius in frumento, commutabant vinum ad frumentum, et per huiusmodi commutationem subveniebant sibi ad sufficientiam vitae. quin modus ut ipse ait adhuc reservatur apud multas Barbaras nationes, quae non habentes denariorum usum, solum res ipsas commutant. Hic autem modus forte in uno vico, vel in una villa observari posset: sed in toto uno re
Abbreviated transcription (Latin):
nutꝰ gͦ inuẽte fuerũt ꝯmuta¬
ti uł auri uł ⁊̃ alt̾ius ietalliu
platebat tũc tẽpotis ppłis uł
regib iustitu̾e. s qr difficile
signũ aliqd̾ ut ymagopͥnci¬
pis uł aliqd̾ aliud signũ publi¬
cũ ꝑ cꝰ ĩspectõm sciret᷑ quãti¬

Expanded text:
go inventae fuerunt commutati, vel auri, etiam alterius metalli, ut placebat tunc temporis populis et regibus instituere. Sed quia difficile signum aliquod, ut imago principis, vel aliquod aliud signum publicum, per cuius inspectionem sciret
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ supplencia ĩdigẽciã uite.¬
.⁊
In toto gͦ uno reguo uenuius
grauarent᷑ hoĩes ꝯmorãtes ĩ
ip̃o ꝯex una ꝑte regni oporte¬
bat eos acced̾e ad aliã portado
seꝯ uictualia hou̾osa. ĩuẽtꝰ fu¬
it deuaruis qͥ est dẽ facili porta

Expanded text:
ntia indigentiam vitae. In toto ergo uno regno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius, qui est de facili porta
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾heudẽs socratẽ de huiꝰ or
dine ciuitatis ait ꝙ oport̾et ci¬
uitatẽ illã sic ĩstitutã eẽ ĩ re¬
gione babilouica ubi forte ꝓp̃
muagintudiuẽ desertoꝵ ẽ mag¬
nũ spaciũ t̾raꝵ ex quo posset.
magna iułtitudo pasci. diffi¬

Expanded text:
tem de huiusmodi ordine civitatis, ait, quod oportet civitatem illam sic institutam esse in regione Babilonica, ubi forte propter magnitudinem desertorum est magnum spatium terrarum, ex quo posset magna multitudo pasci. Diffi
Abbreviated transcription (Latin):
ctib ciuitatis ad tͥa deb̾et aspi¬
c̾e iudeħ ad cuies. nã si ciues ip̃i
eẽnt pusillaunues ⁊ ĩutiles ad
bellũ indig̾et maiori copia bel¬
latoꝵ sic se habenciũ. so ĩspiciẽ¬
d̾ eẽt ad regiouẽ. nã ꝙͣto ouitas
illa maiori regione ⁊ iuaiori t̾ra¬
rũ spatõ potetur tãto sustẽ¬
tatre poss maiorẽ nu̾mm bellãciũ

Expanded text:
a deberet respicere. Primo ad cives: nam si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret maiori copia bellatorum sic se habentium. Secundo inspiciendum esset ad regionem: nam quanto civitas illa maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantium.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sic seꝑaudi sũt bellatores ab
artificib ⁊ ab alus ciuib ꝙ ciues
alios ꝓ defeusione pat̾e bella¬
re uõ oporteat melius ẽ gͦ di¬
c̾e in cintate tot eẽ bellatores
⁊ defensores patͥe quot sunt
ibi ciues ualentes portare ar¬
ua ꝙͣ seꝑare bellatores ab ali¬
is ciuiib ¶ Scda uia fic p nam
ꝯstituere tãtã iłtitudinem
bellatoꝵ ĩ qual cuutate ut qͥn¬

Expanded text:
andi sunt bellatores ad artificibus et ab aliis civibus, quod cives alii pro defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis civibus. Secunda via sic patet, nam constituere tantam multitudinem bellatorum in qualibet civitate ut q
Abbreviated transcription (Latin):
ri põt. sm tͥa q̃ de ipĩs bessanti¬
b socͣtes statuebat. pͦ .n. dice¬
bat eos ẽẽ alios ⁊ distiuctos ab
alus cirib sõstatuebat maguã
ponebat eos ĩ quodã det̾iuua¬

Expanded text:
de ipsis bellantibus Socrates statuebat. Primo enim dicebat eos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam ponebat eos in quodam det
Abbreviated transcription (Latin):
de politicus ⁊ de ordineci¬
niũ nõ sine rõne locutos
tractare nõ ostentatõius qi cã.
s qr hic requirit p̾sens method̾
quõ intẽdui tͣde de regnimieci¬
utatis ⁊ regui. iuso .n. qͥd ccͣ hec

Expanded text:
de Politiis, et de ordine civium, non sine ratione locutos tractare, non ostentationis causa, sed quia hoc requirit praesens methodus, quam intendimus tradere de regimine civitatis, et regni. Viso enim quid circa hoc
Abbreviated transcription (Latin):
teͣ hiꝰ regunẽ sit sensend̾. qͥr cũ
bat nec ẽẽ decẽs mulieres ordi¬
nari ad oꝑabellita nec ẽẽ utile
cosdẽ sꝑ ĩ eis dẽ magistratib p̾¬
sici. ut socͣtes statuisse udeba¬
tur. restat ergo exequi de di¬
uisione ⁊ ordiue ciuitatis quã
socͣtes ordiuauit. ¶Dicebat

Expanded text:
cum bat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit. Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sũt eruditi quõ post uti di¬
scribitur qr mores diuiciaꝵ ut
ĩ fũma sit dic̾e sut mores in¬
sensati ⁊ felicis / nobilitas gͦ
bene associat᷑ dinicus. ꝙr qui sic

Expanded text:
possunt uti discribitur, quod mores divitiarum  ut in summa sit dicere sunt mores insensati felicis. Nobilitas ergo bene associatur divitiis: quia qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia ꝗͣtõ uiagis habẽtur tã
to iniꝰ᷑ reputãtur qr̃ cũ ditati
ab autiquo magis assueti sint
ĩ diuicus ⁊ miagis assecuti suit eas
diuicias nec sic extollũt᷑ pp̃
re expedit ut ducias ꝯcomi¬
tetur nobilitas. diues .n. no¬
bilis ⁊̃ ab autiquo sit ĩ oĩbus

Expanded text:
sibilia quanto magis habentur, minus reputantur. Quare cum ditati ab antiquo, magis assueti sint in divitiis, et magis affequuti sint eas divitias, nec sic extolluntur prore, expedit ut divitias concomitetur nobilitas. Dives enim nobilis et ab antiquo, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui sut̃ ĩ statu potẽtes no¬
biles ⁊ diuites tales mores ha¬
les eẽ s qr ut płimũ d̾itũ no¬
biliũ ⁊ alioꝵ sũt tales mores
res hr̃e tũ młtũ ĩclinãtur et
magnã ꝓuitatẽ habent ut se¬
quãtͦ p̾dcõs mores. uuenes gͦ
uł senes nõ ĩdignẽtur si ali¬
quos malos uores de ip̃is nar¬
res ncc̃itatẽ ĩponimꝰ quĩ pos¬

Expanded text:
illi qui sunt in statu, potentes, nobiles et divites, tales mores hales esse: sed ut plurimum divitum, nobilium, et aliorum sunt tales mores,res habere: tamen multum inclinantur, et magnam pronitatem habent, ut sequantur praedictos mores. Iuvenes ergo et senes non indignentur, si aliquos malos mores de ipsis narres necessitatem imponimus, quin pos
Abbreviated transcription (Latin):
pħs .iiͦ. retħ. oĩo hũt meliores
mores quã diuites. narrat ã
quã diuites. so sũt magis tẽ¬
ꝑati. t̾cio sit̃t miꝰ ꝯtumeliosi.
¶sũt .n. magis studiosi ⁊ mag̃
boni potẽtes ꝙͣ dunites qr ẜ̃

Expanded text:
s 2. rhetor. omnino habent meliores mores, quam divites. Narrat autquam divites. Secundo sunt magis temperati. Tertio sunt minus contumeliosi. Sunt enim magis studiosi et magis boni
Abbreviated transcription (Latin):
ene debita claritate illustre¬
tur. sõ ne ĩ estate ĩuod̾ato calo
piciat oriens y̾emale. tũc .ii.
eo ꝙ ĩ yeme oppoĩtũ sit soli debi¬
ta claritate illustrabitur ĩ esta¬
edificãdo edificio attẽdẽda ÷ diu̾¬

Expanded text:
eme debita claritate illustretur. Secundo, ne in aestate immoderato calorpiciat oriens hyemale: tunc enim eo quod in hyeme oppositum sit soli, debita claritate illustrabitur. In aestaaedificando aedificio attendenda est dive
Abbreviated transcription (Latin):
nõ s eũdẽ aqua celestis ⁊ plinu¬
alis ad bibend̾.q. oĩb añfertur
sũt ã incist̾na illa pisces flimi¬
ales apponẽdi. nt hoꝵ natatua¬
quaꝵ stans agilitatẽ crẽtis aq̃¬
uuitet᷑ ¶Uiso qualit̾ ÷ edificiũ

Expanded text:
ndum eundem aqua caelestis et pluvialis ad bibendum quasi omnibus amefertur, sunt autem in cisterna illa pisces fluviales apponendi, ut horum natatu aqua itans agilitatem curentis imitetur. Viso, qualiter est aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
Poꝵ utẽciũ illis aquis. ẽ gͦ aspici¬
end̾ si dentes ⁊ gugnie. utẽ¬
ciũ illis aquis sint pure. si utẽ¬
tes eis hãnt capita saua ⁊ ĩꝑt᷑¬
bata. si uẽt̾ aut iisc̾a uł latera
siue renes nullo dolore aut ĩ¬
flatõne uexẽtur .nã ex aquaꝵ¬

Expanded text:
porum utentium illis aquis. Est ergo aspiciendum, si dentes et gingivae utentium illis aquis, sint puri: utentes habeant capita sana et inperturbata: si venter, aut viscere, vel latera, sive renes nullo dolore aut inflatione vexentur: nam ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝯstruend̾ edificari pt̃ ĩ tali
situ. ꝙ sit ei copia aq̃ salubͥs
habestas ꝯditõues illas de qͥbꝰ
dificãdi necessitas urgeat nec
tũ ibi aq̃ salubͥs sit copia ÷ ibi

Expanded text:
ergo construendum aedificari debet in tali situ, quod sit ei copia aquae salubris habentis conditiones illas, de quibus aedificandi necessitas urgeat, nec tamen ibi aquae salubris sit copia. est ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticularia dicẽda ut qͣalis deb̾et
eẽ cella uinaria qr debet ẽẽ fri¬
gida obscura oꝑpoĩta septẽtͥoiu
debet eẽ lõge ab aquis ut aci¬
st̾iis ⁊ fluinis ⁊ lõge a stabulis
ĩdustrie relmꝙͣtͤ¬

Expanded text:
icularia dicenda; ut qualis deberet esse cella vinaria, quia debet esse frigida, obscura, oposita septentrioni debet esse longe ab aquis, ut a cisternis, et fluminibus: et longe a stabulis,industriae rel