comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les boni: intellectores & predicato¬
res uerbi.: Niuentes ut loquuntur.
loquentes ut audiunt. Fortes pla¬
ne sunt : sed omnes qui scandala pa¬
tiuntur. Frixorium ipsorum sunt :
est ibi caritas. & magis in ossibus.
interiora sunt ossa omnibus carnib:
& portant omnes carnes: Uerum si
quisquam patiatur aliquod scandalũ:
& inanima perelitaetur : tantum os
frigitur. quantum amat.: Desit amor.
nemo frigitur. Ad sit caritas. & si
membrum conpatitur patiente uno
membro : quo modo friguntur qui por¬
Respice ad adam. unde genus huma¬
num.. Unde enim: nisi ab illo ꝓpa¬
gata miseria est: Vnde. nisi ab illo.
hereditaria ista paupertas: Dicat
ergo iamcum spe incorpore xpi posi¬
tus: ille aliquando in suo corpore.
desperatus. Percus sum est sicut foe¬
num &aruit cormeum. Merito quiu
omnis caro foenum. Sed tamen un¬
de hoc tibi contingit: Quõ oblitus
sum manducare panem meum. Dede¬
rat enim ds̃ panem precepti.: Nam
panis animae quid : nisi uerbum

Expanded text:
les, boni intellectores et praedicatoles, boni intellectores et praedicatores verbi, viventes ut loquuntur, loquentes ut audiunt: fortes plane sunt, sed omnes qui scandala patiuntur, frixorium ipsorum sunt. Est enim ibi charitas, et magis in ossibus. Interiora sunt ossa omnibus carnibus, et portant omnes carnes. Verum si quisquam patiatur aliquod scandalum, et in anima periclitetur; tantum os frigitur, quantum amat. Desit amor, nemo frigitur: adsit charitas, et si membrum compatitur, patiente uno membro; quomodo friguntur qui porRespice ad Adam, unde genus humanum. Unde enim nisi ab illo propagata miseria est? Unde enim nisi ab illo haereditaria ista paupertas? Dicat ergo cum spe jam in corpore Christi positus, ille aliquando in suo corpore desperatus, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum.» Merito, quia omnis caro fenum . Sed tamen unde tibi hoc contigit? «Quoniam oblitus sum manducare panem meum.» Dederat enim Deus panem praecepti. Nam panis animae quid, nisi verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dime. Vnde inuocas. dequatri¬
bulatione. dequa ȩgestate. O pau¬
per:ante lanuam diuitis dĩ. quo
desiderio mendicas: qua in opia re¬
quiris: qua aegestate pulsas. ut
aperiatur tibi dic. Audiamus
ipsam aegestatem.: In illa & nos ip¬
sos inueniamus. & tecum rogemus.
es. sidies: Ubi enim dies auditur.
lux intellegitur.⁊ Sed defecerunt
sicut fumus dies : dies mei. tempo¬
ra mea: Vnde sicut fumus: nisi ꝓp¬
ter elationem super biae.⁊ Tales
dies dignus fuit accipere superbus
adam. unde carnem xp̃s accepit .
qui dignatus est habere uocem di¬
erum fumi. Quia defecerunt
sicut fumus dies mei.⁊ Uidete fu¬
mum superbiae similem : Ascenden¬
tem tumescentem. uanescentem.
merito ergo deficientem: non utiq
ossa mea. & ipsa fortitudo mea:
non sine tribulatione. non sine us¬
tione.: Ossa corporis xp̃i. fortitu¬
do corporis xp̃i. Ubi maior quã
inscĩs apostolis. & tamen uideo os¬
sa frigi. Quis scandalizatur et
ego non uror: Fortes sunt fide¬

Expanded text:
di me.» Unde invocas? de qua tridi me.» Unde invocas? de qua tribulatione? de qua egestate? O pauper ante januam divitis Dei, quo desiderio mendicas? qua inopia requiris? qua egestate pulsas, ut aperiatur tibi? Dic, audiamus ipsam egestatem; in illa et nos ipsos inveniamus, et tecum rogemus. es! si dies: ubi enim dies auditur, lux intelligitur. «Sed defecerunt sicut fumus dies mei. Dies mei,» tempora mea: unde «sicut fumus,» nisi propter elationem superbiae? Tales dies dignus fuit accipere superbus Adam, unde carnem Christus accepit. qui dignatus est habere vocem dierum fumi. «Quia defecerunt sicut fumus dies mei.» Videte fumum superbiae similem, ascendentem, tumescentem, vanescentem: merito ergo deficientem, non utiqueossa mea, et ipsa fortitudo mea, non sine tribulatione, non sine ustione. Ossa corporis Christi, fortitudo corporis Christi, ubi major quam in sanctis Apostolis? Et tamen vide ossa frigi: «Quis scandalizatur, et non ego uror» ? Fortes sunt, fide
Abbreviated transcription (Latin):
ego tribulor. ⁊ Tribulatur alius
crastino: ego tribulor.: Post is¬
tam generationem. alii posteri.
qui succedunt posteris tribulant᷑:
ego tribulor. Usque in finem sȩ¬
culi qui cumq in meo corpore tri¬
bulantur : ego tribulor. In qua¬
cumq ergo die tribulor Inclina
aurem tuam ad me. In quacũ¬
die inuocauero te cito ex audime :
Hoc idem est. lam nunc inuoco:
sed inquacumq die inuocauero
cito exaudime. Oraui¬
Orauit paulus. Orauerunt ceteri
opostoli. Orauerunt fideles tem¬
poribus illis. Orauerunt fideles
consequentibus temporibus. Ora¬
ribus orabunt fideles posterorũ
tem poribus.: Inqua cumq die
inuocauero te cito exaudime: Cito
exaudi. lam enim hoc rogo. quod
dare uis. Nonterrena quasi ter¬
renus. sed ex prima captiuitate
Lam redemptus . regnum caelorum
desidero . Cito exaudime. Non enĩ
nisi tali desiderio. dixisti. Ad huc
te loquente dicõc. ecce adsum. In
qua cumq:. inuocauero te cito ex au¬

Expanded text:
ego tribulor; tribulatur alius ego tribulor; tribulatur alius crastino, ego tribulor; post istam generationem alii posteri, qui succedunt posteris, tribulantur, ego tribulor; usque in finem saeculi, quicumque in meo corpore tribulantur, ego tribulor. «In quacumque» ergo «die tribulor, inclina aurem tuam ad me. In quacudie invocavero te, cito exaudi me.» Hoc idem est. Jam nunc invoco; sed, «In quacumque die invocavero te, cito exaudi me.» Oravioravit Paulus, oraverunt caeteri Apostoli; oraverunt fideles temporibus illis, oraverunt fideles consequentibus temporibus, oraribus, orabunt fideles posterorum temporibus: «In quacumque die invocavero te, cito exaudi me. Cito exaudi:» jam enim hoc rogo quod dare vis. Non terrena quasi terrenus, sed ex prima captivitate jam redemptus, regnum coelorum desidero; «Cito exaudi me:» non enim nisi tali desiderio dixisti, «Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum» . «In quacumque die invocavero te, cito exau
Abbreviated transcription (Latin):
quia idem ipse xp̃s est: quise
apud prophetam & sponsum dix̃.
& sponsam. Sicut sponso alliga¬
uit mihi mitram. Et sicut sponsã
induit me ornamento.⁊ Sedixit
sponsum. sedixit sponsam. Vn¬
de hoc. nisi quia sponsum prop¬
ter caput. sponsam propter corpus.
Uox una ergo. quia caro una.
Audiamus : & potius in his uocibus
nos quoque agnoscamus. Et si
extra nos esse uiderimus. ibi esse
laboremus. ⁊
meus adte perueniat: Ingeminati¬
one: a fectus petentis est.: Nea¬
uertas faciem tuam ame.. Quan¬
do ds̃ a filio. quando pater axp̃o.:
Sed propter membrorum pau¬
pertatem: ne auertas faciem tuã
ame. : In quacumq die tribulor
inclina aurem tuam adme. Tri¬
bulor enim deorsum. tu enim
es sursum. Si enim me extollo.
laretur. sufficer& ergo. Inclina¬
aurem tuam adme quõ tribulor.
Inqua cumq die tribulor Inclina
aurem tuam adme.⁊ Tamquam
unitas corporis: si patitur unum
mem brum. conpatiuntur omnia
membra.: Tribularis tu hodie:

Expanded text:
quia idem ipse Christus est; qui se quia idem ipse Christus est; qui se apud prophetam, et sponsum dixit, et sponsam: «Sicut sponso alligavit mihi mitram; et sicut sponsam induit me ornamento» . Se dixit sponsum, se dixit sponsam; unde hoc, nisi quia sponsum propter caput, sponsam propter corpus? Vox ergo una, quia caro una. Audiamus, et potius in his vocibus nos quoque agnoscamus; et si nos extra esse viderimus, ibi esse laboremus. 3.meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. «Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus a Filio? quando Pater a Christo? Sed propter membrorum paupertatem, «Ne avertas faciem tuam a me. In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me.» Tribulor enim deorsum; tu autem es sursum: si me extollo, laretur? Sufficeret ergo, Inclinaaurem tuam ad me, quoniam tribulor. «In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me:» tanquam unitas corporis; si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Tribularis tu hodie,
Abbreviated transcription (Latin):
unde gemitus uerbo perquod fac¬
ta sunt omnia Si dignatus est
habere uocem nr̃am: non nobis da¬
bit uitam suam: In magnam
spem erexit : cum magnu spe gemi¬
tus. Cemitus hab& tristitiam.
sed est gͥemitus qui hab& &gaudiũ
Ego puto. sa ram sterilem: letã
gemuisse cum pareret. Et nos ati¬
more tuo concepimus & parturi¬
cum & propter nos. Titulus enim
ipse indicat pauperem. Postre¬
Postre¬
mo putate me suspicatum. quis¬
nam sit iste pauper.: Orationẽ¬
Orationẽ s¬
audiamus. & personam agnosca¬
mus.: Nec ubi erres: quando au¬
dieris aliquid quod co aptari capa¬
ti illius non possit. Ideo p̃locũ¬
tus sum. ut quod tale audieris . ex
infirmitate corporis aduertas so¬
nare. &uocem membrorum ag¬
noscas incapite.⁊ Oratio in opis
hoc hab& titulłs cum angeretur.
& in conspectu dñi effudit precẽ
suam.: Ipse ille pauper est qui
alibi dicit.: A finibus terrae
adte clamaui cum angeretur cor
meum. Iste ipse pauper est.

Expanded text:
unde gemitus Verbo, per quod facunde gemitus Verbo, per quod facta sunt omnia? Si dignatus est habere mortem nostram, non nobis dabit vitam suam? In magnam spem erexit, cum magna spe gemimus. Gemitus habet tristitiam; sed est gemitus qui habet et gaudium. Ego puto Saram sterilem laetam gemuisse, cum pareret: et nos a timore tuo concepimus et parturicum, et propter nos. Titulus enim ipse indicat pauperem. Postremo putate me suspicatum quisnam sit iste pauper; orationem audiamus, et personam agnoscamus: necubi erres, quando audieris aliquid quod coaptari capiti illius non possit; ideo praelocutus sum, ut quod tale audieris, ex infirmitate corporis advertas sonare, et vocem membrorum agnoscas in capite. «Oratio inopis,» hoc habet titulus, «cum angeretur, et in conspectu Domini effudit precem suam.» Ipse ille pauper est, qui alibi dicit: «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum» . Iste ipse pauper est,
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens. dimisit patrem.
Quod autem deuirgine natus est.
dimittat & matrem. ethereat uxo¬
risuae : & sint duo incarne una.
Ita enim erunt duo. & inuoce una
Et in illa una uoce iam non mirabi¬
mur nr̃am uocem: Cinerem tã¬
quam panem manducaui: & potũ
meum cum fletu miscebam. Dig¬
natus est enim habere nos mẽbra.
Sunt & pęnitentes in membris eius.
Non enim exclusi & separati sunt
ab ecclesia eius. Nec omnino sibi ad¬
iunger & con iugem: nisi illauo¬
ce: agite penitentiam ad propin¬
quabit enim regnum caelorum.
Lam ergo audiamus. quid or& ca¬
put &corpus . sponsus & sponsa.
Xp̃s etecclesia. utrumq unus.
Sed uerbum & caro . non utrumq
unum : pater & uerbum utrumq
ma plenitudinis suae.
curramus omnes inunitate fidei :
Inagnitionem filiidĩ. Inuirum
per fectum. in mensuram aetatis
plenitudinis xpĩ: Sed donec oc¬
curramus: Agitur hic pauper¬
tas nr̃a : Agitur hic ad huc. la¬
bor& gemitus. gratias misericor¬
diae ipsius. Unde illi labor.

Expanded text:
servi accipiens , dimisit Patrem: quod autem de virgine natus est, dimittat et matrem, et adhaereat uxori suae, et sint duo in carne una . Ita enim erunt duo et in voce una, et in illa una voce jam non mirabimur nostram vocem: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Dignatus est enim habere nos membra. Sunt et poenitentes in membris ejus. Non enim exclusi, et separati sunt ab Ecclesia ejus: nec omnino sibi adjungeret conjugem, nisi illa voce, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum» . Jam ergo audiamus quid oret caput et corpus, sponsus et sponsa, Christus et Ecclesia, utrumque unus: sed Verbum et caro non utrumque unum; Pater et Verbum utrumquema plenitudinis suae: «Donec occurramus omnes in unitatem fidei, in agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi» . Sed donec occurramus, agitur hic paupertas nostra, agitur hic adhuc labor et gemitus. Gratias misericordiae ipsius. Unde illi labor,
Abbreviated transcription (Latin):
rum agnosco paupertatem.: Sed
quam longe ad huc acinere & fle¬
tu cum potu. Ad huc timeo dice¬
re ipse est. & tamen uolo.: Sunt
hic enim qui me cogant uelle :¬
Ipse est & non est ipse. ⁊ lam in
forma serui est. Iam mortalem
fragilemq carnem portat. Iam
moriturus aduenit. & tamen non¬
dum intellegitur in hac egestate.
Cinerem tam quam panem mandu¬
caui. & fletum meum cum potu
miscebam. Addat ergo pauꝑ¬
tatem pauper tati: et trans figu¬
ret inse corpus humilitatis nrae
Sit caput nrm̃. simus membra eius:
sint duo incarne una. Iam enim
in primitus pauper ess&. formã¬

Expanded text:
rum agnosco paupertatem; sed rum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic enim quae me cogant velleIpse est, et non est ipse. Jam in forma servi est, jam mortalem fragilemque carnem portat, jam moriturus advenit, et tamen nondum intelligitur in hac egestate. «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Addat ergo paupertatem paupertati, et transfiguret in se corpus humilitatis nostrae : sit caput nostrum, simus membra ejus, sint duo in carne una. Jam enim ut primitus pauper esset, forma
Abbreviated transcription (Latin):
ratus est. nulla trans fusa concu¬
piscentia. sed sola fides accensa.
& uerbi caro accepta.: Deinde
processit exutero. locuti sunt cae¬
li. angeli pastoribus nuntiauerunt
stella adorandum regem magos
traxit. Simeon impletus spũ. In¬
fantem dm̃ inmanibus matris ag¬
nouit. ⁊ Accessit aetas: Nondi¬
uinitatis sed carnis Horrent mi¬
ranturque sapientiam dĩ pueri
duodennis
omperiti senes.: Aut¬
&iam siperiti: qui d illorum peri¬
tia aduerbum dĩ: quod illorum
peritia ad sapientiam dĩ.÷ Non¬
ne et periti. nisi illo sub ueniente
Vtiq perituri:: Crescit ad huc ae¬
tate corporis. uenit ad fluuium
baptizandus. Baptizator dnm̃
agnoscit. Indignum se soluendi cal¬
ciamenti corrigiam confitetur.
Iam inde ceci inluminantur. surdis
aperitur auditus.: Loquuntus mu¬
ti. mundantur leprosi. stringun¬
tur paralitici. conuales cunt langui¬
di. resurgunt mortui. Lami¬
dem in uerbi illius per quod facta
sunt omnia: conparatione diuitia¬

Expanded text:
ratus est, nulla transfusa concuratus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, diviti
Abbreviated transcription (Latin):
que uerbum. sed uerbum ds̃.
Et non ubicumq sed apud dm̃.
Et nonuacans. sed omnia per ipsũ
facta sunt: Cinerem sicut panem
manducauit. & potum suum
cum fletu commiscuit. Metu¬
endum est netantis diuitis nr̃a
paupertas faciat iniuriam.
Quere ad huc tamen: ne ipsesit
pauper iste .⁊ Quõ uerbum ca¬
ro factum est. & habitauit inno¬
bis. Respice &illam uocem.
ego seruus tuus & filius ancillȩ
tuae.⁊ Adtende ancillam illam
castam. & uirginem & matrem.
lbi enim accepit paupertatem
nostram: ubi serui formam in¬
dutus est.⁊ Semetipsum ex in¬
aniens nediuitias eius expaues¬
ceres. et ad eum accedere cumtua
mendicitate non auderes.: Ibiac¬
cepit inquam formam serui: ubi
nostra indutus est paupertate.
Ibi se pauperauit. ibinos ditauit.
lam ergo propinquamus. de illo
haec intellegere.: Uerumtamen¬
ad huc non est temere pronunti¬
andum. Partus uirginis est. la¬
pis sine manibus de monte pre¬
cisus. Ubi nullus hominum ope¬

Expanded text:
que Verbum, sed «Verbum Deus;» que Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; quoniam «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtadhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum ope
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quam diues: quis enimdiues.
Qui hab& quod uult alio faciente.
Anqui facit quod uult &alio ha¬
bente: puto quia ditior ille. qui
fecit quod habes: Quiu quod il¬
le hab& tu nones: Ecce quam
diues.: In hoc tam diuite. unde
agnituri sumus haec uerba ci¬
nerem tamquam panem mundu¬
caui. & fletum meum cum potu
miscebam Hscine illȩ res. tantȩ
diuitiae peruenerunt. ÷ Multũ
illucl excelsum. multum hoc ab¬
iectum.: Quid faciemus: quem¬
ad modum ista ima. illis summis
contem perauimus nimis ab
inuicem longesum.⁊ Non¬
dum agnosco istum pauperem.
Alius est forta se sed ad huc que¬
ramus. Unde enim nobis non
uidetur ipse Am irum si intero¬
gas. & non ex parescis diuitias
In principio erat uerbum. et
uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erat
uerbum.. Hoc erat in principio
apud dm̃. ⁊ Omnia per ipsum
facta sunt. et sine ipso factum est
nihil. Quid istaͬ dixit. cumdi¬
cer& diues erasꝰ: Quanto magis
ille dequo diesbat᷑: In principio
erat uerbumꝰ. ⁊ Et non quale cũ¬

Expanded text:
Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecum
Abbreviated transcription (Latin):
qui creabitur laudabit dnm̃. Non
populus quicreatus est. sed popu¬
lus quicreabitur.. Quid euidenti
dequadicit apostolus. Si qua igi¬
tur inxpõ nouacreatura. uetera tran¬
sierunt. ecce facta sunt noua. Omnia
autem exdõ. Quidest Omnia au¬
temex dõ & uetera & noua: quia
quia
memoriale tuum in generationem
& generationem. & populus qui cre¬
abitur laudabit dnm̃. quõ prospe¬
xitex altos cõsuo : Pros pexit ex
alto. ut uenir& adhumiles.: Et¬
ex alto factus est humilis. ut humi¬
les ex altar&.:¬

Expanded text:
qui creabitur, laudabit Dominum.» Non qui creabitur, laudabit Dominum.» Non populus qui creatus est, sed «populus qui creabitur.» Quid evidentiude qua dicit Apostolus: «Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova; omnia autem ex Deo» . Quid est, «omnia autem ex Deo?» Et vetera et nova, quia memoriale tuum in generationem et generationem: «Et populus qui creabitur, laudabit Dominum. Quoniam prospexit ex alto sancto suo.» Prospexit ex alto, ut veniret ad humiles: ex alto factus est humilis, ut humiles exaltar
Abbreviated transcription (Latin):
multi. propter latitudinem.. Ergo
nunc oratur. nunc curritur. nunc si
quis aliter erat. & aliter se habebat.
manduc& cinerem sicut panem. & po¬
tum suum cum fl&u commisceat: Nunc
tempus est cum aedificatur sion. nunc
intrant lapides instructuram: Perfec¬
to aedificio & dedicata domo. quid
curris. sero quȩsiturus. in aniter
p&iturus. frustra pulsaturus. foris
remansurus cumquinq uirginibus
fatuis: N uncergo curre : Respe¬
xit enim in orationem humilium. &
nondes pexit p̃cemeorum.
Scribantur haet in generationem
Quando scribebantͥhȩc:¬
nonita proderat eis inter quos scri¬
bebantur. Scribebantur enim
ad prophetan dumnouum testamen
tum inter homines qui uiuebant ex
uerat.: Sed quõ memoriale tuum
ingenerationem & generitionem:
non iniquorum est. sediustorum .:
N unc a generatione : pertin& ad no¬
uum testamentum: & quia hoc quod¬
proph&atum ẽ. nouum testamentũ
p̃nuntiat Scribantur haec inge¬
nerationem alteram. & populus

Expanded text:
multi, propter latitudinem. Ergo multi, propter latitudinem. Ergo nunc oratur, nunc curritur; nunc, si quis aliter erat, et aliter se habebat, manducet cinerem sicut panem, et potum suum cum fletu commisceat. Nunc tempus est, cum aedificatur Sion; nunc intrant lapides in structuram: perfecto aedificio et dedicata domo, quid curris, sero quaesiturus, inaniter petiturus, frustra pulsaturus, foris remansurus cum quinque virginibus fatuis ? Nunc ergo curre: «Respexit» enim «in orationem humilium, et non despexit precem eorum.Scribantur haec in generationem alteram.» Quando scribebantur hnon ita proderant eis inter quos scribebantur: scribebantur enim ad prophetandum Novum Testamentum, inter homines qui vivebant ex verat. Sed quoniam «memoriale tuum in generationem et generationem,» non iniquorum est, sed justorum: in una generatione pertinet ad Vetus Testamentum; prophetatum est, Novum Testamentum praenuntiat; «Scribantur haec in generationem alteram: et populus
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam tuam.. Ueniat̃ & alius pari¬
es degentibus. agnoscatur lapis an
turam currite. non inruinam Ae¬
dificatursion: cauete parietinas.
um: Hocagitur nunc. quõ aedifi¬
cauit dns̃ sion. Sed aedificata sion
quid fict. Et uidebitur ingloria
sua. Vt aedificaretsion. ut ess&
fundamentum insion: Ui sus est asion.
sed non ingloria sua: Vidimus. &
non habebat speciem neq: decorem :
At uero cum uenerit iudicare cuman¬
gelissuis : quando congregabuntur
ante cum omnes gentes. quando oues
addexteram. hedi ad sinistram sepa¬
rabuntur : Nonne tunc uidebunt
inquem pupugerunt: Confunden
tur sero. qui prima penitentia & sa¬
lubri confundi noluerunt. Aedifica¬
uit dns̃ sion. & uid ebitur ingloria sua:
qui in illa primo uisus est infirmitate
Aedificantes sion. orant. gemunt.
Illeunus pauper. quod pauperes mult.
quiamilia in tot gentibus: Unus. quia
unitas pacis ecclesiae . : Ipseunus. ip¬
se multi.: Unus. propter caritatem:

Expanded text:
gloriam tuam; veniat et alius parigloriam tuam; veniat et alius paries de Gentibus, agnoscatur lapis angturam currite, non in ruinam. Aedificatur Sion; cavete parietinas: um. Hoc agitur nunc, «Quoniam aedificabit Dominus Sion.» Sed aedificata Sion, quid fiet? «Et videbitur in gloria sua.» Ut aedificaret Sion, ut esset fundamentum in Sion, visus est a Sion, sed non in gloria sua: «Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . At vero cum venerit judicare cum Angelis suis, quando congregabuntur ante eum omnes gentes, quando oves ad dexteram, haedi ad sinistram separabuntur , nonne tunc videbunt in quem pupugerunt ? Et tur sero, qui prima poenitentia et salubri confundi noluerunt. «Aedificabit Dominus Sion, et videbitur in gloria sua:» qui in illa primo visus est in infirmitaaedificantes Sion orant, gemunt: ille unus pauper, quod pauperes multi; quia millia in tot gentibus unus, quia unitas pacis Ecclesiae. Ipse unus, ipse multi: unus, propter charitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
uenit paries totmilium credentium.
& p̃cia rerum suarum ad pedes apos¬
tolorum ponentium.⁊ Ergo extitit
deillo puluere humanitatis. & for¬
mata & formosa. Quis enim de
gentibus sic. ÷ quam paucos mira¬
rum hoc fecisse. ad illorum totmi¬
lia subito: Primotria. postea.u
milia. Oms̃ inunitate uiuentes.
Oms uenditarum rerum suarum
p̃tia ad pedes apostolorum ponen¬
tes : ut distribuer&ur unicuiq
si cut cuiq opus erat. quibus erat
anima una & corunum indm̃: Quis
hoc fecit &iam deisto puluere.
Nisi qui & ipsum adam fecit ex pul¬
uere: hocergo desion. sed non tan
Et timebunt gentes nomentuum
dnẽ. & oms reges terrae gloriam
tuam. Iam quõ misestus ession.
iam quõ serui tui beneplacitum
habuerunt in lapides eiuis. cogno¬
scendo fundamentum apostoloru
& proph etarum : iam quõ mi¬
reformaretur homo uiuus ex
puluere: hinc predicatio creuit
ingentibus.: Timeant nomentu¬
um gentes & omnes reges terra e

Expanded text:
venit paries tot millium credentium, venit paries tot millium credentium, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum ponentium. Ergo exstitit de illo pulvere humanitas et formata et formosa. Quis enim de Gentibus sic? Quam paucos mirar hoc fecisse ad illorum tot millia? Subito primo tria, postea quinque millia; omnes in unitate viventes, omnes venditarum rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum ponentes, ut distribueretur unicuique sicut cuique opus erat, quibus erat anima una et cor unum in Deum . Quis hoc fecit etiam de isto pulvere, nisi qui et ipsum Adam fecit ex pulvere? Hoc ergo de Sion, sed non tant«Et timebunt Gentes nomen tuum, Domine, et omnes reges terrae gloriam tuam.» Jam quoniam misertus es Sion, jam quoniam servi tui beneplacitum habuerunt in lapides ejus, cognoscendo fundamentum Apostolorum et Prophetarum; jam quoniam mireformaretur homo vivus ex pulvere; hinc praedicatio crevit in Gentibus: timeant nomen tuum Gentes, et omnes reges terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Intellego lapidession. omnes pro¬
ph&as.: Ibi premissa est uox
p̃dicationis. inde as sumptum euan¬
gelicumofficium. per illud p̃coniũ
cognitus est xp̃s. Ergo seruitui
beneplacitum habuerunt in lapides
sion. Sed illip̃ uaricatores rece¬
dentes adnõ. malisq factis suis of¬
fendentes creatorem. interram un¬
de sumpti sunt. redierunt: Pulus
facti sunt. impii factisunt: Dequi¬
bus dicitur. Non sicimpii. non sic
sedtam quam pulufs quem proicit
pul uerem a facie terrae. Ueniant
ueniant. seruitui: agnoscantinla¬
pidibus eloquiatua: misereantur
puluerission .: Formetur homo
adimaginemtuam. dicat puluis.
nepereat. memento quia puluis su¬
mus : & pulueris eius mis erebunt᷑.
Hocdesion. Numquid nonerat
puluis quid nm̃ crucifixit: quod
peius ẽ. puluis deparietinis rui¬
narum: Puluis erat prorsus. ue¬
rumtamen non frustra depuluere dic¬
tumerat. Pater Ignosce illis. quianes¬
ciunt quid faciunt.: Deipsopuluere

Expanded text:
Intelligo lapides Sion, omnes ProIntelligo lapides Sion, omnes Prophetas: ibi praemissa est vox praedicationis, inde assumptum Evangelicum officium, per illud praeconium cognitus Christus. Ergo servi tui beneplacitum habuerunt in lapides Sion. Sed illi praevaricatores, recedentes a Domino, malisque factis suis offendentes Creatorem, in terram unde sumpti sunt, redierunt. Pulvis facti sunt, impii facti sunt: de quibus dicitur, «Non sic impii, non sic; sed tanquam pulvis quem projicit pulverem a facie terrae. Veniant, veniant servi tui, agnoscant in lapidibus eloquia tua, misereantur pulveris Sion, formetur homo ad imaginem tuam: dicat pulvis ne pereat, «Memento quia pulvis sumus» . «Et pulveris ejus miserebuntur.» Hoc de Sion. Numquid non erat pulvis, qui Dominum crucifixit? Quod pejus est, pulvis de parietinis ruinarum. Pulvis erat prorsus: verumtamen non frustra de pulvere dictum erat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . De ipso pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
nis eius. Quod tempus Cum
autem plenitudo temporis uenit
misit dr̃ filium suum. factum ex
muliere. factum sublege. ⁊ E tubi
sion: ut eos qui sublege erant
redimeret.
Primitus ergo iudei.
inde enimapostoli. inde illi plus
quam quingenti fratres.: In de illa
deinceps multitudo. ciuerat anima
una &cor unum in dm̃ , Ergo tu
Ecce nunc tempus acceptabile. ec
celdies salutis. Quis hocdicit.
Seruus dĩ. Edificator quidice¬
bat. dĩȩdificiumestis. ¶ uidice¬
bat. sicut sapiens architectus. fun¬
damentum posui.: Fundamentũ
go& hic quid dicit. Quõ benepla¬
citum habuerunt seruitui lapid es
eius.: In lapides. Cuius in lapides
Ergo quid sequitur. Etpulue¬
ris eius miscrebuntur.: Agnos¬
camus lapidem insion : agnos camꝰ
puluerem insion.: Non enim dix̃.
lapidum eius mis crebuntur. Sed
quid ait. Quõ beneplacitum ha¬
buerunt seruitui in lapides eius.
& pulueris eius miserebuntur .
Beneplacitum habuerunt in lapi¬
des eius : Pulueris aũmiserebunt᷑.

Expanded text:
us.» Quod tempus? «Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub Lege.» Et ubi Sion? «Ut eos qui sub Lege erant redimeret» . Primitus ergo Judaei: inde enim Apostoli, inde illi plus quam quingenti fratres , inde illa deinceps multitudo, cui erat anima una et cor unum in Deum . Ergo, «T«Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» . Quis hoc dicit? Servus Dei aedificator, qui dicebat, «Dei aedificium estis;» qui dicebat, «Sicut sapiens architectus fundamentum posui;» et, «Fundamentum go et hic quid dicit? «Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui in lapides ejus.» In lapides cujus? In lapides Ergo quid sequitur? «Et pulveris ejus miserebuntur.» Agnoscamus lapides in Sion, agnoscamus pulverem in Sion. Non enim dicit, Lapidum ejus miserebuntur; sed quid ait? «Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui in lapides ejus, et pulveris ejus miserebuntur.» Beneplacitum habuerunt in lapides ejus; pulveris autem miserebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Statim cura suorum circum strepente
& amus murante. reuocat᷑ atalib cu¬
ris. & dicit᷑ illi. Dimitte ista prius desa¬
lute tua cogita.: Ergo hoctibi dicitur
omnis homo: si non aegrotas. alia cogi¬
ta: site aegrotantem languor ipse con¬
uincit. prius desalute tua cogita: Sa
cipe calicem salutaris eiꝰ. qui sanatoms
languores tuos. H anc salutem siuolue¬
ris obtinebis: honores & diuitias.: Cum
requisieris. non continuo siuolueris ha¬
bebis.. Hoc & pretiosius est. & sequit᷑
uoluntatem.: Quisanat omnes languo¬
restuos.: Qui redim& decorruptio¬
ne uitamtuam.: Ibi sanabunt᷑ omnes
languores tui : cum corruptibi lehoc
induerit incorruptionem. Redemp¬
ta est enim uitatua de corruptione. iã
securus esto. initrs es bonaefidȩi con¬
tractus. nemofallit redemptoremtu¬
um. Nemo circum uenit. Nemo premit.
Egit hic commer cium. iam p̃tium soluit.
sanguinem fudit : sanguinem inquam
fudit. unicus filius dĩ ꝓnobis.: Omnia
erigite tantiuales.. Redim& decor

Expanded text:
statim cura suorum circumstrepente et murmurante revocatur a talibus curis, et dicitur illi, Dimitte ista, prius de salute tua cogita. Ergo hoc tibi dicitur: Omnis homo, si non aegrotas, alia cogita; si te aegrotantem languor ipse convincit, prius de salute tua cogita. Salcipe calicem salutaris ejus, «Qui sanat omnes languores tuos:» hanc salutem si volueris, obtinebis. Honores et divitias cum requisieris, non continuo si volueris, habebis: hoc et pretiosius est, et sequitur voluntatem. «Qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de cor
Abbreviated transcription (Latin):
rectione ascensio. de ascensione
addexterã sessio. Hoc totũ ergo
claritatis. principiũ habet humi¬
litatis: Te ergo sedente addexte¬
ram patris. implentur tempora gen¬
tiũ : ponunt᷑ inimici omnes scabel¬
lũ pedum tuorũ: etͣ hoc ut perue¬
niatur . prius dominaberis inmedio
in imicorũ tuorũ: Ad hoc enĩ
uirgã uirtutis tuae emittet dñs

Expanded text:
rectione ascensio, de ascensione rectione ascensio, de ascensione ad dexteram sessio: hoc totum ergo claritatis hujus, principium habet humilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora gentium, ponuntur inimici omnes scabellum pedum tuorum, et ad hoc ut perveniatur, prius dominaberis in medio inimicorum tuorum: ad hoc enim «virgam virtutis tuae emittet D
Abbreviated transcription (Latin):
impu inmedio in imicorũ suorum
dominabitur᷑ Et quid mirũ situnc
dominabitur . secũ in a eternũ reg¬
nantibus iustis . et aeternis penis
ardentibus impis Quid mirum
situnc: modo in medio in imicorũ
tuorum : Nunc in isto transitu se¬
culorum. in ista propagatione
et successione mortalitatis huma¬
nȩ : nunc dũ torrens temporum
p̃ter labitur. Ad hoc directa ẽ
uirga uirtutis tuae exsion: ut do¬
mineris in medio inimicorũ tuorũ::
Dominare in medio paganorum.¬
falsorum: dominare in medio
in imicorum tuorũ ⁊ Hunc uer¬
sũ non recte intellegimus. si ñ
fieri iam uidemus . Sede ergo
adextris dĩ: occultare ut creda¬
ris. donec impleantur tempora
gentium .: Sic enim scriptũ est:
Quem oportebat caelũ repetere:
donec impleantur tempora gen¬
tium .: Vt enim resurgeres. mor¬
tius es: Vt ascenderes. resur¬
rexisti. ut sederes addexterã
patris. ascendisti Ergo ut ud¬
dexteram patris sederes. mortuus es:
demorte enim resurrectio. deresur¬

Expanded text:
i, in medio inimicorum suorum dominabitur? Et quid mirum si tunc dominabitur, secum in aeternum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, ut domineris in medio inimicorum tuorum. Dominarefalsoruinimicorum tuorum.» Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut addexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resur
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. Nonergo in quibus exercebat᷑
has uult ad nõ discere. sed abistis
ad alias proficiendo. uelut crescen
sicut nonnulli codices habent. In¬
strue me. Quod ex pressius degreco
dicitur: Fac me intellegere. et ex¬
ercebor inmirabilibus tuis: Ipsas
iustificationes ampliores quas pro¬
ficiendo cupit apprehenderet mira¬
bilia dĩ uocat. Sunt ergo quaedã
iustificationes dĩ ita mirabiles. ut
humana infirmitas ab eis qui exper¬
ti non sunt. non adeas posse perueni¬
mea prȩtedio confirma me inuerbis
tuis: Quid est dormitauit. nisi ab
spe refriguit Qua easse ad prehen¬
suram esse crediderat: Sed confir¬
ma me inquit in uerbis tuis: ne ab
eis quoq: adquas iam peruenisse me

Expanded text:
us.» Non ergo in quibus exercebatur, us.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut crescendsicut nonnulli codices habent, «instrue me:» quod expressius de dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehendere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunt, non ad eas posse pervenimea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. non filius elationis. Vt secun¬
dum gratiam firma sit promissio
omni semini. Hoc enimest uerbũ
promissionis : in isaac uocabitur tibi
semen. Hoc est. non qui filii carnis.
hi filii dĩ. sed filii promissionis depu¬
tantur in semine : Nam quiderat
ipse perse ipsũ. in eo quod sequitur con¬
fitetur: Uias meas enuntiaui et ex au¬
distime: Non nulli quidem codices.
me greci uias meas. hoc est malas:
Nam hoc mihi uidetur dicere: pec¬
cata mea confessussum et exaudisti
me : Hoc est ut dimit teres ea. Do¬
ce me iustificationes tuas . Confessus
sum uias meas. delesti eas. doce me
tuas : Sic doce utagam. non ut tantũ¬
modo sciam. quid agere debeam : Sicut
enim dictum est ad nõ quod non noue¬
rat peccatum. Et intellegitur.
non fecerat: sic et iustitiã illeuere
dicendus est nosse: qui facitꝰ profici¬
entis haec oratio est: Nam utiq
si omnino non faceret: pro fecto illu
superiora nondiceret. Seruus aũ
tuus exercebatur in iustificationib¬

Expanded text:
n filius elationis; ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Hoc est enim verbum promissionis: «In Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, Non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine» . Nam quid erat ipse per seipsum, in eo quod sequitur, confitetur: «Vias meas enuntiavi, et exaudisti me.» Nonnulli quidem codices hme graecis, «vias meas,» hoc est, malas. Nam hoc mihi videtur dicere, Peccata mea confessus sum, et exaudisti me, hoc est, ut dimitteres ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum» , et intelligitur, non fecerat; sic et justitiam ille vere dicendus est nosse, qui facit. Proficientis haec oratio est. Nam utique si omnino non faceret, profecto illa superiora non diceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationib
Abbreviated transcription (Latin):
bonis desiderium tuum. quasi respon¬
der& anima. Non satiabor demorta¬
libus. non satiabor de temporalibus.
aliquid aeternum don& aliquid ae¬
ternum don&: aliquid aeternum con¬
ced& Sapientiam mihid&. uerbum
suum mihi d&. dm̃ apud dm̃. & sedm̃
patrem. & filium et spm scm̃. Medi¬
cus ante ianuam .sto. non dormit quem
in uoco: d& mihi trespanes. Euange¬
N. lium recordamini Eccequid sit nosse
dĩ litteras: quilegerunt motisunt.
N on recordamini quendam in opem uenis¬
se ad domum amicisui. & p&isse trespa¬
nes . & ille inquit dormiens respondebat
ci & dicebat.: Lamrequiesco. pueri
mei intus mecumdormiunt: Ille ꝑse¬
uerans in p&endo. extorsit tedio qđ ñ
sed nondat nisi p&enti. Sed & non capi¬
ent ÷ Non tedio tuo uult excitari: Non
enim cum oras. tam quam dormienti mo¬
miuit. ut illi de latere coniunx fieret.
Dormiuit incruce. manifestum est.
Mostuus ẽ enim ut dicer&. ego dormi¬
ui. & somnum cepi.: Sed nu

Expanded text:
bonis desiderium tuum;» quasi responbonis desiderium tuum;» quasi responderet anima, Non satiabor de mortalibus, non satiabor de temporalibus; aliquid aeternum donet, aliquid aeternum concedat: Sapientiam suam mihi det, Verbum suum mihi det, Deum apud Deum, et se Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Mendicus ante januam ejus sto, non dormit quem invoco, det mihi tres panes. Evangelium recordamini: ecce quid sit nosse Dei Litteras; qui legerunt moti sunt. Nam recordamini quemdam inopem venisse ad domum amici sui, et petisse tres panes. Et ille, inquit, dormiens respondebat ei, et dicebat: «Jam requiesco, et pueri mei intus mecum dormiunt.» Ille perseverans in petendo, extorsit taedio quod sed non dat nisi petenti, ne det non capienti. Non taedio tuo vult excitari. Non enim cum oras tanquam dormienti moristus dormivit, ut illi de latere conjux fieret: dormivit in cruce, manifestum est. Mortuus est enim, ut diceret, «Ego dormivi, et somnum cepi.» Sed numquid
Abbreviated transcription (Latin):
haec similitudo. sic̃ deluna ponitur¬
Quia deminuta. & quodam modo inter¬
cepta luna. rursus nascit᷑ & impletur.
Significat nobis resurrectionem:
Sed impl&a illa non ꝑman& : rur sus mi¬
nuitur. ut semper signific&.: Sic ergo¬
& de hoc quod deaquila dictum est. ñ
adimmostalitatem aquila reparatur.
nos autem aduitam aet̃nam. Sed tam̃.
propter ea in deducta est similitudo.
ut qđ nos impedit. p&ra nobis auferat.
Nonergo presumas de uirib tuis. Firmi¬
tas petre. tibi excutit uetustatem.: Petra
in ueterauimus. inter in imicos nrõs. sic̃
nota est uox psalmi. Inueteraui in quid
in omnib in imicis meis.: Unde in uete¬
rauimus carne mostali. carne ista fene¬
a. Et ideo ꝑ cussum est sic̃ foenum. et
aruit cormeum. s quõ oblitus sum man¬
ducare panem meum. Oblitus sum in¬
quid manducare panemmeum: Cre¬
uit uetustas. os clausit. teratur in pe¬
tra ⁊ Sicergo & in hoc psalmo. unde
agimus cum premisiss& : quisatiat in

Expanded text:
ista similitudo: sicut de luna poniturista similitudo: sicut de luna poniturquia deminuta et quodammodo intercepta luna rursus nascitur et impletur; et significat nobis resurrectionem; sed impleta illa non permanet; rursus minuitur, ut semper significet. Sic ergo et hoc quod de aquila dictum est: non ad immortalitatem aquila reparatur, nos autem ad vitam aeternam; sed tamen propterea inde ducta est similitudo, ut quod nos impedit, petra nobis auferat. Non ergo praesumas de viribus tuis; firmitas petrae tibi excutit vetustatem: «Petra inveteravimus inter inimicos nostros, sicut nota est vox psalmi: «Inveteravi,» inquit, «in omnibus inimicis meis» . Unde inveteravimus? Carne mortali, carne ista fenea: et ideo, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum, quoniam oblitus sum manducare panem meum» . «Oblitus sum,quit, «manducare panem meum.» Crevit vetustas, os clausit, atteratur in petra. 10. Sic ergo et in hoc psalmo unde agimus, cum praemisisset, «Qui satiat in
Abbreviated transcription (Latin):
taculum. inter inferiorem pastem. et
uncum superiorem.: Nisi enim ali¬
quod inter uallum pateat. non hab&
morsus quasi forcipem. unde uelud
tundẽat quod transmittit in fauces.
Crescente itaq superiꝰ paste. & nimis
aduncata. non poterit os aperire. & a¬
liquid capere.: Hoc ei fac̃ u&ustas.
Prȩgrauatur lunguore senectutis. et
in opia comedendi: langescit nimis u¬
traq re. et aetatis. & egestatis. Ac¬
cedente itaq: modo quodamnaturali.
inmensura reparandȩ quasi iuuentutis
aquilae. dicitur collidere. & ꝑcutere
ad p&ram. ipsum quasi lubium suum
superiorem. quonimis crescente. eden¬
di aditus clauditur.: Atq ita conte¬
rendo illud ad p&ram excutit. & car&
prius rostri onere quocib impedieba¬
tur: accedit ad cybum. & omnia repa¬
rantur. Erit post senectutem. tam¬
quam iuuenis aquila : Redit uigor
omnium mem brorum : nitor pluma¬
rum. gubernacula pennarum. Uolat
ex celsa sic̃ antea: fit in eaquedam re¬
surrectio Ad hoc enim exposita est

Expanded text:
allum inter inferiorem partem et uncum superiorem. Nisi enim aliquod intervallum pateat, non habet morsus quasi forcipem, unde velut tondeat quod transmittat in fauces. Crescente itaque superiore parte, et nimis aduncata, non poterit os aperire et aliquid capere. Hoc ei facit vetustas. Praegravatur languore senectutis, et inopia comedendi languescit nimis; utraque re, et aetatis et egestatis accedente. Itaque modo quodam naturali in mensura reparandae quasi juventutis, aquila dicitur collidere et percutere ad petram ipsum quasi labium suum superius, quo nimis crescente edendi aditus clauditur: atque ita conterendo illud ad petram excutit, et caret prioris rostri onere, quo cibus impediebatur. Accedit ad cibum, et omnia reparantur: erit post senectutem tanquam juvenis aquila; redit vigor omnium membrorum, nitor plumarum, gubernacula pennarum, volat excelsa sicut antea, fit in ea quaedam resurrectio. Ad hoc enim exposita est
Abbreviated transcription (Latin):
tra non dominabitur. Ipse ergo ñ
dormit. uide nefides tua dormiat¬
Dicãt ergo anima iam desiderans satia¬
ri quodam excelso in enarrabilibono
cui iubilatur potius. &d equo iubilat᷑.

Expanded text:
tra non dominabitur» . Ipse ergo non dormit; vide ne fides tua dormiatDicat ergo anima jam desiderans satiari quodam excelso, inenarrabili bono, cui jubilatur potius, et de quo jubilat
Abbreviated transcription (Latin):
tales non habent diuisiones: non co¬
ubi in aliis defitiunt insetenent: sierit
reuertetur .: Non ẽ filius pacis: diui¬
di uoluit: reuertetur adte paxtua.
quia aues non diuisit: Veni& &cami¬
nus. nam consedit ibi ahabra ham
es iuditii : Diuisit intermedia illa.
quȩ diuisa erant: &iam caminus: si
intermedia transit caminus. alia in
dexterã. alia insinistram separauit :
Sunt ergo quidam carnales. &tamen
ecclesie gremio continentur. uiuen¬
tes secundum quendam modum suũ
Quibus timemus neseducantur abhere¬
ticis: Quã du enĩ carnales sunt diui¬
sibilessunt : Aues quippe non diuisit.
Carnales diuiduntur: non potui loqui
uobis qurisi spĩtalibus. sed quasi car¬
nalibus & quomodo probatur quia
carnales diuiduntur: adiungit: Cũ

Expanded text:
ituales non habent divisionem, non cot; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erirevertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usqes judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio continentur, viventes secundum quemdam modum suum, quibus timemus ne seducantur ab haereticis: quamdiu enim carnales sunt, divisibiles sunt. «Aves» quippe «non divisit;» carnales dividuntur. «Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Et quomodo probatur quia carnales dividuntur
Abbreviated transcription (Latin):
est idoneus. Beati quicustodiunt iudi¬
cium & faciunt iustitiam in omni tempo¬
re: Utiq & quo incipiunt. &uiuunt
in tempore .: Quienim perseuerauerit
usq infinem hic saluus erit: Potestaũt
uidere eiusdem sententiae rep&itio.
ut hoc sit facere iustitiam quod est
custo dire iuidicium Vt &iam insupe¬
riori uersu subaudiatur in omnitem¬
pore : sicut in posteriori sub auditur
beati & redditis quae sub audiuntur.
ita dicuntur. Beatiquicustodiunt iu¬
dicium in omni tempore. Beatiqui fa¬
ciunt iustitiam in omnitempore.
Sednisi aliquid interesset interuidici¬
um &iustitiam non in alio psalmo di¬
ceretur. Quousq: iustitia conuerta¬
tur in uidicium. Amat quidem scrip¬
tura ista duo simul ponere sicuti est.
Et educ& quasilumen iustitiam tuam
& iudicium tuum sicut meridiem.
Cum & illic eiusdem sententiae repeti¬
tio uideatur: Etfortasse propter uici¬
nitatem significationis. &iam alterũ¬
trum pro altero poniest. ueliudicium
proiustitia uel iustitia pro udicio:

Expanded text:
s. 3. Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore:» utique ex quo incipiunt et vivunt in tempore. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Potest autem videri ejusdem sententiae repetitio, ut hoc sit facere justitiam, quod est custodire judicium: ut etiam in superiore versu subaudiatur, «in omni tempore;» sicut in posteriore subauditur, «beati;» et redditis quae subaudiuntur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicium» in omni tempore, beati qui «faciunt justitiam in omni tempore.» Sed nisi aliquid interesset inter judicium et justitiam, non in alio psalmo diceretur, «Quousque justitia convertatur in judicium» . Amat quidem Scriptura, ista duo simul ponere: sicuti est,«Et educet sicut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem» ; cum et illic ejusdem sententiae repetitio videatur. Et fortasse propter vicinitatem significationis etiam alterum pro altero poni potest, vel judicium pro justitia, vel justitia pro judicio:
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui sunt dociles dõ. Om̃s enĩ
qui audiuit a patre etdidicitꝰ ue¬
nit᷑ ad eum qui iustificat impiũ :
et non solũ memoria retinendo.
uerũ &iam faciendo. custodiat ius¬
tificationes dĩ: Sic enĩ quiglori¬
dm̃ : De inde uultdicere: Pronix¬
tiauit inquit lingua mea eloqui

Expanded text:
eus qui sunt docibiles Deo. Omnis enim eus qui sunt docibiles Deo. Omnis enim qui audivit a Patre et didicit, venit ad eum qui justificat impium : ut non solum memoria retinendo, verum etiam faciendo custodiat justificationes Dei. Sic enim qui gloriDeum, deinde vult docere. «Pronuntiabit,» inquit, «lingua mea eloqui