comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Parta tibi. la camas dilecte pelle creule
Non ego irauidonũseder. dolept̃i ue surerbus
A spiciã. aut grais seructũ matub ibo
Dardauisz et diue ueneris nurus
Sed ue uiagua de si geĩtux his detiẽt ous¬

Expanded text:
attigit: lacrimas dilectae pelle Creusae; non ego Mirmidonum sedes Dolopumue superbas aspiciam aut Grais seruitum matribus ibo, Dardanis et diuae Veneris nurus; sed me magna deum genitrix his detinet or
Abbreviated transcription (Latin):
Laocoonta ferũt. saciũ qui cuspide robur
Lesorit. ec tero scileiatã iuitorserit hastã
Ducendũ ad sedes simulacĩ orandaq diue
Nimuimna touclaiuant
Dundimꝰ iniuos et menia pandimꝰ uibis
A itiugũt oũs eptii pedib q rotarũ
Subiciũt lapsus. et sinpea uiuclã collo
Intendũt. staudit fatalis machiã nurros

Expanded text:
Laocoönta ferunt, sacrum qui cuspide robur Laocoönta ferunt, sacrum qui cuspide robur laeserit, et tergo sceleratam intorserit hastam. Ducendum ad sedes simulacrum orandaque divae numina conclamant. Dividimus muros et moenia pandimus urbis. Accingunt omnes operi, pedibusque rotarum subiciunt lapsus, et stuppea vincula collo intendunt: scandit fatalis machina muros,
Abbreviated transcription (Latin):
Fit souitus spumãte salo. iãqz arua tenebant
Aidentes q oculos suffecti sauguẽ et igui
Sibila laiibebant liugius uibrãtib ora
Ditluguitꝰ bilu eyaugnes il li aguuẽ terto
La otoonta petũt. et pͥmũ parua duorũ
Corpora natorñ seipens ãplexus uterq
Implicat et nuseios uiorsu depascit᷑ artus
P oft ipm̃ auxilio subemuite ar tela terentem
Corripiũt spitis q sigaut ingentib et iam
Bis mediũ ampsexi bis colle stamea cirtũ
Terga dati superant capite et cernicib altis
Ine simul manibz tendit diuellere nodos
Per fusus saie uictas atro qz ueuens
Clamous suil horrendos ad sidera tollit
Quales uiugitus fugit cũ saucius arã
Taurus. et nicertã excuslit ceruice leciram
At gẽmi sapsu delubra ad sũma drachoues
Elfugiũt. sene q petũt tatouidis arcem
Sub pedib q dee clipoi q sub oibe fegnutur
Tum uere tremefacta nouus per pectora cũctis
In sumat pauor et stelus expendisse merentem

Expanded text:
Fit sonitus spumante salo; iamque arva tenebant, Fit sonitus spumante salo; iamque arva tenebant, ardentisque oculos suffecti sanguine et igni, sibila lambeisu exsangues: illi agmine certo Laocoönta petunt; et primum parva duorum corpora natorum serpens amplexus uterque implicat, et miseros morsu depascitur artus; post ipsum auxilio subeuntem ac tela ferentem orripiunt, spirisque ligant ingentibus; et iam bis medium amplexi, bis collo squamea circum terga dati, superant capite et cervicibus altis. Ille simul manibus tendit divellere nodos, perfusus sanie vittas atroque veneno, clamores simul horrendos ad sidera tollit: quales mugitus, fugit cum saucius aram taurus, et incertam excussit cervice securim. At gemini lapsu delubra ad summa dracones effugiunt saevaeque petunt Tritonidis arcem, sub pedibusque deae clipeique sub orbe teguntur. Tum vero tremefacta novus per pectora cunctis insinuat pavor, et scelus expendisse merentem
Abbreviated transcription (Latin):
Neu pplin autiqua sub delligioue tueri
Naun si uestra manns bolasse doua iineus
Tũtmattim̃ geticiũ quod dñ prius ouierm ipm̃
Conuertaut̃ prianu imperio faigib is futurũ
Sin mauibz urĩs bram̃ ascendisset in urbem
Ustro asiam maguo pelorea ad menia bello
euturã et iõs en facta mauere nepotes
Talib uisidũs periuri q arte siuouis
Credita res carti q dolis lat̾uus q toactis
Quos ueq titides uecsarissens a chilles.
Non ãui doumere dece uõ nulle carme
Hic aliud maiꝰ musoris multo ꝑ tremẽdũ
Obicitur iagis atz ĩpeouida pectora turbrit
La ocoon ductus neptino sorte lacerdos
Sollẽnes tanrũ iugc̃tem mactabat ad aras
Ette ant gẽnu a tenedo trauquilla per alta
Horresco ieferus ñuensis oibibz angues
Incũbũt pelago parit᷑ q ad lictora ceudũt
Pectora quoꝵ uit̾ tluctus airecta iubeq
Sangĩee superant undas pars ceta pontũ
Poue legit. hnuat qz niuẽla uoliue terga

Expanded text:
neu populum antiqua sub religione tueri. neu populum antiqua sub religione tueri. Nam si vestra manus violasset dona Minervae, tum magnum exitium quod di prius omen in ipsum convertant! Priami imperio Phrygibusque futurum; sin manibus vestris vestram ascendisset in urbem, ultro Asiam magno Pelopea ad moenia bello venturam, et nostros ea fata manere nepotes. Talibus insidiis periurique arte Sinonis credita res, captique dolis lacrimisque coactis, quos neque Tydides, nec Larisaeus Achilles, non anni domuere decem, non mille carinae. Hic aliud maius miseris multoque tremendum obicitur magis, atque improvida pectora turbat. Laocoön, ductus Neptuno sorte sacerdos, sollemnis taurum ingentem mactabat ad aras. Ecce autem gemini a Tenedo tranquilla per alta— horresco referens—immensis orbibus angues incumbunt pelago, pariterque ad litora tendunt; pectora quorum inter fluctus arrecta iubaeque sanguineae superant undas; pars cetera pontum pone legit, sinuatque immensa volumine terga.
Abbreviated transcription (Latin):
Corripuere sacrã effigiẽ manib q ciuentis
Uigmeas ausi diue contiugere uictas
Ex illo ffuere ac retro sub lapsa referri
Spes dauaũ fiacte unes aduersa dee meus
Net dubũs ea si gua de dic tatonia moustas
Dix portũ castus sinuilacrũ aisere cceriste
Quuũb flãiue arrettis salsus q per artus
Sudorñt. terq ip̃a solosinuabile dictũ
Enutuit. parmam q frẽs hastã ꝙ treruẽtẽ
Ex templo tentanda fuga caiit equora talcas
Nec posse argolicis extiudi pergania telis
Ouuna ui repoant argis numen az reducãt
Quod pelago et tuius secũ aduexoere tariuis
Et ut̃ ꝙ priãs uento petiere nuceuas
Aaua deos q parant conutes pelano q remeuso
Impronisi a derũt ita digeut oĩa taltas
Haut pro palladio ioiiti pro numẽ lelo
Effigiẽ statuere uephasq taste piaret
H auc tamẽ ĩmuẽsam caltas attollere iuolẽ
R oberib textis celoqz ediiceꝰ iussit
Ne recipi portis aut duci ĩ menia possit

Expanded text:
corripuere sacram effigiem, manibusque cruentis corripuere sacram effigiem, manibusque cruentis virgineas ausi divae contingere vittas; ex illo fluere ac retro sublapsa referri spes Danaum, fractae vires, aversa deae mens. Nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris. Vix positum castris simulacrum, arsere coruscae luminibus flammae arrectis, salsusque per artus sudor iit, terque ipsa solo—mirabile dictu— emicuit, parmamque ferens hastamque trementem. Extemplo temptanda fuga canit aequora Calchas, nec posse Argolicis exscindi Pergama telis, omina ni repetant Argis, numenque reducant, quod pelago et curvis secum avexere carinis. Et nunc, quod patrias vento petiere Mycenas, arma deosque parant comites, pelagoque remenso improvisi aderunt: ita digerit omina Calchas. Hanc pro Palladio moniti, pro numine laeso effigiem statuere, nefas quae triste piaret. Hanc tamen immensam Calchas attollere molem roboribus textis caeloque educere iussit, ne recipi portis, aut duci in moenia possit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uiucla iubet pͥanius dictis qita fatur amicis
Quisguis es amislos huic ia obhunste graios
Noster eriql muchi qz hec edisseꝰ uera rogauti
Quo molemz hãt ĩmanis oqui statuere quis anctor
Quid ue petũt que relligio ant que machiã belli
Dixerat ille dolis iustautus et arte pelastra
S ustulit exutas buiclis ad sidera paliuas
Dos ctin ignes et non uiolablẽ urm
Tegor nuunien ait bos are enses q ne phaudi
Quos fugi uicteq deũ quas hostia gesli
Fas michi graiorũ sairata resobuere ira
Fas odusse uires tz oñã ferre sub auras
Si qua tegũt teneor ꝓuẽ uet legibz ullis
Tu modo ꝓuussis maneas seruata q lerues
Troia fidem si uera feram si magna ⁊ ependã
Ound sres dauaũ et cepti fidntia belli
Palladis auxiliis semper stetit nupius ex quo
Titides sed eñ scelerũ q inuẽtor ulixes
Fatale a giessi satrato auellere templo
Palladiũ cesis sũme custodib aicis

Expanded text:
vincla iubet Priamus, dictisque ita fatur amicis: vincla iubet Priamus, dictisque ita fatur amicis: Quisquis es, amissos hinc iam obliviscere Graios; noster eris, mihique haec edissere vera roganti: Quo molem hanc immanis equi statuere? Quis auctor? Quidve petunt? Quae religio, aut quae machina belli? Dixerat. Ille, dolis instructus et arte Pelasga, sustulit exutas vinclis ad sidera palmas: Vos, aeterni ignes, et non violabile vestrum testor numen ait vos arae ensesque nefandi, quos fugi, vittaeque deum, quas hostia gessi: fas mihi Graiorum sacrata resolvere iura, fas odisse viros, atque omnia ferre sub auras, si qua tegunt; teneor patriae nec legibus ullis. Tu modo promissis maneas, servataque serves Troia fidem, si vera feram, si magna rependam. Omnis spes Danaum et coepti fiducia belli Palladis auxiliis semper stetit. Impius ex quo Tydides sed enim scelerumque inventor Ulixes, fatale adgressi sacrato avellere templo Palladium, caesis summae custodibus arcis,
Abbreviated transcription (Latin):
His quinos silet ille dies tectus q reculat
Prodere uote sua quẽgͣ ant oppouere morti
Uietandẽ magius ithati clamorib actus
Cõposito ⁊ ũpit uotẽ et ue desfiuat are
A sseuiere omnes et que libi quilq tuuebat
Duis ĩ uuser exticiũ cõuersa tulere
Iainqz dies initanda aderat michi sacra pare
Et salse fruges et tiacũ tpã unte
Eripui fateor leto me et uiucula rupi
Aimoso q la tu per uoctẽ obscirais ĩ llua
Delitui dñ uela darent si fotte de dissent
Net uichi iã priãm antiquã sres ulla uidendi
Nec dulces natos exoptatũ qz parentem
Quos il li fors ad peuas ob nrã reposcent
E ffugia et culpã hãc nustrorũ morte piabũt
Quod te per superos et coultia nuuiã ueri
Per si qua est que restet adhuc mortalib usꝙͣ
Intemerata fides oro milerere la borũ
Tantorũ iuiserẽ aĩui nõ digna ferentis
His lacͥnus uitã damꝰ et nusuestimiꝰ ultro
Ip̃a uno pͥmus manicas atz arcta leuari

Expanded text:
Bis quinos silet ille dies, tectusque recusat Bis quinos silet ille dies, tectusque recusat prodere voce sua quemquam aut opponere morti. Vix tandem, magnis Ithaci clamoribus actus, composito rumpit vocem, et me destinat arae. Adsensere omnes, et, quae sibi quisque timebat, unius in miseri exitium conversa tulere. Iamque dies infanda aderat; mihi sacra parari, et salsae fruges, et circum tempora vittae: eripui, fateor, leto me, et vincula rupi, limosoque lacu per noctem obscurus in ulva delitui, dum vela darent, si forte dedissent. Nec mihi iam patriam antiquam spes ulla videndi, nec dulcis natos exoptatumque parentem; quos illi fors et poenas ob nostra reposcent effugia, et culpam hanc miserorum morte piabunt. Quod te per superos et conscia numina veri, per si qua est quae restet adhuc mortalibus usquam intemerata fides, oro, miserere laborum tantorum, miserere animi non digna ferentis. His lacrimis vitam damus, et miserescimus ultro. Ipse viro primus manicas atque arta levari
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc itacus uelit. et u̾aguo mercõtur atude¬
Tñ uero aideusꝰ sa tari et querere causas
Ignau scderũ tantoꝵ actio q pelasge
Prosequit᷑ panitans et ficto pectore fatur
Sepe fugã da nai troiã cupicre relita
Mosra et sono fessi discedeae bello
Fetissent q utinã. sipe illes aspera pouti
Interclutit hyenis. et terruit auster emuites
Precipne ñ iã hic trabib rõtextus aceaus
S taret equus toto sonuert̃ ethere imibi
Suspensi enrpilã scitatũ oracula phebi
Mittimiꝰ. isq adius hec tustia dicta d̾eportat
Sanguiẽ placastis uentos et uirgiẽ cesa
Cñ pͥmũ iliatas dauai uenistis ad oras
Sauguĩe querendi reditus aĩã q litandũ
Argosita uulgiãz box ue ueuit ad aures
Obstipnere aĩmi. gelidus. ꝯꝑyuia tucuryit
Ossa trenor tui fata parent mẽ poscat. apollo
Hic itachus uatẽ maguo taltanta tumultu
Protrahit in medios q̃ fuit ea numiã diuũ
Flagitat et michi iã multi caidele canebant
Artificis scelus. et taciti uentura uidebant

Expanded text:
hoc Ithacus velit, et magno mercentur AtTum vero ardemus scitari et quaerere causas, ignari scelerum tantorum artisque Pelasgae. Prosequitur pavitans, et ficto pectore fatur: Saepe fugam Danai Troia cupiere relicta  et longo fessi discedere bello; fecissentque utinam! Saepe illos aspera ponti interclusit hiemps, et terruit Auster euntis. Praecipue, cum iam hic trabibus contextus acernis staret equus, toto sonuerunt aethere nimbi. Suspensi Eurypylum scitantem Mittimus, isque aditis hec tristia dicta reportat: «Sanguicum primum Iliacas, Danai, venistis ad oras; sanguine quaerendi reditus, animaque litandum Argolica. Volgi quae vox ut venit ad auris, obstipuere animi, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor, cui fata parent, quem poscat Apollo. Hic Ithacus vatem magno Calchanta tumultu protrahit in medios; quae sint ea numina divom, flagitat; et mihi iam multi crudele canebant artificis scelus, et taciti ventura videbant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtͣ tatui demeus et n fors si qua tulilẽt
Ei priõs unꝙͣ ⁊ eniesseam uictor ad argos
P ronusi ultorẽ. et uerbis odia aspera moui
Nu̾ut hnchi p aua mali labes hĩc semper ulixes¬
Erimib terere nouis hiuc sugere uꝑtos¬

Expanded text:
 tacui demens, et me, fors si qua tulisset, trios umquam remeassem victor ad Argos, promisi ultorem, et verbis odia aspera movi. Hinc mihi prima mali labes, hinc semper Ulixesterrere novis, hinc spargere vo
Abbreviated transcription (Latin):
Irruimi ꝰ deusis et circũfundinius ariuis
Ignaros q soci passim et foruudĩẽ captos
Eteruiut. alpirat pruio fortima labori
Atz hic successu exultaus aĩs qz corebus
Olotũ qua pͥma inquic fortuuia saluitis
¶oustrat iter qua qz oũdit se dextra soq̃ui
Muteneꝰ ctipeos dauaũ q⁊ insignia nobis
Aptemiꝰ dolus an untus quis in hoste reqͥrat
Rruia dabũt ipĩ sic fatus deuide comantẽ
An drogei galeã clipei qz usigne de corũ
Iuduitur later q aiguiũ accõmodat eusem
Hot ripheus hoc ipẽ dunas oĩs q uiuentus
Leta facit spoliis se quisq recentib ariuat
Didiueꝰ amxti dauais hand inuiuẽ nrõ
Multaqz per cecã congressi p̾lia noctem
Couseriniꝰ multos dauaũ demuittintꝰ oicho
Dillugiũt alii ad uanes et littora curlu
Fida petũt pars iugentẽ forundiẽ trpi

Expanded text:
Inruimus, densis et circumfundimur armis, Inruimus, densis et circumfundimur armis, ignarosque loci passim et formidine captos sternimus: adspirat primo fortuna labori. Atque hic successu exsultans animisque Coroebus, O socii, qua prima inquit fortuna salutis monstrat iter, quoque ostendit se dextra, sequamur mutemus clipeos, Danaumque insignia nobis aptemus: dolus an virtus, quis in hoste requirat? Arma dabunt ipsi. Sic fatus, deinde comantem Androgei galeam clipeique insigne decorum induitur, laterique Argivum accommodat ensem. Hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque iuventus laeta facit; spoliis se quisque recentibus armat. Vadimus immixti Danais haud numine nostro, multaque per caecam congressi proelia noctem conserimus, multos Danaum demittimus Orco. Diffugiunt alii ad navis, et litora cursu fida petunt: par
Abbreviated transcription (Latin):
Explicet aut possit satiuis equaie labores
Brbs autiqua ruit nuiltos dicãta per ãnos
Pluuina per q uias stertitur mercia passum
Corpora. per q doios et ⁊elligiosa deorũ
Enuina. nec soli peuas dant sangniẽ tenca
Quondã etiam uictis redit in precordia uirtus
Uictores q cadũt dauai caidelis ubiq linttus
Luctus ubigi panor et pluria mortis ymago¬
Prmeꝰ le dauaũ magua conutante caterua
Audrogeus osfert uobis soria aguuã ciedeus
Iuscius atz ultio uerbis compellat aiuicis
Lestiuate uiri nam que tam sera moratur
Seguities alii rapuĩt niceusa feaũtq
Pergauia uos cellis nt̃ pͥmũ a nauib itis
Dixit et extemplo uez enũ r esponsa dabantur
Fida satis seusir medios dillapsus in hostes
Obatupuit retio i podem cũ uote represlit
Improuilũ aspris ueluti qui sentib auguẽ
Presit hinui uiteus tapiduo gi eate ⁊ efugit
Mi tolleutẽ ꝓsuras et terula colla tuuientẽ
Haud setus audrogeus usu tremescr̃s abibat

Expanded text:
e labores? Urbs antiqua ruit multos dominata per annos; plurima perque vias sternuntur inertia passim corpora, perque domos et religiosa domorum limina; nec soli penas dant sanguine Teucri; quondam etiam victis redit in precordia virtus, victoresque cadunt Danai, crudelis ubique luctus, ubique pavor et plurima mortis  se, Danaum magna comitante caterva, Androgeos offert nobis, socia agmina credens inscius, atque ultro verbis compellat amicis: Festinate, viri: nam quae tam sera moratur segnities? Alii rapiunt incensa feruntque Pergama; vos celsis nunc primum a navibus itis. Dixit, et extemplo, neque enim responsa dabantur fida satis, sensit medios delapsus in hostis. Obstipuit, retroque pedem cum voce repressit: inprovisum aspris veluti qui sentibus anguem pressit humi nitens, trepidusque repente refugit attollentem iras et caerula colla tumentem; haud secus Androgeos visu tremefactus abibat.
Abbreviated transcription (Latin):
Querenti et tectis uibis siue fine furenti
Iufelis fiuiulaccũ alz ip̃ius uiubra creuse
Uisa michi aaite oculos et nota maioi nuago
Obstu pui steterũtqz come et uox facibz hesit
Tsi sic affari et curas his deuiere dictis
Quid tuñi iusano iuat indulgere dolori
Fas. haud ille suut fuiper reguator olimpi

Expanded text:
Quaerenti et tectis urbis sine fine furenti Quaerenti et tectis urbis sine fine furenti infelix simulacrum atque ipsius umbra Creüsae visa mihi ante oculos et nota maior imago. Obstipui, steteruntque comae et vox faucibus haesit. Tum sic adfari et curas his demere dictis : Quid tantum insano iuvat indulgere dolori, fas, aut ille
Abbreviated transcription (Latin):
Stat casus renouaie oiũs ouiuẽq reuerti
Pei t̾poiã et uiilus caput obiectaie pcuclis
Pricipionmros obsturaq liuimia porte
Qua giessũ extulera repeto et uestigia ietio
Obleuiata sequor per norte et liuẽ iuftio
Uorror ubiz aiõs suinil ipã silentia terrent
Iu de domũs si forte pedem si forte tulisset
e refero reouerant dauai et tectũ om̃e tenetant
Ilicet acnius edar sũma ad fasticia uento
Uoluitur. exuperant flãiue firat ettus ad auras
Precede et pͥami sedos arcem qz ieiuiso
Et iam porticib uacius inuois a sillo
Custodes leta phems et dirus ulixos
Prodli assoruabant hucbudiq toia taza
Iu tensis erepta a ditis uiense q deoꝵ
Crateres q auro solidi. capouaq uestis
Congeritur. pueri et painde longo ordiẽ mrcs
E tant circũ
Ansus quiuetiã boces iactare pe uiubrã
Imrleni clauore uias. mestus qz creusain
Ne quitꝙͣ ingenunãs itertĩq iterũq uotani

Expanded text:
Stat casus renovare omnis, omnemque reverti Stat casus renovare omnis, omnemque reverti per Troiam, et rursus caput obiPrincipio muros obscuraque limina portae, qua gressum extuleram, repeto, et vestigia retro observata sequor per noctem et lumine lustro. Horror ubique animo, simul ipsa silentia terrent. Inde domum, si forte pedem, si forte tulisset, me refero: inruerant Danai, et tectum omne tenebant. Ilicet ignis edax summa ad fastigia vento volvitur; exsuperant flammae, furit aestus ad auras. Procedo et Priami sedes arcemque reviso. Et iam porticibus vacuis Iunonis asylo custodes lecti Phoenix et dirus Ulixes praedam adservabant. Huc undique Troia gaza incensis erepta adytis, mensaeque deorum, crateresque auro solidi, captivaque vestis congeritur; pueri et pavidae longo ordine matres stant circum. Ausus quin etiam voces iactare per umbram implevi clamore vias, maestusque Creüsam nequiquam ingeminans iterumque iterumque vocavi.
Abbreviated transcription (Latin):
Et me quẽ dudñ nõ ulla ñecta iuouebãt
Tela uez aduerso glonieran ey agnuẽ gran¬
Qũt onĩs terrent aure sonus excitat onũs
Suspeusũ et pariter comitiqz oueriq tumuentẽ
Enasisse uiam subito tũ creber ad auies
Uistis a dessi pedñ sonitus geiitor q por biubrã
Prospinẽs uate exclauiat fuge uate ꝓpiquãt
Hic michi nestio qued tepido male uumẽ aĩcũ
Confulã eripuit mẽtẽ nã ama curtũ
D si sequor et nota extedo regione uiaz
Heu misero cõuix fato ne erepta crenla
Sustitit erraunit ne uia seu lassa recedit
Incertũ est uec post oculis est reddita urĩs
Net prius auussa ⁊esper añ q reflexi
Qͣ tumulũ autique tereris sodẽq saciatã
Uenunꝰ hic deniũ tollectis out̃ib una
Defuit et conites uatũq but̃ q fefellit
Auc quid in euersa uidi crudelius uibe
Astamiũ auchisẽ a piem̃ tenciosq penates
Cõmeudo socus et curua ĩ balle recondo
Ipẽ uibem repeto et cuigor fulgetib arinis

Expanded text:
dudum non ulla iniecta movebant tela neque adverso glomerati ex agmine Granunc omnes terrent aurae, sonus excitat omnis suspensum et pariter comitique onerique timentem. evasisse viam, subito cum creber ad auris visus adesse pedum sonitus, genitorque per umbram prospiciens; Nate exclamat, fuge nate, propinquaHic mihi nescio quod trepido male numen amicum confusam eripuit mentem. Namque avia cursu dum sequor, et nota excedo regione viarum, heu, misero coniunx fatone erepta Creüsa substitit, erravitne via, seu lassa resedit, incertum; nec post oculis est reddita nostris. Nec prius amissam respexi animumque reflexi, quam tumulum antiquae Cereris sedemque sacratam venimus; hic demum collectis omnibus una defuit, et comites natumque virumque fefellit. aut quid in eversa vidi crudelius urbe? Ascanium Anchisenque patrem Teucrosque Penatis commendo sociis et curva valle recondo; ipse urbem repeto et cingor fulgentibus armis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sustitit. at btero souitũ quater ariua dedere
Et monstaĩ intenx lacrata filtius arice
Tuuc etiã fatis aperit caslandra futuris
Ora dei iussu non unꝙͣ credita tencas
Nos delubra deñ mseri quibz ultinꝰ esset
Ille dies festa uelaniꝰ fronde per urbem
Uertitur uiterea celũ et ruit oitcano uot
In noluẽs unibra maguateriãq polĩ q¬

Expanded text:
a dedere: et monstrum infelix sacrata sistimus arce. Tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris ora, dei iussu non umquam credita Teucris. Nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset ille dies, festa velamus fronde per urbem. Vertitur interea caelum et ruit oceano nox, involvens umbra magna
Abbreviated transcription (Latin):
Quartus item mifere duo uulr̾a naurat elisse
M anb ad tumulũ quĩto cebebrãtprhonores
Encam mtmorat uisentem tartaea fogtus
Siyhrigris ytaliam. bello Iam sextimꝰ armat
Dat simul enee socios octauus et arma:
D aumũs expugnat nouo noua mornia t̾re
Expoint decunꝰ tuscoꝵ in lictore pugnas¬
U udecimo ratili suꝑant̾ morte camille:¬
Ultimus imponit bello turm cece finem.

Expanded text:
Quartus item miserae duo uulnera narrat Elissae. Manibus Anchisae quinto celebrantur honores. Aenean memorat uisentem Tartara sextus. In Phrygas Italiam bello iam septimus armat. Dat simul Aeneae socios octauus et arma. Daunius expugnat nono noua moenia Troiae. Exponit decimus Tuscorum in litore pugnas. Vndecimo Rutuli superantur morte Camillltimus imponit bello Turni nece finem.
Abbreviated transcription (Latin):
P onetios. castiũq unu bolamq. corãq.
Epi et anõ tomite qe mauortius addet
E dixcet Uiden et gemine stat uticecuge:
Etpater ip̃ẽ suo su perũ iã siguat honore:
En huꝰ nate auspicus illa ĩtlita romia¬
Septẽ q una sibi muro creũdabit arces¬
cliꝑ prole brrũ. qualis berethit̾ia mater

Expanded text:
nui Bolamque Coramque. n et avo comitem sese Mavortius addet er educet. Viden, ut geminae stant vertice cristae, et pater ipse suo superum iam signat honore?  nate, auspiciis illa incluta Romae una sibi muro circumdabit arcesx prole virum: qualis Berecyntia mater
Abbreviated transcription (Latin):
Eego om̃s maguo critũ clamore fiemebat̃
Ftecipue ꝓius encas. tũ inissa sibille
Haid mora fetmãt flentes. aiã q sepulca
Congerere arhoribz celo q educere certant s
Ituu in antiquã siluã scabula alta ferarũ.
P arũbunt picce. sonat ĩct̾a securib ilex.
Fr armee q trabes. antcis et fissile robur
Sciuditur. aduoluũt ĩgẽtes mc̃tib orous e
Necnõ ei ieas opera iiter talia pͥmus
¶ortatui socios.ꝑqrib q accĩgitiu arais.¬
A s hec ipe suo trsti cũ corde uolugat:
Aspectaus filiã ĩmuensã. et sic uoce p̾catur
Eiuc sengbis ille aurdus qrbore ⁊amꝰ
Osteudat nemore ⁊̃ tanto/ qñ oĩa uere
Heu miniĩ de te uates/ misene locũta qtͣ
U iyea fatus er̃at. gemie cũ sorte colũbe¬

Expanded text:
lamore fremebant, praecipue pius Aeneas. Tum iussa Sibyllae, haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri congerere arboribus caeloque educere certant. Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum; procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex, fraxineaeque trabes cuneis et fissile robur scinditur, advolvunt ingentis montibus ornos. Nec non Aeneas opera inter talia primus hortatur sociosAtque haec ipse suo tristi cum corde volutat, aspectans silvam inmensam, et sic voce precatur: Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus ostendat nemore in tanto, quando omnia vere heu nimium de te vates, Misene, locuta est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columb
Abbreviated transcription (Latin):
tota erat in pͥmis parentibus tota in illis uicta est
ut peccaret. ex cepto illo solo homine quem atussib
adȩ se cernere: ita ineis dem tota uicisset. siñ pecea¬
ssent. sestat gͦ ut ñ cõpleta in illo pͥmo angłoruii
Que sirata sunt: plures erunt
quia legitur de deo: constituit t̾minos pop ulorũ. iuxta
numerũ filiorũ isrł: Quod quidam quia profiliorum isrł
inuenitur angelorũ dei. sic exponunt: ut scđm numerũ
bonorum angelorũ assumendus intelligatur numerꝰ homi
nũ electorũ. A. Hoc non repugnat predicte senten¬
ne: si certũ non est qͦs totidem angeli cecidissem. quot re¬
t necẽe est ut reprobos electi homines restaurent: et potest
fieri ut beatorũ numero coequentur: et sic plures erunt ho¬
mnes iusti. quã angeli iniusti. S memento quo pacto in
ipi respondere questioni tue. uidelicet ut si quid dixero.

Expanded text:
tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut peccaret excepto illo solo homine, quem Deus siAdae secernere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo primo numero anr. Quae si rata sunt, plures erunt dicemus; quia legitur de Deo: Constituit terminos populorum juxta numerum filiorum Israel? Quod quidam, quia pro filiorum Israel invenitur angelorum Dei, sic exponunt; ut secundum numerum bonum angelorum, assumendus intelligatur numerus electorum hominum. ANS. Hoc non repugnat praedictae sententiae, si certum non est quod totidem angeli cecidissent, quot rei; 83 et necesse est ut reprobos electi homines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaequentur; et sic plures erunt homines justi quam angeli injusti. Sed memento quo pacto incoepi tuae respondere quaestioni: ut, videl
Abbreviated transcription (Latin):
differre deus uoluerit: in conueniens uidetur:. pr¬
sertim cum illam maliquibus. tam cito ꝑfecerit:
& cum in telligi pꝰsit quia in pͥmis hominibus qͣn¬
do peccauerunt illam fecisset siñ peccassent. sicut
fecit in ꝑseuerantibus angłis. Quam uis enim ñ¬
dum ꝓue herentur ad illam equalitatem angłoꝵ
as quam ꝑuenturi erant homines cũ ꝑ fectus ẽet
numerus deillis assumendus: in illa tam̃ iusticia
in qua erant uidetur quia siuicissent ut temptat
sua ut ultra peccare ñ possent: quem ad modum
quia uicti peccauerunt. sic infirmati sunt. ut qͣn¬
tum in ipsis ẽ sine peccato ẽẽ ñ possint. Quarauis enĩ
audeat dicere. plus ualere in iusticiã ad alligandũ
inseruitute hominem in pͥma suasione s consenti¬
entem: quam ualeret iusticia ad cõfirmandum eũ
inlibertate. sibi in eadem pͥma temptatione ad beren¬
tem: Nam quem admodum qm̃ humana natura

Expanded text:
differre Deus voluerit, inconveniens videtur, prdifferre Deus voluerit, inconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito perfecerit; et cum intelligi possit quia in primis hominibus quando peccaverunt, illam fecisset, si non peccassent, sicut fecit in perseverantibus angelis. Quamvis enim nondum proveherentur ad illam aequalitatem angelorum, ad quam perventuri erant homines, cum perfectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justitia, in qua erant, videtur quod si vicissent ut non peccsua, ut ultra peccare non possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura
Abbreviated transcription (Latin):
quia aut illa ciuitas ñ erat completa in numero
ingłorum. ante malorum ruinam. si ex pectabat
qs ut eam de homĩbus compleret quando corpo¬
cam mundi naturam in melius mutaret: aut si
ꝑfecta erat innumero. ñ erat ꝑfecta in confirma¬
uone. & differenda erat eius confirmatio etiam si
nullus in ea peccaset usq ad eandem mundi quã
rpectamus renouatronem: aut si ñ diutuis illa
con firmatio differenda erat. acceleranda erat
mundana renouatio: ut cũ eadem cõfirmatione
seret. S: qđd mundum nouiter factum statim
i renouare. & eas res quȩ pꝰt renouationem illam
irunt. in ipso inicio antequam appareret cur fac
ẽent destrueret. ĩstituert. oĩ caret ratione. Sequitur
quia angłi ñ ita fuerunt innumero ꝑfecto. ut e¬
num comfirmatio di ñ differretur. ꝓp̃tea qr
undi noui renouationem mox oporteret fieri:
qllod ñ cũinenit. Quod autem eandem confirma¬
lisiem usq ad mundi futuram renouationem

Expanded text:
quia aut illa civitas non erat completa in numero quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in numero, non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et eas res, quae post renovationem illam non erunt, in ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituerit, omni caret ratione. Sequitur ergo quia angeli non ita fuerunt in numero perfecto, ut eorum confirmatio non diu differetur propterea quia mundi novi renovationem mox oporteret fieri: quod non convenit. Quod autem eamdem confirmationem usque ad mundi futuram renovationem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq suom̃ et̃ne comgaudendo iocundarentur. Qua¬
tinus quod uolunptas in rationabili natura sponte
facit. hoc etiam insensibilis creatura ꝑdi dispositionẽ
naraliter exhibet. Solemus namq in maiorum nos¬
trorum exaltatione congaude: ut cũ in natalicus
scõrum festiua exultatione iocundamur. de gloria
illorum letantes. Quam sententiam illud adiuua¬
re uidetur: quia si adam ñ peccasset. differret ta¬
men deus illam ciuitatem ꝑficere. donec cõpleto
ex hominibus quem expectabat numero. ipsi quoq
homines incorporum ut ita dicam in mortalem un¬
inparasiso quandam im mortalitatẽ idẽ pocestactu
ĩmoriendi: sed ñerat immortalis hȩc potestas quia
poterat mori: ut scilicet ipsi ñ possent ñ mori. Quod
suta est ut uidelicet rationalem illam & beatam
cuitatem. & hanc mundanam in sensibilemq na¬
curam ds abinicio ꝓposuerit simul ꝑficere: uidet᷑

Expanded text:
quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quaquaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit, hoc et jam insensibilis creatura per Dei dispositionem naturaliter exhiberet. Solemus namque in majorem nostrorum exaltatione congaudere: ut cum in natalitiis sanctorum exsultatione festiva jucundamur de gloria eorum laetantes. Quam sententiam illud adjuvare videtur: quia si Adam non peccasset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corporum, ut ita dicam, imin paradiso quamdam immortalitatem, id est, potestatem non moriendi: sed non erat immortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi non possent mori. Sed si ita est, ut, videlicet, rationem illam et beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur
Abbreviated transcription (Latin):
it ullum mnilla ciuitate futurum inconueniens.
uudetur necẽe ẽẽ ut angłi ñ sint facti un illo ꝑfecto
nimero. & plures futuri sint beati homines: quam
int miseri angłi. B. Non uideo qua ratione hoc ne-¬
gri quȩat. A. Aliam ad huc eiusdem sententiȩ posse
dici puto rotionem. B. Hanc quoq ꝓferre debes.
A. Credimus hanc mundi molem corpoream in
meluis renouandam: nec hoc futurum ẽẽ. donec im¬
pleatur numerus electorum hominum. & illar be¬
ata ꝑficiatur ciuitas: nec pꝰ eius ꝑfectionem differan¬
dum. Unde colligi potest dm̃ abinicio ꝓposuisse. ut
utrumq simul ꝑficeret: quatinus & minor quȩ dm̃
ñ sentiret natura ante maiorem quȩ deo frui debet
ne quaꝗͣ ꝑficeretur: & in maioris ꝑfectione mu¬
tata in melius suo quodam mͦ quasi congratularet᷑.
immo om̃i ereatura de tam głosa & tam ammita¬
bili sui consummatione ipsi creatori & sibi & inuicẽ

Expanded text:
sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatur civitas; nec post ejus perfectionem differendum. Unde colligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam admirabili sui consummatione ipsi Creatori, et sibi invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
tus erit unus quisq qm̃ uͥ erit nullatenus ẽẽt.
iampno gaudet. B.. Ita uidetur. A. Putas ne
illorum aliquem habiturum hanc certitudinem.
simulto plures erunt quam qui ceciderunt..
sequaquam possum opinari. quod eam habeat:
uit hab̾e debeat. Quomͦ namq poterit quis scrre
utrum praestaurando quod imminutum erat. aut
ꝓcomplendo quod ñdum ꝑfectum erat de illo nu¬
mero constituendȩ ciuitatis sit factus: Sed
omnes certi erunt se factos ẽẽ ad ꝑficiendam illam ci¬
iuitatem. A. Ergo si plures erunt ꝙͣ. Oreꝓbi. angłi.
nullus poterit aut debebit scire se ñ ẽẽ ibi assump¬
tum. nisi palieno casu. B. Uerumẽ. A. son gͥ
babebit aliquis: cur gaudere debeat de alterius ꝑ¬
ditione. B. Ita sequitur. A. Cum itaq uideamus
quia si plures erunt homines electi quam sint re¬
ꝓbi angłi. illa ñ sequatur inconuenientia quam se¬
qui ẽ necẽe si plures ñ erunt. & cum impossibile

Expanded text:
tus erit unusquisque, quoniam ubi erit nullatenus esset, tus erit unusquisque, quoniam ubi erit nullatenus esset, amno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinari quod eam habeat, aut habere debeat. Quomodo namque quis poterit scire utrum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumptum, nisi pro alieno casu. BOS. Verum est. ANS. Non igitur habebit aliquis cur gaudere debeat de alterius perditione. BOS. Ita sequitur. ANS. Cum itaque videamus quia si plures erunt homines electi quam sint reprobi Angeli, illa non sequatur inconvenientia quam sequi necesse est, si plures non erunt: et cum impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
tantum letabunt᷑ electi homines de angelorum
ꝑditione. quantum gudebunt desua assump¬
tione. qm̃ absq dubio hec ñ ẽẽt. nisi illa fuisset. qͦ¬
mͦ potert̃ ab hac ꝑu̾sa gratulatione defendi: Aut
qͦmͦ dicemꝰ  angłos qui cecidert̃ in hominib
restauratos si illi sine hoc uitio ꝑmansuri erat
siñ cecidissent. idẽm sine gratulatione de casu ali¬
orum. isti uͦ sine illo ẽẽ ñ poterunt: Imo qualit̃
cũ hoc uicio beati ẽẽ debebunt: Deinde qua
audatia dicemus dm̃ ñ uelle aut ñ posse hanc
restaurationem sine hoc uicio facere:. Nne
similiter ẽ ingentib quȩ adfidem uocate sunt:
quia illam iudei repuler̃t: A. Non. Nam si
iudei om̃s credidissent. gentes tamen uocaren᷑
runt: ea tunc fuit occasio. ut ad gentes illi conũte¬
rentur. D.. Nullo mͦ uideo. quid contͣ hȩc dicere
possim. A. Unde ne tibi uidetur accide singulis
illa leticia de alieno casu:B. Unde nisi quia cer¬

Expanded text:
tantum laetabuntur electi homines de angelorum perditione, quantum gaudebunt de sua assumptione, quoniam absque dubio haec non esset, nisi illa fuisset, quomodo poterunt ab hac perversa gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vitio permansuri erant, si non cecidissent, id est sine gratulatione de casu aliorum; isti vero sine illo esse non poterunt? Imo qualiter cum hoc vitio beati esse debebunt? Deinde qua audacia dicemus Deum non velle, aut non posse, hanc restaurationem sine hoc vitio facere? BOS. Nonne similiter est in gentibus, quae ad fidem vocatae sunt, quia illam Judaei repulerunt? ANS. Non; nam si omnes Judaei credidissent, Gentes tamen vocarentur: runt, ea tunc fuit occasio ut ad Gentes illi converterentur. BOS. Nullo modo video quid contra haec dicere possim. ANS. Unde tibi videtur accidere singularis illa laetitia de alieno casu? BOS. Unde, nisi quia cer
Abbreviated transcription (Latin):
alia certitudine acci¬
piatur÷ nisi quia int̾i
ita inͥ uidetur: donec
reuelet. Certus enĩ
sum. si quid dico qͦo
sacrȩ scripture
absq dubio contradicat.
quia falsũ est: nec il¬
lud tenere uolo si cognouero. S̃ si m illis rebus de qͥb
aiuersa sentiri possunt sine ꝑiculo. sicun est istud unde
nuic agimus: si eni uescimꝰ utrũ plures homines eli¬
guidi sint ꝙͣ sunt angũ ꝑditran non: et alterũ horum
magis estimamus quã alterum:
nullum puto

Expanded text:
alia certitudine accipiatur, nisi quia interim mihi ita videtur, donec revelet. Certus enim sum, si quid dico quod sacrae Scripturae absque dubio contradicat, quia falsum est: nec illud tenere volo, si cognovero. Sed si in illis rebus de quibus diversa sentiri possunt sine periculo, sicut est illud unde nunc agimus: si enim nescimus utrum plures homines eligendi sint quam sint angeli perditi, an non, et alterum horum aestimamus magis quam alterum, nullum puto
Abbreviated transcription (Latin):
ne quȩunt: & potius in sipienti suꝑbia iudicant nul¬
latenus posse ẽẽ. quod ne quȩunt in telligere: quã
humili sapientia fateantur ẽẽ multa posse quȩ ipsi
ñ ualeant cõp̃hendere. Nullus quippe r̃p̃ianus de¬
bet disputare. quomͦ quod catholica eccła corde cre¬
dit & ore confitetur non sit: s semꝑ eandem fidem in¬
dubitaut᷑ tenendo. amando &. scđm illam uiuendo.
humilit̃ quantum potest querere rationem quomͦ
sit. Si potest intelligere deo gr̃as agat: si ñ potest. ñ
immitat cornua aduentilandum: s summictat ca¬
put aduenerandum. Cicius enim potest in se confides
humana sapientia impiugendo cornua sibi eueserl
quam innitendo petram hanc euoluere. Solent enm
quidam eũ ceꝑint quasi corua confidentis sibiseientie
ꝓducere. nescientes quia siquif se xxistimat scire aliqͥd.
nondum cognouit quem ad modum oporteat eum serre:

Expanded text:
nequeunt: et potius insipienti superbia judicant nulnequeunt: et potius insipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubitanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, humiliter quantum potest, quaerere rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire,
Abbreviated transcription (Latin):
Rudiose gruitati seo iactantie leuitati: Si quid gͦ
de firmitate fidei nr̃e in hac epła disputauero. non:
ad illam eũ firmandum: s ad fr̃m hoc erigentium
peticionibus fatiffaene satisfaciendum. Sͦ si ille qͥ
p̃fatam ꝓtulit sententiam deo corrigente ad uerita¬
tem rediit: nullatenis puitet me in hac epła contra
se loqui: quoniam iam ũ ẽ quod fuit. Si enim fuit a¬
liqundo tenebrȩ. nunc autem lux in dño. nõ sunt
arguende tenebrȩ quȩ iam nõ sunt: si lur approband
quȩ lucet. Ueruintam̃ siue. ad huc ad lucem redierit
one. etiam sifides in illis suꝑet rationem quȩ illis fi¬
dei uidetur repugnare: non michi uidetur suꝑfluũ
repugnautiam issam
quam dequestione dis seram. aliquid p̃mit¬
tam ad conpescendam p̃sumptionem eorum. qui nefan¬
da temeritate audent disputare contra aliquid eoꝵ
que fides . xp̃iana confitetur. qm̃ id iutellectu capere

Expanded text:
studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo de firmitate fi ad fratrum hoc exigentium precibus satisfaciendum. Sed si ille qui praefatam protulit sententiam, Deo corrigente, ad veritatem rediit, nullatenus putet me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. Si enim fuit aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino; non sunt arguendae tenebrae quae jam non sunt, sed lux approbanda quae lucet. Verumtamen sive adhuc ad lucem redierit, one, etiamsi fides in illis superet rationem, quae illis fidei videtur repugnare, non mihi videtur superfluum repugnantiam istam squam de quaestione disseram, aliquid ptam ad compescendam eorum praesumptionem, qui nefanda temeritate audent disputare contra aliquid eorum, quae fides Christiana confitetur, quoniam id intellectu capere
Abbreviated transcription (Latin):
ne putet aliquis me p̃sumpsisse: quasi fortitudi¬
nem fidĩ xp̃anȩ. in ei existimẽ in digere defensi¬
onis auxilio. Quippe si ego contemptibilis homun¬
cio tot scĩs & sapientibus ubiq eristentibus ad confir¬
mandum fidei.xp̃ianȩ firmamentum quasi mea indi¬
geat defensionem aliquid. serib̾e temptarem: p̃sump¬
enim me uiderent. alii homines onustum paxillis
& funibus & aliis rebus quibus nutantia ligara et
olimpum ad confir mandum illum ne alicu¬
ius impulsu nutaret aut subuerteretur: mirum si
se arisu & derisu contineant. Quantomagis cum lapis
qui abscisus demonte si ne manibus ꝑ cussit &. com¬
minuit statuam quam uidit in somnio nabuchodo¬
nosor iam factus mons magnus impleuerit uni¬
uersam terram. si eum meis rationibus fulcire et
quasi nutantem stabilire nitar. tot sc̃ĩ &. sapientes
qui suꝑ eius ęt̃nam firmitatem se stabilitos ẽẽ gau¬
dent. in dignari michi possunt. & hoc imputare ñ

Expanded text:
ne quis putet praesumpsisse me quasi fortitudine quis putet praesumpsisse me quasi fortitudinem fidei Christianae, meae existimem indigere defensionis auxilio. Quippe si ego contemptibilis homuncio, tot sanctis et sapientibus ubique existentibus, ad confirmandum fidei Christianae firmamentum, quasi mea indigeat defensione, aliquid scribere tentarem; praesumpenim me viderent homines alii onustum paxillis, et funibus, et aliis rebus, quibus nutantia ligari et Olympum, ad confirmandum eujus impulsu nutaret aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non
Abbreviated transcription (Latin):
mensi rainaldo collecto. errorem suum abiura¬
uerat: et nullus uidebatur qui eum errare igno¬
raret. Partem tamen illam quam feceram. quidã
fr̃s me nesciente transcripsert: atq aliis legendã
tradidert̃. Quod iccirco dico. ut si in alicuiꝰ ma¬
nus pars illa uenerit: quãquã nichil ibi falsũ
sit. tamen tanquam imꝑfecta & non ex quisitart¬
linquatur. & hic quod ibi incepi diligentius inei¬
ꝓtum. et ꝑfectum requiratur. Postquam enuim in
anglia ad ep̃atum nescio qua dei dispositioẽ cap¬
tus sum: et retentꝰ. audiui prefatȩ nouitatis auc¬
torem in sua ꝑseuerantem sententia. dicere se ñ ob al¬
td abiurasse quod dicebat: nisi quia oppopło interfic
timebat. Hac gͥ causa quidam fr̃s me p̃cibus suis co
egerunt ut soluerem questionem. qua ipse sic ers¬
iretitus. ut nullomͦ se ex pediri ex ea posse creders
nisi aut incarnationem dĩ patris o. sp̃s sc̃i. aut̃
deorum multiplicatine se impediret. Quod rogi

Expanded text:
 Raynaldo collecto, errorem 42 suum abjuraverat et nullus videbatur qui eum errare ignoraret; partem tamen illam quam feceram quidam fratres, me nesciente, transcripserunt, atque aliis lugendam tradiderunt; quod idcirco dico ut, si in alicujus manus pars illa venerit, quanquam ibi nihil falsum sit, tamen tanquam imperfecta et non exquisita relinquatur; et hic quod illic incoepi, diligentius inceptum et perfectum requiratur. Postquam enim in Anglia ad episcopatum, nescio qua Dei dispositione, captus et retentus sum; audivi praefatae novitatis auctorem in sua perseverantem sententia dicere se non ob aliud abjurasse quod dicebat, nisi quia a populo interfici timebat. Hac igitur causa quidam fratres precibus suis me coegerunt ut solverem quaestionem, qua ipse sic irretitus erat, ut nullomodo se expediri ab ea posse crederet; nisi aut incarnatione Dei Patris et Spiritus sancti, aut deorum multitudine se impediret. Quod rogo
Abbreviated transcription (Latin):
aut eam ꝑuerso sensu interp̃tatur. Quid enim aꝑtius
dicit scriptura sacra. quam quia ds̃ unus & solus est:
Ratione gͥ qua se defendere nicitur: eius error de mons¬
tundus est. Ut aucem facilius & breuius hoc faciam.
loquar tantum depatre &. filio: qm̃ hȩ duȩ ꝑsonȩ suis
ppriis uocibus aliȩ abinuicem aꝑte designãtur. Nam
bus absq dubio cognoscemus. Dicat gͦ. Si duȩ ꝑsonȩ
pat̃ & filius ñ sunt duȩ res. Querainus pͥmum quid
uelit hic dicere duas res: Nam unamquamq ꝑsonam
credimus ẽẽ hoc quod cũ mune ÷ ambobus: &ee̾ hoc qͥ¬

Expanded text:
aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se defendere nititur, ejus error demonstrandus est. Ut autem facilius et brevius hoc faciam, loquar tantum de Patre et Filio; quoniam hae duae personae suis propriis vocibus aliae ab invicem aperte designantur. Nam bus absque dubio cognoscemus. Dicat ergo: Si duae personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est ambobus; et esse hoc, q