comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
declinauit. Cũq leuaret demensa caput rantacho
ruschatuionis & tonitrui uirtꝰ. tantaq inundatio plu¬
erarem pedẽ mouere potuissent. Scĩmonialis quap¬
pe femina capat inmanib declinans acrimatum
pluiuias inmensam fuderat. ꝑquas serenatatracruo
ad pluuia deaxit. Nec paulo tardius post orationẽ
mundatio illa secuta est.S tanta fuit conuenientia
orationis & inundationis: ut demensa caput ium
cũtoniteuo leuaret. quatinus unũ idemq eẽt mo¬
mentũ & leuare caput: & pluuiã deponere. unc
uir lei int̾ choruscos & conitrua atq ingentis pluius
inundationẽ uidens se admonasteriũ non posse r¬
meare: cepit conquen contristat᷑ dicens. Parcat tibi
omp̃s deus soror. Quidest qđ fecisti: Cui illa respon¬
dit. Ecce te rogaui & audire me noluuisti. rogaui
dñm meũ & audiuit me. Modo gͦ si podes egredere:
& me dimissa ad monasteriũ recede. Ipse autẽ extͣ

Expanded text:
declinavit. Cumqudeclinavit. Cumquruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pluerant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire
Abbreviated transcription (Latin):
ipso in fantiȩ tempore dicata. ad eũ semel ꝑannũ ue¬
nire consueuerat: adquã uir dei non longe extra ia.¬
nuã in possessione monasterii descendebat. Quadã s.
die uenit exmore: atq adeã cũ discipłis uenerabilis
eiuis descendit fr̃. Qui totũ diẽ in deilaudib sacuisq
colloquiis ducentes: incumbentib iã noctis renebiso
simul acceꝑunt cibos. Cũq ad huc admensam sedent
& int̾ sacra colloquia tardior se hora ꝓtiabret eacseen
scimomalis semina soror eiꝰ eum rogauit dicens. Queso
te ne ista nocte medeseras: ut usq mane aliquidde
celestis uite gaudiis loquam᷑. Cui ille respondit. Qusd
e qdł loqueris soror: manere extra cellã nullateni
possum. Tanta erat celi serenitas: ut nulla iaere
nubes appareret. Scimonialis autẽ femina cũ uerba
fris negantis audisset: insertas digitis inauꝰ supenlã
posuit. & caput in manib om̃ipotentẽ dñm rogatina

Expanded text:
ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum veipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura
Abbreviated transcription (Latin):
cubuit : se seq erigens ad celũ palmas tetendit dicens.
Dñe non aspicias peccata mea. sed fidẽ huius hominis
qui resuscitari filiũ suũ rogat: & redde in hoc corpuscło
animã quã abstulisti. Uix inoratione uerba cõpleu̾at:
& regrediente anima ita corpusculũ pueri om̃e con-¬
tremuit. ut subocłis om̃ium qui aderant apparuerit
concussione mirifica tremendo palpitasse. Cuiꝰ mox
manum tenuit. & eum patri uiuentẽ atq incolum̃¬
reddidit. Liquet. quia hoc miracłm in potestate ñ
habuit: qđ ꝓstratꝰ petiit ut exhib̾e potuisset.
Quisnã erat in hac uita paulo sublimior qui de carnis
sue stimulo ter dnm rogauit. & tamen qđ uoluit ob¬
tinere non ualuit: Exqua re necẽe est ut tibi de ue¬
nerabili patre benedicto narrẽ: quia fuit quiddam
quod uoluit. sed non ualuit implere.
dror nãq eiꝰ scolastica nomine om̃ipotenti dño ab

Expanded text:
cubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: cubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset.erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fr̃ib inagro moraret᷑: ꝓtinus ante monasteru ia.¬
uuã corpus extincti filii ꝓiecit: & dolore turbatꝰ ad
inueniendũ uenerabilẽ patrẽ se se concitꝰ incursũ de¬
dit. Eadẽ uero hora: uir dei abagri opere iã cũ fr̃ĩb
reuertebat᷑. Quẽ mox ut orbatꝰ rusticus aspexit clami¬
re cepit. Redde filiũ meũ. redde filiũ meũ. Uir autẽ
dñi in hac uoce substitit dicens. Nunquid ego tibi filiũ
tuum abstuli: Cui ille respondit. Mortuus est: ueni¬
&ͥ resuscita eũ. Quod mox ut dei famulus audiuit: ual¬
nere. quȩ ñ possumꝰ portare: At ille quẽ nimius coge¬
bat dolor insua petitione ꝑstitit: uirans qđ non rece¬
deret nisi eius filiũ resuscitaret. Quẽ mox dei famulus
in quisiuit dicens. Ubi ẽ: Cui ille respondit. Ecce corpꝰ
eius. ad ianuã monasterii iacet. Ubi cũ uir dei cum
fr̃ib ꝑuenisset flexit genua & suꝑ corpꝰulũ infantis im¬

Expanded text:
cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii jacum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valnere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis in
Abbreviated transcription (Latin):
Uir autẽ sc̃s alectione minime surrexit: sed uocatis
fr̃ib eum introrsus tolli ut benedictionẽ acciꝑet p̃¬
cepit. Quẽ ad se reductũ. ut atante crudelitatis insa¬
nia quiescere deberet admonuit. Qui fractꝰ recedens
nichil ulterius petere arustico p̾sũpsit: quẽ uir dei
quia hi qͥui om̃ipotenti deo famillarꝰ seruiunt aliqͣndo
mira facere etiã expotestate possunt. Qui enĩ ferocita¬
tem gothi terribilis sedens repressit. lora uero nodosq
ligaturȩ que innocentis brachia astrinxerant ocłis
dissoluit: ipsa miraculi celeritate indicat quia ex po¬
testate acceꝑat habere qđ fecit. Rursũ quoq quale
quantũq miracłm orando ualuit obstinere subiunga
Quadã die: cũ fr̃ib ad agri oꝑa fuerat egressus. Qui¬
dam uero rusticus defuncti filii corpus inulnis ferens
orbitatis luctu estuans admonasteriũ uenit: bene¬
dictũ patrẽ quesiuit. Cui cũ dictũ ẽẽt quia idẽ pater

Expanded text:
Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjunQuodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater
Abbreviated transcription (Latin):
rusticus antecedens duxit ad sc̃i uiri monasteriũ: eũq
ante ingressũ celle solũ sedentẽ repperit & legentẽ. Ei¬
dem autẽ subsequenti & seuienti zalle: rusticus dixit.
fcce iste est de quo dixerã: benedictꝰ pat̾. Qui cũ ferui¬
do sp̃u eum ꝑuerse mentis insania fuisset intuitus:
istius rustici redde quas accepisti. Ad cuius uocẽ uir
dei ꝓtinꝰ ocłos leuauit alectione eumq intuitꝰ. mox
etiã rusticũ qui ligatꝰ tenebat᷑ attendit. ad cuiꝰ bra¬
chia dũ ocłos deflexisset: miro mͦ tanta se celeritate
cepert inligata brachiis lora deuoluere. ut dissolui
tam concite nulla hominũ festinatione potuissent
Cũq isqui ligatꝰ uenerat cepisset subito astare solu¬
tus. adtante potestatis uim tremefactus ⁊alla ad ter¬
ram corruit. & ceruicẽ crudelitatis rigidȩ ad eius ue¬
stigia inclinans. orationib se illius cõmendauit.

Expanded text:
rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit.
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ abeo sp̃m ꝓtinꝰ excussit: ita ut redire adeum
ulterius non auderet. Gothoꝵ quidã talla no
mine ꝑfidie fuit arrianȩ: qui totile regis eoꝵ tẽporib
contra catholicȩ eccłiȩ religiosos uiros ardore imma¬
nissime crudelitatis exarsit. ita ut qͥsqͥslericus uł¬
monachus ante faciẽ eius aduenisset. ab eius manib
uiuus nullomͦ exiret. Quadã uero die auariciȩ suȩ
estu succensus inrapinã rerũ inhians. dũ quẽdã rusti¬
cum tormentis crudelib affligeret. eũq ꝑdiuersa
supplicia laniaret. uictus penis rusticus sese res suã
benedicto dei famulo cõmendasse ꝓfessus ẽ: ut dum
boc atorquente creditur. suspensa interĩ crudelitate
aduitã hore raperent᷑. Tunc idẽ ⁊ alla cessauit rusticũ¬
affligere. s eiuus brachia loris fortib astringens ançe
equum suũ cepit impellere: ut quis ẽẽt benedictus qͥ
eius res susceꝑat demonstraret. Quẽ ligatis brachiis

Expanded text:
lignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire lignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticuaffligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis
Abbreviated transcription (Latin):
ceret & humilitatẽ. Idẽ uero frat̃ salubrit̃ correptꝰ erubu¬
it: quia uenerabilis pat̾ uirtutẽ om̃ipotentis dñi quã
admonitione intimauerat miraculis ostendebat. Nec erai
iam ut quisquã de eiꝰ ꝓmissionib dubitare posset. qui in uno
eodẽq momento ꝓuitreo uase pene uacuo. plenũ oleo do¬
toriũ qđ in ipsa montis celsitudine sitũ est ꝑgeret: ei an¬
tiquus hostis in mulo medici specie obuiã factus ẽ cornu
& trepedicã ferens. Quẽ cũ requisisset dicens ubi uadis:
ille respondit. Ecce ad fr̃es uado: potionẽ eis dare. Itaq
prexit uenerabilis benedictꝰ ad orationẽ. Qua completa
concitꝰ rediit: Malignꝰ uerosp̃s unũ seniorẽ mona.¬
chũ inuenit aquã haurientẽ in quo statim ingressus
est: eũq interrã ꝓiecit. & uehementissime uerauit.
Quẽ cũ uir dei aboratione rediens tã crudelit̾ ue¬
xari conspiceret: ei solũ modo alapã dedit & ma¬

Expanded text:
ceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dotorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
treum uenit in saxis. s sic mansit in colume ac si ꝓiectũ
minime fuisset. ita ut neq frangi neq oleũ effundi potu¬
isset. Qͦd uir dñi p̾cepit leuari. atq ut erat integrũ pe¬
tenti tribuit. Tunc collectis fr̃ib: inobedientẽ monachum
de infidelitate sua & suꝑbia corã om̃ib increpauit. Qua
increpatione cõpleta: se se cũ eisdẽ fr̃ib inorationẽ dedit
In eo autẽ loco ubi cũ frĩb orabat: uacuũ erat aboleo doli¬
um& cooꝑtũ. Cũq sc̃s uir inoratione ꝑsisteret: cepit ope¬
rimentũ eiusdẽ dolii oleo excrescente subleuari. Quo com¬
moto atq subleuato oleũ qͦd excreuerat ora dolii tͣnsiens.
pauim̃tum loci inquo incubuerat inundabat. Qđ bene¬
dictꝰ dei famulus ut aspexit ꝓtinus orationẽ cõpleuit atq
in pauimentũ oleum defluere cessauit. Tunc diffidentẽ
inobedientẽq frẽm latius ad monuit: ut fidẽ habere dis¬

Expanded text:
itreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum itreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit. CAincrepatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere dis
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii sui cuncta tribuerat. ut pene nichil incellario
nisi paruũ quid olei inuitreo uase remaneret. Tunc qͥdã
subdiaconꝰ agapitꝰ nomine aduenit: magnopere postu¬
lans ut sibi aliquantulũ olei dare debuisset. Uir au¬
tẽ dñi qui cuncta decreuerat in terra tribuere ut in cę¬
lo omĩa reseruaret: hoc ipsum patuũ qđ remanserat olei
uissit petenti dari. Monachus uero qui cellariũ tene¬
bat audiuit quidẽ uibentis uerba: s implere distulit.
Cũq post paululũ si id qđ uisserat datũ eẽt inqͥreret.
respondit monachus se minime dedisse. quia si illud tri
bueret om̃ino nichil frĩb remaneret. Tunc iratꝰ aliis p̃cepit
ut hoc ipsũ uas uitreũ in quo parũ olei remansisse uidebat᷑
ꝑ fenestrã ꝓicerent: ne in cella aliquid ꝑ mobedientiã re¬
maneret. factũq ẽ. Subfenestra autẽ eadẽ ingens precipi¬
ciũ patebat: saxoꝵ molib asperũ. Proiectũ itaq uas u¬

Expanded text:
nasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei ibueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas v
Abbreviated transcription (Latin):
more suo inoratione fuit occupatꝰ. Cum die tercio is qui
necessitate debiti affligebat᷑ rediit. Suꝑ archã uero mo¬
nasterii que erat frumento plena: subito tredecim st̃
inuenti. Quos uir dei deferri uissit & afflicto petitori
tribuit dicens. ut duodecim redderet. & unũ in expen¬
sis ꝓpriis haberet. Sed adea nunc redeã que eius disci¬
pulis in librihuius exordio p̃dictis referentib agnoui.
Quidã uir grauissima adu̾sarii sui emulatione labora¬
bat. cuiꝰ ad hoc usq odiũ prorupitꝰ ut ei nescienti in
potũ uenenũ daret. Qui quãuis uitã auferre non ua¬
luit. cutis tamen colorẽ mutauit: ita ut diffusa in
corpore eius uarietas. lepre morẽ imitari uideret᷑. Sed
addei hominẽ deductꝰ: salutẽ pristinã citius recepit.
Nam mox ut eũ contigit: omnẽ cutis illius uarietatẽ
niam grauit̃ affligebat uir dei diuersis indigentib mo¬

Expanded text:
more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem niam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
sui puerũ morbo elephantino fuisse corrreptũ. ita ut iam pi¬
lis cadentib cutis intumesceret. atq increscentẽ saniẽ oc¬
cultare non posset. Qui aduirũ dei abeodẽ patre eiꝰ missus
est: & saluti pristine subomi celeritate restitutus.
Ieq illud taceã qͦd eius discipłs ꝑegrinus nomine nar¬
rare consueuerat: quia die quadã fidelis uir quidã necessi¬
tate debiti cõpulsus unũ sibi fore remediũ credidit si ad
iuirũ dei ꝑgeret. & que urgeret debiti necessitas indicaret.
Uenit itaq ad monasteriũ. om̃ipotentis dei famulũ repꝑit¬
benedictũ: quia acreditore suo ꝓduodecĩ solidis grauit᷑
affligeret᷑ intimauit. Cui uenerabilis pat̾ nequaquã se ha¬
bere duodecim solidos respondit: sed tam̃ eius inopiã blan-¬
da locutione consolatꝰ ait. Uade o post biduũ reuertere:
quia de ẽ bodie qđ tibi dare debeã. In ipso autẽ biduo

Expanded text:
sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pisui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus.Neque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo
Abbreviated transcription (Latin):
corriꝑet. frequent̃ admoneret: ipse uero nullo mͦ consen¬
tiret incongregatione ꝑsistere. atq importunis precib ut
relaxaret᷑ immineret. qͥdã die idẽ uenerabilis pat̾ nimietatiᷤ
eus tedio affectꝰ. iratꝰ uissit ut discedet. Qui mox ut mona¬
steriũ exiit: contͣ se assistere aꝑto ore draconẽ initinere inue¬
nit. Cũq eũ idẽ draco qui apparuerat deuorare uellet: cepit
ipse tremens & palpitans magnis uocib clamare dicens. Dc¬
currite occurrite: qͥa draco iste me deuorare uult. Curren¬
tes autẽ frẽs diaconẽ minime uidert̃: sed trementẽ atq pal¬
pitantẽ monachũ ad monasteriũ reduxert̃. Qui statĩ ꝓmi¬
sit nunquã se eẽ iam amonasterio recessurũ: atq ex hora ea¬
dem insua ꝓmissione ꝑmansit. Quippe qui scĩ uiri orati.¬
onib contra se assistere draconẽ uiderat: quẽ prius non
illustri uiro aptonio narrante cognoui qui aiebat patris

Expanded text:
corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consencorriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris
Abbreviated transcription (Latin):
nedictione de monasterio exisset: eodẽ die mox ut adeos
ꝑuenit defunctus ẽ. Cũ q ẽẽt. sepultꝰ die altero ꝓiectum
foras corpus eiꝰ inuentũ ẽ. Quod rursus tradere sepulture
curauert̃: s sequenti die iterũ ꝓiectũ exterius. atq in¬
humatũ sicut prius inuenerunt. Tunc concite ad bene¬
dicti patris uestigia currentes: cũ magno fletu petieruũ
ut suam grãm largiri dignaret᷑. Quib uir dẽi manu sua
ꝓtinꝰ cõmunionẽ dñici corporis dedit dicens. Ite atq
hoc dñicum corpus suꝑ eius pectꝰ cum magna reueren¬
tia ponite. eũ q sepulture sic tradite. Quod cũ factũ
fuisset: susceptũ corpus eius terra tenuit. nec ultra ꝓiecit.
eius corpꝰ etiã derra ꝓiceret. qui benedicti gr̃am non hab̾et.
Iuidã autẽ eius monachus mobilitati mentẽ dederat. &
ꝑmanere in monasterio nolebat. Cũq eũ uir dei assidue

Expanded text:
nedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos nedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. ejus corpus etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet.uidam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue
Abbreviated transcription (Latin):
offerre consueuerat. eas de sepulchris suis ꝓgredi & exire
eccłiam uidebat. Quod dũ sepius cerneret. quia ad
uocẽ diaconi clamantis exibant foras atq intra eccłiam
ꝑmanere non poterant: admemoriã rediit que uir dei
illis adhuc uiuentib mandauit. Cas quippe se com¬
munione priuare dixerat: nisi mores suos & uerba corri¬
gerent. Tunc seruo dei cũ graui merore indicatũ est.
Qui manu sua ꝓtinꝰ oblationẽ dedit dicens. Ite & hanc
oblationẽ ꝓeis offerri dño facite. & ulterius ex cõmuni¬
cate non erunt. Que dũ oblatio ꝓeis fuisset immolata.
& adiacono uixta morẽ clamatũ ut non cõmunicantes a
eccłia exirent. ille exire abeccłia ulterius uise non st̃.
Qua ex re indubitant̃ patuit: quia dũ int̾ eos qui com¬
nunione priuati st̃ minime recederent. cõmunionẽ a
debeat diligens. atq ad eoꝵ habitacłm dendens sine be¬

Expanded text:
offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine be
Abbreviated transcription (Latin):
ciant qui plus se ceteris aliquid fuisse meminerunt. nec¬
dũ predicte scĩmoniales femine ꝑfecte linguã sub ha¬
bitus sui freno restrinxerant: & eundẽ uirũ religiosum
qui adexteriora necessaria eis obsequiũ prebebat. in cau¬
tis sepe sermonib adiracundiã ꝓuocabant. Qui dũ
diu ista toleraret ꝑrexit addei hominẽ: quantasq pa¬
teret᷑ uerboꝵ contumelias enarrauit. Uir autẽ dei hec
de illis audiens. eis ꝓtinꝰ mandauit dicens. Corrigite lin¬
guã urãm. quia si non emendaueritis ex cõmunicabo uos
Quã uidelicet excõmunicationis sententiã non ꝓferen¬
do intulit. s intemptando. Ille autẽ apristinis morib
nichil mutatȩ. intra paucos dies defuncte st̃ atq in
eccłia sepulte. Cũq in eadẽ eccłia missarũ sollẽpnia cele¬
brarent᷑. atq ex more di aconꝰ clamaret siquis non com¬
municat det locũ: nutrix earũ que ꝓeis oblationẽ dño

Expanded text:
ciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Quare fr̃es quare ista dicitis: nunqͥd sicut ꝓmisi non
ueni: Cui cũ ipsi dicerent quomͦ uenisti: respondit
Nunqͥd utrisq uobis dormientib non apparui. & loca
singła designaui: ite & sicut ꝑ uisionẽ audistis om̃e
habitaculũ monasterii ita constriute. Qui hȩc audien¬
tes uehement̃ admirati ad p̃dictũ p̃dium st̃ reuersi:
& cuncta habitacła sic̃ ex reuelatione didicerant constru
Uix ipsa cõmunis eius locutio auirtutis ¶xerunt.
pondere erat uacua. Quia cuius cor sese in alta suspen¬
derat: nequaquã uerba de oreillius incassũ cadebant.
Si quid uͦ unquã non iã decernendo sed minando dice¬
ret: tantas uires sermo illius habebat ac si hoc non du¬
biliori genere exortȩ in loco ꝓprio conu̾sabant᷑. quib
quidã religiosus uir adexterioris uite usũ prebebat ob¬
sequiũ. S sicut non nullis solet nobilitas generis para¬
re ignobilitatẽ mentis: ut minus se in hoc mundo despi¬

Expanded text:
Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant constru communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non duales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despi
Abbreviated transcription (Latin):
ctoriũ fr̃m. in quo susceptionẽ hospitũ: uel quȩq st̃ ne¬
cessaria ȩdificare debeatis. Qui benedictione ꝑcepta:
ilico ꝑrexerunt. Et constitͣum diem magnoꝑe presto.¬
lantes: parauert̃ om̃ia quȩ his qui cũ tanto patre ueni¬
re potuissent. uidebant᷑. ẽẽ. necessaria. Nocte uͦ eadem
qua ꝓmissus illucescebat dies: eidẽ seruo dei quẽ illic
patrem constituerat. atq eiꝰ p̃posito uir dñi in somnis
apparuit: & loca singula ubi quid ȩdificare debuissen
subtilit̾ designauit. Cũq utriq asomno surgerent:
sibi inuicẽ qđ uiderant retulert̃. Non tam̃ uisioni illi
om̃imodo fidẽ dantes: uirũ dei sicut se uenire ꝓmise¬
rat expectabant. Cũ q uir dei constituta die minime
uenisset: ad eũ cũ merore reu̾si sc̃ dicentes. Expecta¬
uimꝰ pat̾ ut uenires sicut ꝓmiseras. & nobis ostendes
ubi edificare deberemꝰ : & non uenisti. Quib ipse ait.

Expanded text:
ctorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt nectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pater contristatos cerneret. eoꝵ pusillanimitatẽ stu¬
duit modesta increpatione corrigere: & rursũ ꝓmissione
subleuare dicens. Quare de panis mnopia uest̾ animus
contristat᷑: hodie quidẽ minus ẽ: sed die crastina ab un¬
dant̃ habebitis. Sequenti autẽ die ducenti farinȩ modi
ante fores cellȩ in saccis inuenti st̃: quos om̃ps ds̃ quib
deferentib transmisisset. nunc usq manet incognitum.
Quod cũ frẽs cernerent: dño gr̃as referentes. didicert
iam de abundantia nec inȩgestate dubitare. Alio qͦq¬
tẽpore a quodã fideli uiro fuerat rogatꝰ: ut in eiꝰ prędio
iuxta terratinensẽ urbem. missis discipłis suis constru¬
ere monasteriũ debuisset. Qui roganti consentiens: de-¬
putatis fr̃ib patrẽ constituit. & quis ei scds eẽt. ordina¬
uit. Quib euntib spopondit dicens. Ite & die illo ego
ueniã. & ostendã uobis in quo loco oratoriũ. in quo refe¬

Expanded text:
bilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem stubilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refe
Abbreviated transcription (Latin):
ut isti seruiã: Adquẽ uir dei sc̃s statĩ conuersus: ue¬
hement̃ eũ cepit increpare dicens. Signa cortuum
frat̃. Quidẽ quid loqueris: Signa cor tuum. uocatisq
statĩ fr̃ib : precepit ei lucernam de manib tolli. Ipsũ
uero iussit aministerio recedẽ: & sibi hora eadẽ quietũ
residere. Qui requisitꝰ afr̃ib quid habuerit incorde:
ꝑ ordinẽ narrauit quanto suꝑbiȩ sp̃u intumuerat. &
quȩ contͣ uirũ dei uerba ꝑ cogitationẽ tacitꝰ dicebat.
Tunc liquido om̃ib patuit: quod uenerabilẽ benedi¬
ctum latere nichil posset. in cuius aure etiã cogita
cã paniȩ regione fames incubuerat: magnaq om̃s
alimentoꝵ indigentia coangustabat. Iamq inbene¬
dicti monasterio. triticũ deerat. Panes uero fere om̃s
consũpti fuerant: ut noꝰ plus quã quinq ad refectio¬
nis horã fr̃ib inueniri potuissent. Cũq eos uenera.¬

Expanded text:
ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, veut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil posset, in cujus auribus tacitae etCampaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venera
Abbreviated transcription (Latin):
nachus post admonitionẽ factã. a scĩmonialib femi¬
nis rogatus mappulas accepit. sibiq eas abscondit in
sinũ. Qui mox ut reuersus.ẽ: eũ uir dei uehem̃tissima
amaritudine cȩpit increpare dicens. Quomͦ ingressa est
iniquitas insinũ tuũ: At ille obstupuit: & quid egisset
oblitus unde corripiebat᷑ ignorabat. Cuiait. Hunqͥd
ego illic p̃sens non eram quando ab ancillis dei map¬
pulas accepisti.tibiq eas insinũ misisti: Qui mox eu
uestigiis ꝓuolutꝰ. stulte se egisse penituit: & eas quas
in sinu absconderat mappulas ꝓiecit Quadã quoq¬
die dum uenerabilis pat̾ uesꝑtina iam hora corporis
alimenta ꝑciperet: eius monachus cuiꝰdã defensoris
filius fuerat. qui ei ande mensam lucernam tenebat.
Cũq uir dei ederet. ipse autẽ cũ lucerna ministerio
& ꝑcogitationẽ dicere. Qui ẽ hic cui ego manducanti
assisto. lucernã teneo. seruitiũ impendo: quis sũ ego

Expanded text:
nachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. CAPUT die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui unũ detulit: alterũ uero ꝑgens initinere abso̾n¬
dit. Uir autẽ dñi quẽ facta absentia latere ñ poterant.
unũ cũ gr̃arũ actione suscepit: & discedentẽ puerum
monuit dicens. Uide fili de illo flascone quẽ abscon¬
disti iam ñ bibas: s inclina illũ caute & inuenies qͥd
intꝰ habet᷑. Qui confusus ualde: adei homine exiuit.
Et reuersus uolens hoc ꝓbare qđ audierat: cũ flas.¬
conẽ inclinasset de eo ꝓtinus serpens egressus est.
Tunc p̃dictus exhilaratꝰ puer ꝑhoc qͦd in ueneno rep¬
perit: expauit malũ qͦd fecit. Non longe autẽ amo¬
nasterio uicus erat: in quo non minima mulcitudo ho¬
minũ. ad fidẽ dei abidoloꝵ cultu benedicti fuerat
exhortatione conuersa. Ibi quoq quȩdã scĩmoniales
femine inerant: & crebro illuc ꝓexhortandis animab.
frẽs suos muttere benedictꝰ dei famulus curabat. Qua¬
dã uero die misit exmore: sed is quimissus fuerat mo¬

Expanded text:
qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere absconqui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit. CAPUT nasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat mo
Abbreviated transcription (Latin):
dicio gentib tradita fc̃. Uix autẽ obtinere potui: ut
michi ex hoc loco anime concederent᷑. Ciuꝰ uocẽ cunc
theoprobꝰ audiuit. nos autẽ cernimꝰ : qui destructum
modo alangobardoꝵ gente monasteriũ scimꝰ. Nocturo
enim tẽpore & quiescentib fr̃ib: nuꝑ illic langobardi
ingressi st̃. Qui diripientes om̃ia: nec unũ quidẽ homi¬
nem illic tenere potuert̃. Sed impleuit omp̃s deus qͦd
fideli famulo suo benedicto ꝓmiserat: ut si res gentib
traderet animas custodiret. Qua in re pauli uicẽ iude
tenuisse benedictũ: cuius dũ nauis rerũ omniũ iac¬
turã ꝑtulit. ipse inconsolationẽ uitã om̃ium qui eũ
comitabant᷑ accepit. Q uodã quoq tẽpore exhila¬
ratꝰ nr̃ quẽ ipse conuersũ nosti transmissus ad nõ
suo fuerat. ut dei uiro in monasteriũ uino plena duo
lignea uascula que uulgo flascones uocant᷑ deferret.

Expanded text:
dicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut dicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit. CAPUT ratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret:
Abbreviated transcription (Latin):
annos multos om̃s priores illiuis de hac luce migrassent.
& minores suos sibimet suꝑponi in sacris ordinib cerne¬
ret: uerba uiri dei quasi ex longinquo tẽpore oblitus
post posuit. atq ad sacrũ ordinẽ accessit. Quẽ mox is
qui reliquerat diabolus tenuit: eũq uexare quo usq
animã eius excuteret non cessauit. Uir quidã nobilis
theoprobus nomine eius dẽ benedicti patris fuerat admo¬
nitione conuersus : qui ꝓuitȩ sue męrito magnã apud
eum familiaritatis fiduciã habebat. Hic cũ quadã die eiꝰ
cellulã fuisset ingressus: hunc amarissime flentẽ reppe¬
rit. Cũq diusubsisteret. eiꝰq nonfiniri lacrimas uidet.
nec tam̃ ut uir dei consueueratorando plangeret sed me.¬
rendo: quȩ nã causa tanti luctꝰ existeret inquisiuit. Cui
uir dei ilico respondit. Omne hoc monasteriũ quod con¬
struxi. & cunctaque fr̃ib p̃paraui: om̃ipotentis dei ui¬

Expanded text:
annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei ju
Abbreviated transcription (Latin):
xerit dictũ sibi afr̃ib fuisse testat᷑. Eodem quoq tem¬
pore quidã aquinensis ȩccłiȩ clericꝰ. ademonio uexabatur.
Qui auenerabili uiro constantino ȩccłiȩ eiusdẽ antistite.
ꝑmulta fuerat martirũ locatransinissus: ut sanari potuisset.
Sed scĩ dei martires noluert̃ ei sanitatis donũ tribuere: ut
quanta eẽt. in benedicto gr̃a demonstrarent. Ductꝰ itaq
est adom̃ipotentis dei famulũ benedictũ: qui iħu xp̃o
dño p̃ces fundens. antiquum hostẽ de obsesso homine ꝓtinꝰ
expulit. Cui sanato : p̃cepit dicens. Uade & post hec car¬
nem non comedas: ad sacrũ u ordinẽ nunquã accedere pre¬
sumas. Quacũq autẽ die sacrũ ordinẽ temerare presũp¬
seris: statim uiri diaboli iterũ manciparis. Discessit igit᷑
clericꝰ sanus: & sicut terrere solet animũ pena recens: ea
quȩ uir dei p̾ceꝑat interim custodiuit. Cũ uero post

Expanded text:
xerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur. CAPUT XVI. xerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur. CAPUT XVI. pore quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex illo iã tẽpore minus crudelis fuit. Cum non multo
post romã adiit. adsiciliã ꝑrexit: anno autẽ regnisui deci.¬
mo om̃ipodentis dei uidicio regnũ cũ uita ꝑdidit. Preterea
antistes canusinȩ eccłiȩ ad eundẽ dei famulũ uenire con¬
sueuerat: quẽ uir dei ꝓuitȩ suȩ merito diligebat. Is itaq:
dũ cũ illo de ingressu regis totile & romȩ urbis ꝑditione
colloquiũ habet. dixit. ꝑ hunc regẽ ciuitas ista destrue¬
tur: ut iã amplius non inhabitet᷑. Cui uir dei respondit.
Roma agentib non exterminabit᷑: s tẽpestatib choruscis.
inhac urbe dissoluta mȩnia. euersas domos. destructas ec¬
clesias turbine cernimꝰ. eiusq edificia longo senio lassata
quia ruinis crebrescentib ꝓsternant᷑ uidemꝰ. Quamuis
hoc honoratꝰ eius discipłs cuius michi relatione cõpertũ. ẽ.
ne quaquã exore illius audisse se ꝑhibet: s quia hoc di-¬

Expanded text:
atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistes Ecclesiae ad eumdem Dei famulum venire consueverat, qdum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respRoma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc di