comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssus. nec de fut᷑o. s dep̃senti. Si u ꝯsen¬
tiunt in fut᷑m dien̾tes. accipiam te inui¬
rum. & ego te inuxorẽ. ñ iste ꝯsensus est¬
efficax causa mat̾monii. Iteni si ꝯsenti¬
ant mente & ñ expͥmant uerbis ł alus
certis sigus. nec talis ꝯsensus efficit ma¬
tͥmoniũ. Si aut̃ uerbis explicat᷑. ꝙ tam̃
mente ñ uolunt. si ñ sit iͥ coaetio. ł dolu᷑
obligatio illa uerboꝵ quibꝰ ꝯsentiunt
dicentes. accipio te inuirũ. & ego te in
uxorẽ matͥmoniũ facit. Auctoritatibꝰ

Expanded text:
expressus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatibus
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥma desponsationis fide. qͣm deubi¬
tu ñ agnouerat. nec fuerat agniturus.
nec p̃ierat. nec m̃ dax manserat diugis
appellatio. uͥ nec fuerat. nec fut᷑a : eat car¬
nis ulla ꝯmixtio. ꝓpt̾ ꝙ fidele nigium
ambo parentes xͥ uocari meruerunt.
ñ solum illa mat̾ s &̃ ille pat̃ tiꝰ. sic̃ con¬

Expanded text:
 prima desponsationis fide, quam concubitu non cognoverat, nec fuerat agniturus. Nec pejerat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi non fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Propter quod fidele conjugium, ambo parentes Christi vocari meruerunt, non solum illa mater, sed etiam ille pater ejus, sicut con
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ nulli ħetici nuptias de¬
testantes. qui tacian appellati sunt.
Hii nuptias oĩo cdampnant ac pares for¬
nic̃onibꝰ. aliisq corruptõnibꝰ faciunt. nͨ
recipiunt in suoꝵ num̾o ouigio utñtes
marem ł feminam. Qđ autẽ res bona

Expanded text:
autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona
Abbreviated transcription (Latin):
tis celebt eccła. Aediocͥter malis suffra¬
gant᷑ ad pene mitigationẽ. A ediocͥt᷑
honis ad plenã absolutionẽ. qͥ ñhnt tante
ꝑfectionis m̾ita. ũ ñ indigeant iuuari
ppauꝑes. quoꝵ ẽ rẽgnum celoꝵ qͦs sibi fe

Expanded text:
t Ecclesia. Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
e dcum in forma hu ou
uere ẽ. an informa qͣlis in passione exsti¬
tit. Quida putãt a malis talem uidĩ q̃lẽ
uid̾ant inqͣm pupuger̃t. S aꝑte dic̃
aug̃. formã serui glorificatã a bonis
& a malis. tc̃ uidi sic. Cum in forma
serui clarificata iudicantẽ uiãnt boni
& mali: tollet᷑ impiꝰ u ñ udeat clarita¬
tem di. qua ds̃ ẽ qm soli mundi corde
uidebunt. Qd erit eis uita et̾na. Forma

Expanded text:
ed cum in forma humanae est, an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem videant in quem pupugerunt. Sed aet malis tunc videri; sic: Cum in forma servi glorificata judicantem viderint boni et mali, tolletur impius, ut non videat claritatem Dei qua Deus est; quam soli mundo corde videbunt, quod erit eis vita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
cium dedit filio. ñ ita ẽ intelłnłu qͦi
filiꝰ solus iudicet. & ñ pat̾. s qr forma
filii humana. cunctis iniudicio appare
ex uirtute diuinitatis. ñ sine pr̃e a. sp̃u
sc̃o. & apparebit t̾ribilis impus. & mi¬
tis uistis Erit enim terror malis. &

Expanded text:
m dedit Filio, non ita est intelligendum, quasi Filius solus judicet, et non Pater, sed quia forma Filii humana cunctis in judicio apparebex virtute divinitatis, non sine Patre et Spiritu sancto; et apparebit terribilis impiis, et mitis justis. Erit enim terror malis,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. płr dixit. & nͥ ex relatiuis acci¬
pi ñ oportet. ut facere intelligant᷑ pr.
dĩ. S qr ñ omnino equał fiebat illa
imago. tanꝗͣ ñ ab illo nata. s ab eo
cedit qͣda siłitudine. Filiꝰ ã ẽ imago.
s ñ ad iaginẽ. qr eqͣlis ẽ patri. Dictꝰ¬

Expanded text:
raliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelligantur PatDei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo cedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dict
Abbreviated transcription (Latin):
to celi. & diuidãt diẽ ac noctẽ. In p̃cedẽt
tͥduo dispõita ẽ uniu̾sitatis mundi hꝰ ma¬
china. ⁊ partibꝰ suis distͥbuta. formata
parti mundi. firmam̃to .s. & aeri. & t̾re
& aque. Nam .ii. die firmam̃tũ desuꝑ
expansum ẽ. Tertia u aquarũ molibus
intͣ receptacula sua collectis: t̾ra ẽ reue¬
lata. atq aer serenatꝰ. Qͣtuor gͥ mundi
elem̃ta ilł diebꝰ suis locis distĩcta st̃ & or¬
dinata. Tribꝰ aut̃ seqͣntibꝰ diebꝰ ornata
st̃ illa . iiͦiͬ. elem̃ta. ¶rta n die ornatũ
ẽ firmam̃tũ solei & luna. & stellis. Qnta:

Expanded text:
diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata parti mundi, firmamento scilicet, ae aquae. Nam secunda die firmamentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole,
Abbreviated transcription (Latin):
aer hic intelligat᷑. id aug̃ qͣrit. nec sol¬
uit. Magis ã approbare uidet᷑. cęlum
illud ħaccipi. ꝙ spacia aeris excedit.
qͣs ã quȩ suꝑ illud cȩłu sunt. dic̃ uapo¬
rałr tͣhi. & leuissimis suspendi guttis.
siẽ aer iste nubilosus ex alatiõe t̾re.
aqͣs uaporalit̾ tͣhit. & ꝑ subtiles minu¬
cias suspend. & pꝰ. corpulentiꝰ ꝯgloba¬
tas. pluuiałr refundit. Si ꝙ p aqua
sic̃ uidemꝰ ad tantas minucias ꝑueni¬

Expanded text:
hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias perveni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de aqͥs fc̃m ẽe cͥdi pot̃. Cristallinus
n lapis cͥmagna ẽ firmitas & ꝑspicui
sint consist̾e. de dõ scͥptũ ẽẽ memu̾it.
qͥligat aqͣs mnubibꝰ siuis. Q u infra
cełũ ligat aqͣs ad tempꝰ uaporibꝰ nubiũ
suspend̾e ne labant᷑. Quales aut̃ & ad
quid ꝯdite sint. ip̃e nouit qͥ condidit.
Ecce ostñsum ẽ his u̾bis. ꝙ celũ fc̃m sitis.¬

Expanded text:
quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitsint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod coelum factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
natũ celi agit᷑ sic̃ priꝰ factum est.
uia ͥ celum cet̾is elem̃tis
ornatur. in qͣrto die qͦ fiũt syd̾a. Quȩ ĩo
fc̃a st̃ ut ꝑ ea illustret᷑ inferior pars. ne
ẽẽt habitatoribꝰ tenebrosa. infirmͣatiq
hõnm puisũ ẽ. u ccũeunte sole. potirẽt᷑¬

Expanded text:
sicut prius factum est. Quia ergo coelum caeteris elementis ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirent
Abbreviated transcription (Latin):
moyses loqͦns rudi & carnali ppło locõis
mod temꝑauit. de dõ loquens a siłi hõis
qui ꝑmoras temꝑm oꝑa sua ꝑfic̃. cũ ip̃e
simul oꝑa sua fec̾it. Uñ aug̃. Ideo inqͥd
moyses diuisim refert dm̃ illa oꝑa fecis¬
se. qr ñ potuit simł abhoĩe dici. ꝙ a deo
luminaria ita formata. simul ẽẽ huisser
aliquid nos eloqui oportet. Scͥptũ ẽ qr

Expanded text:
Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo luminaria ita formata simul esse, et habuisse aliquid nos eloqui oportet. Scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃r. dixit ds. Congreg̾nt᷑ aque in
locũ unũ. & appareat arida. Tertii di¬
ei opꝰ est. congregatio aquarũ in unũ
locum. Congregate enĩ sunt õs aque
celo inferiores in unã matͥcẽ. ut lux q̃
pͣt̾ito biduo. aquas elara luce illustra¬
u̾at. in puro aere clarior fulgeat. & appa¬
reat t̾ra quȩ cooꝑta latebat. & quȩ aqͥs
limosa erat fieret arida. & gͥminibus
apta. Eod̃ i die ptulit t̾ra herbã uiren¬
tem. lignũq faciens fructũ. Si autem
queratur. uͥ congregate sunt aquȩ que
totum texerant spaciũ usq ad celũ. potu¬
it fieri ut t̾ra subsid̾ns ꝯcauas partes
p̃beret. uͭ fluctuant es aqͣs reciꝑet. Pot̃
&̃ c̾di pͥmarias aqͣs rariores suisse. quȩ
sic̃ nebula teg̾ent t̾ras. s cong̾gatiõe
ẽẽ spissas. & ideo facile in unũ passe re¬
digi locũ. Cũq multa ostet ẽe maria
& siumina: in unũ t̃n locũ dic̃ aquas¬
st̃. qr cũcta flumina ⁊ maria. magno ma¬

Expanded text:
r: Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquast, quia cuncta flumina et maria magno ma
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re ñ su̾it. Ideoq temꝑra quȩ fũt ꝑ
sidã. ñ spacia horarũ. s uicissitudinẽ
aereȩ qualitatis debemꝰ acciꝑe. qr talia
motibꝰ sydum fiunt. sic̃ dies. & anni. qͦs
usitate nouimꝰ. Sũt u insigna serenita¬
tis. & tempestatis. & in tẽꝑa. qr ꝑ ea dis

Expanded text:
tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea dis
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ẽ cupiditas. & radix oĩum bonoꝵ
ẽ caritas: simul ambe eẽ ñ possũt. nisi
una radicitꝰ eiuulsa fuerit. alia planta
dere. si radicẽ non ꝯt̃ndit euellere. Qr

Expanded text:
malorum est cupiditas, et radix omnium bonorum est charitas, et simul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantardere, si radicem non contendit evellere.
Abbreviated transcription (Latin):
nimicuaa. Si caritas semel habita
amittatus
llud qͦ ñ ẽ pretereundu ꝙ quidam
asserunt caritatẽ semel habitam ab
aliquo ñ posse excidere. nullũq dap¬
nandũ hanc aliqñ ħre. Iui hanc tͣditi¬
onem subditis munuit testimoniis.
uera fuit.¶Item. Caritas ẽ fons ꝓpriꝰ
& singłaris bonoꝵ. cui ñ cõmunicat
alienꝰ. alieni sunt om̃s qͥ audit᷑i sunt.
ñ noui uos. De ħ fonte scͥpt᷑a ait: fonꝰ¬
aquȩ uiue sit tͥ pͥus. & nemo alienus
ꝯmunicet tͥSi aut̃ alieni sunt qui
audit᷑i sũt illam uocẽ. ñ gͦ hiuic fonti
cõmunicant dampnandi Iltem auĩ¬
securus esto. nicħ mali ꝓced̾e potest.
Itẽ gĩg in moralibꝰ ualida ẽ ut mons̃ di¬
lectio. Ututi u mortis. dilectio oꝑat᷑. qr

Expanded text:
I. SI CHARITAS SEMEL HABITA AMITTATUR. 1. Illud quoque non praetereundum, quod quidam asserunt charitatem semel habitam ab aliquo non posse excidere, nullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De hoc fonte Scriptura ait, e sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Si autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant damnandi. Item Ausecurus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilect
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it. ꝙ suꝑ eũ descendi̾t & manserit
corpꝰ gestau̾int. partim semꝑ maneat.
partim reditus secedat. Manet u eos ap̃.
ut bonis insistant actibꝰ. Recedit uͦ ad
tempꝰ. ne semꝑ infirmos curandi. mor¬
tuos suscitandi. demones eiciendi. ł ã¬
ꝓpħandi ħant facultatẽ. Aanet qͦ sẽꝑ
ut possint ħre uͥtutes ut mirabiłr ip̃i
uiuãt. Neñ ad tempꝰ. ut &̾ aliis ꝑmira¬
cłoꝵ signa. quales sint utꝰ effulgeant.

Expanded text:
fuerit, quod super eum descenderit et manserit corpus gestaverint, partim semper maneat, partim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, andi habeant facultatem. Manet ergo semper, ut possint habere virtutes, ut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant.
Abbreviated transcription (Latin):
surus uenit. & uenturus recedit. Inhiᷤᷤ
uirtutibꝰ sine quibꝰ ad uitã ñ ꝑuenit᷑. in
electoꝵ suoꝵ cordibꝰ ꝑmanet. in his uͦ
ꝑ quas scc̃tatis uͥtus ostnđr. ut in exbibi¬
tione miracłoꝵ aliq̃n adest. aliqñ se sub¬
inadu̾sitate deserit. Nlec in nu̾e uid̾nr
ꝙ caritas semel habita ñ amttatur.
Ideo quida in p̃taxatã ꝓsiluerũt auda¬
ciam dicentes. caritatem a dãpnandiᷤ
non hri. nec a quoqͣm habitam. pꝰse a¬
mitti.¶ Qͦs ratio uincit & auctoritas. Qͥ¬
dam enim ad tempꝰ sunt boni. qui pꝰca
fiunt mali. & econu̾so. Nñ quoidã nõia

Expanded text:
surus venit, et venturus recedit. In his virtutibus sine quibus ad vitam non pervenitur, in electorum suorum cordibus permanet. In his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, aliquando adest, aliquando se subin adversitate deserit. Haec innuere videntur quod charitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea fiunt maliet e converso. Unde quorumdam nomina
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ẽ eiꝰ soluis qͥ genuit. & ille t̾m
qͥ genuit. pat᷑ ipsius ẽ. q sic̃ ille filiꝰ
origine. tta pater ille generatione.
Et homo dicit᷑ filius trinitatis. &
tͥnitas potest dici pater hominũ.

Expanded text:
m qui genuit Pater ipsius est, quia sicut ille Filius origine, ita ille Pater generatione. 5. Quod homo dicitur filius Trinitatis, et Trinitas potest dici pater hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
auõi aꝑte ostñdimꝰ. Qͥd uͦ ꝓ ypos¬
tasi atq pͥetate accipiat᷑ ex aucto¬
ritatibꝰ scõꝵ ostendi oportet. ne c̃¬
diecturis nr̃is aliqͥd ausi dicere
uideamur. De hoc ieꝵ in expositi.¬
one fidei catholice ad alippũ. & auĩ¬
ep̃osita ait. Non ẽ prsus aliquis in
tͥnitate gradus. nichil qͦd inferius suꝑ¬
usue dici possit. s tota ditas sui per̾¬
fectione equalis ẽ. ut exceptis uocabuł
possit intelligi. atq ut confutantes
arrium. unã eãdq dicimꝰ tͥnitatis
đ̃m. Ita impietatem sabellii declinan¬
tes. tres ꝑsonas exp̃ssas sub pͥetate
distinͥmꝰ. non ip̃m sibi patrem ip̃m¬
tes. s aliam patͥs. aliã filii. aliã sp̃c¬

Expanded text:
postasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei catholicae ad Damasum ita ait: Non est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihilque quod inferius superiusve dici possit; sed tota divinitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis vocabulis, possit intelligi; atque ut confutantes Arium unam eamdemque dicimus Trinitatis Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus; non ipsum sibi Patrem, iptes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. originis pͥetate filiꝰ est. & uerita¬
te natiuitatis. ñ factura ł ad optiõe.
& illi quidẽ ante sunt qm filii dei
sint fiunt enĩ filii ñ nascunt᷑ filii di
Inde hylarius. Solum. đm natũ ori¬
ginis pͥetate dĩ filiũ ostendens int̃ ip̃m
& hoĩes filios di euidntissime distin

Expanded text:
Filius est et veritate nativitatis, non factura vel adoptione; et illi quidem ante sunt quam filii Dei sunt. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Unde Hilarius solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distin
Abbreviated transcription (Latin):
isse: Genuisse enĩ dm filios. nũꝗͣ cũ pͥe¬
tates sig̃catiõe cognoscimꝰ dici. Ex ad¬
optiõe enĩ hõ ẽ filiꝰ di. ñ ex gen̾atione.
neq ei ꝓpͥetas est.s nuncupatio. Le ꝑ
id non uere filius. qr nec ꝓͥe natꝰ dr̃.

Expanded text:
isse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; neque ei proprietas est, sed nuncupatio, ac per id non vere f
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ filiꝰ in p. altꝰ sp̃c sc̃s in ꝑͥ. siue alius
ut sit sensus tałis. Alius ẽ in ꝑ ł ꝑsõa
filius: & filius sua pͥetate aliꝰ qͣm pat᷑.
at̃nali enĩ pͥetate distingͥt᷑. ypostasis
patris. ab ypostasi filii. & ꝯpostasis
filii filiali p̾etate discernitur a pat᷑.

Expanded text:
alius ut sit sensus talis: Alius est in persona vFilius, et Filius proprietate sua alius quam Pater. Paternali enim proprietate distinguitur hypostasis Patris ab hypostasi Filii; et hypostasis Filii filiali proprietate discernitur a Patre:
Abbreviated transcription (Latin):
urorem. ł uxor uirũ dimitt̾e pot̾. Consu¬
lit tam̃ apłs ne fidelis dimittat infidelẽ
uolentem cohabitare ñ a do reuocare.
Si fideli liceat aliã ducẽ infideli dis

Expanded text:
uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat aliam ducere infideli dis
Abbreviated transcription (Latin):
dras ꝓpħa ĩmo dns ꝑeũ iussit usrłitis urores
dimitt̾e alienigenas. ꝑ qͣs ib̾at ad deos alie¬
rem alienigenã duceret. Alerito ꝙ quas
dixerant dno ꝓhib̾nte. d̾no iub̃nte dimi¬
serunt.qr ut ait ambꝵ. ñ ẽ imputand̾u ma¬

Expanded text:
inus per eum, jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt; quia, ut ait Ambros.
Abbreviated transcription (Latin):
usus ipsuis. alis affert impedimentũ salu
dñs qr coram illo ñ ẽ iniusta. s apłs ne fi¬
at ꝯsilio caritatis suadet. ũnemo in ea re
uissiõis nec essitate teneat᷑. s ꝯfilii uolunta¬
te libere faciat. Exhis monstratur o int̾ in¬

Expanded text:
statis aliis affert impedimentum salutnus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstratur inter in
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ & infideliũ. q̃ ꝯt̾hunt᷑ ab eis indis
alt̾ sine alt̾a c̾didit. Intelligisne qͥd dicã:
Att̃nde ut rem ip̃am dilig̃ntiꝰ explaneaa
Ecce oiuges duo uniꝰ infidelitatis fuer̃t.
qͣn oiuncti sunt. Nulla de his qͦstiõ que
ꝑtineat. ad illud p̃ceptum uet̾is & noui
testam̃ti q̃ ꝓhibetur fidelis cum infideli
copłare coniuigũ.lam sũt diuges. & abo
adhuc sunt infideles. tales sunt adhuc q̃¬
les ꝯiuncti sunt. Henitq eugłii p̃dicator
ẽdidit eoꝵ unꝰ ł una.s ita ut fidelis cũ infi

Expanded text:
fidelium et infidelium quae contrahuntur ab eis in dispalter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio est quae pertineat ad illud praeceptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
ãs. ꝑiad q̃d ẽ. atq id ip̃m ẽ ullo mͦ ẽe mu¬
d̾atione dignũ uidr. utrũ demones¬
uerando eas ł in pecr̃m puoluntate
sua thendo. Qđ in hoĩes int᷑eant atq
rat. cõmemorans demonia in qͦsdam

Expanded text:
 id quod est atque idipsum est, ullo modo esse muatione dignum videtur, utrum daemonevexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque rat, commemorans daemonia in quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in ilł antiqͥs corꝑalibꝰ formis. & uisis.
utrũ ad ħ opꝰ tm̃ c̾atura formata sit. in
qua ds̃ sic̃ tẽ oportuisse iudicaũ hũanis
ostendet᷑ aspectibꝰ. an angłi qͥ iam erãt
ita mittebantur. ut ex ꝑͣ dei loq̃rentus
assum̃tes corꝑałe sp̃em. de c̾atura corꝑ¬
ea inusũ ministerii sui. an ip̃m corpus
suũ cͥ ñ subdunt᷑ s subditũ regũt. mu¬
tantes atq uertentes in sp̃es quas uel¬
angłi manente sꝑali sui corꝑis qͣlitate
ꝑ hanc occultiꝰ oꝑantes assum ãt ex infe¬
rioribꝰ elem̃tis corpulentioribꝰ qͥ S coap
in qͣlibet sp̃es corꝑales. ⁊ ip̃as ueras. sic̃
aqua uera in uerũ uinũ ꝯuersa ẽ a do¬
mino. an ipsa ꝓpͥa corꝑa ⁊ sua tͣnfformẽt
mortalibꝰ apparuit.
eteRUAHec
uelut nimis pfunda atq obscura
felinquentes. illud indubitant̃ teneamꝰ¬

Expanded text:
est in illis antiquis corporalibus formis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas velangeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus corpus quin quaslibet species corporales et ipsas veras, sicut aqua vera in vinum verum conversa est a Dommortalibus apparuit. Caeterum haec velut nimis profunda atque obscura relinquentes, illud indubitanter teneam
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ in ilł corꝑalibꝰ apparitionibꝰ crea¬
tura aliqͣ c̾aret᷑. ad illud opꝰ tm̃ã qua ds̃
hõĩbꝰ appareret. an angłi qͥ añ erant
ita mitt̾ent᷑. ut manentes in suis sp̃alibꝰ
corꝑibꝰ assum̾ent excorpulenta inferioꝵ
elem̃toꝵ mat̾ia aliꝗͣ spẽm corꝑalem.
ꝗͣ coaptatã qͣi aliqͣm uestem mutarẽt
in qͣslibet corꝑales sp̃es. ueras ꝗđ. an corpꝰ

Expanded text:
oralibus apparitionibus cretura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet spe
Abbreviated transcription (Latin):
subałr ñ ilłabant᷑ demones uł intͦeant
dicit. Notand̃ ꝙ m̃tem hõĩs iuxta
stinctũ aĩa de his que st̃ c̾ata implet᷑.
cordis. Si qͥde potestas ħ soliꝰ di ẽ sed
callicia & fraudulenta deceptione. aĩam
in affectũ malieie trahens ꝑ cogitatio¬
nes & incentuia uicioꝵ q̃bꝰ plenꝰ est.
do s malicis sue uires inserendo. lõe¬

Expanded text:
r non illabantur daemones vel introeant dicit notandum quod mentem hominis juxta stinctum anima de his quae sunt creata impletur. cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. do, sed malitiae suae vires inserendo.
Abbreviated transcription (Latin):
peccare nollet. concedant & ip̃i ñ eẽ ma¬
lam. que tał fcã ẽ. ut posset non peccare
si uellet. & iuste punitã. que uolunta¬
te ñ necessitate peccauit Cũ ꝗͦ hȩc bõa
sit. illa melior. cur utͣmq ñ fac̾et. ut ub̾iꝰ
laudaret᷑ de utͣq: Illa n de scĩs angłis:
ħ de hõibꝰ est Item inqͥunt. Si d̾s uellet.¬
& isti boni eẽnti Et ħ qͥđ concedimꝰ. s me¬
lius uoluit ut ꝙ uellent ẽẽnt. & boni qͥđ̃
ñ infructuose. mali uͦ ñ impune e̾ent.
nouit. Non debemꝰ saꝑe plus. quam

Expanded text:
quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, i concedimus; sed melius voluit, ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. novit. Non debemus plus sa
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. que excusat. & ẽ pena pecci ñ pecc̃m.
& eoꝵ qui qͣi simpłr nesciũt ñ renuen¬
tes uł ꝓponentes scire. quȩ neminẽ ple¬
ne exeusat. s sic fortassȩ ut minꝰ puniat᷑.
Uñ auͥgad ualentinũ. Cis aufertur ex¬
cusatio. qui mandata di nouerũt. qͣm
solent hr̃e hões de ignorantia. & licet
guius sit peccare scient̾ qm̃ nescienter
non ideo tñ confugienđ ẽ ad ignorantiȩ
tenebras. ut in eis qͥsqͣm excusationẽ reqͥ¬
rat. Aliud ẽ i nescisse. aliud scire nolius¬
se. qr in eis qui intellig̾e noluer̃t. ipsa ig

Expanded text:
sunt, quae excusat, et est poena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui intell
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis fuit. Et in ip̃o ir & in alio cau¬
sa extitit. ut fieret det̾ior. In alio qr &
in diabło qͥsuasit. & in ipso. qr uolunta¬
te lib̃i arbitrii ꝯsensit. & cũ lib̾m arbit̾ũ
sit bonũ. ex re utiq bona. malus ille con¬
sensus ꝓueñ. & ita exbono mału manaũ.
De ħ aut̃ in seqnti. pleniꝰ tcͣtabimꝰ. cum
origo mali. & in qua re coalescat inueᷤᷤ¬
tigabit᷑ An UOLUNTAS. PRE¬
iuq̃r. cessłrit peccat um.
utrũ uoluntas. illud pecc̃m p̾cesserit.
dĩns qr pecẽm illud & in uoluntate. & in
actu constitit. & uoluntas actũ p̃cessit.
s ip̃am uoluntatẽ alia hõis uoluntas
mala. ñ p̃iit. atq ex diabłi ꝑsuasione:

Expanded text:
luntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit illud peccatum.utrum voluntas illud peccatum praecesserit, dicimus quia peccatum illud et in voluntate, et in actu constitit; et voluntas actum praecessit, sed ipsam voluntatem alia hominis voluntas mala non praecessit, atque ex dia
Abbreviated transcription (Latin):
rantia ta quȩ excusat peccantẽ. ⁊ ẽ
ignodantia talis quȩ ñ excusat. Est n igno¬
rantia inuincibił. & ignorantia unci¬
bilis ¶ Excusatio in  tollitur. uͥ mandatũ
ñ ignorat᷑. De tͥplici igrantia que excu¬

Expanded text:
rantia quae excusat peccantem, et est ignorantia talis quae non excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignoratur. 10. De triplici ignorantia, quae excu
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia. si u referat᷑ ad dilectionis effectũ.
concessibile ẽ. si ñ ad dilectionis ẽentiã in¬
ficiabile est. Si õs ab et̾no dilexit rep
mortem. si qͣritur utrum debet concedi
ꝙ ds ab et̾no dilex̾it eossđms. de electisso
eos dilexit. q̃s ad iustitiam. & coronam
ĩparauit. De ñ electis u simpłr ẽ conce¬

Expanded text:
ligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, ligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno dilexit reprmortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis soeos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simplicite
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ inciꝑe diligi a dõ. Non ꝙ ds noua di¬
lectione qͣmꝗ possit diligere. immo sem¬
pit̾na dilectione dilexit añ mundi con¬
stitutionem. qͦs eũq diligit. s tc̃ dñr in¬
ciꝑe diligi ab eo. cum et̾ne dĩ dilectionis
aug̃. Absit ut ds temꝑałr aliqͣm diligat
qi noua dilectione que in ipso añ ñ erat.
apud quem nec p̃t̾ita transierunt & fu¬
tura iam facta sunt. Itaq om̃s scõs suos
añ mundi constitutionẽ dilexit sic̃ p̾des¬
tinauit. s cũ ꝯu̾tunt᷑ & inueniũt ilłu.¬
tũe inciꝑe ab eo diligi dñr. ut eo mͣ dica¬
tur quo pot̃ humano affectu capi qd
bonis. illi mutantur non ip̃e. ut lux in¬
firmis oculis asꝑa. firmis lenis ẽ. ip̃oꝵ .s.
ficationẽ incipit ẽẽ amicꝰ di. ip̃e mutat᷑.
ñ deus. Siquis magis ł minus diligat
a deo uno temꝑe quam alio.
Iu̾ queritur de aliqͣ uno utrũ
magis diligit᷑ a do. uno temꝑe
quam alio distinguenda ẽ dictionis intel¬

Expanded text:
unc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertunttunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectui capi quod cabilis bonis, illi mutantur, non ipse: sicut lux, infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum ficationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a Deo uno tempore quam alio. Si vero quaeritur de aliquo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intel
Abbreviated transcription (Latin):
seorsum seiunctis. ex radice illiꝰ trunci
egͣdiunt᷑ isti ramuncłi. nepos⁊ neptis pͥmꝰ¬
t̾tiꝰ adnepos. & ad neptis. qͣrtus: tͥnepos:
tͥneptis. qͥntꝰ. tͥnepotis. nepos & t̾nep¬
tat. Alii uͦ qͥ .un. ponũt gdus. truncũ int̾¬
cognatiõis int̾ prẽm. & filiũ. ẽẽ. cũ una

Expanded text:
seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos et neptis, pritertius, adnepos et adneptis quartus, trinepos et trineptis quintus, trinepotis nepos et trineptat. Alii vero, qui septem ponunt gradus, truncum cognationis in patrem et filium esse, cum una
Abbreviated transcription (Latin):
patre ab ipso habet patre: Qua ꝓpter
qui pͭ intelligere. in eo qͦd ait filius.
Sic̃ pat̃ habet uit᷑am in semetipso: sic
dedit filio uitam habere in semetipso.
ñ sint uita existenti iam filio. uitam
patrẽ dedisse.s ita eũ sñ temp̃r genu¬
isse. ut uita quam pater filio gignẽdo
dedit. coet̾na sit uitae Iqͣui dedit. intel¬
ligat etiã. sic̃ habet pater in seipso.
ut de illo ꝓcedat sp̃c sc̃s. sic dedisse
filio. ut ⁊̃ de illo ꝓcedat iđe sp̃c sc̃s.¬
utr̃q. sine temꝑe. Ita eͦ dictum ẽ sp̃m
sc̃m de patre ꝓcedere. ut intelligat᷑
qͦd ⁊̃ pcedit deꝰ filio. de patre ẽe filio.
Si enim qͥcqͥd habet. de paire habet
filius. de patre habet utiq ut & de
cogitentur. quȩ habeant pꝰ ⁊ posteriꝰ.
qr ibi omnino nulla sunt. Quare
non dicatur genitꝰ. uel filius. sed
dat de patre. ⁊ sit de sub̾a patris. cur a¬
non dicatur ẽẽ natus. s potiꝰ ꝓcedere.

Expanded text:
Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita, quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat, sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut de illo procedat idem Spiritusutrumque sine tempore. Ita ergo dictum est Spiritum sanctum de Patre procedere, ut intelligatur quod etiam procedit de Filio, de Patre esse et Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habet Filius, de Patre habet utique ut de icogitentur, quae habeant prius et posterius, quia ibi omnino nulla sunt. DISTINNON DICATUR GENITUS VEL FILIUS, SED dat de Patre, et sit de substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius procedere;
Abbreviated transcription (Latin):
& a patre eẽ ꝑfiliũ. Uñ hylarius ad dm̃
patrem de sp̃u scõ. & filio. loquens in xii.
to. & ꝑeum misso.
tem. Ante temꝑa unigenitus tuus ex
conscientia. in sꝑualibꝰ enim rebꝰ tuis
hebes suan.
tem in eodẽ. Conserua hanc oro fides
mee religionẽ. ut qͦd in regenerationis
mee symbolo ꝓfessus sum. semper obti¬
neam. patrem .s. te. filiũ tuum una
dicit sp̃m sc̃m a patre ꝑfiliũ. & mitti.
& ẽẽ. ꝙ non ẽ intelligendu. qͣi a patre
ꝑfilium minorem mittat᷑ ł sit. s qr
ex patre ⁊ filio est. & mittit᷑ ab utroq
s hoc ipsum habet filiꝰ a patre. ut ab
faciens in locutione. ut ostendet in pa¬
tre eẽ auctoritatẽ. Iñ ẽ etiã qͦd ueritaᷤ
ostendens patrem ẽẽ auctorem ꝓcessio¬
s patris. qͣntomagis illic intellig̃ndꝰ
est sp̃c sc̃s de ipso ꝓcedere uͥ sic ait.
de patre ꝓcedit. ut non diceret: de me
non pcedit. A qͣ autͣ ht̃ filiꝰ. ut sit ds:
ẽ enim de deo d̾s. ab illo ht̃ utiq ut

Expanded text:
et a Patre esse per Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de Spiritu sancto et Filio loquens, in lib. to, et per eum misso. Item: Ante tempora Unigenitus tuus ex conscientia. In spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae symbolo professus sum, semper obtineam: Te Patrem scilicet et Filium tuum una dicit Spiritum sanctum a Patre per Filium et mitti, et esse; quod non est intelligendum quasi a Patre per Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ctionem faciens in locutione, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processiosed Patris, quanto magis illic intelligendus est Spiritus sanctus de illo procedere, ubi sic ait: De Patre procedit; ut non dnon procedit"? a quo autem habet filius, ut sit deus — est enim de deo deus — ab illo habet utique, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& filio. utrum pͥꝰ uel magis ꝓcesserit
a patre qͣm a filio: qͦd nititur hereticꝰ
ostendere ita dicens. Argum̃to hetici
aut nato iam filio. aut ñ nato filio.
si uͦ iam nato filio ꝓcessit. ante natus

Expanded text:
a Filio, utrum prius vel magis processerit a Patre quam a Filio, quod nititur haereticus ostendere, ita dicens: Si processit aut nato jam Filio, aut non nato Filio. Si vero jam nato Filio processit, ante natus
Abbreviated transcription (Latin):
num di. nͥ sp̃c sc̃s: nec de qͦ genitũ est
uerbum. & de qͦ ꝓcedit pͥncipalit spc̃
s hoc qͦq illi pat᷑ dedit. ñ iam existnti.
& ñ du habenti. s qͥcqͥd unigenito u̾bo
dedit gignendo dedit. sic geum genu¬
it. ut ętiã de illo donũ cõmune ꝓcedet.
a patre. ñ qr pͥꝰ. ł magis ꝓcedat a patre
qͣm a filio. s quia cum ꝓcedat a filio. ħ
ip̃m habet filius a patre. Ex eode sen

Expanded text:
itus sanctus, nec de quo genitum est Verbum, et de quo procedit principaliter sed hoc quoque illi Pater dedit non jam existenti, et nondum habenti; sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procedera Patre, non quia prius vel magis procedat a Patre quam a Filio, sed quia cum procedat a Filio, hoc ipsum habet Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͦmꝰ natus. s qͦm᷑ datus ł donum.
filius aut̃ peessit nascendo. exiit ut
genitus. Ac ꝑ hoc illud elucescit.

Expanded text:
non quomodo natus, sed quomodo datus vel donum. Filius autem procedit nascendo, exiit ut genitus. Ac per hoc illud elucescit u
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum ẽ qͦd ñ aliqͥs duoꝵ est.
quo ut̃q coniungitur. quo genitus.
a gignente diligatur. genitorẽq suũ
diligat. Sintq non participatione
s ẽẽntia sua. neq dono suꝑioris alicuiꝰ.
s suo ꝓpͥo seruantes unitatẽ sp̃c in

Expanded text:
manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem s
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex se ñ ẽ. sed expatre ⁊ me ẽ hoc
enim ip̃m qd subsistit. & loquitur a
que nescit. cum ip̃m sit hoc qͦd ꝑfer
ab eo. sp̃c enim ueritatis nominat᷑.
& ꝑfluit ab eo. sic̃ ex do patre.
de expositione simboli sic ait. Iste.ẽ
sp̃c̃ sc̃s ꝓcedens de patre & filio. qui
diuidit᷑ dona pͥa put uult.
de in alia omeliã. Credendu ẽ sp̃m
scm̃ patͥs ẽe & filii. Istum sp̃m sc̃m
dicimꝰ patͥ & filio eoeqͣlem. & pced̾n.¬
tem de patre & filio. Hoc credite. ne
colloquia mala corrũpant bonos
mores. Ecce a doctorib gcoꝵ. apta

Expanded text:
 ex se non est, sed ex Patre et me est: hoc enim ipsum quod subsistit et loquitur, a quab eo. Spiritus enim veritatis nominatur, et profluit ab eo sicut ex Deo Patre. de Expositione symboli sic ait: Iste est Spiritus procedens de Patre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homil.: Credenm Patris esse et Filii: istum Spiritum sanctum dicimus Patri et Filio coaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Haec credite, ne colloquia mala corrumpant bonos mores . Ecce a doctoribus Gra
Abbreviated transcription (Latin):
ait aug p̃uidicaret qͥ cupiebat ueni¬
re ad qͥsdam qͥbꝰ sc̃bebar sic̃ ad tesalo¬
nicenses. ut suppłet q̃ ilłoꝵ fid̾ei de¬
erant. s qui supplet̾. qͦd minꝰ erat ad¬
dit. ñ qͥ merat tollit. Qͥ aut̃ p̃t̾gredit᷑
fidei regulam. ñ accedit in uia. sed
dillud aut̃ qͣ de eugłio opponunt. resp¬
ondemtꝰ ita. qr cũ dicat in eo u̾itas.
sp̃m sc̃m a patre pcedere. ñ addidit
solo. ⁊ ideo etiã a se ꝓcedere non negat.
s ideo patrem tantum noĩat. qr ad
eum solet referre: ẽ ꝙ ipsius ẽ qr
ab illo habet. Qͦa greci in sensu no¬
biscum ꝯueniunt. & si uerbis diffe
cieNOUM rant.
Tam̃ ẽ. qͣ greci confitentur sp̃m
licet uerbis dissentiant. Auetorita¬
qͥd̃ã eoꝵ catholici doctores intel¬
a filio. & ẽẽ filii. pfessi sunt spm sc̃m ⁊¬

Expanded text:
t venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non incedit in via, sed illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia cum dicat in eo veritas Spiritum sanctum a Patre procedere, non addit solo, et ideo etiam a se procedere non negat; sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam quod ipsius est, quia ab illo habet. 4. Quod Graeci sensu nobiscum conveniunt, etsi verbis differant. Sciendum est tamen quod Graeci confitentur Spirilicet in verbis dissentiant. 5. Auctoritadam eorum catholici doctores intela Filio, et esse Filii, professi sunt Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm illud .s. qͦd de patre ante temꝑa
natus est : Illud enĩ sincera ⁊ catholi¬
ca fides tenet. ac p̃dicat. ut istud. Qre
ait. dicamꝰ ueriꝰ. cũ utrũq pariter
sit uerũ. nͥ qr uolebat intelligi ħ ad
maiorem eiudntiã. & exp̃ssionẽ ueri¬
tatis dici. qͣm illud. His d̃ u̾bis ⁊ enĩ
om̃is calumpniã di uersutis hereti¬
tre. ł filiꝰ semꝑ nascitur de patre.
& ideo dic̃ gẽ qͦd ñ possumꝰ dicere
semꝑ nascit᷑. N on inqͣm ita conue¬
nienter. non tta congrue. ad expla¬
nationẽ ueritatis. potest tñ diei. si
sane intelligatur. semꝑ enĩ uascitur
filiꝰ de patre. ut ait origenes. ñ qͥ coti¬
die iteret᷑ illa generatio.s qr semper
ẽ semꝑ gͥ nascitur .i. natiuitas eiꝰ sempi¬
terna est. Quod filiꝰ semꝑ genera

Expanded text:
quam illud, scilicet quod de Patre ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haeretitre, vel Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est, nativitas ejus sempiterna est. 13. Quod Filius se
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑfectus ẽ. Suꝑ illũ locũ &̃ psalmi.
ego hodie genui te. de hac generatiõe
dĩc. hodie. possit᷑ intelligi dies ille. qͦ¬
turũ quasi ñ sit dũ. s p̃sens tantum.
de sempit̃na generatiõe sapĩs dei.
Ecce his uerbͣ ostñdit aug̃. quod gene¬
ratio filii semꝑ ẽ. nec p̃teriit. nec fu¬
tura ẽ. qr et̃na est. Ideo enĩ dixit ge
incepisse. hodie dixit. ne p̃terita ge¬
neratio uid̾etur. Ex his eͦ u̾bis ꝓpħe¬

Expanded text:
tis perfectus est. Super illum locum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione  quod dicit hodie, possit intelligi dies ille qturum quasi nondum sit, sed praesens tantum: de sempiterna generatione sapientiae Dei. Ecce his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genderetur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex his ergo verbis p
Abbreviated transcription (Latin):
filii q̃ se inuicem. ⁊nos diligunt.s
&. dilectionẽ q̃ diligimꝰ d̃m. Sed
utrũ ipse sit caritas qua nos diligimꝰ
filio et fi lius a patre diligit᷑.
UNC uͦ qͦd incepimꝰ
ostendere curemꝰ.s. sp̃m scm dilec

Expanded text:
os diligunt, sed etiam qua diligimus Deum. Sed utrum ipse sit charitas qua nos diligamus Filio et Filius a Patre diligitur. Nunc vero quod incoepimus ost
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ne lucis. Saluator e nr̃ splendor
ẽ claritatis. splendorꝰ autẽ ñ semel
fuerit lum̃ ex qͦ splendor oritur. toci
ens oritur ⁊̃ splendor claritatis. sic
e saluator semꝑ nascitur. Uñ ait
filiꝰ semꝑ nascit᷑. qͦd uidet᷑ contͣriũ illi

Expanded text:
esserit. Salvator noster splendor est gloriae, splendor autem non semel fuerit lumen, ex quo spes oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ exemplis doceri potest
multa rerum uocabula. ⁊ uniu̾s alit̃
poni. & ꝓpͥe qͥbꝰda rebꝰ adhiberi. sic̃
legis nomine. aliq̃n simul oĩa uet̾is
instrum̃ti sig̃cantur eloqͥa. aliq̃n aut̃
ꝓpͥe uocat᷑ lex. q̃ data ẽ ꝑ moysen.
Multa alia suppetunt exemplaᷤ in
re aꝑta. uttanda ẽ longitudo sermo¬
nis. Sic̃ gunicũ d̃i ũbum pͥe uoca¬
mus noĩe sapĩe. cũ sit uniuersalit᷑

Expanded text:
enim exemplis doceri potest multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut ergo unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine s
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit anathema sit. Ideoq gͥci nõ
continet᷑. Eo enĩ scdm nos ibi r. q a
patre filioq ꝓcedit. alt̾um a latinis
ubi det̾minantur p̃dicta
os Aut̃ illa u̾ba ita detͣminamꝰ.
Qui alid docũit. ł alit̃ p̃dicau̾¬

Expanded text:
aedicaverit, anathema sit. Ideoque Graeci naedicaverit, anathema sit. Ideoque Graeci ncontinetur. Quod enim secundum nos ibi dicitur: Qui a Patre Filioque procedit, alterum a Latinis ubi determinantur praedicta. Nos autem illa verba determinamus: Qui aliud docuerit, vel aliter praedicave
Abbreviated transcription (Latin):
pcedere a patre. ⁊ñ a filio. q
ideo dñt. ¶a ueritas in eugłio fidẽ
integre otinente. de pcessione sp̃c lo¬
queni. sołu patrem o̾memorat dicẽs.
sp̃c qͥ a patre pcedit: et etiã ideo. qr¬
in pͥncipalib conciliis. que apud eos
celebrata sunt. ita symbola eoꝵ sub¬
iunctis anathematibꝰ sc̃ita sunt. ut
nulli de tͥnitatis fide aliud docere.
ł aliter p̃dicare. qͣm ibi continet᷑ lice¬
moretur peede a patre. ⁊ non a filio:
qͥcũq inqͣunt a filio eũ ꝑcedẽ addunt:
anathema incurrunt᷑. Uñ & nos ar¬
guunt anathematis reos. Adduntꝰ
enĩ &̃ ad assertionẽ suę opinionis.
& in testimoniũ nr̃e dapnationis.
in tabula argentea post altare beati
pauli posita. posteris reliqͥt ꝑamore.
ut ip̃e ait. ⁊ cautela fidei ort᷑odoxe.
In qͦ ꝗ symbolo. in pcessione sp̃c. solꝰ
dum. & ꝯgłificandu. & c̃. Iuld est
symbołu qđ in missa cantatur editũ
inniceno concilio. in fine cuiꝰ subiũe¬
tum ẽ. qͥ aliud docuerit. ł aliter p̃¬

Expanded text:
um a Patre, et non a Filio. Quod ideo dicunt, quia veritas, in Evangelio fidem integram continente, de processione Spiritus loquens solum Patrem commemorat dicens: Spiritus qui a Patre procedit. Et etiam ideo qin principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, licemoretur procedere a Patre, et non a Filio, quicumque, inquiunt a Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis  in testimonium nostrae damnationis, e transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus solus dum et glorificandum, etc. Illud est symbolum quod in missa cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunctum est: Qui aliud docuerit, vel aliter pr
Abbreviated transcription (Latin):
tum ante temꝑa. nec ãn ẽe. ꝗͣ natũ.
nec ante natũ. quã ẽẽ. qr nasci qͦd e¬
rat.iam ñ nasci s seip̃m demutare
nascendo. Hoc autem humanũ sen¬
sum. & intelligentiã mundi excedit.
N on hoc capit ratio hũane intellig̃n¬
tie. s prudentiȩ fidelis ꝓfessio ẽ.¬

Expanded text:
tum ante tempora, nec ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligentiam excedit mundi, non hoc capit ratio humanae intelligentiae, sed prudentiae fidelis professio e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnit̃ his uerb. Uuiens d̾s. & nature ȩt̃¬
ne uiuentis potestas ẽ. & qͦd cũ sacm̃to
scĩe suȩ ex eo nascit᷑. ñ potuit aliud eẽ
q̃m uiuens. Nam cũ ait. sic̃ misit me
uiuens pater. & ego uiuo ꝑ patrem:
docuit uttam in se ꝑ uiuentẽ patrẽ
in ẽẽ. Ecce hic habes qi filiꝰ nascit᷑ ex
patre. Item
ĩ semetipso: oĩa uiua suãt. exuiuente
testatus ẽ. Ed autẽ ex uiuo. uiuũ na¬

Expanded text:
ens, Deus, et naturae aeternae viventis potestas est; et quod cum sacramento scientiae suae ex eo nascitur, non potuit aliud esse quam vivens. Nam cum ait: Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem, docuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Ecce hic habes quia Filius nascitur ex Patre. Item in semetipso; omnia viva sua ex vivente testatus est. Quod autem ex vivo
Abbreviated transcription (Latin):
e d Inqͥet hereticus. Omne qͦa na
natum ẽ ut ẽet
e. mo ambigit. qͥn quȩ au
in rebꝰ hũanis nata sunt aliqͣn
n fuerint s aliud ẽ exeo nasci. qͦd ñ semꝑ
fuit. alu d exeo natũ ẽẽ. qͦd semꝑ est.
Ibi. nec semꝑ fuit qui pat ẽ. nec semꝑ
pat᷑ ẽ. & qͥ non semꝑ pat̾ est. ñ semꝑ

Expanded text:
ed inquiet haereticus: Omne quod nanatum est ut essetemo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod semper non fuit, aliud est ex eo natum esse quod semper est. Ibi nec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non semper pater est, non semper