comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille accipiendus dequo & prius diximus & nunc dicimus
ex parte. Nisi conuersi fueritis gladium suum iubrauit.
Hunc glaudium punitorem carnis peccatritis. Omniũq
uitioꝵ israhelite inmanus pharaonis datum queruntur
Dicuntq mor̃si. & aaron. uideat dr̃ uos & iudic&. quia
ab omni nabilem fecistis odorem urm̃ corampharao ut
dar&ur gladius in manus eius & int̾ficer& nos. De hoc
glcdio & in amos scriptumẽ . gladio interibunt omnes
peccatores populi. Cumutiq: & alia sint genera poena¬
rum. Quicquid ergo punit & perrutte. torquet & cru¬
ciat. inscripturis scĩs. gladius appellatur Quo gladio
uulne rabuntur siue in t̾ficientur quidĩ nonfe¬
rint uoluntatem. Etomisso lumine
ueritatis tenebris se erroris
inuoluerint. De quibir
scriptum ẽ in hieremia.
S imutabit & thiops pellem suã
& insophonia & uor &ethiopes uulnerati. suie int̃fectigladio

Expanded text:
ille accipiendus est, de quo et prius diximus, et nunc dicemus ille accipiendus est, de quo et prius diximus, et nunc dicemus ex parte: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hunc gladium punitorem carnis peccatricis omniumque vitiorum, Israelitae in manus Pharaonis datum queruntur; dicuntque Moysi et Aaron: Videat Deus vos et judicet: quia abominabilem fecistis odorem nostrum coram Pharaone: ut daretur gladius in manu ejus, et interficeret nos . De hoc gladio et in Amos scriptum est: Gladio interibunt omnes peccatores populi : cum utique et alia sint genera poenarum. Quidquid ergo pungit, et percutit, et torquet, et cruciat, in Scripturis sanctis gladius appellatur, quo gladio vulnerabuntur sive interficientur, qui Dei non fecerint voluntatem; et omisso lumine veritatis, tenebris se erroris involverint. De quibus scriptum est in Jeremia: Si mutabit Aethiops pellem suam . Et in Sophonia: Et vos Aethiopes vulnerati, sive interfecti gladio
Abbreviated transcription (Latin):
currus isrł & auriga eius. Haec aut̃ uniuersa narrant᷑
Non quo ds̃ aut currus habeat autquadrigas. autequoꝵ
uelocitate port& ur. Dequo alibi scriptum ẽ. quiambulat
suꝑpennas uentoꝵ. sed quo modo in solio sedere dicitur
quando ad sumit habitum iudicantis. sic quando aduindic¬
tam uenit at debell& aduersartos. In habitu uictoris
& trium phantis ostenditur. Defurore crebro diximus¬
Defurore crebro diximus¬
dñi. quodsic accipi debeat.
Quomodo ob liuio euis. & pae¬
nitentia & contristatio & affectus. & cetera que dĩ non
conueniunt maiestati. et in hoc igitur igne & furo re
inhis curribus & inflãma ignuis iudicabitur omnis caro.
Siue ipse dñs cum creaturis suis. Ut non paenitentia sed iu
dicu ueritate iuideatur. ferre sententiã. Iuxta illud
quod& inmichea prolixius & in quinqua gesimo psalmo
breui dicitur. ut iustificeris insermonibus tuis & uincas
Elatlius aut̃ quo omnis caro est iudicanda

Expanded text:
currus Israel et auriga ejus . Haec autem universa narrantur, currus Israel et auriga ejus . Haec autem universa narrantur, non quo Deus aut currus habeat, aut quadrigas, aut equorum velocitate portetur; de quo alibi scriptum est: Qui ambulat super pennas ventorum ; sed qquando assumit habitum judicantis; sic quando ad vindictam venit, ut debellet adversarios suos, in habitu victoris et triumphantis ostenditur. De furore Domini crebro diximus, quod sic accipi debeat quomodo oblivio ejus, et poenitentia, et contristatio, et affectus caeteri, qui Dei non conveniunt majestati. Et in hoc igitur igne et furore, in his curribus et in flamma ignis judicabitur omnis caro, sive ipse Dominus cum creaturis suis, ut non potentia, sed 814 judicii veritate videatur ferre sententiam juxta illud quod in Michaea prolixius, et in quinquagesimo psalmo brevius dicitur: Ut justificeris in sermonibus tuis: et vincas Gladius autem quo omnis caro est judicanda,
Abbreviated transcription (Latin):
igne & ineuangelio dñs loquebatur. Ignem uenimitte¬
re suꝑterrã. & supra legimus ardebit sicut ignis
iniquitas. & sicut gram̃ aridum consũmet᷑ igni.
E tomnia zzania quae inimicus homo suꝑseminauit.
dormiente patre familias. Dequo & inepistola ia cobi
scribitur. Paruulus ignis quam grandem succendit
ignis. Quam quã in eo quod prouerhium ẽ aliud
possit intellegi. hunc puto
ignem sedisse suꝑ linguas
a posto loꝵ omniũq eredentium. quando linguis uarias lo¬
quebantur. & omnes erroris fugabant corda eoꝵ quire
currus siue quadrige eius. psalmoꝵ disseremus exemplis.
alibi. Currus dĩ decem milibus multi plex milia I&antiñ
his curribus & equis heliseus erat circumdatus. Quopuer
eius uidere non poterat. unde ait. Onẽ aperi oculos pueri
huius & uideat. & apertis inquid o culis uidit currus & qua¬
drigas & e quos ꝑcuitum. hoccurru igneo & helias raptus
adcelum ẽ. quando clamabat helis eus. pat̾ mi patermi.

Expanded text:
igne et in Evangelio Dominus loquebatur: Ignem veni mittere super terram . Et supra legimus: Ardebit sicut ignis iniquitas, et sicut gramen aridum consumetur igni , et omnia zizania, quae inimicus homo superseminavit, dormiente patrefamilias . De quo et in Epistola Jacobi scribitur: Parvus ignis quam grandem succendit ignis . Quamquam in eo quod Proverbium est, aliud possit intelligi . Hunc puto ignem sedisse super linguas Apostolorum omniumque credentium, quando linguis variis loquebantur, et omnes erroris fugabat tenebras, et illucurrus, sive quadrigae ejus, Psalmorum edisseremus exemplis, alibi: Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . His curribus et equis Elisaeus erat circumdatus, quos puer ejus videre non poterat. Unde ait: Domine, aperi oculos pueri hujus ut videat. Et apertis, inquit, oculis, vidit currus, et quadrigas, et equos per circuitum . Hoc curru igneo et Elias raptus ad coelum est, quando clamabat Elisaeus: Pater mi, Pater mi,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩsteria ueritatis nonualent introire. etcomedere
cibos impi&atis dum nons̃ scĩ corpore &spũ. Nec come¬
dunt carnem ihũ. neque bibunt sanguinem eius Pe
quo ipse loquitur. qui comedit carnem meã & bibit
sanguinem meũ hab& uitã &nam. Etenim pascha
nrm̃ immolatus ẽ xpr̃. Qui non foris sed indomo una.
& intus comeditur.
Ego aũ opera eorum & cogi¬
tationes eoꝵ. uenio ut congregem cum omnibus
meã. Et ponã eis signum & mittam ex eis quis alua
nentes sagittam. Initaliã & greciã ad insulas longe
adeos qui non audierunt deme. & nonuiderunt glosiã
uenio congre gare omnes gentes & om̃s linguos
& uement & uidebunt gloriã meã. & demittam
scꝑ eos signũ. etemittã ex eis quisaluati fuerint

Expanded text:
teria veritatis non valent introire, et comedere teria veritatis non valent introire, et comedere cibos impietatis, dum non sunt sancti corpore et spiritu: nec comedunt carnem Jesu, neque bibunt sanguinem ejus. De quo ipse loquitur: Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui non foris, sed in domo una et intus comeditur. Ego autem opera eorum et cogitationes eorum venio ut congregem cum omnibus meam. Et ponam in eis signdentes sagittam, in Italiam et Graeciam, ad insulas longe: ad eos qui non audierunt de me, et non viderunt gloriam eorum novi, et venio congregare omnes gentes et omnes linguas: et venient et videbunt gloriam meam, et dimittam super eos signum: et emittam ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
dinum. turpi tudinẽ. simplicibus aquis abluere seputan¬
tes Quibus rectissime illud aptabitur. et noctem flumi¬
ne purgant. Nec alieui uideatur in congruum. siquae
geruntur turpit̃. manifestius explicentur. in correctionẽ
eoꝵ quitalia cõmittere nonerubeseunt. Quaeturpe ẽ
dicere dumscortis herent. in modum canum. & masculi
inmas culos ex ercent turpitudinẽ r& ributi onẽ peccati
insem&c ipsos recipientes. Qui aacua opera faciunt uolun¬
tate . & sce leribus. cum his sunt quicar nẽ suillã comedunt.
Etomã quelege prohibentur. & murem. quemnos gli¬
rem. uocamus. Uel iuxta orientis prouintias. m̃uo zoue
Et illi igitur qui haec comeelunt. & hii qui exercentes
omnẽ turpitudinem talia agunt. Quae & nici forte
non faciunt. pariter consumentur. Secundum tropo¬
Secundum tropo¬
logiã possumus dicere . oms uoluptatis magis amatores.
quã amatores dĩ. scĩficari in hortis. & in liminibus. quia¬

Expanded text:
dinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putandinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flumine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter, manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. 816 Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, et murem, quem nos glirem vocamus, vel juxta Orientis provincias μυωξοὺς. Et illi igitur qui haec comedunt, et hi exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropSecundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sanctificari in hortis et in liminibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mini inhortis alterpost alterum. sed eos
tudeorum. Immoscribas & phariseos quos & dns̃ argue¬
bant dic̃s. uos estis. qui uistificatis uos in &ipsos. coram
atq dicebat. lae uobis scribe & pharisei hipocritae qui
mundatis quod foris ẽ calicis & parapsidis. & intus pleni estis
inmanditia. &iterum. quiestis sepulchra dealbata intus
aut̃ pleniestis ossibus mortuorum. Et omnis spurcitia.
quiore suo benedicebant & cordesuo maledicebant. Qui
dnõ loquebantur pacifica & molliebant sermones suos suꝑ
oleum ipsi aũ erant iacula. Dequo rectissime dicebatur.
Populus hic labus me honorat eor uõ eius longe est ame
preceperat aũ ꝑmorsen dr̃. ut siquis p̃uentus fuiss & in
peccato. uacca erufe asꝑsus cinere. et aliis expiationis
modis ꝑsacrificia & uietimas redir& ad templum quod
illi neglegentes in locis diliciarum & uoluptatum. hoc ẽ
in hortis amoenissimis uel baptis teria exstruebant uel
pis cinas adariolas in rigandas. Adulteria & omnẽ libi¬

Expanded text:
in hortis alter post alterum; sed eos Judaeorum, immo Scribas et Pharisaeos, quos et Dominus arguebat, dicens: Vos estis qui justifatque dicebat: Vae, vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidis, et intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus autem pleni estis ossibus mortuorum, et omni spurcitia : qui ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant : qui Domino loquebantur pacifica, et molliebant verba sua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime dicebatur: Populus hic labiis me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligentes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libi
Abbreviated transcription (Latin):
adangelicas potestates & p̃sides templi angelos loquitur
ds̃. Quid hic facitis cur nonre linquitis populum blaspheman¬
tem quod & ioseppus refert. apertis repente ianuis templi
& sponte reseratis quas multi homines claudere uix poterant
uocem deaditis templi exisse dicentium. Transeamus ex his
sedibus in quo consid eranda sermonũ propri&as. quod non dix¬
erint recedamus sed transeamus ad populum gentium. Vnde ue
lum templi a summo usque deorsum scissumẽ induas partes. ut om̃
uideoꝵ cerimoniae panderentur . & eotempore impler&ur quod
in hoc eodem proph&a dicitur. ex sion egredictur lex & uerbum
Lnomnẽ terrã exuut sonus eorum & int̃minos orbir uerba eorum
& inomniloco dõ offertur incensum. &ostua munda quando prophe

Expanded text:
ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur Deus: Quid hic facitis, cur non relinquitis populum blasphemantem? quod et Josephus refert : apertis repente januis Templi, et sponte reseratis, quas multi homines claudere vix poterant, vocem de adytis Templi exisse dicentium: Transeamus ex his sedibus. In quo consideranda sermonum proprietas, quod non dixerint, recedamus, sed transeamus ad populum gentium. Unde et velum Templi a summo usque deorsum scissum est in duas partes, ut omnes Judaeorum caeremoniae panderentur, et eo tempore impleretur, quod in hoc eodem Propheta dicitur: Ex Sion egredietur lex, et verbuIn omnem enim terram exivit sonus eorum, et in terminos orbis verba eorum . Et in omni loco Deo of
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meum blas phemat᷑ ingentibus. Esciendum quod in
gentibbus non habeatur inhebreo. sed absolute nomen meum
iugiiter blasphematur. ut subaudiatur insynagogis ur̃is qui
diehus ac noctibus blasphemant saluatorem. & sub nomine
ut sepe dixi nazarenorũ ter indie inxp̃t̃anos conierunt ma¬
ledicta. Ilis ita que blasphemantibus & male dicentibur
dño populus eius de quocrebro iam dictum ẽ. Idẽ populus xp̃i¬
anus sci& nomen illius quiuenturus ẽ in nomine patris:
& propt̃ ea sci& quia ipse qui prius locutus ẽ ꝑproph&as pre¬
sens erudi& populus. Iuxta Lxx. loquitur ad irrł. ds̃ quod
inegrptum uoluntate descenderit. Dicente inde utero¬
tum &abas sỹriis captiui uiolent̃ abductis. Vnde dicitur
adeos. & nunc quidestis hicquid facitis in t̾ra iudea. qui post
netem proph&arum indĩ filium misistis manus. A ut certe

Expanded text:
nomen meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in nomen meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in gentibus, non habeatur in Hebraeo, sed absolute, nomen meum jugiter blasphematur, ut subaudiatur, in synagogis vestris: qui diebus ac noctibus blasphemant Salvatorem, et sub nomine, ut saepe dixi, Nazarenorum, ter in die in Christianos congerunt maledicta. Illis itaque blasphemantibus et maledicentibus Domino, populus ejus de quo crebro jam dictum est, id est, populus Christianus, sciet nomen illius qui venturus est in nomine Patris. Et propterea sciet, quia ipse qui prius locutus est per Prophetas, praesens erudiet populos. Juxta Septuaginta loquitur ad Israel Deus, quod in Aegyptum voluntate descenderit. Dicente in Deuterotum : et ab Assyriis captivi violenter abducti sunt. Unde dicitur ad eos: Et nunc quid estis hic? quid facitis in terra Judaea, qui post necem Prophetarum, in Dei Filium misistis manus? Aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
lum iudeoꝵ &uentura p̃dic̃. quod qui uoluntate sua inia cob des¬
cendit ad egrptios & tempore necessitatis ac famis peregrinatus
est in terra gessem. Postea a bas srrus quos innullo leserat
hilabeo reliqui. propt̃ quod in hac regione perma neã. De
qua populus ms̃ ablatus ẽ gratis & uenditus peccatissuis. &
quasi orra recte conp̃hensus ł uiribus romanorum uel diaboli
laqueis. Quibus uinctus huc usq r&in&ur. Vt aũ ista pate¬
rentur dominatores eoꝵ acmagistri inique egerunt. Qui iuxta
sr̃mmachum oe theodotionem ululabunt. luxta ccqui lam.
flebunt. cum tormentis tradici fuerint : Ipsienim sunt quiad¬
uersum saluatorem populum concitarunt ut consona uoce clama¬
rent. crucifige crucifigetalem. De quibus & ante iam dixerat
ipse dñs ueni& cumsenioribus populi. & cum principibus eius. Vos
ccũ quare succendistis uineã meã & rapinã pauperis indomib
ur̃is. Quã obrem iuxta Lxx. loquitur adeos. propt̃ uos sẽꝑ

Expanded text:
um, et ventura praedicit. Quod qui voluntate sua in Jacob descendit ad Aegyptios, et tempore necessitatis ac famis peregrinatus est in terra Gessen : postea ab Assyriis, quos in nullo laeserat,hil habeo reliqui propter quod in hac regione permaneam, de qua populus meus ablatus est gratis, et venditus peccatis suis, et quasi oryx rete comprehensus, vel viribus Romanorum, vel diaboli laqueis, quibus vinctus hucusque retinetur. Ut autem ista paterentur, dominatores eorum ac magistri inique egerunt; qui juxta Symmachum et Theodotionem, ululabunt; juxta Aquilam, flebunt, cum tormentis traditi fuerint. Ipsi enim sunt qui adversum Salvatorem populum concitarunt, ut consona voce clamarent: Crucifige, crucifige talem . De quibus et ante jam dixerat: Ipse Dominus veniet cum senioribus populi et cum principibus ejus. Vos autem quare succendistis vineam meam et rapina pauperis in domibus vestris ? Quamobrem juxta Septuaginta loquitur ad eos: Propter vos semper
Abbreviated transcription (Latin):
& spiritales atq sublimes. dep̃sentibus nos trans ferat ad
futura. hoc ẽ quod et dñs pharis eis interrogantibus loque¬
batur. Red dite ques̃ caeraris caesa ri. & quȩ r̃ dĩdõ ut &
potestatibus istius scłi subiciamur. Que non in iuste tenem¬
gladium inuindictameoꝵ. qui male egerunt quesinistra in¬
tellegitur. et dõ reddamus que dĩs. ut nullum alium time¬
amus nisi eum quiet anime hab& & corporis potestatem. Quod
indextera accipitus. Deniq desapientia dĩ dicit᷑. Cuimhil p̃ciosũ
cõparari potest. quod indextera sua uitȩ habeat longitudinem
& annos plurimos. Insinistra aũ diuitias & gloriam. ut diuitiae

Expanded text:
et spiritualis atque sublimis de praesentibus nos transferat ad et spiritualis atque sublimis de praesentibus nos transferat ad futura. Hoc est quod et Dominus Pharisaeis interrogantibus loquebatur: Reddite quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo : ut et potestatibus istius saeculi subjiciamur, quae non injuste tenegladium in vindictam eorum qui male egerunt, quae sinistra intelligitur: et Deo reddamus quae Dei sunt, ut nullum alium timeamus, nisi eum, qui et animae habet et corporis potestatem, quod in dextera accipitur . Denique de sapientia Dei dicitur, cui nihil pretiosum comparari potest, quod in dextera sua vitae habeat longitudinem, et annos plurimos; in sinistra autem divitias et gloriam, ut divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
re. Egoaũ sic̃ oliua fructifera indomodĩ. Deniq: uir sc̃s ta¬
bernacula p̃terire festinans & domũ dĩ uidere desiderans.
unũ uotum habere sedicit. Vt nũquã demodĩ exeat. Vnũ p&ci¬
ui ad nõ hoc requirã ut in habitem in domodni omnibus diebus
uite mȩe. Dilatandum est ergo tabernaculum & aula pellesq
tendendae. et funiculi multiplicum. uariorũq: sermonum
longius ꝓducendi. et claui ratione firmandi indextris etsinis¬
tris. ut sem̃ sermonis. id ẽ doctrinaedĩ . gentes ualeat possidere.
& ciuitates habitabiles facere. que accepit quiminã duplicaue¬
rat. Dextera aũ & sinistra inscripturis scis tunc in bonã partẽ
accip itur. quando eas et uixta spm̃ intellegimus. Et iuxta lite¬
rã per arma iusticiae adextris & sinistris. ut et humilior in¬
tellegentiae uite teneat institutionẽ exemplaq: maiorum

Expanded text:
re: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Denique vir sanctus tare: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Denique vir sanctus tabernacula praeterire festinans, et domum Dei videre desiderans, unum votum habere se dicit, ut numquam de domo Dei exeat: Unum petivi a Domino, hoc requiram: ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Dilatandum est ergo tabernaculum, et aulaea pellesque tendendae, et funiculi multiplicium variorumque sermonum longius producendi, et clavi ratione firmandi in dextris et sinistris, ut semen sermonis, id est, doctrinae Dei, gentes valeat possidere; et civitates habitabiles facere, quas accepit qui mnam duplicaverat. Dextera autem et sinistra in Scripturis sanctis tunc in bonam partem accipitur, quando eas et juxta spiritum intelligimus, et juxta litteram per arma justitiae a dextris et a sinistris , ut et humilior intelligentia vitae teneat institutionem exemplaque majorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sodona essemus. etapostolus reliquiae ait. saluae facte
sunt. hoc de eclesiarũ magnitudine que prouno iuidae loco
& agustissimo in toto orbeterrarũ suos t̃minos dilatabant.
Ceniamus ad intellegentiã spiritalẽ qui in tab naculo est
firmã atque ꝑpetuã non possidet. mansionem. sed sem ꝑ mutat
locoo & ad ulteriora festinat. Dicens in psalmo pertransibo
in loco taber naculi admirabilis. Praeteritorum a bliuiscens. & in
futurum se ex tenclens donec ꝑueniat. ad brauium. Ad suꝑnae uocati¬
onis. Deboc tabernaculo & inalio loco legimus. Quã dilecta tab nacu
latua dnẽ uirtutum concupiscit & deficit animamea in atriadnĩ
Postq: infert. Beati qui habitant indomotua insecula seculorũ
laudab unt te. finis enim taber naculoꝵ aet̃nae domos possessio ẽ
Quae fundam̃ta non mutat. nec transfertur. dealio in alium
locum. Qui enim plantati indomos dĩ. prius inatrus illi us es¬
floruerunt. ud defloribus ut frugem ueniant. Possintq dice¬

Expanded text:
issemus . Et Apostolus: Reliquiae ait, salvae factae sunt . Hoc de Ecclesiarum magnitudine, quae pro uno Judaeae loco et ipso angustissimo, in toto orbe terrarum suos terminos dilatabunt. Veniamus ad intelligentiam spiritualem. Qui in tabernaculo est, firmam atque perpetuam non possidet mansionem; sed semper mutat loca, et ad ulteriora festinat, dicens in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis , praeteritorum obliviscens, et in futurum se extendens, donec perveniat ad bravium supernae vocationisla tua, Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Postque infert: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Finis enim tabernaculorum, aeternae domus possessio est, quae fundamenta non mutat, nec transfertur de alio in alium locum. Qui enim plantati in domo sunt Domini, prius in atriis illius effloruerunt, ut de floribus ad frugem veniant, possintque dice
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ taber naculi morsi. quod quondam habuit indeserto
ut dilatet tentorium suũ pelles que distentet funiculos que faci¬
at. longiores & clauos quibus firmat᷑. Omne tentorium in altum
defigat & robor neuentorum flatibus dissipet᷑. Addexteramq pe¬
netr& & smnistram. et nequaquã iudaici taberna culi imitetur an¬
gustias quod centum longitudinis cubita. et quinqua ginta latitu¬
dinis ambiebat. Nec templi breuitate laudatur . quod sexaginta
cubita habebat in longum. et uiginti in latum sed addexteram
& sinistram locum capere necesset. Ae neputemus hoc iuxta friuo¬
lam hebreorum contentionẽ dicidesion. Quȩ in antiquum statũ
ad nõ restituendasit. Ponit manifestus. quodlatebat & sem̃tuũ
gentes hereditabit. Dequo & in euangelio legimus. Egressus ẽ
qui reminat seminare. et iterum nonne bonum sem̃ seminasti.
inagrotuo. Q uod sem̃ etiã ciuitates desertas in habitare faciat.

Expanded text:
militudinem tabernaculi Moysi, quod quondam habuit in deserto, militudinem tabernaculi Moysi, quod quondam habuit in deserto, ut dilatet tentorium suum, pellesque distentet; et funiculos faciat longiores, et clavos, quibus formatur omne tentorium, in altum defigat, et roboret, ne ventorum flatibus dissipetur. Ad dextramque penetret et sinistram, et nequaquam Judaici tabernaculi imitetur angustias, quod centum longitudinis cubitorum, et quinquaginta latitudinis ambiebat, nec Templi brevitate claudatur, quod sexaginta cubita habebat in longum, et viginti in latum. Sed ad dexteram et ad sinistram locum capere ne cesset . Ac ne putemus hoc juxta frivolam Hebraeorum contentionem dici de Sion, quae in antiquum statum a Domino restituenda sit, ponit manifestius quod latebat: Et semen tuum gentes haereditabit. De quo et in Evangelio legimus: Egressus est qui seminat seminare ; et iterum: Nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Quod semen etiam civitates desertas faciet inhabitari,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirandum deiudeis quorum oculi aures s̃ clausae sia pertam
nonuideant. ueritatem. Dexpĩanis quidloquar nescio quidclicente
a postolo ques unt allegorica et ad duo testam̃ta uetus & nouũ
s arram agarq referente auidȩis tradunt manus terre narum
inmille annis desiderio uoluptatum. Dilata locum tentoru
tui & pelles taber naculoꝵ tuoꝵ extende. nonpas cas longos
fac funiculostuos & clauostuos consolida. Adedexterã enim &ad
leuam penetrabis. et sem̃tuũ gentes hereditabit. & ciuitates dȩ¬
sertas in habitabit. Lxx. Dix it enim eiñs dilata locum taber
& clauos tuos conforta. ad hue indextris & insinistris dilata: Et
sementuũ pos sidebunt gentes &ciuitates desertas habitare fa¬
facies. Cui dix erat laudasterilis. que non paris rum pe iun.¬
cula quibus prius tenebaris adstricta etclama in confefsi¬
onem dñi que liberos non habebas. Nunc eidem precipttur Insi¬

Expanded text:
Nec mirandum de Judaeis, quorum oculi auresque sunt clausae, si apertam Nec mirandum de Judaeis, quorum oculi auresque sunt clausae, si apertam non videant veritatem. De Christianis quid loquar, nescio, qui dicente Apostolo, quae sunt allegorica et ad duo Testamenta, vetus et novum, Saram Agarque referente, Judaeis tradunt manus, terrenarum in mille annis desiderio voluptatum. Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende: ne parcas: longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida. Ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit, et civitates desertas inhabitabit. LXX: Dilata locum tabernet clavos tuos conforta adhuc in dextris, et in sinistris dilata, et semen tuum possidebit gentes, et civitates desertas habitare facies. Cui dixerat: Lauda, sterilis, quae non paris; rumpe vincula, quibus prius tenebaris astricta, et clama in confessionem Domini, quae liberos non habebas, nunc eidem praecipitur in si
Abbreviated transcription (Latin):
sion plena uidicii inqua iusticia dormiuit inea. Nunc autem
latrones: Sed & hoc notandũ quod quando dic̃ plures filude
a partu. sed multitudo ei gentiũ p̃faeratur. et ipra enim inaposto¬
lis &per aposto losprimo pulum genuit deuidȩis. unde duo a posto
lorum principes agmina sibi credentium inxpo circum cisioni
& gentium. diuiserunt. ut ex utroq: populo desertã prius atq
pauperculam aedificarent hierusalẽ. quod aũ hebraicũ pletitia
hinnitum posuit gladu significat magnitudinẽ. Insimilitudinẽ
hinnientis equi aduictoriã. Dequo in ob plenius scribitur. Hunc
locum & cetera ques ecunt᷑. Iudei & nr̃i uidaizantes adhieru¬
salem referunt quã dicunt inmille annoꝵ. regno instauran¬
dam. Eteandem eẽ queprius habuit iuirum. et post ea desie¬
rit multoq plures habutura sit filios post repudiũ. quã prius
habuit sub utro. Cum ꝑspicue duarũ mulierũ ponat᷑ conparatio

Expanded text:
Sion plena judicii: in qua justitia dormivit in ea, nunc autem Sion plena judicii: in qua justitia dormivit in ea, nunc autem latrones . Sed et hoc notandum quod quando dicit: Plures filiia partu; sed multitudo ei gentium praeferatur. Et ipsa enim in Apostolis, et per Apolorum principes agmina sibi credentium in Christo circumcisionis et gentium diviserunt, ut ex utroque populo desertam prius, atque pauperculam aedificarent Jerusalem. Quod autem Hebraicum pro laetitia, hinnitum posuit, gaudii significat magnitudinem, in similitudinem hinnientis equi ad victoriam. De quo in Job plenius scribitur . Hunc locum et caetera, quae sequuntur, Judaei et nostri judaizantes ad Jerusalem referunt, quam dicunt in mille annorum regno instaurandam, et eamdem esse quae prius habuit virum, et postea habere desierit, multoque plures habitura sit filios post repudium, quam prius habuit suo viro. Cum perspicue duarum mulierum ponatur comparatio,
Abbreviated transcription (Latin):
habebat filios plures infirmataẽ. et inpsalmis. Qui habitare fac̃
sterilem indomo matrem filiorum letantẽ. Septemaũ filios dici¬
tur. genuisse synagoga ꝓpt̃ mrsterium ebdomadisset sabbati.
Cui prior populus fuerat obligatus. Siue ꝓseptem plures intel¬
legendis̃. iuxta hebraei sermonis ãbinguitatem. Quo & sab batã
significat᷑. &plures. De quo & in hebraicarum questionũ libro.
quem ingenesim scripimus. plenius dictumẽ. haec ergo que quã¬
diu uirũ habebat dm̃. sermonẽq diuinũ. & legi iucta erat ge¬
nerabat dõ primos filios: quõ aũ accepit libellum repudii. et
uocanti uiro noluit respondere. & audiuit filias matristuae tues
quederelinquis uirum tuũ. & iterum. Non at dnm̃ meuocasti
neq ut patrẽ & principem uirginita tistuae Propt̾ ea in hoc
eodem ꝓpheta plangit᷑. quomodo facta ẽ me retrix ciuitas fidelis

Expanded text:
habebat filios plures, infirmata est . Et in Psalmis: Qui habitare facit habebat filios plures, infirmata est . Et in Psalmis: Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Septem autem filios dicitur genuisse synagoga, propter mysterium hebdomadis et sabbati, cui prior populus fuerat obligatus. Sive pro septem, plures intelligendi sunt, juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, quo et sabbatum significatur et plures. De quo in Hebraicarum Quaestionum libro, quem in Genesim scripsimus, plenius dictum est. Haec ergo quae quamdiu virum habebat Deum, sermonem divinum, et Legi juncta erat, generabat Deo plurimos filios: quando autem accepit libellum repudii, et vocanti viro noluit respondere, et audivit: Filia matris tuae tu es, quae dereliquisti virum tuum . Et iterum: Non ut Dominum me vocasti: neque ut patrem et principem virginitatis tuae : propterea in hoc eodem Propheta plangitur: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis,
Abbreviated transcription (Latin):
isaac repromis sionis filiisumus. Sed sicut tunc quisecundũ
carnẽ natus ẽ ꝑ sequat᷑ eum quis ecundũ spm̃ ita & nunc. sed
quidic̃ scriptura. Eice ancillã & filium eius non enim eres erit
filius ancille cum filio libere. Nos aũ fr̃s nonsumus filii an¬
tionis ad sumens deisaia testimoniũ quod nunc habemus in mam¬
bus adrepro missionis retulit filios. Etadelesiã degentibus
siue ex utroq populo congregatam. quȩdererta inuida eis fuerat
& relicta que uirũ non habuerat dm̃. nec legem acciperat. nec
ꝓphetas. lsaratione conpellimus. Sequi uestigia p̃cessoris &de¬
sertã eã dicere. Dequa supra legimus letare deserta. etreliqua
his similia. Dequa & in hieremia scriptũ ẽ. ex ꝑsonadi uacua
factaẽ que pariebat sep tẽ. defec̃ anima eiꝰ occidit eisol adhuc
meridiae. etsamuelis uolumine sterilis peperit septem. etque

Expanded text:
Isaac 627 repromissionis filii sumus. Sed sicut tunc qui secundum Isaac 627 repromissionis filii sumus. Sed sicut tunc qui secundum carnem natus est, persequebatur eum, qui secundum spiritum: ita et nunc. Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillafilius ancillae cum filio liberae. Nos autem, fratres, non sumus filii an vas electionis, assumens de Isaia testimonium, quod nunc habemus in manibus, ad repromissionis retulit filios, et ad Ecclesiam de gentibus, seu ex utroque populo congregatam, quae deserta in Judaeis fuerat et relicta, quae virum non habuerat Deum, nec Legem acceperat nec Prophetas, ipsa ratione compellimur sequi vestigia praecessoris, et desertam eam dicere, de qua supra legimus: Laetare, deserta, et reliqua his similia. De qua et in Jeremia scriptum est ex persona Dei: Vacua facta est quae pariebat septem, defecit et anima ejus. Occidit ei sol adhuc meridie . Et in Samuelis volumine: Sterilis peperit septem, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatus ẽ. Letare sterilis que non peperisti gaude in ex¬
ultatione. Et hinni que non parturisti. plures enimfilii dis¬
si pate magis queerat sub uiro. A quo theodotio & aqui la p̃ter
pauca uerba non discrepant. Post natiuitatẽ saluatoris &
ordinẽ uitae atq uirtutum passionẽ crucis & resurrectionis
gloriã quando ponens animã suã uidit sem̃ longeuũ & insci¬
entia sua ipse iustus iustificauit plurimos. Et fortium di uisit
spolia & trans gres soribus rogauit dans locum paenitentia
transit aduo cationẽ gentium. etqui in illo sint credituri
pleno sermone: describit. Quem quidem locũ & paulor apostolus
sub nomine sarrae & isa ac refert adeclesiã quod prior popu¬
lus demonte srna. & a garseruiat cum filiis suis. Sequens aũ
liber sit dequodic̃ esaias. Letare sterilis que nonparis. erũ pe
& clama que non parturis quia plures filii deserte magisquã
eius que hab& uirum. et statim. nos aũ inquit fr̃s secundum

Expanded text:
interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim filii diss quam ejus quae erat sub viro. A quo Theodotio et Aquila praeter pauca verba non discrepant. Post nativitatem Salvatoris, et ordinem vitae atque virtutum, passionem crucis, et resurrectionis gloriam, quando ponens animam suam, vidit semen longaevum, et in scientia sua ipse justus justificavit plurimos, et fortium divisit spolia, et pro transgressoribus rogavit, dans locum poenitentiae, transit ad vocationem gentium, et qui in illo sint credituri, pleno sermone describit. Quem quidem locum et apostolus Paulus sub nomine Sarae et Isaac, refert ad Ecclesiam , quod prior populus de monte Sina et Agar serviat cum filiis suis; sequens autem liber sit, de quo dicit Isaias: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures filii deserejus quae habet virum; et statim: Nos autem, inquit, fratres, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
er& qui traditus ꝓpt̃peccata nrã uulneratus & resurrex propt̃̾
iustificationẽ nrãm. Tanteq clem̃tiae fuit ut ꝓtrans gressori¬
bus immo persecutoribus suis rogar& incruce & diceret. pat̾
ignosce eis quod enim faciunt nesciunt. Explic̃ INISΛIΑ Lig̃ xIII¬
Rebro eustochium dixisse me noui apostolos et euan¬
gelistas ubicumq deueteri instrumento ponunt. testimo¬
nia si interbraicum & septuaginta nulla diũsitas sit. uel
suis uel septuaginta int̾p̃tatum ũbis uti solutos
Sin aũ alter inhebraico alt̾ inueteri editione sensus ẽ: hebrai¬
cum. magis quã septuaginta int̾ptes sequi. Benique nt nos mul¬
ta ostendimur posuisse eos exhebreo que insepi tuaginta ñ
nabentur. sic emuli nrĩ doceant ads umpta aliqua deseptua ginta
tentio est. hoc dix imus quia p̾sens capitul ũ cum insensu unũ sit
in uerbrs dis crepat. Adcuius explanationẽ quintus post decimũ

Expanded text:
beraret. Qui tradberaret. Qui tradjustificationem nostram . Tantaeque clementiae fuit, ut pro transgressoribus, immo pro persecutoribus suis rogaret in cruce, et diceret: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt . LIBER DECIMUS QUINCrebro, Eustochium, dixisse me novi, Apostolos et Evangelistas ubicumque de veteri Instrumento ponunt testimonia, si inter Hebraicum et Septuaginta nulla diversitas sit, vel suis, vel Septuaginta Interpretum verbis uti solitos. Sin autem aliter in Hebraico, aliter in veteri editione sensus est, Hebraicum magis, quam Septuaginta Interpretes sequi. Denique, ut nos multa ostendimus posuisse eos ex Hebraeo, quae in Septuaginta non habentur; sic aemuli nostri doceant assumpta aliqua de Septuaginta : et finita contentio est. Hoc diximus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Dequibus paulus a postolus loquit᷑. Etuos cũ essetis mortui
inpeccatis & in desideriis carnis uiuere fec̃ cumxpõ donans nobis
omã peccata. & delens quod ad ũsũ nos erat cꝓrogra phum quod erat
c̃trarium nobis. & ipsũ tulit demedio ad figens illud cruci. exspo
lians se carnẽ principatus honestauit. confident̃ triumphans de
eis. Iniquos aũ cum quibus deputatus ẽ. marcus euange lista la¬
trones intellegit. scribens &crucifixer̃ cumeo: duos latrones
unũ ad extris & alterũ asinistris: & impletaẽ scriptura quedicit.
et cum iniquis reputatus ẽ. quod & altius intellegi potest. dicen¬
te desem& ipso dnõ. Reputatus sum cũ descendentibus in lacum
ftcctus sũ sic̃ homo sine ad iutorio int̾mortuos liber. Uere enim
reputatus ẽ int̾peccatores & iniquos ut descer&ꝰ infernũ. qui in
multis scripturarum locis uocat᷑ lacus. & uinctus in carcerem lu¬

Expanded text:
ejus. De quibus Paulus apostolus loquitur: Et vos cum essetis mortui ejus. De quibus Paulus apostolus loquitur: Et vos cum essetis mortui in peccatis, et in desideriis carnis, vivere fecit cum Christo, donans nobis omnia peccata. Et delens quod adversum nos erat chirographum, quod erat contraratus, et potestates dehonestavit, confidenter triumphans de eis . Iniquos autem cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista latrones intelligit, scribens: Et crucifixerunt cum eo duos latrones: unum a dextris, et alterum a sinistris. Et impleta est Scriptura quae dicit: Et cum iniquis reputatus est . Quod et altius intelligi potest, dicente de semetipso Domino: Reputatus sum cum descendentibus in lacum: factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vere enim reputatus est inter peccatores et iniquos, ut descenderet ad infernum; qui in multis Scripturarum locis vocatur lacus, et vinctos in carcere li
Abbreviated transcription (Latin):
detribuerat beniamin iuxta hebraicum dicitur. beniamin inlupusr
rapax. mane comedit. & aduesperum diuid& spolia. Dequibus
& ante iamdictum ẽ. letabunt᷑ in conspectutuo. sicut quil etant᷑.
in mese & sicut quidiuidunt spolia. in toto orbe sibi xp̃ieclesias di¬
uidentes. Propt̾ea aũ accipi& gentes plurima s. quiuent p̃dicare cap¬
tiuis remissionẽ & captiuã prius adiabolo atq demonibus duxit capti¬
uitatem. Et dedit eã dona hominibus. atq credentibus. quiatradid.
in mortẽ animã suã. et cum sceleratis suie iniquis reputatus est
Sienim a postolus eius his quierant sine lege factus ẽ quasine lege
Cum ñeet̃ sinelege sedeet̃ inlege xp̃i. Quare non eet᷑ xp̃s cumini¬
quis reputatus sit ut iniquos redimer& apeccato. & omnibus om̃a
fier& ut om̃s saluos facer& peccata enĩ nrã portauit. in corpore suo
in lignocrucis adfigens ea. ut deler& cr̃ro graphum. quo el diabalo
& angelis illius feceramus seriptum manibus animae idẽ operib:

Expanded text:
erat, juxta Hebraicum dicitur: Benjamin lupus rapax: mane comedet, et ad vesperum dividet spolia . De quibus et ante jam diximus: Laetabuntur in conspectu tuo, sicut qui laetantur in messe, et sicut qui dividunt spolia , in toto orbe sibi Christi Ecclesias dividentes. Propterea accipiet gentes plurimas, qui venit praedicare captivis remissionem, et captivam prius a diabolo atque daemonibus duxit captivitatem, et dedit eam dono hominibus atque credentibus, quia tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis sive iniquis reputatus est . Si enim Apostolus ejus his qui erant sine lege, factus est quasi sine lege; cum non esset sine lege, sed esset in lege Christi: quare non et Christus cum iniquis reputatus sit, ut iniquos redimeret a peccato, et omnibus omnia fieret, ut omnes salvos faceret? Peccata enim nostra portavit in corpore suo , ligno crucis affigens ea, ut deleret chirographum, quod diabolo et angelis illius feceramus, scriptum manibus animae, id est, operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ eũ. et notandum quodiustificatus utde iniquo iustus
fier&e. sed ustus iustificat᷑ nonut inciper& eẽ quod ñerat
sed ut quod erat omnibus a parer&. Iste iustus ꝓmiquis passus ẽ
Vt om̃s nos offerr& dõ. dequo dicit᷑ aduideos. & negastis sem̃ &
iustum. & petistis ut uir homicila donaret᷑ uobis. Et peccata
inquit etꝵ ipse portauit. quasi medicus languores a egrotantiũ
quo sani nonindigent sedhi quima le sehabent.
deo disꝑtiã eiplurimos & fortiũ hiuid& spolia. Proeo quodtra¬
didit in mortem animã suã & cum sceleratis reputatus ẽ. Et ipse

Expanded text:
 quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus  quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus fieret. Sed justus justificatur, non ut inciperet esse quod non erat; sed ut quod erat omnibus appareret. Iste justus pro iniquis passus est, ut omnes nos offerret Deo. De quo dicitur ad Judaeos: Et negastis sanctum et justum, et petistis ut vir homicida donaretur vobis . Et peccata, inquit, eorum ipse portavit; quasi medicus languores aegrotantium, quo sani non indigent, se hi qui male se habent . Ideo dispertiam ei plurimos, et fortium dividet spolia: pro eo quod tradidit i
Abbreviated transcription (Latin):
nũ illius. sic̃ dies caeli. Quod alus uerbis ad uirginẽ gabrihel loqͥt᷑
ecce concipies inutero & paries quifilius altissimi uocabitur. et
dabit illi& dñs thronũ dauid patrissui. Etregnabit suꝑdomum
iacob insempit̃nũ. & regnieiꝰ nonerit finis. Vult enim dñs au¬
ferre dedolore animã ei. quidix erat. tristis ẽ anima mea us¬
q ad mortẽ Vt erucis contumeliã resurrectionis gloria tẽpe¬
ret᷑. & ostendere ei lucẽ ut om̃s ꝑse uideat inluminatos. & for¬
mare intellegentia subecudit̾ eum. suꝑquẽ descendit sps̃ sapi¬
entiae & intellectus. Et iustificare iustum. quibene multis ser¬
uierit. Non enim uenit ut ministaret᷑ ei sed ut minis traret
Inp&ri pedibus cunctorum a postoloꝵ peccata. abluens. Q uia p¬
paruit in carne iustificatusẽ inspũ. Dequo & iudas proditor
confitet᷑. peccaui tradens sanguinẽ iustũ. Et uxor pilati
nihil tibi sit & iusto illi. multa enim passasũ hodiae insomnis

Expanded text:
num illius sicut dies coeli. Quod aliis verbis ad Virginem Gabriel loquitur: Ecce concipies in utero et paries: qui Filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus thronum David patris sui, et regnabit super domum Jacob in sempiternum: et regni ejus non erit finis . Vult enim Dominus auferre de dolore animam ejus, qui dixerat: Tristis est anima mea usque ad mortem , ut crucis contumelia resurrectionis gloria temperetur. Et ostendere ei lucem, ut omnes per se videat illuminatos. Et formare intelligentia, subauditur eum, super quem descenderit spiritus sapientiae et intellectus. Et justificare justum, qui bene multis servierit; non enim venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret , in Petri pedibus , cunctorum Apostolorum peccata abluens. Qui apparuit in carne, justificatus est in spiritu. De quo et Judas proditor confitetur: Peccavi, tradens sanguinem justum . Et uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi: multa enim pass
Abbreviated transcription (Latin):
rato diriper& dominũ eiꝰ ꝑ redã ergo fortiũ a postolis suis tradielit
atque diuisit. ut p&rus iacobus &io hannes cirtum cisi populi prin¬
cipes fierent. & paulus & barnabas mitterent᷑ ad gentes. locis
non animo seperati. & subuno dno indiusa starent aciae Vt agmi¬
nis utriusq uictoria. trium phum eriger& saluatori. Ex quo qui
dis spensatoriã int̾p&rum & paulum c̃tentionẽ ueredicunt uir¬
gium fuisse atq certam̃. ut blasphemanti porphirio satis faciunt
& ueteris legis cerimonias ineclesia xp̃i strppe credentis ifrł. adserun
eẽ seruandas. Debent & aureã inmille annis exspectare hirłm.
Vt uictimas Immolent & circumcidant᷑. ut insabbato sedeant.
dormiantes saturent᷑ In ebrient᷑. Exsurgant ludere quiludus of¬
fendit dit dtũ. hoc diximus ꝓpt̃ id quod nunc ꝓphetat᷑. & fortiũ
duudit spolia. luxta illud quodinalio loco scriptum ẽ. Cũ diui

Expanded text:
rato, diriperet domum ejus. Praedam ergo fortium Apostolis suis tradidit rato, diriperet domum ejus. Praedam ergo fortium Apostolis suis tradidit atque divisit, ut Petrus, Jacobus, et Joannes, circumcisi populi principes fierent, et Paulus et Barnabas mitterentur ad gentes, locis, non animo separati, et sub uno Domino in diversa starent acie, ut agminis utriusque victoria, triumphum erigerent Salvatori. Ex quo qui dispensatoriam inter Petrum et Paulum contentionem . vere dicunt jurgium fuisse atque certamen, ut blasphemanti Porphyrio satisfaciant: et veteris Legis caeremonias in Ecclesia Christi, a stirpe credentis Israel asserunt esse servandas, debent et auream in mille annis exspectare Jerusalem, ut victimas immolent, et circumcidantur, ut in sabbato sedeant, dormiant, saturentur, inebrientur, et surgant ludere, qui ludus offendit Deum. Hoc diximus propter id quod nunc prophetatur: Et fortium dividet spolia . Juxta illud quod in ali
Abbreviated transcription (Latin):
cantaminataẽ in morte anima eius & cum iniquis reputatus est
& ipse peccata multoꝵ suscepit. & ꝓpt̾ iniquitates eoꝵ traditus est
Causas reddit curpassionẽ multa xp̃s p̃mia consequat. Quia in¬
quit passus ẽ & fec̃ oma quȩ p̃teritus sermo descripsit. & iniquita¬
tes multoꝵ ipse portauit. propt̾ẽa diuidã ei plurimos. ut ꝓ parte
dñi iacob & funiculo hereditatis illius isrł. Credant in eum deori¬
ente & occidente uenientes & recumbant & recũbant in regnodi
cum abra hã &isa ac. & ia cob. Impleto illo quod scriptũ ẽ. Postu la ame
& dabotibi gentes hereditatẽ tuã & possessionẽ tuã t̾minos t̾rae.
Dequo & in hoc eodem ꝓph&a legit᷑. Erit radixiesse. ut quisurg&
ut princip& ur gentium. in ipid gentes sperabunt. Istiaũ plurimi
quondã a fortibus tenebant᷑. & subspeciae asine & pulli multos
habebant dominos. quibus dixer̃ apostoli. dñs eos necessarios hab&

Expanded text:
te anima ejus, et cum iniquis reputatus est, et ipse peccata multorum suscepit, et propter iniquitates eorum traditus est. Causas reddit cur post passionem multa Christus praemia consequatur. Quia, inquit, passus est, et fecit omnia quae praeteritus sermo descripsit, et iniquitates multorum ipse portavit: propterea dividam ei plurimos, ut pro parte Domini Jacob, et funiculo haereditatis illius Israel, credant in eum de Oriente et Occidente venientes, et recumbant in regno Dei cum Abraham, Isaac et Jacob : impleto illo quod scriptum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos o et in hoc eodem Propheta legitur, Erit radix Jesse: et qui resurget ut principetur gentium, in ipso gentes sperabunt . Isti autem plurimi quondam a fortibus tenebantur; et sub specie asinae et pulli, multos habebant dominos, quibus dixerunt Apostoli: Dominus eos necessarios habet .
Abbreviated transcription (Latin):
nemo nouit filiũ nisipat̃. et nemo nouit patrem nisi filius &cui
uoluerit filius reuolare. & qui nouit patrem & filium. utiq
& generationis potest enarrare & mysterium. Audiat aliud
et̃ nos se. aliud eloqui. quia frequent̃ quem̃te c̃cipimus explica¬
re non possumus. Ergo & mysteriĩ diuinae natiuitatis in corpore
poss̃ scĩ fide magis nosse quãdicere. Alioquin & apostolus raptus
int̾tiũ caelũ. & in paradỹsum audiuit uerba que naequaquã ual&
humana lingua ꝓferre sed &x spr̃ int̾̃pellat ꝓ nobis gemitibus
inef fabilibus. Istius igit᷑. cuius generationẽ aut nulluis. autrarus
enarrare potest: sublataẽ uitade t̾ra. ut nequaquã int̾ra sed
incaelo. uiuer&: siue abscistisẽ det̾ra uiuentiũ. ut impler& ur¬

Expanded text:
lium nisi Pater: et nemo novit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare? Et qui novit Patrem et Filium, utique et generationis potest enarrare mysterium. Audiat aliud esse nosse, aliud eloqui, quia frequenter quae mente concipimusre non possumus. Ergo et mysterium divinae nativitatis in corpore, possunt sancti, fide magis nosse quam dicere. Alioquin et Apostolus raptus in tertium coelum et in paradisum, audivit verba quae nequaquam valet humana lingua proferre . Sed et Spiritus interpellat pro nobis gemitibus ineffabilibus. Istius igitur, cujus generationem aut nullus, aut rarus enarrare potest, sublata est vita de terra; ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Sive abscissus est de terra
Abbreviated transcription (Latin):
meddiũ diẽ ole torrente empti cibis ut i noluit : quia iam sama¬
lira qe caelexcuentis ad eum cuutatir sichem fide satiatus erat
lus qiuem sentum dic̃. Int̾ octo beatitudines. Beati qui esuriunt
peccatum nonfec. nec dolus inuentur c̃ inore eius  tietuus pa
& dñi seruierat uoluntati Multos
iustificauit detoto orbe credentes. E tiniquitates eoꝵ ipse portauit.
quas illi portare non poterant. etquarum pondere obprimebant᷑.
admortẽ qui pessimi & in malo diuites datiestis ꝓsepultura & mor¬
te eius. Siuolueritis agere paenitentiã. & ꝓpeccatis ur̃is offer¬
re sacrificiuem placensdõ spm̃ contribulatũ. Uidebit anima ur̃a

Expanded text:
medium diem sole torrente, emptis cibis uti noluit, quia jam Samamedium diem sole torrente, emptis cibis uti noluit, quia jam Samaritanae, et exeuntis ad eum civitatis Sichem fide satiatus erat. Juxta quem sensum dicebat inter octo beatitudines: Beati qui esuriunt peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus: et servus Pani servierat voluntati, multos justificabit de tote orbe credentes. Et iniquitates eorum ipse portabit, quas illi portare non poterant, et quarum pondere opprimebantur.ad mortem, qui pessimi, et in malo divites, dati estis pro sepultura et morte ejus, si volueritis agere poenitentiam, et pro peccatis vestris offerre sacrificium