comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii patris uri quiincelis ẽ. Qui
solem suum oriri facit. suꝑ bo¬
nos et malos. et pluit suꝑ iustos
et inuistos. Timor non ẽ incari¬
tate. Intali uidelicet caritate
quȩ adimmitationem diuine bo¬
nitatis: etiam inimicis beneface¬
re. et hos diligere nouit. S ꝑfecti
caritas foras mitait timorem.
Illum scilicet timorem. dequo dici¬
tur. Initium sapientie: timor
domini. Quo timet quisq incipi¬
ens oꝑa usticie ne ueniat distric¬
tus uidex & se minus castigatũ
pellit foras: que ꝓmerito iustiti
fidutiam habet indiem iuditii.
S et p̃sentium adu̾sitatum tuno¬
quã habere querebat. qui domi¬
no suplicans ait. Atimore inimi¬
ci: eripe animam meã. Quã ha¬
bebat: qui dixit. Quis nos seꝑabit
acaritate xp̃i: tribulatio. anan¬
gustia. anꝑsecutio. anfames. an
nuditas. anpericłm. angladius.¬
& cetera: Quia timor. penã habet.
Torquet cor conscientia peccatorũ
quod nondum facta ẽ iustificatio.
deo in psalmo deipsa ꝑfectione

Expanded text:
tris vestri qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Timor non est in charitate. In tali videlicet charitate quae ad imitationem divinae bonitatis etiam inimicis benefacere et hos diligere novit. Sed perfecta charitas foras mittit timorem. Illum scilicet timorem, de quo dicitur: Initium sapientiae timor Domini . Quo timet quisque incipiens opera justitiae, ne veniat districtus Judex, et se minus castigatum pellit foras, quae pro merito justitiae fiduciam habet in die judicii. Sed et praesentium adversitatum timoquam habere quaerebat, qui Domino supplicans ait: « A timore inimici eripe animam meam ; » quam habebat qui dixit: « Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius? etc. . Quia timor poenam habet. Torquet cor conscientia peccatorum, quod nondum facta est justificatio. Ideo in Psalmo de ipsa perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
trũ peccata urã. & orate ꝓ inuicẽ
ut saluemini. Sigͥ dictũ. uel cogi¬
tatu. uel obliuione: uel ignorãtia
forte deliqͥsti: uade ad fratre. cõ¬
ficere illi postula int̾uẽtionẽ. Sup¬
sete fragilitatis sue cõsciũ pure cõ¬
ficendo fecerit & cueiꝰ errata pie
intercedẽdo dilue. S hec deleuioribꝰ
dicta siit peccatis. Porro sigrauius
qͥd ãmisisti. induc p̃sbiteros eccłe.
&e ad illorũ examen castigare. E pec¬
roget. Magna hic questio nascitur.
quia aꝑte ostendit beatus ioħs eẽ
quosdã fr̃s ꝓ quibꝰ orare ñ nobis
peccata infratribus quȩ inimico¬
rum ꝑsecutione grauiora sũt.

Expanded text:
peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini . Si ergo dictu, vel cogitatu, vel oblivione, vel ignorantia forte deliquisti, vade ad fratrem, confitere illi, postula interventionem. Si ipse te fragilitatis suae conscium pure confitendo fecerit, et tu ejus errata pie intercedendo dilue. Sed haec de levioribus dicta sint peccatis. Porro si gravius quid admisisti, induc presbyteros Ecclesiae, et ad illorum examen castiga te. Est pecc. Magna hic quaestio nascitur, quia aperte ostendit beatus Joannes esse quosdam fratres pro quibus orare nobise aliqua peccata in fratribus inimicorum persecutione graviora.
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes seduxit: lege librum
iohis chrisostomi quem scripsit
de eo: neminem posse ledi abalio
nͥ asemet ipso. S et si quid patimi¬
ni ꝓpt̾ iustitiam: beati erits. Non
solum inquit nichil uob̾ nocet
qui bonum facientibus mala irr¬
gat: s et cum uos ꝓpt̾ bona quȩ es¬
ecratur hostis insequit᷑. causam
uobis beatitudinis p̃stat. cũ padiẽ¬
tie ur̃e uires exercet Iuxta illud
euuangłicũbeati qui ꝑsecutionem

Expanded text:
nescientes seduxit? Lege librum nescientes seduxit? Lege librum Joannis Chrysostomi, quem scripsit de eo: Neminem posse laedi ab alio nisi a semetipso. Sed et si quid patiamini propter justitiam, beati eritis. Non solum inquit nihil vobis nocet, qui bonum facientibus mala irrogat, sed et cum vos propter bona quae exsecratur hostis insequitur, causam vobis majoris beatitudinis praestat cum patientiae vestrae vires exercet, juxta illud evangelicum: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
deficit: ñ huic ille quimalũ in¬
tulit. s ipse sibi qui hoc pacient̾
ferre recusauit nocuit. Neq enĩ
domus quã uir sapiens ediffica¬
uit. ideo non cecidit. quia uiolẽ¬
tias tempestatum. ñ ꝑtulit. s qr
fundata erat supra petram. Nec
rursus ea quã stultus stulte fabri¬
cauit ideo oecidit. quia pulsata
dempestatibus fuit: s quia suꝑ
harenam posita erat. Ytramq et¬
enim equalit̾ adusitas feriens
temptauit: s unifirmitas funda¬
menti coronam ꝑseuerantie dri¬
buit: alteram fragilis structure
stultitia strauit Non enim ꝑfec¬
tum boni emulatorem: casus ali¬
quis uel adiabolo uel ab homine
imꝓbo. uel generali rerum laben¬
dium turbine. illatus. ledere
boni emulatores lesos ẽẽ abaliis:
dũ inueritatis quã diligunt sei¬
entia male instituuntur. Quãtos
enim catholica indm̃ credere et
recte ineccła uiuere cupientes.
arrii uesania: quantos sabellii ali¬
orumue hereticorum nequitia

Expanded text:
deficit, non huic ille qui malum indeficit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui hoc patienter ferre recusavit nocuit. Neque enim domus quam vir sapiens aedificavit, ideo non cecidit quia violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat super petram. Nec rursum ea quam stultus stulte fabricavit, ideo cecidit quia pulsata tempestatibus fuit, sed quia super arenam posita erat. Utramque etenim aequaliter adversitas feriens tentavit, sed uni firmitas fundamenti coronam perseverantiae tribuit, alteram fragilis structurae stultitia stravit. Non enim perfectum boni aemulatorem casus aliquis, vel a diabolo, vel ab homine improbo, vel generali rerum labentium turbine illatus, laedere boni aemulatores laesos esse ab aliis, dum in veritatis quam diligunt scientiam male instituuntur. Quantos enim catholice in Deum credere, et recte in Ecclesia vivere cupientes, Arii vesania, quantos Sabellii, aliorumve haereticorum nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
astruit suꝑna inspectione et bo¬
nos semꝑ uideri et malos. quat
nus meminerimus et nram pa¬
tientiam qua tolleramus malos.
nrãm beniuolentiam qua ꝑse¬
quentib bona obtamus ȩterno
p̃mio remunerandã. Et ꝑsecuto¬
res nros sipeniteri noluerint:¬
digno plectendos ẽẽ suplicio:
Siuuero penituerĩt: nos quoq ꝓ
ipsorum salute quã dep̃cabam᷑
adomino. coronã iuste congra¬
tulationis accepturos. Et quis
ẽ qui uobis noceat siboni emu¬
latores fuerits: Dehis dicit
quȩ nobis abadusariis ꝑu̾ba
contumeliosa: ꝑdamna rerum
temporalium. ꝑtormenta corpo¬
ris accidunt. hec enim et huius¬
modi omnia cum fidelib ĩrro¬
g̾ant᷑ hisdum taxat qui boni
emulatores sunt Et hoc scdm
scientiam nequaquã eis nocere
possunt. s palmã magis patien¬
tie equanimit̾ tollerantibus a¬
ferunt: et contra illos qui irro¬
gant penam. accumulando ȩ¬
ternã plurimum nocent. Siquis
autem huius modi adũsis uictꝰ

Expanded text:
astruit, superna inspectione, et boastruit, superna inspectione, et bonos semper videri, et malos, quatnus meminerimus et nostram patientiam, qua toleramus malos, nostram benevolentiam, qua persequentibus bona optamus, aeterno praemio remunerandam, et persecutores nosdigno plectendos esse supplicio. Si vero poenituerint, nos quoque pro ipsorum salute, quam deprecabamur a Domino coronam justae congratulationis accepturos. Et quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis. De his dicit quae nobis ab adversariis per verba contumeliosa, per damna rerum temporalium, per tormenta corporis accidunt. Haec enim et hujusmodi omnia cum fidelibus irrogantur, duntaxat qui boni aemulatores sunt, et hoc secundum scientiam, nequaquam eis nocere possunt, sed palmam magis patientiae aequanimiter tolerantibus afferunt, et contra illis qui irrogant poenam accumulando aeternam plurimum nocent. Si quis autem hujusmodi adversis victus
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunc. quia suꝑuis diu̾sas ꝑso¬
nas. conditiones et sexus con¬
grua sibi discretione docebat.
iam nunc omnes communiter
ammonet. infidei dominice cau¬
sa unum cor et unam habere
animã. quia in hoc uocati estis
ut benedictionẽ hereditate pos¬
sideatis. dicente uidelicet uidice
yenite benedicti patris mei ꝑci¬
pite regnum. Potest benedicꝰtio
hereditatis ex illa intelligi: quia
eccła infutura uita ꝑpetua be¬
nedicent ynde et̃ nunc spe futu¬
rorum gratulabunda canit. Exal¬
tabote ds meus rex: et benedicã
nomen tuum ineternum. et in
ro inuenire desiderat. hoc inpre¬
senti meditari et agere satagat.
et conditorem uidelicet et ꝓximũ
sincera uoce benedicere et se ip
Quia ocłi domini suꝑ uistos et
aures euis inp̃ces eorum yultus
autem dni suꝑfacientes mala.
Quia beatus petrus malum nos
ꝓmalo reddere uetuerat. Immo
maledicentibus benedicere uis¬
serat: recte ꝓphetico destimonio

Expanded text:
. Quia superius diversas perso. Quia superius diversas personas, conditiones, et sexus congrua sibi discretione docebat, jam nunc omnes communiter admonet in fidei dominicae causa, unum cor et unam habere animam. Quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis. Dicente, videlicet, Judice: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Potest benedictio haereditatis et illa intelligi, qua Ecclesia in futura vita perpetuo benedicitur. Unde et nunc spe futurorum gratulabunda dicit: Exaltabo te, Deus, meus rex, et benedicam nomini tuo in saeculum et in ro invenire desiderat, hoc in praesenti meditari et agere satagat, et conditorem videlicet, et proximum sincera voce benedicere et seipsuquia Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum: vultus autem Domini super facientes mala. Quia beatus Petrus malum nos pro malo reddere vetuerat, imo maledicentibus benedicere jusserat, recte prophetico testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
scientie lege dietante hanc sentẽ¬
tiam inueniri: uera ornamenta
matronarum. pudititiam. ñ ue¬
stem ẽẽ. Uiri similit̾ cohabitãtes
rem. Similit̾ dicit: iuros ad imita¬
tionem ꝓuocans. qua iam supra
uxorib p̃ceperat dicens. Conside¬
ut nouerint quid desideret deus.
et tribuant honorem uasculo
muliebri. Si abstineamus nos
acohitu. honorem tribuimꝰ. siñ
abstineamus. ꝑspicuum ẽ hono¬
ri contrarium ẽẽ concubitum.
yt ne impediantur orationes
urẽ. Et paulus ait. Nolite frauda¬
re inuicemn: nisi forte exconsensu
adtempus. ut uacetis orationi.
Impediri gͦ orationes offitio cõ¬
iugali cõmemorat: quia quociẽs¬
cumq uxori debitum reodo ora¬
re non possum. Quod si iuxta aliũ
apłi sermonem sine intermissio¬
ne orandum ẽ: nunquid gͦ michi
conuigio seruiendum ẽ. ne abora¬
tione cui semꝑ insistere ubeor
ulla hora p̃pediar. Infide autẽ
omnes unianimes cõpacientes.¬

Expanded text:
scientiae lege dictante hanc sentenscientiae lege dictante hanc sententiam inveniri, vera ornamenta matronarum pudicitiam, non vestes, esse. Viri, similiter cohabitantes Similiter dicit, viros ad imitationem provocans, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Consideut noverint quid desideret Deus, et tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstineamus nos a coitu, honorem tribuimus. Si non abstineamus, perspicuum est honori contrarium esse concubitum. Ut ne impediantur orationes vestrae. Et Paulus ait: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus ut vacetis orationi . Impediri ergo orationes officio conjugali commemorat, quia quotiescunque uxori debitum reddo, orare non possum. Quod si juxta alium apostoli sermonem sine intermissione orandum est, nunquam ergo mihi conjugio serviendum est, ne ab oratione cui semper insistere jubeor, ulla hora praepediar. In fide autem omnes unanimes, compatientes
Abbreviated transcription (Latin):
ait Serico et purpura indute. xp̃m
in duere non possũt. Auro et mar
garitis et monilibus ad ornate:
ornamenta cordis acpectoris ꝑdi¬
derunt. Quod si petrus inquit mu¬
lieres quoq ammonet cohercendas
et ad eccłasticam disiplinã religi¬
osa obseruatione moderandas q̃
excusare cultus suos soleant ꝑma
ritos. quanto id magis obseruare
uirginem fas ẽ. Cui nulla ornatꝰ
cõpetat uenia: nec diriuari inal¬
terum possit mendatium culpe.
s sola ipsa remaneat incrimine :
S quiabsconditus cordis ẽ homo
inincorruptibilitate quieti et mo¬
ples.Castitatem p̃dicat et ornatũ
interioris hominis in incorruptio¬
ne quieti et modesti sp̃s quodam¬
modo dicens. Qm̃ exterior ur ho¬
mo corruptus ẽ. Et beatitudinem
integritatis quȩ ꝓpriȩ uirginum
ẽ habere destitistis: imitamini
incorruptionem sp̃s ꝑse ueram
abstinentiam. et quod corpore nõ
potestis: mente p̃state. has enim
et apud phytagoram naturalis

Expanded text:
ait: Serico et purpura indutae Christum ait: Serico et purpura indutae Christum induere non possunt; auro et margaritis, et monilibus adornatae, ornamenta cordis et pectoris perdiderunt. Quod si Petrus mulieres quoque admonet coercendas, et ad ecclesiasticam disciplinam religiosa observatione moderandas, quae excusare cultus suos possunt per maritum; quanto id magis observare virginem fas est, cui nulla ornatus sui competat venia, nec derivari in alterum possit mendacium culpae, sed sola ipsa remaneat in crimine? Sed qui absconditus est cordis homo in incorruptibilitate quieti et moCastitatem praedicat, et ornatum interioris hominis in incorruptione quieti et modesti spiritus, quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim et apud Pythagoram naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
uite donat ȩterne.: Pascua inp̃sen¬
dia temporalium p̾stat grãrum.
uisitatorem uero animarum ur̃arũ.
quia uisitauit nos oriens exalto: il
luminare his qui intenebris et in
umbra mortis sedent. yisitat cotidi¬
e ipsam innobis quã donauit lucẽ.
ne deficiat seruando: immo ut cre¬
scat iuuando. Quidã codices ip¬
sum grecum habent ad pastorem
et ep̃m animarum urãrum. Ep̃s
autem. latine suꝑintendens dicit᷑.
Quia nimirum ocłi dñi spꝑ ustos
et aures eius adp̃ces eorum: ut ex
omnib tribulationib eorum libe¬
dite sint uiris suis. ut et si qui nõ
credunt uerbo. ꝑmulierum conu̾¬
sationem sine uerbo lucri fiant.
petrus ea conditione desiderat
mulieres bonas et honestas uiris
incredulis subdi: ut non solum
nichil mali ad imꝑium eorum
faciant: uerũ etiam intã eastam
conu̾satione ꝑsistant. insuꝑabiles:
ut ipsis etiam uiris exemplo possĩt
extrinsecus capillatura. aut circum¬

Expanded text:
vitae donat aeternae, pascua in praesenvitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos orienilluminaret his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam Codices ipsum Graecum habent: Ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. Episcopus autem Latine superintendens dicitur. Quia nimirum oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum. ut ex omnibus tribulationibus eorum libeditae sint uiris, ut et si qui non credunt uerbo per mulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant. Petrus ea conditione desiderat mulieres bonas et honestas viris incredulis subdi, ut non solum nihil mali ad imperium eorum faciant, verum etiam in tam casta conversatione persistant insuperabiles, ut ipsextrinsecus capillatura aut circum
Abbreviated transcription (Latin):
quit nr̃ã ipse ꝑtulit incorpore suo
suꝑ lignum. Eratis enim sicut o¬
ues errantes. Quomodo et oues di¬
cit et errantes. cum hii qui inerrore
uitam ducunt hedorum potius
quã ouium nomine censeantur
nͥ quia nouit dominus qui sunt
eiꝰ: Qui et multos male conu̾santes¬
dui sustinet. quos tamen inouium
suarum numero saluandos ẽẽ p̃¬
uidet. S conu̾si estis nunc ad pa¬
storem et uisitatorẽ. animarũ ur̃a¬
rum. Tangit euãgłicam ꝑabolam.
ubi pius pastor relictis nonagĩta
nouem ouib indeserto. uenit ui¬
sitare unam que errauerat. Nã qͦd
ibi dictum ẽ quia hanc inuentam
imposuerit in humeros suos gau
dens: hoc istic beatus petrus p̃mi¬
sit dicenf. Quia peccata nr̃a ipse
portauit incorpore suo suꝑ lignũ.
Quia nimirum ita nos redimere
uoluit. ut lignum in quo peccata
nrã dolleret: pendens inhumeris
haberet. ad pastorem inquit et uisi¬
tatorem animarum ur̃arum. Pasto¬
rem uidelicet: quia pascua nobis

Expanded text:
quit, nostra ipse pertulit in corpore suo quit, nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves dicit et errantes, cum hi qui in errore vitam ducunt, haedorum potius quam ovium nomine censeantur, nisi quia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sustinet, quos tamen in ovium suarum numero salvandos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros sudens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Qui peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum, quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret, pendens in humeris haberet. Ad pastorem, ergo, inquit, et visitatorem animarum vestrarum, pastorem videlicet, quia pascua nobis
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a. Notandum attentius quã
summe conditionem seruorum
glorificet: quos bene facientes et
absq culpa uapulantes. adomĩs
crudelib et imꝓbis. immitatores
ẽẽ dominicȩ passionis affirmat.
audis autem xp̃s passus ẽ ꝓ nob.
et gaudes. quia ꝓte mortuus ẽ¬
xp̃s. Adtende quod sequitur Re¬
linquens uobis exemplum: ut se¬
quamini uestigia eius. Exemplũ
tribulationum. non delitiarum:
contumeliarum. flaglellorũ: dolo¬
rum obꝓbrium. spinarum. crucis:
uuluerum. mortis. Inpsalmo scrip¬
tum ẽ. ꝓpt̾ uerba labiorũ tuorum.
ego eustodiui uias duras. ꝓpt̃ qu
uerba labiorum di. nisi quib ꝓmit¬
tit uitam ȩcernam:ͦ Qui peccata no¬
lignum. Cum supra ad seruos spe¬
cialiter. faceret sermonem. nunc
generaliter ammonet. ut etiam do¬
minis inmemoriam reuocet. quid
ꝓillis deus dominus sustinuerit.
Immo totam eccłam instruit. qͥd
ꝓeuis liberatione suus auetor ꝓ¬
tulerit. Non enim ait peccata urã
s etiam se addito. Qui peccata in¬

Expanded text:
etc. Notandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet, quos benefacientes et absque culpa, vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imitatores esse dominicae passionis affirmat. Audis autem quia passus est pro nobis, et gaudes quia pro te mortuus est, attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum ut sequamini vestigia ejus. Exemplum tribulationum non deliciarum, contumeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum, spinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeternam? Qui peccata noetc. Cum supra ad servos specialiter fecerit sermonem, nunc generaliter admonet ut etiam dominis in memoriam revocent quid pro illis Deus et Dominus sustinuerit. Imo totam Ecclesiam instruit quid pro ejus liberatione suus auctor pertulerit. Non enim ait peccata vestra, sed etiam se addito: Qui peccata, in
Abbreviated transcription (Latin):
erunt de qua et psalmista: De fe¬
cerunt inquit ocłi mei in eloqui¬
um tuum dicentes quando con¬
solaberis me. S cĩ quiescentes in
inferno desiderauerunt quod hȩc
etiam his qui incarcere erant et in¬
credul quondam fuerant indie¬
bus noe consolatio uel exortatio
p̃dicata fuerit: hec ille dixerit:.
S catholica fides habet: quia de¬
scendens adinferna dominus.
non incredulos inde. s fideles
solũmodo suos educens ad cele¬
exutis corpore animabus. et in¬
ferorum carcere selerum inclu¬
sis. s in hac uita uel ꝑseipsum
uel ꝑ suorum exempla siue u̾ba
fidelium eotidie uiam uitȩ de

Expanded text:
erunt , de qua et Psalmista: Defeerunt , de qua et Psalmista: Defecerunt, inquit, oculi mei in eloquium tuum, dicentes quando consolaberis me? Sancti quiescentes in inferno desideraverint, quod haec, etiam his qui in carcere erant, et increduli quondam fuerant in diebus Noe, consolatio vel exhortatio praedicata fuerit. Haec ille dixerit. Sed catholica fides habet, quia descendens ad inferna Dominus, non incredulos inde, sed fideles solummodo suos educens, ad coeleexutis corpore animabus, et inferorum carcere scelerum inclusis, sed in hac vita vel per seipsum, vel per suorum exempla sive verba fide
Abbreviated transcription (Latin):
grauant᷑: donec carne solut inte¬
nebras exteriores. et incarcerem
ꝓhiciant᷑ ȩterne dãpnationis.
De quo dñs in euuangłio. Et uidex
inquit tradat te ministro et in
carcerem mittatis. Quãius etiam
scĩ inhac uita se incarcere positos
cum gaudiõ suꝑne patrie sitiũt:
merito ꝓclament. Iuxta illud
psalmiste. E duc de carcere animã
meam ad confitendum nomini
tuo. Distat namq multum inter
utrumq carcerem. Si quidẽ reꝓ¬
bi incarcere sunt peccatorũ et
ignorantie: iusti uero incarcere
licet tribulationum positi. luce
semꝑ uistitiȩ. dilatato in dñ ocor¬
apłi. paulus et silas. cum media
nocte inintimo carceris orrore
uincti licet et flagellati: hynnũ
đo laudis letissima uoce canebãt.
Quidã hunc locum ita interpre¬
tatus ẽ. quod consolationem illã
de qua dicit apłis dominus. mul¬
di ꝓpħe et iusti cupierunt uidere
quȩ uos uidetis et non uiderunt:
et audire quȩ auditis et non audi¬

Expanded text:
gravantur, donec, carne soluti, in tegravantur, donec, carne soluti, in tenebras exteriores et in carcerem projiciantur aeternae damnationis; de quo Dominus in Evangelio: Et judex inquit tradat te ministro, et in carcerem mittaris . Quamvis etiam sancti in hac vita se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carcere animam meam ad tuo . Distat namque multum inter utrumque carcerem. Siquidem reprobi in carcere sunt peccatorum et ignorantiae. Justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae, dilatato in Deum corli Paulus et Silas, cum media nocte in initio carceris horrore, vincti licet et flagellati, hymnum Deo laudis laetissima voce canebant. Quidam hunc locum ita interpretatus est, quod consolationem illam de qua dicit apostolis Dominus: Multi prophetae et justi cupiequae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis et non audi
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicit. in quo: significat in
eo quod p̃miserat ut nos offerret
đo. Quia et tunc siqui ad p̃dica¬
donem domini quã post uitam
fidelium p̃tendebat credere uo¬
luissent: et ipsos offerre deo patͥ
gaudebat. Siqui autẽ detrahe¬
bant de bonis tamquã de male¬
factorib hiueniente diluuio: cõ¬
fundebant᷑. Nã et deutroq pot̃
intelligi quod ait. In quo. idẽ. in
quo et eis qui incarne conclusi
erant. spũ ueniens p̃dicauit: ut
ꝑ eamdem suam p̃dicationem
et eredentib coronam laudis:
et his qui inincredulitate ꝑstitis¬
sent. confusio nasceret᷑. Quidã co¬
dices habent in quo et his qui in
car cere erant spũ uenientes p̃¬
dicauit. quod ad eandem prauoꝵ
atq incredulorum intentionem
respicit: Qui qm̃ tenebris obscura¬
tum habent sensum: merito etiã
in hac uita incarcere conclusi ẽẽ
dicunt᷑. In quo uidelicet carcere
interioribꝰ ad huc tenebris hoc ẽ
cecitate mentis et oꝑibus iniustis

Expanded text:
autauteo quod promiserat ut nos offerret Deo: quod et tunc si qui ad praedicationem Domini, quam post vitam fidelium praetendebat, credere noluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur; nam et de utroque potest intelligi quod ait, in quo, id est, in quo et eis qui in carne conclusi erant, Spiritu veniens praedicavit, ut per eamdem suam praedicationem, et credentibus corona laudis, et iis qui in incredulitate perstitissent, confusio nasceretur. Quidam Codices habent: In quo et is qui in carcere erant, Spiritu veniens praedicavit. Quod ad eamdem pravorum atque incredulorum intentionem respicit, qui quoniam tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur. In quo videlicet carcere, interioribus adhuc tenebris, hoc est, caecitate mentis et operibus injustis
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis contradicunt: astruensq
indiuidua diuine oꝑationis uni¬
tademd iuificet pat̾. uiuificet filiꝰ
et filius. quia seriptum ẽ. Sicut
enim pat̾ suscitat mortuos et ui¬
iuficat: sic et filius quos uult ui¬
uficat. Sỹs uero sc̃s ut hoc testi¬
monio declarat᷑ quod dicitur de
filio ut nos offerret do mortifica¬
tos quidem carne iuiuficatos aut̃
spũ. Ideoq quorum una oꝑatio
ẽ: horum dispar eẽ sustantia. uel
essentia non possit. Inquo et his
qui incarcere conclusi erant spũ ue¬
temporib incarne ueniens iter
uite mundo p̃dicauit. Ipse etiam
ante diluuium eis qui tunc mnere¬
duli erant et carnalit̾ uixerant
qui tunc fuere scĩ. et ꝑeorum bo¬
nam conu̾sationẽ prauis illius
eui hominib ut admeliora conu̾¬
terentur: p̃dicauit. Con clusos nãq
incarne:dicit carnalib desideriis
uehement̾ adgrauatoᷤ Ynde de il¬
lis scriptura ait. Quia omnis ca¬
ro corruꝑat uiam suam. Quod

Expanded text:
Trinitatis contradicunt, astruensque Trinitatis contradicunt, astruensque individuam divinae operationis unitatem. Vivificet Pater, vivificet Filius,  Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Spiritus vero sanctus, ut hoc testimonio declaratur, quo dicitur de Filio, ut nos offerret Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem Spiritu; ideoque quorum una operatio est, horum dispar esse substantia vel essentia non possit. In quo et iis qui in carne conclusi erant, mporibus in carne veniens iter vitae mundo praedicavit, ipse etiam ante diluvium eis qui tunc increduli erant et carnaliter vivebantqui tunc fuere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis illius aevi hominibus, ut ad meliora converterentur praedicavit. Conclusos namque in carne dicit carnalibus desideriis vehementer aggravatos. Unde de illis Scriptura ait: Quia omnis caro corruperat viam suam . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cet. quia demporancis nrĩs passio¬
nibus merces reddetur ȩterna.
ut nos offerret do mortificatos qͥdẽ
carne. iiiuiificatos autẽ spũ. De hac
mortificatione carnis et iuuificati¬
one sp̃s quã habent. hiqui ꝓdomi¬
no ꝑpatientiã laborant: dicit et
apłs paulus. Et si exterior homo
noster corrumpitur:s tamen his
qui intus ẽ renouat᷑ dedie indiem.
lari gaudemus: idẽ. uitã nrãm
laudabilem in conspectu pacris
ostendit. Uel certe offert nos deo
cum absconditos carne. inetͥnũ
nos regnum introducit. Sane hoc
quod dicit᷑ iustificatos autẽ spũ
sc̃s athanasius alexandriȩ ponti¬
fex. non ad hominis spũm qui mor¬
tificata carne melius iuuificat᷑
dicente ꝓpħa de dño ut uiuificet
sp̃m humiliũ. et iuuificet eor con¬
tritorum: s ad grãm potius refert
sp̃sscĩ: qui mortificantibꝰ carnem
suam. uitam retribuit sempit̾nã.
Utitur enim et hoc testimonio con
tra arriolos: qui equalitati scẽ

Expanded text:
cet quia temporaneis nostris passiocet quia temporaneis nostris passionibus merces reddetur aeterna. Ut nos offerret Deo mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu. De hac mortificatione carnis et vivificatione spiritus, quam habent hi qui pro Domino per patientiam laborant, dicit et apostolus Paulus: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed tamen is qui intus est renovatur de die in diem. lari gaudemus, id est, vitam nostram laudabilem in conspectu Patris ostendit, vel certe offert nos Deo cum absolutos carne in aeternum nos regnum introducit. Sane hoc quod dicitur vivificatos autem spiritu, sanctus Athanasius Alexandrinae pontifex non ad hominis spiritum, qui mortificata carne melius vivificatur, dicente Propheta de Domino ut vivificet spiritum humilium, et vivificet cor contritorum, sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti qui mortificantibus carnem suam vitam retribuit sempiternam. Utitur enim et hoc testimotra Arianos, qui aequalitati sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
saulum. elymã fuisse ꝑcussos. S to¬
biam obhoc: ut uirtus pacientie
eius latius inexemplum cunctis
cla resceret. Saulũ obhoc. ut de sau¬
lo ꝑsecutore inpaulum mutaret᷑
penas luens ab eorum quoq qui
credituri erant dementatione cessa¬
ret. Et michi sidetur optio: malim
cum tanto patre siue diuinis seu
humanis sub iacere uistis u̾beribꝰ:
quã ab iniustitia. uerberũ ui ad ui¬
stiti& stultitiã trahi. Rursumq
malim aculpis flagello retrahi: quã
inꝓsanabili pondere peccatorum
eterna ultione subici. Quia et xp̃s
semel ꝓpeccatis nrĩs mortuus ẽ iu¬
xp̃m immitatur. Qui inflagellis
corrigit᷑. latronem qui incruce xp̃m
cognouit. et acruce paradisum cũ
xp̃o intrauit: qui nec inter flagella
desistit aculpis. sinistrum immi¬
tatur latronem: qui ꝓpt̾ peccata
ascendit incrucem: et pꝰ crucem
ruit intartarum. Ideo autẽ xp̃m
semel mortuum ẽẽ commemorat.
ut nobis quoq in memoriã reuo¬

Expanded text:
Saulum, Elymam fuisse percussos. Sed ToSaulum, Elymam fuisse percussos. Sed Tobiam ob hoc, ut virtus patientiae ejus latius in exemplum cunctis claresceret; Saulum ob hoc, ut de Saulo persecutore in Paulum mutareturpoenas luens, ab eorum quoque qui credituri erant dementatione cessaret. Et mihi si detur optio, malim cum tanto Patre sive divinis seu humanis subjacere justis verberibus, quam ob injustitiam verberum vi ad tiae studia trahi. Rursumque malim a culpis flagello retrahi, quam pro insanabili pondere peccatorum aeternae ultioni subjici. Quia et Christus semel pro peccatis nostris mortuus eChristum imitatur; qui in flagellis corrigitur, latronem, qui in cruce Christum cognovit, et a cruce paradisum cum Christo intravit; qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitatur latronem, qui propter peccata ascendiruit in tartarum. Ideo autem Christum semel mortuum esse commemorat, ut nobis quoque in memoriam revo
Abbreviated transcription (Latin):
conulsationẽ: ut qui fidem acspẽ
celestiũ uidere nequeunt quȩ
inuobis irrident. uideant opera
urã bona et ꝑhec confundantur.
que aꝑte eẽ bona negare non ua¬
lent. uel certe ita sentiendum. Cu¬
rade benefacientes ut qui bone
urẽ conu̾sationi detrahunt. ad¬
ueniente tempore retributionis
future confundant᷑ uidentes
uos cum xp̃o coronatos. se aut̃ cum
diabolo dampnari. Melius enim
benefacientes siuelit uoluntas di
pati: quam male facientes. hec sentẽ¬
diam illorum stulciciã. elegant̾ argu¬
it: qui cum ꝓculpis arguuntur a
fratribus. uel etiam penis cohercent᷑:
pacient̾ omnino tollerant.
absq culpa uel uerborum contume¬
lias. uel dampna rerum. uel adusa
queq patiuntur apximis: mox ad
iracumdiam ꝓrumpunt. Et qui ac¬
tenus uidebant᷑ in noxii. ꝑmpatien¬
diam se et murmurationem noxi¬
os reddunt ut autem flagellorum
distantia in disparib meritis lon¬
ge dispar appareat: iuideamus una
eademq cecitastis modestia tobiã.

Expanded text:
us, etc. Ut qui fidem ac spem coelestium quae videre nequeunt in vobis irrident, videant opera vestra bona, et per haec confundantur quae aperte esse bona negare non valent. Vel certe ita sentiendum: Curate, benefacientes, ut qui vestrae bonae conversationi detrahunt, adveniente tempore retributionis futurae, confundantur, videntes vos cum Christo coronari, sese autem cum diabolo damnari. Melius est enim benefacientes, si velit voluntas Dei, pati, quam malefacientes. Haec sententia illorum stultitiam eleganter arguit, qui cum pro culpis arguuntur a fratribus, vel etiam poenis coercentur, patienter omnino tolerant; at cum absque culpa, vel verborum contumelias, vel damna rerum, vel adversa quaeque patiuntur a proximis, mox ad iracundiam prorumpunt, et qui hactenus videbantur innoxii, per impatientiam se et murmurationem noxios reddunt. Ut autem flagellorum distantia in disparibus meritis longe dispar appareat, videamus una eademque caecitatis molestia Tobiam,
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. Sicut corpus animantium
uenis sanguinis redundare cõ¬
spicimus. ne uidelicet a ridita¬
te deficeret. si aquarum rigatio
cessaret. Deniq uidemus estatis
feruore terras assũpto humore
placentes: et mox inpuluerem
quẽ ꝓicit uentus ẽẽ conuersas.
Alia editio habet. Celi erant olun
de aqua et ꝑaquã constitut. Si¬
gnificat aut̃ aerem istũ humidĩ
& turbidum. hinc et enim scriptura

Expanded text:
na est, sicut corpus animantium na est, sicut corpus animantium venis sanguinis redundare conspicimus, ne videlicet ariditate deficeret, si aquarum irrigatio cessaret. Denique videmus aestatis fervore terras absumpto humore flacescentes, et mox in pulverem quem projicit ventus esse conversas. Alia Editio habet: Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti. Significat autem aerem istum humidum et turbidum. Hunc etenim Scri
Abbreviated transcription (Latin):
ut non cito moueamini aurõ¬
sensu. neq terreamini neq ꝑspm̃.¬
tãquãꝑnoᷤᷤ anob missam: quasi in¬
stet dies domini. Rep̃hendit gͦ
beatus petrus. et nlusores nũcu¬
pat eos: qui aduentũ dnĩ et ꝓmus¬
sa tardare asseuerant. Cohercet
paulus eos. qui diem domini in¬
stare autumant. Unde constat
omnibꝰ quidiligunt aduentũ
eiꝰ mentẽ in hac opinione tẽpe¬
ratius cohibendã: ut neq uici¬
num neq citius aduenturum
eumdem diem domini. neq rur¬
sum tardius aduentare suspice¬
mur. S hoc solum seduli ꝓeure¬
mus. ut siue ocius. siue seroue¬
niens. paratos nos possit inue¬
nire cũuenerit: latet enim eos
hoc uolentes quod celi erant pꝰ.
dei uerbum. Terra de aqua cõsi¬
stit. quod in principio creatura¬
rum dĩcit ds. Congregentur aqͥ
incongregationẽ una: et appa¬
reat arida. Et fac̾tum ẽ sic. Per¬
eamdem aquã consistit di u̾bũ.
quia diuina dispensatione ue¬
nis aquarũ intrinsecus dota ple¬

Expanded text:
ut non cito moueamini mente neque terreamini neque ptanquam per nos missam, quasi instet dies Domini . Reprehendit ergo beatus Petrus, et illusores nuncupat eos qui adventum Domini et promissa tardare asseverant; coercet Paulus eos qui diem Domini instare autumant. Unde constat omnibus qui diligunt adventum ejus mentem in hac opinatione temperantius cohibendam, ut neque vicinum, citiusque adventurum eumdem diem Domini, neque rursus tardius adventare suspicemur, sed hoc solum seduli procuremus, ut sive ocius sive sero veniens, paratos nos possit invenire dum venerit. Latet enim eos hoc volentes, quod coeli erant prius etc. Terra de aqua consistit, qua in principio creaturarum dixit Deus: Congregentur aquae in congregatione una, et appareat arida; et factum est sic . Eadem per aquam consistit Dei verbo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinsecus ple
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ẽ. Quid amplius dici potu¬
it: deus caritas ẽ: facere gͦ contra
caritatem: facere contra dm̃n est
Nemo dicat inhominem pecco:
qu ã non diligo fratrẽ meum:
& facile ẽ peccatum in hominẽ:
in dm̃ solum nonpeccem. Quo¬
modo nonpeccas indm̃: quãdo
in caritatẽ peccasꝰ & deus cari¬
tas ẽ. In hoc apparuit caritas di
ut uiuamus ꝑeum Quomodo
cis suis. Et ibi ꝓbata ẽ dilectio
xpi m nob: quia mortuus ẽ ꝓ no¬
bis. Dilectio patris inde ꝓbata ẽ.
innob̾: quia filium suum unicũ

Expanded text:
est, etc. Quid amplius dici potuit? Deus charitas est. Facere ergo contra charitatem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco quando non diligo fratrem meum, et facile est peccatum in hominem, si in Deum solum non peccem. Quomodo non peccas in Deum, quando in charitatem peccas? Deus charitas est. In hoc apparuit charitas Dei ut vivamus per ipsum. Quomodo pro amicis suis; et ibi probata est dilectio Christi in nos, quia mortuus est pro nobis. Dilectio Patris unde probata est in nos? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetie. auferet ds partemeiꝰ de
delibro uitȩ. et deciuitate scã et
de his quȩ scripta sunt inlibro
isto. Difficilia aut̃ intellectui
inepłis pauli quȩ ab in doctis
& instabilibꝰ dicit eẽ de prauata
illa sunt maxime inquibꝰ degrã
d̃i loquit᷑ quȩ iustificet impios.
hoc ẽ eximpiis faciat iustos. dic̃
enum ipse. Ubi aũt abundauit
peccatum: suꝑ abundauit grã
Quod illi ñ intelligentes: puta¬
bant eum dicere. Faciamus mala.
ut ueniant bona. Absit aũt ut
paulus suos auditores ad ꝓme¬
renda bona doceat facere mala
cuius omnis intentio ẽ amalis
coercere. & ad bona agenda quoscũ¬
q pot̾ aduocare. S cũ dicit ybi
aut̃ abundauit. peccatũ suꝑ¬
uehementius cõmendat. quȩ et
magna solet conusis et minora
aimittere peccata. Quanto quis
maiora ante conuisionẽ peccata
cõmisit. tanto maiorẽ grẽ donãtis
indulgentiã conu̾sus accłpit. Loqͥͣt¬

Expanded text:
phetiae, auferet Deus partem ejus de libro vitae et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto . Difficilia autem intellectu in Epistolis Pauli, quae ab indoctis et instabilibus dicit esse depravata, illa sunt maxime in quibus de gratia Dei loquitur, quae justificet impios , hoc est ex impiis faciat justos. Dicit enim ipse: Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Quod illi non intelligentes putabant eum dicere: Faciamus mala ut veniant bona . Absit autem ut Paulus suos auditores ad promerenda bona doceat facere mala, cujus omnis intentio est a malis coercere, et ad bona agenda quoscunque potest advocare. Sed cum dicit, Ubi abundavit peccatum, supvehementius commendat, quae et magna solet conversis et minora dimittere peccata; et quanto quis majora ante conversionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis indulgentiam conversus accipit. » Q
Abbreviated transcription (Latin):
fecta est in illocaritas. Qd: hre fiduciã
indie iudicii: Noncim̾e neueniat dies
iudicii. Cũ i pͥmoqͥs ad penitendũ sede ma¬
leactis conu̾terit: incipit timere diem
uiditii. ne uidelicet apparente
iuisto uidice. ipse dampnetur in¬
iustus. ꝓcessu uero bone conu̾sa¬
tionis animatus. discit nõ timere
quod timebat. s potius optare
ut ueniat ille desideratus cunctis
gentibꝰ sperans se cum scĩs merito
bone actionis ẽẽ coronandum.
ynde autem fidutiam indie uidi¬
tii habere possimus: plenius sub¬
dendo manifestat. Quia sicut ille
ẽ. et nossumus in hoc mundo. Nũ¬
quid uere pot̾ eẽ homo sicut ds:¬
S meminisse oportet quod et supͣ
dictum ẽ. quia non semꝑ ad equa¬
litatem dicit᷑. sicut s dicit᷑ ad quã¬
dã similitudinem. Quando enim
dicis sicut aures habeo:ita habet
et imago. nunquid omnino sic:
s tamen dicis sicut. Sigͦ facti su¬
mus adimaginem di. quare ñsicut
ds sumus non adequalitatem:

Expanded text:
aritas. Quid est habere fiduciam in die judicii? Non timere, ne veniat dies judicii. Cum enim quis primo poenitendo se de male actis converterit, incipit timere diem judicii, ne, videlicet, apparente justo Judice, ipse damnetur injustus. Processu vero bonae conversationis animatus, discet non timere quod timebat, sed potius optare ut veniat ille desideratus cunctis gentibus, sperans se cum sanctis merito bonae actionis esse coronandum. Unde autem fiduciam in die judicii habere possumus, plenius subdendo manifestat: Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Nunquid vero potest esse homo sicut Deusdictum est, quia non semper ad aequalitatem dicitur sicut, sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quomodo enim dicis, sicut aures habeo, ita habet et imago? Nunquid omnino sic? Sed tamen dicis, sicut. Si enim facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? Non ad aequalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
inculcat: ut nos ad orãdũ uiua¬
quã posuit: ut scd̃m uoluntatẽ
petamus nr̃i cõditoris. Qd̃ bifare
potest accipi: ut scilicet et ea qui
ipse uult rogemꝰ & tales ipsi qua¬
les nos eẽ desiderat. ad rogandũ
ueniamus. qd̃ ẽ habe fidẽ que ꝑ
dilectionẽ operat᷑. & ante omĩa
meminisse illius euãgłici mada¬
ti. Yt cũstabitis adorandũ dimit¬
tite siqͥd habetis aduisũ aliquẽ
trem suũ peccare peccatũ nõ ad
mortẽ: petat et dabit᷑ ei uita pec¬

Expanded text:
inculcat, ut nos ad orandum vivaquam posuit, ut secundum voluntatem petamus nostri Conditoris. Quod bifariam potest accipi, ut scilicet et ea quae ipse vult rogemus, et tales ipsi quales esse nos desiderat ad rogandum veniamus. Quod est habere fidem quae per dilectionem operatur , et ante omnia meminisse illius evangelici mandati: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, trem suum peccare peccatum non ad mortem, petet, et dabit ei uitam, pec
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: quod nunc recte gentibus
dat apłs petrus. Quia uidelicet
qui inxpo crediderunt. qui uelut
lapis angularis ineam quã in se
isrł habuerat salutẽ. gentes ad¬
unauit. Quos genus electum uo¬
cat ꝓpt̾ fidem: ut distinguat ab
eis qui lapidem uiuum reꝓbãdo.
facti sũt ipsi reꝑbi. Regale autem
sacerdotium: quia illuis corporis
sunt unit. qui rex sũmus et sacer¬
dos ẽ uerus. Regnum suis tribu¬
ens ut rex: et ut pontifex eorum
peccata sui sanguinis hostia mũ¬
dans. Regale sacerdotium eos no¬
minat ut et regnũ sperare ꝑpetuũ
et hostias in maculate conu̾sato¬
nis do semꝑ offerre meminerint.
Gens quoq scã et ppłs adquisitioĩs
uocantur: uxta id quodapłs pau¬

Expanded text:
tum est, quod nunc recte gentibus tum est, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunavit. Quas genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans. Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum sperare perpetuum, et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre, meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur, juxta id quod apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
deorum plebem et gentium. in
una sibi fidei societate copulauit.
ac mox de infidelib addit. Et la¬
pis offensionis: et petra scandali
bum: nec eredunt inquo et positi
sunt. Offendunt uerbo: qui eo ip¬
so quod uerbum dei audire eos
contingit: offendunt animo: dũ
nolunt credere quod audiunt.
Quorũ stulticiã ex aggerando:
subiecit. Nec credunt in quo et
posit sunt. Quia in hoc posit
idẽ. in hoc ꝑnaturã factisunt ho¬
mines: ut credant do et eius uo¬
luntati obtemperent. Salomo¬
ne attestante qui ait. Dominum
time: et mandata eius obserua.
hoc ẽ omnis homo. idẽ. hoc natu¬
raliter factus ẽ omnis homo. ut
dm̃ timẽat. eiusq mandatis obse¬
cundet. Quidã codices habent
inquo et posit sunt. quod intelli¬
gitur uixta hoc quod paulus de
deo loquens ait. In ipso enim uiui¬
mus: et mouemur. et sumus. yos
autem genus electum: regale sacer¬
nis. hoc laudis testimonium quõ¬
dã antiquo di ppło ꝑmoysen da¬

Expanded text:
Judaeorum plebem et gentium in Judaeorum plebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibpis offensionis, et petra scandali. bo, nec credunt, in quo et positi sunt. Offendunt ergo qui eo ipso quod verbum Dei audire eos contingit, offendunt animo dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit: Nec credunt in quod et positi sunt. Quia in hoc positi, id est, in hoc per naturam facti sunt homines, ut credant Deo, et ejus voluntati obtemperent. Salomone attestante cum ait: Deum time, et mandata ejus serva, hoc est omnis homo . Id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo, ut Deum timeat, ejusque mandatis obsecundet. Quidam Codices habent: In quo et positi sunt, quod intelligitur juxta hoc quod Paulus de Deo loquens ait: In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus . Vos autem genus electum, regale sacerc. Hoc laudis testimonium quondam antiquo Dei populo per Moysen da
Abbreviated transcription (Latin):
et aluminamini: continuo sub¬
iunctum ẽ. Et uultus urĩ ñeru¬
bescent. Cui simile ẽ quod ioħs
ait. Et nunc filioli manete ineo:
ut cum apparuerit habeamus
fidutiam: et non confunda mur
abeo inaduentu eius. Uobis gͥ
honor credentib Ille nimirum
honor ut non confundamini ab
eo in aduentu eius. S sieut ipse
ait. Siquis michi ministrauerit
honorificabit eum pater meus.
Non credentib autem: lapis quẽ
reꝓbauerunt edifficantes. Ut sic̃
ilum reꝑbauerunt cum edifica¬
rent actus suos nolentes eum
infundamento cordis sui pont¬
re:ita et ipsi reꝓbent᷑ ab eo in ad¬
uentu eius. nolente illo tunc eos
qui se reꝓbauerunt in edifficatio¬
nẽ accipere domus sue quȩ ẽ in
celis. Et hec distinctio honoris cre¬
dentium: non credentium autẽ
reꝓbatio. huc usq ꝑtingit. hinc
item de credentib infert hic fac¬
tus ẽ incapud anguli. Quod ui¬
delicet sicut lapis angularis du¬
os parietes coniungit. ita dñs ui

Expanded text:
et illuminamini, continuo subet illuminamini, continuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam et non confundamur ab eo in adventu ejus. Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor ut non confundamini ab eo in adventu ejus. Sed sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Non credentibus autem lapis quem reprobaverunt aedificantes, ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificationem accipere domus suae quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobationis hucusque pertingit, hinc item de credentibus infert: Hic factus in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius grãm et suꝑ ediffica mur
in illo ꝑarchitectos sapientes.
hoc ẽ ministros noui testamẽti:
N: et sacerdotio scõ participare
et boni aliquid acceptabile do
gerere: ñ nisi ꝑipsum ualemus.
Sicut enĩ palmites non possũt
ferre fructum asemet ipsis nisi
manserit inuite: sic nec uos in¬
quit nisi in me manseritis. ꝓ pt̾
quod continet scriptura. Eece
ponã insion lapidem sũmũ an¬
gularẽ. electum. p̃ciosum. hoc te¬
stimonium de ẽsaia ponit ad
confirmandũ hoc quod p̃mise¬
rat adquẽ accedentes lapidem
uiuum: astruens et affirmans
dñm saluatorẽ ꝓpt̾ firmitatem
suam lapidem aꝓpħis uocari.
Et quod addit Et omnis qui er¬
diderit in eo non confundetur
ꝓpt̾ hoc ponit quod dixerat. et
uos tanquã lapides uiuii suꝑ edi¬
ficamini. Pulchre aut̃ conuenit
tur. accedentes adlapidem uiuui
uel credentes meo non confundi.
Illius psalmi uersiculo. in quo
cum dictum eẽt accedentes adeũ

Expanded text:
ipsius gratiam et superaedificamur ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapientes, hoc est ministros Novi Testamenti, ti. Et sacerdotio sancto participare, et boni aliquid acceptabile Deo gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmites non possunt ferre fructum a semetipsis, nisi permanserint in vite; sic nec vos inquit nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem, gularem electum, pretiosum. Hoc testimonium de Isaia ponit ad confirmandum hoc quod promiserat ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a prophetis vocari, et quod addit: Et omnis qui credit in eum non confundetur, propter hoc ponit quod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini. Pulchre autem prophetatur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo in quo cum dictum esset, Accedite ad eum