comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostib. Ex qua uidicatio nascit᷑. Cũ om̃s peritu¬
ri milites ẽent. nͥ adhãc pactionẽ uenissẽt᷑ utrũ
satius fuerit amitere milites. atS ad hãc ꝯditi¬
onẽ uenire. Hoc causȩ genꝰ ex his locis tractari ꝯueni¬
et. Oportebit adhibere. cęt̾arũ qͦq ꝯstitutionũ. rationẽ
atq p̾cepta. ac marime ꝯiecturis faciẽdis infirmare
illud qđ cũ eo. qđ cͥmini dabit᷑. hi qͥ accusabunt᷑ ꝯꝑa¬
but̃. Id fiet. si aut id qđ dicẽt defensores. fuisse futurũ
nisi id factũ ẽẽt. de qͦ factũ uidiciũ ẽ: futurũ fuisse nega¬
bitur. aut si alia ratione. ⁊ aliã ob causã. ac dicet sere¬
us fecisse. demonstrabit᷑ ẽẽ factũ. Euis rei ꝯfirmatio. ⁊
itẽ ꝯtraria. de parte infirmatio. ex ꝯiecturali ꝯstitutiõe
sumet᷑. Sin aut̃ certo nomine maleficii uocabit᷑. inui¬
diciũ. sic̃ in hac causa. nã maiestatis arcessit᷑. definiti¬
one. ⁊ p̃ceptis definitioĩs uti oportebit. Atq hȩc qͥdẽ

Expanded text:
udi- catio nascitur: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit amit- tere milites, an ad hanc condicionem venire? Hoc causae genus ex suis locis tractari oportebit et adhibere ceterarum quoque constitutionum rationem atque praecepta; ac maxime coniecturis faciendis infir- mare illud, quod cum eo, quod crimini dabitur, ii, qui accusabuntur, comparabunt. id fiet, si aut id, quod dicent defensores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse, demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
insignia. posteris nrĩs relinquere uellemꝰ. Infirmatio
ẽ. Ac tam̃ ȩt̾nũ ininiciciarũ. monum̃tũ gͣios degͦ¬
is statuere ñ oportet. Iudicatio ẽ. cũ sũmȩ nirtu¬
tis celebrandȩ causa. grai. de gͣis. ȩt̃nũ inmicicia¬
Hãc ideo rationẽ subiecimꝰ. ut hoc causȩ genꝰ ipsũ de
qͦ agimꝰ. demonitraretur.  ẜã si eã supposuisse¬
mus. qua fortasse usi sut̃. Nõ enĩ iustȩ. nec piȩ bel¬
sũ gessistis. inrelationẽ cͥminis dilaberem̃. De qua post
loquem̾. Utrũq aut̃ cansȩ genꝰ inhãc causã cadereꝑ
spicuũ ẽ. In hãc argum̃tationes. ex husde locis sut. sium̃
ae. atq in causã negotialẽ. de qua ante dictũ ẽ. Locos
aut ꝯmunes: ⁊ ex causa ipsa. si qͥd inerit indignarionis
⁊ ꝯq̃stionis. ⁊ ex uiris utilitate. ⁊ natura. multos ⁊ qͣues
sumere licebit.⁊ oportebit. si causȩ dignitas. uidebitur
postulare. ¶⁊ c̃ assuptiuã partẽ uiridicialis ꝯsidere

Expanded text:
relinquere velle- mus. infirmatio est: at tamen aeternum inimicitiarum monumentum Graios de Graiis statuere non oportet. iudicatio est: cum summae virtutis concelebrandae causa Graii de Graiis aeternum inimicitiahanc ideo rationem subiecimus, ut hoc causae genus ipsum, de quo agimus, cognosceretur. nam si eam subpo- suissemus, qua fortasse usi sunt: non enim iuste neque pie bellum gessistis, in relationem criminis de- laberemur, de qua post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam incidere perspicuuunt atque in causam negotialem, qua de ante dictum est. Locos autem communes et ex causa ipsa, si quid inerit indignationis aut conquestionis, et ex iuris uti- litate et natura multos et graves sumere licebit et oportebit, si causae dignitas videbitur postulare. Nunc adsumptivam partem iuridicialis considere-
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad rẽ ãplificandã. sepe sut inferenda. Consue¬
tudinis aut̃ us ẽẽ putat᷑. id qđ uoluntate omĩu
sine lege uetustas ꝯꝓbarit. In ea aut̃ qͣdã sut iura
ipsa iã certa ꝓpt̾ uetustatẽ. Qͦ in gen̾e. ⁊ alia sũt
multa. ⁊ eoꝵ multo marima pars. ꝗͣ p̃tores edi¬
cere ꝯsuerut᷑. Quȩdã aut̃ gña uiris iã certa c̃suetu¬
dine facta sut̃. Qđ genꝰ. pactũ. par. uidicatũ. Pac

Expanded text:
aut ad rem amplificandam saepe sunt inferenda. consueaut ad rem amplificandam saepe sunt inferenda. consuetu- dine autem ius esse putatur id, quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobarit. In ea autem quaedam sunt iura ipsa iam certa propter vetustatem. quo in genere et alia sunt multa et eorum multo maxima pars, quae praetores edicere consuerunt. quaedam autem genera iuris iam certa consuetudine facta sunt; quod genus pactum, par, iudic
Abbreviated transcription (Latin):
tauis afferat ut religionẽ. pietatẽ. grãm. uindicatio¬
nẽ. obseruantiã. ueritatẽ. Religionẽ eã quȩ in metu.¬
n in cerimonia deorũ fit. appellat. Pietatẽ. quȩ erga
patriã. aut parentes. aut alios sanguine ꝯiunctos:
offitiũ ꝯseruare moneat. Gram̃. quȩ in memoriã. et
remunerationẽ offitioꝵ. ⁊ honoris.: ⁊ amiciciarũ. ob
seruantiã tereat. Uindicationẽ. ꝑ quã ui ⁊ ꝯtume
liã. defendendo. aut ulciscendo. ꝓpulsamꝰ a nobis.
& a nr̃is qͥ nobis cari ẽẽ debẽt ⁊ ꝑ quã peccata punimꝰ.
Obseruanciã. ꝑ quã etate. aut sapiẽtia. aut honore.
aut aliqͣ dignitate ante cetlentes: ueneram̃. ⁊ coli¬
mꝰ. Ueritatẽ. ꝑ quã damꝰ oꝑam. ne qͥd alit̾. quã ꝯfir¬
mauerimꝰ fiat. aut factũ. aut futurũ sit. Ac naturȩ
qͥdẽ uira. minꝰ ipsa quȩrunt᷑. ad hãc ꝯtrouersiam.
qđ neq in hoc cuuli uire uersant᷑ ⁊ a uulgari in¬
telligencia. remotiora sut̃. Ad similitudinẽ uͦ aliꝗͣ

Expanded text:
onem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veri- tatem. religionem eam, quae in metu et caerimonia deorum sit, appellant; pietatem, quae erga patriam aut parentes aut alios sanguine coniunctos officium conservare moneat; gratiam, quae in memoria et re- muneratione officiorum et honoris et amicitiarum ob- servantiam teneatliam defendendo aut ulciscendo propulsamus a nobis et nostris, qui nobis cari esse debent, et per quam peccata punimur; observantiam, per quam aetate aut sapientia aut honore aut aliqua dignitate antecedentes veremur et colimus; veritatem, per quam damus operam, ne quid aliter, quaturae quidem iura minus ipsa quaeruntur ad hanc controversiam, quod neque in hoc civili iure versantur et a vulgari intellegentia remotiora sunt; ad similitudinem vero aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
yradicialis ẽ. in qua ȩqͥ
uiniqͥ natura. ⁊ p̃mii. aut pęne ratio q̃rit᷑. Huiꝰpar¬
tes sũt duȩ. quarũ alterã absolutã. alterã assũptiuã
nominamꝰ. Absoluta ẽ. quȩ ipsa inse nõut negotialis
implicitȩ. ⁊ absconditȩ se patentiꝰ. & expeditiꝰ recti. ⁊ñ
recti. q̃stionẽ ꝯtinet. E ea huiꝰmͦ. Cũ thebani lacede¬
monios suꝑauissẽt. bello. ⁊ fere mos ẽẽt grais. cũ int̃

Expanded text:
Iuridicialis est, in qua aequi Iuridicialis est, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio qtes sunt duae, quarum alteram absolutam, adsumptivam alteram nominamus. Absoluta est, quae ipsa in se, non ut neg- otialis implicite et abscondite, sed patentius et expedi- tius recti et non recti quaestionem continet. ea est huiuscemodi: cum Thebani Lacedaemonios
Abbreviated transcription (Latin):
uiri p̃stare dicat᷑. Par. qđ in om̃s ȩqͣbile ẽ. Iudica¬
tũ. de qͦ iã ante sententia alicuꝰ. aut aliqͦrũ ꝯstitu¬
tũ ẽ. Iã uira legitima ex legib cognosci oportebit.
His gͦ ex partib uiris quic qͥd aut eripsa re. aut ex
simili. aut maiore. minori ue. nasci uidebit᷑. ad¬
tenlere. atq elicere. ꝑtẽptando una qm̃q uiris
partẽ oportebit. Locorũ aut̃ cõmuniũ qm̃ ut ante
dictũ ẽ. duo gen̾a sut. qͦrũ alterũ dubiȩ rei. alterũ cer¬
tȩ ꝯtinet ãplificationẽ. qͥd ipsa causa det. ⁊ qͥd auge¬
ri ꝑ cõmunẽ locũ possit. ⁊ oporteat ꝯsidabit᷑. ł Iã cer¬
ti qui in om̃s. incidat᷑ loci p̃scribi ñ possut. inpleris q
fortasse. ab aucloritate uiris ꝯsultoꝵ ⁊ contra aucto¬
Dritatẽ duci oportebit. Adtendendũ ẽ aut̃ ⁊ in hac ⁊
in om̃ib nũ qͦs locos ꝯmunes p̃ter eos qͦs nos erponimꝰ.
ipsa res ostendat. Nc̃ uiridiciale genꝰ ⁊ partes eiꝰ ꝯsi¬
¶deremꝰ.

Expanded text:
s aequabile est; iudicatum, de quo iam ante sententia alicuius aut aliquorum con- stitutum est. iam iura legitima ex legibus cognosci oportebit. his ergo ex partibus iuris, quod cuique aut ex ipsa re aut ex simili aut maiore minoreve nasci videbitur, attendere atque elicere pertemptando unam quamque iuris partem oportebit. Locorum autem communium quoniam, ut ante dic- tum est, duo genera sunt, quorum alterum dubiae rei, alterum certae continet amplificationem, quid ipsa causa det et quid augeri per communem locum possit et oporteat, considerabitur. nam certi, qui in omnes incidant, loci praescribi non possunt; in plerisque for- tasse ab auctoritate iuris consultorum et contra auctoritatem dici oportebit. adtendendum est autem et in hac et in omnibus, num quos locos communes praeter eos, quos nos exponimus, ipsa res ostendat. Nunc iuridiciale genus et partes consideremus.
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. ¶ Utrisq aut etiã om̃ib si plures ãbigent.
uis ex qͥb reb ꝯstet ꝯsidandũ ẽ. Initiũ ergo eiꝰ. ab na¬
tura ductũ uidet᷑. Quȩdã aut̃ erutilitatis ratione.
aut ꝑspicua nobis. aut obscura in ꝯsuetudinẽ uenis¬
se uident᷑. Post aut̃ approbata quȩdã aut ã ꝯsuetudi¬
ne. aut a uͦ utilia. uisa legib ẽẽ firmata uidentur.

Expanded text:
utrisque aut etiam omnibus, si plures ambigent, ius ex quibus rebus constet, considerandum est. initium ergo eius ab natura ductum videtur; quaedam autem ex utili- tatis ratione aut perspicua nobis aut obscura in con- suetudinem venisse; post autem adprobata quaedam a consuetudine aut vero util
Abbreviated transcription (Latin):
hac erut usi infirmatione posse plures ẽẽ uniꝰ here¬
des pecuniȩ. dissimilib de causis: ⁊ de eo ipso ẽ ꝯtrou̾sia
iundicatio nascit᷑. possit᷑ ne eiꝰdẽ pecumȩ plures dissimi

Expanded text:
hac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius herehac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius heredes pecuniae dissimilibus de cau- sis et de eo ipso esse controversiam, iudicatio nascitur: p
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥsquã. de filiĩ pupilli. heredes sit̃. Atq hoc ñ
Palienũ ẽ. qł ad multa ꝑtineat. ne aut nusquã. aut
usq quaq dicat᷑ hic admonere. Sũt causȩ quȩ
plures habet̃ rationes. ui simplici ꝯstitutione. Id
fit cũ id qđ factũ ẽ. aut qđ defendit᷑ plurib de cauisis rec¬
tũ aut ꝓbabile uideri potest. ut in hac ipsa causa. Sub
ponat᷑ enĩ ab heredib hȩc ratio. Unꝰ enĩ pecunȩ plu¬
res dissimilib de causis heredes ẽẽ nõpossũt. Nec ũqͦ
factũ ẽ. ut eiꝰdẽ pȩcuniȩ. alius testam̃to. alius legehe¬
res ẽẽt. Infirmatio aut̃ hȩc erit.õ ẽ una pecunia
ꝓpterea qđ altera pupilli ia erat aduentitia. cuiꝰ heres
ñ illo intestam̃to qͥs qmͣ scͥptꝰ erat. si qͥd pupillo accidis¬
set. Et de alt̾a patris etiã nc̃ mortui uoluntas pluri¬
mũ ualebat. quȩ iã mortuo pupillo suis heredibꝰ con-¬
cedebat. Iudicatio ẽ. una ne pȩcunia fuerit. At si

Expanded text:
 quoque eius pupilli heredes sint? Atque hoc non alienum est, quod ad multa pertineat, ne aut nusquam aut usquequaque dicatur, hic ad- monere. sunt causae, quae plures habent rationes in simplici constitutione; quod fit, cum id, quod factum est aut quod defenditur, pluribus de causis rectum aut probabile videri potest, ut in hac ipsa causa. sub- ponatur enim ab heredibus haec ratio: unius enim pe- cuniae plures dissimilibus de causis heredes esse non possunt, nec umquam factum est, ut eiusdem pecuniae alius testamento, alius lege heres esset, infirmatio autem haec erit: non est una pecunia, propterea quod altera pupilli iam erat adventicia, cuius heres non illo in testamento quisquam scriptus erat, si quid pupillo accidisset; et de altera patris etiamnunc mortui vo- luntas plurimum valebat, quae iam mortuo pupillo suis heredibus concedebat. iudicatio est: unane pe- cunia fuerit; aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
tere ⁊ ñ oportere
si qͥ eius mͦi ex ꝓprio argumento cõmunes loci nas¬
ri oportẽ & ñ cent᷑. in contr̃arias partes diducuntur. Certꝰ aut̃
locus ẽ. accusatoris. ꝑ quẽ auget. facti atrocitatẽ.
⁊ alt̾ ꝑ quẽ negat maloꝵ misereri oportere. Be¬
fensoris. ꝑ quẽ calũpnia. accusatoꝵ. cũ indigna

Expanded text:
tere et non oportere. si qui eiusmodi ex proprio argumento communes loci na- scentur, in contrarias partes diducuntur. certus autem locus est accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, et alter, per quem negat malorum misereri oportere: defensoris, per quem calumnia accusatorum c
Abbreviated transcription (Latin):
UM ẽ nominis controuersia. qui a ui uoca¬
buli definẽda uerbis ẽ. Constitutio defi-¬
titiua dr̃. Euis generis exẽplo. nobis posi¬
ta sit hȩc causa. Fiãminiꝰ is qͥ consul rẽ .p. male
gessit. bello punico scdõ. cũ tribunus plebis es¬
set. inuito senatu ⁊ omĩno contra uoluntatẽ
omĩũ optimatũ. ꝑ seditionẽ ad ꝑpłm legẽ agra¬
riã ferebat. Hũc pat̾ suus ꝯciliũ plebi haben

Expanded text:
ontroversia, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio definitiva dicitur. eius generis exemplo nobis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico secundo, cum tribunus plebis esset, invito senatu et omnino contra voluntatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrari
Abbreviated transcription (Latin):
qe illĩ iã familiarẽ comitatũ. tã eqꝰ animo relique.¬
rit. qđ eruentũ gladiũ habuerit. Horũ pars ad
tio faciendi. ee habita ⁊ ex cogitata. ania temere.
ut nõ ueri simile sit. quẽ qm tã temere. ad male
erit fieri. ⁊ afortuna admnistrari. nã sepe si. pecur¬
nie actium̃ta. si adintores desut. facultas facum.¬
li nouidet: siuisse. l oc m̃: si adiligent̃ adrendamꝰ
apta inider̃ se ẽẽ intelligimꝰ. hȩc quȩ negotuis. uil¬
la que ꝑsonis sũt adtributa. Hic neꝙ facile e.
neq necessariũ ẽ distinquere. ut in suꝑiorib par¬
tib qͦ pacto qͥdq accusatorẽ. ⁊ qͣm defensoreoꝵ
tractare oporceat. ł Io ẽ necessariũ. ꝓꝑterea q
causa posita. qͥd inquãq ꝯueniat. res ipsa doce.¬
bit. eos qͥnon om̃ia hic sese inuenturos putabr̃
u m̃ quandã in ꝯmunȩ mediocrẽ intelligentiã
ꝯferent. Nõ facile aut̃ q ⁊ infinitũ ẽ. tot de

Expanded text:
quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- quequod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit. rursum, tio faciendi esse habita et excogitata, an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad malefierit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fui diligenter attendamus, apta inter se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae personis sunt adtributa. Hic non facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessarium, propterea quod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventuros putabunt, si modo quandam in commune mediocrem intellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Sut̃ aut̃ ⁊ aliquȩ suspitiones. quȩ ꝯmunĩt
⁊ ex negotioꝵ. ⁊ ex ꝑsonarũ attͥbutionib sumun¬
t᷑ ⁊ Iã ⁊ ex fortuna. ⁊ er natura. ⁊ er uictu. studi¬
o factis. casu. orationib. consilio. ⁊ ex habitu ani¬
mi. aut corporis. plera q ꝑtinẽt ad easdẽ res.
quȩ rẽ credibilẽ. aut in credibilẽ facere possut.
⁊ cũ facti suspitione uingunt᷑. Maxime enun
queri oportet in hac ꝯstitutione pͥmũ. poterit ne
aliquid fieri. Deinde hoc. qͦ mͦ ab aliqͦ potuerit.
Deinde facultas. de qua ante dixioꝰ. Beinde utrũ
facinus sit. qđ penitere fuerit necesse. Itẽ qđ¬
spẽ celandi non haberet. Deinde qr̃ necessitudoan
Qua nõ neresse fuerit id aut fieri ant ita fier lot
qđ inuinere se ta familiarit᷑ applicauerit. qđ ser¬
monis causã quesierit. qđ simul diuerterit. dem
cenarit. Inre. mor sõnus. Post rẽ. qđ solus erienit

Expanded text:
nis. Sunt autem aliae suspiciones, quae communiter nis. Sunt autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fuerit id aut fieri aut ita fieri, in itinere se tam familiariter adplicaverit, quod sermonis causam quaesierit, quod simul deverterit, deinde cena- rit. in re nox, somnus. post rem, quod solus exierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quas aliqͥd faciliꝰ fit. aut qͥb sine omĩno ꝯfici
nõ potest. ꝯsid̾anda ẽ. Heinde uidendũ ẽ qͥd ad¬
iunctũ sit negotio. Hoc ẽ qͥd maiꝰ. qͥd minꝰ. qͥd ȩ¬
quȩ magnũ sit: qͥd simile. Ex qͥb ꝯiectura quȩdã du¬
citur. si quẽadmodũ res maiores. minores. ȩque: magnȩ.
similes q agi soleat. diligent̃ ꝯsiderabitur. Quo ingen̾e.
euentꝰ qͦq udendus erit. hoc ẽ qͥd eruna quaq re so¬
leat euenire magnoꝑe ꝯsiderandũ ẽ. ut metus. leti¬
cia. titubatio. auaricia. Quarta autẽ pars restat. ex
his quas negotiis dicebamus ẽẽ ad tributas. ꝯecutio.
In ea quęrunt᷑ ea quȩ gestũ negotiũ. c̾festĩ. aut ex¬
sit. & quȩ lex. ⁊ quȩ actio. ⁊ quid eiꝰ rei artificiũ sit.¬
aut usus. aut exercitatio hominũ. aut approbatio.
aut offensio. Ex qͥb nõ nũ qmͣ elicit᷑. aliqͥd suspitio¬

Expanded text:
propter quas aliquid facilius fit aut quibus sine omnino confici propter quas aliquid facilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid adiunctum sit negotio, hoc est, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; ex quibus coniectura quaedam ducitur, si, quemadmodum res maiores, minores, aeque magnae, similes agi soleant, diligenter considerabitur. quo in genere eventus quoque videndus erit, hoc est, quid ex quaque re soleat evenire, magno opere consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audacia. Quarta autem pars rebus erat ex iis, quas negotiis di- cebamus esse adtributas, consecutio. in ea quaeruntur ea, quae gestum negotium confestim aut sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
ministratio negotii. ex omĩb partib ꝑtẽprabitur.
Atq eȩ suspitiones partĩ ex negotio separatt̃. partĩ
cõmuniter er ꝑsonis atq er neg̾otio ꝓficiscent᷑. Ex¬
nire uicdent᷑ gn̾a. eoꝵ omĩa partes generũ plereq
Nidere gͥ pͥmũ oportebit. quȩ sit ꝯtinentia cũ ipso
negotio hoc ẽ quȩ ab re seꝑari ñ possit. Iuo in loco
qͦ spes ꝑfitiundi nata. ⁊ faciundi facultas quȩ sita
uideat᷑. qͥd in ipsa re gerenda. Quid postea ꝯsecutũ
sit. Deinde ipsius ẽ. negotĩi ꝯestio ꝑtractanda. Nã
hoc genꝰ earũ rerũ. quȩ negotio sut̃ ad criburȩ
Ecao in loco nob̃ ẽ expositũ. Hoc gͦuigeñe spectabi
re ne aut hic. nõ ammonuisse. aut ne eacdẽ iterũ
in parte ꝯsiderari oporteat. In loco gͥ oportunitas. In
tẽꝑe longinqͥtas. In occasione. ꝯmoditas ad facien¬
dũ idonea. In facultare: copia ⁊ potestas earũ rerũ

Expanded text:
dministratio negotii ex omnibus partibus per- temptabitur; dministratio negotii ex omnibus partibus per- temptabitur; atque eae suspiciones partim ex negotio separatim, partim communiter enire videntur genera earum omnia, partes gene- rum pleraeque. Videre igitur primum oportebit, quae sint continentia cum ipso negotio, hoc est, quae ab re separari non possint. quo in loco quo spes perficiundi nata et faciundi facultas quaesita vi- deatur; quid in ipsa re gerenda, quid postea conse- cutum sit. Deinde ipsius est negotii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitre, ne aut hic non admonuisse aut ne eadem iterum in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate copia et potestas earum rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
intẽpore. quã plurimũ ꝓdẽẽ. s subita er cͥminaui¬
one. quȩ ꝯfingi quãuis facile possit. nõ ex ante
acta iuta. quȩ neq ad tẽpꝰ fingi neq ullomͦ muta¬
re possit facere uiditiũ. Sui aut̃ in aute acta u¬
ta aliquȩ turpitudines erut̃. aut falso uenisse in
eã estimationẽ dicetur. ⁊ ex aliqͦꝵ inuidia. aut ob¬
trectatione. aut falsa opinone. aut inprudentiȩ
necessitudine: ⁊ ꝑsuasione adolescencie. aut alicui
malitiose animi affectioni ad tribuent᷑. aut dissi¬
mili in gen̾e uitioꝵ. ut animꝰ nõ omĩno integer.
s abtali culpa remotus ẽẽ uideatur. Ac si nullo
modo uitȩ turpitudo aut infamia leniri. poterit
oratione. negare oportebit. de uita eiꝰ ⁊ de mori¬
b querere. s de eo cͥmine qͦde arguit᷑. Quare
ante factis omissis. illud qđ instat agi oportere.¬
¶ Exfacto aut̃. ipso suspitiones ducentur. si totiꝰ a¬

Expanded text:
in tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatiin tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatione, quae confingi quamvis false po mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur. at si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius a
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦs eoꝵ qui mͦ expositi sut̃ factũ ẽẽ dicet. Dem̾
si nicħ delinqͥsse. nulla cupiditate impeditũ ab
officio recessisse. Qd eo ꝯfirmatiꝰ erit. si cũ potestã
inpune aliqͥd faciẽdi minꝰ honeste fuisse dicetur.
uoluntas ea faciẽdi demonstrabit᷑ ab fuisse. Hoc
aut̃ ipsũ genꝰ. erit eo firmiꝰ. si eo ipso ingenere. qͦ
arquet᷑. integer antea fuisse. demonstrabit᷑. Ut sicũ
auaritiȩ causa fecisse arguatur. minime om̃i inui¬
ta pecumȩ cupidus fuisse docearur. Hic illa mag¬
na cũ gͣuitate inducet᷑ indignatio. uincta ꝯquesti¬
oni. ꝑ quã miserũ facinꝰ ẽẽ. ⁊ indignũ demonstra¬
bitur. ut cũ animꝰ in uita fuerit om̃i. a uiti̾is re¬
motissimꝰ. eã causã putare. quȩ homines audaces
infraudẽ. rapere soleat. castissimũ qͦq hominẽ
ad peccandũ potuisse impellere. Aut iniquũ esse.

Expanded text:
aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse
Abbreviated transcription (Latin):
et. Qua re nõ oportere hãc rẽ ex supiore uita
spectari. s suꝑiorẽ uitã ex hac re inpbari. &
aut potestatẽ ante peccandi nõ fuisse. aut cau¬
sam. Aut si hec dici nõ poterut. dicendũ erit
illua. eriremũ ñ esse mirũ. si nc̃ pͥmũ deli¬
querit. Nã necesse ẽ eũ qͥuelit peccare. ali¬
quando pͥmũ derelinquere. Sin uita ante acta igno¬
rabitur. hoc locop̃terito. ⁊ cur p̃tereat᷑. demonstra¬
to. argumentis accusationẽ. statĩ ꝯfirmare opor¬
tebit. ¶ Defensor aut̃ pͥmũ si poterit debebit ui¬
tã eiꝰ qui insimulabit᷑. quã honestissimã
demonstrare. Id faciet si ostendet aliqua ei¬
ius nota ⁊ cõmunia offitia. qđ genꝰ inparentes.
cognatos. amicos. affines. necessarios. etiã q̃ mag̃.
rara. ⁊ eximia sut̃ si ab eo magno cũ labore aliqͦ
aut ꝑiculo. aut utraq re cũ necesse nõ ẽẽt officii
causa. aut in rẽ publicã. aut inparentes. aut in

Expanded text:
ri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita ri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, alidelinquere. sin vita ante acta ignorabitur, hoc loco praeterito et, cur praetereatur, demonstrato argu- mentis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes aut in
Abbreviated transcription (Latin):
uictus sit. Si id nõ poterit. si quã insimile̾ ante sus.¬
pitionẽ. uenerit. Ac marime si fieri potueru. sini.
uinaliqͦ geñe. eiꝰdẽ mocdi incausa aliqua edmotiro
peccasse. aut in ȩque magna re.aut uma.¬
iore aut inminore. ut si qͥdẽ pecunia dicat
indietũ fuisse possit demonstrare aliqua in receiꝰ
peccasse dicet adiungere. Atq ex dispari qa. der
nere culparũser pari sumendi facultas nõ erit im
ꝓbare animũ. aduersarĩ oportebit. si auaritia
inductu arguas fecisse. ⁊ anarũ eũ quẽ accuies
demonstrare nõ possis. aliis affinẽ intis ẽẽ doceas
N ex ea re ñ ẽẽ mirandũ. qͥmilla re turpis aut
cupidus. aut petulans fuerit. hac qͦq inre eũ de
poterit uitio recusante admisso demonstrari.
Pociis inducetur ille ꝑquẽ hortandi iudices erut
ut ueterẽ famã hominis. nicħ ad rẽ putent ꝑ
tinere. ⁊ Pã eũ ante celasse. nc̃ manifesto tene¬

Expanded text:
victus sit; si id non poterit, si quam in similem ante susvictus sit; si id non poterit, si quam in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusdemmodi causa aliqua commotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius motum pec- casse dicet, adiungere atque ex dispari quoque genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto tene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicuã solet pre se gerere ꝯiecturã ut amor.
git᷑. & quȩ res harũ aliquã rẽ ꝯsequant᷑ faciles
eiꝰ. quã res ipsa desiderabit in causa. Itẽ ex ꝯsilio¬
sumetur aliqͥd suspitionis. Nã ꝯsiliũ ẽ. aliqͥd faciendi
non fauendi ue er cogitata ratio. Iã facta: ⁊ casus. &
orationes quȩ sut omĩa. ut in ꝯfirmationis p̃ceptis
dictũ ẽ. intria tẽꝑa distributa. facile erit uidere. &¬
quidẽ afferat̃ ad ꝯfirmandã ꝯiecturã suspitionis. Ac
ꝑsonis qͥdẽ res hȩ sut̃ adtributȩ. ex qͥb om̃ib unũ
in locũ coactis. accusatoris erit. in ꝓbatione homi
li culpa nõ uideat᷑ ab horruisse. Ut enĩ animũ ali¬
cuiꝰ imꝓbare nicħ aitinet. cũ causa quare peccarit.
nõ intercessit. sic causã peccati intercedere leue ẽ.
si animꝰ nulli minus honestt rarioni affinis ostenditur.
Q uare uitã eiꝰ quẽ arguit ex ante factis accusator im¬
ꝓbare debebit. ⁊ ostendere si qͦ myari ante peccatos.

Expanded text:
perspicuam solet prae se gerere coniecturam, ut amor gitur, et quae res harum aliquam rem consequantur, faciles eius, quod res in causa desiderabit. Item ex sumetur aliquid suspi- cionis; nam consilium est aliquid faciendi non facien- dive excogitata ratio. iam facta et casus et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominli culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus honestae rationi affinis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex ante factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con-
Abbreviated transcription (Latin):
magna cũ cura atq dilig̃ncia scͥpsit: Qđ silutere ñ
exstarẽt. magnoꝑe eas reqͥreremꝰ. ut erhis scͥptoris
int̾p̃taret᷑. ne dũ nc̃ istũ patiamur cũ p̃stoler sit. ñ
ex eo qd aꝑtissime scͥptũ ẽ. s ex eo qđ sue causȩ ꝯue¬
nit. scͥptoris uoluntatẽ intͣp̃tari. Qd si uos udices

Expanded text:
ura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exstarent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris interpretaretur, nedum nunc istum patiamur, cum praesto lex sit, non ex eo, quod apertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris volunta
Abbreviated transcription (Latin):
accidit noui. qđ accusator qͦq sepe exremotio¬
ne. cͥminationẽ ꝯficit. Ut si qͥ eum accuset. qui
cũ p̃tor ẽẽt. in erpeditionẽ ad arma ꝑꝑłm uoca.¬
rit. cũ ꝯsules ẽent. Nã ut insuꝑiore erẽploreꝰ
absuo offitio ⁊ ã potestate factũ. dimouebat.
sic in hoc ab eiꝰ offitio ac potestate. qͥ accusatur.
ipse accusator. factũ remouendo: hac ipsa ra¬
tione ꝯfirmat accusationẽ. In has ab utroq ex
om̃ib partib honestatis. ⁊ ex om̃ib utilitatis partibus.
erẽplis. signis. ratiotinando. qͥd cuiꝰ q officii. uiris. po¬
testatis sit. quȩri oportebit. ⁊ fuerit ne ei qͦ de arguit᷑
id uiris. offitii. potestatis. attͥbutũ nec ne. Locos aut̃
ꝯmunes. ex ip̃a re si qͥcl indignationis aut ꝯq̃tionis ha¬
bebit. sumi oportebit.
UNicessio ẽ ꝑ qͣm nõ factũ ipsũ. inꝓbat᷑ ab reo. s ut
ignoscat᷑. id petit᷑. Cuiꝰ partes sũt duȩ. Purgatio.

Expanded text:
ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tioac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit. Concessio est, per quam non factum ipsum pro- batur ab reo, sed ut ignoscatur, id petitur. cuius part
Abbreviated transcription (Latin):
teat ne. Ratio ẽ. No̾ enĩ meũ fuit officiũ. nec me¬
set sũma cũ auctoritate & potestate imꝑator. qͥ
uderet ut satis honestũ. fedus feriret᷑. Infirma¬
tioẽ. At eñi qm̃ particeps. tu factus es. inturpis¬
simo fȩdere. sũmȩ religionis. dedi te ꝯueñ. Iudi¬
catio ẽ. Cũ is qͥpotestatis nicħ habuerit. uissu in¬
ꝑatoris infedere. & in tanta religione. int̾ fuerit.
dedendus ne sit hostib. nec ne. Hoc genꝰ causȩ.
cũ suꝑiore hoc differt. qđ in illo ꝯcedit. se reus
oportuisse facere. id qđ fieri dicat accusator o¬
portuisse. s alicui rei. aut homini causã atiͥbuit.
quȩ uoluntati suȩ fuerit inpedim̃to. sine ꝯcessio
io post intelliget᷑. In hoc aut̃ ñ accusare alterũ.
nec culpã in aliũ trãsferre cebet. s demonstrare
eã rẽ nicħ̃ ad se. nec ad potestatẽ. neq ad ofitiũ
suũ ꝑtinuisse. aut ꝑtinere. Atq hoc in geñe hoc

Expanded text:
teatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec meteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec meset summa cum auctoritate et potestate imperator, qderet, ut satis honestum foedus feriretur. Infirmatio est: Quoniam particeps factus es in turpissime foedere, summae religionis dedi te convenit. Judicatio est: Cum is qui potestatis nihil habuerit, jussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hostibus nec ne? Hoc genus causae cum superiori differt, quod in illo concedit se reus, oportuisse facere id quod fieri dicat accusator oportuisse; sed alicui rei aut homini eam causam attribuit, quae voluntati suae fuerit impedimento: in holo post intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Si aut̃ ñ in hominẽ certũ. s in rẽ aliqͣ causa
dimouebit᷑. ut in hac eadẽ re si q̃stor mortiuis es¬
set. ⁊ id circolegatis pȩcunia data ñ ẽẽt. accusatio¬
ne alteriꝰ. ⁊ culpȩ depulsione dẽp̃ta. cȩt̾is simiłr
uti locis oportebit. ⁊ ex ꝯcessionis partib quȩ ꝯ¬
ti indignatio. Defensoris. cũ in alio culpa sit. aut
in ipso nõ sit supplicio. reũ affici ñ oportere. Ipsiꝰ
aut̃ rei fit remotio. cũ id qđ dat᷑ cͥmini. negat.
neq ad se. neq ad offitiũ suũ. reus ꝑtinuisse. nec
si qͥd in eo sit delictũ. sibi adtribui oportere. Id
d̃a cũ samnitib qͥdã adolescens nobilis porcã
sustinuit uissu imꝑatoris. Fȩdere aut̃ absenatu in¬
ꝓbato. ⁊ imꝑatore sãntib dedito. qͥdã insenatu eũ
qͦq dic̃ qͥ porcã tenuerit dedi oportere. Intentioẽ.
Decdi oportet. Depulsio ẽ. N oporret. Qlio ẽ. opor¬

Expanded text:
fecerit. si autem non in hominem certum, sed in rem aliquam causa fecerit. si autem non in hominem certum, sed in rem aliquam causa demovebitur, ut in hac eadem re, si quaestor mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae cti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id dam cum Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu inprobato et im- peratore Samnitibus dedito quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: opor
Abbreviated transcription (Latin):
De ipsa remotione sic argum̃tabit᷑. Primũ acciderit¬
cuiꝰ culpa demonstrabit. Dem̃ cũ id aliena culpa acci¬
disset. ostendet se aut ñ potuisse aut ñ debuisse id fa¬
cere. qđ accusator dicat oportuisse. qđ ñ potuerit.
erutilitaris partib in qͥb ẽ. necessitudinis uis impli¬
cata demonstrabit. qđ ñ debuerit. ex honestare ꝯsidã
bit᷑. De utroq distinctꝰ. in delib̾atiuo geñe dicet᷑ De¬
inde omĩa facta ẽẽ ab reo quȩ inipsiꝰ fuerit potes
tate. qđ munꝰ ꝗͣ ꝯuene ͭ factũ sit. culpa id alteriꝰ acci¬
disse. Deinde in alt̾ius culpa exponenda demon¬
strandũ ẽ. quantũ uoluntatis ⁊ studii fuerit inip¬
so. ⁊ id signũ ꝯfirmandũ. huiꝰmi. ex cęt̾a diligentia.
exante factis. aut dictis. atq hoc ipsi utile fuisse
facere: inuule aut̃ ñ facere. ⁊ cũ cęt̾a uita fuisse
hoc magis. ꝯsentaneũ. quã qđ ꝓpt̃ alteriꝰ. culpã ñ

Expanded text:
de ipsa remotione sic ar- gumentabitur: primum, cuius accideritde ipsa remotione sic ar- gumentabitur: primum, cuius acciderit culpa, demon- strabit; deinde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse aut non debuisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus est necessitudinis vis implicata, demonstrabit quid debuerit, ex honestate considera- bitur. de utroque distinctius in deliberativo genere dicetur. deinde omnia facta esse  quam convenerit, fac- tum sit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstrandum est, quantum volun- tatis et studii fuerit in ipso, et id signis confirman- dum huiusmodi: ex cetera diligentia, ex ante factis aut dictis; atque hoc ipsi utile fuisse facere, inutile autem non facere, et cum cetera vita fuisse hoc magis consentaneum, quam quod propter alterius culpam non
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. Iudicatio ẽ. Cũhis qͥlegati erat̃ sũptꝰ qͥ debebat᷑
de publico ñ daret᷑. oportuerit ne eos ꝯficere. nichomi
niis legationẽ. Hoc in gen̾e pͥmũ sic̃ incȩt̾is si qͥd aut
ex ꝯiecturali. aut ex alia ꝯstitutione. aut exfine sumi
ex relatione. cͥminis in hãc qͦq causã. ꝯuenire poterũt.
Accusator aut̃ illũ. cuiꝰ culpa id factũ reus dicet. pͥmũ
ddefendet si poterit. Sin minus poterit. negabit hoc ui¬
ditiũ ad illiꝰ. s ad huiꝰ quẽ accuset ipse culpã ꝑtinere.
P ostea dicet suo quẽq offitio ꝯsulere oportere. ⁊ hec
si ille peccasset. hc̃ oportuisse peccare. Dem̃ si ille deli¬
q̃rit. seꝑatĩ illũ sic̃ hc̃ accusari oportere.:⁊ ñ cũ hiuiꝰ
defensione c̃uingi illiꝰ accusationẽ. Defensor aut̃ cũ
& cȩta. si qͦ ex aliis incidẽt ꝯstituti onib ꝑtractarit.

Expanded text:
tebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur tebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non daretur, oportueritne eos con- ficere nihilo minus legationem? hoc in genere pri- mum sicut in ceteris, si quid aut ex coniecturali autex relatione criminis in hanc quoque causam convenire poterunt. Accusator autem illum, cuius culpa id factum reus dicet, primum defendet, si poterit; sin minus poterit, negabit ad hoc iudicium illius, sed huius, quem ipse accuset, culpam pertinere. postea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuisse peccare; deinde, si ille deliquerit, separatim illum sicut hunc accusari oportere et non cum huius defensione coniungi illius accusationem. Defensor autem cum cetera, si qua ex aliis incident constitutionibus, pertractarit,
Abbreviated transcription (Latin):
s ex ꝯsilio eiꝰ qͥ fecerit. ⁊ causa. ⁊ tẽꝑe. ꝯsidãri oportere.
qͥd mali futurũ sit. aut er iniuria. aut ex scelere ali¬
cuiꝰ. nͥ tanta & tã ꝑspicua audatia. ab eo ad ciiꝰ famã.
aut ad parentes. aut ad lib̾os ꝑtinet. aut ad aliqͣ rẽ.
q̃ carã ẽẽ omib. aut necesse ẽ: aut oportet ẽẽ. ⁊̃ si fue¬
s motio cͥminis ẽ: cũ eiꝰ intentio facti qđ ab adu̾sa
tionis. hoc nob̃ exẽplosit. Rodii qͦsdã legatos. athe¬
nas miserut. Legatis q̃stores. sup̃tũ quẽ oportebat da¬
ri nõ dederũt. Regati. ꝑfecti nõ sũt. Accusant᷑. Inten¬
tio ẽ. ꝓficissi. oportuit. Depulsioẽ. Nõ oportuit. Qs¬
tio ẽ. oportuerit ne. Ratio ẽ. Sũptꝰ enĩ qui de pub¬
lico dari solet. is ab q̃store ñ ẽ datꝰ. Infirmatio ẽ. Nos
tm̃ id qđ publice nobis erat. negotĩ datũ. ꝯficere opor¬

Expanded text:
sed ex consilio eius, qui fecerit, et causa et tempore considerari oportere; sed ex consilio eius, qui fecerit, et causa et tempore considerari oportere; quid mali futurum sit aut ex iniuria aut scelere alicuius, nisi tanta et tam perspicua audacia ab eo, ad cuius famam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut ad aliquam rem, quam caram esse omnibus aut necesse est aut oportet esse, viRemotitionis hoc nobis exemplo sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. Legatis quaestores sumptum quem oportebat dari, non dederant; legati profecti non sunt. Accusantur. Intentio: Proficisci oportuit. Depulsio: Notio est: oportueritne? ratio est: sumptus enim, qui de publico dari solet, is ab quaestore non est datus. infirmatio est: vos tamen id, quod publice vobis erat negotii datum, conficere opor
Abbreviated transcription (Latin):
rit animadu̾tere. qͥ animaduertit. ut ñ tã rectũ. ñ tã
fuerit honestũ. inuiditiũ illã rẽ ꝑuenire. quã eo mͦ
atq ab eo uindicari. qͦmͦ ⁊ ab qͦ sit uindicata. Postea
sic rẽ fuisse aꝑtã. ut uiditiũ de ea re fieri. nicħ aiti¬
nuerit. Atq hic demonstrandũ ẽ. rationib ⁊ similib
reb ꝑ multas ita atroces ⁊ ꝑspicuas res ẽẽ. ut de hu ñ
mͦ. nõ necesse sit. s ne utile qͥdẽ. qͥn mox uiditiũ fiat
exspectare. Locꝰ ꝯmunis. accusatoris in eu. qͥcũ id qd̃
arguit᷑ negare ñ possit. tam̃ aliqͥd sibi spei ꝯparet.
ex uiditioꝵ ꝑt᷑batione. Atq hic utilitatis uidicioꝵ
demonstratio. ⁊ de eo ꝯq̃stio. qͥ supliciũ dederit. indã¬
natꝰ. In eiꝰ aut̃ qͥ sũpserit audatiã. ⁊ crudelitatẽ in¬
dignatio. Ab defensore ẽ. in eiꝰ quẽ ultꝰ sit audatiã.
Si ꝯq̃stione. rẽrex nomine: ñ er nomine ipsiꝰ negorii

Expanded text:
rit animum advertere, qui ani- mum advertit; ut non tam rectum, non tam rit animum advertere, qui ani- mum advertit; ut non tam rectum, non tam fuerit ho- nestum in iudicium illam rem pervenire, quam eo modo atque ab eo vindicari, quo modo et ab quo sit vindicata; postea sic rem fuisse apertam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstran- dum est rationibus et similibus rebus permultas ita atroces et perspicuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei conparet ex iudiciorum perturbatione. atque hic utilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui supplicium dederit indamnatus; in eius autem, qui sumpserit, audaciam et crudelitatem indignatio. ab defensore, in eius, quem ultus sit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex nomine ipsius negotii,
Abbreviated transcription (Latin):
do euis. in quẽ referet. crim̃ culpã. ⁊ audatiã. ⁊ qmͣ mari¬
me ꝑuidignationẽ. si res feret. uincta ꝯq̃stione ante o¬
culos ponendo. Postea leuꝰ demonstrandũ. reũ punitũ.
quã sit ille ꝓmeritꝰ. ⁊ suũ suppliciũ cũ illiꝰ iniuria ꝯfe¬
rendo. Deinde oportebit eos locos. qui ita erut. ab ac¬
cusatore tractati. ut refelli ⁊ ꝯtrariã inpartẽ. ꝯuerti
possit᷑. qͦ in geñe sut̃ tres ertremi. contrariis rationibꝰ
infirmare. Illa aut̃ acerrima accusatoꝵ cͥminatio. ꝑ
ꝗͣ ꝑturbationẽ. fore om̃iũ uiditioꝵ. demonstrãt. si le
in dãpnato supliciisum̃di potestas data sit: leuabit᷑.
Primũ. si eiusmodi demonstrabit᷑ iniuria. ut ñ mͦ. uiro
bono. uerĩ omĩno homini libero. uideat᷑ ñ fuisse tole
randa. Dem̃ ita ꝑspicua. ut ne ab ipso qͥdẽ. qͥ fecisset in
dubiũ uocaret᷑. Dem eiꝰm᷑i ut in eas marime. debue¬

Expanded text:
do eius, in quem referet crimen, culpam et audaciam et quam maxido eius, in quem referet crimen, culpam et audaciam et quam maxime per indignationem, si res feret, iuncta con- questione ante oculos ponendo; postea levius demon- strando se poenitum, quam sit illius promeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli et contrariam in partem converti pos- sint, quo in genere sunt tres extremi, contrariis ratio- nibus infirmare. illa autem acerrima accusatorum criminatio, per quam perturbationem fore omnium iu- diciorum demonstrant, si de indamnato supplicii su- mendi potestas data sit, levabitur, primum si eius- modi demonstrabitur iniuria, ut non modo viro bono, verum omnino homini libero videatur non fuisse tole- randa; deinde ita perspicua, ut ne ab ipso quidem, qui fecisset, in dubium vocaretur; deinde eiusmodi, ut in eam is maxime debue
Abbreviated transcription (Latin):
ditio qͥdẽ ala dãpnata eer̃e in quã ia cͥmen ab
reo ꝯferat᷑. potuisse hc̃ ipsũ de illa iupplitiũ su¬
mere. Qua re ẽẽ indignũ eũ qͥ nec de dapna¬
ta qͥdẽ. penas sumere ipse potiusset. de ea sup¬
pliciũ sup̾sisse. quȩ nec adducła qͥ dẽ sit adiu¬
ditiũ. Demnde postulabit ut legẽ. qua lege fe¬
cerit. ꝓferat. Deinde qm̃ admodũ inꝯꝑatione
p̃cipiebamꝰ. ut illud qđ ꝯparabat᷑. ex tenuaret᷑:
ab accusatore. qm marime. sic in hoc gen̾e opor¬
tebit illiꝰ culpã. in quẽ cm̃ trasfert᷑ cũ huuꝰ malesi¬
cio qͥ se iuire fecisse dicat. ꝯꝑare. Postea demonstñ
ddũ e ñ ẽs̃ illud eiꝰ mͦ. ut ob id hoc. fieri quenirae.
Extrema ẽ ut in ꝯꝑatione. assũptio uidicationis.
⁊ de ea ꝑ ãplificationẽ ex delib̾ationis p̾ceptis.
dictio. Defensor aut̃ quȩ ꝑ alias ꝯstitutionẽ
inducent᷑. ex his locis qͥ traditi sũt. infirmabit.
Ipsã aut̃ relationẽ ꝯꝓbabit. pͥmũ augen¬

Expanded text:
io quidem illa damnata esset, in quam id crimen ab reo conferatur, potuisse hunc ipsum de illa supplicium sumere; quare esse indignum eum, qui ne de damnata quidem poenas sumere ipse potuisset, de ea supplicium sumpsisse, quae ne adducta quidem sit in iudicium. deinde postu- labit, ut legem, qua lege fecerit, proferat. deinde quem- admodum in comparatione praecipiebamus, ut illud, quod compararetur, extenuaretur ab accusatore quam maxime, sic in hoc genere oportebit illius culpam, in quem crimen transferatur, cum huius maleficio, qui se iure fecisse dicat, comparare. postea demonstran- dum est non esse illud eiusmodi, ut ob id hoc fieri con- venerit. extrema est, ut in comparatione, assumptio iudicationis et de ea per amplificationem ex delibera- tionis praeceptis dictio. Defensor autem, quae per alias constitutiones indu- centur, ex iis locis, qui traditi sunt, infirmabit; ipsam autem relationem comprobabit, primum augen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebũt. s. ẜt ex uictu multȩ trahunt᷑ suspitionẽ.
cũ quẽ admodũ. ⁊ apãꝰ qͦs & a qͥb educatus. ⁊ eru¬
ditus sit quęrit᷑. ⁊ qͥb cũ uiuat. qua ratione uitȩ.
qͦ more domestico uuiat. s Et ex fortuna. sepe
argumentatio. nascit᷑. cũ seruus. an lib. pecuniosꝰ
an pauꝑ. nobilis. an ignobilis. felix. an infelir. pͥua¬
tus. an inpotestate. sit. aut fuerit. aut futurus sit
ꝯsideratur. aut deniq aliqͥd. eoꝵ quęrit᷑. quȩ for
tunȩ ẽẽ ad tributa intelligunt᷑. Habitus autẽ qm̃
in aliqua ꝑfecta ⁊ ꝯstanti animmi aut corꝑis absolu¬
tione ꝯsistit. qͦ ingenere ẽ uirtus. sciẽtia:⁊ quȩ ꝯtͣ¬

Expanded text:
t. et ex victu multae trahuntur suspiciones, cum, quemad- modum et apud quos et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur, et quibuscum vivat, qua ratione vitae, quo more domestico vivat. et ex fortuna saepe argu- mentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit aut fuerit aut futurus sit, conside- ratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae for- tunae esse adtributa intelleguntur. habitus autem quon- iam in aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
molibro ex posuimꝰ ⁊ Iã ⁊ de nomine nõ nũ qmn aliqͥd
suspitonis nascitur. Nom̃ aut̃ cũ dicimꝰ. cognomen
qͦq intelligatur oportet. De hominis enĩ certo. ⁊ ppri.
ouocabulo. agit᷑. ut si dicamꝰ. id circo aliquẽ uocari.
re hominib grecis inperitis uerba dedisse. qđ elodius.
aut cȩciluis aut mutius uocaret᷑. SEt de natura licet
aliqͣntũ dducere suspitiones. Omĩa enĩ hec. uir: an
mulier. huiꝰ an illius ciuitatis sit. qͥb sit maioribus.
qͥb ꝯsanguineis. qͣ etate. qͦ animo. qͦ corpore. quȩ

Expanded text:
mo libro exposuimus. nam et de nomine nonnumquam aliquid mo libro exposuimus. nam et de nomine nonnumquam aliquid suspicionis na- scitur—nomen autem cum dicimus, cognomen quoque intellegatur oportet; de hominis enim certo et proprio vocabulo agitur—, ut si dicamus idcirco aliquem Cal- dumre hominibus Graecis inperitis verba dederit, quod Clodius aut Caecilius aut Mutius vocaretur. et de natura licet aliquantum ducere suspicionis. omnia enim haec, vir an mulier, huius an illius civitatis sit, quibus sit maioribus, quibus consanguineis, qua aetate, quo animo, quo corpore,