comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Censu rome agitato: inuenta s̃ homini¬
exactos reges. noua dignitas ẽ creata
dictatura scb̃i: ⁊ magister eqͥtum qͥ
dictatori obsequeret᷑. Dictator pͥmir
lagius: magister eqͥtum spuriꝰ cass
bello. pestilentia gͣuis subsequit᷑
que ꝑuniu̾sam ciuitatẽ uiolent̾ in¬
canduit: ut m̾ito p̃cedente ꝓdigios
lum ardere uisum sit. qͣndo caput
militares copias plurimas ex parte
confecit. multos nobiles. p̃cipue q
plebem feda tabe deleuit: qu̾aus
iã etiã suꝑiore qͣrto anno oborta lu¬
es eundem ppłm depopulata sit.
Poximo dehinc anno ciues. exules. serui¬
q fugitiui. duce ħbonio. uiro sabi¬
no. inuasert incendert̃ q capitoliũ
uͥ fortissime qͥdem a ualerio consule
nimꝑatore dimicatũ ẽ. s adeo atrox
⁊ gͣue discrim̃ p̃lii fuit. ut ipse qͦq
ꝯsul ualeriꝰ i fuerit occisꝰ inclignã de serius
uictoriã insuꝑ ñ sua morte fecdarit. Seq̃r annꝰ
ĩqͦ cũ uicto exc̾itu ꝯsul obsessus ẽ. Nã mi¬

Expanded text:
Censu Romae agitato, inventa sunt homiexactos reges nova dignitas est creata, dictatura scilicet, et magister equitum, qui dictatori obsequeretur. Dictator primus Largius, magister equitum Spurius Cassius bello, gravis pestilentia subsequitur, quae per universam civitatem violenter incanduit, ut merito praecedente prodigio, coelum ardere visum sit, quando caput militares copias plurima ex parte confecit, multos nobiles praecipueque plebem foeda tabe delevit: quamvis jam etiam superiore quarto anno oborta lues, eumdem populum depopulata sit. Proximo dehinc anno cives exsules servique fugitivi, duce Herbonio, viro Sabino, invaserunt incenderuntque Capitolium. Ubi fortissime quidem, Valerio consule et imperatore dimicatum est; sed adeo atrox et grave discrimen praelii fuit, ut ipse quoque consul Valerius ibi fuerit occisus, et indignam de servis uictoriam insuper etiam sua morte foedarit. Sequitur annus, in quo cum uicto exercitu consul obsessus est. nam Mi
Abbreviated transcription (Latin):
q uirtutũ monstͥs. rex t̾ritus absesitr
Tarqͥnii tñ diu dimicauert᷑. donec arun¬
tem filiũ regis manu sua brutꝰ ocrdet.
suꝑ q ipsũ mutuo uulnere ex p̾irauti
Porro depulsis ab urbe regib. uix iii
ad qͥntum decimũ lapidẽ tenebat nni¬
imꝑium. Post reges namq consules a
bruto esse ceꝑunt: deinde tͥbuni plebs
⁊ dictatores. ⁊ rursum consules obtini¬
erunt res publicas ꝑ annos ferme qͣdri¬
gentos. ⁊ sexaginta qͣtuor. usq ad uiluͦ
cesarem: qui pͥmus singłarem post tot

Expanded text:
que virtutum monstris rex territus abscessit. que virtutum monstris rex territus abscessit. Tarquinii tamen diu dimicaverunt, donec Aruntem filium regis manu sua Brutus occideret, superque ipsum mutuo vulnere expiravit. Porro, depulsis ab urbe regibus, vix usque ad quintumdecimum lapidem Roma tenebat imperium. Post reges namque consules a Bruto esse coeperunt; deinde tribuni plebis et dictatores, et rursum consules obtinuerunt res publicas, per annos fere quadringentos sexaginta quatuor, usque ad Julium Caesarem, qui primus singulare arripuit
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio. Igit᷑ porsenna rex etruscoꝵ gͣ¬
uissimꝰ regii nominis suffragator. tar¬
qͥnium manu reducebat. cũ ingen-¬
tib copus urbi aderat. ⁊ in ipsis fau¬
cib incũbebat. occupatoq ianicło
trib continius annis trepida urbẽ
terruit. conclusit. obsedit. ⁊ nͥ hostẽ
mutiꝰ constanti urende manus pati¬
entia submouiss mox urbẽ caꝑet:
aut iugi recepto rege. seruituti e̾e̾t
subiecta. Idem mutiꝰ fortissimꝰ roma¬
noꝵ regẽ ꝑ insidias: in castͥs ipsius
aggredit᷑. S uͥ frustͣto ictu circa ca¬
put regis tenet᷑: ardentib mox focis
intulit manũ. t̾rorem q dolo ge¬
minat. Oinqͥt manꝰ ut scias qu̾e es¬
geris uirũ: idem trecenti iurauimus
Hoc namq facto. hic int̾ritus ꝑseuerit
rex uͦ trepidabat qͣsi eiꝰ arderet manus.
Siqͥdem ⁊ una uirginũ ex obsidib rgi
data cloelia. elapsa custodia: audater
flum̃ patͥum tͣnsmeauit. Gͦtot tants¬

Expanded text:
imperio. Igitur Porsenna rex Hetruscorum grimperio. Igitur Porsenna rex Hetruscorum gravissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu reducebat, cum ingentibus copiis urbi aderat, et in ipsis faucibus incumbebat, occupataque Janiculo tribus continuis annis, trepidam urbem terruit, conclusit, obsedit, et nisi hostem Mutius constanti urendae manus patientia submovisset, mox urbem caperet, aut jugi, recepto rege, servituti esset subjecta. Idem enim Mutius, fortissimus Romanorum, regem per insidias in castris ipsius aggreditur; sed ubi frustrato ictu circa caput regis tenetur, ardentibus focis intulit manum, terroremque dolo geminat: O! inquit, ut scias quem effugeris virum, idem trecenti juravimus; hoc namque facto, hic interritus perseverat; rex vero trepidabat, quasi ejus arderet manus. Siquidem et una virginum ex obsidibus regi data Cloelia  Al., Clylia elapsa custodia audacter flumen patrium transmeavit. Ergo tot tantis
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. ⁊ ex singłari duplex pote¬
stas constituit᷑. ne solitudine uł mora
corrumꝑet᷑: consules q apellauer̃t ꝓre
gib. ut consulere ciuib suis deberent
centos qͣdraginta ⁊ tres annos conti¬
nua illa regũ dñatione ꝑtulerint.
ñ solũ uniꝰ regis expultio: uerũ etiã
odium regii nominis ⁊ potestatis osten¬
dit. Igit᷑ brutꝰ qͥ pͥmus apud roma¬
nos consul factus ẽ. pͥmum conditorẽ
regem q rome ñ solum ex equare par¬
ricidio: s ⁊ uincere studuit. Appe
duos filios adolescentes toticłe q uxo¬
ris sue frẽs uitellios uiuenes. reuo¬
candoꝵ in urbem regũ placito insi¬
mulatos in contionẽ ꝓtͣxit. uirgis
cicidit. securiq ꝑcussit: ut plane
publicꝰ parens in loco liberoꝵ adop¬
tasse sͥ ppłm uideret᷑. Liber iam hinc
ppłs romanus. pͥma adu̾sus exteros
arma ꝓ libertate corripuit: mox ꝓ fi¬
nib. deinde ꝓ sociis. demũ ꝓ gła et

Expanded text:
nomine, et ex singulari duplex potenomine, et ex singulari duplex potestas constituitur, ne solitudine corrumpreetur, consulesque appellauit pro regibus, ut consulere ciuibus suis debere centos quadraginta tres annos, continua illa regum dominatione pertulerunt, non solum unius regis expulsio, verum etiam odium regii nominis et potestatis ostendit. Igitur Brutus primus apud Romanos consul, qui primum conditorem regemque Romae, non solum exaequare parricidio, sed et vincere studuit: quippe duos filios suos adolescentes, totidemque uxoris suae fratres Vitellios juvenes revocandorum in urbem regum placito insimulatos in conditionem protraxit, virgis cecidit, securique percussit, ut plane publicus parens in locum liberorum adoptasse sibi populum videretur. Liber hinc populus Romanus prima adversus exteros arma pro libertate corripuit, mox pro finibus, deinde pro sociis, demum pro gloria et
Abbreviated transcription (Latin):
nis ludos. muros. ⁊ coaclas instruxit.
Ad extremũ ab anci filiis occisus ẽ: re¬
gis illius cui ipse successerat. Dehinc
seruiꝰ tulliꝰ romanoꝵ gub̾nacula eo
in temꝑe inuadit: nec obscurritas
inhibuit. qũauis matre serua creatꝰ.
Nam eximiã indolem uxor tarqͥnii ta¬
naqͥl lib̾aliter edificauerat. ⁊ clarã
fore uisam circa caput fłamam ꝓmise¬
rat. G post tarqͥnu mortẽ annuente
regina substitutus in locũ regis: qͣsi
ad tempꝰ regnũ dolo partũ sic egit in¬
dustrie. ut iure adeptꝰ uideret ur.
Ab hoc ppłs romanus relatꝰ incensũ
digestus in classem. in decuriis atq
collegiis ẽ distributꝰ: sũmaq regis
sollertia ita ẽ ordinata res publica. ut
omĩa patͥmonia. dignitates. etates.
artiũ. officioꝵ q discrimina. in ta¬
bulis referrent᷑: acsi maxima ciui¬
tas minime domꝰ diligentia contine¬
riens matrona lucretia manlau̾at.
Ilico imꝑiũ in eoscłe lib̾tatis sue uin¬
dices tͣnfferunt. mutato tñ iure ⁊

Expanded text:
ituit, muros et cloacas construxit, ad extremum ab Anci filiis occisus est, regis illius, cui ipse successerat. CServius Tullius gubernacula quo in tempore invadit, nec obscuritas inhibuit, quamvis matre serva creatus est. Nam eximiam indolem uxor Tarquinii Tanaquil liberaliter educaverat, et clarum fore visa circa caput flamma promiserat. Ergo post Tarquinii mortem adnitente regina substitutus in locum regis, quasi ad tempus regnum dolo partum sic egit industrie, ut jure adeptus videretur. Ab hoc populus Romanus relatus in censum, digestus in classem, inde curiis atque collegiis distributus est. Summaque regis solertia ita est ordinata respublica, ut omnia patrimonia, dignitates, aetates artium, officiorumque discrimina in tabulis referrentur, ac sic maxima civitas minimae domus diligentia contineriens matrona Lucretia mandaverat. Illico imperium in eosdem libertatis suae vindices transferunt, mutato tamen jure et
Abbreviated transcription (Latin):
lo meliꝰ dimicatũ ẽ: curio. fabricioq
coniulib. Iam qͥppe t̾rorbeluaꝵ exo-¬
astatꝰ. uniꝰ ꝓmoscide abscisa: mori
posse beluas ostenderat. Itaq in ip¬
sos pila congestas̃. ⁊ in t᷑res iubͣte fa¬
ces: tota hostiũ agmina ardentib
ruinis oꝑuer̃t. Nec alius cladifis
fuit: qũa nox dirimeret. Postrenꝰ¬
ꝙ fugientiũ rex ip̃e a satellitib hi¬
mo̾ saucius: in armis siuis ruit us¬

Expanded text:
lum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus — iam quippe terror beluarum exoastatus unius promoscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsos pila congesta sunt et in turres vibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt. Nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret postremusque fugientium rex ipse a satellitibus humero saucius in armis suis refe
Abbreviated transcription (Latin):
Nec alia magis qua tarentina uictors
ostendit ppłi romani fortitudinẽ se¬
natꝰ sapientiã. ducũ magnanimitarꝰ
nec alius pulchrior in urbe aut se
ciosior tͥumphus intͣuit. Ante huno
diem nicħ p̃ter pecora uulchoꝵ. gregil
sabinoꝵ. carpenta galloꝵ: fracta san¬
res captiuos. uideres molossos. thessa¬
los. macedones. brattios. apulios an
lucanos: si pompã. aurũ. purpͤam
signa. tabulas. tarentinas q delirit¬
S nicħ libentius ppłs romanus alpyi
qu̾a illos qͦs timuerat cũ turrib lb
elephantos: qͥ non sine sensu captii¬

Expanded text:
nec alia magis quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. Nec alius pciosior triumphus intrauit. Ante hunc diem nihil praeter pecora Volscorum, greges Sabinorum, carpenta Gallorum, fracta Samcaptiuos aspiceres, Molossi, Thessali, Macedones, Bruttius, Apulus atque Lucanus; si pompam, aurum, purpura, signa, tabulae Tarentinaeque deliciSed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas quas timuerat cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captivi
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ pͥscus. Q qu̾auis tͣnsmarine ori¬
ginis ess regnũ ultro petens accepit.
ob industriã suã atq elegantiã. qͥppe
qͥ oriundus corintho: grecũ ingeniũ
italicis artib miscuiss. Hic ⁊ sena¬
tus maiestatẽ num̾o ampliauit. &¬
centuriis trib auxit: ꝯu̾auis auctuᷤᷤ
neuiꝰ numerũ augeri ꝓhibebat. uir
summꝰ augurio. Que rex in exꝑim̃¬
tum rogauit: fieri ne possit qͦd ipse
m̃te conceꝑat. Ille rem exꝑtus augu¬
rio: posse respondit. Ad qũe hoc in¬
qͥt agit᷑ : an cutẽ illam secare nouacu¬
la possim: E augur. Potes inquit.
E seruit. Inde romanis sacer auguriatꝰ.
neq pace tarqͥnius. quã bello ꝓmtior.
D uodecim namq tuscie ppłos frequen¬
tib armis subegit. incle fasces. trabee
curules. anuli. phalere. paludam̃ta.
p̃terte: inde qͦd aureo curru qͣtuor
equis triumphat᷑: toge picte. tunice¬
q palmate. Omĩa deniq decora ⁊ in¬
signia quib imꝑii dignitas eminet:

Expanded text:
 Priscus, quamuis transmarinae originis, regnum ultro petens accepit ob industriam atque elegantiam; quippe qui oriundus Corintho Graecum ingenium Italicis artibus miscuisset. Hic et senatus maiestatem numero ampliauit, et centuriis tribus auxit, quatenus Attius Neuius numerum augere prohibebat, uir summus augurio. Quem rex in experimentum rogauit, fierine posset, quod ipse mente conceperat. Ille rem expertus augurio, posse respondit. «Atquin hoc», inquit, «agitaram, an cotem illam secare nouacula possem»; et augur «potes ergo», inquit, et secuit. Inde Romanis sacer auguratus. Neque pace Tarquinius quam bello promptior. Duodecim namque Tusciae populos frequentibus armis subegit. Inde fasces, trabeae, curules, anuli, phalerae, paludamenta, praetextae, inde quod aureo curru, quattuor equis triumphatur, togae pictae tunicaeque palmatae, omnia denique decora et insignia, quibus imperii dignitas emin
Abbreviated transcription (Latin):
dens concremauit. ne aliqua cur iosita¬
te ad hominũ noticiã tantũ nefas di¬
honorem uirtutis regnũ ultrodatiꝰ
est. Hic omnẽ militarẽ disciplinam.
artẽ q bellandi instituit. Primus
regu̾ romanoꝵ purpura. ⁊ fascib
usꝰ est. Ipse ambitu uallis urbẽ am¬
pliauit: adiecto monte celio. Itacꝙ
excitata uiuentute dr intulise alba¬
nis bellũ: ⁊ altrinsecꝰ spe incerta. at¬
ta clade. tancde pessimos exitus ⁊ dil¬
bios euentꝰ compendiosa ter gemuls
congresione tuisse. Rursũ pace disru¬
ꝓta metiũ. fufetiũ. fidenatẽ. bello. me¬
ditata etiã ꝓditione suspensũ. currib
in diu̾sa raptantib: duplicis animi
noxã. pena diu̾si corꝑis expendisse.
imꝑiũ: pompilii nepos. ex filia. Hic
auentinũ montẽ. ⁊ ianiculũ urbi
addidit. ⁊ muro menia amplexꝰ est:¬
⁊ influentẽ tyberĩ urbi ponte cõmi¬
sit. Supͣ mare uͦ t̾ciodecimo ab ur¬
be miliario. in ip̃o fluminis marisq

Expanded text:
dens, concremavit, ne aliqua curiositadens, concremavit, ne aliqua curiositate ad hominum notitiam tantum nefas dihonorem virtutis regnum ultro datum est. Hic omnem militarem disciplinam artemque bellandi instituit. Primus regum Romanorum purpura et fascibus usus est, ille ambitu vallis urbem ampliavit, adjecto monte Celio. Itaque exercita juventute intulisse Albanis bellum, et diu altrinsecta clade, tandem pessimos exitus et dubios eventus compendiosa Tergeminorum congressione finisse. Rursus pace dirupta, Mettum Fufetium, Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diversa raptantibus, duplicis animi noxam poena divisi corporis expendisse. m, Pompilii nepos ex filia. Hic Aventinum montem et Janiculum urbi addidit, et muro moenia amplexus est, et influentem Tyberinum urbi pontem commisit. Supra mare vero tertio decimo ab urbe milliario in ipso fluminis marisque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nullũ cum finitimis gessit bellũ.
Duos m̃ses ipse in antio addidit. ianu¬
ariũ ⁊ februariũ: cum antea decem
tantũ apud romanos fuissent a romu¬
lo constituti. Capitoliũ quoq afun
as omnẽ ꝙ cultũ deoꝵ docuit.
pontitices augures. cet̾a q sac̾dona
⁊ secreta queda imꝑii pignora deseͥ¬
sit: ianũ q bifrontẽ. Ille pͥmus focũ
ueste uͥginib colendum dedit: ut
ad simulachrũ custos imꝑii celestiũ
siderũ fłama uigilaret. In tantũ ens̃
uanitate deceptus ẽ. ut plura diabo¬
lo dictante conscrib̾et: que postea si
ad hominũ notitiã ꝑuenirent. nimi¬
um obesse cognouit. S qr incendere
ea timuit: iuxta suũ latent̾ sepulchi
uͥ neminẽ accessurũ credidit. sub hu¬
mo abscondit. Descenclente uͦ tẽꝑe qͥ¬
dam rusticus dũ in eodem agricultan
exerceret loco. aratro euellente hoc
scͥptum reppit. p̃tori obtulit: p̃tor uͦ
senatui. Senatꝰ aũ ut uidit nimu̾i
detestatꝰ exhorruit: incenclioq tra¬

Expanded text:
qui nullum cum finitimis gessit bellum. Duos menses is anno addidit, Januarium et Februarium, cum antea decem tantum apud Romanos fuissent a Romulo instituti. Capitolium quoque a fuas omnemque cultum deorum docuit. Pontifices, augures, caeteraque sacerdotia et secreta quaedam imperii pignora descripsit, Janumque bifrontem. Ille primus focum Vestae virginibus colendum dedit, ut ad simulacrum custos imperii coelestium siderum flamma vigilaret. In tantum enim vanitate deceptus est, ut plura diabolo dictante conscriberet, quae postea si ad hominum notitiam pervenirent, nimium obfutura cognovit. Sed quia incendere ea timuit, juxta suum latenter sepulcrum, ubi neminem accessurum credidit, sub humo abscondit. Decedente vero tempore, quidam rusticus dum in eodem agriculturam exerceret loco, aratro evellente hoc scriptum reperit, praetori obtulit, praetor vero senatui. Senatus autem ut vidit, nimium detestatus exhorruit, et incendio tra
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uenere funerib rapte mulieres:
laceris comis. Sic pax facta cũ tacio
senẽ honestis pietatis cau sis insistentẽ:
mox ut in societatẽ regni romulus assũ¬
psit. occidit. Gpulsi fugati q ueientes.
cenninensiũ captũ. ac dirutũ ẽ oppidũ.
Spolia insuꝑ opima de rege eoꝵ actronio
suspendit. Carpeia namq uirgo p̃di¬
cta. clipeis sabinoꝵ obruta. uñ monᷤ
tarpeiꝰ nom̃ accepit: in qͦ nunc ẽ capi¬
toliũ. Iam hinc incessabilia c̾tamina:
⁊ iuxta qͣntitatem uiriũ ex t̾na atq
ciuilia semꝑ gͣuia fuert̃. Igit᷑ romu¬
lus hinc rei publice imposuit statũ.
ut ad subita bella excubaret. Consi¬
liũ aũ rei publice penes senes ut ess
qͥ ex auctoritate patres uocabant᷑:
ab erate uͦ senatus ⁊ ex ppło mille col¬
legit uiros. qͥ armati sͥ assisterent
expediti. Unde a mille milites dicti
sicut a senib senatores: ⁊ a curis qͥriteᷤᷤ
I dem romulus apud palude uł capri

Expanded text:
tervenere funeribus raptae tervenere funeribus raptae laceris comis; sic pax facta cum Tatio, senem honestis pietatis causis insistentem, mox ut in societatem regni Romulus assumpsit, occidit. Ergo pulsi fugatique Vientes, Cennensium captum ac dirutum est oppidum, spolia insuper opima de rege Argone Feretrio vit. Tarpeia namque virgo praedicta clypeis Sabinorum obruta est. Unde mons Tarpeius nomen accipit, in quo nunc est Capitolium. Jam hinc incessabilia certamina et juxta quantitatem virium externa atque civilia semper gravia fuerunt. Igitur Romulus hunc reipublicae imposuit statum. ut ad subita bella excubaret, consilium autem reipublicae penes senes esset, qui ex auctoritate patres vocabantur, ob aetatem senatus; et ex populo mille collegit viros, qui armati sibi assisterent expediti. Unde a mille milites dicti, sicut a senibus senatores, et a curiis Quirites. Idem Romulus apud paludem per caput
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓmissa impunitate collegit. Ad
tutelam uͦ noue urb sufficere ual¬
lum uidebat᷑. Cuiꝰ đu angustias
remꝰ increpans saltu tͣnsiliuit: ius
su frĩs occisus ẽ. Primaq certe ui¬
ctima urb̵ fuit. Imaginem namq
urbꝰ magis qua urbẽ fecerat romu¬
lus: s incole deerant. Erat tñ in
ꝓximo locus. in qͦ asylum facit: ⁊¬
statim mira uis hominũ. latini tu¬
sciq pastores etiã tͣnsmarini. frigeᷤᷤ
qͥ sub enea: archades qͥ sub euandro
uen̾ant duce confluxert. Sic nãq
ex uariis quasi elem̃tis congrega¬
uit corpus unũ: populũ q roma¬
nũ ita fecit. Uiroꝵ itaq matͥmo¬
nia a finitimis petita: qr ñ impe¬
trabant᷑. manu capta s̃. Simula¬
tis namq ludis equestrib. uͥgines
ac mulieres sabinoꝵ que ad specta¬
culũ uen̾ant. p̃de fuerunt. Hec
statim causa belloꝵ sabinis: porte
sis intͣ menia hostib. atrox in ip¬
so foro pugna. adeo ut romulus
feci᷑a suoꝵ iux sist̾e̾t fugã. Tancłe in¬

Expanded text:
num promissa impunitate collegit. Ad tutelam vero novae urbis, sufficere vallum videbatur, cujus dum angustias Remus increpat, saltu transilivit, qui jussu fratris occisus est; prima certe victima urbis fuit. Imaginem namque urbis potius quam urbem fecerat Romulus, sed incolae deerant. Erat tamen in proximo locus, hunc asylum facit, et statim mira vis hominum, Latini, Thuscique pastores, etiam transmarini Phryges, qui sub Aenea, Archades, qui sub Evandro venerant duce, confluxerunt. Sic namque ex variis quasi elementis congregavit corpus unum, populumque Romanum ita fecit. Virorum itaque matrimonia a finitimis petita, quia non impetrabantur, manu capta sunt. Simulatis quippe ludis equestribus, virgines ac mulieres Sabinorum, quae ad spectaculum venerant, praedae fuerunt. Haec statim causa bellorum. Sabinis portae sis intra moenia hostibus atrox in ipso foro pugna, adeo ut Romulus foedam suorum vix sisteret fugam. Tandem in
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe nox usq ad płimam diei par¬
tem tendi uisa ẽ: ⁊ faxea de nubib
gͣndo descendens. ueris t̾ram lapi¬
dib u̾b̾auit. Qb dieb etiã alexan¬
der magnꝰ. uere ille gurges miseriaꝵ:
⁊ atrocissimꝰ turbo tocus orientis est
taꝵ. alexandri illiꝰ magni auuncłs.
tͣiectis in italiam copuis cũ bellũ ad¬
uersꝰ romanos pararet. ⁊ circa finiti¬
mas rome urbes firmare uires exer¬
hostib subtͣhere studens bellis ex¬
erc̾et᷑: a samnitib qͥ lucane gen¬
ti suffragabant᷑. maximo bello in
lucania uictus atq occisus ẽ. Hũc¬
catꝰ est: ut auxilia eis p̃beret aduer¬
sus romanoꝵ arma. Carentũ uͦ la
apulie tocius q lucanie caput: di¬
uitiis. magnitudine. muris. portu.
demoniis conditorib ciuitatẽ uen-¬
uirib epyri. thessalie. machedonie.
incognitis q in id tempꝰ elephantis:
t̾ra. mari. uiris. eqͥs. armis. belius.
at postremũ uirib suis dolisq t̾ri¬

Expanded text:
m nox usque ad plurimam diei partem tendi uisa eat et saxea de nubibus grando descendens ueris terram lapidibus uerberauit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, uere ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, est tarum, Alexandri illius magni avunculus, trajectis in Italiam copiis, cum bellum adversus Romanos pararet, et circa finitimas Romae urbes firmare vires exerhostibus subtrahere studens, bellis exerceretur: a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania victus atque occisus est. Hucatus, ut auxilia ejus praeberet adversus RomanApuliae totiusque Lucaniae caput erat, divitiis, magnitudine, muris, portu aemoniis conditoribus civitatem vinviribus Epiri, Thessaliae, Macedoniae incognitisque in id tempus elephantis ra mari, uiris equis, armis beluis, ad postremum uiribus suis dolisque ter
Abbreviated transcription (Latin):
re fausto pede quẽ elegisti sponsũ. ꝙ
si a filia religione uicti fuerunꝰ. Ita
scĩmonialiũ habitũ induta: cinictas
sodales ad amorẽ sui in urbe uinto¬
niȩ. sedulitate obseqͥi inuitabat:
Nec resupinabat eã alta ꝓsapie mag¬
nitudo. qͦd geno̾sui
putreo¬
surriꝑet ⁊ diligent̃ lotos ia
stos lectis rursus apponet.
signierit. istud exemplũ magsi
uotionẽ pectoris. ⁊ integͥtatẽ cop
eiꝰ miracła in uita. ⁊ post matia
filia. beata editha. uiltimensia
nobium sedem ossium suoꝵ duleb
exuiiis ornat. amore fouet. Uͥ ab ii¬
fantia sua scolȩ dñice tradita. inci¬
rupta semꝑ uirginitate. ⁊ frequi¬
tib excubiis d̾i gr̾am demerebat᷑ i
talium tumorẽ nentis ingenuitatii
mens. Unũ a maiorib accepi qͦ n m
diocͥt̾ iudicium offendebat hormiꝰ
fallens uidł ocłos eoꝵ aurataꝵ apti¬
a deliuoldo palam increpita. respond¬
se fertur nec inepte nec infacete.

Expanded text:
re fausto pede quem elegisti Sponsum; etre fausto pede quem elegisti Sponsum; etsi a filia religione victi fuerimus. » Ita sanctimonialium habitum induta, cunctas sodales ad amorem sui in urbe Wintoniae sedulitate obsequii invitabat; nec resupinabat eam alta prosapiae magnitudo, quod generosum putaresurriperet, et diligenter lotos et inunctos lectis rursus apponeretinsignierit, istud exemplum magis devotionem pectoris et integritatem corporis ejus miracula, in vita et post mortem, filia, Edgari sedem ossium suorum dulcibus exuviis ornat, amore fovet. Wifantia scholae Dominicae tradita, incorrupta semper virginitate et frequentibus excubiis Dei gratiam demerebatur, natalium tumorem mentis ingenuitate premens. Unum a majoribus accepi quod non mediocriter judicium offendebat hominum, fallens videlicet oculos eorum auratarum appaEthelwoldo palam increpata, respondisse fertur, nec inepte nec infacete,
Abbreviated transcription (Latin):
pitante fide. Nec cassum euentũ re
habuit. adeo ut nullus iuude nͥ ex¬
tincta uł mitigata ualitudine dis¬
cedẽt: ĩullosq regiꝰ morbꝰ in edicis
retuli: suscepit ex uxore elfgma
filias multas. int̾ quas ⁊ edburgã.
Que uix dũ tͥma eẽt: spectabile fut̾e
sc̾itatis dedit ꝑicłm. Explorare uole¬
bat pat̾: utrũ ad łm. an ad scłm ee̾t
declinatura pusiola Posueratq in tri¬
lino diũsaꝵ ꝓfessionũ ornamenta. hĩc
calicẽ ⁊ eugłia: inde armillas ⁊ ino.¬
nilia. Illuc uirguncła usnis nutͥcie
blandientis allata: genib parentis
assedit. Iussaq utrũ uellet eligere.
toruo aspectu scłaria despiciens. ꝓ mip¬
teq manib reptans: eugłia ⁊ calicẽ
puellari adorauit innocentia. Excla¬
mat cetꝰ assidentiũ: auspiciũ futurȩ
sci̾tatis in puella exosculatus. Pater
ipse artioxib basiis dignatꝰ sõbolem.
uade inqͥt qͦ te uocat diuinitas: seque¬

Expanded text:
pitante fide. Nec cassum eventum res pitante fide. Nec cassum eventum res habuit, adeo ut nullus inde nisi exstincta vel mitigata valetudine discederet; nonnullosque regius morbus, medicis retuli, suscepit ex uxore Edgiva filias multas; inter quas et Edburgam, quae, vix dum trima esset, spectabile futurae sanctitatis dedit periculum. Explorare volebat pater utrum ad Deum an ad seculum declinatura esset pusiola; posueratque in triclinio diversarum professionum ornamenta, hinc calicem et evangelia, inde armillas et monilia. Illuc virguncula ulnis nutritiae blandientis allata, genibus parentis assedit; jussaque utrum vellet eligere, torvo aspectu secularia despiciens, prompteque manibus reptans evangelia et calicem, puellari adoravit innocentia. Exclamat coetus assidentium, auspicium futurae sanctitatis in puella; exosculatus, pater ipse arctioribus basiis dignatus sobolem: « Vade, inquit, quo te vocat Divinitas, seque
Abbreviated transcription (Latin):
bulum in cunctos eque p̾dicabilis.
& qmuis ibi pene om̃s mouast̾ii an¬
fractus. plem suit scoꝵ corperib.
nec eoꝵ parui nominis aut mĩti.
inferiꝰ. qͥniuino amatur ⁊ ꝯmemo¬
ratur dulciꝰ. Ad est illa se diligenti¬
b. nullos surda transiens aure.
saluti consulentes animȩ.
Silliurga apd̾̃ ueneloch reqͥescit.
olim ab accolis nota. s post ad¬
uentũ normamnioꝵ dũ nescit᷑ locꝰ
sepulcͥ. aliquandiu obliuiomi data.
Nuꝑ uͦ adunato ibi conuentu mo¬
nachoꝵ clumiacensium. dũ inchoa¬
ta noui templi machina. qͥdã pu¬
er ꝑ pauimentũ concitatꝰ cursita¬
ret: effracta mausolei fouea ꝓpa¬
lari corpꝰ uirginis fecit. Tune u¬
balsamiti odoris aura ꝑ eccłam spi¬
rante. altiꝰ leuatũ tot miracula
p̾buit : ut cat̾natim eo ppłoꝵ
turbe confluerent. Uix patuli
campi capiebant ppłõꝵ agmina.:
dum eqͥs umbonib diues ⁊ mendicꝰ
se agerent: cunctos in cõmune p̾ci¬

Expanded text:
bulum suum in cunctos aeque praedicabilis. bulum suum in cunctos aeque praedicabilis. Et quamvis ibi pene omnes monasterii anfractus pleni sint sanctorum corporibus, nec eorum parvi nominis aut meriti,inferius, quin imo amatur et commemoratur dulcius. Adest illa se diligentibus, nullos surda transiens aure, saluti consulens animae. § 216. Milburga apud Weneloc requiescit; olim ab accolis nota, sed post adventum Normannorum, dum nescitur locus sepulchri, aliquandiu oblivioni data: nuper vero, adunato ibi conventu monachorum Cluniacensium, dum, inchoata novi templi machina, quidam puer per pavimentum concitatius cursitaret, effracta mausolei 370 fovea propalam corpus virginis fecit. Tunc balsamici odoris aura per eccrante altius elatum tot miracula praebuit, ut catervatim eo populorum undae confluerent, vix patuli campi capiebant populorum agmina, dum aequis umbonibus dives et mendicus se agerent, cunctos in commune p
Abbreviated transcription (Latin):
ercongotã ⁊ ermenhildã. de ercongo¬
tisore uolentes: lectio bede informa¬
bit. Ermeuhilda wilferio regi mer¬
tioꝵ locata. habuit filiã werburgã.
apd̃ eiuitatẽ legionũ pausant. in mo¬
uast̾io eiꝰd̾e urbis qͦd construxit nouit̃
hugo comes cestrensis. eiectis inde
nuculis cłicis: qͥ ibidẽ fedo ⁊ pauꝑe
uctu uitã transigebant. Eaꝵ ⁊ p̾ei¬
pue iuni oris ibi laudant᷑ m̾ita: extol¬
luntur miracula. Cũq om̃ĩum petici¬
ib sint iucuntant̾ fauorabiles: tũ¬
naxine orationes feminaꝵ ⁊ pueroꝵ
uieio ⁊ contiguo auxilii pede attin
at̃ uolferii mereualdꝰ¬
ex ermenb̾ga filia ermeredi frĩs
ercomb̾ti. tulit filias milthiridã &
milburgã. Milthrida in thanato
insula cantie caelibatui dans oꝑam:
ibidẽ uite metã incurrit. Sequenti
temꝑe ad cenobiũ scĩ augustini.
cantuariã translata. eximia mona¬
choꝵ sedulitate honoratur. pieta¬
tis fama ⁊ dulcedinis. iuxta uoca¬

Expanded text:
Ercongotam et Ermenildam. De ErcongoErcongotam et Ermenildam. De Ercongota scire volentes lectio Bedae informabit. Ermenilda, Wulferio regi Merciorum locata, habuit filiam Werburgam, apud civitatem Legionum, pausant, in monasterio ejusdem urbis quod construxit noviter Hugo comes Cestrensis, ejectis inde pauculis clericis qui ibidem foedo et paupere victu vitam transigebant. Earum, et praecipue junioris, ibi laudantur mluntur miracula, cumque omnibus petitionibus sint incunctanter favorabiles, maxime orationes feminarum et puerorum vicino et contiguo auxilii pede attinater Wulferii Merewaldex Ermenberga filia Ermenredi fratris Ercomberti, tulit filias, Mildritham et Milburgam. Mildritha in Taneto insula Cantiaibidem vitae metam incurrit. Sequenti tempore, ad coenobium sancti Augustini Cantuariam translata, eximia monachorum sedulitate honoratur, pietatis fama et dulcedinis juxta voca
Abbreviated transcription (Latin):
Iregii gen̾is aliquaꝵ. oris mei ꝑ¬
stͥnget p̃coniũ. p̃fata breuitatis uns
quã ñ fasticdii nausia. s miracłeꝵ
facit inscitia. Anna rex orienta liũ
angloꝵ habuit filias tres. echeldn¬
dam. ethelburgã. sexburgã. Ethil¬
drida duob uiris nupta. felici ut
beda auctoe ẽ ꝯtinentia. sine ulli
tant̾ia. sine ulla libi¬
is urtica. ꝑpetuȩ uirgnutatis
ur cam celo nictrix exhibuit.
Echelburga in monast̾io gallie
qs dicit᷑ brigis scimonialis pͥmũ.
&t hinc abbatissa. illibate uirgi¬
nitatis signacło floruit. S specio¬
sum certe qͦd ambe sorores si c̃ ꝯcu¬
scentiã carnis in se iue domue¬
nt. ita defuncte incorruptã eandẽ
dẽ p̃ferunt. illa in anglia. ista in
ilia ut eaꝵ scĩtas que habunde
ulgerat. sufficiat geminos irradia¬
re polos. Sexburga ercomb̾to
regi cantuarioꝵ in matͥmo¬
iũ data. ⁊ post eiꝰ mortẽ uelata in
asdẽ monast̾io qͦ soror etheldrida. p̾di¬
atur sẽa. Habuit ex illo rege filias.

Expanded text:
s aliquarum oris mei perstringet praeconium; praefata brevitatis venia, quam non fastidii nausea, sed miraculorum facit inscitia. Anna rex Orientalium Anglorum habuit filias tres, Etheldritham, 368 Ethelburgam, Sexburgam Etheldritha, duobus viris nupta, felici  ut Beda auctor est continentia, sine ulla jactura, sine ulla libidinis urtica, perpetuae virginitatis lauream coelo victrix exhibuit. Ethelburga, in monasterio Galliae quod dicitur Brigis, sanctimonialis primum, dehinc abbatissa, illibatae integritatis signaculo floruit: et speciosum certe quod ambae sorores, sicut concupiscentiam carnis in se vivae domuerant, ita defunctae incorruptam eamdem praeferunt, illa in Anglia, ista in Gallia, ut earum sanctitas, quae abunde fulgurat, « sufficiat geminos irradiare polos. » Sexburga, Ercomberto regi Cantuariorum in matriium data, et post ejus mortem velata in eodem monasterio quo soror Etheldritha, praedicatur sancta. Habuit ex illo rege filias
Abbreviated transcription (Latin):
nulliꝰ liqͦris asꝑgine ualeret ex¬
tingui. Qͦd cũ multi mirarent᷑.
habent. stilo subtꝰ fiamã
foranen fecit. Ita intͦducto
aere ignis euanuit. Corpꝰ
muro applicitũ. uastitate
siu meniũ altitudinẽ uici
Si ꝑredentib dieb stlledis
rusentis infusum. cõmints sa¬
lium corruptiorẽ aguouit a
soluta. ⁊ neruis fluentio.
brachia: ⁊ cetã gemina omidus
ad umbilicũ. Inferiꝰ duo craũ
duo pedes. ⁊ cet̾a omia singli
bebat. comedebat. loq̃batus an
Nebat. esinr⁊ebat. tacebat. s ter
Ore genuno manduçabat᷑. s ina
meatu digerebatar. Postremoni
defincta. suꝑuix̾ alt̾a. Portainit
pene tͥennio uiua mortuã. do¬
nec ⁊ mole pondĩs ⁊ nidore cada

Expanded text:
nullius liquoris aspergine, valeret exnullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur,habent, stylo subtus flammam foramen fecit; ita introducto aere, ignis 358 evanuit. Corpus, muro applicitum, vastitate sui moenium altitudinem vicit; sed procedentibus diebus, stillicidiis rorulentis infusum, communem mortalium corruptionem agnovit, cute soluta et nervis fluentibus. brachia, et caetera gemina omnia usque ad umbilicum: inferius duo crura, duo pedes, et caetera omnia singula. Ridebat, comedebat, loquebatur una: flebat, esuriebat, tacebat altera. Ore gemino manducabatur, sed uno meatu digerebatur. Postremo una defuncta, supervixit altera: portavit pene triennio viva mortuam, donec et mole ponderis
Abbreviated transcription (Latin):
potitꝰ est diu suspiratis amorib.
S̾ palumb uͥ demonis clamorẽ
ad dm de se audunt: finẽ dierũ
sib p̃signari intellexit. Q cͥca
omĩib membͥs ult᷑ truncatis. ii¬
serabili defunctꝰ ẽ penitentia: con¬
fessus paꝑe corã ppło romano in¬
qudita flagitia¬
illibatũ. Ingenti stupore omniũ.
ꝓ tot scła in corruptione sui su¬
ꝑauit. Qͦd ea sit natura condito¬
rũ corpoꝵ. ut carne tabescente
cutis ext̾ior ueruos. nerui ossa
contineant. Hiatꝰ uuliũs qͦs in
medio pectore turnꝰ fec̾at: quatu¬
& pedib ⁊ semis. mensuratũ ẽ.
epitaphiũ huiꝰmodi reꝑtũ. fũrꝰ
euandri pallas. quẽ lancea tur¬
in militis occidit: more suo ia¬
cet hic. Qͦd ñ tẽ c̾diderim fac¬
tis mat̾ euandri lati¬
nas litt̾as inuenisse:
s ab ennio uł alio ali¬
Q antiqꝰ poeta cõposi¬
tum. Ardens lucerna
ad caput inuenta. arte mecha¬
nica : ut nulliꝰ flatꝰ uolentia.

Expanded text:
potitus est diu suspiratis amoribus. potitus est diu suspiratis amoribus. Sed Palumbus, ubi daemonis clamorem ad Deum de se audivit, finem dierum sibi praesignari intellexit. Quocirca, omnibus membris ultro truncatis, miserabili defunctus est poenitentia, confessus papae coram populo Romano inaudita flagitiaillibatum, ingenti stupore omnium quod tot secula incorruptione sui superavit: quod ea sit natura conditorum corporum, ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa contineant. Hiatus vulneris quod in medio pectore Turnus fecerat, quatuor pedibus et semis mensuratum est. Epitaphium hujusmodi repertum: Filius Evandri Pallas, quem lancea Turni Militis occidit more suo, jacet hic. Quod non tunc crediderim facntis, mater Evandri, Latinas literas dicatur invenisse; sed ab Ennio, vel alio aliquo antiquo poeta compositum. Ardens lucerna ad caput inventa arte mechanica, ut nullius flatus violentia,
Abbreviated transcription (Latin):
statura ꝓcerior. forma corpulentior.
curru sedens. Hiuc tacitꝰ epłam tra¬
des legendã. Fiet e uestigio qͦd uoles.
qͥdã pedites. alii uultũ in t̾ram deiec¬
ti. alii tumido suꝑcilio elati. W ꝓrsꝰ
qͥcqͥd ad leticiã uł tͥsticiã ꝑtinet. in
illoꝵ uidebis ⁊ uultib ⁊ gestib. Agg̃
ditur ille it̾ p̾ceptũ. ⁊ nocte sub diuo
astans. fidẽ dictoꝵ pb̃̾ri uisu explorat.
Nichil enĩ fuit. qͦd minꝰ ꝓmissis desi¬
d̾aret. Int̾ cet̾os qͦq transerntes.iii¬
dit uiulierẽ oruiatu m̾etͥcio mulam
in eqͥtantẽ. Crinss solutꝰ humeris
inuolitabat: quẽ uitta aurea suꝑ-¬
ne constͥnx̾at. In manib aurea uͥga.
qua eqͥtaturã regebat. Ipsa p̃ tenui¬
tate uestium. pene nuda: gestꝰ impu¬
dicos exeq̃batur. ͥd plura: Ultimꝰ
qͥ dns in debat᷑. ocłos t̾ribiles in iuue¬
nem exacuens. ab axe suꝑbo sinarag
legit scͥptum. Moxq
Illa multũ t̃giu̾sata: uix tande reddidit.
Tã

Expanded text:
statura procerior, forma corpulentior, statura procerior, forma corpulentior, curru sedens; huic tacitus epistolam trades legendam: fiet e vestigio quod voles, quidam pedites; alii vultum in terram dejecti, alii tumido supercilio elati; et prorsus quicquid ad laetitiam vel tristitiam pertinet, in illorum videbis et vultibus et gestibus: ditur ille iter praeceptum, et, nocte sub divo astans, fidem dictorum presbyteri visu explorat; nihil enim fuit quod minus promissis desideraret. Inter caeteros quoque transeuntes vidit mulierem ornatu meretricio mulam inequitantem; crinis solutus humeris involitabat, quem vitta aurea superne constrinxerat; in manibus aurea virga qua equitaturam regebat: ipsa, prae tenuitate vestium pene nuda, gestus impudicos exequebatur. Quid plura? Ultimus, qui dominus videbatur, oculos terribiles in juvenem exacuens, ab axe superbo smaraglegit scriptum; moxque, illa, multum tergiversata, vix tandem reddidit. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
acito iudicio rem ȩxaminans. Elap¬
sim ẽ in hoc multũ tempꝰ: ut qua¬
eñq ille hora gremio coniugis in cũ¬
here. illud idem sentiret ⁊ audiret.
Alras sine ualens. ⁊ domi aptꝰ ⁊ mi¬
litiȩ. Candẽ querelis uxoris cõmo¬
nitꝰ. rem parentib detulit. Illi ha¬
bito consilio: palumbo cuidã subur¬
lano pbr̾o negotiũ pandunt. Erat
gras excitare figuras. demones t̃ri¬
tare. ⁊ ad qͦd libet officram impelle¬
re. Pactꝰ gͦ grande mercimoniã. ut
si amantes coniungeret. multo ere
fuleir et marsupiũ. iii omne se inge¬
nuꝰ notis artib excitauit: cõpositãq
epł̃am iuueni dedit. Uade inqͥens¬
in illa hora noctis ad compitũ. uͥ se
findit in quadruuiũ. ⁊ stans tacite
sidera. Transient ibi figure homi¬
nũ utͥusq sexꝰ. om̃ĩs etatis. omnis
grasꝰ. om̃is postremo conditionis.¬
Nullũ eoꝵ cõpellabis: ⁊ si loquantur
tecũ. Sequet᷑ illam turbã qͥd̾a reliqͥs

Expanded text:
tacito judicio rem examinans. Elaptacito judicio rem examinans. Elapsum est in hoc multum tempus, ut quacunque ille hora gremio vellet conjugis incumbere, illud idem sentiret et audiret; alias sane valens, et domi aptus et militiae. Tandem, querelis uxoris commonitus, rem parentibus detulit: illi, habito consilio, Palumbo cuidam suburbano presbytero negotium pandunt; erat icas excitare figuras, daemones territare et ad quodlibet officium impellere. Pactus ergo grande mercimonium, 356 ut, si amantes conjungeret, multo aere fulciret marsupium, in omne se ingenium notis artibus excitavit, compositamque epistolam juveni dedit: « Vade, inquiens, illa hora noctis ad compitum ubi se findit in quadrivium, et stans tacite considera. Transient ibi figurae hominum utriusque sexus, omnis aetatis, omnis gradus, omnis postremo conditionisnullum eorum compellabis etsi loquantur tecum. Sequetur illam turbam quidam, reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
pocłis hylaritatẽ inuitassent. inea¬
pum ꝓdeunt: ut oneratos dapib
signifer palam ꝑoposcit. Int̾m am¬
lum sponsalitiũ digito extento stan
cum pene om̃s solum impet̾ent: si¬
piriosis extis incalescentib. pͥmꝰ sei
lusu remouit. Anulũ repetens. me¬
nit statue digitũ. usq ad uolam tr¬
uatũ. diu ibi luctatꝰ qͦd nec anuluĩ a¬
cere. nec digitũ ualeret frangere. ta¬
cite discessit. re sodalib celata. neuł̾
p̃sentes riderent. uł absentẽ amilo
pͥuarent. Ita nocte intempesta. cũ fi¬
lum subreptũ miratꝰ ẽ. Dissimulato
seq iuxta uxorẽ collocasset.
sensit qͥddam nebulosũ &
donsũ int̾ se ⁊ illã uolutari.
posset sentiri. nec poss uideri.
hoc obstaculo ab amplexu ꝓhibitꝰ.
iret᷑ etiam audiuit. Mecũ concũbei
ohodie me desponsasti. Ego sũ uenꝰ
uiꝰ digito apposinsti anulũ. habeo al¬
lunꝰ hec r eddã. Territꝰ ille tanto ꝓdi¬
po: nichil referre ausus est. nec ua¬
suu Iusom puem illam noctẽ aixit.

Expanded text:
poculis hilaritatem invitassent, in campum prodeunt, ut oneratos dapibussignifer, pilam poposcit: interim annulum sponsalitium digito extento statucum pene omnes solum impeterent, suspiriosus, extis incalescentibus, primus se a lusu removit: annulum repetens, invenit statuae digitum usque ad volam curvatum. Diu ibi luctatus, quod nec annulum ejicere, nec digitum valeret frangere, tacite discessit; re sodalibus celata, ne vel praesentem riderent, vel absentem annulo privarent. Ita nocte intempesta cum fam, et annulum subreptum, miratus est. Dissimulato seque juxta uxorem collocasset, sensit quiddam nebulosum et densum inter se et illam volutari, quod posset sentiri, nec posset videri. Hoc obstaculo ab amplexu prohibitus, vocem etiam audivit, « Mecum concumbe, quia hodie me desponsasti: ego sum Venus, cujus digito apposuisti annulum; habeo illum, nec reddam. » Territus ille tanto prodigio, nihil referre ausus est nec potuit; insomnem illam noctem duxit,
Abbreviated transcription (Latin):
gia in niue timeret: ꝑsuadet amicȩ.
ut dorso eiꝰ impositꝰ angustias illaᷤ
euad̾et. Illa ñ refutans impudentiã.
dũ mͦ uitaret uerecundiã : leuat
tͣgo amasiũ. ⁊ extͣ curiã effert. & for¬
te tũ imꝑator minctũ surrex̾at. &
ꝑ fenestrã cenaculi despiciens. uidit
cłicum eqͥtantẽ. Primo qͥdem uisu
hebetatꝰ: s re diligentiꝰ explorata.
pridore ⁊ indignatione obmutuit.
Int̾ea hesitanti utrũ peceatũ impinii¬
tũ dimitt̾et. uł peccantes honeste re¬
dargueret. obuenit occasio. ut ep̃a¬
tum uacantẽ daret cłico. ħ u̾ba auri¬
b insasurraus. Accipe inqͥt ep̃atũ.
⁊ uide ne ult̾ius ineqͥtes mulierẽ.
Itẽ dans abbatiã scĩmonialiũ g̾manȩ
esto ait abbissa. nec ultra patraris
cłicum eqͥtem. Confusi illi. qͥ tã gͣm
dicto se sentirent lapidatos: desciue¬
runt a flagitio. qͦd diumitꝰ putabarr
inspiratum dno.¬

Expanded text:
gia in nive timeret, persuadet amicae suae gia in nive timeret, persuadet amicae suae ut dorso ejus impositus angustias illas evaderet. Illa, non refutans impudentiam dummodo vitaret verecundiam, levat tergo amasium et extra curiam effert. Et forte tum imperator minctum surrexerat, et per fenestram coenaculi despiciens videt clericum equitantem: primo quidem visu hebetatus, sed, re diligentius explorata, pudore et indignatione obmutuit. Interea haesitanti utrum peccatum impunitum dimitteret, vel peccantes honeste redargueret, obvenit occasio ut episcopatum vacantem daret clerico, haec verba auribus insusurrans: « Accipe, inquit, episcopatum, et vide ne ulterius inequites mulierem. » Item dans abbatiam sanctimonialium germanae, « Esto, ait, abbatissa, nec ultra patiaris clericum equitem. » Confusi illi, qui tam gravi dicto se sentirent lapidatos, desiverunt a flagitio quod divinitus inspiratum
Abbreviated transcription (Latin):
expeditꝰ. cũ se cõmunioni ⁊ hẏlari¬
tati dediss. ioci plenꝰ: ut sat erit du¬
ob ꝓbare exemplis. Sororẽ scĩmoni¬
alem unice dili gebat. ut suo eã la¬
teri dee̾e̾ ñ pat̾etur. s semꝑ tͥeliniũ
eiꝰ suo ꝯiung̾et. Dum gͥ quadã hyeme
q̃ niuib ⁊ pruinis asꝑa inhorrrue¬
rat uno diu loco detin̾etur. cłicus
qͥd̾a curialis familiarior iusto puellȩ
effectꝰ. crebro nocturnas in eubiculo eiꝰ
ꝓtelabat uigłas : ⁊ qͣmlibet multimo¬
dis t̾giu̾sationib neqͥtiam palliaret.
adũtit illd̾ aliqͥs. qͦd difficile sit cͥm̾
ñ ꝓdere uultu uł gestu. Q iam
uulgo rẽ uentilante. solus nescie.¬
bat imꝑator: ⁊ sororen suã pudicã
c̾dere audeb et. S cũ quadã nocte
cupitis fruerent᷑ amplexib. ⁊ diutiꝰ
se uoluptas ꝓtend̾e̾t: illuxit ma¬
ne. W̾ ecce ommẽ t̾ram nix oꝑuerat.
Tum cłicus qͥ se dep̃hendendũ ꝑ uesti¬

Expanded text:
expeditus, cum se communioni et hilariexpeditus, cum se communioni et hilaritati dedisset, joci plenus, ut sat erit duobus probare exemplis. Sororem sanctimonialem unice diligebat, ut suo eam lateri deesse non pateretur, sed semper triclinium ejus suo conjungeret. Dum igitur quadam hyeme, quae nivibus et pruinis aspera inhorruerat, uno diu loco detineretur, clericus quidam curialis, familiarior justo puellae effectus, crebro nocturnas in cubiculo ejus protelabat vigilias; et quamlibet multimodis tergiversationibus 324 nequitiam palliaret, advertit illud aliquis quod difficile sit crimen non prodere vultu vel gestu; et jam vulgo rem ventilante, solus nesciebat imperator, et sororem suam pudicam credere audebat. Sed, cum quadam nocte cupitis fruerentur amplexibus, et diutius se voluptas protenderet, illuxit mane, et ecce omnem terram nix operuerat; tum clericus, qui se deprehendendum per vesti
Abbreviated transcription (Latin):
tio placido consenuit otio.
Ib p̃ditꝰ. ⁊ om̾ium pene ante se bellico¬
sissimꝰ. ͥppe qͥ etiã uindelicos ⁊ leuticos
sibegerit. cet̾osq ppłos sueuis ꝯt̾mmnos:
qͥusq ad hanc diem soli om̃iũ mortaliũ
paganas suꝑstitiones anhelant. Nã sar¬
raceni ⁊ turci dm creatorẽ colunt:¬
tes. Windelici uͦ fortimnã adorant.
cuiꝰ idolũ loco nominatissimo ponen¬
tes cornu dextrȩ illiꝰ cõponunt. plenũ
potu illo qͦd greco uocabulo ex aqua
⁊ melle idromellũ uocamꝰ. Unde ul
timo die nouẽbͥs mensis in cͥcuitu se¬
dentes. in cõmune pͣgustant. E si cor¬
nu plenũ inuem̾int magno strepitu
applaudunt. qͦd eis futuro anno pleno
copia cornu responsura sit in omib
Si contͣ: gemunt. Hos gͦ ita henricꝰ
tͥbutarios effecerat : ut om̃ib sollẽp¬
nitatib qͥb coronabat᷑. reges eoꝵ qͣtuor.
lebetem qͦ carnes condiebant᷑. in
hum̾is sinsꝑ anulos quatuor uecti¬
b ad coqͥnã uectitarent.

Expanded text:
tio placido consenuit otio. tio placido consenuit otio. bus praeditus, et omnium pene ante se bellicosissimus, quippe qui etiam Vindelicos et Leuticios subegerit, caeterosque populos Suevis conterminos, qui usque ad hanc diem soli omnium mortalium paganas superstitiones anhelant; nam Saraceni et Turchi Deum Creatorem colunttes. Vindelici vero Fortunam adorant; cujus idolum loco nominatissimo ponentes, cornu dextrae illius componunt plenum potu illo quem Graeco vocabulo, ex aqua et melle, Hydromellum vocamus. timo die Novembris mensis, in circuitu sedentes, in commune praegustant; et si cornu plenum invenerint, magno strepitu applaudunt, quod eis futuro anno pleno copia cornu responsura sit in omnibus; si contra, gemunt. Hos ergo ita Henricus tributarios effecerat, ut, omnibus solemnitatibus quibus coronabatur, reges eorum quatuor, lebetem quo carnes condiebantur, in humeris suis, per annulos quatuor vectibus ad coquinam vectitarent.
Abbreviated transcription (Latin):
pcctatissime speciei ꝑuellã. a multis
peis temꝑe patͥs suspiratã. nec impetra¬
tim: heurico imꝑatori alamannoꝵ nup¬
nm msit. Celebͥs illa pompa nuptialiᷤᷤ
suiti. ⁊ nr̃o adhuc scło etiã: in tͥuiis
antieata. dum tanti nominis uͥgo ad
nauẽ ducer et᷑. stipantib om̃ib angliȩ
ꝓcerib: ⁊ in expensas ꝯferentib qͥcqͥd
absconderat. uł marsupiũ publicũ. uł
erariũ regium. Ita ad sponsũ ꝑueniens.
nusto temꝑe fedꝰ conugale fouit. Postre¬
nio adulterii accusata. puerulũ quẽdã
sturm sui alumnu̾̃. quẽ secũ ex anglia
dux̾it. delatori gyganteȩ molis homini
ad monomachiã opposuit : cet̾is clientibꝰ
i̾erti timore refugientib. Itaq conser¬
to duello. ꝑ miracłm di insimulator suc¬
eio poplite eneruatꝰ. Gimildis insꝑato
tmpho tͥpudians. uiro repudiũ dedit.
nec ultra minis aut delinimentis addu¬
ei potuit. ut thalamo illiꝰ ꝯsentiret : s ue¬
lum scĩmonialiu̾ suscipiens. i n dei serui¬

Expanded text:
multis procis tempore patris suspiratam, nec impetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptialis fuit, et nostro adhuc seculo etiam in triviis cantitata, dum tanti nominis virgo ad navem duceretur, stipantibus omnibus Angliae proceribus, et in expensas conferentibus quicquid absconderat vel marsupium publicum vel aerarium regium. Ita ad sponsum perveniens, multo tempore foedus conjugale fovit: postremo, adulterii accusata, pucrulum quendam sturni sui alumnum, quem secum ex Anglia duxerat, delatori, giganteae molis homini, ad monomachiam apposuit, caeteris clientibus inerti timore refugientibus. Itaque, conserto duello, per miraculum Dei insimulator succiso poplite enervatur. Gunnildis, insperato triumpho tripudians, viro repudium dedit; nec ultra minis aut delinimentis adduci potuit ut thalamo illius consentiret, sed, velum sanctimonialium suscipiens, in Dei servi
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã reduc̾e pot̾o. sine dilatione
tͥ transmit̾te curabo. Nec mireris si
ea q̃ multo labore q̃sita. suis in locis
ordinau̾am : minꝰ ordinate. ⁊ quasi
quasdã exceptiones in inũ collecta
cõponã. S forsitan dicit aliqͥs. noua

Expanded text:
memoriam reducere potero, sine dilatione tibi transmittere curabo. Nec mireris si ea, quae multo labore quaesita suis in locis ordinaveram, minus ordinate et quasi quasdam excerptiones in unum collecta componam. Sed forsitan dicet a