comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UIHABITAREEECIT INTABERNACULIS
EO RUM TRIBUS ISRAIL
Ficit a facienostragentes: quando
barbarici &inmites a nobis fugant᷑.
errores. Diuidit autem nobis terrã.
illam repromissionis: cum prosua
dignatione unicuiq: beatam dederit:
portionem. Finiculus autem distri.¬
buti onis: tractus est abillis qui terram
tenso fune diuidebant:. Sequitur. Et.
habitare fecit in tabernaculis eorum
tribus isrl. Diuine nobisscripturȩ
tradiderunt in eorum loco uelnume.¬
ro clectorum populum congregandũ :
unde superbi angeli probantur expul¬
si. Ergo tribubus isflidest uidentib
dm̃ dabit tabernacula: quae ante
superbie ruinam: adhuc in nocentes
angeli possidebant. CIIIMEIAUIR¬

Expanded text:
habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. Ejicit a facie nostra gentes, quando barbarici et immites a nobis fugantur errores. Dividit autem nobis terram illam repromissionis, cum pro sua dignatione unicuique beatam dederit portionem. Funiculus autem distributionis, tractus est ab illis qui terram tenso fune dividebant. Sequitur, et habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. Divinae nobis Scripturae tradiderunt in eorum loco vel numero electorum populum congregandum, unde superbi angeli probantur expulsi. Ergo tribubus Israel, id est videntibus Deum dabit tabernacula, quae ante superbiae ruinam adhuc innocentes angeli possidebant. Vers. 6
Abbreviated transcription (Latin):
Aptissimes cõuiro sacrati templi prius
occurrit iniuria: ut hoc interinitia de.¬
flera : quod addiuinam nouerat con¬
tumeliam peruenire. Comquina uer
dicit: polluerunt. Qmillo tempore
non est euersum scũ arium dnĩ: sedim¬
pie gentes in scĩssimis locis simulacra
nefanda prȩsumptione posuerunt :
utubi colebatur uerus dr̃ ibi in mun¬
dus adoraretur sp̃s. Sicenim deanti¬
ocho: in machabeorum libro legitur
&idola: ut immolarent carnes suil¬
las & c&era. Sequitur dolendanimis
&iniuriosa comparatio. Posuerunt
hierus alem uelut pomorum custo diã
Quod schemadicitur parabole: quan¬
dores sibi genere dissimiles compa¬
rantur. Custodiaria siquidem pomo¬
rum dicuntur : tuguriaq̃ sibi horton
cultores addepellendam solis iniuriã
rum tempus abscesserit: tam quam in¬
utilia derelinquunt. Qua propter gen¬
tes quaehierosolimam uastauerunt:
illam templi pulchritudinem singula¬
rem sic contemptibilem putauerunt :¬

Expanded text:
Aptissime sancto viro sacrati templi prius Aptissime sancto viro sacrati templi prius occurrit injuria: ut hoc inter initia defleret, quod ad divinam noverat contumeliam pertinere. Coinquinaverunt, dixit, polluerunt: quoniam illo tempore non est eversum sanctuarium Domini, sed impiae gentes in sanctissimis locis simulacra nefanda praesumptione posuerunt; ut ubi colebatur verus Deus, ibi immundus adoraretur spiritus. Sic enim de Antiocho in Machabaeorum libro legitur: et idola, ut immolarent carnes suillas , etc. Sequitur dolenda nimis et injuriosa comparatio: Posuerunt Jerusalem velut pomorum custodiarium. Quod schema dicitur parabole, quando res sibi genere dissimiles comparantur. Custodiaria siquidem pomorum dicuntur tuguria, quae sibi hortorum cultores ad depellendam solis injuriam,rum tempus abscesserit, tanquam inutilia derelinquunt. Quapropter gentes quae Jerosolymam vastaverunt, illam templi pulchritudinem singularem sic contemptibilem putaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis longis anteTETUA
temporibus dauid fuerit quã
moresuo quasi trans acta refert : quae
spũ scõ repletus praeuidebat eẽ. uentu¬
ra. Hincest quoda saph deflens subito
clamabal addnm̃. Uenerunt gentes:
tam quã iammuros inrumperent: &
formidata captiuitas introir& Gens
enim dicta est: quodunosit genere
procreata In hęreditatẽ. hierus alem
significat: ubi erat hȩreditas dĩ inscis
hominibus constituta. Qualis fuit ma¬
thatias: eleazar. septem fratres cums cã
matre : Quales fuerunt mille: qui ne
sabbatum uiolarent : omnesse passi sunt
abhostibus. qui etis manibus interire:
&ceteros quos notitia humana minimȩ
comprȩhendit. Ad dictuã: ut excitar&
iudicis animos contra aduersarios
truculentos: dicens eos uenisse adlesio¬
nem rei : quae adiudicem pertinebat
Haec oratores latius copioseq dixer̃:
cum aduersariis suis odium facere
inuidiamq: niterentur. COINQUINA¬
UERUNTTEMELŨ SCMIUUM POSUE¬
RUNT HIERUSALI UELUT POMORUM
CUS TO DI AM

Expanded text:
Quamvis longis ante temporibus David fuerit, quammore suo quasi transacta refert, quae Spiritu sancto repletus praevidebat esse ventura. Hinc est quod Asaph deflens subito clamabat ad Dominum: Venerunt gentes, tanquam jam muros erumperent, et formidata captivitas introiret. Gens enim dicta est, quod uno sit genere procreata. In haereditatem, Jerusalem significat, ubi erat haereditas Dei in sanctis hominibus constituta: qualis fuit Matathias, Eleazar, septem fratres cum sancta matre; quales fuerunt mille, qui, ne sabbatum violarent, omnes se passi sunt ab hostibus quietis manibus interire; et caeteri quos notitia minime comprehendit. Addidit, tuam, ut excitaret judicis animum contra adversarios truculentos: dicens eos venisse ad laesionem rei, quae ad judicem pertinebat. Haec oratores latius copioseque dixerunt, cum adversariis suis odium facere invidiamque niterentur. Vers. 2. Coinquinaverunt templum sanctum tuum, posuerunt Jerusalem velut pomorum custodiarium.
Abbreviated transcription (Latin):
rem in reliquis arbitrari posse deficere
Nam qui depetra iussit aquas effluere.
curn on facer& ȩscas aerem esurienti po¬
pulo ministrare: quasi uero illa uitus
aliquo ad miniculo potuerit facere:
istasolus non potiuus s& implere. Sed
hanc uecordiȩ culpã: paulopost sequit᷑
uindicta iustissima: Nequis posthaec
talia cogitare pręsumerat.

Expanded text:
rem in reliquis arbitrari posse deficere. rem in reliquis arbitrari posse deficere. Nam qui de petra jussit aquas effluere, cur non faceret escas aerem esurienti populo ministrare? Quasi vero illa jutus aliquo adminiculo potuerit facere, ista solus non valuisset implere! Sed hanc vecordiae culpam paulo post sequitur vindicta justissima, ne quis post haec talia cogitare praesumeret.
Abbreviated transcription (Latin):
carnales escas subdole poposcerunt
Sicenim dicimus ȩgrotis dare escas.
propteranimas incorpore retinendas.
Non quia pabulumsit animarum:
sed quia peripsas uidetur in hacuita
uigor corporis contineri. ETMALE
Quidautem dixerunt: subsequent̃
explanat. Numquid poteritds̃ parase
mensam indeserto : Num quid. ĩmpu¬
tatiue legendum est. Positumestenĩ
potenti non credere: quȩ cotidie pas¬
sim probatur efficere Scriptum est.
enim Quidat ȩscam omnicarni
Quidergo illitam contrarium quam
utnoncredatur implere quodiusserit.
Etideo uehemensculpa: quia talis dif¬
fidentia supernam tangit iniuriam
Mensa uero : significat passionem: in
quareficimur esurientes. Et dum dic̃
incopia fieri. non potuis s& inrerum
solitudine procurari. Stultanimis
absurdaq: uecordia : humanam im¬
possibilitatem: addiuinam transtu¬
UIPANEM POIERIT DARE. AUTPARA¬
RE MENSAM INPOPULOSUO
imis facua cogitatio: exemplum
magni miraculidare. & eius aucto¬

Expanded text:
carnales 266 escas subdole poposcerunt. carnales 266 escas subdole poposcerunt. Sic enim dicimus aegrotis dari escas propter animas in corpore retinendas, non quia pabulum sit animarum, sed quia per ipsas videtur in hac vita vigor corporis contineri. Vers. 2Quid autem dixerint, subsequenter explanat: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Nunquid imputative legendum est; positum est enim potenti non credere, quae quotidie passim probatur efficere! Scriptum est enim: Qui dat escam omni carni Quid ergo illi tam contrarium, quam ut non credatur implere quod jusserit? Et ideo vehemens culpa, quia talis diffidentia supernam tangit injuriam. Mensa vero significat pastionem in qua reficimur esurientes. Et dum dicitin copia fieri, non potuisset in rerum solitudine procurari! Stulta nimis absurdaque vecordia humanam impossibilitatem ad divinam transtuet panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? Nimis fatua cogitatio exemplum magni miraculi dare, et ejus aucto
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt excelsum insiccitate Sepe
diximus tropicas eẽ istas locutiones:
quȩd nõ uerba tribuunt infirmitatis
humanȩ : utres arduȩ nostrȩq concep¬
tioni difficiles: possint euidentius ex¬
planari. In iram concitauerunt: quan¬
do eum non credebant difficilia sibi
facere: quem uidebant tamingentia
posse complere. Hoc enim in dõ grauis¬
simum constat eẽ peccatum: ut quic¬
quam illi impossibile dicatur : quisum¬
me ual& efficere quod decernit imple¬
re Beneautem dictum . c̃. insiccitate.:
nontantum terre quammentis : qui
tot miraculis compluti: perfidiȩsue
sterilitate siccatis: quia totum carnali¬
bus desi deriis applicantes. uentre tan¬
tum non sensibus explebantur
confitendo. lstiutiq temptando
petierunt : qui postea quam acceper̃
indignalocuti sunt. Tempta reenim
dicimus aliquid dolosi. sermonibus
postulare : ut simplicitas uideatur in
uerbis cumsit in corde malitia Istier¬
go: animabus suis non spiritales sed

Expanded text:
verunt Excelsum in siccitate. Saepe verunt Excelsum in siccitate. Saepe diximus tropicas esse istas locutiones, quae Domino verba tribuunt infirmitatis humanae; ut res arduae nostraeque conceptioni difficiles possint evidentius explanari. In iram concitaverunt, quando eum non credebant difficilia sibi facere, quem videbant tam ingentia posse complere. Hoc enim in Deo gravissimum constat esse peccatum, ut quidquam illi impossibile dicatur, qui summe valet efficere, quod decernit implere. Bene autem dictum est, in siccitate, non tantum terrae quam mentis, qui tot miraculis compluti, perfidiae suae sterilitate siccati sunt: quia totum carnalibus desideriis applicantes, ventre tantum, non sensibus explebantur.confitendo. Isti utique tentando petierunt, qui posteaquam acceperunt, indigna locuti sunt. Tentare enim dicimus aliquid dolosis sermonibus postulare; ut simplicitas videatur in verbis, cum sit in corde malitia. Isti ergo animabus suis non spirituales, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in abyssomulta: copiam largis¬
simȩ undȩ declarauit: quaeuelut
deabrsso pelagi: itamulta proflux̃
Et nota qm̃ abyssum secundum grȩcos.
generis ponit ubiq feminini
nȩ admirati onis iterauit: ut de
illa reaqua prodir&: quȩnaturali
siccitate durauerat. Etneputares parũ
aliquid emanasse: Addidit. tam quã
flumina quȩd euberibus montium
copiosa inundatione procedunt Sig¬
nificabant enimnobis depetra idest
dexpõ aquam prodire. qua enulla
imminutione deficer&: sicut ipse
in euangelio dicit. Quibiberit exaqua
quam egodabo ei: onsiti&um quã
sed fi& in eo fons aquȩ salientis inuitã
ȩternam. Petram uero xpm̃ significa
re dicit apostolus. Bibebant autem
Vt inter tanta mira cula non cre¬
derent: cum &iam ipsorum elementorũ:
conuersanatura proclamar& Pecca¬
re dixit non credere: quod nimis in pro¬
bum constat eẽ delictum adõ beneficia
petere : eis que perceptis debitas gratias
non referre. Sequitur In ira concita¬

Expanded text:
velut in abysso multa, copiam largisvelut in abysso multa, copiam largissimae undae declaravit, quae velut de abysso pelagi ita multa profluxit. Et nota quoniam abyssum secundum Graecos generis ponit ubique feminininae admirationis iteravit, ut de illa re aqua prodiret, quae naturali siccitate duruerat. Et ne putares parum aliquid emanasse, addidit: tanquam flumina, quae de uberibus montium copiosa inundatione procedunt. Significabat enim nobis de petra, id est de Christo aquam prodire, quae nulla imminutione deficeret, sicut ipse in Evangelio dicit: Qui biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Petram vero significare Christum dicit Apostolus: Bibebant autem ut inter tanta miracula non crederent, cum etiam ipsorum elementorum conversa natura proclamaret. Peccare dixit, non credere, quod nimis improbum constat esse delictum, a Deo beneficia petere, eisque perceptis debitas gratias non referre. Sequitur, in ira concita
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Nolo enim uos ignorare fr̃s:
quia patres nrĩ om̃s subnube fuerunt :¬
& om̃s permare transierunt : & om̃s
inmorse baptizatisunt. in nube & in
mari. & cetera. Vnde anobis magne
sempergratiȩ referendȩ sunt : quia
miraculis praedixit tantis actalib
quaen obis erat inmeritis prȩmia
largiturus INTERRUPIT IN HERE¬
MO PITRA ETAD AQUAUITIOS
UELUT INABYSSO MULTA
onsideremus. quam ex contrariis
rebus fuerint ostensa miracula
Vndam maris fecit primitus quasi
saxeampendere rupem : Nuncdic̃
petram manasse fontes inriguos.
ut ostender& uniuersas creaturas.
eius iussi onibus oboedire: lic& con¬
traria naturaliter interse uideant᷑
existere. Inheremo dumdicit: con¬
latimuneris gratiam duplicauit
Vtibi facer& talemiraculum: ubi non
erat aliud inneces sitate remedium
Ad aquauit autem posuit: utium en¬
ta magis uideretur significare non
homines : qui tantis beneficus gratias
agere nescierunt. Quod autem dix̃

Expanded text:
ddquia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari , etc. Unde a nobis magnae semper gratiae referendae sunt, quia miraculis praedixit tantis ac talibus, quae nobis erat immeritis praemia largiturus. Vers. 18. Interrupit in eremo petram, et adaquavit eos velut in abysso multa. Consideremus quam ex contrariis rebus fuerint ostensa miracula. Undam maris fecit primitus quasi saxeam pendere rupem, nunc dicit petram manasse fontes irriguos; ut ostenderet universas creaturas ejus jussionibus obedire, licet contraria naturaliter inter se videantur existere. In eremo dum dicit, collati muneris gratiam duplicavit; ut ibi faceret tale miraculum, ubi non erat aliud in necessitate remedium. Adaquavit autem posuit, ut jumenta magis videretur significare, non homines, qui tantis beneficiis gratias agere nescierunt. Quod autem dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi soliditate permansit. Vtnontam
pelagus: quam rupesputarentur ex¬
cisȩ Perduxit eos ad promissam sci¬
lic& terrȩ securitatem : ubiiam com¬
muni sorte sine metu pelagi uiderent᷑
incedere Nam quod sequitur statuit
aquas quasi inutre: hoca dillud perti¬
n& quod dix̃ interrupit mare. Vtsic
star& unda immobilis. tam quã inclu
safuiss& inuasis. Et nota quem ad mo
duxit eos. Innube siquidem diei:
ess& uerus dies: tam enpersidis carnis
suȩnube cęlatus. ẽ Vnde mirabilegen
locutionis eluxit: sicantiqua factanar¬
rare : ut magis quȩ sunt uentura uide¬
atur exprim ere. Vt aliter audiendũ
alitersit nihil hominus sentiendum:
innullo tamen dubia quia sunt utraq
uerissima haec sunt promissȩ para¬
indicia certissima ueritatis: sequitur
Et totanocte in inluminatione ignis.
hiceuidentius significat xp̃ĩ anos:
quos in hac nocte sȩculi luminis suida¬
ritate custodit. Omã enim iud ȩis
infigura contigisse testatur a postolus

Expanded text:
sibi soliditate permansit; ut non tam sibi soliditate permansit; ut non tam pelagus quam rupes putarentur excisae. Perduxit eos, ad promissam scilicet terrae securitatem, ubi jam communi sorte sine metu pelagi viderentur incedere. Nam quod sequitur, statuit aquas quasi in utrem, hoc ad illud pertinet quod dixit, Interrupit mare; ut sic staret unda immobilis, tanquam fuisset inclusa in vasis. Et nota quemadmodduxit eos in nube diei, siquidem diei sesset verus dies, tamen perfidis carnis suae nube celatus est. Unde mirabile genus locutionis eluxit, sic antiqua facta narrare, ut magis quae sunt ventura videatur exprimere; ut aliter audiendum, aliter sit nihilominus sentiendum: in nullo tamen dubia, quia sunt utraque verissima. Hae sunt promissae paraindicia certissima veritatis. Sequitur, et tota nocte in illuminatione ignis. Hic evidentius significat Christianos, quos in hac nocte saeculi, luminis sui claritate custodit. Omnia enim Judaeis in figura contigisse testatur Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
FECIT MIRABILIA IN IERRAAIGRE¬
II. IN CAMPOTANEOS
Uenit ad tertiam partem: inqua post
Utransitum rubrimaris beneficia
collata describit Istisunt quos superi¬
us dixit genus prauum : &peramarũ
Narrat enim coram patribus eorum
factamiracula : id est morse a aron
aliisq: senioribus: ut manifesti rebus
constantius credere debuissent : cum
patrum dulcis acfirma soleat eẽ. relati¬
o: & utomnem scrupulum dubitatio¬
nis adimer& : & prouincam dixit &
locum ubi noscuntur facta quoddictas:
Sednec hocuacat quoddicit incampo
taneos. Tamnis enimsignificat humi¬
le mandatum : quod interris positus
xp̃s docuis se cognosciturdicens. Disci¬
te ame qui amitis sum & humilis corde
& inuenietis requiem animabus ur̃is.
Noc&iam corampatribus fecit: quan¬
donoui testamenti mandata prȩdicaũ.
EOS SIATUIT AQUAS QUASI INUTRI
Iumsit mare liquidum elementũ:
ruptum potius maluit dicere quã
diuisum. Quiareuera ruptum est:
quando ingeminum latus peregrina

Expanded text:
a in terra Aegypti, in campo Taneos. Venit ad tertiam partem in qua, post transitum maris Rubri, beneficia collata describit. Isti sunt quos superius dixit, genus pravum et peramarum. Narrat enim, coram patribus eorum facta miracula, id est, Moyse, Aaron, aliisque senioribus; ut manifestis rebus constantius credere debuissent, cum patrum dulcis ac firma soleat esse relatio. Et ut omnem scrupulum dubitationis adimeret, et provinciam dixit et locum ubi noscuntur facta quae dicta sunt. Sed nec hoc vacat quod dicit: In campo Taneos. Tanis enim significat humile mandatum, quod in terris positus Christus docuisse cognoscitur, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Hoc etiam coram patribus fecit, quando Novi Testamenti mandata praedicavit.eos; statuit aquas quasi in utrem. Cum sit mare liquidum elementum, ruptum potius maluit dicere quam divisum: quia revera ruptum est, quando in geminum latus peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
deliter querere. Scelerati autem tunc
ad ipsum instabili uoluntate concur¬
runt : quando aliqua necessitate tur¬
bantur. ludaicus itaq populus tunt
timuit iram dĩ: quando socios suos
cernebat extingui. Coscilic& tempore :¬
cumignis decelo descendens sicut in nu¬
septingentos occidit: qm̃ morsi & aaron
propter in teritum core sociorumq eius
seditiones in iustissimas commouebant
Nam quo d scquitur. Et conuertebant᷑
antelucem &ueniebant ad eum. & me
morati sunt quiads̃ adiutor est corum
& ds̃ excelsus redemptor eorum est:
Illud significat quandod nõ irascente
iudaicipopuili extrema castrorum di¬
uino igne consumptasunt: quo facto
morsen rogauerunt ut pro eis dnõ sup¬
plicar& Piusergo inlucem rogat: Im¬
pius antelucem sicut scriptum est
Inuanum uobis est: antelucem surgere
Sedhoc proformi dine uidentur expri¬
mere fecisse periculi. nontimoris suꝑ¬
ni: qñ adhuc inferius decorum infide¬

Expanded text:
deliter quaerere. Scelerati autem tunc deliter quaerere. Scelerati autem tunc ad ipsum instabili voluntate concurrunt, quando aliqua necessitate turbantur. Judaicus itaque populus tunc timuit iram Dei, quando socios suos cernebat exstingui; eo scilicet tempore cum ignis de coelo descendens sicut in Nu millia septingentos occidit, quoniam Moysi et Aaron propter interitum Core sociorumque ejus seditiones injustissimas commovebant. Nam quod sequitur, et convertebantur ante lucem, et veniebmorati sunt quia Deus adjutor eorum est, et Deus excelsus liberator eorum est, illud significat, quando Domino irascente Judaici populi extrema castrorum divino igne consumpta sunt; quo facto Moysen rogaverunt ut pro eis Domino supplicaret. Pius ergo in luce rogat, impius ante lucem, sicut scriptum est: In vanum vobis est ante lucem surgere . Sed hoc pro formidine videntur fecisse periculi, non timoris superni: quoniam inferius adhuc de eorum infide
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc iratus ds̃: dixit morsi: grauiter
peccasse populum iudeorum. Quo
descendente facto conuentu: AXuia
milia eorum leguntur extincta: &
aaron quierat electus dnĩ proptercos
cecidit in reatum. Sicenimdicit: per¬
cussus . c̃. populus. propterpeccatum
uituli : quem fecit aaron. quorum pes¬
simamurmuratio: & ipsi quoque mor¬
si impediun quando dix̃. Num quid
tus est interrã promissionis intrare:
Sicergo factum . ẽ: utelectos is rłpeccan¬
tium proteruitas impedir&.
CUM EES IINAN II A.
augmentis grauibus semper accrescun
Etqm̃ nec mirabilibus eius credere uo¬
luerunt: dies eorum defecis sedicit: qua¬
si languidatabe consũptos. Dies enĩ
peccatorum cum festinatione transe
IN QUIREBANT EUM. ET CONULRILBAN¬
TUR ANTE LUCEM . ETUENIEBANT AO
TOR EO RUM ESI
Ionipsi in quisierunt dm̃. quos dic̃
Loccisos sed exemplotalium turba
reliqua supplicauit. Iustorum itaq
consuetudo est: siue antequam mala
patiantur. siue cumpatiuntur dm̃ fi¬

Expanded text:
Tunc iratus Deus dixit Moysi, graviter Tunc iratus Deus dixit Moysi, graviter peccasse populum Judaeorum: quo descendente facto conventu viginti tria millia eorum leguntur exstincta; et Aaron, qui erat electus Domini, propter eos cecidit in reatum. Sic enim dixit: Percussus est populus propter peccatum vituli quem fecit Aaron. Quorum pessima murmuratio et ipsum quoque Moysen impedivit, quando dixit: Nunquid tus est in terram promissionis intrare. Sic ergo factum est, ut electos Israel peccantium protervitas impediret.cum festinantia augmentis gravibus semper accrescunt. Et quoniam, nec mirabilibus ejus credere voluerunt, dies eorum defecisse dicit, quasi languida tabe consumptos. Dies enim peccatorum cum festinatione transeuinquirebant eum; et convertebantur ante lucem, et veniebant ad tor eorum est. Non ipsi inquisierunt Deum quos dicit occisos; sed exemplo talium turba reliqua supplicavit. Justorum itaque consuetudo est, sive antequam mala patiantur, sive cum patiuntur, Deum fi
Abbreviated transcription (Latin):
SUPEREOS ET OCCIDIT ELURIMOSTORU
ITELECIOS ISRł IMEIDIUIT
Uenit ad quintã partem: hoc est enĩ
quod dix superius. distulit &super¬
posuit : ut non fraudarentur desiderio
suo: neimpotentiamdĩ quam sacrilega
mente conceperant: perdifficultatem
desideriisui forsitan comprobarent.
Fraudati: a fraudeuenit. Fraus enim
dicitur: quasi fracta fides. Satiati sunt
ergo ad suam ruinam. nonut inde uiue¬
rent: sed potius interirent. Namuide
quid sequitur. Adhucestȩ eorum eran
inore ipsorum. Scilic& dummnanna
& coturnicum carnibus uescerentur.
Escaenim: ab edendodicta est. Addidit
Et iradĩ ascendit in eis. Et occidit plu¬
rimos eorum: & electos isrł impediuit
Hic illam exodi historiam tangit. Ab¬
sente quippe morse. qui legem dnĩ sus¬
cipiebat inmonte : contra daron popu¬
lus surrexit insanus: expetens deos sibi
deberefieri: sicut omnis uidebatur
habere gentilitas. łactumq ẽ. tunc
utuitulus illenefandus exir&: cuius
cultura ipsierant utiq mugituri

Expanded text:
s. 33. Et occidit plurimos eorum; et electos Israel impedivit. Venit ad quintam partem. Hoc est enim quod dixit superius: Distulit et superposuit, ut non fraudarentur a desiderio suo: ne impotentiam Dei, quam sacrilega mente conceperant, per difficultatem desiderii sui forsitan comprobarent. Fraudali a fraude venit; fraus enim dicitur quasi fracta fides. Satiati sunt ergo ad suam ruinam; non ut inde viverent, sed potius interirent. Nam vide quid sequitur: adhuc escae eorum erant in ore ipsorum; scilicet dum manna et coturnicum carnibus vescerentur. Esca enim ab edendo dicta est. Addidit, et ira Dei ascendit super eos. Et occidit plurimos eorum, et electos Israel impedivit. Hic illam Exodi historiam tangit . Absente quippe Moyse, qui legem Domini suscipiebat in monte, contra Aaron populus surrexit insanus, expetens sibi debere deos fieri, sicut omnis videbatur habere gentilitas. Factumque est tunc, ut vitulus ille nefandus exiret, cujus cultura ipsi erant utique mugituri.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus sermonis. ẽ. &historie fidem
complere: & spiritalibus rebus intelle¬
genda contradere. ETMAN DUCAUE
Ecce conuictisunt: quidõ aliquid
difficile putauerunt. Expleuer̃
desiderium carnis ratione ieiuni :
uentrepleni: sed mente uacuati
Haecfigura dicitur sinchrisis: id est
concessio : quotiens aliqua in portune.
desiderantibus concoduntur : quae

Expanded text:
virtus sermonis est, et historiae fidem virtus sermonis est, et historiae fidem complere, et spiritualibus rebus intelligenda contradere. Vers. 31. Et Ecce convicti sunt qui Deo aliquid difficile putaverunt. Expleverunt desiderium carnis ratione jejuni, ventre pleni, sed mente vacui. Haec figura dicitur synchoresis, id est concessio, quoties aliqua importune desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
in austri similitudine atq africi
mundo salutarem temperantiam
prestiterunt. Plueruntq superpopu¬
los pabula ũnde fidelium animȩ̨ sati¬
arentur uberrime: puluis enim hic:
significat intellegentie subtilitatẽ:
quȩ ad supernas cogitationes commo¬
ta semꝑ ascendit. Aren auero: in nu¬
merabilem prudentiȩ copiam. salsi
maris & sapore conditam. Volatilia
pennata : caelestia desideria quibus
anima deuota uelut carnibus refer¬
ta pinguescat. arenauero maris: ẽpi
Utipsam quoque difficultatem
capiendi sibi murmurationib
abrogar&: non solum circa taber¬
nacula : uerum &iam in mediis cas¬
tris eorum dicit cecidisse : quod mug¬
no desiderio requirebant. Castra
enim: a castitate dicta sunt: quod bel¬
lis exercitus occupatus fedoluxui ñ
uacar&. Nobis autem significatur:
quod intra septa scȩ̃ etc̃le omã super¬
na munera possumus accipere : siex¬
pleribonadesiderianrã diuino mu¬
nere postulemus. Vnde in estimabilis

Expanded text:
in Austri similitudine atque Africi, in Austri similitudine atque Africi, mundo salutarem temperantiam praestiterunt, plueruntque super populos pabula, unde fidelium animae satiarentur uberrime. Pulvis enim hic significat intelligentiae subtilitatem, quae ad supernas cogitationes commota semper ascendit; arena vero innumerabilem prudentiae 267 copiam salsi maris sapore conditam: volatilia pennata, coelestia desideria, quibus anima devota velut carnibus referta pinguescat. Arena vero maris, epithUt ipsam quoque difficultatem capiendi cibi murmurantibus abrogaret, non solum circa tabernacula, verum etiam in mediis castris eorum dicit cecidisse quod magno desiderio requirebant. Castra enim a castitate dicta sunt, quod bellis exercitus occupatus foedo luxui non vacaret. Nobis autem significatur, quod intra septa sanctae Ecclesiae omnia superna munera possumus accipere, si expleri bona desideria nostra divino munere postulemus. Unde inaestimabilis
Abbreviated transcription (Latin):
nos pascit interris. Iulos contemplati¬
one delectans: nosscã uisitatione re¬
ficiens. Addidit Frumentationem
misit eis ĩ nabundantiã. Adhuc in su¬
perioribus perseuerat. Manna illud:
frumentationem dicens non frum̃tũ
ut illam copiam exprimer& : quȩ aui¬
ditatem populi preualuit superare:
Deniq sic sequitur In abundantia.
Iuud abundat: quod non potest ali
VIRIUTESUA AFRICÕ FIELUII SUP
EOS SECUT PULUEREMCARMES EISICUT
ARENAMMARIS UOLATILIAPENNAIA
Quantum adistoriam pertin&.:
hosuentos tamquam uehicula
dicit eẽ. procuratos: quiiussam copi¬
am ad destinata castra perducerent.
Sed quia sunt &spiritaliter exponen¬
di: nunceos positos subquibus dam
figurationibus in quiramus. Austrũ
& a fricum: uentos scimus eẽ. meridi¬
anos: quia parte lucidiore & feruen¬
tiore proueniunt: quibus flantibus
pigrũ frigus expellitur: &aeris tem¬
peramenta prȩstantur. Sicergo &
uerba dnĩ caritatis igneflagrantia :

Expanded text:
et nos pascit in terris: illos contemplatiet nos pascit in terris: illos contemplatione delectans, nos sancta visitatione reficiens. Addidit: Frumentationem misit eis in abundantia. Adhuc in superioribus perseverat, manna illud frumentationem dicens, non frumentum; ut illam copiam exprimeret, quae aviditatem populi praevaluit superare. Denique sic sequitur, in abundantia; illud enim abundat, quod non potest aliqvirtute sua Africum; et pluit super eos sicut pulverem carnes, et sicut arenam maris volatilia pennata. Quantum ad historiam pertinet, hos ventos tanquam vehicula dicit esse procuratos, qui jussam copiam ad destinata castra perducerent. Sed quia sunt et spiritualiter exponendi, nunc eos positos sub quibusdam figurationibus inquiramus. Austrum et Africum ventos scimus esse meridianos, qui a parte lucidiore et ferventiore proveniunt; quibus flantibus pigrum frigus expellitur, et aeris temperamenta praestantur. Sic ergo et verba Domini charitatis igne flagrantia,
Abbreviated transcription (Latin):
TIS PANEM ANGELORU MANDUCA¬
VITHOMO: ERUMENTATIONE MISIT
EIS IN ABUNDANTIA¬
apud primi uersus istius desupe¬
rioribus pend& Dixitenim ianu¬
as caeli aperuit: Et consequitur:
Etpluit illis manna manducare :
ẜluit dixit: utostender& ȩscȩ nimiã
largitatem: quaetam quam pluuia
decaelo descendit Et nedubi tares quȩ
fuerit illa pluuia: Sequitur: Manna
manducare: Manna: inter pretatur:
quid ẽ. hoc Quod scę communioni
decenter aptamus: quia cum ad miran¬
do cibus iste perquiritur. corporis do.¬
minici munera declarantur. Ad didit
Panem celi dediteis. Quis est alter pa
ritalem ȩscam capiunt: &delectatio¬
ne inestimabili perfruuntur: Deniq
sicsequitur. Panem angelorum man.¬
ducauithomo. Panis ergo angelorũ
benedicitur xp̃s: quia reuera ipsius.
laude pascuntur. Neque enim cor.¬
poralem panem angeli manducare
credendisunt: sed illa contemplatio¬
nednĩ quasublimis creatura reficitur
Verum hic panis in caelo repl& angłos:

Expanded text:
 Panem angelorum manducavit homo: frumentationem misit eis in abundantiaCaput primi versus istius de superioribus pendet; dixit enim: Januas coeli aperuit, et consequitur, pluit illis manna manducare. Pluit, dixit, ut ostenderet escae nimiam largitatem, quae tanquam pluvia de coelo descendit. Et ne dubitares quae fuerit illa pluvia, sequitur, manna manducare. Manna interpretatur quid est hoc? quod sanctae communioni decenter aptamus: quia dum admirando cibus iste perquiritur, corporis dominici munera declarantur. Addidit, panem coeli dedit eis. Quis est alter panritualem escam capiunt, et delectatione inaestimabili perfruuntur? Denique sic sequitur, panem angelorum manducavit homo. Panis ergo angelorum bene dicitur Christus, quia revera ipsius laude pascuntur. Neque enim corporalem panem angeli manducare credendi sunt, sed illa contemplatione Domini, qua sublimis creatura reficitur. Verum hic panis in coelo replet angelos,
Abbreviated transcription (Latin):
tinuisse noscuntur. Significat tam̃
sicut reuera factum est: qui amulti
ad ecclesiam catholicam quam m auult
intellegi: conuersionis beneficio per¬
uenerunt. Ipse est enim quem xp̃s nos¬
ter qui est dexterapatris conquisiuit
Pat& enim ut & figurate superiores
uersus intelligere debeamus. Nam
quoddixit oues &gregem: significat
populum xpĩ anum : qui in hoc seculo
tamquam indeserto pascitur. simun¬
danarum rerum desideria non sequa¬
tur. Educti autem nossumus. inspe
a terra egrpti : id est atenebris peccato¬
rum. qui fidei lumen accepimus
Et inimicos nostros hoc ist diabolum
cumministrissuis operuit mare: dum
nos scẽregenerationis lauacradelue¬
runt. Sicillis infigura factasum: sicut
dicita postolus. quaenostręsalutis in¬
dicianuntiabant. ETCIECIT AT AUI¬

Expanded text:
tinuisse noscuntur. Significat tamen tinuisse noscuntur. Significat tamen sicut revera factum est quia multi eorum ad Ecclesiam catholicam, quam mavult hic intelligi, conversionis beneficio pervenerunt. Ipsa est enim quam Christus noster, qui est P atris dextera, conquisivit. Patet enim ut et figurate superiores versus intelligere debeamus. Nam quod dixit, oves et gregem, significat populum Christianum, qui in hoc saeculo tanquam in deserto pascitur, si mundanarum rerum desideria non sequatur. Educti autem nos sumus in spe a terra Aegypti, id est a tenebris peccatorum, qui fidei lumen accepimus. Et inimicos nostros, hoc est diabolum cum ministris suis operuit mare, dum nos sanctae regenerationis lavacra diluerunt. Sic illis in figura facta sunt sicut dicit Apostolus quae nostrae salutis indicia nuntiabant. Vers. 58. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut supradixit in terra ȩgypti :
ita & hicrepetit intabernaculis cham
Cham quippe. fuit pater chanaan:
cuius posteritas terram ipsam posse¬
disse cognoscitur. ETABSTULIT SICUT
DUXITEOS IN SPE EINONTI MUERUM.¬
ETDEDUXITEOS INMONTEM SCIFICA¬
TIONIS SUAE MONTEMTIUNE QUEM
AD QUI SIUIT DEXIERATIUS
Uenitadoctauam partem: ubi dnĩ be¬
neficia referuntur : Etiudaicę obsti¬
nationis culpa subiungitur. Sed quã¬
uis superi oribus uidcantur eẽ. con¬
iuncta : hictam en ostenditur quid
illa decima plaga compleuerit. Sci¬
lic&: ut populus dñ: abimpia serui¬
tute liberatus: ad terram repromis si¬
onis incolumis peruenir&. Sed potest
hic nonnulla questio subo riri: quia
montem scĩficationis adduxit. Signi¬
ficat enimsion montem: ubi constat
hiero solimam constitutam Seddũ
agerctur depopulo iudeorum: Ipsos
notum est adhanc ciuitatẽ fuisseper¬
ductos : qui suis patribus succedentes:
& nomen & gentem hebrȩorum con¬

Expanded text:
Et sicut supra dixit, in terra Aegypti, Et sicut supra dixit, in terra Aegypti, ita et hic repetit, in tabernaculis Cham. Cham quippe fuit pater Chanaam, cujus posteritas terram ipsam possedisse cognoscitur. Vers. 55. Et duxit eos Et induxit eos in montem sanctificationis: montem hunc quem acquisivit dextera ejus. Venit ad octavam partem, ubi Domini beneficia referuntur, et Judaicae obstinationis culpa subjungitur. Sed quamvis superioribus videantur esse conjuncta, hic tamen ostenditur quid illa decima plaga compleverit: scilicet ut populus Domini ab impia servitute liberatus, ad terram repromissionis incolumis perveniret. Sed potest hic nonnulla quaestio suboriri, quia montem sanctificationis adduxit. Significat enim Sion montem, ubi constat Jerosolymam constitutam. Sed dum ageretur de populo Judaeorum, ipsos notum est ad hanc civitatem fuisse perductos, qui suis patribus succedentes, et nomen et gentem Hebraeorum con
Abbreviated transcription (Latin):
AEGPPTI PRIMITIAS LABORISEORU
IN IA BER NACULIS CELAM
Ecce decima illa plaga primo geni¬
torum. quam iradĩ perangelos
malos minabatur exponitur. Talis
enim tantaq fuit utisra eliti cũ popu¬
lum. quem nolebant egyptii ante
dimittere : ultro potius exire compel¬
lerent. Prim ogenita sunt: quae pri¬
moloco sensibus nostris reuerenter
occurrunt: ut est illud mandatũ sum¬
mum dm̃ extoto corde diligere : proxi¬
mo quoque habendam modis omnib
caritatem. Haec quando pereunt.
primo genitorum amissione percuti¬
mur: & in ipsa prolerationis orbamur
Respiciamus plane quod populum
aegyptiorum decemplagis afflixerit:
hebrȩorum gentem. decalogi munere
decorauerit : ut hoc sacramento nume¬
ri. &ultionem datam reperias . Etgra¬
tiam prestitam fuisse cognoscas. Se¬
quitur. Primitias laboris eorum
Hocest quod superius dixit: omne pri¬
mogenitum. Primitie quippe labo¬
rum: ad totum pertin& quicquid hu¬
mana possibilitas habere potuerit.

Expanded text:
Aegypti: primitias laboris eorum Aegypti: primitias laboris eorum in tabernaculis Cham. Ecce decima illa plaga primogenitorum, quam ira Dei per angelos malos minabatur, exponitur. Talis enim tantaque fuit, ut Israeliticum populum, quem nolebant Aegyptii ante dimittere, ultro potius exire compellerent. Primogenita sunt quae primo loco sensibus nostris reverenter occurrunt, ut est illud mandatum summum, Deum ex toto corde diligere, proximi quoque habendam modis omnibus charitatem. Haec quando pereunt, primogenitorum amissione percutimur, et in ipsa prole rationis orbamur. Respiciamus plane quod populum Aegyptiorum decem plagis afflixerit, Hebraeorum gentem Decalogi munere decoraverit; ut hoc sacramento numeri et ultionem datam reperias, et gratiam praestitam fuisse cognoscas. Sequitur, primitias laboris eorum. Hoc est quod superius dixit, omne primogenitum. Primitiae quippe laborum ad totum pertinet quidquid humana possibilitas habere potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
PEPERUI AMORII ANIMABUSEORŨ.
ET IUMINIA EORUIN MORTECELUSIT
umdicit uiam fecissed nm̃ qua¬
poss& aduindictam infelicium per¬
uenire: ostendit non eẽ ad eos ueni¬
endum: sidnĩ fuerint defensione pri¬
uati Iram enim dnĩ pertropologiã
dic̃: sed ipsa est quam superius dixit
In missi ones per angelos malos. Ista
dnĩ uoluntate permittitur. Quid
autem ista ira fecerit: consequenter
exponit Etnonpepercit amorte ani¬
mabus eorum. Quod dixit animab
eorum: prohominib: accipiendum . ẽ:
quos in illa clade cognoscitur occidis¬
se. Nam prototo homine solam ani¬
mamponi: sicut iamdictum ẽ exodi
scriptura testatur dicens. Omnes ergo
doche. prouenit istalocutio: quesig¬
nificat a parte totum. Sequitur lu¬
menta eorum inmorte conclusit
Respice quemadmodum cuncta quȩ
uel aduictum humanum. uel adso¬
lacium pertinent dicit eẽ. uastata
utimpiis atq duris digna iudicentur
prouenis sesupplicia ETPERCUS SIT¬
OMLNE PRIMO GENIIUM INTERRA

Expanded text:
 morte animabus eorum; et jumenta eorum in morte conclusit. Cum dicit, viam fecisse Dominum, quapossit ad vindictam infelicium pervenire, ostendit non esse ad eos veniendum, nisi Domini fuerint defensione privati. Ira enim Domini per tropologiam dicitur; sed ipsa est quam superius dixit, immissiones per angelos malos. Ista Domini voluntate permittitur. Quid autem ista ira fecerit, consequenter exponit: et non pepercit a morte animabus eorum. Quod dixit, animabus eorum, pro hominibus accipiendum est, quos in illa clade cognoscitur occidisse. Nam pro toto homine solam animam poni sicut jam dictum est Exodi scriptura testatur, dicens: Omnes ergo doche provenit ista locutio, quae significat a parte totum. Sequitur, jumenta eorum in morte conclusit. Respice quemadmodum cuncta quae vel ad victum humanum, vel ad solatium pertinent, dicit esse vastata; ut impiis atque duris digna judicentur  ed., indicentur provenisse supplicia. Vers. omne primogenitum in terra
Abbreviated transcription (Latin):
sed totum adillud uultreferre quod cer¬
nitur. sicut iud ȩi fecerunt qui tantum
miraculis prȩsentibus intenti: nihil ad
spiritalem intellegentiam salubriter
DINTES ARCCUMITMITTINTES SAGII¬
TAS CONUERSIS IN DIEBELLI
Effruim interprȩtatur frugifer: siue
ubertas. Hic filius fuit iosephiunior :
quem iacobauussuus primario loco
praeposteratis manibus benedixis se
legitur inueteri testam ento: eius filui
habundantes muneribus diuinis &
paterna benedictione pollentes: de¬
fectu fidei corruer̃. Intenderunt enĩ
arcum & miserunt sagittas : quando
admonente morse dixerunt: quȩcũ¬
q locutus est dñs ds̃ noster : faciemus
& audiemus. Conuersisunt autẽ indi¬
ebelli: quando aarondixerunt Fac
nobis deos quos adoremus. Vi desomã
Namiste sensus ad illos pertin&: qui
aliquid praecipitata festinatione pro¬
mittunt: nectamen in ea cupiunt per¬
seuerare sententia: Si cut petro apło
contigit quiter negauit eum : cum quo

Expanded text:
sed totum ad illud vult referre quod cersed totum ad illud vult referre quod cernitur: sicut Judaei fecerunt, qui tantum miraculis praesentibus intenti, nihil ad spiritualem intelligentiam salubriter dentes arcum, et mittentes sagittas, conversi sunt in die belli. Ephraim interpretatur frugifer, sive ubertas. Hic filius fuit Joseph junior, quem Jacob avus suus primario loco praeposteratis manibus benedixisse legitur in Veteri Testamento . Ejus filii abundantes muneribus divinis, et paterna benedictione pollentes, defectu fidei corruerunt. Intenderunt enim arcum, et miserunt sagittas, quando admonente Moyse dixerunt: Quaecunque locutus est Dominus Deus noster, faciemus et audiemus . Conversi sunt 265 autem in die belli, quando Aaron dixerunt: Fac nobis deos quos adoremus Ibidem, XXXNam iste sensus ad illos pertinet qui aliquid praecipitata festinatione promittunt, nec tamen in ea cupiunt perseverare sententia, sicut Petro apostolo contigit, qui ter negavit eum, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nis uersibus duobus sub difinitionib
pulchris notatur perfidia iudȩorũ
Dicitenim nefiant sicut patres eorum:
quod fuit genus prauum & peramarũ
Cenus prauum: qui a ueritatem reci¬
pere noluer. Necesse estenim distorti
permaneant : qui rectam regulã non
sequuntur Peramarum dixit idest
supracunctas acerbitates asperrimũ :
ut qui ad eosuenerat saluandos: in eius
potius armarentur exitium. Sequitur
Cenus quod non dixerit corsuum. hoc
est quod superius dixit prauum. Nam
siutiq direxis s& corsuum : nec steterat
prauum: nec adõ redditum fuerat ali¬
enum. Iuleenim dirigit mentem : qui
ad diuinas secorrexerit iussiones
N ec aliquid superbia humanȩ prȩsũp¬
tionis excogitat cum regiomã diuinita¬
tis administratione cognoscit: Nam
quod repetendo dicitgenus: ad illos
tantum respicit: qui in sua obstinatione
manserunt. Ceterum fuerunt exiudȩis
qui dn õpuramente famulati sunt
qui operas eius uisuales non intellegit
misterus spiritalibus applicandas:

Expanded text:
His versibus duobus sub definitionibus pulchris notatur perfidia Judaeorum. Dicit enim: Ne fiant sicut patres eorum, quod fuit genus pravum et peramarum. Genus pravum, quia veritatem recipere noluerunt. Necesse est enim distorti permaneant, qui regulam rectam non sequuntur. Peramarum dixit, id est supra cunctas acerbitates asperrimum, ut qui ad eos venerat salvandos, in ejus potius armarentur exitium. Sequitur, genus quod non direxit cor suum, hoc est, quod superius dixit, pravum; nam si utique direxisset cor suum, nec exstiterat pravum, nec a Deo redditum fuerat alienum. Ille enim dirigit mentem, qui ad divinas se correxerit jussiones; nec aliquid superbia humanae praesumptionis excogitat, cum regi omnia Divinitatis administratione cognoscit. Nam quod repetendo dicit, genus, ad illos tantum respicit qui in sua obstinatione manserunt. Caeterum fuerunt ex Judaeis qui Domino pura mente famulati sunt. qui operas ejus visuales non intelligit mysteriis spiritualibus applicandas;
Abbreviated transcription (Latin):
morat : dm̃tam en misertum illis esse
declarat. Dicit enim & dilexerunt
eum in oresuo: & linguasua mentiti s̃
eI Siccontigit eis: quiseputant per
solum crederctimorem: Namsi ds̃
mixto amore non metuatur: toto cor¬
de non quȩritur hoc enim peccatum
constat acerrimum: ut lingua seilli
confiteri dicat: dum cordisima dis¬
sentiant. Quasiuero illeomã non cog¬
noscat quȩ aguntur intrinsecus : qui
sicut legitur: scrutator est cordis & renũ
Etmore humanitatis illud solum audiat
quod lingua proclamat. Nam qui eius
testimonus fideliter credit: Ipse eum
uera citer diligit fidesenim dicta est:
abeo quod fiant dicta. Sic&iam ipse
dñs testatur dicens. Populus hiclabiis
mehonorat: Corautem eorum longe . ẽ
ame Dequibus merito esaias propheta
testatur dicens. Etneruus ferreus col¬
lumtuum: & fronstua aerea. IeST AUT¬

Expanded text:
tamen misertum illis esse declarat. Dicit enim: Et dilexerunt eum in ore suo, et lingua sua mentiti sunt ei. Sic contigit eis qui se putant per solum credere timorem. Nam si Deus mixto amore non metuatur, toto corde non quaeritur. Hoc enim peccatum constat acerrimum, ut lingua se illi confiteri dicat, dum cordis ima dissentiant. Quasi vero ille non omnia cognoscat quae aguntur intrinsecus, qui, sicut legitur, Scrutator est cordis et renum , et more humanitatis illud solum audiat, quod lingua proclamat. Nam qui ejus testimoniis fideliter credit, ipse eum veraciter diligit. Fides enim dicta est, ab eo quod fiant dicta. Sic etiam Dominus ipse testatur dicens: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus merito Isaias propheta testatur dicens: Et nervus ferreus collum tuum, et frons tua aerea Idem,
Abbreviated transcription (Latin):
SUA EENON ACCINDIT OMNI IRA SUA
uud hic exemplum non in conueni¬
enter apponitur: quando morses
protrans gressionepopulo supplicans
dixit addnm. Obsecrodimitte pecca¬
tum populi huius : sinautem deleme
delibro quemscripsit manustua. Ora
faciunt. Sicistis supplicationibus ac¬
tum est: ut dnĩ in eis ira placaretur
Et propitius facctus. ẽ. peccatis eorum:
cum ad ipsius satis factionem non qui¬
dem omnes : sedm ulti ex his redire me
siderata peccantium. Quod car¬
nalis caecitas lumen caelestissapienti¬
ȩ non uidebat. Etideo expectandos dic̃
quia si confestim fuiss& eorum sp̃s abro¬
gatus : locum penitentiȩ perdidissent
Caro autem dicta est: quod carasit
animȩsue Mirabili autem breui¬
tate definitur mors hominis. idest
spsuadens & non rediens. Subaudi¬
endum inhocmundo: qm̃ ad suum
corpus in resurrectione constat eẽ.
CONCITAUERUNT EUMINIERRA

Expanded text:
et non accendit omnem iram suam. Illud hic exemplum non inconvenienter apponitur, quando Moyses pro transgressore populo supplicans, dixit ad Dominum: Obsecro, dimitte peccatum populi hujus; sin autem, dele me de libro quem scripsit manus tua . Orciunt quid faciunt . Sic istis supplicationibus actum est, ut Domini in eis ira placaretur. Et propitius enim factus est peccatis eorum, cum ad ipsius satisfactionem non quidem omnes, sed multi ex his redire mersiderata peccantium, quod carnalis caecitas lumen coelestis sapientiae non videbat; et ideo exspectandos dicit, quia si confestim fuisset eorum spiritus abrogatus, locum poenitentiae perdidissent. Caro autem dicta est, quod cara sit animae suae. Mirabili autem brevitate definitur mors hominis, id est, Spiritus vadens et non rediens, subaudiendum, in hoc mundo, quoniam ad suum corpus in resurrectione constat esse cerbaverunt eum in
Abbreviated transcription (Latin):
QUINASCENT ETEXURGENI. EINAR¬
RABUNTIA FILIIS SUIS
ersus isti significant pergen eratio¬
Unes hominum: mandata dnĩ fuis¬
se trans missa. Nequis putar& unida¬
tum: quod omnibus cognoscitur ad¬
tributum. Acceperunt enim iudei: quđ
adepĩ a nos non est dubium peruenis se
Ideo enim additum est ut cognoscat ge¬
neratio altera: Nonutiq iudaica: sed
quam degentibus constat electam Ai¬
tera enimhic: extraneos significat non
propinquos. Nam quod sequitur
Filii quinascentur & exurgent & narra¬
bunt cafilus suis: uult intellegi sine
dubio xpĩ anos : qui praedi cationes scãs
ad animarum salutem conferendam:
siuis posteris utiq tradiderunt
VTEONANT INDO SPEMSUAM EIÑ
OBLIUISCANTUR OPERUDISUI IT
MANDATAEIUS EX QUIRANI
Itilitas paternȩ predicationis. hic
Ueuidenter ostensaest: ut posteri eoꝵ
spemsuam non ponant in lege quȩ pu¬
nit sed ingratia concessa quȩredimit
Sequitur Et non obliuis cantur operũ
dĩsui Sicut fecerunt perfidi iudȩi

Expanded text:
qui nascentur exsurgent, et narrabunt ea filiis suis. Versus isti significant per generationes hominum mandata Domini fuisse transmissa, ne quis putaret uni datum, quod omnibus cognoscitur atributum. Acceperunt enim Judaei quod ad Christianos non est dubium pervenisse. Ideo enim additum est, ut cognoscat generatio altera, non utique Judaica, sed quam de gentibus constat electam. Altera enim hic extraneos significat, non propinquos. Nam quod sequitur, filii qui nascentur exsurgent, et narrabunt ea filiis suis, vult intelligi sine dubio Christianos, qui praedicationes sanctas ad animarum salutem conferendam suis posteris utique tradideruntonant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei sui, et mandata ejus exquirant. Utilitas paternae praedicationis hic evidenter ostensa est, ut posteri eorum spem suam non ponant in lege quae punit, sed in gratia concessa quae redimit. Sequitur, et non obliviscantur operum Dei sui, sicut fecerunt perfidi Judaei,