comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ iiii. Augꝰ. deuerbis domini. Tole¬
randi sunt quidem mali ꝓ pace. nec cor¬
poralit̾ ab eis recedatur s spũalit̾. Exire
est fao̾e quod pertinet ad correctionem¬
malorum quãtum licet pro gradu cuiusq
pace salua. Displicere est non tang̾e̾ et iͣ¬
hoc gͦ exire est ore non parcere hoc eft̾
ĩmundum non tang̾e̾ uoluntate non ꝯ¬
sentire. Idem. Tu bonus tolera malum
nam ⁊ xp̃c uidam cum sciret furẽ ẽe
tolerauit et ad p̾̃dicandum misit eiq
cum aliis euca ͫ. ded̾. Idem. in li .ii. contra
parmenianum. Quis quis uel quod potͥ
arguendo corrigit. uel quod corrigere
non pot̾. saluo pacis iunculo exclud̾ ł ꝙ¬
plane sociatur .i. simali ali quid cum eis
cõmittit. aut cõmittentib fauet. Si
aũ neut̃r fac̃. nullo modo sociatus. por¬
ro si addat tercium. ut non sit ĩuindi¬
cando pig̾. s comipiat iustus in miꝰa
et argnat. uel etiam si eam ꝑ sonam
gerat et ratio ꝯseruande pacis admit¬
tit coram omnib peocantes arguat

Expanded text:
inus ait de verbis Domini: Tolerandi sunt quidem mali pro pace, ne corporaliter ab eis recedatur. Sed spiritualiter exire, est facere quod pertinet ad correctionem, quantum licet pro gradu cuiusque, pace salva. Displicere est non tangere. o est exire, ore non parcere. Hoc est immundum non tangere voluntati male non consentire. Idem: Tu bonus tolera malum, nam et Christus Iudam, cum sciret furem esse, toleravit et ad predicandum misit, eique cum aliis eucharistiam dedit. Idem in libro II contra Parmenianum: Quisquis vel quod poarguendo corrigit, vel, quod corrigere non potest, salvo pacis vinculo excludere plane, si sociatur, id est si mali aliquid cum eis committit aut committentibus fauet; si autem neutrum facit, nullo modo sociatur. porro si addat tertium, ut non sit in uindicando piger, sed uel corripiat iustus in misericordia et arguat uel etiam, si eam personam gerit et ratio conseruandae pacis admittit, et coram omnibus peccantes arguat,
Abbreviated transcription (Latin):
. suꝑ p̾s. Siuidas teneret illud ad
quod uocatus est nullo modo ad eum L
sua p̾terita uł parentum iniquitas ꝑti¬
neret. Quia gͦ non tenuit ad optionẽ
in familia d̾i. s iniquitatem uetusti
gnĩs potus elegit rediit iniquitas patrũ
euis inconspectu diũ ut in eo etiam ipsa

Expanded text:
. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bro depenitentia. Consideret qualitatẽ
cuiminis. in loco. in tꝑ̃e. in ꝑ seuerantia
in uarietate ꝑsone. et quali hoc fecerit
temptatione et in ip̃ius uicii multiplici
exequutione. Oportet .it. pnĩtere form¬
cantem scd̃m excellentiam sui status aut
officii. aut sd̃m modum meretricis et
in modo sui oꝑis. et quałi tur pitidinem
suam ꝑegit si in loco sacrato. aut cui de buit
excellentiam fider uit sunt domus dnõrum
⁊ aliorum multorum. si in tempore orõni
ꝯstituto ut festiuitates sandorum et tem¬
pora ieuinii ꝯsideret quãtum ꝑseuerauerit.
et defleat quod ꝑ seueranter peccauit. et

Expanded text:
reus. Consideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, in varietate personae, et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici exsecutione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status aut officii, et secundum modum meretricis, et in modo operis sui, et qualiter turpitudinem suam peregit. Si in loco sacro, aut cui debuit excellentiam fidei, ut sunt domus dominorum et aliorum multorum; si in tempore orationi constituto, aut in festivitate sanctorum, et in tempore jejunii: consideret quantum perseveraverit, e
Abbreviated transcription (Latin):
plus iã possunt proficere. plus ꝯfitentib
parõe. Quib . ⁊t. remittunt: remittit
ĩueniat grãm querat sacerdotẽ scientẽ
ligare et soluere. ne cũ negligens cirea se
exticerit. negligatur ab illo qui eum mi¬
sericorditer monet et petit. ne ambo ĩ
foueam cadant quam stultus euitare
noluit. Ta̾ta itaq uis ꝯfessionis est. ut
si deest sacerdos ꝯfiteatur ꝓpimo. Sepe
.it. ꝯtingit quod penitens non pot̾ uere¬
cundari coram sacerdote quẽ desideranti
nec locus nec tempus offert. Et si ille
cui ꝯfitebitur. potestatem soluendi ñ ha¬
beat. fit tñ dignus uenia ex desiderio sa¬
cerdotis: qui socio ꝯfitetur turpitudinẽ

Expanded text:
plus jam possunt proficere, plus confitentibus plus jam possunt proficere, plus confitentibus parcere. Quibus enim remittunt remittit inveniat gratiam, quaerat sacerdotem scientem ligare et solvere: ne cum negligens circa se exstiterit, negligatur ab illo qui eum misericorditer monet et petit, ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit, quod poenitens non potest verecundari coram sacerdote, quem desideranti nec locus nec tempus offert. Et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habet, fit tamen dignus venia, ex desiderio sacerdotis, qui socio confitetur turpitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
actione ꝑnĩe ubi tale cõmissum est ut is qͥ
cõmisit etiam a xpĩ corpore separetur. non
tam ꝯsid̾ anda est mensura temporis quã
inagenda pnĩa iocirco non satis aperte
ꝑfigunt canones ꝓ uuo quoq crimine
ut de singulis dicant qualit̾ unum qd̾q
emendandũ sit s magis in arbitrio sac̾¬
dotis intelligentis relinquẽdum statuunt.
qr ap dm̃ non tamualet mensura tem¬
poris quam doloris. nec abstinentia ⁊ ñ
ciborum quam mortificatõ uiciorum. ꝓpt̾
quod ip̾a tẽꝑapẽttẽtie pro fide et ꝯuersa
tione pisitentium ad breuanda p̃cipiunt
et pro negligentia ꝓtelanda estimant.
tñ pro quibdam culpis. modi pnie sunt
ĩpositi. In arditrio ⁊c̾. S quid si male
arbitretur. R. Si est ordinarus eius in¬
dex sine sãcerdos et dispensandi animo
hoc fec̾. suffie̾ aia minor pnĩa ad pcẽm

Expanded text:
oenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam in agenda poenitentia idcirco non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant, qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temporis, quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum, quam mortificatio vitiorum. Propter quod ipsa tempora poenitencirco non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, et pro negligentia protelanda existimant. Tamen pro quibusdam culpis, modi poenitentiae sunt rdotis intelligentis relinquendum statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temciborum, quam mortificatio vitiorum. Propter quod ipsa tempora poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus q̃ dimissa inbaptismo non du¬
bitamus s illa utiq q̃ humana fragili¬
tate ꝙͣuis parua. tñ crebra sub repunt.
Que si collecta contra nos fueruat. ita nos
grauabunt et opprimẽt sic̃ unũ a liquod
graue pccm. Quid. st. int̾est ad naufra¬
gium utrum uno grandi flustu nauis
oꝑiatur et obruatur au paulatĩ sub re¬
pens aqua insentinã et ꝑnegligentiam

Expanded text:
volumus quae dimissa nobis in Baptismo non dubitamus, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim inter est ad naufragium an uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam per negligentium
Abbreviated transcription (Latin):
Haptismus talis ÷ qualis ille ÷ in cuius
potestate datur. non qualisille est ꝑ cuius
labam attendo. ꝑ quã michi dicitur hic
cipit ad salutem baptismus ẽ illa fictio
ueraci ꝯfessione recesserit que corde in
ablutionem nõ finebat fieri. Di .u.¬
le&. Sint tibi cotidiana ieuuua. refectio
catietatem fugiens. Nichil enim prodest
biduo uł triduo tnͣsmisso uacuum portare
uentrẽ si parit̾ obruatur. Idem. Sint tibi¬
ieuinia pura. ꝯtinua. moderata. Mode
uaca .i. cotidie esurire et cotidie prandere.

Expanded text:
aptismus talis est, qualis est ille, in cujus potestatem datur; non qualis ille est per cujus lumbam attendo, per quam mihi dicitur: Hic cipit ad salutem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in ablutionem non sinebat fieri. . Sint tibi cotidiana ieiunia et refectio satietatem fugiens. Nihil biduo 528 vel triduo transmisso vacuum portare ventre, si pariter obruatur. jejunia pura, continua, moderataque, id est, quotidie esurire, et quotidie prandere.
Abbreviated transcription (Latin):
sio aperit ꝑadisum. ꝯfessio sꝑem saluandi
tribuit. Uñ scriptura dic̃. Dictu iniquitates
tuas ut iustificeris. hiis uerbis oftenditur
quia non meretur iustificari qui in uita
os aureum. ꝑ fecta pnĩa cogit pcc̃orem
omnia libent᷑ sufferre. In corde enim ꝯtri¬
tio. more ꝯfessio. in oꝑe tota humilitas.
hec est fructifera penitentia. Idem. Non¬

Expanded text:
sio aperit paradisum, confessio spem salvandi tribuit. Unde scriptura dicit: Dic tu iniquitates tuas ut justificeris. His verbis ostenditur, quia non meretur justificari qui in vita os aureum: Perfecta Poenitentia cogit peccatorem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poenitentia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
primũ pocm̃ est cogitasse que mala sunt.
Sod̾m cogitationib acquieuisse peruersis
Tercium quod decreueras opere cõplesse.
post naufragium tabulã est culpam simpłr¬
nitentia. elemosina est. Sic̃ in p̾ceptis
medicine medicamentũ quidem hbas mul¬
tas accipit unam autem dñantissimam:
et potentior est et unuersum ipsa efficit.
qui iã sue uoluntatis arbiter ꝯstituus est
cum acordit ad sacramenta fidelium nisi
ĩ corruptibilem un mortalẽ q desiderat
nisi eum uite huius temporalis corrupti¬
bilis. mortał. pnĩteat. Non enim sie quisq

Expanded text:
itasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris opere complevisse. post naufragium tabula est culpam simpnitentia, hoc est. Sicut in praeceptis medicinae medicamentum multas quidem herbas accipit, unam autem dominantissimam: ba et potentior est, et universum ipsa efficit. qui jam suae voluntatis arbiter constitutus est, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi incorruptibilem, immortalemque desiderat, nisi eum vitae hujus temporalis, corruptibilis, mortalisque poeniteat. Non enim sic quisque
Abbreviated transcription (Latin):
gilitati uł aspera: etiam cum dilectione
diligimus qñ admores bonos et ad et̾nam
uitam ꝯsequendam sic̃ nobis eoꝵ saluti ꝯ¬
sulimus qnͣ nos ieorum poais ac ꝑiculis
cogitamus et sic̃ nobis subueniri optaremꝰ
noluntatem subueniendi tenemus. Augꝰ.¬
sciꝑ. ep᷑. Io. Si quis tantam habui̾t ca
mox ut nascitur iam prorsus ꝑfecta est
Ut ꝑficiatur nascitur. c̃ fuerit nata: nu

Expanded text:
gilitati vel aspera etiam, cum dilectione gilitati vel aspera etiam, cum dilectione diligimus quando ad mores bonos et ad aeternam vitam consequendam, sicut nobis eorum saluti consulimus, quando nos pro eorum peccatis ac periculis cogitamus, et sicut nobis subveniri optaremusvoluntatem subveniendi tenemus. Quct. 5: § 2. Si quis tantam habuerit camox, ut nascitur, jam prorsus perfecta est? ut perficiatur, nascitur; quum fuerit nata, nu
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus debite grauioris pene accipit ue¬
niam. nisi qualemcumq et si longe mi¬
norẽ quam de beat soluerit pena. Ita .it.
ĩpertitt a deo largitas miẽ ut nõn re
it a quocũq seu magno seu ꝑuo pecrato
ad correctionem sine pñĩa posse transire.
Augustinus de penitentia. Agite pnĩam
qu̾alis agnur in ecͣcͣ. ut oret pro uobis
ectͣ. Nemodicat sibi occulte ago. apud
diñ ago. Nouit deus qui michi ignosat
q̃ incorde ago. Ergo sine cã dcm est. Que
solueris interra soluta erunt et in celo.
Ergo sine cã claues date sunt eccłie dei.¬

Expanded text:
Nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcunque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim impertitur a Deo largitas misericordiae, ut non relivel a quocunque seu magno seu parvo peccato ad correctionem sine poenitentia posse transire. de poenitentia. Agite poenitentiam, qualis agitur in ecclesia, ut oret pro vobis ecclesia. Nemo dicat sibi: occulte ago, apud Deum ago, novit Deus, qui mihi ignoscit , quia in corde ago. Ergo sine causa dictum est: Quae solveritis in terra soluta erunt et in coelo. Ergo sine causa claves datae sunt ecclesiae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ratus eẽ d homo iustus et puis patient̾
eorum maliciam sustin̾e quos fieri bo¬
nos q̃rit ut munebiis potuis crescat
bonorum non ut pari malicia se quis
mim̾o addat malorum. Deniq ista
ut ceneatur in secreto aĩ patientia cũ
bñĩuolentia. In manifesto aũ id fiat

Expanded text:
t esse homo iustus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. Denique istaut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
Magis. ⁊ .iͣ. uiolentia non iuolatus
pudicicia. si mente seruatur. Qm̃ nec
ĩ carne uolatur qͣñ uoluntas patientis
turpit̾ carne non utitur. s sine ꝯsensio¬
ne tolat quod aluis oꝑatur. Iohannes

Expanded text:
carne: quia violentia non violatur pudicitia, si mente servetur; quoniam nec in carne violatur, quando voluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat quod alius operatur. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Non estimemus ad mortuos ꝓ quib
curam gerius ꝑuenire nisi quod ꝓ eis
siũ altaris. siue orationum siue elemosi¬
narum sacrificiis sollempnit̾ supplicamus.
ꝙͣuis non pro quib fiunt omnib prosint:
s hiis tiã qui dum uiuunt comparant ut
ꝓstat S quia non discernius qui sint
oportet ea ꝓ regeneratis omnib facere
ut nullus eorum p̃termittatur ad quos
ħ bñficia possint et debeant ꝑuenire. ꝑ¬

Expanded text:
t, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire, nisi quod pro eis siue altaris siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamuis non pro quibus fiunt omnibus prosint, sed eis tantum quibus dum uiuunt conparatur, ut prosint. sed quia non discernimus, qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
ad pailinum Si cupis eẽ quod diceris .i.
solus quid facis inurbib q̃ utiq non sunt
solorum habitacula s multorum et infͫ¬
habeto simplicitatem columbe ne cuiquã
machuieris dolos et serpentis astuciam
ne aliorum supplantĩs in sidiis. Nõ multũ
distat inuicio uł deciꝑe posse uel decipi xpĩa¬
monachus. sedeat itaq solitaruis et taceat.
quia mundo mortuus est deo autem uiuit.
aguoscat nomen suum. Monos enim gre¬
ce latine unus. achos grece latine tristist
uñ dicitur monachus .i. unus. tristis.
sedeat gͥ tristis et officio suo uacet. IeRoꝰ.

Expanded text:
 XIII. Si cupis esse quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? Et infhabeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. non multum distat in uitio uel decipere posse uel decipi Christiamonachus. Sedeat itaque solitarius, et taceat, quia mundo mortuus est, Deo autem vivit. § 1. Agnoscat nomen suum, μόνος enim graece, latine est unus: ἄχος graece, latine tristis sonat. Inde dicitur monachus, id est unus tristis. Sedeat ergo tristis, et officio suo vacet. C.
Abbreviated transcription (Latin):
offeratur. etiam si ad suminũ quis ꝑue¬
niat maloꝵ ⁊ iñ tñ uelit reuerti ad ur¬
rutis uiam. suscipit libent̾. amplectiturꝰ.
fac̃ omnia quatinus ad priorem peuocet
statum. et quod est ad huc p̾stantiuis et e¬
minentius etiam si non potiũt quis ex ple¬
re oẽm satiffaciendi ordinem ꝙͣ tulamcũq
tñ ⁊ quãlibet ureui temꝑe gestã non res¬
puit pnĩam. Suscipit etiam ipsam. nec
patitur ꝙͣ uis exigne ꝯuersationis ꝑd̾e mer¬
cedem. Amb̾. Non peccare solius dei est emẽ¬
dare sapientis. s caro inuenias qui se co¬
arguat. rara ꝯfessio pcc̃i. rara pnĩa. re¬
pugnat natura et uerecundia. qr obno¬
uia est culpe omnis caro. et quisq erubes¬
at pccm̃ ĩuum ꝯfiteri. dsĩ magis p̃sentia
et seriis iocunda. et leta tristib et p̃pro¬
pera tardiorib. Uelox .it. iniquitas que ad
nocendum occasionem suggerit. lenta uir¬
tus et cunctatrix. añ iuidicat quã incipit

Expanded text:
offeratur; et si ad summum quis perueofferatur; et si ad summum quis perueniat malorum et inde tamen uelit reuerti ad uirtutis uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi modum, quantulamcumque tamen et quamlibet breui tempore gestam non respuit paenitentiam; suscipit etiam ipsam, nec patitur quamuis exiguae conuersionis perdere merm, etc. Non peccare solius Dei est: emendare sapientis. Sed raro invenias qui se corrigat. Rara confessio peccati, rara poenitentia. Repugnat, natura et verecundia, quia obnoxia est culpae omnis caro, et quisque erubescit peccatum confiteri, dum magis praesentia , seriis jucunda, et laeta tristibus, et praepropera tardioribus. Velox enim iniquitas, quae ad nocendum occasionem suggerit; lenta virtus et cunctatrix ante judicat, quam incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
est non penitens qui ad huc agit quod pe¬
niteat. nec uidetur dm̃ poscere subditus.
s sub sannare suꝑb. Cains reuersus ad¬
suum uomit̾ et pñĩtens ad pcc̃m. Multi
.it. lacrimas inidesinenter fudunt. et
pocare non desinunt. Quosdam acciꝑe
recordatione pocĩ lacrimas fundunt. nũc
uero reuiuiscente usu ea que fleuerunt
it̾ando cõmittũt. GG. Qui ad missa plan¬
Idem. Post lauacrum mundus ẽẽ negligit¬
quisquis post lacrimas uite ĩnocentiam
ñ custodit. lauantur gͥ nec mundi sunt
qui cõmissa fiere nõ desinunt s et tursus
qui ꝯsummare certamen pium gestiunt
et currere cursum salutis sicubi forte ut
homines corruunt. nature magis fragi¬
litate. quam pecrandi libidine. acriores
adcurrendum resurgunt. pudoris stumu¬
lo maiora reparantes c̾tamina. ut non
solum nullum attulisse estimetur lapsus
ĩpedimentum. s etiam uelocitatis incẽ¬
erga homines pietas dei. Numquam
spernit pnĩam si ei suicẽ et simpliciter

Expanded text:
est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus,  subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam acciperrecordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praejus? Post lavacrum mundus esse negligit, qui post lacrymas vitae innocentiam non custodit. Lavantur quidam et mundi non sunt, quia commissa flere non desinunt, et rursus qui consummare certamen pium gestiunt et currere cursum salutis, sicubi forte ut homines corruerunt naturae magis fragilitate quam peccandi libidine, acriores ad currendum resurgunt pudoris stimulo maiora reparantes certamina, ut non solum nullum adtulisse aestimetur lapsus inpedimentum, sed etiam uelocitatis incenerga homines pietas Dei, numquam spernit paenitentiam, si ei sincere et simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
regem filiis de p̾cantib motus et la¬
crimis ꝯuigis eus inflexus. ab soltien¬
dum putat. cui ad huc latrocinandi al¬
piret affectus. nonne innocentes tra¬
det exicio. qui lib̾at multorum exicia
ecclesie ubi maxime quis misereri
d tenem teneri quam maxime d
tꝑ̃c parata. nel etiam ub̾ioribus fletibus
commnunionem quam plurimis d postula¬
re temporib afacilitate sacerdotis extor¬
q̾at. Nonne cũ uni in dulget in digno. ad
plapfionis ꝯtagium ꝓuocat uniuersos:
facilitas enimł uenie incentiuũ tribuit
omisso udicio sis pauꝑi ĩ mala cã misericors.
cuiuis si partis sacello peruticor. et tanto ne¬
plectendo et ignoscendo hoc solum bñ agitur
ut uita hominum corrigatur. Idem in questio¬
nib exõdi. Cum minist᷑ iudicis occidit
eum ꝙ̃ iudex iussit occidi ꝓfecto si idsponte
facit homicida est etiam si eum occidat quẽ
scit aiudice de buisse occidi. Ieꝵ. suꝑ ysaiã.¬
delis pacientib ẽẽ iidetur. Nã suspensus

Expanded text:
em filiis deprecantibus motus et lacrimis coniugis eius inflexus absoluendum putet, cui adhuc latrocinandi adspiret affectus, nonne innocentes tradet exitio qui liberat multorum exitia ecclesia, ubi maxime misereri decet, teneri quam maxime debtempus parata, vel etiam uberioribus fletibus communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, a facilitate sacerdotis extor. Nonne, qui uni indulget indigno, ad prolapsionis contagium provocat universos? Facilitas enim venię incentivum tribuit misso judicio sis pauperi in mala causa misericors, cujus si parcis saccello, percutis cor, et tanto neplectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigatur. Quod sibi supra: Cum minister iudicis occidit eum, quem iudex iussit occidi, profecto si id sponte facit, homicida est, etiamsi eum occidat, quem scit a iudice debuisse occidi. Idem ca cadelis patientibus esse videtur. » Nam latro suspensus
Abbreviated transcription (Latin):
uolutas sine oꝑe freꝙ̃ter peccat. Illa
est gͦ głosa ꝯtinentia: non quã trans¬
gredi non pot̾ neccitas debilitati corpo¬
ris. s quã cõplec uoluntas scĩ ꝓpoi̾ti.
solo affectu s aspcũ qͦ appetitur et
appetit ꝯcupiscentia feminarñ. Ne di¬
catis uos habere animos pudicos. si ha¬
beatis oculos impudicos. quia ĩpudicus
oculus. ĩpudici cordis est nuncuis. ⁊ cum
se ĩuicẽ sibi etiam tacente lingua ꝯspec¬
tu mutuo corda nunciant impudica. ⁊ ẜ
tur arcore. ⁊̃ intactis ab ĩmunda uiolatio¬
ne corporibus fugit castitas ip̃a demorib¬

Expanded text:
oluntas sine opere frequenter peccat. Illa est gloriosa continentia, non quam transgredi non potest necessitas debilitati corporis, sed quam complectitur voluntas sancti propositi.  affectu, sed aspectu quoque appetitur et appetit concupiscentia feminarum. Nec dicatis vos habere animos pudicos, si habeatis oculos impudicos: quia impudicus oculus, impudici cordis est nuntius. Et cum se invicem sibimet, etiam tacente lingua, conspectu mutuo, corda nuntiant impudica, et stur ardore; etiam intactis ab immunda violatione corporibus, fugit castitas ipsa de morib
Abbreviated transcription (Latin):
adiurationem et scit eum falsum iuratu¬
rum eẽ uincit homicidam. quia homicida
orpus ocasurus est ille animam ĩ modu¬
as animas et eius ꝙͣ urare pro uoeam̾t
et suam. Idem insermone de ꝑiriis.
sinesc̃ illum iuraturum falsum. an scit.
si enim nescit et iõ dic̃ iura michi ut
Iue enim se suo ꝑuirio int̾imit. s iste
manum interficientis et ĩpressit et

Expanded text:
iurationem et scit eum falsum iuraturum esse, vincit homicidam quia homicida corpus occisurus est, ille animam, immo duas animas et eius quem iurare provocaverit et suam. Idem in sermone de periuriis: si nescit illum jurare falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dixit: « Jura mihi, ut Ille enim se suo perjurio interimit; sed iste manum interficientis et impressit et
Abbreviated transcription (Latin):
cum inuitis quadam benigna asꝑitate
plectendis quorum potuis utilitati con-¬
sulendum est quã uoluntati. Nam in
corripiendo filium quam lib aspere
numquam ꝑ fcõ paternus amor ãmit¬
patur. ⁊ iͣ. Non est potestas nisi adeo siũ
iubente. siue sinente. Ergo uir iustus
si forte etiam sub rege homine sacri¬
ligo militet recte pot̾ illo uibente uel¬
lare. si uice pacis ordinem seruans qd̾
sibi uibetur uel non eẽ contra dei precep¬
cum certum est uł utuum sit certum
non est ita ut fortasse ueũ faciat re¬
gem iniquitas ĩperandi ĩnocentem
aũ militem ostendat ordo seruiendi.Q.iii.¬
Amb̾ de officiis. li.i. Non inferenda s de
pellenda inuiria lex uirtutis est. Qui
enim non repellit a socio inuiriam si pot
tam est inuicio quam ille qui fac̃. si pot̾¬
iͣ .e. q.iiii. forte. Item auastasis et da¬
masus ppͣ. Qui pot̾ obiuare et ꝑ turbare
ꝑuersos et non fac̾ nichil est aliud quã
cauere in pretat eorum nec caret scrupło

Expanded text:
cum invitis, quadam benigna asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est, quam voluntati. Nam in corripiendo filium quemlibet aspere, nunquam profecto paternus amor amitper. non est enim potestas nisi a deo siue iubente siue sinente. cum ergo uir iustus, si forte sub rege homine etiam sacrilego militet, recte possit illo iubente bellare ciuicae pacis ordinem seruans — cui quod iubetur, uel non esse contra dei praeceptum certum est uel utrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi de officiis, c. 36. Non in inferenda, sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si potest, tam est in vitio quam ille qui facitille qui facit. Item Anastasius Papa et Damasus: Posse obviare et perturbare perversos et non facere, nihil aliud est quam favere impietati eorum. Nec caret scrupulo
Abbreviated transcription (Latin):
in necessitatib. Quid est opus custodire
quod nil adiuuat : an ignoramus ꝙͣtum
auri ꝙͣtum argenti de templo diũ assipis
sustulerunt: Nonne melius ꝯflat sacerdo
propter alimoniam pauperum si aliqͣ
subsidia desunt. quam si sacrilegus ꝯta¬
min et asportet hostis : Nonne dicturus
est dominus. cur passus es tot in opes fa¬
me mori: et certe habebas auoum. minis¬
trasses alimoniam. cur tot captiui inconi¬
mercium ducti. nec redempti ab hoste oc¬
cisi sunt : Melius fuerat ut nasa uiuen¬
tium seruares quam metalloꝵ. hiis non
poss responsum referri. Quid enim di¬
enes. Tmui ne templo dei ornatus de essz:
neq auro placent q̃ auro non emtntur.
i gnominia sacerdotis est proprii s studere
tum est. eccłiam fraudar̾e sacrilegium.
A corpisse panperib erogandum et esu¬
cautum uel timidum est. Aut quod aꝑ¬
tissimi sceleris ÷. exiñ aliquid subtra he¬
re omĩum p̃donm crudelitatem suꝑat.

Expanded text:
in necessitatibus. Quid opus est custodire quod nihil adjuvat? An ignoramus quantum auri et argenti de templo Domini Assyrii sustulerunt? Nonne melius conflat sacerdos propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desunt, quam si sacrilegus contaminat et asportat hostis? Nonne dicturus est Dominus: “Cur passus estot inopes fame mori? Et certe habebas aurum unde ministrasses alimoniam. Cur tot captivi et in conmertium ducti nec redempti ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium servares quam metalorum. Hiis non posset responsum refferri”. Quid Ei dices? “Timui netemplo Dei ornatus deesset”?neque auro placent que auro non emuntur.ignominia sacerdotis est propriis studere tum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. accepisse pauperibus erogandum et esule uel timidum aut — quod apertissimi sceleris est — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat.
Abbreviated transcription (Latin):
et infra. hec quatuor gn̾a ꝯsid̾anda sunt.
.UII. modis. Causa ꝑsona. loco. tempore. qua¬
litate. ꝙͣtitate. euentu ⁊ c̾. Augꝰ. Periculo¬
se decipuntur. qui existimant eos tm̃ ho¬
micidas ẽẽ qui manib hominẽ occidunt
et non potuis eos ꝑ quorum ꝯsilium et frau¬
dẽ et exhortationem homines extingunt᷑.¬
Ex epła clementis. Homicidiorum tria
gn̾a dicebat ẽẽ beatus petrus et penã eoꝵ
parilẽ fore docebat. sic̃ enim. homicidas.: int̾¬
fectores frm̃. ita detractores eoꝵ eos q odiẽ¬
tes homicidas ẽẽ manifestabat. IeRi. in¬

Expanded text:
ed haec quatuor genera consideranda sunt septem modis: causa, persona, loco, tempore, qualitate, quantitate, eventu. § 2. Causa, se decipiunt, qui existimant eos tantum homicidas existere, qui manibus hominem occidunt, et non potius eos, per quorum consilium, et fraudem, et exhortationem homines exstinguuntEx epistola Clementis: Homicidiorum tria genera dicebat esse beatus Petrus et penam eorum parilerfectores fratrum, ita et detractores eorum, eosque odientes, homicidas esse manifestabat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
lus dicit. Seniorem ne increpaueris. S ħ
eius regula tunc seruanda est cum culpa
senioris suo exemplo non trahit ad int̾itum
Non omnes epĩ sunt epĩ. actendis petrũ
s iudam ꝯsidera. Stephanum suscipis. su
cholaun respice. Non fac̾ ecẽstica dignitas

Expanded text:
lus dicit: Seniorem ne increpaveris . Sed haec ejus regula tunc in eo servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum Non omnes episcopi sunt episcopi. Attendis Petrum, sed Judam considera. Stephanum suspicis, sed et Nicolaum respice. Non facit ecclesiastica dignitas
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Di quis suadente diado lo hiuius
Cacri Legii crimen incurrerit quod in
clepicum uel monachum uiolentas manꝰ¬
uecerit auathematis uinculo subiaceat.
et nullus epõꝵ illum p̾sumatab soluere nͥ
mortis urgente ꝑiculo donec apłico ꝯspectui
p̃sentetur et eius mandatum suscipiat:
pauli ad galachas. Non est contra p̃cep¬
tum dñi iuratio. que amalo nõ uirantis
 s increduli a quo iuirare cogitur. Idem¬
facis qui bñ uteris iuiratione. q̃ et si non
bona tñ neccͣria est ut alteri ꝑsuadeas
quod utilit̾ ꝑsuades. s amalo est illius
cuius infirmitate iurare cog̾i̾s. Q̾ .ii.

Expanded text:
II: Si quis, suadente diabolo, huiusmodi sacrilegii crimen incurrerit, quod in clericum vel in monachum manus violentas iniecerit, anathematis vinculo subiaceat et nullus episcoporum illum presumat absolvere, nisi mortis urgente periculo, donec apostolico conspectui presentetur et eius mandatum suscipiat. am ad Galatas: Non est contra preceptum domini iuratio, que a malo non iurantis est, sed increduli, a quo iurare cogitur. facis, qui bene uteris juratione, quae, etsi non bona, tamen necessaria est, ut alteri persuadeas quod utiliter persuades. Sed a malo est illius, cujus infirmitate jurare cogeris. C. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
macedonium. Si res aliena proptes
quam pccm̃ est reddi potest et non red¬
ditur: penitentia non agitur s simula¬
tur. Si autem ueraciter a gitur. non re¬
mittitar ꝑcem̃ nisi restituatur ablatũ
cissime dixerĩ eum qui pro homine ad hoc
int̾uenit ne male ablata restituat et qui
ad se ꝯfugientem quãtum honeste pot̾ ad
autem non solum inmaiorib s in mino¬
oib etiam iudicatur. non enim quod fur¬
s ablatum est s mens furantis attenditur

Expanded text:
cens: Si res aliena, propter quam peccatum est, reddi possit et non redditur, penitentia non agitur, sed simulatur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum tissime dixerim eum, qui pro homine ad hoc intervenit, ne ablata restituat, et eum qui ad se confugientem, quantum honeste poterit,autem non solum in majoribus, sed in minoribus etiam judicatur. Non enim quod furto ablatum est, sed mens furantis attenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ra est. et uestis usura est. et quod cunq
sorti acced̾ usura est et quod uelis ei nomẽ
num non est quod iure possidetur. hoc aũ
iure quod uste. et hoc iuste quod bene omẽ
gͥ quod male possidetur : alienum est. ma¬
le autem possidet qui male unitur. Q .u.¬

Expanded text:
ra est et uestis usura est et quodcumque sorti accedit usura est. quod uelis ei nomen num non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad duci. Secundum ut aliquẽ ledat in¬
iuste quod tale est ut nulli prosit et ob¬
sit alicui. Tercium quod prod÷ alteri.
ita ut obsit alteri. ꝙͣ nuis non ad ĩmundi¬
ciam obsit corpoialem. Quartum. sola
mentiendi fallendi q libidine ꝙ mirsi
mendacium est. Quintum quod fit
placendi cupiditate desuaui eloquio. hiis
omnib penitus euitatis atq reiectis
sequitur .ui. genus. quod et nulli obest
et prod alicui. uelut si quispiam pe-¬
cuniam alicuiꝰ iniuste tollendam sciens
ubi sit nescire se mentiatur. Septimum
quod et nulli obest et ꝓdest alicui. Uelut
si nolens Hominem ad mortem q̃ situm
et infra. Ad sempiternam salutem nullus
ducendus est opitulante mendacio. Augꝰ.¬
tiris. si non eras pcc̃or añquam mẽtireris:
mentiendo effic̾is quod uitaras. GG̃. In

Expanded text:
ligionis. Secundum ut aliquem ledat iniuste, quod tale est ut nulli prosit et obsit alicui. Tertium quod prodest alicui, ita ut obsit alteri, tiam obsit corporalem. quartum sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suaui eloquio. his omnibus penitus euitatis atque eiectis sequitur sextum genus, quod et nulli obest et prodest alicui; uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendam sciens ubi sit nescire se mentiatur. septimum, quod et nulli obest et prodest alicui; uelut si nolens hetera: Ad sempiternam, ait, salutem nullus ducendus est opitulante mendacio, tiris, si non eras peccator ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis cogitat et dicit
Multi sunt xpĩam diuites.
auari cupidi. non habeo
peccatum si illis sua ab stulero
et pauperib de dero. Uñ enim illi nil bo¬
ui agũt mercedem hr̃e potero. s huiꝰmoĩ
cogitatio ei diaboli calliditate suggerit᷑.
nam si totum tribuat quod abstulit ad dit
potius pocm̃ quam minuat. Idem. Si qͥd¬
si alienum quod inuenerint teneant
et dicunt. Deus michi dedit. cui habeo
reddere uł respondere : Discant hoc
peccatum siłẽ eẽ rapine. si quis inuẽta

Expanded text:
aliquis cogitat et dicit: multi sunt christiani divites, avari, cupidi; non habeo peccatum si illis suum abstulero et pauperibus dedero. Unde enim illi nil boni agunt, mercedem habere potero. Sed huiusmodi peccatum ei diaboli calliditate suggeritur, nam si totum tribuat quod abstulerat, addit potius peccatum quam minuat. Item Ambrossi alienum, quod invenerint, teneant, et dicunt: Deus mihi dedit, cui habeo reddere vel respondere. Disceant hoc peccatum simile esse rapine, si quis inventa
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenior. ⁊ iͣ. aduersus arma. milites
gothos quoq lacrime mee mea arma
sunt. talia enim munimenta sunt sa¬
cerdotis alit̾ nec de beo nec possum re¬
quatuor homines aut .U. seu etiam
plures contra hominem unum uipati
fuerint et abhiis ułneratus mortuus
fuerit. qui cumq eorum plagam ei ĩ¬
posuerit secundi statuta canonum
ut homicida iudicetur. Reliqui autem
qui eum ĩ pugnabant uolentes eum in¬
t̾fice̾ similiter peniteant. Qui nec
eum ĩpugnabant nec ulnerabant
nec ꝯsilio nec auxilio cooꝑatores fue¬
bunt s tantum affuerunt: extra
noxam sint. Causa. xxiiii. Q .ii.¬

Expanded text:
otero. Adversus arma, milites Gothos quoque lacrime mee mea arma sunt. Talia enim munimenta sunt sacerdotis, aliter nec debeo nec possum reque homines, seu etiam plures, contra unum hominem rixati fuerint, et ab his vulneratus mortuus fuerit, quicunque eorum plagam ei imposuit, secundum statuta canonum ut homicida judicetur; reliqui autem, qui eum impugnabant, volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui vero nec eum impugnabant, nec vulnerabant, nec consilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum adfuerunt, extra noxam sint. CAUSA XXIV. GRATI
Abbreviated transcription (Latin):
fit. Idem Crathes ille thebanus homo
quondam ditissimus cum ad philosophã¬
dum athenas pergeret: magnum auri
pondus abiecit. nec putauit se posse ⁊¬
uirtutes simul et diuitias possid̾e. No
suffarcinati auro. xpm̃ pauperẽ sequimur.
et sub ptextu elemosine pͥstinis opib in¬
eubantes quomodo possumus aliena fide¬
lit distribuere. qui nr̃a timide resertiamꝰ:¬

Expanded text:
ipias. Crates ille Thebanus, homo quondam ditissimus, eum ad philosophandum Athenas pergeret, magnum auri pondus abjecit: nec putavit se posse virtutes simul et divitias possidere, et nos suffarcinati auro Christum pauperem sequimur: et sub praetextu eleemosynae pristinis opibus incubantes, quomodo possumus aliena fideliter distribuere, qui nostra timide reservam
Abbreviated transcription (Latin):
dis soluuntur aut oblationib sacerdotũ.
aut p̾cib sanctorum. aut caroꝵ elemosi¬
nis. aut ieumio cognatoꝵ. Augͦ in enchi¬
ridion. Tempus quod inter hominis
mortem et ultimam resurrectionem
int̾poĩtum est animas abditis recepta-¬
culis retinet. sic̃ q̃q digna est uł reqͥe
uł erup̃na ꝑ eo quod sortita est in carne
functorum animad pletate suorum ui¬
uentium releuari cum pro illis sacrifi
se meruerunt. Est enim quidam uuen¬
di modus nec tam bonus ut non requi¬
bat ista post mortem. nec tã malus
uero talis in bono ut ħ̾ non requirat ot
est uur sus talis inmalo ut nec hiis ua¬
leat c̃ hanc uitam transierit adumari.

Expanded text:
solvuntur: aut oblationibus sacerdotum, aut precibus sanctorum, aut carorum elemosinis, aut ieiunio cognatorum. IV im: « Tempus quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne,functorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cum electione diuina. ambroꝰ non dum
baptiratus electus fuiss. Exultaus impe¬
Gc̃. in registro legitur quod beatus augꝰ
nec cũ sorore habitare ꝯsenserit dicens.
Que cum sorore mea sunt sorores mee nõ
sunt. docti ergo uiri cautela magna eẽ no
ppͣ. Non est grandis differentia utoũ letũ
inferas uel ꝑmittas. Mortem languentib
ꝓbatur inflig̾e qui hanc cum possit non
nocet. quam qui ꝑuerse agens nomen
uł ordinem sanctitatis et sacerdoris ht̃.
delinꝙ̃tem namq hunc redargnere nul¬
lus p̾sumit. et in exemplum culpa ue
hementer extenditur: qñ pro reueren¬
tia ordinis pcc̃or honoratur. epc̃ itaq qui
talium erimina non corrig̾ mag̾ di cen¬
dus est canis ĩpudicus quam ept. In nocẽ¬
tuis. ppͣ. Error cui non resistitur aꝓpbatur.
et ueritas cum minime de fensatur op.¬
primitur. Neglige̾ quippe cum possis per¬
turbare ꝑuerscis nucħ alind est quam

Expanded text:
tione divina Ambrosius nondum baptizatus electus fuisset, exsultans impe in registro . Legitur quod B. Augustinus nec cum sorore sua habitare consenserit, dicens: « Quae cum sorore mea sunt, sorores meae non sunt. » Docti ergo viri cautela, magna nopapa: Non est grandis differentia utrum lethum inferas vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit non nocet, quam qui, perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis et sacerdotis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit: et in ehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Episcopus itaque, qui talium crimina non corrigit, magis dicendus est canis impudicus quam episcotas ‧ ”error, cui non resistitur ‧ approbatur ‧ et veritas, cum minime defensatur ‧ opprimitur ‧ Negligere quippe, cum possis arguere peruersos, nichil aliud est quam
Abbreviated transcription (Latin):
uiid i.  Ied. Moyses amicus dei
untacie ad faciem ł oquitus est deus. potuit
imq successores principatus filios suos face̾.
et posteris ppriam relinq̃re dignitatem.s ex¬
traneus de alia tribi eligitur iħc. ut sciremꝰ
pimncipatumm ĩ popiaos non sanguini defe¬
cerdum eẽ s uite. At ntinc cernimus pluri¬
mos hanc rem bñficium fac̾e ut ñ querant
noscant eccłie ꝑdesse. s quos uel ip̃i amãt
ne quorum sũnt ob sequus deliniti. uel ꝓ
quib inaiorum quisꝑiam rogauerit et᷑
at detiora tadeam qui ut cderici fierent mu¬
tis ⁊ ĩ. pastori sancte eccłie dicitur. Sẏmõ
Iohannis amas me: pasce oues meas. Ex
Quib uerbis colligiur quia siis qui ualet
omtipotentis dei reniit pascere oues osten¬
dit se pastorẽ ssĩmum minime amare. Si
Nt. Uunigenitris patris ꝓ explenda omĩum¬
igressus est. Nos quid dicturi sumus si se¬
coctum nr̃ in p̃ponimus utilitati ꝓximorũ:
Quies itaq nobis et ex corde appetenda ÷

Expanded text:
1.  v. 5. Moyses amicus Dei, cui facie ad faciem Deus locutus est, potuit utique successores principatus filios suos facere, et posteris propriam relinquere dignitatem; sed extraneus de alia tribu eligitur Jesus, ut sciremus, principatum in populos non sanguini deferendum esse, sed vitae. At nunc cernimus plures hanc rem beneficium facere, ut non quaerant noscant ecclesiae prodesse, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit, et ut deteriora taceam qui ut clerici fierent mut.. Et pastori sanctae Ecclesiae dicitur: Simon Joannis, amas me? Pasce oves meas. Ex quibus verbis colligitur quia si is qui valet omnipotentis Dei oves renuit pascere, ostendit se Pastorem summum minime amare. Si enim unigenitus Patris pro explenda utilitpublicum nostrum, nos quid dicturi sumus, si secretum nostrum praeponimus utilitati proximorum? Quies itaque nobis et ex corde appetenda es
Abbreviated transcription (Latin):
nocentiam tuam ubi nemo oppriit cãm
tuam. p̾ualebit inte falsum testimonium.
s apud nomines. Numquid apud deum
ualebit ubi cansa tua dicenda est e Qñ d̾s
uadep ooit. alius testis quam ꝯscĩa tua nõ
euit. Int̾ ustum iudicẽ et ꝯscĩam tuam
noli tue̾ nͥ cãm tuam. Augꝰ. Non sunt¬

Expanded text:
nocentiam tuam, ubi nemo opprimit causam tuam. Praevalebit in te falsum testimonium, sed apud homines. Numquid apud Deum valebit, ubi causa tua dicenda est? Quando Deus judex erit, alius testis quam conscientia tua non erit. Inter justum judicem et conscientiam tuam noli timere nisi causam tuam. C. LV. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ causa ex ꝯmunicatõi ꝑire cotidie ceruimꝰ
partim ignorantia partim nimia sim¬
plicitate. partim timore. pattim etiam
Aplĩca itaq auctoritate ab anathematis
uinculo hos subtrahimus rudelie upores
filios seruos. ancillas seu mancipia nec¬
ꝯsilio sorlera ꝑpetrentur et eos qui igno
ranter ex ꝯmunicatis cõmunscant. sui
ilos qui ꝯmunicant cum illis qui ꝯmu¬
nieant exꝯmunicatis. Qui cumq autẽ
orator siũ ꝑ egrinis aut uiator ui tr̾am
ex ꝯmumoatoꝵ deuenerit ubi nd̃ possit
e mere uel non ht uñ emat. ab exꝯmumiꝰ¬

Expanded text:
 causa excommunicationis perire cernimus, partim ignorantia, partim nimia simplicitate, partim timore, partim etiam Apostolica itaque auctoritate ab anathematis vinculo hos subtrahimus, videlicet uxores, filios, servos, ancillas, seu mancipia, necconsilio scelera perpetrentur et eos qui igranter excommunicatis communicant, seu illos qui communicant cum eis qui communicant excommunicatis. Quicumque autem aut arator, sive peregrinus, aut viator, in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere, vel non habet unde emat, ab excommuni
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad landabile ꝑtinet ocisi. locꝰ uo suꝑior
siue quo regi ppłs nõ potest ⁊ si ita teneatur
atq ad muistretur ut decet tñ indecentͥ
appetitur. Quam obrem ocium scm̃ q̃uit
cauitas ueritans. negotium iustum suscipit
necc̃tas caritatis. qͥnam sarcinam si nullus
ĩponit. ꝑcipiende atq intuende uacandum
est ueritati. si añ ĩponitur sascipienda est
propter caritatis necaitatem. S nec sic
omino ueritatis delectatio deserenda est
ne subtrahatur illa suauitas et oppͥmat
et inruit animas rudes esse talem ut ĩge¬
nio discentium semet ipm̃ possit aptare
et uerbi ordinem ꝓ audientis capacitate
dostus ir rep̃hensibilis. maturus. pauidus.

Expanded text:
laudabile pertinet otium; locus uero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur adque administretur ut decet, tamen indecenter adpetitur. Quam ob rem otium sanctum quaerit caritas ueri-. tatis; negotium iustum suscipit necessitas caritatis. Quam sarcinam si nullus inponit, percipiendae adque intuendae uacandum est ueritati; si autem inponitur, suscipienda est propter caritatis necessitatem: sed nec sic omni modo ueritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suauitas et obprimat et instruit animas rudes, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate doctus, irreprehensibilis, maturus, impavidus,
Abbreviated transcription (Latin):
ama. S epĩ sa cerdotes se sciant ẽẽ non dnõs.
honorent clericos. quasi clericos. ut ip̃is epĩs
aclericis quasi epĩs honor deferatur. Scitum
est alud oratons domicii. Cur ego te inquit
habeam ut principẽ. cum tume nõ hãs
ppͣ lodouico ĩperatori. In scripturis narratur
ꝯstantinus ĩꝑator dixisse uere si propriis
ꝯculis uidissẽ sacerdotem dei. uel aliquẽ eoꝵ
qui monachico habitu circum amicti sunt
peccantem. clamidem meam expoliarem
et cooperirẽ eum ne ab aliquo uid̾e̾tus

Expanded text:
episcopi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te, inquit, habeam ut principem, cum tu me non habeas dum. II. In scripturis narratur Constantinus imperator dixisse: Vere si propriis oculis vidissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui in monachi habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem et cooperirem eum, ne ab aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
officiis. Pasce fame morientem. Quis¬
quis enim pascendo homines sepuare p¬
teris si non ꝓaueris: o ccidisti.Gb. Iohi
ꝗp̃ oruithiorum. Siquid de quo ciumnq cleri¬
co ad aures tuas ꝑuenerit quod te possit iuste
offendere. facile non credas. nec ad uindictam
da et tunc si qualitas rei poposcerit canonica
diftrictio ciapam feriat delinꝙ̃tis. Di .xc.¬

Expanded text:
officiis . Pasce fame morientem. Quisquis enim pascendo hominem servare poteras, si non pavisti, occidisti . C. XXIorius, si quid de quocunque clerico ad aures suas pervenerit quod eum juste posset offendere, fda, et tunc si qualitas rei poposcerit, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ex ĩprouiso circũfundi milites atq ob¬
trsi care passim ubi quisq occurriss gla¬
dio uibet. et uindictam dare sĩ crimini
s furori ob hoc cum a sacerdotib ycialie¬
redargueretur agnoiit delictum culpamq
c̃ lacrimis t ꝓfessus. pudlicam pnĩam
in ꝯspeũ totuis eccłie exegit et in hoc si¬
bi tempus ascriptum absq regali fasti¬
gio pacienter impleuit. Quib omnib
Alud quoq mirabiliter adiecit et legẽs
sruxit in posterũ ut snĩe principum suꝑ
ꝑe ẜ̾cauendum est ut rectores ecclie et
qui publica uidicia exercent in dictandis
sñis nuliatenus leuitate ant furore duc¬
ceat aduocato uend̾e iustum patrociniũ
et uiris ꝯsulto rectum ꝯsilium. ysidorus.
Pauꝑ dum non h̾t quid offerat non so¬
lum audiri ꝯtempnitur. s etiam ꝯtra
ueritatem opprimitur. cito uolatus
auro iusticia. nullamq rens ꝑtumes ẽ
culpam ꝙͣ redinẽ nuimis existimat.

Expanded text:
ex improviso circumfundi milites, atque obex improviso circumfundi milites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini, sed furori. Ob hoc quum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lacrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae egit, et in hoc sibi tempus adscriptum absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus illud quoque mirabiliter adjecit; lege sanxit in posterum, ut sententiae principum super ecavere debent rectores Ecclesiarum, et qui publica judicia exercent, ut in dictandis sententiis nullatenus levitate aut furore ducceat advocato vendere justum patrocinium, et jurisconsulto rectum consilium. C.per si non habet quod offerat, non solum audiri contempnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur; cito violatur auro iustitia, nullamque reus pertimescit culpam quam redimere nummis existimat,