comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit & potentiam suam. quam bene uti¬
tur &iam malis. multa illis natura¬
lia & temporalia bona largiens. eorũ¬
que malitiã ad exercendos. & com¬
parationẽ admonendos bonos ad cõ¬
modans: ut in eis discant agere gra
tias dõ. quod ab eis non suis meritis.
quae in eadem massa paria fuerunt.
sed illius miseratione discr&isunt:¬
quod maxime appar& inparuulis:
dequibus. cum perxp̃i gratiam renas¬
cuntur: &istam uitam in illa tenera
a&ate finientes. In a&ernam transe¬
unt & beatam: dici non potest. quod
libero discernuntur arhitrio ab alus
infantibus. quisine hac gratia. in ipsi¬
us massae damnatione moriuntur.
Siautem hi solicrearentur exadam q̃ui
essent per gratiam recreandi : & prae¬
ter illos qui lndĩfilios ad optantur.
nulli alii homines nascerentur: late¬
r& beneficium quod donar&ur indig¬
nis. quia nullis ex eadem damnabili
stirpe uenientibus: debitum supplici¬
um redder&ur: cum uero attulit in
multa patientia uasa ire. quaeperfec¬

Expanded text:
dit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis, multa illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione eorum admonendos bonos accommodans, ut in eis discant gratias agere Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discrQuod maxime apparet in parvulis, de quibus, cum per Christi gratiam renascuntur, et istam vitam in illa tenera aetate finientes, in aeternam transeunt et beatam, dici non potest quod libero discernantur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in us massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam qui essent per gratiam recreandi, et praeter illos qui in Dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur, lateret beneficium quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe venientibus debitum supplicium redderetur. Cum vero attulit in multa patientia vasa irae quae perfec
Abbreviated transcription (Latin):
tur uolebat & ideo nolebat ut cre¬
derent eis. aquibus audiebant in¬
stare diemdñi. neforte cum tran¬
sir& tempus. quod eum credide¬
rant esse uenturum. & uenisse
non cernerent. &iam c&era falla¬
citer sibi promitti arbitrantes. &
deipsa mercede fidei desperarent.
ion ergo ille diligit aduentum
dñi. qui eum asserit propinqua¬
re. nec ille qui asserit non pro
pin quare. sedille qui eum siue
prope siue longesit. sinceriter¬
& fidei. firmitate spei. ardore ca¬
ritatis expestat: Nam si tanto
magis diligitur dñs. quanto ma¬
gis creditur & praedicatur citius
esse uenturus: magis eum dili
gebant. qui eius aduentum iam
instare dicebant : quam hii quos
apostolus ciscre prohibebat: uel

Expanded text:
tur uolebat; et ideo nolebat, ut cretur uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini qui eum asserit propinquare, nec ille qui eum asserit \' non pprope sive longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore charitatis exspectat. Nam si tanto magis diligitur Dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse venturus; magis eum diligebant qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi quos apostolus eis credere prohibebat, uel
Abbreviated transcription (Latin):
go est & expestandus dñi sicut scãe¬
ex hortaris aduentum: magnã
dicens esse beatitudinem. diligen¬
tibus eius aduentum & adibes
apostoli testimonium. cuius uer¬
ba sicponis: Dec&ero reposita
Sest mihi corona iustitiae. quam
redd& mihi dñs iustus iudex in¬
S illa die. non solum autem mihi.
Ised & his quidiligunt aduentum
dñi. Tunc enim sicut ex euangelio
commemoras. Iusti fulgebunt
tenebre operient terram suꝑ
gentes. Inte uero apparebit dñs.
& magestas eius intẽ uidebitur:
Item quod scriptum est. quiue¬
ro expestant dñm. ex ultabunt
cum uirtute. producent pinnas
sicut aquilae. current & non laborabt̃
Iambulabunt & non esurient: hoc
plane pussime &uerissime dicis.
commendans eorum beatitudinẽ
qui diligunt aduentum dñi: sed &
illi quibus dicebat apostolus. non
cito moue amini mente. quasi in¬
st& dies dñi. Diligebant uti que
aduentum dñi nec eos hoc dicens
doctor gentium. ab illa dilestione
frangebat. qua ut in flam maren¬

Expanded text:
go est et exspectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solum autem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueamini mente, quasi instet dies domini diligebant utique aduentum domini nec eos dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammaren
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. &uere colende pater: descrip¬
tis sc̃ĩtatis tuae aliqua mihi promise¬
ras. & non accepi. quaeso ut uel nunc
mittas. & ad hanc meam epistulam re¬
spondeas. ut quia sc̃ĩtatem tuam inte¬
rim uideri nondatur. saltem sermo¬
nibustuis pascar:

Expanded text:
bilis et uere colende pater. De scripbilis et uere colende pater. De scriptis sanctitatis tuae aliqua mihi promiseras et non accepi; quaeso, ut uel nunc mittas et ad hanc meam epistulam respondeas, ut, quia sanctitatem tuam interim uidere non datur, saltem sermonibus tuis pascar.
Abbreviated transcription (Latin):
bono summo sempiternoque perfru¬
amur: adhanc teperfectius asse¬
quendam & perseuerantissime r&i¬
nendam exhortor ut in eipsum cuius
nisi iam particeps esses. tuosque istos
honores temporales ei seruire iudica¬
res: non donat istis haer&icis. ad eos
inunitatẽ xp̃i pacem que redigendos.
per edistum diceres. propter quemcri
menum᷑ misit. ostendit sẽ ubilicentia
fuerit si milia peccaturum ob hoc igi¬
tur consulo prudentiam tuam. & me¬
hoc ambiguo quo laboro. absolui desi¬
dero. mec obaliam causam te consultũ
putes: c&erum mihihoc propositum
est: ut luter cessoribus. praesertim talis
meriti qualis tues. &iam. gratias agim¬
pleraque enim. quaesponte facere uide¬
ri nolo. neremissio seueritatis alios ar¬
in & incrimina. opto bonis luter cesso¬
ribus relaxare: ut quod libens conce
do seueritate iudicii. alterius merito
uid eatur indultum: In colamem scĩ¬
tatem tuam diuinitas a&erna tuea¬
tur ȩuo longissimo. domine uenera¬

Expanded text:
bono summo sempiternoque perfrubono summo sempiternoque perfruamur. ad hanc te perfectius adsequendam et perseuerantissime retinendam exhortor ut me ipsum. cuius nisi iam particeps esses tuosque istos honores temporales ei seruire oportere iudicares, non Donatistis haereticis ad eos in unitatem Christi pacemque redigendos per edictum diceres: Pro uobimen admisit, ostendit se, ubi licentia fuerit, similia peccaturum. Ob haec igitur consulo prudentiam tuam et mehoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agampleraque enim, quae sponte facere uideri nolo, ne remissio seueritatis alios armet in crimina, opto bonis intercessoribus relaxare, ut, quod libens concedo, salua seueritate iudicii alterius merito uideatur indultum. incolumem sanctitatem tuam diuinitas aeterna tueatur aeuo largissimo, domine uenera
Abbreviated transcription (Latin):
temperans est: quinulla alia delec¬
tatione. temperans est. quinulla ela¬
tione: iustus est: his uirtutibus di¬
uinitus Impertitis. pergratiam me¬
diatoris dĩ. cum patre & nobis cum
hominis ihuxp̃i: perquem post inimi¬
citias iniquitatis reconciliamurdõ
bus. diuinitus inpertitis. & bona uita
nunc agitur. & post ea praemium eius
quaenisi a&erna esse non potest. beata
uita persoluitur: hicͥ enim sunt ea¬
dem uirtutes in astu. ibi in effestu. hic
In opere. ibi in mercede. hic in officio.
ibi infine. Itaque omnes boni & scĩ &i¬
am intormentis quibus lib& diuino
fulti adiutorio. spe illius finis beati
uocantur. quo fine beatierunt: Nam
silneisdem tormentis. & atrocissimis
doloribus semper essent: cum quibus¬
lib& uirtutibus. eos esse miseros: nul¬
la sana ratio dubitar&. pi&is igitur.
id est uerus ueridĩ cultus ad omnia
pro deest. & quae molestias huiusui¬
tae auertat aut leniat. & quae ad illã
uitam salutemque perducat. ubi
nec aliquid iammali patiamur. &

Expanded text:
tis est, qui nulla alia delectatione, temperans est, qui nulla elatione, iustus est. his uirtutibus diuinitus impertitis per gratiam mediatoris dei cum patre et nobiscum hominis Christi Iesu, per quem post inimicitias iniquitatis reconciliamur deobus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur et postea praemium eius, quae nisi aeterna esse non potest, beata uita persoluitur. hic enim sunt eaedem uirtutes in actu, ibi in effectu, hic in opere, ibi in mercede, hic in officio. ibi in fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis quibuslibet diuino fulti adiutorio spe illius finis beati uocantur, quo fine beati erunt; nam si in eisdem tormentis et atrocissimis doloribus semper essent, cum quibuslibet uirtutibus eos esse miseros nulla sana ratio dubitaret. Pietas igitur, id est uerus ueri dei cultus ad omnia prodest, et quae molestias huius uitae auertat aut leniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et
Abbreviated transcription (Latin):
rei dubitationem: Quodo cerite. nisi pro¬
uidentia & misericordiadĩ. ista narra¬
ratione dixerit aliquis. tante reinos ñ
soluisse seduinxisse quaestionem: uerũ

Expanded text:
rei dubitationem quo docente nisi prouidentia et misericordia dei? Ista narratione dixerit aliquis tantae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. ueru
Abbreviated transcription (Latin):
num placere uolentibus quid
enim languidius. quid tam sine
stabilitate acfortitudine. quod
ossa significant. quam homo.
quem male loquentium lingua
debilitat. cum sciat falsa esse
quaedicuntur: cuius rei dolor nul¬
lo modo animae uiscera dilan¬
ar&. si non amor laudis. eius ossa
confringer&: praesumo derobore
animi tui. Itaque ista quae tecũ
confero. mihi dico dignaris tanĩ
credo mecum considerare. quam
sint grauia. quam dificilia: mon
enim huius hostis uires sentit. ni¬
si qui eibellum Indixerit. quia &

Expanded text:
num placere volentium . Quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringeret. praesumo de robore animi tui; itaque ista, quae tecum confero, mihi dico; dignaris tamen, credo, mecum considerare, quam sint grauia, quam difficilia. non enim huius hostis uires sentit, n qui ei bellum indixerit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eorum insipientiae terminos figi¬
mus. sed ut desipiant prorsus nolu¬
mus: multa proferri possunt. adis¬
tam dementiam refutandam: sed si
aliquando in ruerint auribus tuis.
haec eis interim responde. & quod re¬
spondeas. nonte pigeat rescribere
ut potes: ad hoc enim fidenostra cor¬
da mundantur. qui a nobis fidei mer¬
ces uisiodĩ promittitur: quaesi per
oculos corporis erit. frustra ad eam
percipiendam scõrum animus exer¬
e&ur. Immouero tãꝑ uerse sentiens
animus. ut non ex erc&ur in sẽ. sed to

Expanded text:
eorum insipientiae terminos figimus, sed, ut desipiant prorsus, nolumus! Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. sed si aliquando inruerint auribus tuis, haec eis interim lege et, quid respondeant, non te pigeat rescribere, ut potes. ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces uisio dei promittitur. quae si per rporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immo uero tam peruerse sentiens animus non exercetur in se, sed to
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ex altera parte iastantiae
fastu. corrupti atque consump¬
ti. In fumum fauillam que eua¬
nescunt: Sic ergo dilestissimi di¬
ligite otium. ut uos ab omni terre¬
na delectatione refren&is. & me¬
mineritis nullum locum esse ubi
non possit la queos tendere. quiti

Expanded text:
tur, ex altera parte iactantiae tur, ex altera parte iactantiae fastu corrupti atque consumpti in fumum fauillamque uanescunt. sic ergo, dilectissimi, diligite otium, ut uos ab omni terrena delectatione refrenetis et memineritis nullum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui ti
Abbreviated transcription (Latin):
Uide quã semꝑ in peius proficiunt ho¬
mines. dũ sine limite timoris uelpua¬
doris hac atq illac. uagabundi fer¬
tur impunita lo quacitas.
mater ecclesia desiderauerit. nec
elatione auida suscipiatis. Nec
blandiente desidia respuatis. sed
miti corde optemper&is dõ. cum
mansu&udine portantes eum.
quiuos regit. qui dirigit mites in¬
iudicio. docebit mansu&os uiassu¬
as: nec ur̃m otium necessitatibus
ecclesiae praȩponatis. cui parturi¬
enti. sinulli boni ministrare uel¬
lent. quo modo nasceremini non
Inuenir&is: sicut autem Inter ig¬
nem & a quam tenendaest uia.
ut nec ex uratur homo. Nec demer¬
gatur. sic inter apicem superbiae
& uoraginem desidiae. iter nr̃m
temperare debemus sicut scrip¬
tum est. non declinantes neque
addexteram. neque ad sinistram:
Sunt enim qui dum nimis timent.
nequasi indextera rapti extollan¬
tur. In sinistram lapsi demergun¬
tur. & sunt rursus qui dumnimis
se auferunt asinistra. nectorpi¬
da uacationis mollitia sorbean¬

Expanded text:
uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris, hac atque illac vagabunda fertur impunita loquacitas. mater ecclesia desiderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis deo cum mansuetudine portantes eum, quijudicio, qui docet mansuetos vias suas . Nec vestrum otium necessitatibus Ecclesiae praeponatis, cui parturienti si nulli boni ministrare vellent, quomodo nasceremini, non inveniretis. Sicut autem inter ignem et aquam tenenda est via, ut nec exuratur homo nec demergatur; sic inter apicem superbiae et voraginem desidiae iter nostrum temperare debemus, sicut scriptum est: Non decad dexteram neque ad sinistram. sunt enim, qui, dum nimis timent, ne quasi in dexteram rapti extollantur, in sinistram lapsi demerguntur, et sunt rursus, qui, dum nimis se auferunt a sinistra, ne torpida uacationis mollitia sorbean
Abbreviated transcription (Latin):
ri posse non creditur: ut a ser uis dĩ
per agr&ur orbis: & quod quantȩ¬
ques int adhuc gentes sine xp̃i e
uangelio. fideliter renunti&ur.
multo minus ex istimo inscrip¬
turis posse conprehendi. quanta
usque ad finem futarasint tempo¬
ra. quando quidem In eis legimus.
nemo potest cognoscere tempora
squae pater in sua posuit potestate :
Unde siam nobis certissime re¬
nuntiatum fuiss& In omnibus gen¬
tibus euangelium praedicari: nec
possemus dicere quantum tempo¬
ris remaner& in fine. sed magis ma

Expanded text:
ri posse non creditur, ut a seruis dei ri posse non creditur, ut a seruis dei peragretur orbis et, quot quantaeque sint adhuc gentes sine Christi euangelio, fideliter renuntietur, multo minus existimo in scripturis posse comprehendi, quanta usque ad finem futura sint tempora, quando quidem in eis legimus: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater in sua posuit potestate. unde si iam nobis certissime renuntiatum fuisset in omnibus gentibus euangelium praedicari, nec sic possemus dicere, quantum temporis remaneret in fine, sed magis ma
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. XPΟΝOΥC ut sciamus
quandosit finis huius sȩculi uel
aduentus dñi. nihil mihi aliuel
uid &ur. quam scire uelle. quod ip¬
se aitscire neminem posse:
Oportunitas uero illius temporis
profecto nonerit. antequam prae¬
dic&ur euangelium uniuerso or¬
be. intestimonium omnibus gen¬
tibus: apertissima enim dehãcrẽ
legitur sententia saluatoris dicen¬
tis: & praedicabitur hoc euangeliũ
regni in uniuerso orbe. Intesti mo¬
nium omnibus gentibus
Tunc ueni& finis tunc ueni& quid
est. nisi ante non ueni&: quando
post ergo ueniat: Incertum nobis
est: Ante tamen non esse uenturum.
dubitare utique non debemus si
ergo susciperent hunc laborem dĩ
serui: ut peragrato orbe terrarum.
quantum possent colligerent. quid
remansit gentium. ubi nondum ẽ
euangelium praedi catum. hinc ad¬
uertere ut cumque possem us: quan¬
tum hoc tempus longesit a sȩcu¬
li fine: quod si propter quaedam
loca inaccesibilia & lnospita fie¬

Expanded text:
hoc est χρόνους,ut sciamus, hoc est χρόνους,ut sciamus, quando sit finis huius saeculi uel aduentus domini, nihil mihi aliud uidetur quam scire uelle, quod ipse ait scire neminem posse. Opportunitas uero illius temporis profecto non erit, antequam praedicetur euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus. apertissima enim de hac re legitur sententia saluatoris dicentis: Et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. \'tunc ueniet\' quid est nisi \'ante non ueniet\'? quando post ergo ueniat, incertum nobis est; ante tamen non esse uenturum dubitare utique non debemus. si ergo susciperent hunc laborem dei serui. ut peragrato orbe terrarum, quantum possent, colligerent, quid remansit gentium, ubi nondum est euangelium praedicatum, hinc aduertere utcumque possemus, quantum hoc tempus longe sit a saeculi fine. quod si propter quaedam loca inaccessibilia et inhospita fie
Abbreviated transcription (Latin):
ne satis ex primi non potuerit.
ibienim grece legitur. XPOΝYC
que hoc uerbum tempora appel¬
porc: cum habeant haec duo in¬
tersẽ non neglegendam differen¬
tiam RaiporC. quippe appel¬
lant greci tempora quidem.
non tamen quae inspatiorum uo¬
luminibus transeunt. sed quȩ in
rebus ad aliquid inportunis uel
Oportunis sentiuntur sicut mes¬
sis. uindemia. calor frigus. pax
bellum. &si quasimilia: XPONOC
autem. ipsa spatia temporum uo¬
cant & certe hoc ipsi apostoli ñ
lta quaesiuerunt. quasi unum no¬
uissimum diem uel horam. idest
exiguam diei partem scire uolu¬
issent: sed utrum iam ess& opor¬
tunum tempus. quoregnum re¬
praesentar&ur israhel: tunc audie¬
runt. nemo potest cognoscere tẽ¬
pora. quae pater posuit in sua po¬
p̃orc̃ quod si latine dicer&ur tem¬
pora. aut oppor tunitates. nec sic
quod dictum est ess& expressum.
quia siue oportuna siue lmpor¬
tuna sint tempora. Rep̃i dicun¬
tur: tempora ergo computare.:

Expanded text:
ne satis exprimi non potuerit. ne satis exprimi non potuerit. ibi enim Graece legitur χρόνους que hoc uerbum tempora appelρούς. cum habeant haec duo inter se non neglegendam differentiam. καιρούςquippe appellant Graeci tempora quidem, non tamen quae in spatiorum uoluminibus transeunt, sed quae in rebus ad aliquid importunis uel opportunis sentiuntur sicut messis. uindemia, calor, frigus, pax, bellum et si qua similia; χρόνους autem ipsa spatia temporum uocant. Et certe hoc ipsi apostoli non ita quaesiuerunt, quasi unum nouissimum diem uel horam, id est exiguam diei partem scire uoluissent, sed utrum iam esset opportunum tempus, quo regnum repraesentaretur Israhel. tunc audierunt: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua poιρούς. quod si Latine diceretur tempora aut opportunitates\', nec sic, quod dictum est, esset expressum, quia, siue opportuna siue importuna sint tempora. καιροὶ dicuntur. tempora ergo computare,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam desal uatoris aduentu. qui
ex pectatur in fine. tempora di¬
numerare non audeo nec aliquẽ
proph&am dehacre numerum
annorum existimo prae finisse:
sed illud potius praeualere. quod
Sipse dñs ait: nemo potest cog¬
Snoscere tempora quae pater po¬
Ssuit in sua potestate. quod enĩ
alio loco ait. dedie auteni. & ho¬
ra nemoscit: sunt quisic accipi¬
unt. ut putant sẽposse tempora
computare. Diem uero tantum
modo ipsum &horam. neminem
scire ubi omitto dicere. quem
am modum soleant scripturae.
Diem uel horam &iam protempo¬
re ponere: sed certe illud deigno¬
rantia temporum apertissime
dictumest: nam cum dñs hinc in¬
terrogatus ess& adiscipulis suis.
Niemo inquid potest cognosce¬
re tempora quae pater posuit
In sua potestate: nonenim dixit
diem uel horam. sed tempora quae
In breui spatio non solent dici si¬
cut dies uelhoram. maximae si
grecum Intueamur eloquium. ex
qua lingua in nostrum eundemli¬
brum ubi hoc scriptum÷ scimus
esse trans latum: quamuis lati¬

Expanded text:
nam de Salvatoris adventu, qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo; nec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefinisse sed illud potius: praeualere, quod ipse dominus ait: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestate. Quod enim alio loco ait: De die autem et hora nemo scit, sunt qui sic accipiunt, ut putent se posse tempora computare; diem uero tantum modo ipsum et horam neminem scire. ubi omitto dicere, quem ad modum soleant scripturae diem uel horam etiam pro tempore ponere. sed certe illud de ignorantia temporum apertissime dictum est. nam cum dominus hinc interrogatus esset a discipulis suis: Nemo. inquit, potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestate. non enim dixit \'diem\' uel \'horam\' sed \'tempora\', quae in breui spatio non solent dici sicut dies uel hora, maxime si Graecum intueamur eloquium, ex qua lingua in nostram eundem librum, ubi hoc scriptum est, scimus esse translatum, quamuis Lati
Abbreviated transcription (Latin):
nus est: ab illo bonus est. quod ascipso esie
non potest: Illius enim sp̃u bonifiunt.
quicumque fiunt: cuius capax creata
est nostra natura. perpropriam uolun¬
tatem: pertin& ergo ad nos. ut boni si¬
mus. accipere & habere. quoddat qui
desuo bonus est. quo quisque neglecto
desuo malus est prolnde inquantum

Expanded text:
nus est, ab illo bonus est, quod a se ipso esse non potest. illius enim spiritu boni fiunt, quicumque fiunt, cuius capax creata est nostra natura per propriam uoluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tuens morestuos. appellauite uirum bo¬
num: sedtũ intuens uerba xp̃i. diexibi
ipse : nemobonus nisi unus ds̃ Quod cũ
uerum sit. hoc enim ueritas dixit. Nec
ego tamen illud ex istimari debeo fallaci
nemo bonus nisiunus ds̃. egotẽ appel¬
lauerim uirum bonum Nonenim &
ipsedñs contraria sibi loquutus est ubi
ait: bonus homo. debono thes auro cor¬
dissui profert bona: dsergo singula¬
riter bonus est. & hoc amittere non
potest: nullus enim boni participatio¬
ne bonus est. quõbonum quobonus
est. ipse sibi est: homo autem cum bo

Expanded text:
tuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonus nisi unus deus. quod cum uerum sit — hoc enim ueritas dixit —, nec ego tamen illud existimari debeo fallaci Nemo bonus nisi unus deus, ego te appellauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona. deus ergo singulariter bonus est et hoc amittere non potest; nullius enim boni participatione bonus est, quoniam bonum, quo bonus est. ipse sibi est, homo autem, cum bo
Abbreviated transcription (Latin):
modo uita beatasit. quanon sapiens re¬
tenta fruitur. sed inlatis sibi manibus
carere compellitur: est apud ciceronẽ
In extrema ut scis parte. quintitus cula¬
narum libro locus. propterhoc quod di¬
co anim aduertendus cum enim. dececi¬
tate corpori sugger&. at que affir¬
mar& &iam caecum beatum esse pos¬
se sapientem: multa dixit. quae perau¬
res percipiendo gauder&: Itemque
si surdus ess&: ea quibus oblestar&ur
ad oculos transtulit: si autem utroque
adoculos transtulit: siautem utroque spr¬
sensu priuar&ur : & caecus surdusque

Expanded text:
modo uita beata sit, qua non sapiens rtenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, quae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroquead oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque
Abbreviated transcription (Latin):
runt. cum eius non sit nisids̃. neque
enim facit beatum hominem. nisiqui
fecit hominem: nam quitanta crea¬
turae suae bona bonis malisque lar¬
gitur. ut sint. ut hominessint: ut uigen¬
tes sensibus. ualentes uiribus. affluen¬
tes opibus sint: seipsum bonis dabit
ut beatisint. qui aei&iam hocest munus
ut bonisint: Illiuero quilnhac erumnosa
uita. in his moribundis membris. sub
hac sarcina corruptibilis carnis. aucto¬
res suae beatȩ uitae. & quasi conditores
esse uoluerunt. uel ut propriis eam
uirtutibus app&entes. iamque r&i¬
nentes. non ab illo fonte uirtutum pe¬
tentes at que sperantes. dm̃ superbiae¬
suae resistentem. sentire minime potu¬
erunt: unde in errorem ab surdissimũ
lapsisunt: ut cum asseuerant &iam in¬
fallari distauro beatum esse sapientẽ.
Cogantur fateri. uitam beatam aliquan¬
do esse fugiendam: ex ageratis enim¬
malis corporis caeduntatq in eorum mo¬
lestiis grauissimis. ab scedendum ex hac
uita esse decernunt: ubinolo dicere.

Expanded text:
runt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiasuae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam inhalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enimporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
fier&. non est ausus hinc ferre senten¬
tiam: eumque beatum dicere sed addi¬
dit &iam dolores grauissimos corpo¬
ris. qui eum sinon inter emerint. ipsese
inter imat: & ad portum non sentienti
haec liberatus. uirtute perueniat: cae¬
dit igitur sapiens inmanissimis cladi¬
bus. atque sub cumbit. in tantum. ut
eis cogatur & inseipsum homicidium
perp&rare: cui iam parcat. illis careat
malis. quisibi ipse non parcit: certe sẽ¬
per beatus est. certe beatam uitam in
sua potestate constitutam: nulla ui po¬
test ullius calamitatis amittere ec¬
ce incaecitate. & surditate. & atrocissi¬
mis cruciatibus corporis. aut amisit
beatam uitam: aut si& inistis afflictionib:
adhuc beataest: fit perhuius modi doctis¬
simorum hominum disputationes. ut
sit aliquando beata uita quam sapiens
ferre non possit. uel quod est absurdus.
quam sapiens ferre nondebeat. eamq
fugiat. ab rumpat. abiciat. seseque ab
ea ferro &iam seuueneno. ulla uel alia
uoluptaria morte subducat : ut in por¬

Expanded text:
fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cet igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctisimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in por
Abbreviated transcription (Latin):
a non eum diligimus. nisi uelimus
bonam: quod utique nonerit: nisi
amiserit inimiciarum malum non
ergo sic lmpenditur caritas ut pec¬
cunia: excepto enim quod illa lm¬
pendendo mi nuitur: haec auge¬
tur: &iam illo intersẽ differunt.
quod pecuniam cui dederimus: tunc
ei beni uolentiores erimus si recipere
non quȩ ramus: Non autem potest
esse uerus caritatis inpensor: nisi
fuerit benigre ex astor: Qũo pec
cunia cum recipitur. accedit cui
datur sed recedit a quo datur: ca¬
ritas uero non solum apud eum cres¬
cit. quia hanc abeo quem diligit
exigit. &iam si non recepit: sed
&iam ille aquo eam recipit: tunc
Incipit habere cum reddit: proln¬
de domine frater. mutuam tibi
caritatem libens reddo gaudens¬
que recipio: quam recipio: adhuc
rep&o: quam reddo: adhuc debeo:
unum enim magistrum apud quẽ¬
con discipuli sumus: per eius apos¬
tolum dociles. audire debemus prae¬
cipientem ac dicentem: Nemi ni
quic quam debeatis: nisi ut inuicẽ

Expanded text:
a non eum diligimus, nisi uelimus a non eum diligimus, nisi uelimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitiarum malum. Non ergo sic inpenditur caritas ut pecunia. excepto eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur, accedit, cui datur, sed recedit. a quo datur, caritas uero non solum apud eum crescit. qui hanc ab eo, quem diligit, exigietiam ille, a quo eam recipit, tunc incipit habere, cum reddit. proinde, domine frater, mutuam tibi caritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. unum enim magistrum, apud quecondiscipuli sumus, per eius apostolum dociles audire debemus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
bito profesturi a nobis. carissimi fr̃s
nr̃i albiniacoliti. gratissima occur¬
rit occasio: deua igitur quae mihi
ex obtatissimaẽ salute l&atus: scĩta¬
tituae salutationem debitam reddo:
semper autem debeo caritatem: quae
sola &iam reddita: semper d&in&
debitorem redditur enim cum lm¬
penditur Deb&ur autem &iam si
reddita fuerit: quianullum est tẽ¬
pus quando inpendenda iam non
sit: nec cum redditur amittitur.
sed potius reddendo multiplicatur:
habendo enim redditur. non carendo:
& cum reddi non possit nisi habeat᷑:
Nec haberi potest nisi reddatur Im¬
mo &iam cum redditur abhomine.
crescit in homine: & tanto maior
ađ quiritur: quanto plurius reddi¬
tur: Quomodo autem negatur
amicis. quae deb&ur & inimicis:
sed inimicis cauta Inpenditur: a¬
micis secura rependitur: agit ta¬
men quantum potest. ut ab his &¬
am quibus promalis bona r&ribu¬
& id recipiat quod lmpendit: opta¬
mus quippe fieri amicum: quem
ueraciter diligimus Inimicum: qui¬

Expanded text:
bito profecturi a nobis carissimi fratris nostri Albini acolitbi gratissima occurrit occasio. de tua igitur, quae mihi exoptatissima est, salute laetatus sanctitati tuae salutationem debitam reddo. semper autem debeo caritatem, quae sola etiam reddita semper detinet debitorem. redditur enim, cum inpenditur; debetur autem, etiamsi reddita fuerit, quia nullum est tempus, quando inpendenda iam non sit. nec. cum redditur. amittitur, sed potius reddendo multiplicatur; habendo enim redditur, non carendo. et cum reddi non possit, nisi habeatur. nec haberi potest, nisi reddatur; immo etiam, cum redditur ab homine, crescit in homine et tanto maior adquiritur, quanto plurius redditur. quo modo autem negatur amicis. quae debetur et inimicis? sed inimicis cauta inpenditur, amicis secura rependitur. agit tamen, quantum potest, ut ab his etiam, quibus pro malis bona retribuet, id recipiat, quod inpendit. optamus quippe fieri amicum, quem ueraciter diligimus inimicum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Naliud ciuitas non sit. quam concors ho¬
miuum multitudo: Itaque siomnis
prudentia tua qua consulere conaris
rebus humanis: siomnis fortitudo qua
nullius ingͥquitate aduersante terre¬
ris. siomnis temperantia. quae intanta
labe nequissimae consu&udinis homi¬
num te a corruptionibus abstines: si
omnis iustitia. quareste iudi cando
uacuique distribuis id laborat. id ni¬
titur: ut hi quibus uis ut benesit. sal¬
uisint corpore : & ab omni cuius quam
lm probutate tuti at que peccati habe¬
ant filios sicut nouellas constabilitas:
filias ornatas sicut similitudinẽ tem¬
pli. cellaria plena. erustantia ex hoc
in hoc: fȩcundas oues: crassos boues: nec
maceriae ruina deform& praedium
nec liti gantium clamor person& in
plateis eorum: Ita non erunt uere uir¬
tudestuae. sicut nec istorum beatitudo:
hic enim aduerum dicendum. illa mea
uere cundia. quam intua epistala be¬
nigno sermone laudastime impedire

Expanded text:
aliud ciuitas non sit quam concors hoaliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando ua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire
Abbreviated transcription (Latin):
ut transir& omnium uanitatum. &
insamarum mendacium limites. atq
ibi beatam uitam poner& ubi uere
est. beatus inquit populus. cuiusdñs
ds̃ ipsius: cernis igitur unde p&en¬
dum sit. quod omnes docti indoctiq
desiderant: & multi errando ac suꝑ¬
biendo unde p&atur. & ubi accipia¬
tur ignorant: utrique autem in
quodam diuino psalmo simul repre¬
henduntur. & quiconfidunt Inuirtu¬
te sua: & qui in habundantia diuitia¬
rum suarum gloriantur. Idest &phi
lo sophi huius saeculi. ab orrentes uel
atali philo sophia. beatumque dicen¬
tes populum cui supp&it terrena
opulentia: ac perhoc adño dõ nr̃o a quo
factisumus & uirtutem p&amus. qua
huiius uitae mala superemus. &bea¬
tam uitam. qua post istam uitam in
eius a&ernitate perfruamur: ut &
Inuirtute & in praemio uirtutis. sicut
apostolus dicit. quigloriatur indño
glori&ur: hoc nobis uelimus. hoc ciui¬
tati. cuius ciues sumus: non enim ali¬
unde beata ciuitas. aliunde homo. cũ

Expanded text:
ut transiret omnium uanitatum et ut transiret omnium uanitatum et insaniarum mendacium limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatus, inquit, populus, cuius dominus deus ipsius. Cernis igitur, unde petendum sit, quod omnes docti indoctique desiderant et multi errando ac superbiendo, unde petatur et ubi accipiatur, ignorant. utrique autem in quodam diuino psalmo simul reprehenduntur, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur, id est et losophi huius saeculi et abhorrentes uel a tali philosophia beatumque dicentes populum, cui suppetit terrena opulentia. ac per hoc a domino deo nostro, a quo facti sumus. et uirtutem petamus, qua huius uitae mala superemus, et beatam uitam, qua post istam uitam in eius aeternitate perfruamur, ut et in uirtute et in praemio uirtutis, sicut apostolus dicit, qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pulum cui hac sunt. quae super com¬
memorant: quibus ea felicitas constat
quam solam dilectores dextera mun¬
dihuius inquirunt. & ideo dextera
eorum. Iniquitatis. quia haec praepo¬
suerunt. quaefuerant post ponenda
sicut sinistiae praeponitur dextera.
sienim habentur: non in eis beata uita
ponenda est: subdita esse debent non
praedita sequentia nonducentia: huic
autem quisic orabat: & a filiis alienis
qui beatum dixerunt populum cui
haec sunt. eximi discernique cupie¬
bat. tamquam dicereinus. ipse quid
sentis: quem beatum populum dicis
non ait. beatus populus cuius est uir¬
tus animieius. quod si dixiss&. discre¬
uiss& quidem &iam istum populũ
ab illo. quibeatam uitam in ista uisi¬
bili & corporali felicitate constituit:
sed nondum transcendiss& omnes
uanitates. & insanias mendaces ma¬
ledictus enim omnis. sicut alibi eedẽ
littere docent. quispem suam ponit
In homine: ergo nec inscipso quis que
deb& quia & ipse homo est: prolnde

Expanded text:
pulum, cui haec sunt, quae supra compulum, cui haec sunt, quae supra commemorauit, quibus ea felicitas constat, quam solam dilectores mundi huius inquirunt. et ideo dextera eorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, quae fuerant postponenda, sicut sinistrae praeponitur dextera. si enim habentur, non in eis beata uita ponenda est; subdita debent esse non praedita, sequentia non ducentia. huic autem, qui sic orabat et a filiis alienis, qui beatum dixerunt populum, cui haec sunt, eximi discernique cupiebat, tamquam diceremus: Ipse quid sentis? quem beatum populum dicis? non ait: Beatus populus, cuius est uirtus animi eius. quod si dixisset, discreuisset quidem etiam istum populum ab illo, qui beatam uitam in ista uisibili et corporali felicitate constituit, sed nondum transcendisset omnes uanitates et insanias mendaces. maledictus enim omnis, sicut alibi eaedem litterae docent, qui spem suam ponit in homine; ergo nec in se ipso quisque debet, quia et ipse homo est. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
uide quamsit in illis sacris litteris
clarum: nam quidam In eis scõ sp̃u ple¬
nus. haec loquitur orans exime me
demanu filiorum alienorum. quorũ
os loquutum est uanitatem. & dexte¬
ra eorum dextera iniquitatis. Quorũ
filii uelut nouellȩ. constabilitȩ in
Siuuentute sua filiae eorum compositae
& ornatae. sicut similitudo templi:
Scellaria eorum plena erustantia. ex
hoc in hoc: oueseorum fecundae. mul¬
tiplicantes in exitibus suis boues eo¬
rum crassi nonest ruma maceriae
nec transitus. neque clamor in pla¬
teis eorum: beatum dixerunt popu¬
Slum cuihaec sunt: beatus populus cuius
est dñs dĩ ipsius: uides ex aggeratio¬
ne terrenȩ̨ felicitatis beatum popu¬
lum nondici. nisi a filiis alienis. id est
non pertinentibus ad regenerationem
qua efficimur filiidĩ. aquorum ma¬
nu iste se eximi praecatur. ne ab eis
In hanc opinionem. atque inpeccata
lmpia per trahatur: loquendo quip¬
pe uanitatem. beatum dixerunt po¬

Expanded text:
uide quam sit in illis sacris litteris uide quam sit in illis sacris litteris clarum. nam quidam in eis sancto spiritu plenus haec loquitur orans: Exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quorufilii velut novellae constabilitae in juventute sua. Filiae eorum compositae, et ornatae sicut similitudo templi. Cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc. Oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae. Non est ruina maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus populus cujus Dominus Deus ipsius . 8. Vides exaggeratione terrenae felicitatis beatum populum non dici, nisi a filiis anon pertinentibus ad regenerationem, qua efficimur filii dei, a quorum manu iste se eximi precatur, ne ab eis in hanc opinionem atque in peccata impia pertrahatur. loquendo quippe uanitatem beatum dixerunt po
Abbreviated transcription (Latin):
sanias mendaces: quanta est autem ua qo¬
nitas. quanta insania. quantum que
mendacium. hominem mortalem ae¬
rum nosam uitam mutabili & sp̃ũ &
carne ducentem tot peccatis oneratũ.
tot tenłtationibus subditum. tot cor¬
ruptionibus obnoxium. poenis que
iustissimis distinatum. se confidere ut
beatussit: quando neillud quidem qđ
hab& innaturaesuae dignitate praeci¬
puum. idest mentem at que rationem
potest uindicare ab erroribus. nisidĩ
adsit lux mentium: abiciamus itaq
obsecrotẽ falsorum philosophorum
uanitates. & Insanias mendaces. Qui:¬
a nec uirtus nobiserit. nisi ipse adsit¬
quo iubemur. nec beatitudo. nisi ad nt¬
ipse quo fruamur. & totum muta¬
bile atque corruptibile nostrum
quod perseipsum In becillum. & qua¬
dam materies miseriarum est. dono
Inmortalitatis atque incorruptionis
ab sorbeat: qũo uero terei publicae sci¬
mus amatorem: non aliunde esse be¬
atum hominem. aliunde ciuitatem.

Expanded text:
sanias mendaces. quanta est autem uasanias mendaces. quanta est autem uanitas, quanta insania quantumque mendacium hominem mortalem aerumnosam uitam mutabili et spiritu et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus subditum, tot corruptionibus obnoxium poenisque iustissimis destinatum se ipso fidere, ut beatus sit, quando ne illud quidem, quod habet in naturae suae dignitate praecipuum, id est mentem atque rationem potest uindicare ab erroribus, nisi deus adsit lux mentium! abiciamus itaque, obsecro te, falsorum philosophorum uanitates et insanias mendaces, quia nec uirtus nobis erit, nisi adsit ipsequo iuuemur, nec beatitudo, nisi adsitipse, quo fruamur, et totum mutabile atque corruptibile nostrum, quod per se ipsum inbecillum et quaedam materies miseriarum est, dono inmortalitatis atque incorruptionis absorbeat. Quoniam uero te rei publicae scimus amatorem, non aliunde esse beatum hominem, aliunde ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo in me perfici fideliter spero.
a quo incͥoatum esse humiliter gau¬
deo: nec ln eo quod adhuc donauit in¬
credulus: Nec lneo quod iam donauit
Ingratus: monenim meo uel ingenio
uel merito. sed eius donosum. siquod
laudabiliter sum Nam quaedam acu¬
tissima & excellentissima ingenia.
tanto in maiores errores ierunt. quan¬
to praefidentius. tam quam suis uiribus
currerunt. nec suppliciter ac ueraciter
dm̃. ut uiam sibi ostender& p&iue¬
runt: merita uero quorum lib& ho¬
minum quaesunt: quando quidem ille.
quinon cum mnercede debita. sed cum gra¬
tu ita gratia uenit. omnes peccatores. so¬
lus apeccatis liber. & liberator inuenit:
siergonos uirtus uera delestat. ei dica¬
mus. quod ineius sacris litteris legi¬
mus. diligamte dñe uirtus mea &
siuere beati esse uolumus. quod nolle
non possumus. id quod in eisdem litte¬
teris didicimus. fido corde teneamus:
beatus uir cuius est nomendñi spes ip¬
sius. & non respexit inuanitates. & in¬

Expanded text:
ab illo in me perfici fideliter spero, a quo inchoatum esse humiliter gaudeo nec in eo, quod adhuc non donauit, incredulus nec in eo, quod iam donauit, ingratus. non enim meo uel ingenio uel merito sed eius dono sum, si quid laudabiliter sum. nam quaedam acutissima et excellentissima ingenia tanto in maiores errores ierunt, quanto praefidentius tamquam suis uiribus cucurrerunt nec suppliciter ac ueraciter deum, ut uiam sibi ostenderet, petiuerunt. merita uero quorumlibet hominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum mercede debita sed cum gratuita gratia uenit, omnes peccatores solus a peccatis liber et liberator inuenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beati esse uolumus, quod nolle non possumus, id, quod in eisdem litteris didicimus, fido corde teneamus: Beatus uir, cuius est nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et in
Abbreviated transcription (Latin):
ci&ur damnis. sed potius l&e¬
tur lucris adquirat filios quos
cias quod ortamur: & speram:
demisericordiaeius. quod litteris
sci fratris & coepi nostri peregri¬
ni. & rescriptis dilestionis tuae.
cito dehacre replebitur gaudio
cornr̃m. & lingua nostra exulta¬

Expanded text:
cietur damnis, sed potius laetetur et lucris. adquirat filios, quos cias, quod hortamur, et speramus de misericordia eius, quod litteris sancti fratris et coepiscopi nostri Peregrini et rescriptis dilectionis tuae cito de hac re gaudio replebitur cor nostrum et lingua nostra exulta
Abbreviated transcription (Latin):
uult malum promalo. ei qui corripien¬
ti indignatur: non fuit dignus quicorri¬
per&. sed dignus plane. qui&iam ipse
corripi deber&: hac agite: ut aut non in¬
teruos existant indignationes. aut ex¬
hortȩ. statim caelerrima pace peri¬
mantur maiorem date operam concor¬
danis uobis quam redarguendis: quia p
sicut ac&um corrumpit uas sidiutius
ibi fuerit: sic ira corrumpit cor. silnali¬
umdiem durauerit: haec ergo agite.
& dĩ pacis erit uobiscum: orantes simul
& pronobis. ut ea quab ene monemus.
a lacriter impleatis amen:

Expanded text:
uult malum pro malo ei, qui corripienti indignatur, non fuit dignus, qui corriperet., sed dignus plane, qui etiam ipse corripi deberet. haec agite. ut aut non inter uos existant indignationes aut exortae statim celerrima pace perimantur. maiorem date operam concordandis uobis quam redarguendis, quia, sicut acetum corrumpit uas. si diutius ibi fuerit, sic ira corrumpit cor, si in alium diem durauerit. haec ergo agite — et deus pacis erit nobiscum - orantes simul et pro nobis. ut ea, quae bene monemus, alacriter impleamus. CCXI.
Abbreviated transcription (Latin):
tem pertinent. prius nemala ex¬
empla lmitando ad nequitiam se¬
ducamini: Ita uos per aposto lum
adloquitur ds̃. mesitis iugum du¬
Scentes cum in fidelibus: quae enim
Sparticipatio iustitiae cum iniquita¬
Ste. aut quȩ soci&as luci ad tenebras:
Item alio loco. nolite inquid seduci.
corrum punt mores bonos conlo¬
quia mala. sobru estote iusti &
nolite peccare

Expanded text:
tem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequitiam seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad tenebras? item alio loco: Nolite, inquit, seduci: corrumpunt mores bonos conloqui mala. sobrii estote. iusti et nolite peccare
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus utuntur hoc mundo. a¬
runt nauigunt. comparant. ge¬
nerant. militant. amministrant:
puto quod non erunt sic quando ert̃
quae in euangelio praedictasunt sig¬
na in sole & luna & stellis. & inter¬
ris pręssura gentium. praeconfusio¬
ne sonitus & maris & fluctuum.
arescentibus hominibus praeti¬
more & exspestatione. quae suꝑ¬
ueniunt uni uerso orbi. nam uirtu¬
tes caelorum mouebuntur: haec quip pe
In ecclesia melius existimo intellegi
Nedñs ihs propinquantes secundo
aduentu suo. ea promagno praedixisse
uideatur: quae huic modo. & ante pri¬
mum eius aduentum euenire consue¬
uerat. & ln rideamur ab eis. qui haec uel

Expanded text:
omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum arescentibus hominibus prae timore et expectatione quae supervenient universo orbi nam virtutes caelorum min ecclesia melius existimo intellegi, ne dominus Iesus propinquante secundo aduentu suo ea pro magno praedixisse uideatur, quae huic mundo et ante primum eius aduentum euenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec