comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius hominis inueni & fidem in terra. & neexisterent quidam hae¬
retici qui adtendentes &putantes quasilapsum totum mundũ.
m̃s enim haeretici in paucis & inpartesunt iactarent se quod in¬
ipsis remansit quod de toto mundo perierat. Ibistatim ubi ait dñs
putas ueniens filius hominis. inueni& fidem interra: Sub iecit
euuangelista &ait. Dixit aũad quosdam quisibi iusti uidebant᷑¬
& spernebant caeteros. hancsimilitu dinem Quidam pharisçus
& publicanus uenerunt intemplum orare &cęterã quae nostis :
Pha riseus ergo ille. gratias tibi ago dicebat. Sed unde superbus quia
spernebant c&cros: Vnde probas in ipsis uerbis quomodo phari sȩ¬
us inquis iste. contempsit delonge stantem cuids̃ confienti pro¬
pinquabat. Publicanus inquit delonginquo stabat. sed ds̃ ad illũ
delonginquo non stabat: Quare ds̃ ab illo delon ginquo non stabat:

Expanded text:
lius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haelius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haeretici, qui attendentes et putantes quasi lapsum totum mundum, omnes enim haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent se, quodpsis remansit quod de toto mundo perierit; ibi statim ubi ait Dominus, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? subjecit Evangelista et ait: Dixit autem et ad quosdam, qui sibi justi videbantur, et spernebant caeteros, similitudinem hanc: Quidam Pharisaeus et Publicanus venerunt in templum orare, et caetera quae nostis. Pharisaeus ergo ille dicebat, Gratias tibi ago. Sed unde superbus? Quia spernebat caeteros. Unde probas? In ipsis verbis. Quomodo? Pharisaeus, inquit, ille contempsit de longe stantem, cui Deus confitenti propinquabat. Publicanus, inquit, de longinquo stabat: sed Deus ad illum de longinquo non stabat? Quare Deus ab illo de longinquo non stabat?
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco ipse: Quando in firmor. tunc potenssum ⁊ Ergo qui
uult esse fortis uelud praesumens dese. & iactans merita sua
qualia cumq sint : erat similis phariseo illi: quod adõ sedi¬
cebat accepisse: superbe tamen iactabat. gratias inquit tibi:
Ad tendite fratresmei qualegenus suꝑbiȩ commen d& dsi ue¬
re quale potest. sub intrare iusto homini: Quale potest subri¬
pere &iam bonaespei : Vere gratias tibi dicebat: Ergo cum dicebat
gratias tibi . fatebatur ab illo se acepisse quodhabebat .: Quid enim
habes quod non accepisti: Ergo gratias tibi ago dixit. gratias tibi
ago: quia non sum sicut seteri homines: In uisti. raptores. adulte¬
riꝰ sicut & publicanus iste: Vnde ergo suꝑbus quia non debonis
suis dõgratias agebat. sed quia super alterum sede ipsis bonis extol¬
lebat. Ad tendite fratres. undecepit dicere similitudinem ipsã
dñr euuangelista praemisit. Cum enimxp̃s dixiss& inueniens fi

Expanded text:
alio loco ipse ait: Quando infirmor, tunc fortis sum . Ergo qui alio loco ipse ait: Quando infirmor, tunc fortis sum . Ergo qui vult fortis esse, velut praesumens de se, et jactans merita sua, qualiacumque illa sint, erit similis Pharisaeo illi, qui quod a Deo se dicebat accepisse, superbe tamen jactabat: Gratias, inquit, tibi. Attendite, fratres mei, quale genus superbiae commendet Deus: vere quale potest subintrare justo homini, quale potest subrepere etiam bonae spei viro. Gratias tibi, dicebat. Ergo cum dicebat, Gratias tibi, fatebatur ab illo se accepisse quod habebat. Quid enim habes quod non accepisti ? Ergo, Gratias tibi ago, dixit; Gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, sicut et Publicanus iste. Unde ergo superbus? Non quia de bonis suis Deo gratias agebat, sed quia super alterum se de ipsis bonis extollebat. 11. Attendite, fratres: nam unde coeperit dicere similitudinem ipsam Dominus, evangelista praemisit. Cum enim Christus di
Abbreviated transcription (Latin):
cata: Nec sic intellegans: quia dixi. ldeo tecta quia co oper¬
quare dixi : ut non uiderentur.: Quid enim erat dĩ uidere pec¬
cata : nisipunire peccata: Ut noueris quiahoc estͣuide re
peccata: eo quod puni at peccata.: Quid ei dicimus A uerte
faciem tuam a peccatis meis.: peccata ergo tua non uid eat :
utte uideat: Quo modo ergote uideat: quomo do nathan a¬
el: cum cẽs subarbore fici. uidite.: Umbra fici non inpe di¬
uit oculos misericordiae dĩ: neest inorecius dolus.: Atuer
quino lunt confiteri peccata: loborant sine causa indẽfensio¬
ne peccatorum suorum & quantũ laborant indefensione pec¬
catorum suorum iactantes merita sua: non uidentes miquitates
suas : Tanto plus labor eorum & fortitu do deficit.: Ille enim
fortis est: qui non inse. sed in dõ fortis est  Propter hoc ter
dnm rogaui ut auferr& eum ame: &dixit mihi: sufficit tibi
gratiame a.: gratia meadixit : non uirtus tua.: Sufficit inquit
tibi grat. a mea: nam uirtus in infirmitate perficitur . Unde

Expanded text:
cooperquare dixit? Ut non viderentur. Quid enim erat Dei videre peccata, nisi punire peccata? Ut noveris quia hoc est Dei videre peccata, quod punire peccata, quid ei dicitur? Averte faciem tuam a peccatis meis . Peccata ergo tua non videat, ut te videat. Quomodo te videat? Quomodo Nathanaelem, Cum esses sub arbore fici, vidi te. Umbra fici non impedivit oculos misericordiae Dei. 10. Nec est in ore ejus dolus. At vero qui nolunt confiteri peccata, laborant sine causa in defensione peccatorum suorum. Et quanto laborant in defensione peccatorum suorum jactantes merita sua, non videntes iniquitates suas, tanto plus robur eorum et fortitudo deficit. Ille enim fortis est, qui non in se, sed in Deo fortis est. Propter illud, Ter Dominum rogavi ut auferret eum a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea. Gratia mea, dixit; non, Virtus tua. Sufficit, inquit, tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rib: in auras libestatis attollunt.: Et posuit tenebras latibulum suum. Et posu¬
it obscuritatem sacramentorum. et occultam spẽ in corde credentium ubi la
ter& ipse : non eos deserens. u In his &iam tenebris. ubiadhuc ꝑfidem ambulamus.
non ꝑspeciem. Quam diuqđ non uidemus speramꝰ & ꝑpatientium expectamus.
Incircuitu eius tabernaculum eius. Conuersi tamen ad ipsum ambiunt qui credias
ei. quia inmedio eorum est. cum omnib aequaliter fau&. In quib: tamquam inta¬
bernaculo habitat hoc tempore.: Tenebrosa aqua in nubib aeris ⁊ Nec propt̃¬
eaquis quam in illaͥquae futura est : Cum exside ad speciem uenerimus. iam se

Expanded text:
ribus in auras libertatis extollunt. » Et posuit tenebras latibulum suum. « Et posuit obscuritatem sacramteret ipse, non eos deserens; in his etiam tenebris ubi per fidem adhuc ambulamus, non per speciem, quamdiu quod non videmus speramus et per patientiam exspectamus . In circuitu ejus tabernaculum ejus: conversi tamen ad ipsum ambiunt qui credunt ei; quia in medio eorum est, cum omnibus aequaliter favet, in quibus tanquam in tabernaculo habitat hoc tempore. Tenebrosa aqua in nubibus aeris: nec propterea quisquam in illa luce, quae futura est cum ex fide ad speciem venerimus, jam se
Abbreviated transcription (Latin):
scđm interiorem hominem.: Qui&iam nouus homo ꝓpter regenerationem dicitur
morumque spiritalium in nouationem: Manifestum est aut̃ ad corpus quater¬
narium numerum ꝑtinere : propter notissima elementa quattuor. quibus constat.
& quattuor qualitates : Siccam humidam calidtm frigidam: Vn de quattuor
&iam tem poribus amministratũr: Uerno aestate. aut um.no. hieme: Hȩc

Expanded text:
m interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem dicitur morumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor qualitates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
secundo psalmo multa ostendimus. Nonnulli autem codices habent.
Dormiui & soporatus sum: Et alii aliter : quomodo interp̃tari potuer̃.
morientis : Somnus autem mortui accipi potest : ut dormitiosit qua
transitur ad somnum. Uelutiẽ expergefactio quatransitur ad suigila¬
tionem ne pro inanibus sermonis  ornamentis. repetitiones istas in diui¬
nis libris eẽ arbitremus: Beneergo accipitur. Ego dor miui & somnum
coepi : Ego me passioni permisi et mors consecuta ẽ.: & exsurrexi quõ dñs
suscepitme : Hoc magis anim aduertendumẽ : quem ad modum in una senten¬
tia. et p̃teriti temporis uerbum posuit et futuri .: Ex surrexi enim dixit.
quod ẽ. de preterito : & suscipi ͦ quod est defuturo: Cum re surgere utiq
isi illa susceptione non posset: Sed in prophetia bene:
pͣteritis. quo utrumq significetur. quia ea quaeuentura prophetantur

Expanded text:
secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuerunt morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad vigilationem. Ne pro inanibus sermonis ornamentis, repetitiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dormivi, et somnum cepi; Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, quemadmodum in una sententia et praeteriti temporis verbum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque significetur: quia ea quae ventura prophetantur,
Abbreviated transcription (Latin):
et ex peditius. siaccipiamus ex audissedm̃ deiustitia sua. Iustum erat ut in¬
nocentem occisum et cui retributa s̃ mala probonis. resususcitaret amortuis.
potest quod positumẽ Ego ad significandum quod sua uoluntate mortem
sustinuit : secundum illud propter eame pater diligit: quõ ego pono animã
meam utiterum sumam eam : Ne motolliteam ameipso. Potestatem habeo po¬
nendi eam. et potestatem habeo iterum sumendi eam. : Nonergo inquit uos
me tamquam inuitum coepistis. etoccidistis sed ego dormiui et somnõ
coepi: Et ex surrexi quõ dñs suscepitme. Somnum autem promorte
positum. innumerabiliter scripture continent. Sicut apostolus dicit
Nolouos ignorare fratres de his quidormitionem acceperunt. Nec
querendumẽ cur additum sit somnum coepi: cum iam dictum eẽt dormi¬
u. Usitatas enim habent scripture huius cemodi repetitiones. sicut in

Expanded text:
et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut inet expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, potest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro morte positum innumerabiliter Scripturae continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui dormitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
dõ autem sicut clamorsonat. Quauoce susanna exauditaẽ: Et dequa uoce
Nec facile quisquam dixerit hacuoce minus orari. sinullus uerborum sonus
reddatur ex corpore.. Quõ et silentes cumin cordibus oramus. sialienae ab
effectu orantis cogitationes intercurrant. Nondum dici potest. uoce mea
ad dnm̃ clamaui. Neq hoc sectedicitur. nisi cumsola anima. nihil carnis
nihilq carnalium intentionum in oratione ad trahens loquitur dño. ubi solus
audit. Clamor autem etiam istedicitur. propter uimipsius intentionis.
Et exaudiuitme demonte scosuo. Montem quidem ipsum dnm̃ perproph¬
tam dictum habemus.: Vbi scriptum ẽ : lapidem p̃cisum sine manibus. cre¬
uisse inmagnitudinem montis : Sed hoc abipsius persona non potest acci¬
pinisi forte ita dicere uoluit. demeipso. Tam quam demonte scõ suo me
ex audiuit. Cum habitaret mme. Id est in ipso monte. Planius autem ẽ

Expanded text:
Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: montem quidem ipsum Dominum per Prophetam dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est
Abbreviated transcription (Latin):
Multi in surgunt suꝑme
multi dicunt animȩ meae: nonẽ salus illi indõ eius.: Mani festum ẽ qđ
nisi disperarent resurrecturum nonutiq occiderent: Ad ho ualent ille
uoces. descendat decruce sidĩ filiusẽ. Etalios saluauit. seipsum non potest
Ergo nec iudas eum tradidis set. nisi exeorum eẽt numero. qui xpm̃ contẽ¬
nerent dicentes. non salus illi indõeius.: Tuautem dnẽ susceptor meus es¬
quem sic suscepit dĩ uerbum. ut simul cum illo ds̃ fieret. : Discant superbi
quinon libenter audiunt. cumeis dicitur : Quid autem habes quod non acce¬
pisti. siautem accepisti. quidgloriaris quasi non acceperis : & ex altans caput
meum: Mentem ipsam humanam hic accipiendam puto: quod caput animae
non absurde appellatur : Quaelta inhesit. & quodam modo coaluit excellenti
super eminentiae uerbi hominem suscipientis: uitanta passionis humilitate
cum strepitu uerberati aeris promitur. seduoce cordis. quae hominibus silet.

Expanded text:
insurgunt super multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerent, dicentes: Non est salus illi in Deo ejus. 3. vers. 4. Tu quem sic suscepit Dei Verbum, ut simul cum eo Deus fieret. Discant superbi, qui non libenter audiunt cum eis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humilitate cum strepitu verberati aeris promitur; sed voce cordis, quae hominibus silet,
Abbreviated transcription (Latin):
& ignorantiae meae ante quam crederem: sed etiam ista qua iam ex
fide uiuens: per infirmitatem: uel uitae huius caliginẽ ad mitto: Res¬
pice inimicos meos quõ multiplicatisunt: Non solum enim foris. sed
&iam in ipsa intus aecclesiae communione nondesunt.: Etodio iniquo
erue me: Custodi animam meam. nedecliner adimitationem eorum
Eterueme aper plexitate : quamihi miscentur. Non confundar qũo spe¬
raui inte Non confundarab in disciplinatis si forte insurgunt aduersum

Expanded text:
et ignorantiae meae antequam crederem, sed etiam ista quae jam ex et ignorantiae meae antequam crederem, sed etiam ista quae jam ex fide vivens per infirmitatem vel vitae hujus caliginem admitto. pice inimicos meos, quoniam multiplicati sunt: non solum enim foris, sed etiam in ipsa intus Ecclesiae communione non desunt. Et odio iniquo di animam meam, et erue me: custodi animam meam, ne decliner ad imitationem eorum; et erue me a perplexitate, qua mihi miscentur. Non confundar, quoniam speravi in te: non confundar si forte insurgunt adversum
Abbreviated transcription (Latin):
inuia quam elegit. Legem statuit ei inuia quam liber ad prehendit.
eum: et nomen dñi. quod glorificatum est per orbem terrarum firmat
timentes eum: Et testamentum ipsius. ut manifestetur illis Etfacit ut
testamentum ipsius mani festetur illis: Quia hereditas xp̃i gentes sunt¬
pedes meos.: Nectimeam periculosa & terrena: dum terram non intueor.
Unice ȩcclesiae tuae seruans humilitatem : quam nulla scismata uel here
tiones cordis mei abundante iniquitate: Etrefrigescente carita¬
te. multiplicatȩ sunt. Denecessitatibus meis educme. quõ haecto¬
lerare mihi necesse est: ut perseuerans usq infinem. saluus sim. de
um. Vide humilitatem meam: quia num quã me iactantia iustitiae
ab unitate abrumpo.: Etlaborem meum: quo indisciplinatos mihi con¬
mixtos suffero. Etremitte omnia peccata mea ethis sacrificus pro¬
pitiatus . remitte peccata mec: Non illa tantum iuuentutis

Expanded text:
in via quam elegit: legem statuet ei in via quam liber apprehendit, in via quam elegit: legem statuet ei in via quam liber apprehendit, eum. Et nomen Domini quod glorificatum est per orbem terrarum, firmat timentes eum. Et testamentum ipsius ut manifestetur illis: et facit ut testamentum ipsius manifestetur illis, quia haereditas Christi gentes sunt, et evellet de laqueo pedes meos: nec timeam pericula terrena, dum terram non intueor; unicae Ecclesiae tuae servans humilitatem, quam nulla schismata vel haerese sunt: tribulationes cordis mei abundante iniquitate et refrigescente charitate multiplicatae sunt. De necessitatibus meis educ me: quoniam haec tolerare mihi necesse est, ut perseverans usque in finem salvus sim , deum: vide humilitatem meam, qua nunquam me jactantia justitiae ab unitate abrumpo; et laborem meum, quo indisciplinatos mihi commixtos suffero. Et remitte omnia peccata mea: et his sacrificiis propitiatus remitte peccata mea, non illa tantum juventutis
Abbreviated transcription (Latin):
&ueritas. Quas aut̃ uias docebit eos. Nisi misericordiam qua plu¬
cabilis est. Etueritatem qua incorruptus est. Quorum unum pre¬
buit donando peccata. Alterum merita iudicando: Etideo uniuer¬
sae uiȩ dñi. ⁊ Duo aduentus filii dĩ: Unus miserantis. Alter iudicantis:
Peruenit ergo ad eum tenens uias eius. Quinullis meritis suis selibera¬
tum uidens: deponit superbiam. etdeinceps cauet examinantis seueri¬
tem: quidementiam subuenientis expertus est.
dem: primo aduentu: & secundo iudicem: qui mites & mansueti requi¬
runt testamentum eius. cum sanguine suo Nos in nouam uitam rede¬
mit. & in prophetis atq in euangelistis testimonia eius.: Propter
N on solum peccata meu donasti quae ante quam crederem amͣmisi.
sed & peccato meo quod multum est. Quia & inuia nonde est offensio:
at dnm  Vnde incipit uenire ad sapientiam. Legem statuitei

Expanded text:
omini misericordia et veritas. Quas autem vias docebit eos, nisi misericordiam qua plaomini misericordia et veritas. Quas autem vias docebit eos, nisi misericordiam qua placabilis, et veritatem qua incorruptus est? Quorum unum praebuit donando peccata, alterum merita judicando. Et ideo universae viae Domini, duo adventus Filii Dei, unus miserantis, alter judicantis. Pervenit ergo ad eum tenens vias ejus, qui nullis meritis suis se liberatum videns, deponit superbiam, et deinceps cavet examinantis severitatem, qui clementiam subvenientis expertus est. dem primo adventu, et secundo judicem, qui mites et mansueti requirunt testamentum ejus, cum sanguine suo nos in novam vitam redemit; et in Prophetis atque Evangelistis testimonia ejus. 11. versnon solum peccata mea donasti, quae antequam crederem admisi; sed et peccato meo, quod multum est, quia et in via non deest offensio, at Dominum? unde incipit venire ad sapientiam. Legem statuet ei
Abbreviated transcription (Latin):
sed inspe sub iecisti.: Et tot tantisq creaturae tuae consolationib¬
non deseruisti. Delicta uiuentutis meae &ignorantiae meae: neme¬
mineris. Delicta confidentis audaciȩ meae & ignorantiae meae:
Veaduindictam reserues: sedtam quam excidant tibi.: Secundum mise¬
ricordiam tuam memor esto mei ds̃.: Memor esto quidem mei non
secundum iram qua ego dignus sum: sed secundum misericordiam
tuam. quae te digna est. Propter bonitaten
ita miseratus est: ut omniu priora donuret: Sed &iam rectus est dñs.
Qui post misericor diam uocationis &ueniae : quae habet graciam
sine meritis: Digna ultimo iudicio merita requirat. Propt̃ hoc legẽ
statuit delinquentib inuiu: Quia misericordiam prȩrogauit. ut
turbabit eos iniudicio. quisecuntur uoluntatem eius nec ei resistendo
proponunt suam.  Docebit mansuetos uias suas. : Docebit uias suas.
Non eos qui precurrere uolunt: quasi seipsos melius regere possint:
sed eos. qui non rapiunt ceruicem. neq recalcitrant: cum eis iugum

Expanded text:
consolationibu7. vers. 7. Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris: delicta confidentis audaciae meae et ignorantiae meae ne ad vindictam reserves, sed tanquam excidant tibi. Secundum misericordiam tuam memor esto mei, Deus: memor esto quidem mei, non secundum iram qua ego dignus sum, sed secundum misericordiam tuam quae te digna est. Propter bonitatem ita miseratus est, ut omnia priora donarit; sed etiam rectus est Dominus, qui post misericordiam vocationis et veniae, quae habet gratiam sine meritis, digna ultimo judicio merita requiret. Propter hoc legem statuet delinquentibus in via: quia misericordiam praerogavit ut turbabit in judicio eos qui sequuntur voluntatem ejus, nec ei resistendo praeponunt suam. Docebit mansuetos vias suas: docebit vias suas, non eos qui praecurrere volunt, quasi seipsos melius regere possint; sed eos qui non erigunt cervicem, neque recalcitrant, cum eis jugum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenturus quodd&: Omnipotens promisit. Ccertus promisit. uerax Promisit.
Sustinedñm: Uiriliter age nolidissolui: nesis inter eos quibus dicitur: Uȩ his
quiperdiderunt sustinentiam : Sustinedñm: Omnibus nobis dicitur: & unidicit᷑:
petimus qui in illis diebus malorum nostrorum ingemescimus : quicredidimus nos
uiderebona dñi in terrauiuentium : nobis omnibus quinunc sumus dicitur : sustine
dñm: uiri literage & confortetur cortuum & sustinedñm: Quid aliud tibi
dicat quamut hoc rep&at quod audistiꝰ. Sustinednm: uiriliter age. Ergo
qui perdit sustinentiam. effeminatus ẽ perdituigorem: Hocuiri hoc feminȩ
audiunt : quiain uno uirour & feminatalis in xp̃o nec masculus. nec femina est :

Expanded text:
inventurus quod det. Omnipotens promisit, certus promisit, verax promisit, Sustine Dominum, viriliter age. Noli dissolvi: ne sis inter eos quibus dicitur, Vae nis qui perdiderunt sustinentiam ! Sustine Dominum, omnibus nobis dicitur, et uni hominipetimus, qui in illis diebus malorum nostrorum ingemiscimus, qui credimus nos videre bona Domini in terra viventium; nobis omnibus, qui unus in uno sumus, dicitur, Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum. Quid aliud tibi dicat, quam ut hoc repetat quod audisti? Sustine Dominum, viriliter age. Ergo qui perdidit sustinentiam, effeminatus est, perdidit vigorem. Hoc viri, hoc feminae audiant, quia in uno viro vir et femina. Talis in Christo nec masculus nec femina est
Abbreviated transcription (Latin):
neris humani qua ecdesiae refertȩ s̃. in altum regredere : id ẽ rursus de¬
sine intellegi. Quid estergo et propt̃hancꝰ nisi quia et ista teoffensu¬
ra ẽ : ita utuerissimae p̃nunties dicens. : Putas. cumuenerit filius ho
ra ẽ. ita utuerissimae p̾nunties dicens.
Putas. cum uenerit filius ho¬
minis inueniet fidem suam superterram: Item dic̃ depseudo pro¬
phetis qui intelleguntur heretici: proptereorũ iniquitatem refriges¬
cet caritas multorum.: Cumergo et ineclesis. Id .ẽ. in illa congregatio¬
ne populorum atq gentilium: ubi nomen xp̃ĩanum latissimae ꝑuaga¬
tũẽ. Tantaerit abundantia pectatorũ quaeiam exmagna parte
sentitur : Nonne illa hic p̃dicitur. quae peralium quoq: prophetam
denuntiataẽ fames uerbi. Nonne et propterhanc congregationem.
peccatis suis a se lumen ueritatis ab ali enantem : ds̃ inaltũ regreditur:

Expanded text:
neris humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus deneris humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius ho ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem peccatis suis a se lumen veritatis abalienantem, Deus in altum regreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
cherubim. et uolauit : et faciet tenebras latibulum suum.: Qua exalta¬
tione id ẽ. occultatione. cum te merito peccatorũ suorũ non intellex¬
erint quite trucifigunt: Congregatio credentium circum dabitte:
Ipseenim humilitate exaltatus es id .ẽ. non ẽ intellectus. ut ad hocre fe¬
ratur : Et ex surge dñe ds̃meus in p̃cepto quod mandasti. Id .ẽ. cumap¬
pares humilis: Altus esto ut nonte intellegant inimici mei: Iusto aũ
peccatores sunt inimici et pio impii.: & congregatio populorũ circũ da¬
bitte id ẽ. per hoc ipsum quod non intellegunt quitecruci figunt.
Credentinte gentes: atq ita congregatio populorum cirtum dabitte
Sed quod sequitur. si uerehoc significat plus doloris habet. quia iam in¬
cipit sentiri : quam laetitiae quia intellegitur: Sequitur enim : et prop¬
ter hanc in altum regredere: id .ẽ. et propter hanc congregationem ge¬

Expanded text:
Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltaCherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti; id est, cum appares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem ge
Abbreviated transcription (Latin):
intraret : Et illud: Postula ame. et da botibi gentes hereditatem tuã.
et possessionem tuam terminos terrae: Et propter hanc in altum regre¬
dere : Id .ẽ. et propter hano congregationẽ regredere in altum.: quod
resurgendo. et in caelum ascendendo fecisse intellegitur . Ita enim
glorificatus dedit spm̃ scm̃ quiante glorificationem eius darinon posset:
Sicut in euangelio positumẽ : Sp̃sautem non dumerat datus. quia ihs
non dumerat glorificatus.: Regressus ergo inaltum propter tongre
gationem populorum misit spm̃ scm̃. quo impleti p̃dicatores euangelii
orbem terrarũ ecclesiis impleuer. Potest et sic iste sensus intellegi.
ẽ. exsurge iniratua : et nonte intellegant inimicimei: uthocsit ex alta¬
re. id ẽ. altus efficere : nein tellegaris: quod refertur ad illud silentiũ:
Sicenim dehac exaltatione. In alio psalmodicitur. Et ascendit super

Expanded text:
intraret ; et illud, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, intraret ; et illud, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et propter hanc in altum regredere: id est, propter hanc congregationem regredere in altum; quod resurgendo et in excelsum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum Sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Regregationem populorum, misit Spiritum sanctum; quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt. 7. Potest et sic iste sensus intelligi: inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam possessionem : ubi uultdm̃ exaltari potius . Id .ẽ. honorari. et glorifica¬
ri quã diabolum dumimpii iustificantur eclaudant dm̃: Et ex surge
dnẽ ds̃ meus in p̃cepto quodmandasti : Id .ẽ. quia humilitatẽ p̃cepist humi
les appare: et tuprior imple quod p̃cepisti: ut exemplotuo uincentis
superbiã non possideantura diabolo: quiaduersus tuã superbiam per¬
suasitdicens manducate etaperiantur uobis oculi: eteritis tãquã du
Congregatio enĩ populorũ. siue credentium. siue persequentiũ potest
accipi. quorum utrumq eadem dnĩnrĩ humilitate factũẽ Quam
contempnens per sequentiũ multitudo: circũ dediteũ. dequadictũ ẽ:
Quare fremuer gentes et populi meditatis in ania. Credentium aũ¬
pereius humilitatem multitudo. ita eum circũdedit. ut ueris¬
sime diceretur. Cecitas ex parte isrł factaest. ut plenitudo gentiũ

Expanded text:
ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificaipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum. Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: id est, quia humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et aperientur vobis oculi, et eritis tanquam diCongregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium aper ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium
Abbreviated transcription (Latin):
dumeẽ perfectis.: Quo primo enim uitio lapsaẽ anima : I sultimũ uinc̃⁊
adiram prouocatdm̃ : nonne cauendumẽ.: ne potius ille perfectus sit.
quicum lapidaretur dixit : Dnẽ nestatuas illis hoc pectatum.. Anetiste
non aduersus homines haecp̃catur. sed aduersus diabolum etangeloseiꝰ.
Quorũ possessio. peccatores atq impii homines sunt.. Nonergo saeuiens.
sed misericors. aduersus eumorat quisquis orat: utei auferatur ista pos¬
sessio.
ab illodnõ quiiustificat impiũ.: Cumenim iustificatur
impius.
eximpio sit iustus: et ex possessione diaboli migrat intẽ
ri desiderat : hanc poenam dic̃ irãdĩ aduersus diabolum : ut desinat pos¬
sidere quos possidet: Exsurge dnẽ in iratua: exsurgehic apparedix̃
humanis scilicet et latentib: uerbis: quasids̃ dormiat. cum insecretis suis
in cognitus latet.: Exaltare infinibus inimicorumtuorũ : Finesdix̃

Expanded text:
dum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. dum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in temri desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uitam meã Est conculcando terrã faciat uitã meam : cibum scilic& suũ:
Nonenim tantum leo. sed etiam serpens appellatusẽ. Cui dictumẽ. ter¬
ram manducabis: et peccatori homini dictũ ẽ. terraes. et interram
quem proicit uentus a facieterrȩ : superborũ scilicet uana et inepta
iactantia et inflata: et non solidatam quam uento elatus pulueris
globus. : Recte itaq in posuit gloriam quã non uult inpuluerem
deduci: Uultenim eam solidam habere in conscientia: ubi coram dõ
nulla iactantia ẽ. Quigloriatur inquit indnõ glorietur : Ista so¬
liditas inpuluerem deducitur. si per superbiam: contempnens quisq¬
secreta conscientiae ubi solus ds̃ hominem probat: uelitapud homines
gloriari : Hincẽ quod alibi dic̃. Ds̃ conteret ossa placentium homin¬
bus Quiaũ benedidicit uel expertusẽ uitiorum superandorum građ.
intellegit hoc uitiũ in anis gloriae : Velsolum. uel maxime cauen¬

Expanded text:
vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatquem projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiam quisque contemnens secreta conscientiae, ubi Deus solus hominem probat, velit apud homigloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime caven
Abbreviated transcription (Latin):
cit : Illis etiam litteris eruditus. inquibus scriptumẽ: Melior ẽqui
uincit irã quam qui capitꝰ ciuitatem  Si red didi retribuentib:
mihimala. decidam ergo abinimicis meis inanis : Iurare uidetur
perexecrationem : quod .ẽ. grauissimum iuris iurandigenus: cũ
homodicit. siillud feci. illud patiar: Sed aliud iuratio inore iu¬
rantis allud .ẽ. signi ficatione prophetantis.: Hic enim dic̃. Quid
uere contingathominibus. qui red dunt retribuentibus malec.
quid sibi autalicui. quasiiure iurando in p̃cet:
Iterum in imicum singularinumero nominans: Illum ma
magisq manifestat. quem superius ueludleonem appellauit: Ipse
enim animam persequitur. & si deceperit: comp̃hendit . Nam homines
usq ad interfectionem corporis seuiunt : animã uero postistam uisibi¬
lem mortem: inpotestate habere non poss unt. Diabolus autem quasa¬
nimas persetutus comp̃henderit possidebit.. Et conculcet interra

Expanded text:
cit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui cit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid vere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod sibi, aut alicui, quasi jurejurando impreceturIterum inimicum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur; et si deceperit, comprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram
Abbreviated transcription (Latin):
quod tu faciendo dociusti. Detidam ergo abinimicis meis in anis.
Et benenonait : Si reddidi tribuenti b mnihimala. sed retribuentibus:
Qui enim retribuit. lam aliquid acceperat: Maioris autem patientiae
ẽ. necei mala rependere. qui acceptis beneficiis redditmala probonis.
quam sinullo proerogato beneficio nocereuoluisset .: Siergo reddidi
inqui tretribuentib: mihimala: Id .ẽ. si nonte imitatus sum in illo si¬
lentio hocẽ patientiatua quãme operatuses. Decidam ergo ab ini¬
micis meis : In aniter enimse iactat : qui cum etipse homosit: cupit se
de homine uindicare : et cum superare hominem palam querit :
occultae adiabolo superatur: in anis effectus uana et superba lae¬
titia. quod quasi uinci non potuit. Intellegit ergo iste: ubi ma¬
ior fiat uictoria: et ubi pater reddat qui uidet inocculto.: Ne
itaq. reddat retribuentibus mala: Iram potius quam hominem uin¬

Expanded text:
quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala, id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur, inanis effectus vana et superba laetitia, quod quasi vinci non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi Pater reddat qui videt in occulto. Ne reddat itaque retribuentibus mala, iram potius quam hominem vin
Abbreviated transcription (Latin):
teperfecti. sicut pater uester quiẽ in caelis. qui solem suum oririfacit suꝑ
borios eemalos et pruit superiustos etiniustol.: Quiautem non reciit re¬
tribuentibus mala perfectus ẽ .: Cumitaq eẽt anima perfecta prouerbis
chusi. filii iemini : Id .ẽ. procognitione illius secreti atq silentii : quod ꝓ
salutenrã operatusẽ. propitius nobis et miseri corsdñs. uttoleraret : patien¬
tissimae sustineret dolos traditoris sui : Tam quam huic perfectae ani¬
mae dicat. exponens rationem ipsius secreti: Ego prote impio et pecca¬
tore : ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lauarentur. Magno
silentio etmagna patientia traditorem meum pertuli: nonne imitaue¬
risme : ut & tu non reddas mala promadis :: Anim aduertens igitur
etintellegens quid proillo fecertidñs : uteius exemplo ad perfectionem
proficiens dicit : Si reddidi retribuentibus mihimala id . ẽ. si non feci

Expanded text:
te perfecti, sicut Pater vester qui est in coelis, qui solem suum oriri facit super te perfecti, sicut Pater vester qui est in coelis, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; qui ergo non reddit retribuentibus mala, perfectus est. Cum itaque oret anima perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione illius secreti atque silentii, quod pro salute nostra operatus est propitius nobis et misericors Dominus, ut toleraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci
Abbreviated transcription (Latin):
postea intulit dicens.: Ne quando rapiat ut leo animam meã:. Non enim
ait. nequando rapiant sciens quis restiterit in imicus. et perfectae
animae uehementer aduersus.: Dum nonest quiredimat. neque
qui saluum faciat : Id .ẽ. neillerapiat dumtu non redimis. neq saluũ
facis. Si enim ds̃ non redimat neq: saluum faciat. Illerapit: & ut ma
dolentissimae insidiae cauende sunt : Vide quid sequitur: Dn ẽ ds̃ ms̃
si fecustud. Quid esthoc quod uocat istud :: anqui non dicit nomen pec¬
cati uniuersale peccatum intellegendumẽ: Quuntellectus sidis plicet.
illud accipiamus dici quod sequitur:: Tamquam si in terrogassemus quidẽ
hoc quod dicisistud. responderet : Siẽ iniquitas in manibus meis : Iam
ergo manifestumẽ deomni peccatodici.: Sireddidi retribuentib mihi
mala : Quod non potest ueredicere nisi perfectus.: Ait quippedñs. Esto¬

Expanded text:
postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salvum faciat, ille rapit. 3. verdulentissimae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: Domine Deus meus, si feci istud. Quid est quod vocat istud? an quia non dicit nomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est de omni peccato dici, Si reddidi retribuentibus mihi mala; quod non potest vere dicere, nisi perfectus. Ait quippe Dominus: Esto
Abbreviated transcription (Latin):
silentii : Id .ẽ. ratio exposita. et manifesta illius secreti: quod silentium
Idẽ chusi dicitur filius iemini. Id .ẽ. dextri.: Nonenim abscondendum
erat scĩs quod pro illis gestumẽ: &tamen nesciat inquit sinistra quid
faciat dextͣrt Canit ergo anima perfecta in prophetia. cuius secre¬
tum illuc innotuit prouerbis chusi : Id .ẽ. procognitione eiusdem secreti
quod secretum dext̃ ds̃. id .ẽ. ꝓauens atq propitius: operatus ẽ: quare
hoc silentium filius dextri appellatur. quod estchusi filius iemini:¬
nẽ ds̃ meus intesperaui. saluum mefac. ex omnibus persequentib:
me eterueme. Tam quam cuinon restet lam perfectio nisi inuidus
i abolus. superato omnibello atq aduersitate uitiorum. Dicit salũ
mefac exomnibus persequentibusme eterueme.: Nequando rapiat
numerum saluum me fac ex omnibus persequentib: me singularem

Expanded text:
silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat sanctis quod pro illis gestum est. Et tamen Nesciat, inquit, sinistra quid faciat dextra . Canit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii JeminiDeus meus, in te speravi; salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et eripe me. Tanquam cui non restat jam perfecto nisi invidus diabolus, superato omni bello atque adversitate vitiorum, dicit: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et eripe me: nequando rapiat numerum, Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem
Abbreviated transcription (Latin):
inscrutabilia sunt iudicia eius. et inuestigabiles uiae ipsius. Qui senĩ
cognouit mentem dni. aut quis consili arius eius fuit: Ita magnũ
illud silentium. non expositione magis aperit quam ammiratione
commendat. Hocsilentio dñs sacramentũ uenerabilis passionis occul¬
tans uoluntariam ruinam fratris. Id .ẽ. ne farium scelus traditoris sui.
insuae miseri cordiae atq prouidentiae ordinẽ uertit: ut quod
ille ad pernitiem unius hominis peruersamente faciebat: Iste ad salu¬
temomnium hominum prouida conuersatione conferret: Canta tergo
psalmum dñõ anima perfecta : quaeiam dignaẽ nosse secretum dĩ: Can¬
tat prouerbis chusi: quia meruit nosse uerba illius silentii: Apud
infideles enim et persecutores. silentiũ ẽ illud atq secretum: Apud
suos aũ quibus dictumẽ : Iam nondico uosseruos. quia seruus nescit
tremeo nota uobis feci: Apud amicos ergo eius. nonẽ silentium. sed ũba

Expanded text:
inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui, in suae misericordiae atque providentiae ordinem vertit; ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faciebat, iste ad salutem omnium hominum provida gubernatione conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos servos, quia servus nescittre meo, nota feci vobis : apud amicos ergo ejus non est silentium, sed verba
Abbreviated transcription (Latin):
quia pacatus erga illum extitit pater: quã uis ipse dolis suis bellũ
haberet in corde: sicut in psalmo tertio tractatũ ẽ. Quẽ ammodũ
pulos : Sicineodem euangelio inuenitur. etiam fratres eẽ appel¬
latos: Resurgens enim dñs ait. Vade et dic fratribus meis : Et
apłs eum dicit. primo genitum inmultis fratribus.: Discipuli ergo
eius ruinaqua eum tradidit : recte intellegitur fratris ruina: qđ
achito fel interp̃tari diximus.: Chusi aũ quod int̃ptatur silentiũ
recte accipitur: aduersosillos dolos dnm̃ nrm̃ silentio dimicasse.
id ẽ. altissimo secreto : quod cȩcitas exparte israhel factaẽ : cũ dnm̃
persequebantur . ut plenitudo gentium sub intraret : et sic omnis
israhel saluus fieret . Ad hoc profundũ secretum atq silentium
cum uenis set apłs exclamauit : quasi quodã ipsius altitudinis horro¬
re perculsus. Galtitudo diuitiarũ sapientiae. et scientiaedĩ. quam

Expanded text:
quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet in corde, sicut in psalmo tertio tractatum est. Quemadmodum pulos , sic in eodem Evangelio invenitur etiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam