comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ñ tradit. ⁊ ideo ã transfe¬
bignum est: utrum parẽ rendi¬
tes genitis filuis. ꝑfectaq hy fuis¬
mani officii iustitia ad meli sent.¬
orem statum transferrentur. nõ
ꝑ mortem s ꝑaliquam mutatio¬
nem. an patres in aliquo statui
uite manerent: ligno uite uten¬
tes. donec filii ad eundem statum
ꝑuenirent. ⁊ sic impleto numero
om̃s simul ad meliora transfren-¬
inquiens. potuert̃ prunt homĩes
in ꝑadiso filios gignere. ñ ut mo¬
rientib patrib succet̾ent filii. s
maliquo forme statu manentib
⁊ de ligno uite iugorem sumentibꝰ.
⁊ filii ad eũdem statum perducerẽ
tur. donec impleto numero sine
morte animalia corꝑa in aliam
qualitatem transirent. in qua oĩ¬
no regenti spũi deseruirent. ⁊ so¬
lo spũ inuficante. sñ corꝑeis ali¬
m̃tis uiu̾ent. uł potuer̃t ꝑentes
filiis cedere. ut ꝑ successiones nũs
impleretur. Qui genitis filiis
ꝑfectaq humani officii iusticia
ad meliora transfrentur. ñ ꝑ mor¬

Expanded text:
Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferaninquiens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora transferrentur, non per mor
Abbreviated transcription (Latin):
est. descenditq a pͥmogatio
parente lege ꝓpagationis nis.
et in se aͣctum ⁊ multiplitatũ
est. nulla ext̾ĩori sub̾a in id trã¬
seunte. et ip̃m in futuro resur-¬
get. fomentum quidem ht̃ a
tibis. s ñ ꝯu̾tuntur cibi in hy
tionem descendit ab adam. trãs¬
misit enim ad adam modicũ
diuisum ẽ ⁊ inde formatum cor¬
pus filii suiq multiplicatiõe
sine rei extrinsece adiectõe at¬
tum est. ⁊ de illo ita augnen¬
tato. aliquid itedem seꝑatur.
uñ formantut post̾oꝵ corꝑa.
et ita ꝓgreditur ꝓcreationis
ordo. sege ꝓpagationis usq ad
finem himãni gnis. Itaꝙ di¬
ligenter ac ꝑspicue intlłigen¬
tib patet omnes scd̃m corꝑa ĩ
adam fuisse ꝑ seminaiem rõm
et ex eo descendisse ꝓpagationis
e. Auctoritate᷑ ⁊ rõẽ ꝓbat᷑

Expanded text:
est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget. Fomentum quidem habet a cibis, sed non convertuntur cibi in humtionem descendit ab Adam. Transmisit enim Adam modicum divisum est, et inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid inde separatur, unde formantur posterorum corpora: et ita progreditur procreationis ordo lege propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue intelligentibus patet omnes secundum corpora in Adam fuisse per seminalem rationem, et ex eo descendisse propagationis lege. 14. Auctoritate et rat
Abbreviated transcription (Latin):
uite ante pct̃m comederit uite.¬
telliguntur primi homines aute
mauignam diaboli ꝑsuasionem ab¬
stinusse a cibo uetito atq usi fu¬
isse concessis. Hiis u̾bis osten¬
ditur ꝙ de ligno uite añ peccatũ
sumpserunt quib p̃ceptum e¬
rat: ut de omni ligno ꝑadisi cõe¬
derent. nisi de ligno scĩe boni ⁊ ma-
li. Quare ñ facti sũt ĩmortales

Expanded text:
itae ante peccatum comederit telliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. 7. Quare non sunt facti immortales
Abbreviated transcription (Latin):
guit. Alia st̃ inqͥt q̃ nisi intłłigamꝰ
ñ c̾dimꝰ. Alia q̃ nisi c̾damꝰ ñ intlłige
dicationis. Id̾ in li. detͥ. Certa fides
utẽq uichoat cognitõm. Cognitio
ue c̾ta ñ ꝑficitur: nͥ pꝰ hanc uitam.
Ambꝵ. ꝙͣ ait. uͥ fides ñ statĩ cognitõ

Expanded text:
guit. Alia sunt, inquit, quae nisi intelligamus, non credimus; alia, quae nisi credamus, non intelligemdicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non statim cognitio;
Abbreviated transcription (Latin):
credi nisi priꝰ intlłigantur. ⁊ ip̃a per
fidem ampliꝰ intlłigi. nec ea q̃ prius
credũt᷑ quam intlłigant᷑ penitꝰ igrã¬
tur: tũ fides sit exauditu. Ignorant᷑
diligi uõ ꝙ nescitur: q̃ro utrum pꝰ¬
sit. Si non pot̾: nẽo diligit dm̃ añ¬
qͣm sciat. uͥ aũ sunt illa tria: fides.
spes caritas. nͥ in animo cͥdente qd̃
ñdum scit.⁊ sꝑante ⁊ amante ꝙ cre¬

Expanded text:
credi, nisi prius intelligantur, et ipsa per fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantur, penitus ignorantur, cum fides sit ex auditu. Ignorantur vero quod nescitur, quaero utrum possit. Si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Ubi autem sunt illa tria, fides, spes, charitas, nisi in animo credente quod nondum scit, et sperante et amante quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iacob. uel aliquis alius qui ⁊̃
digito presens demonstrari pos¬
sit. Si ͦ quoq illos eadem ratio
confutabit. Sicut enim dicun¬
t᷑ abraham ysaac ⁊ iacob. t̾a in¬
diuidua. ita tres homines. ⁊ tͥa

Expanded text:
Jacob, vel si quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et Jacob tria individua, ita tres homines, et tres
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qͥd gͦ petiit᷑ ut m̃bris forͣm p̃
di. ⁊ subitiẽdi uolũtatẽ suam dĩne
uolũtati. ut si pulsante molestia tͥ
ditur ad salutẽ corꝑalẽ. boñ quid̾ pe¬

Expanded text:
illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum voluntati; ut si pulsante molestia triditur ad salutem corporalem. Bonum quidem pe
Abbreviated transcription (Latin):
an bap̃s sit. de boc zacharras bo tis.¬
nefacio scribit. Retulert̃ mͥ ⁊ ñtii
latinam linguã penitus ignorabat
⁊ dũ baptizaret nestius latini eloqͥi
infringens linguam dr̃et. laptizo
linguam baptizans dixisset: ñ pos¬
sumus consentire ut denuo baꝑti
nitinos quib baptizati fuisse doce¬
ant᷑agendum ẽ ut renascãtur ne

Expanded text:
an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizlinguam baptizans dixisset, non possumus consentire ut denuo baptizvicinos a quibus baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur
Abbreviated transcription (Latin):
negent᷑. De illa desponsatione ħ in¬
telli d. ubi ñ fuit consensus ꝯuiga¬
lis dep̃senti. alioqͥn ñ lic̾et eis alia
siquis sponsamaltiꝰ rapuit. pub¬
lica pnña mulctet᷑ ⁊ sñ spe ꝯuigii
maneat. Et si ip̃a eidem tͥmini cõ¬
sentiẽs ñ fuĩt: licentia nubendi a¬
lii ñ negetur. Apparet hauc fuisse
desponsatam sñ pactione ꝯuigali de
presenti ⁊ iõ ñ fuisse ꝯiugem. cũ
uiuẽte sponso altĩ nubendi licen¬
tia ñ negatur. St̃ enĩ q̃dam nup¬
tialia pacta de futuro. ex quibus
Quare ñ

Expanded text:
negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia si quis sponsam alterius rapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus Quare n
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem. nec młr uirum. filiꝰ qͥ faci¬
nꝰ prĩs ignorauit: aliam ducat. Si
ꝯunx illa fuisset: ꝙ utiq foret. si
insponsalib pactio ꝯiugalis int̾¬
cessesset: ñ ꝑmittet᷑ sponsus aliã¬
ducere. Mechis aũ pena ñ nubendi
ex rigore infligit᷑. ut alii terreant᷑.
Itm̃ ex ecdem. Qͥdam desponsauit
uxorẽ ⁊ dotauit. ⁊ cũ ea coire ñ potuit
qmͣ clanculo fr̃ eus corrupit. ⁊ gra-¬
uidam reddidit. Dec̾tum ẽ. ut qm¬
uis nupta ñ potuit ẽẽ legitimo ui¬
ro. desponsatã tñ frĩ fr̾ hr̃e ñ possit. s

Expanded text:
uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliaducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯtinẽtiam tuam illad fĩ forni¬
carta: Si alii nupsit te uiuo: adul¬
fa erit. sõ uult tali lucͦ d̾s tale dãp¬
nũ ꝯpensari. redde debitũ. ⁊ si ñ exi
noluisses. debitũ tͥ redde̾ cog̾etur. ⁊
illi d̾s imputaret ꝯtinẽtiam. si ñ
sue: s tue ꝯced̾et ĩ firmitati ne in
adlt̾ium caderes. Oesqͥs gͥ ꝯpatiens¬
ĩfirmitati uxoris reddit. ñ exigit de¬

Expanded text:
per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit, te vivente, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum: et si noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adultr compatiens infirmitati uxoris reddit, non exigit de
Abbreviated transcription (Latin):
genitus. s tm̃ ꝓcedens. q̃ri cedere.
et pcedens. Sicut ip̃e in euangelio
iohannis ait. Ego ex deo ꝓcessi uel
tm̃ sp̃c .s. procedit a pr̃e. s ⁊̃ filius..
Ad ꝙ dicimꝰ ꝙ cũ uterq ꝓcedat a pa¬
tre dissimiliter tamen. Nam spẽ .S.
ñ quomͦ natus. s quomͦ datus. uł
tonum. filius aũ ꝓcessit nascendo.
exiit uͥ unigenitus. Ac ꝑ hoc illud
unigenitus. neq fẽs: ut per dei gͣ¬
tiam in adoptõem nasc̾etur. sic̾ nos.
Q ñ pot̾ distin

Expanded text:
genitus, sed tantum procedens, quaeri etiam procedens, sicut ipse in Evangelio Joannis ait: Ego ex Deo exivi, vel tus sanctus procedit a Patre, sed etiam Filius. Ad quod dicimus quod cum uterque procedat a Patre, dissimiliter tamen. Nam Spiritus non quomodo natus, sed quomodo datus vel donum. Filius autem procedit nascendo, exiit ut genitus. Ac per hoc illud unigenitus; neque factus, ut per Dei gratiam in adoptionem nasceretur sicut nos. non potest distin
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝙ̃ sñ ullo debito occidit. Io̾ aũ
potencia iuĩc̾e noluit: qr diabolus
uitõ ꝑu̾sitatis sue amator potẽcie
⁊ desertor oppugnator q iustitie. ho
cie mag̃ student eiusq adeptc̃e le¬
tantur. ł cupiditate inflamantur
iõq platuit deo ut ñ potentia s u¬
sticia uincẽs hoĩem erueret. in quo
ñne iure equissimo nuicẽt᷑ diabolꝰ

Expanded text:
debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, intiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo non potentia, sed justitia, vincere, hominem eruere, in quo nonne jure aequissimo vinceretur diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
ño siquis nob̾ dicat. Dicite utrũ
auquid mn ꝓsit ad uitam futãm si
mn ista uita illecebrosissime uolup¬
tatis blandim̃ta contempsero. si
me penitendo uelem̃tiꝰ qͣm priꝰ excru¬
tiauero. si ub̃ius fleuero. si melius
uixero. si pauꝑes largnis sustentaño.
si caritate ardentius flagͣnero. Qͥs
nrm ita desipit ut hiuic hoĩ dicat.
nͥl tͥ ista ĩposterum ꝓderunt. uade.
saitem huiꝰ uite suauitate fruere:
Au̾tat deus tam ĩmanẽ sacͥlegam q
dem̃tiam. Itm̃ iob̃s cͥsost̾. de reꝑatõe
lapsi. Talis mͥ crede. talis ẽ erga ho¬
mines pietas dei. Nũqͣm sꝑuit pe¬
nitentiam. si ei sincere ⁊ simplicit̾
lorum. ⁊ iñ tñ uelit ren̾ti ad uͥtutis¬
uiam: suscipit. libent̾ amplectitur.¬
⁊ fatit omĩa qͣtinus ad priorem re¬
uocet statum. Qr ꝙ ẽ ad huc p̃stantiꝰ
⁊ eminẽtiꝰ. ⁊̃ si ñ potuit quis expłe
omnẽ satiffaciendi ordinem. qͣntu¬
stam ñ respuit ꝓnĩam. suscipit ⁊̃
ipãm nec patit᷑ qͣmuis exigue cõ¬

Expanded text:
ihi utrum aliquid prosit ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter lorum, et inde tamen velit reverti ad uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuet eminentius, etiamsi non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantustam non respuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae con
Abbreviated transcription (Latin):
ea deliquit in ppłi enu̾atione. qd̃
ppsi multitudo ꝓstrata ostendit.
Illud añ mirabile ẽ ꝙ angło fi̾enti
plebem se obtulit dicens. Grexiste
quid fecit: fiat manꝰ tua mme. et
in domũ prĩs met qͦ fc̃o. stañs aiͥfico
dignus iudicatus ẽ: qui absolutc̃ẽ
estimabat᷑ indignus. Nec mirũ
tus ẽ ueniara. cum moyses offe̾ndo
se ꝓ plebis errore prc̃a diluĩt. Hiis
aliis ꝙ plurib testimoniis euidẽ

Expanded text:
ea deliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum tus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His aliisque testimoniis pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
contra quosdam heticos. qui peccã
lem ẽẽ puĩam. Ita adhuc instant
ꝑfidi qm̃ sapiunt plusqͣm opor¬
tet. ñ sobrie. s excedentes m̃surã
remissio: ad pcc̃m ẽẽt intitatio. Di¬
tunt enim quis ñ semꝑ peccaret

Expanded text:
contra quosdam haereticos, qui peccantlem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; remissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: Quis non semper peccaret,
Abbreviated transcription (Latin):
stra . s. boni affc̃s. eorumq pro¬
gressus. atq bona opera. que de¬
us remunerat in nobis. ⁊ ħ ip̃a
nera sua. uñ uita eterna que in
fine adeo mĩtis precedentib redoͦ.
qr ⁊ eadem mĩta quib reddit᷑
ñ a nob̾ sunt: s in nobis fc̃a
sunt ꝑ grãm: Recte ⁊ ip̃a uita
grã nuncupatur. quia gratis
datur. nec ideo gratis: quia nõ
mĩtis datur. S quia data sũt
Epylogus

Expanded text:
scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa nera sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia et eadem merita quibus redditur, non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa vita gratia nuncupatur, quia gratis datur. Nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt Epilog
Abbreviated transcription (Latin):
conũsione. Post creationẽ tiũ.¬
namq mox quidam ꝯu̾si sũt in¬
ad creatorem suum: quidam a¬
u̾si. Conũti ad deum fuit ei cari¬
tate adherere. au̾ti odio hr̃e. uel
inuidere. In uidie namq mater
est suꝑbia. qua uoluerunt se ꝑi¬
ficare deo. In conu̾sis quasi in spe¬
culo reluc̾e cepit dei sapĩa: qua il¬
luminati sunt. au̾si uero exceca¬
ti sunt. ⁊ illi quidem comisi sũt
⁊ illuminati a deo grã apposita.
Isti sunt excecati. ñ inmissione
malicte: s desertione gr̃e a qua
deserti sunt: ñ ita ꝙ prius dedita
subtraheretur. s quia nũquam
ẽ apposita ut conu̾terentur. ħ ẽ gͦ
conuersio ⁊ ausio qua diuisi sũt
quia natura boni erant. ut sint
alii supra illud bonum: ꝑ ustici¬
am boni. alii illo corrupto: per
culpam mali. Conu̾sio iustos fe¬
cit. ⁊ au̾sio iniustos. utraq fuit
uoluntatis. ⁊ uoluntas utrimq
libertatis

Expanded text:
conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquam est apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
petrum dicit. ꝙ una est scẽ tͥnita¬
tis eẽntialr̾ diuinitas. ⁊ ymago
communem ymaginem. Nom̃
non discrepat: natura non difft̃.
una est enim ad quam homo cͤ¬
atus est. spẽs. Ex hiis ostenditur

Expanded text:
 dicit quod una est sanctae Trinitatis essentialiter divinitas et imago,communem imaginem; nomen non discrepat, natura non differt. Una est enim ad quam homo creatus est species. Ex his verbis ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo deorum exclu deus.¬
ditur. nec mũ quantitas in di
uinitate ponitur tanquam di¬
ceretur. deus est. nec multi sunt
unitas excludit numerum d̾oꝵ
nec qͣntitatem in deo ponit. quia
nec numerus nec quantitas i¬
i est. Quo sensu dr̃ unꝰ est pat̾¬

Expanded text:
multitudo deorum per unum excluditur, non numeri quantitas in Divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt unitas excludit numerum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu dicitur: Unus est Pat
Abbreviated transcription (Latin):
bono ꝙ acceꝑat. potuit gͦ resistẽ
temptationi. S resistere temp¬
tatõnib uł suggestionib ma¬
lis m̃itum est ac bonum remu¬
nerabile. Omne aũ bonũ mĩt̃
profectus est. ꝑ gr̃am gͥ c̾atõnis
ꝓfitẽ potuit sine adiectione ai-¬
terius gr̃e. Ad qd̃ dicimus qͥa
resistere malo ⁊ ñ consentire i¬
temptatõni: ñ fecisset illi meri¬
tum ⁊ si ñ concessisset. qr nichil
meo erat ꝙ ad malum impel¬
tum est aliq̃n si malum ñ faci¬
mus s resistimus: Ibi dũtaxat
uͥ cã subest que nos id fat̾e mo¬
net. qr ex pcc̃i corruptela ꝓniist̾
ad lapsum g̾ssus nr̃i. uͥ aũ nõ
int̾uenit cã nos ad malũ im¬
pellens: ñ mẽmur. si ab eo decli¬
namus. declinare enĩ a malo:
semꝑ uitat penam. s ñ semper
meretur palmain.

Expanded text:
od acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum profectus est; per gratiam ergo creationis proficere potuit sine adjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impeltum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Dsemper vitat poenam, sed non semper meretur palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
desponsatõis pͥma fide ueri ꝯiuges
applłant᷑ Scd̾ hãc distĩctõm despõ¬
sationis. de sponsis uarie locũtur
Qũõ accipiat᷑ spõsa
in sb̾ditis ca

Expanded text:
desponsationis prima fide veri conjuges appellantur. Secundum hanc distinctionem desponsationis, de sponsis varie loquuntur Quomodo accipiatur sponsa ubditis ca
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit xp̃m plenum gr̃a
fuisse ñ est suꝑuatuum inquirẽ
utrum fidem ⁊ spem sicut carita¬
tem hu̾it. si eni hiis caruit: non
udetur plemitudinem grãrum ha¬
explicari de hiis singulis aliqua
in medio ꝓfẽnda sunt. ⁊ prim̃ de
fide. scd̾ mensuram cuiꝰ precip̃ apłs
uinicuiq sapere.
Quid sit fides .co.

Expanded text:
tum sit Christum plenum gratia fuisse, non est supervacuum inquirere utrum fidem et spem sicut charitatem habuerit. Si enim his caruit, non videtur plenitudinem gratiarum ha apertius explicari, de his singulis aliqua in medium proferenda sunt, et primum de fide, secundum mensuram cujus praecepit Apostolus unicuique sapere. 2. Quid sit fides
Abbreviated transcription (Latin):
pam. iouiniani. et mani lag̃.¬
chei. ac pelagii errores collidẽs
docet. Liberum inquid sit oon
fitemur arbitrium. ut dicamꝰ
nos semper indigere dei auxi-
manicheo ditũt hominem pec¬
catum uitare ñ posse. quam il¬
los qui cum iouinano asser̃t
hominem non posse peccare. u
semper peccare ⁊ ñ peccare pos¬
se. ut semper nos confiteamur

Expanded text:
pam, Joviniani, et Manichaei, et Pelagii errores collidens, docet. Liberum, inquit, sic cofitemur arbitrium, ut dicam, nos semper indigere Dei auxiliManichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos, qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare. Utsemper et peccare, et non peccare posse; ut semper nos liberi confiteamur
Abbreviated transcription (Latin):
ougio ningi posst̃. qͥb uidetͣ ꝯsenti¬
re urbanus. scõs. dicens. Sr̃ quib
ꝯsuluit nos tua diltĩo hoc indet᷑ res¬
pondend̾ ut ⁊ bap̃s sit si instãte ne¬
cessitate femina pum in noĩe tͥni¬

Expanded text:
jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trini
Abbreviated transcription (Latin):
uł donum. S ñ ita est in om̃ibus.
relatiuis. Non entm omnia que
relatiue dñr. sius ad se uicissim
Rndent uocabulis. uñ ãs. hoꝵ eli¬
relatiuis hoc contingit ut ñ inue¬
niatur uocabłm quo sibi uicissim
rndeant. Cum gͦ dicimus donũ
prĩs ⁊ filii. ñ quidem possumus di¬
cẽ patrem doni. aut filium doni.
S ut hec uitissim r̾ndeant. dici¬
mus donũ donatoris. ⁊ conatorem
doni. qr hic potuit inueniri usita¬
tum uocabulum illic nõ potuit.
Donỹ ergo donatoris ⁊ donator do¬
ni cum dicimus. relatiue utrum¬
qr ad inuicem dicimus. Donacor
tamen ñ fuit ceus nisi ex tempore.

Expanded text:
us relativis. Non enim omnia quae relative dicuntur, suis ad se invicem respondent vocabulis. Unde Aug. horum elirelativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem uoluntatem hoĩs .ar.
liberari ac p̃parari ut bonum ue¬
lit. ⁊ ꝑ grãm cooꝑantem ⁊ subse¬
quentem aduuiari. ne frustra
.i. unum munus gͣtis datum
qd̃ operetur ⁊ cooperetur. an diũ¬
sa alterum oꝑans: et alt̾m coope¬
rans. Qubuscam non irratõ¬
nabiliter iudetur ꝙ una ⁊ eadẽ
sit grã. idem doniim eatem uͥ¬
tus q̃ operatur ⁊ cooꝑat᷑ s pp̃ di
u̾sos eius effectus. ⁊ d̾r oꝑans
et cooꝑans. Operans enim d̾r:
in quantum liberat ⁊ p̃parat uo¬
luntatem hominis. ut bonum
adiuuat ne frustra uelit. Ipsa¬

Expanded text:
enientem voluntatem hominis liberari ac praeparari ut bonum velit; et per gratiam cooperantem et subsequentem adjuvari, ne frustra ia, id est, unum munus gratis datum, quod operetur et cooperetur; an diversa, alterum operans, et alterum cooperans? Quibusdam non irrationabiliter videtur quod una et eadem sit gratia, idem donum, eadem virtus, quae operaturversos ejus effectus, et dicitur operans, et cooperans. Operans enim dicitur, in quantum liberat, et praeparat voluntatem hominis ut bonum adjuvat ne frustrat velit, s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientib. ⁊ ideo cadentibus:
aliquam etiam fuisse morulam
auint int̾ cͥationem. ⁊ lapsum. ⁊
confirmationem. et in illa breui¬
tate temporis om̃s boni erant. ñ
quidem ꝑ usum libĩ arbitrii: s per
creatõnis bñficium. et tales erãt
quistare poterant .i. ñ cad̾e. per bo¬
na creationis. ⁊ cad̾e: per lib̃m ar¬
uitrium. pot̾ant enim pectare ⁊
ñ peccare. s ñ poterant ꝓficere
ad meritum uite: nisi grã super¬
adderetur. que addita est quib dã¬
in confirmatione. Et ad confir¬
naturam primo informiter cre¬
atam ⁊ celum dictam. postea for¬
matam ⁊ lucem applłatam: qñ
ad creatorem ẽ couersa perfecta di¬
at lux: ⁊ facta est lux. Quia pri¬
mo agitur de creatione spũalis na¬
ture informis. postea de formatõ¬
ne eiusdem. Ratio qͦ obuiat il¬
lis qui dicunt angelos creatos
fuisse malos. Non enu poterat
creator optimus auctor mali eẽ
⁊ ideo totum bonum erat: qd̃ ex
ip̃o illis erat. ⁊ totum bonũ erat

Expanded text:
superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare poterant, id est, non cadere per bona creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirgelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta diat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tatholicam re ueritatem: Qd
si isti qͦs in quocũq gn̾e erroris
notas. et ranquam desꝑatissimos
dampnas: anteqͣm finiant
turo: Nolite gͦ ante tempus
stenditur pro singulis pocõ¬
rib in hac uita ẽẽ orandum. nͦ
de anquo ẽẽ diffidendum. qr cõ¬
alicui per sp̃m scm̃ mirabiliter
reuelatum fuit. Ex predictis
aliquatenus capi pot̾ quomodo
penitenter oppugnans. que uti¬
q obstinatio esse uidetur. ⁊ om¬
nis impenitentis obstinatio.
atq desꝑatio. Notandum uo ẽ
ꝙ ñ omnis qui non penitet: ĩ¬
lunt etiam desꝑati. Al¬
natio pc̃ci

Expanded text:
catholicam veritatem? Quid catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant turo? Nolite ergo ante tempus stenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia conalicui per Spiritum sanctum mirabiliter revelatum fuerit. Ex praedictis aliquatenus capi potest quomodpoenitentis oppugnans; quae utique obstinatio esse videtur, et omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum vero est quod non omnis qui non poenitet imlunt etiam desperati. 4natio pec
Abbreviated transcription (Latin):
confirmaui: qm̃ hoc putare me
dixi. S tamen addiciendum fu¬
it. si in hac scełate mentis ꝑuer¬
sitate finiret hanc uitam. qm̃
de quocumq pessimo in bac ui¬
ta constituto ñ est desꝑandum.
net ꝓ illo imprudenter etiam¬
oratur: de quo non desꝑatur.
Hiis uerbis insinitatur pccm
premissa diffinitõe descriptum.
tt̃ solum debere dici ad mortem
re desꝑandum in hac uita. ⁊ iõ
ꝓ omni ẽẽ orandum. uñ illud
ioh̃is. Non ꝓ eo dico ut quis
oret. sic accipͤiendum indetur. uͥ
ꝓ aliquo peccante ad mortem. ⁊
uita est: nec petm̃ illiis indicare
nec de illo desꝑare. s ꝓ illo orare
de impnĩa q̃ est blasphaia in
cor impenitens: quamduiquis¬
q in hac carne uiuit ñ pot̾ iudi¬
cari. de nullo enim desꝑandum
est: quam dui patĩa dei ad peni-¬
tentiam adducit. paganus est
hodie: Iudeus infidelis est hodie:
hetitus est hodie: scismatitus
est hodie: Quid si tras amplecta¬
tur catholicam fidem ⁊ sequat᷑

Expanded text:
confirmavi, quoniam hoc putare me confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem re desperandum est in hac vita, et ideo pro omni esse orandum. Unde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo peccante ad mortem velvita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare de impoenitentia quae est blasphemia in cor impoenitens quandiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit. Paganus est hodie, Judaeus infhaereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
nuatio. Hoc enim pt̃m. as̃. sc̃m.
diffiniens in li. de sermone do¬
mini. in monte ait. pocm̃ ad n
mortem est: cum pꝰ agnitionẽ
dei ꝑ gr̃am xp̃i oppugnat aliqͥt
fraternitatem. ⁊ adu̾sus ip̃am
grãm qua recontiliatus est do:
inuidentie fatib agitatur. qd̃
noscendum pectanti si peniteat.
S qr tanta est labes pccĩ illuis:
ut deprecandi humilitatem sb̾¬
ire ñ possit etiam si pccm suum
mala conscĩa agnoscere ⁊ annũ¬
tiare cogatur. ut uidasꝰ cũm ĩ¬
dixit. pectaui. facilius desꝑans
tucurit ad laqueum: quam hu¬
militate ueniam peteret. ꝙ pp̃
magnitudinẽ pocĩ. iam ex dãp¬
natione peccati tales hr̃e credẽ¬
dus est. Ecce quedam assigna
hic posita est. qua illud pcc̃m
ẽẽ traditur: oppugnatio fr̃nita¬
tis pꝰ agnitõnem. ⁊ inuidentia
grẽ post reconciliatõm. ꝙ spẽs
quedam obstinationis intelli-
morans. aliquid ad diciendum
ibi fore. nec asserendo se dixisse.
aꝑit ita dicens. O quidem nõ¬

Expanded text:
natio. Hoc enim peccatum August. definiens in lib. de Sermone Domini in monte, ait: Peccatum ad mortem est, cum post agnitionem Dei per gratiam Christi oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod noscendum peccanti si poeniteat, sed quia tanta est labes peccati illius, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam assignat mortem, hic posita est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligimorans, aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃o timoris erit in futuro sicut ⁊ a¬
lia dona sp̃c scĩ. sed ñ hẽbit omnenul¬
lum usum quẽ mͦ ht̃. faciet enim
tunc nos reuereri deum nõ timere
seꝑari uł carere. fint ergo ⁊ in xp̃o
timor ille. s uxta usum illum quẽ
deum. s eum pre om̃ib reui̾tꝰ ẽ.¬
An timor ꝑe

Expanded text:
s timoris erit in futuro, sicut et alia dona Spiritus sancti, sed non habebit omnem illum usum quem modo habet. Faciet enim tunc nos revereri Deum, non timere separari vel carere. Fuit ergo et in Christo timor ille, sed juxta usum illum quem Deum, sed Deum prae omnibus reveritAn timor
Abbreviated transcription (Latin):
q t̃c uirũ ñ cognoscebat: ncc̃e erat
inquiri quõ posset hr̃e filiũ. s qui
a nũqͣm se cogniturã ꝓposuerat.
manere disposuerat. Si gͥoͣ suũ
ꝓpositum post consensit in carna¬
lem copłam. uidet᷑ fcã uoti ream̃¬
sensus cohitatõnis. ł carnalis co
pule ñ facit diugnumm. s ꝯsensus
conuigalis sccietatis u̾bis scd̃ pre¬
sens tempus expressus. ut cum
uir dicit. ego accipio te in meam:
a enĩ ñ antilla uł dña datur. iõ nͦ
de sũmo. nͨ de mio. a pͥncipio forͣta
ẽ. s de latẽ uiri. ob ꝯugalẽ societatẽ.
Si de sũmo fieret ut de capite. uid̾et᷑
ad dñatõm c̾ata. Si uͦ de umno. ut de
pedib uid̾etur ad suitutem subici¬
endam. S qr nec in dñam. nͨ in an¬
cillam assumit᷑: facta est de medio
tem assuinit᷑. Cũ gͥsit conuẽiunt
ut dicat uir accipio te in meã cõ¬
iugem. ⁊ dicat mulier accipio te
in meũ uirũ: in hiis u̾bis uł aliis
idem sig̾cantib exprimit᷑ consen¬

Expanded text:
non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. manere disposuerat; si ergo contra suum propositum post consensit in carnalem copulam, videtur facta voti rea, meconsensus cpulae non facit conjugium; sed consensus conjugalis societatis, verbis secundum praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, ia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, tem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consen
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. nec tamen omne ꝙ dicit᷑
atq mutabilib ꝙ non scd̃m sub¬
stantiam dr restat ut scd̃m accidẽs
dicatur. In deo autem nichil qui¬
dem scd̾m accidens dr̃. quia nichil
in eo mutabile est. aut ãmissibile.
ad filium. ⁊ filius ad patrem. ꝙ
nõ est accidens. quia ⁊ ulle semꝑ¬
per. quia semper natus est fuiuis.
nec cepit unquam ẽẽ filius. Q d̾
si aliqñ eẽ cepisset. aut aliqñ desi¬
neret ẽẽ filius. scd̾ accidens dic̾et᷑.
Et quia pater non d̾r pat̾: nisi ex
eo ꝙ est ei filius. ⁊ filius ñ dẽ filius

Expanded text:
cidit. Nec tamen omne quod diciatque mutabilibus quod non secundum substantiam dicitur, restat ut secundum accidens dicatur. In Deo autem nihil quidem secundum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile est aut amissibile, ad Filium, et Filius ad Patrem, quod non est accidens; quia et ille semper, quia semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando desineret esse Filius, secundum accidens diceretur. Et quia Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. ⁊ ꝙ filius. et̾num atq incom¬
mutabile est eis. Ecce hiis uer
bis aperte ostenditur quedam di-¬
ci de deo scd̾m sub̾am. quedam se¬
cundum relationem. nichil tñ se¬
cundum accidens. ostenditur eti¬
am ꝓprietas patͥs eẽ: ꝙ ht̃ filiũ¬

Expanded text:
r Filius, et aeternum atque incommutabile est eis. Ecce aperte his verbis ostenditur quaedam dici de Deo secundum substantiam, quaedam secundum relationem, nihil tamen secundum accidens. Ostenditur etiam proprietas Patris esse quod habet Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sio. omĩs cupiditas ꝑturbatõ. õĩs
gͥcupiditas passio. Omĩs uͦ passi¬
o cũ ẽ in nob̾. ip̃a passione pati-¬
mur. Oĩs gͥ cupiditas cũ ẽ in no¬
bis: ipã cupiditate patimur ⁊ in
qnͣtũ cupiditas ẽ: patim᷑. Oĩs ãt
passio in qͣntũ ip̃a patim᷑: ñ ẽ pccm
ita ⁊ detimore. Non enĩ ꝯsequẽs
est: ut si patim᷑ timorẽ. ĩo ñ sit pec¬
catũ qr młta sunt pc̃rca q̃ patimur.
s ñ inqnͣtum patimur eis

Expanded text:
sio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis
Abbreviated transcription (Latin):
dam pettata absq ullo uidia.¬
scrupulo penas ẽẽ. ut inindia
que est dolor aliem boni. ⁊ ira q̃ ⁊̃
ñ in quantũ pene sũt: pc̃ca sunt.
Ita etiam de cupiditate ⁊ timore

Expanded text:
dam peccata absque ullo scrupulo poenas esse, ut invidia, quae est dolor alieni boni, et ira; quae etiam non in quantum poenae sunt, peccata sunt; ita etiam de cupiditate et timore
Abbreviated transcription (Latin):
lii uero qui tͥphariam distĩ¬
ctionem actuum faciunt.
oꝑa cuncta que ad nature subsi¬
dium funt semꝑ bona ẽẽ astry¬
unt. Sed ꝙ ãs. mala ẽe dicit
si malas hant causas: ñ ita acci¬
piendum est quasi ip̃a mala
sint. s quia peccant ⁊ mali ft̃.
Qͥ ea malo fine agunt. Item et¬
illud aluid. bonum opus intẽ¬
tio facit ⁊ intentionem fides dĩ¬
git: det̾minant dicentes. ibi bo¬
num uocatum ꝙ remunabile
est ad uitam. ñ ꝙ illud sit solũ
bonum opus: immo et alia pła
licet ñ ea rõne qua illd̾ sint bõa.
Bomim enun multiplicit̾ ac¬
ꝓ signo boni. ꝓ spͤe boni. ꝓ licito.
remini̾abilis ẽ ad iutam: quã
fides dirigit. s ñ illa sola bona ẽ
ut auĩt. Nam siquis uideits. ł
malus xͥanus ncc̃itatem ꝓxi¬
mi reuelauerit naturali p̾ieta¬
te ductus: bonum fecit et bona
Hic po

Expanded text:
lii vero qui trifariam distinctionem actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, tio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit solum bonum opus, imo etiam alia plura, licet non ea ratione qua illud sint bona. Bonum enim multipliciter ac specie boni, pro licito, remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona Hic po
Abbreviated transcription (Latin):
mam̃to celi. ⁊ diuidant ta sũt¬
diem ac noctem. In p̃ceden are¬
ti triduo disposita est uniu̾sita¬
tis hũ mundi machina ⁊ ꝑtib
sius distributa. formata enim
luce. pͥma die que unu̾sa illu¬
strustraret. duos sequentes di¬
es attributi sunt supreme et
infime ꝑti mundi. firmam̃to
Tercia uo̾: aquaꝵ molib intra
receptacła sua collãs t̾ra ẽ reue¬
lata atq aer serenatus. Quatuor
gͥ mũdi elem̃ta ił dieb suis lo¬
cis distincta sunt ⁊ ordinata. tͥb
aũ sequentib. dieb: ornata sũt
illa .iiiiͬ. elem̃ta. Quarta enim
die ornatum est firmam̃tum:
sole ⁊ luna ⁊ stellis. Quinta. aer
in uolatilib: ⁊ aque in piscibus
ornam̃ta acceperunt. Sexta: ac¬
cepit t̾ra ium̃ta ⁊ reptilia ⁊ besti¬
as pꝰ que oĩa. fc̃s ẽ homo de t̾ra
⁊ in terra. ñ tñ ad t̾ram. nec ꝓpter

Expanded text:
mamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamentoTertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ enim tenebre auquid sunt
s illa lucis absentia. sic̃ silenti¬
um ñ ẽ aliqua res. s uͥ sonus ñ
est silentium d̃r. Et nuditas
ñ aliqua res est. s in corpe ubi
tas absentia corꝑis.
Qͦ sensu

Expanded text:
quid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tas absentia corporis. 4. Quo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
pisse potentiam ab illo. de quo sa.¬
natus est potens. patri uero potẽ¬
tiam nullus dedit. quia nullus
euingenuit. Gignendo enim de¬
dit pater potentiam filio. Sicut
omnia que ht̃ pater in sua sub̾a
gignendo dedit ei quem genuit.
pater filio dederit. an minorem.
Si tantam nõ solum potentem
s etiam ommpotentem genius¬
se omp̃c intlłigitur. Si uero mi¬
filii sunt: si prĩs omnipotentia
filii non est. non omnia ꝓculdu¬
bio que ħt pr̃ filii sunt. at oĩa¬

Expanded text:
pisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit dPater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero mit Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet Pater, Filii sunt. At o
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ⁊ dilcõm. ad similitudinẽ.
scd̾m innocentiam ⁊ iusticiam.
q̃ in m̃te rõali naturalr̾ sũt. uel
ymago consideratur in cognitõe
ueritatis. similitudo in amore
uirtutis. uł ymago maliis oĩb.
similitudo in ẽẽntia qr ĩmortat¬

Expanded text:
dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliis omnibus, similitudo in essentia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eo est: Sicut ymago dr ⁊ tabła
turam q̃ in ea ẽ. simul ⁊ tabula
ymago appellatur. Ita pp̃ yma¬
ginem tͥnitatis ⁊̃ illud in quo ẽ¬
Quare homo dicatur

Expanded text:
eo est. Sicut imago dicitur tabula turam quae in ea est, simul et tabula imago appellatur. Ita propter imaginem Trinitatis, etiam illud, in quo esocatur. Homo itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
caritate non ꝓfecisse pꝰ ꝯfirmatõ¬
nem: qr eorum caritas pꝰea ñ ẽ
aucta. ⁊ sic dicunt eos ñ ꝓfecisse
in mĩtis . s. quantum ad uim me¬
rendi. s ñ quantum ad numer̃.
mĩtoꝵ. pła enim bona fecer̃t pꝰ¬
ea. q̃ tunc non feterãt. s eoꝵ cari¬
tas ex qua illa ꝓcesserunt ñ ẽ auc¬
ta. ex qua tm̃ meruer̃t añquam
ista adderent᷑. quantum pꝰ ea hiᷤᷤ
acdiectis. Illud nero ꝙ alii suꝑiꝰ¬

Expanded text:
charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii super
Abbreviated transcription (Latin):
Si quisq ordo ab illo dono no-¬
mmatiu. quod plenius possid.
tunc cherubm in scientia premi-¬
net omnibus. quia a scientia
nominatur. Sed qui magis di-¬
ligit: plus cognostit. tantum e¬
nim ut tradit anctoritas cogno¬
scit quisque ibt:. quantum dili-¬
git. Itaq seraphin non solum in-
caritate. sed etiam in scientia p̃-¬
minent. Ideoq auctoritas illa-
sic uidetur intelligenda. ut com-¬
ꝑatio non referatur ad omnes
ordines. sed ad quosdam scilicet
inferiores. Ille enim ordo non ple-¬
nius seraphin accepit scr̃am
in munere.

Expanded text:
Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere
Abbreviated transcription (Latin):
ri aĩa ꝓpagatam.⁊ om̃s a aium¬
nimas preter primam de as eẽ
traduce esse. sic̃ corꝑa. Aiiã extͣ
putauerunt simul omnes a du¬
nimas ab initio c̾atas. Catho ce.¬
lica autem ecc̃a nec simul nec ex
traduce fr̃as ẽẽ animas docet. sed
in corꝑib ꝑ coitum seminatis at
formatis infundi. ⁊ infundendo cͤ¬
inter ceteras intellectuales nat᷑as
nec simul c̾atas. sic̃ orꝵ. fingit:
tum seminari: sicut lucifi̾am aũ
cirillus ⁊ quidam latinoꝵ p̃sump¬
tores affirmant. S dicimus cor¬
ri. Creationem u̾o anime ñ solũ¬
dm̃ cͥatorem nosse. eiusq uiditõ
corꝰ coagulari in nulua. ⁊ compĩ¬
gi atq formari. ac formato iam
corꝑe animam c̾ari ⁊ infundi. uͭ
uuat in utero hõ exaĩa constans
⁊ corꝑe. ⁊ egͥdiatur uiuus ex ut̾o.
plemis humana sub̾a. Ier. ⁊¬
anathematis uiculo illos con¬
dempnat qui aĩas ex traduce di¬
deus: s singillatun auimas de
nichilo creat.

Expanded text:
ri anima propagatam, et omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infundi, et infundendo crinter creaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit, tum seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corri, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. anathematis vinculo illos condemnat, qui animas ex traduce diDeus, sed sigillatim animas de nihilo creat.
Abbreviated transcription (Latin):
deum ẽẽ omĩa que uult. a que¬
Ꝙ quidam de dei uoluntate ult̃.¬
ñ recte sentientes nob̃ obiciunt
dicentes. Si idem est deo uelle ꝙ
ẽe. gͦ cum dicimus dm̃ uelle oĩa
que facit dicimus eum ẽẽ om̃ia
ꝑ dr̃ de deo uelle scd̾m eẽntiam.
Si uero scdm ẽẽntiam ñ dicitur
enim nũquam d̃r. ad qd̾ dicimꝰ.
quia licet idem penitus sit de dõ
u̾elle ꝙ eẽ: ñ tamen pot̾ dici ẽẽ oĩa
que uult. sicut idem est deo ẽẽ ꝙ
scire. nec tam̃ sicut dr̃ scire omĩa
ita q pot̾ dici eẽ omĩa.

Expanded text:
Deum esse omnia quae vult; quod quidam de Dei voluntate non recte sentientes, nobis objiciunt, dicentes: Si idem est Deo velle quod esse, ergo cum dicimus Deum velle omnia quae facit, dicimus eum esse omnia dicitur de Deo velle secundum essentiam. Si vero secundum essentiam non dicitur enim nunquam dicitur. Ad quod dicimus quia licet idem penitus sit Deo velle quod esse, non tamen potest dici omnia quae vult; sicut idem est Deo esse quod scire, nec tamen sicut scire omnia, ita quoque potest dici esse omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ꝑmissus diabolus tempta¬
re feminam nisi ꝑ serpentem. ita
nec uirum nͥ ꝑ feminam. ut sic̃
p̃ceptum dei ꝑ uirum uenit ad
nõ est ipẽ locutus ut in serpentẽ.
s ꝑsuasio eiꝰ. quanius instinctu
ad iuuaret interius ꝙ ꝑ serpentẽ
gerebat exterius. Ex predictis
temptationis modus atq ꝓg̾isꝰ
insinuatur. Nec non ⁊ ꝙ predix¬

Expanded text:
non est permissus diabolus tentanon est permissus diabolus tentare feminam, nisi per serpentem; ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad non est ipse locutus ut in serpente, sed persuasio ejus, quamvis instinctu adjuvaret interius, quod per serpentem gerebat exterius . Ex praedictis tentationis modus atque progressus insinuatur; necnon etiam quod praedix