comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomadas usq ad xpm poteris inuenire xerxes m̃ses duos. postquem sogdian
m̃ses uiii: plato nascitur. hip pocrates medicus. insignis hab&ur.
captiui tate iudeis. ñ reges. sed pontifices p̃suer usq: ad aristobolum : qui cumdig¬
nitate pontificis. &iam regale sibi coepit usurpare uocabulum.
rege uid&ur hester bistoria compl&a: ipse quippe ẽ qui abhebreis asuerus. & a septu¬
aginta in t̃pb. Artarxerxes uocatur: athinenses xxiiiliteris uti coeperunt . cum antea
militares proconsulib eẽ coeper̃: aristotiles auditor ẽ platonis xuiii a&atis annũ regens¬
rtarxerxes qui & ochus. añ xxui: iste egrptum suo iunxit imperio. nec tabo
rege in aethiopiam pulso. inquo ae grptioꝵ regnum destructum ẽ: de mosthenes
orator. omnium rumore celebratur : romani. gallos superant: plato moritur: post
quem academiam. speus ippus tenuit.

Expanded text:
hebdomadas usque ad Christum poteris invenire. » Xerxes menses II: post quem Sogdianus hebdomadas usque ad Christum poteris invenire. » Xerxes menses II: post quem Sogdianus menses VII. Plato nascitur. Hippocrates medicus insignis habetur. captivitate Judaeis non reges, sed pontifices praefuerunt usque ad Aristobulum, qui cum dignitate pontificis etiam regale sibi coepit usurpare vocabulum. rege videtur Hester historia completa. Ipse quippe est qui ab Hebraeis Asuerus, et a Septuaginta interpretibus Artaxerxes vocatur. Athenienses XXIV litteris uti coeperunt, cum antea Xmilitares pro consulibus esse coeperunt. Aristoteles auditor est Platonis, octavum dertaxerxes, qui et Ochus, annis XXVI. Iste Aegyptum suo junxit imperio. Nectanebo rege in Aethiopiam pulso, in quo Aegyptiorum regnum destructum est. Demosthenes orator omnium rumore celebratur. Romani Gallos superant. Plato moritur. Post quem academiam Speusippus tenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mcixlis regis & in prima m̃sis quintiuenit in hierłm cumuiris ͦid: & in t̃alia strenuȩ
gesta. castigauit filios trans migrationis ab uxorib alienigenis : eius c
xxͦ. neemias pincerna desuis castro adueniens murum bierłm lu dieb restituit:
& ducatum genti .xii an p̃buit: huc usq diuina scriptura. tempoꝵ seriem contin&.
quae uero posthȩc apud iuidȩos sunt gesta delibro machabeoꝵ. & iosephi. atq
africaniscriptis exhibentur : quide inceps uniuersam historiam. usq ad romana
tempora ꝑsecuti sunt.
Et quidem a fricanus. in quinto tempoꝵ uolumine.
huius temporis it ameminit. Mansit itaq: in ꝑfectum opus. usq ad ne emiã.
& xxmum annum regis artar xersis. quo tempore regni ꝑsarum .c. & xu anni.
est platea & muri circum dati: & ex illo tempore sinumerare uelis. Ixx annoꝵ

Expanded text:
lis regis, et in prima mensis quinti venit in Hierusalem cum viris M,DCC, et inter alia strenue lis regis, et in prima mensis quinti venit in Hierusalem cum viris M,DCC, et inter alia strenue gesta castigavit filios transmigrationis ab uxoribus alienigenis. Ejusdem anno vicesimo Neemias pincerna, de Susis castro adveniens, murum Hierusalem LII diebus restituit, t ducatum genti XII annis praebuit. Hucusque divina Scriptura temporum seriem continet. Quae autem post haec apud Judaeos sunt gesta, de libro Machabaeorum, et Josephi atque Africani scriptis exhibentur, qui deinceps universam historiam usque ad Romana tempora prosecuti sunt. Et quidem Africanus in quinto Temporum volumine hujus temporis ita meminit: « Mansit itaque imperfectum opus usque ad Neemiam, et vicesimum annum regis Artaxerxis, quo tempore regni Persarum C et XV anni est platea, et muri circumdati. Et ex illo tempore si numerare velis, LXX annorum
Abbreviated transcription (Latin):
es iste lxx  anni est Item quarto dari regis anno. dicit idem proph&a: Cumieu¬
nar&is & planger&is ꝑhos lxx annos. num quid ie iunium ieiun astis mihi. sexto darii
anno templi aedificatio compler&ur. die tertia m̃sis adar. qui est xlmꝰ sextus annt.
exquo appar& opus templi & antea non parua exparte pactam : annos ir lxx adestruc¬
tione illius usq ad pfectam restaurandi licentiã eẽ computandos pulsis urberegib
post exactos reges primum consules abruto eẽ coeper̃ : deinde tribuni plebis. acdico
caesarem qͥ primꝰ singulare arripuit imperium. olrmpiade clxxxiii.
mille ducentas : onerarias ir tria milia . numero habuisse narratur : at tam̃ uictus. patriã
refugit: herodotus historiarum scriptor. teuxis pictor agnoscitur.
rtar xerfes qui & longimanus id est mal pxe ip. añ xl huius anno viiꝰ. prima
die msis primi. etra sacerdos. & scriba legis di. ascendit debabrlone. cum episto¬

Expanded text:
esimus annus est. Item quarto Darii regis anno dicit idem propheta: Cum jejunaretis et plangeretis per hos LXX annos, nunquid jejunium jejunastis mihi? Sexto Darii anno templi aedificatio completur, die tertia mensis Adar, qui est quadragesimus sextEx quo apparet opus templi et antea non parva ex parte peractum, annos autem LXX a destructione illius usque ad perfectam restaurandi licentiam esse computandos. Pulsis urbe regibupost exactos reges, primum cCaesarem, qui primus singulare arripuit imperium, Olympiade centesima mille ducentas; onerarias autem tria millia numero habuisse refugit. Herodotus historiarum scriptor; Zeuxes pictor agnoscitur. is XL. Hujus anno septimo, prima die mensis primi, Esdras sacerdos et scriba legis Dei, ascendit de Babylone cum episto
Abbreviated transcription (Latin):
habeat dies sesequentes: quib possit fieri prima: sed ipsa una maneat. cȩlesti
luce ꝑennis: unde bene proph&a. uisionem huius diei sitiens. unam eam uocat.
dicens: quia melior est dies una in atrus tuis. supmilia: Cum ergo octauam in
scripturis legim sciam mrstrce: &diem &a&atem posse intellegi: quia & dn
octaua die idest post septimum sabbati resurrex̃ amortuis: & nos non solum post
septem uolubilis huius sȩcłĩ dies. sed &iam post sepȩ memoratas septem &ates.
inoctaua a&ate simul & die resurge mus: quae uitȩ dies. in sequidem ipsa mansit.
sempman& & manebit a&na: sed nobis tc̃ incipi& cum ad eam uidendam . merueri¬
uati : testatꝰ psalmista. quidõ ꝑ laudem amoris. canit: Beati quihabitant indomo
enimbenedictionẽ dabit : quilegẽ dedit: ambulabunt deuirtute in uirtutem.
uidebitur dr̃ deorum insion: Quales & hanc uenire possit. ipse qui est uiaue¬
ritas &uita. testatur dñs. Beatimundo corde. ꝗm̃ ipsi dm̃ uidebunt: ego nr̃ li

Expanded text:
habeat dies sequentes, quibus possit fieri prima, sed ipsa una maneat coelesti luce perennis Unde bene propheta visionem hujus diei sitiens, unam eam vocat dicens: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Cum ergo octavam in Scripturis legimus, sciamus mystice et diem et aetatem posse intelligi, quia et Dominus octava die, id est, post septimam Sabbati resurrexit a mortuis. Et nos non solum post septem volubilis hujus saeculi dies, sed etiam post saepe memoratas septem aetates in octava aetate simul et die resurgemus. Quae vitae dies in se quidem ipsa mansit semper, manet et manebit aeterna, sed nobis tunc incipiet, cum ad eam videndam meruerivati, testatur Psalmista, qui Deo per laudem amoris canit: Beati qui habitant in domenim benedictionem dabit, qui legem dedit, ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion. Quales ad hanc venire possint, ipse qui est via, veritas et vita, testatur Dominus: Beati mundo corde, quoniam ipsi D
Abbreviated transcription (Latin):
uium : lxx ante natum lameh olxuii ponunt annos. post eã daco & duos: quinume¬
rus ut lector facilliae uidebit : iuxta hebreicam ueritatem xxannis: iuxta ipsorum
uero auctoritatem xiiii annis. diluuii tempora transit: dequa famosissima questi¬
one. doctis simi patres hieronimꝰ in libro questionum hebraicarum : augustin in lib
annos clxxx viii & post ea dlxu. in hac sola generatione. summa uniuersi tatis discre

Expanded text:
uvium. Septuaginta ante natum Lamech CLXVII ponunt annos, postea DCCC et II. Qui numeuvium. Septuaginta ante natum Lamech CLXVII ponunt annos, postea DCCC et II. Qui numerus, ut lector facillime videbit, juxta Hebraicam veritatem, XX annis, juxta ipsorum vero auctoritatem, XIV annis diluvii tempora transit. De qua famosissima quaestione doctissimi Patres, Hieronymus in libro Quaestionum Hebraicarum, Augustinus in libannos CLXXXVIII, et postea DLXV. In hac sola generat
Abbreviated transcription (Latin):
lxii g̃. enoc: cui suꝑuixit añ dccc in hac generatione nusquo
Ded ut augustiñ dicit. non frustra non sunt in eo canone scripturarum quiseruabatꝰ
intem plo hebrei populi. succedentium diligentia sacerdotum nisi quia ob antiquitatẽ
sus pectȩ fidei iudicata sunt: necutrum hȩcessent quȩ ille scripsisset poterat in ue¬
niri. Vnde illa quae sub eius nomine ꝓferuntur & continent illas qđ non habuerint¬
homines patres recte a prudentib iudicam᷑ non ipsus credenda.¬
lxx autem ante natum mathusalam posuere clxv annos. postea cc. & bene in
septima generatione enoch qui inter preatur. dedicatio tulit amortalibus
ds̃ quia ciuitas electorum insex huius seđi ꝓdõ laborans aetatibus inseptima fabbati
futuri gloriam dedicationis ex spectat: ad quod re probi sola p̃sentis̃ felicitate con¬
tenti. cain ciuitatem quam statuit non inseptima generatione. sed in primo geni¬
tao enoch filio consecrat.

Expanded text:
LXII, genuit Enoch; cui supervixit annis DCCC. In hac generatione nusquam Sed, ut beatus Augustinus dicit: « Non frustra non sunt in eo canone Scripturarum qui servabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei judicata sunt, nec utrum haec essent quae ille scripsisset poterat inveniri. » Unde illa quae sub ejus nomine proferuntur, et continent illas de gigantibuhomines patres, recte a prudentibus judicantur non ipsius e Deo. Septuaginta ante natum Mathusalam posuere CLXV annos, postea CC. Et bene in septima generatione Enoch, qui interpretatur dedicatio, tulit a mortalibus us, quia civitas electorum in sex hujus saeculi pro Deo laborans aetatibus, in septima Sabbati futuri gloriam dedicationis exspectat. At quia reprobi sola praesenti sunt felicitate contenti, Cain civitatem quam statuit non in septima generatione, sed in primogenito Enoch filio consecrat.
Abbreviated transcription (Latin):
non carnis de positio sordium sed consciȩ bonae interrogatio in dm̃. per resurreo¬
tionem ihũ xp̃i. quiest indextera dĩ. In aqua diluuii. baptismum: in archa. & his
quae continebat: ecclesiam & fideles illius in octonario animarum numero.
mysterium dominicae resurrectionis. incuius fide baptitamur. docens ec̃ figuratũ.

Expanded text:
non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum, per resurrecnon carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum, per resurrectionem Jesu Christi qui est in dextra Dei. In aqua diluvii baptismum, in arca et iis quae continebat Ecclesiam et fideles illius, in octonario animarum numero mysterium Dominicae resurrectionis in cujus fide baptizamur, docens esse figuratum.
Abbreviated transcription (Latin):
oe annci dc̃ uenit diluuium m̃se secundo xr̃ui die mensis sane dedifferen
& intelleg& banc iamolim notissimam fuisse distintiam : cuius originem distan¬
tiae. cumbeatus augustinus sollertissimȩ quȩsiss&. dixit in libro supra scripto
capitulo xiii inter alia sic: credibilius ergo quis dixerit. cum primo debiblio theca
piblomei describi ista coeper̃. tunc aliquid tale fieri potuis se in codice  sed pri¬
mus inde descripto. unde iam latius emanar&. ubi potuit quidem accidere
ut cumdiuersum aliquid in utrisq codicib inuenitur. quando quidem ad fidẽ
rerum gestarum utitq eẽ ñ potest. uerum ei linguę potius credatꝰ unde ÷ in
aliam ꝑ interpr&es facta trans latio. ⁊
est noe dearca. inqua pauci adest uiii animae saluae factae sunt ꝑ aquam:
qđ memorans in epistola beatus a postolus petrus. mirifice statim exponere
curauit . cum subiunxit: Quod etuos nunc similis formae. saluos fecit baptistna

Expanded text:
oe anno DC venit diluvium, mense secundo, XVII die mensis. Sane de differentia et intelliget hanc jam olim notissimam fuisse distantiam; cujus originem distantiae cum beatus Augustinus solertissime quaesisset, dixit in libro suprascripto capitulo XIII inter alia sic: « Credibilius ergo quis dixerit, cum primo de bibliotheca Ptolemaei describi ista coeperunt, tunc aliquid tale fieri potuisse in Codice uno, sed primitus inde descripto, unde jam latius emanaret, ubi potuit quidem accidere etiam ut cum diversum aliquid in utrisque Codicibus invenitur, quandoquidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest verum, ei linguae potius credatur unde est in  interpretes facta translatio. » est Noe de arca, in qua pauci, id est, VIII animae salvae factae sunt per aquam. memorans in Epistola beatus apostolus Petrus mirifice statim exponere curavit, cum subjunxit quod et nos nunc similis formae salvos fecit baptisma,
Abbreviated transcription (Latin):
dis sed & m̃sis die secundum adam ꝓgeneris bumani salut e. uiuifica morte sopitũ.
deproductis elatere suo sa oram̃tis cȩlestib: sponsam sibi scĩficare ecdesi amĩ quauide¬
lic& die primum adam patrem uidelic& humani generis ipse creauerat : eique delictere
posuere annos ccxxx postea dcc soch inter pr&atur resurrectio : significans resurrocti¬
enos añ cv: postea posuere dccuii. Enos in tp̃ homo. de quo benedicitꝰ. isteco epit in uoca¬
re nom̃ dñi qđ hominum ẽ ꝓprium : ut suȩ fragilitatis memores inuocent conditoris aux¬
ilium : eoꝵ dum taxat qui in fide xp̃i uiuentes. filure surrectionis esse laetentur.
postea dec xx posuere.

Expanded text:
dis sed et mensis, die, secundum Adam pro generis humani salute, vivifica morte sopitum, dis sed et mensis, die, secundum Adam pro generis humani salute, vivifica morte sopitum, de productis e latere suo Sacramentis coelestibus sponsam sibi sanctificare Ecclesiam, qua videlicet die primum Adam, patrem videlicet humani generis, ipse creaverat, eique, de latere posuere annos CCXXX, postea DCC. Seth interpretatur resurrectio, significans resurrectiEnos annos CCV, postea posuere DCCVII. Enos interpretatur homo, de quo bene dicitur: Iste coepit invocare nomen Domini, quia hominum est proprium ut, suae fragilitatis memores, invocent conditoris auxilium, eorum duntaxat qui in fide Christi viventes filii resurrectionis esse laetantur. postea DCCXV posuere.
Abbreviated transcription (Latin):
rima igitur aetate seđi nascentis. prima huius die fecit ds̃ lucem quam ap¬
pellauit diem. Secunda firmam̃tum caeli in medio librauit aquart. ipsis aquis
ac t̾ra cum celo superiore acuirtutib quȩ ineo conditorem laudarent antehorum
sex dicix exordium creatis t̃tia die congregatis insuum locum aquis quȩ cuncta conter¬
erant: aridamiussit apparere : quarta sidera infirmam̃to cȩliposuit : quȩ nc̃ quantã
tilia creauit animantia. sexta animalia terrestria. & ipsum hominem formauit adam
decuius latere dormientis matrem omnium uiuentium ꝓduxit. etiam quȩ nunc quantũ
mihi uidetur esse credibile . x błx aprilium dies appellatꝰ: unde merito creditur.
sinon uerior sententia uincit : qđ beatus theophilus cumceteris non solum palestinae
sed & ꝑmultis aliart regionum episcopis. depascha disputans scripsit. eodem x bđrum
aprilium die. dnm fuisse crucifixum. Decebat enim una cademq non solum ebdoma¬

Expanded text:
rima igitur aetate saeculi nascentis, prima hujus die, fecit Deus lucem quam appellavit diem. Secunda, firmamentum coeli in medio libravit aquarum, ipsis aquis ac terra cum coelo superiore ac virtutibus quae in eo conditorem laudarent, ante horum sex dierum exordium creatis. Tertia die, congregatis in suum locum aquis quae cuncta contexerant, aridam jussit apparere. Quarta, sidera in firmamento coeli posuit, quae nunc, quantum tilia creavit animantia. Sexta, animalia terrestria, et ipsum hominem formavit Adam, de cujus latere dormientis matrem omnium viventium produxit Evam, quae nunc, quantum mihi videtur esse credibile, decima Kalendarum Aprilium dies appellatur. Unde merito creditur, si non verior sententia vincit, quod beatus Theophilus, cum caeteris, non solum Palaestinae, sed et permultis aliarum regionum episcopis de Pascha disputans, scripsit eodem decimo Kalend. April. die Dominum fuisse crucifixum. Decebat enim una eademque non solum hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
duo puncti id est sex partes. ⁊ illamergo cadi partem ten& luna tertia: quamsol
mense toto & dieb sex posttertias nonas ianuarias exactis id est sexto posttertias
nonas februarias dic consũmato ubi quarta est. multiplicahaec peruii siunit xri
partire perx decies asse decus & remanent sex puncti id est partes x&uini
illam igitur cacli partem ten& luna quarta quam sol mense expleto ac decẽ
&octo diebus post pridiȩ nonas ianuarias ubi quinta est multiplica v. piii fi¬
unt xx  partire ꝑxbii deniuics: duobus ergo mensibus expletis adueni& sol par¬
tem cęli quamluna quinta ten&. id est die nonar martrũm: ubi octaua est rudio
unuariarum die quam sol aditurus est posttres ab hinc menses & dies sex idest¬
plica ꝑiui fiunt lxxui. ⁊ partire ꝑx septies deni septais: & re¬
manent sex : Multiplica ait ꝑtria: fiunt xoriu: Illa pir

Expanded text:
duo puncti, id est, VI partes; illam ergo coeli partem tenet luna III quam sol mense toto et diebus VI post tertium Nonas Januarias exactis, id est, VI post tertium Nonas Februarias die consummato. Ubi quarta est, multiplica haec per IIII, fiunt XVI, partire per decem, decies asse decus, et remanent VI puncti, id est, partes X et VIII. Illam igitur coeli partem tenet luna quarta, quam sol mense expleto ac X et VIII diebus post pridie Nonas Januarias. Ubi quinta est, multiplica V per IIII, fiunt XX, partire per decem, bis deni vies; duobus ergo mensibus expletis, adveniet sol partem coeli quam luna quinta tenet, id est, die Nonarum Martiarum. Ubi octava est VI Idus II in VI Iduum Januariarum die quam sol aditurus est post tres ab hinc menses, et dies VI, id estplica per IIII, fiunt LXXVI, partire per decem, septies deni septais, et remanent VI, multiplica haec per
Abbreviated transcription (Latin):
scursus dephendere uel salubrius possedi noscer
chae inueniendum conposuit: eo qđ luna cuius libet aetatis post
tantum temporis ad eundem redeat anni solaris diem: ñ qđ egrptus
nescierit rite inuenire paschalem: Sedquia ea quȩ ipsis temporib
annuatim cum labore inuestigata. & ꝑ orbem mandata sepius inques¬
tionem uenire solebant facilius p̃fixa semel regula circulari semꝑ
obseruari & sine scrupulo ambigendi poterant edisci : Deniq fercur
antiquitus alexandrinȩ ecdesiȩ delegatum ut officiose operam curamq
inuestigationi compati paschalis inpender&: quatinz pontifici a postolic
sedis ad nuncians peum diem paschȩ sollemnem ceteros ecdesiarum
principes agnoscere facer&: unde beatissim papa leo martianum prin¬
cipem postulans ut alexan drino antistiti delegar& quatin paschale
sc̃itheo pbili in quo uiu lłrũ maiarum die pascha uidet᷑ ad fixum dili¬

Expanded text:
discursus deprehendere, vel salubrius posse dignoscerdiscursus deprehendere, vel salubrius posse dignoscerchae inveniendum, composuit, eo quod luna cujuslibet aetatis post tantum temporis ad eumdem redeat anni solaris diem, non quod Aegypnescierit rite invenire paschalem, sed quia ea quae ipsis temporibus annuatim cum labore investigata et per orbem mandata saepius in quaestionem venire solebant facilius, praefixa semel regula circulari, semper observari et sine scrupulo ambigendi poterant edisci. Denique fertur antiquitus Alexandrinae Ecclesiae antistiti delegatum ut officiose operam curamque investigationi computi paschalis impenderet, quatenus pontifici apostolicae sedis adnuncians, per eum diem Paschae solemnem caeteros Ecclesiarum principes agnoscere faceret. Unde beatissimus papa Leo Martianum principem postulans ut Alexandrino antistiti delegaret, quatenus paschale sancti Theophili, in quo VIII Calendarum Maiarum die Pascha videtur affixum, dili
Abbreviated transcription (Latin):
sacer hora conp&enti repl&us est ⁊ Euidenti eg̃ miraculo cdaruit occi¬
dentalium partium fuisse errorem: liquet itaq quia uetus hȩc dehac
aetate lunari questio ẽ &iã olimbeati pape leonis industria diligent̃
contra uersiam fecitbec &hilarum papam post tot niceni concilii tempora
nouum p&ere etuictorium paschalem nouum condere ꝑsuasit: in huius
certamine p̃fatus papa leo adnitente ꝓspero uiro doctissimo ac dis¬
sertissimo uincere sedulus instans: tandẽ un animitate eoꝵ quindcene
unde mihi meisq in eadem questione nihil melius agendum nil dicen¬
dũ repperio. quam qđ illum fecisse comperio qui nob̵ in tantum scien¬
tia merito auctoritate p̃cellit. certã uidelic& patrum reueren¬
tissimoꝵ sententiam in eis quae nobis dubias & incerta sectari: neq
enim putandum ẽ nos uel acutius antiquis diuersitatem lunaris

Expanded text:
sacer hora competenti repletus est; evidenti ergo miraculo claruit occisacer hora competenti repletus est; evidenti ergo miraculo claruit occidentalium partium fuisse errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate lunari quaestio est, etiam olim beati papae Leonis industria diligenters gravemque controversiam fecit. Haec et Hilarium papam post tot Nicaeni concilii tempora novum cyclum petere, et Victorium paschalem novum condere persuasit. In hujus certamine praefatus papa Leo adnitente Prospero viro doctissimo ac disertissimo vincere sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui NicaUnde mihi meisque in eadem quaestione nil melius agendum, nil dicendum reperio, quam quod illum fecisse comperio, qui nobis in tantum scientia, merito, auctoritate praecellit, certam videlicet Patrum reverendissimorum sententiam in eis quae nobis dubia sunt et incerta sectari. Neque enim putandum est nos vel acutius antiquis diversitatem lunaris
Abbreviated transcription (Latin):
legim item scribente sc̃o pascha sino lillrbeo antistȩte adbeatissimum
papam leonem quia tempore zosimi papę̧ cumess& ultimꝑ circuli de¬
cennouennalis annus & declinarent quidam x lłrũ maiar& die pascha
tenere celebrantes octauo die lł aprilium idest. pembolismo communem
tenentes annum quȩ ess& paschalis obseruantiae ueritas multiplici
miraculo suꝑnę uirtutis claruerit: quȩdam inquit uilisma posses¬
sio meltinas appellatꝰ in montib arduis ac siluis deniissimis constitutao
illic ꝑparua atq uili opere constructa ecclesia est incuius baptisteno
nocte sacro scã paschali baptizandihora cumnullis canalis nulla fistula¬
sit nec aqua omnino uicina fons exsese repletur: paucisq qui fuerim
consecratis cum deductorium nullum habeat utuenerit aqua exse se
discedit : tuncergo cum subscae memoriȩ papa Zosimo usq lucem
aqua nueniente non c̃secrati quibaptitandi fueramt recesserunen

Expanded text:
Legimus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam decimo Calendarum Maiarum die Pascha tenere, celebrantes octavo die Calendarum Aprilium, id est, pro embolismo communem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melthinas appellatur, in montibus arduis ac sylvis densissimis constituta, illic perparva atque vili opere constructa ecclesia est, in cujus baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae papa Zosimo usque ad lucem aqua non veniente, non consecrati qui baptizandi fuerant recesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
des ignifero & celi ambitu paucis dixius. ferte habentur in cognita: huic uulgari
et fortassis compendiosiori acmanifestiori ratione satis facere curauimus: ut qui
caeli signis intendere puerili inscola nondidicit. saltimhoro logulineis interra
quȩ necessaria quęrit adp̃hendat: et hicergo sciat solem morulis suis & tardita¬
to cotidiana quadrantis huius annui disponente opere creatoris eẽ ministrum
quem diligentor inquisicio declarat non ad eandem horo logulineam pꝰccc lxu
nali qussuxta egiptios qui calculato rum tenent palmam xii. motełr a prm dieso

Expanded text:
de signifero et coeli ambitu paucis diximus, forte habentur incognita, huic vulgari, et fortassis compendiosiori, ac manifestiori ratione satisfacere curavimus, ut qui coeli signis intendere puerili in scquae necessaria quaerit apprehendat. Et hic ergo sciat solem morulis suis et tarditate quotidiana quadrantis hujus anni, disponente opere Creatoris esse ministrum: quem diligentior inquisitio declarat, non ad eamdem horologii lineam per trecenali, quod juxta Aegyptios qui calculatorum tenent palmam, duodecimo
Abbreviated transcription (Latin):
icaueritas posuere dicentes. qđ arfaxath cum e& annoꝵ cxxxv
genuerit cainan. quicum cxxx annoꝵ fuerit. ipse genuerit sale. quorum
trans lationem euangelista lucas. hoc loco uidet̾ eẽ secutus. uert chrono¬
graphi grecoꝵ cum generationum seriem ad auctoritatem hebraicam
castigassent. ab lata una genoratione cainan. nec tam̃ nemerꝰ annoꝵ in
genorationib: quas cum eis habuere communes. ad eoꝵ auctoriatem
castigare  curassent. ꝓpͥam secuti auctoritatem. deder̃ huic aetati
annoꝵ summam minorem quidem lxx trans latorum edicione¬

Expanded text:
ica veritas posuere, dicentes quod Arphaxad, cum esset annorum CXXXV, genuerit Cainan; qui, cum CXXX annorum fuerit, ipse genuerit Sale. Quorum translationem evangelista Lucas hoc loco videtur esse secutus. Verum chronographi Graecorum cum generationum seriem ad auctoritatem Hebraicam castigassent, ablata una generatione Cainan, nec tamen numerum annorum in generationibus quas cum eis habuere communes, ad eorum auctoritatem castigare curassent, propriam secuti auctoritatem, dederunt huic aetati anno
Abbreviated transcription (Latin):
sexageni & quini uĩ dcccc xxu decies nouies trecenteni quinquageni
& quat̃ni uĩ dccxx uizadde embolismos septẽ m̃sium dies cexfiunt uĩ decc¬
xxxiii: subtrahe unum saltus lunaris diem & uno eodemq dierum numero
solis & lunȩ cur sum decennouennalem ciclum includere ꝓbabis: item ogdo ad as
solis hab& m̃ses . xcui. lunȩ aut̃ xc nouem : endecas uõ solis m̃ses hab& cxxii
lune h cxxxui denumero dierx supra dictum est.

Expanded text:
enteni quinquageni et quaterni VIMDCCXXVI; adde embolismorum VII mensium dies CCX, fiunt VIMDCCCCXXXVI; subtrahe unum saltus lunaris diem, et uno eodemque dierum numero solis et lunae cursum decennovenalem cyclum includere probabis. Item ogdoas solis habet menses XCVI, lunae autem XCIX, hendecas vero solis menses habet CXXXII, lunae autem CXXXVI. De numero dierum supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
aestiuo id est solstitiali decurrens incirculo. tam breuẽ subaquilonia t̃rȩ
loca noctu facit degressum ꝗ submeridiana et laca diebus hibnis breuẽ
facit ascensum: sic̃ enĩq libet anniuertentis nox illã habet longitudinem
quã ante sex m̃ses habuit. & postsexm̃ses habitura ẽ di
admeridiem : sed & stellae omnes. expleco ui m̃sium curriculo. illã caeli plagã
sium tempore repetentes. solitis noctu transigunt excubus: Tanto latiorem
qq̃ subt̃ris. quanto angustiorem supra: Itemq tanto breuiorem subtus. quanto
ꝓductiorem supra t̾ras cursũ ꝑagentes: Vnde sit ut in anno solari. arcturus
orion. & canis. sed et lacteus circulus. caeteraq militia caeli. una uice plus
inad orbem ꝗ sol ipse circueat : extra hos sane ciculcis solis tres duos utrubiq

Expanded text:
labitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae labitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae loca noctu facit digressum quam super meridiana ejus loca diebus hybernis brevem facit ascensum. Sicut enim quaelibet anni vertentis nox illam habet longitudinem quam ante VI menses habuit, et post VI menses habitura est dimeridiem. Sed et stellae omnes, expleto VI mensium curriculo, illam coeli plagam ato totidem mensium tempore repetentes, solitis noctu transigunt excubiis, tanto latiorem quaeque sub terris quanto angustiorem supra, itemque tanto breviorem subtus quanto productiorem supra terras cursum peragentes. Unde fit ut in anno solari, Arcturus, Orion, et canis, sed et lacteus circulus, caeteraque militia coeli una vice plus terrae orbem quam sol ipse circumeat. Extra hos sane circulos solis tres, duos utrobiq
Abbreviated transcription (Latin):
ł cursuum solis annuor̃ his distinguere uocabulis. ut aequinoctialem uocent
tonam. ł circulũ illã caeli regionem ꝗ sol circa aequi noctia. sol stitialem
qua circa solstitium: brumalẽ. quia in hieme mundum consueuit ambire.
Circulitr Hzonȩ uocant᷑. ex eo quelircuitu solis efficiuntur.: łquib aequi¬
noctialesqr  media ẽ tona aequali spatio terras. supra subtusq cirtũ flectit᷑.
atsolstitialis tã par̃ spat subt̃ris ꝙ brumalis agit sup t̃ras : Itẽq brumalis
qui suꝑterras angustus ẽ. tantũ habet amplitudinem circuitus subtra
quantam solstitialis supra terram: quinimirum sol inaequi noctio. tm̃
spatii noctu sub tris. quantã int̃diu suꝑt̾ras exigit. Tanto utiq discrimi¬
ne subbortas partes occultus quanto uisus rt̃ suũ deflectens ad austros.
porro inbruma tm̃ subtrae inferiora longe lateq circum fert᷑. quantũ
nsol stitio supratrae aedita longo latoq circum

Expanded text:
 cursuum solis annuorum, iis distinguere vocabulis, ut aequinoctialem vocent zonam, vel circulum, illam coeli regionem, qua sol circa aequinoctia; solstitialem, qua circa solstitium; brumalem, qua in hyeme mundum consuevit ambire. Circuli autem vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialis, quae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circumflectitur, at solstitialis tam parum spatii sub terris quam brumalis, agit super terras. Itemque brumalis, qui super terras angustus est, tantam habet amplitudinem circuitus sub terra, quantam solstitialis supra terram, quia nimirum sol in aequinoctio tantum spatii noctu sub terris quantum interdiu super terras exigit, tanto utique discrimine sub Boreas partes occultus quanto visus iter suum deflectens ad Austros. Porro in bruma tantum sub terrae inferiora longe lateque circumfertur quantum in solstitia supra terram edita longo latoque circum
Abbreviated transcription (Latin):
dehis cendo cogit effundere. linde cauat̾rarũhis motib s̃¬
iacent. ut pote uenti capacia. herenosaiũ & solida carent
Neq enimfiunt nisi cȩlo mariq: tranquillo &uento
inuenas t̃recondito & hocẽ int̾ratenor quod innube
tonitruum: Hocͦꝙ hiatus quđ fulm̃ fiunt simulcũ¬

Expanded text:
dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cu
Abbreviated transcription (Latin):
perimꝰ ad cauendum errorem quide temporib: forte oboriri poterat institutas
dum enim uerbi gratia qui lib& imperator medio anni tempore uita uel regno
deceder& poterat euenire ut eundem annum unhistoricus eidem regis ascri¬
beret temporib: eo qđ eius partem regnar&. Alter uero historicus eundem
successori illius potius adtitulandum putar&: eo qđ & hic partem eq eius
er& in regno: uerum neꝑhuius cemodi dissonantiam
omne tempoꝵ cursum facillime seruar&.⁊ quas ꝓfaci litate quoq cccl cu¬
landi xu eẽ uoluer̃ ut planis simonumero & ad multiplicandũ promptis¬
simo conpendiosius trans acti temporis status in me moriam poss& reduci:
quidamb putaT quia quondam in re publica p̾censum quinto anno
ꝑactum urbs roma lustrabatꝰ ad indicium ternȩ̨ lustrationis & census
cenius indictiones eẽ conditas: incipiunt h.¬

Expanded text:
perimus ad cavendum errorem qui de temporibus forte oboriri poterat, institutas. perimus ad cavendum errorem qui de temporibus forte oboriri poterat, institutas. Dum enim, verbi gratia, quilibet imperator medio anni tempore vita vel regno decederet, poterat evenire ut eundem annum unus historicus ejusdem regis adscriberet temporibus, eo quod ejus partem regnaret; alter vero historicus eundem successori illius potius attitulandum putaret, eo quod et hic partem aeque ejus haberet in regno. Verum ne per hujuscemodi dissonantiam omne, temporum cursum facillime servaret, quas pro facilitate quoque calculandi XV esse voluerunt, ut planissimo numero, et ad multiplicandum promptissimo, compendiosius transacti temporis status in memoriam possit reduci. Quidam autem putant, quia quondam in republica post censum quinto anno peractum urbs Roma lustrabatur, ad indicium ternae lustrationis et census indictiones esse conditas. Incipiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo tres dies foras t̃minum excludertur. constitutumq: ẽ in illa synodo
us scriptum ẽ. nam galli quacumq: die vIII Hł apr̃ fuiss& quando xpi resurrec¬
in loco quemputabas inuenire non poteris: uel chronograforum incuriȩ: ueltua e
potius tarditati culpam adscribȩ: tantum diligentissime cauens nedro¬
nicorum scripta defensando: in te merabile legis. uel euangelii testimoniũ
uidearis inpugnare dicendo dnm̃ saluatorem uel xũ aut xui imperui
tiberi cȩsaris uel xxͦ uiuui aut xxx suȩ &atis anno sacro scm crucis subisse
mrsterium cum euangelia manifestȩ signisicent xu anno tiberii p̃curi¬
rem dñi p̃dicare coepisse ipsumq: mox int̃alios baptizasse ihm̃ incipientem
xluii fieri quasi xxx annorum
DEIN DICTIONIBUS
ecundus ordo circuli de cennouennalis c̃plectitꝰ indictiones xu annoꝵ cir¬
cuitu insua semꝑ uestigia reduces. quas antiqua romanoꝵ industria con¬

Expanded text:
Quomodo tres dies foras terminum exdudantur? Constitutumque in illa synodo,Quomodo tres dies foras terminum exdudantur? Constitutumque in illa synodo,us scriptum est: ,Nam Galli quacumque die VIIIus kal. Aprilis fuisset, quando Christi resurrecnum qualem quaerebas, in loco quem putabas invenire non poteris, vel Chronographorum incuriae, vel tuae potius traditati culpam adscribe, tantum diligentissime cavens, ne Chronicorum scripta defensando intemerabile legis vel Evangelii testimonium videaris impugnare, dicendo Dominum salvatorem vel XV vel XVI imperii Tiberii Caesaris, vel XXIX aut XXX suae aetatis anno sacrosanctum crucis subisse mysterium, cum Evangelia manifeste significent XV anno Tiberii praecursorem Domini praedicare coepisse, ipsumque mox inter alios baptizasse Jesum, incipientem jam fieri quasi XXX annorumDe indictionibus. Secundus ordo circuli decennovenalis complectitur indictiones XV annorum circuitu in sua semper vestigia reduces, quas antiqua Romanorum industria com
Abbreviated transcription (Latin):
solis & lunȩ concordat discursus: & ideo circulis beatidionisii aꝑtis. si quingente
simum sexagesimũ sextum ab incarnatione dñĩ contingens annum xiiiiͦ lu
paschalem quarta decima die m̃sis primi aduesperam immolari p̃cipit
Pariter & euangelio quod dnm̃ eadem uespera tentum aiudeis. & mane ui feria¬
crucifixum acsepultum. prima sabbati resurrexisse ꝑhibet. uidetur incredulus:
quod autem uiu̾bł aprilium crucifixus. uͦi b ł erdem die surrexerit multorum
late doctorum ecclesiasticorum constat senterłia uulgatum: quamuis theofilus
cerariensis antiquus uidelic& uicinq a postolicorum temporum doctor ine¬
pistola sr̃nodica. quam aduersus eos qui xiiii luna cum iudeis pastha celebrabant
minica tantũ sacram̃ti mysterium foras limitem exdudatꝰ: passus nam que
dñs abxibł apriles qua nocte aiudeis ẽ traditus & ab uiubd a pr̃ resurrexit

Expanded text:
solis et lunae concordat discursus. Et ideo circulis beati Dionysii apertis, si quingensimum sexagesimum sextum ab incarnatione Domini contingens annum, quartam dpaschalem quarta decima die primi mensis ad vesperam immolari praecepit, pariter et Evangelio, quod Dominum eadem vespera tentum Judaeis, et mane crucifixum ac sepultum, prima sabbati resurrexisse perhibet, videatur incredulus. Quod autem VIII° kal. Aprilium crucifixus, VI° kal. earumdem die resurrexerit, multorum late doctorum ecclesiasticorum constat sententia vulgatum. 14. 14. Quamvis Theophilus Cesariensis, antiquus videlicet vicinusque apostolicorum temporum doctor, in epistola synodica, quam adversus eos, qui XIIII luna cum Iudeis pascha celebrabant, una non est, ut passio dominica, tantum sacramenti mysterium, foras limitem excludatur? Passus namque Dominus ab XI° kal. Aprilis, qua nocte a Iudeis est traditus, ab VIII° kal. Aprilis resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
siuis scire quota est luna uiiidus decemb̾ dicito.: december inidus. ccc xlui
tolle uii. idus remanent cccxl adde uiui fiunt ccc xl uiiii. piortire
adde uiui fiunt ccc xl uiiii. piertire
pluiii. quinquagies nouies quini cexex tolle cexor remanent liui tollexox
remanent xxiiii uicesima quarta est luna die memorato: iuuat᷑ huus argum̃ti
usum si calculator ultima quinquagesimȩ nonȩ partis diligentius memoriae
commendat: quinquagies nouies seni cccliui quinquagies nouies quini cexer
quiquagies nouies quater cxxxui quinꝗ nouies itrni clxxiii. quinq̃ no¬
uies bini cxuni quinquicgies nouies asse. luiiii eodem ordine diem uii mane
quocumq uolueris tempore adiuncto halendarum ianuariarum dierequiris
sienimuis scire uerbi gratia anno quo kłdę ianuari quinta feria celebrantur oc¬
celxxi partire ꝑuii septies triceni co. decus septies octoni

Expanded text:
Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: December in Idus CCCXLVII; Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: December in Idus CCCXLVII; tolle VII, Idus remanent CCCXL; adde IX, fiunt CCCXLIX; partireadde IX, fiunt CCCXLIX; partire per LIX, quinquagies novies quini CCXCV; tolle CCXCV, remanent LIIII; tolle XXX, remanent XXIIII; vicesima quarta est luna die memorato. Juvat hujusce argumenti usum, si calculator ultima quinquagesimae nonae partis diligentius memoriae commendat: quinquagies novies seni CCCLIIII, quinquagies novies quini CCXCV, quinquagies novies quaterni CCXXXVI, quinquagies novies terni CLXXVII, quinquagies novies bini CXVIII, quinquies novies assis IX. Eodem ordine diem septimanae quocunque volueris tempore adjuncto Calendarum Januariarum die requiris. Si enim vis scire, verbi gratia, anno quo Calendae Januariae quinta feria celebrantur, oc Januariis, fiunt CCLXXI; partire per VII, septies triceni ducenti decus, septies octoni
Abbreviated transcription (Latin):
ita solum sine labore currit argumentum sinumer̃
Martius. in bł . .lx. in nõ lx ui. inidus lxxiii
Maius. in bł . cxxi. inño .cxxuIi in idus .cxxxu.
iulius in bđ. clxxxii. in no .clxxxuiii. inidus. cxcvi
augustus in kł. ccxiii. in ño .ccxuii. inidus .ccxxu.
Semtember in leł .ccxliiii. inño .ccxlviii. in idus .celui.:
Occober. inbł. .cclxxiiii. in nõ .cclxxx in idus cclxxx uiii
Nouember. inkł.cccx. inno. cccuiii.
inidus. cccxuii.
December. in hł .cccxxxu. inno. cccxxxuiiii. in idus cccxluii.
siergo scire uis uerbi gratia anno quo per kłdas ianuarias nona est luna quotasit
luna in kłdas maias dicito maius. in hłdas cxxi tollekł remanent .cxx adde
uiiii. fiunt cxxuiiii. partire plviuii. quinquagies nouts bini cendecus octus
tolle cxuii. remanent .xi. undecima est luna in hłdas maias. ⁊ siuis scire quota
cxxxuii. adde uiiii. fiunt cxlui. partire ꝑluiui. quinquagies nouiesbini.¬

Expanded text:
ita solum sine labore currit argumentum, si numerMartius in Calendas XL, in Nonas LXVI, in Idus LXXIIIIMaius in Calendas CXXI, in Nonas CXXVII, in Idus CXXXV. Julius in Cal. CLXXXII, in Nonas CLXXXVIII, in Idus CXCVI. Augustus in Calendas CCXIII, in Nonas CCXVII, in Idus CCXXV. September in Cal. CCXLIIII, in Nonas CCXLVIII, in idus CCLVI. October in Cal. CCLXXIIII, in Nonas CCLXXX, in Idus CCLXXXVIII. November in Cal. CCCV, in Nonas CCCIX, in Idus CCCXVII. December in Calendas CCCXXXV, in Nonas CCCXXXIX, in Idus CCCXLVII. Si ergo scire vis, verbi gratia, anno quo per Calendas Januarias nona est luna, quota sit luna in Calendas Maias, dicito: Maius in Calendas CXXI; tolle Calendas, remanent CXX; adde IX, fiunt CXXIX; partire LIX, quinquagies novies bini centum decus octus: tolle CXVIII, remanent XI; undecima est luna in Calendas Maias. Si vis scire quota CXXXVII; adde IX, fiunt CXLVI; partire per LIX, quinquagies novies bini
Abbreviated transcription (Latin):
tari uentis uagiq lum̃ sederis imita¬
ri trucibus cito coorientib uentis:
Srdera aut̃ alia dicunt᷑ in liquorẽ solu¬
ti humoris fecunda. alia concreti in

Expanded text:
tari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus cito coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fecunda, alia concreti in
Abbreviated transcription (Latin):
ane quõ detemporib loquentes necesse habuimus aliquoties aequinoc¬
tialis ł sol stitialis ⁊ brumalis meminisse circulit zonȩ. &dehis. paulo

Expanded text:
ane quoniam de temporibus loquentes necesse habuimus aliquoties aequinoctialis, vel solstitialis, vel brumalis, meminisse circuli, vel zonae, de iis pau
Abbreviated transcription (Latin):
am & septennario sȩpe numero uniuersitatem designare
quod alibi ait . semꝑ laus eius in ore meo. & specialiter totam catholicȩ ecclesiȩ
perfectionemeo figurari: iohannes testatur qui ad uii asiȩ scribens ecclesias uni¬
uersalps porbem ecclesiȩ mrsteria pite fecit: unde & pomnia quȩ singulis uii

Expanded text:
Nam et septenario saepe numero universitatem designare Nam et septenario saepe numero universitatem designare quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo . Et specialiter totam catholicam Ecclesiae profectionem eo figurari Joannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefecit . Unde et per omnia quae singulis
Abbreviated transcription (Latin):
redit hocẽ enim quod ipsedicit. : Exiui a patre &ueni inmundum: itert relin¬
quo mundu &uado ad patrem. ⁊ Et quod de illo psalmus: a summocȩlo egres
mento qđ exiens asole adnostros euoluit obtutus. dñi saluatoris in carne usq
ad tempora passionis doc trinam uirtutesq significat . : Eo h qđ ad solem redien¬
Eoh qđ ad solem rediens
paulatim ad inuisibilem nobis faciem recolligit. resurrectionis illius ac
posterioris gloriȩ miracula demonstrat: merito axr̃ pasehalis uoti gaudiis
apta p̃dicatꝰ: hisquidem paschalis temporis alegis obseruatione sumtis indiciis
heredes noui testamenti &iam diem dominicam quam scriptura unam. siue
primam sabbati cognominat ad nectimꝰ: nec in merito quȩ & conditione primi¬
tiuȩ lucis excellens & triumpho dominicȩ resurreotionis insignis. & nr̃a qq̃
ec clesiȩ quȩ ꝑtotum mundum paschalib: ẽ redemta mrsteriis aporte deriuntias.

Expanded text:
redit. Hoc est enim quod ipse dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinredit. Hoc est enim quod ipse dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Et quod de illo Psalmus ait: A summo coelo elucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris in carne, usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat: eo autem, quo ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius ac posterioris gloriae miracula demonstrat: merito a quinta decima paschalis non gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis haeredes Novi Testamenti etiam diem Domprimam sabbati cognominat, annectimus nec immerito: quae et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra quoque Ecclesiae, quae per totum mundum paschalibus est redempta mysteriis, aperte denuntiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ lucem suspendere contemplando docemur. Uel siutramq eius conuer
carne dñs mundo in luxit insinuet.: Dequib dicitur. ⁊ Etihs proficiebat
sapientia &aecate et gratia apud dm̃ & homines. : Recrescens uero ad celos
resurrectionis ascensionis illius gloriam design&: quȩ inse quidem ipsa mox ꝑ¬
fecta ꝓuenit sedinanimo fidelium qͥbusdam lucis suae ꝓfectibus usq ad fi¬
finem sȩculi crescere ñ desinit: resurgens enim dñs amortuis primo singulis
acbinis acdeinde plurib: modo vii. modoxi. modo xii. modo plus quam quingen¬
tis fratrib simul adultimum discipulis omnibus apparuit: quib uidentibus
ascensurus in caelum p̃cepit eos suȩ dispensationis eẽ testes iniherus alem & in
omni iudea et samaria &usq adultimum terro.⁊ Et beneluna cumnr̃os
crescit adoculos. paulatim a solerecedit. cum uero ad cęlos parib ad eum spatus

Expanded text:
tiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus convetiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus convecarne Dominus mundo illuxit, insinuet, de quibus dicitur: Et Jesus proficiebat sapientia et aetate, et gratia apud Deum et homines. Recrescens vero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet, quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem seculi crescere ac binis, ac deinde pluribus, modo septem, modo undecim, et plusquam quingentis fratribus simul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit , quibus videntibus ascensurus in coelum , praecepit eos suae dispensationis esse testes in Jerusalem, et in omni Samaria, et usque ad ultimum terrae. Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit: cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis
Abbreviated transcription (Latin):
dominice gaudiis aptissime ẽgruit ꝗa & eadem sacro sca eius rosurreo
mundo apparuit. ⁊ Primanamq: secłi tempora legenaturali. ꝓpatros
media lege literali ꝑ prophetas. extrema charismate spĩritali ꝑseipsum
ueniens in lustrare dignatus est. ⁊ Sed et ipsa tunc lunȩ c̃uersio pul¬
cherrimum nobis sac ram̃ti cęlestis spectaculum p̾b& namq luna
quȩ rotundi facta schemitis a solelum ut supra diximꝰ accipit. ideoque
semꝑ exdimidio orbe quem ad solẽ hab& lucida ẽ: ex alterob dimidio
semꝑ obscura: a prima usq ad xu lucis crem̃tum adtras. defectum ue¬
rohab& adcelos: axr̃ husq ad nouissimum crem̃tum eꝰ dẽ suȩ lucis
a t̾renis auersum paulatim ad cȩlestia reuertit. quȩ nimint eius conuer¬
sio recte pas chalis gaudi mesteria signat: quibus omnem mentis nr̃ȩ gloriã
auisibilibus a uertere dilitis caducisq: fquorib atq adsolam cęlestis gra¬

Expanded text:
Dominicae gaudiis aptissime congruit, quia et eadem sacrosancta ejus resurrectio Dominicae gaudiis aptissime congruit, quia et eadem sacrosancta ejus resurrectio mundo appmedia lege litterali per prophetas, extrema charismate spirituali per seipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet; namque luna, quae rotundi facta schematis, a sole lumen, ut supra diximus, accipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est, ex altero autem dimidio semper obscura, a prima usque ad XV lucis crementum ad terras, defectum vero habet ad coelos. A XV autem usque ad novissimam crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum, paulatim ad coelestia revertitur. Quia nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis, caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gra
Abbreviated transcription (Latin):
am sic̃ tota paschalium obseruantia caerimoniarum: ita &iam tem¬
pus quo agi p̃cepta est totum mrsteria sacrare dol& in pͥmis namq
aequi noctium trans gredi in dominic e paschȩ celebratione iuxta legis
decr&a curam⁊ ut ui delic& sollemnitas inqua mediator di & hominũ
destructa potesticte tenebrarum mundolucis iter aperuit. &iam te¬
poris ordine foras quid intus habeat ostendat: & quȩ nobis &ernȩ bea¬
titudinis lumen ꝓmittit tunc maximȩ celebr&ꝰ. cum solis lum̃ anno¬
para drsi sedelocatus. quia pereius. mrsteria sollemnitatis pͥmamnos sto¬
lam recepturos pͥmũ suꝑnȩ beatitudinis regnum a quo in longinquam
regionem discessimꝰ nosrep&ituros eẽ superam: decuius gloria regnibea
exspectamꝰ in quib iustitia habitat: Sed & iohannes in a pocalrpsi sua.
Et dixit qͥsedebat inthrono ec ce facio omnia noua.⁊ De inde &iam¬
t̃tiam m̃sis eius dem septimanam in pascha obseruam. qđ resurrectionis

Expanded text:
am sicut tota paschalium observantia caeremoniarum, ita etiam tempus quo agi praeceptum est totum, mysteria sacra redolet. In primis namque aequinoctium transgredi in Dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solemnitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foras, quid intus habeat, ostendat. Et quae nobis aeternae beatitudinis lumen paradisi sede locatus. Quia per hujus mysteria solennitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam reexspectamus, in quibus justitia habitat . Sed et Joannes in Apocalypsi sua: Et dixit qui sedebat in throno: Ecce, nova facio omnia . Deindtertiam mensis ejusdem septimanam in Pascha observamus, quod resurrectionis