comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illa in stieq siles ꝙ h anc tãtã ducũ
Rnã minuuẽ Et pꝰ annos amilo
tensores sual fracti quoꝵ eẽt de Mo
moribꝰ indicarx de suis moribꝯnõ
Tui ances Or hꝰ tante icordie oblitr
et ueceꝵ meniores simłatũ infaibꝰ
se uĩcissim stis notauu̾ũt et qui tã¬
tos hostes sic᷑am m ignobłe suiꝰ¬

Expanded text:
c tantam ducum famam minuunt, ut post annos ambo censores simul facti, quorum esset de aliorum moribus iudicare, de suis moribus non curantes sed huius tante concordie obliti et veterum memores simultatum, infamibus se vicissim sententiis notaverunt; et qui tantos hostes vicerant, i
Abbreviated transcription (Latin):
tumphauit / ipẽ postea i̾rito
aculis Glabrione qsule eop̃¬
lio qͤ adiõsꝰ anchiotũ dirre Regẽ
ad tmophilas gestũ est / uigũ
ga lidrumi Romaĩs ⁊ situ et
p̃sidio infestũ nẽpe angustus
Immiẽs ab echolis insessum
possessũ ꝙ compuit atq dem
dereccis ⁊ int̾fectis hostib supͣ
Regis Castia destendes ⁊ cast
oepit ⁊ magna illius ingẽt
tã in p̃lio ꝙͣ in fuga effusa
quid sant auctores quadra¬
gnica miliã de ex̾citu regio
piere / qͥu nilla capta sũt de

Expanded text:
umphavit. 46 Idem postea, Marco Acilio Glabrione consule, eo prelio quod adversus Anthiocum Syrie regem ad Termophilas gestum est, iugum Gallidrummi Romanis et situ et presidio infestum – nempe angustiis imminens, ab Etholis insessum possessumque – corripuit atque inde deiectis et interfectis hostibus, supra regis castra descendens, et castra cepit et magna illius ingentitam in prelio quam in fuga effusa quidam sunt auctores quadraginta milia de exercitu regis periere, quinque milia capta sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
tpĩe ꝯsulatꝰ domi metuesi latitaret
si quis obstĩtisset uõ tm̃ miuis
ed stis. exc̾rito in qͥbꝰ marcũ cato¬
nẽ tante ui sapĩs ac uiitutis
accis bscrepẽtẽ̾ suuis mauu licroris

Expanded text:
pore consulatus domi metuens latitaret, si quis obstitisset, non tantum minis, sed factis exterrito. In quibus Marcum Catonem, tante virum sapientie ac virtutis, actis obs
Abbreviated transcription (Latin):
tasse ꝓfuenũt qͥ labo nosã adulestẽ¬
ciã degenit te depent ingilado
ac meedo ad alciora ꝯstẽde̾ dũ
uiũ pͥnp eantis obsessũ difficał
pͥma audiunt ecate militaut᷑ ad¬
olesteõ in asia g̾tiaꝙ ⁊ cialia fama
nc̃ clã nc̃ obst᷑a auditã aut sille
mortẽ rerũ nouandarut spe Fhẽte
Romã redut O ciuili motu p̃t̃

Expanded text:
 laboriosam adolescentiam degunt, ne desperent vigilando ac nitendo ad altiora conscendere, dum virum principem tantis obsessum difficultatibus prima audiunt etate. Militavit adolescens in Asia Greciaque et Cilicia fama nunc clara, nunc obscura; audita autem Sulle morte, rerum novandarum spe trahente, Romam rediit; sed civili motu preter
Abbreviated transcription (Latin):
huiz acus legatoꝵ duos remisit
qui expͭcatõm cunũ suoꝵ c̾tam
qui Ilergetũ Regłi filius et dul¬
ab ubis adhibirs addicisq mu¬
ni̾bi adolestẽtẽ deluntũ sus pẽ
h ͦnõ dati sed ꝓmissi auxilii
gne̾ esft̃n est ut et Ilengetes
ceu ul aduci aĩos accollent et
hostes fama Romani noĩs tẽ
maxũ potenͣꝰ sama est st sepe
Caro cothidie/ Castͥs ꝑuo p̃sido¬

Expanded text:
his actis legatorum duos remisit qui exspectationi civium suorum certam qui Ilergetum reguli filius erat, dulcibus verbis adhibitis additisque muneribus adolescentem delinitum sub specie hoc non dati sed promissi auxilii genere effectum est ut et Ilergetes ceu vere adiutii animos attollerent et hostes fama romani nominis temaxime potentissima fama est, ut sepe Cato quotidie, castris parvo presid
Abbreviated transcription (Latin):
magua cedess ut in eq̃sri c̾tanue
umon fuit/ Cuiq ho strũ milra
nõ amplius in p̃lio cecid̾ut/ fu¬
Rgni caput pecit / alii in cast¬
ꝓpẽ̾ redierut Illic bõ il ꝑfugis
impetu et castͣ Inuadũt a ro¬
mais et q̃ in eis Iniẽta est cͬba
nõ Impleuit hus Repente supͣ
spem ycipiti ꝓppitate ꝑaccis
massisi ex stiui lis marcie u̾t¬
rie qua pollebat plum et bic¬
cone. captr ꝙ hosto ac recupa¬
te regni gaudio erectꝰ q eũ du
locũ eẽ desidie hoicat᷑ ut se cud
eqtb ipigris captibsꝙ ꝑcurẽ¬

Expanded text:
e minor fuit: quinque hostium milia non amplius in prelio ceciderunt. Furegni caput petiit, alii in castra redierant. Illic vero nil profugis impetu et castra invaduntur a Romanis, et que in eis inventa est turba non explevit. 51 His repente supra spem precipiti prosperitate peractis, Massinissa, et stimulis martie virtutis qua pollebat plurimum, et victorie captique hostis ac recuperati regni gaudio erectus, Lelium se desidie; hortatur ut se cum equitibus impigris captivoque
Abbreviated transcription (Latin):
fatigarẽt quatꝭ cũ bello punito
finis esset. Et Romane Res
nõ so  in italia sed in hispaia
et gtia et ubiq c̾rap ad bota
succederẽt / nõ ẜaluatin sed̾ flo¬
iente Re pu ͭ ͣ matrois qͦꝙ
flores hĩtus rodde̾t᷑ ne seler¬

Expanded text:
igarent, quatenus, cum bello punico finis esset, et romane res non solum in Italia sed in Hispania et Grecia et ubique terrarum ad vota succederent, non salva tantum sed florente republica, matronis quoque florens habitus redderetur ne fel
Abbreviated transcription (Latin):
osfensꝰ ãqua plus fider feret in
sa Re puͬ ͣ toiq̃iz in paucos quo
Insonti mła ͥ facilius ꝑcerẽt et
sepe mouei ut ꝓpꝑa for ͣ tẽꝑant̾¬
ac mãsuete pplue Romaꝰ uti bellet
hannous ꝯsi ͫ audiũ uoliussient
dare sed excecasse eos bonã forꝰͥ
Cũ q̃ Carissime ꝯcurreret bona
mentes hõm papitet̃/ et accoĩtas
inꝑꝑatis euẽtib exͣ se rapiar a
ppło romao longa uiucendi ẜie¬

Expanded text:
onfessis aliqua plus fidei esset in partem retorqueret in paucos, quo insonti multitudini facilius parceretur, et sepe moneret ut prospera fortuna tmansuete populus romanus uti vellet. Hannonis consilium audire voluissent, ent pacem dare; sed excecasse eos bonam fortunam, cum qua rarissime concurreret bona mentes hominum precipitent et attonitas insperatis eventibus extra se rapiant, at Romanis longa vincendi s
Abbreviated transcription (Latin):
dũ maxiie semiet belli pu¬
nici tẽpestas a mano opiolata
auei plus senitia in aurrsꝰ
ne ueste aure aut ẜica neue
oĩo solitꝭ omam̃tꝭ młieribus

Expanded text:
dum maxime seviret belli punici tempestas, a Marco Oppio lata auri plus semiuncia in auribus, ne veste aurea aut serica, ne ve omnino solitis ornamentis muliebribus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam dedit/ Qua etate huic
didicisset et tñ int̾ lm̃tos ab
infrancia studiosus magᵃ tenuit
locũ canta uis ingeñ suit/
Scripsit et libros ongiũ
famosũ opus et libũier
Rusticaro / fuit .n p̃t̃ tri illa
q̃ dixinꝰ insignis agrola cyd
iudicõ ĩ quã totã in ꝯsult̃ de
rei ꝓu ͤ sic expedit atq ea
in Re tante fuit autcoᷝ . ut nõ
ꝯsilio starẽe qd patuit in elitẽ
an bellica clanor sic untute
de qua ini pñs nobis agend

Expanded text:
operam dedit; qua etate hinc didicisset; et tamen inter literatos ab infantia studiosos magnum tenuit locum: tanta vis ingenii fuit! Scripsit et libros Originum, famosum opus, et librum Rerum rusticarum; fuit enim preter tria illa que diximus insignis agricola. 8 indicio est, quam totam in consulendo reipublice sic expendit, atque ea in re tante fuit autoritatis ut non consilio staretur; quod patuit in evertenan bellica clarior sit virtute; de qua in presens nobis agend
Abbreviated transcription (Latin):
defficiente matr᷑a/ ad suspicõm¬
nrit a legati scelã apd latios
damissi ducis infumã refle tebãt
cultũ eñ ab amhioco Rege non
ut ꝯsulis legatũ sed ut modãto/¬
rẽ unicũ Romane Rei puᵗͤ bellũ

Expanded text:
deficiente materia, ad suspierant, et legati scelera apud Locros dimissi ducis in infamiam reflectebant: cultum eum ab Anthioco rege non ut consulis legatum, sed ut moderatorem unicum romane rei publice bellum
Abbreviated transcription (Latin):
insignit̾ꝰ ess ut sint ab hoste / ecꝭ
ad augm̃tũ nõ głie sed inudiẽ
in conucio in lostiis in currã in
Capicolio, in cella Iours ponsiᵈ
ymago sua t̾umphabłior natu
e temp lo iouis exuet Illainꝙͣ
in pr̃ia quã ẜuasset ppło pacic̃̾

Expanded text:
nitus esset ut, sicut ab hoste etiam ad augmentum non glorie sed invidie in comitio, in rostris, in curia, in Capitolio, in cella Iovis poni, iimago sua triumphali ornatu e templo Iovis exiret; ille, inquam, in patria quam servasset populo pati
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor nilia tenebant. Gens h.
celte Dicelant᷑ Celtiberos e uo¬
cani u maluorũt De husstipo
añ pauitos annos bellũ actena
bnsicii nemiores adis q eiõ tam

Expanded text:
quattuor milia tenebant. 40 Gens hec, Celte dicebantur Celtiberos se vocari maluerunt. De his Scipio ante paucos annos bellum agens beneficii immemores, adversus eum tam
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣs p̾us huat et q̃ nuꝑ adue¬
n̾a̾nt in unã classem cractis digstꝰ
utica ponũ carcha ⁿⁱ ͦ petebat co
potissmiũ ausuros Iã prope hostꝭ
nauis unicã uelataniftilis et
oliuaꝵ Ranus sit obia succedee

Expanded text:
et quas prius habuerat et que nuper advenerant in unam classem coactis, digressus Utica portum Carthaginis petebat, copotissimum ausuros. 29 Iam prope hostia navis unica velata infulis et oliva
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tati redditꝯ fuiset classe illco
ꝯquisit᷑a illos aitigit ap̃pħe die¬
⁊clemẽtie gustũdedit / nã cũ
et sontes plotẽ ⁊ Iuiam̃itũ ẜuare
sixũ eẽt modũ excrgitauᵗͭ. quo
utꝙ leuioie supplicio ꝯplẽt᷑ Itaq
Iuglari illos pͥmĩ. pꝰ examñer
eniasiũ insestãte in ꝯtinẽtẽ t̾us¬
Reg̾ asia pepulit ac ꝓuitiã ꝯ ẜuat᷑.

Expanded text:
libertati redditus fuisset, classe illico conquisita, illos attigit apprehenditet clementie gustum dedit. Nam quum et sontes plectere et iuramentum servare fixum esset, modum excogitavit, quo utrumque leviore supplicio compleretur. Itaque iugulari illos primum, post exanimes enim Asiam infestante, in continentem transregis Asia pepul
Abbreviated transcription (Latin):
genciũ Rorͣ nuitabat neq em̃
qlia eẽ solet p̃mia belloꝵ uibs
una seu Regnũ sed iũcex uitto ͤ
orbis cͣt ut mox patuit uicto ᵇ
piturꝰ. hanibal incd̃a ansuo
instincti an iussu prre inc̃̾to misso
c id nũcio colloquiũ scipionis

Expanded text:
gentilum fortuna nutabat; neque enim, qualia esse solebant premia bellorum, urbs una seu regnum, sed merces victorie orbis erat, ut mox patuit, victoribus pariturus. Hanibal interea, an suo instinctu an iussu patrie incertum, misso ad id nuntio colloquiu
Abbreviated transcription (Latin):
cupi ͭ ᵃ ᷤᷤ ut ait id in magnis
tot impedim̃tis obstantibus
tat tã clairs Romanos duces
noumꝰ quid illos fut̾os arbit᷑¬
ns aut college metu bella

Expanded text:
cupiditatem, atque id in magnis tot impedimentis obstantibus tot tam claros romanos duces novimus, quid futuros illos arbitris aut college metu a
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pꝰ marcelli pͥ nd mox secutã
elaudiũ neronẽ ꝯsulẽ casset i
Recẽdiũ clandiũ nõ obliti colle¬
gãilli q̃ ieret gͣuẽ aͥ quẽ ac mo¬
destũ uirꝭ qͥ iꝰ ardentẽ ar̃m sua
mãsuetudine mitigaret / maͬcͣꝰ
Iniutre Rem ab om̃ ꝑte difficil̃

Expanded text:
 mox secutam Claudium Neronem consulem creassent et, recentium cladium non obliti, collegam illi quererent gravem aliquem ac modestum virum, qui illius ardentem animum sua mansuetudine mitigaret, Marcus Liniurie rem ab omni parte difficilem
Abbreviated transcription (Latin):
sectũ ad lnc maxiemou autto
in die lpstiũ pauore / ac suoꝵ
ppe adortatꝰ suos pantis Id
sed magͥlicis u̾bis noctu ad cast
tit hostiliũ castroꝵ cognita
Re luspani scupentes arma capiõt
Cato auĩ suis foite inq̃t meũ¬

Expanded text:
Ad hunc maxime modum aucto in dies hostium pavore ac suorum spe, adhortatus suos paucis quidem sed magnificis verbis, noctu ad castrtit hostilium castrorum. 27 Cognita re, Hispani stupentes arma capiunt; Cato autem suis ‘Forte’ inquit ‘meu
Abbreviated transcription (Latin):
nu̾bo laudibꝰ qdignis at moru̾bii
belius donatꝰ corona aurea cũ
Siphace censq captiuis Rour̃a
mictit᷑ cũ quo et massiuisse le
lega . Romã ierat/ Detẽ uisum
est ut ei añm nõ same tnñ m̃s
Relacu sed ꝓfessione etꝭ ꝓp̾a
Senatꝰ agnostẽt fieretq inter

Expanded text:
o laudibus condignis ac muneribus Lelius, donatus aurea corona, cum Siphace ceterisque captivis Romam mittitur. Cum quo et Massinisse leglegatio Romam ierat, et decere visum est ut eius animum non fame tantummodo relatu, sed professione etiam propria senatus agnosceret, fieretque inter
Abbreviated transcription (Latin):
aquot Requiẽ dieꝵ tribuit᷑ / q̃ mox
t̃pidis ꝯfusisꝙ rimorib incuppta
est cũcta in c̾cutu armia hostis
occupata narranciũ quib ille
Impulsꝰ ad hostem magno ĩpetu
ꝓperabat/ p̃missis tñ explora¬
toubus/ Qui cũ forte a Romaĩs
metu poĩto et bono uissus aio

Expanded text:
mox trepidis confusisque rumoribus interrupta est cunta in circuitu armis hostilibus occupata narrantium; quibus ille impulsus, ad hostem magno impetu properabat premissis tamen exploratoribus. Qui cum forte a romanis ito et bono iussos a
Abbreviated transcription (Latin):
an Iulii cesaris dc̃a¬
adolestens haud sune fuit diues¬
pͣus nõblissiã de stupe siqd ab
ip̃o romãe bis micio et ante bii¬
bem ꝯdicã p̃claꝵ nõm Iuliehe¬

Expanded text:
 Iulii Cesaris dictaAdolescens haud sane dives fuit, quamvis nobilissima de stirpe; siquidem ab ipso romane urbis initio et ante urbem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯtractis auxilus ne aĩo In di¬
uersa distiaherent Castira qprm̃
Mauit et cũ omibus Copus i
Brucios atq ex̾ma italiẽ se Re¬
cepit  Anceꝙͣ claudius ad ex¬
occupatas edes metu mentes
Inuenãt ut sũmis auribꝰ excep¬
ta subsiste̾t neq spei aut gau¬
d icapaces ed aĩos pẽt̾raiet
2. dẽp̃reat᷑ ipã celi̾tas same side̾
duo eqͥtes nanuenses ad ex
citũ uen̾ãt Qrui de ꝯsais clan¬
dii neroms deq. dixuꝰ Roma
nussus ut iñ faiccibꝰ umibuẽ
obstaret hostiũ ꝯ g̾ssui hni
uutoriã nũtiabant et addebãt
añ nõ nͥ biduũ fiussy ctamẽ/¬

Expanded text:
auxiliis, ne animo in diversa distraheretur, castra quam primum movit et cum omnibus copiis in Brutios atque extrema Italie se recepit. 183 Antequam Claudius ad exoccupatas adeo metu mentes invenerat, ut summis auribus excepta subsisteret neque spei ac gaudii incapaces ad animos penetraret; et dempserat ipsa celeritas fame fidem. Duo eqercitum venerant qui de consilio Claudii Neronis, de quo diximus, Roma missus erat ut in faucibus Umbrie obstaret hostium congressui; hi victoriam nuntiabant et addebant ante nonnisi biduum fuisse certame
Abbreviated transcription (Latin):
massinissii ꝙ me hoĩe Roman
poło t̾ noũ gognitũ cũ in media
natꝰ atꝙ edũtatꝰ afirca Iam
as ongine hostis Romanoro et
loquar /m in me ꝙᵈ s̾ tnn placuissi.¬
debeait sencio quãtũ tẽꝑanciam

Expanded text:
Massinissa, quod me hominem romanum solo tibi nomine cognitum tu, in media natus atque educatus Africa, iam ab origine hostis Romanorum etloquar, ndebeat sentio, quantum temperantiam
Abbreviated transcription (Latin):
.s. cordna aurea patera sella cu-¬
rili scipiones ebuineo tota picta
et paliata tuica hͨ erãi roma¬
noꝵ t̾umphanciũoinanta / itas
scipio cũ ħ donaret bb̾a nõ miꝰ¬

Expanded text:
 corona, aurea patera, sella curuli, scipione eburneo, toga picta et palmata tunica. Hec erant Romanorum triumphantium ornamenta; itaque Scipio cum hec donaret verba addi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuit maior s̾e impio Romane
des ꝙ̃s ille qͦħ gesta sũt/ Cesa hos¬
tiũ nõ u̾si pauloꝙs uignnti milia
Tond capta/ Reliqui in Citate
Receptuũ bt dix̃i et locor pitiã
euaẜe/ capti int̾ ceca undecim
elephantes naq incruẽta uictoͣ Roaes
fuit .xo. milia piere/ Eod̃ tpr̃e

Expanded text:
«non fuit maior sub imperio romano dies», quam ille quo hec gesta sunt. Cesa hostium nonnisi paulo plus quam viginti milia, totidem capta; reliqui vicinitate receptuum et locorum notitia evasere; capti inter cetera undecim elephantes. Neque incruenta victoria Romanis fu
Abbreviated transcription (Latin):
uellet Iuia n ͨ spẽ pacis nͨ as
lpst iam ruptis inducus tenent
Roles in hostiles mores quos
adant emlan illos ad se Reũsos
dimisit Incolimes/ Dũ h Rome

Expanded text:
uamvis enim nec spe pacis nec ab hoste iam ruptis indutiis teneretur, nolens tamen hostiles mores quos oderat emulari, illos ad se reversos dimisit incolumes. 9 1 He
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃ duo milia Sptintẽti elephãtes
putosex capti/ Octo ꝑierãt᷑ captꝰ
et armoꝵ ingens tuulus quẽ scipio
uulcano ratͫ uissit exuri ad lynt
modibina cast᷑ hostiũ de leu̾ãt¬

Expanded text:
equi duo milia septingenti, elephanti sex capti, octo perierant; captus et armorum ingens cumulus, quem Scipio Vulcano sacrum iussit exuri. Ad hunc modum bina castra hostium nox una
Abbreviated transcription (Latin):
acies eqͥs int̾uallis duces suos
iusure ꝯstite̾ut / Iꝑe ad destinatũ
colloquio locũ ꝑgĩã ubi nõ ñ bno
nus ac nõ sine quod ut inter
tanros uiros usu accidit siupo

Expanded text:
acies equis intervallis, duces suos visure, constiterant; ipsi ad destinatum colloquio locum pergunt; ubi nonnisi uno mis at non sine quodam, ut inter tantos vi
Abbreviated transcription (Latin):
oñe illi tẽdebant Illuis nuitim
obsemabant / Cuius in manbus
Statꝰ Rex uerteba sicri hune
uirũ Res pulͣ omis inꝯbuerat cui
sepe hactenꝰ in ãñuid ut mos ẽt nũt

Expanded text:
onem, illi intendebant, illius nutum observabant, cuius in manibus status rerum vertebatur. Sic in hunc virum res publica omnis incubuerat, cui, cum sepe hactenus in annum ut mos erat, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
suistra latg. ãquot In hostem
obruti gͣuissia Runã edide̾ ꝑs
ab acta uuliu̾bꝰ sugiens et ipa
in dextrũ coru suoꝵ Incidit
Sic ambo Cartha. conua suap¬

Expanded text:
uit. Aliquot in hostem obruti gravissimam ruinam ediderunt; pars abacta vulneribus, fugiens et ipsa, in dextrum suorum cornu incidit. Sic ambo Carthaginens
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ Reflectebant memant q
tot duces tos excitꝰ abl fusos
cesos q tot mullia suoꝵ capta
rrgẽ map ͫ eisq int̾ ꝯctos ami¬
tissmiũ int̾ceptũ ꝑ hũc italia
ppediuẽ nͥ occͥnt pulsu Rei hor¬
ror quid occupabat cen ex̾mã¬

Expanded text:
onem reflectebant, meminerantque tot duces tot exercitus ab hoc fusos cesosque, tot milia suorum capta, regem maximum eisque inter cuntos amicissimum interceptum, se per hunc Italia propediem nisi occurritur pulsum iri, horror quidam occupabat anim
Abbreviated transcription (Latin):
et porte ẽpedant̾ clause q̃r iam
hpostibꝰ asfutis uigili ꝙ ꝑ noc̃ẽ
et iustodie in muris pñti uelut
obsidiõe dispoite Sapio a mari
paululũ semotꝰ ⁊. caute ut in hosti¬
co laca opportũa p̃dccupas incede¬
bat . Iã urbem unã hostiũ ceꝑat
et in ea octo miliã hp̃m pͥsi q satꝭ
altdis quã ne gͣuaiet excitũ in¬

Expanded text:
et porte trepidanter clause, quasi iamiam hostibus affuturis, vigilieque per noctem et custodie in muris presenti velut obsidione disposite. Scipio a mari paululum semotus et caute, ut in hostico, loca oportuna preoccupans incedebat; iam urbem unam hostium ceperat et in ea octo milia hominum predeque satis alterius; quam, ne gravaret exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
sauił ac pelage pugnãdi esset qͥs
bisis ilico legati oiõnib sup̃ssis
quas Rei ña Respnelut ad mirãtes
letiq et tanti nõ ut appatlellici
aut sper ambigũe / sedue ꝑte Iam
uicto ᷑ ñicii R.dienũ / ac enatui
ac ppło Reculenũ / aut illr dua
et excitu aut alło dnꝙ bĩa pose¬

Expanded text:
io ac salute pugnandum esset. Quibus visis illico legati, orationibus suppressis quas rei natura respuebat, admirantes letique et taciti, non ut apparatus bellici aut spei ambigue, sed ut parte iam victorie nuntii redierunt ac senatui et populo retulerunt aut illo duce et exercitu aut
Abbreviated transcription (Latin):
nussie qui eã capet̃ cũ arciũ altã
Iãcipta alca as hoste ret̃ta in
medio sepe pugnatũ ẽẽt /icas
penoꝵ Inincũs fatigata ad roã¬
nos Redũt tota ptartĩ illam
cũ ip̃e hanbal sestinaset Sapo¬

Expanded text:
Missis qui eam caperent, cum, arcium altera iam capta altera ab hoste retenta, in medio sepe pugnatum esset, civitas Penorum iniuriis fatigata ad Romanos rediit tota, preter arcem illam cum ipse Hanibal festinasset, S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficisti glosissmiũ opmnãtes
ultro suse obtulerãt Recepti ꝙ
erãt sp̃e corpoꝵ iuppecta et ulute
aĩoro extiata felicia sig q̃Rat̃
gã nũtias hrẽs suꝑ aduẽtu sũo
quã uolũtas en esset / et ꝙᵈ ad

Expanded text:
osissimum opinantes, ultro se se obtulerant receptique erant: specie corporum inspecta et virtute animorum extimata, felicia signa sequegam nuntios, querens super adventu suo quenam voluntas eius esset et quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
n int̾d feci gesta cũ Romanis
ueneni custodem sruũ suũ uocat¬
ad se ⁊ potulo uenenũ suꝑnfũdi
Iubens p̃si inquit ħ ad Soplonisbã
dic me ꝓmissoꝵ s̾ nõ oblitum

Expanded text:
ime gesta cum Romanis e veneni custodem servum vocat et, poculo venenum superinfundi iubens, ‘Perfer’ inquit ‘hoc ad Sophonisbam. Dic me promisso
Abbreviated transcription (Latin):
diet̾ssũ fuãt dũ hasdiubalit capᵗ.
Ictari fscit siml et captiuos
affres in uiuclis ostentari. et ex
eis duos solutos ad illũ Ire qui
Sili ẜiem Rei geste expoueñt Ille
ostupuit ⁊ suspnãs agnosto Inqt
factũ Carchag̾is h ͦ sori dixit
et tacuit nẽpe meminãt nuilli
nũds duci felicõra belło ꝑ fiuspr
pͥuiondia/ Et Iam de sino non
Immitõ dubitabat Erat subottĩs
belli punici p̾oriẽ exemplum

Expanded text:
 Hasdrubalis caput iactari fecit, simul et captivos Afros in vinculis ostentari et ex eis duos solutos ad illum ire, qui sibi seriem rei geste exponeobstupuit et suspirans ‘Agnosco’ inquit ‘fatum Carthaginis’. Hoc solum dixit et tacuit: nempe meminerat nulli unquam duci feliciora bellorum fuisse primordia et iam de fine non immerito dubitabat, eratque sub oculis belli punici prioris exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
deo meromis modesti a glanar euis in¬
mimut sd auxit potiua om̃ occłis
in eũ u̾sis at clamantiũ et unaboce
Sñtium eat ille ut libe eqͥs mineis
et c̾r aureo/ Hĩc uicto ᵃ fecit hic̃
et absens ꝯselio et pñs corpor̃ prs¬
nauit᷑ Ille sola sui nois pñcia ham¬
bilis impetũ ꝯtinũt hic untuue

Expanded text:
deo Neronis modestia gloriam eius imminuit sed auxit potius, omnium oculis in eum versis acclamantium et una voce dicentium: ‘Eat ille ut libet equis niveis et curru aureo! hic victoriam fecit, hic et absens consilio et presens corpore pugnavit: illic sola sui nominis presentia Hanibalis impetum continuit, hic virtu
Abbreviated transcription (Latin):
diũsitas tanta suũ pta de
Uituꝑio Indic in dubio er̃t
Relinquẽtis castra siue dice ex¬
hausta eq̃tũ at peditã bigon
obiecta hosti uersuicissimo et cal
Reni Resistat u aut castia suo
duce deẜta Inuadat / aut ducẽ
ꝓfugũ ꝓsequat᷑/ Cruid si igna¬
io qtͦ credend eo esse/ hanilul
sospes, ad hasdiulalẽ pueniãt
neqͣꝙͣ illi q̃d inexꝑto cũ hoste
rem futuã sed cũ illo qui eum
nuꝑ in hispaiã puerilitꝰ crediti
ficte pacis tcictatib se sellisset
et ad sũã iñ tam uanis uulgi

Expanded text:
diversitas tanta fuit quanta de vituperio iudicarent in dubio esset, relinquentis castra sine duce, exausta equitum ac peditum vigore, obiecta hosti versutissimo et callrem resciscat et aut castra suo duce deserta invadat aut ducem profugum persequatur? quid si ignaro, quod credendum non esset, Hanibale sospes ad Hasdrubalem perveniat? nequaquam illi quidem inexperto cum hoste rem futuram, sed cum illo qui eum nuper in Hispania pueriliter credulum ficte pacis tractatibus fefellisset. 148 Et ad summam in tam variis vulgi
Abbreviated transcription (Latin):
ad audendo ⁊ sius sit et hostibꝰ
ad ductuiq de exatu paucos qͥd
ed electos Roloni floiẽq nullae
opẽ ꝙ coble indigo ⁊ motibquũt
cantꝭ oppoĩto latur̾ audax fortaste
t eni bo si senatũ st̾bat ac insro

Expanded text:
d audendo et suis simul et hostibus um educturumque de exercitu paucos quidem sed electos, robur floremque militie, opemque college indigo et motibus nunc tantis opposito laturum: audax fortasse Id enimvero si senatui scribat ac respo
Abbreviated transcription (Latin):
gens p̃t̾ missa itmi̾s et castᵒ
tui a se ad pliũ expediens aciẽ
nistruit. Romaĩ suã Iam instru¬
xant / Dextrũ cor Claudius
nero leuũ marcꝰ lanꝰ tenebat
in medio p̃tor erat. hasdiu¬
bal Claudio gallos opposlut
nõ ꝙ eis młtũ fidẽt sed ꝙ r
mais foumdalles putabat
liges in medĩo statuit ip̃e ꝙ
phantes in fronte p̃lii colloca
uit qui cũ Romanã pͥmoaciẽ
turbass uanis pꝰ il amor ibus
agitati ꝙ in alus bellis ultꝭ
accidat uagi et qi limphatices
sua ꝙ ab hostib cedẽntur.
It̾ utrarq auiẽ in ip̃a iũcta᷑
eapitis ac fuicꝭ a Rectoñ ꝑcussi
ubi Regi posse de suss stulpio
ferro et malleo ad id mistenũ
institutis cꝰ Remdii inuẽtor ipe

Expanded text:
s et castrorum cura, se ad prelium expediens aciem instruit. 169 Romani suam iam instruxerant. Dextrum cornu Claudius Nero levum Marcus Livius tenebat, in medio pretor erat. Hasdrubal Claudio Gallos opposuit, non quod eis multum fideret, sed quod Romanis formidabiles putabat; Ligures in medio statuit; ipse cphantes in fronte prelii collocavit. 170 Qui, cum romanam primo aciem turbassent, variis post clamoribus agitati, quod in aliis bellis multis acciderat, vagi et quasi limphatico dsuis quam ab hostibus cederentur, inter utranque aurem in ipsa iunctura capitis ac cervicis a rectore percussi, ubi regi posse desiissent, scalpro ferreo et malleo ad id ministerium institutis; cuius remedii inventor ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ducũ pdĩtia si̾ no solẽ ꝑsuasum
incredibło bideba̾ auxio potuis¬
se hambalẽ tanta de re falli
fugã ꝙ sibi oppõm dicas et
excitꝰ no sensisse ut op̃ssũ illũ
ul insictui deiectũ clade sibi
ac lias nõ ad hanikalẽ pedt
ad man hostiũ ꝑueniist huit
ortã ꝯsuli fiduciã ad se dolel

Expanded text:
ducum presentia fieri non solere persuasum incredibile videbatur anxio, potuisse Hanibalem tanta de re falli fugamque sibi oppositi ducis et exercitus non sensisse, ut oppressum illum vel insigni deiectum clade sibi ac literas non ad Hanibalem sed ad manus hostium pervenisse; hinc ortam consuli fiduciam ad se delend
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ has solitudies et hoc
metus notͣna fuga se ꝙ suot¬
qz clanclũi ex hũs locis enꝑe
statuit q̃ les tenebris tumltu
passim om̃ĩa c̾tũ loca Repleriluã¬
Hasdibal ip̃e dũ uandũ q̃ut
mag̃ ꝯmari ad montes astẽdi᷑
eo uudiq altior̃. atq p̾mptior
rippa est et impetuosior alurꝰ
cta uagos a quap felexꝰ errado
aseꝙ̃ndi ip̃ꝰ hostibꝰ de dit/ p̾mꝰ
Claudius nero cũ unidio eqͥtatu
sb̾sidio suꝑueĩt bigentes huĩc

Expanded text:
has solicitudines et hos metus nocturna fuga seque suosque clanculum ex his locis eripere statuit. Que res tenebris tumultupassim omnia circum loca repleveraHasdrubal ipse, dum vadum querit magis a mari ad montes acceditur eo undique altior atque preruptior ripa est et impetuosior alveus, circa vagos aquarum flexus errando assequendi tempus hostibus dedit. Primus Claudius Nero cum universo equitatu, subsidio supervenit, urgentes hinc
Abbreviated transcription (Latin):
aõsioiẽ facimꝰ / si cũ pantionbꝰ
⁊ suit canciorẽ si cũ ꝯ plibus
⁊ obtestor ut hac ip̃a hõ p̃luo
Iueamꝰ Nã et ego habude mores
hpstiũ noui et mõs lassitudiuẽ
roipor̾ aut corporẽ a̾quĩ seutuẽ
haut in stua ũsir sbito Romane
acies Castus educunt᷑ et Iam
hostos ip̃i Castus exierant
potat̾q illico les transsige nͥ
hasdiubali añ aciem ꝑg̾lro no¬
ua Repente suppitio incidispet /
adustrores solib homies ⁊ eqs
solito scalidiores aĩane aĩau̾tit¬

Expanded text:
 facimus si cum paucioribus, et hunc cautiorem si cum pluribus et obtestor ut hac ipsa hora prelium ineamus; nam et ego abunde mores hostium novi, et meos lassitudinem corporum aut torporem aliquem sentire tentiam versis, subito romane acies, castris educuntur et iam hostes ipsi castris exierant poteratque illico res transigi, nisi Hasdrubali ante aciem progresso nova repente suspitio incidisset. adustiores solibus homines et equos solito squalidiores anima
Abbreviated transcription (Latin):
adr̃e hasdmibal orat᷑ Siphax qui
⁊nũt ꝯ scipione uti fedis ĩemor ifilia
hasdiubalis in matͥmoio accepta et
piee carchaginẽsiũ p̃cibꝰ et pͥuatĩ
puellaribꝰ pllanditus expugnatus
Sitilia strustra legatis ad id missis
ne spe auxel eꝰ nͨ affuicã Rñstret edpat
hu duo ig occuaginta peditũt̾decĩ
eqͥtũ mulibꝰ armatis huĩt in aciem

Expanded text:
adesse Hasdrubal, oratus Siphax, qui  Scipione federis immemor, filia Hasdrubalis in matrimonium accepta, et publice Carthaginensium precibus et privatim puellaribus blanditiis expugnatus Sicilia, frustra legatis ad id missis, ne spe auxilii eius in Africam transiret edixerat. Hi duo igitur, octuaginta peditum tredecim equitum milibus armatis, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
pate ac bellũ simmł eẽ nõ posse alteꝵ¬
gͦ abici eligi altep oportere Incer
ꝯsultanes hostiũ .⁊. Rmais explora¬
noubꝰ cũcta sepius spͨtandi et Rontar
duci ꝓp̾andi omia spaͫ fuit et in
Castus Regꝭ atꝙ hasdnibał sus
obtentu ꝑacis belli ollius ⁊ incunio

Expanded text:
pacem ac bellum simul esse non posse; alterum abici, eligi alterum oportere. Inter consultationes hostium et romanis exploratoribus cunta sepius spectandi, et romano duci preparandi omnia spatium, et in castris regis atque Hasdrubalis sub obtentu pacis be
Abbreviated transcription (Latin):
In lr obsequia in q u̾ba / tuiba in¬
extimalłis om̃is guis hõm ꝯflue¬
bat et ẽtͣ int̾ hoꝵ libãlĩatem
nulicr̃ q modestiã mira ꝯt̃tiõ dũ
qñ omĩa illis ingerent / Onatt̾¬
ꝙ ne t̾ꝑide Reciꝑet ꝙ̾tam fu̾uide
in hͦ sibi honore p̃frent obpeciatẽt

Expanded text:
In hec obsequia inque hec verba turba inextimabilis omnis generis hominum confluebat, et erat inter horum liberalitatem militumque modestiam mira contentio, dum hi omnia illis ingererent orarentque ne tepide reciperent quod tam fervide in hoc sibi honore
Abbreviated transcription (Latin):
Octo mĩłia soc̃õꝵ simul ac Cunũ
sũt amissa masdiubalis truncum
saput/ apto ad id serclo Reponi
Claudius ꝯsui̾ Iussit ⁊ nocte ꝓ¬
cona q̃ die c̾tamu̾s ꝯsecuta est
itiue a repto ad cast̾ sea q̃ han
obietta erãi Redũt nõ miori celiłe
q uenãt ad eo ut ꝯ ueiens tur ba
accigisse eũ/ uñ tanto Iam uictor.
ꝯexcitu in ampuliã ꝑuẽnti posse
ꝙᵈ nestõ an expe ꝰ cuisor atq agil
potuisset uix castra erat Ingfrsa¬

Expanded text:
octo milia sotiorum simul ac civium sunt amissa. 178 Hasdrubalis truncum caput apto ad id ferculo reponi Claudius consul iussit, et nocte proxima que diem certaminis consecuta est itinere arrepto, ad castra sua, que Hanibali obiecta erant, rediit non minori celeerat; adeo ut, cum venienti turba attigisse eum unde tanto iam victor cum exercitu in Apuliam perveniri posse, quod nescio an expeditus cursor atque agilis potuisset?
Abbreviated transcription (Latin):
nicliuat nostiã facoã in Re qͣli siiñ
bello maxnne posse ꝙ płm̃ et
leuiã sepe momĩta berboꝵ occasio¬
ñe Rebus ingentibꝰ ꝓ̃buisse bbi
auditũ fuit stubito aduẽise ꝯsuli¬

Expanded text:
 Nostis famam in re qualibet sed in bello maxime posse quam plurimum, et levia sepe momenta verborum occasionem rebus ingentibus prebuisse. Ubi auditum subito fuerit advenisse consul
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ et equos et quadugas ꝯdu¬
tent qͥb fessi de ex̾citu sblenan
possent / Eo ip̃o die quo senatu
st̾pẜat̃ ꝯsiliũ suũ ulli penitus
aꝑiens se ĩ lucanos itut̾ ꝑnũ¬
ciat ad capiẽdã punico p̃sidio
eqtib sex milibꝰ pedicud opq er̃
cestatꝰ ullis elc̃is et comuisa leg
quẽ fidissimũ hebat castionum
custodia magno gressu nocte
se ne simlans illico in picrnẽ fre¬

Expanded text:
quin et equos et quadrigas conducerent quibus fessi de exercitu sublevari possent, eo ipso die quo senatui scripserat, consilium suum nulli penitus aperiens, se in Lucanos iturum pronuntiat ad capiendam punico presidioequitibus sex milibus peditum opus esse testatus, illis electis et commissa legato quem fidissimum habebat castrorum custodia, magno gressu nocte se ire simulans, illico in Picenum fle
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ arte płiũ detractans Caudia
nerone semꝑ uestigus insistẽte
meta poncũ abut assũpto ꝙ
p̃sidio quod urbia in ad custosiã
dimisu̾t ut cũq dap̃na ꝑeos
dies accepta repauit/ psectũ
uopsidi in biuciõs ad qpiẽda
alia duexit auxi /sc rebue
ita dippoitis era muisiũ petut̃
hͦ. in statu et hostiũ⁊ ronta¬
ne orentali in ꝓte italiẽ res
erant / ac in ꝑte altã hasdru¬
bal ab obsidione plincẽtie
digssiꝰ q̃ eũ fiusme detuue¬
ad quẽ explorãdi gia obe

Expanded text:
 arte prelium detrectans, Claudio Nerone semper vestigiis insistente, Methapontum adiit assumptoque presidio, quod urbis illius ad custodiam dimiserat, utcunque damna per eos dies accepta reparavit. Prefectum vero presidii in Brutios ad conquirenda alia direxit auxilia ac, rebus ita dispositis, Canusium petiit. Hoc in statu et hostium et romane, orientali in parte Italie, res erant. 139 At in parte altera Hasdrubal, ab obsidione Placentie digressus que eum frustra detinuead quem, explorandi gratia ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nũc hortando nẽ or̃ado nũt pugnã¬
do rẽ sustinuit quã plapsam ut
uidit ne quitꝙͣ spei reliquũ suꝑui¬
uẽ tot milibꝰ hõm se in Italiam
secutis ⁊ ad mortem Ianꝓg̾ssis
Renuit S ꝓpͥe inlto q maxime pĩ¬
ne sr̃ne q memor głie calcaribꝰ
adacto cormpede in cõfor ͫͥͦ. hosto
Ruit Ibiq for diicãs occubuit
uir. et una clarus ⁊ clanor mor
sex milia Capti auĩ sũt qͥnꝙ im¬
lia q̃dĩgenti n ͨ. unꝙẜ in eo bello
ples uno p̃lio piere Aauta dmq
cedis incessat ut cũ die ꝑxim̃o
Claudio ꝯsule iã dig̾sso lnno
nũciatũ esset sralpios galłos
⁊ lict̾es qui in p̃liõ euasissent
Inconditos abrere sme signis
siue ordine sine duce paucis
m̃ũssis eqͥtib ad unũ facile om̃s¬
oppͥmendos Respondẽt sanitẽ illos
et suꝑsũt ut  ãqui hostium
rum nͬo uel ducis Intita Recu

Expanded text:
nunc pugnando rem substinuit. Quam prolapsam ut vidit nec iam quicquam spei reliquum, supervivere tot milibus hominum, se in Italiam secutis et ad mortem iam pregressis, renuit; sed proprie multoque maxime paterne fraterneque memor glorie, calcaribus adacto cornipede in confertissimos hostes ruit ibique fortissime dimicans occubuit, vir et vita clarus et clarior morte. sex milia, capti autem sunt quinque milia quadringenti; nec unquam in eo bello plures uno prelio perdere; tanta denique cedis incesserat ut, cum die proximo Claudio consule iam digresso, Livio nuntiatum esset Cisalpinos Gallos ac Ligures qui prelio evasissent inconditos abire sine signis sine ordine sine duce, paucis immissis equitibus ad unum omnes facile opprimendos, responderet: ‘Sinite illos, ut supersint aliqui hostium rum numero vel ducis interitu; recu
Abbreviated transcription (Latin):
diissim e medio dexta in ꝑtẽ
Iusuecti se ispais adunꝓant
ibi ig ferox pugna et inẜalłis
stiages eiat/ Callos qui in alto̾
comu erãt. ab incunsu Clandii
ip̃a loci n aͣ tutaba᷑ tumło tellu¬
ris aspions qui medius intꝰ
acies stabat ꝓ clipes sreti qͥes¬
cebant ꝯtenti quidquid ab illis
acẽt᷑ un iit̾ locop angustias
expolicitas saisse acier intelligiꝰ
est hũc collẽ Clandiq/ cum
sepe ne qͥtꝙ traustrẽ tẽptasset
nq̃iuitate loci exclus q indigna¬
buudiꝰ exclamãs. Et qͥd inq̃t
huc decurt a magua ꝑte italie
tã festini uenimꝰ ut pugnare
alios sp̃taremꝰ hͨ dicens ut
e castris nuꝑ ad auxi ͫ incog̾tꝰ
fił uñt Raptĩ neq miꝰ belocit
ex ip̃a acie ⁊. suus q nedũ hosti¬
bꝰ ignoracꝰ et ꝯ paucis sure

Expanded text:
durissimi, e medio dextram in partem transvecti se Hispanis adiunxerant. Ibi igitur ferox pugna et miserabilis strages erat. 172 Gallos, qui in altero cornu erant, ab incursu Claudi ipsa loci natura tutabatur: tumulo telluris asperioris, qui medius inter acies stabat, pro clipeo freti quiescebant, contenti quicquid ab aliis ageretur; unde inter locorum angustias explicitas fuisse acies intelligere est. 173 Hunc collem Claudius cum sepe nequicquam transire tentasset iniquitate loci exclusus, indignabundus exclamans ‘Et quid?’ inquit ‘huc decursa magna parte Italie tam festini venimus, ut pugnare alios spectaremus?’ Hec dicens, ut e castris nuper ad auxilium incognitus, sic nunc raptim neque minus velociter ex ipsa acie et suis quoque nedum hostibus ignor
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ pꝰs plĩ illusit ab ortu so¬
lis ao multũlucis iustincta in
corꝑib humãdis ex comodõ
dici Reliquũ tnegit/ mox dig̃ss̃
silencõ ꝓxit̃ nõctis hanibalem
i in appłai abeñtẽ ip̃o die t̾tio
insecutꝰ / atq a uemsiã ꝯsecutus
Iuis eũ castra posuit młtosq
bi ꝑ dies lemb huic atq hic
eqtum ac peditũ excͣsibus pliã
płria pociũs ꝙ dura ꝯmissa sũt

Expanded text:
 prelium illuxit, ab ortu solis ad multum lucis instructa in corporibus humandis ex commodo diei reliquum transegit. 80 Mox digressum silentio proxime noctis Hanibalem et in Apuliam abeuntem ipse die tertio insecutus atque ad Venusiam consecutus, iuxta eum castra posuit multosque ibi per dies levibus hinc atque hinc equitum ac peditum excursibus prelia plura potius quam dura commissa
Abbreviated transcription (Latin):
Tastroro in mediõ campꝰ patens
Campi in srñe colles erãt aꝑtim
neꝙ ullis latebus aut rupuã aͥ
siluar insidias opportimi ut eos
insediaro anifex ip̃o hambal negli¬
ge hͦ in campo ex extͥsorib

Expanded text:
astrorum in medio campus patens, campi in fine colles erant apertissimi neque ullis latebris aut rupium aut silvarum ad insidias oportuni, ut eos insidiarum artifex ipse Hanibal negligeret. Hoc in campo ab excursoribus
Abbreviated transcription (Latin):
quidsi ut st̃ belloꝵ exitꝰ mopi¬
nabłes et inc̾te hasdiubas alio
ꝯ ꝯsule collata manu uictor
ducũ atq ex̾cituũ tantor
in parẽ omi ꝑte uiriũ ꝑ faci¬
le una/ ꝯ imꝑio ꝓteri ac deler

Expanded text:
quid si ut sunt bellorum exitus inopinabiles et incerti, Hasdrubal altero cum consule collata manu victor ducum atque exercituum tantorum, imparem omni parte virium, perfacile una cum imperio proteri ac celeri
Abbreviated transcription (Latin):
cͦ ut apꝑpeat insigni dolon face
Ianq in Sallanciuos uenusiam¬
q ꝑuenat Illic̃ hostiliũ Tubu¬
et Et añ paucos dies haibat
effeisã aciem Repẽtins impetu
imbau̾at/ Quatuor milibus
hostiũ int̾fectꝭ obulũ huit Cũ
quo copias ꝑtitꝰ est e ꝯsulan
lia et qͥngentos electissimos
eq̃tes peditũ electoꝵ q̃dia ͭ ͣ
nilia Recinũt᷑ Cũ Reliquis
abire p̃tor iussus parut
tũt capuã aptine bat hambal
Tarentius ex fimbus dig̃ssus ꝑ
brucios Recolletto łẜ maxmio patuit

Expanded text:
 ut appareat in insigni dolore faciiamque in Salentinos Venusiamque pervenerat. Illic Hostilium Tubuerat et ante paucos dies Hanibalis effusam aciem repentino impetu turbaverat quattuor milibus hostium interfectis, obvium habuit. Cum quo copias partitus, e consulari lia et quingentos electissimos equites, peditum electorum quadraginta milia retinuit; cum reliquis abire pretor iussus paruit tunc Capuam obtinebat. 128 Hanibal Tarentinis ex finibus digressus per Bruti
Abbreviated transcription (Latin):
dã sed eqͣ nimitate atq obedit̃¬
trũ monicis inflexꝰ ꝯsulatu
accepto alio uũt r̃ laboñ ẜlertẽ¬
dꝯ fuit ut ĩmicitus q̃ illi cũ
collega ciãt Roi pi ͤ cantate
depõĩtꝭ secũ Reduet in gr̃a Oñ
debã quã ꝯcordie bona quã mala
distoidie quãti ꝑicłi Res esset
kalli duces qui unũ ẽs̃ debeãt
distordare, Opportẽ .ii. a int̾ se
dissideãt ut una saltẽ ꝯ hoste
nunes in segnitiẽ flecti. diston¬
des auĩ no itã sed ꝓre quel
ꝓ se nici / ne foit sua Cnuile igua¬
mã icꝭ pandat adegłia simlta¬
cibꝰ caltar acutissimũ in eẽ un
metu engi aĩos ad uirtutẽ
hec et hus siłia eo ꝯstancus
dicebat quo ut se ab hoste ꝯtẽp¬
tũ suppicaret᷑ adu̾ta illi cot

Expanded text:
dam, sed equanimitate atque obedientrum monitis inflexus, consulatu accepto, alio nunc etiam labore flectendus fuit ut, inimicitiis que illi cum collega erant reipublice caritate depositisenam concordie bona, quenam mala discordie, quanti periculi res esset belli duces, qui unum esse debeant, discordare: oportere enim, si inter se dissideant, ut unus saltem cum hoste nimes in segnitiem flecti, discordes autem non ita, sed quemlibet pro se niti, ne forte sua emulo ignavia iter pandat ad gloriam; simultatibus calcar acutissimum inesse, utmetu erigi animos ad virtutem. 119 Hec et his similia eo constantius dicebat, quo ut se ab hoste contemptum suspicaretur adversa illi tot
Abbreviated transcription (Latin):
c̾dẽt ꝓͣ unes moresq hostium
uosset/ Contia ille nõ tã noui
ulla p̃lio fiet mora/ Cũq ad¬
nuras Rabius qͥd tã ꝓpetĩ tãtã
Rem eet accꝰ q̃siuisset ut El glo¬
ria inquit de ibiso hoste uicto ͣ

Expanded text:
 vires moresque hostium nosset. Contra ille, non tam novi nulla prelio fiet mora’. Cumque admirans Fabius quid tam propere tantam rem esset acturus quesivisset, ‘Ut vel gloriosam’ inquit ‘de inviso
Abbreviated transcription (Latin):
latũ rẽmutes ex actissim̃o diltã
hito/ Ita ut̃ coloni ecꝭ sacͦstẽ
eni hasdrubale fie hambalis
ꝯ ingenti ex̾citu ut se su nĩget
in ita lia ueniente duplici bello
Auctis excitibꝰ diũsisq tramitibꝰ
in ꝓuĩcias sũt ꝓfecti/ Claudius
nero in bnicios ac lutauos adũ¬
pniã in galliã ac pitenũadũtq
hsdiubalẽ ab alpibus destẽ

Expanded text:
ulatum ineuntes, exactissimo dilectu habito, ita ut coloni etiam sacrosancte enim, Hasdrubale fratre Hanibalis cum ingenti exercitu ut se fratri iungeret in Italiam veniente, duplici bello auctis exercitibus diversisque tramitibus in privincias sunt profecti: Claudius Nero in Brutios ac Lucanos advepinam in Galliam ac Picenum adversus Hasdrubalem a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio qͣi ulła eĩ ciua eer hispa¬
naꝵ reꝵ / totusꝙ aĩo in italiã
potuit elephantꝭ cupide ss sese
exhipparã pene hostibꝰ c̃ꝯfusa
enpuit/ Et ꝑ pireneos colles
Iusiuit in gallias ibiq ꝯducto
marcenanõ ex̾citu ad ingens

Expanded text:
prelio, quasi nulla ei cura esset hispanarum rerum totusque animo in Italiam potuit elephantis, cupide se se ex Hispania pene hostibus circumfusus eripuit et per Pyreneos colles transivit in Gallias. Ibi conducto mercenario exercitu, ad quod ingens
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓfectis socoꝵ alt̾ captus
alt̾ occisꝰ est . liccores ꝯsulum
q̃nq capti Reliqui incerfecti ex¬
ceptis qui 9 ꝯsule Sancio et
marcelli filiõ adolestente ulnã¬
faustũ sibi infelicem hosti cast̾s
occupat unde carẽtẽ ducibus
tiet ex̾crtã Romanũ. qui Iam
ad sbueniendi suis moueba᷑
dũ illoꝵ latãs asflucas ꝙ re¬

Expanded text:
autem prefectis sotiorum alter captus, alter occisus est; lictores consulum quinque capti, reliqui interfecti, exceptis qui cum consule saucio et Marcelli filio adolescente vulnerfaustum sibi infelicem hosti, castris occupat, unde carentem ducibus terreret exercitum romanum; qui iam ad subveniendum suis movebatur, dum illorum laceras afflictas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ an diuras an noct᷑ins hons
Ing̃di Responsũꝙ erat nocte
castra diũtẽ utilius edictũ ꝙ
in Castris ut ꝙͣ maxio si posset
silentõ ne intelligi posset as

Expanded text:
an diurnis an nocturnis horis ingredi; responsumque erat nocte castra divertere utilius, edictumque in castris ut quam maximo fieri posset silentio, ne intelligi posset ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nocte aͥ qͦt ab eo curme eq̾tum
nimisse clanculũ abditis ac
silencis lecis insedant ex ꝓpoitõ
ut si qua sors ꝯsilus affluxisset
in crastinũ effusos ad p̃dã ppła
ut sepo magnas spes eludẽ sic
uit̾ di modicas fouẽ solita luce
ꝓriã erat q̃d collis in etulis
utroꝵq r ł be Raro utilia dist̾netis
ortũ mͣm᷑ in castris Romonoꝵ
opon ͭ ͤ tantã neglige̾nt neq

Expanded text:
 noctem aliquot ab eo turme equitum immisse clanculum abditis ac silentibus locis insederant, eo proposito ut, siqua sors consiliis affulsisset, in crastinum effusos ad predam popuut sepe magnas spes eludere sic interdum modicas fovere solita. Luce proxima erat quidem collie in oculis utrorunque et turbe raro utilia discernentis ortum murmur in castris Romanoruoportunitatem tantam negligerent neque
Abbreviated transcription (Latin):
bbi ad mollit omia diouet
q̃ dipprõe suã impedĩ saleat
aut deffil/ ⁊ dictũ qꝙ enat in
Castris a mn̾tello ut si loctis me¬
candis Castris placuisset signo
ient spclaton hostiũ ignoiꝰ quãtã
Rem mĩciaret Insidiatoribꝰ sigͫ
ded ͭ illi illico e latebus erũpẽtꝭ
ꝑs collis in uticem euadit ꝑs

Expanded text:
id molitur, omnia dimovet que dispositionem suam impedire valeant aut differre. Edictum quoque erat in castris a Marcello ut, si locus metandis castris placuisset, signo rent, speculator hostium, ignarus quantam rem nuntiaret, insidiatoribus signum dedit; illi illico e latebris erumpentes, pars collis in verticem evadit, pars
Abbreviated transcription (Latin):
itaq de  ip̃o et ꝙ male pugnosser
ueiuisiẽ ꝑ ociũ agẽt accusatꝙ
absens a i̾bimo plebi qui illi
hostis erat impetrata a fera¬
tu uenia ut duuisso ad excitũ
legato Romã ueni Ita hostis
accusatõ uã Rep quas gespat
p̃dicatõe subũtit ut accusãte
rquici nectat bbi de abiogãdo¬
Martłłi Imꝑio agebatm. qͥnto ꝗsuil
stũs est Sed iam unro eggio et
hanor ⁊ libor uite ꝙ fin̾is aderat
oIgnara mẽs hon dum maxime
Rebus gerendis accugi᷑ cũ mapiẽ
supplem̃to ex̾citꝰ uenusiã ad excitã
ibi ãno alro diissum uen̾at q̃t plñ
exitũ p̃sagiens duab̾ꝰ añꝙͣ Roma
Siscederet edibꝰ sacirs extructis̾
edem uñam loouisset bello gallicõ

Expanded text:
pugnasset Venusie per otium ageret, accusatus absens a tribuno plebis qui illi hostis erat, impetrata a senatu venia ut dimisso ad exercitum legato Romam veniret, ita hostis accusationem vera rerum quas gesserat predicatione subvertit, ut accusantem requiem negat, ubi de abrogandMarcelli imperio agebatur quinto consul factus est. Sed iam viro egregio et honorum et laborum viteque finis aderat: ignara mens hominum! dum maxime rebus gerendis accingitur, tum maxime supplemento exercitus Venusiam ad exercitum ibi anno altero dimissum venerat, quasi plane exitum presagiens duabus antequam Roma discederet edibus sacris extructis, edem unam vovisset bello gallico
Abbreviated transcription (Latin):
s. si qͥd ꝑdigii euenisset cui der
sacrificarẽt inc̾tũ eẽt / ꝑ una ꝙ
nou̾at neglecta uõe impense di ͥˢ
duass soluit/ O. felix si nõ honori
q h ambal Redierat ita unũ in

Expanded text:
 siquid prodigii evenisset, cui deo sacrificaretur incertum esset, pro una quam voverat, neglecta ratione impense duplicis, duas solvit. O felix, si non Honori emque Hanibal redierat; ita unum in
Abbreviated transcription (Latin):
in aciẽ Reducẽtit᷑ / neq dux gͣ¬
uaret suoro militũ / untutem
lus id fuciam neq longior ent
mora. hodie pugnastis et uicti-
estis Cras pugnare oz ⁊ uincẽ¬
Sic ad curadũ corꝑa dim̾issud sũt
ingentibꝰ aĩs/ die̾ posteꝵ eppͨtãtꝭ
uͭ negantes Iure si optime Redar¬
gutos ꝙ iñ canto excitu illo diẽ
p̃t̾ unũ duce nemo fuisset bir / illi
aũt uicto aut moite satiffacẽ dig
cẽ Sic illa uqxacta est ubi p̾mũ
Illuxit arati ouis ÷. in uultibus
aĩos p̃tendentes ducis ad p̃tonũ
quenẽ collandandos ⁊ eniti iussos
ite se gẽte ne p̾ꝰ infarste ꝙ felicis
pugne Rumor in pat̾am ꝓfãtur
Cibo ecꝭ ilitai Robur corpor fi̾uarĩ
Et quid ꝑ omia acti uelit᷑ admõe¬
tos instͣcta acie Castrs educit
poĩtꝭ in p̃ma acie qui hest̾lia die
hoste pugnamꝰ qui om̃is impacies̃
sit foi ͬ ͤ uictor uictꝭ insulcat uictꝰ
in uictores sose engit/ nͨ. quietẽ
pati pr̃/ hͨ dicens aciẽ instͣit

Expanded text:
neque dux gravaretur suorum militum virtutem lus ‘id faciam, neque longior erit mora: hodie pugnastis et victi estis, cras pugnare oporteSic ad curandum corpora dimissi sunt, ingentibus animis diem posterum expectantes nec negantes iure se optimo redargutos, quod in tanto exercitu illo die preter unum ducem nemo vir fuisset: illi se aut victoria aut morte satisfacere dignum esse. Sic illa nox acta est. 89 Ubi primum illuxit, armati omnes et in vultibus animos pretendentes ducis ad pretorium convenere. Collaudatos et eniti iussos ita se gerere ne prius infauste quam felicis pugne rumor in patriam perferatur, cibo etiam militari robur corporum firmare et quid per omnia agi velit admonitos, instructa acie castris educit, positis in prima acie qui hesterna die ‘hoste pugnamus, qui omnis impatiens sit fortune: victor victis insultat, victus in victores se se erigit, nec quietem p