comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersas spũum malorum dño prestante ui¬
cerunt. Sequitur. Narrabo omĩa mirabilia
tua. Qs rogo potest omĩa mirabilia diuina
narrare. quȩ cotidie in cȩlo & in t̾ra uirtus
eiꝰ oꝑatur: S usus scripturarum ẽ. ꝑ synedo¬
cem figuram quȩ significat a toto parte dicẽ
omia. dum comp̃hendi nequeant uniuersa.
S ut de multis unum dicere uideamͣ. quid
mirabilius quam pro salute humani gnĩs
dm̃ inconfusibilit̾ humanatum & qui hic
udicatus ẽ: ipsum ad orbem uidicandũ esse
uenturum

Expanded text:
perversas spirituum malorum, Domino praestante, viperversas spirituum malorum, Domino praestante, vicerunt. Sequitur, narrabo omnia mirabilia tua. Quis, rogo, potest omnia mirabilia divina narrare, quae quotidie in coelo et in terra virtus ejus operatur? Sed usus Scripturarum est per synecdochen figuram, quae significat a toto partem, dicere omnia, dum comprehendi nequeant universa. Sed ut de multis unum dicere videamur, quid mirabilius quam pro salute humani generis Deum inconfusibiliter humanatum, et qui hic judicatus est, ipsum ad orbem judicandum esse venturum
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑsona prophete depromitur. Prima ꝓfes¬
sione lȩtum se dicit psalliturũ. qm̃ confund̾
diabolum. cuius culturam aduentus sui pia
dispensatione destruxit. Scd̃a commonet
fideles ut psallant dno qui habitat in syon:
qui undicat sanguinem pauꝑum. & exal.
tat eos de portis inortis. Tercia peccatorib
cum antixp̃o malorum finem dic̃ esse uen¬
turum. Quarta malorum ipsorum nimietate
ꝑmotus. conuersus ad dñm quasi recessisse il
lum dicit adefensione pauꝑum. cum malis
datur licentia p̾sumptionis sue. Quinta de¬
p̾catur ut tremendi uliꝰ iudicii temp᷑ adue¬
niat. quatinus hȩc omĩa fine celeri transigan¬
tur. ne cuiꝰlib& hominis iniquitas ultra p̃ua¬
leat. Talis enim malignitas illiꝰ temꝑis erit.
ut nemo fidelium optet mundi tempora dif.¬
ferri. in quo tanta tnala cognou̾it actitari. pͣs
tur d̾o. qui nullis mundanis cogitationib
fluctuat. quod ꝑfectorum ẽẽ non dubium ẽ.
qui & originalis peccati uitia & suggestioẽs

Expanded text:
sona prophetae depromitur. Prima professione laetum se dicit Domino psalliturum, quoniam confudit diabolum, cujus culturam adventus sui pia dispensatione destruxit. Secunda commonet fideles ut psallant Domino, qui habitat in Sion, qui vindicat sanguinem pauperum tat eos de portis mortis. Tertia peccatoribus, cum Antichristo malorum finem dicit venturum. Quarta malorum ipsorum nimietate permotus, conversus ad Dominum, quasi recessilum dicit a defensione pauperum, cum malis datur licentia praesumptionis suae. Quinta deprecatur ut tremendi illius judicii tempus adveniat, quatenus haec omnia fine celeri transigantur: ne cujuslibet hominis iniquitis ultra praevaleat. Talis enim malignitas illius temporis erit, ut nemo fidelium optet mundi tempora differri, in quo tanta mala cognoverit actitari. Expotur Dominum, qui nullis mundanis cogitationibus fluctuat; quod perfectorum esse non dubium est, qui et originalis peccati vitia et suggestiones
Abbreviated transcription (Latin):
exurgere ponunt. ut illam resurrectionẽ
intelligere deberemꝰ. in qua destructa cognos¬
cit᷑ humana captiuitas. Illo enĩ resurgente
aduiti. illo ad celos ascendente liberat sumꝰ.
Uerum hȩc omĩa nobis contulit. non ꝓpter

Expanded text:
exsurge, ponunt, ut illam resurrectionem exsurge, ponunt, ut illam resurrectionem intelligere deberemus, in qua destructa cognoscitur humana captivitas. Illo enim resurgente adjuti, illo ad coelos ascendente liberati sumus. Verum haec omnia nobis contulit non
Abbreviated transcription (Latin):
ost moram exauditionis pie mẽntis nõ
ad desꝑationis audatiã. s ad continue
orationis salutaria se uota uerterunt. Hic .N.
satisfactio assiduȩ dep̾cationis exponitur. Cur¬
⁊uantur enim in puluerem. qui cinere suꝑ se
sparso. animas suas pecõorum recordatione
discrutiant. Sequitur. Adhesit in t̾ra uenter
nr̃. Qd utiq facere solent. qui longa oratione
prostrati toto corporis effusione tenduntur.
Adherere enĩ terrȩ significat in orationibus
diutius imnorari. ꝑ quas efficacit peccata
uincuntur. Magna enim contra diabolũ
arma sunt in suis uirib fidutiam ñ habere.
s dñm̃ rogare qui adu̾sarium possit oppͥm̾e.
tionum suauissimus finis adhibetur. ut pe¬
tant se resurrectionis dominice gła liberari.
ubi om̃ium xp̃ianoꝵ spes probatur agno̾c.
Exurgere autem non ad dormitionẽ s ad
resurrectionẽ. est. potius applicandum. Supͣ
enĩ ubi eum quasi excitare uoluerunt. dic¬
tum. est: quare dormis. hic autem solum mͦ

Expanded text:
ost moram exauditionis, piae mentes non ad desperationis audaciam, sed ad continuae orationis salutaria se vota verterunt. Hic enim satisfactio assiduae deprecationis exponitur. Curvantur enim in pulverem, qui cinere supra se sparso animas suas peccatorum recordatione discruciant. Sequitur, adhaesit in terra venter noster; quod utique facere solent qui longa oratione prostrati, tota corporis effusione tenduntur. Adhaerere enim terrae, significat in orationibus diutius immorari, per quas efficaciter peccata vincuntur. Magna enim contra diabolum arma sunt in suis viribus fiduciam non habere, sed Deum rogare, qui adversarium possit opprimeretionum suavissimus finis adhibetur; ut petant se resurrectionis dominicae gloria liberari, ubi omnium Christianorum spes probatur agnosci. Exsurge autem non ad dormitionem, sed ad resurrectionem est potius applicandum. Supra enim, ubi eum quasi excitare voluerunt, dictum est: Quare obdormis? hic autem solummodo,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o enim dnõ dicitur. simul in unum di¬
ues & pauꝑ. Diues. quia ds̃. Pauꝑ. quia hõ.
Sicut dicit & apłs. Mementote gracie do
te uos diuites essetis. Mlerito gͦ tam magna
premissa sunt: cum tam p̃cipua & saluta¬
ria dicta sequerentur. Suꝑiorum dictorum
breuis explanatio. ẽ. Diues ꝑtinet ad t̾rige¬
nã. quia numerosis peccĩs probatur opu¬
lentus. Pauꝑ respicit ad filios hominum.
turas diuitias plenissime consequentur. sĩc
in euangłio dic̃. Beati pauꝑes sp̃u. quoniã
ipsorum. est. regnum celorum. Os meum¬

Expanded text:
nim Domino dicitur, simul in unum dives et pauper: dives, quia Deus; pauper, quia homo; sicut dicit Apostolus: Mementote gratiae Dote vos divites essetis . Merito ergo tam magna promissa sunt, cum tam praecipua et salutaria dicta sequerentur. Superiorum dictorum brevis explanatio est; dives pertinet ad terrigenam. quia numerosis peccatis probatur opulentus; pauper respicit ad filios hominum, turas divitias plenissime consequantur; sicut in Evangelio dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
sis mundi partib audiendũ. Totum habet
quicqͥd ad inspectiuam quicquid ad moralẽ
ꝑtinet disciplinã. sicut uersus ille pollicitꝰ
est. Os meum loquetur sapientiã: & medi¬
tatio cordis mei prudentiã. Resignauit no¬
bis scã ueritatis que promisit fatiat nunc

Expanded text:
rsis mundi partibus audiendum. Totum habet rsis mundi partibus audiendum. Totum habet quidquid ad inspectivam, quidquid ad moralem pertinet disciplinam; sicut versus ille pollicitus est: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam. Resignavit nobis sancta Veritas quae promi
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti in euangłio dic̃ incredislis. Uos a patre
diabolo estis. Addidit. Usq in et̃num ñ uide¬
bit lumen. Qͥa sicut peccã tenebrosa sunt:
tta pecc̃orib sapientie lumen auferunt. Et
idõ dixit in eternum non uidebit lumen. qm̃
nec in isto mundo illuminat᷑ fuit. cuiꝰ cor no¬
xium caligo erroris obsedit. Simili modo nec
in ȩc̃num uidebit lumen. qm̃ hic uitio suȩ
prauitatis habere ñ meruit. Lumen enim
uerum qͦd illuminat omnẽ hominẽ uenien¬
cum in honore esset non intellexit. comꝑaus
est. uimentis insipientib & similis factꝰ ẽ ild.
ostquã omia que fuerant dicenda p̃mo¬
nuit. pulcherrimum psalmũ repetita
uersus parilitate conclusit. ut se peccator a
malo proposito remouer&. cum notatam de¬
formitatẽ suam iterata increpatione cog
quando ipse in pͥncipiis ammonae. ut cordis
aurib audiat᷑. Ipse enim testatꝰ. est. eius
m̃itum. qui eum monuit studiose ab uniũ¬

Expanded text:
sicut in Evangelio dicit incredulis: Vos a patre sicut in Evangelio dicit incredulis: Vos a patre diabolo estis . Addidit, usque in aeternum non videbit lumen: quia sicut peccata tenebrosa sunt, ita peccatoribus sapientiae lumen auferunt. Et ideo dixit, in aeternum non videbit lumen, quoniam 164 nec in isto mundo illuminatus fuit, cujus cor noxium caligo erroris obsedit. Simili modo nec in aeternum videbit lumen, quod hic vitio suae pravitatis habere non meruit. Lumen enim verum, quod illuminat omnem hominem venienexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Postquam omnia quae fuerant dicenda praemonuit, pulcherrimum psalmum repetita versus parilitate conclusit; ut se peccator a malo proposito removeret, cum notatam deformitatem suam iterata increpatione cognquando ipse in principiis admonet, ut cordis auribus audiatur. Ipse enim testatus est ejus meritum, qui eum monuit studiose ab unive
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. domus illa quam mirabaris remanet
tium fauorabiles uoces. Benedicit᷑ enzm
dictum. ẽ. propt̾ linguam satellitum: qͥ
inter garrulitates et epulas pastorib suis
bene aptare cõsuerunt. Quoꝵ anima ñ
de bono actu. s ex delitiaũ preparatione
laudatur. Sequit᷑. Confitebitur cͥ cum
bene feceris ei. Mali tunc dm̃ benedicunt.
quando temporalia bona ꝑceperunt. Bo¬
nus autẽ laudat dnm̃: & cum malorum
fasce deprimit᷑. sicut fecit iob & cȩt̾i scĩ eiꝰ.
Dicitur gͦ patri iste peccator confitebitur ͥ:
s quando illi bene feceris. Qui si aliqͥd con¬
trariũ patiatur. blasphemare ñ desinit.
Ꝙ idõ consuetudo ista ui¬
tanda. ẽ:
que insceleratis sepiꝰ inue¬
nitur.
Nos autẽ pio corde omĩ
tempore
collaudemus dmñ. qui
salutem
pessimos imitant᷑. eoꝵ societate dampnand
patrum suoꝵ introisse. Patres enim ipsorum
appellauit. non tantum ex semine carnis quã¬
tum quos morum imitatione secuti sunt:

Expanded text:
rum. Domus illa quam mirabaris, remanet rum. Domus illa quam mirabaris, remanet tium favorabiles voces. Benedicetur enim dictum est, propter linguam satellitum, qui inter garrulitates et epulas pastoribus suis bene optare consueverunt, quorum anima non de bono actu, sed ex deliciarum praeparatione laudatur. Sequitur, confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Mali tunc Deum benedicunt, quando temporalia bona percipiunt: bonus autem laudat Dominum et cum malorum fasce deprimitur; sicut fecit Job, et caeteri sancti ejus. Dicitur ergo Patri: Iste peccator confitebitur tibi: sed quando illi benefeceris; quid si aliquid contrarium patiatur, blasphemare non desinit. Et ideo consuetudo ista vitanda est, quae in sceleratis saepius invenitur. Nos autem pio corde omni tempore collaudemus Dominum, qui salutem pessimos imitantur, eorum societate damnandi rum progenies introisse. Patres enim ipsorum appellavit non tantum ex semine carnis, quantum quos morum imitatione secuti sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
inuenis in negotiatorib: & in hominib
abiectis. Addidit. Et cum multiplicata
fuerit gła domus eius. idẽ. cũ hominib
cũ possessi omb: cum tota hominũ
fuerit li¬
aude celebrata. ut nichil
sibi nisi.
solum deesse putet imꝑi¬
um. Sci
uide qͥa domꝰ eius dixit̃.
ut non solum ipse uerum etiam om̃s qui ad
ipsum ꝑtinent magna pompa florere uide¬
antur. S quare isti non debeant timere
pulchre subsequitur. goniã non cum
cce ratio redditur. quare timeri non
debeat mundi głosus. Cur enim time¬
amus diuitẽ. qui moritur pauꝑ. Scanda¬
lum nr̃m non est. illi ꝑpecuum. nec aliud
secum ualet portare. nisi unde possit arde¬
ri. Quã deformem in illa patͥa conspicies.
quem hic mundissimũ preciosa ueste mi¬
raris.Et benedixit descendere mortuos
peccatores quasi in abyssos altaᷤ: quasi in pro¬
fundissimã foueam. S sine gła scłari. sñ
turba satellitum. si ne presumptione gara¬

Expanded text:
invenis in negotiatoribus et in hominibus invenis in negotiatoribus et in hominibus abjectis. Addidit, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus; id est, cum honoribus, cum possessionibus, cum tota hominum fuerit laude celebrata, ut nihil sibi nisi solum deesse putet imperium. Et vide quia domus ejus dixit, ut non solum ipse, verum etiam omnes qui ad ipsum pertinent, magna pompa florere videantur. Sed quare isti non debeant timeri, pulchre subsequitur. Vers. cce ratio redditur quare timeri non debeat mundi gloriosus. Cur enim timeamus divitem, qui moritur pauper? Scandalum nostrum non est illi perpetuum, nec aliud secum valet portare, nisi unde possit ardere. Quam deformem in illa patria respicies, quem hic mundissimum pretiosa veste miraris. Et bene dixit descendere mortuos peccatores quasi in abyssos altas, quasi in profundissimam foveam; sed sine gloria saeculari, sine turba satellitum, sine praesumptione gaza
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum eiꝰ animas tenebat obnoxias.
le timueris eum diues factus fuerit
hõ & eũ multipłicata fuerit gła domꝰ
eius Qarta pars psalmi ex ore u̾itatis
egreditur. ut nobis saluberrima medici¬
na prestetur. Nam totꝰ mundi hec una
querela. ẽ quare in hoc scło floreant hoĩes.
quos acultura anĩ eognoscimus alienos.
S÷ peccatorib ista ꝑmissa sunt. Idõq piꝰ
doctor uiros alloquitur xp̃ianos. ne ter¬
rarũ diuites ꝑtimescant. qm̃ bene gene¬
raliter pecuniosus pauescetur. cum ei fami¬
liari hominũ cupiditas estimatur. Diues
enim dictus. est. a aiuo. qui quasi ds̃ nichħ
crectit᷑ ineligere. Hominẽ hic impium de¬
bemꝰ accipere. qui se subiectis formidabile
faẽ. dum equitatis uira contempnit. Seqͥt᷑.
Et cum multiplicata fuerit gła domus eiꝰ.
Iunge ne timueris. Que figura dicitur
ora ad inferiora respondent. Et respice
qua grã cuncta proficiant. Minus enim¬
fuerat diuitem fieri. quia hoc frequent̃

Expanded text:
adventum Christi animas tenebat obnoxias. adventum Christi animas tenebat obnoxias. e timueris cum dives factus fuerit homo, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Quarta pars psalmi ex ore veritatis egreditur, ut nobis saluberrima medicina praestetur. Nam totius mundi haec una querela est: Quare in hoc saeculo floreant homines quos a cultura Domini cognoscimus alienos. Sed peccatoribus ista promissa sunt; ideoque pius doctor veros alloquitur Christianos, ne terrarum divites pertimescant, quoniam bene generaliter pecuniosus pavescitur, cum ei famulari hominum cupiditas aestimatur. Dives enim dictus est a divo, qui quasi Deus nihil creditur indigere. Hominem hic impium debemus accipere, qui se subjectis formidabilem facit, dum aequitatis jura contemnit. Sequitur, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Junge ne timueris. Quae figura dicitur ora ad inferiora respondent. Et respice qua grafuerat divitem fieri, quia hoc frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis claritas aꝑitur. & inchoat eẽ dies qͥ
Adhuc pecc̃orum infelicitatem miseriasq
describit. quorum auxilia tamquam
panni putrefacti ueterascunt. Qd enĩ diui¬
tiȩ: prestabunt mortus: Quid presumptio
humana defunctis. qui cuncta amittunt
quib hic delectati sunt. & in et̃nas penas
ꝑueniunt. quas se pati nullatenus credide¬
runt  Sequit᷑. E agła sua expulsi sunt.
De mundo scilico in quo głabantur. uel de
illis reb in quib decepti infelici sorte presu¬
peccatorũ. merito sententia salutaris infer¬
tur. ut sicut humana fragilitas terrore
prostrata. est: ita spe futur premii suble¬
uata consurgat. Nam siue hoc dñs xp̃ẽ de
se dieat suie a parte menbrorum suorum
ut assolet loquatur accõmodum.ẽ. hpsert.
descendens anmam suam ab inferno liba¬
uit s simul & illorum qui aduentum eiꝰ
constanti animo crediderunt. De manu¬
aitte inferi dicit. de potestate draboli qͥ ante

Expanded text:
titudinis claritas aperitur, et inchoat esse dies qui titudinis claritas aperitur, et inchoat esse dies qui Adhuc peccatorum infelicitatem miseriasque describit, quorum auxilia tanquam panni putrefacti veterascunt. Quid enim divitiae praestabunt mortuis? Quid praesumptio humana defunctis, qui cuncta amittunt quibus hic delectati sunt; et in aeternas poenas perveniunt, quas se pati nullatenus crediderunt? Sequitur, et a gloria sua expulsi sunt; de mundo scilicet in quo gloriabantur, vel de illis rebus in quibus decepti infelici sorte praesupeccatorum, merito sententia Salvatoris infertur; ut sicut humana fragilitas terrore prostrata est, ita spe futuri praemii sublevata consurgat. Nam sive hoc Dominus Christus de se dicat, sive a parte membrorum suorum, ut assolet, loquatur, accommodum est. Ipse enim descendens animam suam ab inferno liberavit; sed simul et illorum qui adventuconstanti animo crediderunt. De manu inferi, de potestate diaboli: qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
corde benedicent. unde procedit pleriunq si¬
mulata sententia. sicut ẏsaias dieit. Popls
hie sabis me honorat. eor autem eonum lon¬
sunt: &e mois depascet eos. & obtinebunt
eos iusti in matutino. Uenit ad t̾ciam
sectionem. ubi iustis ab impus prosuis me¬
ritis dicit esse reddendum. Peccõres autem
in inferno positos. mors ȩcerna depascit. Nam
sicut oues lanȩ suȩ amissione uigiter pseue¬
rant. sic in illos semꝑ sine imminutione sub¬
stantiȩ inuenit. quod postea discutiet. de¬
pasc& enim auimentis tractum .ẽ. qui her¬
bas non racticitus uellunt. s abscidunt ipsa
potius sũmitates. Sequitur. Et obtinebũt
eos uisti in matutino. Obrinebunt dixit:
suꝑabunt. Ed utiq in illa resurrectione
felicium ẽ: ut malis premineant. hic enim
iustos obtinent pecẽores. In illo uero iudicio
usti infideles modis om̃ib obtinebunt. In
matutino ac si diceret in albescente die cũ
gła resurrectionis inluxerit. quando iã bĩ¬

Expanded text:
corde benedicent, unde procedit plerumque simulata sententia; sicut Isaias dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum lonmors depascet eos; et obtinebunt eos justi in matutino. Venit ad tertiam sectionem, ubi justis et impiis pro suis meritis dicit esse reddendum. Peccatores enim in inferno positos mors aeterna depascit. Nam sicut oves lanae suae amissione jugiter perseverant, sic in illos semstantiae invenit quod poena discruciet. Depaseit enim a jumentis tractum est, quae herbas non radicitus vellunt, sed abscidunt ipsas potius summitates. Sequitur, et obtinebunt eos justi in matutino. Obtinebunt, dixit superabunt, quod utique in illa resurrectione felicium est, ut malis praemineant. Hic enim justos obtinent peccatores: in illo vero judicio justi infideles modis omnibus obtinebunt. In matutino, ac si diceret, in albescente die cum gloria resurrectionis illuxerit, quando jam bea
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib comparentur. Nam cũ rat¬
onem ꝑceptam uissionib dñi mandatisq
non exibent. merito eam tamquã indigni
tanto munere ꝑdidert̃. Nam tolle homiii
dĩ considerationem: ⁊ omĩno pecus insipiens
.ẽ. Presumptio uana & cacluca suꝑbia S
quamuis de mortalib dicat᷑. & homo cum
in honore eẽt ñ intellexit. possunt hic ar pͥ¬
uaricatorẽ angli accipi: qui de celo proiec¬
ti sunt: quia nec ipsi intellexert̃ honorem
suum. dum auctori suo suꝑbisse monstrant᷑.
Nomo eñi & pro diabolo ponitur. sic̃ ineũgłio
testatur. Inimicꝰ autem homo qui suꝑsemi¬
nauit ⁊iraniam: ẽ. diabolus. Hȩc decima
species diffinitionis. est. quam greci oftspos.
latini ueluti appellant: quando talis. est.
alicui rei complexio. ut non tantum unz
rei de qua dicitur: s & aliis applicari pose

Expanded text:
insipientibus comparentur. Nam cum ratinsipientibus comparentur. Nam cum rationem perceptam jussionibus Domini mandatisque non exhibent, merito eam tanquam indigni tanto munere perdiderunt. Nam tolle homini Dei considerationem, et omnino pecus insipiens est, praesumptio vana, et caduca superbia. Sed quamvis de mortalibus dicatur: Et homo cum in honore esset non intellexit, possunt hic et praevaricatores angeli accipi qui de coelo projecti sunt, quia nec ipsi intellexerunt honorem suum, dum auctori superbiisse monstrantur. Homo enim et pro diabolo ponitur, sicut in Evangelio Dominus testatur : Inimicus autem homo qui superseminavit zizania est diabolus. Haec decima species est definitionis, quam Graeci ὡς τύπῳ, Latini veluti appellant: quando talis est alicujus rei complexio, ut non tantum uni rei de qua dicitur, sed et aliis applicari posse
Abbreviated transcription (Latin):
largitate fulcita sunt: ut in longas gene¬
rationes & progenies constanti pulcͥtudine
ꝑducant᷑. Subiungit etiã ritum quent
gentilitas in parentib agere consueuit.
quando fatua suꝑstitione in terris eorum
idẽ. in sepulchris inuocant nomina mor-¬
tuorum. Et credunt hoc illis prodesse qł̃
eorũ uidentur exhibere memorie: mini
T homo cum in honoie eẽt non intel¬
lexit. comꝑatus. ẽ. iumentis insipien-¬
tib & similis factus. ẽ. illis. De ipsis ad¬
huc loquit᷑. qui mundi istius honore flo¬
ruerunt. Nam quamuis peccator in ho¬
nore sit: dum uiuit. quia dĩ portat ima¬
ginẽ recte dr̃ dignitatem suã. non intel¬
ligere: dum talia facit que ab ipso creatore
uidentur omimodis discrepare. Seqͥtur.
Comꝑatus. ẽ. uimentis insipientib et
similis factus. est. illis. Similitudo dat᷑
digna uerordib: ut qͥ se imaginẽ dĩ ges¬
tare ñ intelligunt. congrue uimentis

Expanded text:
largitate fulcita sunt, ut in longas genelargitate fulcita sunt, ut in longas generationes et progenies constanti pulchritudine perducantur. Subjunxit etiam ritum quem gentilitas in parentalibus agere consuevit, quando fatua superstitione in terris eorum, id est in sepulcris invocant nomina mortuorum; et credunt hoc illis prodesse, quod eorum videntur exhibere memoriae. Vers. 12. Et homo cum in honore esset non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. De ipsis adhuc loquitur qui mundi istius honore floruerunt. Nam quamvis peccator in honore sit dum vivit, quia Dei portat imaginem, recte dicitur dignitatem suam non intelligere, dum talia facit, quae ab ipso Creatore videntur omnimodis discrepare. Sequitur, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Similitudo datur digna vecordibus; ut qui se imaginem Dei gestare non intelligunt, congrue jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens & stultꝰ ꝑibunt. Necesse. ẽ: enim
ite insipiens & st ultꝰ desꝑatione pereant.
cum suoᷤ sapientes cognouert̃ interire.
Uerum ut hec magis sꝑitaliter acciꝑe de¬
beamus: insipientes sunt qui p̃dicationibꝰ¬
propħarum adquiescere noluerunt. Stulti
autẽ uire dicendi sunt: qui nec ipsum xp̃m
dñm uenientem reciꝑe maluerunt. Hic aut̃
simul ꝑibunt. quoniã in futura uidicatioẽ
dampnandi sunt. Reliquert̃ autem uidei
alienis diuitias suas. qm̃ sꝑnentib eis dñm
saluatorem. ad gentes extraneas salutis eoꝵ
domus eorum in ẽtnum. Tab̾nacula eorũ¬
in generatione & pragenie. in uo¬
bunt nomina eorũ in t̾ris ipsoꝵ.
Porientiũ diuitum pompa
describit᷑. qui sibi edificant
sepulchra magnis tractatib exqͥsita.ui¬
demꝰ enim quedã mausolea pulcherrimis:
renitere marmorib:: ut domꝰ estimentur
ȩtne magnis molib fabricate. Post haec
uenit ad dõium tab̾nacula. que copiosa

Expanded text:
insipiens et stultus peribunt. Necesse est enim insipiens et stultus peribunt. Necesse est enim ut insipiens et stultus desperatione pereant, cum suos sapientes cognoverint interire. Verum ut haec magis spiritualiter accipere debeamus; insipientes sunt qui praedicationibarum acquiescere noluerunt; stulti autem jure dicendi sunt qui nec ipsum Christum Dominum venientem recipere maluerunt. Hi ergo simul peribunt, quoniam in futura judicatione damnandi sunt. Reliquerunt autem Judaei alienis divitias suas, quoniam spernentibus eis Dominum Salvatorem, ad gentes extraneas salutis eorum domus eorum in aeternum; tabernacula eoruin generatione et progenie, invocabunt nomina eorum in terris ipsorum. Morientium divitum pompa describitur, qui sibi aedificant sepulcra magnis tractatibus exquisita. Videmus enim quaedam mausolea pulcherrimis renitere marmoribus, ut domus aestimentur aeternae magnis molibus fabricatae. Post haec venit ad eorum tabernacula, quae copiosa
Abbreviated transcription (Latin):
Laborant in et̾num. qui ꝑpetua
ultione dampnandi sunt. Ui¬
uent in ħ mundo in fine: qui des¬
ꝑata lib̾tate luxuriant. Qua pꝑ
In uoluntate erit legentiũ. eligere qͥd
sequantur. Nos tam̃ de fidelib hactenus
dictum eẽ ꝑspeximus. nunc audiamꝰ ꝑ¬
fidi quanta passuri sunt. Cum uiderit¬
enit ad secundũ docendi modũ. I ꝑibt̃.¬
ubi pecc̃ores cum sapientib huiꝰ mũdi
dicit esse ꝑituros: & diuitias suas quas mag̾¬
noꝑe diligebant ñ suis s qͦd grauiꝰ urer&
extraneis successorib desinet esse relinquẽ¬
das. ut propt̾ quas omĩa peccata cõmise¬
rant: nec possessione ipsarum nec propͥo
successore letarentur. Sic̃ salomon dicit.
huiꝰ ab interitu non posse liberari. ut fuit
saloꝵ atheniensis. phyloꝵ lacedemoniꝰ:
aristippus. & cęt̾i. qui mundanȩ sapientiȩ
celeberrima laude uiguerunt. S uidet
eos cõmuniter mori. quos diuine sapien¬
tiȩ participes estimabat. Sequit᷑. Simul

Expanded text:
laborant in aeternum, qui perpetua laborant in aeternum, qui perpetua ultione damnandi sunt; vivent in hoc mundo in fine, qui desperata libertate luxuriant. Quapropter in voluntate erit legentium eligere quid sequantur. Nos tamen de fidelibus hactenus dictum esse perspeximus; nunc audiamus perfidi quanta passuri sint. VerVenit ad secundum docendi modum, ubi peccatores cum sapientibus hujus mundi dicit esse perituros, et divitias suas, quas magnopere diligebant, non suis, sed, quod gravius ureret, extraneis successoribus definit esse relinquendas; ut propter quas omnia peccata commiserant, non possessione ipsarum, nec proprio successore laetarentur; sicut Salomon dicit: istius ab interitu non liberari, ut fuit Solon Atheniensis, Philo Lacedaemonius, Aristippus, et caeteri qui mundanae sapientiae celeberrima laude viguerunt; sed videt eos communiter mori, quos divinae Sapientiae participes aestimabat. Sequitur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
Non dabit negantis. ẽ. Quia nulla oblatio.
nulla placcatio potest compensare. qͦd nos
diuinitas. ẽ. dignata redimere  Nec pre¬
tium redemptionis anime sue. & labora¬
uit in et̾num. Pars ista prima uersus
huiꝰ. ad sententiam respicit suꝑiorẽ. quia
homo liberat᷑ non dabit dõ placationem
suam: nec pretium redemptioĩs aĩe suae.
Pretium. ẽ. enim alicuiꝰ rei compensatio.
Nomo autẽ quid dabit in preciũ. qui totũ
qͦd offerri possit accepitS Sequit᷑. Et labo¬
rauit in ec̃num. De fidelib dicit. qui quã¬
uis pretium redemptionis animȩ suȩ da¬
re non possint. laborant tamen in ȩc̾num:
dum hoc agunt quod eis ad premia ȩtne
ñ uidebit interrtum. De illis adhuc dicit
qui laborant in et̾̃num. Isti enim in fine
uiuentes. idest in año saluatore interitum
ñ uideb̾t. quia licet corpore moriant᷑. ȩt̾nȩ
uite munere sunt ditati. Alii uersus istos
ita pecc̃orib estimant applicandos: dicen

Expanded text:
Non dabit, negantis est; quia nulla oblatio, Non dabit, negantis est; quia nulla oblatio, nulla placatio potest compensare, quod nos Divinitas est dignata redimere. Vers. 8. Nec pretium redemptionis animae suae; et laborabit in aeternum. Pars ista prima versus hujus ad sententiam respicit superiorem: quia homo liberatus non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae. Pretium est enim alicujus rei compensatio. Homo autem quid dabit in pretium, qui totum quod offerre possit accepit? Sequitur, et laborabit in aeternum: de fidelibus dixit, qui, quamvis pretium redemptionis animae suae dare non possint, laborant tamen in aeternum, dum hoc agunt quod eis ad praemia vitaenon videbit interitum. De illis adhuc dicit, qui laborant in aeternum; isti enim in fine viventes, id est in Domino Salvatore, interitum non videbunt: quia licet corpore moriantur, aeternae vitae munere sunt ditati. Alii versus istos ita peccatoribus aestimant applicandos, dicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ec pendent de suꝑiori u̾siculo. quib u̾in¬
gendum.ẽ. Tales circundantur ininiqͥ¬
tate calcanei. Nam p̾sumunt in uirtute sua.
qui aliqua uidentur possibilitate considere
ut uirib corporeis ualentes animi robore et
linguȩ dissertitudine preminenteᷤ. S post¬
quã dixit intrinsecus attributa. nunc uenit
ad aiuicias que extrinsecus ueniunt. ꝑ quas
maxime inflatur humanitas. Raro autem
diues sortem sibi cum pauꝑib intelligit ẽẽ
cõmunem. Et necesse. ẽ. ut cales timeant fi¬
nem. qͥ & deserere mundanas nolunt. & pec¬
catorum suorum penas conscientia teste sor¬
midant. E rat̾ non redimet redimet hõ.
non dabit dõ placationem suam. iminum¬
ost quam de pecc̃orib dixit quorum ins¬
quitas calcaneũ circumdat uenit ad ge
tiate fribus meis. Et in psalmo. Narrabo
nomen tuum fribus meis. Ipse si non redi¬
met qui fudit sanguinem sium p̾tiosum.
redempturus. ẽ. homo idest adam qui huma¬
nũ genus transgressionis uitio sautiauit.S

Expanded text:
ec pendent de superiore versiculo, quibus jungendum est, tales circumdantur in iniquitate calcanei. Nam praesumunt in virtute sua, qui videntur aliqua possibilitate confidere, ut viribus corporeis valentes, animi robore et linguae 162 disertitudine praeminentes. Sed postquam dixit intrinsecus attributa, nunc venit ad divitias quae extrinsecus veniunt, per quas maxime inflatur humanitas. Raro enim dives sortem sibi cum pauperibus intelligit esse communem. Et necesse est ut tales timeant finem, qui et deserere mundana nolunt, et peccatorum suorum poenas conscientia teste formidant. Vers. 7. Frater non redimit! redimet homo: non dabit Deo placationem suam. Postquam de peccatoribus dixit, quorum iniquitas calcaneum circumdat, venit ad gentiate fratribus meis ; et in psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Ipse si non redimat qui fudit sanguinem pretiosum; redempturus est homo, id est Adam, qui humanum genus transgressionis vitio sauciavit?
Abbreviated transcription (Latin):
dalum ipsis. & post ca inore suo benedicent.
le iam enumerationes decurse. uelut
disꝑsa grana in unũ cumilum colli¬
guitur. Nam post illa que dicta sunt. sen¬
tentialit̃ enuntiatur. Hȩc uia eoium Uu
uitam debemꝰ acciꝑe. in qua in hoc scło a¬
tuum nr̃orum uestigiis ambulamus. S le
uia quid mali fatiat: non tacetur. Seaidi¬
lum utiq auctorib suis. idest estimuluns
& dolorem. Non enĩ ad securitatẽ suau
quiequam peccator efficit. cui de sua po¬
uenit actione torqueri. Sequitur. Et pes¬
ea in ore suo benedicent. Hȩc describitur õ¬
suetudo peccantiũ. qui post quã uocum
nequissime dispositionis impleuerint.
mox diuinitati grãs agunt. qm̃ ad suũ
uelle ꝑducti sunt nescientes miserrim
hominum quia illo auctore tantũ ad sc̃a
desideria ꝑuentt᷑. S ist in ore non in

Expanded text:
dalum ipsis; et postea in ore suo benedicent. Hic jam enumerationes decursae, velut dispersa grana in unum cumulum colliguntur. Nam post illa quae dicta sunt, sententialiter enuntiatur, Haec via eorum. Viam, vitam debemus accipere, in qua in hoc saeculo actuum nostrorum vestigiis ambulamus. Sed haec via quid malis faciat, non tacetur: scandalum utique auctoribus suis, id est stimulum atque dolorem. Non enim ad securitatem suam 163 quidquam peccator efficit, cui de sua provenit actione torqueri. Sequitur, et postea in ore suo benedicent. Hic describitur consuetudo peccantium, qui, postquam votum nequissimae dispositionis impleverint, mox Divinitati gratias agunt, quoniam ad suum velle perducti sunt: nescientes, miserrimi hominum, quia illo auctore tantum ad sancta desideria pervenitur. Sed isti in ore, non in
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat. Quȩ figura dr̃ peusis & apochrisis.
quando int̾rogatione premissa. responsio ap¬
ta subsequitur. Dic̃ enim. Utquid timeboͤ
Idest quare formidolosa cogitatione confiui¬
dar:In die mala. In die scilieꝙ passionis. que
mala uideis: bona fidelib fuit. Ille eñ cunĩe
debet uitȩ sinem. qui pecc̃oꝵ recoidatione
mordet᷑. Xp̃c autẽ mortem timnere ñ poteias
qui peccata omnimodis non habebat. Dicĩt h
Quare timeã in die malaͦ Numquid iniqͥ¬
tas calcanei mei circumdabit me Quẽad¬
modum solet contingere pecc̃ori. ut extre¬
ma eiꝰ scelerato fine claudantur. Alii uero
propter excellentiã sc̃e incarnatiõis. hoc
magis aparte menbroꝵ accipiendum esse
aixerunt. Qui confidunt in uirtute sua

Expanded text:
enuntiat. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, enuntiat. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, quando interrogatione praemissa, responsio apta subsequitur. Dicit enim, Utquid timebo? Id est, quare formidolosa cogitatione confundar? In die mala, in die scilicet passionis, quae mala Judaeis, bona fidelibus fuit. Ille enim timere debet vitae finem, qui peccatorum recordatione mordetur. Christus autem mortem timere non poterat, qui peccata omnimodis non habebat. Dicit enim: Quare timeam in die mala? Nunquid iniquitas calcanei mei circumdabit me? Quemadmodum solet contingere peccatori, ut extrema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis a parte membrorum accipiendum esse dixerunt. Vers. 6. Qui confidunt in virtute sua
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem aurem meã: aꝑiam in psal¬
terio propositionẽ meam. Post quam
uirtutem eloquentie suȩ uerus predicator
duob dixit insignib contineri. nunc quẽ¬
admodum precepta sua possint ab humano
genere suscipi: aurẽ inclinaturũ se eẽ promi¬
sit. ut cognosceret se p̃dicationem eius popłs
deuotus impleret. S intende pium magistrũ:
similitudinẽ posuisse. Similitudo eñ rei uera
imitatio. ẽ: ut quod nobis ad exemplum datũ
.ẽ. deuota emulatione dño prestante fatiamꝰ.
S ut om̃s ad precepta sua salutarit̾ implen¬
da institutor serenissimꝰ inuitar&. aꝑire se dixꝰ
in psalterio propositionẽ suam. id est declara¬
turũ se precepta diuinitatis sui propͥi cor¬
poris sanctitate. ut non tam uerbo quam do¬
cere probaretur exemplo. Psalteriũ quippe
ut sepe dictum. ẽ. corporis dnĩ decora simili¬
tudo. ẽ. Nam sicite psalterium de summo
sonat. ita & incarnatio dnĩ celestia mandata
timore suo fieri dicit quod uenturũ esse pro¬

Expanded text:
similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Postquam virtutem eloquentiae suae verus praedicator duobus dixit insignibus contineri, nunc quemadmodum praecepta sua possint ab humano genere suscipi, aurem inclinaturum se esse promisit, ut cognosceret, si praedicationem ejus populus devotus impleret. Sed intende pium magistrum similitudinem posuisse. Similitudo enim rei verae imitatio est, ut quod nobis ad exemplum datum est, devota aemulatione Domino praestante faciamus. Sed ut omnes ad praecepta sua salutariter implenda institutor serenissimus invitaret, aperire se dixit in psalterio propositionem suam, id est declaraturum se praecepta Divinitatis sui proprii corporis sanctitate, ut non tam verbo quam docere probaretur exemplo. Psalterium quippe ut saepe diximus corporis Domini decora similitudo est; nam sicut psalterium de summo sonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata timore suo fieri dicit, quod venturum esset pra
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dicit apłs. Nos autem predicamus
entiam. Salomon qͦq testatur. scire sapi¬
entiam. & disciplinam. & intelligere uerba¬
disciplinȩ. & prudentie. Sapientia ꝑtin&
ad mẏsteria declaranda. prudentia uͦ ad mo¬
res probabileᷤᷤ instruendos. Sic om̃is sermo
diuinus duab his uirtutib plenissimꝰ in¬
dicatur. hinc enim que narraturꝰ. est. in¬
choauit. Ad sint uerba sua mirabili prius
complexione describens. ut om̃s desiderant᷑
quererent qd promissũ sub tali p̾dicatioẽ

Expanded text:
de quo dicit Apostolus: Nos autem praedicamus entiam . Salomon quoque testatur scire sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae. Sapientia pertinet ad mysteria divina declaranda; prudentia vero ad mores probabiles instruendos; sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus plenissimus indicatur. Hinc enim quae narraturus est inchoavit, quae sint verba sua mirabili prius complexione describens, ut omnes desideranter quaererent quod promissum sub tali praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
habitatis orbem. hic iam studiosius commo¬
nent᷑. ut dicta deuotissime capiant. & in
memoriȩ suȩ sinib reponant. Gentes enĩ
accipiamꝰ paganos. habitatores autem or¬
bis xp̃ianos & iustos. qui norunt orbem
t̾rarum sic ẽẽ habitandum. ut in eꝰ scele¬
ratis ñ implicentur errorib. Et considera
doctorem bonum. quomodo ad audiendũ
om̃ia studia concitauit. ut ipse reddatur
reus qui sibi noluerit eẽ proficuus. Hoc
rectores ad suũ studium transferentes:
attentos uidices reddunt. quando se dic¬
turos aut noua aut ingentia pollicent᷑.
dio dñs ꝑseuerat. ut cõnuentꝰ audiendi
fier& omnium. ne quis eum medioere
aliquid crederet eẽ locuturum. Terrige¬
nas pecc̃ores oportet intelligi: qui uitia
terrena sectant᷑. Et isti in partẽ ade pͥmi
rat᷑. Huic contrarium. est. qͦd dixit fili ho¬
minũ. Iustos enim talidicto debemꝰ aduer¬
tere. qui in sortem xp̃i uenrunt. quoniam

Expanded text:
pite, omnes qui habitatis orbem. Hic jam studiosius commopite, omnes qui habitatis orbem. Hic jam studiosius commonentur ut dicta devotissime capiant, et in memoriae suae sinibus reponant. Gentes enim accipiamus paganos; habitatores autem orbis, Christianos et justos, qui norunt orbem terrarum sic esse habitandum, ut in ejus sceleratis non implicentur erroribus. Et considera doctorem bonum, quomodo ad audiendum omnium studia concitavit; ut ipse reddatur reus, qui sibi noluerit esse proficuus. Hoc rhetores ad suum studium transferentes, attentos judices reddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentia pollicentur.dio Dominus perseverat; ut conventus audiendi omnium fieret, ne quis eum mediocre aliquid crederet esse locuturum. Terrigenas peccatores oportet intelligi qui vitia terrena sectantur; et isti in partem Adae primratur. Huic contrarium est quod dixit, filii hominum; justos enim tali dicto debuimus advertere, qui in sortem Christi veniunt: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. & ꝑ psalmũ sine dubio denũ¬
tiatur. ut merito ipsius uocem uenturam
eẽ sentiamus. cuius tot indiciis lampabi¬
lis sermo promittitur.
diuisio psalmi.
e totũ psalmum uerba sunt om̃ptis
filii. In prima sectione dicit. qualia lo¬
cuturus uel que prestaturꝰ sit sidelibꝰ temꝑe
incarnationis suȩ. Secunda memorat. stultis
& insipientibꝰ quanta uentura sint. Tercio
dic̃. quȩ iustos impiosq secutura sunt. Exta
cõmonet fideles ne timeant diuitẽ t̾rarũ.
qr omnẽ potentiã suã cũ luce derelinquunt
Udite hȩc om̃s gentes. aurib ꝑcipite ps.
om̃s qui habitatis orbem. E dmonecur
uniu̾sitas. ut indiserete ueniat᷑ ad audien¬
dum. quia ds sine ullius acceptione ꝑso¬
ne bonus est. Nec uult paucis prodesse:
& alios qui tamen eum puro corde requi¬
runt sub dissi mulatione negligere. Deĩ
quia tale sacram̃tum incarnationis dnĩcȩ
ñ debuit nisi totus mundꝰ audire. uniu̾sa¬
le quippe beneficiũ generalẽ nichilominꝰ

Expanded text:
ntelligitur, et per psalmum sine dubio 161 denuntiatur; ut merito ipsius vocem venturam esse sentiamus, cujus tot indiciis lampabilis sermo promittitur. Divisio psalmi. Per totum psalmum sunt verba omnipotentis Filii. In prima sectione dicit qualia locuturus, vel quae praestaturus sit fidelibus tempore incarnationis suae. Secunda memorat stultis et insipientibus quanta ventura sint. Tertia dicit quae justos impiosque secutura sunt. Quarta commonet fideles ne timeant divites terrarum, quia omnem potentiam suam cum luce derelinquuntudite haec, omnes gentes; auribus percipite; omnes qui habitatis orbem. Admonetur universitas ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec vult paucis prodesse, et alios, qui tamen eum puro corde requirunt, sub dissimulatione negligere. Deinde, quia tale sacramentum incarnationis dominicae non debuit nisi totus mundus audire, universale quippe beneficium generalem nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam suam prostrauit principem tenebra¬
rum: qui mortem moriendo superauit.
qui humanũ genus captiuum crucifixio¬
nis sue dispensatione liberauit. Ipsi autem ẽ
dicitur. nullum alterum intelligi posse de¬
claratur. nisi ipsum mediatorem xp̃m dnm̃
ab humilitate susceptȩ carnis. ꝑsecutorum
debitas indicans penas. ñ studio maliuolen¬
tie: sed contestatione uindicte. Notandum ẽ.
gͥ hunc psalmum t̾cium esse horum qui pas¬
sionem & resurrectionem dnĩcam sub bre¬
uitate cõmemorant
Diuigio psalon. mi

Expanded text:
tiam suam prostravit principem tenebrarum, qui mortem moriendo superavit, qui humanum genus captivum crucifixionis suae dispensatione liberavit. Ipsi autem cum dicitur, nullum alterum intelligi posse declaratur, nisi ipsum mediatorem Christum Dab humilitate susceptae carnis, persecutorum debitas indicans poenas non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. Notandum est igitur hunc psalmum tertium esse horum qui passionem et resurrectionem Dominicam sub brevitate commemorant. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
& in bono accipiuntur: & in malo. S mon¬
tes dĩ stabiles atq decori sunt: montes uero
diaboli. mutabiles atq squalidi. Potestatẽ¬
enim mundane turbate sunt: quando cõ¬
tra religionem dĩ leges principes. pagani sa¬
crilegas inferebant. Uluminis impetus le¬
tificat ciuitatem dĩ. sanctificauit tab̾nacu

Expanded text:
et in bono accipiuntur et in malo. Sed monet in bono accipiuntur et in malo. Sed montes Dei stabiles atque decori sunt; montes vero diaboli mutabiles atque squalidi. Potestateenim mundanae turbatae sunt, quando contra religionem Dei leges pagani principes sacrilegas inferebant. Vers. 4. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei: sanctificavit tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñi xp̃i. Sonasse dicit apłos predicatio¬
nes suas. quasi alicuius fragors robustissimã
uocem. que non tantum aurib quantum
m̃tib insonaret. Quo tempore turbata asse¬
rit. aquas. idest scl̃i huius innumeras gentes
que de tali fuerant admiratione ꝑterrite.
Hec figura dr̃ parabole. id est comparatio.
eum res genere dissimiles qualitatiua comꝑa¬
tione sotiamus. S intuendũ quoniam hoc
ꝑ decorem pulcherrime comꝑationis edictũ
.ẽ. Tunc enĩ aque plurima confusione tur-¬
bantur. quãdo in marinis uiscerib construc¬
torũ deicitur magnitudo. & grandem soni¬
tum reddunt cũ magno pondere fluenta
ꝑcusserint. Hoc utiq contigit. quando apłoꝵ
grandisona p̾dicatione totus mundꝰ intre¬
muit. & ad dnĩ se credulitatem limpidato
post ea corde reuocauit. Sequitur. Contur¬
bati sunt montes infortitudine eius. Hic
alios montes dic̃. hoc. ẽ. scłi potestates. Nã

Expanded text:
tu Domini Christi. Sonasse dicit apostolos praedicatiotu Domini Christi. Sonasse dicit apostolos praedicationes suas, quasi alicujus fragoris robustissimam vocem, quae non tantum auribus, quantum mentibus insonaret. Quo tempore turbatas asserit aquas, id est saeculi hujus innumeras gentes, quae de tali fuerant admiratione perterritae. Haec figura dicitur parabole, id est comparatio, cum res genere dissimiles qualitativa comparatione sociamus. Sed intuendum, quoniam hoc per decorem pulcherrimae comparationis dictum est. Tunc enim aquae plurima confusione turbantur, quando in marinis visceribus constructorum dejicitur magnitudo; et grandem sonitum reddunt, cum magno pondere fluenta percusserint. Hoc utique contigit, quando apostolorum grandisona praedicatione totus mundus intremuit, et ad Domini se credulitatem limpidato postea corde revocavit. Sequitur: Conturbati sunt montes in fortitudine ejus. Hic alios montes dicit, hoc est saeculi potestates. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
terra. & transferentur montes in cor
maris. Sempus illud p̾dicte tͥbulationis
exponitur. qm̃ in aduentu dñi saluatoris
cum de nouitate tanti miraculi uideorũ
corda turbata sint: scĩ uiri timere ñ pote.¬
rant. qͥ in eius nomine acuirtute presu-¬
meb̾at. Seqͥtur. Et transferentur montes
in cor maris. Hoc utiq factum. ẽ. quando
montes idẽ. apłi relictis incredulis uideis:
in cor maris. hoc. est. ad p̾dicandum gentib
transierunt. sicut in actib apł̃oꝵ legit᷑.
Uobis quidem oportebat loqui uerbum dĩ.
s quia reppulistis illud & indignos uos uidi¬
castis et̾ne uite. ecce conuertimur ad gentes.
Quo exemplo aduertimus montes illos pio
cacumine preminentes. & ad fidei soliditatẽ
firmissimos. In cor maris. id est ad fidem oĩũ
nationum fuisse translatos. Et inspiciendũ
salsis credulitatem gentium comparauit.
ut illa corda durata in malum cognosceres.
hec autem euanglico sale condita ueraciter
turbatio exponitur. quȩ facta. est. de aduen¬

Expanded text:
erentur montes in cor maris. Tempus illud praedictae tribulationis exponitur, quando adventu Domini Salvatoris, cum de novitate tanti miraculi Judaeorum corda turbata sint, sancti viri timere non poterant, qui in ejus nomine ac virtute praesumebant. Sequitur, et transferentur montes in cor maris. Hoc utique factum est, quando montes, id est apostoli, relictis incredulis Judaeis, in cor maris, hoc est ad praedicandum gentibus transierunt; sicut in Actibus apostolorum legitur: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Quo exemplo advertimus, montes illos pio cacumine praeminentes, et fidei soliditate firmissimos, in cor maris, id est ad fidem omnium nationum fuisse translatos. Et inspiciendum s vero salsis credulitatem gentium comparavit, ut illa corda in malum durata cognosceres; haec autem evangelico sale condita veraciter turbatio exponitur, quae facta est de adven
Abbreviated transcription (Latin):
quando cum essent idolis deuotissime.
subito in cognite sibi religionis regulas audi.¬
erunt. Multos autẽ miracłorum operatio cõ¬
uertit. multos predicati iudicii terror affixit
Et quamiuis ꝑducerentur ad bonum. ñ po¬
terant animum non habere turbatum. Se¬
quitur. Et inclinata sunt regna. idest hu-¬
miliata sunt ad adorandum ñ ad cadendĩ.
Na tantum unusquisq erigitur. quantum
in illa satisfactione curuat᷑ Adiecit. Dedit
uocem suã altissimꝰ. & mota. est. t̾ra. Non dix̃
uocẽ suam protulit: s dedit. Quasi mirabile
mundum omp̃s doctor insonuit. Ad quam
necesse fuit tremefieri pecc̃or es. qui t̾ribi¬
lia uissa et̾ni uidicis audiebant. Nominꝰ
cȩlestes seruiunt. cui om̃ĩs potentia famu¬
latur. Audite duri. audite uecordes. Quid
uultis funditꝰ ꝑire. qui in tanta p̃sumitis
maiestate peccare: Sequitur. Nobiscum.
qm̃ assumpta carne habitauit in t̾ris. Addi¬
tum. ẽ. Susceptor noster ds̃ iacob. Suscep

Expanded text:
quando cum essent idolis devotissimae, quando cum essent idolis devotissimae, subito incognitae sibi religionis regulas audierunt. Multos enim miraculorum operatio convertit, multos praedicati judicii terror afflixit; et quamvis perducerentur ad bonum, non poterant animum non habere turbatum. Sequitur, et inclinata sunt regna, id est humiliata sunt ad adorandum, non ad cadendum; quia tantum unusquisque erigitur, quantum in illa satisfactione curvatur. Adjecit, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Non dixit vocem suam protulit, sed dedit, quasi mirabile mundum omnipotens Doctor insonuit. Ad quam necesse fuit tremefieri peccatores, qui terribilia jussa aeterni Judicis audiebant. Vers. 7coelestes serviunt, cui omnis potentia famulatur. Audite duri, audite vecordes. Quid vultis funditus perire, qui in tanta praesumitis majestate peccare? Sequitur, nobiscum, quoniam assumpta carne habitavit in terris. Additum est, susceptor noster Deus Jacob. Suscep