comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibũt inqͥt ĩ tenebras exteriores: ibi e¬
rit fletꝰ et stridor dentiũ. Elidemus
iudeos reprobutos uidemꝰ xp̃ianos
ab oriẽte et octidẽte uotatos ad quod¬
dã ꝯimuũ celeste: ut retũbãt cũ ab¬
rahã et ysaat et iacob ubi panis uis-¬
ticia ubi potus sapiẽtia. Actẽdite ex¬

Expanded text:
 in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Videmus Judaeos reprobatos, videmus Christianos ab oriente et occidente vocatos ad quoddam convivium coeleste, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob; ubi panis justitia, ubi potus sapientia. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xp̃i et mẽbra. Si ergo coepus
eiꝰ sumꝰ qd̾ tũt coepus ip̃iꝰ ĩ turbax
paciebat᷑: hoc patit᷑ eccłia ip̃iꝰ. A tur¬
bis p̃mit᷑: a paucis tangit᷑. Caro eã
p̃unt: fides tãgit. Erigite otulos ob¬
setro uos q̃ habetis unde ueniatis. Ha¬
betis etem̃ qđ uideatis. Erigite oculos
fidei tãgite extremã fimbriã uestimẽ¬
ti: sufficiat ad salutẽ. Uidete qd̾ audis¬
tis ex euãgelio tũc futurũ: nũc p̃sens
est. Ideo inq̃t dico uobis post lauda¬
tã tenturionis fidẽ: tanꝙͣ aliemge¬
ne tarne domestici torde. ꝓꝓtẽci in¬
quit multi ab oriẽte et ocridẽte uemẽt.
Nõ oẽs s multi: tñ ip̃i ab oriẽte et oc¬
cidẽte. Istis duab ꝑtib totꝰ oebis de¬
et ottidẽte: et retũbent cũ abrahã ysa

Expanded text:
pus ejus sumus, quod tunc corpus ipsius in turba patiebatur, hoc patitur Ecclesia ipsius. A turbis premitur: a paucis tangitur. Caro eam premit, fides tangit. Erigite igitur oculos, obsecro vos, qui habetis unde videatis. Habetis enim quod videatis. Erigite oculos fidei, tangite extremam fimbriam vestimenti, sufficiet ad salutem. 6. tis ex Evangelio tunc futurum, tunc praesens est. Ideo, inquit, dico vobis: propter laudatam Centurionis fidem, tanquam alienigenae carne, domestici corde Propterea, inquit, multi ab oriente et occidente venient. Non omnes, sed multi: tamen ipsi ab oriente et occidente: istis duabus partibus totus orbis dee venient, et recumbent cum A
Abbreviated transcription (Latin):
uideos sibi pͥmũ quere oues ꝑditas:
ĩ quo ppło et de quo ppło etiã corpus as¬
sũpserat. Nõ muem tantã fidẽ ip̃e
dicit. Possumꝰ nos metiri fidẽ hom̃i:
sĩt hoĩes. Ille qͥĩteriora ternebat ille
quẽ nemo fallebat: ꝑhibuit testimo¬
mũ cordi hoĩs: audiẽs uerba hũilitatis:
ꝓnũtians sentenciã sanitatis. Bnde ãt
te ostitutꝰ habẽs sub me milites: et di¬
co huit uade et uadit et alii uem et ue¬
nnt et seruo meo fac hot et facit. Potes¬
hõ sub pt̃ate iubẽdi habeo potestatẽ:
tu qͥd possis cui ões seruĩt ptates: E¬
rat aũt iste de gẽtib: erat quippe cen¬
turio. Iã uidea gens habebat militẽ
romam ĩꝑii: ibi iste militẽ agebat qͣn¬
tũ agẽ cẽturio poterat⁊ et sub pt̃ate
et habẽs potestatẽ: subditos obedi ẽ¬
tes subditos regẽs. Dñs aũt qͥd. Intẽ¬

Expanded text:
as, in quo populo, et de quo populo etiam corpus assumpserat: Non ibi inveni tantam fidem, ipse dicit. Possumus nos metiri fidem hominum, sicut homines: ille qui interiora cernebat, ille quem nemo fallebat, perhibuit testimonium cordi hominis, audiens verba humilitatis, pronuntians sententiam sanitatis. CAPUT II.te constitutus, habens sub me milites; et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Poteshomo sub potestate, jubendi habeo potestatem; quid tu possis, cui omnes serviunt potestates? Erat autem iste de Gentibus: erat quippe centurio. Jam Judaea gens habebat militem Romani imperii. Ibi iste militem agebat, quantum agere centurio poterat; et sub potestate, et habens potestatem; subditus obediens, subditos regens. Dominus autem quod inten
Abbreviated transcription (Latin):
erat. In huiꝰ uo cẽturionis domũ nõ
ĩtrauit: s pectꝰ possedit. Iacheus aũt
dñm: et domo suscepit et aĩo. Huiꝰ
tñ fides ĩ huilitate laudat᷑. Dixit e¬
m̃. Nõ sũ dignꝰ ut sub tectũ meũ ĩ¬

Expanded text:
erat. In hujus vero Centurionis domum non erat. In hujus vero Centurionis domum non intravit, et pectus possedit. Zacchaeus vero Dominum et domo suscepit, et animo . Hujus tamen fides in humilitate laudatur. Dixit enim, Non sum dignus ut sub tectum meum i
Abbreviated transcription (Latin):
ubi caput suũ redinet. Et ip̃a recli¬
natio capitis nõ erectioĩs: ẜ hũilitatis
magistra est. Reuocat ergo istũ ire tu¬
pientẽ: trahit aliũ retusantẽ. Eodez
quippe loto ait tuidã. Seque me. Et
mo ire et sepelire patrẽ meũ. Pie qͥdẽ
extusauit: et ideo dignior cui ꝰ extusa¬
cio remoueret᷑: uocatio firmaret᷑. Piũ
erat qd̾ uolebat face̾: s docuit mg̃r qd
debet p̃pone. Holebat enĩ eũ esse uiui
uerbi p̃dicatorẽ: ad faciẽdos uicturos.
Exãt aũt alii: ꝑ quos illa necessitas
ĩpleret᷑. Sine in qͥt moetuos sepelire x¬
mortuos suos. Infideles qͣndo cadauer
sepeluit: mortui mortuũ sepelĩt. Illiꝰ
torpus aĩa ꝑdidit: illoꝵ aĩa deũ. Si
cut enĩ uita corꝑis aĩa est: sic uita m̃e
deus. Sĩt expirat corpus cũ m̃az emit¬
tit: ita expirat m̃a cũ deũ amittit.
Deus amissꝰ aĩe mors: aĩa amissa
mors ẽ torꝑis. Moes corpis netessaria:
mo eiꝰ erat ut dixi: in pectore eiꝰ nõ

Expanded text:
ubi caput suum reclinet. Et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. Revocat ergo istum ire cupientem, trahit alium recusantem. Eodem quippe loco ait cuidam: Sequere me. Et mo ire et sepelire patrem meum. Pie quidem excusavit: et ideo dignior cujus excusatio removeretur, vocatio firmaretur. Pium erat quod volebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. Volebat enim eum esse vivi verbi praedicatorem, ad faciendos victuros. Erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos . Infideles cadaver quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. Illius corpus animam perdidit: illorum anima Deucut enim uita corporis anima est, sic uita animae deus. Sicut exspirat corpus cum animam emittit, ita anima cum deum amittit. Deus amissus mors animae, anima amissa mors corporis. Mors corporis necessaria, mo ejus erat, ut dixi; et in pectore ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ euãgeliũ legeret᷑: fidẽ
nr̃a in hũilitate laudari.
Ad domũ quippe cẽturionis cũ se ꝓ¬
miltet dñs iħs iturũ: ut puerũ eius
sanaret ille respõdit. Nõ sũ dignus
ut subtectũ meũ intres: ẜ tm̃ dic uer-¬
bo et sanabit᷑ puer meꝰ. Dicẽdose in¬
dignũ p̃stitit dignũ nõ in tuiꝰ pari¬
etes: s ĩ tuꝰ cor xp̃s ĩtraret. Neq hoc
dicẽt cũ tanta fide et hũilitate: insi il¬
lũ quẽ timebat ĩtrare domũ suã tor¬
de gestaret. Nã nõ ess magna felici
tatis et uerbo et exẽplo discubuit ĩ do

Expanded text:
cum Evangelium legeretur, fidem nostram in humilitate laudari. Ad domum quippe Centurionis cum se promitteret Dominus Jesus iturum, ut puerum ejus sanaret, ille respondit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbum, et sanabitur. Dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cujus parietes, sed in cujus cor Christus intraret. Neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. Nam non erat magna felicittatis et verbo et exemplo, discubuit et in
Abbreviated transcription (Latin):
in uidei st. Unde filii regni:. Quia
legẽ acceperũt ad quos ꝓphete missi
sũt: apud quos templũ et sacerdotiũ
fuit qͥ celebrãt figñs oĩm futõꝵ. Nua¬
rũ enĩ rerũ figuras telebrauerũt: p̃¬

Expanded text:
ilicet. Unde filii regni? Quia Legem acceperunt, ad quos Prophetae missi sunt, apud quos templum et sacerdotium fuit, qui celebrabant figuras omnium futurorum. Quarum enim rerum figuras celebraverunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
poris sui et p̃sentiã u̾tutis sue in õib
gẽtib et ĩ illa mulie significauit:
que fimbriã uestimẽti eiꝰ tetigerat cũ
reqͥrit dicẽs. Quis me tetigit: Tanꝙ̃
absẽs reqͥrit: tauꝙͣ p̃sens sanat. Tur¬
be te ĩquiũt discipuli ꝯp̾mũt et dicis:
qͥs me tetigit: Quasi enĩ sic ãbula¬
ret ut a nullo ꝓrsus coepe tangeret᷑:
ita dixit qͥs me tetigit. Et illi. Eurbe
te ꝯpinũt. Et tanꝙ̃ dicẽt dñs tangẽ¬
tem q̃ro: nõ pͣmentẽ. Sit etiã nũt ẽ
corpus eiꝰ: id est eccłia eiꝰ. Tangit eũ

Expanded text:
sentiam virtutis suae in omnibus Gentibus, et in illa muliere significavit, quae fimbriam vestimenti ejus tetigerat, cum requirit dicens: Quis me tetigit? Tanquam absens, requirit: tanquam praesens, sanat. Turbae te, inquiunt discipuli, comprimunt, et dicis: Quis me tetigit ? Quasi enim sic ambularet, ut a nullo prorsus corpore tangeretur, ita dixit, Quis me tetigit? Et illi, Turbae te comprimunt. Et tanquam diceret Dominus, Tangentem quaero, non prementem. Sic etiam nunc est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipi ꝙͣ hũana natura paciat᷑. Stiẽ¬
dũ est ergo xp̃m non ĩpossibilia pͣti¬
pere ẜ ꝑfecta: que dauid fecit ĩ saul
et absolon. Stephanꝰ quoq martir
ꝓĩnnicis se lapidãtib dep̃catꝰ est: et
paulꝰ anathema esse cupit ꝓ ꝑsetuto¬
rib sius. Het aũt iħs et docuit et fe-¬
cit dicẽs. Pat̾ ignoste illis: ꝙ enĩ fa¬
dũ potest aliqs qͣlemtũq extusacio¬

Expanded text:
atiatur. Sciendum est ergo Christum non impossibilia praecipere, sed perfecta; quae David fecit in Saül et Absalon. Stephanus quoque martyr pro inimicis se lapidantibus deprecatus est: et Paulus anathema esse cupit pro persecutoribus suis. Haec autem Jesus et docuit et fecit, dicens: Pater, ignosce illis  . rdum potest aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Ffere kim sĩt in lege iubem̃ detimas reꝑ:
ita ei offerre ꝯtẽdite et decimas dieꝵ.
Dnusquisq in qnͣtũ u̾tus suppetit
carnẽ macẽt eiusq desideria affli¬
gat: ꝯtupiscẽtias turpes intficiat:
ut iuxta pauli uotẽ hostia uiua fi¬
at. Hostia quippe et ĩmolat᷑ et uiua
est: qñdo et ab hac uita hõ nõ defi¬
cit et tñ se a carnalib desideriis ot¬
cidit. Caro nos leta traxit ad tulpã:
afflicta redutat ad uemũ. Auttor et¬
em̃ mortis nr̃e: ꝑ fructũ ligni ueti

Expanded text:
fferre in lege jubemini decimas rerum, ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae, per fructum ligni veti
Abbreviated transcription (Latin):
delu dies q̃ dragĩtoduo fũt. Ex qui¬
bus dũ sex dies dm̃ici abstmnẽtie sub¬
trahũt᷑: nõ plus ĩ abstinẽtia quã
trigĩta et sex remanẽt. Dũ uo ꝑtre
quasi ãm nr̃i detimã deo damꝰ ⁊
ut q̃ nobismetip̃is ꝑ acceptũ annũ
uiximꝰ: auctori nr̃o nos ĩ eiꝰ detinus

Expanded text:
o fiunt: ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex remanent. Dum vero perquasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstãcia fidei a ꝑfidis ĩgetũt᷑ : talis nõ¬
fideles ita ĩ tribulacioẽ positos suꝑna
pietas deserusse uisa ẽ: ut qͣsi laborã¬
tes ĩ mari discipłos p̃terire iħs uoliuis¬
se putaret᷑. Unde ẽ illud eccłie marti¬
rii tertamĩa desudãtis. Quare obli¬
tus es me qͣre me reppulisti. et q̃re tri¬
stis ĩcedo: dũ affligit me ĩmincꝰ dũ
ꝯfringũt᷑ oĩa ossa mea: Et cet̾a. E
dicãt ñnci t̾rẽtes ubi ẽ deꝰ eoꝵ: Nua¬
si uaufragio fessis minitãtes apłis.
Dicit ip̃e deꝰ eoꝵ. Cũ tnͣsieris ꝑ aquas
tecũ ero: et flumĩa nõ oꝑient te. Cũ
abulaueris ĩ igne nõ ꝯbureris: et

Expanded text:
untur, talis nonfideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est illud Ecclesiae martyrii certamina desudantis: Quare tus es, quare me repulisti? et quare tristis incedo dum affligit me inimicus, dum confringuntur omnia ossa mea, etc. . Sed dicant inimici terrentes, ubi est Deus eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambul
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec ĩ qnͣtũ possumꝰ ꝑ abstinen¬
ciã resurgamꝰ. B nemo sibi eundẽ
abstinentiã solũ posse credat suf
egenos uagosq ĩdut ĩ domũ tuã:
tũ uideris midũ oꝑi eũ et tarnem
tuã ne despexeris. Illud ergo ieui
mũ dñs approbat qd̾ ad eiꝰ otulos
ini dilectiõe agit᷑ qd̾ ex pietate con¬
dit᷑. Hoc ergo qd tibi subtrahis al¬
teri largire: et unde tua caro affli¬
git᷑ in de egẽtis ꝓximi caro reparet᷑.
Hinc enĩ ꝑ ꝓphetã dñs dicit. Cũ ie¬
umaretis et plãgetis mĩqd ieiumũ
ieumastis m et tũ tomeditis et bi¬
bitis nũqͥd nõ uobis tomeditis et uo¬
bismetip̃is bibitis: Sibi enĩ comedit
et bibit q̃ alimẽta corꝑis que sũt cõ¬
muma dona cõditoris sine ĩdigẽtib
ꝑcipit: et sibi quisq ieumat si ea q̃¬
sibi ad tẽpꝰ subtrahit nõ pauꝑib tri¬
buit: s uẽtri postmodũ offerenda tu

Expanded text:
ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Sed nemo sibi eamdem abstinentiam solam credat suffegenos vagosque induc in domum tuam: cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam Deus approbat, quod ad ejus oculos, ximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur, hoc ergo quod tibi subtrahis alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc etenim per prophetam Dominus dicit: Cum jejunaretis et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comeditis et bibitis, nunquid non vobis comeditis et vobismetipsis bibitis ? Sibi enim comedit et bibit, qui alimenta corporis, quae sunt communia bona Conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ die ieuum uẽi iuemt᷑ uolũtas uẽa:
ecte adlites et ꝯtentioẽs ieumatis. et
ꝑcutitis pugno ĩpie: et õẽs debitores
repetitis. Neq enĩ q̃ debitorẽ suũ hͦ
qd̾ dedit repetit: aliqͥd ĩiuste facit.
S dignũ est ut quisqͥs se ĩ peniten¬
tia macerat: etiã sibi qd iuste ꝯpe¬
tit intdicat. Sic sic nobis afflictis
et pentẽtib a deo dumiitit᷑ qd̾ ĩ ius¬
te egimꝰ: si ꝓ amore illiꝰ et hoc qd
nobis iuste ꝯpetit reluxemꝰ

Expanded text:
 voluntas vestra. Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui a debitore suo hoc quod dedit repetit aliquid injustum facit, sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste competi
Abbreviated transcription (Latin):
nũm custodit᷑. Moyses enĩ ut legẽ
actiꝑet sido dieb q̃dragĩta ieuma¬
uit: helias ĩ deserto qͣdragĩta dieb
abstinuit: ip̃e auctor hom̃i ad hoĩes
uemẽs in qͣdeagĩta dieb nullũ õmio¬
do cibũ sũpsit. Nos quoq in qͣntũ
possumꝰ: ãmio q̃deagesie tꝑe carnẽ
nr̃a ꝑ abstinentiã affligẽ conam᷑.
Cur ergo ĩ abstmẽtia qͣdragenarius
nus custodit᷑: nisi qr utus decalogi
ꝑ libros qͣtuor sũ euãgelii ĩplet᷑: De¬
nariꝰ etem̃ quater ductꝰ ĩ qͣdeage¬
nariũ surgit: qr tũc decalogi mãda¬
ta ꝑficimꝰ cũ ꝓfecto qͣtuor libros scĩ
euãgelii tustodimꝰ. Ex qua re senti¬
ri et aliud potest. In hoc enĩ morta¬
li corꝑe ex qͣtuor elemẽtis subsistimꝰ.
et ꝑ uolũtates eiusdẽ corꝑis p̃ceptis

Expanded text:
. Moyses enim, ut legem acciperet secundo, diebus quadraginta jejunavit. Helias in deserto quadraginta diebus abstinuit. Ipse auctor hominum, ad homines veniens, quadraginta diebus nullum omni modo cibum sumpsit. Nos quoque in quantum possumus, annuo quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conamur. Cur ergo inumerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
eũ rumore nõ facie. uł certe ꝓsignoꝵ
magnitudĩe que patrabat ĩ ppłis:
etiã uultu plurimis notꝰ erat. Et.
uide quãta sit hom̃i fides t̾re gẽnesa¬
reth: ut nõ p̾sentiũ tm̃ salute ꝯtenti
sint s mittãt ad alias ꝑ cirtuitũ tiui¬
tates. quo oẽs trãt ad medicũ. Et qͦ¬

Expanded text:
eum rumore, non facie, vel certe pro signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ciã honoris rapia ꝑtinet nequa q̃
paulꝰ de uingeĩto filio dicẽt: nõ ra¬
pinã arbitratꝰ ẽ esse se equalẽ deo.
In hoc ergo diabolꝰ parentẽ nr̃m
ad suꝑbiã traxit: quo eũ ad auari¬
ciã sublimitatis excitauit. S q̃b¬

Expanded text:
is rapina pertineret. nequaquam Paulus de Unigenito Filio diceret: « Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . » In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avaritiam sublimitatis excitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat octidi. Iustũ quippe erat
ut sic tẽptatiões nr̃as sius tẽptatio¬
nib uincẽt: sicut mortẽ nr̃a uene¬
rat sua morte supare. Bz suenduz
nobis ẽ qr trib modis tẽptatio ugi¬
tur: suggestione delectatiõe et ton¬

Expanded text:
tum quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, con
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dicit᷑ cãdor em̃ est lucis et̾ne:
de qua itẽ dicit᷑: ortus est m̃ sol iusti¬
tie. Et iteꝵ. Hobis aũt qͥ timetis no¬
mẽ dm̃ oriet᷑ sol iusticie: ut etiã plu¬
uiã accipias irrigatioẽ doctrine ue¬
ritatis: qr et bonis et malis apparu¬
it: et bonis et malis euãgeliratꝰ ẽ
xp̃s. Siue istũ solẽ maiꝰ acciꝑe nõ so¬
lũ hom̃i s etiã petoꝵ torporeis oculis

Expanded text:
Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur: Ortus est mihi justitiae sol. Et iterum: Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae . Ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia et bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere, non solum hominum, sed etiam pecorum corpor
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ sue potẽtie nõ ostendit: s sola
nobis sue patiẽtie p̃beret exemplũ:
ut quotiẽs a prius hõib aliq̃d pa-¬
tim᷑. ad doctrinã extitem᷑ potiꝰ quã
ad uindictã. Pensate quãta est pa¬
tiẽtia dei: qñta ĩpaciẽtia nr̃a. Nos
si uuriis aut aliqͣ lesione ꝓuotam᷑.
furore ꝑmoti aut qnͣtũ possumꝰ nos¬
metipõs ulustim᷑: aut qd nõ possu¬
mus facẽ minani᷑. Ecce adusitatẽ

Expanded text:
non ostendit. Sola nobis patientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus fa
Abbreviated transcription (Latin):
alienos: ad quos de ꝑitulo naufragii
liberãdos aduenerat ⁊ nsi ut ad hocũ
turbati et pauẽtes s ꝯtimuo liberati.
ãpliꝰ ereptiõis sue miratulũ stuperẽt.
at maiores ereptori suo grãs referrẽt:¬

Expanded text:
alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gra
Abbreviated transcription (Latin):
philosophoꝵq dogiia puersũ dicẽ¬
ciũ. Si nouit deꝰ qͥd oremꝰ et ante¬
ꝙͣ petamꝰ scit quib ĩdigeamꝰ: frus¬
tra sciẽti loqͥm᷑. Quib breuit res¬
poudendũ est: nos nõ narrutores
esse s rogntores. Aluid ẽ narrare ig¬
norãti: aliud scientẽ rogare. In illo
iudiciũ est: hic obseqͥũ. Ibi ĩfidelit̾
iudicamꝰ: hic miserabilit̾ obsetͣmꝰ.
Nõ enĩ uerbis agẽ debemꝰ apid deũ
ut ĩpetremꝰ qd uolumꝰ: s reb que
aĩo gerimꝰ et ĩtenciõe cogitatioĩs.
cũ dilectioe pura et simplici affectu.
S res ip̃as uerbis nos docuisse dñi
ur̃m oportebat: quib incõne man¬
datis eiꝰ ad tẽpꝰ orãdi recordarem.¬

Expanded text:
sophorumque dogma perversum, dicentium: Si novit Deus quid oremus, et antequam petamus, scit quibus indigeamus, frustra scienti loquimur. Quibus breviter respondendum est nos non narratores esse, sed rogatores. Aliud est narrare ignoranti, aliud scientem rogare. In illo indicium est, hic obsequium. Ibi fideliter indicamus, hic miserabiliter obsecramus. Non enim verbis agere debemus apud Dominum, ut impanimo gerimus et intentione cogitationis cum dilectione pura et simplici affectu, sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum oportebat, quibus memoriae mandatis eas ad tempus orandi recordarem
Abbreviated transcription (Latin):
fecta tanꝙ̃ aĩa. Aitẽdite ne iustitiã
rẽa faciatis torã hõib: ut uideañ
ab eis. In porib ergo de muiscdia ex¬
hibenda ut bonꝰ et piꝰ ing̃r p̃cepta
dedit: nũt uõ de tordis mũdicia hoc
ẽ otuli illiꝰ quo uidet᷑ deꝰ ip̃a ueritas
auditores suos ĩstruit: qr ita solũ¬

Expanded text:
I. Attendite an justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. In superioribus ergo de misericordia exhibenda, ut bonus et pius magister praecepta dedit. Nunc vero de cordis munditia, hoc est oculi illius quo videtur Deus, ipsa Veritas auditores suos instruit
Abbreviated transcription (Latin):
põdẽ ataonẽ corꝑali ĩcede suꝑ aquas
nõ ĩfusis pedib. Nã dionisiꝰ egregiꝰ
int̾ ecclesiasticos sc̃ptores: in opustulis
de dnũs nõib hoc mõ loquit᷑. Inora¬
mus enĩ qualit̾ de u̾gineis sangiũb
alia lege p̃t̾ nat᷑alẽ formabat᷑: et qua¬
lit nõ ĩfusis pedib corꝑale pondꝰ ha-¬
bẽtib et materiale on ꝯ deãbulabat

Expanded text:
e onere corporali incedere super aquas, non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et
Abbreviated transcription (Latin):
elemosĩa faciũt bona uolũtate: etiã
si perumã uł si qͥd aliud ẽ qd ĩopi lar-¬
giendũ est nõ habẽt. Multi aũt foris
faciũt et intꝰ nõ faciũt. qͥ uł cmbitõe¬
pł alicuiꝰ rei tꝑalis grã uolũt mmseri¬
coedes uideri. In quib sola simstra
opari existimãda ẽ. Itẽ alii q̃si me¬
diũ int̾ utrosq lotũ tenẽt. ut et ĩten¬
tiõe que ĩ deo est elemosinã faciãt:
et tñ ĩserat se huit bone uolũtati nõ¬
nulla etiã laudis uł cuiustũq rei fra¬
gilis et ipalis cupiditas. S dñs nr
multo uehemẽtiꝰ ꝓhibet solã sinstrã¬
ĩ nob̾ oꝑari: qndo etiã misteri eã uetat oꝑib
dexte. Agit᷑ emĩ de corde mũdũdo qd insi
fu̾it simplex: mũdũ nõ erit. Bimplex.
aũt quõ erit si duob dm̃s sermet i nec
una ĩtentõe reꝵ et̾naꝵ purificet aciẽ
suã s eã mortaliũ quoq fragiliũq re¬
rũ amore obnubilet. Si aũt hoc aliqͥs

Expanded text:
elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitionl alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistrain nobis operari, quando etiam misceri eam vetat operibus dexterae. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. Simplex autem quomodo erit, si duobus dominis serviet, nec una intentione rerum aeternarum purificet aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilet. Et cum oratis
Abbreviated transcription (Latin):
etnã mortẽ. Unde q̃situ dignũ ui¬
det̾ quomõ cũ dñs eos q̃ diligẽtes se
solũ diligũt bñfaciẽtes sibi benefa¬
cuit amicis fenerãt᷑: nõ modo ꝑfet¬
equiꝑari testet᷑ ille pectoris dm̃ici re¬
cubitor ÷ epła de dei et ꝓximi dilet¬
tione ꝯsũmãs nõ uspiã ĩnnitos mo¬
nuerit esse diligedos: s absolute di¬
xerit qr si diligamꝰ ĩuitẽ: deꝰ ĩ nob̾
manet: et caritas eiꝰ ĩ nobis ꝑfecta
ẽ. Eꝵ si quẽ mouet stiat eũ nõ dẽn
mitoꝵ amore dociusse ẜ illos fratrũ
noĩe ꝯp̃hendisse: frmq amoris ĩtui¬
tu diligi et ꝓ eis p̃cepisse orare : stz
ut nõ semꝑ minici remaneãt ẜ resi¬
piscãt a diaboli laqueis: nobisq ger-¬
mano fede̾ sociẽt. Nec durũ uideat᷑
qr nondũ credẽtes: ꝓpt̾ spem tñ credẽ¬
di frẽs appellari posse dicimꝰ. Nã idẽ

Expanded text:
mantes? Unde quaesitu dignum videtur, quomodo cum Dominus eos qui diligentes se solum diligunt, benefacientibus sibi benefaciunt, amicis fenerantur, non modo perfecaequiparari testetur, ille pectoris dominici recubitor Epistolam de Dei et proximi dilectione consummans, non uspiam inimicos monuerit esse diligendos, sed absolute dixerit: Quia si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas Dei in nobis perfecta est . Quod si quem movet, simicorum amore docuisse, sed et illos fratrum nomine comprehendisse, fraternique amoris intuitu diligi, et pro eis praecepisse orare, scilicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres ap
Abbreviated transcription (Latin):
fabulis: q̃ spectatulis recta facie ĩce¬
dũt distinguẽtes uultũ teruleo inueo¬
q colore et ceteris pigniẽtis habẽtes si¬
mulacra oris. linthea gipsata et un¬
rio colore distincta: nõmiꝙͣ colla et
manꝰ creta ꝑ ungẽtes ut ad ꝑsone co¬
lorẽ ꝑuenirẽt: et ppłm du in ludis age¬
rẽt fallerẽt. modo ĩ spetie uiri mõ in
forma femĩe et reliq̃s p̃stigiis. Nõ q̃ͥ¬

Expanded text:
ui spectaculis tecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo niveoque colore et caeteris pigmentis, habentes simulacra oris, lintea gipsata, et vario colore distincta, nonnunquam colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent, et populum, dum in ludis agerent, fallerent, modo in specie viri, modo in forma feminae et reliquis praestigiis. Quae sp
Abbreviated transcription (Latin):
mitte ut tollã festucã de otulo tuo. ꝓpt̾
ence p̾us trabẽ de otulo tuo. Nõ itaq
u̾tus: s causa u̾tutis apud deũ merce¬
dẽ hubet. Et si a recta semita paulu¬
lũ deiuaueris nõ int̾est utrũ ad dex¬
trã uadas an ad simstrã: cũ uerũ i¬
niq̾t receperũt mercedẽ suũ: hoc est nõ

Expanded text:
mitte ut tollam festucam de oculo tuo: nam pejice prius trabem de oculo tuo . Non itaque virtus, sed causa virtutis apud Deum mercedem habet. Et si a recta semita paululum deviaveris, non interest utrum ad dexteram vadas, an ad sinistram; cum verum idicit, Receperunt mercedem suam: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
huana nõ appeti a recte faciẽte sed se¬
qui debet recte facientẽ : ut illis ꝓfici¬
ant qͥ etiã mutari possũt qd̾ laudãt:
nõ ut hic putet aliqͥd eos sibi ꝓfuisse
quẽ laudãt. Bequit. Cũ ergo facis e¬
lenosinã noli tuba tane ante te sic

Expanded text:
humana non appeti a recte faciente, sed sequi debet recte facientem, ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant, non ut hic putet aliquid sibi eos prodesse quem laudant. Sequitur: Cum ergo facis eleemosynam, noli tuba canere ante te, sic
Abbreviated transcription (Latin):
et calũpniãtib nos. illud nõ est cõ¬
trariũ qd ĩ apotalipsi ioħis legit᷑:
martires orare deũ ut u̾indicent᷑.
S hoc quempiã mouere nõ opoetet.
Quis enĩ audeat affirmare cũ illi
sci cãditati se uĩditare petiuerĩt. ut
ꝯtru ip̃os hoĩes ÷ an tõtra regnum

Expanded text:
et calumniantibus vos, illud non est contrarium, quod in Apocalypsi legitur, martyres orare Deum, ut vindicentur ? Sed hoc quempiam movere non oportet. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindicare petiverunt, utrum contra ipsos homines, an cont
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad mortẽ. Est aũt pct̃m ad moetẽ:
nõ ꝓ illo dico ut roget qͥs. Aꝑte enĩ os¬
tendit esse quosdã frẽs ꝓ quib nõ ora
re nobis p̃cipit᷑: cũ dñs etiã ꝓ ꝑsetuto-¬
rib nr̃is orare nos iubeat. Que sol
ui q̃stio nõ potest. nisi fateam᷑ esse a
nos signisicari: multis diuĩaꝵ sc̃ptu¬
raꝵ documẽtis ꝓbari potest. Peccatũ
ergo frĩs ad mortẽ puto esse: ꝙ tũ post

Expanded text:
non ad mortem: est autem peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget . Aperte enim ostendit esse quosdam fratres pro quibus orare non nobis praecipitur, cum Deus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat. Nec ista quaestio solvi potest, nisi fateamur esse alnos significare, multis divinarum Scripturarum argumentis probari potest. Peccatum ergo fratris ad mortem puto ess
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝑ carnalẽ sensũ in cogitacoẽs nr̃as
penetrãt: et turbe uanoꝵ fantasma¬
tũ orãtib obstrepũt. Claudendũ est
ergo ostiũ id ẽ carnali sensui resistẽ¬
dũ ut or̃o spũalis dirigat᷑ ad prẽm
q̃ fit in itimis cordis: ubi orat᷑ pater
ĩ abscõso. Qui ergo uult oronẽ suã
uolare ad deũ: faciat illi duas alas
id est elemosina et ieuimũ. et ascen¬
det telerit᷑ et exaudiet᷑. Et pat̾ in qͥt¬
uẽ q̃ uidet ĩ abscõdito: reddet uobis.
Et hoc decuit tali clausula t̾mmnã¬
da. Nõ enĩ hoc monet nũt ut oremꝰ
s quomiõ oremꝰ: neq ut suꝑiꝰ ut fa¬
qm de corde mũdando p̃cepit. qd nõ
mũdat insi una et simplex ĩtentio:
ĩet̾nã uitã solo et puro amore sapiẽ¬

Expanded text:
est carnalem sensum, in cogitationes nostras penetrant, et turbae vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum; ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimo cordis, ubi oratur Pater in absconso. Qui vero vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, id est, eleemosynam et jejunium, et ascendat celeriter, et exaudietur. Et Pater tuus, qui videt in abscEt hoc decuit tali clausula terminandum. Non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus, neque, ut superius, ut fam de corde mundando praecipit, quod non mundat nisi simplex intentio in aeternam vitam, solo et puro amore sapie
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ p̾sidii et ꝑpetue dona retribucoĩs
erexerit: qͣsi int̾ umbras noctis repẽ¬
te ortũ luciferi ospicit qui diẽ ꝓximũ
nũciet. Iucifer nãq cũ plurimũ tres
horas noitis id ẽ totã uigiliã matuti¬
nã illumñare ꝑhibet᷑: aderitq dñs:

Expanded text:
men praesidii, et perpetuae dona retributionis men praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam ill
Abbreviated transcription (Latin):
do. Bidet quippe dñs suos laborãtes
ĩ mari ꝙͣuis ip̃e positꝰ ĩ t̾ra: qr et si
ad horã differre uidet᷑ auxiliũ tribu
roborat: et aliqñ etiã maĩfesto adiu¬
torio uictis adusitatib qͣsi talcatis se¬
datisq fluctuũ uolum̃ĩb liberat. sit
hic quoq subsequẽt᷑ ĩsiuat᷑ tũ dicit᷑.
ad eos: ambulãs suꝑ mare. ꝓtacio¬
nes et uigilie militares int̾ horarũ
spatia diuidũt᷑. Qñdo ge dicit quar¬
ta uigilia nottis uenisse ad eos dum:
ostẽdit tota nocte ꝑiditatos. et extre¬
mo noctis tꝑe eis auxiliũ p̃bitũ. La¬
borabãt ergo toto noctis opate tpe:
s dilutulo appropĩqnte et luciferoso¬
lis dieiq exortũ ꝓmittẽte ueuit dñs ÷
et suꝑ ambulãs tumnda freti terga
ꝯp̾mit. qr cũ p̃ssuris obsita fragilitas
hũana pusillaminitatẽ uiriũ suaꝵ
ꝯsiderat: inl erga se aliud ꝙ̃ tenebeas
angustiaꝵ et estꝰ ceruit hostiũ ⁊fli¬
gentiũ. Cũ uo̾ mentẽ ad suꝑm lu¬

Expanded text:
nus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulpietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lu
Abbreviated transcription (Latin):
li deputabit̾ ꝓ merrede tuiꝰ amoee
bona oꝑa fecisse uidet᷑: s apud deũ
sine mertede est: qi nõ ꝓ illiꝰ amore
net ꝓet̾ne uite desiderio aliqͥd fetisse
ĩuenit᷑. Unde et ĩ alio loto fatue uir-¬
gines lãpades ornasse ẜ oleũ in eis

Expanded text:
ore bona opera fecisse videtur; sed apud Dominum sine mercede est, quia non pro illius amore, nec pro aeternae vitae desiderio aliquid fecisse invenitur. Unde et in alio loco fatuae virgines lampades ornasse, sed oleum in eis
Abbreviated transcription (Latin):
hoib. Tu aũt cũ oraueris ĩtra ĩ cubi¬
tulũ tuũ et dausoostio tuo oea patrẽ
tuũ in abscõso: et p̃r tuꝰ qͥ uidet ĩ ab¬
sc̃oso reddet tibi. Hec quidẽ sentẽtia
simplicit ĩtellecta erudit auditorẽ: ut
uanã mũdi głia fugiat ⁊ s in uidet᷑
hoc magis esse p̃ceptũ: ut ĩcdusa pec¬
toris cogitatiõe labiisq ꝯpressis orẽꝰ
dñm. Qd̾ et ãnã in regũ uolumĩe
fetisse legimiꝰ labia inq̃t eiꝯ tm̃ mo¬
uebãt᷑: et uox illiꝰ nõ audiebat᷑. Ista

Expanded text:
in cubiculum tuum, et clauso ostio tuo, ora Patrem tuum in absconso, et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi. Haec quidem sententia similiter intellecta erudit auditorem, ut vanam mundi gloriam fugiat. Sed mihi videtur hoc magis esse praeceptum, ut inclusa pectoris cogitatione, labiisque compressis, oremus Dominum. Quod et Annam in Regum volumine fecisse legimus: Labia, inquit, ejus tantum movebantur, et vox illi
Abbreviated transcription (Latin):
nici hoc faciũt: Ethinci emĩ gretela
gens dicit᷑ atq ideo gẽtiles nũcupa¬
ti sũt: qr tales sũt ut fuerũt geniti:
sub pct̃o sc idolis seriuẽtes. Talis e¬
m̃ in hac euãgelii sẽtentia ẽ sensus.¬
Bi etiã pit̾ores publicãi et ethinci ex¬
ga dilectores suos nat᷑a dute norũt
gradꝰ ꝓfessiõis exinnor ⁊ ita cura ne¬
cesse ẽ sit u̾tutis uberior. laciori simi
dilectioĩs amplecti debetis etiã nõ a¬
mãtes. Nã dilige ĩnnicos deꝰ p̃cipit.
Et petulãtes hũanaꝵmenciũ motꝰ
publite caritatis frãgit affectu nõ so¬
lũ irã ab ulcione depellẽs: s etiã in a

Expanded text:
nici hoc faciunt? Ethnici ex graeco gens dicitur. Atque ideo gentiles nuncupati sunt, qui tales sunt ut fuerunt geniti, sub peccato scilicet idolis servientes. Talis enim in hac Evangelii sententia sensus etiam peccatores, Publicani, Ethnici erga dilectores suos natura duce norunt gradus professionis eximior, ita cura necesse est sit veritatis uberior, latiori sinu dilectionis amplecti debetis et non amantes? Nam diligere inimicos Deus praecipit. Et petulantes humanarum mentium motus, publicae charitatis frangis affectu, non solum iram ab ultione depellens,
Abbreviated transcription (Latin):
dearis ab hoĩb. Et suꝑ fluo totiẽs eadẽ
dicũt᷑ cũ sit iã una regula custodiẽda
qua cognitũ est nõ sibi ut sciãt hec hoĩ¬
nes formidandũ aut fugiendũ esse :¬
s si hoc aĩo fiãt ut fructꝰ ĩ eis expectet᷑
uerba cũ adiũgit similit̾: amẽ dito

Expanded text:
dearis ab hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur Ser
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ꝓbabiliꝰ ĩtelligi existimo ut ille
sol sp̃italis nõ oriat᷑ insi bonis et scĩs:
qr hocip̃m est qd plangũt miq̃ ĩ illo
libro qͥ sapiẽtia salomonis ĩscribit᷑:¬
ua nõ irriget insi bonos: qr malos
significabat umea de qua dictũ est.
Mũdabo mibib meis ne pluãt supex

Expanded text:
probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribittualis non irriget nisi bonos; quia malos significavit vinea, de qua dictum est, Mandabo nubibus meis ne pluant super
Abbreviated transcription (Latin):
ut cohẽdes xp̃i esse possimꝰ. Filii ergo
efficim regenaciõe sp̾itali ut adop¬
tem̾ in regnũ dei nõ tanꝙ̃ aliem: ẜ
tanꝙͣ ab illo facti et treati hoc est cõ¬
diti: ut unũ bñficiũ sit quo nos fecit
qr estis filii: s facite ista ut sitis filii.

Expanded text:
ut cohaeredes Christi esse possimus. Filii ergo ut cohaeredes Christi esse possimus. Filii ergo efficimur regeneratione spiritali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati, id est conditi, ut unum beneficium sit, quo nos fecit quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii.
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ iitit᷑ apłs dicẽs. Nõ ergo
regnet pitm in ur̃o mortali corꝑe.
Destruit᷑ aũt et euertit᷑ pt̃ti reg-¬
nũ: ꝑtim correitioẽ hom ut caro
sp̃itiũ subiiciat᷑: ꝑtĩ deprauatiõe
ꝑseueranciũ in pct̃o ut ita ordinẽt᷑:
ut iustis cũ xp̃o regnũtib molesti
esse nõ possit. Niuis ergo cõunuit
scõs : nõ talẽ suã uindictã a dño
esse dep̃catos: Sine ulla ergo dubi
taciõe diligamꝰ ĩnnitos nr̃os: be¬
nefatiamꝰ eis q̃ oderũt nos. et oremꝰ
ꝓ eis qͥ ꝑsequũt᷑ nos. ut fiat ꝙ ꝯsequẽ¬
ter positũ est: ut sitis inq̃t filii pr̃is
ur̃i q̃ in telis est. qͥ solẽ suũ oeiri facit
suꝑ bonos et malos. et pluit super
iustos et ĩiustos. Pma pars huiꝰ sẽ¬
tẽtie ex illa regula ĩtelligẽda est: q̃
et iohes dicit. Dedit illis pt̃atẽ fili-¬
ea q̃ ab illo p̃cipiũt᷑ ĩplemꝰ. Unde
et apłica disciplina adoptiõe appel¬
lat qua ĩetuã hereditatẽ potam᷑:

Expanded text:
go regnet peccatum in vestro mortali corpore . Destruitur autem et evertitur peccati regnum, partim correctione hominum, ut caro spiritui subjiciatur; partim depravatione perseverantium in peccato, ut ita ordinentur, ut justis cum Christo regnantibus molesti esse non possint. Quis ergo convincit sanctos, non talem suam vindictam a Domino esse deprecatos? tatione diligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oderunt nos, et oremus pro eis qui persequuntur nos, ut fiat quod consequenter positum est: Ut sitis filii Patrisolem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Prima pars hujus sententiae ex illa regula intelligenda est qua et Joannes dicit: Dedit illis potestatem filiea quae ab illo praecipiuntur, implemus. Unde et apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur,
Abbreviated transcription (Latin):
esse frĩ petẽti. ut sibi frat̾ ignoscat:
s qr illi ꝯ pct̃i tarta labes est. ut de¬
p̃candi hũilitatẽ subire nõ possit:
etiã si pctm suũ mala ꝯsuẽtia ag-¬
nostẽ et enũtiare cognt᷑. Cũ em̃ di

Expanded text:
esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat; sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiamsi peccatum suum mala conscientia agnoscere et enuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
nõ aliud est ꝙͣ nõ pectare: nõ pecta¬
re aũt est legis p̃cepta seruare. Pre¬
ceptoꝵ aũt obseruatio duplici gen̾e
ꝯtinet᷑ ut nichil eoꝵ q̃ ꝓhibẽt᷑ faci¬
as: et oĩa q̃ iubẽt᷑ implere ꝯtendas.
Hoc est emĩ qd̵ ꝑsalunsta dicit. Rece¬
de a malo: et fat bonũ. Si a malo
recesseris et nõ feteris bonũ tnsgres¬
sor es legis: que nõ tm̃ in maloꝵ at¬
tuũ abhoĩaciõe s ĩ bonoꝵ ꝑfectiõe

Expanded text:
non aliud est, quam non peccare: non peccare autem, Legis praecepta servare. Praeceptorum autem observatio duplici genere continetur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et omnia quae jubentur implere contendas. Hoc est enim quod Psalmista dicit, Recede a malo, et fac bonum . Si a malo recesseris, et non feceris bonum, transgressor es Legis: quae non tantum in malorum actuum abominatione, sed in bonorum perfect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtine̾ mõstrãt᷑ et ob hos merito ab
et̾m regis nuptiis pulsãtes iamiã
repellũt᷑: qr illũ quẽ absentẽ ama¬
re neglexerũt: p̃sentẽ ternẽ nõ me¬
rẽt᷑. Nã illud qd̾ apłs dicit si adhuc¬

Expanded text:
tinere monstrantur. Et ob hoc merito ab aeterni Regis nuptiis pulsantes januam repelluntur, quia illum quem absentem amare neglexerunt, praesentem cernere non merentur. Nam illud quod Apostolus dicit: Si ho
Abbreviated transcription (Latin):
co uobis. Diligitẽ inuicos uros: bene¬
facite illis qͥ oderũt uos. Multi p̃cep¬
ta dei sua ĩbetillitate nõ scõꝵ uirib
estimãtes: putãt esse ĩpossibilia que
p̃cepta sũt. et dicũt sufficẽ u̾tutibus

Expanded text:
co vobis, Diligite inimicos vestros, benefacite illis qui oderunt vos. Multi praecepta Dei sua imbecillitate, non sanctorum viribus, aestimantes, putant esse impossibilia quae praecepta sunt; et dicunt s
Abbreviated transcription (Latin):
qr ideo nõ reite faciebat ut place̾t
hõib: s ut deo ad tuiꝰ amorẽ corda
hoñ uolebat ꝯuerte̾. eoip̃o quo pla¬
cebat hoĩb. Sĩt gͦ nõ absurde loq̃¬
ret᷑ qͥ dice̾t ĩ hac oꝑa qua nauẽ q̃¬
ro nõ nauẽ quero ẜ patriã: sic et

Expanded text:
 ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: In hac opera qua navem quaero, non navem quaero, sed patriam, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
to dm̃ nõ sit adu̾sũ: ꝙ et ĩ ꝓphetis ĩ¬
mitos: que maledictões putãt᷑: situ¬
ti ẽ illud. Fiat mẽsa illoꝵĩ laqueũ:
et tet̾a que ibi dicũt᷑. Et illud. Fiãt
filii eiꝰ pupilli et uxor eiꝰ uidua: et
alia usq quaq ĩ sc̃pturis reperiũt᷑:
q̃ uident᷑ esse ꝯtraria et huic p̃cep-
te et nolite maledic̾e. cũ et de dũoseͥptũ

Expanded text:
et in prophetis inimicos, quae maledictiones putantur, sicuti est illud: Fiat mensa eorum in laqueum , et caetera quae ibi dicuntur. Et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua , et alia usquequaque in Scripturis reperiuntur, quae videantur esse contraria et huic praecepto te, et nolite maledicere : cum et de Domino scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
iñ diligitis eos q̃ uos diligũt: ꝙͣ mer¬
cedẽ hubebitis: Filios et parẽtes am̃t
latro amat et leo: amat et draco a¬
mãt et uesi amãt et lupi. Bi eñ amã¬
tes nõ diligimꝰ filios uł parẽtes: peio¬
res leonib uł supͣdictis bestiis sumꝰ.
Si u̾õ cmãtib uitẽ reddimꝰ: adhuc
inchil ab istis bestiis distare uidem᷑.
Nõne et publicam hoc faciũt: Pu¬

Expanded text:
im diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? Filios et parentes amat latro, amat et leo, amat et draco, amant et ursi, amant et lupi. Si enim amantes non diligimus filios vel parentes, pejores leonibus vel supra dictis bestiis sumus. Si vero amantibus vicem reddimus, adhuc nihil ab istis bestiis distare videmur. Nonne et Publicani hoc faciunt? Pu
Abbreviated transcription (Latin):
seruare: potest ditẽ nõ posse res to¬
tas uendẽ et paupib erogure: mĩqͥd
potest dice̾ nõ possũ dilige̾ ĩnitos:
Nõ emĩ ibi aut pedes laborãt turrẽ¬
do aut aures audiẽdo aut manꝰ o¬
perãdo lassãt᷑: ut nos ꝑ m̃az extusa¬
nonẽ laborare conem᷑. Nõ nobis di¬
cit᷑. Ite ad orientẽ querite caritate:
nauigate ad ottidentẽ et ĩuemietis
dilectionẽ. Intus ĩ corde nr̃o est: ubi
redire iubemꝰ dicẽte ꝓpheta. Redite p̃¬
uaricatores ad ior. Nõ eñ in longni¬
quis regionib ĩuenit᷑: qd̾ a nobis pe¬
ut. Et orate ꝓ ꝑsequẽtib et calũpm-¬

Expanded text:
servare; potest dicere non posse res totas vendere, et pauperibus erogare: numquid potest dicere, Non possum diligere inimicos? Non enim ibi aut pedes laborant currendo, aut aures audiendo, aut manus operando lassantur; ut nos per ipsam excusaonem liberare conemur. Non nobis dicitur, Ite ad orientem, et quaerite charitatem: navigate ad occidentem, et invenietis dilectionem. Intus in corde nostro est, ubi redire jubemur, dicente propheta, Redite, praevaricatores, ad cor . Non enim in longinquis regionibus invenitur, quod a nobis petit. Et orate
Abbreviated transcription (Latin):
bus diligũt᷑ oderũt sĩt luxuriosi filii
parẽtes coertiores luxurie sue. Asten¬
dit ergo aliquẽ gradũ q̃ ꝓximũ dili¬
git: ip̃iuis adhuc oderit ĩninitũ. eius
aũt ĩꝑio q̃ uenit legẽ implẽ nõ solue:
ꝑficiet beniuolentiã et benignitatẽ:
cũ eã usq ad ĩnici dilectionẽ ꝑduxe¬
rit. Nã ille gradꝰ ꝙͣuis nõnullis sit
tã paruꝰ: est tñ ut cũ publicanis
possit esse cõmus. Nec ꝙ ĩ lege dic¬
tũ est oderis ĩmntũ tuũ uox iubẽtis
iusto est accipiẽda: s ꝑmuittẽtis ĩfirmo.
ꝓuenire qd̾ tibi id est ut ad regnũ cor¬
rectꝰ reuocatusq ꝑueniat. ꝓximus
est aũt oĩs hõ. Omẽs ꝓximi sumus
cõdicione t̾rene natiuitatis et morta¬
litatis. et eciã spe celestis heditatis: qr
nestanꝰ qͥs quid futurũ sit qm̃ aut
iudeꝰ aut hereticꝰ aut paganꝰ ⁊ forte

Expanded text:
ibus diliguntur oderunt, sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae. Ascendit ergo aliquem gradum, qui proximum diligit, quamvis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit legem implere, non solvere, perficiet benevolentiam et benignitatsque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gradus quamvis nonnullus sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo est accipienda, sed permittentis infirmo. provenire, quod tibi; id est, ut ad regnum correctus revocatusque perveniat. Proximus est autem omnis homo. Omnes proximi sumus conditione terrenae nativitatis et mortalitatis, et etiam spe coelestis haereditatis; quia nescimus quis quid futurus sit, quoniam Judaeus, aut h
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ est fermẽtũ insi euãgelũ: Que
sũt tres mẽsure : inisi õẽs gẽtes ꝓpt̾ tres
filios noeꝰ. Ergo sex hydrie capiẽtes bi-¬
nas uł t̾nas metretas: sex sũt etates
tꝑm capiẽtes ꝓpheniã ꝑtinentẽ ad oẽs
gẽtes: siue ĩ duob generib hom̃ id ẽ
siue ĩ trib ꝓpt̾ noe tres filios significa¬
tos. Figuta est emĩ ꝓphetia: ꝑtingẽs
usq ad oẽs gẽtes. Nã in eo qd̃ ꝑtingit
dicta est metret cr: sĩt dicit apłs. Ac¬

Expanded text:
d est fermentum, nisi Evangelium? Quae sunt tres mensurae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, sive in tribus, propter Noe tres filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
dsuscitass filios abrahe. Ffacti sumꝰ filii
abrahe muitãdofidẽ: nõ nascẽdo ꝑ car¬
nẽ. Sicut eĩ illi degenerãdo exheda¬
ti: sic nos imutãdo adoptati. Ergo frẽs
pł t̾nas metretas: Estimãtis enĩ fuit
quodãmõ ut ip̃as dicẽt binas quas di¬
xerat t̾nas: ad ꝯmendãdũ siz sac̃imẽ¬
tũ. Nuomõ sũt bine metrete: ¶ irtũti¬
sio et p̃puciũ. Hos duos ppłos sc̃ptura

Expanded text:
suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratrvel ternas metretas? Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos du
Abbreviated transcription (Latin):
binas uł t̾nas: ad ões inꝙͣ gentes ꝑti¬
net ꝓphetia: mõ ꝯmemorauimꝰ demõ¬
stratũ in adã q̃ est foema futuri. Q̾s
aũt nesciat qd̾ de illo exorte sũt oẽs gen¬
tes: et ĩ eiꝰ uotabulo qͣtuor lr̃is q̃tuor

Expanded text:
entes pertinet prophetia; modo commemoravimus demonstratum in Adam, qui est forma futuri. Quis autem nesciat quod de illo exortae sunt omnes gentes: et in ejus vocabulo quatuor litteris, quatuor