comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anditores ut sipossent illuni
aliqͣtemis excusarent. cum ꝙ
predc̃s a. coram ais repetisset
obiecta: ei fuuit ex aduerso ꝑesũ.
ꝙ cum olim suꝑ hoc ad ueũ. f.ñ.¬
fuerunt inpetrate. ⁊dem qui
contra epm̃ solus agedat in
obiectoꝵ seuidens ꝓbatione.
deficere: depositis nestib ⁊ pe¬
dib micdis ad pedes eus lu¬
militer se ꝓsternens: ueniam
postn lauit. ⁊ ꝙ aduersus eni
calumꝑmose ꝓcesserat est con
bito prestiti turam̃te ut ccͣ ein

Expanded text:
auditores, ut, si possent, ipsum aliquatenus excusarent. Cumque praedictus A. coram eis repetisset objecta, ei fuit ex adverso responsum quod, cum olim super hoc ad venefuerint impetratae, idem A. qui contra episcopum solus agebat, in objectorum se videns probatione deficere, depositis vestibus et pedibus nudis, ad pedes ejus humiliter se prosternens, veniam postulavit, et quod adversus eum calumniose processerat est confbito praestiti juramenti, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
toris ⁊ canonicoꝵ eccłie Bisentine
ad ap. se audientiam ꝑueniss
te uarta crimma cominisisse. ac
ab eis finsseᷤ ꝑ easdem litceras en
ꝑ ꝑuirio. crimine simonie ⁊ in¬
cestu delatus. fe. recor.c ꝓpͣ p̃.n.¬
seruata uiditiarta grauitate tͥ
certum cenumum assignauit.
ꝙͦ responsurus obiectis apłico
te conspectm presentares. cum

Expanded text:
tri, canonicorum Ecclesiae Bisuntinae, ad apost. sedis audientiam pervenisset te varia crimina commisisse ac ab eis fuisses per easdem litteras super perjurio, crimine simoniae et incestu delatus, fel. recor. servata judiciaria gravitate tibi certum terminum assignavit quo, responsurus objectis, apostolico te conspectui praesentares. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitiorib tradere. ne nuda ꝓferat. nec aꝑta ostendat: & penitus patentia: Alioquin
homicidiũ facit : & exterminat plebem: Ext̾minatur eñi om̃is qui secreta e meffabi¬
lia sacramenta contigerit: nondũ meritis. & scientia in sacerdotũ ordinẽ. gradumq
ganslatus: Solis eñi filiis aaron sacerdotib scilicet. ipsam archam testamenti. & mensã.
& cande labrũ. & si quid est eorũ quȩ supra comp̃hendimus: nuda. ac reuelata uidere
concessum est Alii autẽ oꝑta hȩc uideant: immo potius uelata hȩc in humeris suis poro¬
cente. Qt silis quidem caat. qm̃ ipsi. licet non sint sacerdotes. sunt tam̃ ꝓximi sacerdo¬
ab: in humeris sius possunt ista portare: Alii uͦ sarcinas suas. & ministeria: nec in hime¬
ris sed in plaustris ponunt:. Ut eiĩ p̃uenientes lectionẽ dicamus aliqua etiam de his. Ca¬

Expanded text:
imperitioribus tradere, ne nuda proferat, ne aperta ostendat, et penitus patientia, alioqui imperitioribus tradere, ne nuda proferat, ne aperta ostendat, et penitus patientia, alioqui homicidium facit, et exterminat plebem. Et exterminatur enim omnis qui secreta et ineffabilia sacramenta contigerit, nondum meritis et scientia in sacerdotii ordinem gradumque translatus. Solis enim filiis Aaron, sacerdotibus scilicet, ipsam arcam testamenti et mensam et candelabrum, et si quid est eorum quae supra comprehendimus, nuda et revelata videre concessum est. Alii autem operta haec videant, imo potius velata haec in humeris suis portent. Et filii quidem Caath licet ipsi non sint sacerdotes, sunt tamen proximi sacerdotibus, in humeris ergo suis possunt ista portare. Alii vero sarcinas suas et ministeria, nec in humeris sed in plaustris ponunt. Locutusque est
Abbreviated transcription (Latin):
altaris: cũ quibusdã uelamentis apponitur: Septimo in loco: oꝑitur & labrũ: Et nichil
horũ om̃ium: nudũ relinquitur aut reuelatũ: Deniq additur etiam pceptũ huiꝰmodi
Nolite inquit exterminare de tribu sua plebem caat̾: d scilicet ext̾minandos se. ẽẽ. sci¬
rent: si forte adhȩc mouenda manus suas mitterent. nisi unũ quodq eorũ prius
a sacerdotib fuisset obtectũ Nunc ergo redeamus ad istud tabernaculũ eccłiȩ dĩ
uiuentis: & udeamus quomͦ hȩc singula obseruari oporteat in eccłia dĩ a sacerdotib
xpͣ̃i: Si quis uere sacerdos est. cui uasa sacra id est mysteriorũ sapientiȩ secreta com¬
missa sunt : discat exhis. & obseruet quomͦ hȩc oporteat intra uelamen conscientiȩ
custodire. nec facile ꝓferre ad publicũ: Aut si poscit ꝓferre res. & inferiorib id est

Expanded text:
altaris cum quibusdam velamentis apponitur, septimo loco operitur et labrum, et nihil altaris cum quibusdam velamentis apponitur, septimo loco operitur et labrum, et nihil horum omnium nudum relinquitur aut revelatum. Denique additur etiam praeceptum hujusmodi. Nolite, inquit, exterminare de tribu sua plebem Caath. Quos scilicet exterminandos se esse scirent, si forte ad haec manus suas movenda mitterent, nisi unumquodque eorum prius a sacerdotibus fuisset obtectum. Nunc ergo redeamus ad istud tabernaculum Ecclesiae Dei viventis, et videamus quomodo haec singula observari oporteat in Ecclesia Dei a sacerdotibus Christi. Si quis vero sacerdos est, cui vasa sacra, id est, mysteriorum sapientiae secreta commissa sunt, discat ex his et observet quomodo haec oporteat intra velamen conscientiae custodire, nec facile proferre ad publicum; aut si res poscit proferre, et inferioribus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
non ut inceteris. & ut supra: sed usq ad quinquagesimu̾ annũ: Et fit iste precipuus
numerus: & electus Additur enĩ his Om̃is inquit qui procedit ad ministrandũ ad oꝑa
tabernaculi testimonii: Isti sunt qui numerantur meliore quodã e p̃cipuo numero:
Sicut eñi in filiis isrł dicebatur. om̃is qui ꝓcedit ad bellũ in filiis isrł: ita & hic dicitur
monii: Introibit inquit aaron & filii eius. cũ eleuata fuerint castra: & deponent uelũ
quo conteguntur scã. & operient ex ipso uelo archã testamͣti Et post hȩc septẽ quȩdã
species enumerantur : que p̾cipiuntur operiri: Primo in loco ut om̃ium preciosiori ipsa
archa testam̃ti. operiatur uelo quo prius uelabatur: sed & pelle desuper hyacinetina
tegatur: Additur etiam aliud uelamen de supͣ hyacinctinũ: Sedo in loco mensa operit᷑
Tertio candelabrũ: Quarto: altare aureũ: Quinto: uasa ministerii : Sexto operimentũ

Expanded text:
ed usque ad quinquagesimum annum, et sit iste praecipue numerus et electus. Dicitur enim his: Omnis enim, inquit, qui procedit ad ministrandum ad opera tabernaculi testimonii. Isti sunt qui numerantur meliore quodam et praecipuo numero. Sicut enim in filiis Israel dicebatur: Omnis qui procedit ad praelium in filiis Israel; ita et hic dicitur: monii. Introibit, inquit, Aaron et filii ejus cum elevata fuerint castra, et deponent velum quo teguntur sancta, et operient ex ipso velo arcam testamenti. Et post haec septem quaedam species enumerantur, quae praecipiuntur operiri. Primo in loco, ut omnium pretiosior arca ipsa testamenti operiatur velo quo prius velabatur, sed et pelle desuper hyacinthina tegatur; additur etiam aliud velamen desuper hyacinthinum. Secundo in loco mensa operitur, tertio candelabrum, quarto altare aureum, quinto vasa ministerii, sexto operimentum
Abbreviated transcription (Latin):
qui deseruiunt dõ. & pͥmogeniti filiorũ isrł: ammirabili hoc & sacrato numero titulan¬
tur:. Qđ autẽ in filiis isrł adduntur ducenti septuaginta tres. neq otiosum m uidetur.
neq solutionis uiam facilem cerno: nisi dñs uelam̃ illud impositũ a morse his litteris.
adaperire nobis dignetur & auferre: Igitur humani generis in carne generatio: sicut
asserunt qui in talib ꝑiti sunt. nouẽ quidem mensib continetur in uulua. sed non
prius moueri fertur ad partũ. quã etiã decimi mensis triduũ transeat: Et ita inuenit᷑
inhunc mundũ prebetur ingressus: Et ita in .xx. quidem & duob nuimeris. om̃iu̾ simul
creaturarũ racionib mysticis summa colligitur: In his uͦ quȩ ex abundanti in pͥmoge¬
nitis inuemuntur in ifrł: etiam misteriũ humanȩ generationis exponitur: Post hec¬

Expanded text:
qui deserviunt Deo, et primogeniti filiorum Israel admirabili hoc sacratoque numero attitulanqui deserviunt Deo, et primogeniti filiorum Israel admirabili hoc sacratoque numero attitulantur. Qui autem in filiis Israel adduntur, ducenti septuaginta tres neque otiosum mihi videtur, neque absolutionis viam facilem cerno, nisi Dominus velamen illud impositum in Moyse his litteris adaperire nobis dignetur et auferre. Igitur humani generis in carne generatio, sicut asserunt qui in talibus periti sunt, novem quidem mensibus continetur in vulva; sed non prius moveri fertur ad partum, quam etiam decimi mensis triduum transeat; et ita invenitur, in hunc mundum praebetur ingressus. Et ita in viginti quidem et duobus numeris, omnium simul creaturarum rationibus mysticis summa colligitur. In his vero quae ex abundanti in primogenitis inveniuntur Israel, etiam mysterium humanae generationis exponitur. Quia e
Abbreviated transcription (Latin):
isrł Sed post filios. isrł: numerantur etiam leuitȩ seorsum: Non enim fuerant recensiti cũ
uentũ sit: Post hoc pͣcepit dñs numerari ediam primogenitos filiorũ isrł: eodẽ ordine.
ram. docere nos uoluit morses. & nullũ in his diuersitatib numerorũ conclusit
slito sibi more mysteriũ: Nichilne uidebitur in esse rationis qđ ducenti septuaginta
tres tantũ abundare dicuntur in pͥmogenitis isrł. & in leuitis. ad xxii. milia. neq¬
abundare quicqu̾a. neq deesse describitur : Uicesimus scdĩ quidem numerus. inseri¬
pturis diumis. si qͥs obseruet qđ principalib quibusdam causis asscriptus sit: fre-¬
quenter inueniet: Nam iuginti duo. prima apud hebreos elementa tradunt. eẽ.
Itterarũ: Uiginti duo rursus aꝓthoplasto adam. usq ad iacob. ex cuius semine initium
xii. tribus sumunt. patres fuisse numerantur: Tradunt etiã om̃ium creaturarũ dĩ spe¬
tius exequatur: sub hoc numero consecrata repperiet: Propt̾ hoc gͦ & leuite. id est

Expanded text:
i septuaginta tres. Numerantur etiam Levitae seorsum; non enim fuerant recensiti cum ventum sit. Post haec praecepit Dominus numerari etiam primogenitos filiorum Israel, eodem ordine iam docere nos voluit Moyses, et nullum in his diversitatibus numerorum conclusit solito sibi more mysterium? Nihil ne videtur inesse rationis, quod ducenti septuaginta tres tantum abundare dicuntur in primogenitis filiorum Israel? et in Lebitur? Viginti duo quidem numerus, in Scripturis divinis si quis observaret, quod principalibus quibusdam causis ascriptus sit, frequenter inveniet. Nam viginti duo primo apud Hebraeos elementa tradunt esse litterarum. Viginti duo rursus a protoplasto Adam usque ad Jacob, ex cujus semine initium duodecim tribus sumunt, patres fuisse numerantur. Sed alia multa in Stius exsequatur, sub hoc numero consecrata reperiet. Propter hoc ergo et Levitae, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
meomintur. Sed & in ipsis est aliquanta differentia: Nam illi qui duriora & grauiora
obeuant ministeria: plura habent animalia: Quatuor eñ plaustra: dantur filiis mera¬
ustilius autẽ gerson. quia erant ꝓpe filios caat᷑: duo tantũ plaustra sufficumnt. Ex quib
ostenditur. quod oꝑib quidem duriorib. & ut ita dic̃a crassiorib. plures sunt qͥuelut
aninalia inseruiunt: Ad ea uͦ quȩ rationalib ꝓcurantur: pauci ex his qui in his inftru-¬
tu uit ex uidit uidentur accedunt: Ham ad illa quȩ mistica sunt & in secretis recondita.
solis sacerdotib patent. non solũ nullus animalis homo accedit: sed ne ipsi quidem
qui habere aliqͥd exercitii & exuditionis uidentur : nondũ tam̃ meritis ex uita ad sacer¬

Expanded text:
imponuntur. Sed et in ipsis est aliqua differentia. Nam illi qui duriora et graviora observant ministeria, plura habent animalia. Quatuor enim plaustra dantur filiis Merari; filiis autem Gerson qui erant prope filios Caath, duo tantum plaustra sufficiunt. Ex quibus ostenditur, quod operibus quidem durioribus, et ut ita dicam crassioribus, plures sunt qui velut animales inserviunt: ad ea vero quae rationabilibus procurantur, pauci qui minus instructi aut eruditi videntur, accedunt. Nam illa quae mystica sunt et in secretis recondita, et solis sacerdotibus patent, non solum nullus animalis homo accedit, sed ne ipsi quidem qui habere aliquid exercitii et eruditionis videntur, nondum tamen mente et vita ad sacer
Abbreviated transcription (Latin):
mentis & animi : tunc intelliges quã bonȩ domus iacob & quãbona taberna-¬
diuersitatẽ : etiã dehoc talis quȩdã habenda distinctio est Domus est fundata
ac stabilis: & certis t̾minis septa. Tabernacula uͦ sunt habitacula quȩdam
isrł uero illi intelligendi sunt qͥ studiũ erga sapientiã ac scientiã geruñ.
Qua gͦ opũ gestoꝵq exercitia certo fine clauduntur: neq enĩ sine fine
est operũ ꝑfectio. ubi adimpleuerit quis om̃ia quȩ facere debiut. & ad
finẽ ꝑfectionis operũ uenerit. ꝑfectio ipsa operũ bona domuseius eẽ
dice tuir. eoꝵ uero qui sapientiȩ &ẽ scientiȩ oꝑam clabant. qmi fins uilus

Expanded text:
mentis et animi: tunc intelliges quam pulchra sunt tabernamentis et animi: tunc intelliges quam pulchra sunt tabernadiversitatem etiam de hoc talis quaedam habenda distinctio est. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Tabernacula vero sunt habitacula quaedam Israel vero illi intelligendi sunt qui studia erga sapientiam gerunt. Quia ergo operum gestorum, quae exercitu certo fine clauduntur neque enim sine fine est operum perfectio ubi adimpleverit quis omnia quae facere debuit, et ad perfectionis finem operum venerit, perfectio ipsa operum, bona domus ejus esse dicitur. Eorum vero qui sapientiae et scientiae operam amant, quoniam finis nullus
Abbreviated transcription (Latin):
paradisus suꝑ flumina᷑ & sicut tabernacula quȩ fixit dñs: & sicut cedri
terrena collaudet: neq enĩ tale aliquid fuisse apud eos p̃ter gentes
diuisus & unaquȩq tribus ꝓplebes. & iterũ plebes ꝑcognationes partie.¬
bantur: & cognationes ꝑdomos familiarũ: & rursũ domus familiarũ¬
ꝓnumerũ nominũ & ꝑcapita numerabantur. hoc est omis qͥ erat aui¬
ginti annis & supra masculus qui ꝓcedere poterat adbellũ: has domos ba-¬
laam in spũ contuens magnificet & ex tollat. Sed ñ his solius litterȩ contu-¬
endi sententia est: qm̃ quidẽ quȩ loquitur balaam. assũpta parabola sualo-¬
quitur. Inparabolis gͦ & nos qͦd dicitur audiamus. Sienĩ consideres diuisi.¬
ones illas & ordines populoꝵ qui in resurrectione habebuntur inpopulo
uiri isrł quando unusquisq surget insuo ordine. si potes intueri tribus
illas & plebes & cognationes inquib ñ tã carnis ce sanguinis est cognatio. quã

Expanded text:
t tabernacula, quae fixit Dominus, quasi cedri, terrena conclaudet. Neque enim tale aliquid fuisse apud eos propter caetedivisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognationes per domos familiarum, per numerum nominum, et per capita numerabantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra, masculus, qui procedere poterat ad bellum, haec tabernacula Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua loquitur: in parabolis ergo et nos, quod dicitur audiamus. Si enim consideres divisiones illas, et ordines populorum, qui in resurrectione habebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dei positũ sit more eius: hȩc deeo putentur tã magna conscriptaẽẽ p̃conia
Nec moy ses enĩ nec alius quis ꝓpħarũ facile inueniet᷑ tantis laudib eleuatus. Unde
magis mͥ uidetur hec illi populo conuenire eo tẽpore quo iã conuersus est addñm:
deposuit uelamen qͦd erat suꝑ cor suũ dñsaut̃ sp̃s est lecirco demiq dieit. reuelati¬
ablato uelamine reuelentur: Nunc gͦ est quando uere uidet & uere audit uerba
fesitis. t eiusũ dei uidet in somnis: idest ea quȩ in somnis danieli ꝓphȩ tẽpora
designatasunt uidet impleta÷ ceiusionesillas quȩ in somns aclisbi eiste piora¬

Expanded text:
verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat super corsuum. Dablato velamine revelentur. Nunc ergo est quando vere videt et vere audit verba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit impleta, et visiones illas quae in somnis ad illum delatae s
Abbreviated transcription (Latin):
milias : & unũquẽq insuo ordine resurrectionis głiam adepturũ : & assũpta parabola
sua intelliget quȩ inhis parabolis scripta sunt: quȩ nunc ꝓpt̾ uelamen qͦdpositũ est
pecudib dei considerans uoluntatẽ: sicut hi qui existis talib auspicia colligunt: sed
agnosset etiã ipse qͥa neq debub cura est deo. Similit̃ neq deouib neq deauib alusq
amimalib : sed sĩ qua dehis scripta sunt ꝓpt̃ homines intelliget sc̃ripta. Seduuideamꝰ¬
Dixit homo uere uidens: dixit audiens uerba fortis: qui uisũ dei uidet in sonis: reuelati
oculi eius Mirũ ꝓfecto est quomͦ tantȩ laudis dignꝰ habeatur balaam: qͥ accepta
parabola sua hȩc desemetipsõ ꝓnunciet. Quomͦ enĩ homo uere uidens balaam sit. qͥ
diuinationi & auguriis oꝑam dederit᷑ qͥ etiã magicȩ studuerit. sic̃ supra ostendimꝰ
Valde mirũ est: nisi forte ꝓeo qͦd supra dictũest. qͥa sp̃s dei factus fuerit inipso. & qͥa

Expanded text:
milias, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque animalibus, sed quia de his scripta sunt, propter homines intelliget scripta. Si quemDixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum Dei vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Extra hunc mundũ me ꝓgredi conuenit: ut uideã quȩ sint tabnacula quȩ
fixit dñs. Illa nimirũ sunt quȩ ostendit moysi cũ tabnaculũ
construeret indeserto dicens ad eũ. Uidens inqͥt faciȩs om̃ia
scđm tipũ qͥ ostensus est t inmonte: Adimitationẽ gͦ istoꝵ tabnaculoꝵ quȩ¬

Expanded text:
Extra hunc modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae Extra hunc modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae fixit Dominus. Illa nimirum sunt quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tab
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacula. nec laudabiles domus. Ubi aut̃ ablatũ fuerit uelamen. & intelligi
cȩperit lex quia sp̃ualis est & ꝓpħȩ: tunc bonȩ & mirabiles domus iacob & tunc
admiranda erunt tabernacula isrł. cũ amota littera quȩ occidit. uiuificantem
quia iacob domus sit ifrł: hoc est corpus eius iacobidicatur. & anima israes:
Similit̃ ergo & ꝑfectoꝵ quorũq corpora: laudabiles domus eẽ dicant᷑. Ia cob
est enĩ laudabile corpus cũ continentia & castitate. Nonnunquã aut̃ & in marti⁊¬
rio coronatur. Iabernacula uͦ ad animas ꝑfectas referri possunt : quib & nom̃
auidendo dm̃ conuenit israelis. Ista aut̃ tabernacula sunt inqͥt sicut nemora
umbrantia & sicut paradisus suꝑ flumina : & sicut tabernacula quȩ fixit dñs
Alia gͦ tabernacula ostendit ẽẽ quȩ fixit dñs: quib sint similia tab nacula israel

Expanded text:
tabernacula nec laudabilis domus. Ubi autem ablatum fuerit velamen, et intelligi tabernacula nec laudabilis domus. Ubi autem ablatum fuerit velamen, et intelligi coeperit lex quia spiritalis est et prophetiae, tunc bonae et mirabiles domus Jacob; et tunc admiranda erunt tabernacula Jacob, cum, amota littera quae occidit, vivificantem quia Jacob domus sit Israel, hoc est, corpus ejus Jacob dicatur, et anima Israel. Similiter ergo et perfectorum quorumque corpora laudabiles dicantur esse domus Jacob. Est enim corpus laudabile cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum convenit Israelis. Ista enim tabernacula sunt, inquit, sicut nemora umbrantia, et sicut paradisi super flumina, et sicut tabernacula quae fixit Dominus. Alia ergo tabernacula ostendit esse quae fixit Dominus, quibus sunt similia tabernacula Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
liquerunt fontẽ aquȩ uiuȩ Exquo scilicet & fontes & flumina ista ꝓcedunt
his igitur inundata fluminib tabernacula isrł: fiunt tabernacula sicut sunil
quȩ fixit dns. Sed intentũ fortassis mouere potuerit auditorẽ: qͦd duas quasdam
species tabernaculoꝵ p̃sens sermo cõmemorat: Ait enĩ. Quã bonȩ domus tuȩ iacob.
tabernacula tua isrł: ut nemora umbrantia. & ut paradisi suꝑflumina: Et rur-¬
sus tabernacula tabernaculis comparat: & dicit. Sicut tab̃nacula quȩ fixit dñs:
Potest gͦ & alia postillas quas supra ꝓtulimꝰ recipi expositio: ut dicamus domꝰ ia cob
esse legẽ & tabernacula isrł ꝓpħas. Non enĩ ipsũ ia cob sed domos eius laudat:
nec ipsũ isrł sed tabernacula euis: & tunc ea laudat. cũ reuelati sunt oculi eius
Quandui enĩ uelamen positũ est suꝑ lectionẽ legis & ꝓpħarũ : ñ uidentur bona

Expanded text:
liquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. liquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina. Et rursum tabernacula tabernaculis comparat et dicit: Et sicut tabernacula, quae fixit Dominus. Potest ergo et alia post alias quas supra protulimus recipi expositio, ut dicamus domus Jacob esse legem, et tabernacula Israel, prophetas. Non enim ipsum Jacob sed domos ejus laudat; nec ipsum Israel, sed tabernacula ejus: et tunc ea laudat, cum revelati sunt oculi ejus. Quandiu enim velamen
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ multos doceret descripsit dicens: ut nemora obumbrantia. & sicut pa¬
radisus suꝑ flumina & suꝑ tabernacula quȩ fixit d̃s. & sicut cedri iuxta
aquas. Quienĩ incedunt hanc uiã: ꝑnemora obum brantia incedunt.
Subumbra enĩ sensiũ quos apud illos scriptos inueniunt refrigerant᷑ animȩ
ipsoꝵ : & indoctrinis eoꝵ quasi incedentes ꝑopaca nemoꝵ delectantur:
similes : & cognati illi sunt paradiso in quo lignũ uitȩ est: Flumina uͦ possumus
uel scripturas euangelicas atq apł̃icas acciꝑe: uel etiã angeloꝵ & cȩlestiũ uis.¬
tutũ erga huiusmodi animas adiutoria: Rigantur enĩ ab illis & mundantur.
atq om̃ĩ scientia & agnitione rerũ cȩlestiũ nutruntur. Quanius & saluator
nr̃ fluuius sit qͥ lȩtificat ciuitatẽ dei: & sp̃s sc̃s ñ solũ ipse fluius sit. sed& his¬
quib datus fuerit. flumina deuentre eoꝵ ꝓcedant. Et ds̃ pat̃ dicit. Me dest¬

Expanded text:
satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut pasatis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Sub umbra enim sensuum quos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et cognatos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipere, vel etiam angelorum et coelestium virtutum erga hujusmodi animas adjutoria. Rigantur enim ab illis et mundantur, atque ad omnem scientiam et agnitionem rerum coelestium nutriuntur. Quamvis et Salvator noster fluvius sit qui lus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dere
Abbreviated transcription (Latin):
Iccirco eoꝵ qui iter sapientiȩ dei incedunt ñ domos laudat᷑ ñ enĩ ꝑueneri
isrł. Et uere si quis scientiȩ capit aliquos ꝓfectus. & exꝑimenti aliqͥd intalb
sũpsit: scito ꝓfecto qͦd ubi adaliquã uentũ fuerit theoriã & agnitionem
mysterioꝵ spũaliũ : ibi anima quasi in quodã tabernaculo demoratur.
Cũ uero ex his quȩ repperit alia rursus rimatur. & alius ꝓficit intellectus: inde
quasi eleuato tabernaculi tendit ad suꝑiora. &ibi collocat animꝰ sedẽ sensiũ¬
& stabilitate confixit: & inde iterũ exipsis alios inuenit sp̃uales sensus. quos
prioꝵ sine dubio sensuũ consequentia patefecerit: & ita semꝑse ad priora
ex tendens. tabernaculis quibusdã uide tur accede. Nunquã est enim
quando anima scientiȩ igniculo succensa ociari possit & quiescere: se
semꝑ abonis admeliora. & iterũ ad suꝑiora ameliorib ꝓuocatur. Hocgͦ
sapientiȩ dei iter grate

Expanded text:
idcirco eorum qui iter sapientiae incedunt, non domos laudant; non enim pervenerunt Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate
Abbreviated transcription (Latin):
sua ait. Requiratur fortasse. unde uidit balaam qͥa bonũ est in conspectudni
benedicere isrł: & putabitur ex sacrificiis intellexissẽ quȩ immolauerat. Ubi
enĩ uidit nullũ adesse dȩmonũ nullã contrariã potestatẽ uictimis suis assistere
audentẽ : exclusos eẽ om̃s malitiȩ ministros quib uti ad maledicendũ solebat :
potuit ex his intellexisse. quia bonũ esset in conspectu dnĩ benedicere is rł. Ego
tam̃ illud magis intelligo. qͦd popłs ille qui nunc uanus est. & illi doctores qui
xp̃o cͣredentes inuanitate popłm detinent. aliquando uisuri sint. idest innouis¬
simis dieb cũ plenitudo gentiũ introierit. & om̃is isrł uenire ceꝑit adfidẽ xp̃i:
illi inquã qui nunc oculos habentes ñuident. tunc uidebunt. Eleuabunt enĩ ocu-¬
los suos ad altiores & spũales sensus: & iudicabunt & intelligent qͥa bonũ est in con-

Expanded text:
sua, ait. Requiratur fortasse unde vidit Balaam quia bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate populum detinent, aliquando visuri sunt, id est, in novissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent, quia bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
agnus immmaculatus qͥ totius mundi tolleret peccatũ. sacrificia illa quȩ sins¬
latim offerebantur deo iã suꝑflua uisa sunt: cũ una hostia omis dȩmonũ
bis incredulȩ instaurat adhuc hostias: & p̃parari sacrificia iubet. In his enĩ omne
spẽ gerunt hi quoꝵ cor ñ recipit fidẽ xp̃i. Sed qͥd sequitur  Et uidens inqͥt balu¬

Expanded text:
et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigilet agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum bis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fidem Christi. Sed quid sequitur? Cumque vidisset Bal
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝑ consuetudinẽ pessimã qua imbuti fuerant inȩgypto mandauerat eise
quia abstinere se ñ poterant ab immolando: deo saltm & ñ dȩmoniis immo¬
larent. Uidendũ tam̃ est ne forte sit & aliqua sacrificandi deo occultior ac sein.¬
tior ratio÷ ne forte inquã sacrificia quȩ deo offeruntur. ad destructionẽ fian
eoꝵ sacrificioꝵ quȩ dȩmonib immolantur: ut quia ꝑ illa uulnerantur animȩ
ꝑista sanentur: sicut & hi confirmant qͥ medicinae ꝑitiã gerunt. Serpentun
nãq uenena depelli medicamentis nichilominus confectis ex serpentib ꝑhib&
Ita gͦ & sacrificioꝵ dȩmonicoꝵ uirus ꝑsacrificia dño oblata depellitur: sicut
moyses & iñs mortẽ peccati credentib ñ sinit dominari. Et quidẽ donec tẽp
patiebatur : sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi uͦ uenit ꝑfecta hostia

Expanded text:
eorum pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut eorum pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua sacrificandi Deo occultior ac secretior ratio, ne forte, inquam, sacrificia quae Deo offerunt, ad distinctionem fiant eorum sacrificiorum quae daemonibus immolantur, ut quia per illa vulnerantur animae, per ista sanentur, sicut hi confirmant qui medicinae peritiam gerunt. Serpentum namque venena depelli nihilominus sectis ex serpentibus perhibent. Ita ergo et sacrificiorum daemonicorum virus per sacrificia Deo oblata depellitur, sicut et mors Jesu mortem peccati credentibus non sinit dominari. Et quidem donec tempus patiebatur, sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aram. Aꝑta quidẽ apł̃i sententia est dicentis. Quȩ enĩ sacrificant gentes: de¬
moniis & ñ deo sacrificant. Sed & ꝓpħa similit̃ dicit. Sacrificauerunt dȩmonus
& ñ deo. Tam̃ qͣm & lex dei desacrificiis p̃cspit. & ritũ sacrificandi tradidit filis
isrł : requiratur fortassiscur hȩc cũ dȩmonus offerri dicta uideantur: etiã de
uidentur offerri. Et erit quidẽ simplex &cita responsio: ut quẽ admodũ in alus
ostendimus qͦd libellũ repudii dari ñ dei uoluntatis fuit qui qͦd coniunxerat no-¬
luit separari : sed moyses hȩc ꝓprie adduritiã cordis iudȩoꝵ scripsit: ita etiã ad
hoc uideri posse. quia ds̃ sicut ꝑaliũ ꝓpħam dicit ñ manducat: carnes taurorũ
nec hircoꝵ sangiunẽ potati: & itẽ ut alibi scriptũ est. quia ñ mandaui. desacrisi
eus & uctimis indie qua eduxi te de t̾ra egypti . Sed moyses hȩc adduritiã cors

Expanded text:
super aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis: Quae enim sanctificant gentes, daesuper aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis: Quae enim sanctificant gentes, daemoniis et non Deo sacrificant . Sed et Propheta similiter dicit: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo. Tamen quoniam et lex Dei de sacrificiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad duritiam cordis Judaeorum scripsit , ita etiam de hoc videri posse, quia Deus sicut per alium prophetam dicit, non manducat carnes taurorum, nec hircorum sanguinem potat ; et idem ut alibi scriptum est, quia non mandavi tibi de sacrifiet victimis, in die qua eduxi te de terra Aegypti; sed Moyses haec ad duritiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
balac putans qͦd balaam diuino admaledicendũ
loci oportunitas magis defuerit quã uoluntas:⁊
utilius ẽẽ ratus si mutaret locũ: Uem inquit
& ducã te in locũ aliũ: si placet deo. & maledices
uertice montis phegor: qui tendit indesertũ.
Eos quidẽ quos ds̃ uocat. imposuit inuertice
montis sina: hic aut̃ balac qͥ deo contrarius
est: imposuit balaam inuertice moritis
phegor Phegor aut̃ interp̃tatur delectatio. Inuerticẽ engo delectationis ce
ubidinis imponit homines iste balas Amator eñ et uoluptates imatos quadĩ:
& iccirco imponit eos insũmitatẽ & uerticẽ uoluptatis. ut excludat adeo
Excludens enĩ & deuoratio int̾̃pretatur balac. Ideo deniq & heremum
tendit phegor : idest adeaquȩ heremia sunt & deserta adeo negocia:
Et dixit balaam adbalac: Constitue mͥ hic septẽ aras: & fac mͥ hic septẽ uitulos
& septẽ arietes. Et fecit balac sicut dixit ei balaam: ce obtulit uitulũ & arietẽ

Expanded text:
Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens enim et devoratio interpretatur Balac. Ideo denique ad eremum tendit Phogor, id est, ad ea quae erema sunt, et deserta Deo negotia. Et dixit Balaam ad Balac: Construe mihi septem aras, et fac mihi septem vitulos, et septem arietes. Et fecit Balac sicut dixit Balaam. Et obtulit vitulum et arietem
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiunt uitis illius quȩ exȩgypto translatata est palmites.: & inqub
requiescit fructus ille: quius umbra oꝑuit montes. Si intellexisti quantã
requiẽm habeat iter sapientiȩ. quantũ gr̃ȩ quantũ q dl-¬
acedinis: noli dissimulare. noli negligere: sed aggredere¬
hogrter: nec heremi solitudinẽ ꝑhorrescas. Habitanti enĩ tibi in hui¬
modi tabernaculis. occurret & manna cȩleste: & angeloꝵ panẽ mandi¬
cabis. Incipe tantũ. neẽ te ꝑterreat ut diximus solitudo deserti: citom
consoriaum tuũ etiã angeli uement. quos sub specie cedroꝵ arbitror

Expanded text:
suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in consortium tuum etiam angeli venient, quia crescente gratia meritor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde aut̃ fieri opor tet ista tabnacula. nisi ex uerbis legis & ꝓpħarũ. & ser¬
monib psalmoꝵ. & om̃iũ quȩ continentur inlegeꝰ Cũ enim exhis quȩ
scripta sunt ꝓficit anima. & semꝑ ea quidẽ quȩ retro sunt obliuscens ad
ea quȩ inante sunt se extendens. & deloco inferiore ꝓgrediens. creseit
& ꝓficit adsuꝑiora: ex augmento uirtutũ & exipsa immutatione ꝓfec̃¬
tuũ. in tabernaculis merito dicetur habitare. Uide aut̃ si ñ sunt tab̾.¬
nacula quȩ fixit ds̃. etiã illa quȩ saluator cõmemorat in euangelio dicens
facite uobis amicos demãmona iniquitatis : ut cũ defecerias recipiant uos
in ȩ t̾na : tabnacula. fixa aut̃ dicuntur adeo: quasi quȩ ñ circũ ferant᷑ omĩ
uento doctrinȩ. Sunt aut̃ adhuc taberhacula ista & sicut cedri iuxtaaquis.
Cedros hic ñ illas dicit inquib culpabilis notatur elatio: sed cedros di quę

Expanded text:
Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex serUnde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae
Abbreviated transcription (Latin):
definaculũ suũ. Vnde mͥ uidet᷑ ñ fortuitu contigisse. ut petrus qͥdẽ ccandreas
ili uocati abarte capiendoꝵ pisciũ mutantur : & fiunt piscatores hominũ :
clicente dnõ Uenite postme : & faciã uos piscatores hominũ: Non gͥ dibiũ quin
trans latus sit. Construit enĩ cȩlestia tabernacula: docens unũ quẽq uiã
salutis. & beatoꝵ incęlestib mansionẽ iter ostendens. facit tabernacula
paulus. & cũ ab ierłm incireuitu usq ad illiricũ repleuerit euangeliũ dei
eccłias construendo. Et hoc modo facit & ipse tabernacula adsimilitidinẽ
tab̾naculoꝵ cȩlestiũ : quȩ ostendit d s̃ in montẽ moysi . Sed inusquisq nr̃m
si qui tam̃ exiuit deegypto. & habitat in deserto: intabernaculo debet ha¬
bitare: & diem festũ in tabernaculis agere. Sicut enĩ cõmemoratio fit egres¬
sionis exegypto ꝑpaschaceatima: ita & cõmorationis in deserto fit me¬
moria ꝑtabernacula. In tab̾naculis enĩ habitauerunt patres nr̃i in desert

Expanded text:
etc. Mihi videtur non fortuitu contigisse, ut Petrus quidem et Andreas orum, et illi vocati ab arte capiendorum piscium, mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium, quin ula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens. Facit tabernacula Paulus, et cum ad Jerusalem in circuitu, usque ad Illyricum replet Evangelium Dei ecclesias construendo. Et hoc modo facit et ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto.
Abbreviated transcription (Latin):
enim fortassis aliqui etiam incelestib aquib plus ꝓficiant & altius exaltentur hi
qui in regno xp̃i sunt : & ideo credo etiã ipse saluator dicebat. Qui intecto est
non descendat tollere aliquid dedomo: monens ut hi qui ad excelsam ꝑfectio-¬
nem uenerunt non iterũ ad mundi hinus qui nunc domus appellatur.
humilia & abiecta descendant. Sed illud qđ ait qđ in aure audistis predica-¬
te suꝑ tecta : ad hoc nichilominus respicit. Sic gͦ exaltatur suꝑ gog regnum
enis c̃ crescit regnũ eius. Crescitenim dũ multiplicantur eccłiȩ &e fidelium nume¬
rus auicetio. Et intanctum creseit regnũ xpĩ usq quo ponat pat̃ om̃s inimicos
euis ist ibpedib eius sed & nouissimũ inimicũ destruat mortem. Costhe aehire
post mord̃ herodis reuocatur de geypto ut de sgnat eu corelui dicert rx uil¬
e apte uocau filiũ meũ. Ai sermo quib: dã erhocloeo asanetus aidetsis e

Expanded text:
enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius exaltentur hi enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius exaltentur hi qui in regno Christi sunt, et ideo credo etiam ipse Salvator dicebat: Qui in tecto est, non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur, humilia et abjecta descendant. Sed et aliud, quod ait, quod audistis, praedicare super tecta , ad hoc nihilominus respicit. Sic ergo exaltabitur super Gog regnum ejus, et crescit regnum ejus. Crescit enim dum multiplicantur Ecclesiae, et fidelium numerus augetur; et in tantum crescit regnum Christi, usquequo ponat Pater inimicos ejus sub pedibus ejus. Sed et novissimum inimicum destruat mortem. Post haec t mortem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et
Abbreviated transcription (Latin):
to: sicut głia unicornis euis. Xp̃s ergo est qui exiit desemine isrł scđm
carnẽ. Qui quomodo gentib dominetur expositione ñ indiget: maximẽ
quilegat dic tũ ei apatre. Pete ame. & dabo tibigentes hereditatẽ tuã : o possess̃¬
orem tuã terminos terrȩ. Quid . ẽ. autẽ qđ ait exaltabitur : gog regnũ eius. Gog suꝑ
tecta int̃pretatur. Et in loco isto nonꝑgentis alicuꝰ nomine ut putatur positũ. ẽ. sed
ut & in aliis non nullis ipsẽ sermohebreus non int̾pretatus relictus est. & obhoc quasi
degente aliqua dictũ uidetur. Est gͦ sermonis consequentia talis. Et exaltabitur suꝑ
tecta regnũ euis : & crescet regnũ eius. Ex altari autẽ suꝑtecta deꝑfectione credentiũ
dr̃. Crescere autẽ ad multitudines refertur. In his xͦ qui ꝑfecti sunt suꝑ tecta eral-¬
tatur regnũ xp̃i: id est suꝑ eos etiã qui in suꝑnis sunt & insuꝑiorib habitant. Sunt

Expanded text:
num ejus. Christus ergo est, qui exiit de semine Israel secundum carnem. Qui quomodo gentibus dominetur expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quid est autem quod ait: exaltabitur Gog regnum ejus? Gog super tecta interpretatur. Et in isto loco non pro gentis alicujus nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebraeus non interpretatus relictus est, et ob hoc quasi de gente aliqua dictum videtur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfecti sunt super tecta exaltatur regnum Christi, id est, super eos etiam qui in supernis sunt, et in superioribus habitant. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ aduersus eũ maledictũ ꝓfert. sed & ille qui sub nomine xp̃i animale agit &¬
turpiter conuersatur & in honestis uel uerbis uł actib: suis facit nom̃ eius blasphemari
int̾gentes. Sicut econtrario non ille qui sermonib solis dñm benedicit : ipse benedicere
putandus est. sed qui actib & intȩ & morib suis facit abhominib: nom̃ dñi benedici.
Et inistis magis cõplebitur qđ tercia ꝓpħia balaã de signat qunia benedicentes. xp̃o
benedicentur : & maledicentes ei maledicentur. Propt̃ qđ om̃i modis caueamus.
ne ꝑ oꝑa & actus nro s xp̃i nom̃ blasphemetur : sed magis idaeamus ut benedictionib:

Expanded text:
sermonem adversum eum maledictum profert, sed et ille qui sub nomine Christiano male agit et sermonem adversum eum maledictum profert, sed et ille qui sub nomine Christiano male agit et turpiter conversatur, vel inhonestis, vel verbis, vel actionibus suis, facit nomen ejus blasphemari inter gentes. Sic, e contrario, non ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse benedicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benedicentes Christo benedicentur, et maledicentes ei, maledicti erunt. Propter quod omnimodis caveamus, ne per opera et actus nostros Christi nomen blasphemetur, sed magis id agamus, vel benedictionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cestatib eruit & triũ phauit eas in liģno crucis. Ut catulus autẽ leonis cũ resungeret
asomno mortis. Qđ autẽ leoni simul & catulo leonis cõparatur: potest adhuc & ꝓpter¬
dr̃ suscitatus : nunc etiã ipse tẽplũ corporissin posttriduũ susitare sedicit. Et mens¬
to in hoc quasi ꝑ contantis designantur affectus. Quibenedicunt tibi benedicti sunt:¬
& in cõmunione paternȩ benedictionis as sup̃ti. Qui autẽ maledicunt ei : maledict
sunt. Si enĩ ad popłm istũ resp̃icias qui maledicit xp̃o : etiã lacrimabilit̃ inuenitur
essẽ maledctus. Quid enim inuenire aliud possit his qui maledicunt sapientiȩ. qui
maledicunt ueritati. qui maledicunt uitȩ. nisi ut abhis om̃ib bonis extorres ꝙ eni¬
les iaceant: Hȩc enĩ om̃ia xp̃s. ẽ. o qui maledicit᷑ xp̃o. tanquã his om̃ib: maledicens
ppetua maledictione dĩpnatus est. Ego tam̃ puto qđ non ille solus maledicat xp̃o. qui

Expanded text:
testates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leoni simulque leaenae sive catulo leonis comparatur, potest adhucitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedixerit tibi erit ipse bet in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules jaceantur? Haec enim omnia Christus est. Et qui maledicit Christo, tanquam his omnibus maledicensEgo tamen puto, quod non solum ille maledicat Christo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inscripitonis est extipiens aflr̃i¬
guendꝰ si ꝙͥ. defecerit in pbando
ꝙ ꝑ electionẽ cͥmfimationem
ei fuerat acquisccum. s ob hoc:
prius habita ũ amitat. licet
enim agatur de crimine: ñ est

Expanded text:
ipiens astringendus, si defecerit improbando, quod per electionem et confirmationem ei fuerat acquisitum, sed ob hoc prius habita non amittit. Licet enim agatur de crimine, non est
Abbreviated transcription (Latin):
intra trinitatis numerũ continentur: Et quod ꝑ totas has .iiͦii. partes in unũ nume.¬
rũ colligitur eadẽ trinitas semꝑ ꝓeo sine dubio qđ sub uno nomine patris & filii &
sp̃c sc̃i censentur om̃s qui ex .iiiͦ. orbis partib uenientes inuocant nomen dñi. recõ¬
bentes cũ abrahã. ysaac. & iacob inregno dĩ: Hȩc a nobis generalit᷑ indicata sint uolen
tib totiꝰ huiꝰ sacri uoluminis continentiam mistica breuit̾ comꝑ̃hendere : ut ex his
intelligentiȩ spualis occasione suscepta. unusqͥsq ei in reliqͥs similem. aut etiã sicui am¬
plius ds̃ reuelat superiorẽ & excelsiorẽ ꝑsequatur incdlaginẽ: Ego em̃ uͦ imparẽ me ui
dico adenarranda mẏsteria quȩ liber hic continet numerorũ: multo autẽ inferiorẽ

Expanded text:
intra trinitatis numerum continentur: et quod per totas has quatuor partes in numerum uintra trinitatis numerum continentur: et quod per totas has quatuor partes in numerum unum colligitur eadem trinitas, semper pro eo sine dubio quod sub uno nomine Patris et Filii et Spiritus sancti censentur omnes qui ex quatuor orbis partibus venientes, invocant nomen Domini, recumbentes cum Abraham, Isaac et Jatibus totius sacri hujus voluminis continentiam mysticam breviter comprehendere, ut ex his intelligentiae spiritalis occasione suscepta, unusquisque et in reliquis similem, aut etiam si cui amplius Deudico ad enarranda mysteria libri Numerorum, multo autem inferiorem