comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostend& beatus. & solus potens rex regũ & dñs dominantiũ. qui
solus hab& immortalitatẽ. & lucẽ hab&e in accessibilẽ : quem
nemo hominũ uidit nec uidere potest. cui est honor & gła
filius. nec spiritꝰ sc̃s: sed beatus & solus potens. rex regũ & dñs do¬
minantiũ : qđ est unus & solus uerus ds̃ ipsa trinitas. Nisi forte
quȩ secunt᷑ ꝑturbabunt hunc intellectũ. quia dixit. quẽ nemo
hominũ uidit nec udere potest.:⁊ cũ hoc etiã ad xp̃m ꝑtinere
men carnẽ uiderunt & crucifixerunt. Uideri aut̃ diuinitas hu¬
mano usu nullo modo potest : sed eo uisu uidet᷑ quo iam qui ui¬
dent. non homines. sed ultra homines sunt. Recte ergo ipse ds̃
trinitas intelligit᷑ beatus & solus potens: ostendens aduentum dr̃i
nr̃i ħu xp̃i tẽporib ꝓprus. Sic enĩ dictũ est solus hab& inmor¬
talitatem: quo modo dictũ est qui facit mirabilia solus Quod

Expanded text:
 qui  qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest, cui est honor et gloFilius, nec Spiritus sanctus, sed beatus et solus potens rex regum et Dominus dominantium, quod est unus et solus et verus Deus, ipsa Trinitas. Nisi forte quae sequuntur, perturbabunt hunc intellectum, quia dixit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest: cum hoc etiam ad Christum pertinere men carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentum domiporibus propriis. sic enim dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quia uita ęt̃na est cũ patre: etiã ipse intelligit᷑ ubi dictũ est
solus hab& immortalitatẽ. Eius enĩ uitȩ ęt̾nȩ. & nos participes
facti: ꝓmodulo nr̃o ĩnmortales efficimur. Sed aliud est ipsa
cuius participes efficim᷑ uita ȩt̃na: aliud nos qui eius participa¬
cione uiuemꝰ inȩt̾nũ. Si enĩ dixiss&. quẽ temporib ꝓpriis osten¬
d& pat̃ beatus. & solus potens: rex regũ & dñs dominantiũ qui
solus hab& immortalitatẽ: nec sic inde separatũ filiũ oporter&
intelligi. Neq enĩ qr ipse filius alibi loquens uocȩ sapientiae.
ipse enim sapientia dĩ ait. girũ cȩli circuiui sola: separauit a se
patrẽ: quantomagis ergo nonest necesse: ut tantũ modo de.
patre pret̃ filiũ intelligatꝰ qđ dictũ est. solus hab& imorta¬
litatem: cũ ita dictũ sit ut serues inquid mandatũ sine macula in¬

Expanded text:
dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, in
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ est. Omis enĩ substantia quȩ ds̃ non est: creatura est. Et
quȩ creatura non est: ds̃ est. Et si non est filius eiusdẽ substan¬
tiȩ cuis pat̾: ergo facta substantia est. Sifacta substantia est:
non omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. At si omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. uniꝰ
igit᷑ eusdemq cũpatre substantiȩ est: & ideo non tantũ ds̃ sed
& uerus ds̃. ¶ uod idem ioħes aꝑtissime in epistola sua dicit. Sci¬
mus qđ filius dĩ uenerit. & dederit nobis intellectũ: ut cognos¬
camꝰ uerũ & simꝰ inuero filio eius iħu xp̃o. Hic est uerus ds̃. &
uita et̾na. Hinc etiã consequent̃ intelligit᷑ nontantũ modo
de pat̾re dixise apłm paulũ. qui solus hab& immortalitatẽ: sed
de uno & solo dõ. quod est ipsa trinitas. Neq enĩ ipsa uita
ȩt̃na mortalis est: scđm aliquam mutabilitatẽ. Ac ꝑhoc filius

Expanded text:
stantiae est. omnis enim substantia, quae deus non est, creatura est, et stantiae est. omnis enim substantia, quae deus non est, creatura est, et quae creatura non est, deus est. et si non est filius eiusdem substantiae, cuius pater, ergo facta substantia est; si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ esse uerũ dm̃. aut noncũpatre unũ & solũ dm̃. aut
non uere immortalẽ quia mutabilẽ: manifestissima diuinorum
testononioꝵ & consona uoce conuictisunt. Unde sunt illa. In
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbum.
Uanifestũ enũ qđ uerbũ dĩ filiũ dĩ unicũ accipimꝰ. de quo post
dicit: & uerbũ carofactũ est. propt̾ natiuitatẽ in carnationis eiꝰ.
quȩ facta est intempore ex uirgine. Ideo aut̃ declarat nontantũ
dm̃ eẽ. sed etiã eiusdem cũ patre substantię: quia cũ dixiss& & ds̃
erat uerbũ : hoc erat inquid in principio apud dm̃. Omia ꝑ ipsum
facta sunt: & sine ipso factũ est nihib. Neq enĩ dicit omĩa. nisi
quȩ facta sunt: id est om̃em creaturã. Unde liquide apparet ip¬
sum factũ non esse: ꝑ quẽ facta sunt omĩa. Et si factus non est:
creatura non est. Si aut̃ creatura non est: eiusdẽ cũ patre sub¬

Expanded text:
aut non esse uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerbum dei filium dei unicum accipimus, de quo post dicit: et uerbum caro factum est, propter natiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, hoc erat, inquit, in principio aput deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, eiusdem cum patre sub
Abbreviated transcription (Latin):
non sint tres dii sed unus ds̃. quamuis pat̾ filiũ genuerit &
ideo filius non sit qui pat̾ est. filiusq apatre sit gentus. &
ideo pat̾ nonsit qui filius est. spiritusq sc̃s nec pat̃ sit nec filius.
& ad trintatis ꝑtinens unitatẽ. Nontamen eandem trinitatem
natam deuirgine maria. & sub pontio pilato cruciftxam & se-¬
pultam. tercio die resurrexisse. & incelũ ascendisse: sed tantũ¬
modo filium: nec eandẽ trinitatẽ descerdisse inspeciȩ columbȩ
suꝑ iħm baptizatũ. aut die pentecostes post ascensionẽ dni soni-¬
tu facto decȩlo. quasi ferret᷑ flatus uehemens. & linguis diui¬
sis uelut ignis: sed tantũ modo sp̃m scm: nec eandẽ trinitatẽ
dixisse decęlo. tues filius ms: siue cũ baptizatus est a ioħe. si ue
in monte quando cũ illo erant tres discipłi. aut quando sonuit
uox dicens. &clarificaui & iterũ clarificabo: sed tantũmodo

Expanded text:
non sunt tres dii, sed unus Deus. Quamvis Pater Filium genuerit, et non sunt tres dii, sed unus Deus. Quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est; Spiritusque sanctus nec Pater sit, nec Filius, et ad Trinitatis pertinens unitatem. Non tamen eamdem Trinitatem natam de virgine Maria, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam, tertio die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantumsuper Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisus velut ignis, sed tantummodo Spiritum sanctum; nec eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus, sive cum baptizatus est a Joanne , sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; sed tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
tib ullomodo quisquã recte tribuerit. tã multos & uarioser¬
rores. hereticoꝵ. cũ om̃s ex eisdẽ scripturis falsas atq fallaces
opoiones suas conent᷑ defendere: Ad mon& me plane ac mi¬
hi iub& suauissono imperio lex xp̃i hoc est karitas ut cũ ali¬
quid falsi inlibris meis me sensisse homines putant qđ ego non
sensi adq ipsũ falsũ alteri displic& alteri placet. malim
me rep̃hendi. a rep̃hensore falsitatis. quã ab eius laudato¬
re laudari. Abillo enĩ quãus ego non recte qui hoc nori
senserim. error tamen ipse recte uituperatur. Ab hoc autẽ
nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse qđ uituperat
ueritas. nec ipsa sententia quã utuperat ueritas. Ergo ino¬
mine dnĩ: susceptum opus ad grediamur. quȩ esse propria
MNES OUOS IEGERE POTUIOUIANTOME
scripserut de trinitate quȩ ds̃ est diuinoꝵ libroꝵ uete¬
rum & nouoꝵ catholici tractatores hoc ortenderunt: seđdm

Expanded text:
tibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios ertibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggrediamur. CAPUT IV. 7. Quae Omnes quos legscripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum Catholici tractatores, hoc intenderunt secundum
Abbreviated transcription (Latin):
si non die ac nocte. saltẽ quib tempoꝵ particulis possũ. & me¬
ditationes meas neobliuone fugiant stilo alligabo: sperans de
miscđia dĩ. qđ in om̃ib ueris quȩ certa mihi sunt. ꝑseuerantẽ
me faciat. Si quid aut̃ alit̾ sapio. hoc quoq ipse mihi reuela¬
bitꝰ. Siue ꝑ occultas inspirationes. atq ad monitiones : siue ꝑ
manifesta eloquia sua. suie ꝑfraternas sermotinationes. Hoc
oro. & hoc depositũ desideriũq meũ poenes ipsũ habeo: qui
mihi satis idoneus est. & custodire quȩ dedit. & reddere quae
ꝓmisit. Arbitror sane non nullos tardiores in quibusdã locis
libroꝵ meoꝵ. opinaturos me sensisse qđ nonsensi : aut non sensis¬
se qđ sensi. Quoꝵ errorẽ mihi tribui nondebere quis nesciat.
si uelut me sequentes. neq ap prehendentes deuiauerint in
carpere: quando quidẽ nec ipsis scĩs diumoꝵ libroꝵ autorita¬

Expanded text:
si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et mesi non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in carpere: quandoquidem nec ipsis sanctis divinorum Librorum auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere ualent. illos pleniores non mueniant libros. & in
istos saltem incidant. Ideoq utile est plures aplurib fieri
diuersostilo. non diuersa fide. etiã dequestionib eisdem: ut
ad plurimos res ipsa ꝑueniat. ad alios sic. ad alios autem sic.
At si ille quise ista non intellexisse conquerit᷑ nulla un quã
de talib reb diligent̃ & acute disputata intelligere potuit.
secũ agat uotis & studiis ut ꝓficiat: non mecũ quȩ relis et
cõuitiis ut taceã arguat. Qui uero hȩc legens dicit. intelligo
quidẽ quid dictũ sit. sed ñ uere dictũ est: asserat ut placet
sententiã suã. & redarguat meã sipotest. Quod si cũ karitate
& ueritate fecerit. mihiq etiã si inhac uita maneo cognoscen¬
dũ facere curauerit: uberrimũ fructũ laboris huius mei cȩ¬
pero. Quod si mihi non potuerit: quib id potuerit. me uo¬
lente aclibente prestiterit. Ego tamen inlege dni meditabor:

Expanded text:
intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor,
Abbreviated transcription (Latin):
neq periculosius alicubi errat᷑. nec laboriosius aliquid quȩ¬
ritur: nec fructuosius aliquid muenit᷑. Quis quis ergo cũ legit
dicit non bene hoc dictũ est qm̃ non intelligo : loquutionem
meã rep̃hendit non fidem. Et forte uere potuit diciplanius.
Uerũ tamen nullus hominũ italoquutus est : ut in om̃ib ab om¬
nib intelligeret᷑ Videat ergo cuihoc insermone meo displic&:
utrũ alibi intalib reb questionibusq uersatus cũ eas itelligat:
me non intelligat. Et si ita est: ponat librũ meũ. uel etiam
si hoc udet᷑ ab iciat : & eis potius quos intelligit operã & tempus
ompendat. Non tamen propt̾ ea put& me tacere debuisse: qr
non tam expedite acdilucide quã illi quos intelligit eloqui
potui. Neq oũ omĩa quȩ ab om̃ib conscribunt᷑. in omi um
manꝰ uenunt : & fieri potest. ut non nulli qui etiam hȩc nr̃ã

Expanded text:
nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaenec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ita siquid eis erga deum uel amoris est ueltimoris. ad mi¬
tium fidei & ordinẽ redeant: iam sentientes quã salubrit̾ inscã
ȩccłia medicina fideliũ constituta sit : ut ad ꝑfectionẽ in com¬
mutabilis ueritatis in becillã mentẽ obseruata pietas san&. ne
in opinionẽ noxiȩ falsitatis temeritas in ordinata precipit&.
Nec pigebit aut̃ me sicubi hesito quęrere: nec pudebit sic
ubi parit̾ certus est pergat metũ: ubi parit̾ hȩsitat quȩ¬
rat mecũ: ubi errorẽ suũ cognoscit. redeat ad me : ubi meũ
reuoc& me. Ita ingrediamur simul caritatis uiã : tendentes
ad eum de quodictũ est. querite faciem euissemꝑ. Et hoc
placitũ piũ atq totũ corã dño dõ nr̃o cũ om̃ib puerim
qui ea quȩ scribo legunt. & in om̃ib scriptis meis. maximeq
inhis. ubi queritꝰ᷑ unitas trinitatis: patris & filii & sp̃s scĩ: quia

Expanded text:
ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad iniita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina fidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit auubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; quia
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ & filius & sp̃s sc̃s unius eiusdemq substantię uel essentiȩ dicat᷑.
credatur. intelligatur : ut non quasi nr̃is excusationib illudan¬
turꝰ. sed re̾ ipsa experiant᷑ & ẽẽ. illud summũ bonũ qđ purga¬
tissimis mentib cernitur: & ase ꝓpterea cerni cõnp̾hendique
non posse. quia mentis humane acies inualida intam excellenti
luce nonfigitur: nisi ꝑ iusticiã fidei nutrita uegetetur. Sed
primũ scđm autoritatẽ scripturarũ scãrũ utrũ ita se fides
habeat demonstrandũ est : de inde siuoluerit & ad iuuerit
ds̃. istis garrulis raciocinatorib elatiorib quã capatiorib atq
ideo morbo periculosiore laborantib sic fortasse seriuiemus.
ut inueniant aliquid unde dubitare non possint. Et obhoc
in eo qd inuenire nequiuerint. desius mentib potius quam
de ipsa ueritate. uel de nr̃is disputationib conquirantur.: atq

Expanded text:
Pater et Filius et Spiritus sanctus unius ejusdemque substantiae vel essentiae dicatur, Pater et Filius et Spiritus sanctus unius ejusdemque substantiae vel essentiae dicatur, credatur, intelligatur; ut non quasi nostris excusationibus illudantur, sed reipsa experiantur, et esse illud summum bonum quod purgatissimis mentibus cernitur, et a se propterea cerni comprehendique non posse, quia humanae mentis acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetetur. Sed primum secundum auctoritatem Scripturarum sanctarum, utrum ita se fides habeat, demonstrandum est. Deinde si voluerit et adjuverit Deus, istis garrulis ratiocinatoribus, elatioribus quam capacioribus, atque ideo morbo periculosiore laborantibus, sic fortasse serviemus, ut inveniant aliquid unde dubitare non possint, et ob hoc in eo quod invenire nequiverint, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostris disputationibus conquerantur: atque
Abbreviated transcription (Latin):
si spũalib sed quasi carnalibus: quasi paruulis inxp̃o. lac potũ
uobis dedi non escam. Non dũ enĩ poteratis: sed nec ad huc
quidẽ potestis Hoc cũ dicitꝰ quibusdam: irascuntur. & sibi con¬
tumeliose diciputant. Et plerunq malunt credere. eos potus
aquib hȩc audiunt non habere qđ dicant : quã secapere non
posse qđ dixerint. Et aliquando afferimus eis rationẽ non quã
pȩtant cũ dedeo querunt. quia nȩc ipsi eam ualent sumere:
nec nos fortasse uel ad prehendere uel ꝓferre: sed qua demons¬
tretur eis quã sint inhabiles. minimeq idonei ꝑcipiendo quod
exigunt. Sed quia non audiunt qđ uolunt: aut callide nos age¬
re putant: ut nrãm occultemꝰ inperitiã. aut malitiose qđ eis in¬
uideamꝰ peritiã: atq ita indignantes ꝑturbatiq discedunit.
UA PROPTER ADIUUAUTE DẼOTO NOSTRO
suscipiemus & eã ipsam quã flagitant quantũ possumꝰ redde¬
re rationẽ : qđ trinitas sit uniss & solus uerusds̃: & quã recte

Expanded text:
si parvulis in Christo, lac potum dedi vobis, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis . Hoc cum dicitur quibusdam, irascuntur, et sibi contumeliose dici putant; et plerumque malunt credere eos potius, a quibus hoc audiunt, non habere quod dicant, quam se capere non posse quod dixerint. Et aliquando afferimus eis rationem, non quam petunt cum de Deo quaerunt; quia nec ipsi eam valent sumere, nec nos fortasse vel apprehendere vel proferre: sed qua demonstretur eis quam sint inhabiles minimeque idonei percipiendo quod exigunt. Sed quia non audiunt quod volunt, aut callide nos agere putant ut nostram occultemus imperitiam, aut malitiose quod eis invideamus peritiam; atque ita indignantes perturbatique discedunt. uapropter adjuvante Domino Deo nostro suscipiemus et eam ipsam quam flagitant, quantum possumus, reddere rationem, quod Trinitas sit unus et solus et verus Deus, et quam recte
Abbreviated transcription (Latin):
tare solere: mentimur. Si aut̃ fatemꝰ habitare ista in cogitati
iure karitatis ut eis indiconus. quȩ hinc ex cogitare potuerimus.
non quia iam acceperimꝰ aut ꝑfecti simꝰ. Nam si paulus a postolus.
quanto magis ego longe infra illius pedes iacens. non me arbitror
apip̃hendisse: sed ꝓmodulo meo si ea quȩ retrosunt obluuscor.
& i anteriora me extendo. & scđm intentionẽ sequor ad palmã
suꝑnȩ uocationis. quantũ eiusdẽ uiȩ ꝑegerim. & quo ꝑuenerim.
unde mihi infine reliquus cursus . ẽ. ut aperiã desiderat᷑ a me
illis desiderantib: quib me cogit seriuire libera haritas. Oport&
aut̃ & donabit ds̃. ut eis ministrando quȩ legant ipse quoq:
ꝓficiam: & eis cupiens respondere querentib ipse quoq inueniã
qđ querebam. Ergo suscepi hȩc iubente atque ad iuuante dño
dõ nr̃o. non tam cognita cũ autoritate disserere : quã ea cum

Expanded text:
tare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitatiotare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitatiojure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro, non tam cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum
Abbreviated transcription (Latin):
sed unũ dm̃. & quem admodum id intelligant querunt.: p̃serton
cũ dicit᷑ inseparabilit̃ operari trinitatẽ in omĩ re quã ds̃ operat᷑
& tunc quandam uocem patris sonuisse quȩ uox filii non sit
filium. In columbȩ aut̃ specie uenisse. nonnisi sp̃m sem̃ intelligere
uolunt: quomodo & illã uocẽ que non nisi patris fuit trouitas
fecerit. & illã carnẽ in qua non nisi filius de uirgine natus est
ẽadẽ trinitas creauerit. & illã columbe speciẽ inqua non nisi
sps̃ sc̃s apparuit. illa ipsa trinitas operata sit. Alio qui ñ insepa¬
rabilit̃ trinitas operat᷑: sed alia pat̾ facit. alia filius. alia sp̃s sc̃s.
nec filius. nec ambo genuerint. cũ sit sp̃s patris & filii.Quia ergo
querunt ssta homines & tedio nobis sunt: si quid hinc ex dono
dĩ sapit infirmitas nr̃a edisseramꝰ eis ut possumꝰ: neq cũ inuidia.
tabescente iter habeamus. Si dicimus nos nil detalib reb cogi¬

Expanded text:
sed unum Deum; et quemadmodum id intelligant quaerunt: praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit;Filium; in columbae autem specie venisse nonnisi Spiritum sanctum: intelligere volunt, quomodo et illam vocem, quae nonnisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonnisi Spiritus sanctus apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus:  quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ aut̃ non filiũ de quosit habeat: sed tantũ cui sit pater
Omĩs enĩ filius depatre est qđ est : & patri filius est. Nullus aut̃
pat̃ defilio est qđ est. sed filio pat̾ est. Quȩdã aut̃ ita ponunt᷑
inscripturis depatre & filio: ut indicent unitatẽ. &qualitatẽ¬
q substantiȩ: sicutiest. ego & pat̃ unũ sumꝰ : &cũ informa dĩ
eẽt. non rapina arbitratus est eẽ. xqualis dõ. & quequmq: talia

Expanded text:
Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Omnis enim filius de patre est quod est, et patri filius est: nullus autem pater de filio est quod est, sed filio pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur in Scripturis de Patre et Filio, ut indicent unitatem aequalitatemque substantiae, sicuti est, Ego et Pater unum sumus ; et, Cum in forma Dei esset, non rapina
Abbreviated transcription (Latin):
monstratã tamquã canonicã regulã: quomodo intelligat᷑
dĩ filius & aqualis patri scđm dĩ formã inqua est. & minor
patre scđm formã serui quã accepit: in qua forma non solũ
patre sed etiã sp̃u sco. neq hoc tantũ. sed etiã se ipso minor
inuentus est: nonse ipso qui fuit. sed seipso qui est. Quia for¬
ma serui accepta. formã dĩ non amisit. sicut scripturarũ quȩ
insuperiore libro cõmemorauimꝰ testimonia docuerunt: Sun
tamen quȩdã ut dixi indiuinis aeloquiis ita posita. ut ambiguũ
sit ad quã potius regulã referant᷑: utrũ ad eam qua intelligimꝰ
minorẽ filiũ in assũpta creatura. an ad eam qua intelligimꝰ
non minorẽ quidẽ eẽ. filiũ sed ȩqualẽ patri. tamen ab illo hunc
eẽ. dm̃ de deo lumen delumine. Filium quippe dicimꝰ dm̃ dedõ.¬
lumen delumine: patrẽ aut̃ dm̃ tantũ. non de deo. Unde mani¬
festũ est qđ filius habeat aliũ dequosit. & cũ quofiliussit:

Expanded text:
igatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum servi formam quam accepit ; in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguum sit ad quam potius regulam referantur; utrum ad eam qua intelligimus minorem Filium in assumpta creatura, an ad eam qua intelligimus, non quidem minorem esse Filium, sed aequalem Patri, tamen ab illo hunc esse Deum de Deo, lumen de lumine. Filium quippe dicimus Deum de Deo: Patrem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde manifestum est quod Filius habeat alium de quo sit, et cui Filius sit;
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ sententiis. Nam scđm formã dĩ equalis est patri. & filius
& sp̃sscs : qr neuter eoꝵ creatura est. sicut iã ostendimus. Seđm
formã aut̃ serui minor est patre : qr ipse dixit. pat̾ maior me est.
Minor est se ipse : qr de illo dictũ est. sem& ipsũ exinaniuit. Mli¬
remittetur ei : qui aut̃ dixerit in spm scm̃ non dimittetur ei.
Et in ipso uir tutes operatus est dicens: siego inspũ dĩ eicio de¬
monia: certe suꝑuenit suꝑ uos regnũ dĩ. Et apud isaiam dicit.
Quã lectionẽ ipse insynagoga recitauit : & de se cõnpletã sine
scrupulo dubitationis ostendit. Sp̃s inquit ch̃i suꝑme. propt̃ qđ¬

Expanded text:
Librorum sententiis. Nam secundum formam Dei aequalis est Patri et FiliusLibrorum sententiis. Nam secundum formam Dei aequalis est Patri et Filiussanctus, quia neuter eorum creatura est, sicut iam ostendimus; secundum formam autem serui minor est patre, quia ipse dixit: pater maior me est; minor est se ipso, quia de illo dictum est: semet ipsum exinaniuit; miremittetur ei; qui autem dixerit in Spiritum sanctum, non remittetur ei . Et in ipso virtutes operatus est, dicens: Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit super vos regnum Dei . Et apud Isaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitavit, et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit. Spiritus, inquit, Domini s
Abbreviated transcription (Latin):
sequent̃ intelligat᷑ & filius & spiritꝰ sc̃s. Non quia nos modo
non amat qui ꝓprio filio nonpeꝑcit: sed ꝓnobis omib tradidit
eũ : sed tales nos amat ds̃ quales futurisumꝰ. non quales sumus.
Quales enĩ amat : tales inȩt̃nũ conseruat. Quod tunc erit. cũ
tradiderit regnũ dõ & patri. qui nunc int̾pellat ꝓnobis: ut iam
non rog& patrẽ. qr ipse pat̃ amat nos. Quo aut̃ merito: nisi fi¬
dei qua credimꝰ. ante quã illud qđ ꝓmittit᷑ uideamꝰ : Perhanc
erũ ꝑuenimus ad speciẽ. lit tales am& quales amat ut simus: non
qua les odit: quia quales sumꝰ. & hortatꝰ ac prestat ne tales esse
intelligendarũ scripturarũ de filio dĩ: ut distinguamus
quid i eis son& scđm formã dĩ inqua est. & ȩqualis est patri:
& quid scđm formã serui quã accepit. & minor est patre: non
conturbabim᷑ tamquã contrariis ac repugnantib inter sẽ sc̃oꝵ

Expanded text:
sequenter intellegatur et filius et spiritus sanctus, non quia modo nos sequenter intellegatur et filius et spiritus sanctus, non quia modo nos non amat qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, sed tales nos amat deus, quales futuri sumus, non quales sumus. quales enim amat, tales in aeternum conseruat. quod tunc erit, cum tradiderit regnum deo et patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut iam non roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. quo autem merito nisi fidei, qua credimus, antequam illud quod promittitur uideamus? per hanc enim peruenimus ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat, ne tales esse ellegendarum scripturarum de filio dei, ut distinguamus, quid in eis sonet secundum formam dei, in qua est et aequalis est patri, et quid secundum formam serui, quam accepit et minoconturbabimur tanquam contrariis ac repugnantibus inter se sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt : Et quidest uado ad patrẽ. nisi doceo me sic intelli¬
gendũ a fidelib meis: quomodo equalis sũ patri: Hoc qui cre¬
dunt digni habeburit᷑ ꝑ duci afide adspeciem: idest ad ipsam ui¬
sionẽ quo ꝑducens dictus est tradere regnũ dõ & patri. Fideles
quippe eius quos redemit sangiune suo. dicti sunt regnũ eius:
ꝓ quib nunc interpellat. Cũ aut̃ illic eos sibi faciet orherere
ubi ȩqualis est patri: non iam rogabit patrẽ ꝓeis. Ipse enĩ in¬
quid pat̃ amat uos. Ex hoc enĩ rogat quo minor est patre :
quo uero ȩqualis. exaudit cũ patre. Unde se ab eo qđ dixit
ipse enĩ pat̾ amat uos. utiq se nonseparat. Sed scđm ea facit
uitelligi quȩ supra cõmemoraui. satisq insinuaii plerũq ita
nominari unamquanq intrinitate ꝑsonã: ut & aliȩ illic in¬
telligantur. Sic itaq dictũ est ipse enĩ pat̾ amat uos: ut con-¬

Expanded text:
uiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intelleuiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est patri, non iam rogabit patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita nominari unamquamque in trinitate personam, ut et aliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ipse enim pater amat uos, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
quando iã non insimilitudinib loquar uobis ⁊ sed manifesto de
patre nuntiabo uobis: id est iam nonerunt sinilitudines cũ
iusio fuerit facie ad faciem. Noc est enĩ qđ ait ⁊ sed manifeste
depatre nuntiabo uobis: ac si dicer&: manifeste patrẽ ostendã
uobis. Huntiabo quippe ait : qr uerbũ eiusest. Sequit᷑ eni. & di¬
cit. Illa die pinomine meo petetis: & nondicã uobis qr ego rogabo
patrẽ. Ipse enĩ pat̃ amat uos: qr uos me amastis & credidistis qui a
relin quo mundũ: & uado adpatrẽ. Quid est apatre exii: nisi
non iea forma qua ȩqualis sum patri. sed alit̃ id est in ad sum¬
ta creatura minor a parui : Et quid est ueni inhunc mundũ.
nisi formã serui quã me ex inaniens accepi : etiã peccatoꝵ qui
mundũ istũ diligunt oculis demonstraui : Et quid est iterum
relinquo mundum: nisi ab aspectu dilectoꝵ mundi aufero quod

Expanded text:
quando jam non in similitudinibus loquar vobis, sed manifeste de quando jam non in similitudinibus loquar vobis, sed manifeste de Patre nuntiabo vobis; id est, jam non erunt similitudines, cum visio fuerit facie ad faciem. Hoc est enim quod ait, sed manifeste de Patre nuntiabo vobis; ac si diceret, manifeste Patrem ostendam vobis. Nuntiabo quippe ait, quia Verbum ejus est. Sequitur enim et dicit: Illa die in nomine meo petetis, et non dico vobis quia ego rogabo Patrem: ipse enim Pater amat vos, quia vos me relinquo mundum et uado ad patrem. quid est: a patre exiui nisi "non in ea forma, in qua aequalis sum patri, sed aliter, id est in assumta creatura minor apparui" ? et quid est: ueni in hunc mundum nisi "formam serui, quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum, qui istum mundum diligunt, oculis demonstraui" ? et quid est: iterum relinquo mundum nisi "ab aspectu dilectorum mundi aufero quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam non int̾pell& ꝓnobis mediator & sacer dos nr̃ filius dei
& filius hominis : sed & ipse in quaritũ sacerdos est ad sumpta ꝓpt̃
nos forma serui subiectus sit ei. qui illi subiecit omĩa: & cum
sub iecerit omĩa. ut iiquantũ ds̃ est cũ illo nos subiectos habe
at : in quantũ sacerdos nobiscũ illi subiectus sit. Qua propt̃ cũ
filius sit & ds̃ & homo: alia substantia ds̃. alia homo. homo potius
infilio quã filios inpat̾re: sicut caro animȩ mee. alia substan-
tia est ad animã meã quamius primo homine. quã anima alterns
homius ad animã meã. Cũ ergo tradderit regnũ dõ & patri.
id est cum credentes & uuentes exfide. ꝓ quib nunc media¬
tor int̾pellat. ꝑ duxerit ad contemplationẽ. cui ꝑcipiendȩ
suspiramus & gemimtꝰ : & transierit labor & gemitus : iam
non interpellabit ꝓ nobis. tradito regno dõ & patri. Hoc
significans ait . hȩc uobis locutus sum insimilitudinib: ueni& hor

Expanded text:
on interpellet pro nobis mediator et sacerdos noster, filius dei et filius hominis, sed et ipse, in quantum sacerdos est, assumta propter nos forma serui subiectus sit ei qui illi subiecit omnia et cui subiecit omnia, ut, in quantum deus est, cum illo nos subieat, inquantum sacerdos nobiscum illi subjectus sit. Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia Deus, alia homo, homo potius in Filio, quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substtia est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius hominis ad animam meam. 21. Cum ergo tradiderit regnum Deo et Patri, id est, cum credentes et viventes ex fide, pro quibus nunc mediator interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et cum transierit labor et gemitus, jam non interpellabit pro nobis tradito regno Deo et Patri. Hoc significans ait, Haec vobiscum locutus sum in similitudinibus: veniet hora,
Abbreviated transcription (Latin):
quem ad modum sit credendum: ut te unum dm̃
essentialiter. & in conprehosibiliter trinum personaliter
capiamus. Patrem ingenitum. Depatre unigenitum .
De utroq procedenten. & inutroq permanentem spiritũ
sanctum. Nullum tribus anticipationis uel posteritatis
inter uenire momentum. nec habere dispertitum imperiũ.
Non inereandis consilum. regendis perficioidisq creaturis.
auxilium opusq diuisum. Quic quid illic naturale est. in¬
disruptum. Quod personale est. in confusum. Placuisse filiur
quod ex nobis susceptum fuerat peruenir&. & illud quod
num quam nonfuerat. idem semper quod fuerat per ma
sericordia inpertiri. Hoc un comprebensibili atq in repreben-¬
sibili iustitia. obstinatis contineri.

Expanded text:
 sit credendum, ut te unum Deum essentialiter sapiam, et incomprehensibiliter trinum personaliter capiam, Patrem ingenitum, de Patre unigenitum, de utroque procedentem et in utroque permanentem Spiritum sanctum. Nullum tribus anticipationis vel posteritatis intervenire momentum, nec habere indispertitum imperium. Non in creandis consilium, regendis perficiendisque crauxilium opusque divisum. Quidquid illic naturale est, indiruptum; quidquid personale est, inconfusum. O mysterium quod ex nobis susceptum fuerat, perveniret, et illud, quod nunquam non fuerat, idem semper, quod fuerat, permansericordia impertiri, sed incomprehensibili et irreprehensibili justitia, obstinatis non dari;
Abbreviated transcription (Latin):
auri faciemꝰ tibi cũ distinctionib argenti. quo ad usq rex inrecu-¬
bitu suo est: id est quo adusq xp̃s insecreto suo est: qr uita nr̃a
tiic & uos apparebitis cũ illo ingła: qđ ante quã fiat. uidemꝰ nunc
ꝑspeculũ in eniginate. hoc est insimilitudinib tunc aut̃ facie
ad faciem. Hac enĩ nobis contẽplacione ꝓmittitur actionũ omĩ¬
mossi egosum qui sũ. & dices filis isrł. qui est misit me aduos:
uita ęt̾na : ut cognoscant te unũ uerũ dm̃: & quẽ misisti. iħm
xp̃m. Hoc fi& cũ uenerit dñs & illuminauerit occulta tenebrarũ:
cũ tenebrȩ mortalitatis huis. corruptionisq transierint: tunc erit
mane nrm. de quo inpsalmo dicitur  mane astabo tibi & contẽ¬
plabor. De hac contẽplatione intelligo dictũ. cũ tradider it reg¬
num dõ & patri : idest cũ ꝑduxerit iustos quib nunc exfide ui¬

Expanded text:
auri faciemus tibi, cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in recuauri faciemus tibi, cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in recubitu suo est id est quoadusque Christus in secreto suo est; quia vitatunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. Quod antequam fiat videmus nunc per speculum in aenigmate, hoc est in similitudinibus, tunc autem facie ad faciem: haec enim nobis contemplatio promittitur actionum omniMoysi, Ego sum qui sum; haec dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos: vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide ui
Abbreviated transcription (Latin):
ec otelligunt ita dictũ. sicuti est illud: confirmatũ est cor
eius. non commouebit᷑ : donec uideat suꝑ iimicos suos. Non enĩ
cũ uiderit iam non cõmouebitur: Quid ergo est cũ tradiderit
regnũ dõ & patri. quasi modo non habeat regnũ ds̃ & pater:
dicit idem apłs facie ad faciem: ita dictũ est cũ tradiderit regnũ
dõ & patri: acsidiceret᷑. cũ ꝑduxerit credentes ad contẽplationẽ
dĩ & patris. Sicut enĩdicit. omĩa muihi tradita sunt apatre meo:
& nemo nouit filiũ nisi pat̾. neq patrẽ quis nouit nisifilius. &
cui uoluerit filius reuelare. Tunc reuelabit᷑ a filio pat̾. cũ eua-¬
cuauerit omẽm principatũ & omẽm potestatẽ & uirtutẽ:l idest
ut necessaria nonsit dispensatio similitudinũ. ꝑ angelicos princi-¬
patiss & potestates. & uirtutes. Ex quarũ ꝑsona non in conuenient̃
intelligit᷑ dici. incantico canticoꝵ ad sponsam. Similitudines

Expanded text:
Nec intelligunt ita dictum, sicuti est illud: Confirmatum est cor Nec intelligunt ita dictum, sicuti est illud: Confirmatum est cor ejus; non commovebitur, donec videat super inimicos suos . Non enim cum viderit, jam commovebitur. Quid ergo est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri? quasi modo non habeat regnum Deus et Pater? dicit idem apostolus, Facie ad faciem ; ita dictum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, ac si diceretur, Cum perduxerit credentes ad contemplationem Dei et Patris. Sic enim dicit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: et nemocui voluerit Filius revelare. Tunc revelabitur a Filio Pater cum evacuaverit omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem; id est, ut necessaria non sit dispensatio similitudinum, per angelicos principatus, et potestates, et virtutes. Ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dicit in Cantico canticorum ad sponsam: Similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
tre intelligendũ: qđ subiecerit omĩa filio. ut ipsũ filiũ sibi omĩa
aut̃ conuersatio: in cęlis est. Unde & saluatorẽ expectamꝰ dñmiħm
nec ipse pat̃ sibi subiecit omĩa. sed filis ei subiecit: qui ei regnũ
tradit. & euacuat omẽm principatũ. & omẽm potestatẽ & uir¬
tutem. De filio quippe ista dicta sunt: cũ tradiderit iquit
regnũ dõ & patri: cũ euacuauerit omẽm principatũ. & omẽm
potestatẽ & urrtutẽ Ipse enĩ subiecit: qui euacuat. Nec sic ar¬
bitrem᷑ xp̃m traditurũ regnũ dõ & patri: ut adimat sibi.
Nam & hoc quidã uaniloqui crediderunt. Cũ enĩ dicit᷑ tra¬
diderit regnũ dõ & patri. non separatur ipse: quia simul cum
patre unus ds̃ est: sed diuinarũ scripturarum incuriosos. & con¬
tentionũ studiosos. fallit uerbũ qđ positũ est. donec lta namq:
sequit᷑. Oport& enĩ illũ regnare. donec ponat om̃s mimicos

Expanded text:
tre intelligendum, quod subjecerit omnia Filio, ut ipsum Filium sibi omnia tre intelligendum, quod subjecerit omnia Filio, ut ipsum Filium sibi omnia autem conversatio in coelinec ipse Pater sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei regnum tradit, et evacuat omnem principatum et omnem potestatem et virtutem. De Filio quippe ista dicta sunt: Cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sequitur: oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
surrexiss& amortuis. Illi autẽ qui putant humanã ineo natu¬
ram indeitatis substantiam mutari. atq conuerti: & ita
dictũ. tunc ppse filius subiectus eritei qui illi subiecit omĩa. ac
si diceretur. tunc & ipse filius hominis. & auerbo dĩ suscepta hu¬¬
mana natura. cõmutabitur in eus naturã qui ei sublecitom¬
nia : tunc futurũ putant cũ post diẽ uidicutradiderit regnũ
liqui & hoc affirmant qđiam fuerit in dĩ substantia mutatus
homo xp̃s. illud certe negare nonpossunt. qđ adhuc natura
hominis manebat. quando ante passionẽ dicebat. qm̃ pat̾ maior
me est. Unde nulla cunctatio est scđm hoc ẽẽ. dictũ. qđ forma
serui maior est pat̾̃: cui informa dĩ ȩqualis est filius. Nec quis¬
quã. cũ audierit qđ ait apłs. cũ aut̃ dixerit qr omĩa subiectast̃.
manifestũ qr pret̾ eũ qui subiecit illi omĩa. ita existim& de pa-¬

Expanded text:
surrexisset a mortuis. Illi autem qui putant humanam in eo natusurrexisset a mortuis. Illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque converti, et ita dictum esse: Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ac si diceretur, tunc et ipse Filius hominis, et a Verbo Dei suscepta humana natura, commutabitur in ejus naturam qui illi subjecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum liqui hoc affirmant, quod jam fuerit in Dei substantiam mutatus homo Christus Jesus, illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: Quoniam Pater major me est. Unde nulla cunctatio est, secundum hoc esse dictum, quod forma servi major est Pater, cui in forma Dei aequalis est Filius. Nec quisquam cum audierit quod ait Apostolus, Cum autem dixerit, quia omnia subjecta sunt ei, manifestum quia praeter eum qui illi subjecit omnia , ita existimet de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut̃ ei omĩa sub iecta fuerint: tunc & ipse filius subiectus
erit ei qui sibi subiciat omĩa. aut ideo dictũ est nequisquam
putar& habitũ xp̃i qui ex humana creatura susceptus . ẽ con¬
uersũ postea in ipsã diuinitatẽ uł ut certius expresserĩ deita¬
tẽ: quȩ non est creatura sed est unitas trinitatis in corporea.
& in cõmutabilis. & sibim & consubstantialis & coȩt̾na natura
Aut si quisquã contendit. ut aliqui senserunt ita dictum:
& ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omĩa. ut ipsam
sub iectionẽ cõmutationẽ & conuersionẽ credat futuram cre¬
aturȩ in ipsam substantiã. uel essentiã creatoris id est ut quȩ
fuerat substantia creaturȩ. fiat substantia creatoris: certe uł
hoc concedat. qđ non hab& ullã dubitationẽ: nondũ hoc fu-¬
isse factũ cũ dñs dicer&. pat̾ maior me est. Dixit enĩ hoc non
solũ ante quã ascendisset incelũ: uerũ etiã ante quã passus re¬

Expanded text:
Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel ut certius expresserim Deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut ipsam subjectionem, commutationem, et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia Creatoris; certe vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum Dominus diceret, Pater major me est. Dixit enim hoc non solum antequam ascendisset in coelum, verumetiam antequam passus re
Abbreviated transcription (Latin):
do ita loquit᷑ de spũ scõ. tan quã ipse solus sufficiat adbeatitudi¬
nẽ nrãm: & idõ solus sufficit.⁊ qr separari apatre & filio ñ potest
sicut pat̃ solus sufficit : qr separari afilio. & spu scõ non potest.
Et filus idõ sufficit solus: qr separari apatre &spũ scõ non potest.¬

Expanded text:
do ita loquitur de spiritu sancto, tamquam ipse solus sufficiat ad beatitudido ita loquitur de spiritu sancto, tamquam ipse solus sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a patre ac filio non potest, sicut et pater solus sufficit, quia separari a filio et spiritu sancto non potest, et filius ideo sufficit solus, quia separari a patre et spirit