comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ eccłie destruendo. atq au¬
reã iusticiã cũ ere & plumbo iniquitatis
ꝯtaminando: & omnẽ uoluntatẽ ho¬
minũ in diuersitate nequitie librando.
Ante finẽ aut̃ dierũ horũ muliebris
scilicet debilitatis. iusticia quã filtus di
cũ anulo desponsationis discipulis suis
in omnẽ terrã eos mittendo cõmiserat
surget. & uestes suas quas ab apłis susce ꝑat
ꝑ iniquitatẽ populoꝵ contaminatas &
scissas demonstrabit. uiIII.¬
Nam matheus mitis in moribus suis ex¬
ustens. nec ꝓfundũ ingeniũ habens. blan¬
de & leniter homines docitit. & doctrinã
apostoloꝵ ubiq affirmans. eam doctrine
sie smagistrã pretalit. Et sic plurimũ po¬
pulũ cũ predicatione que ut fauus mellis
dulcit᷑ stillatiit in uera fide ad dm̃ conuer
citis populi lambebant quẽ ad ndũ infans
ita ut de incarnatione filii dei fidelit̃ scri¬
beret. Ipse utiq ex serico pic intentionis

Expanded text:
constitutionem Ecclesiae destruendo, atque auconstitutionem Ecclesiae destruendo, atque auream justitiam cum aere et plumbo iniquitatis contaminando, et omnem voluntatem hominum in diversitate nequitiae librando. Ante finem autem dierum horum, muliebris scilicet debilitatis, justitia, quam Filius Dei cum annulo desponsationis discipulis suis in omnem terram eos mittendo commiserat, surget, vestesque suas, quas ab apostolis susceperat, per iniquitatem populorum contaminatas et scissas demonstrabit. MystiNam Matthaeus, mitis in moribus suis existens, nec profundum ingenium habens, blande et leniter homines docuit; doctrinamque apostolorum utique affirmans, eam doctrinae suae quasi magistram praetulit. Et sic plurimum populum cum praedicatione, quae ut favus mellis dulciter stillavit, in vera fide ad Deum converejus populi lambebant, quemadmodum infans ita ut de incarnatione Filii Dei fideliter scriberet. Ipse utique ex serico piae intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
terrere ꝑmisi & sic eos ꝑcussi: ipsosq plu¬
runis plagis penaꝵ &e plurima imbecil¬
litate ac infirmitate corꝑis afflixi. qmͣ
ab inquietis moribꝰ suis ñ cessant. Inui¬
dia quoq & odiũ in sinũ suũ collocant.
dampna alioꝵ ĩ semetipsis cõputantes.
atq pallit̃ honestatis & utilitatis eis au¬
ferentes. & omnẽ nequitiã. & sanguinis
effusionẽ suꝑ illos inducentes. S & ꝑcre¬
aturã quã ad utilitatẽ ħois feci multo¬
ciens iudicant᷑. ita ut ꝑ ignẽ & ꝑ aqmͣ
suffocent᷑. & ꝑ uentũ & aerẽ fructus ter¬
re ipsiꝰ auferat᷑. & sol & luna ipsis in ꝯ¬
uenient᷑ ostendant᷑ quia cursus suos ut
adeo ꝯstituti sunt ñ ꝑagunt s eos ex¬
cedunt. Unde etiã terra aliquando mo¬
uetur. uelut currus qui aliquo impul¬
su dissoluit᷑. Hoc mͦ dies isti cursũ suũ
in squalidis moribꝰ hominũ complebunt.
sanguinẽ effundendo. & omnẽ honestã

Expanded text:
terrere permisi, et sic eos percussi, ipsosque pluterrere permisi, et sic eos percussi, ipsosque plurimis plagis poenarum et plurima imbecillitate ac infirmate corporis afflixi, quoniam ab inquietis moribus suis non cessant. Invidiam quoque et odjum in sinum suum collocant, damna aliorum in semetipsis computantes, atque pallium honestatis et utilitatis eis auferentes, et omnem nequitiam et sanguinis effusionem super illos inducentes. Sed et per creaturam, quam ad utilitatem hominis feci, multoties judicantur, ita ut per ignem et per aquam suffocentur, et per ventum et aerem fructus terrae ipsis auferatur, et sol et luna ipsis inconvenienter ostendantur, quia cursus suos ut a Deo constituti sunt non peragunt, sed eos excedunt. Unde etiam terra aliquando movetur, velut currus qui aliquo impulsu dissolvitur. Hoc modo dies isti cursum suum qui squalidis moribus hominum complebunt, sanguinem effundendo, omnemque honestam
Abbreviated transcription (Latin):
desolata ẽ quẽ admͦdũ uidua que solatio
sollicitudinis uiri sui caret. qm̃ mͦ rectũ
bacułũ magistrationis ñ habet suꝑ quẽ
homines se inclinent. S ꝑuersi mercen¬
narii ꝓpt̾ auariciã pecunẽ paruulos me¬
os inualles ꝓsternunt. eosq ad colles &
ad montes ascendere ꝓhibent: ipsisq
nobilitatẽ. hereditatẽ. p̃dia. & dtuicias ab¬
strahunt. & hoc ut lupi iapaces faciunt.
qui uestigiis ouiũ insidiantes oues quas
rapiunt laniant. & quas laniare ñ possũt.
fugant. atq dolosa deceptione partinlos
meos ꝑ maiores uidices & ꝑ iniquos tyran¬
nos deuorant. Quappt̾ dies isti diabolice
artis carcer sunt. quia diu sustinui ppłm
meũ ꝑ tyrannidẽ inimicoꝵ derideri. qm
ipsis funes dimissi sunt. quatinꝰ diuersis
penis homines affligant uelut etiã in
uet̾i testamento mͥ rebelles sepus castiga¬
ui. Ego etiã quosdã aerios sꝑc multa teni¬
pestate aliquos homines in his eisdẽ diebꝰ

Expanded text:
desolata est, quemadmodum uidua que solatio desolata est, quemadmodum uidua que solatio sollicitudinis uiri sui caret, quoniam modo rectum baculum magistrationis non habet, super quem homines se inclinent. 5Sed peruersi mercennarii propter auaritiam pecunie paruulos meos in uallem prosternunt eosque ad colles et ad montes ascendere prohibent ipsisque nobilitatem, hereditatem, predia et diuitias abstrahunt et hoc ut lupi rapaces faciunt, qui uestigiis ouium insidiantes, oues quas rapiunt laniant et quas laniare non possunt fugant atque dolosa deceptione paruulos meos per maiores iudices et per iniquos tyrannos deuorant. 6Quapropter dies isti diabolice artis carcer sunt, quia diu sustinui populum meum per tyrannidem inimicorum derideri, quoniam ipsis funes dimissi sunt, quatinus diuersis penis homines affligant, uelut etiam in ueteri testamento michi rebelles sepius castigaui. 7Ego etiam quosdam aerios spiritus multa tempestate aliquos h
Abbreviated transcription (Latin):
miditate aquaꝵ & estu solis tunc cocta
fuit. Et sicut flores fructuũ tunc plus ꝗͣ.
priꝰ multiplicati ascendebant. ita etiã sci
regẽ regũ ostendebat: istaq sapientia de
utero uirginis incarnatũ est. qͦd etiam
p̃dicta stella demonstrabat. In qua sꝑc sc̃s
hoc opus gentibꝰ manifestauit qͦd in ut̃o
uirginis ꝑfecerat. claritasq flamme sꝑc
in igneis linguis suꝑ discipulos filii dei
uenit. & pꝰ easdẽ igneas linguas cũ eisdẽ
discipulis & cũ ipsoꝵ sequacibꝰ multa mi¬
racula oꝑatus ẽ. Quappt̃ & idẽ tempus
de uirtute in uirtrtẽ ascendens. tempus
iurile dictũ ẽ. & sic ꝑ plurimos annos in
forti curatione ꝑditrauit. Postm̃dñ iri¬
riditas a fortitudine sua descendit & in
muliebrẽ debilitatẽ uersa ẽ. omnẽ uisti¬
ciã pꝰponens. & stulticie morũ hominũ
suibiciens. quia in diebꝰ istis quisq homi¬
nũ qͦd sibi placet facit. Unde & ĩ eis ecclĩa

Expanded text:
miditate aquarum et aestu solis tunc cocta miditate aquarum et aestu solis tunc cocta fuit. Et sicut flores fructuum tunc plus quam prius multiplicati ascendebant, ita etiam scieRegem regum ostendebat; itaque sapientia de utero Virginis incarnatum est, quod etiam praedicta stella demonstrabat, in qua Spiritus sanctus hoc opus gentibus manifestavit, quod in utero Virginis perfecerat; claritasque flammae Spin igneis linguis super discipulos Filii Dei uenit et post easdem igneas linguas cum eisdem discipulis et eorum sequacibus multa miracula operatus est. 2Quapropter et idem tempus de uirtute in uirtutem ascendens tempus uirile dictum est et sic per plurimos annos in forti curatione perdurauit. 3Postmodum uiriditas a fortitudine sua descendit et in muliebrem debilitatem uersa est, omnem iusticiam postponens et stultitie morum hominum subiciens, quia in diebus istis quisque hominum quod sibi placet facit. 4Unde et ecclesia in eis
Abbreviated transcription (Latin):
tor uidit & dixit. Hoc tempꝰ scio. d:
aureus numeruis nondũ ẽ plenus. Tugͦ
paternũ speculum aspice. In corꝑe meo
fatigationẽ sustineo paruuli etiã mei
deficrunt. Nunc memor esto qͦd pleni¬
tudo que in primo facta ẽ arescere ñ de¬
buit. Et tunc inte habusti qͦd oculus
tuus nũquã cederet usq dñ corpꝰ meñ
uideres plenũ geminaꝵ. Nam me fa¬
tigat. qͦd om̃ia menbra mea iirrisi¬
onẽ uadunt. Pater uideꝰ uulnera
mea tibi ostendo. Ergo nunc om̃s ho¬
mines genua ur̃a ad patrẽ ur̃m flec¬
lite: ut uobis manũ suã porrigat.
Huiꝰ sententie intellectus hoc m accipien¬
dus ẽ. In principio scilicet ante dilu¬
uiũ tanta fuit terre utriditas. ut illa
s̃ructus suos absq labore hominũ ꝓduce¬
ret. & tunc etiã homines nec disciplinam
ad scłm nec deuotionẽ ad dm̃ ꝑfecte ha¬
bentes. terrenis tantũ & uoluptatibꝰ suis ĩ¬
prius fecissent floruerunt. qm̃ terra hu¬

Expanded text:
tor vidit et dixit: « Hoc tempus scio. Sed tor vidit et dixit: « Hoc tempus scio. Sed aureus numerus nondum est plenus. Tu ergo paternum speculum aspice. In corpore meo fatigationem sustineo; parvuli etiam mei deficiunt. Nunc memor esto quod plenitudo quae in primo facta est arescere non debuit. Et tunc in te habuisti, quod oculus tuus nunquam cederet, usque dum corpus meum videres plenum gemmarum. Nam me fatigat, quod omnia membra mea in irrisionem vadunt. Pater, vide: vulnera mea tibi ostendo. Ergo nunc, omnes homines, genua vestra ad Patrem vestrum flectite, ut vobis manum suam porrigat. » Hujus sententiae intellectus hoc modo accipiendus est: In principio, scilicet ante diluum, tanta fuit terrae viriditas, ut illa fructus suos absque labore hominum produceret, et tunc etiam homines nec disciplinam ad saeculum, nec devotionem ad Deum perfecte habentes, terrenis tantum et voluptatibus suis inprius fecissent floruerunt, quoniam terra hu
Abbreviated transcription (Latin):
nefandas uanitates sibi aduocaret quasi
eas coleret. qui etiã hoc tamdui fecit. qͦ¬
usq manus dñi eũ ꝑcussit sicut neronẽ
nec ñ & alios tyrannos in om̃i honore ip¬
soꝵ conculcauit. Tunc uiriditas uirtu¬
tũ aruit. atq om̃is iusticia indefectũ de¬
clinauit. & id̃o etiã utriditas terre in om¬
ni germine suo descendit. qmͣ suꝑior
aer in aliũ modũ quã prius constitutus
fuisset mutatus ẽ. ita ut estas contiariũ
frigus. & hiemps contrariũ calorẽ pꝰmo¬
dã multociens habuerit tanta ariditas
ac tanta humiditas cũ altis quibꝰdã p̃cur¬
rentibꝰ signis que filius dei ante diẽ iudi¬
cii discipulis suis ꝑquirentibꝰ uentura p̃¬
dixerat. in t̾ra multociens fuerunt.ꝰ ut
multi dicerent diẽ iidicii imminere.
Utde & filtus ad patrẽ loqtit᷑ uiii.
dicens. In principio oñs creature uiru¬
erunt. ĩ medio flores floruerunt: pꝰea
iuriditas descendit. Et istud uir p̾lia¬

Expanded text:
nefandas vanitates sibi advocaret, quasi nefandas vanitates sibi advocaret, quasi eas coleret, qui etiam hoc tandiu fecit, quousque manus Domini eum percussit, sicut Neronem necnon et alios tyrannos in omni honore ipsorum conculcavit. Tunc viriditas virtutum aruit, atque omnis justitia in defectum declinavit, et ideo etiam viriditas terrae in omni germine suo descendit, quoniam superior aer in alium modum quam prius constitutus fuisset mutatus est, ita ut aestas contrarium frigus, et hiems contrarium calorem postmodum multoties habuerit, et tanta ariditas, ac tanta humiditas cum aliis quibusdam praecurrentibus signis, quae Filius Dei ante diem judicii discipulis suis perquirentibus ventura praedixerat in terra multoties fuerint, ut multi dicerent diem judicii imminere.Unde et Filius ad Patrem loquitur dicens: « In principio omnes creaturae viruerunt, in medio flores floruerunt, postea viriditas descendit. » Et istud vir praelia
Abbreviated transcription (Latin):
di facti sunt.: usq ad dies istos. qui qua¬
si in muliebri debilitate a fortitudine
stia descenderunt: quia tunc in eis oĩs
mitus erat. incaligiẽ iaculoꝵ quibꝰ
antiquus serpens inundũ deceꝑat du¬
cebatar. Apłi ert̃ doctrinã suã quasi
calibe firmalierant. atq cũ clatisura ce¬
li ilła clauserant. & intimore dei frena
ipsi imposuerant. ne inirrisionẽ duce¬
ret᷑ s ut in coitidiana strentitate ha¬
beret᷑. & quia doctrinã suã scdm cur¬
sũ solis constituebant. ipsã ꝑ abstien¬
tiã ciboꝵ & ꝑ laud̃ẽ & orationẽ scĩficabãt.
Antigitus atit̃ serpens ĩ semetipso scru¬
tando sciscitabatur quomi legẽ istã de¬
strueret & extingueret. qm̃ se ex toto
deceptũ uidebat. & qicia etiã se bellan¬
di tempꝰ contra filios hominũ ꝑ hoc cog¬
noiit habere. qͦd conceptionẽ hominis in
peccatũ uerterat. Unde & quendã rega¬
lis nominis uidicẽ estuanti libidine p̃uari¬
cationis inflaminauit. ita ut plurimas

Expanded text:
di facti sunt usque ad dies istos, qui quasi in muliebri debilitate a fortitudine sua descenderunt, quia tunc in eis omnis mitus erat, in caliginem jaculorum, quibus antiquus serpens mundum deceperat ducebatur. Apostoli enim doctrinam suam quasi chalybe firmaverant, atque cum clausura coeli illam clauserant, et in timore Dei frena ipsi imposuerant, ne in irrisionem duceretur; sed ut in quotidiana strenuitate haberetur, et quia doctrinam suam secundum cursum solis constituebant, ipsam per abstinentiam ciborum, et per laudem et orationem sanctificabant. Antiquus autem serpens in semetipso scrutando sciscitabatur quomodo legem istam destrueret et exstingueret, quoniam se ex toto deceptum videbat, et quia etiam se bellandi tempus contra filios hominum per hoc cognovit habere, quod conceptionem hominis in peccatum verterat. Unde et quemdam regalis nominis judicem aestuanti libidine praevaricationis inflammavit, ita ut plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
alios uͦ de finidꝰ suis eicientes. Qtiaꝓpt̾ quã
maxima turba paganoꝵ xꝑianis in uera
fide tunc addetur: ipsis dicentibꝰ. Neus
fecit. S & uictores quos deus ĩ defensione
sua habebit dm̃ laudabunt dicentes.
tores existimꝰ. Uñ etiã & fortitudo nr̃a
quã nr̃os suꝑauimꝰ cũ in eũ fidelit̾̃ credi¬
dimꝰ. Et it̾um dicent. Attendamꝰ qͦq dñi¬
ca uerba ĩeuglio. exurget gens paganoꝵ
contͣ gentẽ xꝑianoꝵ sicut ĩ nobis factũ ẽ.
Quaꝓpt̾ adiacentes nobis ciuitates & uillas
destructas reedificemꝰ. ac fortiores & mimi¬
tiores eas faciamus quã priꝰ fuissent. ne
amͦ ꝑ huiꝰ modi mala ꝯteramtr. at irunc
contriti sumꝰ. Et hoc totis uiribꝰ ĩuis. &
om̃i substantia sua fortit̾ & largit̃ cõple¬
tunt. In illis aut̃ diebꝰ xXU.
imꝑatores romane dignitatis a fortitudi

Expanded text:
alios uero de finibus suis eicientes. 134Quapropter quam alios uero de finibus suis eicientes. 134Quapropter quam maxima turba paganorum christianis in uera fide tunc addetur, ipsis dicentibus: 135«fecit». 136Sed et uictores, quos Deus in defensione sua habebit, Deum laudabunt dicentes: tores existimus. 139Unde etiam et fortitudo nostra quam nostros superavimus, cum in eum fideliter credidimus. » Et iterum dicent: « Attendamus quoque Dominica verba in Evangelio. Exsurget gens paganorum contra gentem Christianorum, sicut in nobis factum est. Quapropter adjacentes nobis civitates et villas destructas reaedificemus, ac fortiores, et munitiores eas faciamus quam prius fuissent, ne amodo per hujusmodi mala conteramur, ut nunc contriti sumus. omni substantia sua fortiter et largiter complebunt. 145In illis autem diebus imperatores Romane dignitatis a fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uelut uratures & accipitres. ea que sub alis
& ungitibꝰ suis habent ꝯstͥngunt. Et cũ eis
xꝑianus ppłs om̃ibꝰ modis in penitentia pec¬
catoꝵ suoꝵ maceratꝰ. nec morte corꝑali ꝑ¬
territus reslstere ĩ armis temptauerit. for¬
tissimꝰ uentus ab aquilone cũ maxima ne¬
bula & cũ densissimo puluere ueniens. Fla¬
tus suos diuino uidicio contͣ illos emutet.
ita tit guttura eoꝵ nebula & ocrili ipsoꝵ pril¬
uere hoc mͦ impleant᷑. quatinꝰ ferocitatẽ
suã deponentes ĩ maximũ stuporẽ conuer¬
tant᷑. Scã enĩ duimitas signa & miracula
inxꝑiano populo tune faciet. sic̃ etiam eñ
moyse in columpna nubis fecit. & sic̃ mi¬
chahel archangłs ad defensionẽ xꝑianoꝵ
contͣ paganos pugnauit. ita ut fideles fi¬
lii dei in ꝓtectione ipsius euntes. suꝑ ĩmicos
suos irruant. & uictores illoꝵ ꝑ uirtutẽ
dei existant. alios quidẽ morti tradentes.

Expanded text:
uelut uultures et accipitres ea que sub alis uelut uultures et accipitres ea que sub alis et unguibus suis habent constringunt. 132Et cum eis christianus populus, omnibus modis in penitentia peccatorum suorum maceratus nec morte corporali perterritus, resistere in armis temptauerit, fortissimus uentus ab aquilone cum maxima nebula et cum densissimo puluere ueniens flatus suos diuino iudicio contra illos emittet, ita ut guttura eorum nebula et oculi eorum puluere hoc modo impleantur, quatinus ferocitatem suam deponentes in maximum stuporem conuertantur. 133Sancta enim diuinitas signa et miracula in christiano populo tunc faciet, sicut etiam cum Moyse in columpna nubis fecit et sicut Michael archangelus ad defensionem christianorum contra paganos pugnauit, ita ut fideles filii Dei in protectione ipsius euntes super inimicos suos irruant et uictores illorum per uirtutem Dei existant, alios quidem morti tradentes,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾umq idẽ filius ad patrẽ dicit. Nunc me¬
mor esto q̃d plenitudo que ĩprimo facta ẽ
arescere ñ debuit. quia in principio mun¬
di fuiẽ mundi ĩspexisti. nec oblriuoni tra¬
didisti sic̃ illoꝵ obliuisceris qui in ꝑditionẽ
uadunt. & qd plenitudo generationis homi¬
it. qm̃ in te ñ fuit qͥd hõies ante p̾ordina¬
tũ tempꝰ ĩ generationibꝰ suis om̃ino deficerẽt.
Et tunc etiã cũ hõiem creasti. in te scilicet ĩ
antiquo ꝯsilio habrusti. qͦd oculus tuus uide¬
licet scientia tria omĩa plenit̃. p̃uidens.
& omĩa recte disponens nũquã cederet ab
illo qͥd inte p̃ordinatũ etat. idẽ qͦd homo
aut qͦd mundus deficeret. usq dũ corpꝰ
meũ in m̃bris suis. quia fideles m̃bra mea
ordinatione tua sunt uideres plenũ gem¬
maꝵ. id ẽ ꝑfectũ in om̃ibꝰ illis qui ꝑme iti
incredule & horribiles gentes ut supͣdic¬
tũ est. facultates ac possessiones eccłĩaxx uiꝰ
uadentes. ad int̃netionẽ delere studuerĩt.

Expanded text:
umque idem filius ad patrem dicit: 129«Nunc memor esto quod plenitudo que in primo facta est arescere non debuit, quia in principio mundi finem mundi inspexisti nec obliuioni tradidisti, sicut illorum obliuisceris qui in perditionem uadunt, et quod plenitudo generationis homiit, quoniam in te non fuit quod homines ante preordinatum tempus in generationibus suis omnino deficerent. 130Et tunc etiam, cum hominem creasti, in te, scilicet in antiquo consilio, habuisti quod oculus tuus, uidelicet scientia tua, omnia pleniter preuidens et omnia recte disponens nunquam cederet ab illo quod in te preordinatum erat, id est quod homo aut quod mundus deficeret, usque dum corpus meum in menbris suis, quia fideles menbra mea ordinatione tua sunt, uidens plenum gemmarum, id est perfectum in omnibus illis qui per me in dule et horribiles gentes, ut supra dictum est, facultates ac possessiones ecclesiarum circumquaque inuadentes ad internitionem delere studuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ auxliari. qm̃ m̃bra mea qui m̃bra filii
tui sunt ĩ destructionẽ & disꝑsionẽ tiadunt.
ac idõ quantociꝰ ad defendendũ & me & il¬
los inclina oculos mĩe tue ne ate neglecti
omnino conteramur. xXIII.¬
ed & fiulitis eis de uerbis ad patrẽ loqͥt᷑.
uestiens me & sic in t̾ra ambulati & quicquid
mͥ nisfisti hoc ꝑfeci quia ueritas tna fũ. & idõ
itiã om̃s inmucos meos sub pedibꝰ meis postus¬
ti & suꝑ ipsos sto. qm̃ in sinistra parte sunt. &
ad te ñ ꝑtinent. quia uerũ optis tuũ ad dex¬
trã tuã ẽ. Iilud qͦq rectĩ oꝑor. quẽ admͦdũ
ante exordiũ dierũ preordinaticras. atq ĩ¬
imicos meos uidico. uelut dñs scabellũ
pedũ suoꝵ cõprimit. Itaq aduitoriũ tuũ
ad me inclina me uindicans de ĩimicis
meis: qm̃ ego filius tuus suꝑ aspidẽ & ba¬
siliscũ ambtilo. Quaꝓpt̃ etiã ad ꝓtectionẽ
meã & m̃broꝵ incoꝵ ꝯspice. quia om̃e opꝰ

Expanded text:
mihi auxiliari, quoniam membra mea, quae membra Filii mihi auxiliari, quoniam membra mea, quae membra Filii tui sunt, in destructionem et dispersionem vadunt, ac ideo quantocius ad defendendum et me et illos inclina oculos momnino conteramur. et filius eisdem uerbis ad patrem loquituruestiens me et sic in terra ambulaui. 122Et quicquid michi iussisti, hoc perfeci, quia ueritas tua sum. 123Et ideo etiam omnes inimicos meos sub pedibus meis posuisti et super ipsis sto, quoniam in sinistra parte sunt et ad te non pertinent, quia uerum opus tuum ad dexteram tuam est. 124Illud quoque tecum operor, quemadmodum ante exordium dierum preordinaueras atque inimicos meos iudico, uelut Dominus scabellum pedum suorum comprimit. 125Itaque adiutorium tuum ad me inclina, me uindicans de inimicis meis, quoniam ego filius tuus super aspidem et basiliscum ambulo. 126Quapropter etiam ad protectionem m
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta mea: & suꝑ tiestẽ meã miserunt
sortẽ. Quod quauis obcertrtudinẽ futuroꝵ
ad litterã de p̃teritis sonet. de futuris tñ
sic accipiendũ ẽ. Increduli ꝑ inuitã sttagẽ
infidelitatis. diuident scđm uolantates sci¬
as ordinationes scsariũ dignitatũ & oꝑa¬
tionũ quibꝰ telut uestim̃tis ĩ ecclĩa ĩdutus
fuerã: atq sriꝑ hos qui quasi uestis mea ĩ
sꝑitali uita mͥ uiciiores erant. nuttent
quãplurimas uanitates cũ eos areclitudine
uiaꝵ suaꝵ auerterint. & om̃ia uira eccłĩaꝵ
ꝑ destructionẽ ad nichilũ redegerint. atq
ipsos om̃ino ꝯterant. S̾ his malis etiã idẽ
dauid respondet dicens. Tu aut̃ dñe ne elon¬
gatieris auxiliũ tur̃ꝰ ad defensionẽ meã con¬
spice. Huiꝰ sententie ĩtellectus hoc mͦ accipien¬
dus ẽ. Ego eccłia que sponsa filti titi oceles¬
lis pat̃ eẽ debiti. qua̾tus mͦ debilitata sim. ad
te o pat̾ ont̃iũ uociferor petens ne differas

Expanded text:
timenta mea et super uestem meam miserunt sortem. 113Quod, quamuis ob certitudinem futurorum ad litteram de preteritis sonet, de futuris tamen sic accipiendum est. 114Increduli per multam stragem infidelitatis diuident secundum uoluntates suas ordinationes secularium dignitatum et operationum, quibus uelut uestimentis in ecclesia indutus fueram atque super hos, qui quasi uestis mea in spiritali uita michi uiciniores erant, mittent quam plurimas uanitates, cum eos a rectitudine uiarum suarum auerterint et omnia iura ecclesiarum per destructionem ad nichilum redegerint atque ipsos omnino conterant. Sed his malis etiam idem David respondet dicens: « Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium tuum, ad defensionem meam conspice . » Hujus sententiae intellectus hoc modo accipiendus est: Ego Ecclesia, quae sponsa Filii tui, o coelestis Pater, esse debui, quamvis modo debilitata sim, ad te, o Pater omnium, vociferor petens ne differas
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq rapinis & p̃liis ĩuadent. & plurimas
regiones & cititates destruent. Ecclĩ asticas
qͦq disciplinas quãplurimis uanitatibus
& intitundiciis polluent. & om̃s quos pote¬
runt codẽ mͦ ꝯtaminabunt. Uñ & dies illi
alios pessimos dies futuros manifestabunt.
aduentũ qͦq ꝑditi hominis demidabunt.
qm̃ ut immundus qui ĩ immundicia semꝑ
se polluit inde ñ saturat᷑. sic & idẽ dies im¬
mundiciaꝵ pleni erunt. nec his saturari
ualebunt. Quod & dauid p̃uidens clara uo

Expanded text:
ubique rapinis et praeliis invadent, et plurimas regiones et civitates destruent. Ecclesiasticas quoque disciplinas quamplurimis vanitatibus et immunditiis polluent, et omnes quos poterunt eodem modo contaminabunt. Unde et dies illi alios pessimos dies futuros manifestabunt, adventum quoque perditi hominis denudabunt, quoniam ut immundus, qui in immunditia se semper polluit, inde non saturatur, sic et idem dies immunditiarum pleni erunt, nec his saturari valebunt. Quod et David praevidens clara vo
Abbreviated transcription (Latin):
seductores magis quã doctores existunt.
iciendo disturbabunt. NIunc atit̾ dica¬
mus eis qͦd scdm iustã religionẽ habitũ &
officiũ suũ compleant. quẽ admͦdũ antiqui
patres ilłã ꝯstittierunt. uel a nobis recedãt.
&e ea quiẽ habent relinquant. Heç & his
similia ditiino udicio excitati illis acriter
ꝓponunt. atq suꝑ eos irruentes dicent.
Nolumus hos regnare suꝑ nos cũ prediis &
agris & reliquis scłaribus rebꝰ. suꝑ quas
principes ꝯstituti sumꝰ. Et qmͦ decet ut
tonsi cũ stolis & casulis suis plures milites &
plura arma quã nos habeant. S & num
ꝯueniens ẽ qͥd clerictis mues sit. & miles cle¬
ricus : Uñ abstrahamꝰ eis: qͦd ñ recte s ĩ uiste
habent. Piligent᷑ aut̃ ꝯsideremꝰ quid cũ

Expanded text:
seductores magis quam doctores existunt, seductores magis quam doctores existunt, iciendo disturbabunt. 18Nunc autem dicamus eis quod secundum iustam religionem habitum et officium suum compleant, quemadmodum antiqui patres illam constituerunt, uel a nobis recedant et ea que habent relinquant». 19Hec et hiis similia diuino iudicio excitati illis acriter proponent atque super eos irruentes dicent: 20«Nolumus hos regnare super nos cum prediis et agris et secularibus rebus super quas principes constituti sumus. 21Et quomodo decet ut tonsi cum stolis et casulis suis plures milites et plura arma quam nos habeant? 22Sed et num conueniens est ut clericus miles sit et miles clericus? 23Unde abstrahamus eis quod non recte sed iniuste habent. 24Diligenter autem consideremus quid cum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa infulgore ceteraꝵ uirttitũ composunt.
& illa aduerũ decorẽ ꝑduxit. iusticiã cum
eis obtexit: ubi etiã se passioni corꝑali fubie¬
cit. Petrus uͦ eam sic uestitã itidens. & quã¬
ius ipsam tunica inditisset coronã tam̃ ex
auro optimo fabricauit. quã etiam p̃ciosis¬
simis lapidibꝰ & geminis decorattit & illa
capiti iusticie imposuit. quia ꝑ hoc quod

Expanded text:
opera in fulgore caeterarum virtutum composuit, opera in fulgore caeterarum virtutum composuit, et illa ad verum decorem perduxit, justitiamque cum eis obtexit, ubi etiam se passioni corporale subjecit. Petrus vero eam sic vestitam videns, et quamvis ipsam tunica induisset, coronam tamen ex auro optimo fabricavit, quam etiam pretiosissimis lapidibus et gemmis decoravit, illamque capiti justitiae imposuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uierã trmitatẽ inius bilit̾ & ineffabiuit᷑
sibi conexam fidelit̃ & decentissime asse¬
rtut. sic quoq mentes hontinũ ad se tra¬
hens. & corpus suũ passiomi totũ subici¬
ens. & brachia iusticie mirabili ornatu cir¬
cũponens. Andreas quoq anuiłũ ex atiro
purissimo faciens. optimũ toparit̃ illi in¬
seruit. & filiũ dei sponsũ iusticie ẽẽ mani¬
festarit. quando sincerã fide ꝑ pulcritudi¬
istũ digito iusticie imposuit. cũ incrucẽ
se suspendi ꝑmisit. S & that̾enis prudens
& subtilis fuit. & mores hominũ intesti¬
gare studuit. & ideo etiã quãplurimos
ad utilitatẽ fidei conuertit. quia ipsũ stiꝑa¬
re ñ poterant: & dolutm serpentis iuncens.
ꝑ sc̃ã oꝑa coram populo multa miractula
ostendit. Palliũ quoq ex rubicundo serico
fecit. & illud diligent᷑ adornare studinit. or¬
natũq usticie circũdedit. qm̃ cũ caritatis

Expanded text:
veram Trinitatem invisibiliter et ineffabiliter veram Trinitatem invisibiliter et ineffabiliter sibi connexam fideliter et decentissime asseruit; sic quoque mentes hominum ad se trahens, corpusque suum passioni totum subjiciens, brachiaque justitiae mirabili ornatu circumponens. Andreas quoque annulum ex auro purissimo faciens, optimum topazium illi inseruit; Filiumque Dei sponsum justitiae esse manifestavit, quando sinceram fidem per pulchritudiistum digito justitiae imposuit, cum in crucem se suspendi permisit. Sed et Thaddaeus prudens et subtilis fuit, moresque hominum investigare studuit, et ideo etiam quamplurimos ad utilitatem fidei convertit, quia ipsum superare non poterant, dolumque serpentis vincens per sancta opera coram populo multa miracula ostendit. Pallium quoque ex rubicundo serico fecit, illudque diligenter adornare studuit; ornatumque justitiae circumdedit, quoniam cum charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
monstrans. bonã uoluntatẽ suam quantũ
potuit intrinsecus celatrit. & armillas is¬
tas brachiis iusticie circuĩdedit. cũ mar¬
tirio suo bona oꝑa sua completut. Bar¬
tolomeus aut̃ in magno studio p̾dicatio¬
nis nec fatigari potuit. nec etiã ab hoc
cessare uoluit᷑. Quappt ex auro & ex alia
pulcherrima mat̾ia electrũ cã elata cel¬
tura & cũ preciosis lapidibus int̾mixtã
fecit. qͥd de p̾fatis armillis usq ad ulnas
brachioꝵ uisticie dilatando extendit. &
etiã ab eisdẽ armillis. usq ad p̃dictas ta¬
nas in tribꝰ locis diuidendo distinxit.: &¬
casdẽ diuisiones cũ quibꝰdã gracilibus &
aureis catentilis conexuit. Nam ipse ex
bona uoluntate quã in fide habuit. uer¬
ba p̃dicationis sue eñ occultis secrens mis¬
terioꝵ dei & cñ electis uirtutibꝰ extulit. &¬
ea usq ad scãm oꝑationẽ dilatauit. cr̃i
in uno deo tres ꝑsonas recte distinguens.

Expanded text:
monstrans bonam voluntatem suam quantum monstrans bonam voluntatem suam quantum potuit intrinsecus celavit, armillasque istas brachiis justitiae circumdedit, cum martyrio suo bona opera sua complevit. Bartholomaeus autem in magno studio praedicationis nec fatigari potuit, nec etiam ab hoc cessare voluit. Quapropter ex auro, et ex alia pulcherrima materia electrum cum elata caelatura, et cum pretiosis lapidibus intermistum fecit, quod de praefatis armillis usque ad ulnas brachiorum justitiae dilatando extendit, et etiam ab eisdem armillis usque ad praedictas ulnas in tribus locis dividendo distinxit; easdemque divisiones cum quibusdam gracilibus et aureis catenulis connexuit. Nam ipse ex bona voluntate quam in fide habuit, verba praedicationis suae cum occultis secretis mysteriorum Dei, et cum electis virtutibus extulit, eaque usque ad sanctam operationem dilatavit, cum in uno Deo tres personas recte distinguens,
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ut om̃is eccłia deo laudẽ daret.
ubi & ipse ad martiriũ capitis se meli¬
nauit. Iohannes iũ ꝑ miracula que de¬
us illi osteudit. eingulũ ex iuridi serico
castitatẽ uiridi & suaui intentione ꝓou¬
ducens fecit. cui duodecim lapides ꝓpheti¬
carũ uirtutũ cũ plurimis margaritis
bone uolantatis inseruit. In cuiꝰ horis i¬
ridẽ colorẽ ramo de quo balsamũ sudat.
fimise posuit. quia ꝑseuerantie castitatis
uiriditatẽ & odorẽ celestiũ uirtutũ ad¬
ꝑ p̃ces ppłi inprincipio erat uerbũ edidit.
S phiippus initis existens. & in doctrina
sua humilis apparens. poptuli plur iit̃
sibi adtraxit. Unde etiã hoc mͦ armillas
ex auro fabricauit quibꝰ sinaragdos &¬
rubicundos ⁊ acinctos ac nobilissimas mar¬
garitas imposuit. ita ut ctiã aurũ pre
multitudine lapidũ istoꝵ uix tuderi
posset. qm̃ in doctrina & in oꝑitꝰ siis uiri¬
ditatẽ. laborem & innocentiã uirtutũ de¬

Expanded text:
navit, ut omnis Ecclesia Deo laudem daret, navit, ut omnis Ecclesia Deo laudem daret, ubi et ipse ad martyrium capitis se inclinavit. Joannes vero per miracula quae Deus illi ostendit cingulum ex viridi serico castitatem viridi et suavi intentione producens fecit, cui duodecim lapides propheticarum virtutum cum plurimis margaritis bonae voluntatis inseruit. In cujus oris viridem colorem ramo de quo balsamum sudat similem posuit, quia perseverantiae castitatis viriditatem et odorem virtutum adper preces populi « in principio erat Verbum » edidit. Sed Philippus mitis existens, ac in doctrina sua humilis apparens, plurimum populum sibi attraxit. Unde etiam hoc modo armillas ex auro fabricavit, quibus smaragdos rubicundosque hyacinthos, ac nobilissimas margaritas imposuit, ita ut etiam aurum pro multitudine lapiduposset, quoniam in doctrina, et in operibus suis viriditatem, laborem et innocentiam virtutum de
Abbreviated transcription (Latin):
auro qͣsi cap̃ leopardi: ita ut etiã cap̃ capͥcorni
capiti leopardi resistere uideretur. Nam
munim̃to doctrine ceteroꝵ apostoloꝵ doc¬
trinã suam adiunxit. & eam bonis oꝑibꝰ
& tam aplĩcis doctrinis quã cet̾is uirtu¬
tibꝰ irreprehensibilẽ adornauit. ita ut
ad finẽ rectitudinis ꝑdurans ñ deficiat
quo usq mundus finiat᷑. Ubi etiã circa
eundẽ finem ͤ n duobꝰ capitibꝰ due potes¬
tates apparebunt. altera scilicet ad salua¬
tionẽ in laboriosa constrictione ꝑ enoch
& heliam sursũ ascendens. altera uͦ ad ꝑ
ꝓperans: sic etiã ostendentes qͦd hi qui
ad celestia tendunt illos qui ad diabolicã
seductionẽ festinant opprimunt. Ia cobus
aut̃ frat̃ iohaimis. muliebre uelamen
ex albo serico & aurifrigio incarnatio¬
nẽ & passionẽ filii dei p̾dicando contexu¬
it dũ idola ꝑ plurima miracula destru¬
eret. quo caput iusticie circũdatũ ita or¬

Expanded text:
auro quasi caput leopardi, ita ut etiam caput capricorni auro quasi caput leopardi, ita ut etiam caput capricorni capiti leopardi resistere videtur. Nam munimento doctrinae caeterorum apostolorum doctrinam suam adjunxit, eamque bonis operibus, et tam apostolicis doctrinis quam caeteris virtutibus irreprehensibilem adornavit, ita ut ad finem rectitudinis perdurans non deficiat, quousque mundus finiatur. Ubi etiam circa eumdem finem velut in duobus capitibus duae potestates apparebunt, altera scilicet ad salvationem in laboriosa constrictione per Enoch et Eliam sursum ascendens; altera vero ad properans, sic etiam ostendentes, quod hi qui ad coelestia tendunt, illos qui ad diabolicam seductionem festinant opprimunt. Jacobus autem frater Joannis muliebre velamen ex albo serico et auriphrygio incarnationem passionemque Filii Dei praedicando contexuit, dum idola per plurima miracula destrueret, quo caput justitiae circumdatum ita or
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ac torrens iter ad fidẽ parauit qͥ a
timorẽ mortis eis ꝓposuit. Hoc mͥ ꝑ mag¬
nũ preconiũ ex sinaragdo & rubets lapił¬
lis & ex bacis atq marigaritis monile iusti¬
cie fabricauit. cũ ꝑ munim̃tũ strenuoꝵ
morũ monile fecit. cui smaragdũ ꝑ utridi¬
tatẽ predicationis ac rubeos lapillos cũ o¬
teris bacis & margaritis ꝑ timorẽ penaꝵ
impositit. nec tormentũ martirii metu¬
it. s ulud pacient̃ sustinuit. Cui paulũ
succurrit. & quãtis calciam̃ta iusticie fe¬
cisset. ad ide tam̃ monile elegantissimam
carenũa suspendit. ex purissimo auro
factã ⁊ d uodociꝰq lapidibꝰ & p̃ciosissimis inarga¬
ritis siñ defectu firmissime ornatã. Que usq ad
pedes eiꝰdẽ iusticie descendes. ĩfine suo formata duo
capita habebat scił ad dextrã partẽ suã ex rubicũ¬
do sardio ueł cap̃ capͥcorni. ad sinutrã uͦ ut ex

Expanded text:
runt, ac torrens iter ad fidem paravit, quia runt, ac torrens iter ad fidem paravit, quia timorem mortis eis proposuit. Hoc modo per magnum praeconium ex smaragdo et rubeis lapillis, et ex bacis atque margaritis monile justitiae fabricavit, cum per munimentum strenuorum morum monile fecit, cui smaragdum per viriditatem praedictionis, ac rubeos lapillos cum caeteris bacis et margaritis per timorem poenarum imposuit, nec tormentum martyrii metuit, sed illud patienter sustinuit. Cui Paulus succurrit, et quamvis calceamenta justitiae fecisset, ad idem monile elegantissimam catenulam suspendit ex purissimo auro factam duodecimque lapidibus et pretiosissimis margaritis sine defectu firmissime ornatam. Quae usque ad pedes ejusdem justitiae descendens, in fine suo formata duo capita habebat, scilicet ad dextram partem suam ex rubicundo sardio velut caput capricorni, ad sinistram vero ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
secus obtulit. nec uanã głãm quesuit. s in
magno studio rectas uias currens lutulentas
plateas infidelitatis purgauit. Populũ qͦq
ad uerã fidẽ conuertit. atq dulcit᷑ dicta¬
uit qͦm doceret filiũ dei de uirgine natũ.
qͦd etiã dulcibus uerbis ostendens. sc̃ĩs qͥq
oꝑibꝰ ac plurintis signis affirmauit. Pet
suauẽ itaq auditũ uerboꝵ suoꝵ. in aures
iusticie parauit. Sinistra enĩ in auris exia¬
cincto fitit. & colorẽ pure nubis habuit.
significans qͦd filius dei absq peccato in
mundo conuersatus ẽ. peccata homirũ
delens & abluens. dextra aut̃ ex rubicun¬
do iacincto fuit passionẽ ettisdẽ filii dei
demonstrans ꝑ quẽ di abolus deiuctꝰ est.
Unde & ipse martirio se subdidit. Simon
uͦ sapiens & strenuus fuit. atq de ĩitu¬
merabilibus peccatis infideliũ amara tor¬
menta p̃dicauit. & magna signa infirma
fide fecit. uñ & homines eũ libent̃ audie.¬

Expanded text:
secus obtulit, nec vanam gloriam quaesivit, sed in secus obtulit, nec vanam gloriam quaesivit, sed in magno studio rectas vias currens lutulentas plateas infidelitatis purgavit. Populum quoque ad veram fidem convertit, atque dulciter dictavit, quomodo doceret Filium Dei de Virgine natum, quod etiam dulcibus verbis ostendens, sanctis quoque operibus ac plurimis signis affirmavit. Per suavem itaque auditum verborum suorum in aures justitiae paravit. Sinistra enim auris ex hyacintho fuit, coloremque purae nubis habuit, significans quod Filius Dei absque peccato in mundo conversatus est peccata hominum delens et abluens; dextera autem ex rubicundo hyacintho fuit, passionem ejusdem Filii Dei demonstrans, per quem diabolus devictus est. Unde et ipse martyrio se subdidit. Simon vero sapiens et strenuus fuit, atque innumerabilibus peccatis infidelium amara tormenta praedicavit, magnaque signa in firma fide fecit. Unde et homines eum libenter audie
Abbreviated transcription (Latin):
tes continentes eẽnt. & ut homo ꝑ abstinen¬
tiã se ñ plus affligeret quã ꝑ grãm dei
sufferre posset. & ut uirginitas cũ coro¬
na sũmi regis se ornaret. quia adeo sump¬
ta ẽ. qm̃ sicut deus primũ hominẽ absq
om̃i suco carnis plasmauit. ita & ipse in¬
dumentũ suũ sine om̃i sudore peccati
a turginitate tulit. In his enĩ tribꝰ modis
scilicet conuigio. contmentia. & uirgini¬
tate paulus om̃s uirtutes & omnẽ uitam
scõꝵ collegit. atq doctrinã apłoꝵ elegan¬
ti colore decorarit. Ipse quoq calciam̃ta
iusticie ex purpureo serico faciebat. cũ scłm
& illa purissimo auro uelut stellis lacentibꝰ
exornauit. cũ ꝑ bona oꝑa quibꝰq credentibus
exempla in scĩtate lucentia ꝓposuit: udi ⁊
cmpus suũ ad passionẽ cdare festinaiit. Iacobꝰ
aut̃ qui frat᷑ dñi dictus ẽ. suaues mores ha¬
bens mitis ficit. & doctrinã suã soli deo intͥn¬

Expanded text:
tes continentes essent; et ut homo per abstinentes continentes essent; et ut homo per abstinentiam se non plus affligeret, quam per gratiam Dei sufferre posset; et ut virginitas cum corona summi regis se ornaret, quia a Deo sumpta est, quoniam sicut Deus primum hominem absque omni succo carnis plasmavit, ita et ipse indumentum suum sine omni sudore peccati a virginitate tulit. In his enim tribus modis scilicet conjugio, continentia, et virginitate Paulus omnes virtutes omnemque vitam sanctorum collegit, atque doctrinam apostolorum eleganti colore decoravit. Ipse quoque calceamenta justitiae ex purpureo serico faciebat, cum saecu; illaque purissimo auro velut stellis lucentibus exornavit, cum per bona opera quibusque credentibus exempla in sanctitate lucentia proposuit, ubi etiam corpus suum ad passionem dare festinavit. Jacobus autem qui frater Domini dictus est suaves mores habens mitis fuit, doctrinamque suam soli Deo intrin
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ uͦ amoris qͦd om̃s uene hominis indi¬
siderio ꝑcipiunt firmrit᷑ tenetur. S qm̃
primitus ꝑ serpentẽ consiliũ distarbatũ ẽ
ex antiquo consilio deus homo factus est.
in quo caritas ita ardebat ut totũ mun¬
dũ illuminaret. Et ideo etiã patilus ex oc¬
culto consilio de uirginitate consiltũ & ñ
imꝑiũ dedit quã nemo hominũ ꝑ imꝑiũ
constituere debet. qm̃ detis ilła in semetip¬
so ad ꝑfectũ duxit. Uñ & castitas legale
p̃ceptum seruicii seu timoris ñ habens.
sola libera in deo absq om̃i timore stat.¬
Rota itaq currus irsticie paulus ẽ: quia
sicut rota currũ. curruis uͦ om̃e pondus
portat. ita docirma pauli legẽ xꝑi fert.
p qm̃ noua lex de uet̾i lege texta ẽ. in qua
subscripta catenula monilis iusticie con¬
glutinatit. Queq enim oꝑa in recta ho¬
nestate sanctificatit. ita uidelicet ut con¬
iugiũ in timore dei fieret. & recte uiuen¬

Expanded text:
silium vero amoris, quod omnes venae hominis in desilium vero amoris, quod omnes venae hominis in desiderio percipiunt firmiter tenetur. Sed quoniam primitus per serpentem consilium disturbatum est, ex antiquo consilio Deus homo factus est, in quo charitas ita ardebat, ut totum mundum illuminaret. Et ideo etiam Paulus ex occulto consilio de virginitate consilium, et non imperium dedit, quam nemo hominum per imperium constituere debet, quoniam Deus illam in semetipso ad perfectum duxit. Unde et castitas legale praeceptum servitii seu timoris non habens, sola libera in Deo absque omni timore Rota itaque currus justitiae Paulus est, quia sicut rota currum, currus vero omne pondus portat; ita doctrina Pauli legem Christi fert, quoniam nova lex de veteri lege texta est, in qua subscripta catenula monilis justitiae conglutinavit. Quaeque enim opera in recta honestate sanctificavit, ita videlicet ut conjugium in timore Dei fieret, et recte viven
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & cet̾is om̃ibꝰ qui cũ ipso corꝑalit̾ ma¬
nebant p̃dicando plus laborauit. Muli¬
er quoq ad honorẽ & ad głam mariti
sui se ornat. & ut ipsi tanto pulcrior
ẽẽ uideat᷑. & ꝑ hoc homo cognoscat qua¬
ut᷑ animã suã coram sũmo rege ornate
debeat. quia cũ homo caritatẽ habuerit.
uestẽ aureã sibi induit. atq cũ castitatẽ
amat. faciẽ suã cum preciosis margaritis
ornat. & cũ abstinentiã ciboꝵ ad se colli¬
git. purpura & bisso se uestit. Otiappt̃
etiã homo qui apeccatis se abstinere tiuit.
carnes deuitet quȩ tam̃ obrepationem
sanitatis manducent᷑. qm̃ carnes seꝑe car¬
nẽ hominis ad peccata trahunt. Paulas
aut̃ preceptũ uirginitatis in lege ñ ha¬
buit. Uñ & ilłã hominibꝰ indixit s con¬
siliũ dedit. quia p̾ceptũ timorẽ. consiliũ
uͦ amorẽ habet. & ideo p̃ceptũ timoris q
exterius audit᷑ multociens p̃uaricat᷑. con¬

Expanded text:
Unde et caeteris omnibus qui cum ipso corporaliter maUnde et caeteris omnibus qui cum ipso corporaliter manebant, praedicando plus laboravit. Mulier quoque ad honorem et ad gloriam mariti sui se ornat, et ut ipsi tanto pulchrior esse videatur. Et per hoc homo cognoscat qualiter animam suam coram summo rege ornare debeat, quia cum homo charitatem habuerit, vestem auream sibi induit; atque cum castitatem amat faciem suam cum pretiosis margaritis ornat, et cum abstinentiam ciborum ad se colligit, purpura et bysso se vestit. Quapropter etiam homo qui a peccatis se abstinere vult, carnes devitet, quae tamen ob reparationem sanitatis manducentur, quoniam carnes saepe carnem hominis ad peccata trahunt. Paulus autem praeceptum virginitatis in lege non habuit, unde et illam hominibus non indixit, sed consilium dedit, quia praeceptum timorem, consilium vero amorem habet; et ideo praeceptum timoris quod exterius auditur, multoties praevaricatur; con
Abbreviated transcription (Latin):
contra ipsũ pugnauit. s tam̃ intra ilłũ
anima euis latuit. ita ut uix senttret se
uiuere quea dindũ anima in corꝑe manẽs
cogitationes suas emittit. Si enĩ deus illi
miracula sua lenit̾ manifestasset. ꝓpt᷑ fe¬
rocitatẽ animi sui ad priotẽ resũ recier¬
sus suisset. Quappt᷑ deus eũ ualde ꝯstrin¬
xit. & totũ corpus illuis labore ꝑfudit.
Infirmitas quippe ulras in duobꝰ modis erat.
ita ut om̃s uene corꝑis eius languore ꝑ¬
funderent᷑. & ignea iacula diaboli qua¬
dã dulcedine carnis ipsũ fatigarent.
S quia mirabilia dei in sꝑu uiderat. ideir¬
co etiã fortissimã uim in sꝑu suo habebat.
& qm̃ plurima archana & occulta mist̾i̾a
ultra quã homini licitũ sit loqui ĩspexe¬
rat. idõ etiã uerba & p̾dicatio ipsuis ue¬
lut claui in altũ fixi qui domũ sustinẽt
fuerunt. qm̃ & filius dei quẽ maria uir¬
go genuit. istũ de tribu beiamin elegit.

Expanded text:
contra ipsum pucontra ipsum puanima ejus latuit, ita ut vix sentiret se vivere, quemadmodum anima in corpore manens cogitationes suas emittit. Si enim Deus illi miracula sua leniter manifestasset, propter ferocitatem animi sui ad priorem zelum reversus fuisset. Quapropter Deus eum valde constrinxit, totumque corpus illius labore perfudit. Infirmitas quippe illius in duobus modis erat, ita ut omnes venae corporis ejus languore perfunderentur, et ignea jacula diaboli quadam dulcedine carnis ipsum fatigarent. Sed quia mirabilia Dei in spiritu viderat, idcirco etiam fortissimam vim in spiritu suo habebat, et quoniam plurima arcana et occulta mysteria ultra quam homini licitum sit loqui inspexerat, ideo etiam verba et praedicatio ipsius velut clavi in altum fixi, qui domum sustinent, fuerunt, quoniam et Filius Dei, quem Maria Virgo genuit, istum de tribu Benjamin elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
perare uoluit. qm̃ om̃ĩa que uoluisset se
posse ꝑficere putauit. scintillamq fide
litatis sꝑe sc̃s in illo inuenit: quia ꝑse¬
cutionẽ non ꝓpt̾ inuidiã & odiũ s ꝓpter
amorẽ uet̾is legis agebat. Et deus bestias
prius quã hominẽ creauerat. & hominẽ
ad unaginẽ & similitudinẽ suã preceden¬
tibꝰ bestiis fecerat. ueterẽ quoq legẽ scdm̃
bestias primũ dedit. quã ꝑ humanitatẽ
filii sui in sꝑitase intellectũ scdm exerci¬
tiũ latidis angłoꝵ pꝰea coniertit. Nam
sicut hominẽ prinũ plasmauit. & ut
deinde spiraculũ uite in illũ misit. ita
& ueterẽ legẽ premisit: quã pꝰmodũ
noua lege in melius cõmutarat. Sic &
pausũ in nimio relo inueniens. in uetere
lege iptũ ꝓstratut: atq ꝑ hoc illi osten¬
dens. qͦd nom̃ filii sui in noua lege por¬
taturus eẽt. Sꝑm quoq illuuis in altitudi¬
nẽ eleuans demonstrairit ei mirabilia qͥbꝰ

Expanded text:
perare voluit, quoniam omnia quae voluisset se perare voluit, quoniam omnia quae voluisset se posse perficere putavit; scintillitus sanctus in illo invenit, quia persecutionem non propter invidiam et odium, sed propter amorem veteris legis agebat. Et Deus bestias prius quam hominem creaverat, hominemque ad imaginem et similitudinem suam praecedentibus bestiis fecerat. Veterem quoque legem secundum bestias primum dedit, quam per humanitatem Filii sui in spiritalem intellectum secundum exercitium laudis angelorum postea convertit. Nam sicut hominem primum plasmavit, et ut deinde spiraculum vitae in illum misit, ita et veterem legem praemisit, quam postmodum nova lege in melius commutavit. Sic et Paulum in nimio zelo inveniens, in vetere lege ipsum prostravit, atque per hoc illi ostendit, quod nomen Filii sui in nova lege portaturus esset. Spiritum quoque illius in altitudinem elevans demonstravit ei mirabilia quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor columpnis sis continentem.
quia ꝑ quatuor partes mundi in humi¬
litate uolaiit. & anulla inuiria iunci
potuit. Predicationẽ quoq suã late dif¬
fundens. & quãplurima obprobria paci¬
ent̃ sustinens. om̃e opus sitũ uirilit᷑ ad
ꝑfectũ ꝑduxit. Quappt̃ & homines eum
libent᷑ audierunt. eumq quãplurimũ di¬
lexerunt : & utsticiã suꝑ sedẽ quã paraue¬
iat ꝑ humilitatẽ suã sedere fecit. Peus
namq duodecim aploͬs in uicissitudine
diuersoꝵ morũ elegit. sicut etiã duode¬
cim ꝓphetas elegerat qm̃ mirabilis deus ẽ:
& deinde scintilła unã inuenit. & eam
igne suo accendit. scilicet paulũ. in quo
etiã multa mirabilia fecit. quia & ĩ fe¬
rocibꝰ & instrenuis signa sua complet. quẽ¬
admodũ & in mitibꝰ. ne poprilus eos abici
at dicendo. qͦd tantũ in bonis miracula
alte mentis portauit. & qui ferox ut leo¬
pardus fuit suꝑ onũa frendens que su¬

Expanded text:
in quatuor columnis suis continentem, in quatuor columnis suis continentem, quia per quatuor partes mundi in humilitate volavit, et a nulla injuria vinci potuit. Praedicationem quoque suam late diffundens, et quamplurima opprobria patienter sustinens, omne opus suum viriliter ad perfectum perduxit. Quapropter et homines eum libenter audierunt, eumque quamplurimum dilexerunt, justitiamque super sedem quam paraverat per humilitatem suam sedere fecit. Deus namque duodecim apostolos in vicissitudine diversorum morum elegit, sicut etiam duodecim prophetas elegerat, quoniam mirabilis Deus est. Et deinde scintillam unam invenit, eamque igne suo accendit, scilicet Paulum, in quo etiam multa mirabilia fecit, quia et in ferocibus et in strenuis signa sua complet, quemadmodum et in mitibus, ne populus eos abjici at dicendo quod tantum in bonis miracula altae mentis portavit, et ferox ut leopardus fuit, super omnia frendens, quae su