comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uudas machabeus potestas secularis erat
congregans extremos exercitus hortatusq¬
est ppłm ꝑ totam uiam. donec uenirent in t̾ram
iuda. ⁊ ascend̾ent in montẽ syon cum gaudio
et leticia. et offerrent holocausta. eo quod nemo
ex eis cecidisset. doñ reu̾terentur in pace in ihe¬
rusalem. qnͣtomagis prelatus eccłiasticus debet
ex officio congregare debiles infirmos de eccłia.
hortariq ꝑte eos ꝑ totam uiam huius uite. ui¬
gilant̾q ⁊ strenue eos custodire. et regere qͦusq
ascendant in montem domini celestem icrłm.
laudentes sponsum in secula seculorum in pace.
ꝑ custodiam pastoris tuto itinere minantis eos
adhuc puer auditis u̾bis legis domini ꝑlecto corã
eo deuteronomio ꝑt̾ritum habuit cor scindens
uestim̃ta sua. humiliatusq sedens in puluerem.¬
et flens coram domino. eo quod precepta eius non
obseruasset. ꝑcutiens fedus cum domino  ambularet
post eum in omĩb mandatis eius. in om̃i corde et

Expanded text:
udas Machabaeus, » potestas saecularis, « erat congregans extremos exercitus, hortatusque populum per totam viam, donec venirent in terram Juda, et ascenderent in montem Sion cum gaudio et laetitia, et offerrent holocausta, eo quod nemo ex eis cecidisset, donec reverteretur in pace in Jerusalem; » quanto magis praelatus ecclesiasticus debet ex officio congregare debiles et infirmos de Ecclesia, et hortari per totam viam hujus vitae, vigilanterque et strenue eos custodire et regere, quousque ascendant in montem Domini coelestem Jerusalem, laudentque sponsum in saecula saeculorum in pace, a latere ejus per custodiam pastoris tuto itinere minantis eos adhuc puer, auditis verbis legis Domini, perlecto coram eo Deuteronomio, perterritum habuit cor, « scindens vestimenta sua, » humiliatus sedens et flens coram Domino, eo quod praecepta ejus non observasset, « percussit foedus coram Domino, ut ambularet post eum » in omnibus praeceptis ejus, in toto corde et
Abbreviated transcription (Latin):
non absorbeatur a tristicia. s tristieus u̾tetur in
gaudium. exhibeat se confitenti mittem. suauem
et dulcem. et quasi in amplexib suis eum fouẽ¬
tem dicens ei. Soli dõ confiteris cuius ego sum
uicarius ut nec u̾do nutu uel signo ei reuelata
possim detegere: quia mͥ confiteris tͥ obligor in
pat̾nitate sp̃itali. ut peccata tua sicut et filii
supportem: pro ilł doleam. et tecum pro eis sacifa¬
at. nec illi aduletur. s iuste iuoicet ut sanet:¬

Expanded text:
ut non absorbeatur a tristitia, sed « tristitia ejus vertatur in ut non absorbeatur a tristitia, sed « tristitia ejus vertatur in gaudium . » Exhibeat se confitenti mitem, suavem et dulcem, et quasi in amplexibus suis eum foventem, dicens ei: Soli Deo confiteris, cujus ego sum vicarius, ut nec verbo, nutu, vel signo ei revelata possim detegere. Qui mihi confiteris, tibi obligor in paternitate spirituali, ut peccata tua, sicut et filii supportem, pro illis doleam, et tecum pro illis satisfaat, vel ei aduletur: sed juste judicet, ut sanet
Abbreviated transcription (Latin):
augustinus. Prelatus debet ẽẽ sicut gallina.
que cursitat ⁊ raucescit .i. marcescit suꝑ pul¬
los suos: alis eos tegendo ⁊ fouendo. Debet
etiam eẽ sicut orator uelut tullius hortẽsius:
ut in concione et capitolio robusto eloquio et
tubalit̾ intonet. Qui ut uentum est domum:
int̾ paruulos incipiat balbutire ⁊ frangere¬
u̾ba: puerilia u̾ba h̃ns. ut illis conformatꝰ
intelligatur. Item in templo domini erant
acetabula phiale ⁊ ciati. sicut in eccłia mor¬
dax increpatio. larga predicatio: ⁊ minor et suauns
Non enim om̃ib omĩa indifferẽt᷑ propone debenꝰ.¬
Sunt gͦ prelati cophini qui extra debent portan
petcata. non inferre. ut colligant quis quilias.
paleas. ⁊ st̾cora. ad conficiendum lateres phamen
Quos lauantes et conficientes: amplius coinqͥnat
Habeat autem confessor uinum et oleun
samaritani. Uinum ut ꝑ increpationem morda¬
cem confitenti amore domini concipiat. et
pariat sp̃m salutis. Oleum uͦ: ut ꝑ consolationem

Expanded text:
ait: Praelatus debet esse sicut gallina, quae crocitat, raucescit et macrescit super pullos suos, alis eos tegendo et fovendo. Debet etiam esse sicut orator, ut Tullius, Hortensius, ut in concione, et in capitolio robusto eloquio, et tubaliter intonet. Cum vero ventum est domum inter parvulos, incipiat balbutire, et verba frangere, puerilia verba habens, ut illis conformatus intelligatur. Item Domacetabula, phialae, et cyathi ; sic in Ecclesia mordax interpretatio, larga praedicatio, et minor, et suavis. Non enim omnibus omnia indifferenter proponere debeSunt ergo praelati cophini, quibus extra portari debent peccata, non inferri, ut colligant quisquilias, paleas et stercora ad conficiendum lateres Pharaoni, quos lavantes et conficientes amplius coinquinantur. Habeat autem confessor vinum et oleum Samaritani: vinum ut per increpationem mordacem confitens a timore Domini concipiat et pariat Spiritum salutis; oleum, per consolationem,
Abbreviated transcription (Latin):
quis bonus est ad edificationem fidei
ut det gr̃ãm audientib. Item in ep̃a .ĩ.
ad thimotheum. Rogaui te ut denunti¬
ares quibusdam fr̃ib. ne alit̾ docerent
ueq intenderent fabulis ⁊ genealogiis
interminatis. que questiones prãnt ma¬
tionem dei que est in fide. Item in eadem
capło xxͦ .uiͦ. Si quis aliter docet & ñ adqui¬
escit sanis sermonib domini nr̃i ih̾u xp̃i

Expanded text:
is bonus est, ad aedificationem fidei, ut det gloriam audientibus. » Item I ad Timotheum cap. I: « Rogavi te, ut denuntiares quibusdam fratribus, ne aliter docerent, neque intenderent fabulis et genealogiis interminatis; quae quaestiones praestationem Dei, quae est in fide. » Item in eadem, cap. VI: « Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis sermonibus Domini nostri Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
moosilium clare dat. Sũmissa uerba fã¬
cilius intͣnt ⁊ herent. Nec multis opꝰ est: sec
efficacib. Nongͦ clamandum in disputa¬
tionib theologie. ñ disputandum defriu
de utraq pũdicitia. scł mentiᷤ ⁊ corporiᷤᷤ mͥ
disputa tragicus etiam ait:

Expanded text:
consilium clare dat. Submissa verba faconsilium clare dat. Submissa verba facilius intrant et haerent: nec multis opus est, sed efficacibus . Non ergo clamandum in disputationibus theologiae; non disputandum de frivde utraque pudicitia, scilicet mentis et corporis, mihi disputa. Tragicus etiam ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ista que dicis ⁊ nichil acucius arista: s ista sb̾¬
tilitas quedam inutilia ⁊ inefficatia redl̃.¬
Item ualet ad hoc exemplum de palemone
dimitus unguentis delibutus. nebulonũ ⁊
leõnum curba constipatus scolas cenocra¬
tis intrauit. Pinde om̃s discipuli intligna¬
ti sunt uehement̾: solus magistꝰ illius ꝯpa¬
tationis ⁊ e disputare cepit de frugalitate
& bonis moribus. uirtutes singulas omen¬
dans: eis q uitia opposita reclarguens ⁊ uitu¬
pans. Tandem palemon ualde com motus
suram de sura deposuit. om̃ia insignia luxu¬
rie ⁊ lenocinii focalia ⁊ reticła. coronulas &
huiusmodi reiecit. sic q ima ⁊ acutissima
cendere in aciem ꝓ diis ⁊ hominibꝰ suscept̃a.
Armatum subula .i. leui ⁊ friuola ratione
uel disputatione. Item multa inuenissem
necessaria. nisi quesissemus superflua: Itẽ¬
disputationes p̃parate ae effuse auribꝰ ppłi
plus bñt strepitus: minus utilitatis. Nle

Expanded text:
ista quae dicis. Nil acutius arista: sed ipsa subista quae dicis. Nil acutius arista: sed ipsa subtilitas quaedam inutilia et inefficacia reddit . Valet ad hoc exemplum de Polemone,dimitus, unguentis delibutus, nebulonum et lenonum turba constipatus, scholas Xenocratis intravit. Proinde omnes discipuli indignati 7 sunt vehementer: solus magister, illius mistationis, et disputare coepit de frugalitate et bonis moribus, virtutes singulas commendans, eisque vitia opposita redarguens et vituperans. Tandem Polemon valde commotus suram de sura deposuit, omniaque insignia luxuriae et lenocinii, focalia, et reticula et coronulas, et hujusmodi, rejecit: sicque una et acutissima cendere in aciem pro diis et hominibus susceptam, armatum subula, id est levi et frivola ratione, vel disputatione . Item: Multa invenissemus necessaria, nisi quaesissemus superflua. Disputationes praeparatae et effusae auribus populi, plus habent strepitus, minus utilitatis. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
litigare: Omnis eium scͥptura diuinitꝰ in¬
spirata utilis ẽ ad docendum. ad alguendũ
ad corrigendum. ad erudiendum. in us¬
ticia. ut ꝑfectus sit homo dĩ ad om̃e opꝰ
bonum instructus. Item in pͦs xͦluͦiii. Os
meum loquetur sapientiam. de fide. &
runtamen ofringet deus humiliando ł
as inanium q̃stionum. Sunt qui tales
calumpniarum & questionum minu¬
tias querunt: ut & ip̃os capillos scructa¬
riuideantur. facere docet celestis philo¬
sophia ñ garrire ñ litigiose loqui. In re
labas digeris. ñ potero a fugientlis petenda se¬
cernere. nisi questiones ferrugineas strugxe¬
ro. & oclusione falsa a uero nascens mendati¬
um astruxero. Puteat quod in re fã seria. ñ¬
serie ludimus. Item. Opueriles ineptie: in
hoc barbam demisimus Hoc est qd̾ tristeᷤ do¬
cemus. ⁊ pallidi. & celestis ꝓpħia aliquod pro¬
mittit. S ut me d̾o parere faciat ñ ẽ locus¬
iocandi. Ad miseros aduocatus es. opem rela¬
turum naufragis. captis. egris. egentib. ui¬

Expanded text:
 Omnis enim scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum, ad arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in justitia, ut perfectus sit homo, ad omne opus bonum instructus. » Item in psalmo LVIII: « Os meum loquetur sapientiam; » Glossa rumtamen confringet Dominus, » humiliando vel as inanium quaestionum. Sunt enim qui tales calumniarum et quaestionum minutias quaerunt, ut et ipsos capillos scrutari videantur. sophia, non garrire, non linguose loqui. In reblabas digeris? Scilicet non potero a fugiendis petenda secernere, nisi quaestiones vaferrimas construxero, et conclusione falsa a vero nascens mendacium astruxero. Pudeat quod in re tam seria senes ludimus. O pueriles ineptiae! In hoc barbam demisimus? Hoc est quod tristes docemus et pallidi? Coelestis philosophia aliquid promittit, scilicet, ut me Deo jocandi: ad miseros advocatus es. Opem te laturum naufragis, captis, aegris, egentibus, i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miorum. Et item. Beati qui lugent
qm̃ ip̃i consolabuntur. Arsenius decurio
nobilis ad hemum confugit. uͥ a deo ꝓ his.
nes etiam. s naturali compassione pro
stulticia hoinũ assioue fleuit:¬

Expanded text:
miorum. Et item: « Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . » Arsenius decurio et nobilis ad eremum confugit, ubi adeo pro his nes etiam, sed naturali compassione pro stultitia hominum, assidue flevit
Abbreviated transcription (Latin):
aritatis filie. sunt om̃s fere uͥtutes.
dona. et bona oꝑa. Primo prosequend̾
est de filiab eius. septem scilicet beatitudi¬
nib. et octaua que redit ad caput. et
purgat. et probat alias. Sunt multi

Expanded text:
aritatis filiae sunt fere omnes virtutes, dona et bona opera. Primo autem prosequendum est de filiabus ejus, septem scilicet beatitudinibus, et octava quae redit ad caput, et purgat, et probat alias. Has eni
Abbreviated transcription (Latin):
et prohibite. Sunt etiam lacͥme nat᷑alis
⁊ humane affectionis. et hee tolerabiles sũt.
dum nimis non excedant. Non possumus
enim dolere. non lacͥmari. mortuo amico. xp̃ẽ
enim lacͥmatus est mortuo lararo. S hee la¬
crime potius caritatis erant. Unde. ecce qͦmͦ
amabat eum. Dauid etiam defleuit saul ho¬
stem. et absalon filium suum. Sunt
etiam lacͥme pe pietatis. et compassionis. et
multiplices scd̾m diu̾sas causas rerum. uł¬
tue placens deo. a te ip̃o incipe. Qui enimisͥ

Expanded text:
e naturalis et humanae affectionis; et hae tolerabiles sunt, dum non nimis excedunt. Non possumus enim non dolere, non lacrymari mortuo amico. Christus enim « lacrymatus est , » mortuo Lazaro, sed hae lacrymae potius charitatis erant. Unde: « Ecce quomodo amabat eum . » David etiam deflevit Saul hostem, et Absalon filium . Sunt et lacrymae pietatis et compassionis, et multiplices secundum diversas causas tuae placens Deo » et a te ipso incipe. « Qui enim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
irriguo suꝑiori. et inferiori. siue pro hoc
misero in colatu. et desiderio patͥe. uñ. heu
mͥ. quia incolatus meus pro longatus est.
in lacͥmis. in exultatione metent. Euntes
ibant et flebant mittentes semina sua.
uenientes autem uenient cum exultatioẽ

Expanded text:
irriguo superiori, sive pro hoc misero incolatu et desiderio patriae. Unde: « Heu me, quia incolatus meus prolongatus 246 in lacrymis, in exsultatione metent, euntes ibant et flebant mittentes semina sua. Venientes au
Abbreviated transcription (Latin):
leuo manum meam ad dñin excelsum poses¬
sorem celi ⁊ t̾re ÷ quod a filo sub tegniuus usq
ad corrigiam calige. ñ accipiam ex om̃ibꝰ q̃ tua
rer. a mͥ animas. cetera tolletibi. Idemuitiũ
dmpnauit beatus thomas. cantuariensis ar¬
chepiscopꝰ. Qui cum cancellariam dediss cͥdã:
inhibuit ne ymaginem uenderet ⁊ nͨ cẽ arta¬
ium uł cultellũ acciꝑet: ⁊ ne in manubriõ
aurum uł argentum sub p̃textu qͦq miᷤcet᷑
pitet ꝑ effron: cuiꝰ nomen mutatu ẽ in sigñ
sp̃ualis mutationis : qr ꝓ agro suo ad sepelien¬
dmsaram sumpsit peciumiam ab abraham
list ractus. Nolelut enim gratis abhã agrũ
aadipere : ⁊ in hocfco abraham excusat᷑ ⁊ effron
ainsatur. s ucmine si feneratorẽ uł symõia¬

Expanded text:
Levo manum meam ad Dominum Deum excelsum, possessorem coeli et terrae, quod a filo subtegminis usque ad corrigiam caligae non accipiam ex omnibus quae tua rex: Da mihi animas, caetera tolle tibi . Idem vitium damnavit B. Thomas Cantuariensis archiepiscopus, qui cum cancellariam dedisset cuidam, inhibuit ne imaginem venderet, nec etiam arcanum vel cultellum acciperet, ne in manubrio aurum vel argentum sub praetextu  al. patet per Ephron, cujus nomen mutatum est in signum spiritualis mutationis; quia pro agro suo ad sepeliendum Saram, sumpsit pecuniam ab Abraham licet coactus. Nolebat enim gratis Abraham agrum accipere: et in hoc facto Abraham excusatur, Ephron accusatur . Sed nonne si feneratorem vel Simonia
Abbreviated transcription (Latin):
atis alienus est a fide qui ad agen¬
dam penitentiam tempus senec¬
tutis expectat. Metuendum est. ne dum
enim tunc ueniam inueniet. qui mͦ aptũ
ueme tempus ꝑdidit. Qui tempus peniten
tie datum negligit. frustra ante tribunal
xp̃i preces effun dit

Expanded text:
atis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est ne, dum enim tunc veniam inveniet, qui male aptum veniae tempus perdtiae datum negligit, frustra ante tribunal Christi preces effundit
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ modum eius dem penitentie cognoscamꝰ.
Penitentiam quippe agẽ est. ⁊ ꝑpetrata
qui sic alia deplorat. ut tam̃ alia cõmittat
adhuc penitentiam age aut ignorat. aut
dissimulat. Ecce misericors deus cõtẽpnit᷑.¬

Expanded text:
oque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et perpetraqui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat,
Abbreviated transcription (Latin):
Unt multi qui intrant in eccłiam.
et strepant in oratione confuse atq
intemꝑata uoce disꝑgunt labia sua. et
egressi foras obliti sunt omĩa. Si tu ip̃e
deusͦ Dicis. Inclinaui genua mea et oraui.
Genua tua incuruasti infra. ⁊ tua mens
foris ꝑ diu̾sa discurrit. Corpus quidem ĩtꝰ.
s cogitatio foris. lingua tua pecunias nu¬
merat. et usuras. Diabolus malus et in
cumbit. ⁊ obstrepit. Non nos pulsat cum
securi iacemus in lectulis. Uenimus ad
orationem.⁊ mille nos cogitationum

Expanded text:
uidem qui intrant in ecclesiam, et strepunt in oratione, confuse atque intemperata voce dispergunt verba sua, et egressi foras obliti sunt omnia. Hi sunt quiDeus? Dicis: Inclinavi genua mea, et oravi. Genua tua inclinasti in terram: et mens tua foris per diversa discurrit. Corpus quidem intus, sed cogitatio foris; lingua tua pecunias numerat et usuras. Diabolus malus et invc magis incumbit et obstrepit. Non nos pulsat cum securi jacemus in lectulis: venimus ad orationem, et ille nos cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
praua est actio. Cor enim cum manibus
Quisquis orat. ⁊ non operatur. cor leuat. et
orare. ⁊ oꝑari. Culpabilit̾ manum ad deum
erigit. qui fc̃a sua orando iactant̃ prodit. Beda.¬
Sich quippiam utilitatis affert. bene orando
suꝑna querere. qui non destitit ꝑuerse uiuen¬
do se infimis implicari: Gregoriue.¬
ox enim xp̃m clamat. s uita omĩum
non clamat. Pleriq deum uocibus
secuntur. s moribus fugunt. Hinc et¬
enim paulus ad titum ait. Qui se confitet᷑
nosse deum. factis autem negat. Beda.

Expanded text:
Deum . Cor enim cum manibus levat. Nam quisquis orat et non operatur, cor levat, et operari. Culpabiliter ad Dominum manum erigit, qui facta sua orando jactanter prodit. im quidpiam utilitatis affert bene orando superna quaerere, qui non desistit perverse vivendo infimis implicari. Haec iistum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Deum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant .
Abbreviated transcription (Latin):
comprobantur. Sunt enu qui intrant in
eccłam multis psalmodiam uel orationem
do nec ip̃i quod dicant recolunt. ore quidem
cem exaudiri. qui nec ip̃i qui fundunt
audiunt. Quod antiqui hostis instinctu fĩ.
nemo est qui animaduert̾e queat. Iheronimꝰ.
Um psalmum dicis cuiꝰ u̾ba loquaris
agnosce. et in compunctione magis
animi quam in tinnule uocis dulcedine de¬
lectare. La cͥmas enim deus psallentis. mag̃
qͣm uoces gr̃arum comprobat. Quantum¬

Expanded text:
ntuitus. Sunt enim qui intrantes ecclesiam multis psalmodiam vel orationem do, nec ipsi quid dicant recolunt: ore quidem cem exaudiri, quam nec ipsi, qui fundunt, audiunt, quod antiqui hostis instinctu fieri, nemo est qui animadvertere nequeat. Sciens enim um psalmum dicis, cujus verba loquaris agnosce, et in compunctione magis animi quam in tinnulae vocis dulcedine delectare. Lacrymas enim psallentis Deus magis quam vocis gratiam comprobat, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
a. Eunt qui temporalem quietem
et prosperitatem a suo creatore querunt.
non ut eidem ereatori deuotiorib amimis
obediant. s ut habundantius cõmessatio¬
nib. et ebrietatib uacent. et securius ac
licentius suis concupiscentiis. sueq carmᷤ
pere non merentur. eo quod male petunt.

Expanded text:
a sunt qui temporalem quietem et prosperitatem a suo Creatore requirunt, non quidem ut eidem devotioribus animis obediant, sed ut abundantius commessationibus et ebrietatibus vacent, ut securius et licentius suis concupiscentiis, suae carnis petere dicuntur. Verum quod
Abbreviated transcription (Latin):
duo angłi sodomam uesꝑe sedente loth in fori¬
b ciuitatis. Qui cum uidisset eos surrexit
⁊ iuit obuiam eis. ⁊ adorauit pronus in
t̾ram ⁊ dixit. Obsecro domini declinate do¬
in domum pueri ur̃i: ⁊ manete ibi. lauate
pedes ur̃os: ⁊ mane proficiscemini. Qui
dixerunt. Minime: s in platea manebimꝰ.
Qui compulit eos opido. ut diu̾t̾ent ad eũ.
Ingressiq domum illius: fecit eis conuiui
tantes. Nota frequentiam ꝑ u̾bum. Itẽ
substantiales diffrãs ep̃i. ponit hanc. Opor
cum precio hospitentur. Merito hospitali¬
tatis aꝑti sunt oculi duorum discipulorum
euntium in emaus. qui pͥus tenebantuR
acrisia: ⁊ cognouerunt dominum in fractiõe
panis. Qui cum finxisset se longius ire: co¬
egerunt eum dicentes. Mane nob̾cum dñe.¬
q̃m aduesꝑascit. ⁊ inclinata est iam dies. Et
intrauit cum illis beda. Cum quib u̾itas
gradiebatur ad hospicium uocant. immo
cogunt. quo exemplo colligitur. quia ꝑegͥni
ad hospicim non solum sunt uocandi: sed

Expanded text:
duo angeli Sodomam vespere, sedente Lot in foribus civitatis; qui, cum vidisset eos, surrexit et ivit obviam eis, et adoravit pronus in terram, et dixit: Obsecro, domini, declinate in domum pueri vestri, et manete ibi; lavate pedes vestros et mane proficiscemini. Qui dixerunt: Minime; sed in platea manebimus. Qui compulit eos oppido, ut diverterent ad eum; ingressique domum illius, fecit eis conviviutantes. » Nota frequentiam per verbum. Itsubstantiales differentias episcopi, ponit hanc: « Opocum pretio hospitentur. Item, merito hospitalitatis aperti sunt oculi duorum discipulorum euntium in Emaus, qui prius tenebantur aorisia, « et cognoverunt Dominum in fractione panis. Qui cum finxisset se longius ire, coegerunt illum, dicentes: Mane nobiscum, Dm advesperascit, et inclinata est jam dies. Et intravit cum illis . » Beda cum quibus Veritas gradiebatur; et ad hospitium vocant, imo cogunt. Quo exemplo colligitur, quia peregrini ad hospitium non solum sunt vocandi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. puta una filiarum miscdie. et inter
uirtutes grã eximia: quam non h̃ntib dicet
dominus in iuditio. hospes eram ⁊ non col¬
legistis me. Quam etiam comm̃dans apłs:
angłis hospicio receptis. Unde ingenesi. Se
dente abrahe in conualle mambre in ostio ta¬
bernaculi. in ip̃o feruore diei: apparuit ei dñs.
Cumq eleuasset oculos: apparuerunt ei uiri
tres. quos uidens cueurrit in occursum eoꝵ.¬

Expanded text:
IX; puta una filiarum misericordiae, et inter virtutes gratia eximia, quam non habentibus dicet Dominus in judicio: Hospes eram, et non collegistis me . » Quam etiam commendans Apostolus aangelis hospitio receptis, » ut Lot, nesciedenti Abrahae in convalle Mambre, in ostio tabernaculi sui, in ipso fervore diei, apparuit ei Dominus. Cumque elevasset oculos, apparuerunt ei tres viri; quos videns cucurrit in occursum, e
Abbreviated transcription (Latin):
bonum obedientie. Itidem fecit ⁊ remonoels
ille abbas clareuallis: ⁊ alii plures seruan¬
uel in his que non sunt mala. ex illis
tam̃ defacili sequitur ruina. Uñ nͨ inhis
obediendum. quem ad modum nec ea que
faciunt ad ui̾tatem ma iuuando ⁊ fouendo.
licet non sint u̾itas. relinquenda sunt pro
scandalo: sicut nec plana u̾itas. Qui enim
minima sꝑnit. paulatim decidet. Item.

Expanded text:
bonum obedientiae. Idem fecit et monoculus bonum obedientiae. Idem fecit et monoculus ille abbas Clarevallensis  al. Cistervel in his quae non sunt mala, ex his tamen de facili sequitur ruina. Unde nec in his obediendum, quemadmodum nec ea, quae faciunt ad veritatem, eam juvando et fovendo, licet non sint veritas, relinquenda sunt pro scandalo, sicut nec plana veritas: « Qui enim minima spernit paulatim decidet .
Abbreviated transcription (Latin):
et sponsa in canticis. laui pedes meos.
quomodo in quinabo eos : nec affirmo.
nec nego. Ueruntam̃ si in huius modi
conting̾ĩt tͥ aliquid p̃cipi. satage et
elabora liberari ab obnoxietate p̃cepti implen¬
di: ne serupulus tͥ generetur in conscĩa.
habundans est: cum obedimꝰ in his. que
non tenetur maior p̃ciꝑe. Raro aut̃ aliqͥd
p̃ciꝑe debemus: ne transgressores multos
constituamus. Utrum aut̃ in temꝑalib
dandis teneamur oledire maiori. questio ẽ:
cum dicat dominus. Cum dicunt ꝑtinen¬
tia ad cathedram: facite. Tutius est in his
obedire. sicut in eccłiasticum beneficium re¬
linquere: qmͣ cum scrupulo conscientie possi¬
dere. Maxime ob hoc quod sanctus hugo
abbas elugiarenus. a construetione mona¬
sterii imꝑfecti in hispaniis recessit. propt̾
obedientiam exhibitam frĩb eum reuocan¬
tib. propt̾ em semꝑ habitam ante oculos
plurima bona int̾misit. om̃ib preferens

Expanded text:
Et sponsa in Canticis: « Lavi pedes meos, Et sponsa in Canticis: « Lavi pedes meos, quomodo inquinabo eos? » Nec affirmo nec nego. Verumtamen si in hujusmodi contigerit tibi aliquid praecipi, satage, et elabora liberari ab obnoxietate praecepti implendi, ne scrupulus tibi generetur in conscientia. Abundans est, cum obedimus in his quae non tenetur major praecipere. Raro autem aliquid praecipere debemus, ne transgressores multos constituamus. Utrum autem in temporalibus 284 dandis teneamur obedire majori, quaestio est, cum dicat Dominus: « Quae dicunt, » pertinentia ad cathedram, « facite . » Tutius tamen est in his obedire, sicut et ecclesiasticum beneficium relinquere, quam cum scrupulo conscientiae possidere. Maxime ad hoc quod S. Hugo abbas Cluniacensis a constructione monasterii imperfecti in Hispaniis, recessit propter obedientiam exhibitam fratribus eum revocantibus. Propter quam semper habitam ante oculos, plurima bona intermisit, omnibus praeferens
Abbreviated transcription (Latin):
ultiplex est facies euntis in iherłm.
et una: si cut ⁊ una constat eccłia
ex ꝑsonis multarum facierum. Est autẽ
tatem impositi. suꝑ capita nrã. Uñ samuel¬
ad saulem. Nunquid dommꝰ uult holoca¬
usta ⁊ uictimas. et non potius ut obediat᷑
uoci domini : Melior est inquit obedienti¬
a qͣm uictime. et auscultare magis qͣm
offerre ad ipem arietum. Qm̃ quasi pecem̃
ariolandi est repugnare: et quasi scelus
ydolatrie nolle ad quiescere. Est aut tͥplex
obedientia: sciliez necessaria. habundans
et ꝑnitiosa. Necessaria in his que ad
salutem. ut in p̃ceptione diuinorũ man¬
datorum: et inuinctione penitentie sa¬
lutaris. Utrum autem in p̾ceptiõe alicuiꝰ
ad utilitatem publicam spectantis. puta
itimĩs arripiendi romam pro eccłia susci¬
piendi ordinis et huiꝰ modi. teneamuR
obedire maiori. cum dicat gregorius. pol¬
lens uirtutib. non nisi coactus promo¬
ueatur non pollens. nec coactus. et
dauid. uoluntarie satrificabo tͥ domine.

Expanded text:
ultiplex est « facies euntis in Jerusalem , » et una, sicut et una constat Ecclesia ex personis multarum facierum, multiplex tatem, « impositi super capita nostra . » ad Saulem: « Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non povoci Domini? Melior est enim obedientia quam victime, et auscultare magis quam offerre adipem aríetum, quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. » Est autem triplex obedientia, necessaria, abundans et perniciosa. Necessaria, in his quae ad salutem, ut in praeceptione divinorum mandatorum, et in injunctione poenitentiae salutaris. Utrum autem in praeceptione alicujus ad utilitatem publicam spectantis, puta itineris arripiendi Romam pro Ecclesia, suscipiendi ordinis, et hujusmodi teneamur obedire majori, cum dicat Gregorius : Pollens virtutibus, nonnisi coactus promoveaDavid: « Voluntarie sacrificabo tibi . »
Abbreviated transcription (Latin):
est ẽẽ se equalem deo. s semetip̃m exina¬
niuit formam serui accipiens. in similitu¬
dinem hominum factus. ⁊ habitu inuen¬
tus ut homo. Nota humilitatem: que ẽ
mat̾ obedientie: ip̃am concipiens ⁊ gen̾ans.
Unde sequitur. humiliauit semetip̃m.
factus obeoiens usq ad mortem. mortem aũ
crucis. Nota patzentiam que est nutrix
obedientie. ip̃am fouens. baiulans ⁊ supportãs.
Et conuenientius dici uid̾etur. id sentite ĩ
uobis quod ⁊ in xp̃o ihesu: non tam̃ relati¬
ue s demonstratiue hoc dixit. ut eẽt demõ¬
⁊ etiam ad intellectum propt̾ rei absentiam.
Item cum multa sint que possumus sen¬
tire in xp̃o iħu. sicut in eo in quo omnes
thesauri sapientie ⁊ scientie absconditi.
singłarit̾ tam̃ ait hoc non hec: singłaritatẽ
hanc referens ad modicitatem nrãm Quasi
dieat. Si non potestis hre tantam humi
⁊ in illo. sciliez uo ut modicum humili¬
tatis. obedientie. ⁊ patientie habeatis. Sic¬
q eum timeatis: illiq obediatis. Unde ec¬

Expanded text:
sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. » Nota humilitatem, quae est mater obedientiae ipsam concipiens et generans. Unde sequitur: « Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. » Nota patientiam, quae nutrix est obedientiae ipsam fovens, bajulans et supportans. Et cum convenientius dici videretur: « Id sentite in vobis quod et in Christo Jesu, » non tantum relative sed demonstrative hoc dixit ut esset demon etiam ad intellectum propter rei absentiam. Item: Cum multa sint, quae possumus « sentire in Christo Jesu, » sicut in eo, « in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , » singulariter tamen ait, « hoc » non « haec, » singularitatem hanc referens ad modicitatem nostram. Quasi diceret: Si non potestis habere tantam humil et illo, scilicet, ut hoc modicum humilitatis, obedientiae et patientiae habeatis, sicque illum timeatis, illique obediatis. Unde Ec
Abbreviated transcription (Latin):
molanti tlicebat. Da mͥ carnem ut coquam sac̃doti.
Cui immolans. Intenclatur pͥmum iuxta morẽ
adeps dño: ⁊ deuide tolle tͥ qntumcumq desiderat
anima tua. Qui respondens aiebat ei. sleqͣꝙͣ. slũc
enim dabis: alioquin tollam ii. In quo ꝑcuciũ¬
tur prelati qui stipentliis suis ñ ꝯtenti ꝑ fusni¬
culas ⁊ officiales suos laxant retiasua in capturã
petuniarum : mittenteᷤ rete in altum ⁊ in ꝓfũ
usq ad fundamentum loculoꝵ horum aũ offici¬
alium. tria sunt gn̾a. Confessor: cui ep̃c uicẽsuaᷤ
in spiritualib. scłt in audientlis ꝯfessionibꝰ ⁊ tu¬
rantlis animabꝰ commnittit. Questor palacii. de¬

Expanded text:
molanti: « Da mihi carnem, ut coquam sacerdoti. Cui immolans ait, Incendatur primum juxta morem hodie adeps, et deinde tolle tibi quantumcunque desiderat anima tua. Qui respondens aiebat ei, Nequaquam, nunc enim dabis, alioquin tollam vi. » In quo percutiuntur praelati qui, stipendiis suis non contenti, per fuscinulas et officiales suos, retia sua in capturam pecuniarum laxant, mittentes rete in altum , id est iusque ad fundamentum loculorum . » Horum autem officialium tria sunt genera. Confessor, cui episcopus vices suas in spiritualibus, 66 in audiendis confessionibus et curandis animabus committit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequamur p̃latorum fuscinulas. hostia ⁊ nulle a¬
lia fraudis commenta: quibꝰ loculos pauꝑuni exa¬
uriunt. fc̃i piscatores pecuni arum non animarũ
De fusniculis hiis ⁊ tridentibꝰ legitur in libro regũ
de filus hely: qui fusnitulas ⁊ uncinos mittebant

Expanded text:
sequamur praelatorum fuscinulas, ostia, et mille alia fraudis commenta; quibus loculos pauperum exhauriunt, facti piscatores pecuniarum, non animarum. De fuscinulis his et tridentibus, legitur I Reg., cap. II, de filiis Heli qui fuscinulas et uncinos mi
Abbreviated transcription (Latin):
oferret ortłiues dicens. in nõĩe patris ⁊ filũ. defe¬
tisi gratis date. Accessorum etiam. sicut iprin¬
cipale. Uñ eyriacus diaconus oblatis ei inum̾bꝰ
ut ueniret curare filiam saporis regis ꝑsarum:
des sequar uos. Quedam mulier qẽ religiosa fe¬
re penitꝰ nichil manchicans. ⁊ in extasim ⁊ ui¬
si oẽm angelicam seperapta : dum sub obtentu
elificande capelle. ⁊ agrorum emendorum. ad

Expanded text:
conferret ordines, dicens: « In nomine Patris et Filii, » defetis, gratis date . » Accessorium etiam sicut et principale. Unde Cyriacus diaconus oblatis ei muneribus, ut veniret curare filiam Saporis regis, ait: Abdes sequar vos. Quaedam etiam mulier religiosa fere penitus nihil manducans, et in exstasim, et visionem angelicam saepe rapta, dum sub obtentu aedificandae capellae, et agrorum emendorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
irca uero qualitatem et cautelam
dande elemosine ħ attendenda sunt.
Bistributio ne uni omĩa dentur. Uñ dauid.¬
attenditur.ut necessaria dentur. non super¬
flua. non lauta cibaria. nisi in egritudinis¬
uoluntarie sacͥficabo tͥ. Qui dat ob uerecõ¬
diam uel improbitatem. interpellantis ui¬
tandam. et rem. et mĩtum ꝑdit. Solo enĩ
deuntuitu. non alicuiꝰ rei extrinsece. ut
p̃cium et huiꝰmodoͥ: danda est elemosina.
Dietas autem dantis condit elemosinam:
Item filii isrł mente deuota: uoluntaria
dona obtulerunt infabriea tab̃nacł dnĩ.

Expanded text:
irca vero qualitatem et cautelam dandae eleemosynae, haec attendenda sunt. Distributio, ne uni omnia dentur. « Diut necessaria dentur, non superflua; non lauta cibaria, nisi in Voluntarie sacrificabo tibi . » Qui dat ob verecundiam, vel improbitatem interpellantis vitandam, et rem et meritum perdit. 258 Solo enim intuitu Dei, non alicujus rei extrinsecae, ut pretium et hujusmodi, danda est eleemosyna. Pietas autem dantis condit eleemosynam, » Item: Filii Israel mente devota, voluntaria, donaria obtulerunt Domino in fabricam tabernaculi.
Abbreviated transcription (Latin):
eos pastorib et pueris. iudicans monacho ᷤᷤ
suos non debere tanquam furtiuis ⁊ raptiᷤ
uesci. cum dextera sac̾dotum plurimorũ
et archidiaconorum repleta sit hodie et
dextere rapiunt et accipiunt entes pere¬
peiores laicis. qui in sinistra et his que sunt
simstre rapiunt

Expanded text:
eos pauperibus et pueris, judicans monachos eos pauperibus et pueris, judicans monachos suos non debere eis, tanquam furtivis et raptis vesci, cum « dextera » sacerdotum plurimorum et archidiaconorum « repleta sit » hodie et dextrae, rapiunt et accipiunt, entes pejores laicis feneratoribus, qui in sinistra, et pro his, quae sunt sinistrae rapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
postolus ait. Non quero datum:
sed requiro fructum habundantẽ
tatem. qua int̾ior homo fecundatur. Uñ.¬
et dominꝰ in euangłio. Non dicit sim¬
plicit̾. qui recipit iustum: s addit in no¬
mine iusti. Reciꝑe iustum datum est:
in nomine iusti. fructum. Halyam pa-¬
uisse leguntur: cornus et uidua. Sed
fructu. hunc gͥ fructum: mag̃ qm datũ
requiro. Qui enim dant ⁊ non debita cã.
uel debito fine. uel inuiti uel iustum post¬
ponentes. si miles sunt coruo ministrist᷑.
non hnt fructum elemosine. s ministeri¬
De quo sit danda elemosina :
Equitur. de quo sit danda elemosina.
De tuo scł non de alieno. Uñ. Hono¬
ra dñm de tua substantia non de aliena.
in manu tua. ut misereatur tui deus. Exẽ
lis pauꝑis: quia munera sꝑnentis. Cui
sicut et ceteris cardinalib cum dominus¬
respuit eas: quia de rapina. et symoniace ac¬
cognita causa pͥus iusta. Item exemplo stepħ̃i
a sac̾dote quodam conu̾so suo. distribuit

Expanded text:
t quia non quaero datum, sed requiro fructum abundantem im voluntatem, qua interior homo fecundatur. Unde Dominus in Evangelio, non dicit singulariter: « Qui recipit justum, » sed addit: « In nomine justi. Recipere justum, datum est; in nomine justi, fructus . » Heliam pavisse legitur corvus et vidua . Sed« fructu. Hunc igitur fructum magis quam datum requiro . » Qui enim dant, et non debita causa, et non debito fine; vel inviti, vel justum postponentes, similes sunt corvo; ministri sunt, non habent fructum eleemosynae, sed ministeriDe quo sit danda eleemosyna. equitur, de quo sit danda eleemosyna. De tuo scilicet, non de alieno. Unde: « Honora Dominum de tua substantia , » non de aliena. « in manu tua, ut misereatur tui Dominus. » lis pauperis, quia munera spernentis, cui, sicut et caeteris cardinalibus, cum domind solemnizandum, respuit eas, quia de rapina et Simoniace accognita causa ejus prius justa. Item exemplo Stephania sacerdote converso suo, distribuit
Abbreviated transcription (Latin):
tum: uultus merore depͥmimus. Letamur
ad numinũ: ablato contristamur. Unde cũ
in uno homine: animorum tam diu̾sa sit
facies propha dñm dep̃̾catur dicens. Dñe in
ciuitate tua ẏmaginem ip̃orum ad nichilũ¬
rediges. Cum enim ad ymaginem ⁊ simi¬
litudinem dei conditi simus: ex uitio nr̃o ꝑ
sonas nobis plurimas inducimus. Et qͦmͦ
herculem robustum ostendit. nunc mollis
in iuuenem frangitur. Hũic tremulus in
cibelem: ita nos qui si de mundo non eẽmꝰ
oderem᷑ a mundo. tot ħ̃ms peccõrum simili¬
tudines. quot peccata

Expanded text:
tum, vultus moerore deprimitur: laetamur tum, vultus moerore deprimitur: laetamur ad nummum, amisso obolo contristamur. Unde, cum in uno homine animalium tam diversa sit facies, Propheta Dominum deprecatur sic, dicencivitate tua imaginem eorum .dissipa. Cum enim ad imaginem et similitudinem Dei conditi sumus, ex vitio nostro et personas nobis plurimas superinducimus, et quomodo io nunc Herculem robustus ostentat, nunc mollis in Venerem frangitur, nunc tremulus in Cybelen, ita et nos, qui, si mundi non essemus, odiremur a mundo, tot habemus personarum similitudines, quot peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tot aĩalium uultus induamus diabolus
tam̃ trib animalib sicut uasis ⁊ organis
suis usus est. serpente. porco. homine. que
legitur intrasse. Porcus aũt multam ħt
conuenientiam cum homine. in corpore
quasi suffocato ⁊ in sp̃m bruti ꝑ ĩmundiciã
conu̾so. Unde ⁊ filius prodigus pauit
porcos in regione longinqua. Notabilit̾¬
notandum qd̃ nullum animal ita recessit
a deo. ⁊ a statu naturali sicut homo tran¬
siens ad carnen alt̾am. uel naturali utẽs
coitu sine certo ⁊ stato statuto tempore.
Coitus suꝑfluus: in ueste cibo.⁊ aliis
necessariis. De hac imagine multiplici
ad nichilum rediges. Iheronimus etiam
hanc multiplicem faciem culpe quasi sub
epilogo comp̃hendens ait. Nunc ira ꝑso¬
nam leonis subinducit. nunc cura suꝑ¬
flua in annos plurimos duratura pre-¬
tentia domini dicentis. Stulte hac
nocte auferetur anima tua ate. que
aut̃ parasti cuius erunt e Si dampnũ¬
ut sepe solet fieri in re familiari fu̾it nuntia¬

Expanded text:
tot animalium vultus induamus, diabolus autem tribus animalibus, sicut vasis et organis suis usus est, serpente, porco et homine, quos legitur intrasse. Porcus autem multam habet convenientiam cum homine in corpore, quasi suffocato, et in spiritum bruti per immunditiam converso. Unde et filius prodigus pavit porcos in regione longinqua, pastnotandum quod nullum animal ita recessit a Deo et a statu naturali, sicut homo transiens ad alteram carnem, vel naturali utens coitu sine certo et statuto tempore, superfluus in veste, cibo, et aliis necessariis. De hac imagine multiplici ad nihilum rediges . » Hieronymus etiam hanc multiplicem faciem culpae, quasi sub epilogo comprehendens, ait in nam leonis nobis inducit; nunc cura superflua, in annos plurimos duratura praeelii dicentis: « Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te: quae autem parasti, cujus erunt? » ut saepe fieri solet in re familiari fuerit nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
facies culpe euntis in iehennam:
generalit̾ quot uitia indiumus. tot facies
uultus ⁊ imagines brutorum aĩalium
nobis semꝑ inducimus. Uñ iheronimus.
dinosis dicitur. Equi insamentes infemi¬
nas. uoluptuosis et ĩmundis. Nolite sꝑ¬
sparg̾ẽ margaritas. ante porcos. Detracto¬
lum os suum. Curiosis et auaris. pisces
maris: qui ꝑambulant seniͥtas maris.
Rapacib. Seio qm̃ intrabunt in uos post
discessionem meam lupi rapaces non parcen¬
tes gregi. Malignis ⁊ uenenosis. Senimi¬

Expanded text:
facies culpae euntis in gehennam, generaliter quot vitia induimus, tot facies, vultus, et imagines brutorum animalium nobis superinducimus. Unde Dominus dinosis dicitur: « Equi insanientes in feminas . » Voluptuosis et immundis: « Nolite spargere margaritas ante porcos . » Detractouum in coelum . » Curiosis et avaris: « Pices maris, qui perambulant semitas maris . » Rapacibus: « Scio quoniam intrabunt in vos post discessionem meam lupi rapaces, non parcentes gregi . » Malignis et venenosis: « Genimi
Abbreviated transcription (Latin):
alde peccamus. si aliorum bene gesta non
diligamus. S nichil mercedis aginus si
ea que diligimus in quantum possumus nõ
Siuis habere partem cum xp̃o. xp̃i tibi exẽplo
uiuendum est. qui ab omĩ nequitia ⁊ mali¬
tia ita fuit extranens. ut nec inimicis qͥdẽ
consortium. a malicie ⁊ nequitie cogitatu p̾tꝰ
simplices. et innocentes et puros celestis

Expanded text:
alde peccamus; si aliena bene gesta non diligimus, sed nil mercedis agimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non  habere partem cum Christo, Christi tibi exemplo vivendum est, qui ab omni malitia et nequitia ita fuit extraneus, ut nec inimicis quidem consortium, a malitiae et nequitiae cogitatu pectusimplices, et innocentes, et puros coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
quedam uie recte ⁊ uistissime. nouissima aũt
earum ducunt in infernum. Item iheronimꝰ.¬
Difficile cauemus hoc maledictum. eo quod faci¬
li malis adulemur. propt̾ eorum potentiam
et bonos condempnamus propt̾ eorum inrr¬
addendo: apponet deus suꝑ eũ plagas scͥptas ĩ li¬
bro hoc. Et siquis diminuerit subtrahendo.
uel rigorem arcus huius leuigando. auferet
deus partem eius. de libro uite. Item in epła¬

Expanded text:
quaedam viae recte et » justissimae, « novissima tamen quaedam viae recte et » justissimae, « novissima tamen earum ducunt in infernum . Est enimDifficile cavemus maledictum, eo quod de facili malis adulemur propter eorum potentiam, et bonos contemnamus propter eorum inoaddendo, apponet Deus super eum plagas scriptas in libro hoc. Et si quis diminuerit » subtrahendo, vel rigorem arcus hujus levigando, « auferet Deus partem ejus de libro vitae . » Item De
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tãtꝰ p̃latus ⁊ liit̾a̾tꝰ audiens confessionem
Qmeã. mͥĩiũg̾e̾t renuntiare om̃ib digni¬
tatib meis pret̾ quam uni: cum met̾em ubi
non seminaui. et colligem uͥ non sparsi. ubi
non ministraui. Ip̃e uero ħ subsilendo prete¬
riens. pro delictis tantum iuuentutis mee.
nis. Alius dicebat se malle ħre quatuor cõ¬
cubinas. quam qͥuatuor archidia conatus.¬
currunt. Alii econtra rectius intuentes. pro
hac indiscretione. cͥminum et mollicie. quidã
de laico raptore et semicłico fecit archidiaco¬
nem. dicens quod factus archidiaconus. non
reꝑet. s iuste uiuet T̃ ñ qd̾ iuspillo fecit fecat
equipollet errori: ponentes tenebras lucem. ⁊
lucem tenebras. ponentes amarum in dulce.
et dulce in amarum. Iheronimus suꝑ illũ
et sine malis. quib ueritas odium parit.
qui bono odore moriuntur: falsitas autem
amara. Cauendum gͥ nobis est sum moꝑe. ne
pro u̾itate sequamur mendacium. pro luce
tenebras. pro dulci amarum. Uidentur enĩ

Expanded text:
atus et litteratus, audiens confessionem meam, mihi injungeret renuntiare omnibus dignitatibus meis, praeterquam uni, « cum meterem, ubi non seminavi, et colligerem, ubi non sparsi, » nec ministravi. Ipse vero hoc sub silentio praeteriens, pro delictis tantum juventutis meae,nis. Alius se malle habere quatuor concubinas, quam quatuor archidiaconatus.ra. Alii econtrario rectius intuentes pro hac indiscretione criminum et mollitie. Quidam de laico raptore et semiclerico fecit archidiaconum, dicens quod factus archidiaconus non raperet, sed juste viveret; tamen quod vispillo facit, fecerat aequipollet errori, « ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. » Hieronymus super hunc etsi non malis; quibus, « veritas odium parit , qui bono odore moriuntur, falsitas autem amara. Cavendum igitur nobis est summopere, ne pro veritate sequamur mendacium, pro luce tenebras, pro dulci amarum. Videntur » enim «
Abbreviated transcription (Latin):
mentum: ait. xp̃ianus sum: absit ut
iurem. xp̃iano enim non licet uirare.
omĩno. nisi pro his que ad salutem ꝑtinẽt.¬
eum mendatem ẽẽ cum dixerit. Intrate
ꝑ angustam portam quia arta est uia que ducit
ad uitam. Hanc gͥ portam non inuenimus:
uel si inuen̾imus eam. suꝑflua expositione
potius quam amore a deo dilatauimus. qd̃
iam angustias non ħat: ut sic intremꝰ
ꝑ latam portam non ꝑ angustam. Item.¬
dominus. Nolite in quit putare. quia
ueni soluere .i. non implere legem. aut
propħas. Non ueni soluere legem. s adun¬
hac mirabili forma mutentur. in mimu¬
tabilitatẽ. iota unum minimũ manda¬
tum. ut de non isracendo fratri. de non di¬
cendo ei racha. uel fatue. de subueniendo
ei etiam in asino eius. subleuando. de nõ
uestiendᷤ mollib. de non dnãndo ꝓximis.
et huiꝰmodi. Aut unus apex minulum
mandatum. siue minima alienius pre¬
cepti particula. non pret̾ibit a lege donͨ omĩa

Expanded text:
mentum, ait : Christianus sum. Absit ut mentum, ait : Christianus sum. Absit ut jurem! Christiano enim non licet omnino jurare, nisi pro his quae ad salutem perteum quasi mendacem esse, cum dixerit: « Intrate per augustam portam, quia arcta via est, quae ducit ad vitam . » Hanc igitur portam non invenimus, vel si invenimus eam, superflua expositione potius quam amore adeo dilatavimus, quod jam angustias non habeat, ut sic intremus per latam portam, non per angustam. M Nolite, inquit, putare quod veni solvere, » id est non implere, « legem, aut prophetas. Non veni solvere, sed adimhac mutabili forma, mutentur in immutabilitatem, iota unum » minimum mandatum, ut de non irascendo fratri, de non dicendo ei, « raca, » vel « fatue, » de subveniendo ei, etiam in asino ejus sublevando; de non vestiendo mollibus, de non dominando proximis, et hujusmodi. « Aut unus apex; » minimulum mandatum, sive minima alicujus praecepti particula, « non praeteribit a lege, donec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
malorum est: quod ad exemplum uiuimus.
Quid gͥ : Semꝑ pͥus legem consid̾es. anteqͣm
exemplum cuiꝰquam sequaris. ⁊ ne offendas.
in multis enim offendimus omnes. etiam
prelati quorum uita debet ẽẽ lectio subditoꝵ
et int̾pretatio sacre scripture. Item ysaias.¬
Caupones tui miscent aquam uino. Et
iheronimus. Qui p̾cepta sacre scripture.
quib debet auditores corrig̾e. ad corum uolũ¬
tatem emollit suo sensensu suo immixto ui¬
num corrumpit. Unde idem. Uinum tuum
.i. pura ⁊ sincera uoluntas in sacra scriptura
contenta. mixtaim est aqua. praua expositio¬
ne corrumpente ⁊molliente rigorem sacre
scripture: insipiditate ⁊̃ uapiditate sua. ar¬
gentum eloquii tui u̾sum est inscoriam. Itẽ¬
legitur de origene. quia ꝑfectam doctrinã
uiuit.⁊ quale est u̾bum enis. talis est¬
⁊ uita. ⁊ qualis uita. tale est u̾bum. qui
uoces et mandata saluatoris ad literam.
⁊ sincere sicut tradita sunt asserit. esse
obseruanda. p̃cipue illa duo mandata. qͥ

Expanded text:
malorum est, quod ad exempla malorum vivimus. Quid igitur? Semper prius legem consideres antequam exemplum cujuscunque sequaris, ne offendas. « In multis enim offendimus omnes , » etiam praelati, quorum vita deberet esse lectio 211 subditorum, et interpretatio sacrae Scripturae . Et DeusCaupones tui miscent aquam vino. » Hieronymus: Qui praecepta sacrae Scripturae, quibus debet auditores corrigere, ad eorum voluntatem emollit, suo sensu immisto, vinum corrumpit. Unde idem: « Vinum suum, » id est pura et sincera veritas in sacra Scriptura contenta, « mistum est aqua, » prava expositione corrumpente et molliente rigorem sacrae Scripturae insipiditate sua. « Argentum, » eloquii tui, « versum est in scoriam; legitur de Origene quia perfectam doctrinam vivit. Et quale est verbum ejus, talis est vita; et qualis vita, tale verbum; qui voces et mandata Salvatoris ad litteram et sincere, sicut tradita sunt, asserit esse observanda, praecipue illa duo mandata: « Q
Abbreviated transcription (Latin):
Duo enim sunt necessaria ad salutem. Uia
fidei. et lux morum. Si gͦ parum deuian¬
tem a fide uocamus ħeticum. ⁊ increpamꝰ
dicentes non eẽ eum inuia s extra. quare
et similit̾ recedentem in modico a luce mo¬
ralium p̃ceptorum non arguimus obicien¬
tes ei. quod iam non sit in luce. s intenebras.¬
Si gͦ audis iudeo porcinam prohiberi: intel¬
lige et tibi castrimargiam omnẽq ĩmun¬
diciam ⁊ ebrietatem inhiberi. Si illi acci¬
pitrem. miłt n miluum et huiꝰmodi rapatia
animalia.intellige et tibi omnẽ rapinam

Expanded text:
Duo enim sunt necessaria ad salutem: Via fidei et lux morum. Si ergo parum deviantem a fide vocamus haereticum, et increpamus, dicentes eum non esse in via, sed extra; quare et similiter recedentem in modico a luce moralium praeceptorum non arguimus, objicientes ei, quod jam non sit in luce, sed tenebrisSi ergo audis Judaeo porcinam prohiberi, intellige et tibi gastrimargiam, omnemque immunditiam et ebrietatem inhiberi. Si illi accipitrem, milvum, et hujusmodi rapacia animalia, intellige et tibi rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
Non licet nobis edere
gͥ tallias uel exactiones facimus: uel
si timemus prebrere alicui occasionem. uel
oportunitatem fornicandi. cur non horresci¬
mus. non tantum occa sionem rapiendi.
alii non faciant maiora. Stateram iniu¬
stam ħnt pessimi ponderatores. ⁊ estima-
et aggrauent: aliis leuigent. et demulceant᷑.

Expanded text:
non licet nobis edere, ur tallias et exactiones facimus? Vel si timemus praebere alicui occasionem, vel opportunitatem fornicandi, cur non magis horrescimus non tantum occasionem rapiendi, alii faciant majora. Item stam habent pessimi ponderatores et existimatoet aggravent, aliis levigent et demulceant.
Abbreviated transcription (Latin):
dancius hebetat ingenium: ita ⁊ munusculum
iuditis uidicium ne possit cernere uerum. Item in¬
exodo ietro moysi. Quid ẽ quod facisin plebe: Cur
solus sedes ad uidicantlum: ⁊ om̃is ppłs p̃stolat᷑de
mane usq ad uespam. Non bonam rem inqͥt faciᷤ
stulto labore ꝯsumi̾s. tu ⁊ ppłs tuus tecum. ultraui¬
res tuas ẽ negocium: non poteris solus sustinere. S
audi u̾bamea ⁊ consilia. ⁊ dominꝰ er̃ tecum. fiemo¬

Expanded text:
 hebetat ingenium; ita et munusculum judicis judicium, ne possit cernere verum. Item Jethro Moysi: Quid est hoc quod facis in plebe? Cur solus sedes, » ad judicandum, « et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam? Non bonam rem, inquit, facis: stulto labore consumeris tu et populus tuus tecum; ultra vires tuas est negotium, non poteris solus sustinere. Sed audi verba mea atque consilia et Dominus erit tecum,