comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
explicare quod sentio. supplebit in
Hoc id eo p̃loquutus sum. qm̃ quid
uelim dicere ego scio uos nescitis:
& quȩ sit difficultas in exponen-¬
do ego iam sentio: Commendan-¬
dum autem erat uobis: ut in ipsa
intentione ur̃a possitis orare ꝓnob̾.
hominem maria Elisabeth mat̃
iohanms: maria mater xp̃i: S
elisabech solum hominem: maria
dm̃ &e hominem Mira res est:
quomodo potuerit concipere
creatura creatorem: Quid est gͦ
intelligendum fr̃s mei. nisi qr.
ipse sibi fecit carnem de sola ma-¬
tre: qui fecit primum hominẽ
sine patre & matre: Primus ille
nr casus fuit. quando femina ꝑ
quam morcui sumus. in corde
concepit uenena serpentis. ꝑsu-¬
a sit enim serpens peccatum: &
admissus est male suadens. Si
primus casus nr̃ fuit cum femi¬
na concepit corde uenena ser-¬
pentis: non mirandum quia sa-¬
lus nr̃a facta est cum femina
concȩpit in utero carnem om̃i¬
potentis: Uterq ceciderat sexꝰ.:

Expanded text:
explicare quod sentio, supplebit in explicare quod sentio, supplebit in Hoc ideo praelocutus sum, quoniam quid velim dicere, ego scio, vos nescitis; et quae sit difficultas in exponendo ego jam sentio. Commendandum autem erat vobis, ut in ipsa intentione vestra possitis orare pro nobhominem Maria: Elisabeth mater Joannis, Maria mater Christi: sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. Mira res est, quomodo potuerit concipere creatura Creatorem. Quid est ergo intelligendum, fratres mei, nisi quia ipse sibi fecit carnem de sola matre, qui fecit primum hominem sine patre et matre? Primus ille noster casus fuit, quando femina per quam mortui sumus, in corde concepit venena serpentis. Persuasit enim serpens peccatum, et admissus est male suadens. Si primus noster casus fuit, cum femina concepit corde venena serpentis; non mirandum quod salus nostra facta est, cum femina concepit in utero carnem Omnipotentis. Uterque ceciderat sexus,
Abbreviated transcription (Latin):
ausa hodiernȩ celebris
congregationis nr̃ȩ: na¬
talis est iohannis bapti¬
ste Cuius mirabilem conceptum
& partum: cum ęuuangłium recita¬
retur audiuimus Magnum miste¬
rium fr̃s mei Mater iohannis et
sterilis erat. & anus: pater senex:
Prsus in utroq desperata posteritad
S quia deo impossibile nichil est.
ꝓmissus est filius non credenti: Uax
ablata est patri: cui defuit fidee:
Iam enim fuerat scriptum: Credidi:
ꝓpter quod loquutus sum. Hon cre-¬
didit: &e non est loquutus. Interea
etiam uirgo concipit & hoc subli¬
me miraculum: longeq p̃stantiꝰ:
Concipit sterilis p̃cursorem: uirgo
uidicem: Iohannes de masculo et
femina: xp̃c de sola femina: Com¬
parandus est forte iohannes xp̃o
Absit Non tamen frustra tantus
tantum p̃cęssit Si enim potestatem
conatui meo ipso dignante atq do¬
nante dño dõ nr̃o potero explica¬
re quod sentio. nec mea uilitas de-¬
seretur: nec expectatio ur̃a frauda¬
bitur. Si autem minus potuero

Expanded text:
ausa hodiernae celebris congregationis nostrae, Natale est Joannis Baptistae, cujus mirabilem conceptum et partum, cum Evangelium legeretur, audivimus. Magnum mysterium, fratres mei: mater Joannis et sterilis erat et anus, pater senex; prorsus in utroque desperata posteritas. Sed quia Deo impossibile nihil est, promissus est filius non credenti. Vox ablata est patri, cui defuit fides: jam enim fuerat scriptum, Credidi, propter quod locutus sum . Non credidit, et non locutus est. Interea etiam virgo concepit, et hoc sublime miraculum longeque praestantius. Concipit sterilis praeconem, virgo judicem. Joannes de masculo et femina, Christus de sola femina. Comparandus est forte Joannes Christo? Absit. Non tamen frustra tantus tantum praecessit. Si enim, potestatem conatui meo ipso dignante atque donante Domino Deo nostro, potuero explicare quod sentio, nec mea vilitas deseretur, nec exspectatio vestra fraudabitur. Si autem minus potuero
Abbreviated transcription (Latin):
sequendo nunciaueram. spesq
eoꝵ. concursus eoꝵ. in dnm̃ fac-¬
tus est. głificatus est ille tamquã
filius dei: ante me factus scđm
id quod apłs ait. ꝓpterea deus
exaltauit eum. & donauit illi no-¬
men quod est suꝑ omne nomen.
ut in nomine ihu om̃e genu flec¬
tatur. cȩlestium terrestriũ & in

Expanded text:
sequendo nuntiaveram; spesque sequendo nuntiaveram; spesque eorum, concursus eorum in Dominum factus est; glorificatus est ille tanquam Filius Dei, ante me factus, secundum id quod Apostolus ait, Propterea Deus exaltavit eum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
posteriorẽ. Certe si celeritatẽ eiꝰ expa¬
uescat qͦdãmͦ & ãmiret᷑: nonne potert
ẽẽ ista uerba eius. ecce hõ post me erat.
et ante me factus est: Quid. ẽ. hoc
qui post me erat. ante me factꝰ est:
Qui ambulabat post me. celeritate
eius factum est. ut eẽt ante me
Nam si ubicumq legeris factus ẽ.
non intelligis nisi formatum esse
qui non erat. & dñm dm̃ dictu¬
rus es factum de quo dictum est.
factus est michi dñs in refugium:
factus est dñs aduitor. & factus ẽ
michi insalutem. Quociens factꝰ.
oe ipse fecit onũa Ergo intellige
mecum uerba Heq enim tacuit
idem iohannes &e illud quod uer-¬
bum erat. ne ibi putares signifi¬
casse uerbum. quando dixit
ante me factus est: ut noueris
ad hoc ꝑtinere ante me factus
est. quia p̃cessit me. quia glori¬
ficatus est amplius me. quia cũ
me intenderent homines p̃cur¬
sorem. agnouerunt dñm. quẽ
nascendo p̃cesseram. quem ob-¬

Expanded text:
posteriorem: certe si celeritatem ejus expaposteriorem: certe si celeritatem ejus expavescat quodam modo et admiretur, nonne poterunt esse ista verba ejus: Ecce homo post me erat, et ante me factus est? Quid est hoc, qui post me erat, ante me factus est? Qui ambulabat post me, celeritate ejus factum est ut esset ante me. Nam si ubicumque legeris, factus est, non intelligis nisi formatum esse qui non erat; et Dominum Deum dicturus es factum, de quo dictum est, Factus est mihi Dominus in refugium . Factus est Dominus adjutor ; et, Factus est mihi in salutem . Quoties factus? Et ipse fecit omnia. Ergo intellige mecum verba. Neque enim tacuit idem Joannes et illud quod Verbum erat; ne ibi putares significasse Verbum, quando dixit, ante me factus est: ut noveris ad hoc pertinere ante me factus est, quia praecessit me, quia glorificatus est amplius me, quia cum me intenderent homines praecursorem, agnoverunt Dominum, quem nascendo praecesseram, quem ob
Abbreviated transcription (Latin):
dicam ut potuero. intellige ut po¬
tes: & quod non poteris indelligere
noli rep̃hendere. quasi iam mag¬
nus sis. s differ ut crescere merea¬
ris Certe hoc te mouet. quomodo
dictum sit. qui post me uenit
ante me factus est Moueat pla¬
ne ut quęrentem: non ut rixan¬
tem: Certe & ego quęro tecum:
Simul inueniemus si simul quȩ¬
ramus: ambo accipiemus si ãbo
petamus: utriq nrm̃ aperietur
si ambo pulsemus. Post me uenit
inquit Agnosco natiuitatem
ex uirgine maria: Ante me factꝰ
est. Quid est ante me factus est
Intelligo. ante positus est michi:
Ille qui post me uenit: factus est
ante me. Quomͦ si duo ambu¬
lent in itinere. & unus sit tardi¬
or. alt̾ uel ocior. & p̃cedat tardior
aliquantum.post paululum
autem sequatur uolocior. respi¬
cit tardior p̃cedens. uelociorẽ
sequentem: & dicit:. Post me ue¬
nit & ecce accelerante illo & ꝓpin¬
quante. & ad herente. & tͥnseunte
uidet ille anteriorẽ: quẽ respiciebat

Expanded text:
dicam ut potero: intellige ut podicam ut potero: intellige ut potes; et quod non poteris intelligere, noli reprehendere, quasi jam magnus sis; sed differ, ut crescere merearis. Certe hoc te movet, quomodo dictum sit, Qui post me venit, ante me factus est. Moveat plane ut quaerentem, non ut rixantem. Certe et ego quaero tecum: simul inveniemus, si simul quaeramus; ambo accipiemus, si ambo petamus; utrique nostrum aperietur, si ambo pulsemus. Post me venit, inquit: agnosce nativitatem ex virgine Maria. Ante me factus est: quid est, ante me factus est? Intellige, antepositus est mihi. Ille qui post me venit, factus est ante me. Quomodo si duo ambulent in itinere, et unus sit tardior, alter velocior, et praecedat tardior aliquantum, post paululum autem sequatur velocior; respicit tardior praecedens velociorem sequentem, et dicit, Post me venit. Et ecce accelerante illo, et propinquante, et adhaerente, et transeunte, videt ille anteriorem, quem respiciebat
Abbreviated transcription (Latin):
non diceret ante me factus est.
quia ex uirgine post illum factꝰ
erat Ergo ante me factus est ñ¬
factus est quid est. nisi quia in
principio uerbum factum erat :
Sic enim ante ioħem erat. Fsam
ex uirgine post ioħem erat. Acci¬
pe. & si non rixaris aduerte: Ali¬
quantum enim forte subobscurũ
est quod uis intelligere. ut rixan¬
do tibi augeas fumum: quo impe¬
diaris ab intellectu. Scripturam
illam primo intuere: quȩ de docet
ut docilis fias Esto mansuetus ad
audiendum uerbum. ut intelligas:
Patere gͦ paulisꝑ. forte iueniemꝰ
quomodo dictum sit ante me
factus est. dum tamen non intel¬
ligamus factum uerbum ꝑ qd̃
facta sunt om̃ia: Quomͦ inquit:
Si potuero dicam: Si dicere ñ
potuero non tamen ñ est quod
dicat. qui dicere potuerit. Credo
autem & spero. quod illius maiestas
unigeniti qui cum eẽt uerbumin¬
fans factus est. aperi et infantiam
lingue meȩ. & faciet in ore partum
qui fecit in corde conceptum. Ecce

Expanded text:
non diceret, ante me factus est; non diceret, ante me factus est; quia ex virgine post illum factus erat. Ergo, ante me factusquid est, nisi quia in principio Verbum factum erat? Sic enim ante Joannem erat; nam ex virgine post Joannem erat. Accipe, et si non rixaris, adverte. Aliquantum enim forte subobscurum est quod vis intelligere, ut rixando tibi augeas fumum, quo impediaris ab intellectu. Scripturam illam primo intuere, quae te docet ut docilis fias. Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Patere ergo paulisper: forte inveniemus quomodo dictum sit, ante me factus est; dum tamen non intelligamus factum Verbum per quod facta sunt omnia. Quomodo, inquit? Si potero, dicam: si dicere non potero, non tamen non est quod dicat qui dicere potuerit. Credo autem et spero, quod illius majestas Unigeniti, qui cum esset Verbum, infans factus est, aperiet infantiam linguae meae, et faciet in ore partum, qui fecit in corde conceptum. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
excremior: Cxtremior enĩ
tu in errore tuo factus es:
De imo loquęris: & ad ima
respicis: Uellem si de imo
loquęris. ut sursum cor ten¬
deres: & clamares de ꝓfundo
ad dñm Rum peret nubes ca¬
liginis carnis tuȩ aperiret ocu¬
los humilitati lux quȩ uenit
in humilitate: uideres in prin¬
cipio erat uerbum. & uerbum
erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum. hoc erat in principio apd̃
dm̃. Dicat &e paulus Qui cum
in forma dei eẽt Quid de huma¬
na natiuitate dicit iohannes:
& uerbum caro factum est:
Dicat oe paulus Semet ipsũ
exinaniuit formam serui ac¬
cipi.ns Quid gͦ dicebas de uer¬
bis iohannis baptistȩ: Eadem
michi nunc ea repete: nunc
ea loquere. Quid ait iohannes
baptista: Post me uenit. Agnos¬
co natiuitatem: Ille de sterili: ille de
uirgine Sterilitas conuersa est
in fecunditatem: uirginitas man¬
sit post fecunditatem S ioħs in¬
quit si sed̾m hoc dixisset factum
scđm quod ex uirgine natus est.

Expanded text:
extremior? Extremior enim extremior? Extremior enim tu in errore tuo factus es: de imo loqueris, et ad ima respicis. Vellem, si de imo loquereris, ut sursum cor tenderes, et clamares de profundo ad Dominum: rumperet nubes caliginis carnis tuae, aperiret oculos humilitati lux quae venit in humilitate; videres, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Dicat et Paulus, Qui cum in forma Dei esset. Quid de humana nativitate dicit Joannes? Et Verbum caro factum est . Dicat et Paulus, Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Quid ergo dicebas de verbis Joannis Baptistae? Eadem mihi nunc ea repete, nunc ea loquere. Quid ait Joannes Baptista? Post me venit. Agnosco nativitatem. Ille de sterili, ille de virgine. Sterilitas conversa est in fecunditatem: virginitas mansit post fecunditatem. 5. Oquit, si secundum hoc dixisset factum, secundum quod ex virgine natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
factam. & factam utiq a deo:
sonante scriptura. & in aures re-¬
cusantis irrumpente: In princi-¬
pio fecit deus cęlum &e terram:
Facta erant hȩc. s nondum orna¬
ta. nondum declarata Terra ñ¬
dum distincta. s tam̃ iam facta
He autem putares continuo trã
factam sic fuisse ut non in ea eẽt
quod ornaretur. subsequutꝰ ait
Facta erat quidem. quia in prin-¬
cipio fecit ds̃ cȩlum & terram:
t̾ra autem quam fecit ds̃. adhuc
inuisibilis erat & in composita:
Ostendit tibi qualis erat. que
facta erat: non quia erat. quȩ
facta non erat Poterat gͦ dicere
ioħs. in principio fecit ds̃ uer¬
bum. uerbũ aut erat. quoniodo¬
in principio fecit d̾s celum & t̾rã
terra autem erat: ut iste eẽt ordo
uerboꝵ. in principio fecit deus
uerbum & uerbum erat apud
dm̃: ut intelligeremus quia
hoc uerbum erat apud dm̃ qđ
uerbum fecerat ds̃: Nunc uero
audis: in principio erat uerbum:
Quid quęris anteriora: factus

Expanded text:
factam; et factam utique a Deo, factam; et factam utique a Deo, sonante Scriptura et in aures recusantis irrumpente, In principio fecit Deus coelum et terram. Facta erant haec; sed nondum ornata, nondum declarata: terra nondum distincta, sed tamen jam facta. Ne autem putares continuo terram factam sic fuisse, ut non in ea esset quod ornaretur, subsecutus ait: Facta erat quidem, quia in principio fecit Deus coelum et terram; terra autem, quam fecit Deus, adhuc invisibilis erat et incomposita. Ostendit tibi qualis erat, quae facta erat; non quia erat, quae facta non erat. Poterat ergo dicere Joannes, In principio fecit Deus Verbum, Verbum autem erat; quomodoIn principio fecit Deus coelum et terram; terra autem erat: ut iste esset ordo verborum, In principio fecit Deus Verbum, et Verbum erat apud Deum; ut intelligeremus quia hoc Verbum erat apud Deum, quod Verbum fecerat Deus. Nunc vero audis, In principio erat Verbum. Quid quaeris anteriora factus
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Si uerbum habet: ꝑuerbum
fecit Si ꝑ uerbum fecit: uerbum
non audisti &e de terra: t̾ra erat
inuisibilis & incomposita: Si ꝓpt̃¬
ea inquiunt dicis uerbum factũ
non ẽẽ. quia dictum est uerbum
erat: nec terra facta est. quia dic¬
tum est terra erat. Ocęca & here¬
tica insania: Attende si est unde
attendas: audi si est unde audias.
ne sonus inaniter aurem ꝑcutiat᷑.
cuius cor ueritas non illustrat:
Uerba eiusdem scripturȩ dictu¬
rus sum. quȩ ibi inuenisti cum
legeres: & p̃termisisti cum litigares:
Nempe ꝓpterea putas tale aliquid
dictum de uerbo dei. cum dictum ẽ
in principio erat uerbum: quale
dictum est de terra. quia dictumẽ.
tra erat inuisibilis & incomposita:
Ego tibi in hoc libro geneseos supe¬
riora uerba recitabo. quod antequã
diceret scriptor dei famulus t̾ra
erat ut appareret quia facta
erat: prius dixit: in principi¬
o fecit deus cęlum & terram:
Ecce ego prius tibi edidi t̾ram

Expanded text:
bet; si Verbum habet, per Verbum bet; si Verbum habet, per Verbum fecit; si per Verbum fecit, Verbum non audisti et de terra, Terra erat invisibilis et incomposita ? Si propterea, inquiunt, dicis Verbum factum non esse, quia dictum est, Verbum erat; nec terra facta est, quia dictum est, Terra erat. O caeca et haeretica insania! Attende, si est unde attendas; audi, si est unde audias: ne sonus inaniter aurem percutiat, cujus cor veritas non illustrat. Verba ejusdem Scripturae dicturus sum, quae ibi invenisti cum legeres, et praetermisisti cum litigares. Nempe propterea putas tale aliquid dictum de Verbo Dei, cum dictum est, In principio erat Verbum; quale dictum est de terra, quia dictum est, Terra erat invisibilis et incomposita. Ego tibi in hoc libro Geneseos superiora verba recitabo, quod antequam diceret scriptor Dei famulus, Terra erat; ut appareret quia facta erat, prius dixit, In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce ego prius tibi edidi terram
Abbreviated transcription (Latin):
apłs utrumq distinguens. & unũ
tamen in utroq eumdemq com¬
mendans. non dixit formam dei
accipiens: De forma uero dei quid
dixit: Tum in forma dei eẽt. Res¬
piciens ad illum qui uocatus erat
ante illum. in cuius ęuuangłio
est. in principio erat uerbum.
immo respiciens ad illud lumen
unde & ille hoc dixit. Heq enim dixit
iohannes in principio fecit ds̃ uerbũ
qui posset dicere ita ut dixit moyses.
quia de creatura facta a dño deo lo¬
quȩbatur: in principio fecit d̃s̃ cęlũ
&e terram. Cum gͦ ille si hoc sentiret
quod arriani sentiunt. posset dicere
in principio fecit deus uerbum ñ
hoc ait: s ait in principio erat uer¬
bum Quod in principio erat. fac¬
tum non erat. Eseq enim p̃cessit
aliquid de facto uerbo Om̃ia enĩ
quȩ deus fecit: uerbo fecit. Dixit &
facta sunt: mandauit & creata
sunt: Inter dicentem ut fiat &e qđ
factum est a dicente: plurimum
distat. S si dicens est: uerbum ha¬

Expanded text:
Apostolus utrumque distinguens, et unum Apostolus utrumque distinguens, et unum tamen in utroque eumdemque commendans, non dixit, Formam Dei accipiens. De forma vero Dei quid dixit? Cum in forma Dei esset: respiciens ad illum qui vocatus erat ante illum, in cujus Evangelio est, In principio erat Verbum; imo respiciens ad illud lumen, unde et ille hoc dixit. Neque enim dixit Joannes, In principio fecit Deus Verbum: qui posset dicere ita, ut dixit Moyses, quia de creatura facta a Domino Deo loquebatur, In principio fecit Deus coelum et terram. Cum ergo ille, si hoc sentiret quod Ariani sentiunt, posset dicere, In principio fecit Deus Verbum; non hoc ait: sed ait, In principio erat Verbum. Quod in principio erat, factum non erat. Neque enim praecessit aliquid de facto Verbo. Omnia enim quae Deus fecit, Verbo fecit: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . Inter dicentem ut fiat, et quod factum est a dicente, plurimum distat: sed si dicens est, Verbum ha
Abbreviated transcription (Latin):
mo audiamus quid ioħs de xp̃o.
Priorem audiamus: s posterio¬
rem intelligamus: Prior loqua¬
tur qui prius natus est: se d
confirmetur ꝑ eum a quo factus ẽ.
Post me inquit uenit: & ante me
factus est: Hic iam qui credunt fac¬
tiun ante cetera ꝑ quem facta sunt
omnia. calumpniantur his uerbis.
uel ꝑ hȩc uerba nobis. &e dicunt:
Ecce quia factus est. iohannes dicit.
Post me uenit: & ante me factus ẽ:
Expone michi: quid sit ante me
factus est Uerba illoꝵ dico: & ea
discutienda ꝓpono Soletis in qui¬
unt dicere. quando aliquid tale
de xp̃o dicitur. ut eum patre mi¬
norem ostendat quod ad hominẽ
referenda sit sententia. ut quod
in forma dei est equalis sit patri.
quod autem semetipsum exmani¬
uit formam serui accipiens. in simi¬
litudine hominum factus & habi¬
tu inuentus ut homo:. maior sit pat̃
Quid gͦ dicetis ad hoc quod ioħs
ait. aute me factus est: Audi qͥd
dicamus: S prius illud uide. quod

Expanded text:
mo audiamus quid Joannes de Chrmo audiamus quid Joannes de Chrpriorem audiamus, sed posteriorem intelligamus: prior loquatur qui prius natus est, sed confirmetur per eum a quo factus est. Post me, inquit, venit, et ante me factus est. Hic jam, qui credunt factum ante caetera per quem facta sunt omnia, calumniantur his verbis vel per haec verba nobis, et dicunt, Ecce quia factus est: Joannes dicit, Post me venit, et ante me factus est. Expone mihi quid sit, ante me factus est. Verba illorum dico, et ea discutienda propono. Soletis, inquiunt, dicere, quando aliquid tale de Christo dicitur, ut eum Patre minorem ostendat, quod ad hominem sit referenda sententia; ut quod in forma Dei est, aequalis sit Patri, quod autem semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo, major sit Pater. Quid ergo dicetis ad hoc quod Joannes ait, ante me factus est? Audi quid dicamus: sed prius illud vide, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidere nisi hominem: nec tamen
spem suam ponere debent in ho¬
mine: quid gͦ fieret.: Homo
hominem uidere potest: homo ho¬
minem sequi non debet Ds sequen¬
homo sequendus non erat qui ui-¬
deri poterat: Ult gͦ exhiberetur ho¬
mini. & qui ab homine uideretur.
& quem homo sequęretur: ds̃ fac¬
tus est homo: O homo ꝓpter quem
ds̃ factus est homo. aliquid te ma¬
gnum credere debes: s descende
ut ascendas: quia & ds̃ descenden¬
do factus est homo Adheresce me¬
dicamento tuoꝰ imitare magistrũ
tuumꝰ agnosce dnm tuum: am¬
plectere fr̃em tuum: intellige
dm̃ tuum: Hoc ille tantus. & tan¬
tillus Uermis non homo: s per
quem factus est homo. Hoc gͦ
ille: Quid ioħs nisi quod de illo
dñs: nisi quod de illo uerax:
nisi quod de illo ueritas dicit:
Si enim ipsi ioħi debemꝰ credere
de ueritate: ueritati non credi¬
nium primo ueritati particeps
ueritatis: & dicat testimonium
homini conditor hominis: Pri¬

Expanded text:
videre nisi hominem; nec tamen videre nisi hominem; nec tamen spem suam ponere debent in homine. Quid ergo fieret? Homo hominem videre potest, homo hominem sequi non debet. Deus sequenDeus sequendus erat, qui videri non poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus factDeus factus est homo, aliquid magnum te credere debes: sed descende, ut ascendas; quia et Deus descendendo factus est homo. Adhaeresce medicamento tuo, imitare magistrum tuum, agnosce Dominum tuum, amplectere fratrem tuum, intellige Deum tuum. Hoc ille tantus et tantillus, vermis, non homo; sed per quem factus est homo. Hoc ergo ille: quid Joannes, nisi quod de illo Dominus, nisi quod de illo verax, nisi quod de illo veritas dicit? Si enim ipsi Joanni debemus credere de veritate, veritati non credinium primo veritati ipsius particeps veritatis; et dicat testimonium homini Conditor hominis. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut a patre non separaretur. Ei p̃ben-¬
tes obsequium & testimonium tam¬
quam lucernȩ uenturo diei om̃s
nascendo uenerunt: post ipsum
credendo adheserunt. Oportebat
enim ut p̃nunciaretur uenturus:
miracula facturus: quibus mira-¬
culis bene intelligentibus indica¬
retur deus: humano aũt aspectu
uidentibus appareret homo: par¬
uiis ad paruos: s humilis ad suꝑ¬
bos: paruitate sua docens homi¬
nem ut se agnosceret paruumꝰ ne
non grandescendo s tumescendo
se crederet magnum: Est enim su¬
ꝑbia non magnitudo. s tumor. Ut
gͦ generis humani istum tumorem
sanaret. ipse medicus. ipse medici¬
na. non solum medicamentum ad¬
hibens. s medicamentum se faci¬
ens. apparuit inter homines ho¬
mo: offerens hominem uidentibꝰ:
dm̃ seruans credentibꝰ Aspectus
enim humanitatis eius sanauit
infirmos: contemplatio dilini¬
tatis eius quęrit firmos & non¬
dum erant homines qui dm̃ ui¬
derent in homine: nec poterant

Expanded text:
ut a Patre non separaretur. Ei praebenut a Patre non separaretur. Ei praebentes obsequium et testimonium, tanquam lucernae venturo diei, omnenascendo venerunt, post ipsum credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, miracula facturus: quibus miraculis, bene intelligentibus indicaretur Deus; humano autem aspectu videntibus appareret homo, parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne, non grandescendo, sed tumescendo, se crederet magnum. Est enim superbia, non magnitudo, sed tumor. Ut ergo generis humani istum tumorem sanaret ipse medicus, ipse medicina, non solum medicamentum adhibens, sed medicamentum se faciens, apparuit inter homines homo, offerens hominem videntibus, Deum servans credentibus. Aspectus enim humanitatis ejus sanavit infirmos; contemplatio divinitatis ejus quaerit firmos. Et nondum erant homines qui Deum viderent in homine, nec poterant
Abbreviated transcription (Latin):
cessit gͦ iohannes dnm̃ non tamquã
magister discipulum:. s tamquam
p̃cursor iudicem: non ut suꝑampone¬
ret potestatem. s ut p̃beret officium
Ipsius autem testimonium iohannis
de hacre sic se habet. Qui post me
uenit ante me factus est: quia prior
me erat: Post iohannem uenit dñs
nascendo de iurgine Marla: non de
patris substantia Duas enim nati¬
uitates dñi accepimus: Unam diui¬
nam: alteram humanam: Lamen
utramq mirabilem: Illã sine matre.
istam sine patre: Illam ȩternam
ut crearet temporales: hanc tẽpo¬
ralem ut p̃staret ȩternos. Ille enim
de quo dicit ioħs non baptista s
euuangłista. quia in pͥncipio erat
uerbum. & uerbum erat apud dmn.
& deus erat uerbum: & quia om̃ĩa
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso fac¬
tum est nichil: ille tantus in forma
dei ȩqualis patri. ille sine tempore
fabricans tempora. ille ex nullo
est tam pariuis ut de femina nas¬
ceretur: s mansit tam magrus

Expanded text:
cessit ergo Joannes Dominum, non tanquam cessit ergo Joannes Dominum, non tanquam magister discipulum, sed tanquam praecursor judicem; non ut superimponeret potestatem, sed ut praeberet officium. Ipsius autem testimonium Joannis de hac re sic se habet: Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat. Post Joannem venit Dominus nascendo de virgine Maria, non de Patris substantia. Duas enim Domini nativitates accepimus, unam divinam, alteram humanam; tamen utramque mistam sine patre: illam aeternam, ut crearet temporales; hanc temporalem, ut praestaret aeternos. Ide quo dicit Joannes, non Baptista. sed Evangelista, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ille tantus in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricans tempora, ille ex nullo est tam parvus, ut de femina nasceretur; sed mansit tam magnus,
Abbreviated transcription (Latin):
uietis & parua uox
sufficit. Si aũt uultis
fr̃s quieti audire. no¬
lite habere
cor in auribus. s aures in corde:
Hodiernum diem beati iohannis
baptistȩ. sollempnitati illuxisse
tradit & credit eccła Oportet aũt
hoc de ipso die credere: quod sine ua¬
rietate totus orbis agnoscit S quia
iohannis ẽẽ diem nemo dubitat. ñ
ioħis qui euuangłium scripsit.
s iohannis baptistȩ p̃cursoris dñi:
qui tanto magnus apparuit. quan¬
to se humilem p̃buit. dicens cum
ipse xp̃c putaretur non se dignum
corrigiam calciamenti soluere. ei
quem dñm agnoscebat. ut amicꝰ
ẽẽ merereturꝰ. non nulli autem
putant passionis eius diem hodie
celebrari. sciat prius sc̃itas ur̃a na¬
tiuitatis ẽẽ diem non passionis:
Ox lectione quippe ȩuuangłica:
inuenitur natiuitas eiꝰ sex m̃sibus
diem natiuitatis dñi octauo kalen¬
darum ianuariarũ die consensus
tradit eccłȩ. restat ut hodiernus dies
natiuitatis iohis intelligatur: Pre¬

Expanded text:
uietis et parva vox sufficit. Si autem vultis, fratres, quieti audire, nolite habere cor in auribus, sed aures in corde. Hodiernum diem beati Joannis Baptistae solemnitati illuxisse tradit et credit Ecclesia. Oportet autem hoc de ipso die credere, quod sine varietate totus orbis agnoscit: sed quia Joannis esse diem nemo dubitat, non Joannis qui Evangelium scripsit, sed Joannis Baptistae praecursoris Domini, qui tanto magnus apparuit, quanto se humilem praebuit, dicens, cum ipse Christus putaretur, non se dignum corrigiam calceamenti solvere ei, quem Dominum agnoscebat , ut amicus esse mereretur. Nonnulli autem putant passionis ejus diem hodie celebrari. Sciat prius Sanctitas vestra, nativitatis esse diem, non passionis. Ex lectione quippe evangelica invenitur ejus nativitas sex mensibus diem nativitatis Domini octavo calendarum januariarum die consensus tradit Ecclesiae; restat ut hodiernus dies nativitatis Joannis intelligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Non poteras uidere dm̃: poteras
hominem. Deus factus est homo.
ut in uno tibi eẽt: & quod uideres
& quod crederes: In principio erat
uerbum & uerbum erat apud
dm̃ ce ds̃ erat uerbum audis. &
nondum uides: Ecce uenit: ecce
de fȩmina ꝓcedit. Qui fecit mascu-
turus enim eras forte. qui nasceret᷑:¬
Ut quid enim hoc ds̃ p̃ceꝑat᷑. nisi
ut eo modo significaretur semen sus¬
ceretur: nomen haberet defuncti:
De functus est xp̃c acceperunt con¬
uigem eius apłi. eccłam: Quos de
illa genuerunt. non paulianos
aut petrianos: s xp̃ianos nomina¬
uerunt: Loquantur gͦ hȩc duoam¬
bȩ passiones: illum oportet crescere.
me autem minui: Ille creuit in lig¬
no: hic est diminutus in ferro: Lo¬
quutȩ sunt &e passiones hoc mys¬
terium: loquantur & dies. Nas¬
citur xp̃c &e augentur: nascitur
iohannes & minuuntur Minuat᷑
ergo honor hominis: augeatur
honor dei: ut honor hominis iN¬
ueniatur in honore dei.: .uii.¬

Expanded text:
Non poteras videre Deum, poteras Non poteras videre Deum, poteras hominem: Deus factus est homo, ut in uno tibi esset et quod videres, et quod crederes. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Audis, et nondum vides. Ecce venit, ecce de femina procedit, qui fecit masculuturus enim eras forte qui nasceretUtquid enim hoc Deus praeceperat, nisi ut eo modo significaretur semen susceretur, nomen haberet defuncti. Defunctus est Christus, acceperunt conjugem ejus Apostoli Ecclesiam. Quos de illa genuerunt, non Paulianos, aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Loquantur ergo haec duo ambae passiones: Illum oportet crescere, me autem minui. Ille crevit in ligno, hic est diminutus in ferro. Locutae sunt et passiones hoc mysterium, loquantur et dies. Nascitur Christus, et augentur; nascitur Joannes, et minuuntur. Minuatur ergo honor hominis, augeatur honor Dei; ut honor hominis inveniatur in honore Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰtum est. Mirifica miscdias tuas
Largiebatur enim eas: largieba¬
tur &e nemo mirabatur: Uenit
gͦ paruus ad paruos. uenit me¬
dicus ad egrotos. qui poterat
uenire cum uellet. redire cum
uellet: facere quicquid uellet.
iudicare ut uellet. & hoc quod
uellet: ipsa iusticia est & quod
ille uult in quam: ipsa iusticia ẽ:
Non enim iniquum est quod ille
uult. aut ȩquum potest ẽẽ quod¬
ille non uult: Uenit suscitare mor¬
tuum mirantibus. reddere luci ho¬
minem qui non erat in luce. qui
cotidie quȩ non erant ꝓducit
tus est a multis plus attenden¬
tibus. non quam magna face¬
ret. s quam paruus faceret: ta-¬
men dicentibus apud se: Ista di¬
uina sunt: s iste homo est: Duo
Si diuina non possunt fieri nisi
a deo: uide ne in homine lateat
iuberet te illud credere quod
possis credere guod non uides.
Paruane signa parua ne indi-¬
cia sunt creatoris in ipsa creatu¬
ra: Uenit etiam fecit miracula:

Expanded text:
ctum est, Mirifica misericordias tuas . ctum est, Mirifica misericordias tuas . Largiebatur enim eas; largiebatur, et nemo mirabatur. Venit ergo parvus ad parvos, venit medicus ad aegrotos, qui poterat venire cum vellet, redire cum vellet, facere quidquid vellet, judicare ut vellet. Et hoc quod vellet, ipsa justitia est; et quod ille vult, inquam, ipsa justitia est. Non enim iniquum est quod ille vult, aut aequum potest esse quod non vult. Venit suscitare mortuum, mirantibus reddere luci hominem, qui erat in luce, qui quotidie qui non erant, producit tus est a multis, plus attendentibus non quam magna faceret, sed quam parvus: tanquam dicentibus apud se, Ista divina sunt, sed iste homo est. Duo Si divina non possunt fieri, nisi a Deo, vide ne in homine lateat juberet te illud credere, quodpossis credere quod non vides. Parvane signa, parvane indicia sunt Creatoris ipsa creatura? Venit etiam, fecit miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
do discedat in secreta qui erat: nas¬
cendo ꝓcedat in publica qui non
erat: Quid tam mirabile. quid tã
difficile cognitu. Heo autem facile
factu. Mirare ista: exꝑgiscere. In¬
solita nosti mirari: maiora sunt
quȩ uidere consuesti: Mirati sunt
&e non mirantur ꝑ pauca grana
impleri segetibus terram Qui aquã
de pluuia ꝑ radicem uitis: Ipse illa
fecit: ipse ista Illa ut pascaris. ista
ut mireris S utraq miranda
sunt: quia opera dei sunt: Uidet
homo insolita: & miratur. Unde
est ipse homo qui miratur: Uide¬
at unde ꝓcessitꝰ. unde forma corpo¬
ris: unde menbroꝵ distinctioꝰ un-¬
de habitus iste speciosus. de quibꝰ
primordiis. de quam contempti¬
bilibꝰ &e miratur alia. cum sit ma-¬
gnum ipse mirator miraculum:
Unde gͦ ista quȩ uides. nisi ex illo
quem non uides: S ut dicere cȩpe-¬
ram quia tibi ista uiluerant. ue-¬
nit ipse ad facienda insolita: ut
dictum est. Innoua signa Cui di¬

Expanded text:
do discedat in secreta qui erat, nasdo discedat in secreta qui erat, nascendo procedat in publica qui non erat? Quid tam mirabile, quid tam difficile cognitu? Deo autem facile factu. Mirare ista, expergiscere: insolita nosti mirari, majora sunt quam quae videre consuevisti? Mirati sunt et non mirantur per pauca grana impleri segetibus terras. Quae aqua de pluvia per radicem vitis? Ipse illa fecit, ipse ista: illa ut pascaris, ista ut mireris. Sed utraque miranda sunt, quia opera Dei sunt. Videt homo insolita et miratur: unde est ipse homo qui miratur? ubi erat? unde processit? unde forma corporis? unde membrorum distinctio? unde habitus iste speciosus? de quibus primordiis? de quam comtemptibilibus. Et miratur alia, cum sit ipse mirator magnum miraculum. Unde ergo ista quae vides, nisi ex illo quem non vides? Sed, ut dicere coeperam, quia tibi ista viluerant, venit ipse ad facienda insolita, ut dictum est, Innova signa : cui di
Abbreviated transcription (Latin):
numie cogitas. auerso interius ha¬
bitatore. quȩ sunt ante oculos
tuos non uides: Fenestrȩ enim
frustra patent. quando qui ꝑ ead
attendit. ab sens est: Fon gͦ oculi
uident: s quidam ꝑ oculos uidet.
Erige illum: excita illum: Non
enim denegatus est tibi Ratio¬
nale animal te ds̃ fecit. Preposut
te pecoribus. ad imaginem suam
te formauit. Sic in eo uti oculis
debes ut pecus: tantum ut uide¬
as quid ad das uentri non menti:
Frige gͦ rationalem aspectum: utere
oculis ut homo Intende cȩlum et
terram: ornamenta cęli. fecundita-¬
tem terrȩꝰ. uolatus auiumꝰ. natatus
pisciumꝰ. um seminum. ordinem
tempoꝵ. Intende facta: &e quȩre fa¬
ctorem: Aspice quȩ uides: & quȩre
quem non uides Crede in eum quẽ
non uides. ꝓpter ista quȩ uides:
enim dei a creatura mundi ꝑ ea
cuuntur. Postponebas ista nec atten
debas ut homo: s ut aninial irrati¬
ouale Clamauit ad te ꝓpħa: et
difficilius cognitione. quam ut nas¬

Expanded text:
in me cogitas averso interius hain me cogitas averso interius habitatore, quae sunt ante oculos tuos non vides. Fenestrae enim frustra patent, quando qui per eas attendit absens est. Non ergo oculi vident, sed quidam per oculos videt: erige illum, excita illum. Non enim denegatum est tibi: rationale animal te Deus fecit, praeposuit te pecoribus, ad imaginem suam te formavit. Siccine uti illis debes, ut pecus; tantum ut videas quid addas ventri, non menti? Erige ergo rationalem aspectum, utere oculis ut homo, intende coelum et terram, ornamenta coeli, fecunditatem terrae, volatus avium, natatus piscium, vim seminum, ordinem temporum: intende facta, et quaere factorem; aspice quae vides, et quaere quem non vides. Crede in eum quem non vides, propter ista quae vides. enim Dei, a creatura mundi, per ea ciuntudebas ut homo, sed ut animal irrationale. Clamavit ad te propheta, et Quid enim difficilius cognitione, quam ut nas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperando uiciosi: qui tamquam
immaturi conceptus ante ortum
quęrunt abortum qui nobis di-¬
cunt Quid me iubes credere qđ
non uideo: Uideam aliquid ut
credam: Iubes credere. dum noN
uideam: Ergo uidere uolo: & ui¬
dendo credere non audiendo:
Dicat ꝓpħa. Nisi credideritis: ñ
intelligetis Ascendere uis. &e gra-¬
dus obluiisceris: Utiq ꝑuerse
homo siiam tibi possem ostende¬
re quod uideres. non ortarer ut
diffinitum est: sperandarũ substan¬
dentur Si non uidentur quomͦ
conuincuntur quia sunt: Ande
enim sunt ista quȩ uides: nisi ex
illo quod non uides: Utiq uides
aliguid ut credas aliquidꝰ &e ex eo
quod uides credas quod non uides.
ne sis ingratus ei qui te fecit uide¬
re: unde possis credere quod non¬
dum potes uidere: Dedit tibi ds̃
oculos in corpore: rationem in
corde Excita rationem cordis:
erigere in interiorem habitatorẽ
suas. inspiciat creaturam dei est
enim aliquis intus qui ꝑ oculos
uideat. Nam quando alicunde

Expanded text:
properando vitiosi, qui tanquam immaturi conceptus ante ortum quaerunt abortum; qui nobis dicunt, Quid me jubes credere quod non video? Videam aliquid, ut credam. Jubes credere, dum non videam: ego videre volo, et videndo credere, non audiendo. Dicat propheta: Nisi credideritis, non intelligetis. Ascendere vis, et gradus oblivisceris. Utique perverse. O homo, si jam tibi possem ostendere quod videres, non hortarer ut definitum est, sperantium substandentur . Si non videntur, quomodo convincuntur quia sunt? Unde enim sunt ista quae vides, nisi ex illo quod non vides? Utique vides aliquid, ut credas aliquid, et ex eo quod vides, credas quod non vides. Ne sis ingratus ei qui te fecit videre, unde possis credere quod nondum potes videre. Dedit tibi Deus oculos in corpore, rationem in corde; excita rationem cordis, erige interiorem habitatorem suas, inspiciat creaturam Dei. Est enim aliquis intus qui per oculos videat. Nam quando aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
audit: quia si non audiat cadit
Merito ille: auditui meo dabis in¬
quit exultationem & leticiam:
Quid est auditui meo: Audire il¬
lum: non audiri uelle ꝓ illo: Q ut
nouerimus quia in eo quod audit
eum. humilitatem commendat.
cum dixisset auditui meo dabis
exultationem & lȩticiam. conti¬
nuo subiunxit. & exultabunt ossa
humiliata Stat gͦ ce audit eum:
Oxultabunt ossa ossa humiliata.
quia franguntur elata Hullus gͦ
sibi seruus potestatem dñi assumat.
Gaudeat se ẽẽ in familia & si est
p̃positus: ꝓferat in tempore con¬
seruis cibaria. s unde & ipse uiuat.
non ut de ipso illi uiuant: Nam
quid est ꝓferre in tempore ciba¬
commendare xpm̃n: p̃dicare xp̃m:¬
Hoc est ꝓferre in tempore cibaria:
Nam ut esset ipse xp̃c ci-
baria iumentorum suorum.
natus in presepi positus est.:¬

Expanded text:
audit; quia si non audiat, cadit. audit; quia si non audiat, cadit. Merito ille, Auditui meo dabis, inquit, exsultationem et laetitiam. Quid est, auditui meo? Audire illum, non audiri velle pro illo. Et ut noverimus quia in eo quod audit eum, humilitatem commendat: cum dixisset, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo subjunxit, et exsultabunt ossa humiliata . Stat ergo et audit eum. Exsultabunt ossa humiliata, quia franguntur elata. Nullus ergo sibi servus potestatem Domini assumat. Gaudeat se esse in familia, et si est praepositus, proferat in tempore conservis cibaria ; sed unde et ipse vivat, non ut de ipso illi vivant. Nam quid est proferre in tempore cibacommendare Christum, praedicare hoc est, proferre in tempore cibaria. Nam ut esset ipse Christus cibaria jumentorum suorum, natus in praesepi positus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsponso: Neq qui plantat est ali¬
quid neq qui rigat. s qui incre¬
mentum dat deus Audi eciam
& ipsum de quo agimus amicum
sponsi Certe cum xp̃o quasi dis¬
cipłos habebat: &e xep̃i discipłs
non erat. Audi illum confitentem
se xp̃i discipulum: uide illum
inter xp̃i discipłos. & tanto certi¬
orem quanto humiliorem: tan¬
to humiliorem quanto maiorẽ:
Uide illum facientem quod scrip¬
tum est Quanto magnus es. tan¬
to humilia te in om̃ibus. oe co¬
ram deo inuenies gram. Iam di¬
xit. non sum dignus corrigiam
calciamenti soluere: s non in
hoc discipulum se demonstrauit
Qui de cęlo inquit uenit. suꝑ
om̃s est: Hos autem om̃s de ple¬
nitudine eius accepimus. Ergo
& ipse inter discipłos erat: qui cũ
xp̃o discipulos colligebat Audi aꝑ¬
tius fatentem discipulum: Qui ha-¬
bet sponsam: sponsus est: Amieus
autem sponsi stat &e audit eum: &
ideo stat. quia audit eum: Stat ce

Expanded text:
pro sponso: Neque qui plantat est alipro sponso: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Audi etiam et ipsum, de quo agimus, amicum sponsi. Certe cum Christo quasi discipulos habebat, et Christi discipulus non erat: audi illum confitentem se Christi discipulum. Vide illum inter Christi discipulos, et tanto certiorem, quanto humiliorem; tanto humiliorem, quanto majorem. Vide illum facientem quod scriptum est, Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Jam dixit, Non sum dignus corrigiam calceamenti solvere: sed non in hoc se discipulum demonstravit. Qui de coelo, inquit, venit, super omnes est : nos autem omnes de plenitudine ejus accepimus . Ergo et ipse inter discipulos erat, qui cum Christo discipulos colligebat. Audi apertius fatentem se discipulum: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum . Et ideo stat, quia audit eum. Stat et
Abbreviated transcription (Latin):
ultero occulto: quam ille ex casto
recursor: melius audis humilem
o suꝑbe: melius audis lucernam
ardentem: o lucerna extincta: Au¬
di iohannem cum ueniretur ad eũ
Ego quidem baptizo uos. in aqua:
& tu si te agnoscas: minister es aque:
Ego inquit. baptito uos in aqua.
qui ueniet autem. maior me ẽ Qͣn-¬
tum maior te est: Cuius non sum
dignus corrigiam calciamenti
soluere. Quantum se humiliaret.
si dignum diceret. Hse hoc quidẽ
dignum dixit se eẽ: corrigiam
calciamenti soluere: Ipse est qui
baptitat. in spũ scõ. Quid te pro
xp̃o supponis: Ipse baptizat in
sp̃u scõ. Ergo ipse iustificat
Tu quid dicis: Ego baptizo in sp̃u scõ.
ego iustifico Certe non dicis ego sum
uel captus inueniaris: quia non cap¬
tus perieras. Bonum est ad escam
magni regis capi retibus ueritatis
Holi gͦ iam dicere ego iustifico:
ego scĩfico: ne conuincaris dicere
ego sum xp̃e Dic pocius quod ami¬
cus sponsi: non qui te uelis iactare

Expanded text:
ultero occulto, quam ille ex casto ultero occulto, quam ille ex casto recursor; melius audis humilem, o superbe; melius audis lucernam ardentem, o lucerna exstincta. Audi Joannem, cum veniretur ad eum: « Ego quidem baptizo vos in aqua. » Et tu, si te agnoscas, minister es aquae. « Ego, » inquit, « baptizo vos in aqua; qui veniet autem, major me est. » Quantum major te est? « Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti ssi se dignum diceret? Ne hoc quidem dixit dignum se esse, corrigiam calceamenti solvere. Ipse est qui baptizat in Spiritu sancto . Quid te pro Christo supponis? Ipse baptizat in Spiritu sancto. Ergo ipse justificat. Tu quid dicis? Ego baptizo in Spiritu sancto, ego justifico. Certe non dicis, Ego sum vel captus inveniaris, qui non captus perieras. Bonum est ad escam magni regis capi retibus veritatis. Noli ergo jam dicere, Ego justifico, ego sanctifico: ne convincaris dicere, Ego sum Christus. Dic potius quod amicus sponsi, non qui te velis jactare
Abbreviated transcription (Latin):
fructus bonus de arbore mala nasci
non potuit Castus baptizator arbor
bona est. non est fictus Ulere castus
baptiztauit: fructus bonus de ar¬
bore bona. Ecce de iste fructus bo¬
nus Ne qua arbore natus est: Dic
de mala. si audes: Non audeo inqͥt:
Ergo & ipse de bona: De bona:
De qua bona: Ex deo: Ille quid:
Oe homine casto: Paululum in¬
tende: intelligamus quod dicimꝰ:
Iste ab homine casto baptizatus:
ex arbore bona. id est ex homine
bono. natus est fructus bonus
Ile ab adultero occulto baptizatus.
ex arbore mala natus est fructus:
Quid: bonus: Hon potest fieri: S.
bonus est fructus. Ergo arborem
muta. Fructum istum bonum confi¬
teris: illum hominem malum:
quia adulter est Arborem muta:
huic fructui Mutaui inquit: ⁊deo
dixi ex deo. Iam compara istos duos
natos Illum baptizauit castus ma¬
nifestus: hunc baptizauit adulter
occultus. Ille ex homine: iste ex deo
natus est Felicius gͦ natus est ex ad¬

Expanded text:
fructus bonus de arbore mala nasci fructus bonus de arbore mala nasci non potuit. Castus baptizator arbor bona est, non est fictus; vere castus baptizavit, fructus bonus de arbore bona. Ecce et iste fructus bonus, de qua arbore natus est? Dic de mala, si audes. Non audeo, inquit. Ergo et ipse de bona? De bona. De qua bona? Ex Deo. Ille quid? Ex homine casto. Paululum intende: intelligamus quod dicimus. Iste ab homine casto baptizatus, ex arbore bona, id est, ex homine bono, natus est fructus bonus. Ille ab adultero occulto baptizatus, ex arbore mala natus est fructus, quid? Bonus. Non potest fieri. Si bonus est fructus: ergo arborem muta. Fructum istum bonum confiteris, illum hominem malum, quia occultus adulter est: arborem muta huic fructui. Mutavi, inquis: ideo dixi, Ex Deo. Jam compara istos duos natos: illum baptizavit castus manifestus; hunc baptizavit adulter occultus: ille ex homine, iste ex Deo natus est. Felicius ergo natus est ex ad
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽẽ commendes: non eum
de illa arbore natum: Non enim
quia nescis tu illam arborẽ malã.
ideo non est mala. Tanto est peior.
quantomagis ignoratur. Tanto
enĩ magis ignorat᷑: qͣnto ꝑdita astucia
occultat factũ suũ. Nã si aꝑtꝰ adulter
eẽt. uel c̃fessione sanabilis cẽt Pessima
arbor & tam̃ ecce fructꝰ bonꝰ: Unde
natus: An forte non natus. Hatus
inquis Quęro unde Quid dicturus es:
Unde natus ẽ. iste : Non ẽ. qͥd dicat: nͥ
de dõ Nescio utrũ aliud dictus ẽ: quã
ex dõ. Si hoc de om̃ibꝰ dic̾e̾t. & ñ se cũ
sit arbor mala fingendo ostenderet
bonam. faceretq peiorem: de omĩbꝰ
diceret quia ex deo nascuntur:
Habes ȩuuangłii euidentẽ senten¬
tiam Dedit eis potestatem filios
dĩ fieri. qui non ex carne. non ex
sanguine. ñ ex uoluntate uiri. neq
ex uoluntate carnis. s ex dõnati suns
Ergo redi adistum Ex deo natus
est. Ex deo. Quare iste ex deo: Qͥa

Expanded text:
bonum esse commendes, non eum bonum esse commendes, non eum de illa arbore natum. Non enim quia nescis tu illam arborem malam, ideo non est mala: tanto est pejor, quanto magis ignoratur. Tanto enim magis ignoratur, quanto perdita astutia occultat factum suum. Nam si apertus adulter esset, vel confessione sanabilis esset. Pessima arbor, et tamen ecce fructus bonus. Unde natus? an forte non natus? Natus, inquis. Quaero unde: quid dicturus es? Unde natus est iste? Non est quid dicat, nisi, De Deo: nescio utrum aliud dicturus est, quam, Ex Deo. Si hoc de omnibus diceret, et non se, cum sit arbor mala, fingendo ostenderet bonam, faceretque pejorem, de omnibus diceret quod ex Deo nascuntur; habet Evangelii evidentem sententiam: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Ergo redi ad istum: ex Deo natus est? Ex Deo. Quare iste ex Deo? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Alia questio est de baptismo uolo ali¬
quid dicere Hoc enim suscȩpimus:
Occultus adulter est. Ergo fictus ẽ.
Non adulter fictus. s adulter uerus.
fictus castus Istum gͦ adulterum
hominem fictum. magisq fictum.
quia latet: nam si aꝑtus est adul-¬
ter. iam fictus non est. istum ergo
adulterum fugiet ꝓfecto sp̃s sc̃s:
Euidens quippe est ꝓlata sententia.
sc̃s enim sp̃s disciplinȩ effugiet fic¬
tum: Cum gͦ sit iste adulter occultꝰ.
utiq baptizat: Ecce uideo hominem
baptizatum ab adultero occulto
Hatus est fructus Ubi est arbor
bona: Baptizatus est. innocens est:
facta est in illo remissio peccatoꝵ.
Ergo iustificatus est impus: natus
est fructus bonus Quero de qua
arbore. Die.: responde michi Ar¬
bor illa occultus adulter est: mala
arbor est Si huius arboris iste
fructus malus.
fructus est Sententia ẽ. dñi. ar¬
bor mala malos fructus facit.
Respondebis ut istum fructum

Expanded text:
alia quaestio est: de Baptismo volo alialia quaestio est: de Baptismo volo aliquid dicere; hoc enim suscepimus. Occultus adulter est: ergo fictus est; non adulter fictus, sed adulter verus, fictus castus. Istum ergo adulterum hominem fictum, magisque fictum, quia latet; nam si apertus sit adulter, jam fictus non est: istum ergo adulterum fugiet profecto Spiritus sanctus. Evidens quippe est prolata sententia: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum . Cum ergo sit iste adulter occultus, utique baptizat. Ecce video hominem baptizatum ab adultero occulto: natus est fructus; ubi est arbor bona? Baptizatus est, innocens est, facta est in illo remissio peccatorum; ergo justificatus est impius, natus est fructus bonus: quaero de qua arbore? Dic, responde mihi: arbor illa occultus adulter est, mala arbor est; si hujus arboris iste fructus, malus fructus est. Sententia Domini est, Arbor mala malos fructus facit. Respondebis, ut istum fructum