comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est tͣnseat facinorib absoluti.
git᷑ prudentissimꝰ pat̾familias
rp̃i gregoriꝰ. singłis diaconiis uł
xenodochiis uiros idoneos deputaũ.
Quos etiã ut securiꝰ ĩo sagaciꝰ in oꝑe
pietatis ac miscdiȩ laborarent.
huiꝰ modi pͥuilegiis niuniendos ẽẽ
decreuit. Licet eos qͥ pia intentiõe
sollicitudinis curã debilib ac ege¬
nis ĩpendt̃. sua apud om̃s tueri
ete sua de his fuerint mimiti que
gesserint: ne inde eis inqͥe tudinis
occasio unde magis leuandi st̃
intentionis tuȩ studio ꝓuocati
mensis pauꝑũ exhibendis. diaconi¬
ȩ elegimꝰ p̃ponendũ: ne qͦ tͥ ex
hac nascat᷑ aministratione dubie¬
tas hac de mimitione ꝓspęximꝰ
fulciendũ. constituentes ut de ħ
qd adm̃sas pauꝑũ uł diaconiȩ ex¬
hibitionẽ ꝑcepisti. siue sub inde ꝑ¬
ceꝑis erogandũ nulli unquã ho¬
minũ qͦlibet mͦ seu ingenio coga¬
ris ponẽ rationẽ uł aliquã debeas
molestiã sustinere. S qi ita huma¬

Expanded text:
noribus absoluti. » 51. Igitur prudentissimus paterfamilias Christi Gregorius singulis diaconiis vel xenodochiis viros idoneos deputavit, quos etiam, ut securius, imo sagacius in opere pietatis ac misericordiae laborarent, hujusmodi privilegiis muniendos esse decrevit: « Licet eos qui pia intentione sollicitudinis curam debilibus ac egenis impendunt, sua apud omnes valeat ete sua de his muniti fuerint quae gesserint, ne inde eis inquietudinis occasio, unde magis laudandi sunintentionis tuae studio provocati, mensis pauperum et exhibendae diaconiae eligimus praeponendum, ne qua tibi ex hac administratione nascatur dubietas, hac te munitione prospeximus fulciendum; constituentes ut de hoc quod ad mensas pauperum vel diaconiae exhibitionem percepisti, sive subinde perceperis erogandum, nulli unquam hominum quolibet modo seu ingenio cogaris ponere rationem, vel aliquam debeas molestiam sustinere. Sed quia ita ab huma
Abbreviated transcription (Latin):
tis exercuit. Cet̃um ꝓbũ religiosũ
abbatẽ. cũ multis pecuni is ihero¬
solimã destinauit. cuiꝰ instantia
uen̾abile xenodochiũ constituit:
&. ta ibi quã in monte sina pene
arabiã di famulis sub regimine
pallichi constitutis. cotidiani ui¬
ctꝰ &. uestim̃ti copiã quã diu ui¬
q pauꝑũ strenue gub̾nandis. eccłic
sue uiros industrios rectores patͥ¬
monioꝵ asciuit: in qͥb cipͥanũ di¬
aconũ patͥmonii siculi. pantaleo¬
nẽ notariũ siracusani faustinũ de¬
fensorẽ panormitanii. sergrũ defen¬
sorẽ calabͥtani. romanũ notariũ
apulii.benenatum clefensorẽ sa¬
mutici. anthemiũ subdiaconũ ne¬
apolitani. petrũ subdiaconũ cãpa¬
nii. candidũ defensorẽ tusci. urbi¬
cũ defensorẽ sauini. optatũ defen¬
sorẽ nursini. benedictũ notariũ
castoriũ notariũ histiani. antoniũ
subdiaconũ dalmatim. ioħem no¬
tariũ illir itiani. simmachũ defen

Expanded text:
. Caeterum Probum religiosum abbatem cum multis pecuniis Jerosolymam destinavit, cujus instantia venerabile xenodochium constituit, et, tam ibi quam in monte Sina penes Arabiam, Dei famulis sub regimine Palladii constitutis, quotidiani victus et vestimenti copiam quandiu visque pauperum strenue gubernandis, Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum defen
Abbreviated transcription (Latin):
Tansmisim̾ ait fr̃nitati tuę qͥnqͥgin¬
ta solidos: ad uestim̃ta eoꝵ qͥ bapti¬
tati sunt cõꝑanda
ichilominꝰ ꝓ arrianoꝵ par uu¬
gregoriꝰ pastoralis cure sollicitu¬
dinẽ ꝓrsus extendit qua pp̃t uni¬
uersis ep̃is italie scͥbens ait. Qm̃ ne¬
fandissimꝰ authar ith in hac que
nuꝑ exhorta ẽ pascali festiuitate
langobar doꝵ filios in fide catholica
bap̾tizari ꝓhibuit: ꝓ qͦ culpa eũ
diuina maiestas extinxit. ut sol¬
lẽp̃nitatẽ pasche ult̾iꝰ ñ uideret:
nr̃am fr̃nitatẽ decet cunctos ꝑ
dẽ filios suos in arriana heresi bap¬
tiratos. ad catholicã fidẽ concilient.
si. Peruenit ad nos peccatis ĩmi¬
nentib inciuitate ur̃a mortali¬
tatẽ om̃ino grassari: quȩ res nos
mmis addirit. Quãobrẽ salu¬
tantes fr̃nitatẽ tuã instantissi¬
me suademꝰ: ut a langobar doꝵ
siue romanoꝵ qͥ in eodẽ loco de¬
gt̃ admonitione nulla ratione

Expanded text:
« Tansmisimus, ait, fraternitati tuae quinquagin« Tansmisimus, ait, fraternitati tuae quinquaginta solidos ad vestimenta eorum qui baptizandi sunt comparaihilominus pro Arianorum parvuGregorius pastoralis curae sollicitudinem prorsus extendit. Quapropter universis episcopis Italiae scribens, ait: « Quoniam nefandissimus Autharith in hac quae nuper expleta est Paschali festivitate Langobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit, pro qua culpa eum divina Majestas exstinxit, ut solemnitatem Paschae alterius non videret, vestram fraternitatem decet cunctos pedem filios suos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, si: « Pervenit ad nos, peccatis imminentibus, in civitate vestra mortalitatem omnino grassari, quae res nos nimis addixit. Quamobrem salutantes fraternitatem tuam, instantissime suademus ut a Langobardorum, sive Romanorum, qui in eodem loco degunt, admonitione nulla ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uare festines. Qb tam̃ si longũ aut
tͥste uidetur sollẽpnitatẽ sustinẽ
paschalẽ: & eos nc̃ ad baptisma
festinare cognoscis: ne qđ absit
ut penitentia. ac abstinentia: el qua¬
draginta dieb indicta die dñico
aut si celeberrima festiuitas fortas¬
sis occurrer it. eos om̃ipotentis di
miscłia ꝓtegente baptir et: qi & t̃¬
poris qͥlitas ꝓpt̃ eam que sibĩmi¬
net cladẽ impellit: ut desidia eoꝵ
nulla debeant dilatioe differri. Qscũ¬
q uͦ ex eis pauꝑes. & ad uestẽ sibi em̃¬
dã ñ suffic̾e posse cognoscis.: de eis uestẽ
quã ad baptisma habeant cõparare
uolumꝰ ac p̃bere: in qͥb p̃ciũ qđ de¬
tare : itẽ cũ cp̃o loquere. ut mͦ qͥdẽ
cathecumini fiant: atq ad eos fre¬
quent̃ accedat. geratq sollicitudi¬
nẽ & animos eoꝵ admonitionib ac¬
cẽclat: ut qͥntoq expectat᷑ & elongͣ¬
tur festiuitas. tanto se p̃parare. &
ea desicłio feruenti debeant susti¬
nere. Itẽ petͦ ep̃o corsice int̃ alia

Expanded text:
vare festines. Quibus tamen si longum vel triste videtur solemnitatem sustinere Paschalem, et eos nunc ad baptisma festinare cognoscis, ne, quod absit, ut poenitentia ac abstinentia quadraginta diebus indicta, aut die Dominico, aut si celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos omnipotentis Dei misericordia protegente baptizet, quia et temporis qualitas, propter eam quae sibi imminet cladem, impellit ut desideria eorum nulla debeant dilatione differri. Quoscunvero ex eis pauperes et ad vestem sibi emendam non sufficere posse cognoscis, te eis vestem quam ad baptisma habeant comparare volumus ac praebere, in quibus pretium quod detare, iterum cum episcopo loquere, ut modo quidem catechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat, geratque sollicitudinem, et animos eorum admonitione cendat; ut quanto quae exspectatur elongatur festivitas, tanto se praeparare et eam desiderio ferventi debeant sustinere. » Item Petro, episcopo Corsicae, inter alia:
Abbreviated transcription (Latin):
stricte a uob̃ discuti conuenit.: atq
int̃ eos eccłiȩq ur̃ẽ rusticos. causã
ex aminare subtiliꝰ &. qͥcqͥd in eis fu¬
erit fraudis inuent ũ. cñ pena le¬
gib statuta reddere cõpellant᷑.
e cet̾o uͦ cauendum a fr̃uitate
res eccłie cõmittant᷑. s ꝓbatis de
uestro officio clerieis. inqͥb si qͥd rep¬
periri poterit pͣuitatis. ut in sub¬
ditis em̃dare qđ illicite gestum fu¬
erit ualeatis. qͦs uidelicet᷑ ap̃ uos of¬
Iquã excuset.

Expanded text:
stricte a vobis discuti convenit, atque inter eos Ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinari subtilius. Et quidquid in eis fuerit fraudis inventum, cum poena legibus statuta reddere compellantur. De caetero vero cavendum a fraternitate res Ecclesiae committantur, sed probatis de vestro officio clericis; in quibus si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod illicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos haquam excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
sessionib ur̃is. qui conuerti ad
dm nullatenꝰ uolunt. S uidet᷑
mͥ ut ꝑ om̃s possessiones in qͥb
ipsi hebrei esse noscunt᷑ epłas tͣns¬
mitt̾e debeas. eis ex me specialit᷑
ex aliqͥ parte inminuetur. Qđ
ita fieri uolo. ut siqͥs ex eis conu̾¬
sus fuerit. si solidũ pensionẽ ha¬
bet: tremissis ei relaxari debeat.
Si tres uelquatuor: unꝰ solid̾rela¬
xetꝰ. Si qͥd ampliꝰ: ĩa uixta eundẽ
modũ debet relaratio fieri. uł
certe uirta qđ dilectio tua p̃ui¬

Expanded text:
ris qui converti ad Deum nullatenus volunt. Sed videtur mihi ut per omnes possessiones in quibus ipsi Hebraei esse noscuntur epistolas transmittere debeas, eis ex me specialiterex aliqua parte imminuetur. Quod ita quoque fieri volo, ut si quis ex eis conversus fuerit, si solidi pensionem habet, tremissis ei relaxari debeat; si tres vel quatuor, unus solidus relaxetur. Si quid amplius, jam juxta eumdem modum debet relaxatio fieri, vel certe juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
mos sic̃ nosmetipsos &. cũ hac eos p̃cipi¬
am᷑ caritate diligere. qͣntomagis de¬
bemꝰ his insubsidiis necessitatẽ car¬
naliũ subuenire: ut eoꝵ angustias
mi ñ solũ amisis. uisus. s etiã inopi¬
a uictꝰ egestatẽ pati conspeximꝰ: ne¬
cessariũ diximꝰ inqͣntũ possibilitas
subpecit. ei p̃bere consultũ. Proptẽ¬
a exꝑientiȩ tuȩ p̃senti iussione iussio

Expanded text:
mos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipimos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias mi non solum amissione visus, sed etiam inopia victus egestatem pati conspeximus, necessarium duximus, in quantum possibilitas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspereris satis esse constituas: ut
mopia nuditasq eiꝰ tali ꝓuidentia
possint habere consultũ: & ea
que eidem uiro deputaueris. tu¬
is postmodũ possint rationib im¬
putari. Ita gͦ fac: ut nr̃am iussi¬
onẽ impleas: & tu qͦ hoc ipsum
disponendo bene. hac ipsa possis
participari mercede. Itẽ eidem.
Monasterii sc̃i arcͥangłi qđ in thro¬
peis est constitutũ. indicante p̃¬
sentiũ portitore uictꝰ habere
necessitatẽ didicimꝰ: ideoq exꝑi¬
entia tua cdiligent̃ inuigilet.&. si eiꝰ
dẽ monachos loci bene se tractare
eis subuenire ac auctoritate suf¬
fultꝰ modis om̃ib festinabis sci¬
turꝰ tuis esse rationib qͥcqͥd nr̃a
p̃ceptione p̃bueris imputandũ.
quã solidũ unũ & tremisses duos
penfitã asserunt. si ita ẽ: ubella¬
rio noĩe ad sũmã tremissis hc̃ ha¬
bere concede. Studii gͦ tui sit hec
tes extiterint. Itẽ eidẽ. diuina
p̃cepta nos ãmonent dilig̾e ꝓxi¬

Expanded text:
spexeris satis esse, constituas; ut inopia nuditasque ejus tali providentia possint habere consultum, ut ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac, ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsumbene disponendo, hac ipsa possis participari mercede. » Item eidem: « Monasterium sancti Archangeli, quod in Tropaeis est constitutum, indicante praesentium portitore, victus habere necessitatem didicimus. Ideoque experientia tua sdem loci monachos bene se tractare eis subvenire, hac auctoritate suffultus, modis omnibus festinabis, sciturus tuis esse rationibus quidquid nostra praeceptione praebueris imputandum. quam solidum unum et tremisses duos pensitam asserunt, si ita est, libellario nomine ad summam tremissis unius habere concede. Studii ergo tui sit haec tes perstiterint. » Item eidem: « Divina praecepta nos admonent diligere proxi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq rusticos. mittissimꝰ rec¬
tor gregoriꝰ in errore uetustatis
a do ꝑmanere condoluit: ut ianu¬
ariũ caralitanũ ep̃m ꝓ negligen¬
diis increpando. int̃ cet̾a sc̾bat.
Accidit ualde lugendũ: qr ipsos
rusticos quos habet eccłia nc̃ usq
in infidelitate remanere. negli¬
gentia fr̃nitatis ur̃e ꝑmisit. Et
qͥd uos admoneo ut ad dñm extͣ¬
ep̃i insardinia insula paganũ
rusticũ inuenire potuero: in eo¬
dẽ ep̃o fortit̃ uindicabo. lã uͦ si
rusticꝰ tantę fuerit ꝑfidię &. ob¬
stinationis inuentꝰ. ut ad đm ue
nire minue consentiat: tanto
pensionis onere gͣuandꝰ ẽ. ut ip¬
mulq salubrit insardime
rusticos ꝓcessisse cognosc̾et: etiã
in iudeos patͥmonioꝵ suoꝵ rusti¬
cos ñ dissimilit̾ ẽ conatꝰ extendẽ.

Expanded text:
quoque rusticos mitissimus rector Gregorius in errore vetustatis adeo permanere condoluit, ut Januarium Caralitanum episcopum pro negligentiis increpando, inter caetera scribat: « Accidit aliud valde lugendum, quia ipsos rusticos, quos habet Ecclesia nunc usque in infidelitate remanere negligentia fraternitatis vestrae permisit. Et quid vos admoneo ut ad Dominum extraujuslibet episcopi in Sardinia insula paganum rusticum invenire potuero, in eodem episcopo fortiter vindicabo. Jam vero si rusticus tantae fuerit perfidiae et obstinationis inventus, ut ad Dominum venire minime consentiat, tanto pensionis onere gravandus est, ut ipmulque salubriter in Sardiniae rusticos processisse cognosceret, etiam in Judaeos patrimoniorum suorum rusticos non d
Abbreviated transcription (Latin):
officia distͥbuta .&. fortitudinẽ. &
uenustatẽ scẽ di eccłiȩ manifestat.
Q. sic̃ indecoꝵ ẽ. ut incorpore huma¬
no. alt̾um m̃brũ abt̾iꝰ fungat᷑ offici¬
o: itanimirũ noxiũ simulq tur¬
pissimũ. si singula rerũ minisfĩa
ꝑsonis totide. ñ fuerint distͥbuta
hinc ẽ qđ qͥli dã ãbitiosis sic̃ in su¬
is lit̃is qͦs ego studio breuitatis
omisi pot̾itꝰ inueniri: moderatio¬
nis frena frequent̃ ĩposuit. Unde
anthemio subdiacono ꝓpaschasio

Expanded text:
distributa, et fortitudinem, et venustatem sanctae Dei Ecclesiae manifestat. Et sicut indecorum est ut in corpore humano alterum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum ministeria personis totidem non fuerint distributa. Hinc est quod quibusdam ambitiosis, sicut in suis litteris, quas ego studio brevitatis omisi, poterit inveniri, moderationis frena frequenter imposuit. Unde Anthemio subdiacono pro Paschasio
Abbreviated transcription (Latin):
asser ens. qr sic̃ in uno corpore mul¬
tam̃bra habemꝰ. oĩa aũ m̃bra n
eundẽ actũ habent: ita in eccłiȩ
corpore scđ̾m ueridicã pauli sen¬
tentiã in uno eodẽq spũ. alii con¬
ferendũ ẽ hoc officiũ: alii c̃omit¬
tendũ ẽ illud. Neq uni qͣntũlibet
exercitatȩ ꝑsonȩ. uno tp̃r duarũ¬

Expanded text:
mus. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita in ecclesiae corpore secundum veridicam Pauli sententiam in uno eodemque spiritu alii conferendum est hoc officium, alii committendum est illud, neque uni quantumlibet exercitatae personae uno t
Abbreviated transcription (Latin):
tã legati confusi. quã om̃s qͥ aderant
tremefacti: iussu gregorii cũ eo t̃¬
re ꝓstrati ft̃. Nec antea ab oratiõib
cessauert̃. quã cuncta pãnoꝵ forami¬
na diuinitꝰ clauderent᷑.
uidã p̃terea diuitũ romanoꝵ re¬
licta coniuge fuerat a pontifice
cõmunione pͥuatꝰ. Qđ ille molestissi¬
me ferens. & auctoritatẽ tanti pon¬
tificis euacuare non p̃ualens: magoꝵ
suffragia reqͥsiuit. Qmagnis mune¬
rib ꝑsuasi: posse se suis carminib
agere ut in misso demone.tã diu
caballus pontificis ueraret᷑: qͦusq
cũ sessore suo ꝑiclitaret᷑. fiducialit̃
ꝓmiserunt. Hac incestꝰ uidȩx pol¬
li tatione letatꝰ magos iuxta uiã qͣ
pontifex ad stationẽ ꝓfecturꝰ erat.
inedito stare p̃misit: ut uidere tͣn¬
seuntes. ñ uideri a tͣnseuntib pos¬
sent. Cũq magi ex planetoꝵ mapu¬

Expanded text:
tam legati confusi, quam omnes qui aderant tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina divinitus clauderentur. 43. Quidam praeterea divitum Romanorum, relicta conjuge, fuerat a Romano pontifice communione privatus. Quod ille molestissime ferens, et auctoritatem tanti pontificis evacuare non praevalens, magorum suffragia requisivit. Qui, magnis muneribus persuasi, posse se suis carminibus agere ut, immisso daemone, tandiu caballus pontificis vexaretur quousque cum sessore suo periclitaretur, fiducialiter promiserunt. Hac incestus judex pollicitatione laetatus, magos juxta viam qua pontifex ad stationem profecturus erat in edito stare permisit, ut videre transeuntes, non videri a transeuntibus possent. Cumque magi ex planeta
Abbreviated transcription (Latin):
tifice suscepitͫ Itaq cõmuni consili¬
o. remoto pontificali signacło. rese¬
ratisq pixidib: particulas panni rep¬
pert̃. Nox ad urb̃e cũ furore m¬
mio reu̾tentes ꝑ archidiaconẽ agre¬
gorio se delusos fuisse. ut ꝓ reliqͥis
ule pannũ suscepissent. flebilit̃ que¬
rebant᷑. dicentes dños suos pulcher¬
rimis palliis abundare: ac ꝑ hoc ro¬
manoꝵ uilib pannis ñ egere. forte
tẽ gregoriꝰ missarũ sollep̃ma cele¬
brabat. Quib expletis ab cisdẽ lega¬
tis pannũ corã cunctis recipiens.
suꝑ altare cõposuit. seq cũ om̃ib
in orationẽ dedit: ut ds omp̃s ittrũ
qđ aliminib apłoꝵ de more trans¬
missũ c̃. ꝓ reliqͥis mr̃m uen̾ari de¬
beret. qͣntotiꝰ indicaret. Deinde ab
oratione resur gens: meredulos le¬
gatos ꝓpiꝰ stare p̾cepit. Cultellum
petiit: mere scĩssimi pape leonis
pannũ pupugit: de cuꝰ punctiõib
sanguũ ꝓtinꝰ emanauit. Qͦ miracło

Expanded text:
tifice suscepissent. Itaque communi consilitifice suscepissent. Itaque communi consilio, remoto pontificali signaculo, reseratisque pyxidibus, particulas brandei repererunt. Mox ad urbis moenia cum furore nimio revertentes, per archidiaconum a Gregorio delusos fuisse, ut pro reliquiis vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur, dicentes dominos suos pulcherrimis palliis abundare, ac per hoc Romanorum vilibus brandeis non egere. Forte tunc Gregorius missarum solemnia celebrabat. Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram cunctis recipiens, super altare composuit, seque cum omnibus in orationem dedit, ut Deus omnipotens utrum quod a liminibus apostolorum de more transmissum est pro reliquiis martyrum venerari deberet quantocius indicaret. Deinde ab oratione surgens, incredulos legatos propius astare praecepit. Cultellum petiit, more sanctissimi papae Leonis, brandeum pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥens quẽ ꝓpͥis manib me fecisse
cognou̾am. tu corpꝰ dñicũ ꝑhibebas.
Tẽ gregoriꝰ ꝓ incredulitate muliȩris
cũ tota plebe se in orationẽ ꝓstͣuie.
& post paululũ surgens particłam
panis quã suꝑ altare posuerat car¬
nẽ factã repperit. Quã cor̃ã cun¬
ctis incredule matͦne demonstns
ad credulitatis grãm tã illã reuo¬
care potuit: quã totũ popłm ꝯfir¬
mare curauit. Nursus itaq in ora¬
tionẽ cũ eisdẽ ꝓstratꝰ: carnis frus¬
tũ in pͥmordia reformauit.xiiii
lio qͦq tp̃r uir di gregoriꝰ: mira¬
culũ pene huic simile ꝑpetͣuit.
Na cũ petentib qͥbdã occidentalib
ꝑlegatos. insingł̃is pix̃idib sub no¬
minib petitoꝵ mr̃m pannũ solito
more concludens desuꝑ sigillasset:
legatis largitꝰ ẽ. Illi susceptas reliqͥas
uen̾atione congrua deferentes. pꝰ
se tantũ uiaticũ ꝯfecisse mur m᷑a¬
re ceꝑunt: si nesciant utrũ sc̃oꝵ
ossa. an magis carnes a romano pon¬

Expanded text:
inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, quam totum populum confirmare curavit. Rursus itaque in orationem cum eisdem prostratus, carnis frustum in panis primordia reformavit. 42. Alio quoque tempore vir Dei Gregorius, miraculum pene huic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus pmore concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias veneratione congrua deferentes, posse tantum viaticum confecisse murmurare coeperunt, si nesciant utrum sanctorum ossa an magis carnes a Romano pon
Abbreviated transcription (Latin):
demonicã sũmissionẽ cognoscens. fa¬
cto crucis signacło tã caballũ a p̃sen¬
ti rabie lib̾auit: quã maleficos ex la¬
tenti culmine iubens depon̾e̾. ꝑpe¬
tua cecitate muͥtauit. Qͦs reatũ
suũ sugestione incesti iudicis confi¬
tentes. ac pꝰ multũ tẽporis ad sacͥ
baptismatis grãm uenientes. lumi¬
nib qͥdẽ ne magicã releg̾ẽnt red¬
dẽ noluit: eos tamen ȩccłiastica sti¬
pe nutrire precepit: uxxui¬
egit᷑ etiã penes easdẽ angloꝵ ȩccłias

Expanded text:
emoniacam submissionem cognoscens, sancto crucis signaculo, tam caballum a praesenti rabie liberavit, quam maleficos ex latente culmine jubens deponere, perpetua caecitate multavit. Quos reatum suum suggestione incesti judicis confitentes, ac post multum temporis ad sacri baptismatis gratiam venientes, luminibus quidem, ne magica relegerent, reddere noluit, eos tamen ecclesiastica stipe nutriri praecepit. 44. Legitur etiam penes easdem Anglorum Ecclesias,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma indictione tͣnsacta ẽ: plusqͣ.
decẽ milia angli ab eodẽ nc̃ sunt
circo narraui: ut cognoscatis qđ
in alexandrino popło loq̃ndo. &
in mundifinib agitis orando. Ur̃e
enĩ orationes st̃ in eoloco ubi ñ estis
quar ũ oꝑationes sc̃ę monstrant᷑
in eo loco ubi estis..
ichilominꝰ eidẽ augustino ꝓeis¬
dẽ miracłis int̾ alia scͥbit inqͥ¬
gna miracła ostendit. unde ne¬
cesse ẽ. ut de eiꝰ dono celesti. & ti¬
m̃do gaudeas: & gaudendo ꝑtimes¬
cas. Gaudeas uidelicet: qi angloꝵ
animȩ ꝑ extiora miracła. ad int̾i¬
ne int̾ signa que fiunt infirmꝰ
animꝰ in sui p̃sũptionẽ se eleuet.¬
& unde foras ꝑhonorẽ tollit᷑: inde
uo aũ de gregorio miracula¬
que penes easdẽ angloꝵ eccłias uul¬
go legunt᷑. omitenda ñ arbitror. ne
studiosi lectoris animꝰ aut defraudas¬
se ꝑuicactẽ. aut negligeñe p̃terisse
me cognitionẽ ꝯgruã suspicet᷑. Patna

Expanded text:
prima indictione transacta est, plusquam prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiati circo narravi, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in loco ubi non estis, quarum operationes sanctae monstrantur in eo loco, ubi estis. » 40. Nihilominus eidem Augustino super eisdem miraculis inter alia scribit, inqugna miracula ostendit: unde necesse est, ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas; gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interine inter signa quae fiunt infirmus animus in sui praesumptione se elevet, ut unde foras per honorem tollitur, inde utem de Gregorii miraculis penes easdem Anglorum Ecclesias vulgo leguntur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis celestib clarescentib qͦq mi¬
raculis. uirtꝰ ei diuine cognitio¬
nis infundit᷑: eiꝰdẽ diuinitatis t̃¬
rore refrenat᷑. ut praue agere mne¬
tuat: ac totis desiderus ad et̃nitatis
głam uenire concupiscat ..
ulogio qͦq patͥarchȩ alȩxandr ino
de dotͥna suȩ excłie. conuersione
hereticoꝵ concordiaq fideliũ. plasibi¬
lia referenti: gregoriꝰ ita rescͥpsit
Qm̃ in bonis quȩ agitis. scio qđ aliis
angulo posita. in cultu lignoꝵ ac
lapidũ ꝑfida nc̃ usq remaneret:
lir̃e mͥ orationis adiutorio pla¬
cuit. ut ad eã monast̾ii mei mona
Qui data a me licentia a germani
p̾dictã gentẽ in finẽ mundi ꝑduc¬
tꝰ est. Et̾ ia nc̃ de eius salute & oꝑe
ad nos scͥpta ꝑuenert̃. qr tantis¬
miracłis uł ipse uł hi qͥcũ eo tͣnsmis¬
si st̃ in gente eadẽ cõruscant. ut
apłoꝵ uir tutes. insignis que exhi¬
bent imitari uideant᷑. In sollẽpni¬
tate aut̃ dñicȩ natiuitatis que

Expanded text:
erbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. » Eulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio quod et aliis angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad eam monasterii mei monacqui, data a me licentia, a Germaniapraedictam gentem in finem mundi perductus est. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta permiraculis vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut apostolorum virtutes in signis quae exhibent, imitari videantur. In solennitate autem dominicae nativitatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
caret. Et qi solebant in sacͥficio de¬
monũ boues multos occidẽ: iussit
as que ex fanis cõmutate fc̃. de ra¬
mis arbox fac̾e̾nt. & religiosis con¬
uiis sollempnitates debitas celebra¬
stinꝰ cũ int̾rogans. qͥlit̃ ep̃e cũ suis
conuersari deberet ȩccłiis reli¬
qͥt: doctor humillimꝰ int̃ cetã sic
t escͥpsit. Qa tua fr̃nitas monastii
regłis crudita. seorsũ uiu̾e ñ debet
a clericis suis ineccłia angloꝵ que

Expanded text:
caret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daecaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit as, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrastinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a clericis suis, in Ecclesia Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dauit. Ilico ꝑ laurentiũ pb̃rm. & pe¬
trũ monachũ pape gregorio comisi¬
onẽ gentis angloꝵ. seq consecͣtũ in¬
notuit. suggerens ut sibi mittẽt
plurimos uerbi ministros: eo qđ
messem qͥdẽ multã haberet. oꝑarios
aut̃ paucos:
uib relationib gregoriꝰ in xp̃o
letificatꝰ: misit augustino plu¬
rimos uerbi ministros. in qͥb p̃cipu¬
ierant mellitꝰ. iustꝰ. paulinꝰ. et ru¬
fianꝰ. &. ꝑ eos uniu̾sa quȩ ad cultũ
erant ȩccłiȩ necessaria. uasa uideli¬
cet sacra. & uestim̃ta altariũ: orna¬
m̃ta ȩccłiastaca. uestim̃ta clerica
codices multos. Misit ei & palliũ. u¬
bens. ut submetͦpoli uacantie duo¬
decĩ epos ordinaret. ad lundoniã
palliũ ab apłica sede ꝑciꝑent. &. pꝰ
augustini obitũ. ipse int̾ eos pͥmꝰ ha¬
beri debuisset: qͥ pͥus consecrari
mer uisset. Prcepit qͦq ut in angloꝵ
gente ydoloꝵ fana ñ destrueret:s
sc̃ĩficatis aqͥs resꝑsa inbasilicas dedi¬

Expanded text:
 Laurentium presbyterum, et Petrum monachum papae Gregorio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi ministros, eo quod messem quidem multam haberet, operarios autem paucos. 37. Quibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta clericaleliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedi
Abbreviated transcription (Latin):
sicilie p̃sule reqͥsitꝰ utrũ augustino
scͥpserit. ut angeloꝵ quarta genã¬
tione contracta. matͥmonia mini¬
me soluerent᷑: humillimꝰ pat̃ gre¬
goriꝰ int̃ cetã talem dedit rationẽ.
Qđ scͥpsi augustino angloꝵ gentis ep̃o
alumno uidelicet nr̃o ut recordor¬
estimo. de sanguinis coniunctione:
ipsi & angloꝵ genti que nuꝑ ad fidẽ
uenat. ne a bono quo ceꝑat metuen¬
do austĩora recederet. specialtt̃ &
non gen̾alit̃ certissime scͥpsisse cognos¬
cas llnde & mͥ omĩs romana ciuitas tes¬
tis existit. Nec ea intentione hec illis
scͥptis mandaui. ut pꝰquã firma ra¬
dice in fide fuerint solidati si intra
ꝓpͥam sangͥnitatẽ inuenti fuerint.
ut ñ separent᷑. aut infra affinitatis
eristentes. sepissime eos pͥus illicita
docere & uerb̃ ac exẽplis instruere:
& que pꝰ de talib egerint rationabi¬
p̃firũ est tẽporib tenenda indulsi¬
mꝰ ne bonũ qd infirma adhuc radi¬
ce plantatũ erat. ex urerent᷑. s ali¬

Expanded text:
Siciliae praesule requisitus utrum Augustino scatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem: « Quod scripsi Augustino Anglorum gentis episcopo alumno, videlicet ut recordaris tuo, de sanguinitatis conjunctione, ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat, metuendo austeriora, recederet, specialiter et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit. Nec in ea intentione haec illis scripsi mandata ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatisexsistentes, saepissime eos prius illicita docere, et verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabipraefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum, quod infirma adhuc radice plantatum erat, erueretur, sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite eligas: & in angloꝵ eccłia
nẽ p̃cipua. quȩ de mittis ȩccłiis
colligere potiusti infundas. Non enĩ
ꝓlocis res: s pro bonis reb loca a¬
manda st̃. Ex singłis gͦ qͥbꝰq ȩccłiis
que pia. quȩ religiosa. que recta st̃
eligas: & hec quasi uasculo collecta
apud angloꝵ m̃sã in consuetudinẽ
uertas. Int̾rogatꝰ etiã quomͦ ea que
fures de ȩccłus abstuler int reddẽ
debeant. mittissimꝰ pat̾: absit inqͥt
ut eccłia cũ augm̃to recipiat. qđ
de t̾renis reb uidetur amit̃tẽ. &
lucra uana reqͥrere. Sane reqͥsitꝰ
ab eodẽ augustino usꝙͣ tã gen̾ati¬
onẽ fideles debeant copulari: gre¬
goriꝰ dispensatorie sic rescͥpsit. Quȩ
datrena lex in romana re publica
ꝑmittit. ut siue fr̃ & soror. seu du

Expanded text:
 Ecclesia, ne praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, eligas, et haec quasi in vasculo collecta, apud Anglorum mensam in consuetudinem vertas. » Interrogatus etiam quomodo ea quae fures de ecclesiis abstulerint reddere debeant, mitissimus Pater: « Absit, inquit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra vana requirere. » Sane requisitus ab eodem Augustino usque ad quotam generationem fideles debeant copulari, Gregorius dispensatorie sic rescripsit: « Quaedam terrena lex in Romana republica permittit ut sive frater et soror, seu du
Abbreviated transcription (Latin):
nullus eoꝵ ex his que possidebant
aliqͥd suũ esse dicebat: s erant illis
oĩa cõmunia. Cum una sit fides eur
suꝑ missarũ celabratione gallicana¬
rũ ȩccłiȩ a romana discordent au¬
gustino reqͥrenti: gregorius ait. No¬
uit tua fr̃nitas romanȩ eccłiȩ con¬
suetudinẽ: in qͥ se memiit enutͥtã
S mͥ placet. ut siue in romana. siue

Expanded text:
nullus eorum ex his quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. » Cum una sit fides, cur super missarum celebratione Gallicana Ecclesia Romana discordet Augustino quaerenti Gregorius ait: « Novit tua fraternitas Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive
Abbreviated transcription (Latin):
faciendoꝵ signoꝵ ds gr̃ãm contulit.
ut uerbũ uitȩ qđ ore p̃dicabant.
signoꝵ efficatia confirmarent. Vnde
factũ ẽ: ut paucis elabentib annis
etiã ceti saxoniȩ reges ad xp̃i dñi fi¬
dẽ per discipłos eiꝰ accederent..
e cuiꝰ gentis conuersione. simulq
mirac uloꝵ ꝓdigiis. que ibidẽ fie¬
bant: ita gregoriꝰ in libris morali¬
b ꝑhibet dicens. Ecce linguabrit¬
t̾aniȩ que nichil aliud nouerat nͥ
barbarũ frendere: ĩa dudũ in di
laudib hebrea cepit uerba resona
re. Ecce qͦndã tumt. iã substractꝰ
scõꝵ pedib seruit occeanꝰ: eiꝰq bar¬
baros motꝰ qͦs t̾reni pͥncipes edo¬
mare neqͥuerant: hos ꝓ diuina for¬
midine sacerdotũ ora ligant. Et¬

Expanded text:
faciendorum signorum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore praedicabant signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri Saxoniae reges ad Christi Domini fidem per discipulos ejus accederent. 39. De cujus gentis conversione, simulque miraculorum prodigiis quae ibidem fiebant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coepit verre. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplici
Abbreviated transcription (Latin):
boris fructũ mneterna me patria uider
concedat: quatinus & si uobiscũ laborart
nequeo. simul in gaudio retributionis
inueniar: quia laborare scilicet uolo.
is erortationib augustinus
cũ frĩb roboratus : ꝑ etherii are
ris cominendatat hospicia. brittanni¬
am petiit: ad edilbertũ regem cantu¬
ariorũ ueniens. di cooꝑante grã. non
solũ licentiam p̃dicandi. uerũ etiam
uictus &. inansiones in ciuitate doru¬
uensis que erat regni euis metropo¬
lis facile inpetrauit. Ad quã augu¬
stinus cũ sociis p̃lata cruce seu salua¬
tors imaginem appropinquans cẽcint
dicens. de precamur te dñe in omni
tuus & ira tua aciuitate ista. & ado¬

Expanded text:
boris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortationibus Augustinus cum fratribus roboratus, per Aetherii Arelris commendarat, hospitia, Britanniam petiit, et ad Edelbertum regem Cantuariorum veniens, Dei cooperante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, Detus tuus et ira tua a ciuitate tua
Abbreviated transcription (Latin):
Corũ dum quendam pauꝑem in
Iangustus andronarũ recessibus
auespellionib inueniri mortuũ conti¬
gisĩet. estimans eũ stipis in opia depe¬
risse: ita ꝑ aliquot dies ut dicitur ami¬

Expanded text:
orum dum quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a mi
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ reuert̾etur a p̃lio. hc̃ se uindica¬
turũ ꝑ omĩa responderet: udua
dixit. Si tu in p̃lio mortuꝰ fueris.
Ille qͥ pꝰ me imꝑabit. uidua dixit.
Et qͥd ꝓderit: si alt̃ mͥ iusticiã fec̾it:
Traianꝰ respondit. Utiq nichil Et
uidua. Nonne inqͥt tͥ meliꝰ ẽ. ut
tu mͥ iusticiã facias: & tu ꝓ hoc mer¬
cedẽ tuã recipias. quã alt̾i hanc
tͣnsmittas. Tunc traianꝰ ratione
scendit. nec antea discessit. quã
iudiciũ uiduȩ ꝑ semet imminens
ꝓfligaret. Huiꝰ gͦ mansuetudinẽ
iudicis. assert̃ gregoriũ recordatũ
ad scĩ petͥ apłi basilicã ꝑuenisse:
ibiq tã du suꝑ errore tã clem̃¬
tissimi pͥncipis defleuisse. qͦusq
responsũ sequenti nocte cepisset.
se ꝓ traiano fuisse auditũ: tantũ ꝓ
nullo ultius pagano p̃ces effuncdẽt
S cũ de suꝑiorib miraculis romanoꝵ
sit nemo qͥ dubitet: de hoc qđ apud
saxones legit᷑. huiꝰ p̃cib traiam a¬
nimã ab inferni cruciatib lib̾atã

Expanded text:
nus reverteretur a praelio, hunc se vindicaturum per omnia responderet, vidua dixit: Si tu in praelio mortuus fueris, Ille qui post me imperabit. Vidua dixit: Et tibi quid proderit, si alter mihi justitiam fecerit? Trajanus respondit: Utique nihil. Et vidua: Nonne, inquit, melius tibi est ut tu mihi justitiam facias, et tu pro hoc mercedem tuam recipias, quam alteri hanc transmittas? Tunc Trajanus ratione scendit, nec ante discessit quam judicium viduae per semet imminens profligaret. Hujus ergo mansuetudinem judicis asserunt Gregorium recordatum ad sancti Petri apostoli basilicam pervenisse; ibique tandiu super errore tam clementissimi principis deflevisse, quousque responsum sequenti nocte cepisset, se pro Trajano fuisse auditum, tantum pro nullo ulterius pagano preces effunderet. Sed cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam,
Abbreviated transcription (Latin):
bona ñ incipere. qũa ab is quȩ cepta
sunt cogitatione retroisũ redire: sũ¬
mo ffudio dilectissimi filii oportet. ut
opͣus bonũ quod accepistis. auxiliante
dño compleatis. Nec labor ergo uos itine¬
ris. nec maledicorũ hominũ linguȩ dets¬
reant: s om̃i instantia. omĩq feruore
que in choastis dõ auctore ꝑagite. Sei¬
entes qͦd laborem magnũ maior et̃ne
retributionis głia consequetur. Reme¬
anti autẽ augũstino preposito ur̃o. que
& abb̃em uobis constitiiimus. in omibus
humiliter obedite. scientes animabus

Expanded text:
bona non incipere, quam ab his quae coepta bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod coepistis, auxiliante Domino, compleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant, sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria consequetur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes vestris animabus
Abbreviated transcription (Latin):
horarũ triũ spaciũ regressus. lucen¬
tes lampades quas extinxerat inue¬
nit: ut uidelicet ex ipso lumine aꝑ¬
te claresceret quia ꝑ beatũ gregonũ
locus ille de tenebris ad lucẽm ueniss.
Co cũ gregorius ꝓ conuertendis
anglis. saxonib quẽ admodũ in mo¬
nachati suo ꝓposuerat. assiduis cogi¬
tationũ fluctib urgeretur: mor ubi
eccłie statu composito. quartũ sui pon-¬
tificatus annũ intrauit: augustinum
cũ aliis domus sue monachis. inbrit¬
tanniã euangłizandi gr̃a destinauit.
Qͥ suscepte ꝑegrinationis pꝰ dies aliqͦt
inerti tedio p̃grauati: redire domũ
pocius. quã barbarã feram incredulã¬
q gentẽ. cuiꝰ nec lingũa quidem in¬
telligerent. adire decreuerunt. Nlec
moia augustinũ quẽ eis ep̃m consecrã¬
cdũ si ab anglis exciperentur indixerat.
romam. remittunt: sũmũ p̃sulem de¬
precantes. ut tam laboriosam. tam in¬
certam. tamq ꝑiculosam ꝑegrinati¬

Expanded text:
horarum trium spatium regressus, lucenhorarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tenebris ad lucem venisset. 33. Sed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinati
Abbreviated transcription (Latin):
hostis apparuit: s ꝑ terroris sonitum.
que fecit. innotuit a loco que diu te¬
nuerat. qͦñ ꝑ inuocationem grego¬
ru coactus eribat.
ost paucos uero dies. inmagna
serenitate aeris suꝑ altare eiusdem
ȩccłiȩ nubes celitus descendit. suoq
illud uelamine oꝑuit: õmeniq eccłiã
tanto terrore ac suauitate odoris im-¬
pleuit. ut patentib ianuis nullus ilic
presumeret intrare : & sacerdotes atq
custodes. uel hi qui ad celebranda missa-¬
rũ sollempnia uenerant. rem uidebãt.
ingredi minime poterant. & suauita¬
tem mirifici odoris trahebant. Die uͦ
alia in ea lampades sine lumine sũt
accensȩ. Post paucos iterum dies. cũ
expletis missarũ sollempniis extinctis
lampadib custos ex eadem ȩccłia egres¬
sus fusset.: pꝰ paululũ intrauit. &
lampades quas extinxerat lucentes rep¬
perit: quas negligerter extinxisse se
credidit: atq eas iam soldicitus extin-¬
xit. Qͥ eriens eccłiam claͤsit. s post

Expanded text:
hostis apparuit; sed per terroris sonitum, hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quod per invocationem Gregorii coactus exibat. Post paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝯpopłi se turba compͥmeret: quidã
exs erhis qui ertra sacrariũ stabant.
porcũ subito inter suos pedes huc illuc¬
q discurrere senserunt. Quem dum
unusquisq sentiret. & uirta se stantib
indicaret: idem porcus eccłiȩ ianuã
petut. & om̃s ꝑ quos transut in admi¬
rationẽ conuertit: s uideri ni chil po¬
tuit. quauis sentiri potuisset. Sea
iccirco diuina hoc pietas ostendit: ut
cunctis patesceret. quia ueniente cũ
reliquuit scõumm gregorio. de loco eodẽ
in mundus habitator exiret.
ERacta igitur missarũ celebra-¬
tione: papa cũ plebe recessit. S
adliuc nocte eadem magnus. in eiꝰdẽ
eccłiȩ tectis strepitus factus ẽ: ac su mea
aliquis errando discurreret. Sequen¬
ti autẽ nocte grauior strepitus excre¬
uit : cũ subito tantus terror insonuit.
ac si omis illa ȩccłia. afundam̃tis fuis¬
set euersa. & ꝓtinus recessit. ac nul¬
la illic ulterius inquietudo antiqui

Expanded text:
as populi se turba comprimerent, quidam as populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia veniente cum reliquiis sanctorum Gregorio, de loco eodem immundus habitator exiret. 32. Peracta igitur missarum celebratione, papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
nensis palatii scrinio. huiꝰ confectũ tẽ¬
porib cartitiũ p̃ grande uolamen:
inquo cõmunis serus cunctarũ etatũ
ac ꝓfessionũ nomina. tam rome quã
ꝑ suburbana uicine suȩ ciuitatis. nec¬
non longinguas maritime urbes degen¬
tiũ. cũ suis cognominib temporib &
remunerationib expressius continentur.
Qͥrũ sũmã ne uidelicet fastidiatus tran¬
siliã. egrotans ferre diffugio: meiq lec̃¬
toris oculũ. ad illius uenerandi scrinii
plenitudinẽ. cuiꝰ ipse pene incunctis
papa largiente secutus sum retransmitto.
feterea cũ arrianorum
basilica in regione urbis huiꝰ quȩ
subura dicitur. clausa usq ad gregoris
pontificatus temꝑa remansisset: placuit
ut infide catholica introductis illic be¬
ati sebastiani & sc̃ȩ agathȩ martirum
des canendo perueniens : basilicam pre¬
fatam ingressus ẽ. Cumq uenerabilis.
pontifex iam missarum sollempnia
celebraret. ac ꝓpter eiꝰdem loci angusti¬

Expanded text:
nensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana civitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, transmitto. 31. Praeterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum des canendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angusti
Abbreviated transcription (Latin):
cata pedibꝰ ur̃is fuerant pascebant᷑. Et q̃
limpidissimã pastores bibunt: cũ fluenta
uĩtatis: recte intelligñtes auriunt. Sed
cand̾ a qͣm pedibꝰ curbare ẽ. sc̃e meditati¬
onis studia male uiuendo corrumꝑe. Aoͣm
sc ilicet eoꝵ turbatã pedibꝰ oues bibunt. Sũ
subiecti quiq ñ sectant᷑ u̾ba q̃ audiũt.
si s ola q̃ conspitiut. exempla prauitatis
lum iniquitatis. Nemo quippe ampliꝰ mec¬
clesia nocet qͣm qui ꝑu̾se agens: nomenĩd̃
Sordinem scĩtatis habet. Delinq̃ntẽ namq
Ihunc redarguere nullus p̾sumit. Et mexẽ¬
Iplum culpa uehem̃t extendit᷑: qñ ꝓreue
rentia ordinis peccator honorat᷑. Indigni¬
aũt quiq tanti reatꝰ pondera fugerent:
si u̾itatis sententiã solluita cordis aure pẽ¬
sarent: Qua ait. Qui scandalizaũit unũ
de pusillis istis qͥ in me credunt: expedit ei
ut suspendat᷑ mola asinaria incollo eiꝰ⁊ de

Expanded text:
cata pedibus vestris fuerancata pedibus vestris fueranlimpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus perturbare, est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt: cum subjecti quique non sectantused sola quae conspiciunt exempla pravitatis lum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reautem quique tanti reatus pondera fugerent, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in coll