comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed alii uident᷑ ꝯcedere: inquinta gene¬
ratione inter affines contrabi ꝯuigiũ.
ꝙ in quarta etiã si ꝯtractũ fu̾it: ñ separari.
functa uxore uel uiro: inquinta generati¬
one iungant᷑. In quarta: simuenti fiu̾nt:
ñ separentur. Intercia autẽ ꝓpinquitate:
Equaliter uir iungat᷑ in matͥmonio. eis qͥ
sibi ꝯsanguinei sunt: & uxoris suȩ osangui¬
neis: post mortẽ uxoris. Eoce hic oceditur
ctam o patris uxoris suȩ: relictam frĩs
Nuxoris suȩ: relictam fili uroris
suȩ: nemosibi in matͥmoniũ sumat. relic¬
tam uxorẽ osanguineoꝵ uxoris suȩ: usq in
terciã ꝓgeniem : nemo inuxorẽ sumat. In
quarta uͦ & quinta: si inuenti fu̾i̾nt: ñ sepa¬
rentur. Ecce: quã uarie deaffinitatis obser¬
uatione loquunt᷑ aucloees. Alii enim usq
adseptimũ gradũ eam obseruari sanciunt.
Alii uͦ: in quinta uel quarta. matrimonia
ꝯtracta ñ diuidunt S illi ueritatis rigorẽ:
Potest enim eccła dispensare incopula afsi¬

Expanded text:
ed alii videntur concedere in quinta generatione inter affines contrahi conjugium, et in quarta etiam, si contractum fuerit, non separari. functa uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate, Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur ctam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi fuerint, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; alii vero in quinto vel quarto matrimonia contracta non dividunt. Sed illi veritatis rigorem, Potest enim Ecclesia dispensare in copula affi
Abbreviated transcription (Latin):
seu quȩ ex parte uiri: ad uxceẽ ꝑtinec: ma¬
nifesta ratio ẽ. quia si sedm diuinã senten¬
ciã ego ⁊ uxor mea sumus una caro: ꝓfecto
mͥ & illi: mea suaq parentela: ꝓpinquitas
una efficitur. Quocirca: ego & soror uxoris
mee. in uno & pͥmo graduerimꝰ. filius uͦ
eiꝰ : scd̃o gradu erit ame. Peptis uͦ: tercio.
idq utrimq inceteris agendũ ẽ successio¬
nibus. Uxorẽ uͦ ꝓpinqui: cuiꝰc̃q gradus sit:
ita me oportet attendere: quȩ ad modũ
ipsius quoq gradus: aliqua femina ꝓpͥe
ꝓpinquitatis sit. Qd̾ nimirũ uxori moe deꝓ
pinquitate uiri sui in cunctis cognationis
gradibus: duenit obseruare. Qui uͦ alicesum
sentiunt: antixp̃i sunt. Item ulius papa.¬

Expanded text:
u quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est: quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae, in uno et primo gradu erimus; filius vero ejus, secundo gradu erit a me; neptis vero, in tertio. Idque utrinque in caeteris agendum est successionibus. Uxorem vero propinqui cujuscumque gradus sit, ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum sentiunt, antichristi sunt. Item Julius papa
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinitas quȩ in ꝓpͥo uiro dseruanda ẽ:
ctiam in uxoris parentela de lege nuptiaꝵ
custodienda ẽ. quia ostat eos duos: fuisse
in carne una. Id̾oq omunis est illis: utraq
parentela. Item iuilius papa. Nullũ in utroꝗ¬
sexu ꝑmittimꝰ exꝓpinquitate sui sanguiniᷤ.
uel uxoris: usq inseptimũ generationis gͣ¬
dũ: uxorẽ ducere. uel incesti macula copu¬
lari. quia sicut ñ licet cuiquã xp̃iano desua
ꝯsanguinitate: sic nec de osanguinitate uxo¬
ris: ꝯiugẽ duc̾e. ꝓpt̾ carnis unitatẽ. Itẽ õs.¬
nationis placuit usq ad septimã generati¬
onẽ obseruare. Nam & hereditas rerũ: ꝑle¬
gales instrumentoꝵ diffinitiones sancita:
usq ad septimũ gradũ heredũ ꝓtendie
successionẽ. Non enim eis succederent: nͥ
de ꝓpagine cognationis deberet᷑. His auctori¬
tatibus insinuatur: & quȩ sit affinitas. os
usq adquẽ gradũ sit obseruanda .s. usq ad

Expanded text:
sanguinitas quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est, quia constat eos duos fuisse in carne una. Ideoque communis est illis utraque parentela. Item Julius papa, isexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis vel uxoris, usque in septimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unitatem. Item nationis usque ad septimam generationem observare, nam et haereditas rerum per legales instrumentorum diffinitiones sancit usque ad septimum gradum haeredum protendunt successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. » His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit obs
Abbreviated transcription (Latin):
dsanguinitatẽ uire iurando firmaue¬
ruit: uel ip̃i forte ofessi fu̾int: ouigia dis¬
soluantur. Si uͦ neutrũ otigerit: ep̃i eos ꝑ
si se recognoscunt ꝯsanguineos. Si se iudi¬
cio ep̃oꝵ segregauerint: alia matrimonia
ut cum tres uel duo exꝓpinquioribꝰ eius
qui accusatur hanc ꝓpinquitatẽ iuram̃to
firmauerint: uel si tres uel duo ex antiqͥ¬
oribus genuensibus quibus hȩc ꝓpinquitaᷤᷤ
est nota: qui bonȩ famȩ & ueracis testimo¬
nii sint. remotõ amore. timore. p̃cio. & oĩ
malo studio. p̃dicto modo firmauerint. si¬
ne mora ꝯiugia dissoluant᷑. Consanguine¬
os uͦ: extraneoꝵ nullus accuset. uł ꝯsan¬
giunitatẽ insynodo computet.s ꝓpinqͥ
ad quoꝵ noticiã ꝑtinet. Si autẽ ꝓgemes
tota defrcerit: ab antiqui oribus & ueratiori¬
bus quibꝰ ꝓpinquitas tota nota sit: ep̃e ca¬
nonice ꝑ quirat. & si inuenta fu̾it: saparen¬
tur Ecce: quibus accusantibꝰ uł testificantibꝰ
dirimenda sit osanguineoꝵ diunctio. qͣ ꝯiu

Expanded text:
tatem jurejurando firmaverint, vel ipsi forte confessi fuerint, conjugia dissolvantur. Si vero neutrum contigerit, episcopi eosi se recognoscunt consanguineos. Si se judicio episcoporum segregaverint, alta matrimonia ut cum tres vel duo ex propinquioribus ejus qui accusatur, hanc propinquitatem juramento firmaverint; vel si duo vel tres ex antiquioribus Januensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicta firmaverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum conjunctio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dsanguinitatis ꝯiunctos separat. Si autẽ ig¬
noranter oiuncti fu̾int. in ospectu ȩccłȩ: os
postinodũ ꝓbata ꝯsanguinitate eiꝰde iudi¬
eio separati: queritur: utrũ copula illa
iugiũ fu̾it. Quibusd̾a uidr: ñ fuisse ouigiũ.¬
quia ñ erant legitime ꝑsonȩ. s tam̃ decri¬
mine excusantur: ꝑ ignorantiã. & qͣsi diu¬
giũ reputat᷑: quia bona fide: & ꝑmanuq
habent᷑ Alii uͦ dicunt: fuisse ꝯiugiũ. licet
ñ eẽnt legitime ꝑsone. quia taliũ oiunctio¬
nes uocant canones ꝯiugia. ubi de ꝑsonis
agunt: quaꝵ testimonio: ꝯsanguineoꝵ. sit
dirimenda diunctio. Und̾ urbanꝰ.

Expanded text:
utem ignoranter conjuncti fuerint in conspectu Ecclesiae, et postmodum probata consanguinitate ejusdem judicio separati, quaeritur utrum copula illa conjugium fuerit. Quibusdam videtur non fuisse conjuquia non erant legitimae personae; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam, et quasi conjugium reputatur, quia bona fide et per manhabentur. Alii vero dicunt fuisse conjugium, licet essent legitimae personae, quia talium conjunctiones vocant canones conjugia, ubi de personis agitur, quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda conjunctio. Unde Urbanus
Abbreviated transcription (Latin):
suis credidisse: ñ ip̃a est quȩ in no¬
bis edificat᷑ fides: s exrebus quȩ uidra¬
tur: agit᷑ in nobis. ut ea credant᷑: qͦ ñ
uidentur. Exhis apte intelligit᷑: qd̾ ꝑ¬
prie fides ñ apparentiũ est. Nec illa est
fides qua in xp̃o edificam᷑: qua dicioꝰ
usitata locutione: nos ea credere quę

Expanded text:
credidisse, non ipsa est quae in noaedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Ex his aperte intelligitur quod proprie fides non apparentium est. Nec illa est fides qua in Christo aedificamur, qua dicimus, usitata locutione, nos ea credere qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scͥptũ est: ut cũ fcm fu̾it credatis
Sic querit᷑: Si fides tantũ de ñ ui¬
des fu̾it illis: de factis & uisis. Suꝑ
cum factum fu̾it credatis. Hec est
laus fidei: si qđ credit᷑. ñ uidr. Nã
uidit. Cernebat enim & tangebat
carnẽ uiuentẽ: quam uiderat mo¬
rientẽ. & credebat dm: in carne ip̃a
latentẽ. Credebat gͦ m̃te: qđ ñ uide¬
bat. ꝑ hoc: qđ sensibus corporis ap¬
parebat. Si uͦ dicunt᷑ credi quȩ ui

Expanded text:
QUOD SCRIPTUM EST: UT CUM FACTUM FUERIT, CREDATIS. 1. QUOD SCRIPTUM EST: UT CUM FACTUM FUERIT, CREDATIS. 1. Hic quaeritur, si fides tantum de non vides illis fuerit de factis et visis. Super cum factum fuerit credatis? Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam vidit. Cernebat enim et tangebat carnem viventem, quam viderat morientem, et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Si vero dic
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersis excellentiꝰ: munꝰ caritatis
cognosces. quȩ: ut oleum: ñ potest
p̃mi in uno. s suꝑ exilit. Non gͦ eiꝰ cã:
uł fundamentũ: fides est. Gregoriꝰ ta¬
men suꝑ elechielẽ: dieit. quia nͥ fideᷤ
prius teneat᷑: nullatenꝰ ad sp̃ualem
amorẽ attngitur. Non enim caritas
fidem: s fides caritatẽ: p̃cedit. qͥa
nemo pot̾ amare: qd̾ non credide¬
rit.sicut nec sperare. S hoc accipi
pot̾ dictum de fide: quȩ uirtus ñ ẽ.
Ipã enim spem & caritatẽ frequenter
precedit. Uł de actu fidei: qui forte
ter notata: innuunt. & ea etiam quȩ
addit dicens. Nisi ea inquit quȩ au¬
Uis credideris: ad amandũ ea qͦ au¬
dis: ñ inflãmaberis. quȩ tantũ de
ñ uisis est: ut ante diximus. Unde:
ioħs crẏsostomꝰ. fides: in anima nr̃a
facit subsistere ea quȩ ñ uident᷑. de
quibus: ꝓpͥe fides est. De uisis enĩ ñ
est fides: s agnitio. Quomͦ intelligit᷑¬

Expanded text:
universis excellentius charitatis munus universis excellentius charitatis munus cognosces; quae, ut oleum, non potest premi in imo, sed superexilit. Non ergo ejus causa vel fundamentum fides est. Gregorius tamen, super Ezech., dicit quia nisi prius fides teneatur, nullatenus ad spiritualem amorem attingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nemo potest amare quod non crediderit, sicut nec sperare. Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte ter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus proprie fides est, de visis enim non est fides, sed agnitio. Super Epist
Abbreviated transcription (Latin):
non credat᷑. Idoq credere: qđ est actus
fidei: naturaliter p̃cedit: sꝑare. qd̃
est actus spei. quia nisi aliquid credat᷑
Inde est: qd inscͥptura plerũq reꝑit᷑:
qđ fides p̃cedit spem. & spes: sequit᷑
fidem. ñ qđ uirtus fidei: p̃cedat uir¬
tutẽ spei. tempore uł cauda. s quia actꝰ
fidei naturalit̾ p̃cedit: actum spei.
qd̃ etiam quida ꝯcedunt de ip̃a uir¬
tute fidei. ut naturalit̾ p̃cedat spem
Sola dr fundam̃tũ omniũ uirtutũ.
& bonoꝵ oꝑũ. Non autẽ fundam̃tũ
est caritatis. quia ñ ip̃a caritatis. s
caritas: ipsius uirtutis fidei: causa ẽ.
Earitas enu causa ẽ: & mater: om¬
nium uirtutũ. quȩ si desit: frustra
habent᷑ &ȩtera. Si autẽ assit: habent᷑
omia. Caritas enĩ sp̃c sc̃s est: ut insuꝑ¬
ioribꝰ p̃taxatũ est. Ip̃a est gͦ: causa om¬
niũ uirtutũ. ñ ipsius: aliqua iurtutũ
cã est. qͥa omĩa munera excellit. un

Expanded text:
non creditur. Ideoque credere, quod est actus non creditur. Ideoque credere, quod est actus fidei, naturaliter praecedit sperare, quod est actus spei; quia nisi aliquid credatur, Inde est quod in Scriptura plerumque reperitur quod fides praecedit spem, et spes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat virtutem spei virtute vel causa, sed quia actus fidei naturaliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, dicitur fundamentum omnium virtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa charitatis, sed charitas ipsius virtutis fidei causa est. Charitas enim causa est et mater omnium virtutum; quae si desit, frustra habentur caetera; si autem adsit, habentur omnia. Charitas enim Spiritus sanctus est, ut in su17, praetaxatum est. Ipsa est ergo causa omnium virtutum, non ipsius aliqua virtutum causa est, quia omnia munera excellit. Und
Abbreviated transcription (Latin):
etiã: sꝑanda. & subsistent infuturo: ꝑ
exꝑientiã. & ip̃a: est ꝓbatio & ꝯuictio:
ñ apparentiũ. quia si quis de his dubi¬
tet: ꝑfidem ꝓbant᷑. ut adhuc ꝓbat᷑ fu¬
tura refurrectio: quia ita crediderunt
patriarchȩ: & alii scĩ. uł ꝓbatio est:
&s certitudo: qđ sint aliqua ñ apparen¬
tia. ut supra dictum est ꝓprie tam̃
dr̃ fides: substantia reꝵ sperandarum.
quia sꝑandis substat. & quia funda¬
mentũ est bonoꝵ: qđ nemo inutare po¬
test. Si illa descͥptio spei ꝯueniat.
iI uͦ querit᷑: utrũ hȩc descͥptio spei
oueniat. sane dici pot̾. utrũlibet.
Si autẽ dicat᷑ ouenire. sunt & alia plu¬
ra quibus differunt: fides & spes. S ñ
imꝓbe dici potest: soli fidei ꝯuenireᷤ. ñ
spei. quia fides sola: fundam̃tũ dr. ñ:
quia fides uirtus possit eẽ sine spe. &
Nec utrũꝙ: sine fide. & fides: sine amo¬
ne nichil ꝓdest. Potest tanĩ credi aliqͥd:
qđ ñ sꝑat᷑. Nichil autẽ potest sꝑari: qd̾

Expanded text:
anda, et subsistunt in futuro per experientiam. Et ipsa est probatio et convictio non apparentium, quia si quis de his dubitet, per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae et alii sancti. Vel probatio est et certitudo quod sint aliqua non apparentia, ut supra dictum est. Proprie tamen fides dicitur substantia rerum sperandarum, quia sperandis substat, et quia fundamentum est bonorum, quod nemo putare potest. 9. Si illa descriptio spei conveniat. Si vero quaeritur an haec descriptio spei conveniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse sine spe et nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest tamen credi aliquid, quod non speratur; nihil autem potest sperari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uideo: inire ꝯiugiũ: quia etiã inueteri te¬
stamento ꝓhibitum est: fideles uiros: infi¬
tuis. ne traducant eos post deos suos. Iux¬
ta hoc dñi p̃ceptũ: uideoꝵ oiugia cũ alie¬
nigenis inita: edras separauit. Hoo ide
eciam in nouo testamento seruat᷑. Unde
onis uiro. uł ne uir: talem ducat uxorẽ.
Id enim ut dicis: iubet dñs. docet apłs.¬

Expanded text:
Judaea inire conjugium; quia etiam in veteri TeJudaea inire conjugium; quia etiam in veteri Testamento prohibitum est fideles viros infituis, ne traducant eos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum alienis inita Esdras separavit. Hoc idem etiam in novo Testamento servatur. Undeonis viro; vel ne vir talem ducat uxorem. Id enim, ut dicis, jubet Dominus, docet Apos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã excusationẽ habere: de peccato. ⁊
tm̃ primã copulã esse legituã. ñ scd̃am.
ueniã tam̃ habere: si careat opꝓbrio ma¬
lȩ uoluntatis. Sed siquis relicta in patͥa
sua uxore in longinquã abiens regionẽ
aliã ducat: deinde penitentia ductus eã
dimittere uelit: asserens se aliã habuisse.
quȩ uiuit: nec ȩccła ꝑmittat: quȩ qd̾ ille
asserit ignorat: queritur: an in hac sod̃a
copula: sit ꝯiugiũ. Sane dici pot̾: ñ esse
uigiũ. &. mulierẽ: de crimine excusari ꝑ
ignorantiã. Uirũ autẽ: adulteriũ admi¬
sisse. S exquo ad pͥmã redire uolens: nec
ualens: cogitur disciplina ȩccłȩ hanc te¬
nere: incipit excusari ꝑ obedientiã & ti¬
morẽ: de hoc: qđ poscenti mulieri debi¬
tum reddit. a qua ip̃e nunquã poscere
Hȩc est enim una de causis: quibꝰ ꝑso¬
nȩ illegitimȩ fiunt: ad contrabendũ matͥ¬
moniũ. Non enĩ licet xp̃iano: cũ gentili uł

Expanded text:
aliquam excusationem habere de peccato, et aliquam excusationem habere de peccato, et tantum primam copulam esse legitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, deinde poenitentia ductus eam dimittere velit, asserens se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere haec est enim una de causis quibus personae illegitimae fiunt ad contrahendum matrimonium. Non enim licet Christiano cum gentili vel
Abbreviated transcription (Latin):
qui iam ñ esse estiabatur: assumpsit. Sic
enĩ multa quȩ adeos qui incaptiuitatẽ
ducti sunt ꝑtinebant: in ius alienũ transi¬
re potuerunt. & tam̃ plenȩ iusticiȩ est: ut
cisdem reuersis reforment᷑. Idoq si uiri pꝰ
longã captiuitatẽ reuersi: ita indelectatio¬
ne suarũ diugũ ꝑseuerant: ut eas cupiant
in fuũ redire o̾sortiũ: dimittendũ ẽ. ꝙ incul¬
pabile iudicandũ: qđ necessitas intulit. &
restituendũ: qđ fides poseit. Sin autẽ aliqͦ
mulieres ita posterioꝵ uiroꝵ amore sunt cap¬
tȩ: ut malint his coherere: quã ad legitionĩ
transire ꝯsortiũ: merito sunt notandę. ita:
excusabili: otaminationẽ criminis elege
sic̃ mulieres: quȩ ad uiros suos reuerti no¬
luerint: impiȩ sunt habendȩ : ita illȩ quȩ
redeunt. merito sunt laudandȩ. Eirhis o¬
stenditur: illos qui taliter uiguntur: ut
credant uirũ interemptũ: ꝑ ignorantiã

Expanded text:
qui jam non esse aestimabatur, assumpsit. Sic qui jam non esse aestimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, si in jus alienum transire potuerint, eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiunt in suum redire consortium, dimittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulitrestituendum est quod fides poscit. Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae, ut malint his cohaerere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita uexcusabili contaminationem criminis elegesicut mulieres quae ad viros suos reverti noluerint, impiae sunt habendae, ita illae quae redeunt, merito sunt laudandae. Ex his ostenditur illos qui taliter junguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cesto. Peius est enim cum matre: quã cũ a¬
liena uxore qdormire. S omiũ boꝵ pessimũ¬
est: qđ contra naturã fit. ut si iur menbro
mulieris ñ ad hoc ocesso: utat᷑. Hoc execrabi¬
liter fit in meretrice: s execrabiliꝰ inuxore.
de illis qui post longã captiutatẽ
de illis feminis. quȩ putantes uiros
suos int̾emptos incaptiuitate: uel ab iniqͣ
dominatione nunqͣm liberandos: in alioꝵ
ꝯiugia transierumt: si illi qui putabantur
ꝑisse remearint: utrũ eis reddi debeant:
an scdi fornicati sint. & ip̃e: reȩ adulterii.
De hoc leo papa sic ait. Necesse ẽ ut legiti¬
marũ federa nuptiarũ redintegranda ere¬
damus. &e remotis hic quę hostilitas intu¬
lit: cuiq id legitime reformet᷑ qđ intulit.
Leurandũq ẽ: ut recipiat quisq qđ ꝓpͥũ ẽ.¬
neo tam̃ culpabilis iudicet᷑: & quasi alieni
iuris ꝑuasor habeat᷑: qui ꝑsonã eiꝰ mariti

Expanded text:
cestu. Pejus est enim cum matre, quam cum acestu. Pejus est enim cum matre, quam cum aliena uxore concumbere. Sed omnium horuest quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore. 5. De illis qui post longam captivitatemur de illis feminis quae putantes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisquenec tamen culpabilis judicetur, et tanquam alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti,
Abbreviated transcription (Latin):
exeludant᷑ a penitentia: quȩ digne peni¬
tenciã ag̾e̾ uolunt. S illȩ ñ sunt admitten¬
dȩ ad penitentiã: quȩ ab incesti copula
discedere nolu̾int. quia post religionie ꝓ
rit. Tunc ille cui se uinxerat: ei defunctus
erit: cũ ab eiꝰ illicitis amplexibus hȩc penitꝰ
adpenitentiã: nͥ hii quibus se iunxerant re
cesserint de mundo: subaudiendũ est eis. t̃ c̃
enim de mundo eis uiri recedunt: & defun¬
Quẽ sensũ. subdita similitudo declarat o ofir¬
mat. Quam grande malũ sit adulteriũ.
Ium uir os mulier legitime ꝯiuncti sint:
constat alt̾m altero iuuente ad aliã ñ
posse transire copulã. Alioqͥn: adulteriũ cõ¬
nis tenet locũ. Iuẽ primũ illi habent: qͥ ab¬
eirant ad̾o. Grauissime gͥ peccant adulteri.
grauit̾: fornicarii. s cunctis his grauiꝰ: incestu¬
oͦsi. Quos om̃es cranscendunt: contra natu¬
ram delinqͣntes. Unde aug̃. Adulterii ma¬
lũ: uincit fornicationẽ. Uincit᷑ autẽ : ab in¬

Expanded text:
excludantur a poenitentia quae digne poenitentiam agere volunt; sed illae non sunt admittendae ad poenitentiam, quae ab incestus copula discedere noluerint, quia post religionis prrit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus illicitis amplexibus haec penitusad poenitentiam, nisi quibus se junxerant, de mundo recesserint, subaudiendum est eis. Tunc enim equem sensum similitudo subdita declarat et confirmat. 4. Quod grande malum sit adulterium. Cum vir et mulier legitime conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium comnis tenet locum, quem primum illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinqlum vincit fornicationem, vincitur autem ab in
Abbreviated transcription (Latin):
Caue xp̃iane: gentili uł uideo: filiã tuã
tradere. Caue ne gentilẽ uł uideã. uel a¬
lienigenã: i.hereticã: & omnẽ alienã a
fide tua uxorẽ: accersias tͥ. Itẽ. Siquis iu¬
ano: carnali osortio misceat᷑: quic̃q tm̃
nefas admiserit: a xp̃iano oȩtu ꝓtinus
segreget᷑. Ex his. aliisq pluribꝰ apparet:¬

Expanded text:
Christiane, gentili vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeam vel alienigenam, id est, haereticam, et omnem alienam a fide tua, uxorem accersas tibi. Item ano carnali consortio misceatur, quicumque tantum nefas admiserit, a christiano coetu protinus segregetur. Ex his aliisque pluribus t
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo recesserint. Si enĩ de omĩbus
hȩc ratio custoditur: ut qͦc̃q uiuente ui.¬
ro alteri nupserit: adultera habeat᷑: nec
ei agendȩ penitentiş licentia ocedat᷑: nͥ unꝰ
de his fu̾it defunctus: qͣntomagis de illa
tenenda est: quȩ ante se ĩmortali sponso.
iunxerat: os post adhumanas nuptias tͣnꝰ¬

Expanded text:
de mundo recesserint, eis, shaec ratio custoditur, ut quaecunque vivente viro alteri nupserit adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad humanas nuptias tran
Abbreviated transcription (Latin):
dicaturoͬs uiuos os mortuos. Aut enĩ uiui
accipiunt᷑: qͥ in aduentu eiꝰ uiui reꝑient᷑:
licet in raptũ moriant᷑: & mortui: qͥante
decesserant: uel uiui & moetui: accipiunt᷑
iusti os in iusti. Quomͦ om̃s incorrupti.
umq exp̃dictis sane
credi uaseat om̃s resurrecturos: cre¬
dendũ est etiam: qđ om̃s resurgent in¬
corrupti. ñ utiq impassibiles. qͥa mor

Expanded text:
dicaturus vivos et mortuos. Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu ejus vivi reperientur, licet in raptu moriantur; et mortui, qui ante decesserant; vel vivi et mortui accipiuntur, justi et injusti. 7. Quomodo omnes incorrupti. Cumque ex praedictis sane credi valeat omnes resurrecturos, credendum est etiam quod omnes resurgent incorrupti; non utique impassibiles, quia r
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̾ penitentia agit᷑. diugiũ se¬
pe ꝯtrabitur. Quare gͦ unctio similiter
ñ potest iterari: Si morbus ñ reuertit᷑.
medicina ñ iteret᷑. Si uͦ morbus ñ pot̾
cohiberi: quare medicina debet ꝓhi¬
beriꝰ Sicut oratio iterari pot̾: ita os
unctio iterari posse uidet᷑. Utraꝙ e
unctionẽ suꝑ infirmũ posse iterari:
ad impetranda sepius sanitatẽ m̃tis &
uidã aut̃ẽ de om̃i sacram̃to intel¬
ligi uolunt: qđ ñ sit iterandũ .s.
sepius sumuntur: totaliter iterantur.
ut sacramentũ altaris & unctionis. qͤ
benedicit᷑ eadẽ hostia: uł idem oleũ:
ñ iteratur sacram̃tũ cũ iniuria.S di¬
cet quis. sic & baptismus ñ iteratur:
os si aliquis frequenter baptiletur.
dum eadẽ aqua ñ tt̾m benedicatur.
S aliud est inquiunt illi: de benedi¬
ctione aquȩ qua fit baptismꝰ: aliud dͤ
benedictione panis & olei. Potest enĩ
nedicta. quia illa benedictio: tantũ
fieri potest: nͥ de oleo: ab ep̃o scĩficato

Expanded text:
frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus non potest cohiberi, quare medicina debet prohiberi? Sicut oratio iterari potest, ita et unctio iterari posse videtur: utraque unctionem super infirmum posse iterari ad impetrandam saepius sanitatem mentis euidam autem de omni sacramento intelligi volunt quod non sit iterandum, scion. Nec tamen quae saepius sumuntur, totaliter iterantur, ut sacramentum altaris et unctionis; quae benedicitur eadem hostia, vel idem oleum, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiambenedicta, quia illa benedictio pro revefieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato.
Abbreviated transcription (Latin):
cum prima. & ñ cũ scđa uxore. Si gͥ cũ
dicitur sacram̃tũ ñ esse iterandũ: nec
in iuria facienda: rationẽ dicti referas
adscĩficationẽ rei: qua sacram̃tũ exple¬
tur. de om̃i sacramento generalit̾ id
uerũ est.Si uͦ adsusceptionẽ sacͣm̃ti: S
quibusdã uerũ est: qđ ñ iterant᷑ crebra
susceptione. Dealiis uͦ quibusda: ñ. qͥa
frequenter sumunt᷑. ut hoc unctionis
sacram̃tũ. qđ & in om̃i ȩccła sepe repe¬

Expanded text:
cum prima, et non secunda uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repe
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si forte corporis ualitudinẽ illi hab̾e
ñ expedit: illã quȩ est animȩ sanitatẽ
in hoc sacram̃to acquirit. Et siẽ in aliis
sacramentis: ita & mnisto: aliud ẽsacra¬
mentũ: aliud ressacram̃ti. Sacram̃tũ
est: ip̃a unctio exterior. Res sacram̃ti:
unctio.s. interior. quȩ pecc̃oꝵ remis¬
sione: & uirtutũ ampliatione ꝑfi

Expanded text:
forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissi
Abbreviated transcription (Latin):
inducat pb̃ros eccłȩ. & orent suꝑ eũ un¬
gentes eũ oleo in nomine dñi. & alleui¬
abit eũ dñs. osi inpeccatis sit: dunit¬
tentur ei. In quo ostendit᷑: duplici ex
causa sacramentũ hoc institutũ .s. ad
pecc̃oꝵ remissionẽ. & ad oceporis infir¬
mitatis alleuiationẽ. Unde ostat: eũ qͥ

Expanded text:
orent super eum, ungentes eum oleo, in nomine Domini, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis sit, dimittentur ei . In quo ostendit, duplici ex causa sacramentum hoc institutum fuisse, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nerent: ñ suꝑ edificarent: s destrue¬
rent fundamentũ. Affectiones gͥ car¬
nales: quibus dediti sunt domibus:
mentes ꝑfectoꝵ ñ cadunt. & si alia ue¬
nialia admittant. Incordibus uͦ mi¬
noꝵ int̾dũ durant: usq infinẽ. qͥ cũ
talibus edificiis transeunt. s dissoluen¬
tur in igne. Ip̃i uͦ merito fundam̃ti.
salui erunt. Grauissimã tam̃ penã sen¬
tient. Ex quo apparet: quantã hic mi¬
sericordiã exhibet ds. & quantã ibi
exerceat seueritatẽ. cũ ꝓ eod̾e peccato

Expanded text:
nerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
edificat: qui sic illa tria facit: ut
sunt: scłariũ terũ quamius licite ꝯces¬
sarũ: tales cupiditates: ut amitti sine
dolore animi ñ possint. Hec gͦ edificat.
is qui cogitat quȩ mundi sunt. qͦoꝰ
placeat mundo. qui circa diuitias
ex eis multas elemosinas facit. nec ꝓ
eis: aliquid fraudis uł rapinȩ molit᷑.
Exbis gͦ patet: qđ ñ idem homo simul
hȩc os illa edificat. Illa enĩ edificatio:
ꝑfectoꝵ tantũ est. qui ñ cogitant pla¬
dere mundo: s tantũ do. qui os siue¬
nialiter aliq̃n peocant: feruore cari¬
tatis ita absumitur in eis pecem: sic̃
gutra aquȩ: in cammo ignis. & ido:
nunqͣm portant secũ cremabilia. Hec
autẽ inferior edificatio: minoꝵ est. qͥ¬

Expanded text:
edificat, qui sic illa tria facit, ut sunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatio perfectorum tantum est, qui non cogitant placere mundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedificatio minorum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ui ossi aliena ñ rapiunt: rebus tñ
infirmitati ꝯcessis: aliqua dilecti¬
one inherent. Qui scd̃m suos amandi¬
hȩc modos: diutius ut lignũ: uł minꝰ
ut fenũ: uł minimũ ut stipula: ignẽ
sustinebunt. Qu uͦ suꝑ edifieant aurũ
argentũ. lapides p̃ciosos: de utͦq igne
securi sunt. Non solũ de illo et̾no. q cru¬
ciaturꝰ est impios inȩternũ. s etiã de il¬
lo emendatorio: quo purgabunt᷑ qͥda
pecc̃a: & nullus ad̃o ꝑfectus ẽ: qͥ uem¬
aliter ñ peccet: gͦ qͥ edificant aurũ. ar¬
gentũ. lapides p̃ciosos: edificant e¬
tiam lignũ. fenũ. stipulã. gͣ ꝑ ignem
transibunt. Ad qđ dicimꝰ. quia ñ
om̃is qui uenialiter peccat: lig. fe.sti.¬

Expanded text:
ui etsi aliena non rapiant, rebus tamen infirmitati concessis aliqua dilectione inhaerent. Qui secundum suos amandi modos, vel diutius ut lignum, vel minus ut foenum, vel minimum ut stipula, ignem sustinebunt. Qui vero superaedificant aurum, argentum et lapidem pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidpeccata, et nullus adeo perfectus est qualiter non peccet, ergo qui aedificant aurum, argentum et lapidem pretiosum, aedificant etiam lignum, foenum, stipulam; ergo per ignem transibunt. Ad quod dicimus, quia non omnis qui venialiter peccat, lig
Abbreviated transcription (Latin):
bricũ: quoꝵ nichil ẽ filius. Ut gͦ hoc omit¬
tã: qm̃ tante rei defoemiter comparant᷑.
certe: qui nascunt᷑ exaqͣ &. sp̃u scõ: ñ aqͦ
filios: eos rite dixcrit quispiã. s dicunt᷑
filii dei patris: & matris eocłe. Sic gͦ. de¬

Expanded text:
bricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam: sed plane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ econuerso: ñ om̃s qui dicunt᷑ alicuiꝰ
filii: osequens ẽ: ut de illo etiã nati esse
dicant᷑. ut illi: qͥ ad optant᷑. Dicunt᷑ etiã:
filii gehenne. ñ exilla nati: s m illã p̃pa¬
rati. Cũ itaq dealiquo nascat᷑ aliqͥd: &
ñ ita ut sit filius: Nec rursus: omĩs qui
dr̃filius: de illo sit natus. cuiꝰ dr filius:
ꝓfecto: modus iste qͦ natus ẽ xp̃c de
maria sic̃ filius: & de spũ sco ñ sic̃ filius:
infinuat nobis grãm dei. qͣ homo nul-
ret᷑. intantã ꝑsone unitatẽ: ut id̾e eẽt
filius dei: qui hominis. & filius hõis: qͥ
filius dei. & sic: in nature humane sus
mini naturalis. qua: nullũ possit ad
etiam dei donũ. ꝑ hoc gͦ qd̾ de sp̃u sc̃o.
ip̃a grã demonstiatur: Qua homo mi¬
rabili & ineffabili mõdo uerbo dei ẽ
ad iunctus: atq coneretꝰ: & diuina gr̃a
corporaliter replecus. Alia ratio.

Expanded text:
Sicut e converso non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nulliretur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: mini naturalis, qua nullum possit admetiam Dei donum. Per hoc ergo quod de Spiritu sancto ipsa gratia demonstratur, qua homo mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque concretus, et divina gratia corporaliter repletus? » IX.
Abbreviated transcription (Latin):
deus pater. uerbũ genuerit: sp̃e sẽs
hominẽ exqua utraq substantia xp̃e
unus eẽt.: & dei patris filius. sodm uer¬
sc̃s tanqͣm pater eiꝰ de matre uirgine genu¬
isset: Quis hoc dic̾e̾ audebitꝰ cũ hoc itasit
absurdũ: ut nulle fideliũ aures id ualeant
sustinere. ꝓinde: cũ fateam᷑ xp̃m natũ de
sp̃c seĩ: & sit filius uirginis: cũ & de illo:
& de illa sit natusꝰ explicare difficile ẽ. ꝓ¬
culdubio: ñ sic de illo: ut de patre.Sic au¬

Expanded text:
Deus Pater Verbum genuerit, Spiritus sanctus hominem, ex qua utraque substantia Christus unus esset, et Dei Patris Filius secundum Vers tanquam Pater ejus de matre Virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateamur Christum natum de sancti, et sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic au
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾alit̾ insit om̃ibꝰ rebus.: & cor¬
poraliũ ocediũ inquinationibꝰ ñ ꝯ¬
tingat᷑. Qđ tam fruolũ ẽ: ut neore¬
ralios suos sine sui poslittione es¬
fundit suꝑ loca ⁊ corpora. ñ solum
munda s. cciã ĩmunoa. ac sordisꝰ
fetentia quoꝵ ꝯtactu: bomines:
ac qued̾a alie res: inficuuit᷑. Solis
uͦ radii: impolluti & in ꝯtaminati
ea ꝯtingentes: existunt. Non ẽ gͥ
muandũ. si eẽntia diuina: omuio
simplex: & incõmutabilis: omĩa re¬
plet loca. & in omĩbꝰ c̾aturis eẽntia¬
lit̾ in est. nec tam̃: cuiꝰqͣm rei sordi¬
bus ꝯtaminet᷑. uł contingat᷑. Unde
augustinꝰ in libro. de natura bonisũ
indeo inquit sint omĩa quȩ condi¬
dit. ñ tam̃ inquinant eũ. qui pec¬

Expanded text:
sit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec reradios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui pec
Abbreviated transcription (Latin):
gere. & eos mundos ⁊ sinceros serua.¬
re.Si gͦ uisibilia munda uisibili¬
bus ĩmundis contingi possunt.

Expanded text:
gere, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
se. humanũ dico: ꝓ infirmitate carnis eoꝵ
uirautẽ qui frigidȩ natiurx ẽ: maneat sine
coniuge. Qđ si & ille aliã copulã acceꝑit:
tẽ hii qui iurauerant ꝑ iurii crimine rei
retineant᷑. & penitentia ꝑacta: pͥora co¬
gant᷑ reciꝑe onubia. Hoc seruandũ est.
cum ut̾q idem fatetur d uir si asserit se
debitũ rendidisse uxori: & illa diffctetur:
ciui potius fides habenda sit: merito querit᷑.
i quis accepit urorẽ.
cs habuit eam aliquo tempore: & ip̃a
femina dicit qđ nunqͣm coisset cũ eo: q.
ille uirdicit qd̾ sic fecit: inueritate uiri
osistat. quia uir est caput mulieris. Hoc:

Expanded text:
as. Humanum dico propter infirmitatas. Humanum dico propter infirmitatidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et ille aliam conjugem acceperit, tunc hi qui juraverant, perjurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta priora cogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, quia vir est caput mulieris . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
duenerint. & cẽ. mulier scdas nuptias ꝯtra¬
hat. Nir autẽ qui frigidȩ natuix ẽ: absq spe
qui matͥmonio iunctisunt: & nubere ñ
possunt: si ille aliã uł illa aliũ duc̾e pos¬
sit. De quibus scriptũ est. Nir&s mulier si
se diunxerint: & post dixerit mulierdeui¬
to qdđ coue ñ possit cum ea si potest ꝓbare
qui ob causã frigidȩ naturȩ dicunt se ñ pos¬
se inuicẽ oꝑam carni dantes: cõmisceri. Iste
uͦ siñ potest ea uti ꝓuxore: habeat eam qͣsi
sororẽ. Qđ si retinaculũ ꝯiugale uolu̾int re¬
scindere: maneant utriq innupti. Nã si huc
manifesta patet ratio. quia suggerente dia¬
bolo odii fomitẽ: exosam eam habuit. ꝙ
id̾o: cam dimitt̾e menda cii falsitate molit᷑.
Qđ si mulier causat᷑ & dicie: uolo esse mater.
&e filios ꝓcreare: ut̾q eoꝵ septima manuꝑ
pinquoꝵ tactis sacroscĩs reliquiis. iureiu¬
rando dicat: ut nunquã ꝑ ꝯmixtionẽ car¬
nis ꝯiuncti: una caro effecti fuissent. Tunc

Expanded text:
enerint, et tunc mulier secundas nuptias contrahat. Vir autem qui frigidae naturae est, absque spe qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale voluerint rescindere maneant utrique innupti. Nam si huic manifesta patet ratio, quia, suggerente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse mater, et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinentiȩ. uł oedosacer: uł cognatio. uł disp
cultus. uł conditio. uł nature frigiditas.
&e siquid est aliud. Penitus uͭ illegitimȩ sunt.
ꝑ uotũ. ꝑ ordinẽ. ꝑ cognationẽ. ꝑdisparem
cultũ. Mediȩ uͦ: s. nec plene legitimȩ: nec
omĩno illegitimȩ sunt: ꝑfrigiditatẽ uł ꝑo¬
ditionẽ. Si enim tales ignoranter iungun

Expanded text:
tinentiae, vel ordo sacer, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, per frigiditatem, per conditionem. Si enim tales junguntur ign
Abbreviated transcription (Latin):
otest tam̃ licite dimittere. quia in infi¬
deli: est fornicatio. si ñ corporis: tam̃ m̃¬
tis. Causã enĩfornicationis: dñs excepit.
& quȩlibet noxia suꝑsticio: fornicatio ẽ.
dñs autẽ ꝑmisit: cã fornicationis uxorẽ
dimitti. s ñ uissit. & sic dedit apło: locũ
monendi. ut qui uolu̾it: ñ dimittat. Po¬
test tam̃: licite dinuitere. Si enĩ fornica

Expanded text:
otest tamen licite dimittere, quia in infideli est fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit.  quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit et causa fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornica
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cẽ. Unde manifestũ est: qđ alius ẽ
pater. alius ẽ filius. alius ẽ sp̃e sc̃s. ¶¬
Et est ꝓpͥũ solius patris: ñ: quia ñ est
natus ip̃e: s qd unũ filiũ genuit. ꝙẜpͥ¬
umiq solius silii: ñ: quia ip̃e ñ genue¬
rit: s quia depatris ecñtia natus est.¬
ip̃e: noc genuit.s quia solus depatre
filioq ꝓcedit. Ecce breuit̾ assignauit.¬
tres ꝓpͥetates triũ ꝑsonarũ. quarũ una
ñ est alia. Hoc enĩsigẽauit: cũ dix̃. ali¬
ud est genuisse: qͣm natũ eẽ Aliud ꝓce
dere .i. alia ꝓpͥetas. siue notio: est genera¬
tio: & alia natiuitas. alia ꝓcessio. que
aliis nomihibus dicunt᷑. paternitas.
filiatio. ¶Has ꝓpͥetates: designant no¬
quȩ relatiua sunt. & adse inuicẽ dicuii¬
tur. quia notant relationes. que ñ et̃
deo accidentales. s in ipis ꝑsonis abȩ¬
terno st̃ immutabiliter. ut ñ mͦ appel¬
lationes fint relatiue: s etiã relatio¬
nes. siue notiones: in rebus ipĩs .s. in¬

Expanded text:
est quod alius est Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Et est proprium solius Patris, non quia non est natus ipse, sed quia unum Filium genuerit; propriumque solius Filii, non quia ipse non genuit, sed quia de Patris eipse, nec genuit, sed solus de Patre Filioqtres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significavit cum dixit: Aliud est genuisse quam natum esse; aliudqued est, alia proprietas sive notio est generatio, et alia nativitas, alia processio, quae aliis nominibus dicuntur paternitas, filiatio. Has proprietates designant noquae relativa sunt, et ad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notiones in rebus ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non ẽ ꝓrsus aliquis intrinitate gͣ¬
dus. nicħ qd inferius. suꝑius ue dici pos¬
sit. S tota deitas sui ꝑfectione equalis ẽ.
ut exceptis uocabulis que ꝓpͥetatẽ indicat̃
tribus dignissime possit intelligi. atq
ut confutantes arriũ. unã eandẽq dici
Sonis fatemuir d̾m. Ita impietatẽ sabel¬
lii declinantes: tres ꝑsonas exp̃ssas sub
ꝓpͥetate distinguimꝰ. Non ip̃m sͥ patrẽ. ip¬
sũ sͥ filiũ. ip̃m sͥ spm̃ scm̃ eẽ dicentes. S

Expanded text:
a. Nec est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusve dici possit, sed tota Deitas sui perfectione aequalis est; ut etribus dignissime possit intut confutantes Arium, unam eamdemque dicimtribus personis fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus: non ipsum sibi Patrem, ipsum Filium, ipsum S
Abbreviated transcription (Latin):
impletur. Item. Non est obseruandũ
sacram̃tũ: quo malũ incaute ꝓmit¬
ttur. ut si quis adult̾e ꝑpetuã fideo
cũ ea ꝑmanendi polliceat᷑. Tolerabiliꝰ
enim est ñ implere sacram̃tũ: qͣm ꝑ¬
man̾e instupro. Item beda Si qͥd nos
incautiꝰ uirare ꝯtingerit: qđ obseruatũ
peiorẽ uergat inexitũ: libere illud salu¬
briori ꝯsilio mutandũ nouerimꝰ. ac ma¬
gis instante necessitate peierandũ ẽ no¬
bis: quã ꝓuitando ꝑiurio: in aliud cri¬
men grauius esse diuertendũ. Demq
iurauit dauid ꝑ d̾m: occidere nabal ui¬
rũ stultũ. s ad primã intercessionẽ abi¬
gail feminȩ prudentis: remisit minas.
reuocauit ensem in uaginã. nec aliqͥd eul¬
pe se tali ꝑuirio ꝯtraxisse doluit. Itẽ aug̃
dauid temere. s ñ impleuit uirationẽ:
maiori pietate. Exhis aliisq pluribus
ostenditur: quȩdã uram̃ta: ñ ẽẽ obser

Expanded text:
n est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item AugusDavid temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
lo capit.
De illo qui eogit aliqͦm iurare.
uerit᷑ etiã: si peccat: qͥ hominẽ iurare
raturũ falsũ: an scit. Si enĩ nescit: & ideo
dicit: iura mͥ. ut fides ei fiat: ñ est pecẽm.¬

Expanded text:
lo capit. 11. De illo qui cogit aliquem jurare. Quaeritur etiam si peccat qui hominem jurare alsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, non aude
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qđ dictum ẽ: ñ mechaberis: pot̾at
illud intelligi: ñ ꝯcupisces uxorẽ ꝓximi
tui. S in illis duobus p̃ceptis: ñ mechan¬
di: & ñ furandi: ip̃a oꝑa nota sunt. & ꝓ¬
hibita. In his uͦ extremis: ip̃a ꝯcupiscen¬
tia. Multũ gͦ differunt illa ab istis. Undo
tia alienȩ uxoris: & alienȩ rei: qͣre d̾r lex
manũ & animũ Illud de lege. dr: scb̃m
cerimomalia. ñ scdm moralia: uel qͥa m
lege ñ est generalis ꝓbibitio: om̃is mor¬
tiferȩ deupiscentiȩ. ut in eugłio. uel scd̾m

Expanded text:
poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde tia alienae uxoris, et alienae rei, quare dicitur lex non animum? Illud de lege dicitur secundum caeremonialia, non secundum moralia; vel quia in lege non est generalis prohibitio omnis mortifer