comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluiu fieri uelit: sed quod nullꝰ fiat nͥ
que uelit. & idõ sit rogand ut uelit. quia
necesse.ẽ. fieri si uoluerit. Peorando qͥppe
deo aiebat apostolꝰ. ut hoc dicer&. Sic enĩ
intelligimꝰ & qđ in euangłio scriptum. ẽ.
qͥ illuminat omnẽ hominẽ.: non qr nullꝰ.ẽ.
hominũ. qͥ non illuminet᷑. sed quia nisi
ab ipso nulłꝰ illuminat᷑. Aut certe sic
dictum . ẽ. qͥom̃s homines uult saluos
fuisse poenitentiam. si feciss&: sed ut om̃s
pͥuatos. nobiles. ignobiles: sublimes. hu¬
miles. doctos: in doctos. integri corporis.
debiles. ingeniosos. tardicordes. fatuos:
diuites. paupes. mediocres: mares. femina
infantes. pueros. ad olescentes. iuuenes:
seniores. senes. in linguis om̃ib inmorib
in numerabili constitutos. & siqͥd aliud
anuc̃ non potest qd cũq uoluerit:¬

Expanded text:
llus fiet al., sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus id quod in Evangelio scriptum est: Qui illuminat omnem hominem . Non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, qui omnes homines vult salvos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnesprivatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moriinnumerabili constitutos, et si quid aliud aniter non potest quodcunque voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
tates eiꝰ. ut miro & ineffabili mͦ. n fiat p̃ter eius
uoluntate: qđ etiã contra eiꝰ fit uoluntatẽ. quia
non fier& si non sincr&. Nec utiq nolens sinit. sed
uolens. nec siner& bonꝰ fieri male. nisi omps. & de
malo facere poss& bene. CAP̃ .XL.UIII.¬

Expanded text:
tates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus tates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus volunnon fieret si non sineret, nec utique nolens sinit, sed volens, nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens, et de malo facere posset bene. » Multi
Abbreviated transcription (Latin):
quid meruiss& uniuersa consꝑsio. & qͦetiam istos
debitum uidiciũ di ducer&: nisi eiꝰ uidebita miscdđia
subuenir&: & uolentiu de suis meritis gloriari.
magna oꝑa dñi exquisita inom̃s uoluntates eius:
& tam sapienter exquisita: ut cum angłica & humana
creatura peccass&. id .ẽ. non qđ ille sed qđ uoluit
ipsa feciss&: etiam ꝑ eandem creature uoluntatem
qua factum .e. qđ creator noluit. impler& ipse qđ
uoluit. bene utens & malis tamꝗ sũme bonꝰ. adeor:
dampnationẽ quos iusti p̃destinauit ad poenam.
& ad eorum salute. quos benigne pdestiniuit ad
grãm. Quantũ enim ad ipsos attmn&. qđ ds noluit
fccerunt. quantũ uͦ ad omipotentiã di. nullo modo
id efficere ualuerunt. Hoc qͥppe ipso quod contra
uoluntatẽ fecer eiꝰ. de ipsis facta .ẽ. uoluntas eius.
pterea namq magna oꝑa dñi exquisita in oms uolun¬

Expanded text:
quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de suis meritis gloriari, magna opera Dei exquisita in omnes voluntates ejus, et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est quod non ille, sed quod voluit illa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleretur illud quod voluit, bene utens, et malis tanquam summe bonis ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem fecerunt ejus, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera Domini, exquisita in omnes volun
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ apłm. Ohomo tu quises qͥ respondea
dco: Nuquid dic figm̃cum ei qui se finxit.
quare me sic fecisti: An non hib& potestatẽ
figulus luti excadem missa facere aliud¬
quide itis in honorẽ: aliud incontumelia:
Hoc loco enim qͥdam stulti putant apłm in
responsione defecisse. & in opia reddende
inciius. repssisse contradictoris audatiã.
Sed magnu hab& pond qđ dictu .ẽ. o homoc
cu quis es. & ut intalib questionib ad
sue capacicius consideratione reuocar&
homine. Uerbo qͥdem breui. sel re ipsa
magua .c. reddicio rationis. Sienim hec
noti cipit. quis. e. qui respondent do. Si
aute capic magis non inuenit qͥđ respon¬
deat. Sid& enum si capit. uniuersũ genꝰ
hum inum tam iusto iudicio diuino inapostatica
radice dampnatum. ut etiam si nullꝰ inde lib̾aret᷑.
nemo recte possit dĩ uituꝑare iusticia: & qͥ libant᷑
sic oportuisse lib̾ari. ut ex plurib ñ liberatis atq
indampnatione iustissima derelictis: ostendetir

Expanded text:
icentem: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumelia? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
atur. siuie ꝑiudiciũ quẽ uult obdurat. nec¬
nec inique aliquid facit. nec nͥ uolens qͥcꝗ̃
facit: & omia quecumq facit. Ac ꝑ hoc
cum audimꝰ & insacris litteris legimꝰ qđ
uelit om̃s homines saluos fieri. quaniuis
certum sit nobis non om̃s homines saluos
fieri: nontam̃ idõ debemꝰ oiipotentissime
di uoluntati aliquid derogar&. sed ita

Expanded text:
atur, sive per judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecunque vult, facit. Ac per hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed it
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ꝗͣ iste fuerit assuptꝰ. cu causa una
eet. ambob cur apđ quosdã ñ facte sint
uir tutes. que si facte fuissent. egissent
illi homines poenitentia. & facte sunt apel
eos qui ñ fucrant credicuri. Aꝑtissune ni.¬
uere & cilitio poenitentiã egissent. Nec
utiq ds iniuste noluit saluos ficri. cunt
possent salaueo. siuellent. T unc inclaris¬
piorum fides hib&e.: anteꝗ̃ manifesta cegni¬
tione uideat᷑. ꝗ certa & imutabilis & effica¬
cissima sit uoluntas di: ꝗͣ multa possit & ñ
uelit: nichil aute uelic qđ ñ possit: quaq
sit uerum qđ in psalmo canit᷑. ds aut nr

Expanded text:
potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namo et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarispiorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque s
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fit aliquid: n omps fieri uelit: uł sinendo
ut fiat. uł ipse faciendo. Hlec dubitandu ẽ.
dñ facere bene. etiam sinendo fieri quȩcuq
fiunit male. sion enum hoc. itiusto iudicio
sinit. Et ꝓfecto bonum .e. oie qđ iustu e.¬

Expanded text:
 fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod iustum e
Abbreviated transcription (Latin):
sane oinium poena erit: eorum qͥpt̃ peccatũ
qđ originale traxerunt. nullũ insuꝑ ad di-¬
derunt. & incȩteris quȩ ad diderunt tanto
quisq ibi tolerabiliorẽ habebit dapratione:
quanto hic minorẽ habuit iniquitatem.
minib reꝓbis inetna poena. tunc
scĩ scient pleniꝰ. quid boni eis contu¬
lerit Ugra. Tunc reb ipsis euidentius
apparebit: qđ in psalmis scriptũ.e. miscđiã¬

Expanded text:
sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerabiliorem ibi habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. minibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Miseri
Abbreviated transcription (Latin):
non lib̾antur ꝑ unu mediatore di & hominu:
resurgent qͥdem etiã ipsi unꝰquisq cũ carne¬
sua. sed ut cĩ diabolo & eiꝰ angłis puniantur.
U trum sane ipsi cum uitiis & deformitatib
suoꝵ corpoꝵ resurgant: quȩcũq in eis uitiosa
& deformia mbra gestarunt. in requirendo
laborare qͥđ opꝰ ẽ: Neq enim fatigare nos
deb&. incerta eoꝵ habitudo uł pulchritudo:
qͦr erit certa & sempit̾na dãpnatio. Hec moueat
quomͦ erit ineis corpꝰ incor ruptibile si dolere
poterit. aut qͦmͦ cor ruptibile si mori ñ poterit.
Non .e. uera uita. nͥ ubi felicit uiuit᷑. nec uera
in cor ruptio. nͥ ubi sał nullo dolore corrupit᷑.
Ulbi autẽ infelix morin sinit᷑: ut ita dicã mors
ipsa nmorit᷑. & ubi dolor ꝑpetuuꝰ ñ interimit
sed affligit. ipsa cor ruptio ñ fiit᷑. Hec inscis
corpꝰ amma relinquere cogit᷑. nec scđa qua
penale corpꝰ anima relinquere non ꝑmittit᷑
homini accidiss&: si nemo peccass&. Mitissima

Expanded text:
Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, qupoterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur; haec in sanctis corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. Mitissima
Abbreviated transcription (Latin):
NUossiderit.
Roinbe quantum adtin& ad cor¬
Pruptionẽ quȩ nunc aggrauat anima.
& uitia quib caro aduersus spm concupiscit.
tunc non erit caro sed corpꝰ: quia & cęlestia
Ecorpora ꝑhibent᷑: ꝓpt̃ qđ dictum .ẽ. Caro
& sanguis. regnũ di non possidebunt. Et tãꝗͣ
exponens quid dixerit: neq cor ruptio inqͥt
incorruptionẽ possidebit. Quod priꝰ dix caro
& sanguis. hoc posteriꝰ dix corruptio. & qđ priꝰ
regnum dĩ. hoc posteri in corruptionẽ. Q uantũ
autẽ attin& ad substantiam: etiã tunc caro erii
ꝓpt̃ qđ & post resurrectionẽ. corpꝰ xp̃i caro ap
tunc concordia carnis & sp̃c. uiuificante sp̃u
sine sustentaculi alicuiꝰ indigentia subdita
carne. ut uichil nobis repugn& ex nob: sed

Expanded text:
us erit. Proinde qnantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit; propter quod et post resurrectionem corpus Christi caro apptunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
C nunc dicam: quod quidem &e
in aliis opusculoꝵ meoꝵ locis sepe iam
dixi. Nuab excausis peccamꝰ: iut ñdũ uidendo
quid facere debeamꝰ: aut non faciendo quod
debere fieri im uidemꝰ. Quoꝵ duoꝵ. illud
ignorantie malum. ẽ. hoc infirmitatis. Contͣ
ꝗͣ qͥdem pugnare nos conuenit. sed ꝓfecto uin¬
cim᷑: nͥ diuinitꝰ adiuuemͣ. ut ñ solum udeamꝰ
qͥd faciendũ sit. sed etiam accedente sanitate.
delectatio iusticie uincat in nob̃ earũ rerum
delectationes. quas uł hab̾e cupiendo. uł amutere
metuendo scientes uidentesq peccamꝰ. Ac non
peccatores qđ eramꝰ etiã cum ꝑignorantiã
peccabamꝰ: uerum etiam legis p̃uaricatores.

Expanded text:
c nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus; aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam le
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignoscat. ꝓpter quod dicimꝰ dimitte
nob̾ debita nr̃a. sicut & nos dimittimus
debitorib nris. uerum etiã ne peccemus
ut regat. ꝓpt̃ qđ dicimꝰ ne nos inferasit
gandꝰ.e. cui dr in psalmo: dñs illuminatio
mea & salus mea. ut in luminatio de-¬
trahat ignorantiã. salus infirmitatem
digna causa .ẽ. scm more̾ excłȩ
ut agatur. plerumq in firmitate
non agitur. quia & pudor timor est̃
displicendi : dum plus delectat hominũ
estimicu qua iusticia: qua se quisq hu¬
millac poenitendo. Cinde ñ solum cũ
agicur poenitentia. uerũ etia ut agat᷑:

Expanded text:
pter quod dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in gandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatem.digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur,
Abbreviated transcription (Latin):
& quem uult obdurat. Miseretur scilic&
magna bonitate. & obdurat nulla iniqͥtate.
ut nec lib̾atꝰ de suis meritis głet. nec dãpnt¬
meritis conqueratur. Sola eni grã redeptos
discernit aꝑditis. quos in unam ꝑditionis con¬
creuerat massam. ab origine ducta causa
cõmunis. Hoc autẽ qui eo mͦ audit ut dicat.
quid adhuc conqueritur: Nam uoluntati
eius quis resistit: Tamꝗ̃ ꝓpterea malꝰ non
uideitur. eẽ. culpandꝰ: quia ds̃ cui uult¬

Expanded text:
 quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, et obdurat nulla iniquitate, ut neque liberatus de suis meritis glorietur, nmeritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia D
Abbreviated transcription (Latin):
toris. ut in effigie sua cuiꝰq ꝓprietas &
discernibilis similitudo seruet᷑. inceteris
aute corporis bonis equalia cuncta red¬
dantur. ita modificabit᷑ illa inuno qͦq
materies: ut nec aliqͥd exea ꝑeat. & qđ
alicui de fuit ille suppleat: qui etiam
de uichilo potuit qđ uoluit oꝑari. Si autẽ
in corporib resurgentiu rationabilis ineqͣ¬
litas erit. sic̃ .c̃. uocum quib cantꝰ implet᷑:
hoc fi& cuiq de materie corporis sui. qđ
& hominẽ reddat angelicis coetib. & nichil
inconueniens eorum ingerat sensibus. In¬
decorum quippe aliqͥd ibi nonerit: sed qͥcqͥd
futurum. ẽ. hoc decebat: quia nec futurum.ẽ.¬
si non decebit. Resurgent gͥ scõꝵ corpora sine
ullo uitio. sine ulla deformitate: sine ulla cor¬
ruptione: onere. ac difficultate. Inquib tanta
ficilitas ꝗ felicitas erit. Propt qđ & spualia
dicta sunt: cũ ꝓculdubio corp̾ora sint futura

Expanded text:
toris, ut in effigie sua cujusque proprietas et toris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec futurum esi non decebat. Resurgent ergo sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate. In quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura,
Abbreviated transcription (Latin):
metalli aut igne liquescer&. aut conte¬
reretur inpuluerẽ: Aut confundetur
in massam: & cam uell& artifex rursus
ex illiꝰ materie qͣntitatẽ reparare. nicbil
inter. ẽẽt. si ad eiꝰ incegritatem quae ꝑ¬
articula materiȩ quid cui mbro statuę
reddetur: dũ totum tam̃ ex qͦ constituta
fuerat. restituta resumer&. ita ds mirabi¬
liter atq in effabilit̾ artifex. de toto quo
caro nr̃a constiterat. eam mirabili & in
effabili celeritate restitu&. nec aliquid
attinebit ad eiꝰ redintegrationem utru
capilli ad capillos redeant. & ungues ad¬
ungues: an qͥcqͥd eor ꝑierat mutetur in
carnẽ. & in partes alias corporis reuocet
curante artificis ꝓuidentia. ne quid
indecens fiat. Nec illud. ẽ. consequens.
ut idõ diuersa statura sit. reuiuiscen¬
tium singuloꝵ: quia fuerat diuersa
uiuentium: aut macri. cũ eade macie
aut pingues cũ eadem pinguedine re
uiuescant. Sed si hoc. ẽ. inconsilio crea¬

Expanded text:
metalli aut igne liquesceret, aut contemetalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare; nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra conseffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem utrum capilli ad capillos redeant, aut ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerant diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum viviscant. Sed si hoc est in consilio Crea
Abbreviated transcription (Latin):
on autẽ ꝑit do t̾rena materies: de qua
mortalium creatur caro. sed inquelib&
puluerem cineremuc soluat᷑. inqͦslib&
alitꝰ aurasq diffugiat: inꝗͣcumq alioꝵ
corporum substantiã uł ipsa elementa
uertatur. in quoꝵcũq animaliũ etiam
hominum cybum cedat: carnẽq mutit᷑.
illi anime humanę puncto temꝑis redit.
quȩ illum pͥmitꝰ ut homo fier&. crescer&.¬
materies. quȩ discedente anima fit
cadauer: non ita resurrectione reꝑabit᷑.
ut ea que dilabunt᷑ in alias atq alias
aliarum rerũ species formasq uertant᷑.
ꝗuis adcorpꝰredeant unde dilapsa sunt.
ad easdẽ quoq corporis partes ubi fuer
redire necesse sit: alioqum si capillis redit
qđ tam crebra tunsura detrax. si unguib
quod totiens dempsit ex sectio. in mođita
& in decens cogitantib & ido resurrechonẽ
carnis non credentib. occurrit informitas.
ed qͦm ad modũ si statua cuilib& solubilis

Expanded text:
Non perit Deo terrena materies de qua Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum cedat carnemque mutetur, illi animae humanae puncto temporis redit, quae illam primitus, ut homo fieret, vivermateries, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ad resurrectionẽ ñ ꝑtineat mortuorum.
repꝑire non possum. Neq eni monstra quȩ
nascunt᷑ & uiuunt: quamlib& cito moriant᷑.
aut resurrectura negabunt᷑.: aut ita resurrec¬
tura credenda sunt ac non potiꝰ correcta emen¬
dataq nitura. c Absit enim ut illũ bimbrem
qͥ nuꝑ natꝰ. ẽ. inoriente : de qͦ & fr̃s fidelissimi
Ieronimꝰ presbit scriptum reliqͥt. absit inꝗͣ
ut unũ hominẽ duplice: ac non potiꝰ duos
quod futurum fuerat si gemini nascerentur.
resurrecturos estimemꝰ. Ita cętera. quȩ singuli
quiq partꝰ uł ampliꝰ uł minꝰ aliquid habendo.
uł quadã nimia deformitate monstra dicunt᷑
adhumanę naturę figuram resurrectione
reuocabunt᷑. ita ut singule anime. singula sua
corpora obtineant: nullis coherentib etiam
quecũq cohentia nata fuerunt: sed scor sum¬
sib i. singulis sibi sua membra gestantib :
quib humini corporis implet᷑ integritas.

Expanded text:
quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente de quo fratres dilectissimi Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed ssibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis complebitur integritas.
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur: atq ita non desit ꝑfectio que acces¬
sura erat tempore. quẽ ad modũ ñerunt uitia
que accesserunt tempore: ut neq inco qđ
aptum & congruum dies allaturi fuerant.
natura fraudetur. neq in eo qđ aduersum
atq contrarium dies attulerant natura t᷑pet᷑.
sed integretur quod non dũ erat integrum.
sic̃ instaurabit᷑ qđ fuerat uituatum: Ae ꝑ hoc
scrupulosissime qͥdem inter doc tissimos queri
ac disputari potest: quod utrum ab homine
inueniri possit ignoro. quando incipiat homo
in utero uiuere: utrum sit qͦdam uita occulta.
quȩ ñ dum motib uiuentis appareat. Na negire
uixisse puerꝑia que ꝓpterea menbratm ex¬
secantur ut cͥciantur exuteris pregnantium.
ne matres quoq si mortua ibi relinquant urr
occidant. in pudentia nimia uidet᷑. Ex qͦ autẽ
incipit homõ utuere: ex illo utiq mori ia pocest
Mortuuꝰ uͦ ubicumq morsilli potuit euenire:

Expanded text:
impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accesimpleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum. CAPUT scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri solet et disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro. Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit quaedam occulta vita, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire,
Abbreviated transcription (Latin):
cum dñs. Qui uͦ in eccła remitti pec¬
cata non credens contẽpnit tantã di¬
uini muneris largitatẽ: & in hac obsti¬
natione mentis. diem claudit extremũ.
reus.c. illo in remissibili peccato in sp̃m
questione difficili: inqͦdam ꝓpter hoc
solum conscripto libello latissime qͣntũ
potui disputauo. CAỸ XL. iii.
AM uͦ de resurrechone carnis non sic̃ qͥdam
reuixerunt iterumq sunt mortui. sed in
facere non inuenio. resurrecturã tam̃ carnẽ
omu qͥcumq nati sunt hominũ atq nascent᷑.
& mortui sunt atq morientur. nullo modo deb&
tiuis foctib questio: qͥ iam qͥdem nati sunt in
uteris macrum. sed non dum ita. ut iã possint
renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimꝰ.
de his qͥ iam formati sunt tolerari potest ut cũq
quod dr. Informes uͦ ab ortos qͥs ñ ꝓcliuiꝰ ꝑire
arbitretur: sic̃ semina quȩ concepta ñ fuerint:
ed quis negare audeat & si affirmare naudeat:
id acturam resurrectionẽ. ut qͥcqͥd forme defuit

Expanded text:
um. Qui vero in Ecclesia remitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiriquaestione difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quantum potui, disputavi. CAPUT LXXXIV. de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in facere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur, nullo modo dubittivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit
Abbreviated transcription (Latin):
attritũ. ẽ: qͣndo &r tẽplũ deiectũ.ẽ.
& sacrificia illa cessart̃. & nc̃ ea gens
qͣntũ ad regni sui res attinet. qͣsi ex¬
tremã uitã trahit. In ista tam̃ xtate
tãquã in fenectute ueteris bominis
hõ nouus nascit᷑ : qͥa iã spĩtalit̃ uiuit.
Sexta enĩ die dictũ . ẽ. ꝓducat t̾ra
animã uiuã. Nã quinco dit dictũ
erat. ꝓducant aquȩ. ñ animã uiuã
sed reptilia animarũ uiuarũ : qm̃ corpora
sc̃ reptil.ia. & adhuc corporali circũcisi¬
one & sacrificiis tãquã in mari gentiũ
uiuã dic̃: qua uitã iã incipiunt at̾nã
desiderare. Serpentes gͦ & pecora quȩ
t̃ra ꝓducit gt̃s significant: iã stabilit̾
euangłio credituras. De qͥb dr̃ millo
mundi dicer&. responsũ. ẽ. illi. Quȩ ds̃
mundauit. tu mimunda ne dixceris. Tẽ
Fit hõ ad imuginẽ & similitudinẽ dĩ. sic̃

Expanded text:
attritum est, quando et templum dejectum est, et sacrificia ipsa cessaverunt; et nunc ea gens quantum ad regni sui vires attinet, quasi extremam vitam trahit. In ista tamen aetate tanquam in senectute veteris hominis, homo novus nascitur, qui jam spiritualiter vivit. Sexta enim die dictum erat: Producat terra animam vivam. Nam quinto die dictum erat: Producant aquae, non animam vivam, sed reptilia animarum vivarum; quoniam corpora sunt reptilia, et adhuc corporali circumcisione et sacrificiis tanquam in mari Gentium vivam dicit, qua vita jam incipiunt aeterna desiderari. Serpentes ergo et pecora quae terra producit, gentes significant jam stabiliter Evangelio credituras. De quibus dicitur munda diceret, responsum est ei: Quae Deus mundavit, tu ne immunda dixeris . Tunc fit h
Abbreviated transcription (Latin):
descentiȩ. Gcbene cõparat᷑ diei c̃cio. qͦ
ab aqͥs cra separata .ẽ. Ab om̃ib enĩ gen¬
tib qͣrũ error instabilis && uanis simu¬
lachroꝵ doctrinis tãquã uentis om̃ib
mobilis maris nomine bene significat᷑.
ab hac gͦ gentiũ uanitate & huiꝰ scłi
fluctib separatꝰ. ẽ popłs dĩ ꝑ abrahã tã¬
quã t̾ra. cũ apparuit arida. id .ẽ. siciens
imbrẽ cȩlestẽ diuinoꝵ mandatoꝵ: qͥ po¬
płs imũ dm̃ colendo tãquã irrigata t̾ra
fructus utiles possit afferre. scãꝵ scrip
ad olescentia filios habere iã potest. Et
idõ ad abrahã dictũ. ẽ. patrẽ multarũ gen¬
tiũ posui te . & augeã te nimis ualde . &
ponã te ingentes: & reges de te exient.
m̃tũ xt̃nũ. ut sim tͥ ds. & semini cuo polt
te. E dibo cͥ & semini tuo post tetr̾ã in

Expanded text:
escentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo gentium vanitate et hujus saeculi fluctibus separatus est populus Dei per Abraham, tanquam terra cum apparuit arida, id est, sitiens imbrem coelestem divinorum mandatorum: qui populus unum Deum colendo, tanquam irrigata terra, ut fructus utiles posset afferre, sanctas Scriadolescentia filios habere jam potest. Et ideo ad Abraham dictum est: Patrem multarum gentium posui te, et augeam te nimis valde, et ponam te in gentes, et reges de te exient. mentum aeternum; ut sim tibi Deus, et semini tuo post te: et dabo tibi et semini tuo post
Abbreviated transcription (Latin):
unde generationes tales ex istunt.
masculinꝰ & femininꝰ : quinariꝰ gͦ
ut dixi. duplicatꝰ denariũ numerũ
facit. sã uͦ abadolescentia de inceps
ubi ĩa ratio incipit in homine p̃ua¬
lere. accedit quinq sensib cognitio
& accio. qͥb uita regit᷑. & amininis¬
trat᷑ : ut iã septenariꝰ. ẽẽ. numerꝰ
incipiat. qͥ similit̃ duplicatꝰ ꝓpt̃
duplicẽ sexũ in quattuordetĩ ge¬
nerationib emin& & apparte.
Quas habent tres xtates c̃sequen¬
tes. taquã adolescentis. & uirenis.
statuto annoꝵ tẽpore definit᷑. sed
post quinq illas xtates qͣntũ qͥsq
uixerit. senectuti deputat᷑. sic & in
ista xtate scłi ñ apparent generati¬
ones. ut &tã occultꝰ fit ultimꝰ dies.
quẽ utilic dñs latere oportere de¬

Expanded text:
unde generationes tales existunt, unde generationes tales existunt, masculinus et femininus; quinarius ergo, ut dixi, duplicatus denarium numerum facit. Jamvero ab adolescentia et deinceps, ubi ratio jam incipit in homine praevalere, accedit quinque sensibus cognitio et actio, quibus vita regitur et administratur, ut jam septenarius numerus incipiat esse: qui similiter duplicatus, propter duplicem sexum, in quatuordecim generationibus eminet et apparet, quas habent tres aetates consequentes, tanquam adolescentis, et juvenis, statuto annorum tempore definitur, sed post quinque illas aetates quantum quisque vixerit, senectuti deputatur: sic et in ista aetate saeculi non apparent generationes, ut etiam occultus sit ultimus dies, quem utiliter Dominus latere oportere de
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc reqͥescent cũ xp̃o ab om̃ib operib suis
qͥ in cęlis . ẽ. Tales enĩ faciunt oꝑa bona
ualde Post enĩ calia oꝑa speranda. t̃ reqͥ¬
es. in die septimo: qͥ uesperã ñ habor. Nul
lo mͦ gͦ uob̃ dici potest: quẽ admodũ ds̃
fecerit & c̃diderit celũ & t̾rã. & omnẽ
creaturã quã c̃didit. Sed ista exposicio
ꝑ ordinẽ dierũ sic indicat: tãquã istoriã
rerũ factaꝵ. ut p̃dicationẽ futuroꝵ mͥ¬
qđ in istis xtatib scłĩ duas xtates pri¬
mas denis generationib aduertimꝰ
explicari. tres aũ c̃ sequentes singulȩ
quattuordecĩ generationib conter¬
xunt᷑ sexta uͦ ista nullo generatio¬
nũ numero definita. ẽ: facile.ẽ.
uidere &iã muno qͦq homine duas
primas xtates in fantiã & pueritũ.
corporis sensib mnherere. Qui sens
corporis quinq st̃: uisꝰ. auditꝰ. olfatꝰ.
gustꝰ. & tactꝰ. Qumariꝰ aũ numerꝰ
duplicatꝰ. qm̃ duplex.ẽ. se&ꝰ humanꝰ.

Expanded text:
uis qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post enim talia opera speranda est requies in die septimo, qui vesperam non habet. Nullo ergo modo verbis dici potest quemadmodum Deus fecerit, et condiderit coelum et terram et omnem creaturam quam condidit: sed ista expositio per ordinem dierum sic indicat tanquam historiam rerum factarum, ut praedicationem futurorum maquod in istis aetatibus saeculi duas aetates primas denis generationibus advertimus explicari, tres autem consequentes singulae quatuordecim generationibus contexuntur, sexta vero ista nullo generationum numero definita est ; facile est videre, etiam in unoquoque homine duas primas aetates, infantiam et pueritiam, corporis sensibus inhaerere. Qui sensus corporis quinque sunt, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus: quinarius autem numerus duplicatus, quoniam duplex est sexus humanus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ud&r qͥd sit in cõmutabilis ueritas. qux
taquã sol fulgo in anima: & quẽ ad¬
modũ anima ipsiꝰ ueritatis particeps
fiat. & corpori ordinẽ & pulclritu¬
dinẽ p̃st& tãquã luna illuminans
Quarũ rerũ noticia forcior effectus inci¬
piat quinto die in actionib turbulentissi¬
mi scłi tãquã in aqͥs maris oꝑari. ꝓpt̾ uti¬
litatẽ fr̃nȩ societatis . & de corporalib
reptilia. id. ẽ. oꝑa quȩ ꝓsint animis uiuis.
& cȩtos magnos. id .ẽ. fortissimas agnitio¬
nes. qͥb: fluctꝰ scłi disrũpunt᷑ & cõtẽnunt᷑.
& uolacilia cęli. id.ẽ. uoces cęlestia p̃dican¬
tes. Sexto aũ die ꝓducat de t̾ra animã
uiuã id .ẽ. de ipsa stabilitate m̃tis suȩ ubi
spĩcales hab& fructꝰ. id ẽ bonas cogiaatio¬
nes. motꝰ om̃s animi sui regat: ut sit inillo
anima uiua. id .ẽ. rationi & iusticiȩ serui¬
ens. ñ cemeritaci atq peccaco. Ita fĩt &iã

Expanded text:
utabilis veritas, quae tanquam sol fulget in anima; et quemadmodum anima ipsius veritatis particeps fiat, et corpori ordinem et pulchritudinem praestet, tanquam luna illuminans Quarum rerum notitia fortior effectus incipiat quinto die in actionibus turbulentissimi saeculi, tanquam in aquis maris operari, propter utilitatem fraternae societatis; et de creptilia, id est opera quae prosunt animis vivis; et cetos magnos, id est fortissimas agnitiones, quibus fluctus saeculi dirumpuntur et contemnuntur; et volatilia coeli, id est voces coelestia praedicantes. Sexto autem die producat de terra animam vivam, id est de ipsa stabilitate mentis suae ubi spirituales habet fructus, id est bonas cogitationes, motus omnes animi sui regat, ut sit in illo anima viva, id est rationi et justitiae serviens, non temeritati atque peccato. Ita fiat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
celi. & cetã: ut incelligeremꝰ ñ ꝓpt̃ corpꝰ
dici hominẽ factũ ad unaginẽ dĩ. sed ꝓp¬
t̃ eã pocestatẽ qua om̃ia pecora superat.
Omĩa enĩ animalia cętera subiecta sunt
homini. ñ ꝓpt̃ corpꝰ. sed ꝓpt̾ intellectũ
quẽ nos habemꝰ. & illa ñ habent. quãuis
&iã corpꝰ nr̃m sic fabricatũ sit: ut inde¬
& nos meliores. ẽẽ. sciamꝰ quã bestias. & ꝓꝑ¬
t̾ea dõ similes. Om̃nũ enĩ animaliũ cor¬
pora sure quȩ maqͥs siue quȩ in t̾ra uiunt
siue quȩ inaera uolitant. inclinata st̃ ad
t̃ra : & ñ st̃ erecta. sic̃ hominis corpus.
Quo significat᷑ &iã animũ nr̃m in suꝑ¬
na sua. id.ẽ. in ȩt̾na spĩtalia rrectũ
ẽẽ. debere. Nta intelligit᷑ ꝑ animũ ma

Expanded text:
ut intelligeremus non propter corpus dici hominem factum ad imaginem Dei, sed propter eam potestatem qua omnia pecora superat. Omnia enim animalia caetera subjecta sunt homini, non propter corpus, sed propter intellectum, quem nos habemus, et illa non habent: quamvis etiam corpus nostrum sic fabricatum sit, ut indicet nos meliores esse quam bestias, et propterea Deo similes. Omnium enim animalium corpora, sive quae in aquis, sive quae in terra vivunt, sive quae in aere volitant, inclinata sunt ad terram, et non sunt erecta sicut hominis corpus. Quo significatur, etiam animum nostrum in superna sua, id est in aeterna spiritualia, erectum esse debere. Ita intel
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetẽ ꝑpetuã : & intelligat qͥd sit reqͥe¬
uit ds̃ septima die ab om̃ib oꝑib suis.
qͥa & ipse innob hac bona oꝑat᷑. qui ut o
qͥa post haec oim̃a oꝑa reqͥẽ nob̃ ipse p̃stabit
Quomͦ enĩ recte dr̃ pat familias edificare
domũ. cũ boc ñ oꝑt suo faciat. fed eoꝵ qͥb¬

Expanded text:
intelligat quid sit, Requievit Deus septimo die ab omnibus operibus suis: quia et ipse in nobis haec bona operatur, qui ut opcitur, quia post haec omnia opera requiem nobis ipse praestabit. Quomodo enim recte dicitur paterfamilias aedificare domum, cum hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ factũ .ẽ. firmam̃tũ int̃ aquã & aquã:
qͥa & arca in qua erat noe cũ suis firma¬
m̃tũ erat int̾ aquas inferiores in qͥb
natabat: & superiores qͥb cõpluebat᷑.
xc xtas ñ diluuo delet᷑ : qͥa & puerici¬
a nr̃a ñ obliuione t̃git᷑ de memoria.

Expanded text:
quo factum est firmamentum inter aquam et aquam; quo factum est firmamentum inter aquam et aquam; quia et arca in qua erat Noe cum suis, firmamentum erat inter aquas inferiores in quibus natabat, et superiores quibus compluebatur. Haec aetas non diluvio deletur, quia et pueritia nostra non obl
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inuitat: & uires implendi ea quȩ
timo diei reqͥes ista tribuat᷑. diligen¬
tiꝰ c̃siderandũ arbitror. Udeo enĩ ꝑ
qͥsdã xtates operosis. certis quasi limͥ¬
tib suis. ex̃. distinctas : ut inseptima
speret᷑ reqͥes. & easdẽ sex xtates ha¬
bere similitudinẽ istoꝵ sex dierũ.
inqͥb ea facta st̃ quȩ dñm fecisse scriptã
cõmemorac ronordia enĩ generis hu¬
mani in qͥb ista luce frui cȩpit bene cõ¬
parant᷑ primͦ diei. qͦ ds̃ fecit lucẽ. Hec atas
tãquã infantia deputanda. ipsuꝰ uniũsi
scli. Qd cãquã unũ hominẽ ꝓportione mag¬
nitudinis suȩ cogitare debemꝰ : qͥa & unꝰqͥs¬
q homo cũ primo nascit᷑. & exit ad lucẽ.
primã xtatẽ agit in infantia. ¶Sac tendit᷑
ab adã usq ad nor. generationib decẽ.
Scdã xtas. cãquã puericia. Eat tendit᷑
haxc xtas usq ad abrabã : aliis generacio¬
nib dece̾. Et bene cõparat᷑ secundo diri

Expanded text:
mus invitat, et vires implendi ea quae imus invitat, et vires implendi ea quae itimo die requies ista tribuatur, diligentius considerandum arbitror. Video enim per quasdam aetates operosas, certis quasi limitibus suis esse distinctas, ut in septima speretur requies; et easdem sex aetates habere similitudinem istorum sex dierum, in quibus ea facta sunt quae Deum fecisse Scriptura commemorat. Primordia enim generis humani, in quibus ista luce frui coepit, bene comparantur primo diei quo fecit Deus lucem. Haec aetas tanquam infantia deputanda est ipsius universi saeculi, quod tanquam unum hominem proportione magnitudinis suae cogitare debemus; quia unusquisque homo cum primo nascitur, et exit ad lucem, primam aetatem agit infantiam. Haec tenditur ab Adam usque ad Noe generationibus decem. secunda aetas tanquam pueritia, et tenditur haec aetas usque ad Abraham aliis generationibus decem. Et bene comparatur secundo diei
Abbreviated transcription (Latin):
nescire se diẽ & horã de fine scłi.
Quid enĩ potest. ẽẽ. qđ ille nesciat:
nescientes occultando faciebat. Scđm
hanc figurã  &ũ patrẽ solũ scire
dx̃ ipsũ diẽ: qͥa eundẽ filiũ scire fa¬
cer&. Ex hac figura multȩ quȩstio¬
nes in diuinis Scripturis eis qui iã
genꝰ locutionis huiꝰ nouer̃ sure ulla
difficultate soluunt᷑. Tilib locutio¬
nib habundat & iã nr̃a c̃suetudo. cũ
dicimꝰ lȩtũ diẽ qͥa nos lȩtos facit. &
pigrũ frigꝰ. qͥa nos pigros facit. & fossĩ
cȩcã. qͥa nos eã ñ uidemꝰ : & linguã poli¬
tã qͥa uerba polita facit P ostremͦ &iã
qͥetũ ab om̃ib molestiis tẽpus dicimꝰ:
in qͦ nos ab om̃ib molestiis qͥeti sumꝰ.
Sic & ds̃ reqͥeuisse dictꝰ ẽ. ab om̃ib oꝑi¬
b suis quȩ fecit bona ualde. qͥa in illo
bona fecerimꝰ: qͥa & ipsa bona oꝑa nr̃a
illi tribuenda st̃. qui uocat. qui p̾cipit.
qͥuiã ueritatis ostendit. qui ut & ueli¬

Expanded text:
scire se diem et horam de fine saeculi . Quid enim potest esse quod ille nesciat? nescientes occultando faciebat. Secundum hanc figuram etiam Patrem solum dixit scire diem ipsum, quia eumdem Filium scire faceret. Ex hac figura multae quaestiones in divinis Scripturis, eis qui jam genus locutionis hujus noverunt, sine ulla difficultate solvuntur. Talibus locutionibus etiam abundat nostra consuetudo, cum dicimus laetum diem, quia nos laetos facit; et pigrum frigus, quia nos pigros facit; et fossam caecam, quia nos eam non videmus; et linguam politam, quia verba polita facit: postremo etiam quietum ab omnibus molestiis tempus dicimus, in quo nos ab omnibus molestiis quieti sumus. Sed et Deus requievisse dictus est ab omnibus operibus suis, quae fecit bona valde, quia in illo bona fecerimus: quia et ipsa bona opera nostra illi tribuenda sunt qui vocat, qui praecipit, qui viam veritatis ostendit, qui ut et veli
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ ad iugorẽ fidĩ. spei. securicatis in
uitã xtnã : tãquã herbis uiridib id.ẽ.
ugentib quȩ nullo xstu tribulationũ
possint arescert. Sed spĩtalis sic estis ali¬
m̃tis pascit᷑. ut multa intelligat: carnalis
aũ id .ẽ. paruulus in xp̃o tãquã pecꝰ dĩ ut
multa credat: quȩ incelligere ñdũ potest.
Tam̃ eosdẽ cibos om̃s habent Auiꝰ aũ xta¬
tis quasi uespera utinã nos ñ inueniat:

Expanded text:
charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis viridibus, id est vigentibus, quae nullo aestu tribulationum possint arescere. Sed spiritualis sic istis alimentis pascitur, ut multa inteautem, id est, parvulus in Christo, tanquam pecus Dei, ut multa credat, quae necdum intelligere 268 potest, tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat!
Abbreviated transcription (Latin):
nosc& eũꝰ Et quẽ admodũ in illo die
& serpentib & uolatilib cęli. sic̃ in ista
xtate xp̃c regit. animas obtẽperantes
sibi : quȩ ad ȩcclesiã eiꝰ partĩ degentib
partĩ de popło iudȩoꝵ uener̃: ut abeo do¬
marent᷑ atq mansuescerent homines
uł carnali c̃cupiscentiȩ dediti sic̃ pecora
uel tenebrosa curiositate obscurati quasi ser¬
pentes. uł elati suꝑbia quasi aues. Et sic̃
in illo die pascit᷑ homo & animalia quȩ cũ
ipso sc̃ herbͣ seminalib & lignis fructife¬
ris & harbis uridib sic ista xtace sp̃italis

Expanded text:
noscet eum? Et quemadmodum in illo die et serpentibus et volatilibus coeli, sicut in ista aetate Christus regit animas obtemperantes sibi, quae ad Ecclesiam ejus, partim de Gentibus, partim de populo Judaeorum venerunt; ut ab eo domarentur atque mansuescerent homines, vel carnali concupiscentiae dediti sicut pecora, vel tenebrosa curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum ipso sunt, herbis seminalibus et lignis fructiferis et herbis viridibus
Abbreviated transcription (Latin):
synagogã ipsã: & stellas principes eiꝰ¬
x om̃ia tãquã infirmunto in regni
stabilitate fundata. Nuiꝰ qͣsi uesꝑa
.x̃. in peccatis regũ. qͥb: illa meruit
captiuari atq seruire. Eit fit mane

Expanded text:
Synagogam, et stellas principes eet omnia tanquam in firmamento in regni stabilitate fundata. Hujus quasi vespera est in peccatis regum, quibus illa gens meruit captivari atque servire. 39. 5a AE
Abbreviated transcription (Latin):
to.ẽ. laudabilior in toto quĩ in parte : sic̃ in
corpore humano si laudamꝰ oculos solos. si
nasũ solũ. si solas genas. aut solũ caput. aut
solas manꝰ. aut solos pedes. & cetã: si pul¬
chra singula & sola laudamꝰ. qͣnto magis
totũ corpꝰ cui om̃ia m̃bra quȩ singula
pulchra st̃ c̃fert̃ pulchritudinẽ suã. ita
ut manꝰ pulchra que &iã sola laudabat᷑
in corpore. si separet᷑ a corpore. & ipsa a¬
mictat grãm suã. & cȩtã sinȩ illa honesta
in uniũsũ aliqͥd c̃ueniunt atq c̃currt̃.
Miuersũ aũ. ab unitate nom̃ acclpit.
Od si manichei c̃ siderarent. laudarent
imiũsitatis auctorẽ & c̃ditorẽ dm̃: &
qđ eos ꝓpt̃ c̃ditionẽ nr̃ȩ mortalitatis
in partȩ offendit redigerent ad uniũ¬
sitatis pulchritudinẽ. & uiderent quẽ¬
admodũ. ds̃ fecit om̃ia ñ solũ bona. sed oiã¬

Expanded text:
to est laudabilior in toto quam in parte: sicut in to est laudabilior in toto quam in parte: sicut in corpore humano, si laudamus oculos solos, si nasum solum, si solas genas, aut solum caput, aut solas manus, aut solos pedes, et caetera si pulchra singula et sola laudamus; quanto magis totum corpus, cui omnia membra, quae singula pulchra sunt, conferunt pulchritudinem suam: ita ut manus pulchra, quae etiam sola laudabatur in corpore, si separetur a corpore, et ipsa amittat gratiam suam, et caetera sine illa inhonesta in universum aliquid conveniunt atque concurrunt. Universum autem ab unitate nomen accepit. Quod si Manichaei considerarent, laudarent universitatis auctorem et conditorem Deum; et quod eos propter conditionem nostrae mortalitatis in parte offendit, redigerent ad universi pulchritudinem, et viderent quemadmodum Deus fecerit omnia non solum bona, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
telligenda : quia herbȩ uirides & lig¬
n fructifera om̃i generi bestiaꝵ
& om̃ib uolatilib & om̃ib̾ serpenti¬
b ingenesi dant᷑ ad cybũ. cũ uide¬
amꝰ leones & accipitres. & miluos
& a qͥlas : ñ pasci nisi carnib & int̾fec¬
tione alioꝵ animaliũ. Sđ &iã de
ñ nullis serpentib credo qͥst̃ mare¬
nosis & desertis locis. ubi nec herba
gent̃ p̃tereundũ qđ dictũ .ẽ. &
uidit ds̃ omia quȩcũq fecit. ẽẽ.
bona ualde. Qã enĩ dẽ singulis ager&. dice¬
bat tantũ. uidit dis̃ qͥa bonũ. ẽ. Qũ aũ de
om̃ib diceret᷑. parũ fuit dicere bona. nisi
adderet᷑ & ualde. Si enĩ singula oꝑa dĩ
cũ considerant᷑ a prudentib inueniunt᷑
habere laudabiles m̃suras & numeros & or¬
dines in suo quȩq genere consticuta. qͣnto
magis om̃ia simul. io .ẽ. ipsa uniũsitas quȩ
istis singulis munũ collatis implet᷑: Om̃is
enĩ pulchritudo quȩ partib constat. mul¬

Expanded text:
uia herbae virides et ligna fructifera omni generi bestiarum, et omnibus volatilibus et omnibus serpentibus in Genesi dantur ad cibum, cum videamus leones, et accipitres, et milvos, et aquilas non pasci nisi carnibus, et interfectione aliorum animalium. Quod etiam de nonnullis serpentibus credo, qui sunt in arenosis et desertis locis, ubi nec lignum genter praetereundum quod dictum est, Et vidit Deus omnia quaecumque fecit, esse bona valde. Cum enim de singulis ageret, dicebat tantum, Vidit Deus quia bonum est: cum autem de omnibus diceretur, parum fuit dicere bona, nisi adderetur et valde. Si enim singula opera Dei cum considerantur a prudentibus, inveniuntur habere laudabiles mensuras et numeros et ordines in suo quaeque genere constituta; quanto magis omnia simul, id est ipsa universitas, quae istis singulis in unum collectis impletur? Omnis enim pulchritudo quae partibus constat, mul
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã usq ad dauid. quattuor decĩ gene¬
rationib. Nuiꝰ uesꝑa. ẽ. ipopłi peccatis.
qͥb diuina mandata p̃teribant : usq ad
maliciã pessimi regis saul. Eit inde fit
mane regnũ dauid. Hec ȩtas similis iu¬
irentutis. ẽ. Et re uera int̾ om̃s xtates
regnat iuuentꝰ.: & ipsa . ẽ. firmũ or¬

Expanded text:
 ad David quatuordecim generationibus. Hujus vespera est in populi peccatis, quibus divina mandata praeteribant, usque ad malitiam pessimi regis Saül. 38. 4a AETAS. Et inde fit mane regnum David. Haec aetas similis juventutis est. Et revera inter omnes aetates regnat juventus, et ipsa