comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
astoralis curȩ me pondera fuge¬
re delitescendo uoluisse: benigna
prehendis. Quȩ ne quibusdam
leuia c̃ẽ iudeantur: presentis libri
stilo exprimo de eorũ grauedine
omne quod penso ut et hec quiua¬
cat incaute non expetat: & qui incaute expetiit. adeptumi se
es se ꝑtimescat. Quadriꝑtita uͦ disputatione liber iste distin¬
guitur: ut ad lectoris sui ammum. ordinatis allegationibus.
quasi quib:dam passib gradiatur. Nam cum reruni necessi¬
tas exposcit. pensandum ualde ẽ. ad culinen quisq reginu¬
nis qͣlit ueniatꝰ atq ad hoc rite ꝑueniens qualit̃ iuuat. & be¬
neuiuens qualiter doceat: & recte docens infirmitatẽ suam
cotidie quanta consideratione cognoscat: ne aut humilitas
accessum fugiat. aut ꝑuentioni uita contradicat: aut uitã
ulla ars doceri presumitur: nisi intenta
prius mneditatione discatur. Nb imꝑitis gͦ
pastorale magisterium qua temeritate su¬
scipitur: quando ars ẽ artium regimen
animarum: Quis autem cogitationum

Expanded text:
astoralis curae me pondera fugere delitescendo voluisse, benigna,prehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; ne vivens qualiter doceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam ulla ars doceri praesumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando 3 ars est artium regimen animarum. Quis autem cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
Serui scaicet. ut inse semꝑ humilitatem conditionis
aspiciant: dñi uͦ ut naturȩ suȩ qua equaliter sunt cumsc¬
uis conditi. memoriam non amittant. Serui admonendi
sunt. ne dñm despiciant: ne dm offendant. si ordinatiõ
illius suꝑbiendo contradicant. Dñi quoq admonendis
quia contra deum de munere eius suꝑbumt: si eos que
ꝑ conditionem tenent subditos. equales s ꝑ nature consa¬
tium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant le ser¬
uos eese añoꝵ: illi admonendisunt ut cognoscant se conser¬
uos eẽ seruorum. Istis namq dicit᷑. Serui÷ obedite añis car¬
nalib Et rursum. Quicumq sunt sub iugo serur: años
suos om̃i honore dignos arbitrent᷑. Iilis autem d̾r. Et uos¬

Expanded text:
Servi scilicet, ut in se semper humilitatem conditionis Servi scilicet, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt ne dominos despiciant, ne Deum offendant si ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt sub jugo servi, dominos suos om
Abbreviated transcription (Latin):
& latenter derogant: quasi regis suꝑpositi uestem fedant s
tamen ad semnet ipsos redeunt: seq uehementissime. uel deti¬
nuissima uerbi laceratione reprehendunt. Unde bene & u¬
lic scriptum est. Post hec ꝑcussit dauid cor suum: eo quods
scidisset oram clamidis saul. Facta quippe prepositorũ. oris
gladio ferienda non sunt: etiam cum iam recte rep̃ha¬
denca  iudicantur. Si quando uͦ contra eos uel in min¬
mis lingua labit᷑. necesse est ut ꝑ afflictionem penitenticis
prenatur: quatinꝰ ad semet ipsum redeat: & cum p̃posite
potestati deliquerit. eius contra se iudicium a quo sͥ prelat
est ꝑhorrescat. Nam cum prepositis delinquimus: eius orai¬
natiomi qui eos pretulit obuiamus. Unde moyses qͦ cum ꝯti
se & aaron conqueri populum cognouisset: ait. Nos enic
quid sumus: Nec contra nos est murmur ur̃m: s ꝯt̾ dĩm
liter admonendi sunt serui: atq aliter dñi. Xxix.

Expanded text:
et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitprimatur, quatenus ad semetipsam redeat, cum praepositae potestati deliquerit, ejusque contra se judicium, qui sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron populum conqueri cognovisset, ait: « Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrumliter admonendi sunt servi, atque aliter domini.
Abbreviated transcription (Latin):
lumq eum uiri sui ad feriendum saul accenderent. fregn
cos responsionib: quia manum mittere in xp̃m am̃ non
deberet. Qui tamen occulte surrexit: & orim clamidis eius
abscidit. Quidenim ꝑsaul nisi mali rectores: quid ꝑ dauid.
nisi bom subaiti defignantur: Saul gͥ uentrem purgare
est. prauos prepositos conceptam in corde maliciam usq
ad opa misera sdoris extendere: & cogitata apud se noria.
factis exteriorib exsequendo monstrare. Quem tamen da¬
uid ferire metuit: quia pię subditorũ mentes ab om̃ise pe¬
ste obtrectationis abstinentes. prepositorum uitam nullo lin¬
gue gladio ꝑcutiunt: etiam cum de. imꝑfectione reprehen¬
dunt. Qui. & si quando ꝓinfirmitate se abstinere uix pos¬
sunt ut non ertrema quędam atq erteriora p̃positoꝵ mala
s tamen humilit̾ loquantur: quasi or am clamidis silenter in¬
cidunt: quia uidelicet dum prelate dignitati. saltem innerie

Expanded text:
cumque eum viri sui ad feriendum Saul incenderent, fregit cumque eum viri sui ad feriendum Saul incenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul nisi mali rectores? Quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora mala praepositorum, ed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut. cuncti qui presunt. intus atq in circuitu oculos hat¬
ant: quatinus & interno iudici insemet ipsis placere sti¬
deant: & erempla uite exterius prebentes. etiam ea ques
alus sunt corrigenda dep̃hendant. Admonendi sunt si¬
oiti. ne prepositoꝵ suorum uitam temere iudicent. si qͥd eos
foertasse agere rep̃hensibiliter uident: ne unde recte mala redar¬
guit. inde ꝑelationis impulsum in ꝑfundiora mergantur.¬
fomonendi sunt. ne cum culpas prepositorum considerãt.
contra eos audaciores fiant. S sic si qua ualde sunt corũ pra¬
ua apud semetipsos duudicent: ut tamen diuino timore con¬
stricti. ferre subeis uigum reuentie non recusent. Quodine¬
lius ostendimus: si dauid factum ad medium de ducamus.
Saul quippe ꝑsecutor cum ad purgandũ uent trem spe¬
luncam fuisset ingressus: illic cum uiris suis dauid inerat:
quiiamtam longo tempore ꝑsecutionis er mala tolerabat.

Expanded text:
est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habest ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse gerere reprehensibiliter vident, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat;
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit: sinon & illum cui preest a peccati torpore disum¬
git. Bene autem dicitur: ne dederis somnum oculis tuc
nec dormitent palpebre tuȩ. Somnũ quippe oculis dat
est: intentione cessante subditoꝵ curam om̃ino neglign
Palpebre uero dormitant: cum cogitationes nr̃e. ea que in
subditis arguenda cognoscunt. pigredine deprimente di¬
simulant. ꝑlene enim dormire est: cõmissoꝵ acta nec sens
nec corrigere. Non autem dormire. s dormitare est. que s̃¬
dem reprehendenda sunt cognoscere: si tamen ꝓpt̃ meri
tedium. dignis ea increpationibus non emendare. Dorm¬
tando uero oculus ad plenissimum somnum ducitur q
dum plerumq qui preest malũ qͦd cognoscit non resecas
ad hoc quandoq negligentie sue merito ꝑuenit. ut quo
a subiectis delinquitur non agnoscat. Adinonendi sunt r¬
q qui presunt: ut ꝑcircumspectionis studium celi anim
cuitu & intus oculis plena. describuntur. Dignum nama

Expanded text:
sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjunsufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos rcuitu et intus oculis plena describuntur , dignumque
Abbreviated transcription (Latin):
sationis acciꝑe. Unde & apud extrancum manus defigit᷑
quia apud curam sollicitudinis quȩ ante deerat. mens
ligatur. Uerbis uͦ oris sui illa queatus est. & ꝓpriis ser¬
monibus captus: quia dum commissis sͥ cogitur bona di-¬
ctre: ipsum prius necẽẽ est quȩ dixerit cũstodire. Iua¬
queatur gͥ uerbis oris sui: dum ratione erigente constrĩ¬
gitur ne eius uita ad aliud quã cõmonet relaretur. Un¬
de apud districtum iudicem cogitur. tanta in oꝑe ex¬
soluere: q̃nta eum constat aliis uoce p̃cepisse. Unde & be¬
ne mox exhortatio subditur ut dicatur. Fac gͦ quod di¬
co tibi fili: & te met ipsum libera: quia incidisti in manꝰ
primi tui. Disccurre: festina: suscita amicum tuũ. ne
dederis somnum oculis tuis: nec dormitent palpebre
tuȩ. Quisqͥs enim ad uiuendum aluis in exemplum p̃ne¬
nitur: non solum ut ipse uigilet. s etiam ut amicum su¬
scitet admonetur. Ei namq uigilare beneuiuendo non

Expanded text:
rsationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, rsationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ faciunt. non soli moriuntur: s animarum aliorũ
quos prauis exemplis destrurerunt. reisunt. Admonen¬
di sunt. illi ne districtius puniantur. si absoluti reper¬
ri nequiuerint saltem de se: isti ne de subiectorũ ena¬
abus iudicentur ⁊ etiam si se iam de se securos inueniant.
lui ut tanto circa se sollicitius uiuant. quanto eos aliena cu¬
ra non implicat: isti uͦ ut sic alioꝵ curas expleant. quatinꝰ
e suas agere non desistant: & sic in ꝓpria sollicitudine fer¬
ueant: ut a cominissorum custodia minime torpescant. Iui
cnum sibimet uacanti dicit᷑. uade ad formicam o piger.&.
considera uias eius. & discȩ sapr entiam: iste autẽ terribili¬
ter admonetur. cum dicit᷑. Fili si spoponderis ꝓ amico tuo.
achristi apud extrancum manum tuamꝰ & illaqueatus
es uerbis oris tui: & captus ꝓpriis sermonib. Spondere
namq ꝓ amico est: alienam animam in ꝑiculo sue conũ¬

Expanded text:
quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conve
Abbreviated transcription (Latin):
get: ne dum nequaquam pugnat contra hoc quodti¬
lerat : ei quoq a quo se liberum estimat uncio succũbit
lit admonendi sunt subditi: atq aliter p̃lati .Xx
Illos ne subiectio conterat: istos ne locus suꝑior er¬
tollat. Iili ne minus que iubentur impleant: isti ue
plus iusto iubeant quȩ compleantur. Illi ut humila
subiaceant: isti ut temperanter presint. Nam quod in¬
telligi & figuraliter potest. illis dr̃. filii obedite parem¬
bus uestris in dño: istis uͦ precipitur. & patres nolitey¬
uocare ad iracundiam filios ur̃os. Illi discant qͦmͦ ante¬
occulti arbitris oculos. sua interiora componant: ist
quomͦ etiam cõmissis sibi. erempla bene uiuendi erti¬
rius p̃beant. Scire etenim prelati debent. quia si ꝑu̾la
unquam ꝑpetrant: tot tormentis digni sunt. qͦt ad sis¬
ditos suos ꝑditionis erempla transmittunt. Alnde necĩ
est. ut tanto se cautius a culpa custodiant. quanto ꝑ pͥi

Expanded text:
get; ne dum nequaquam pugnat contra hoc quod toget; ne dum nequaquam pugnat contra hoc quod tolerat, ei quoque a quo se liberum aestimat, vitio succumbatliter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestris in Domino; istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam proocculti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava
Abbreviated transcription (Latin):
medicinale sub ueste: quod eductum subito fixit inuul¬
nere: ut secantem gladium sentiret. eger antequã cerne¬
ret: ne si ante cerneret. sentire recusaret. Xxuii.
cet inferenda sunt tristia quȩ sequuntur ex supplicio:
tristibus inferenda sunt lecaque promittuntur ex regno.
Discant leti ex minarum asꝑitate quod timeant: audiañ
tristes premioꝵ gaudia de quibus presumant. Iilis quippe
dicitur. ue uobis qui ridetis nnc. quia flebitis: isti uͦ eode
magistro docente audiant. iterum uidebo uos & gaudebit
ior ur̃m: & gaudium ur̃m nemo tollet a uobis. Nonnul¬
li autem leti uel tristes non rebus fiunt: s consꝑsionibus
eristunt. Quibusdam ꝓfecto intimandũest: qd̾ quȩdam
uicia. quibusdam consples ionib uirta sunt. Habent
enim leti er ꝓpinquo luxuriam: tristes iram. Unde m¬
cesse est ut non solum quisq consideret. qͦd ex consy¬
sione sustinet: si etiam quod e incino deterius ꝑur¬

Expanded text:
medicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulmedicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulnere, ut secantem gladium sentiret aeger antequam cerneret, ne si ante cerneret, sentire recusaret. CAPUT Icet inferenda sunt tristia quae sequuntur ex supplicio; tristibus vero inferenda sunt laeta quae promittuntur ex regno. Discant laeti ex minarum asperitate quod timeant; audiant tristes praemiorum gaudia de quibus praesumant. Illis quippe dicitur: Vae vobis qui ridetis nunc, quoniam flebitis ; isti vero eodem magistro docente audiunt: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Nonnulli autem laeti vel tristes non rebus fiunt, sed conspersionibus existunt. Quibus profecto intimandum est quod quaedam vitia quibusdam conspersionibus juxta sunt. Habent enim laeti ex propinquo luxuriam, tristes iram. Unde necesse est ut non solum quisque consideret quod ex conspersione sustinet, sed etiam quod ex vicino deterius perur
Abbreviated transcription (Latin):
suo sibi iudicio suꝑbie ceruicẽ calcat: & in nulla sui de fenhe¬
ne se ererceat. quam sententia ꝓpruioris ligat. Hinc est enĩ
quod nathan ꝓpħa arguere regem uenerat. & quasi de cau¬
sa paupis conra diuitem iudicium querebat: ut priusse
sententiam diceret. & reatum suum postinodũ au¬
diret: quatinus neqͣquã iusticiam contradicẽt. quã
iple in se ꝓculisset. Uir itaq sc̃s. & peccatorem conside¬
rans & regemꝰ: miro ordine. audacem reum prius ꝑ confẽ¬
sionem ligare studuit: & post modum ꝑ inuectionem fe¬
care. Celaiit paululũ quem quesiut: s ꝑcussit repente
quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret: si ab ipso
sermonis erordio aꝑte culpam ferire uoluisset. S p̃mis¬
la similitudine: eam quam occultabat exacuit increpatio¬
nem. Ad egrum medicus uenerat: secandum uulnus ui¬
debat: s. de patientia egri dubitabat. Absconait. gͥ ferrũ

Expanded text:
suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensisuo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat. Hinc est enim quod Nathan propheta arguere regem venerat, et quasi de causa pauperis contra divitem judicium quaerebat ; ut prius rex sententiam diceret, et reatum suum postmodum audiret, quatenus nequaquam justitiae contradiceret, quam ipse in se protulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro ordine audacem reum prius per confessionem ligare studuit, et postmodum per invectionem secare. Celavit paululum quem quaesivit, sed percussit repente quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret, si ab ipso sermonis exordio aperte culpam ferire voluisset; sed praemissa similitudine, eam quam occultabat exacuit increpationem. Ad aegrum medicus venerat, secandum vulnus videbat, sed de patientia aegri dubitabat. Abscondit igitur ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq eis in dulcedine condescenditur: langor insanie mn¬
gatur. Neq enim negligenter intuendum est. quod cũ saulit
sp̃s aduersus inuaderet. apprehensa dauid cythara eiꝰ ueli¬
niam sedabat. Quid enim ꝑsaulem. nisi elatio potentium:
& quid ꝑ daiud inniuit᷑. nisi humilis uita sc̃oꝵ: Cũ gͦ saul
ab immundo sp̃u arripitur. dauid canente eius uesania ten¬
ꝑatur: quia cum sensꝰ potentium ꝑelationem in furorẽ uet¬
titur: dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine ey¬
tharȩ locutionis nr̃e tranquillitate reuocetur. Eliquando
autem cum huius scłi potentes arguuntur: prius ꝑ quandũ
similitudinem. uelut de alieno negocio requirendi sunt. fi
cum rectam sententiam quasi in alterum ꝓtulerint. tẽ modis
congruentib de ꝓprio reatu feriendi: ut mens tempor alip¬
tentia tumidi contra. corripientem nequaquã se crigat qui

Expanded text:
cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae micumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara, ejus vesaniam sedabat . Quid enim per Saulem, nisi elatio potentum; et quid per David innuitur, nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
er presentis uitȩ abundantia consolantur. Offerenda est g
ns consolatio. quos caminus pauꝑtatis excoquit: atq illis
inftrendus est timor. quos consolatio. głe temporalis ertol¬
iit: ut & illi discant quia diuitias quas non conspiciunt põ¬
sident: & isti cognoscant. quia eas quas conspiciunt. tenere¬
nequaquã possunt. Picrumq tamen ꝑ sonarũ ordinem ꝑ¬
mutat qualitas morum: ut sit diues humilis: sit pauper
ilatus. Unde mor predicantis lingua cum audientis debo
uita componi: ut tanto districtius in pauꝑe elationẽ fe¬
riat: quanto eam nec illata pauꝑtas inclinat. Et tantoli¬
nius bumilitatem diuitum mulceat: quanto eos nec abimn¬
dantia quȩ subleuat exaltat. Nonnunquã tamen etiam sus¬
ꝑbus diues. erhortationis blandimento placandus est: quia
& plerumq dura uulnera ꝑ lenia fomenta mollescunt: & fu¬
ror insanorum sepe ad salutem medico blandiente reducitir

Expanded text:
ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspiciunt nequaquam tenere possunt. Plerumque tamen personarum ordinem permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto eam nec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem divitum mulceat, quanto eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inopes: atq aliter locupletes. Illis namꝙ ss¬
ferre consolationis solacium cont̃ tribulationem: istis uͦ
inferre metum contra elationem debemus. Inopi quippe
a año ꝑ ꝓpħam dicitur. Noli timere: quia non confunderis.
lui non longe post blandiens: dicit. Paupcula tempestate
comulsa Rursumq hunc consolatur dicens. E legite inca¬
mino pauꝑtatis. At contra paulus discipulo. de druitib
aicit. Piuitib huius scłi precipe non supbe saꝑe: neq spe¬
rare in incerto diuitiarum suarum. Ubi notandum ualde
est: quia humilitatis doctor memoriam diuitum faciens. ñ
att roga s precipeꝰ quia & si impendenda est pietas infirmi¬
tati: honor tamen nondebetur elatiomi. Talibus gͦ rectum
qͥo duicitur. tanto rectius iubetur: quanto & in rebus tran¬
storiis. altitudine cogitationis intumescunt. De his in eu¬
uangłio dñs dicit. Ue uobis diuites: qui habetis consolati¬
onem uestram. Quia enĩ que sunt eterna gaudia nesciunt.

Expanded text:
sunt inopes, atque aliter locupletes; illis namque offerre consolationis solatium contra tribulationem, istis vero inferre metum contra elationem debemus. Inopi quippe a Domino per prophetam dicitur: Noli timere, quia non confunderis . Cui non longe post blandiens, dicit: Paupercula tempestate convulsa . Rursumque banc consolatur, dicens: Elegi te in camino paupertatis . At contra Paulus discipulo de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ucia dñatur. Et incassum foris nequicia ex ramis incidit᷑.
si surreptura multiplicius intus in radice seruatur. Unde
ẜ ꝑsem&e ipsam ueritas dicit. Biligite inimicos ur̃os: be¬
nefacite his qui oderunt uos: & orate ꝓ ꝑsequentib & ca

Expanded text:
litia dominatur; et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, litia dominatur; et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surrectura multiplicius intus in radice servatur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderun
Abbreviated transcription (Latin):
ntus maliciȩ peste corrumpant: & cum ab hominib n ag¬
noseitur. s. tamen sub diuina eraminatione peccatur: tanto
iterio culpa doloris fiat. quanto sibi ante homines uirtu¬
as speciem uendicant. Dicendum itaq est patientibus. us fr¬
deant diligere. quos s necesse est tolerare: ne si patientiam di¬
uctio non sequitur: in deteriorem culpam odi uirtus oftf̃n¬
ii comiertatur. Unde paulus cum dicet caritas patiens est.
luo aidumrit benigna est: indelicet ostendens quia quos ex
ueuientia tolerat. amare etiam ex benignitate non cessat un
iem doctor egregius cum patientiam discipulis suader&
qutis. om̃is amaritudo. & na. & indignatio & clamor & blã¬
phemia tollatur a uobis quasi cimctis exterius iam bene cõ¬
postis ad interiora conuertitur dum subungit. Cum om̃i
malicia. Quia nimirũ frustra in dignatio clamor & blasphe¬
mia ab exteriorib tollitur: si in interiorib uicioꝵ mat̾ ma¬

Expanded text:
intus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agintus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agnoscitur, sed tamen sub divina examinatione peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis , quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia ; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater ma
Abbreviated transcription (Latin):
biliter sumus: ut ratio animam. & anima possideat corpis
Ius uͦ anime a corporis possessione repellitur: sinon prus
anima a ratione possidetur. Custodem gͥ conditionism̃
patientiam dñs esse monstrauit.: qui in ipsa nos possidi¬
& nosmn&e ipsos docuit. Quanta gͦ sit impatientiȩ culpi
cognoscimꝰ: ꝑ quã & hoc ipsum amittimus possidere qͦe
sumus. Audiant impatientes qͦd ꝑsalomonem rursꝰ dict̃
gitur: ut totus foras sp̃s proferat᷑. Quem idcirco citius
ꝑturbatio eicit: quia nulla interius disciplina sap̃ie cre¬
cumcludit. Sapiens autem differt. & reseruat in posterũ
Lesus enim in preseus se ulcisci non desiderat: quia etiam
tolerans parci optat: s tamen iuste uidicari om̃ia extre¬
mo iudicio non ignorat.
t contra admonendi sus
patientes. ne in eo quod exterius portant. inderi us doleant.
tante unrtutis sacrificium quod integrũ foris immolant.

Expanded text:
abiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. abiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rursum dicitur: gitur, ut totus foras spiritus proferatur. Quem idcirco citius perturbatio ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumcludit.-- Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desidetolerans parci optat, sed tamen juste vindicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant,
Abbreviated transcription (Latin):
liat. quasi more foueȩ hanc in imo positam demon¬
sirat: Fossa gͦ in altari fiat. ne suꝑpositũ sacͥficium
iura disꝑgat: id est electorum mens patientiã custo¬
diat. ne commota uento impatientiȩ & hoc qͦd bene
oꝑata est amttat. Bene autem hec eadem fossa unius
cubiti esse memoratur: quia nimirum si patientia non
deseritur. unitatis mensura tenctur. Unde & paulus
ait. Inuicem onera ur̃a portate: & sic ad implebitis le¬
soli ꝑficiunt: qui nec cum grauantur excedunt. Auciam¬
dñatur animo suo. expugnatore urbium.
Mior est enim uictoria urbium: quia extra sunt que sĩ¬
iguntur. Ualde autem melius est. qͦd ꝑ patientiam unes¬
tur. quia ipse a se animus suꝑatur. Et sem& ipsum sibm¬
ipsi subigit. qͣndo eum patientia intra se frenari compele
Audiant patientes quod electis suis ueritas dicit. In pans¬
entia ur̃a possidebitis animas ur̃as. Sic enim conditi nut¬

Expanded text:
liat, quasi more foveae hanc in imo positam demonliat, quasi more foveae hanc in imo positam demonstrat? Fossa ergo in altari fiat, ne superpositum sacrificium aura dispergat: id est, electorum mens patientiam custodiat, ne commota vento impatientiae, et hoc quod bene operata est amittat. Bene autem haec eadem fossa unius cubiti esse monstratur ; quia nimirum si patientia non deseritur, unitatis mensura servatur. Unde et Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis lesoli perficiunt, qui nec cum gravantur, excedunt. Quminatur animo suo, expugnatore urbium . Minor enim est victoria urbium, quia extra sunt quae subiguntur; valde autem majus est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia intra se frenare compellit. Audiant impatientes quod electis suis Veritas dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Sic enim conditi mir
Abbreviated transcription (Latin):
re conatur. Atq sic ꝑimpatientiam usq ad arrogant¬
am ducitur: dum quia ferre despectionem ñ potest
accegendo sem& ipsum in ostentatione głatur. Unde scͥp¬
ium est. Melior est patiens arrogantei. Quia uide¬
ne& eligit patiens quelib& mala ꝑpe ti: quam ꝑ
estentationis uicium bona sua occulta cognosci. At
contra eligit arrogans bona de se uel falsa iactari
ne mala possit uel minima ꝑpeti. Quia gͥ cum patiẽ¬
na relinquit᷑. etiam bona reliqua quȩ iam gesta sunt
destruuntur: recte ad ierechielem in altari dei fieri fos¬
si phibetur: ut in ea uidelicet suꝑposita holocausta
scruentur. Si enim in altari fossa non esset: om̃e qͦd
meo sacrificium repiret. suꝑueniens aura disꝑgeret.
Qud uͦ accipimus altare dei nisi animam iusti: que
quot bona egerit. tot suꝑse ante enus oculos sacͥficia
imponit: Quȩ autem est altaris fossa nisi bonoꝵ pati¬
entia. quȩ dum mentem ad aduersa tolerando humi¬

Expanded text:
are conatur, atque sic per impatientiam usque ad arrogantiare conatur, atque sic per impatientiam usque ad arrogantiam ducitur; dumque ferre despectionem non potest, detegendo semetipsum in ostentatione gloriatur. Unde scriptum est: Melior est patiens arrogante . Quia videlicet eligit patiens quaelibet mala perpeti quam per ostentationis vitium bona sua occulta cognosci. At contra eligit arrogans bona de se vel falsa jactari, ne mala possit vel minima perpeti. Quia igitur cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt destruuntur, recte ad Ezechielem in altari Dei fieri fossa praecipitur, ut in ea videlicet superposita holocausta serventur . Si enim in altari fossa non esset, omne quod in eo sacrificium reperiret, superveniens aura dispergeret. Quid vero accipimus altare Dei, nisi animam justi, quae quot bona egerit, tot super se ante ejus oculos sacrificia imponit? Quid autem est altaris fossa, nisi bonorum patientia, quae dum mentem ad adversa toleranda humi
Abbreviated transcription (Latin):
rint ꝓpetrata agnoscunt. Quidum ꝑturbationi sue mi¬
nime obsistunt: & si qua a se tranquilla mente fuerant
bene gesta confundunt: & in ꝓuiso impulsu destruunt
quicꝗͥd forsitan dui labore prouido construxert̃ Ipsans¬
q que mater est om̃iũ custosq uirtutũ: ꝑ impatientie
uiciũ uirtus caritatis amittitur. Scriptũ quippe est.
Caritas patiens ẽ. Igitur cum minime est patiens. can¬
tas nonest. ꝑhoc qͣ impatientie uiciũ apsa uirtutie
nutrix doctrina dissipatur Scriptum nanq est. Bo¬
strina uiri: ꝑ patientiam noscitur. Tanto gͦ quisq m
nus ostenditur doctus: quanto minus conuincitur
patiens. Neq enĩ potest ueracit̃ bona docendo impci¬
dere: si uiuendo nescit ȩquanimĩt aliena mala toleran¬
ł hoc ꝙͦ impatientiȩ uiciũ plerumq mentem arrogas¬
tiȩ culpa transfigit: quia dum despici in mundo hos
quisq non patitur: bona si qua sͥ occulta sunt ostent¬

Expanded text:
rint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae mirint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranqubene gesta, confundunt, et improviso impulsu destruunt quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque virtutum per impatientiae vitium virtus charitatis amittitur. Scriptum quippe est: Charitas patiens est . Igitur cum minime est patiens, charitas non est. Per hoc quoque impatientiae vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala toleraoque impatientiae vitium plerumque mentem arrogantiae culpa transfigit; quia dum despici in mundo hoc quisque non patitur, bona si qua sibi occulta sunt, ostent
Abbreviated transcription (Latin):
stolam tanquã ꝑ nos missam: qͣsi instet dies dñi. Egit
tium pius doctor. ut pͥus audirent laudari qđ recognosce¬
rent: & postmodũ quod exhortati sequerent᷑: quatinus eo¬
tum mentẽ ne ad monitio subuuicta concuteret. laus pre¬
missa solidaret. Et qui cõmotos eos uicini finis suspici¬
one cognouerat: non iã redarguebat motos. s qͥsi trans¬
acta nesciens adhuc cõmoueri ꝓhibebat: ut dum de ipsa
leuitate motionis p̾dicatori suo se incognitos crederent:
santo rep̃hensibiles fieri. qͣnto & cognosci ab illo formidarẽt.
patientes. Dicendum namq est impatientib. quiadũ
frenare sp̃m negligunt: ꝑ multa etiam quȩ non appetes
iniquitatum abrupta rapiuntur. Quia uidelicet ment̃
impellit furor. quo non trahit desiderium: & agit cõmi¬
ta uelut nesciens. unde post doleat sciens. Dicendũ qͣ t̃
impatientib. quia dum motionis impulsu precipites qs¬
dam uelut alienati ꝑagunt: uix mala sua postquã fus¬

Expanded text:
stolam tanquam per nos missam, quasi instet dies Domini . Egit enim verus doctor, ut prius audirent laudati quod recognoscerent, et postmodum quod exhortati sequerentur; quatenus eorum mentem ne admonitio subjuncta concuteret, laus praemissa solidaret; et qui commotos eos vicini finis suspicione cognoverat, non jam redarguebat motos, sed quasi transacta nesciens, adhuc commoveri prohibebat; ut dum de ipsa levitate motionis praedicatori suo se incognitos crederent, tanto reprehensibiles fieri, quanto et cognosci ab illo formidarent. patientes. Dicendum namque est impatientibus quia dum refrenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt iniquitatum abrupta rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium; et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Dicendum quoque impatientibus, quia dum motionis impulsu praecipites, quaedam velut alienati peragunt, vix mala sua postquam fue
Abbreviated transcription (Latin):
dis innocentia innonnullis sius actib infirmi uideantꝰ
quidam uͦ iam quędam ante humanos oculos robusta
ererceant:. si tamen erga alioꝵ bona. intus inuidie pesti¬
lentia tabescant. Benegͥ dicitur. uita carnium sanitas
cordis: quia simentis uinocentia custoditur ͥ enã siqul
fors infirma sunt. quandoq roborant᷑. Et recte illic sub¬
ditur putredo ossium inuidia: quia ꝑ liuoris uicium ante

Expanded text:
cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur; cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur; quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona, 180 intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium, sanitas, cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium, ante
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc alios ꝑdendo cumulauit. Admonendi sunt inuidi
ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruine subia¬
ceant. quia dum liuiorem a corde non ꝓiciumt. ad aꝑtas ope¬
rum nequicias deuoluunt᷑. Nisi enim chayn inuidisse
acceptam fr̃is hostiam: minime ꝑuenisset ad extinguemi
uitam. Unde scriptum ẽ. Et resperit dñs ad abel & adme¬
nera eiuis. ad chayn uͦ & ad munera eius non resperit.
Iratus est chayn uehement̃: & concidit uultus eius. Liuos
ttaq sacrificn: fratricidu seminarium fuit. Nam quẽ
meliorem se cẽ doluit: ne utcumq esset amputarit. Dicĩ¬
dum est inuidis. quia dum se ista intrusecus peste con¬
sumunt: etiam quicqͥd in se aliud boni habere uidenti
interimunt. Unde scriptũ est. Uita carnum. sanitaᷤˢᷤ cor¬
dis: putredo ossium inuidia. Quid eiũ ꝑ carnes. nͥ infi¬
ma quedam ac tenera: & quid ꝑossa. nisi fortia acta di¬
signantur. Et plerũq contingit. ut quidam cum col

Expanded text:
adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera ejus non respexit. Ilivor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset, amputavit. Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis; putredo ossium invidia . Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam ac tenera; et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum vera
Abbreviated transcription (Latin):
at cunctaq quȩ sͥ illata iunt uehementer eraggerans. in¬
toserabilia ostencut. Tantoq mentem merore comurbat.
in plerumq iur patiens illa se equanimit tolerasse post
uictoriam captiuus erubescat: seq non reddidisse contu¬
melias aoleat: & ceteriora rependere si occalio prebeatur
querat. Quibus gͦ isti sunt similes: nisi his qui ꝑfortitu¬
linem in campo uictores sunt. s ꝑ negligentiam postio¬
dum intra urbis claustra capiuntur: Quibus sunt similes.
nisi his quos irruens grauis languor a iita non subtrahit.
h leniter ueniens rediuiua febris occioit. Commonendi
sunt gͥ patientes. ut cor post uictoriam muniant: ut hostẽ
piblco bello suꝑatum insidiari menus mentis intendãt
namq scriptum est. Ininidia autem diaboli. mors inta¬
uit inorbem terrarum. Quia enim ipse cęlum ꝑdiditꝰ ion¬
dito hoc homini inuidit: & dampnationem suam ꝑditꝰ

Expanded text:
cit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, incit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ut hostem publico bello superatum insidiari moeniis mentis intendantnamque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus
Abbreviated transcription (Latin):
doloris inflaminant. Argumenta ultionis inqͥrunt: et
mansuetudinẽ quam tolerantes habuerunt. retractantg
in maliciam uertunt. Quibus citius a predicante suo
nanq aduersariꝰ bellum contra duos mouet ⁊ unũ udi¬
lic& inflaminans. ut contumelias prior inferat: alteruĩ
prouocans. ut contumelias lesus reddat. Si plerumq dum
nius iam uictor est qui inuiriam ꝑsuasus irrogat: ab illo
uncitur qui illatams equanimtt̃ portat unus gͦ uicto.
inem cõmouendo subiugauit. tota contra alterum uirtute
s engit: eumq obsistentem fortiter & uincentem dolet.
Cumt quia cõmouere in ipsa contumeliarum iacislatione
non potuit: ab aꝑto certamine interini quiescens. &e secre¬
ta suggestione cogitationem lacescens. aptum deceptro¬
riblico bello pͤati: ad erercendas occutte insidias erardescit.
Quitts namq iam tempore ad uictoris animum redus &uł
arum dampna. uel iniuriarũ iacula ad memoriam redu¬

Expanded text:
doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante sucnamque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens, aptum deceptiopublico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam redu
Abbreviated transcription (Latin):
uides festucã in oculo fratris tui: & trabem in oculo tuo ñ
in corde. trabes in oculo. Illam namq aura temptationis
agitat: hanc autem consummata nequicia pene ĩmobilt̃
portat. Recte uͦ illic subiungitur. Hy pocrita: eice primi
trabem de oculo tuo: & tunç uidebis eicere festucamo
oculo fratris tui. Ac si dicat᷑ menti iniquȩ interius dolos¬
ti: & scãm se exteruis ꝑ patientiam demonsiranti. Priꝰ ans
molem malicie excute: & tunc alios de impatientie leuiti¬
te rep̾̃hende: ne dum non studes simulationem uincer
peius tibi sit aliena praua tolerare. E uentre etiã plerĩr
patientibus solet. ut eo quidem tempore quo uel adũ¬
sa patunitur. uel contumelias audiunt. nullo dolore pil¬
sentur: & sic patientiam ex hibeant. ut custodire etiam
cordis innocentiam non omittant. S cum post paululine
hec ipsa que ꝑtulerint ad memoriam reuocant: igne si

Expanded text:
vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem coportat. Recte igitur illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincerpejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque patientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant; sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se
Abbreviated transcription (Latin):
m aorpore. Que quide ꝑ officium diuersa sunt: s eo qͦs
uicissim congruunt. unum fiunt. Unde fit ut pes ꝑ ocu¬
lum indeat: & ꝑ pedes oculi gradiantur. Ori auditꝰ auri¬
um seruiat: & ad usum suum auribus oris lingua conc̾rat.
Suffragetur manibus uenter: uentri operentur manus.
n ipsa gͥ corporis positione accipimus: qͦd in actione ser¬
uemus. Nimis itaq turpe est: non imitari quod sumus
Iostra sunt nimirũ. quȩ & si uitari non possumus ama¬
mus in aliis: ꝙ amantium fiunt queq amantur in nobis.
inc gͦ pensent inuidi. caritas quantȩ uirtutis est: quȩ
dieni laboris oꝑa. nostra sine labore facit. Dicendumitaq
st inuidis. quia dum se a liuore minime custodiunt: in
antiquam uersuti hostis maliciam dimergunt᷑. De illo
ri boni oꝑis caritatis flamina incendit. Hinc est qͦd rurs
quibusdam patientib nec tamen diligentib dicit. Qd aũ

Expanded text:
 corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi  corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur venter manibus, ventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illoris flamma charitatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem