comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cotum. etiam illa deresurrectione
xpĩ soluitur questio. Pars enim no¬
uissima diei quo passus ẽ nisi. ꝓ toto
accipiatur id ẽ adiuncta etiam̃ noc¬
te pret̾ita. et nox incuus partenlti¬
ma resurręxit nisi totus dies acci¬
piatur adtuncto scilicet die illuceᷤᷤ¬
cente dnĩco. non possunt ẽẽ tresdies
et tres noctes qribusse incorde terre p̃¬
dxit faturum. Legitimos aut̃ mimoᷤ
dicit quos eminentius diuina script᷑a
cõmendat. sient septenarurm uel
quos legendo studion libenter ag-¬
noscunt. Pierumq enĩ nuimeri huiꝰ
modi ꝓuniuerso tempore pomint᷑.
sicut septies indie laudabote: nichil
ẽ aliud ꝗriam semꝑ laus eius more
mõ. Tantundem ualent et cũ multi¬
plicantur suie ꝑdenariũ siciit septua¬
ginta et septingenti. unde possunt et
septuaginta anni iheremiȩ ꝓuiniuer¬
so tempore spĩtaliter accipi quo ẽ apd̃
alienos eccłia. sue ꝑ se ipsossicut decẽ
ꝑdecem centum sunt. & duodectm ꝑdu¬

Expanded text:
totum, etiam illa de resurrectione totum, etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio. Pars enim novissima diei quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum . 51. Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel quos legendo studiosi libenter agnoscunt. Plerumque enim hujusmodi numeri pro universo tempore ponuntur: sicut, Septies in die laudabo te , nihil est aliud quam, Semper laus ejus in ore meo . Tantumdem valent et cum multiplicantur, sive per denarium, sicut septuaginta et septingenti; unde possunt et septuaginta anni Jeremiae pro universo tempore spiritualiter accipi, quo est apud alienos Ecclesia: sive per seipsos, sicut decem per decem, centum sunt; et duodecim per du
Abbreviated transcription (Latin):
quia et ipsa similites data ẽ. qͣndo
int. guani detemꝑibus appel¬
iat᷑. qua regła plerumq inueniri
uł conici possit latens inscripturis
scĩs quantitas tempoꝵ. Duob atit̃
modis uigere dicit hane regłam.
aut tropo sinedoche. aut legiitiniᷤ.
numeris. Tropus sinedoche. aut
a pat e totum. aut a toto partem
facit intelligi. ficut uinis etigłista
postdies octofactum dicit. quod
alius postdies sex. quando urmon¬
te discipłis tantum tribuis presen¬
tibus sacies dm̃ fulsit ut sol. Ques¬
timenta eiufiti nix. Utrtunq emĩ
uerum ẽẽ non posset. quod demi̾no
dierum dictum ẽ. nisi ille qui dtr̃
post dico octo intellegatur partem
nouissumam diei exquo id xp̃c prę¬
dixit futurum. et partem primã
diei quo idostendit impletum pro
totis duobiis diebus atq integris
posuisse. etim uero qui q̃ixit post
dies ser : integros om̃s et totos. sod
solos medios computasse. Hoc modo
locutionis quo significatur a parte

Expanded text:
quia et ipsa similiter data est, quando quia et ipsa similiter data est, quando nit, quam De temporibus appellat; qua regula plerumque inveniri vel conjici possit latens in Scripturis sanctis quantitas temporum. Duobus autem modis vigere dicit hanc regulam; aut tropo synecdoche, aut legitimis numeris. Tropus synecdoche, aut a parte totum, aut a toto partem facit intelligi: sicut unus evangelista post dies octo factum dicit, quod alius post dies sex, quando in monte discipulis tantum tribus praesentibus facies Domini fulsit ut sol, et vestimenta ejus sicut nix . Utrumque enim verum esse non posset, quod de numero dierum dictum est, nisi ille qui dixit, post dies octo, intelligatur partem novissimam diei ex quo id Christus praedixit futurum, et partem primam diei quo id ostendit impletum, pro totis diebus duobus atque integris posuisse; is vero qui dixit, post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. Hoc modo locutionis, quo significatur a parte
Abbreviated transcription (Latin):
sine macula et ruga exom̃ĩb gentib¬
eiͦgi gregata atq ineternum regnat᷑a
cũ.xp̃o ipsa ẽ terra beatoꝵ. terra
unuentium. ipsa in telligenda est pa¬
tribus data. quando eis certa et im¬
mutabili dĩ uoluntate ꝓmissa est.
qm̃ ipsa ꝓmissionis uel predestinati¬
onis firmitate iamdata ẽ. quȩ dan
da suo tempore a patribus credita
ẽ. Sicut de ipsa grã quȩ scĩs dat᷑
scribens. ad thimotheum apłs ait.
bis in rp̃o iħu antescła eterna.
manifestata aut̃ ꝑ aduentum sal¬
uatoris nr̃i. Datam dixit grãm.
quandonec erant ad huc quibus
daretur. qñ indispositione ac
predestinatione dĩ iam factum
erat. quod suo tempore futurũ
fuerat. quo ẽẽ dicit manifestatã.
Quamiris hec possint intelligi
et deterra futuri scłi. quando
erit cęlum nouum & terra no¬
ua. inqua in iusti habitare ñ
poterunt. et idõ recte dicitur
pis. quod ipsa sit terra eoꝵ. quę
ulla exparte nonerit impioꝵ.

Expanded text:
sine macula et ruga, ex omnibus gentibusine macula et ruga, ex omnibus gentibus congregata atque in aeternum regnatura cum Christo, ipsa est terra beatorum, terra uiuentium, ipsa intellegenda est patribus data, quando eis certa et immutabili dei uoluntate promissa est, quoniam ipsa promissionis praedestinationisque firmitate iam data est, quda suo tempore a patribus credita est; sicut de ipsa gratia quae sanctis datur, scribens ad Timotheum Apostolus bis in Christo Jesu ante saecula aeterna, manifestata autem nunc per adventum Salvatoris nostri . Datam dixit gratiam, quando nec erant adhuc quibus daretur; quoniam in dispositione ac praedestinatione Dei jam factum erat quod suo tempore futurum erat, quod ipse dicit manifestatum. Quamvis haec possint intelligi et de terra futuri saeculi, quando erit coelum novum et terra nova , in qua injusti habitare non poterunt. Et ideo recte dicitur piis quod ipsa sit terra eorum, quae ulla ex parte non erit impiorum;
Abbreviated transcription (Latin):
et dabo uobis cornouum. et spm̃
notium dabo inuobis. et auferam
cor lapideum decarne ur̃a. et dabo
uobis corcarneum. Cor quippe car¬
neum unde ait apłs. tabulis cord̃
carnalibus. acorde lapideo uoluit
uitam sentientem discerni. et ꝑu
tam sentientem significauit intel¬
legentem. Sic fit istł spĩtalis. non
unius gentissed omiũ quȩ ꝓmisse
sunt pritrib in eoꝵ semmine quod
illo carnali quiest unuis gentisno¬
uitate gr̃ẽ non nobilitate patriȩ.
etniente nongente distinguitur.
Sed altitudo ꝓpħica dũ deillo uł
ad illum loquitur latenter tran¬
sit ad hunc : ei cũ iam deisto uł ad
istum loquatur. ad huc deillo uel
ad illũ tudetur loqui. non intellec¬
tum scripturarũ nobis quasi hos¬
tiliter inuidens. sed erercens me¬
dicinaliter cornr̃m. Unde et illud
quod ait & inducam uos interrã
urãm. et paulo post tamquam id ip¬
sum repetetens. & habitabitis inqͥt
interram quam dedi patribus urĩs.
debenus accipere. E ccłia quippe

Expanded text:
o nobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uos; et auferam cor lapideum de carne uestra et dabo uobis cor carneum. cor quippe carneum — unde ait apostolus: tabulis cordis carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium, quae promissae sunt patribus in eorum semine, quodl ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter nostrum. unde et illud quod ait: et inducam uos in terram uestram, et paulo post, tamquam id ipsum repetens: et ha.bitabitis, inquit, in terram, quam dedi patribus uestris, ndebemus accipere. ecclesia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
adme ad quem scribtus est. postu¬
lasset ut aliqd̃ opusculum habe¬
ret meum de suis manibus non
recessurum. quod genus greci en¬
chiridion uocant. ubi satis dili¬
genter michi uideor ẽẽ conplexꝰ.
quomodo sit colendus deus. quã
sapientiam ẽẽ hominis utiq ue¬
ram diuina scribtura defuit.
Hicliber sic incipit. Dici non po
test dilectissime fili laurenti.
quantum tua eruditione delec
renda scribsi cum interrogatus
litteris fuissem. utrum prosit
cuiq postmortem quod corpus
eius apud scĩ alicuius memoriã
sepelitur. Hic liber sic incipit.
Scĩtati tuȩ co epẽ uenerande
dulcicii questionibus non eẽt
in hoc opere cõmemorandus in-¬
ter libros meos cum sit cũ fectus
exhisq ame inalis ante conscͬb¬
ta sunt nisi & disputacionis aliqͥd
a nobis inter positum repperiret᷑
ineo. uni & aarum questionũ
non exopusculo aliquo alio meo
responsionem. sed tunc quȩ po¬
tuit occurrere reddidissem. Hic

Expanded text:
a me, ad quem scriptus est, postua me, ad quem scriptus est, postulasset, ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus non recessurum, quod genus Graeci ἐγχερίδιον uocant. ubi satis diligenter mihi uideor esse conplexus, quomodo sit colendus deus, quam sapientiam esse hominis utique ueram diuina scriptura definit. Hic liber sic intest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delectrenda scripsi, cum interrogatus litteris fuissem, utrum prosit cuique post mortem quod corpus ejus apud sancti alicujus memoriam sepelitur. Hic liber sic incipit: Diu Sanctitati tuae, coepiscope venerande Dulcitii Quaestionibus, non esset in hoc opere commemorandus inter libros meos, cum sit confectus ex iis quae a me in aliis antea conscripta sunt; nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo alio meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere, reddidissem. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
monus scõꝵ qui fidem catholicã
post aplos defenderunt uiliam in¬
pudentia redarguitur. qui tanꝗͣ
manicheoꝵ dogia nobis obicien¬
dum putauit. quia exadam tra-¬
in dicimus originale peccatum qd
ꝑ lauacrum regenerationis nonso¬
lum inmaioribus sed etiam in par¬
uulis soluitur. Quantum aut̃ ip¬
se ulianus quibusdam sententiis
suis aduiuet & manicheos. in pri-¬
mi libri mei parte posteriore
guli. Uerum huius tanti tanq e¬
laborati oꝑis .uͦ uolumine ubi cõ¬
memoraui. deformen maritum
conuigis suȩ nedeformis parer&
proponere in concubitu formosã
solere picturam. nom̃ hominis
qui hoc facere solebat quasi certũ
posui cum sit incertum quia me¬
moria me fefelit. Hoc aut̃ soranꝰ
auctor medicine seribsit regein
cyprium facere solere. sed nom̃
eius proprium ñ ex pressit. Hoc
opiis sic incipit. Contumelias tuas
&e uerba maledica uiliane. Lx uii¬
ad laudentiu. de fide spe
de fide. spe. & caritate. cum

Expanded text:
moniis sanctorum qui fidem catholicam moniis sanctorum qui fidem catholicam post apostolos defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore guli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane. CAPVT LXXXVIIII. DE FIDE, SPEde fide, spe, caritate, cum
Abbreviated transcription (Latin):
unc & contra mendatium sẽb¬
si librum. cuius oꝑis ea causa
extitit quod apriscillianistas here.¬
ticos in uestigandos. qui heresim suã
non solum negando atq menciendo.
uerum etiam peierando exifrimãt
oculendam. uisum est quibusdam
catholicis priscillianistas se debere
simulare. ut eoꝵ latebras penetͣrent
Quod ego fieri prohibens. hunc li¬
briun condidi. Hicliber sic mer¬
pit. Multa michi legenda misisti
duas epłas pelagianoꝵ ad ep̃m
romanȩ eccłiȩ bonifactum scripsi.
quia cũ in manus euis uenissent.
ipse michi eas miserat inueniens.
in ił calumpniosȩ inter positum
nomen meum. Hoc opus sic inci¬
pit. Noueramte quidem fama
ani quossupra cõmemoraui.
uenerunt etiam in mantis nr̃as. uene¬
cõꝑi illa quę ex eis deceprserat qui ea
comiti ualerio miserat. non omĩa
quomodo auiliano dicta sunt. ad
eundem comitem scribta. sed ñnul-¬
la coꝵ aliquantum fuisse mutata.
Scribsi ergo ui libros aduersus il¬
los.iiii. sed meoꝵ duo primi testi¬

Expanded text:
unc et contra mendacium scripsi librum. cuius operis ea causa extitit, quod ad Priscilianistas hereticos uenon solum negando atque mentiendo, verum etiam pejerando existimant occulendam, visum est quibusdam catholicis Priscillianistas se debere simulare, ut eorum latebras penetrarent. Quod ego fieri prohibens, hunc librum condidi. Hic liber sic incipit: Multa mihi legenda misisti.duas epistulas Pelagianorum ad episcopum Romanae ecclesiae Bonifatium scripsi, quia, cum in manus eius uenissent, ipse mihi eas miserat inueniens in illis calumniose interpositum nomen meum. Hoc opus sic incipit: Noueram te quidem fama ani, quos supra commemoravi, venerunt etiam in manus noscomperi illa quae ex eis decerpserat, qui ea comiti Valerio miserat, non omnia eo modo quo a Juliano dicta sunt, ad eumdem comitem scripta, sed nonnulla eorum aliquantum fuisse mutata. Scripsi ergo sex libros, adversus illos quatuor; sed meorum duo primi, testi
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter eos qui cum defendit
dĩ grã putantes negari lib̾um
serentes eam scdm̃ merita nr̃a
eos aut̃ scribsi morachos adrume¬
tinos. in quoꝵ monasterio de hac
re cęperat ẽẽ contentio. ita ut
me consulere. eoꝵ aliqui coger-¬
entur. Hic liber sic incipit. Prop.¬
tereo qui hominis liberum ar¬
bitrium. lxuii ad quos sit¬
librum quem decorrectione
& grã prenotaui cum michi nun¬
tiatum esset dixisse ibi quendã
neminem corripiendum sidĩ p̃¬
cepta non facit. sed pro illo ut fa¬
ciat tantum modo orandum.
Hic liber sic incipit. Litterislec¬
tis ur̃is ualentine frater dilecti¬
ssime. Hȩc opera nonagrata &
tria in libris ducentis trignta et¬
duobus ame dicta ẽẽ recolii. qua¬
ndo hȩc retractaui. utrum ali.¬
quos essem dic taturus ignorans.
acq ipsam eorp retractacionem me
libris duobus edidi urguentibus
fr̃ibus antequam epłas atq ser.¬
mones ad popłm alios dictatos. a¬
lios ame dictos retractare cȩpisse.¬

Expanded text:
Propter eos qui, cum defenditur Dei gratia, putantes negari liberumasserentes eam secundum merita nostra deos autem scripsi monachos Adrumetinos, in quorum monasterio de hac re coeperat esse contentio, ita ut me consulere eorum aliqui cogerentur. Hic liber sic incipit: Propter eos qui hominis liberum arbitrium. CAPUT LXVII. Ad quos librum, quem de Correptione et Gratia praenotavi, cum mihi nuntiatneminem corripiendum, si dei praecepta non facit, sed pro illo, ut faciat, tantummodo orandum. Hic liber sic incipit: Lectis litteris uestris, Valentine frater dilectissime. Htria in libris ducentis triginta duobus me dictasse recolui, quando haec retractavi, utrum aliquos adhuc essem dictaturus ignorans. Atque ipsam eorum retractationem in libris duobus edidi, urgentibus fratribus, antequam epistolas atque sermones ad populum, alios dictatos, alios a me dictos, retractare coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Luii. de eo quod scriptũ
et michi aut̃ ad herere deo
bonum est. Uur quod dixi qd
dut̃ est omĩ anima melius
id dm̃ dicimus. magis dici de
sexaginta sunt regine. oc togin¬
cta concubinȩ & adolescentulȩ
quarum ñ est numerus. Lui.¬
de annis quadraginta sex edi¬
quinquaginta tribus piscibus.

Expanded text:
rta, de eo quod scriptum est, Mihi autem adhaerere Deo, bonum est : Ubi quod dixi, Quod autem est omni anima melius, id Deum dicimus, magis dici debSexaginta sunt reginae, octoginta concubinae, et adolescentulae quarum non est numerus . Quide annis quadraginta sex aediquinquaginta tribus piscibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut enĩ dediuinitate eius: aut
dehumanitate. aut deittͦꝙ
petrus : significabat. ȩccłi̾am secutu¬
ram quidem. hocẽ unitaturam
passiones dnĩ : sedlonge different̃.
trina ẽ : ita & temptatio timoris
trina est. xluii. ¶Cupiditati
quȩ ẽ incuriositate: opponitur
timor mortis. Sicut enĩ in illa
cognoscendarum terũ ẽ auiditas:
itã inista metus amutendę talis
nottiȩ. Cupiditati uero honoꝵ
ł laudis: opponitur timoiᷤᷤ doloriᷤ.¬
trinam temptationem passionis.
ter dnm̃ orasse ut transiret᷑ . sedita
potius impleretur uoluntas patͥs.

Expanded text:
ut enim de divinitate ejus, aut de humanitate, aut de utroque Petrus, significat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passionem Domini, sed longe differenter: trina est, ita etiam tentatio timoris trina est. Cupiditati quae in curiositate est, opponitur timor mortis: sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittendae talis notitiae. Cupiditati vero honorum vel laudis, opponitur timor ignomitrinam tentationem passionis, ter Dominum orasse, ut transiret calix, sed ita ut potius impleretur voluntas Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
tes potius angłoꝵ. Dequibus cdic¬
tum est. E runt equales angłis
ita loquimur : ut dominas ueri¬
ab eis dicimus possideri. Aut
si nomine possessionis adhunc
sensum impes dimur : id quoꝙ
auferatur. Non enĩ ait pat̾.
omĩa in possessionem tibi dabo.
siue omĩa mea possides ut pos¬
sidebis: sed omĩa mea tua sunt.
Hec tamen ita sunt eius: ut
ipsius dĩ. Quod enĩ ẽ in nr̃a pe¬
cunia. potest familie nr̃e uł
alimentũ ẽẽ uł oinamentum:
uł aliquid huiusmodi. Et cer¬
te cũ ipsum patrem recte ille
posset suũ dicere ⁊ non uidet ea:¬
quȩ ipse recte sua uocare possit.
diuersis dũ taxat modis. Cum
enĩ beatitatem illã optinuerimꝰ.
nr̃a erunt aduiuendum
superiora: nr̃a erunt ad conui¬
uendum ȩqualia: nr̃a erunt
addominandum in feriora.
Congaudeat igitur securissi¬
mus maior fr̃t: quia fr̃ punior

Expanded text:
tes potius Angelorum, de quibus dictes potius Angelorum, de quibus dictum est, Erunt aequales Angelis ita loquimur, ut dominas veriab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsius Dei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrem recte ille posset suum dicere, non video quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum inferiora. Congaudeat ergo securissimus major frater, quia junior
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ : recte intelliguntur suꝑ¬
sticiones: relicto uno conubio
ri. Quid deinde sibi uult. quod
cũ pat̾ diceret tu mecũ essemꝑ
quod iam tractatũ ẽ. addidit.
Et omiã mea tua sunt qͥua in
re primo cauendum ẽ. ne in¬
telligas ita dictum omĩa mea
tua sunt. quasi non sunt et frĩs.
aut tanquani interrena ne¬
reditate patiaris angustias.
Quomodo possint ẽẽ omĩa ma-¬
ioris. sihabet ętiam uinior par¬
tẽm suam. u sic enĩ aꝑfectis &
ꝑ purgatis ac iam inmortalib
filus nabentur omĩa: ut sint
UIt enim cupiditas nichil sine
angustia: ita nichil cũ angustia
caritas tenet. S ed quomodo
omĩa.u num & angłos ait aliqͥs.
s uirtutes sublimes ac potesta¬
tes. atq uniuersa cęlestia dĩ
ministeria. ds̃ in possessionẽ
tali filio sub iecisse putandus ẽ.a
si possessionẽ sic accipias ut eius
possessor. ipse sit dñs: non utiq omĩa.
Non enĩ dorͣmierunt: sed consor¬

Expanded text:
tus est, recte intelliguntur suptus est, recte intelliguntur superstitiones, relicto uno connubiori. Quid deinde sibi vult quod cum pater diceret, Tu mecum es semper, quod jam tractatum est, addidit, Et omnia mea tua sunt? Qua in re primo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Sed quomodo omnia? Num et Angelos, ait aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consor
Abbreviated transcription (Latin):
anthicristi ꝑditione letari:
quomodo dicit filius quem re¬
cepit pater. hoc sibi non fuisse
concessũ. cũ om̃s filu dĩ de illiꝰ
aduersarii dampnatione lȩ¬
taturi sint. mmirũ gͦ quod
inre obscurissima. sine preui¬
dicio diligentioris inquisitionis
dixerim: ipsũ hedum sibi nega¬
tum adepulandum conquerit᷑.
dum eũ peccatorẽ putat. Cũ
enĩ hedus ẽ illi genti. idẽ cũ
eum sabbati uiolatorem & ꝓsa¬
natorem legis existimant: iocun¬
dari epulis eius non meruit.
Et quod ait. nunquã dedisti
mͥhedum ut cũ amicis mĩs
epularer : tale sit ac sidiceret.
Eum qui michi hedus uide¬
batur. nunquã mͥ dedisti ad¬
epulandum: eo ipso michi illum
ipsum non concedens. quo michi
hedus uidebatur. Quod aut̃ dicit
cũ amicis meis. aut exꝑsona pͥn¬
cipum cũ plebe intelligitur : aut
exꝑsona ppłi iherosolimitani. cũ
cȩteris ppłis iuda. Aleretrices
aut̃ cũ quibus dissipasse substa¬
ntiam suã filius uinior accusa¬

Expanded text:
Antichristi perditione laetari, Antichristi perditione laetari, quomodo dicit filius quem recepit pater hoc sibi non fuisse concessum, cum omnes filii Dei de illius adversarii damnatione laetaturi sint? Nimirum ergo quod in re obscurissima sine praejudicio diligentioris inquisitionis dixerim ipsum Dominum sibi negatum ad epulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti, id est, cum eum sabbati violatorem et profanatorem Legis existimat, jucundari epulis ejus non meruit: ut quod ait, Nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer; tale sit ac si diceret, eum qui mihi haedus videbatur, nunquam dedisti miepulandum, eo ipso mihi illum ipsum non concedens, quo mihi haedus videbatur. Quod autem dicit, eum amicis meis, aut ex persona principum cum plebe intelligitur, aut ex persona populi Jerosolymitani cum caeteris populis Juda. Meretrices autem cum quibus dissipasse substantiam suam filius junior accusa
Abbreviated transcription (Latin):
peccoribus. Unde inpsalmo ex
ꝑsona synagoge. quod inter pre¬
tatur asapn : conuenienter accipi¬
tur dictum. Quasi pecus factuᷤᷤ
sum adte: & ego semꝑ tecum.
Quod etiam patris ipsuis testi¬
monio conpbatur : cum dicit.
Tumecũ es semꝑ. Non enim
quasi mentientem redarguit:
sed secum ꝑscuerantiam eius ap¬
ꝓbans : ad ꝑfectionem potioris.
atq iocundioris exultationis
inuitat. Quis ẽ gͦ hedus. quẽ
ñquain accepit ad epulandũ:
peccator ꝓfecto: hedi nomine
significari solet. Sed absit ut
antixpistum intelligamus : non
enĩ exitum in uenio huius cȩ
sententiȩ. Multũ enĩ absur¬
dum ẽ ei cui dicitur. tu mecũ
es semꝑ. hoc apatre optasse: ut
anthixpristo crederet. Neq
omĩno in eis tudȩoꝵ qui anthi¬
cristo credituri sunt: istum
filiũ fasẽ intelligi. Quomodo
aut̃ epularetur exillonedo:
si ipse ẽ anthicristus qui non¬
ei crederet: aut si hoc ẽ epula-¬
ri exhedi occisione. quod ẽ de

Expanded text:
pecoribus. Unde in Psalmo ex pecoribus. Unde in Psalmo ex persona Synagogae, quod interpretatur Asaph, convenienter accipitur dictum, Quasi pecus factus sum ad te, et ego semper tecum . Quod etiam patris ipsius testimonio comprobatur, cum dicit, Tu mecum es semper. Non enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiam ejus approbans, ad perfructionem potioris atque jucundioris exsultationis invitat. Quis est ergo haedus quem nunquam accepit ad epulandum? Peccator profecto haedi nomine significari solet. Sed absit ut Antichristum intelligam. Non enim exitum invenio hujusce sententiae. Multum enim absurdum est, eum cui dicitur, Tu mecum es semper, hoc a patre optasse, ut Antichristo crederet. Neque omnino in eis Judaeorum, qui Antichristo credituri sunt, istum filium fas est intelligi. Quomodo autem epularetur ex illo haedo, si ipse esset Antichristus, qui ei non crederet? Aut si hoc est epulari ex haedi occisione, quod est de
Abbreviated transcription (Latin):
cecitas facta ẽ uelut absentia
inagrum: donec plenitudo fili
minoris longe in idolatria gen¬
tiũ constituti: redux ad mandu¬
canducandum uitulum intͣret
Erit enĩ quandoq aperta uo¬
catio uidȩoꝵ. in salute eugłii:
quã manifestationem uõca¬
tionis. tanquam egressum pa¬
tris appellat. ad rogandum
maiorem filiũ. De inde quȩ respon
atur ille populus. numquã
mandatũ. dĩ pretisse: & quem
dicat hedum quem nunquã
accepit: ut cum amicis suis
epularetur. Sed de mandato
non pret̃ gresso: facile illud occur¬
rit. Neq deomĩ mandato dictũ
cẽ. sed de uno maxime necessario:
quo nullum altum dm̃ pret̃ unũ¬
omĩũ creatorem colere ussusẽ.
Neq iste filius inomĩb isrłitis.
sed inhis intelligitur habere ꝑso¬
nam: qui nũquã ifrłitis. ab uno
dõ asimulacra conuersisunt.
Quãquã enĩ tanquã ^ positus
iste filius terrena desideraret:
abuno tamen dõ ista desidera-¬
bat bona: quãius cõmunia cũ

Expanded text:
caecitas facta est velut absentia caecitas facta est velut absentia in agro, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria Gentium constituti redux ad manducandum vitulum intraret . Erit enim quandoque aperta vocatio Judaeorum in salutem Evangelii. Quam manifestationem vocationis, tanquam egressum patris appellat ad rogandum majorem filium. Deinde quae respondatur ille populus nunquam mandatum Dei praeteriisse; et quem dicat haedum quem nunquam accepit, ut cum amicis suis epularetur. Sed de mandato non praetergresso facile illud occurrit, neque de omni mandato dictum esse, sed de uno maxime necessario, quo nullum Deum alium praeter unum Creatorem omnium colere jussus est : neque iste filius in omnibus Israelitis, sed in his intelligitur habere personam, qui nunquam ab uno Deo ad simulacra conversi sunt. Quanquam enim tanquam in agro positus iste filius terrena desideraret, ab uno tamen Deo ista desiderabat bona, quamvis communia cum
Abbreviated transcription (Latin):
dit simphoniam & chor:
scilicet spũ plenos. uocibus
consonis eugłm p̃dicare. Quib
dictum ẽ. Dosecro uos fr̃s. ut
corditer conuersantium ani¬
mam. & coruntum in laudes
dĩ. Noc at unum deserus: & int̃¬
rogat quȩ illa sint. Sumit utiq
adlegendũ aliquem ꝓpħarũ: &¬
interrogat unde ista festa ȩccłia
celebrantur : in qua seẽẽ ñ uidet.
Respondet ei seruus patris ꝓpha.
Frater tius uenit: & occidit pat̃
tuus uitulum saginatum : ꝙr
saluũ illũ recepit. In extremis
enĩ terre fuit frater tuus. sed
inde maior exultatio cantantũ
dño canticũ nouũ: quia lauͤx
eius abextremis terrȩ. Et pro¬
pter eũ qui absenserat. occislis
ẽuirin piagapositus. & sciens
ferre imbeculitatem: quia quib
non ẽ narratũ de eo uiderunt:
& quia non audierant intellexer̃.
Sed indignatur etiam nc̃: &
adhuc non uult introire. Cũ
gͦ pienitudo gentiũ intrauerit.
egredietur oportuno tempore
isrł saluusfiat. E x cuiꝰ parte

Expanded text:
dit symphoniam et chorum, dit symphoniam et chorum, scilicet Spiritu plenos vocibus consonis Evangelium praedicare: quibus dictum est, Obsecro vos, fratcorditer conversantium animam et cor unum in laudes Dei. Vocat unum de servis, et interrogat quae illa sint: sumit utique ad legendum aliquem Prophetarum, interrogat unde ista festa in Ecclesia celebrantur, in qua se esse non videt. Respondet ei servus patris propheta: Frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus. Sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem ; quia quibus non est narratum de eo, viderunt; et qui non audierunt, intellexerunt . Sed indignatur etiam nunc, et adhuc non vult introire. Cum ergo plenitudo Gentium intraverit, egredietur opportuno tempore Israel salvus fiat: cui ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ut occidant eũ iubet:
hoc ẽ ut mortem eius insinuent.
Tunc e ͥuiq occiditur: cũ cre¬
dit occisum. Q epulemur in¬
quit. Hoc adlȩticiam ualet.
ꝓpt̃ illa quȩ consequentur dic̃.
quia hic filius meus mortuus
erat & reiuirit : perierat & in¬
uentus ẽ. Et iste epulȩ
atq festiuitas nẽ celeuratur:
ꝑ orbem terrarũ eccłia dilata¬
ta atq diffusa. Witulus enĩ
ille in corꝑe & sanguine dnĩco.
x offertur patri. & pascit
totam domum. Cũ interea
maior filius populus isrł scd̾m
carnem. non quidem ꝓfectus
in longinquã regionem. sed ta¬
men indomo non ẽ: in agro
ẽ aut̃. id ẽ in ipsa hereditaria
opulentia iegis & ꝓpħarum:
terrena potius oꝑatur : & in
quibuscumq isrłitis conside¬
rationibus. Nam multi tales
inuentisunt in eis: & sȩpe in¬
ueniuntur. U eniens de agro
domui ꝓpinquare cȩpit : idẽ.
laborare seruilis operis im pro¬
bato. exisdem scripturis eccłiȩ
libertatem consi derauit. Au¬

Expanded text:
etiam ut occidant eum jubet, etiam ut occidant eum jubet, hoc est, ut mortem ejus insinuent: enim cuique occiditur, cum credit occisum. Et epulemur, inquit: hoc ad laetitiam valet, propter illa quae consequenter dicit, Quia hic filius meus mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Et istae epulae atque festivitas nunc celebrantur, per orbem terrarum Ecclesia dilatata atque diffusa. Vitulus enim ille in corpore et sanguine Dominico et offertur Patri, et pascit totam domum. Cum interea major filius, populus Israel secundum carnem, non quidem profectus in longinquam regionem, sed tamen in domo non est. In agro autem est, id est, in ipsa haereditaria opulentia Legis et Prophetarum terrena potius operatur, et in quibuscumque Israeliticis considerationibus. Nam multi tales inventi sunt in eis, et saepe inveniuntur. Veniens de agro domui propinquare coepit, id est, labore servilis operis improbato, ex iisdem Scripturis Ecclesiae libertatem consideravit. Au
Abbreviated transcription (Latin):
grȩ dĩ. ad spem indulgentiȩ
peccatoꝵ : hocẽ postlonga itine¬
osculum caritatis. Et incipit
iam peccata constitutus in ȩccłia
confiteri. Nec dicit omĩa quȩdic¬
turum seẽẽ ꝓmiserat: sedusꝙ
ad illud. Nonsum dignus uocari
filius tuus. Hoc enĩ uult fieri ꝑ
grãm: quo se indignũ ẽẽ ꝑmeri¬
ta fateatur. Non addit quod
in illa meditatione dixerat. fac
me sicut unũ demercennariis
tuis. Cũ enĩ panem non habe¬
ret. ⁊ mercennarͥiis ẽẽ cupie¬
bat : Quod post osculum patͥs.
generosissime iam dedignatur.
Stola prima ẽ : dignitas quã
ꝑdidit adam. Serui qui eam
ꝓferunt : reconciliationis pre¬
dicatores. Anulus inmanũ:
significatur. Calciamenta inpe¬
des: preparatio eugłizandi ad
nontangenda terrena. Eitulus
saginatus. ipse item dñs : sed scd̾m
carnem satiatus ob ꝓbrus. Quod
aut̃ inperat ut adducant eum.
quid aliud nisi ut predicent
eum: & annuntiando uenire
faciant in exhausta fame u̾is¬
cera filu esurientis. a Nam

Expanded text:
e Dei ad spem indulgentiae peccatorum, hoc est, post longa itineosculum charitatis. Et incipit jam peccata constitutus in Ecclesia confiteri. Nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud, Non sum dignus vocari filius tuus. Hoc enim vult fieri per gratiam, quo se indignum esse per merita fatetur. Non addit quod in illa meditatione dixerat, Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Cum enim panem non haberet, vel mercenarius esse cupiebat: quod post osculum patris generosissime jam dedignatur. Stola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus in manu, psignificatur. Calceamenta in pedes, praeparatio evangelizandi ad non tangenda terrena. Vitulus saginatus, ipse idem Dominus, sed secundum carnem satiatus opprobriis. Quod autem imperat ut adducant eum, quid aliud, nisi ut praedicent eum, et annuntiando venire faciant in exhausta fame viscera filii esurientis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ filiũ deseruat: in quo
usꝙ ad nrãm longinquã etiam
ꝑegrinationem cucurrit atq
descendit: quia deus erat in xp̃o.
mundum reconcilians sibi. Eit
ipse dñs ait. Pater in me ma¬
clinare &e humiliari in ample¬
tum eiuis brachiũ fuũ .te. brachi¬
um dñi cu reuelatum ẽ . a qõ
est utiq dñs nr̃ iħc xp̃c. E tos

Expanded text:
unigenitum Filium deseruit, in quo unigenitum Filium deseruit, in quo usque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit atque descendit; quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi : et ipse Dominus ait, Pater in me maclinare et humiliare in amplexum ejus brachium suum? Et brachium Domini cui revelatum est ? quod est u
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem. in ęccłia constitui ꝑfi
dem : ubi iam possit ẽẽ pecc̃oꝵ
legitima. & fructuosa confessio.
Quid gͦ patri dicturũ sedicit.
pater peccaui ineęlum & coram
te. & iam non sum dignus uoca¬
ri filius tuus. Fac me sicut unum
acmercennarus tuis: E trũ noc ẽ
peccaui in cęlum. quod ẽ corã te.
ut cęlum appellauerit ipsam sũ¬
mitatem patris. unde ẽ etiã illud
in psalmo. Asũmo celo egeressio
euis. cũ abipso patre uellet in telli¬
gꝰ an potius. peccaui in celũ. corã
scĩs animabus in quibus sedes ẽ
dĩ: Coram te aut̃: in ipso penet᷑li
interioris conscientiȩ. Et furgens:
uenit ad patrẽ suũ. Cũ aut̃ ad¬
huc longe eẽt. antequã in tellige
ret dm̃. sed tamen eũ iam pie
quereret : uidit illũ pater ipsuis.
Impios enĩ & suꝑbos conuenien¬
ter non uidere dicitur: tanquã
ante oculos non habere. Ante
oculos enĩ haberi: non nisi qui
diliguntur dici solent. Et mĩa

Expanded text:
ad patrem, in Ecclesia constitui per ad patrem, in Ecclesia constitui per fidem, ubi jam possit esse peccatorum legitima et fructuosa confessio. Quid ergo patri dicturum se dicit? Pater, peccavi in coelum et coram te, et jam non sum dignus vocari filius tuus; fac me sicut unum de mercenariis tuis. Utrum hoc est Peccavi in coelum, quod est Coram te; ut coelum appellaverit ipsam summitatem Patris: unde est etiam illud in Psalmo, A summo coelo egressio ejus , cum ab ipso Patre vellet intelligi? An potius, Peccavi in coelum, coram sanctis animis, in quibus est sedes Dei: Coram te autem, in ipso penetrali interiore conscientiae? Et surgens venit ad patrem suum. Cum autem adhuc longe esset: antequaret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret, « vidit illum pater ipsius. » Impios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos ejus non habere. Ante oculos enim haberi, non, nisi qui diliguntur, dici solent. « Et mis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicaretur. iam enĩ poterat
talis anumaduertere multos
prodicare ueritatem. in terquos qͥã
eẽnt non ipsuis amore ueritatis.
ducti. sedcupiditate conpatandoꝵ
scłariũ cõmodoꝵ. Dequib dice¬
annuntiarent. non caste: existi¬
mantes questum ẽẽ pietatem.
Nonenĩ aliud annuntiabant
sicut heretici: sed hoc quod apłs
paulus : non eo tamen animo. qͦ
apłs paulus. Unde mercennaris
recte appellantur. In eadem
quidem domo. eundem panem
uerbi tractantes : non tamen in
sed temporali mercede conducti.
Detalibus dictũ ẽ. Amen dicouo¬
bus : ꝑceꝑunt mercedem suam.
Ergo ego inquit. hic fame pereo.
Deinde ait. Surgam. quia iace¬
bat : & ibo. quia longe aberat.
Ad patrem meũ: quia sub prin-¬
cipe porcors erat. Cetera uero
sunt penitentiam meditantis in
confessione peccati: nondum ta-¬
men agentis. Non enĩ iamdicit
patri: sed dicturũ se eẽ ꝓmitit
cum uenerit. Intelligas igitur
hoc non accipiendum ẽẽ uenire

Expanded text:
praedicaretur? Jam enim poterat praedicaretur? Jam enim poterat talis animadvertere multos praedicare veritatem, inter quos quidam essent non ipsius amore veritatis ducti, sed cupiditate comparandorum saecularium commodorum. De quibus diceannuntiarent non caste , existimantes quaestum esse pietatem . Non enim aliud annuntiabant, sicut haeretici; sed hoc quod apostolus Paulus, non eo tamen animo quo apostolus Paulus: unde et mercenarii recte appellantur, in eadem quidem domo eumdem panem verbi tractantes; non tamen in sed temporali mercede conducti. De talibus dictum est, Amen, dico vobis, perceperunt mercedem suam . Ego ergo, inquit, hic fame pereo. Deinde ait, Surgam, quia jacebat: et ibo, quia longe aberat: ad patrem meum, quia sub principe porcorum erat. Caetera verba sunt poenitentiam meditantis in confessione peccati, nondum tamen agentis. Non enim jam dicit patri, sed dicturum se esse promittit cum venerit. Intelligas igitur hoc nunc accipiendum esse venire
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ex terius princepis. ad
militiã diaboli ꝑtinens. U ala
euis : modus potestatis eius. Por¬
ci: in mundi spẽ qui sub ipso
eeñt. Siliꝗ̃ quib porcos pasce¬
bat. scłares doctrine. steri les ua¬
nitate ꝑsonantes: dequeb lau¬
des idoloꝵ fabularũꝙ ad deos
gentiũ ꝑtinentium. utrio ser¬
mone atq carminił ꝑcrepant.
quib demonia deleotantur.
Unde cũ iste saturari cupiebat:
aliquid solidũ. ac rectũ quod
adbeatã uitã ꝑtineret inueni¬
re uolebat intalibus: & non po¬
terat. Hoc ẽ enĩ quod ait : & ne¬
mo illi dabat. Inse aut̃ reuer¬
sus. iam scilicet ab eis que fo¬
rinsecus frustra alicunt &¬
seducunt. inconscientię in te¬
riora reducem facionẽ intentio¬
nem suam. Dixit. Quanti
mercennarii patris mei abun¬
dant panib c unde hoc scire
poterat. in quo tanta erat obli¬
uo dĩ. sicut in omĩb idolatriᷤᷤ
fuit: nisi quia ista recogitatio
iam respicientis ẽ. cũ euglium

Expanded text:
aliquis aerius princeps ad aliquis aerius princeps ad militiam diaboli pertinens. Villa ejus, modus potestatis ejus. Porci, immundi spiritus qui sub ipso essent. Siliquae quibus porcos pascebat, saeculares doctrinae, sterili vanitate resonantes; de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos Gentium pertinentium vario sermone atque carminibus percrepant, quibus daemonia delectantur: unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait, Et nemo illi dabat. In se autem reversus, jam scilicet ab eis quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt, in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam, dixit, Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Unde hoc scire poterat, in quo erat tanta oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
diusit pater faus sub stantiã:
minoi fauis in regionem lon¬
ginquã ꝓfectus ẽ. male utend
naturalib bonis. eo ipso quo pa¬
trem deseruit. cupiditate fru¬
endi creat ira: relicto ipsocre¬
atore. Qu od non post multoᷤ
dies dixit sactũ. ut congregatiꝰ
omĩb peregre ꝓficisceretur
in rgionem longinguam: quia
non muito post institutionem
numani genens. placuit animȩ
ꝑlberum arbitrium ferre secũ
quandam uelut potentiã natu¬
re suȩ. & deserere eum aquocon¬
dita ẽ: pres. dens uiribus suis.
Quas uires tanto consumit
citius: quanto eũ deserit aquo
date sunt. Itaq hano uitam
ꝑdigam uocat: amantẽ funde
atꝗ spatiari ponpis exteribrib.
intus inanescentẽ: cũ ea quisq
sequitur. quȩ abille ꝓcedunt:
& relinquit eũ qui fibi c̃ interi¬
or. Regio itaꝙ longinqua: obli¬
uio dĩ ẽ. E ames aut̃ inula re¬
gione ẽ: indigentia uerbi uerita¬
tis. Unusciuiũ regionis illius.

Expanded text:
divisit pater liberis substantiam, divisit pater liberis substantiam, minor filius in regionem longinquam profectus est, male utendo naturalibus bonis, eo ipso quod patrem deseruit cupiditate fruendi creatura, relicto ipso Creatore. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus peregre proficisceretur in regionem longinquam: quia non multo post institutionem humani generis placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et deserere eum a quo condita est, praefidens viribus suis; quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, t relinquit eum qui sibi est interior. Regio itaque longinqua, oblivio Dei est. Fames autem in illa regione, est indigentia verbi veritatis. Unus civium regionis illius,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: quib unũ deẽ ut ꝑfici¬
antur. Ipsum uero unum sine
uarietate in se manens: cũ acces¬
serit ꝑficit. C ui deputat om̃s
ꝑpenitentiã reconciliatos: quȩ
numilitate optinetur.xxxii. Sexe.
omo habens duosfilios: deus
adduos ppłos intelligitur.¬
Et tanquã stirpes duas generis
humani unam: eoꝵ qui ꝑman¬
serunt inunius dĩ cultu: A iterã.
coꝵ qui usq adcolenda idolaidese¬
ruerunt diñ. Ab ipso aut̃ exor¬
dio creaturȩ: mortaliũ considera¬
tio debet intendi. & aior gͦ filius:
ad euitũ unius dĩ ꝑtinet᷑: mino¬
rem in regionẽ longinquã ꝓer¬
fectũ eẽ dicit. Petit enĩ ut sibi
p̾ras sibstantiȩ quȩ eũ tangeret.
daretur apatre: tanquã aĩa
potestate sua delectata: id quod
ili ẽ uiuere. intelligere. me¬
minisse. ingenio alacri excelle¬
re. Omĩa ista: diuina sunt
edeuntibꝰmun era quȩ in potestate acci¬
piens ꝑuberum arbitrium qͥa

Expanded text:
possunt, quibus unum deest ut perficipossunt, quibus unum deest ut perficiantur: ipsum vero unum sine varietate in se manens cum accesserit perficit, cui deputat omnes per poenitentiam reconciliatos, quae humilitate obtinetur. XXXIII. Ib. XV, 11-32. Homo habens duos filios, Deus ad duos populos intelligitur, tanquam stirpes duas generis humani: unam eorum qui permanserunt in unius Dei cultu, alteram eorum qui usque ad colenda idola deseruerunt Deum. Ab ipso autem exordio creaturae mortalium consideratio debet intendi. Major ergo filius ad cultum unius Dei pertinet. Minorem in regionem longinquam profectum esse dicit. Petiit enim ut sibi pars substantiae quae eum tangeret, daretur a patre, tanquam anima potestate sua delectata, id quod illi est vivere, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere: omnia ista divina sunt munera, quae in potestatem accipiens per liberum arbitrium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
alem in fatuatum : apostatã.
Ouẽ ꝑditã. om̃s peccatores
dẜit : qui ꝑ pęnitentiã reconcili¬
antur dõ. Quã numeris suis
portat: quia humiliando se ta¬
les erexit. Iaõ aut̃ ulas non agin¬
ta nouẽ dixit. quas reliquit᷑
i aeserto: quia suꝑbos significant.
anquã in soltudinẽ gerentes in ani¬
no: dũ soios seuideri uolunt: quib
adꝑfectionem unitas deẽ. Qũ enĩ
quisq auera unitate diuellitur:
supbia diuellitur. Suȩ quippe poteᷤ¬
tans eẽ cupiens: non sequitur uñ
quodaĩ ẽ. Idõq & in nonaginta
nit eoꝵ significationem: qui dese
psumentes: peccatorib ad salutẽ rede
se p̃ponunt. Unũ enĩ deẽ. & ad
nouẽ ut decem sint. & ad nona¬
ginta nouem ut centũ sint: & si
peeteros numeros hoc consideres.
Nam & nongentis non aginta
nouem unũ deẽ. ut millesint:
& adnouẽ inilia nongentos nona¬
gnnita nouẽ. unũ deẽ ut decem
milia sinit. Eariari gͦ ꝑbreuita¬
tem. & magnitudinẽ numeri

Expanded text:
alem infatuatum, apostatam: Ovem perditam, omnes peccatores dixit, qui per poenitentiam reconciliantur Deo. Quam humeris suis portat, quia humiliando se tales erexit. Ideo autem illas nonaginta novem dixit, quas reliquit in deserto, quia superbos significant, tanquam solitudinem gerentes in animo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectionem unitas deest. Cum enim quisque a vera unitate divellitur, superbia divellitur: suae quippe potestatis esse cupiens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta nit eorum significationem, qui de se praesumentes peccatoribus ad salutem redeuntibus se praeponunt. Unum enim deest ad novem ut decem sint, et ad nonaginta novem ut centum sint. Et si per caeteros numeros hoc consideres. Nam et nongentis nonaginta novem, unum deest ut mille sint, et ad novem millia nongento nonagintas novem, unum deest ut decem millia sint. Variari ergo per brevitatem et magnitudinem numeri
Abbreviated transcription (Latin):
secũ eas moriens aufert. Hoc
ẽ quod dicit dauid. Netimue
ris cũ diues factus fuerit hõ:
uod ait aut unum odiet
& alterũ diliget. aut uno
adherebit. & alterũ contemnet.
ñ sine consideratione distinguen¬
da sunt. Non enĩ passim aut
quasi temere dicta sunt. Nemo
enĩ interrogatus utrum diligit
diabolum. respondec sediligere.
sed potius odisse : dm̃ aut̃ se diti¬
gere. om̃s fere ꝓclamant. S aut
unum odiet & alterum diliget.
ut fieri debet: Odiet scilicet di¬
abolum. diliget dm̃. Quoduͦ
adiunr̃ aut̃ alteri adherebit
& alterũ contempnet: adhere¬
bit scilicet diabolo cũ quasi eius
premia temporalia sectatur:
eus pꝰrepon̾e cupiditatibus sus.
qui debonitate eius adimpum¬
tatem sibiblandiuntur: quib
ꝑ salomonem dicitur. Elli ne ad¬
icias peccatũ suꝑ peccatum : &
dicas miseratio aĩ magna est.

Expanded text:
eas secum moriens aufert. Hoc eas secum moriens aufert. Hoc est quod dicit David: Ne timueris cum dives factus fuerit homo,uod ait, Aut unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet, non sine consideratione distinguenda sunt. Non enim passim aut quasi temere dicta sunt. Nemo enim interrogatus utrum diligat diabolum, respondet se diligere, sed potius odisse: Deum autem se diligere omnes fere proclamant. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet: odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Quod vero adjunxit, Aut alteri adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei m
Abbreviated transcription (Latin):
olei quinquaginta seribi fecit
adebitore. & decentum choris
tritici. oc toginta: ad nichil aliud
ualere arbitror: nisi ut ea quȩ si¬
militer atꝙ in leiitas dȩi quis
ꝙ oꝑatur. in xp̃i ȩccli̾am abun¬
det iusticia euis. suꝑ scribarum
& phariseoꝵ tcũ illi deci¬
mas darent. isti dimidiasdent:
sicut non defructibus sed exipsis
bonissuis. fecit ⁊ acheus. Aut
certe duplicet decimam: ut du¬
as decimas dando. superet in¬
pendia uideoꝵ. OI ãmona uero
iniquitatis. obhoc adño appella¬
ta ẽ ista pecunia quã possidemꝰ
ad tempus: quia mãmona diui¬
tiȩ interpretantur. Nec sunt
diuitiȩ iste nisi iniquis: qui in
eiis constituunt spem. atq co¬
piam beatitudinis suȩ. Auistis
uero cũ hȩç possidentur. ẽ qui¬
dem ista pecuniaͥ sed non sunt
alis diuitiȩ nisi celestes & spĩta¬
ies: quibus indigentiam suã
spitaliter supplentes. exclus a
egestate miseriȩ. beatitudinis co¬
terrenas facultates: quia nemo

Expanded text:
olei, quinquaginta scribi fecit olei, quinquaginta scribi fecit a debitore; et de centum coris tritici, octoginta; ad nihil aliud valere arbitror, nisi ut ea quae similiter atque in Levitas Judaei, quisque operatur in Christi Ecclesiam, abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum , ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent: sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zacchaeus ; aut certe duplicet decimam, ut duas decimas dando superet impendia Judaeorum. Mammona vero iniquitatis ob hoc a Domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia Mammona divitiae interpretantur, nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae: a justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spirituales, quibus indigentiam suam spiritualiter supplentes exclusa egestate miseriae, beatitudinis coterrenas facultates; quia nemo