comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod exultauerunt in dm̃uiuum: Quȩ tibi exultauer̃ :
Cor meum & caro mea : Vnde exultauerunt: Nam &
passer inquit inuenit sibi domum : &turtur nidũ
sibi. ubi ponat pullos suos Quidẽ hoc: Duo dixerat.¬
& duo reddidit Insimilitudinibus auiũ dixerat exul¬
tasse cor suum & carnem suam : Et his duobus.
reddidit passerem & tur turem: Cor tamquam
passer : Caro tamquam turtur: inuenit sibi domum
passer . Inuenit sibi domum cor meũ : Exerc& pennas
in uirtutib huius temporis : in ipsa fide spe & carita¬
te : quibus uol& indomum suam: Et cum uenerit.
per manebit etiam querula vox passeris quae hic
ẽst : non erit abi.: Nam ipse ẽ querulus passer.
carnalem: Flabebit  quendam cȩlestem locum. ꝑpetuã
domum : passer iste : fim& querelas suas: Tur turi autẽ
dedit & pullos. Idest carni: Inuenit domum turtur.
ubi ponat pullos suos: Passer domum : turtur nidum:
& nidum utiq ubi ponat pullos suos: Domus: tamquam
ad sempiternum erigitur:. Nidus. ad tempus congeri¬

Expanded text:
uo exsultaverunt? «In Deum vivum.» Quae tibi exsultaverunt? «Cor meum et caro mea.» Unde exsultaverunt? «Nam et passer,» inquit, «invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos.» Quid est hoc? Duo dixerat, et duo reddidit in similitudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum, et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus temporis, in ipsa fide, et spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, carnalem: habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pullos suos.» Passer domum, turtur nidum, et nidum utique ubi ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeri
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quidem quod mulier seducta ẽ. nonẽ ille seductus.
sed eum fefellit quomodo fuerat iudicandũ quoderat
dicturus. Mulier quam dedisti mecum. ipsa dedit mihi &
manducaui Quidergo plurib Et sicredendo ñ sunt ambo
decepti. peccando tam̃ ambo st̃ capti. &diaboli laqueis implicati

Expanded text:
in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credenddecepti, peccando tamen ambo sunt capti, et diaboli laqueis implicati
Abbreviated transcription (Latin):
compulsũ. Ita credendũ ẽ illũ uirũ siue feminȩ uni unũ.
hominem homini. coniugem conuigi. ad dĩ legem trans¬
grediendam. non tamquam uerum loquenti credidis¬
se seductum. sed sociali necessi tudine paruisse: Non
enim frustradixit apostolus. Sed adam non est seductus.
mulier. autem seducta. nisi quia illa quod ei serpens lo
consortio dirimi. nec in communione peccati
Nec ldeo minus reus si sciens prudensq pecca¬
uit Unde & apostolus non ait. Non peccauit.
sed non est seductus. Nam utiq ipsum ostendit ubi
dicit Per unum hominẽ. peccatum intrauit in mun¬
dũ. Et paulo post apertius. Insimilitudinẽ inquit p̃ua¬
ricationis adae. Hos autem seductos intelligi uoluit.
qui lo quod faciunt. non putant esse peccatum.
llle aũ sciuit. Alioquin. quomodo uerum erit. Adam
non ẽ seductus: Sed in expertus diuinȩ seueritatis. in eo
falli potuit. ut ueniale creder& eẽ commis sum. Ac ꝑ hoc

Expanded text:
conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locconsortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
si tetigissent. uelut deos futuros: Tamquã eis diuinitatem
inuider& qui eos homines fecerat: Sed etiã siuirũ ꝓpter
aliquã mentis elationẽ : quȩ dm̃ internorũ scrutatorem la¬
tere ñ poterat sollicitauit aliqua experiendi cupiditas. cum
credere potuisse : qđ eos ds̃ ab ȩsca illius ligni inuidendouetuis s&:¬
minis sensum serpere affectans cui utiq stanti qũo ipsececide¬
rat in uidebat. fallaciã sermocinatus ẽ feminȩ: A parte scilic&¬
inferiore illius humanȩ copulȩ incipiens. ut gradatim ꝑueni¬
r& ad totũ. Non existimans uirũ facile credulũ necerrando
posse decipi. sed dũ alieno cedit errori Sicut enĩ aaron erran¬
ti populo ad idolũ fabricandũ non consensit inductus. sed ces¬
sit obstrictus: Nec salomonẽ credibile ẽ errore putasseldo¬
lis eẽ seruiendũ sedblanditus femineis adilla sacrilegia fuisse

Expanded text:
si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis . elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum credere potuisse, quod eos deus ab esca illius ligni inuidendo uetuissminis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, inuidebat, inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
mostiferas delicias contristar&: Ita et adam. postea quam de ligno
prohibito secducta mulier manducauit: ẽiq dedit ut simul ede¬
rent: noluit eam contristare. quam credebat posse sine suo
solatio contabescere. si ab eius alienaretur animo: & omnino
illa interire discordia: Non quidem carnis uictus concu¬
piscentia : quam nondum senserat. in resistente lege membro¬
rum legi mentis suae : sed amicali quadam beniuolentia : qua
plerumq: fit ut offendatur ds̃ ne homo ex amico fiat in¬
imicus Quod facere non debuisse. diuinae sententia e
iustus exitus indicauit: Ergo alio modo quodam. &ipse de¬
ceptus ẽ: Sed dolo illo serpentino. quo mulier seducta est.
nullo modo illum arbitror. potuisse seduci Hlanc autem
seductionem: proprie  appellauit apostolus. qua id quod
suadebatur : cum falsum ess&. uerum putatum ẽ: Idest qđ
ds̃ ldeo lignum illud tangere ꝓhibuerit: quod sciebat eos

Expanded text:
mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae senteiustus exitus indicauit. ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. hanc autem proprie seductionem appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ in illa gratia nos dicat nec masculũ eẽ nec feminã: sed
qđ for tassis illa hoc ñdũ ꝑceperat: qđ fit inagnitione dĩ.
&iuro regente ac dispensante. paulatim fuerat ꝓceptura:
Neꝙ enĩ frustra &illud apłsait . Adã enĩ primus formatus ẽ
deinde eua: Et adã non ẽ seductus . Mulier aũ seducta inp̃ua
ricationẽ facta ẽ : Idẽ ut ꝑillã etiã uir p̃uaricar &ur : Nam
et ipsũ dic̃ p̃uaricatorẽ ubi ait. bsimilitudinẽ p̃uaricatio¬
nis adȩ quiẽ forma futuri : seductũ tam̃ negat: Namet in¬
terrogatus. ñ ait . mulier quã dedisti mecũ seduxit me
& manducaui sed ipsa inquit mihi deđ aligno & manduca¬
ui: Illa uero : Serpens inquit sed ux̃ me : ita salomonur tan¬
tȩ sipientiȩ : Nũꝗd nã credendũ ẽ qđ insimula crorũ cultu.
credideẽ aliquid ut ilitatis : Sed mulierũ amort ad hoc ma¬
lũ trahenti resistere ñ ualuit : faciens qđ sciebat ñ eẽ
faciendum: ne suas quibus deperiebat atq defluebat.

Expanded text:
cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura. Neque enim frustra et illud Apostolus ait: Adam enim primus formatus est, deinde Eva: et Adam non ericatione facta est, id est ut per illam etiam uir praeuaricaretur. nam et ipsum dicit praeuaricatorem, ubi ait: in similitudinem praeuaricationis Adae, qui est forma futuri, seductum tamen negat. nam et interrogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat,
Abbreviated transcription (Latin):
nisto sexu masculi & feminae: apostolus paulus. occulti¬
orȩs cuiusdam rei figurasse mysterium. uel hinc intel¬
ligi potest: Quod cum alio loco dicat. ueram uiduam eẽ
de solatam sine filiis &nepotibus . & tamen eam sperare
hic dicit mulierem se ductam. in preuaricationem facta.
saluam fieri per generationem filiorum: Et addidit .
Si per manserint Infide & dilectione. & scĩficatione.
cum sobrietate: Quasi uero possit obeẽ bonȩ uiduȩ.
si uel filios non habuerit : uel hi quos habuerit.
in bonis operibus permanere noluerint
Sed quia aeque dicuntur opera bona: tamquam
filii sint uitȩ nrae. secundum quam quaeritur cuius VI¬
tae sit quisq: Idest quomodo agat haec temporalia:
Quam uitam greci non gibe n. sed Gion. uocant Et haec ope¬
ra bona: maxime in officus misericordiae frequentari
solent: : Opera uero misericordiae nihil prosunt. siue
paganis siue iudeis. qui xẽo noncredunt: Siue quibusq
her&icis. uelscismaticis . ubi fides & dilectio & sobria

Expanded text:
sto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tamen eam sperare hic indicat mulierem seductam in praevaricatione factam, salvam fieri per filiorum generationem: et addidit, si permanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, quam vitam Graeci non ζωήν, sed βίον vocant; et haec opera bona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; opera vero misericordiae nihil prosunt, sive Paganis, sive Judaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticis vel schismaticis ubi fides et dilectio et sobria
Abbreviated transcription (Latin):
lor mirũ ẽ . si non om̃a quaedicitur ds tam quã ad p̃sens
tempus cognoscere: id eo dicitur quia cognosci facit. siue
ab angelis siue ab hominibus : Modus quippe iste locutio¬
nis : cũ ꝑefficientẽ id quod efficitur significatur: creber
ẽ inscripturis scis. maxime cũ dedõ aliquid dicitur. qđ
ei ad propri&atẽ locutionis ñ conuenire. p̃sidens m̃tib

Expanded text:
lor, mirum est, si non omnia, quae dicitur deus tamquam ad praesens tempus cognoscere, ideo dicitur, quia cognosci facit, siue ab angelis siue ab hominibus. modus quippe iste locutionis, cum per efficientem id quod efficitur significatur. creber est in scripturis sanctis, maxime cum de deo aliquid dicitur, quod ei ad proprietatem locutionis non conuenire praesidens mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uente disꝑder&ur. Et cecidit filium : timens peri¬
re labores suos . Qm̃ reliquit tibi quod nec tenere¬
hic poterat. nec auferre: Non enĩ aliquid tibi dimsit.
qđ ipsius eẽ poss&: lesit ut succederes: Ds̃ aũ tuus.
redemptor tuus. Castigator tuus. pater tuus . eru
dit te quo : Vt accipias hereditatẽ: ubi non effe¬
ras patrem : sed hereditatẽ non habeas. ipsũ patrẽ
Adhanc sp̃er eridiris. & murmurais: & nonꝰ quid acci¬
derit triste fostasse blasphemas:: Quo ibis abspũ eiꝰ
Ecce dimitente etñ flagellat: Deserit blasphemante᷑.
ñsenties uidicantẽ: Nonne melius ẽ ut flagellet

Expanded text:
vente disperderetur. Et cecidit filium, timens perivente disperderetur. Et cecidit filium, timens perire labores suos: qhic poterat, nec auferre. Non enim aliquid tibi dimisit quod ipsius esse posset. Cessit, ut succederes. Deus autem tuus, redempdit te. Quo? Ut accipias haereditatem, ubi non efferas patrem, sed haereditatem habeas ipsum patrem. Ad hanc spem erudiris, et murmuras? et si acciderit, fortasse blasphemas? Quo ibis a spiritu ejus? Ecce dimittit te, et non flagellat: deserit blasphemantem, non senties judicantem? Nonne melius est ut flagellet
Abbreviated transcription (Latin):
dñopossideri : Crit enim tunc ds omnia in
omnib Nec erit ulla infelicitas quae
nos exerceat: sed felicitas solaq paschat:
uari queris ipse tibi unus omnia erit:
hab&ur : Ad hanc homo domatur : & contra istũ utilẽ
domitorem : si forte flagella ꝓferat. murmuratur : au¬
distis exortantẽ apłm. Si separ&is uos adisciplina: ergo
nothi & non estis filii: Nothi sunt ad ulteri  Quis enĩ est
filius : cui non d& disciplinã pater eiuis: Et carnis quidẽ
nr̃e inquit patres. habebamus correptores & ferebamꝰ:
Non multo magis subiciemur patrispiriuum. & iuuemꝰ.
Quid enĩ tibi potuit prestare patertuus . quia corri¬
puit te : quia liberauit te: quia flagellũ ꝓtulitꝰ te
& ceditte: Numquid prestare potuit. ut uiueres in
adernũ : Quod non potuit prestare sibi. quando
prestar& tibi: Propter peccuniam suam quantulã¬
cũq: quã deusuris & labore collegit : erudiebat te
flagellis : Netibi dimissus labor eius: temale ui¬

Expanded text:
possideri. Erit enim tunc Deus omnia in possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exerceat, sed felicitas sola quae pascat. varia qnaeris, ipse tibi unus omnia erit. habetur? Ad hanc spem homo domatur, et contra istum utilem domitorem, si forte flagellum proferat, murmuratur? Audistis exhortantem Apostolum: Si separetis vos a disciplina, ergo nothi, et non estis filii. Nothi sunt adulteri. Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? Et carnis quidem nostrae, inquit, patres habebamus correptores, et reverebamur; non multo magis subjiciemur Patri spirituum, et vivemus ? Quid enim tibi potuit praestare pater tuus, quia corripuit te, quia verberavit te, quia flagellum protulit et cecidit te? Numquid praestare potuit ut viveres in aeternum? Quod non potuit praestare sibi, quando praestaret tibi? Propter pecuniam suam quantulamcumque, quam de usuris et labore collegit, erudiebat te flagellis, ne tibi dimissus labor ejus te male vi
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ suã erudiebant nos. Hic aut adid
qđ utile ẽ: In recipiendo scĩficationẽs eius
onec domemur & ꝑdomemur : id ẽ ꝑficia¬
mus. domitorem feramus: Plerumq enim pro¬
fret domitor nr̃. &iam flagella: Sieñ tu addo¬
manda iumenta tua ꝓfers uirgũ ꝓfers fla¬
gellum : ds̃ non profert addomanda iumenta
sua quod sumus nos : qui deiumentis suis faci&
filios suos: Domas equum tuum: Quid datu¬
rus esequo tuo: cum te coeperit portare man¬
su&us ferre disciplinã tuã: oboedire imperio
tuo. Esse iumentum hoc ẽ adiumentum Infir¬
mitatis tuae. Quid ei recribues : quẽ nec sal¬
tim sepelis. cum mortuus fuerit. sed discer¬
pendum uolatilib proicis .: domito tibi ds
hereditatẽ seru&. quod ẽ ipsȩ ds. Et adtẽ¬
pus mortuũ. resuscitat te : Carnẽ tuausq
ad numerum capillorum redd& tibi: & con¬
stitu& conangelis in gernum. Ubi non indi¬
geas iã nomari: sed tantũ modo apiissimo

Expanded text:
luntatem suam erudiebant nos, hic autem ad id luntatem suam erudiebant nos, hic autem ad id quod utile est in recipiendo sanctificationonec domemur et perdomemur, id est, perficiamur, domitorem feramus. Plerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis suis faciet filios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod est ipse Deus: et ad tempus mortuum, resuscitat te. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit statim: & dabit tibi p&itiones cordis tui:
iergo ñ dũ habes p&itiones cordis. unde delec¬
taris in dño Nisi quia tenes cius cestã ꝓmissi¬
onẽ : quise effecit ꝓmittendo debitorẽ: Huius
igitur dep̃cationis. ut maneat nobiscũ spesnra.
& introducamur in id qđ ꝓmisit ds̃: Illuc er¬
go mentis oculus dirigatur: Om̃a quȩ in uia
nẽ: Exultent suꝑbi. depręsenti felicitate
Fumeant honorib: fulgeant auro: redundent
familiis : obsequiis dientiũ constipentur: Prȩ¬
tereunt ista. transeunt tãquã umbra: Cũ ille
finis uenerit. ubi om̃s quimodo in dño sperant
gaudent: tunc illis ueni& sine fine trifucia:
Quando acceperint humiles qđ i  rident suꝑbi
tunc suꝑborũ typus conuestetur in luctum
Deinde patres quidẽ carnis nr̃ȩ habuimus eru¬
ditores. & reuerebamur : N on multo magis
op tẽperabimus patrispũũ. & uiuemus. Et
illi quidẽ. Intẽpore paucorũ dierũ scđm uo¬

Expanded text:
subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo nondum habes petitiones cordis tui, unde delectaris in Domino, nisi quia tenes certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Dgo mentis oculus dirigatur; in finem: omnia qnem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles quod irrident superbi, tunc superborum typhus convertetur in luctumdeinde patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores et uerebamur: non multo magis obtemperabimus patri spirituum et uiuemus? et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum uo
Abbreviated transcription (Latin):
humilis dedño desper& : Est enim promissio dĩrata:
certa fixa. & in concussa: fidelis. & omni dubitatio¬
ne carens. quȩ consolatur afflictos: Tota enim uita
super terram: sicut scriptum est. tẽptatio ẽ: Nec
quasi prospereli gendaẽ & sola aduersa deui tan¬
cda Sed utrꝰque cauenda ẽ: Illa necorrum pat:
illa nefrangat: Ut unicuiq hominum: quocumque
statu rerum inhac uita egerit nonsit refugium ni¬
sids̃ nec ullũ gaudium: nisi in promissis eius: Nita
enĩhȩc. qualib& redundans felicitate multos
fallit: Ds neminẽ : Qui a ergo omni homini conuer¬
soaddm̃ mutatur delectatio: mittantur delicie
Non enim subtrahuntur. sed mutantur: Om̃s autẽ
delicie nr̃e in ac uita : Nondum sunt in re Sed
ipsa spes tam certa ẽ ut omnibus huius scłĩ delici¬
is. preponenda sit: Scriptum est delictare indnõ
& neputares iamte habere quod promittit:

Expanded text:
humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit,
Abbreviated transcription (Latin):
flagellant᷑ . Illos quos omninouider sinespe. et indomi¬
tos eẽ dimittunt ut faciant qđ uolunt: lã quẽdimit¬
tunt facere qđ uult nolunt ꝑmittere adhereditatẽ
suã : Cũ flagellant filiũ. cui ipsam hereditatẽ seruant:
Cũergo ds̃ flagellat filium : currat submanũ patris
flagellatis. Quia flagellat: Adhereditatt᷑ erudit:
Nonsit tãuano sensu et puerili. ut dicatꝰ Plus amat patͣ¬
m̃s fr̃m meũ. cũ ꝑnttit facere quod uult : Ego sime mo¬
uero contra iussionẽ patris mei: flagella inuenio:
Tu gaude subflagellis. quia tibi seruat᷑ hereditas:
parcit Inȩternũ illos dãnabit : Elige tibi : Temporalẽ
uis laborem: ansempiternã poenam : Temporalem
felicitatem: an sempi ternã uitam : quidminatur ds̃
Sempiternam poenam : Quid promittit dsꝰ Sempiter¬
nam requiem: In quo flagellat ds̃ bonos: temporale
est : In quo parcit malis: temporale est.
N eq quisquam suꝑbe dese presumat ñeq quis quam

Expanded text:
flagellant illos. Quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam qui dimittunt facere quod volunt, nolunt permittere ad haereditatem suam. Quem autem flagellant filium, huic ipsam haereditatem servant. Cum ergo flagellat Deus filium, currat ille sub manu patris flagellantis, quia dum flagellat, ad haereditatem erudit. Non sit tameus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditasparcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale est.ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
&sonus : S illic &iam fumus : hic ignis serenus : Hisȩ
sunt inquit illis scriptura. linguȩ diuise tam quã igns
Numꝗd de longinquo territans: Absit: Nã in sedit suꝑ unum¬
loqͥ sicut sp̃s dabat eis ꝓnuntiare: Audi lingua loquentẽ
et intellege spm̃ ñ in lapide. sed in corde scribentẽ :
Sed accessistis. Adsionmontẽ : etciuitatẽ dĩ uiuentis
hierusalẽ cȩlestẽ : et multoꝵ milium angelorũ fre¬
quentiã : et eđam primtiuoꝵ ̃quic̃scrptis unt incȩlis.

Expanded text:
et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super unumloqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. sed accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis Hierusalem caelestem et multorum milium angelorum frequentiae et ecclesiam primitivorum qui conscripti sunt in caelis
Abbreviated transcription (Latin):
gelista dicens: Cũ autẽ ueneret hora : ut transir& ih̃s de
hoc mundo ad patrẽ : Celebratur ergo pascha : resurgit
dñs : facit transitũ a morte ad uitã : quid ergo post pascha
Numerantur quad raginta dies : & uenit sp̃s sc̃s : digitus di:¬
Sed uid&e ibimodo. & hic quomodo: Ibi ples longe sta¬
bat : limor erat : amor non erat : Nam usq ad eo timu¬
erunt : ut dicerent admorsen : Ioquere tuadnos. & ñ
ad nos loquatur dñs nemoriamur: Descendit ergo¬
sicut scriptũ ẽ ds̃. insina inigne: Sed plebẽ longestin¬
tẽ territans: & digito suo scribens inlapide : non incor¬
de : Nãc autẽ quando uenit sp̃s scs : congregatierant
fideles in unũ: Non in monte terruit: s intrauit in
domũ: Decaelo quidẽ factus ẽ subito sonus : quasi ferre¬
tur flatus uehemens: Sonuit : & nullus ex pauit : Audis¬
ti sonũ: uide &ignẽ: quia & in monte utrũq erat. & ignis

Expanded text:
gelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de gelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha; et numerantur quinquaginta dies, et venit Spiritus Sed videte ibi quomodo, et hic quomodo. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dad nos loquatur Dominsicut scriptum est, Deus in Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide , non in corde. Huc autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum: nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis
Abbreviated transcription (Latin):
dierunt: excusauerunt se ne fier& uerbũ: Non
enĩ postabant qđ dicebatur: & sibestia tetigerit
montẽ. lapidabitur: Etita terribile erat qđ
uidebatur: Moyses dix̃ : Exterritus sũ. & tremi¬
bundus : Inmagno misterio iud&e concordiã.
uid&e distantia: Concordiã legis. distantiã
plebis: Celebrabatur pascha inu&eripopulo.
sicut nostis: occisione. cũ azimis Ubioccisio ouis.
sine u&us tate sermenti: Unde nobis apłs dicit.
Expurgate u&us fermentũ : ut sitis noua conspar¬
sio sicut estis azimi : Pascha enĩ nr̃m. immo¬
latus ẽ xp̃s: Celebratũ ẽ ergo pascha in illoue¬
tere populo : Nondũ inluce fulgente : sed inumbra sig¬
nficate celebratũ ẽ: Et post quinquaginta. acelebratione
paschȩ : sicut cõputans inueni& qui uoluerit : datur lex
inmonte syna scripta digito dĩ : Uenit uerũ pascha:
immolatur xp̃s : transitũ facit amorte ad marta : Transi¬
tus eni interp̃tatur ebraice pascha : quod ex pressit euan¬

Expanded text:
t, excusaverunt se, ne eis fieret verbum. Non enim portabant, quod dicebatur. Etsi bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat, quod videbatur: Moyses dixit: Exterritus sum & trememei, in magno mysterio videte concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Celebratum est ergo Pascha in illo veteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in monte Sina, scripta digito Dei. Venit verum Pascha, immolatur Christus: transitum facit a morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evan
Abbreviated transcription (Latin):
re: futuros homines equales angelis dĩ. non solũ scrip¬
turas cum hominib fecit ut crederent : S etiã fidea
suȩ posunit mediatorẽ : Non quẽ libet principem:
aut quẽ libet angelum. ł archangelum: Sed unicũ
filium. Vt quauia nos ꝑducturus eẽt adillum finem
quẽ ꝓmisit: ꝑ eũ ipsum filium suum et ostenderet et
p̃beret : Parum enimerat dõ. filium suum faceret

Expanded text:
re futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽẽ Iudiciũ: Gaudeo fidei tuȩ : sed ad hucti¬
re iustia, Amor caftus.: Inte ẽẽ deb&: Quo a¬
more. desideres uidere ñ cęlũ & terra ñ capos
liquidos maris : ñ spectacula nugatoria ñ fulgo¬
res nitoresq gẽmarũ: Sed desidera uidere
dm̃ tuũ. amare dm̃ tuũ: Quia dictũ ẽ. Dilec¬
tissimi : filii dĩsumꝰ : & ñ dũ apparuit qđ erimꝰ¬

Expanded text:
Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc tiDei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc tire justitiam. Amor castus in te esse debet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii D
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ dĩ : Filii dĩ sumus. & agnoscamur quod eius filii
sum: Neagnoscemur : nisi pacisici fuerimꝰ: Nã unde
uid eamus dm̃ non habebimꝰ. si contendendo ĩnnobis
nemopoterit uidere dm̃: Quomodo terruit a ma¬
tores : Non terruit nisi amatores: Num qud dixit :
pacem sectamini cũ omnib & scĩficationẽ: quã qui
non habuerit: inignẽ mittet ae terno igne cruci¬
boni: non fromidatorem mali: Ex eo ipso quod
desiderabas: inde te terruit: Quã stulti eetͣ¬
duo. uolentes uidere solem oriturum: si conten¬
derent interse : qua partẽ oriturus es s& & non
quomodo uideri poss&: Et nata interse contro¬
uersia litigarentꝰ Litigando scȩderent : scȩdendo
occulos suos extinguerent: Ut illũ ostũ uidere
possent: Ergo ut dm̃ uidere possimꝰ. fide corcla
mundemus . caritate sanemꝰ : pace firmemꝰ : Quia
hoc ipsũ unde inuicẽ diligimꝰ. Iã ex illo est quẽ
uidere desi deramꝰ: Sitimore gehennȩ ñ facis¬
malũ: est quidẽ inte fides quia credis futurũ

Expanded text:
ii ergo Dei sumus; et agnoscimus quod ejus filii sumus, nec agnoscimur, nisi pacifici fuerimus. Nam unde videamus Deum non habebimus, si contendendo in nobis nemo poterit videre Deum . Quomodo terruit amatores? Non terruit nisi amatores. Numquid dixit, Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, quam qui non habuerit, in ignem mittetur, aeterno igne cruciboni, non formidatorem mali: et ex eo ipso quod desiderabas, inde te terruit. Deum videduo volentes videre solem oriturum, si contenderent inter se, qua parte oriturus esset, et quomodo videri posset, et nata inter se controersia litigarent, litigando se caederent, caedendo oculos suos exstinguerent, ut illum ortum videre non possent? Ergo ut Deum videre possimus, fide corda mundemus, charitate sanemus, pace firmemus: quia hoc ipsum unde invicem diligimus, jam ex illo est, quem videre desiderammalum, est quidem vitae fides, quia credis futurum
Abbreviated transcription (Latin):
one : noli facere malũ : Si enĩ amas uidere dm̃
tuũ si in hac peregrinatione illo amore sus¬
piras : ecce ꝓbate dñs ds̃ tuus Quasidicat
tibi: Eece qđ uis. Imple cupiditates tuas.:
extende nequtiã: dilata luxuria Quic ꝗd
libuerit. licitũ pitta: Nonte hinc punio ñ te
ingehennas mitto : Fatie meã tantũ tibi negabo:
Si ex pauisti: a masti: Si hoc qđ dictũ ẽ fatiẽ suãti¬
bi negabit ds̃ tuus : contremuit cortuũ: Inñ ui¬
dendo dm̃ tuũ. magnã paenã putasti : gratis amas¬
ti : Hanc scintillã boni amoris cflate in uobis: nutri
te inuobis: Ipsacũ creuerit: & flãmã dignissimã
& amplissimã fecerit : omniũ cupiditatũ carna¬

Expanded text:
m noli facere malum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore suspiras; ecce probat te Dominus Deus tuus, quasi dicat tibi: Ecce fac quod vis, imple cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam, quidquid libuerit, licitum puta; non hinc te punio, non te gehennas mitto, faciam meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti; si hoc quod dictum est, Faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, in non videndo Deum tuum magnam poenam putasti; gratis amastte in vobis: ipsa cum creverit, et flammam dignissimam et amplissimam fecerit, omnium cupiditatum carna
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina ẽ: Quȩ utiq adiscendo nom accepit:
Vnde et scientia dicipotest: Ad hoc enim quȩ¬
queres dicitur utsatur: Quãuis alia  notionẽ
mhis quȩ ꝓpeccatis suis mala unꝰquisq paticur.
utcorrigat᷑. dici soleat disciplina: Unde
Videtur eẽ : sed tristitiȩ : Postea uero. fructum pacifi¬
cum: his qui peream certar̃ redda iustinȩ¬

Expanded text:
 discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disciplina. Unde  videtur esse, sed tristitiae: postea vero fructum pacificum iis qui per eam certarunt, reddet justi
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae: Disciplinã quã greci appellant
phedian: ibi scripturȩ nr̃ȩ ponere consuerunt:
ubi intellegenda ẽ ꝑ molestias eruditio: Scđm illud
Quẽ enĩ diligit dñs corripit: flagellat Aut̃ omne̾
filiũ quẽ recipit: Haec apud eccles iasticas litte¬
ras discisolet disciplina : inter pretata de greco.
ubi legitur phedia : Iloc enim uerbũ. ingreco posi¬
tũ ẽ inepła adhȩbreos: ubi latinus interpres
Ait : Om̃is enĩ disciplina : ad presens ñ gaudii ui¬
petur eẽ s tristitiae: Postea aut̃ fructũ pacificũ
Ihs qui ꝑeã ceftarunt reddat iustitiȩ:¬

Expanded text:
sed disciplinam quam Graeci appellant paediam, ibi Scripturae nostrae ponere consueverunt, ubi intelligenda est per molestias eruditio, secundum illud: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium, quem recipit. Haec apud Ecclesiasticas litteras dici assolet disciplina, interpretata de Graeco, ubi legitur paedia. Hoc enim verbum in Graeco positum, est in epistola ad Hebraeos, ubi Latinus interpres ait: Omnis enim disciplina ad praesens, non gaudii videtur esse sed tristitiae, postea autem fructum pacificum his, qui per eam certarunt, reddet justiti
Abbreviated transcription (Latin):
anti christus. Si negatio nontantũ lingua sit sed & factis: certe in¬
inuenimus multos antichristos. quiore confitentur xp̃m : & morib:
dis sentiunt a xp̃o : Vbi inuenimus hoc inscriptura: Paulũ audi apł̃m.
De talibus cũ loqu&ur. ait: Consitentur enĩ senos sedm̃: factis aut̃
negant : Inuenimus & istos anti christos. Quis quis factis negant x p̃m
anti christus est: Non audio qui son& : sed uideo quid uiuat: Opera
loquuntur : & uerba requirimus : Quis enĩ malus : nonbene uult
loqui: Sed quid dicit detalibus dñs : Ypocritȩ quo modo potestis
bonaloqui cũ sitis mali : Voces ur̃as adaures meas afferatis
Ego cogitationes urãs inspicio: uoluntatem ibimalam uideo :¬
& falsts fructus ostenditis : Nouiquid unde colligam: Non
colligo de tribulis ficus : non colli despinis uuas: Unaquȩq
arbor : afructu cognoscitur : Magis men dax est antichristus

Expanded text:
ixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis; certe invenimus multos antichristos qui ore profitentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc in Scriptura? Paulum audi apostolum: de talibus cum loqueretur, ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Invenimus et ipsos antichristos: quisquis factis negat Christum, antichristus est. Non audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid unde colligam; non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognoscitur . Magis mendax est antichristus
Abbreviated transcription (Latin):
operatur mala : In nocte operatur. non diluculo: A postolo dicento.
ui mebriantur. nocte in ebriantur & qui dormiunt nocte dormi¬
unt nos qui sumus die sobrisimus : Oftatur nos ut scđm̃ diem
non sumus noctis neq tenebrarum: Qui sunt filii noctis. & filiite¬
nebrarum: Qui omnia operantur maladusq: adeo fili nocti suNT
ut timeant uidere quae operantur: & quae publice operantur.
lis s. in tenebris cordis : Nemo ergo indiluculo operat nsi qͥ in xp̃ooperat᷑¬
Nogamus autem uos fr̃s. corripite inqui&os. consolamini pusil¬
lanimes. suscipite infirmos. patientes estote adomnes.
Vid&e nequis malum promalo alicui reddat. sed semper quod
bonum est. sec tamini inuicem & in omnes:¬

Expanded text:
operatur mala, in nocte operatur, non in diluculo, Apostolo dicente: operatur mala, in nocte operatur, non in diluculo, Apostolo dicente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos ut secundum diem non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, ut timeant videri quae operantur: et quae publice operantur mala, lis, sed in tenebris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur, nisi qui in Christo operatus autem vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. Videte, ne quis malum pro malo alicui reddat: sed semper quod bonum est, sectamini in invicem, et in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lli qui p̃su m̃tes decupiditatib suis.⁊ indeditus huius sci diffluentes
tument & eriguntur aduersus humiles . ⁊insultant sc̃is. intelligentib an¬
gustã uiam quae ducit aduitã : talib enĩ ueni& illa hora subito: Quia
tales erant & indieb noe : quorũ dierũ cõmemorationẽ audistis factã
in euangedio: Sic erit aduentꝰ filu homnis inquit. quomodo indieb
noe. Mandu cabant. bibebant nubebant uxores aũ ducebant¬
nouellibunt. aedificabant. Ponec introut noe in arcã :iuenit dilux̃.
⁊ ꝑdidit om̃s: Quid ergo Om̃s peribunt quusta faciunt: Quae
nubunt quiuxores ducunt. quinoudlant. quiaedificant. Non:
. qui dehis p̃sumunt S. quista dõ p̃faerunt : Si qui ꝓpter hico of¬
fendere dm̃ cito parati sunt: At uero qͥistis omnb Aut ñutuitur
aut utuntur tamquã ñ utentes : plusp̃sum̃tes deillo quidedit. quã
i non occupationes neadonatore ruerent : quitales sunt : non illos inuent

Expanded text:
 qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus agustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebantovellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam isericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
ã secutus adiunxit. Uosenĩ ipsi diligenter scitis quia horađ sic̃ fur.¬
ita in nocte ueni&: Hoc ergo opꝰ ẽ scire ut curent filulucis cẽ: ⁊ pa¬
xito corde uigilare : quia nolunt ab illa hora sic̃ a nocturno fure
cõp̃hendi Nam siad cauendũ hoc malũ ioest nehoraõn tã quã fur in
ut hoc scriber&. S hoc potius cis cẽ scribendũ : tamquã doctor ꝓ¬
uidentissimꝰ iudi car&: Nunc aũ nec illis opꝰ ẽẽ monstrauit. quib
suffitiebat ut scirent imparatis atq dormentib horãdñ siõ
furẽ eẽuenturã . Atq hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati.
postquanta lib& tempora uenir& : Et suum seruauit modum ut

Expanded text:
 sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicufur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inuut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen quantum ad pastores malos attin&. occidunt:
Quomodo inquis occidunt. Male uiuendo: malum ex¬
emplum prȩbendo: Anfrustra dictum est. seruo dĩ.
eminenti in menbris summi pastoris: Circa omnes te ip¬
sum bonorum operum praebens exemplum: Et forma
esto fidelibus : Adtendendo enim ouis &iam fortis.
plerumque praepositum suum male uiuentem: side¬
clin& oculos aregulis dñi. & intendat inhominem: inci¬
pit dicere incorde suo Si prȩpositus meus sic uiu&
ego quisum: qui non faciam quod ille facit: occidit ouem
ipse fortificauerat: sed forte quod robustum inuenerat:
male uiuendo interficit: Dico caritati uestrȩ. iterum dico
Et uiuunt oues: & si forte sunt oues in uerbo dñi: & tenent
illud quodaudierunt adnõsuo: quaedicunt facite
quae aut faciunt nolite facere : tamen qui inconspectu
populimale uiuit : quantum in illo est. eum aquotendi¬
tur occidit Non sibi ergo blandiatur quia ille non est

Expanded text:
tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidit ovem ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur atheniensibus. ait dedõ: In illo enĩ uiuimꝰ. & mouemur
auctoritati : unde uoluerit : qđ uerũ inuenerit testiminiũ sumere :
Sed ñ ideo om̃a quȩ ibi scripta sunt : accipienda confirmat : Omnia

Expanded text:
retur Atheniensibus, ait de Deo: In illo enim vivimus, et movemur, retur Atheniensibus, ait de Deo: In illo enim vivimus, et movemur, auctoritati unde voluerit, quod verum invenerit, testimonium sumere; sed non ideo omnia quae ibi scripta sunt, accipienda confirmat. Cur a
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ om̃s gentes. ipsam scripturã ꝓ dõ posuit quia dĩ est: Uel
illud deabra ham: in ꝑmissione inquit dĩ ñ hȩsitauit incredu¬
litate. sed confortatus ẽ fide : dans głam dõ & plenissime cre¬
dens. quiaquȩ ꝓmisit. potens est & facere: Contra quã diuinã
& a postolicã uocẽ : canis iste rabiosus oblatrans. ausus ẽ dicere
abra ham dõ suo ꝓmittenti ꝓlẽ non credidisse. ignorans illud
qđ ait . simihi centũ annis habenti nasc&ur filius. ammirantis
est gaudiũ ñ difidentiã dubitantis: Ubi aut̃ aliquid &iam
illarũ scripturarũ dm̃dicit auctorẽ. quã uisibi ali qua
uera reperiat: sicut deisto cretensi ait. Dixit quidam exipsis
pprius eorũ ꝓph&a cretenses semꝑ mendaces : Non
ergo iudȩorũ ꝓprius. sed cretensiũ: Quod utiq ad hoc dic¬
tũ ẽ nedĩ ꝓph&a putar&ur : Et inactib apłorũ cũloque¬

Expanded text:
centur omnes gentes . Ipsam Scripturam pro Deo posuit, quia Dei est. Vel centur omnes gentes . Ipsam Scripturam pro Deo posuit, quia Dei est. Vel illud de Abraham, In promissione, inquit, Dei non haesitavit incredulitate, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Contra quam divinam et apostolicam vocem, canis iste rabiosus oblatrans, ausus est dicere, Abraham Deo suo promittenti prolem non credidisse, ignorans illud quod ait, Si mihi centum annos habenti nascetur filius , admirantis esse gaudium, non diffidentiam dubitantis. Vel illud: illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam ex ipsis proprius eorum propheta, Cretenses semper mendaces : non ergo Judaeorum proprius, sed Cretensium; quod utique ad hoc dictum est, ne Dei propheta putaretur. Et in Actibus Apostolorum cum loque
Abbreviated transcription (Latin):
Testimoniũ hocuerũ ẽ. Ignorans uerũ eẽ dequodã epimen¬
de qui cretensis fuit incuius libris hocinuenit᷑. Qui homo inter
ꝓph&as dĩ ñ inuenit᷑: nec ad illa elo quia dĩ ꝑtin&: quȩ iudȩis dicit
credita : qui non mentit᷑: Ideo ñ cõmmorauit apłs nomener. sic̃
sol& cõmemorare ꝓph&as dĩ Aliquando dicens : sic̃ & do dicit
Et iterũ : esaias aut̃. aud& & dicit. Sicut & osee dicit. Ueltaritis
eorũ nominibꝰ cũ dicit sic̃ scriptũ ẽ. Et ea scriptura intellegitur
in quaẽ auctoritas dĩ . Aut euident̃ dm̃ dicere asserit: cũ aliqͦđ
adhib& testimaniũ delege. uel ꝓph&is dĩ : Quale est istud. Boui
trituranti : os ñ infrenabis : Nũ quid debub inquit . cura est dõ
an ꝓpternos serptura dicit : Ostendens utiq: in eadẽ scriptura
dm̃ loqui : uel illitd. Prouidens aut̃ serptura. quia exfide iustifi¬
cat gentes ds. p̃nuntiauit abrahȩ dicens. insemine tuobenedi

Expanded text:
testimonium hoc verum est : ignorans dictum esse de quodam Epimenide, qui Cretensis fuit, in cujus libris hoc invenitur; qui homo inter Prophetas Dei non invenitur, nec ad illa eloquia Dei pertinet, quae Judaeis dicit credita, qui non mentitur. Ideo non commemoravit Apostolus nomen ejus, sicut solet commemorare Prophetas Dei aliquando dicens, Ssaias autem audet et dicit , Sicut et Osee dicit : vel tacitis eorum nominibus, cum dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An propter nos Scriptura dicit ? ostendens utique in eadem Scriptura Deum loqui. Vel illud: Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat gente
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a munda mundis: naturas ipsas intellegi uoluit. quas ds̃ ere¬
auit: Secundũ illico qđ moyses ingenesi seripsit: It fecit
d̃s om̃a: & eccebona ualde: Non significationes : scđm quas ds
qui iã tempore reuelationis nouitestamenti: ad huc illas umbras

Expanded text:
Omnia munda mundis, naturas ipsas intelligi auit, secundum illud. quod Moyses in genesi scripsit: et fecit deus omnia, et ecce bona ualde, non significationes, secundum quas deus qui iam tempore reuelationis noui testamenti adhuc illas umbras