comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grauis. si bonis morib ornatus. si uirtutib cõptus. si canitie uenerabi¬
lis mentis. si uenustate mellifluus oris. si dicere ualescũ psalmista
senectus mea in miscđia uberi. Sin secus qđ absit: ne succenseas rogo sic
te monere audeã iuanior ego. scias me ipso hoc prȩsumere officio
Quantũ oxiã te uideo. attinere nulla ȩ tas ad id qđ opus ẽ discendũ
sera debet parere. Wlicet ut quidã satis ꝓbe ante nos uisus ẽ dicere
senes magis deceat docere quã discere: magis tam̃ condecet discere
quã qͥđ doceant inmo qđ agant qđ non exsuꝑfluo addere satis possum
ignorare᷑ Audi ttaq & tũ. quid ȩccłastes dicat. Si multis annis ape¬
rit homo meminisse debet tenebrosi tẽporis & dierũ multorũ
qui cũ uenerint uanitatis arguunt᷑ p̃terita. &. puer centũ annoꝵ
maledictus erit Itemq. Senectus uenerabilis. ñdiuturna neq nume ro

Expanded text:
gravis, si bonis moribus ornatus, si virtutibus comptus, si canitie venerabigravis, si bonis moribus ornatus, si virtutibus comptus, si canitie venerabilis mentis, si venustate mellifluus oris, si dicere vales cum Psalmista: Senectus 69 mea in misericordia uberi . Sin secus, quod absit, ne succenseas, rogo, si et te monere audeam junior ego scias me ipso hoc praesumere officio quantum etiam te video attinere. Nulla aetas ad id, quod opus est, discendum sera debet parere: et licet, ut quidam satis probe ante nos visus est dicere, senes magis deceat docere, quam discere; magis tamen condecet discere, quam quid doceant, imo quid agant, quod non ex superfluo addere satis possimus, ignorare. Audi itaque et tu quid Ecclesiastes dicat: Si multis annis vixerit homo, meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum multorum; qui cum venerint, vanitatis arguuntur praeterita . Et: Puer centum annorum maledictus erit . Itemque: Senectus venerabilis non diuturna, neque numero
Abbreviated transcription (Latin):
serues ȩtate. Aliquando &iã uolo te a coȩqueuoꝵ continere loquelis.
ut paruiloquio assue fieri ipso usu instruaris. neue rudis adhucȩtatis
facile ad illicita loquendo labaris: sed remotus senioꝵ intendere p̃¬
ceptis. antiquoꝵ dictis. ꝓphetarũ oraculis. & apłoꝵ ualeas magisteriis
Laudandus enĩ ẽ qui uult tacendo loquenda discere: quã ꝓferre quae
sentit ante quã loqui discat hissituã dĩ gr̃a indolẽ concesserit mune¬
rari: adiciendũ qđ & facete ab eo qui supra insolentissimo quidem sed
disserto cuidã consiliatũ ẽ iuueni. ut nec plus quã oportet tibi tribu¬
endo uanescas. nec rursus te abiciendo ac desperando frigescas Inter
hȩc ami aduerte patrẽ familias otiosũ te non simpliciter ut illos mane
primo. sed cũ additamento coniunctionis qua notã intellegas rep̃hensionis
ad uineȩ cultũ uocare. Ite inquit & uos in uineã. idẽ ipsi qui mane
horaꝙ tertia debuistis ad eę. saltẽ uel sexta ꝓperate. & mediũ quod

Expanded text:
serves aetate aliquando. Etiam volo te a coaequaevorum continere loquelis, ut parviloquio assuefieri ipso usu instruaris, neve rudis adhuc aetatis, facile ad illicita loquendo labaris; sed remotus seniorum intendere praeceptis, antiquorum dictis, prophetarum oraculis, et apostolorum valeas magisteriis. Laudandus enim est, qui vult  f. mavult tacendo loquenda discere, quam proferre quae sentit, antequam loqui discat. His si tuam Dei gratia indolem concesserit munerari, adjiciendum quod et facete ab eo qui supra, insolentissimo quidem, sed diserto cuidam consiliatum est juveni, ut nec plusquam oportet tibi tribuendo vanescas, nec rursus te abjiciendo ac desperando frigescas. Inter haec animadverte patremfamilias otiosum te, non simpliciter ut illos mane primo, sed cum additamento conjunctionis, qua notam intelligas reprehensionis, ad vineae cultum vocare: Ite, inquit, et vos in vineam ; id est, et ipsi qui mane horaque tertia debuistis adesse, saltem vel sexta properate, et medium quod
Abbreviated transcription (Latin):
silu qui fuerit non pleniter agnosco aliũ quã diabolũ : ut fieret ta¬
lis qualis facta ẽ eplã. & si illã mittere auderet archidiaconꝰ. quasi
inscius dimitteretur criminis. sin alias: sententiã ilico subiret capitis.
hoc qđ dixi acto tã de me quã & de cę̧teris. Dõ autẽ gr̃as. quia
dũ uobis consului : me ut uidet᷑ neglexi. Dũ uobis licet ur̃ȩ mo¬
litionis ex parte conscuis peꝑci. me prodidi. Legit᷑ autẽ fili in
hystoria tripertita. qđ quidã in pastu occupatus pecorũ cũ occi¬
disset quendã & fugisset pauore actus in heremũ. & sc̃orũ patrũ
exẽplis bono assuefactus fuisset heremita perfectus: semꝑ benedi¬
cebat scelus. qđ sibi tanti fuit causa ꝓfectus. Hȩc ideo retuli. at
smne coligis quantiu nto pͥretu. moltnar edil ie ut penitis decicetr. te ⁊ dn

Expanded text:
silii qui fuerit, non pleniter agnosco alium quam diabolum ut fieret tasilii qui fuerit, non pleniter agnosco alium quam diabolum ut fieret talis qualis facta est epistola, et si illam mittere auderet archidiaconus, quasi inscius dimitteretur criminis: sin alias, sententiam illico subiret capitis. Hoc quod dixi acto tam de me, quam et de caeteris. Deo autem gratias, quia dum vobis consului, me ut videtur neglexi; dum vobis, licet vestrae molitionis ex parte conscius, peperci, me prodidi. 28. « Legitur autem, fili, in historia Tripartita , quod quidam in pastu occupatus pecorum cum occidisset quemdam, et fugisset pavore actus in eremum, et sanctorum Patrum exemplis bono assuefactus, fuisset eremita perfectus; semper benedicebat scelus, quod sibi tanti fuit causa profectus. Haec ideo retuli, ut hinc colligas, quantum meo profectui militasti, dum me, ut penitus defice
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad uiã eplãm ds̃ scit quo animo consensi Nam ueniente ut
obtime nosti a contraria parte altera : cũ ea perspecta gens effera
& nobis barbara de se ipsa uero iuire suspecta ut pote pro ea quȩ
inter uos iã in multis in negotio consimili sepe naufragauerat uita: om̃em
ut erat culpã in eundẽ retorsisset archidiaconũ & nr̃e partis honoratioreᷤ
quosdã maxime uero in clerũ uniuersũ. & me reseruato quanquã
qui post meȩ cũ illo fuerunt traditionis principes furca molirent᷑
appen dere : qualẽ illã noctẽ duxerĩ ds̃ scit.tu qͦq qui te nil boni
de me fateris scire : quib precib. humiliationib. lacrimis.
munerib promissis. & ipsi & tibi interuentu amicorũ uitã & liberta¬
tẽ obtinuerĩ : ipse ut dixi obtime nosti. qui hȩc om̃ia tacens : id solũ qđ
me interficeret proferre maliusti Lucescente enĩ die. decretũ ẽ non a me
solo ut dixisti sed ab om̃ib tã nr̃atiũ quã exterorũ. principẽ uͦ huius con¬

Expanded text:
cum ad illam epistolam Deus scit quo animo consensi. Nam veniente, ut 99 optime nosti, a contraria parte altera, cum ea perspecta gens effera et nobis  f. vobis barbara, de seipsa vero jure suspecta, utpote pro ea quae inter vos jam in multis in negotio consimili saepe naufragaverat vita, omnem ut erat culpam in eumdem retorsisset archidiaconum, et nostrae partis honoratiores quosdam, maxime vero in clerum universum, et me reservato, quanquamqui post meae cum illo fuerunt traditionis principes, furca molirentur appendere: qualem illam noctem duxerim Deus scit. Tu quoque, qui te nil boni de me fateris scire, quibus precibus, humiliationibus, lacrymis, muneribus, promissis et ipsis, tibi interventu amicorum vitam et libertatem obtinuerim, ipse, ut dixi, optime nosti, qui haec omnia tacens, id solum quod me interficeret, proferre maluisti. Lucescente enim die decretum est, non a me solo, ut dixisti, sed ab omnibus tam nostratium quam exterorum principem vero hujus con
Abbreviated transcription (Latin):
factũ et̃ uti lumen de lumme uerbũ in corde. uel ut expressius lo¬
tatẽ nunquã eis defuisse. eum ꝙ ab isto ad illũ ab illo ad istum
inlocaliter umobilit̃ in mutabiliter aet̾nalit̃. ac ꝑ hoc ineffa¬
biliter ꝓcedere ad inspirandos electorũ animos a patre &fuo
mitti a seipso uenire tẽporalit. filiũ solũ de patre sine matu
ae t̃naliter de matre sine patre natũ tẽporalit᷑. De spũ scõ autẽ
conceptũ cũ audio: non spm̃ scm̃ patrẽ aliũ intellego selordo
ꝗa in corde patris manens ȩt̃nalit̃ uerbũ: quando uoluit uo
patrisꝙ uoluntate ita eriuit a patre et uenit in mundũ ut
ne patrẽ neq ipsũ relinqueret cȩlũ per corpꝰ qͦd tota simul
tnitas in utero matris uirginis ex substantia eiꝰđe matris ser
uirguius opata est uisibile hominib: factũ. Et cũ audio uertũ
caro factũ est ñ dm̃ in hominẽ conũ sum sed manente in cõmutabi¬

Expanded text:
factum esse, uti lumen de lumine, verbum in corde, vel, ut expressius lofactum esse, uti lumen de lumine, verbum in corde, vel, ut expressius lorum charitatem, nunquam eis defuisse, eumque ab isto ad illum, ab illo ad istum illocaliter, immobiliter, aeternaliter, ac per hoc et ineffabiliter procedere, ad inspirandos electorum animos a Patre et Filio mitti, a se ipso venire temporaliter; Filium solum de Patre sine matre aeternaliter, de matre sine patre natum temporaliter. De Spiritu sancto autem conceptum cum audio, non Spiritum sanctum patrem alium intelligo, sed credo, quia in corde Patris manens aeternaliter Verbum, quando voluit sua Patrisque voluntate ita exivit a Patre, et venit in mundum, ut neque Patrem neque ipsum relinqueret coelum; per corpus quod tota simul Trinitas in utero matris Virginis ex substantia ejusdem matris semper Virginis operata est, visibile hominibus factum. Et cum audio: Verbum caro factum est , non Deum in hominem conversum, sed manente incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
Acunuins uiuacitas. & ad tenendũ intelligentiȩ capacttas. & ad ꝓferen¬
auialoquentiş facultas. & adhoc cũ d̃ĩ gr̃a ꝓmerendũ uitȩ qualttas.
Q abdicans ab ore uł corde respuens omem contra dm̃ etiã si de¬
prehenderẽ forte nesciã heresim: confiteor me eredere equalem.
coessentialẽ. uel ut ita ꝓferã consubstantialẽ ȩternaliter trini
manente substantia ditatis ꝑsonarũ ꝓprietate distincta: ut pater sit
qui creauit om̃ia. filius ꝑ quẽ ereata sunt om̃ia. sp̃s sc̃s quo creata
sunt om̃ia. patrẽ filii auctoritatẽ. filiũ patris
His trib unã
eandẽq messe credens deitatis ȩqualitatẽ.
nihil in his prius
aut posterius. rihil maius aut minus ẽẽ intelligens. & patrẽ a se
ipso non ab alio. filiũ a patre solo. sp̃m scm a patre ẽe. &¬
filio: patrẽ credo
filiũ ȩternaliter & meffabiliter genusse.
filiũ eternaliter &
ieffabiliter a patre solo genitũ non

Expanded text:
 capacitas, et ad proferendum eloquentiae facultas, et ad hoc cum Dei gratia promerendum vitae qualitas; et abdicans ab ore, vel corde respuens omnem contra Deum, etiamsi deprehendere forte nesciam, haeresim, confiteor me credere aequalem, coessentialem, vel ut ita proferam, consubstantialem aeternaliter Trinitmanente substantia deitatis, personarum proprietate distincta, ut Pater sit qui creavit omnia, Filius per quem creata sunt omnia, Spiritus sanctus quo creata sunt omnia; Patrem Filii auctoritatem, Filium Patris His tribus unam eamdemque inesse credens deitatis aequalitatem, nihil in his prius aut posterius, nihil majus aut minus esse intelligens, et Patrem a se ipso, non ab alio, Filium a Patre solo, Spiritum sanctum a Patre eFilio, Patrem credo Filium aeternaliter et ineffabiliter genuisse; Filium aeternaliter et ineffabiliter a Patre solo genitum, non
Abbreviated transcription (Latin):
tores. Uerũ ut iã ad inceptũ redeã: p̃terit sane sacerdos & leuita.
non se intellegentes eadẽ descendere ua. nec ulla fr̃i uulnerato
conferunt remedia & ut ifti qđ ds̃ auertat tẽpori proprie ui¬
deatur concinere quia ubi ahundauit iniquitas refrigescet

Expanded text:
tores. 30. Verum ut jam ad inceptum redeam, praeterit sane sacerdos et levita, tores. 30. Verum ut jam ad inceptum redeam, praeterit sane sacerdos et levita, non se intelligentes eadem descendere via, nec ulla fratri vulnerato conferunt remedia: et ut isti, quod Deus avertat, tempori proprie videatur concinere, quia ubi abundavit iniquitas , refrigescet
Abbreviated transcription (Latin):
dico. sed ne uire dicant᷑ haud modice timeo. dũ & ab homine fac¬
tos diei patienter ferre: immo uberes grãs dicenti referre audio. Nlam
serint om̃ino & õ quã pulchrius uocari ꝑfectũ quã facticium.
Perfectus autẽ om̃is erit. si sit sicut magister eius: Ne autẽ ei qͥ ipsũ
non habet magistrũ qͥ hoc dicit dñm. Cui consimiles effici non com¬
paratione possumus. sed imitatione debemus: nec om̃imoda. sed ab ipso
calcauerit sibiꝙ subactũ tibi etiã ipsi subponendũ monstrauerit
postquã diccerat: data ẽ mͥ om̃is potestas in celo & in terra. quem
tinet magistrorũ. ait Obȩdire oportet dõ magis quã hominib
Et utiq hoc non in excedra. non in analogio. non in ambone: sed ante pͥ¬
cipes sclĩ. inter minas. inter flagra. inter ipsos tibi clamabat cȩdentes.
qd tu nec dicere nedũ agere audes cũ tibi iã ipsi subrigant᷑ impera¬

Expanded text:
dico, sed ne jure dicantur haud modice timeo, dum et ab homine facdico, sed ne jure dicantur haud modice timeo, dum et ab homine factos dici patienter ferre, imo uberes gratias dicenti referre audio; nam serint omnino. Et o quam pulchrius vocari perfectum, quam facticium! Perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus . Vae autem ei, qui ipsum non habet magistrum, qui hoc dicit, Dominum, cui consimiles effici non comparatione possumus, sed imitatione debemus, nec omnimoda, sed ab ipso calcaverit, sibique subactum tibi etiam ipsi supponendum monstraverit, postquam dixerat: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra ; quem tinet magistrorum, ait: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et utique hoc non in exedra, non in analogio, non in ambone, sed ante principes saeculi, inter minas, inter flagra, inter ipsos tibi clamabat caedentes; quod tu nec dicere, ne dum agere audes, cum tibi jam ipsi subigantur impera
Abbreviated transcription (Latin):
corde. & ꝑ suũ quendã : obȩdite p̃positis ur̃is & subiacete eis: apel¬
lari iure mereant᷑ xp̃iani uel. agnei idẽ mites non feri. ama¬
tores non risores pastorũ. Qđ si mͥ prouenit oranti. Lȩtitiam
ipsã dissimulare nedũ reprimere ualeo minime Qđ si non:
peccatis meis imputo. saltẽ u hoc diua pietas concedat postulo
ut dũ peccata mea aduersũ me immo aduersũ te ꝓnuntias.:
illo renuittat. dũ tũ ea deseribis ipsa deleat. teꝙ in hoc prȩsenti sclõ re¬
cognoseere faciat. quia inestimabiliter tibi ipsi obfueris. dũ inrecupe
año precor fili correctus. am̃ Inter hec si dicere audicã stant soni¬
ta ctira. ninclio fixa. nullũ uel sui causa sonitũ dantia. quasi qͥsa
taciturnitate uideant᷑ clamare se rationis expertia om̃imolis ers
Ded ne m sed potius sibi succenseant rogo. non enĩ hoc eos ẽẽ scio uel

Expanded text:
corde ; et per suum quemdam: Obedite praepositis vestris et subjacete eis , appelcorde ; et per suum quemdam: Obedite praepositis vestris et subjacete eis , appellari jure mereantur Christiani vel agnei, id est mites non feri, amatores non irrisores pastorum. Quod si mihi provenit oranti, laetitiam ipsam dissimulare, nedum reprimere valeo minime; quod si non, peccatis meis imputo. Saltem vero hoc diva pietas concedat postulo, ut dum peccata mea adversum me, imo adversum te pronuntias, illa remittat; dum tu ea describis, ipsa deleat, teque in hoc praesenti saeculo recognoscere faciat, quia inaestimabiliter tibi ipsi obfueris  l. contendisDomino, precor, fili, correctus, amen. » 29. Inter haec, si dicere audeam, stant simulacra 101 undique fixa, nullum vel sui causa sonitum dantia, quasi qui ipsa taciturnitate videantur clamare, se rationis expertia omnimodis esse. Sed ne mihi, sed potius sibi succenseant rogo; non enim hoc eos esse scio vel
Abbreviated transcription (Latin):
siquiat ed polidine areo etperĩ Tantũ u haer ure oceasione considero
matiesies tantorũ fuisti bonorũ O autẽ mne &ut hoce olica orsorice
itorturisio fortmi tuissimũ. etiã si nihil aliuid quã te tibi co consuriles
ingi ouisse eius beneficio contigisset mͥ Unde oñuamon solu tibi
pariens sea & uberrimas pro his tibi gr̃as referens anino meo filio uos
una ã runc indicibiliter ꝓfiusti m : caueas ne om̃ino mei odio obfu¬
ens tibi. Uerũ ut quodã utar cõpendio festinante nutio &e cartula
deficiente om̃ino: pareat tibi om̃ipotentis iusta pietas resipiscenti rogo
immo ut resipiscas ipsa benigne concedat postulo. sine causa enĩ quan¬
tũ scilicet ad tui spectat lesionẽ. me ipsa scit ate hoc pati si tamens
ꝓfectũ pati quis rite possit dici. isto genere dicendi. quatinus ꝑ te qͦty
tui corrigantur cõplices. nec a tuo deriuato nomine uocitentur ursini
uel ursiani. sed ab eo qui dixit: discite a me quia mitis sũ & humilis

Expanded text:
siquidem certitudine careo, coeperim. Tantum vero hac me occasione considero  materies tantorum fuisti bonorum. O autem me, et ut hoc dicam, ipso mei infortunio fortunatissimum, etiamsi nihil aliud quam te tibique consimiles cognovisse ejus beneficio contigisset mihi; unde omnia non solum tibi parcens, sed et uberrimas pro his tibi gratias referens, admoneo, fili, ut quia jam nunc indicibiliter profuisti mihi, caveas ne omnino mei odio obfueris tibi. Verum ut quodam utar compendio, festinante nuntio, et chartula deficiente omnino, parcat tibi Omnipotentis justa pietas resipiscenti rogo; imo ut resipiscas ipsa benigne concedat postulo: sine causa enim, quantum scilicet ad tui spectat laesionem, me ipsa scit a te hoc pati; si tamen profectum pati quis rite possit dici isto genere dicendi, quatenus per te quoque tui corrigantur complices, nec a tuo derivato nomine vocitentur Ursini vel Ursani, sed ab eo qui dixit: Discite a me quia mitis sum et humilis
Abbreviated transcription (Latin):
et ep̃m. cũ tu illius defensor. ille tuus eẽ debeat pastor ille
tibi seminare spũalia. tu ei ministrare & utiq ex tuo non
ex suo debeas carnalia. dic enĩ unꝰ eoꝵ et exp̃ssius dicit.
Si mos uob spualia seminauimꝰ. magnũ est si ur̃a carnalia
metimꝰ : Ille te benedicere .tu. eũ debes honorare. Postre¬
no uiã etiã tẽporalia ita a dõ sint sũma ȩqui libratione
diusa: ut nec tu eius quia ñ eius sed dñi sunt. debeas in¬
uadere ille tua nec cupere nͥtantũ ꝓ tuȩ aiumȩ salute
hereditate possideamꝰ scũariũ di : ds̃ m̃s pone illos ut rotã¬
& sequentia et non alligabis os boui trituranti. Sar
autemi boni ep̃i. illa debet sepius eẽ. Om̃is auima potestatib:
sublimioribꝰ subdita sit. &. reddite quȩ sunt cȩsaris cesari. it¬

Expanded text:
et episcopum, cum tu illius defensor, ille tuus esse debeat pastor; ille et episcopum, cum tu illius defensor, ille tuus esse debeat pastor; ille tibi seminare spiritualia, tu ei ministrare, et utique ex tuo non ex suo, debeas carnalia; sic enim unus eorum et expressius dicit: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus ; ille te benedicere, tu eum debes honorare; postremo vestra etiam temporalia ita a Deo sunt summa aequilibratione divisa, ut nec tu ejus, quia non ejus, sed Domini sunt, debeas invadere; ille tua nec cupere, nisi tantum pro tuae animae salute, haereditate possideamus sanctuarium Dei, Deus meus, pone illos ut rotam, etc. ; et: Non alligabis os bovi trituranti . 4. Vox autem boni episcopi illa debet saepius esse: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit ; et: Reddite quae sunt Caesaris C
Abbreviated transcription (Latin):
regibꝰ. et si eligi uel decerni ñ ualent tam̃ ordinari
institutos: nec dixisse mer pęnitet. quand oquidem
et ipse testimoniũ ꝑhibet qui solus ipse sibi testimoniũ
ferre ualet. Ipse enim dicit. Ego misi uos me
Et multa hinc testimonia. multa inquã st̃ & infinita
de quibꝰ đr Regnauert reges et ñ ex me. pͥncipes
ertiterunt & ignoraui ue aliunde ascendentib
& non ꝑ ostiũ intrantib unde eos liberet pastor bonꝰ
qui cunctiualens solus potestiue. in euge ẽuertere.
non illic scilicet puniens districte. quos hic concedit
mutari berigne. Diri eccłȩ filios. aut eẽ clericos et mo¬
nachos. aut famulos. aut laboratores. seruos & liberos.
aut liberos. Terra dñi. cõmissam tuȩ rex defensioni
sac exdotũ. aut eẽ uiris tui. aut incolarũ pagi. Hȩc
uero et ante p̃libaui & modo retuli : ut dep̃hendere
si possũ satagã quȩ dissensio. qͦd discidiũ int̃ te possit esse

Expanded text:
regibus, 105 etsi eligi vel decerni, non valent tamen ordinari, regibus, 105 etsi eligi vel decerni, non valent tamen ordinari, institutos. Nec dixisse me poenitet, quandoquidem et Ipse testimonium perhibet, qui solus ipse sibi testimonium ferre valet: ipse enim dicit: Ego misi vos metere ; et multa hinc testimonia, multa, inquam, sunt et infinita. dicitur: Regnaverunt reges et non ex me, principes exstiterunt et ignoravi . Vae aliunde ascendentibus, et non per ostium intrantibus . Unde eos liberet Pastor bonus, qui cunctivalens solus potest vae in euge convertere, non illic scilicet puniens districte, quos hic concedit mutari benigne. Dixi Ecclesiae filios aut esse clericos et monachos, aut famulos, aut laboratores servos et liberos; aut milites regni; terram Domini commissam tuae rex defensioni:sacerdotum, aut esse juris tui, aut incolarum pagi. 3. Haec vero et ante praelibavi et modo retuli, ut deprehendere si possum, satagam quae dissensio, quod dissidium inter te possit esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut quonda paulus utat᷑ adiutoruis. Quod & nos exẽplũ.
ñ indecens. si ꝓpositũ unius diei sermone transferre
coegit in alterũ. ne lectori uidelicet inferret ꝓliri¬
tas fastidiũ. ne ue contraria qͥbda dicturis aliquod
ut assolet afferret ipsa loqͣcitatis importunitas pe¬
riculũ: Tertia enĩ hora diei spũ scõ afflati musto etia
dente quidlibet sobrie iudicaremur loqui :
Post quã igit᷑ negotio qͦd se simulachrorũ siue pastoris
& idoli causa ultro obrulit satisfaciendo paululum
qͥd ut uidet᷑ oriose ex orbit auimus. si quidẽ nec ẽgru¬
entia om̃imodis quȩdã retulimꝰ. et aliquẽ nos forte
lęsisse timemꝰ: Nunc ad indagandũ qͥd moliri. quid
ontra te sentire debeat aut ualeat ep̃s : ui
ipsa in ordinẽ ut confecta sunt reducamus. Diri nisi
fallor ep̃os ađo solo ut reges & p̃stantius multo
quã reges qͥa et reges ab ep̃is institui. ep̃i uero a

Expanded text:
ut quondam Paulus, utatur adjutoriis . Quod et nos exemplum ut quondam Paulus, utatur adjutoriis . Quod et nos exemplum non indecens, propositum unius dici sermonem transferre coegit in alterum, ne lectori videlicet inferret prolixitas fastidium, neve contraria quibusdam dicturis, aliquod, ut assolet, afferret ipsa loquacitatis importunitas periculum: tertia enim hora diei Spiritu sancto afflati, musto etiamdente quidlibet sobrie judicaremur loqui. 2. Postquam igitur negotio, quod se simulacrorum sive pastoris et idoli causa ultro obtulit, satisfaciendo, paululum quid, ut videtur, otiose exorbitavimus, siquidem nec congruentia omnimodis quaedam retulimus, et aliquem nos forte laesisse timemus: nunc ad indagandum quid moliri, quid contra te sentire debeat aut valeat episcopus,ipsa in ordinem ut confecta sunt reducamus. Dixi, nisi fallor, episcopos a Deo solo, ut reges, et praestantius multo quam reges, quia et reges ab episcopis instituti, episcopi vero a
Abbreviated transcription (Latin):
rei nouitateq ꝓbationis. p̃motus tam̃ non distulit uo¬
lente dõ ꝑ sapientiã ipsius om̃a creata Quod respon¬
sum cũ ea quã Athanasii dicimꝰ Niceni quoꝙ concilu fide
cũ ariditas ingenioli uitiorũ puluere squalidi c̃tulisset.
nihilꝙ dissentirẽ ab eis ꝑcipere ualuisset : ausus sum
non defendentis obstinatione. sed inuenisse me quȩsita
credentis securitate creatricẽ & gubernatricẽ om̃iũ
trinitatis unitatẽ. unitatis tͥnitatẽ corde credere
ad iustitiã. et ore confiteri ad salute. Gaudeo igit᷑ si non
erro. sinͬ autẽ: caritatiue rep̃hendi omi modis desideo
iolet fessus plerũq uiator unius diei etiã si uale¬
adeptio. copiam deneget quiescendi lassato. Consue¬
uit & nauta industrius si quando uentus flando ẽtra¬
rius ꝓpͥum int̾dicit. contiguũ cuilibet insulȩ petere
litus quo scaphis adeptis ne in sirtĩ nauis incidat earũ

Expanded text:
rei novitateque probationis permotus tamen non distulit, varei novitateque probationis permotus tamen non distulit, valente Deo per sapientiam ipsius omnia creata. Quod responsum cum ea, quam Athanasii dicimus, Nicaeni quoque concilii fide, 104 cum ariditas ingenioli vitiorum pulvere squalidi contulisset, nihilque dissentire ab eis percipere valuisset; ausus sum non defendentis obstinatione, sed invenisse me quaesita credentis securitate, creatricem et gubernatricem omnium Trinitatis unitatem, unitatis Trinitatem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem . Gaudeo igitur, si non erro; sin vero autem, charitative reprehendi omnimodis desidero. Solet fessus plerumque viator, unius diei etiamsi valeadeptio copiam deneget quiescendi lassato. Consuevit et nauta industrius, si quando ventus flando contrarius proprium interdicit, contiguum cujuslibet insulae petere littus, quo scaphis adeptis, ne in syrtim navis incidat, earum,
Abbreviated transcription (Latin):
fabilitate tantȩ in cõprebensibilitatis tanto ut uereor
petulantius quanto simplicius ñ discutienti sed tamen
cogitanti: ignosce lector queso. ignosce mͥ. Cȩcus eni illis
qͥbus talia debuerant considerari id est beatis mundi cor¬
dis oculis non uidendo miser sed palpando ista p̃strinri.
& sicuti cȩco ñ uisa cupientes referre nequimꝰ nͥ adhi¬
bita similitudine quađa eoꝵ quȩ uidit: ita et ego
indigens ꝓpͥisq utiq in dõ nulla in hac nobis occurrunt
mortalitatis colliuone. ꝑ quȩda captiu meo facilia
non tam̃ a scripturȩ sc̃ę auctoritate penitus extranea
conducens ratiorinando animũ : in t̾rogaui quid de
do eiusq creatura sentiret. experiri uidelicet gestiens
utrũ alias sane plurimorũ estimatione uituperabilis mei
mihi p̃sulatu hoc ẽ eccłȩ ueronensis. si tam̃ decreuisset
auctoritas concilii uniũsalis. respondere ineffabilitate

Expanded text:
fabilitate tantae incomprehensibilitatis tanto, ut vereor, fabilitate tantae incomprehensibilitatis tanto, ut vereor, petulantius, quanto simplicius non discutienti, sed tamen cogitanti, ignosce, lector, quaeso, ignosce mihi; caecus enim illis, quibus talia debuerant considerari, id est, beatis mundi cordis oculis, non videndo miser, sed palpando ista perstrinxi; et sicuti caeco non visa cupientes referre, nequimus nisi adhibita similitudine quadam eorum quae vidit; ita et ego indigens propriis, quae utique in Deo nulla in hac nobis occurrunt mortalitatis colluvione, per quaedam captui meo facilia, non tamen a Scripturae sanctae auctoritate penitus extranea conducens, ratiocinando animum interrogavi, quid de Deo ejusque creatura sentiret, experiri videlicet gestiens, utrum alias sane plurimorum aestimatione vituperabilis, meimihi praesulatu, hoc est Ecclesiae Veronensis, si tamen decrevisset auctoritas concilii universalis; respondere, ineffabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Passũ uero mortuũ et sepultũ dieq t̃tia resurrexis se cȩlosq
ascendisse cũ audio: neq xp̃o diuisione neq dõ passibilitatem
ascribo. sed sicut homo qͥ utiq caro et anima ẽ int̾fectus dicit᷑ ab
aliquo. cũ utiq anima rationalis mortẽ non recipiat: ita dñ
in homine quem assũpsit : om̃a in passibilit̃ ꝑtulis so confiteor
Et cũ dico. Credo
Tem illic cogito. sed scãm eccłam catho¬
licã tantũ modo eẽ me credere confiteor. per unũ scilicet
id est catholicum baptisma. & per dig
grãm et fiđẽ
quȩ per dilectionẽ oꝑatur. per quae
etiam scõrum
com munione & remissionẽ peccatorum
nos ꝑcepturos
Et omniũ tam electoꝵ quam reꝓboꝵ futuram confiteor
esse. Sed electoꝵ: ut cũ corpore & anima eant in uitã aet̃na
reproborũ : ut eant similit̾ cũ anima & corpore in supliciũ
aot̾nũ. Sed ut illi absq timore ꝑ iustitiã repulsionis: ita
isti absq spe ullius ꝑ miscđiam recuperationis. Haec dẽ ief¬

Expanded text:
pultum, dieque tertia resurrexisse, coelosque ascendisse cum audio, neque Christo divisionem, neque Deo passibilitatem ascribo; sed sicut homo, qui utique caro et anima est, interfectus dicitur ab aliquo, cum utique anima rationalis mortem non recipiat; ita Deum in homine quem assumpsit, ea omnia impassibiliter pertulisse confiteor. Et cum id dico: Credo tem illic cogito, sed sanctam Ecclesiam catholicam tantummodo esse me credere confiteor, per unum scilicet, id est catholicum baptisma, et per Dei gratiam et fidem quae per dilectionem operatur ; per quae etiam sanctorum communionem et remissionem peccatorum nos percepturos, et omnium tam electorum quam reproborum futuram confiteor esse; sed electorum, ut cum corpore et anima eant in vitam aeternam; reproborum, ut eant similiter cum anima et corpore in supplicium aeternum; sed ut illi absque timore per justitiam repulsionis, ita isti absque spe ullius per misericordiam recuperationis. 32. Haec de inef
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. respondisse fert᷑ seruũ se fore xp̃i. hosteꝙ c̃sonante
respondente se flagellũ eẽ xp̃i : fuitꝰ ne iuire dampnanꝗ
quod ciuitatẽ ilico hostibꝰ aperuit intrantibus.  Cunctos¬
ne ergo udicas depoñdos qui rebelles regib ciues & fili¬
os eẽ scientes non eos ut punirentur ꝓdiderunt sed eẽtra
missas eis fecert̃. filios eorũ bapti⁊ auert. p̃dicauerunt.
chrismauerunt. pęnitentiã indulsert̃. reconciliauerunt:
Sed forte ideo tũ hoc recte te putas dicere. qͥa senten¬
tiam recolis dñi dicentis: si offers munꝰ tuũ ad altare¬
& reliqͣ: et quia sic̃ non ꝓficit in uulnere medicam̃tum
si ad huc ferrũ in eo sit : ita non ꝓficit poenitentia
discordante ꝓrimo. qͣntomagis dño animũ habentis.¬

Expanded text:
nomine, respondisse refertur, servum se fore Christi, hosteque consonanter nomine, respondisse refertur, servum se fore Christi, hosteque consonanter respondente, se flagellum esse Christi, fuitne jure damnandus, quod civitatem illico hostibus aperuit intrantibus? Cunctosne ergo judicas deponendos, qui rebelles regibus cives; et filios esse scientes, non eos ut punirentur prodiderunt, sed e contra missas eis fecerunt, filios eorum baptizaverunt, praedicaverunt, chrismaverunt, poenitentiam indulserunt, reconciliaverunt? 8. Sed forte ideo tu hoc recte te putas dicere, quia sententiam recolis Domini dicentis: Si offers munus tuum ad altare, etc. ; et quia sicut non proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit; ita non proficit poenitentia, discordante proximo, quanto magis Domino, animum habentis
Abbreviated transcription (Latin):
senserit. sed ubi fuerit cogitandũ esse uidicans. cũ econtra dũm
non de oꝑe sed de intentione nouerimꝰ iudicare. Quid enĩs
hoc bona quia iusta egit intentione. uerbi gr̃a. ueluti hiere¬
mias ꝓpħa. qͥ per karitat᷑e ut dic̃ beatꝰ Gregorius dũ ciues ab
ingressu egypti ñ potuit cohibere studuit illuc eũ es& ipe
de scendere.Et reuera quẽ ep̃orũ legimꝰ cũ italia a lango¬
bardis inuaderet᷑ relicto grege ad mauriciũ transisse.s
et cotidie illi idẽ inproperaret quod suo aduitorio facto
et idlecreto Apłicatũ primȩ sedis indeptꝰ fuisset cũ in uiçtus
eodẽ oauricio sortitus fuisset : ita agendũ decreuit ut
seilieet ob imꝓbitatẽ ciuiũ & in cursionẽ hostiũ transiens
Constantino połi relinqueret grege cõmissũ : Nũ qͥd nam
se ecellentissimȩ recordationis pat̃ augustinus dũ simi¬
lis urgeret ratio ita agendũ decreuit. aut exẽplo mon¬
strauit in talibꝰ. Iule autẽ qui int̾rogatꝰ ab hostibus de

Expanded text:
senserit, sed ubi fuerit, cogitandum esse judicans; cum econtra Dominum non de opere, sed de intentione noverimus judicare. Quid enim si hoc bona, quia justa, egit intentione? Verbi gratia, veluti Jeremias propheta, qui per charitatem, ut dicit beatus Gregorius, dum cives ab ingressu Aegypti non potuit cohibere, studuit illuc cum eis et ipse descendere. Et revera quem episcoporum legimus, cum Italia a Langobardis invaderetur, relicto grege ad Mauritium transisse? et quotidie illi idem improperaret 109, quod suo adjutorio, facto et decreto apostolatum primae sedis indeptus fuisset, cum invitus eodem Mauritio, sortitus fuisset, ita agendum decrevit, ut scilicet ob improbitatem civium et incursionem hostium transiens Constantinopolim, relinqueret gregem commissum? Nunquidnam et excellentissimae recordationis pater Augustinus , dum similis urgeret ratio, ita agendum decrevit, aut exemplo monstravit in talibus? Ille autem, qui interrogatus ab hostibus de
Abbreviated transcription (Latin):
miam. absq confessione ꝓpͥa eum deponi debere ad uulgi
clamorẽ. Seditiones autẽ. predȩ. & bella. quã sint gr̃a¬
uia p̃ter alia: ipsa approbant homicidia: Dicente autem
dño. nec esse est ut ueniant scandala. &. surget gens ẽtra
gentẽ et regnũ adũsum regnũ. & iob. nihil in terra sine
causa fit: emergente cuuisubet occasione rei contingat
ut sȩpe aliquod in ciuitate discidiũ aut a regno diuorti
natione uel ꝓpͥa confessione deponendũ. aũt quod in conue¬
nientius multo in iuriandu ob clamorẽ illo solo negante
cunctorũ.Quid enĩ sierit ab huiꝰmodi immunis flagitio:

Expanded text:
miam, absque confessione propria eum deponi debere ad vulgi miam, absque confessione propria eum deponi debere ad vulgi clamorem? Seditiones autem praedae et bella quam sint gravia, praeter alia ipsa approbant homicidia. Dicente autem Domino: Necesse est, ut veniant scandala ; et: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum ; et Job: Nihil in terra sine causa fit : emergente cujuslibet occasione rei, contingat, ut saepe, aliquod in civitate dissidium, aut a regno divortiunatione, vel propria confessione, deponendum; aut quod inconvenientius multo, injuriandum ob clamorem, illo solo negante, cunctorum? Quid enim, si erit ab hujusmodi immunis flagitio?
Abbreviated transcription (Latin):
illa popłis refertissima aierandria quȩ t̾̃nuis carã analabros te¬
eo intrante abundauerat. meretrit nec una eo discedente
inueniri ualeret : quid in qͥs oe si filii approbent scelus.
Ego e diuso quis hoc dico nouit. nisi ipsa et as : Nonl egisti
eum autẽ dormirent homines. uenit inimicus & suꝑsemi¬
nauit Lizania in medio tͥtiei et abiit. ut intellegas
uno seminante uerba doctrinȩ: aliũ posse subripere qui
inserat sem̃ lururiȩ : Dicamꝰ et aliud. Eoriosus inqͥunt
canones ep̃e aut desinat. aut deponatur. Et sȩpe uidemus
multos eiꝰde ordinis huimodi uitio quasi seruientes. cũ penitus
qua id intentione agant simus ignorantes. Potest enĩ fieri
ut ebriosis qͣsi ebriosus. quis. scđ̾m apłm hoc faciat c̃uescendo
ut eos lucrifaciat. aut alio aliqͦ licet occulto tamen bono
affectu id agat . Rectũ cine gͦ censes ob istiusmodi infa¬

Expanded text:
illa populis refertissima Alexandria, quae ternis 108 earum millibus illa populis refertissima Alexandria, quae ternis 108 earum millibus eo intrante abundaverat, meretrix nec una eo discedente inveniri valeret. 7. Quid inquis, et si filii approbent scelus? Ego e diverso, quis hoc, dico, novit, nisi ipse, et Deus? Non legisti: Cum autem dormirent homines, venit inimicus, et superseminavit zizania in medio tritici et abiit : ut intelligas uno seminante verba doctrinae, alium posse subrepere qui inserat semen luxuriae? Dicamus et aliud: Ebriosus, inquiunt canones, episcopus aut desinat aut deponatur . Et saepe videmus multos ejusdem ordinis hujusmodi vitio quasi servientes, cum penitus qua id intentione agant simus ignorantes. Potest enim fieri, ut ebriosis quasi ebriosus quis secundum Apostolum hoc faciat convescendo, ut eos lucri faciat, aut alio aliquo licet occulto, tamen bono affectu id agat. Rectumne ergo censes ob istiusmodi infa
Abbreviated transcription (Latin):
castissimas. et ipso ne dũ actu. sermone. auditu. enã
cogitatu. in quantũ homini studiosissime eũ di adui¬
torio nitenti possibile est illibatas. Canones etiã sc̃i
cohabitationẽ epĩs om̃imoda int̾dicunt mulierum.
p̃ter illic exceptarũ. Uideas quãlibet harũ epõ sepe
colloqui. id etiam solitarie aliquotiens fieri. et per
uulgus diffamari. uoles ne eũ aut censes ut pote diffamatũ
qͣsi hoc solo ut diristi sui censorẽ effectũ statĩ debere depo
aliqͣ sed tam̃ pia id ẽ lucrandȩ animȩ ratione hoc agat
facere. sicut qͥđa nec minoris fame anachoritarum
quanda famosissimã legit᷑ conũtisse meretricũs quđdi
etiã eiuscde nec minus ualens ꝓpositi p̃tio ut moris eas
illectas. qda in ciuitate hospitio introducebat pelices q
et cum inde diffamaretur in tantũ ut ignibꝰ dari debere ae¬
⁊ amaret tanta copia conũsarũ excedens seło &l ariut. ut in

Expanded text:
castissimas, et ipso nec dum actu, sermone, auditu, etiam castissimas, et ipso nec dum actu, sermone, auditu, etiam cogitatu, in quantum homini studiosissime cum Dei adjutorio nitenti possibile est, illibatas. Canones etiam sancti cohabitationem episcopis omnimodam interdicunt mulierum praeter illic exceptarum. Videas quamlibet harum episcopo saepe colloqui, id etiam solitarie aliquoties fieri, et per vulgus diffamari. Volesne eum, ut censes, utpote diffamatum, quasi hoc solo, ut dixisti, sui censorem effectum statim debere deponaliqua, sed tamen pia, id est, lucrandae animae ratione hoc cogatur facere, sicut quidam nec minoris famae anachoretarum quamdam famosissimam legitur convertisse meretricem? Quidam etiam ejusdem nec minus valens propositi, pretio, ut moris erat, illectas quadam in civitate hospitio introducebat pellices; et cum inde diffamaretur in tantum, ut ignibus dari debere acclamaretur; tanta copia conversarum excedens saeculo claruit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ si iusta: iusta si misecordi: misericordi. Ubi & senten¬
tia sollicite debet illa pensari. Qui sine peccato ẽ ur̃m¬
primus in illã lapide mittat. Cauenda etiã ẽ pharisen
unitatio. qui obseruabant ut caperent du in uerbo
Unde & humanę satis considerant̃ leges. aduocatos in sus
studuerunt ꝓuidere. Si gͦ scłarium qͥs non nͥ propna
conuietus ore potest dampnari. quanto minus ille
cuius iudiciũ inmanu solũ modo est di debet adlibi
sione uel causa fuerit orta. quo affectu propailãta
Lelokaritatis an aelo liuoris.¶Etret ad rẽ utio¬
cinando ueniamus : subsiste rogo paululũ & udeanꝰ
Hex et hoc etiam uetus ꝓhibet uiduã & repudiatam
sacerdotẽ accipere. Consecrãtas uero dõ uirgines tam
magis a cuiꝰlibet usu. colloquio ł uisu deret fore
remotissimas: quanto magis sponso castissimo illut
prȩ filiis hominũ pulcherrimo se student seruare

Expanded text:
: id est, si justa, justa; si misericordi, misericordi, ubi et senten: id est, si justa, justa; si misericordi, misericordi, ubi et sententia sollicite debet illa pensari: Qui sine peccato est vestrprimus in illam lapidem mittat . Cavenda etiam est Pharisaeorum imitatio, qui observabant, ut caperent Dominum in verbo : unde et humanae satis consideranter leges, advocatis insciis studuerunt providere. Si ergo saecularium quis, non nisi proprio convictus ore, potest damnari, quanto minus ille, cujus judicium in manu solummodo est Dei, debet ad libisione vel causa fuerit orta, quo affectu propalata, zelo charitatis, an zelo livoris? 6. Et ut ad rem ratiocinando veniamus, subsiste, rogo, paululum, et videamus. Lex et hoc etiam vetus prohibet, viduam et repudiatam sacerdotem accipere . Consecratas vero Deo virgines tanto magis a cujuslibet usu, colloquio vel visu decet fore remotissimas quanto magis sponso castissimo illi et prae filiis hominum pulcherrimo se student servare
Abbreviated transcription (Latin):
uidex iustus et ñ uiolentꝰ discernere. ut possit ueracit̃
sicut rumor furentiũ garrit: Sicut p̃sens ipse fatetur.
non ꝓ ut absentes insidiantur Unde quiđa facete satis.
Ad puniendũ in qͥt ꝓperat: cito qͥ uidicat. Ad puniendum
inquit. non ad discernendu. Ex uerbis enĩ tuis inquit
iustificaberis: & ex uerbis tuis iustificaberis. id ẽ & scłarit̃
prior iniqͥtates tuas ut iustificeris. Iuste : ut est illud.
Ex ore tuo te iudico serue nequã. Et hic enĩ quasi cau¬
tionẽ quanda int̃ te & dm̃ consideres posita. Iuste enĩ
ex ore suo quisq iudicatur. miscđiter uero : prior iniqͥtates
dicens iustificatur. Hlinc ẽ quod in seolis huiꝰmodi nutrien¬
di sponte cõmissa confitentes: ueniã citius merent᷑. ꝑtina¬
ces: du uirgis cȩdunt᷑. Dicit autẽ huius cantionis ueri¬
tas ministra: In qua m̃sura mensi fueritis. remetiet᷑ uobis

Expanded text:
judex justus et non violentus discernere, ut possit veraciter judex justus et non violentus discernere, ut possit veraciter sicut rumor furentium garrit; sicut praesens ipse fatetur, non prout absentes insidiantur: unde quidam facete satis, Ad puniendum, inquit, properat, cito qui judicat; ad puniendum, inquit, non ad discernendum: Ex verbis enim tuis, inquit, justificaberis, et ex verbis tuis judicaberis , id est, et iniquitates tuas, ut justificeris ; juste, ut est illud: Ex ore tuo te judico, serve nequam . Et hic enim quasi cautionem quamdam inter te et Deum consideres propositam: juste enim ex ore suo quisque judicatur: misericorditer 107 vero prior iniquitates dicens justificatur. Hinc est quod in scholis hujusmodi nutriendi sponte commissa confitentes, veniam citius merentur, pertinaces diu virgis caeduntur. Dicit autem hujus cautionis Veritas ministra: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis
Abbreviated transcription (Latin):
possis uolare. Iu forte contra siquide & hoc die audiui
dictũ a quodam. hesterna. non minori insania quã stultina
Quid inqͥs opꝰ iudice. quando tã eo utimur censore.
Nã in tantũ est diffamatꝰ: ut om̃s nouerint qͦd iuire
sit dãnandus. Lotũ hoc dicere: recte potuisses. si ipsius.
confessione ui concilio canonice discussi percepisse s
Sed õ cathedra pestilentiȩ. qua beatꝰ ille uir rerꝙ syon mansuetꝰ
qui pro nobis homo ẽ factus dedignatur sedere.O nefandum
et in ipsa radice p̃mendũ uidiciũ. & iniqua sententia. et
tionibus cõp̃hendebant᷑ sc̃oꝵ milia. & farciebant᷑ in nocen¬
tibus ergastula: O digna cui ipsa dñi obuet sententia
dicentis. Nolite iudicare scđ̾m faciẽ. sed iustũ iudicium
iudicate. Et de seipso. Sic̃ audio in qͥt iudico Siẽ audio
inqͥt ñ sicut audiui. Prȩteritis enĩ calũniatorũ accusatio¬
nibus: subsequente uͦ accusati responsione. iustũ ualet

Expanded text:
possis volare. 5. Tu forte contra, siquidem et hoc die audivi possis volare. 5. Tu forte contra, siquidem et hoc die audivi dictum a quodam hesterna, non minori insania quam stultitia, quid, inquis, opus judice, quando jam eo utimur censore? nam intantum est diffamatus, ut omnes noverint, quod jure sit damnandus. Totum hoc dicere recte potuisses, si ipsius confessione in concilio canonice discussa percepisses. Sed, o cathedra pestilentiae , qua beatus ille vir rexque Sion mansuetus, qui pro nobis homo est factus, dedignatur sedere! o nefandum et in ipsa radice premendum judicium! o iniqua sententia, et tionibus comprehendebantur sanctorum millia, et farciebantur innocentibus ergastula! o digna, cui ipsa Domini obviet sententia dicentis: Nolite judicare secundum faciem, sed justum judicium . Et de seipso, sicut audio, inquit, judico ; sicut audio, inquit, non sicut audivi. Praeteritis enim calumniatorum accusationibus, subsequente vero accusati responsione, justum valet
Abbreviated transcription (Latin):
cui uectigal. uectigal.&. non ẽ potestas nͥ a do .&. obȩditi
p̃positis ur̃is eti subiacete eis. & qͦđ quid̾a pulcherrime: Ibe¬
huiꝰmodi. Quod si nil aliud ẽtra te sentit. p̃dicat. et p̃a
ꝓ te sentiens debet placare. Sin secus. qͦd absit. nec p̃bere
patientiam sed delectat exequi uindictã: est unde illi
sanctiones diũsoꝵ pontificũ. Nihil est qͦd possit inter eos
contingere. unde ꝓpͥũ int̾ se non possint iudiciũ inue¬
nire. Postremo est sedes uniũsalis. pͥncipalis. capitalis. qͥa
ipsis capitibus eccłȩ insignis. nutrix. mater. iudex et magi¬
stra om̃ium. si quid contra rẽ actũ ab aliquo uel in aliquo
est horũ : in ea uidicari. ex aminari. ł legali potest sanc¬
tione puniri Hos ergo c̃sule. ad illos rem defer illis cau¬
sam cõmitte. siqͥd perperã contra te inuenit᷑ actũ: crede
nͥ. districte uindicabit᷑ iuidicio canonũ. Nam aliu
tere. in aliquo horũ non uales inuenire. etiã si pennus

Expanded text:
n est potestas nisi a Deo ; et: Obedite praepositis vestris et subjacete eis . Et quod quidam pulcherrime, Obehujusmodi. Quod si nil aliud contra te sentit, praedicat, et prper  l. pro te sentiens, debet placare. Sin secus, quod absit, nec praebere patientiam, sed delectat exsequi vindictam; est unde illi sanctiones diversorum pontificum. Nihil est quod possit inter eos contingere, unde proprium inter se non possint judicium invenire. Postremo est sedes universalis, principalis, capitalis, quia ipsis capitibus Ecclesiae insignis, nutrix, mater, judex et magistra omnium. Si quid contra rem actum ab aliquo vel in aliquo est horum; in ea judicari, examinari, vel legali potest sanctione puniri. Hos ergo consule, ad illos rem defer, illis causam committe. Si quid perperam contra te invenitur actum, crede mihi, districte vindicabitur judicio l. aliquem horum; non vales invenire, etiamsi pennis
Abbreviated transcription (Latin):
Serquis ad hȩc idoneus nisi solus ille qui om̃a nouit do : Qui
enĩ seis utrum et si discordđe actũ concordẽ alicui qͥs habeat
animũ. Non legisti. si fieri potest cũ om̃ib hominibus pacẽ
habentes. Non audisti. quicũꝙ uoluerit amicꝰ esse scłi huius.
inimicus di constituitur: Nescis dictũ esse. qui dixerunt
patri uel matri. non nouimꝰ uos. isti custodiert᷑ testam̃ tum
tuum. Non recolis dictũ losaphat dũ adiutoriũ preberet
ahab. impio p̃bes auxiliũ & his qui oderunt dm̃. amicitia
iungeris. et cȩt̃a : Psalmus tibi non occurrit dicens. nonne
qui odert᷑ te dũe oderã. et suꝑ inimicos tuos tabescebã . &.
facientes p̃uaricationes odiui: et totus ille psalmꝰ .&. lae¬
tabit᷑ iustus cũ uiderit uindictã .&. iniqͦs odio habui  Postre

Expanded text:
enda idoneus, nisi solus ille qui omnia novit Deus? Quomodo enim scis, utrum etsi discordem actum, concordem alicui quis habeat animum? Non legisti: Si fieri potest, cum omnibus hominibus pacem habentes? Non audisti: Quicunque voluerit, amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur? Nescis dictum esse: Qui dixerunt patri, vel matri, non novimus vos, isti custodierunt testamentum tuum? Non recolis dictum Josaphat, dum adjutorium praeberet Achab: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Deum amicitia jungequi oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam ; et: Facientes praevaricationes odivi , et totus ille psalmus; et: Laetabitur justus, cum viderit vindictam ; et: Iniquos odio habui? Postre
Abbreviated transcription (Latin):
tione post habita: etiã si intrundecus om̃i ꝙ menbroꝵ officio
sis penitus destitutꝰ. tantũ integer hiterior sit sensus de¬
liberans quic quid potes offerdõ sedulus. sciens om̃ib te
quoq debitorẽ fore quoꝵ aleris sũptib Nȩ autẽ tibisi
tu potes uiuere labore. & alterus frueris desidia torpens
operȩ Sed insirmitas me cogit dicis Age ergo dõ gr̃ãs.
& uide ne murmures & ora ꝓhis quoꝵ opib contineris Sanus
quidẽ sũ ais. sed multitudo me opprimit filioꝵ Si potes in quã
cũ consensu uxoris te contine & labora manib: unde᷑ te& ali¬
os ualeas sustentare. Nequeo inquis Pange ergo uitiũ. graue
enĩ & hoc ẽ in cõmodũ. Mendica qđ sufficit. & caue suꝑeffluen¬
tiã Uide nemures ex inde pascas & uermes Tuquisanus es

Expanded text:
tione posthabita, etiamsi truncus, omnique membrorum officio 49 sis penitus destitutus, tantum integer interior sit sensus deliberans, quidquid potes, offer Deo, sedulus sciens omnibus te quoque debitorem fore, quorum aleris sumptibus. Vae autem tibi, si tuo potes vivere labore, et alterius frueris desidia torpens opere. Sed infirmitas me cogit, dicis. Age ergo Deo gratias et vide ne murmures, et ora pro his, quorum opibus contineris. Sanus quidem sum, ais, sed multitudo me opprimit filiorum. Si potes, inquam, cum consensu uxoris te contine, et labora manibus, unde et te et alios valeas sustentare. Nequeo, inquis. Plange ergo vitium, grave enim et hoc est incommodum: mendica quod sufficit, et cave supereffluentiam; vid
Abbreviated transcription (Latin):
erim. quid ñ sim. quid eẽ debeã quidue debuerĩ. conspi¬
cere uolo nec ualeo. cęcitatẽ hanc unde. ubi uel qua¬
liter c̃traxerĩ cogito. sed nec largitori luminis nee
ductoribus ipsis unde conquerar uel succenseã inuenio.
sed ꝓpͥȩ neglegentiȩ. torpori & segnitiȩ illud imputan¬
du conspicio. Et hoc qͥdẽ q̃ntũ ad nes eeepta ds bi ueno

Expanded text:
erim, quid non sim, quid esse debeam, quidve debuerim, conspierim, quid non sim, quid esse debeam, quidve debuerim, conspicere volo, nec valeo, caecitatem hanc unde, ubi, vel qualiter contraxerim cogito; sed nec largitori luminis, nec ductoribus ipsis unde conquerar vel succenseam invenio, sed propriae negligentiae torpori et segnitiae illud imputandum conspicio. Et hoc quidem quantum ad nec percepta. Ubi vero