comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri solet ut inmunde cor¬
ꝑalium rerũ species quas
didicimus. nr̃is m̃tibus
opponant᷑: et nolentes
eas cogitemus: quantũ¬
q ab eis aciem mͣtis au̾¬
tere nitim᷑: tanto magis
se ille animo ingerut:
obscenisq in nobis mo¬
tibus obrepunt. S fit
hoc proc̃ditione morta¬
li: quã meruit pͥmus
hõ in penam sui pecca¬
ti. Dum unus quisq di¬
uina illuminatione᷑ p̃¬
uenit᷑. statim molestus
turpiũ cogitationum
pulsat᷑. S dĩ seruus
iudicio timoris dĩ. ea¬
rum tẽptam̃ta a semet¬
ipso reicit: bonisq cͣtͣ
obiectis cogitationibꝰ
turpes a se repellit:
Magna obseruantia circacor¬
dis ẽ custodiam adhibenda:
quia aut bone aut malȩ rei
ibi consisti origo. Nam sicut
scriptum ẽ: ex corde exreunt
cogitationes male. Idõq si
pͥus praue cogitationi resis¬
timus: in lapsum oꝑis ñ m¬
currimus. Nonẽ timenoũ
sibona malaq in cogitatio¬
ne ueniant: s magis glan¬
dũ ẽ. si mens. mala abonis.

Expanded text:
fieri solet ut immundae corfieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑: aliud in iusticia. ꝙ co¬
gitatione admittit᷑. Pruiꝰ
aut̃ actio resecanda ẽ: pꝰea
cogitatio. Prius pͣua oꝑa:
pꝰ modum desideria. Ui¬
cissim aut̃ et ex cogitatio¬
ne oꝑa procedit: et ab oꝑe
cogitatio nascit᷑: quã uis et
si ab oꝑe malo quisq uacet.
nocens. Unde et dñs ꝑ
isaiam. Auferte inquit
malũ cogitationũ ur̃arũ
ab oculis meis Non enim
solum factis. s et cogitatio¬
nibus delinquimus: sieis
illicite occurrentibꝰ delec¬
temur. Sic̃ uiꝑa a filiis
in utero positis lacerata
ꝑimit᷑: ita nos cogitatio¬
nes nr̃e intͣ nos enutritȩ
occidunt: et c̃cepte inte¬
rius iuꝑeo ueneno c̃sumt:
animamq nram crudeli
uulnere ꝑimunt. Nonẽ¬
arbitrii nr̃i. cogitationis
pͣue suggestionibus p̾ue¬
nire: iacere aut̃ in animo
cogitationem. nr̃e attinet
uoluntati. Illud gͦ ad cul¬
pam ñ redigit᷑. istud cul-¬
pe propͥe imputatur.
Nam cogitationes illici¬
tas suggerere demonũ
ẽ: cogitationib oblectari

Expanded text:
ritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet,nocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. ri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectari
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ẽ peccatorẽ fatetur.
Manum suꝑ osponit: qui
bonis oꝑibus lingue ex¬
cessum oꝑit. Manũ suꝑ
os ponit: qui male locu¬
tionis culpas. bone acti¬
onis uelamine tegit.
Loquens quȩ ad dm̃ ꝑ¬
tinent nec faciens: et si
inutilis ẽ sibi: audientibꝰ
tam̃ prodest. Multi st̃¬
ñhumiles. s arrogantes exis¬
tunt: quiq recta quȩ p̾di¬
cant. ñ studio correptio¬
nis: s uitio elationis an¬
nuntiant. Qui de sapien

Expanded text:
verum est peccatorem fatetur. verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. n humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sun
Abbreviated transcription (Latin):
do. Uñ et alias dr̃. Intrauit
mors ꝑ fenestras nras. Et
animam ir repunt: et eam
illecebrando deuincunt:
magno lingue prolabim᷑ cͥmi¬
ne. Et dum facta quȩdam
ñ grauia libere ac sine me¬
tu cõmittimus: ad potiora
scelera et horrendam pec¬
candi consuetudinẽ labi¬
mur. Sic̃ plerumq. multi¬
loquioꝵ stulticia rep̾hen¬
dit᷑: ita rursum nimis ta¬
centium uitia denotant᷑.
Illi enim satis laxando lin¬
fluunt: isti nimis reticen¬
do. ab utilitate torpescut.
mꝑiti sic̃ loqui nesciunt.
ita tacere ñ possunt. Men¬
te enĩ ineruditi  ore lo¬
quaces. u̾bis ꝑstrepunt:¬
et sensu nichil dicunt.
Sic̃ falsitatis crim̃ aprofici¬
entibus pertimescitur:
ratio ponitur: ita pro ser¬
mone iniusto pęna e&sol¬
uitur. Uani sermones: in
Nam sic̃ malos mores bo¬
na colloquia corrigunt:
ita praua colloquia bonos
mores corrumpunt. Cus¬
todia ori ponit᷑ : dũ qͥsꝙ.
ñ se iustũ. s quod magis

Expanded text:
do. Unde et alias dicitur: Intravit do. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et animam irrepunt, et eam illecebrando devincunt. magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linfluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientratio ponitur, pro sermone injusto poena exsolimur. Vani sermones in Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: intentio
oꝑis eiusẽ. Si gͦ intentio
eius bona ẽ: et opus inten.¬
tionis ipsius bonum est.
Alioquim male intentio.¬
nis etiam sibonũ infactis¬
eius opus appareat. bonũ
tione aut probatur bo
Unus quisq bonũ opus qd
agit. intentione bona
mala intentione opus
Sepe quȩ apud hominũ
uditium bona patͣent.
apud examen diligen¬
tissimi et acutissimi ui¬
dicis. reꝓba detegunt᷑.¬
idõq omĩs sc̃s ueretur
ne forte bonum ꝗ agit.
ꝑ aliquam animi inten¬
tionem in ocłis dĩ re¬
probũ sit .xxxuiiide sen¬
carnis:. morbꝰ in repit
mentis. Unde et ꝑpro¬
phetam dñs dicit. Om̃s
cognationes terre ab
aquilone uenient:
et ponet unusquisꝙ
solium suũ inintroitu porta¬
rũ iherłm. Regna aquilons
uitia sunt. quȩ sedes suas in
portis ponunt: qnͣ ꝑ sensus
carnis labem animȩ inger
idoq in ipsis portis. idẽ in
ipsis sensibus regnant. Ner
enim aliunde peccamus. ni
uidendo. audiendo. at tir¬
tando. gustando. atq olen¬

Expanded text:
hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonum tione aut probatur bonUnusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona mala intentione pleruSaepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba detegunturoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit. CAPUT XXVIII. Decarnis morbus irrepit mentis. Unde et per prophetam Dominus dicit: Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangen
Abbreviated transcription (Latin):
dant. Ue qui sapientes
estis in ocłis ur̃is: et corã
uobismet ipsis pruden¬
tes. Recte᷑ e& sententia
dicit: qui ueram sapien¬
tiam gustu int̾ni saporis
sentit. Asentiendo enim:
sententia dr̃: ac ꝑ hoc ar.¬
rogantes qui sine humi¬
litate dicunt: de sola sci¬
entia dicunt. ñ de senten¬
tia. Ille enim sapit: qui
recte. et scd̃m dm̃ sapit.
Insuam dicunt contu.¬
meliam doctores: si dũ
sint ab eis dicta sapien¬
ter: ñ tam̃ eloquent᷑. Horret
enim sapientia spumeum
u̾boꝵ ãbitũ. ac fucũ munoi¬
alis eloq̃ntie: inflatis sermo¬
nibus ꝑornatum. Qdam
curiosi delectantur audire
quoslibet sapientes: ñ ut
ueritatem ab eis querant.
s ut facundiam sermonis
eoꝵ agnoscant: more poe¬
tarum ꝙ magis cõpositionẽ
uerboꝵ. quam sententiam
ueritatis secuntur. Qui bo¬
tãꝗͣ aes aut cymbalum soni
facit aliis: ipse tam̃ sibi ma¬
net insensualis. Quadrime¬

Expanded text:
es estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapientamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui b
Abbreviated transcription (Latin):
cognitum tͥ feci: et dixi ꝓ¬
ñtiabo adu̾sus me iniusti¬
cias meas dño. Supͣ enim
omĩa ossa mea dum clama¬
rem totadie. Quid gͦ tacu¬
isse se penitet: nisi cͤfession
peccatoꝵ: Quid clamasse se do¬
let: nisi defensionem maloꝵ:
Ogͦ peccatoꝵ suoꝵ defensor ea¬
titit: necesse ẽ ut pęnitendo
accuset. ꝙ suꝑbiens pͣue ad¬

Expanded text:
cognitum tibi feci. Dixi: Pcognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave ad
Abbreviated transcription (Latin):
occurrat. Mora peccandi
inmanitatẽ facit scele¬
ris. Unde et ꝓph̾a. Ue
inquit qui trabitis ini¬
quitatẽ in funiculis ua¬
nitatis: et quasi uincu.¬
lum plaustri. peccatum.
Trabit aut̃ iniquitatem
ut funiculũ: qui taroat
c̃u̾ti addm̃. Trahere ẽ
iniquitatẽ: moram fa¬
cere iniquitati. Unde
et p̃s. Prolongauer ũt
iniquitates suas: dñs
iustus concidet cerui¬
semꝑ ante oculos pͣ.¬
pͥa adhibere delicta.
scdm psalmi sententiã
et peccatum meũ c̃tra
me ẽ semꝑ. Sic̃ enum
ñ oportet reminisci
peccati affectũ: sic semꝑ ne
cesse ẽ. unũ quemq suũ in
deflendo cõmemorare pec¬
catum. Apud iustũ recor¬
datio peccati. facit tedium
animi. Qui aut̃ luxuriȩ
et cupiditati subditi sunt:
c̃tumaci suꝑbia etiam de ip¬
so peccati oꝑe glantur. Ser¬
uo dĩ tanta recordatio ẽẽ de¬
bet peccati: ut ea quȩ gessit
semꝑ lacͥmis c̃fiteatur. Uñ
et p̃s dicit. Conu̾sus sum
gitur spina: peccatũ meii

Expanded text:
occurrat. 12. Mora peccandi occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cerviper ante oculos propria adhibere delicta, secundum Psalmi sententiam: « Peccatum meum contra me est semper. » Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic sempecesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum gitur spina. Peccatum meum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ex rerum uniu̾sita¬
te cõpositus: alter inbreui
quodammͦ creatus ẽ mũ¬
dus: Ratio mundi. de uno
consideranda ẽ homine: Nã
sic̃ ꝑ dim̾siones etatum ad
finem homo uergitur: ita
et mundus ꝑ hoc quod dis-¬
tenditur tẽpore deficit: qr
unde homo atq mundus
crescere uidetur. inde ut̃q
ta retro tempora dõ uacan¬
ti. noua ꝓmundo facien¬
do orta fuisse cogitatio:
quando in suo et̾no ma-¬
neret consilio huius mũ.¬
di constructioꝰ nec tempꝰ
ante pͥncipium. s et̾ni¬
ĩstitutione creature. ñcre¬
atura cepit atempore:
Qdam aiunt Qo faciebat
Cur noua uoluntas indm.
ut mundum conoeret
orta ẽ: S noua uoluntas
in dm̃ exorta ñ ẽ. quia et¬
si inre mundus iam n̾ erat.
in et̾na tam̃ ratione et con¬
silio semꝑ erat: Dicunt
quidam qͥd subito uoluit
d̃s fac̾e̾ mundum qd̾ an

Expanded text:
autem ex rerum universitaautem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterquta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternisubstitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus fa
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub cęlo uersamur in
hoc infimo mundo .uii.
mundi fuisse tempora:
quia dum sit ipsum tem¬
pus creatura: in pͥncipio
tamen mundi factũ ẽẽ
creoendum ẽ. dõ gͦ pͥn¬
cipium dr̃: quod ex ipso
cepit rerum uniu̾sarũ
exordium: Nullum spa¬
tium corꝑalit̾ habere tem¬
abscedunt pene quã ue¬
niant: Idõq in rebꝰ nullꝰ
status ẽ tempoꝵ: quia cele¬
ri creature motu mutan¬
tur. Nec centũ anni unũ
tempus ẽ. nec unus annus
unũ tempus ẽ: nec unus
mensis unũ tempus est.
nec dies nec hora: quia dũ
hec omĩa particłis accedũt
suis et decedunt: quomodo
ue tempus sicut p̃sens: et
siẽ. scir oportet. ubi ẽ: S
auerte qđ cuncta et fu¬
tura. & p̃t̾ita ⁊ p̃sentia ĩ aĩo
sunt potiꝰ reqͥrenda. Ta ista¬
aĩo tantũ inueniri: p̃t̾ita re
miniscendo p̃sentia ꝯtuendo.
fut᷑a expectando. Sꝑamꝰ gͥ adue¬
undus ex rebus uisibi¬
libus s tamen inuesti¬
galibus constat. homo

Expanded text:
qui sub coelo versamur in qui sub coelo versamur in hoc infimo mundo. 127 CAmundi fuisse tempora quia, dum sit ipsum tempus creatura, in principio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent temabscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo um, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt potius requirenda. 4. aminiscendo, praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur adveMundus ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
peritur. dũ infuturo facie
ad faciem quibꝰq electis p̃¬
sentabit᷑: ut ipsam speciẽ
contenplentur. cuius ne
uestigia conp̾hendere
conant᷑: hoc ẽ quẽ uid̾e
Quod dõ nulla tempoꝵ
successio ascribatur:
mnia temꝑa p̾cedit di.¬
uina et̃nitas: nec indeo
p̃teritũ. p̾sens. futurũ¬
ue aliquid creditur: s
omĩa p̾sentia in eo dicun¬
tur: quia ȩt̾nitate sua
cuncta conplectitur:
Alioquin mutabilis eẽt
credendus. si ei successio¬
nes tempoꝵ ascribant᷑:
Si semꝑ aliqua ẽẽnt eũ dõtẽ¬
pora. ñ ẽẽt tempus. s
ẽẽt et̃nitas: Nec muta
causa. dicimus ꝓp̃senti te¬
tatem uͦ ds̃ tenet: et ꝓti
nuit. et tenebit. tenet
Nam duas ẽẽ increatur.
res. quarũ uicissitudo
Angłis scilicet ꝓpt̾ qđ incͥi¬
mutabili inherent cre¬
atoriꝰ siue materie illi
informi. pͥusquam exei
omĩa ista quȩ tempora¬
lit̾ iam uoluuntur for¬
marent᷑: nec ipsum uti
ualebat tempus: Temi
pora uel succeount: ẜ nob̾

Expanded text:
peritur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre Quod Deo nulla temporum successio ascribatur. 1. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarcausa, dicimus pro praesenti, tetatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempupora, vel succedunt, sed nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
legunt ad ymaginem
dĩ factum hominemẽẽ:
arbitrantes dm̃ ẽẽ corpo
Ngͦ eẽ corporis formam
quia mentem. ñ carnẽ
ad similitudinẽ suam
creauit. Cogita gͥ quale
corpus habeat ueritas: et
dum ñ inueneris. hoc ẽ
ds̃ Facies dĩ inscripturis
sacris ñ caro. s diuina cog¬
nitio intellegitur: eadem
ratione. qua ꝑ faciem
conspectam quisq cognos¬
citur Hoc enĩ in oratio.
ne dõ dr̃: ostende nobis
faciem tuam. Ac si dicat᷑.
Da nob̾ cognitionẽ tuam:
Os dĩ: unigenitus eius ẽ.
Nam sic̃ ꝓ uerbis quȩ ꝑlin¬
guam fiunt. sepe dicimꝰ
illa et illa lingua᷑ ita et¬
ꝓ dĩ u̾bo os ponitur: qr
mos ẽ. ut u̾ba ore formen¬
tur: Et si uolueris gene.¬
re locutionis illo demon¬
strare. quo is qͥefficit ꝑ¬

Expanded text:
legunt, ad imaginem legunt, ad imaginem Dei factum esse hominem , arbitrantes Deum esse corporNon ergo esse corporis formam quia mentem, non carnem, ad similitudinem suam creavit. Cogita igitur quale corpus habeat veritas, et dum non inveneris, hoc est Deus. 8. Facies Dei in Scripturis sacris, non caro, sed divina cognitio intelligitur, ea quidem ratione, qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit
Abbreviated transcription (Latin):
et memorans. H incẽ ꝙ¬
et ꝓpħa dic̃ Iurauit oñs
exercituum ꝑ animam
suam: ñ quod ds̃ animã
habeat. s hoc nr̃o narrat
affectu Et alibi simili
figura: et uermis. et sca¬
rabeꝰ intellegit᷑. Nec miri
si uilibꝰ significationibꝰ
figuretur: qͥ usq ad nr̃as
passionũ. seu carnis con¬
tumelias descendisse cog¬
noscitur: Nam & xp̃c ag¬
nus non ꝓ natura. s pri
innocentia: & leo ꝓfor¬
titudine. ñ ꝓ natura: et
serpens ꝓ morte & sapi¬
entia. ñ ꝓ natura scri¬
bitur Nam et inꝓpħa
plaustri portantis fenũ
species ducit᷑ ad dm̃ Q.
hec omĩa idõ ꝑ figuram
xp̃c qui nichil ẽ hoꝵ ad p¬
pͥetatem substantiȩ eius:¬
ñ scd̃m essentiam. s scd̃m
similitudinem speciesdu¬
cuntur ad dm̃: neq ꝓsub.¬
stantię ꝓpͥetate. s ꝓeffici¬
entus causarũ: Unde et
creditur. dm̃ num quã
ruisse: nͥ ꝑ assumpta cre¬
aturarũ speciem. Fallun¬
tur quidã stultoꝵ dum

Expanded text:
et memorans. 124 Hinc et memorans. 124 Hinc eta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Christus agnus, non pro natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et haec omnia ideo per figuram tus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejusndum essentiam, sed secundum similitudinem species ducuntur ad Deum; neque pro substantiae proprietate sed efficientiis causarum. Unde et creditur Deum nunquam ruisse nisi per assumptam creaturarum speciem. Falluntur quidam stultorum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sic̃ ẽ ñ possumus agnos¬
cere: nr̃e locutionis mo¬
re se ipsum nobis insinu¬
et: Unde et menbroꝵ
nrͣoꝵ qualitatẽ habere
describitur: et passionũ
indigna dici de se uoluit:
quatenus ad sua ꝑ nr̃a nos
traheret: et dum cum des-¬
cenderet nobis cũ surg̾emꝰ
ei: Multismodis ds̃ adsig.¬
nificandũ se hominibus.
de inferioribus rebus spe¬
cies ad se trahit: quẽ reue¬
ra uiͬsta. ꝓpͥam substantiã
inuisibilem ẽẽ. et incorpo¬
reum constat: Perũq de
corporibus ad dm sumun¬
tur qualitatum species.
que tam̃ in dõ ñ sunt:
quia in propͥa natura in-¬
corporeus ẽ et incircum¬
scriptus: s pefficientus
so species scribuntur: ut
quia omĩa uidet dicat᷑
oculus: et ꝓpt̃ qđ auoit
omĩa. dicatur auris: ꝓ
eo autẽ ꝙ auertitur am-¬
bulat: ꝓ eo ꝙ expectat.
stat Sic & incet̾is hoꝵ
similibus ab humanis
mentibꝰ trabit᷑ similitudo
ad dm̃: sic̃ ẽ obliuiscens.

Expanded text:
eum sicut est non possumus agnoseum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis so species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat stat. 5. Sic et in caeteris horum similibus ab humanis motibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens,
Abbreviated transcription (Latin):
dare ipsa: quia eandem
laudem. earũ parturit
causa: Dixerunt antiqͥ
qđ nichil tam hebes sit:
qđ ñ sensum habeat in
dm Hic ẽ illud qd̾ ex sili.¬
ce duro scintilla excutit᷑
et si ignis in saxo. utiq
ex usu nr̃o quedam sp̃es
ad dm referantur.
uł dolere. Hoꝵ enĩ mo-¬
tuum apud dm̃ ꝑtur¬
batio nulla ẽ: apud quẽ
tranquillitas sũma est
Lita ẽ p̾cipitanda m̃tis
sententia. ut credamus
posse dõ furoris uł mu¬
tationis accidere ꝑtur¬
bationem: s ipsam ȩqͥ¬
tatem iusticiȩ qua reos
punit. iracundiam sacra
lectio nominauit: qm̃ qd
iudicantis equũ ẽ. furor
ẽ. et indignatio patientis:
Ita gͦ intellegere opusẽ.
et alias passiones quasde
affectione humana ducit
scriptura addm: ut & uix¬
ta se incõmutabił sit cre¬
dendus: & tamen pro cau¬
sarum effectibus ut faci¬
lius intelligat᷑ nr̃e locuti¬
onis et mutabilitatis
gene. appellet᷑. Tam cle¬
menter ds̃ humane con¬
sulit infirmitati: ut qͥa

Expanded text:
dare ipsa, quia eadem laudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil tam hebes sit, quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utiqueex usu nostro quaedam species ad Deum referantur.  dolere. Horum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
uariȩ ꝑ diu̾sa humaño
fluxrerit genus: dũ se al¬
una stabili semꝑq man¬
te diuinitatis soliditat
subtrax̃: Nam dũ opis
qd̾ libet appetit. quasur
ibi iam reqͥem m̾tis ins¬
gat: s dũ ei ñ sufficit: n¬
tata intentione. ad alia
atq alias sese actiones q¬

Expanded text:
varie per diversa humanum varie per diversa humanum defluxit genus, dum se auna stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones t
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ dĩ factꝰ ẽ. mulier ad
imaginẽ uiri formata ẽ.
adutoriũ uiri creataẽ Hõ
abolo quando audunt: tͣra
es et int̾ram ibis. Tũc enĩ
dictũ ẽ. et diabolo: t̾rã man¬
ducabis: Uñ et ꝓpħa ait de
serpente: Puluis panis eiꝰ:
Serpens enĩ diabolus: pul¬
uis impii: et ipsi sunt cybꝰ
diaboli Qa praua uolun.¬
tate ad ima clabim᷑: recte
adbene agendum c̃labo¬
re c̃surgimus Qd ñ ita es¬
set. si delectatio pͥmoꝵ fra
qͥbꝰ ad bene uiuendũ tan.¬
tũ uelle sufficeret: et sine
difficultate statĩ actio ob.¬
temꝑaret: Diuisio et pu.¬
gna ut sit in hoĩs animo
pena peccati ẽ. ex pͥmo ho¬
mine in om̃s eius filios
ꝓpagata: ũqͥ noluit c̃ deo
ẽẽ unitus. ẽẽt insemet ip
noluit ẽẽ subiectus. fier
sibimet ipsi rebellis. atq
contͣrius un̾ nec ipsi po¬
terit subuigari: si pͥus
dõ ñ fuerit subiugatus
sibiq seruiet nolens: ꝙ
do noluit uolens: Quã

Expanded text:
ginem Dei factus est, mulier ad ginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; adjutorium viri creata est. 7.abolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tam: x de homine.
mĩa sub celo ꝓpt̾ homi.¬
nem facta sunt: hõ aut̃
ꝓpt se ipsum Inde et omĩa
ꝑfiguram: ad eius similitu¬
dinem referunt᷑: Cõmuni¬
cũ omibꝰ rebꝰ quȩ constant
et in homine omĩa conti.¬
neri: atq in eo om̃iũ rerũ
naturam consistere Unu̾i.
gradiie. cet̾is excellentior᷑
quanto imagini diuinę
uicinior Quantũ cet̾is
creat᷑is p̾stet hõ dignita.¬
te uirtutis. ex ipsa reue.¬
rentia discit᷑ creationis:
nem quadam et̾ni consili
deliberatione uoluerit
dicens: faciamus hominẽ
ad imaginem et similitu.¬
dinẽ nr̃am Qa enĩ boni
sumus naturalit conditi:
culpe quodammͦ merito. mali¬
contͣ nat᷑am sumus effecti
Sicut p̾sciuit ds̃ hoĩem pec¬
caturum: ita et p̾sciuit
ꝑire potuisset Originali.¬
ter adam et eua simul
creati sunt: specialit uͦ
postea mulier de latere
uiri formata ẽ: Parit᷑ gͦ
c̃diti sũt utͥq rationis
ordine: ñ tñ parit tempo.¬
ris unitate Uir adima¬

Expanded text:
T XI. De homine. 1. Omnia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communicum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet.gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, eum quadam aeterni deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praesciviperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ p̾uaricationis illi acces¬
serit: iam tam̃ nat᷑alis fac.¬
ta ẽ: quia originalit᷑ apͥmo
hoĩe sicut et mors in om̃s
ẽ Et sic̃ corpus mortuũ ẽ
sine anima: ita anima mor¬
tua ẽ. sine dõ Anima ho.¬
minis ñ ẽ h̃o: s corpus qđ
ex humo factum ẽ: id tan¬
tũ hõ ẽ In habitando aut̃
in corꝑe anima. ex ipsa
participatione carnis. ho.¬
minis nom̃ accepit: sicut
et apłs interiorem homi.¬
nem dicit. animã. ñ carnẽ
conditam ẽẽ ad dĩ imagi.¬
nem: Aale gͦ aquibus¬
dam credit᷑ anima hõĩs
el corꝑea. quȩ propt̃ iq̃¬

Expanded text:
evaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes est. Et sicut corpus mortuum est sine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse cor
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscerem᷑ cõmunẽ hõĩs
animalumq ẽẽ memoriã:
Nullũ aut̃ animalibꝰ inratio¬
nalibꝰ intellectũ in ẽẽ: nisi
homini tantũ p̾dito ratio¬
ni Cet̾is enĩ in ipsa qua¬
litate consid̾ationis suȩ sen¬
sus carnis. ñ intellegentia
nec cepit ẽẽ nec desit:
ne p̾terita sit. si desut: et
ne inꝑfecta. si adhuc sit:
s sit et̾na. sit et ꝑfecta: qͣ¬
tenus in ea natiuitate. et̃¬
nitas et ꝑfectio habeat᷑.
Ex ut̾o uirginis minor dr̃¬

Expanded text:
ommunem hominis animaliumque esse memoriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intellectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia nec coepit esse, nec desiit, ne praeterita sit, si desiit, et ne imperfecta sit, si adhuc fit; sed sicut aeterna, sic et perfecta, quatenus in ea nativitate aeternitas et perfectio habeatur. 2. Ex utero Virginis minor d
Abbreviated transcription (Latin):
u̾si sunt: Prima dĩ dona
ẽẽ qđ nos nob̾ reos ẽẽ osten¬
dit: qui dum iaceremuꝰ
sub reatu culpe. iustosnos
eẽ credebamus: Henit me¬
dicus. patefecit uulnus. cõ¬
posuit semet ipsum: & de
sua morte nobis medici¬
nam aptaũ: ut ñ ẽẽt ost¬
ensor tantum uulneris.
s et sanator: Primũ adihe¬
n̾ sum missus. nͥ ad oues
quȩ ꝑierunt domus isrł:
Ad popłm enim isrł pͥus
uenit: s qđ ñ essent cre¬
dit᷑i. ꝓpħa n tacuit. dic̃s:
Primus ad syon dicet ecce
ad sum: et iherłm ȩuan¬
głistam dabo Et uidiet
ñ erat. neq existis quis¬
quã qͥ iniret consilium:
et int̾rogatus respondẽt
u̾bũ. S quia ad gentes
transiuit: sequitur:. Ecce
seruus m̃s suscipiam
eũ. electus m̃s conplacu¬
it s in illo anima mea
Dedi sp̃m meũ suꝑ eũ:
udicium gentib ꝓfe

Expanded text:
ur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9. Primum ad IsNon sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ad populum enim Israel prius venit, sed quod non essent credituri, propheta non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea; dedi spiritum meum super eum, judici
Abbreviated transcription (Latin):
is xp̃i ab imis ad summa con¬
texens: inchoat a ioseph. &
consummat in dm̃n. dũ di¬
cit. qui fuit heli: et ꝑfici¬
ens lineam generationis di
cit. qͥ fuit dĩ. Idcirco dñs
in infernum descendit: ut
his qui ab eo ñ penalit de¬
tinebant᷑. uiam apperiret
reu̾tendi ad cęlos: scđm tes¬
timonium isaie propħe
dicentis: Posiusti. ꝓfund¬
um maris uiam: ut tran¬
sirent liberati. Uiam qͥppe
xp̃c in profundum mar¬
is posuit: quando ininf¬
ernum descendens. scĩs
it᷑ ad cęlos reu̾tendi mon
corꝑe exreunt. mox ad celes¬
tem habitationẽ ascendũt:
qđ antiquis patͥbꝰ ñ dabat᷑.
Nam ante aduentum sal¬
uatoris. ꝗͣꝗͣ sine pena supp¬

Expanded text:
is Christi ab imis ad summa conis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monscorpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c aduenit: s qđ sua idẽ
nos morte redimeret ig¬
norauit. unde ⁊eũ occi¬
dit: Nam si ille xp̃m ꝑm¬
ortem suam redimere
humanum genus scisset.
ñ utiq eum ꝑemisset:
Quod nou̾it diabolus ꝓ
salute humani generis
timonio docetur:. quẽ
ut uidit. cognoscendo
ꝑtimuit. dicens Qdno¬
ti ante tempus ꝑde nos
dignum ẽ ñ admisit:
ita pęnam peccati nr̃i
suscepit. ut ꝑ indebitã
penam suam debitam
ablueret culpam nrãm
ut ꝑhoc amiteret dia¬
bolus quos reos tenebat
dũ unũ int̾fecit qui nichil p¬
cati admiserat: Idõꝙ quos quꝰ¬
si iuste tenuit amisit: quia
iuste udebite redemptorem
nr̃m occidit Illusus ẽ diabi
morte dñi: quasi auis: Nam
ille appetebat: abscondit di¬
uinitatẽ ut laqueum. qua
eum uelut auem in prouia.
prudenti irretiret decipula
carnem humanitatis apps¬
tiit quȩ parebat: quasi bar
diuinitatis eius captus est
hamus diuinitas: esca auĩ
caro: linea genealogia qui
Et lucas lineam generation¬

Expanded text:
s advenit; sed, quia sua idem nos morte redimeret, ignoravit, unde et eum occidit. Nam si ille per mortem Christum redimere humanum genus scisset, non utique eum peremisset. Quod noverit diabolus pro salute humani generis timonio docetur, quem ut vidit, cognoscendo pertimuit, dicens: « Quid noti ante tempus perdere dignum est, non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula.carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quaEt Lucas lineam generation
Abbreviated transcription (Latin):
lactis sucũ uertatur. ut qđ
in cibo ñ potuit uti. sugge¬
do potetur in lacte ꝑ carni
ita et nos dũ essemus infir¬
mi ad conspiciendam u̾bi
etͣnitatẽ. factum ẽ ipsum
u̾bum caro: ut enutriti:
carnem. fortioresq effecti
cibũ solidũ idẽ uerũ dm̃
cum patre sempit᷑nũ con¬
tenplando ut angli saciemͣ.¬

Expanded text:
lactis succum vertatur, ut quod lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiem
Abbreviated transcription (Latin):
na: assumpsit carnẽ pro
salute humana. inqua & in¬
passibił pati. et in mortał
mori: et ęt̾nus ante scła.
tẽporalis posset ostendi
sit ex patre. aliud ex uir¬
gine: ñ tam̃ alius ex pa¬
tre. alius ex uirgine: sed
ipse et̃nus ex patre. ipse
temporalis ex matre:
Ipse qui fecit. ipse qͥ fact
ẽ: ipse de patre sine ma¬
tre:ipse de matre. sine
patre: Ipse conditoris
templũ: ipse conditor
templi: Ipse auctor op¬
eris: ipse opus auctoris.
manens unus de utͦq
et inutͣq nat᷑a: nec na¬
turar ũ copulatione
confusus: nec nat᷑arũ
distinctione geminatꝰ
dõ ds̃ in hominẽ uenit: quia
ꝑ se ipsum ab hominibꝰ cogno¬
ci non potuit: S unde nob̾
consuluit. inde despectionẽ
ꝑtulit: quia infirmitatẽ qui
ꝓ nob̾ suscepit. hõ suꝑbꝰ des¬
pexit Ob hoc gͦ infirma e
stulta mundi elegit: ut for¬
tiora et sapientiora ꝑquei
cognoscebatur confundere
Sicut cybũ fortem inualidꝰ
infans caꝑe non potest. nͥa
matre pͥus editum ł esum i

Expanded text:
na, assumpsit carnem pro salute humana, in qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset ostendi. sit ex Patre, aliud ex Virgine; non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine; sed ipse aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ui propt̾ conceptionis ex¬
quia et si suscepit carnem.
ñ tam̃ excarnis libidino.
alter in humanitate. alt̃
indĩtate ẽ s inutraq na-¬
tura idem unus ds̃ ẽ: Nec
purus hõ conceptusẽ: nec
purus ho editus ẽ: nec pꝰea

Expanded text:
vi, propter conceptionis exquia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosaalter in humanitate, alter in deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nec puru
Abbreviated transcription (Latin):
su corꝑis: s ratione m̃tisex¬
cellimus animalibꝰ ceteris:
Prebus corꝑeis utendis. suf
libꝰ capiendis Illecti aut̃
homines usu corporearũ
spiciunt: Sicut p̾cellunt
sibi corꝑei sensus diu̾sita¬
te locoꝵ: ita sibimet et uir¬
tute sentiendi p̾cellunt:
Nã p̾stantior ẽ. odoratus sa¬
pori et positione loci: et sen¬
tiendi longinꝗtate. Sicau¬
res odoratui. longius enim
audimus: quam odoramꝰ:
Sic & oculi auribꝰ. longius
enim uidemus: quã audi¬
mus. Animus autẽ et loco.¬
C et merito. his uniu̾isis sen¬
sibꝰ suꝑfertur: In arce enim
capitis constitutus: qđ illi
corꝑalit̾ ñ aTtingunt: iste¬

Expanded text:
su corporis, sed ratione mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis suffiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum cipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste
Abbreviated transcription (Latin):
lium suũ in introitupꝰ¬
tarũ iherłm Regna aq¬
nis. uitia sut. que seo es
suas inportis ponunt:qr ꝑ
sensus carnis labem animȩ
ingert̃: idoꝙ in ipsis portis
idẽ ĩ ipsis sensibus regnat᷑:
Neq enĩ aliunde peccamus
nͥ uidendo. audiendo. ad¬
trectando. gustando. atq
tangendo Uñ et alibi dr̃
Intrauit mors ꝑfenestras
nr̃as Et alibi Extranei in¬
grediebant᷑ ꝑ portas eius.
et suꝑ ierlm mittebant sor¬
tem: extraneos in mundo¬

Expanded text:
lium suum in introitu polium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas ejus, et super Jerusalem mittebant sortem. Extraneos qu
Abbreviated transcription (Latin):
indiciis Nam utrũ antea fu.¬
issemus. nec ipsi nouimus:
nec qͥs hõiũ dicat. habemuꝰ:
Nẽ gͦ querendũ: qđ querendo
magis ẽ irridendum. Gen¬
tiles et heretici: de anima
disputare conant᷑ S qͦmͦ
de illa aliqͥd recte sentire
posunt: qui auctorẽ ad cu¬
ius imaginẽ facta ẽ. ñ no.¬
uert̃: Et ido multa. erro.¬
re digna dixxerut᷑: Auta.¬
bilisẽ. anima. ñ localit᷑. s
tẽꝑalit̾ suis affectionibuꝰ
hoc ẽ ad animam muta.¬
bilitas cogitationũ: Quȩ
uarietas malȩ mutatio¬
nis tc̃ menti inhesit: qͣn¬
do ab ȩt̾noꝵ contẽplatio.¬
ne pͥmus ho recedens. in
illo stare noluit. aqͦ male
recessit: et iu sta dãpnatio¬
ne inconstans ꝑrerũ rapt
uarietatẽ de fluã Mlulti
ex sua natura splendorẽ
possidet anima: s fuscat᷑
cõmiatione carnis quari
enĩ parte u̾tit᷑. ad peccan¬
di infirmitatẽ. salomoni.
morbꝰ iñrepit m̃ti
cit Om̃s cogitationes
regni ab aꝗlone ueniet
et ponẽt unusquisq so¬

Expanded text:
indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua enim parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone morbus irrepit mentis. dicit: Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque so
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ: Nam quedam in
rebꝰ tẽꝑalia sũt: quedam
ꝑpetua: quedã uͦ sempi¬
t̾na Tẽꝑalia sunt. qͥbꝰ
in ẽ. ortus etobitus: ꝑ¬
petua: quibꝰ ortus ñ ter¬
minus: sempit̾na: ꝗbus
nec ortus nec t̾minus:
Animam ñ eẽ partẽ di.¬
uinȩ substantie. uł na¬
turȩ: nec ẽẽ eã pͥusquã
corꝑi misceatur s tuc

Expanded text:
 Nam quaedam in rebus temporalia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus, non terminus; sempiterna, quibus nec ortus, nec terminus. 4. Animam non esse partem divinae substantiae, vel naturae; nec esse eam priusquam corpori misce
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃c in celum ascendens.
discessit quidem carne. s
p̃sens ẽ. maiestate: scdm̃
illud quodait: Ecce ego
uobiscum sum: usq ad con¬
sũmationem scli Qd sit¬

Expanded text:
 in coelum ascendens discessit quidem carne, 152 sed praesens est majestate, secundum illud quod ait: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. 18. S
Abbreviated transcription (Latin):
gitatio: Rerũ omĩumtͥe¬
aurus: memoria ẽ Ipsa
ẽ enĩ custos rebꝰ inuentis
ipsa cogitatis: De qua ad
liquidũ difficile ẽ aliqui
enarrare: quia granois¬
ẽ eius ꝑplexitas: et ani¬
mus ipsa ẽ imago a sen¬
sibꝰ corꝑis remota: sue
speciei similitudinem
relinquit in memoria
ginẽ sic̃ cet̾a: s sic̃ gauoĩ¬

Expanded text:
gitatio. Rerum omnium thesgitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem are, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; gines sicut caetera, sed sicut gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
sic &e cet᷑a. Quem ad modũ
oculus. ita ⁊animus cet̾a ui.¬
det: sese ñ intuet᷑ Aliarum
.it. rerũ origenes species et ma.¬
gnitudines ꝑspicit: de seau¬
tem tanta ueri ignorantia
inficit᷑. ut in his omibus ni¬
chil certius contemplet᷑.
Oh̃o. quid miraris siderum
altitudinem: et maris pro.¬
funditatẽ: animi tui abys.¬
sum intra: et mirare sipo.¬
tes M ulta cogitantes. sine
sensu carnis et sine imag¬
inibꝰ uiuis: animo tantũ
cernentes intuem᷑: memo.¬
riaq m̃te sibi eas fingente
tenemus Alulta qͦq inte.¬
lligimus sensu: quȩ ling.¬
ua explere ñ possumus:
Innaxios eẽ infantes oꝑe.
ñ ẽẽ innoxios cogitatio.¬
ne: q motũ quẽ ger̾ m̃te.
nondũ possunt explere
tas inbecilla. ñ animus..
dnutum enĩ uoluntatis
ñ dũ obtẽꝑat illis fragili¬
tas corꝑis: nec ad eo oꝑe
nocere possũt. sicut cog¬
tatione mouentur: Ex
causa: uocabulũ sortita
ẽ cogitatio Cogendo eni
animũ reminisci ꝗͣ me¬

Expanded text:
. Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod me