comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phali . grauiorẽ cũ eis qui eũ ad ueritatẽ seqͥ nolebant coperetur habe
cliscordiã. Scripsit ibidẽ uir de locis sc̃is librũ leentib multis utu¬
liũ cuniꝰ auctor erat docendo ac dictando galliarũ ep̃s arcuulfus qͥ
mae loͥtora dllatꝰ .c. ac post multa admnemoratũ xp̃i famulũ adam¬
ille m locis sc̃is memoratu ñ digna uidise testabatur. cuncta mox
iste litteris mandare curauerit. Fecitq opusi ut dixi multũ utile
ea tantũ de his quae lectioni didicerint norunt. Porraexit aut̃ librũ
onẽ. traditus Scriptor quoq ipse multis ab eo mimerib donatus. pa
inserere cõmodũ fore legentib reor.Scripsit erpo de loco dominicae
augusto exom̃ parte uallib circũdato ab occidente inorientẽ mill
pansib longa humili sine turrib muro ꝑ extrema plami uerticis
nnistructõ: in cuiꝰ orientali angulo q̃đdã naturale semi antrũ ẽ. cuiꝰ
exterior pars natiuitatis dm̃cae fuissẽ dicitur locus interior

Expanded text:
 graviorem cum eis qui eum ad veritatem sequi nolebant, cogeretur habere discordiam. Scripsit idem vir de Locis Sanctis librum legentibus multis utillimum; cujus auctor erat docendo ac dictando Galliarum episcopus Arcuulfus, quiae littora delatus est: ac post multa, ad memoratum Christi famulum Adamille se in Locis sanctis memoratu digna vidisse testabatur, cuncta mox iste litteris mandare curaverit. Fecitque opus, ut dixi, multum  Al.ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum egendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo muneribus donatus,  inserere commodum fore legentibus reor. CAPUT XVI. Quae in eangusto ex omni parte uallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani uerticis instructo; in cuius orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cuius exterior pars natiuitatis dominicae fuisse dicitur locus, interior
Abbreviated transcription (Latin):
angulo posst is uniere presumeret mutacus m̃te ẽ eta ut ciquae
uiderat & audierat ineccłus anploꝵ suae suoꝵq consuetudini libentis¬
simae p̃ferret. Erat enĩ uir bonuis & sapiens. & scientia scripturarũ
nobilissime ins tructus. Quicũ domũ redifseticura ut suos quic
in hii qui ue eidẽ erant subditi monasterio ad cũ que cornouerat qũq
ipsc̃ toto excorde suiceꝑat ucritatis callẽ ꝑlucere nec ualinit Naui
gauit hibermã. & p̃dicans ei ac modesta exhortatione declarans
leritonũ paschae tẽpus plurinos eoꝵ & pene om̃s qui abinensiũ domin
erant liberi. aberrore ac uitio correctꝰ aduntatẽ reduxit catholicã
ac leritimũ paschac tẽpus obieruare ꝑdocuit. Quicũ celebraito i
hiberna canonico pascha ad suã insulã reuertisset: suoq monas terio
catholicã tẽporis paschał obseruantiã ins tantissime ꝑdicaret nec tam̃
ꝑficere qđ conabatur pofset. contigit eũ ante explecũ anni circulũ

Expanded text:
angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis callem perducere, nec valuitue Hiberniam et praedicans eis, ac modesta exhortatione declarans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unitatem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico Pascha, ad suam insulam revertisset, suoque  Al., suisque in monasterio catholicam temporis Paschalis observantiam instantissime praedicaret, nec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circulum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iudebatur eoꝵ ꝓferens codicẽ borrende uisionis. & mapnitudiras
enorms & ponderis pene in portabilis: ufsit uni ex satellitib suis mͥad
oꝑe uł uerbo sel etũ quãe teniissima copitatione peccaui manifes¬
ad sederant iros albatos & p̃claros. Quid hic sedetis scientes cer¬

Expanded text:
se videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis se videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni ex satellitibus suis mihiopere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifesadsederant viros albatos et praeclaros: Quid hic sedetis, scientes cer
Abbreviated transcription (Latin):
forauc qͥdẽ ut sibi uidebat᷑ locutus sed mirabilit̃ ut post patuit demonic
fraude seductus. Cũq morbo in grauescente denuo ad cũ uistcansu ae do¬
cendũ rex untrare clamabat statĩ muserabili uoce : qͥdiuis m: Quidhuc
uenistĩ Nonenũ mͥ aliqͥd utilitatos aut salut & potes ultra conferre
at ille Nolimquit ita loq: iude ut sanũ iapias Pon inquuit insamo
ed pessonã mͥ iententiã cercus p̃oculis babeo & quid inquit hocir⁊
fanlo ante inquit intrauer domũ hanc duo pulcherrimi iuuenes & fd
curame unus ad capit & unus ad pedes. Proculitq unis libellũ ꝓpud¬
cunciu sed uehem̃ter modicũ ac mihi ad lgedũ dedit: inquo omia quat
ui quã bona fecerã intuens scripta repperi: & hec erant noniũ pauca
supnedici Reeceperunt aut̃ codict̃ no aliqͥd mͦ dicebant: Tũsubito¬
funilrius obsedit & itus maxima txparte resicdens impleuitt
sunculle qui c& obscuritate tenebrosac faciei & primatu sedlis maior¬

Expanded text:
r quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamabat statim miserabili / voce: 'Quid vis modo? Quid huc venisti? Non enim mihi aliquid utilitatis aut salutis potes ultra conferre.' At ille: 'Noli' inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias.' 'Non' inquit 'insanio, sed pessimam mihi conscientiam certus pre oculis habeo.' 'Et quid' inquit 'hoc est?' 'Paulo ante' inquit 'intraverunt domum hanc duo pulcherrimi iuvenes et sederunt circa me, unus ad caput et unus ad pedes. Et protulit unus libellum pulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit. In quo omnia, quę umquam bona feceram, intuens scripta repperi, et hęc erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, nec aliquid mihi dicebant. Tu hanc et exterius obsedit, et intus maxima ex parte residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major
Abbreviated transcription (Latin):
respondebat: austtriora go uidi : sicq uiq ad diẽ uocationis suae ir¬
fatisabili caclestiũ bonoꝵ dedesiderio corpus senile inter qͦtidian a
icuinia domabat : multoq & u̾bo & conuersatione saluti fuit:¬
At contra fuit qͥdã in ꝓuntu mercioꝵ cuius usiones ac uerba
Qnc̃ aut̃ & conuersationẽ plurois sed non sibimctipsi profuit
Fuit aut̃ tẽporib cohenredi qͣui post edilredũ renauit. iur in laico
habitu atq: officio militari positus : sed quantũ pro indus trea exceriori
repi placens tot pro int̃na siuumet nedigentia duplicens oofmone¬
bat ergo illũ sedulo ut confiteretur & em̃daret ac reliqueret iscc¬
Q tẽpore sequente poenitentiã accurũ cẽ ꝓmittebat bic ĩntãtũ tac

Expanded text:
Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis inRespondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus senile inter quotidiana jejunia domabat, multisque et verbo et conversatione saluti fuit quidam in provincia Merciorum, cuius visiones ac verba, non autem conversatio, plurimis, sed nec sibimetipsi profuit. Fuit autem temporibus Coenredi, qui post Edilredum regnavit, vir in laico habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Ammonebat ergo illum sedulo, ut confiteretur et emendaret ac relinqueret scee tempore sequente penitentiam acturum esse promittebat. Hic interim
Abbreviated transcription (Latin):
partes deueninet accederet. Cui uidelicet monasterio tẽpore illo re¬
liriosȩ ac modestȩ uitae abbas & prb̃t ediluad p̃erat : qui nunc epis¬
copalẽ lindisfarnensus eccłae cathedram condioni s pradu actib seruat
continuis mnorationib famulatui sui conditor s uacaret. & quia locus
ipse suꝑ ripam fluminis erat situs: solebat hoc creber obmagnũ car
mertisicq ibidẽ quandiu sustinere posse uidebatur palmis uł p̃cib
isutiere fixusq manere. ascendente aqua fluminis usq ad lumbos ali
riscrarent̃ur. Cuq tẽpore hiemali defluentib cutacũ semifracta¬
tũ erustis lacierũ quas & ipse aliquas & ipse aliquando contriuerat
qͦđ haberẽ locũ standi siuc in merendẽi ui fluuno dicerent qui uidelant
mirũ fr̃ drictebine. hoc enĩ erat uiro nomeri qđ tantã friporis as¬
peritatẽ ulla ratione tolerare p̃uales : Respondebat ille simplicit̃

Expanded text:
partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo repartes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condignis gradu actibus servat continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creber  Al., crebrmergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. et usque ad lumbos, aliet siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo hahoc enim erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
core loci illius quẽ intuebar. simul & consortio eoꝵ quos millo indebã
Nec tam̃ aliqͥd ductorẽ meũ roxare audebã: sed int̃ hȩc nͣc e ͦͦ odine.
repente me int̾ homines uiuere cerno. Haecꝰ & alia quae uderat idẽ
uir dm̃i non om̃ib pasñ desidiosis ac uitae suae incurions referre uo¬
lebat : sed illis solũ modo qui uł torm̃toꝵ metu ꝑt̃riti uł spe faudioꝵ
ꝑenniũ delectati ꝓfectũ piecatis ex eius uerbus haurire uolebant
fup.ẽ & in hybma insula solitarius ultimã uitac actatẽ pane ciburio &
friida aqua subsistat Hic sȩpius adeundẽ uirũ ingrediens audi¬
uit abeo repetita int̃rogatione quae & qualia c̃ent̃ que ex ut us
his pauca ꝑstrinximus. Narrabat aut̃ uisiones suas etiã repi uil¬
frido iuiro undecũq. doctisrõo: & tã libent̃ tãq studiose abillo au
chica sit tonsura coronatus : atq ad eũ audiendũ sepisiime cũ illas in

Expanded text:
core loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo videbam, core loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo videbam, Nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam: sed inter haec nescio quo ordine repente me inter homines vivere cerno. » Haec et alia quae viderat idem vir Domini, non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti, vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum pietatis exsuperest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus his pauca perstrinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo audchica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui mbonis qͥdẽ oꝑib de corpore exeunt non tam̃ sunt taitac per¬
sudionis ut inrgnũ cadoꝵ statĩ mereantur introduci. Qui tam̃ om̃n
cũq uuerbo & om̃ĩ oꝑe & coritatione perfacti sunt mox de corpore gress
adrgnũ cadeste ꝑueniunt : ad cuiꝰ incuii ꝑtiet locus ille: ubi sonum
cantlenac dulcisꝰ cũ olore suuutatis ac splendore lucis audistu Tu
aut̃ quia nunc ad corpus reuerti & rursum iit̃ homines
uiuere debes s̃ actus tuos curiosius discutere & mores sermo¬
nesq tuos inrectitudine ac simplicitate seruare scudueris : accipi¬
es & ipsẽ post mortẽ locũ mansionis int̃ hacc quae cernis amina
letabunda sp̃ini beatoꝵ. Nãq eo cũ ad tẽpus abscefsisse ate ãd hoc
feci. ut qͥd dete fieri deberet agnoscerem. Hec mͥ cũ dixisset mul¬
tũ decestatus sũ reuerti ad corpus : Delectatus nimirũ suauitatede¬

Expanded text:
eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae pereorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes  verbo, et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum coeleste perveniunt, ad cujus vicinia pertinet locus ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc ad corpus reverti, et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter haec, quae cernis, agmina laetabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut quid de te fieri deberet agnoscerem. Haec cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac de
Abbreviated transcription (Latin):
tis eximia in cõparatione eius quae nunc apparuit lucis. tenuissima
prorsus iudebatur & parua : Incuius a maenitatẽ loci cũnos intra¬
tuos sperare : repente ductuiꝰ ͫ substitit Mec mora pressũ ret orquens
ones illas letas sp̃uũ candidatorũ dixit mͥ. Scis quac sunt ista om̃ia
minandae & castigno daefint animae illoꝵ quidfferences confico
poenientiã consusunt: & sc de corpore exeunt. Qui tam̃ qr con¬
Fessionẽ & poenitentĩ uł i morte habuerunt : om̃s indie uidicũ ad
cacloꝵ pue iuti. o iulto aut̃ p̃ces iucntiũ & dcmosnae
& ieumia & mixie celebratio minsarũ ut etũ antedic̃ udicii
liberee aduuuit. Forro puttus ille fłoniuomꝰ ac pucidius que ui¬
disti ipsũ .c̃.os gehenne: inquo qͥcũq semel maiderit. nun qã ide
liberatur uiaeuu. Locus iste florifer inquo pulcherir ima hanc
unuentiunt̃ iuidari ac fulere conspicis : ipse c̃. uiquo recipigit anime

Expanded text:
tis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima tis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima prorsus videbatur, et parva. In cujus amoenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor substitit; nec mora, gressum retorquens, ones illas laetas spirituum candidatorum, dixit mihi: Scis quae sint ista omnia minandae et castigandae sunt animae illorum qui, differentes confiteri poenitentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt: qui tamen quia confessionem et poenitentiam vel in morte habuerunt, omnes in die judicii adt. Multos autem preces viventium et eleemosynae et jejunia et maxime celebratio missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae
Abbreviated transcription (Latin):
eis antis tes ordinaretur. Quẽ britanniã destinatũ ad petitionẽ
eoꝵ ordmauit reuerentissimꝰ ulfriđ ep̃s quitũ forte patria pul¬
sus in mercioꝵ rgionib exulabat Non eñã eo tẽpore habebat
ep̃m cantia defuñcto quidẽ theodoro sed nec dũ berct ualdo fucces¬
sore eius qui trans mare ordinandus ierat ad sedẽ epocopatꝰ sui

Expanded text:
etitionem eorum ordinavit reverendissimus Wilfrid episcopus qui, tum forte patria pulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore ejus, qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui
Abbreviated transcription (Latin):
a causae uet ł qđ deberent ad illũ ꝑferre Non enĩ habent rerẽ idẽ
antiqͥ laxones sed latrapas plurimos suae fenti p̃pontos qui ingru¬
dere belli articulo matunt aequalit̃ sortes & quetũq sors osten¬
derit hinc tẽpore belli ducẽ om̃s sequunt᷑ hinc obtempant Per¬
auo quit bello rursũ equales potentiae om̃s funt sat rapac Sit¬
cepi sꝰ eos uillicus & ꝓmittens se mittere eos ad satrapã qui suꝑ sc̃
ena. lt petelunt. aliquot dieb secũ recmuit. Quicũ corniti eent
abarbars qđ eeñt alterius religionis nã & psalinis iemꝑ atq orati¬

Expanded text:
ent ad illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris q
Abbreviated transcription (Latin):
medicanme ullitenꝰ continpere cĩ & si t̃rere p̃sumchant. icũ
undiqr ucepũ hostib ucetitate tenebrarũ conelusus huc illucq ocu¬
los custuferre si forte aliunde quid auxilii quo saluarer aduentret
tenebras. Qui paulatĩ crescens & adme otius festinans ubiapppin¬
quauit disꝑsi sunt & aufurer om̃s qui me forcipib rapere que¬
rebun sp̃s infesti. Ille aut̃ qui adueniens eos furuut erat ipse
erume ante ducebat : qui mex conuersis addextera it quas con¬
tinelori uilis brumalẽ me ducere cepit. Net mora extempttu
denebres inauras me serenic lucis eduxit. Cuq ic in luce iꝑpta

Expanded text:
ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, advenirettenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.a lonpa seruit ute redẽptꝰ. Uii. inquit dieb atima cõmedetas. ⁊iub
itẽ u̾bis tota t̃cia septimana eiusde pͥmi mensus decernat᷑ sollẽpns
tandãs continuo subiecit. Indie pͥmo non erit ferm̃tũ in domibus
acde pͥmo usq ad cliẽ septimũ & cecera uiq cũ act incide eñ
ipsa die. elucã exercitũ ur̃m dẽtra agypti Primũ cipo diẽ ati¬
mox appellat eũ. in quo exercitũ eoꝵ eẽt educturus Nle agypto. Nera¬

Expanded text:
ma comedetis . Quibus iterum verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur solemnis tandas, continuo subjecit: In die primo non erit fermentum in domibus mo usque ad diem septimam , etc., usque dum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti . Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de Aegypto.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ de qua oraculo fuerat p̃monitꝰ. nec incbetetꝰ illas deuenieni
in partes quicquã ꝓficiebat. tẽptauit adhuc mopus u̾bi mittere
uiros sc̃os & inlustrios inqͥb eximiꝰ uibrod pres biteruradu & me¬
rito p̃fulgebat. Quicũ illo aduenissent. erant aut̃ numero duodecĩ
diuercentes ad pipinũ ducẽ francoꝵ gratant̃ ab illo suscepti sunt
qui fidẽ suicipere uellent beneficuts atcollens. Unde factũ :
opuulante r̃a duuna ut multos in breui abidolatria ad fidem

Expanded text:
tem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo suscepti sunt: qui fidem suscipere vellent beneficiis adtollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idolatria ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ri  qͥb duc mlee moysi duunitꝰ statutae. t̃tu in cuanłio per effectt̃
dĩneie pasfiont᷑ & resurractionus adiuncta c̃. ħtcept etiã lex
ut pascha pͥmo mense aniu & t̃cia eiusdẽ m̃sis septimana. id÷ ã
in ea tẽporis paschał mitiũ tenere debeamꝰ. Quã indelicet
reulã triformã quisquas rite cus todierit nunquã in ad notatio¬
ne festi paschał errabit. Uerũ si de his sigulis enuclectius ac
litius audire desideras. seriptũ ẽ in exodo ubi liberandus de gyp.¬
pto popłs urł pͥmũ pascha facere iubetur. quia dñs ad mox¬

Expanded text:
ri: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum ri: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae passionis et resurrectionis adjuncta est. Praecepit enim lex ut pascha primo mense anni, et tertia ejusdem mensis septimana, id est,in ea temporis paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem si quis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi paschalis errabit. Verum si de his singulis en ucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum pascha facere jubetur, quia dixerit Do
Abbreviated transcription (Latin):
srentubun eelisent potusient. Cuiꝰ relipioses uotas  cptibi fauieras ior¬
ese holicã sc̃i paschae obseruantiã qđ a nob rex dõ deuoce relicioso fubo
psi rerũ dm̃ discende docendae custodiendac ueritati operã impendunt
NIã & uere om̃no dixit qͥdã seculariũ scriptoꝵ quia felicssit montit
Nacuaperet᷑ si uł rges phylosopharent᷑. uł rearent phylosopbi qđ
side ꝓbrylosophia. hiuiꝰ mundi uere intelliere de statu hiuꝰ mundi me¬
ri odileete potuit homo huiꝰ mundi quantomaris ciub: patriecilis¬
tis i boc mundo pergrmntib: optandũ ẽ & totis animi uirib: supli¬
cimdus: uidit e  plũos in mundo quippe ualent eo amplius eiꝰ qui suꝑ
om̃ua .ẽ. uidicis mandatis auscultare contendant atq ad haec obferuada
secũ eos qͦꝙ quisibi comissĩ suit exẽplis simul & auctorutac ins titunit
lres sun engo negulie saceros inditae litteros quib paschie celebrani
tẽpus nob̵ prefĩitũ nulla prorsus humana licet auctorittot muta¬

Expanded text:
ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens rev« Catholicam sancti Paschae observantiam, quam a nobis, rex Deo devote, religioso studio ipsi rerum Domini, discendae, docendae, custodiendae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quod felicissimo mundi statu ageretur, si vel reges philosopharentur, vel regnarent philosophi. Quod si de philosophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit homo hunc mundum; quanto magis civibus patriae coelestis in hoc mundo peregrinantibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate muta
Abbreviated transcription (Latin):
in sede sua pͥdie Halendarũ sept embriũ dm̃ica. Qui int̃ multos quos cidi¬
nauit antistites etiã gebmundo hrofensis eccłae p̃sule defuncto tobũ
pillo consẽtrauit urũ latma preca & saxonica lorua atq cruditione
multipliciter mi tructum.
otepore uene rabilis & cũ om̃ honorificentia nominandus famulids
api & sac̃edos eceberctꝰ quẽ in hibna insula pergrinã ducere ut a pr
adipicenda caelest patria retulimꝰ: ꝓposuit animo plurib: ꝓdee id
euanseliz anelo cõmittere. Quoꝵ igermania plurimas noueret c
nanones acͥib aneli uł saxones qui nunc britanniã incolinnt penio
paruns adbuc ra ib. seruientes. ad quor uenire p̃fatꝰ xp̃i miles crcũ¬
Nainsata brecrona dosposuit ñ quos forte ex illis creptos atanacus
Siqͥdẽ electis soc is st renins simis & ad p̃dicandũ uerbũ idonet ut po¬
te actione simul & eruditione p̃claris p̃paratis om̃ib quae nausan¬
tib eẽ. necessaria uidebantur uenit dic quadã mane pͥma ad ẽum

Expanded text:
in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multipliciter  Al. venerabilis, et cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesseevangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus s adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae aterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit di
Abbreviated transcription (Latin):
cuis ac tacitꝰ tota nocte ꝑduro. Uomebã aut̃ sanguinẽ. eo qđ & t̃teranea
eẽnt. ruendo coniuilsa. At ep̃s erauissime de casu & interitu meo dolebat:
eo qđ me spetiali diligeret affectu. Nec uoluit nocte illa uixta morẽ
cũclericis sus manere. Uerũ solus moratione ꝑsis tens. noctẽ duce¬
bat ꝑiupilẽ. ꝓmea ut reor sospitate suꝑnae piecatis supplicans. &
mane pͥmaͦ ingrestui adme ac dicta suꝑme oratione uocauit me
nomine meo & qͣsi de graui somno excitatũ it̃ rocauit si none quis. eẽt
qui loqueret᷑ adme. at eo aperiens oculos aio. etiã tues antis tes

Expanded text:
ciis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea ciis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingressus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui loqueretur ad me. At ego aperien
Abbreviated transcription (Latin):
Aiepo micitne pencursu ecius reuerterentur. &iple lastnio fupatre
animno norme potui cohibere. sed ꝓhibente licet illo luderttio fupmis¬
& eo audiens nihlominꝰ reptis istiti uetitis. Nec mora dũ feruens
equus qđdã itineris concauũ ualentiore impetu tramiliret lapsus
cdecidi & mox uelut emoriens sensũ mot pr̃q penitꝰ mot ũ b̾memq ꝑdidi
Frat nãq illo in loco lapis t̃rae equali obtectꝰ cespite tenui. neq ullus
alt̃ intota illa cãpi planitie lapis inuenireͥ poterat. Casuq euenit
uł potiꝰ diuoia ꝓuisione ad puniendũ ioboedientiae. meae culpam
ut hu̾c capite ac manu quã capiti ruenis supposuerã tanperẽ. atq
infracto police. capitis quoq uinctura solueret᷑. & epo ut dixit simil¬
limꝰ mortuo fierẽ & qr moueri non poterã tetender ibidẽ papilionẽ.
in qua iacerẽ. Frat aut̃ hora cliei circit̃ septima aqua ad uesperã qͣuietꝰ¬
& quan mortuus ꝑmaneni : Tunc paululũ reuuusco. ferorq clomũi aso¬

Expanded text:
is in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me misi sic equitando! Et ego audiens, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inveniri poterat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedientiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capitis quoque junctura solveretur; et ego, ut dixi, simillimus mortuo fierem. Et quia moveri non poteram, tetenderunt ibidem papilionem in qua jacerem. Erat autem hora diei circitco, ferorque domum a so
Abbreviated transcription (Latin):
ephitaphiũ qͦq monum̃ti ipsius u̾sib herocͥcis trigoita ac quatuor
Hic sacer in tũba pausat. cũ corpore p̃sul. Quẽ nunc theodorum
lmptia pelassa uocat. Princeps pontificũ felix summusq sacerdos
Limpida discipulis demata difseruit. Ultimi autem hi.
Nãq diem nonã decimã septenber habebat. Cũ carnis clautera sp̃is gredt̃
Abna nouae scandens felix consortia uitae. Cuub: anłicis unctꝰ iarce poli
Successet aut̃ theodoro in episcopatũ beretuald qui erat abbas in monas¬
mul ac monas terialib disciplinas sumo instructus tam & si dep̃cessori
suo minime cõparandus. Qui electꝰ qͥđẽ ẽ orepiscopatũ anno dominicae
incarnationis sexcentesono non apesimo scđo die pͥmo mentis uilii. rgnan

Expanded text:
epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasmul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo nonagesimo secundo, die primo men
Abbreviated transcription (Latin):
relicto remo ac iuueniorib cõm̃dato ad limna beatoꝵ apłoꝵ greporio
pontificant&̃ tenente ꝓfectus ẽ cupiens in uicina sc̃oꝵ locoꝵ ad tẽpus
ꝑerrinari int̃ris. quo familiarius a scĩs r̾eciperet᷑ in caclis. Qđ his tẽ¬
porib plures degente angloꝵ nobiles. ignobiles. luci clerici. uiri ac
feminae certatĩ facere consuerunt.
ep̃s senex & plenꝰ dierũ id ÷ amoꝵ octoꝑinta octo defunctꝰ .c̃. Qũẽ
se numerũ annoꝵ fuissẽ habiturũ ipiẽ iã dudũ somnu reuelatione
edoctꝰ suis p̃dicere solebat. Mansit aut̃ in episcopati annis xx duo¬
b sepultꝰq .ẽ. in eccła sc̃i petri. in qua om̃iũ episcopoꝵ doruuersiũ
sunt corpora disposita. De quo uoia cũ sortib culdẽ sui graduis
recte ac ueracit̃ dici potest. qr corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt.
& nom̃ eoꝵ uiuẽt in generatione & penerationes.Ut enĩ breuit̃ dicã
tantũ pfectus spiritalis tẽpore prȩsulatꝰ illius anloꝵ ecł e quan¬

Expanded text:
 Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consuerunt. episcopus senex et plenus dierum, id est, annorum octoginta octo, defunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
melius habere incipio. & si necdũ ures pristinas rccepi dolor tam̃
om̃is & de brachio ubi ardentior inerat & de toto meo corpore uelut ipso
ep̃o foris eũ exportante funditꝰ ablatus ẽ tam & n tumor ad huc bra¬
chii manere uidetur. Ab euntib aut̃ nobis inde. continuo fugatũ dolo¬
rẽ m̃broꝵ fura qͦq tumoris horrendi secuta. ẽ & erepta morti ac do¬
Iorib uigo laudes dño saluatori una cũ ceteris qui ibi erant seruis illius
liud qͦq non multũ huic difrĩmile miraculũ de p̃fato referebat.
Dantistite narrauit idẽ abbas dicens. Uilla erat comitis cuiuscłã qui
parata. cuiꝰ conuix qua drapinta ferme dieb erat acerbissimo langore de¬
tenta. ita ut trib septimanis non ponet de cubiculo in quo iacebat foras
efferri. Contipit aut̃ eo tẽpore uirũ di illo ad didicandã eccłam ab eodem

Expanded text:
melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior inerat, et de toto meo corpore, velut ipso episcopo foras eum exportante, funditus ablatus est, tametsi tumor adhuc brachii manere videretur. Abeuntibus autem nobis inde, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis illiusquoque non multum huic dissimile miraculum de praefato antistite narravit idem abbas, dicens: « Villa erat comitis cujusdam qui parata: cujus conjux quadraginta ferme diebus erat acerbissimo languore detenta, ita ut tribus septimanis non posset de cubiculo in quo jacebat, foras efferri. Contigit autem eo tempore virum Dei illo ad dedicandam ecclesiam ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Menuni enĩ beltae memorie theodoroarchi ep̃ordicere. qua pericu¬
losa sit satis illius tẽporis fleuotomia quando & lumen lunat &
reuma oceani incremento ẽz & quid ego possum puellae si moritu¬
ra .ẽ. facert:. Itilla instantius obsecrans̃ pro filia quã oppido dilipeb
nam & abbatinsꝰã eam pro se facere disposuerat: tande optmuit ut
languentẽ intraret : Intrauit erpo me secũ assumpto ad uirpiẽ
quae iacebat multo ut dixi dolore constricta & brachio intanto
pbrit orationẽ suꝑ illam ac benedicens gressus .ẽ. Cũq post haec
nora eopetente ct̃ sederemus ad mensam adueniens quidã clamauit
otius ie hudiuoi adeam Quod dũ facerẽ repperi illã inpredieno
uuli ui Imarionẽ ere uelut sospiti sinile : & dũ ad siderem illi drxit :
tes. Cuq oblato poculo biberemus ambo t̃oepit mun dicere qura¬
ex quo ep̃s oratione ꝓme & benedictione cõpleta gressus ẽ statĩ

Expanded text:
Memini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia pericuMemini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum dixit orationem super illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemus ad mensam, adveniens quidam clamavit ocius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem. Et dum adsiderem illi, dixit: tes. Cumque oblato poculo biberemus ambo, coepit mihi dicere quepiscopus oratione pro me, et benedictione completa egressus est, statim
Abbreviated transcription (Latin):
tatis & humilitatis ep̃sꝰ ꝓ eo eburaci subis titutus. uenerit ipso tempore
qͦđã ad monas teriũ iuremũ in loco qui uocat᷑ uetandun. cui tunc heribus
abbatissa. prefuit. Ubi cũ uenissemus inquit & magno uniu̾soꝵ sau¬
dio suscepti essemus. indicauit nob̵ abbatissa. qr quedã de numero uir¬
eoiũ que erat filia ipsuis carnalis. prauiꝰimo languore teneretur .qui
fleuotomata ẽ. nuꝑ in brachio: & cũ ec̃t in studio tacta ẽ. in firmi¬
tate repentini doloris: quo mox increscente mipis grauata ẽ bra¬
chiũ illuos uulneratũ ac uersũ intumore adeo ut uix duab mi¬
nib: cutũpleti ponet. Iplaq uceni in lecto pre nimietate doloris
iã moriura uideretur. Rosauit erpo ep̃or abbatissa ut int raret
uł tactũ illius mox meliiis habiturã: Int̃rogans aut̃ ule quando
Fleuotomata .ẽ. puella. Et ut copnorit quia in luna quinta: dixit :
Multũ insipient᷑ & indocte fecũtis : in quinta luna flcuotomando:

Expanded text:
o Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Rogavit ergo episcopum abbatissa ut intraret vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando.
Abbreviated transcription (Latin):
ualentẽ. Cepitq me int̾rosare diumo ut mox patuit ad monitꝰ instino¬
tu anme ẽẽ. baptizatũ abiq scrupulo nonẽ. Cui go absq ulla me hoc
Si ab hoc inquit sac̃dote baptizatꝰ es. non es ꝑfecte baptitatus.
Noui nãq eũ & qr cũ ẽẽt prbt ordinatꝰ. nullatenꝰ ꝓpt̃ ingenu tar¬
ditatẽ potuit catezizancli uł baptizandi ministeriũ discere. Propter
qđ & ipse illũ abhuiꝰ p̃sũptione minis teri qđ repulart̃ implere nequi
curauit. factũq ẽ. ut exsufflante illo in faciẽ meã confestĩ me melius
habe sentirẽ. Uocauit aut̃ mẽ & clissolutã mͥ emipranii iuncturã cõpo¬
nere : iunit : tantũq mox accepta eiꝰ benedictionẽ conualui. ut in crastinũ
ascendens equũ cũ ipio it̃ in aliũ locũ facerẽ. Nec multo post plene cu
terio suo qđ dr̃ insilua deroꝵ anno abincarnatione ch̃ca septinsente¬

Expanded text:
valentem: coepitque me interrogare, divino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla me hoc Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus es, non es perfecte baptizatus: novi namque eum, et quia cum esset presbyter ordinatus, nullatenus, propter ingenii tarditatem, potuit catechizandi vel baptizandi ministerium discere, propter quod et ipse illum ab hujus praesumptione ministerii quod regulariter implere nequibcuravit; factumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem. Vocavit autem medicum, et dissolutam mihi emicranii  re jussit. Tantumque mox accepta ejus benedictione convalui, ut in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curterio suo, quod dicitur In silva Derorum, anno ab incarnatione Dominica septingente
Abbreviated transcription (Latin):
Anno aut̃ rerni alfridi t̃tio cedualla rex occidentaliũ saxom̃i cũ senti
bum ano patere uitae caclestis introtũ simul etiã hꝑars quia mox
baperatꝰ carne solutꝰ ad aet̃na audia ũi mundus trantiret qđ utru¬
pomtisicatũ agente serrio baptizatꝰ .e die sco sabbati pascbalis aomo
nb in curnatione dñ sex centesio octore simo nono & in albis adhic po
don uore correptꝰ duoclecimo halencdirũ maiarũ dic solitꝰ uc arne¬

Expanded text:
alla  Al., Cedualla, rex Occidentalium Saxonum, cum genti humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrupontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo octuagesimo nono: et in albis adhuc positus, languore correptus, duodecimo Kalendarum Maiarum die solutus
Abbreviated transcription (Latin):
prunteste habitꝰ sit & in multis aliis & me ipso maxime expt̃ sũ Quii¬
pe quẽ abipso ut ita licã moreis limine reuocint aduiã uite sũa orati¬
melero illius deperẽ. lependi qͥdẽ canendiq studiis traditꝰ sed ñ ad huc
animũ ꝓfecte ã ti uiũenb cohibens illecebros contipit die quadã nos it
agentes cũ illo deuenihe minã planã & amplam aptãq cursui etriorũ
Seperunaq uiuenes quicũ ipso erant maxime laici postulare ep̃m ut
cursus imore eeuos suos inuicẽ ꝓbare liceret. Atille pͥmo neauit ociosũ
dicens ee qł desiderabant. Sed ad ultimũ multoꝵ un anima itent ione
ne qlla sopii daretñ po uileba nan eqͦi que m ipse opt inũ donauerit

Expanded text:
em habitus sit, et in multis aliis, et in meipso maxime expertus sum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratidd. meae tempore in clero illius degerem legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuc animum perfecte a juvenilibus cohibens inlecebris, contigit die quadam nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima intentionecum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum don
Abbreviated transcription (Latin):
Hneet sens non autẽ ordo ipse uerborũ : que dormicoss ille canchet neq
eeũ poossiuint cirmini quinus optime cõposita: ex alia in aliã lirgũ ađ
uerbũ si ne detrim̃to sui decoris ac dignitatis transferri E cingens autem
asemno cuncta quȩ doriniens cantiuerat memorit̃ retincut : & cis mare plur
menndẽ madũ uerba do digni carminis adiueit. VUeniemq mane adenluci
qu inbi perat: quid dom ꝓceponset indicauit. Atq ad abbatinsa ꝑduct iussũ

Expanded text:
autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perduct
Abbreviated transcription (Latin):
quodã faceret. & relicta domo conuiuii egressus esset ad stabula ium̃torũ
dedisset sopori: asticit ei quidã ꝑsoniũ. eũq salutans ac suo appellans no¬
mine : ced mon inquit canta michi aliquid. Atille respondens: nescio inqͥt
cantare. Nã & ideo de conuiuio egressus huc secessi: quia cantare ñ pooterã.
Rursũ ille qui cũ eo loquebat᷑. At tam̃ ait michi cantare debes. Quidinqͥt
debeo cantare : Et ille. Canta inquit principiũ creaturarũ. Iuo accexto
responso : statĩ ipse coepit cantare un laudẽ dĩ conditoris uersus quos nũ ꝗ
audierat. Quorũ iste est sensus. Nunc laudare debemꝰ auetorẽ regni cȩ¬
lestis potentiã creatoris & comiliũ illius facta patrisgłȩ quõ modo ille
cũsit ȩternus ds om̃iũ miraculorũ auctor extacit. qui primo filus hominꝰ
elũ ꝓculmine tecti dehinc terrã custos humani generis om̃pscreauit:¬

Expanded text:
quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum dedisset sopori, adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit
Abbreviated transcription (Latin):
Asignis qui carmina religioni & pietati apta facere solebat: ita ut
quicquid ex diuinis litteris ꝑinter p̃tes disceret hoc ipse post pufillum
uerbis poeticis maxima suauitate & cõpunctione cõpositis: insua id est
angloꝵ lingua ꝓferret. Cuius carminibus: multorũ sepe animi ad
ingente anglorũ religiosa poemata facere tẽpotabant: sed nullus cũ ȩqui
artẽ didicit : sed diuinitus adiutus. gratis canendi donũ accepit. Unde nil
unquã friuoli & suꝑuacui poematis facere potuit : sed ea tantũ modo quae
adreligionẽ ꝑtinent religiosa eius lingua dicebat. Si quidẽ in habitu scłari
usq ad tẽpoora ꝓouectioris ȩtatis constitutꝰ nil carminũ aliquando didi¬
cerat. Unde ñ nunqũa in conuiuio cũ esset. lȩtitiȩ causa decretũ. ẽ ut om̃s
ꝑordinẽ cantare deberent Ille ubi areꝓpinquare sibi cỹtharã cernebat.
surgebat amedia cȩna. & egressus ad suã domũ repedabat. Iđdũ tẽpore

Expanded text:
Al., qui carmina religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi ad in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant; sed nullus eum  Al.,artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
meadẽ. quae nr̃i pr̃a modicũ siluerat tempestas redut & toto illo die
multũ furere non cessauit. ut palã daretur intellipi quia modica illa
quae ꝓuenerat intercapedo quietis ad uiidĩ p̃ces nr̃ae euasionis pr̃a

Expanded text:
eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die multum  Al. om. multum furere non cessavit, ut palam daretur intelligi, quia modica illa quae provenerat intercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
laço que frustra certantes tandẽ post terra respiceremus si forte
uel ipsã de qua eresi eramus insulã aliquõ conamine repetere posse¬
nus inuenimus nos undic uersum pari tẽpestate percũ sos nullamq
spe nobis in nobis restarẽ salutis. Ubi aut̃ longius uisũ leuiuimus ui¬
domis in ipsa insula farne epressũ de latibulis suis amantissimũ dõpatrẽ
ordilual dũ iter nr̃m inspicere. Audito & enum fragore ꝓcellarũ ac fer¬
uentis oceani. exierat iudere qͥd nobis accideret. Cũq nos in labore
ac clesꝑatione ponitos cerneret. flectebat penua sua ad patrẽ tłm nr̃i
ihu xp̃i ꝓnr̃a uita & salute p̃caturus. &cũ orationẽ copleret simu
tumuda iequora. placauit. adeo ut cessante ꝑ om̃ia seuitia tẽpestato
secundi nos uenti ad t̾ram usq ꝑ plana maris t̃ta comitarentur. Cũq
euauentes ad tram. nauiculã quoq nr̃am ab undis exportaremus mox

Expanded text:
lagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte lagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, invenimus nos undiqueversum pari tempestate praeclusos, nullamque spem nobis  Al. om. nobis in nobis restare salutis. Ubi autem longius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genua sua ad Patrem Domini precaturus  Al., deprecaturus. Et cum orationem compleret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox