comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Costũ radix herbȩ ẽ nas Iisidr¬
centis in india. arabia &
syria : sed melius arabicũ
Est enĩ albũ. & leue: suaue.
atro: & leue ut ferula. dđgłs¬
Sẏriacũ uͦ pondere graui.
colore buxeo. odore acro:
sũmũ tamen. albũ. leue splacđ
aridũ. gustu incendens:¬

Expanded text:
Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia, et Syria, sed melius Arabicum; est enim album, et leve, suave, atro, et leve, ut ferula; Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri, summum tamen album, leve, aridum, gustum incendens
Abbreviated transcription (Latin):
Cratera. calixẽ. duas ha¬
bens ansas : & est grecũ
nomen: Declinatur aũ
apđ eos hic crater Nam
latine: hȩc cratera dicit᷑
Unde persius. Sitibi crate¬
ras argenti. Vrgilius Cra¬
teras magnos statuunt
& uina coronant. FiebaNt
aũ primũ aconexionib
uirgultarũ : unde & dictȩ
craterȩ AHÕ OXΡATΥΩ̃

Expanded text:
Cratera, calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen; declinatur autem apud eos, hic crater. Nam Latine haec cratera dicitur. Unde Persius: Si tibi crateras argenti . . . Virgilius: Crateras magnos statuunt, et vina coronant. Fiebant autem primum a connexionibus virgultorum, unde et dictae cr
Abbreviated transcription (Latin):
Corus: trigita habet mo¬
dios. Et inutraq mensu¬
ra hoc ẽ. tã aridarũ quã
liquentiũ : tenet princi¬
pium.
sermone descendit : qr
uocat᷑ cora. a similitudine
collis. Coria enĩ hebraice:
colles appellant᷑. Coacer¬
uati enĩ modu triginta.
instar collis uidentꝰ : &
onus cameli efficiunt.
Coos insula adiacens pro Idgls¬
uinciȩ atticȩ : inqua ypo¬
crates medicus natus . ẽ.
Quȩ ut uarro testis . ẽ: ar¬
te lanificii. prima in or sisidr¬
nam̃tũ feminarũ incla¬

Expanded text:
Corus triginta habet modios, et in utraque mensura, hoc est tam aridarum quam liquentium, tenet principium. sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. Coos insula adjacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est, quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamentum feminarum incla
Abbreviated transcription (Latin):
siue ubi. ẽ. signũ Cessit enĩ. &¬
defecit signũ eius : corã signis
morsi: Vnde & dixerunt magi
hio digitus dĩ est

Expanded text:
sive ubi est signum. Cessit et defecit signum ejus coram signis Moysi: unde, et dixerunt magi: Hic digitus Dei est
Abbreviated transcription (Latin):
Iactus: dictus aiaciendo
unde & piscatoriũ rete : iacu¬
lũ dicitur: huic arti usus. ẽ:
arreptos lapides ꝓcul ferre.
hastas pondere librato iace¬
re: sagittas argue mittere.

Expanded text:
Iactus dictus est a iaciendo; unde et piscatorum rete, iaculatum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas emittere
Abbreviated transcription (Latin):
Historiȩ genus: triplex est.
Efemeris nãq appellatur.
unius diei gestio: hoc apđ
nos diariũ uocat᷑: Nã qđ
latini diurnũ : greci efeme¬
rida dicunt: Kalendaria
appellantur : quȩ inmenses
singulos digeruntur : Anna-¬
les st̃: res singulorũ annoꝵ
Queq enĩ digna memoriae.
mentariis acta st̃ : ab anni-¬
uersariis gestis. annales no-¬
Historia aũ multorũ annoꝵ
uł tẽporsĩ est: cuius diligen¬
tia. annui cõmentarii in
libris delati st̃ Int̃ histo¬
riam aũ & annales. hoc
int̾est: qđ historia. ẽ. eoꝵ
tẽporũ quȩ uidimus: anna-¬
les uͦ st̃ eoꝵ annoꝵ. quos
etas nr̃a non nouit: unde
salustius. ex historialib:
eusebius & hieronimus. ex
annalib & historiae constat
I tẽ int̃ historiã & argum̃tũ
historiȩ st̃ res uerȩ quae
factȩ st̃: argumenta st̃ quȩ
& si facta non st̃. ficri tamen
posst̃. Fabulȩ uͦ st̃ quȩ nec
contra naturam st̃ :¬

Expanded text:
historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae dmentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales noHistoria autem multorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. Item inter historiam et argumentum historie sunt res vere, que facte sunt. Argumenta sunt, que etsi facta non sunt, fieri tamen possunt. Fabule vero sunt, que nec contra naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
supplantator int̃¬
henderit: siue qđ postea
fratrem arte deceperit. un¬
de & esau dixit: luste uocatũ ÷
nom̃ eius iacob: supplanta¬
Ia cobus zebedei. a patre cogno¬
minatus ẽ: quẽ relinquens
cũ ioħe: uerũ patrẽ secutist̃
Hi st̃ filu tonitrui : qui etiam
bonarges. ex firmitate &
magnitudine fidei nomina¬
tist᷑ Hic . ẽ. iacob filius rebe.¬
dei fr̃iohannis : qui post
ascensionẽ dnĩ. ab herode ma¬
nifestatur occisus¬
L acob alphei. obdiftinctionẽ
prioris cognominatus. qui
dicit᷑ filius tebedei: fic̃ iste
filius alphei: Cognomentũ.
igit᷑. ambo a patre sumpser̃.
Iste ẽ. iacob minor. qui in
euangłio fr̃ dñi nominatur :
quia maria uxor alphei. soror
fuit matris dñi : quã mariã
cleope. ioħs euangelista cog¬
nominat : a patre. siue a gen¬
tilitate familiȩ. aut quacũq:
alia causa. eiꝰ nom̃ imponens

Expanded text:
supplantatohenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum est nomen ejus Jacob: supplantaIacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen inponens
Abbreviated transcription (Latin):
aculus serpens uolans
dequo lucanus: iaculiq: uo¬
lucres exibunt: enĩ in arbo¬
ribus: &dũ aliquod animal
obuiũ fuerit: iactant se suꝑ lumn
eũ & perimunt : unde & ia¬
culi dictist̃.
Ex eo enĩ populus gentiũ nas¬
citur : quia lata est. ex quib
multitudo credentiũ: Ab ea¬
dẽ latitudine : iafeth dictus. ẽ: idgł¬

Expanded text:
aculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti Ex eo enim populus gentium nascitur, et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Japheth dictus est. D
Abbreviated transcription (Latin):
Iacinctus. pulcherrimȩ for¬
mȩ puer fuisse traditur
ab apolline dilectus : ab eodẽq
inprudenti ludicro discooꝑ-
nati sunt : eius nomine con¬
Iacuctus. herba ẽ: habens
florem purpureũ. Traxit
aũ nom̃ apuero quondã no¬
bili: qui insaltib int̾ pur¬
pureos flores reꝑtus est
dice & flore bulbi similis:
pueros ab ubtate retinens :¬

Expanded text:
acinthus. Puer pulcherrimae formae fuisse traditur; ab Apolline dilectus et ab eodem inprudenti ludicro disco pernati sunt a nomine acinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est dice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ aspicit. ut dm̃ quȩrat.:
non ut terrã intendat: ue-¬
luti pecora. quȩ natura ꝓna.¬
& ut uentri obȩdientia finxit:
Duplex ẽ. aũ homo: interior
& exterior Interior homo.
anima: exterior homo cor¬
pus: incorpore nr̃o quȩdã
tantũ utilitatis causa facta
st̃ ut uiscera Quȩdã & uti-¬
litatis. & decoris: ut sensus
in facie. & incorpore : Manus
ac pedes: quorũ membroꝵ
& utilitas magna est. & spe¬
cies decentissima Quȩdã tan¬
tũ decoris: ut mamillȩ in
uiris & in utroq: sexu : Vm¬
bilicus quidã discretionis:
ut inuiris genitalia barba
plixa : pectus amplũ : In
mulierib leues genȩ. & an¬
gustũ pectus: ad concipi¬
endos aũ & portandos fȩtus

Expanded text:
caelum aspicit, ut Deum quaerat, caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo cor In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera; quaedam, et utilitatis, et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus, ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. 147. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus
Abbreviated transcription (Latin):
Homo usion patri : ab unitate
substantiȩ appellatus. Sub¬¬
stantia enĩ uł essentia: grece
est ego & pat̃ unũ sumus:
hoc: ẽ. eiusdẽ cũ patre sub¬
stantiȩ. homo usion similis
substantiȩ: quia qualis ds̃.
talis. ẽ. & imago eius. Inuisi-¬

Expanded text:
Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentia Graecest: Ego et Pater unum sumus , hoc est ejusdem cum Patre substantiae. Homousion similis substantiae; quia aequalis Deus talis est et imago ejus. Invisi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deuictis hostib immolaba¬
tur: hȩc & uictima uocabat᷑. Iagls
Alii uictimã ideo dictã putaue Iu¬
runt: quia ictu ꝑcussa cadit:
uł quia uincta ad aras ducebat᷑:¬

Expanded text:
quae deuictis hostibus inmolabatur. Haec et uictima uocabatur. Alii uictimam ideo dictam putant quia ictu percussa cadit, uel quia uincta ad aras perduci
Abbreviated transcription (Latin):
. & .ui. litterȩ: uarias habeNT
potestates: Nã sunt aliquan¬
do uocales: aliquando con¬
sonantes: Aliquando mediȩ :
aliquando nichil Aliquando
digammȩ : aliquando uero
duplices: uocales sunt :
quando aut singulȩ positȩ
syllabã faciunt : aut aliis
laba prȩponuntur : aut cũ
ipsȩ int̾se muna syllaba con-¬

Expanded text:
. i et u uarias habent potestates: nam sunt aliquando uocales, aliquando consonantes, aliquando mediae, aliquando nihil, aliquando digammae, aliquando duplices. uocales sunt, quando aut singulae positae syllabam faciunt aut aliis laba praeponuntur, aut cum ipsae inter se in una syllaba con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea interdũ duplex di
citur : quia quotienscũq in
metro int̃duas uocales in-¬
uenitur: ꝓduab consonan¬
tib habetur : ut troia: Gemi¬
natur enĩ ibi sonus eius.¬
Ilitterã int̃duas uocales consti¬
tutã. bis scribi quidã existi¬
mabant : ut introia & maia :
Hȩc ratio non ꝑmittit Nunꝗ
enĩ tres uocales inuna silla¬
ba scribunt᷑ : sed .i. littera
int̃ duas constituta ꝓdupli¬

Expanded text:
propterea interdum dicitur duplex, quia quotiescumque in metro inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut Troia, geminatur enim ibi sonus eiusI littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta p
Abbreviated transcription (Latin):
Sed neq currentẽ. sed nec cog¬
noscit euntẽ : tollentẽq: ma¬
nũ. saxũq immane mouentẽ:¬
Homoeosis est. quȩ latine in¬
t̃precatur similitudo : ꝑ quã
minus notȩ rei. ꝑsimilitudi¬
nẽ eiꝰ quȩ magis nota est pan
Id. ẽ imago cõparatio. exẽplũ:
homonima. a quo uno nomi¬
ne multi significantur : ut
acies non addas: aut ferri.
aut oculoꝵ. aut militũ.

Expanded text:
sed neque currentem se nec cognoscit euntem, / tollentemque manu saxumque inmane mouenteHomoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae magis nota est, panid est imago, conparatio, exemplum. homonyma, quo uno nomine multa significantur, ut 'acies' et non addas aut ferri, aut oculorum, aut militum.
Abbreviated transcription (Latin):
Humus .ẽ. inferior ac deorsũ
& humida tellus: unde &
humati sepulti Generalit̃
aũ ubiq terra. ẽ: non ubiq
humus. Et in patria tibi¬
terra. ẽ: & hoc ẽ in laiteribus
& non .ẽ. humus: humus aũ:
abhumore uocata : sic̃ terra¬
qđ naturali siccitate torreat :¬

Expanded text:
humus autem inferior ac deorsum et humida tellus est. Vnde et humati sepulti. Generaliter autem ubique terra est, non ubique humus, et in parietibterra est, hoc est in lateribus, et non est humus. Humus autem ab humore uocata, sicturali siccitate torreat
Abbreviated transcription (Latin):
cata: Hȩc terrarũ situ. trigo
na: & cirtũ fusione oceani
tyrreniq pelagi. pene in-¬
sula efficitur: huius angu-¬
lus prior. spectans adorien¬
tẽ: adextris aquitanica ꝓ-¬
uincia. asinistris balearico
mari co. artatur: narbonen¬
siũ finib: inseritur. Scđs
angulus circiũ intendit :
ubi brigantia gallitiȩ ciui-¬
tas sita : altissimũ farũ &
int̃ pauca memorandi oꝑis.
ad speculã bri tãniȩ erigit.
Tercius angulus eius est. quo
gades insulȩ intentȩ in africũ
at lantẽ montẽ in t̃iecto sinu
oceani ꝓspiciunt : terrarũ¬
plaga cõparanda optimis :
nulli posst̃ habenda fruges.
& soli copia: siue uinearum
ꝓuentus ꝓspicere : siue arbo¬
rarios utilis. Omĩ materia flu-¬
it: quȩcũq aut precio ambi¬
tiosa. aut usu necessaria st̃
Argentũ & aurũ requirentib:
prebet : ferrariis nunquã
deficit: Non cedit uitib olea
diuidua .ẽ ꝓuinciis tribus:
scđo. punico bello: prã facta
nichil mea ociosũ. nichil ste.¬

Expanded text:
sa terrarum situ trigona est et circumfusione oceani Tyrrhenique pelagi paene insula efficitur. huius angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica prouincia, a sinistris Balearico mari coartatus, Narbonensium finibus inseritur. secundus angulus circium intendit; ubi Brigantia Gallaeciae ciuitas sita altissimam pharum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, Athlantem montem interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispaplaga conparanda optimis, nulli posthabenda frugis et soli copia, siue uinearum prouentus respicere siue arborarios uelis. Omni materia affluit, quaecumque aut pretio ambitiosa est aut usu necessaria. argentum uel aurum requiras, habet; ferrariis numquam defecit; non cedit uitibus, uincit olea. Diuidua est prouinciis tribus, secundo Punico bello nostra facta. Nihil in ea otiosum, nihil ste
Abbreviated transcription (Latin):
nullius animalis ẽ: Accidens
ut color incorpore: doctri¬
na inanimo: Hȩc enĩ: tẽpo¬
rũ uarietate. & accidunt
& mutant᷑: Et est ex om̃ib liure
his quinq: partib: oratio
plenȩ sententiȩ : ita: ho-¬
mo est animal rationale.
mortale. risibile : boni ma¬
liq capax: Sic etiã in omni
oratione substantiali tã diu
int̃ponere debemus species
& differentias : quã diu sedu¬
sis om̃ib qđ hoc idem esse
possunt: ad id ꝑueniatur.
ut ꝓprietas iã certa tenea¬
tur : Hi sagogas aũ exgre-¬
co inlatinũ. transtulit uio¬
torinus orator : cogmentũq
eius quinq: libris boctius
edidit:
isauria. exsitu loci ꝑhi¬
betur cognominata: qđ
pateat. Metropolim urbẽ I.¬
seleuciam habet:¬

Expanded text:
nullius animalis est. Accidens, nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. Isauria ex situ loci perhibetur cognominata, quod pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet
Abbreviated transcription (Latin):
postrema. Est enĩ solũ ho¬
minis qđ ridet. Sic ꝑfecta ẽ.
om̃is exparte diffinitio ad
hominem declarandũ : cuius
disciplinȩ diffinitionẽ. existi¬
mauerunt aristotiles & tul-¬
lius. ex genere & differen¬
tiis consistere. Quidã postea
pleniores indocendo. eius
ꝑfectã substantialẽ diffi-¬
nitionẽ. inquinq: partib
uelut in membris suis di¬
uider : quarũ prima est
degenere. scđa de specie.
tercia de differentia quarta
de proprio: quinta deacci¬
denti: Genus: ut animal
Est enĩ uocabulũ. generale
& cõmune omniũ animã
habentiũ Species: ut ho-¬
mo: Est enĩ specialitas: qua
separatur aceteris animan¬
tibus: differentia : ut rati-¬
omale mortale: his enim
duobus: differt homo
aceteris: Cũ enĩ dicitur rati-¬
onale: discernitur abirra¬
tionabilib mutis. quꝰ non ha
discernitur ab angłis qui nes¬
ciunt mortẽ: Propriũ : ut
risibile: homo ẽ enĩ quod
ridet : & hoc pret̃ hominẽ

Expanded text:
postrema, est enim solum hopostrema, est enim solum hominis quod ridet; sic perfecta est omnis ex parte definitio ad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitionem plenam existimarunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. 5. Quidam postea pleniores in docendo ejus perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, velut in membris suis diviserunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de diffede proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationalibus mutis, quae non habdiscernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Horologia dicta qđ ibi horas
legamus : id ẽ. colligamus: Est
enĩ in solariis positũ. ubi cla-
uo ꝑlineas currit umbra: ut
quãcũq diei horã ostendat:¬

Expanded text:
Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcunque diei horam ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ optimis. in uictisq : rec¬
te rei publicȩ dedit Nullũ
unquã trrannorũ. ab initio
usq inhodiernũ diem. uel
de se editũ. uł inse extrinse¬
cus incurrentẽ : uiuũ. poten¬
tem ue dimisit.
ne. hiberia nuncupata: poste
abispalo. hspania cognomi¬
nata.ẽ Ipsa ẽ. & uere hespe.¬
ria: auespero stella occiden
tali dicta: Sita ẽ. aũ int̃ afri¬
cã & galliã: a septentrione
pirineis montib: clausa : re¬
liquis partib: undiq: mari
conclusa Salubritate cȩli
ȩqualis: omniũ frugũ gene¬
rib fȩcunda: gemmarũ me¬
tallorũq: copus ditissima
Int̃fluunt eã flumina mag-¬
na: betis mineus. hberus &
tagus aurũ trahens. ut pac¬
tulus: Habet ꝓuincias sex:
cȩ tingintaniã : Duȩ st̃ aũ
his paniȩ : citerior quȩ in
septentrionis plaga apirineo
usq ad cartaginẽ porrigit᷑ :
ulterior : quȩ in meridiem
aceltiberis usq ad gaditanũ fretũ
extenditur. Citerior. aũ &
ulterior dicta. quasi citra

Expanded text:
imos inuictissimos reges reipublicae dederit, nullum umquam tyrannorum ab initio usque in hodiernum diem uel de se editum misit uel in se extrinsecus incurrentem uiuum potentemue dimisit. ne Iberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occitali dicta. Sita est autem inter Africam, et Galliam, a Septentrione Pyrinaeis montibus clausa, reliquis partibus undique mari conclusa, salubritate coeli aequalis, omnium fructuum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna, Boetis, Minius, Iberus et Tagus, aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex. ce, Tingitaniam. Et sunt due Hyspanie: citerior, que in septeusque ad Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta, quasi citra
Abbreviated transcription (Latin):
honos: inscripturis. ñ tantũ
insalutationib: & officus de¬
ferendis: quantũ inelemosi¬
nis ac munerũ oblatione sen¬
titur: Honora inquit apłs
uiduas: quȩ uere iuduȩ st̃.
Hic. honor: donũ intelligit᷑¬

Expanded text:
Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ. Sic nãq deillo scriptũ ÷
M asculũ & feminã fecit illos.
ambigitur sic appellatã fuisse
feminã euã. ꝓprio nomine:
ut tam̃ adã qđ int̃pretatur
homo nom̃ esset amborũ.

Expanded text:
lo scriptum est, Masculum et feminam fecit illos, ambigitur sic appellatam fuisse feminam Evam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum.
Abbreviated transcription (Latin):
hiulca st̃. quȩ aperiuntur.
ab hiando dicta. hiatus enĩ
apta est: ut sũme inuasis
sulcin terra quando agricolis
candore finduntur : aut si
ouũ in partes apias :¬

Expanded text:
Hiulca sunt quae aperiuntur, ab hiando dicta. Hiatus enim apertio est, ut sunt rimae in uasis, sulci in terra, quando aestiuo candore finditur, aut si ouum in partes aperias
Abbreviated transcription (Latin):
igni tradita consumebatur.¬
lisiđr Holo caustũ. illud.ẽ ubi totũ
igni consumitur. qđ offert᷑:
Antiqui enĩ. cũ maxima sacri¬
ficia administrarent : sole¬
bant totas hostias. in sacroꝵ
consumere flãma : & ipsae
erant holo caustomata: holo
enĩ. grece totũ dicitur: caustis
incensio: & holo caustũ totũ
incensũ.

Expanded text:
ucebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocautomata. Holo enim Graece totum dicitur; Kausis incensio. Et holocaustum totum incensum.
Abbreviated transcription (Latin):
deȩccłia non recesserit : tam̃
hereticus appellari potest:¬
Heretici uocantur : qui dedõ
uł decreatura siue dexp̃o u
ȩccłia praua sentiunt . ac de¬
inde conceptã noui erroris
ꝑfidiã. ꝑtinaci prauitate de¬
rata minus intelliguntur
me steria : atq historicȩ ue¬
ritatis & spiritalis sensus ñ
consideratur differentia:
aut dũ ꝑcuriositatẽ animus
cupidus delectatur scire la¬
tentia.

Expanded text:
de Ecclesia non recesserit, tamen de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potesten illi uocantur qui de Deo uel de creatura siue de Christo uel aecclesia praua sentiunt ac dein detecti conceptam noui erroris perfidiam pertinaci prauitate derata minus intelleguntur misteria, aut dum sthorice ueritatis et spiritalis sensus non consideratur differentiam, aut dum per curiositatem animus cupidus delectatur scire latentia.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: Quidã etiã heretici. qui
deȩccłia recesser̃. & ex nomine
suorũ auctorũ nepantur :
quidã uͦ excausis quas eligen¬
hereses. sine auctore & sine
nominibus: ex quib aliȩ tri-¬
formẽ putant. eẽ. dm̃: aliȩ.¬
xp̃i diuinitatẽ passibilẽ dicuNt:
Aliȩ. xp̃i depatre natiuitati
initiũ tẽporis dant: aliȩ li¬
berationẽ hominũ apud in-¬
feros factã. xp̃i descensione
non credunt : Aliȩ animam
imaginẽ dĩ negant : aliȩ ani-¬
mas conuerti in dȩmones. &
in quacũq animaba existimaNt:
Aliȩ demundi statu dẽsentiunt.
aliȩ. innumerabiles mundos
opinantur : Aliȩ aquã dõ
coȩternã faciunt : aliȩ nudis
pedib ambulant: aliȩ cũ ho¬
minib: non oranducant. Hȩ
st̃ hereses. aduersus atholicã
fidẽ exortȩ : & ab apłis & scĩs
patrib uł concilus p̃dãnate :
quȩ dũ inse multis errorib: di¬
uisȩ inuicẽ sibi dissentiant:
cõmuni tam̃ nomine. aduer¬
sus ȩccłiam dĩ suspirant. Sed

Expanded text:
t. Quidam haeretici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligenhereses sine auctore et sine nominibus. Ex quibus alie triformem putant esse deum, alie Christi divinitatem passibilem dicunt, alie Christi de patre nativitati initium temporis dant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostoliPatribus, vel conciliis praedamnatae: quae dum in se, multis erroribus divisae, invicem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Iambus dictus ẽ: eoqđ ũbu¬
zin greci detrabere dixer̃.
Huius modi enĩ carmine: om̃s
inuentiones uł detractiones
implere poͤtȩ st̃ soliti. di
ctũaũ nom̃ : ab eo qđ ueluti
uenenũ. quodã modo male¬
dicti aut liuoris infundat:¬

Expanded text:
Iambus dictus est eo, quod iambizin Greci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones, implere poete sctum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat
Abbreviated transcription (Latin):
dũ granoꝵ sit. Melior aũ
incio insula gignit᷑: odoris
boni : candoris cerȩ pu nice.
Unde & splendorẽ cutis pul-¬
chrificat: adulterat᷑ int̃dũ
resina uł ture.

Expanded text:
dum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur autem interdum resina, vel thure.
Abbreviated transcription (Latin):
Honestus: qđ nichil habeat
turpitudinis. Nã quid est
honestas. nisi honor ꝑpetuus:¬
honerariũ uinũ ẽ : qđ regib
& potentibi. honoris gr̃a of¬
fertur: Cato de innocentia
sua. Cũ essem in prouincia lȩ¬
gatosquã plures ad preto¬
res & consules uinũ honora¬
riũ dabant: nunquã accepi
nec priuatus quidem.

Expanded text:
Honestus, quod nihil habeat turpitudinis. Nam quid est honestas nisi honor perpeHonorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.
Abbreviated transcription (Latin):
isiđr h ospitiũ. cunc uocatur : cũ
aliquo ipsi recipimur. Unde
& qui uenit. & adquẽ uenitͦ.
hospes dicit᷑. Sic plautus hos¬
pes: necauit hospitẽ captũ
manu

Expanded text:
 hospitium tunc uocatur cum aliquo ipsi recipimur. Vnde et qui uenit et ad quem uenitur hospes dicitur. Sic Plautus: «Hospes necauit hospitem captum manu
Abbreviated transcription (Latin):
& ulterior Hispaniã citeri¬
orẽ ab oriente incipientem.
pirinei saltus. a parte septen¬
trionis usq ad cantabros as¬
turesq deducit: atq inde
ꝑuacceos & oretanos. quos
aboccasu habet. posita in nr̃i
maris litore carthargo decer¬
minat: hispania uͦ ulterior :¬
habet aboriente uaccȩos. cel¬
tiberos. & oritanos: asepten-¬
trione oceanũ. ab occasu oce-¬
anũ : ameridie gaditanũ oce¬
ani fretũ: unde mare nr̃m
qđ tirrenũ uocatur immittit᷑¬

Expanded text:
unt. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem, Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducunt, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu habet, posita in Nostri maris littore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos, et Oretanos: a septentrione Oceanum, ab occasu Oceanum, a meridie Gaditanum 27 Oceani fretum: unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum vocatur, immittit
Abbreviated transcription (Latin):
habet: ut quia est paululũ¬
segnior corpore. nec facile
potest aquarũ inferiora pe¬
nitrare : ceruicẽ extendit ad
prȩdã : quȩ quasi prȩuia re¬
liqui corporis. escã qua inue¬
nerit rapiat: atq eruat de
ꝓfundo: Adde & illud : quia
suauior & magis canorus ꝑ
procera modulus colla distin¬
guitur: & longiora exercitati¬
one. parior longe resultat.

Expanded text:
est; ut quia est paululusegnior corpore, nec facile potest aquarum inferiora penetrare, 109 cervicem extendat ad praedam, quae quasi praevia reliqui corporis escam quam invenerit, rapiat, atque eruat e profundo. Adde et illud, quia suavior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur, et longiore exercitatione purior longe resultat.
Abbreviated transcription (Latin):
lisiđr Hispaliã. cesar iulius condi-
asitu cognominata est. eo qđ
insolo palustri suffixis ꝓ
fundo palis. locata sit: ne
lubrico atq: instabili funda¬
mento cederet.

Expanded text:
71. Hispalim Caesar Julius condidiutem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet.
Abbreviated transcription (Latin):
lia muta. int̃se sermocina¬
re finguntur : uł quȩ ani¬
mã non habent : ut urbes.
arbores. montes. petrae.
flumina

Expanded text:
lia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina
Abbreviated transcription (Latin):
h rronia. est sententia. ꝑ pro. Iagłi¬
nuntiationẽ. contrarium ha-¬
bens intellectũ. Hoc enĩ tro-¬
pocallide. aut ꝑ insultatio¬
nẽ aut ꝑ accusationẽ aliqͥd
aula: eolus & clauso uentoꝵ
carcere regnet. Et quomodo
aula: sic carter est. Soluit᷑
enĩ ꝓnuntiatione. Nã carcer
ꝓnuntiatio est: iactet in au¬
la hyronia est. Et totũ. ꝑ
contrariã ꝓnuntiationem
annuntiatur: ꝑ hyroniȩ
speciem. quȩ laudando de¬
antifrasin hoc distat: qđ
hyronia ꝓnuntiatione sola
indicat qđ intelligi uult.
ut cũ dicimus homini agen¬
ti malũ. bonũ est qđ facis
aincifrasis uͦ. non uoce ꝓnun¬
tiartis significat contrariũ :
sed suis tantũ uerbis: quoꝵ¬
est origo contraria:¬

Expanded text:
 Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo callide aut per accusationem, aut per insultationem aliquid aula Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deantiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ noe. quẽ dicunt melchise¬
dech. primũ post diluuium.
insrria condidisse urbẽ salẽ:
inqua regnũ fuit eiusdem
melchi sedeth. Hanc postea
tenuer̃ iebusȩi. ex quib &
sortita uocabulũ . ẽ. iebus
sicq ex duob nominib copu¬
latis iebus & salẽ. uocata est
hierłm : quȩ postea asalomone.¬
quasi hierusolima dicta est.
ec & corrupte a poetis solima
nuncupata: & post modũ
ab helio adriano. elia uoci-¬
& delonge uenientia contem¬
pletur: hierłm aũ : pacifica
in nr̃o sermone transfertur:¬

Expanded text:
filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomonequasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Adriano Aelia vociet de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
mare habitare prȩcepit : Iuos
ibi usq in hodiernũ diem.
amplissimis generis sui incre¬
mentis consistere : atq ex in¬
aliquando erupturos opinio. ẽ¬
r̃ Hircania dicta. a silua hircana:
quȩ scithiȩ subiacet: habens
aboriente mare caspiũ: a me¬
ridie armeniã : a septentrio
ne albaniã: ab occasu hiberiã
Est aũ silius aspera copiosa
immanib: feris : tigribus. pan¬
terisq & pardis: ðequa uirgi¬
lius hircaniȩq: admorunt
ubera tigres uł utru¬

Expanded text:
mare habitare praecepit: quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui incrementis consistere, atque exinde quandoque erupturos, opinio e Hyrcania dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septne Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa immanibtherisque, ac pardis; de qua Virgil.: Hyrcanaeque admorunt ubera tigres.
Abbreviated transcription (Latin):
Histriones st̃ : qui muliebri
indumento. gesta impudica.¬
rũ feminarũ exprimebant.
Hi aũ saltando: etiã historias
& res gestas demonstrabant.
Dicti aũ histriones: siue qđ
abhistria. id genus sit addu-¬
ctũ: siue qd̾ ꝑplexas histo¬
riis fabulas exprimerent.
quasi historiones.
histriam histeramnis uoca Tigłi¬
uit: qͥ hanc terrã influit:
ipse est danubius: Habet aũ
histria: a septentrione pan-¬
originẽ a locis ducit. Qui mis¬
si ad archa nautos ꝑsequen¬
dos: ut aponto intrauer̃
histrũ fluuiũ. a uocabulo
amnis quo ad mare conscen-¬
derant appellati st̃: Isus¬

Expanded text:
Histriones sunt qui muliebri indumento gestus impudicarum feminarum exprimebant: ii autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones, sive quod ab Istria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones.Istriam Ister amnis vocavit, qui ejus terram influit, ipse est Danubius. Habet autem Istria a Septentrione Panoriginem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos; ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari concesserant, appellati su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. abimo caucaso. & dex¬
tera orientis parte. qua oce-¬
anus sericus tenditur : usq
ad promunctoriũ boreum
& flum̃ boreũ: inde tenus
scithico mari. qđ est a septen¬
trione usq ad mare caspiũ
qđ est aboccasu: & usq ad
extentũ caucasũ iugum.
qđ est ad meridiem :
Hirmos est sententia continuatȩ
orationis: tenorẽ suũ usq ad
ultimũ seruans: ut est Inse¬
cessu longo. locus insula por¬
tũ: Et reliqͣ Hic enĩ. in longũ
uadit sensus : usq: adillud
Terrentiq atrũ nemus immi¬
net umbra.
Hyronia ẽ: cũ ꝑsimilationẽ
diuersã qđ dicit. intelligi
cupit. Fit aũ cũ laudamus
eũ. quẽ uituꝑare uolumus: Iisu¬
aut cũ uituꝑamus. quẽ lau¬
dare cupimus: utriusq exẽ¬
plũ erit : si dicas amatorem
rei publicȩ. catelinã: hostẽ
rei publicȩ. scipionem.

Expanded text:
hoc est ab imo Caucaso et dextra orientis parte qua oceanus Sericus tenditur, usque ad promunturium Boreum et flumen Boreum, inde tenus Scythico mari quod est a septentrione, usque ad mare Caspium quod est ab occasu, et usque ad extentum Caucasi iugum quod est ad meridiem, Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum, usque ad ultimum servans, ut: Est in secessu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra.Ironia est cum per simulationem diversum quam dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit si dicas: Amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Hrems ẽ cũ sol meridianis par
longius ab est a terra : quȩ ri.¬
lixiora spacia noctis: quã diei
Hinc causa oritur : ut hib̃nis fla¬
tib nimia uis niuiũ Pluuia¬
rũq: fundantur. Hyems aũ¬

Expanded text:
e cum sol meridianis partlongius abest, terra rilixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum u
Abbreviated transcription (Latin):
yemem. ratio e misferii nun¬
cupauit : quia tc̃ breuiori
soluctur circulo. Vnde & hoc
tus. Edacitas enĩ: grece bru-
mari dicunt᷑ : quib: fastidiũ

Expanded text:
em ratio hemisphaerii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et hoc tus. Edacitas enim Graece βρῶμα mari dicuntur quibus fastidium
Abbreviated transcription (Latin):
inlatino tantũ uocalib iun.¬
gitur : ut honor. homo. hu¬
mus. Aspiratur aũ & conso¬
nantibus: sed ingretis & he¬
brȩis nominib:
piratio putatur. eẽ : ñ littera:
Quȩ ꝓinde aspirationis nota
dicitur : qr uocẽ eleuat As¬
piratio enĩ est sonus. uberiꝰ
elatus: cui contrarius est
ꝓsodia. sonus ȩqualit̃ flexus.

Expanded text:
in latino tantum vocalibus adiungitur, ut honor, humus, homo, aspiratur et consonantibus, sed in grecis et hebreis nominibus. piratio putatur esse, non littera; quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cui contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus.
Abbreviated transcription (Latin):
Gramen. asitu potius dictũ:
qđ plurimis agrorũ sit
cant: licet om̃ĩs herba gra¬
men uocetur. ab eo qđ ger-¬
minatur : sicut robur om̃is
lim cutis & species ab eo
qđ sit firmissima Ttũ¬

Expanded text:
Gramen a situ potius dictum, quod plurimis agrorum sit: caverunt. Licet omnis herba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod sit firmissima
Abbreviated transcription (Latin):
Guua: quȩ alatinis asimilitu-¬
dine cucurbita: a suspirio
uentosa uocatur. Deniq: ani¬
mata spũ ꝑigniculũ: dehinc
ꝓscisso corpori suꝑposita :
omne qđ intra cutem uel
altius ȩstuat : siue humorẽ
siue sanguinẽ : euocat in
suꝑficie :¬

Expanded text:
Guna que a latinis a similitudine cucurbite, a suspirio ventosa vocatur: denique animata spiritu per igniculum, dehinc preciso corpori superposita, omne quod intra cutem, vel altius estuat sive humorem sive sanguinem, evocat in superficie
Abbreviated transcription (Latin):
aciã Hiatus. proprie est omnis liurgł¬
oris aꝑtio. trans lata aferis:
quarũ auiditas: hiatu. id .ẽ.
oris aꝑtione monstratur
Inde dicitur & in¬
huare .id.ẽ. alic uirei acriter
& uehement̃ in cũbere est.
Et hoc .ẽ. in hiare: intente ali¬
quid & caute prospicere :
ut sidicamus aruspicẽ in exta

Expanded text:
cunt. Hiatus proprie est omnis oris apertio, translata a feris, quarum auiditas hiatu, id est oris apertione, monstratur. Inde dicitur inhiare, id est alicui rei acriter et uehementer incumbere. Est et inhiare intendere aliquid et caute perspicere, ut si dicamus aruspicem in exta
Abbreviated transcription (Latin):
Scisma esse eadẽ opmnantem.
atq eodẽ cultu colentẽ. quo
ceteri: solo congregationis de¬
lectat᷑ discidio: heresem aũ
eẽ. longe alia opinantẽ quã
ceteri: aliãq sibi ac longe
dissimilẽ. ꝑuersi dogmatis
instituentẽ culturã.
eresis aũ grece. ab electone dicit᷑:
qđ scilicet unus quisq id sibi
eligat. qđ melius illi. eẽ. uidet᷑.¬

Expanded text:
Scisma esse eadem opinantem atque eodem ritu colentem quo ceteri, solo congregationis delectari discidio; heresim autem esse longe alia opinantem quam ceteri aliamque sibi ac longe dissimilem peruersi dogmatis instituentem culturam. Heresis autem Graece ab electione dicitur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat q
Abbreviated transcription (Latin):
Mȩredis nom̃: imposuit census
ȩris. Soluit enĩ tributũ au¬
ctoris. in hoc enĩ uocabulo.
prima successio. ẽ. hȩreditatis
Hęreditas est.res quȩ morte
alicuius adquẽ piã ꝑuenit :¬
uł legato testam̃to. uł pos¬
sessione retenta. Dicta aũ hȩ¬
reditas. areb adits: siue ab
hȩre : quia qui possidet agrũ:
& censũ soluit: inde hȩres:¬

Expanded text:
eredis nomen imposuit census aeris, solvit enim tributum auctoris. In hoc enim vocabulo prima successio est haereditatis Hereditas est res quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res
Abbreviated transcription (Latin):
Innoctib enĩ sollicitã exercent
custodiã : ita ut dispositas ui¬
giles cernas. Et ceteris con¬
sortib generis quiescentib:
ne qua exparte tẽptentur
insidias : atq: omnẽ deferuNt
impigro sui uigore tutelã.
Post ubi uigiliarsi fuerit tem¬
pus explecũ ÷ ꝑfuncta mu¬
dormientẽ. cui uicẽ mune¬
ris traditura ẽ: Hunc etiãa
uolantes ordinẽ seruant : &¬
hac moderatione omnẽ la¬
borẽ alleuant : ut ꝑ uices
fungant᷑ ducatus siu mune¬
re. Prȩcedit enĩ una & prȩ¬
currit ceteris prȩstituto sibi
tẽpore : & quasi ante signa
prȩcurrit: Deinde conuerat᷑.
& sequenti sorte doͣcendi
agminis cedit.¬

Expanded text:
in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia ne qua ex parte temptentur insidiae, atque nisi deferunt inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletum, perfuncta. mudormientem cui uicem muneris traditura est. at illa uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio munere. praecedit enim una ceteris praestituto sibi tempore et quasi ante signa praecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit
Abbreviated transcription (Latin):
Grues: nom̃ de propria uoce
sumpser̃. Tali enĩ sono susur¬
rant. Hȩ aũ dũ properant:
unã sequunt᷑ ordine litte¬
rato: dequib lucanꝰ: Et tur¬
bata perit disꝑsis littera
pennis Excelsa aũ petunt.
quo facilius uideant. quas
petant terras. Castigat aũ:
uocȩq̃ cogit agm̃. At ubi
raucescit : succedit alia. Nocte
aũ excubias diuidt̃ & ordinẽ
uigiliarũ ꝑuices faciunt:
tenentes lapillos. suspensis
digitis  quib: somnos arguanNł:
Qđ cauendũ erit : clamor indi¬
cat. Etatẽ in illis: color ꝓdit.
Nã senectute nigrescunt:

Expanded text:
vero nomen de propria voce sumpserunt, tali enim sono susurrant. Hae autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, succedit alia; nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos sdigitis, quibus somnos arceant. Quod cavendum erit, clamore indicant. Aetatem in illis color prodit: nam senectute nigrescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: habentes simula cra
oris lintea gypsata & uario
colore distincta: nonnũquã
& colla & manus creta per¬
ungentes . ut ad ꝑsonȩ colo p¬
rem ꝑuenirent: & populũ
dũ inludis agerent. falle¬
rent: modo inspecie uiri
modo infemine. ÷ modo
tonsi. modo criniti : anili
& uirginali. ceteraq specie
ȩtate sexuq diuerso
ut fallant populũ dũ
inludis agunt. Quȩ species
argum̃ti trans atu est in
his qͥ falso uultu
incedunt: & simulant qđ non
st̃. nã hẏpocrite dici non
posst̃ : ex quo foras exierint.

Expanded text:
mentis, habentes simulacra mentis, habentes simulacra oris lintea gypsata, et vario colore distincta, nonnunquam, et colla, et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent, et populum, dum in ludis agerent, fallerent, modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anili, et virginali, caeteraque specie, aetate, sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. 121. Quae species argumenti translata est in iis qui falso vultu incedunt, et simulant quod non sunt; nam hypocritae dici non possunt ex quo foras exierint.
Abbreviated transcription (Latin):
Sypocritȩ st̃ simulatores :
tanquã ꝓnuntiatores ꝑso¬
narũ alienarũ : sicut inte-¬
atricis fabulis
N on enĩ qui agit partes agamen¬
nonis. intra goedia: uerbi grã
siue aliquis. alterius ad histo¬
riã uł fabulã quȩ agitur ꝑ.¬
tinentis. uere ipse. ẽ : sed simu¬
Si &i eclisia uł inom̃i uita
humana quisquis seuult
uideri qud: nõ est ypo¬
crita ẽ: Simulat enĩ iustũ.
non exhibet: quia totũ fru¬
ctũ. in laude hominũ ponit.
Quã possunt etiã simulantes
ꝑcipere : dũ fallunt eos. quib:
uidentur boni. ab eisq: : lau¬
dantur. Sed tales ab inspec¬
tore cordisdõ. mercedem
non accipiunt: nisi fallaciȩ
suppliciũ.
ypocrita. greco sermone:
in latinũ simulator int̃pre¬
tatur : quidũ intus malus
sit. bonũ se palã ostendit.
ũ int̃pretatur. Nom̃ aũ
yppͦchritȩ. tractũ est abspe¬
cie eoꝵ. qui inspectaculis con¬
tecta facie incedunt: distin¬
guentes uultũ. ceruleo mi¬
nsoq colore. & ceteris pig-¬

Expanded text:
ypocritae simulatores, tanquam praenuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est, sed simuSic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ypocrita Graeco sermone in Latino simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum se palam ostendit. um interpretatur. Nomen autem ypocritae tractum est a specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum ceruleo minioque colore, et caeteris pig
Abbreviated transcription (Latin):
Heresis grece abelectione uo¬
cat᷑: qd scilicet unus quisq
id sibi eligat. qđ melius illi
eẽ. uidetur : ut philosophi
peripatetici. achademici. &
epicurei. & stoici᷑ uł sic̃ alui
qui ꝑuersũ dogma cogitantes.
arbitrio suo deȩccłia recesser̃:
Inde ergo heresis dicta greca
uoce. exint̃ pretatione electio
adinstituenda. siue ad suscipi¬
enda quȩlibet ipse sibi elegit:
licet : sed tec eligere qđ aliquis
de arbitrio suo induxerit: A płos
dñĩ habemꝰ auctores: qui nec
ipsi quicquã ex suo arbitrio.
qđ inducerent elegerunt : sed
acceptã axp̃o disciplinã. fide¬
lit̃ nationib: ad signauer̃ : Itaq:
etiã si angłs decȩlis alit̃ euan-

Expanded text:
rus, Graece ab electione vocatur, eo scilicet quod unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei, et Stoici, vel sicut alii, qui, perversum dogma cogitantes, arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce ex interpretatione electionad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet, ipse slicet, sed nec eligere quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos domini habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. Itaque etiam si angelus de caelis alit
Abbreviated transcription (Latin):
Hib̾nia: insula int̾ britãniã
& spaniã sita : longiore ab-
africo inboreã spacio porri¬
gitur. huius partes prioris.
intentȩ cantabrico oceano:
brigantiã galliciȩ ciuitatẽ.
ab africo sibi incirciũ occur¬
rentẽ. spacioso int̃uallo pro¬
cul expectant: ab eo p̃cipue
ꝓmunctorio : ubi scenȩ flu¬
minis ostiũ. ẽ: & uelabri lu¬
ceniq consistunt. Hȩc ꝓprior
bri tãniȩ spacio terrarũ an-¬
gustior : sed cȩli solisq tẽperie
magis utilis:÷ abscortorũ gen¬
tib colitur.

Expanded text:
HIBERNIA insula inter Britanniam et Hispaniam sita longiore ab Africo in boream spatio porrigitur. huius partes priores intentae Cantabrico oceano Brigantiam Gallaeciae ciuitatem ab Africo sibi in circium occurrentem spatioso interuallo procul spectant, ab eo praecipue promunturio, ubi Scenae fluminis ostium est et Velabri Lucenique consistunt. haec propior Britanniae, spatio terrarum angustior, sed caeli solique temperie magis utilis, a Scottorum gentibus colitur.
Abbreviated transcription (Latin):
olaciã H eroes. dicunt᷑ uiri. heri uł cȩ¬
lo dignis id ẽ. uł fortes uł
sapientes : ab aere id .ẽ. iuno¬
ne. quã abaere dicunt esse:
ubi regnũ & sedes animarũ ẽ:
ut ȩres incãpis latis & cy-
cero. in somnio scipionis.
Ergo hic heros. huius herois.
hero enea uł heroadas: aut

Expanded text:
uiri aerei uel caelo digni id est fortes uel sapientes, ab Hera id est Iunone, quam aerem dicunt esse, ubi regnum et sedes animarum est, ut: ‘aeris in campis latis’, et Cicero in Somnio Scipionis. Ergo heros huius herois. heroina uel heroas
Abbreviated transcription (Latin):
Gurgulio: Agutture nomen
trahit. Cuius meatus ad os
& nares ꝑtendit: habens
uiã. qua uox ad linguã trans.¬
mittitur : ut possit uerba
collidere. unde & garrire di¬
cimus
Gurgulio: exossib cõpacta
fluxuosis atq cohȩrentibus:
Hec anarib ad pulmonẽ patens:
dat transmeandi sp̃m. Cuius
oꝑculũ sublinguiũ dicitur.
quasi parua lingua quae
foram̃ eius recludit & oꝑit :
ne ꝑ patefacta fistula. impe¬
tu ueniens uiolentus aer.
interna corrũ pat:¬

Expanded text:
Gurgulio a gutture nomen accepit, cujus meatus ad os et nares pertendit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba collidere: unde et garrire dicimusgurgulio ex ossibus conpacta et flexuosis atque cohaerentibus; haec a naribus ad pulmonem patens dat transmeantem spiritum. Cuius operculum sublinguium dicitur, quasi parua lingua, quae foramen eius recludit et aperit, ne patefacta fistula impetu ueniens, uiolenter aer interna corrumpat