comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ petrũ apłm im ꝑpetuũ heredẽ esse constituit: Int̾ cȩtera
qͦq eiꝰ donaria c̾tulit etiã p̃ciosissimae geminȩ poculũ. er uno
topazio miro mͦ guctulis aureis ut eꝰ est nataͣ int̾litum: int̾¬
posito anathemate ut qͥsqͥs quacũq occasione ex inde illud
subtraheret: uel subtractũ ausu temerario retinere tẽpta¬
ret: cũ diabolo & angelis eiꝰ et̃nis flãmis imꝑpetuũ crucian-¬
dus adesset. Salua qͦq auctoritate francoꝵ regũ & ꝓcerum
uirtutũ iuro familiariꝰ adherebat: int̾posita utrisq condi-¬
cione pacti. ut qͥs eoꝵ pͥmꝰ dño uocante reb humanis ercedet:
alt̾ suꝑstes locũ sibi sepultura cõpetenciꝰ ordinasset. Qͦd &
ita contigit. Nam cũ ꝑ quadraginta annoꝵ spatiũ gloriosus
c̃fessor dñi uualbertꝰ locũ sibi delegatũ omĩ uirtutis genere
optimȩ dispositũ: augeret reb & numero dẽo seruientium:
multis miraculoꝵ uirtutib adornatꝰ migrauit ad dñm: ui noñ

Expanded text:
tum Petrum apostolum in perpetuum haeredem esse constituit. Inter caetera quoque ejus donaria contulit etiam pretiosissimae gemmae poculum ex uno topazio, miro modo guttulis aureis, ut ejus est natura, interlitum, interposito anathemate, ut quisquis quacunque occasione exinde illud subtraheret, vel subtractum ausu temerario retinere tentaret, cum diabolo et angelis ejus aeternis flammis in perpetuum cruciandus adesset, salva quoque auctoritate Francorum regum et procerum, virtutum viro familiarius adhaerebat, interposita utriusque conditione pacti, ut quis eorum primus Domino vocante rebus humanis excederet, alter superstes locum sibi sepulturae competentis ord. Nam cum per quadraginta annorum spatium gloriosus confessor Domini Waldebertus locum sibi delegatum, omni virtutis genere optime dispositum augeret rebus et numero Deo servientium, multis miraculorum virtutibus adornatus migravit, ad Dominum VI Nonas
Abbreviated transcription (Latin):
ntueam᷑ fr̃s Rm̃i diligentius uerba legis ꝗͦ ꝓposuimꝰ & ui
debimꝰ aꝑtisimȩ.: quã beutissima dĩ genitrir & ꝑpetua uir¬
go maria simul cũ filio quẽ genuit: abonũ fuerit legis subiectione li¬
berrima. Cũ enĩ dicat lex. mulierẽ quȩ suscepto semine peꝑisset ui¬
mundã decerni : & ꝑ longa tẽꝑa simul cũ ꝓle quã genuisset oblatis¬
dõ uictimis debere mundari: patet ꝓfecto qͥa illã quȩ sine uirils
susceptione seminis uirgo concepit: una cũ filio qͥ natus est ei neq
in mundã lescribat: neq ꝑ hostias salutares doceat ee̾. mundandã
Sed sic̾ dñs ac saluator. nr̃ qͥ diuinitus legẽ dedit apparens in hoĩ
fieri uoluit sublege: ut eos qͥ sublege erant redimeret. ut ad optia
filioꝵ reciꝑemꝰ: ita etiã beata dei genitrix illiꝰ quȩ singulari pria¬
uilegio supra legẽ fuit: ꝓ ostendendo tam̃ humilitatis eremplo
legalib subdi ñ refugit institutis: iurta illud uiri sapientis.

Expanded text:
ligentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis:
Abbreviated transcription (Latin):
& turturẽ siue colũbã offerrent: qͥ uͦ ñ sufficereͭ ad offerendũ
agnũ. duos iam t᷑tures. uł duos columbȩ pullos offerrent.
Ergo dñs nr̃ae ꝑ omĩa memor salutis. ñ solũ homo fieri cũ ds̃esset
sed etiã cũ diues esset pauꝑ fieri dignatꝰ. ẽ. ꝓnobis. ut nos sua
pauꝑtate simul & humanitate. diuitiarũ & diuĩnitatis sua
donaret ẽẽ participes. Sed libet paulisꝑ intueri: cur he mari¬
me uolucres. in hostiã dñi iuberent᷑ offerri. Nam & abraham
patriarcha tanto ante legẽ tp̃r has inholocaustũ dñi legit᷑
obtulisse: & in plerisq legis cęrimoni is qͥ mundandiis esset. ꝑlus
iubebat᷑ mundari. Colũba gͦ simplicitatẽ. tͦtur indicat casti¬
tatẽ: qͥa & colũba simplicitatis. & castitatis amator est tͦtur
ita ut si coniugẽ casii ꝑdidit. ñ aliã ultra querere curet. Si¬

Expanded text:
 turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul et humanitate divitiarum, et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini jubentur offerri. Nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore has in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet.
Abbreviated transcription (Latin):
tot de se inuenit holo causta. uonuertit ad numerum¬
uiruuũ nimerũ eriminũ. ut tocũ seruiret deo in peni¬
tencia: quicqͥd erse dm̃ contẽpserat iaculpa. Sed hoc pha¬
suꝑb & fallacit̾ ustꝰ aegram rep̃hendit de. egricudine. medi¬
cum desubuentione. Qui ipse ͦq de elationis uulnerae ȩgrota¬
bait: & gnoribat. Inter
duos aut̃ aegros medicus ad-¬
erit: sed unꝰ eger in
febre integrũ sensũ cenebat:
alt̃ uͦ infebre carnis.
& sensũ ꝑdiderat m̃tis. Illa
qͥppe flebat qͦd frce¬
rat: phariseus aut̃ falsa ui¬
sticia elatus: uim suȩ
inualitudinis ex aggerabat.
Inaegritudine gͦ & sensum płdiderat: qui hoc ipsũ quoq qͦd
asalute longe esset ignorabar.

Expanded text:
tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Phasuperbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat.
Abbreviated transcription (Latin):
significit ꝑ humilitatis meritũ ad martyrii ꝑ ueniendum
głam: & qͥa nisi c̃uersus fuerit qͥs & effectus ut paruulus: ñ possit
animã dare ꝓ xp̃o. Quod in bethleem & in omib finib eiꝰ occisi
sunt: ostendit ñ solũ in uidea unde accłe cępit origo: sed &
in omĩb eiusdem ȩccłe finib quacũq ꝑ orbem diffusa . ẽ. ꝑ se-¬
cutionẽ seuiturã ꝑfidoꝵ. & pioꝵ pacientiã.e̾e. coronandam.
Qui bimi occisi sunt: doctrina & oꝑatione perfectos indicant:
Qui uͦ infra: simplices uł idiotas fidei tam̃ ñ ficte constantia for

Expanded text:
eniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia for
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃m ab impiis posse perimi: sed xp̃m ꝓ quo ꝑsecutio tota seuit:
nullatenus eis uł uiuentib uł occisis posse auferri. sed eos uera¬
cit̃ contestari: qͥa siue uiuimꝰ dño uiuimꝰ. siue morim᷑ dño
morim᷑. Siue enĩ uiuimꝰ. siue morim᷑: dñi sumus. Qͦd iurta
uaticiniũ iheremiae. uox inrama id est inercelso audita est
ploratus & ululatus multus: manifeste denunciat luctũ sc̃ȩ
aeccłȩ quo de in iusta m̃broꝵ suoꝵ nece gemit. ñ ut hostes gar
riunt inuacuũ deccła . sed usq ad soliũ suꝑni ascendere iudicis.
& sicut ꝓtho martyris abel: ita etiã sanguinẽ cȩteroꝵ martyrũ
det̾ra clamare ad dñm: ĩuxta illud uiri sapientis. Non despi¬
ciet p̃ces pupilli nec uiduȩ. si effundat loquelã gemitus. Nonne
lacrime uiduae ad maxillã descendunt: & damatio eiꝰ super
deducentẽ eas:Amaxilla enĩ ascendunt usq ad cęlũ: & dñs¬
erauditor non delectabit᷑ in illis.

Expanded text:
m ab impiis posse perimi, sed Christum pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus siaticinium Jeremiae vox in rama, id est in excelso, audita est, ploratus, et ululatus multus, manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quo de injusta membrorum suorum nece gemit, riunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Domexauditor non delectabitur in illis
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiemus oꝑib. Agnosce oxp̃iane dignitatẽ tuã.
& diuinȩ consors factus naturȩ: noli inueterẽ uilita¬
tem de generi c̃uersatione recidere. Mem̃to cuius
capitis : & cuiꝰ sis corꝑis menbrũ: reminiscere qͥa erutus
de potestate tenebrarũ : trans latui es indĩ lum̃ & reg¬
num. ꝑ baptismatis sacram̃tũ : spcꝰ scĩ factus es templũ.
Holi tantũ habitatorẽ prauis dete actib fugare: & dia-¬
boli te iterũ seruituti subicere: qͥa p̾tium tuũ sangui¬
nis est xp̃i. quia ueritate te iudicabit. qui miscđia te

Expanded text:
nuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, nuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui in mi
Abbreviated transcription (Latin):
partus salutis. qͥa custodia pudoris fuit edicio ueritatis.
Talis gͦ dilectissimi natiuitas decuit dei uirtutẽ & dĩ sapi¬
entiã xp̃m: qua nobis & humanitate congrueret. & di¬
uinitate precelleret. Nisi enĩ. eẽt. ds̃ uerꝰ. ñ afferret
remedium : nisi. e̾e̾t. homo uerus: ñ p̾beret eremplum.
Iberultantib angłis nascente dño gła in ercelsis deo canit᷑.
& par int̾ra bone uoluntatis hominib nunciat᷑. Uident
enĩ cęlestẽ iherłm : ex omĩb mundi gentib fabricari.
Deqͦ inenarrabili diuine pietatis oꝑe. quantũ letari de-¬
bet humilitas hominũ : cum tanto gaudeat sublimitas
misertus est nr̃i : & cũ essemꝰ mortui peccatis : conuiui-¬
ficauit nos xp̃o: ut essemꝰ in ipso noua creatura nouũq
figmentũ. Deponamꝰ gͦ ueterẽ hominẽ cũ actib suis:
& adepti participationẽ generationis xp̃i. carnis re¬

Expanded text:
partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitasmisertus est nostri; et cum essemus mortui in peccatis, convivificavit nos in Christo, ut essemus in ipso nova crefigmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis re
Abbreviated transcription (Latin):
abęt̾na mortȩ factus est homo: ita se ad susceptionẽ humi¬
litatis nr̃aee sine diminutione suȩ maiestatis inclinans: ut
manens qͦd erat assumensq qͦd ñ erat: uerã serui formã
ei formae inqua deo patri est &qualis uniret: & tanto fe¬
dere naturam utrãq insereret: ut nec inferiorẽ con¬
sumeret glorificatio: nec suꝑiorẽ minueret assumptio
Salua gͥ ꝓprietatȩ utriusq substanciae: & in unã coeunte
ꝑsonã. suscipit᷑ amaiestate humilitas: auirtute infirmi¬
tas: ab xt̾nitatȩ mortalitas: & ad dependendũ condicionis
nr̃ae debitũ natura in uiolabilis. naturȩ est unita passibili
deusq uerus homo uerus inunitate dñi tẽperat᷑. ut qͦd
nr̃is remediis c̃gruebat: unꝰ atq idem dĩ hominũq me¬
diator. & mori possit er uno. & resurgere possit ex altero.
Oerito uirgineae integritatis nichil corruptionis intulit

Expanded text:
ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humiab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit
Abbreviated transcription (Latin):
dem formã eandẽq naturã: mortalitatis qͥdem nr̃& participẽ.
sed peccati tocius ex ꝑtem. Alienũ qͥppe abhac natiuitate. ẽ.
tatẽ : de carnis concupiscentia transiuit: nichil de peccati
lege manauit. Uirgo regia dauiticȩ stirpis eligit᷑: quȩ sa.¬
cro grauidanda fȩtu. diuinã humanãq ꝓlem prius
conciperet. mente quã corꝑe. Ec ne suꝑni ignara consiliu
ad inusitatos paueret effectꝰ: qͦd in ea oꝑandũ erat aspũ
sc̃o. colloquio discit angelico: nec damnũ credit pudoris
dĩ genitria mox futura. Cur enĩ de conceptionis nouita¬
te desperet : cui efficatia de altissimi uirtute ꝓmictit᷑ :
Confirmat᷑ credentis fides etiam p̾euntis actestacione mi-¬
raculi : donat᷑q elisabeth inopinata fecunditas: ut qͥ concep¬
tũ dederat sterili : daturus ñ dubitaret᷑ & uirgini. Uerbũ
sunt omĩa. & sine qͦ factũ.ẽ. nichil. ꝓpt̾ liberandũ hominẽ

Expanded text:
dem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, dem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est,tatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virgini. CAP. sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
aluator nr̃ dilectissimi hodie natus .ẽ. Mlre dei nr̃i.¬
gaudeamꝰ. Neq enĩ locis uel fas. ẽ tristiciae: ubi natalis
est uitȩ: quȩ consumpto mortalitatis timore: ingerit nobi
de ꝓmissa et̾nitate leticiã. Nemo abhuiꝰ alacritatis partici¬
patione secernit᷑. una cunctis leticia cõmunis. ẽ. ratio: qͥa
dñs ñr peccati mortisq destructor. sicut nullũ areatu libe¬
rum repperit: ita ꝓ liberandis omĩb uenit. Exultet sc̃s: qͥa
apꝓpinquat ad palmã. Gaudeat peccator: qͥa inuitat᷑ ad ue¬
niam. Animet᷑ gentilis: qͥa uocat᷑ ad uitã. Di nãq filiꝰ scđ̾m.
plenitudinẽ tẽꝑis quã diuini c̃silu inscrutabilis altitudo dis-¬
posuit : reconciliandã auctori suo naturã generis assũpsit
humani: ut in uentor mortis diabolus. ꝑ ipsã quã uicerat uin-¬
ceret᷑. In quo conflictu ꝓ nobis inito. magno & mirabili aqͥta-¬
tis iura certatũ ẽ: dũ omp̃s dñs cũ seuissimo hoste ñ insua

Expanded text:
ator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est esse tristitiae, ubi natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua
Abbreviated transcription (Latin):
duere uestim̃tis głx tu x iherłm ciuitas sc̃a: quia ñ
adiciet ultra ut ꝑtransent ꝑte incircũ cisus & in mundi
Eacutere de puluere: consurge. sede iherłm. solue uin¬
cla colli tui captiua filia syon. Quia haec dicit dñs ds.
Gratis uenundati estis: & sine argento redimemini.
Quia hex dicit dñs ds̃. In egyptũ descendit popłs m̃s in pͥn¬
cipio ut colonus. e et. ibi & assur absq ulla causa calũp¬

Expanded text:
as sancta. Quia non adiciet ultra ut pertranseat per te incircumcisus et immundus: excutere de pulvere consurge sede Iherusalem, solbe vincula colli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absq
Abbreviated transcription (Latin):
tatib iuda. Ecce ds ur. Ecce dñs ds̃ infortitudine ueniet: &
brachiũ eiꝰ dñabit᷑. Ecce merces eiꝰ cũ eo: & opus illiꝰ corã ipso.
Sicut pastor gregẽ suũ pascet: in brachio suo congregabit ag¬
nos: & insinu suo leuabit: fȩtas ipse portabit. Quis mensus
est pugillo aquas: & celos palmo ponderauit. Quis appendit
trib digitis molẽ t̾rȩ: & librauit inpondere montes. & colles

Expanded text:
nus Deus in fortitudine veniet: et bracium eius dominabitur. Ecce merces eius cum eo: et opus illius coram ipso. Sicut pastor gregem suum pascit et in bracio suo congregabit agnos et in sinu suo levabit: fetas ipse portabit. Quis mensus est pugillo aquas: et celos palmo ponderabit. Quis appendit tribus digitis mol
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa secura desua in marce scibila
głi : idceli iam ꝑue nit palatium. Erultate inquã. nc ce¬
giudete & lȩxet᷑ omis orbis. qͥa hodie nobis omĩb eiꝰ int̾ue¬
nientib meritis. salus uucti est. Uobis qͦq diligentib eã
dcirco dilectissunȩ letamini & laudate: qͥa si dm̃ ore ꝓpħico. I

Expanded text:
ibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, et gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus ejus intervenientibus meritis salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam, Idcirco, dilectissimae, laetamini et laudate, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ieutiis liurentius dirit. Disce miser ualeriane. quanta est
uirtus dñi dĩ meiꝰnã carbones tui mͥ refrigeriũ p̃stant:
tibi enĩ et̾nũ supplicium. Quia ipse dñs nouit᷑. qͥa accusatꝰ
ñ negaui: int̾rogatꝰ xp̃m confessus sũ: assatus grãs ago. Ueleri
anus p̃fectꝰ dirit. Ubi st̃ ignes qͦs tu diis. ꝓmittebas:: In ipsa
hora dicebat beritꝰ laurentius. O insania ur̃a infelices: ñ cog¬
noscitis quia carbones ur̃i ñ ardorẽ. sed refrigerium michi
p̃stant: Et cępert̃ om̃s mirari qͥ aderant qͦmodo p̃ceperat
Ecce miser assasti unã partẽ: regira aliã & manduca.
qͥa merui ianuas tuas ingredi: & emisit sp̃m.¬

Expanded text:
us Laurentius dixit: « Disce, misser, quanta est virtus domini Dei mei; nam carbones tui mihi refrigirium prestant; tibi enim aeternum supplicium, quia ipse Dominus novit, quia accusatus non negavi, interrogatus Christum confessus sum, assatus gratias ago. » Et anus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe| perunt omnes mirare quomodo praeceperat ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| manduca. quia merui ianuas| tuas ingredi . et emisit sp
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs cupio parere ꝓfectib neforte sic̃ imꝓb ita & indignꝰ lau¬
dator inueniar: ꝓfecto cũ nec sc̃ĩtas uł facundia suppeditet ut
pħis fatear. qͥcqͥd humanis dici potest uerbis minus est alaude cęli.
qua diuinis . ẽ. & angłicis ercellentius p̃dicata & laudata p̃coniis.
a patriarchis figuris & enigmatib praesignati. ab eu̾gelistis
exhibita & monstrata: ab angło uenerabilit̾ atq officiosissime
salutata. Pret̾ea qualis & quanta esset: ab eodẽ declarat᷑ cũ¬

Expanded text:
parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, utt verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ coniuiuũ nobis inertremo p̃parabit᷑. rectũ fuit ut hoc ñ prandiũ
sed cena uocaret᷑. Sed qͥs ꝑhunc seruũ qͥ apatre familias adinuitancĩ
mittit᷑ : nisi p̾dicatoꝵ ordo designat᷑. Deqͦ uidelicet ordine. quãuis
aclhuc indigni eristimꝰ: quãuis peccatoꝵ nr̃oꝵ ponderib grauemur.
& nos tam̃ in istis dieb sumꝰ. Et cũ de edificatione ur̃a uobis aliqͥd loqͣ
hoc est qͦd ago. Seruus enĩ sũ. sũmi patͥs familias. Cũ uos ad moneo
ad contẽptũ scłi: inuitare uos uenio ad cęnã dĩ. Nemo me ꝓpt̾ me. hoc
in loco despitiat. Et si adinuitandũ nequaquã dignus appareo: sed
tamen magne sunt. delitiae quas ꝓmitto.

Expanded text:
remo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedifhoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto.
Abbreviated transcription (Latin):
.xlͭ dierũ noctiumq ieiuniũ infirmitatis nr̃e inse rece¬
pisset esuriem : gauisus diabolus signũ se in eo passibilis atq
mortalis in uenisse naturȩ: ut ex ploraret potenciã quã
timebat. si filiꝰ inqͥt dĩ es: dic ut lapides isti panes fiant:
oterat utiq istud omp̃s. & facile erat ut ad creaU.¬
toris imperiũ. inquã iuberet᷑ speciem cuius libet
generis natura transiret : sicut cũ uoluit inconuiuio nup¬
tiarũ. aquã mutauit in uinum. Sedhoc magis salutiferis
dispensationib congruebat: ut nequissimi hostis astucia
ñ potencia dĩtatis : sed humilitatis misterio uincereturꝰ.
Deniq fugato diabolo & om̃ib artib callidi tẽptatoris elisis
accesserunt ad dñm angeli: & ministrabant ei. Confundan¬
tur gͥ filii diaboli atq discipuli: qͥ repleti inspiratione
uperea. simplices qͦsq decipiunt: negantes in xp̃o utrĩq

Expanded text:
 dierum noctiumque jejunium, infirmitatis nostrae in se rece dierum noctiumque jejunium, infirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, non potentia Deitatis a Domino, sed humilitatis mysterio vinceretur. Denique fugato diabolo, et in omnibus artibus suis tentatore frustrato, accesserunt ad Dominum angeli, et ministrabant ei; utur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramq
Abbreviated transcription (Latin):
contra salutis cuꝵ aduer sariũ fuit: ne ullus pateret locus
cẽptatoris insiduis: sed mͦ tͥ maior cautio &e sollicitior est assu¬
menda prudentia: quando idem hostis tuus acriori seut.
inuidia Hunc eni intoto mundo potestas ei antiquȩ domi¬
nationis aufert᷑: & in numera illi captiuitatis uasa rapiunt᷑.
Renunciat᷑ atrocissimo p̾doni apopłis omniũ nationũ. omni¬
umq linguarũ. & nullũ iam genus hominũ repperit᷑ qͦd ñ¬
iam tyrannicis legib reluctet᷑: dũ ꝑ om̃s fines terrarũ rege¬
neranda in xp̃o multoꝵ miliũ milia p̃parant᷑: & apꝓpinqͣn
& nouũ querit lucrũ. quia ius perdit antiquum. Cap¬
tat indefessus & peruigil siquas repperiat oues: a sacris gre¬
gib neglegentius euagantes: quas ꝑ ꝓcliuia uoluptatum.
& ꝑ deuera lururiȩ indiuersoria mortis inducat. Inflam¬
mat itaq iras: nutrit odia: acuit cupiditates: irridet
Nam sicut euugłica pate fecit historia: cũ saluator nr̃ post

Expanded text:
contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante  novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salvator nost
Abbreviated transcription (Latin):
pia auiditate curramus: & ad mensurã consuetudinis nr̃ae
necessariis aliqͥd addamus augmentis. Parum en intreligiosus
alio tẽpr̃ demonstrat᷑. qͥ in his dieb ñ religiosior inuenit᷑.
insonu it dicens. Eece nc̃ tẽpus acceptabile: ecce nc̃ dies salutis
uid enĩ acceptius hoc tẽpore: qͥd salubrius his dieb. lle

Expanded text:
pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur.insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim a
Abbreviated transcription (Latin):
pascha ieiunium quadragesimȩ. ipse legitimi tẽꝑis cur¬
sus indicet: cohortacio tam̃ etiã nr̃i sermonis adhibenda est.
quȩ auriliante dño nec inutilis sit pigris. nec onerosa deuotis.
am cũ omnẽ obseruantiã nr̃am ratio istoꝵ dierũ poscat au-¬
geri: nemo est ut confido deuobis. qͥ se ad opus horũ ñ gaude at
icitari. Natura enĩ nr̃a ad huc manente mortalitate muta¬
biis: etiam si ad sũma quȩquȩ uirtutũ studio ꝓuehat᷑: semꝑ
tam̃ sicut potest habere quo recidat: ita potest haberȩ quo
se p̃sumant. e̾e. ꝑfectos: ne abitineris nondũ finiti in-¬
tencione cessantes: ibi incidant deficiendi periculũ. ubi
ꝓficiendi deposuerint appetitũ. Quia gͦ nemo nx̃m dilȩctis¬
simi tam ꝑfectus & sc̃s est: ut ꝑfectior sanctiorq ẽe. ñ possit.
om̃s simuł sine differentia graduum: sine discretione meri-¬
torũ. abhis inquȩ ꝑuenimus. in ea quȩ ñdum app̃hendimꝰ

Expanded text:
egitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo cse esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. Quia ergo nemo nostrum, dilectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ropt᷑ bonitatẽ diuinitatis peculiarẽ nobis saluator debet affectũ.
saliet qͥa sicut ds̃ nr̃ in ipso est. ita & sanguis nr̃ in illo est. Aliseri.¬
cordiam gͥ michi deb& p̃stare diuinitas: necessitudinẽ exhibere
debes affinitas. Neq enĩ tam inmitis ẽ dñs. ut obliuscat᷑ hominis:
& ñ meminerit illius quẽ ipse gestat: ut quẽ cusi mei susceperit.
ñ eiꝰ causa quẽ susceperit me requirat. Non inquam tam inmutis est
dnĩs ut ñ diligat carnẽ suã: menbra sua: uiscera sua. Ait sc̃s apłs.
Nemo umquã carnẽ suã odio habuit. sed nutrit & fouet eam sicuc¬

Expanded text:
ropter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia sicut Deus noster in ipso est, ita et sanguis noster in illo est. Misericordiam igitur mihi debet praestare Divinitas, necessitudinem exhibere debet affinitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ni. extensus incrate ferrea: & adlati st̃ batuli cũ primis: &
misert subcratẽ ferreã. & cũ furcis ferreis coartari fecit
beritũ laurentium. Et dirit decius cȩsar adbeatũ laurentĩ¬
crificiũ dõ inodorẽ suauitatis: qͥa facrificium
deo:
est spcꝰ contribulatꝰ. Carnifices tam̃ urgenter
nistrabant carbones mittentes subcritẽ: & de¬
compͥmentes cũ furcis ferreis.

Expanded text:
 ferream et allati sunt batuli cum| prinis . et miserunt sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad beatum laurenticrificium Deo in odorem suavitatis, quia sacrificium Deo est spiritus contribulatus. » Carnifices tamen urgentes ministrabant carbones mittentes sub cratem, et decomprimentes eum cum furcis ferreis.
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Hoc qͥppe uerbũ qͦd erat
dm̃ genuit beata & głosa uirgo maria erse carne factum.
Id circo & uirginitas longe sacratior: & fȩcunditas ut ita dicã
multo in effabilior. quã suo potuerit ille erplicare eloquio.
Uerũtam̃ qͣnto uirginitas cognatior uirginitati : tanto beatus
eugłista cęt̾is ercellentior & uicinior uerbo. Ideo qͥcqͥd .ẽ. qͦd
uirgo genuit. totum ꝓut potuit homo ꝑ sp̃m scm̃ resera¬

Expanded text:
erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat m genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝓphetias unũ canentes & unũ ꝑ omĩa U .cram̃tũ.¬
nunciantes: aduersarii saluatoris. hoc est ꝑuersi heretici
qͥ cõtidie in illo tanquã milites manus impias ingerunt: hoc ꝓ
sua sibi diuidunt uoluntate : & unius corꝑis uestim̃ta ꝑ uaria
docum̃ta distribuunt: atq spoliantes dñm. sua doginata falsa
uestierunt. Uestim̃tũ aut̃ eiꝰ qͦd ñ erat consutum. sapientiã¬

Expanded text:
as prophetias unum canentes, et unum per omnia nuntiantes adversarii Salvatoris, hoc est 140 perversi haeretici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata vestierunt. Vestimentum autem ejus, quod non erat consutum, sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
de manna uermiculos ꝓcreatos. Digna planȩ: & iusta comparatio.
splendida. suauis. & uirgo: quȩ uelut celitus ueniens cunc¬
tis eccłarũ popłis cibum dulciorẽ melle defluxit. Quem qui
aedere ac manducare neglererit: uitã insemetipso habere ñ
poterit: sicut ipse dñs ait: nisi qͥs manducauerit meã carnẽ &
bib̾it meũ sanguinẽ. ñ habebit uitã insemecipso: sed potius ei

Expanded text:
de manna vermiculos procreatos : digna plane et justa comparatio; de manna vermiculos procreatos : digna plane et justa comparatio; splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habe
Abbreviated transcription (Latin):
cdm ꝓpħam enĩ nesciebat peccatũ: nec erat dolus in ore
eiꝰ. Hȩc aut̃ dicit ut manifestaret ꝓpt̾ nosse esse de relic¬
tum.: quoꝵ peccata portabat: ac uidentes disceremꝰ & nos ꝓ
ipso scõ & iusto mori: cũ ꝓpeccatorib ille moreret᷑. Deniq
hac uoce inpassionib usis est : sic̃ in eugłio legimꝰ. Hely hely.
lamazabatani: Hoc est. Ds̃ m̃s. ds̃ ins. quareme dereliqͥsti.
Nac inquã uoce usus est. ut qͦd ꝓphetia ad nuntiauerat rei
eritus apꝓbaret. Et qm̃ sequentia penȩ manifesta st̃. illũ
aspiciamꝰ uersiculũ inqͦ ait: ego aut̃ sum uermis & ñ homo.
ur tocius dñs creaturae uermiculo se uoluit
comꝑare : Possumus hoc qͥdem humilitati pͥmitꝰ assig¬
nare : quȩ scõꝵ uirtus. ẽ. maxima sicut ses moyses ante
dm̃ animal se irrationabile ꝓficet᷑: dauid pulicem se se pe
cõmemorat. Sed magis alud accipiendũ puto. qm uermis
nulla ertrinsecus ad mixtione alieni corꝑis: sed desola &

Expanded text:
m prophetam nesciebat peccatum, nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cum pro peccatoribus et ille moreretur. Denique hac voce in passione usus est, sicut in Evangelio legimus: Eli, Eli, lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: quoniam vermis nulla extrinsecus admixtione alieni corporis, sed de sola a
Abbreviated transcription (Latin):
effecti st̃: id .ẽ. contumatia ultores uindices. Quȩ simili.¬
tudo xp̃m indicat dñm: quẽ qͥ suauẽ cibũ & dulcẽ potũ hauri¬
re neglererit. iudicẽ paciet᷑ sicut ipse ait. Neq enĩ pat̾ iudi.
tem: hoc factũ in eugłio repperimꝰ: qͦd milites quatuor qͥ cru-¬
cifirerunt saluatorẽ: in quatuor partes eiꝰ sibi diuisert uesti-¬
menta. Vestuntũ uͦ eiꝰ quod assutũ ñ erat : sed desuperiore con¬

Expanded text:
ntumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patietur, sicut ipse ait: Neque enim Pater juditem : hoc factum in Evangelio reperimus, quod milites quatuor, qui crucifixerunt Salvatorem, in quatuor partes ejus sibi diviserunt vestimenta; vestimentum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ciem suã suꝑ t̾rã. p̃ualuitq dauid ad u̾sũ philisteũ infunda & lapi¬
de. ꝑcussũq philisteũ int̾fecit. Cũq gladiũ ñ haberet in manu da¬
nidꝰ cucurrit & stetit suꝑ philisteũ & tulit gladiũ eiꝰ &edurit de
uagina sua & interfecit eum: preciditq caput eius.

Expanded text:
David adversus Philistheum in funda et in lapide percussumque Philistheum interfecit cumque gladium non haberet in manu David cucurrit et stetit super Philistheum et tulit gladium eius et eduxit de vagina sua et interfecit eum praeciditque caput eius
Abbreviated transcription (Latin):
quiuerat atas. ait se ꝑatã. ee. sacris p̃coniis obtẽperare. Dedit¬
ille operã. duos ꝑ dies ieiuniã corpus c̃ficit : mentẽ fide
armauit: suꝑ oculos benedictionis oleum effudit: meruit
tandẽ ꝑ int̾uentũ scĩ uiri cecitas lum̃ habere. Reintegra-¬
uit gͦ diuina pietas int̾uentu famuli sui luminis dãpna: ut
hec quȩ lum̃ reciperet. post diuina munera uberius adcul-¬

Expanded text:
quiverat aetas, ait se paratam esse sacris praeconiis obtequiverat aetas, ait se paratam esse sacris praeconiis obteille operam, duos per dies ieiunio corpus confecit, mentem fide armavit, super oculos benedictionis oleum effudit; meruit tandem per interventum sancti viri caecitas lumen habere. Redintegravit ergo divina pietas interventu famuli sui luminis damna, ut haec, quae lumen reciperet, post divina munera uberius ad cul
Abbreviated transcription (Latin):
adboias qͥ nc̃ baioarii uocant᷑ tendit: eosq multo labore
imbutos. fideiq liniamento correctos: plurimos eoꝵ ad
fidẽ c̃uertit. Uui cũ quantisꝑ moratus fuisset: dimisit sasi¬
ces uiros. qͥ cępti laboris instudio desudarent: ipse ad lurouiũ
remeare. studet. Cũq gͦ it̾ carꝑet: uenit ad quendã uirũ
nomine gondoinũ: qͥ eo tp̃r ad uillã quã mosam uocant
obamnẽ eo in loco fluentẽ morabat᷑. Is ergo cũ uidisset eu¬
sasium: uelud gratissimũ munus ouans domo recepit. Ingres¬
sus gͦ eustasius domũ prȩ missa benedictione: poscit ut libero
qͦs hab̾et p̃sentet . Ille obȩdiens : duos bonȩ indolis liberos p̃sen
nib orbatã nomine sadelbergã : se ampliꝰ ñ habere. Ueniat
inqͥt illa. Quã cũ uidisset. sciscitatus est utrũ iuuenilis
animus ad cultũ diuinr timoris aspiraret. affatim ut tẽnera

Expanded text:
ad Boias, qui nunc Baioarii vocantur, tendit, eosque multo labore ad Boias, qui nunc Baioarii vocantur, tendit, eosque multo labore inbutos fideique liniamento correctos, plurimos eorum ad fidem convertit. Ubi cum quantisper moratus fuisset, dimisit sagaces viros, qui coepti laboris in studio desudarent; ipse ad Luxovium remeare studet. Cumque ergo iter carperet, venit ad quendam virum nomine Gundoenum, qui eo tempore ad villam quam Mosam vocant ob amnem eo in loco fluentem morabatur. Is ergo cum vidisset Eusthasium velut gratissimum munus ovans domo recepit. Ingressus ergo Eusthasius domum, praemissa benedictione, poscit, ut liberos quos habeat repraesentet. Ille oboediens, duos bonae indolis liberos praesenibus orbatam nomine Sadalbergam se amplius non habere. 'Veniat', inquit, 'illaanimus ad cultum divini timoris aspiraret. Affatim ut tenera
Abbreviated transcription (Latin):
ipse esset : qͥ oculoꝵ meoꝵ lum̃ redder& uocẽq simul audisse
dicentẽ. Quod cũq tͥ hic uir direrit fac: & sanaberis.
Infergͦ aurib meis quȩ mͥ sint custodi denda: & tuis oratio¬
nib pelle dolorẽ adnõ in latum. ꝓstratus itaq humo cũ
lacrimis uenerandus uir dñm postulat:ut pollicitũ munꝰ
infundat : surgensq crucẽ supra oculos expͥmit: & manu
oculos palpando. dñi p̃sidium ad esse deplorit. ꝓtinus salus¬
.ẽ. secuta: lum̃ reddit᷑: febriũ ignis fugat᷑. redditãq sospi¬
tati matri cõmendat: ut ab chlotario rediens religionis ue.¬
euersus gͦ uenerabilis uir eustasius. MH. stib subdat
adlurouiũ: magistri p̾ceptũ implere parat: ut gentes
quȩ uicine erant. fidei pabulo alerent᷑. Pgressus gͦ uuarascos
p̾dicat. quoꝵ alii idolatriae cultib dediti : alii fotini: alii
bonosiani errore maculati erant. His ad fidẽ conuersis:

Expanded text:
ipse es, qui oculorum meorum lumen redderet', vocemque simul audisse ipse es, qui oculorum meorum lumen redderet', vocemque simul audisse dicentem: 'Quodcumque tibi hic vir dixerit, fac et sanaberis'. 'Infer ergo auribus meis, quae mihi sint custodienda, et tuis orationibus pelle dolorem a Domino inlatam'. Prostratus itaque humo cum lacrimis venerandus vir Dominum postulat, ut pollicitum munus infundat, surgensque crucem super oculos exprimit et manu oculos palpando Domini praesidium adesse deplorat. Protinus salus secuta, lumen redditur, febrium ignis fugatur, redditamque sospitate matri commendat, ut ab Chlothario rediens, religiosis veeversus ergo venerabilis vir Eusthasius ad Luxovium, magistri praeceptum implere parat, ut gentes quae vicinae erant fidei pabolo alerentur. Progressus ergo Warasquos praedicat, quorum alii idololatriis cultibus dediti, alii Fotini rel Bonosi errore maculati erant. Hos ad fidem conversos,
Abbreviated transcription (Latin):
iso itaq eustasio chagnericus miro gaudio recepit: eratq
simul cũ patre matreq filia burgundofora nomine: quã
ac nuptiis aduersum uoluntatẽ puellȩ tradi uoluisset. dolo¬
re oculoꝵ ꝑcussa & febriũ igni succensa est: ut uirtam suꝑis
reddi crederet᷑. Hac in ertremis posita beatꝰ eustasius patrẽ¬
increpat dicens suȩ nox& esse qͦd hȩc tantis ureret᷑ pęnis: qͥa
uiri dĩ int̾dictũ uiolare uellet. Atille dissimulans. utinã inqͥt
sospitati redderet᷑: & diuinis famularet᷑ obsequiis. ñ se talib
uotis obstare debere ait. Accedens itq ad stratũ puellȩ: scis¬
citat᷑ si suȩ fuerit assentacionis. qͦd contra beati colũbani int̾.¬
dictũ : post uota cęlestia. rursus iteraret terrena. At puella
detestat᷑ setalib uotis nũquã paruisse: ut t̾renis cęlestia com-¬
mutaret: sed ꝑatã fuisse & esse berti uiri parere p̾co¬
niis: seq ait p̾terita uidisse nocte simili  figura uirũ qua

Expanded text:
iso itaque Eustasio Chagnericus miro cum gaudio recepit; eratque simul cum patre matreque filia Burgundofara nomine, quam,ac nuptiis adversum voluntatem puellae tradi voluisset, dolore oculorum percussa et febrium igne ita succensa est, ut vix jam superis reddi crederetur. Hanc in extremis anhelitibusincrepat, dicens, suae noxae esse, quod haec tantis ureretur poenis, quia viri Dei interdictum violare velit. At ille dissimulans: 'Utinam', inquit, 'sospitati redderetur et divinis famularetur obsequiis!' Non se talibus votis obstare debere ait. Accedens itaque ad stratum puellae, sciscitatur, si suae fuerit adsentationis, quod contra beati Columbani interdictum post vota caelestia rursus iteraret terrena. Ast puella detestatur, se talibus votis numquam paruisse, ut terrenis caelestia commutaret; sed paratam fuisse et esse beati viri parere preconiis, seque ait praeterita vidisse nocte similem figura virum: 'qua
Abbreviated transcription (Latin):
artifer considerare uolo: sed in ipsa mea consideratione: deficis. Ir iplet
namq eytharedũ puerũ. & psalmistã facit. Implet pastorẽ armentariũ
sichomoro uellicantẽ: & ꝓpħam facit. Implet abitinentẽ. uerũ: & iuidi¬
mox ut tetigerie mentẽ docet. solumq tetigisse: docuisse est

Expanded text:
artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judiMox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est
Abbreviated transcription (Latin):
spc᷑ existat. audiamus.: fit conuentus magistratuum atq senioꝵ. cyst
denunciat᷑ apłis. ne in nomine ihũ loqͥ debeant: petrus magna aucteri¬
tate respondit. Obedire oport& deo. magis quã hominib Et rursus. Siiu¬
stum est inconspectu dĩ uospotius audire quã dm̃: iudicate. Non enĩ possu
mus quȩ uidimꝰ & audiuim᷑ ñ loqui. Et illi qͥdem ibant gaudentes a conse¬
ctu concilii. qm̃ digni habiti st̃ ꝓnomine ihũ contumeliã pati. Ecce gau¬
det petrut in uerberib qui ante in uerbis timebat. Et qͥ pͥus ancille uoce
reqͥsitus timuit: post aduentũ scĩ spc᷑ uiret pͥncipũ cesus premit. Libet
oculos fidei inuirtute opificis huiꝰ attollere: atq sparsim patres testa¬
menti noui ac ueteris considerare. Ecce aꝑtis eisdem culis fidei. dauid
amos. danihelẽ. petrũ. paulũ matheum intueor: & scͦs iste spo᷑ qualis sit

Expanded text:
ancti Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus et seniorum, caesis ancti Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Et rursum: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam D. Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Hincirursus scͥptũ est Uenbo dñi celi firanati sunt: & spũ orit¬
uidelice scõs apłos. ut tota simul trinitas ostẽndat᷑ oꝑata : repente
de scĩ spoꝰ diuinitate adiuingit᷑. Et spũ oriseiꝰ omĩs aurtus eor
eloꝵ aigit᷑ uirt᷑ de spũ sumpta est: quia mundi huiꝰ potestatib cm.¬
traire ñ p̃sumerent. nisi eossc̃ĩ spcꝰ fortitudo solidassẽt. Quales namq
doctores scẽ ȩccłȩ ante aduentũ huiꝰ spcꝰ fuerint scimꝰ. &e post adien¬
tũ illiꝰ cuiꝰ fortitudinis sint facꝰti. conspicimus. Certe iste ipse pastor
eccłȩ ad cuiꝰ sacratissimũ corpus sedemꝰ quantȩ debilitatis. quanteq
formitlinis ante aduentũ spcꝰ fuerit: ancilla hostiaria reqͥsita dicat.
Una enĩ mulieris uoce ꝑcussus. dũ mori timuit. uitã negauit. Et pen
sandũ qͥa eum comp̃hensũ petrus negauit int̾ra: quẽ suspensus latro est¬
confessus incruce. Sed uir iste tante formidinis. qualis post aduentũ

Expanded text:
ptum est: Verbo Domini coeli firmati sunt . Vvidelicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavisandum quia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum s