comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suras: difficile sit ut bene sibi con¬
scientiam ꝓbitatem. obtrectan¬
tium lingua ñ mordeat.  iniqͦrũ
euadat opꝓbria. cui÷ amica iu¬
sticia. Iamcum ad ipsas rerum tem¬
poralium uarietates. cogitatio hu¬
mana conu̾titur. quante se oppo¬
nunt caligines. quanti prauarũ
oppimonum oboriuntur errores:
ut de obiectu contrariorum sumat᷑
materia querelarum. Nam licet
omnium fidelium corda ñ dubi¬
tent. nullis mundi huius partib.
nullisq temporib ꝓuidentiam
ab. eẽ. diuinam : nec de stellarum
potestate quȩ nulla ÷. scłarium
negotioꝵ pendere ꝓuentꝰ. s eqͥssi¬
ino ⁊ clementissimo summi regis
arbitrio cuncta disponi. qm̃ sicut
sericordia ⁊ ueritas: tam̃ cũ que¬
dam ñ scđ̃m desidia nr̃a ꝓcedunt.¬
autem penȩ moti sunt pedes. pene
effusi sunt gressus mei: qr ⁊elaui
inpeccatorib pacem peccatorum
uidens. Unde qr paticoꝵ ẽ. tam so¬
lida fortitudo. ut nulla męqualita¬

Expanded text:
suras, difficile sit ut bene sibi consuras, difficile sit ut bene sibi consciam probitatem obtrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores; ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum! Nam licet omnium fidelium corda non dubitent, nullis mundi hujus partibus nullisque temporibus providentiam abesse divinam, nec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequissimo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta disponi; quoniam sicut sericordia et veritas : tamen cum quaedam non secundum desidutem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla inaequalita
Abbreviated transcription (Latin):
tem recurrat: qui ideo dat p̃ceptũ
ut ȩxcitet de sid̾ium. ⁊p̃stet auxi¬
lium: dicente ꝓpħa. iacta in dm̃
cogitatum tuum ⁊ ipse te enut̾et.
Anforte quisꝗͣ ita inso lenter suꝑ¬
bit. ita se illesum. ita iminacłatũ
ẽẽ. p̃sumit: ut nullius iam reno¬
uationis indigeat: Fallitur. ꝓrsus
ista ꝑsuasio: ⁊ nimia uanitate ue¬
terascit. quicumq inter tẽpta¬
tiones istuis uitȩ. ab omni se uul¬
uere credit immunem. Plena om¬
nia ꝑiculis: plena sunt laquȩis.
Incitant cupiditates: insidiant᷑
illecebre: blandiuntur lucra:
dampna deterrent. Amare st̃
obloquentium lingue: nec semꝑ
ueracia sunt ora laudantium. In¬
de seuit odium: hinc decipit m̃dax
officium: tit fac iliussit uitare discor¬
dem. quam declinare fallacem. In
ipsis autem uirtutib obtinendis.
tam dubius modus ⁊ tam incerta
discretio ẽ: ut si quisꝙͣ int̾ bonoꝵ
malorumq confinia. subtilissumm
discriminis potuerit seruare m̃¬

Expanded text:
tem recurrat: qui ideo dat praeceptum, tem recurrat: qui ideo dat praeceptum, ut excitet desiderium et praestet auxilium, dicente propheta: Jacta in Deum cogitationem tuam, et ipse te enutriet . An forte quisquam ita insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit quicumque inter tentationes hujus vitae ab omni se vulnere credit immunem. Plena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupidiillecebrae; blandiuntur lucra, damna deterrent: amarae sunt obloquentium linguae, nec semper veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium; ut facilius sit vitare discordem, quam declinare fallacem. In ipsis autem virtutibus obtinendis tam dubius modus et tam incerta discretio est, ut si quisquam inter bonorum malorumque confinia subtilissimi discriminis potuerit servare men
Abbreviated transcription (Latin):
płica dilectissum doctrina nos
ammonet: ut deponentes
ueterem hominem cum actibus
ẽ. ut cordis nr̃i habitaculum tan¬
to hospite n̾ sit indignum. Et sic̃
indomib manufacti laudabili
diligentia ꝓuidetur. ut si quid
aut infusione ymbrium. aut tur¬
bine ꝓcellarum. uł ipsa fuerit
antiquitate corruptum. ininte¬
grum cura restituat: ita iugi opor¬
tet sollicitudine p̃caueri. ne quid
inurĩs animis incompositum. ne
quid inueniat᷑ iminundum. Qm¬
uis enim ȩdificium nrm sine oꝑe
sui ñ subsistat artificis. nec fabri¬
ca nr̃a. eẽ. possit incolumis nͥ ei ꝓ¬
tectio prȩfuerit conditoris: tamen
quia racionabiles lapides sumus
⁊uiua materies. sic nos auctoris
nr̃i extruit manus ut cum opifice
suo ⁊̃ is qui reparatur operetur.
Grẽ gͥ dĩ obedientia se humana
ñ subtrahat: nec abillo bono sine
quo ñ potest bona. eẽ. deficiat.
Aut si quid sibi impossibile aut
arduum inmandatoꝵ effectib ex¬
ꝑitur. ñ inse maneat ẜ adiuben¬

Expanded text:
ica, dilectissimi, doctrina nos admonet, ut deponentes veterem hominem cum actibus est ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis laudabili diligentia providetur ut si quid aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat; ita jugi oportet sollicitudine praecaveri ne quid in nostris animis incompositum, ne quid inveniatur immundum. Quamvis enim aedificium nostrum sine ope sui non subsistat artificis, nec fabrica nostra possit esse incolumis, nisi ei protectio praefuerit conditoris, tamen quia rationabiles lapides sumus et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruxit manus, ut cum opifice suo etiam is qui reparatur, operetur. Gratiae igitur Dei obedientia se humana non subtrahat, nec ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat: ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat, sed ad juben
Abbreviated transcription (Latin):
diem leticie nr̃e. ieiunii sui me¬
tore condempnant. Cumq ad
tegendum in fidelitatem suam
ita insac ramentorum commu¬
nione se temperant. ut int̾dum
corpus accipiunt: sanguinem au¬
tem redemptionis nr̃e. haurire
omnino declinant. Qd̃ ideo urãm
huiusmodi homines ⁊̃ his mani¬
festentur indiciis: ⁊ quorum de¬
p̃hensa fuerit sacͥlega simulatio.
monet dicens. Rogamus autẽ
uosfrs̃. ut obseruetis eos qͥ dis¬
sensioues ⁊ offendicula. p̃ter doc¬
trinam quani didicistis faciunt:

Expanded text:
sui moerore condemnant. Cumque ad tegendam infidelitatem suam ita in sacramentorum communione se temperant, ut interdumcorpus accipiant, sanguinem autem redemptionis nostrae haurire omnino declinent. Quod ideo vestrae hujuscemodi homines et his manifestentur indiciis, et quorum deprehensa fuerit sacrilega simulatio, monet, dicens: Rogamus autem vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones et offendicula praeter doctrinam quam didicistis
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi catholicȩ matͥs scã ge¬
neratio. qͦs inscola ueritatis sp̃c sc̃s
erudiuit. lib̾tatem urãm congrua
ratione moderamini: scientes qm̃
bonum ẽ. ⁊̃ a licitis abstinere:
⁊ cum castigatius uiuendum est
ita discernere cibos. ut usus eoꝵ
semoueatur : non natura dãp¬
netur. Hulla itaq uos contagi¬
sua maximȩ obseruantia pol¬
luuntꝰ: serui intes creature potiꝰ
quam creatori. ⁊ luminarib celi
stultam abstinentiam deuiouen¬
llno enim ꝑ u̾sitatis suȩ oꝑe. bis
iunium suum ⁊ ad syderum cul¬
tum. ⁊ ad resurrectionis xp̃i in
stituere contemptum. Abdicant
enim se sacram̃to salutis huma

Expanded text:
tissimi, catholicae matris sancta generatio, quos in schola veritatis Dei Spiritus erudivit, libertatem vestram congrua ratione moderamini, scientes quoniam bonum est etiam a licitis abstinere, et cum castigatius vivendum est, ita discernere cibos ut usus eorum semoveatur, non natura damnetur. Nullo itaque vos contagisua maxime observantia polluuntur, servientes creaturae potius quam Creatori , et luminaribus coeli stultam abstinentiam devovenno perversitatis suae 161 opere bis junium suum et ad siderum cultum, et ad resurrectionis Dominicae instituere contemptum. Resiliunt enim a sacramento salutis huma
Abbreviated transcription (Latin):
His gͦ dilectissimi ammonitionib
nr̃is. quas aurib ur̃is contͣ ȩxecra¬
bilem sectam frequenter ingessi¬
mus. sufficient̃ instructi: scõs
quadragesimȩ dies. pia deuocio¬

Expanded text:
His ergo, dilectissimi, admonitionibus nostris, quas auribus vestris contra exsecrandum errorem frequenter ingessimus, 162 sufficienter instructi, sanctos Quadragesimae dies pia devotio
Abbreviated transcription (Latin):
mitiores. quod eorum utimur subiec¬
tione. cum quib uni dño eadem
subicimur seruitute. Si quigͦ ho¬
rum grauiorib dominos suos offen¬
dere delictis: indulgentiam nẽ
indieb teconciliationis accipians.
Auferat miseratio seueritatem:
⁊uenia deleat ultionem. ħullum
custodia teneat: nullum carcer in
hac conditione ꝓmisit. ut isremit¬
tenda sibi nosset peccata ꝓpria.
qui remisisset aliena. Dissensionum
materiȩ dilectissimi:⁊ inimicitiaꝵ
aculei conterantur. Cessent odia:
deficiant simultates: inunitate
dilectionis omĩa xp̃i membra ꝯ¬
ueniant. Beati enim pacifici. qm̃
filii dĩ uocabunt᷑. nec solum filii

Expanded text:
mitiores, quod eorum utimur subjecmitiores, quod eorum utimur subjectione, cum quibus uni Domino eadem subjicimur servitute. Si qui ergo horum gravioribus dominos suos offendere delictis, indulgentiam nunc in diebus reconciliationis accipiant. Auferat miseratio severitatem, et venia deleat ultionem. Nullum custodia teneat, nullum carcer inchac conditione promisit, ut remittenda sibi is nosset peccata propria, qui remisisset aliena . Dissensionum materies, dilectissimi, et inimicitiarum aculei conterantur. Cessent odia, deficiant simultates, in unitatem dilectionis omnia Christi membra conveniant: Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; nec solum filii,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb semꝑ studendum ẽ. abundantiꝰ
exequam᷑. miscdes sinus ad om̃s.
maximȩ autem ad domesticos fidĩ.
ut in ipsis quoq elemosinarum
distributionib bonitatem patͥs
imitemur. quisolem suum oriri fa-¬
eit suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ
iustos ⁊ iniustos. Quamuis gͦ fide¬
lium p̃cipue sit adiuiuanda. pau¬
głium receꝑunt. insuo labore mi¬
serandi sunt: qr inom̃ib hoĩb na¬
turȩ ÷ diligent᷑ia cominunio:
quȩ nos ⁊̃ his benignos debet
efficere. qui nob̾ quacumq st̃
conditione subiecti: maximȩ si
eadem gr̃a iam renati. uͭt eodem
sanguinis xp̃i p̃ciosunt redemp¬
ti. Sumtil enim ⁊ cum istis habemꝰ
quodad ymaginemdĩ conditi su-¬
mus: nec carnaliorigine a nob̾.
nec spiritali natiuitate diuisi st̃.
Eodem spũ scĩficamur : eademfi¬
de uiuimus: ad eadem sacͣmenta
concurrimꝰ. Hͦn sꝑnat᷑ hȩc uni¬
tas. nec uilis nob̾ sit tanta cõmu¬
nio: s hoc ipsum nos ꝑomĩa faciat

Expanded text:
quibus semper studendum est, 155 abundantius exsequamur: Misericordes simus ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei : ut in ipsis quoque eleemosynarum distributionibus, bonitatem Patris coelestis imitemur, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quamvis ergo fidelium praecipue sit adjuvanda paugelium receperunt, in suo labore miserandi sunt: quia in omnibus hominibus naturae est diligenda communio, quae nos etiam iis benignos debet efficere, qui nobis quacumque sunt conditione subjecti, maxime si eadem gratia jam renati, et eodem sanguinis Christi pretio sunt redempti. Simul enim et cum istis habemus, quod ad imaginem Dei conditi sumus, nec carnali origine a nobis, nec spiritali nativitate divisi sunt. Eodem Spiritu sanctificamur, eadem fide vivimus, ad eadem sacramenta concurrimus. Non spernatur haec unitas, nec vilis nobis sit tanta communio; sed hoc ipsum nos per omnia faciat
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis fragilitatem nr̃am
impugnare p̃sumit. qͦs ex inde
uehem̃tiore odio ⁊⁊ inuidia seuuio¬
re ꝑsequitur. ex quo ei inbaptis¬
mo renuntiauimus. ⁊ abilla cui
dominabatur origine. innoriã
creaturam diuinȩ regeneratio¬
ne transiuimꝰ.ꝰ Unde qr non
mortali carne circumdamur ã
desinit nob̾ hostis antiquus laque¬
os peccati ubiq pretend̾e: ⁊ tẽ
maximȩ aduersus xp̃i membra
seuire : quando ab eis sacratiora¬
sunt cȩlebranda mysteria: meri¬
to doctrina sp̃c scĩ hac eruditiõe
imbuit populum. xp̃ianum:
ut ad paschalefestum quad ragin¬
ta dierum se continentia p̃paret.
Cuius purificationis ratio. iam
nos ad obseruantiam suȩ salubͥ¬
tatis inuitat: ⁊ diligentiam nob̾
ꝓpositi castigationis indicit. Qn¬
to enimsanctius quisq hosdies
inuenietur egisse: tanto ꝓbabit᷑
pascha dñi religiosiꝰ honorasse. In¬

Expanded text:
quanto magis fragilitatem nostram quanto magis fragilitatem nostram impugnare praesumet, quos exinde vehementiore odio et invidia saeviore persequitur, ex quo ei in baptismo renuntiavimus, et ab illa cui dominabatur origine, in novam creaturam divina regeneratione transivimus! Unde quia dum mortali carne circumdamur, non desinit nobis hostis antiquus laqueos peccati ubique praetendere, et tunc maxime adversus Christi membra saevire, quando ab eis sunt sacratiora celebranda mysteria, merito doctrina Spiritus sancti hac eruditione imbuit populum Christianum, ut ad paschale festum quadraginta dierum se continentia praepararet. Cujus purificationis ratio jam nos ad observantiam suae salubritatis invitat, et diligentiam nobis propositae castigationis indicit. Quanto enim sanctius quisque hos dies invenietur egisse, tanto probabitur Pascha Domini religiosius honorasse.
Abbreviated transcription (Latin):
numum uineitur. qui uinci ab
eadem ñ ueret᷑. Suꝑbum ẽ. enĩ
de ñ peccandi facilitate p̃sume̾:
cum hoc ipsum p̃sumpsisse pec
fallat dilectissimi nemo decipiat:
neq ita quisꝗͣ de cordissui puri¬
tate confidat. ut putet se nul¬
lis temptationum ꝑiculis subia¬
cere: cum ꝑuigil ille temptator
eos acriorib pulset insidiis. qͦs
maxue uiderit abstinere a
peccatis. Nama qͦ dolossuos con¬
tineat: qui ipsum quoq dnm̃
maiestatis ausus ẽ. calliditatis
sue fraude temptare. Ulid̾at
suꝑbiam suam bapti⁊ati iħ u xp̃i
humilitate calcatam: intellexe¬
rat quadraginta dierum ie¬
carnalis exclusam: ⁊ tam̃ ũ desꝑa¬
uit de artib suȩ maliciȩ spirita¬
lis imꝓbitas : tantumq sibi de
naturȩ nr̃ȩ mutabilitate ꝓmi¬
sit. ut quem uerum exꝑiatur ho¬
minem. p̃sumeret posse fieripec¬
catorem. Sigͦ abipso dño ⁊ salua¬
tore nr̃o deceptionum suarum
diabolus ñ reuocauit insidias :

Expanded text:
nimirum vincitur, qui vinci ab nimirum vincitur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccfallat, dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam suam baptizati Domini Jesu humilitate calcatam; intellexerat quadraginta dierum jecarnis exclusam, et tamen non desperavit de artibus suae malitiae spiritalis improbitas; tantumque sibi de naturae nostrae mutabilitate promisit, ut quem verum experiebatur hominem, praesumeret posse fieri peccatorem. Si ergo ab ipso Domino et Salvatore nostro deceptionum suarum diabolus non revocavit insidias,
Abbreviated transcription (Latin):
minatione uicioꝵꝰ Omĩa gͥ quȩ
animi puritatem ⁊ speculũ m̃tis
obnubilant: abstergenda sedulo.
⁊ quadam elunatione reddenda
sunt. Scrutetur quisq conscien¬
tiam suam. seq ante se statuat. ꝓ¬
prii censura iudicii: uideat sun
secreto cordis sui illam ꝗͣ xp̃c dat
inuenit pacem: si desid̾rum
spẽ. ulla concupiscentia
carnis impugnat : si humilia
nonsꝑnit. sialta ñ appetit: si un¬
quo ñ delectatur lucro: si inmo¬
derato rerum suaꝵ ñ gaudet aug¬
mento: si deniq aliena felicita¬
te ñ uritur. aut inunici miseria
ñ lȩtatur: ⁊ cum harum ꝑturba¬
tionum nicħ inse forte reppere¬
rit. sincero disquitat ȩxamine
qualium cogitationum speciȩ
frequentetur. ⁊ utrum nullis
uanitatum imaginib ad qͥescat.
uł ꝗͣ. cito animum ab his quȩ no¬
riȩ blandiunt᷑ abducat. Nam
nullis illecebris moueri. nullis
cupiditatib titillari ñ ÷ istiꝰ ui¬
tȩ. quȩ tota temptatio ẽ: ⁊ qͣ

Expanded text:
minatione vitiorum? Omnia igitur quae minatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam elimatione reddenda sunt clariora. Scrutetur quisque conscientiam suam, seque ante se statuat proprii censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, quam Christus dat , invenit pacem, si desiderium spiritus nulla concupiscentia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie blandiuntur 154 abducat. Nam nullis illecebris commoveri, nullis cupiditatibus titillari, non est istius vitae, quae tota tentatio est , et qua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊inid uoluntates nr̃as actionesq
dirigere: qđ diuinȩ nouimus pla¬
cere iusticiȩ: s cum hii appropin¬
quant dies quos illustriores nobis
salutis nr̃e sacͬmenta fecerunt.
diligentiore sollicrtudine corda
ut sicut ipsa mystia quadam sui
parte maiora sunt. ita &
nr̃a obseruantia suꝑet
inaliquo consuetudinem
suam: ⁊ cui festiuitas ẽ. cȩlebran¬
da sublunior. ipsa quoq in ea reꝑi¬
atur ornatio. Si enim rationa¬
bile ⁊ quodaminꝰ religiosum uidet᷑.
ꝑdiem festum inuestitu nitidiore
orationis domum ꝓpensiore tẽ¬
cura ⁊ ampliore cultu quantũ possu¬
mus adornamꝰ: ñne dignũ ÷ ut ani¬
dĩ templum ẽ. speciem suam pruden¬
ter ȩxornet: ⁊ redemptionis suȩ ce¬
lebratura sacͣmentum om̃i eireum¬
spectione p̃caueat. ne ulla eã ma¬
cula inquitatis obfuscet. aut du¬
plicis cordis ruga dedecoret. Nam
quid ꝓdest honestatis formam p̃¬
ferens cultꝰ exterior: si interiora.
hominis aliquoꝵ sordeant conta¬

Expanded text:
in id voluntates nostras actionesque dirigere, quod divinae novimus placere justitiae; sed cum ii appropinquant dies quos illustriores nobis salutis nostrae sacramenta fecerunt, diligentiore sollicitudine corda ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore orationis domum propensiore tucura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est ut aniDei templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveat ne ulla eam macula iniquitatis offuscet, aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant conta
Abbreviated transcription (Latin):
siodia tͣnseant indilectionem: si
inimicitiȩ conu̾tantur in pacem:
si tͣnquillitas extinguat iram: si
mansuetudo remittat inuiriã:
si deniq dominorum atq seruoꝵ
tam ordinati moressint. ut illoꝵ
potestas mitior:⁊ istorum sit disci¬
plina deuocior. Hac gͥ obseruan¬
tia dilectissimi obtinebit᷑ miscdia
dĩ: ⁊ abolito peccatoꝵ reatu. religio¬
sȩ uenerandum pascha cȩlebrabit᷑.
Quod ⁊ romani orbis piissum impe
ne custodiunt. qui in honorem
lita. multarum culparum reos
p̃cipiunt relaxari: ut indieb
quib mundꝰ saluatur miseratiõe
diuina. ⁊̃ ipsorum suꝑnȩ boni¬
tatis imitatrix sit emulanda cle¬
dulgentiam regiis incitent᷑ ȩxemplis.
Nonenimfas ẽ. pͥuatas leges auste¬
riores. ẽe̾. quampublicas. Remit¬
tantur culpȩ: uincula soluant᷑.
deleant᷑ offensȩ : pereant ułtiones:
ut sacrafestiuitas ꝑdiuinam atq
tantes. om̃s habeat in nocentes: ꝑxp̃m.

Expanded text:
si odia transeant in dilectionem, si si odia transeant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat injuriam, si denique dominorum atque servorum tam ordinati sint mores, ut et illorum potestas mitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur misericordia Dei, et abolito peccatorum reatu, religiose venerandum Pascha celebrabitur. Quod et Romani orbis piissimi impevatione custodiunt, qui in honorem lita, multarum culparum reos faciunt relaxari; ut in diebus, quibus mundus salvatur miseratione divina, etiam ipsorum supernae bonitatis imitatrix sit aemulanda cledulgentiam regiis incitentur exemplis. Non enim privatas leges fas est austeriores esse quam publicas. Remittantur culpae, vincula solvantur, deleantur offensae, pereant ultiones: ut sacra festivitas per divinam atque tantes, omnes habeat innocentes: per
Abbreviated transcription (Latin):
de illis de quib ipsa ueritas dic̃.
Beati qui esuriuut ⁊ siciunt iusti¬
ciam: qm̃ ipsi saturabiuit᷑. Deliciȩ
gͥ nr̃e sint oꝑa pietatis: ⁊ illis cybis
qui nos ad ȩt̾nitatem nutͥunt im¬
pleamur. Lȩtemur in refectionib
pauꝑum: quosimpendia nr̃a saci¬
auerint. Iocundemur inuestitu
eoꝵ: quorum nuditatem indum̃tis
necessariistexerimꝰ. Sentiant huma¬
nitatem nram egritudines decum¬
bentium: imbecillitates debiliũ:
labores exulum: destitutio pupil¬
possit exequi beniuolentiȩ porti¬
ouem. Nulli enim paruus ẽ. censu.
cuimagnꝰ ÷ animꝰ.: nee de rei fami¬
iora quidem sunt ipendia diui¬
tum ⁊ mminora mediocrũ: s ñ discre
mi ȩxercendarum oportunitate uir¬
tutum. sunt ⁊ aliarum insignia uir¬
tutumquȩ nullo horreoꝵ dispen¬
dio nulla pecuniȩ diminutione ca
piantur : si pellat᷑ lasciuia. si abdi¬
cetur ȩbrietas. ⁊ carnalis concupis¬
centia castitatis legib edometur.

Expanded text:
de illis de quibus ipsa Veritas dicit: de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus. Sentiant humanitatem nostram aegritudines decumbentium, imbecillitates debilium, labores exsulum, destitutio pupilpossit exsequi benevolentiae portionem. NULLI enim parvus est census, cui magnus est animus; nec de rei famijora quidem impendia sunt divitum, et minora mediocrum; sed non discrepmi, exercendarum opportunitate virtutum, sunt et aliarum insignia coronarum, quae nullo horreorum dispendio, nulla diminutione pecuniae capiantur; si repellatur lascivia, si abdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia 152 castitatis legibus edometur;
Abbreviated transcription (Latin):
generis creatura transiret: sicut
cum uoluit inconuiuio nuptiali.
aquam mutauit inumum. S hoc
magis salutiferis dispensationib
congruebat:⁊ nequissimi hostis as¬
tutia. non potentia deitatis. sed
humilitatis mysterio uinceretur.
Deniq fugato diabolo ⁊ om̃ib arti¬
serunt ad donimum angłi. ⁊ mini
strabant ei. Confundant᷑ gͥ filii dia¬
boli atq discipłi. qui repleti inspi¬
ratione uiperea simplices quoq
decipiunt: negantes in xp̃o utrãq
ueram. ee̾. naturam. dumaut dei¬
tatem homine. aut hominẽ dĩtate
dispoliant: cumumiꝰ temporis gemi¬
no docum̃to. utͣq falsitas sit ꝑemp¬
ta : qr ⁊ ꝑfam̃ corporis ꝑfecta huma
toris nr̃i magisterio edocti sumus. ñ
insolo pane uiuit homo. ẜ inom̃i uer¬
cri fide suscipiamꝰ sollempne ie¬
iunium. ñ insterili inedia ꝗͣ ple¬
rumq ⁊ inbecillitas corꝑis. ⁊ auari¬
ciȩ morb indicit. s in larga beni¬
uolentia cȩlebrandum: ut simus

Expanded text:
generis creatura transiret; sicut, generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, non potentia Deitatis a Domino, sed humilitatis mysterio vinceretur. Denique fugato diabolo, et in omnibus artiserunt ad Dominum angeli, et mtas. Confundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humantoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni vercri fide suscipiamus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benevolentia celebrandum: ut scilicet simus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o multorum militum milia p̃¬
parantur : ⁊ apꝓpin quante nouȩ
ereaturȩ ortu. spiritalis nequitia
abhis quospossidebat extrudit᷑.
Fremit gͦ despoliati hostis ĩpus
furor: ⁊ nouum querit lucrum.
qr ius ꝑdit antiquum. Captat in¬
defessus ꝑuigil si quas repꝑiat
oues. a sacris gregib negligentiꝰ
euagantes: quas ꝑ ꝓcliuia uo¬
luptatum. ⁊ ꝑdeuexa luxuriȩ.
indiu̾soria mortis inducat. In¬
flaminat itaq iras : nutrit odia:
mouet cupiditates: irridet con¬
tinentiam: incitat gulam. Quẽ
quinec ab ipso domino nr̃o iħu
stinuit. Nam sicut euange¬
lica patefecit hẏstoria. cum sal¬
infirmitatis nr̃e inse recepisset
esuriem: gauisus diabolus signũ
se in eo passibilis atq mortalis in¬
uenisse nature. ut exploraret sen¬
tentiam quam timebat: si filius in
qͥt dei es. dic ut lapides isti panes
fiant. Poterat utiq istud omp̃s:⁊
facile erat ut ad creatoris imꝑium in
quam iuberetur speciem cuiuslibet

Expanded text:
Christo multorum millium millia prChristo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. qui nec ab ipso Domino nostro Jestinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salinfirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
addamus augmentis: Parumenĩ
religiosus alio tempore demon¬
stratur: quimnhis dieb ñ religiosi¬
or inuenitur. Unde oportunȩ au¬
rib urĩs lectio apłicȩ p̃dicationis
insonuit. dicens. Ecce nunc tem¬
pus acceptum: ecce nunc diessa¬
lutis. Quid enim acceptiꝰ hoc tẽ¬
pore. Quid salubriꝰ hisdieb.
⁊ omnium uirtutum ꝓfectus
augetur.ꝰ Semꝑ quidem tͥ o ani¬
ma xp̃iana uigilandum contra
salutis tuȩ adu̾sarium fuit. ne
ullus pateret locꝰ temptatorisin¬
sidiis: s maior tͥ mͦ cautio. ⁊ solli¬
citior ÷ assum̃da prudentia. qͣn¬
do idem hostis tuus acriore se¬
uit inuidia. Nunc enimintoto
mundo potestas eiantiq domi¬
nationis aufertur: ⁊ innumera
illi captiuitatis uasa rapiuntur.
Renuntiatur atrocissimo p̃doni.
a populis om̃iumnationum om̃i¬
umq linguarum: ⁊ nullum iam
genus hominum repꝑitur. qđ ñ
tirannicis legib reluctetur: dum
ꝑom̃s fines terre regeneranda in

Expanded text:
addamus augmentis. Parum enim addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius his diebus, t omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dilectissimi apꝓpinqͣnte
festiuitate paschali. ieiunium qͣ¬
dragesimȩ ipse legitimi temꝑis re¬
cursus indicat: cohortatio tam̃ ⁊̃
nr̃i sermonis ad hibenda ÷: quę
auxiliante domino nec mutilis sit
pigris. nec onerosa de uotis. Nam
cumomnem obseruantiam nrãm.
ratio istorum dierum poscat auge¬
ri: nemo ÷ ut confido de uob̾ qui
se ad opus horum ñ gaudeat inci¬
tari. Natura enimnr̃a manente
ad hue mortalitate mutabilis. ⁊̃ si
ad summa queq uirtutum studio
ꝓuehatur. semꝑ tam̃ sicut potest
habere quo recidat. ita potest hã¬
bere quo crescat: ⁊ hȩc ÷ ꝑfectoꝵ
uera iusticia. ut numꝗͣ. p̃sumant
se. eẽ. ꝑfectos: ne abitineris ĩ¬
dum finiti intentione cessantes.
tior sanctiorq e̾e̾. non possit: om¬
nes simul sine differentia gͣdu¬
umsine discretione meritorum
ab his inquȩ ꝑuenimus in ea quȩ
ñ dumapp̃hendimus pia auidi¬
tate curramus: ⁊adm̃suram con¬
suetudinis nr̃e. necessaris aliqͥd

Expanded text:
nobis, dilectissimi, appropinquante festivitate paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, tior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quando ⁊ caro animo uidice regi-¬
tur. ⁊ auimus deo preside gub̾na-¬
tur. Hȩc autem p̃paratio dilectis¬
sumi licet omni tempore salubrit᷑
assumat᷑. ut ꝑuigiles hostes in¬
cessabili suꝑentur in dustria: nunc
tam̃
sollicitiꝰ ex¬
pectenda ÷
⁊ studiosiꝰ
instruen¬
da. qͣndo
& ipsi subtilis¬
simi adu̾sarii acriore insidiant᷑
astucia. Scientes enun agere¬
nos sacratissimos qͣdragesimȩ
dies. in quorum obseruantia. om̃s p̃te¬
rite desidiȩ castigantur. om̃s negli¬
gentiȩ diluuntur: ad hoc totã uim
suȩ malignitatis intendunt. ut cę¬
lebraturi scm̃ pascha dñi. inaliqͦ
obtinenda erat ꝓpitiatio. inde
contrahatur offensio. Accedentes
tium. idẽ. addiligentiorem dñi
seruitutem: quia quasi ad quen¬
dam agonem scĩ oꝑis introimus.
ad pugnas temptationum animo ᷤ
p̃paremꝰ : nintelligamus qͣnt o
studiosiores ꝓnr̃a salute fuerimꝰ.
tanto nos uehem̃tius ab adu̾sariis

Expanded text:
quando et caro animo judice regiquando et caro animo judice regitur, et animus Deo praeside gubernatur. Haec autem praeparatio, dilectissimi, licet omni tempore salubriter assumatur, ut pervigiles hostes incessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius expetenda est, et studiosius instruenda, quando et ipsi subtilissimi adversarii acriori insidiantur astutia. Scientes enim adesse sacratissimos Quadragesimae dies, in quorum observantia omnes praeteritae desidiae castigantur, omnes negligentiae diluuntur, ad hoc utique totam vim suae malignitatis intendunt, ut celebraturi sanctum Pascha Domini, in aliquo obtinenda erat propitiatio, inde contrahatur offensio. CAP. III. Atium, id est, ad diligentiorem Domini servitutem, quia quasi ad quemdam agonem sancti operis introimus, ad pugnas 145 tentationum animas praeparemus; et intelligamus quanto studiosiores pro nostra salute fuerimus, tanto nos vehementius ab adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
ta nob̃ ꝑdĩ grãm morum correcti¬
one uincantur: corporeoꝵ nob̾ ho¬
stium fortitudo succumbet: iem̃da¬
tione nr̃a infirmabunt᷑. qͦs graues
nob non ipsoꝵ merita. s nr̃a delic¬
ut hostes nrõs suꝑare ualeamꝰ.
ꝑobseruantiam cęlestium manda¬
torum. diuinum queramꝰ auxili¬
um: scientes ñ aliter nos p̃uale¬
re posse adu̾sariis nr̃is. nͥ p̃ualue¬
rimus⁊ nob̾. Sunt enimint᷑ nos¬
met ipsos multa certamina: ⁊ aliud
caro adu̾sus spm̃. aliud ad uersus car¬
uem sp̃c concupiscit. Inqͣ dissensio¬
ne si cupiditates corporis fuerint
fortiores.turpiter animus amittet
Si autem mens rectori suo subdita:
suꝑnis munerib delectata t̃rene
uoluptatis incitam̃ta calcauerit.¬
⁊ insuo mortali corpore peccatũ regna¬
re ñ siuerit: ordinatissimum tene¬
bit ratio pͥncipatũ. ⁊ munitiones
euis nulla spiritalium nequitiaꝵ.
labefactabit illusio: quia tunc ÷
uera pax hominis ⁊ uera lib̾tas.

Expanded text:
ta nobis per Dei gratiam morum 144 correctita nobis per Dei gratiam morum 144 correctione vincantur, etiam corporeorum nobis hostium fortitudo succumbet; et emendatione nostra infirmabuntur, quos graves nobis, non ipsorum merita, sed nostra delic hostes nostros superare valeamus, per observantiam coelestium mandatotum divinum quaeramus auxilium, scientes non aliter nos praevalere posse adversariis nostris, nisi praevaluerimus et nobis. Sunt enim intra nosmetipsos multa certamina, et aliud caro adversus spiritum, aliud adversus carnem spiritus concupiscit . In qua dissensione si cupiditates corporis fuerint fortiores, turpiter animus amittet Si autem mens rectori suo subdita, et supernis muneribus delectata, terrenae voluptatis incitamenta calcaverit, et in suo mortali corpore regnare peccatum non siverit , ordinatissimum tenebit ratio principatum, et munitiones ejus nulla spiritalium nequitiarum labefactabit illusio: quia TUNC EST vera pax homini et vera libertas,
Abbreviated transcription (Latin):
ebreorum quondam popłs:
philistinorum dominatione p̃me¬
rentur: ⁊ͣ suꝑare hostes suospos¬
sent sicut sacra manifestat hẏ¬
storia: uires animi. ⁊ corꝑis indicto
sibi reparauere ieiunio. Intelle¬
xerant enim duram illaurzmi
seram subiectionem neglectu se man¬
datorum dĩ.⁊ morum corruptione me¬
ruisse: frustraq se armis certare.
nͥ pͥus uiciis repugnassent. Absti¬
nentes gͦ a cybo ⁊ potu. seuere sibi
castigationis adhibuere censurã.
ꝯut hostes suos uincerent. gulȩ ille¬
cebraminse ipsis ante uicerunt.
factumq hoc mͦ. ut seui adu̾sarii
⁊ graues dñi. esurientib cederent:
quossibi saturos subiugarat. &
nos itaq dilectissummi int̾ multas
adu̾sitates ⁊ p̃lia constituni. simi¬
lib remediis uti cupimus: simili
obseruatione curemꝰ. Eadẽ enĩ
ꝓpe modum causa nr̃a ÷ quȩ illo¬
rum fuit: qm̃ sic̃ illi a carnalib
adu̾saruᷤ. ita ⁊ nos a spiritalib un
pugnamur inimicis. Quisidona¬

Expanded text:
ebraeorum quondam populusPhilistinorum dominatione premerentur, ut superare hostes suos possent, sicut sacra manifestat historia, vires animi et corporis indicto sibi reparavere jejunio. Intellexerant enim duram et miseram illam subjectionem neglectu se mandatorum Dei et morum corruptione meruisse, frustraque se armis certare, nisi prius vitiis repugnassent. Abstinentes ergo a cibo et potu severae sibi castigationis adhibuere censuram; et ut hostes suos vincerent, gulae illecebram in seipsis ante vicerunt. Factumque est hoc modo ut saevi adversarii et graves domini esurientibus cederent, quos sibi saturos subjugarant. Et nos itaque, dilectissimi, inter multas adversitates et praelia constituti, si similibus remediis uti cupimus, simili observatione curemur. Eadem enim propemodum causa nostra est quae illorum fuit: quoniam sicut illi a carnalibus adversariis, ita et nos a spiritalibus maxime impugnamur inimicis. Qui si dona
Abbreviated transcription (Latin):
mores infirmitatis nr̃e. qr faci¬
le inquȩlibet delicta ꝓlabim᷑:
hoc potentissimum remiedium
⁊ istam effica cissimam uulnerũ
nr̃orum eurationem. nullatenꝰ
negligamꝰ. Remittamꝰ: ut remit¬
tatur nob̃. Deniꝰ ueniam ꝙͣ. rogamꝰ.
⁊ñ studeamꝰ undicari. qui nob̾
p̃camur ignosei. Pauꝑum gemitꝰ
surdo ñ tͣnseamꝰ auditi: ⁊ miscłi¬
am indigentib ꝓmpta benigni¬
tate p̃stemus: ut miscdiam iniu
dĩ adiutus intendit. hic sem̃ie
iumum fideliter ꝑaget: hic afer¬
mento maliciȩ ueteris alienus.
in azimis sinceritatis ⁊ ueritatis.
ad beatum pascha ꝑueniat : ⁊ ꝑ
nouitatem uite digne l abi¬
tur insacram̃to reformationis

Expanded text:
mores infirmitatis nostrae, quia facimores infirmitatis nostrae, quia facile in quaelibet delicta prolabimur, hoc potissimum remedium, et istam efficacissimam vulnerum nostrorum curationem nullatenus negligamus. Remittamus, ut remittatur nobis; demus veniam, quam rogamus; et non studeamus vindicari, qui nobis precamur ignosci. Pauperum gemitus surdo non transeamus auditu, et misericordiam indigentibus prompta benignitate praestemus, ut misericordiam Dei adjutus intenderit, hic sanctum jejunium fideliter peraget , hic a fermento malitiae veteris alienus, in azymis sinceritatis et veritatis ad beatum Pascha perveniet, et per novitatem vitae digne laetabitur in sacramento reformationis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat se omĩs anima xp̃iana. ⁊ seue¬
ro examuie cordis sui internadis¬
cutiat: uideat ne quid ibi discor¬
diȩ inheserit. ne quid cupiditatis
insederit. Incontinentiam castitas¬
tur. resipiscat iracundia: cõmi¬
nuantur iacula uoxarum. ⁊ obtrec¬
tatio linguȩ frenetur. Cessent uindie¬
te: ⁊ obliuioni mandent᷑ iniuriȩ.
Omĩs postremo plantatio quãnnon
plantauit pater cęlestis: radicitꝰ au¬
ferat᷑. Tunc enim in nob̾ bene uir¬
tutum semina nutriunt᷑: quando
de agro cordisnr̃i om̃e germ̃ ext̾̃nũ
euellitur. Si quis gͦ inquempiam
ita cupiditate ultionis exarxit.
ut eum aut carceri traderet. aut
uinculis alligaret᷑. ab solutionem
na dignus uidetur acceleret:
ut illa dominicȩ orationis regła
fidenter utatur dicens. dimitte
nob̾ debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimiti¬
mus debitorib nr̃is. Quam par¬
tem peticionum ita dñs speciali
insinuatione comm̃dat: ut tociꝰ
orationis effectꝰ in hac conditione

Expanded text:
ciat se omnis anima Christiana, et seveciat se omnis anima Christiana, et severo examine cordis sui interna discutiat. Videat ne quid ibi discordiae inhaeserit, ne quid cupiditatis insederit. Castitas incontinentiam prresipiscat iracundia, 147 comminuantur jacula noxarum, et obtrectatio linguae frenetur. Cessent vindictae, et oblivioni mandentur injuriae. Omnis postremo plantatio quam non plantavit Pater coelestis, radicitus auferatur . Tunc enim in nobis bene virtutum semina nutriuntur, quando de agro cordis nostri omne germen externum evellitur. Si quis ergo in quempiam ita cupiditate ultionis exarsit, ut eum aut carceri tradiderit, aut vinculis illigaverit, absolutionem na dignus videtur acceleret: ut illa Dominicae orationis regula fidenter utatur, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. . Quam partem petitionum ita Dominus speciali insinuatione commendat, quasi totius orationis effectus in hac conditione
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete dilectissimi ꝙͣ. potentib noᷤ
telis. ꝙͣ. in suꝑabilis munim̃tis. dux
multis insignis tͥumphis. ⁊ inuictꝰ
xp̃iane miliciȩ magister armaue¬
rit. Succiux it lumbos balteo casti¬
tatis: calciauit pedes uincłis pacis
qr ⁊ discinctꝰ miles cito ab impudici¬
dȩ incentore uincit᷑ : ⁊ ñ calciatꝰ
facile a serpente mordet᷑. Scutum
fidei ad ꝓtectionem tociꝰ corꝑis dedit :
capiti galeam salutis imposuit.
dexteram gladio id ẽ. u̾bo uerita¬
tis instruxit: ut spiritalis p̃liator
non solum sit tutus auulnere. s
gre atq intrepide ꝓpositũ nob̾ cer¬
tam̃ ineamꝰ. ut inisto ieiunioꝵ stu¬
dio. ñ eo tantum simus fine con¬
tempti. ut solam eyborum absti¬
uentiam putemus. eẽ. sectandam.
Parum ẽ. enun si carnis substantia
tenuatur: ⁊ animȩ fortitudo ñ alit᷑.
Affucto paululum ext̾iore hoĩe
reficiatur interior: subtracta
carni saturitate corporea. spĩtalib
mens deliciis roboratur. Circumspi¬

Expanded text:
Videte, dilectissimi, quam potentibus nos telis, quam insuperabilibus munimentis dux multis insignis triumphis, et invictus Christianae militiae magister armaverit. Succinxit lumbos balteo castitatis, calceavit pedes vinculis pacis: quia et discinctus miles cito, ab impudicitiae incentore vincitur, et non calceatus facile a serpente mordetur. Scutum fidei ad protectionem totius corporis dedit, capiti galeam salutis imposuit, dexteram gladio, id est verbo veritatis, instruxit: ut spiritalis praeliator non solum sit tutus a vulnere, segre atque intrepide propositum nobis certamen ineamus: ut in isto jejuniorum stadio, non eo tantum simus fine contenti, ut solam ciborum abstinentiam putemus esse sectandam. Parum enim est si carnis substantia tenuatur, et animae fortitudo non alitur. Afflicto paululum exteriore homine, reficiatur interior; et subtracta carni saturitate corporea, spiritalibus mens deliciis roboretur. Circumspi
Abbreviated transcription (Latin):
s aduersus pͥncipes ⁊ potestates.
tenebrarum contͣ spiritalia neqͥtiȩ
incȩlestib: ⁊ ñ ignoremꝰ qd hi ho¬
stes nr̃i contͣ se geriomĩa sentiunt.
quȩcumq nos ꝓnr̃a salute agere
temptamus: ⁊ hoc ipso qđ aliqͥ d¬
boni appetimus. adu̾sarios ꝓuoca¬
mus. Hȩc enim inter nos atq illo ᷤᷤ
ꝑdiabolice inuidie fomitem in¬
exciderunt adquȩ nos deo auxili¬
ante ꝓuehiur : nr̃is iustificati¬
onib torqueantur. Si gͦ nos eri¬
gimur. illi corruunt: si nosconuia¬
lescimus. illinfirmantur. Re¬
media nr̃a plage ipsorum sunt:
qr curatione nr̃orum uulnerum
uulnerantur. State gͦ dilectissimi
ut apłs ait. succincti lumbos m̃tis
nr̃e inueritate. ⁊ calciati pedesin
prȩparatione ȩuangłii pacis: in
om̃ib sum̃tes scutum fidei in qͦ¬

Expanded text:
es, tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae, in coelestibus ; et non ignoremus quod hi hostes nostri contra se geri omnia sentiunt, quaecumque nos pro nostra salute agere tentamus; et hoc ipso quod boni aliquid appetimus, adversarios provocamus. Haec enim inter nos atque illos 146 per diabolicae invidiae fomitem inexciderunt, ad quae nos Deo auxiliante provehimur, nostris justificationibus torqueantur. Si ergo nos erigimur, illi corruunt; si nos convalescimus, illi infirmantur. Remedia nostra plagae ipsorum sunt, quia curatione nostrorum vulnerum vulnerantur. State ergo, dilectissimi, ut Apostolus ait, succincti lumbos mentis vestrae in veritate, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, in omnibus sum
Abbreviated transcription (Latin):
quos ad rognum sublunat ȩt̾num.
Ut autemplene ualeamus agnos¬
cere. qͦmͦ app̃hendi possit tam
mira confessio.⁊ inpuerilem gͣ¬
dum qua nob̾ mutatione rede¬
ceat. inde sumendum ÷ uelox cõ
mutationum tͣnsitus: citus ad pa¬
cem recursus. Nulla memoria of¬
fensionis: nulla cupiditas digni¬
tatis. Amor sociȩ dilectionis: eqͥ¬
litas naturalis. Magnum enĩ bonũ
ẽ. nocere nonnosse: ⁊ ad maligna
ñ sapere. Quia inferre ac referre
iniuriam. mundi huius pruden¬
tia. ẽ: nemini autem malũ ꝓmalo
reddere. xpĩanȩ ÷ ȩquanimitatis
infantia. Ad hanc uos dilectis¬
sum similitudinem paruulor.
myst̾ium hodierne festiuitatis
inuitat: ⁊ hanc uob̾ humilitatis
formam ad oratus a magis puer
saluator insinuat. Quiit inita¬
torib suis quid głȩ pararet ostendet:
ortus sui tempore editos mr̃io con¬
consortes fierent passionis. Amet᷑
gͦ humilitas: romĩs a fidelib uete¬
tur elatio. Alter alterum sibi p̃fe¬

Expanded text:
quos ad regnum sublimat aeternum.quos ad regnum sublimat aeternum. CAP. IV. Ut autem plene valeamus agnoscere quomodo apprehendi possit tam mira conversio, et in puerilem gradum qua nobis mutatione redeceat, inde sumendum, ut velox sit commotionum transitus, citus ad pacem recursus: nulla sit memoria offensionis, nulla cupiditas dignitatis; amor sociae communionis, aequalitas naturalis. Magnum enim 139 bonum est nocere non nosse et maligna non sapere: quia inferre ac referre injuriam, mundi hujus prudentia est; nemini autem malum pro malo reddere, Christianae est aequanimitatis infantia. Ad hanc vos, dilectissimi, similitudinem parvulorum mysterium hodiernae festivitatis invitat; et hanc vobis humilitatis formam adoratus a magis puer Salvator insinuat: qui ut imitatoribus suis quid gloriae pararet ostenderet, ortus sui tempore editos martyrio connem aetatis consortes fierent passionis. Ametur igitur humilitas, et omnis a fidelibus vitetur elatio. Alter alterum sibi praefe
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ nĩo merito sustinemꝰ. Quis em̃
głabitur castumse hab̾e cor aut
mundum se. eẽ. peccato: ⁊ dicen¬
te beato iohanne. sidixerunꝰ qr
peccatum ñ habemꝰ. nosipsosse¬
quis inuenietur ita immunis a
culpa. ut mneo ñ habeat uł iusti¬
cia quodarguat. uł miscdia qđ
remittat. Unde tota dilectis¬
simi xpĩanȩ sapientiȩ discipli¬
na non inhabundantia uerbi.
non iastutia disputandi. neq
inappetitu laudis ⁊ głȩ. s inue¬
ra ⁊ uoluntaria humilitate con
Nam cum discipłi inter se ut ait
ȩuangłista disquirerent. quis
uocauit paruulum.⁊ statuit eũ
inmedio eoꝵ. ⁊ dixit. Am̃ dicouob̃.
nͥconu̾si fueritis ⁊ efficiamini sic̃
pariuili: non intrabitis in regnũ
cȩlorum. Quicumq gͦ humiliaue¬
rit se sicut puer iste: hic maor
erit iuregno cȩloꝵ. Amat xp̃c in¬
fãciam: quam primam ⁊ anuo
suscepit ⁊ corpore. Amat xp̃c̃ in¬
fantiam: humilitatis magistrã:
innocentiȩ regłam. mansuetudi¬

Expanded text:
nisi nostro merito sustinemus! Quis enim nisi nostro merito sustinemus! Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se ebeato Joanne: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos sequis invenietur ita immunis a culpa, ut in eo non habeat vel justitia quod arguat, vel misericordia quod remittat? Unde tota, dilectissimi, Christianae sapientiae disciplina, non in abundantia verbi, non in astutia 138 disputandi, neque in appetitu laudis et gloriae, sed in vera et voluntaria humilitate consNam cum discipuli ejus inter se, ut ait evangelista, disquirerent quis vocavit parvulum, et statuit eum in medio eorum, et dixit: Amsi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Quicumque ergo humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum . Amat Christus infantiam, quam primum et animo suscepit et corpore. Amat Christus infantiam, humilitatis magistram, innocentiae regulam, mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua diuinarum uirtutum
actione uiderunt: s puerum si¬
lentem. quietum. ⁊ sub matris
sollicitudine constitutum. Inqͦ
nullum quidem apparet de po¬
testate signum: s magnum p̃be¬
tur de humilitate miraculum.
Ipsa itaq species sacrȩ infantiȩ.
cui se deus dĩ filiꝰ aptaret. p̃dica¬
tionem aurib intimandam. ocu¬
lisq gerebat: ⁊ quod ad huc uocis
non ꝓferebat sonus. uisionis iam
docebat effectus. Tota enum uic¬
toria saluatoris quȩ ⁊ diabolum
suꝑauit ⁊ mundum: humilitate¬
ẽ. concepta. humilitate ẽ. confec
ta. Dispositos dies. sub ꝑ secutiõe
sionis. nec passuro defuit mansue¬
malam. humilitatis pͥuilegio bo¬
nam fecit. ⁊ ideo destruxit mortẽ.
⁊ mortis auctorem. quia omĩa qͣ
ꝑsecutores intulere ñ renuit. s
obȩdiens pat crudelitates seui¬
entium mitissima lenitate tole¬
uiuit: quantum nos humiles qͦn¬
tum oportet. eẽ. pacientes. quisi
quid laboris indicimus. numꝙͣ.

Expanded text:
in aliqua divinarum virtutum in aliqua divinarum virtutum actione viderunt; sed puerum silentem, quietum, et sub matris sollicitudine constitutum; in quo nullum 137 quidem appareret de potestate signum, sed magnum praeberetur de humilitate miraculum. Ipsa itaque species sacrae infantiae, cui se Deus Dei Filius aptarat, praedicationem auribus intimandam, oculis ingerebat, ut quod adhuc vocis non proferebat sonus, visionis jam doceret effectus. Tota enim victoria Salvatoris, quae et diabolum superavit et mundum, humilitate coepta, humilitate confecta est. Dispositos dies sub persecutione sionis, nec passuro defuit mansuemalam humilitatis privilegio bonam fecit, et ideo destruxit mortem et mortis auctorem, quia omnia quae persecutores intulere non renuit, sed obediens Patri crudelitates saevientium mitissima lenitate toleravit; quantum nos humiles, quantum oportet esse patientes, qui si quid laboris incidimus, numquam