comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b eum. Quis est eñĩ inops. nͥ qui uir-¬
tutũ diuitias ñ habet. & qͥs ẽ pauꝑ.
nisi qui iam aliqua uirtutũ dona ac¬
cipere meruit. s tam̃ adhuc ad ꝑfec¬
tionẽ uirtutis non ꝑuenit: In opẽ
gͦ manus fortioꝵ oppͥmit. paupem
uͦ manus diripientium affligit. qr
mmirũ antiquus hostis eos qui nul¬
la uirtute roborati sunt iuolent̃ si¬
bi ꝑ consensum iniquitatis subicit.
ab his uͦ qui iam aliqua sp̃alis lucri
bona colligere incipiunt. occulta
direptione dona uirtutũ tollit. his
gͦ quos aꝑta seuitia ꝑunit. latro est:
fur uͦ illis qͦs occulta fraude seducit.
Unde & his fortitudo necessaria est.
ut possint aꝑte pugnantẽ uincere.
illis uͦ circũspectio. ut possint occul¬
te insidiantẽ cauere. Cum gͥ diuna
pietas quos dam contra aꝑtam se¬
uitiam iimiei corroborando. qͦs¬
dam audem contra occultas eiꝰ insi¬
dias ꝑcircumspectionẽ illuminan-¬
do custodit. qͥd aliud qũa mopem
de manu fortioꝵ. & adiripientib

Expanded text:
s est enim inops, nisi qui virtutum divitias non habet? Et quis est pauper, nisi qui jam aliqua virtutum dona accipere meruit, sed tamen adhuc ad perfectionem virtutis non pervenit? Inopem ergo manus fortiorum opprimit; pauperem vero manus diripientium affligit, quia nimirum antiquus hostis eos qui nulla virtute roborati sunt violenter sibi per consensum iniquitatis subjicit. Ab his vero, qui jam aliqua spiritualis lucri bona colligere incipiunt, occulta direptione dona virtutum tollit. His ergo quos aperta saevitia perimit, latro est; fur vero illis quos occulta fraude seducit. Unde, et his fortitudo necessaria est, ut possint aperte impugnantem vincere; illis vero circumspectio, ut possint occulte insidiantem cavere. Cum igitur divina pietas quosdam contra apertam saevitiam inimici corroborando, quosdam autem contra occultas ejus insidias per circumspectionem illuminando custodit, quid aliud facit quam inopem de manu fortiorum et a diripientibus
Abbreviated transcription (Latin):
ox iusti ẽ presentẽ felicitatem
despicientis. Suꝑius cõmen¬
dauerat sp̃m suum dõ. & quasi nunc
quȩreres qͥd de carne fieri uellet. res¬
pondet se carnis curã non habere.
qͥa uanitas ẽ om̃ĩs caro. qͥa hii etiam
qui eam illicite & suꝑflue amando
omnistudio & diligentia custodi¬
unt. acorruptione seruare ñ posst̃.
Quos nimirũ odit ds̃. qͥa dũ nimᷤ
rẽ corruptibilẽ diligunt. ad amo¬
rem dĩ incorruptibilẽ non assur¬
gunt. Odisti inqͥt obseruantes ua¬
nitates suꝑuacue. Bene suꝑua¬
cue. qͥa & si transitoria ad necessi¬
tatem appetimꝰ. numqũa tam̃
ad suꝑfluitatẽ diligere debemus.
carnemq morituram ñ in deli¬
tiis fouere.s abincõmodis his
p̃cipuequȩ ad salutẽ animȩ minꝰ
conducere uident᷑ defendere. Dñs

Expanded text:
Vox justi est, praesentem felicitatem despicientis. Superius commendaverat spiritum suum Deo; et quasi nunc quaereres quid de carne fieri vellet, respondet se carnis curam non habere, quia vanitas est omnis caro. Quia ii etiam qui eam illicite et superflue amando omni studio et diligentia custodiunt, eamdem a corruptione servare non possunt. Quos nimirum odit Deus, quia dum nimis rem corruptibilem diligunt, ad amorem Dei incorruptibilem non assurgunt. Odisti, inquit, observantes vanitates supervacue. Bene supervacue. Quia, etsi transitoria ad necessitatem appetimus, nunquam tamen ad superfluitatem diligere debemus carnemque morituram non in deliciis fovere, sed ab incommodis his praecipue, quae ad salutem animae minus conducer
Abbreviated transcription (Latin):
abernaculum cab̾ naculo suo.
dĩ est ȩccła catholica. inqua fi¬
deles laborant. & in ꝓcinctu cuiꝰdã
spalis milidiȩ contra aerias potesta¬
tes pugnaturi excubant. In hoc au¬
tem tabernaculo illos ds̃ abscondit.
quib amorem qͥetis inspirando a
strepitu huiꝰ mundi secretũ expet̾e
facit. S in abscondito tabernaculi
ꝓtecti non st̃. qui in loco quietis qͥe¬
uidetur. Si em̃ timet. quomͦ
fortitudinẽ se habere dicit. & sinon
timet. quare refugiũ quȩxitꝰ Sed
mens humana int̾ spem & tunorẽ
constituta. dũ fortitudinẽ adiuto¬
ris sui considat de uictoria p̃sum̃s
sponte ꝓuocat inimicũ. cũ uͦ ꝓpri¬
am infirmitatẽ ad memoriã reuo

Expanded text:
tabernaculo suo . Tabernaculum Dei est Ecclesia catholica, in qua fideles laborant; et in procinctu cujusdam spiritalis militiae contra aeras potestates pugnaturi excubant. In hoc autem tabernaculo illos Deus abscondit, quibus amorem quietis inspirando, eos a strepitu hujus mundi secretum expetere facit. Sed in abscondito tabernaculi protecti non sunt qui, in loco quietis, quievidetur. Si enim timet, quomodo fortitudinem se habere dicit? Et si non timet, quare refugium quaerit? Sed mens humana, inter spem et timorem constituta, dum fortitudinem adjutoris sui considerat, de victoria praesumens sponte provocat inimicum. Cum vero proptiam infirmitatem ad memoriam revo
Abbreviated transcription (Latin):
istis uisibilib cermmꝰ. alia ẽ
uanitas. quã in nobis inuisibilit̃
sentimꝰ. Ista ext̾iora uana sunt. qͥa
cũ incorruptionẽ labuntur. spẽm suã
ꝑdunt. Anima autẽquȩ ꝑ iniqui-¬
tatẽ defluit. magis miserabili ua¬
nitate iusticiȩ decorem amittit.
Uniuersagͦ uanitas omĩs homo
uiuens. quia & foris ꝑ mortalitatẽ
p̃terit. & intꝰ ꝑ iniquitatẽ. qui si sal¬
tem in altero ꝑsisteret. uniuersa ua-¬
nitas non fuisset. Multa fec isti cu

Expanded text:
lia est vanitas quam in nobis invisibiliter sentimus. Ista exteriora vana sunt, quia cum in corruptionem labuntur, speciem suam perdunt. Anima autem quae per iniquitatem defluit, magis miserabili vanitate justitiae decorem amittit. Universa ergo vanitas omnis homo vivens, quia et foris per mortalitatem praeterit, et intus per iniquitatem; qui si saltem in altero persisteret, universa vanitas non fuisset. CAP. XLVIII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
les delectationes expͥmit cũ dicit. ani¬
ma eius inbonis demorabitur.Quic¬
quid eñi carnalit dulce ẽ. suȩ quidẽ
delectationis exꝑientiam fruentib
p̃stat. sed diu cũeis morari non pocest.
quia dũ gustu appeticũ ꝓuocat. tran¬
situ desideriũ fraudat. Spũales autẽ
deliciȩ quȩ nec gustatȩ transeunt. nec
reficientes decrescunt. nec satiantes te¬
dium gignunt. diucũ fruentib ꝑma¬
nere possunt. Sequitur. Semen eius
hereditabit terram. Terram uiuenti¬
um in futuro in hereditatẽ accipiet
ꝓbonis oꝑib suis. quȩ ꝑsemen signi¬
ficantur. Uel ꝑterrã caro accipi potͣ.
quã in futuro immortalem & impassi¬
bilem accipiet. qͥsqͥs eam in p̃senti in
oꝑe iurtutũ exercet: s quomͦ illue ꝑ¬
ueniet: firmam̃tũ est dñs tim̃tib

Expanded text:
cit: Anima ejus in bonis demorabitur. Quidquid tenim carnaliter dulce est suae quidem delectationis experientiam fruentibus praestat, sed diu cum eis morari non potest, quia dum gustu appetitum provocat, transitu desiderium fraudat. Spirituales autem deliciae quae nec gustatae transeunt, nec reficientes decrescunt, nec satiantes taedium gignunt, diu cum fruentibus permanere possunt. Sequitur: Semen ejus haereditabit terram. Terram, viventium in futuro in haereditatem accipiet pro bonis operibus suis, quae per semen significantur. Vel per terram caro accipi potest, quam in futuro immortalem et impassibilem accipiet, quisquis eam in praesenti in opere virtutum exercet. Sed quomodo illuc perveniet? Firmamentum est Dominus ti
Abbreviated transcription (Latin):
est. & ille incȩlo. & iste int̾ra. S ille de
cȩlo deieccus. in t̾ra hominẽ ꝑ inui¬
diam sub plantauit. iste int̾ra repro¬
bus effectus frẽm suũ zelando occi¬
dit. Quia eñi uita illiꝰ grauis ei fuit.
idõ ad mortẽ illiꝰ festinauit. Crucia¬
batur eñi neqũa conscientia cotidie
contra se cestimoniũ cernens uitam
iusti. & quasi grauis ei ad udendum
fuit. ex cuiꝰ presentia sua condemna¬
batur malicia. Iccirco auferre festina¬
uit e medio ipsũ. ne eũ uideret ad
confusionẽ suam quẽ uidere nolu
fortassis estimans postea ñ fore dm̃
uindicẽ iniqͥtatis. si ñ suꝑeẽt homo
iustus testis u̾itatis. Sic gͦ caiminter¬
fectorfr̃is babylonis fundam̃ta po¬
suit. abel autẽ int̾fectus sanguine
suo pͥmordia hierłm int̾ra consecra¬
uit. Sic ismael pͥmogenitꝰ reꝓbus
fuit. ysaac uͦ electꝰ. esau qͦ ab here¬
ditatis sorte &e dono benedictionis
reꝓbatur. iacob diligitur et eligitur.
& reꝓbato eliab pͥmogenito daina

Expanded text:
elo et in terra. Sed ille de coelo ejectus in terram hominem per invidiam supplantavit; iste in terra reprobus effectus fratrem suum zelando occidit, quia enim vita illius gravis ei fuit: ideo ad mortem illius festinavit. Cruciabatur enim nequam conscientia quotidie contra se testimonium cernens vitam justi, et quasi gravis ei ad videndum fuit, ex cujus poenitentia sua condemnabatur malitia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsum, ne eum videret ad confusionem suam quem videre nolui fortasse aestimans postea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis veritatis. Sic ergo Cain interlector fratris Babylonis fundamenta posuit, Abel autem interfectus sanguine suo primordia Hierusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit, Isaac vero electus; Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, et Jacob diligitur et erigitur; et reprobato Eliab primogenito, David
Abbreviated transcription (Latin):
hendo auxilium. Lupi occidunt.
sibiles animas necant. Sigͦ pastores
ur̃is. ascendite ex aduerso & dateuoᷤ
murũ ꝓdomo dñi. & quasi bonica¬
nes latrate circa caulas ȩccłȩ uocibus
ꝓbona custodia p̃miũ acciꝑe mere

Expanded text:
ahendo auxilium. Lupi occidunt, ahendo auxilium. Lupi occidunt, sibiles animas necant. Si ergo pastorvestris. Ascendite ex adverso, et date vos murum pro domo Domini, et quasi boni canes latrate circa caulas Ecclesiae vocibus bona custodia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd timidi estis: forte qͥa ñ statis sicut
phinees iccirco iram placare ñ potestiᷤ.
ut cesset quassatio. Forte qͥa discubu¬
istis adollas pharaonis & saginam
diligitis. pigrũ uob̃ ẽ surgere ad bel¬
lum. forte qr lanã diligitis & lac ñ
oues. iccirco pascitis uosmet ipsos ñ
oues. & fugitis uenience lupo. qͥa de
ouib ñ curatis. Saltem si lac ouium
comedicis. carnes comedere nolite.
Si fructũ ꝓcustodia ouium quȩri¬
tis. ipsas uiuas seruate. Bonus pa¬
stor etiam carnẽ suam ouib suis
edendam dedit ut eas reficeret. s uos
non solũ mercennarii pastores p̃ciũ
ꝓcustodia quę̧ritis. s ipsas etiamoueᷤ
lupi facti ad ur̃am refectionẽ necatis.
Ue pastorib malis qui pascunt se¬
met ipsos non oues. & utinã so. lum
non pascerent. siñ etiam dep asce¬
rentur. nc̃ autẽ & mercennarii fugi¬
unt. & lupioccidunt. Mercennarii
fugiunt non mutando locũ s subtͣ¬

Expanded text:
quid timidi estis? Forte quia non statis sicut quid timidi estis? Forte quia non statis sicut Phinees, idcirco iram placare non potestis, ut cesset quassatio . Forte quia discubuistis ad ollas Pharaonis et saginam diligitis, pigrum vobis est surgere ad bellum. Forte quia lanam diligitis et lac, non oves, idcirco pascitis vosmetipsos, non oves, et fugitis veniente lupo, quia de ovibus non curatis. Saltem si lac ovium comeditis, carnes comedere nolite. Si fructum pro custodia ovium quaeritis, ipsas vivas servate. Bonus pastor etiam carnem suam ovibus suis edendam dedit, ut eas reficeret, sed vos non solum mercenarii pastores pretium pro custodia quaeritis, sed ipsas etiam oves lupi facti ad vestram refectionem necatis. Vae pastoribus malis qui pascunt semetipsos, non oves! et utinam solum non pascerent, si non etiam depascerentur! Nunc autem et mercenarii fugiunt, et lupi occidunt. Mercenarii fugiunt , non mutando locum, sed subtr
Abbreviated transcription (Latin):
funt. scła autẽ ad iiua confirman¬
da. Ita sunt duo debita p̃ceptiscili¬
cet & uoti. Debitũ precepti guo doc¬
trina impenditur. debitũ uoti qͦ
exemplum format᷑. hii sunt etiam
duo gladiĩ qͦs in xp̃i passione adde¬
fensionẽ petrus ꝑauerat. unꝰ scilicet
corporalis qͥ scdm legẽ ueterẽ penã
peccantib irrogat. alt̃ uͦ qͥ scd̾m
nouã legẽ spiritalit̃ culpas feriens
homines sanat. Hic ẽ gladiꝰ ur quo
uos ferire debetis uicia hominum
ipsos homines amantes.qũe uobis
petrꝰ reliqͥt. si tam̃ feruoris illus he¬
redes facti estis. & imitatores ẽẽ uul
xp̃c eum cohibuisset. forsitan maio¬
ra adhuc petrꝰ fecisset. Hec tamen
gladium in uagina habetis. cũ tam̃
multicudo maior uobiscũ sit quam
cũ illis. Quid uos in passione.xp̃i fe¬
cissetis. qͥ mͦ ad ꝑcutiendum pigri
quippe dixit. Quod um exminimis
bulatur. Quid gͦ facitis: Quid pigri.

Expanded text:
sunt; secunda autem ad viva confirmansunt; secunda autem ad viva confirmanda. Ista sunt duo debita, praecepti scilicet et voti. Debitum praecepti, quo doctrina impenditur; debitum voti, quo exemplum formatur. Hi sunt etiam duo gladii, quos in Christi passione ad defensionem Petrus paraverat : Unus scilicet corporalis, qui secundum legem veterem poenam peccantibus irrogat; alter vero qui secundum novam legem spiritaliter culpas feriens, homines sanat. Hic est gladius vester, quo vos ferire debetis vitia hominum, ipsos homines amantes; quem vobis Petrus reliquit, si tamen fervoris illius haeredes facti estis, et imitatores esse vultsi Christus eum cohibuisset, forsitan majora adhuc Petrus fecisset. Nec tamen gladium in vagina habetis, cum tamen multitudo major vobiscum sit quam cum illis. Quid vos in passione Christi fecissetis qui modo ad percutiendum pigri quippe dixit: Quod uni ex minimis iano Christus tribulatur. Quid ergo facitis? Quid pigri,
Abbreviated transcription (Latin):
ita participes uos ẽe uoluit hono¬
ris sui. & iccirco dedit uob̃ pͥus de
spu suo. ut pͥus eẽtis participes u̾i¬
tatis. deinde consortes dignitatis.
dicate iudiciũ dñi. qr iudices scłi
positi estis. Audite qđ dictũ ẽ. Dñs
iudicabit fines t̃rȩ. Propt̃ hoc em̃i
dñs iudiciũ suũ infinẽ distulit. ut
uos pͥus iudicetis ad correctionem.
ne ipse post cũ iudicare ceꝑit iu¬
dicet ad damnationẽ. Uos em̃ ñ
quasi iudices criminũ ad ꝑcutien¬
dũ positi estis. s quasi uidices mor¬
boꝵ. ad sanandũ. Uidete gͦ langui¬
dum in manib ur̃is qũe uobis
misericors ille samaritanꝰ cõmisit.
ꝓ quo p̃cium iam ab eodem acce-¬
pistis. ne de ur̃o constet curatio il¬
lius. Habetis duos nũmos in testa¬
m̃to dupplici. uet̾is monetȩ unũ.
& unũ nouȩ. utemant᷑ ueteri ea
medicamina quȩ mordent. nouo
autẽ medicamina quȩ fouent. pͥ¬
ma ad purganda quȩ pucrida

Expanded text:
ita participes vos esse voluit honoita participes vos esse voluit honoris sui; et idcirco dedit vobis prius de Spiritu sancto, ut prius essetis participes veritatis, deinde consortes dignitatis. dicate judicium Domini, quia judices saeculi positi estis. Audite quod dictum est: Dominus judicabit fines terrae . Propter hoc enim Dominus judicium suum in finem distulit, ut vos prius judicetis ad correctionem, ne ipse post cum judicare coeperit, judicet ad damnationem. Vos enim non quasi judices criminum ad percutiendum positi estis, sed quasi judices morborum ad sanandum. Videte ergo languidum in manibus vestris, quem vobis misericors ille Samaritanus commisit, pro quo pretium jam ab eodem accepistis, ne de vestro constet curatio illius. Habetis duos nummos in Testamento duplici, veteris monetae unum, et unum novae, ut emantur Veteri ea medicamina quae mordent, Novo autem medicamina quae fovent: Prima ad purganda quae putrida
Abbreviated transcription (Latin):
sationẽ dĩ. Solus ipse peccata
tollere & peccatores iustificare porest.
tam̃ ut humanã conscientiã desua
pietate certam faceret potestatẽ rela¬
xandi peccata & indulgendi. arbitͥ¬
um homini concessit. ut homo ad
hominẽ quasi ad consimilẽ fuũ fa¬
miliariꝰ & fiducialius conueniret
qũe & uidere posset ueniam postu
laturus & accepturꝰ audire. Ds̃ em̃
hominẽ orantẽ uidere pot̃. s homo
dm̃ indulgentẽ iudẽ ñ pot̃. Iccirco
uoluit ds̃ ut homo homini loque¬
retur & de fua salute cũ illo tracta¬
ret. & ueniam peteret. & indulgen¬
tiam acciꝑet. S ne forteab homine
salus dubia eẽt ds̃ homo factꝰ ẽ. qui
nec falleretur iudicando nec falle¬
ret miserendo. Sic omne iudicium
datum ẽ filio diuina potestate in
participationẽ hominis transfusa.
ut homo peccata dimitt̾et upcta
diuinũ tam̃ iudiciũ cũ idẽ ipse hõ
ds̃ eẽt. Ipse autẽ homo xp̃c ficut
particeps factus fuerat naturȩ nr̃ȩ.

Expanded text:
sationem Dei. Solus ipse peccata tollere, et peccatores justificare potest; tamen ut humanam conscientiam de sua pietate certam faceret, potestatem relaxandi peccata et indulgendi arbitrium homini concessit, ut homo ad hominem quasi ad consimilem suum familiarius et fiducialius conveniret: quem et videre posset veniam postuaudire. Deus enim hominem orantem videre potest, sed homo Deum indulgentem videre non potest. Idcirco voluit Deus ut homo homini loqueretur, et de sua salute cum illo tractaret et veniam peteret; et indulgentiam acciperet. Sed ne forte ab homine salus dubia esset, Deus homo factus est, qui nec falleretur judicando, nec falleret miserando. Sic omne judicium datum est Filio , divina potestate in participationem hominis tranfusa, ut homo peccata dimitteret; juxta divinum tamen judicium, cum idem ipse homo Deus esset. Ipse autem homo Christus, sicut particeps factus fuerat naturae nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ conditionẽ tota condita erat ad glo¬
riam. pꝰea ꝑ p̃uaricationẽ tota ad¬
dicta erat ad penã. ut ostenderet᷑ qdđ̃
abiectus ẽ pͥmogenitꝰ terrȩ sicut pͥmo¬
genitus cęli corruerat. sicam̃ pͥmoge¬
nicus erat qͥ genitꝰ ñ erat. De ipso eñi
dictũ ẽ. ipse pͥncipiũ uiarũdĩ. & re
ꝓbata sunt pͥma. ut ostendatur qͥa
s bona incipientia. quȩ autẽ infine
facienda erant bona facienda erant.¬
& bona consũmata. Propt̃ hoc etiã
in ipsa rerum condicione pͥmũ ma¬
t̾iam fecit pꝰea form̃a suꝑ addidit. ut
ostenderet qđ similit̃ in rationali

Expanded text:
per conditionem tota condita erat ad gloper conditionem tota condita erat ad gloriam, postea per praevaricationem tota addicta erat ad poenam, ut ostenderetur quod abjectus est primogenitus terrae, sicut primogenitus coeli corruerat, si tamen primogenitus erat qui genitus non erat. De ipso enim dictum est: « Ipse principium viarum Dei . » Et reprobata sunt prima ut ostendatur quia  sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione primum materiam fecit, postea formam superaddidit ; ut ostenderet quod similiter in rationali
Abbreviated transcription (Latin):
ret popłs eum ut regẽ facerent ille
humilitatis exemplum relinqueis
sugit. & glam spreuit. & multa alia
alhȩc ꝑtinentia exempla. Prima
ẽgͦ pauꝑtas ut abiciamꝰ qđ grauat
in quo est peccandi occasio. & quia
pauꝑtas despicit᷑. sequit᷑ humilitas
qua ipsa etiam ꝓpt̃ dm̃ uilitas ama¬
tur. & or rursũ qͥ uilis ẽ sine reueren¬
tia leditur. necessaria ẽ post humili¬
tate pacientia qua om̃ia aduersa
ꝓpt̃ dm̃ fortit̃ tolerentur. Pauꝑtas
leuẽ facit & expeditũ. humilitas
modicũ. pacientia fordẽ & robustum.
E contra diabolus suos pͥmũ diuitia¬
rũ pondẽ in amore & sollicitudine
onerat ut deorsũ ruant. scdo ꝑ suꝑbi¬
am inflat. ut ꝑlatũ incedant. t̾cio ꝑ
impacientiã frangit. ut cito deficiais.
Hii duo popłi duas ciuitates ab initio
mo duos genuit filios. diuisionis pͥn¬
cipium & diuisionis signũ. qr illa mas¬
sa naturȩ humanȩ quȩ in ipso pͥmũ

Expanded text:
ret populus eum ut regem facerent , ille, ret populus eum ut regem facerent , ille, humilitatis exemplum relinquens, fugit, et gloriam sprevit: et multa alia ad haec pertinentia exempla. Prima est paupertas, ut abjiciamus quod gravat, in quo est peccandi occasio. Et quia paupertas despicitur, sequitur humilitas, qua ipsa etiam propter tur. Et quia rursum qui vilis est sine reverentia laeditur, necessaria est post humilitatem patientia, qua omnia adversa propter Deum fortiter tolerentur. Paupertas levem facit et expeditum, humilitas modicum, patientia fortem et robustum. Econtra diabolus suos primum divitiarum pondere in amore et in sollicitudine onerat ut deorsum ruant; secundo per superbiam inflat, ut per latum incedant; tertio per impatientiam frangit ut cito deficiant. Hi duo populi ab inimo duos genuit filios, divisionis principium et divisionis signum, quia illa massa naturae humanae quae in ipso primum
Abbreviated transcription (Latin):
plum pauꝑtatis reliquit. ut exone¬
ascencla¬
mus ꝑardirum exem¬
plũ humi¬
litatis. ut modicisine
difficulta¬
te transeam ꝑartum
exemplũ
pacientiȩ. ne deficia¬
mus in lon¬
gum. Exemplum
pauꝑtatis
dedit. cũdixit. Uul¬
sfoueas habent & uolucres¬
cȩli nidos. filius autẽ hominis non
habet ubi caput reclinet. Exempli
humilitatis dedit. cũdixit. Discite
ame qͥa mitissum & humilis corde.
Exemplum pacientiȩ dedit. qͣndo cũ
ꝑcuteretur non reꝑcussit. cũ occide¬
tur sustinuit. Exemplũ pauꝑtatis.
qͥa in hoc mundo diuitias habere
noluit. Exemplũ humilitatis. qͥa
głam spreuit. Exemplum pacientiȩ
qr mala fustinuit. Cum laudaretur
non lȩcabatur. cũ malediceret᷑ non
iͥstabatur. cũ premeret᷑ non frange¬
batur. Ait qͥdam illi. Magister bone.
Et respondit. Quid me dicis bonũr:
Ecce humilitas. Et alii dixerunt. De¬
moniũ habes. & dixit. Ego demoni¬
um non habeo. s honorifico patrem
meũ. Ecce pacientia. Et cũ require

Expanded text:
plum paupertatis reliquit, ut exoneascendamus per arduum exemplum humilitatis, ut modici sine difficultate transeamus per arctum exemplum patientiae, ne deficiamus in longum. Exemplum paupertatis dedit cum dixit: « Vulpes foveas habent, et volucreli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . » Exemplum humilitatis dedit, cum dixit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Exemplum patientiae dedit quando, cum percuteretur, non repercussit, cum joco caederetur, sustinuit; exemplum paupertatis, quia in hoc mundo divitias habere noluit; exemplum humilitatis, quia gloriam sprevit, exemplum patientiae, quia mala sustinuit. Cum laudaretur non laetabatur; cum malediceretur, non tristabatur; cum premeretur, non frangebatur. Ait quidam illi: « Magister bone. Et respondit. Quid me dicis bonum? » Ecce humilitas. Et alii dixerunt: « Daemonium habes. Et dixit: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum . » Ecce patientia
Abbreviated transcription (Latin):
arguuntur alia mamifeste exprobranteᷤ
uicia. ipsos suos accusatores reos osten¬
dunt. S filii isrł uictoriam quã multi¬
tudine ñ possunt fletib candẽ obti-¬
nent. qͥa sepe p̃lati subiectorũ imprope¬
riis humiliati. discunt peccantiũ ani¬
mos suꝑba & tumida inuectione non
irritare.sblanda potius & humili am¬
monitione corrigere. Facile eñi illius
increpationi a peccantib reuerentia
tribuit᷑. qui & suahumilit̃ plangere.
& aliena peccata miscditer rep̃hendẽ
ñ dubitatur. neq tunc audet peccator
se contra uerba arguentis erigere.cũ
in uita eius nichil muenit qͦd possit

Expanded text:
arguuntur, illa manifeste exprobrantes arguuntur, illa manifeste exprobrantes vitia, ipsos sui accusatores reos ostendunt. Sed filii Israel victoriam, quam multitudine non possunt, fletibus tandem obtinent, quia saepe praelati subjectorum improperiis humiliati, discunt peccantium animos superba et tumida invectione non irritare, sed blanda potius et humili admonitione corrigere. Facile enim illius increpationi a peccantibus reverentia tribuitur qui et sua humiliter plangere et aliena peccata misericorditer reprehendere non dubitatur; neque tunc audet peccator se contra verba arguentis erigere, cum in vita ejus nihil invenit quod merit
Abbreviated transcription (Latin):
potest eiusdem culpe socius pe¬
ẽẽ &eiuindex. Indignũ est em̃i ut ille de
peccato arguere p̃sumat aliũ. qͥ necdũ
apeccato castigare uoluit semecipsum.
Scriptũ quippe ẽ. Stedit finees. et pla¬
cauit. Stans eteñ ꝓstratos in turpitu¬
dine fornicationis tͣnsfigit & dm̃ pla¬
cat. qͥa sicut dictũ ẽ. ille solus lauda¬
bilit̃ in alio peccatũ ulciscit᷑. qͥ in semet¬
ipso ꝑ amor̃e iusticiȩ erectus. ad con¬
sensum peccati ñ inclinat᷑. Hinc ẽ. e¬
contrario. qͦd filii isrł cũ scelus gaba¬
onitarũ uindicaturi contra filios ben¬
iamin magis confidentia multitu-¬
dinis. qũa ⁊elo uirtutis excitati in p̃¬
lio conuenissent. tam magna plaga
corruisselegantur. Sunt enim ñ nulli.
qui potestate qua cȩt̾is p̃minent libere
subiectorum culpas arguere uolunt. et
tam̃ easdẽ inse culpas improba p̃sump¬
tione fouerenondesistunt.S hos tales
alienȩ culpȩ uindices. ipsi idem qͥ puni¬
endisunt pimunt. qͥa cũ abeis suꝑbe

Expanded text:
potest ejusdem culpae socius esse et vindex. Indignum est enim ut ille de peccato arguere praesumat alium, qui necdum a peccato castigare voluit semetipsum. Scriptum quippe est: Stetit Phinees et placavit . Stans etenim prostratos in turpitudine fornicationis transfigit, et Deum placat, quia, sicut dictum est, ille solus laudabiliter in alio peccatum ulciscitur qui, in semetipso, per amorem justitiae erectus, ad consensum peccati non inclinatur. Hinc est econtrario quod filii Israel, cum scelus Gabaonitarum vindicaturi contra filios Benjamin, magis confidentia multitudinis quam zelo virtutis excitati, in praelio convenissent, tam magna plaga corruisse legantur . Sunt enim nonnulli qui potestate qua caeteris praeeminent libere subjectorum culpas arguere volunt; et tamen easdem in se culpas improba praesumptione fovere non desistunt. Sed hos tales alienae culpae vindices ipsi iidem qui puniendi sunt perimunt, quia cum ab eis superbe
Abbreviated transcription (Latin):
scdias suas. qͥa bonitas usq ad qͥn¬
q oꝑa extendit᷑. malicia uͦ tantũ
ꝑtria dilacatur.
Primũ ꝑ inspirationẽ bo-¬
ña uoluntatẽ creando. post¬
ea ꝑ aspirationẽ excitando. deinde
ꝑ occasionẽ foris adhibitã quasi ui¬
am aꝑiens ad ꝑfectionẽ ꝓuocan¬
do. Per inspirationẽ ponit. ꝑ aspi¬
rationẽ impellit. ꝑ occasionẽ trahit.
Ponit aduolendũ. impellit ad ap¬
petendũ. trahit ad ꝑficiendũ. In
cordib aut̃ẽ malorũ ds̃ prauas uo-¬
luntates nec inspirando creat. nec
aspirando excitat. tautũ mͦ scđm
dispensationẽ suã aliq̃n manife-¬
stam. aliq̃n occultã. semꝑ autem
iustã occasionẽ aliqñ foris adhi-¬
bendo. iusto iudicio p̃cipitat. Er¬
go in cordib bonoꝵ. uoluntates
rectas pͥmũ intꝰ ipse facit. & dein¬
de easdem foras. ubi uoluerre &
qͣntũ uoluerit ad effectũ dirigit.
Prauas autẽ uoluntates ipse intꝰ

Expanded text:
sericordias suas, quia bonitas usque ad quinsericordias suas, quia bonitas usque ad quinque opera extenditur; malitia vero tantum per tria dilatatur. Primum, per inspirationem, bonam voluntatem creando; postea, per aspirationem, excitando; deinde, per occasionem foris adhibitam, quasi viam aperiens, ad perfectionem provocando. Per inspirationem, ponit, per aspirationem impellit, per occasionem trahit. Ponit ad volendum, impellit ad appetendum, trahit ad perficiendum. In cordibus autem malorum Deus pravas voluntates nec inspirando creat, nec aspirando excitat. Tantummodo secundum dispensationem suam aliquando manifestam, aliquando occultam, semper autem justam, occasionem aliquando foris adhibendo justo judicio praecipitat. Ergo in cordibus bonorum voluntates rectas primum intus ipse facit, et deinde easdem foras ubi voluerit et quantum voluerit, ad effectum dirigit. Pravas autem voluntates ipse intus
Abbreviated transcription (Latin):
nec inminus. ut uerbi gr̃a. si aliqua
in unũ cõponant᷑. cõponentia cõpo¬
sito ȩqualia sunt. & si unũ in multa
diuidat᷑. diuidentia diuiso paria
existunt. hȩc eñi duo solũ creatura
potest id est uł seꝑata coniungere.
uł coniuncta seꝑare. cũ dõ nob̾ cõ¬
munia sunt. Et idõ qͣndo hec adeo
fiunt sine nobbona eiꝰ sunt. Qnͣdo
a nob̾ sine dõ mala nr̃a. Qnͣdo adõ
nob̾cũ. uł a nob̃ cũ dõ. bona eiꝰ &
nr̃a. Sextũ opꝰ ẽ id qͦd est facere ni¬
chil eẽ. hoc ds̃ in se ñ potest. in crea¬
tura ñ uult. Angłs et homo in cre¬
atura ñ potest. In se aliqͣndo potest
ñ qͣntũ ad eẽntiam: s qͣntũ ad iusti¬
ciam. Sic in genesi ds̃ sex dieb oꝑa¬
tus dr̃. Et in eugłio similit̃. sexoꝑa
miscdiȩ numerant᷑. qͥa in senario
ꝑfectionis sũma nec plus iusto ha-¬
bens nec minꝰ. & signata ẽ & conten¬
ta. Ergo ñ continebit mira sua mi¬

Expanded text:
nec in minus, ut verbi gratia, si aliqua nec in minus, ut verbi gratia, si aliqua in unum componantur, componentia composito aequalia sunt, et si unum in multa dividatur, dividentia diviso paria existunt. Haec enim duo quae solum creatura potest, id est vel separata conjungere, vel conjuncta separare cum Deo nobis communia sunt. Et ideo quando haec a Deo fiunt, sine nobis bona ejus sunt. Quando a nobis sine Deo mala nostra. Quando a Deo nobiscum, vel a nobis cum Deo bona ejus et nostra. Sextum opus est id quod facere nihil esse; hoc Deus in se non potest, in creatura non vult. Angelus et homo in creatura non potest. In se aliquando potestnon quantum ad essentiam, sed quantum ad justitiam. Sic in Genesi Deus sex diebus operatus dicitur; et in Evangelio similiter sex opera misericordiae numerantur, quia in senario rfectionis summa nec plus justo habens, nec minus, et signata est et contenta. Ergo non continebit in ira sua mi
Abbreviated transcription (Latin):
to corꝑis & sanguinis xp̃i cotidie
plures eẽnciȩ uniunt᷑. cũ substan¬
tia panis & uini quȩ ante bñdicti¬
onis u̾ba ab eentia corꝑis xp̃i ue
racit̾ aliud sunt ꝑ ipsam benedicti¬
oñe sp̃u scõ mirabilit oꝑante in ip¬
sam corꝑis xp̃i substantiã conuer¬
tunt᷑. ita ut pꝰ scĩficationẽ solũ corpꝰ
xp̃i sit. qͦd ante ueracit᷑ panis & ui¬
ni substantia fuit: Neq hȩc corꝑi
xp̃i extͥnsecꝰ in augm̃tũ accedunt.
aut incorꝑant᷑ ut eẽntialit̃ diu̾sa
ꝑmaneant. s in id ipsũ cõmutan¬
tur. ut eẽntialic̃ ꝓrsus unũ fiant.
Hoc tam̃ opꝰ diuinȩ potentiȩ utrũ
alias in natura alicubi mͦ occulto
& incognito agat᷑ sicut asserendũ
non ẽ. ita nec ꝑtinacit cũ res ualde
dubia sit contradicendũ. Hic tamen
ueracit fieri nullatenꝰ dubitandũ.
Hȩo itaq oꝑa tria ad solã dĩ potenti¬
am ꝑtinent. Quartũ & qͥntũ idest
de aliquo aliqͥd facere nec in maius

Expanded text:
nto corporis et sanguinis Christi quotidie nto corporis et sanguinis Christi quotidie plures essentiae uniuntur cum substantia panis et vini, quae ante benedictionis verba ab essentia corporis Christi veraciter aliud sunt, per ipsam benedictionem, Spiritu sancto mirabiliter operante, in ipsam corporis Christi substantiam convertuntur, ita ut post sanctificationem solum corpus Christi sit quod ante veraciter panis et vini substantia fuit? Neque haec corpori Christi extrinsecus in augmentum accedunt, aut incorporantur, ut essentialiter diversa permaneant, sed in ipsum commutantur, ut essentialiter prorsus unum fiant. Hoc tamen opus divinae potentiae, utrum alias in natura alicubi modo occulto et incognito agatur, sicut asserendum non est, ita nec pertinaciter, cum res valde dubia sit, contradicendum. Haec tamen veraciter fieri nullatenus dubitandum. Haec itaque opera tria ad solam Dei potentiam pertinent. Quartum et quintum, id est de aliquo aliquid facere, nec in majus,
Abbreviated transcription (Latin):
q id eui addit᷑. crescere ꝓbatur. he¬
q eñi aliud coniuncta funt. qͣm dis¬
iuncta fuerunt. S forte impossi¬
bile uideat᷑. ut de una simplicies¬
sentia. plures eẽntiȩ ꝑ increm̃tũ
ꝓdeant. qͥa qͦd simplex ẽ. nec minꝰ
ẽẽ qͣm ẽ nec plus posse putant.
Quidigͦ dicimꝰ plus ẽẽ int̃ nichilet
aliqͥd. qũa int̾ aliqͥd & amplius:
Quem gͦ confitem᷑ creandode i¬
chilo aliqͥd fecisse. cur negemꝰ ipsũ
aliqͥd ad amplius extendere ꝓpa¬
gando: Sic est inoꝑe unionis eũ
plures eẽntiȩ una fiunt. Quodli¬
cet a sensib remotũ sit. tam̃ in oc¬
culto naturȩ sinu in elem̃tis aliq̃n
fieri qͣm temerariũ ẽ assere̾: tam
stultũ negare. De nichilo aliquid
factũ ẽ qͣndo in pͥncipio creauit ds̃
cȩlũ et t̾ram. De aliquo plus qͣndo
de costa uiri facta ẽ mulier. & qͣndo
de qͥnq panib saciata sunt qͥnq
milia hominũ. Honne in sacram̃¬

Expanded text:
que id cui additur, crescere probatur. Neque id cui additur, crescere probatur. Neque enim aliud conjuncta sunt, quam disjuncta fuerunt, sed forte impossibile videatur, ut de una simplici essentia plures essentiae per incrementum prodeant, quia quod simplex est, nec minus esse quam est, nec plus esse putant. Qualiquid, quam inter aliquid et amplius? Quem ergo confitemur creando de nihilo aliquid fecisse, cur negemus ipsum aliquid ad amplius extendere propagando? Sic est in opere unionis, cum plures essentiae una fiunt. Quod licet a sensibus remotum sit, tamen in occulto naturae sinu in elementis aliquando fieri, quam temerarium est asserere tam stultum negare. De nihilo aliquid factum est, quando in principio creavit Deus coelum et terram . De aliquo plus, quando de costa viri facta est mulier, et quando de quinque panibus satiata sunt quinque millia hominum. Nonne in sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
scdm eẽntiam in maius. Tertium
tũ opꝰ ẽ de aliqͥb facere aliqͥd ñ in mi-¬
nus. Sextũ opꝰ ẽ de aliquo face nichil.
Primũ opꝰ ẽ creationis. Scđ̾m opꝰ
ẽ ꝓpagationis. Terciũ opꝰẽ umomᷤ.
Quartũ opꝰ ẽ seꝑationis. Qncũ opꝰ
ẽ coniunctionis. Sextũ opꝰ ẽ destruc¬
tionis. Primũ opꝰ. et scđm. & tertiũ
tantũ bona sunt. Quartũ & qͥntum
aliq̃n bona aliq̃n mala. Sextũ tan¬
tũmodo malũ est. Primũ. & scđ̾m &
terciũ. soli dõ possibilia sunt. Quar¬
tũ & qͥntũ cõmunia sunt dõ cũ crea¬
eẽntiam id est ut una eẽntia in plu¬
res excrescat solus ds̃ facere potest.
Item de aliqͥb aliqͥd in minꝰ scd̾m
eeñtiam. idẽ ut plures eẽntiȩ in uña
redeant: solus ds̃ facere pot̃. Sunt
qͥ negant aliqͥd crescere posse nͥ ei
aliquid uł aliunde extͥnsecꝰ addat᷑.
uł nouũ conercet᷑. Sed non atten¬
dunt hui hoc uere increm̃tũ ñ eẽ
in quo neq id qͦd addicur. ne¬

Expanded text:
ntitatem in majus. Tertium tum opus est de aliquibus facere aliquid non in minus. Sextum opus est de aliquo facere nihil. Primum opus est creationis. Secundum opus est propagationis. Tertium opus est unionis. Quartum opus est separationis. Quintum opus est conjunctionis. Sextum opus est destructionis. Primum opus et secundum, et tertium tantum bona sunt. Quartum et quintum aliquando bona, aliquando mala. Sextum tantummodo malum est. Primum et secundum, et tertium soli Deo possibilia sunt. Quartum et quintum communia sunt Deo cum creaessentiam, id est ut una essentia in plures excrescat, solus Deus facere potest. Item de aliquibus aliquid in minus secundum essentiam, id est ut plures essentiae in unam redeant, solus Deus facere potest. Sunt qui negant aliquid crescere posse, nisi ei aliquid vel aliunde extrinsecus addatur, vel novum concreetur, sed non attendunt hi hoc vere incrementum non esse, in quo neque id quod additur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dulcia faucib meis eloquia tua suꝑ
me ori meo. Non eñiait. dulcia uen-¬
tri meo. s faucib meis. ñ stomacho
meo s ori meo. Acsi dicẽt. ꝑ uerbũ
quidẽ tuũ dñe uent̃ carnalitatis p̃¬
mit᷑. s palatũ cordis intus sapore
dulcedinis delectat᷑. qͥa & siforis in¬
firmitatẽ grauat laboroꝑis. intus
tam̃ desidium pascit dulcedo & gu-¬
stus suauitatis. Hinc ẽ qͦa dilectus
ille & carus ioħs qui uerbũ dĩ tam
frequent̃ & tam libent̃ edere consue¬
uerat. de se ꝑhibet dicens. Accepi li¬
brũ de manu angłi. & deuoraui eũ.
& erat inore meo tanqu̾a meldulce. &
cũ deuorassem eũ. amaricatꝰ ẽ uent̃ m̃s.

Expanded text:
dulcia faucibus meis eloquia tua super dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo! Non enim ait dulcia ventri meo, sed faucibus meis. Non stomacho meo, sed ori meo. Ac si diceret: per verbum quidem tuum, Domine, venter carnalitatis premitur, sed palatum cordis intus sapore dulcedinis delectatur, quia et si foris infirmitatem gravat labor operis, intus tamen desiderium pascit dulcedo et gustus suavitatis. Hinc est quod dilectus ille et charus Joannes qui verbum Dei tam frequenter et tam libenter edere consueverat, de se perhibet, dicens: Accepi librum de manu angeli et devoravi eum; et erat in ore meo tanquam mel dulce; et cum devorassem eum amar
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ similit saporẽ suũ qͥ fauces sp̃uales
delectat: nutͥmentũ suũ. qͦd substan¬
tiã spalẽ pascit & uegetat. habet etiã
massam suã. quȩ infirmitatẽ quo¬
dãmͦ p̃mit & grauat. fauces sp̃uales
dicimꝰ palatũ cordis. Sapor uerbidĩ
ẽgustus int̾nȩ dulcedims. Anima
autẽ. ipsa ẽ substantia spũalis. Nu-¬
trim̃tum uerbi dĩ ẽ exercitium uir¬
tutis. Massa uͦ pondus laboris. Qͥa
gͥ sapor ille int̾nȩ dulcedinis sine fa-¬
stidio sumit᷑. quasi de quodã spũalis
cibi gustu fauces cordis delectationẽ
ꝑcipiunt. s saturari ñ possunt. Na
uero exercitiũ uirtutis quo anima
pascitur ñ sumit᷑ sine pondere labo¬
ris quo caro grauat᷑. quasi quidam
sensualitatis nr̃ȩ stomachus dũcibũ
boni oꝑis exercendo ꝑcipit. ne uir-¬
tutẽ qua reficit᷑ ultra modũ appe¬
tat. ipse eũ quo p̃mit᷑ labor oꝑis casti¬
gat. Iam ut ęstimo satis intelligis
qͥd sibi uult qͦd iste dicebat. Quam

Expanded text:
imiliter saporem suum, qui fauces spirituales delectat; nutrimentum suum, quod substantiam spiritualem pascit et vegetat. Habet etiam massam suam quae infirmitatem quodammodo premit et gravat. Fauces spirituales dicimus palatum cordis. Sapor verbi Dei est gustus internae dulcedinis. Anima autem, ipsa est substantia spiritualis. Nutrimentum verbi Dei est exercitium virtutis; massa vero, pondus laboris. Quia igitur sapor ille internae dulcedinis sine fastidio sumitur, quasi de quodam spiritualis cibi gustu fauces cordis delectationem percipiunt, sed saturari non possunt. Quia vero exercitium virtutis, quo anima pascitur, non sumitur sine pondere laboris, quo caro gravatur, quasi quidam sensualitatis nostrae stomachus, dum cibum boni operis exercendo percipit, ne virtutem qua reficitur ultra modum appetat, ipse eum quo premitur labor operis castigat. Jam, ut existimo, satis intelligis quid sibi vult quod iste dicebat: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
i tu frat̃ negligentẽ scͥptorem
habere non uis. ȩqũu tibi ui¬
detur ut ego diligã tepidũ lectorẽ:
festiuitatem mͦ cęlebramꝰ libet pa¬
rũꝑ fuspensis int̾m seriis tͥ iocundi¬
ori sermone colludere. & simul ut eui¬
giles pulsare. Causaris gͦ qͦd ego cũ
de duob discipłis ad monumentũ
currentib. ioħe uidelicet & petro
sermonẽ facerẽ. & qͥd in illorũ fac¬
to nobis faciendũ ostendẽtur. tuȩ
petitioni satis facere uolens expla¬
narẽ. ꝑ illum quidẽ qͥ pͥus ad mo¬

Expanded text:
i tu, frater, negligentem scriptorem habere non vis, aequum tibi videtur ut ego diligam timidum lectorem? Festivitatem modo celebramus; libet parumper, suspensis interim seriis, tibi jucundari, sermone colludere, et simul te ut evigiles expulsare. Causaris ergo quod ego, cum de duobus discipulis ad monumentum currentibus, Joanne videlicet et Petro sermonem facerem, et quid in illorum facto nobis faciendum ostenderetur, tuae petitioni satisfacere volens explanarem, per illum quidem, qui ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
sosi non ita causa nr̃a agitur. Peccan
lapsu surgere non ualet. ad cor pec¬
catoris mater gr̃a mittit᷑. sacerdos
int̃cessor quȩritur. ut ds̃ qui iratus
non fuerat complacetur. Quid di¬
cam: Quis sapiens & custodiet hȩc.
& intelliget miscdias dñi: Numqͥd
eñi idõ suꝑfluo factũ est qͦd factũ est.
qͥa dẽ ab irato in ꝓpiciũ mutatꝰ non
est.qui suis nunquã ꝓpitius non
est: Absit. S necesse ẽ sic fieri. quia
aliter reatus nr̃i sceleris non pocest
expiari. S necesse ẽ sic fieri. quia ds̃
hoc etiam qͦd dare desidat. a se p̃cipit
manebat. quȩ cũ debita satisfactio¬
ne soluitur. ut ita dicam ñ ds̃ homi
ni. s homo dõ reconciliat᷑. De pecca¬
tis autẽ utrũ redeant uł non exqͦ.
semel dimissa fuerint. ego int̾um non
asserendũ iudico. s uerendũ. Quoa
tam̃ si sit uł non sit. qua iusticia fiat
uł non fiat. alt̾iuis tractatꝰ oꝑamex¬
pectat. eo p̃cipue qͦd quȩdam diui¬

Expanded text:
so, si non ita causa nostra agitur. Peccantso, si non ita causa nostra agitur. Peccantlapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec et intelliget misericordias Domini? Nunquid enim superfluo ideo factum est quod factum est, quia Deus ab irato in propitium mutatus non est, qui suis nunquam propitius non est? Absit! Sed necesse est sic fieri, quia aliter reatus meriti sceleris non potest expiari. Necesse est ergo sic fieri, quia Deus hoc etiam quod dare desiderat, a se praecipit manebat. Quae cum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum redeant an non, ex quo semel dimissa fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam. flagitat miscđiam. & hoc
totũ quasi ex homine ẽẽ creditur. sed
qͥs quęso hoc facit. nisi ille qui intus
p̃sidet. & cor hominis ad hoc facien¬
dum mouet: Obsecro ut non sitone¬
rosum sibreue qͦddan huius rei exem¬
plum ꝓposuero. Rater quidam con¬
tumacem filiũ quasi cũ magno furo¬
re expulit. ut ita afflictꝰ humiliari
disceret. s illo in contumatia sua ꝑ¬
sistente. quadam secreta dispensatio¬
ne consilii apatre mat̾ mictit᷑. ut non
quasi a patre missa. Squasi materna
ꝑse pietate ducta ueniens muliebri
lenitate obstinatũ demulceat. contu¬
macem ad humilitatẽ flectat. uehem̃¬
der patrem iratum nuntiet. se tam̃
int̾uenturã spondeat. ueniam pro¬
mittat. consiliũ salutis suggerat. in¬
tercessores quȩrere suadeat. non nisi
magnis p̃cib patrem placari posse
dicat. Causam tam̃ rei se suscepturã
asserat. & adbonũ finẽ rem omnem
se ꝑducturam ꝓmittat. Uidete quȩ¬

Expanded text:
veniam, flagitat misericordiam; et hoc veniam, flagitat misericordiam; et hoc totum quasi ex homine esse creditur. Sed quis, quaeso, hoc facit nisi ille qui intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum si breve quoddam hujus rei exemplum proposuero. Pater quidam contumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam secreta dispensatione consilii, a patre mater mittitur, ut non quasi a patre missa, sed quasi materna per se pietate ducta veniens muliebri lenitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehemer patrem iratum nuntiet, se tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat; causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tam difficult̃ penitendo ad dm̃
redit. qͥa & cautior de reliquo effici¬
tur.cũ nonsine graui labore pȩniten¬
tiaditus indulgentiȩ aꝑit᷑. Semat
gͦ peccator & suspiret. & anxius pro
peccato suo timeat. & expauescat.
sollicitus discurrat. auxiliatores &
int̃cessores quȩrat. ꝓsternat sehu¬
milit homini. qͥ noluit humiliter
astare creatori. ut in hoc etiam facto
quodãmͦ ad dm̃ damet. &dicat. Vide
dñe & considera. & actende qͥd facio.
Scio qͥdem dñe ꝙ fateor. qͥa tͥ subici nol¬
le damnabilis fuit elatio. sed iam ꝓpter
te coram homine ꝓstern non sit quȩ¬
so despicabilis deuotio. Magnũ est qͦd
abstuli. nec parũ est quod reddo. O
qũa suauus & iocunda dĩ nr̃i miseratio.
totũbonũ nr̃m ipse in nob̃ oꝑat᷑. & ue¬
lut pat̾ alludens infiliis sic tocũ facit.
ut quasi nichil facere uideat᷑. Eece pec¬
cator cõpunctus gemit. suspirat. lacri¬
matur.conficetur reatũ suũ. postulat

Expanded text:
cum tam difficulter poenitendo ad Deum cum tam difficulter poenitendo ad Deum redit; quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitendi, aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat et expavescat, sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini, qui humiliter noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo ad Deum clamet et dicat: Vide, Domine, et considera et attende quid facio. Scio quidem, Domine, et fateor quod tibi subjici nolle damnabilis fuit elatio; sed jam propter te coram homine prosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ. qͦd in abolendis peccatis nẽ¬
quaꝗͣ dõ humana cooꝑatio suffra¬
getur. idõ tam̃ homine cooꝑatorem
fieri. quia salus peccatoris eo modo
competentius ꝑficitur. Quid enm
peccata. nisi plage quȩdam funt. &
qͥd est penitentia nsi medicina: Et
scim quod in sanandis uulneribus
carnis. nisi congruũ adhibeat᷑ reme¬
dium dolori. nequaꝗͣ sequit᷑ effectus
curationis. Quia gͦ ꝑsuꝑbiam om̃e
peccatũ gerit᷑. necesse ẽ ut ꝑhumili¬
tatẽ om̃is pęnicentia condiat᷑. quati¬
nus inobedientiam obedientia fran¬
gat. & elationis cumorẽ humilitatis
deuotio p̃mat. Conueniens gͦ ualde
ẽ. ut nos qͥ peccando dõ contumaces
fuimꝰ. penitendo hominib etiam ser¬
uis cdĩ supplices simꝰ. & homo qͥ addĩ
grãm conseruandam mediatore ñ
eguit. iam eã recuperare ñ nͥ ꝑhomi¬
nem mediatore possit. Nam & hoc
saluberrimũ ẽ peccatori. ut discat
quã longe peccando adõ recesserit.

Expanded text:
bemus quod in abolendis peccatis nebemus quod in abolendis peccatis nequaquam Deo humana cooperatio suffragatur. Ideo tamen hominem cooperatorem fieri; quia salus peccatoris eo modo competentius perficitur. Quid enim peccata nisi plagae quaedam sunt; et quid est poenitentia nisi medicina? Et scimus quod in sanandis vulneribus carnis nisi congruum adhibeatur remedium dolori; nequaquam sequitur effectus curationis. Quia ergo per superbiam omne peccatum geritur, necesse est, ut per humilitatem omnis poenitentia condiatur, quatenus inobedientiam obedientia frangat, et elationis tumorem humilitatis devotio premat. Conveniens ergo valde est ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatorem non eguit, jam eam recuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc saluberrimum est peccatori ut discat quam longe peccando a Deo recesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis mei. ut ꝑ illud quicũq digne sm̃¬
serit. ȩt̃nam uitã consequi possit. d¬
mili mͦ hoc dictũ existimo. Quorũ
remiseritis peccata remitent᷑ er ꝙ
quorũ retinueritis retenta erunt.
Acsi aꝑtiꝰ diceret᷑. Tantam uobis
potestatẽ in ligandis & soluendis
peccatis tribuo. ut qͥsqͥs a uob̃ligi¬
ri meruerit.apud me solucus ẽẽnꝰ
possit. & qͥs qͥs a uob̃ solui meruerit.
iam apud me ligatꝰ ñ sit. Audiant
homines & intelligant peccatores.
qͦd p̃sidiũ eis adõ concedit᷑. quod
rursum iudicit̃ p̃ꝑat᷑. Fortassis dm̃
necdũ int̃pellare p̃sumunt. habei
homines sacerdotes uice dĩ fun¬
gentes. cũ quib int̾im causã fuam
sine ꝑiculo agere possunt. Amen
int̾cessores. & timeant iudices. Sed
fortassis it̾m querat aliqͥs qͥd opus
sit dõ ad soluenda peccata homi¬
nũ. homines cooꝑatores querere.
quasi ꝑse qͦd uoluerit non ualeas
adimplere. S certissime scire de¬

Expanded text:
nis mei, ut per illud quicunque digne sumpnis mei, ut per illud quicunque digne sumpserit aeternam vitam consequi possit. Simili modo hoc dictum aestimo: « Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta erunt. » Ac si apertius diceretur: Tantam vobis potestatem in ligandis et solvendis peccatis tribuo, ut quisquis a vobis ligari meruerit, apud me solutus esse non possit, et quisquis a vobis solvi meruerit, jam apud me ligatus non sit. Audiant homines, et intelligant peccatores quod praesidium eis a Deo conceditur, quod rursum judicium praeparatur. Fortassis Deum necdum interpellahomines sacerdotes vice Dei fungentes, cum quibus interim causam suam sine periculo agere possunt. Ament intercessores et timeant judices. Sed fortassis iterum quaerit aliquis quid opus sit, Deo ad solvenda peccata hominum, homines cooperatores quaerere quasi per se quod voluerit non valeat adimplere. Sed certissime scire de