comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trem. ⁊ ñ filius ad ñ patrem refectur. itags¬
nitus. it genitore. ⁊ ñ genitus adñgeni¬
stẽdit qd̾ ingenitus relatiue dr̃. ⁊ te solo
patir iccipinur. Alia quoq nocio ẽ quatẽ
ingenitus. alia qua patet. Atq tantum
ualet cum dicitur ingenitus. quantu n̾
genitus. ł ñ filius. An sic̃ solus pat̾ dicit̃
ĩ ge̾itus dici debeat ñ genitus ł ñ filius
do solet queri uirum sicut solus pater.
ingenitus. iu ip̃e solus debeat dici il geni¬
tus. uł nõ filius. ut uoc ⁊̃ sp̃t sanctus p̾¬
sit dici ñ filius uł ñ genitus. ¶ inubus

Expanded text:
trem, et non Filius ad non Patrem refertur; ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genistendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2. An sicut solus Pater dicitur ingenitus, dici debeat non genitus vel non filius. Ideo solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non Filius; ut nec etiam Spiritus sanctus possit dici non Filius, vel non genitus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Differt ergo patar afilio. auctoritare
genenatõnis. elufert ⁊̃ prietate innascib¬
litatis .i. quia ẽ ingenitus. un aũg distĩ¬
guens int̾ pͥetatem qua dr̃ pater. ⁊ illa
qua dicitur ingenitus. i.u.ł. tecri. sieait.
no ẽ ħ dicere ingenitum qd̾ ẽ patre dicẽ
quia ⁊ si filiu n gemuifs. nichil ꝓhibeͣt
dicere eum ingenitu. Et sigignat quis¬
q filium nõ exco ip̃e ẽ ingenitus. quia
geniti hominẽs gignunt alios. ꝯlõ ergo
i̾o dicitur pater. quia ingenitus. Ideo c̃
d̾ dõ patre utrũq dicatur.alia nocio ẽ qua
intelligitur genitor. alia qua ingenitus.
G̃enitor enim dr ad genitum .i. filiũ cu
ñ admittit loquendiconsuetuto. ꝯlich̾ e¬
tñ ĩtellectui demitur. si dicatur t̾i filius.
que ad mod̾ ⁊̃ sidicatur ñ genitus. ꝓ eo
ꝙ dr ingenitus. nicħ aliud dicitur. iteo ñ¬

Expanded text:
tis. Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem qua Pater dicitur, et illam qua dicitNon est hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum n admittit loquendi consuetudo. Nihil autem intellectui demitur, si dicatur non Filius; quemadmodum etiam, si dicatur non genitus, pro eo dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Item: N
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩcut iiquid cor xͥ carnis nich̾ ẽ aliud qͣ
caro. sic donum sp̃c sc̃i nich̾ ẽ iliud quam
sp̃c sc̃s ĩ tantum cigo donu di ẽ. ĩ quãtũ
datur eis quib datur. Aput se aũt d̃s ẽ.
⁊ si nemini datur. quia d̃s erat patu ⁊ fili¬
o coet̾nus. añt qua cuiquar daretur. llec
quia illi dant. ⁊ ip̃e datur. io minor ẽ il
Ita eium datur sicut d̾i donum. ut ⁊̃ sẽ ip¬
sum det. sicut ds. Nlon enim dici põt. nõ
et sue potestatis. dequo dictum ẽ. Sꝑ̃x ubi

Expanded text:
Sicut, inquit, corpus carnis nihil est aliud quam caro, sic donum Spiritus sancti nihil est aliud quam Spiritus sanctus. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur; apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest, non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nitate gradus. ncħ ꝙ infenus suꝑius ue
dici possit. s tota deitas sui ꝑfectõe cquał
ẽ. ut exceptis nocabuł que pprictute in¬
dicant ꝑ sõatum. quicquid d una ꝑsona
dicitur de trib digͥssime poffit intelligi. dt¬
fatemur dm̃. ita inpretite sabellu decli¬
nantes tres ꝑsonas ex pͥsłas sub ꝓprietate
distingiumus ñ ip̃m sibi patre. ip̃m sibi
patris. aliam filii. aliam sp̃e .s. ce̾ ꝑ sona.

Expanded text:
nitate gradus, nihil quod inferius superiusve dici possit, sed tota Deitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis vocabulis, quae proprietatem pedicant, quidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi. Atfatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus: non ipsum Patris, aliam Filii, aliam Spiritus sancti esse
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur.⁊ cẽ cia aliqñ significet. supͣ excc̾is
aug̃i aꝑte ostendimus. quod aũt ꝓyposta¬
si atq ꝓprietate accipiatur. exauctoritati¬
b sc̾̃orum ostendi oportet. ne ꝯiecturis no¬
stris a liquid ansi dicere uiteamur. Ae hoc
icr. in expo̾itõr ficei catholice ad alippiu⁊¬

Expanded text:
dicatur, et essentiam aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei catholicae ad Damasu
Abbreviated transcription (Latin):
quaius bipes sit emũis qui homo ẽ. Hcesco
ontinguereaũt uit̾ illam gu̾atõem. ⁊ hanc
ꝑcessicem. nescio. t̃ ualeo. nonsuffitõ. ac ꝑ ħͥ
quia ⁊ illa ⁊ nta ẽ meffabił. sicut ppł cefi¬
lio laquens .ut. generatc̃em eus. quis enã

Expanded text:
quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio, distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis
Abbreviated transcription (Latin):
qr pceclit. S. io cum d̾ illo loqueretur ut. d̾ pa¬
tre ꝓcedit qm pater ꝓcessionis cius ẽ auctor.
qui talez filiu genuit. ⁊ gigñeido a declit ut
ĩ sufflarito daret. ut ase quca ꝓcedete signi¬
ficans apte ostenderet Aanto. qͥ spirando ta¬
nec tantu d̾filio. si d̾. ambob iniq nascetur.
sine dubio filius diceretur. imboru. Ac ꝑtoc
quia filius amboꝵ millo mo ee̾t. ñ oportuit

Expanded text:
rocedit. Sed ideo cum de illo loqueretur, ait de Patre procedit , quoniam Pater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut insufflando daret, ut a se quoque procedere significans, aperte ostenderet flando, quod spirando danec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum: ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo est, non oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t quandam tñ morte suam. quia si ui¬
ite uiuebat ⁊ peccat. moritur iusticie. si
roccattix erat ⁊ iustificatur. moritur põco.
ut alias eiꝰ mutatres tacea.toquib molõ¬
gum ẽ disputare. et c̾aturaru natura cele¬
diu mori ponut quia peccare potuit. Na

Expanded text:
 quamdam mortem suam. Quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato. Ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare, et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dei aliquid hẽant de laborib ⁊indust̾s
aut nicħ hẽant nisi deusura ⁊ tũc ñ est
honestũ dalia ab eis recipi. S incasu non¬
loca que solebant afidelib in hr̃tari sit̃ nõ
p̾caret aliquis dampuificatꝰ a furo uł rap¬
tore ꝑ ĩcendiũ uł simili mõ. si recuꝑaret
ab eo dampnũ suũ. lic fur aut raptor nł

Expanded text:
dei aliquid habeant de laboribus et industaut nihil habeant nisi de usura, et tunc non sit honestum talia ab eis recipi. Liloca que solent a fidelibus inhabitari. Sicut non peccaret aliquis damnificatus a fure vel raptore per incendium vel simili modo, si recuperaret ab eo damnum suum, licet fur aut raptor nih
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Si ã ꝙ uiracil est spͨtat ad cul¬
tũ dei uł teligionẽ uł pietatẽ. aut sita
alis intłłeiut illã ꝯditõem si alii ser¬
uarent tũc deuend̾ est ccum ⁊ dim̾tend̾
inc̃tum ⁊ int̃p̃tand̾ est uirãtes obliga¬

Expanded text:
runt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si taaliis intellexerunt illam conditionem si alii servarent, tenendum est certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obliga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfinatõem illiꝰ rei insi forte qũ res illa
sas ⁊buit̃ qͥcquid sͥ ad est exisla re ut
qͣntitatem ⁊ rõ hiꝰ est qr gessit utilit̾
neg̃m illiꝰ ab sentis spoliati. ut dcm est¬
s. s quid si fecit ĩ quiri diligent̾ post

Expanded text:
forte cum re illa sas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, utquantitatem, quia gessit utiliter negotium illius absentis spoliati. Sed quid si ille fecit inquiri diligenter et
Abbreviated transcription (Latin):
mala tolłare qmͣ sic pectare ⁊ peccãt mor¬
tałr q̃tiens mũa recipiũt pp̃ faciendar
gr̃am alicui ĩ p̃ud̾m alt̾ius aut si minis
aut t̾rorib ac̃ditorib aliquid extorq̃ant
aut qͦsdam gͣuent ut alii tim̃tes eis ẜuiãt
ne talia paciant᷑ tenent᷑ ad restitutom
oĩui talium si p̃sint n ͨ sint alit̾ ab soluẽ¬

Expanded text:
m sic peccare et peccant mortaliter quoties munera accipiunt, propter faciendam gratiam alicui in preiudicium alterius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes eis serviant ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter ab
Abbreviated transcription (Latin):
oris pͥncipis. Cum ergo uasallus ꝯmtti ᷤᷤ¬
qͥrenda. Si aut̃ ꝯmes ꝯͣ regẽ ⁊ rex uolit
ei ius exhib̾e ꝑ ꝑos curie hũilit̃ reqͥsitꝰ.
dd̾ est ꝙ siuis suũ armis defendat cũ
nosl apcc̃o desist̾e̾ poss rege̾ excoĩcare ⁊t̾s¬
cente ꝯtumlcia dare auccͣem mouendi
arua ꝯͣ eum. Cum es rex ht̃ cãm guer

Expanded text:
oris principis. Cum ergo vasallus comitis haquirenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defendat, cumnollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente contumacia dare auctoritatem movendi arma contra eum. Cum autem rex habet causam guer
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ mali qui futim sũt uoni. ⁊ aliquatiens pͥ¬
nũqua excidit. nullaterius ꝓilł facit. Dig̾¬
tute ein caritatis ostentẽs. dicit eam n̾exii¬
derr. quia lic ⁊ infuturo erit. s fider ⁊ spes e¬
caritats refertur s ad efficientiar. quia nõ
efficit caritas que deẜitur hominẽ beatum.
nec ꝑ ducit ad ucru uonu. Huic ⁊̃ fonti. ali¬
n ꝑfecti hñt. que semel hñtu ñ amittitur.
exordia uõ caritatis aliqñ crescunt. aliquã¬
to deficiunt. sunt ẽ uirtutis exordia. ⁊ pro¬
fectus. ⁊ ꝑfecto. quos gradus ille discc̃nit
qui parãbola illa intellig̾. siẽ regnuidi¬
miat.⁊ exurgat sem̃ ⁊ gẽminet ⁊ crescat. ⁊ c̃¬
Et si ergo ꝑfecta cantus sic raditata ẽ ut a¬
mitti nequeat. uł incipiens tñ ⁊ ꝑuecta a¬
mitti põt. ⁊ sepe amititur. s dum rẽtur
ñ sunit hñte criminaliter peccare.ꝙ. aũg¬
possunt qͣr insi una radicitus enulsa fui̾t.
alia plantari ñ põt. sme cã conatur aliq

Expanded text:
unt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prnunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes echaritatis refertur, sed ad efficientiam, quia non efficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum bonum. Huic etiam fonti aliperfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt enim virtutis exordia, et profectus, et provectio; quos gradus ille discernit, qui parabolam illam intelligit, ormiat, et exurgat semen et germinet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur, non sinit habentem criminaliter peccare. Qupossunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nr̃ĩc ẽ. Girclimus uenturrũ ad iudicandu.
ꝙ futuru ẽ. Ite fides. ⁊ suarum reru ẽ. ⁊ a¬
lienarum. Nam ⁊ se quisq credit ẽẽ. ceprs¬
Spes aũt ñ nsi bonaru rerum ẽ. nec insi
futuraru reru ⁊ ad eu ꝑtinentiu. quia ca¬

Expanded text:
 nunc est; credimus venturum ad judicandum, quod futurum est. Item fides et futurarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit esse, coepisSpes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
añ quam inxp̃m crederet. ꝯlec itm̃ siue aliqͣ
fide conabat. ⁊ orabat. Nam qũo inuocabat
pettus. aitende ꝙ ait sine fite xͥ ñ posse c̾e sa¬
luter.⁊ tam̾ corneliui exinditum añt quam
crede̾t inxp̃m. Qd̾ ita põt intelligi .s. ante ꝗͣ

Expanded text:
antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat,Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam c
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ħ̃ ẽ. ut quis ꝑatus sit ꝓfũb ⁊̃ mori.
S mĩquid mor ut nascitur. iam prsus ꝑfecta
ẽ. Inmo ut ꝑficiatur uascitur. cũ fiui̾t nata
nutritur. cum fuĩt nutita rororatur. cum
fui̾t roborata. ꝑficitur. cui ad ꝑfectõe ueiũt.
ritatis ꝯm̃tuit dicens. a. Saiore tuc dilectõe nẽ¬

Expanded text:
 mori. Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? imo ut perficiatur, nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, ritatis
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia dĩ inporestate diaboli. trnditum
c senus hu̾anu ꝓpecrito primi hominis.
inõs originałr tuuseunte. ⁊ illius debito
principe diabolo. uñ apłs. Etamus natua¬
ñ ut ut ẽ recta cranta abmito. M odus aũt
ille quo tradius ẽ R̾ indiaboli ponestater.
ñ ita debet intelligi tanqua d̾s hoc fecent.

Expanded text:
otestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito principe diabolo. Unde Apostolusnon ut est recta creata ab initio. Modus autem ille quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi tanquam Deus hoc fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
uictus ẽ ca: qma mea nicħ dignũ morte ĩ¬
ueniens. occioit cum tm̃. Et utiq iustum
ẽ ut debitores quos tenebat. lib̾i dinitt̃atur
ineum credentes que sine uulo debito occi¬
dit. Idco ũt potentia uinccir noluit. quia di¬
abolus uito pu̾sitans sne amator ẽ potenti
e. ⁊certor obpugnatorꝙ iusticie. inquo hõi ᷤ¬
eu magis ĩ mittantur qui neglecta. uł ⁊̃ ꝑ

Expanded text:
gnum morte inveniens, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines mag
Abbreviated transcription (Latin):
cłicus ꝑegͥnus. qr sac̃doc ꝑ eg̾nus li uelit
ex deuõne celebrare pͥuatĩ ꝑ mutẽdus
est. s ũ d ꝑu̾iti celebrare plebi. ex quo
ñ est c̾rus de eius ordĩatte nͨ hĩ aliqua
Ex hns põt colligi in de tislis distinctio
ꝙ qͥdam suspensi st̃ quo ad se ⁊ qͦ ad alio

Expanded text:
egrinus, quia sacerdos peregrinus, si velit ex devotione celebrare privatim, permittendus est. Sed non debet celebrare plebi, ex quo non est certum de eius ordinatione nec habetur aliqua Ex his potest colligi talis distinctio. Quod quidam suspensi
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad głam. Et ħ sunt magna oꝑa dc̃
exquisita mõs uoluntares aiui. Et t̾a
sapienter ex quisita. ut cum angłica et
humana creatura peccass .i. nͥ ꝙx ille s¬
noluntare q̃ factum ẽ ꝙ creator ñ uo¬
luit. impleret ip̃e ꝙ uoluit. un utes ma
ł tanquam sume bonus ad eoꝵ dampna¬
t̃t q̾s uste p̃destinauit ad penam. ⁊ ad eo¬
nimꝰ salute quos lengne p̃destinauit
adgram. Quantu enim ad ip̃os actinet.¬

Expanded text:
it ad gloriam; et haec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Et tamen sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id esvoluntatem, qua factum est quod creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis tanquam summe bonus ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem, quos benigne praedestinavit ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
euis uoluntate. tñ contra cius uolu̾ta¬
tem que ip̾e ẽ. nchil putandum ẽ ita fi¬
ficti ⁊ fiat. Illa entra uoluntas ut ait a¬
de nob̾. aut anob̾. Se nõb̾ impletur. stm̃
ñ implemus cam qni peccamius. Anob

Expanded text:
ejus voluntatem, tamen contra ejus voluntatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fifieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait Ade nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam
Abbreviated transcription (Latin):
stentes ol seguuntur. quia ħ eius disposi¬
tõi militat. ꝙ ꝑ humanu itudiu iesui¬
rat. ¶ Hĩc aꝑte ostenditur quia dum
mali ꝯsilio ac p̾cepto dĩ rsistunt. ꝙ ta
uoluntus appellanir ea faciunt. un uo¬
luntas eius que ip̃ ẽ.adĩpienit q̃ dispt¬
sito uł unplacitum uocnur. flam in au

Expanded text:
obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatur. Nam, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓ hibndem. s ñ contra euis uolunta¬
tem. que ip̃e ẽ. nisi dicatur contra eam
fieri quia p̾ter eam fiunt. Contra appe¬
eam nicħ ita fit. ut uelit fieti ⁊ ñ fiãt. ul
nolit fieti ⁊ fiat: quod eiudent et ibi aug
notant uͥait. Quantum ad ip̃os attinet
ꝙ d̾s uoluit fecerunt. qu̾atum uõ. ad õi¬
porentiam tĩ nullo m̾o id facere ualuctĩ

Expanded text:
ionem, sed non contra ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere val
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut mala fiant. Si cnĩ ħ dicerctr. i¬
uctor malorum ds eẽ intelligeretur. ꝙ
x simili manifeste falsu ce̾ ostenditur
d ꝓhibet furtum fieri. s furtu ficri
Hec igitur ⁊ Alia hunis mo̾i mania re¬
linquentes. p̾misse questioĩs parti sa¬
nioui fauentes. q̃ scõꝵ testimonus ples¬
nius approbatur. dicamus dm̃ ñuello
nult ñ ficri nõ fit. Enuit au̾t multã
q̃ ñ uuat fieti. ut oĩa mala. Qd̃ uolũ¬

Expanded text:
sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri ec igitur et alia hujusmodi inania relinquentes, praemissae quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velvult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia mala. D
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ ficrent. Nuna ĩ nullo põt ab homine
suꝑani uł impediti eius uoluntas. s ut
iusticiam sua hõib ostendent ⁊ mali
eẽnt in excusabiles. Demq ut boni exode¬
dientia głam. mali ex inoledientia p̃a
soruit̾iur. sicut utrsq ab etno p̃ꝑauit.¬

Expanded text:
ullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno pra
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Qui õm que sũt auctor est. ⁊
ad cuius uõitate ꝑtinet. ut sit oe ꝙ ẽ. ho¬
ni tantũ mo cã̾ ẽ. Eꝑo arca mali auctor ñ
ẽ.⁊ iõ ip̃e su̾mũ lonũ ẽ. aquo ĩ nullo defi¬
cã deficiendi .i. tendendi ad nõ eẽ. qui ut
ita dicam ee̾ndi ca̾ ẽ. quia õuꝑ q̃sũt anc¬

Expanded text:
ita dicens: Qui omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficausa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auc
Abbreviated transcription (Latin):
dum corporantur mał. Qd̾ mala uniu̾¬
sitan ualẽt. Et facientib sua ꝓpria uł pa¬
cientib aliena ꝓsint. electis tam̃.
Inc paret ꝙ exmał que fiunt aliqs̃ ꝓue¬
nit bonu. dum bõa mag̾ placent. ⁊ lau¬
dabiliora existurit. Ip̃is enim facienti¬
b ex mał que fiunt int̾dum rona uẽi¬

Expanded text:
dum comparantur malis. 9. Quod mala universitati valent, et facientibus sua propria, vel patientibus aliena prosunt, electis tamen. Hinc patet quod ex malis quae fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveni
Abbreviated transcription (Latin):
e ħ eẽt bonu ꝓfecto huius arictorteus¬
ẽẽt. quiẽ auctor oĩs boni. Nd̾ si huius
auctor d̾s ẽ. eo ergo auctore. hõ ag̾ ma¬
ri d̾o auctore ꝙ d̾o uolente. dd̾ añt auc¬
tort. hõ ñfit deterior. ergo nec cõ nolen
onũ aꝑte astruit aminori ita diceus.
ꝯlullo sapiente hole.auctore fit homo de¬
terior. Tanta enim ẽ ista culꝑa qui ĩ sapi¬
cure hoĩe cadere noquit. Est aũt d̾s oĩ ho¬
mine sapienti p̾stantor. Multo minus
igitur dõ auctore fit h̃ deterior ẽ. Multo eͥ¬

Expanded text:
et bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si hujus Deus auctor est, eo ergo auctore homo agit mari Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo non fit deterior, ergo non Deo volent 3, aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo e
Abbreviated transcription (Latin):
quo ẽ hõ ceterior. Quod uitiu silongł᷑ ab¬
ẽ adĩ uoluntate. ut rõ doxet. aquo sit q̃¬
rendum ẽ. ¶ Etce aꝑte hic dicit aũg dõ
augore. uł uolente. iymin̾e ñ fieri deter¬
or ẽ. s unt̾o uoluntatis ine. ꝯlõ ẽ ergo
do auctore. ꝙ malu̾ sit abaliquo.⁊ ita tõ
uolente mala ñ fiunt. Ꝙd̾ indeo ẽ ñe

Expanded text:
quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex nolente ⁊ minto. s̃ tantu sine eo .i.
quia ñ subẽ d̾i uoluntati. ut malum fiat
uł ñ fiat. s ut ficri sinat. ꝙ ronum ẽ sinẽ
inala fieu. ⁊ utiq uolens sinit. nͥ uolensi
mala. s uoleus smere ut ip̃a fiant. Qiua nͦ
mala funt bona nec ea fieti uł ee. bonu ẽ.
Qũo sit inrellig̾es̾ illud aũg mala fieri ro

Expanded text:
sed tantum sine eo, id quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelligendum sit illud Aug.: Mala fieri bo
Abbreviated transcription (Latin):
ficri. nͥ ĩo tam̃ delrmus om̃ipotentiffane
dĩ uoluntati aliquiddergare. s ita itel¬
ligere ꝙ scriptum ẽ. uult om̃es hoĩes salu¬
os fieri. tanquam diceretur ꝯdullu hoĩcm
fieri saluũ. nisi que fien ip̃e uoliũt. Non
ꝙ nullus sit hominu nisi que salum fic̾i
uelit. si ꝙ nullus fut saluus nisi quẽ uela
saluar. Et iõ rogandus ẽ ut uelit qr neceẽ
ẽ fieti si uoluĩt. ꝯon ẽ enim creclendus
om̃ip̾s aliquid uoluisse ficri. ꝙ factum ñ

Expanded text:
potentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est, vult omnes homines salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominum fieri salvum nisi quem salvum fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat salvus nisi quem velit salvari; et ideo rogandus est ut velit: quod necesse est fieri si voluerit. Non est enim credendus Omnipotens aliquid voluisse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
odor sumus co. alus otoruite. alus odori
mortis. Est aut alius ꝙ nec inse bonu̾ ẽ.
⁊ facienti nocet ⁊ dãpnat nisi peniteat.
ut malu. ualet tam̾ ad aliquid. ut en̾i
⁊ ĩmutabiłr bona trinitate creata sũr
oĩa. nec sũme nec equałr nec ĩ muta¬
uiliter bona. s tam̃ rõa ⁊̃ singła. simia
stit uniu̾sitatis amirabił pulcrituto.

Expanded text:
odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim et immutabiliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul stit universitatis admir
Abbreviated transcription (Latin):
multa uello ficti que ñfuuint. S ñ ẽ in tel¬
ligendum ei ratõe illut ee dictiu quai deus
noluit aliquos saluari. ⁊ ñ saluetur.Qs
eium tã impie desipiat. ut dicat dm̃ ma¬
las hominu uolintates quas uoluiͣt. ⁊
qñ uoluĩt. ⁊ ubi uoluiͣt. in bonũ ñ posse c¬

Expanded text:
multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluerit, in bonum non posse c
Abbreviated transcription (Latin):
tucit om̃e ꝙ delet. Siuo facit om̃e ꝙ tebr
nec pot facere nisi ꝙ tebet. ñ ergo pot fu
cerr nisi ꝙfacit. Item. Aut dcbet dimutẽ
ꝙ dimittit ne faciat. aut ñ debet. uĩ d¬
ñ recre dimuttit. Siuõ d diminere. gͦ no̾
d facere. Siaut ñ debet. nec decer nec opõ¬
tet cum facere. Et si ñ decct nec oportet cũ¬

Expanded text:
cit omne quod debet; si vero facit omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si n recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃ quar menchention ait emĩpotentis
uoluntas iuita pot faccit. que nec uult
nec fucit potuit cium facere. ut .xii. legas¬
nes angłorum pugnarent contra illos ꝙ
xp̃m ceperunt. ⁊ t̃ ineod̾. Cur apud quodã
ñ fc̾c sunt uirnites que si facte fuifsent
egissent illi homines penitenti. ⁊ fc̃e st̃
aput cos qui ñ saciant creliturr. ĩunic n̾
latebit ꝙ nune lacet. nec unq ds̃ miuste

Expanded text:
entis voluntas multa potest facere quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
uqno malum ficti. um scrptum sit. uo
untati enis quis resistit. Supra ⁊ dixit
iu. quia nacce ẽ ficui si uolui̾t. S milt
mala fieri aut ñ ficti. suuilt ñ ficti. ñ fi¬
uit. Fͣuint aũt. uult igitur ficti. Item.
Bonum ẽ mala eẽ uł ficri. ilioqum su¬
me bonus ñ ꝑmitteret ea ficri. un̾ aũs̃. ĩ
sunt. in quantum inala sũt ñ sunt bũa
tñ ut nõ solum rona. s ⁊̃ sint ⁊ mala. ho¬
num ẽ. xlam uisi o̾e̾t hoc uonum ut oe̾t
nmala. nullo mõ ee̾ sinerentur ab oĩpot̾e¬
⁊ lono. Eu ꝓculdubio quam facile est.
q uult facerr tam facile c̃. ꝙ ñ uult cẽ.
ñ sineir. Hec nisi credamus. ꝑiditatur

Expanded text:
criptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug. quia necesse est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in  sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur
Abbreviated transcription (Latin):
morate. nec tam̃ uoluit. ꝯdec io p̃cepit ut
id fieret: s ut uabrale ꝓbaretur fides. Et
inenangłio p̾cepit sauaro. ne cuidice̾t. Il¬
hibusse quin uellet opus suu p̾dicati:
s ut daret forma uõi laude humana d̾ cli¬

Expanded text:
filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ilprohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam decli
Abbreviated transcription (Latin):
duntit. Et adħ dm̃s locutces amibiguas
um ñ posse facere. nisi ea q̃ rationabilia
sunt ⁊ ea q̃ sifierent mar̃onabilia eẽnt. ne¬
ni  ẽ sensus. Si au̾t intelligas eũ ñ posse
facere ilia ratonabilia ⁊ bona. nͥ ea que
Tem aliud adiungunt dicentes. iat̃o.

Expanded text:
tit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas um non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae Item aliud adjungunt dicentes: Si potest
Abbreviated transcription (Latin):
tes cras. iste põt hodie legere. nõ item s
diusa dicimus cum possẽ. Cateamur igit
dm̃ semꝑ posse quicquit semel potuit .i.
biũt. si ñ semp posse faccte od̾ illud ꝙ aliqñ
ponuit facere. p o̾t quite facere aut fecisse.

Expanded text:
Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem face
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aliqñ uoluit noc unquam aliquam ali¬
quam scientiam. amittit. uł uoluntatem
potuit. nec unqua aliqua potentia sua pͥ¬
uatur. .õ ergo ẽ priuatus potentia incã¬
nandi uł resingendi. licet mo no possit ĩ
camani. uł iesurgere. Sicut eium potuit olĩ
ĩcarari. ita ⁊ pot modus icarnatus eẽ. In
quo ciusd̃ rei potentia mostratur. ut enu
ołim sciuit se resurecturũ. ⁊ mõ scit se ir¬
surerise. nlec c̃ ilia scientia olim sauisse
lt olini resurgat. ⁊ mõ resurexisse. ĩ quo
unus tei uolintas exprimitur. ita potu¬
fuisse ⁊ resurexinse. ⁊ ẽ ciustem rer potcria.
Sienim posẜ mo nasa⁊ resurgere. ñ eẽt id̾
posse. u̾ba eum diu̾sorum tꝑenm ouisis¬

Expanded text:
 aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem e aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud luit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potufuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
gxnesim. Talem potuit ds homine fecisse.
qui nec poctare posset noc uellet. Et si tale
trciss quis dubitat cum meliore fuisse.¬
Ex p̾dictis ꝯstat. ꝙ po̾t d̾s ⁊ alia facere quã
tacit. ⁊ que facit ineliora ea facere qua fac̃.
utrũ alio uł meliori modo possit facere
ea facerr quafncit. Si mod̾ oꝑatonis adsa¬
pientiam opificis irferatur. nec alius nec
iliter. uł inclius quam facit .i. alia sap̃ia
uił maiori sap̃i adicħ enim sapientius pͥ
ip̃mni quam facit d̃s. dm̃ quia ⁊alius.⁊ me¬

Expanded text:
Genesim: Talem potuit Deus hominem fecisse qui nec peccare posset, nec vellet; et, si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisseEx praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori modo possit facere ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec aliter vel melius quam facit, id est, alia sapientia vel majori sapientia; nihil enim sapientius potipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et me
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃re. Illa ergo manente ñ põt q̃ facit di¬
minere. nec ꝙ dimutit facere. ⁊ ita no
põt facere nisi ꝙ facit. ¶ Et ad ħ iende¬
mus ambiguitate lccutionis det̃mina¬
tes. Cum enim dicnur ratõ uł cã optima
penes dm̃ cẽ qua facit cmicta qͥ fe̾cit. ⁊ di¬
mittit ea q̃ dimutit. uoꝵ quid̾ c̃. quia ĩ
eo noluntas ẽ equissima ⁊ iecritsima. qua
facit ⁊ dimittit q̃ uult. contra qua fuce̾
ñ põt nec p̾ter eam facere põt. ꝯlec unq
contra cam face̾t. nec p̾ter cam si que fu¬
cit dimitteret. uł que dimitit faceret.
S eas manente ratc̾e ⁊c̾ã. alia potuit fa¬
cere ⁊ ista dimuttere. Uicer gͦ rõ st penes
cum qua alia fucit ⁊ alia dimuitit. põt tn̾¬

Expanded text:
te non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, pote
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s co oꝑatur omñia ĩ bonu. ut siqui hoꝵ
teuiant ⁊ exorbitãt.⁊̃ hoc ip̃m eis faciat
ꝓficere ĩ bonu quia humiliores redeũt.
atq doctõres ut petrus. Illa ⁊̃ mala q̃ ab
inquis ficeles pis ꝑferunt utait aus.

Expanded text:
atur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug.,
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatõe nulla sint merita. multo
minius ⁊ ip̃ius p̾cestinatõnis qua abe¬
t̾no elegit ds quos uoluit aliqua posst̃
cristere merita. Ita nec reꝓlutonis qua
⁊dãpnantas. sicut eleg̾ iacob. ⁊ esau repła¬

Expanded text:
justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua et damnandos, sicut elegit Jacob et rep
Abbreviated transcription (Latin):
posłe ꝙ. ñ possit. Et om̃e ꝙ nult ficci. uult
se posse. S ñ om̃s ꝙ nult se posse uult¬
uitiam tñ desuo sensu głantes. d̾ip¬
ds  ñ amplius. quid ħ ẽ aliud quã aius
potentia q̃ infinita ẽ ꝯcluterr. ⁊ irstrin¬
gere. ad m̃iumi. auint enim . Nõ põt de a
liuo facere qua facit. nec melius faccit᷑
id ꝙ facit. nec aliquid p̃teriittere de hi
q̃ faicit. Istam q sua opimoem uatsiłi

Expanded text:
posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult1. Quidam tamen de suo sensu gloriantes, Dei p non amplius, quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamque primam suam opi
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝯceclunt. Exquo enim aliquid fac¬
tum ẽ. uł dictum. ñ conceclũt ꝙ possit
uł ñ fuisse ꝙ factum ẽ. uł outum refẽ¬
rentes possibilitatẽ uł ĩ possibilitatem
ad natum rei exutentis. Cũ nõ d̾ p̃ sciã¬
ut ĩ possi bilitus ad potentia d̾i refcctur

Expanded text:
nus concedunt. Ex quo enim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praitur, possibili
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃ in.uii.ł. confessionum ad dm̃ larien
ut. Nec cogcus inuitus id iliquid. quia ue¬
luntas tua ñ ẽ maior quã potentia. Etħ ñ
maior: si te ip̃o tu ip̃c maior oes. Erhoc ur̃¬
ꝙ os ñ possit pluta quam iat. sicut non
nult plura quam pot. sicut cium uolu¬
tus ñ ẽ maior potcnna. ita nec potentia ⁊¬
maior ẽ uoluntate. Iõq sicut plura nͥ mat
quã põt. ita cum uplum posse dñt qua

Expanded text:
Idem in VII Confessionum ad deum loquens ait: "Nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia. Esset autem maior, si teipso tu ipse maior esses". on possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam
Abbreviated transcription (Latin):
ri.⁊ reꝑb po̾t. uł ñ põt saluari. Inhis cͥ
⁊ huiuis moĩ locutonib. exrator dicti. di¬
antur dicta atq alia si ꝑ disu̾ictõem. ut
supͣ cm d̾ p̾sc̾̃ia agebatur ꝓtasatum ẽ.
Sieru cũ dicis p̾destinatus ñ põt dãpna¬
si intelligas istum ñ posse damꝑnari.
quem dico p̾destinatum. Potuit enim
ñ eẽ p̃ cestinatus. ⁊ ita dampnaretur.¬

Expanded text:
us potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti diantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnasi intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
apponi gr̃a quib ñ apponitur. ꝑ quã sal¬
uarentur. ꝑ ussent ergo saluan hĩta i¬
gr̃a. qui tnͣ sine ea dampnabũtur. pos¬
l utiq augeri numerus clectoru.
uib r̾ndemus exea ratoe Respo sio.¬
dictum ce̾ ⁊ uerum ẽẽ. nuͣm electorum ñ
posse augeri uł minui. quia ñ põt utru¬

Expanded text:
apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri numerus electorum. Quibus respondemus ex ea ratione dictum esse et verum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest utrum
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc. absurdum ẽ inquid ad ħ decluceͣ¬
dĩ maiestat̾r: ut sciat ꝑmom̾ta singła qͦt
culices nascantur. quot ue moriãtur. qͦta
pulicu ⁊ muscaꝵ sit multitudo. quot ue
piscos natent ĩ aquis ⁊ similia. Nõ simus
tum futui adulatores dĩ. ut dũ ꝓuitennã
cius ⁊̃ adima retrudimus. ĩ nõs ip̃os in¬
uinosicimus cand̾ ĩ rationabiliu ⁊ ratio¬
nabiliu ꝓuite̾tia añt ẽẽ dicentes. Hic

Expanded text:
abacuc: Absurdum est, inquit, ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula, quot culices nascantur quotve moriantur; quae pullicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrudimus, in nosipsos injuriosi simus eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nouit pater. s ci nosse depatre ẽ sicut c̃e.
llosse enim ⁊ ce̾ ibi unu ẽ. Et io patri sicut
ce ñ e̾ afilio: ita nec nofse. pm̃ tanqua
se ip̃m dicens pater genuit u̾bum sibi eqͣ¬
le ꝑ oĩa. ꝯdõ enim sc ip̃m integir n ꝑfecte¬
qi dixiss. si aliquid minus aut ãplius cẽt
bum ꝙ pat̾. nõ tam̃ pater ẽ. quia itt filius
ille pater. Sciunt ergo inuicer pater ⁊ filiu
s ille gignendo. ille nascento. Et oia q̃ sunt
incorum sc̃ia. in corum sap̃ia. incorm cẽn¬
tia. unusquisq corum simuluitet. ñ par¬
ticulati aut singiliatiz. uelut. alt̾nante

Expanded text:
ae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset quod Pater, non tamen est Pater, quia iste Filius, ille Pater. Sciunt ergo invicem Pater et Filius, sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt, non particulatim aut sigillatim velut alternante
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mõ sunt. ⁊ alia q̃dum face̾t que ñ sunt.
nec crunt. ⁊ illa oĩa sciret. ꝓc̾to plura sciẽt
quam mõ sciat. Nec tam̃ eiꝰ scĩa augĩ põt.
quia ũ totum fieri possi sine mutabilitatẽ
scĩc. Conitat ergo di ĩcĩam oĩo eẽ ĩ muttibi¬
lem. nec augen posse. uł miniu. s ei subioe
ta Qd ideatur adu̾su illi sẽtetie q̃ sui

Expanded text:
quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta. 4. Quod videtur adversum illi sententiae, qua supra
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicitut degisse quosdam ut doni fic¬
rent ⁊ fideles. ua ⁊̃ conceti deleat ixplassẽ
quos dam ut mali eent ⁊ infidclos. ⁊ obdiua¬
re ut peccẽt. ꝙ nuullatenus ꝯcodi epotet.
ꝯd̾o entin iepbato itt ẽ cã mali. sicut p̃ de¬

Expanded text:
sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praede
Abbreviated transcription (Latin):
qruod diuina sãa possit augen uł mura¬
ri. Hoc m̃o pbutur. quia põt d̃s̃ sare q̃ nũqͣ
scunt. Est enim aliquis qui ñ ẽ lecturus ho¬
die.⁊ tam̃ põt eẽ ut legat hodie. pũt eum
hodie legeir. glicħ aũt põt ficu. q ñ possĩt a
do sciri. Po̾t eigo d̾s scur. hunc lecturum ho¬
die. igitur aliquid põt scre q ñ sct. Ergo pͥ
eius scĩa augeri uł mutan. Ead̾q iudetur
posse minui. Est enim aliquis hodie lectu

Expanded text:
 divina scientia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse min
Abbreviated transcription (Latin):
uit. c̾auit. ñ quia creauit sciuit. Nec alit̾
sciuit creata q̃ cranta. Nõ ciꝰ eiũ sapie. ali¬
quid accessit exeis. s ilł existentib sicut
oporietat. ⁊ qñ oportebat. illa mansit ui
oĩa notata sinit illi sic ⁊ postaua ꝯsu¬

Expanded text:
avit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut omnia nota sunt illi; sic et postquam consu
Abbreviated transcription (Latin):
um sordiu inquinatõib ñ cõtingatur.
Qd̾ ta friuolu ẽ ut nec rnsioe̾ sit dig̃
lepsi uł quantucũq polluti ĩ quinan ñ
pofut. Sol quoq radios sinc sui pollutẽr
effundit suꝑ iacti ⁊ corpora. nõ solum mũ¬
da s ĩ munda. ac sordib ferentia. quorũ cõ¬
tactu hoĩes ac quedam. ilie res inficiũtur.
soł uõ radi ĩ polluti ⁊ ĩ ꝯtaminati ea con¬
tingentes existunt. Nlõ ẽ igitur mirant̃
sieentia diuina õio siplex. ⁊ ĩ ꝯmutubił.

Expanded text:
um sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignuleprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
riratate om̃e loalem motum ⁊ localem
aramiscriptioner. pocius dicit oĩa cẽ ĩ illo
quam ip̃m ẽẽ alicubi. noc tñ ip̃m eẽ locũ
alicubi ẽ. Et tam̾ quia ẽ. ⁊ in loco ñ est. ⁊¬
in illo ꝯ̃ pocius oĩa quam ip̃r alicubi. Nec
in spacio ẽ ꝙ longitudine ⁊ latitudine.¬
⁊ altitudnie corporis occupatur uec ds ta¬
le aliquid ẽ. Oia igitur in ip̃o sunt. ⁊ locu
c melius. qua aĩa munda intelliginir.
Eocrͣ hic dicit dm̃ ñ eẽ ilaco. S intelligr̃¬

Expanded text:
ritate omnem localem motum et localem ritate omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, alicubi est: et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ipse alicubi, nec in spatio est, quod longitudine, latitudine, altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid ihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed intellig
Abbreviated transcription (Latin):
tudme opmemur dm̃ ꝑcunctadiffundi. si¬
cut humus aut lux ista diffun diur. sꝑpo¬
cius sicut induob sapientib quorum al¬
ter altero corpore gradior ẽ s sapientior ñ
ẽ. Una sapientia ẽ. nec ẽ inmaiore ma¬
ior. noc ĩ minore minor. nec minor ĩ u¬
no quam induob. Ita d̾s sine labore re¬
gens ⁊ continens mundum. in celo totͦ
ẽ. in terra totus. ⁊ in utroq totus. ⁊ullo
ꝯtentus loco. s ip̃s inse u̾ͥq totus. Id̾ qͦ¬
in p̃arte s ubiq ẽe ⁊ ꝑ se ip̃m. Hec ẽ eni
sapientia di que amtingit afine usq ad fi¬
nem fortiter. nõ tam̃ motu locali s ĩmo¬
bilitate sui. uelut simoles aliqua saxra
impleat alique lecum. Dicitur ꝙ atting̃
afine rtius loci usq ad finem. cum tñał
terum ñ deẜat. alterum occupanto. nłõ
ergo ht motum localem u̾bum illuo.⁊ sa¬
pĩa illa solida ẽ. ⁊ uͥq. Ex p̃dictis innote
de ẜto loco aliũd occupat. quia locale mo

Expanded text:
nitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est; una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. Idem quoin parte, sed ubique esse per seipsum; haec enim est Sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, non tamen motu locali sed immobilitate sui; veluti si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando; non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illa solida est et ubique, et praedictis innotesdeserto loco alium occupat, quia localem mot
Abbreviated transcription (Latin):
dã coguoscentiũ dm̃. Illi enĩ adtemplũ dĩ
ñ ꝑtinenit. qui cognoscentes dñi ñ sicut de¬
um głificant. ad tẽplum dĩ ꝑtinent ꝑuu¬
nati sp̃u sc̃o qui ñ dum ualent crgnosce
dm̃. Igitur que potuerũt illi noscere nͨ

Expanded text:
dam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuati Spiritu sancto, qui nondum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
scunt. nec quia p̃ sciuit peccãt. Et ĩo si
ñ malu s bonu facere uoluissẽt. n̾ma¬
lu facturi p̾uiterẽtur abeo qui nouit
quid sit quisa facturus. ¶ His u̾ħ̾ aꝑ¬
te ostenditur. si diligent̃ intendamꝰ. p̃¬
ñ ea p̾scit tanqua facturus. nec tanquã
sua s illoru qui sũt ea factui uł hĩtui.
presiuit ergo ma sola noticia. no bnpla

Expanded text:
civit, et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit quisque facturus. His verbis aperte ostenditur, si diligenter attendamus, prnon ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia,