comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citecuit pceter . ut uider& xp̃r. Quemadmodũ lazarũ
suscitcr&: an quando suscitacuit lazarũ xpr. Non eũ
re suscitcuit pacter: & sine pactre fecit filius solus. legite
ipsã l&tionem : & uid&e qui a patrem ibi inuocat : ut sur¬
gaet laczccrus: Sicut homo inuocat pcetrem: sicũt dr̃ fec̃
cũ patre : Ergo &lazcrus qđ re surrexit &ccpatre
&cfilio suscitatus ẽ indono & gratia spr̃ scĩ : et illud
mircbile opuritinitas fecit : Nonergo sic intelle¬
gccmur: Sicut ergo pecter sus citat mortuor & uiui¬
ficat. Sic & filius quos uult uiuificat ut clios a pac¬
tre resuscitare & uiuifican : Alios a filio existimem
Sed eosdẽ quos pccter suscitat &uiuificat: Ipsos
& filius suscitaet & uiuificat: Qui a omnia ꝑ ipsum
feccta suns &sine ipso fecctũ ese ni hil Et ut osaen¬
der& habere se quãuis a patre datã : Tam̃ patrẽ
potes acctem: ideo ait. Sic & filius quos uult uiuficat:
ut ostender& ibi uo luntatem suã : Et nequir dicer& :

Expanded text:
modum Lazarum suscitaret? An quando resuscitavit Lazarum Christus, non eum resuscitavit Pater, et sine Patre fecit Filius solus? Legite ipsam lectionem, et videte quia Patrem ibi invocat ut resurgat Lazarus . Sicut homo, invocat Patrem: sicut Deus, facit cum Patre. Ergo et Lazarus qui resurrexit, et a Patre et a Filio suscitatus est in dono et gratia Spiritus sancti; et illud mirabile opus Trinitas fecit. Non ergo sic intelligamus, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat, ut alios a Patre resuscitari et vivificari, alios a Filio existimemus: sed eosdem quos Pater suscitat et vivificat, ipsos et Filius suscitat et vivificat; quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et ut ostenderet habere se quamvis a Patre datam, tamen parem potestatem, ideo ait, Sic et Filius quos vult vivificat, ut ostenderet ibi voluntatem suam: et ne quis diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
habecẽ nibil sum: Nemo ergo uob̵ fabularuendat: & pon¬
tius fecit mirccculũ : Et donactus orauit: & respondits
decaelo dr̃: primo aut falluntur ccut falluns postre¬
mo fcccillũ monter trans ferre : ccritatẽ aũ non ha¬
beã nihil sũ : Vi deccmnur utrũ habuerit caritatẽ: Cre¬
derẽ si non diuisisr& unitatem : Nã & contra istos ut sic
loquar mirabili ccrios : Cautũ me fecie dnr meus dicens:
innouissimis temporibur ex sur. pseudo ꝓph&ȩ. & fcccient

Expanded text:
habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Ponhabeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, eam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes
Abbreviated transcription (Latin):
si sacit &ccudit eũ: Sed si . saccres &ccudires eũ : & non
caderes &ccudires te : Audiendo enĩ eũ saccrer &au¬
dires : Nc̃c loqueris & tibi capud inflas: ego inquid
&clesia : Sisponsasum : Si arras accepi: Si pretio
sconguinis illius redempta sũ: audio uocẽ sponsi &
uocẽ amici sponsi Tunc audio sisponsomeo d& glo¬
riã non sibi. Dicat amicus : qui bab& sponsã spon¬
surẽ : amicurccũ sponsi secct & cudit eũ Et gecudio
gccud& propter uocẽ sponsi : Ecce habes socra m̃ta & ego con¬
cedo haber formã Sed scormentũ es deuite p̃cisũ : Tufor¬
mã ostendis : egoradicẽ quȩro : Deforma fructus non ecit
nisi ubi ẽ radix: Vbiẽ ccũ racdix nisi in caritate : Et cudi for¬
mã sacrccmentorũ: ꝓcculus loquitur: Sisciã inquid omn¬
a sacramenta : & habeã omnẽ proph&iã & omnẽ fidem:
Quantã fidẽ itaut montes trans ferã: caritatẽ aũ non b¬

Expanded text:
si stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non si stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudiogaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et h fidem?, ita ut montes transferam, charitatem autem non
Abbreviated transcription (Latin):
continentiã elemosynar dare : omnia illa quȩ laudan¬
tur ineccles conihil eis prosunt quiccconscindunt
unitactem: Idese tunicã illã caritatis: Quid fecciunt
diserti sunt Multi inter illor mcgnȩ linguȩ flumi¬
nc lingucrũ : Hunquid angelicȩ locuntur: audiunt
ccmicum sponsi. Selantems ponso non sibi: Silinguir
hominum loquar &angelorum: cacritatẽ ccũñ habeã
ficctussum aeramentum sonans & cimbalũ tinniens :
Sed quid dicuntꝰ habemus baptis mũ: habes sed ñtuũ :
Aliudest habere : aliud doranart: Baptismũ habes
quicc accepisti : ut bacpti÷ atussis accepisti tcm quam
inluminatur : Sitamenate ñtene brctus : et qun¬
dodas:minister dar ñ possessor: precoclamus no
uid&x: Per p̃conẽ loquitur iudex: et in actis tacmñ
quod das potestate: Siccũ accepisti confitere cum
cemico sponsi Non potest homo accipere quicquã
nisi dectũ fuerit ei de caelo: Confiterecũ cmico spor¬

Expanded text:
continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudancontinentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico sponsi, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico spo
Abbreviated transcription (Latin):
tendite frr̃ mei qui dibiemit: Recitentur tabu¬
lȩ cõmercicler : quid ibiemit ccudite. Cõ memo¬
rcbuntur & conuertentur addnm̃ uniuersi fi¬
nes terrȩ Et adorauer̃ in consp&tues uniuerse pa
triȩ gentiũ. quõ ipsius ẽ regnũ & ipse dominabitur
gentiũ Ecce quidemit: ecce quõ dr̃ r& omnis t̃rȩ
ẽ sponsus tuus: Quidergo adpannos uis deducita
lẽ diuitẽ agnusce: Totũ emit : & tudicis pactrẽ hic
hebes: oplace sessonso osi non corrupta loq: reris:
& corrupta quod peius ẽ corde non corpore : dmis
hominẽ proxpo amr̃dicentẽ ego baptizo: ami¬
cũ sponsi ñ ccudis dicentẽ. Hic ẽ quibaptis at:
Nonccudisti dicentẽ : qui hab& sponsã sponsus ese
e goñ habeo sponsã dix̃. Sed quid sũ amicus: ami¬
cus ccũ sponsi: sact &ccudit eũ et gaudeo gau¬
d& propter uocẽ sponsi: Euidenter ergo frr̃ mei.
nhil prodes istis iacturȩ uirginitatẽ. habere

Expanded text:
tendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabutendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines tetriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci em? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentem, Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsussed quid sum? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . 15. Evidenter ergo, fratres mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere
Abbreviated transcription (Latin):
mis sccẽ sor Interroga euangeliũ : ui de cui de¬
sponsata sis: Ui de ccquo arras accipices: inter¬
roga euangelium Uide quid tibi dicat in par¬
sione dnĩ: erat ibitunicac: ui deccmur qua lir:
cat. Nisi unitatem: hanctunicã attende: quia
n& per secutores xp̃i diuiser̃ aitenim. dixer
intrccse non diuidamus eã Sed sortẽ super eã
rit ibi enim emit ibi preciũ dedit: pro quanto de¬
dit: Si procefrica dedit simus donatis tȩ: & noi
solã africã emit quã quã & hic non solidona¬
ctistȩ : Sed non tacuit in cõmercio suo quidemerit
Fecit tccbulas. dõ gratias non nos fefellit: op̾ ẽ ut
ccudicet illicsponsa &ibi intellegit cui uouerit uir¬
ginitcctẽ ibi in ipsopsalmo ibi dictũ est : Hoder̃ ma¬
nus mecr& pedes dinumerauer̃ omnicossamea
Vbi pcrsio dnĩ aꝑtissime declaratur: Qui psal¬
mus omni anno legitur . Nouissima eb domada
intento uniuerso populo imminente passione xpĩ
Et ccpudnor &ccpudillor psalmus iste legitur : In¬

Expanded text:
missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: cat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam rit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto det? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. In
Abbreviated transcription (Latin):
de sponsus tuus : totũ orbẽten& : quccre tu in
pcertem corrum perir : quis ẽ sponsus. quõ rexomis
terrȩ dr̃: ipse sponsus aeuus totũ ten&: qui cc totũ
emit Uide quacnti emerit ut intellegas qui deme
scenguinẽ suũ inpccssione. Non ne sponsotuo can¬
tcs. ccut cantare tefingis. quando emptus ẽ
totus orbis Foder̃ manus mecr &pedes dinu¬
mercuer̃ omnicc osscmea. Ipsi uero considera¬
uer̃ & consp&xer̃ me. Diuiser̃ sibi uestimenta

Expanded text:
de sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in de sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emersanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviser
Abbreviated transcription (Latin):
ccũ membrec nonin corpore : sedomnia in mente
seruant uirginitatem. Quȩ ẽ uirginitas mentis
inte gracfides soli dccspes : Sincera caritas: Hanc
uirginitatẽ timebat ille : qui selabat sponso a ser¬
pente corrũpi: Sicut enim mẽbrum corporis uiola¬
tur in quodã loco sic de ductio linguȩ: uiolat uirgini¬
tectem cordis: inmente non coꝵrum patur: quaeñ
uult sine causa tenere corporis uirginitatẽ: quid
ergo dicã frr̃ & htȩ heretici habent uirgines:
multȩ sunt uirgines her&icorũ: Videccmus si
sponsum cman ut uirginitas ista custo diatur
cui custo ditur: xpõ inquit: Ni deamus sixpõ &¬
non donato: Ui deccinus cui seruatur isttac uirgi¬
nitar: cito probare potestis: ecce osaendo spoc¬
sũ quiccipse se ostendit: ꝑ hib& illi testimoniũ
iohannes hicẽ qui baptizat: otu uirgo.si
sponso hiuic serucs uirginitatẽ tuã: quacre
curris cedeũ qui dic̃ egobaptizo cũ cemi¬
cus sponsitui dicat. Hic ẽ qui bapti ⁊ at: dein¬

Expanded text:
 membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Dein
Abbreviated transcription (Latin):
tenccgo. in interitũ erunt: & domus eorum in ꝑditio¬
nẽ: Quo modo isti reges moueantur : qui nontrer
pueros attendunt liberatos deflãma. Sed . łip¬
sorliberator de gehanna quando uident xpm̃ aquo
liberati sunt & sufflari in xpi anis : quando audi¬
unt dici xpiano: dicte nonesse xpĩanũ: Tcclic feccere
uolun: & saltim talia patinolunt: Nã uid&e qualia
faciunt & qualicpatiuntur: occidun animas affli¬
guntur in corpore sẽpiternas mortes fcceun &tẽ
porcles se pacti conquiruntur: Ettam̃ quas patiuntꝰ
proferunt nobis Nescio quos. in ꝑsecutione . suos mar

Expanded text:
denago, in interitum erunt, et domus eorum in perditiodenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed seipsos liberatos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis, quando audiunt dici christiano, Dic te non esse christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos mar
Abbreviated transcription (Latin):
& domur eorũ inꝑditionẽ Ecce quomodo sȩuit
re cclienigena: neblasphem&ur dr̃ irł. qui potuit
tres pueros deigne liberare : et nolunt: ut sȩui ant
reges xpĩani : quiccxpr̃ ex sufflatur a quo nontres
pueri sed orbis terrcrũ cum ipsis regibus. a gehen¬
nacrũ igne liberatur Nãtres illi pueri frr̃ mei libe¬
rati sunt abigne liberãtitemporali : Nũ quid non ip
sednr̃ macha beorum : qui& triũ puerorum illor ab
igne libercuit. Illi: in tormentis igneis corpore
defecerunt : Sed in legitimir mandatis animo ꝑmai¬
seruns : Illicperte liberati sunt : illi occulte coroia¬
tisunt: plus ẽ liberari deflc̃ma gehennarum:
qucc̃de fornace potestatis humanȩ: Siergo nabu¬
chodo nosor lcudacuit & prȩdicauit &gloriã deđ
dõ : qui ccliberauit deigne trespueros. & tantam gla¬
ricc̃ dedit. ut de cr&ũ mitter & ꝑregnũ suũ Quicũ¬
que dixerit blasphemiã indm̃ sidrach. misac. & ab¬

Expanded text:
et domus eorum in perditionem. Ecce quomodo saevit et domus eorum in perditionem. Ecce quomodo saevit rex alienigena ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres pueros de igne liberare; et nolunt ut saeviant reges Christiani, quia Christus exsufflatur, a quo non tres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Ab
Abbreviated transcription (Latin):
Mircntur ccũ qui a cõ mouentur potesactes xpĩ anȩ
cduersur d& estandos disnipatores & clesiȩ : Honen go
mouerentur.: Et quomodo redderent rationem de
imperio suo dõ : Inendat caritasurã quid dicã quia
ꝑtin& hoc adreges sȩculi xpĩanos: ut temporibus su¬
is paccatã uelint matrẽ suã & denã unde spiritalit᷑
natir̃ : Legimus danielir uisioner : & gesta proph&i¬
cac: Tres pueri inigne laudauerunt dm̃ : Mirat᷑r
est nabuchodonosor r&lcudanter dñ pueror
& circa eos ignem innocentem: Et cum ammira¬
tus esr& quidait nabuchodonosor rex ᷑ non ueliu¬
deus : uel circũ cisus: ille qui sacctuã suã erexerat:
& cd ecc̃ cedorandã omnes coegerat: Tccm̃ lccudib
trium puerorũ cõmotur At ubi uidit maiestatẽ¬
 dĩ prȩsentis inigne quid ait: Et ego proponã de¬
cr&um omnibus tribus & linguis. inomni terra:
quacle decr&um: quicum que dixerit blasphemiã
in dm̃. Si dracch misa abtenago in interitur erunt

Expanded text:
mirantur autem quia commoventur potestates Christianae adversus detestandos dissipatores Ecclesiae. Si ergo non moverentur, quomodo redderent rationem de imperio suo Deo? Intendat charitas vestra quid dicam, quia pertinet hoc ad reges saeculi Christianos, ut temporibus suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritaliter nati sunt. Legimus Danielis visiones, et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Deum; miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem, et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex? Non vel Judaeus vel circumcisus qui ille statuam suam erexerat et ad eam adorandam omnes coegerat? Tamen laudibus trium puerorum commotus, at ubi majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. Quale decretum? Quicunque dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago in interitum erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uero : qui non in ancilla libi dine abutendi tenebatꝰ
prolem susciper& aitei: eicẽ ancilla tua utere ea
sicut uis: &ccfflixit eã gracuiter sarra & fugut
cfcccie eius : Ecce libera afflixit ancillã & non
illam uocat per secutionẽ apostolus ludit seruus
cum dnõ : et per secutionem uocat afflictio ise cñ
uocatur ꝑ secutio. et lusio illa uocatur ꝑ secutio
nificctum sit: Siergo quando uult dr̃ concitare
potesaates: ceduersus hereticos. cduersus scis mati¬
cos cduersus dissipactores &đȩ : aduersur ex suffla¬
tores xp̃i. Aduersus blas phematores baptis mi
Non mir&ur : quicdr̃ concitat ut a sarra uerber&ur
ccgcr: Cognus cat se agar ponat ceruicẽ: qui cccum
humiliata dirceder& ccdomina sua: occurrit ei
angelur & dixit : Quidẽ cgar ancille sarrȩ : cumq¬
quȩ saccer& dedomina: quid cudiit ab angelo : Re¬
uertere cddominã tuã: ad hoc ergo ceffligitur : ut
reuertactur : At que ut in c̃ reuertatur: quia proler

Expanded text:
ero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio.nificatum sit? potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blaspnon mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de domina, quid audivit ab Angelo? Revertere ad dominam tuam . Ad hoc ergo affligitur, ut revertatur. Atqu
Abbreviated transcription (Latin):
illum pluit : purumẽ: quod ꝑ illum transit : Ei quidũ
uenit adfertilem terram: puta qui a ipse lapideus ẽ

Expanded text:
illum fluit, purum est; quod per illum transit liquidum, venit ad fertilem terram. Puta quia iste lapideus e
Abbreviated transcription (Latin):
iud&x: iohannes didicit ꝑ columbam hoc: quidẽ quod di¬
dicit. ĩpse rep&at: ipre mihi dixit inquit: Superquem
uideris spm̃ descendentem tmqum columbam & manen¬
tem sup& eũ: hicest qui bapti zat in spũscõ Nonte ergo
decipi ant colum bae se ductores: quidicuntnor bapti zamꝰ.
columba agnusce quid docuit columba: hic ẽ qui bapti ⁊at
in spũ scõ Per columbam discitur quia hicẽ. & tueius potes¬
tate putarte baptizaricuius ministerio bapti zaris:. Si hoc
a simplicitatem non habes: Simplicitar enim maxime ꝑco
lumbam demonstratur: Quare ꝑsimplicitatem colum¬
mei : Nisi quia colum bȩnonerant qui& clenam disnpaue¬
bam Et uider illos inuidiam moibis facere quasi deper secu¬
tionibus: quia passi sunt corporales quidem passi quasi ꝑ¬
secutiones. cumessent flagella dni : mani fesde dantes dis¬
ciplinam adtem pus. Nedam n& in asternum: Sieanon

Expanded text:
judex? Joannes didicit per columbam hoc. Quid est quod dijudex? Joannes didicit per columbam hoc. Quid est quod didicit? Ipse repetat: Ipse mihi dixit, inquit, Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Non ergo te decipiant, o columba, seductores, qui dicunt, Nos baptizamus. Columba, agnosce quid docuit columba. Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Per columbam discitur quia hic est; et tu ejus potestate putas te baptizari, cujus ministerio baptizaris? Si hoc a simplicitatem non habes. Simplicitas enim maxime per columbam designatur. 12. Quare per simplicitatem colum, fratres mei, nisi quia columbae non erant qui Ecclesiam dissipaveba. Et vides illos invidiam nobis facere, quasi de persecutionibus quas passi sunt. Corporales quidem passi qusecutiones, cum essent flagella Domini manifeste dantis disciplinam ad tempus, ne damnet in aeternum, si eam non
Abbreviated transcription (Latin):
in columba didicit: Opor tebat enim ut discer& n& hoc
forte oportebat nin ut ꝑ columbam discer&: Quid dicã
decolum bafratres mei᷑ autqun domihi sufficit facul¬
tas uel cordir uellinguȩ dicere quomodo uolo & forte
non digneuolo quomodo dicendumẽ: N& ñctamen por¬
sum dicere quomodo uolo: quanto minus quo modo
dicen dumẽ : Ego ameliore hoc audire ue limnon uob
dicere: discit ioħ &im quem nouerat. Sed in eo discit
in quo &ĩ non nouerat. In quo nouerat non dircit: Et qͥd
nouerat᷑ dnm̃ quid non nouerat potesdatem baptis¬
mi dominici: innullo homine adnõtransituram
Sedministeriũ plane transiturum: po desdatẽ ad nõ
inneminem: ministerium &in bonor &in malor: Non &¬
horreat colum baministerium malorum: Respiciat dnĩ
potesaatem: quid tibi facit malus minister ubibonus
ẽ dnr̃: Quid te in pedit malitiosus preco Siẽ beniuolus

Expanded text:
in columba didicit? Oportebat enim ut disceret: nec hoc in columba didicit? Oportebat enim ut disceret: nec hoc forte oportebat, nisi ut per columbam disceret. Quid dicam de columba, fratres mei? aut quando mihi sufficit facultas vel cordis vel linguae, dicere quomodo volo? Et forte non digne volo quomodo dicendum est; nec si tamen possum dicere quomodo volo: quanto minus quomodo dicendum est? Ego a meliore hoc audire vellem, non vobis dicere. 11. Discit Joannes eum quem noverat: sed in eo discit in quo eum non noverat; in quo noverat non discit. Et quid noverat? Dominum. Quid non noverat? Potestatem dominici baptismi in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum: potestatem a Domino in neminem, ministerium et in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum, respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit malus minister, ubi bonus est Dominus? Quid te impedit malitiosus praeco, si est benevolus
Abbreviated transcription (Latin):
ti zat inspũ scõ: non aitipseẽ dns Non ait ipseẽ xpr̃
Non ait ipseẽ itis: Honait. ipseẽ quinatus ẽ ex maria
uirgine : Posteriurte : priorte non athoc: Iam eni
hoc nouert᷑ io hanner: Sed quid non nouerat: tantm po¬
tesdatem baptismi ipsum dnm̃ habiturum: & sibir&entu¬
rum: Siue presentem in terra : Siue absentem corpore
in caelo: Et presentem matestate sibi r&enturum bap¬
tismi potestaton: Ne paulus dicer& baptismum meum :
Nep&rus dicer&. baptismum meum: Ideo uid&e. intendi¬
te uocer aposto lorum: nemo apostolorum dixit baptismũ
meum: quam uir unum esr& omnium diangelium
Tamen inuenir dixirse. &iangelium meum: Non inuenir
dixisse baptismum meum: Hocergo didic it ergo ioħ:¬
Ens mei quod didicit ioħ ꝑcolumbam discamur &
nos: Nonenim columba docuit iobnnem &&clesiã
non docuit: cui & clesiae dictumest una ese columbamea
Columba doceat columbam: Nouent colum ba quodio
cendit: Hocaũ quod dircebt᷑ iohhnes in columba Quare

Expanded text:
s; non ait, ipse est Deus; non ait, ipse est Jesus; non ait, ipse est qui natus est de virgine Maria, posterior te, prior te: non ait hoc; jam enim hoc noverat Joannes. Sed quid non noverat? Tantam potestatem Baptismi ipsum Dominum habiturum et sibi retenturum, sive praesentem in terra, sive absentem corpore in coelo et praesentem majestate, sibi retenturum Baptismi potestatem: ne Paulus diceret, Baptismus meus; ne Petrus diceret, Baptismus meus. Ideo videte, intendite voces Apostolorum. Nemo Apostolorum dixit, Baptismus meus. Quamvis unum omnium esset Evangelium, tamen invenis dixisse, Evangelium meum: non invenis dixisse, Baptisma meum. 10. Hoc ergo didicit Joannes, fratres mei. Quod didicit Joannes per columbam, discamus et nos. Non enim columba Joannem docuit, et Ecclesiam non docuit, cui Ecclesiae dictum est, Una est columba mea . Columba docendit. Hoc autem quod discebat Joannes in columba, quare
Abbreviated transcription (Latin):
ã spiritalem congregauit Nos smur in humilitatem
cordis semper: & gccu dium nm pȩnes ipsũ sit: Nonle
prosperitate aliqua huius sȩculi inflemur Sed noue
felicitatem nram̃ non esse. nin cum istatran¬
deñ deriũ uitȩ &ernesit : omnia sus piria inxpo an¬
helent : Ille unus pul cherrimur. qui& foedor dilexit
ut pul chros foccer&. den der&ur cdillũ unũ curra¬
tur illi ingemiscatur: & dicant semper magnific&ur

Expanded text:
am spiritualem congregavit nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transidesiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur
Abbreviated transcription (Latin):
de adã peccatum . tracxit. Eet templũ corporeũ inde
sumpsit. Non ini quitatẽ quȩ d&emplo pellenda esa
Ipsã aũ carnem quã traxit Decedã. Maria emm dea¬
dam: et dnĩ caro demaria. Iudas crucifixerunt: &¬
ille resuscitturur erat ipsã carnem triduo: quam
illi incruce erant occisri Illi soluerunt templũ.
quac draginta s&x annis aedificatum : Et ille triduo

Expanded text:
de Adam peccatum traxit; templum corporeum inde sumpsit, non iniquitatem quae de templo pellenda est: ipsam autem carnem quam traxit de Adam Maria enim de Adam, et Domini caro de Maria, Judaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem in triduo, quam illi in cruce erant occisuri: illi solverunt templum quadraginta sex annis aedificatum, et ille in triduo
Abbreviated transcription (Latin):
portune nobir dnr pro curauit hodier¬
nodie: Letionis huius ordinem : Namq
&or dine. &iangeliũ secundum iohannẽ
considerare atq tractare suscepimus: Cre¬
do quo aduerterit caritasurã : oportuneergo
occurrit ut hodie audir&is exeuangelio: Quia
nisi quis renatus fuerit exccqua & spũ: non uidebit
regnum dĩ : Tempur ẽ eĩ ut uos ex hortemur.
qui cod huc estis cathecumini: qui sic credi distis
inxpr̃. ut adhuc urã p&cata pora&ir: Nullus aũ
regnum caelorum uidebit: oneratus p&catis:
Qui anisi dimissa fuerin non regnabit cum Nõ
Dimitti aũ nonpos sunt. Nin ei qui renatus fuerit
se habeant cduertamus: ut hic inueniant quipi¬
grisunt. Quanta sollicitudine sibi festinandũ
sit cedonus deponendũ: Quice ñ ferr&nt ali quã
sarcinã gracuẽ. aut lapidis. aut ligni. aut alicu¬
ius &iã lucri: si frumentum portarent Si uinũ.
si p&uniã currerent ut de ponerent onera:
portant sarcinã p&catorum : & pigrir̃ currere

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam peccatorum, et pigri sunt currere.
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ: cccpientes m&r&cs: aliȩ binar cdiȩ
tenas : Sed ipse sex hydriȩ: capiebant m&r&ar
binas uel ternas: Tam quam dic& &: quan¬
dodicobincer : &iã spr̃ pactris & filii cum hir in¬
tellegi uolo & quando dico ternar ipsam trinita¬
tem meenifestius enuntio: Quisquis itaq nomi¬
nat pectrem & filium : oport& ibi intellegat
eci quaem caritatem inuicem pcetris & filn quod

Expanded text:
ctum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nas tantum dic&& non currereti animus nr̃.
nisi cdmisterium atrinitatis: Sed forte n& sicde¬
bemus in decito iam sensum ccuertere. Qui adix̃
bincer uel ternas : qui a nominato patre & filio
modo spr̃ scr̃ : Sed paetris & filii spỹ Scriptũ ẽẽnĩ
Siquis dilexerit mundum non est pcetris in illo:
to itecque poctre & filio intellegitur & spr̃ scr̃¬

Expanded text:
ternas tantum diceret, non curreret animus noster ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio,modo Spiritus; sed Patris et Filii Spiritus: scriptum est enim: Si quis dilexerit mundum, non est spiritus Patris in illo. to itaque Patre et Filio, intelligitur Spir
Abbreviated transcription (Latin):
tacc&ate manifestatur. per euangeliũ refor¬
mectio mentis nrccẽ. secundum imaginem&.
qui creccuit nos Et conuertitur cquac inuinum:¬
ut icc̃ manifesaa tum ibm̃ in lege &pro ph&is sapimn
Ideo ernt ibi s&x bydriȩ quacsius sit impleri aqua:
Sexergo ille hydriȩ. Sex a&ates significant qui¬
bus non de fuit proph&ia illaergo tem pora sex
quasi certiculis distributa atque distincta: quñ¬
ucc sec esse mania nisi axpõ implerentur: Quid
dixi temporacequȩ in aniter currerent. Nisi in
eis dnr̃ ibs predi car&ur : impl&cesunt proph& is
Plenȩ sunt hydrie: Sedut aqua inuinum conuer¬
tccntur In illatota proph&ie xpr̃ intellegatur :
Quid est ergo m& r&cr cpiebant binas uel tesnar:
Misterium nobis. maxime lo cutio ista commendt:
si dicer& urncer cmphoras: uel si quid hurmodi
isaa mensura M& ronenim mensurã dicunt
Gr&rinde ceppellatȩ m&r&e: capiebantergo
m&r&as binas uelac&as: Quid dicimur frr̃sit̃

Expanded text:
ista aetate manifestatur per Evangelium reforista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi in eis Dominus Jesus praedicaretur? Impletae sunt prophetiae, plenae sunt hydriae: sed ut aqua in vinum convertatur, in illa tota prophetia Christus intelligatur. 7. Quid est ergo, Capiebant metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si
Abbreviated transcription (Latin):
tentia dnĩ quacsi fons panis erat: Sic possit & effusa
cequa uinum infundere: quod si feciss& uider&ur scnip¬
turas u&eres impro barre: Cum ccũ ipscc̃ a quã conuer¬
tit inuinum ostendit nobis quod & scriptura u&us
cebipso ẽ: Ncc̃ iussu ipsius impl&er̃ hydriȩ : ad nõ quidẽ
& illa scnptura: Sed nihil scepit si nonibixpr̃ intellegat᷑:
Inlendite ccũ quodipseccit : quae scripta sunt in le
ge pro ph&is & psalmis de me: Nouimus ccutem legẽ
ex quibus temporibus narr&: id est cb&xordiomun¬
di In principio crecuit dr̃ celũ & terram : in de usq
ced hoc tempus quod nunc agimus. Sextec a& corẽ
ut sepe ccu distis & nostis: Naem prima ce&as conpu¬
tectur cebadam usque cednoe: Secundac a noe usq
Queerta adccindur que cdtrans migrationem
in babyloniã : Quintaatrans migratione inba¬
byloniã urque adio hannem baptistam: Sexta
in de usque cdfinem scłii Propter ec & setadie
fecit dr̃ hominem adimaeginem suam. Qui ase

Expanded text:
tentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta
Abbreviated transcription (Latin):
erłt iohannes qui auento mouer&ur: qui dnm uento mo¬
u&ur circum flatur omni spũ seductorio. Sed quid &xistis
uiderẽ nominem mollibus uesditum: uestiebatꝰ enim iobn
aspens idẽ tonica facta depilis cameli: Ecce qui mollia
uestiuntur. in domibus regum sunt: Honergo uidere &cistis
hominem mollibus uestitum : Sed quid existis uidere ꝓphe¬
tamꝰ: itac dico uobis. maior quã ꝓph&a hic: quia proph&e
longe prȩnuntiauerunt : io hannes presentem demonstra¬
bat: Quidergo tubapti zas. situnones xpr̃ neque helias
neque proph&e: Respondit hs ioħ & dixit: Ego baptizo
enim non uidebatur & propter ea lu cerna accensa est :¬
Vid&e quo modo dat locum qui aliud possit putari: Ipse
esa qui pose meuenit ante me factus ẽ : Sicut iam dixi¬
mus. idefante positus est mihi: Cuius ego non sum dignꝰ
ut soluã corrigiã calciamentieius: Quhtum se abi&it:

Expanded text:
es, quasi qui a vento moveretur: qui enim a vento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, major quam propheta hic : quia prophetae longe ante praenuntiaverunt, Joannes praesentem demonstrabat. 9. Quid ergo tu baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Respondit eis Joannes, et dixit: Ego baptizo enim non videbatur, et propterea lucerna accensa este quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se
Abbreviated transcription (Latin):
bat &x &uangelio: uenit iħ r: & quid dicit ille. Ecce agnus
di si agnus in nocens &io hannes agnus agno &ipse inno¬
cens: Sed quis innocens omner & illa traduce ueniunt.

Expanded text:
at ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus at ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur: Vn de debeat uidere sc̃itas urã quia si io hañ
sic sehumiliauit ut dicer&. non sum dignus corrigiã
soluere : Quo modo habent humiliari qui dicunt: Nos
non ego : Sed illez illidicunt nos non ẽ dignus iohannes
soluere corrigiam calciamentieius: Quod si dignũ sedice¬
r& quã humilis ess&. Si dignum se dicer&: & sicͥ dicer&
illeuenit posame qui anteme factur ẽ: cuius tantũ modo
corrigiam calciamenti Dignus sum soluere: multũ
se humiliass& qusdo aũ n& adhoc dignũ sedicit: uere
plenus spũ erat qui sic̃ serlius dnm̃ agnouit. & & serlio
ami cofien meruit: Naec mn b&hania facta sunt trans
iorda nen ubi erat iohannes baptisans: et altera
die uidit iohannes ihm̃ uenienten cdse & art
Ecce agnurdĩ : ece quitollit p& catum mundi: Nemo sibi
arro g& & dicat quia ipse aufert p&catum mundi: Iam
intendite: contra quo suꝑbos intendebat digitum iohanns:
Nondum erant nati her&ici. &iã osten debantur : contra
illor clamabat Tunc a fluuio contra quos modo clamat¬

Expanded text:
re Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent humiliari, qui dicunt: Nos Non ego, sed ille: illi dicunt, Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo solent dicere: &ce post io hannem bapti ÷a¬
tumest: post hereticor non bapti zatur: quia qui clã
qui habebant baptismum ioħ: iussi sunt apallo baptizo¬
ri Non enim habeban baptis mum xp̃i: Quidergo &x¬
aggeras meritum iohanñ : & quas abicis infelicitatem
heeticorum. Et egotibi concedo scelelatos esse here¬
ticor. Sedheretici baptismum xp̃i dederunt: quem
baptis mum non dedit iohannes: Recurro adiohannẽ
& dico Hicẽ qui bapti zat. Sic enmmelior ioħ quem
hereticis : quo modo melior io hannes quamebriosus.
quo modo melior iohanner quam homicido: Si posa d&e

Expanded text:
Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizaQuid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur? Quia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joannis, et quasi abjicis infelicitatem haereticorum? Et ego tibi concedo sceleratos esse haereticobaptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haereticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo melior Joannes quam homicida. Si post de
Abbreviated transcription (Latin):
hil generat: Sedhortur plurimum fructum adfero
Spiritalis enim uirtur sacramenti ⁊ taese ut lux & ad
inluminandir pure ecipitur : Et si ꝑ inmundos tran¬
seat. non in quinatur Sint plane ministri iusti: & glo¬
Nã suam non querant: Sed illius cuius minisari sunt:
non dicant baptismum meum est: quia non est ipsorũ:
adtendant ipsum io hannem: Ecce ioħ plenus erat
spũ scõ & baptis mum decaelo habebat non e hominib:¬
Sed quatenur habebat: ipsedix̃: parateuiam dnõ ubi
aũ cognitur est dnr: ipse factus est uia : Noniam opus
erat baptismo iohannis. quo par ar&ur uia dnõ Tam̃
quidnobis solent dicere Ecce postio hannem baptiza¬
tum ẽ: ante quam enim bene ista questio tractar&ur
in &clesia cathołi : Multi in ederrarunt & magni & bo¬
mi Sed quia de membris colũ bae erant non seprȩ¬
ciderunt: Et factum ẽ in eis quod ait aposto lus.
Siquid aliter rapitir. hoc quoq: dr̃ uobir reuelauit:
Vnde isti qui se separaruns. in docibiles facti sunt

Expanded text:
affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum Joannem. Ecce Joannes plenus erat Spiritu sancto; et baptismum de coelo habebat, non ex hominibsed quatenus habebat? Ipse dixit, Parate viam Domino . Ubi autem cognitus est Dominus, ipse factus est via; non jam opus erat baptismate Joannis, quo pararetur via Domino. 16. Tamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit . Unde isti qui se separaverunt, indociles facti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ficer tamquam maiorem: filiũ uero tam quã minorẽ.
ut di cas mibi honon fico ƿatrẽ : Scio enĩ quod habeat
filiũ & non erro inpatnis nomine: Nonenĩ patrẽ intel¬
lego sine filio: honon ficotamen & filium aamquã
minorẽ : Corrigłte ipse filius & reuocatte dicens:
ut om̃s honon ficent filiũ: non infenus. sed sicut
honon ficant patrẽ: quiergo non honorificat filiũ:
na patrẽ honon ficat qui misit illũ: Ego inquis maio¬
rẽ honorem uolo dare patri minorẽ filio: ibi tollis
ae qualem sibi filium generare aut noluit. aut ñ
potuit : Si noluit inuidit : Si non potuit defecit:
honorem uir dare patri ibi es contu meliosus inpatrẽ:
proinde sic hononfica filiũ quomodo honon ficas pa¬
trem : Siuir honorificare & filiũ & patrẽ: Am̃ am̃ dico¬

Expanded text:
ifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis aequalem sibi Filium generare aut noluit aut non potuit? Si noluit, invidit; 513 si non potuit, defecit. honorem vis dare Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare et Filium et Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus a penre dign&ur : Dilatis istis sequentia uide
Hoc uerũ est & planũ est: Omne quippe iuditium de¬
dit filio sicut supra dixit ut om̃ honon ficefitiñ sacheuenti
Quid si inueniuntur qui patrẽ honorificant & non
honorificant filium: Non podese inquit fieri quiñ
honorifica t filium non honorificat patrẽ qui misit
illũ : Non potest ergo dicere aliquis : ego patrem
honon ficabã quia filiũ non nouerã: Si non dũ filiũ
honon ficabar: n& patrem honon ficabar: Quid est
enimꝰ honon si care patrẽ nin quod habeat filium:
Aliud ese enim. cumtibi cõmendatur dr̃ quia dr̃ est:
Et aliud cum tibi cõmendatur dr̃ quia pater esa:¬
cũ tibi qui a dr̃est cõmendatur: Creator tibi com¬
datur : Cum uerotibi quia pater ẽ cõmendatur.
Nihil .tibi aliud quã & filiur cõmendatur: qui apa¬
ter dicinon potesa : Si filiũ non hab& sicut n& filius
si patrẽ non hab&: Sed ne forte patrẽ quidẽ honon¬

Expanded text:
tibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videatibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videaHoc verum est et planum est. Omne quippe judicium dedit Filio, sicut supra dixit, ut omnes honorificent Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Non potest, inquit, fieri: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non potest ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si nondum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas. Quidenim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud, cum tibi commendatur Deus quia Pater esCum tibi Deus quia Deus est commendatur, creator tibi comdatur: cum vero tibi Pater quia pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater non dici potest, si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honor
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non facit : qui a pater non iudi cat quẽ quã: Sed om¬
ne iuditiũ dedit filio : Contranũ ui debitur ei quod dic¬
tũ est: Sicut pater suscitat mortuos &uiuificat. sic
& filiur quor uult uiuificat : Simul ergo suscitant
Sisimul suscitan simul uiuifican sinquonuoontaq
simul ergo uidi fanl.¬
uerum ẽ : Neq enim pater iudicat quẽ quã sedom¬
ne iudiciũ dedit filio : A soue anz interim propositȩ
quȩstioner prȩstabit dnr̃ : ut solutȩ del&tent: ita
est fri: om̃y questioner intentũ fecent proposita non
delectabit &xposita : Se quatur ergo ipse dnr̃ ne for¬
te in his quae subn&etit apenat se ali quantum: sub¬
texit enim nubilo lucem suã & difficile ẽ :a qui lȩ
more uolare super omnẽ nebulã quategitur
omnisterra : &uidere in uerbis dnĩ sincenssimã
lucem: Ne forte ergo calore radiorũ suorum dir¬
cuti at cacliginem nm : & ali quantum se in consequen¬

Expanded text:
ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic t Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicanerum est, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent. Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se aliquantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae more volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequen