comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃e qr donũ dei
est pure ⁊ ñ partĩ¬
ex operib ita ut
cit qr opera bona
pia cogitatione¬
fcã frustrentur.
cũ deus rectlatꝰ¬

Expanded text:
vestrae, quia donum Dei est pure; non partiex operibus, ita ut cit quod opera bona pia cogitatioacta frustrentur, cum Deus reddat
Abbreviated transcription (Latin):
sit q gł̃a om̃i operanti bonũ. s qr oꝑa.
ex gr̃a ñ ex operib gr̃a. bonũ est igit᷑
hõt ut de uirib liberi arbitrii suiñ p̃¬
sumat. qr ille qui putauit sñ eius ad¬
uitorio se posse custodire qd̃ dedit. ꝓfec¬
tus in longinqua ⁊ uuens prodige cũc¬
ta ꝯsumpsit. ⁊ miseria attritus ⁊ in sereũ¬
sus dixit. sirrgam ⁊ ibo ad prem .ra. qña
cogitation̾e bonam si hrẽt. nisi ⁊ ip̃am
slli in occulto põ misccłissimus inspitass.
tes te prom̾endo accepisse quiñ prom̾e¬
ris nisi accepisses. grã precessit meritũ
tuum. ñ gr̃a est ex merito. s meritũ ex
gr̃a. nam si grã exmerito: emisti si gra¬
tis accepisti. om̃ia merita prececlit gr̃a.
ut dona dei ꝯseqͣttur m̃ita nc̃a. ⁊ ne¬

Expanded text:
 operanti bonum; sed quia opera ex gratia, non ex operibus gratia. Bonum est igitur homini ut de viribus liberi arbitrii sui non praesumat, quia ille qui putavit sine ejus adjutorio se posse custodire quod dedit, profectus in longinquam, et vivens prodige cuncta consumpsit, et miseria attritus, et in se reversus dixit: Surgam et ibo ad patrem meum . Quam cogitationem bonam non habet, nisi et ipsam illi in occulto Pater misericordissimus inspirasset.tes te promerendo accepisse qui non promereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum, non gratia ex merito, sed meritum ex gratia; nam si gratia ex merito emistis, non gratis accepistis: omnia merita praecedit gratia, ut dona Dei consequantur merita mea. Au
Abbreviated transcription (Latin):
au ab aliis. albex
nisi infirmitas ui¬
deatur in me. ułab
aliis qui uident au
diatur. siaũ mag¬
nareferrem ⁊ pła
magnis illis ñ ẽẽ homo mortalis ⁊ fragi¬
lis uideatur. uł pro obtrectatorib hocdi¬
cit pro quib ñ magnifice głatur. ne cli¬

Expanded text:
audit ab aliis ex nisi infirmitas deatur in me, vel ab aliis qui vident, iatur. Si ante magna referrem et plura, scilicet pro magnis illis non esse homo mortalis et fragilis videatur. Vel pro obtrectatoribus hoc dicit, pro quibus non magnifice gloriatur, ne di
Abbreviated transcription (Latin):
dat dico uisi hu
Fidelis aũ ds ꝙ e¬
gouos ad hoc hor¬
rus in promissis.
qui se protectorem¬
suoꝵ electoꝵ fore
.ii pro se tribula¬

Expanded text:
dat, dico, nisi humana. Fidelis autem DeEgo vos ad hoc horrus in promissionibus, qui se protectoremrum electorum fore , pro se tribula
Abbreviated transcription (Latin):
stinete aboĩ socie¬
tate ydolatrie ne
ꝑ hoc uascat᷑ in dm̃n temꝑtatõ. Ne¬
lW mo ergo sitassidius in ydolio me
Isperet de eo. de ed em̃ sperate ẽ. de deo
clubitare ut saul relicto do qtu eifũat
ꝑ delicto iratus ad ydolatriam redit.
sperans aliquid de ea cui in p̃sentiob¬
fuit. ⁊ in futuro gehenũa ultride̾ge¬
nerauit. io apłs istos hortatur fug̾e
ab ydolatrie suꝑstitione. s uł ne co¬
dicuo infirmoꝵ quib ydolatre uid̾ent᷑
uł nerp̃i int̾trini ydolatite sint edendo
sub ydoli uenerõne ⁊ putando ydolũ.
aliquidẽe. ⁊ ut fugiatis. Loguor. uo.
Et pruden

Expanded text:
stinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos hortatur fugere ab idololatriae superstitione, scilicet ne codiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis, loquor vobis ut pruden
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sp̃m scm̃ deum ⁊ dons̃ dei in hoc enĩ clirm¬
tati reconciliamur eaq delectamur. situt erĩ
lutate clistimus. ita caritate cliligimus ut ⁊
plenius agnoscamus ⁊ bi cograto perfruam
mdarentur duo p̾cepta caritatis. s diliges¬
um. qua ergo oaritate ctr̃a diligimus. tp̃a pro¬
xinium diligamus. s qr aliud est deus aliudẽ
primus ⁊ si una caritate tlinguntur ñ sunt
tñ unum q̃ diliguntur. ⁊ iõ forte cłar duop

Expanded text:
 sanctum Deum, et donum Dei. In hoc enim Divinitati reconciliamur, eaque delectamur. Sicut enim veritate dicimus, ita charitate diligimus, ut et plenius cognoscamus, et beati cognito perfruamumendarentur duo praecepta charitatis, sciliceum. Qua ergo charitate proximum diligimus, ipsa Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, non sunt tamen unum quae diliguntur. Et ideo forte dicuntur duo
Abbreviated transcription (Latin):
tes a perfidis iuidicentur credentes ea
funditur em̃i qui qd sperabat ñ inueñ.
sicͣ ꝯtingit illi qui sperat in hoĩe. hec
fallere pot̃ n in hoĩemendace maledi¬
ctus eni qui sꝑem suam potut inhoĩe

Expanded text:
tes a perfidis judicemur, credentes ea funditur enim qui quod sperabat non invenit, sicut contingit illi qui sperat in homine. Haefallere potest, non in homine mendace; maledictus enim qui spem suam ponit in homine
Abbreviated transcription (Latin):
gis eni qͥs patit᷑ tanto purior reddit.¬
dum aĩa fidelis ñ resistens ordinõni di
ñ diligit eus uoluntatẽ. tuius malitis
potest᷑as datur in bonos. s enus uolun¬
tatem a quo ħ potestas datur cũ ergo qͥ
intligens ꝙ ñ est potestas uł demonũ¬

Expanded text:
gis enim quis patitur, tanto purior redditdum anima fidelis non resistens ordinationi Dei, non diligit ejus voluntatem, cujus malitiae potestas datur in bonos, sed ejus voluntatem a quo haec potestas datur. Cum ergo quis intelligens quod non est potestas, vel daemonu
Abbreviated transcription (Latin):
est ip̃e magna est ñia eius donũ dat equale
nitas ẽ diffuraoit ergo caritatẽ in cordibuꝰ
ntĩs sp̃c. patris ⁊ filii q̃ tum prẽ amaraus ⁊ fi¬
lio ip̃e ut eliligetur nobis dedit qui ñ clilestus nõ
disexit. ⁊ pxestłons de quo scriptura dicit. fons acͥi
uiue sit tibi ꝓprius ⁊ nemo alienus cõicet tibi ali
eni sunt õs quiñ diligunt deum ⁊ ip̃e fons est spe
sc̃s quem ñ possunt atcipere mali ⁊ caritas est qũa
hr̃e ⁊ malus eẽ si potest aliquis intlłigamꝰ ergoĩ

Expanded text:
est misericordia ejus. Donum dat aequale nitas est. Diffundit ergo charitatem in cordibus nostris Spiritus Patris et Filii, quem cum Patre amamus et Filio. Ipse ut diligeretur nobis dedit, qui non dilectus nos dilexit. Ipse est fons de quo Scriptura dicit: Fons aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Alieni enim sunt omnes qui non diligunt Deum; et ipse fons est Spiritus sancti, quem non possunt accipere mali; et charitas est, quam habere et malus esse non potest aliquis. Intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ auertat dñs
calem głam ⁊ illud
potius teneamnus
de operib cum fint
mali sit̃ ille pħiseus
glabatur qui cũ pu¬
blicano in tempũ
ascenderat. ⁊ oꝑasua
iaftabat cliccns. ñi
sũ situt ceteri hõm

Expanded text:
ra est. Avertat Deus talem gloriam, et illud potius teneamus, de operibus, cum sint mali; sicut ille Pharisaeus gloriabatur, qui cum publicano in templum ascenderat, et opera sua jactabat dicens: Non sum sicut caeteri hom
Abbreviated transcription (Latin):
carent recte patere¬
ñ recte eos patimi¬
ni ⁊ uere hoe ñ estz
magni apłi ⁊tta constat ꝙ ñ mirus illi
pseudo feci tum nec minus fecerim qͣm
magni apłi magni apłi uidentur aꝑd̾
uariis errorib fluctuabat aliqui eni fa¬
uebant apłis quitum tłno fu̾nt in car¬
ne. paulum deformantes qr cum dño si

Expanded text:
carent, recte paterenon recte eos patimini. Et vere hoc non est. magni apostoli. Et ita constat quod non minus illis pseudo feci, cum nec minus fecerim, quam magni apostoli. Magni apostoli videntur apud variis erroribus fluctuabat. Aliqui enim favebant apostolis qui cum Domino fuerunt in carne, Paulum deformantes, quia cum Domino non
Abbreviated transcription (Latin):
quitam ñ cupiũt
eos ẽẽ meliores. qͣm
ipõs uolunt facere¬
heiores ⁊ retrorsum.
trahere emułoneꝑ
u̾sa. uñ subdit. S

Expanded text:
tam cupiunt sse meliores quam ipsos volunt facerepejores, et retrorsum trahere aemulatione ersa. Unde subdit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
terat per iusticiaᷤ.
sit. est ergo crelobi
iideor inimitus qr
uerũ clico. s si falle¬
rem putarer amitꝰ.¬
i uult errantẽ. io
uob̾ inimicus uide¬
or iuste uos repre¬
hendens. emułꝰ .q.¬

Expanded text:
terat per justitiam. sit, est ergo credibilvideor inimicus, quia verum dico, sed si fallrem, putarer amicui vult errantem, ideo vobis inimicus videor juste vos reprehendens. Aemu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diligiteqrineo
ẽ uirt̾ ⁊ bona oꝑatio. ñ pro aliare ⁊ hoefa¬
cite semper. ut perseueranti gradu adfmne
emulando me cũ absens sum. Cilioli
hic it̾ intipĩt osten

Expanded text:
hoc diligite, quia in eo est virtus et bona operatio, non pro alia re. Et hoc facite semper, ut perseveranti gradu ad fineemulando me, cum absens sum. Filioli, hic iterum incipit osten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdicio latet. Uñ ⁊ petrꝰ
ait oĩs scriptira in¬
diget interp̃tatione. Uuit ergo deus os saluos
fieri. s si accedant ad eũ ñ enĩ ucuult ut nolen¬
tes saluentur s nult eos saluari si ⁊ ip̃i uelĩt
aliter ñ. nullũ excepit a salute ⁊ cognitione ut
ita cũ legitur ꝙ uult õs hoĩes salos fieri qͣm¬
uis certũ sit nobis ñõs saluos fieri si tñ ideo
debemus oĩo certissime dei uoluntati aliquid
derogare ñ est em̃ credendus omp̃o aliquiduo¬
litisse fieri qd̃ fcm̃ ñ sit s ita intlłie debemus

Expanded text:
ditio latet. Unde Petrus ait: Omnis scriptura indiget interpretatione. Vult ergo Deus omnes salvos fieri, si accedant ad eum. Non enim sic vult ut nolentes salventur, sed vult eos salvari, si et ipsi velint. Aliter non ullum excepit a salute et cognitione. Vel ita, cum legitur quod vult omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes salvos fieri: non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare. Non est enim credendus Omnipotens aliquid voluisse fieri quod factum non sit. Sed ita intelligere debemus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt que saluum fieri nollet qui uirtittestn¬
raculoꝵ nolunt facere apud cos quos dicit᷑
acturos fuisse pn̾am si fecisse s ut os hoĩes oẽ
genus hõm intłłigamus per quascum diffrãs
hõm qr uideos gentiles reges. priuates duutẽ
pauperes. doctos. indoctos. ⁊ siquid aliud diffe¬
rentiatũ est in hoĩb cossigitur ecc̃a. Isto locu¬
tionis modo dñs usus ẽ iibi ait pħiseis detĩa¬

Expanded text:
et quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias  Judaeos, gentes, reges, privatos, divites, pauperes, doctos, indoctos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus colligit Ecclesia. Isto locutionis modo Dominus usus est, ubi ait Pharisaeis: Decima
Abbreviated transcription (Latin):
pct̃is alienata erat ab actore ⁊ frã captiua
est liberata quem pr̃ de celo misit ad ter¬
uixit uiuus uiam salutis ostendit⁊ te¬
surrexit ut iustificatos secũ iiuere fa
minari. tuaũi manducans oĩa quid .iui.¬

Expanded text:
peccato alienata erat ab auctore, et facta captiva, est liberata, quem Pater de coelo misit ad tervixit, vivus salutis viam ostendit; resurrexit, ut justificatos secum vivere facminari. Tu autem, manducans omnia, quid ju
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa carnis contupĩas sentit. s ñ totꝰ car¬
nalis q contupiscentis ñ conseritit. Ex
parte igitur mortali carnalis ẽ ex sp̃uali
ex parte inferiori est carnalis ⁊ qr hoc ex poc¬
cato primi hominis accessit: subdit. ego

Expanded text:
concupiscentias sentit. Sed non totus carnalis, quia concupiscentiis non consentit. Ex parte igitur mortali carnalis est, ex parte ex parte inferiori carnalis est. Et quia hoc ex peccato primi hominis accessit, subdit: Ego,
Abbreviated transcription (Latin):
stio .e. q. bene dixi pocra in me ħitare. scio . e ꝙ
destiterit caro erit. s iam uitiata uł uitiosa ñ
ñ ex se s ex carne ꝯtraxit. natura quiꝑpe hu¬
mana ñ oꝑere di cum uitio primitusẽ insti¬
tuta. s ex uoluntatis arbitrio primoꝵ hõm
ueniente uitio ẽ sauciata. Seep̃e uam uelle.
uere bonum ñ ħ̃itat in cecrne mea nã ue bo.
inme ñ ait faceres perfitere qr ñ nacł fatit. re.¬
rium m̃tis intrat iudet foris strepentẽ ꝯtu

Expanded text:
si dicat: Bene dixi peccatum in me habitare, scio enim qdestiterit, caro erit; sed jam vitiata vel vitiosa non mens quoque sed ex carne contrahit. Natura quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed ex voluntatis arbitrio primorum hominum venienti vitio, est sauciata. Nam velle, vere bonum non habitat in carne. Nam velle Non ait facere, sed perficere, quia non nihil facit; rerium mentis intrat, videt foris strepentem conc
Abbreviated transcription (Latin):
nolo illud qd̾ facio. s concupiscere. ergos
.i. ni approbat dũ consentire prohibet. eui ĩ
lo.cid̃ ñ uult ⁊ lex. uolo igitur sd̾ cum lege.
lo contupistere. si uellem concupiscere. legi
ñ consertrem nc̃ aũ qd̃ ñ nult nolo. et qd̃
ire luctatoris est ⁊ laborantis Itcende qũo
dicat augꝰ hie legem nolle qd̃ uolebat apłs̃

Expanded text:
nolo illud quod facio, scilicet concupiscere, ergo cn approbat, dum consentire prohibet, cui in lo, quod non vult et lex. Volo idem cum lege, lo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consentire. Nunc autem quod non vult nolo, et quodire luctantis est, et laborantis. Attende quomodo dicat Augustinus hic legem nolle quod nolebat Apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a erum concupĩa estlex pcti. lex aũ mem¬
hroꝵ uł carnis est morbidus quidam asfc̃s ł
langnor qu mouet illicitũ desideriũ i carrea¬
lem concupiam quam legem pcci uocat q̃ lex
hoc carnalent᷑m captuum tenet lexergo car¬
ns me captiuat sub ip̃a lege pcti u sub ip̃a
ex carne. mens erm ñ ꝯsentit ꝑcc̃o titillan¬
parte ꝯferendas. Morsꝰ ergo ꝯtendit. s mens
n consentit. ⁊ ẽ mnine quiddam mortuum ⁊
quiddam uiuum uł lex pcc̃i accipi pot̾ ꝯss⁊
operatio pec̃i lex uero carnis uel rabroꝵ. pͥ¬

Expanded text:
Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanparte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex peccati accipitur consensus et operatio peccati. Lex vero carnis vel membrorum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
mortale est. ñ enim sic liberabitur ut hoc cor¬
pus si hãt. habebit eni hoc corpus s ñ sa mor¬
tis huius. ip̃m erit ⁊ ñ ip̃m erit ip̃m erit
qr ip̃a treatio erit. ñ ip̃m erit: qr mortaleñ e¬
rit liberabitur aũ tc̃ cum mortale hoc induet
immortalitatem ubinulla ꝯtupĩa remane¬

Expanded text:
August. Non enim sic liberabitur, ut hoc corpus non habeat. Habebit enim hoc corpus, sed non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non erit. Liberabitur autem tunc, cum mortale hoc induet immortalitatem, ubi nulla concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
ħi s auliens legẽ clicentem ñ ꝯcupudes
uiciũ agnouit ⁊ odit. bellũ hũit qͥr no¬
lebat si contupistere ⁊ concupiscebat. iõ di
luctabatur si subiugabatur dese hoc tͥ
ꝓponit ne de hoc desperes inte constituittͥ
añ ocłos tuos pugn̾a suam ne timeres
tuam. si en̾i hoc arte clixiss apłs cum ui¬

Expanded text:
 sed audiens legem dicentem, non concupiscas, vitium agnovit, et odit; bellum habuit, quia volebat non concupiscere, et concupiscebat. Ideo diLuctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
nãtus est sub pec̾o ho
fabricauit adam per quos ad filios eius expo¬
quis me liberabit. ñ lex moysi ñ ꝓprie nures
accepta ħo releuetur ut de cet̾o possit resi¬
piscere p̃sso pcc̃o pot̃ enim ħo exoneratu
malis resistere aduersario recepta potesta
te ꝯtra illũ cdum adiuuatura d̾o ⁊ attende ꝙ
hic inducit quartã legem fidei potiore le¬
gis moysi quam ⁊ gram uocat .iiiͦi. enĩ le¬
ges in hac serie memorantur .s. lex nature.
lex mbroꝵ q̃ prouna cũ lege pocĩ accipit᷑.
hie apłs in persona hoĩs sub gr̃a degentis.¬
Deqr̃ igitur ego ip̃e ⁊ c̃ qr dixit gr̃a se eẽlibe¬
ratum ne quis torpeat secitrus qi poc̃m ñ ult

Expanded text:
natus est sub peccato, hosradus enim fabricavit Adam per quos ad filios ejus exspoquis me liberabit? non lex Mosi, non propriae vires ercepta, homo relevetur, ut de caetero possit resipiscere presso peccato. Potest enim homo exoneratus malis resistere adversario, potestate recepta contra illum dum juvatur a Deo. Et attende quod hic inducit quartam legem fidei, potiorem lege Mosi, quam et gratiam vocat. Quatuor enim leges in hac serie memorantur, scilicet lex naturae, lex membrorum, quae pro una cum lege peccati accipitur, hic Apostolus in persona hominis, sub gratia degentis. Igitur ego ipse, etc. Quia dixit se gratia esse liberatum, ne quis torpeat securus quasi peccatum non ultra
Abbreviated transcription (Latin):
iteo ñ est remissius agendum s cauendũ
ẽ ne regnet. aliter ⁊̃ pot legi ab illo loco. edo
mone describi homine̾ sublege ut añ dc̃m ẽ
s ut ip̃e ait ñ est nisi homo gr̃e qui hic lo¬
quitur qui condelectatur legi dei ⁊ ꝯsentit¬
⁊ qui ñ operatur malũ rec uult ⁊ quugno

Expanded text:
ideo non remissius agendum, sed cavendum est ne regnet. Aliter etiam potest legi ab illo loco: Ego mone describi hominem sub lege, ut ante dictum est, sed ut ait non est nisi homo gratiae qui hic loquitur, qui condelectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui igno
Abbreviated transcription (Latin):
iam accepta gr̃a xp̃i qui fuit añ suopeccato
uenundatus. ñ oꝑe. il libera enĩ est mens s ca¬
tñ iste sc̃s ex fide ñ ⁊sentiendo ei. st̃ em̃ desi¬
deria mala. s sisi regnant ip̃e ñ fatit. fate¬
ad perpetranda pcc̃a multũ uero fallitur ho
illa desiderat decernens factre ⁊statuens
odit qr malum ẽẽ nouit ⁊ ip̃e fatit qr face¬
re statuit. si uero ⁊̃ illuo addat ut qd̾ fate sta

Expanded text:
jam accepta gratia Christi qui fuit ante sub peccato venundatus. Non ego. Libera est mens, caen iste sanctus ex fide non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, sed si non regnant, ipse non facit. Facead perpetranda peccata. Multum vero fallitur homilla desiderat decernens facere, et statuens odit, quia malum esse novit, et ipse facit quia facere statuit. Si vero etiam illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊̃ poterat sollicitauit aliqua experiendi
cripiditas eum mlrem uudeuet acceptastla
esca ñ ẽẽ mortuam. si tsi eum atbitror si ĩa
sp̾uali mente p̾clitus eratullo modo cre¬
didisse qd̃ diabolus suggerebat io ait ada
posse fieri ut ⁊ uxori morẽ gerecet ⁊ ꝑ pn̾ia¬
tubo seclucta manducauit eiq dedit ut si¬
mul ederent. noluit eam ꝯtristare qu̾a
credebat sine suosolatio contabescere ⁊ a
se alienatam oĩo interire si quid̃ carnali
uictus ⁊tupiscĩa quam sidum senserat
s amnoabili quadam beniuolentia qua
płiu fitut offendatur d̾s ne offendatur
modo ⁊̃ ip̃e deceptꝰ est inexpectus eni cl̾ie
seueritatis meo falli potuit ut ueniale
crederet ẽẽ cominissũ s dolo illo serpenti¬
no quo mło seducta ẽ mallo modo ulũ ar¬
bitror potuisse secłuti. Salu¬
Saluabitur .q in¬

Expanded text:
riendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror si jam spirituali mente praeditus erat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam posse fieri, ut et uxori morem gereret, et per poucta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam nondum senserat, sed amicali quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur modo etiam ipse deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Salvabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ade secluitum tñ
negat. Uñ ⁊ int̾rogatus
młr uero ait. serpens seduxit me hanoause
ductione ꝓprie appellauit apłs pex quamid
sciebat eos si tengissent sie deos futuros
tanꝙͣ eis cluunitatẽ inuideret qur eos ho¬
nunes fecerat. s ⁊̃ si uirũ ꝑꝑ aliqua m̃tis¬

Expanded text:
onis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus Mulier vero ait: serpens seduxit me . Hanc autem seductionem proprie appellavit Apostolus, per quam id sciebat eos si tetigissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tione anitui ñ pro
t̃reno commodo fa¬
ciatis ⁊ hoc uolo ꝓ¬
bare ⁊ suadere uobiꝰ
ñ modo per alia. s̃¬

Expanded text:
tione animi, non pro terreno commodo faciatis, et hoc volo comprobare, et suadere vobis non modo per alia, s
Abbreviated transcription (Latin):
deñ credentib. ñ creden¬
tes enĩ accusabunt co¬
gitationes male creden¬
des uero defendent bone¬
⁊ hoc int̾ se. qr ille illos
accusabunt istehos de¬
fendent ut sint hic geni¬
tuu pro ablatuus mo¬
carent. uñ in libris qruo¬
rũdam per ablatiuos
scriptũ reꝑitur sic. et¬
cẽ accusantib aut ⁊̃. de.

Expanded text:
de credentibus. Non credentes enim accusabunt cgitationes malae; credentes vero, defendent bont hoc, inter se, quia illae illos accusabunt, istae hos defendent. Vel sunt hic genitivi pro ablativis mocarent. Unde in libris quorumdam per ablativos scriptum reperitur, sic: Ecem accusantibus, aut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ex cognatiõe
uagaris erroribꝰ¬
certus quid debe¬
as obseruare sic̃¬
uagantur illi
qui ft̃ sine lege¬
cõgnitione der ⁊¬

Expanded text:
si ex cognatione  vagaris erroribcertus quid debeas observare, siagantur illi qui sunt sine legecognitione De
Abbreviated transcription (Latin):
.q ñ impero s memo¬
ro ut uerecundemi¬
ii ⁊ debetis erubes
tos statuatis iudi¬
ces. ⁊ hitñ potuuiꝰᷤ
statuendi sunt qͣ
ad infideles iudice¬

Expanded text:
n impero, sed memoro, ut verecundemini, et debetis erubesctos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infideles judice
Abbreviated transcription (Latin):
igitur. ⁊c̾ sicut ĩa re¬
prehendit eos qui
oausas agebant ap̃
urfideles contẽptis
fidelib ttanc repre¬
hendit eos ꝙ ꝯtemp¬
tibiles iudites lz fi¬
deles constituebant
care: igitur si. ha

Expanded text:
igitur, etc. Sicut jam reprehendit eos, qui causas agebant apud infideles, contemptis fidelibus, ita nunc reprehendit eos quod contemptibiles judices, licet fideles constituebant.care, igitur si ha
Abbreviated transcription (Latin):
mali noscunt ut
⁊uidas cumapłis¬
⁊ diabolus quint
erechiel dicit my
steria cłia nouit
cũ in paradyso
deisllum fuisse
⁊ p̃tiosos lapides¬
habuisse testat᷑.
cũ sine caritate¬

Expanded text:
mali noscunt, ut Judas cum apt diabolus qui, ut Ezechiel dicit, steria divina novit, cum in paradiso illum fuisse, et pretiosos lapideshabuisse testatur, quia sine charitate
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. nĩ ab. ⁊ si fiat qu̾a permattit d̾s ꝑ sa¬
than̾a fieri ad probandos uł exercendos
bonos. ⁊ impuniendos malos. ñ app̃hen

Expanded text:
ndat, et si fiat, quam permittit Deus per Satanam fieri ad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
satrilegiũ peruenire: cliabolita p̃sump¬
tio ẽ. innullo aũ ałł sapere qͣm res se haret
angłica perfectio ẽ humans igitur tc̃pta¬
ritatur in frẽm studio corrigentli. plus
tũ qͣm xp̃iana tranquillitas poftulat
s qr hor̾es sumus. s sꝑe angłi sumꝰ quib

Expanded text:
olica praesumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentaritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quib
Abbreviated transcription (Latin):
tatem q̃ io linguiꝰ¬
cauatur qr pudo¬
ris sit si reueletur
sit̾ fit ap̾d paganos quib aliͦ modo
illa q̃ ab eis uocantur saera uelant᷑
ne se uanitatib cernant illudi. om̃is
eñ impostura tenebras q̃rit ⁊ falsa
ꝓ ueris ostendit. sicut pagani tec̾ti
uanita tib slluduntur. apd nos
aũ nicħ astute fuscatũ est. s simpłr
⁊ aperte unus laudatur deus qr si nlłs
intelligeret. posset iuderi secluctio q̃
lingius caneretur. cum pudor eẽt re¬
qͣritur linguis. il¬
lud inconueniens

Expanded text:
tatem, quae ideo linguicanatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset reantur linguis, illud inconveniens
Abbreviated transcription (Latin):
.ue.s. in .ii. Qũid
ergo. Iam incipit
determinare qsio
sit linguis uten
cutione linguaꝵ
ergo quid de eiso
fr̃s agendum est:¬

Expanded text:
e sit in vobis. Quid ergo. Jam incipit determinare quomodo sit linguis utendcutione linguarum, ergo quid de eis, o fratres, agendum est
Abbreviated transcription (Latin):
.itacite oret deũ:
sibi loquitur qui
compungitur ex
ẽẽ qui litigius lo¬
cuntur. iõ dicit
duo ułtres. quia
sufficit sermo tot

Expanded text:
tacite oret Deum. Sibi loquitur, qui compungitur ex esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot
Abbreviated transcription (Latin):
habet. lin¬
gũa habet.
apocalypsĩ
habet om̃ia
ad edifica¬
tion̾e fiant
siue lingua
quis loqui¬
aut ut mł¬
tum treset
per partes
et unus in¬
terp̃tetur.
Si autẽ ñ
fuit inter
aut tres di¬
cant. ⁊ cet̾i
tione̾ agenda fc̃.
lingna uero sic est
utendũ. siue quis
q̃ntes lingius ⁊ ñ
sit locus ꝓpħis scͥp¬
turas discernen¬
tib quitotius ecc̃e
sunt illuminato¬
res. dico ut locitõ
nat ppło. S i aũ

Expanded text:
habet. Doctrinam habet. Apocalypsim habet. Omnia ad edificationem fiant. Sine lingua quis loquiaut ut multum tres et per partes: et unus interpretetur. Si autem non fuerit interpaut tres dicant: et ceteri tionem agenda sunt, lingua vero sic est utendum: Sive quis, quentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locutio nat populo. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
reput abunitur siłes¬
ẏsaae qui sunt p̃fi¬
guratiabeo. in ysa¬
ae quirpe qui promiss
est filius abrahe sig̃i
dñs qui facio. isti sunt
filii libere q̃ siresum est
q̃ est mater nr̃a filui ue¬
ro carnis sunt t̾oene
suis ⁊ sicut ysaacñ me¬
ruit ut nasciturꝰ pro
mitc̃etur: sie⁊ isti. s so¬
lagr̃a promissa ẽ eis¬
data fisioꝵ adoptio sor

Expanded text:
reputabuntur sIsaac, qui sunt praefigurati ab eo. In Isaac quippe qui promissus est filius Abrahae figurinus qui facio. Isti sunt filii liberae quae sursum est, quae est mater nostra. Filiro carnis sunt terrena suis: et sicut Isaac non meruit ut nasciturus tteretur, sic et isti: sed sola gratia promissa esdata filiorum adopt
Abbreviated transcription (Latin):
xuriosis cominuis.
q̃ aut collatione
om̃ celebranturaũ
tationib briã erũ
calicem aptũ pota¬
ttoni aquo dr̃ ebri¬
etas q̃ est nuimia po
lemus situt solebant facere sibi inuitera p̃¬
ferendo in quo mmor inuidebat maiori
⁊ ita eratinter eos contentio ⁊ emulatto. ⁊
nota romanos inhiis tangi ⁊ id ñ est eis
ius głandi hoꝵ aui morboꝵ superbia ẽ m̃r
⁊ humane laudis aiiditas quẽ ⁊̃ hypocri
sim generat sepe huic ñ resistitur isicre¬
bris cliuinoꝵ libroꝵ testimonus incuti¬
atur tior ⁊ caritas dei Sed. ind̃.q¬

Expanded text:
xuriosis conviviis, quae aut collatione omnium celebrantur, autationibus. Brian enim calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potlemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum autem morborum superbia est mater, et humanae laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur nisi crebris divinorum librorum testimoniis incutiatur timor et charitas Dei. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
nebris ignorantie
uenerunt uel q̃ te¬
nebras amant.⁊ ad
tenebras dutunt. et
.in. tanqͣm ornam
q̃ sunt arma q̃ exi
exerceamus sic̃ de
opera tenebrarum
osfendit subdens.

Expanded text:
nebris ignorantiae venerunt, vel quae tenebras amant, et ad tenebras ducunt. Et induamur, tanquam ornamquae sunt arma, quae exigexerceamur sicut decopera tenebrarum ostendit, subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
in õi bonitate ut iutħ sit melius. Et nõta
qr uoluntas dei dr̃ sine ip̃a quanult q̃m
d̾o deus est. sine ĩllud qd̾ mũlt. hic aũ accip᷑
di uoluntas qua uult q̃ semꝑer impletur
q̃ beneplacitũ dei uł dispõ intercłu apꝑlla
ergo bona q̃fiunt d̾s fieri mit quoꝵ p̃eac¬
tor est malauero si uult frexi nec tnuult
si fieri siemi uellet ñ fieri⁊fterent: uõlun¬
tatieius aliquid resisteret. s tm̃ ea fieri
p̃scit p̾terea uoluntas dei dr̃ eus oꝑatio
ip̃e fatiendo. It̃ noluntas d̾unt̃dumdr eĩ¬

Expanded text:
in omni bonitate, ut nihil sit melius. Et nota quia voluntas Dei dicitur, sive ipsa qua vult quae in Deo Deus est, sive illud quod vult: hic autem accipitur Dei voluntas qua vult, quae semper impletur, quae beneplacitum Dei vel dispositio interdum appellatergo bona quae fiunt, Deus, fieri vult, quorum ipse auctor est, mala vero non vult fieri, nec tamen vult non fieri. Si enim vellet non fieri, et fierent, voluntati ejus aliquid resisteret; sed tamen fieri ea praescit. Praeterea voluntas Dei dicitur ejus operatio ipse faciendo. Item voluntas fieri
Abbreviated transcription (Latin):
feriore tanqͣm fa¬
mulo uł instrurũ¬
to utttur aĩacum
erus bonus usus
⁊ rectus ad deũ re¬
fertur sacrificiũ¬
est multomagis
anuna ip̃a fit satri¬

Expanded text:
feriore tanquam famulo, vel instruto utitur anima, cum ejus bonus usus t rectus ad Deum refertur, sacrificit, multo magis anima ipsa sit sa
Abbreviated transcription (Latin):
fitiũ cum igne di¬
uini amoris accen¬
sa forma concupi¬
mittit ⁊ ĩo serefe¬
rens ei tanqͣmm
cõmutabili for¬
me subdita refor
modo. nolite in ur̃a enim manu ẽ ꝯfor.¬
s. refor qui in adã fustis deformati
refermati a quo formata est. ñ enim reforma¬
re pot̾ se tp̾am situt potuit deformare. uel
⁊ inea que añ sunt se extendunt nonum ho.¬
minem xp̃m mnutantes. Uñ subdit. refor¬
ad modũ nomi hoĩs. Et notaꝙ hic est gełia¬
lis prohibitio ⁊ generalis iussio. prohibitio
.no. illud pertinet ad ñ concupiscere hoc addi¬
ligere. illud ad continentiam hoc ad iustiti¬
am illudad declinandũ a malo. hoc ad faci¬
endũ bonum ñ contirpiscendo enĩ uetusta¬
te expoliamur ⁊ diligendo nouitate indu¬
mur ad hoc utiq reformantm ittin uobis

Expanded text:
cum igne divini amoris accen, formam concupimittit, et Deo se referens ei tanquam ommutabili formae subdita reformmodo: Nolite, in vestra enim manu e qui in Adam fuistis deformati, ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare: vel et in ea quae ante sunt, se extendunt, novum hominem Christum, imitantes. Unde subdit: Reforad modum novi hominis. Et nota quod hic est generalis prohibitio, et generalis jussio; prohibitio . Illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad justitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. Non concupiscendo enim vetustate exspoliamur et diligendo novitate induimur. Ad hoc utique reformamini, ut in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
remitteñdo tulit s grĩm qͣ u̾itarent᷑ confe¬
rendo. ergo futura tulit qr ut si fierent fecit
na gehernalis ⁊ tp̃alis. gehennalẽ prorsus
deleuit ut eam ñ sentiant uere penitente̾
tꝑalem uero ñdum penitus tulit. manet
peratꝰ ext̾miabit. sic̃ aliquis capiens ho¬
stem atrotissimum ñ statim interficit eũ
s patitur cum cũ dedecore ⁊ dolore aliqͣn¬
tulum iuuere. ita ⁊ xp̃c peri̾a prius qͣi alli

Expanded text:
remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia ut non fierent fecit.x, gehennalis et temporalis. Gehennalem prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet penitus exterminabit. Sicut aliquis capiens hostem atrocissimum non statim interficit eum, sed patitur eum cum dedecore et dolore aliquantulum vivere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sui qr transitoria
amant q̃ sensuali¬
tas suggerit. hñ.
nus mirum est si
lant qͣm de uobis
qui estis illumĩa¬
tis. Oss qui inttłi¬
git quadam luce
quam ñ hñt quisi¬

Expanded text:
uia transitoria amant: quae sensualitas suggerit. Habennus mirum est si lant, quam de vobis qui estis illuminatis. Omnis qui intelligit quadam luce quam non habent qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ pro sua tirepi¬
tudine. desꝑe. defu¬
tura uita. uł iudo¬
lori alia litt̃aq̃ ex
greco trahitur.i.
tatem ad malitiã

Expanded text:
m pro sua turpitudine desperantes de futura vita. Vel, indolorii, alia littera quae ex Graeco trahitur, idtatem, ad malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa anteqͣm fiant. situt ⁊ postqͣm fc̾a
sunt nouit. s qr ncce habet rõnalis cre¬
atura obtẽperans d̾o temporales cãs ad
et̾nam u̾itatem referre. suie petendo qͥd
ergaso fiat siue ꝯsulendo quid faciat
in quo ⁊ testatur ꝙ ñ sibi ip̃a sit bonũi
quo ba fiat s illud incõmutabile. cuiꝰ
partitipatione ⁊̃¬
t paxdei q̃

Expanded text:
omnia antequam fiant, sicut et postquam facta sunt novit. Sed quia necesse habet rationabilis creatura obtemperans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat: in quo et contestatur quod non sibi ipsa sit bonum quo beata fiat, sed incommutabile, cujus participatione et
Abbreviated transcription (Latin):
modo eas offebant d̾o ⁊ de hiis consulant.
⁊ qd̾̃ d̾o iubente implendum ẽẽ cognoue¬
rint. hoc nobis uł eudent᷑ uel ꝑatent̃
reportent. uñ ⁊ angłs loc̃ns hoĩb aitĩ
cum oraretis: or̾onẽm urãm optuli d̾o. ad
oĩa quippe stienda sufficit d̾o sua perfcõ.
habet tũ nuntios .i angłos. ñ qui et q̃¬

Expanded text:
modo eas offerant Deo, et de his consulatur, et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobis vel evidenter, vel latenter reportent. Unde et angelus loquens hominibus, ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda sufficit Deo sua perfectio. Habet tamen nuntios,
Abbreviated transcription (Latin):
qr illo ad correctionẽ hõm utebatur ip̃a po¬
testas apłica. p̃uaritatores eñ angłł cũ
printiꝑe suo diabolo recte cłũr procurato
illi permitutur. ⁊ proturatores actoresq
tante aũ potestatis fuit apłs tantam q
grãm habebat ut pecedentes a fide soło si
lit in eos. diabolus aũ qui ad hoc pauitus ẽ
ut auersos ad̾o retipiat in potestatẽ audita
se io penis astringi qr blasphemauerunt
uñ in euang̃. dñs dicit int̃ cetera. ĩa noli
peccare ne det̾ius tibi contingat ostendẽs
dicenꝰ int̾ multa. hec aũ cum sit fiaadra¬
he qũa alligauit sathanas.x ⁊uiii aniss̃¬
ne oportuit lolm a uincło diẽcatoi. ideo apłs
głam to. siue q̃ in ueritate s sterit qͣrens¬
głam suam q̃ uelit nolit clie ꝓuidentie ñ ser¬
uiat s nolens facit cumea qđ bonũ est deilla
uero q̃ hoc s̃ nult fit qd̃ iustũ est si et tñ repen¬
ditur qd̃ de ip̃a ruste fit s quo aĩo ip̃a fatitq
n liberam uoluntate rõnali creature deus ne¬

Expanded text:
 illo ad corruptionem hominum utebatur illa potestas apostolica. Praevaricatores enim angeli cum principe suo diabolo recte dicuntur procurailli permittitur; et procuratores actoresqueTantae autem potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verlit in eos. Diabolus autem qui ad hoc paratus est, ut aversos a Deo accipiat in potestatem, audita stringi, quia blasphemaverunt. Unde in Evangelio Dominus dicit inter caetera, jam noli peccare ne deterius tibi contingat , ostendendicens inter multa: Haec autem cum sit filia Abrahae quam alligavit Satanas decem ne oportuit solvi a vinculo die Sabbati? Ideo Apostolus gloriam Deo, sive quae in veritate non stetit quaereriam suam, quae velit nolit, divinae providentiae non serviat; sed volens, facit cum ea quod bonum est. De illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est, nec tamen ei rependitur quod de ipsa juste fit, sed quo animo ipsa facit, quia neque liberam voluntatem rationali creaturae Deus ne
Abbreviated transcription (Latin):
in crute. ⁊illa hostia
legis alludit qr hic
ẽ de quo dicebatur
in lege ñ enim pp̃se
slle hostie diceban¬
tur offerti i odore
suauitatis. s qr il¬
lum figurabant
qui uere offertur
i odore suauitatis.
q ꝑro ustitia ẽ oc¬
cisus qũa exeq̃ bat᷑.
⁊us ad mortẽ oser

Expanded text:
in cruce. Et illa hostia legis alludit, quia hic est de quo dicebatur in lege. Non enim propter se illae hostiae dicebantur offerri in odorem suavitatis, sed quia illum significabant, qui vere offertur in odorem suavitatis, quia pro justitia est occisus quam exsequebatur, et usque ad mortem conser
Abbreviated transcription (Latin):
tib. pa ad deum
fieri per se uobis
a deo. qr ydolatre
⁊ sñ legeerant. ñ
enĩ regione a deo
longe ẽ quis s
affectu. amas dm̃
ꝓpe es. odisti deum
longees.⁊ eaudẽ.
qui ꝓpeerant.⁊

Expanded text:
tilibus, pacem ad Deum fieri per se. Vobis a Deo, quia idololatrae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem qui prope erant,
Abbreviated transcription (Latin):
dat deus sp̃m ceteris uero diuiditur. si qui¬
dem ip̃e sꝑ̃o s dona ens Et sciendũ est &
obtemperarosi est apło precipienti uni
si aũ uires sue capatitatis extecłit. deficit

Expanded text:
teris vero dividitur, non quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicsi autem vires suae capacitatis excedit, deficit
Abbreviated transcription (Latin):
huius utte ꝑtinet
tͣnffigurat eram se
Ad tẽptancłu cos qͦs ita erudiri opus est
uł ad decipiendum aliquos ꝓut iustũ
tat habeat malos demones fcos amicos̃.
eosq tanto nocentiores qͣnto astutiores
⁊ fallaciores patitur inimicos neq sc̃i⁊fi
deles unuis ueri dei cultores ab eoꝵ falla¬
ciis ⁊ multiforrm temꝑtatione securi ft̃.
ir hiis dieb malignis ubi ita sollititudo
ñ est muitilis. netum sathanas se tranffi¬
gurat. fallendo ad aliqua pernitiosa se
ducat. nam qñ sensus corporis failit m̃¬
tem uero ñ mouet a uera rec̾taq sñia qͣ
quisq uit̾a fidelem gerit. ulłm est in re¬
ligione pericłm uelcum se bonum fin
gens. ea uł fatit uł dicit q̃ bonis ange¬
us congruunt. ⁊̃ si creclatur bonus ñ ẽ
error pericłosus aut morbidus. tũ uero
per ħ aliena ad sua incipit clucere. ne qͥs
post eum eat opusẽ magna iugilantia
qd̃ nemo sine d̾o pot̾. ⁊ ip̾a huius clifficul
tas ad hoc ẽ utilis ut sit spes bona quisq

Expanded text:
hujus vitae pertinet. Transfigurat enim se ad tentandum eos quos ita erudiri opus est, vel ad decipiendum aliquos, prout justum tat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores quanto astutiores ac fallaciores patitur inimicos; neque sancti et fideles unius veri Dei cultores ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt, in his diebus malignis, ubi ista sollicitudo non inutilis, ne, cum Satanas se transfigurat, ducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in relgens ea vel facit, vel dicit quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur, bonus non est error, periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, ne quis post eum eat, opus est magna vigilantia; quod nemo sine Deo potest, et ipsa hujus difftas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque,
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ⁊ sp̃u sd̾o. int̃ quoꝰ
lis .i lucere debetis dec¬
estis consatuti ut luce¬
atił ⁊ iõ decet uos eẽ sñ¬
rep̃hensione. lucetis
lucent ⁊ in mundo. sic
⁊ uos sol mundi estes¬
quios illuminat lux ue¬

Expanded text:
. Inter quas id est lucere debetis docestis constituti ut luceatis. Et ideo decet vos esreprehensione. Lucetis, lucent in mundo, sic et vos sol mundi estquos illuminat lux ve
Abbreviated transcription (Latin):
sua ñ promentis
nr̃s. nos ergouolu¬
mus s d̾s operat᷑
mnobid ⁊ ucllẽ nos
rari hoc nob̃ expe¬
dit ⁊ credire ⁊ drẽ.
ut sit hũilis ꝯfessio

Expanded text:
sua, non pro meritis nostris. Nos ergo volumus, sed Deus operatur in nobis et velle; nos rari: hoc nos expedit et credere et dicere, ut sit humilis confessio
Abbreviated transcription (Latin):
uit hoc p̃tipiendo.
qr nec ego petcaiu
deserendo ⁊ destruen
u̾bis similit̃ posse
qua añ oppugnabat uẽ eclificat. p̃uarica¬
tor̾e se consituit. s illam ñ destruxit. qr
destruiñ pot̾. hancaũ superbiam uere
destruxerat ⁊ destruebat ⁊io si reecdifita¬
trui ꝓot̾: eam rurrsũ eclificat isse uero

Expanded text:
vit hoc praecipiendo, quia nec ego peccavi deserendo, et destruendverbis similiter posse quam ante oppugnabat nunc aedificet, praevaricatorem se constituat, sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, et destruebat, et ideo, si reaedificatrui potest, eam rursum aedificat. Ille vero
Abbreviated transcription (Latin):
me. qd ip̃e apertius dicit subdens. s cõ. et
cogitationũ. i cogitationes q̃ sibi iungun.¬
tur qñ altera alteram sequitur. mecdullas
dicit subtiles intentiones earũ. sienĩ co¬
gitatio cogitatiomi coniungitur ip̃e no¬

Expanded text:
m. Quod ipse apertius dicit subdens, scilicet ccogitationum, id est cogitationes quae sibi junguntur, quando altera alteram sequitur. Medullas dicit subtiles intentiones earum. Si enim cogitatio cogitationi conjungitur, ipse no
Abbreviated transcription (Latin):
illos iudicauit uo¬
bis iudex ẽ .s. filius
di cui qui obedit:
facere saluandot
dãpnando. ⁊ cũ sit
potens. est ⁊̃ sapien

Expanded text:
illos judicavit vobis judex est, scilicet Filius Dei: cui qui obedit, facere salvando damnando; et cum sit potens, est etiam sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ne perueniens .i pertingit sermo d̾i cot¬
nitione insuperabili us ad. di u separa
tis. ac sp̃e .i. rõnalitatis. qr cognoscit
dei fũius qu̾o cliuidatur sensualitas
a rõne⁊ i p̃a eadem a se dĩ plus deri¬
ta infirmis reb inferior ẽ uł ab huis re¬
diuina itsya cogitans uł inferius celes¬
tia ꝯsiderat. uł inferius int̾ra demunda¬

Expanded text:
ne perveniens, id est pertingit sermo Dei cognitione insuperabili, 241 usque ad tus, id est rationalitatis, quia cognoscit Dei Filius quomodo dividatur sensualitas a ratione, et ipsa eadem a se, dum plus dedita infimis rebus inferior est, et ab his redivina usia cogitans vel inferius coelestia considerat, vel in terra inferius de munda
Abbreviated transcription (Latin):
.i reseruatur a d̾o promittente ppło dei fu
ditas sigicata per sabbm quo requieutt dñs
⁊ in lege obseruabatur tc̃ enim perfcẽ uaca¬
bimus maiore grã befecti ⁊ d̾o pleni. ⁊ sciemꝰ
perfce qr ip̃e est deus. ibiuacabimus ⁊udebi¬
mus. iidebimus ⁊ amabimus. amabimus ⁊
laudabimus. ecce quiderit infine sine fine.
nã quis alius nr̃ estfinis nisi peruenread
regnũ tuius sĩ est finis:. ⁊ u̾e requies ꝑfec̾ta
ẽ quam cłns promtitit. q̃ ⁊ per reqͥem salbi

Expanded text:
est reservatur a Deo promittente, populo Dei futditas significata per Sabbatum quo requievit Dominus, et in lege observabatur. Tunc ergo enim perfecte vacabimus gratia majore referti et Deo pleni. Et sciemus perfecte quia ipse est Deus; ibi vacabimus et videbimus, videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quid erit in fine sine fine; nam quis alius noster est finis, nisi pervenire ad regnum cujus non est finis? et vere requies perfecta est quam Dominus promittit, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
bona accrpit bene¬
.i mens uitio suo
ad mala fecunda
reproba u reproba
ñdum incidit ĩ ma
nis. si persenat erit

Expanded text:
bona accipit beneid est mens vitio suo ad mala fecunda, reproba, id est reprobatndum incidit in malnis, si perseverat
Abbreviated transcription (Latin):
missi sunt a d̾o. nec uerũ est qd̾ dñt .⁊. so
in hac salutatõne adiungiti ꝑ hoc indi¬
cans ꝙ proillis ualde sollicitus erat. ecce
per eũ qui int̾ eos conũsabatur culpas
eoꝵ sescire innuit. ĩo asi fr̃ dicit. q per
hoc remouet suspition̾e sinistrã abillo
ostendens ꝙ si malo aso de eis siciauetit.
s ex caritate ⁊ desiderio correstioĩs. pau
tis eam arbitrantes ministerioꝵ dis¬
pensatores ẽẽ gr̃arum actores. ita enim

Expanded text:
missi sunt a Deo, nec verum est quod dicunt. Et in hac salutatione adjungit, per hoc indicans quod pro illis valde sollicitus erat. Ecce per eum qui inter eos conversabatur, culpas eorum se scire innuit. Ideo autem frater dicit, quia per hoc removet suspicionem sinistram ab illo, ostendens quod non malo animo de eis nuntiavit, sed ex charitate, et desiderio correctionis. Paultis eam, arbitrantes ministeriorum dispensatores esse gratiarum auctores. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
si inuocat. Nã tum dicis d̾s damichi cliuitias
ñ uis ut adte deus ip̃e ueniat s ut cliuitie
uentant ad te. deus aũ gratis se malt cołi ⁊
diligi hoc ẽ enim caste amare. ñ c dat Alicld
pter se. s qr dat se. tellid dicit apło qui inuo.¬

Expanded text:
 invocat. Nam, cum dicis: Deus, da mihi divitias, non vis ut ad te veniat ipse Deus, sed ut divitiae veniant ad te. Deus autem gratis se vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Talibus dicit Apostolus; Qui invo
Abbreviated transcription (Latin):
crepat eos qui sibi inuitẽ inuirias ⁊ frau¬
des faciebant ⁊ infideliũ examina recͥ¬
rebant. ⁊ postea instruit eos de nrrĩmõie
⁊ de perceptione eucharistie ubi płims
errabant ⁊ de aliis płib. circa fine uero

Expanded text:
crepat eos quia 67 sibi invicem injurias, et fraucrepat eos quia 67 sibi invicem injurias, et fraudes faciebant, et infidelium examina requirebant. Postea instruit eos de matrimoniis, et de perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem ve
Abbreviated transcription (Latin):
buerentur q̃ dtͣ¬
ria sunt fid̾i. In¬
flati qͦ erant eo ꝙ ñ iret ad eos apłs
fornicatorẽ qno qui uxor̾e prĩs te¬
nebat int̾ se ẽẽ pariebantur. Sunt ⁊
alia capła in sus locis notanda. de his
multe st̃ oause pp̃ quas scribit eis ab¬
errorib ad rect̾a fidem ⁊ a scismatibus
eos reuocans ad uuntatẽ est igitur m¬
tentio apłi in hac epła cortthios ab
errorib ⁊ scismatib ad fidem rectã ⁊ a
uiciis ⁊ aliis pec̃is ad bonos mores reuo¬
oare. ⁊ in eis confirmare Modus talis¬
est. Hiuic epłe situt ⁊ aliis salutationẽ
p̃scribit. ⁊ nom̃ suum qb celebre erat õi¬
b gentib p̾ponit ut magr̃i noĩe audi¬
to acquiescant correctiõi ⁊ qr eis uilis e¬
rat apponit clignitatis noĩa ñ humili¬
datis uie seruus post salutatione pro
bonis eoꝵ qui boni erant int̾ eos grãs
agit deiñ intrepat illos qui de baptis¬
tis se iactabant. pꝰ retrahit eosabarno
nicatore que unt̾ se ẽẽ ferebant. deĩ in¬

Expanded text:
buerentur quae contraria sunt fidei. Inflati quoque erant eo quod non iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula in suis locis notanda. Ambrosmultae sunt causae propter quas scribit eis Aerroribus ad rectam fidem et a schismatibus eos revocans ad unitatem. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amonicatore quem inter se esse ferebant. Deinde in