comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗͣ inustum: utta uiuet¬
& ñ morietur: O mĩa peccata
quȩ peccauit: ñ imputabun¬
turꝰ ei: Iudicium ⁊ iusticlam
fecit: uita uiuet: & dixer̃t
filii populi tui: Non ẽ equi
pondĩs uia dñi: & ipsoꝵ uia
iniusta est: Cum enim recesse¬
rit iustus aiusticia sua. fece¬
ritq iniquitates: moriet᷑ in
eis: & cum recesserit impius
ab impietate sua. feceritq iu¬
dicium & iusticiam: uiuet
in eis: Ee dicitis: Non ẽ recta
uia dñi: Unum quemq iuxta
uias fuas iudicabo de uobis
legamus. uidetur nobis eadem
prophetia esse. que supͣ in qua
dicitur: Nunquid uolens cu¬
pio mortem iniqui dicit dñs:
nisi conuerti eum auia mala
phetie: Conu̾timini ⁊ redite ab
uniuersis impietatib ur̃is
sermo fit: qui uolunt agere
penitentiam. & iusticia pec¬
cata delere : ut cũ fiducia
conuertant᷑. & pleno animo
agant penitentiam: Hic autẽ
ad eos loquit᷑. qui magnitu¬
dine peocatoꝵ. inimo impieta¬
tum suaꝵ desꝑant salutem.
& dicunt: iniquitates nr̃e

Expanded text:
um: uita uiuet, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est. cum enim recesserit iustus a iustitia sua feceritque iniquitates morietur in eis. et cum recesserit impius ab impietate sua feceritque iudicium et iustitiam, uiuet in eis. et dicitis: non est recta uia domini. unumquemque iuxta uias suas iudicabo de uobis, legamus, videtur nobis eadem prophetia esse, quae supra in qua dicitur: Numquid volens cupio mortem iniqui, dicit Dominus, nisi converti eum a via suaphetiae: Convertimini et redite ab universis impietatibus vestrsermo fit, qui volunt agere poenitentiam, et justitia peccata delere, ut cum fiducia convertantur, et pleno animo agant poenitentiam. Hic autem ad eos loquitur qui magnitudine peccatorum, immo impietatum suarum, desperant salutem et dicunt: Iniquitates nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
&tu fili hominis filii populi tui
loquuntur de te iuxta muros
et in ostiis domoꝵ : & dicunt
unus ad alterum. uir ad pro¬
ximum suum loquentes:
Uenite & audiamus : qui sit
sermo egrediens a dño : Et
ueniunt ad te quasi egrediat᷑
popłs. uel quomꝰ ppłs congre¬
gari solet. & sedent coram te
populus m̃s. & audiunt ser¬
mones tuos & ñ faciunt eos
quia in canticũ oris sui u̾tunt
illos. & auaritiam suã sequit᷑

Expanded text:
tu, fili hominis, filii populi tui locuntur de te iuxta muros et in ostiis domorum et dicunt unus ad alterum, uir ad proxVenite, et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino. Et veniunt ad te, quasi si ingrediatur populus vel quomodo populus congregari solet; et sedent coram te populus meus, et audiunt 401 sermones tuos, et non faciunt eos, quia in canticum oris sui vertunt illos; et avaritiam suam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
duodecimo anno. decimo in̾se
ẽ propħa ad eos qui erant in t̾ra
uide & eterne possessionis spem
s pollicebantur. ꝙ iubet propħe
ut dicat populo qui in babylone
uersatur & habitat cum eo. et
arguat eos suꝑ insidiis blantien¬
tibus qui prophe uerba audire
desiderant ñ ad anime salutem:
s ad aurium uoluptatẽ Ist uix¬
ta muros sedebant. & in ostiis
domoꝵ nequaꝗͣ in sensum pro¬
phete intrare cupientes. s mu¬
tuo se hortantur & dicunt: ue¬
nite & audiamus qui sit sermo
egrediens adño: & sic ueniunt
quasi populus qui ingrediatur
eccłiam dei. & sedent coram te
populus m̃s. qui m̃s ẽẽ se dicit.
& noliuit facere qd audierunt:
stiusmodi mͥ uidentur eoꝵ si

Expanded text:
duodecimo anno, decimo mense, duodecimo anno, decimo mense, ropheta ad eos qui erant in terra Judaea, et aeternae possessionis sibi spem pollicebantur, et jubet prophetae ut dicat populo qui in Babylone versatur, et habitat cum eo, et arguat eos super insidiis blandientibus, qui prophetae verba audire desiderant, non ad animae salutem, sed ad aurium voluptatem. Isti juxta muros sedebant, et in ostiis domorum: nequaquam in sensum prophetae intrare cupientes; sed mutuo se hortantur et dicunt: Venite et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino; et sic veniunt quasi populus qui ingrediatur Ecclesiam Dei, et sedent coram te, populus meus, qui meum esse se dicit, et nolunt facere quod audierunt. Istiu
Abbreviated transcription (Latin):
in muratis ẽ. de quib scͥptum
est: ciuitates firmas ascendit
iustus. & q̃eftrrxit munitio¬
nes earum in quib confidebãt
impii. & uersatur inspeluncis.
de quib d̃r. Scriptũ est: do¬
mus patris mei. domus orois
uocabitur: uos aũ fecistis illã
speluncã latronum: Iste fame
sermonis dñi et peste morietur:
et dabitur omins terra heticoꝵ
i solitudinẽ. ita ut frangatur
eoꝵ suꝑbia. ⁊ redigant᷑ montes
in solitudinẽ qui sͥ altitudinẽ
scientie promittebant qͥ mon¬
tes uocantur ifrł : quia sub
xꝑinomine deceptus quosq
supplantant. nullusq ꝑ eos
transibit nec dicere poterit
qd̾ moyses transiens: uidebo¬
inquit uisionem hanc magnã:
Habitatores enim sunt ꝑuersoꝵ
montium. ñꝑegrini & aocole.
ut cum hec passi fuerint . tunc
cognoscant qd̃ ipse sit dñs qui
dederit terram eoꝵ in solitudi¬
nem ꝓpter abhominationes
quas oꝑati sunt. Seq̃r: Eadẽ
quid die. et eodem tpr̃e. hoc est

Expanded text:
in muratis est, de quibus scriptum in muratis est, de quibus scriptum est: Civitates firmas ascendit justus, et destruxit munitiones earum, in quibus confidebant impii ; 404 et versatur in speluncis, de quibus dicitur: Scriptum est, Domus Patris mei domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum : iste fame sermonis Domini, et peste morietur, et dabitur omnis terra haereticorum in solitudinem, ita ut frangatur eorum superbia, et redigantur montes in solitudinem, qui sibi altitudinem scientiae promittebant. Qui montes vocantur Israel, quia subChristi nomine deceptos quosque supplantant. Nullusque per eos transibit, nec dicere poterit, quod Moyses: « Transiens videbo visionem hanc magnam . » Habitatores enim sunt perversorum montium non peregrini et accolae, ut cum haec passi fuerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus, qui dederit terram eorum in solitudinem, propter abominationes quas operati sunt. Eadem quidem die et eodem tempore, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tria ista ferisse. s statis ingladiis
uris. hoc ẽ ꝑseueratis in praui¬
tate sententie. & parati estis ad
cedem. ꝙ fecistis abbominatiões
ea agentes in cubilib que tͣpe ẽ
loqui . & uxorem ꝓximi ur̃i
polliustis. eccłiasticã uidelicet
conuersationẽ cotidie de cõple
xuxꝑi deceptos raꝑe festinan¬
tes: O cum hec feceritis: puta¬
tis uos terrã isrł hereditate ten¬
turos: Quib loquitur deus:
quicumq in ruinosis heticoꝵ
habitauerit conciliabulis. gla¬
dio cadat eocłiastico: de qͦ scrip¬
tum est:Gladii ancipites in
manib eoꝵ: E in eugłio: Non
ueni pacem mittere: s gladiũ:
&seruus qui se luxurie tradit et
otio: diuidetur. id est mucrone
ferietur. & pars eius poneturꝰ
cum infidelibus: Ee qui in agro
siue in campo ẽ. bestiis tradet᷑
ad deuorandum: quas ꝓpħa
uttare desid̾ans dep̃catur:
Ne tradas bestiis aĩam confiten¬
dem tibi: Qui aũ in p̃sidiis et

Expanded text:
tria ista fecisse, sed statis in gladiis tria ista fecisse, sed statis in gladiis vestris, hoc est, perseveratis in pravitate sententiae, et parati estis ad caedes, et fecistis abominationes, ea agentes in cubilibus quae turpe est loqui, et uxorem proximi vestri polluistis, ecclesiasticam videlicet conversationem, quotidie de complexu Christi deceptos rapere festinantes. Et cum haec feceritis, putatis vos terram Israel haereditate tenturos? Quibus loquitur Deus, quod quicumque in ruinosis haereticorum habitaverit conciliabulis, gladio cadat Ecclesiastico, de quo scriptum est: Gladii ancipites in manibus eorum . Et in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium . Et servus, qui se luxuriae tradit; et otio, dividetur, id est, mucrone ferietur, et pars ejus ponetur cum infidelibus . Et qui in agro sive in campo est, bestiis tradetur ad devorandum, quas propheta vitare desiderans, deprecatur: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Qui autem in praesidiis et
Abbreviated transcription (Latin):
gamus potius ꝗͣ disseramus:
minis ħeticus in parietinis habi¬
tat & desertis. & possidere se pu
tat terram isrł: dicitq sibi
Abraham fide sua unus homo in
tantã uenit beaticudinẽ. ut se¬
men eius multiplicaret᷑ sicut
harena maris: ⁊ sicut astra celi:
ꝗͣtomagis nos plures terrã isrł
hoc ẽ cernentium dm̃. & iudeã¬
et confessionis dñice possidebi¬
mus: Qͥb respondit dñs :
lle possedit terram fidei merito.
ur̃a autem infidelitas. immo
blasphemia. terrã isrł id ẽ eccle.¬
sie possidere ñ poterit: Primũ
enim comeditis in sanguine. ef¬
fundentes eoꝵ sanguinẽ quos
scandalizatis: dem oculos ur̃os
leuatis ad immundicias. uł ab¬
hominationes ur̃as quas de
ur̃o animo confinxistis. cũ cle¬
beretis imitari eccl̃iasticũ uirũ
et dicere: ad te leuau oculos
meos qͥ habitas in celis: Ter¬
cio sanguinẽ funditis: ñ uiui¬
ficantes eos qͦs seduxistis. s in¬
terficientes: Nec uobis sufficit

Expanded text:
gamus potius quam disseramus. gamus potius quam disseramus. Omnis haereticus in parietinis habitat, et desertis, et potat terram Israel, dicitque: Si Abraham fide sua unus homo in tantam venit beatitudinem, ut semen ejus multiplicaretur sicut arena maris, et sicut astra coeli: quanto magis nos plures terram Israel, hoc est, cernentium Deum, et Judaeam confessionis Dominicae possidebimus? Quibus respondit Dominus: Ille possedit terram fidei merito; vestra autem infidelitas, immo blasphemia terram Israel, id est Ecclesiam possidere non poterit. Primum enim comeditis in sanguine, effundentes eorum sanguinem, quos scandalizatis. Deinde oculos vestros levatis ad immunditias vel abominationes vestras, quas de vestro animo confixistis: cum debueritis imitari ecclesiasticum virum, et dicere: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . Tertio sanguinem funditis, non vivificantes eos quos seduxistis, sed interficientes. Nec vobis sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
Iuro ꝑ memet ipsum. qd̾ qui ha¬
bitant in ruinosis ꝙ parietinis
gladio cadent: ꝙ qui in agris st̃
siue in campo abestiis deuiorent᷑.
et qͥ in muratis. siue in p̃sidiis
ac speluncis dei iram uitare non
possunt: s fame morient᷑ et pes¬
tilentia E dabo inqͥt terram
uudeam in solitudinẽ. &. defi¬
ciet suꝑba forcitudo eius: q̃
quondam fuerat fortitudo:
Suꝑbis autem resistit d̃s: & humi¬
libus dat gr̃am: Montes quoq
& omnia destruent᷑: & intantã
uenient solicudinẽ. ite nullus
ꝑ eos transeat: E tunc neqͣꝗͣ
confidant inmulcitudine fua.
pauci qui remanserunt. s cog¬
noscant solitudinis magnitudi¬
ne qd ego sim dñs qui dedi ter¬
ram in desertum ꝓpter om̃s ab¬
hominationes quas oꝑat sc̃:
Hec dicta sint aduersus eos qui
capta ierłm omniq iudeorum
inruinosis & in desertis urbib
uillulisq: nunc ueniamꝰ ad tro¬
pologiam iuxta confuetudinem
nr̃am latam disputationẽ strm¬

Expanded text:
Juro per memetipsum, quod qui haJuro per memetipsum, quod qui habitant in ruinosis et parietinis, gladio cadant. Et qui in agris sunt, sive in campo, a bestiis devorentur, et qui in muratis sive in praesidiis ac speluncis, Dei iram vitare non possint, sed fame moriantur et pestilentia. « Et dabo, inquit, terram Judaeam in solitudinem, et deficiet superba fortitudo ejus, » quae quondam fuerat fortitudo. « Superbis autem resistit Deus, et humilibus dat gratiam . » Montes quoque et omnia deserentur, et in tantam venient solitudinem, ut nullus per eos transeat. Et tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magnitudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati sunt. Haec dicta sint adversus eos, qui capta Hierusalem, omnique Judaeorum in ruinosis et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem str
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicabimur ut posside¬
amus plures qͦt unus ille
possedit: Quib respondit
dñs abraham unũ possedis¬
se fide terrã repmissionis:
Credidit enum abraham deo: et
reputatum ẽ ei ad iusticiam:¬
ustus autem incredulitate et
scelerib occupatos. etiam si
plures suit possidere ñ posse:
Simulq enumerat quid faci¬
entes offendant dm̃n. sex uide
idola ur̃a . ⁊ sanguinẽ funcli¬
Ts. hoc ẽ homicidiũ ꝑpetraqs:
nunquid ista facientes: poteri¬
tis terram hereditate retinere:
N ec hoc estis scelerum. fine con¬
tenti: s statis ingladiis ur̾is
cotidie parat ad occidendum :¬
s irtanes esau qui siut et
uixit in gladio suo. facttis abho¬
minationes incredibiles. uide¬
licet libidurũ. turpitudines.
unusquisq uxorẽ ꝓximi sui pol¬
liuit: ut in eo sit sceleratior qd̃ a
mici & ꝓximi polluerit uxorẽ:
tenturos: Responde gͥ eis o
ꝓpheta: & hanc suꝑ cos ex ineo
sermone ꝓme sententiam:

Expanded text:
multiplicabimur, ut possidemultiplicabimur, ut possideamus plures quod unus ille possedit. Quibus respondit Dominus: Abraham unum fide possedisse terram repromissionis. Credidit enim Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiamIstos autem in incredulitate et sceleribus occupatos, etiam si plures sint, possidere non posse. Simulque enumerat quid facientes offendant Deum. Sex videlidola vestra, « et sanguinem funditis, » hoc est homicidium perpetratis: « Nunquid ista facientes, poteritis terram haereditate retinere? » Nec hoc estis scelerum fine contenti, sed « statis in gladiis » vestris, quotidie parati ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit et vixit in gladio suo, « facitis abominationes » incredibiles, videlicet libidinum turpitudines. « Et unusquisque uxorem proximi sui polluit, » ut in eo sit sceleratior quod amici et proximi polluerit uxorem. tenturos? Responde igitur eis, o Propheta, et hanc super eos ex meo sermone prome sententiam:
Abbreviated transcription (Latin):
rori meo uel imꝑitie cunctos
uideruit consonare: Tunc se
intelligant nimium ẽẽ pruden¬
tes. & magis cupere dormire ꝗͣ
discere. habitentq in .lxXͦ. cel¬
lulis alexandrine farine. ne
uela ꝑdant de nauib. et fu¬
nium detrimenta suspirent.
Hec contra inuidos. nẽ qd po¬
suimus disseramus : Capta
ut diximus ierłm. temploq
subuerso.pauꝑes terre de qͥ¬
bus scribit ieremias solirelic¬
t fuerant in ierłm qͥ uineas
et agros colerent. & inrumis
incense urbis habitarent.
Cumq deberent agere penitẽ¬
tam suꝑ his ꝓpter que capti¬
uitas uenerat seipsos cassa
spe decipientes loquebantur.
Inus fuit pater n̾r abraliam:
et tamen hanc terrã heredita¬
te possedit: Non quo ipse pos¬
sederit: s qd semen eius ter¬
ram repromissionis acceꝑit:
Si gͥ ille unus in tantos multi¬
plicatus ẽ populos: nos
multoplures qui relict su¬
mus in terrauidea. & habita¬
mus in urbib desertis acru¬
inosis. utiq multo amplius

Expanded text:
rori meo vel imperitiae cunctos rori meo vel imperitiae cunctos viderint consonare, tunc se intelligant nimium esse prudentes, et magis cupere dormire quam discere; habitentque in septuaginta cellulis Alexandrini Phari, ne vela perdant de navibus et funium detrimenta suspirent. Haec contra invidos: nunc quod proposuimus disseramus. Capta, ut diximus, Jerusalem temploque subverso, pauperes terrae, de quibus scribit Jeremias , soli relicti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros colerent, et in ruinis incensae urbis habitarent. Cumque deberent agere poenitentiam super his propter quae captivitas venerat, seipsos cassa spe decipientes loquebantur: Unus fuit pater noster Abraham, et tamen hanc terram haereditate possedit, non quod ipse possederit, sed quod semen ejus terram repromissionis 402 acceperit. Si igitur ille unus in tantos multiplicatus est populos, nos multo plures qui relicti sumus in terra Judaea, et habitamus in urbibus desertis ac ruinosis, utique multo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Seqͥr: E es eis quasi
carmen musicum. qd̾ suaui
dulciq sono canitur. & audi¬
ent uerba tua & ñ facient ea.
& cum uenerit qd̃ predictũ ÷
ecce enim uenit: tunc
scient qđ ꝓpħ̾a sit in me¬
dio eoꝵ: Primum scien¬
dum. qd̃ octo plus minusue
uersus ab eo loco quẽ posiumꝰ
qui in sanguine comeditis. et
oculos ur̃os leuatis ad uninũ¬
dicias ur̃as. usq ad eum locũ
ubi scriptum ẽ. hec dices ad
eos. sic dicit dñs d̃s: in .lxx.
ñ habentur: Qui cum multis
aliis & hec p̃termiserunt. ut¬
siue interp̃tata ab eis scͥptoꝵ
paulatim sublata sint uitio. et
ne factionis heredes aduer¬
sum nos latrant : cur iuxta
hebraicum disseramꝰ quasi
nolentib ingerendi sint cibi.
& non his epule preparentur
qui eas cum gr̃arum actione
suscipint: Certe si nobis non
habent fidem: legant alias
editiones. aquile. syminachi.
& theodotionis: Interrogent
hebreos ñ unius loci. ne
eos
lactitent : s¬
diuer¬
sarum ꝓuintiaꝵ. & cum er¬

Expanded text:
um. et es eis quasi carmen musicum, quod suaui dulcique sono canitur: et audient uerba tua et non facient ea. et cum uenerit quod praedictum est ecce enim uscient quod propheta sit in medio eorum. Primum sciendum, quod octo plus vel minus versus ab eo loco quem posuimus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias vestras, usque ad eum locum ubi scriptum est: Haec dices ad eos, sic dicit Dominus Deus, in LXX non habetur, qui cum multis aliis, et haec praetermiserunt, sive interpretata ab eis, scriptorum paulatim sublata sunt vitio. Et nae factionis haeredes, adversum nos latrant, cur juxta Hebraicum disseramus: quasi nolentibus ingerendi sint cibi, et non his epulae praeparentur qui eas cum gratiarum actione suscipiunt. Certe si nobis non habent fidem, legant alias editiones, Aquilae, Symmachi, et Theodotionis; interrogent Hebraeos non unius loci, ne eos jactitent, sdiversarum provinciarum; et cum er
Abbreviated transcription (Latin):
de minimis eccłie: expediat ut
alligeturꝰ ad collum eius mola
asinaria & abiciat᷑ in ꝓfundum:
quã in specula constitutꝰ. pluri¬
mis noceat: Tu gͦ fili hõis:
dic ad domũ isrł. Sic locuti estis
dicentes: Iniquitates ur̃ȩ et
peccata ur̃a suꝑ nos sunt: & in
tpsis nos tabescimus: Qͦ mͦ gͦ
uiuere poterimus: Dic ad eos:
Iiuo ego dicit dñs ds: Nolo
mortem impii: s ut reu̾tatur
impius auia fua. & iuuat:
onuertimini auiis ur̃is pes¬
simis: & quare moriemini
domus isrł : Tuttaq fili ho
muis: dic ad filios popłi tui:
usticia iusti lib̾abit eum in qua¬
cumq die peocauerit. & im¬
pietas impii ñ nocebit ei : in
quacumq die conuersus fue¬
rit ab impietate sua & iustus
ñ poterit uiuere in iusticia
sua. in quacũq die peccaue¬
rit: Etiam si dixero iusto qd
uita uiuat. & confisus in ius
ticia fua. fecerit iniquitatem:
om̃s iusticie eius obliuioni
tradenturꝰ. & in iniquitate

Expanded text:
de minimis Ecclesiae, expediat ei ut de minimis Ecclesiae, expediat ei ut alligetur ad collum ejus mola asinaria, et abjiciatur in profundum, quam in specula constitutus plurimis noceat. « Tu ergo, fili hominis, dic ad domum Israel: sic locuti estis dicentes: iniquitates nostrae peccata nostra super nos sunt et in ipsis nos tabescimus: quomodo ergo uiuere poterimus? dic ad eos: uiuo ego, dicit dominus deus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur impius a uia sua et uiuat: conuertimini a uiis uestris pessimis: et quare moriemini, domus Israhel? tu itaque, fili hoios populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in quacumque die peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, et ctitia sua fecerit iniquitatem: omnes iustitiae eius obliuioni tradentur, et in iniquitate,
Abbreviated transcription (Latin):
lator terre iudee. uel rex potest
intelligi: uel propħa. Specu¬
et p̃uidens. quȩ futura sunt
annuntiet populo. & corrigat
delinquentem: Unde magno¬
pere formidandum ẽ. ne ad hoc
officium accedamus indigni.
et assumpti apopulo negligen¬
tie nos demus atq: desidie. et
qd his peius ẽ deliciis uentq
et otio seruientes: honorem
uos accepisse putemus ñ minis¬
terium. siquidẽ filius hominis
ñ uenit ministrari s ministrare.
& pedes discipuloꝵ laute: ut¬
ostendet om̃s sordes & uitia
a magistro in discipulis debere
dilui atq purgari. nec statim
respondeamus qͥd prodest dic̃e
si nolit auditor facere qd docue¬
ris: Unusquisq enim ex suo aĩo
atq officio iudicatur: Tusi locu¬
tus fueris: ille si audre contemp¬
serit: De magistris negligentib:
salomon loquitur. S apientia
abscondita. & thesaurus occultꝰ:
que utilitas in utrisq: Tale
quid significatur & in eugłio.
qd̃ qui scandalizauerit unum

Expanded text:
lator terrae Judaeae, vel rex potest lator terrae Judaeae, vel rex potest intelligi, vel Propheta. Specuet praevidens quae futura sint, annuntiet populo, et corrigat delinquentem. Unde magnopere formidandum est, ne ad hoc officium accedamus indigni, et assumpti a populo negligentiae nos demus atque desidiae, et, quod his pejus est, deliciis ventrique et otio servientes, honorem nos accepisse putemus non ministerium. Siquidem « filius hominis non venit ministrari, sed ministrare . » Et pedes discipuloruostenderet omnes sordes et vitia a magistro in discipulis debere dilui atque purgari. Nec statim respondeamus: Quid prodest docere, si nolit auditor facere, quod docueris? Unusquisque enim ex suo animo atque officio judicatur-tu, si locutus fueris, ille si audire contempserit. De magistris negligentibus Salomon loquitur: « Sapientia absconsa, et thesaurus occultus, quae utilitas utriusque? » Tale quid significatur, et in eum, quod qui scandalizaverit unum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium dum ꝙ̃ in magis¬
tri uoluntate est. uel tace¬
re. uel loqui. & in auditoris
arbitrio. uel audire et fa¬
cere atq saluari. uel contẽ¬
nere. & proprio ꝑire contemp¬
tu: Nec statim sequitur: ut
quia ꝓpheca predicit. ueniat
qd̃ predixit: Non enim p̃dicit
ut ueniat: s ne ueniat: Nec
quia ds̃ loquitur. necesse est
fieri qd minatur. s ideo cõmi¬
natur ut conuertaturad pe¬
nicentiam cui minatur. et
non fiat qd futurum ẽ: si u̾¬
ba dñi contemnatur: Possu¬
mus autem tripliciter locum
istum disserere: ut terra que
s speculatorem constituit. uł
iuxta luteram terra uidea sit.
uel iuxta spiritalem intelligẽ¬
tiam eccł̃ia. que sepe de nouissi¬
mis populi sui speculatorem
elegit illum uidelicet quem et
apłs scribens ad coruithios ad¬
sumit iudicem: uel certe aĩa
credentis. quȩ mentem atq
rationem p̃ponit populo ac
ua suscipiat. s uidicet atq
discernat que sectanda sibi
que ue fugienda sint :Specu¬

Expanded text:
arbitrium, dum et in magisarbitrium, dum et in magistri voluntate est vel tacere vel loqui, et in auditoris arbitrio vel audire et facere atque salvari, vel contemnere et proprio perire contemptu. Nec statim sequitur, et quia propheta praedicit, veniat quod praedixit: non enim praedicit ut veniat, sed ne veniat, nec quia Deus loquitur, necesse est fieri quod minatur, sed ideo comminatur, ut convertatur ad poenitentiam, cui minatur, et non fiat quod futurum est, si verba Domini contemnantur. Possumus autem tripliciter locum istum disserere, ut terra quae sibi speculatorem constituit, vel juxta litteram terra Judaea sit, vel juxta spiritalem intelligentiam Ecclesia, quae saepe de novissimis populi sui speculatorem eligit, illum videlicet quem et Apostolus scribens ad Corinthios assumit judicem, vel certe anima credentis, quae mentem atque rationem praeponit populo, acva suscipiat, sed judicet atque dicernat, quae sectanda sibi quaeve fugienda sint. Specu
Abbreviated transcription (Latin):
fili hõĩs. non aterra.⁊ appłõ
terre ut supra dixi. s ame
constitutus es speculator do¬
mui ifrł: Si gͦ me dicente ad impi¬
um. impie morte morieris. ñ lo
quitus fueris ad eum ut se cus¬
todiat. & de interitu liberet᷑
et ille quidẽ in sua iniquitate
morietur ꝗͣ prius cõmiserat.
et de qua si annuntiasses potu¬
it lib̾ari: sanguinẽ autẽ eius
de manu tua requiram: Qd̃ si
tu annuntiaueris impio. atq
p̃ceꝑis ut conuertat᷑ auiis siuis
pessimis. & ille hoc facere no¬
luerit. ille quidem in sua iniqͥ¬
tate morietur : tuautẽ lib̾asti
minem ꝗͣuis iniquum ⁊ impiũ
si magistri uerba audierit. et
egerit penitentiam a sua im¬
pietate saluari: Nec minus
magistrum subire discrim̾:
si docere noluerit. uel tumore
discriminis. uel desꝑatione
peccantis dum reus ẽ san¬
gunis eius qui lib̾ari po¬
tuit. & de morte erui: nisi
magistrisilentio concidiss
& in utroq liberum seruari

Expanded text:
fili hominis, non a terra et a populo fili hominis, non a terra et a populo terrae, ut supra dixi, sed a me constitutus es speculator domui Israel. Si ergo me dicente ad impium: Impie, morte morieris, non fueris locutus ad eum, ut se custodiat, et de interitu liberetur: et ille quidem in sua iniquitate morietur, quam prius commiet de qua si annuntiasses potuit liberari: « sanguinem autem ejus de manu tua requiram. » Quod si tu annuntiaveris impio atque praeceperis ut convertatur a viis suis pessimis, et ille hoc facere noluerit, ille quidem in sua iniquitate morietur, tu autem liberasti minem quamvis iniquum, et impium si magistri verba audierit, et egerit poenitentiam, a sua impletate salvari: nec minus magistrum subire discrimen, si docere noluerit, vel timore discriminis, vel desperatione peccantis, dum reus est sanguinis ejus, qui liberari potuit, et de morte erui, nisi magistri silentio concidisset, et in utroque liberum servari
Abbreviated transcription (Latin):
s non eadem dum in plerisq dis¬
cordant: & hoc in omnib scrip¬
turis scĩs obseruare debemus
ubi uidetuir aliqua similitudo
ẽe sententie. ñ in omnib eadem
dici. s uel subtrahi pleraq uel
addi. & singuloꝵ inter se u̾boꝵ
discrepantiam habere rationẽ:
& interim priusquã ad altiora tie¬
niamus.breuis ẽ explicanda
sententia: si speculator fuerit
constitutus in populis ut ad¬
nuntiet gladium dñi iramq
uenientem & annuntiante
eo popls audire noluerit.
speculator liber erit: & ille
qui oppressus ẽ gladio. ipse
sanguinis sui sustiebit reatũ:
Qd̃ si audierit : saluabit ani¬
mam suã: Sinãii speculator
ñ insonuerit bucina. & ppls
ignorans uenturũ gladium
nequaꝗͣ se obseruauerit. po¬
pulus quidem in sua moriet᷑
iniquitate: attamen sangui¬
nem morientis. de speculato¬
ris requiram manu: Et ut
sciret propħa erechiel gene¬
ralem disputationẽ ad se po¬
tissimum ꝑtinere : & tu inqͥt

Expanded text:
sed non eadem, dum in plerisque dissed non eadem, dum in plerisque discordant. Et hoc in omnibus Scripturis sanctis observare debemus, ubi videtur aliqua similitudo esse sententiae, non in omnibus eadem dici, sed vel subtrahi pleraque vel addi, et singulorum inter se verborum discrepantiam habere rationem. Et interim priusquam ad altiora veniamus, brevis est explicanda sententia. Si speculator fuerit constitutus in populis, ut annuntiet gladium Domini iramque venientem, et, annuntiante eo populus audire noluerit, speculator liber erit, et ille qui oppressus est gladio, ipse sanguinis sui sustinebit reatum: quod si audierit, salvabit animam suam. Si autem speculator non sonuerit buccina, et populus ignorans venturum gladium nequaquam 395 se observaverit, populus quidem in sua morietur iniquitate, attamen sanguinem morientis de speculatoris requiram manu. Et ut sciret propheta Ezechiel generalem disputationem ad se potissimum pertinere. Et tu, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
impius in iniquitate sua moriet᷑:
sanguinẽ autem eius de manit
tua requiram: Sinautẽ annun¬
tiante te ad impium ut auiis su¬
is conuertatur. ñ fuerit conu̾¬
sus auia fua: ipse in iniqͥtate
sua morietur: Porro: tu aĩam
tuam lib̾abis:Rursum ad pro¬
phetam sermo dñi fit. qui aliꝗͣ¬
to siluerat tꝑre. eo qd̃ ñ possit
ꝓph̾a nec humana fragilitas
nere uaticinium. & lo quitur
eadem que in fupiorib cont¬
nentur: fili hoĩs. speculatorẽ
dedite domui isrł. & audies
ex ore meo uerbum. et cõmi¬
naberis eis ex me. in eo qd dicã
iniquo morte morieris. &. non
adnuntiast ei nec locutus es
ut annuntiares iniquo et cõ¬
uerteretur auiis finis ⁊ uiue¬
ret. iniquus ille in iniquita¬
te sua morietur : & sanguinẽ
eius de manu tua requiram:
& tu si annuntiaueris iniquo
& conuersus fuerit ab uiqͥ¬
tate sua. & auia sua. iniqus
ille in iniquitate sua moriet᷑:
& tu aiam tuam lib̾abis.
Quȩ si diligenter inspicias.
intelliges similia qͥdem eẽ

Expanded text:
mpius in iniquitate sua morietur. Sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Si autem annuntiante te ad impium, ut a viis suis convertatur, non fuerit conversus a via sua, ipse in iniquitate sua morietur. Porro animam tuam liberabis. » Rursum ad prophetam sermo fit Domini, qui aliquanto siluerat tempore eo quod non possit propheta, nec humana fragilitas nere vaticinium, et loquitur eadem quae in superioribus continentur: « Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. Et audies ex ore meo verbum, et comminaberis eis ex me. In eo, quod dicam iniquo, morte morieris, et non annuntiasti ei, nec locutus es, ut annuntiares iniquo, et converteretur a viis suis, et viveret, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et sanguinem ejus de manu tua requiram. Et tu si annuntiaveris iniquo et non conversus fuerit ab iniquitate sua, et a via sua, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et tu animam tuam liberabis. » Quae si diligenter inspicias, intelligis similia quidem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quinta die mensis ad sen¬
sus carneos. quȩ omnia capta
leta ẽe ⁊ transisse monstrauimꝰ.
et uesꝑe hoc ẽ in consũmatione
mundi factam manum dñi
ad uerum ezechiel. qui fut᷑as
ruinas urbis cecinerat ꝑ pro¬
ph̾as. & mane inpletas esse
monstrauit
t factum ẽ uerbum dñi
ad me: dicens: fili hominis.
qui habitant in ruinosis his
suꝑ humum isrł: loquentes
aiunt: Unus erat abraham:
et possedit terram: Nos autẽ
terra in possessionem: Iocirco
dices ad eos: Hec dicit dñs ds̃:
Qui in sanguine comeditis ⁊ocu¬
los ur̃os leuatis ad imimundi¬

Expanded text:
 quinta dies mensis ad sensus carneos, quae omnia, captaleta esse, et transisse monstravimus: et vespere, hoc est, in consummatione mundi factam manum Domini ad verum Ezechiel, qui futuras ruinas urbis cecinerat per prophetas, et mane impletas esse monstravit. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, qui habitant in ruinosis his super humum Israel loquentes, aiunt: Unus erat Abraham, et possedit terram: nos autem terra in possessionem. Idcirco dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immundi
Abbreviated transcription (Latin):
&. unusquisq uxorem ꝓximi
sui polliustis: & terram hedi¬
tate possidebitis: Hec dices
ad eos : Sic dicit dñs deus:
Uiuo ego. quia qui in riunosis
habitant gladio cadent: & qͥ
in agro ẽ bestiis tradetur ad
deuorandum: qui autẽ in
presidiis & in speluncis sunt
peste morientur: Ꝙ daboter¬
ram in solitudinem & in deser¬
tum. & deficiet suꝑba forgtu¬
do eius. & desolabuntur mon¬
tes isrł: eo qđ nullus sit qui ꝑ
eos transeat. & scient qr ego
sum dñs cum dedero terrã¬
eoꝵ desolatam . & desertam

Expanded text:
ximi sui polluit, et terram haereditate possidebitis? Haec dices ad eos: Sic dicit Dominus Deus. Vivo ego, quia qui in ruinosis habitant gladio cadent, et qui in agro est bestiis tradetur ad devorandum. Qui autem in praesidiis et in speluncis sunt peste morientur. Et dabo terram in solitudinem, et desertum, et deficiet superba fortitudo ejus, et desolabuntur montes Israel, eo quod nullus sit qui per eos transcat. Et scient quia ego Dominus cum dedero terram deso
Abbreviated transcription (Latin):
ad terrã ultimam: ut qͣto subli¬
mius fuerant eleuat. tanto
fortius caderent: Ist posuert̃
terrorẽ suũ. non semel s sodõ:
interra uiuentum: Qͥs enim
eccłiasticoꝵ ab huiuscemodi ela¬
mitarũ terrore securus ẽ. & ñ
aliquem sui ꝑdidit gregis:
Pulchreq ȩccłia xpi appellatur
terra uiuentum : ut e contrario
hecicoꝵ conciliabula mortuoꝵ
runt in lacum. ⁊ ꝑfundũ infer¬
ni. quoꝵ cubile in medio inter¬
fectoꝵ ẽ: eoꝵ uidelicet qͦs suo
muerone iugularunt. Icircũ¬
dantur huiuscemodi popłis:
Hii populi assirii regis popłi sc̃
& licet circumcisos se ẽẽ iactent.
tam̃ incircũcisi interfectiq st̃
gladio: & tercio dederunt ter¬
rorem atq formidinẽ in terra
uiuentum: Unde portauer̃t
tormentũ suũ atq supplicium
in medio eoꝵ qͦs suis fraudib
deciperunt : ibi quoq id eit
iuxta assirutm. mosoch. & thu¬
bal. & omnis multitudo etus
incircuitu sepulchri eius. om̃s

Expanded text:
ad terram ultimam, ut quanto subliad terram ultimam, ut quanto sublimius fuerant elevati, tanto fortius caderent. Isti « posuerunt terrorem suumraquo; non semel sed secundo « in terra viventium. Quis enim Ecclesiasticorum ab hujuscemodi Aelamitarum terrore securus est, et non aliquem sui perdidit gregis? Pulchreque Ecclesia Christi appellatur terra viventium, ut e contrario haereticorum conciliabula mortuorurunt in lacum, et in profundum inferni: quorum cubile in medio interfectorum est: eorum videlicet quos suo mucrone jugularunt, et circumdantur hujuscemodi populis. Hi populi, Assyrii regis populi sunt, et licet circumcisos esse se jactent: tamen incircumcisi interfectique sunt gladio, et tertio dederunt terrorem atque formidinem in terra viventium. Unde portaverunt tormentum suum atque supplicium in medio eorum, quos suis fraudibus deceperunt. Ibi quoque est, id est, juxta Assyrium Mosoch, et Thubal, et omnis multitudo ejus in circuitu sepulcri ejus: om
Abbreviated transcription (Latin):
assirium. & ẽ eoꝵ plurmia mul¬
titudo qui uniuersi uulnerat
sunt.⁊ iuterfecti: & cadentes
gladio: Nemo enim eoꝵ stare
potest cum moyse. nec audire
qui statis in domo dñi: s om̃s
uulnerati interfectq sunt et
cadentes. qui quondam dede-¬
rant formidinẽ interra uiuen¬
tum : formidinẽ autẽ his qui
erant eccłiis p̃positi. ne in terra
uruentum facerent populos
mortuoꝵ: & simplices qͦs q
decipent: Vnde et paulus aie¬
bat: Limeo autẽ. ne forte sicut
serpens decepit euam inmalicia
sua. corrumpant᷑ sensus ur̃i per
tio mea et salus mea: quẽ gine¬
bo: Dñs ꝓtector uite mee: a qͦ
lingua nr̃a: uertitur ascensus
litate contempta. diaboli ascen¬
dere suꝑbia. ⁊ se infalsi nõis sci¬
entia esse aliquid estimarunt
elamite sunt nuncupandi. qͥ
assirii regis sepulchrum ambi¬
unt. & interfecti funt uulne¬
ratiq gladio: & licet in excelso
posuerint os suum . tam̃ descẽ¬
derunt immundi ⁊ incircũcisi

Expanded text:
Assyrium, et est eorum plurima mulAssyrium, et est eorum plurima multitudo, qui universi vulnerati sunt et interfecti, et cadentes gladio. Nemo enim eorum stare potest cum Moyse, nec audire, « qui statis in domo Domini , » sed omnes vulnerati interfectique sunt, et cadentes: qui quondam dederant formidinem in terra viventium. Formidinem autem his, qui erant Ecclesiis praepositi, ne in terra viventium facerent populos mortuorum, et simplices quosque deciperent. Unde et Paulus aiebat: « Timeo autem ne forte sicut serpens decepit Evam in malitia sua, corrumpantur sensus vestri per stio mea, et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo linguam nostram vertitur ascensus litate contempta, diaboli ascendere superbiam, et se in falsi nominis scientia esse aliquid aestimarunt, Elamitae sunt nuncupandi. Qui Assyrii regis sepulcrum ambiunt, et interfecti sunt vulneratique gladio: et licet in excelso posuerint os suum, tamen descenderunt immundi et incircumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt in lacum: Quẽ neqͣquã
debemus iuxca latini sermo¬
nis ꝓpͥetatẽ eum intelligere
qui grece. aiacnĩt. dicit᷑: ut
est lacus tyberiadis. & lacus
larius. & benachus. multiq
alii. s quos nos solemus appel¬
lare cisternas. quos lacus qͥ
aquas refrigerant. & omnẽ
ab eis calorem sꝑc auferunt:
peccatores cunctiq hetici fodiunt :¬
& quantũ in mea memoria ẽ. nul¬
lum sc̃orum lacum. id ẽ cisternã
fodisse: scriptura testatur:
de quo scribitur: Qd̃ homo fuerit
terre oꝑib incubans. & multas
suꝑbie turres edificarit in anguł
& lacus foderit: E contrario.
ad iustum dicitur: Bibe aquas
de tuis uasis: & de puteoꝵ tuoꝵ
fontibus: & rursum: fons aque
tue: sit proprius: Unde et lo¬
quitur dñs. Me dereliquerunt
fontem aque uiue: & foderunt
s lacus id est cisternas que aqͣs
continere ñ posfunt. Sequit᷑:
& facta ẽ multitudo eius: ꝑ gyrum
sepulcri eius: Hii om̃s cingunt

Expanded text:
dunt in lacum 390 . Quem nequaquam dunt in lacum 390 . Quem nequaquam debemus juxta Latini sermonis proprietatem eum intelligere qui Graece λίμνη dicitur, ut est lacus Tyberiadis, et lacus Larius, et Benachus, multique alii, sed quas non solemus appellare cisternas. Quos lacus, quia aquas refrigerant, et omnem ab eis calorem spiritus auferunt peccatores cunctique haeretici fodiunt, et quantum in mea memoria est, nullum sanctorum lacum, id est, cisternam fodisse, Scriptura testatur; de quo scribitur quod homo fuerit terrae operibus incubans, et multas superbiae turres aedificarit in angulis, et lacus foderit . E contrario ad justum dicitur: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Et rursum: Fons aquae tuae sit proprius. Unde loquitur et Dominus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibilacus, id est, cisternas, quae acontinere non possunt . » Sequitur: « Et facta est multitudo ejus per gyrum sepulcri ejus. » Hi omnes cingunt
Abbreviated transcription (Latin):
belles. & ponentes in excelfũ
os suum : & ꝗͣto ꝑ suꝑbiam
se ad excelsa sustollunt. tanto
ad ꝓfundum fouee. & in
inferni nouissima detrahũ¬
tur Qui om̃s interfecti fc̃
gladio. & ut sciret uel pha¬
rao. uel omnis egypti fortitudo
quȩ ad infernũ detracta ẽ. qͦs
haberet in penis socios: seq̾ns
sermo demonstrat. Ibi assur. ⁊
omnis multitudo: uel synago¬
ga eius: Princeps enu he ticoꝵ
diabolus: cuius uere congre¬
gatio synagoga est: De qua in
apocalipsi dicitur: qui st̃ syna¬
goga sathane: Sequentes aũ
uerficulos. qui obelo p̃notant᷑:
p̃tereundos puto: Dicendũq
qd̃ habetur in hebraico: incir¬
cuitu illius sepulchra eorum
uidelicet deceptoꝵ ab eo qui õs
uulnerati. uel interfecti sunt
gladio. & ideo corruerunt.
quoꝵ sepulchra data sunt
in nouissimis lac Qd autẽ
lacus uocetur infernus: per¬
spicue p̾s demonstrat ille in
quo penitens loquitur: As¬
similatus fum cũ his qͥ descẽ¬

Expanded text:
belles, et ponentes in excelsum belles, et ponentes in excelsum os suum, et quanto per superbiam se ad excelsa sustollunt, tanto ad profundum foveae, et inferni novissima detrahuntur, qui omnes interfecti sunt gladio. Et ut sciret vel Pharao, vel omnis Aegypti fortitudo, quae ad inferna detracta est, quos haberet in poenis socios, sequens sermo demonstrat: Ibi Assur, et omnis multitudo ejus, vel synagoga ejus. Princeps enim haereticorum diabolus, cujus vere congregatio synagoga est, de qua in Apocalypsi dicitur: Qui sunt synagogae Satanae . Sequentes autem versiculos, qui obelo praenotantur, praetereundos puto, dicendumque quod habetur in Hebraico: In circuitu illius, sepulcra eorum, videlicet deceptorum ab eo. Qui omnes vulnerati, vel interfecti sunt gladio, et ideo corruerunt, quorum sepulcra data sunt in novissimis laci. Quod autem lacus vocetur infernus, perspicue psalmus ille demonstrat, in quo poenitens loquitur: Assimilatus sum cum his qui descen
Abbreviated transcription (Latin):
ad pharaonẽ regem egypti
sermo dirigitur: siue ut in .lxx.
de theodocione ad ditũ ad ipsam
egyptum : De aqua pulcherri¬
ma descende. & dormi cum
incircumcisis. specialiter̾ ad
eum ꝑtinet qui in baptisma¬
te xp̃i renatus. & audiens
eum eccł̃ia: quȩ ẽ ista quȩ
ascendit dealbata innitens
suꝑ fratruelem suum: postea
uel fornicatione. uel aliis uttip
sordidatus eicitur de eccłia:
dicitur ad eum. de aqua pul¬
cherrima descenede. & dor¬
mi cũ in circũcisis. id ẽ cum
unmundis: iuxta illũ sensum
quẽ ponit apłs. Nossumus
circũcisio qui sꝑu deo seruien¬
tes. & gł̾antes in dño: & non
in carne confidentes. Hii õs
in medio uulneratoꝵ. siue
Interfectorũ cadent cũ pha¬
raone illo gladio. qui contra¬
rius ẽ ei gladio quẽ uenit mit¬
tere dñs suꝑ terrã: Sicut enĩ
xꝑi gladius bonos amalis se¬
parat dicens. ñ ueni pacem
mittere in terram s gladiũ:
sic hereticoꝵ gladius omnes
gigantes potentissimi & re¬

Expanded text:
ad Pharaonem regem Aegypti ad Pharaonem regem Aegypti sermo dirigitur, sive ut in LXX de Theodotione additum est, ad ipsam Aegyptum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis. Quod specialiter ad eum pertinet, qui in baptismate Christi renatus, et audiens cum Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, innitens super fratruelem suum ? postea vel fornicatione, vel aliis vitiis sordidatus, ejicitur de Ecclesia, et dicitur ad eum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis, id est, cum immundis, juxta illum sensum quem circumcisio, qui in spiritu Deo servientes et gloriantes in Domino, et non in carne confidentes . » Hi omnes in medio vulneratorum sive interfectorum cadent cum Pharaone illo gladio quem venone, illo gladio quem venit mittere Dominus super terram. Sicut enim Christi gladius bonos a malis separat, dicens: Non veni pacem mittere super terram, sed gladium : sic haereticorum gladius omnes gigantes potentissimi, et re
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut econtrario dr̃ ad isrl.
Uos autẽ estis pauci: inter
om̃s gentes: Semꝑ enim
uirtus rara ẽ. ⁊ angusta
et arta uia ẽ quȩ ducit ad
uitam: ꝙ pauci st̾ qui in¬
grediuntur ꝑ eam: Qd̃ autem
egyptus plangitur. & mortue
robustarum deducuntur ad
terrã ultimam in lacũ siue
in foueam ꝓfundissimã: sig¬
nificantur anime in egypto
hiuius sclł̃i cõmorantes. quȩ ꝑ¬
diderunt eum qui dicit: Ego
sum uita. Ꝙ peccatis mortue
pondere eoꝵ ad inferos detra¬
huntur : dicente peccatore.
Qm̃ iniquitates mee suꝑgresse
sunt caput meum: & sicut
onus graue grauate sc̃ super
me: Iste sunt de quib scriptũ
ẽ in alio loco: Ingredientur in
inferiora terre: tradentur
in manus gladii partes uiil¬
pium erunt: Qui enim fod̾
foueam:incidet in eam:
Onde & legimus: Lacum aꝑuit
& effodit eum: & incidit info¬
ueam ꝗͣ fecit: Qõq sequitur.
quo pulchrior es descende. et
dormicum incircũcisis. propͥe

Expanded text:
sicut e contrario dicitur ad Israel: sicut e contrario dicitur ad Israel: Vos autem estis pauci inter omnes gentes : semper enim virtus rara est, et arcta et angusta via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam. Quod autem Aegyptus plangitur, et mortuave gentium robustarum deducuntur ad terram ultimam in lacum sive in foveam profundissimam, significantur animae in Aegypto hujus saeculi commorantes quae perdiderunt eum qui dicit: Ego sum vita : et peccatis mortuae, pondere eorum ad inferos detrahuntur, dicente peccatore: Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . Istae sunt de quibus scriptum est in alio loco: Ingredientur in inferiora terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . Qui enim fodit foveam, incidet in eam . Unde 389 et legimus: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Quodque sequitur: Quo pulchrior es descende, et dormi cum incircumcisis, proprie
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ est. tu solus pote¬
ris ñ eadem sustinere. quin
potus cum uideris tantam
tecum apud inferos multi¬
tudinẽ dormientũ. & se¬
pulchrum tuũ fortissimoꝵ
quondam pͥncipũ circun¬
dari memoriis habebis cõ¬
solationẽ leiuiora torm̃ta¬
estimans consortio plurimoꝵ:
Nec interim upeta simplicem
sensum strictim dixisse suffici¬
at: nc̃ eadem breuitate qͣtum
explanationis patiturꝰ diffi¬
cultas spiritalis intelligen¬
tie. sumina queq carpamꝰ:
est in kalendis mensis exor
morum est prima dies: sin
autem septimus soenophe¬
giaꝵ qͣdo figuntur taber¬
nacula. que sollemnitates
apud hebreos uel maxime
sunt: Fit autẽ planctus suꝑ
forticudinẽ egypti. ut forts
in malo ẽẽ desistat. & recipi¬
at infirmitatẽ. & ꝗͣdo infir¬
mior fuerit: tunc fortior sit:
ꝓfortitudine egypti: in he¬
braico habet multtudinẽ:
Lata enim ⁊ spaciosa uia est
que ducit ad mortẽ: et
mult ingrediunt᷑ ꝑ eam:

Expanded text:
accipiendum est, tu solus poteaccipiendum est, tu solus poteris non eadem sustinere? Quin potius cum videris tantam tecum apud inferos multitudinem dormientium, et sepulcrum tuum fortissimorum quondam principum circumdari memoriis, habebis consolationem, leviora tormenta aestimans consortio plurimorum. Haec interim juxta simplicem sensum strictim dixisse sufficiat. Nunc eadem brevitate, quantum explanationis patitur difficultas, spiritualis intelligentiae summa quaeque carpamus. est, in kalendis, mensis exordmorum est prima dies; sin autem septimus, scenopegiarum, quando figuntur tabernacula quae solemnitates apud Hebraeos, vel maxime sunt. Fit autem planctus super fortitudinem Aegypti, ut fortis in malo esse desistat: et recipiat infirmitatem, et quando infirmior fuerit, tunc fortior. Pro fortitudine Aegypti, in Hebraico habet multitudinem. Lata enim et spatiosa via est quae ducit ad mortem, et multi ingrediuntur per eam :
Abbreviated transcription (Latin):
mutatũ consuetudine libent
errare cupientes. ꝗͣ aliquid
ab emulo uerum discere: et
interim iuxta hystoriã mani¬
festus ẽ sensus: In eodem enĩ
anno .xͦii. & in eodem ut pu¬
tamus mense: s ñ inuno ut
sup᷑ mensis. Uerum inquit
a .xͦ. die. nequaꝗͣ super
titudine.siue multitu¬
dine egypti planctus ad¬
sumiturꝰ : quȩ detraitur
de suꝑbia sua cũ uniuer¬
sis filiab suis. siuie gentiũ
robustarum. ad terrã ulti¬
mam. ło est in profundũ in¬
ferni: Diciturq ad regem
egepti: qͦ melior es. ut
mortem merearis euadere:
Cum enim assur & elam. id est
ꝑse.⁊ mosoch. qui interp̃tant᷑
cãpadoces.⁊ thubal. quos alii
hiberos. alii italos intelligi
uolunt: idumei quoq et
principes aquilonis. ac sido¬
nii. cum uniuersis exercitib
siis. quoꝵ auxilio horrorẽ
cunctis gentib p̃buerunt. et¬
mortui sunt: & interfecti
gladio: Ꝙ posuert gladios
suos suib capitib sitis: qd̾ di¬

Expanded text:
mutatum consuetudine, libentius mutatum consuetudine, libentius errare cupientes, quam aliquid ab aemulo verum discere. Et interim juxta historiam manifestus est sensus. In eodem enim anno duodecimo, et in eodem, ut putamus, mense, sed non in una, ut supra, mensis, verum in quinta decima die, nequaquam super titudine, sive multitudine Aegypti planctus assumitur, qui detrahitur de superbia sua cum universis filiabus suis, sive gentium robustarum ad terram ultimam, id est, in profundum inferni, diciturque ad regem Aegypti: Quo melior es, ut mortem merearis evadere? Cum enim Assur, et Aelam, id est, Persae, et Mosoch, qui interpretantur Cappadoces, et Thubal, quos alii Iberos, alii Italos intelligi volunt: 388 Idumaei quoque et principes Aquilonis, ac Sidonii cum universis exercitibus suis, quorum auxilio horrorem cunctis gentibus praebuerunt, mortui sint, et interfecti gladio, et posuerint gladios suos sub capitibus suis, quod di
Abbreviated transcription (Latin):
cipes aquilonis om̃s. uniu̾¬
si magistratus assur: qui de¬
scenderunt uulnerati cũ ter¬
rore fuo. ꝙ in fortitudine sua
confusi dormierunt incircũ¬
cisi cũ uulneratis gladio: et
abstulert torm̃tum suũ cum
descendentib in foueam: Ui¬
debit eos pharao. ⁊ consolati¬
onem accipiet suꝑ om̃i forgtu¬
dine eoꝵ uulrerati gladio. pha¬
rao ⁊ omnis multitudo eius
dicit dñs d̃s: quia dedi forti¬
tudinẽ eius suꝑ terrã uite.
& dormiet in medio incircũ¬
cisoꝵ cum uulneratis gladio
pharao ⁊ omĩs multitudo eius
dicit dñs ds: Nonignoro
fastidiosam fore delicato lecto¬
ri tantã inter duas editiones
discrepantiã. s quid faciam
calumniatorib meis. qui si
aliquid de .lxx. interp̃tum
translatione subtraxero. me
sacrilegum & absq timore do¬
mini uociferant᷑: maxime
qui cũ in fidei ueritate disco¬
dent.⁊ manicheoꝵ sequant᷑
errores. in eo imꝑicoꝵ aĩas
cõmouent: si de ueteri qͥp¬

Expanded text:
cipes Aquilonis omnes univecipes Aquilonis omnes universi magistratus Assur, qui descenderunt vulnerati cum terrore suo, et in fortitudine sua confusi dormierunt incircumcisi cum vulneratis gladio, et abstulerunt tormentum suum cum descendentibus in foveam. Videbit eos Pharao, et consolationem accipiet super omni fortitudine eorum: vulnerati gladio Pharao, et omnis fortitudo ejus, dicit Dominus Deus. Quia dedi formidinem ejus super terram vitae, et dormiet in medio incircumcisorum cum vulneratis gladio, Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Non ignoro, fastidiosam fore delicato lectori tantam inter duas editiones discrepantiam. Sed quid faciam calumniatoribus meis, qui si aliquid de LXX interpretum translatione subtraxero, me sacrilegum et absque timore Domini vociferantur, maxime qui cum in fidei veritate discordent, et Manichaeorum sequantur errores, in eo imperitorum animas commovent, si de veteri qui