comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem passionis. ut olim aspicientes in
serpentẽ encũ. in ligno erectũ: a mor¬
dei intuitu in illum respicimus: qͥ ꝓ
nobis pependit in ligno: a uinculis
diaboli soluin᷑ .i. a peccatis. & ita a
diabolo liberamur. ut nec post hanc
uitã in nobis inueniat qđ puniat.
Morte quippe sua: uno uerissimo
sacrificio: quicquid culparũ erat:
unde nos diabolus ad luenda suppli¬
cia detinebat: xp̃e extinxit. ut in hac
uita tẽptando nobis ñ preualeat.
Licet enim nos tẽptet post xp̃i mor¬
tem: quibus modis ante tẽptabat:
ñ tam̃ uinc̾e̾ pot̾: sic̃ ante uincebat.
Nam petrus: q. a ante xp̃i mortẽ uo¬
lus habitabat: alligauit fortẽ . i. a se¬
ductione opescuit fideliũ. ut tẽptati¬
onẽ quȩ ei ad huc ꝑmittit᷑. ñ sequat᷑
seductio. Itaq: in xp̃i sanguine. qui
in ip̃o uincunt᷑ inimicȩ nobis inuisibi¬
les potestates: uͥ uincunt᷑ in uisibiles
cupiditates. Fuso enim sanguine sine
culpa: omĩũ culparũ cẏrographa de¬

Expanded text:
dem passionis; ut olim aspicientes in serpentem aeneum in ligno erectum, a mordei intuitu in illum respicimus, qui pro nobis pependit in ligno, a vinculis diaboli solvimur, id est, a peccatis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat, Christus extinxit, ut in hac vita nos tentando non praevaleat. Licet enim nos tentet, post Christi mortem, quibus modis ante tentabat, non tamen vincere potest, sicut ante vincebat. Nam Petrus, qui ante Christi mortem volus habitabat, alligavit fortem, id est, a seductione compescuit fidelium, ut tentationem quae ei adhuc permittitur, non sequatur seductio. Itaque in Christi sanguine, qui in ipso vincuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa de
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ : dr in ccepore suo suꝑ lignũ
portasse. quia ꝑ ipsius penã quam in
cruce tulit: om̃is pena temporalis.
tismo penitus: laxatur. ut nulla a
baptizato exigatur. & in penitentia
minorat᷑. Non enim sufficeret illa pe¬
na qua penitentes ligat ȩccła: ñ xp̃i
Unde: peccata iustoꝵ qui fuerunt
ante aduentũ: insustentatione dei
fuisse. usq ad xp̃i mortẽ: dicit apłs.
adostensionẽ usticiȩ eiꝰ. in hoc tẽpo¬
re Ecce exparte expositum ẽ: quomͦ.

Expanded text:
r in corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, omnis poena temporalis, tismo penitus relaxatur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitentes ligat Ecclesia, nisi pUnde peccata justorum, qui fuerunt ante adventum, in sustentatione Dei fuisse usque ad Christi mortem dicit Apostolus, ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore. Ecce aperte expositum
Abbreviated transcription (Latin):
bumiliatus ẽ passione. Humilitas:
claritatis est meritũ. claritas: humili¬
tatis est p̃mium. S hoc totum: factũ ẽ
informa serui. Informa enim dei. sẽꝑ
humilitas mereat᷑: hic ostendit᷑. His¬
ruit clarificationẽ ooeporis. Nec id so¬
lum: s etiam impassibilitatẽ animȩ.
Anima enim ipsiꝰ. antẽ mortẽ erat
passibilis: sicut caro mortalis. S post
mortẽ: merito humilitatis: & aniora
impassibilis facta ẽ. & caro immorta¬
sit facta impassibilis: qñ caroscã
est immortalis: s. ip̃o resurrectionis
momento : de auctoritate nobis cei¬
tum ñ est. S uł mox post carnis se¬
parationẽ: anima impassibilitate
uonata est: aut in resurrectione. qͣn
caro refloruit: Qdđ a oceptu meruit
ec solum hec meruit xp̃e: qn pa¬
tri obediens erucẽ subiit: s etiã
ab ip̃a oceptione: ex quo homo factus
est: ꝑ caritatẽ & iusticiã: & alias uir¬
Ututes: in quarũ plenitudine fuit se¬
cundũ hominẽ ꝯditus: sibi tantum

Expanded text:
tas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium; sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper humilitas mereatur, ostendit hiruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortasit facta impassibilis, quando caro facta est immortalis, scilicet ipso resurrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carnis separationem anima impassibilitate donata est, aut in resurrectione, quando caro refloruit. 2. Quod a conceptu meruitNec solum hoc meruit Christus quando Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nari sibi nom̃: qđ est suꝑ om̃e nom̃.
scił. honorificentiã. qđ uocat᷑ ds. Hoc
tam̃ nom̃: ante moetẽ habuit. Habuit
enim hoc nom̃ dei filius: inqͣntũ ds̃
factus ẽ: habuit ex tempore ꝑ grãm. ue̾¬
rũtam̃ aug̃ dic̃: homini donatũ esse
illud nom̃: ñ deo. quia illud nom̃ ha¬
buit: cum informa dei tantũ erat. S

Expanded text:
ri sibi nomen quod est super omne nomen, scilicet honorificentiam, quod vocatur Deus; hoc tamen nomen ante mortem habuit. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus factus est, habuit ex tempore per gratiam. Verumtamen August. dicit homini donatum esse illud nomen, non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma Dei tantum erat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
di ad dñm. & subiciendi uoluntatẽ su¬
am: diuinȩ uoluntati. ut si pulsante
molestia tristant᷑: ꝓeiꝰde ãmonitione
orent. S si nequeunt uitare: dicant qd̃
ip̃e xp̃c. N on gͦ: ad insipientiã fuit:
qd̾ xp̃e clamans: ñ auditur ad salutẽ coe¬
poralẽ. Bonũ quide petiit. scił. ut ñ
moreret᷑. S melius erat: ut moreret᷑. qͥs
ce factũ est. De eo qđ ambiꝵ dic̃. xp̃m¬
eterũ. ñ parum nos mouent uerba
tris dubitasse sic dicens. inanͦi. libro de
trinitate. De quo dubitat: De se: an de
patre. De eo utiq eui dicit: transfer:
dubitat hoĩs affectu. Nam d̾s: de patre¬
ñ dubitat. nec de morte formidat. ꝓ¬
pheta etiam ñ dubitat: qui nichil im

Expanded text:
di ad Dominum, et subjiciendi voluntatem sudi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum quidem petiit, scilicet, ut non moreretur; sed melius erat ut moreretur, quod et factum est. 4. De eo quod Ambrosius Caeterum non parum nos movent verba tris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo
Abbreviated transcription (Latin):
S quomͦ. & inqua forma dicat᷑: adu̾¬
te. Hominis sub̾am gerit. hominis as¬
sũpsit affectum. Non gͦ quasi d̾s .s
qͣsi homo loquit᷑. Suscepte quide uo¬
luntatẽ meam. Mea est uoluntas. ꝗ
cipit᷑: sine dubio: eande quã habet
pat̾: eandẽ habet & filius: uolunta¬
tẽ. Cadẽ est xp̃i uoluntas : quȩ pat̾¬
na.Una ẽ gͦ uoluritas patris & filii. S
alia est uoluntas hominis: alia dei.
ut scias: uitã in uoluntate hoĩs esse.
Passionẽ autẽ xp̃i: in uoluntate di¬
uina. ut pateret᷑ ꝓnobis. his testimo¬
niis eindenter docet᷑: inxp̃o duas fu¬
ise uoluntates. Qd̃ quia negauit ma¬
nodo dãpnatus ẽ. Et ex affectu huma¬
no: sensualitatis quide: ñ rationis:
illud uoluit: & petiit: qđ ñ impetra¬
uit. Nec id̾o petiit: ut impetraret.
quia sciebat dm̃ ñ esse facturũ illud.
Nec illud fieri uolebat: affectu ratio¬
nis. uł uoluntate diuinitatis: Ad qͥd
gͥ pecitꝰ Ut menbris formã p̃be¬
ret: inminente turbatione clamaii¬

Expanded text:
 quomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam cipitur, sine dubio quam Pater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negavit Manodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione claman
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quia ñ sanctior. ñ grã cumulan¬
tice. Nec etiã beatior fuit: inꝯtẽplati¬
one dei. inqua.: p̃cipue beatitudo osistit.
Potest tanĩ in boc dici fuisse beatior.
quia ab omi miseria immunis. Exqͦ
nequit inferri simpłr: qđ beatior fue¬
rit: De eo qđ scͥptum est. donauit illi

Expanded text:
rit, quia nec sanctior, nec gratia cumularit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest tamen dici in hoc beatior fuisse, quia ab omni miseria immunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scriptum est ad Phili
Abbreviated transcription (Latin):
Non habuit omĩno xp̃e: iuxta aĩe
meritũ: quo potuisset ꝓfic̾e̾. In meni¬
bris autẽ quȩ nos sumus: cotidie
ꝓficit. Non gͦ plus meruit sibi ꝑcru¬
cis patibulũ: quã aoceptione meru¬
it: ꝑ grãm uirtutũ. N on gͥ ꝓfecit.
scd̾m animȩ meritũ: quantum ad
uircutẽ meriti. Afecit tam̃: qͣntũ ad
numerũ meritoꝵ. Plura enim habu¬
it merita inpassione: quã inconcep¬
tione. S maioris uirtutis ñ extiterunt
in merendo. plura: quam fuerant
pauciora. Meruit gͦ a ꝯceptione. ñ
mͦ głam impassibilitatis: & immor¬
talitatis corporis: s etiam impassibi¬
litatẽ animȩ. ꝑquid: ꝑ obedientiã
& uoluntatẽ ꝑfectã. quam ñ tc̃ pri¬
mũ habuit. nec maiorẽ: cũ pati ce¬
pit. & mori. Obediens enĩ ꝑfecte: &.
bonus extitit. scd̃m hominẽ: ex quo
fuit homo. Habuit gͥ anima illa a¬
liqd̃ bonũ inse post mortẽ: qđ ñ ha¬
buit ante. Ron gͥ melior uł beatior
fuit qͣm ante : & bsit: qđ melice fue¬

Expanded text:
xta animae meritum quo potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptione meruit per gratiam virtutum. Non ergo profecit secundum animae meritum, quantum ad virtutem meriti; profecit tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fue
Abbreviated transcription (Latin):
am: qđ ꝑp̃cedentia ñ meruerat scił.
aditum paradysi. & redẽptionẽ a pec¬
cato. a pena. a diabolo. & ꝑ mortẽ eiꝰ:
hȩc nos adepti sumꝰ. s. redẽptionẽ. &
filioꝵ głȩ adoptionẽ. Ip̃e enim mori¬
endo factus est bostia nr̃e lib̾ationis.

Expanded text:
am quod per praecedentia non meruerat, scilicet, am quod per praecedentia non meruerat, scilicet, aditum paradisi, et redemptionem a peccato, a poena, a diabolo: et per mortem ejus haec nos adepti sumus, scilicet, redemptionem, et filiorum gloriae adoptionem. Ipse enim moriendo factus est hostia nostrae liberationis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ. & caritatis. aliarũq uirtutũ. Non
enĩ xp̃c homo ẽẽ potuit: in qͦ pleni¬
tudo uirtutũ & gr̃ȩ: ñ fuerit. Nec uir¬
tutes ei in esse potuerunt: cylicio mor¬
talitatis induto: quin ꝑ eas mereret᷑.
Habens gͥ has uirtutes. scd̾m hominẽ
passibilem & mortalẽ: ñ potuit ñ me¬
reri głam immoetalitatis. Non gͥ po¬
tuit factus mortalis: sine merito glo¬
riam impassibilitatis &. immortalitatiꝰ:
ac manifestationẽ dei nominis: oseqͥ.
Potuit tam̃: hȩc assequi. sine merito
passionis. quia ꝑpassionẽ nilsͥ me-¬
ruit: qd̾ ñ ante ꝑ iurtutes meruerit.
De causa moetis ⁊ passionis xp̃i.
d quid gͦ uoluit pati: &. mori: si ei
uirtutes ad merendũ illa suffici
sius passio & mors: tibi esset forma. &.
causa. forma: uirtutis. & humilitatis.
causa: głȩ & libertatis. forma: deo usq
ad mortẽ obediendi.& causa: tuç libe¬
rationis. ac beatitudinis. Meruit enĩ
nobis ꝑpassionis ac mortis toleranti¬

Expanded text:
arumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit tamen hoc assequi sine merito passionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod non ante per virtutes meruerit. 5. De causa mortis et passionis Christi. Ad quid ergo voluit pati et mori, si ei virtutes ad merendum illae sufficisius passio et mors tibi esset forma et causa. Forma virtutis et humilitatis; causa gloriae et libertatis; forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis toleranti
Abbreviated transcription (Latin):
ad illã molestiã: nolens est ductus. no¬
lens: ad eam uenit. S uolens eam uicit.
& reliquit affectũ infirmitatis: quo ne-¬
mo uult. mori. qui adeo est naturalis:
ut cum petro. nec senectus abstulerit.
Unde: etiam dñs ait. Transeat a me ca¬
lix iste. S uicit eũ uis amoris. Gͣ & in
xp̃o: scd̃m humanitatẽ: & in menbris
eius: geminꝰ est affectus. unꝰ: rationis:
caritate informatus. quo ꝓpt̾ d̃m quis
mori uult Alter: sensualitatis. earnis
quo mors refugit᷑. Ut enim ait augusti¬
nus. pius: mentis ratione cupit dissol¬
ui. o esse cum xp̃o. Sensu autẽ carnis:
refugit. & recusat. Hoc habet humanus
affectus: qm̃ diligit uitã. odit moetẽ.
Scd̾m istum affectũ: xp̃e mori noluit.
Nec obtinuit: qđ sed̾m istũ affectũ pe¬
tiit. Auctoritatibus ꝓbat diu̾sas in¬

Expanded text:
ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat a me calix iste, sed vicit eum vis amoris. Ergo et ino secundum humanitatem, et in membris ejus geminus est affectus: unus rationis charitate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: Paulus mentis ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem carnis refugit et recusat. Hoc habet humanus affectus, quoniam qui diligit vitam, odit mortem. Secundum istum affectum Christus mori noluit, nec obtinuit quod secundum istum affectum petiit. 3. Auctoritatibus probat diversas in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nullũ est uiciũ. cũ caro ꝯcupiscit ad¬
uersus sp̃m. Caro autẽ dicta ẽ ocupisc̾e:
quia hoc scd̾m ip̃ãm agit anima. Sic̃ aĩa:
ꝑ aurẽ audit. & ꝑoculũ uidet. Caro enĩ
reluctat᷑. habens carnalẽ delectationẽ. de
carne. & a carne. aduersus delectationẽ:
quã sp̃c habet. Ipsius autẽ carnalis ꝯcu¬
utroq delectatio talis: ñ sentit᷑. Galis gͥ
rixa. talisq ocertatio: in anima xp̃i nul¬
latenus esse potuit. quia carnalis ꝯcu¬
piscentia ibi ẽẽ nequiuit. Dei etiã uolun¬
tas erat: & rationi placebat. ut id scd̃m
carnẽ uellet. quatinꝰ ueritas humanita¬
tis. in eo ꝓbaret᷑. Nam qui hominis na¬
turam suscepit: quȩ ipsius sunt: subire
uebuit. Id̾oq sicut in nobis duplex ẽ
affectus: mentis . s. & sensualitatis: ita
& in eo: debuit esse geminus affectꝰ. ut
mentis affectu: uellet mori. & sensuali¬
tatis affectu: nollet. sic̃ in uiris scĩs fit.
Petro enim ip̃a ueritas dix̃. Cum senue¬

Expanded text:
lum est vicium, cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut anima per aurem audit, per oculum videt. Caro enim reluctatur, habens carnalem delectationem de carne et a carne, adversus delectationem quam spiritus habet. Ipsius autem carnalis, cutroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, mentis, scilicet, et sensualitatis ita et in eo debuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ipsa Veritas dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
firma. dans intelligi: hic duas uolun¬
tates expͥmi: ait ita. Hoc contra euthy¬
cianos. qui dicunt: in xp̃o unã tantũ
uoluntatẽ. hic autẽ ostendit humanã.
quȩ ꝓpter infirmitatẽ carnis: recusat

Expanded text:
firma; dans intelligi hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter inf
Abbreviated transcription (Latin):
nobis caritas dei .i. apparet exunia. &
omendabilis caritas dei erga nos: in
hoc qđ filium suum tradidit in mortẽ:
ꝓ nobis peccatoribꝰ. E x hibita autẽ tante
erga nos dilectionis arra nos mouem᷑:
accendim᷑ͦq ad diligendũ dm. qͥ ꝓ no¬
bis tantũ fecit. &. ꝑ hoc: iustificamur.
id ẽ. soluti a peccatis. iusti efficim᷑. Mors
gͥ xp̃i: nos iustificat. dũ ꝑ eam: caritas

Expanded text:
nobis charitas Dei, id est, apparet eximia et commendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit; et per hoc jusid est soluti a peccatis justi efficimur. Mors igitur Christi nos justificat, dum per eam charitas
Abbreviated transcription (Latin):
dsiderari oportet: utrũ xp̃c aliquid
uoluerit: uł orauerit: qđ factum ñ sit.
Hoc enim estimari potest: ꝑ id: qđ ip̃e
ait. Pater. si possibile est. transeat a me
ealix iste. Uerũtam̃ non qđ ego uolo:
s qđ tu uis. Hic namq uoluntatẽ su
diuersas in xpõ fuisse uoluntates.
iuxta duas naturas. dinã. scił. uolia¬
tatẽ. & humanã. Et humana uoluntas
est affectus rationis: uł affectus sensua¬
litatis. & alius est affectus animȩ sod̃m
rationẽ. alius: sodm sensualitatẽ. Ut̾q
tamen: dr humana uoluntas. Affec¬
tu autẽ rationis. id uolebat: qđ uoluis¬
tate diuina. scił. pati & mori. S affectu
sensualitatis: ñ uolebat. immo refugielat.

Expanded text:
nsiderare oportet utrum Christus aliquid voluerit vel oraverit quod factum non sit. Hoc enim existimari potest per hoc quod ipse ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis. Hic namque voluntatem suadiversas in Christo fuisse voluntates juxta duas naturas, divinam, scilicet, voluntatem et humanam. Humana voluntas est affectus rationis vel affectus sensualitatis; et alius est affectus animae secundum rationem, alius secundum sensualitatem, uterque tamen dicitur humana voluntas. Affectu autem rationis id volebat, quod voluntate divina, scilicet, pati et mori; sed affectu sensualitatis non volebat, imo refugiebat;
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃: apłs ꝓpt̾ passionis obedientiã.
xp̃o donatũ dicit. S p̃misso locutioniꝰᷤ
modo: accipiendũ est Si xp̃e sine¬
N om̃i merito illa hab̾e potuit.
i uͦ querit᷑: utrũ xp̃e illã immorta¬
litatis &. impassibilitatis głam: &
nõis dei manifestationẽ: sine om̃i me¬
rito habere potu̾it: sane dici pot̾: qͥa
humanã naturã ita głosã susciꝑe po¬
tuit: sic̃ post in resurrectione extitit.
nom̃q suũ: & alit̾ hominibus mani¬
festare potuit. S homo passibilis esse
ñ potuit. sicut fuit: & ad illam głao
sine merito ꝑuenire. Potuit qͥd̾e ꝑue¬
nire ad illã.: Sine merito passionis. qͥa¬

Expanded text:
olus propter passionis obedientiam Christo donatum dicit. Sed praemisso locutionis modo accipiendum est. 4. Si Christus sine omni merito illa habere potuit. Si vero quaeritur utrum Christus illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passibilis esse non potuit sicut fuit, et ad illam gloriam sine merito pervenire. Potuit quidem pervenire ad illam sine merito passionis
Abbreviated transcription (Latin):
Nante polluerunt ꝑ adulteruio.
olet etiam queri: an ualeat duci in
diugiũ: quȩ prius est polluta ꝑ ad¬
cat in matrimoniũ: quã prius polluit
adulterio. Item. Relatum est auribus scõꝵ¬
sacerdotũ. quenda alterius uxorẽ: stupro
uiueret: duceret eam uyorẽ. Qd & fc̃m ẽ.
Tale gͦ conubiũ: ꝓhibemus: & anathema¬
is aliisq auctoritatibus uetant᷑ in o¬
iugiũ copulari: qui se prius adulte
uerũ conubium: fieri potest diugiũ: eum
qua p̃cessit ad ulteriũ. Ide Posse fieri sane
licitas nuptias exꝑsonis illicite nunctis:
honesto placito subsequente: manifestũ ẽ.

Expanded text:
ante polluerunt per adulterium. Solet etiam quaeri an valeat duci in conjugium quae prius est polluta per adcat in matrimonium quam prius polluit adulterio. Item, ex sacerdotum, quemdam alterius uxorem stupro ervixisset, duceret uxorem. Quod et factum est. Tale igitur connubium prohibemus et anathemaaliisque auctoritatibus vetantur in conjugium copulari, qui se prius adulterverum conjugium, fieri potest conjugium cum qua praecessit adulterium. Item: Posse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dicta: de uoluntate: eiꝰq fine:
disserendũ ẽ. Sciendũ est gͥ. qđ ex
fine suo: ut ait aug̃ uoluntas cognoᷤᷤ¬
cit᷑. utrũ recta an praua sit. Finis aut̃
bone uoluntatis. beatitudo ẽ. uita et̾na.
ds ip̃e. Male uͦ finis: ẽ aliud .s. mala
delectatio. uł aliqͥd aliud. in qͦ ñ debet

Expanded text:
t praedicta, de voluntate ejusque fine disserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vita aeterna, us. Malae vero finis est aliud, scilicet mala delectatio, vel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ita aug̃ desub̾a disserit. ut p̃misse sen¬
tentie uideat᷑ ꝯsenture. dicens. Substan¬
tia intelligit᷑. illud qđ sumꝰ. qͥcqͥd sumꝰ.
homo pecus. t̾ra. sol. Omĩa ista: sub̾e st̃.
eo ip̃o. qͦ st̃ nature ip̃e: sub̾e dicunt᷑.¬

Expanded text:
stantia disseruit, ut praemissae sententiae videatur consentire dicens: substantia intelligitur illud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus, terra, sol: omnia ista substantiae sunt; eo ipso quo sunt naturae, ipsae substant
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a: ñ est sub̾a. Non enĩ iniqͥtas ẽ na¬
tura: quã formauit ds. S iniqͥtas ẽ ꝑ-¬
uersio: quã fecit homo. Nature omes:
ꝑ ip̃m facte sc̃. Iniquitas: ꝑ ip̃m factañ
est. quia iniquitas: ñ ẽ substantia. In
illo ymno tͥũ pueroꝵ: uniu̾sa c̾atura
laudans d̾m. ꝯmemorat᷑. Laudant enĩ
omĩa dm̃. s que fec̃ ds̃ Laudat dm ibi
serpens. s ñ auaricia. Omĩa reptilia: ibi
nominata ñ st̃. s ñ aliqͣ uicia. uicia e¬
nim: ex nobis: & ex nr̃a uoluntate babe¬
mus. & uicia: ñ st̃ sub̾a. Intendant di¬
ligent̾ his uerbis: p̃missarũ assertores
sententiarũ. & ꝑcipere potert̃: rationẽ
& causã dictoꝵ. ubi scͥptura denatura
uł sub̾a: mentionẽ facit. Illarũ u̾ sen¬
tentiarũ iudiciũ: prudentis lectoris:
cui utriꝰq sententie noticiã plenarie de.¬
dimꝰ: arbitrio relinqͥmus. ad ea que ad¬
huc nobis suꝑsunt tractanda. festinanteᷤ.
Qđ de pecẽo ñ de pena intelligit᷑. curds̃ dr¬

Expanded text:
ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversio quam fecit homo. Naturae omnes per ipsum factae sunt; iniquitas per ipsum non facta est, quia iniquitas non est substantia. In illo hymno trium puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpens Deum, sed non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. Intendant diligenter his verbis praemissarum assertores sententiarum, et percipere poterunt rationem et causam dictorum, ubi Scriptura de natura vel substantia mentionem facit. Illarum vero sententiarum judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
bus quibꝰ hoĩes mali st̃: ñ de hoĩbꝰ: hoc
eẽ intelligendũ. Sunt gͦ aliquȩ res. qͥbꝰ
homines mali st̃. Id aut̃ quo hõ fit dece¬
rior: adeo ñ ẽ. qͥa ut ait aug̃. in libro.
homo deterior Non ẽ gͥd̾s auctor rerũ:
quibꝰ homo fit det̾ior. At st̃ alique res:
ut dictũ ẽ: quibꝰ homines mali fiunt.¬
tat᷑ locis: dm̃ ñ eẽ auctorẽ maloꝵ .i. eoꝵ¬

Expanded text:
e hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id autem, quo homo fit deterior, a Deo non est; quia, ut ait Augustinus in t. homo deterior. Non est ergo Deus auctor rerum quibus homo deterior fit. At sunt aliquae res, ut dictum est, quibus homines mali fiuntatur locis, Deum non esse auctorem malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
auctor mali ñ est. qͥ & omĩũ que sunt :
auctor ẽ. que inquantũ sunt: intantũ
bona st̃. Et ne hinc putet᷑: ñ ab illo esse
pena maloꝵ. que utiq malũ est his: qui
adeo ẽ: malũ est quide malis. s in bonis
ant᷑. & utiq bonũ est: om̃e qđ iustũ ẽ.¬

Expanded text:
auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis antur, et utique bonum est omne, quod iustum e
Abbreviated transcription (Latin):
unt autẽ & alii plurimi: modo.¬
Ilonge aliter depecẽo: & deactu: sen¬
tientes. Asserunt enĩ: uoluntatẽ ma¬
lã: & actũ malũ: pecc̃a cẽ. & nulla ra¬
tione bona. Nec scđ̾m aliqͣm rationẽ:
ex d̾o auctore eẽ. qͥa sine d̾o fiunt. Sine
actio: uł uoluntas mala: quȩ aliqͥd ẽ.
s quia a uero ẽẽ separat hoĩes. & ad
malũ trabit. & sic: ad ñ eẽ deducit.
Qui enĩ a sũmi boni participatione
recedt̃: qđ solũ uere ac ꝓpͥe est: m̾ito

Expanded text:
unt autem et alii plurimi longe aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine actio vel voluntas mala, quae aliquid est, sed quia a vero esse separat homines, et ad malum trahit; et sic ad non esse deducit. Qui enim a summi boni participatione recedunt, quod solum vere ac proprie est, merito
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is cupiditas: ꝑtͦbatio. Omis gͥ cupi¬
ditas: passio. Omĩs uͦ passio: cũ ẽ in no¬
bis: ip̃a passione patim᷑. Omĩs gͥ cupi¬
ditas: cũ est in nobis: ip̃a cupiditate
patim᷑. & in qͣntũ cupiditas ẽ: patim᷑
Om̃is autẽ passio: in qͣntũ ip̃a patimur.
ñ est pecẽm. Ita os detimore. Non enĩꝯ
sequens ẽ: ut si patimur timorẽ: ido ñ
sit peccatũ. qͥa multa st̃ pecc̃a: ꝗͣ pati¬
mur. s ñ inquantũ patim᷑ eis. Qđ u̾bis
aug̃i p̃missis qͦda sententia ieronimi

Expanded text:
omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis. 8. Quod verbis Aug
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ: de naturis siue substantiis. acci¬
pienda fore tradt̃. Substantie uͦ noĩe
atq nature: diet̃ sig̃cari substantias
ip̃as. ꝙ ea: que naturalit̾ habent. scił.
que ꝯcreta st̃ eis. Sic̃ anima naturali¬
ter habet intellectũ. & ingeniũ. & uo¬

Expanded text:
 de natura sive de substantiis tantum accipienda fore tradunt. Substantiae vero nomine atque naturae dicunt significari substantias ipsas, et ea quae naturaliter habent, scilicet quae concreata sunt eis; sicut anima naturaliter habet intellectum et ingenium, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ ẽ annotandũ: qđ supͣ positis
sciat᷑. iterare ñ piget. Execͣmus inqͥt
eoꝵ blasphemiã: qui dict̃ impossibile
aliquid: homini ad̾o ẽẽ p̃ceptũ. & man¬
datũ dei: ñ asingłis. s ab om̃ibꝰ meõ¬
mune posse seruari. Et paulopꝰ. E tã
illos errare dicimꝰ: qui cũ manicheo
dicunt: hominẽ peccatũ uitare ñ pos¬
se: quã illos: qui cũ iouiniano asserunt.
dic̃: errorẽ eẽ. siquis dicat: hominẽ: pec¬
catũ uitare ñ posse. Qui autẽ dic̃: qͦd̾a
 et̾ininatio ditarietatẽ sũmouensde

Expanded text:
positis sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari. Et paulo post: Et tam illos errare dicimus, qui cum Manichdicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos, qui cum Joviniano asserunt dicit errorem esse, si quis dicat hominem vitare peccatum non posse, qui autem dicit quaedam 9. Determinatio contrarietatem submovens
Abbreviated transcription (Latin):
& adoꝓuenire. Ad qd: illi respondent.
pecẽm sic dici: penã pecci: qͥa ꝑpeccatũ
inqđ merito p̃cedentis pecci homo labit᷑
deserente deo: corrumpit᷑ bona natura. si¬
cut ignis et̾nꝰ: dr pena maloꝵ. qͥa ea cruei¬
ant᷑. nec tam̃ ip̃e cruciatꝰ maloꝵ ignis ẽ:
S ꝑ ignẽ fit in homine. Ita: ꝑpecẽm corrũ¬
pit᷑ natura. &. ĩminuit᷑ bonũ nature. Et
est ipã imminutio: & corruptio boni: pas¬
sio &s pena. Et ñ est eeñtialit̾: ip̃m pecem. ꝑ
ꝑ pecc̃m: ilico ut peccat homo. fit in ho¬
mine illa corruptio. qͦ tam̃ fit: dõ aucto¬
re. Illa enĩ pena siue passio: que ẽ bom
corruptio: a deo ẽ. Illiꝰ tam̃: ut sic dicã:
materiaꝰ causa: ẽ peccatũ. qđ ad eo ñ ẽ.¬

Expanded text:
o provenire. §. Ad quod illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, quia per peccatum in quod merito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialiter ipsum peccatum, per per peccatum, illico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est peccatum, quod a Deo non e
Abbreviated transcription (Latin):
Ex illo quippe: culpa subseqͦns orit᷑. Pec¬
catũ uͦ qd expeccato orit᷑ ñ solũ pecẽm:
s & pena pecc̃i ẽ. quia iusto udicio: d
cor peccantis obnubilat. ut p̃cedentis pec¬
cati merito: etiã in alia cadat. Quẽ enĩ
liberare noluit: deserendo ꝑcussit. ꝓĩ.¬
ut ait aug̃: p̃cedentis ẽ hec pena pecẽi.
& tam̃ etiã ip̃a: pecẽm ẽ. Iudicio enim
iustissimi dei traditi st̃: ut ait apłs de
qͥbusdã: siue deserendo: siue alio modo
explicabili uł in explicabili: inpassio¬
nes ignominie. ut cͥmina cͥminibus.
uindicarent᷑. & supplicia peccantiũ: ñ
tantũ sint torm̃ta: s & uicioꝵ increm̃

Expanded text:
Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit,  ait: Praecedentis est haec poena peccati, et tamen etiam ipsa peccatum est. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
nullus auctor exist̾e̾ queat: Idoq cũ d̃r
sub intelligi uolunt. Bona aut̃ illa di
cunt ẽẽ: ꝗͣ naturalit̾ sunt. Ea uͦ natura¬
lit̾ eẽ dict̃. ñ solũ que sub̾e st̃. uł ꝯcreta¬
substantiis: qualit̾ supra accepert̃: s &
omĩa qͥ naturã ñ pͥuant bono. & ita. se¬
cundũ eostłe: multiplex inscͥpturis fit
intelligentia. ubi de natura. siue suba¬

Expanded text:
nullus auctor existere queat? Ideoque cum disubintelligi volunt. Bona autem illa esse dicunt, quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non solum quae substsubstantiis, qualiter supra acceperunt, sed omnia quae naturam non privant bono. Et ita secundum eosdem multiplex in Scripturis fit intelligentia, ubi de natura sive
Abbreviated transcription (Latin):
scił. qd ds̃ ñ est auctor maloꝵ: cauendũ
tam̃ ẽ: ne maloꝵ nomine: penas: sic̃ pocc̾a
generalit̾ includas. Penarũ enĩ: ds auctor
sua ait. Ego sũ d̾s: creans malũ: & faci¬
ens bonũ. Ecce: hic drcreasse & fecisse ma¬
lũ. S mali noĩe: pena intelligit᷑. ñ pecẽm.

Expanded text:
malorum, cavendum est tamen ne malorum nomine poenas sicut peccata, generaliter includas. Poenarum enim Deus auctor sua ait: Ego sum Deus, creans malum, et faciens bonum. Ecce hic dicitur creasse et fecisse malum; sed mali nomine poena intelligitur, non peccatum:
Abbreviated transcription (Latin):
re ualet. Uel de homine. sed̾m statũ li¬
beri arbitrii ante pecẽm: illud ait:
e pẏlogum facit ad alia transiturus.
atis diligent̾ eoꝵ
posuimus sententiã: qui dicñt oẽs
nos eẽ. In quo tractatu queda int̾serui¬
mus: que ñ exeoꝵ tantũ ꝑsona: acci¬
pienda sunt. Quia ab omĩbꝰ catholice
sapientibꝰ: absq hesitatione tenent᷑. atq
auctoritatũ testimoniis: & rõnibꝰ: eorui¬
dem traditionẽ muniuimꝰ. qͥ dict̃ om̃s
actus eeñtia sui .i. in qͣntũ sunt: ẽẽ bo¬
nos. quosd̾a uͦ: in qͣntũ inordinate fi¬
unt: pecc̃a eẽ. Addunt qͦq quosda
ñ tantũ eeñtia: s etiã genere : bonos
ñ solũ eentia: uł genus: s etiã cã &
finis: ꝯmendat. ut sunt illi: qͥ exbo¬
na uoluntate ꝓueniunt. & bonũ fi¬

Expanded text:
liberi arbitrii ante peccatum, illud ait. 10. Epilogum facit ad alia transiturus. Satis diligenter eorum posuimus sententiam, qui dicunt omnes nos esse. In quo tractatu quaedam interseruimus, quae non ex eorum tantum persona accipienda sunt, quia ab omnibus catholice sapientibus absque haesitatione tenentur; atque auctoritatum testimoniis et rationibus eorumdem traditionem munivimus, qui dicunt omnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt quoque quosdam non tantum essentia, sed etiam genere, bonos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum fi
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ignoeanti d̾o: aut extorquere in¬
uito: tanꝗͣ inualidiori : ut bominẽ in¬
iusta penacruciaret. Relinqͥt᷑ gͦ: ut hec
pena iusta: de dãpnatione hominis ue¬
niat. His: atq aliis pluribꝰ testimoniis:
docet᷑: queda eẽ pecc̃a: & penas peccati.¬

Expanded text:
velut ignoranti Deo, aut extorquere invelut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec poena justa de damnatione hominis veniat. His atque aliis pluribus testimoniis docetur quaedam esse peccata et poenas peccati
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt inqͥt necessitate fcã: imꝑbanda
carnẽ. Hec enĩ inuicẽ sͥ adu̾sant᷑. ut
ñ ea qͤ uultis. faciatis. S hec omĩa: ex
illa mortis dãpnatione sunt. Nã si ñ
ẽ ista pena hominis: s natura: nulla
ista: pecc̃a sunt. Si enĩ ñ recedit᷑ ab eo
modo. quo naturalit̾ factus ẽ homo:¬
cũ hec fac̃: ea utiq facit: que debet. Si
autẽ homo: quia ita ẽ. ñ est bonꝰ: nec
habet inpotestate ut sit bonus. Siue
ñ uidendo qualis eẽ debeat: siue ui¬
uendo: & ñ ualendo eẽ: qualẽ se eẽ
deb̾e uidet: penã istã eẽ quis dubi¬
tet: Um̃is autẽ pena: si peccati pena
ẽ: iusta ẽ. & suppliciũ nominat᷑. Si
autẽ miusta ẽ pena: quia penã eẽ
nemo ambigit: in iuste aliqͦ dnante:
homini imposita ẽ. P orro: quia de om̃i¬
potentia dei. & iusticia dubitare de¬
mentis ẽ: iusta ẽ hȩc pena. & ꝓpeccato
aliqͦ impendit᷑. Non enĩ quisꝗͣ iniuste
dnãns. aut surriꝑe hominẽ potuit:

Expanded text:
sunt etiam necessitate facta inprobanda, carnem. Haec enim invicem sibi adversantur, ut non ea quae vultis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et non valendo esse qualem se esse debere videt, poenam istam esse quis dubitet? Omnis autem poena si peccati poena est, justa est, et supplicium nominatur. Si autem injusta est poena, quoniam poenam esse nemo ambigit, injusto aliquo dominante homini imposita est. Porro quia de omnipotentia Dei et justitia dubitare dementis est, justa est haec poena, et pro peccato aliquo impenditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesse incipiunt. Similiter & illud:
bonũ amat d̾s qđ plantauit in pec¬
cante. in illo.s. qui post illud bonũ
peccauit. ñ qui simul peccans. & be¬
ne oꝑans: extitit. quia tale hominis
opus. ñ diligeret d̃s ad remuneratio¬
nẽ. Potest etiã accipi de oꝑibꝰ bonis.
quȩ ab aliquo fiunt dũ malus est
& in peccato mortali ꝑsistit. uł ad tẽpꝰ.
a do. & ñ dari obliuioni. ñ: quia ꝓfici¬
tolerabilius extremi udicii suppliciũ
sentiendũ. sicut defide o oet̾is quȩ sine
habens caritatẽ. quȩ ꝑtinet ad unita¬
nectitur: in aliquo scismate ostitutus.
ne xp̃m neget: patitur tͥbulationes:
as: uel ip̃am crucẽ tiore gehennȩ:
nullomͦ ista culpanda sunt. ĩmo &s hic¬
laudanda ẽ pacientia. Non enĩ dic̾e
poterimꝰ: melius ei fuisse: ut xp̃m ne¬
gando nichil eoꝵ pateretur. quȩ pas¬
sus ẽ ofitendo. s estimandũ ẽ. fortasse
tolerabiliꝰ ei futurũ uidiciũ: qͣm si xp̃o

Expanded text:
prodesse incipiunt. Similiter et illud prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod plantavit in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus,  et non dari oblivioni, non quia proficitolerabilius extremi judicii supplicium sentiendum; sicut de fide et caeteris quae sine habens caritatem, que pertinet ad unitannectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne Cristum neget, patitur tribulaciones, as vel ipsam crucem timore gehenne, nullomlaudanda est patientia. Non enim dicere poterimus melius ei fuisse ut Christum negando nihil horum pateretur, quae passus est confitendo; sed aestimandum fortasse tolerabilius ei esse futurum judicium, quam si Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ds: ut ꝓpter multa mala: obliuiscatur
paucoꝵ bonoꝵ. s faciet eũ metere: &
in horrea ꝯgregare: quȩ in bona t̾ra
seminauit. Sed hȩc dicta. intelligimꝰ de
illo: qui in caritate quoda tp̃re bona
facit. & bonus ẽ. Alio uͦ tp̃re. malus est.
& multa pec̃c̃a facit. Non gͦ intelligen.¬
dũ est. eũ inter multa pecca iusta oꝑa
fecisse. quasi simul eodeq tpr̃e:. pec̃ca
fecerit. & iusta oꝑa. s diuersis tp̃oribꝰ.
utraq fecisse. Nisi bonus foret. qñ bo¬
na fecit: ñ seminasse interra diceret᷑
penitentia de malis istis habita: uiui-¬
ficant᷑. & remunerant᷑. Unde apłs. Ia-¬
cientes fundam̃tũ penitentiȩ ab oꝑibꝰ
mortus. Oꝑa mortua nominans : pͥo¬
ra bona significat. quȩ ꝑ sequens pec¬
catũ erant mortua. quia hii peccando:
pͥora bona irrita fecerunt. Hȩc sic̃ pec¬
cando fiunt irrita: ita ꝑpenitentiã
reuiuiscunt. & ad meritũ ęternitatiᷤ¬

Expanded text:
Deus, ut propter multa mala obliviscatur Deus, ut propter multa mala obliviscatur paucorum bonorum; sed faciet ea metere et in horrea congregare, quae in terra bona seminavit. Sed haec dicta intelligimus de illo qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret quando bona fecit, non seminasse diceretur in terra poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerantur. Unde Aposcientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec, sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
opus: dũ sibi ip̃is crudeles existunt.
ñ placentts deo. Non gͥ dicenda ẽ illa
peccati satisfactio: quam quis agit
ꝓ uno pec̃c̃o: dum ꝑdurat in altero.
quia nicħ ꝓdest ieiunare.& orare: &
alia bona agere: nisi mens reuocet᷑
a peccato. Et si aliqñ ouersus tacitũ
ꝑsistit᷑. Ecipiet᷑ autẽ fructus eiꝰ: incipi¬
etq ꝓfic̾e̾: cum peccati alterius peni¬
tuerit. Tunc enim utr̃q dimittit᷑ pec¬
catũ. & satisfactio p̃cedens uiuficatur.
quȩ fu̾at mortua. sic̃ baptismꝰ illi qͥ
ficte accedit: tunc pͥmitus ualet. tũ
fictio a mente recedit ꝑpenitentiã. Et
in huiꝰ opinionis munim̃tũ: auctori¬
tates inducunt. Ait enĩ aug̃. P̾iũ estere
gr̃a xp̃i in homine destruxerit mala:
priora etiã remuneret bona. & cũ de¬
struit qđ suũ ñ inuenit: diligit bonũ.
qđ inpeccante plantauit. Itẽ ieꝵ. Si
fac̾e̾ aliqua iusta oꝑa: ñ est tam iniustꝰ

Expanded text:
opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum auctoritates inducunt. Ait enim Aug., lib. de gratia Christi in homine destruxerit mala priora, etiam remuneret bona; et cum destruxerit quod suum non invenit, diligat bonum quod in peccante plantavit. Item Hieron.,facere aliqua justa opera, non est tam injustus
Abbreviated transcription (Latin):
fructuũ suoꝵ uł pecuniȩ: impunita¬
tẽ se emere estimant. in peccatis ꝑma¬
nentes. quȩ ita diligunt: ut in eisop
gendo quippe eam sod̾m scłm: odit eã
scđm dm̃. Si gͦ uult ei dare elemosinã
diligat eam scđm d̾m. Hac elemosina
quã sͥ homo pͥmitꝰ debet: mundant᷑ in
nichil est mundũ. s polluta sunt eoꝵ
mens &s oscĩa: ut ait apłs. Immundi uͦ
sunt omes: quos ñ mundat fides qͣ cre¬
ditur in dm: de qua scͥptũ ẽ. Mundan ᷤᷤ
fide corda eoꝵ. S ne istas elemosinas qͦ
fiunt de fructibꝰ terrȩ respuere xp̃c ui
deretur: hȩc inquit oportuit facere .s.
iudiciũ &s karitatẽ dei. & illa ñ omit¬
tere.s. elemosinas fructuũ terrenoꝵ. Ex
his datur intelligi: qđ inpeccato mor¬
tali ꝑmanentes: & si elemosinas lar-¬
gas faciant: ñ tam̃ ꝑ eas satisfaciunt.
quia in ordinate agunt. dũ ase ñ in¬
cipiunt. Nec ꝓpͥe dr elemosina tale

Expanded text:
fructuum suorum vel pecuniae impunitafructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis opgendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, lum, et diligat eam secundum Deum. Hac eleemosyna, quam sibi homo primitus debet, mundantur innihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae, respuere Christus videretur: Haec, inquit, oportuit facere, scilicet judicium et charitatem Dei, et illa non omittere, id est, eleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale
Abbreviated transcription (Latin):
gena elemosinarũ. quȩ cũ facimꝰ: ad¬
iuuam᷑. Non solũ enim qui dat esuri¬
enti cibũ: sitienti potũ: & huiꝰmͦ. s
etiam qui dat ueniã petenti: elemosi¬
nã dat. & qui emendat uerbere in qͦm¬
potestas datur: uel cohercet Aliqͣ disci¬
elemosinã dat: quia miscd̃iã prestat.
Multa enim bona p̃stant᷑ in uitis. qñ
eoꝵ ꝯsulitur utilitati: ñ uoluntati .S̾.
ea maioe ẽ: qua excorde dimittimꝰ. qđ
in nobis quisq peccauit. Minus enim
magnũ est: erga eũ esse beniuolũ: qͥ
nichil tͥ mali fecit. Illud multo gͣndiꝰ.
ut tuũ etiã inmicũ diligas. M eiꝰ qͥ tͥ
malũ uult: os si potest facit: semꝑ bo¬
nũ uelis: faciasq qđ possis. Qd̃ gͥ dñs
ait: date elemosinã. & c̾: Itane intelle
cturi sumꝰ: ut ñ credentibus in xp̃m
munda sint omĩa. si elemosinas dede¬
rint: Qui uult ordinate dare elemosi¬
fallant: qui ꝑ elemosinas largissioriᷤᷤ

Expanded text:
genera eleemosynarum: quae cum facimus, adgenera eleemosynarum: quae cum facimus, adjuvamur. Non solum qui dat esurienti cibum, sitienti potum et hujusmodi, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et qupotestas datur vel coercet aliqua discieleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, et non voluntati; sed ea major est qua ex corde dimittimus quod in nobis quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum qui tibi nihil mali fecit. Illud multo grandius ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis. Quod ergo Dominus ait: Date eleemosynam, et cturi sumus, ut non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosyfallant, qui per eleemosynas largissimas
Abbreviated transcription (Latin):
Illud autẽ qđ amb̃ꝵꝵ ait: & si fides de¬
sit: pena satisfacit: & c̾: ñ defide in¬
telligit᷑. qua creditur in d̾m. s de osci¬
entia delicti. Deest enim fides: cum
in homine pecc̃m: cuiꝰ ñ habet ꝯsci¬
latur quis ꝓpeccato ciuꝰ ñ est ꝯscius:
si pacienter feit penã: &humilit̾ am¬
bere qđ ñ intelligit: & ꝓ eo puniri a
deo: pena illa satsfacit. & releuat gra¬
Quatum:
d hoc autẽ qđ obicitur de satisfadi¬
oneilla: si satisfactio ñ fuit: it̾m impo¬
nenda ẽ. si uͦ it̾m imponenda ñ est:
satisfactio fuit: & si satisfactio fuit: ue¬
niã impetrauit: responderi potest:
satisfactionẽ ñ fuisse. quia ille dignõ
fructus penitentiȩ ñ fecit. Est enĩsatis
sas excide. nec suggestionibꝰ eoꝵ aditũ
uunt: nec curant talem uitã mo¬
resq corrig̾e: &s inter ip̃a facinora sua
elemosinas frequentare ñ cessant: fru
stra ido sibi blandiunt᷑: quia dñs di
teat: ñ intelligunt. Multa enim sunt

Expanded text:
fides desit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum in homine peccatum cujus non habet conscilatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter ambere quod non intelligit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactio fuit, veniam impetravit; responderi potest satisfactionem ideo non fuisse, quia ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim satissas excidere, nec suggestionibus eorum aditvunt nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo sibi blandiuntur quia Dominus teat non intelligunt. Multa enim sunt