comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nent : unde possit tale aliꝗd ubicũq
generari : quãuis ñ om̃e fuos generat
ad eiꝰ ꝑtineant unitatẽ: quȩ usq infi¬
nẽ ꝑ seuerantes faluabit: Neq eñi hi
solũ ad eã ñꝑtinent qͥseperationes aꝑ¬
to sacrilegio manefestis: sed etiã illi
qui in ei unitate corporalit̃ mixti ꝑui
tã pessimã separant᷑. & enĩ simonẽ ma¬
gũ ꝑbaptisma ipsa pepererat: Cui
tam̃ dictũ ẽ qđ ñ haberet partẽ in he¬
reditate xp̃i: nũꝗd & baptismus nũꝗd
euangeliũ : nũꝗd sac ram̃ta de fuer̃ : sed
quia ei caritas defuit frustranatus ẽ
et ei expediebat fortasse nn asci : Nũ ꝗd
ñ erant᷑ nati: quib: a postolus dic̃ Tãquã
paruulis in xp̃o. lac uob potũ dediñ es¬
cam: Eos tam̃ a sacrilegio scismatis re¬
uocat: in qđ ideo inruebant quia car¬
nales erant : quasi paruulis inquit in xp̃o
lac uob potũ dedi ñ escã : Ñdũ enĩ pote¬
ratis sed nec adhuc quidem potestis.

Expanded text:
nentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo inruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis;
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo credere potuerit qđ ꝑser
pentẽ dictũ est. ideo dnĩ ꝓ lubiuisse
nede fructuligi illiur uescerentur.
quia sciebat eossi fecissent futuras
ut deos ꝓpt̃ dinoscentiam boni &
mali tam quã hoctantũ bonum

Expanded text:
credere potuerit, quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse, ne fructu ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Dixaũ dñs ad moysen. Non exaudi& uos
pharao ut multiplicent̃ signamea & por¬
tentamea intraȩgypti: tam quã opus fue¬
rit eius inobedientia: ut signailla multi¬
plicarent᷑: quȩutilit̃ fiebant ad t̃rendũ
populũdĩ atq: ipsa discretione adpietatẽ
in formandã : sed hocdĩ fuit : malitiacor¬
dis illius beneutentis non pharaonis. dĩ
pacientiam male abutenti

Expanded text:
inus ad Moysen: non exaudiet uos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta mea in terra Aegypti. tamquam opus fuerit eius inoboedientia, ut signa illa multiplicarentur, quae utiliter fiebant ad terrendum populum dei atque ipsa discretione ad pietatem informandum. sed hoc dei fuit malitia cordis illius bene utentis, non Pharaonis dei patientia male abutenti
Abbreviated transcription (Latin):
ganda est : Et tam̃ dr̃ cũ deillo nihil
digne dici possit ammint humanȩ
uoce sobsequium: & uerbis nr̃ĩr in laude
sua gaudere nosuoluit : Nã indeẽ. &
qđ dicitur dr̃ ñ enim reuera instrepitu
istarũ duarũ syllabarũ: ipsae cognorcitꝰ:
Sed tam̃ om̃r latinȩ linguȩ socius cũ au¬
reseorũ sonuriste tetigerit mouit
ad cogitandã excellentissimã quan¬
dam inmor talẽq naturã: Nã cũ ille
unus cogitatũ deorũ dr̃ Ab his &iã qui
alios & suspicantur : & uocant & colunt
deor: siue in caelo siue in terra. Itaco¬
gitatur ut aliquid quod nihil sit me¬
lius atq: sublimiur illa cogitatio co¬
n&ur at tingere :
cClxiii. Depurcationementis
MIRUENPAM ILLAM LUCENOUESI

Expanded text:
anda est. Et tamen Deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae vocis obsequium, et verbis nostris in laude sua gaudere nos voluit. Nam inde est et quod dicitur Deus. Non enim revera in strepitu istarum duarum syllabarum ipse cognoscitur, sed tamen omnes Latinae linguae scios, cum aures eorum sonus iste tetigerit, 42 movet ad cogitandam excellentissimam quamdam immortalemque naturam. Nam cum ille unus cogitatur deorum Deus, ab his etiam qui alios et suspicantur, et vocant, et colunt deos, sive in coelo, sive in terra, ita cogitatur, ut aliquid quo nihil sit melius atque sublimius illa cogitatio conetur attingere. CAPUT CCLIV. De purgatione mentis ad fruendam illam luce
Abbreviated transcription (Latin):
dexterȩ ut scilic& ñ modo solatem¬
poralium rerum cupiditate cauea¬
mus elymosinam facere sed necita
in hocopere at tendamꝰ dm̃. ut sese
misceat uel ad iungat exteriorum
app&itio cõmodorum: agitur enĩ
decorde mundando. quod nisi fu¬
erit simplex mundum ñ erit. sim¬
plexaũt quo modoerit. siduobus
dominis serui& necuna intenti¬
onererum enarũ purificat aci¬
emsuam: sed eam quoq morta¬
lium fragiliumq rerum amore
bi rectissime omnino & uerissime
si enim proemium ab eo expectas.
qui conscientiae solus inspector
est sufficiat tibi ad ꝓmerendum
prȩmium ipsa conscientia.
cccxriii. CURORAUDŨ. SITD̃O SCIENTT OUIDUO¬
BISSIT UECESSARIŨ: ITẼ EXIODE LIB ETTERA

Expanded text:
dextrae, ut scilicet non modo sola temporalium rerum cupiditate caveamus eleemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus Deum, ut sese misceat vel adjungat exteriorum appetitio commodorum. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit: simplex autem quomodo erit, si duobus dominis servit, nec una intentione rerum aeternarum purifi cat aciem suam sed e am mortalium quoque fragiliumque rerum amo re bi; rectissime omnino et verissime. Si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. CAPUT CCCXIII. Cur orandum sit, Deo sciente quid nobis necessari
Abbreviated transcription (Latin):
sepedelectant: quã ex ebsindis puten¬
do aut iudicando adiuuamur nisi for¬
te qđ exercitatiora reddunt in genua.
Si &iam malignora aut infalliciorañ
reddant: hocẽ ut aut decipere uerisi¬
mili sermone.atq in terro gationib
amen aut aliquid maginũ quose bonis

Expanded text:
epe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis
Abbreviated transcription (Latin):
stellarũmodum factis ad capita eo¬
rundem uersuum notauerunt: quȩ
signa asteris cosuocant Illauero
quȩ ñ habent hebrȩi. habent aũt
septuaginta: similiterad capita
uersuum. iacentibus uirgulis. sicut scri¬
buntur unciae signauerunt: & mul¬
ticodices hasnotas habentes. usq qua¬
q diffura sunt . & latini: quȩ autem
non pr&ermissa uel addita sed ali¬
terdicta sunt: siuealium sensum
faciant &iam ipsum non ab orrentem
si uealio modo eundem sensum expli¬
care monstrentur. Nisi utrisq codi¬
cib inspectis nequeunt repperiri
siergo uto port& nihilaliud intue¬
amur inscripturis illis nisi inquit᷑
ꝑhomines dixerit dĩ sp̃r : qui e quidẽ
in hebrȩis codicib & ñ ẽ apud inter
aũt codicib ñ est ꝑ istos eamaluit.
quã ꝑ illos idẽ sps̃dicere: sicosten¬
dens utrosq fuisse ꝓph&as: isto enĩ
modo alia per esaiam: alia ꝑ hiere¬

Expanded text:
stellarum modum factis ad capita eostellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non habent Hebraei, habent autem Septuaginta. similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scriptper homines dixerit Dei Spiritus, quicquid est in hebreis codicibus et non est apud interpautem codicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque” “prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
omnib: hocmaner& : nullus eis unus
interpres debuit ante poni: Cum uero
tantum in eis signũ diuinitatis appa¬
ruit profecto quisquis alius illarum
scripturarũ ex ebrea inquã lib& aliã
linguã interpres est uerax aut congru
credenda ẽ : sp̃s enim qui in proph&is
erat quando illa dierunt idem ip
interpr&atisunt: Quis pro fecto aucto¬
ritate diuina & aliud dicere potuit.
tam quam proph&a ille utrum que
dix iss& quia utrumq: idem sp̃s dice¬
r& & hoc ipsum aliter utñ eadem uer¬
ba idem tamen sensus beneintellegen¬
tib: dilucescer& & aliquid pr&ermit¬
ter& & aliquid adder&: ut&iam hinc
ostender&ur. non humanam fuis se
in illo opere seruitutem: quã uerbis
debebat interpres. sed diuinam po¬
tius potestatem quȩ mentom reple¬
bat & regebat interpr&es uonnulli
aut codices grecas interpr&ationes
putarunt: Nectamen ausisunt d&ra¬
quȩ in hebrȩ is inuenta apud lxx.
nonerant: eaq: signis quib: dam in

Expanded text:
omnibus, hoc maneret, nullus eis unus omnibus, hoc maneret, nullus eis unus intantum in eis signum diuinitatis apparuerit, profecto quisquis alius illarum scripturarum ex Hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruicredenda est. Spiritus enim, qui in prophetis erat, quinterpretati sunt; qui profecto auctoritate diuina et aliud dicere potuit, tamquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem spiritus diceret, et hoc ipsum aliter, ut non eadem uerba, idem tamen sensus bene intellegentibus dilucesceret et aliquid praetermitteret et aliquid adderet, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem releuabat et regebat interpretis?. nonnulli autem codices graecos interpretationis curarunt; “nec tamen ausi sunt dquae in Hebraeis inuenta aput Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in
Abbreviated transcription (Latin):
amcum fuerit & aliiint̃pre&es. quiex
hebrealingua ingrecam sacra illa elo¬
quia transtulerunt: sicut aquila sym¬
tatio cuius auctor ñ appar& & obhoc
sine nomine interpr&as quint᷑edio
nuncupatur: Hancta m̃ quȩ septu a¬
ginta est: tamquam sola eẽt sic recipit
ecdesia. eaquãe utuntur greci populi
xpĩani: quorum plerꝗ̃q utrũ aliasit
aliqua ignorant: ex hac septuaginta¬
ea interpr&atione &iam in latinam
linguam inter pretatũ est quod ec¬
desiae latinȩ tenent: quã uis non
defuerit temporalib: nr̃is presbiter
hieronimus. homo doctissimui &om¬
nium trium linguarũ peritus. qui ñ
exgreco. sed ex hebreo in latinũ eloqui¬
um easdem scripturas conuerterit :
sed eius tam lit terarũ laborem. quam
dant łam̃ ecclesia xpi. tot hominũ
auctoritatem. ab eleazaro tuncponti¬
fice adhoctantũ opuselectorũ: nemi¬
nẽ iudicat prȩferendum quia &si ñ
in eis unus apparius s& sp̃s. sine dubita¬
nũ contulissent: ut quod placuis s&

Expanded text:
am cum fuerint et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symtatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis quinta editio nuncupatur: hanc tamen, quae Septuaginta est, tamquam sola esset, sic recepit ecclesia, eaque utuntur Graeci populi Christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione etiam in Latinam linguam interpretatum est, quod ecclesiae Latinae tenent; quamuis non defuerit temporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus. qui non ex Graeco, sed ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem . scripturas conuerterit. Sed eius tam litteratum ldant, tamen Ecclesia Christi tot hominum auctoritati, ab Eleazaro tunc pontifice ad hoc tantum opus electorum, neminem judicat praeferendum, quia etsi non in eis unus apparuisset Spiritus, sine dubitanum contulissent, ut quod placuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph innuit. qui persequentib & uen¬
dentib fratrib: inegypto. postlabores
honoratur: Didicimus enim labores xp̃i.
in orbegentium. quem significabat egip¬
tus. peruarias passiones martyrum:
& nunc uidemus honorem xp̃i. in eodẽ
orbe terrarum. erogactionẽ frum̃ti sui
omnia subiu gantis. Ipsemihi inquit᷑

Expanded text:
Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit
Abbreviated transcription (Latin):
corporum dicit: Tuquod seminas ñ
uiuificat᷑ nisimoriat᷑. Quomodo igit᷑
quos uiuentes hic xp̃s inueni& ł in mor¬
talitatẽ in illo uiuificabunt᷑ & si non
moriant̃: cum uideam̃ propt̃̾hoc esse
dictũ. Tuquod seminas non uiuificat᷑
nisimoriat᷑: Autsi recte nondicimꝰ semi

Expanded text:
corporum dicat: Tu quod seminas, non uiuificatur. nisi moriatur. Quo modo igitur, quos uiuentes hic Christus inueniet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? Aut si recte non dicimus semi
Abbreviated transcription (Latin):
rimos nescit: quos ipse ñ passus ẽ : Vt
ergo scientiȩ malorũ duȩs: una qu&e
potentiã m̃tis ñ latent : altera quȩ ex¬
perientes sensib inherent : Alit̃ quippe
sciunt᷑ uitia om̃a ꝑ sapientiȩ doctrinã
alit̃ ꝑ insipientas pessimã uitã : Ita &
obliuiones malorũ duȩs̃: alit̃ ea nãq
obliuiscit eruditus & doctus: alit̃ ex ꝑ

Expanded text:
rimos nescit, quos ipse non passus est. ut rimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter
Abbreviated transcription (Latin):
rũ arbitriũ posse ñ peccare : nouissi
mũ posse peccare: Sic eñĩ erit in¬
amissibilis uoluntas pietatis & equi¬
tatis. quomodo ẽ felicitatis: Nã utiq
peccando nec pietatẽ nec felicitatẽ
tenuimꝰ: uoluntatẽ uõ felicitatis nec
ꝑdita felicitate ꝑdidemꝰ: Certe dr̃
ipse nũꝗd quõ peccare ñ potẽ ideo li¬
berũ arbitriũ habere negandus ẽ:
trit ergo illius ciuitatis &una in õnib
& inseparabilis insingulis. uoluntas
cimet. ab omni malo liberatasou
libera &impleta omnibono fru¬
ens indeficient̃ ȩt̃norũ iocunditate
gaudiorũ oblita culparũ oblita pȩna¬
rũ: Nec ideo tam̃ suȩ liberationis obli¬
ta. ut liberatori suo ñ sit grata: Quan¬
tũ ergo attinet ad scientiã rationalẽ
memor p̃teritorũ &iã malorũ suorũ:
quantũ aũ ad experientes sensũ ꝓrsus
in memor: Nã & peritissimus medicus
sic̃ arte sciunt᷑ om̃ fere morb: torpo¬
ris nouit: sic̃ aũ corpore sentiuntꝰ plu¬

Expanded text:
rum arbitrium posse non peccare, novissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis voluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, voluntatem vero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius civitatis et una in omnibus, et inseparabilis in singulis voluntas libera, ab omni malo liberata, et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec tamen ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit grata. 4. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum autem ad experientis sensum, prorsus inmemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere corporis morbos nouit; sicut autem corpore sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
usque aduestigia: sexies tantũ hab& quã la¬
titudo quae ẽ abuno latere ab alterũ latus
et decies tantũ quã alaitudo ciuus altitudinis
mensura est in latere adonso aduentrem: uel¬
ut sȩiacentẽ hominẽ m&i aris sopinũ seu ꝓnum :
sexies tantũ longus est a capite ad pedes quã latus
ad extra insinistrã uela si nistra in dex eram

Expanded text:
usque ad uestigia sexies tantum habet quam lausque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem. uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram
Abbreviated transcription (Latin):
des effatur: ñ animab rationis exꝑtib:
tã quã & ipsa peccauerint minatꝰ exitiũ:
lamuero qđ noe homini iusto & sic̃ deillo
scriptura ueridica loquitꝰ. in sua generati¬
one ꝑfecto : ñ utiq sic̃ ꝑficiendi sunt
ciues siuitatisdĩ in illa in mortalitate.
quaẽ ae quabunt᷑ angelir dĩ sed sic̃ eẽpos¬
sunt in hacperegrinatio ꝑfecti : Impe¬
ratdr̃ ut arcã faciat: inquã cũ suis idest
uxore filiis & nurib: &cũ animalib: quȩ adil¬
lum ex dĩ p̃cepto in arcã ingressa sunt. libera¬
r&ur addiliuii uastitate: procul dubio fi¬
gura est peregrinantis in hoc sȩculo ciuita¬
tis dĩ hoc est ecclesiae. quaesit salua ꝑ lig¬
nũ: in quo pependit media tor dĩ & hominũ
hom oxp̃s ihr̃ : Nam & mensurȩ ipse longitu¬
dinis & altitudinis & latitudinis eiꝰ signi fi
cantcorp. humanũ incuius ueritate adho¬
minẽ prȩnuntiatus ẽ uenturus &uenit :
humani quippe corporis longitudo auertice

Expanded text:
dis effatur: nam animantibus rationis expertibus, tanquam et ipsa peccaverint, minatur exitium. Iam uero quod Noe, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto — non utique sicut perficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti — imperat deus, ut arcam faciat, in qua cum uxore, filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate: procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis Dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Nam et mensurae ipsae/longitudinis et altitudinis et latitudinis cant corpus humanum, in cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. humani quippe corporis longitudo a uertice
Abbreviated transcription (Latin):
ontra id quod dixerunt pelagiani
humanam non posse mutare uł
debilitare naturam id quod sub¬
stantia car& ex libro denatura
& gratia

Expanded text:
ontra id quod dixerunt Pelagiani humanam non posse mutare vel debilitare naturam id quod substantia caret; ex libro de Natura et Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Vtra martẏres in bene ficiis quȩ
eorum orationib: conferuntur
ipsi interesse credendi sint rebus
humanis exeodem libro decura
Item deoblatione uł elemosy na
De sententia dnĩ dicentis quiuide¬
rit mulierem ad concupiscendũ

Expanded text:
trum martyres in beneficiis quae eorum orationibus conferuntur ipsi interesse credendi sunt rebus humanis; ex libro eodem. Item de oblatione uel elemosyna sententia domini dicentis: qui uiderit mulierem ad concupiscendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum quomodo illud sacram̃tũ fidelib:
exponat᷑ mors hominis & penapeccatiẽ
Vnde & ipsa peccatũ dicit̾: non quia peccat
homo dum morit̾. sed quia expeccato factũ
ẽ ut moriatur: Sicut aliomododicitur
Lingua propria caro. quȩ intradentes sub
palato mouetur: Etalio mododicit̾ lingua.
quod ꝑ linguã fit. scđm quemad modũ dicit̾
linguagreca. alialatina: Et manus alio

Expanded text:
o illud sacramentum fidelibus exponatur. Mors hominis ex poena peccati est: unde et ipsa peccatum dicitur, non quia peccat homo, dum moritur. sed quia ex peccato factum est. ut moriatur; sicut alio modo dicitur lingua proprie caro, quae intra dentes sub palato mouetur. et alio modo dicitur lingua. quod per linguam fit; secundum quem modum dicitur alia lingua graeca, alia latina. et manus alio
Abbreviated transcription (Latin):
genda nam que prȩsentiuita. quo¬
modo aduitam perueniamur &na:
non de pr&erita perscrutandaquã
penitus demergit obliuio : Sicuti ẽ
illud quod de anima quę̧ren dum
putaui. hȩc uertitur quȩstio: Ele

Expanded text:
genda namque praesenti uita quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda., quam penitus demergit obliuio, sicuti est illud quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. ele
Abbreviated transcription (Latin):
legit: Credat ergo potius sublimi
auctoritati. minimeq fallaci: quã diu
sumus in corpore : peregrinari nos
ac si ꝑseuerant̃ retinens atq custodi¬
ens fidẽ spem & caritatẽ: intendat
tus : uiui ficabit & mortalia corpora
nã ꝑͣ in habitantẽ spm̃ ei in nob̾ Pyus
aũ quã uiuificet᷑ hoc mortuũ ẽ & ꝓpt
peccatũ : ꝓculdubio corruptibile ẽ
& aꝗgrauat animã: & siquando ad¬
uta excedit hanc nebulã quategit᷑
om̃is t̃ra idẽ hanc carnalẽ caliginẽ
quategit᷑ om̃is uita t̃itena tãquam
rapida corruscatione ꝑstringit᷑ & in
suã infirmitatẽ redit: uiuente desi¬
derio quorursus erigat᷑ nec suffici¬
ente munditia qua figat : & quanto
quisq: hoc magis potest tanto maior
ẽ: quanto aũminus tanto minor ẽ:
siaũ nihil adhuc tale mens hominis
instare debetminuendis. finiendisq
cupiditatib: huius scłi : moralis uirtu¬
tis actione : tãquã in comitatoriũ illo

Expanded text:
legit. credat ergo potius sublimi auctoritati minimeque fallaci, quamdiu sumus in corpore, peregrinari nos ac sic perseueranter retinens atque custodiens spem, fidem et caritatem intendat tuis, uiuificabit et mortalia corpora per inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et adgrauat animam, et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur. et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est. quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis s per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiquam dar&ur: necqui a illidant:
ipsedatur: id eo minorestillis: ita enim
datur: sicut dĩ donum ut&iam seipsũ d&
sicut ds̃ : ñ enim dici potest ñ esse suae
potestatis dequodictũ ẽ: Sp̃s ubi uult
spirat: & apud a postolum qđ iam supra
cõmemoraui: Omnia aut̃ hȩc operatꝰ
dnusatq: idem sp̃s diuidens propria uni¬
cuiq prout uult: ñẽ illic conditio dati
&dominatio dantium: sed concordia
dati& dantium: Qua propt̾ sicut scã
scriptura proclamat. Ds̃ carita sẽ: illa
quȩ exdõ ẽ & in nobis id agit: utindõ
maneamus & ipse in nobis: Et hoc in¬
de cognoscimus quia despũ suo dedit
nobis ipse spsciurẽ ds̃caritas Dein desi
in donis dĩnihil maius ẽ caritate.
tas: quȩ dicit᷑ & dr̃ & ex dõ: & sicaritas qua
pat̃ diligit filiũ & patrem diligit filius:
ineffabi liter cõmunionem demons¬
trat amborũ : quid conuenientiũs quã
utille propriedicatur caritas quis pr̃
ẽ cõmunis ambob:: hocenĩ saniuscre¬

Expanded text:
cuiquam daretur. nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. ita enim datur sicut dei donum, ut etiam se ipsum det sicut deus. non enim dici potest non esse suae potestatis de quo dictum est: spiritus ubi uult spirat; et apud apostolum quod iam supra commemoraui: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium. Quapropter, sicut sancta scriptura proclamat, deus caritas est, illa quae ex deo est et in nobis id agit, ut in deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est caritate tas, quae dicitur et deus et ex deo? et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sanius cre
Abbreviated transcription (Latin):
uoc&ur qđ autẽ dictũ ẽ filii caritatis
suȩ Nihil aliud intellegatur. quam
filii sui dilectiquã filii postremosub¬
stantiȩ suȩ: Caritas quippe patris quȩ
innatura eius ẽ in effabilit̃ simplici
nihilest aliud quam eius ipsanatura at¬
q substantia ut sepeiam diximꝰ: Et sepe
iterare non pig&: acperhoc filius cari¬
tatis eius nullus ẽ alius quã qui de sub¬
stantia eiur ẽ genitus
CCLUIIDEINTERROGATIOUEDUIHERETICO:

Expanded text:
uocetur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. CCXLIII. DE INTERROGATIONE HAERETIC
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ ambig& pi&as: & tam̃ ipse ñ frus¬
tra proprie dicitur sps̃ sc̃s̃: quia enim ẽ
communis ambob: iduocatur ipse pro¬
prie quodam bo cõmuniter: alioquin:
profecto & silius ñ solius patris. uerũ xiã
spĩ scĩ filius inuenitur: Ita enĩ locis in nu¬
merabilib: dicitur & legitur.: filius uni¬
genitus dĩ patris: ut tam̃ & illud uerũ
sit. Qđ aposto lusait Dedõ patre qui
eruit nos depotestate tenebrarũ &
transtulit in regnũ caritatis suȩ : ñ
dix̃ filii sui: quodsidiceret uerissi me
diceret: quẽ ad modũ qui a sepedixit.
uerissi me dixit: sed ait filii caritatis

Expanded text:
quaquam pietas. et tamen ipse non frustra proprie dicitur spiritus sanctus. quia enim est communis ambobus, id uocatur ipse proprie quod ambo communiter. alioquin sprofecto et filius non solius patris uerum etiam spiritus sancti filius inuenitur. ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
i igit᷑ hora quasi sexta. pilato sedente
ꝓtribunali traditus ẽ crucifigendus
iudeis : quomodo hora t̃tia crucifixus
ẽ. sic̃ ũba marci. ñ intellegentes quidã
putauer̃: Prius eñi quahora crucifigi
potuerit uideam: deinde uidebimus
curhora t̃tia crucifixũ dixerit. mar¬
cus: hora erat quasi sexta cũ traditus ẽ
crucifigendus. pilato sedente ut dictũ ẽ
ꝓtribunali: Neñi iã plena sexta
erat sed quasi sexta: idẽ ꝑ acta quin¬
ta & aliꝗd &iã desexta eẽ coeperat:
nũquã aũ isti dicerent quinta & qua

Expanded text:
i igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali tra-1 ditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? prius enim , qua hora crucifigi potuerit; deinde uidebimus, cur hora, tertia crucifixum dixerit Marcus. hora erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent "quinta et qua
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ matheus & dic̃. Id ipsũ aũt
D& latrones qui fixierant cũ eo in ꝓ¬
perabant ei : Nec marcus discrepat
hoc idem dẽs aliis ũbis Lucas aũ potẽ
putari repugnare nisi genus locutio¬
nis scctis usitatũ ñ obliuiscam᷑: Ait eñi
lucas : Vnus aũ de his qui pendebant
latronib blasphemabat eũ dc̃s:Si

Expanded text:
equitur Matthaeus, et dicit: « Idipsum autem et latrones qui crucifixi erant cum eo, improperabant ei » . Nec Marcus discrepat, hoc idem dicens aliis verbis . Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliviscamur. Ait enim Lucas: « Unus autem de iis qui pendebant latronibus blasphemabat eum, dicens: Si
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotesdĩ & xp̃i : & regnabunt cũ
eo milleannis: Nonutiq desolis epĩs
& brȩspiteris dictumẽ. qui proprie iã
uocantur in ecclesia sacerdotes Sed
sicut om̃s xp̃odicimus protermysti¬
cũ chrisma. Sicom̃s sacerdotes quõ
membra sunt unius sacerdotis De quib
a postolus petrus. Plebs inquid sc̃ã
regale sacerdotium: Sanelic& & bre¬
uiter atq transeunter: in sinuauit ẽẽ
formã serui sicut hominis filius ita
&iam sacerdos xp̃s effectus sit in et̃¬
num scđdmordinem melchi sedech:
Dequa re in hocopere non semel diximꝰ:¬

Expanded text:
sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse formam serui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel dixim
Abbreviated transcription (Latin):
Nam scđm interiorem: non scdm̃ exte¬
riorem hominem. Utiq resurrexerunt.
quibus ait: Si resurrexistis cum xp̃o
quȩ sursum sunt sapite Quem sensum
uerbis aliis alibi posuit dicens: Vtquẽ¬
admodum xp̃s resurrexamortus ꝑglo¬
riam patris: Sic& nos innouitate uitȩam¬
bulem̃: Hincẽ & illud : Surgequidormis
& exsurgea mortuis & in luminabit texp̃s:
Quod aũ dicunt non posseresurgerenisi
quicadunt & ideoputant resurrectio¬
nem adcorpora non adanimas per¬
tinere: quia corporumẽ cadere : Quur
non audiunt᷑. non recedatis ab illo ne
cadatis. & suodño stat aut cadit &
quiseputat stocre uidect necadat:
Puto enim quod inanima non incor¬
pore casus iste cauendus ẽ: Sugitur
cadentiũẽ resurrectio Cadunt autẽ
&animȩ: profecto & animas resurge¬
re confidendumẽ Quod aueu dixit¬
s& inistis secunda mors non hab& po¬
testatem: Ad iunxit atq ait : Sed erun

Expanded text:
nam secundum interiorem, non secundum extenam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemad modum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. Hinc est et illud: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. Quod autem dicunt non posse resurgere, nisi qui cadunt, et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem. idẽ particeps eiusẽ: Ipse ẽaũ parti¬
cepseius. qui non solũamorte que in pecca¬
tisẽ reuiulscit: uerum &iã in eo quodre¬
uixerit ꝑmanebit : In istis inquid secunta
mors non hab& potestatem: hab& in reli¬
quis. dequib superius ait : Reliquieorũ
non uixer̾ donec finiantur milleanni:
quõ toto istotempore interuallo quod
mille annos uocat: quantũ cũq in eo quisq
eorũ uixit incorpore non reuixamorte.
inqua eum tenebat impi&as: ut sic reui¬
ulscendo primȩ resurrectionis particeps
fier& : atq in eo potestatem secundamors
non haber& Sunt. quiputant re¬
surrectionem dicinon posse nisicorporx:
ideoq: istam quoq: primã in corporib futu¬
rameẽ contendunt: quorum enimẽ inqui¬
unt cadere eorum ẽresurgere: Cadunt
aũ corporamoriendo: Nam acadendo
cadauera nuncupantur: Nonergo ani¬
marum inquiunt resurrectio potesteẽ
sed corporum: Sed quid contraapłm di¬
cunt quieam resurrectionẽ appellat:

Expanded text:
tem, id est particeps eius est. ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat?
Abbreviated transcription (Latin):
idem languores multi sunt &¬
magni: sedamplior ẽ medi¬
cina tua: potuimus putare
uerbũ tuũ remotũ esse a
coniunctione hominis :& dis¬
perare de nobis nisi carofier&
& h abitar& in nobisꝰ

Expanded text:
idem languores, multi sunt et magni; sed amplior est medicina tua. potuimus putare uerbum tuum remotum esse a coniunctione hominis et desperare de nobis, nisi caro fieret et habitaret in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
hec omnino inpenitentia: non hab& rernis¬
sionem. neq in hoc sȩculo neque in futuro:
quia penitentia in p&rat remissionẽ in hoc
scło quȩ ualeat infuturo: Sedista inpeniten¬
tia uel corinpenitems : Quam diuquisq in
haccarne uiuit non potest iudicare. Denul¬
loenim desperandũ ẽ : quam diu pacientia dĩ
adpenitentiã adducit nec dehacuita rapit
impium : qui non uult mortem impii quam

Expanded text:
haec omnino impoenitentia non habet remishaec omnino impoenitentia non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro: quia poenitentia impetrat remissionem in hoc saeculo, quae valet in futuro. Sed ista impoenitentia vel cor impoenitens, quandiu quisque in hac carne vivit non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit. Nec de hac vita rapit impium, qui non vult mortem impii qua
Abbreviated transcription (Latin):
accipit ełea. ut cuidimiserit peccata.
dimittenturei. Uerbum ualdemalum.
&iam linguasua dicit. quem pacientia dĩ
cum ad penitentiã adducit. Ipse scđm
duriciam cordissui & corinpenitens.
thes aurizat sibirrã indieirȩ. & reuela¬
tionis iustiiudiciidĩ. qui redditum cuiq
scđmoperaeius : Hȩcergo inpȩnitentia .
Sicenim unoaliquo nomine possumꝰ. ut¬
cumq: appellare blasphemiam : & ũbum
contraspm̃scm̃. quod remissionem non
hab& in ȩternum: Hȩc inquã inpeniten¬
tia contraquam clamabat & p̃co &iudex
dicens: Penitentiamagite. ad propin¬
quabitenim regnũcelorũ. Contraquã
dñs os euangelicȩ p̃dicationis aperuit:
& contraquamipsũ euangeliũ in toto or¬
bep̃dicandum ẽẽ prȩdixit: ubi postea quã
resurrexit amortuis. ait discipulis suis
O portebatxp̃m pati & resurgere amor¬
tuis tertiadie & predicare in nomineẽĩ
penitentiam & remissionem peccatorũ
ꝑ om̃s gentes incipientib ab hierusilem:

Expanded text:
accepit ecclesia, ut cui dimiserit peccata accepit ecclesia, ut cui dimiserit peccata dimittantur ei, uerbum ualde malum etiam lingua sua dicit, quem patientia Dei cum « ad poenitentiam adducit, ipse secundum duritiem cordis sui et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. haec ergo impaenitentia — sic enim uno aliquo nomine possumus utcumque appellare blasphemiam et uerbum contra spiritum sanctum, quod remissionem non habet in aeternum — haec, inquam, impaenitentia, contra quam clamabat et praeco et iudex dicentes: paenitentiam agite; appropinquauit enim regnum caelorum; contra quam dominus os euangelicae praedicationis aperuit et contra quam ipsum euangelium in toto orbe praedicandum esse praedixit, ubi posteaquam resurrexit a mortuis, ait discipulis suis: oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem pentibus ab Jerusalem ;
Abbreviated transcription (Latin):
ati cognito perfruamur: Caritas por¬
bamur apossioneufrorũ bonorũ : cari¬
tas cooperit multitud in ẽ peccatorum:
Est ergo pat̃ filio ueritatis origo uerax.
& filius. deueracipatre ortaueritas&
bonitas: omniũ : Estaũ non in par diui¬
nitas: nec separabilis unitas: Primo
ergo innos ad accipiendã uitã &̃nam.
quȩ in nouissimo dabit᷑. Debonitate dĩ mu¬
nusuenit ab initio fidei remissio pecca.¬
torũ: perquod beneficium eruimurde
potestate tenebrarum . & princeps hũiũ¬
huis mundimittet̃ foras a fide : Nam
quio peratur infiluis infidelitatis: nulla
uia alia. nisi socie iate&obligatione pec
congregat᷑ : eicitur sp̃ĩ inmundus. quiin
seipsum diuiditur: contrahoc donum
gratuitum: contraistam dĩgratiam: lo¬
quitur corinpenitens: ipsaergo in pe¬
nitentiae sp̃s blasphemia: quȩ non remit¬
tetur. neq in hoc sȩculo. neq: in futuro:
Contraenim sp̃m̃scm̃. quobaptizant᷑ quo¬
rum peccata omniũ dimittunt. & quem

Expanded text:
ati cognito perfruamur. caritas porbamur a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritati origo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas bonitas. omnium est autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. ergo in nos ad accipiendam vitam aeternam, quae in novissimo dabitur, de bonitate Dei munus venit ab initio fidei, remissio peccatorum: per quod beneficium eruimur de potestate tenebrarum, et princeps hujus mundi mittitur foras fide nostra, qui operatur in filiis infidelitatis, nulla vi alia, nisi societate et obligatione pecccongregatur, ejicitur spiritus immundus, qui in seipsum dividitur. Contra hoc donum gratuitum, contra istam Dei gratiam loquitur cor impoenitens. Ipsa ergo impoenitentia est Spiritus blasphemia, quae non remittetur neque in hoc saeculo, neque in futuro. Contra enim Sprum peccata omnia dimittuntur et quem
Abbreviated transcription (Latin):
uaeri potest. si uereb: siue urbis oran¬
dumsit quidopussit ipsa oratione.
si dr̃iamnouit quid nobis sit necessa¬
rium. Nisiquia ipsa orationis inten
tio cornr̃m serenat & purgat capa¬
tiusq efficit ad ex̾pienda diuina
munera quȩ spiritaliternobis in¬
funduntur : Non enim ambitionẽ
precũnor ex audit dĩ qui sem ꝑ para¬
tus ẽ daresuã lucẽ nob̵ ñ uisibilem.
sed intellegibilem & spiritalẽ: sed
nos ñ semꝑ paratisumus accipere
cum inclinamur in alia &rerũ tempo¬
ralium cupiditate tenebrarũ: fit
ergo inoratione. conuersio cordisad
eum qui semꝑ dare paratur ẽ. sinos
capiamus quod de derit᷑ ipsa con

Expanded text:
uaeri potest, siue rebus siue uerbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si deus iam nouit, quid nobis sit necessarium, nitio cor nostrum serenat et purgat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera, quae spiritualiter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum, qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit; et in
Abbreviated transcription (Latin):
as peccatorem: posterior pars hu¬
ius sententiae uid&ur. u& araebe¬
neficiam: at enim nesuscipiaspec¬
catorem intellega sergo peccatorẽ
figurate pontum ꝓpeccato itpecca¬
CCLUXII. QUOD SCIRE DEBTMUS INOBSERUATIO¬
UIR: IUTEUEGEUOARQ̃ SCRINTURARUM
ALIACÕMUNIT̃ P̃CIPI.ALIA SIUGULOUS:EC¬

Expanded text:
as peccatorem; posterior pars huas peccatorem; posterior pars hujus sententiae videtur vetare beneficentiam; ait enim: Ne suscipias peccatorem; intelligas ergo peccatorem figurate positum pro peccato, ut peccaCCLXXVII. Quod scire debeamus in observationibus intelligendarum Scripturarum alia communiter praecipi, alia singulis
Abbreviated transcription (Latin):
& suauiter atq: utiliterre condendũ
in memoria qđ ꝓnobiscaro eius cruci¬
fixa & uulneratasit: Aitscriptura sie¬
surierit inimicustuur ciba illũ sisitit
potum da illi: hicnullo dubi tante
beneficientiam prȩcepit Sed qđ se¬
quitur: hocenim faciens carboner
ignis congeres suꝑ caput eiur mali¬
uolentiae facinus puter iuberi nei¬
gitur dubitaueris figuratȩ dictum
& cũ possit dupliciter interp̃tariũno
modo ad nocendum altero ad prȩstan¬
dum adbeneficientiam tepotius ca¬
ritas reuo c& utintellegas carbones
igniseẽ urentes poenitentiaege¬
mitur quib suꝑbia sanatur eius qui
dol& seinimicum fuisse hominis.
a quo eius miseriae subuenitur:
Item cũ ait dns quiamat animã suam
ꝑ d&eam ñ utilitatẽ u&are putan¬
dusẽ: quad eb&quisq: conseruare
animã suã : sed figuratedictũ ꝑdat
animã idẽperimat atq amit tat u¬
atq prȩposterum : quo inlinatur tẽ¬
poralib ut & nanon quȩrat: Scrip¬
tumẽ damiseri cordi: & nesuscipi¬

Expanded text:
 suauiter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro eius crucifixa et uulnerata sit. sait scriptura: si esurierit inimicus tuus, ciba illum, sitit, potum da illi. hic nullo dubitante beneficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitatem uetare putandus est, qua debet quisque conseruare animam suam, sed figurate dictum perdet animam, id est perimat atqatque praeposterum, quo inclinatur temporalibus, ut aeterna non quaerat. Scriptum est: Da misericordi, et ne suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: Signorum igitur alia sunt
naturalia aliadata. naturalia sunt:
quȩ si neuo luntate. atq ullo app&i¬
tu significandi p̃terse. aliquid ali¬
ud ex secognosco faciunt: sicutiest
fumus significans ignẽ : Non enĩuo¬
lens signi ficare id faciit. Sed rerũ
expectarunt anim aduersione & no

Expanded text:
uerunt. signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens significare id facit, sed rerum expertarum animaduersione et no
Abbreviated transcription (Latin):
quid quodam sermone ad populum dis¬
putatum sit de differentia generations
rum & res qua fruendum est sit dr̃tri
nobis prebens a superbis stulte
fecisse putata est humanum genꝵ
decontrarus & dissimilibur curans

Expanded text:
269. Quid quodam sermone ad populum disputatum sit de differentia generationis rum, et res qua fruendum est sit deus trnobis praebens a superbis stulte fecisse putata est humanum genus, de contrariis et dissimilibus curans
Abbreviated transcription (Latin):
De interrogatione her&ici con¬
tra eor qui unigenitum dĩ non pa¬
ternae sub stantiae seduolunta clau̾is
tis filium esse dixerunt exlibrd¬
tria que sunt inimagine dĩ iđ me
moria intell&tus & amorunius
esse persone quia non hoc est ei esse

Expanded text:
De interrogatione haeretici, contra eos qui Unigenitum Dei non paternae substtis filium esse dixeruntTria quae sunt in imagine dei, id est memoria, intellectus et amor, unius esse personae, quia non hoc est ei esse
Abbreviated transcription (Latin):
que est unur & solus &uerur dr̃¬
Quod uni genitus dĩ filius propt̃
formam serui minor patri dica¬
tur qui informa dĩ equalis est
De subiectione qua filius sub¬
iciendus dicitur patri. ex eođlib̾ d&
in forma serui xp̃s ascender& ex eo đlib¬
Quomodotraditurus sit regnum fili¬
us patri exeodem libid sr̃ t̾x¬
Quadiscretione intellegendus sit
nunc ȩqualis patri filius nunc au
minor exeodem lib̾ i t̾ xi
Quaratione filius nestire dicatur
diem & horam quam scit pater

Expanded text:
t unus et solus et uerus dQuod unigenitus dei filius propter formam serui minor patre dicatur, qui in forma dei aequalis est De subiectione, qua filius subiciendus dicitur patri. CCXXVI. 246. in forma serui Christus ascenderet. CCXXVIQuomodo traditurus sit regnum patri Qua discretione intelligendus sit, Nunc aequalis Patri Filius, nunc autem minor: ex eodem libro,gendus sit, Nunc aequalis Patri Filius, nunc autem minor: ex eodem libro, ti
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ : cũ illa fictio. ueraci c̃fessi¬
one recesserit : Sic &iã iꝑsi quibap¬
tiat᷑i s̃ xp̃i. quod non amiser̃ quise
separauer̃ inimicus caritatis & pacis
xp̃i inaliqua heresi autscismate acce¬
pit. qđ sacrilego scelere peccata eiꝰ
ñ dimit tebant᷑ : cũse correxerit & ad
eđȩ societatẽ unitatẽq uenerit ñite¬
rũ baptizandus ẽ: quia ipsa rec̃cili
atio ne. ac pace prestat᷑: ut ad remis¬
sionẽ peccatorũ. in unitate ꝓdesse in¬

Expanded text:
ad salutem, cum illa fictio ueraci confessiad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit: sic etiam iste qui baptisma Christi, quod non amiserunt qui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqua haeresi aut schismate accepit, quo sacrilego scelere peccata eius non dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptiatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum ejus in unitate jam
Abbreviated transcription (Latin):
libet elegerent sufficiat nõb: sidi¬
missa dixerint: Quomodo ergo
spĩ sc̃s discipline effugiet fictũ
quero si postea fictionẽ suã corde
c̃cusso & uero dolore fateret᷑ denuo
baptizandus iudicaret᷑: qđ si dem̃¬
tissimũ ẽ dicere : fateant uero bap¬
tismoxp̃i baptizare posse hominẽ
& tam̃ cor eiꝰ inmalitico ł sacrilegio
ꝑseuerans. peccatorũ abolitionem
ñsine re fieri: atq ita in tellegant
in cõmunionib: ab eđa seperatis pos¬
se homines baptirare ubi xp̃i baptis¬
mus eadem sacram̃ti celebratione
datͥ & sumit᷑: qui tam̃ tc̃ ꝓsit ad remis¬
sionẽ peccatorũ : cũquisq rec̃ciliatus
unitati sacrilegio dissensionis exutus
quo ei peccata tenebant᷑ & dimitti ñsi¬
nebant᷑ Sic̃ eñĩ in illo quifictus acces¬
serat. fit ut ñ denuo baptizet᷑. sed ipsa
pia correctione & uera ei ẽfessione
purget᷑ : qđ ñ posset sine baptismo sed
ut qđ ante datũ ẽ  tc̃ ualere incipiat

Expanded text:
libet elegerint, sufficiat nobis. si dilibet elegerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo spiritus sanctae disciplinae effugiet fictum, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, atque ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur, qui tamen tum prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit, ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat