comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus instante hora passionis eiudem. minus ꝓ illius morte
dolerent: quẽ post mortẽ add celũ subleuandũ ñ dubitarent as
Minus de sua desolatione trepidatent: quos abeunte licet dño
spiritus scĩ gratia consolandos esse sperarent.
addo inquit dñs ad eũ qui me misit: et nemo ex uobis int̾rogate
me quo uadis. Ac si aꝑte dicat. Reuertar ascendendo ad eũ qͥ me
incarnari constituit: et tanta tamq manifesta erit eiusdem ascen¬
sionis claritas ut nemini ur̃m opus sit int̾rogare quo uadã: ui¬
dentibꝰ cunctis quia ad cȩlos ꝑgam. Bene aut̃ cũ de ascensione
sua cdiriset. uado ad eũ qui me misit addidit: et nemo er uebis
int̾rogat me qͦ uadis. Suꝑius namq cũ de sua passione ꝓtestaret᷑
dicens: quo ego uado uos ñ potestis uenire: int̾rogauit eũ petrꝰ
et ait. Dñe quo uadis:Responsũq est ei. Quo ego uado non
potes me modo sequi. sequeris aut̃ postea.

Expanded text:
nis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abeunte licet Domino, Spiritus sancti gratia consolandos esse sperarent. Vado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicatfesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opus sit interrogare quo vadam, videntibus cunctis quia ad coelos pergam. Bene autem cum de ascensione sua dixisset: Vado ad eum qui me misit, addidit: Et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Superius namque cum de sua passione protestaretur, dicens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea.
Abbreviated transcription (Latin):
hxe undicate uindictã popłi ur̃i. Retribuite retributionẽ gentib &. in¬
tendite in p̃ceptũ legis. & benedirit eis & appositus ẽ ad patres suos. Et defunct
est centesimo & quadragesimo serto anno.: & sepultus ẽafiliis suis in sepulchris
patrũ suoꝵ. in modin. & planrert̃ eũ omĩs isr ł planctu magno. Et surrerit iudas
qͥ uocabat᷑ machabeus filiꝰ eiꝰꝓeo. & adiuuabant eũ om̃s fr̃s xiꝰ.&. uniu̾si qͥ se
coniunrerant patͥ eiꝰ. & p̃liabant᷑ pliũ isrł cũ leticia. Et dilatauit głam popło

Expanded text:
te retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israhel planctu magno et surrexit Iudas qui vocabatur Macchabeus filius eius pro eo et adiuvabant eum omnes fratres eius et universi qui se con
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc dicit dñs dẽ. Ua qͥ consuunt pulullos subomĩ cubito manꝰ. & faciunt
ceruicalia sub capite. uniuersȩ etatis ad capiendas animas. Cũ caperent
animas popłi mei uiuiflcahant animas eoꝵ. & uiolabant me ad popłm
meũ ꝓpt̾ pugillũ hordei & fracmen panis ut int̾ficerent animas quȩ.
moriunt᷑: & uiuificarent. mimas quȩ ñ uiuunt. mentientes popło meo
los urõs qͥb uos capitis animas uolantes.n disrũpã eos c brachiis
urĩs. et dimittã animas quas uos capitis animac aduolandũ. & disrũ¬
pam ceriuicalia ur̃a & liberabo popłm meũ demanu ur̃a. neq erunt ultra

Expanded text:
los sub omni cubito manus: et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas: Cum caperent animas populi mei, vivificabant animas eorum; Et violabant me ad populum meum propter pugillum hordei et fragmen panis, ut interficerent animas, quae non moriuntur, et vivificarent animas, quae non vivunt, mentientes populo meostros, quibus vos capitis animas volantes: et dirumpam eos de brachiis vestris: et dimittam animas, quas vos capitis, animas ad volandum. Et dirumpam cervicalia vestra, liberabo populum meum de manu vestra, neque erunt ultra
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis euũgłicȩ ꝓdit hẏstoria multa miraculoꝵ sublimi¬
tate refulget. Quia nimirũ decebat ut ille qͦ maior int̃natos
tutũ iubare claresceret. Senes acdiu infȩcundi parentes do-¬
no nobilissimȩ: ꝓlis erultant: ipsi patͥ quẽ incredulitas mutũ
reddiderat : ad salutandũ nouae p̃conẽ gr̃ẽ os & lingua rese¬
ratur. Nec solum facultas dm̃ benedicendi resticuit᷑. sed
de eo etiam ꝓphetandi uirtus auget᷑.

Expanded text:
lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter nattutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur.
Abbreviated transcription (Latin):
alligauit eũ. Qui uncula soluerat peccatoꝵ.: peccatoris
iunculis alligat᷑: ut uincta uenia. locũ uenie ñ resinquat.
Alligauit eũ: & posuit incarcerẽ. Herodes tu ad ulteriũ facis:
& in carcerẽ uadit ioħes: Sic iudicat sedens in loco iudicis
reus: in loco uindicis in nocentiae ꝑsecutor. Rogo ubi reum
facies: Ubi forma. ubi pudor ubi cristimatio publici cogni¬
toris  Ubi ds̃ : ubi homo: ubi fas. ubiler. ubi ipsius uira naturę
imul omĩa sunt: herodes te. agente. te iudicante. te iubente

Expanded text:
um. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente
Abbreviated transcription (Latin):
cce unde ioħes offendit: ecce unde herodes furit. Malos
qͥ monet offendit: incurrit odium qͥ arguit crimi nosos.
icebat ioħes qͦd erat legis. qͦd iusticiae. qͦd erat silutis: certe
qͦd ñ erat odii sed amoris. Ecce qualem consecutus. ẽ. ab impio.
ꝓpietate mercedem. Uolens inquit eũ occidere : timuit po¬
pulum. Facile deuiat auisticia: qͥ incausis ñ dm̃ sed homines
formidat. Huic timor peccandi differt facultatẽ: ñ aufert¬

Expanded text:
cce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed homines pertimescit. Hic timor peccandi facultatem differ
Abbreviated transcription (Latin):
Eo Inscientia mͥ: narrare ante p̃sepium ubi plurimũ
lac rimata es ñ deberes. Qͦd ut uerũ fatear axp̃i p̃co¬
nia etiam si uoluero adiuratus neq tuas laudes omnino
tacere queo. Id circo tua te int̾rogent fili& quas lacla
nutris. tu ea melius reserabis: quę nescio si ꝑspeciem aliq̃m¬
certe aut in spũ uidisti. Unde uos ofiliae pulsate matrem
p̃cib. pulsate ad ostium inuitantis amici. siqͦ mͦ t̾andẽ uobiᷤꝰ
aꝑiant᷑ quȩ reserata sunt matri. Ueruntam̃ debis qͥd plura
dicam : Omĩa igit᷑ saluatoris gesta. & beaatȩ mariae obsequia.
necnon &. actus uitȩ ex eugłio didicistis: & nunc qͥd suꝑ est

Expanded text:
conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquamcerte in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest
Abbreviated transcription (Latin):
suis sanguinẽ dnĩ cũ effuderunt dicentes : singuis eiꝰ suꝑ
nos: isti uͦ cathecuminũ scientes. fideli uoce remissionẽ
peccatoꝵ. omniũ illi ꝑbaptismatis grãm ꝓmittebant.U.¬
unc ille tͦbatꝰ. reuertens domũ philosophiã ꝓfiteri uoluit:
futurꝰ sed uerus philosphus xp̃i : qͥ contẽptis scłarib pom:¬
pis piscatoꝵ. secutus esset uestigia qui xp̃o popłos congrega¬
runt: non fucis uerboꝵ sed simplici sermone & uera fidei raci¬
one: missi sine pera: sine uirga. etiã philosophos conuertert̃.
Quod ubi nefaceret reuocatus est: publicas mulieres adse ingredi
fecit:. adhoc tantũ ut uisis his: popłi intencio reuocaret᷑. It uero
popłs magis magisq clamabat: peccatũ tuũ suꝑ nos. Atille cũ

Expanded text:
anguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ egressus aeccłam tribunal sibi ꝑari iussit : qͥppe marfu¬
turus epcꝰ altiora conscendit. Tunc contra consuetudinẽ suã.
tormenta ꝑsonis iussit adhiberi. Qd cũ faceret: popłs nichil¬
ominus adclamabat: peccatũ tuũ suꝑ nos. Sed ñ similiter

Expanded text:
nito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox funito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecto p̃torii ad c̃siliũ tribuendũ. Post qͦd consularitatis
suscepit insignia : ut regeret liguriã emiliamq ꝓuintias.
uenitq mediolanũ. Per idem tẽpus mortuo auxentio arria¬
nȩ ꝑfidiae ep̃o : qui dionisio beatȩ memoriȩ confessore aderiliũ
destinato imcumbebat ȩccła: cũ popłs ad seditionẽ surgeret
im petendo ep̃m: essetq illi cura sedandȩ seditionis ne. popłs ci
uitatis imꝑiculũ sui conuerteret᷑. perrerit ad aeccłam. .IlII.¬
um aut̃ ibi alloqueret᷑ plebẽ : subito uox fert᷑ infantis in
popłis sonuisse: ambrosium ep̃m. Ad cuiꝰ uocis sonitũ. tocius
popłi ora conuersa st̃: ac clamantis ambrosiũ ep̃m. Ita qͥ ante
turbulentissime dissidebant: qͥa & arriani sibi. & Ratholici sib
ep̃m cupiebant. superatis alterutris ordinare : repente inhunc
uirũ mirabili & incredibili concordia c̃senserunt. Qͦ ille cog¬

Expanded text:
praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi um sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cog
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabat᷑ enĩ iam tunc dñs inserui sui infantia: ut impleret᷑
qͦd dictũ ẽ. faui mellis sermones iusti. Illud enĩ exagmen
apum scͥptoꝵ ipsiꝰ nobis gerebat fauos. qͥ cȩlestia dona annun¬
tiarent: & m̃tes hominũ de t̾ris ad cȩlũ erigerent. Postea uͦ cũ
adoleuisset & esset in urbe roma constitutꝰ. cũ matre uidua
&sorore quȩ uirginitatẽ fuerat iam ꝓfessa: comite alia uirgi¬
ne cuiꝰ uirginis soror candida: & ipsa eiꝰdem ꝓfessionis quȩ nc̃
kartagine deget: ac cum uideret sacerdotib ad omestica so-¬
rore uł matre manus osculari: ipse ludens offerebat dertrã
dicens: & sibi id abea fieri oportere: siqͥde ep̃m se futurũ. e̾ẽ.¬
sacerdotiũ nutriebat. illa uͦ ut adolescentẽ & nescientẽ. qͥd
diceret respuebat. Sed postquã doctꝰ liberalib disciplinis er
urbe egressus est: ꝓfectusq inauditorio p̃fecturȩ p̃torii ita¬
splendide causas ꝑ orabat: ut eligeretꝰ auiro illustri ꝓbo turi

Expanded text:
abatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
rebant ab eo. Uel in montẽ heliȩ ignẽ desublimi uenire
cupiebat. uł insimilitudinẽ samuhelis tẽpr̃ aestiuo mugire
tonitrua: choruscare. fulgura: ẏmbres ruere: quasi ñ possint
& illa calũpniari & dicere er occultis & uariis aeris passionib
accidisse. At tu qͥ calũ pniaris ea quȩ oculis uides: manu te¬
nes: utilitate sentis: qͥd facies dehisquȩ decęlo uenerint.
Utiq respondebis: & magos in agypto multa signa fecisse de
cęlo. Ipse aut̃ ut uidit cogitaciones eoꝵ: dixit eis. Omẽ reg¬
nũ inseipso diuisũ desolabit᷑. & domus supra domũ cadet.
Non addicta sed ad cogitata respondit: ut uel sic cõpellerent
credere potenciã eiꝰ: qui cordis uidebat occulta..
i aut̃ omẽ regnũ inseipso diuisũ desolat᷑. gͦ patris& filii

Expanded text:
eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, qui feceris de iis quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo. Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥuerant: sinistra int̾p̃tacione ꝑuertere laborabant:
quasi hȩc ñ diuinitatis sed inmundi spcꝰ oꝑa fuissent: id.ẽ.
beelz ebub qͥ ds erat accaron. Nam bel qͥdem ipse est baal.
rebub aut̃ musca uocat᷑. Nec iurta quȩdã mendosa exem¬
plaria uł .i. littera uł .d. infine est nominis legenda: sed .b
Beelzebub. gͦ baal muscarũ id est uir muscarũ. siue habens
muscas int̾pretat᷑: obsordes uidelicet in molaticii cruoris: ex
cuiꝰ spurcissimo ritu uł nomine. principẽ de monioꝵ cogno

Expanded text:
ertere laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est Belzebub, qui deus erat Accaron: nam quidem Bel ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur; nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera, vel d in fine est nominis legenda, sed b, Belzebub: ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
aqua uerbũ munciat Petrahe uerbũ: & qͥd ẽ. aqua nͥ aquas
Accedit uerbũ ad elementũ & fit sacram̃tũ: etiã ipsũ tanquaꝰ
uisibile uerbũ. Nam dehoc utiq direrat: quando discipuls¬
pedes lauit. Qui lotusiẽr.ñ indiget ut lauet : sed est mundus
totus. Unde ista tanta uirtꝰ aquae ut corpus tangat. & cor ab
luat nͥ faciente uerbo. ñ qͥa dicit᷑. sed qͥa creditꝰ: Nã & inpso
uerbo aliud est sonꝰ transiens: aliud uirtꝰ manens.

Expanded text:
aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aquaaqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aquaAccedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. luat, nisi faciente verbo? non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens.
Abbreviated transcription (Latin):
uisdedit: ñ utaq de suo. Iam uͦ qͦd seqͥt᷑. sed ds̃ incrementũ¬
dedit: ñ ꝑ illos sed ꝑseipsũ facit. Excedit hoc humanã humilitu.¬
atq mundandi. Neq enĩ nͥ mundi essent. ferre fructũ potu¬
issent : & tam̃ oninẽ qͥ fert fructũ purgat agricola : ut fructũ
plus afferat. Fert fructũ qͥa mundus est: atq ut plus afferit
purgat᷑ adhuc. Quis enĩ est in hac uita sic mundus: ut ñ sit
magis magisq mundandus: Ubi sidirerimus qͥa peccatũ ñ
habemꝰ nosipsos seducimus. & ueritas in nobis ñ est Si aut̃ con¬
fessi fuerimus peccata nr̃a: fidelis est & iustꝰ. qui dimittet nobs
peccata: & mundet nos ab omĩ iniqͥtate. Mundet mun¬
dos no faciet: hoc est fructuosos. ut tanto simꝰ fructuosiores.
quanto fuerimꝰ mundiores. Iam uos mundi estis: ꝓpt̃ uerbũ
qͦd locutus sũ uobis. Quare ñ ait. mundi estis ꝓpt̾ baptismũ
qͦ abluti estis. sed ait ꝓpt̾ uerbũ qͦd locutus sũ uobis: nͥ ꝗͥ & in

Expanded text:
uo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementuper illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitaque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fupeccata, et mundet nos ab omni iniquitate » : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
datorẽ palmu ostendens. ĩam uos inqͥt mundi estis ꝓpt̾ ser-¬
monẽ quẽ liussũ uobis. Ecce & ipse mundator est
palmitũ: oͦ agricola ñ uitis officiũ: qͥ etiã palmites oꝑario
suos fecam & si nondant incrementũ. impendunt tamen
aliqu diumentũ. sed ñ de suo: qͥa inqͥt sine me nichil pote

Expanded text:
datorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil pote
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angelo pergami ȩcclae scribe. Hȩc dicit qui habet rumpheam
utraq parte acutam. Scio ubi habitas: ubi sedes est sathane: et
tenes nomen meũ. & ñ negasti fidem meã: & in dieb antiphas
testis mei qui occisus est apud uos: ubi sathanas habitat. Serd ha¬
bes aduersus te pauca quia habes illic tenentes doctrinã balaam.

Expanded text:
 Angelo Pergami Ecclesiae scribe. Hec dicit qui habet rompheam ex utraque parte acutam. Scio ubi habitas: ubi sedes est Sathane: et tenes nomen meum: et non negasti fidem meam. Et in diebus Antipas simus, qui occisus est apud uos, ubi satanas habitat. sed habeo aduersus te pauca, q
Abbreviated transcription (Latin):
leges uiuere augustoꝵ. Quã paschasius corripiens. cȩpit adsa-¬
crifitia demonũ inuitare. Cui beata lucia ait. Sacrifitium
purũ & in maculatũ apud dm̃ & patrẽ hoc est: uisitare uidua
& orphanos intribulatione eoꝵ. Ego ꝑ istos tres annos nichil
sacrificẽ: meipsã offero in sacrificiũ deo hostiã uiuentẽ. qͦd
ipsi placet de hostia sua faciat.
aschasius dixit. Ista uerba cuicũq tͥ simili narrare potis
queris. Lucia dirit. Tu pͥncipam leges ad tendis: ego dĩ leges
adtendo. Tu pͥncipes times: ego dm̃ timeo. Tu illos offendere.
cũ fuerit ꝑuentũ ad uerbera. Lucia dixit. Uerba dĩ cessare
ñ poterunt. Paschasius dix̃. Tu ergo ds̃ es Lucia dirit. Ancilla

Expanded text:
m . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihst quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuentem quod ipsi placit de hostia| sua faciet. Pascasius . dixit Ista uerba . cuicumque tibi| simili narrare poteriqueris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia dixit ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
ulsante aut̾ eo ostium ianu&: ꝓcessit puella ad audi¬
endũ nomine rhode. Et ut aoecuit uocẽ petri.p̃gau¬
dio ñ peruit ianuam et introtu s nunciauit stare
pe rum ante unua &tilli direrunt dde. In sanis.
Illa aut̃ ꝯ ptiabat. sic se habere. Illi auẽ lcconint:

Expanded text:
ulsante autem eo ostium ianuae processit puella ad audiendum nomine Rhode et ut cognovit vocem Petri prae gaudio non aperuit ianuam sed intro currens nuntiavit stare Petrum ante ianuam at illi dixerunt ad eam insanis illa autem adfirmabat
Abbreviated transcription (Latin):
ripaces. Ipsos et beatꝰ apłs ad ephesios loquens designabat dicens. Scio
tũ qͥi post discessũ meũ introibunt inuos lupi graues. lupi rapaces.¬
upi graues nominant᷑ om̃s infideles heretici: qͥ grauit scam
atdłim oppͥmunt et ꝑsecunt᷑ uł molestare frequentant. qͥ sine miscdia
mpere & coaceruare: ñ desinunt. Aliquando pecunie irruunt alienȩ.
liqndo in ipsos pecuniarũ dominos. multomagis etiã satagunt animas
ripere. et secũ miserabilit̾ inꝑditionẽ dedicere. Et uesticũ ouiũ habere
dicunt᷑ qͦd nom̃ habeant xp̃ianitatis: uł qͥa simulant se ministros iusti-¬
aȩ. figurã religiositatis mentientes. Per xp̃ianũ itaq nom̃ multos seduce¬
it intunt᷑. dulcibꝰ sermonibꝰ multis fandalũ inferente. Isti sunt. de. qͥbꝰ¬

Expanded text:
res. Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves am opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferente
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ copia etiã gladuis. sine int̾missione aut̃ siuis prauis morib ꝑ aertunt¬
ans: adhortatus est dicens. Attendite a falsis ꝓpħis: atcendite cili¬
gentus obseruate cautius. ut ñ seducamini: ut ñ circuiueniamini. ut ñ
fillimini: Aitendite gͦ. hoc est considerate. qͥa ũ st̃ oues sellupi in
uestim̃to ouiũ: ꝗͥa ñ st̃ religiosi sed in religiosi: infigura religiositatis.

Expanded text:
autem suis pravis moribus etDominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spiritũ ñ ungit᷑. Sed cur ista dedo ctrina hominũ loqͥm᷑ : quando
& ipse conditor ñ ad eruditionẽ hominis loqͥt᷑. si eidem homini ꝑ
nitus ñunctione spcꝰ. audire uerba dei potuit. sed seruare contepsit.
Reqͥrendũ uͦ nobis est cur deeodem spũ dicat᷑. suggeret uobis om¬
nia cum suggesere ẽẽ soleat minoris. Sed qͥa suggerere: aliquando
dicinus submninistrare. inuisibilis spcꝰ suggerere dicitꝰ᷑: non qͦd no¬
bis scientiam abimo inferat. sed ab occulto. Pacem relinqͦ uobis. pacẽ
meam do uobis. Hic relinqͦ illic do. Sequentib relinqͦ. ꝑuenientib d̃.

Expanded text:
per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini penitus, non unctione Spiritus, audire verba Dei potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenientibus do.
Abbreviated transcription (Latin):
minor nonest:: Sed ipse spe postulat: qui ad postulandũ eos qͦ repleue.¬
rit inflaminat. Consolator aut̃ idem spcͣ uocat᷑. qͥa depeccati ꝑ petra¬
cione merertib dum spem ieniȩ pparat. abafflictone tristiciȩ men¬
tem leuat. Peqͦ recte ꝓmittitꝰ. ipse uot docebit omĩa: quia nisi idem
spoꝰ cordi adsit audientis otiosus est sermo doctoris. Nemo gͦ do-¬
centi homini tribuat quod erore docentis intellegit. qͥa nisi
intus sit qͥdoceat. docto ꝓ ris lingua erteriꝰ inuacuũ laborat. Ecce
unã loquentis uocẽ omnes parit᷑ auditis.: nec tam̃ parit̃ sensũ audite
uocis ꝑcipitis. Cum gͦ uox dispar ñ sit . cur in cordib ur̃is dispar
est uocis intelligentia: Nisi qͥa ꝑ hoc qͦd uox loquentis cõmuniter
ammonet. est magister interior. qui deuocis intelligentia qͦsdã
.specialit̾ docet: Dehac unctione spc̃ rursus ꝑ iohem dicit᷑: Sicut
unctio eiꝰ docet uos de omib Per uocẽ gͦ ñ instruit᷑: quando mens

Expanded text:
minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitunctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens
Abbreviated transcription (Latin):
nibus reuerentia lȩtaturꝰ.
ste sunt mercedes mercennarii: ut ꝓ eo ipso qͦd in regimine. la¬
borat. hic quod querit inueniat: & abhereditate gregis impo¬
sterum alienus existat. Utrũ uͦ pastor an mercennarius sit cog̃¬
nosci ueracit̾ non potest: si occasio necessitatis deest. Tranquilli-¬
tatis enĩ tẽpore: plerũq ad gregis custodiã sicut uerus pastor
sic etiam mercennarius stat. Sed lupus ueniens indicat: qͦ qͥsq
animo suꝑ gregis custodiã stabat. Lupus etenĩ suꝑ oues uenit:
cũ quilibet in iustus & raptor fideles qͦsq atq humiles oppͥmit.
Sed is qͥ pastor ẽe̾ uidebat᷑. & ñ erat relinquit oues & fugit: qͥa dũ
sibi abeo ꝑiculum metuit: resistere eiꝰ in iusticiȩ ñ p̃sumit. Fugit
lut̃ ñ mutando locũ: seq subtrahendo solatium. Fugit: qͥa iniusti¬
ciam uidit et tacuit. Fugit: qͥa se sub silencio abscondit. S¬

Expanded text:
nibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd roma didicisset: Hic colluctantes philosophiae opiniones:
hic dissol uendȩ erant t̾renȩ sapientiae uanitates: hic con¬
futandus demonũ cultus: hic omniũ sacrificioꝵ impietas
destruenda : ubi diligentissima habebat᷑ supersticione col¬

Expanded text:
quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima superstitione
Abbreviated transcription (Latin):
t aut̃ huiꝰ in enarrabilis grae ꝑ totũ mundũ diffunde¬
ret᷑ effectꝰꝰ romanũ regnũ diuina ꝓuidentia p̃parauit.
uiꝰ ad eos limites incrementa ꝑducta sunt: qͥb cunctarũ
undiq gentium uicina & contigua esset uniuersitas. Dspo
confederarent᷑ imꝑio: & cito ꝑuios haberet popłos p̃dica¬
nione generalii qͦs unius teneret regimen ciuitatis. Hec aut̃
cutas pe norans sue ꝑuectionis auctorẽ: cũ pene om̃ib domi¬
uret᷑ gentib omniũ genciũ seruiebat erroribe oms nami
sibi uidebat᷑ suscepisẽ religionẽ:q nullã respueret falsita¬
tem Unede o uanitum erat ꝑ diabolũ tenacius illigata tan
mundũ : distributis sibi t̾rarũ partib suscepissent: beatissimꝰ
petrus pͥnceps a postolici ordinis: ad arcẽ romani romani
destinat᷑ imꝑii: ut lur ueritatis quȩ in omniũ gentiũ re¬
uelabat᷑ salute : efficatius se ab ipso capite ꝑ totũ mundi
tunc urbe ñ essent : aut quȩ usquã gentes ignorarent

Expanded text:
arrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Dispoconfoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tanmundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundiurbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent
Abbreviated transcription (Latin):
dhane gͦ tu urbẽ beatissime petre apostole uenire ñ
metuis: & consorte głae tuae paulo apło aliarũ adhuc
ȩccłarũ ordinationib occupato. siluã istã frementium
bestiarũ. & turbulentissimȩ ꝓfunditatis oceunũ: constan¬
cior quã cũ suꝑ mare gradereris in grederis. Nec mundi
dominã times romã: ꝗͥ in caẏphȩ domo ex paueras sacerdo¬
tis ancillã. Numqͥd aut iudicio pilati. aut seuitia iudeoꝵ
minor. est uel inclaudio potestas uel innerone crudelitas.
Sincebat enĩ materiã formidinis: uis amoris: nec estimabas¬
diligendos. Hunc aut̃ intrepide Karitatis affectũ iã tunc
ꝓfecto conceperas. quando ꝓfessio tui amoris in dñm trinȩ in

Expanded text:
hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabasdiligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae in
Abbreviated transcription (Latin):
deruntq ualde. Et uenert̃ illuc qͥ missi erant arege: antiocho. ls
cogerent eos qͥ confugerant in ciuitatẽ modin immolare. & accende¬
re thura: & alege dĩ discedere. Et multi depopło isrł consentientes ac-¬
cessert̃ ad eos. sed mathathias & filii eiꝰ constant̾ stecert̃. E tresponden¬
tet qͥ missi erant ab antiocho dixert̃ mathathiȩ. Princeꝑt clarissimꝰ et¬

Expanded text:
erunt valde et venerunt illuc qui missi erant a rege Antiocho ut cogerent eos qui confugerant in civitate Modin immolare et accendere et a lege Dei discedere et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Mat
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ enĩ natꝰ ad scẽ mariae aduentũ erultauit in utero
matris. Iam ibi designatꝰ erat : designatꝰ antequã natus. Cuius
precursor esset ostendit: antequã nati ambo uiderent᷑. U¬
iuina gͥ st̃ hȩc : mensurã bumanȩ fragilitatis exceduntꝰ
Nascit᷑ accipit uocẽ: lingua soluit᷑ patris. Refer qͦd fac¬
tum est ad significantẽ imaginẽ rerũ : tam̃ qͦd factũ. ẽ. ne
non factũ putes. qͣm quid significaret forsitan dices. hoc qd
factũ est refer ad significationẽ rerũ & uide magnum
ꝓphetia. latens & ante p̃dicationẽ xp̃i quodã modo occulta
& clausa. Aperitur illius aduentus & clarificat᷑ uentis¬
ro eo qui ꝓphetabatur.

Expanded text:
Nondum enim natus ad sanctae Mariae adventum, exsultavit in utero matris. Jam ibi designatus erat, designatus antequam natus: cujus praecursor esset ostenditur, antequam ab eo videretur. Divina sunt haec, et mensuram humanae fragilitatis excedunt. nascitur, accipit nomen, lingua solvitur patris . Refer quod factum est ad significantem imaginem rerum: tantum quod factum est ne non factum putes, quoniam quid significaret forsitan dices. Hoc quod factum est, refer ad significationem rerum, et vide magnum prophetia latens, et ante praedicationem Christi quodam modo occulta et clausa? Aperitur illius adventu, clara fit venturo eo qui prophetabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
achariae gͦ dicitꝰ. quare ñ credidisti: illi dicit᷑ accipe qͦd que¬
sisti. ꝑpe modũ eadẽ uerba sunt: ꝑ qͥd cognoscã hoc: & qͦmͦ
laitebat: sed homines. Non aut̃ latebat angelos: immo ñ latebat
eum qͥ loquebatꝰ inangelis. Postremo nascit᷑ ioħes ubi ĩã lur
sed hoc p̾locutus sum. Et si omib: tantis mẏsteriis ꝑscrutan
Iinuobis : etiã absentib nobis quȩ pia cogitatis. quȩ corde
suscipitis: cuius templa facti estis.¬

Expanded text:
i dicitur, Quia non credidisti: illi dicitur, Accipe quod quaesisti. Propemodum eadem verba sunt, Per quid cognoscam hoc? et, Quomodo latebat; sed homines, non angelum latebat: imo non latebat eum qui loquebatur per angelum. Postremo nascitur Joannes, dum jam lux sed hoc praelocutus sum, et si omnibus tanti mysterii sinibus perscrutandin vobis, etiam absentibus nobis, quem pie cogitatis, quem corde suscepistis, cujus templa facti estis.
Abbreviated transcription (Latin):
ulta queri posfunt que merito querentes mouebunt: ñ solum nu-¬
igit. hec enim libere querunt᷑: ut etiam uestigata. uel nichil uel ñ mul-¬
tum impediant intentionẽ legentis: s illa potius cur eos ad sacerdo¬
res miserit: ut cum irent mundarent᷑. Nullum dñs eoꝵ quib hec corꝑa¬
lu benefseia prestitit inuenit᷑ misisse ad sac̾dotes: nisi leꝑsos. Nam c illũ
a lepra mundauerat: cui dixit. Uade ostende te sac̾dotib: &e: offer mu-¬

Expanded text:
ulta quaeri possunt quae merito quaerentes movent. Non solum de nuratias agit; haec enim libere quaeruntur, ut etiam non investigata, vel nihil vel non multum impediant intentionem legentis: sed illa potius, cur eos ad sacerdotes miserit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer
Abbreviated transcription (Latin):
Inuictȩ nãq in eo enituit insignȩ uirtutis : quȩ nec fre¬
mentiũ seuitiã formidauit. nec lapidantiũ ictib deuicta sub¬¬
cubuit. Usq adeo enĩ int̾ frementes ꝑ mansit interritus. & int̾
lapidũ fuit cruciam̃ta securus: ut incrudelitatẽ iudeoꝵ fident̃

Expanded text:
Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec freInvictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fu
Abbreviated transcription (Latin):
uile cinctoriũ carnis assumens. in huiꝰ scłi campũ pugnatu¬
rus intrauit: iste depositis corruptibilib corꝑis indum̃tis.
ad cęli palatiũ ꝑhenniter regnaturus ascendit. Ille descen¬
dit carne uelatus: iste ascendit sanguine laureatus. Ascen¬
dit iste lapidantib udeis: qͥa ille descendit letantib angłis.
runt: hodie stephanũ letantes insuũ c̃sortiũ suscepe¬
runt. Heri dñs eriuit de utero uirginis: hodie miles egres¬
lutus: hodie stephanus stola est ab eo inmortalitatis indutꝰ.
Heri p̃sepis angustia xp̃m portauit infantẽ : hodie in mensitas
cęli suscepit stephanũ triumphantẽ. Solus descendit
dñs: ut multos eleuaret. Humiliauit se rex nr̃: ut su os
milites eraltaret. Qui enĩ corꝑi suo uirginis p̃ꝑauit uterũ.
it superare : ut ita meruisset felicit̾ triũphare. Neq enĩ
paruipendenda sunt talis uirtus: talisq trium phus. Haut
enĩ uilib armis potuit p̃muniri : qͥ amultis ñ potuit superari

Expanded text:
i campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indumentis, ad coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. runt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egresinvolutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli susDominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, it superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ uenerabilis eustasius reuersus ut suꝑius dirimꝰ ab eato
colũbano abitalia. pat̾no affectu & &eqͦ iurȩ subditas mona¬
choꝵ regebat cateruas. Euenit aut̃ ut ꝓcõmuni necessitate
ad regẽ chlotariũ ꝑgeret: qͥ eo tp̃r inultimis galliae finib
oceuni maris uicina inhabitabat. Fuit gͦ arrepti itineris uia
ꝑsaltum pagumq briegium. ꝑuentũq est ad qͣndã uillã cagne-¬
rici qͦdudum magist̾ qͣntisꝑ moratus fuerat. Uillae uocabulũ
pipisicũ dr̃: distans ab urbe meldoꝵ circit̾ milib duob ĩbi cunc
cagnericus cũ coniuge sua leude gundȩ nomine xp̃iana. & sane
m̃tis femina morabat᷑. Huius filium chagnoaldũ cuiꝰ suꝑius
fecimus mentionem : penes se habebat.

Expanded text:
gitur venerabilis Eusthasius reversus, ut superius diximus, a beato Columbano ab Italia, paterno affectu et aequo iure subditas monachorum regebat catervas. Evenit, ut pro communi necessitate ad regem Chlotharium pergeret, qui eo tempore in ultimis Galliae finibus Oceani maris vicina inhabitabat. Fuit ergo arrepti itineris via per saltum pagumque Briegium, perventumque ad quendam villam Chagnerici, quo dudum magister quantisper moraverat. Villae vocabulum Pipimisiacum dicitur, distans ab urbe Melodorum circiter milibus duobus. Ibi tunc Chagnericus cum coniuge sua Leudegunde nomine, christiana et sane mentis femina, morabatur; huius filium Chagnoaldum, cuius superius fecimus mentionem, poenes se habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cula: uł qͥ ꝓpt̃ futurȩ uitȩ beatitudinẽ colunt. quin etiã
terribili iudicio sequaces antiap̃ĩ signa potius facient : ut
corã eis qui uoluntariae peccant. ut scptũ est offendiculũ

Expanded text:
cula, vel qui propter futuram beatitudinem, colunt. Quin et immcula, vel qui propter futuram beatitudinem, colunt. Quin et imminente jam terribili judicio, sequaces Antichristi signa potius facient, ut coram eis qui voluntarie peccant, ut scriptum est, offendiculum
Abbreviated transcription (Latin):
icet enĩ iam instante tẽpore antiap̃i.cuiꝰ faciem ut scrip¬
tum est p̾cedet egestas cessare uideant᷑: p̃stancior. tamen
sanitas animarũ : semꝑ eiꝰ meritis obtenta p̃bet᷑. Cessare aut̃
diuina miracula uel ibi uł alias nr̃oꝵ. enormitas peccami¬
nũ facit : qͥ post reuelatã xp̃i grãm retro sumꝰ conuersi.
fidelis popłi: nullã in capharnaũ potuerit patrare uirtu¬
tem. Mos ergo ñ sumꝰ digni ut illo fauore scsiste pat̃ nos fo¬
ueat : ut consolari dignet᷑: quo sibi placitos alum noslett¬
ficare consueuit. Hoc solũ qͥppe magnũ nobis uideri debet
qͦd talib p̃stat: ut eiꝰ scẽ sollempnitati possimꝰ int̾esse: & de
spe eiꝰ miscdia gaudere Nec minor est eiꝰ potencia uł pie¬
tas: quam si miracula eiꝰ frequentius fiant.
ecesse est enĩ ut ꝑ omnẽ eccłim cessantib signis: manife¬
stent᷑ illi qui sint. qͥ uniuersalem fidẽ ꝓpt̃ p̃sentia mira¬

Expanded text:
icet instante jam tempore Antichristi, cujus faciem, ut scriptum est, praecedet egestas , cessare videantur; praestantior tamen sanitas animae semper ejus meritis obtenta praebetur. Cessare autem divina miracula, vel ibi, vel alias, nostrorum enormitas peccaminum facit: qui post revelatam Christi gratiam retro sumus conversi. fidelis populi, nullam in Capharnaum potuerit patrare virtutem. Nos ergo non sumus digni, vt illo fauore sanctus iste Pater nos soueat, aut consolari dignetur: quo sibi placitos alumnos lætificare consueuit. Hoc solum quippe magnum nobis debet videri: quod talibus præstat, vt eius sanctæ solemnitati possimus interesse, & de spe misericordię eius gaudere. Nec minor est eius potentia vel pietas, quam si miracula frequentaret.ecesse est, ut per omnem Ecclesiam cessantibus signis, manifestetur qui sint illi qui universalem fidem, propter praesentia mira
Abbreviated transcription (Latin):
nissima. Ogenitrix głosa. osublimis sponsa : cuiꝰ uiscerib auctor
cęli t̾ręq cõmittit᷑. Ofelicia oscula lactentis labris impressa. cũ
int̾ crebra indicia reptantis infantiae. ut pote uerus exte filiꝰ
rem tuũ ipsa concipiens. edidisti in tẽpr puberẽ: quẽ habebas
ante tẽꝑa conditorẽ. Ofelix puerperiũ: lȩtabile angłis. obta¬
bile scĩs: necessarium ꝑditis: congruum ꝓfligatis. Qui post
multas assũptȩ carnis iniurias. & adultimũ uerberatus flagris:
potatus fellȩ affiruis patibulo: ut te uerã matrẽ ostenderet:
uerum se hominẽ patiendo monstrauit.

Expanded text:
nissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cum inter crebra indicia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius rem tuum ipsa concipiens edidisti in tempore puberem, quem habebas ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, potatus felle, affixus patibulo, ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem patiendo monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
splendorẽ in hanc nr̃am occiduam regionẽ uenire : diui¬
no nutu donatũ sit. Neq abre credimus contigisse quod
clientem unicȩ dilectũ bentũ uidelicet maurũ: has in partes
adhuc uiuens dirererit : et demum se transferri uoluerit:
Forte enĩ cum scã mens eiꝰ adeo dilatata esset ut omnẽ mundũ
simul conspiceret: hunc locum sibi qͦdã occulto consilio specialit̃
delegauit. Uiderit gͦ quisqͥs est locus tam multis usq quaq.
tantũ desiderabilis ñ negat᷑: quanti habendus sit: quantaq
reuerentia ex colendus.

Expanded text:
splendorem in hanc nostram occiduam regionem venire, diuino nutu donatum esse. Nec abs re credimus cōtigisse, quod clientem vnice dilectum, beatum videlicet Maurum, has in partes adhuc viuēs direxerit, & demum se transferri voluerit. Forte enim, cū sancta mens eius adeo dilatata esset, vt omnem mundum simul conspiceret: hunc locum, sibi quodam occulto consilio specialiter delegit. Viderit ergo quisquis est, cui locus tam multis vsquequaque tantum desiderabilis non negatur: quanti habendus sit, quantaque reuerentia excolendus.
Abbreviated transcription (Latin):
sinilit̾ abutrisq gerunt᷑. Oysterii itaq maiestate. separata qua
sub moyse omĩa infigura contingebant : de cetero multa reppe¬
ries quȩ similia tanquã subuno spũ gesta: noster iste patrauit:
Et hoc equidem pͥuilegium utrisq est cõmune: qͦd ambo sunt le¬
gis latoresl¬

Expanded text:
similiter, ab utrisque geruntur. Mysterii itaque majestate separata, qua sub Moyse, omnia in figura contingebant , de caetero multa reperies, quae similia, tanquam sub uno spiritu gesta, noster iste patravit. Et hoc equidem privilegium utrisque est commune, quod ambo sunt legislatores
Abbreviated transcription (Latin):
affecti: & dõ gr̃ĩs ago. qͦd in uobis pietatẽ xp̃iane unitatis
agnosco. Sic̃ enĩ ipsã frequentia ur̃a testat᷑: intelligitis diei
huiꝰ recursũ ad cõmunẽ lȩticiã ꝑtinere: & honorẽ cȩlebrare
tocius gregis. ꝑ annua festa pastoris. Nam licet uniuersa ȩccła
dĩ. distinctis sit ordinata gradib ut ex diuersis m̃bris sacrati
corꝑis subsistat. in tegritas: om̃s tam̃ in xp̃o unũ sumꝰ. nec qͥsqͣn¬
ab alteruis ita est diuisus officio: ut non ad conerionẽ. ꝑtineat
capitis cuius libet humilitas portionis.

Expanded text:
affectu, & Deo gratias ago, quod in vobis pietatem Christianæ vnitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis diei huius recursum, ad communem lętitiam pertinere, & honorem celebrare totius gregis, per annua festa Pastoris. Nam licet vniuersa Ecclesia Dei, distinctis sit ordinata gradibus, vt ex diuersis membris, sacrati corporis subsistat integritas, omnes tamen in Christo vnum sumus, nec quisquam alterius ita est diuisus officio, vt non ad connexionem pertineat capitis, cuiuslibet humilitas portionis.
Abbreviated transcription (Latin):
onsolum aut̃ lauit nos apeccatis nr̃is infanguine suo. quan¬
do sanguinẽ suũ dedit. incruce. ꝓ nobis. sed quando unus¬
quisq nr̃m in mysterio sacro scȩ̃ passionis illius baptismo aquȩ
ablutus est. Uerũ etiã cotidie tollit peccata mundi. la-
uatq nos apeccatis nr̃is cotidie insanguine suo: cũ eiusdẽ be-¬
atȩ passionis ad altare memoria replicatur: cũ panis & uini
creutura in sacram̃tũ carnis & sanguinis eiꝰ. in effabili spiritꝰ
sc̃ificatione transfert᷑. Sicq corpus &sangius illius ñ infideliũ
manib ad pernitiem ipsoꝵ fundit᷑ & occidit᷑ sed fidelium
ore suam sumit᷑ in salutem.

Expanded text:
on solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum in cruce pro nobis dedit, vel quando unusquisque nostrum in mysterio sacrosanctae passionis illius baptismoque ablutus est aquae, verum etiam quotidie tollit peccitaque nos a peccatis nostris quotidie in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus inefsanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad pernitiem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem.