comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fice uidicauit: ueiit hora nõ necessi¬
tatis s uolũtatis. nõ condicioĩs s po¬
testatis. Quid ergo fres qr illis et il¬
lis respõdimꝰ. nichil dicemꝰ qͥd sibi
uelint hydrie qͥd aqua ĩ uiũ ꝯuer¬
sa : quid architriclimnꝰ qd spõsus qͥd
mat iħu ĩ mysterio qͥd ip̃e niptie:
Dicenda sũt oĩa: s onerũdi nõ estis.
Uolui quidẽ in noĩe dñi hesterno die et
quo solet sermo deberi taritati ur̃e
id age uobiscũ: s nõ sũ ꝑmissus ne¬
cessitatib quibusdũ impediẽtib. Hi
ergo placet sr̃itati ur̃e hoc qd ad mys
mẽt uemãt audituri: ut nec frau¬
demꝰ studiosos nec grauemꝰ fastidio
mur angustia ne sermonẽ inchoatũ
ĩpleremꝰ: in hodiernũ diẽ distulimꝰ:
ut ea que ĩ hot facto euãgelite lectiõis
mystice ĩ sacͣmẽtis posita essẽt: ip̃o ad¬
morari dutiꝰ ĩ cõmẽdando dei mira
rã cotidiana miracła facit: que hõib
nõ facilitate s assiduitate uiluerũt.

Expanded text:
it; venit hora non necessitatis, sed voluntatis, non conditionis, sed potestatis. 13. Quid ergo, fratres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mystnient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidiomur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso admorari diutius in commendando Dei miracreaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs matri sue. mulier ecte filius
tuꝰ: et ad discipulũ eite mat̾ tua.
Cõmẽdat matrẽ disciplo⁊ ꝯmen¬
dat matrẽ prioe matre moriturꝰ:
et ante matris mortẽ resurrecturꝰ.
Cõmẽdat hõ hoĩ hoĩez. hoc pepere¬
rat maria. Illa hora iã uenerat
de qua tũc dixerat: nondũ uenit
hora mea. Qñtũ arbitror frẽs re¬
sponsũ est hereticis: mathematicis
respondeamꝰ. Et ip̃i unde conãt

Expanded text:
 ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd huc uenisti: Et sĩt ille obmutuit:
sic et isti. Quid enĩ ꝓdest strepitꝰ oris
muto corde: Nouerũt quippe ĩtꝰ apud
semetip̃os nõ se habe̾ qd̾dicãt. Intꝰ ob-¬
mutuerũt: foris ꝑstrepũt. Audiũt uelĩt

Expanded text:
uid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , uid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
memoiui dictũ est: ĩ semĩe tuo bñdicẽt᷑
ões gẽtes. Et qͥs nõ uideat cuiꝰ habeat
figurã unnicus eiꝰ⁊ qͥ sibi ad sacrificiũ
quo ip̃e ĩmolãdꝰ ducebat᷑ ligna porta¬
bat. Portauit em̃ dñs crucẽsuã: sũ euã¬
geliũ loquit᷑. Hoc de tertia hydria ꝯme¬
morasse sufficet. De dauid aũt qͥd dicã.
qd̾ ad ões getes ꝑtinebat ꝓphetia eiꝰ: qñ
mõ auduumꝰ psalmũ. et difficile ẽ ut
dicat᷑ psalmꝰ ĩ quo hoc nõ sonet: ꝑ cer¬
te ut dixi mõ cãtauimꝰ Surge deꝰ ui¬
dica t̾rã: qm̃ tu heditabis ĩ oĩb gẽtib.
Et ideo donatiste tanꝙ̃ ꝓecti de nuptiis:
sĩt ille hõ qͥ nõ habebat uestẽ nuptialẽ:
nõ hab uestẽ nuptialẽ. Nõ em̃ uolũt cõ¬
sonare uot illiꝰ qͥ amitꝰ erat spõsi ⁊ ait:
hic est q̃ baptirat. Nec ĩmerito illi qͥ
nõ habebat uestẽ nuptialẽ: hoc ꝑ ũtre¬
pacionẽ obiectũ ẽ qd̾ nõ erat. Amice ⁊¬

Expanded text:
um est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Et quis non videat cujus habebat figuram unicus ejus, qui sibi ad sacrificium, quo ipse immolandus ducebatur, ligna portabat? Portavit enim Dominus crucem suam, sicut Evangelium loquitur . Hoc de tertia hydria commemorasse suffecerit. 13. De David autem, quid dicam quod ad omnes gentes pertinebat prophetia ejus; quando modo audivimus Psalmum, et difficile est ut dicatur psalmus ubi hoc non sonet? Sed certe, ut dixi, modo cantavimus, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et ideo Donatistae tanquam projecti de nuptiis: sicut ille homo qui non habebat vestem nuptialem, non habet vestem nuptialem: non enim volunt consonare voci illius qui amicus erat sponsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ firmitatẽ sĩc lapis dictꝰ ẽ quẽ reꝓ¬
buuerũt edificates: s ꝓptẽ stoliditatẽ
⁊ duritiã stulticie: qr eis quos adorabãt
siłes facti erãt. Adoeabãt em̃ ĩsensa¬
ta simulachia: parit̾ ĩsensati. Unde ĩ¬
sensati: Qm̃ ĩ psalmodicit᷑ similes il¬
lis fiãt qͥ saciũt ea: et oẽs qͥ ꝯfidũt ĩ eis.
Pdeo cũ ceperĩt hoĩes deũ adorare quid

Expanded text:
tem, sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: adorabant enim insensata simulacra, pariter insensati. Unde insensati? Quoniam in Psalmo dicitur, Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Ide
Abbreviated transcription (Latin):
filii. Cu cait noĩat᷑ pat̾ et filiꝰ tanq̃
due metrete noĩant᷑: tũ aũt ibi ĩtelli¬
git᷑ spñisscũs tres metrete. Peo nõ dictũ
est cametes capiebãt metretas aliebi¬
nas alie t̾nas: s ip̃e sex hyduie capiebãt
metretas binas uł tnas. Canꝙ̃ dicẽt
⁊ qñ dicobinas: etiã sp̃m pr̃is ⁊ filiitũ

Expanded text:
Filii. Cum autem nominatur Pater et Filius, tanquam duae metretae nominantur. cum autem ibi intelligitur Spiritus sanctus, tres metretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico bina
Abbreviated transcription (Latin):
la scptura: s nchil sapit si nõ ibi xp̃s
ĩtellignt᷑. Intẽdite aũt qd ip̃e uit: que
sĩpta sũt ĩ lege ⁊ ꝓphetis et psalmis de
me. Nouimꝰ aũt legẽ ex quib tꝑib
narret: id est ab exordiomũdi. In p̾uci¬
pio fecit deꝰ celũ et trã: in de usq ad hͦ.
tẽpus qd̾ muĩt agimꝰ sexta etas ẽ: ut se

Expanded text:
it, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas
Abbreviated transcription (Latin):
tes in eũ s potiꝰ falsitas liberabit.
Immo uõ cedat falsitas ueritati: et
ꝯfundãt᷑ oẽs qͥ ꝓptẽa se uolũt uideri
fallatẽ : et nolũt sibi dici. nõ uobis
credimꝰ qr mẽtum: cũ ip̃a uerita¬
tẽ dicãt esse mentitã. Quib tñ si di¬
camꝰ unde nostis dixisse xp̃m. quid
ni et tibi ẽ mulier: euãgelio se credi¬
disse respondẽt. Cur ergo nõ tredũt
euãgelio dicẽti : erat ibi maria nĩr
ih̾u. et dixit ei mat̾ eiꝰ: Aut si hoc ⁊¬
mentit᷑ euãgeliũ: quomõ ei credit᷑
qr dixerit ilis qͥd mͥ et tibi est mulier :
Cur nõ potiꝰ miseri et qd ita nõ ex¬
tranee. s matri dñs respõderit fide¬
lit̾ credũt: et cur ita responderit pie
querũt: Multũ enĩ int̾ est int̾ eũ
qͥ dicit uolostire qͣre xp̃s hot matri re¬
spõderet: et eũ qͥ dicit scio qd̾ hoc xp̃s

Expanded text:
tes in eum, sed potius falsitas liberabit. tes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundantur omnes qui propterea se volunt videri fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse Christum, Quid mihi et tibi est, mulier? Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum q
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ euãgeliũ. Nullꝰ uobis coerũ¬
pat hãc fidẽ: si uultis seruare spõso
castã u̾gnntatẽ. Si aũt querit᷑ a uo¬
bis cur hoc matri respõderit dicat qͥ
ĩtelligit: q̃ aũt nondũ intelligit fir¬
missie credat et hoc respondisse. et tñ
matri respõdisse ihm. Hac pietate
merebit᷑ etiã intellige̾ tur ita respõ¬
derit: si orando pulset nõ rixando ac¬
cedat adhostiũ ueritatis. Cantũ ca¬
ueat nedũ se putat stre aut erubes¬
cit nestire cur ita respõderit: cogat᷑
crede. aut euãgelistã mentitũ fuis¬
se qͥ ait. erat ibi mat̾ iħu: aut ip̃m
xp̃m falsa morte passũ ꝓpt̾ delicta
nr̃a. et falsas cicatrices ostendisse
ꝓpt̾ iustifitationẽ irr̃a: falsũq dixis¬
se.si mãseritis ĩ uerbo meo uere dis¬
cipuli mei estis: et cognoscetis ueri¬
tatẽ et ueritas liberabit uos. Hi enĩ
falsa mat falsa caro falsa mors
falsa uuluera passiõis false citatri¬
tes resurrectioĩs: nõ ueritas treden¬

Expanded text:
. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas creden
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Quã si nõ habuit: sine spũstõ
erit. Et quonõ corpꝰ tuũ sine spũ
qd̾ ẽ nĩa tua si fu̾it moetuũ ẽ: sic aĩa
tua sine spũscõ id ẽ sine caritate si
fuit mortua deputabit᷑. Ergo me¬
tretas binas capiebãt hydeie: qr ĩ

Expanded text:
bit: quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est; sic anima tua sine Spiritu sancto, id est, sine charitate si fuerit, mortua deputabitur. Ergo metretas binas capiebant hydriae, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ⁊ ĩ eccłia qd est hot sacramẽtũ m̃g¬
nũ: erũt duo ĩ tarne una: Cũ de cdã
et eua sc̃ptura geneseos loq̃ret᷑: unde
uentũ est adhec uerba. Proptẽa relĩ¬
quet hõ patrẽ ⁊ mr̃ez et adherebit uxo¬
ri sue: et erũt duo ĩ tarne una. Hic gͦ¬

Expanded text:
o et in Ecclesia. Quod est hoc sacramentum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . Si
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩtellecto xp̃o: qͥd tã insipidũ et fa¬
tuũ inuemes:. Intellige ibi xp̃m nõ
solũ sapit qd̾ legis fetiã mebriat mu¬
tãs mentẽ a corꝑe: ut p̃terita obliuis¬
tẽs ĩ ea que ante sũt extendaris. Ergo
ꝓphetia ab antiqs tꝑib ex quo ꝓrsus
turrit ordo nastentiũ in gene hũano
de xp̃o nõ tacuit: s octultũ ibi erat ad¬
huc enĩ erat aqua. Ilude ꝓbamꝰ ꝙ oĩ

Expanded text:
o, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, ex quo prorsus currit ordo nascentium in genere humano, de Christo non tacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde probamus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ret ammꝰ nr: insi ad mysteriũ tinta¬
tis. E forte nec sic debemꝰ ĩde cito iã
sensũ nr̃m auerte̾ qr dixitbinas uł t̾¬
uas: qr noĩato pr̃e et filio ꝯ sequẽt᷑ et
nõ est pr̃is tantũmodo aut filii tr̃umõ¬

Expanded text:
ret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, consequenter et no
Abbreviated transcription (Latin):
tius: ĩuenit discipłos suos dubitãtes
de ip̃o quẽ setuti erãt. Diderũt eñ eũ
mortuũ et nõ sꝑauerũt eũ resurrectu¬
rũ: et tota spes eoꝵ ꝯtidit. Unde illela¬
tro laudatꝰ ip̃o die meruit esse ĩ ꝑadi
de illo discipuli dubitarũt. Ergo ĩue¬
int eos mitãtes et quodãmõ arguẽtes
seipos: ꝙ ĩ illo redẽptionẽ sꝑauerũt.
Dolebãt tñ eũ sine tulpa octisũ: qr mo¬

Expanded text:
dubitantes de ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradistum , quando de illo discipuli dubitaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, q
Abbreviated transcription (Latin):
a moyse et oĩb ꝓphetis: int̾p̃retãs illis
ĩ õĩb sc̃pturis q̃ de ip̃o erãt. Itẽ aliolo
to tũ palpari se manib discipłoꝵ uo¬
luit ut crederẽt qi ĩ corꝑe resurrexerat:
hi sũt inq̃t sermões quos locutꝰ sũ ad
uos cũ adhuc essẽ uobiscũ: qr oportet
ĩpleri oĩa que stͥpta sũt ĩ lege moysi et

Expanded text:
Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant. » Item alio loco, cum etiam palpari se manibus discipulorum voluit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃mẽtoꝵ oꝑa detege̾ qͣntũ ille donat:
ĩ tuiꝰ noĩe uobis ꝓmisimꝰ. Erat ꝓphe¬
tia antiqs tꝑib: et a ꝓphetie dispẽsa¬
tione nulla tꝑa tessauerũt. B illa ꝓ¬
phetia qñdo ĩ illa. xp̃s nõ intelligebat᷑.¬
Dicit apłs: quid ĩtelligamꝰ ĩ ista a¬
qua. Usq ĩ hodiernũ in qͥt diẽ ꝙ̃diu
legit᷑ moyses id ip̃m uelamẽ suꝑtor eoꝵ

Expanded text:
sacramentorum operta detegere, quantum ille donat in cujus nomine vobis promisimus. Erat prophetia antiquis temporibus, et a prophetiae dispensatione nulla tempora cessaverunt: sed illa prophetia, quando in illa Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum
Abbreviated transcription (Latin):
adefit eua de late: mortuo xp̃o lancea
ꝑtutit᷑ latꝰ ut ꝓfluãt sacͣmẽta quib
formet᷑ eccłia. Qui nõ appareat qr ĩ illis
tũc factis futã figurata sũt. qñquidẽ
dicit apłs ip̃m adã formã futuri esse:
oĩa mystice. Neq em̃ uere nõ poterat deꝰ
uigilati costã educẽ femĩa q formare:
An forte ne dolet latꝰ qũ costa detracta
ẽ ꝓpt̾ hoc oporte̾t ut ille dormiret. Qauis
est qͥ sit dormiat : ut ei ossa nõ eiugilãti
euellãt᷑: An qr deꝰ euellabat: ꝓptẽa hõ
nõ sentiebat: Poterat ergo et uigilãti
smne dolore euellẽ qͥ poterat dormiẽti: s
ꝓculdubio hydeia pinia ĩplebat᷑. ꝓhe¬
tia illiꝰ tꝑis: de futõ istotꝑe dispẽsaba¬

Expanded text:
o lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? gurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti. Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temporis de futuro isto te
Abbreviated transcription (Latin):
habet ĩ integra fide. Pmo si platet
eis quos p̃posueramꝰ: quib quidẽ iã
ex magna ꝑte respõdebimꝰ. Ez ne ar¬
bitrent᷑ nos nõ habe qͥd dicamꝰ de his
uerbis que matri dñs respõdit: uos
magis adu̾sꝰ illos ĩstrumꝰ. Nã illis
refellendis: puto qd̾ sufficiãt que iã
dicta sũt. Cur ergo ait matri filiꝰ⁊
bat matrẽ. Hater ergo erat carms
mater hũanitatis: mater ĩfirmita¬
tis quã suscepit ꝓpt̾ nos. Miraculũ
aũt qd̾ facturꝰ erat sid̃m diuĩtatẽ fac¬
turus erat: nõ scd̾m ĩfirmitatẽ std
tus erat. B ĩfirmũ dei: fortior ẽ hõi¬
bus. Miratulũ ergo exigebat mat̾
At ille tanꝙͣ̃ nõ agnoscens uiscera
diuĩa tanꝙͣ ditẽs. Qd̾ de me facit mi-¬
meã nõ gemasti. S qr gemusti ĩ fir¬
mitatẽ meã: tũc te cognostã sũ ip̃a

Expanded text:
habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius,bat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundum tus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera divina; tanquam dicens, Quod de me facit mimeam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cog
Abbreviated transcription (Latin):
tate quãdo moreret᷑. Nã si ante mo
ri quã disciplos elegiss. Et si forte
moreret᷑ iã electis eruditisq discipłis:
p̃staret᷑ ei et nõ ip̃e hot facet. At u̾o
qr uenerat ĩ manu hubes quãdo iret
qñdo rediret quousq ext̾reret: et cui
ciã moriẽti⁊ ut nobis ostendẽt spem
ĩmortalitatis eccł̃ie sue ĩ capite ostẽ¬
dit: quid mẽbra expectare deberẽt.
Resurget etiã in ceteris mẽbris: qͥ
resurrexit ĩ capite. Hora ergo nõdũ
uenerat oportuntas nondũ erat:
uotandi erãt discipłi ĩmmĩtiandũ e¬
rat regnũ celoꝵ ͥ faciẽde erãt u̾tu

Expanded text:
tate quando moreretur. At si ante mortate quando moreretur. At si ante morri quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, fac
Abbreviated transcription (Latin):
miuis datis seruꝰ exiret. Inmo
uo nõ ĩtraret si liber esẜ: s ĩtrauit
quo eũ dñs error et dña cupiditas
traxit. Unde et ueritas dicit. Dĩs
q̃ facit pct̃m : seruꝰ est pct̃i. Quare gͦ
dixit : nondũ uenit horu men. Hu¬
gis qr ĩ potestate habebat quãdo mo¬
reret᷑ nondũ uidebat esse oportu-¬
nũ ut illa potestate uteret᷑. quo¬
mõ nos fr̃es uerbi gr̃a sic loqm iã
certa hora est qua exeamꝰ ut celebre¬
mus sacramẽta. Bi ante exeamus
quã opus ẽ. nõne ꝑusi et p̃posteri
sumꝰ: Niua ergo nõ facimꝰ insi
cũ oportunũ est: ꝓptea ĩ his agẽdis
cũ ita loqͥmi᷑ factũ ꝯsideramꝰ Qd
est ergo nondũ uenit hoca mea. Qͣn¬
do ego scio oportunũ me pati quãdo
passio mea utilis erit nondũ uenit
ip̃a hora: tũt uolũtate patiar ͥ ut
int hora mea. et potestatẽ habeo po¬
nẽdi uĩa meã et iterũ sumẽdi eã.
Deuerat ergohora: habẽs in potes¬

Expanded text:
nummis datis servus exiret. Imo nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut it hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potes
Abbreviated transcription (Latin):
beo iterũ sumẽdi eã: nemo tollet eã
a me ẜ̾ ego pono eũ u meĩpo et iteꝵ
sumo eã. Ergone ip̃a potestas sub
dicẽti potestatẽ habeo ponẽdi aĩa
meã et iterũ sumẽdi eã: et querãt
q̃re sit dictũ nondũ uent hora mea.
Net ideo iã sub fato ponãt condito¬
rẽ celi creatoeẽ atq ordinatorẽ syde¬
rũ: qr si esẜ fatũ de syderib nõ pote¬
rat esse sub necessitate syderũ tõdi
fallacias hõib: tendũt ad capien¬
dos hoĩes et hot ĩ plateis. Nã q̃ tẽ¬
dũt ad capiẽdas feras: uł ĩ silius
atqs ĩ solitudĩe id agũt. Quã nnfe¬
litit᷑ uam sũt hoĩes: quib capien¬
dis ĩ foro tendit᷑. Nũmos accipiũt
cũ se hõib hoĩes uendũt: dãt isti
nuimos ut se uanitatib uendant.
Intrãt emĩ ud mathematitũ ut e¬
mãt sibi dños quales muthemati¬
tis dare placuerit: uel saturnũ uł
iouẽ uł mercuriũ uł si qͥd est aliud
sacrilegi nois. Intrauit liber: ut

Expanded text:
 iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso, et iterum sumo eam . Ergone ista potestas sub dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditfallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa regna traꝵ: et creuisse illũ lapidẽ
⁊ factũ esse montẽ nĩgnũ: ita ut ĩplet
unu̾sã faciẽ t̾re. Quid aꝑtiꝰ fres mei:
Lapis de mõte p̃cidit᷑ ip̃e ẽ lapis quẽ re¬
ꝓbauerũt edificãtes: et factꝰ ẽ incaput
anguli. De quo mõte p̃tidit̾ insi de r̾gno
natꝰ ẽ. Et p̃cidit᷑ sine mãib sineoꝑe hũa¬
no: qr sine ãplexu maritali de ugie ex¬
ortꝰ ẽ. Hõs ille unde p̃tisꝰ ẽ: nõ ĩpleuat
unnisã faciẽ t̾re. Nõ enĩ tenuerat reg¬
nũ uideoꝵ oes gẽtes. At uo regnũ xp̃i¬
occupare. Iã ad sextã etatẽ ꝑtinet io¬

Expanded text:
crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut impleret universam faciem terrae . Quid apertius, fratres mei? Lapis de monte praeciditur: ipse est lapis quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . De quo monte praeciditur, nisi de regno natus est? Et praeciditur sine manibus, sine opere humano; quia sine amplexu maritali de virgine exortus est. Mons ille unde praecisus est, non impleverat universam faciem terrae: non enim tenuerat regnum Judaeorum omnes gentes. At vero regnum Chrioccupare. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
Filius dauid scdm carnẽ dñs daiud
scdm duũtatẽ: sit marie filiꝰ sidm
tarnẽ et marie dñs sid̾m maiesta¬
tẽ. Nuia ergo nouerat illa mat̾ di¬
unnitatis. et ꝑ diuĩtatẽ futuꝵ erat
miraculũ qd̃ petebat: respõdit ei.
Quid m̃ et tibi ẽ mulier: r ne
putes qd te negẽ matrẽ: nondũ ue¬
int hora mea. Ibi em̃ te agnostã:
tuiꝰ mat̾ es. ꝓbemꝰ si uerũ est. Qũ¬
do pussꝰ est dñs sicut idẽ euãgelis

Expanded text:
s David secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cujus mater es. Probemus si verum est. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
uult euãgeliũ sui credit: q̃ aũt dicit.
stio qđ hoc xp̃s nõ matri respõderit:
ip̃m euãgeliũ arguit de mẽdacio:
matri respõderit. Ille singulariter
natꝰ de pr̃e sine matre de matre si
patre. sine matre deꝰ smne patre hõ:
sine matre ante tꝑa. sine patre ĩfi¬
ne tẽpoꝵ: qd̾ respondit matri respõ¬
dit. qr erat ibi mat ihu: et dixit ei
mater eiꝰ. Hoc totũ euãgeliũ loquit᷑.
Allic nomniꝰ qr erat ibi mat iħ̾u u¬
bi nouimꝰ qd̾ dixerit ei. qͥdm̃ et tibi
ẽ mulier: nondũ ueint hora mea.
Totũ credamꝰ: et qd̵ nondũ intelli¬
gimꝰ reqͥramꝰ. Et pͥmũ hoc uidete
thematici occasionẽ sallacie sue: q̃a
dixit nondũ uenit hora mea. Et si hoc
scdm mathematicos dixit: sacrilegiũ
fecimꝰ ĩcendendo codites eoꝵ. Si aũt
hora meu. Dicũt enĩ uamloqui: et
seducti seductores. Dides qr sub fato
erat xp̃s : qr dicit nõdũ ueiit hor
mea: Quib ergo p̾us respondẽdũ

Expanded text:
vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, matri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte,thematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si authora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendu
Abbreviated transcription (Latin):
eñ cognouit pł qđ utiq semꝑ noue¬
rat ⁊ et anteꝙͣ de illa natꝰ ess in
p̃destinaciõe nouerat matrẽ: et ã¬
teꝙͣ ip̃e deꝰ crearet de qua ip̃e homo
trearet᷑ nouerat matrẽ. Es ad qͣn¬
dã horã in mysterio nõ agnoscit:
et ad qͣndã horã que nondũ uen̾at
ĩ mysterio rursus agnostit. Tũt em̃
agnouit: qnͣ̃do illud ⁊ qd peꝑit mo¬
riebat᷑. Nõ enĩ moriebat᷑ ꝑ qd facta
erat maria: s moeiebat᷑ qd̵ factũ
erat ex maria. Nõ moriebat᷑ etm
de tredentiũ quis ꝑ quã uenerat.
Uenit enĩ ꝑ matrẽ feminã deꝰ. et
dñs celi et t̾re: scdm dñs mũdi. quod

Expanded text:
 semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aetde credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, Deus et Dominus coeli et te
Abbreviated transcription (Latin):
illud respõdit matri iħs. Psi nõdũ
ĩtelligit quẽadmodũ dixerit iħs. qͥd
mͥ et tibi ẽ mulier: interĩ credat qd
dixerit et qd̾ matri dixerit. Bit pri¬
mo pietas ĩ credente: et erit fructus
in ĩtelligẽte. Introgo uos ofideles
dete. erat. Unde scitis. Respondete:
hoc loquit᷑ euãgeliũ. Nuid respon¬
dit matri iħs. Respõdete: qͥd inͥ et
tibi ẽ mulier nondũ ueint hora mea.

Expanded text:
illud respondit matri Jesus. Sed si nondum intelligit quemadmodum dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles dete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et tibi e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ isto miratulo dm̃ latẽt. Didete qͥd aat.
Quia oportebat ĩpleri ĩ xp̃o: q̃ de illo
scͥpta sũt. Llbi sĩpta sũt. In lege in qͥt
et ꝓphetis ⁊ psaliis. Nichil sc̃pturaꝵ
ueterũ pretinisit. Illa erat aqͣ. Et ideo
dicti sũt illi a dño ĩsensati: qr eis adhuc
aq̃ sapiebat nõ uiiũ. Quõaũt ferit de
aqͣ uinũ: Cũ cperuit eis sensũ ⁊ exposu-¬
it eis sipturas ĩtipiẽs a moyse ꝑoẽs ꝓphe

Expanded text:
latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũq tu narras: et dixit ei mat̾ eiꝰ
et respondit ei ih̾s quid inͥ et tibi est
mulier. Quare hoc. nisi qr utrũq
uerũ est: Illi aut in eo uolũt crede
euãgeliste qđ uarrat iħ̃m dixisse ⁊¬
matri quid in et tibi est mulier: et

Expanded text:
Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bi mat̾ ihu. Uenerat aũt
illuc ĩuitatꝰ iħs ad nuptias: cũ dis¬
cipulis. Tenemꝰ duas sentẽtias:
ab euãgelista ꝓlatas. Erat ibi ma¬
ter ihu: euãgelista dixit. Quiddi¬
xerit matri sue iħs: ip̃e euãgelista
dixit. Et quomõ dixit respondisse
matri sue iħm. ut p̾mo dicẽt ait il¬
li mater eiꝰ: Uidete frẽs: ut adusꝰ
lĩguã serpẽtis mimitã u̾giitatẽ
cordis habeatis. Illit in ip̃o euãgelio
eo ip̃o euãgelista narrãte dicit᷑ erat
ibi mat̾ ihu: et dixit illi mat̾ eius.
Quis hot narrut. Iohãnes euãge¬
lista. Et q̃d respondit matri iħs:
Nuid inͥ et tibi ẽ mulier: Nuis hoc
narrat. Idem ip̃e iohes euãgelista.
Oeuãgelista fidelissĩe et ueratissi¬
me: tu in narras dixisse ihm quid
ni et tibi ẽ mulier. Cur ei nõ appo¬
siusti matrẽ quã nõ agnostit. Nã
tu dixisti qr ibi erat mat̾ iħu: et q
dixit ei matͥ eiꝰ. Cur nõ potiꝰ dixisti:
erat ibi maria. et dixit ei maria:

Expanded text:
enerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria?
Abbreviated transcription (Latin):
copia deserit. Uertũ senem illũ ex gẽ¬
te ur̃a natũ ẜ ĩ errore ur̃o nõ relictũ.
meruit teneri decrepitꝰ ĩ hac lute qͦ¬
usq uidẽt uerã lucẽ. Quẽ quidẽ iñ
etas ꝯpellebat ire: s expectabat sus¬
ciꝑe quẽ sciebat uenire. Cũ iste se¬

Expanded text:
m illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste se
Abbreviated transcription (Latin):
tis uł nacioĩs hoĩes xp̃o deberẽt testĩo¬
nũ ꝑhibe: E si hoc dicitis: respon¬
debit quidẽ ille uobis. Nõ sũ missus:
nisi ad oues que perierũt domꝰ istł.
uos dignos uite etue iudicastis. et¬
te inqͥt dũtimꝰ nos ad gẽtes: demõ¬
stremꝰ etiã nos ex gentib xp̃otestĩo
mũ fiusse ꝓlatũ. qm̃ ueritas nõta¬
tuit clamãdo etiã ꝑ lĩguas ĩmincoꝵ
suoꝵ. Nõne qñdo ille poeta facũdis¬
simꝰ int̾ sua carmĩa iã noua ꝓge¬
mes celo demitit᷑ alto dicebat: xp̃o
testĩomiũ phibebat: In dubiũ hoc
ueniat: insi alios ex gẽtib idoneos
st babilonis nõ pͣt̾rtta. Dic na¬
buchodonosor q̃d ĩ fornate quo tres
uiros iustos ĩiuste miseris: dic dic.¬
q̃ͣd tibi fuerit reuelatũ. Nõue in qͥt¬
Et aĩt ei. Dere rex. Eite inqͣt e¬
go uideo qͣtuor uiros solutos deã¬
bulãtes ĩ medio ignis et torruptõ
nulla est ĩ eis: et aspectꝰ qͣrti sum¬

Expanded text:
tis vel nationis homines Christo debent testimotis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos efuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inqEt aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti sim
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ esse nõ sũ ego: s ecce uenit post
me ciuꝰ pedib nõ sũ dignꝰ soluẽ cor¬
rigiã calciamẽti eiꝰ. Ofidelis testis
et amite ueri sponsi. qͣntũ te hũ-¬
liauisses: si ad corrigiã taltiamẽti
eiꝰ soluendã dignũ te esse dixisses.
tib cõtradicis. Et hec a te dicta sũt:
se uenit extelsus hũilis. ĩplende dispẽ¬
sacõis sue grã ut a te baptizaretur
mũ ꝓtuleris. audiãt ĩuici q̃ audi¬
re uolũt. Ette inq̃t agnꝰ dei: ecte
qͥtollit prta mũdi. Et adietit. Tu
adme uenis baptizari: ego a te de¬
beo buptizari. Agnouit seruꝰ dñm.
agnouit uĩculis originalis pcci ob¬
ligatꝰ ab oĩ nexu pc̃ti liberũ: agno¬
uit p̃to iuditẽ. agnouit treatura tre¬
atorẽ: agnouit paranỹphus spõsũ.¬
Nã et hec uox iohis est q̃ hab spon¬
sã sponsꝰ est: amitꝰ aũt sponsi stat
testes tãta testionia exlege ur̃a. et
ex gẽte uẽu: am adhut ĩpudẽtia in¬
una audebitis dice̾: qd̾ alteriꝰ gen¬

Expanded text:
 non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. tibus contradicis. Et haec ante dicta sunt e venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur,nium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura CreatoreNam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat,testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gen
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ sibi ꝯuemũt testes uerita¬
tis: ecte quẽadmodũ ꝯiuntũt filios
falsitatis. Sufficiũt uobis ista o
iudei: an adhut ad uẽa ꝯfusionẽ ex
lege et ex gente ur̃a alios ĩtrodute¬
mus testes. ut illi testĩomũ ꝑhibe¬
ant cui ꝑdita mẽte ĩsultates dice¬

Expanded text:
admodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dice
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. ut ueniat mat̾ dm̃ mei ad me:
Ette em̃ ut facta est uox salutatio¬
nis tue ĩ aurib meis: exultauit in
grudio ĩfans ĩ utero meo. Intelligẽs
em̃ iohes mr̃ez dm̃ sui ueuisse ad su¬
am nr̃ez: int̾ ip̃as angustias ute¬
ri adhuc positꝰ motu salutauit
quẽ uote nõ poterat. Cui postea
ip̃e iohes pcursor et amitꝰ hũilis et
fidelissimꝰ seruꝰ testis idoneꝰ effet¬
tꝰ est: tanto maior ĩ natis mulieꝵ
qnͣto estimabat᷑ esse qd̾ uõ erat. Xp̃m

Expanded text:
ei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quo
Abbreviated transcription (Latin):
et aliꝰ testis. Dit et tu abatut ꝓpħa
testĩomiũ de xp̃o. Oñe inqͥt audiui au¬
ditũ tuũ et tiui: ꝯsideraui oꝑa tua
et expaui. Que oꝑa dei iste miratꝰ
expauit. Nũqͥd fabricã mũdi iste
miratꝰ expauit: Absit. S audi qͥd
expauit. In medio inqͥt duũ c̃aliũ
cognosteris. Oꝑa tua deꝰ uerbũ ca

Expanded text:
a testimonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Sc̃oꝵ sedem̃ tũcte lux libera tar¬
in Tradet᷑: sontesq et̾na flama cre¬
mabit. Occultos actꝰ retegẽs. tũt
quisq loquet᷑ Secreta: atq deꝰ rese¬
rabit pectora luci. Tũc erit et lucto:
stridebũtq dentib ões. Eripit᷑ solis
iubar: et chorꝰ ĩterit astris. Soluet᷑
celũ. lunaris splendor obibit. Dei¬
ciet tolles: ualles extollet abimo.
Nõ erit ĩ reb hom̃i. sublime uł al¬
tũ: Iam eqnt᷑ cãꝑis mõtes. et ceru¬
la poniti. Sĩa cessabũt. tellus con¬
fracta ꝑibit. Sic parit fõtes torrẽ¬
tur: flumĩaq igni. Et tuba tũcsomi¬
tũ tristẽ demittet ab alto Orbe: ge¬
mẽs facinꝰ miserũ uariosq labores.
Tartareũq chuos mõstrabit tra de¬
hiscẽs: Et corã hic dño reges sistent᷑
ad unũ. Recidet etelo: ignisq et sul¬
furis amnis. Het de xp̃i natiuitate.
passione. et resurrectiõe. atq scđo eiꝰ
aduẽtu ita dictasũt: ut si q̃s ĩ gre¬

Expanded text:
ni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni, Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Grae
Abbreviated transcription (Latin):
di ĩ euãgelio xp̃m. Nõ est inqͥt ꝓphe¬
ta sine honoee: nisi ĩ patria sua. Acce¬
dat aũt daiud scus. testis fidelis: ex
cuꝰ semĩe ꝓcessit ip̃e. cui lex et ꝓpħe
testĩomiũ dicũt: dicat et ip̃e de xp̃o.
Adorabũt inqͥt eũ ões reges tre: oẽs
gẽtes seruiẽt illi. Qui seriuiẽt: Dit
cuiseriuiẽt. Uis audire cuiͦ Dixit dñs

Expanded text:
di in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩb ꝯusatꝰ est. Eite duo testes ydo¬
uei ex lege uẽa: ex quoꝵ testĩomo nõ
sũt ꝯpũcta corda ur̃a. D alii atq alii
ex lege xp̃i testes ĩtrodutãt᷑: ut frõtes
durissiẽ ĩmucoꝵ ꝯterant᷑. Demat et
ille damel scus. iuuenis quidẽ etate.
semor uo sciẽtia at mãsuetudĩe: ꝯum¬
cat oẽs falsos testes ⁊ sĩt diucit semores
ĩ sultãtes dicebatis. tu de te testiomũ
dicis. testĩomũ tuũ nõ est ueꝵ. tessa¬
uit unctio ur̃a  insi qr ip̃e est qͥ uen̾at
scũs scõꝵ: Bi ut uos dicitis. nondũ ue¬
mõstrate unctionẽ. Si aũt qd̾ uerũ ẽ
cessauit ura unctio: agnoscite uenis¬
se sc̃m̃scõꝵ. Ip̃e est emĩ et lapis ille ab

Expanded text:
. Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est qui venerat Sanctus sanctorum? Si, ut vos dicitis, nondum vemonstrate unctionem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis
Abbreviated transcription (Latin):
luerũt: cũ ꝓptẽa magis isse ĩ galile¬
um uideant᷑. qr tiuitas eoꝵ erat na¬
eareth galilee sĩt lutas nõ tatuit.
S ĩtelligendũ est ubi a̾ngelꝰ ĩ sõp¬
mis ĩ egypto dixit ad ioseph. surge
et accipe puerũ et matrẽ eiꝰ et uade
ĩ terrã isrł: sic ĩtellectũ esse p̾mo a
ioseph ut putaret iussũ esse se ꝑge ĩ
iudeã. Ip̃a enĩ p̾mitꝰ ĩtelligi potuit
tra isrł. Porro aaũt postea quã cõpe¬
rit illit regnare filiũ herodis arthe¬
laũ. noluit obite̾ se illi ꝑitulo: cũ pos¬
set t̾ra isrł etiã sit ĩtelligi: ut et ga¬
lilea illit deputaret᷑: qr et ip̃az ppłus
isrł ĩcolebat. Quãꝙͣ et alio mõ solui
possit hec questio: qr potuit uideri pa¬
rẽtib xp̃i tũ puero de quo talia ꝑ a
gelita respõsa cognouerũt: nõ esse
habitandũ iisi in ihrłm ubi erat tẽ¬
plũ dm̃i: et ꝓptẽa redeũtes ex egypto
illut eos ituros fuisse et illic habita¬
turos insi arthelai p̃sencia trerent᷑.

Expanded text:
 Galilaeam videantur, quia civitas eorum erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit? Sed intelligendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit ad Joseph, Surge, et accipe puerum et matrem ejus, et vade in terram Israel, sic intellectum esse primo a Joseph, ut putaret jussum se esse pergere in Judaeam; ipsa enim primitus intelligi potuit terra Israel: porro autem posteaquam comperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ et matrẽ eiꝰ: qͣsi nutritiꝰ nõ
maritꝰ. Audiẽs aũt qd arthelaus
regnaret ĩuidea ꝓ herode pr̃e suo: ti¬
imuit illuc ire. Et admonitꝰ ĩ sõp¬
nis: secessit ĩ partes galilee. Arche¬
laus iste qͥ herodi patri ĩ regnũ suc¬
cesserat nouẽ ãms uidee regnũ te¬
mut ⁊ q̃ auideis ob ĩtollerabilẽ am¬
nu ferotitatẽ apud augustũ trmña

Expanded text:
rem ejus quasi nutritius, non maritus. Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo, timuit illuc ire, et admonitus in somnis, secessit in partes Galilaeae. Archelaus iste qui Herodi patri in regnum successerat, novem annis Judaeae regnum tenuit. Qui a Judaeis ob intolerabilem animi ferocita
Abbreviated transcription (Latin):
Ulti ꝓpt̾ ignoranciã historie
labũt᷑ errore: putãtes eũ¬
dẽ esse herodẽ a quo ĩ pas¬
sione sua dñs irridet᷑. Ergo herodes
ille qͥ tũ pilato postea amicitias fe¬
ct huiꝰ herodis filiꝰ fuit. qͦ nũt mor¬
tuus esse refert᷑: frat aũt arthelai
qͥ testionio patris sui herodis. adiu¬
dicãte aũt cesare augusto regni iu¬
deoꝵ suctessoe extiterat. Tricesmo
quidẽ et septimo regnisui ãno ut¬
geliũ narrat defũctꝰ est: qͥ fuit au¬
gusti cesaris qͣdeagesimꝰ quartus
iuxta cromcoꝵ fidẽ. Defũcti sũt e¬
nñ q̃ querebãt nĩa pueri. Exhoc
loto ĩtelligimꝰ: nõ solũ herodẽ s
et sacerdotes et stribas iũ eo tꝑe ne-¬
tem dm̃ fuisse meditatos. Legit᷑
etiã in iosepho: herodẽ nõnullos.
de pricipib iudeoꝵ ante mortẽ suã
netasse. Et merito: ut eis tũ quib
ante paululũ de motentũ morte trat¬
tauerat ip̃e moriẽs tausa mortis exi¬
steret. Cau surgẽs accepit puerũ et

Expanded text:
ulti propter ignorantiam historiae labuntur errore, putantes eumdem esse Herodem a quo in passione sua Dominus irridetur. Ergo Herodes ille, qui cum Pilato postea amicitias facit, hujus Herodis filius fuit, qui nunc mortuus esse refertur, frater autem Archelai, qui testimonio patris sui Herodis, adjudicante etiam Caesare Angusto regni Judaeorum successor exstiterat, trigesimo quidem et septimo regni sui angelium narrat, defunctus est, qui fuit Augusti Caesaris quadragesimus quartus, juxta Chronicorum fidem. Defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus non solum Herodem, sed et sacerdotes et Scribas, jam eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Legitur etiam in Josepho Herodem nonnullos de principibus Judaeorum ante mortem suam necasse, et merito ut eis, cum quibus ante paululum de Innocentium morte tractabat, ipse moriens causa mortis existeret. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
res adimitit᷑ et de ĩiuria nemotau¬
sat᷑: uis admmittit᷑ et religio ꝓpagat᷑
Qauisq̃s emĩ uiolẽtior xp̃o fuerit᷑: re¬
ligiosioe habet᷑ a xp̃o. Aggrediam᷑ gͦ
ĩ itmẽ dñm. siquidẽ ip̃e est uia et mo
et uitã. S et ille tã diues et largus
est ut nõ abnuat nõ resistat: ut cũ
oĩa dederit nchiloĩꝰ ip̃e oĩa posside¬
at. Aggrediam᷑ inꝙͣ illũ nõ ferro. nõ
fuste. nõ suxo: s mãsuetudĩe at bõis
oꝑib. Het sũt arina fidei nr̃e: qui¬
bus ĩ ꝯgressione certamꝰ. Ut auitẽ¬
nemꝰ mẽbroꝵ uitia ut u̾tutũ p̃mia
ꝯsequam᷑. Peius em̃ ip̃i regnare de¬
beniꝰ ĩ nobis: ut regnũ possimꝰ di¬
ripẽ saluatoris. Ait ergo euageliũ:
tores ergo sumꝰ. Raptores aũt:nõ¬
insi diripĩt aliena. Agnosco uerã
esse sententiã. Xp̃m enĩ eccłia rapu¬
it synagoge: et alienẽ gẽtes uini fa¬
ciẽdo possidẽt. Nã saluator nr̃ mis¬
a uideis negligit᷑ agẽtib octupat᷑:

Expanded text:
admittitur, et de injuria nemo causatur; vis admittitur, et religio propagatur. Quisquis enim violentior Christo fuerit, religiosior habebitur a Christo. Aggredimur ergo in itinere Dominum, siquidem ipse est via , et moret vitam; sed ille tam dives et largus est, ut non abnuat, non resistat; et cum omnia dederit, nihilominus ipse omnia possideat. Aggredimur, inquam, illum non ferro, non fuste, non saxo, sed mansuetudine, bonise sunt arma fidei nostrae, quibus in congressione certamus. Ut autnemus membrorum vitia, ut virtutum praemia consequamur; prius enim ipsi regnare debemus in nobis, ut regnum possimus diripere Salvatoris. Ait ergo Evangelium: tores igitur sumus; raptores autem nonnisi diripiunt aliena. Agnosco veram esse sententiam: Christum enim Ecclesia rapuit Synagogae, et alienae gentis regnum vim faciendo possedit. Nam Salvator misa Judaeis negligitur, a Gentibus occupatur ;