comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tie. atq ĩ unã coeũte ꝑsonã. Dus¬
cipit᷑ a maiestate hũilitas a u̾tute
ĩfiruntas ab et̾nitate mortalitas: et
resurge poss ex altero. Merito u̾gi¬
nee ĩtegritate nichil corrupcõis ĩtu¬
lit ꝑtus salutis: qr custodia pudoris¬
fuit edicio ueritatis. Talis ergo dilet¬
tissimi natiuitas decuit dei uirtutẽ
et dei sapienciã xp̃m. qua nobis et
hũamtate ꝯgruẽt: et diuĩtate p̃tel¬
leret. Nisi em̃ ess uerꝰ deꝰ nõ affer
nastẽte dño głia ĩ excelsis deo cunt᷑.
Et pax ĩtra bone uolũtatis hõib
nũtiat᷑. uidẽt enĩ celestẽ ihrłm ex oĩb¬

Expanded text:
 et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferrnascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim c
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ĩ istã singularẽ natiuitatẽ
de tarnis ꝯtupiscẽtia trãsiuit: nichil
de pt̃ti lege manauit. Dirgo regia
dauitite stirpis eligit᷑: que sacro gra¬
uida fetu diumã hũanãq ꝓlẽ p̃us¬
ytiꝑet mẽte ꝙͣ corꝑe. Et ne suꝑm ig¬
nara ꝯsilii ad ĩ usitatos paueret effec
loq̃o discit angelico: nec dãpnũ credit
pudoris dei gemtrix mox futura. Cur
enĩ de ꝯteptõis nouitate desperet: cui
effitiẽtia de altissimi u̾tute ꝓmittit᷑:
Cõfirmat᷑ credetis fides etiã p̃euntis
a testatiõe miratuli ÷ donati elira¬
beth ĩopmata fecũditas: ut q̃ ꝯceptũ
dederat sterili. daturꝰ nõ dubitaret᷑

Expanded text:
Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque pet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur
Abbreviated transcription (Latin):
miscẽt sãgium: coeuos parricidali fu¬
rore tollidũt. lamãt ĩnotentie sotios:
qr tulpe ꝑticipes ĩuenire nõ poterant
quos punirẽt. Et si iã nato xp̃o het
facũit: ꝯcepto xp̃o tanta feritas qͥd
feciss: Huic est qd ꝓuidet᷑ sponsus
ꝓnudet᷑ maritalis speties: ut telet mi¬
rnculũ: ut tegnt signũ ut uelet u̾gi¬
nis ꝑtũ ⁊ ut trimimilotũ nõ det. ut
furẽtis ĩsidias sit eludat. xp̃s ꝙͣuis.
morti deditꝰ si ĩ utero fusẜ extractus:
mors p̃teps qd nr̃e salutis uen̾at gau¬
diũ abstulisset. Et qr lotus iste multa
nobis ꝯferre poterit si dicat᷑: p̃libas¬

Expanded text:
ejus parricidali furore collidunt; laniant innocentiae socios, quia culpae participes invenire non poterant quos punirent. Et si jam nato Christo haec faciunt, concepto Christo tanta feritas quid fecisset? Hinc est quod providetur sponsus, providetur maritalis species, ut celet miraculum, ut tegat signum, ut velet Virginis partum, ut crimini non det locum, ut furentis insidias sic eludat. Christus quamvis morti deditus, in utero si fuisset exstinctus, mors praeceps quod nostrae saluti venerat, abstulisset. Et quia locus iste multa nobis conferre poterit si dicatur, praelibas
Abbreviated transcription (Latin):
ro habẽs de spũscõ. Quid est qd ad spõ¬
sam et nõ ad liberã relestis motẽtie
destinat᷑ archanũ: Qd est qd sic relo
sponsi spõse ꝑiculũ oꝑat᷑. Quid est
qd̾ utus tanta putat᷑ crimẽ ⁊ salus
tes talit̾ laborat pudor ueretũdia suc¬
cũbit fatigat᷑ castitas: sauciat᷑ fides
extat accusatio ueget tausa. facultas
tota extusacioĩs aufert᷑: Quis ex¬
cusat sponsã quã ꝯceptꝰ accusat: a
quid ꝓficiet defensor externꝰ qñdo
facti testis ĩternꝰ assistit. Qd tene¬
nius frẽs: Nõ apites nõ litte nõ sil¬
labe nõ uerbũ nõ noĩa: nõ ꝑsone ĩ
euãgelio diuĩs uacua sũt figuris.
Sponsa querit᷑ ut iã tũt eccłia xp̃i
sponsa signet᷑: uixta illud osee ꝓphete.
Epõsabo te m ĩ iudicio et iusticia:¬
sponsꝰ est. Et btus paulꝰ. Spõsaui
uos umi uiro uginẽ castã exhibe xp̃o.
Bere spõsa: que ugniali partu no¬
seph sponsus: ut iste ĩ illũ ioseph

Expanded text:
o. Quid est quod ad sponsam, et non ad liberam coelestis innocentiae destinatur arcanum? Quid est quod sic zelo sponsi, sponsae periculum comparatur? Quid est quod virtus tanta putatur crimen, salus tes taliter laborat pudor, verecundia succumbit, fatigatur castitas, sauciatur fides, exstat accusatio, urget causa, facultas tota excusatione aufertur? Quis excusat sponsam, quam conceptus accusat? Aut quid proficiet defensor externus, quando facti testis internus assistit? Quid tenemus, fratres? Non apices, non litterae, non syllabae, non verbum, non nomina, non personae in Evangelio divinis vacua sunt figuris. Sponsa quaeritur, ut jam tunc Ecclesia Christi sponsa signetur, juxta illud Oseae prophetae: Sponsabo te mihi in justitia et judicisponsus est . Et B. Paulus: Sponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Vere sponsa, quae virginali partu noseph sponsus, ut iste in illo Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
liis ꝓdamꝰ exẽplis. Predixerat ysm¬
bis dñm: reꝑatorẽ mũdi mortificato¬
rẽ mortis redditorẽ uite. ꝓpetuitatis.
auctorẽ. Hoc quã ess mũdanis triste.
tribile regib pauendũ uideis: ipse
dm̃te natiuitatis ꝓbauit euẽtꝰ. Nã¬

Expanded text:
aliis prodamus ex causis. Praedixerat Isaaliis prodamus ex causis. Praedixerat Isabis Dominum, reparatorem mundi, mortificatorem mortis, redditorem vitae, perpetuitatis auctorem: hoc quam esset mundanis triste, terribile regibus, pavendum Judaeis, ipse Dominicae nativitatis probavit eventus. Na
Abbreviated transcription (Latin):
pie sũmĩstrat: xp̃s celi pane manẽ¬
tes orbe toto saturat nationes. Sic
elutz cur ioseph iste celestis spõsi mys¬
teriũ spũ p̃tulerit portauerit imia¬
ginẽ: ambulauerit ĩ figura. Ha¬
exeuntẽ de egypto ppłm ꝯcepit ĩ ute¬
ro ut emergẽt celestis ĩ nouã rreatu¬
rũ renata ꝓgemes ÷ iuxta illud apłi¬
ne: ppłui quẽ unda genitrix emisit
ĩ lutẽ ip̃a diuĩo p̃tessit ĩ tantico. Ma¬
ria in qͣt soroe uaron: sumẽs tympa¬
nũ in mani sua dixit. Cãtemus
mẽ hoc ꝓphetie germanũ hoc renas¬
tẽtib salutare hoc ugiitatis ĩsig¬
ne: hoc puditinie detus hot ĩdicium
castitatis ⁊ hoc dei sacrũ hoc hospi¬
tale u̾tutis: hoc collegiũ sc̃ĩtatis.
Merito ergo merito xp̃i nomẽ est h
maternũ. Diximꝰ quare mat̾ spon¬
sa qͣre iosephsponsꝰ q̃re maria mat¬
nũ nomẽ: ut totũ circa ortũ xp̃i fu¬
isse mysticũ ponderemꝰ. Nũt qua¬
re sponsa quesita sit ad partũ xp̃i: a

Expanded text:
piose ministrat, Christus coeli pane manentes orbe toto exsaturat nationes. Sic lucet cur Joseph iste coelestis sponsi typum praetulerit, portaverit imaginem, ambulaverit in figuram. Maexeuntem populum de Aegypto concepit uno utero ut emergeret coelestis in novam creaturam renata progenies juxta illud appopulum quem unda generatrix emisit in lucem, ipsa jure praecessit in cantico. Maria, inquit, soror Aaron sumens tympanum in manu sua, dixit: Cantemus men hoc prophetiae germanum est, hoc renascentibus salutare, hoc virginitatis insigne, hoc pudicitiae decus, hoc indicium castitatis, hoc Dei sacrificium, hoc hospitalitatis virtus, hoc collegium sanctitatis; merito ergo matris Christi nomen est hoc maternum. Diximus quare mater sponsa, quare Joseph sponsus, quare Mariae maternum nomen, ut totum circa ortum Christi fuisse mysticum panderemus: nunc quare sponsa quaesita sit ad partum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
sata ess maria. Quid sibi uult spõsa
mat̾. Si mat̾ nõ spõsa: si sponsu
nõ adhuc mat̾. Cũ despõsata esẜ
maria m̃r eiꝰ. Uirginitate spõsa fe¬
cũditate mat̾: m̃r uiri nescia partꝰ
cõscia. Aut quomõ nõ ante ꝯceptũ
mat̾ : que post ꝑtũ ugo et ñr : Aut
gentrix q̃ndo nõ. que seculoꝵ gena¬
uit auttorẽ ͦ Pncipiũ dedit reb na
ergo muneris u̾ginalis: ut regenẽt
et ĩtegritas est celeste ꝯsortiũ: ugni¬
tas ĩcta xp̃o copula est ꝑfecta u̾tu¬
ti. Qd̾ ugo ꝯcepit est honoe sp̃us nõ
onꝰ est carnis: qd ꝑturit ugo setre¬
tũ dei est nõ est mysteriũ ꝯugale.

Expanded text:
sata esset Maria. Quid sibi vult sponsa sata esset Maria. Quid sibi vult sponsa mater? si mater, non sponsa; si sponsa, non adhuc mater. Cum desponsata esset Maria mater ejus. Virginitate sponsa, fecunditate mater; mater viri nescia, partus conscia. Aut quomodo non ante conceptum mater, quae post partum virgo mater? Aut genitrix quando non, quae saeculorum generavit ergo muneris virginalis ut regeneret et integritas est coeleste consortium, virginitas juncta Christo copula est perfecta virtutis. Quod Virgo concipit, est honor Spiritus, non onus est carnis; quod parturit Virgo, secretum est Dei, non est ministerium conjugale;
Abbreviated transcription (Latin):
flãmeo chorusto: uolũtatis nõ est pa¬
uoris est qd̾ tatemꝰ. Que mẽs in ip̃o
octu duum regis obitẽ se p̃sumat: Bo¬
lis radii cũ erũpũt uisus hebetat᷑ hũa¬
nus: radiãte deo quomõ nõ totꝰ cũoꝵ
sautiat᷑ aspectꝰ: Reparatis ergo sen¬
sib nouis lumĩb post stuporẽ et tẽpe¬
Xp̃i in q̃t euãgelista genacio sic erat.
Fres uolumꝰ ĩtellige que dicũt᷑ duuĩa
uerba modis nõ pensemꝰ hũanis. EE¬
ponẽdꝰ est humanꝰ sensꝰ: ubi totũ qd̾
nõ est ꝯsuetudo s signũ: nõ est natu¬
ra s u̾tus nõ ordo est ẜ potestas. et ẽ
celeste miratulũ ratio nõ hũana. Hic
mũdana sciẽtia quid capit: hic tar¬
nis ĩtelligẽtia qͥd reqͥrit: Xp̃i inqͥt ge¬
tre qd erat semꝑerat: qd̾ factũ est
hot reddebat. Erat deꝰ reddebat᷑ hõ:
ex utero nos suscepit ille qͥ nos plasma¬
rat exlimo. Cũ despõsata ess maria
m̃r eiꝰ. Suffecerat dixisse: cũ despõ¬

Expanded text:
o, voluntatis, non pavoris est quod tacemus. Quae mens in ipso ortu divini regis objicere se praesumat? Solis radii cum erumpunt, visus hebetatur humanus; radiante Deo, quomodo non totus animorum sauciatur aspectus? Reparatis ergo sensibus novi luminis post stuporem, tempChristi, inquit evangelista, generatio sic erat . Fratres, si volumus intelligere quae dicuntur, divina verba modis non pensemus humanis; seponendus est humanus sensus ubi totum quod non est consuetudo, sed signum; non est natura, sed virtus; non ordo est, sed potestas; et est coeleste miraculum, ratio non humana. Hic mundana scientia quid capiet? hic carnis intelligentia quid requiret? Christi, inquit, getre. Quod erat, semper erat; quod factum est, hoc reddebatur: erat Deus, reddebatur homo; ex utero nos suscepit ille, qui nos plasmaverat ex luto. Cum desponsata esset mater ejus Maria. Suffecerat dixisse, cum despon
Abbreviated transcription (Latin):
strutabilis altitudo disposuit. recon¬
siliandã auctori suo naturã gens
assũpsit hũam: ut ĩuentor mortis
diabolꝰ ꝑ ip̃a qua uiterat uiitẽtur.
In quo ꝯflictu ꝓ nobis mito. magno
et mirabili eqͥtatis iure certatũ est:

Expanded text:
scrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tas uite ꝑfecte stella iusticie qͥ di-¬
xit: nõ apparebis ĩ ꝯsptũ meo ua¬
cuus. Offeramꝰ ei aurũ fidei et
pietatis aromata castitatis holo¬
tausta: spitalẽ quoq mirrã ha¬
besmꝰ ĩ nobis : que ita am̃as
nr̃as cõdiat. ut illesas a pcti tor

Expanded text:
tas vitae perfecta stella justitiae, qui ditas vitae perfecta stella justitiae, qui dixit, Non apparebis in conspectu meo vacuus . Offeramus ei aurum fidei, pietatis aromata, castitatis holocausta. Spiritualem quoque myrrham habeamus in nobis, quae ita animas nostras condiat, ut illaesas a peccat
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare uoluerit: nõ tam illũ mũ¬
di aqua diluat quã xp̃i unda puri¬
ficet. Baluator aũt ideo baptizari
uoluit : nõ ut sibi mũdiciã atquixet:
s ut nobis flueta mũdaret. Intẽa¬
magoꝵ beata legio ꝑducta ad satra
cuabula radio desuꝑ currẽte mi¬
rat᷑: udeã p̃cedit ethiopia petta¬
ti exuenda igredĩe et fidei ĩduẽ¬
da candore. Quã stupẽda digna¬
tio. Inter amplexꝰ genitritis ĩ iludit᷑:
q̃ celũ trũq ꝯplectitur. In simi ma¬
tris latet: qͥ regnũ putris ĩplet. ꝑ
simplex officiũ : spitale reuelat᷑ ar¬
thanũ. Hũanitas cernit᷑: diuĩtas
adorat᷑. Exhibẽt aurũ thus et mir¬
rã: plus ĩ mysteriis quã in ꝯstiẽ¬
ciis offerẽtes. In auri mimẽ regia
dignitas ĩ thuris uapore diuma
maiestas: in mirre spetie sepeliẽ¬
ĩtencione cordis celũ semꝑ studea¬
mus aspice̾: si ad xp̃m cupimꝰ ꝑ
uenire. Pirigat ergo nobis semi¬

Expanded text:
baptizari voluerit, non tam illum munbaptizari voluerit, non tam illum mundi aqua diluat, quam Christi unda purificet. Salvator autem ideo baptizari voluit, non ut sibi munditiam acquireret, sed ut nobis fluenta mundaret. Magorum beata legatio perducta ad sacra cunabula radium desuper currentem miratur. Judaeam praecedit Aethiopia, peccati exuenda nigredine, et fidei induenda candore. Quam stupenda dignatio! Inter amplexus genitricis includitur, qui coelum terramque complectitur: in sinu matris latet, qui regnum Patris excedit. Per simplex officium, spirituale revelatur arcanum: humanitas cernitur, et divinitas adoratur. exhibent aurum et tus et myrram plus in mysteriis quam in conscientiis offerentes. in auri munere regia dignitas, in turis . uapore diuina maiestas, in myrrae specie sepelienintentione cordis coelum semper studeamus aspicere, si ad Christum cupimus pervenire. Dirigat ergo nobis semi
Abbreviated transcription (Latin):
mtrabili s etiã in effabili potẽtia
fubeicatꝰ est tanꝙͣ sapiẽs architect .
celũ subluntate suspendit. trã mo¬
le fundauit: mare calculis alliga¬
uit. Ip̃e est artifex q̃ ad mensurã
quandã suꝑbie deponit fastigia hũi¬
litatis extrema sublimat. Ipse est
positã iohes baptista cõminat᷑: ut
oĩs arbor que normã iuste discretio¬
ns excesserit : extisa radicitꝰ tradat
ĩcendio: que aũt mensurã ueritatis
Quale est hot baptisimũ ubi prioꝵ
est fonte ille qͥ mergit᷑: ubi dũ sus¬
ceptũ aqua diluit nõ sordib ĩ ficit.
s benedictiõib honoeat᷑: Quale ĩꝙp̃
saluatoris est baptismũ: ĩ quo pur¬
gant᷑ potiꝰ fluẽta quã purgant᷑.
Nouo emĩ scĩficatiois genẽ: xp̃m nõ
tã lauit unda quã lota est. Nam
ex quo saluator ĩ aqua se mersit.
ex eo om̃i gurgitũ tractꝰ cũctoꝵq fon-¬
tiũ uenas mysterio baptisimatis cõ¬
secrauit: ut quisq ubi in noĩe dm̃

Expanded text:
entia fabricatus est; tanquam sapiens architectus coelum subtilitate suspendit, terram mole fundavit, maria calculis alligavit. Ipse est artifex, qui ad mensuram quamdam superbiae deponit fastigia, humilitatis extrema sublimat. Ipse est positam Joannes Baptista comminatur: ut omnis arbor quae normam justae discretionis excesserit, excisa radicitus tradatur incendio ; quae autem mensuram veritatis Quale est hoc baptismum, ubi purior est fonte ille qui mergitur, ubi dum susceptum aqua diluit, non sordibus inficitur, sed benedictionibus honoratur? Quale, inquam, Salvatoris est baptismum, in quo purgantur potius fluenta quam purgant? Novo enim sanctificationis genere Christum non tam lavit unda, quam lota est. Nam ex quo Salvator in aqua se mersit, ex eo omnium gurgitum tractus cunctorumque fontium venas mysterio baptismatis consecravit: ut ubi quisque in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
hũanũ inte coepus aspicio s celeste
ĩtelligo satramentũ: neq mespeti-
tes het carnuis assũpte. a fide uerita¬
tis abdurit. Tu es dñe: tu es ip̃e qͥ me
ad ista misisti. Quomõ aũt mĩt e¬
go te astantẽ p̃sentẽq ignorare pos¬
sũ: quẽ dudũ adhuc ĩ utero ugnia¬
li et intra mat̾na uistera ꝯstitutũ
necdũ ip̃e natꝰ agnoui: Cui iħs ait.
Bine modo: sit enĩ deret nos ĩplere
hoc est uera sũt quidẽ nec rẽnio is¬
ta que memoras : s mĩsteriũ uemi
seruitutis ĩplere. ut eos quos pecca¬
tũ subdidit seruituti: ad meã reuotẽ
libertatẽ. Net mireris iohes: si tius
me manib ĩdmo. Qui enĩ ꝯtentus¬
sũ nasci cõtentꝰ sũ tirtũtidi. pãnis
etiũ tontẽtꝰ ĩuolui: quomõ nõ iorda¬
nẽ hũc ꝯtentꝰ libent̾ ĩgrediar: Noli
putare ĩuiriosũ m̾ ĩdignũq uideri
hot baptisma: alie me manẽt ĩuirie
alie sũt ꝯtumelie. quas ꝓ hũana ꝑ¬

Expanded text:
humanum in te corpus aspicio, sed coeleste humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacramentum; neque me haec species carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana per
Abbreviated transcription (Latin):
iohes p̃missꝰ ante faciẽ eiꝰ ꝯturrẽ¬
tes ad se ppłos et p̃dicacione corriget.
et penitẽtie baptismo ꝯsecraret: ip̃e
ad eu int ꝓmiscuas uilesq turbas
uelut unꝰ eppło ꝓperauit : et tanta
sese benignissimꝰ dignatione sub-¬
iecit: ut illud sacratissimũ caput
tremendũ potestatibz angelis uene¬
randũ. ad suscipiendũ baptismũ
seruuli sui manib ĩdmaret. Quẽ
uidẽs ioħes uementẽ ad baptismũ
suũ at diñce in eo głie ĩsignia re¬
cognoscet: dixit ei. Ego a te debeo
baptirari. hot est t̾renꝰ a telesti mor¬
talis ab etuo fragilis a potẽte: et
tu uenis ad me. ad p̃tursorẽ iudex
ad creaturã creator rex ad mĩstrũ÷
et hũiliabis te mͦ exiguo. tũ tua nõ
sim dignꝰ caltiamẽta portare. Tu
int̾ pctores ad baptismũ uenis: in
quẽ totiꝰ mũdi pcta tollũtur: ac tã¬
tũ te tius subicis creaturis. ut pute¬
ris obliuisti qd deꝰ es. Ego quidẽ hoĩ¬
nẽ uideo s meũ dñm recognosco:

Expanded text:
es praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco;
Abbreviated transcription (Latin):
cũditas. Illa unũ ꝓtreauit et pu¬
ra est: ista generat plures et u̾go ẽ.
hodie alter est quodãmõ saluatoris.
Nã hisdẽ eũ signis hisdẽ miratulis
cognostmꝰ genitũ: s nũt maiore
gurgite cirtũfulsit: qͥ tũc mariam
castificauit. nũc fluẽta sc̃ificat.
Pater q̃ tũc obumbrauit ĩ u̾tute.
nũc cdamat ĩ uote: et quasi matu¬
riore ꝯsilio qͥ tũt unibrã p̃stitit natĩ¬
uitati. modo testĩonũ ꝑhibet ueri-¬
ꝓfessione dñm baptizauit. Ab illa
se ioseph qͥ pat̾ putabat᷑ exrusat: ĩ
hac se deꝰ pat̾ qui nõ credebat᷑ insi¬
nuat. Ibi laborat suspiciõib mat̾.
qr ꝓfessiom deerat pater: hic hono¬
rat᷑ genitrix qr diuĩtas filiũ ꝓtes¬
tatur. Honoratior in ꝙͣ scd̾a quã
p̾ͥma natiuitas. Siquidẽ pater hu¬
it deꝰ maiestatis ascribit᷑: illic ioseph
baptiratꝰ: tñ honoracior est q̃ ĩ celis
damat quã q in t̾ris laborat. Ioseph

Expanded text:
cunditas. Illa unum procreavit, et vicunditas. Illa unum procreavit, et virgo est; ista generat plures, et pura esthodie alter est quodam modo Salvatoris. Nam eisdem eum signis, eisdem miraculis cognoscimus genitum, sed nunc majore gurgite circumfulsit: qui tunc Mariam castigavit, nunc fluenta sanctificat. Pater qui tunc obumbravit in virtute, nunc clamat in voce: et quasi maturiore consilio, qui tunc umbram praestitit nativitati, modo testimonium perhibet veriprofessione Dominum baptizavit. Ab illa se Joseph, qui pater putabatur, excusat; in hac se pater, qui non credebatur, insinuat. Ibi laborat suspicionibus mater, quia professioni deerat pater; hic honoratur genitrix, quia divinitas filium protestatur. Honoratior, inquam, secunda, quam prima nativitas: siquidem pater hic Deus majestatis inscribitur; illic Joseph baptizatus; tamen honoratior est qui de coelis clamat, quam qui in terris laborat. 3. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dño debeamꝰ: q̃ uota uotis
actumulat gaudia grudiis multi¬
plicat. Eite emĩ adhuc exultamus
salute hũam generis baptizatum.
Necdũ oetus eiꝰ est expleta festiuitas:
et iũ baptismatis eiꝰ est telebrãda so¬
lẽpnitas. Dix natus est hõib: et iã
renascit᷑ sacramẽtis. Hodie enĩ licet
post multa ãnoꝵ turricula: ꝯsetra¬
tus est ĩ iordane. Ita ergo disposuit
dñs ut uotis uota subiũge̾t: hoc est
tũt eũ mirani ĩtorrupta matre ꝓge¬
nitũ. ita et nũc suscipiamꝰ illũ pu¬
ra unda submersũ ⁊ et gloriemur ĩ
utroq facto qr filiũ genuit mat̾ et
baptismũ aque est purificatio cõꝓ¬
bata: insi qd̃ pene maiori munere
quã maria unda ditata est. Illa enĩ
sibi tm̃ meruit castitatẽ: ista nobis
ꝯtulit stĩficacionẽ. Illa meruit ne
pectaret: ista ut pct̃a purgaret. Il¬
la ꝓpria pct̃a a se repudiat: ista ĩ
se ꝑ dei grãm aliena cõdõnat. Illi
est collata u̾ginitas: isti donata fe¬

Expanded text:
omino debeamus, qui vota votis accumulat, gaudia gaudiis multiplicat. Ecce enim adhuc exsultamus salute humani generis baptizatum. Necdum ortus ejus est expleta festivitas; et jam baptismatis ejus est celebranda solemnitas. Vix natus est hominibus; et jam renascitur sacramentis. Hodie enim, licet post multa annorum curricula, consecratus est in Jordane. Ita ergo disposuit Dominus, ut votis vota subjungeret, hoc est,tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genuit mater, ebaptismum aquae est purificatio comprobata: nisi quod pene majori munere, quam Maria, unda ditata est. Illa enim sibi tantum meruit castitatem; ista nobis contulit sanctificationem. Illa meruit ne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fe
Abbreviated transcription (Latin):
chil nos reuotet nichil retardet: m¬
chil nos ĩpediat ad istud desiderabi¬
le ꝓperare ꝯiuiiũ. Omez negligen¬
tiã a nobis pellamꝰ om̃ezq desidiã
abitĩo et corꝑis ĩpedimẽta a nobis ꝓi¬
tiamꝰ ⁊ ut huiꝰ bt̃itudĩs et requiei
domestici efficiam: quatenꝰ sc̃e huiꝰ
ut dictũ est epulacioĩs digni ĩuenia

Expanded text:
t, nihil nos retardet, nihil nos impediat ad hoc desiderabile properare convivium. Omnem negligentiam a nobis pellamus, omnemque desidiam ab animo, et corporis impedimenta a nobis projiciamus, ut hujus beatitudinis et requiei domestici efficiamur, quatenus sancta hujus, ut dictum est, epulatione digni invenia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽpnebat᷑ post passionẽ honorificat᷑.
Et lĩgua mea adhesit fautibz meis.
Quomõ mẽbꝵ illud ĩ uobis nõ ualet
nisi ad loquendũ ÷ sic et p̃dicatores suos
linguã suã dixit adhesisse faucib suis:
ut de ĩteriorib sius taperẽt sapienciã.
Et ĩ puluerẽ mortis deduxisti me qm̃¬
cirtũdederũt me tanes multi: cõciliũ
malignanciu cirtũdedit me. Et iã ui¬
dete euãgeliũ. Foderũt manꝰ mens:
et pedes meos. Tũt facta sũt uulnera
quoꝵ titatrites dubitãs discipłus con¬
trectauit ille qͥ dixit ⁊ insi misero digi¬
tos meos ĩ titatrices eiꝰ uulneꝵ nõ tre¬
dã: quãdo ei dixit ueni mitte manũ
tuã incredule. Et misit manũ suã et
cdamauit: deus meꝰ et dñs meꝰ. Et il¬
le qr uidisti et credidisti: beati qͥ non
uident et credut.

Expanded text:
 post passionem honorificatur. Et lingua mea adhaesit faucibus meis: quomodo membrum illud in nobis non valet nisi ad loquendum; sic praedicatores suos, linguam suam, dixit adhaesisse faucibus suis, ut de interioribus ejus caperent sapientiam. Et in pulverem mortis deduxisti mecircumdederunt me canes multi, concilium malignantium circumdedit me: etiam videte Evangelium. Foderunt manus meas et pedes meos. Tunc facta sunt vulneraum cicatrices dubitans discipulus contrectavit, ille qui dixit: Nisi misero digitos meos in cicatrices vulnerum ejus, non credam. Quando ei dixit, Veni, mitte manum tuam, incredule; et misit manum suam, et clamavit: Dominus meus et Deus meus! Et ille: Quia vidisti me, credidisti; beati qui non vide
Abbreviated transcription (Latin):
dit iħs. Si ego glorifico metp̃m: gloria
mea nichil ẽ. Est pat̾ meꝰ qͥ głificat
me. Hoc ait ꝓpt illud qd dixerũt: quẽ terp̃
facis. Refert emĩ gloriã suã ad pr̃e suũ:
de quo ẽ et qͥ deꝰ ẽ. Aliqñ arriam et de isto
uerbo calũpmãt᷑ fidei ur̃e et dicũt. Eite

Expanded text:
dit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Aliquando Ariani et de isto verbo calumniant
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ orbis celestis iusticie gressib ĩ ce¬
dẽs: suꝑbientẽ furẽtis ĩinci ꝯteat
tyeãmdẽ. Hodie nãq ꝑturiẽte ma¬
ria natꝰ est nobis dei filiꝰ ÷ ut ger¬
creato a se hõi et pietatẽ patuã et
fratnũ largiret᷑ affectũ. Et natus
sane ab ĩtacta est femĩa: ut hoĩez¬
testaret᷑ partꝰ hũanꝰ et deũ ꝓbaret
etna ugiitas. Nã suut nõ pote¬
rat nisi caro de carne nasci: ita nõ
poterat dei caro de femmeo utero nͥ
sine gen̾ante ꝓdire. ꝓPt̾ qd ait an¬

Expanded text:
lestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut gercreato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut etestaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait an
Abbreviated transcription (Latin):
ruscat e celo. Hic qͥ uagitꝰ reddit ui¬
fancie: angelici exextitꝰ uotib collau¬
dat᷑. Hic qͥ femineo lacte nutrit᷑: mł¬
uit. Quid illud adiciã qd̾ deũ illũ
et uerũ esse dei filiũ resurgẽs a mor¬
tuis lazarus ꝓbat: receptãs lumẽ
tetus ãmĩtiat. uenerãdis eiꝰ calta¬
ta uestigiis maris unda testat᷑: et qd̾
p̃cellit hec oĩa resultãs e celo uox pa¬
terna ꝯfirmat: ꝓpt̃ qd dilcissum: tã
magnũ hot natuitatis diñce satra

Expanded text:
ruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit inruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, muvit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum ho
Abbreviated transcription (Latin):
repperies trimtatẽ. Et p̾ma est quidẽ
qd adã figuratꝰ ex limo est. scd̾a quod
mulier formata de masculo: tercia q̃
bile Quid hoꝵ nsi fidẽ sequamꝰ : inqͥ¬
sicio poterit hũama ꝯplecti: Qd aũt
mystito hoc ꝯceptu uisitare mũdũ su¬
um dei dignatꝰ est filiꝰ nr̃e hoc salu¬
tis necessitas flagitabat: miniꝵ ut te¬
lestis tandẽ genacio reꝑaret qd natuu¬
tas trena ꝑdiderat. U fortassis hũc qͥ
natꝰ p̃dicat᷑ ex femĩa dũ uilib obuol
uit᷑ pãnis dũ iacere ꝯtentꝰ est ĩ p̃sepi:
dũ lat̾mosis uagitib cõcrepat dũ ma¬
tns lactat᷑ uberib deũ esse diffidis:
ĩmo ꝑ ista frat̾ aduerte eũ et ut hoĩez
ĩfirma ꝓĩfirmis ꝑtulisse: et ut deũ
potenciã exertiuisse celestẽ. Hic nãq
qͥ soedẽtib cirtũdat᷑ pãnis: regiis ꝑtal¬
deos mimerib honoeat᷑. Hic qͥ in p̃se¬
pi hũilis iatet: lum̃ĩe noui syderis cho¬

Expanded text:
reperies Trinitatem. Et prima est quidem, reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est; secunda, quod mulier formata est ex masculo; tertia, quae bile? Quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vil dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos mpi humilis jacet, lumine novi sideris co
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ptexit: ne diecturis carnalis
dispitacõis hebetatꝰ. teleste tibiip̃e
mysteriũ t̾rena argumẽtaciõe ꝯfũ¬
das. Aut nõ putas eũ nouũ puerũ
ĩ aluo u̾ginis potiusse formare : q̃
cũ pmũ condet hoĩez nec semen pa¬
tris nec uistera mĩrna q̃ suut: Dic i¬
taq qͥtũq es suꝑne dispẽsacõis arbi¬
ter et discussor. que tibi uidet᷑ u̾tus
emmẽtior: ꝑtũ dedisse ugi aut ꝑ¬
fectũ hoĩez creasse de t̾ra: Pmꝰ em̃¬
de telo celestis. Bi ꝯtra uaturã esse cõ¬
tendis qđ ĩ mysterio redẽptiois nr̃e
sine uiro puella asserit᷑ ꝯtepisse: tiuꝰ
queso nature est qd̃ ĩ parente generis
nr̃i caro sine tarne formcita est. Caie
est ista racio ĩmo quã teta ꝯtentio: ut
nõ credat᷑ deꝰ fate hoĩez posse de femĩa
quẽ credit᷑ fecisse de pulue: Si oĩpotẽ¬
tis ohõ tali ĩ negotio esse ꝑspitis uolũ¬
hũc legitimũ hũane ꝯceptõis usũ tres
ualde mirabiles nascẽdi speties oꝑatã

Expanded text:
sermo protexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus coeleste tibi mysterium terrena argumentatione confingas. Aut non putas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera matris quaesivit? Dic itaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primde coelo coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur fecisse de pulvere? Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse percipis volunhunc legitimum humanae conceptionis usum tres valde mirabiles nascendi species operatum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diabolicis dudũ fraudib ĩcrͣit cir¬
cũuenta mortalitas. Ad est enĩ nobis
celi treq iudex q̃ rescisso cyeographo
delictoꝵ: recitũ nr̃m miseratꝰ absol¬
uit. Adest ille dñs: q̃ uigũ captuui¬

Expanded text:
quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivi
Abbreviated transcription (Latin):
luerũt: cũ ꝓptẽa magis isse ĩ galile¬
um uideant᷑. qr tiuitas eoꝵ erat na¬
eareth galilee sĩt lutas nõ tatuit.¬
S ĩtelligendũ est ubi a̾ngelꝰ ĩ sõp¬
mis ĩ egypto dixit ad ioseph. surge
et accipe puerũ et matrẽ eiꝰ et uade
ĩ terrã isrł: sic ĩtellectũ esse p̾mo a
ioseph ut putaret iussũ esse se ꝑge ĩ
iudeã. Ip̃a enĩ p̾mitꝰ ĩtelligi potuit
tra isrł. Porro aaũt postea quã cõpe¬
rit illit regnare filiũ herodis arthe¬
laũ. noluit obite̾ se illi ꝑitulo: cũ pos¬
set t̾ra isrł etiã sit ĩtelligi: ut et ga¬
lilea illit deputaret᷑: qr et ip̃az ppłus
isrł ĩcolebat. Quãꝙͣ et alio mõ solui
possit hec questio: qr potuit uideri pa¬
rẽtib xp̃i tũ puero de quo talia ꝑ a
gelita respõsa cognouerũt: nõ esse
habitandũ iisi in ihrłm ubi erat tẽ¬
plũ dm̃i: et ꝓptẽa redeũtes ex egypto
illut eos ituros fuisse et illic habita¬
turos insi arthelai p̃sencia trerent᷑.

Expanded text:
 Galilaeam videantur, quia civitas eorum erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit, intelligendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit ad Joseph: Surge, et accipe puerum et matrem ejus, et vade in terram Israel, sic intellectum esse primo a Joseph, ut putaret jussum se esse pergere in Judaeam. Ipsa enim primitus intelligi potuit terra Israel. Porro autem postea quam comperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sũ dignꝰ soluẽ corrigiã calciamẽ¬
ti eiꝰ : insi aꝑte et hũilit suã igno¬
ranciã ꝓfiteri: At si aꝑte dicat.
Quid mirũ si m̃ ille platꝰ est. quẽ
post me quidẽ natũ ꝯsidero. s nati¬
uitatis eiꝰ mysteriũ nõ app̃hendo:

Expanded text:
 solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo?
Abbreviated transcription (Latin):
dicãdo factꝰ est p̃cursor xp̃i. baꝑtizã¬
do etiã p̃cursor eiꝰ fie̾t mutacõe su¬
cramẽti: Qui int hec mysteriũ nr̃e¬
redẽptiõis q̃nunciãs. hũc ĩ medio hõi¬
nũ et stetisse asserit et nestirri: qr ꝑ
carnẽ dñs apparẽs. et uisibilis exsti¬
tit ĩ corꝑe. et ĩiusibilis miestate.
De quo euã subdit. Qui post me
uenit: ante me factꝰ est. Sic nãq
dicit᷑ aute me factꝰ: at si dicat᷑ an¬
te me positꝰ. Post me ergo ueiit qe
postmodũ natꝰ: ante aũt factꝰ est
qr in p̃latꝰ. Es hec paulo suꝑiꝰ dicẽs
etiã p̾lacioĩs eiꝰ causas aperiut cũ
subiũixit: qr por me erat. Ac si aꝑ¬
te dicat. Inde me etiã post natꝰ su¬
perat: quo eũ natiuitatis sue tꝑa
at: subdendo maĩfestat. Cuiꝰ nõ
sũ dignꝰ solue̾ corrigiã caltiamẽti.
Mos apud ueteres fuit: ut si qͥs eã
que sibi ꝯpetet accipe uxor̃e uollet
ille ei calciametũ solue̾t q̃ ad hãc
sponsus uire ꝓpiqͣtatis ueniret.

Expanded text:
icando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Qui inter haec mysterium redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore, et invisibilis majestate. De quo etiam svenit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus estraelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae temat subdendo manifestat: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum 1459 solveret qui ad hanc sponsus jure
Abbreviated transcription (Latin):
mus et mãsionẽ apud eũ faciemus.
Musqͥs ergo ĩ suꝑbiã mentẽ eleuat.
quisqͥs auaricie estib anhelat. quisq̃s
se luxurie ĩqͥnacõib polluit: coedis
ostiũ cõtra ueritatẽ claudit: et ne ad
se dñs uemat. caustra amim seris
uicioꝵ dãpnat. E adhuc qͥ missi sũt
ꝑcũctant᷑. Quid ergo baptizas ⁊ si

Expanded text:
mus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo bap
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ hõ cõtra quẽ odiũ in corde teneu¬
tis. Si em̃ ille q̃ baptizũdꝰ ẽ iracũ¬
diã uł odiũ in corde reseruat: nescio
si ĩ eo gra diuĩa ꝓficiat. Dicturꝰ est
em̃: dumnite nobis debita nr̃a sicut
et nos duitimꝰ debitorib nr̃is. Et
cõtra se ianuã diuiẽ miscd̃ie cdaudit di¬
cendo. dimitte nobis debita nr̃a sicut
et nos dumittimꝰ: P̾mo gͦ hoc spetia¬
lit̾ cõpetentes attendãt ne ullũ hoĩez
odio hubeãt: sido introgẽt ꝯsciencias
suas et si alicui ut euenire solet fere¬
Zathei nõ possũt in qͣdruplũ uł sim¬
plũ restituat. Nã nestio qua fronte
gr̃a diuĩe miscdie se credit posse acui¬
pere: q̃ res alienas quas male abstu¬
etiã oportet᷑ cõpetẽtib obseruare: ut
si agnoscẽt ꝑsuadẽte diabolo se furtũ¬
aut homicidiũ aut adulteriũ cõmi

Expanded text:
tra quem odium in corde teneatis. Si enim ille qui baptizandus est, iracundiam vel odium in corde reservat, nescio si in eo gratia divina proficiat. Dicturus est enim, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Etcontra se januam divinae misericordiae claudit, dicendo, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus. Primo ergo hoc specialiter Competentes attendant, ne ullum hominem odio habeant. Secundo interrogent conscientias suas, et si alicui, ut evenire solet, feceZachaei non possunt in quadruplum , vel simplo restituant. Nam nescio qua fronte gratiam divinae misericordiae se credit posse accipere, qui res alienas, quas male abstuetiam oportet Competentibus observare, ut si agnoscunt se, persuadente diabolo, furtum, homicidium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uiã trahant᷑ ad mortẽ: s ꝑ urtã et
angustã puenire merennt᷑ ad uitã.
Et ideo nõ solũ exemplis: s etiã uer¬
bis eos ad om̃e opus bonũ admone
debetis. Pretipue tñ q̃ filios aut filias
extipẽ religioso amore desiderãt ÷ et
anteꝙͣ baptirẽt᷑ et postea quã bupti¬
zati fuerĩt de castitate de hũilitate
de sobrietate uł pate eos admonẽ nõ
xp̃o in baptisim sac̃meto ꝯscribunt.
custodire ꝯtendãt: ne umꝙͣ aliqͥd dic¬
boli pompis uł ĩmũdiciis luturiosis¬
q oblectatiõib ꝯtupistãt: cũ deo ad¬
uiuãte et illi qͥ filios suscipiũt. si cas

Expanded text:
ad mortem, sed per arctam et angustam pervenire mereantur ad vitam. Et ideo non solum exemplis, sed etiam verbis eos ad omne opus bonum admonere debetis: praecipue tamen qui filios aut filias excipere religioso amore desiderant, et antequam baptizentur, et posteaquam baptizati fuerint, de castitate, de humilitate, de sobrietate vel pace eos admonere velChristo in Baptismi sacramento conscribunt, custodire contendant: nec unquam aliquid de diaboli pompis vel mundi istius luxuriosis oblectationibus concupiscant; ut Deo adjuvante, et illi qui filios susci
Abbreviated transcription (Latin):
agnoste potestis admoniciõe nr̃am
licet ad ꝯpetẽtes dicta sit. posse tñ oĩb
baptizatis fidelib rõuenire. Et ideo
nos qͥ iã ante multa tꝑa in xp̃o renati
sumꝰ: istis qͥ baptiz ãdi sũt exemplũ scẽ¬

Expanded text:
agnoscere potestis admonitionem nostram, licet ad Competentes dicta sit, posse tamen omnibus baptizatis fidelibus convenire. Et ideo nos qui jam ante multa tempora in Christo renati sumus, istis qui baptizandi sunt exemplum s
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtit᷑ q̃ dixit. Uir multũ uirũs ĩple¬
bit᷑ iniqͥtute: et nõ discedit de domo il¬
lius plaga. Uinũ uõ et istis dieb paꝵ
accipiãt: et cũ dies paste uenerit tum
grandi se cautela a crapula uł ebrieta
la surrepserit ꝑ ĩtemperanciã obscu¬
ret᷑. Ideo etiã si aliqͥs eos ꝑĩmicã aii¬
citiã ad bibendũ cogẽ uoluerit õmo re¬
fugiãt et nũꝙͣ penitꝰ acqͥescãt: ẜ hoc¬
agendo uiscera matna ꝯtuciãt et ante
legitinũ partũ ul uuersũ eos mater
sc̃a ꝓiiciat. S magis oẽs ꝯpetentes be¬
nigni suit hũiles mãsueti sobrii. ut
ad salutaris baptisim sacͣmentũ ordi¬
ne legitimo cõuemiẽtes. de hedis ꝯuer¬
tant᷑ ad agnos de sinstra tñsferãt᷑ ad dex¬
terã ⁊ cũ illis q̃ ad dexterã erũt illã de¬
siderabilẽ uotẽ audituri. uenite bene

Expanded text:
itur qui dixit, Vir multum jurans implebitur iniquitate, et non discedet de domo illius plaga . Vinum vero et istis diebus parum accipiant, et cum dies Paschae venerint, cum grandi se cautela a crapula vel ebrietatla subrepserit, per intemperantiam obscuretur. Et ideo etiamsi aliquis eos per inimicam amicitiam ad bibendum cogere voluerit, omnino refugiant, et nunquam penitagendo viscera materna concutiant, et ante legitimum partum velut aborsum eos mater sancta projiciat: sed magis omnes Competentes benigni sint, humiles, mansueti, sobrii; ut ad salutaris Baptismi sacramentum ordine legitimo convenientes, de haedis convertantur ad agnos, de sinistra transferantur ad dexteram, cum illis qui ad dexteram erunt, illam desiderabilem vocem felici
Abbreviated transcription (Latin):
tizatis admonitio nr̃a ꝯueniat ⁊ et u¬
misqͥsq qͥ de aĩe sue salute sollicitudiez
gerit unde ꝓfice̾ possit. credimꝰ qd̾ ĩ
ista hũili suggestione nr̃a recipiat: pe¬
culialit̾ tñ eos qͥ nũc baptisim satra¬
mẽta desiderãt uolumꝰ admonere.
Pmũ ergo cõpetentes isti: quare hoc
noĩe uoient agnostãt. Cõpetentes-
dicũt᷑ simul petentes: quonõ ꝯseden¬
tes nichil aliud ẽ nisi simul sedẽtes.
et tolloquẽtes nichil aliud ẽ insi simł
loquẽtes: et cõturrẽtes sine dubio nõ
ĩtelligũt᷑ nisi simul currẽtes: ita et
cõpetentes nõ possũt aliud ĩtelligi i¬
si sñnul petẽtes. Ette iã quare hot¬
nomẽ cõpetentes habea̾t didicerũt:
nũc uõ isti qͥ simul petũt debẽt scre.
qͣd petũt. Quid ergo petũt qͥ baptis¬
mi sacmẽta desiderãt ⁊ qͥd uti insi
ut qͥ erãt uasa diaboli mereant᷑ effi¬
ti uasa xp̃i: Totũ in nobis sp̾italit̾

Expanded text:
atis admonitio nostra conveniat, et unusquisque qui de animae suae salute sollicitudinem gerit, unde proficere possit credimus quod in ista humili suggestione nostra reperiat; peculiariter tamen eos qui nunc Baptismi sacramenta desiderant, volumus admonere. Primum ergo Competentes isti, quare hoc nomine vocentur, agnoscant. Competentes dicuntur simul petentes: quomodo consedentes nihil est aliud, nisi simul sedentes; et colloquentes nihil aliud est, nisi simul loquentes; concurrentes sine dubio non intelliguntur, nisi simul currentes: ita et Competentes non possunt aliud intelligi, nisi simul petentes. Ecce jam quare honomen Competentes habeant, didicerunt: nunc vero isti qui simul petunt, debent scire quid petunt. Quid ergo petunt qui Baptismi sacramenta desiderant? Quid utique, nisi ut qui erant vasa diaboli, mereantur effici vasa Christi? Totum in nobis spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit et ꝑtẽ reliquit: nõ oitidit fũ¬
ditꝰ s momordit ĩfernũ. Ait ergo ero
mors tua omors: ac si aꝑte dicat. qͥa
et mortis pͥncipẽ tollignuit: legiones
illiꝰ ꝑturbauit portaꝵ ĩferm uectes
ferreos.ꝯfregit : oẽs iustos q origniali
pcto astricti tenebãt᷑ ab soluit. capti¬
uos ĩ libertatẽ p̾stinã reuotauit: pet¬
tatoꝵ tenebris obrecatos splendida lu¬

Expanded text:
abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit: portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos, qui originali peccato astricti tenebantur, absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris obcaecatos splendida lu
Abbreviated transcription (Latin):
hã ad me. Dĩa etem̃ traxit: q̃ de elet¬
tis sius apud ĩferos nullũ reliqͥt. Dm¬
ma abstulit utiq electa. Neq etem̃
ĩfideles quosq et ꝓsus crimĩib et̾ius
suppliciis deditos. ad ueniã dñs resur¬
gendo reꝑauit: s illos ex ĩferm caus¬
tris rapuit quos suos ĩ fide et actib
retognouit. Unde recte ꝑ osee diit᷑. E¬
ro mors tua omors: morsus tuꝰ ero
ĩferne. In eo nãq qd̾ octidimꝰ agĩꝰ¬

Expanded text:
ham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque q
Abbreviated transcription (Latin):
iurate: nõ estote ꝓmpte ad loquẽdũ.
Forte dicitis ĩpoetimũ esse: qr ista di-
lũ q̃ iubet qͣm illũ q̃ detrahit. Ego
dico qͥ agnostit emẽdet: q̃ in se nõ re-¬
cognoscit audiat et teneat ut aliis
ꝓsalute dite̾ possit. Nũt iã ad uos n¬
sermo est pemtẽtes: q̃ penitentiã in
eccłia accepistis et agitis. Pseuerate
ĩ fletu ĩ ꝯpũctiõe docte plãgite: nõ¬
q̃rite in or̃one tpales res s et̾nã bea¬
titudĩe remissionẽ pcc̃oꝵ. Qui sic
ꝓphetã dicit. Posiusti lac̾ias meas
ĩ ospectu tuo. Dos mõ satis debetis de¬
um amare et deũ time iã ad dilectio¬
nẽ uera tũsire: qr sĩc legimꝰ ĩ euã¬
gelio de pettatrice illa tui multũ di¬
mutet᷑ multũ diligit: et ideo multũ
debetis diligẽ deũ : qͥ uos expectãdo et
nõ pimendo ud penitentiã ꝑducere

Expanded text:
jurate, non estote promptae ad loquendum. jurate, non estote promptae ad loquendum. Forte dicitis importunum esse quod ista dicolum qui jubet quam illum qui detrahit. Ego dico, qui agnoscit, emendet; qui in se non recognoscit, gaudeat, et teneat, ut aliis pro salute dicere possit. Nunc jam ad vos loquor, poenitentes, qui poenitentiam in ecclesia accepistis et agitis, perseverate in fletu, in compunctione docte plangite. is in oratione temporales res, sed aeternam beatitudinem et remissionem peccatorum. Qui sic opheta dixit: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo . Vos modo satis debetis amare Deum, et de timore jam ad dilectionem transire; quia sic legimus in Evangelio de peccatrice illa, Cui multum dimittitur, multum diligit . Et ideo multum debetis diligere Deum, qui vos exspectando, et non puniendo, ad poenitentiam perducere
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli tantũ donũ tollat: tantũ
cdaritatẽ mnubilet: tm̃ intorẽ in¬
fuscet. Teneat fortit nõ ꝑdat rem
irretuꝑ abilẽ: ne ĩ uno momẽto de¬
lectaciõĩs amttat grã coeꝑis: nõ
ꝯtrahat turpitudĩe m̃e ꝑ pulchri-¬
tudĩe forme corrupte: nõ illũ ꝯcu¬
piscẽcia uĩcat. Si me audierit ꝑmane¬
ut caste habeatis. Nũ elisabeth que
longis tꝑib caste cũ marito uixerat
et ambo fideles erãt ante dũm: me¬
ruit iã de emortuo semĩe habe filiũ ⁊
qͥ et sc̃ĩtate parẽtes ornaret: et p̃dica¬
tione multos ĩfideles ꝯuertẽt.Iteꝵ
uobis loquoe que estis uidue tustodi¬
te uidiutatẽ: nõ estote uerbose p̃cũ si¬
lentio expectate dum. qͥ pupillũ et
uiduã suscipit: s bonã uiduã et illã
que ĩ oẽone et hũilitate ĩ elemosims
ꝓmpta. si certe unde faciat nõ habet:
uolũtatẽ bonã et cogitacionẽ sincerã¬
hubeat. Mulies nõ maledicite non

Expanded text:
diaboli, tantum donum tollat, tantam diaboli, tantum donum tollat, tantam claritatem innubilet, tantum nitorem infuscet, teneat fortiter, non perdat rem irreparabilem, non uno momento delectationis amittat gratiam corporis: non contrahat turpitudinem animae per pulchritudinem formae corruptae; non illum concupiscentia vincat. Si me audierit, permaneut caste habeatis. Nam Elisabeth, quae longaevis temporibus caste cum marito vixerat, et ambo fideles ante Deum fuerant, meruit jam de mortuo semine habere filium, qui et sanctitatem parentis ornaret et praedicatione multos infideles converteret. Iterum vobis loquor quae estis viduae, custodite viduitatem, non estote verbos qui pupillum et viduam suscipiet. Sed bona vidua illa quae in oratione est, et humilitate, in eleemosynis prompta. Si certe unde faciat non habet, voluntatem bonam et sinceram cogitationem habeat. Mulieres, non maledicite, non