comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi temporalis salus carior esse debu¬
erat : quam huius a&erna: Nonne si
ampliorem misericordiam cogitans.
Ideo pauperibus rẽstuas erogare dif¬
ferres. nescandalizatus maritus tuus
dõ perir&: uberiores ds̃ tibi aelemosi¬
nas computar&: prolnde si recolis
quid ad quisieras. quando luerata fueras
uirum tuum ut tecumxp̃o sanctiore cas¬
titate seruir&: Intellege perillas aele¬
mosinas tuas. quibus cõreius euersum est.
quanto grauiore damno percussa fue¬
ris. quam sunt illa lucra. quae caelestiaco¬
gitabas: sienim hab& ibi magnum locũ
panis fractus esurienti. quantum locũ¬
mihi credendaest habere misericordia.
qua homo eripitur diabolo. tamquam
leoni rugienti. & quem deuor& inqui¬
renti: Neque hoc itadicimus utsiquis¬
quam scandalizatus fuerit debonis
operibus nostris. ab eis desistendum pu¬
teius: sed alia causaest alienorum: ali¬
A necessariarum Insoci&ate aliqua per¬
sonarum: alia fidelis. alia infidelis: ali¬

Expanded text:
bi temporalis salus carior esse debubi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locui credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: ali
Abbreviated transcription (Latin):
rir&ur expensis. sed exspectatis in¬
uitar&ur obsequiis: ut &iam hoc qđ
temere sola fecisti. multo consultius
dilectione concordi. inultoque ordi¬
natius & honestius ambo facer&is.
neblas phemarent seruidĩ sitam̃ hoc fue¬
rt̃ qui marito absente atq nesciente abig¬
nota muliere & aliena uxore tanta
sumpserunt: & laudar&ur dĩ in operi¬
bus uestris: quorum ess& tantãfida so¬
ci&as. ut a uobis communiter tenere¬
tur. Non solum summa castitas. ue¬
rum &iam gloriosa paupertas:
Nunc autem in considerata festinati¬
one attende quod feceris: ut enim de
illis monachis aquibus tẽipse non aedi¬
ficatam. sed spoliatam esse conqueritur.
ego bene sentiam: nec homini pireira
turbatum oculum habenti. contradĩ
fortasse famulos facile consentiã.
num quid tantum bonum est. quod
pauperum carnem largioribus aele¬
mosinis refecisti: quantum malum ẽ.
quod uiritui mentem. atam bono pro¬
posito subripuisti An cuius quamti¬

Expanded text:
riretur expensis, sed expectatis inriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortasse famulos facile consentiam. numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam ti
Abbreviated transcription (Latin):
illis terrenis. sine arbitrio eius facere
debuisti: nescandalizares hominem.
quidõ tecum maiora uouerat. & ab eo.
quod d&ua carne licita potestate pos¬
s& exigere. se continentsr abstulerat.
denique factum est. ut uinculum con¬
tinentiae quose dilestus innexuerat.
contemptus abrum per&: & iratus tibi.
non parcer& sibi: sicut enim re tulit per¬
lator epistalae tuae: cum cognouiss& qđ
bus duobus transeuntibus monachis. tã¬
quam pauperibus eroganda donaueris.
tunc ille d&estans eos tecum: & nondĩ
seruos. sed domus alienae pen&ratores.
& tuos captiuatores. & depraedatores pu¬
tans. tam scãm sarcinam quam tecum
subierat: Indignatus abiecit in firmus
enim erat. &ideo tibi quae in communi
proposito fortior uidebaris: non erat
praesumtione turbandus. sed dilestio¬
ne portandus: quia &iam si ad ipsas
aelemosinas largius faciendas. forte
pigrius mouebatur. possor & ista con¬
discere: si tuis in opinatis non fe¬

Expanded text:
ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit perlator epistulae tuae, cum cognouisset, qbus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non fe
Abbreviated transcription (Latin):
to si lapsus est ille. tus altem constantis¬
sime perseuera quotẽ non exhortarer.
nisi quia tibi adhoc ipse consenserat:
nam sinumquam tenuisses eius adsen¬
sum: numerus tenullus defendiss& an¬
norum: sed post quantum lib& tem¬
pus me consuluisses: nihiltibi aliud
responderem. nisi quod ait apostolus.
uxor non hab& potestatem corporis sui
seduir: Dequa potestate sic tibi iam per¬
miserat continentiam: ut eam tecum ip
se susciper& sed illud est quod minus
te obseruasse contristor. quiatanto hu¬
milius & oboedientius ei obsequi indo¬
mestica conuersatione debuisti: quan¬
to ille religiosius tibirem magnam &i¬
am lmitando concesserit: non enim quia
pariter temperabatis a commixtione
carnali. Ideo tuus maritus esse destite¬
rat. Immouero sanctius inter uos con¬
iuges manebatis. quanto sanctiora con¬
corditer placita seruebatis Nihil er¬
go d&ua ueste. ni hil deauro uel argen¬
to. uel quam cumque pecuniam rebus

Expanded text:
to si lapsus est ille, tu saltem constantisto si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus
Abbreviated transcription (Latin):
r& continentiam. sinon suae. sed tuae cae¬
dens infirmitati. ne in adulteru dam¬
nabile flagitium caderes: maritalẽti¬
bi concubitum non negar&: quanto ma¬
giste. quam magis subiestam esse de¬
cuerat. neipse quoque in adulterium
diabolica tenstatione traher&ur. In
reddendo huius modi debito: uoluntati
eius optemperare conuenerat. cumtibi¬
uoluntatem continendi acceptar& dis̃.
quia propter ea non faceres. neque pe¬
rir& maritus: sed hoc ut dixi omitto.
qũo post ea tibinolenti sibi adredden¬
da coniugalia debita consentire. ad eadẽ
continentiae pacta ipse consensit. & tecũ
continentissime diuuixit. suo que con¬
sensu. apeccato illo quo ei debitum car¬
nis negabas. ipsetẽ absoluit Noner
go intua causa ista uertitur quaestio.
utrum redire debeas ad concubitum ui¬
ri Quod enim dõ pari consensu ambo
uoueratis. perseueranter usque infinem
reddere ambo debuistis: a quo proposi¬

Expanded text:
ret continentiam, si non suae sed tuae ceret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cumuoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam continentiam. illo nondum uo¬
lente. non secundum sanam doctrinã
tesus cepisse cognoui. neque enim cor:¬
poris tui debito fraudandus fuit. pri¬
usquam ad illud bonum. quod supe¬
rat pudicitiam coniugalem. tuaeuo¬
luntati uoluntas quoquecius acce¬
der&. nisi forte non legeras. nec audi¬
eras. uel non attenderas. apostolum di¬
Scentem: Bonum est homini mulierem
ynon tangere: propter fornicationes au¬
tem. unusquisque suam uxorem habe¬
at. unaquaeque suum uirum habeat.
uxori uir debitum reddat similiter
autem &uxor uiro: uxor non hab& po¬
testatem corporissui. seduir similiter
autem &uir non hab& potestatem cor¬
porissui. sed mulier: nolite fraudare
Inuicem. nisi exconsensu ad tempus. ut
uac&is orationi. & lterum ad ipsum
estote: neuos tempt& satanas. propter
in continentiam uestram: secundum haec
uerba apostolica: &iam siipse contine¬
re uoluiss&. & tunoluisses. debitumti¬
bi reddere coger&ur & illids̃ imputa¬

Expanded text:
ipsam continentiam illo nondum uoipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas apostolum dicentem: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. uxor non habet potestatem corporis sui sed uir; similiter autem et uir non habet potestatem corporis sui sed mulier. nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet Satanas propter incontinentiam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputa
Abbreviated transcription (Latin):
& earum perlatore in terrogato quae
interroganda restabant. uehementer
dolui. sic te uoluisse agere cum ma¬
rito: ut ȩdificium continentiae quod
In eo iam construi coeperãs. amissa per¬
seuerantia. In adulterii sui iam misera¬
biliter laber&ur: cumenim lugendus
ess&. si post continentiam uotam dõ iã¬
que actu ipso moribusque susceptam.
reuerter&ur ad coniugis carnem: quan¬
to magis nunc demersus in interitu
profundiore lugendus est. quitam ab¬
rupta dissolutione mechatur. Iratus
tibi. perniciosus sibi. tamquam inte
acerbius seuiat. supse pereat: hoc
autem tantum mali accidit: Duntu
eius animum non qua debuisti mode¬
ratione tractasti quia & sicarnali con¬
sortio iam ex consensu uobis non mis¬
cebamini: Inc&eris tamen rebus. con¬
iugali obsequio. uirotuo mulier ser¬
uire debuisti praesertim. cum ambo
essetis membra corporis xp̃i & utiq
rete conuersatione subdita opor¬
tuit: ut eumdño lucrareris. sicut apos¬
toli monuerunt: omitto enim. quod

Expanded text:
 earum perlatore interrogato. quae interroganda restabant, uehementer dolui sic te uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, re te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑria dimicans. multa aduersa uul¬
nera exciper&: & peritissimo medico
qui hoc curare lta ualer&. ut ci catri¬
ces nullae apparerent : Ipsepotius di¬
cer& sic̃ se uelle sanari. ut magis es¬
sent Incorporesuo uestigia uulne¬
rum. tamquam tituli gloriarum.
Ideo ille medicus ci catrices finx ls se
dicer&ur. quia cum per artem effice¬
re potuerit ut non essent. certa ex¬
sistente causa perartem effic̾it po¬
tius ut essent quae uno solomodo. si¬
cut superius dixi. falsae conuince¬
rentur. sinulla uulnera sanarentur:¬

Expanded text:
ria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut si cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa exsistente causa per artem effecit potius, ut essent, quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur
Abbreviated transcription (Latin):
si auferr&. profecto &iam cum dormi¬
mus: abscedit ab oculis Inquantum eos
relinquit. In tantum se cumoculos au

Expanded text:
si auferret, profecto etiam cum dormimus et abscedit ab oculis, in quantum eos relinquit, in tantum secum oculos au
Abbreviated transcription (Latin):
rile nonsinitur esse: sed iterum sigra¬
num tritici non ess&: ex quare ista ꝓ
modo alterum ostendens: non ostendit¬
pater. nisi perfilium. nec filius nonos¬
uenitur ad filium: ut unum quodam
modo abscondatur. alterum de monstre¬
tur ut de monstrans seunus. demons

Expanded text:
rile non sinitur esse; sed iterum si granum tritici non esset, ex qua re ista pmodo alterum ostendens, non ostenditpater nisi per filium et filius non osuenitur ad filium, ut unum quodam modo abscondatur, alterum demonstretur, ut demonstrans se unus demons
Abbreviated transcription (Latin):
enim Inter utramque partem ad ex¬
amina adhibentur. isti exuna parte¬
timonia. quae nec iustae. & bene ultlen¬
das. Iniqua & falsa uenduntur: mul¬
to sceleratius utique pecunia sumi¬
tur. quia scelerate &iam : quamuis uo¬
lentibus datur ille tamen sol& tã¬
quam male sibi ablatam peccuniam
rep&ere. qui iustum iudicium emit.
qũo uenale esse non debuit: qui uero
ꝓ iniquo iudicio dedit. uel &x quidem

Expanded text:
enim inter utramque partem ad examen adhibentur: isti ex una partetimonia, quae nec justa nec ve, iniqua et falsa venduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam, quamvis a volentibus, datur. Ille tamen solet tanquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui justum judicium emit, quoniam venale esse non debuit. Qui vero pro iniquo judicio dedit, vellet quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Nideo me dehacre propter
quam uos inuitaui: omnia uobis¬
cum egisse quaedebui. hoc adulti¬
mum rogo ut gestis istis dignemi¬
ni subscribere qui potestis hic re¬
sponsione uestra opus est. teneam
responsione uestrã: dehac assensi¬
one: aliquid adclamate apopulo
ad clamatum est: fiat fiat dictum
est uicies quinquies: dignum & ius¬
tumest: dictum est uicies octies. fiat
fiat. dictum est quater decies: olim
dignus. olim meritus: ex audixp̃e:¬

Expanded text:
tium. uideo me de hac re, propter tium. uideo me de hac re, propter quam uos inuitaui, omnia uobiscum egisse, quae debui. hoc ad ultimum rogo, ut gestis istis dignemini subscribere, qui potestis. hic responsione uestra opus est; teneam responsionem uestram, de hac assensione aliquid adclamate>. a populo adclamatum est: \'Fiat, fiat - dictum est uicies quinquies —; \'dignum et iustum est\' — dictum est uicies octies —; <fiat, fiat\' — dictum est quater decies —; olim dignus, olim meritus\' —• di
Abbreviated transcription (Latin):
onera occupationum mearum Apo¬
pulo adclamatum est iudiciotuo gra¬
tias agimus dictum est uicies sexies:
Cumque r&icer&ur : augustinus epĩ
dixit: ergo caritati & beni uolentiae
uestiae apud dñm dm̃ nostrum gra¬
tias ago. lmmo deilla gratias ago:
quicquid est quod ad me
feratur. adillum perferatur ubine¬
cessarium fuerit. consilium meum
non negabo auxilium absit ut sub¬
traham: tamen quicquid illud est
quod ad me ferebatur: adillum per¬
feratur: ipseme ut consulat. si forte
non lnuenit quod facere debeat. aut
poscat adiutorem. quem nouit pa¬
trem. ut & uobis nihildesit. & ego
tandem aliquando: siquantulum cũ¬
que spatium mihi donauerit dĩ.
ipsamque in eam. quantulam cum¬
que uitam. Nondem segnitiae nec
donem inhertiae: sed inscĩs scriptu¬
ris quantum ipse permittit &¬
largitur exerceam: hoc & ipsi ꝓ¬
derit. & per illum &iam uobis: ne¬
mo ergo inuideat otiomeo quia
meum otium. magnum hab& nego¬

Expanded text:
onera occupationum mearum>. a poonera occupationum mearum>. a populo adclamatum est: Iudicio tuo gratias agimus\' - dictum est uicies sexies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Ego caritati et beniuolentiae uestrae apud dominum deum nostrum gratias ago, immo de illa gratias ago. quicquid est, quod ad me tur, ad illum perferatur. ubi necessarium fuerit consilium meum, non negabo; auxilium absit ut subtraham. tamen quicquid illud est, quod ad me ferebatur, ad illum perferatur. ipse me aut consulat, si forte non inuenit, quod facere debeat, aut poscat adiutorem, quem nouit patrem, ut et uobis nihil desit et ego tandem aliquando, si quantulumcumque spatium mihi donauerit deus, ipsamque meam quantulamcumque uitam non dem segnitiae nec donem inertiae, sed in sanctis scripturis, quantum ipse permittit et largitur, exerceam. hoc et ipsi proderit et per illum etiam uobis. nemo ergo inuideat otio meo, quia meum otium magnum habet nego
Abbreviated transcription (Latin):
adclamatum est. dõ gratias: xp̃o lau¬
des: dictum est tredecies: cumque
r&icer&ur : augustinus ep̃s dixit:
erit prbtr. ut est: quando dĩ uolu¬
erit. futurus eps: sed plane modo fac
turus sum adiuuante miseri cordia
dĩ. quod huc usque non feci nostis an¬
te aliquođ annos quod facere uolue¬
rim & nonpermisistis: placuit mihi
& uobis. propter curam scripturarum.
quam mihi patres & fratres coepis co¬
pimei. duobus conciliis numidiae & car¬
thaginensis inponere dignatisunt ũt
tus ess& & gesta confecta sunt. placu¬
it. ad clamastis: recitatur placitum
uestrum. & adclamationes uestire. par¬
uo tempore seruatum est Circame
uiolenter Iñ ruptum est & non permit¬
tor ad quod uolo uacare ante meri¬
diem & post meridiem. occupationes
hominum inplicor: obsecrouos & con¬
stringo perxp̃m. ut huic iuueni hoc
est eraclio prb̃o. quem hodie inno¬
mine xp̃i designo episcopum succes¬
sorem mihi. patiamini refundere

Expanded text:
adclamatum est: \'Deo gratias, Christo lauadclamatum est: \'Deo gratias, Christo laudes\' — dictum est tredecies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: \'Erit presbyter, ut est, quando deus uoluerit, futurus epturus sum adjuvante misericordia Christi, quod adhuc usque non feci. Nostis ante aliquot annos quid facere voluerim, et non permisistis. Placuit mihi et vobis propter curam Scripturarum, quam mihi fratres et patres mei, coepiscopi mei, duobus conciliis Numidiae et Carthaginensi inponere dignati sunt, utstus esset. et gesta confecta sunt, placuit, adclamastis; recitatur placitum uestrum et adclamationes uestrae. paruo tempore seruatum est circa me; uiolenter inruptum est et non permittor, ad quod uolo, uacare. ante meridiem et post meridiem in occupationes hominum implicor. obsecro uos et constringo per Christum, ut huic iuueni, hoc est Eraclio presbytero, quem hodie in nomine Christi designo episcopum successorem mihi, patiamini refundere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. augustinus epĩdixit: ergo ut dice¬
bam: uoluntatem meam & uoluntatẽ
uestram. gestis ecclesiasticis. quantum
adhomines attin& confirmatum uo¬
lo: quantum uero ad latentem omni¬
potentis uoluntatem: omnes ut dixi
oremus. ut confirin& dĩ quod opera
tur in nobis: apopulo adclamatum
est: iudiciotuo gratias agimus: dic¬
tum est sedecies. fiat fiat. Dictum
est duo decies: tepatrem: eraclium ȩ¬
pm dictum est sexies cumque r&i¬
cer&ur: augustinus eps dixit: Scio.
quod scitis & uos sed nolo deillo fie¬
ri. quod deme factum est: quid autẽ
factum sit. multi scitis illi soli nesciunt.
qui tunc aut non dum erant nati. aut
non dum habebant a&atem sciendi:
adhuc incorpore posito. beatȩ memo¬
riae patre &episcopomeo. sene uale¬
rio: ep̃s ordinatus sum: & sedi cum il¬
lo: quod concilio nicaeno prohibitum
fuisse nesciebam: nec ipse sciebat
quod ergo reprehensum est in me: no¬
lo reprehendi infilio meo: apopulo

Expanded text:
tur, Augustinus episcopus dixit: Ergo, ut dicetur, Augustinus episcopus dixit: Ergo, ut dicebam, voluntatem meam et voluntatem vestram Gestis ecclesiasticis, quantum ad homines attinet, confirmatam volo: quantum vero ad latentem Omnipotentis voluntatem, omnes, ut dixi, oremus ut confirmet Deus quod operatus est in nobis. A populo acclamatum est: Judicio tuo gratias agimus; dictum est sedecies. Fiat, fiat; dictum est duodecies. Te patrem, Eraclium episcopum; dictum est sexies. 4. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Scio quod scitis et vos, sed nolo de illo fieri quod de me factum est. Quid autem factum sit multi scitis; illi soli nesciunt qui tunc aut nondum nati erant, aut nondum habebant aetatem sciendi. Adhuc in corpore posito beatae memoriae patre et episcopo meo sene Valerio episcopus ordinatus sum et sedi cum illo, quod concilio Nicaeno prohibitum fuisse nesciebam nec ipse sciebat. quod ergo reprehensum est in me, nolo reprehendi in filio meo\'. a populo
Abbreviated transcription (Latin):
est me laudibus eius aliquid dicere.
fabeo sapientia. & parco uerecundiae:
sufficit quia nostis eum & hoc me
uelle dico. quoduos uelle scio: & si
ante nescirem. hodie probarem: hoc
ergo uolo hoc adñodõ nostro. &iam
ina&ate frigida: uotis feruentibus
posco: hoc ut mecum or&is exhor¬
tor. ammoneo. rogo: ut omnium in
misit mihi eum: seru& eum: seru&
In columem seru& sine crimine : ut
qui facit gaudium uiuentis. supple¬
at locum morientis: a notariis eccle¬
siae sicut cernitis excipiuntur quae
dicimus. excipiuntur quaedicitis. &
meus sermo. & uestrae clamationes
interram non cadunt: Apertius ut di¬
cam: ecclesiastica nunc gesta confi¬
cimus sienim hoc esse quantum ad¬
homines attin&. confirmatum uo¬
lo: ãpopulo adclamatum est trici¬
es sexies. dõ gratias. xp̃o laudes ex¬
aud ixp̃e. augustino uita: dictum est
tre decies tẽpatrem te ep̃m: dictum ẽ
bene meritus. benedignus. dictumẽ
quin quies: dignum & iustum est.
dictumest sexies: cumque r&icere¬

Expanded text:
e de laudibus eius aliquid dicere; faueo sapientiae et parco uerecundiae; sufficit, quia nostis eum; et hoc me uelle dico, quod uos uelle scio et, si ante nescirem, hodie probarem. hoc ergo uolo, hoc a domino deo nostro etiam in aetate frigida notis feruentibus posco, hoc ut mecum oretis, exhortor, admoneo, rogo, ut omnium in misit mihi eum, seruet eum, sernet incolumem, semet sine crimine, ut, qui facit gaudium uiuentis, suppleat locum morientis. a notariis ecclesiae, sicut cernitis, excipiuntur, quae dicimus, excipiuntur, quae dicitis; et meus sermo et uestrae adclamationes in terram non cadunt. apertius ut dicam, ecclesiastica nunc gesta conficimus; sihomines attinet, confirmatum lo. A populo acclamatum est trigesies sexies: Deo gratias, Christo laudes. Exaudi, Christe, Augustino vita; dictum est tredecies. Te patrem, te episcopum; dictum est Bene meritus, bene dignus; dictum est quinquies. Dignus et justus est; dictum est sexies. 3. Cumque reticere
Abbreviated transcription (Latin):
epẽm: unde magnas dõ agimus
gratias. quam quam eius modestiȩ
at que lenitatis est. eius denique pru¬
dentiae & sollicitudinis in dño. ut &¬
am siaferesi&. cito illi descripturis
persuader&ur. curandum. quodli¬
centiosa & male libera consu&udo
uulnus inflixit: sed tanta pestilen¬
tia est huius mali. ut sanari prorsus
quantum mihi uid&ur. nisi con¬
cilii auctoritate non possit: aut si
ab una ecclesia incoanda est medi¬
cina. sicut uid&ur audaciae. muta¬
re conari. quod carthagini ensis ȩc¬
clesia ten&: sic magnae impudenti¬
ae est uelle seruare quod cartagi

Expanded text:
episcopum, unde magnas deo agimus episcopum, unde magnas deo agimus gratias. quamquam eius modestiae atque lenitatis est, eius denique prudentiae et sollicitudinis in domino, ut, etiam si Afer esset, cito illi de scripturis persuaderetur curandum, quod licentiosa et male libera consuetudo uulnus inflixit, sed tanta pestilentia est huius mali, ut sanari prorsus, quantum mihi uidetur, nisi concilii auctoritate non possit, aut, si ab una ecclesia inchoanda est medicina, sicut uidetur audaciae mutare conari, quod Carthaginiensis ecclesia • tenet, sic magnae inpudentiae est uelle seruare, quod Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
Ita conclusit ut dicer&. cum talib
nec panem ȩdere: sed feramus hac.
in luxu & labe do mestica. & eorum
conuiuiorum quaepriuatis pari&¬
bus continentur: accipiamusque
cumeis corpus xp̃i. cum quibus pa¬
nemedere prohibemur: saltim de
scõrum corporum sepulchris. saltim
delocis sacramentarum. dedomibus
orationum. tantum dedecus arce¬
atur: quis enim aud& u&are pri¬
uatim. quod cum frequentatur in
scĩs locis. honor martyrum nomi¬
natur: hoec si prima a frica temp¬
tar& auferre: aceteris terris. Imi¬
tatione dignaesse deber&: cum
uero &per italiae maximam par¬
tem. & in aliis omnibus. aut pro¬
pe omnibus trans marinis ȩccle¬
siis. partim quia nus quam facta
sunt. partim quia uel orta. uel
Inu&erata sc̃orum. & uere deuita
futura cogitantium episcoporum.
diligentia & anim aduersione. ex¬
tare quomodo possumus. tantam morũ
labem. uel proposito tam lato exem¬
plo emendare : & nos quidem illa¬
rum partium hominem habemus

Expanded text:
ita conclusit, ut diceret cum talibus ita conclusit, ut diceret cum talibus nec panem edere? . Sed feramus haec in luxu et labe domestica, et eorum conviviorum quae privatis parietibus continentur, accipiamusque cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur; saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus arceatur. Quis enim audet vetare privatim, quod cum frequentatur in sanctis locis, honor martyrum nominatur? 4. Haec si prima Africa tentaret auferre a caeteris terris, imitatione digna esse deberet: cum vero et per Italiae maximam partem, et in aliis omnibus aut prope omnibus transmarinis Ecclesiis, partim quia nunquam facta sunt, partim quia uel orta uel inueterata sanctorum et uere de uita futura cogitantium episcoporum diligentia et animaduersione extare quo modo possumus tantam morum labem uel proposito tam lato exemplo emendare? et nos quidem illarum partium hominem habemus
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia uidentur hominibus. atque
Ita paulatim fieri potest. ut nec ui¬
Itia iamputentur: Ait enim uas elec¬
: tionis non in commessationibus & e¬
bri&atibus. non incubilibus & inpu¬
dicitus. non in contentione & dolo.
Horum ergo trium. cubibia & inpu¬
dicitiae. Ita magnum crimen puta¬
tur. ut nemo dignus non modo ec¬
clesiastico ministerio. sed ipsa &iã
sacramentorum communione ui¬
deatur. quise isto peccato macula¬
uerit: & reste omnino: sed quare
solum: com mesationes enim & e¬
bri&ates. Ita concessȩ & licitȩ pu¬
tantur. ut in honore &iam beatissi¬
morum martyrum. non solum per
dies sollemnes. quod ipsum quis non
lugendum uideat qui hac non car¬
neis oculis inspicit. sed &iam cõti¬
die cęlebrentur: quam feditatem si
tantum flagitiosa & non &iam sacri¬
lega ess&. quibus cumque toleran¬
tiae uiribus sustentandam putare¬
mus quamquam ubiest illud. quod
cum multa uitia enumerass& idem
apostolus. inter quaeposuit ebriosos.

Expanded text:
rabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam putentur. ait enim uas electionis: Non in comissationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et zelo; Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in honore etiam beatissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum uideat, qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illcum multa vitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos,
Abbreviated transcription (Latin):
quod scelus ammissum est possidere:
ad summam igitur. neque apud te.
neque apud tales siqui repperiuntur.
qualem te esse gaudemus : neque
apud ipsos quimagno studio aliena
ac nihil profuturoͣ. multõque &iã
periculosa ac perniciosa p&unt: Ne¬
que apud cõr meum. cuitestis est dĩ¬
quod scelere abstulit. sceleris lmpu¬
nitate possideat. sed ut remissa lniu¬
ria quod in iuriose abstulit reddat:
sitamen hab& uel quod abstulit. uel
aliud. unde illud restituat: mon sane
quicquid ab lnuito sumitur. In iurio¬
se aufertur: Nam plerique nec me¬
dico uolunt reddere honorem suum.
Nec operatio mercedem: Nec tamen

Expanded text:
quod scelus admissum est. possidere\'. ad summam igitur neque apud te neque apud tales, si qui reperiuntur, qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deuquod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si tamen habet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
homines per quos praedicatur ad¬
ducant inodium: dequibus & fin¬
gere quicquid lnmentem uenerit
possunt: uos autem non lta didi¬
cistis xp̃m. sitamen illum audis¬
tis. & in illo edoctiestis: ipse quip¬
pe fideles suos securos facit. &iã
de dispensatoribus malis. mala
sua facientibus. bonaeius loquen¬
tibus. ubi ait quae dicunt facite.
Squae autem faciunt. nolite face¬
Sre: dicunt enim. & non faciunt:
orate quidem prome. neforte ali¬
is praedicans. ipse reprobus inue¬
niar: uerum tamen cumgloria¬
mini. non lmme sed indño glori¬
amini:¬

Expanded text:
homines, per quos praedicatur, adhomines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. orate quidem pro me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum gloriamini, non in me sed in domino gloriamini
Abbreviated transcription (Latin):
ose cruciarentur firmi. & periculo¬
se turbarentur in firmi sed qui
hoc cognito. permisit uos temp¬
tari: d& uobis uires sustinendi. &
erudiat uos exlege sua. doceat uos
& mitig& adiebus malignis. donec
fodiatur peccatori fouea
Audio non nullos uestrum. hinc am¬
plius contristari. quod delapsu du¬
orum illorum diaconorum. quiex
parte donati uenerant. tamquam
disciplinȩ proculian insaltauerant.
uel ut gloriantem denobis. quod ex
nr̃a disciplina nihil tale inclericis
extitiss&: quod qui cumque fecistis.
fateor uobis. non bene fecistis ecce
docuit uos dĩ. quigloriatur. indño
glori&ur: Nec obiciatis hȩr&icis.
Nisi quia non sunt catholici: ne
similes illissitis. qui non habendo
quod in causa suae diuisionis defen¬
dant. nonnisi hominum collige¬
re affestant. & ea ipia falsissime iac¬
tant. ut quia ipsam diuinae scriptu¬
rae ueritatem. quiã ubique diffu
saxp̃i ecclesia cominendatur. cri¬
minare & obscurare non possunt.

Expanded text:
ose cruciarentur firmi et periculoose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suae malae lingue captantes: faci¬
le est ut illis canibus comparemꝰ
si forte in malo intellegendi sunt.
qui lingͦuebat ulcera pauperis il¬
lius. qui ante ianuam diuitis iace¬
bat. &usque quouenir& ad requi¬
em sinus abrahȩ: laboriosa & in¬
digna omnia tolerabat: uos me
nolite amplius cruciare. qui aliquã
spem hab&is addm̃: uos nolite ip¬
sa uulnera quae illi lingunt mul¬
tiplicare. pro quibus periclitamur
omni hora habentes foras pugnas.
Sintus timores: Periculis inciuitate.
Spericulis in deserto: periculis ex
Sgentibus. periculis infalsis fratrib:
Scio quia dol&is. sed num quid
acrius quam ego. scio quia con¬
tristati estis. sed timeo ne lnter lin¬
guas male dictorum deficiat. & per¬
eat infirmus. propter quem xp̃s
mortuus est: non ex uobis in in¬
crescat dolor noster. quia noncul¬
pa nostra factus est uester: nam
hocest quod praecauere conatussũ.
ut si fieri poss& hoc malum. nec cui¬
tandum negleger&ur. nec inuram
notitiam perferr&ur. ubi infructu¬

Expanded text:
suae malae linguae captantes, facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intelligendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis in ciuitate, periculis in deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis fratribus. scio, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo, ne inter linguas maledicorum deficiat et pereat infirmus, propter quem Christus mortuus est. non ex uobis increscat dolor noster, quia non culpa nostra factus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. ut. si fieri posset, hoc malum nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructu
Abbreviated transcription (Latin):
cum oculis clausis. abrahȩ quippe ui¬
gilanti sic apparuerunt: ut eos &iam¬
cum pedes eis lauit. contrestando senti
nobis uidemur. tali figura &iam per
loca moueri. somniantes. longe aliter
quammembra instratis iacentia mõ¬
uent haec. & ideo mirasunt. quia occul¬
tiorem habent rationem quam ut ui

Expanded text:
cum oculis clausis — Abrahae quippe uigilanti sic apparuerunt, ut eos etiamcum pedes lauit, contrectando sentirnobis uidemur tali figura etiam per loca moueri somniantes longe aliter quam membra in stratis iacentia. Mouent haec et ideo mira sunt, quia occultiorem habent rationem, quam ut ui
Abbreviated transcription (Latin):
per ministerium Infirmitatis mece:
recole qualis fueris. adhuc incor¬
pore constituta. religiosae memo¬
riae. priore coniuge tua: & recen¬
ti eius obitu. quomodo tibi uani¬
tas sȩculi huius horruerit. & quo
modo concupieris ser uitutem dĩ.
nos nouimus. nos testes sumus quid
nobis cum apud tubunas deanimo
& uoluntate tua fueris conlocutus
solis:

Expanded text:
per ministerium infirmitatis meae; recole, qualis fueris adhuc in corpore constituta religiosae memoriae priore coniuge tua et recenti eius obitu quo modo tibi uanitas saeculi huius horruerit et quo modo concupieris seruitutem dei. nos nouimus, nos testes sumus, quid nobiscum apud Tubunas de animo et uoluntate tua fueris conlocutus. soli
Abbreviated transcription (Latin):
ab ene uiuendo refrigescat. sed po¬
tius addñm deprecandum in ar¬
descat. ut si lnnocens est Presbiter
uester. quod magis credo. quia dum
sensiss& alterius motum impudi¬
cum & inmundum. nec consentire
uoluit nec tacere: cito eum sua diui¬
na sententia manifestum. ministe¬
rio proprio re prae sent& si autem

Expanded text:
bene uiuendo refrigescat, sed potius ad dominum deprecandum inardescat, ut, si innocens est presbyter uester, quod magis credo, quia, cum sensisset alterius motum inpudicum et inmundum, nec consentire uoluit nec tacere, cito eum sua diuina sententia manifestatum ministerio proprio repraesentet; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
bile est. baptis moxp̃i: Neque enim
ministerium baptizandi defuger& ut
haber& baptizatos seruos. perquos
c&eros baptizar&. Quinon defug it
memorabilis illius humilitatis minis¬
terium. quando eis lauit pedes: & pe¬
tenti p&ro ut non solum pedes. sed &iã
manus & capud ei lauar& pespondit.

Expanded text:
bile est, baptismo Christi. neque enim bile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
hannes. & quia ipse non baptizabat
sed discipuli eius: ut intellegeremus &
ipsum quidem baptizasse praesentia
maiestatis. Nontamen ipsum baptizas¬
se manibus suis ipsius enim erit bap¬
tismi sacramentum: ad discipulos autẽ
baptizati ministerium pertinebat:
tunc ergo quando dicit iohannes euan¬
gelista in euangelio suo: posthaec exut
ihs & discipulieius in iudxam terram.
& illic morabatur cumeis. & baptiza¬
bat: tunc paulo post deillo loquens ait
Sut ergo cognouit ih̃s. quia audierunt
phari sei. quodih̃s plures discipulos ha¬
ber& & baptizar& plures quam ioħ.
quam quam ihs ipse non baptizar&
sed dis cipulieius. relinquit iudaam ter¬
ram. & abiit iterum ingalileam: tunc
ergo quando abhieru̾solimis exut cũ
discipulis suis iniudaeam terram. & illic
morabatur cumeis. baptizabat. non
perseipsum: sed perdiscipulos suos Quos
intellegimus iamfuisse baptizatos. si¬
ue baptismo iohannqͥs. sicut non nulli
arbitrantur. siue quod magis credi¬

Expanded text:
annes, et quia ipse non baptizabat, annes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus suis: ipsius enim erat Baptismi sacramentum; ad discbaptizandi ministerium pertinebat. tunc ergo, quando dicit Iohannes euangelista in euangelio suo: Post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quod Iesus plures discipulos haberet et baptizaret plures quam Iohannes, quamquam Iesus ipse non baptizaret sed discipuli eius, reliquit Iudaeam terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. antequam baptizarentur occisi
sunt : quibus ipsa passio: pro baptisino
deputata est sed numquid hoc possu¬
mus deapostolis dicere.: quiusque ad¬
eo largum tempus habuerunt quo
bapti zarentur. ut alios &iam bapti¬
Zauerunt: sed non omnia quaefactast̃.
&iam scripta inueniuntur: uerum
tamen factaesse: exc&eris documen¬
tis probatur: Scriptum est. quando
baptizatussit apostolus paulus. &
scriptum non est. quando baptizati
sint apostoli uerum tamen &iam
ipsos baptizatos intellegere debe¬
mus: quem ad modum scriptum est.
quando baptizatesint plebes ecclesi¬
arum In hierusalem. & in samaria.
quando autem baptizatasint aliae
plebes gentium. quibus apostoli epis¬
tulas miserunt. non est utique
scriptum & tamen &iam ipsas bap¬
tiaatas. utique minime dubitamus.
propter illam dñi sententiam Nisi
quis renatus fuerit ex aqua & spuscõ.
Utrum que autem dedño scriptum
est. & quia baptizabat plusquam io¬

Expanded text:
Christum, antequam baptizarentur, occisi Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur, ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta sunt, etiam scripta inueniuntur; uerum tamen facta esse ei ceteris documentis probantur. scriptum est, quando baptizatus sit apostolus Paulus, et scriptum non est, quando baptizati sint alii apostoli: uerum tamen etiam ipsos baptizatos intellegere debemus, quem ad modum scriptum est, quando baptizatae sint plebes ecclesiarum in Hierusalem et in Samaria, quando autem baptizatae sint aliae plebes gentium, quibus apostoli epistulas miserunt, non est utique scriptum et tamen etiam ipsas baptizatos utique minime dpropter illam Domini sententiam: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu Utrumque autem de Domino scriptum est, quia baptizabat plures quam Jo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex grecis facillime conuincuntur:
Sienim dicimus aqua non fuisse bap¬
tizatos: m&uendum est. negrauiter in
eis erremus. nedemus hominibus aue¬
toritatem. contemnendi baptis mum.
quem usque adeo non contem nendum
ipsa apostolica disciplina commen¬
dat: ut cornelius centurio. & quicum
illo erant. &iam iam accepto sp̃uscõ.
fuerint baptizati sicut antiqui iusti.
sinon circum ciderentur: non erat eis
peccatum: post ea uero quam iussit dĩ
ut circum cider&ur abraham eius que
posteritas : Iam sinon fier&: graue pec¬
catum fuit sic &iam. antequam dñs
ih̃s xp̃s inecclesia sua sacramentum no¬
ui testamenti. procircum cisione carnis.
sc̃m baptisium dedit. & apertissime
rum: Iam nondebemus quaerere. quan¬
do quisque fuerit baptizatus: sed quos¬
cumque legimus incorpore xp̃i quod
est ecclesia pertinere ad regnum caelo¬
rum: Non nisi baptizatos intellegere
debemus: misi forte quos angustia
passionis inuenit: & nolentes negare

Expanded text:
qui ex Graecis facillime conuincuntur. qui ex Graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum. quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi, qui cum illo erant. etiam iam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fieret, graue pecca- tum fuit, sic etiam, antequam dominus Christus in ecclesia sua sacramentum noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime rum. iam non debemus quaerere, quando quisque fuerit baptizatus. sed, quoscumque legimus in corpore Christi, quod est ecclesia, pertinere ad regnum caelorum, nonnisi baptizatos intellegere debemus, nisi forte quos angustia passionis inuenit et nolentes negare
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: &quis hoc fecerat ut primũ
a postolorũ intertales paenitentes nu¬
merandum putemus: paenituit enim
eum negasse xp̃m quod eius indicant
lacrimae sic enim scriptum est. quia
fleuit amare: Nondumenim fuerant
resurrestione dñi confirmati. & illo
aduentu sp̃sscĩ qui apparuit die pen¬
te costes: uel illa inspiratione. quamde¬
monstrauit dñs post ea quam resurrex¬
it amortuis. cum sufflauit infaciem
negauit dñm. nondum fuerant a pos¬
toli biptizati: Nontamen aqua sed
sp̃uscõ: hoc enim eis dixit post eaquã
resurrexit. & conuersatus est cum eis.
iohannes quidem baptizauit aqua.
uos autem sp̃uscõ bapti zabimini quẽ
& accepturi estis. non post multos
dies hos usque ad pente costen: ali¬
qui autem codices habent. uos autẽ
spusco incipi&is baptizari: sed siue
dicatur bapti zabimini. siuedicatur
Incipi&is baptizari: ad remnihil in¬
terest: Nam inquibus cumque codi¬
cibus inueniuntur baptizabitis. aut
Incipi&is baptizare: mendo si sunt :

Expanded text:
cantur. et quis hoc ferat, ut primum apostolorum inter tales paenitentes numerandum putemus? paenituit enim eum negasse Christum, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confirmati et illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione. quam demonstrauit dominus, posteaquam resurrexit a mortuis, cum sufflauit in eorum negauit dominum, nondum fuerant apostoli baptizati non tamen aqua sed spiritu sancto. hoc enim eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes quidem baptizauit aqua. uos autem spiritu sancto baptizabimini, quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. aliqui autem codices habent: Vos autem spiritu sancto incipietis baptizari; sed siue dicatur "baptizabimini siue dicatur incipietis baptizari\', ad rem nihil interest. nam in quibuscumque codicibus inueniuntur \'baptizabis\' aut \'incipietis baptizare\', mendosi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dibili desiderio parabat. beatus & sc̃s.
uere chorona gloriae nostite. In¬
stephanus: sereuelare & manifestare:
signis &uirtutibus euidentissime
consequentibus: dignar&ur quem
ego tantarum ordinantis dĩ occasi¬
one percepta. dignum duxi cari¬
tati uestrae promittere. ut ipse prae¬
sens aduocatus & patronus: ob sequen¬
tium sibi p&itionibus dign&ur assis¬
dere: quicum pater&ur: &iam pro Ini¬
micissuis orare dignatus est Itaque
uestri incessabiliter habens: & tamen
congruentem ordinantis dĩ disposi¬
tionem uidens: promtus fui deprbo

Expanded text:
dibili desiderio parabat, beatus et vere dibili desiderio parabat, beatus et vere sanctus, corona gloriae nostrae inStephanus se revelare et manifestare signis et virtutibus evidentissime sequentibus dignaretur, quem ego tantarum rerum ordinatoris Dei occasione perceptum, dignius duxi Charitati vestrae praemittere, ut ipse praesens advocatus et patronus obsequentium sibi petitionibus dignetur assistere, qui, cum pateretur, etiam pro inimicis orare dignatus est: itaque, moriam vestri incessabiliter agens, et tam congruentem ordinantis Dei dispositionem videns, promptus fui de presbytero,