comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catholicae cõmunionẽ. Aliũ uero
hoc idem sentire sed incatholica
baptigari. existimantẽ ipsam ẽẽ
catholicã fidem. Istum nondũ hȩ¬
reticũ dico. nisi manifesta sibi
doctrina catholicae fidei resis¬
tere maluerit & illud quod te¬
nebat elegerit quod ante .fiat
manifestum ẽ illum qui forisẽ
esse peiorem. Itaq in hoc sola
falsa opinio. in illo autem &iã
ipsa diuisio corrigenda est. sed
in neutro ipsorũ sacramenti ue¬
ritas repetenda: Quod siquisquã
idem sentiat quod illi & esse hȩ¬
resem nouerit abunitate catho¬
lica separatam ubi hoc docetur
& discitur sed alicuius secularis
emolumenti causa. incatholica
unitate baptizari uoluerit. uel
in ea baptigatus ꝓpt̃ hoc inde exire
noluerit non solũ separatus ha¬
bendus est uerũ &iam tanto scele¬
ratius quanto magis errori heresis
& diuisioni unitatis fallatiã simu¬
lationis adiungit: Quã obrem
cuiusq hominis prauitas quanto

Expanded text:
catholicae communionem, alium uero catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis prauitas quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Non sic potest etiã uero baptismo
uerus baptismus succedere. quia
idem ipse sibi succedere non po¬
test quia nec decedere potest:
Ad hoc ergo haeretici ad catholicã
ueniunt ut quod eorum malũ ẽ
corrigatur non quod bonum est
repetatur. Dicit aliquis nihil¬
ne ergo inter est si duo iner¬
rore pari atq malicia consti¬
tuti sint nec uita & corde mu¬
tato. Alius eorum foris alius
intus baptigetur fateor intes¬
esse. Ille enim peior est qui
quod foris est. Est enim ipsius
diuisionis nec nullum nec par¬
uum malum sitamen ille qui in¬
tus baptigatur non propter ali¬
quod terrenum aut temporale
com modum intus esse uoluit.
sed quod unitatem ecclesiae toto
orbe diffusȩ scismatum concisio¬
nibus pretulit: Alioquin &iã
ipse inter illos qui foris sunt de¬
putandus est.: Constituamus
ergo duos aliquos isto modo. Unũ
eorũ. uerbi gratia id sentire de
xp̃o quod fotinus opinatus ẽ & in
eius hȩresi baptigari extra eccłae

Expanded text:
non sic potest etiam uero baptismo non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ille enim peior est qui quod foris est — est enim etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tes atq confidentes abiciunt.
Nec tamen ideo non accepisse bap¬
tismum existimantur. Aut tale
baptismum accepisse dicuntur
qualis fuit error ipsorũ: sed in eis
& sacramenti integritas honoratur:
& mentis uanitas emendatur. &iã¬
si confirmata & fortasse multis con¬
tentionib defensa caluerat: Qua¬
ꝓpter &iã hęreticus qui ꝑspicue
foris est: baptismũ illic euangelicũ
accepit non talem utiq baptis¬
mum accepit quali errore cae¬
catur. & propterea si resipis¬
cens uiderit relinquendum eẽ
error illius. in probandus est.
propterea in illo xp̃i baptismus
ex fufflandus est. Iam enim ex
his quos intus contingit de dõ fal¬
sa opinantes baptizari satiselu¬
c& discernendam esse sacramen¬
ti ueritatem. Amale credentis
errore. quam uis utrumq: in ho¬
mine uno ualeat in ueniri. &
ideo cum etiam foris inerrore
aliquo constitutus uero tamen
sacramento fuerit bapti⁊ atus
cum ecclęsiae redditur unitati
sicut falsae fidei uera succedit.

Expanded text:
tes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relinquendum esse error illius inprobandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his, quos intus contingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit,
Abbreviated transcription (Latin):
non ideo non habent quia ꝑ qđ
utile est non habent .⁊ Qua prop¬
ter cũ ad fidem &ueritatẽ ueni¬
unt & agentes pęnitentiã remit¬
ti sibi peccata deposcunt non eos
decipimus neq fallimus cũ correc¬
tos a nobis ac reformatos in eo qđ
deprauati atq peruersi sunt ad
regnũ caelorũ sic disciplinis cae¬
lestibus erudimus ut quod in eis in¬
tegrum est nullo modo uiolemus.
Nec propter hominis uicium siqđ
in homine dĩ est uel nullum uel
uitiosum eẽ dicamus lam pauca
restant exepistola adiubaianũ.
sed quia in eis et depreterita ecclȩ¬
siae consuetudine dicitur. Et de
baptismo iohannis quod sol& non
paruam mouere questionẽ homini¬
bus remmanifestam parum adten¬
dentib quia iussi sunt ab apostolo
in xp̃o baptigari qui baptismũ iohan¬
nis acceperant non neglegenter
tractanda sunt. et in uolumen a¬
liud differenda. ne huius modos¬
TUS
in moderatus sit¬

Expanded text:
non ideo non habent, quia per quod non ideo non habent, quia per quod utile est non habent. quapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos in eo quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum caelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium, si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptismo Iohannis, quod solet non paruam mouere quaestionem hominibus rem manifestam parum adtendentibus, quia iussi sunt ab apostolo in Christo baptizari qui baptismum Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen aliud differenda, ne huius modus inmoderatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
gelio dictum est quod omnes
cum legitur naturaliter mouet
aetatem habet. ipse ꝓse loqua¬
tur. quib: omnib rebus ostendi¬
tur aliud ẽẽ sacramentũ baptismi.
Aliud conuersionẽ cordis. sed sa¬
lutem hominis exutroq conpleri.
Nec si unum horum de fuerit ideo
putare debemus consequens esse
ut & alterum desit quia &illud
sine isto potest eẽ infante. & hoc
sine illo potuit esse in latrone
cõplente dõ siue in illo siue in
isto quod non exuoluntate defu¬
isset. Cum uero exuoluntate
alterũ horũ defuerit reatu ho¬
minem in uolui & baptismus qui¬
dem potest inesse ubi conuersio
cordis defuerit .: Conuersio aũ
cordis potest quidem in esse non
ꝑcepto baptismo sed contẽpto bap¬
tismo non potest. Neque enim
nullo modo dicenda est conuer¬
sio cordis addm̃ cũ dĩ sacramen¬
tum contempnitur. Iuste igitur
reprehendimus anathemamus
detestamur ab ominamur per¬
uersitatem cordis hereticorũ. sa¬
cramentũ tamen euangelicum

Expanded text:
gelio dictum est, quod omnes gelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet: aetatem habet, ipse pro se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igitur reprehendimus anathemamus detestamur abominamur peruersitatem cordis haereticorum, sacramentum tamen euangelicum
Abbreviated transcription (Latin):
tiae fidei & quõ patris fidem imi¬
tatus est sequuta est increscente
ipsa iustitia cum signaculum in in¬
fante praecesserat. Ita inbapti:a¬
tis infantibus praecedit regenera¬
tionis sacramentum & si xp̃ianam
tenuerint pietatem sequetur &iã
incorde conuersio cuius mysteriũ
praecessit incorpore: Et sicut in
illo latrone quod exbaptismi sacra¬
mento defuerat compleuit omni¬
potentis benignitas quia non super¬
bia uel contemptu sed necessita¬
te defuerat. Sic in infantibus
qui baptigati moriuntur eadem
gratia omnipotentis implere cre¬
denda est quod non eximpia
uoluntate sed ex aetatis indien¬
tia nec corde credere adiusti¬
tiã possunt nec ore confiteri ad
salutẽ. Ideo cum proeis alii re¬
spondent ut impleatur erga eos
celebratio sacramenti ualet utiq
ad eorũ consecrationẽ quia ipsi
respondere non possunt. Atsi
pro eo qui respondere potest
alius respondeat. Non itidem
ualet exqua regula illud in euan¬

Expanded text:
tiae fidei et, quoniam patris fidem imitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum et, si christianam tenuerint pietatem, sequetur etiam in corde conuersio cuius mysterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euan
Abbreviated transcription (Latin):
baptigaretur ditatus est: Dicit
tamen apostolus de ipso abraham
signum accepit circum cisionis sig¬
naculum iustitiae fidei qui iam
corde crediderat & deputatum illi
erat adiustitiam: Quur ergo ei prȩ¬
ceptum est ut omnem deinceps in¬
fantem masculum octauo die cir¬
cum cider& qui nondum poterat
corde credere ut ei deputaretur
ad iustitiã: Nisi quia etipsum per
se ipsum sacramentũ multũ ualebat.
quod infilio moysi perangelum
manifestatũ est qui cum ad huc
in circum cisus amatre ferretur
presenti &euidenti periculo ut
circum cideretur exactum est et
cum factum ess& depulsa pernicies:
Sicut ergo in habraham precessit ius¬
titia fidei & accessit circum cisio
signaculum iustitiae fidei ita in
cornelio precessit scĩ ficatio spirita¬
lis indono sp̃s scĩ et accessit sacra¬
mentum regenerationis in lauacro
baptismi. Et sicut in isaac qui oc¬
tauo suae natiuitatis die circum ci¬
sus est praecessit signaculum iusti¬

Expanded text:
baptizaretur ditatus est. dicit baptizaretur ditatus est. dicit tamen apostolus de ipso Abraham: signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur ad iustitiam, nisi quia et ipsum per se ipsum sacramentum multum ualebat? quod in filio Moysi per angelum manifestatum est, qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et euidenti periculo ut circumcideretur exactum est et, cum factum esset, depulsa pernicies. sicut ergo in Abraham praecessit iustitia fidei et accessit circumcisio signaculum iustitiae fidei, ita in Cornelio praecessit sanctificatio spiritalis in dono spiritus sancti et accessit sacramentum regenerationis in lauacro baptismi. et sicut in Isaac, qui octauo suae natiuitatis die circumcisus est, praecessit signaculum iusti
Abbreviated transcription (Latin):
quia perpietatẽ spiritaliter ad fuit
sic &cũ ipsa praesto est si perneces¬
sitatem desit quod latroni de ad fuit
perficitur salus quod traditum te¬
net uniuersitas ecclesiae cum par¬
uuli infantes baptigantur qui cer¬
te nondum possunt corde credere
ad iustitiã &ore confiteri ad salu¬
tem quod latro potuit. Quin &iã
flendo &uagiendo cum in eis mis¬
terium caelebratur ipsis misticis
uocibus obstrepuit & tamen nullus
xp̃ianorũ dixerit eos in aniter bap¬
tigari. et siquis quã quȩrat in hac
re auctoritatẽ diuinam quã quã
quod uniuersa tenet ecclesia nec
conciliis institutũ sed semꝑ reten¬
tum est. Non nisi auctoritate apos¬
tolica traditum rectissime credi¬
tur. Tamen ueraciter conicere pos¬
sumus quid ualeat in paruulis bap¬
tismi facramentũ. excircum cisio¬
ne carnis quã prior populus acce¬
pit quã prius quã acciperet ius¬
tificatus est abraham sicut corne¬
lius etiã dono sp̃s scĩ prius quam

Expanded text:
quia per pietatem spiritaliter adfuit, quia per pietatem spiritaliter adfuit, sic et cum ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni adfuit, perficitur salus. quod traditum tenet uniuersitas ecclesiae, cum paruuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt corde credere ad iustitiam et ore confiteri ad salutem quod latro potuit, quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. rectissime creditur, tamen ueraciter conicere possumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ intellectu ueritatis & probabi¬
lius moribus ita profecissent. Vt
multis baptigatis uita doctrina
se praeponere minime dubitarent.
super uacaneũ sibi eẽ crederent
baptigari quando ad illum men¬
tis habitum suꝑ uenisse sentirent:
Adquẽ multi baptigati adhuc as¬
cendere conarentur quid aũ ua¬
leat & quid agat in homine corpo¬
raliter adhibita scĩ ficatio sacram̃¬
ti sine qua tamen latro ille non
fuit quia non eius accipiendȩ uo¬
luntas defuit. sed non accipiendę
necessitas ad fuit difficile est di¬
cere: Nisi tamen plurimũ ualere
non serui baptismũ dñs accepisset.
Uerum quia perse ipsa consideranda
est excepta salute hominis cui per¬
ficiendae adhibetur. Satis indicat
quod & in malis & in eis qui saeculo
uerbis non factis renuntiant. Ipsa
integra est cum illi nisi corrigantur
salutẽ habere non possint. Sicut
autem in latrone quia ꝑnecessitatẽ
corporaliter defuit ꝑfecta salus ẽ

Expanded text:
cum intellectu ueritatis et probabicum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adhibetur, satis indicat quod et in malis et in eis, qui saeculo uerbis, non factis renuntiant, ipsa integra est, cum illi nisi corrigantur salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, perfecta salus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut aqua etiã tinguerentur in quib
alios accepisse scã scriptura testatur:
Certo quoq iudicio quod illis tempo¬
rib congruebat cum linguis loque¬
rentur eminuerat. Baptigati sunt
tamen &inhoc facto a postolica extat
auctoritas usq ad eo nemo debet in
quolib& prouectu interioris homi¬
nis si forte ante baptismum usq
adspiritalem intellectum pio corde
profecerit contempnere sacramen¬
tum quod ministrorum opere
corporaliter adhibetur. sed per
hoc ds̃ hominis consecrationẽ spi¬
ritaliter operatur. Nec obaliud
existimo baptigandi munus iohan¬
ni fuisse ad tributũ ita ut iohan¬
nis baptismus diceretur. Nisi ut
dñs ipse qui dederat cũ serui bap¬
tismum non sperneret accipere
dedicar& humilitatis uiam & quan¬
ti pendendum esset suũ baptisma
quo ipse baptigaturus erat tali
facto apertissime declarar&.
Videbat enĩ tam quã potentissimꝰ
medicus salutis ae ternae quorun¬
dam nonde futurũ tumorem qui

Expanded text:
ut aqua etiam tinguerentur, in quibuut aqua etiam tinguerentur, in quibualios accepisse sancta scriptura testatur, certo quoque indicio, quod illis temporibus congruebat, cum linguis loquerentur, eminuerat. baptizati sunt tamen et in hoc facto apostolica extat auctoritas. usque adeo nemo debet in quolibet prouectu interioris hominis, si forte ante baptismum usque ad spiritalem intellectum pio corde profecerit, contemnere sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. nec ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse adtributum, ita ut Iohannis baptismus diceretur, nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum non spreuisset accipere, dedicaret humilitatis uiam et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
sionem de latrone illo cui non bap¬
tizato dictum ẽ. hodiae mecum
eris inparadiso. non leue docum̃¬
tum idem  eprianus ad sumit. qđ
&iam ad que etiã considerans in¬
uenio nontantũ passionem ꝓno
mine xp̃i id quod exbaptismo de¬
erat posse suplere: Sed etiã fi¬
dem con uersationemq cordis
si forte ad caelebrandũ mysteri¬
um baptismi in angustus temporũ
succurri non potest. Neꝙ enim
latro ille pronomine xp̃i crucifix¬
us est sed promeritis facinorũ suorũ
nec quia credidit passus est sed
cum patitur credit. Quantũ itaq
ualeat &iam sine uisibili baptismi
sacramento quod ait apostolus.
Corde enim creditur ad iustitiam
ore aũ confessio fit ad salutem. In
illo latrone declaratum ẽ sed tunc
impletur in uisibiliter cũ ministe¬
rium baptismi non contemptus re¬
ligionis sed articulus necessitatis
excludit. Nam multo magis in
cornelio & in amicis eius quã in illo
latrone posset uideri suꝑfluum

Expanded text:
sionem de latrone illo, cui non bapsionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradiso, non leue documentum idem beatus Cyprianus adsumit. quod etiam adque etiam considerans inuenio non tantum passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conuersionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latrone declaratum est. sed tunc impletur inuisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. nam multo magis in Cornelio et in amicis eius quam in illo latrone posset uideri superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
est. nisi abundauerit iustitia
ur̃a plus quã scribarũ &pharisȩorũ
non intrabitis in regnũ caelorũ.
Alterũ sine altero parum ẽ utrũ¬
ꝙ perficit illius possessionis here¬
dem. sicut ergo non debemus in ꝓ¬
bare iustitiã hominis quae prius
esse coepit quã con iungeretur
ecclesiae sicut esse coeperat cor¬
nelii iustitia prius quã ess& ipse
in plebe xp̃iana quae neq si in¬
probaretur dixisset ei angelus. ac¬
ceptate sunt elemosinȩ tuȩ &
exauditȩ sunt orationes tuae.
Neq sufficer& ad capessendũ reg¬
num caelorũ. Ut ad petrum mit¬
teret moner&ur. sic non est in ꝓ¬
bandum euangelicũ baptismi sacra¬
mentũ &iam si extra ecclesiam fu¬
erit acceptũ. Quod tamen quia ñ
proficit ad salutem nisi ille qui ha¬
bet integritatẽ baptismi. sua quoq
prauitate correcta non corpore¬
tur ecclesiae. sic hereticorũ errorẽ
corrigamus ut quod in eis non eorũ
sed xp̃i est. Agnoscimus baptis mi
sane uicem aliquando implere pas¬

Expanded text:
auerit iustitia uestra plus quam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. alterum sine altero parum est; utrumque perficit illius possessionis heredem. sicut ergo non debemus inprobare iustitiam hominis quae prius esse coepit quam coniungeretur ecclesiae, sicut esse coeperat Cornelii iustitia prius quam esset ipse in plebe christiana — quae neque si inprobaretur dixisset ei angelus: acceptatae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae, neque si sufficeret ad capessendum regnum caelorum ut ad Petrum mitteret moneretur —, sic non est inprobandum euangelicum baptismi sacramentum, etiamsi extra ecclesiam fuerit acceptum. quod tamen quia non proficit ad salutem, nisi ille qui habet integritatem baptismi sua quoque prauitate correcta incorporetur ecclesiae, sic haereticorum errorem corrigamus, ut quod in eis non eorum sed Christi est agnoscamus. Baptismi sane uicem aliquando implere pas
Abbreviated transcription (Latin):
autem baptizatus si abunita¬
te recesserit . sacramentum
baptisminon amittit. Sic
&iam ordinatus. si abunitate
recesserit. sacra mentum dan¬
di baptisminonamittit.
Nulli enim sacramento iniuria
facienda est. sidiscedit amalis.
utrumo discedit: Si perma

Expanded text:
autem baptizatus, si ab unitaautem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si perma
Abbreviated transcription (Latin):
qui persa crilegium schismatis
abecclesiae communionedisce¬
dunt. H abent utiq baptis mũ
quem prius quam discederent:
acceperunt. Nam & si ipsi rede¬
ant non cis iterum datur. Unde
ostenditur illud quod acceperant
inunitate positi. non potuis se
amitt ereseparati. Quod si habe¬
riforis potest: &iam dan cur
non potest. Sidicis non recte
foris datur. respondemus. Sic̃
non recteforis hab&ur. & tam̃
hab&ur. Sic non recteforis datur.
sed tamendatur. Sicut autem
perunitatis reconcili etionem
incipit utiliter haberi. quod
extra unitatem in utiliterhabe¬
batur. sic pereandem reconci¬
liationem incipit ut ileesse.
quod extra eam inutiliterdatũ
est Non tamen dici fas est non
datum esse. quod datum est.
Aut ut non hoc dedisse quis quã
calumni&ur. cum hoc cum
dedisse quod acceperat confi¬
t&ur. S acramentum enim
baptissimi est. quod hab&
qui baptizatur. Et sacramen¬
tum dandi baptismi est . quod
hab& qui ordinatur. Sicut

Expanded text:
qui per sacrilegium schismatis qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
QUOS ADUERSUS EPISTOLA
parmeniani. quam dedit ad
tichonium scripsimus. promisimꝰ
nos diligentius questionem bap¬
si non ibi promit teremus debi¬
tum tamen anobis flagitan¬
tibus fratribus meminimus &
agnoscimus . Qua propterin
hoc opere adiuuanted ñõsus¬
cepimus. non solum ea refelle¬
re. quȩ dehacre nobis dona¬
tistȩ obiectare consuerunt.
sed &iam debeatissimi mar¬
tyris cypriani auctoritate.
undesuamperuersitatem. ne
ueritatis imp&ucadat. fulcire
conantur. quȩ dñs dona uerit
dicere: ut intellegant omnes.
qui non studio partium caecati
udixant. non solum eos non
adiuuari auctoritate cypriani
sed peripsam maxi meconunci
atque subuero. Iam quidem in
supra memoratis libris dictũ
est it aposse extracatholicam
communionem daribaptis mum
quemadmodum & extra ea potest¬
& haberi : Nullus autem illorum
negat habere baptismum &iam
apostatas. quibus utiquere deun¬
tibus &perpaenitentiam conuer¬
sis dum non redditur amitti
non potuis seiudicatur. Sic & illi

Expanded text:
quos adversus Epistolam Parmeniani, quam dedit ad Tichonium, scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem Bapsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. Quaphoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus et per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi,
Abbreviated transcription (Latin):
Haec eadẽ sacramenta & inbonis
hominibus illius temporis erant
& malis peioribus quã sunt &¬
hnici quando quidẽ in malicia
sod omitis praelatisunt. Et
tamen illa saramenta erant
in utrisq integra adq: diuina
nam & supsi gentiles siquid
diuinũ & rectũ indoctrinis suis
habere potuerunt non in ꝓpa¬
uerunt scĩ uiri quã uis illiper

Expanded text:
haec eadem sacramenta et in bonis haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non inprobauerunt sancti nostri, quamuis illi per
Abbreviated transcription (Latin):
non accipiunt quod amisissent
utq acciperent. Potest ergo si¬
eri ut aliquis peiorsit & hnico
& tamen In eo xp̃i sacramentũ
non solum sit sed &iã non sit pe¬
ius quã in homine scõ & iusto
Et sienĩ quantũ in illo homine
est non eum seruauit sed animo
& uoluntate uio lauit. Tamen
quantũ. ad ipsũ attin& sacra¬
mentũ . & cum contemptore
& repudiatore suo integrũ In in¬
olatumq ꝑmansit. Non ne soclo¬
mite & hnici erant ldest genti¬
les peiores ergo erant indeiqui¬
bus dñs dicit tolerabili us erit
sodomis indie iudicii quã uobis
& quib propheta dicit iustifi
catis sodomam idẽ in conpa¬
ratione ur̃a sod oma iustificata ẽ
Numquid tamen ideo sacramen
ta diuina quae apudiudeos
erant talia erant qua les ipsi
erant quae dñs quoq ipse suscepit¬
& ad ea celebranda leprosus
quos mundauerat misit & ea za¬
chariae ministranti angelus
ad stitit. eumq: intemplo sacri¬
ficantem ex auditũ eẽ nuntiauit

Expanded text:
non accipiunt quod, si amisissent, non accipiunt quod, si amisissent, utique acciperent. potest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum adtinet sacramentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles? peiores ergo erant Iudaei quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis et quibus propheta dicit: iustcatis Sodomam, id est, in comparatione vestra Sodoma justificata est. Nunquid tamen ideo sacrameta diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales ipsi erant, quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos quos mundauerat misit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit?
Abbreviated transcription (Latin):
cepto diuino mandauit a pos¬
tolis dicens. Ite In nomine¬
meo manum inponite de mo¬
nia ex pellite & alio loco. lte
& docente gentes tinguentes
eos in nomine patris & filii &
in positionem In ex orcis mo. se¬
cundo perbaptismi regerati¬
onem. tunc possunt ad xp̃i
pollitationem uenire. alias
autem fieri non debere. Ex
qua regula dicat her&icos
peiores eẽ quam &hnicos nes¬
cio. Cum dñs dicat. Sineq
ecclesiã audierit sit tibitam¬
quã & hnicos & buplica nus
an & iã tali hereticus peior ẽ.
nihil resisto non tamen prop¬
terea quia ipse homo peior
est & hnico id est gentili adq
paga nosa cramentũ & iã xp̃i
si quod hab& uitus eiꝰ moribusq
miscet᷑ & eadem permixtio¬
ne corruptũ perit. nam illi
qui recedunt de eccła & fiunt
heresum nontantũ sectatores
sed &iã conditores suambap¬
tizati recedunt cum secun¬
dum istam regulam peiores
sint & hnicis habent tamen bap¬
tisma. Nam sicorrecti redeant

Expanded text:
cepto diuino mandauit aposcepto diuino mandauit apostolis dicens: ite, in nominemeo manum inpo nite, daemonia expellite, et alio loco: ite et docete gentes, tinguentes eas in nomine patris et filii einpositionem in exorcismo, secundo per baptismi regenerationem, tunc possunt ad Christi pollicitationem uenire; alias autem fieri non debere. Ex qua regula dicat haereticos peiores esse quam ethnicos nescio, cum dominus dicat: si neque ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. an etiam tali haereticus peior est? nihil resisto. non tamen propterea, quia ipse homo peior est ethnico, id est gentili adque pagano, sacramentum etiam Christi, si quod habet, uitiis eius moribusque miscetur et eadem permixtione corruptum perit. nam illi qui recedunt de ecclesia et fiunt haeresum non tantum sectatores sed etiam conditores, si iam baptizati recedunt, cum secundum istam regulam peiores sint ethnicis, habent tamen baptisma; nam si correcti redeant,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt non baptizat. quã consu¬
etudinem anteriorem perspec¬
ta diligentius ueritas &iã con¬
cilio posteriore firmauit.
De metrius aleptiminus. dixit
unum baptisma nos custodimus
qui eccłae catholicae solirem
suã uindicamus. Qui a ũt dicunt
quia her& ici uere & legitime
baptizant. ipsi sunt qui non duo
sed multa baptismata faciunt.
Nam cum hereses multȩ sint pro
earum numero & baptismata¬
As cõputabuntur. Huic respondetͥ
si ita est tot ergo numerentur
baptismata. quot sunt opera
carnis dequib ait apostolus
quõ quitalia agunt regnũ dĩ
non pos sidebunt. Interquae
numerantur & hereses & tã
multa ipsorum operum intus
tam quam in palea tolerantur
& tamen unum baptisma:.
omnib: est. quod nullo iniqui¬
io xecintatis opere uio latur. Uincen¬
cius atibari dixit. her&icosscis ma¬
tiomus illos eẽ peiores quã ethni¬
cos si conuersi addm̃ uenire
uoluerint habent utiq regu¬
lam ueritatis quam dñs prae¬

Expanded text:
sunt non baptizat; quam consusunt non baptizat; quam consuetudinem anteriorem perspecta diligentius ueritas etiam concilio posteriore firmauit. Demetrius a Leptiminus dixit: Unum baptisma nos custodimus, qui ecclesiae catholicae soli rem suam uindicamus. qui autem dicunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non dico sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabuntur. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata quot sunt opera carnis de quibus ait apostolus: quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt; inter quae numerantur et haereses. et tam multa ipsorum operum intus tamquam in palea tolerantur, et tamen unum baptisma omnibus est quod nullo iniquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: Haereticos scimus illos esse peiores quam ethnicos. si conuersi ad deum uenire uoluerint, habent utique regulam ueritatis, quam dominus prae
Abbreviated transcription (Latin):
sideat & gratiã xp̃i & ueri¬
tatem. poss& alius similiter
dicere & similiter nonuerũ¬
dicere. Miror quodcũq
omnes conficeantur unũeẽ
baptismum non omnes In¬
tellegant eius dem baptismi
unitatem. iustitia enĩ & ini¬
quitas duae & diuerse ressunt¬
siiniqui habent baptisma iusti
non habent. Siaũt iustihabent
iniqui habere non possunt
Dubium aut̃ non est iustos solos
baptis mum xp̃i possiderequi
soli possideant & gratiã xp̃i
& ueritatem. Hoc certe falsũ
est illis quoq fatentibus & illi
quippe inuidi qui sunt ex par¬
te diaboli & intus positi. sicut
dicit crprianus atq apostolo
paulo notissimi baptismũ habe¬
bant. Nec ad membra illius
columbae quae in p&ratuta ẽ
pertinebant. Adel fiuata¬
sualte dixit sine causa quidã
falso & inuidioso uerbo inpug¬
nant ueritatem utre bapti¬
Zare nosdicant quando ecđa
her&icos non re baptizet: immo xxxci¬
uero modo non rebaptizet.¬
quia nisi eos qui bapti zatinon

Expanded text:
sideat et gratiam Christi et uerisideat et gratiam Christi et ueritatem. Posset alius similiter dicere et similiter non uerudicere: \'miror quod, cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. iustitia enim et iniquitas duae et diuersae res suntsi iniqui 20 habent baptisma, iusti non habent; si autem iusti habent, iniqui habere non possunt. dubium autem non est iustos solos baptismum Christi possidere qui soli possideant et gratiam Christi et ueritatem\\ hoc certe falsum est illis quoque fatentibus. et illi quippe inuidi qui sunt ex parte diaboli et intus positi, 25 sicut dicit Cyprianus, adque apostolo Paulo notissimi baptismum habebant nec ad membra illius columbae quae in petra tuta est pertinebant. Adelfius a Tasualte dixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant ueritatem ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. Immo uero modo non rebaptizquia nisi eos qui baptizati non
Abbreviated transcription (Latin):
in mortem. quur ergo non
suscipiunt aliquid caeleste
uelscis matici uel her& ici
sicut spinȩ seuzizania plu:¬
uiam sicut ipsi qui extra ar¬
cam fuerunt aquã decata¬
ractis caeli uenientem. sus¬
ceperunt quidem sed adꝑ
nicem non ad salutem. Ideoq
illud quod inultimo posuit
quando danti locus non est
utiq: ac cipienti prodest.
Non la boro refellere quia
& nos dicimus accipientib
non prodesse cum inheresi
accipiunt consentientes
her& icis & ideo ueniunt ad
catholicam pacem atq ueri¬
tatem non ut baptis mum acci¬
piant sed ut eis prodesse In¬
cipiat quod acceperant. Item
alius ianuarius muzulensis
dixit. Miror quod cumom¬
nes confite antur unumeẽ
baptismũ non omnes intelle¬
gant eiusdem baptis mi uni¬
tatem ecclesia enim & he¬
resis duae & diuersae ressunt
si her&ici habent baptisma
nos non habemus. si autemnos
habemus her& ici habere non
possunt. dubium autem nonẽ
ecclesiam solam baptismum
xp̃i possidere quae sola pos¬

Expanded text:
in mortem. cur ergo non in mortem. cur ergo non suscipiunt aliquid caeleste uel schismatici uel haeretici, sicut spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt aquam de cataractis caeli uenientem susceperunt quidem, sed ad perniciem, non ad salutem? ideoque illud, quod in ultimo posuit: quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest, non laboro refellere, quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consentientes haereticis. et ideo ueniunt ad catholicam pacem adque ueritatem, non ut baptismum accipiant, sed ut eis prodesse incipiat quod acceperant. Item alius Ianuarius Muxulensis dixit: Miror quod, cum omnes confbaptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent banos non habemus; si autem nos habemus, haeretici habere non possunt. dubium autem non est ecclesiam solam baptismum Christi possidere quae sola pos
Abbreviated transcription (Latin):
tizentur. Sed multis locis osten¬
disse alienos eẽ ab eccła omnes
qui non sunt in p&ra nec adco¬
lumbae illius membra ꝑtinent.
& tamenbaptizare & baptiza¬
ri & habere sine salute sacra¬
mentum salutis fons aũt nr̃
quisimilis est fonte paradisi
quod & iã sicut ille extra para¬
disum profluat iam satis dic¬
tum est & quod duobus popu¬
lis idest suo & extra neo salu¬
tarem aquam tribuere non
potest ille qui unius gregis par¬
tor est concedo atq consentio
sed numquid quia salut aris
non est extraneis ideo ipsa non
est. aqua eñi di luuii constitu¬
tis intra arcam salutarisfuit
extra arcam uero mortifera
fuit eadem tamen fuit &¬
multi extra nei idest inuidi
quos ex parte diaboli eẽ cr¬
prianus dicit & descripturis
ostendit uelut in tus iudentur
& tamen nisi essent extra
arcã non moͬrentur ꝑ aquam
tales enim baptismus cumeo
male utuntur necat. sicut
illis dequibus dicit aposto¬
lus. bonus ordor xp̃i erat

Expanded text:
tizentur, sed multis locis ostentizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius gregis pastor est. concedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera fuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntur necat, sicut illis de quibus dicit apostolus bonus odor Christi erat
Abbreviated transcription (Latin):
tizandos eẽ. huic responde¬
retur sed non hoc cens&. eccła
cuius ds̃ iam &iã plenario cõn¬
cilio reuelabit. quod tunc ad¬
huc aliter quidã sa piebatis.
& quia in uobis caritas salua
erat inunitate permanebatis.
ltemalius feltx. abamaccura
dixit. & ipse isecutus diuina¬
rum scripturarum auctori¬
tatem baptizandos her&i¬
cos eẽ censeo sed & eos quia pud
scismaticos baptiratos esse
contendunt. Sienim secun
dum cautum xp̃i priuatus
fonsnr̃ est intellegant cunc¬
ti eccłae nostre aduersarii
quia alienus eẽ non potest nec
duobus populis salutarem
aquam tribuere. potest ille
qui unus gregis pastor ẽ &ideo
manifestũ est nec her&icos
nec scismaticos aliquid cęles
te suscipere quia peccantib¬
RS
hominibus & abecclesia extra
neis audent accipere quando
tanti locus non est utiq nec ac¬
& pienti prodest. huic responde¬
tur scripturas diuinas nusquã
precipuis se ut her& ici apud
hereticos baptizati denuo bap¬

Expanded text:
tizandos esse. Huic respondetizandos esse. Huic respondetur: Sed non hoc censet ecclesia cui deus iam etiam plenario concilio reuelauit, quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipse secutus diuinarum scripturarum auctoritatem baptizandos haereticos esse censeo, sed et eos qui aput schismaticos baptixatos esse contendunt. si enim sedum cautum Christi priuatus fons noster est, intellegant cuncti ecclesiae nostrae aduersarii quia alienus esse non potest. nec duobus populis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos nec schismaticos aliquid caeleste posse suscipere, qui a peccatoribus hominibus ab ecclneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondetur scripturas diuinas nusquam praecepisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo bap
Abbreviated transcription (Latin):
ne admittebat. & nullũ bono¬
rum Inunitate polluebat. Qui¬
cumq se abeadem unitate In
qua nullorum malorum con¬
tagionem pollui poterant
frustra separauerunt. mani¬
festum sacrilegium scisma¬
tis admiserunt. Siaũt ꝑ illã
consuetudinem omnes polluti
perierunt dequa cauerna
istisine originali ueritate &
cumcalumniae calliditate
procedunt. siuero recta fue¬
rat consuetudo quasicsuscipi¬
ebantur. Her&ici relinquant
furorem fateantur errorem
ueniant ad catholicam non
ut retinguantur sacramento
baptismatis sedut curentur
a plaga concisionis. Leutius xx
ate ueste dixit. her&icos blas¬
phemos atq iniquos uerbis
uariis decerpentes sca & ad¬
orabilia scripturarum uerba
execrandos censeo & ideo ex¬
orcirados & baptizandos.¬
RS
Et ego execrandos censeo.
sed non ideo exorcizandos
& baptizandos. Ipsorũ est
enim figmentum quod exe¬
cror. xp̃i aũt sacramentũ¬
Eugenius
abam medera dixit. & ego
hoc idem censeo her& icos bap¬

Expanded text:
ne admittebat et nullum bonone admittebat et nullum bonorum in unitate polluebat, quicumque se ab eadem unitate, in qua nullorum malorum contagione pollui poterant, frustra separauerunt, manifestum sacrilegium schismatis admiserunt. si autem per illam consuetudinem omnes polluti perierunt, de qua cauerna isti sine originali ueritate et cum calumniae calliditate procedunt? si uero recta fuerat consuetudo qua sic suscipiebantur haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad catholicam, non ut retinguantur sacramento baptismatis, sed ut curentur a plaga concisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquos uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentuEugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos bap
Abbreviated transcription (Latin):
Plane si non est baptismus pa¬
tris & filii & sp̃s scĩ nemine con¬
secratus her& icorum depute¬
tur & iniquum anobis omnicon¬
testatione refutetur Si autem
hoc in eo nomen agnoscimus me¬
lius uerba euangelica abhere¬
ticorum errore distinguimus.
& quod in eis probum est ad ꝓ¬
ba mus quod mendosum ẽ em̃¬
damus. Libosus euaga dixit xxx
in euangelio dñs. ego sum inquit
ueritas. non dixit ego sum con
suetudo. Itaq ueritate mani¬
festata cedat consuetudo ueri¬
tati ut & si in prae teritum quis
in eccła her&icos non baptiza:¬
bat nunc baptizare incipiat
Hic nihil ostendere conatus ẽ
quo modo sit ueritas cuidebe¬
re dicit consuetudinem cede¬
re. plus tamen nos aduuat
ad uersus istos quisgͣunitate
diuiserunt quod illam fuisse
consuetudinem confitetur
quam quod eam ueritati quã
non ostendit cedere oportere
arbitrare Illa est enim consue¬
tudo quaesi sacrilego ad alta¬
re xp̃i sine baptismi purgatio¬

Expanded text:
Plane si non est baptismus paPlane si non est baptismus patris et filii et spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur et iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uerba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uaga dixit: In euangelio dominus ego sum, inquit, uersuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudo ueritati, ut etsi in praeteritum quis in ecclesia haereticos non baptizabat, nunc baptizare Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diuiserunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purgatio
Abbreviated transcription (Latin):
porum concilio calumnian¬
tur quorum caritatem non
imitantur & quorum exem¬
plo considerato iure damnan¬
tur Si consuetudo erat sicut
haec sententia testis est ut
her&ici uenientes ad eccle¬
siam cumbaptismate quod
habeant susciperentur.
Nut hoc recte fiebat aut ma¬
libonos inunutate non maculant .
sirecte fiebat quur orbem
terrarum quia sic recipiuntur
accusan. Siautem mali bonos
inunitate non maculant quo¬
modo se acrimine sacrilege
separationis excusant¬
Eucratius a thͦnis dixit. fidem
nr̃am & baptismatis gratiam
& legis ecclesiasticae regulã ds̃
docens perimpleuit dicens. Ite
rum baptisma & iniquum ano¬
bis pellendum est. & omnicon¬
testatione refutandum de quo¬
rum ore uirtus non uita nec gra¬
tia caelestis sedblasphemia
trinitatis ex primitur. Et ideo
uenientes ad eccłam her&icos
Integro & catholico baptisma¬
te baptizare debere mani¬
festum est ut blasphemiae suae
praesumptionis purificatipos
sint sp̃s scĩ gloria reformari

Expanded text:
porum concilio calumnianporum concilio calumniantur, quorum caritatem non imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separationis excusantEucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et baptismatis gratiam et legis ecclesiasticae regulam deusdocens perimpleuit dicens: ite,rum baptisma et iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione J\'efufrnzdum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprvenientes ad Ecclesiam haereticos integro et catholico Baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae praesusint spiritus sancti gloria reformari.