comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regni ad ducit auctoritas quamuis reges a&iã ꝑsequentes don a ad duxe
nonscientes quid faceren scõs martrres immolando: Cum uero ex poneret
causas Cur ei tantus honor deferretur a regib: ei que seruiretur ab omnib:
Quia liberabit pauperem a potente & pauperẽ cui ñ
erat adiutor

Expanded text:
regum adducit auctoritas; quamvis reges etiam persequentes dona adduxerint, non scientes quid facerent sanctos martyres immolando. 14. vers. 12. Cum vero exponeret causas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique serviretur ab omnibus Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor
Abbreviated transcription (Latin):
n& orrumpas. quod promi¬
sisti ex hibe. Sed quando: infinem illuc enĩ mentis oculus dirigatur. omnia
promissiones dĩ corrumpat aliquis potentium. ipse non corrumpit quia
uerax est potentiorem non hab& a quo eiꝰ promissio corrumpatur. Certiergo
simus de promissis dĩ & dicamus¬

Expanded text:
ne corrumpas? Quod promisisti, exhibe. Sed quando? In finem. Illuc ergo mentis oculus dirigatur; in finpromissiones Dei corrumpat aliquis potentium. Ipse non corrumpit, quia verax est; potentiorem non habet a quo ejus promissio corrumpatur: certi ergo simus de promissis Dei; et ca
Abbreviated transcription (Latin):
opu¬
lus gentium queti corporali presentia nonui sitaui. sermuit mihi: neque
oculi s meuidit sed recipiens praedicatores meos. In auditu auris oboediit

Expanded text:
opulus gentium, quem corporali praesentia non visitavi, servivit mihi: neque oculis me vidit, sed recipiens praedicatores meos in auditu auris obedivit
Abbreviated transcription (Latin):
tquid habet inmanib: quod lauet.
suustus est : Sediustus exsideuiuit: łstosergo dix̃ fideles : & enĩ ex quo
credidisti iam incipis uocari iustoͬs. factaẽ quippe dimissio peccatorũ
Siaut ista residuauita quedam peccatatua sun quȩ non possun nisitã¬
quam demari insentinam influere: Tam̃ quia credidisti c
fide uiuit : Idtende impiũ morientẽ : & purgate a peccatis: Ita lauabis
quodam modo manustuas in sangiune peccatoris gaudens qanes

Expanded text:
im habet in manibus quod lavetur, si justus est? Sed justus ex fide vivit . Justos ergo dixit fideles: et ex quo jam credidisti, jam incipis vocari justus. Facta est enim dimissio peccatorum. Etsi de ista residua vita quaedam peccata tua sunt, quae non possunt nisi tanquam aqua de mari in sentinam influere: tamen quia credidisti; cfide vivit, attende impium morientem, et purga te a peccatis. Ita lavabis quodammodo manus tuas in sanguine peccatoris. Manus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. cuius uox in hoc psalmo introducitur. loquentis depassione & resur¬
rectione sua. Ab salon autem significat iudam proditorem. siue populum per¬
securorem.: Nam & iudas ad huc inter apłos erat quando dñs dixit: non pos sunt
filii sponsi ieiunare. quam diu cum illis est sponsus: & depopulo ꝑ moysendicit. fili¬
us primogenitus ms̃ isrł.⁊ Ueritas ergo fugit mentẽ udae. uel persecutoris ppli:
cum eos in lustrare destint: uel sicut euangelium narrat. Haec locutus ẽ ihs: & abi¬
it & abscondit se abeis: quod autem absulon patris pax interp̃tatur: bene intellegi¬
tur pacem xp̃m exibuisse traditori suo: quam uis ille tam sceleratȩ cogitationis
iasta retur: & populo per secutori tam placatus extitit. ut pro illis

Expanded text:
rum Jesum Christum, cujus vox in hoc psalmo introducitur loquentis de passione et resurrectione sua. Absalom autem significat Judam proditorem, sive populum persecutorem. Nam et Judas adhuc inter apostolos erat, quando Dominus dixit: Non possunt filii sponsi jejunare, quandiu cum illis est sponsus. Et de populo per Moysen dicit: Filius primogenitus inter Israel. Veritas ergo fugit mentem Judae, vel persecutoris populi, cum eos illustrare non destitit. Vel sicut Evangelium narrat: Haec locutus est it, et abscondit se ab eis. Quod autem Absalom Patris pax interpretatur, bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur: et populo persecutori tam placatus exstitit, ut pro illis
Abbreviated transcription (Latin):
uis dabit : sub auditur. nisupse cuius humilitatẽ contẽp
Ipseenim inclaritate uenturusẽ adiudicium uiuorum & mortuorum
regnumq iustorũ : utqm̃isto humili aduentu factaẽ cecitas exparte in isrł
ut plenitudo gentium intraret : Illo alio fiat quod sequitur : & si comnis i srł
saluus fieret. ꝓro uideis enim apiłs &iam illito osaie testimoniũ accep̃
quod dictumẽ : Ueniat exsion quieripiat & auertat impietatẽ exia cob:
sic hic positum est quisdabit exsion salutare isrł: Si autẽ ut plerumq
solet exiacob iudeorum populus ꝑisrł intellegitur gentium Consideran¬
dumest diuersis causis quam propria uerba tributa sunt : Aitenim exulta¬
bitia cob idẽ menariabili gaudio comulabitur quando uideritre : quod arden¬
tissima desiderabat spe la& abitur ist ł qui non speratam suscep̃ medicinam¬
Ne Qus habitabit intab naculotuo autquisrequiescet in monte

Expanded text:
uis dabit? subauditur: nisi ipse, cujus humilitatem contempsistis. Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus fieret. Pro Judaeis Apostolus etiam illud Isaiae testimonium accepit, quod dictum est: Veniat ex Sion, qui eripiat, et avertat impietatem ex Jacob, sicut hic positum est: Quis dabit ex Sion salutare Israel? Si autem, ut plerumque solet, ex Jacob Judaeorum populus, per Israel intelligitur gentium, considerandum est diversis causis, quam propria verba tributa sunt. Ait enim: Exsultabit Jacob, id est inenarrabili gaudio cumulabitur, quando viderit quod ardentissima desiderabat spe; laetabitur Israel, qui non speratam suscepit medicinamne, quis habitabit in, etc. Quanqu
Abbreviated transcription (Latin):
clamat quõ exauditur : utiq puru .s. in nocens & in maculatus agnoscitur:
Nã confidenter orauit. quõ se audiri posse de conscientiae puritate p̃sumpsit :
aut certe ita intellegendum: egoliberam &ualidam intentionem preces ad te
direxi : quõ ut hanc habere possim. exaudistime in firmius orantem nonergo
deserat ex auditiotua humilitatem meam.⁊¬

Expanded text:
clamat, quoniam exauditur, utique purus, innocens, et immaculatus agnoscitur: nam confidenter oravit, quoniam se audiri posse de conscientiae puritate praesumpsit. Aut certe ita intelligendum: Ego liberam et validam intentionem precis ad te direxi, quoniam ut hanc habere possem, exaudisti me infirmius orantem. Non ergo deserat exauditio tua humilitatem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗocest sit uitictua e oboedire pracceptiscius. hoceninest
do quod precepit : Seddicis ecce facio subditussum & obsecrocum seduicinusille ne
qua m mnaleagens & florens periniquititem & altatus non medignatur agnosceresiuidi
cias laboras se dinuadĩ : Ili prosperitas inuia est. inperientionc infelicitis :
Tibi laborinuia inperuentione felicitas : quõ iter impiorum pembit. Nouit aũ diñsiuã
iustorum

Expanded text:
oc sit vita tua, obedire praeceptis ejus. Hoc est enim do quod praecepit. Sed quam, male agesua: laboras, sed in via Dei. Illi prosperitas in via est, in perventione infelicitas: tibi labor in via, in perventione felicitas; quoniam iter impiorum peribit. Novit Dominus iras justorum
Abbreviated transcription (Latin):
uius enim inimicus retrorsum conuersus est. quando ei dic¬
tum est redi retro satanas : Tunc enim quitem ptando sep̃ponere cupiebat. re¬
tro factus est : In eum nihil ualendo: hominũ quoq: nullus eum praecedit & retro
ẽẽ facit. nisi qui de ponens imaginem terreni hominis portauerit imaginem
tis. eu scilic& quȩ retro sunt obliuiscens : & se ad ea quae an¬
dens.: Nam quod dictũ est inimicum meum generaliter accipere non
erit absurdum. Sicut hebraica docet edicio: quae post quam dixit. canã
nominituo altissime : statim infert: cum ceciderint inimicimei retrorsum.
& corruerint & perierint a faciae tua : quare:¬

Expanded text:
ujus enim inimicus retrorsum conversus est, quando ei dictum est: Redi retro, Satanas. Tunc enim, qui tentando se praeponere cupiebat, retro factus est, in eum nihil valendo. Hominum quoque nullus eum praecedit, et retro esse facit, nisi qui deponens imaginem terreni hominis portaverit imaginem coelestis, ea scilicet, quae retro sunt obliviscens, et se ad ea quae ante sunt extendens. Nam quod dictum est: Inimicum meum, generaliter accipere non erit absurdum, sicut Hebraica docet editio, quae postquam dixit: Canam nomini tuo, Altissime, statim infert: Cum ceciderint inimici mei retrorsum, et corruerint, et perierint a facie tua. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
onem : non illius qui uerbis delictorum clamans addm̃ uitam uanam transire
nolebat : sed deprecationem pauperis nontͣ mentis in pompis transeuntibus:

Expanded text:
em, non illius qui verbis delictorum clamans ad Deum vitam vanam transire nolebat, sed precem pauperis non tumentis in pompis transeuntibus.
Abbreviated transcription (Latin):
psirerum tempora¬
lium cupiditate obligati sunt : Timentes parcere dño. nea romanis perderent
locum & inruentes in lapidem offensionis & petrã scandali: Despecaeles¬
ti caeciderunt: quibus cȩcitas exparte isrł facta est. ignorantib dĩ iustitium
& suam uolentib constituere: Nosuero ut ppłs gentium intraret delapidi¬
b excitati filiiabraham: qui non sectabamur iustitiam. apprehendimus eam
& surreximus: necuiribus nr̃is. sed ꝑfidem iustificati erectisumus:¬

Expanded text:
psi rerum temporalium cupiditate obligati sunt: timentes parcere Domino, ne a Romanis perderent locum, et irruentes in lapidem offensionis et petram scandali, de spe coelesti ceciderunt, quibus caecitas ex parte Israel facta est, ignorantibus Dei justitiam, et suam volentibus constituere: nos vero, ut plenitudo gentium intraret, de lapidibus excitati filii Abraham, qui non sectabamur justitiam, apprehendimus eam, et surreximus, nec viribus nostris, sed per fidem justificati erecti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
carous sucraũ p&itio camis est uellesi birepara reo culos utiq: a duiden cumistu
lincemi quactalib oculis uideri potest. Ita p&itio cordis aclilium luconq unasceo
ego meimplebo non quis ergo

Expanded text:
est? Sicut petitio carnis est, velle sibi reparari oculos, utique ad videndam istam lucem, quae talibus oculis videri potest: ita petitio cordis ad aliam lucem pertinet. egone implebo? Non. Quis ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
congruentius dicipotuisse magnificataẽ usq: ad celos ueritas tua
&usq ad nubes miseri cordiatua: & enim in celo angeli laudant dm̃
Videntes ipsam speciem ueritatis sine ulla caligine uisionis: Nubes¬
quod ã modo : Sedunde ds̃ &coruscat miraculis & tonat praeceptis : quid sibi
itaq: uult dnẽ Quia magnificataẽ usq ad celos miseri cordiatua &
usq ad nubes ueristua . Veritas procpollet in angelis sed dedisti illam &
hominibus & deduxisti usq ad nubes: Rursumin scrđ uidentur angeli
non indigere sed quia homines miseros tumiseras & prabendo illis miscri¬
uam commutatione resurrectionis angelos facis. usq a.¬
cataẽ misrdiatua: A gentesergo dõgratias dicamus cum ipso psalmo ulti¬
mosuersus quosiam dudum &iam dixit:

Expanded text:
 dicendum, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque ad nubes misericordia tua. Etenim in coelo Angeli laudant Deum, videntes ipsam speciem veritatis, sine ulla caligine visionis, squodammodo, unde Deus et coruscat miraculis, et tonat praeceptis: itaque vult, Domine, Quia magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua? Veritas praepollet in Angelis: sed dedisti illam et hominibus, et deduxisti illam usque ad nubes. Sursum misericordia videntur Angeli non indigere; sed quia homines miseros tu miseraris, et praebendo illis misericordiam communicatione resurrectionis Angelos facis, usque aemus . Agentes ergo illi gratias, dicamus cum ipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc illodie implebitur. cum manifestata
& supplicia peccato rum
Nam
nunc usq adeo non erubes cunt impii: ut nobis. non desinant: quam

Expanded text:
Hoc illo die implebitur, cum manifestata t supplicia peccatorum. Nam usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
enim xp̃s & mortuus & sepultus ẽ : Eratergo illa scpultura tamquãdom:
adquã custodiendã misit regnũ iudeorũ : quando custodes adhibiti sun
quando in sepultura xp̃s positus nẽ nisi incruce interfectus : Reffertur hoc
ergo ad corpus xpi. quia in t̃ficere xp̃merat Tollere nom̃ xp̃i necrederetur inxp̃m:
dũm̃ datium praeualeret custodum : qui corruptis utdiceren quia cum dormĩm
uener discipulieius: & abstuler eum: hocẽ uerexpm uelle in t̃ficcre nom̃ resur¬

Expanded text:
enim Christus, et mortuus, et sepultus est. Erat ergo illa sepultura tanquam domus ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt quando in sepultura Christus positus non est, nisi in cruce interfectus? Refer hoc ergo ad corpus Christi; quia interficere Christum erat, tollere nomen Christi ne crederetur in Christum, dum mendacium praevaleret custodum, qui corrupti sunt ut dicerent quia cum dormirent, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Hoc est vere
Abbreviated transcription (Latin):
Impi non sic quem admo
ficiunt: ut uidendo beatitudinem & aeternitatem eius. ipsi beati & ae¬
ternis int. Iuxta quod ds̃ per esaiam prophetam promittit dicens.
Secundum dies enim ligni. erunt dies populi mei: sed tamquam pul¬
uis aridus & in fecundus: ut pute alieni abhumore supradictarum
aquarum. proiciuntur a soliditate & stabilitate terrae uiuentium.
p̃sentis scilicet ecclesiae & futurae: proiectiq existunt cybus serpentis
de quo scriptum ẽ. & serpenti puluis panis eius.⁊ Uentus autem ipse di
intellegitur. sicut scriptumẽ: aquilo uentus durus.
autem dexter uocatur. qui& sp̃s dicitur fornicationis inpropheta. &
abapostolo nomingtur. sp̃s qui nunc operatur infiliis diffidentiae .:

Expanded text:
Impii non sic, quemadmodficiunt, ut videndo beatitudinem et aeternitatem ejus, ipsi beati et aeterni sint, juxta quod Deus per Isaiam prophetam promittit dicens: Secundum dies enim ligni erunt dies populi mei. Sed tanquam pulvis aridus et infecundus, ut pote alieni ab humore supra dictarum aquarum, projiciuntur a soliditate et stabilitate terrae in ventum praesentis, scilicet Ecclesiae et futurae, projectique existunt cibus serpentis, de quo scriptum est: Et serpenti pulvis panis ejus. Ventus autem ipse diabolus intelligitur, sicut scriptum est: Aquilo ventus durus. Nomine autem dexter vocatur, qui et spiritus dicitur fornicationis in propheta: et ab Apostolo nominatur spiritus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. VERS. 5.--
Abbreviated transcription (Latin):
Nonterrena consuetudine de
dõ salutis meȩ sentio: nec terrenam ipsam salutem. sed in excelso deillosperem:

Expanded text:
Non terrena consuetudine de Deo salutis meae sentio; nec terrenam ipsam salutem sed in excelso de illo sperem.
Abbreviated transcription (Latin):
Magnumitaq: nobis spectaculum promittit . & hoc ipse dsẽ qui condidit
ciuitatem: Pulchra & decora ciuitas. quam pulchriorem habet conditorem.
cum coeperit lam inuocari : lam corde insion cantat: Dicente a pło: conuersa¬
tionrã incaeli sest: Incarne enim ambulantes. non secundũ carnem militamus :
desiderio ibi sumus. lamspem in illam terram quasi ancora
salem: Ibi enim erimus toti idẽ integri in resurrectione iustorũ . Ibi reddetur
totum uotum nrm̃: Non sola anima sed ipsa &iam caro lam incorruptibilis

Expanded text:
gnum spectaculum promittitur; et hoc ipse Deus est qui condidit civitatem. Pulchra et decora civitas, quam pulchriorem habet conditorem! cum coeperit innovari, jam corde in Jerusalem cantat, dicente Apostolo: Conversatio nostra in coelis est . In carne enim ambulantes, inquit, non secundum carnem militamus . Jam desiderio ibi sumus, jam spem in illam terram, quasi anchorin Jerusalem. Ibi enim erimus toti, id est integri in resurrectione justorum: ibi reddetur votum totum nostrum; non sola anima, sed ipsa etiam caro jam non corruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩarificatus dñs annuntiatur infide omniũ
gentium : & uniuersus orbis terrarum fit ecđa eius
Quia ipse suꝑmariu fundauit

Expanded text:
arificatus Dominus annuntiatur in fidem omnium gentium, et universus orbis terrarum fit Ecclesia ejus. Ipse super maria fundavit
Abbreviated transcription (Latin):
num mortis. Deniq &iam nomen ipsum si adtendas nonẽ sine misterio: Nam
saul inter pretatur peticio. hoc ẽ ap&icio: quid enim dubitare debemus nos nobis
fecisse mortem istam. Apeccato enim hominis nataẽ mors: merito ergo qui a ipse sibi
cimus sichab& titulum. indie qualiberabit eum dñs demanu omnium inicorum ei:
& demanusaul: Dix̃ primo omnes in imicos ei: postea demanu saul. quia nouissima inimi¬

Expanded text:
n morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi cimus sic habet titulum: In die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimi
Abbreviated transcription (Latin):
iamquam fortasse eos hoc loco significauerit quorum durina inpȩ¬
nitentiae lacrimas soluitur. Tamen etiã illud intellegipotest ut futiirum iudicium
comminetur. Quia cum hoc sactulo sicut fumus seextollendo. id est superbiendo de¬
fecerunt. Veniet illis infine extremi damnatio ut ab eius pereant in aeternum. Cum

Expanded text:
anquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerunt: veniet illis in fine extrema damnatio, ut a Dei facie, idest, praesentia pereant in aeternum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta profunditas. qua intellegeris cumsc̃o sc̃s. quia tu scĩficas: & cumuiro in nocente
in nocens: Quia nulli noce s: sed criniculis peccatorum suorum. unus quisque
constringitur.. Et ab eo quem eligis eligeris : & cum peruerso uideris peruer¬
sus : qm̃ dicunt non est recta uia dñi & ipsorum uia non estrecta:
Qũm tupopu¬

Expanded text:
ta profunditas, qua intelligeris cum sancto sanctus, quia tu sanctificas; et cum viro innocente innocens, quia nulli noces, sed criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur, et ab eo quem eligis eligeris, et cum perverso videris perverquoniam dicunt: Non est recta via Domini, et ipsorum via non est recta. Quoniam tu popu
Abbreviated transcription (Latin):
xsurge dñe quem dormire infidelis populus arbitratur &i
niquitates hominum noncurare. ante execetur malitia sua. ut factũ eius uin

Expanded text:
xsurge, Deus, quem dormire infidelis populus arbitratur, et iniquitates hominum non curare, antequam exerceatur malitia sua, ut factum ejus vin
Abbreviated transcription (Latin):
bus terrae. Idest undique: in eo uero quod subiungit. dum anxia retur
cormeum: Ostendit se quam uis perom̃s gentes toto orbe in magnasit gła: In
Namuita nrã in hac peregrinatione non
potesteẽ sine temptatione. quia profectusnr̃ pertemptationem nram̃ fit :
Nec sibi quisq in notescit nisi temptatus: Nec potest coronari nisi uicerit : Ne.
potest uincere nisicertauerit: Nec potest certare nisi in imicum & temptato¬
mat a finibus terrae : quam uoluit aedificare superp&ram: Vt autem aedifi¬
caretur ecdesia super petram. Xp̃s factus est p&ra. In xp̃oltaq aedificati¬

Expanded text:
bus terrae: id est, undique. 3. Sed quare clamavi hoc? Dum angeretur cor meum. Ostendit se esse per omnes gentes toto orbe terrarum in magnostra in hac peregrinatione non potest esse sine tentatione: quia provectus noster per tentationem nostram fit, nec sibi quisque innotescit nisi tentatus, nec potest coronari nisi vicerit, nec potest vincere nisi certaverit, nec potest certare nisi inimicum et tmat a finibus terrae, quam voluit aedificari super petram. Ut autem aedificaretur Ecclesia super petram quis factus est petra? Paulum audi di
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s heretici quantum in ipsis est. destruxerunt laudem : quam & ore
in fantium & lactantium ꝑfecit ds̃ : Dum questionibus uanis & scrupulosis
& agitant paruulos & nutriri fidei lacte nonsinunt: quod siheretici aut iudei
laudem uel legemdĩ destruxerunt: Xp̃s quid fecit quidixit᷑ pacem meam
do uobis quam illine fanda dissensione uiolarunt:¬

Expanded text:
Omnes haeretici, quantum in ipsis est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus, dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et nutriri fidei lacte non sinunt. Quod si haeretici, aut Judaei laudem vel legem Dei destruxerunt, Christus quid fecit, qui dixit: Pacem meam do vobis: quam illi nefanda dissensione violarunt
Abbreviated transcription (Latin):
renuntient diabolo & omnibus pompis uel operibus eius: It postea
profiteantur credere se indm̃ patrẽ omnipotentem. & in ihm̃ xp̃m filium¬
eius & in spm̃ scm̃. & ecclesiam catholicam ac remissionem peccatorum: & sic
tinguantur aqua salutari. in corporenturq ecclesiae: extraquam eriam¬
siquis piam supradicta fecerit saluus ẽẽ non poterit : ac membra ligniui¬
tae effectiincipiant adeius similitudinem tendere: Quod beatus paulus
uerbis subsequentibus consonans ostendit dicens. Quicumq baptizati
sumus in xp̃o ihũ. in morte ipsius baptizatisumus. Consepultienim sum̃

Expanded text:
renuntient diabolo, et omnibus pompis vel operibus ejus, et postea renuntient diabolo, et omnibus pompis vel operibus ejus, et postea profiteantur credere se in Deum Patrem omnipotentem, et in Jesum Chrium sanctum, et Ecclesiam catholicam, ac remissionem peccatorum; et sic tingantur aqua salutari, incorporenturque Ecclesiae extra quam etiamsi quispiam supra dicta fecerit, salvus esse non poterit ac membra ligni vitae effecti incipiant ad ejus similitudinem tendere. Quod beatus Paulus verbis subsequentibus consonans ostendit dicens: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus: consepulti enim s
Abbreviated transcription (Latin):
or. quae absq dubio ꝑ uersam significant doctrina
namq omnia intantum reprobi sectantur. & sectando diuine legis medi¬
tationem respuunt et ex secrantur: ut iuxta prophetam odio habeant cor¬
ripientem inporta. & loquentem perfecte abominentur. dicantq dõ. re¬
cede a nobis. & scientiam uiarum tuarum nolumus. Hunc ordinem que
hic primus psalmus ostenđ. plenissime in breui conp̃hendens quae mala
sint declinanda: & quae bona facienda. inmultis locis sacrascriptura
seruat: sicut illudẽ. huic simile beati ia cobi apłi dicentis. Abi¬
cientes omnem inmundiciã & habundantiam malitiae. In ma¬
suetudine suscipite insitum uerbum quod potest saluare ani¬
mas ur̃as: & iterum. Resistite diabolo & fugiet a uobis: appropia¬
tedño. & appropiabit uobis: Quemetiam ordinem celeberrime
tenet ecclesia insacramentis renascentium. ex aqua & spũ scõ: ut prius ab¬

Expanded text:
or: quae absque dubio perversam significant doctrinam: haec or: quae absque dubio perversam significant doctrinam: haec namque omnia in tantum reprobi sectantur, et sectando divinae legis meditationem respuunt, et exsecrantur, ut, juxta Prophetam, odio habeant corripientem in porta, et loquentem perfecte abominentur, dicantque Deo: Recede a nobis, et scientiam viarum tuarum nolumus. Hunc ordinem, quem hic primus psalmus ostendit, plenissime in brevi comprehendens, quae mala sint declinanda, et quae bona facienda, in multis locis sacra Scriptura servat: sicut illud est huic simile beati Jacobi apostoli dicentis: Abjicientes omnem immunditiam, et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum verbum, quod potest salvare animas vestras. Et iterum: Resistite diabolo, et fugiet a vobis: appropiate Domino, et appropiabit vobis. Quem etiam ordinem celeberrime tenet Ecclesia in sacramentis renascentium ex aqua et Spiritu sancto, ut prius ab
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam in iuuentute celeriter. & iterum. opprima mus pauperum ius¬
tum. Nec ueterani reuereamur canos multi temporis. & ceterae : Uia
uero pec catorum est. Dequa psalmista alibi post talia sub iungit: Flaec
uia illorum scandalum ipsis. : & dñs ait: Spaciosa uia ẽ quae ducit ad
mortem. Cathedra autem pestilentiae peruersam significat doctrinã:
quae dupliciter fit. aut aperte ad scelera operum inuitando: Sicut
su lomon in parubolis ostendit dicens.⁊ Fili mi site lactuuerint pecca¬
tores: nead quiescas eis. Sidixerint ueni nobiscum insidiemur sangui¬
ni. abscondamus tendiculas contra in sontem frustri. & cetr̃. Aut
inerrorem inducendo sicut ibi post aliqua sequitur. ubi & hanc cathe¬
dram sellam nominat dicens: Mulierstulta. & clamosa plenaq in¬
lecebris. &nihil omnino sciens. sedit inforibus. domus suae super
sellam: & post pauca. Aquae furtiue dulciores sunt. & panis abscondi¬

Expanded text:
tanquam in juventute celeriter. Et iterum: Opprimamus pauperem justanquam in juventute celeriter. Et iterum: Opprimamus pauperem justum, nec veterani revereamur canos multi temporis, etc. Via vero peccatorum est, de qua Psalmista alibi post talia subjungit: Haec via illorum scandalum ipsis. Et Dominus ait: Spatiosa via est quae ducit ad mortem. Cathedra autem pestilentiae perversam significat doctrinam, quae dupliciter fit: aut aperte ad scelera operum invitando, sicut Salomon in Parabolis ostendit dicens: Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis: si dixerint: Veni nobiscum, insidiemur sanguini, abscondamus tendiculas contra insontem frustra, etc. Aut in errorem inducendo, sicut ibi post aliqua sequitur, ubi et hanc cathedram sellam nominat dicens: Mulier stulta, et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, sedit in foribus domus suae super sellam. Et post pauca: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavi
Abbreviated transcription (Latin):
tilentiae : Sed potius meditari in lege dñi. Non necessitate sed uo¬
luntute : sine cessatione quod significat die ac nocte. Uel sicut so
scriptura diemꝰ prosperis & noctem proaduersis ponere.
Ut neq laetitia rerum temporalium. Nequȩ aduersitas
transitoria: mentem sequentis dnm̃ auertat ameditatione
diuine legis: quae quantum sit necessariu. etiam ibi osten¬
tur. Ubi iosue ministro & conscio legis latoris qui legem primus
& prime didicerat. Dñs praecepit ut uolumen legis nondeserat: sed
meditetur in illo diebus ac noc tibus. ut dirigat uiam suam & intellegat
cuncta quae agit.⁊ Si autem apertius quis requirit quod sit consiliũ
impiorum multi pliciter scriptura loquitur. & maxime liber quidicit᷑
sapientiae. ubiait. Dixerunt impii apud se non recte cogitantes. Et
post pauca. Venite & fruamurbonis quae sunt. & utamur creatura

Expanded text:
tilentiae; sed potius meditari in lege Domini, non necessitate, sed votilentiae; sed potius meditari in lege Domini, non necessitate, sed voluntate, sine cessatione, quod significat die ac nocte. Vel, sicut solet Scriptura, diem pro prosperis, et noctem pro adversis ponere: ut neque laetitia rerum temporalium, neque adversitas transitoriarum mentem sequentis Dominum avertat a meditatione divinae legis. Quae quantum sit necessaria, etiam ibi ostenditur, ubi Josue ministro et conscio legislatoris, qui legem primus et prime didicerat, Dominus praecepit, ut volumen legis non deserat, sed meditetur in illo diebus ac noctibus, ut dirigat viam suam, et intelligat cuncta quae ait. Si autem apertius quis requirit quod sit consilium impiorum, multipliciter Scriptura loquitur, et maxime liber qui dicitur Sapientiae, ubi ait: Dixerunt impii apud se non recte cogitantes. Et post pauca: Venite, et fruamur bonis quae sunt, et utamur creatura
Abbreviated transcription (Latin):
mnis scriptura diuinitus inspirata ueteris ac noui testamen¬
ti ad imitationem mediatoris dĩ & hominũ. hominis xp̃i ihũ fideles
inuitat.: Vt per imitationem ad similitudinem eius per uenire me¬
reantur. Sicut ipse ait. Siquis mihi ministrat mesequatur: &ubi
sum ego illic &minister meus erit. Etapłs atq euangelista io han¬
nes Rm̃i ait : Nunc filii dĩsumus. & nondum aparurt quid erimus.
Scimus quia cum a paruerit similes ei erimus. quõ uidebimus eum
sicuti est Sic ergo & hic primus psalmus docet credentes ut aue¬
torem & largitorem uere beatitudinis sequantur. declinando mala &
faciendo bona. ut per ueniant ad similitudinem eius: & fiante feo¬
Tanquam lignum plantatum secus decursus aquarum. Perfec¬
tac autem declinet amalo qui nec delectatur incorde. nec agit in ope¬
re. nec alios docet ut faciant.: Hoc est enim non abire inconsilio im¬
piorum : Nec stare inuia peccatorum. Nec sedere in cathedra pes¬

Expanded text:
s ac Novi Testamenti ad imitationem Mediatoris Dei et hominum, hominis Christi Jesu fideles invitat, ut per imitationem ad similitudinem ejus pervenire mereamur. Sicut ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur; et ubi sum ego, illic et minister meus erit. Ita apostolus atque evangelista Jos, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Sic ergo et hic primus psalmus docet credentes, ut auctorem et largitorem verae beatitudinis sequantur, declinando a malo, et faciendo bona, ut perveniant ad similitudinem ejus, et fiant tanquam lignum plantatum secus decursus aquarum. Perfecte autem declinat a malo, qui nec delectatur in corde, nec agit in opere, nec alios docet, ut faciant. Hoc est enim non abire in consilio impiorum, nec stare in via peccatorum, nec sedere in cathedra pes
Abbreviated transcription (Latin):
ultienĩ propter ea nolunt timeredm̃. nefa mẽ paciantur:
diciur illis nolite fraudẽ facere : & unde mepasco᷑ non potest ars si ne in postura. non
potest negotium sine fraude: Sed fraudẽ ponitds timedm̃. copiam promittit tre¬
sequitur
Siuites eguerunt & esurier̃. Inquirentes aut. ñ minuent᷑ omni bono

Expanded text:
ulti enim propterea nolunt timere Dominum, ne famem patiantur. Dicitur illis: Nolite fraudem facere. Et dicunt: Unde me pasco? Non potest ars sine impostura esse, non potest negotium esse sine fraude. Sed fraudem punit Deus. Timesequitur: Divites eguerunt et esurierunt, inquirentes autem Dominum no
Abbreviated transcription (Latin):
Prima enim ꝑsecutio eccłe uiolenta fuit cũ proscriptionib tormentis cedibus
xp̃iani ad sacrificandum cogerentur: altera ꝑsecutio fraudulenta ẽ. quȩ nunc
per huiusce modi hereticos & falsos fr̃s agitur Tercia suꝑẽ ꝑ antichristũ uentur
qua nihil ẽ periculosius qm̃ & uiolenta & fraudolenta erit. : Nim habe bit
in imperio dolũ inmiraculis : Aduim relatum ẽ quod dictum ẽ leo addo¬
los quod dictum ẽ inspelunca sua: & rursum ipsa repetita sunt conuerso
ordine ::
trahit᷑ eum : Nam insidie ad dolum ꝑtinent rapere uiolentiae depu¬
tatur: Item̃ quȩ secuntur. ipsa sunt .
Erit pauperum : Laqueus enimbene significat insidias. dominatio uero
terrorẽ a pertissime insinuat : Vnde aũ inclinabitur & cad&. Dixit

Expanded text:
Prima enim persecutio Ecclesiae violenta fuit, cum proscriptionibus, tormentis, caedibus Prima enim persecutio Ecclesiae violenta fuit, cum proscriptionibus, tormentis, caedibus Christiani ad sacrificandum cogerentur. Altera persecutio fraudulenta est, quae nunc per hujuscemodi haereticos et falsos fratres agitur. Tertia superest per Antichristum ventura, qua nihil est periculosius, quoniam et violenta et fraudulenta erit. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis. Ad vim relatum est, quod dictum est Leo: ad dolos, quod dictum est: in spelunca sua. Et rursum ipsa repetita sunt converso ordine: insidiae ad dolum pertinent, rapere violentiae deputatur. Item quae sequuntur ipsa sunt: avit, etc. Laqueus enim bene significat insidias: dominatio vero terrorem aptissime insinuat: unde ait: inclinabit et cadet
Abbreviated transcription (Latin):
dis certib: caelum appetere : & ad capiendeom aet̃ nccm sedem tedimeita
conpcerecre: sed haccius incoledictione õscius plonum ẽ. Non enim habebit
effectũ ista cupiditas sed infra oseius tantum ualebit ad cum ꝑdendũ quia hec sibi
ausus ẽ polliceri : cũ a maritudine & dolo idẽ ira insidiisq quib: insuas partes
conuersurus ẽ multitudinẽ : Quod uero sequitur sub lingua ei labor& dolor
adillud refertur quod dix̃ in cordesuo non mouebor : & ꝓpterea sublingua eius
non in lingua: qm̃ tacite ista cogitaturus ẽ. hominib: aũ talia loquuturus ut bo
nerib: cumulabit : &ideo in insi Adis cũ his sedere dictuse : quõ falsam felici
eẽ. Ubi non facile intellegitur quid appetendum. quidue fugieno
nnocentẽ uero inter ficereẽ & in nocente facere nocentem:
inspelunca sua: Iustos enĩ maxime ꝑsecuturus ẽ. De quib dictũ ẽ: beati
pauperes spu : Leonẽ aũ inspelunca dicit : eũ in quo & uis & dolus operabitur

Expanded text:
piendam aeternam sedem talia merita comparare. Sed hac ejus maledictione os ejus plenum est. Non enim habebit effectum ista cupiditas, sed infra omnes ejus tantum valebit ad eum perdendum, quia hoc sibi ausus est polliceri. Cum amaritudine et dolo, id est ira insidiisque, quibus in suas partes conversurus est multitudinem. Quod vero sequitur: Sub lingua ejus labor et dolor, ad illud refertur quod dixit in corde suo: Non movebor, et propterea sub lingua ejus, non in lingua ejus, quoniam tacite ista cogitaturus est, hominibus autem talia locuturus, ut boneribus cumulabit? Et ideo in insidiis cum his sedere dictus est, quoniam falsam ipesse, ubi non facile intelligitur quid appetendum, quidve fugiendum sit. Innocentem vero interficere est ex innocente facere nocentem. respiciunt, etc. Justos enim maxime persecuturus est, de quibus dictum est: Beati pauperes spiritu. Leonem autem in spelunca dicit eum, in quo et vis et dolus operabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
retenderunt arcum scripturas uidelic& quas carnaliter interpretando :
ue nenatas sententias inde emittunt : Parauerunt sagittas inpharetra.
eadem uerba scilic& quȩ scripturarum auctoritate iaculantur : ut cum sense¬
rint eccłȩ lumine propter multitudinem imperitorum & carnalium obscu¬
rato non se posse conuinci: corrumpunt mores bonos conloquiis malis:¬

Expanded text:
etenderunt arcum, Scripturas videlicet, quas carnaliter interpretando, venenatas sententias inde emittunt. Paraverunt sagittas in pharetra, eadem verba scilicet, quae scripturarum auctoritate jaculantur, ut cum senserint Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpunt mores bonos colloquiis malis
Abbreviated transcription (Latin):
ec condus istime ut
n habere aditũ respe randiinlibtate &darer in potestatẽ sempitnã dia¬
boli cupiditate uite huius in laqueantis : & morte terrentis ⁊¬
Resurrectione quoq cognita dñi mei. &eapmissa mih spatiatur ꝑmanens inlati¬
tudine libertatis. ab angustiis timoris educta Raritas mea

Expanded text:
ec conclusisti me, ut non haberem aditum respirandi in libertatem, et darer in sempiternam potestatem diaboli, cupiditate hujus vitae illaqueantis, et morte terrentisresurrectione cognita Domini mei et mea promissa mihi, spatiatur permanens in latitudinem libertatis ab angustiis timoris educta charitas mea
Abbreviated transcription (Latin):
A ressistentibus fauori quomihi faues custodime ut pupillam oculi quae ap¬
paret parua & exigua. peream tamen dirigitur aciesluminis. quo lux & tene¬
brediiudicantur. sicut perxp̃i humanitatem diuinitas iudicii. discernens
interiustos & peccatores :
Subumbra alarumtearum protegeme a facias

Expanded text:
A resistentibus favori, quo mihi faves, custodi me ut pupillam oculi, quae apparet parva et exigua, per eam tamen dirigitur acies luminis, quo lux et tenebrae dijudicantur: sic per Christi humanitatem divinitas judicii, discernens inter justos et peccatores. Sub umbra alarum tuarum protege me, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
utille omĩs decursus temporaliũ ꝓmissionũ figura eẽt quedam ꝓphetica futu¬
porum itaq: cumillum regnum deficeret ubi regnauit đđ filius iesse homotam̃¬
a carnalib: hoc solum eñ ꝓmagno habebant quia liberatierant temporalit̃
ab his a quib: opprimebantur nondum intellegentes quoͥdinillis figu¬
ris prȩsignaret & ꝓmitteret dr̃ Deficientib ergorebus ꝓquibus lau¬
dabatdm̃ populus carnalis ci regnauit ille đđ. De fecer laudes đđ¬

Expanded text:
ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jessea carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant horis praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt h
Abbreviated transcription (Latin):
uimȩ prius adiutorium uocationis tuae prestitisti ut sperare
inte possim
ms qui a non deme praesumpsi quasi erigens aduersumte cornu superbiae
sed te ipsum cornu. hocẽ firmam celsitudinem saluti sinueni quod ut inuenirem
suscepistime: Laudans in uocabo dnm̃ & ab inimicismeis saluisero. N
meam glãm sed dñĩ quaerens inuocabodnm̃. &nonerit undemihi noceant
impietati serrores. Circum dederunt me doloresmortis. & torrentes

Expanded text:
ui mihi adjutorium prius vocationis tuae praestitisti, ut sperare in te possim.ptor meus. « Protector meus, quia non de me praesumpsi, quasi erigens adversum te cornu superbiae, sed te ipsum cornu, hoc est firmam celsitudinem salutis inveni: quod ut invenirem, redemisti me. » Laudans invocavi Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. « meam gloriam, sed Domini quaerens, invocabo Dominum, et non erit unde mihi noceant impietatis errores. » Circumdederunt me dolores mortis. « Id es
Abbreviated transcription (Latin):
eatas. Dñs dissipat consilia gentiũ. reprobat aũt cogitationes
populorũ & reprobat consilia p̾rincipũ Quanti dixerunt tollamu
esd& ra nonerit nomen xp̃i anum. si hoc f&cerimus Sioccidant᷑ sitorque¬
antur talia & talia illis infligantur : Dicta sunt ha& & inter ha& creuit & cła¬

Expanded text:
t consilia gentium, reprobat autem cogitationes populorum, et reprobat consilia principum. Quando dixerunt: Tollamus eos de terra, non erit nomen christianum si hoc fecerimus: sic occidantur, sic torqueantur, talia et talia illis infligantur. Dicta sunt haec, et inter haec crevit Ec
Abbreviated transcription (Latin):
cium uituli. amplius placebitdõ lauseius eiens deoremeo quam magni
uictima. adducia ad aram ipsius. An aliquid de cornibus & ungulis uituli
huius dicendumest᷑ qui bene instructus est. & lau dedĩ opulentus. & cor¬
nua deb&habere quibus aduersariumuentil& . &ungulas quibus terrã
grandescentium. namideo nouellus est propt̃ nouam uitam. aliquis ergo
hereticus forte contradicit. cornibus uentil& Alius non c̃tradicit. sediam̃¬
angelorum ubinec aduersarius erit incertamine uentilandus.¬

Expanded text:
 ungulas. Amplius ergo placebit Deo laus ejus exiens de ore meo, quam magna victima adducta ad aram ipsius. An aliquid de cornibus et ungulis vituli hujus dicendum est? Qui bene instructus est, et laude Dei opulentus, et cornua debet habere quibus adversarium ventilet, et ungulas quibus terram grandescentes. Nam ideo novellus est, propter vitam novam. Aliquis ergo haereticus forte contradicit; cornibus ventiletur. Alius non contradicit, sed tamAngelorum, ubi nec adversarius erit in certamine ventilandus
Abbreviated transcription (Latin):
magna sit puniatur necesseẽ aut abipso homine penitente. autadõ undi¬
cante: Nam & quem pentet punit seipsũ &dĩ non potest misereri operan
tib iniquitatem quasi plandiens peccatis aut non eradicans peccata :
prorsus aut punis. autpunit uis non puniat puni : uel certe orando id dic̃¬
ꝓpheta tamquam dic̃s ꝑsequere peccata eox puni Compunge: conuerte
illos antese qui seponunt postse : & erubescant dese ut gaudeant d&e :¬

Expanded text:
magnave sit, puniatur necesse est, aut ab ipso homine poenitente, aut a Deo vindicante. Nam et quem poenitet, punit seipsum. Ergo, fratres, puntium iniquitatem quasi blandiens peccatis, aut non eradicans peccata. Prorsus aut punis, aut punit. Vis non puniat? Puni, tu. Nam et iPersequere, inquit, peccata eorum, puni, compunge, converte illos ante se, qui se ponunt post se; et erubescant de se, ut gaudeant de
Abbreviated transcription (Latin):
Rex autem. laetabitur in dõ:
quem sibi uisi sunt quasi superasse cumcrucifigerent: tunccrucifixus. futtit
praetium quo emit orbem terrarum. Laudabuntur om̃s qui iurantineo:
Laudabuntur om̃s qui iurantineo
tineamus quinos redemit. qui pronobismundum uincit : Non armato milite
sed inrisa cruce.

Expanded text:
Rex vero laetabitur in Deo. Quem sibi visi sunt quasi superasse cum crucifigerent, tunc crucifixus fudit pretium quo emit orbem terrarum. Rex vero laetabitur in Deo: laudabitur omnis qui jurat in ipso. tinemus qui nos redemit, qui pro nobis mundum vicit, non armato milite, sed irrisa cruce.
Abbreviated transcription (Latin):
maculatus ero. hic sensus est: sima non fuerint dominata octulta meu & aliena:
Tunc in maculatus ero: nonenim est tertia origo peccati. p̃ter gͤtultum suum
quocetidit diabolus. & alienum. quoseductus est homo: lit consentiendo suum
faceret : & emundabor inquit adelicto maximo. suꝑbiȩ scilicet: Nonenim est
ctum quam a postatare adõ: quod est initium suꝑbiȩ hominis: &
uerean maculatus est qui&iam delicta hoc caret: Quia ocest ultimum redeunti

Expanded text:
maculatus ero, hic sensus est: si mei non fuerint dominata occulta mea et aliena, maculatus ero, hic sensus est: si mei non fuerint dominata occulta mea et aliena, tunc immaculatus ero. Non enim est tertia origo peccati praeter occultum suum, quo cecidit diabolus, et alienum, quo seductus est homo, ut consentiendo suum faceret. Et emundabor, inquit, a delicto maximo, superbiae scilicet: non enim est majus delictum, quam apostatare a Deo, quod est initium superbiae hominis. Et vere ille immaculatus est, qui etiam hoc delicto caret, quia hoc est ultimum redeunti
Abbreviated transcription (Latin):
uius uersituli sensum manifestiorm facit exebreo trans lata editio: ubi
gitur. a supbis quaque libera seruum tuum: simei non fuerint dominati.
tunc in maculatus ero: suꝑbienim & alieni. maligni sp̃s intelleguntur:
Obimmanitatem suꝑbiȩsuȩ adõ in reme abiliter alienati quorum dominãtio
ꝑpeccatum humanum genus oppressit : Cumergo orasset superius dicens
Ab occultis meis mundamae: congruemox subdidit. Suti non fuerint do¬
minati : Tuncimmaculatus ero: quia si suꝑbi & alian illi udõ sp̃s: Nullã
in nobis peccati mento obtinuerint potestatem: Tunc uerõ celere remissione ꝑcepta.
inmatulati erimus: & quia radix ac fomes totius peccati suꝑbiu est ꝑ quam&
maxim mundabimur. depotestate demonũ liherati: quorũ princeps est domi¬
nator suꝑborum. sicut de illo legitur: Ipseẽ rexsuꝑ om̃s filios suꝑbiȩ: Siaũ
legamus ut inquibus dã codicib habetur : Si mei non fuerint dominata tunc in¬

Expanded text:
ujus versiculi sensum manifestiorem facit ex Hebraeo translata editio, ubi legitur: A superbis quoque libera servum tuum; si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero: superbi enim et alieni maligni spiritus intelliguntur ob immanitatem superbiae suae a Deo irremeabiliter alienati, quorum dominatio per peccatum humanum genus oppressit. Cum ergo orasset superius dicens: Ab occultis meis munda me, congrue mox subdidit: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero: quia si superbi et alieni illi a Deo spiritus nullam in nobis peccati merito obtinuerint potestatem, tunc vere celeri remissione percepta immaculati erimus. Et quia radix ac fomes totius peccati superbia est, per q hoc delicto maximo emundabimur de potestate daemonum liberati, quorum princeps est dominator superborum, sicut de illo legitur: ipse est rex super omnes filios superbiae. Si autem legamus, ut in quibusdam codicibus habetur, si mei non fuerint dominata, tunc im
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait sireddidi facientibus.
sed retribuentibus mihi mala. Quienim retribuit. iam aliquid
acceperat.⁊ Maioris autem pacientiae est. nec ei mala repen¬
dere : qui acceptis beneficiis red didit mulu probonis: quam sinullo¬
ante accepro beneficio nocere uoluis s&. & bene addidit.⁊ decidũ
merito ab inimicis meis in anis.
Inaniter enim se iactat
quicũ ipse homo sit: cupit sede homi ne uindicare. & cum su

Expanded text:
Non ait: si reddidi facientibus, sed retribuentibus mihi mala. Qui enim retribuit, jam aliquid acceperat. Majoris autem patientiae est nec ei mala rependere, qui acceptis beneficiis reddidit mala pro nobis, quam si nullo accepto beneficio nocere voluisset. Et bene addidit: decidam merito ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum su
Abbreviated transcription (Latin):
O gentes o ultime nationes relinquite uideos mentientes. Uenite confiter¬
Venite confitentes &ui
factus est. sed nolite formam istam serui exaliorum similium conditione pen¬
sare terribilis est in consilus superfilios bominum machinati sunt filu homi¬
num. Consilium ad cricifigendum xp̃m. Crucificus excecauit crucifigen
tes. saluabit confitentes: & ecce iuda ex quibus natus est xp̃s foris sunt.

Expanded text:
O Gentes, o ultimae nationes, relinquite Judaeos mentientes, venite confitentes. in forma servi : sed nolite formam istam servi ex aliorum similium conditione pensare; terribilis est in consiliis super filios hominum. Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendum Christum; crucifixus excaecavit crucifigenael facta est: ecce Judaei ex quibus natus est Christus, foris sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Quidominatur
atur inuirtute suu in aeternum oculiciuis supergentes respiciunt
non exaltentur insemet ipsis:

Expanded text:
Qui dominatur in virtute sua in aeternum  oculi eius super gentes respiciunt.  non exaltentur in semetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
intnunc qui salutẽ ñ habent &optent salutẽ temporalẽ
suisquȩ ẽ uana uetustas : Danobisauxilium detribulatione: &unde puta¬
baris deserere : inde sub ueni:

Expanded text:
nt nunc qui salem non habent, et optent salutem temporalem suis, quae est vana vetustas. Da nobis auxilium: inde da unde putabaris deserere, inde subveni.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ordinabis eos in his a quibus post positis & contemptis
auertẽns. & in hĩs quȩ relinquis id est cupiditatibus regniterreni p̃pdeabis
tibi ad passionem inpudiritiã eorũ
exaltare inuirtute tuu. quam in firmitatem putauerunt : nos autem corde
&opere celebra bimus. & nota faciemus mirabilia tua.
rima sabbati matutina fuit resurrectio xp̃i. qua sus ceptus est in aet̃

Expanded text:
m ordinabis eos in his, a quibus postpositis et contemptis averteris, et in his, quae relinquis, id est cupiditatibus regni terreni, praeparabis tibi ad passionem impudentiam eorum. exaltare in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt. Nos autem corde et opere celebrabimus, et nota faciemus mirabilia tua.rima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
NELADTE ÕS Pesideremus ergo uelud ceruus fontem. excepto
illo fonte quem propter remissionem peccatorx desiderabamus bap¬
tizandi: &iam baptitandi. desideremus illum fontem. de quo alius¬
uus curre: non sit tarditas incurrendo: impigre curre. impi¬
gre desidera: inuenimus enĩ insigne uelocitatis inceruo
Sed forte ñ hoc scriptura solum. nos inceruo. con
tes uitia tua s̃: consume serpentes iniqͥtatis. Tunc ãplius desiderabis.

Expanded text:
amus. Desideremus ergo velut cervus fontem, excepto illo fonte quem propter remissionem peccatorum desiderant baptizandi, et jam baptizati desideremus illum fontem, de quo Scripturvus curre. Quid est, ut cervus? Non sit tarditas in currendo, impigre curre, impigre desidera fontem. Invenimus enim insigne velocitatis in cervo. 3. Sed forte non hoc Scriptura solum nos in cervo consites vitia tua sunt: consume serpentes iniquitatis, tunc amplius desiderabis