comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& mandatistuis non obȩdiuimus. ut
benenobis ess&. &omnia quae lntu¬
listi nobis. inuero iudicio intulisti.
S& tradidisti nos in manus iniquorũ
Sinimicissimorum trans fugatarum.
Stra uniuersam terram &nunc non
Sest nobis. ut possimus aperire os. ue¬
Sre confusi. & obprobrium factisu¬
mus seruistuis. & his quite colunt
n&radiderisnos inperp&uum dñe
spropter nomentuum. & nedespexe¬
Sris testamentum tuum. &ne ab stu¬
leris misericordiam tuam anobis ꝓp¬
Ster abraham quia te dilectus est. &
ꝓpter isaac seruum tuum. & is rahel
sc̃m tuum. quibus locutus es multi¬
plicaturum tesemen eorum ut as¬
tra celi & harenã maris. qũo domi¬
ne mi nimi factisumus praeomnib
nationibus. & sumus humiles ho¬
die in terra. propter peccata nr̃a:
Uides certe frater. quales uiri quã
scĩ. quam fortes in media tribulati¬
one. ubitamen eis parcebatur. &
eos urere ipsa flamina uerebatur.
peccata sua confitentur. proquib

Expanded text:
et mandatis tuis non obaudiuimus, ut et mandatis tuis non obaudiuimus, ut bene nobis esset; et omnia, quae intulisti nobis, uero iudicio intulisti et tradidisti nos in manus iniquorum inimicissimorum transfugarum tra uniuersam terram. et nunc non est nobis, ut possimus aperire os; uere confusio et opprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne tradideris nos in perpetuum, domine, propter nomen tuum et ne despexeris testamentum tuum et ne abstuleris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est, et propter Isaac seruum tuum et Israhel sanctum tuum, quibus locutus es multiplicaturum te semen eorum ut astra caeli et harenam maris, quoniam, domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra. uides certe, frater, quales uiri, quam sancti, quam fortes in media tribulatione, ubi tamen eis parcebatur et eos urere ipsa flamma uerebatur, peccata sua eonfitebantur, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ones huius temporis. ad futuram glo¬
riam quae reuelabitur in nobis: pro¬
inde carissime. &iam illis quorum
uerba dicis teferre non posse. qm̃
dicunt. sinos peccatores ista meru¬
imus. quare & seruidĩ barbarorũ
ferro per emti sunt. & ancillaedĩ cap¬
tiuȩ ductesunt. humiliter & ueraci¬
ter pie responde quantam lib&
enim iustitiam seruemus. quantã
lib& dño oboedientiam exhibea¬
mus. num quid meliores esse pos¬
sumus tribus illis uiris. qui in cami¬
no ignis ardentis. pro conseruanda
dĩ lege pro iectisunt & tamen le¬
ge quid illic dicat azarias. unus
ex tribus quia periens ossuum In
medio ignis dixit
Benedictus es dñe dĩ patrum nostro¬
rum & laudabilis. & gloriosus nunc
&usque insecula. qũo iustus es in
omnibus quae fecistinobis. & omnia
Comnia quae lntulistinobis. & ciuita¬
ti scãe patrum nostrorum hierusalẽ.
qũo ueritate &iudicio intulisti nobis
somnia haec. propter peccata nostra.
sqũo peccauimus. & leginon paruim:

Expanded text:
ones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Proinde, carissime, etiam illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et ueraciter et pie responde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus tribus illis uiris, qui in camino ignis ardentis pro conseruanda dei lege proiecti sunt? et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus es, domine deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia omnia, quae intulisti nobis et ciuitati sanctae patrum nostrorum Hierusalem, quoniam in ueritate et iudicio intulisti nobis omnia haec propter peccata nostra, quoniam peccauimus et legi non paruimus
Abbreviated transcription (Latin):
atque unitio rationis addm̃: &dĩ ad
rationem. patris ad filium: filii ad pa¬
trem: principia sibi quodam modo &
causas existendi prtestant. Quia alte¬
rum sine altero esse non potest de¬
ficitur in uerbis. & quod cumque dici¬
tur. nesileatur: utrũ autem germen

Expanded text:
atque unitio rationis ad deum et dei ad atque unitio rationis ad deum et dei ad rationem, patris ad filium, filii ad patrem principia sibi quodam modo et causas existendi praestant, quia alterum sine altero esse non potest. deficitur in uerbis et, quodcumque dicitur, ne sileatur. utrum autem germen
Abbreviated transcription (Latin):
doceat dm̃esse debere: ratio quoq
non erit. nisids̃ erit: Nihil ergo ibi pri¬
mum & postremum: natura ergohaec
diuina. simul quodam modo hab& &
rationem & dm̃: unum autem. unum
generat: aut ratiodm̃. aut ds̃ rationẽ:¬
subiestum autem. aut in sub iecto for¬
te dicatur. ratio & ds̃. ds̃ & ratio. uuus
in uno bene autem ds̃ generat ratio¬
nem: quia ratio dm̃esse demonstrat:
Intellegitur autem ds̃ aratione. ut fi¬
lius apatre. & ratio adõ. ut pater afi¬
lio: nam & ipsa ratio. cuni dõ dĩ est:
Neque enimds̃ aliquando sineratio¬
ne fuit. aut ratio sinedõ: tunc enimẽ
dĩ si est ratio & tunc filius. siest pater:
ut siratio auferatur. sicut dictum est.
Quod dici fas non est: neipse quidem
dĩ est: Per eius enim rationem. est ac¬
tus & operatio. ut sit ds̃ rursus eade
dicamus: Siratio non fuit. dĩ non fuit:
& sidĩ non est. ratio non fuit Ratio er¬
go & dĩ sempiternarẽs dĩ & ratio: simi¬
li modo res sempiterna Conexio aut̃

Expanded text:
doceat deum esse debere; ratio quoque non erit, nisi deus erit. nihil ergo ibi primum et postremum. natura ergo haec diuina simul quodam modo habet et rationem et deum. unum autem unum generat, aut ratio deum aut desubiectum autem aut in subiecto forte dicatur ratio et Deus. Deus et ratio unus in uno. Bene autem Deus generat rationem: quia ratio Deum esse demonstrat. Intelligitur autem Deus a ratione ut Filius a Patre, et ratio a Deo, ut Pater a Filio. Nam neque enim deus aliquando sine ratione fuit aut ratio sine deo. tunc enim est deus, si est ratio, et tunc filius, si est pater, ut, si ratio auferatur, sicut dictum est, quod dici fas non est, ne ipse quidem deus est; per eius enim rationem est actus et operatio, ut sit deus. rursus eadem dicamus. si ratio non fuit, deus non fuit et, si deus non est ratio non fuit. ratio ergo et deus sempiterna res; deus et ratio simili modo res sempiterna. conexio autem
Abbreviated transcription (Latin):
ris factus est. omnis est ab eo dele¬
ta nugacitas: quae ut scis multum de¬
corabat naturalem quandam eius
benignitatem : eumque insultan¬
tem xp̃ianis. faciebat ualde sacri

Expanded text:
ris fassus est et omnis est ab eo deleta nugacitas, quae, ut scis. multum corabat naturalem quandam eius benignitatem eumque insultantem Christianis faciebat ualde sacri
Abbreviated transcription (Latin):
In humanissimus iudicatur. sed non
inter ueniat: scio ego. teipsum cum
aliis amicis tuis. In ecclesia cartha¬
ginensi luter cessisse proclerico. cui
merito suscensebat ep̃s. &utique nul¬
lum ibi discrimen sanguinis. sed con¬
gruens disciplina timebatur: nec
cumid quod &iam uobis displicebat.
inultum esse uell&is. tam quam delicti
approbatores uos iudicabamus. sed
tamquam humanissimos Inter cesso¬
res audiebamus Siergo uobis fas est
ecclesi asticam correptionem inter ce¬
dendo mitigare: Quomodo ep̃s ues¬
tro gladio non deb& intercedere. cũ¬
illa exeratur. ut inquem exeritur
bene uiuat: iste neuiuat: post tremo

Expanded text:
inhumanissimus iudicatur, si non inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem intercedendo mitigare, quo modo episcopus uestro gladio debet intercedere, cuilla exeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
censes proreis esse debere. uel defen¬
soris. uel inter cessoris officium quan¬
do quidem &uos uiriboni: quinunc
iudices estis. & infero aliquando uer¬
sati. causas hominum suscepistis:
Quam libentius defendere: quam accu¬
sare soleatis: & tamen defensor ab in¬
ter cessore plurimum distat Nam
ille diluendis uel optegendis crimi¬
nibus operam maxime lmpendit. In¬
ter cessor autem: &iam cum deculpa
constat. propoena remouenda. ueltẽ¬
peranda curam gerit: hoc sunt apud
dm̃ propeccatoribus iusti. hoc prose
ipsi peccantes. Inuicem ut faciant
am monentur: Nam scriptum est.
confitemini inuicem percata uestra.
& orate prouobis: has sibi partes hu¬
manitatis. ubi potest omnis homo
apud hominem uindicat: nam quod
ipse quisque domui suae punir&
ammissum: id in alterius domo uult
impunitum: siue enim adhibeatur
apud amicum. siue ille cuiquam in¬
quem potestas ulciscendi est. sepraesen¬
te suscenseat. siue irascenti fortui¬
to superueniat. non iustissimus sed

Expanded text:
censes pro reis esse debere uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam,quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. boni. & sacrificio miseri cordiae
placatur ds̃. quem nisi propitium ha¬
berent mali: nulli essent boni diuest
occupationibus tuis: loquendo uidear
onerosus. cuntibi homini accuto &
docto. cito solui potuerit quod quaeri¬
mus: iamdudum autem finire debe¬
rem. site tantum putarem fuisse lec¬
turum. quod flagitasti ut rescriberẽ.
felix inxp̃o uiuas fili carissime:¬

Expanded text:
fiunt boni, et sacrificio misericordiae fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo uiuas, fili carissime
Abbreviated transcription (Latin):
contem nunt: quanto ea iustius pos¬
sidere potuerunt: Iustitiam quippe
& nemo male hab&: & quinon dilex¬
erit. non hab&: pecunia uero & ama¬
lis male hab&ur. & abonis tanto meli
us hab&ur. quanto minus hab&ur: sed
interhaec. tolleratur iniquitas maleha¬
bentium. & quaedam lnter eos iuracon¬
stituuntur. quae appellantur ciuilia:
non quod hinc fiat. ut bene uten¬
tessint. sed ut male utentes. mi¬
nus molestis int: donec fideles &pii.
quorum iustesunt omnia. quiuel ex
illis fiunt. uel lnter illos tantis per
uiuentes. malis eorum non obstringun¬
tur. sed ex ercentur. perueniant ad il¬
lam ciuitatem. ubi hereditas ae terni¬
tas est: ubi non hab& nisi iustus locũ.
non nisi sapiens principatum: ibi pos¬
sidebunt quicumque ibierunt. uere
sua sed tamen &iam hic non interce¬
dimus. ut secundum mores legesq
terrenas. non restituantur aliena:
quamuis placabile suos uel imus
malis. non ut placeant. uel permaneant
mali: sed quia exillis fiunt: qui cumq

Expanded text:
contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iuset nemo male habet, et qui non dilexerit non habet. Pecunia vero, et a malis male habetur, us habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
dio cesi constitutas. ut audiant homi¬
nes. pleneque cognoscant: confesso
res iniquitatis. non dĩ timore &tor¬
quente paenitentiam. sed iudiciaria
diligentia: crudelissimorum pecto

Expanded text:
dioecesi constitutas; ut audiant homines, pleneque agnoscant conferes iniquitatis non dei timore extorquente paenitentiam sed iudiciaria diligentia crudelissimorum pecto
Abbreviated transcription (Latin):
facis innocentiae. & caritatis. & since¬
ri affestus. quem circanos habes. quasi
ego non dehis iurare omnibus possũ
Ipsam ergo caritatem & affectum lm¬
ploro ut miserearis mei. & concedas
mihi ad hoc quod rogaui tempus
quantam rogaui. atque adiuuesme¬
orationibus tuis. ut non sit In ane de¬
siderium meum. nec infructuosa ec¬
clesi axp̃i. atque utilitas fratrum &¬
conseruorum meorum. absententia
mea: scio quod illam caritatem pro¬
me orantem: maxime intali causa ñ
despicit dñs. & eam sicut sacrificiũ
suauitatis accipiens. fortassis breui¬
ori tempore quam postulaui. me sa¬
luberrimis consiliis. descripturis suis
redd& instructum:¬

Expanded text:
facis innocentiae et caritatis et sincfacis innocentiae et caritatis et sincri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuuesorationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa eChristi atque utilitati fratrum conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem prome orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudicem terrae. nonne omni¬
bus consentientibus. non nullis &i¬
am iubentibus & cogentibus perge¬
res: & si contrate iudicar&ur. &i¬
am trans mare proficis cereris: atq
hoc modo. uel annuam. uel ampli¬
us ab sententiam tuam nulla quȩ¬
rela reuocar&. Nealius posseder&
terram. non animae. sed corpori pau¬
perum necessariam quorum tamen
famem. uiuae arboris mete. multo
facilius mihi que gratius. sidiligen¬
ter colerentur explerent Cur ergo
addiscendam agri culturam meam ua¬
cationem temporis tibi defuiss& cau¬
saris : dic mihi quid respondeam rogo
tẽ: anforte uis dicam. senex uale¬
rius dumme omnibus rebus instruc¬
tum esse credidiss&. quanto ampli¬
us me dilexit : tanto minus discere
ista permisit: adtende omnia ista
senex ualeri. obsecrotẽ perbonita¬
tem & seueritatem xp̃i. per misericor¬
diam & iudicium eius. per eum qui¬
tibi tantam inspirauit erganos ca¬
ritatem. ut netẽ. Nec prolucro ani¬
mae nostrae audeamus offendere:

Expanded text:
apud judicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam jubentibus et cogentibus pergeres, et si contra te judicaretur, etiam trans mare proficiscereris: atque hoc modo vel annuam vel eo amplius absentrela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem et seueritatem Christi, per misericordiam et iudicium eius, per eum, tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere.
Abbreviated transcription (Latin):
citudinum. suis uinculis inligarunt:
lta enim mihi propitius dĩsit. ut ego
añcepssim. quod in illis magis miser. sa

Expanded text:
citudinum suis uinculis inligarunt — ita enim mihi propitius deus sit —, ut ego anceps sim, quid in illis magis mirer, sa
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus quem dñs ih̃s interfici&
sp̃u orissui: quae uerba apostolica.
utinam non tantum modo poneres.
uerum &iam exponere dignareris:
Ita sane obscurasunt. & mistice dic¬
ta. ut tamen appareat eum nihil
destatutis dixisse temporibus.
nullum que eorum inter uallum
spatiumque apperuisse Ait enim.
dixit. post quantum tempus hoc
futurum sit: delnde sub iunxit.
Iam enim mysterium operatur
Iiniquitas: hoc iniquitatis myste¬
rium. quomodo lib& intellegatur
quid sit. ab alio sic. ab alio autem
sic. quam diu tamen oper&ur.
occultum est neque id expressit
apostolus. tamquam homo exeo¬
rum numero. quibus dictum est.
non est uestrum scire tempora:
quamuis enim nondum inter eos
erat. quando eis hoc dictum est: ad
eorum tamen collegium atque so¬
ci&atem. &iam ipsum non ambigi¬
mus pertinere: Item quod sequitꝰ.¬
nec demedio fiat & tunc reuelabi¬
tur ille iniquus: quem dñs ih̃s in¬
Iterfici& sp̃uoris sui: Doc& nos an¬
ti christum manifestum futurum.

Expanded text:
iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequite medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
gritatem. ne amittat humanitatem
Illud uero fidentis sime dixerim: eum
qui pro homine ad hoc interuenit. ne
malȩ ab lata restituat: & qui ad se
confugientem. quantum honeste po¬
test. ad restituendum non compellit.
socium esse fraudis &criminis Nã
misericordius opem nostram talibus
subtrahimus. quam Impendimus: Non
enim opem fert qui ad peccandum
adiubat. Ac̃ non potius subuertit.¬
at que obprimit. sed numquid ideo
nos aut exigere. aut. exigendum tra¬
dere uel possimus uel debemus: agimus aut̃
quantum episcopilis facultas datur.
& humanum quidem nonnum quam.
sed maxime ac̃ semper diuinum iudi¬
cium comminantes: Nolentes autem
reddere: quos nouimus. & male abstu
lisse. &unde reddant habere. argui¬
mus. increpamus. d&estamur: quosdã
clam. quosdam palam. sicut diuersitas
personarum. diuersam uid&ur posse
recipere medicinam. nec in aliorum ꝑ

Expanded text:
gritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertitatque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem rlisse, et unde reddant habere, arguimus, increpamus, detestamur, quosdam clam, quosdam palam, sicut diversitas personarum diversam videtur posse recipere medicinam, nec in aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
dem corpusculo nuncesse illigatos &
clausos & otiosos oculostuos Nihilque
illis oculis teuider&. respondit suo:
tunc ille: qui sunt ergo inquid isti ocu¬
li quibus me uides: adhoc iste non inue¬
niens quid responder&. opticuit: cui
haesi tanti ille. quodhis interrogatio¬
nibus docere moliebatur aperuit &
continuo. sicut inquid illioculi carnis
tuae. utique Indormiente. at que in lec¬
tulo iacente nunc uacant: nec aliquid
operantur. & tamen sunt isti quibus me
intueris. &ista uteris uisione. Ita cum
defunctus fueris. nihil agentibus oculis
carnistuae. uita tibi inerit quauiuassen¬
susque quosentias: caue iam de lnceps
nedibites uitam manere post mortem.
Ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius

Expanded text:
dem corpusculo nunc esse inligatos et dem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: \'Scio\'. tunc ille: \'Qui sunt ergo\', inquit, <isti oculi, quibus me uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti ille, quod his interrogationibus docere moliebatur, aperuit et continuo: \'Sicut\', inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubites uitam manere post mortem. ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius
Abbreviated transcription (Latin):
tem parte. quidse uidisse retulit. ñ
satis memini: euigilauit. & somnium
ut fuit: tantumque deillo quantum
desomnio cogitauit: alia uero nocte.
ecce idem ipse iuuenis. eidem rursus
apparuit. at que ab illo utrum cognos¬
cer&ur interrogauit: Respondit iste.
quodeum bene pleneque cognos cer&:
tum ille quaesiuit ubi senoss& Nec
memoriae defuit. quid iste identidẽ
responder& totumque uisum illum.
ỹnosque scõrum. ad quos audiendos eo
duce uenerat. quarectissimos recorda¬
batur facilitate narrauit: hic ille per¬
contatus est: utrum namid quod nar¬
rauerat in somnis uidiss& anuigilans
respondit. In somnis ut ille. bene inquit
recolis. uerum est. in somnis illa uidisti:
Sed &iam nunc in somnis teuidere scięs
hoc cum uidiss& iste. lta esse reddidit.
utique id responsione firmauit: tunc
qui hominem docebat adiecit & ait u¬
biest modo corpustuum: illerespondit:
Incubiculo meo: Scis ne lnquidille. In eo¬

Expanded text:
tem parte quid se uidisse rettulit, non tem parte quid se uidisse rettulit, non satis memini. euigilauit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de somnio cogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cognosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cognosceret, tum ille quaesiuit, ubi se nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem responderet, totumque uisum illum hymnosque sanctorum, ad . quos audiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolis; uerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eo
Abbreviated transcription (Latin):
spectationem: noniam longa disputa¬
tione suspendere: Narrabo autem unũ
aliquid breuiter: unde cogites: fra¬
ter noster genna dius notissimus fe¬
re omnibus. nobisque carissimus me¬
dicus. quinunc apud carthaginem de¬
g&. & romae suae artis exercitatio¬
ne praepoluit: ut hominem religio¬
sum nosti. atque erga pauperum
curam. impigra misericordia. facilli¬
moque animo benignissimum dubi¬
tabat tamen aliquando. ut modono¬
bis retulit : cum adhuc ess& adules¬
cens & in his aelimosinis feruentissi¬
mus. utrum ess& ulla uita post mor¬
tem: huius igitur mentem & opera
miseri cordiae. qũods̃ nullo modo de¬
serer&. apparuit illi insomnis conspi¬
cuus iuuenis. & dignus intendi : eique¬
& dixit. sequere me: quein dum seque¬
r&ur: uenit ad quandam ciuitatem. ubi
audire coepit ad extra parte sonos
suauissimae cantilenae. ultra solitã
notamque suauitatem: tunc ille in¬
tento quidnam ess&. Eymnos esse
beatorum atque scõrum: sinistra au¬

Expanded text:
pectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter, unde cogites. frater noster Gennadius, notissimus fere omnibus nobisque carissimus medicus, qui nunc apud Carthaginem degit et Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem religiosum nosti atque erga pauperum curam inpigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis rettulit, cum adhuc esset adulescens et in his elemosynis feruentissimus, utrum esset ulla uita post mortem. huius . igitur mentem et opera misericordiae quoniam deus nullo modo desereret, apparuit illi in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendi eique dixit: "Sequere me". quem dum sequeretur, uenit ad quandam ciuitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suauissimae cantilenae ultra solitam notamque suauitatem; tunc ille intento, quidnam esset, ait hymnos esse beatorum atque sanctorum; sinistra au
Abbreviated transcription (Latin):
Ex positio sane beati danihelis.
deebdomatibus : quam uis sc̃s con¬
prbr noster hieronimus exposuit.
qualiter dostores ecclesiarum tra¬
doctissimus uir conprbr noster
ait. periculosum esse de magis
trorum ecclesi arum iudicare sen¬
tentiis. & alterum praeferre alte¬
ri. quanto magis hoc lestor face¬
re non potest. quod magister fa¬
cere dubitauit: nos autem cre¬
dimus quod dñs ait. quia calũ
& terra transi& : Iota autem unũ
uel unus apex non transi& alege.
Edonec omnia fiant: Quo modo
ergo mysterium ebdomadarum
sit in pl&um usque ad natiuitatẽ
& passi onem xp̃i ammiror. cum
illud indimidio ebdomadę pro¬
ph&a locutus est dicendo: Indimi¬
diaꝰ ebdomadę toll&ur sacrifici¬
Ium meum. & supplicatio. desolati¬
Sonum interitus. & ad sacrificium:¬

Expanded text:
Expositio sane beati Danihelis de hebdomadibus, quamui sanctus conpresbyter noster Hieronymus exposuit, qualiter doctores ecclesiarum tradoctissimus uir conpresbyter noster ait pericutrorum Ecclesiarum judicare sententiis, et alterum praeferre alteri; quanto magis hoc lector facere non potest, quod magister facere dubitavit! Nos autem credimus quod Dominus ait: « Quia coelum et terra transient; iota autem unum, vel unus apex non transiet a Lege, donec omnia fiant » . Quomodo ergo mysterium Hebdomadarum sit impletum usque ad nativitatem et passionem Christi, admiror; cum illud in dimidio hebdomadae Propheta locutus est, dicendo: « In dimidio hebdomadae tolletur sacrificium meum, et supplicatio, desolationum interitus, et ad sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
Iminationem desolationis. quod
Idictum est per danihelem prophe¬
Stam. stantem in locoscõ. qui legit
Intellegat : ego autem: ne p&itio¬
nis beatitudinis tuae contemptor
essẽ: haec quem ammodum sensi.
scripsi ad tuam caritatem: plenus
autem dignare nos uerbo gratiae
tuae. rescribendo instruere & le¬
tificare :¬

Expanded text:
nationem desolationis, quod dictum est per Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit. intellegat? ego autem, ne petitioni beatitudinis tuae contemptor essem, haec, quem ad modum sensi, scripsi ad tuam caritatem. plenius autem dignare nos uerbo gratiae tuae rescribendo instruere et laetificare
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus indomino salutem:
Lestis litteris tuis. desalute uestra lae¬
tatus. ad ea quaes cripsisti: respondere
non distuli & primum miratussum:
quomodo dicat nouatianus iste. pe¬
trum baptizatum non fuisse. cum
paulo superius scripseris eum dixis¬
se: quod a postoli fuerint baptizati:
unde illiuideatur quod inter aposto
los p&rus non fuerit baptizatus. ig¬
noro : & ideo exemplum epistulae
tuae. neforsitan tunon habeas: misi
tibi. in quo diligentius consideres. ad
ea merespondere. quaelnueni in litte¬
ris tuis: sienim notarius non mendo¬
se excepit aut scripsit: nescio quale
corhabeat: quicum baptizatas apos¬
tolos dicat. p&rum bapti zatum ne¬
gat: Quod autem dicitur: p&rus
egisse paenitentiam Cauendum est
nelta put&ur egisse. quomodo agunt
in ecclesia qui proprie penitentes uo

Expanded text:
US IN DOMINO SALUTEM. Lectis litteris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse. quod apostoli fuerint baptizati. unde illi uideatur, quod inter apostolos baptizatos Petrus non fuerit baptizatus, ignoro et ideo exemplum epistulae tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, ncor habeat qui, cum apostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendus est, ne ita putetur egisse, quomodo agunt in ecclesia qui proprie paenitentes uo
Abbreviated transcription (Latin):
& cognoscendȩ at que percipien¬
dȩ uoluntatis dĩ inscripturis scĩs:
rapit euangelicae praedicationis
officium: dat signum ut uigile¬
mus in castris. ut aedificemus tur¬
reͥm: dequa hostem sempiternae
uitae & prospicere & propellere
ualeamus: rapit militem xp̃i tu¬
ba caelestis ad praelium. & r&in&
mater:¬

Expanded text:
et cognoscendae atque percipienet cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scripturis sanctis. rapit euangelicae praedicationis officium. dat signum dominus, ut uigilemus in castris. ut aedificemus turrem. de qua hostem sempiternae uitae et prospicere et propellere ualeamus. rapit militem Christi tuba caelestis ad proelium et retinet mater
Abbreviated transcription (Latin):
pe ibi dixit oderit. quod hic per¬
dat: sicut autem hoc praeceptum
quod perdere iubemur animam
nr̃am. non ad id ual&. ut sequisq
inter imat: quod in ex piabile ne¬
fas est. & tamen ual& ut interimat
In se carnale animȩ affestum: quo
cũ impedimento futurę uitae prae¬
sens uita delestat: hoc ẽ enĩ qđ dic¬
qđ tamen diligendo fit. quando qui¬
dẽ aꝑtissime. fructũq dem animȩ
adquirendȩ In eodẽ p̃cepto cõme¬
morat dicens qui ꝑdiderit eã in isto
scło. Inuitã &ernã inueni & eã : Ita de
parentibus restissime dicitur. ut
qui eos amat perdat eos. Non more
parricidarum Interficiens. sed sp̃ĩ¬
ritali gladio uerbidĩ. carnalem
affestum eorum: quo & seipsos. &
eos quos genuerunt. In plicamen¬
tis huius sȩculi obligare conantꝰ.
pie fidenter que percutiens. &
occidens. illud in eis uiuere faciat.
quo fr̃s sunt. quo cum filiis suis
tem poralibus. parentes &ernos dm̃
ȩcclesiam que cognoscant:
Ecce rapitte studium ueritatis.

Expanded text:
pe ibi dixit \'oderit\', quod hic \'perdet\'. sicutautem hoc praeceptum, quo perdere iubemur animam nostram, non ad id ualet. ut se quisque interimat, quod inexpiabile nefas est, et tamen ualet, ut interimat in se carnalem animae affectum, quo cum impedimento futurae uitae praesens uita delectat- hoc est enim, quod dicet eam\'. quod tamen diligendo fit, quando quidem apertissime fructum eiusdem animae adquirendae in eodem praecepto commemorat dicens: Qui perdiderit eam in isto saeculo. in uitam aeternam inueniet eam —, ita de parentibus rectissime dicitur, ut, qui eos amat. perdat eos non more parricidarum interficiens, sed spiritali gladio uerbi dei carnalem affectum eorum. quo et se ipsos et eos, quos genuerunt, implicamentis huius saeculi obligare conantur, pie fidenterque percutiens et occidens illud in eis uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa priuatum affectum oderit.
qui proculdubio temporalis est di¬
ligat autem In eam communionem
soci&atemque illã quoddictum est.
erat illis indm̃ anima &corunum:
sic enim animatua non est propri¬
a. sed omnium fratrum. quorum &¬
am animae tuaesunt. uel potius quo¬
rum animȩ cum tua. non animae.
sed anima una est. xp̃i unica quaede
manucanis ut eruatur. cantas in psal¬
mis: Inde ad contemꝰ tum mortis
facillime peruenitur: mec succen¬
seant parentes. hoc preci peredñm
ut eos oderimus. quando nobis hoc
deanima nostra praecipitur: nã
si cut nunc deanima iub&ur. ut
eam propter xp̃m cum parentib
oderimus. Ita quod alio loco de
anima mea dñs dicit. In parentes
quoque potest congruentissime
conuenire: quiamat inquit ani¬
mam suam. perd& eam: dicam
&iam fidenter. qui amat paren¬
tes suos. perdat eos Deanima quip

Expanded text:
ipsa priuatum affectum oderit, ipsa priuatum affectum oderit, qui procul dubio temporalis est, diligat autem in ea communionem societatemque illam, qua dictum est: Erat illis in deum anima et cor unum. sic enim anima tua non est propria sed omnium fratrum, quorum etiam animae tuae sunt uel potius quorum animae cum tua non animae sed anima una est. Christi unica, quae de manu canis ut eruatur, cantat in psalmis. inde ad contemptum mortis facillime peruenitur. Nec suscenseant parentes hoc praecipere dominum, ut eos oderimus, quando nobis hoc de anima nostra praecipitur. nam sicut nunc de anima iubetur, ut eam propter Christum cum parentibus oderimus, ita. quod alio loco de anima idem dominus dicit, in parentes quoque potest congruentissime conuenire: Qui amat, inquit. animam suam, perdet eam. dicam etiam fidenter: Qui amat parentes suos, perdet eos. de anima quip
Abbreviated transcription (Latin):
da sperantur. quanto minus priua¬
to. sed communi potius iure opti¬
nenda praedicantur: potest hoc fa
cillime in ipsa tua matre cognos¬
cere: nam unde tẽ nunc inr&itũ
In uoluit: & ab instituto cursu re¬
tardatum reflestit &curuat. ni¬
si ex quo tua propria mater est
nam exquo soror est omnibus qui¬
bus est pater dĩ. & mater ecclesia.
tam ñimpedit. quam neque me.
neque omnes fratres nostros. qui
eam non priuata sicut tũ indomo
ur̃a. sed publica indomodĩ carita¬
te diligimus: quod ergo tũ illi &i¬
Am carnali necessitudine annec¬
teris. ad sortem ualere deb& fa¬
miliarius conloquendi. & aperti¬
ore ianua consulendi. ut hoc ip¬
sum quod tẽ priuatim diligit. In¬
terficiatur In ea nequod ex utero
suo tẽ genuit: pluris pendat. quã
quod ex utero ecclesiae genitaẽ tecũ:
Quod autem dematre dixi. hoc
& de tali c&era propinquitate in¬
tellegendum est hoc &iam quisq
deanima sua cogit&. ut &iam in

Expanded text:
da sperantur, quanto minus priuada sperantur, quanto minus priuato sed communi potius iure obtinenda praedicantur. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. Nam unde te nunc irretitum involvit, et ab instituto cursu retardatum reflectit et curvat, nisi ex quo tua propria mater est? Nam ex quo soror est omnium, quibus est pater Deus et mater Ecclesia, jam te non impedit, quam neque me, neque omnes fratres nostros, qui eam non privata, sicut tu in domo vestra, sed publica in domo Dei charitate diligimus. Quod ergo tu illi etiam carnali necessitudine annecteris, ad sortem valere debet familiarius colloquendi, et apertiore janua consulendi ut hoc ipsum, quo te privatim diligit, interfsuo te genuit. pluris pendat, quam quod ex utero ecclesiae genita est tecum. quod autem de matre dixi, hoc et de tali cetera propinquitate intellegendum est. hoc etiam quisque de anima sua cogitet. ut etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut renunti& unusque omnibus ꝗ
sunt eius: prelocutio autem supe¬
rior. cum extrema conclusione
con cordat: In eo enim quod quisq
renuntiat omnibus quaesunt eius.
&iam illud contin&ur ut oderit
patrem suum. & matrem. &ux¬
orem. & filios. & fratres. & soro¬
res. adhuc & animam suam: om¬
nia enim haec propria eiussunt:
quae plerum que implicant & lm¬
pediunt. adoptinenda non ista
propria temporaliter transitura.
sed in a&ernum mansura. cominu¬
nia: Quo enim tibi nunc quaedã
mulier mater est. hoc ipso utique
non est & mihi: qua propter hoc
temporale astransitorium est:
sicut transisse iam uides. quod tẽ
concepit. quod gestautt utero. qđ
peperit. quod laste nutriuit.:
quod autem soror inxp̃o est: &
tibiest & mihi. & omnibus quib
una caelestis hereditas. & pater dĩ.
& frater xp̃s. In eañdem caritatisso¬
ci&ate promittitur: haec a&erna
sunt. haec nulla temporis labe de¬
te runtur: haec tanto fir mius tenen¬

Expanded text:
ut renuntiet unusquisque omnibus. quae ut renuntiet unusquisque omnibus. quae sunt eius. praelocutio autem superior cum extrema conclusione concordat. in eo enim, quod quisque renuntiat omnibus, quae sunt eius, etiam illud continetur, ut oderit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. omnia enim haec propria eius sunt, quae plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria temporaliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulier mater est, hoc ipso utique non est et mihi. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod peperit, quod lacte nutriuit. quod autem soror in Christo est, et tibi est et mihi et omnibus, quibus una caelestis hereditas et pater deus et frater Christus in eadem caritatis societate promittitur. haec aeterna sunt: haec nulla temporis labe deteruntur: haec tanto firmius tenen
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suum. & matrem. &uxo¬
rem. & filios. & fr̃s. & sorores.
ad huc & animam suam. non po¬
test meus discipulus esse: & sinon
tulerit crucẽ suã &uenerit post me
non potest meus discipulus eẽ De¬
Inde sub iungit. Quis ex uobis uolens
Sturrẽ aedificare non primo sed&
S& conputat si hab& sutũ ad consũ¬
Smationẽ. nequando cũ posuerit fun¬
Sdamentũ ñ posiit aedificare. & onĩs
Squi transeunt &uident. Incipiant
Sdicere. hic homo caepit aedificare &
Sñ potuit ꝑficere: aut quis rex uadens
Scũ aliorege bellũ cõmittere. non
Sprimũ sed& & cogitat. si potens est
Sadhuc longe est mittit legationẽ
Srogans pacem: quo autem per¬
tinerent istaesimilitudines. ip¬
sa conclusione satis aperuit:
ꝯait enim. sic ergo omnis ex uo¬
bis. quinon renuntiat omnibus
quae sunt eius. non potest meus esse
dis cipulus Itaque & sunstus ad
turrem aedificandam. Qualentia
decem milium. aduersus regem qui
uiginti hab&: Nihil est aliud. quã

Expanded text:
patrem suum et matrem et uxopatrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. non potest meus discipulus esse; et si non tulerit crucem suam et uenerit post me, nonpotest meus esse discipulus. deinde subiungit: Quis ex uobis nolens turrem aedificare non primo sedet et computat, si habet sumptum ad consummationem, ne quando, cum posuerit fundamentum, non possit aedificare et omnes, qui transeunt et uident, incipiant dicere: \'Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere\'? aut quis rex uadens cani alio rege bellum committere non primum sedet et cogitat, si potens est eterum, dum adhuc longe est, mittit legationem rogans pacem. quo autem pertinerent istae similitudines, ipsa conclusione satis aperuit; ait enim: Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. Itaque et sumptus ad turrem aedificandam et ualentia decem milium aduersus regem, qui uiginti habet, nihil est aliud, quam
Abbreviated transcription (Latin):
consolarite cupiens. quod multis
temptationibus tua tiro cinia qua¬
tiantur. Inqua &iam in sinuastide¬
siderare te litteras meas: Condolut
frater. & cessare abscribendo non
potui : ne non solum tuo sed &iam
meo desiderio negarem. quod me
ui debam officio debere caritatis.
site igitur tironem xp̃i profiteris.
castra nedeseras In quibus tibi &iã
aedificanda turris est illa dequa
in euangelio dñs loquitur: In ea quip¬
pe stantem. & sub armis uerbi dĩmi¬
litantem. Nulla exparte pen&ra¬
re ullae temptationes ualent In¬
de & iacta in aduersarium tela
graui pondere ueniunt. unde¬
& prospesta firmo munime de
cum sit rexñr. tamen ea soci&ate
qua &iam frater esse dignatus
est. reges appellasse milites su¬
os. & unum quem que adbellan¬
dum cum rege qui hab& uiginti
milia. In structione decem milia
idoneum esse debere praemonuit:
sed paulo antequam d&urre & de
rege exhortatorias similitudines
proponer&. attende quid dixe¬
Srit: Siquis uenit adme: & non odit

Expanded text:
consolari te cupiens, quod multis temptationibus tua tirocinia quatiantur, in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo sed etiam meo desiderio negarem, quod me uidebam officio debere caritatis. si te igitur tironem Christi profiteris, castra ne deseras, in quibus tibi etiam aedificanda turris est illa, de qua in euangelio dominus loquitur. in ea quippe stantem et sub annis uerbi dei militantem nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deucum sit rex noster, tamen ea societate, qua etiam frater esse dignatus est, reges appellasse milites suos et unumquemque ad bellandum cum rege, qui habet uiginti milia, instructione decem milium idoneum esse debere praemonuit.  1 Sed paulo ante, quam de turre et de rege exhortatorias similitudines proponeret, adtende. quid dixerit: Si quis uenit ad me et non odit
Abbreviated transcription (Latin):
& ille. qui tecum lam caeperat custodi¬
re tam magnum continentiae bonũ.
&iam si coniugale. non uiduale uo¬
luiss& ut acciperes indumentum: ad in¬
decentem quoque te compuliss& or¬
natum: quo & si aliqua dura condici

Expanded text:
 ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condici
Abbreviated transcription (Latin):
uel. dicer&ur ista hora nouissima ni¬
si regno propinquante caelorum. per
quam totam horam fiunt. quaedñ ĩ ꝓ
pinquante suoregno future prae¬
dixit: sedhaec hora quanto spatio ꝓ¬
tendatur: si apostolis dictum est. ñ
est uestrum scire: Quanto magis li¬
b& homo qualis egosum: modum su¬
um deb& agnos cere. recplus sapi¬
at quam oport& sapere: sed confi¬
terinos inquis poena nostra compel¬
lit adesse iam finem. dum imple¬
tur quod pronuntiatum est. Ares¬
centibus hominibus pr&imore &
ex pestatione. quae super uenient uni¬
uerso orbi: Nullam in quis patriam.
nullum locum. nostris temporibus
non affligi aut tribulari certumẽ.
ssicut dictum est. praetimore : exspec¬
tatione. quae superuenient uniuer¬
so orbi: Siergo ista mala quaenunc
patitur genus humanum. certa sunt
Indicia iam dũm esse uenturum: quid

Expanded text:
ec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia iam dominum esse uenturum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
parte. nr̃a amicitia claudicabat:
erat enim rerum tantum modo
humanarum non &iam diuina¬
rum. Quam uis cum beni uolen¬
tia & caritate consensio  & post¬
ea quam illa cupere destitui qui

Expanded text:
parte nostra amicitia claudicabat: erat enim rerum tantum modo \'humanarum\' non etiam \'diuinarum\' quamuis cum beniuolentia et caritate consensio\'. Et posteaquam illa cupere destiti, tu
Abbreviated transcription (Latin):
uis enim nesciat: quis ltasit
stultus ut nonuideat. quod salus
huius mortalis corporis. & mem¬
brorum corruptibilium uirtus.
& uictoria dehominibus in imicis.
& honor atque potentia tempora¬
lis. & c&era istabona terrena: & bonis
dentur & malis. & bonis auferan¬
tur & malis. salus uero animae.
cum inmortalitate corporis. uir¬
tus que iustitiae. & uictoria decu¬
piditatibus inimicis. & gloria &
honor & pax in acerna. non dan¬
tur nisibonis:¬

Expanded text:
uis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis
Abbreviated transcription (Latin):
his confitendo interim pr&erit:
tales ergo mihi necessitates dictandi
aliquid quoᷤme ab eis dictationibus
impediant. quibus magis in ardesco
deesse non possunt: Cum paululum
spati uixdatur. Inter aceruos occu¬
pationum. quibus nos alienae. uel
cupiditates. uel necessitates angaria¬
tos trahunt. & quid faciam. prorsus
nescio: audisti unde. cum dñm dep̃¬
ceris. sed &iam quodtam instanter.
& tam crebrome ammones. noloces¬
ses non nihil agis: commendo &iã
ego excellentiaetuae. ecclesiam In nu¬
midia constitutam propter cuius ne¬
cessitates sc̃s frater & coep̃s meus del¬
finus. a fratribus & coepĩs meis ibi con¬
laborantibus. & conpericlitantibus mis¬
sus est nedehacre plura scribam.
cum ipsum praesentem sis auditurus:
c&era in commanitoriis inuenies.
quae ad praes biterum misi siue mo¬
do. siueperdiaconum peregrinum ne
mihiea totiens lterare necessesit: sem¬
per Inxp̃o cortuum uigeat & gau¬
deat domine merito insignis mul¬
tum que carissime acdesiderantis¬

Expanded text:
his confidendo interim praeterit. tales ergo mihi necessitates dictandi aliquid, quod me ab eis dictationibus impediat, quibus magis inardesco, deesse non possunt, cum paululum spatii uix datur inter aceruos occupationum, quibus nos alienae uel cupiditates uel necessitates angariatos trahunt, et, quid faciam, prorsus nescio. Audisti, unde mecum dominum depreceris; sed etiam quod tam instanter et tam crebro me admones, nolo cesses non nihil agens. commendo etiam ego excellentiae tuae ecclesiam in Numidia constitutam, propter cuius necessitates sanctus frater et coepiscopus meus Delphinus a fratribus et coepiscopis meis ibi conlaborantibus et compericlitantibus missus est. nec de hac re plura scribo, cum ipsum praesentem sis auditurus. cetera in commonitoriis inuenies, quae ad presbyterum misi siue modo siue per diaconum Peregrinum, ne mihi ea totiens\' iterare necesse sit. semper in Christo cor tuum uigeat et, gaudeat, domine merito insignis multumque carissime ac desiderantis