comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilibus nodis astrictum.
Si enĩ suscepto regimine
si deseram ne det̾ior sit cul¬
pa: susceptũq g̃gem relin¬
quere amplius reformido.
Undiq miser timeo: et in
tante rei discrimine. qͥd
tatis causa quã gͣgis p̃ee̾
desid̾ant: nec ut ꝓsint
pͣsules fieri cupiunt. s ma¬
gis ut diuites fiant. et ho¬
norentur. Suscipiunt e¬
nim sublimitatis culmen
ne: atq abiecto oꝑe digni¬
tatis. solam nominis ap¬
petunt dignitatem. Dũi
mali sacerdotes dõ igno¬
rante ñ fiant: tam̃ igno¬
rant᷑ adõ: ipso ꝑ prophe¬
tam testante. Principes
probare ẽ: nam ds̃ om¬
rium sacerdotale asseqͥ
aꝓhibent᷑: ita in docti⁊
imꝑiti a tali officio re¬
trahunt᷑. Iuli eni earem¬
plis suisiutã bonoꝵ corũ punt
isti sua ignauia iniqͦs corig¬
re. nesciunt. Qmͦ enĩ docere
poterunt: qđ ñ didicerunt:
Desinat locũ docendi susce
qui nescit docere. Ignoram
quippe p̃sulũ: uitȩ ñ congu
subiectoꝵ. Cecus enĩ si cecodi¬

Expanded text:
bilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ncutior; si deseram, ne deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid tatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen,ne: atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per prophetam testante: Principes probare est, nam Deus omrium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Qui Quid enim docere poterunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum ducendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco du
Abbreviated transcription (Latin):
clarere debet eclãsti
doctor. Nam doctrina sine ui¬
ta: arrogantem reddit. Uita
sine doctrina: inutilem fac̃.
acerdotis p̾dicatio. oꝑibus
confirmanda ẽ: ita ut qđ do¬
cet uerbo. instruat exemplo.
ueraẽ. illa doctrina: quã uiu¬
endi sequitur forma. Nam
nichil turpius est. quam si
cit᷑ adimplet᷑. Unus quisq
doctor: et bone actionis. et
bone p̃dicationis. deb& ha
bere studium. Nam alterũ
sine altero: ñ facit ꝑfectum.
Si debet iustus bene agere.
ut sequent̾ bene possit do
ere. Sicut in nũmismate
netalũ. et figura. et pon¬
dus inquiritur: ita in om̃i¬

Expanded text:
clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam si citer adimpletur. Unusquisque doctor, et bonae actionis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in om
Abbreviated transcription (Latin):
fallẽ¬
tis eos ꝑspetiẽ boni t
dũ
illos apastorali offic
retͣhit. nequã proficiant qͥr
ũbis atq exemplis instrui potã
culto ordine sibi suꝑ ĩposita gd¬
mũt. E quãuis illaᷤ ꝑmeliore in¬
tentionẽ fugiãt: tñ ꝑ subditam
m̃tem portant. Quas quidẽ
sumoꝑe siliceat uitare festi¬
nant: s tim̃tes occultam dis¬
pensationem dĩ suscipiun
qd̃ fugiunt: exercent qd̾ i¬
tare noscunt᷑. Intrant eniad
cor: et ibi consulunt. qͥd uelit
occulta uoluntas dĩ: seseq
subditos debere ẽẽ sũmis er¬
dinationibꝰ cognoscentes
humiliant ceruicẽ cordis
iugo diuinȩ dispensatiolẽ¬

Expanded text:
fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant qui eorum verbis et exemplis instrui poterat, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant: sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei: seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
s tantum oꝑiant. nec uniten
Nam sunt qui p̃positos sues
ꝑuerse uidicant: dum t̾ren
studus eos plus uiderint esse
intentos: si uł parũ iam ipsi
de spͣalibus cogitauerunt.
sunt. a suis aut̃ subditis ne¬
quaꝗͣ iudicandi sunt. eaeis¬
plo dñi: qui ꝑ se uendentec
colu̾̃bas. et nũmularioꝵ ml
ppͥo euertit flagello. et ꝓiecit a
templo: uel etiam sic̃ psalmis¬
ta dic̃. Ds̃ stetit in sinagoga
doꝵ. in medio aut̃ dõs discer¬
nit. Quod si afioe exorbita¬
uerit rector: tc̃ erit arguen¬
dus asubditis: ꝓ moribus uͦ
reprobis. tolerandus magis:
ꝗͣ distringendus a plebe ẽ¬
.l. De iracundis doctoribꝰ.
racundi doctores. ꝑrabiem
furoris. disciplinȩ modum.
ad immanitatẽ crudelitatis
conuertunt: & unde em̃da¬
re subditos pot̾ant: inde
potius uulnerant. Ido sine
m̃sura ulciscit᷑ culpas p̃po¬
stus iracũdꝰ : quia cor eius dis¬
psum inrerũ curis. non col¬
lgtur in amorem uniusde.¬

Expanded text:
sed tantum operiant, nec imitentur. sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritalibus cognoverint. sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt, exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum proprio evertit flagello , et projecit a templo vel etiam sicut dicit Psalmista: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus magis quam distringendus a plebe eL. De iracundis doctoribus. 1. Iracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
terrenarũ desermant. Dĩ
gͦ ordinem accusant a quo
instituunt᷑. qui ep̃os cõ¬
dempnant: dum mini
me sp̃alia. s magis tͣrena
sectantur. E& diuimem̃
tabernacłi dispositione
obiniurias mundi feren¬
das et turbines. quosdã
institui ep̃os. scłaribus
curis insistentes: ut hi
qui interius suꝑna de¬
siderant: nullo trenoob
sistente negotio. liberi¬
us adhoc quodamant
intendant. Nonẽ itaq
iudicandus aplebe rec¬
tor inordinatus: dum
magis nouerint popli.
sui fuisse meriti. ꝑu̾sire¬
gim̃ suscepisse pontifi¬
cis. Nam pro meritis
plebium. disponit᷑a dõ
cantis ad cõparationem pͥncipũ.
qui ex merito plebis p̾uaricant᷑.
Sententia dampnant᷑ cam fili
noe. qui suoꝵ. p̾positoꝵ culius
in publico produnt. sic̃ cam.
qui patris pudenda ñ oꝑuit.
s derisa monstrauit. Hihabu¬
turi sunt sem meritũ et iapli
qui reuerent᷑ oꝑuint. que pa¬
tres suos excessisse cognoscun
si tam̃ patrũ facta non dilio

Expanded text:
terrenarum deserviant. 2. Dei terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo tsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti, perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium, disponitur a Decantis, ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit. Habituri sunt Sem meritum et Japhet, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant,
Abbreviated transcription (Latin):
o uel peccante uł pͣue doc¬
ente. pestifer languor ad
plebes subditas transit. De¬
teriores sunt. qui siue doc¬
trinis. seu exemplis. uitã
moresq bonoꝵ corrumpt̃:
his qui substantias alior
p̃diaq diripiunt. Nł ienĩ
ea quȩ extra nos. sedtamen
qnr̃a sunt auferunt: corru.¬
ssdecipiunt. qm diuitiȩ
hominũ mores eoꝵ sunt.
Multum gͦ distant damp¬
na moꝵ. adãpnis temꝑali¬
um rerum: dũ ista extra
nos sint. mores uͦ in nobis.
acxxix. De p̃positis carnalibꝰ.
rouidentia plerũq
diuini consilu ordi¬
nantur p̾positi. mun¬
dana et ext̾iora sectan.¬
tes ut dum temꝑalibus
rebus se totos impendũt:
sp̃ales tutiorem uitã con-¬
templationis exerceant:
Quia dure sunt quiete
uiuere uolentium. sarci¬
nȩ curarum episcopaliũ:
ꝓuidet sepe ds̃ curis dedi¬
tos scłaribus. ad susceptio¬
nem regiminis: ut dum
hi ert̾iora sine tedio ꝓcii¬
rant: sp̃ales rebꝰ int̾ioribꝰ.
sine unpedimento rerũ

Expanded text:
eo vel peccante, vel prave doceo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt, auferunt. Corrusos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis. CAPUT XXXIX. De praepositis carnalibus. 1. Providentia plerumque divini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum
Abbreviated transcription (Latin):
numẽ. Qbene docet
et male uiuit: uidet᷑
ut cereus aliis dũ bona
exponit. lucem p̾stare᷑:
se uͦ in malis sus cõsum¬
ere. atq extinguere:. Qi
bene docet et male ui¬
uit: uidetur bono ma¬
lum conuingere: lucem tene¬
bris ꝑmiscere: ueritatẽ m̃da
rbus irrepit:et mors adple¬
bes ꝑtransit: scilicet uł dum
mala docent. uł dum facuit¬
pͣua. Pieriq sacerdotes et cle¬
exemplum ẽẽ debuerunt.
Hienim qͦs ẽq exemplo mal
conuersationis suȩ ꝑdunt
de illis rationem sine dubio
redoituri sunt. Ex carnalis
p̃positoꝵ eremplo. plerũꝙ
fit uita det̾ior subditoꝵ. et
plebis merito fiunt tales sad¬
dotes: qui exemplo detior
popłm destruant. ñ edifias
Ex merito enĩ plebis. ñna
m̃bra inficiunt᷑. Unde et
scriptum ẽ. Ome caput lan.¬
guidum. et om̃e cor merẽs
aplanta pedis usq ad uerti.¬
cem non est in eo sanitas.
Caput enĩ languidũ doctor
est. agens peccatũ: cuius ma¬
lum ad corpus ꝑuenit: dũ

Expanded text:
num est. 6. Qui bene docet, num est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque exstinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mendacrbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et cleexemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunmembra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticemCaput enim languidum doctor est agens peccatum; cujus malum ad corpus pervenit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
doctore ȩccłastico Oquid
sequatur: quid doceat: qͦmͦ
uiuat. ꝑ qualitatẽ gͥ metalli
doctrina: ꝑ figurã simili¬
tudo patrum: ꝑ pondus:
humilitas designatur.
Quͦ ab his tribus discrepa¬
etiam ipsa uerax doc¬
trina uilescit. Et qui ñ ui¬
uit sicut docet: ipsam quã
p̾dicat ueritatem contẽp¬
tibilem facit. Arcus ꝑu̾sꝰ
est. lingua magistrorũ:
docentium bene. & uiuen¬
tium male. Et icdo quasi
ea ꝑu̾so arci sagittã emit¬
tunt: dũ suam pͣuam uitã
ꝓpͥȩ lingue ictu confoduit᷑.
Qui bene docet et male
iuiuit. tanꝗͣ es aut cĩbalũ tm¬
niẽs sonũ fac̃ aliis ipse tñsibi
uiuentibus ꝓficit: qd uͦ
male uiuit. se ipsum occi¬
dit. Sic̃ sacerdos qui sic
digne se agit ut sacerdo
decet: ministeriũ eiuꝰ.
et sibi et alus utile ẽ. In¬
digne autem uiuens. a¬
lus quidem utilisẽ. loq¬
uendo: se autem int̾fic̃
pͣue uiuendo. Ac ꝑhoc
qđ in eo mortuũ ẽ. pro¬
in eo. idẽ. sacrum min¬
isterium qͦd ẽ uite alie¬

Expanded text:
doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaetiam ipsa verax doctrina vit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tviventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos, qui si digne se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proin eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alie
Abbreviated transcription (Latin):
at. Qregim̃ sacerdotii cont¬
endit appetere: ante inse
discutiat. si uita honori sit
congrua. Quod si ñ discre¬
pat: humilit᷑ ad id qͦuoca¬
tur accedat. Reatũ quippo¬
culpe geminat: si qͥsq cum
culpa. ad sacerdotale cul¬
m̃ aspirat. Uniꝰcuiꝰq casus
tanto maioris ẽ. criminis:
erat uirtutis. Precedentiũ

Expanded text:
 regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippculpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, erat virtutis. Praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
Ionsunt ꝓmouendi ad regum̃
cde: qui adhuc uitus subiacet.
edificare uisibile templũ: qr
sanguinũ iur. belli freqñtia
ẽẽt. Qua figura illi specialit᷑
ne templũ edificent: hocẽ
eccłam docere p̾sumant.
Idebet honoris ducatum
susciꝑe: qui nescit subiect¬
os tramite uite melioris
pire. Neq enĩ qͥsq ad hoc

Expanded text:
sunt promovendi ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualitne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit subjectos tramite vitae melioris praeire. Neque enim quisquam ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
melior est. In rebus aut̃ cet̾is be¬
ne agendi: tarditas remoue¬
aturate. Tolle moras: in cras¬
tinum nichil differas. Inbo.¬
nis dilatio nocet: in hoc qđ
expedit differre inpedit.
Absit in bonis remissa segni¬
neglegentia torpens uitiũ.
ꝑ torporem enĩ ures & inge¬
nium defluunt. Negleg¬
entia & torpor dissoluunt
animum. Desidia : natu
iorem facit neglegentia.
Sensum: desidia obtundit.
Segnitiem: industria acuit.
C acellentior fit natura qͣm¬
doctrina. Ardentius fit in¬
genium: sub iuncto studio.
Tardiora enĩ ingenia: stu¬
diis accuunt᷑. Teporẽ natu¬
re: industria excitat. Sen¬
sus tarditatẽ: assiduitas
accuit. Exercitatione. ꝓ¬
ficit sensus: experientia
plus scitur. Sepe ex consu¬
Sepe natura: consuetudi¬
ne superat᷑. Assiduitas enĩ.
moras facit. Iugis usus:
in naturam uertitur.
Omĩa usui cedunt: usui
omĩa parent. Res ita se
agit: ut uteris. Qđ cũ
difficultate ceꝑis ꝑusũ

Expanded text:
melior est. In rebus autem certis bemelior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segninegligentia torpens. InertisPer torporem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura jorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe nsaepe natura consuetudine superatur, assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum
Abbreviated transcription (Latin):
diuine gratie. diuinodo¬
no adscribe: nichil meri¬
tis tuis ad tribuas. Inuir¬
tute tua nichil p̾sumas:
in audatia nichil ponas.
Uis aut̃ uirtutes tuas au¬
gere: ꝓdere noli. Occul¬
ta uirtutes tuas pro elati¬
one: absconde bona fac¬
ta ꝓarrogantia. Euge
uideri: qđ ẽẽ meruisti.
Quod manifestando po¬
tes amittere: tacendo
custodi. Uicia uero cor¬
dis tui reuela: pͣuas cogi¬
tationes ilico manifesta
Peccatum enim ꝓditum:
cito curatur. Crim̃ aut̃
tacendo ampliat᷑: silen¬
tio. culpa crescit. Sepe
pusillum. Si latet: fit ex mi¬
nimo magnum. Sitegitur:
magis credit᷑ ẽẽ malum. Ma¬
lum aut̃ cauere pocius: quã
em̃dare oportet. Oelius est
ut uites uitium: quã ut em̃¬
des. ne forte cũ incurreris:
reuocare ñ possis. De bono¬
difficile uincitur: con¬
suetudinis uincula. ui& sol¬
uuntur. Inolita diu: tardius
corrigunt᷑. Ancipitem diu
delibera sententiam. Ante
factum cogita dui. ante oy
p̃meditare diu. Matura

Expanded text:
divinae gratiae, divino dodivinae gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas; vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non possis. 63. Udifficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura
Abbreviated transcription (Latin):
trat. elem̾̃ta. Cuncta sue
tioni eius nichil occultũ
est: omia secreta uis uirtu¬
tis eius inrumpit. Nulla
occulta sibi latere patit᷑.
nullis obicibꝰ. ut penetr&
inpeditur. Ipse cogitatio¬
nes nouit: ipse cor inspicit.
quod intus agitur. aut
laret. ipse uidet. Quod
uitus disponitur ipse cõ¬
phendit: & iã quod homo
in se ignorat. ille nouit.
Nemo potest & iãsemet¬
ipsum effugere. Et sim
te ñ dãpnat publica fama:
condẽpnat ꝓpͥa conscien¬
tia. Nulla pena gͣuior.
conscientie. Uis autem
nũquam ẽẽ tristis: bene
uiue.Secura mens: tris¬
ticiam leuit̾ sustinet. Bo¬
na uita: gaudium semꝑ
habet. Conscientia aut̃
securus est: reus animus.
Si enĩ in bono ꝑmanseris.
tristicia elongabit᷑ ate.
Si in uisticia ꝑseueres:
tristicia ñ occurret tibi.
nec plaga: nec mors te
terrebit:si bene & pie
uiareris. Consiliũ aut̃ &¬
opus tuum: semꝑ ad dñm
conuerte. In omi oꝑe tuo:
cdłi auxcilium posce. Omĩa

Expanded text:
trat elementa, cuncta suaetrat elementa, cuncta suaetioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunquam esse tristis? bene vive: secura mens tristitiam leviter sustinet, bona vita gaudium semper habet, 513 conscientia autem oena est. Reus animus nSi enim in bono permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Meliusẽ enĩ ñ ꝓmittere:
quã fidem promissionis
exsoluere. Melius est enĩ nͣ̃ uo¬
uere: quã post uotum pro¬
missa ñ reddere. In malis¬
autem promissis: rescinde
fidem. Inturpi uoto: muta
decretum. Quod incaute
uousti: ñ facias. Impia ẽ ꝓ¬
missio: quȩ scelere adimplet᷑
Ante dm̃ nichil ẽ occultũ.
erbum iniquũ nec in
corde tuo dicas: uerbũ
malũ nec silentio abscondi
putes. Omẽ uerbum abscon¬
ditum: ñ celabitur. Pandit᷑
eñ in manifesto: quod in os¬
culto depromitur. Quod
intus agis uel dicis: pala
positum puta. Lapides ens
quibꝰ consciis loquimur.
ñ celabunt: & ipsi parietes
qd audierint ñ tacebunt
Si homines taceant: itim¬
ta loquentur. Ita gͦ peceas
delina: quasi celare non pos¬
sis. Ibi pecca: ubi dm̃ eẽ nescis.
Nichil celatur ante dm̃. Uidet
occulta: qui fecit absconsa.
Diuinis enĩ uidicus erisre¬
us. quã uissis humanis abs¬
conditus. Ds̃.: ubiq. p̃sens
ẽ. Sp̃c eius totum implet.
maiestas eius omĩa pene¬

Expanded text:
mittere quam fidem promissi 512 non exsolvere; melius est enim non vovere quam post votum promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. 59. Ante Deum nihil est occultum, verbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, quamvis sis oculis humanis absconditus. Deus ubique praesens est, spiritus ejus totum implet: majestas ejus omnia pene
Abbreviated transcription (Latin):
ac bonum qđ spondisti.
non sis inuerbis facilis.
& in oꝑe difficilis. Corã
do aliquid facile ñ pro¬
mittas: sine considerati¬
one uiriũ nichil p̃sumas
Quod non potes facere: ñ
pollicearis. Multũ deo
reus eris: si ñ redͣderis
qđ uoueris. Displicẽt
dõ: qui uota sua ñexp¬
lent. Int̾ infideles con¬
putantur: qui qđ uoue

Expanded text:
ac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ est. Certissime gͥcre¬
tenus de miscdia dĩ desꝑes.
habeto in confessione fidutiã:¬
ñ disꝑes salutem: si ad melio¬
ia conuertaris. Qui enim ue
nam desperat: plus se dedes¬
patione quam de cõmisso sce¬
lre dampnat. Desperatio
iuget peccatum: desꝑatio
peior ẽ omĩ peccato. Corri¬
ge igitur te: & indulgenti¬
e habeto spem. Depone in¬
usticiam: & spera uitam.
epone iniquitatem: & sꝑa
salutem. Nulla tam grauis
uilpa. quȩ non habet᷑ ueni¬
an. Quanrus enim pecca¬
opp̾ssus: non denegatur tͥ
pęnitentiȩ locus. Facile pę¬
initentibus. diuina dem̃tia
subuenit. ꝑ pęnitentiam
indulgentia datur. ꝑpe
nitentiam delicta omĩa
absterguntur. Homo.
iserum me spem ꝑdi¬
deram. fidutiam ami¬
seram. diffideram animo.
fractus fuerat animus: in
disperatione pene conse¬
derat animus. Iam egres¬
sus sum ad spem: iam rece
etate dĩ spero: de bonitate
dĩ non dubito. habitabo¬
iam in spe. E rerit me ad

Expanded text:
ricordiae est. Certissime igitur crericordiae est. Certissime igitur cretenus de misericordia Dei desperes. Habeto spem in confessione, han desperes salutem, si ad meliora convertaris. Qui enim veniam de peccato desperat, plus se de desperatione quam de commisso scelere damnat. 54. Desperatio auget peccatum, desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur te, et indulgentiae habeto spem. Depone injustitiam, et spera vitam; depone iniquitatem, et spera salutem. Nulla tam gravis culpa est quae non habeat veniam; quamvis enim peccaoppressus, non denegatur tibi poenitentiae locus: facile poenitentibus divina clementia subvenit, per poenitentiam indulgentia datur, per poenitentiam delicta omnia absterguntur. 55. Heu miserum me! spem perdideram, fiduciam amiseram, diffideram animo, fractus fuerat animus, in desperationem pene conciderat animus. Jam regressus sum ad spem, jam recepate Dei spero, de bonitate Dei non dubito, habitabo in spe, erexit me ad
Abbreviated transcription (Latin):
to reuoca. Dum tempꝰ
ẽ clama: dum dat᷑ spati¬
um luge: dumest licen¬
tia penite. Festina: dum
.potes. Plange dum adh¬
ueanimauersat᷑ in cor¬
pore oum adhuc uiuis.
remeoium tibi futurũ
adquire: pͥusquam te
dies mortis p̾ueniat. pͥ¬
usquaente ꝓfundũ ab¬
sorbeat. pͥusquam te infernus
rapiat. ubi iam nullus ẽ moul¬
gentie locus. ubi nulla peni¬
tentiȩ patet libertas. ubinul¬
la correptionis dat᷑ licentia.
ubi nullus est ad confessionẽ
recursus: ad ueniam nullus
regressus. Homo.
quod oportunũ ẽ. Infor¬
mas me: qđ magis mͥ ex pediat.
Ecce scio noui didici istud.
illud item quero: illud scire uo.¬
lo: illud nosse maxime cupio:
siẽ spes inconfessione. siẽ fion¬
ciã. siẽ remissio. siẽ uenia. lc̃
indulgentia. siẽ locus ꝑpe
nitentiam regredi adiusti
procul dubio. Confessio sa¬
nat: confessio iustificat. con¬
sessio peccatis ueniam donat.
mis spes: inconfessione consis¬
tit. Inconfessione:. locus mise¬

Expanded text:
te revoca, dum tempus te revoca, dum tempus est clama, dum datur spatium luge, dum est licentia poenitere festina, dum potes plange; dum adhuc anima versatur in corpore, dum adhuc vivis, remedium tibi futurum acquire, priusquam te dies mortis praeveniat, priusquam te profundum absorbeat, priusquam te infernus rapiat, ubi jam nullus est indulgentiae locus, ubi nulla poenitentiae patet libertas, ubi nulla correctionis datur licentia, ubi nullus est ad confessionem recursus, ad veniam nullus regressus. 52. Vequod opportunum est; informas me quod magis mihi expediat: ecce scio, novi, didici istud. Illud item quaero, illud scire volo, illud nosse maxime cupio, si est spes in confessione, si est fiducia, si est remissio, si est venia, si est indulgentia, si est locus per poenitentiam regredi ad justiprofecto. Confessio sanat, confessio justificat, confessio peccati veniam donat, omnis spes in confessione consistit, in confessione locus mise
Abbreviated transcription (Latin):
imus ne dies illa tã quã fur
nos conp̃hendat: ne nost᷑do
diuini uidicii dum igno¬
ramus diripiat: ne nosre¬
pentinus interitus aufe
cendit: peccantem sepe
subito rapit. Qui uiuen¬
tes inflãmat. morientes
subito deuorat: qui inflec¬
tit ad uitiã. ꝑtrahit su¬
bito ad torm̃ta. Quan
ti subito subtracti defici¬
unt: quanti dũ mori non
existimant. auferunt᷑
quanti ad mortẽ subito
rapiuntur: quanti re¬
pente ad et̾na supplicia
deducunt᷑. Aspice gͦ ex
alieno tormento qd̾ time¬
as: respice exalieno exĩtio
qd̾ pauescas: Uita fouẽam.
inquã uides corã te ałiũ
cecidisse. Riculaᷤ alienu in
te ꝑtimesc̾e: alienos casus
tuafac ẽẽ ꝑicula: Morientis
tio: tua sit emendatio. Ali¬
oꝵ ꝑditio: tua sit cautio.
Retrahat te apeccato: inpi¬
oꝵ interitus. Abstrahat
te aculpa: pereuntium
pena. Delinquentium
finis: te corrigat. Reꝓboꝵ
tem proficiat. Quod ma¬
le fecisti. dũ potes em̃da:.
dũ potes auitio & pecca

Expanded text:
amus ne dies illa, tanquam fur, amus ne dies illa, tanquam fur, nos comprehendat , ne nos turbo divini judicii dum ignoramus diripiat, ne nos repentinus interitus aufercendit, peccantem saepe subito rapit; qui viventes inflammat, morientes subito devorat; qui inflectit ad vitia, pertrahit subito ad tormenta. Quantti subito subtracti deficiunt? quanti, dum mori non existimant, auferuntur? quanti ad mortem subito rapiuntur? quanti repente ad aeterna supplicia deducuntur? Aspice ergo ex alieno tormento quod timeas. Respice in alieno exitio quod pavescas, vita foveam, in quam vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. Alienos casus tua fac esse pericula; morientis tio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigat, reproborum tem proficiat; quod male fecisti dum potes emenda, dum potes a vitio et a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã cogita: futura dĩ
iuidicia suꝑ te formida. T er¬
reant te gehenne metus:
terreat te futuri iuidicu sen¬
tentia: reuocet te penarũ
hora habeto mortẽ p̾oculis.
Ante oculos tuos: tenebra¬
rum semꝑ uerset᷑ aduentꝰ.
De morte tua: cotidie cogi¬
ta. F inem uitȩ tuȩ: semꝑ
considera. Recole semꝑdi
em mortis incertũ: esto
sollicitus. ne subito rapia¬
ris. Cotidie diesultimus
adꝓpinquat: uitã nrãm
cotidie dies aufert. Cotidie
mortem cotidie ꝓperamꝰ.¬
Iduite terminũ cotidie tendi¬
mus: mom̃tis decurrentibus
ad finem deducimur. Nesci¬
mus quid nobis hodie conti
animã nraͣm conditio mor¬
tis reposcat. Finis nr̃ nobis
ibsconditus est: uenturi eri¬
tus ignorantia nobis incerta
est. Inprouisus mortis occur¬
sus. incertus est euentꝰ & fi¬
nis hominum. Dũ nescimꝰ.
repente morsuenit.Dũnor
eristimamus: ex inproui.¬
so tollimur: dũ ignoramuꝰ.
repente subtraimur. Time¬

Expanded text:
sententiam cogita, futura Dei sententiam cogita, futura Dei judicia super te formida terreat te gehennae metus, terreat te futuri judicii sententia, revocet te poenarum hora habeto mortem prae oculis, ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus. De morte tua quotidie cogita, finem vitae tuae semper considera, recole semper diem mortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ultimus appropinquat, vitam nostram quotidie dies aufert, quotidie mortem quotidie properamuvitae terminum quotidie tendimus, momentis decurrentibus ad finem deducimur. 49. Nescimus quid nobis hodie continanimam nostram conditio mortis reposcat. Finis noster nobis absconditus est, venturi exitus ignorantia nobis incerta est. Improvisus est mortis occursus, incertus est eventus et finis omnium. Dum nescimus, repente mors venit; dum non existimamus, improviso tollimur; dum ignoramus, repente subtrahimur. Time
Abbreviated transcription (Latin):
usui repugnare. Trahor
boni amore: retrahor mala
gus peccandi usus. me su¬
peratũ obtinuit. peccata
mea consuetudine duru¬
erunt. Uolo agere bonũ:
s desideria consueta non
sinunt. Consuetudine
peccandi. quando nescio
sic delinquo: peccati usu
quando n opto. incurro.
s carnis desiderio aggͣuor.
Ad iusticiam me amor
erigit. sed ad peccatum
consuetudo constringit.
candi tota uirtute. rep¬
ugna. Uince usum car¬
nalem: & iã cũ dolore.¬
ꝑnitiosam consuetudi
malo resiste. Propone tͥ
aduersus p̾sentis carnis
ardores: futuri supplicii
ignes. Suꝑet estũ libidi¬
nis: recordatio ȩtͣm incen¬
dii. Memoria ardoris ge¬
henne: ardorem exclu¬
dat luxuriȩ. E ormcatio¬
nis penam: metus gͣuio¬
ris supplicu uincant.
F orcior dolor: dolorem
minorem exuꝑat. Pati¬
ent̾ leuiora portabis:
si gͣuiora fueris recor¬
datus. Uersetur ante
oculos tuos imago futuri uidi¬
cii: preuide quȩ post modũ
eris passurus. F uturam dĩ

Expanded text:
usui repugnare. Trahor usui repugnare. Trahor boni amore, retrahor malae gus peccandi usus me superatum obtinuit. Peccata mea consuetudine duruerunt. Volo agere bonum, sed desideria consueta non permittunt. Consuetudine peccandi, quando nescio, sic delinquo; peccati usu, quando non opto, incurro; sed carnis desiderio aggravor; ad justitiam me amor erigit, sed ad peccatum consuetudo constringit. candi tota virtute repugna; vince usum carnalem etiam cum dolorerniciosam consuetudinmalo resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem excludat luxuriae. 47. Fornicationis poenam metus gravioris supplicii vincat, fortior dolor dolorem minorem exsuperet. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Versetur ante oculos tuos imago futuri judicii, praevide quae postmodum eris passurus. Futuram Dei
Abbreviated transcription (Latin):
peccato te retrahe: fuge iam
ene dicis. bene doces.
bene instruis. bene
admones. bene ꝑsuades: bene
institius. Et ego optabam
a peccati nexu resolui. cu¬
piebam aconsuetudine ma¬
la retrahiꝰ desiderabam a
uitio & peccato recedere: qus¬
rebam tisum nequissimũ
suꝑare: s heu difficile ẽ pec.¬
cati consuetudinẽ uincere
Prauus usus uix abluitur.
assidua consuetudo in nati¬
sceleribus adstrictus: diuel¬
liab eis iuax potest. Tanta
mea ullo spatio temporis
exrsolescere. Ultro me mi¬
serum antea uitiaui: spon¬
taneo me dudũ studio pol¬
lui. Propͥo me pͥus arbitrio
ydidi: propͥa uoluntate
me maculaui. Bonus erã:
sponte ad peccatũ dilaps
sum. Liber eram: sponte
mea factussum debitor
mortis. Infelia ego. pecca¬
tum sponte michi primꝰ
ipse paraui: ego pͥus occa¬
sionem peccandi ample¬
xussum: nunc peccati
usu adstrictus detineor.
Pala consuetudo me sibi
adstrinxit. Adelicto disce¬
dẽ uolo: nec ualeo. Quero
a lapsu resurgere: & ñ ualeo

Expanded text:
peccato te retrahe; fuge jam blue. 43. Bene dicis, bene doces, bene instruis, bene admones, bene persuades, bene instituis; et ego optabam a peccati nexu resolvi, cupiebam a consuetudine mala retrahi, desiderabam a vitio et peccato recedere, quaerebam usum nequissimum superare. Sed heu! difficile est pravam consuetudinem vincere, pravus usus vix aboletur, assidua consuetudo in natusceleribus astrictus divelli ab eis vix potest; tanta mea ullo spatio temporis exolescere. 44. Ultro me miserum antea vitiavi, spontaneo me dudum studio pollui, proprio me prius arbitrio perdidi, propria voluntate me maculavi. Bonus eram, sponte mea ad peccatum dilapsus sum; liber eram, sponte mea factus sum debitor mortis. Infelix ego, peccatum sponte mihi primus ipse paravi, ego prius occasionem peccandi amplexus sum, nunc peccati usu astrictus detineor, mala consuetudo me sibi astrinxit; a delicto discedere volo, nec valeo. 45. Quare a lapsu resurgere, et non valeo
Abbreviated transcription (Latin):
qua xp̃ianus es id ẽ et̃nam.
non ad istam de qua ad eruen¬
dum te descendit uita et̃na.
tum. hȩc ẽ enim uita uita
lis: nam ista uita mortał ẽ.
Nori oͣportet hominem in car¬
ne mundo: ne moriat᷑ in
s iuuere creditur. si scd̃m
sł̃m moriens. in solo dõ ui¬
uere delectetur. De mora
iitȩ istius tedium patit᷑
iustus. eo qͦd ad desid̾atam
patriam tarde ꝑueniat:
et uitȩ p̾sentis erũpnam
serius amittat. De exitu.
lentes exire de corꝑe: dei
dam̃ dispositione plerũq¬
diu in hac uita uersantur.
rantiȩ exꝑim̃to solidius
eoꝵ patientia roboretur.
et tamen mori timent.
Quod plerisq inangustia
contingere solet: sicq ex
contrario affectu et iuuen¬
di habent tedium: et mo¬
riendi metuͣ. Sollicite
debet unꝰqͥsq uiuere. et
semꝑ terminũ uite suȩ
considare: ut decontem¬
platione illius. huius

Expanded text:
qua Christianus es, id est, aeternam; qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita aeterna, ctum. Haec est enim vita vilis, nam ista vita mortalis est. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in sque vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amittat. CAPUT LXIIlentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumqin hac vita versantur, rantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius animus
Abbreviated transcription (Latin):
iam oꝑatio expectat᷑ sed
retribuo meritoꝵ. Hec
uita impiis longa & gͣta
est: in oculis aut̃ uistoꝵ
amara et breuis est. Et
licet uita ista breuissit
moras tam̃ sibi fieri cre¬
ditur. quia quantũlibet
breuis sit temꝑis spatiũ.
tam̃ et si uiuenti parũ ẽ ani¬
ti procul dubio longũe.
non de suo spatio. s. de eus
fine considat. quã sit breus
et misera satis utilit̾ pensare
Nita enĩ p̃sens. quia ipsisu
increm̃tis deficit. breuis este
Suo enĩ augm̃to ꝑit. dium
id qđ uidet᷑ in futuro profi¬
cere. in p̾terito deficit. Item
ex ipso ẽẽ breuis uita p̃sens
ostendit᷑. ex qͦ non ꝑmanet.
s finitur. Tela enĩ consums
filis: et uita hominũ exple
diebꝰ singłis.  Quod diuis
hac uita uiuitur. queritur
utrũ augm̃tũ. an rectius
detrim̃tum dicatur. Sed
quomͦ posset recte dici aue¬
mentũ qͦd ꝑdimensiones
etatũ ad mortis tendit dẽ¬
trim̃tũ: Quitã longam
queris. ad eam tende uitam ꝓ

Expanded text:
jam operatio exspectatur, sed jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum esnon de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris. Vnde et salomon.
Qui offert inqͥt sacͥficiũ
de rapina pauꝑũ: tanꝗͣ
si quis uictimet filiũ in
conspectu patris sui. Qui
enĩ iniuste tollit. iuiste ñꝗͣ
distribuit.: nec bene alteri
p̃bet. qđ ab alio male ex¬
torquet. Magnũ scelus ẽ
rem pauꝑũ p̾stare diuitibꝰ.
et de sũptibus inopũ ad qͥ¬
rere fauores potentũ. Aren¬
ti terre aquã tollere: et flu¬
mina que non indigent
irrigare: Nonnumquam
largitas diuitũ ꝓdiga non
adutilitatẽ s ad elationẽ
infundit᷑. Comparant᷑
ypocͥtis qͥ non ad edificatio¬
nem docent audientiũ.
s ad sue glẽ exraggerandũ
coturnum. Rep̃hensibilis
ẽ. suꝑflue effusio largita¬
tis. Nam qui moduui
seruat. auarus nulliẽ : s
om̃ibus largisẽ. Dispen¬
sator non debet ẽẽ. ꝓdi¬
gus. s discretus. Largiri
enĩ debet quantũ opor¬
tet: ut tenendo in uno¬
mensuram suffitiat plu¬
hac uita ẽ licitũ oꝑari
bonum. Iilic namq non

Expanded text:
sceleris. Unde et Salomon: sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . » Qui enim injuste tollit, juste nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat pluhac vita est licitum operari bonum; illic namque non
Abbreviated transcription (Latin):
obtendere: quando ex paeo¬
to saluatoris etiam calicem
aque frigide p̾cipiamur
indigenti p̃bere. Nam sias¬
ud ñ habentes idipsum be¬
nigne tribue̾mus. mercet
ꝓculdubio non amittimi
Ceterum si amplius possi¬
mus. et egestatẽ simulando
minus largim. non egeme
s dm̃ fallimus. cui consers¬
tam nrãm absconde non pos¬
sumus. Due sunt helemosine:
una corꝑalis. egenti dare qͥc¬
qͥ potueris: altera spiritalis
dimittere. a quo lesus eatitis.
oꝵ. pͥma adhibenda ẽ mise¬
nis: seda malis. Erit enim
quod semꝑ imꝑtias:. et si ñ
pecuniam. saltem uł grãm.
on erit helemosina cũ mur¬
muratione p̾benda: ne co¬
mitante tristicia. merces
pereat dispensata. Tunc
aut̃ bene tribuitur. quan¬
do cum mentis hilaritate
pbetur. arnde et ap¬
itaq ne pauꝑ aut cũ tedio
ne omĩno p̾termissus me¬
rens tristisq recedat. De
rapinis alienis elemosinã¬
facere: non ẽ offitiũ mise¬
rationis. sed emolum̃tum

Expanded text:
obtendere, quando ex praecobtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apitaque ne pauper aut cum taedio ne omnino praetermissus, moerens tristisque recedat. De rapinis alienis eleemosynfacere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
qui paratus ẽ. diabolo et
anglis eius. Qui hic mise¬
ricordiam non imꝑtit.
illic pietatis fructum ñ
inuenit᷑: exemplo ardentis
diuitis. qui in inferno ad
tenuissima petenda com¬
pulsus ẽ: qui hic tenuissi¬
ma neganda studuit. Quid
retribui subtilius:quid
districtius poterat: Gut¬
tam aquȩ ardens petit:
qui micas panis nega¬
uit. Sero diues oculos
apperuit: quando lara¬
rum pauꝑem requies¬
centem uidit. quem
iacentem ante ianuas
uid̃e despexit. Non solũ
qui esurienti. et sicienti.
et nudo benefitiũ largi¬
tatis impendit. uł si quid
aliud indigenti largit᷑.
s et qui inimicum dili¬
git: et qui lugenti. affec¬
tum compassionis. et con¬
solationis imꝑtit:aut
in quibus libet neces¬
sitatibus consiliũ adhi¬
bet: helemosinam pro¬
cul dubio facit. Namet
gentem simul ex toto illi cor¬
de cõmiserandum oportet.
E licet ille fortasse falsami
tam̃ ut non tribuat indig¬
ti excusationẽ inopie potes

Expanded text:
qui praeparatus est diabolo et qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . 11. Qui hic misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam etgentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam itamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest
Abbreviated transcription (Latin):
intentione ab uno quoq
largit᷑. talit et apud dm̃re¬
cipitur. Qui gͦ hic de bono
laudem p̾sentem appetit:¬
spem ꝑdit. et głam mer¬
iedis in futuro ñ recipit.
um enĩ causa iactantie
pauꝑ pascitur. etiam ipsũ
miscdie opus in peccatũ
conuertitur. In tantum
demosinarum oꝑa pecca¬
ta extingunt: atq in tan¬
tum ad regnum futuri
scłi ꝓfitiunt: ut etiam ui¬
dex cęlestis in futuro ui¬
ditio ueniens in dext̾a
consistentibꝰ dicat. E suri¬
iii. et dedistis mͥ mandu¬
care: sitiui et dedistis mͥ
hibe hospes eram. & colle¬
gistis me: nudus et oꝑuistis
me. Quibus etiam bene
promittit dicens. Uenite
benedicti patris mei ꝑci¬
pite paratum uobis reg¬
num. His autẽ quos nulla
p̃cedentia helemosinarũ
facta sequunt᷑. etͣni uidicis
uoce sic dicit᷑. Esurriu et
non dedistis mͥ manduca¬
re: sitiui & nondedistiᷤ mͥ
bibere. Quibꝰ iuste sic di¬
citur. Discedite ame ma¬
ledicti in ignem et̾num:

Expanded text:
intentione ab unoquoque intentione ab unoquoque largitur, taliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem pspem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertit. Intantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri saeculi perficiunt, ut etiam judex coelestis in judicio futuro veniens, in dextra consistentibus dicat: « Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
ra supplitia in futurum
dabunt. quanto et ipsi
maiores sunt. Potentes
enĩ potent᷑ torm̃ta pati¬
entur. Terrena omĩa ser¬
uando amittimus. lar¬
giendo seruamus. Patri¬
monium enĩ retentũ
ꝑit: manet autͣ eroga¬
tum. Dui enĩ cũ rebus
nris durare non possu¬
mus: quia aut nos illas
moriendo deserimus:
aut ille nos uiuentesde¬
serunt. Pro diuersitate
usus. alii de rebꝰ munda¬
nis ꝑeunt. quas cupidi¬
us rapiunt: alii uͦ saluã¬
tur. dum in eoꝵ pulcri¬
tudine conditoris
pulcherrimam ꝓuiden¬
tiam laudantes mirantur ui
dum ꝑ miscdie opus ereis
cȩlestia bona mercantur Me
scdia a compatiendo aliene
miseriȩ: uocabulum sorttaẽ
Nullus aut̃ in alio misericor
eẽ potest: qui pͣue uiuendo
inse misericors non ẽ Qn
enim sibi nequã est. cuibo¬
nus est: Nulla scelera hele¬
mosinis posse redimi. sun
quando ab scelerum ore
desinitur. Uerum ẽ qued
sequant᷑ peccata. Nons
helemosina quȩ uane glorie
magis causa quã mĩȩ imꝑ

Expanded text:
ra supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur; vel dum per misericordiae opus eis coelestia bona mercantur. 5. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors esse potest, qui prave vivendo in se miseenim sibi nequam est, cui bonus est? Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in conceditur, quando ab scelerum odesinitur. Verum est quod sequantur peccata. 7. Non est eleemosyna, quae gloria magis causa quam misericord
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet euentu: non
ex quolibet fortuitu. Iste
gritudo propͥe iniquita¬
tisẽ. An aliud tibi uide¬
tur. analit̾ putas. analit̾
exestimas. an alit̾ sentis.
deputas: Homo.
ichil sane. nichil prorsus.
nichil penitus: nichil
dicam. Cedo ueritati:
negare non possum: fa¬
seor esse uerum. Quis
hoc dubitat. qͥs istud am¬
bigit: quis istud negat: fatio¬

Expanded text:
quolibet eventu, non quolibet eventu, non ex quolibet fortuitu, iste gritudo propriae iniquitatis est. An aliud tibi videtur? an aliter putas? an aliter existimas? an aliter sentis? deputas? 41. Nihil sane, nihil prorsus, nihil penitus, nihil oadicam: cedo veritati, negare non possum, fateor esse verum; quis hoc dubitat? quis istud ambigit? quis istud negat? 42. S