comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et stabat popłs expectans. Et deridebant eum pͥncipes cũ eis
dicentes. Alios saluos fecit: se saluum faciat. si hic ẽ xp̃c dei
electus. Illudebant autem ei et milites accedentes: et acetũ
offerentes illi dicentes. Si tu es rex iudeoꝵ: saluum te fac. Prat
autem et suꝑscͥptio scͥpta suꝑ illum litteris grecis et latinis
et ebraicis: hic ẽ rex uideor. Unus autem de his qui pende

Expanded text:
ncipes cum eis dicentes alios salvos fecit se salvum faciat si hic est Christus Dei electus inludebant autem ei et milites accedentes et acetum offerentes illi dicentes si tu es rex Iudaeorum salvum te fac erat autem et superscriptio inscripta super illum litteris graecis et latinis et hebraicis hic est rex Iudaeorum unus autem d
Abbreviated transcription (Latin):
ri: Torcular caleaui solus: et de gentib ñ ẽ uir mecũ. Calca¬
ui eos infurore meo: et conculcaui eos in ira mea. Et asꝑsus est
sanguis eoꝵ suꝑ uestimenta mea: et omnia indumenta mea
inquinaui. Dies enim ultionis in corde meo: annus retribu¬
tionis mee uenit. Circumspexi et ñ erat auxiliator: quesiui
et ñ fuit qui ad iuuaret. Et saluauit mͥ brachiũ meũ: et in¬
dignatio mea ipsa auxiliata ẽ mͥ. Miserationũ dñi recorda

Expanded text:
cum: calcavi eos in furore meo, et conculcavi eos in ira mea: et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea inquinavi. Dies enim ultionis in corde meo, annus retributionis meae venit. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non fuit qui adjuvaret: et salvavit mihi brachium meum, et indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
uiis eiꝰ adherentes ei: disꝑdet dñs om̃s gentes istas ante faciẽ
ur̃am: et possidebitis eas que maiores et fortiores uob̃ sunt.
Omnis locus quẽ calcau̾it pes ũr: ur̃ erit. Adeserto et lybl¬
no et flumine magno eufraten. usq ad mare occidentale:
erunt t̾mini ur̃i. Nullus stabit contra uos. Terrorẽ urm̃n ⁊ for¬
midinẽ dabit dñs d̾s ur̃ suꝑ omnẽ t̾ram. qͣm calcaturi estis:

Expanded text:
disperdet Dominus omnes gentes istas ante faciem vestram et possidebitis eas quae maiores et fortiores vobis sunt omnis locus quem calcaverit pes vester vester erit a deserto et Libano a flumine magno Eufraten usque ad mare occidentale erunt termini vestri nullus stabit contra vos terrorem vestrum et formidine
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝑ negligentiã euen̾it ut ꝑlecto canone. ⁊ ꝑacta ꝯsec̾tione nec
uinũ nec aqua reꝑiat᷑ in calice delet statim infundi utrumq.
⁊ sacdos rert̾abit consecrationẽ ab illo loco canonis: s. similimͦ usq
Qd̃ si de simplici uino uł de aqͣsine uino fiat ꝯsecͣtio: uinũ reputa¬
tur ꝓ sacͣmento. s aqͣ ñ reputat᷑. ⁊ id̾o ista negligentia de aqͣ maior¬

Expanded text:
i negligentia evenerit ut, praelecto Canone et peracta consecratione, nec vinum nec aqua reperiatur in calice, debet statim infundi utrumque, et sacerdos reiterabit consecrationem ab illo loco Canonis: Simili modo posteper panem. Quod si de simplice vino vel de aqua sine vino fiat consecratio, vinum reputatur pro sacramento, sed aqua non reputatur;
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Suꝑ omnia aũt hec caritatem habentes: quod ẽ iun¬
culum ꝑfectionis. Et pax xp̃i exultet in cordib urĩs÷ in
qua et uocati estis in uno corpore: et grati estote. Uerbũ
xp̃i habitet in uob̃ habundanter: in omni sapientia do¬
centes. et cõmonentes uosmet ipõs. psalmis. Hymnis.¬
et canticis sp̃italib. in gr̃a cantantes in cordib urĩs deo. In¬

Expanded text:
 haec caritatem habete, quod est uinculum perfectionis. et pax Christi exultet in cordibus uestris, in qua et uocati estis in uno corpore: et gratia estote. uerbum Christi habitet in uobis abundanter in omni sapientia: docentes et commonentes uosmet ipsos psalmis, hymnis, canticis spiritalibus in gra
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui te p̃cipis a peccatorib exorari. tibiq sacu¬
ficium contriti cordis offerri. hoc sacrificnumn qͦd
indignis manib meis offero acceptare dignare ut et
ipse tibi hostia et sacrificium ẽẽ merear. miseratus
concede. quo ꝑ ministerii huiꝰ exhibitionem. pecc̃oꝵ
om̃ium ꝓcipiam remissionem .P.
ꝑ hȩc te opitulante efficiar sacris misteriis dignꝰ
que de tua pietate confisus ⁊ frequentare p̃sumo
inp̃c sempiterne ds respice ꝓpitius p̃ces nr̃as:
et libera cor famuli tui de malarum temptati¬
one cogitationũ ⁊ ut scĩ sp̃c dignum fieri habitacłm
as tibi domine offerimus oblationes: pͣ famlĩ¬

Expanded text:
s, qui te praecipis a peccatoribus exorari, tibique sacrificium contriti cordis offerri, hoc sacrificium, quod indignis manibus meis offero, acceptare dignare, ut et ipse tibi hostia, et sacrificium esse merear, miseratus concede, quo per ministerii hujus 239 exhibitionem, peccatorum omnium percipiam remissionem. Perper haec, te opitulante, efficiar sacris mysteriis dignus, quae de tua pietate confisus frequentare praesumo issime Deus, respice propitius preces nostras, et libera corda nostra de malarum tentatione cogitationum, ut sancti Spiritus dignum fieri habitaculum as tibi, Domine Deus, offerimus oblationes pro sal
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ĩ xͦ efficiarr Hoc uo
aecietũ ꝓpt̾ea carũ caritatis
appellari censuit: quia eius
statutũ oĩs ex actioĩs graua¬
nicu ꝓpulsans. solam carita¬
tem et aĩaꝵ salutẽ ĩ diuinis
⁊ humains exequitur. Inter
cetera sane q̃ in carta carita¬
tis obpaos. caritatisq custo¬
diã: discipline et sacri ordĩs
censi. reĩ conẜuandã: mira¬
bui Sdenaa beati uiri. frm̃n¬
que ipius digesta fũt: hoc p̃¬

Expanded text:
corpus efficiantur. Hoc vero decretum propterea chartam charitatis appellari censuit, quia ejus statutum omnis exactionis gravamen propulsans, solam charitatem et animarum salutem in divinis et humanis sequitur. Inter caetera sane, quae in charta charitatis ob pacis charitatisque custodiam disciplinae et sacri Ordinis censuram conservandam mirabili providentia beati viri fratrumque ipsius digesta sunt, hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
de obsuacione regłe beati
uñditu: et de aliis nõnuil¬
lis q̃ ordini ur̃o et loco ue¬
cessara uide bantꝰ dapitula
statiustis: que niirum
ad maiorem moͣsterii quietẽ
et religionis obsuanciam

Expanded text:
atione regule beati Benedicti et de aliis nonnullis que ordini vestro et loco necessaria videbantur capitula, statuistis. Que nimirum ad majorem monasterii quietem et religionis observanciam
Abbreviated transcription (Latin):
atiffaciat tibi domine q̃s secreta. ¶ꝑ¬
ꝑ aĩab famuloꝵ  tuoꝵ sacrificui p̃sentis obla¬
tio. et pecc̃orum ueniam qͣm quesierunt inueniant.
ut quod officio lingue implere ñ potuerunt. deside¬
ratȩ penitentie compensatione ꝑcipiant. P. post ẽõ.
dulgeutiam cubuas iniseratiis optatam. P. collecta.

Expanded text:
atisfaciat tibi, Domine, quaesumus, pranima famuli tui illius sacrificii praesentis oblatio, et peccatorum veniam, quam quaesivit, inveniat; et quod officio linguae implere non potuit, desiderante poenitentiae compensatione, percipiat. Per Dominum. dulgentiam tribuas miseratus optatam. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
dos corpꝰ dñicum cũ uascło in qͦ ẽ ad altare deferens uixta corporale po¬
nat. ⁊ cũ dẏaconꝰ calicẽ cũ uino aqͣ mito abb̃i oblatũ super altare.
uti ad missã solitũ ÷ ordinau̾it. abbas ince̾so pͥus adhibito. de inde aꝑto
uascło digitos suos lauet. ⁊ extractã de nascło scãm ꝯmunionẽ suꝑ
corporale ponat. ⁊ tũ nec corpore dñi nͨ calice leuato. mediocri uoce di¬
cat. Oremꝰ. preceptis salutarib moniti.⁊ lib̾a nos q̃e dñe. Illoq dicẽ¬
te ꝑ eund̾ dñm. ⁊ cet̾a. corpꝰ dñi in tres partes diuidat. ac postea
nã partẽ in calicẽ ponat nicħ dicẽs. Pax dñi ñ dicet᷑. n agnꝰ dĩ cantabr᷑.¬

Expanded text:
o corpus Dominicum cum vasculo in quo est, ad altare deferens juxta corporale ponat: et cum diaconus calicem cum vino aqua misto abbati oblatum super altare, uti ad missam solitum est, ordinaverit, abbas incenso prius adhibito, deinde aperto vasculo digitos suos lavet, et extractam de vasculo sanctam Communionem super corporale ponat. Et tunc nec corpore Domini, nec calice levato, mediocri voce dicat, Oremus. Praeceptis salutaribus moniti et Libera nos, quaesumus, Dominetrum, etc. Corpus Domini in tres partes dividat, ac postea,nam partem in calicem mittat nihil dicens. Porro di
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosi prelium certaminis ⁊ suꝑ erucis tropheum dic triumphũ nobilem qualiter re¬
demptor orbis nnmolatas. ulcerit. ̾: De parentis ꝓthoplasti fraude fra condolens qũ
pomi noxialis morsu in mortem corruit ip̃e lignum tunc notauit dampna ligni ut sol.¬
ueret. U̾ Hoc opꝰ nr̃e salucis ordo d̾poposcerat iułtiformis ꝓditoris ars uͭ artẽ falleret:
medelam ferret inde bostis uude leserat. .U̾. Quando uenit ergo sacri nudo pleni.¬
tudo temporis missus est ab arce patris natus orbis condicor atꝙ uentre uirginali car¬
ne fact̾us ꝓdiit. U̾ bagit infans inter arct̾a conditaͥs p̃sepia membra pannis inuolu¬
ta uirgo mater alligat ⁊ pedes manus q crura strict̾a cinge̾s fascia. U̾ Lustra sex quiiã¬

Expanded text:
taminis, Et super crucis tropaeo dic triumphum nobilem, Qualiter Redemptor orbis immolatus vicerit. De parentis protoplasti fraude facta condolens, Quando pomi noxialis morsu in mortem corruit, Ipse lignum tum notavit, damna ligni ut solveret. Hoc opus nostrae salutis ordo depoposcerat, Multiergo sacri Plenitudo temporis, Missus est ab arce Patris Natus orbis conditor, Atque ventre virginali, Carne factus prodiit. Vagit infans inter arcta Conditus pta Virgo mater alligat, pedes, manus, atque crura stricta cingit fascia . Quartum vi
Abbreviated transcription (Latin):
rarenum. Respondit ihc. Dixi uobis: quia ego sum. Si gͦ me
queritis : sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit:
quia quos dedisti michi. non perdidi ex ipsis quenquã. Symon
ergo petrus habens gladium eduxit eum: et percussit pontifi.¬
cis seruum. et abscidit auriculam eius dextram. Erat aut̃ no¬
men seruo malchus. Dixit ergo ih̾e petro. Mitte gladium in

Expanded text:
si ergo me quaeritis sinite hos abire ut impleretur sermo quem dixit quia quos dedisti mihi non perdidi ex ipsis quemquam Simon ergo Petrus habens gladium eduxit eum et percussit pontificis servum et abscidit eius auriculam dextram erat autem nomen servo Malchus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit etiam ds̃. Pducant aq̃ reptile anime uiuentis: et
uolatile super terram. sub firmamendo celi. Creauit qi deus
cete grandia: et omnem animam uiuentem atq motabilẽ
quam produxerant aque inspecies suas: et omne uolatile
scdin genus suum. Et uidit deus quod esset bonum: bñ¬
dixit q cis dicens. Crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replede aqͣs
maris: auesq multiplicentur super terram. Et factum est

Expanded text:
ae reptile animae viventis, et volatile super terram sub firmamento coeli. Creavitque Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque motabilem, quam produxerant aquae in species suas, et omne volatile secundum genus suum. Et vidit Deus quod esset bonum. Benedixitque eis, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur sup
Abbreviated transcription (Latin):
rłm lauerit de medio eiꝰ: sp̃u uidicii. et spũ ardoris. Et creaiit
dñs suꝑ omnem locum montis syon. et ubi inuocatus ẽ nubẽ
ꝑ diem: et fumum et splendorem ignis flammantis in nocte
Suꝑ omnem enim glam ꝓtectio: et tabernacłm erit inum¬
braculum diei ab estu: et insecuritatem et absconsionem a

Expanded text:
udicii et spiritu ardoris et creabit Dominus super omnem locum montis Sion et ubi invocatus est nubem per diem et fumum et splendorem ignis flammantis in nocte super omnem enim gloriam protectio et tabernaculum erit in umbraculum diei ab aestu et in securitatem et absconsionem a
Abbreviated transcription (Latin):
parascheue erat ut non remanerent in cruce corpora sabba.¬
toerat enim magnus dies ille sabbati: rogauerunt pyla.¬
tum ut frangerentur eorum crura et dollerentur. uene¬
runt ergo milides: et primmi quidem fregerunt crura. &
alderius qui crucifixus erat cum eo. Ad ihesum autem
euni uenissent: ut uiderunt eum iam mortuum nor⁊
fregerunt eius crura. sed unus militum lancea lacus eius ape.

Expanded text:
n cruce corpora sabbato. Erat enim magnus dies ille sabbati, rogabant Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Venerunt ergo milites, et primi fregerunt crura, et alterius qui crucifixus erat cum eo. Ad Jesum autem cum venissent, et invenissent eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, sed un
Abbreviated transcription (Latin):
os suꝑ currus et equites eoꝵ. Cumq extendisset moyses ma¬
num contra mare: reu̾sum ẽ pͥmo diluculo ad pͥorem locũ.
fugientibq egyptiis occurrerunt aque: et inuoluit eos
dñs inmediis fluctib. Reu̾seq sunt aque: et oꝑuerunt
currus et equites cuncti exercitus pharaonis. qui sequentes
ingressi fuerant mare: ne unus quidem suꝑfuit exeis. Filii
autem isrł ꝑrexerunt ꝑmedium sicti maris: et aque eis e¬
rant quasi ꝓ muro adextis et a sinistris. Lib̾auitq dñs in
die illa israhelem de manu egytioꝵ ÷ et uiderunt egyptios
mortuos suꝑ litus maris: et manum magnam quam ex¬
ercuerat dñs contra eos. Timuitq popłs dñm: et crediderũt
dño. et moysi seruo eiꝰ. Tunc cecinit moyses et filii isrł car

Expanded text:
Moyses manum contra mare: 182 reversum est primo diluculo ad priorem locum. Fugientibusque Egyptiis occurrerunt aque: et involuit eos Dominus in mediis fluctibus. Reverseque sunt aque: et operuerunt currus et equites cuncti exercitus Pharaonis: qui sequentes ingressi fuerant mare: nec un medium sicci maris, et aquae eis erant quasi pro muro a dextris et a sinistris: liberavitque Dominus in die illa Israel de manu Aegyptiorum. Et viderunt Aegyptios mortuos super littus maris, et manum magnam quam exercuerat Dominus contra eos, timuitque populus Dominum, et crediderunt Domino, et Mosi servo ejus. Tunc cecinit Moses et filii Israel car
Abbreviated transcription (Latin):
deus. qui saluas omnes. et neminem uis perire ⁊ respice
ad animas diabolica fraude deceptas: ut omni heretica pra¬
uitate deposita. errantium corda resipiscant: et ad uerita.¬
tis tue redeant unitadem. P. Oratio.¬
remꝰ & pro perfidis iudeis ÷ ut deus et dñs noster aufe.¬
rat uelamen de cordib eorum: ut et ipsi agnoscant
mp̃c sempiterne deus. qui etiam iudaicam perfidiam a
tua miscd̃ia non repellis: exaudi preces nr̃as. quas pro
illius ppłi obcecatione deferimus: ut agnita ueritatis tue

Expanded text:
Deus, qui salvas omnes et neminem vis perire, respice ad animas diabolica fraude deceptas, ut omni heretica pravitate deposita errantium corda resipiscant et ad veritatis tuae redeant unitatem. et pro perfidis Judaeis, ut Deus et Dominus noster auferat velamen de cordibus eorum, ut et ipsi agnoscants sempiterne Deus, qui etiam Judaicam perfidiam a tua misericordia non repellis, exaudi preces nostras, quas pro illius populi obcaecatione deferimus, ut, agnita veritatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq agnũ ꝑ familias et domos suas. Sinautem mi¬
nor est numerus ut sufficere possit ad uescendũ agnum as.¬
sumet uicinũ suum qui uinctus est domui eius. uixta numeꝵ
animarũ que sufficere possunt ad esum agni. Erit aut̃ ag¬
nus absq macula: masculus anniculus. Iuxta quem ritũ
tollecis et edum: et seruabitis eum usq ad quartamdecimã

Expanded text:
utem minor est numerus ut sufficere possit ad vescendum agnum adsumet vicinum suum qui iunctus est domui eius iuxta numerum animarum quae sufficere possunt ad esum agni erit autem agnus absque macula masculus anniculus iuxta quem ritum tolletis et hedum et ser
Abbreviated transcription (Latin):
mentum: diuisitq aquas que erant sub firmamendo ab hiᷤᷤ
que erant super firmanientum. Et factũ ÷ ita. uocauit q d̃s
firmamentum celum. Et fac̾t̾um est uespere ⁊ mane.
dies secundus: Dixit uero deus. Congregentur aque que sub
celo sunt in locum unum: ce appareat arida. factumq est ita

Expanded text:
e erant sub firmamento: ab his que erant super firmamentum. et factum est ita. Vocavitque Deus firmamentum celum. Et factum est vespere et mane dies secundus. Dixit vero Deus. Congregentur aque que sub celo sunt in locum unum: et appareat arida. Factumque est it
Abbreviated transcription (Latin):
te de terra egypti parasti crucem saluatori tuo. Duo fr̃atres.
gyos ocheos. agyos issciros. agyos athanatos eleyson ymaro. Choruss.¬
anct̾us deus. Sanctus fortis. Sanct̾us immiortalis iniserere nobis. Sa c̃dodes¬
Quia ego eduxi te per desercum quadraginta annis ⁊ manna cibauite ⁊ intͦouxi
interram satis optimam parasti crucem saluatori tuo. Duo fr̃es: Agyos. ĩ supͣ
et non feci ego quippe plantauite uineam meam speciosissimam ⁊ tu fc̃a es in nimis ama¬
ra aceto namq nuxto cum felle sitim nieam potasti ⁊ lancea ꝑforasti latꝰ saluatoris tui.¬

Expanded text:
e de terra Aegypti parasti crucem Salvatori tuo. Agios o Theos. Agios ischyros. Agios athanatos eleyson ymas. Sanctus Deus, Sanctus fortis. Sanctus immortalis miserere nobis. Qui eduxi te per desertum quadraginta annis, et manna cibavi te, et introduxi in terram satis optimam parasti crucem Salvatori tuo. Agios. Quid  non feci? Ego quidem plantavi te vineam meam speciosissimam, et tu facta es mihi nimis amara. Aceto namque sitim meam potasti, et lancea perforasti latus Salvatori tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
cumuentamꝰ iꝰtum: qm̃ inutilis ẽ nob̾. et contrarius ẽ oꝑibu
nris. Et impꝑat nob̃ peccata legis: et diffamat in nos peceat
discipsine nr̃e.ꝓmittit se scientiam dei habere: et filiũ de sẽ
minat. Factus ẽ nob intraductione cogitationũ nr̃arum: gra¬
uis ẽ nob̾ etiam ad uidendum qm̃ dissimilis ẽ alis uita illi
et immutate sunt uie eiꝰ Tanquã nugaces estimati sumi

Expanded text:
cumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis et infamatis in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. Factus est nobis in traductionem cogitationum nostrarum. Grauis est nobis etiam ad uidendum, quoniam dissimilis est aliis uita illius et inmutatae uiae eius. Tamquam nugac
Abbreviated transcription (Latin):
sum quare frustra laboraui: Si
lotiss fuero quasi aquis muis & ful¬
serint uelut mundissimȩ manus
mes: tamen sordib intinges me:
& ab hominabuntur me uestim̃ta
mea. Neq ui enĩ uiro qui similis
est mei.r respondebo: nec
qui mecum in udicio ex ȩqͦ pos¬
sit audiri. Non est qui utrumq
ualeat arguere: & ponere ma¬
num suam in ambob. Auferat
i me uirgã suam: & pauor eiꝰ ñ
me terreat. Loquar & ñ timebo
eum: neq enim possũ metuens
pepercisti mͥ. ⁊cur ab iniquitate
mea mundũ me ee̾. ñ pateris:
Et si impius fuero ue mͥ est: &
si istus: non leuabo caput sa.¬
turatus afflictione & miseria.
Et ꝓpt suꝑbiam quasi leenam¬

Expanded text:
quare frustra laboravi? Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae: Tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea. Neque enim viro qui similis mei est, respondebo: nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri. Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Auferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. Loquar, et non timebo eum: neque enim possum metuens pepercisti mihi: cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? Et si impius fuero, vae mihi est: et si justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nedictũ est nomen tuũ dñe deus
patrũ nr̃orũ. ⁊ qui dum iratꝰ fueris
misericordiam facies: & in tempore
tribulationis peccata dimictis his
qui inuocant tẽ. Ad te dñe faciem
conuerto: ad te oculos meos conu̾¬
to. Peco dñe ut de uiaculo imꝑꝑii
huiꝰ absoluas me: aut certe de suꝑ
terram eripias me. Incipit ꝓlog̾

Expanded text:
nedictum est nomen tuum Deus patrum nostrorum qui cum iratus fueris misericordiam facies et in tempore tribulationis peccata dimittis his qui invocant te ad te Domine faciem meam converto ad te oculos meos converto peto Domine ut de vinculo inproperii huius absolvas me aut certe desuper terra eripias me
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽt dies festus dñi. &
factum eẽt prandium bo¬
nũm in clomio tobiȩ: dixit filio
suo. Uade & adduc aliquos ex
tribu nr̃a timentes diñ: ut epulen¬
tur  l nob̾cũ. Cumq abisset
reuersus nuntiauit uinũ ex filis
isrł iugulatum iacere in platea.
Statimq exiliens de accubitu suo:
rlinquens prandiũ ieuinus ꝑue¬
nt ad corpiis: & dollens illud por.¬
tauit ad domu̾ suam occulte: ut
dum sol occubuisset caute sepeli.¬
ret eum. Cumq occultasset corpꝰ.
manducauit panem cum luctu &
tremore. memorans illum sermonẽ

Expanded text:
um esset dies festus Domini et factum esset prandium bonum in domo Tobis dixit filio suo vade et adduc aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque abisset reversus nuntiat unum ex filiis Israhel iugulatum iacere in plastatimque exsiliens de accubitu suo, relinquens prandium jejunus pervenit ad corpus, et tollens illud, portavit ad domum suam occulte ut dum sol occubuisset caute sepeliret eum cumque occultasset corpus manducavit panem cum luctu et tremore memorans illum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ mordeat: nec inuidie rubigo
consumat. Non elatio inflet: non
ambitio ꝑ t̾rena oblectamenta clila¬
niet: non ira inflãmet. Dii & enĩ:
uocati sunt homines. Defende gͦ tͥ
o homo cont: a uicia honorẽ dĩ: qͥa

Expanded text:
mentem mordeat, non invidiae rubigo mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quos infirmos prius abiectosq des
pexerant.:⁊ iam socios uenerartur.
hinc ẽ. enim quod loth & iosue an¬
glos adorant: nec tam̃ adorare ꝓ¬
hibentur. Ioħes uͦ in apocalipsi ad¬
orare angłm uoluit: s tam̃ hunc
scͥem angłs ne se debeat adorare
compescit dicens Uide ne feceris:
conseruus eñĩ tuus sum & fratrũ
doꝵ. Quiꝰ est. qđ ante redẽptoris
aduentũ. angel ab hominib adorã.¬
santur & ta cent. postmodũ uero
abrari refugiunt. nisi qđ naturam
lrãm quã prius despexerant postquã
hac siubꝑ se assuptam conspiciunt
subfra.tam sibi uidere ꝑtimescunt:
Nec iam sub se uelut infirmã contẽp¬
nere ausi sunt: quã suꝑ se uidelicet
in cȩli rege uenerantur. Nec habere
dedignantur hominẽ sociũ: qui suꝑ
polluat: qui in ȩt̾na prescientia &
di ciues. & angłis equales sumus.
Uendicemus morib dignitatẽ nr̃am.
Nulla nos luxuria inquinet: nulla
turpis cogitatio accuset. Nonmalicia

Expanded text:
quos iquos ipexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ribus angłs apparet eosq dĩ claria
circunfulget. ⁊ nisi qͦd illi pre cea¬
ris uidere sublimia merentur. qil¬
fidelib gregib preee sollicite scuint:
Dumq ipsi pie suꝑ gregem uigi¬
lant: diumna suꝑ eos gr̃a largius
choruscat. Regem uero natum an¬
gelus nuntiat: eiusq uoci angłoꝵ
chori concinunt: & congaudentes
clamant. Gła in excelsis dõ: & in
tra pax hominib bone uoluntatiꝰ.¬
ut Prius quippe quã redẽptor nr̃ ꝑ¬
carnẽ nasceretur. discordiam cũ an¬
gelis habuimꝰ: a quoꝵ claritate
atq mundicia ꝑ pͥmȩ culpȩ meri¬
tum ꝑ cotidiana merita longe dis.¬
tabamus. Quiꝰ enĩ peccando extra¬
nei eramꝰ a deo: extraneos. a suo con¬
sortio deputabant angłi ciues dei.
S quia nos cognouimus regẽ nr̃m:
recognouerunt nos angłi cĩues suoᷤ.
Quia enim cęli rex t̾rã nr̃e carnis as¬
sũpsit: infirmitatem nr̃am. illa iam
angelica celsitudo non despexit. Ao
prioris discordiȩ postponunt: &¬

Expanded text:
ribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, qufidelibus gregibus praeesse solliciti sunt, Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor ncarnem nasceretur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta, longe distabamus. Quia ergo peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant Angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos Angeli cives suos. Quia coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram angelica celsitudo non despicit. Ad prioris discordiae postponunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs: Qm ablatus ẽ. popłs
m̃s gratis:⁊ dñatores eiꝰ inique
agunt dicit dñs: & iugiter tõta
die nomen meu̾ blasphematur.
Propt̾ hoc seret popłs ms̃ nom̃
meũ in die illa: quia ego ipse
qͥ loquebar ecce adsum. Quam
pulchri supra montes pedes an¬
nuntiantis & predicantis pacẽ.
annuntiantis bonũ: p̃dicartis
salutẽ: dicentis. syon regnabit

Expanded text:
us est populus meus gratis? Dominatores ejus inique agunt, dicit Dominus, et jugiter tota die nomen meum blasphematur. Propter hoc sciet populus meus nomen meum in die illa: quia ego ipse qui loquebar, ecce adsum. Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem; annuntiantis bonum, praedicantis salute
Abbreviated transcription (Latin):
cdãpnaret. Nlam quia głabat᷑ diabo¬
lus. hominẽ sua fraucie deceptũ
diuinis caruisse muneribꝰ.⁊ & im¬
mortalitatis doce nudatũ. duram
mortis subisse sententiã: seq in
malis suis. quoddã de p̾uaricato.¬
ris consortio uenisse solatiũ. dm
quoq iustȩ seueritatis exigente la¬
tione. erga hominẽ que tarto hono¬
re condiderat. antiquã mutasse
sententiam: opus fuit dilectissimi.
secreta dispensatione consilii. ut
incõmutabilis ds̃. cuiꝰ ñ potest
uoluntas. sua benignitate nriuari.
primã pietatũ suȩ dispensationẽ.
sacram̃to occultiore cõpleret: &¬
homo diabolics iniquitatis. uersu¬
tia actꝰ in culpim. contra dĩ ꝓposi¬
tum ñ periret Ingredit᷑ gͦ. hec mun.¬
di infima filiꝰ dĩ. de cęlesti sede des¬
cendens: & a pat̾na gła ñ recedens:
nouo ordine. noua natiuitate ge¬
neratus. Nouo ordine: quia inuisi

Expanded text:
damnaret. Nam quia gloriabatur diabodamnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositiosacramento occultiore compleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate gene
Abbreviated transcription (Latin):
in his unde dñm tħm & natu̾ ho.¬
minẽ credas: et deum esse dubitare
xultemus in dño .Uiii.
dilectissimi: et spirituali io¬
cunditate lecemur: quia illuxit dies
redẽptionis noue: reparationis anti¬
quȩ. felicitatis ȩternȩ. Reparatur
enim nobis salutis nr̃ȩ annua reuo¬
lutione sacramentũ: ab inicio ꝓmis¬
sum. ⁊ in fine reddicum: sine fine man¬
surum. In quo dignũ est sursum erec
ctis cordib diuinum adorare misteri¬
um: ut quod magno dei munete agi¬
rn magnis ȩccłie gaudiis celebret᷑:
Deus enim omĩps et clemens. citius na¬
tura bonitas. cuiꝰ uoluntas pocentia:
cuiꝰ: pus miscđia est: statim ut nos
diabol ca malignitas. ueneno suȩ mor¬
tilican inuidie. ⁊ preparata renouan¬
di nortalib pietatis sue remedia int̾
satundi primordia presiguauit:
de iii. itians serpenti futurum semen
I ulieris. qued noxii capitis elationẽ
qui natus ex uirgine iuolatorẽ hu¬
mane ꝓpaginis. corrupta naticutate

Expanded text:
in his unde Dominum Jesum et natum hoin his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut unigenitꝰ altissimi quẽ trem̃¬
tes archangłoꝵ suscipiunt potes¬
tates: hominẽ se hominib exi¬
beret: & carnem quã sũpsit ab
homine tranfformaret in dm̃. Am¬
plectere gͦ dignationẽ maiestatis
ȩt̾nȩ ⁊ & ne archanã dĩ tui discuti¬
as uoluntatẽ: qr orb quidem
natus ẽ. xp̃s. ⁊s ficielib dat salu¬
tem SQuod si tibi sensuũ tuoꝵ fir¬
gilitate. minus dignũ uidetur ni¬
lium dĩ natum de femina credere.:
uirginẽ cogita peperisse. Si diui
panm quib obuolutus ẽ. fortasse ui-¬
lescunt: angłos collaudames & mul-¬
titudinẽ cȩlestis exercitus aumirare.
Si prespͤe in quo inifani iacuit cs.¬
picis. ⁊ erige paulisꝑ ccłos: & neua
in cȩlo stellam ꝓtestante mundo na.¬
tiuitatẽ dñicam contuere. Si crediͦ
uilia: crede mirifica. Si de his quȩ
humilitatis sunt disputas: quȩ alta
tuȩ misterium ꝑtinebant :⁊ sacra
tibi euangelia ꝓdidert̃. Habes

Expanded text:
ut Unigenitus Altissimi, 38 quem tremeut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & tremens mirabat᷑ ut legi¬
mus: qod moyses populi prin¬
ceps reconditus in nube & inuer¬
tice montis altissimi solus cũ dño loq̃ret.
Tibi uͦ si ͤ natus est. xp̃s: &. tanta
se nobis dignatione concessit: ut
loqueret᷑ om̃ib & ab om̃ib uide¬
retur. Ad illum tunc montẽ syna
quicunq accessisset ex popło. prȩ¬
senti nuniebatur interitut: ad
hunc uero mont: qui hodie na¬
tus ẽ mundo.⁊ quicunq ñ acesse¬
rit moriet᷑ : Et tune quidẽ unꝰ ppis
erudiebat᷑ ad fidem: nunc uͦ om̃s
gs uocantur ad uitã. Uiderunt
uenerabiles patres nr̃i iiinumera
magnaq mirabilia: cȩlũ illis n¬
gelicas rorauit escas: dulcia po¬
cula lapis durissimus minifrauit.
Iordanis ꝑpetem meatũ suũ re¬
torsit in fontem: ualidissimi hoᷤᷤ¬
tium muri. tubarum strepitu
corruerunt. Sol quoq cõmoratꝰ
in cȩlo: longiorẽ triumphanti
popło prestitit diem. Hoc uͦ nul¬
lis antea uidere seculis datũ est:

Expanded text:
Israel et tremens mirabatur, ut legiIsrael et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . Tibi vero sic natus est Christus, et tanta se nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est,
Abbreviated transcription (Latin):
chritudo non fallat: serpens non
decipiat: mulier non seducat. ho¬
dhe exortũ est in tenebris lum n:
hodie illud quod cęlũ &. cȩli celoꝵ
Ee habere gaudebant: mundus dũ
neieit acupit. Neq enĩ ut tempo¬
ralis quidam. aut qui ante non
fuerit. de femina nob̾ repentinuᷤ
emersit: sed qui semꝑ erat cũ pa¬
tre ds. semꝑq regnabat.⁊ nouo
ꝑ uirginẽ uoluit mortalib ap¬
parere misterio. Nouus qͥdem
homo: s dñs seinpiternꝰ. Nouus
em̃ in sine tempoꝵ natiis ex ma.¬
ria: qui ante om̃ia scła unigeni.¬
tus ꝓcessit a patre. Hic est predi.¬
ctus a patriarchis: a ꝓpħis p̃di¬
catus: annuntiatꝰ ab angłis:⁊ ab
apłis approbatꝰ. Ne uno eodemq
legis. In pͥncipio erat uerbũ:
& uerbũ caro factũ est. Gaude
gͦ nuns exulta ad dm̃ tuũ tandẽ
conuersa gentilitas: ꝑcepisti do¬
nũ quod abraham in sp̃u se uidis
ꝓmereri quondã hebreoꝵ gens
electa non potuit. ⁊̃ imens enim

Expanded text:
chritudo non fallat, serpens non chritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro et 37 exsulta ad Deum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham in spiritu se vidstum, quod mereri quondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim
Abbreviated transcription (Latin):
archa mortalis sensus conclusus
angustus: quȩ inuestigare ñ po¬
terat mirabatur. Quis gͦ homi.¬
nũ discutere aut inquirere aude¬
at: tantus qđ ꝓpħa mniratur:
Mirabilia inquit oꝑa tua. & aĩa
mea nouit ualde. Hoc ipsũ enĩ
qͦd in cõprehensibilis e ds̃. anima
eius nouerat: caro sentire ñ po¬
terat. Omĩs gͦ qui oꝑa dĩ magis
uult examinare quã credere: ñ
sequitur anime sensum:⁊ s carnĩ
errorẽ. Et ideo fr̃s. non discuci¬
amus qualit̾ ds de deo natꝰ est s
credamus: nec retractemꝰ partũ
lurginis s miremur: ut unige¬
nitum dĩ & hominẽ confitentes
in offensam teneamꝰ cȩlestis fidei
cut credidistis semꝑ &
creditis: reparatio ẽ salu.¬
tis humane: uirtutũ na¬
tiuitas.:⁊ ruina uicioꝵ. Hodie
uinitatis ẽ plenitudo: carnis nr̃e
infirma suscipiens: nouus nat̾
ẽ homo. Hodie refulsit secundꝰ
ille adam. non incola s dñs pa¬
radisi: quȩ int̾dictȩ arboris pul¬

Expanded text:
archa, mortalis sensus conclusus archa, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei cut credidistis semper et creditis, reparatio est salutis humanae, virtutum nativitas, ruina vitiorum. Hodie vinitatis est plenitudo, carnis nostrae infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pul
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ gignit ac tenebras. ⁊ qͦd uitã
facit ae mortẽ. Si gͦ te ipsũ o hõ.
& que ꝓpt̾ te facta sunt qualiter
aut unde sint facta. cophendere
non uales: qua p̃sũptione. qua¬
ue ftulacia tuum ipsius atq oĩũ
discitis creatorẽ: Natum gͦ de dõ
patre dm̃:⁊ eundẽ hominẽ factũ
de uirgine confitemur. S hȩc umͣ.
rationi ceca sunt: fidei manifesta.
⁊ unc enĩ parte ex aliqua indefmi¬
te maiestatis eiꝰ poterimus inmensa
rimari÷ si auertamꝰ. quantꝰ qualis¬
ue sit dͥs̃ a nobis ñ posse cognosciꝰ
ut ait dñs ad moy sen. ł u autem
ñ poteris uidere faciem meã. idẽ
ñ potes carnalib oculis meã sicut
est insprere deitatẽ. Beatus namq
dauid iurtatẽ omnipotentȩ eius
intendens: clamabat dicens. Mira.¬
bilia oꝑa tua dñe: & anima mas
noui ualde. Ualde enĩ sciebat an¬
ma ꝓphetalis: oꝑa dĩ omnẽ medi
tationẽ humane mentis exerce¬
re. Propt̃ quod sapientissimꝰ patri¬

Expanded text:
lumen gignit ac tenebras, quod vitam lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemurationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam, id est, non potes carnalibus oculis meam, sicuti est, inspicere deitatem. Beatus namque David virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat, dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde. Valde enim sciebat anima prophetalistationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patri
Abbreviated transcription (Latin):
minis. se ipsum inigenitꝰ patris.
atq in sese hominẽ unũ esse uolu¬
it deũ. Generationẽ gͦ eiꝰ quis e¬
narrabit: fr̃s: generatio. xp̃i
si narrari non potest: credi potest.
Silingua deficit: fides ꝓficit.
Magnus enĩ ꝓfectus fidei est: cũ
tantum de deo suo ncipit: qͦn.¬
tũ sermo ñ potest parturire.
Eauete dilectissimi: ne quando
uos de his incredulitas moueat:
quia si homo ñ ualet explicare
mone pensemꝰ. Dementiȩ res est:
ut oꝑationẽ maiestatis immense
int̾ exiqua corruptibilis oris nr̃i.
conemur uerba concludere. Quo¬
dm̃ ⁊ factus ingenitum: mortalis
eternum: Si inuestigare niteris.
qualit᷑ ds̃ in hominẽ uel hõ tran¬
suit in dm̃: inuestiga priꝰ si potes
quo m ex ñchilo factꝰ est mundu.
celũ unde resplenduit: aquarũ li¬
quor t̾re soliditas. qua ratione sub¬
sistunt: quo mͦ etiam de t̾ra homor
de masculo femina. ⁊ itẽ ꝑ feminam
maculus: qͥd illud e. post om̃ĩa. qͦd

Expanded text:
minis seipsum Unigenitus Patris, minis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare mone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. QuoDeum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ: hic hommnib ꝓcreatus. Illa
natiuitare hominẽ fecit: hac gene¬
ratione hominẽ liberauit. Vtranq:
fr̃s generationẽ eiꝰ non posse
narrari: sententia hȩc una cõple¬
Aitur. Illa enĩ ẽ. ante homine:
ista suꝑ hominẽ. Illa incogitab¬
lis: ista mirabilis. Cũ autẽ duias
xpͣi docemur natiuitates⁊ ñ bis
asserit᷑ dĩ filiꝰ natus: s gemina
in uno di filio confirmat᷑ eẽ. subs¬
tantia. Ibi qđ erat natus ẽ: hic
qł ñ erat factis est. Ait de his
beatissimus euangłista ioħes. In
principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃÷ & ds erat u̾bũ.
Et iterũ. Et uerbũ caro factum
ẽ. Igit᷑ ds qui apud dm̃ erat
prodiuit a deo: et carodei que in
deo non erat. processit ex femina.
Ita uerbum caro factum est: nõ ut
deus uacuaretur in hominẽ.:⁊ sed
ut homo glorificaretur in deum.
Itaq nobis natus est deus: sed ex
duab naciuitatib id .ẽ. dei &̾ ho¬

Expanded text:
natus, hic hominibus procreatus. Illa natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sest: nos renati. Hodie
saluator mundi ꝑ matrẽ
nascendi tempꝰ accepit:
qui de patre natiuitatiꝰ ñ ha¬
bet tempus. Hodie ꝑ hominẽ
filius dĩ ingressus ẽ. mundũ. cuiꝰ
manu ante hominẽ factiis est
mundus. Hocdie habitator cȩli
uenit ad t̾ras: qui terrarũ inco¬
las euocaret ad celũ. Mirabilis
inquit d̾s in scĩs suis. Si in scĩs
suis mirabilis ds: quomͦ ñ in se
ipso mirabilis: Si mirabilis in igħe.
bilis. qui ut nr̃s conditionis car¬
nẽ indueret nouũ uirgini & con.¬
ceptũ dedit & partũ: Nit sc̃s¬
abacue ꝓpħa. Dñe auchui au¬
ditionẽ tuam & timui. conside¬
raui oꝑa tua & expaui. Quis ñ
expauescat. & metuat tanti pro¬
funditate̾ misterii: quando quidẽ
unus idemq sine conceptione na¬
tus ẽ ds̃. & sine creante factus est
ex semet ipso genuit ds̃: hic eum
uirgõ do oran.e concepit. Ibi si¬
ne ĩnicio: hic sine exemplo. Ibi
natus ut conderet uitam: hic
factꝰ ut tolleret mortẽ Ibi pacri

Expanded text:
s est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, bilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc pditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri
Abbreviated transcription (Latin):
meret głificatio. nec suꝑiorẽ mi¬
nueret asiũptio. Salua gͥ ꝓpͥeta.¬
te utrius q substantiȩ & in unã
coeunte personã. suscipitur a ma¬
iestate hurmlitas. ⁊ a uirtute infr.¬
mitas: ab st̾nitate mortalitas:
& d rependendũ conditionis ñ¬
deitũ natura in uolabilis natu¬
re est unita passibili. ⁊ ds̃ ꝙ ueris
homo uerus in unitate dm tẽpe¬
ratur:: ut qd nr̃is remediis con¬
gruebat: unus atq idẽ dĩ & ho¬
minũ mediator & mori posset ex
uno: & resurgere posset ex altero
Merito uirgina integritati nichi
corruptionis intulit partiis salus¬
tis: qr custoia pudoris fuit edis¬
tio peritatis. Talis gͦ dilectissuns
uerus: non p̾beret exemplũ. Ab
exultantib angłis nascente dño
gła in excelsis dõ canitur. &. pax
in t̾ra bone uoluntatis hominibꝰ
nuntiat᷑. Uident enĩ cęlestẽ ie¬
rusalẽ: ex om̃ib munli gentibus
fabricari. De quo inenarrabili
diuinȩ pietatis opere. quantũ le.¬

Expanded text:
meret glorificatio, nec superiorem mimeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum lae
Abbreviated transcription (Latin):
peret mente quam corpore. Et
ne si ꝑni ignara consilni. ad usi¬
titos paueret affacus: qͦd in ea
operandũ erat a sp̃u sco: colloqͥo
ciiscit angłico. Nec clãnũ credit
pudoris: dĩ genitrix mox futu.¬
ra. Cur enĩ dẽ conceptionis noui¬
tate desperet: cui efficientia de
altissimi uirtute ꝓmittitur. Con¬
firmatur credentis fides. etiã
preei.tis atcestatione miracu
uonaiq eli sibech inopunita
feconditas: ut qͥ concep tũ dede¬
rat sterili: daturus ñ dubitaret᷑
lius qui in principio erat apid
dm̃: ꝑ quẽ facta sunt omĩa. &¬
sine quo factũ est nichil. ꝓpt̾ li.¬
berandũ hominẽ db et̾na morde
factꝰ est homo: ita se ad suscepti.¬
onẽ humilitatis nr̃ȩ sine dimi¬
mitione sue maiestatis inclinans
ut manens qͦd erat. assumens oͦd
ñ erat ⁊ ueram serui formã ei fos.¬
mȩ in qua dõ patriẽ. equał uni.¬
ret: & tanto federe naturã utrãq
consereret.⁊ ut nec inferiorẽ c̃u¬

Expanded text:
peret mente quam corpore. Et peret mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur lius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniretconsereret, ut nec inferiorem consu