comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ populi iudeoꝵ appellataẽ funiculus que post offens am
gentium. uocat᷑ pt̃as dñi & funiculus hereditatis eius isrł.¬
Deniq: postquã inabra hã uocatus ẽ isrł dicit dñs tuli uir¬
gam meã que uocabat᷑ decus & abscidi eã. ut irritum facerẽ
foedus meum. quod ꝑcussi cu momnibus gentibus. Ergo in
aduentum xpi dicit᷑ aduirgam quae abscisa fuerat nolitime¬
re necerubescas neq: ora pudore suffundas. Nequaquã enim
ultra confunderis ut prius confusa fueras necon fusionis ad¬
oles centiaetuae memoreris. &uiduitatistuae non recorela¬
beris. Perquã rebicta ẽs a dõ quia factortuus ipre dominabit᷑
tiui. Cuius nom̃ omp̃s ẽ qui regnat non inuna gente iudea
sedimniũ so orbe t̾rarum. Deniq sequit᷑ quitẽ fecerat ipse
te redemit sanguinesuo. & ds̃ omĩs t̾rae uocabitur. Proeo
quod ẽ omniũ quimorant᷑ int̾ra. Ex quo ꝑspicuȩ̨ patet.

Expanded text:
id est, populi Judaeorum appellata est funiculus: quae post offensam id est, populi Judaeorum appellata est funiculus: quae post offensam gentium vocatur pars Domivocatus est Israel, dicit Dominus: Tuli virgam meam, quae vocabatur decus: et abscidi eam, ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus gentibus . Ergo in adventu Christi dicitur ad virgam, quae abscissa fuerat: Noli timere, nec crubescas, neque ora pudore suffundas. Nequaquam enim ultra confunderis, ut prius confusa fueras, nec confusionis adolescentiae tuae memor eris, et viduitatis tuae non recordaberis, per quam relicta es a Deo: quia factor tuus ipse dominabitur tui, cujus nomen Omnipotens est, qui regnat, non in una gente Judaea, sed in universo orbe terrarum. Denique sequitur: Qui te fecerat, ipse te redemit sanguine suo: et Deus omnis terrae vocabitur: pro eo quod est, omnium qui morantur in terra. Ex quo perspicue patet,
Abbreviated transcription (Latin):
degentibus congregatã. Letare steriles que nonparis & plures
filu deserte magis quã eius que habet uirũ. Quod scilic& haeo
uirum non habuerit que post ea plures fec̃. filios. et illa inste¬
rilitatem uersa sit. que prius habebat uirũ. Quomodo dicat᷑
adeã que uirũ non habuit uiduitatis tue non recor daberis ãplius
et confus ionis adolescentiae tuae obliuisceris. ex quo intelle¬
gi uolunt. Iudei omnia que dicunt᷑ dici adhierłm. que deserta
adõ rursum ab eo instaurandasit: qui facile repellentur
Cum ad moniti fuerint dici ex ꝑsona dnĩ inzacharia. & ad sum¬
quo insuo loco plenius diximus. et nunc dicit᷑ exparte: duas
uirgas utrumq eẽpopulum gentiũ & iuideorum. Quorum
prior uocatasit turba gentilium. que accepit naturalem le¬
gem fixã incordibur suis. Dequa paulus scribens adromanos
fortissimae disputat: Qua uirga nihil pulchrius ẽ c tomnis
creatura equalit̃ uocet᷑. adcultum creatoris sui. secuncla aũ

Expanded text:
paris; et: Plures filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, quod scilicet virum non habuerit, quae postea plures fecit filios, et illa in sterilitatem versa sit, quae prius habebat virum: quomodo nunc dicatur ad eam, quae virum non habuit: Viduitatis tuae non recordaberis amplius, et confusionis adolescentiae tuae oblivisceris. Ex quo intelligi volunt Judaei, omnia quae dicuntur, dici ad Jerusalem, quae deserta a Deo, rursum ab eo instauranda sit. Qui facile repellentur, cum admoniti fuerint, dici ex persona Domini in Zacharia: Et assumpquo in suo loco plenius diximus, et nunc ex parte dicetur. Duas virgas, utrumque esse populum, gentium et Judaeorum, quorum prior vocata sit turba gentilium, quae accepit naturalem legem fixam in cordibus suis, de qua Paulus scribens ad Romanos, fortissime disputat ; qua virga nihil pulchrius est, ut omnis creatura aequaliter vocetur ad cultum Creatoris sui. Secunda autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ille accipiantur que inp̃senti sententias̃ & bonis operibus. Et
gloriã quã accipitis ꝑcuius opera dĩ glorificat᷑. ingentibus.
Zongitudo aũ uite & anni plurimi aet̾nã uitã significent. quȩ
p̃sentia neglegens ad futura festinat. Nolitimere quia ñ con¬
funderis neq erubescas. non enim tepud ebit quia confusio¬
nis adules caentiae tuae obliuisceris &obꝓbrii uiduitatistue
non recordaberis amplus. quia dominabitur tui qui fec̃te dñs ex¬

Expanded text:
illae accipiantur, quae in praesenti scientia sunt et bonis operibus, et gloria quam accipit is, per cujus opera Deus glorificatur in gentibus, longitudo autem vitae et anni plurimi, aeternam vitam significent, quae praesentia negligens, ad futura festinat. Noli timere, quia non confunderis, neque erubesces: non enim te pudebit, quia confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis ampl
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã ceteras uirtutes inedificationẽ eclesiae deberenos que¬
rere. Nec uidaica deliram̃ta sectari. Exponant enim quid
sit illud quod inꝑuerbus desapientia dicitur. preciosi orest
cunctis lapidibus p̃ciosissimis. Sienim xp̃s dĩ untus ẽ & dĩsa¬

Expanded text:
etiam caeteras virtutes in aedificationem Ecclesiae debere nos quaeetiam caeteras virtutes in aedificationem Ecclesiae debere nos quaerere: nec Judaica deliramenta sectari. Exponant enim quid sit illud quod in Proverbiis de sapientia dicitur: Pretiosior est cunctis lapidibus pretiosissimis . Si enim Christus Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
gabiles uiae eius. Quis enim cognouit sensũdñĩ autquis
consiliarius eius fuit. etiterum. quis sapiens & intelle¬
it haec intellegens &x cognos c& ea. Respondeant tan¬
tum amatores occidentis litere. Et inmille annis ex¬
quisitos erbos gulae aclux uriae p̃parantes. quorum
dr uenterẽ & gloria in confusione eoꝵ quipost secundũ
modum manducemus & blbamus. Cras enim regnabimus.
Quae sit ista caelisti hierłm. Cui nunc dicitur. Ecce ego ster¬
nam ꝑ ordinem lapidestuos siue iuxta lxx. ecceego prepa
carbunculis. & habeat fundam̃ta saffirina. et propugnacula
iaspidem. siue calce doniũ. et porta cristrollinas suie ãnatas pac
etmurum incircuitu preciosum lapidum. Omr̃q filu eius non
habeant magistros homines sedd m̃. &appellentur dis cipuli
dĩ Et sit in ea pax perpetua. Et edificatio iustiaiae. ex quo
ꝑspicuum est suboccasione iusticiae quod uirtuti ẽ nomen.

Expanded text:
gabiles viae ejus! Quis enim coggabiles viae ejus! Quis enim cogsapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Respondeant amatores tantum occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac luxuriae praeparantes, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum ; qui post secundum modum: Manducemus et bibamus, cras enim regnabimus: quae sit ista coelestis Jerusalem, cui nunc dicitur: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: sive juxta LXX: Ecce ego praepcarbunculis, et habeat fundamenta sapphirina, et propugnacula jaspidem, sive chalcedonium, et 636 portas crystallinas, sive anaglyphas, et murum in circuitu pretiosorum lapidum: omnesque filii ejus non habeant magistros homines, sed Deum, et appellentur discipuli Dei; et sit in ea pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub occasione justitiae, quod virtutis est nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
turbines sustinuerat. et int̃uarios idolorum F luctubat
errores. que nullum habuit consolatorẽ. & frustra. omnẽ
substantiã suã in medicis ꝑdidit quod ipse ueniat ipse
descencdat. etedificet interris caelestem hierłm. quoe
in a poca lrpsi iohannis uocat᷑. sponsa et uxor agni ha
rum magnum & portas duodecim. scripta nominibur
tribuũ isrł. Quarũ tres erant aboriente. et tres ab aqui¬
loquilone. et tres ab austro. ettres ab occasusolis. Mu¬
rusq fultus duodecim. fundam̃tis. Cuius omnis aedifi¬
catio ex lapide iaspide. & singula fuudam̃ta murorũ ha¬
bebant. singulos lapides. primũ aspidẽ. Secundum saf¬
firum tertiũ carchedoniũ quartũ sma ragdum. quintũ
berillum. nouũ topatium. Decimũ chrisoprassũ. unde¬
cimũ iac inctum. Duodecimũ a metistum. quod legen¬
tes exclamanius illud & dicimus. Oprofundum sapientiae
& scientiae dĩ quã inscrutabilia iuidicia eius. & inuesti¬

Expanded text:
turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in medicis perdidit; quod ipse veniat, ipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apocalypsi Joannis vocatur sponsa et uxor Agni, harum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israel, quarum tres erant ab Oriente, et tres ab Aquilone, et tres ab Austro, et tres ab Occasu solis : murusque fultus duodecim fundamentis, cujus omnis aedificatio ex lapide jaspide, et singula fundamenta murorum habebant singulos lapides, primum jaspidem, secundum sapphirum, tertium chalcedonium, quartum smaragdum, quintum beryllum, nonum topazium, decimum chrysoprasum, undecimum hiacynthum, duodecimum amethystum; quod legentes, exclamamus illud, et dicimus: O profundum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia judicia ejus, et investi
Abbreviated transcription (Latin):
Fece egt p̃parabotibi carbunculum lapidem tuum &
fundam̃ta tua saffirum. Et ponã propugnaculatua ias¬
pimi et pontastuas lapides cristalli et murostuos lapides
electos. & om̃s filios tuos dĩ et multa pax erit filuistuis
etin iusticia edificaueris. ubinos diximus. sternã ꝑor
pidestuos insimilituditem compte mulieres que oculor
pingit stibio. ut pul chritudinẽ significet ciuitatis
et ubi nos aspidem sequentes Lxx. diximus. in hebraico
semiptum habet cođh cõhđ quod solus srmmachus Taple¬
itaonio transtulit. Orocristalli quoq incuius toco aput
hebreos ẽẽdã legit᷑ srmmachus & theo dotio sculpturae
bum foraturã caela turãq gemmarũ sensũ sonat. Diuers¬
tatem trans lationis diximus ueniamus adsensum. Ad¬
huc loquit᷑ adheclesiã humilem prius atq pauꝑculã
que non habebat legem & ꝓphetas. nec sermonem dĩ
& tem pestate c̃uulsã siue instabilẽ que multos setuli:

Expanded text:
ce ego praeparabo tibi carbunculum lapidem tuum, et fundamenta tua sapphirum, et ponam propugnacula tua jaspin, et portas tuas lapides crystalli, et muros tuos lapides electos: et omnes filios tuos discipulos Dei, et multa pax erit filiis tuis, et in justitia aedificaberis. Ubi nos diximus: Sternam per pides tuos, in similitudinem comptae mulieris, quae oculos pingit stibio, ut pulchritudinem significet civitatis. Et ubi nos jaspidem, sequentes LXX, diximus, in Hebraico scriptum habet CHODCHOD  , quod solus Symmachus χαλκηδόνιον transtulit. Pro crystallo quoque in cujus loco apud Hebraeos ECDA   legitur, Symmachus et Theodotio, scalpturae, bum foratarum caelatarumque gemmarum 635 sensum sonat. De diversitate translationis diximus: veniamus ad sensum. Adhuc loquitur ad Ecclesiam, humilem prius atque pauperculam, quae non habebat Legem, nec Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ carne uiuificatus spũ. & p̃dicauit spiritibus inearcere con¬
stitutis quando dĩ patientia exspectabat indiebus noc
diluuium impiis inferens. incuius exemplum aqua nos mun¬
dat non sordes carnis abluens sedbona conscientiae int̾¬
rogatione indm̃. Montes aũ & colles quiñ cõmoueantur
in huius cemodi diluuio moti fuerant. scõs uult intellegi
accepto foedere sempit̃no. qui in priori cliluiuo moti fue¬
rant & suã reliquerant firmitatẽ. Diẽ enontes si colles
& aduersarias potestates. quiuiderint filias hominũ
quodeent bone & amoris iaculo uulnerati sumpserint
sibi uxores ex omnibus qua s elegerent et ꝑdiderun
forticudinẽ pristinã. et nequaquã in hoc diluuio sint
futuri. hoc ille dixerit c uius ex planationem lecto¬
asi curbitrio derelinquo. pau ꝑcula tempestate conuulsa
Pauꝑcula tempestate con uulsa
absq ulla nonsolitione ecce ego sternã pordinem lapidet

Expanded text:
est carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere conest carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere constitutis, quando Dei patientia exspectabatur in diebus Noe, diluvium impiis inferens. In cujus exemplum aqua nos mundat: non sordes carnis abluens, sed bonae conscientiae interrogatio in Deum. Montes autem et colles qui non commoveantur, et in hujuscemodi diluvio permoti fuerant, sanctos vult intelligi, accepto foedere sempiterno: qui in priore diluvio moti fuerant, et suam reliquerant firmitatem. Dicit montes, et daemones, et adversarias potestates, qui viderunt filias hominum, quod essent bonae, et amoris jaculo vulnerati, sumpserunt sibi uxores ex omnibus quas elegerunt, et perdiderunt fortitudinem pristinam: et nequaquam in hoc diluvio sunt futuri . Hoc ille dixerit, cujus explanationem lectoris arbitrio derelinquo. Paupercula tempestate convulsa percula, tempestate conuulsa, absque vlla consolatione. Ecce ego sternam per ordinem lapides
Abbreviated transcription (Latin):
re fac̃ et iterũ sai auis chns̃ exspectantibusse indie tribu¬
lationis et sciens timentesse indiluuio itineris consũmatio¬
nẽ facit. Quod scilicet ani uersa peccata. inbaptis modele¬
uerit dics̃ inalio loco. Egosum. egosum. quideleo miquita¬
testuas. Omnes enim declina uerunt simul. inutiles factieraN
nonerat qui facer& miseri cordiã nec ueritatẽ. Neq erat scientia
dĩ superterrã. Maledicto & mendatium & homicidium & ad¬
terium & furtum. Cuncta occupauerant & sanguinẽ sagui¬
ni miscuerant. Vnde loquit᷑. ꝑ prophetã heu mihi quia
perut reuertens at̾ra nonẽ qui faciat rectum in hominibus
Om̃s in sanguine meo uidicantur. Vnus quisq proximũ suũ
tribulat tribulatione. et ad malum manussuas p̃parant
& cetera his similia. Quibus illudẽ. nemo mundus a sorde
nec sunus quidem diei fuerit uita eius suꝑt̾ram. unde
dnm̃ fecisse diluuiũ qui iuxta a postolom perum. oc cisus

Expanded text:
re facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribure facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummationem facit : quod scilicet universa peccata in baptismo deleverit, dicens in alio loco: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . Non erat qui faceret misericordiam, nec veritatem: neque erat scientia Dei super terram. Maledictio, et mendacium, et homicidium, et adulterium, et furtum cuncta occupaverant, et sanguinem sanguini miscuerant. Unde loquitur per Prophetam: Heu mihi! quia periit revertens a terra. Non est qui faciat rectum in hominibus, omnes in sanguine meo judicantur. Unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, et ad malulia. E quibus illud est: Nemo mundus 634 a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum fecisse diluvium, qui juxta apostolum Petrum occisus
Abbreviated transcription (Latin):
ta peccata deletar̃. Et in uno homine noe humanũ seruatũ ẽ
genus. Euiiuraui ne quaquã terris inducendum eẽ diluuiũ.
Etsponsiomea hucusq seruata ẽ nec umquã irrita fiet
dicuro edesiae mȩe quã mihi redemi sanguine meo. Nequa¬
quã me irritum fore his quorũ misertus sum. nec meã clemtiã
ulla inerepationis duritia cõmutanclam. Facilius enm mon¬
tus riouebunt᷑ e colles quã mea sententia cõmutabit᷑ : Iuxta
nuod ineuangelio loquit᷑. Caelũ & t̾ra transibunt uerbaaũ
mea nontransibunt. haec ẽ aũ inquit miseri cordiamea ut fe¬
dius pacis cuio mihi reconciliatus ẽ mundur. Non merito eoꝵ
intellegi Monignorẽ quid hoc capitulo uir prudentissimus dix¬
lsicu fed quo nonsatis faciat animomeo ponit enim tropo¬
loreum caluuiũ quod int̃ pretat᷑. baptismo saluatoris. Conge¬
rens exempla quã plurima. Vt est illud dñs diluuiũ in habita¬

Expanded text:
ta peccata deleta sunt, et in uno homine Noe humanum servatum est ta peccata deleta sunt, et in uno homine Noe humanum servatum est genus: cui juravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam mihi redemi sanguine meo, nequaquam me iratum fore his quorum misertus sum, nec meam clementiam ulla increpationis duritia commutandam. Facilius enim montes movebuntur et colles, quam mea sententia commutabitur. Juxta quod et in Evangelio loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia mea, ut foedus pacis, quo mihi reconciliatus est mundus, non merito eorum intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir prudentissimus dixerit, sed quo non satisfaciat animo meo. Ponit enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
Amice siegobonus quare oculustuus nequã : Sicut indieb
noe istud mihiẽ. cũ iuraui ne inducerẽ aquas noe ultra suꝑ
terram. sic uraui ut noniras car tibi. et non increpemte
Montes enim cõmouebunt᷑. & colles c̃tremescent. Misericor¬
dia aũ mea ñ recedet. et foedus pacis mea ñ mouebit᷑ dixit
misereator tuus dñs. Lxx. ab aqua quae fuit sub noe hoc¬
que mihiẽ sic̃ iuraui ei intempore illo terre nequaquam
ultra irasci tibi neq: in cõmutationetua montes trans ferre
Neq collestui trans ferunt ur. sic nec misericordia mea
deficiet nec testam̃tũ pacis mȩe auferet᷑. dixit propitius tu
et udeo ad punc tum & breue cos eẽ desertos Vt in amicitiã dẽ
ettio sorden iungerent᷑. Ponit exempla malorum dics quo¬
modo uniũ so orbe peccante. post quã corrupit omnis tra ua
dñ inductũ ẽ diluuium. et cum auctoribus peccatorum cunc¬

Expanded text:
Amice, si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Sicut in diebus Amice, si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Sicut in diebus Noe istud mihi est, cui juravi, ne inducerem aquas Noe ultra super terram: sic juravi, ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et colles contremiscent: misericordia autem mea non recedet a te, et foedus pacis meae non movebitur, dixit miserator tuus Dominus. LXX: Ab aqua quae fuit sub Noe hoc mihi est: sicut juravi ei in tempore illo, terrae nequaquam ultra irasci super te, neque in comminatione tua montes transferre: neque colles tui transferentur. Sic nec misericordia mea deficiet, nec testamentum pacis meae auferetur, dixit propitius 633sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, ut in amicitiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, postquam corrupit omnis terra viam Domini, inductum est diluvium: et cum auctoribus cunctis peccatorum cunc
Abbreviated transcription (Latin):
nua patuerit reuertendi. ut sic̃ nos illoꝵ uocatione. pauꝑ
uidemur exclusi sic illorum exclusione perp& co nobis ad
dm̃ reditus concedatur. perpetuã aũ ex clusionẽ diximus.
sinonegerint paenitentiã. Alioquin paulus aposto lus liẽ
Conclusit dr̃ omnia subpeccato. ut omnibus misereat᷑: quae
nos declesia ex utroq populo congregata. inter p̃tati sum us.
et iudei dehierusalẽ accipiunt : quisolã tropologiã sequunt᷑
et in locis difficillimis libere dispurationis ex cursu nascentes.
fugiunt questiones. adanimã referunt peccatricẽ qu& abiec¬
ta dõsit non obodiũ sed obdispensationẽ ut maloꝵ pressa pon¬
dere. reuertatur aduirũ suũ pristinũ. et perdita substantia
& patris clem̃tia ñ disperet. Annonẽ grandis misericordia occur¬
rere filio reuertenti. A nullũ & stolã osculũq porrigere. et
inuidenti fratre iuxta alterius parabolae similitudinẽ dicere.

Expanded text:
nua patuerit revertendi, ut sicut nos illorum vocatione parumper nua patuerit revertendi, ut sicut nos illorum vocatione parumper videmur exclusi, sic illorum exclusione perpetua nobis ad Deum reditus concedatur. Perpetuam autem exclusionem diximus, si non egerint poenitentiam. Alioquin Paulus apostolus dicit: Conclusit Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Quae nos de Ecclesia ex utroque populo congregata interpretati sumus; et Judaei de Jerusalem accipiunt: qui solam tropologiam sequuntur, et in locis difficillimis liberae disputationis excursu, nascentes fugiunt quaestiones, ad animam referunt peccatricem, quae abjecta a Deo sit, non ob odium, sed ob dispensationem, ut malorum pressa pondere, revertatur ad virum suum pristinum: et perdita substantia, de patris clementia non desperet . Annon est grandis misericordia occurrere filio revertenti, annulum et stolam, osculumque porrigere, et invidenti fratri, juxta alterius parabolae similitudinem, dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
em tuã ate et in mis ericordiã sempit̃ nã miserebortui. dix̃
paruum faciem suã suscipereteã in misericordiis sempit̃nis.
e tdolorem p̃teritum gaudio cõmutaret. hoc iuxta hebraicũ.
Porro iuxta septuaginta non eã dic̃ quasi derelictã mulierẽ
& pusillanimem uocatã dnõ neq: sicut ux orẽ quae ab adoles¬
centia odio habita sit. sed id circose eã ad modicũ reliquis se
& auertisse faciem suã ut mis ereatur illius in act̃nũ. Siergo
iudei & nostri iudaiz antes dicunt isrł. ad modicum derelic¬
tum. ut in aduentu xpĩ eius misereat᷑ ds̃ & modicum int̃p¬
tant᷑ ad comparationẽ totius a et̃nitatis. Cur & nos non con¬
cedunt modicum dicere tempus quod gentes s̃ derelicte.
utabiecti in melio que in aduliscentia sua dĩ fuerant post¬
ea in senec tute aet̃na misericordiã consequantur:
Prese stim cum inuocatione temporis isrł. num quã
exclusasit turba gentiltum. sed semꝑ eis proselitos ia¬

Expanded text:
em meam a te: et in misericordia sempiterna miserebor tui: dixiparumper faciem suam susceperit eam in misericordiis sempiternis, et dolorem praeteritum, gaudio commutarit. Hoc juxta Hebraicum. Porro juxta 632 Septuaginta non eam dicit quasi derelictam mulierem, et pusillanimem vocatam a Domino: neque sicut uxorem, quae ab adolescentia odio habita sit; sed idcirco se eam ad modicum reliquisse, et avertisse faciem suam, ut misereatur illius in aeternum. Si ergo Judaei et nostri judaizantes, dicunt Israel ad modicum derelictum, ut in adventu Christi ejus misereatur Deus; et modicum interpretantur ad comparationem totius aeternitatis: cur et nobis non concedunt, modicum dicere tempus, quo gentes sunt derelictae: ut abjectae in medio, quae in adolescentia sua Dei fuerant, postea in senectute aeternam misericordiam consequantur? Praesertim cum in vocatione temporis Israel, numquam exclusa sit turba gentilium; sed semper eis per proselytos ja
Abbreviated transcription (Latin):
aedificet. fundam̃tum enim aliud nemo potest ponere p̃t
ficat aurum & argentum lapides p̃tiosos. ligna foenũ stipulã.
unius cuiusq: opus mani festum erit. De hoc funcdam̃to & ine
pistola altera loquit᷑. e di ficati fuꝑ funcdam̃tũ apostolorũ.
offerre spiritales uictimas. Dehis lapidibus mỹstice dicit᷑

Expanded text:
aedificet. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter aedificet. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ficat aurum, et lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus manifestum erit. De hoc fundamento et in Epistola altera loquitur: Aedificati super fundamentum Apostolorum offerre spirituales victimas . De his lapidibus mystice dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Rursumq deuidicus dĩ legimus. Iudicia dnĩ recta iustificata
inseme ipsa. Desiderabilia suꝑ aurum & lapidẽ p̃ciosũ multũ
Ex quo palã est illum lapidem caeteris lapidibus cõparari.
Dequo supra in hoc eodem ꝓpheta ex ꝑsonadĩ dicitur. Ecce
inmittã infundam̃ta sion. lapidem angularem. lapidem
electum p̃ciosum & quierediderit ineo non c̃fundetur.
Hunc lapidem reprobauerunt edificantes scribe uidelic& &
angultcsi & p̃cioso. electoq lapidi Incredulis autẽ & lapis of¬
fensionis & p&ra scandali. qui & in actibus apostolorum ad prin¬
cipes loquit᷑ fac̃dotum. Isteẽ lapis electus p̃ciosus quem uos cux¬
spexistis reprobantes qui factus ẽ incaput anguli. et duos
populos continet gentium . & isrł. quia edificauit ciuitatem
cuius artifex & conditor ds̃ ẽ. Dequa & apostolus scribit corint¬
hus. dĩ edificatio estis. et qua sapiens archi tectus fundam̃tũ
posui. Alius suꝑedificat. unus quisq: aut̃ uideat quomodo

Expanded text:
 justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum . Ex quo palam est, illud lapidem caeteris lapidibus comparari, de quo supra in hoc eodem Propheta ex persona Dei dicitur: Ecce immittam in fundamenta Sion lapidem angularem, lapidem electum, pretiosum: et qui crediderit in eo, non confundetur . Hunc lapidem reprobaverunt aedificantes , Scribae videliceangulari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offensionis et petra scandali . Qui et in Actibus Apostolorum ad principes loquitur sacerdotum: Iste est lapis electus, pretiosus, quem vos despexistis reprobantes ; qui factus est in caput anguli, et duos populos continet, gentium et Israel; qui aedificavit civitatem, cujus artifex et conditor Deus est: de qua et Apostolus scribit Corinthiis: Dei aedificatio estis. Et: Quasi architectus sapiens fundamentum posui, alius superaedificat. Unusquisque autem videat quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dens loquit᷑ indño. sic̃ audiuimus itauidimus inciuita¬
tednĩ uirtutẽ inciuitate dĩ nr̃i ds̃ fundauit etcm in et̃¬
num: suꝑ conditore huus ciuitatis. & in alio loco dicitur:
hic edificauit ciuitatẽ mea. Et reduc̃ captiuitatẽ populi mei. De
natura autem duodecim lapidum atq gemmarum nonẽ huius
tẽporis dicere cum & grecorum plurimi scripserint & latinorum.

Expanded text:
udivimus, ita vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum . Super conditore hujus civitatis, et in alio loco dicitur: Hic aedificabit civitatem meam, et reducet captivitatem populi mei . De natura autem duodecim lapidum atque gemmarum, non est hujus temporis dicere, cum et Graecorum plurimi scripserint et Latinorum.
Abbreviated transcription (Latin):
it̃. e eꝑuersam heretorum simulatasque doctrinas et phre¬
ris eoꝵ traditiones. Omnẽq falsi nominis scientiã que eleuat con¬
tradm̃. Et magnis p̃tus aclabore continuo ad p̃hent argentũ.
proea disciplina Inqua ñ sunt panes & sudant ꝓhiscibis inq¬
bus nulla saturitas ẽ. ex quo ostendit᷑ eã sectanda eẽ sapi¬
entiã que nonẽ infolus acflore uerborũ. sed in medullis aofruc¬
tibus senuũ. queñ aurẽ p̃ter uolat. sed animũ refic̃: quã ut
discamus nontransimus maria nec magnis sumptibus indigemus
sedꝓpeẽ uerbum in oretuo. et in corde ur̃o.
udite audientes me. & comedite bonum & delectabit᷑ in

Expanded text:
rem et perversas haereticorum simulatasque doctrinas, et Pharem et perversas haereticorum simulatasque doctrinas, et Pharisaeorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appendunt argentum pro ea disciplina, in qua non sunt panes, et sudant pro his cibis, in quibus nulla saturitas est. Ex quo ostenditur eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis ac flore verborum, sed in medullis ac fructibus sensuum; quae non aurem praetervolat, sed animum reficit. Quam ut discamus, non transimus maria, nec magnis sumptibus indigemus, sed prope est verbum in ore nostro, et in corde nostro. Audite audientes me, et comedite bonum et delectabitur in
Abbreviated transcription (Latin):
diq sapientiã non habentes ꝓuocans adbibendum. et non solũ ui¬
nũ emamꝰ sed et lac quoel significat innocentiã paruulorum. qui
mos actipus in occidentis a eclesis. hodieq seruat᷑. Dequo lactae¬
dicebat & paulus. lacuobis potumdedi non solidũ er̃bum. et pe¬
trus quasi modo nati paruuli rationale lac deside rate. unde
& morses uinũ & lac inxpĩ intellegens passionẽ mrstico sermo¬
ne testat. Gratiosi oculicius a uino. et candieli lentes eius alac¬
te. pro lacte inp̃senti loco. Lxx. adipem transtule runt. De
animamea. et in alio loco. cibauit eos deadipe frum̃ti. et ele
p&ra melle satura uit eos. Quia dipes non aliud quã mrsticã
ritis cir nẽ meã & biberitis sanguine meũ non habebitis uitã inuob.
unde & ingedse mani traditus ẽ quod significat uallem adipea
siue pinguis simã simulq Increpateos quisecunt᷑ sapientiã secula¬

Expanded text:
dique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vidique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidentis Ecclesiis hodie usque servatdicebat et Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate . Unde et Moyses vinum et lac in Christi intelligens passione, mystico sermone testatur: Gratiosi oculi ejus a vino, et candidi dentes ejus a lacte . Pro lacte in praesenti loco LXX adipem transtulerunt. De anima mea ; et in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam ritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis . Unde et in Gethsemani traditus est, quod significat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque increpat eos, qui sequuntur sapientiam saecula
Abbreviated transcription (Latin):
date. mirumq In medum emunt aquas abrq peccuma
& non bibunt ear sed comeduet. Ipre enĩ eeaqua & panisẽ
quidecaelo degcendit. Ergo quod in quibus dam exem plaribus legit᷑
emite & bibite. ab imperitis scriptoribus. Inmutatũ ẽ. quipata uerus
eẽ consequentius sibiberent᷑ potius aquae quã comederentur. Est
autem & pecunia pessua. siue argentum quod reþbat scriptura
dic̃s peccunia quedatur cumdolo quasitesta reputabitur. et in
alio loco. Argentum urm rȩꝓbum. et est argentum quod di elo¬
quis cõparatur. E loquia dni eloquia casta. argentũ igne examina¬
tum terre purgatum septuplum. Spreto igit᷑ illo argento et peccu¬
nus quibus aquas dnĩ. emere nompossumus pergamus ad eum qui
tenens calicẽ sacram̃ti discipulis loquebat᷑. Accipite & bibite hic
ẽ sanguis ms̃ qui pro uobis ef fundet᷑ in remissione peccatorum.
quoduinũ miscuit &sapientia in cartere suo. om̃s stultos sełt mun¬

Expanded text:
date . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; date . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis loquebatur: Accipite et bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effunQuod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mun
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã dĩ. Etquis ẽ quidicit tibi damibi bibere tupetis ses ab eo
sdedis set tibiaquã. Aqua quã ego dedero ei fiat in eo fons aquae
saliemis i nuttã et̃nã. Dehis aquis clamabat intemplo. Siquis¬
sutr ueniat adme &bibat. Quibiberit deaqua qua ego dede¬
toei. flumina deuentre eius fluent aquat iude. Significans¬
cosermone resonabat. sitiuit animamea addm̃ uiuentem.
fontem aque uiuae. et foderunt sibi lacos contritos qui nom posr
a quas comtinete. has aquas spargunt nubes adquas ꝑuenit ue¬
ritas dĩ. sic̃ scriptũ ẽ. Etnubes spargunt iusticia. p̃cipiturq
sitientibus ut nequaquã bibant aquas. sior. tarbiclas & tum̃¬
tes gurgis assitiotum. sed ꝑgant adaquas siloe. que ua¬
dunt cumsi lentio nectimeant eloquii pauꝑtatẽ siargentũ
forte non habeant sed audiant a postolum dicentem. gratia
salui facti estis. et dum̃ ad discipulos gratis acccpis gratir

Expanded text:
gratiam Dei, et quis est, qui dicit tibi, da mihi bibere: tu petisses ab eo, gratiam Dei, et quis est, qui dicit tibi, da mihi bibere: tu petisses ab eo, et dedisset tibi aquam. Aqua quam ego dedero ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternasitit, veniat ad me et bibat. » Qui biberit de a qua quam ego dabo ei, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. co sermone resonabat: Sitivit anima mea ad Deum viventem ; fontem aquae vivae: et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Has aquas spargunt nubes, ad quas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nubes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis
Abbreviated transcription (Latin):
& comedite. uenite emite & comidite. uenite emite absq: ar¬
gento. & absq ulla cõmutatione uinũ & lac. quare appendi¬
tis argentum. & non inpanibus & laborem urm̃ & non in saturitate
Lxx quistttis ite adaquã. et quot quot non habetis peccuniã
euntes emite & comedite &abulate. etemit absq peccuma.
& absq precio. uinũ & adipem. quare emitis peccunia & labo¬
rem urm̃ non insaturitate. Uerbum hebraicum . oi. dequo
supra prophetia contra arihel dixerat quod ect̃ ambi guum
et uel inter iectionem uocantis uel uae significar&. hic in
principio capituli positamẽ. nequaquã plangentis legit᷑¬
sed uocantis affecta. Quia ergo uas fietum contra ec lesiã dixertet
conterendum. &om nẽ uocem linguãq quaese amauerat contra
scientiã dĩ eẽ superandã. Prouocat credentes ad filium dĩ quire¬
pletus aquis. & cuius impetus letificat cuntatem dĩ. utbibant
aquas defuintibus saluatoris. Quiloquit᷑ ad samaritanã siscires

Expanded text:
venite, emite absque argento, et absque ulla commutatione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare emitis pecunia, et laborem vestrum non in saturitatem? Verbum Hebraicum OI , de quo supra in prophetia contra Ariel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitused vocantis affectu. Quia ergo omne vas fictum contra Ecclesiam dixerat conterendum, et omnem vocem linguamque, quae se armaverat contra scientiam Dei, esse superandam: provocat credentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires
Abbreviated transcription (Latin):
creuerit non potest inmutari. uultis scire diuers itatẽ ma
ur̃iq consilii. Quantum caelum loci distat at̾ra. et aliud
angelorum. aliud hominũ habitaculum ẽ tantum meae
Demeis enim e ogitatio¬
nibus dicit᷑. inscritabilia iuidiciaeius & inuestigabiles uiae illius.
porro deur̃ĩs cogitauerunt consiliũ quod non potuerunt stabi¬
lire. et in alio loco. Quod cumq: inieritis consiliũ dissipabitur.
etquicquid locuti fueritis non ꝑmanebit in uobis. perspicua
int̃p̃tatione nonindigent. Idcirco stringuntur potius quã
seruntur. Et quomodo descendit ymber & nix decelo. & illuc
ultra non reuertetur. sedinebriat t̃ram. & infundit eam &¬

Expanded text:
creverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei creverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei vestrique consilii? Quantum coelum loci distat a terra, et aliud Angelorum, aliud hominum habitaculum est, tantum meaDe meis enim cogitationibus dicitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius . Porro de vestris: Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire . Et in alio loco: Quodcumque inieritis consilium, dissipabitur, et quidquid locuti fueritis, non permanebit in vobis . Perspicua interpretatione non indigent, idcirco stringuntur potius, quam disseruntur. Et quomodo descendit imber et nix de coelo, et illuc ultra non revertetur Vulg. r
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates. etquorũ tecta sunt peccata. Non enim cogitationes
enim ex altantur caliat̾ra sic ex altates̃ uiae meȩ auus uris.¬
uiae uraẽ. Sed quantum clistat caelum at̾ra. tantum distant
uiae meae auiis uris. Et rogitationesuraẽ a cogitatione mea.
Neputenis inquit difficile eẽ. quod spondeo. Et uobis meredi¬
bile uideatur impium & iniquum posse saltiare. Vel popu¬
lum ideorum uel omnes quiingentibus nescie bant dm̃. hoc
considerate quod multa int̾mea ur̃aq: consilia sit differentia.
Etquanta naturae tanta uoluntatis diuersitas multae
enim cogitationes incorde uiri. Consiliũ aũ dnĩ insempit̾nũ
manet. Uos ut homines saepe promisi paenitentem uete¬
rem uoluntatẽ. Nouella uoluntate subuertietis. Ons enim
dissipat consilia gentium & reprobat cogitationes populorũ.
e tirritas fac̃ uoluntates principum. Cogitationes autem
cordis eius ageneratione & generatione. Et quic quid de¬

Expanded text:
iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes enim exaltantur coeli a terra, sic exaltatae sunt viae meae a viisinus. Sed quantum distat coelum a terra, tantum distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, vel populum Judaeorum, vel omnes qui in gentibus nesciebant Deum: hoc considerate, quod multa inter mea vestraque consilia sit differentia, et quanta naturae, tanta voluntatis diversitas . Multae enim cogitationes in corde viri, consilium autem Domini in sempiternum manet. Vos, ut homines, saepe promissi poenitentes, veterem voluntatem novella voluntate subvertistis. Dominus enim dissipat consilia gentium, et reprobat cogitationes populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes autem cordis ejus a generatione in generationem; et quidquid de
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui longe recedunt a te peribunt. Loquamur ad dnm̃ ab
est. Nenostris uitiis atq peccatis procul recedat. Ad pro pin¬
quat enim ad propinquantibus sibi. Et filio longo post tempr
reuertenti letus occurrit. Quã obrem in psalmo scs̃ canit:
dens. ab his quiame procul infidelitate discedunt. Propt̾
qua edicit᷑. ad credentes. Ad propinquate dõ & ad propinquabit
uobis. Aene hoc putaremus posse sufficere statim subiun¬
git. Resistite diabalo & fugiet a uobis. De quo supra dix¬
erat aduersarius ur̃ diabolus sic̃ leorugiens circũ iens
querit quem deuor&. Aduersus que mresistite. Confortati
fide. nec satis ẽ querere dnm̃. Etdum paenitentiae tempꝰ
inuenire atq Inuocare eum dum prope ẽ. Nisi reliquerit
bitur nr̃i. & ad clem̃tissimum patrem. qui multus ẽ miseri
& facilis ad ignoscendum cum cogitationes & uias pristinas relin¬
quimus ut postea mere amur audire. Beati quorum remisses uNT

Expanded text:
bus: Qui longe recedunt a te, peribunt, loquamur ad Dominum:bus: Qui longe recedunt a te, peribunt, loquamur ad Dominum:est, ne nostris vitiis atque peccatis procul recedat. Appropinquat enim appropinquantibus sibi, et filio longo post tempore revertenti, laetus occurrit. Quamobrem sanctus in psalmo canit: dens ab his, qui a me procul infidelitate discedunt. Propter quae dicitur ad credentes: Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens, quaerit quem devoret. Adversum quem resistite confortati fide . Nec satis est quaerere Dominum, et dum poenitentiae tempus est, invenire, atque invocare eum dum prope est, nisi reliquerit bitur nostri; et ad clementissimum patrem, qui multus est in misericordiis, et facilis ad ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Beati quorum remissae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ nrm̃ quõ multus est adignoscendum. Lxx querite
pinquauerit. relinquat impius uias suas & uir iniquus cogi¬
tationes suas. Et conuertatur addnm̃ & miseri cordiã conse¬
quatur quia multum dimirtit peccata urã. Quia igitur
ut ante iamdiximus noluistis pactum recipere sempit᷑ num.
Et miseri cordias dauid fideles quas uobis nolentibus suscipe¬
re. suscepit turba gentilium. moneo uos papulares meos
ego propheta atq contestor. dutempus ẽ agite paeniten¬
tiã. Conuertimini ad eum qui uobis nunc loquit᷑. ꝑ pro phe¬
tas qui poste a locuturus est p̃sens. querite eum dum inueniri potest.
Dum estis in corpore dumdatur locus penitenti .e. Et querite ñ
loco sed fide. Quomodo aut querat᷑ ds̃ in alio loco plenius dicit̃
Sapite dedño in bonitate & insimplicitate cordis querite eũ. Quia
inuenit᷑ ab his qui non temptant illum. & apparet his quinon s̃
eius increcluli. Vnde & nos scientes illud dictum de pec catori¬

Expanded text:
m: Quaerite pinquauerit uobis, relinquat impius uias suas et uir iniquus cogitationes suas et conuertatur ad Dominum et misericordiam consequetur: quia multum dimittet peccata vestra. Quia igitur, ut ante jam diximus, noluistis pactum recipere sempiternum, et misericordias David fideles, quas, vobis nolentibus suscipere, suscepit turba gentilium, moneo vos populares meos ego Propheta, atque contestor, dum tempus est, agite poenitentiam. Convertimini ad eum, qui vobis nunc loquitur per Prophetas, qui postea locuturus est praesens. Quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae, et quaerite non loco, sed fide. Quomodo autem quaeratur Deus, in alio loco plenius dicitur: Sapite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde et nos scientes illud dictum de peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
feret ea inperditionem. Quiscire debet quod huius caemo di
uasa ipeo suerum iter non habeant. sed incursu medio confringant᷑.
Qte sint autem uasa sequenti sermone demonstrat. et omnis quisurgit
conerate. inuidicium ons eos unces. Uasa inquitatis uocẽ habent
Queuox surgit contra eelesia quando ponunt heretiei in ex celso
ossuum. & lingua eoꝵ ꝑtransit. ad terrã quodq sequit᷑. et obnox¬
itui erunt in ea. Obello p̃nota uimus quod nontam alxx quã ama¬
lis scriptoribus uidet᷑ additum. Cum aũ omnẽ uocẽ surgentem ad¬
ũs umse aeclesia uicerit. Tuncaũ seruientibus dnõ & oboedienti¬
bus: erit hereditas et̾ napossessio. Dequa & inhieremia alus
uerbis dicit᷑. Est mertis operibustuis habitatoresq aeclesiae
iusti erunt dñõ : Omnis qui facit iusticiã dednõnatus ẽ. Quibus¬

Expanded text:
fert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi fert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi vasa prosperum iter non habeant, sed in cursu medio confringantur. Quae sint autem vasa, sequenti sermone demonstrat; Et omnis vox quae surget contra te in judicium, omnes eos vinces. Vasa iniquitatis vocem habent, quae vox surgit contra Ecclesiam, quando ponunt haeretici in excelsum os suum, et lingua eorum pertransit ad terram. Quodque sequitur: Et obnoxii tui erunt in ea, obelo praenotavimus, quod non tam a LXX quam a malis scriptoribus videtur additum. Cum autem omnem vocem surgentem adversum se Ecclesia vicerit, tunc servientibus Domino et obedientibus erit haereditas, aeterna possessio. De qua in Jeremia aliis verbis dicitur: Est merces operibus tuis . Habitatoresque Ecclesiae justi erunt Domino. Omnis enim qui facit justitiam, de Deo natus est. Quibu
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã prudentium. repro brans. Cunctosq hereticorum principes
& iudeorum magistros. & mundi philo sophos quos faber illo confla¬
uerat tuo iudicio condemntebis. quomodo & regina sabba condẽ¬
nabit in credulos. et nine uitas econtrario iustificabitur. Sodoma
comparationis pei ioris hierusalem. Post haec infertur que s̃ p̃mia
futurorũ. neccas sum putent eẽ certam̃. et p̃senti morte finiri.
haec ẽ hereditas seruorũ dñi idẽ regnacae lorum. ẽ tuita ꝑpetua.
et retributio laborum que oculus nonuidit . & auris non audit.
se e tseruientibus quinublum alium habent dnm̃ nisi dm̃. et
haeeẽ iusticiaereꝵ quapud dnm̃ s̃ dicit dñs. ut presens tribulatio
futuro gaudio conpenset. Porro iuxta septuaginta iste mihi
sensus uidet᷑. Ego creatortuus nonit ita feci quomodo diabu¬
lus faber pessimus inmundo spũ conflat uasa iniquitatis & pro¬

Expanded text:
dentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, dentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judicio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas servorum Domini, id est, regna coelorum, et vita perpetua, et retributio laborum, quae oculus non vidit, et auris non audivit, s, ergo et servientibus, qui nullum alium habent Dominum, nisi Deum. Et haec est justitia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compensetur. Porro juxta Septuaginta iste mihi sensus videtur: Ego Creator tuus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus immundo spiritu conflat vasa iniquitatis, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta hebraicum . suus nontimere & proculate eẽ formi¬
dinem. fac que p̃teritus sermo narrauit. Ego enim sum
quem habituraes ꝓselitos. ego quiereaui fabrum sufflan¬
tem inigne prunas hocẽ diabulũ omniũ malorum arti¬
ficem non necessitate naturae sedm̃tis arbitrio. qui
susa tauit incenclia et profert contrait uasa. quales
fuerunt siomon & elias magi petro Rpaulo. a posto lis re¬
sistentes. Ego creaui int̃fectorem eoꝵ quiinaredulis futuri. Non
quo egosim causa perditionis eorum sed quo creatus aduersaries
adpugnandum. et uictis ꝑditio . et uictoribus causa sit p̃mitrum
Onisq. qui contrate a fabro sufflantes fabrigati. non dirigentes:
Sed et p̃sentes paena sentient & futuras. Quodq: prius uidebatur.
occultum. inc̃sequentib: dicit᷑ manifestius. Et omnẽ linguã resisten¬
tem tibi iniudiciũ iudicabis. Perdens sapientiã sapientium. et pru¬

Expanded text:
juxta Hebraicum: Si vis non timere, et procul a te esse formijuxta Hebraicum: Si vis non timere, et procul a te esse formidinem, fac quae praeteritus sermo narravit; ego enim sum per quem habitura es proselytos. Ego qui creavi fabrum sufflantem in igne prunas, hoc est, diabolum omnium malorum artificem, non necessitate naturae, sed mentis arbitrio. Qui suscitavit incendia, et proferet contra te vasa: quales fuerunt Simon et Elimas magi, Petro et Paulo apostolis resistentes . Ego creavi interfectorem eorum qui increduli sunt futuri. Non quo ego sim causa perditionis eorum, sed quo creatus adversarius ad pugnandum, et victis perditio, et victoribus causa sit praemiorum. Omnesque qui contra te a fabro sufflante sunt fabricati, non dirigentur, sed et praesentes poenas sentient et futuras. Quodque prius videbatur occultum, in consequentibus dicitur manifestius: Et omnem linguam resistentem tibi in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
tisapientiã didicerint. tuncecdeclesiã transeuntes diligan¬
tur adũo. etaudiant ꝑ prophetã. uocabo non populum
meum. populũ meu. quod intrantes templum dĩ. Zelus
adp̃hendit populum ineruditum. Ecce ego creaui fa¬
brum sufflantem inigne primas. et pro ferentem uas ino¬
pus suum. etego creaui int̾fectorem ad dis ꝑdendum om¬
ne uas quod fictum ẽ contrate non diriget᷑. et omnẽ lingua
resistentem tibi. inuidicioiudicabis. haec hereditas
seruorum dnĩ & iusticia eorum apudme dic̃ dñs. Lxx Ecce
ego creauite non ut aerarius sufflans inigne prunas. &
proferens uas inopus. Ego aũ creauite. non inꝑdictionem
int̃ ficere omne uas quod ꝑ fectumẽ contrate non ꝑspera¬
bitur. et omnis uox surget contrate iniudiciũ. Omnes eos
uinces & obnoxiituierunt. In ea ẽ hereditas seruientibus
dnõ. & uos eritis mihi iusti dicit dñs. Dicamus proximũ

Expanded text:
ti sapientiam didicerint, tunc ad Ecclesiam transeuntes diliganti sapientiam didicerint, tunc ad Ecclesiam transeuntes diligantur a Domino, et audiant per prophetam: Vocabo non populum meum, populum meum ; quo intrante Templum Dei, zelus apprehendit populum ineruditum. Ecce ego creavi fabrum sufflantem in igne prunas, et proferentem vas in opus suum: et ego creavi interfectorem ad disperdendum. Omne vas, quod fictum est contra te, non dirigetur: et omnem linguam resistentem tibi in judicio, judicabis. Haec haereditas servorum Domini: et justitia eorum apud me, dicit Dominus. LXX: Ecce ego creavi te, non ut aerarius sufflans in igne prunas, et proferens vas in opus. Ego autem creavi te non in perditionem interficere: omne vas quod factum est contra te, non prosperabitur: et omnis vox surget contra te in judicium: omnes eos vinces ÷ et obnoxii tui erunt in ea  Est haereditas servientibus Domino, et vos eritis mihi justi, dicit Dominus. Dicamus primum