comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineatur. s ꝙ ei p̃sens sit & in habitan̾.
id autem anima munda intelligitur.
a do.&. in eolonge fit. ꝙ ab eiꝰ similitu¬
dine recedit. & tanto longiꝰ qͣnto sit dis¬
nem. At ipsa similitudo nullo mͦ ex
aliqua parte pot ẽẽ dissimilis. Uñ fit
ut cũ similitudo pr̃is sit filiꝰ ex nulla
parte patͥ poss t ẽẽ dissimilis. cuiꝰ par¬
ticipatione similia sunt quȩc̃q deo siłia
sũt. & illa possunt reciꝑe dissimilitudi¬
nem slicħ ẽ autem ꝙ hominẽ a deo dõ
diꝰ similem faciat. qͦmadmodu pece̾m.
Cum autem pecc̾m sit corruptio uel pͥ¬

Expanded text:
tineatur, sed quod ei praesens sit et inhabitans; id autem anima munda intelligitur. a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit disnem. At ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitudinem. Nihil est autem quod hominem adeo Deo dissimilem faciat, quemadmodum peccatum. Cum autem peccatum sit privatio vel co
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitatis qͣm ħuit an peccatua
An pena sit pͥuatio boni.
ie Ri autem solet utrũ & pena
sit pͥuatio ł corruptioboni.
Ad ꝙ facile respond̾i pot̃. si p̃dicta ad me¬
moriam reuocentur. Diximꝰ enĩ supͣ. pͥua¬
tionem uel corruptionẽ boni. accipi ac
effectum. Iõq pͥuatio ł corruptio boni
cientiam. qr pͥuat ł corrumpit bonum.
culpa. aliud pena. Alt̾m ẽ di .i. pena.¬

Expanded text:
tis, quam habuit ante peccatum. 14. An poena sit privatio boni? Quaeri autem solet utrum et poena sit privatio vel corruptio boni. Ad quod facile responderi potest, si praedicta ad memoriam revocentur. Diximus enim supra, privationem vel corruptionem boni accipi actieffectum. Ideoque privatio vel corruptio boni cientiam, quia privat vel corrumpit bonum; culpa, aliud poena; alterum est Dei, id e
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ni media que sunt. & pec̃ca sunt. &
pene pec̃ci. Greg̃ qͣq suꝑ ezechielem
ait. Contẽpnenti qͥ non ius penitere.
gat. Pecc̃m enĩ ꝙ ꝑpenũntiam citius¬
mul pecẽm. & causa & pena pec̃ci. Uñ¬

Expanded text:
ia quae sunt, et peccata sunt, et poena peccati. Gregor. quoque super Ezech. ait: Contemnenti qui non vult poenitere pgat. Peccatum enim qumul et causa et poena peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
ON ẽ n eis concessũ habitare in
celo qr clarus locꝰ ẽ & amenꝰ. nec
int̾ra nob̾cũ. ne hoĩes nunis infestarint.
s uixta apłi petri doctͥnã in epła caño¬
nica t̃ditam. in aere isto caliginoso qͥ
eis qͣi carcer usq ad diẽ iudicũ deputatꝰ
ẽ tẽ aut̃ detrudẽt᷑ in baratrũ inferni.
ẜ illud: it̾e maledicti in ignẽ et̾nũ qui

Expanded text:
are in coelo, quia clarus locus est et amoenus, nec in terra nobiscum, ne nos nimis infestarent, sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui est eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus . Tunc enim detrudentur in barathrum inferni secundum illud: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Preo in qͦ cũ aliis fu̾at. deiectꝰ ẽ in istũ
caliginosũ aerem c̃ õibꝰ suȩ pͣuit᷑atis
c̃sortibꝰ. Nam ũ ioħs ait in apocalypsi.
araco de celo cadns sec̃ txit .ii. partem
stellarũ. qr lucifer ille aliis maior ñ solũ
cecidit. s cũ eo alii multi: qͥ ei in malicia
osensert̃. eosq cad̾ntes hꝰ caliginosi aeris
habitacłm recep̃. & ħ ad nr̃am ꝓbationẽ
fem̃ ẽ. ut sit nob̾ca exercitationis. Iñ¬

Expanded text:
um aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis
Abbreviated transcription (Latin):
tis forte uicibꝰ. ñ ꝓcul ẽ a uero. qͥ illic
aĩas detinẽt atq eruciant. Qa autem
aĩe maloꝵ illuc descendant. atq iͥ pu
gis in iusti: & sic̃ tͣdit auctoritas. c̃ iustos
edix in qͦs iͥ reliquit. A omordit ⁊ infer

Expanded text:
tis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illicgis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxi
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantes adu̾sus. istos incentores &
uincentes minuãt exercitũ demonũ.
ułut ꝗͣ płimos eoꝵ int̾imant. nͦ ultͣ fas
sit illi spũi qͥ ab aliqͦ scõ caste & pudice
Noc ã putant qͥdã intelligndũ tm̃ de il
lo uicio in qͦ suꝑatꝰ est. ut si de suꝑbia

Expanded text:
pugnantes adversus istos incentores, vincentes, minuant exercitum daemonum: vel ut quam plurimos eorum interimant, nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice Hoc autem quidam putant intelligendum de illo tanto vitio, in quo superatus est, ut si de superbia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ideo ẽ. ꝙ diabłs inptate habeat dare
ł auferre diuicias cͥ uelit.s qr eis utit᷑
ad hominũ temptationẽ & deceptionẽ.
An om̃s demones sint in ħ aere ca¬
ol& autem liginoso. an aliqui
sosint an aliqͥ iam sint in inferno. ¶oͦ
in infernũ cotidie descendant aliq demo¬

Expanded text:
non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui so sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemo
Abbreviated transcription (Latin):
Aeterea sciri oportet.
qͣm sic̃ de maioribꝰ & minoribꝰ qͥda
ꝑstiterũt. ita de utͦq gͣdu qͥdam corrue¬
runt. Int̃ qͦs unꝰ fuit om̃ibꝰ aliis cadñtibꝰ
excellentior. nec int̃ stantes aliqͥs eo fuit
dignior sic̃ testimoniis auctoritatum

Expanded text:
aeterea scire oportet quoniam sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ. ⁊ siin nature suȩ bõitate mise¬
ricordiam hñt.iam tũc auctoris sui
iustitie. ꝯiuncte tanta rectitudine ꝯst̾n¬
guntur: ũ nulla ad repbos opassione
moueant᷑. Ꝙuisa impioꝵ pena ñ

Expanded text:
tate misericordiam habent, jam nunc auctoris sui justitiae conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. 7. Quod visa impiorum poena non
Abbreviated transcription (Latin):
dientur enĩ electi. ñ loco. s intelligñtia.
ł uisione manifesta ad uidndu impioꝵ
cruciatꝰ qͦs iudntes ñ dolore afficientua
s lȩtitia saciabunt᷑ agñtes gr̃as: de sua
lib̾atione. uisa impioꝵ ineffãbili calami¬
tate. Inde ysaias impioꝵ toementa de¬
scͥbens. & ex eoꝵ uisione letitiam bonoꝵ
debunt cad auera uiroꝵ qͥ p̾uaricati stͣ
in me. Uermis eoꝵ ñ morietur acignis
non extinguetur. & erunt usq ad saci

Expanded text:
r ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis non exti
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte astruit aminori dicens ita. Nul¬
losapiente hoĩe auctore. fit hõ det̾ior¬
ł anta ẽ enĩ ista culpa. ꝙ insapientem
hominẽ cade neqͥt. Est ã ds om̃i hoĩe
sapiente p̃stantior. Multominꝰ gͥ deo
auctore fit homo det̾ior. Aulto n est
p̃stantior di uoluntas. quã hõis sapien¬
tis. Illo aut̃ auctore cũ dr. illo uolente

Expanded text:
te astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis. Illo
Abbreviated transcription (Latin):
uito. s tm̃ sine eo.i. sñ eiꝰ uoluntate.
qr ñ eiꝰ uoluntate sit pecc̃m. Non ꝙͦ
deo uolñte. ł nolñte. s non uolente
nat. qr bonũ sin̾e mala fieri. ⁊ utiq uo¬
lñs sinit. ñ uołns mala. s uołns sin̾e ut
illa fiant. qr nec mala sunt bona. nec
ea fieri. uel cẽ bonũ est. Qmͦ sit intel¬
sinentur mala ab oĩpom̃ti bono fieri.
nͥ ħ eẽt bonũ ut ea eẽnt. ea rõe dic̃m ẽe
asserunt. qr ex mał que fiunt ds bona
elic̃. nec ip̃se ꝑmitt̾et ea fieri. nͥ de eis̃

Expanded text:
 est, sine ejus voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente,nat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelsinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝙ bonũ ẽ mala fieri. ł ẽẽ. ñ qr malũ
sit bonũ. ł qr bonũ sit mału fieri. Nõ ẽ
enĩ bonũ. mału fieri ab aliqͦ. qr ñ ẽ bonũ
fit det̾ior. & si eo auctore. hõ fit det̾ior.
tẽ eo uol̃te hõ fit det̾ior. Id̾e ẽ n dre
aliqͥd fierideo auctore. ꝙ deo uolñte.

Expanded text:
 est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ. ꝙ in se. & facienti bonũ est.
Qdriꝑtita boni acceptio::
St Enim aliqͥd qđ inse bonũ est.
& cui fit. s ñ ẽ bonũ facienti. ut c̃
tñ ad aliqͥd. It n aug̃ ait᷑ in encħ. A sũme¬

Expanded text:
bonum est, quod in se et facienti bonum est. 8. Quadripartita boni acceptio. Est enim aliquid quod in se bonum est, et cui fit; sed non est bonum facienti, ut cumtamen ad aliquid. Ut enim ait Aug. in Ench.,
Abbreviated transcription (Latin):
orbitant. &̃ ħ ip̃m eis faciat ꝓfic̾e ĩ bonũ.
qr humiliores redeũt. atq doctiores. ut
petrus. Illa & mala q̃ ab iniqͥs fideles
pie ꝑferũt. ut ait aug̃ in li. de tͥni. ip̃is
utiq ꝓsunt. ł ad delenda pecc̃a. ł ad ex¬
ercendã ꝓbandaq iustitiam . ł ad depĩos¬
tͣndã hꝰ uite miseriã. Ideoq siob dei
manũ. & apłs satane stimułu sensit.

Expanded text:
orbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae miseriam. Ideoque et Job Dei man
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ ꝙ uelit om̃s hoĩes saluos fieri.
ñ tñ ideo debemꝰ õĩpotñtissime dei
uoluntati aliqͥd derogare. s ita intel¬
ligere ꝙ scͥptũ ẽ. uult om̃s hoĩes sal
uos fieri. tanꝗͣ dret᷑. nulłu hoĩem fi¬
eri saluũ. nͥ quem saluũ fieri ipse uo¬
saluũ fieri uelit. s qͣd nullus fiat sal¬

Expanded text:
is non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est: Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur, nullum hominem fieri salvum, nisi quem salvum fieri ipse vosalvum fieri velit, sed quod nullus fiat sal
Abbreviated transcription (Latin):
uerba apłi p̃dictis ñ otͣdicant. qͥ de d̾o fieri¬
loquens ait. uult om̃s hõies saluos fieri
Quoꝵ occasione u̾boꝵ: multi a u̾ita¬
te deuiar̃t. dicẽtes dm multa uelle
fieri q̃ nonsiũt. S ñ ẽ intellig̃nd̾ ea rõe
illud eẽ dic̃m. qͣi ds uolu̾it aliqͦs salua¬
at. ut dicat dm̃ malas hõium uolu̾ta¬
tes quas uoluerit. & qn uolu̾it. mubi
uoluerit. in bonũ ñ posse ꝯuert̾e : Nõ¬

Expanded text:
erba Apostoli praedictis non contradicant, qui de Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvaat, ut dicat Deum malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse converte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑata sit hoĩum uoluntate. & infirmis¬
simis nolendo impedientibꝰ. ñ potu̾it
facere pot̃ntissimꝰ qͦd uolebat. Ubi ẽ gͦ illa
oĩ potͣntia qua in celo & in t̾ra .s. ꝓpħam¬
filios ierusałe uoluit & ñ fec̃ : Nlec enĩ
ed Audiamꝰ solutionẽ ac pͥmũ qͣm isti
accipiend sit illud qͦd dns ait uid¬
ierłem. & ñ sit fc̃m qͦd uoluit qr ipsa
noluerit.s potiꝰ illa qͥde filios suos ab
ip̃o colligi noluit. q̃ tñ uolente filios eiꝰ
collegit ipse om̃s quos uoluit. qr in cło
uoluit & ñ fec̾ s om̃a que ẽq uoluit¬

Expanded text:
perata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omfilios Jerusalem voluit, et non fecit? An ed audiamus solutionem, ac primum quomodo accipiendum sit illud quod Dominus ait vidHierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo voluit et non fecit, sed omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝙ malũ dr bñ ordinatũ. & loco suo
põitũ. eminentiꝰ cõm̃dat bõa umagis
placeant. ⁊ laudabiliora sint. du cõꝑãt᷑
malis: Eo mala unuisitati ualent.
& faciẽtibꝰ sua ꝓpria. uel patientibꝰ
bonum. dũ bona magis placent. ⁊ lauda¬
biliora existũt. Ip̃is o̾e facientibꝰ ex mał
quȩ faciũt int̾łu bona uenuũt. si .ẜ. ꝓpo¬

Expanded text:
um dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint, dum comparantur malis. 9. Quod mala universitati valent, et facientibus sua propria, vel patientibusbonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
responđnt. dicñtes.dm nec uelle mala
fieri. nec uelle ñ fieri. uel nolle fieri.s
tm̃ ñ uelle fieri. Si u uellet ea fieri uel
auctor maloꝵ. Non ẽ aut̃ actor maloꝵ:¬
mala fieri. ł uellet ñ fieri. & tñ fierent.
uoluntatis effectu impediretur. Idẽoq
ñ concedunt dm uelle mala fieri. ne
maloꝵ auctor intelligat᷑. Nec ocedũt
ꝑmisor maloꝵ monstretur Nñ & exmm¬

Expanded text:
respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel auctor malorum: non est autem auctor malormala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt permissor malorum monstretur. Unde et Evan
Abbreviated transcription (Latin):
uult aliqͥd fieri qđ ñ fiat. neq non fie¬
ri qđ fiat. hite mala di uolũtate fiãt.¬
sibi contͣdic̾e inueniunt᷑. Alii a dicũt
mala. Alii uͦ qͦd nec uult mala ẽẽ nec
fat̃ntur.dm mala ñ uelle. Ntͥq uero

Expanded text:
vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fieri quod fiat. 4. Utrum mala Dei voluntate fiasibi contradicere inveniuntur. Alii enim dicunt mala. Alii vero quod nec vult mala esse nec fatentur Deum mala non velle. Utrique vero
Abbreviated transcription (Latin):
tens: c̾tũ est ñ posse fieri mala. ł ẽẽ.
te posset ab aliquo mału fieri. eum
scͥptũ sit: uoluntati eiꝰ quis resistit:
Supͣ &̾ dixit᷑ auẽ. qr necẽe ẽ fieri si uoSedã¬
luerit. S uult mala fieri. aut ñ fieri.
Si uult ñ fieri . ñ fiũt. fĩit aut̃. Hult qͥ
fieri. Item bonũ ẽ mala ẽẽ. uł fieri. Alio¬
qum sũme bonus ñ ꝑmitt̾et ea fieri.
mala. nullo mͦ ẽẽ sine̾nt᷑. ab õĩpot̃nti

Expanded text:
tens, certum est non posse fieri mala vel esse  et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? etiam dixit Aug. quia necesse est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. mala, nullo modo esse sinerentur ab Omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
homo. s uniꝰ hominis sũt. In illa uͦ
sũma tͥnitate. cuiꝰ ħ imago ẽ. ñ uniꝰ di
sunt illa ta . s unꝰ ds̃ ⁊ tres sunt ille ñ
sunt. ł in hoĩe sunt. S nũqͥd possumꝰ
dicere tͥnitatẽ sic ẽe in deo. ut aliqͥd dĩ
tatis ita gerit similitudinem. ut ex
maxima parte sit dissimilis. Sciendu
ligit. ac diligit se: s qr potest ⁊̃ me¬
minisse. & intellig̾e. & amare illũ.
a qͦ facta est. Alia assignatio tͥnita

Expanded text:
 hominis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus; et tres sunt illae pesunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Deitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sciendumligit, ac diligit se; sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare illum a quo facta est. 18. Alia assignatio trinita
Abbreviated transcription (Latin):
& amor eiꝰ. Cũ g se nou̾ mens. & amat
se. manet t̾uitas .s. mens. amor notitia
eoꝙ in aĩa excellentius est. Qmͦ di¬

Expanded text:
et amor ejus. Cum se noverit mens, et amat se, manet Trinitas, scilicet mens, amor et notitia. quod in anima excellentius est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illa tria meminit. intellig̃. dilig.
qui nec memoria ẽ. nͨ intelligẽtia.
u̾ sũme simplicitate nature. que
sunt. pat᷑. & filiꝰ. & sp̃c sc̃s. & hee tres¬
unus d̾s est. Aliud est itaq tͥnitas
res ipsa. aliud imago trinitatis in re
alia. ꝑꝑ quã imaginẽ : illud in qͦ st̃
que ẽ homo hñs illa tͥa una ꝑͣ ẽ¬

Expanded text:
a illa tria memini, ego intelligo, ego diligo, qui nec memoria sum, nec intelligentia, vero summae simplicitate naturae, quae sunt, Pater, et Filiunus Deus. Aliud est itaque Trinitas res ipsa, aliud imago Trinitatis in re alia: propter quam imaginem etiam illud in quo sunt est homo habens illa tria, una pe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate & fine ex quo & ipsa¬
ost p̃dicta
de uoluntate. eiꝰq fine disse̾nd̃ ẽ.
Sciend̃ ẽ gͥ ꝙ ex fine suo. ut ait auꝙ̃ q̃
uoluntas cognoscitur utrum recta. an
praua sitsfinis autem bone uoluntatis
beatitudo ẽ. uita et̾na. ds ipse. Alale uͦ.

Expanded text:
QUO ET IPSAost praedicta, de voluntate ejusque fine disserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vita aeterna, ipse Deus. Malae vero
Abbreviated transcription (Latin):
tione carnali. ut non referatur ad cari¬
tatem. q̃ ẽ dilectio di & ꝑximi. ñ du
fieri uideatur. Tunc enĩ recte fiuint.
que ds mandat. & quȩ consilio mon&
cum referuntur ad dilectionẽ d̃i & p¬
ximi łlis uerb̃ aꝑte insinuatur. quis
sit rectus finis uoluntatis. siue acti
i i gͦ caritatem sibi ponit finem. dm̃
sibi ponit finem. uñ & xpͣm finem
& recte dr xp̃c finis legis ad iustitiam. ꝙ
ut ait aug̃ in libro sentñtiarũ ꝓsꝑi. mnͦ
quo spes se ext̃ndat. Finis fideltũ x ẽ ad
hab& qͥ possit amplius inuenire. s hab
id in qͦ debeat ꝑmanere. finis ꝙ rectus
bone uoluntates unũ hnt finẽ & tñ
queda bone diuersos fines sortiunt᷑.
e d Queritur utrum om̃s
bone uoluntatis unũ tm̃ habeant
qͥ tam̃ referuntur ad finẽ illius uolunta¬
tis qua uolumus beate uiuere. & ad eam
ꝑuenire uitam. que non referatur ad
aliud. s amanti ꝑ se ipsa sufficiat qm ad
mod ĩudndi finem h̃t uisionẽ. & uolun¬

Expanded text:
eratur ad charitatem quae est dilectio Dei et proximi, nondum fieri videatur. Tunc enim recte fiunt quae mandat Deus, et quae consilio monet, cum referuntur ad dilectionem Dei et proximi. His verbis aperte insinuatur quis sit rectus finis voluntatis sive actionQui ergo charitatem sibi ponit finem, Deum sibi ponit finem; unde et Christum finem  Christus finis legis ad justitiam, quia, ut ait Aug. in libro Sententiarum Prosperi, quo spes se extendat. Finis fidelium Christushabet quo amplius possit venire, sed habet id in quo debeat permanere. Finis ergo rectbonae voluntates unum habent finem; et tamen quaedam bonae diversos fines sortiuntur. Sed quaeritur utrum omnes bonae voluntates unum tantum habeant qui tamen referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam, quae non referatur ad aliud, sed amanti per seipsam sufficiat, quemaddendi finem habet visionem, et volun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aliud ẽ fornic̃o. aliud stuprũ.
aliud adult̾iũ. aliud incestꝰ aliud raptꝰ.
fornic̃o licet sit gn̾s om̃is illiciti coitus
qͥ fit extͣ uxorẽ tñ sꝑalit̾ intelligit᷑ in usu
uiduarũ. ł meretcũ ł concubinaruar
tuprũ ꝓͥe ẽ uirginũ illicita defloratio.
uiolent᷑ a domo pr̃is educit᷑. uͥ corrupta in
uxorẽ ħat᷑ siuie puellȩ siue par̃ntibꝰ uis il¬
lata ꝯstit̾it. Hic moete multat᷑. s si ad ȩx¬

Expanded text:
d aliud est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Fornicatio, licet sit genus omnis illiciti coitus qui fit extra uxorem, tamen specialiter intelligitur in usu viduarum, vel meretricum, vel concubinarum. Stuprum proprie est virginum illicita defloratio. violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctat
Abbreviated transcription (Latin):
timonii sint. remoto amore. timore: p̃cio.
& om̃i malo studio. p̃dicto mͥdo firma
iunt. sine mora ꝯiugia dissoluant᷑. Con¬
sangͥneos uͦ ext̾neoꝵ nullus accuset. ł ꝯsã¬
fec̾it ab antiquioribꝰ & u̾acioribꝰ quibꝰ ꝓ¬
pinquitas nota sit. ep̃c canonice ꝑqͥrat.¬

Expanded text:
t veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consaint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanfecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus ca
Abbreviated transcription (Latin):
finis m fc̃a ẽ & ego illi. Sꝑualis ꝓximitaᷤᷤ
ẽ int̃ compatrẽ. & cõmatrem. & int̾ eos
quoꝵ unꝰ alt̾m de sacͦ fonte leuauit. ł in
catherizatione. aut inconfirmatione
tenuit. Est ã int̃filios eiꝰde hõiscarnaleᷤ.
ox sꝑuales. Qui sint filii spiritua
praitua les filii st̃ le

Expanded text:
imitas est inter compatrem et commatrem; et inter eos quorum unus alterum de sacro fonte levavit, vel in catechizatione aut Confirmatione tenuit. Est etiam inter filios ejusdem hominis carnales et spirituales. 2. Qui sint filii spirituales. Spirituales filii s
Abbreviated transcription (Latin):
nationis uocabula dissoluant᷑. ł si susce¬
pte soboles pꝰsunt legittime. ad pͥores
uiri cognationis tnsire copłam. Si una
pꝰse fieri cͥd̃ndu ẽ. Porro uno defuẽto un
suꝑstite asfinitas ñ delet᷑ nec alia copła
uaset. s nec alt̾iꝰ ꝯuictionis soboles pla¬
cet ad affinitatis pͥoris uiri consortiuaa
tñsire. Siqͥs gͥ saclego & temerario ausr
indefuncto quęrit ꝓpinqͥtatẽ extingue.
ł sub alt̾o asfinitatis uocabła dissipare.
ł susceptas soboles alt̾iꝰ copłe ꝓpinqͥtati
pͥoris c̃dit legittime sociari. hic negat
mo uiro. uxor exꝰ alii nupserit. filios de
sedõ uiro gnitos duce uxores de cognati¬
one pͥoris uiri. qr filii mediante matre.
ad cognationẽ pͥoris uiri ꝑtinẽt. cũ q̃mat̾
eoꝵ una caro ertit̾at. Hloc id̃ &̃ ĩnocñtiꝰ

Expanded text:
nationis vocabula dissolvantur; vel si suscenationis vocabula dissolvantur; vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Si una posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic negat mo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc idem etiam Innocentius
Abbreviated transcription (Latin):
& uxorem ueniũt. Defũcta uxore ł uiro
ñ separnt᷑. In . iii. ã ꝓpinqͥtate. ñ licet uxo¬
rem alt̾iꝰ acciꝑe. pꝰobitũ eiꝰ. Eqͣlit̾ uir iun¬
gatur in matͥmonio eis qͥ s ꝯsangͥnei st̃.
&̾ uxoris sue osangͥneis. pꝰ mortẽ uxoris.
ẽ i relictã patris uxoris sue relictã fr̃is
uxoris sue relictam filii uxoris sue. nemo
sibi inmatͥmoniũ sumat. relictam uxo¬
rem ꝯsangͥneoꝵ. uxoris sue usq in t̾tiã
uarie de affinitates obseruatione locũt᷑.
auctores. alii enĩ usq ad .uii. gͣdũ eã
obseruari sanctiunt. alii ũ in .xuͦ. ł uii.¬
mat̾monia ꝯtcta ñ diuidũt. S illi u̾i¬
tatis rigorem. isti mĩȩ dispensationẽ
in copła affimum usq ad .iii.gͣdu. sic̃
gg dispensaũ in .iiiͦi. gdu osangͥnitatĩ.
sebit. Sede apłicam olulere deciusti:
si mulier copła nuptiali extͣneo uiro diũc¬
ta cognationi eiꝰ ꝑtineat. si eo defu̾cto
cognatio maneat ł si sub alio uiro cog¬

Expanded text:
iro, non separentur. In tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. est ut relictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam r. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; alii vero in quimatrimonia contracta non dividunt. Sed illi veritatis rigorem, isti misericordiae dispensationem in copula affinium usque ad tertium gradum; sicut Greg. dispensavit in quarto gradu consanguinitatis. s: Sedem Apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro conjuncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat, vel sub alio viro cog
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑͣ. qr taliũ ꝯiũctiones uocant canoneᷤᷤ
ꝯiugia. uͥ deꝑsonis agt̃. Quarũ testimonio
ꝯsangͥneoꝵ sit dimenda ꝯiunctio. Unde
ꝯsangͥnitatẽ firmau̾int. ł ip̃i forte ofessi
fu̾int ꝯiugia dissoluant᷑. Si uͦ neutrũ ꝯti

Expanded text:
 quia talium conjunctiones vocant canones conjugia, ubi de personis agitur, quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda conjunctio. Unde  firmaverint, vel ipsi forte confessi fuerint, conjugia dissolvantur. Si vero neutrum contig
Abbreviated transcription (Latin):
renatis p̃stari debet. Panis ille corꝑalis
ppłm antiquũ ad t̾ram ꝓmissionis ꝑde¬
uñ recte uiaticum appellat᷑. qr inuia
nosreficiens usq in patͥam deducit.
Sic̃ gͦ in mari rubro figura bab̾mi p̃cẽ¬
sit. Ita in manna significatio dnici cor¬
ꝑis. ħ duo sac̃menta demonstrata sũt
bolo. & a pecc̃o uenit. sic̃ ifrłitas ꝑsang¬
nen agni paschał abext̾minatore. &¬
ꝑ aꝗͣ maris: ab egiptiis lib̾auit. Huiꝰ õe
sac̃menti ritum melchisedech ostendit
uͥ panem & uinũ abrahe obtulit. Unde

Expanded text:
renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per deUnde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari Rubro figura Baptismi praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta demonstrata sunt bolo et a peccato; sicut Israelitas per sanguinem agni paschalis ab exterminatore,  Rubri ab Aegyptiis liberavit. Hujus etiam sacramenti ritum Melchisedech ostendit, ubi panem et vinum Abrahae obtulit. Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ spũ ale est. temꝑale ac iusibile bonũ
pͥus dedit. inuisibile aut̃ & em̃nũ ꝓmisit.
& m̾itis querend ꝓpõuit. Ad illius aut̃
hominis inditer qua pot̾at int̃ bonũ &
malum dise̾nere: p̃ceptũ addidit obedi¬
ꝓmissum obtineret: ut ꝑm̾itũ ueniret

Expanded text:
le, temporale ac visibile bonum prius dedit; invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. Ad illius autemhominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedi, et promissum obtineret, ut per meritum veniret
Abbreviated transcription (Latin):
hitionẽ / De ħ aut̃ statu tͣnsferendꝰ erat cũ
uniu̾sa pꝰteritate sua. ad meliorem digni¬
prẽq statũ. uͥ celesti & et̾no bonoin celis
sͥ parato frueret᷑. Sic̃ i ex duplici nat᷑a
opactꝰ ẽ. hõ: ita illi duo bona ꝯditor a pͥn¬
cipio p̃paraũ. unũ temꝑale. alt̾m et̾nũ.
unũ uisibile. alt̾m inuisibile. unũ carni

Expanded text:
ditionem. De hoc autem statu transferendus erat cum universa posteritate sua, ad meliorem dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavit: unum temporale, alterum aeternum; unum visibile, alterum invisibile; unum ca
Abbreviated transcription (Latin):
lierem tẽptaũ. in qua minꝰ qͣm in uiro
rõnẽ uigere cognouit Eiꝰ n malicia ad
temptandã uͥtutẽ timida. hũã nat᷑am
in ea parte uͥ debilior udebat᷑ agõssa ẽ.
It si forte illic aliquatenꝰ p̃uał&. post¬
modum fiducialtꝰ ad alt̾am que robꝰtior
suit pulsandam. uł potiꝰ subuertendam
aeceđ& Primũ gͥ solitariã feminã ex¬
plorauit. ut in ea pͥmũ oẽm uim sue tẽp

Expanded text:
n qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem su
Abbreviated transcription (Latin):
fectus &̃ homo fuit.
De intelłntia p̃missoꝵ uerboꝵ.
See Nerba ambrosii pia diligntia
inspicienda sunt quȩ ex parte hõiᷤ
ignoiantiam instruũt & illuminant.
ex parte errandi fomitẽ male intellecta
ministrantillis & enĩ eiudnt̾ tͣdit᷑ duos
in xͦ eẽ pͥncipales sensus. siue geminã sapi¬
entiam. Neq io unitas & singłaritas ꝑͦ¬
diuidit᷑. S iuxta duas nat᷑as. duas hab&
sapĩas. Unam ñ c̾atam. s genitam. que
ipse ẽ. Alt̾am non genitam. sed c̃atam ⁊
ꝑ grͣam ei collatam Nam ysaias de eo
p̃stestatur. requiescet suꝑ eum sp̃c sapĩe

Expanded text:
erfectus etiam homo fuit. 4. De intelligentia praemissorum verborum. Haec verba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neqdividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram non genitam, sed creatam, et per gratiam ei collatam. Nam Isaias de eo protestatur, c. 11: Requiescit super eum Spiritus sapie
Abbreviated transcription (Latin):
diuidimꝰ. Num qͥd cum in eo imaginẽ
di. crucẽq ueneram᷑. diuidimꝰ eum:
Apłe c̾te qui de eo dixit qm̃ꝰ & si eruei¬
fixus ẽ ex infirmitate nr̃a. uiũ tn ex iͥ¬
tute dĩ. ip̃e dixͣ. qr ñ di̾isꝰ ẽ xp̃c. Nũqͥd¬

Expanded text:
dividimus? Nunquid cum in eo imaginem Dei crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate, vivit tamen ex virtute Dei , ipse dixit: Quia non divisus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i suscepit capacem. diuidimꝰ eum:
N on enim ip̃e ds̃ uerbum. ꝓ aĩa rationa¬
li. & intellectus capaci. in carne sua fu¬
it. s aĩam rationalem. & intellectus ca¬
pacem. & ip̃am humanam. & eiꝰd̃ sub̃e¬

Expanded text:
ri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem sub
Abbreviated transcription (Latin):
Non pot̾at confortari uirtus dĩ. nec c̃sc̃e
ds̃. nec altitudo sapĩe dĩ impleri. Que
qͥ implebatur. erat non dei s nr̃a sapĩa.
Nam qͦm᷑ implebatur: qui ut omĩa im
pleret descendit ꝑ quem aut̃ sensũ dix̃¬
ysaias. ꝙ patrem puer nesciebat. aut
matrem: Scͥptum ẽ enĩ pꝰꝗͣ sciat puer
patrem. aut matrem. accipiet spolia
culta non fallunt. exꝑs aut̃ agnitiõis
infantia. ꝑhumanam utiq in pruðn
sensus. aut geminam sap̃iam xͦ tͥbui

Expanded text:
Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei impleri. Quae ergo implebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia ipleret descendit ? 74. Per quem autem sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtuteculta non fallunt: expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudensensus aut geminam sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ꝓfec̾it. sic̃ etate hom̃is
humane. suscepit sensum hominis. s
ñ sensu carnis fu̾itꝰ inflatus. sensu hõĩs
aĩam dix̾it᷑ turbatam. Sensu hominiᷤ
esuriuit. & rogauit. Sensu hominis

Expanded text:
is humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu hominis
Abbreviated transcription (Latin):
mundu fac̾e. cãm querit uoluntatis
dĩ. Oĩs aut̃ causa efficiens maior ẽ eo.
qd efficitur. Nicħ ã maiꝰ est uoluntate
dei. Non eͦ eiꝰ causa quer̃nda ẽ. lde in
li. otͣ manicheos. Si qͥ dixeruit. ꝗͥ pla¬
cuit deo facere cełu & t̃ram: respondn¬
du ẽ eis. Q uoluntatẽ dĩ nosse desid̾ãt.
causas & uoluntatẽ dĩ scire queruił:

Expanded text:
quaerit voluntatis Dei. Omnis autem causa efficiens major est eo quod efficitur. Nihil autem majus est voluntate Dei. Non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos, si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis: Qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire q
Abbreviated transcription (Latin):
satis factionem expleu̾it.cet̾is tacitis.
ñ ꝑillo pecẽo amplius iudicandꝰ est.
tt᷑m iudicatur. bis in idip̃m iudicat ds̃
& ꝯsurget duplex t̾bulatio. Detnũo¬
tet intelligi. qui p̃sentibꝰ
suppliciis ꝯmittant᷑ in bonũ. & sic ꝑse¬
uerant. suꝑ qͦs ñ consurgit duplex tri¬
bulatio. Qui uͦ int̾ flagella duriores
& det̾iores funt. ũ pharõ p̃sentibꝰ et̾na
nere flagella: qr qͥda ħ flagellisemen¬
danturꝰ alii hͥ & ĩ et̾nũ puniuntuꝵ

Expanded text:
in satisfactionem expleverit, caeteris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Stantum intelligiiciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna nere flagella, quia quidam hic flagellis emendantur, alii hic et in aeternum puniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ puniunt᷑: ñ ult̾iꝰa do punienda. Nã
& si suꝑ eunde locũ ieron dicat. egiptioᷤ.
& isrłitas. a d̾o temꝑałr punitos. ne in
et̾num punirent᷑. non est tam̃ de oĩbꝰ
generalit᷑ intelłndu. Ait a sic. Qd genꝰ
hũanũ diłuuio. sodomitas igne. egip¬
inet̾nũ puniret. qr ñ iudicabit .d .b. in
idipsuaa. Q gͥ puniti sunt. pꝰea ñ puni¬
entur. Alioqͥn mentitur sc̃ptura. ꝙ ne

Expanded text:
liter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem locum Hieronymus dicat Aegyptios et Israelitas a Deo temporaliter punitos ne in aeternum punirentur, non est tamen de omnibus generaliter intelligendum. Ait enim: Quod genus humanum diin aeternum puniret, quia non iudicabit Deus bis in id ipsum. Qui ergo puniti sunt postea non punientur; alioquin mentiretur scriptura, quod
Abbreviated transcription (Latin):
su peccantes freqͣnt̾ surgere diffit̾nt᷑.
ita eisdẽ illoꝵ oppinio elidit᷑ qui płibꝰ
irretitum pec̃cis asserunt. de uno uere
penitere.eideq ueniã a dno oseqͥ pos¬
se.sine alt̾ius penit̃ntia. Qđ &̃ auctori¬
tatibꝰ astruere conantur. Ait enim

Expanded text:
su peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poenitentia. Quod etiam auctoritatibus astruere conantur. Ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ t̃rene natiuitatis. manẽs
sibi di natura susceꝑat. gen̾is sui
potestatẽ in habitu assumpte humi¬
tam. ⁊ naturã assumps isse naturã.
qͥd a plerisq negat᷑. Itẽ in eode.
ANumqͥd unigenito ꝯtumelia ẽ patrẽ
sibi in nascibiłe đm ẽẽ. cũ exinnasci¬
bili natiuitas unigenita ĩ naturã
unigenitã subsistat. Eece & ħ dĩc
unigenitã naturam. Quomodo sint
iteiligenda premissa uerba

Expanded text:
militatem terrenae nativitatis manens militatem terrenae nativitatis manens sibi Dei natura susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humiram assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam. 8. Quomodo sint intelligenda praemissa
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam. Quod uidetur pdictȩ
expositione̾ contRa RIUA
uic u id etiã contͣriũ ẽe uide¬
re gen̾antis ẽ. Cũ gͦ filiꝰ ẽentiã hãt.
tota enĩ in eo ẽ diuina ẽẽntia. uidet᷑
ꝙ ipsa diuina ẽẽntia nata sit. Idem
nec enĩ aliud ꝗͣ d̾s subsistit. ꝙ ñ ali¬
unde qͣm de deo subsistit. Ecce hic
dic̃ natiuitatẽ di ꝓfectã ex natura.
& ita uidetur ex his u̾bis atq p̾dic¬
tismat᷑a di. & genita. & genuisse.
QQͦa aꝑtiꝰ dic̃ in libͦ.ix. de tͥnit̾. Nos ĩqͥt
unigenitũ đm in forma dismanen¬
tem in natura di mansisse ꝓfitem᷑.
nͨ unitatẽ forme seruilis. in nat᷑am
diuine unitatis refundimꝰ. nͨ rursũ
corꝑali insinuatione. patrẽ in filio
p̃dicamꝰ. s ex eo eiꝰde generis genitã
naturam. naturalit̾ in se giognentẽ
habuisse naturã. q̃ in forma nature
se gignentis manens. formã nat᷑e
& infirmitatis corꝑał acceꝑit. Nõ u
defecerat dĩ nat᷑a. ne ẽẽt. s in se hu¬

Expanded text:
stantiam. 7. Quod videtur praedictae expositioni contrarium. Huic vero etiam id contrarium videre generantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentia nata sit. Item nec enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce hic dicit nativitatem Dei provectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, unigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat natura, ne esset: sed in se hu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ei caritate adherere. au̾ti.odio ha¬
bere.ł inuidẽ. Inuidie nãq mat᷑ ẽ suꝑ¬
bia. qua uoluer̃t se parificare deo. Inc̃¬
uersis qͣi inspeculo. reluc̾e cepit dĩ sapĩa
appõita. Isti uͦ st̃ excecati. ñ inmissioe
malicie. s desertione gr̃e. a qua deserti
nͣ boni erant. ut sint alii supͣ illud bonũ
ꝑiustitiã boni. alii illo corrupto ꝑculpã
mali. Conu̾sio iustos fec̃. & au̾sio inius¬
tos. Utq fuit uoluntatis. & uolunt.s

Expanded text:
fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qapposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
ei conueñ genuisse filiũ. Hatura gͥ di¬
uina si pater ẽ genuit filiũ. si uͦ ñ ge¬
nuit pat̃ ñ ẽ. S quis audeat dic̾e aut¬
qͦd ipsa genuit filiũ. aut qͦd ipsa pat᷑
ñ sit. Si aut̃ ipsa pat̃ est. nͨ filiũ genu¬
it. ñ ẽ ꝙͦ idem dicere. aliqͥd ẽẽ patrẽ. &

Expanded text:
ei convenit genuisse filium. Natura ergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere al
Abbreviated transcription (Latin):
ic Queri pͥ utrũ pͥetates. sio¬
quas hylariꝰ supra assignauit.s.
sint ille eede pͥetates. quas anq̃ suꝑtꝰ
distincit dicens. ꝓͥũ ẽẽ paiͥs qͦd genuit
utrũ & iste sint ille q̃ dnr pat̾nitas. fi¬
liatio. ꝓcessio. Uidetur ꝙ ñ sint eedẽ
pͥetates quas ponit hylarius. ⁊ ille qͣs poñ¬

Expanded text:
ic quaeri potest utrum proprietates quas Hilarius supra assignavit, scsint illae eaedem proprietates quas Aug. superius distinxit, dicens proprium esse Patris quod genuit utrum et istae sint illae quae dicuntur paternitas, filiatio, processio. Videtur quod non sint eaedem proprietates quas
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ sc̃s. In multis enim relatiuis hoc
contingit. ut ñ inueniat᷑ uocabulu.
quo sibi uicissim respondeant. Cũ e
mis dice patrẽ doni. aut filiũ doni.
S ut ħ uicissim respondeant᷑: donũ do¬
natoris. & donatort̃ dom qi ħ potuit

Expanded text:
spondent; in multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo mus, Patrem doni, aut Filium doni; sed, ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; donat
Abbreviated transcription (Latin):
N atiuitas inqͥt di. ñ pot̃ non eam. de
qua ꝓfecta ẽ tenere nat᷑am. Non enĩ
aliud qͣm ds̃ subsistit. qͦd ñ aliunde
qm de d̾o subsistit. Ecce his u̾bis aꝑit᷑
neratio. pr̃at eẽntiã filio. & de utͦq ꝓ
cessio. pr̃at ẽẽntiã sp̃ui sc̃o. Non qr
ille ẽẽntia sit filiꝰ. & iste eẽntia sit¬

Expanded text:
m de qua profecta est, tenere naturam. Non enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce his verbis aperineratio praestat essentiam Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille e
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ princeps aliqͥs ł diabłc aliqͥd iusse¬
rit. ł suaserit contͣ dm. tẽ resistñđu ẽ.
potestati in libꝰ de natura bon̾i ait̃.
Si illud iubeat potestas ꝙ non debes
face. hic sane contẽpne potestatem ti¬
mendo potestatẽ maiorem. Ip̃os hũ aru
rerum gradus aduerte. siqͥd iusserit
curator. numqͥd faciend ẽ.si contra
ꝓ consulem iubeat. Nursum siqͥd ip̃e
ꝓconsul iubeat. & aliud iubeat imꝑa¬
tor. Numqͥd dubitatur illo contẽpto
illi eẽ seruiendu: Gͣsi aliud imꝑator.
aliud ds̃ iubeat. contempto illo obtẽ¬
ꝑandu ẽ deo. Potestati gͦ diabłi. uel
hominis tc̃ resistamꝰ. cũ aliqͥd contͣ
dm gesserit. in qͦdi ordinationi ñ re¬
sistimus. s obtemꝑamꝰ Sic enĩ d̾s p̃ce¬

Expanded text:
vero princeps aliquis, vel diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendum est. potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid jusserit procurator, numquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. qua illud pece̾m ẽe traditur.
oppugnatio fratnitatis post agnitionẽ.
& inuidntia gr̃e pꝰ reconciliationem.
ꝙ species quedam obstinationis intelligi
ibi fore. nec asserñdo se dixisse aꝑit ita
re me dixi. S tñ addñdu fuit. si in hac
scelerata m̃tis ꝑuersitate finerit hãc
uitã. qm̃ de qͥcumq pessimo in hac ui¬

Expanded text:
ta est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, re me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis peuitam, quoniam de quocumque pessimo in hac ui
Abbreviated transcription (Latin):
piditatem nocendi ꝑ se ħt. potestatẽ
autem ille non dat. non habet. Iõq dia¬
błs añꝗͣ aliquid tolleret iob. dicebat
dño. mitte manũ tuam .i. da potesta¬
tem. qr &̃ noẽntiũ potestas ñ ẽ nͥ a dõ.
ranni ꝑme tenent terrã. Nñ & iob de
dedi eis regemꝰ in ira mea. Nocñdi a¬
Potestas autẽ. ñ ẽ nͥ a deo. Et hoc abdita
aptaq iustitia. Nam potestatem dia
bolo datam. iustos ds̃ fac̃ suos. De hoc
&̃ gõ in moralibꝰ ait. Tumoris elatio.
ñ potestatis ordoin cͥmine ẽ. Pot̃ntiã
ds̃ tͥbuit. elationẽ u potñtiȩ malicia
dampnatur. His auctoritatibꝰ aliisq
plurimis euidnt̾ ostñdit᷑. ꝙ ñ ẽ potestas
boni uel mali. cuic̃q nͥ a dõ equo. & si
te lateat equitas. An aliq̃n resistudu
sit potestati.¬
ic oritur questio non transilien¬
da silentio. Dictum ẽ enim supͣ¬
ꝙ potestas peccandi. & nocendi. ñ est
homini ł diabło nͥ a deo Apłc autem¬

Expanded text:
piditatem nocendi per se habet; potestatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. ranni per me tenent terram . Unde Job de Dedi eis regem in ira mea . Nocendi potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaqubolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestatic oritur quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diabolo, nisi a Deo. Apost
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ in sp̃m scm derelinquere d̾nr
qui suam maliciam dĩ bonitatẽ suꝑa¬
re putant. & iõ penit̃ntiam ñ assumũͣt.
& qui iniquitati tam ꝑtinaci m̃te in¬
placet malicia ꝑꝑ se sic̃ piis bonitas.
Istinimia ꝑtinacia. & p̃sumptione
peccant autumtes dm̃ ñ ẽẽ iustum.
Illi desꝑatione dm̃ non bonũ estimant.
tollentes in ħ turbulentissimo iniqͥta¬
tum mari. portum diuine indulgñ¬
tiȩ. quo se recipiant fluctuantes. atq

Expanded text:
nquere dicuntur, qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inplacet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
nus grauatur t̃reni corꝑis pondere tan¬
tomagis hac eẽt p̃dita facultate. Non
gͥ homo ł angls̃ a se uoluntatẽ bonam
hr̃e pot̃.s malam. Simiłr & de pot̾na
inquiunt ꝑsimilitudinẽ uoluntatis
depotñtia boni & mali disserentes. ꝙ
illa sit aͣdo. ñ ista. Auctoritatibꝰ astruit
potñtiã peccandi ẽẽ a deo.
ed pluribꝰ scõꝵ testimoniis indu¬
bitant᷑ monstratur ꝙ potestas ma¬
La deo ẽ a quo ẽ om̃is potestas sAit enĩ

Expanded text:
nus gravatur terreni corporis pondere, tannus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentiam peccandi esse a Deo. Sed pluribus sanctorum testimoniis indubitanter monstratur quod potestas mali a Deo est, a quo est omnis potestas. Ait enim