comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dĩ intra uos ẽ Intͣ nos uͦ nicħ
aliud potest ẽẽ quã scientia aut
ignoratio ueritatis uł uicioꝵ ami¬
citia uł uirtutũꝑ quȩ aut diabo¬
lo aut xp̃o regnũ paramꝰ in
corde Cuiꝰ etiã regni qualitatẽ
describit apłs: ita dicens Non est¬
enĩ regnũ dĩ esca et potus. s iusti¬
cia et pax. et gaudiũ in sp̃ũ sco:
Itaq si regnũ dei int᷑ nos ẽ. et ip¬
sũ regnũ dei iusticia. et pax. &
gaudiũ ẽ: gͦ qui in istis conmnorat᷑.
sine dubio in regno dei ẽ & econ¬
trario illi qui in iniusticia. et dis¬
cordia. et tͥsticia mortẽ oꝑante. uer¬
sant᷑: in regno diaboli et in infer¬
no ac morte sunt constituti his
enĩ indiciis: uł dei. uł diaboli dis¬
cernit᷑ regnũ Et re uerasi sublims
mentis in tuitu consideremꝰ sta¬
tũ illũ. in quo degunt cęlestes illȩ¬
suꝑneq uirtutes. que uere in reg¬
no dĩ sunt : qui aliꝰ ẽẽ credendus ẽ.
quã ꝑpetua uigisq leticia᷑ Quid

Expanded text:
num dei intra nos est. intra nos uero nihil aliud esse potest quam scientia, ant ignoratio ueritatis et uel uitiorum amicitia uel uirtutum, per quae aut diabolo aut Christo regnum paramus in corde. cuins etiam regni qualitatem describit apostolus ita dicens: non enim regnum dei est esca et potus, sed iustitia et pax et gauditaque si regnum dei intra nos est et ipsum regnum dei iustitia et pax et gaudium est, ergo qui in istis commoratur sine dubio in regno dei est, et e contrario illi qui in iniustitia et discordia et tristitia mortem operante uersantur, in regno diaboli et in inferno ac morte sunt constituti. bia enim indiciis uel dei uel diaboli discernitur regnum. et re uera si sublimi mentis intuitu consideremus statum illum, in quo degunt caelestes supernaeque uirtutes quae uere in regno dei sunt, qui alius esse credendus est quam perpetua iugisque laetitia? quid
Abbreviated transcription (Latin):
tissimẽ racione cognoscit᷑ Nã uo¬
luntas dñi possessionẽ cordis nr̃i.
ñ uiciis s uirtutib naturalit̾ depu¬
tauit: Quȩ post p̃uaricationẽ adȩ
insolescentib uiciis. id.ẽ. popłis cana¬
neis. a ꝓpria regione depulsȩ: cũ
eis rursũ ꝑ dĩ grãm. diligentia
nr̃a ac labore fuerint restitutȩ
ñ tam alienas occupasse terras. quã
ꝓprias credende sunt recepisse: De
his octo uiciis et in euangłio ita

Expanded text:
tissima ratione cognoscitur. Nam votissima ratione cognoscitur. Nam voluntas Domini possessideputavit. Quae post praevaricationem Adae insolescentibus vitiis, id est, populis Chananaeis a propria religione depulsae, cum eis rursum per Dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas occupasse terras, quam proprias credendae sunt, recepisse. De his octo vitiis et in Evangelio ita
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia conculcabat: humilitas honesta¬
bit E ita his singłis uiciis expulsis:
eoꝵ loca id. ẽ. affectus. uirtutes contͣ¬
riȩ possidebunt: quȩ filii ifrłis. id. ẽ.
animȩ uidentis dm̃ ñ inmerito nũ¬
cupant᷑. Qui cũ uniu̾sas cordis expule¬
rint passiones: ñ tam alienas possessio¬
nes ꝑuasisse. ꝗͣ ꝓpͥas recuꝑasse creden¬
di sunt Ecenĩ quant̃ docet uetꝰ tͣditio.
has easdẽ terras chananeoꝵ. in quas¬
introducunt᷑ filii isrłis. filii sech fue¬
rant quondã in orbis diuisione sortiti:
quas deinceps ꝑ uĩ atq potentiã
posteritas cham ꝑuasionis iniquita¬
te possedit: In quo & dĩ iudiciũ rec¬
tissimũ comꝓbat᷑: qui et illos de alie¬
nis locis quȩ male occupauerant
expulit: & istis antiquã patrũ poᷤ¬
sessionẽ que ꝓsapiȩ eoꝵ in diuisiõe
orbis fuerat deputata. restituit:
Quȩ figura in nob̾ quoq stare rec¬

Expanded text:
superbia. conculcabat, humilitas honestasuperbia. conculcabat, humilitas honestabit. et ita singulis uitiis expulsis eorum loca, id est adfectus, uirtutes contrariae possidebunt, quae filii Israhelis, id est animae uidentis deum non inmerito nuncupantur. qui cum uniuersas cordis expulerint passiones, non tam alienas possessiones peruasisse quam proprias recuperasse credendi sunt. Etenim quantum docet uetus traditio, has easdem terras Chananaeointroducuntur filii Israel, Sem filii Noe fuerant quondam, in orbis divisione, sortiti; quas deinceps per vim atque potentiam posteritas Cham persuasionis iniquitate possedit, in quo et Dei judicium rectissimum comprobatur. Qui et illos de locis alienis quae male occupaverant expulit, et istis antiquam patrum possessionem quae prosapiae eorum in divisione orbis fuerat deputata restituit. Quae figura in nobis quoque stare, cer
Abbreviated transcription (Latin):
tant̃ quȩ ꝑ moysem dinumerant᷑ bel
gentiũ regiones salubrit̾ possidere p̃ci¬
pimur: ita intelligit᷑ Habet unũqd̾q
uiciũ in corde nr̃o ꝓpͥã stacionẽ: Quã
sibi ułndicans in anime nr̃ȩ recessu:
exterminat isrłem. id ẽ. contemplati¬
onẽ rerũ sũmarũ atq sc̃aꝵ: eisq semꝑ
aduersari ñ desinit: Non enĩ possun
uirtutes cũ uiciis parit̾ conmorari:
Quȩ enĩ participatio iusticiȩ cũ inqͥ¬
tate: aut quȩ societas luci cũ tene
bris: S cũ ab isrłis popło id. ẽ uir¬
tutib contͣ se dimicantib fuerint ui¬
cia suꝑata: locũ quẽ sibi in corde nr̃o
concupiscentiȩ uł fornicationis sp̃s re¬
tinebat: deinceps castitas obtinebit:
Quẽ furor ceperat: pacientia uendi¬
cabit Quẽ tristicia mortẽ operans
occupauerat: salutaris & plena gaudio
leticia possidebit Quẽ accidia uasta¬
bat: incipiet excolere fortitudo. Quẽ

Expanded text:
tantum, quae per Moysen dinutantum, quae per Moysen dinugentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita intelligitur: Habet unumquodque vitium in corde nostro propriam stationem, quam sibi vindicans in animae nostrae recessu exterminat Israelem, id est, contemplationem rerum summarum atque sanctarum, eisque semper adversari non desinit. Non enim possunt virtutes cum vitiis pariter commorari: Quae enim participatio justitiae cum iniquitate, au sed cum ab Israhelis populo, id eet uirtntibus contra se dimicantibus fuerint uitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae uel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia uindicabit: quem tristitia mortem operans occupauerat, salutaris et plena gaudio tristitia possidebit: quem acedia uastabat, incipiet excolere fortitudo: quem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ naturalit̾ assequi. qđ nulla ei secła¬
ris erudicio contulisset: cũ ipsi sudore
multo. longa q doctrina. ita hȩc at¬
tingere nequiuissent: Hȩc specialit᷑
de castrimargia dixisse sufficiat: Nunc
reuertamͣ ad disputationẽ quã de ge¬
nerali uicioꝵ cognatione ceꝑamꝰ expo¬
Us̃ ad abrahã de futuris P nere:¬
dñs loqueret᷑. qđ uos minime
requisistis: ñ septem gentes legit᷑ nume¬
rasse. s decẽ: quarũ terra semini eiꝰ dan¬
da ꝓmittit᷑ Qui numerꝰ adiecta ido¬
latͥa atq blasphemia euident̾ implet᷑
quib ante noticiã dĩ & gr̃am baptis¬
mi uł impia gentiliũ uł blasphem a
uideoꝵ multitudo subiecta ẽ: donec in
intellectuali egipto conmorat᷑. Si aũ
abrenuncians quis & egͥssus ex inde ꝑ
dĩ gr̃am. deuicta parit̾ castrimargia
ad heremũ ꝑuenerit spũalẽ : de impug¬
natione triũ gentiũ lib̾at᷑ cont᷑ septẽ

Expanded text:
eum naturaliter assequi, quod nulla ei saeculaeum naturaliter assequi, quod nulla ei saecularis eruditio contulisset, cum ipsi sudore multo longaque doctrina ita haec attingere nequivissent. Haec specialiter de gastrimargia dixisse sufficiat. Nunc revertamur ad disputationem quam de generali vitiorum cognitione  Lipum ad Abraham de futuris dominus loqueretur, quod uos minime requisistis, non septem gentes legitur dinumerasse, sed decem, quarum terra semini eius danda promittitur. qui numerus adiecta idololatria atque blasphemia euidenter inpletur, quibus ante notitiam dei et gratiam baptismi uel inpia gentilium uel blasphema Iudaeorum multitudo subiecta est, donec in intellectuali Aegypto conmoratur. si autem abrenuntians quis et egressus exinde per dei gratiam deuicta pariter gastrimargia ad heremum peruenerit spiritalem, de inpugnatione trium gentium liberatus contra septem
Abbreviated transcription (Latin):
questionis. absolutionẽ eiꝰ soluere pos¬
tularent: multis ait uiciis fui natura¬
li condicione constrictꝰ: s inspirante
dño desidiũ lib̾tatis. cunctis ilł tamꝗ̃
molestissimis creditorib renuncians huic
mundo. & omnẽ substanciã quȩ michi
successione patͥs obuenerat a me parit̾
abiciens. satisfeci: atq ab eis sũ om̃imo¬
dis absolutꝰ Castrimargiȩ uͦ stimuł
nullomͦ carere p̃ualu: Nec enĩ ꝗͣuis
cã in paruũ modũ uilissimãq redege
tim quantitatẽ. uĩ cotidianȩ compulsi¬
onis euado: s necẽẽ est me ꝑpetius eiꝰ
conuentionib ꝑurgeri: & interminabi¬
lem quandã solutionẽ iugi functione
depͥndere: Acq inexplebile in dictionib eiꝰ
inferre uectigal Tunc illi hunc quẽ
uelut idiotam ac rusticũ ante despex¬
erant. ꝓnunciauerunt pͥmas philoso¬
phiȩ partes. id ẽ. ethicã disciplinã ad pͥme
comp̃hendisse: mirati ad modũ potiusse

Expanded text:
quaestionis absolutionem eius precario posquaestionis absolutionem eius precario postularent, multis, ait, uitiis fai naturali condicione constrictus. sed inspirante domino desiderium libertatis cunctis illis tamquam molestissimis creditoribus renuntians huic mundo et omnem substantiam quae mihi successione patris obuenerat a me pariter abiciens satisfeci atque ab eis sum omnimodis absolutus: gastrimargiae uero stimulis nullo modo carere praeualui. nec enim quamuis eam in paruum modum uilissimamqrim quantitatem, vim quotidianae compulsionis evado, sed necesse est me perpetuis ejus conventionibus perurgeri, et interminabilem quamdam solutionem jugi functione dependere, atque inexplebile indictionibus ejus inferre vectigal. Tum illi hunc quem velut idiotam ac rusticum ante despexerant, pronuntiaverunt primas philosophiae partes, id est, ethicam disciplinam apprime comprehendisse; mirati admodum potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ sublimata: seseq ab oculis
cunctoꝵ mortaliũ. ac facie terre tõ¬
cius absconderit: rursũ ad ualliũ hu¬
milia sũmitt. et ad terrena descende.
ac morticinis cadauerib implicari
uentͥs necessitate compellit᷑. Quib ma¬
nifestissime comꝑbat᷑. castrimargiȩ
spm nequaꝗͣ posse ut cet̾a uicia resecari.
uł ꝑ omĩa similit̾ extingui: s ac uleoᷤ
eiꝰ ac suꝑfluos appetitꝰ uirtute animi
retundi tant̃. atq cohib̃i
Iam huiꝰ uiciĩ naturã quidã senỹ
cũ philosophis disputans. qui eũ ꝓ
simplicitate xp̃iana uelut rusticũ ere¬
derent fatigandũ: sub hoc ꝓbeumatis
figurans colore elegant̾ exp̃ssit Multis
inquit creditorib pater meꝰ me dere¬
liquit obnoxiũ: Cet̾is ad integrũ sol¬
uens. ab omĩ conuentionis eoꝵ molestia
lib̾atꝰ sũ: uni satisfacere cotidie soluendo ñ
po̾sũ: Cũq illi ignorantes uĩ ꝓposite

Expanded text:
altitudines sublimata seseque ab oculis altitudines sublimata seseque ab oculis cunctorum mortalium 10 facie terrae totius absconderit, rursus ad uallium ima submitti et ad terrena descendere ac morticinis cadaueribus inplicari uentris necessitate conpellitur. quibus manifestissime conprobatur gastrimargiae spiritum nequaquam posse ut cetera uitia resecari uel per omnia similiter extingui, sed aculeos eius ac superfluos adpetitus uirtute animi retundi tantum atque cohiberi. Nam huius uitii naturam quidam senum eum philosophis disputans, qui eum pro simplicitate Christiana uelut rusticum crederent fatigandum, sub hoc. problematis figurans colore eleganter expressit: multis, inquit, creditoribus pater meus me dereliquit obnoxium. ceteris ad integrum soluens ab omni conuentionis eorum molestia liberatus sum, uni satisfacere cotidie soluendo non possum. cumque illi ignorantes uim propositae
Abbreviated transcription (Latin):
tollatur a uobis: cũ om̃i malitia Oe
itm fornicatio aut̃. et inmundicia:
et auaricia. nec nominet᷑ in nob̾: aut
turpitudo. aut stultiloquiũ aut
scurrilitas: Iossumꝰ gͦ hoꝵ quȩ na¬
turȩ suꝑinducta sunt radices absci¬
dere uicioꝵ: usũ uͦ castrimargiȩ ne¬
quaꝗͣ ualebimꝰ amputare. Non enĩ
possumꝰ quant̃libet ꝓfecerimꝰ. id ñ eẽ
qđ nascim᷑: Qđ ita ẽẽ : tã nr̃a qui sumꝰ
exigui. quã om̃iũ ꝑfectoꝵ uita et con¬
uersatione monstrat᷑ Qui cũ reli¬
quarũ passionũ reciderint stimulõ.
atq heremũ toto mentis feruore &o
corꝑis expetant nuditate: nichilo¬
minꝰ cotidiani uictus ꝓuidentia &
annui panis p̃paratione nequeunt
lib̾ari huiꝰ passionis figura qua
necesse est quãius spũalẽ sũmũq
monachũ coartari: ꝓpͥe satis aquilȩ
similitudine designat᷑: Quȩ cũ
excelsissimo uolatu ultͣ nubiũ fuerit

Expanded text:
tollatur a vobis cum omni malitia . Et tollatur a vobis cum omni malitia . Et iterum: Fornicatio autem eminetur in uobis, aut turpitudo aut stultiloquium aut scurrilitas. possumus ergo horum quae naturae superinducta sunt radices abscidere uitiorum, usum uero gastrimargiae nequaquam ualebimus amputare. non enim possumus, quantumlibet profecerimus, id non esse quod nascimur. quod ita esse tam nostra qui sumus exigui quam omnium perfectorum uita et conuersatione monstratur. qui cum reliquarum passionum reciderint stimulos atque heremum toto mentis feruore et corporis expetant nuditate, nihilominus cotidiani uictus prouidentia et annui panis praeparatione nequeunt liberari. Huius passionis figura, qua necesse est quamuis spiritalem summumque monachum coartari, proprie satis aquilae similitudine designatur. quae cum excelsissimo uolatu ultra nubium fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
libet sp̃c ardore succensi. heremũ uir¬
tutũ fuerimꝰ ingressi⁊ uicinitate ac
ministerio castimargiȩ & qͦdãmͦ coci¬
diano eiꝰ conmercio. nequaꝗͣ carere
poterimꝰ. Semꝑ enĩ in nob̾ edulii &
escarũ ut ingenitꝰ ac naturalis uiuet
affectꝰ: licet amputare suꝑfluos eiꝰ ap¬
petitꝰ ac desidia festinemꝰ. Quȩ sic̃ ꝑ
omĩa deleri ñ possunt: ita debent
quadã declinatione uitari: Te hac
enĩ dr̃. E carnis curã ne feceritis
in desideriis Dũ huiꝰ gͦ curȩ. quã
p̃cipim ñ ꝑ omĩa abscidere .s absq
desideriis ex hibere. retine mꝰ affectũ
euident̾ egiptiã nationẽ ñ extingui¬
indumnentõq contenti Qđ ita figuralit̾
etiã in lege mandat᷑ Non abomina¬
b̾is egipcũ: quia fuisti incola in terra
rũ uͦ septẽ ꝑturbationũ uelut omĩ¬
modis noxiarũ: de Recessib animȩ
nr̃e penitꝰ exterminandi sunt motꝰ.
et indignatio. ⁊ clamor. et blasphemia.

Expanded text:
libet spiritus ardore succensi heremum uirtutum fuerimus ingressi, uicinitate ac ministerio gastrimargiae et quodammodo cotidiano eius conmercio nequaquam. carere poterimus. semper enim in nobis edulii et escarum ut ingenitus ac naturalis uiuet adfectus, licet amputare superfluos eius adpetitus ac desideria festinemus: quae sicut per omnia deleri non possunt, ita debent quadam declinatione uitari. de hac enim dicitur: et carnis curam ne feceritis in desideriis. dum huius ergo curae quam praecipimur non per omnia abscidere, sed absque desideriis exhibere, retinemus affectum, euidenter Aegyptiam nationem non ertinguiindumentoque contenti . etiam in lege mandatur: Non abominaberis Aegyptium, quia fuisti incola in terra rum vero septem perturbationum, velut omnimodis noxiarum, de recessibus animae nostrae penitus exterminandi sunt motus.et indignatio, et clamor, et blasphemia
Abbreviated transcription (Latin):
xõmoratũ. cũ ipse qͦ singłaris et in¬
comꝑabilis uir esset. ob rep̃hensionẽ umꝰ
sermonis quẽ contͣ abbatẽ machariũ
disputaus paulo duriꝰ ꝓtulit. quadã
scilicet opinione p̃uentꝰ: cã diro confes
ones ori suo ab eo suppletꝰ ingereret.
Qđ flagellũ purgationis gr̃a se dñs in¬
tulisse. ne scilicet in eo uł momentanes
delicti macula resideret: uelocitate
curationis eiꝰ atq auctoritate remedii
demonstrauit. Nam continuo abbate
machario in oratione sũmisso. dicto ciciꝰ
uł despici. quos uidemꝰ diuersis temptatiõib.
siue istis nequiciȩ sp̃ib tͣdi. Quia duo hȩc
credere nos oportet: pͥmo qđ sine d̃i ꝑmissu
nullus ab eis om̃ino temptet᷑: Scdo qđ
omĩa que a dõ nob̾ inferunt᷑ siue tristia
ad p̃sens uł leta uideant᷑: uelut ã pussi-¬
mo patre clementissimoq medico ꝓnr̃s
utilitatib irrogent᷑ Et iccirro eos uelut
pedagogis tͣditos humiliari: ut disceden¬
tes ex hoc mundo. uł purgatiores ad

Expanded text:
aris et inconparabilis uir esset, ob reprehensionem unius sermonis, quem contra abbatem Macarium disputans paulo durius protulit quadam scilicet opinione praeuentus, tam diro confestones ori suo ab eo suppletus ingereret. quod flagellum purgationis gratia se dominus intulisse, ne scilicet in eo uel momentanei delicti macula resideret, uelocitate curationis eius atque auctore remedii demonstrauit. nam continuo abbate Macario in oratione submisso dicto citius ominari uel despici, quos uidemus diuersis temptationibus siue istis nequitiae spiritibus tradi, quia duo haec cnullus omnino tentetur; secundo, quod omnia quae a Deo nobis inferuntur, sive tristia ad praesens, mo patre clementissimoque medico pro nostris utilitatibus inrogentur, et idcirco eos uelut paedagogis traditos humiliari, ut discedentes ex hoc mundo uel purgatiores ad
Abbreviated transcription (Latin):
tos habere eos actꝰ ⁊ oꝑa mundi
huius suggerant abscisio mani¬
carum᷑. ⁊ ab onĩ conu̾satione t̾re¬
na mortificatos eos uelaminis
linei doceat indum̃tũ: audiant¬
q suꝑ hoc apłm cotidie sibi dicen¬
tem. mortificate menbra urã quȩ
sunt suꝑ t̾ram: illud qͦq ipso ha¬
bitu ꝓtestante Mortui enĩ estis:
Et uita urã abscondita ẽ cũ xp̃o¬

Expanded text:
tos habere eos actus et opera Mundi tos habere eos actus et opera Mundi huius suggerat abs-j cisio manicarum et ab omni conuersatione terrena mortificatos eos uelaminis linei doceat indumentum audiantque per hoc apostolum cotidie sibi dicentem: mortificate membra uestra quae sunt super terram, illud quoque ipso habitu protestante: mortui enim estis, et uita uestra abscondita-
Abbreviated transcription (Latin):
ostentationis denotari: Quia nisi
insolens sit diu̾sitas. ñ offendit
equalitas.
Unt p̃terea quedã in ipso egyptior
habitu. ñ tantũ ad curã corporis
quantũ ad moꝵ formulã congru¬
entia: quo simplicitatis ⁊ innocen¬
tiȩ obseruantia etiam in ipsa uestic̃
qualitate teneatur: Cucullis nãq
ꝑparuis usq ad ceruicis humeroꝵ¬
q dimissis confinia. quib tantũ
capita contegant. indesinent̃ dieb
utuntur ac noctib scilicet ut in¬
nocentiam ⁊ simplicitatẽ paruui¬
lorum iugiter custodire etiam
imitatione ipsius uelaminis cõ-¬
moneantur: Qui reu̾si ad infan¬
tiam xp̃i. cunctis horis cũ affẽctu
ac uirtute decantant: dne ñ est
exaltatũ cor meũ. neq elatist᷑ ocu¬
li mei: neq ambulaui in magnis.
neq in mirabilib suꝑ me: Siñ
blobiis quoq lineis  sua¬
induti que uix ad cubitorum
ima ꝑtingunt: nudas de reliquo
circumferunt manꝰ: ut amputa¬

Expanded text:
ostentationis notari, quia, nisi ostentationis notari, quia, nisi insolens sit diuersitas, non offendit aequalitas. Sunt praeterea quaedam in ipso Aegyptiorum habitu non tantum ad curam corpquantum ad morum formulam congruentia, quo simplicitatis et innocentiae observantia, etiam in ipsa vestitus qualitate teneatur. Cucullis namque perparvis usque ad cervicis humerorumque demissis confinia, quibus tantum capita contegant, indesinenter diebus utuntur ac noctibus, scilicet ut innocentiam et simplicitatem parvulorum jugiter custodire etiam imitatione ipsius velaminis commoveantur. Qui reversi ad infantiam Christi cunctis horis cum affectu ac virtute decantant: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei, neque ambulavi in magnis, neque in mirabiliblobiis quoque lineis induti, quae uix ad cubitorum ! ima pertingunt, nudas de reliquo circumferunt manus, ut amputa
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Illis enĩ debemꝰ institutis ac regls
indubitatã fidem. ⁊ indiscus¬
sam obȩdientiam ꝑ omiã com¬
modare: ñ quas paucoꝵ uoluntas
intulit̾. sed quas uetustas tempoꝵ
tantorũ: ⁊ innumerositas scõꝵ pa¬
trum concordi diffinitione in
posterũ ꝓpagauit: Nec hoc sane
p̃iudicare nobis debet ad cotidia¬
nȩ conu̾sationis exemplum. quod
uł ioram sacrilegus rex isrł cat̾ius
hostium circum septus. scissa ueste
cilitium habuisse ꝑhibet᷑ intrin¬
secus: uł quod niniuitȩ ad miti-¬
gandam dĩ sententiam quȩ in
eos lata fuerat ꝑ ꝓpħam. cilicii
asꝑitate uelati sunt: cũ ⁊ ille ita
intrinsecus latent̃ indutꝰ eo fuis¬
se monstͥatur. ut nisi scisso desuꝑ
uestimento. anemine prorsus po¬
tuisset intelligi. & isti eo tẽpore
oꝑimentũ cilicii sustentarent.
quo cunctiᷤ suꝑ emmenti urbis
eu̾sione lugentibus. eodemq ami¬
ctu circũdatis nullus posset aqͦꝗͣ

Expanded text:
tia. illis enim debemus institutis ac regulis tia. illis enim debemus institutis ac regulis indubitatam fidem et indiscussam oboedientiam per omnia commodare, non quas paucorum uoluntas intulit, sed quas uetustas tantorum temporum et innumerositas sanctorum patrum concordi definitione in posterum propagauit. nec hoc sane praeiudicare nobis debet ad cotidianae conuersationis exemplum, quod uel Ioram sacrilegus rex Israhel cateruis hostium circumsaeptus scissa ueste cilicium habuisse perhibetur intrinsecus uel quod Nineuitae ad mitigandam dei sententiam, quae in eos inlata fuerat per prophetam, cilicii asperitate uelati sunt, cum et ille ita intrinsecus latenter indutus eo fuisse monstretur, ut nisi scisso desuper indumento a nemine prorsus potuisset intellegi, et isti eo tempore operimentum cilicii sustentarint, quo cunctis super inminente urbis euersione lugentibus eodemque amictu circumdatis nullus posset a quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i temporis. quorum ꝑsuccessioneᷤᷤ
instituta nunc usq custodiuntur.
tradita uidemꝰ exempla: ut suꝑflua
& inutilia nos quoq resecare conue
Uãobrem cilicinãniet:
uestem uelut circũspectã cunctis
atq notabilem.⁊ quȩ ex hoc ipso ñ
solum ulla spũi possit emolum̃ta
conferre. sed etiam elationis conci¬
ꝑe uanitatem: quȩq ad necessarii
oꝑis exercitium in quo monachum
semꝑ impigrum. expeditũq opor¬
tet incedere. in habilis atq inepta sit:
omnimodis refutarunt: Quod si
quosdam hoc amictu cireuindatos
audiuimꝰ ꝓbales excitisse: ñ ex eo nob
monasteriorũ regula ẽ sancienda.
utł antiqua scoꝵ patrum sun ꝑtur¬
banda decreta: quod pauci p̃sum̃¬
tes aliarũ uirtutũ pͥuilegio. ne in
his quidem quȩ ñ scđm catholicam
regulam ab eis usurpata sunt. re¬
p̃hendi debere creduntur. Gerali
nãq omĩum constitutioni: paucoꝵ
ñ debet p̃poni. nec p̃iudicare senten¬

Expanded text:
nostri temporis, qui eorum per successiones nostri temporis, qui eorum per successiones instituta nunc usque custodiunt. tradita uidemus exempla, ut superflua et inutilia nos quoque resecare conueniet. quamobrem ciliciam uestem uelut circumspectam cunctis atque notabilem et quae ex hoc ipso non solum nulla spiritui possit emolumenta conferre, sed etiam elationis concipere uanitatem, quaeque ad necessarii operis exercitium, in quo monachum semper inpigrum expeditumque oportet incedere, inhabilis atque inepta sit, omnimodis refugerunt. quodsi quosdam hoc amictu circumdatos audiuimus probabiles exstitisse, non ex eo nobis est monasteriorum regula sancienda uel antiqua sanctorum patrum sunt proturbanda decreta, quod pauci praesumentes aliarum uirtutum priuilegio ne in his quidem, quae non secundum catholicam regulam ab eis usurpata sunt, reprehendi debere creduntur. generali namque omnium constitutioni paucorum non debet praeponi nec praeiudicare senten
Abbreviated transcription (Latin):
non quȩ seminaria uanitatis aut
elationis enutriat: ita eõdem apło
mus Oꝑimenta inquiens ñ uesti¬
menta. ut in quibusdam latinis
exemplaribus ñ ꝓpͥe continetur:
id est quȩ corpus oꝑiant tantum.
non que amictus gła blandiant᷑:
ita uilia ut nulla coloriꝰ ł lob itꝰ nouitatẽ
int̾ cetos huius ꝓpositi uiros habe¬
antur insignia: ita studiosis accura¬
tionib alienata. ut nullis rursum
sint affectatis ꝑ incuriam sordibus
decolora: Postremo sic abhuius
mundi separentur ornatu: ut
cultui seruorũ di in omĩb cõmu¬
nia ꝑseuerent. Ouicquid enim
int̾ famulos dĩ p̃sumitur ab uno
uł paucis. nec catholice ꝑ omne
corpus frat̾nitatis tenetur: aut
suꝑfluum aut elatum ẽ. ⁊ ꝓpter
hoc noxium iudicandũ est. magiᷤ¬
q uanitatis speciem quã uirtutis
ostentans Et idcirco quȩ nec a ue¬
terib scĩs qui huius ꝓfessionis fun¬
damenta iecerunt. neq a patribus

Expanded text:
non quae seminaria uanitatis aut non quae seminaria uanitatis aut elationis enutriat, ita eodem apostomus: operimenta, inquiens, non uestimenta, ut in quibusdam Latinis exemplaribus non proprie continetur, id est quae corpus operiant tantum, non quae amictus gloria blandiantur, ita uilia, ut nulla coloris uel habitus nouitate inter ceteros huius propositi uiros habeantur insignia, ita studiosis accurationibus aliena, ut nullis rursum sint adfectatis per incuriam sordibus decolora: postremo sic ab huius mundi separentur ornatu, ut cultui seruorum dei in omnibus communia perseuerent. quidquid enim inter famulos dei praesumitur ab uno uel paucis nec catholice per omne corpus fraternitatis tenetur, aut superfluum aut elatum est et ob id noxium iudicandum magisque uanitatis specimen quam uirtutis ostentans. et idcirco haec quae nec a ueteribus sanctis, qui huius professionis fundamenta iecerunt, neque a patribus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus. Ipse autẽ ioħes habe¬
bat uestimentum de pilis came¬
lorum: ⁊i ronam pelliciam circa
lumbos suos: Petro autẽ in custo¬
diam carceris ab herode detruso.¬
do: angło assistente p̃cipitur:
Precingere. ⁊ caltia te caligas tuas.
Quod ut faceret. nequaquã monu¬
issec eum angłs dĩ: nisi uidissec
eum ob refectionẽ nocturnȩ qui¬
etis paulisꝑ defecta menbra cin¬
guli obstrictione laxasse: Paulum
quoq ascendentem iheruͦsolimã.
⁊ ꝓtinus aiudeis in uinculis mit¬
tendum. agabus ꝓpħa reꝑiens cȩsa¬
reȩ:. sublato eius cingulo manus
suas ligans ac pedes. suiq gestu
corporis passionis eiꝰ pfigiirans
iniurias.: ait: Hȩc dicit spc̃ scs. Uirũ
cuius ẽ zona hec. sic alligabunt iu¬
dei in ihrłm: ⁊tradent in manus
gentium: Quod utiq a ꝓpħa ꝓfer¬
ri mninine potuisset dicente. uirũ
cuius hȩc zona ẽ: nisi paulus eam
diam. ⁊ frigoris retundat iniuriã:

Expanded text:
cognoscimus: ipse autem Iohannes habecognoscimus: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos. Petro etiam in custodiam carceris ab Herode detrusodo, angelo assistente, praecipitur: Praecingere et calcea te calligas tuas . Quod ut faceret nequaquam monuisset eum Angelus Dei, nisi vidisset eum ob refectionem nocturnae quietis paulisper defecta membra solita cinguli obstrictione laxasse. Paulum quoque ascendentem Hierosolymam, et protinus a Judaeis in vincula mittendum Agabus propheta reperiens Caesareae, sublato ejus cingulo, manus suas ligans ac pedes, ut gestu corporis sui passionis eius praefiguraret iniurias, ait: haec dicit spiritus sanctus: uirum cuius est zona haec sic alligabunt Iudaei in Hierusalem et tradent in manus gentium. quod utique a propheta proferri minime potuisset et dici uirum cuius est zona haec, nisi Paulus eam tis et frigoris retundat iniuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
egritudine p̃peditus suꝑ statu sa¬
lutis suȩ beeltebub dm̃ acaron
consulere destinasset: i idcirco eis
occurrens idem ꝓpħa descensum
de lecto eius in quo conciderat
denegasset: decũbenti regi expo¬
sita uestimenti qualitate cõꝑtꝰ est
tessibi ꝓpħȩ sententiam. sciscita¬
tus ẽ: cuius eẽt figurȩ ⁊ habitus
uir qui occurisset eis. ⁊ locutus
fuisset huiuscemodi uerba Uir
inquiunt pilosus: ⁊zona pellicia
accinctus renib Ex quo habitu
confestim rex contemplatꝰ
hominem dĩ: ait. Helias
hiesbites ẽ: zonȩ uidelicet indicio.
⁊ hyrsuti incultiq corporis specie
uirum dĩ indubitant̃ agnoscens:
eo quod istud ei int̃ tot isrłitici
populi milia commoranti. cultꝰ
pprii. ac uelut quoddam imp̃s¬
sum speciale signũ ꝑpetuo cohe¬
reret: De ioħe quoq qui uetis
nouiq testamenti uelut quidã
sacratissimꝰ limes. finis initiũq
ꝓcessit: ita euangłista narrante

Expanded text:
aegritudine praepeditus super statu saaegritudine praepeditus super statu salutis suae Beelzebub deum Accaron consulere destinasset, et idcirco eis occurrens idem propheta descensum de lecto ei in quo conciderat denegasset, decumbenti regi exposita uestitus qualitate conpertus est. tes sibi prophetae sententiam sciscitatus est, cuius esset figurae et habitus uir, qui occurrisset eis et locutus fuisset huiuscemodi uerba: uir, inquiunt, pilosus, et zona pellicia accinctis renibus. ex quo habitu confestim rex contemplatus hominem dei ait: Helias Thesbites est, zonae uidelicet indicio et hirsuti incultique corporis specie uirum dei indubitanter agnoscens, eo quod istud ei inter tot Israhelitici populi milia commoranti cultus proprii uelut quoddam inpressum speciale signum perpetuo cohaereret. de Iohanne quoque, qui ueteris nouique testamenti, uelut quidam sacratissimus limes, finis initiumque processit, ita euangelista narrante
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ. De lubitu monachi. lib .iͦ.¬
T UTIS ac regłis monachoꝵ
dicturiꝰ. unde competentiꝰ donan¬
te do. quã ex ipso habitu mona¬
choꝵ sumemꝰ exordium: Quoꝵ
int̾iorem cultũ consequenter
tunc pot̾imus exponere: cũ ext̃i¬
orem ornatum sub oculoꝵ depin-¬
xerimus obtutibus: Itaq mona¬
chum ut militem xp̃i in ꝓcinctu
semꝑ belli positum: accinctis lũ¬
bis iugit̃ oportet incedere. Hoc
enim habitu etiã illos ambulasse
qui in ueteri testam̃to ꝓfessionis
huius fundauere pͥmordia. heliã
scilicet ⁊ heliseum diuinarum
scripturarũ auctoritate monstãt:
ac deinceps pͥncipes auctoresq
testamenti noui. ioħem uidelicet
petrũ ⁊ paulũ cetosq eiusdẽ ordi¬
nis uiros. talit̾ incessisse cognoui¬
mus: Quorũ pͥor quia in ueteri
testaoiento uirginitatis iam flores.
⁊ castimoniȩ. continentiȩq p̃figu¬
rabat exempla. cũ fuisset ad nõ
missus ad increpandos nuntios
ochoriȩ sacrilegi regis isrł. eo quod

Expanded text:
. De habitu monachi. De itutis ac regulis monasteriorum dicturi unde competentius, donante Deo, quam ab ipso habitu monachorum sumemus exordium? Quorum interiorem cultum consequenter tunc poterimus exponere, cum exteriorem ornatum sub oculoxerimus obtutibus. itaque monachum ut militem Christi in procinctu semper belli positum accinctis lumbis iugiter oportet incedere. hoc enim habitu etiam illos ambulasse, qui m ueteri testamento professionis huius fundauere primordia, Heliam scilicet et Helisaeum, diuinarum scripturarum auctoritate monstratur: ac deinceps principes auctoresque testamenti noui, Iohannem uidelicet, Petrum et Paulum ceterosque eiusdem ordinis uiros taliter incessisse cognoscimus. quorum prior, qui in ueteri testamento uirginitatis iam flores et castimoniae continentiaeque praefigurabat exempla, cum fuisset a domino missus ad increpandos nuntios Ochoziae sacrilegi regis Israhel, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris irȩ possessi. uelut in noͦc¬
te cȩca. quid nos oporteat agere
ignoremus: Tali sensu hunc apłi
locũ institutis senioꝵ traditum
nobis. quia neccẽ fuit quẽ ad inodũ
de ira sentirent dicere. licet longo¬
re sermone ꝓtulimꝰ: qͥ eã nec admo¬
m̃tum quidẽ cor nrm̃ penet̾re
ꝑmictunt᷑. illud eugłii omĩmodis
obseruantes Qui irascit᷑ frĩ suo:
reus erit iudicio. Cȩt̾um si usq
ad occasum solis licitũ sit irasci
ad locum sui uergat occasus:

Expanded text:
tenebris irae possessi, velut in noctenebris irae possessi, velut in nocte caeca, quid nos oporteat agere, ignoremus. Tali sensu hunc Apostoli locum institutis seniorum traditum nobis, quia necesse fuit quemadmodum de ira sentirent, licet longiore sermone, protulimus, qui eam nec ad momentum quidem cor nostrum penetrare permittunt, illud Evangelii omnimodis observantes: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Caeterum si usque ad occasum solis licitum sit irasci,ad locum sui vergat occasus
Abbreviated transcription (Latin):
occidere solem iustitię. & irati con-¬
festim locũ diabolo damꝰ in cor-¬
de nr̃o. quomͦ suꝑus p̃cipit ut
irascamur dicens. irascimini &
nolite peccare: Nonne eiudent̃
hoc dicit. irascimini uitiis &
furori ur̃o: ne coniuentib uob̃ sol
iustitiȩ xp̃c incipiat ꝓpt̾ iracun¬
diam urãm m̃tib obscuratis oc¬
cidere. & discedente illo. locum
diabolo in uris cordib p̾beatis:
De quo sole ꝑ ꝓpħam ds̃ euidentiꝰ
cominemoratꝰ dicens ita: Tim̃tib
autem nom̃ meum. oriet᷑ sol iusti¬
peccatorib & pseudo ꝓpħis. illisq
qui irascuntur. occidere dicit᷑ in
sol in meridie Ut certe scđm tro¬
picum sensum mens. id ẽ. nois. siue
ratio. quȩ ꝓ eo quod om̃s cordis
cogitationes discretionesq ꝑlustr&.
sol merito nũcupatur. irȩ uitio
ñ extinguatur: ne eodem occiden¬
te. ꝑturbationum tenebrȩ eũ auec¬
tore suo diabolo uniu̾sũ cordis
nr̃i occupent sensunt: nr̃m: &¬

Expanded text:
occidere solem iustitiae et irati conoccidere solem iustitiae et irati confestim diabolo locum damus in corde nostro, quomodo superius praecepit ut irascamur, dicens: irascimini et nolite peccare? nonne euidenter hoc dicit: irascimini uitiis et furori uestro, ne coniuentibus nobis sol iustitiae Christus incipiat propter iracundiam uestram mentibus obscuratis occidere et discedente illo locum diabolo in uestris cordibus praebeatis? De quo sole per prophetam deus euidenter commemorat ita dicens: timentibus autem nomen meum orietur sol i iustipeccatoribus et pseudoprophetis, illisque qui irascuntur, occidere dicitur insol in meridie . Vel certe secundum tropicum sensum mens, id est, νοῦς sive ratio, quae pro eo quod omnes cordis cogitationes discretionesque perlustret, sol merito nuncupatur, irae vitio non exstinguatur; ne eadem occidente, perturbationum tenebrae cum auctore suo diabolo universum nostri cordis occupent sensum, et
Abbreviated transcription (Latin):
eg̃ssus ẽ de ut̾o meo querit animã
meã. quantomagis filius gemini:
Dimitte eum ut maledicat iuxta
p̃ceptum dñi. si forte respiciat dñs
afflctionẽ meam: & reddat mihi
lubrit᷑. sed nobmet ipsis ac sug¬
gestionib ascendentib prauis.
& ñ peccare. ad effectum scilicet eas
noxium ꝑducen tes Deniq hunc
eundem sensum euidentiꝰ expla-¬
dicitis in cordib urĩs. in cubilib
urĩs compungimi. id ẽ quȩcũq
in cordib urĩs ingruentib repen¬
tinis ac lubricis instigationib
cogitatis: consilii moderatione.
omẽm strepitum & ꝑturbationẽ
suroris amouentes: uelut in cu¬
bili quietis positi. compunctione
salub̃rima em̃date atq corrigite :
Deniq beatꝰ apłs usus huiꝰ uersi¬
culi testimonio. cũ dixisset ira¬
scimini & nolite peccare: subiurx̃.
Sol non occidat suꝑ iracundiam ur̃ao:
neq detis locum diabolo. Si
noxium est suꝑ iracundiã nrãm

Expanded text:
egressus est de utero meo, quaerit animam egressus est de utero meo, quaerit animam meam, quanto magis hic filius Jemini! Dimitte eum, ut maledicat juxta praeceptum Domini, si forte respiciat Dominus afflictionem meam, et reddat mihi lubriter, sed nobismet ipsis ac suggestionibus ascendentibus prauis, et non peccare, ad effectum scilicet eas noxium perducentes. denique hunc eundem sensum euidentius expladicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, id est quaecumque in cordibus uestris ingruentibus repentinis ac lubricis instigationibus cogitatis, consilii moderatione, omnem strepitum ac perturbationem furoris amouentes, uelut in cubili quietis positi conpunctione saluberrima emendate atque corrigite. denique beatus apostolus usus huius uersiculi testimonio cum dixisset: irascimini et nolite peccare, subiunxit: sol non occidat super iracundiam uestram, neque detis locum diabolo. si nonum est super iracundiam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
Ille &enim cũ aquã de cistna bethle¬
emitica concupisset: eamq a uiris
fortib ꝑ medias hostium cat̾uas sus¬
cepisset: allatam ꝓtinꝰ effudit in t̃¬
ram: & ita uoluptuosã concupiscen¬
tiȩ passionem iratꝰ extinguens. l iba¬
uit eam dũo: & cupiditatis sue desi¬
derium ñ expleuit dicens. Propitiꝰ
nem hominũ istorũ qui ꝓfectisunt
& animarũ ꝑiculum bibã: Ut cum
semei in regem dauid audiente eo
lapides & maledicta corã om̃ibus
irrogaret᷑. uelletq abisai filiꝰ saruiȩ
princeps militum conuitii regalis
ultionem truncatione capitis eius
explere: beatꝰ dauid adũsus dirã
suggestionem eius indignatione pia
commotꝰ. humilitatis modũ & pa¬
tientie rigorem in concussa lenitate
seruauit dicens: Quid mͥ ⁊ tibi fili
saruie: Dimitte eũ ut maledicat
Dñs enim p̾cȩpit ei ut malediceret
dauid & quis ẽ qui audeat dicere
quare sic fecerit: Ecce filiꝰ m̃s̃ qͥ

Expanded text:
ille etenim cum aquam de cisterna Bethleille etenim cum aquam de cisterna Bethlehem concupisset eamque a mus fortibus per medias hostium cateruas suscepisset adlatam, protinus effudit in terram, et ita uoluptuosam concupiscentiae passionem iratus extinguens libauit eam domino, et cupiditatis suae desideria non expleuit dicens: propitiusnem hominum istorum, qui profecti sunt, et animarum periculum bibam? uel cam Semei in regem Dauid audiente eo lapides et maledicta coram omnibus inrogaret, uelletque Abisai filius Saruiae princeps militum conuicii regalis ultionem truncatione capitis eius explere, beatus Dauid aduersus diram suggestionem eius indignatione pia commotus humilitatis modum et patientiae rigorem inconcussa lenitate seruauit dicens: quid mihi et uobis, filii SaruiDominus enim praecepit ei ut malediceret Dauid. Quis est qui audeat dicere quare sic fecerit? Ecce filius meus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tibus imponatur Differentiam
cecetatis ñ facit: p̾ciositas metalloꝵ
Iabenus sane irȩ minist̾ium
satis commode nob̾ insertũ. ad qd
solum eam reciꝑe utile ẽ nobis ac
salubre. cum contra lasciuientes
cordis nr̃i motus indignantes in¬
fremimus. & ea quȩ agere confun¬
dimur coram hominib uł ꝓloqͥ.
in latebras ascendisse nr̃i pectoris
indignamur᷑. angłorũ scilicet ac
đi ipsius p̾sentiam ubiq & omĩa
tiam formidine trementes. quẽ
nequaquã possunt conscientie
nr̃ẽ latere secreta: uł certe cũ contͣ
hanc ipsam iram cur nob̾ adũsus
frẽm irrepserit commouenur. &
irati lȩtales instigationes eiꝰ extru¬
dimus: nec in abditis pectoris nr̃i
noxias eam latebras habere ꝑmit¬
cimus Talit̾ nos irasci. etiã ille ꝓ¬
pħa docet: qui intantum hanc e
suis abegerat sensib ut ne inimicis
quidem ꝓpͥis. & quidem a dõ sibi
traditis maluerit reddere talionẽ:
Irascimini inquit: & nolite peccare:

Expanded text:
tibus inponatur: differentiam tibus inponatur: differentiam caecitatis non facit pretiositas metallorum. Habemus sane irae ministerium satis commode nobis insertum, ad quod solum eam recipere utile nobis est ac salubre, cum contra lasciuientes cordis nostri motus indignantes infremimus et ea, quae agere confundimur coram hominibus uel proloqui, in latebras ascendisse nostri pectoris indignamur, angelorum scilicet ac dei ipsius praesentiam ubique et omnia ta formidine tremescentes, quem nequaquam possunt conscientiae nostrae latere secreta. Uel certe cum contra hanc ipsam iram, cur nobis aduersus fratrem inrepserit, commouemur et irati letales instigationes eius extrudimus nec in adytis pectoris nostri noxias eam latebras habere permittimus. taliter nos irasci etiam ille propheta docet, qui in tantum hanc e suis abegerat sensibus, at ne inimicis quidem propriis et quidem a deo sibi traditis maluerit reddere talionem irascimini, inquiens, et nolite peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
piat: Omĩs inquit ira ⁊ indigna¬
tio. & clamor & blasphemia dollat᷑
a uobis: cum omĩ malitia: Cũ dicit
omĩs ira tollatur auobis: nullã
penitus uelut neccessariam ⁊ utilẽ
nob̾ excipit: Delinquentẽq frem̃
si necee̾ ẽ. ita curare festinet: ut dũ
medelam leuori forsitan febricula
laboranti ꝓcurat inferre: ñ sem&
uoluat: Oportet nãq illũ qͥ altiꝰ
uulneri mederi cupit. omĩ lan¬
guoris morbo alienũ sanũq sub¬
sistere: ne illud euangłicũ dicat᷑
ei. medice pͥus cura te ipsũ: ac
uidens festucam in oculo fr̾is sui
trabem in oculo suo ñ uideat:
uł qͦmͦ uidebit eicere festucam
de oculo frĩs sui. qui trabẽ furo¬
ris gestat in oculo suo. Qualibet
excausa iracundiȩ motꝰ efferuens.
excecat oculos cordis: & a cumini
uisuum exitialem ualidioris mor¬
bi ingerens trabem. solem iustraie
ñ sinit intueri: Nichil int̾est. utrũ
aurea lamina plumbeaue. seu
cuiuslibet metalli oculorũ obtu¬

Expanded text:
piat: omnis, inquit, ira et indignapiat: omnis, inquit, ira et indignatio et clamor et blasphemia tollatur a uobis eum omni malitia cum dicit: omnis ira tollatur a uobis, nullam penitus uelut necessariam et utilem nobis excepit, delinquentemque fratrem, si necesse est, ita curare festinet, ut, dum medellam leuiore forsitan febricula laboranti procurat inferre, non semeuoluat oportet namque illum, qui alterius uulneri mederi cupit, omni languoris morbo alienum sanumque subsistere, ne illud euangelicum dicatur ei: medice, prius cura te ipsum ac uidens fistucam in oculo fratris sui trabem in oculo suo non uideat. uel quomodo uidebit eicere fistucam de oculo fratris sui, qui trabem furoris gestat in oculo suo? Qualibet ex causa iracundiae motus efferuens excaecat oculos cordis et acumini uisuum exitialem ualidioris morbi ingerens trabem solem iustitiae non sinit intueri. nihil interest, utrum aurea lammina plumbeaue seu cuiuslibet metalli oculorum lorum obtu
Abbreviated transcription (Latin):
ñnullis ȩquissimis iudicib solet
ab his qui ab aliquo reatu suę
conscientiȩ remordent᷑. ira ultryx
timeri: non scilicet qͦđ in animis
eorum qui iuste iudicaturi sunt
ꝑturbatio consistat : sed qđ ita
metuentib ille sentiatur affectꝰ
dine ac lenitate ꝓlata: ab his qͥ
ꝓ suo merito pęna plectendi ft᷑.
furor grauis ⁊ ira seuissima uidica
Longum ẽ. nec p̾sentis oꝑis stor
si uoluerimus omĩa que de do
humana significatione figuralit᷑
in scripturis dicta sunt explanare:
Hȩc ad p̾sentem necessitatẽ. q̃ contͣ
furoris uititium ꝑtinebant dixis¬
se sufficiat: ut nullus exinde si¬
bimet occasionem morbi. mortisq
ꝑpetue ꝑ ignorantiam trahat unde
scĩtas ⁊ immortalitas uite. salutiꝰq
remedia conquiruntur.
taq monachus ad ꝑfectionẽ ten¬
dens. ⁊ agonem spiritalem legitime
cupiens decertare. ab onũ ire fu¬
rorisq uitio alienus existat: & au¬
diat quid sibi uas electionis p̾ci¬

Expanded text:
nonnullis aequissimis iudicibus solet nonnullis aequissimis iudicibus solet ab his, qui aliquo reatu suae conscientiae remordentur, ira ultrix timeri, non scilicet quod haec in animis eorum qui iuste iudicaturi sunt perturbatio consistat, sed quod ita metuentibus ille sentiatur affectusdine ac lenitate prolata, ab his, qui pro suo merito poena plectendi sunt, furor grauis et ira saeuissima iudicatur. longum est nec praesentis operis, si uoluerimus omnia quae de deo humana significatione figuraliter in scripturis dicta sunt explanare. haec ad praesentem necessitatem, quae contra furoris uitium pertinebant, dixisse sufficiat, ut nullus exinde sibimet occasionem morbi mortisque perpetuae per ignorantiam trahat, unde sanctitas et inmortalitas uitae salutisque remedia conquiruntur.1 Itaque monachus ad perfectionem tendens et agonem spiritalem legitime cupiens decertare ab omni irae furorisque uitio alienus exsistat, et audiat quid sibi uas electionis praeci
Abbreviated transcription (Latin):
lustrat ac ꝑspicit. & quod nichil
eum ex his quȩ a nob geruntur
gerenda ue sunt seu cogitantur
lateat. scire possimꝰ : manuum nũ¬
cupatione. ꝓuidentiam & oꝑationẽ
qua om̃ium ipse sit creator &
conditor sentiamus: brachium
quoq uirtutis ⁊ gubnationis
eius insignia: qua cuncta susten-¬
tat. moderatur. ac regit: Et ut
de cȩt̾ĩs teceamus: canities capitis
quid aliud quã longeuitatem
dĩtatis ⁊ antiquitatem significat.
qua sine ullo pͥncipio ẽ. & omĩa
tempora. & creaturas excedit uni-¬
uersas: Ita gͥ & de ira dĩ uł furo¬
onũ ꝑturbatione alienꝰ est. sentire
debemꝰ: scilicet quo ꝑ hȩc eũ iudi¬
cem & ultorem omĩum quȩ miq̃
geruntur in hoc mundo possimꝰ
adu̾tere: & retributorem t̾ribilem
actuum nr̃orum his uerborum
significationib formidantes. contͣ
illius uoluntatẽ timeamꝰ qͥcͥquã
admitt̾e: Illos &enim timere nouit
humana natura. quos indignari
nouit. & ueretur offendere : ut in

Expanded text:
lustrat ac perspicit, et quod nihil lustrat ac perspicit, et quod nihil eum ex his quae  nobis geruntur gerendaue sunt seu cogitantur lateat, scire possimus. manuum nuncupatione prouidentiam et operationem, qua omnium ipse sit creator et conditor, sentiamus. brachium quoque uirtutis et gubernationis eius insignia, qua cuncta sustentat, moderatur ar regit, et ut de ceteris taceam, canities capitis quid aliud quam longaeuitatem deitatis et antiquitatem significat, qua sine ullo principio est et ante omnia tempora creaturas excedit uniuersas? ita igitur et de ira dei uel furoomni perturbations alienus est, sentire debemus, scilicet quo per haec eum iudicem et ultorem omnium quae inique geruntur in hoc mundo possimus aduertere, et retributorem terribilem actuum nostrorum his uerborum significationibus formidantes contra illius uoluntatem quicquam timeamus admittere. illos etenim timere consueuit humana natura, quos indignari nouit, et ueretur offendere: ut in
Abbreviated transcription (Latin):
& composito describunt᷑. capillis
scilicet. capite ⁊ narib oculis ac
facie. manib ⁊ brachio. digitis.
lem litt̾ȩ sonum si uoluerimus
admittere: dm̃ liniam̃tis m̃broꝵ.
& corporea figura compositum.
quod dictu nefas est. quodq ab¬
sit a nob. necee̾ est estimare.
taq ut hȩc scđm litt̾am ñ absq
nefando sacrilegio possunt intel¬
ligi. suꝑ eum qui inuisibilis. in¬
effabilis. incomp̾hensibilis. in esti¬
mabilis. simplex. ⁊ incompositꝰ.
sc̃arum scripturarũ auctoritate
definitur: ita ne furoris quidem
& irȩ ꝑturbatio. illi indemutabili
naturȩ sine ingenti blasphemia
pot̾it coaptari Nam huuscẽmodi
significatione menbrorũ. diuinas
efficientias di & immensas oꝑatioẽs
eius sentire debemusͭ. quȩ nobis
nequeunt intimari: utputa signi-¬
ficatione oris collocutiones eiꝰ quȩ
in archanos animȩ sensus solent
agnoscamus: in oculis immensita¬
tatem ꝑspicatiȩ. qua uniu̾sa per¬

Expanded text:
et composito describuntur, capillis et composito describuntur, capillis scilfacie, manibus et brachio, digitis, lem litterae sonum si uoluerimus admittere, deum liniamentis membrorum et corporea figura conpositum, quod dictu quoque nefas est quodque absit a nobis, necesse est aestimari. Itaque ut haec secundum litteram non absque nefando sacrilegio possunt intellegi super eo, qui inuisibilis, ineffabilis, inconprehensibilis, inaestimabilis, simplex et inconpositus sanctarum scripturarum auctoritate definitur, ita ne furoris quidem et irae perturbatio illi indemutabili naturae sine ingenti blasphemia poterit coaptari. nam huiuscemodi significatione membrorum diuinas efficientias dei et inmensas operationes eius sentire debemus, quae nobis nbula nequeunt intimari. ut puta significatione oris conlocutionem eius, quae in arcanos animae sensus solet agnoscamus. in oculis inmensitatem perspicaciae, qua uniuersa per
Abbreviated transcription (Latin):
suum: uł cũ orat ꝓpħa dicens.
neq in ira tua corripias me:
intelligentes. qͦđ dũ hominib
occasionẽ pesti feri uitii uolunt
concedere: inmensitati diuine.
ac fonti totius puritatis iniuriã
carnalis passionis ad miscent:
i enim hec cũ dicuntur de dõ.
carnali ⁊ pingui sensu scđmlit¬
terȩ significationẽ accipiendaft̾
gͦ & dormit cũ dr̃. exurge quant
obdormis dnẽ. de quo alibi dr̃
ecce ñ dormitabit neq ddormiet
qui custodit ifrł: & stat ac sedet
cũ dicit. cȩlum mͥ sedes ẽ. terra
autẽ scabellum pedũ meorum.
qui metitur cęlum palmo.: ⁊ t̾ra
pugillo concludit̾. & crapulat᷑
a uino cum dicitur. & exurrȩat
sicut dormiens dñs. tanq̃
potens crapulatꝰ a uino
qui solus habet immor¬
talitatem. & lucẽ habitat
in accessibilem: ut p̃termutam
ignorationẽ & obliuionẽ ꝗ̃ de ipso
legimꝰ in scripturis scĩs frequentꝰ
inserta: deinde liniam̃ta m̃broꝵ
quȩ tanquã de homine figurali

Expanded text:
suum, uel cum orat propheta dicens: suum, uel cum orat propheta dicens: neque in ira tua corripias me, non intellegentes, quod, dum hominibus occasionem pestiferi uitii uolunt concedere, inmensitati diuinae ac fonti totius puritatis iniuriam carnalis passionis admisceant. Si enim haec, cum dicuntur de deo, carnali et pingui secundum litteram significatione percipiengo et dormit, cum dicitur, Exsurge, quare obdormis, Domine ? De quo alibi dicitur, Ecce non dormitabit neque dormiet, qui custodit Israel ; et stat, ac sedet, cum dicit, Coelum mihi est sedes, terra autem scabellum pedum meorum , qui metitur coelum palmo, et terram pugillo concludit ; et crapulatur a vino, cum dicitur, Et exsurrexit sicut dormiens Dominus potens crapulatus a vino , qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem ; ut praetermittam ignorationem, et oblivionem, quae de ipso legimus in Scripturis sanctis frequenter inserta, deinde lineamenta membrorum, quae tamquam de homine figurali