comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ haberet: monui eũ ut renuntiaret scło. & habitũ religionis
asumeret. Ac quiescit ille consilus. Queric licentiã a coniuge:
sed non inuenire potest. Uidens igitur qd̾ ueniendi licentiam nõ
haberet: postqtiã tũ sacro oleo inunxissẽ. ad monasteriũ sũ rei̾sꝰ.
Interea paucis dtesꝰ euolutis. morbo inualescente. eũ iã spes de eo pa¬
rentib nulla suꝑ esset: ad nr̃m monastaeriũ ab eiꝰdẽ parentib ad¬
ducit᷑. Occurri᷑ uenienti: & deuote a nobil suscipit᷑. De portatur in
cellam: sacro uestit᷑ habitu: & ei depiitant᷑ custodes. Hii eñ una no¬
cte morti eũ appropinquare sentirent: ad conuocandũ fr̃s cabulã
pulsant: sicut nr̃i ordinis consuetudo ex postulat. Eecitant᷑ fr̃s.
uenit᷑ ad infirmũ. Ego quoq inter ceteros ad sũ. Officiũ impleo.
septẽ psalenos. conuentꝰ decantat: sed nondũ migrat infirmus.

Expanded text:
tem haberet, monui eum ut renuntiaret seculo et habitum religiosum tem haberet, monui eum ut renuntiaret seculo et habitum religiosum assumeret. Acquiescit ille consiliis; querit licentiam a conjuge, sed non invenire potest. Videns igitur quod veniendi licentiam non haberet, postquam eum sacro oleo inunxissem, ad monasterium sum reversus. Interea paucis diebus evolutis, morbo invalescente, cum jam spes de eo parentibus nulla superesset, ad nostrum monasterium ab eisdem parentibus adducitur. Occurritur venienti, et devote a nobis suscipitur. Deportatur in cellam, sacro vestitur habitu et ei deputantur custodes. Hii cum una nocte morti eum appropinquare sentirent, ad convocandum fratres tabulam pulsant, sicut nostri ordinis consuetudo expostulat. Excitantur fratres, venitur ad infirmum; ego quoque inter ceteros adsum; officium impleo; septem psalmos conventus decantat, sed nondum migrat infirmus.
Abbreviated transcription (Latin):
rat in archiep̃atu remensi muiles quidã. noĩe balduinꝰ: uir
elarus gen̾e. uir temporalib reb exuberans: sed ñ nunꝰ habun¬
dans peccatis. Nichil siquidẽ mali relinquebat non factũ: nͥ quod
facere ipse ñ poterat. Miles iste eo tempore quo cũ remensi ar¬
chiep̃o guerrã exerceret: toti patrie. & maxime uicinis domib.
mala plurima inferebat. Res autẽ domius ur̃e. quã p̃ceteris re¬
ligionis domib ampliori amplȩxabat᷑ amoris affectu: ñ soluĩ
ñ auferebat: sed etiã a quibilibet aliis tuebat᷑: reb nr̃is & nobiᷤ
om̃ib niultã reuerentiã exhibens. Accidit autẽ. ut ir lectũ
tandẽ decideret: tactus egritudine corporali. Cũq moriturum
se esse cognosceret: ꝑ nuntiũ suũ ut ad usitandũ eũ uenirem
sũ mandatꝰ. Et mandatꝰ statin adueni. Auditaq eiꝰ confessione:
oũ uiderẽ qd̾ penitentia duceret᷑. & qd̃ de cetero bonã uolunta¬

Expanded text:
rat in Archiepiscopatu Remensi miles quidam, nomine Balduinus, vir rat in Archiepiscopatu Remensi miles quidam, nomine Balduinus, vir clarus genere, vir temporalibus rebus exuberans, sed non minus habundans peccatis. Nichil siquidem mali relinquebat non factum nisi quod facere ipse non poterat. Miles iste eo tempore quo cum Remensi Archiepiscopo guerram exerceret, toti patrie et maxime vicinis domibus mala plurima inferebat; res autem domus nostre, quam pre ceteris religionis domibus ampliori amplexabatur amoris affectu, non solum non auferebat, sed etiam a quibuslibet aliis tuebatur, rebus nostris et nobis omnibus multam reverentiam exhibens. Accidit autem ut in lectum tandem decideret, tactus egritudine corporali. Cumque moriturum se esse cognosceret, per nuntium suum ut ad visitandum eum venirem sum mandatus; et mandatus statim adveni. Auditaque ejus confessione cum viderem quod penitentia duceretur et quod de cetero bonam volunta
Abbreviated transcription (Latin):
quia uisionẽ eũ uidisse cognouerant. quã ex eiꝰ ore qui eã uiderat.
cupiebant audire: sequestrantes eũ de medio. in partẽ alteram
ducunt. quasi de reb secretionib locuturi. Cũq sedissent: eum
uen̾abilit̾ alloquiit᷑. p̃cariq incipiunt ut ordinẽ uisionis quã
uiderat. eis aꝑire dignet᷑. Tremens ille ac pauens. & quasi igno¬
rans quid quererent: uisionẽ se udisse in quantũ potest dissumti¬
lat. & eoꝵ p̃cib nullatenꝰ acquiescit. Rogant illi semes &e iterũ.
Negat ille. Laudabili tñ eoꝵ importunitate deuictus: tũ qͥa pͥor ei
scripturarũ testimonio demonstrat. peccati re ⁊ĩ esse in fratrẽ qui
fr̃i rem edificationis occultat: tũ qͥa domno ab̃bi negare nil potest.
qͥa ten̾e diligit eũ. a quo uersa uice ñ minꝰ ipse diligitur. Tandẽ
uix erumpentib uerbis: uarrationẽ suã sic incipit exordiri. xuii¬

Expanded text:
quia visionem eum vidisse cognoverant quam ex ejus ore qui eam viderat quia visionem eum vidisse cognoverant quam ex ejus ore qui eam viderat cupiebant audire, sequestrantes eum de medio in partem alteram ducunt, quasi de rebus secretioribus locuturi. Cumque sedissent eum venerabiliter alloquuntur precarique incipiunt ut ordinem visionis quam viderat eis aperire dignetur. Tremens ille ac pavens, et quasi ignorans quid quererent, visionem se vidisse in quantum potest dissimulat et illorum precibus nullatenus acquiescit. Rogant illi semel et iterum; negat ille. Laudabili tamen eorum importunitate devictus, tum quia Prior ei Scripturarum testimonio demonstrat peccati reum esse in fratrem qui fratri rem edificationis occultat, tum quia Domno Abbati negare nil potest, quia tenere diligit eum a quo versa vice non minus ipse diligitur, tandem vix erumpentibus verbis, narrationem suam sic incipit exordiri: E
Abbreviated transcription (Latin):
&& quia ds̃ sp̃s ẽ. & eos qui adorant in sp̃u & ueritate oportet
adorare: sp̃c e ueritatis ardentissimꝰ emnulator. iusticiã ñ que
ex lege ẽ & oꝑib. s que ex spũ & deo ẽ copiose possidebat. Ex
qua & ip̃e iustus dispensationes suas iustificabat: & auctoritate
que sc̃itatẽ sequebat᷑. eis ñ solũ uictoriam. sed & gr̃am assequebat᷑
His ꝑ digressionẽ fortasse. sed tñ ex materia pendentib expositis.
regressũ ad materiã faciemus. Int̾ hec homo dei usionẽ uidit: mag¬
na admiratione. nec muius memoria & relatione dignissimani.
Cam sicut ab alio scriptã repperi : eiqͦ sẽbinius copulaui. Ea autẽ
est huiꝰmodi.
Qodã tẽpore cũ aduenisset ursicampũ abbas igniacen¬
sis petrus nomine. iur om̃i scĩtate conspiciuis: letabun¬
da ẽ gaudens in eiꝰ aduentu tota domꝰ gauisa ẽ. reuerentiam
exhibens qualẽ sua scitas exigebat. Tunc domnus abbas & pͥor

Expanded text:
et quia Deus spiritus est et eos qui adorant in spiritu et veritate oportet et quia Deus spiritus est et eos qui adorant in spiritu et veritate oportet adorare , spiritus et veritatis ardentissimus emulator, justitiam, non que ex lege est et operibus, sed que ex spiritu et Deo est copiose possidebat. Ex qua et ipse justus dispensationes suas justificabat et auctoritate que sanctitatem sequebatur eis non solum victoriam sed et gratiam assequebatur. His per digressionem fortasse, sed tamen ex materia pendentibus expositis regressum ad materiam faciemus. Inter hec homo Dei visionem vidit magna admiratione nec minus memoria et relatione dignissimam. Eam sicut ab alio scriptam repperi eis que scribimus copulavi. Ea autem est hujusmodi. Quodam tempore cum advenisset Ursicampum Abbas Igniacensis Petrus nomine, vir omni sanctitate conspicuus, letabunda et gaudens in ejus adventu domus tota gavisa est, reverentiam exhibens qualem sua sanctitas exigebat. Tunc Domnus Abbas et Prior,
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam. licet notam aliquam. & aliquod uideantur afferre
dispendiũ. caritatis fr̃m ac pacis. ac uoluntarie seruitutis rece¬
pit cõpensationẽ: ñ magnipendens. si ei suꝑ hoc ab aliqͥb dethat᷑.
dũ ei pura conscientia. & dei ueritas attestent᷑. Nempe uir iste ñ
erat ex illis. qui culicẽ colantes. camelũ glutiunt: qui decimant ol
om̃e: & grauiora legis relinqunt. Qui inter bonũ & malũ. bonũ
& melius. malũ & peius discretionẽ ñ habentes.: quodq deterius
est que sua st̃ ñ que iħu xp̃i querentes: licet cure gregis excu¬
bare uideantur. ignorantia tñ uel malicia ipsi errantes. & alios
in errorẽ imittentes: multa faciunt. paruĩ ꝓficiunt: folia multa
sed paruũ fructũ afferunt. Qumetiã rixantur de lana sepe capͥ¬
na: & nil patiunt᷑ suꝑ contricione ioseph. Petrus autẽ edoctus
reuelante spũ scõ. quod ex oꝑib legis ñ iustificabit᷑ om̃is homo.

Expanded text:
quibusdam, licet notam aliquam et aliquod videantur afferre quibusdam, licet notam aliquam et aliquod videantur afferre dispendium, caritatis fratrum ac pacis ac voluntarie servitutis recepit compensationem, non magnipendens si ei super hoc ab aliquibus detrahatur, dum ei pura conscientia et Dei veritas attestentur. » Nempe vir iste non erat ex illis qui culicem colantes camelum glutiunt , qui decimant olus omne et graviora legis relinquunt; qui inter bonum et malum, bonum et melius, malum et pejus discretionem non habentes, quodque deterius est, que sua sunt non que Ihu Xpi quarentes , licet cure gregis excubare videantur, ignorantia tamen vel malicia ipsi errantes et alios in errorem mittentes, multa faciunt, parum proficiunt, folia multa sed parvum fructum afferunt; quin etiam rixantur de lana sepe caprina et nil patiuntur super contritione Joseph. Petrus autem edoctus, revelante Spiritu sancto, quod ex operibus legis non justificabitur omnis homo ,
Abbreviated transcription (Latin):
nas qui curã illiꝰ maiorẽ habemꝰ. & sumꝰ illiꝰ adiutores. ali¬
quotiens eiꝰ beuignitate & patientia. ut nobis uidet᷑ iimia
inur iuremꝰ: feruorẽ ordinis suo tempore cepuisse. ñ detra¬
hendo sed telaudo dicentes. Ceterũ cũ eiꝰ intentionẽ perpen¬
dimꝰ. cũ rationes eiꝰ operũ p̃uias. & nobis ab eo redditas an¬
dimus. & auditas pensamꝰ: eũ sic & ñ alit̾ ag̾e debere aognios.¬
cinius. Stm̃ ñ litterã s sp̃m & caritatẽ. que lex dei ẽ. & iin¬
culũ ꝑfectionis. & ex qua sola uita ꝓcedit. magis attendes.
quã instituta & adiuuentiones hominũ: iactarã quarũdã
ob sertationũ facilẽ estimat. ñ eas tñ dinuttens. ñ negligẽs
seilicet artendit hiuc ordmnis rigorẽ. hinc humanã uifirmi¬
catẽ. ctunicdis uirib elaborauis. uit fidelis sit dispensator.
Quod tunc asseq se credit indubie: si ex indulgentus

Expanded text:
nos qui curam illius majorem habemus et sumus illius adjutores, alinos qui curam illius majorem habemus et sumus illius adjutores, aliquotiens de ejus benignitate et patientia, ut nobis videtur nimia, murmuremus, fervorem ordinis suo tempore tepuisse non detrahendo sed zelando dicentes: ceterum cum ejus intentionem perpendimus, cum rationes ejus operum previas et nobis ab eo redditas audimus et auditas pensamus, eum sic et non aliter agere debere cognoscimus; quoniam non litteram sed spiritum et caritatem que lex Dei est et vinculum perfectionis, et ex qua sola vita procedit, magis attendens quam instituta et adinventiones hominum, jacturam quarumdam observationum facilem estimat: non eas tamen dimittens, non negligens, scilicet attendit hinc ordinis rigorem hinc humanam infirmitatem, cunctis viribus elaborans ut fidelis sit dispensator: quod tunc assequi se credit indubie si ex indulgentiis
Abbreviated transcription (Latin):
minus male. contigisset. Nimirũ singularitatẽ suã. singłarit
hoc ẽ tẽpant̾ & prudent̾ regebat: licet plerisq eũ intime nes¬
cientib. simplex iuderet᷑ & hebes: qd̾ ei contĩgebat. extardeloqͥo.
et qͥa cũ loquebat᷑ lingua eiꝰ latiũ redolebat: demũ om̃ia bona
sua studiosius occultabat. Erat autẽ reuera ꝑspicacis ingenũ.
saniq multũ consilii. & in oꝑib sius regendisq subiectis. mode¬
ratus & diseretꝰ. Deniq cũ iurũ uenerabilẽ industrĩq pa
eiꝰ cellerariũ aliqñ ouenissẽ conqͣrens
scilicet. Qd̾ ut dicebat᷑ abbas eiꝰ religiosus quidẽ. sedurus foret
nimiũ. seuerꝰ parit̾ & agrestis: respondit ille qͥ mores illius.
qui uitã. qͥ instituta. qui ꝯsuetudinẽ longa societate e expe¬
rimento sciebat: reuera inquit durus est & seuerus. s sibi
ñ aliis. Nam alus pius est & misericors: et in tantũ ut

Expanded text:
minus male contigisset: nimirum singularitatem suam singulariter, minus male contigisset: nimirum singularitatem suam singulariter, hoc est temperanter et prudenter regebat, licet plerisque eum intime nescientibus simplex videretur et hebes; quod ei contingebat ex tardiloquio, et quia cum loquebatur lingua ejus Latium redolebat. Demum omnia bona sua studiosius occultabat. Erat autem revera perspicacis ingenii, sanique multum consilii, et in operibus suis regendisque subjectis moderatus et discretus. Denique cum virum venerabilem, industriumque pa cellerarium, aliquando convenissem, conquerens scilicet quod, ut dicebatur, Abbas ejus religiosus quidem sed durus foret, nimium severus, pariter et agrestus, respondit ille qui mores illius, qui vitam, qui instituta, qui consuetudinem longa societate et experimento sciebat: « Revera, inquit, durus est et severus, sed sibi, non aliis. Nam aliis pius est et misericors, et in tantum ut
Abbreviated transcription (Latin):
cura sic̃ ñ in desidertis: si in necessitatib facienda est. Quod ita
fecisse sauctũ dei animaduerti.
am cũ comedens aliqñ cũ ipso. uidensq eũ pisces corã posi¬
tos ñ gustantẽ. aliisq nichilominꝰ cibis parcentẽ. ac mise¬
rans illiꝰ. ip̃m nunie parcitatis arguerẽ: ĩmo inquit parcius
comed̾em. nͥ meo corpori parcerẽ. Parcebat gͦ corpori suo. etiã
cũ parcissimus in cibo & potu. & eẽt & uderet᷑: ex qͦetiã ĩ cet̾is
tẽꝑans. & discretꝰ & moderatꝰ fiusse. recte coNicit᷑: Qm̃ ita
iurtutis appetebat excellentiã. ut ñ dimitteret tẽꝑantiam.
Que quarta int̾ pͥncipaleᷤᷤ uirtutes. tantam habet gr̃am: ut
sin̾e ipsa cet̾e tres gre grõse eẽ ñ poss int. Bene gͦ de ip̃o q̃ndã
religiosũ iuirũ &. sapientẽ id est gillebertũ abb̾em fusmiacen¬
sẽ audiui dicentẽ: qd̾ neminẽ iuidisset. eui de singularitate

Expanded text:
cura sicut non in desideriis sic in necessitatibus facienda est; quod ita cura sicut non in desideriis sic in necessitatibus facienda est; quod ita fecisse sanctum Dei animadverti. XIII. Nam cum comedens aliquando cum ipso, vidensque eum pisces coram positos non gustantem, aliisque nichilominus cibis parcentem, ac miserans illius, ipsum nimie parcitatis arguerem: « Immo, inquit, parcius comederem, nisi meo corpori parcerem. » Parcebat ergo corpori suo etiam cum parcissimus in cibo et potu et esset et videretur. Ex quo etiam in ceteris temperans et discretus et moderatus fuisse recte conjicitur. Quoniam ita virtutis appetebat excellentiam ut non dimitteret temperantiam, que quarta inter principales virtutes tantam habet gratiam ut sine ipsa cetere tres gratie graciose esse non possunt, bene ergo de ipso quemdam religiosum virum et sapientem, id est Gillebertum Abbatem Fusniacensem, audivi dicentem quod neminem vidisset cui de singularitate
Abbreviated transcription (Latin):
runt: uerissime & xpiane religionis ostendit ere miri.
Si quidẽ aliquot amnus illi p̃fuit abb̃ie in sanctitate & iusti¬
cia coram deo:. in magno nomine. in celebri fama ĩ bono õdore
ardua. p̃fatus nicholaus accendebat᷑: simulq ãmonebat᷑
intelligere. que ei ab eo apponebant᷑. & ꝓponebant᷑. & memor
uocis quã audierat sciensq qͥa similia oporteret. eũ p̃parare:
etiã supͣ cõmunẽ ordinẽ aliqͥd attemptare uolebat. Sed quia
delicatꝰ erat & debilis: nequaꝗͣ p̃sumebat. In hac fluctuatione
positꝰ. aliqñ uocẽ audut sic dicentẽ. Nicholae: nunꝗͣ formides
agere perutentiã. Hoc cõmode michi iuideor posuisse. ad ꝯfirma¬
tionẽ eoꝵ qui in pusillanimitate st̃ sp̃e & tẽpestate: qͥ timent
pruinã & irruit suꝑ eos nix. Modꝰ tũ ꝯstituendꝰ ẽ audatie. &
habenda pia e discreta discretio fragilitatis corporee: & illudẽ
actendendũ. Sp̃c quidẽ ꝓmptꝰ ẽ: caro autẽ infirma. Et carnis

Expanded text:
Xpiane religionis ostendit exemplum. Siquidem aliquot annis illi prefuit Abbatie in sanctitate et justicia coram Deo, in magno nomine, in celebri fama, in bono odore ulari et ardua prefatus Nicholaus accendebatur, simulque ammonebatur intelligere que ei ab eo apponebantur et proponebantur. Et memor vocis quam audierat, sciensque quia similia oporteret eum preparare, etiam supra communem ordinem aliquid attemptare volebat. Sed quia delicatus erat et debilis nequaquam presumebat. In hac fluctuatione positus, aliquando vocem audiit sic dicentem: « Nicholae, nunquam formides agere penitentiam. » Hoc commode michi videor posuisse ad confirmationem eorum qui in pusillanimitate sunt spiritus et tempestate , qui timent pruinam et irruit super eos nix . Modus tamen constituendus est audacie et habenda pia et discreta discretio fragilitatis corporee; et illud est attendendum: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma , et carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uiobis oigniorẽ uidico: ideoꝵ uos fiturũ abbatẽ p̃dico. Uix. aũt
diũ eouseruabat om̃ia u̾li hec: donferens in corde silo. Ptat̃¬
qotde se futurũ fuerat iamiguorare ñ poterat: ⁊terato tam̃
inte rengat eũ. sic inquiens. Scio fr̃ & certus sĩ qd snotionẽ
meã uelletis sed hoc ñ est in ur̃a positũ uoliuitato. Nuso tier
om̃ino nt aliũ. quiꝙ dignus sit eligi nominetis. Nullũ ait al¬
cim nominabo. N Ied abbas eritis: uos desiderant uniusi. Uen
datione electus est in abbatem. Quam nichilominiis elechio¬
neni aliud ut dixeri tale p̃cessit presagiũ.
ratuor abatia fr̃ religiosus e bonus. quiq oui p̃centoris
tunct ẽ offcio nomine incholaus Hic ipsse in retutori
qd eotẽpore quto seoes ula uacabat. &e ĩ pendulo forent fratte
⁊ elechione p̾stolarent᷑. dem suꝑ hoc negotis sollieet riniã

Expanded text:
vobis digniorem judico, ideoque vos futurum Abbatem predico. » Vir autem vobis digniorem judico, ideoque vos futurum Abbatem predico. » Vir autem Domini conservabat omnia de se futurum fuerat jam ignorare non poterat, iterato tamen interrogat eum sic inquiens: « Scio, frater, et certus sum quod promotionem meam velletis, sed hoc non est in vestra positum voluntate. Volo igitur omnino ut alium quique dignus sit eligi nominetis.--Nullum, ait, alium nominabo; vos Abbas eritis, vos desiderant universi. » dictione electus est in Abbatem; quam nichilominus electionem aliud, ut dixerim, tale precessit presagium. XI. Erat in Abbatia frater religiosus et bonus, quique diu precentoris functus est officio, nomine Nicholaus. Hic ipse mihi retulit quod eo tempore quo sedes illa vacabat et in pendulo forent fratres et electionem prestolarentur, idem super hoc negotio sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
rem ad suam consolationẽ habebat. iguiacũ ueniebat. Ora¬
bat autẽ dñm ut sibi inspiraret: ad ciiꝰ electionẽ ipse aspira¬
re debesͤat᷑. Hec eo cogitante simul & orante: uocẽ audiuit
sic dicentẽ. Cũ ueueris ad locũ illũ. locũq ei quadã nota euiꝰ
ñ recordor designauit: qd̾ reqͥris agnosces. Iam fere locum
attingebat: & uoti cõpos ñ erat. Orabat gͦ attentiꝰ. & dñm de
ꝓmnissi sosutione pussabat. Uox gͥ it᷑ato ad ipsũ facta: sic ait.
Interroga aliĩ monachũ. qui te comitat᷑. Ipse tͥ dicet. quis
futurus sit abbas. Accersico statĩ monacho. uidelicet p̃nomii¬
nato roberto: pater eũ conueuit hoc mͦ. Pgimus inqͥt igniacũ
se credo es ex ine plurimit̃ pendebit abbatis electio. Uos gͥ qͥ
pigutorẽ hoc officio uidieatis. At ille ñ ꝓphico sp̃i sed desiderio
ineuuctant̃ inquit & absq deliberatione respondebo. Nullũ

Expanded text:
rem ad suam consolationem habebat, Igniacum veniebat. Orarem ad suam consolationem habebat, Igniacum veniebat. Orabat autem Dominum ut sibi inspiraret ad cujus electionem ipse aspirare deberet. Hec eo cogitante simul et orante, vocem audivit sic dicentem: « Cum veneris ad locum illum, » locumque ei quadam nota cujus non recordor designavit, « quod requiris agnosces. » Iam fere locum attingebat et voti compos non erat. Orabat ergo attentius et Dominum de promissi solutione pulsabat. Vox igitur iterato ad ipsum facta sic ait: « Interroga illum monachum qui te comitatur; ipse tibi dicet quis futurus sit Abbas. » Accersito statim monacho, videlicet prenominato Roberto, Pater eum convenit hoc modo: « Pergimus, inquit, Igniacum, et credo quod ex me plurimum pendebit Abbatis electio. Vos igiturdigniorem hoc officio judicatis. » At ille non prophetico spiritu sed desiderio « Incunctanter, inquit, et absque deliberatione respondebo. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
non poterat. Transunt ꝑ eũ locũ monacus quidã de clara¬
ualle: celeber in arte medicine. Suggesserunt ei fr̃s. & ipse
suasit & ꝑsuasit abbi ut morbũ inspiceret. Uidit. & fratͥb
fistulã ẽẽ respondit: & eo loci. quo secari. ac ꝑ hoc sauari ñ posset:
adiciens hoc uerbũ. homo iste si pascha iuderit: nunꝗͣ ampliꝰ
morietur. Significans scilicet. qd̾ nec sanari ualeret: & infra
talẽ teminũ moriturus forer. Conualuit tñ: multisq postra
uxit annis. S quomͦ eualuerit: hactenꝰ in cognitũ fuit.
Dostꝗͣ fratrib uallis regie aliquanto tẽpore p̃fuerat:
ꝯtigit qd̾ abb̃ia igniaci abb̾em ñ habebat. Moris est ut
conuetuant albes subiecti uel filii: ad electionẽ pͥncipalis patͥs
& abbatis. Plir gͥ dñi petrus. assũpto secũ quodã roberto reli¬
gioso & lacc̾ato. igniacensi monacho quẽ secũ ut pote familia¬

Expanded text:
erat. Transivit per eum locum monachus quidam de Claraerat. Transivit per eum locum monachus quidam de Claravalle, celeber in arte medicine. Suggesserunt ei fratres et ipse suasit et persuasit abbati ut morbum inspiceret. Vidit et fratribus fistulam esse respondit: et eo loci quo secari ac per hoc sanari non posset; adjiciens hoc verbum: « Homo iste si Pascha viderit nunquam amplius morietur. » Significans scilicet quod nec sanari valeret, et infra talem terminum moriturus foret. Convaluit tamen, multisque postea vixit annis; sed quomodo convaluerit, hactenus incognitum fuit. X. Postquam fratribus Vallis-Regie aliquanto tempore prefuerat contigit quod Abbatia Igniaci Abbatem non habebat. Moris est ut conveniant Abbates subjecti vel filii ad electionem principalis patris et Abbatis. Vir igitur Domini Petrus, assumpto secum quodam Roberto religioso et litterato Igniacensi monacho quem secum utpote familia
Abbreviated transcription (Latin):
udeno ers dis ponelut Hec eo cotitante: affiut seriisis res cento
uellet agere reꝯuarebat. Pxpait ille stupore uehementeꝯꝰ
feseis est. Cim ablas. ie facias inqͥt hoc facuinsdecien posit. ao
ae en onsi r maenã uem s mertedẽ t̾ uibebo restitius hec erito
ad me castũ incerdudat ingressũ. fect ullo uit ei fuere. erito
en qulerasteno utillo phibente uenens ad addẽm: ut ymisem
imipleret or abit: forro abias hec oñia ignorasut is. piuissimi¬
oe dissimindios sei geste seriẽ diligent inquirit. &alidit. loms¬
los sionuine en spe ceita mercedis habenae : p̃nomenato malurs¬
Audisse. inecere honinẽ ab eiuntẽ. prudent᷑ . ei grstos̃ fooe¬
licens se & celare conslũ. e aerlermr nego t ine itest
narrationẽ extorsit. Hoc est pͥmũ. & magnũ miraculũ. Se¬
cundũ autẽ simile est huic: non forma sed gr̃a. Uii
orbus quẽ fistulã dicunt afflictũ dei hominẽ langͥdũ¬

Expanded text:
incendere disponebat. Hec eo cogitante affuit servus Dei, et quid incendere disponebat. Hec eo cogitante affuit servus Dei, et quid vellet agere requirebat. Expavit ille stupore vehementi; fessus est. Cui Abbas: « Ne facias, inquit, hoc facinus: cras autem ad me in infirmariam veni; mercedem tibi jubebo restitui, nec erit qui ad me tuum intercludat ingressum. » Fecit ille ut ei fuerat imperatum, et in crastino, nullo prohibente, veniens ad Abbatem, ut promissum impleret orabat. Porro Abbas hec omnia ignorabat, sed se ignorare dissimulans rei geste seriem diligenter inquirit et audit; emissoque homine cum spe certa mercedis habende prenominato Nichoaudisse, insecutus hominem abeuntem prudenter et ingeniose pollicens se et celare consilium et accelerare negotium, rei geste narrationem extorsit. Hoc est primum et magnum miraculum: secundum autem simile est huic non forma sed gratia. IX. Morbus, quem fistulam dicunt, afflictum Dei hominem languidum
Abbreviated transcription (Latin):
Quã eiꝰ electionẽ: uisio talis autecessit. Uidebat᷑ abbĩ qui tẽ
p̃erat ie saco: eandelabrũ ardens & lucens ante altare positã
pmenual enstibito ꝑ uideeã maiorẽ exire. Et post nodicis. esect ẽ
domnus petrus. In ualle illa regia. duo contigerunt el. que n
uarlt  a ni eiea se religiosi fẽis eiꝰde abbie monaetie & uelle¬
rarii nomine nicholai. didici relatione.
endam de ieeceinarus eiꝰ loci meroedẽ habere ĩ poterat.
eñ eana fcequent exegisset: Eeario seirtcet dissieni porttn
deno q̃ uuiedẽi eecausis reodere nolente. cȩ de iure ner entes
bendũ asserente. Hocgͥ ad abb̾em eũ nte uellet referre. non
poterit. T uoie fiquidẽ egiotabat: & hunc adeũ ingreo uone¬
ratens ũ si nelut. Seruuiens gͥ seuiens. e lri que fuigree toele
perenss. si d uriã de grangus abbie finitimis aecesit ẽ berit
promos ardeuorns in edcabo: & elimi igue supposito gringian

Expanded text:
Quam ejus electionem visio talis antecessit. Videbatur Abbati qui tunc Quam ejus electionem visio talis antecessit. Videbatur Abbati qui tunc preerat Igniaco candelabrum ardens et lucens ante altare positum principale subito per vitream majorem exire; et post modicum electus est Domnus Petrus. In Valle illa Regia duo contigerunt ei que non vulgari et incerta sed religiosi fratris ejusdem Abbatie monachi et cellerarii, nomine Nicholai, didici relatione. Quidam de mercennariis ejus loci mercedem habere non poterat, cum eam frequenter exegissetimmo quibusdam ex causis reddere nolente, et de jure non esse ei reddendam asserente. Hoc igitur ad Abbatem cum ille vellet referre, non poterat: tunc siquidem egrotabat, et hunc ad eum ingredi cellerarius non sinebat. Serviens igitur seviens et ira que furor est brevis accensus, ad unam de grangiis Abbatie finitimis accessit, ferens prunas ardentes in cacabo, et clam igne supposito grangiam
Abbreviated transcription (Latin):
suecedit in illis: cũ interim intima sua ꝓicientes. iacturã int̾ioꝵ
ñ sentiant: & ea que p̃ponenda forent pꝰponentes. curã scilicet
animarũ. aliis eas curandas cõmittunt. quas ipsi ꝑse curare
deberent. innitentes prudentie sue. & de dño non sꝑantes. Ppt̃
qd̾ e ds̃ tales q̃nq deserit. & tradit in manib ininncoꝵ suorũ.
.&. cõprehendit sapientes. in astucia eori. Iste uͦ de deo confidens:
interiora curans. ext̾iora fidis cõmittens: qm̃ deũ ip̃e curauit.
deũ sui curatorẽ habuit: sicut in sequentib cũ ad id loci uentũ
fuerit. euidenti probabitur argumento.
es iam ad narrationis ordinẽ redeuntes: dicamꝰ qd̾ dũ in
ordine illo singulari. singularit̾ ille uixisset: factus est
pͥor igniaci. Qd̾ itẽ officiũ. cũ strenue satis & laudabilit̾ ĩplere
in abbem uallis regie que una est de filiab igniaci electꝰ est.

Expanded text:
succedit in illis: cum interim intima sua projicientes, jacturam interiorem succedit in illis: cum interim intima sua projicientes, jacturam interiorem non sentiant et ea que preponenda forent postponentes, curam scilicet animarum, aliis eas curandas committunt, quas ipsi per se curare deberent, innitentes prudentie sue et de Domino non sperantes. Propter quod et Deus tales quandoque deserit et tradit in manibus inimicorum suorum, et comprehendit sapientes in astucia eorum . Iste vero de Deo confidens, interiora curans, exteriora fidis committens, quoniam Deum ipse curavit, Deum suum curatorem habuit, sicut in sequentibus, cum ad id loci ventum fuerit, evidenti probabitur argumento. VII. Sed jam ad narrationis ordinem redeuntes dicamus quod dum in ordine singulari singulariter ille vixisset, factus est Prior Igniaci. Quod item officium cum strenue satis et laudabiliter impleret, in Abbatem Vallis Regie, que una est de filiabus Igniaci, electus est.
Abbreviated transcription (Latin):
in his om̃ibus: non est dñs. Non enĩ est sicut serptũ ẽ in spũ.
ñ in cõmotione. ñ in igne̾. s in sibilo aure tenuis. & in uoce que
facta ẽ ad helzam. & ad cõparẽ eiꝰ iohannẽ: ꝗͣ amicus iste sponsi qͥ
stabat sepe & intune audiebat. Quã eiꝰ intimam claritatẽ. aliqui
qin ignorabant scdm faciẽ uidicantes: ipsũ aliquotiens minꝰ esti¬
mabant. Contempserunt olim inuidi & insensati. magnũ mar¬
tuũ. similit̾ in dignũ ep̃atu dicentes. hominẽ uultu despicabilẽ.
& ueste sordidũ. crine deformẽ. Nec tñ huic uiro defuerunt gratie
iste ext̾iores: & ut p̃nõiauimus sclłares habebat eas ad sufficientiam:
s: in eis tenebat temꝑantiã: ne si ihis. & ab his teneret᷑ assiduus.
in his que p̃his amabat. & amare debebat. esset paruus aut nul¬
lus. Qdͥ faciunt pleriq p̾lati ĩ mo etiam in hoc gloriant᷑. in hoc
gaudent. hoc iactitant. qd̾ in exteriorib sunt industrii. & ipsis

Expanded text:
n enim est, sicut scriptum est, in spiritu, nec in commotione, nec in igne, sed in sibilo aure tenuis et in voce que facta est ad Helyam et ad comparem ejus Iohannem, quam amicus iste sponsi qui stabat sepe et intime audiebat. Quam ejus intimam claritatem aliqui quoniam ignorabant, secundum faciem judicantes, ipsum minus aliquotiens estimabant. Contempserunt olim invidi et insensati magnum Martinum, similiter indignum episcopatu dicentes hominem vultu despicabilem et veste sordidum, crine deformem; nec tamen huic viro defuerunt gratie iste exteriores, et ut prenominamus, seculares: habebat eas ad sufficientiam, sed in eis tenebat temperantiam, ne, si in his et ab his teneretur assiduus, in his que pre his amabat et amare debebat esset parvus aut nullus; quod faciunt plerique prelati, immo etiam in hoc gloriantur, in hoc gaudent, hoc jactitant quod in exterioribus sunt industrii, et ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens: ab om̃i illo dolore saluatus est.
amiuero quã peimꝰ ille deo fuerit: ex eo qd̾ supponã pot̾it esti¬
mari. leqliebar aligiando cũ ipso. de nr̃e fiaei intione. Cilq
eils tamuiliari faterer me contra ipsã qñq aliq teniptatioue
corsitaione. Stmultiplex expimentũ fider omne ip st infirmitate
firmautt. Egensꝰ ulteriꝰ psũpsi querere. qͥd forer ꝓ inestalem
fir nutat ẽ deci set Ile ut erat mitis ce humilne cor&: ergaidem¬

Expanded text:
suscipiens, ab omni illo dolore salvatus est. VI. suscipiens, ab omni illo dolore salvatus est. VI. Jam vero quam proximus ille Deo fuerit ex eo quod supponam poterit estimari. Loquebar aliquando cum ipso do nostre fidei ratione: cumque ei ut familiari faterer me contra ipsam quandoque aliqua temptatione cogitatione, sed multiplex experimentum fidei omnem ipsius infirmitatem firmavit. » Pergens ulterius presumpsi querere quidforet quod in eo talem firmitatem fecisset. Ille ut erat mitis et humilis corde, erga ami
Abbreviated transcription (Latin):
edia nocte dñica. fr̃s psallebant in  narrauit.¬
Loratorio. & ipse cũ illis. Dolor capitis eũ inuasit. & ita ue¬
hemens. ut choꝵ egredi cogitaret. Ad qd̃ agendũ cũ dolorem
ñ sustinens se moueret: uocẽ audiuit sic docentẽ. Laudans in¬
uocabo dñm: .e ab infirmitatib meis saluus ero. hac uoce con¬
fortatꝰ remansit in choro: & post moxũ interuallũ. in ualescen¬
te dolore. iterũ egredi disponebat. & itͣm insonuit uox p̃missa.
Quid plura: Tota illa nocte. & sequente dũiea. usq ad misse
ouentualis extremũ. non cessauit ille conflictꝰ: doloris scilicet
& uocis. Illiꝰ exire cogentis: huiꝰ remanere monentis. In illo or¬
dine sollemnis ẽ consuetudo. ut om̃s dominica die cõmunicẽt.
Propt̃ qd̾ cũ in ordine suo accessisset. & ad cornui altaris se hu¬
milit̾ inclinasset: usũ ẽ ei qd̾ lapis magni ponderis. de capite
suo corrueret. Et protinus se erigens. & sanctã eucharistiam

Expanded text:
edia nocte Dominica fratres psallebant in edia nocte Dominica fratres psallebant in oratorio et ipse cum illis. Dolor capitis eum invasit et ita vehemens ut choro egredi cogitaret. Ad quod agendum cum dolorem non sustinens se moveret, vocem audivit sic docentem: Laudans invocabo Dominum et ab infirmitatibus meis salvus ero . Hac voce confortatus remansit in choro, et post modicum intervallum invalescente dolore iterum egredi disponebat et iterum insonuit vox premissa. Quid plura? tota illa nocte et sequente Dominica usque ad misse conventualis extremum, non cessavit ille conflictus doloris scilicet et vocis, illius exire cogentis, hujus remanere monentis. In illo ordine sollemnis est consuetudo ut omnes Dominica die communicent. Propter quod cum in ordine suo accessisset et ad cornu altaris se humiliter inclinasset, visum est ei quod lapis magni ponderis de capite suo corrueret; et protinus se erigens et sanctam Eucharistiam
Abbreviated transcription (Latin):
Qum adhue nouuieꝰ uł noũ eẽt in ordine aligun noctar mo
uigilus intererat: aliis psallentibi. ipse stans in choro. & fatigatꝰ.
dormitabat. Sensit quasi tactũ alicuꝰ: qui pulsans eũ suauit
exitabat. Putauit priorẽ: cuiꝰ erat consuetudo circuire chorũ.
& fr̃s excitare sopitos. Euigilans ille aꝑtisq oculis: nullum
uidebat. Cũq hoc ei sepe contigisset. & sepius exeitatꝰ. excitatorẽ
non uideret: intellexit diuinã eẽ uirtutẽ. Et egre ferebat: qd̾ ei
se offerelut. se q celabat. Quadã gͥ nocte solitũ exxitatorẽ sensis¬
set: excitus oculos citus & intentus aperuit. iuditq ad stare
sibi uiuenc̃ splendidũ. & decoꝵ. & ut eiꝰ uerbis utar. aureos
habentẽ capillos. Qui statĩ ab illo discedens. ꝑ mediũ chorum
ibat. & morose. & manifeste uisus ab ipso: postꝗͣ diu appariuit
disparuit. hoc ip̃e mͥ retulit. s & id qd̾ subiciã nichilominꝰ & ipse

Expanded text:
Dum adhuc novicius vel novus esset in ordine, aliquando nocturnis Dum adhuc novicius vel novus esset in ordine, aliquando nocturnis vigiliis intererat, aliis psallentibus, ipse stans in choro et fatigatus dormitabat. Sensit quasi tactum alicujus qui pulsans eum suaviter excitabat. Putavit Priorem, cujus erat consuetudo circuire chorum et fratres excitare sopitos. Evigilans ille apertisque oculis nullum videbat. Cumque hoc et sepe contigisset, et sepius excitatus excitatorem non videret, intellexit divinam esse virtutem, et egre ferebat quod ei se offerebat seque celabat. Quadam igitur nocte dum solitum excitatorem sensisset, excitus oculos citus et intentus aperuit, viditque adstare sibi juvenem splendidum et decorum, et, ut ejus verbis utar, aureos habentem capillos; qui statim ab illo discendens, per medium chorum ibat et morose, et manifeste visus ab ipso, postquam diu apparuit, disparuit. Hoc ipse mihi retulit: sed et id quod subjiciam nichilomiminus et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
desuicit. uelud ouẽ iosepli. Sparsũ ꝑexteriora: frequent introrsũ
coilberi. dlus uolentẽ uintendere: ad orationẽ cagit. P. a que oclio
ingeruntur. aut aurib obstrepuint: facit aliquotieris ñ sentire.
etec quiede seipso uir beatus quadã uolentia caritatis confessiis
est. consonant eis. que papa gregoriꝰ in quadã omielia sic alt. Miẽ
pfecte etue uute caritas absorbuerit: ad terrena foris desideria
ueluid in sensibuẽ reddit: Ita quoq uir iste cogitatione. & allidicate
miila etna patria duersatꝰ. & rerũ ĩmobiliũ dforiis esfectus.
tuteꝰ in se ꝑ manens: omnẽ mnotũ cordis. e salũ mentis. om̃sꝙ
tarbillas. & tẽpestates animi. qͥb hõis estuare & fluctiare ui¬
deenĩ qt iasq ieligio uera depon̾e iubet: magna meitis fortitudi¬
ne. nec penali. staꝗ̃ ĩnata sͥ &e nat᷑ali cohibebat.  torti

Expanded text:
deducit velud ovem Joseph. Sparsum per exteriora frequenter introrsum deducit velud ovem Joseph. Sparsum per exteriora frequenter introrsum colligit; aliis volentem intendere ad orationem cogit; ea que oculis ingeruntur, aut auribus obstrepunt facit aliquotiens non sentire. » Hec que de se ipso vir beatus quadam violentia caritatis confessus est, consonant eis que Papa Gregorius in quadam omelia sic ait: Quem perfecte eterne vite caritas absorbuerit, ad terrena foris desideria velud insensibilem reddit. Ita quoque vir iste cogitatione et aviditate in illa eterna patria conversatus, et rerum immobilium conformis affectus, immotus in se permanens, omnem motum cordis et saltum mentis, omnesque turbellas et tempestates animi, quibus homines estuare et fluctuare videntur, quasque religio vera deponere jubet, magna mentis fortitudine nec penali sed tamquam innata sibi et naturali cohibebat. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
bus & pio demulcens alloquio: intrepidũ prorsus &e securũ
esse iubebat. Quid hec uisio portenderit: facilis est comectura.
Aula siquidẽ illa domũ igniaci: mulier sedens beatã mariam:
um igitur receptiis eẽt petruis iuuenuis de uotissimꝰ.
Uñ paulatini & ꝑ incrementa ad ꝑfectionẽ ascendit: s ue¬
lud in momento & ictu oculi. decorẽ induit. Induit se fortitui¬
dine. a& p̃euixit uirtute: in om̃i loco. in om̃i tẽpore. in omni
deniq fortuuia. idem constantissime ꝑseuerans. Cuiꝰ iã ꝓuecte
etatis. ostantiã. cũ quidã abbas qͥ m hoc retulit. familiaris
eiꝰ admirans. causãq tante identitatis non solũ sedulus. se d
impb etiã explorator inquireret: ille ut erat benignissimuis. &
qui facile a familiarib sius uincebat᷑. respondit. Cũ essẽ inquit
nouicius. qͣl qͥdã sp̃s sensibilit̾ mn uisus est in me intrare. Ex tẽ

Expanded text:
bus et pio demulcens alloquio intrepidum prorsus et securum bus et pio demulcens alloquio intrepidum prorsus et securum esse jubebat. Quid hec visio portenderit facilis est conjectura. Aula siquidem illa domum Igniaci, mulier sedens Beatam Mariam, iunt. III. Cum igitur receptus esset Petrus juvenis devotissimus, non paulatim et per incrementa ad perfectionem ascendit, sed velut in momento et ictu oculi decorem induit. Induit se fortitudine et precinxit virtute , In omni loco, in omni tempore, in omni denique fortuna, idem constantissime perseverans. Cujus jam provecte etatis constantiam cum quidam abbas, qui mihi hoc retulit, familiaris ejus admirans, causamque tante identitatis non solum sedulus sed improbus etiam explorator inquireret, ille, ut erat benignissimus et qui facile a familiaribus suis vincebatur, respondit: « Cum essem, inquit, novicius, quasi quidam spiritus sensibiliter mihi visus est in me intrare. Extunc
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorẽ. singularis humilitas infirmis e infimis eũ redd̾et
equalem: utrũq reuerendũ cunctis reddeat simul & ãmirabi¬
lem carũ & amabilem.
e moribus domni petri paucis. ĩmo paucissimis ad meritũ
ipsiꝰ p̃missis: exequam᷑ aliqua. quę testes nobis idonei tra¬
diderunt. In quibus: testimoniũ dei qd̾ maiꝰ ẽ. manifestius appa¬
ruisse ꝓbatur. Cũ uenisset ut pͣsimus in gallias: contigit ut
appropinquaret igniaco. Nocte gͥ quadam. ante quã ad domũ
uenisset: iudit in uisione nocturna. quod aulã ingrederetur
pulcritudinis exiime. Et sedes posita erat mea: & supra sedem
sedens mulier reuerendi ad modũ tuiltus & habitus. Ingredi¬
enti regiã: occurrebant canes horribiles & nigri. ĩpetu facto
quasi eũ ꝓtinus necaturi. Sed dña uenerabilis. canibus illis
magna auctoritate fugatis: illũ ad se uocatũ. blandis mani¬

Expanded text:
superiorem, singularis humilitas infirmis et infimis eum redderet superiorem, singularis humilitas infirmis et infimis eum redderet equalem, utrumque reverendum cunctis reddebat simul et admirabilem, carum et amabilem. II. De moribus Domni Petri paucis, immo paucissimis ad meritum ipsius premissis, exequamur aliqua que testes nobis idonei tradiderunt, in quibus testimonium Dei quod majus est, manifestius apparuisse probatur. Cum venisset, ut premisimus, in Gallias, contigit ut appropinquaret Igniaco. Nocte igitur quadam antequam ad domum venisset, vidit in visione nocturna quod aulam ingrederetur pulcritudinis eximie. Et sedes posita erat in ea, et supra sedem sedens mulier reverendi admodum vultus et habitus. Ingredienti regiam occurrebant canes horribiles et nigri impetu facto quasi eum protinus necaturi. Sed Domina venerabilis, canibus illis magna auctoritate fugatis, illum ad se vocatum blandis mani
Abbreviated transcription (Latin):
in negotis secularib: industriam. don esticam curã portare. &
ex eo amplius dñari. & fauorabiliter largũ ẽẽ: nec habebat nec
habere querebat. Cũ interea bona illa quib in oculis dñi corusca¬
bat. nec notabiliter possideret. & quantũ poterat celare stud̾et:
nimirũ se uilẽ & obscurũ. humano putabat iudicio. Et quia
suꝑ hac obscuritate gaudebat. et eam modis om̃ib salua solũ con¬
seientia appetebat: concludere licet. qd̃ ueracit̾ humilis erat. Et
certe in hac parte uti reor. nullũ habuit suo tempore. uel parẽ:
uel sine dubio suꝑiorẽ. Nec tam̃ hanc uilitatẽ. quã potissimum
appetebat: ut putabat optinebat. Si quidẽ eis qui recte nou̾ant
uidicare. qui simulationẽ a uera ypocrisim ab auro. fructũ a
foliis callebant discernere. uenerabilis erat: singularis & mi¬
rabilis apparebat. Itaq cũ excellentia religionis etiam magnis

Expanded text:
in negotiis secularibus industriam, domesticam curam portare et in negotiis secularibus industriam, domesticam curam portare et ex eo amplius dominari, et favorabiliter largum esse, nec habebat nec habere querebat. Cum interea bona illa quibus in oculis Domini coruscabat nec notabiliter possideret, et quantum poterat celare studeret, nimirum se vilem et obscurum humano putabat judicio. Et quia super hac obscuritate gaudebat, et eam modis omnibus, salva solum conscientia, appetebat, concludere licet quod veraciter humilis erat. Et certe in hac parte, uti reor, nullum habuit suo tempore vel parem vel sine dubio superiorem. Nec tamen hanc vilitatem quam potissimum appetebat, ut putabat, obtinebat. Siquidem eis qui recte noverant judicare, qui simulationem a vero, ypocrisim ab auro, fructum a foliis callebant discernere, venerabilis erat, singularis et mirabilis apparebat. Itaque cum excellentia religionis etiam magnis
Abbreviated transcription (Latin):
pedulib quoq nec nisi simplicib utebatur. Uigilus fr̃m. ñ solũ
iugiter. s ita ꝑtinaciter intrrerat: ut cũ ex occasione laboris alicuiꝰ
quiescendi occasionẽ haberet. inuictũ a psalmodia sp̃m ñ relaxa¬
bat. Orandi habebat. uix credibilẽ facultatẽ. Et cũ sit difficilis usꝰ
eiꝰ: ad eani quotiens uacabat de facili accedebat. Et ab ea etiã cum
uocabant negotia: ux poterat auocari. Plures in plurib ex¬
cellunt uirtutib. & excellentiũ sunt emulatores karismatũ:
sra ro ualde uerus & ꝑfectus humilis inuenit᷑. Ipse ẽ ut estimo:
quẽ beatus ita diffinit bernardus. Uerus inquit huinilis ulis
uult uideri: non humilis reputari. Hoc bonũ: singularit᷑ &e mi¬
rabilit̾ oꝑtinebat iste sc̃s. Nam grãs quascdã. quibe gła tẽporatꝰ
potissimũ cõparat᷑: politũ scilioet eloquiu. euustatẽ ꝑsone.

Expanded text:
pedulibus quoque nec nisi simplicibus utebatur. Vigiliis fratrum non solum pedulibus quoque nec nisi simplicibus utebatur. Vigiliis fratrum non solum jugiter sed ita pertinaciter intererat, ut cum ex occasione laboris alicujus quiescendi occasionem haberet, invictum a psalmodia spiritum non relaxabat. Orandi habebat vix credibilem facultatem; et cum sit difficilis usus ejus, ad eam quotiens vacabat de facili accedebat, et ab ea etiam cum vocabant negotia vix poterat avocari. Plures in pluribus excellunt virtutibus et excellentium sunt emulatores karismatum, sed raro valde verus et perfectus humilis invenitur. Ipse est, ut estimo, quem beatus ita diffinit Bernardus: Verus, inquit, humilis vilis vult videri, non humilis reputari. Hoc bonum singulariter et mirabiliter obtinebat iste sanctus. Nam gratias quasdam quibus gloria temporalis potissimum comparatur, politum scilicet eloquium, venustatem persone,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dissimulatione celauit. hic adolescens gr̃a luterarũ petens
auditoria gallicana: ygniacũ deuenit. Qui locus. ñ ꝑcul a remis:
ordinis cisterciensis erat eo tempore nouella plantatio. Ibi uisa fra¬
trũ conu̾satione celesti: in dei amorẽ accensus. habitũ religionis
assũpsit. Nescit tarda molimina. sc̃i sp̃s grã. Si quidẽ oꝑante in
ipso. illo cuiꝰ uelocit᷑ currit sermo. consũmatꝰ ẽ in breui: ac si ex¬
plesset tempora multa. Erat statura mediocris: breuiorib tñ
magis accedens. Tenius corpore. immo magis atimus: & in ip̃a
tenuitate neruosus ac solidus. In uictu & uestitu: nimium
frugalis & parcus. In cibo nil facile p̃ter cõmune p̃sumens: de
cõmuni etiã. sepe sibi multũq subducens. Indumentum sibi
tunica & cuculla. indiscretis fuere temporib: preter unã solam
tunicam uel cucullã. quã supra solitũ. hiemis tempore p̃sumebat.
Calciamnentis que bote dicuntur. nullo unquã nec hẏemis tẽpore:

Expanded text:
er dissimulatione celavit. Hic adolescens gratia litterarum petens auditoria Gallicana Ygniacum venit. Qui locus non procul a Remis Ordinis Cisterciensis erat eo tempore novella plantatio. Ibi visa fratrum conversatione celesti, in Dei amorem accensus, habitum religionis assumpsit. Nescit tarda molimina sancti Spiritus gratia. Si quidem operante in ipso illo cujus velociter currit sermo , consummatus est in brevi ac si explesset tempora multa. Erat statura mediocris, brevioribus tamen accedens; tenuis corpore, immo magis attenuatus et in ipsa tenuitate nervosus ac solidus. In victu et vestitu nimium frugalis et parcus; in cibo nil facile preter commune presumens, de communi etiam sepe sibi multumque subducens. Indumentum sibi tunica et cuculla indiscretis fuere temporibus, preter unam solam tunicam vel cucullam quam supra solitum hyemis tempore presumebat. Calciamentis que bote dicuntur nullo unquam nec hyemis tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
de illo iuro latent. & opusculo nr̃o desunt supplebit. Quin etiã
lutũ nostrũ in argentũ seoriam in arũ. panes mde aceos in sim̃¬
lam: aquas uel insipidas in iunũ. uel amaras in dulcorẽ graĩ
labiis sius diffusa oũtet. Int̾m tñ de nr̃o qualieũq labore nõ
mͥ sint ingrati: qͥ hec leg̾e dignabunt᷑. Immom grãm & affectũ
rependant. & si non ꝓoꝑis utilitate. tñ ꝓritilitatis inten¬
tione Nunc qm̃ ut ante nos dictũ est. indecens est ĩpemioe¬
fiuere. & in narratione suocingi: satis est huinic usq de ꝓiogo qã
xp̃o p̃side: narrationi digitos inseramus.
De patria petri & sancta eius conuersatione igniaci.
De uisione eiꝰ ante q ingrederetur igniacũ.  oĩ easu demceps fuit.
Quod in sua nouitate qͣi q̃ naã spm̃ in se uenire sensit. ex qͥ sẽꝑ idẽ assiom¬

Expanded text:
de illo viro latent et opusculo nostro desunt supplebit. Quin etiam de illo viro latent et opusculo nostro desunt supplebit. Quin etiam lutum nostrum in argentum, scoriam in aurum, panes hordeaceos in similam, aquas vel insipidas in vinum, vel amaras in dulcorem, gratia in labiis suis diffusa , convertet. Interim tamen de nostro qualicumque labore non mihi sint ingrati qui hec legere dignabuntur: immo mihi gratiam et affectum rependant, et si non pro operis utilitate, tamen pro utilitatis intentione. Nunc quoniam, ut ante nos dictum est, indecens est in proemio effluere et in narratione succingi, satis est huc usque de Prologo; jam Xro preside narrationi digitos inseramus. CAPITULA. De patria Petri et sancta ejus conversatione Igniaci, I. De visione ejus antequam ingrederetur Igniacum, II. Quod in sua novitate quasi quemdam spiritum in se venire sensit, ex quo semper idem si
Abbreviated transcription (Latin):
fuit .s. qd̾ ab ierti pocta descͥbitur. Deniq pauca st̃ illiꝰ que noue¬
rim: plura in nostrã noticiã ñ uenere. Unde ab eiꝰ obitu annis
plurib iam elapsis. tacui & auscultaiũ. & p̃stolabar. foret ne qͥs de
suo ordine.i. cistercu ubi multitux sapientiũ sanitas est orbis
terrarũ. pcipue qui ei assiduus & familiaris astitisset: qui
eias toreret historiam. Si. haictenus eũ nec repperi. nec uopi
Si quidẽ illꝰ ordius phulosopli: maiorẽ oꝑam impendunt sisentio
quiã stilo. hec gͥ necessitas. taciturnitatis mee cansas q̃missaser¬
dens: impellit. ut pauca que abipso. uel abonis iuitis de iplo di¬
dici quasi quedũ fragm̃ta coligam ne pereant. & calamo qlidĩ¬
q deschim. forsitan ex hac occasione: aliquis iir nobiliso. euer¬
lune eloquentie. & nil habens in sermone rusticitatis. admue¬
tũ. enormit᷑ tractata. rethorice retractabit. Insuꝑ & ea q̃ nas

Expanded text:
fuit, sed quod ab inerti poeta describitur. Denique pauca sunt illius que novefuit, sed quod ab inerti poeta describitur. Denique pauca sunt illius que noverim, plura in nostram notitiam non venere. Unde ab ejus obitu annis pluribus jam elapsis tacui et oscultavi et prestolabar foretne quis de suo ordine, id est Cistercii, ubi multitudo sapientum sanitas est orbis terrarum, precipue qui ei assiduus et familiaris astitisset, qui ejus texeret historiam. Sed hactenus eum nec reperi nec audivi. Siquidem illius ordinis philosophi majorem operam impendunt silentio quam stilo. Hec igitur necessitas taciturnitatis mee causas premissas elidens, impellit ut pauca que ab ipso, vel a bonis viris de ipso didici, quasi quedam fragmenta colligam ne pereant, et calamo qualicumque describam. Forsitan ex hac occasione aliquis vir nobilis et urbane eloquentie et nil habens in sermone rusticitatis admixtum, enormiter tractata rethorice retractabit. Insuper et ea que nos