comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacere debeat: tibi utinam possum
ulȩ oportet ⁊ ꝓ ut oportet suacłe.
At locus dubius: & scrupulosa in¬
cidit disputatio. Nam ubi adoriar
dicere quod sentio: uideo satis qͥd
inminet. Clamabit᷑ insuetũ: nam
uistum negari ñ poterit. Ego uͦ ne
nsuetum quidem assenserim. Nẽpe
suetum fuisse scio: ac ꝑhoc indis¬
letum potiusse uenire. s ñ redire
ininsuetum. An uͦ assuetum qͥs negẽt.
quod constat non mͦ aliquando factũ.
sed aliquandiu factitatũ: Quid illud
sit dicam ⁊ ñ ꝓderit. Cur: Quia ñ
placebit satrapis: plus maiestati qͣm
ueritati fauentib. fiuerunt ante
te qui se totos ouibus pascendis ex¬
ponerent: pastoris oꝑe ⁊ nomine
gloriantes. nil sibi reputantes in¬
dignum. nͥ quod saluti ouium ob¬
uiare putarent. Nan querentes
quȩ sua sunt: s impendentes. Im¬
pendere curam: impendere sub¬
stantiam: impendere & se ipsos.
Vnde unus illoꝵ. ⁊ ego ait suꝑim¬
pendar ꝓ animab ur̃is. Et tanqͣm

Expanded text:
facere debeat: tibi utinam possim, facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et prout oportet, suadere. 3. At locus dubius, et scrupulosa incidit disputatio. Nam ubi adoriar dicere quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur insuetum; nam justum negari non poterit. Ego vero ne insuetum quidem assenserim. Nempe assuetum fuisse scio, ac per hoc in dissuetum potuisse venire: sed non redire in insuetum. An vero assuetum quis neget, quod constat non modo aliquando factum, sed aliquandiu factitatum? Quid illud sit dicam, et non proderit. Cur? Quia non placebit satrapis, plus majestati quam veritati faventibus. Fuerunt ante te qui se totos ovibus pascendis exponerent, pastoris opere et nomine gloriantes, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti ovium obviare putarent, non quaerentes quae sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impendere substantiam, impendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, superimpendar pro animabus vestris . Et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
habe: ⁊ ñ cura uel sana illũ. ueti
aut plus omnibꝰ fructificau. le¬
bum tusolens religiosissime isse
Alias aictẽ nouerat hõ que docist
deus. quia unusquisq scđm suũ labo
gloriandum putauit: sic alibi quoq
habes ipsum dicentem in laboribi
plurimis. Ita queso fac tu quodtu¬
um ẽ: nam deus quod suum ẽ. satis
absq tua sollicitudine ⁊⁊ anxietate
curabit. Planta. riga. fer curam:
ꝙ tuas explicuisti partes. Sane in¬
crementum ubi uoluerit dabit
q̃s. ñ du. ubi forte noluerit: tibi
deperit nichil dicente scriptura.
Reddet deus mercedem laborũ
scõrum suoꝵ. Securus labor: quẽ
nullus ualet euacuare defectus.
Et hec dixerim absq p̃iudicio di¬
uinȩ potentiȩ ⁊ bonitatis. Seio in¬
duratum cor popłi huius: s poteis
ẽ deus de lapidibus isti. suscitare
filios adam. Quis scit si reuertat᷑
⁊ignoscat: conuertat ⁊ sanet eos:
S non ẽ ꝓpositi mei dictare dõ qͥd

Expanded text:
habe ; et non, Cura, vel, Sana illud. Verum habe ; et non, Cura, vel, Sana illud. Verum aut, Plus omnibus fructificavi, verbum insolens religiosissime vitans. Alias autem noverat homo 436 quem docuit Deus, quia unusquisque secundum suum laborgloriandum putavit, sicut alibi quoque habes ipsum dicentem: In laboribus plurimis . Ita, quaeso, fac tu quod tuum est: nam Deus quod suum est satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, riga, fer curam; et tuas explicuisti  al., explevisti partes. Sane incrementum, ubi voluerit, dabit Deus, non tu. Ubi forte noluerit, tibi deperit nihil, dicente Scriptura: Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum . Securus labor, quem nullus valet evacuare defectus. Et hoc dixerim absque praejudicio divinae potentiae et bonitatis. Scio induratum cor populi hujus: sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quis scit si revertatur et ignoscat, convertat et sanet eos? Sed non est propositi mei dictare Deo quid
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmo qͥdem clerum illum ordi¬
natissimum ẽẽ decet: ex quo p̃cipue
in omnem ȩccłam cleri forma ꝓces¬
sit. Deinde om̃e quod ꝑperam agit᷑
te presente: id tͥ turpius. Inter est
glorie scĩtatis tuȩ. ut quos pre ocłis
habes ita ordinati. ita sint informati.
quatinus tocius honestatis & ordins̃
ipsi speculum ipsi sinit forma. Inue¬
niantur p̃ceteris oporaet expediti
ad officia. ydonei ad sacramenta:
adplebes erudiendas sollictti: eir¬
cumspecti adsemet custodiendos
in omni castitate. Quid de populo
loquar: Populus romanus ẽ. Nec
breuius potui. nec expressius tam̃
aꝑire de tuis parrochianis qͦd sento.
Quid cam notum sełls qͣm ꝓterua
ci: tumultu assueta. Gens in mcas
&. intractabilis usq adhuc: subdi
nescia nisi cũ non ualet resistere si
plaga: Tibi incumbit cura hȩc:diss¬
mulare non licet. Rides me forsi¬
tan: fore incurabilem ꝑsuasus. Hol
diffidere: curam exigeris ñ cura¬
onem. Deniq audisti curam illud

Expanded text:
Et primo quidem clerum illum ordinatissimum esse decet, ex quo praecipue in omnem Ecclesiam cleri forma processit. Deinde omne quod perperam agitur te praesente, id tibi turpius. Interest gloriae Sanctitatis tuae, ut quos prae oculis habes, ita ordinati, ita sint informati, quatenus totius honestatis et ordinis ipsi speculum, ipsi sint forma. Inveniantur prae caeteris oportet expediti ad officia, idonei ad Sacramenta, ad plebes erudiendas solliciti; circumspecti ad sese custodiendos in omni castitate. Quid de populo loquar? Populus Romanus est. Nec brevius potui, nec expressius tamen aperire de tuis parochianis quod sentio. Quid tam notum saeculis, quam protervia ci, tumultui assueta; gens immitis et intractabilis usque adhuc, subdi nescia, nisi cum non valet resistere. En plaga: tibi incumbit cura haec, dissimulare non licet. Rides me forsitan, fore incurabilem persuasus. Noli diffidere; curam exegeris, non curationem. Denique audisti: Curam illius
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. lucentes cognitione. Seu
geni. qͣm bonũ ẽ. nos hic eẽ. qͣm fore
melius: si quando tam̃ toti sequem.
quo iam exparte precessimꝰ. Prece¬
dimus animo. ⁊ ne ipsoquidẽ toto.
s parte ⁊⁊ parte modica nimis. Af¬
fectus iacent mole corꝑea p̃grauati.
⁊ luto herentib desideriis. sola in¬
terim arida ⁊ tenuis considatio p̃uo¬
lat. Et tam̃ extautillo qͦd iam dat᷑
libet exclamare dñe dilexi decorẽ
se colligat anima ⁊ reductis affecti¬
bus ecunctis locis quib captiui te¬
nentur timendo que ñ oportet.a.¬
mando quȩ ñ decet. dolendo uane

Expanded text:
charitate, lucentes cognitione. 9. O charitate, lucentes cognitione. 9. O Eugeni, quam bonum est nos hic esse! quam fore melius, si quando tamen toti sequamur quo ex parte praecessimus! Praecedimus animo, et ne ipso quidem toto, sed parte modica nimis. Affectus jacent mole corporea praegravati et luto haerentibus desideriis, sola interim arida et tenuis consideratio praevolat. Et tamen ex tantillo quod jam datur, libet exclamare: Domine, dilexi decorem se colligat anima, et reductis affectibus, e cunctis locis, quibus captivi tenentur, timendo quae non oportet, amando quae non decet, dolendo vane
Abbreviated transcription (Latin):
mina potestatum. oꝑationes iurtu¬
tum. reuelationes archangeloꝵ. cu¬
iam ⁊i ꝓuidentiam angeloꝵ. Putemꝰ
thronos alto abhis euolasse recessu.
qui ex eo quod sedent thromi dicunt᷑.¬
& ex eo sedent qͦd sedet in eis ds̃. Heq
enim sedere in eis qui non sederent
onem: Suminam tranquillitatẽ placi¬
dissimam serenitatem. pacem quȩ
exsuperat omnem intellectũ. T alis
ẽ qui sedet in thronis dominus sa¬
baoth. iudicans omĩa cũ tranquil¬
litate placidissimus. serenissimus.
pacatissimus. Et tales sibi consti¬
tuit thronos simillimos sibi. Pu¬
temus cherubin exipso sapientiȩ
fonte. ore altissimi haurientes. &
refundentes fiuenta scientiȩ uni¬
uersis ciuibus suis. Et uide ne is
sit quem ꝓpħa loquebatur. flumi¬
nis impetus letificat ciuitatem dĩ.
Putemus seraphin sp̃c dotos diumo
igne succensos. succendere uniu̾sa.
ut singuli ciues sint singłe lucer¬
ne ardentes & lucentes. ardentes

Expanded text:
mina Potestatum, operationes Virtumina Potestatum, operationes Virtutum, revelationes Archangelorum, curam et providentiam Angelorum. Putemus Thronos alto etiam ab his evolasse recessu, qui ex eo quod sedent, Throni dicuntur; et ex eo sedent, quod sedit in eis Deus. Neque enim sedere in eis qui non sederent onem? Summam tranquillitatem, placidissimam serenitatem, pacem quae exsuperat omnem intellectum. Talis est qui sedet in Thronis Dominus sabaoth, judicans omnia cum tranquillitate, placidissimus, serenissimus, pacatissimus. Et tales sibi constituit Thronos, simillimos sibi. Putemus Cherubin ex ipso sapientiae fonte, ore Altissimi haurientes, et refundentes fluenta scientiae universis civibus suis. Et vide ne is sit, quem propheta loquebatur, fluminis impetus laetificans civitatem Dei . Putemus Seraphin, spiritus totos divino igne succensos, succendere universa, ut singuli cives singulae sint lucernae ardentes et lucentes; ardentes
Abbreviated transcription (Latin):
ensci mnisteriorũ diuinoꝵ non nͥ
pcpuas. ⁊ maximas causas mit¬
unir E quib magnus ille anha¬
duis gabriel missus legitur ad ou
facta apparent ad commonitionem
mortaltum. Inde ẽ. fortassis quod eũ
ineugłiis logas. erunt signa in sole
iluna ⁊ stellis. paulopost. hs̃. llam
uirtutes celoꝵ mouebunt᷑. Hii ni¬
mirum sp̃c ꝑ quos signa ⁊ urcutes¬
fiunt. Putemus potestates suꝑiores
istis quarum uirtute potestas tene¬
brarum compruit᷑. ⁊ cohercetur
malignitas aeris huiꝰ ne quantũ
uult noceat. ne malignari nͥ ut ꝑ¬
sit possit. Putemus principatus
his quoq prelatos. quorũ mode¬
ramine ⁊⁊ sapientia omnis interra
pͥncipatus constituitur. regitur.
limitatur. transfertur. mutilat᷑.
mutatur. Putemus dominationes.
adõ cunctis suꝑeminere p̃fatis or¬
dinibus ut respectu horum ceteri
uideantur omnes administratorii
sp̃s: & ad istos tanqͣm ad dominos
referri regimina principatuũ tuta¬

Expanded text:
conscii mysterconscii mysterpuas et maximas causas mittuntur. E quibus magnus ille archangelus Gabriel missus legitur ad Marfacta apparent ad commonitionem mortalium. Inde est fortassis, quod cum in Evangeliis legas: Erunt signa in sole et luna et stellis, paulo post habes, Nam virtutes coelorum movebuntur ; hi nimirum spiritus, per quos signa fiunt. Putemus Potestates superiores istis, quarum virtute potestas tenebrarum comprimitur, et coercetur malignitas aeris hujus, ne quantum vult noceat; ne malignari, nisi ut prosit, possit. Putemus Principatus his quoque praelatos, quorum moderamine et sapientia omnis in terris principatus constituitur, regitur, limitatur transfertur, mutilatur, mutatur. Putemus Dominationes adeo cunctis supereminere praefatis ordinibus, ut respectu horum caeteri videantur omnes administratorii spiritus, et ad istos, tanquam ad dominos, referri regimina Principatuum, tuta
Abbreviated transcription (Latin):
lium ꝑcepit auditus officia. merita.
gradus. ordines ut cũq a nob̃ coni¬
ci ac discerni queunt. S enĩ qͦd ex
auditu ñ ẽ. iam ñ ex fide. Nam fides
ex auditu. Itaq opinando ista dixe¬
rimus. Ndquid enim çelestiũ no.¬
minai notuerunt. si ne opinari qͥdẽ
salua fide aliquid licet de reb qua¬
tum nomina sunt: Angłi. archan¬
geli. uirtutes: potestates: pͥncipatus:
dñationes: dironi: cherubin: ⁊ sera¬
phin. Hȩc nomina. Quȩ significata
eoꝵ: Nulla ne inter illos sp̃c qͥ sun
pliciter angłi ⁊ eos qui archangłi
uincupantur distantia: Quid sibi
s uult gradalis distinctio hȩc: Pite
nus angłos dici nͥ tu conuenientiꝰ
Nquid eonsiderasti qui singuli sin¬
pilis hominib dati creduntur mis
lin ministerium scđm pauli doc¬
rinam. ꝓpter eos qui herecditatem
sipiunt salutis. de quib saluator.
ngł̃i eorũ semꝑ uident faciẽ pat̾s.
Nemus his pre eẽ archangłos. qͥ

Expanded text:
lium percepit auditus, officia, merita, lium percepit auditus, officia, merita, gradus, ordines, utcumque a nobis conjici et dicerni queunt. Sed enim quod ex auditu non est, jam non ex fide; nam fides ex auditu . Itaque opinando ista dixerimus. Ad quid enim coelestium nomina innotuerunt, si ne opinari quidem salva fide aliquid licet de rebus, quarum nomina sunt? Angeli, Archangeli, Virtutes, Potestates, Principatus, Dominationes, Throni, Cherubin, et Seraphin, haec nomina. Quae significata eorum? Nullane inter illos spiritus qui simpliciter Angeli, et eos qui Archangeli nuncupantur, distantia? 8. Quid ergo sibi vult gradualis distinctio haec? Putemus 448 Angelos dici nisi ut convenientius aliquid considerasti qui singuli singulis hominibus dati creduntur; missi in ministerium, secundum Pauli doctrinam, propter eos qui haereditatem capiunt salutis : de quibus Salvator, Angeli eorum semper vident faciem Patris . Putemus his praeesse Archangelos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
caute ⁊uigilanter uestigemus in¬
uestigabilia. quatenus tam̃ licet.
uel magis quatenus nob̾ donabit.
Et pͥmo qͥdem ciues sp̃c ẽẽ illie po¬
tentes. gloriosos. beatos. distinctos i
ꝑsonas. dispositos indignitates. abia¬
itio stantes in ordine suo. ꝑfectos in
genere suo. corꝑe ethereos. immor¬
talitate ꝑpetuos. impassibiles ñ cre¬
atos s factos. id est gratia. ñ natusa.
mente puros. affectu benignos. nb¬
gione pios. castunonia integrosil
nanimitate indiuiduos. pace seca¬
ros. adeo conditos. diuinis laudibs
iobsequiis deditos. Hȩc omnial¬
gendo comꝑimus. fide tenemus.
sententia aliquoꝵ. Unde siquilsat̃
opinabilia magis id ponend̃ eil¬
suerit: ñ contendo. Porro inells¬
tu p̃ditos ñ fide. ñ opinione sunt¬
lectu capimus: quia ñ possunt e¬
ius exꝑtes ⁊ dei simul participes ã
Sunt ⁊ nomina quȩdam nota nobis
similiter exauditu. ꝑquȩ harumbe¬
autudinũ ȩtiã quȩ ñ liquido morta¬

Expanded text:
caute et vigilanter vestigemus incaute et vigilanter vestigemus investigabilia: quatenus tamen licet, vel magis quatenus nobis donabitur. Et primo quidem cives spiritus esse illic potentes, gloriosos, beatos, distinctos in personas, dispositos in dignitates, ab initio stantes in ordine suo, perfectos in genere suo, corpore aethereos, immortalitate perpetuos, impassibiles non creatos, sed factos, id est gratia, non natura; mente puros, affectu, benignos, religione pios, castimonia integros, unanimitate individuos, pace securos, a Deo conditos, divinis laudibus et obsequiis deditos. Haec omnia legendo comperimus, fide tenemus. sententia aliquorum. Unde si quis inter opinabilia magis id ponendum censuerit, non contendo. Porro intellectu praeditos, non fide, non opinione, sed intellectu capimus; quia non possunt hujus expertes, et Dei simul participes esse. Sunt et nomina quaedam nota nobis similiter ex auditu, per quae harum beatitudinum, etiam quae non liquido morta
Abbreviated transcription (Latin):
ille non potest. Aut si falli potuit
intellectus ñ fuit s opinio. uerus
nempe intellectus. certam habet
ñ mͦ ueritatem: s noticiã ueritatis.¬
hȩc ita diffinire. Fides ẽ. uoluntaria
quedam ⁊ certa p̃libatio necdum
ꝓpalate ueritatis. Intellectus est.
rei cuiuscumq inuisibilis. certa
⁊ manifesta noticia. Opinio ẽ quasi
ꝓuero habere aliquid qͦd falsum eẽ
nescias. Ergo ut dixi fides ambigu¬
um ñ habet.: aut si habet fides ñ ẽ
s opinio. Quid distat ab intellectu:
Nempe qͦd isi ñ habet incertum ñ
magis qͣm intellectus: habet tam̃ in¬
uolucrum qͦd ñ intellectus. Beniq
qͦd intellexisti ñ est de eo quod ultira
queras: aut si ẽ non indellexisti. il
autem malumus scire qͣm que fide
iam scimus. Nil suꝑerit ad beatitu¬
dinem: cum quȩ iam certa st̃ nob
ditis age iam dirigatur considãtio
in eam quȩ sursum ẽ ihrłm mater
nr̃a: ac totis trib memoratis uiis

Expanded text:
ille non potest: aut si falli potuit, ille non potest: aut si falli potuit, intellectus non fuit, sed opinio. Verus nempe intellectus certam habet non modo veritatem, sed notitiam veritatihaec ita definire, Fides est voluntaria quaedam et certa praelibatio necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; aut si habet, fides non est, sed opinio. Quid igitur distat ab intellectu? Nempe quod etsi non habet incertum non magis quam intellectus, habet tamen involuerum, quod non intellectus. Denique quod intellexisti, non est de eo quod ultra quaeras: aut si est, non intellexisti. Nil autem malumus scire, quam quae fide jam scimus. Nil supererit ad beatitudinem, cum quae jam certa sunt nobditis, age jam dirigatur consideratio in eam quae sursum est Jerusalem mater nostra, ac totis tribus memoratis viis
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione uestigandi: opinio.¬
ne. fide. indellectu. Quorũ intellectꝰ
rationi innicitur. fides auctoritati:
opinio sola ueri similitudine se mn¬
tuetur. Habent illa duo certam ue¬
ritatem: s fides clausam ⁊ in uo¬
lutam. intelligentia nudam ⁊ ma¬
nifestam. Ceterum opinio certi nil
habens: uerũ ꝑuerisimilia querit
potius qͣm apprehendit. Omnino in
his cauenda confusio: ne aut incer¬
tum opinionis fides figat. aut qͦd
firmum fixumq ẽ fidei. opinio re¬
uocet inquestionem. Et hoc scien¬
dum quia opinio si habet assertio¬
nem demeraria ẽ: fides si habet
hesitationem infirma ẽ. Item in¬
tellectus si signata fidei temptet ir¬
rumpere: reputatur effractor. sctu¬
tator maiestatis. Multi suam opini¬
onem intellectum putauert̃ ⁊ erra¬
uerunt. Et quidem opinio potest
putari intellectus: intellectus opi¬
nio ñ potest. Unde hoc accidit: Pro¬
fecto quia hȩc falli ⁊ fallere potest.

Expanded text:
consideratione 447 vestigandi, opinioconsideratione 447 vestigandi, opinione, fide, intellectu. Quorum intellectus rationi innititur, fides auctoritati, opinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum opinio certi nihil habens, verum per verisimilia quaerit potius, quam apprehendit. 6. Omnino in his cavenda confusio, ne aut incertum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si signata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest,
Abbreviated transcription (Latin):
heras: in effabile ẽ. Tu me existi¬
us loqui quod oculus ñ uidit nec
auris audiuit. ⁊ incor hominis ñ
ascendit: Nob̾ inquit reuelauit
deus ꝑ spm suũ. Ergo quȩ suprast̃
ñ uerbo docentur s spu reuelant᷑.
Uerum quod sermo ñ explicat con¬
sideratio querat. oratio expetat.
mereatur uita. puritas assequat᷑.
Sane eorum ammonitus quȩ su¬
pra sunt. ñ de existimes mitti ame
suspicere solem. lunam. stellas.
ñ ipsum firmamentũ ñ aquas
quȩ suꝑ cȩlos sunt. Ista siquidem
omnia ⁊ si supra loco: precio infra
sunt ⁊ dignitate naturȩ. Sunt enĩ
quippiam frustra queris quod ñ
sit sp̃c. Porro sp̃c ẽ deus. sunt ⁊ an¬
geli sc̃i. Et hu supra de.S deus na¬
tura: angłi grã suꝑiores sunt.Anũ
siquidem tur iangłi optimũ ratio
ẽ. Deus uͦ ñ sui aliquid optimum
habet: unum optimum totus.
Is. iqui cũ eo sunt beati sp̃c. tribꝰ
modis ueluti uiis totidem. nr̃a ft̃

Expanded text:
speras: ineffabile est. Tu me existisperas: ineffabile est. Tu me existimas loqui quod oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascendit? Nobis, inquit, revelavit Deus per Spiritum suum . Ergo quae supra sunt non videbo docentur, sed spiritu revelantur. Verum quod sermo non explicat, consideratio quaerat, oratio expetat, mereatur vita, puritas assequatur. Sane eorum admonitus quae supra sunt, non te existimes mitti a me suspicere solem, lunam, stellas, non ipsum firmamentum, non aquas quae super coelos sunt. Ista siquidem omnia, etsi supra loco, pretio infra sunt, et dignitate naturae: sunt enim uperius quidpiam frustra quaeris, quod non sit spiritus. Porro spiritus est Deus, sunt et Angeli sancti, et hi supra te. Sed Deus natura, Angeli gratia superiores sunt. Unum siquidem tui et Angeli optimum, ratio est: Deus vero non sui aliquid optimum habet, unum optimum totus. Is, et qui cum eo sunt beati spiritus, tribus modis, veluti viis totidem, nostra sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiuam. Horum nominũ rationes
diffinitiones declarabunt: Dispen¬
satiua ẽ. consideratio sensib sensi¬
ulibq rebus ordinate ⁊ soc ialiter
utens acsꝓmerendũ dm̃. Estunati¬
ua ẽ consideratio prudenter acdi¬
ligenter queq scrutans ⁊ ponde¬
rans aduestigandũ dm̃. Specula¬
tua ẽ consideratio se inse colligeis
iquantũ diuinitus adiuuat᷑ reb
humanis eximens adcontemplan¬
dũ dm̃. Puto uigilant̃ aduertis ali¬
arum hanc ẽẽ fructtũ. ceteras si ñ
referantur adistam quod dicunt᷑
uideri posse. s non eẽ. Et prior qͥ¬
lem absq intuitu huius multa
serit ⁊⁊ nichil metit. Sequens uͦ nͥ
adistam se dirigat. uadit. s ñ eua¬
at. Ergo qͦd prima optat. sccła odo¬
it: tercia gustat. Ad quem tamen
sustum ꝑducunt ⁊cetera ⁊si tar¬
luis: nͥ quod pͥma laboriosius. sccła
Quetius ꝑuenitur. Dixisti inquis¬
ais qua ascendat᷑. etiã quo ascen¬
Eendum dicere habes. falleris si id

Expanded text:
tivam. Horum nominum rationes tivam. Horum nominum rationes definitiones declarabunt. Dispensativa est consideratio sensibus sensibilibusque rebus ordinate et socialiter utens ad promerendum Deum. Aestimativa est consideratio prudenter ac diligenter quaeque scrutans et ponderans ad vestigandum Deum. Speculativa est consideratio se in se colligens, et, quantum divinitus adjuvatur, rebus humanis eximens ad contemplandum Deum. Puto vigilanter advertis aliarum hanc esse fructum: caeteras, si non referantur ad istam, quod dicuntur videri posse, sed non esse. Et prior quidem absque intuitu hujus multa serit, et nihil metit: sequens vero nisi ad istam se dirigat, vadit, sed non evadit. Ergo quod prima aptat, secunda odorat, tertia gustat. Ad quem tamen gustum perducunt et caeterae, etsi tardius: nisi quod prima laboriosius, secunda quietius pervenitur. satis qua ascendatur: etiam quo ascendendum, dicere habes. Falleris, si id
Abbreviated transcription (Latin):
lius. hoc felicius. illud fortius esse
constat. At omnium maximus
qͥpre to ipso usu rerum ⁊ sensuũ.
quantum quidem humanȩ fragi¬
litati fas ẽ. ñ ascensorus gradibis.
s in opin. tis excessib auolare in¬
terdum contemplando adilla sub¬
limia consueuit. Ad hoc ultimũ
genus illos ꝑtinere reor excesuis
pauli. Excessus ñ ascensus. Lau
raptum potius fuisse qͣm ascencdis
ipse se ꝑhbet. Inde ẽ quod dicdls
Siue mente excedimus dõ. Loui
hec tria ita contingunt. cu conl¬
deratio ⁊ si in loco ꝑegrinations
suȩ. uirtutis studio ⁊ adiutorio gẽ
facta suꝑior: sensualitatẽ aut piã
ne insolescat. aut cogit ne eiasẽ
aut fugit ne inquinet. In prime
potentior. in si ło liberior. insese
purior. Puritatis siquidem ⁊ ala¬
critatis pariter alis fit ille uolatꝰ.
llis tibi has considerationes spẽs
ppriis distingui nominib: Dica¬
mus si placet pͥmam dispensatiuã.
scdam estimatiuam: derciã specula¬

Expanded text:
lius; hoc felicius, illud fortius esse lius; hoc felicius, illud fortius esse constat. At omnium maximus, qui spreto ipso usu rerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus, non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet . Inde est quod dicebat: Sive mente excedimus, Deo . Porro haec tria ita contingunt, cum consideratio, etsi in loco peregrinationis suae, virtutis studio, et adjutorio gratiae facta superior, sensualitatem aut premit ne insolescat, aut cogit ne evagetur, aut fugit ne inquinet. In primo potentior, in secundo liberior, in tertio purior. Puritatis siquidem et alacritatis pariter alis fit ille volatus. 4. Vis tibi has considerationis species propriis distingui nominibus? Dicamus, si placet, primam dispensativam, secundam aestimativam, tertiam specula
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum cdĩ. Nempe erunt hii om̃s
docibiles dei: ⁊ nulla interuenien¬
te creatura. solo beati dõ. Repatri¬
asse erit hoc: exisse de patria corꝑm
in regionem spirituũ. Ipsa ẽ deus nr̃
maximus sp̃c. maxima mansio spi¬
rituũ beatorum. Et nequid hic sibi
tio: ueritas c̃ sapientia ẽ. uirtus. eter¬
rim absumus: ⁊ libi sumus uallis ẽ.¬
& uallis lacrimarũ. in qua sensuali¬
tas reguat ⁊ consideratio exulat. In
qua libere quidem ⁊ potestatiue se
exerit sensus corporeus: s intricatꝰ
caligat oculus spiritalis .Ꝙ. udgͥ mi¬
rum si ope indigene aduena indi¬
get: Felix scđm terapus uiator qua
ciuium beneficium sine quo dan¬
sire ñ potest inobsequium conuer¬
dere potuit. utens non fruens.ur.¬
quasdam ueluti ciuium opes ex¬
pendere satagit dispensando insiuã
⁊ multorum salutem. Nec ille mi¬
nor qui hunc sibi gradum adilla
inuisibilia philosophando confti¬
tuit: nͥ quod hoc dulcius. illudite¬

Expanded text:
filiorum Dei. Nempe erunt hi omnes filiorum Dei. Nempe erunt hi omnes docibiles Dei , et nulla interveniente creatura, solo beati Deo. Repatriasse erit hoc, exisse de patria corporum in regionem spirituum. Ipsa est Deus noster, maximus spiritus, maxima mansio spirituum beatorum: et ne quid hic sibi tio, veritas est, sapientia est, virtus, aeterrim absumus: et ubi sumus, vallis est lacrymarum, in qua sensualitas regnat, et consideratio exsulat: in qua libere quidem et potestative se exserit sensus corporeus, sed intricatus caligat oculus spiritualis. Quid igitur mirum, si ope indigenae advena indiget? Et felix secundum tempus viator, qui civium beneficium, sine quo transire non potest, in obsequium convertere potuit, utens, non fruens; urquasdam veluti civium opes, expendere satagit, dispensando 446 in suam et multorum salutem. Nec ille minor qui hunc sibi gradum ad illa invisibilia philosophando constituit: nisi quod hoc dulcius, illud uti
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uidit ipse huius sendentiȩ au¬
ctor qui cum diceret inuisibilia
ꝑuisibilia conspici. signant̃ posuit
acreatura mundi. Et uere qͥd opus
scalis deuenti iam solium: Creatura
celi illa ẽ presto habens ꝑ qͦd potius
ista intueatur. Aidet uerbum &
inuerbo facta ꝑuerbum: nec opus
habet exhis quȩ facta sunt sactoris
noticiam mendicare. Neq eñĩ ut
uel ipsa nouerit ad ipsa descendit.
quȩ ibi illa uidet ubi longe meliꝰ
sunt qm inse ipsis. Unde nec medi¬
ũ requirit adea corꝑis sensum: sensus
ipsa sibi se ipsa sentiens. Optimũ
uidendi genus si nullius egueris.
tentus. Alioquin iuuari aliunde
obnoxium fieri ẽ. minusq aꝑfecto
istud minusq liberum. Q uid qͦd
⁊ inferioribus eges: Nonne p̃poste¬
rum hoc ⁊ indignum: Plane suꝑi¬
orum quedam iniuria ẽ: inferioꝵ
oꝑam desiderare. Aqua in iuria ne¬
mo hominum ꝑfecte uindicabit᷑
nͥ cum quisq euaserit in lib̾tatem

Expanded text:
Quod vidit ipse hujus sententiae auQuod vidit ipse hujus sententiae auctor, qui cum diceret invisibilia per visibilia conspici, signanter posuit, a creatura mundi . Et vere quid opus scalis tenenti jam solium? Creatura coeli illa est, praesto habens per quod potius ista intueatur. Videt Verbum, et in Verbo facta per Verbum. Nec opus habet ex his quae facta sunt, Factoris notitiam mendicare. Neque enim ut vel ipsa noverit, ad ipsa descendit, quae ibi illa videt, ubi longe melius sunt quam in se ipsis. Unde nec medium requirit ad ea corporis sensum: sensus ipsa sibi, se ipsa sentiens. Optimum videndi genus, si nullius egueris, osse, te contentus. Alioquin juvari aliunde, obnoxium fieri est minusque a perfecto istud, et minus liberum. 2. Quid, quod et inferioribus eges? nonne praeposterum hoc et indignum? Plane superiorum quaedam injuria est, inferiorum operam desiderare: a qua injuria nemo hominum perfecte vindicabitur, nisi cum quisque evaserit in libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
si de consideratione inscribant᷑.
Iurimũ cam̃ habent actionis ad¬
mixtum: dum res aliquas non consi¬
derandas santũ. s agendas docent
uel monent: At qui in manib mͦ ẽ.
sola inconsideratione uersabit᷑. Quȩ
enim supra sunt. id quidem instar.
actu non indigent. s inspectu. Non
ẽ quod in eis actites: quȩ uno modo
semꝑ sunt:⁊ inȩternum. Porro ali¬
qua ⁊ abȩterno. Et hoc uelim sol¬
lerter aduertas uir sagacissime eu¬
Geni. quia dociens ꝑegrinatur con¬
sideratio tua. quotiens abillis reb
adista deflectitur inferiora ⁊ uisi¬
bilia. siue intuenda ad noticiam.
siue appetenda adusum. siue ꝓ of¬
ficio disponenda. uel actitanda. Si
tamen ita uersatur in his ut ꝑhȩc
illa requirat: haud ꝓcul exulat.
Sic considerare: repatriare ẽ. Sub¬
limior istȩ presentium ac dignior
usus rerum: cũ iuxta sapientiam
pauli inuisibilia dei ꝑea quȩ facta
sunt incellecta conspiciuntur. Sane
hac scala ciue: ñ egent s exules:

Expanded text:
si de consideratione inscribantur, plurimum tamen habent actionis admistum dum res aliquas non considerandas tantum, sed agendas docent vel monent. At qui in manibus modo est, sola in consideratione versabitur. Quae enim supra sunt id quidem instat actu non indigent, sed inspectu. Non est quod in eis actites, quae uno modo semper sunt, et in aeternum; porro aliqua et ab aeterno. Et hoc velim solerter advertas, vir sagacissime Eugeni, quia toties peregrinatur consideratio tua, quoties ab illis rebus ad ista deflectitur inferiora et visibilia, sive intuenda ad notitiam, sive appetenda ad usum, sive pro officio disponenda vel actitanda. Si tamen ita versatur in his, ut per haec illa requirat, haud procul exsulat. Sic considerare, repatriare est. Sublimior iste praesentium ac dignior usus rerum, cum juxta sapientiam Pauli, invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Sane hac scala cives non egent, sed exsules.
Abbreviated transcription (Latin):
in faucib gustat. tangit u doto
reliquo corꝑe. sic deus diuersa in
diuersis spiritibus operatur. uerbi
causa in aliis amantem se ex hibes.
in aliis agnoscentem. in aliis alia
facientem. ficut unicuiq datur
manifestatio sp̃c adutilitatem. Os
ẽ iste tam communis in uocibus
tam longe rebus: Quomͦ quem
nr̃is loquimur uerbis. in sua re¬
conditur maiestate. nr̃os penitꝰ
&. aspectus effugit ⁊ affectus. In¬
di ipsum quid loquatur hominili
Sicut exaltantur çeli aterra si
exaltate sunt uiȩ mee auiis uris
&. cogitationes meȩ acogitatiorꝰ
ur̃is. Dicimur amare. ⁊ deus. Tc¬
mur nosse. ⁊ deus: ⁊ multa inhue
modũ. S deus amat ut carttas.
nouit ut ueritas. sedet ut eqͥtis.
dominatur ut maiestas. regit it
pͥncipium. tuetur ut salus opt
ut uirtus. reuelat ut lux. asilide
ut pietas. Quȩ omĩa faciunt s
angłi. facimus ⁊ nos: s longł
inferiori mͦ. Non utiq bone e

Expanded text:
in faucibus gustat, tangit in toto in faucibus gustat, tangit in toto reliquo corpore: sic Deus diversa in diversis spiritibus operatur; verbi gratia, in aliis amantem se exhibens, in aliis agnoscentem, in aliis alia facientem, sicut unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus, tam longe in rebus? quomodo quem nostris loquimur verbis, in sua reconditus majestate, nostros penitus et aspectus effugit, et affectus? Audi ipsum quid loquatur hominibus. Sicut exaltantur coeli a terra, sic exaltatae sunt viae meae a viis vestris, et cogitationes meae a cogitationibus vestris . Dicimur amare, et Deus: dicimur nosse, et Deus: et multa in hunc modum. Sed Deus amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe inferiori modo, non utique bon
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt ⁊ ille: s in comꝑatione eius
non faciunt. Deniq tantũ inter ẽ
ut quasi singulariter ꝓpħa dicat
adeum. Tu es deus qui facis mira¬
bilia. Et item deo. qui faeit mi¬
rabilia magna solus. Ad sunt an¬
geli ⁊ archangeli. sed ille germa¬
nior nob̾. qui non mͦ adest sed
in est. Quod si dicas posse in ẽẽ
& angłm: ñ inficior. Memini scrp¬
tum ⁊ angelus qui loquebatur in
me. At qui differentia in hoc. Inẽ
angelus suggerens bona ñ inge¬
rens. In est hortans ad bonum ñ
bonum creans. Deus sic in est ut
afficiat. ut infundat. uel potius
ut infundatur ⁊ participet᷑: ita
ut unum ꝑinde cũ nr̃o sp̃m esse
dicere quis ñ timuerit. ⁊ si ñ unã
ꝑsonam unamue substantiam.
Hlabes enim. Qui adheret deo.
unus sp̃c ẽ. Angelus gͦ cũ anima
deus in anuma. Ille ut contuber¬
nalis animȩ deus ut uita in est.
Itaq sicut anima uidet in oculis.
audit in aurib odorat in naribus.

Expanded text:
ciunt et illae, sed in comparatione ejus ciunt et illae, sed in comparatione ejus non faciunt. Denique tantum interest, ut quasi singulariter propheta dicat ad eum, Tu es Deus qui facis mirabilia : et idem de eo, Qui facit mirabilia magna solus . Adsunt Angeli et Archangeli: sed ille germanior nobis, qui non modo adest, sed inest. 12. Quod si dicas posse inesse et angelum, non inficior. Memini scriptum: Et angelus qui loquebatur in 450 me . Atqui differentia et in hoc. Inest angelus suggerens bona, non ingerens: inest hortans ad bonum, non bonum creans. Deus sic inest ut afficiat, ut infundat, vel potius ut infundatur et participetur, ita ut unum perinde cum nostro spiritum esse dicere quis non timuerit, etsi non unam personam, unamve substantiam. Habes enim: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Angelus ergo cum anima, Deus in anima. Ille ut contubernalis animae inest, Deus ut vita. Itaque sicut anima videt in oculis, audit in auribus, odorat in naribus,
Abbreviated transcription (Latin):
iocundare uisitationib. instruere
reuelationibus. suggestionib cõmo¬
nere sedulitate solatiari. hȩc omĩa
s aliter. Arcdent seraphin s igne
dei uel potius igne dõ. Quod preci¬
puum ẽ uieis amant. s ñ quantũ
ds̃. nec quomͦ. Lucent cherubin¬
⁊ inscientia eminent s participio
ueriatis. ac ꝑ hoc ñ ut ueritas nec
quantum. Sedent throni. s insiden¬
tis beneficio. Iudicant upsi cum
tranquillitate. s ñ admensurã mo¬
pariter. Quid hoc adsummũ sempi¬
ternũ singulareq dñium: Prest̃
pͥncipatus ⁊ regunt. s regunt᷑ u ipsi.
ita ut regere iam ñ noriit. si regi
desierint. Precellit in potestatib
fortitudo. s cui debent qͥd forteᷤ st̃
& aliter ẽ fortis ce plus. Nec tam for¬
tis qͣm ipsa fortitudo ẽ. uirtutes ꝓsuo
ministerio ⁊ pocentatu satagunt
excitare corda corpentia hominũ.
innouatione signorum. uirtus uͦ
in eis manens ipsa facit oꝑa. fa¬

Expanded text:
jucundare visitationibus, instruere jucundare visitationibus, instruere revelationibus, suggestionibus commonere, sedulitate solatiari. CAPUT V. Grsed aliter. Ardent Seraphin, sed igne Dei, vel potius igne Deo. Quod praecipuum est in eis, amant, sed non quantum Deus, nec quomodo. Lucent Cherubin, et scientia eminent, sed participio veritatis; ac per hoc non ut Veritas, nec quantum. Sedent Throni, sed insidentis beneficio. Judicant et ipsi cum tranquillitate, sed non ad mensuram mopariter. Quid hoc ad summum, sempiternum, singulareque dominium? Praesunt Principatus et regunt: sed reguntur et ipsi, ita ut regere jam non norint, si regi desierint. Praecellit in Potestatibus fortitudo: sed qui debent quod fortes sunt, et aliter est fortis, et plus; nec tam fortis quam ipsa fortitudo est. Virtutes pro suo ministerio et potentatu satagunt excitare corda torpentia hominum innovatione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
his. qui circũuenire nolit. circũue¬
uri ñ possit. quippe sic amans. &
sc uidens. Nec uacat sessio: tranqͥl¬
litatis insigne ẽ. De uultu tali iudi¬
cium meum ꝓdeat opto. eui adsic
amor. error absit. absit ⁊ꝑturbatio.
sernere ẽ in dominationib qͣnte
lt dt̃is maiestatis. cui nutu imꝑiũ
constat:⁊imꝑio uniuersitas atq
sernitas dermini sunt. Cernere
inprircipatibs pͥncipiũ ex qͦ
minia. ⁊ quomodo a cardine osti¬
in.sic abipso regi uniu̾sitatem.
semere in potestatibs qͣm pote¬
uliue idem princeps quos regit¬
egit contrar as potestates ar
Si ꝓpulsans. Cernere ẽ. inuir
q omnia tamen mouentem utilit̃.
denentem fortiter. Quȩ cũ in minꝰ
usitata effecta apud mortales eruꝑit:
miracula siue ꝓdigia uocant. Cernẽ
postremo ⁊ mirari ẽ. in angłis ⁊ ar¬
changłis ueritatem atq exꝑientiã
uocis illius qm ipsi cura ẽ. de nob̾:
qui talium nos ⁊ tantorũ ñ desinit

Expanded text:
his, qui circumvenire nolit, circumvehis, qui circumvenire nolit, circumveniri non possit; quippe sic amans, et sic videns. Nec vacat sessio: tranquillitatis insigne est. De vultu tali judicium meum prodeat opto, cui insit amor, error absit, absit et perturbatio. Cernere est in Dominationibus, quantae sit Dominus majestatis, cujus nutu imperium constat, et imperio universitas atque aeternitas termini sunt. Cernere est in Principatibus principium ex quo omnia; et quomodo a cardine ostium, sic ab ipso regi universitatem. Cernere est in Potestatibus, quam potestative idem princeps quos regit, protegit, contrarias potestates arcens et propulsans. Cernere est in Vir omnia tamen moventem utiliter, tenentem fortiter: quae cum in minus usitata effecta apud mortales eruperit, miracula sive prodigia vocant. Cernere postremo et mirari est in Angelis et Archangelis veritatem atque experientiam vocis illius, Quoniam ipsi cura est de nobis ; qui talium nos et tantorum non desinit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uisitem .t. eiꝰ: Quid ni ibi uideat
cor dei. qͥd ni ibi ꝓbetur quȩ sit u¬
luntas dei bona: ⁊ beneplacensiꝑ
fecta: Bona in se. placens ineffec¬
bus. beneplacens fruentib ꝑfecla
ꝑfectis ⁊ nichil ultra querentib li¬
tent uiscera miscdiȩ. patent cogia¬
tiones pacis. diuiciȩ salutis. mylla
bone uoluntatis. benignitatis ards¬
na: quȩ clausa mortalib ȩcia pls
electis suspecta sunt. Id quidtn li
niuntur. Cernere ẽ. in his qͥ seras
appellant᷑. quomͦ amet qu unaea¬
purgatissimam ⁊ suo amore dignis¬
simam reddat. Cernere ẽ. incheru¬
bin qui plenitudo scientiȩ dicit᷑
dm̃ scientiarum dñm eẽ. qui solus
solam nesciat ignorantiã. qui dotꝰ
sit lux ⁊itenebre in eo non sint
ulle. totus sit oculus. ⁊ qui mini¬
me aliquando fallitur. quia mini¬
me clauditur. qui extra se ñ que¬
at lumen cui admoueat᷑ ut uide¬
it ipse qui uidet. ipse unde uidet
Cernere ẽ. inthronis qͣm ñ suspectꝰ
omni innocentiȩ iudex sedeat in

Expanded text:
ejus? Quidni ibi videatur cor Dei? quidni ibi probetur quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta? Bona in se, placens in effectibus, beneplacens fruentibus, perfecta perfectis, et nihil ultra quaerentibus. Patent viscera misericordiae, patent cogitationes pacis, divitiae salutis 449, mysteria bonae voluntatis; benignitatis arcana, quae clausa mortalibus, etiam ipsis electis suspecta sunt. Id quidem saleniuntur. 10. Cernere est in his qui Seraphin appellantur, quomodo amet qui undepurgatissimam et suo amore dignissimam reddat. Cernere est in Cherubin, qui plenitudo scientiae dicuntur, Deum scientiarum dominum esse, qui solus solam nesciat ignorantiam, qui totus sit lux, et tenebrae in eo non sint ullae; totus sit oculus, et qui minime aliquando fallitur, quia minime clauditur; qui extra se non quaerat lumen, cui admoveatur ut videat, ipse qui videt, ipse unde videt. Cernere est in Thronis, quam non suspectus omni innocentiae judex sedeat in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet s ẽ. ⁊ qui nichil horume
fecerit ocdit quos saluandos frca
gaudendo uanius. cum his meat d¬
ta libertate uolatum. pulset inmpe
Nonne cum ceꝑit circiure lucttas
mansiones. & sinum illum ȩtiã abra¬
he curiosius ꝑscrutari. ⁊ sub altari
quodcumq ẽ illud. martirũ reuise¬
re animas in pͥma stola sccłam pati¬
entissime expectantes. multomagis
tunc instabit loquens cũ ꝓpħa. uña
peti a dño hanc requirã ut. inha

Expanded text:
n habet, sed est et qui nihil horum quae fecerit odit: quos salvandos fecit, gaudendo vanius, cum his ineat tota libertate volatum, pulset impetuNonne cum coeperit circuire lucidas mansiones, et sinum illum etiam Abrahae curiosius perscrutari, et sub altari, quodcumque illud est, martyrum revisere animas, in prima stola secundam patientissime exspectantes, multo magis tunc instabit loquens cum propheta: Unam petii a Domino: hanc requiram, ut inha
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de gradib humili¬
tatis coram fratribus
locutus fueram. pleni¬
ori tibi tractatu disserem. Cuituȩ pe¬
ticioni digne ut dignum erat. iuo¬
lens satisfacere:itimens non posse:
euangłici consilii memor. ñ prius
fadeor inciꝑe ausus sum. qͣm sedens
compitaui si sufficerent sumptus

Expanded text:
quae de gradibus humilitatis coram fratribus locutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc opusculo cũ illud
de euangłio quod dñs ait diem ulti¬
Ii iudicii se nescire ad aliquã senten¬
tiam confirmandam atq corrobo.¬
randam ꝓferrem in mediũ: in ꝓui.¬
de quiddam apposui qͦd in euangłio
scriptũ non esse postea deprehendi.
Nam cũ textus habeat tantũmodo
neq filius scit. ego deceptus magis
qͣm fallere uolens. litere quippe un¬
memor.s non sensus: nec ipse inqͣm
filius hominis scit. Unde etiam totã
ordiens sequentem disputationem:
exeo quod non ueraciter posui. uerã
conatus sum approbare assertionem.
Sed quia talem errorem meũ multo
post qͣm ame idem libellus editus.
&. a pluribus iam transseriptus fuit

Expanded text:
In hoc Opusculo, cum illud In hoc Opusculo, cum illud de Evangelio, quod Dominus ait, diem ultimi judicii se nescire, ad aliquam sententiam confirmandam atque corroborandam proferrem in medium , improvide quidem apposui, quod in Evangelio scriptum non esse postea deprehendi. Nam cum textus habeat tantummodo, neque filius scit; ego deceptus magis, quam fallere volens, litterae quippe immemor, sed non sensus, « Nec ipse, » inquam, « Filius hominis scit. » Unde etiam totam ordiens sequentem disputationem, ex eo quod non veraciter posui, veram conatus sum approbare assertionem. Sed quia talem errorem meum multo post, quam a me idem libellus editus, et a pluribus jam transcriptus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirginem desponsatã
uixo cix nomeirerat io¬
soph de doino dauid: & nomen ur¬
ginis mayia.
uid sibi uoluit̾ euangelista.
tot ꝓpͥa nomina rer̃um ĩn
hoc loco tamsignante r expͥmere:
Credo qluir noluit nõs negugent̾
audire. q̾ tam diligert᷑ studuit
enarrare. Nominat siquidẽ nun¬
cium qui mittit.irͥ dñm a quo
mittitur: uirginem ad quã mit.¬
titur: sponsum quoq uirginis
amboꝵq genus: ciuitatẽ ac
regionem. ꝓpriis dsignat nomi¬
nib. Ut quid hoc: Atasne al̃i¬
quid horum sufuacile positũ
sit: Nequaquã. Si enĩ nec foliũ
de arbore sine causa. nec unus
ex passeribus sine patre celesti
cadit suꝑ derram: putem ego de
ore scĩ euangłistȩ suꝑfluum dis¬
fluere uerbum. presertim in
sacra hystoria uerbi: Non puto
Plena quippe sunt omĩa suꝑnis
mysteriis: ac celesti singula dul¬
cedine redundantia: si tam̃ di¬
ligentem habeant inspecterẽ.
qui nouerit suggere mel de petra.¬
Retctatio lib de gdibꝰ humilitatis:

Expanded text:
esponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David: et nomen Virginis Maria . 1. Quid sibi voluit evangelista, tot propria nomina rerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum quoque virginis: amborumque genus, civitatem ac regionem propriis designat nominibus. Utquid hoc? Putasne aliquid horum supervacue positum sit? Nequaquam. Si enim nec folium de arbore sine causa, nec unus ex passeribus sine Patre coelesti cadit super terram ; putem ego de ore sancti Evangelistae superfluum difluere verbum, praesertim in sacra historia Verbi? Non puto. Plena quippe sunt omnia supernis mysteriis, ac coelesti singula dulcedine redundantia; si tamen diligentem habeant inspectorem, qui noverit sugere mel de petraRACTATUM DE GRADIBUS HUMILITATIS.
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniam
patietur. S hoc a
minus uel intelligentib uł attenden¬
tib eiusdem tituli rationem. Quã
tamen infine opusculi. ipse breuit̃
intimare curaui

Expanded text:
calumniam patietur, sed hoc a minus vel intelligentibus, vel attendentibus ejus tituli rationem, quam tamen in fine opusculi ipse breviter intimare curavi
Abbreviated transcription (Latin):
cuipere me aliquid̃
prohibet occupatio.
Uerumtamen quia
p̃pediente corporali
molestia . fr̃m ad pre.¬
sens non ualeo sectari conuen.¬
tum: id tantillũ ocii quod uel
michi de somno fraudans ut
noctib interciꝑe sinor. ñ sinã.
ociosum. Libet gͦ tempt̾are id
potissimũ aggredi qđ sepe ani-¬
mũ pulsauit: loqui uidelicet
aliquid in laudib tuirginis ma.¬
tris. suꝑ illa lectione euangłicã.
in qua luca referente. dñicȩ
annuntiacionis continet᷑ hysto¬
ria. d quodsane opus faciendum.
ce.si nulla frũ quoꝵ me ꝓfectib
deseruire necesse ẽ. uel necessi.¬
ad queqs ipsorum necessaria minus
paratus inueniar: non arbitror eos
Debere grauari. si ꝓpͥe satisfacio leuo

Expanded text:
cribere me aliquid prohibet occupatio. Verumtamen quia praepediente corporali modestia, fratrum ad praesens non valeo sectari conventum; id tantillum otii, quod vel mihi de somno fraudans in noctibus intercipere sinor, non sinam otiosum. Libet ergo tentare id potissimum aggredi, quod saepe animum pulsavit; loqui videlicet aliquid in laudibus Virginis matris, super illa lectione evangelica, in qua, Luca referente, Dominicae Annuntiationis continetur historia. Ad quod sane opus faciendum etsi nulla fratrum quorum me profectibus deservire necesse est vel necessiad quaeque ipsorum necessaria minus paratus inveniar, non arbitror eos debere gravari, si propriae satisfacio devo
Abbreviated transcription (Latin):
uoddixit gͦ liberi sunt silũ:
inomĩ regno intelligendum
e. liberos ẽẽ filios. idẽ non ẽẽ uec¬
tigales. Al ulto gͦ magis libi
eẽ debent inquolibet regno ter¬
reno filii regni illius: sub quo
riusunt omĩa regna terrena .xi¬
dali ⁊ auerit unum expu
quales uult eẽ cliscipulos su¬
os. non optemꝑando. uel etiã
contra ueniendo. Dicut deale¬
xandro erario apłs dicit.
Expedit ei ut mola asinaria
suspencdatur collo eius. et p̾ci¬
puetur in ꝑ fundum maris.
Idẽ congrunt ei ut cupiditas
rerum temꝑaliũ. cui stului et
ceci colligantur: eum cleuinc¬
tum pondere suo deducat
ad interitum .xxu. cxxxiii.
dño clecem milium talem¬
quȩ habebat et redli: intel¬
legendum ẽ decẽ preceptop
legis eum fuisse debitorem.
& ꝓcupiditate atq oꝑibus
suis tanquam uxore et filiis:
penas solaere debuisse : quod
ẽ preciũ eius. Precium enĩ
uenditi : supplicumi dampnati
intelligitur Quod dixit nolu¬
it ignoscere conseruo suo. sed

Expanded text:
uod dixit, Ergo liberi sunt filii: in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena. XXIdalizaverit unum de pus vult esse discipulos suos, non obtemperando, vel etiam contraveniendo, sicut de Alexandro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et praecipitetur in profundum maris: id est, congruit ei cupiditas rerum temporalium, cui stulti et caeci colligantur, eum devinctum pondere suo deducat ad interitum. XXV. Ib. tor decem millium talequae habebat, et reddi: intelligendum est decem praeceptorum Legis eum fuisse debitorem; et pro cupiditate atque operibus suis, tanquam uxore et filiis, poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus: pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit, Noluit ignoscere conservo suo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
decimo uelut expositio uerboꝵ
aplĩ ubi ait. om̃e peccatum
quodcunq fecerit homo extͣ
corpus est. non michi satis facit.
nec sic. puto intellegendum quod
dictum est qui aut̃ formcatur
incorpus proprium peocat.
tanꝗͣ ille hoc faciat qui ꝓpteR
adispiscenda ea quȩ percorpus
sentuunitur. ut inhis finem
bonisui ponat aliquid agit.
Hoc enim longe plura peccata
complectitur. quam illa forni¬
catio quȩ concubitu ꝑ petratur
mlicito. dequa locutum cum
hocdiceret apłm apparet. Hoc
opus excepta epła quę post¬
modum ad eius caput adiun¬
cta est. sic mcipit. Hecturus
hȩc. quȩ detrinitate disserimꝰ.¬

Expanded text:
decimo uelut expositio uerborum decimo uelut expositio uerborum apostoli, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, non mihi satisfacit, nec sic puto intellegendum, quod dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, tamquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea, quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. hoc enim longe plura peccata conplectitur quam illa fornicatio, quae concubitu perpetratur inlicito, de qua locutum, cum hoc diceret, apostolum apparet. Hoc opus excepta epistula, quae postmodum ad eius caput 15 adiuncta est, sic incipit: Lecturus haec, quae de trinitate disserim