comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã iierłm ut corrũ ꝑet eam: & dep̃catus est cdñs suꝑ malitiã: & ait
adangłm qͥ ex terminabat popłm. Satis est remitte manũ tuã. Obserua
gͦ: quomodo nec in his trib cõminationib ds̃ inuenitur dixissẽ demorte tri¬
um dierũ Inuerbis enĩ gad positũ est: ñ in mandatis dñi. Et ñ semꝑ quȩ ꝑ¬
ꝓpobam dicuntur. quast adeo dicta accipiuntur. Denq & ꝑmoy sen multa
quuidẽ locutus est ds̃: aliqua tam̃ & moy ses ꝓpria auctoritate mandauit :
el dñs in euangeliis euidenti distinctione secernit: eũ dieit derepudiomu¬
lieris int̃rogatus : quia ad duritiã cordis ur̃i scripsit uobis hȩc moy ses: ab̃ i¬

Expanded text:
manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in mandatis Domini; et non semper am dicuntur quasi a Deo dicta suscipiantur. Denique per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab i
Abbreviated transcription (Latin):
plisq adingressũ archȩ dñi corruentib : Est ergo talis quȩdã inmrͣ sterio
p̾scientiȩ oꝑatio demonũ : quȩ artib quibusdã ab his qui se dȩmonib mane¬
pauerint colligitur: & nunc ꝑ eas quas sortes nominant. nunc ꝑea qus
auguria appellant. nunc etiã ex contẽplatione fibrarũ quȩ extais¬
suicunio cant: aliisq horũ similib p̃stigiis comp̃hendi uidetur & mtalis
Quȩ artes intantũ ad decipiendũ genus hominũ ꝓfecerunt: ut etiã uistissi¬
mi edechiȩ filius manasses hoc errore deceptius. edificauerit ut scriptura
dicit altare om̃i exercitui celi mutraq domo dni: hunc aut̃ esse ar bitiui
eercitia eli quẽ paulus⁊ spiritales neqͥtias incelestib postas seripst
Nisi ergo multũ in his deceptionis esset ac erroris : ñ puto tantiuiri filiũ in
lege dnĩ educatũ nullas impietates potuisse corruere. quȩ inquarto reg.¬

Expanded text:
sterio praescientia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto reg
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis rapiemur in nubib obuam xp̃o in aera: Rapiunt᷑ ergo ab angłis
hi. qui penitus purgati. & leues effecti sunt adelictis: portantur uͦ hi. qui
autẽ non ab israhelitis sed aleuitis. scđm hunc sensũ. quȩ intranscur su
uidemur breuit̃ contigisse: relinquentes sensib auditorũ. ut si qui de his
maiore desiderio flagrauerit: accendat sibi lumꝰ scientiȩ. & maiora ho-¬

Expanded text:
cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera . Rapiuntur ergo ab angelis cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera . Rapiuntur ergo ab angelis hi qui penitus purgati et leves effecti sunt a delictis. Portantur vero hi qui autem non ab Israelitis, sed a Levitis, secundum hunc sensum quem in transcursu videbimur breviter contigisse, relinquentes sensibus auditorum. Et si quis de his majore desiderio flagraverit, accendat sibi lumen scientiae, et majora ho
Abbreviated transcription (Latin):
cuai. hon intellexit eloquia mystica Neq em̃ saluator m̃s anglis indigebatuu
at nosr osfenderet ad lapidem suum: Calumpniatur diabolus sempousd̃i slibo¬
namonqut hec de saluatore dicta ꝓtulerit. non de illo. sed de om̃ib scĩs: hoc
dictut quia angelis siuis mandauit ds ꝓpopło suo. ut non offendit ad la-¬
pidem pedem suum: Sed & om̃ia quȩ in hoc psalmo scripta sunt: iuistis
qubusq magis. qua saluatori conueniunt: Liberat enĩ ds aruuna n eidemo¬
ma mer idiano÷ non saluatorẽ. absit a nobis ita intelligere. sed omẽm uistũ
Iufsi eñi sunt qui indigent adiutorio angelorũ di. uti ne a demonib subru-¬
antur : & ne corda eorũ a sagitta uolante in tenebris terebrentur Per ip.¬
sos angłos sub eodẽ mẏsterio paulus portandos. eẽ. quosdam confirmat
in nubibus: cũ dicit: Sed & nos qui uiuimus. qui reliqui sumus: simul

Expanded text:
tia, non intellexit eloquia mystica. Neque enim Salvator noster angelis indigebat, tia, non intellexit eloquia mystica. Neque enim Salvator noster angelis indigebat, ut non offenderet ad lapidem pedem suum. Calumniatur diabolus Scripturam divinam, qui haec de Salvatore dicta protulerit, non de illo, sed de omnibus sanctis haec dicitur: Quia angelis suis mandavit Deus populo, ut non offendat ad lapidem pedem suum. Sed et omnia quae in hoc psalmo scripta sunt, justis quibusque magis quam Salvatori conveniunt. Liberat enim Deus a ruina, et daemonio meridiano non Salvatorem Absit a nobis ita intelligere, sed omnem justum. Justi enim sunt qui indigent adjutorio angelorum Dei, ut non a daemonibus subruantur, et ne corda eorum sagitta volante in tenebris tenebrentur. Per ipsos angelos sub eodem mysterio Paulus portandos esse quosdam confirmat in nubibus cum dicit: Sed et nos qui vivimus, qui relinquimur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
gua nr̃a multitudo scientiȩ interpretatur: Sed hos om̃s qui ꝑ hȩc singula. quȩ supͣ
enumerata sunt designantur portari necesse est: & portari in humeris Unde for¬
tassis. ut ego opinor. angłi qui ordinati sunt ꝓptͣ eos. qui hereditat̾e capiunt sa¬
lutis: ipsi sunt qui singulus eorũ. quos supͣdiximus portant: Cũ enĩ solutũ fue¬
rit tabernaculum hoc & cȩperimus ingredi ad illa scã. & ꝑgere ad locũ reꝓmis¬
sionis. hi qui uere sci sunt. & in sc̃is scõrũ habentur: angelis sine dubio subuectan¬
tib incedunt. & usq qͦ requiescat tabernaculũ dĩ. portantur in humeris : & tol¬
luntur in manib: Quod ꝓspiciens in spu ꝓpħa: dicebat: Im̃ angłissius mandauit
de te ut inmanib tollant te: ne forte offendas ad lapidem pedem tuum: Iuod
quidem dictum. putauit diabolus de saluatore accipiendũ sed excecatus mali¬

Expanded text:
gua nostra multitudo scientiae interpretatur. Sed hos omnes qui per haec singula quae supra gua nostra multitudo scientiae interpretatur. Sed hos omnes qui per haec singula quae supra enumerata sunt designantur, portari necesse est, et portari in humeris. Unde fortassis, ut ego opinor, angeli qui ordinati sunt propter eos qui haereditatem capiunt salutis, ipsi sunt qui singulos eorum quos supra diximus, portant. Cum enim solutum fuerit tabernaculum hoc, et coeperimus ingredi ad illa sancta, et pergere ad locum repromissionis, hi qui vere sancti sunt, et in Sanctis sanctorum habentur, angelis sine dubio subvectantibus incedunt, et usquequo requiescat tabernaculum deportantur in humeris, extolluntur in manibus. Quod prospiciens in spiritu propheta dicebat: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . Quod dictum quidem putavit diabolus de Salvatore accipiendum; sed excaecatus mali
Abbreviated transcription (Latin):
alii sunt qui ut hoc tabernaculo dĩ om̃ib ingredientib scientiȩ & doctrinȩ lumer
ostendunt : om̃s isti candelabr̾u mysticũ nominentur Alii sunt mensa saera:
quicumq habent panes dĩ & reficiunt ac pascunt animas esurientes iustitiã: Ali
sunt altare incensi: quicũq orationib & ieuniis die ac nocte uacant intemplo¬
dĩ: orantes. non solũ ꝓsemet ipsis. sed & ꝓuniuerso popło: hi uͦ quib archana
mẏsteria credidit dr̃. & occultoru̾ ꝓuidentiȩ suȩ iudiciorũ secreta commisit: ar¬
cha testamenti dĩ appellentur: Porro qui cũ om̃i fiducia ꝑ ostias precũ suppl¬
cationũq uictimas. dm̃ hominib repropiciant. & ꝓdelictis popłi interueniunt
ꝓpiciatorium nominentur: At qui meruerunt multitudin̾e seientiȩ. & abundan¬
tes diuitias in agnitione dĩ : cherubun intelligi possunt: Cherubim namq : in lin¬

Expanded text:
alii sunt qui in hoc tabernaculo Dei, omnibus ingredientibus scientiae et doctrinae lumen alii sunt qui in hoc tabernaculo Dei, omnibus ingredientibus scientiae et doctrinae lumen ostendunt, omnes isti candelabrum mysticum nominentur. Alii sunt mensa sacra qui cum habent panes Dei, reficiunt ac pascunt animas esurientes justitiam. Alii sunt altare incensi, quicunque orationibus et jejuniis die ac nocte vacant in templo orantes Dei, non solum pro semetipsis, sed et pro universo populo. Hi vero quibus arcana mysteria credidit Deus, et occultorum providentiae suae secreta judiciorum commisit, arca testamenti Dei appellentur. Porro qui cum omni fiducia per hostias precum supplicationumque victimas Deum hominibus repropitiant, et pro delictis populi interveniunt, propitiatorium nominentur. At qui meruerunt multitudinem scientiae, et abundantes divitias in agnitione Dei, cherubin intelligi possunt. Cherubin quoque in lin
Abbreviated transcription (Latin):
dem oꝑa: meliores uͦ oꝑa operũ: horũ autẽ suꝑiores spiritalib officiis deser¬
iure. & introire in scã scorũ. ibiq operire quȩ operienda sunt : & tradere
filiis caat portanda humeris. & manib euehenda: Sed & reliqͥ unusquisꝗ¬
torũ uelamentorũq cautela. desperationẽ quandam & mesticiam generet
auditorib : pauca aliqua quȩ & nobis pandere tutũ sit. & uobis fas sit asp¬
cere dicamus: Qm̃ quidem ut prius diximis genus regale sacerdotiũ gens sc̃a
& populus in acquisitione dicti sumus: aperire temptabimus: Intelligamus gͦ
tabernaculo testimonii om̃s sco̾s : qui sub testam̃to dĩ censentur. Et in hoc tabe¬
naculo. eẽ. quosdã celsiores meritis & grã superiores Et ex his aliquos quidẽ
candelabrũ dici: ipsos forte apłos qui illuminant ad dm̃ accedentes Sed & si qͥ¬

Expanded text:
idem opera, meliores quidem opera operum; horum autem superiores spiritalibus officiis deseridem opera, meliores quidem opera operum; horum autem superiores spiritalibus officiis deservire, et introire in Sancta sanctorum, ibique operire quae operienda sunt, et tradere filiis Caath portanda humeris et manibus evehenda, sed et reliquis unntorum velorumque cautela desperationem quamdam et moestitiam generet auditoribus, pauca aliqua quae et pandere nobis tutum sit, et vobis sit fas aspicere quandoquidem ut prius diximus, genus regale et sacerdotium, gens sancta, et populus in acquisitionem dicti sumus, aperire tentabimus. Intelligamus ergo tabernaculum testimonii omnes sanctos, qui sub testamento Dei censentur; et in hoc tabernaculo esse quosdam celsiores meritis et gratia superiores, et ex his aliquos quidem candelabrum dici, ipsos forte apostolos qui illuminant accedentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
abundantiore ad huc sacramento quinquaginta. & quingentorũ numerũ placet
colligi: habemus & in hoc ipso. qui in manib est numerorũ libro. ubi de hostiũ
spolus quidam quidem offerunt in dona dñi quinquagesimam portionẽ qui non
ꝓcesserunt ad bellũ: quidam uͦ quingentesimã: Et utiq non in aniter etiam hio
quinquagesimus & quingentesimus numerus habetur. Sed & ingenesi ubi ds̃tra¬
ctabat de indulgentia sodomorũ si forte possint adueniam ꝑtinere: huiuscems¬
di mysteriorũ conscius patriarcha abraham. a quinquagesimo numero incipit.
ꝓ indulgentia sodomorũ dño supplicare. & dicit : Si inuenti fuerint quinquagin¬
ta in ciuitate. non saluabis ꝓpter quinquaginta ciuitatẽ : Sed ad ꝓpositũ reũ¬
tamur: Oportet gͦ oꝑari leuitas in sc̃is usq ad quinquaginta annos. inferiores qu¬

Expanded text:
abundantius adhuc sacramenta quinquaginta et quingentorum numeri placet abundantius adhuc sacramenta quinquaginta et quingentorum numeri placet colligi, habemus et in hoc ipso qui in manibus est Numerorum libro, ubi de hostium spoliis quidam quidem offerunt in domo Dei, quinquagesimam portionem qui non processerunt ad bellum, quidam vero quingentesimum. Et utique non inaniter etiam hic quinquagesimus numerus habetur. Sed et in Genesi ubi Dominus tractabat de indulgentia Sodomorum, si forte possent ad veniam pertinere, hujusmodi mysteriorum conscius patriarcha Abraham, a quinquagesimo numero incipit pro indulgentia Sodomorum Domino supplicare et dicit: Si inventi fuerint quinquaginta in civitate, non salvabis propter quinquaginta civitatem? Sed ad propositum revertamur. Oportet ergo operari Levitas in sanctis usque ad quinquaginta annos, inferiores qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex om̃i parte multiplicatis & purificatis sensib inuenitur. eẽ. ꝑfectus: Quinqͣ
gesimus autẽ numerus quod remissionis & indulgentiȩ teneat sacramentũ: in mul-¬
tis scripturis locis. sepe & abundanter ostendimus Nam & quinquagesimus annus
fit remissio: & quinquagesimus dies post pascha festus traditur in lege Sed &¬
d̃s in euangelio cũ parabolam remissionis doceret & indulgentiȩ: debitores quos intro-¬
ducit. unũ in quinquaginta. & aliũ in quingentis denariis fuisse dicit obnoxios Quin¬
quaginta autẽ & quingenti natus est numerus: Decade enĩ quinquaginta: faciunt
quingentos: Sed & exalia parte : numerus iste sacramͣtisit: Septẽ enĩ septimanis si
addatur unius numeri ꝑfectio : quinquaginta faciunt dies: Similiter & septuaginta
septemanis. si addatur unius decade consummatio: faciunt quingentos. Quod si

Expanded text:
qui ex omni parte multiplicatis et purificatis sensibus, invenitur esse perfectus. Si qui ex omni parte multiplicatis et purificatis sensibus, invenitur esse perfectus. Si gesimus autem numerus quod ropromissionis indulgentiae teneat sacramentum, in multis Scripturarum locis saepe et abundanter ostendimus. Nam et quinquagesimus annus fit remissio; et quinquagesimus dies post Pascha, festus traditur in lege . Sed Dominus in Evangelio cum parabolam repromissionis doceret et indulgentiae, debitores quos introducit, unum in quinquaginta, et alium quingentis denariis fuisse dicit obnoxium. Quinquaginta autem et quingenti, cognatus est numerus. Decade enim quinquaginta faciunt quingentos. Sed alia parte numerus iste sacratus est. Septem enim septimanae si addatur unius numeri perfectio, quinquaginta faciunt dies. Similiter et septuaginta septimanis, si addatur unius decadis consummatio, faciunt quingentos. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
operũ: Unde uidetur mͥ quia moy ses ubi sensit. eẽ. quȩdã oꝑa. iuubilia quidem. sed qͥb
ureset interior & mystica. & occulta intelligentia: hȩc non solũ oꝑa. sed oꝑa operum
Sunt gͣ oꝑa operũ qͥuȩdã: quȩ ego puto. eẽ. om̃ia hȩc. de quib uel inp̾senti lectione.
uel mexodo. & ceteris locis. sub occultis p̃cipitur mysteriis: & ꝓ parte in presenti.
ꝓparte uͦ explendis in futurũ : Quȩ tam̃ ut diximus opera operũ. non ciulibet. sed leui¬
tis solis tradenda mandantur : & inter leuitas ipsos. non prius adhȩc oꝑa quisqua uocat᷑.
nisi uicesimo demũ & quinto anno uitȩ suȩ. usq ad quinquagesimũ. Sed non caret sacra¬
mento: nec ipse quidem uicesimus quintus. & quinquagesimus numerus annorũ: Nam
in iuginti quinq numero: quinq sensuũ ꝑfectio declaratur. ita ut quinquies quina
numerentur: Quod utiq indicat eũ uocariad oꝑa operũ. in ministerio ꝑagenda:

Expanded text:
operum. Unde videtur mihi quia Moyses ubi sensit esse quaedam opera visibilia quidem, sed quibus inesset interior alia mystica et occulta intelligentia, haec non solum opera, sed opera operum opera operum, quae ego puto esse haec omnia, de quibus vel in praesenti lectione, vel in Exodo, et in caeteris locis sub occultis praecipitur mysteriis; et pro parte in praesenti, pro parte vero explendis in futurum: quae tamen, ut diximus, opera operum non cuilibet, sed levitis solis tradenda mandantur; et inter Levitas ipsos non prius ad haec opera quisquam vocatur, nisi vicesimo demum et quinto anno vitae suae, usque ad quinquagesimum. Sed non caret sacramento, ne ipse quidem viginti quinque et quinquaginta numerus annorum. Nam in vigesimo quinto numero quinque sensuum perfectio declaratur, ita ut quinquies quinto numerentur. Quod utique indicat eum vocari ad opera operum in ministerio peragenda,
Abbreviated transcription (Latin):
charistiȩ. siue ꝑcipiendȩ siue eoritu quo geritur explicandȩ. uel eoru quȩ geruntis ai
baetismo uerborũ. g estorũq & ortlna. aq int̾rogationũ acresponsonu. duis facile
oxplicet racionem ⁊ Et tam om̃ia hȩc operta licet &x uelata portamus suꝑ humercos
prosicũ ita implemus ea & exequimur. ut a magno pontifice atd enus filus taido
mẽ stoma: nisi quis sit int nos aut aaron. aut filii aaron. quib ista conceritur uidere¬
poruelata ꝑspicere : Ita tam̃ concecditur ⁊ ut sciant sibi uelanda hec opienda . ubi
cettrselari ea & inopus ꝓpferri. racio poposcerit: Post hȩc dicitur de leuitis quia ope¬
rentu auicesimo quinto anno & supra: usq ad qͥnquagesimũ annũ. Om̃is inquit¬

Expanded text:
charistiae sive percipiendae, sive eorum ritu quae geritur explicandae, vel eorum quae geruntur in charistiae sive percipiendae, sive eorum ritu quae geritur explicandae, vel eorum quae geruntur in baptismo verborum gestorumque, et ordinum atque interrogationum, quis facile explicet rationem? Et tamen omnia haec opera licet et velata portamus super humeros nostros, cum ita implemus ea et exsequimur, ut a magno pontifice atque ejus filiis tradita mysteria: nisi si quis sit inter nos Aaron aut filius Aaron, quibus ista conceditur nuda et revelata perspicere, ut sciant sibi velanda haec et operienda, ubi caeteris dari ea, et in opus proferri ratio poposcerit. Post haec dicitur de Levitis, quia tolluntur a tricesimo anno et supra, usque ad quinquagesimum annu
Abbreviated transcription (Latin):
immolandũ. eẽ. xp̃m : ou̾e corporalem. immolari mandat in pascha: Cũq sciret di¬
em festũ agi debere in atimis sinceritatis & ueritatis : tam̃ de farinȩ atimis p̃ci¬
piebat: hȩc gͦ & huiuismodi erant sc̃a scorũ: quȩ cũ moyses portanda ceteris tra¬
deret. id . ẽ. reb & oꝑib implenda: cooꝑta tam̃ ea. & uelata cõmuni sermonum
tradebat eloquio: humeri autẽ qđ oꝑum indicium teneant: in multis scripture lo¬
cis sepe ostendimus Sed & in ecclesiasticis obseruationib sunt nonnulla huius mnodi
quȩ om̃ib quidem facere necesse. ẽ nec tam̃ ratio eorũ om̃ib patet. Nã qđ uerbi
gra genua flectimus orantes. & qđ ex om̃ib cȩli plagis ad solam orientis partem
conuersi orationẽ fundimus: non facile ciuquã puto racione compertũa s ed & eu-¬

Expanded text:
immolandum esse Christum, corporale immolari mandat pascha. Cumque sciret diimmolandum esse Christum, corporale immolari mandat pascha. Cumque sciret diem festum agere debere in azymis sinceritatis et veritatis, tamen de farinae azymis praecipiebat. Haec ergo et hujusmodi erant Sancta sanctorum. Quae cum Moyses portanda caeteris traderet, id est, rebus et operibus implenda, cooperta tamen ea et velata communi sermonum tradebat eloquio. Humeri autem quod operum indicium teneant, in multis Scripturae locis saepe ostendimus. Sed in ecclesiasticis observationibus sunt nonnulla hujusmodi, quae omnibus quidem facere necesse est, nec a genua flectimus orantes, et quod ex omnibus coeli plagis ad solam orientis plagam conversi orationem fundimus, non facili cuiquam puto ratione compertum. Sed et eu
Abbreviated transcription (Latin):
duntur : non sibi tutũ. eẽ. aperire hȩc & pandere. quib non licet pandi⁊ sed opir
debet singula. & oꝑta ceteris minus capacib tradere : portanda humeris. & cerui¬
cib imponenda Cũ enĩ ex uerbis mysticis eruditi. & ꝑfecti quiq doctores oꝑa
populis iniungunt. & plebs agit quidem & implet quȩ mandantur. non tam̃ eorũ
quȩ geruntur intelligitrationem. ⁊ quid aliud geritur. nisi oꝑta & uelata sc̃ã scorũ
suꝑ humeros portantur : Et ut adhuc manifestius quȩ dicuntur aduertas: exem¬
plis te  diuinis ex uoluminib adhibitis inforinabimus Moyses intelligebat sine du¬
bio quȩ.eetͣ. uera circũcisio: intelligebat qđ. eẽt. uerũ pascha: Sciebat quoq quȩ
erant neomȩniȩ : & quȩ uera sabbata: Et cũ hȩc omia intellexisset in spũ: uerbis tn
ea ꝑrerũ corporaliũ species adumbrationesq uelabat: Et cũ sciret uerũ pascha

Expanded text:
duntur, nec sibi tantum esse aperire haec, et pandere quibus non licet pandi, sed operire duntur, nec sibi tantum esse aperire haec, et pandere quibus non licet pandi, sed operire debet singula, et operta caeteris minus capacibus tradere portanda humeris et cervicibus imponenda. Cum enim ex verbis mysticis eruditi et perfecti quique doctores opera populis injungunt, et plebs agit quidem et implet quae mandantur, non tamen eorum quae geruntur intelligit rationem, quid aliud geritur, nisi opera et velata Sancta sanctorum super humeros portantur? Et ut manifestius quae dicuntur advertas, exemplis te ex divinis voluminibus adhibitis informabimus. Moyses intelligebat sine dubio quae esset vera circumcisio, intelligebat quod esset verum pascha; sciebat quae essent verae neomeniae, et quae vera sabbata. Et cum haec omnia intellexisset in spiritu, verbis tamen et per rerum corporalium species adumbrationesque velabat. Et cum sciret verum pascha
Abbreviated transcription (Latin):
i intellexisti quid hẏstoriȩ ordo contineat: ascende nunc ad splendorem mysterii. &
legis spiritalis lumen: Si purus tibi mentis est oculus: contuere. si qͥs dignus est exhis qͥ
dõ ministrant. diuina capere & udere mỹsteria. ad quȩ contuenda. cȩteri minus
capaces sint: hic aaron & filii enis. eẽ. intelligatur. his qui ingredi potest ad ea quȩ
adire aliis fas non est:. Si qͥs gͦ talis est : huic soli reuelata patet archa testamenti
Hic uidet urnam habentẽ manna: hic considerat & intelligit ꝓpiciatorium. hic intuer
& cherubim utrũq &e mensam scãm. & candelabrũ luminis. & altare incensi Iste he
considerat. & intelligit spiritalit᷑: id . ẽ. qui uerbo dĩ & sapientiȩ mẏsteriis operam
dat. & dõ soli in scĩs uacat Sciat sane cui hȩc reuelantur. & spiritalit᷑ inspicienda cre¬

Expanded text:
Si intellexisti quid historiae ordo contineat, ascende nunc ad splendorem mysterii, et Si intellexisti quid historiae ordo contineat, ascende nunc ad splendorem mysterii, et legis spiritalis lumen, si purus tibi est mentis oculus, contuere. Si quis dignus est ex his qui Deo ministrant, divina capere et videre mysteria, ad quae contuenda caeteri minus capaces sunt, hic Aaron vel filius Aaron esse intelligatur, qui ingredi potest ad ea quae adire aliis fas non est. Si quis ergo talis est, huic soli revelata patet arca testamenti: hic videt urnam habentem manna, hic considerat et intelligit propitiatorium, hic intuetur et cherubim utrumque, et mensam sanctam, et candelabrum luminis et altare incensi. Iste haec considerat, et intelligit spiritaliter, id est, qui verbo Dei et sapientiae mysteriis operam dat, et Deo soli in sanctis vacat. Sciat sane cui haec revelantur, et spiritaliter inspiciendo cre
Abbreviated transcription (Latin):
mus ea quȩ scdm litteram referuntur : & ita prȩstante dño ab intellectu litterȩ. ascendamus ad
intelligentiam sp̃s: Intellige ergo prius ipsam collocationẽ tabernaculi testimonis: intellige
& scã scorũ quȩ interiecto a scĩs uelamine dirimuntur: Iuȩ inspici non licet ab ullo hominũ: in¬
si a sacerdotib solis Post hȩc intellige quomꝰ ubi uent̾ũ fuerit ut castra moueant filii isrł re
soluitur tabernaculum : & aaron. & filii eius sacerdotes. intra scã scorũ operiunt singula
quȩq oꝑimentis ac uelaminib suis & obtecta relinquentes. eodem quo fuerant loco intro¬
ducunt filios caat̃. qui ad istud officiũ deputati sunt. & faciunt eos eleuare humeris suis
omĩa illa quȩ manus sacerdotalis: obtexerat: Et ꝓpt̃ hoc dicitur adño: Ne ext̾mi¬
netis de tribu sua plebem caat. quasi in eo extͣminandi. eent: si scã sco̾rũ nuda & pate¬
tia contigisent Quȩ non solũ contingere: sed ne intueri quidem fas erat non uelata:

Expanded text:
mus ea quae secundum litteram referuntur; et ita, praestante Domino, ab intellectu litterae ascendamus ad intelligentiam spiritus. Intellige ergo prius ipsam collocationem tabernaculi testimonii, intellige et Sancta sanctorum, quae interjecto a sanctis velamine dirimuntur, quae inspici non licet ab ullo hominum nisi a sacerdotibus solis. Post haec intellige, quomodo ubi ventum fuerit, ut castra moveant filii Israel, solvitur tabernaculum, et Aaron et filii ejus sacerdotes intra Sancta sanctorum operiunt singula quaeque operimentis ac velaminibus suis, et obtecta ea relinquentes, in eodem quo fuerant loco introducunt filios Caath, qui ad istud officium deputati sunt, et faciunt elevare humeris suis omnia illa quae manus sacerdotalis obtexerat. Et propter hoc dicitur a Domino: Ne exterminetis de tribu sua plebem Caath, quasi in eo exterminandi essent, si Sancta sanctorum nuda et patientia contigissent: quae non solum non contingere, sed nec intueri quidem fas erat non velata.
Abbreviated transcription (Latin):
& da in aurib: ihũ : qr delens delebo memoriã amalech de sub cȩlo. Et ȩdificauit
morses altare : & nominauit nom̃ eiꝰ dñs refugiũ meũ. Et ait qr in manu occulta

Expanded text:
et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus, Dominus refugium m
Abbreviated transcription (Latin):
sua: cuiꝰ pat̃ ẽ. eliphas qͥ int̃p̃tat᷑ ds̃ me disꝑsit. Mat̃ aut̃ tamnas quȩ & ipsa pͥ¬
mo qͥdẽ .ẽ. de genere: deinde int̾̃p̃tat᷑ desertio cõmutata uł cõmota. Et necessa¬
rio utiq quȩ ab his talib gignit᷑ hostis ẽ. isrł. ablingens uł declinans popłm
Primꝰ enĩ ipse hebreos egressos ex egipto bello aggressus. ẽ. & inra fidin. Iunc
morses ait ad iħ̃m. Elige tͥ uiros & exi & cãflige cũ amalech erastino. Et ecce
ego sto inuertice collis. & uirga dĩ in manu meaerit. Et fecit ihc̃ sic̃ dix̃ ei moyisex
& conflix̃ cũ amalech. Moyses aut̃ & aaron & ur ascendunt suꝑ ũticẽ collis . Et fi¬
tũ ẽ. ut cũ eleuaret morses manꝰ inualesceret isrł. Cũ aut̃ deponeret manus sus
inualescebat amalech. Et pꝰ pauca it̃ũ scriptũ ẽ : qr fugauerit iħs amalech & pophi
eiꝰ gladio deiecerit. Tunc cũ dñs dix̃ ad morsẽ. conscribe hȩc ad memoriã in libro

Expanded text:
ater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro;
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. uelut in interitũ carins. ut sp̃s saluus fieret. uł ut discerent non blaspheman
Fibunt etiã ipsi ab eo qͥ potestatẽ habet ꝑde ingehenna. Dicet᷑ enĩ eis a iusto iudice
Ite inignẽ ȩt̃nũ quẽ p̃parauit ds̃ diabolo & angłis eiꝰ. Ibi sͦ pibit assur. fuit aliꝗdo &u

Expanded text:
Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: I
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ om̃em uirtutẽ inimici & affligent eos. & affligent hebreos & ipsi parit̃ ꝑibunt.
hebrei transeuntes int̾p̃tant᷑. Iste gͦ ipse popłs etiam hebreus dr̃  qr transit de
egypto ad trã repromissionis de tenebris ad lucẽ : de morte ad uitã. S qm̃
hec ut diximꝰ ñ sine agone nec sine magno certamine poterit obtinere: qͣsi
magone positus. nc̃ affligit nc̃ affligitur. Et nc̃ cedit adũsariũ : nc̃ ab adũ¬
sario uerbatur. Affligent gͦ etiã ipsi assyrii hebreos hoc est popłm dĩ.
sic̃ affliguntur ab eis: & ipsi hoc est assyrii cũ hȩc fecerint. & cũ uires suas
pasit eũ hebreis ꝑibunt & assrrii. s parit̃ id ẽ. stat̃ ut hȩ fecerint ut
uebeos afflixerint : etiã ipsi ꝑibunt. Parit eñ grecꝰ sermo ꝓ statĩ ponit᷑:
icg ert fiunis om̃ũ. ut & assur aui tibunt᷑ si qui delinquebant ex popło

Expanded text:
et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, utsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo
Abbreviated transcription (Latin):
gula ꝑbalaã loqͥ dr̃ balaã. legenti incutit pudorẽ. de
in his quȩ dicunt᷑
ñ quasi in parabolã sed scđm litt̾am distũ putet. Ait gͦ. Oo quis uiuet cũ fecerit hȩc
ds̃: hic uitã ñ hanc cõmunẽ sed illã nominat quȩ scđm dm̃ . ẽ. Et hoc. ẽ. qđ ait¬
qr cũ hec omiã fient cũ oriet᷑ astrũ ex iacob & exsurrexerit homo exisrł & deleuerit
atq om̃iũ demonũ subiecerit potestatẽ. quis erit ille tã beatus tã felix qͥ hȩc ui.¬
deat hoc. ẽ. qui sentiat & intelligat & credat qđ ita fecerit ds̃ : Et exibt̃ de ma
nib cithioꝵ. & affligent assirios. Cithii int̃p̃tant᷑ plaga finis. Hii gͦ qui conũsi ad
dñm & axp̃o eruditi plagã quȩ in fine impiis ueniet esfugiunt. ip̃si affligent assi-¬
rios. hoc ẽ. hii qͥb in agone pietatis positis conteret satanã dr̃ sub pedib ipsi affli¬
gent assirios demonũ scilicet gentẽ. Calca bt̃ nãq suꝑ serpentes & scorpiones.¬

Expanded text:
abolam loqui dicitur Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc commune dum haec omnia fient, cum orietur astrum ex Jacob, et surrexit homo de Israel, et deleverit atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, quia haec itnibus Citiorum, et affligent Assyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergo qui conversi ad Dominum et a Christo eruditi, plagam quae in fine saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt na
Abbreviated transcription (Latin):
oiũ uideat᷑. Et hic tͦ. &. conumetio quass abundans babenda .ẽ. & sapfie
Caueat gͦcincus qͥ int̃p̃tat᷑ possidens. caueat in ꝗ etiã si possideat & ꝓmereat᷑ istã grãm. ut
in eccła xp̃i sit. ne forte astutia beor circũ ueniat eũ & declinet ad dogmata p̾ua & ꝑ-¬¬
uersa & ob hoc t̾dat᷑ assiriis. Iui enĩ blasphemant in eccłia positi tradunt᷑ sata¬
ne sic̃ filetꝰ & hermogenes de qͥb paulus dic̃. Quos tͣdidi inquit satanȩ ut discant
ñ blasphemare. Propt̃ea gͦ assiriis tdit᷑ qͥ declinauerit in hereticã blasphemiã. qr
tus intereant sed ut dirigant᷑ & corrigant᷑ & sic̃ ipse paulus dic̃ ut discant ñ blas¬
phemare. Post hȩo uͦbalaã ꝓphetiȩ suȩ sermonẽ in his concludit dicens. Et as-¬

Expanded text:
ideatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Propterea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia que ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post haec vero Balaam prophetiae suae sermonem in his concludit dicens: As
Abbreviated transcription (Latin):
neratione in generationẽ. Sed & indeutero nomio scriptũ . ẽ. Mem̃to ꝗta tͥ feceritꝰ
qͥ laborabant post te. Tu aut̃ esuriebas & laborabas : & ñ timuit dm̃. Obserua gͦ¬
& in his qͦmͦ amalech obstitit isrł inuia. sed tam̃ ñ potuit caput eiꝰ abscrde. nis
caudã tantũ. Id est. eos potuit obtinere qͥ retro positi erant qͥ ultimi sequebant᷑
nec ea quȩ retro erant obliuiscentes extendebant se ad ea quȩ in ante sunt.
trũ & retro respiciens: aptꝰ ẽ. regno dĩ. & merito. Si enĩ qͥs retro inuentꝰ fuerit

Expanded text:
riptum est: Memento quanta fecerit ibi qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, id est, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. trum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃.ẽ. balaã qui potest accipi in ꝑsona hereticorũ ut hoc dici uideatur
qđ saliius possit. ẽẽ. cineus si ponat in petra nidũ suũ hoc. ẽ. in xp̃o collocet
spem suã. & ñ eũ hereticorũ circũdet & circũ scribat astucia. Nã si hoc fuerit
qͦs error hereticꝰ inuoluerit. Uidet᷑ sane seđm hanc expositionẽ quã deꝙ
neo edidimꝰ. &. coniunctio int̾turbare sensũ. S sciendũ. ẽ. qđ ũnaculũs
hebreȩ linguȩ.&. coniunctione frequent᷑ uti. ita ut ñ int̾dũ abundet. &ns
ñ necessariis ut nr̃a apparet lingua uideat᷑ inserta. qđ utiq cũ uenia accipil

Expanded text:
est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, s erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Iitiũ gentiũ a malech & sem̃ eoꝵ peribit: Necessariũ michi uidetur requirere
nere gens ista descendat. Facilius enĩ qđ queritur agnoscetur siexplurib: locis quȩ
de eadẽ re scripta sunt ꝓferantur. Igitur in genesĩ lectione ubicũq: reges conuener̃
ut pugnarent quatuor reges qui regnabant in sodomis: post aliquanta ita refert᷑.¬
qm̃ quidẽ in cathalogo filioꝵ esau &x ducũ qui ex eius generȩ descenderant refertur
amalech. Ita enim scriptũ. ẽ. Istȩ sunt autẽ generationes esa u patris edom in mon-¬
te seir. Et hȩc nomina filioꝵ esau. Eliphas filius adas uxoris esau: c raguel filius bese-¬
mat uxoris esau. fuerunt autẽ filii eliphas themar & sogar. gathom. cenes. Iam-

Expanded text:
tur requirere nere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertntur: quoniam quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath uxoris eju
Abbreviated transcription (Latin):
ł ilii eliphas qui fuit primogenitus esau. Dux thȩman. dux gomer. dux sephar.
dux cenes: dux chore. dux gotbom. dux a malech. Hic igitur a malech filius fuit eli-¬
phas primogeniti filii esau. natus ex concubina nomine thamna. Sed redeamus ad
primã de amalech cõmemorationẽ. ubi hi qui reuersi sunt & uener̃ ad fontẽ uidicii
qui uocatur cades int̾ficiunt om̃s principes amalech. Cades enĩ int̾p̃tatur sacrificiũ¬
qui reuertuntur ad scm & conuertunt se ad scĩficationẽ interficiunt & perimunt
amalech illũ scilicet qui ablingit popłm uł declinat popłm. Quis autẽ aluis. ẽ. qui de-¬
elinat popłm adeo nisi uirtus contraria & nequitiȩ spũales: horũ gͦ pͥncipes qui st̃¬

Expanded text:
eman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient omnes principes Amalec. Cades intqui revertuntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit populum, vel declinat populum. Quis autem alius est qui declinat populum a Deo, nisi virtus contraria e
Abbreviated transcription (Latin):
tes & mundi huiꝰ rectores st̃ eis agones: qͦs tam̃ suꝑare ñ pot̾unt nisi conũtant᷑
ad scĩ moniã. Ipsa tam̃ scĩmonia quȩ ẽ. cades. fons. ẽ. iudicii. Om̃is eñĩ qͥ se
ad sc̃imoniã conũtit: habet ante oculos suos fontẽ iudicii. Prospicit enim
iudicii diem. & purificato corde tã malorũ pęnas ꝗ pioꝵ beatitudines con¬
tuet᷑. Et hȩc faciens. om̃s amalechitarũ pͥncipes ꝓst̾ñit & deicit. Siqͥ aut̃ ñ se
conũterint ad cades idest ad scĩmoniã fontẽq iudicii. neq futurũ udicii cogitant

Expanded text:
eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad sanctimoniam. Ipsa sanctimonia tamen, quae est Cades, fons est judicii. Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se converterint ad Cades, id est, ad sanctimoniam fontemque judicii, neque futurum judicii cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
Sem eorĩ ẽ. ꝑsuasio & doctrina qua docuer̃ homines nos declinare adõ. Ist
g scm̃ malũ et doctrina pessima ñ ipsi inqͥb seminatũ ẽ. ꝑibt̃. Ipsi enĩa
conũsi ingemuerint: salui er̃. Et uide si ñ tał expositio etiã illis conueni¬
ent̃ obsistat. qͥ dm̃ legis uelut duriciȩ & crudelitatis accusant. qui ñ soluĩ
gentẽ amalech sed & sẽm̃ eius ꝓnũciet ꝑiturũ. cũ gens qͥdẽ ad spũales neqͥcuas
referat᷑. sem̃ uͦ eiꝰ doctrina suꝑsticionũ gentiliũ & cultꝰ idoloꝵ. atq om̃is secta

Expanded text:
Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias r
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ diuinarũ testimoniis. uelut diuini altaris igne confutẽ: nonne
euidentior eoꝵs ex ipsa comparatione apparebit impietas. Nam si do-¬
etrina eccłiastica simplex. eẽt. & nullis extrinsecus hereticorũ dogmatum
assertionib cingeretur : non poterat tam clara. & tam examinata uide-¬
re fides nra: Sed idcirco doctrinã catholicã contradicentiũ obsedit impug¬
natio : ut fides nr̃a non ocio torpescat. sed exerciis elimetur:. Propt̾ hoc
deniq & apłs dicebat: Oportet autẽ &e hereses. eẽ. ut ꝓbati quiq ma-¬
nifesti fiant inter uos: Hoc est dicere: Oportet hereticorũ batildis al-¬
tare circundari : ut certa & manifesta om̃ib fiat fidelium atq in-
fideliũ differentia Cũ enĩ fides ȩccłiastica uelut. auru cȩperit reful.¬
gere. & p̃dicatio eius ut argentũ igne ꝓbatũ intuentib resplen-¬

Expanded text:
rarum divinarum testimoniis, velut divini altaris igne confutem, nonne rarum divinarum testimoniis, velut divini altaris igne confutem, nonne evidentior eorum ex ipsa comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, sed multis exercitationibus elimetur. Propter hoc denique et Apostolus dicebat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haereticorum thuribulis altare circumdari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplen
Abbreviated transcription (Latin):
pferuntur÷ & dño oblata: Potest autẽ & alio adhuc modo intelligi
qđ de batillis precipitur peccatoꝵ: ut ungantur & socientur altari
÷ ⁊primo hoc ipsum qđ aerea dicuntur: non ociosum uidebitur. ubi
eñ uera fides ẽ & integra uerbi dĩ p̃dicatio. aut argentea dicuntur
au aurea: ut fulgor auri declaret fidei puritatẽ. & argentũ igne
ꝓbatũ. eloquia examinata significet: Ista uero quȩ dicuntur aerea.
in sono tantũ uocis consistunt. non in uirtute sp̃c : & sunt ut apłs¬
dicit. ut eramentũ sonans. aut cẏmbalũ tinniens: Ista gͦ batilla ȩrea
id ẽ hereticorũ uoces. si adhibeamus ad altare dĩ ubi diuinus ignis est.
ubi uera fidei predicatio: melius ipsa ueritas ex falsorũ comparatione.
fulgebit : Si enĩ ut uerbigr̃a dicã. ponã dicta marcionis. aut basilidis.
aut alterius cuiuslibet heretici. & hȩc sermonib ueritatis. ac scriptu.¬

Expanded text:
oferuntur et Domino oblata. Potest autem et alio modo adhuc intelligi, oferuntur et Domino oblata. Potest autem et alio modo adhuc intelligi, quod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae aerea dicuntur, in sono tantum vocis consistunt, non in virtute spiritus, et sunt ut Apostolus ait, aeramentum sonans aut cymbalum tinniens . Ista ergo batilla aerea, id est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim verbi gratia proferentur dicta Marcionis, aut Basilidis, aut alterius cujuslibet haeretici, et haec sermonibus veritatis ac Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ: qui contra eccłiasticã fidem. & doctrinã ueritatis insurgunt: Scrip.¬
tũ est enĩ de chore & de cȩtu eius. quod in batillis ȩreis incensũ obtu-¬
lerint ignis aliẽni: Iubetur a dõ ignis quidẽ alienus disꝑgi. & effundi:
batilla uero inquit quia sc̃ificata sunt. facito ea laminas ductiles. & cir¬
cunda ex eis altare. quia oblata sunt corã dño & scĩficata st̃. Ho ergo
mͥ ꝑ hanc figurã uidetur ostendi: qđ batilla ista quȩ scriptura nominat
aerea. figurã teneant scripturȩ diuinȩ. cui scripturȩ heretici igne̾ alie¬
Et ideo forma ȩcdiarũ sacerdotib datur: ut si quando tale aliquid
fuerit exortũ. ea quidem quȩ a ueritate aliena sunt. ab ȩccł̃ia dĩ peni¬
tus abftrudantur. si qua autẽ etiam in ipsis hereticorũ uerbis ex scripture
di ure sresib inueniuntur inserta. ne parit̾ cũ illis quȩ ueritatd & fidei
suntneo seraria. respuantur Sc̃ificata sunt eñĩ quȩ de scriptura diuna¬

Expanded text:
eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, figuram teneant Scripturae divinae: cui Scripturae haeretici ignem alieEt ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur inserta, ne pariter cum illis, quae veritati et fidei sunt contraria, respuantur. Sanctificata sunt enim, quae de divina Scriptura pr
Abbreviated transcription (Latin):
pontur ut quis a ꝓmotioue
officii uł beneficii excludatur:
Si ante confirmationẽ obici
impedit ꝓmonendũ s non
dei xit iam ꝑinocum. post cõ¬

Expanded text:
ponitur ut quis a promotione officii vel beneficii excludatur, si ante confirmationem obiiciimpedit promovendum, sed non deiicit iam promotum. Post co
Abbreviated transcription (Latin):
uen in modum denuntiatu¬
nem ñ est inscriptio neccͣia ser
cum in modum accusationis
obicttut: oportet instribi qm̃
ad depositionem instreuteur
accusatio s adco rectionẽ est
deuintiatio facienda. Cũ aut
endo. distinguendum est. qͣr
opponatur ⁊ qñ. Si aut̃ obici

Expanded text:
en in modum denuntiatnon est inscriptio necessaria; sed cum in modum accusationis objicitur, oportet inscribi, quoniam ad depositionem instituitur accusatio, sed ad correctionem est denuntiatio facienda. Cum autem ectum, distinguendum est quare opponatur et quando. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
frm nrõꝵ p̃sentia constitutis:
quesinimꝰ cliligenter: siquid sr̃
p̾missis aduersus te ꝓ se uł pro
auis ꝓponere uellent. ⁊ ꝙ scͥpserãt
logitime demonstrare. ip̃i antem
ꝙ non ꝓposito accusandi hec scͥp¬
serant R̾derũt. s quiatu si pe
quibdam incorrigibił uideba¬
ris q̃dam de de sedi. ap. duterãt
urtimanda. s nuntras qui pro
litteris impetrandis accessit mã¬
dati formam p̃sumpsit excedere.
Nos gͥ fame tue consiuere cu¬
pientes. dcĩs canonicis ct̃ de
suꝑ predc̃is sulentium duximꝰ
imponendũ. ne de decetero hũs
suꝑ ipĩs accutare liceat: u ił etiã
in famare illuis sntes exẽplĩ
qui cum muliert dixiss quis te
condempnaiit multer. ⁊ illa ne¬
to dñe. nec ego te condempna
bo. uade ⁊ amplins uoli pectare
qr uero predc̃i canonici atra uni¬
culum inscriptionis desistere uo¬
tuerire: eis de uitis ꝑmissione
id non duximus imputandũ.
sle autem in absolutione tua ⁊¬
nimis ꝓcedere uideamur: qͣmus¬

Expanded text:
m praesentia constitutis, quaesivimus diligenter si quid super praemissis adversus te pro se vel aliis proponere vellent et quod scripserant legitime demonstrare. Ipsi autem quod non proposito accusandi haec scripserant responderunt; sed quia tu super quibusdam incorrigibilis videbaris, quaedam de te sedi apostolicae duxerant intimanda; sed nuntius qui pro litteris impetrandis accessit, mandati formam praesumpsit excedere. Nos igitur famae tuae consulere cupientes, dictis canonicis contra te super praedictis silentium duximus imponendum, ne te de caetero eis super ipsis accusare liceat vel etiam infamare; illius sequentes exemplum qui cum mulieri dixisset: Nemo te condemnavit, mulier ? et illa, Nemo, Domine. Nec egobo. Vade, jam amplius noli peccare . Quia vero praedicti canonici citra vinculum inscriptionis desistere voluerunt, eis de juris permissione id non duximus imputandum. Ne autem in absolutione tua nimis procedere videamur, qu