comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
QuiTUA SC̃M. PIETATE GALLU M
Indicem lucis supere dedisti
Lius ut docti. monitis tenebras.
Actibus sese prius excitauit
It quod ingessit uigor instruentis
Semper axernis in hians lucellis¬
Plura uistutis. meruit supernae
OUESUMUS MUNDI SATOR ET RE DEMPTOR
It sacris eius. praecib tueri
Hanc uelis plebem. tribuens quod optat.
Languidis curam. ueniamq lapsis
Omnib: praesta. pariter beatae
AEQUIBUS TANTI. DEDERAS PATRONI
Prima prouisor. documenta clemens
Iste ne laudem. tibi summe rerum¬
Rector acceptam. locus expedire
Sp̃s praesens. hoc utrique compar
Nunc & aderno. facias per ennis
INITIS DUOBUS LIBELLIS QUOS DEUITA
& uirtutibus beatigalli confessoris. iuxta fidẽ
quae uel scripto. uel dieto ad nos usq per ue¬
nerat. uere potius quã lepide composuimus.
iubentibus uobis fr̃s scĩssimi qui in coenobio eius dẽ
sc̃i patris constituti feruoris eius quem indĩ rebus ha¬
buit. scĩ strenuitate propositi specimen ex hib&is.

Expanded text:
Qui tua sanctum pietate Gallum Indicem lucis superae dedisti Ejus ut docti monitis tenebras MActibus sese prius excitavit, Ut quod ingessit vigor instruentis Semper aeternis inhians lucellisPlura virtutis meruit supernae Signa patrare. Quaesumus, mundi sator et Redemptor, Ut sacris ejus meritis tueri, Hanc velis plebem, tribuens quod optat CLanguidis curam, veniamque lapsis, Omnibus praesta pariter beatae Munera vitae. Ne quibus tanti dederas patroni Prima provisor documenta clemens, Iste ne laudem tibi summe rerumRector acceptam, locus expedire Spiritus praesens, hoc uterque compar, Nunc et aeterno facias perenni initis duobus libellis quos de vita et virtutibus beati Galli confessoris juxta fidem quae vel scripto vel dicto ad nos usque pervenerat, vere potius quam lepide composuimus; jubentibus vobis, fratres charissimi, qui in coenobio ejusdem sancti Patris constituti, fervoris ejus quem in Dei rebus habuit, sancti strenuitate propositi specimen exhibetis,
Abbreviated transcription (Latin):
muni consilio. & iussione columbani abbatis. per singulos sa¬
crae promotionis gradus ascendens. Inuitus sacerdotii sus¬
ciper& dignitatem: Ergo dum sacris instar& offigus.
die noctuque praecib dñm placauit. & lacrimis. Et super¬
ni inspectoris oculis placere desiderans. pro uiftutum & uitȩ
eritis. Amabatur. ab omnibus: placuit uni uersis.

Expanded text:
muni consilio et iussione Columbani abbatis per singulos samuni consilio et iussione Columbani abbatis per singulos sacrae promotionis gradus ascendens, invitus sacerdotii susciperet dignitatem. Ergo dum sacris instaret officiis, die noctuque praecibus Dominum placavit et lacrimis, et superni inspectoris oculis placere desiderans, pro virtutum et vitae meritis amabatur ab omnibus, placuit universis.
Abbreviated transcription (Latin):
UIRI COLUMBANTQTLET COLUMBA CON¬
uersatio peromnem hiberniam celebris haberetur . & ueluti splen¬
didum ignei solis iubar singulari decore omnium inse prouoca¬
r& amorem. sicuti deco prius quam nascer&ur prouisum eẽ
liber gestorum ipsius pleniter indicat . Inter c&eros quos fa¬
ma uirtutum eius attraxerat Parentes beati galli scđm dm̃
iosi. secundum sȩculum nobiles filium suum primo ac¬
tis flore nitentem cum oblatione dñõ offerentes. ulius ma¬
gisterio commen dauerunt. ut inregularis uitae proficer&
disciplina & inter plurimos spiritalis militiae sectatores obȩ¬
dientiae & artioris propositi imitar&ur exempla: Dumq
bonae indolis uir. caro nutrir&ur affectu. magno uirtutum
creuit augmento : Superna quoq gratia se prae ueniente
tanto studio diuinas epotauit scripturas. ut dethes auro suo
reserauit : ut cuncti qui eius prudentiam & sermones andi¬
erant. admiratione cum & laude dignissimum iudicarent
Qua sapientiae maturitate factum ẽ : ut uniuer sorum com¬

Expanded text:
iri Columbani, qui et Columba, conversatio per omnem Hiberniam celebris haberetur, et veluti splendidum ignei solis iubar singulari decore omnium in se provocaret amorem, sicuti de eo, priusquam nasceretur, provisum esse liber gestorum ipsius pleniter indicat, inter ceteros, quos fama virtutum eius attraxerat, parentes beati Galli, secundum Deum religiosi, secundum saeculum nobiles, filium suum primo aetatis flore nitentem cum oblatione Domino offerentes, illius magisterio commendaverunt, ut in regularis vitae proficeret disciplina et inter plurimos spiritalis militiae sectatores oboedientiae et artioris propositi imitaretur exempla. Dumque bonae indolis vir caro nutriretur affectu, magno virtutum crevit augmento. Superna quoque gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit scripturas, ut de thesauro suo reseravit, ut cuncti, qui eius prudentiam et sermones audierant, admiratione eum et laude dignissimum iudicarent. Qua sapientiae maturitate factum est, ut universorum com
Abbreviated transcription (Latin):
e ieciss&. protinus quadã ex parte confracta ẽ : Tanc
itaq cognito quod in ea reliquiȩ scĩ patris haberentur. cũ
magno eas houoreunde transtulerunt. & in eedesia beati p̾e

Expanded text:
te jecisset, protinus quadam ex parte confracta est. Tandem te jecisset, protinus quadam ex parte confracta est. Tandem itaque cognito quod in ea reliquiae sancti Patris haberentur, cum magno eas honore inde transtulerunt, et in ecclesia beati Pe
Abbreviated transcription (Latin):
rũ grossitudo triũ ł quatuor erat digitorũ. intrans¬
uersum positis. cementoq desuꝑ litis. co oꝑta uiseba¬
tur. in qua sepe dicti uiri corpusculũ paulo altius a pa¬
uimento subleuatũ. tabula lignea tantũ supposi¬
ta iacebat: Aestimantes igitur multi corpus scĩ patrissub
ra positũ. arcȩ uero constructionẽ addesignandũ tan¬
modo sepulturȩ locũ commentatã. & ideo tumulũ rema¬
nere intactũ posse credentes. muros ecłȩ machinis aggres¬
si. crebris ari&ũ ictib ruere cõpulerunt: Quicũ ex om̃ni
parte magnȩ altitudinis essent. magnisq: machinarum
in pulsib pariter poene corruentes. sepulchro uiri dĩ su¬
perferrentur . mirũ inmodũ nullã arcȩ partẽ lȩserunt :
Quae euectis cinerib sic intacta ex omni parte reperta ẽ.
ac si nullo cadeniũ imp&u pari&um imp&ita fuis s&:
Postea uero dumquidam saxũ haud grande suꝑ eã incau¬

Expanded text:
uarum grossitudo trium vel quatuor erat digitorum, in transuarum grossitudo trium vel quatuor erat digitorum, in transversum positis caementoque desuper litis cooperta videbatur, in qua sancti viri corpusculum paulo altius a pavimento sublevatum tabula lignea tantum supposita jacebat. Aestimantes igitur multi corpus sancti Patris sub terra positum, arcae vero constructionem ad designandum tantummodo sepulturae locum caementatam, ideo tumulum remanere intactum posse credentes, muros ecclesiae machinis aggressi crebris arietum ictibus ruere compulerunt. Qui cum ex omni parte magnae altitudinis essent, magnis machinarum impulsibus pariter pene corruentes, sepulcro viri Dei superferrentur, mirum in modum nullam arcae particulam laeserunt. Quae evectis cineribus sic intacta ex omni parte reperta est, ac si nullo cadentium impetu parietum impetita fuisset. Postea vero dum quidam saxum haud grande super eam incau
Abbreviated transcription (Latin):
LIO QUOQTEMPORECLERICUS QUIDAM ADUE¬
nit : cui utriusq manus officium. miserabili prorsus
modo fuerat denegatum: Nam contortis in uolam
digitis. unguibq: ad ossausq palmarũ in mersis. nimi¬
is sine intermissione cruciabatur miser doloribus.
adeo ut &iam quae dam partes manuum putre fac¬
tȩ. grauem longis fo&orem emitterent: Is cũ non
longe abeati uiri tumulo consifter&. subito coeper
digiti eius singillatim ex ordine erigi . & ad natu rali¬
um concordiam aetionũ redire: Ipse uero qui pro
concesso sanitatis dono gaudere debuerat. doloris
magnitudinẽ clamore horribili testabatur. C
dem hora manibus ad integrũ restitutis. post mo¬
dum sanus abscessit:
are aedificandicausa destruebatur : Arbitramurꝰ non
eẽ silentio supprimendum: In eadem basilica iux¬
ta arã beati iohannis baptiste. arca quedam pari&i
contigua non magnis lapidib opere cementicio in
atuor laterib: constructa. superius aũ tabulis q¬

Expanded text:
lio quoque tempore clericus quidam advenit, cui utriusque manus officium miserabili prorsus modo fuerat denegatum. Nam contortis in volam digitis unguibusque ad ossa usque palmarum immersis, nimiis sine intermissione cruciabatur miser doloribus, ita ut etiam quaedam partes manuum putrefactae gravem longius fetorem emitterent. Is cum non longe beati viri tumulo consisteret, subito coeperunt digiti ejus singulatim ex ordine erigi, et ad naturalium concordiam actionum redire. Ipse vero qui pro concesso sanitatis dono gaudere debuerat, doloris magnitudinem clamore horribili testabatur, et eadem hora, manibus ad integrum restitutis, postmodum sanus abscessit. reaedificandi causa destruebatur, arbitramur non esse silentio supprimendum. In eadem basilica, juxta aram beati Joannis Baptistae, arca quaedam parieti contigua non magnis lapidibus opere caementicio in quatuor lateribus constructa, superius autem tabulis, q
Abbreviated transcription (Latin):
parilitate factorum. sit &iam copulatum comprehensione dic¬
n Atq hic prioris libelli finis quae prae missa sunt
termin& & sequenti quae restant. sine prae iudicio compre¬
hendenda reseru&
EXPLICIT PRIORLIBERDIUI

Expanded text:
parilitate factorum, sit etiam copulatum comprehensione dicparilitate factorum, sit etiam copulatum comprehensione dictorum. Atque hic prioris libelli finis quae praemissa sunt terminet et sequenti quae restant sine praeiudicio comprehendenda reservet. EXPLICIT PRIOR LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
tis illuc uenientib & orationũ eius suffragia fideliter postu¬
lantibus apparuit. Vt & fama tanti meriti cunctis quae cir¬
cũ positae erant regionibus innotescer& : & locus ipse non me¬
diocriter. frequentar&ur apopulis :
Quia igitur obeatissimi
patres uita & uirtutes scĩ galli si inunum conpingantur librũ.
ossunt obsui prolixitatem aliquod ingerere legenti f¬
dium statui duobus hoc opus libellis distinguere. Vt prior
illorum uitam eius & actus usq ad sepulturam illius ueridica
relatione perducat : sequens mirabilia quae post modum ꝓ
meritis eius dñs ostendit. Primo uidelic& eã quae priorũ
adnos scripto perlata sunt raexat. Dcinde quae a probatissi¬
mis testibus indicata. nr̃a adate agorpesto carissimo patre
literis sunt mandata subnectat: ne quod pasticulatim scriptã
est laciniosa diuisione disiungatur : sed potius quod iunctum ẽ

Expanded text:
tis illuc venientibus et orationum eius suffragia fideliter postutis illuc venientibus et orationum eius suffragia fideliter postulantibus apparuit, ut et fama tanti meriti cunctis quae circumpositae erant regionibus innotesceret, et locus ipse non mediocriter frequentaretur a populis. Quia igitur, o beatissimi patres, vita et virtutes sancti Galli, si in unum compingantur librum, possunt ob sui prolixitatem aliquod ingerere legenti fastidium, statui duobus hoc opus libellis distinguere, ut prior illorum vitam eius et actus usque ad sepulturam illius veridica relatione perducat, sequens mirabilia, quae postmodum pro meritis eius Dominus ostendit, primo videlicet ea quae priorum ad nos scripto perlata sunt retexat, deinde quae a probatissimis testibus indicata nostra aetate a Gozberto carissimo fratre litteris sunt mandata subnectat; ne quod particulatim scriptum est, laciniosa divisione disiungatur, sed potius quod iunctum est
Abbreviated transcription (Latin):
UMBEATI CORPORIS THES AURUM FELIX LO¬
cus in pace suscepiss&: uolens dñs de moste famuli sui me¬
b: consolationis praebere medelam: nouitate miraculi pat¬
fecit qua apud se claritate sp̃s fulger& amici: Nam duo cerei in
castro dum corpus eius eleuar&ur accensi : Ita ardentes delati sunt
usq ad locum sepulturae : Positi aut̃ unus ad caput. alter adpedes:
per triginta de inceps dies mirabile dictu non deficiendo ar¬
debant. & ardendo non deficiebant : Et ut monstrar&ur has
durandi uires. cęreliquenti cęlitus attributas: dehuius mira cu¬
li materia plurimae inposterũ uirtutes emanarunt :
lam qui cumq dentium fatigati dolorib. uel oculorum lip¬
pitudine. uel aurium prae clusione laborantes. de eisdem
cȩreis quippiam cęre tulerunt. & locis quae huius modi te¬
bantur in commodis aptauerunt: optatȩ celeriter dona
per cepere salutis: Post haec tanta uirtus adsanandos ua¬
rus infirmitatibus depressos. apud sepulchrum beati uiri cunc¬

Expanded text:
um beati corporis thesaurum felix locus in pace suscepisset, volens Dominus de morte famuli sui merentibus consolationis praebere medelam, novitate miraculi patefecit, qua apud se claritate spiritus fulgeret amici. Nam duo cerei, in castro, dum corpus eius elevaretur, accensi, ita ardentes delati sunt usque ad locum sepulturae. Positi autem unus ad caput, alter ad pedes, per triginta deinceps dies – mirabile dictu! – non deficiendo ardebant et ardendo non deficiebant. Et ut monstraretur, has durandi vires cerae liquenti caelitus attributas, de huius miraculi materia plurimae in posterum virtutes emanarunt. Nam quicumque dentium fatigati doloribus vel oculorum lippitudine vel aurium praeclusione laborantes de eisdem cereis quippiam cerae tulerunt et locis, quae huiusmodi tenebantur incommodis, aptaverunt, optatae celeriter dona percepere salutis. Post haec tanta virtus ad sanandos variis infirmitatibus depressos apud sepulchrum beati viri cunc
Abbreviated transcription (Latin):
suis exutus uestibus. miseri conteger& artus. ita ut in¬
terdum sine tunica. sola cappa contectus ad monasteriũ
remear&: Maluit enim ꝑ prȩsentis pompae contemptum
ad indumentũ incorruptionis a&ernae ꝑtingere : q
ꝑ boni operis amissionem futurae nuditatis ob probria

Expanded text:
suis exutus vestibus, miseri contegeret artus, ita ut insuis exutus vestibus, miseri contegeret artus, ita ut interdum sine tunica, sola cappa contectus ad monasterium remearet. Maluit enim per praesentis pompae contemptum ad indumentum incorruptionis aeternae pertingere, quam per boni operis amissionem futurae nuditatis opprobria
Abbreviated transcription (Latin):
tur secundus: Nam ad suscipiendos leprosos. quia c&eris
hominibus seiuncti manere semotim consuerunt. hospi¬
tiolum haut longe amonasterio. extra eas mansiones.
quibus c&eri pauperes recipiebantur constituit. & eis cu¬
ram ꝑse omnimodis impendebat. Ita sollicite. ut noctur¬
nis &iam horis. monasterio digressus. curã infirmitati¬
eorũ miro deuotionis adhiber& obsequio: Capita si¬
quidem eorũ pedesq ab luens. purulenta suis manibus
uulnera de tergebat. & uictui necessaria ministrabat. il¬
lan animo semꝑ reuoluens sententiam. quã iustus iudex
miseri cordib platurus ẽ dicens: Quod uni dehis mini¬
mis fratribus meis fecistis. mihi fecistis: Sicq factum ẽ:
ut cunctoru. qui eum nouerant ueneratione sublimis.
pater pauperum appellar&ur aplurimis: Quem tã ple¬
niter misericordiae studiũ possederat: ut siquẽ paupe¬
rum nuditatis in iuria torpentẽ conspicer&. plerum q

Expanded text:
tur secundus. Nam ad suscipiendos leprosos, qui a caeteris tur secundus. Nam ad suscipiendos leprosos, qui a caeteris hominibus sejuncti manere semotim consueverunt, hospitiolum haud longe a monasterio extra eas mansiones quibus caeteri pauperes recipiebantur constituit, et eis curam per se omnimodis impendebat ita sollicite, ut nocturnis etiam horis monasterio eorum miro devotionis adhiberet obsequio. Capita siquidem eorum pedesque abluens, purulenta suis manibus vulnera detergebat, et victui necessaria ministrabat, illam semper animo revolvens sententiam quam justus Judex misericordibus prolaturus est dicens: Quod uni ex minimis fratribus meis fecistis, mihi fecistis . Sicque factum est ut cunctorum qui eum noverant veneratione sublimis, Pater pauperum appellaretur a pluribus. Quem tam pleniter misericordiae studium possederat, ut si quem pauperum nuditatis injuria torpentem conspiceret, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
IS PRAELIBATIS. UITRE UIUS SC̃ITATIN LICEAT
sum matim ꝑ stringere : ut liquido cunctis clareat. qui¬
bus profectuũ gradibus ad hanc gloriã sit euectus Erat
deniq: parsimoniae sectator eximius. creberrimo ma¬
cerans ieiunio corpus. ita ut in p̃cipuis ieiuniorũ dieb
ex consu&udine. bidui abstinentiã continuar& frequen¬
tius: Et his contra temptamentorũ iacula clippeis p̃¬
munitus. uigilias amabat . & assidu itate orandi. spiri¬
talia nequitiae repellebat: Sum mae aũ humilitatis
gratia p̃cipue p̃ditus. intantũ uoluntariã paupertatem
diligebat. ut terrenã gloriã omnib: fuger& modis:
Cui &iam haec erat consu&udo. ut si quoquam pro uti¬
litate monasterii. eum tendere necessitas poposciss&.
uilis miti dorso ueher&ur a selli: Erat inter c&era tanta
in eo pauperum sollicitudo. ut eorum curam perse poti¬
us quã ꝑ alios ex hibere studer& In eo uero misericor¬
diae opere quod elemosina dicitur. uix cuiquã habeba¬

Expanded text:
is praelibatis, vitae ejus sanctitatem liceat summatim perstringere, ut liquido cunctis clareat quibus profectuum gradibus ad hanc gloriam sit evectus. Erat denique parcimoniae sectator eximius, creberrimo macerans jejunio corpus, ita ut in praecipuis jejuniorum diebus ex consuetudine bidui abstinentiam continuaret frequentius. Et his contra tentamentorum jacula clypeis praemunitus vigilias amabat, et assiduitate orandi spiritalia nequitiae repellebat. Summae autem humilitatis gratia praecipue praeditus, in tantum voluntariam paupertatem diligebat, ut terrenam gloriam omnibus fugeret modis. Cui etiam haec erat consuetudo, ut si quoquam pro utilitate monasterii eum tendere necessitas poposcisset, vilis miti dorso veheretur aselli. Erat inter caetera tanta in eo pauperum sollicitudo, ut eorum curam per se potius quam per alios exhibere studeret. In eo vero misericordiae opere quod eleemosyna dicitur, vix cuiquam habeba
Abbreviated transcription (Latin):
tur homines. cum coepissent inter illos habitare: docebans
ueritatem. Beatus quoq gallus scĩ uiri discipulus Zelo
pi&atis armatus. fana inquibus dȩ moniis sacrificabant
ni succendit : & quȩcumq inuenit oblata. dimersit
lacum: Qua causa permoti. ira & inuidia scõs perse que¬
bantur : & communi consilio. gallum per imere uoluerunt :
columbanum uero flagellis cȩsum. & contumeliis affectum.
de suis finibus proturbare: Beatus autem pater cognito
consilio eorum. Telo iustitiae imprecatus ẽ eis talia di¬
cens: Ds̃. cuius prouidentia mundus subsiftit. & cuncta
reguntur : fac super caput generationis huius reuerti con¬
tumelias quas famulis tuis parauerunt: Nati eorum fa¬
cile pereant : & ante quam senescant. prae subitaneo stu¬
pore delirare cogantur : Ipsiq cum terra quam incolum
dura potentium dominatione prȩmantur: ut cunctis ig¬
nominia eorum pateat in a&ernũ: Et sicut scriptum ẽ.

Expanded text:
tur htur hveritatem. Beatus quoque Gallus sancti viri discipulus, zelo pietatis armatus, fana in quibus daemoniis sacrificabant, igni succendit, et quaecunque invenit oblata, demersit in lacum. Qua causa permoti, ira et individia sanctos insectabantur, et communi consilio Gallum perimere voluerunt: Columbanum vero flagellis caesum et contumeliis affectum de suis finibus proturbare. Beatus Pater, cognito consilio eorum, zelo justitiae imprecatus est eis talia dicens: Deus, cujus providentia mundus subsistit et cuncta reguntur, fac super caput generationis hujus reverti contumelias quas famulis tuis paraverunt. Nati eorum facile pereant, et antequam senescant, prae subitaneo stupore delirare cogantur: ipsique cum terra quam incolunt, dura potentium dominatione premantur, ut cunctis ignominia eorum pateat in aeternum, et sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
se repesturum loca uenusta quae famulis dĩ & ad incolen¬
dum essent commoda : & adinstruendas uerbo ueritatis cir¬
cum positas nationes oportuna : Uir dĩ semen uerbi incor¬
dibus gentium plantare desiderans. aliquantis per mora tu¬
rum se promisit: si regia auctoritas factis dicta firmar&
CCEPTA IGIT UR AREGE LICENTIA ELIGEN DI
locum ubicumq uoluissent : dum loca plurima per¬
lustrassent. uenerunt infra partes a lamanniae. ad
fluuium qui lindimacus uocatur. : Iuxta quem adsuperi¬
ora tendentes . ꝑ uenerunt ad lacum turicinum : Cumq
itus ambulantes. uenissent ad caput laci ipsius. in locun
qui tucconia dicitur: placuit illis loci qualitas Ad inhabi¬
tandum: Porro homines ibidem commanentes. crudeles
erant & impii : simulacra colentes. Idola sacrificiis ueneran¬
tes : obseruantes auguria & diuinationes . & multa quae con¬
traria sunt cultui diuino. super stitiosa sectantes: Scĩ igi¬

Expanded text:
se reperturum loca venusta, quae famulis Dei et ad incolense reperturum loca venusta, quae famulis Dei et ad incolendum essent commoda et ad instruendas verbo veritatis circumpositas nationes oportuna. Vir Dei semen verbi in cordibus gentium plantare desiderans aliquantisper moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dicta firmaret . 4. Accepta igitur a rege licentia eligendi locum, ubicumque voluissent, dum loca plurima perlustrassent, venerunt infra partes Alamanniae ad fluvium qui Lindimacus vocatur. Iuxta quem ad superiora tendentes, pervenerunt ad lacum Turicinum. Cumque per litus ambulantes venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas ad inhabitandum. Porro homines ibidem commanentes crudeles erant et impii, simulacra colentes, idola sacrificiis venerantes, observantes auguria et divinationes et multa quae contraria sunt cultui divino superstitiosa sectantes. Sancti igi
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam contra uirum dĩ coepit habere : Et post multas
iniurias quas illi machinata ẽ. ut scriptura scaẽ conuersatio¬
nis eius testatur. Consilio cum rege inito. ut eum regno
suo deturbar&: misit legatarios suos cum epła ad scm uirum
denuntians ei. ne deinceps in illo regno consister&:
Ille ie zabelis insidias deuitans : iter cum suis aggressus. ad
loharium regem peruenit: Apud quem cum aliquanto tem¬
pore morar&ur. rogauit ut illius solatio ad theo debeftum
Austrasiorum regem per uenire potuiss&: Adquem cum
secundum p&itionem uoluntatis suae uenerabiliter missus
ess& : susceptus ẽ ab eo cum omni honore. & gaudio magno:
Mansit itaq apud illum aliquot diebus. sacras scripturas
aperiens . & insinuans ei ueritatem: Cumq & ipsum ro¬
gar&. ut adagilolfum regem langobardorum. eius iussu
per alamanniam ducer&ur : moleste ferens rex tantorũ
discessum uirorum. pollicitus ẽ eis infra terminos sui regni

Expanded text:
vidiam contra virum Dei coepit habere; et posvidiam contra virum Dei coepit habere; et posiniurias, quas illi machinata est, ut scriptura sanctae conversationis eius testatur, consilio cum rege inito, ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios suos cum epistola ad sanctum virum, denuntians ei, ne deinceps in illo regno consisteret. Ille Zezabelis insidias vitans, iter cum suis aggressus, ad Lotharium regem pervenit. Apud quem cum aliquanto tempore moraretur, rogavit, ut illius solatio ad Theodebertum Austrasiorum regem pervenire potuisset. Ad quem cum secundum petitionem voluntatis suae venerabiliter missus esset, susceptus est ab eo cum omni honore et gaudio magno. Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras scripturas aperiens et insinuans ei veritatem. Cumque et ipsum rogaret, ut ad Agilulfum regem Langobardorum eius iussu per Alamanniam duceretur, moleste ferens rex tantorum discessum virorum, pollicitus est eis, infra terminos sui regni
Abbreviated transcription (Latin):
UMQUE HAEC TAM FELIX COMMANENIUM SEM¬
per inmelius proficer& disciplina: singularis beati co¬
lumbani scĩtas miraculis frequentibus comprobata. per totas¬
coepit galliae uel germaniae diffamari prouincias:
Laudabatur ab omĩbus colebatur acunctis: Adeo ut
theo dericus rex filius hildibesti. nepos sigiberti. qui eo¬
tempore burgundionibus regnabat. ad eum sepe ue¬
nir&: & prȩcum eius suffragia summa cum deuotione
deposcer&: Quem cum pater sc̃s increpar&. cur concu¬
binarum polluer&ur amplexibus. & non potius legitime
coniugis conubio fruer&ur: monitis eius obtemperans.
cuncta huius modi in licita. se uitaturum promisit
Sed brunnihildis auia regis. uidens eum uiri dĩ consilis
obȩdire : stimulo malitiae concitata. mentem serpentino
Verebatur enim. nesi ab iectis
concubinis regina in consortium regni assumer&ur : digni¬
tas sua. honore sub tracto uilescer&: Quo timore laborans.¬

Expanded text:
Cumque haec tam felix commanentium semCumque haec tam felix commanentium semper in melius proficeret disciplina, singularis beati Columbani sanctitas miraculis frequentibus comprobata per totascoepit Galliae vel Germaniae diffamari provincias. Laudabatur ab omnibus, colebatur a cunctis, adeo ut Theodericus rex, filius Hildibetempore Burgundionibus regnabat, ad eum saepe veniret, et precum ejus suffragia summa cum devotione deposceret. Quem cum Pater sanctus increparet cur concubinarum pollueretur amplexibus, et non potius legitimae conjugis connubio frueretur, monitis ejus obtemperans, cuncta hujusmodi illicita se vitaturum promisit. Sed Brunichildis, avia regis, videns eum viri Dei consiliis obedire, stimulo malitiae concitata, mentem serpentino furoris armavit veneno. Verebatur enim ne si abjectis concubinis regina in consortium regni assumeretur, dignitas sua honore subtracto vilesceret. Quo timore laborans,
Abbreviated transcription (Latin):
lantum ne solo nrãe ditionis relicto. Aduicinas transe¬
as nationes: Poteris enim hoc consilio. & tua pręmia
nulare : & nr̃ae saluti prospicere: Itaq regis per su¬
oni consensit : & accepta optione. heremum quae uosegus
dicitur cum suis intrauit: Inuenerunt aut̃ locum muris
antiquitus septum. calidis aquis irriguum. sed iam u&us¬
tate con lapsum : qui uulgo luxouium uocabatur: Ibi ora¬
torium inhonorem beati p&ri apostoli construentes. man¬
siunculas in quibus commanerent fecerunt: Illisque ibi
conuersantibus. & ipsum locum ex colentibus. multi non so
degenere burgundionum. sed &iam franchorum. Am¬
re uitae laudabilis ad ipsos confluxerunt: Et monitis spi¬
ritalibus instituti. tantam compunctionis grãm ex uer¬
bis eorum adepti sunt. ut om̃ã sua ad ipsum locum non¬
nulli contraderent: & coma capitis deposita. monasticae
uitae habitum uoluntaria paupestate susciperent: Il

Expanded text:
tantum ne, solo nostrae ditionis relicto, ad vicinas transetantum ne, solo nostrae ditionis relicto, ad vicinas transeas nationes. Poteris enim hoc consilio et tu a praemia cumulare et nostrae saluti prospicere'. Itaque regis persuasioni consensit, et accepta optione, heremum quae Vosegus dicitur cum suis intravit. Invenerunt autem locum muris antiquitus septum, calidis aquis irriguum, sed iam vetustate collapsum, qui vulgo Luxovium vocabatur. Ibi oratorium in honorem beati Petri apostoli construentes, mansiunculas, in quibus commanerent, fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundionum, sed etiam Francorum amore vitae laudabilis ad ipsos confluxerunt, et monitis spiritalibus instituti, tantam compunctionis gratiam ex verbis eorum adepti sunt, ut omnia sua ad ipsum locum nonnulli contraderent, et coma capitis deposita, monasticae vitae habitum voluntaria paupertate susciperent. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
UMHAEC AGERENTUR COTTIDIE. BEATUS CO¬
lumbanus euangelicam cupiens assequi per fectionem
ut uidelic& omnibus quae habebat relictis. crucem suam
toller&. & nudus dnm sequer&ur : Consilio suo egit cum
fr̃ibus. quorum animos idem feruor accenderat : ut spr&a
propinquorum & prediorum dulcedine. mentis ardorem
opere com probarent: Ascendentes igitur nauim. uenerunt
brittanniam : & inde adgallias trans fr&arunt
Cumque uir dĩ adsigibertum regem cum suis per uenisset
rogauit eum rex ut infra gallias resider&. nec eis relictis
ad gentes alias commigrar& : se uero spopondit omnia quȩ
sc̃s pater paer& praebiturum : Ad haec uir dĩ respondit:
Qui nr̃a reliquimus. ut secundum euangelicam iussionem
dñm sequeremur. non debemus alienas amplecti diuitias.
neforte praeuaricatores simus diuini mandati: Cuius
obiectioni rex ita occurrens. ait. Si crucem tollere.
& xp̃m sequi desideras. uastę heremi sectare qui &em:

Expanded text:
um haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assequi perfectionem, ut videlicet, omnibus quae habebat relictis, crucem suam tolleret et nudus Dominum sequeretur, consilio suo egit cum fratribus, quorum animos idem fervor accenderat, ut, spreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent. Ascendentes igitur navem, venerunt Brittanniam et inde ad Gallias transfretarunt. Cumque vir Dei ad Sigibertum regem cum suis pervenisset, rogavit eum rex, ut infra Gallias resideret, nec eis relictis, ad gentes alias commigraret; se vero spopondit omnia, quae sanctus pater peteret, praebiturum. Ad haec vir Dei respondit: Qui nostra reliquimus, ut secundum euangelicam iussionem Dominum sequeremur, non debemus alienas amplecti divitias, ne forte praevaricatores simus divini mandati'. Cuius obiectioni rex ita occurrens, ait: 'Si crucem tollere et Christum sequi desideras, vastae heremi sectare quietem,
Abbreviated transcription (Latin):
in uno latere . abhumoro uidelic& usq ad extremã corporis pastẽ
ulcera saniẽ emittentia paterent quam plurima. Qua infirmitate
intantũ grauatus ẽ ut iam uix sine aliorũ adminiculo. quo quam
ũ mouere potuiss&. Sed cũ corporale medicamentũ. quã ui
sepissime adhibitũ nihil illi ꝓdess&. &iã iamq disperar&ur acunc¬
tis. custos ecłae infestiuitate beati galli. cineres desarcofago illius
collegit. & oleum quod ante ipsũ altare ardebat admiscuit ad duc¬
tiq corpus pueri ea paste ꝑ unxit quam dolor possederat
Iuidie altera ulcerib iam super ductis sanus inuentus. ob me¬
moriã redditȩ sibi sanitatis. reliquum uitȩ tempus. In eiusdẽ¬

Expanded text:
in uno latere, ab humero videlicet usque ad extremam corporis partem, in uno latere, ab humero videlicet usque ad extremam corporis partem, ulcera saniem emittentia paterent quam plurima. Qua infirmitate in tantum gravatus est, ut iam vix sine aliorum adminiculo quoquam gressum movere potuisset. Sed cum corporale medicamentum, quamvis sepissime adhibitum, nihil illi prodesset, et iam iamque desperaretur a cunctis, custos ecclesiae in festivitate beati Galli cineres de sarcofago illius collegit et oleum, quod ante ipsum altare ardebat, admiscuit adductique corpus pueri ea parte perunxit, quam dolor possederat. Qui die altera, ulceribus iam superductis, sanus inventus, ob memoriam redditae sibi sanitatis reliquum vitae tempus in eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
pore detumuit & intege̾rrimã assecutus ẽ sanitatẽ
ULIER QUALDAM UNICAM FILIAM ABIPSA UT
referebat cȩcã natiuitate: ꝓprus humeris monasterio ad¬
vexit eamq ante altare scĩ galli deponens. solo ꝓstrata. p̃cib ꝓilla
duitius incubuit Illaq orante deuotius. subito puellula huc illucq
in pauimento uolutata. miserabiliter exclamat. Et inter an¬
gustias ac gemitus. optato uisu donata. gratissimũ om̃ib: qui ac¬
erant. p̃b& signi ꝑspicuitate spectaculum
NEODEM MONASTERIO INTEA SCOLASTICOS TUNE TEAPO¬
ris erat quidã puerulus. pauperculis lic& parentib oriundus. studio
tamen discendi satis intentus. Cumq immatura moste utriusq
parentis solatio nudar&ur. quamuis cottidianũ uictũ suis laborib
assidue quaerita s&. nequaquã tamen boni studii &iam necessitate
cõpellente instantiã dereliquit. Is lateris quodam dolore ꝑcussus.
usq adeo graui ꝑ longa tempoꝵ spacia in firmitate contabuit ut

Expanded text:
pore detumuit et integerrimam assecutus est sanitatem. 37. Mulier quaedam unicam filiam ab ipsa, ut referebat, caecam nativitate propriis humeris monasterio advexit, eamque ante altare sancti Galli deponens, solo prostrata, praecibus pro illa diutius incubuit. Illaque orante devotius, subito puellula huc illucque in pavimento volutata, miserabiliter exclamat et inter angustias ac gemitus optato visu donata, gratissimum omnibus qui aderant praebet signi perspicuitate spectaculum. 38. In eodem monasterio inter scolasticos tunc temporis erat quidam puerulus, pauperculis licet parentibus oriundus, studio tamen discendi satis intentus. Cumque immatura morte utriusque parentis solatio nudaretur, quamvis cottidianum victum suis laboribus assidue quaeritaret, nequaquam tamen boni studii, etiam necessitate compellente, instantiam dereliquit. Is lateris quodam dolore percussus, usque adeo gravi per longa temporum spatia infirmitate contabuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ensq luminis illius cȩlitus administrari splendorem.
extinguere ñ prȩsumpsit: Vt uero discessit : lux quae
perse uenerat. ꝑ se &iam subtracta est: Ubi & ad maio¬
ris indiciũ miraculi. ignis quidem incandela solito
rutilabat . cerȩ uero nihil ꝑhunc ardorem minui uide¬
batur: Haec idem uenerabilis prbr sepius sua relatio¬
ne confirmans. omne dubitationis argumentũ ab hoc
facto. ueritatis ratione depellit

Expanded text:
ensque luminis illius administrari coelitus splendorem, ensque luminis illius administrari coelitus splendorem, exstinguere non praesumpsit. Ut vero discessit, lux quae per se venerat, per se etiam subtracta est. Ubi et ad majoris indicium miraculi, ignis quidem in candela solito rutilabat, cerae vero nihil per hunc ardorem minui videbatur. Haec idem venerabilis presbyter saepius sua relatione confirmans, omne dubitationis argumentum ab hoc facto veritatis ratione depellit
Abbreviated transcription (Latin):
gar&ur unde uenir&: ꝑ ordinem exposuit. ubi. quan¬
do & quomodo satitatis donum fuis s& adeptus: At
ille narrationi eius non credens. tenerieũ &custo diri
prȩcepit: ipseq ueritatem rei. certius inqui siturus.
eadem nocte Ad monas terium uenit: & tabulas super
tumulum positas repperit: Conuiatores quoq sanati
cũ inueniss& Adhuc eiusdem facti penitus ignaros.
uigentius ab illis inquisiuit. si talem hominem mo¬
nasteriũ ꝑgentes in comitatu habuissent : & continuo
ex eorũ narratione uera eẽ quae domi audierat de p̃¬
hendit: Quae res & p̃sentibus citius innotuit. & ad nos¬
RESEITER QUIDAM EXIPSA CONGREGATIO¬
ne nomine tanco dum in eadem ecclesia custo dis of¬
ficium gerer& : nocturnȩ qui&is tempore. pro refici¬
endis luminarib: basilicã solitus introire. trib uicib
poene omnia repperit extincta : Ad scĩ aũ uiri sepul¬
chrũ ꝑueniens. ardentẽ cereũ iuxta illud inuenit. Sci¬

Expanded text:
garetur unde veniret, per ordinem exposuit, ubi, quangaretur unde veniret, per ordinem exposuit, ubi, quando et quomodo sanitatis donum fuisset adeptus. At ille narrationi ejus non credens, teneri eum et custodiri praecepit, ipseque veritatem rei certius inquisiturus, eadem nocte ad monasterium venit, et tabulas super tumulum positas reperit. Conviatores quoque sanati cum invenisset adhuc ejusdem facti ignaros, diligenter ab illis inquisivit, si talem hominem monasterium pergentes in comitatu habuissent: et continuo ex eorum narratione vera esse quae domi audierat deprehendit. Quae res et praesentibus citius innotuit, et ad nosPresbyter quidam ex ipsa congregatione nomine Tanco, dum in eadem Ecclesia custodis officium gereret, nocturnae quietis tempore pro reficiendis luminaribus basilicam solitus introire, tribus vicibus pene omnia reperit exstincta. Ad sancti autem viri sepulcrum perveniens, ardentem cereum juxta illud invenit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
singulis altarib: particulas cerȩ sicuti pauperum est
consu&udo imponere conspicer&: ad uiri dĩ sepul¬
chrũ accedens. tabulas quas gestabat desuꝑ posuit : se¬
seq quasi oraturus ante illud prostrauit: Et protinus
alto sopore depressus. ut ipse post modum r&ulit.
senem quendam facie nitidũ. monachico habitu glori¬
o sum. quasi etumulo uidit procedere dicentem sibi
Ohomo cur hic sopore deprimeris. Cumq ad inter¬
rogata nihil penitus respondere potuiss&: senior ad eũ
dixit: Surge . & in cõmodorũ quib haetenus laborasti.
remediũ ame tibi imp&ratũ scito Ergo tabulis istie di¬
missis. confestimq: monasterio decedens. donum adõ
tibi concessum. in hoc loco nemini pandas: Qui cũ euigi¬
lans surrexiss& . submagna festinatione monasterio di¬
gressus. inclinato im die. uesperi ad cuiusdam ratgoZi
potentis uiri. hospitiũ diuertit: Cumq: ab illo interro¬

Expanded text:
singulis altaribus particulas cerae, sicuti pauperum est singulis altaribus particulas cerae, sicuti pauperum est consuetudo, imponere conspiceret, ad viri Dei sepulcrum accedens, tabulas quas gestabat desuper posuit, seseque quasi oraturus ante illud prostravit; et protinus alto sopore depressus, ut ipse postmodum retulit, senem quemdam facie nitidum, monachico habitu gloriosum, quasi e tumulo vidit procedere dicentem sibi: O homo, cur hic sopore deprimeris? Cumque ad interrogata nihil penitus respondere potuisset, senior ad eum dixit: Surge, et incommodorum quibus hactenus laborasti, remedium a me tibi impetratum scias. Ergo tabulis istic dimissis confestimque monasterio decedens, donum a Deo tibi concessum in hoc loco nemini pandas. Qui cum evigilans surrexisset, sub magna festinatione monasterio digressus, inclinato jam die vesperi ad cujusdam Ratgozi potentis viri hospitium divertit. Cumque ab illo interro
Abbreviated transcription (Latin):
tori omniũ bonorũ dnõ. qui eis tam mirabiliter suffici¬
entiam p̃buit. debitas gratiarũ actiones cum laudibus
persoluerunt: Statimꝰq ut iter ceptũ itidem aggres si
sunt. inuasculo potus cessauit: Cun
ris portum subissent. fratribus qui obuiam cumdĩ
laudibus uenerunt. quae gesta fuerant ex ordine
r& exuerunt. Celebratoq in cõmune gaudio. scĩ uiri
corpus magno sumptũ cum honore Ad monasterium
transtulerunt. & interarã scĩ iohannis baptiste & parie¬
tem in sarco fago posuerunt : ubi &iam post modum ipsi¬
us facientibus meritis. memoria digna. dñs dignatus
est manifestare miracula:¬
sterium ad euntib aduenit: Et quia a primeua a&a¬
te & locutionis & auditus carebat officiis. tabellas duas
collo dependentes gestabat : quarũ collisione & sonitu.
mi sericordiae opus quod uoce nequibat precabatur:
Is cum suis conuiatoribus ecclesiam ingressus. dũ eos

Expanded text:
tori omnium bonorum Domino, qui eis tam mirabiliter sufficitori omnium bonorum Domino, qui eis tam mirabiliter sufficientiam praebuit, debitas gratiarum actiones cum laudibus persolverunt. Statimque ut iter coeptum itidem aggressi sunt, in vasculo potus cessavit. Cumque optati littoris portum subissent, fratribus qui obviam cum Dei laudibus venerunt, quae gesta fuerant ex ordine retexerunt; celebratoque in commune gaudio, sancti viri corpus magno sumptum cum honore ad monasterium transtulerunt, et inter aram sancti Joannis Baptistae et parietem in sarcophago posuerunt. Ubi etiam postmodum ipsius facientibus meritis memoria digna Dominus dignatus est manifestare miraculasterium adeuntibus venit. Et quia a primaeva aetate et locutionis et auditus carebat officiis, tabellas duas collo dependentes gestabat, quarum collisione et sonitu misericordiae opus, quod voce nequibat, precabatur. Is cum suis conviatoribus ecclesiam ingressus, dum eos
Abbreviated transcription (Latin):
LIUD ADNICRESTAT MIRACULUN QUOD INEADE
sacri corporis trans latione. deuotis fratribus dñs pate fe¬
cit: Nam cum exnimia remigandi instantia fessi. adue¬
niente refectionis hora. ad recu perandas alimento corpo¬
reo uires. laudib dñĩ pręmissis consedissent. tandemq
felici conuiuio intermisceri. potus solatia cõmonerent.
unus ministrorũ intulit. nil ibi potuum suꝑ eẽ pr&er
quod inflascone paruo seruabatur. unde uix unicuiq
quippiam adgustandum potius. quã ad bibendum p̃beri
potuis s& : Illi uero miraculorum dnĩ. quomodo paucis
panibus. multitudines hominũ pauerit numerosas. fa¬
cientes mentionẽ : ex eodem paruo quod habebant.
cunctis qui ad erant cum caritate diftribui fecerunt:
Et mirũ in modum coepit in eodem uasculo. italiquo¬
ris haustus crescere. ut continua effusione. nihil mi¬
nui uider&ur : quo adusq bibentes. poculorum copia
uincerentur Ergo pro rei nouitate. obstu pefacti: largi¬

Expanded text:
liud adhuc restat miraculum quod in eadem sacri corporis translatione devotis fratribus Dominus patefecit. Nam cum ex nimia remigandi instantia fessi, adveniente refectionis hora ad recuperandas alimento corporeo vires, laudibus Domini praemissis consedissent, tandemque felici convivio intermisceri potus solatia commonerent, unus ministrorum intulit nihil ibi jam potuum superesse, praeter quod in flascone parvo servabatur, unde vix unicuique quippiam ad gustandum potiusquam ad bibendum praeberi potuisset. Illi vero miraculorum Domini, quomodo paucis panibus multitudinem bominum paverit numerosam, facientes mentionem, ex eodem parvo quod habebant, cunctis qui aderant cum charitate distribui fecerunt. Et mirum in modum coepit in eodem vasculo ita liquoris haustus crescere, ut continua effusione nihil minui videretur, quoadusque bibentes poculorum copia vincerentur. Ergo, pro rei novitate obstupefacti, largi
Abbreviated transcription (Latin):
concidit : totiusq: eccłȩ spatia horrendis impleuit
clamoribus: Caccus uero haec audiens. ductorem
suum insania aestimans agitari. pro ut poterat Au¬
fugere studuit: Misericors aũ dñs totius boni auetor
& amator . quia uiderat debilem puerũ ultra uires
opus pi&atis exhibere uoluisse : ot mari &iã meritis id
optinentibus. beniuolentiã eius donosanitatis remu¬
nerare dignatus ẽ: Nam protinus membris instatum
suum reftitutis. caecum quẽ paulo ante manib reptans
ad ecclesiam traxit. firmatis iam gressibus. ꝑ c&era in
eodem ambitu orationis loca deduxit: Et quia aliquan¬
diu in ipso monasterio postea mansit. ita omnib: &iã
qui huic facto minus interfuerant. id ipsũ declarauit.
ut de eonulli de inceps licuerit dubitare:¬

Expanded text:
concidit, totiusque ecclesiae spatia horrentibus implevit concidit, totiusque ecclesiae spatia horrentibus implevit clamoribus. Caecus vero haec audiens, ductorem suum insania aestimans agitari, prout poterat aufugere studuit. Misericors autem Dominus totius boni auctor et amator, quia viderat debilem puerum ultra vires opus pietatis exhibere voluisse, beati Othmari etiam meritis id obtinentibus, benevolentiam ejus dono sanitatis remunerare dignatus est. Nam protinus in statum suum membris restitutis, caecum quem paulo ante manibus reptans ad ecclesiam traxit, firmatis jam gressibus per caetera in eodem ambitu orationis loca deduxit; et quia aliquandiu postea in ipso monasterio mansit, ita omnibus etiam qui huic facto minus interfuerant, idipsum declaravit, ut de eo nulli deinceps licuerit dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
non conterere potuiss&:
hospitio pauperũ necessitatib p̃parato susceptus est:
Et noete eadem cũ ecclesiã uell& adire. puerulus qui
eiducatũ p̃bere debuerat. obnimiã frigoris asperitatẽ.
officii sui negauit illi iuuamen: Cumq nimis doler&
quod tantȩ solemnitati inter eẽ non merer&ur. erant
quippe dominicȩ dieiuigilix : adolescens quidam
ita membris omnib: contractus. ut non aliter quoquã
procedere quã manib reptando potuiss&. cũ in eodẽ
loco qui escer& eius dolori cõpassus. delecto se ꝓtraxit¬
& quali potuit solatio. cęci uestigia rexit: Ut ergo
ecclesiã intrauerunt : utili errore ad otmari sepul
chrũ uenere: Putabat & enĩ idẽ benuoluscȩci p̃cessor.
in ipso angulo ali qͦd hostium patere : ꝑ quod criptam
eidem loco uicinã intrare potuissent: Itaq: ex in pro¬
uiso. insarco fagũ uiridĩ quia paulo altius eminebat
aterra inpingens. subito resiliit . & ad terrã protinus

Expanded text:
non conterere potuisset.non conterere potuisset.hospitio pauperum necessitatibus praeparato susceptus est; et nocte eadem cum ecclesiam vellet adire puerulus qui ei ducatum praebere debuerat, ob nimiam frigoris asperitatem officii sui negavit juvamen. Cumque nimis doleret quod tantae solemnitati interesse non mereretur erant quippe Dominicae diei vigiliae, adolescens quidam ita membris omnibus contractus, ut non aliter quoquam incedere quam manibus reptando potuisset; cum in eodem loco quiesceret, ejus dolori compassus de lecto se protraxit, et quali potuit solatio caeci vestigia rexit. Ut ergo ecclesiam intraverunt, utili errore ad sepulcrum Othmari venere. Putabat etenim iisdem benevolus caeci praecessor in ipso angulo aliquod ostium patere, per quod cryptam eidem loco vicinam intrare potuissent. Itaque ex improviso in sarcophagum viri Dei quia paulo altius eminebat a terra impingens, subito resiliit, et ad terram protinus
Abbreviated transcription (Latin):
UODAM ITIAM TEMPOREDUMEIUS DEM ECCLISI
tecta u&ustate dilapsa. necessario restaurarentur:
quidam ex ipsius monasterii familia. tegularũ quas
ad fastigia basilicȩ deferre debuerat onere p̃grauatus.
de ipsa tecti altitudine supra uiri dĩ corruit sepulchrũ.
moxq: immensũ aliud lignorũ pondus corruentis
impulsum attactu. in ipso eũ casus exitio desuꝑ ope¬
ruit: Cumq asstantes concurrerent. ut ei quem ex¬
animem crediderunt funeris debita ꝑ soluerent: sub¬
lato lignorũ pondere. aliquantis ꝑ nullos mẽbrorum
motus ostendens iacuit . ac deinde ꝑ longa suspiria
halitũ resumens. absq ulla lesione surrexit in colo¬
mis : &ad in coepti operis laborẽ reduit gaudens: In
hoc ergo miraculo haud dubie scĩ patris merita claru¬
erunt : cum & altitudo teeti unde supͣ dictus homo ceci¬
derat. non minus xl. pedũ mensura Aterra e&̃ suspen¬
sa & pondus insequens corruentẽ. quod ad multorũ ho¬
minum oppressionẽ sufficer&. operire prȩcipitem.

Expanded text:
uodam etiam tempore, dum ejusdem ecclesiae tecta vetustate dilapsa necessario restaurarentur, quidam ex ipsius monasterii familia tegularum quas ad fastigia basilicae deferre debuerat, onere praegravatus, de ipsa tecti altitudine supra viri Dei corruit sepulcrum: moxque immensum aliud lignorum pondus corruentis impulsum attactu in ipso eum casus exitio desuper operuit. Cumque astantes occurrerent, ut ei quem jam exanimem crediderunt, funeris debita persolverent, sublato lignorum pondere aliquantisper, nullos membrorum motus ostendens jacuit; ac deinde per longa suspiria halitum resumens, absque ulla laesione surrexit incolumis, et ad incoepti operis laborem rediit gaudens. In hoc ergo miraculo haud dubie sancti Patris merita claruerunt, cum et altitudo tecti unde supradictus homo ceciderat, non minus quadraginta pedum mensura a terra esset suspensa, et pondus insequens corruentem quod ad multorum hominum oppressionem sufficeret, operire praecipitem,
Abbreviated transcription (Latin):
si coruus colore piceus. horrore tartareus: Cumque sacri¬
ficii caelestis me pabulo confirmar&: pristinae restituta sũ
sanitati: His ita relatis puella procidens ad pedes regis. ob¬
secro ait dnẽ. ut uirum ipsum tuae gratiae foueas lenitate:
et prome dignas illi gratiarum actiones rependere non gra¬
ueris: In terrogauit autem eam. in qua heremo uir mansita¬
r& eximius: & illa respondit : Insaltu qui arbonensi territo¬
rio adiac&. & est publici possessio iuris : Situs aut̃ inter al¬
pes rh&iarum & brigantini marginem lacus: Rexigitur
ut audiuit inpublicis eum commorari possessionibus. ussit
fieri conscriptionem firmitatis. ut uir sc̃s locum quem in co¬
lebat ꝑ auctoritatẽ regiam optiner&: Nuri quoque libras duas
argenti pondo totidem cum ȩpistola concessionis iam di
per suos nuntios uiro dĩ destinauit. sẽ sacris orationibus eius
cõmendans attentius: Gunzoni aut̃ duci praecipiens. ut siso¬

Expanded text:
si corvus colore piceus, horrore tartareus; cumque sacrisi corvus colore piceus, horrore tartareus; cumque sacrificii caelestis me pabulo confirmaret, pristinae restituta sum sanitati'. His ita relatis, puella procidens ad pedes regis: 'Obsecro', ait, 'domine, ut virum ipsum tuae gratiae foveas lenitate et pro me dignas illi gratiarum actiones rependere non graveris'. Interrogavit autem eam, in qua heremo vir mansitaret eximius. Et illa respondit: 'In saltu, qui Arbonensi territorio adiacet, et est publici possessio iuris; situs autem inter Alpes Rhetiarum et Brigantini marginem lacus'. Rex igitur ut audivit in publicis eum commorari possessionibus, iussit fieri conscriptionem firmitatis, ut vir sanctus locum quem incolebat per auctoritatem regiam optineret. Auri quoque libras duas et argenti pondo totidem cum epistola concessionis iam dictae per suos nuntios viro Dei destinavit, se sacris orationibus eius commendans attentius; Gunzoni autem duci praecipiens, ut, si so