comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is: An ⁊ nr̃a d̾s ñ solũ audit.
E⁊ uidet archana. Quales o¬
cli. qdͥ contẽplant᷑ cogitatões.
Non sunt colorate ut uide¬
ant᷑ sicut nͨ souant ut audi¬
ant᷑. Solent sentiri a cogitante.
ñ audiri ab auscultante: ñ a cõ¬
templante uideri. Merito tñ
dñs scit cogitationes hoĩm: qm̃¬
uane st̾.Cur enĩ nesciret: qͥs
⁊ audit ⁊ uideo: His p̃cipue
ditui: netno fidem pucat ẽẽ ne¬
gandam. Hoc nos seire cõstant᷑
Merito itaq ñ erat opus dño
ihũi. ut quis testimoniũ ꝑhibe¬
ret de hoĩe: ip̃e nimirũ sciebat
q̃ eeñt in hoĩe. Quid cogitatiᷤᷤ
pondebat ñ sermonib. s cogi¬
tationib. Audiebat ñ loquẽ¬
tes: uidebat ñ apparentes.
Contremisco totꝰ tuam dñe shũ
qnͣtillo possum intuttu cõsĩ¬
da̾ns maiestatẽ: p̃sert cũ
recordor in qͣntis ip̃ius aliqñ
cõtemptor extiterim. S ⁊ necũ
iam a facie maiestatis fugi ad
genua pietatis: qͥdamplius

Expanded text:
is? an et nostra Deus non solum audit, sed is? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a contemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominumnesciret, quas et audit, et videt? His praecipue ditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse nimirum sciebat quae essent in homine. Quid pondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ hoĩs qui in eo ẽ: s ñ ip̃e ple
mano die: adiecit̾s nͨ ego meip¬
sũ iudico. Quare : Qm̃ ñ pos¬
sum autͣ tatã uł ip̃e de ine ꝑfer¬
re sententiam. Ecce eiũ nichił
m̃ conscius sũ: ñ tam̃ in hoc u¬
stificatus sum. Non extoto cre¬
do me uł ip̃i cõscientie mee: qp¬
pe cũ ne ipã quidẽ q̃ at ine com¬
p̃hendere totum. Nec pocestui¬
dicare de toto: qui totũ ñ uidet.
Qui aũt uidicad me: dñs ẽ.
git. etiã qd̃ ꝓpͥam lacet cõsciẽ¬
tiani. Audit ds̃ in corde cogitã¬
tis: qd̾ ñ audit uł ip̃e qui cogi¬
tat. Aderat auris ꝓphe absentĩ
ori futtitie poscentis pecuniã:
rego quantulibr in occulto le¬
dere cogitans aut ꝓximũ neqͥt.
aut turpit̾ me ip̃m. ñ uerear
aurẽ nusꝙͣ absentẽ: Trem̃da
ꝓesus auris ⁊ reuenda: cui nĩ
cessat qui es ñ tacet silentiũ.
Deniq ait. Auferte malum co¬
gitationũ ur̃arũ. ab ocli̾s me¬
is. S qͥd ẽ qd̾ dicit ab ocłis me¬

Expanded text:
s hominis qui in eo est; sed nec ipse plenmano die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non ex toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de toto, qui totum non audit. Qui autem judicat me, Dominus est. git, etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis me
Abbreviated transcription (Latin):
Homo gnĩ uidec in facie. d̾s aũ
intuet᷑ cor. ꝓpt̾ hoc iereinias ñ
satis ppłarib sententiis ue¬
lut qͥbrdã human diei radiis
mouebat: s fident̾ loq̃batur
do.Diem hoĩs ñ cõcupiui. tusei.
Sim̃s m arriserit dies: neq me
ipm inqͥt iudicoᷤ quia n ĩpse
me satis intelligo. Solus me¬

Expanded text:
n facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intelligo. Solus me
Abbreviated transcription (Latin):
ens diabolũ soli semꝑ ꝑ seua̾ntie
infidiari. quã soliã uircutũ nouit
coronari: tutiꝰq ẽẽ in ea uocatione
quia uocatꝰ est simplicit̾ ꝑseuera¬
re.qͣm subspecie qͣi melioris boni.
id quidẽ qd̃ iam cepir amitte̾: nͨ
ad id qd̃ p̃sumie fortassis suffice̾.¬

Expanded text:
ens diabolum soli semper perseverantiae ens diabolum soli semper perseverantiae insidiari, quam solam virtutum novit coronari: tutiusque esse in ea vocatione qua vocatus est, simpliciter perseverare, quam sub specie quasi melioris boni, id quidem quod jam coepit, dimittere, nec ad id quod praesumit, fortassis suffice
Abbreviated transcription (Latin):
dũ potiꝰ estt̾ licet iuste indigna¬
tionis stimulos illa repͥmeresen¬
tentia: qͣm quidã scõꝵ insimi¬
li ferͣt causa ꝓtulisse. Si quidem
instigantib eũ quibdã frĩb
atq increpantib cur suũ in sui
inuiriã ab alia susceptũ eccli̾a
fugitiuũ ñ requireret: neqͣqͣm
inquit. Ubicũq enĩ ẽ: si bonus ẽ.
meꝰ mñs est. fraudulent̾ tibi ⁊ ñ fide¬
lit̾ consulo: si id ip̃m ame ip̃e ñ
exigo. Nam cũ unꝰ nr. ñ solũ re¬
ligione ꝓfessus. s ⁊ carne ꝓpinqͥ
cluniaci me inuito et susceptus
sit et detineat᷑: doleo quidẽ s sileo.
orans et ꝓ illis. ut ueluit ablatũ
rdde: et ꝓ illo. ut uelit sponte
redire. Sin uͦ seruans ei iundi¬
c̃tam qui facturꝰ est iuditium
iniuriam patientib. ⁊ arguere
ht̃ in equitate ꝓ mansuetis t̾re.
Frẽm hugonẽ de lausanna. ore
tuo. ⁊ nr̃o sp̃u cõmonemꝰ non
om̃i spũi credere et ue cito mouea¬
t certa pro in cercis deserere. sci¬

Expanded text:
us tibi, tuae licet justae indignationis stimulos illa reprimere sententia, quam quidam sanctorum in simili fertur causa protulisse. Siquidem instigantibus eum quibusdam fratribus atque increpantibus, cur suum in sui injuriam ab alia susceptum Ecclesia fugitivum non requireret: « Nequaquam, » inquit, « Ubicunque enim est, si bonus est, meus est. » 3. Fraudulenter tibi et non fideliter consulo, si idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicium injuriam patientibus, et arguere habet in aequitate pro mansuetis terrae. Fratrem Hugonem de Lausanna ore tuo, et nostro spiritu commonemus non omni spiritui credere, et ne cito moveatur certa pro incertis deserere, sci
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ qm in do̾ habere debent. infe¬
stare in aliqͦ tẽptatũt: ꝓ certo se
setat urãm sibi ob hanc rẽ gram
gͣuissime iecllit᷑m in feusam.⁊
tẽ aliud ẽ. qd̾ supplex exoro. Nu¬
ꝑ forte ꝑ barrũ transeunti occur¬
tit mͥ mulier satis miseranda.
om̃ta qippe eiꝰ in amaritudi¬
ne ẽ⁊ ⁊ mea sr̃ suis dolorib cõ¬
moiit uiscã. satisq egit suus
p̃cib ac lacrimis. quatuiꝰ ꝓ tp̃a apd̃
ulos int̾cedẽ deb̾e̾m. Ipã ẽ txor be¬
lini illiꝰ hoĩs ur̃i: in quẽ dudũ
iuxta malum qd̾ ip̃e cõmiserat.
mlta ⁊ gͣuia rectlidistis. Facite cũ
manu bariensis p̃positi dudũ
fco duello. qui uictus fuit sta¬
tĩ ex ur̃a iussione ocłos amisit.
res ei om̃s sie a ministris ur̃is
sicut ipse conq̃ritur ab lataᷤ sũe
Iustum est si uob̾ placet: ut ei
ur̃a pietate resticuat᷑ unde mi¬
sera enio uita possit ut cũq su¬
stentari. S ⁊ siliis ents innocẽ¬

Expanded text:
tem, quam in Deo habere debent, infetem, quam in Deo habere debent, infestare in aliquo tentaverit; pro certo se sciat vestram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis miseranda; anima quippe ejus in amaritudit; et mea super suis doloribus commovit viscera, satisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis vestri, in quem dudum juxta malum quod ipse commiserat, multa et gravia reddidistis. Facite cum manu Barrensis praepositi dudum facto duello, qui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. res ei omnes suae a ministris vestris, sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocen
Abbreviated transcription (Latin):
Uii multa mͥ ur̃e ergame
dignacoĩs indicͥa p̃beatis:
hoc me maxime toto nob̾ af¬
fectu dilectionis ast̾ngre. qd̾ cũ
sciam me ur̃am iam ꝑ multis
ausũ fuisse ĩterpellare dignita¬
tẽ in nullo tñ repulfum me me¬
mini. Hĩc ñ ĩmerito fc̃s fidenti¬
or: rutsus ꝓ canonicis declaricte
ñ dubius p̃cator accedo. Non qͥdẽ
pe de itr̃a iusticia ⁊ legalitate
cõfidens. ut nec hosti ur̃o in ur̃a
curia placitanti. de suo iure ti¬
m̃dũ ẽẽ existim̃s S hoc ẽ quod
ꝑ ip̃is ⁊ cũ tp̃is om̃t qua possũ
absens supplicatione deposco ⁊
qd̾ eis om̃ino eẽ cognoui neces¬
sariũ :ut uidel̾ ad ure serenitatis
uultũ. solito illis clem̃tiorẽ at
ꝙ ꝓmptiorẽ indulgeatis acces¬
sum: quatinꝰ iticinit. eoꝵ religi¬
omi debitã discant exhibire re¬
uerentiã. cũ uos eis beniuolũ
ẽẽ cognouerĩt. Et si qͥs forte mi¬
licũ. seu ministroꝵ ur̃oꝵ. ues il¬
lorũ iniuste contingere. aut qͥe¬

Expanded text:
um multa mihi vestrae erga me dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte non dubius precator accedo. Non quidempe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curia placitanti de suo jure timendum esse existimem: sed hoc est quod pro ipsis et cum ipsis omni, qua possum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, solito illis clementiorem atque promptiorem indulgeatis accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: et si quis forte militum seu ministrorum vestrorum res illorum injuste contingere, aut quie
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudicabã ut assolet. magis qͥppe
ad cõpassionẽ me puocabat huiꝰ¬
scerni cogitatio. Sĩ inqm tẽptatio
putas ꝑicłis patet uita pontificis.
cui otm necesse ẽ ferre tẽptatoes :
Si gͦ latens incauarna. ⁊ qi sub
modio. ñ quidẽ lucẽs s fumigãs.
uencoꝵ tñ impetꝰ ñ sic declinare
sufficio. s cõtinius cẽptatomma
riisq fatigatꝰ impulsib instar
uento agitate arundinis. hac il¬
lacq circũ feror: qͥd positꝰ supra
montẽ. positꝰ sr̃ candelabrũ. Solꝰ
dalo. solus tedio. solus oneriatep
⁊ ocło scandalitanti. freq̃nt̾ trasei
oporteat. Quib gͦ molestiis angit᷑
qͥb lacessit᷑ iniuriis: cui etiã ⁊ si
ꝓp̾a cessent. nũꝙͣ tñ dealienis de¬
sunt foris pugne. intꝰ timores:

Expanded text:
non judicabam, ut assolet; magis quippe non judicabam, ut assolet; magis quippe ad compassionem me provocabat hujuscemodi cogitatio: Si, inquam, tentatio putatis periculis patet vita pontificis, cui omnium necesse est ferre tentationes? Si ergo latens in caverna, et quasi sub modio, non quidem lucens, sed fumigans, ventorum tamen impetus nec sic declinare sufficio, sed continuis tentationum variisque fatigatus impulsibus, instar vento agitatae arundinis, hac illacque circumferor: quid positus supra montem, positus supra candelabrum? Solus dalo, solus taedio, solus oneri atque et oculo scandalizanti frequenter irasci oporteat. Quibus ergo molestiis angitur, quibus lacessitur injuriis, cui etiam, etsi propria cessent, nunquam tamen de alienis desunt foris pugnae, intus timores?
Abbreviated transcription (Latin):
obecliamꝰ epĩs uñ dare inde
⁊ negare cõpellor. qd̾ pastulor.
Sebere tante altitudiui supra
me ẽ. ⁊ eidẽ ñ obedire contͣme.
ĩminiuere uidet᷑. si ñ obediero.
Hac itaq exicns. qͣ minꝰ apparet.
facio qd̾ iubecis. Dat quippeau¬
sum tp̃tꝰ dignitatis dignant᷑ in¬
dulca familiaritas: et excrisat p̃¬
sũptionẽ auctoritas ĩꝑantis.
gͦ ex quo regni celoꝵ clanes deo
auctore nob̾ traclicas suscepistis.
ac iuxta ritũ fortis illis mulie¬
ris manũ muctẽ cepistis ad fortia:
si quauos aut egisse q̃ ñ deb̾etis.
aut ꝑtulisse q̃ nolletis audinumꝰ.
et tula egentẽ doluiꝰ: ⁊ cõdolumꝰ
hec patienti. Int̾ ħ autẽ ego recor¬
dabar illoꝵ uersicloꝵ. Q descendt̃
inare in nauib facientes oꝑatio¬
ne in aqtus młtis: ascendt̃ usq ad
celos ⁊ descendt risq ad abyssos: aĩa
eoꝵ in malis thabescebat. Turba¬
ti st̃ ⁊ moti sunt sic̃ eb̾tis: et om̃is
sapientia eoꝵ deuorata ẽ. Q̾ idõ

Expanded text:
pis? Unde dare, inde et negare compellor quod postulor. Scribere tantae altitudini, supra me est: et eidem non obedire, contra me. imminere videtur, si non obediero. Hac itaque exiens qua minus apparet, facio quod jubetis. Dat quippe ausum ipsius dignitatis dignanter indulta familiaritas, et excusat praesumptionem auctoritas imperantis. ex quo regni coelorum claves Deo auctore vobis traditas suscepistis, ac juxta ritum fortis illius mulieris, manum mittere coepistis ad fortia , si qua vos aut egisse quae non deberetis, ant pertulisse quae nolletis audivimus, et illa agentem doluimus, et condoluimus haec patienti. Inter haec autem ego recordabar illorum versiculorum: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis, ascendunt usque ad coeloat; turbati sunt; et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uo uob̾ cõm̃damꝰ in hõteis¬
to quẽ uidetis. pauꝑtatẽ:
religionẽ. ut siunt ñ cõpa¬
timĩ. altm̃ in eo reu̾eanũ. quo
nullatenꝰ id ei negare possitis.
pp̃ qd̾ itos cũ tanto labore delõ¬
ge reqͥrere curauit. Itaq ⁊ si ni
rite: qͥa quantũ uos illi suapau

Expanded text:
in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non rrite: quia quantum vos ill
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cõsiliũ securiꝰ confidentes sꝑa¬
mꝰ nos ur̃e ut̾usq deuotioni iu¬
xta qd̃ diffinitũ erat satis eẽ fa¬
cturos. Arbitͣm enĩ acceptũ ẽẽ
dõ si qͣntũ in nobis ẽ nemini o¬
neu ẽẽ studuerimꝰ: ne ñ tam fr¬
uctũ ꝙͣ datũ in hoc eiꝰ negocio
require qd̾ absit uideam. Ce
p̃cipue ur̃is nos maiorib atq̃
instantiorib occupationib

Expanded text:
onsilium securius confidentes, speramus nos vestrae utriusque devotioni juxta quod diffinitum erat, satis esse facturos. Arbitramur enim acceptum esse Deo, si quantum in nobis est, nemini oneri esse studuerimus: ne non tam fructum, quam datum in hoc ejus negotio requirere quod absit videamur; et praecipue vestris nos majoribus atque insta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum eĩ renuere. s ⁊ libentissi¬
me debetis amplecti: letus nimi
plico eximiecati. ut sicut̃ dñĩ uo¬
b̾ uultis misereri: itauos hũb̾to
miseream̾i: siue illa uob̾ ꝓ missi¬
one dnica blandiente b̃i misert¬

Expanded text:
non solum non renuere, sed et libentissinon solum non renuere, sed et libentissime debetis amplecti, laetus nimirplico Eximietati, ut sicut Deum vobis vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati miseri
Abbreviated transcription (Latin):
laui: quid cause ẽ qd̃ acciꝑe ñ me¬
riui: Qd enimi ͤ Ergo ne iudicaste
tolib apd̃ uos crimine accusaco.
postqͣm se purgauit faciatis mi¬
sccłiam Aut certo si ñ creditis qd̾
plene se purgauerit. qͥa hoc incũ¬
ria ur̃a ñ fecit. eiꝰdem rursus uos
in itr̃i p̃sentia recipiatis satisfacti¬
onẽ. ⁊ sic cõseqͣt indulgentiã; An
ignoratis quis minet᷑ cũ accepo
tẽpꝰ. ego iusticias indicabo:. Cid̾
si uisticias. quanto magis ĩuirias:.
An ñ timetis qd̾ ruisum scrip̃tũ
ẽ. qͥa in ꝗͣ m̃sura m̃si fueritis. re¬
metiet᷑ uob̾: An nescitis. qͥa qͣm
facile uos hũbertũ. tam facile im¬
mo ĩ comꝑabilit̾ facsliꝰ d̾s theobar¬
dũ qd̾ absit exhedare possit:O
qͥdem intalib ubi culpa tã aꝑ
tremẽs et dolens uindicẽs uos ex¬
hib̾e debetis: magis uidel officti
cõpulsus necessitate quã iundi¬
candi libidine. Ubiaũ obiectũ
c̾men. aut minꝰ certũ ẽẽ cognosci¬
t᷑. autexcusandũ susciptm: hoc

Expanded text:
merui? Quid enim? ergone judicatis tolibet apud vos crimine accusato, postquam se purgavit, faciatis misericordiam? Aut certe, si non creditis quod plene se purgaverit, quia hoc in curia vestra non fecit; ejusdem rursus vos in vestri praesentia recipiatis satisfactionem, et sic consequatur indulgentiam. 2. An ignoratis quis minetur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo? Quod si justitias, quanto magis injurias? An non timetis quod rursum scriptum est: Quia in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis? An nescitis quia quam facile vos Humbertum, tam facile, imo incomparabiliter facilius Deus Theobaldum quod absit! exhaeredare possit? Et quidem in talibus, ubi culpa tam apetremens et dolens vindicem vos exhibere debetis 50; magis videlicet officii compulsus necessitate, quam vindicandi libidine. Ubi autem objectum crimen, aut minus certum esse cognoscitur, aut excusandum suscipitur; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Scientia: S ne illa qͥdem q̃ ling̃
loqͥt᷑ anglõꝵ. Martiriũ: Nec si
tradidero in qͥt corpus meu̾ica
ut ardeam. Nec absq illa qͦdłib
bonũ suscipit᷑. nec cũ illa qͣmli¬
b exiguũ respuit᷑. Casticas sũ
caritate: lampas ẽ fine oleo. Sb̾¬
the oleum: lampas ñ lucet.
Tolle caritatẽ. castitas ñ ꝑ lacet.
S oqͣm pulchra ẽ tit saptens cla¬
mat: casta generatio cũ caritate.
Cum illa inꝙͣ. caritate ꝙͣ descͥbit
apłs de corde puto. et cõscientia
bona cefide ñ ficta. ¶Porro pu¬
ritas cordis in duob cõsistit.ĩ
q̃renda gła dĩ it utilitate ꝓx¬
tni: ut in om̃ib uidelicet actiͤ¬

Expanded text:
Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua loquitur angelorum. Martyrium? Nec si tradidero, inquit, corpus meum ita ut ardeam . Nec absque illa quodlibet bonum suscipitur, nec cum illa quamlibet exiguum respuitur. Castitas sine charitate, lampas est sine oleo. Subtrahe oleum, lampas non lucet. Tolle charitatem, castitas non placet. Sed o quam pulchra est, ut Sapiens clamat, casta generatio cum charitate! Cum illa, inquam, charitate, quam describit Apostolus, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 10. Porro puritas cordis in duobus consistit: in quaerenda gloria Dei, et utilitate proximi; ut in omnibus videlicet acti
Abbreviated transcription (Latin):
nubent ncq nubent᷑ : p̃bens qͦ¬
dãm t̾ris. celestis iã illius cõ¬
u̾sationis exꝑiatiã. Uas inte¬
tun fiagile qd̾ portamꝰ. in quo
⁊ crebro ꝑiclitam᷑. tenet castitas.
ut monet apls in scĩficatõem:
et instar odoriferi balsami qͦ
ne corrũpant᷑. desideriis: ne cͥħ¬
nis uoluptatib cõputrescant:
qͦmadinodũ legit᷑ de qbdam.
qm̃ cõputiner̃t ut uim̃ta in
stcicore suo. Hocitaq taute
pulcͥ̾cudinis ornam̃tũ. digne
d ycerĩ sacerdotiũhonorate qdͥ
dilectũ do̾ et hominib faciat
sacͥdotẽ: cuiꝰ quippe memoria
ñ incarnis successione. ħ̾ ii
spũali bñdictione sit. reddaͭq
similem in gła scõrũ. in hac li¬
cet adhtic regione difsimilitu¬
dinis cõstitutũ. Uerũ qͣntalibet
iteuustate sui castitas eminere
appareat: sñ caritate tñ. nͨ p̃imi¬
ũ ht̃ ñ meritũ. Nec mirũ. Qd̾
enĩ absq illa bonũ suscipit. Fi¬
des: S nec si montes transferat.

Expanded text:
nubunt, neque nubuntur: praebens qunubunt, neque nubuntur: praebens quodammodo terris coelestis jam illius conversationis experientiam. Vas interim fragile quod portamus, in quo et crebro periclitamur, tenet castitas ut monet Apostolus in sanctificationem , et instar odoriferi balsami, qune corrumpantur desideriis, ne carnis voluptatibus computrescant: quemadmodum legitur de quibusdam, quia computruerunt ut jumenta in stercore suo . Hoc itaque tantae pulchritudinis ornamentum digne dixerim sacerdotium honorare, quod dilectum Deo et hominibus faciat sacerdotem, cujus quippe memoria, non in carnis successione, sed in ituali benedictione sit, reddatque similem in gloria sanctorum, in hac licet adhuc regione dissimilitudinis constitutum. 9. Verum quantalibet venustate sui castitas eminere appareat, sine charitate tamen nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa bonum suscipitur? Fides? Sed nec si montes transferat.
Abbreviated transcription (Latin):
me pat̾. uos inqͣm absit. ut in
talib honorificandũ putetis
ministĩum ur̃m. uident᷑ qui¬
dẽ honorifica: s oclo uidet infa¬
cie: ñ qͥ uidet m abscondito. Nã
q̃ uident᷑ in abscondito. nullis
apparẽt fucata colorib: specta¬
bilia sunt tñ. Nullis cõdita
lis eleuata culminib. excelsa
tñ.¶ Castitas. caritas. humi¬
litas. nullius quidẽ coloris st̃.
s ñ millitis decoris. Nec medio¬
cris decoris: qui dimos ꝙͦ de
lectare possit afspectus. ¶Quid
castitate decoriꝰ: q̃ mũdũ de ĩ¬
mundo cõceptũ semtne:de ho¬
ste domesticũ. angłm deniq
de boĩe facit. Differũt quiden
uit̾ se. homo pudicꝰ et angłs:
s felicitate ñ uirtute. S ⁊ si il¬
lius castitas felicior. huiꝰ tñ
forcior ẽẽ oouosctiur Sola est
castitas. q̃ in hoc mortalitatis et
loco ⁊ tẽꝑe statũ qͦndã immorta¬
lis głe̾ rep̃sentat. Sola int̾ nup¬
tiarũ sollẽpnia. Ionorẽ bẽ illiꝰ
uendicat regionis in qͥ neq

Expanded text:
me pater, vos, inquam, absit ut in talibus honorificandum putetis ministerium vestrum. Videntur quidem honorifica, sed oculo qui videt in facie, non qui videt in abscondito. Nam, quae videntur in abscondito, nullis apparent fucata coloribus, spectabilia sunt tamen; nullis condita lis elevata culminibus, excelsa tamen. Castitas, charitas, humilitas, nullius quidem coloris sunt, sed non nullius decoris; nec mediocris decoris, qui divinos quoque delectare possit aspectus. Quid castitate decorius, quae mundum de immundo conceptum semine, de hoste domesticum, angelum denique de homine facit? Differunt quidem inter se homo pudicus et angelus, sed felicitate, 465 non virtute. Sed, etsi illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas, quae in hoc mortalitatis et loco, et tempore statum quemdam immortalis gloriae repraesentat. Sola inter nuptiarum solemnia morem beatae illius vindicat regionis, in qua neque
Abbreviated transcription (Latin):
Ualde timeo. ne occupatissimi
aurib ur̃is: crebris ĩt̾pellationib
meis. p̃sũptuosius me ingerẽdo
molestus fiam. S quid faciam:
Si uos offend̾e timeo sepiꝰ aduos
scuiptitando. qnͣto magis dm̃.
cui uciq magis timori cẽ debeo. ti¬
m̃dũ est mͥ ne offendã ñ int̾pel¬
lando ꝓmisero: Alias aũt indul¬
geat m̾ benignitas ur̃a quia ñ
possimiñ misereti illiꝰ miseri. ꝓ
quo iam en ⁊ alc̾a uice importimꝰ
forsitan p̃cator accessi. humib̾ti
uidel m̃dici et pauꝑis. ⁊ hoc fcĩ
de diuite qsd̃ est infeliciꝰ. Non
possũ ñ compati uidue et orpha¬
nis: s uiuo orbatis patre qd̾ est
miferabilius. Grãs ago uobis.
ꝓ gra qm de hac re inocłis ur̃is ĩ¬
uenire merinꝰ: et qd ip̃ius hũ¬
berti ꝓ sedignant̾ acqͥenistis ne¬
ram susciꝑe defensionẽ: et qd̃ fal¬
sam adu̾sus eũ instissime repu¬
listis accusationẽ. Illud aũt qd̾
ad cõsũmandũ pietatis opꝰ. red¬
dendam uxoris et lib̾is eius su¬

Expanded text:
alde timeo ne occupatissimis auribus vestris, crebris interpellationibus meis praesumptuosius me ingerendo molestus fiam. Sed quid faciam? Si vos offendere timeo, saepius ad vos scriptitando; quanto magis Deum, cui utique magis timoris debeo, timendum est mihi, ne offendam non interpellando pro misero? Alias autem indulgeat mihi Benignitas vestra, quia non possum non misereri illius miseri, pro quo jam en et alia vice importunus forsitan precator accessi, Humberti videlicet mendici et pauperis, et hoc facti de divite, quod est infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusationem. Illud autem quod ad consummandum pietatis opus, reddendam uxori et liberis ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
Si exurgat adu̾sum me p̾lentũ:
in hoc ego sꝑabo. Non enĩ cõfun¬
deris cũ sic loq̃ris inimicis tus
in porta. Confido aũt in dnõ. qd̾ si
ad pͥmos ic̾tus. forit̾ steteris. ⁊ nͦ
minis eoꝵ cesseris nͨ blandum̃tis:
cito cõteres sathanã sub pedid tu¬
is: ⁊ tc̃ uidebt tecti ⁊ letabunt᷑. et¬

Expanded text:
si exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo . Non enim confunderis cum sic loqueris inimicis tuis in porta. Confido autem in Domino, quod si ad primos ictus fortiter steteris, et nec minis eorum cesseris nec blandimentis, cito conteres Satanam sub pedibus tuis:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ad cain. peccasti. quiesce.
Rursum si scdm ꝑ se post p᷑ca¬
tũ bonã sufficit restaurare con¬
scientiam: sine causa clamat pe¬
nitens in psalino. Beati quoꝵ re¬

Expanded text:
ipse ad Cain: Peccasti, quiesce Rursum si secundum per se post peccatum bonam sufficit restaurare conscientiam, sine causa clamat poenitens in Psalmo: Beati, quorum re
Abbreviated transcription (Latin):
carebo ad cẽpus: ut ĩeternũ possi¬
deam. Q ista sufficiant. ꝓ eo qd
scriptũ est caritas de cordepuro.
¶Sane intanta obliuione sui.
necesse ẽ cor bñ ẽẽ cõsciũ sͥ: quo
se inluera securius foris exten¬
dat. cũ securã intra se reliq̃rit
cõscientiã. Quid enĩ ꝑdest hoi.
si uniu̾sum mũdũ lucyet᷑. aĩe
aũt sue decͥm̃tũ paciat: S ⁊ or
dinis exigit racco: ut qui ad su
m̃surã ꝓximũ uibet᷑ diligere:
pͥus se ip̃m dilige̾ norit. ¶ Ita¬
q duo sũt p̃cipue q̃ bonã red¬
dũt cõscientiã. penit̾e̾ de mal.
⁊ abstine a malis: hoc ẽ ut u̾b̾
loqͣr bi gg. ⁊ cõmissa flere. ⁊
flenda ñ cõmittẽ. Hoꝵ neutr̃¬
solũ sufficit. Nam si pͥniũ abs¬
q scd̃o sufficẽt: fiustra ⁊ dd̾ hor
taret᷑ dicens. declina a malo.¬

Expanded text:
carebo ad tempus, ut in aeternum possideam. Et ista sufficiant pro eo quod scriptum est: Charitas de corde puro . Sane in tanta oblivione sui necesse est cor bene esse conscium sibi, quo se in lucra securius foris extendat, cum securam intra se reliquerit conscientiam. Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatdinis exigit ratio, ut qui ad sui mensuram proximum jubetur diligere, prius se ipsum diligere norit. Itaque duo sunt praecipue quae bonam reddunt conscientiam, poenitere de malis, et abstinere a malis: hoc est, nis exigit ratio, ut qui ad sui mensuram proximum jubetur diligere, prius se ipsum diligere norit. Itaque duo sunt praecipue quae bonam reddunt conscientiam, poenitere de malis, et abstinere a malis: hoc est, u
Abbreviated transcription (Latin):
culosa palpatio: qd̃ hoc me fatror
mouit ⁊ mouet qd̾ illã int̾ nos iã
añ habitã de sacm̃tis collationẽ.
in pcͥipio p̃clicti opꝰcłi defend̾e̾ ⁊ as¬
truere conatꝰ estis.In qͣutiq colla¬
tione si ur̃e sũmam sententie bene
clesiastico uos uideritis. Ure aũt
ingenue humilitatis ẽ ñ erubes¬
cere corrigi: si qͥd aliq̃n alit̾ sapu¬

Expanded text:
culosa, palpatio, quod hoc me, fateor, culosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in ptruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene clesiastico, vos videritis. Vestrae autem ingenuae humilitatis est non erubescere corrigi, si quid aliquando aliter sapu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩo fr̃ĩ ⁊ coabb̾i suo hugoni. fr̃.
ꝓ di amore a pd̾ urm comitẽ cãm
tuers suscepimꝰ. de ur̃a cõfidentes
caritate. nr̃o pattocinio cõmitti¬
dũ: patͥe. uxori. filiis. reb. ⁊ amicis
sus restituendũ. Hoc aũt satagẽ¬
do. ⁊ egenũ de manu pcc̃oris libera¬
bitis. ⁊ opp̃ssoris ip̃ius nichilomiꝰ
saluti. cõsuletis nob̾ qͦ uos ñ medio¬
crit̾ officiosũ exhibebitis: s ⁊ offitiũ
implendo pacificoꝵ. uob̾ int̾ filios
dĩ sedem in excelso collocabitis.
De cet̾o eplam illam quam adme
iam olim scribe scĩtas ur̃a digna¬
ta ẽ. ñ me sicut uos audisse au di¬
ui incendio tͣdidisse. s penes
adhuc seruare nou̾itis. Quid eiũ
hoc liuoris. unmo furoris fuiss. opꝰ
utile ⁊ laudabile.uͥ nich nͥ qd̃ sane
fidei.qd̃ doctrine salubertime qd̾
edificationis spũal ẽ dep̃hendi. ce¬
merario dampnare uiditio: Exce¬
pto qͥa int̾ amicos contͣ ueritatẽ
uulla debet ẽẽ meticłosa cũ sit ꝑi¬

Expanded text:
mo fratri et coabbati suo HUGONI, fratepro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committidum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doctrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit peri
Abbreviated transcription (Latin):
me debitorẽ aguosco. has tantillas
qͣs ⁊ uix expectait uelocissime
redlidi. Ubi pͥmũ breuit̾ ac tiera¬
eit᷑ in sinto. antiquiũ nr̃m ⁊ dile¬
ctorem dilectum. totis me carita¬
tis iuisci̾b ⁊ susciꝑe ut catholicũ.
rissimũ. Si quidẽ de integͥtate fidĩ
crodo ur̃e confessioni: fame et opint¬
oni de scĩtate: de affectu quẽ erga
tieꝰ. Nam qd̾ illiꝰ sententie. q̃ meesĩ¬
plicitati merito ut mͥ uidebat᷑ sccut¬
pulũ mouebat oblicũ uos ẽẽ fate¬
mini.tã libent̾ accipio. qm̃ letꝰ com¬
pendiosam purissime ueritatis asser¬
tionẽ inlittĩs ur̃is nouissimis lego:
ita ut me potiuis sensa ur̃a ñ intel¬
lexisse qͣm uos quippiã malt sen¬
sisse pene crediderim. Deinde mo¬
destie ur̃e frat̾na p̃sũptione con
quiete uiu̾e ꝑ misistis. morcuñ ĩ¬
quietare desinatis: ne dũ ñ ualen¬
tẽ ꝓ se respondẽ rep̃henditis. magis
hoc ex caritatis inopia. qm neri¬
tatis fidticia descendere totã ꝓ eoreᷤ¬

Expanded text:
me debitorem agnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocissime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus et suscipere ut catholicum, rissimum. Siquidem de integritate fidei, credo vestrae confessioni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, quem erga tiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae fraterna praesumptione consquiete vivere permisistis, mortuum inquietare desinatis: ne, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro eo res
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ gͦ tue cõsũmatõĩs ẽ qd̃ nc̃
cepisti: et in qͦ arbitͣbaris te nõ
cõp̾hendisse iã cõp̾henderas. Ne¬
mo quippe ꝑfectꝰ. qui ꝑfectior eẽ
ñ appetit. ¶R in eo qͥsꝙ ꝑfectiorẽ
uidia mors ĩtrauit in orbẽ t̾ra¬
rũ. arcũ suũ terendit ⁊ ꝑauit il¬
lũ. Et qͥa pulsus de corde tuo ĩ¬
tus potestatẽ amisit  foris seui¬
nescis qͥa pharisei scandalizati
sũt in hoc u̾bo qd̾ fecisti᷑ S me

Expanded text:
dicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non comprehendisse, jam comprehenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse non appetit; et in eo quisque perfectiorem vidia mors intravit in orbem terrarum, arcum suum tetendit, et paravit illum: et quia pulsus de corde tuo intus potestatem amisit, foris saevinescis quia Pharisaei scandalizati sunt in hoc verbo quod feci
Abbreviated transcription (Latin):
uolens itaq place̾ hominib: deo¬
ñ places. Si ñ places: ñ placas.
Cur gͦ ut dixi. sac̾dos: Sin uͦ qd̾ ad¬
didi place̾ uitendis ñ mundo s
do. cur qͣlis ppłs. tał ⁊ sac̾dos. Enĩ¬
dignũ est ut in nulło appareat
ouib pastor dissimilis : Si instar
mel qui oius sum. pastor ins ⁊
ip̃e incuruns gͣdit᷑ nultũ gerẽs
deorsum. ⁊ t̾ram semꝑ respiciẽs.
⁊ soli uentͥ m̃te iertiꝰ. pabula
q̃ritans: in qͦ discernim: ue si ue¬
nerit lupꝰ: ñ erit qͥ p̃tudeat qͥ o¬
ccrat. q̃ eripiat. Decet nepasto¬
rẽ more pecorũ sensib incubare
corporeis. herere infinus inhiare
t̾renis ł et ñ potiꝰ erectũ stateut
hominẽ. celũ mte suspicẽ. que

Expanded text:
Volens itaque placere hominibus, Deo non places: si non places, non placas. Cur ergo, ut dixi, sacerdos? Si vero, quod addidi, placere intendis, non mundo, sed Deo, cur qualis populus, talis et sacerdos? Enimdignum est ut in nullo appareat ovibus pastor dissimilis? Si instar mei, qui ovis sum, pastor meus et ipse incurvus graditur, vultum gerens deorsum, et terram semper respiciens, e jejunus pabula quaeritans, in quo discernimur? Vae, si venerit lupus! non erit qui praevideat, qui occurrat, qui eripiat. Decetne pastorem more pecorum sensibus incubare corporeis, haerere infimis, inhiare terrenis: et non potius erectum stare ut hominem, coelum mente suspicere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
me hoc meũ consiliũ ip̃i nun¬
cio qd̃ utiq contͣ suũ monastĩ¬
ũ ex cogitauera uoluisse pate¬
face̾s S ia ne qd de nr̃a erga
uos dilectione huc usq credi¬
distis. falso uos credidisse inue¬
miatis ͭ ꝑ ur̃a ut uideo causa.
ñ saltim eq̃ ut ꝓ mea. ĩmo mł¬
to amplius laborandũ est mͦ.
ut uidelꝰ nr̃a unanimitas fortiꝰ

Expanded text:
me hoc meum consilium ipsi nunme hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga vos dilectione hucusque credidistis, falso vos credidisse inveniatis; pro vestra ut video causa, non saltem aeque ut pro mea, imo multo amplius laborandum est mihi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in fine illarũ posuisse me memi¬
ni: si tñ eo a uob̾ ocło lege̾t᷑ quo
a me scciptũ fuit. Nam cũ denũ¬
ciatis mał q̃ ñ ĩmerito uob̾ me¬
pati melius ducitis qͣm illũ a¬
nutt̾e me a nichil int̾ ẽ. uos i¬
dicis. aut enĩ ip̃a mea u̾ba stͥh.¬
aut ꝓpe ip̃a: cũ ita hoc in fine dixi.
quid aliud uob̾ qͣm illa suꝑiora
dispensatorie ut ñ dicã simulato¬
rie a me ita scrip̃ta fuisse latentͤ
intimaui: Qd̃ uͥ scripsistis me
ꝑnuntiũ eidẽ monacho de que¬
renda si ad nos diu̾tiss. ip̃ius
absolutione pͥuatĩ insinuasse.
iu̾tatẽ testor Hoc uerũ ñ ẽẽ. E¬
go ne de notissimo mͥ monasti¬
o. uł iactarẽ uł sꝑarẽ monachũ
me posse susciꝑe: ꝙ̃ nͨ uos quidẽ
puto sine gͣndi scandalo posse
retin̾e: S esto. In uidebã illũ
uob̾ ⁊ m atͣthere. gestiens: aliqͥd
de ciꝰ optinenda absolutione ma¬
chinari me posse sꝑabam siue
fingebã. S nũqͥd credendũ fuit

Expanded text:
in fine illarum posuisse me memiin fine illarum posuisse me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo a me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis mepati melius ducitis, quam illum amittere; mea nihil interest, vos videritis: » aut enim ipsa mea verba saut proprie ipsa: cum itaque hoc in fine dixi, quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterio vel jactarem, vel sperarem monachum me posse suscipere, quem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione machinari me posse sperabam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
hugoni abb̃i. fr̃ .B. de claraua¬
lle. idẽ qd̃ sibi. In nr̃is pͥori¬
b lictis. aut ego qͣntũ ex ur̃is ꝑ¬
pendit᷑. minꝰ aꝑte scripsi qd̾ uolur.
aut uos alit̾ illas intellexistis ꝙͣ
debuistis. Si q̃dem q̃ uob̾ de mo¬
nachi illiuis susceptione euent᷑a
denunciaui: ueracit̾ ita timui.
⁊ adħuc timeo. ut scripsi. Non tñ
ad hoc illa uob̾ p̃dice̾ studui. qd̾
uł suaderẽ. uł consulerẽ. uł certe
ut scribitis. censerẽ illũ debe̾ red¬
di: quippe qͥ ip̃iꝰ iam dudũ fer¬
uentissimũ desideriũ noui. tei
potius qd̾ nc̃ illud ad impleui̾t
debeo cõgratulari. S cũ familia¬
rissimo nob̾ abb̾e eius ⁊ ab archi¬
dũ illũ uehem̃t̾ exigerent᷑: ut
a me si fieri poss om̃em depelle¬
rẽ suspicionẽ. tales ꝓ ut sciuidi¬
ctare curaui. quib ⁊ ip̃ĩs satis¬
facem.⁊ uos cont᷑ eorundem im¬
minentes calũpnias. uob̾ illã
ñ cacendo. p̃munire. Hec me ita
in illis littis sensisse urãm saga

Expanded text:
de Clara-Valle, idem quod sibi. 1. In nostris prioribus litteris aut ego, quantum ex vestris perpenditur, minus aperte scripsi quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo nobis abbate ejus, et ab archidum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sagaci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfec̾to tͥut uistũ est gratu¬
lam. ⁊ in te dm̃ głificamꝰ: scientes
quia ħ ẽ mutauo dext̾e excelsi.
Cetm̃ qd̃ tua iocũda p̃sentia no¬
bis ita nescio qͦ d̾i est subtͣcta u¬
dicio. ut neucerdũ quidẽ teu
dẽ ualeamꝰ. sine qͦ nũ qͣm si fue¬
fateor ñ portamꝰ. Quid enĩ : Pos

Expanded text:
tulamur, et in te Deum glorificamus, scientes quia haec est mutatio dexterae Excelsi. Caeterum quod tua jucunda praesentia nobis ita nescio quo Dei est subtracta judicio, ut ne interdum quidem videre te valeamus, sine quo nunquam, si fiefat
Abbreviated transcription (Latin):
fidele constliũ refutabat. respõ¬
dens imꝓuido. ñ sapis q̃ d̾i st̃.
⁊ maliuolis. nos ascendite ad diẽ
festum hũc ego aũt ñ ascendam.
Nec istoꝵ malicie. nͨ illiꝰ impru¬
dentie se creclendũ putauit. Qͤ¬
tens deniq cui se crede debeat. cui
tuto sua cõmittat dispensanda mi¬
st̾ia. ⁊ qͣi difficile inueniẽs. sub
ad miratione int̾rogat. Quis pu¬
tas est fideł seruus ⁊ prudẽs: quẽ
cõstituit dñs sr̃ familiã suã. Qͣ¬
orbẽe ⁊ petro curã ouiũ credit᷑s.¬

Expanded text:
 respondens improvido, Non sapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos ascendite ad diem festum hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum malitiae, nec illius imprudentiae se credendum putavit. Quaerens denique cui se credere debeat, cui tuto sua committat dispensanda mysteria, et quasi difficile inveniens, sub admiratione interrogat: Quis putas est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Quamobrem et Petro curam o
Abbreviated transcription (Latin):
tiumꝰ. Qm̃ quidẽ sicut scĩs et ele¬
ctis tͥbulatio oꝑat᷑ patͥentiam. pa¬
uentia ꝓbationẽ ꝑ batio spem. spe
aũt ñ confundit: sic damnandis
et repbis tribulatõ parit econtua¬
rio pusillammitatẽ pusillammi¬
tas ꝑturbationẽ ꝑturbatio desꝑa¬
tionẽ. et illiͥ int̾imit. Ne gͣ hecte
tã orrenda qd̃ deus au̾tat demer¬
gat tẽpestas aq̃. ne huiꝰ tam tre¬
iñde abyssi absorbeat ꝓfundum.
ne ueurgeat sr̃ te tam in exple¬
bilis puteus os suum. sollicite
studeat humilis prudentia tua
ñ uinci a malo. s unicẽ in bono
malum. Uinces aũt spem tuã
in dõ fortit̾ figendo: et rei finem
longanimit̾ expectando. Qe si qͥ¬
dem ille resipuerit siue ob tuno
rẽ di. siue ob suũ laborẽ: bene. Sin
aũt. bonũ est humiliari sub po¬
tenti manu dĩ: et neqͣqͣm uelle

Expanded text:
icut sanctis et electis tribulatio operatur patientiam, patientia probationem probatio spem, spes autem non confundit ; sic damnandis et reprobis tribulatio parit e contrario pusillanimitatem, pusillanimitas perturbationem, perturbatio desperationem, et illa interimit. 2. Ne ergo haec te tam horrenda quod Deus avertat demergat tempestas aquae, ne hujus tam tremendae abyssi absorbeat profundum, neve urgeat super te tam inexplebilis puteus os suum: sollicite studeat humilis prudentia tua non vinci a malo, sed vincere in bono malum. Vinces autem, spem tuam in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter exspectando. Et si quidem ille resipuerit, sive ob tui timorem, sive ob suum laborem; bene: sin autem, bonum est tibi humiliari sub potenti ma
Abbreviated transcription (Latin):
tñ di quoq beneplacitũ in om̃i¬
b. ⁊ his maxime q̃ ad eũ ꝑtinẽt
añ om̃ia et fr̃ om̃ia necesse est
nos et inq̾rere ⁊ custodire: icciro
ad cõꝓbandũ certius qͥd ip̃e de hcͣ
repͥoͣtius uelit.rem sicut int̾epm̃
monachosq cõuenerat. ur̃a uti¬
q industͥa mecliante ⁊ ordinan¬
te qͣlit̾ fieri deb̾e̾t ⁊ hortanteut ce¬

Expanded text:
n Dei quoque beneplacitum in omnibus, et his maxime quae ad eum pertinent, ante omnia et super omnia necesse est nos et inquirere, et custodire; idcirco ad comprobandum certius quid ipse de hac re potius velit, rem sicut inter episcopum monachosque convenerat, vestra utique industria mediante et ordinante qualiter fieri debe
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Quã libent̾ t̾ si scirẽ con¬
sulerẽ. si possẽ succuriarẽ. tã
efficacit̾ ip̃e m̃ qui om̃ia scit
⁊ omĩa potest. in cunc̃tis me¬
is necessitatib cõsulat ⁊ sucͤcrat.
Si fr̃ drogo de sua dicessione me cõ¬
suluiss. ab sit ut cõsentirẽ. Si post
discessionẽ ⁊ nos du̾tiss: absit ut
susciꝑem. Deniq qd̾ solũ pot᷑. ad
abb̾em qui eũ suscepit. nrãs mox
sicut scis ꝑ eo littãs misi. ¶e nẽ
suꝑ hoc qͥd t᷑ ult᷑ possum facẽ pat̾:
Iam uͦ qͣntũ ad te ꝑtinet oꝑtime
mecũ nouit scĩtas tua ꝑfec̾tos so¬
lereuiros. ñ solũ in spe s ec intribu¬
lationib glari: cõsolante eos sc̃p¬
tura. ⁊ sics qñte. uasa figuli. pro¬
bat fornax: et hoies iustos tẽpta¬
tio. & iuxta ẽ dñs his qui tribu

Expanded text:
tibi, si scirem, consulerem; si possem, succurrerem: tam efficaciter ipse mihi qui omnia scit, et omnia potest, in cunctis meis necessitatibus consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua discessione me consuluisset, absit ut consentirem: si post discessionem ad nos divertisset, absit ut susciperem. Denique, quod solum potui, ad abbatem qui eum suscepit, nostras mox, sicut scis, pro eo litteras misi. Et nunc super hoc quid tibi ultra possum facere, pater? Jam vero quantum ad te pertinet, optime mecum novit Sanctitas tua, perfectos solere viros non solum in spe, sed et in tribulationibus gloriari, consolante eos Scriptura, et sic loquente: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Juxta est Dominus hi
Abbreviated transcription (Latin):
q huuimͦi aĩatꝰ exemplis. p̃cinge
sicut uir lumbos tuos ⁊ bonas
fas de inceps iuas tuas. et stu¬
diatuaͤ. quatinꝰ nouissima tua
antiqua soptant ⁊ delicta iuuen¬
tutis tue deleat uesꝑtina correp¬
tio. Paulũ imitari curato. et ho¬
norificando minist̾ium tuum.
honorificab̾ aũt gͣuitate moꝵ:
maturitate cõsilioꝵ: actuũ hone¬
state. Hec sũt q̃ offitiũ ep̃ale maxi
me nobssitant ⁊ ornant. Om̃ia
lio. bonos inobseqͥo. bonos babeaᷤᷤ
cont᷑bernães. qui uite et honesta¬
tis tue et custodes sint ⁊ testes In
hoc enĩ tebonũ ꝓbabis: si testimo¬
niũ a bonis habueris. Sint pie
no monte:⁊ illi de alta cũba. In
his exꝑiem quanta uobis de uo¬
bis curasit. Ad stephanũ me¬

Expanded text:
que hujusmodi animatus exemplis, PRÆCINGE SICUT VIR LUMBOS TUOS, bonas facito deinceps vias tuas et studia tua, quatenus novisima tua antiqua sopiant, et delicta iuventutis tuæ deleat vespertina correctio. Paulum imitari curato in honorificando ministerium tuum. Honorificabis autem gravitate morum, maturitate consiliorum, actuum honestate. Hæc sunt quæ officium eme nobilitant et ornant. Omnia lio, bonos in obsequio, bonos habeas contubernales, qui vitae et honestatis tuae et custodes sint, et testes. In hoc enim te bonum probabis, si testimonium a bonis habueris. Sint pietno-Monte, et illi de Altacumba. In his experiemur quanta vobis de nobis cura sit. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i habere acceptione dignos.
ẜ ⁊ ip̃i legato. qui uos urãm¬
q ciuitate tanti celebratione cõ¬
cilii uoluit honorare ꝑ om̃ia qͣn¬
tũ in utob̾ est. deuotus ⁊ obedi¬
ens assistatis:roborare ⁊ cõfirma¬
rebona q̃ ab eo iussa ⁊ ĩsticuta
tiori ut decet honore suscipiatiꝰ.
⁊ decausaĩto qͦd tenetis. hoiiũ¬

Expanded text:
erunt, omni habere acceptione dignos. Sed et ipsi legato, qui vos vestramque civitatem tanti celebratione concilii voluit honorare, per omnia, quantum in vobis est, devotus et obediens assistatis; roborare et confirmare bona quaeque ab eo jussa et instituta,gonensem, abundantiori, ut decet, honore suscipiatis; et de casamento quod tenetis, homi
Abbreviated transcription (Latin):
stris credimꝰ ocłis. deur̃a sospita¬
te ⁊ ꝓsꝑitate ac pace ꝑ uos ecclie
reddita. Congͣculam uob̾. s damꝰ
glam do̾: scientes qd̾ estis ⁊ qd̾ ꝑo¬
ꝑ sentire in uob̾ amicabilit̾ am¬
monemꝰ: ne nichil ⁊ ẽẽ ⁊ posse in¬
cipiatis. si qd alit̾ sapitis: ⁊ ur̃s
qd̃ absit meritis. uł uirib. ãꝑ¬
piam hoꝵ a scribitis Aliognue

Expanded text:
stris credimus oculis de vestra sospitate et prosperitate ac pace per vos Ecclesiae reddita. Congratulamur vobis; sed damus gloriam Deo: scientes quod estis et quod po sentire in vobis amicabiliter admonemus: ne nihil et esse, et posse incipiatis, si quid aliter sapitis, et vestris quod absit meritis vel viribus quidpiam horum adscribitis. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
Redimꝰ electionẽ tuã ẽẽ a
do: qͣm tanto eleri ppłiq
consensu fuisse celebratã acce
sticie q̃ fecisti. s scd̾m suã misi¬
cordiã hoc fecit tͥ.Si sec tu qd̾̃ ab¬
sit sapis. erit exaltatio inruinã.
Si aũt cognoscis grãm: uide ne
uacuũ acceꝑis. Donas fac de cetõ
inas tuas. ⁊studia tua s⁊ ministĩ¬
saltẽ. Tunc uere facebim te p̃uẽ

Expanded text:
redimus electionem tuam esse a Deo, quam tanto cleri populique consensu fuisse celebratam accepstitiae, quae fecisti, sed secundum suam misericordiam hoc fecit tibi. Si secus tu quod absit sapis, erit exaltatio in ruinam. Si 43 autem cognoscis gratiam, vide ne in vacuum acceperis. Bonas fac de caetero vias tuas, et studia tua, et ministersaltem. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ non ĩmento cui iã dudũ
ñ meclioc̃ fuerã affectꝰ amo¬
re: ñcapparet dilectissime
drogo. Oe añ quidẽ totũ pulchr̃.
totũ erat amabile qd̾ cernebariꝰ.
l ego nescio qͥd aliud de te supͣ
id qd̃ uidebã aut audiebã exte ex¬
cellentiori dignũ uen̾atione p̃¬
senserã. Nũquid forcecelestis
sponsi. cuiꝰ ne artiꝰ castis deam¬
plexib imp̃ssisti. iã tune uocem
audieras dicẽtis ad pudicissimã
t᷑turẽ suã. aiãm tuã: tota pul¬
chra es amica mea. tota pulchͣ
absq eo qd̾ intrinsecus lacet. Qłd
fecisti: Quis hoc crederet: Sc̃mte
ac religiosissimũ tota ciuitas
ꝑsonabat ira ut nicħ tͥ addi po¬
se crederet᷑ ex om̃ĩb bonis: et tu
uelut e sclarib unꝰ. monasti̾um

Expanded text:
m non immerito tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut
Abbreviated transcription (Latin):
tephano metensis ecclĩe di¬
gr̃a strenuo ministro: eius
inxͦ humiles fr̃s declara ualle
salutẽ ⁊ orationes. Ex qͦ dudum
si recolitis nr̃e uos fratͥnitatidig¬
nant᷑ sociastis. nr̃is uos orationi
b humilit̾ cõmendastis. semꝑ
mꝰ. desiderantes iugit̾ ⁊ orantes
tus fueratis. ⁊ gssus rr̃os drug.

Expanded text:
TEPHANO Metensis Ecclesiae Degratia strenuo ministro; ejus in Christo humiles fratres de Clara-Valle, salutem et orationem. Ex quo dudum, si recolitis, nostrae vos fraternitati dignanter sociastis, nostris vos orationibus 44 humiliter commendastis; sempemus, desiderantes jugiter et orantes tus fuerat