comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ exilũ in quo ada positus ẽ ostendit. qͦd
homo in om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis bonis & malis obli¬
iusci ñ pot᷑ quia in malis oꝑibꝰ expulsionis
ade recordat᷑. & in bonis oꝑibꝰ qualit̃ adeo cre¬
atus sit reminiscit᷑. Deus quippe ammne ra¬
cionali habitacusu in tanta plenitudine cre¬
auit. ut in illo om̃s uirtutes suas exercere
otantis locũ in quo fluit ñ excedit. ł sic aĩa
modt̃ istũ ñ relinquit. quin m bonis oꝑibus
gaudeat. & in malis contristet᷑. Cũ enĩ ho¬
mo scsm̃ desideria carnis peccat corã deo
ut tenebrosa nox ẽ: cũ aat̾ scđm naturã
anime oꝑat᷑. corã deo & angłis eius sic̃ lux
dici lucet. Atalo aut̃ usq ad finẽ maioris
articuli ea m̃sura existit. que a iinctura ma¬
nus usq ad sũmitatẽ sinis digiti qui me¬
dius dicit᷑ ẽ. ut supͣ demonstrat᷑. Dedes qͦq
cet̾a flumina demonstrant. que se ꝑ totã
terrã diuidentes ilła ubiq irrigant. Et

Expanded text:
lii in quo Adam positus est ostendit, quod homo in omnibus operibus suis bonis et malis oblivisci non potest, quia in malis operibus expulsionis Adae recordatur, et in bonis operibus qualiter a Deo creatus sit reminiscitur. Deus quippe animae rationali habitaculum in tanta plenitudine creavit, ut in illo omnes virtutes suas exercere oceanus locum in quo fluit non excedit, sic anima modum istum non relinquit, quin in bonis operibus gaudeat, et in malis contristetur. Cum enim homo secundum desideria carnis peccat coram Deo ut tenebrosa nox est; cum autem secundum naturam animae operatur, coram Deo et angelis ejus sicut lux diei lucet. A talo autem usque ad finem majoris articuli ea mensura existit, quae a junctura manus usque ad summitatem finis digiti qui medius dicitur, est, ut supra demonstratur. Pedes quoque caetera flumina demonstrant, quae se per totam terram dividentes, illam ubique irrigant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ & uistũ oognoscerent. Sic̃ enĩ mensis is¬
te cũ ꝑiculo & timore sonat. & tam̃ fruetꝰ
t̾re ñ arefacit. sic ñ uites & itrtutes beati ho¬
muus ꝑ p̾dicta mala ñ arescunt. s illi qͣ den¬
tibꝰ suis suꝑ eũ frendent defictunt. Et scut
homo cũ spiramine racionalitatis ꝑ naris
queq ducissima & nobilissima eligendo sibi
attrahit. & ferentia & lutulenta adicit. et̃¬
na p̃mia ꝓmeret᷑. & ab hominibꝰ cũ laude
honorat᷑. ubi euis ꝑ secritor celestidꝰ p̃niiss ca¬
rens in t̾ra ab hominibꝰ nũquã in ueritate lati¬
dari por̃. Qui enũ sm̃ timet & diigit. m̃tẽ

Expanded text:
 justum cognoscerent. Sicut enim mensis iste cum periculo et timore sonat, et tamen fructus terrae non arefacit, sic etiam vires et virtutes beati hominis per praedicta mala non arescunt, sed illi qui dentibus suis super eum frendent deficiunt. Et sicut homo in spiramine rationalitatis per nares quaeque dulcissima et nobilissima eligendo sibi attrahit, et fetentia et lutulenta abjicit, aeterna praemia promeretur, et ab hominibus cum laude honoratur, ubi ejus persecutor coelestibus praemiis carens, in terra ab hominibus nunquam in veritate laudari
Abbreviated transcription (Latin):
ad geni existit. significat qͥd uis libidinis
in lumbis uiri & in umbilico mulieris ꝑ pͥ¬
mã suggestionẽ diaboli excitat᷑. cũ ꝑ mału
eiusde deceptionis pari studio desiderando
& oꝑando peccata luxurie ꝑficiunt. S ho¬
mo pꝰea ꝑ aninã in dolorẽ & in molestiã eoꝵ¬

Expanded text:
ad genu existit, significat quodvis libidinis ad genu existit, significat quodvis libidinis in lumbis viri, et in umbilico mulieris per primam suggestionem diaboli excitatur, cum per malum ejusdem deceptionis pari studio desiderando et operando peccata luxuriae perficiunt. Sed homo post ea per animam in dolorem et in molestiam eo
Abbreviated transcription (Latin):
pe dicit. Oue mͥ quare a peccatis me contine¬
re ñ possũ. qui oꝑa mea corã deo & homini¬
dꝰ polluta ẽẽ cognosco. & quare ñ tuneo d̃m̃
nieũ qui omnẽ macuła peccatoꝵ sic̃ maliciã
diaboli uidicando abicit. Postea homo
in amara penitentia a peccatis ea dinume¬
rando declinat. & in eandẽ molestiã ĩ qua
anima ipso peccante surit. sic dicendo du¬
cit᷑. Ach ach ego creatoris mei oblitus fũ qͣnͣ¬
do a desiderio carnis in scientia racionalita¬
tis mee ꝓpt̾ timorẽ & amorẽ eius ñ declina¬
tu: sicq in uera penttentia se ad t̾rã ꝓster¬
nens. ad dm̃ sic orando clamat. O deus
meus adiuua me. & ꝑ sanguinẽ tuũ educ
me de ꝓfunditate peccatoꝵ meoꝵ quibꝰ
quasi in inferitũ mersus sũ. & ꝑ grãm tuã
trahe me ad te. ut ad saluationẽ surgere
possĩ. Sicq singula peccata sua in uera
penitentia considerando abliut. Uenfura
enĩ que a loco eggestionis seu afemore usq¬

Expanded text:
pe dicit: « O vae mihi, quare a peccatis me continepe dicit: « O vae mihi, quare a peccatis me continere non possum! qui opera mea coram Deo et hominibus polluta esse cognosco, et quare non timeo Deum meum, qui omnem maculam peccatorum sicut malitiam diaboli judicando abjicit! » Post ea homo in amara poenitentia a peccatis ea dinumerando declinat, et in eamdem molestiam, in qua anima ipso peccante fuit, sic dicendo ducitur: « Ach, ach, ego Creatoris mei oblita sum, quando a desiderio carnis in scientia rationalitatis meae propter timorem et amorem ejus non declinavi! » sicque in vera poenitentia se ad terram prosternens, ad Deum sic orando clamat: « O Deus meus, adjuva me, et per sanguinem tuum educ me de profunditate peccatorum meorum, quibus quasi in infernum mersus sum, et per gratiam tuam trahe me ad te, ut ad salvationem surgere possim. » Sicque singula peccata sua in vera poenitentia considerando abluit. Mensura enim quae a loco egestionis seu a femore usq
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad gemi existit. Et in iñsura m̃bri huiꝰ
scilicet qd̃ a genti usq ad tasu ẽ occeanus qͥ
totã terrã comp̃hendit designat᷑. qm̃ ut cru¬
ra ad postĩora recuruant᷑. ita & aque iste om¬
nẽ rotunditatẽ terre circũ amplectentes metã
suã ñ transeunt. Aque ñ iste extra meatũ
suũ ñ ruunt. quia uelut in sulco & quasi ĩ
canalibꝰ fluentes cosdẽ t̾minos ñ excediuit: &
aquis quȩ suꝑ firmañitũ sunt ĩ ꝓfunditate¬
sua equales existunt. Sic & aninia que in om¬
nibꝰ m̃bris hominis constituta ẽ. ꝑ ilłũ ad
om̃ia desideria carnis festinat. ut follis fla¬
re cogit᷑. Uñ & lam̃tando ad eundẽ homi¬
nẽ dicit. Ach ach cmerosa putredo. cttr ado
meo in te unquã missa sũ. que in tua desi¬
deria me ita in uoluisti. ut diabolica suasi¬
one criminalia oꝑa tecũ cogar ꝑficere:
Tunc homo licet in petulanti conunuo pec¬
catoꝵ uiuat. ꝓpt̾ queresa anime intͣ se se¬

Expanded text:
xistit. Et in mensura membri hujus, scilicet quod a genu usque ad talum est, oceanus, qui totam terram comprehendit, designatur, quoniam, ut crura ad posteriora recurvantur, ita et aquae istae omnem rotunditatem terrae circumamplectentes, metam suam non transeunt. Aquae etiam istae extra meatum suum non ruunt, quia velut in sulco et quasi in canalibus fluentes, eosdem terminos non excedunt, et aquis quae super firmamentum sunt in equales existunt. Sic et anima, quae in omnibus membris hominis constituta est, per illum ad omnia desideria carnis festinat, ut follis flare cogitur, unde et lamentando ad eumdem hominem dicit: « Ach, ach, cinerosa putredo, cur a Deo meo in te unquam missa sum, quae in tua desideria me ita involvisti, ut diabolica suasione criminalia opera tecum cogat perficere? » Tunc homo, licet in petulanti convivio peccatorum vivat, propter querelam animae intra se sae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eor uentrẽ etiã calefacit. iecurq eũ lx uii
confirmat. & pulmo humectat. ita ut il¬
le receptionẽ ciboꝵ usq ad eggestionẽ conser¬
uet. sic̾ & supͣ demonstratus aer. uiriditatẽ.
calorẽ & hrimiditatẽ om̃tũ germinantiũ
fructuũ usq ad maturitatẽ ipsoꝵ ꝓducit.

Expanded text:
Sed cor ventrem etiam calefecit, jecurque eum confirmat, et pulmo humectat, ita ut ille receptionem ciborum usque ad egestionem conservet, sicut et supra demonstratus aer viriditatem, calorem et humiditatem omnium germinantium fructuum usque ad maturitatem ipsorum perducit
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ex natura eiusdẽ anime ꝓpt̾ molestiã pec¬
cator in penitentia illoꝵ garidere ñ pot̃. & fic
aĩa in uera ascensione humilitatis homtnẽ ne
intianis uiis suꝑbie uagari possit constringit.
Ania quippe que ꝑ scała humilitatis ad altũ
montẽ qui habitatio celestis ierłm ẽ ascendit. ho¬
minẽ a suꝑbia discedere ⁊ ad huimilitatẽ se i¬
clinare ne ꝑ dosu antiqui serpentis dimergat᷑.
semꝑ monet. qm̃ sic̃ ualles de in congrua plauia
ꝑ colles. sic homines ꝑ hunulitatẽ amalis defen¬
dunt᷑. Et sic̃ terra ꝑ montes & colles quibꝰ ueltit
muro defensa & firmata ẽ a uariis tempesta¬
tibꝰ defendit᷑. sic aĩa ꝑ sc̃a oꝑa quȩ humilitate
uelut inuro muniunt᷑. ad celestẽ patriã a con
Tirra enĩ ad cursũ solis sic posita ẽꝰ ut ĩ om̃i
loco suo ꝑ ipstĩ temꝑet᷑. Sic ⁊ anima que cñ sa¬
pientia temꝑata ẽ ꝑ guitas salientis fontis qui
deus c̃ hominẽ imbuit. ut in plateis discretio¬

Expanded text:
natura ejusdem animae propter molestiam peccatorum in poenitentia illorum gaudere non potest, et sic anima in vera ascensione humilitatis, hominem ne in vanis viis superbiae vagari possit constringit. Anima quippe quae per scalam humilitatis ad altum montem, qui habitatio coelestis Jerusalem est, ascendit, hominem a superbia discedere, et ad humilitatem se inclinare, ne per dolum antiqui serpentis dimergatur semper monet, quoniam sicut valles de incongrua pluvia per colles, sic homines per humilitatem a malis defenduntur. Et sicut terra per montes et colles, quibus velut muro defensa et firmata est, a variis tempestatibus defenditur, sic anima per sancta opera quae humilitate velut muro muniuntur, ad coelestem patriam a Terra enim ad cursum solis sic posita est, ut in omni loco suo per ipsum temperetur. Sic et anima, quae cum sapientia temperata est, per guttas salientis fontis, qui Deus est, hominem imbuit, ut in plateis discretio
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ẽ. in quo ex calore iecoris & alioꝵ
tuscerũ quicqͥd ei umittit᷑ ex coquit᷑ qd
etiã mixtũ calore & frigore instatuto mͦ
recte eicit᷑. S iste modus ꝑ ifirmitates
aliqnͣdo destitirit᷑. ut ñ mensis iste ꝑ p̃cur¬
rentia temꝑa in modo suo int̾su comouet᷑.
Homo qͦq ꝑ senstĩ tactus quȩ ad edendũ
matura sunt cognoscit & comedit. ne
de inmaturis eius humoribꝰ turbatis in¬
firmitatẽ incurrat. ut ⁊̃ m̃sis iste ĩdig¬
nũ sucũ fructuũ aufert. Ipse ⁊̃ intendit.
at ñ in moderate. s recte & sufficient̃
reficiat᷑. ne humores sia uili sanie mo¬
ueri possint. & ⁊ queq titilia caute sibi
colligit. ut quilibet rẽ quã diligit dili¬
gent᷑ claudit ne sidi auferat᷑. Sio gͦ ho¬
mo tactu stio uentri similis ẽ qui ea que¬
recipit calore & frigore temꝑate cocta emit¬
tit. ut ⁊̃ in m̃se isto omia matura apparẽt

Expanded text:
hominis est, in quo ex calore jecoris et aliorum hominis est, in quo ex calore jecoris et aliorum viscerum quidquid ei immittitur excoquitur; quod etiam mistum calore et frigore in statuto modo recte ejicitur. Sed iste modus, per infirmitates aliquando destituitur, ut etiam mensis iste per percurrentia tempora in modo suo interdum commovetur. Homo quoque per sensum tactus quae ad edendum matura sunt cognoscit et comedit, ne de immaturis ejus humoribus turbatis, infirmitatem incurrat, ut etiam mensis iste indignum succum fructuum aufert. Ipse etiam intendit ut non immoderate, sed recte et sufficienter reficiatur, ne humores vili sanie moveri possint, et etiam quaeque utilia caute sibi colligit, ut quilibet rem quam diligit diligenter claudit, ne sibi auferatur. Sic ergo homo tactu suo ventri similis est, qui ea qurecipit calore et frigore temperate coacta emittit, ut etiam in mense isto omnia matura apparent,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ auit galdet. quia in calore ueri solis
ardendo. hominẽ suspirare facit. ita ut
in frigiditate uere penitentie que om̃ia
peccata a refacit lacrimas effundat. Ho¬
mo enĩ in penitentia in qua plirrime con¬
trarietates ei occurrunt. cũ humiditate
se ꝓ luto cõpritando descendit. ita ut
iux saluationẽ anime sue speret. S aĩa
mox crucẽ & om̃s passiones iħu xꝑi ꝑ¬
quas peccata abluunt᷑ ei ꝓponit in spem
eũ eleuando. & ex qua penitentia ipso de
uirtute ĩ uirtutẽ ascendente floret. ita ut
sit oꝑet᷑. Sic enĩ ꝑ penitentiã in magnis
urribꝰ cottidie ꝓficiendo sustollit᷑. & thesau¬
rizat dona & scã oꝑa de quibꝰ om̃is celestis
rarba dm̃ iardando gaudet.
Nomus uͦ maturi temꝑis ẽ. nec ꝑ tẽpestates
se t̃ribise ostendit. omnẽq indignũ sucũ
fructuũ qui boni ad edendũ sunt aufert.
quia ipse om̃ia uelut in sacculo secure
tenet. Uñ & in qualitatibꝰ suis sic̃ uenter

Expanded text:
superavit, gaudet, quia in calore veri solis superavit, gaudet, quia in calore veri solis ardendo, hominem suspirare facit, ita ut in frigiditate verae poenitentiae, quae omnia peccata arefacit, lacrymas effundat. Homo enim in poenitentia, in qua plurimae contrarietates ei occurrunt, cum humilitate se pro luto computando descendit, ita ut vix salvationem animae suae speret. Sed anima mox crucem et omnes passiones Jesu quas peccata abluuntur ei proponit in spem eum elevando, et ex qua poenitentia ipso de virtute in virtutem ascendente floret, ita ut sit operetur. Sic enim per poenitentiam in magnis viribus quotidie proficiendo sustollitur, et thesaurizat bona et sancta opera de quibus omnis coelestis turba Deum laudando gaudet. Nonus vero maturi temporis est, nec per tempestates se terribilem ostendit, omnemque indignum succum fructuum qui boni ad edendum sunt aufert, quia ipse omnia velut in sacculo secure tenet. Unde et in qualitatibus suis sicut venter
Abbreviated transcription (Latin):
sensibꝰ ꝑ fectius cognoscit. & eas in potestate
scientie sue habet. sic̃ ⁊̃ mensis iste ĩ uiribꝰ
suis magntis ẽ. Ipse ⁊̃ leticiã in se habet. sa¬
pient̃ discernens que frigide & calide natu¬
re ad sanitatẽ suã conueniant. ut ñ m̃sis
iste ardorẽ solis & frigiditatẽ roris inse ha¬
det. In scientia enĩ sua ad ilis que ꝑiculosa
& inutilia sunt declinans. bona & utilia col¬
ligit. sic̃ manus laudabilia oꝑa fortit̃ in ꝓ¬
bitate ꝑficitnt. & ut edificator i potestate
artis sue omia edificia domus sue construit.
in qua omnẽ substantiã suã sapient̃ ꝯsertiat.
A nima uͦ p̃liatrix existens. desideriis stus il¬
licitas cupiditates hominis suꝑando peneit᷑
& torrenti itinere circusui suũ circueundo
in inceptione p̃lii sui ad altissuũ dm̃ as¬
cendit. Ipsa eñ secito fidei & om̃i armatu¬
ta itir tutũ cont᷑ desideria carnis pugnat.
& cũ illa uicerit. uelut uir p̃liatot qui scđm
uoluntatẽ & intentionẽ suã inimicos suos

Expanded text:
s in potestate scientiae suae habet, sicut etiam mensis iste in viribus suis magnus est. Ipse etiam laetitiam in se habet, sapienter discernens quae frigidae et calidae naturae ad sanitatem suam conveniant, ut etiam mensis iste ardorem solis et frigiditatem roris in se habet. In scientia enim sua ab illis quae periculosa et inutilia sunt declinans, bona et utilia colligit, sicut manus laudabilia opera fortiter in probitate perficiunt, et ut aedificator in potestate artis suae omnia aedificia domus suae construit, in qua omnem substantiam suam sapienter conservat. Anima vero praeliatrix existens, desideriis suis illicitas cupiditates hominis superando penetrat, et torrenti itinere circulum suum circumeundo, in incoeptione praelii sui ad altissimum Deum ascendit. Ipsa enim scuto fidei et omni armatura virtutum, contra desideria carnis pugnat; et cum illa vicerit, velut vir praeliator qui secundum voluntatem et intentionem suam inimicos suos
Abbreviated transcription (Latin):
suo qͥd ẽ caro quã ihabitat ĩgenit. qm̃ ip
sa totũ corpꝰ ꝑfundit & motiet uelut tientꝰ
qui in aliquã domũ flat cuiꝰ parietes moue¬
ri facit. & cuiꝰ cauernas seu fenestras flando
ꝑtransit. S cũ homo in tenebras peccatoꝵ
uelat uermis in foram̃ luti se inuoliat. tunc
anima que in uenis & in medullis & ĩ om̃ibꝰ
compaginidꝰ m̃droꝵ sita ẽ qm̃ de igne sꝑc¬
scĩ ñ calet in utribꝰ suis ñ deficit. & quia ꝑ car¬
nase naturã iocunda oꝑa habere ñ pot̃ di¬
urnũ lum̃ sc̃itatis transiliendo semꝑ ĩgenus¬
cit. & in natura sua qͥd sit uel uñ uenerit obli¬
iuscit᷑. Geniitus uͦ anime plenus doloribꝰ ex¬
istit. cũ gustus sꝑitalis nature sue ad ea alie¬

Expanded text:
habitat, ingemit, quoniam ipsa totum corpus perfundit et movet, velut ventus qui in aliquam domum flat, cujus parietes moveri facit, et cujus cavernas seu fenestras flando pertransit. Sed cum homo in tenebras peccatorum velut vermis in foramen luti se involvit, tunc anima, quae in venis et in medullis cum omnibus compaginibus membrorum sita ein viribus suis deficit; et quia per carnalem naturam jucunda opera habere non potest, diurnum lumen sanctitatis transiliendo, semper ingemiscit, et in natura sua quid sit vel unde venerit obliviscitur. Gemitus vero animae plenus doloribus existit, cum gustus spiritalis naturae suae ab ea alie
Abbreviated transcription (Latin):
tatis excusando scđm uanitatẽ cordis suti iniuste
oꝑat᷑. S.. amitia ⁊̃ uiribꝰ suis hominẽ istũ affli¬
gendo ad dm̃ ꝓ peccatis suis suspirare facit. ac
montẽ suꝑbie in ipso ꝓsternens. eñ suꝑ terra in
humilitate sc̃a & bona oꝑa facere cogit: qui priꝰ
ex magna afflictione quã in corꝑe ex suꝑbia habet
dicit. Ach ach uũ ueni & qͥd oꝑor. mͥ cũ suspi¬
riis plangentẽ uocẽ ꝓfero. quia scientiã meã cũ
putredine peccatoꝵ misceo. Et ita lugendo ho¬
& sana contritiones cicatricũ uulnerũ meoꝵ.
quia tibi soli peccaui. Odetis meus. amplus doce¬

Expanded text:
tatis excusando secundum vanitatem cordis sui injuste operatur. Sed anima etiam viribus suis hominem istum affligendo ad Deum pro peccatis suis suspirare facit, ac montem superbiae in ipso prosternens, eum super terram in humilitate sancta et bona opera facere cogit, qui prius ex magna afflictione quam in corpore ex superbia habet dicit: « Ach, Ach, unde veni, et quid operor modo? cum suspiriis plangentem vocem profero, qui scientiam meam cum putredine peccatorum misceo. » Et ita lugendo hoet sana contritiones cicatricum vulnerum meorum, quia tibi soli peccavi. O Deus meus, amplius
Abbreviated transcription (Latin):
luxiria ꝑ ipsã suggestionẽ lectiathan qͥ
totũ mundu deglutire tuilt in ipso ex¬
urgit. ꝑ quã etiã ut auariis homo pecli¬
nã antmas inquimare & ad se trabere dl¬
siderat. Homo nãq qui suꝑbus & auarus ex¬
istit. possibilitatẽ peccandi. quẽ ad m̾su terra
montibꝰ & collibꝰ ponderata nequaquã plana ẽ
se ponderat. cũ relicto toore dĩ ac si ꝑ eũ ui¬
dicandus ñ sit scđm desideria cordis sui quecũq

Expanded text:
luxuria per ipsam suggestionem Leviatan, qui luxuria per ipsam suggestionem Leviatan, qui totum mundum deglutire vult, in ipso exsurgit, per quam etiam, ut avarus homo pecuniam, animas inquinare et ad se trahere desiderat. Homo namque qui superbus et avarus existit, possibilitate peccandi, quemadmodum terra montibus et collibus ponderata, nequaquam plana est, se ponderat, cum relicto timore Dei ac si per eum judicandus non fit, secundum desideria cordi
Abbreviated transcription (Latin):
Dies mei sic̃ umbra declinatierrnt: & ego sic̃
fetũ arir. QA sic intellectiri patet. Homo ex
originali peccato in his que p̃terita & futt¬
ra sunt cicuis ẽ. Uñ ea in scientia sua quasi
ambrã habet. Oui ⁊̃ ꝑ hoc qͥd nulła securi¬
tatẽ habet ut fentĩ arescit. cũ om̃ia oꝑa
sua ei incerta sint. Om̃s enĩ dies hominis de¬
ficiendo in obliuionẽ dacunt᷑. s et̃na uita
stabilis & noua ẽ. ut ñ estas om̃i anuo no¬
uos fructus ꝓfert. .xc.
Terra nãq montes & colles portat. & intra
rotunditatẽ suã plana ñ ẽ. s tam̃ aer eam
ubiq tangit.i ipsaq scpͣ & stibtus montes
& colles fert. quẽ ad mͦdũ ceruus cornua
sua. Anuna que spiracrisu adeo ẽ. fren¬
denti molestia auariciã que colłũ luxuri
existit odit. qm̃ homo ꝑ hec duo uicia pa¬
cificos & mansuetos mores nec in se nec ad
alios habere pot̃. Ipsa qͦq anima corꝑi ias
inmissa ẽ. ut ad confusionẽ diaboli contͤ
suggestionẽ ipsiꝰ cũ homine pugnet. qd

Expanded text:
Dies mei sicut umbra declinaverunt, et ego sicut fenum arui. » Quod sic intellectui patet: Homo ex originali peccato in his quae praeterita et futura sunt, caecus est. Unde ea in scientia sua quasi umbram habet. Qui etiam per hoc quod nullam securitatem habet, ut fenum arescit, cum omnia opera sua ei incerta sint. Omnes enim dies hominis deficiendo in oblivionem ducuntur, sed aeterna vita stabilis et nova est, ut etiam aestas omni anno novos fructus prTerra namque montes et colles portat, et intra rotunditatem suam plana non est; sed tamen aer eam ubique tangit, ipsaque supra et subtus montes et colles fert, quemadmodum cervus cornua sua. Anima, quae spiraculum a Deo est, frendenti molestia avaritiam, quae collum luxuriae existit, odit, quoniam homo per haec duo vitia pacificos et mansuetos mores nec in se nec ad alios habere potest. Ipsa quoque anima corpori ideo immissa est, ut ad confusionem diaboli contra suggestionem ipsius cum homine pugnet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& pꝰ securitatẽ eoꝵ in magnã confusionẽ con¬
uertit. Homo ñ magnã uifirmitatẽ malto¬
ciens incurrit. cũ om̃ia int̾iora uiscera sua
rectũ uter ꝑficiendo que uult ñ habent: sicq
anina quasi tempestas in homine cũ pecca¬
tis. & ⁊̃ cũ penitentia ipsũ affligendo ẽ. &
quantũ ipsa in peccatis doluit. tantũ ineis
penitentia dolere facit. Ipsa qͦq anima in
om̃i feruore peccandi & penitendi homi¬
nẽ quẽ adm̾su ferrea & calibinea t̃ra mol¬
se sustentat ne deficiat. qtria tpsa uitalis uir¬
tus corꝑis ẽ. qͦd nũquã cũ gaudio peccata
sua oꝑari ꝑmittit. qͦdq in peccatis ita sepe
affligit ut ab illis se surgere uix speret.
Anima uͦ ꝑ hoc eũ it̃um exeitat & ut ꝑ grãm
dei se liberandu confidat ne in disꝑsionẽ de¬
sꝑationis decidat consolat᷑. qͦd ⁊̃ terra que
ex nimio frigore occidentis ñ rumpit᷑ signi¬
ficat. Terra enĩ que p̃nimio frigore & estu
in habitabilis ẽ. defignat qͦd homo qui ꝓpt̃

Expanded text:
agnam confusionem convertit. Homo etiam magnam infirmitatem multoties incurrit, cum omnia interiora viscera sua rectum iter perficiendo, quae vult non habet; sicque anima quasi tempestas in homine cum peccatis, et etiam cum poenitentia ipsum affligendo est; et quantum ipsa in peccatis doluit, tantum eum in poenitentia dolere facit. Ipsa quoque anima in omni fervore peccandi et poenitendi hominem, quemadmodum ferrea et chalybinea terra mollem, sustentat ne deficiat, quia ipsa vitalis virtus corporis est, quod nunquam cum gaudio peccata sua operari permittit, quodque in peccatis ita saepe affligit, ut ab illis se surgere vix speret. Anima vero per hoc eum iterum excitat, et ut per gratiam Dei se liberandum confidat, ne in dispersionem desperationis decidat consolatur, quod etiam terra quae ex nimio frigore occidentis non rumpitur significat. Terra enim quae pro nimio frigore et aestu inhabitabilis est, designat quod homo, qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
se reuersus itĩun dicit. Contido in deo meo.
Et sic ꝑ grãm dĩ consolata & confortata ĩtim
dicit. Quare tristis es anima mea. & quari
conturbas meͦ Spera in deoꝰ qmͣ ad huc
confitebor illi salutare uultus mei & deus
meus. Qd sic intellectui patet. Cũ homo pec¬
oata sua ꝑ naturã anime coactus enĩdare
cogitauerit. in gaudio qͦd ex ritulis aque
itiue ei influxit dicit. Ouare tantũ contͥs¬
tor & ꝑturbor in anima mea. cũ ꝑ grãm
dei itulnera peccatoꝵ meori cũ suspiriis &
lacrimis delere possim: que ꝑ uulnera dñ
mei qui clauos & lanceã ꝓ peccatis meis susti¬
nuit. me liberanda confido. Om̃a uͦ ma¬
la oꝑa in amara penitentia pꝰea manifestat.
& sic̃ de subt̾raneis aquis flumina suꝑ t̾rã
ꝓdacunt᷑. sic de his rebus optima fama suꝑ
terrã uolat. qm̃ qui in peccatis exinctus:

Expanded text:
se reversa iterum dicit: « Confido in Deo meo, se reversa iterum dicit: « Confido in Deo meo, Et sic per gratiam Dei consolata et confortata iterum dicit: « Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi salutare vultus mei et Deus meus . » Quod sic intellectui patet: Cum homo peccata sua per naturam animae coactus emendare cogitaverit, in gaudio quod ex rivulis aquae vivae ei influxit dicit: « Quare tantum contristor et perturbor in anima mea, cum per gratiam Dei vulnera peccatorum meorum cum suspiriis et lacrymis delere possim, quae per vulnera Domini mei, qui clavos et lanceam pro peccatis meis sustinuit, me liberandam confido? » Omnia vero mala opera in amara poenitentia postea manifestat, et sicut de subterraneis aquis lumina super terram producunt, sic de his rebus optima fama super terram volat, quoniam qui in peccatis exstinctus
Abbreviated transcription (Latin):
aquosã humiditatẽ corꝑis recipit & eunt¬
tit. & ut flumina crescendo & decrescendo
totã terrã ꝑfundunt. sic uictoriosa anima
totũ corpis bonũ recipiendo & masui emit¬
tendo p̃ceptis dĩ regit. cuiꝰ uires in bonis cres¬
ount & in mtalis decrescant. lxxxu.¬
In locis aut̃ ubi digestio ciboꝵ & potuũ emit¬
tit᷑. secreti ac subterranei meatis p̾dictorũ
flaminũ designant᷑. quia ut digestio ui
corꝑe hominis ꝑmanere ñ pot̃ s eiecta appa¬
ret. ita qͦq & meatus isti flumina eicurat.
illaq ad aꝑtã manifestationẽ ꝓducunt.
Cũ uͦ anima in lutulentis peccatis aluce ab¬
scondita ẽ. se abstinere ñ pot̃. quin lam̃¬
tabili uoce dicat. Ach ach. ego infelix qͣ
uiuens spiracusũ a deo sũ. tanto fetore
peccatorr inuoluta sũ. ut nulla leticia ce¬
łu respicere ualeã. Ach uũ ueni. aut quo ua¬
arcit. cũ in infernũ dimergar. S pꝰea in

Expanded text:
aquosam humiditatem corporis recipit et emitaquosam humiditatem corporis recipit et emittit, et ut flumina crescendo et decrescendo totam terram perfundunt, sic victoriosa anima totum corpus, bonum recipiendo et malum emittendo, praeceptis Dei regit, cujus vires in bonis crescunt et in malis decrescunt. QuIn locis autem ubi digestio ciborum et potuum emittitur, secreti et subterranei meatus praedictorum fluminum designantur, quia, ut digestio in corpore hominis permanere non potest, sed ejecta apparet, ita quoque et meatus isti flumina ejiciunt, illaque ad apertam manifestationem perducunt. Cum vero anima in lutulentis peccatis a luce abscondita est, se abstinere non potest quin lamentabili voce dicat: « Ach, ach, ego infelix quae vivens spiraculum adeo sum, tanto fetore peccatorum involuta sum, ut nulla laetitia coelum respicere valeam. Ach, unde veni, aut quo vaavit, cum in infernum dimergar? » Sed postea in
Abbreviated transcription (Latin):
se abstieat. & ꝓ peccatis suis de gr̃a dei ñ de¬
sꝑet. s ut in uera humilitate ad pedes an
ꝓ illis se ꝓsternat docet. quatinꝰ omꝑc deus
in amara penitentia ei peccata sua intsericor¬
dit̃ ignoscere dignet᷑. Cũ enĩ ipsa hominẽ
in humili natura sua ita suꝑauerit. ut ei
ui om̃ibꝰ consentiat. cesu sic dicendo uictorio¬
se ꝑtransit. Concupiiti salutare tuũ dñe. &
lex tua meditatio mea ẽ. Qd sic intellectui pa¬
tet. Ego in carne mea que p̃ceptis tuis ꝑ se
in bono ñ consentit te desiderati & inteslexi
& ꝑ uim salutaris tra quasi ueloci aqua ita
infidebar. ut in medio uiriũ mearũ & in
mecdio cordis mei mandata tua contͣ uolun¬
tatẽ eiusdẽ carnis meditarer. Et quẽ admͦ¬
dũ molendinũ grana ad edendũ ꝑ aquas con¬
terit. sic ego que torrens iter aque in corꝑe
sũ. omĩa p̾cepta tua ex natura mea requiren¬
do diligent̃ obseruo. Sic̃ enĩ uesica hominis

Expanded text:
se abstineat, et pro peccatis suis de gratia Dei non dese abstineat, et pro peccatis suis de gratia Dei non desperet, sed ut in vera humilitate ad pedes Domini pro illis se prosternat, docet, quatenus omnipotens Deus in amara poenitentia ei peccata sua misericorditer ignoscere dignetur. Cum enim ipsa hominem in humili natura sua ita superavit, ut ei in omnibus consentiat, coelum sic dicendo victoriose pertransit. « Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est . » Quod sic intellectui patet: Ego in carne mea, quae praeceptis tuis per se in bono non consentit, te desideravi et intellexi, et per vim salutaris tui quasi veloci aqua ita infundebat, ut in medio virium mearum et in medio cordis mei, mandata tua contra voluntatem ejusdem carnis meditarer. Et quemadmodum molendinum grana ad edendum per aquas conterit, sic ego, quae torrens iter aquae in corpore sum, omnia praecepta tua ex natura mea requirendo diligenter observo. Sicut enim vesica hominis
Abbreviated transcription (Latin):
aer equali m̃sura suꝑ terrã ac sub t̾ra & ĩutraq
parte terre sit. Anima ñ que uiuens sptra¬
cusu a deo in corpus missa ẽ. hominẽ ut cũ
pacientia p̃ceptis dĩ in hac laboriosa uita
obediat instruit: in qua in tanta dissocietate
quanta cełu & terra distant. in habitant. mo¬
netq ut qui scientia sua qͥd ipse sit. plemit̃
contp̃hendere ñ ualet. in labore certaminis
sui cũ pacientia & obedientia ad creatorẽ
suũ tendendo respiciat. Sic̃ enĩ aer in me¬
dic t̾re eam sustentando & continendo ẽ. sic
aĩa un medio corꝑis illud totũ sustinendo ha¬
bitat. & in illo scđm qͦd ab ea postuat oꝑat᷑.
fluminũ que hac & illac ꝑ t̾rã diffitndunt᷑
ostendit. qm̃ ut illa fluenta uentris recipit.
& entutit. sic ⁊̃ & flumina nc̃ crescant ñc
uͦ decrescunt. totãq t̾rã trrigant. Antina
itaq ciii natura rarnis & sanguintis contra¬
ria ẽ. hominẽ ut ab inquietis cogitationibꝰ

Expanded text:
r aequali mensura super terram, ac sub terra, et in utraque parte terrae sit. Anima etiam quae vivens spiraculum a Deo in corpus missa est, hominem ut cum patientia praeceptis Dei in hac laboriosa vita obediat, instruit; in qua in tanta dissocietate quanta coelum et terra distant, inhabitat manetque, ut qui scientia sua quid ipse sit pleniter comprehendere non valet, in labore certaminis sui cum patientia et obedientia ad Creatorem suum tendendo respiciat. Sicut enim aer in medio terrae eam sustentando et continendo est, sic anima in medio corporis, illud totum sustinendo, habitat, et in illo secundum quod ab eo postulat operatur. fluminum quae hac et illac per terram diffunduntur, ostendit, quoniam ut illa fluenta ventris recipit et emittit, sic etiam et flumina nunc crescunt, nunc vero decrescunt, totamque terram irrigant. Anima itaque, cui natura carnis et sanguinis contraria est, hominem ut ab inquietis cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
contristari cogit. bonisq oꝑibꝰ & nariis uir¬
tutibꝰ uelut dacis ⁊ matgaritis eũ circũdat.
Uidi iersm descendentẽ de celo: ornatam
tanquã sponsã uiro suo. Qd sic ĩtellectiti pa¬
tet. Sponsa ista scãm & ornatã animã
que xꝑo in dote sanguinis sui aduancta ẽ.
& ad eũ quẽadmdũ sponsa ad sponsũ re¬
spicit designat. quia ipse filtus dei in altiũ
uirginis de celo descendit in qua nouã &
soam ciuitatẽ ierłm edificanit. Angłi nãq¬

Expanded text:
contristari cogit, bonisque operibus et variis vircontristari cogit, bonisque operibus et variis virtutibus velut baccis et margaritis eum circumdat. « Vidi Jerusalem descendentem de coelo, ornatam tanquam sponsam viro suo . » Quod sic intellectui patet: Sponsa ista sanctam et ornatam animam, quae Christo in dote sanguinis sui adjuncta est, et ad eum quemadmodum sponsa ad sponsum respicit, designat, quia ipse Filius Dei in alvum Virginis descendit de coelo, in qua novam et sanctam civitatem Jer
Abbreviated transcription (Latin):
transit R euertit. & cũ fortissitis uiribꝰ
eiꝰdẽ antine homo grauia & criminalia
peccata ꝑficit.l s iectiora que ꝑ cogitatio¬
nes sine oꝑe fiunt. alis anime tantũ ꝑficiunt᷑.
Niabolus namq ꝓpt̾ odiũ qͦd ad dñm suũ ha¬
bet delectationẽ h̃oi suggerit. ex qua fu¬
mus quociens homo irascit᷑ in corꝑe eiꝰ ascen¬
dit. quia homo nũquã irasceret᷑. si delectatio¬
ne carnis careret. Anma uͦ que imortalis
uita ẽ. in cuiꝰ discessu corpus emorit᷑. om̃ia
fluendo nũquã cessat. Orãs quippe angłi
suꝑ hominẽ ilłu qui sc̃ĩs oꝑibꝰ uelut elegan
sessionis totũ honiinẽ sustentant. Et sic̃ asꝑa
& acuta t̃ra mollẽ partẽ terre atq flumina
portat. sic uires anime totũ honinẽ conti¬
nent. que ei quẽ adm̾du femora cũ lumbis
uentri seruiendo adherent. Ipsa ⁊̃ cũ utribꝰ
suis oꝑa hominis quẽ adm̾dũ postĩor pars
ipsũ sustuiet. & in bono gaudere. & ĩ malo

Expanded text:
fortissimis viribus ejusdem animae homo gravia et criminalia peccata perficit, sed leviora, quae per cogitationes sine opere fiunt, aliis animae tantum perficiuntur. Diabolus namque propter odium quod ad Dominum suum habet, delectationem homini suggerit, ex qua fumus quoties homo irascitur in corpore ejus ascendit, quia homo nunquam irasceretur si delectatione carnis careret. Anima vero quae immortalis vita est, in cujus discessu corpus emoritur, omniafluendo, nunquam cessat. Omnes quippe angeli super hominem illum qui sanctis operibus velut elegantsessionis totum hominem sustentant. Et sicut aspera et acuta terra mollem partem terrae atque flumina portat, sic vires animae totum hominem continent, quae ei, quemadmodum femora cum lumbis ventri, serviendo adhaerent. Ipsa etiam cum viribus suis opera hominis, quemadmodum posterior pars ipsum sustinet, et eum in bono gaudere et in malo
Abbreviated transcription (Latin):
que cũ innumerabilibꝰ ornam̃tis ad faciẽ
dĩ lucent. & ad celestẽ ierłm ascendendo
noua tabernacula semꝑ edificant. & etiã
corã eis ut aurea scͥptura fulgent mirant᷑.
Uñ in sono spalt̾ii.cithare. & uocis omntũ
lausu sonant. Deus u̾ hominẽ ido creatuit.
tit lucida oꝑa que in celo fulgerent oꝑaret᷑:
quatinꝰ angli ioꝑidꝰ eius de hominis ut ⁊
infacie dei mirarent᷑. Uñ etiã scͥptũ ẽ.
Miniristi eũ patilonimꝰ ab angsis. gła ⁊
honore coronasti eũ. & constituisti eñ suꝑ

Expanded text:
quae cum innumerabilibus ornamentis ad faciem Dei lucent, et ad coelestem Jerusalem ascendendo nova tabernacula semper aedificant, et etiam coram eis ut aurea scriptura fulgent, mirantur. Unde in sono psalterii, citharae, et vocis omnium laudum sonant. Deus vero hominem ideo creavit, ut lucida opera quae in coelo fulgerent operaretur, quatenus angeli in operibus ejusdem hominis, ut etiam in facie Dei, mirarentur. Unde etiam scriptum est: « Minuisti eum paulo minus ab angelis; gloria et honore coronasti eum, et constitu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sis gustui oris similis ẽ. ꝑ quẽ homo ea que
ad refectionẽ suã utilia sunt cognoscit.
Et sextus cũ calore siccus existens. in ꝓces¬
su fructuũ cũ aere illo se eleuat qui maturi¬
tatẽ fructibꝰ inmutit. & aquas aliquando in
nimietate effundit: in quo & humeri hominiᷤᷤ
notant᷑. qui cũ calore siccitatẽ habentes. unũ¬
quẽq laborẽ sustinent. & om̃ia oꝑa cõplent.
totũq corpꝰ retinent. & tam̃ int̾csu ꝓ labore
quietẽ querunt. uelat cũ ales p̃ lassitudine
alas suas remitut. & ut radix ramos suos
continet. Eode m̃ scds sensus scilicet auditꝰ
ad intelligenda uerba que suscipit. qͣsi que¬
da pennula racionalitatis existit. Uñ fit

Expanded text:
mensis gustui oris similis est, per quem homo ea quae mensis gustui oris similis est, per quem homo ea quae ad refectionem suam utilia sunt cognoscit. At sextus cum calore siccus existens, in processu fructuum cum aere illo se elevat, qui maturitatem fructibus immittit, et aquas aliquando in nimietate effundit; in quo et humeri hominis notantur, qui cum calore siccitatem habentes, unumquemque laborem sustintotumque corpus retinent, et tamen interdum pro labore quietem quaerunt, velut cum avis pro lassitudine alas suas remittit, et ut radix ramos suos continet. Eodem modo secundus sensus, scilicet auditus, ad intelligenda verba quae suscipit, quasi quaedam pennula rationalitatis existit. Unde fit
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑ & sorunt᷑. quibꝰ homo cũ gaudio
reficit᷑. Sic & racionalitas columpria &
medulla quinq sensuũ existit. qui ꝑ eã
sustentant᷑. & ad oꝑandũ dirigunt᷑. quẽ¬
adnsu t̾ra ꝑ aratrũ euersa germinan¬
do frucluosa efficit᷑. Uisus eniꝰ souicet sen¬
sus oculori ꝑ quẽ homo om̃ia uidit & cog¬
noscit int̾ alios uire principatũ tenet. q̃ a
ut loco sublimior cet̾is ẽ. ita & remotiora
magis quã alii ꝑcipit. Hñ & ide uistis ocu¬
loꝵ iocundus & gloriosus ẽ. quia homo cũ
eo cognoscendo o& eligendo utilia ad inuti¬
libꝰ discernt. Sic̃ gͥ quntꝰ ñsis iudelicet
maiuss suauissunũ odorẽ florũ habet.
in qto corda hominũ letant᷑. eo qͦd ĩ ipso
om̃s fructus t̃re de quibꝰ homo gaudet.
ꝓcedant. sic ñ homo in iisu oculoꝵ omnẽ
tisũ naturaꝵ naturalit̾ cognoscendo qͥd
int᷑ illa qrie uidet differat acumine raci¬
onalitatis discernit. Fructuositas uͭ astiꝰ

Expanded text:
noscuntur et sciuntur, quibus homo cum gaudio reficitur. Sic et rationalitas columna et medulla quinque sensuum existit, qui per eam sustentantur, et ad operandum diriguntur, quemadmodum terra, per aratrum eversa, germinando fructuosa efficitur. Visus enim, scilicet sensus oculorum, per quem homo omnia videt et cognoscit, inter alios jure principatum tenet, quia ut loco sublimior caeteris est, ita et remotiora magis quam alii percipit. Unde et idem visus oculorum jucundus et gloriosus est, quia homo cum eo cognoscendo et eligendo utilia ab inutilibus discernit. Sicut ergo quintus mensis, videlicet Maius, suavissimum odorem florum habet, in quo corda hominum laetantur, eo quod in ipso omnes fructus terrae decedant; sic etiam homo in visu oculorum omnem usum naturarum naturaliter cognoscendo, quid inter illa quae videt differat, acumine rationalitatis discernit. Fructuositas vero istius
Abbreviated transcription (Latin):
uiribꝰ eũ ñ adhoc repleuit. ut ullatenꝰ m̃tẽ
suã instuliciã ꝑditi angłi eleuare tẽptet.
scđm quã uasa sua facit. Et ut deus magnũ
instrum̃tũ firmam̃ti equali m̃sura m̃sus ẽ.
sic ⁊̃ equalit̃ mensus ẽ hominẽ in partia ⁊ bre

Expanded text:
viribus eum non ad hoc replevit, ut ullatenus mentem viribus eum non ad hoc replevit, ut ullatenus mentem suam in stultitiam pravi angeli elevare tentet. secundum quam vasa sua facit. Et ut Deus magnum instrumentum firmamenti aequali mensura mensus est, sic etiam aequaliter mensus est hominem in parva et bre
Abbreviated transcription (Latin):
tra euis ext̾ĩores tenebras que aquilo xdͦ¬
minant᷑ signauit. Ipsi qͦq iures elemtoꝵ ce¬
teraꝵq creaturaꝵx infixit. ut cñ illis contͣ aqͥ
nustrã partẽ repudiet eñq retrorsũ abiciat.
nec ulla inutatione ad ilłũ aspiciat. sic̃ ne¬
quaquã facie sua dorsũ suũ uidere pot̾.
& ut om̃ibꝰ uiribꝰ creature adrierstis serpen¬
tẽ in p̃lio michahelis pugnet. & aquilonẽ
om̃mo in obliuione sinistre partis habeat.
que adindũ tenebre aluice segregate sunt.
Sic deus hominẽ cũ uiribꝰ om̃iũ creaturaꝵ
firinauit. eũq ipsis uelut om̃i armatura
induit : ita ut ꝑ uisũ creaturas cognoscat.
& ꝑ auditũ intesligat. ꝑ odoratũ discernat.
ꝑ guistũ ab eis pascat᷑. & ꝑ tactũ eis dominet᷑.
ñ & ipse uerũ dm̃ creatorẽ om̃iũ creaturaꝵ
scire debet. nec aduersus eũ preliari con¬
tendat. quãius ꝑ consiliũ antiqui serpentis
multociens decipiat᷑. quia deiis supͣdictis

Expanded text:
iores tenebras, quae aquilo minantur, signavit. Ipsi quoque vires elementorum caeterarumque creaturarum infixit, ut cum illis contra aqunistram partem repudiet, eumque retrorsum abjiciat, nec ulla imitatione ad illum aspiciat, sicut nequaquam facie sua dorsum suum videre potest, et ut omnibus viribus creaturae adversus serpentem in praelio Michaelis pugnet; aquilonemque omnino in oblivionem sinistrae partis habeat, quemadmodum tenebrae a luce segregatae sunt. Sic Deus hominem cum viribus omnium creaturarum firmavit, eumque ipsis velut omni armatura induit, ita ut per visum creaturas cognoscat, per auditum intelligat, per odoratum discernat, per gustum ab eis pascatur, et per tactum eis dominetur. Unde et ipse verum Deum creatorem omnium creaturarum scire debet, nec adversus eum praeliari contendet, quamvis per consilium antiqui serpentis multoties decipiatur, quia Deus supradictis
Abbreviated transcription (Latin):
cere faciens. eã ad reliquendũ scłm confortat
ꝑ qͦd aĩa multũ letat᷑. sicq oꝑa hominis terri
quã aer suꝑ & subtus undiq tenet assimilant᷑.
& anima cũ corꝑe ut aer cũ t̾ra & ut fauus
in medio mellis ẽ. Sic̃ enĩ terra colles ad ha¬
bitansu estu & frigore temꝑatos. & quosisa
intemꝑatos & in habitabiles habet sic ñ ho¬
mo bona oꝑa quibꝰ ad celestẽ patriã. & mala qͥb
ad penalia loca ducit᷑ exercet. Cũ aut̃ ipsa
uoluntatẽ carnis suꝑando iactrix exstiterit.

Expanded text:
eum ad relinquendum saeculum confortat, per quod anima multum laetatur; sicque opera hominis terrae, quam aer super et subtus undique tenet, assimilantur, et anima cum corpore ut aer cum terra, et ut favus in medio mellis est. Sicut enim terra colles ad habitandum aestu et frigore temperatos; et quosdam intemperatos et inhabitabiles habet, sic etiam homo bona opera quibus ad coelestem patriam, et mala quibus ad poenalia loca ducitur exercet. Cum autem ipsa voluntatem carnis superando victrix exstiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
existit . ipsaq ad intrantes & circũ fluentes aquas
quasi ferrea ẽ. Anima qͦq que in corꝑe latitat.
& in om̃s sensus corꝑis cogitando. loquendo. &
oꝑando uolat. scđm ista cũ om̃i creatura in ho
mine oꝑat᷑. cũ aliĩ sꝑc laus dei tantũ sint nec
oꝑent᷑. Hono enĩ de ctuꝰ oꝑibꝰ angłi sm̃ lau¬
dando mrrant᷑ celestis & t̾restris ẽ. mĩ in celo
gloriose laudat᷑. & totã terrã oꝑando replet.
& ita ius anime ipsiꝰ rotunditati t̾re assinulat᷑
que in corꝑe & in om̃ibꝰ oꝑibꝰ hominis circuit.¬
& ñ scđm naturã cariris & scđm naturã suã oꝑat᷑.
Uis itaq anime ut calips ẽ ꝑ quẽ om̃ia ferram̃¬
ta acuunt᷑ & firmant᷑. qm̃ ipsa desideria car¬
ntis que naturã ipsiꝰ intrant pugnando suꝑat
ne homo ꝑeat: ipsaq ne pondere peccatorã
suffocet᷑. cont᷑ ominẽ fallaciã diaboli bellat᷑x¬

Expanded text:
existit, ipsaque ad intrantes et circumfluentes aquas quasi ferrea est. Anima quoque quae in corpore latitat, et in omnes sensus corporis cogitando, loquendo et operando volat, snt, nec operentur. Homo enim de cujus operibus angeli Deum laudando mirantur, coelestis et terrestris est, unde in coelo gloriose laudatur, et totam terram operando replet, et ita vis animae ipsius rotunditati terrae assimilatur, quae in corpore et in omnibus operibus hominis circuitm naturam suam operatur. Vis itaque animae ut chalybs est, per quem omnia ferramenta acuuntur et firmantur, quoniam ipsa desideria carnis quae naturam ipsius intrant pugnando superat, ne homo pereat, ipsaque ne pondere peccatorum suffocetur, contra omnem fallaciam diaboli bellat
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ꝑ sose lunã & aerẽ ontĩa ꝑ que homo
uruit utilia & inutilia gerninat. ita
fortitudo ista in anima ẽ. quatenꝰ homo
ꝑ iures eiꝰ bona & mala utilia ⁊ ĩutilia oꝑet᷑.¬
Terra enĩ in medio aeris ut fanus lxxx.¬
in medio mellis ẽ. daiersis collibꝰ elata: ita
ut in quada parte colles nimio esta. in qͣsa
nimio frigore inhabitabiles habeat. inqͣ¬
da aut̃ parte colles estu & frigore tẽꝑaros.
Per colles quippe firmata ẽ tit urbĩ cũ tur¬
ribꝰ & ꝓpugnaculis. Colles itaq ualles obtegũt¬
& montes terrã contͣ uarias tempestates de¬
fendunt: quaꝓpt̃ & ipsa montibꝰ & collibꝰ ue¬
lut muro circũdata & firmata ẽ. Hoc desig¬
nat qͦd anima quȩ ex p̃cepto dĩ tota corꝑi ĩ¬
fixa ẽ: in illo se cũ om̃i ereatitra oꝑanirã ce

Expanded text:
terra per solem, lunam et aerem, omnia per quae homo terra per solem, lunam et aerem, omnia per quae homo vivit utilia et inutilia germinat, ita fortitudo ista in anima est quatenus homo per vires ejus bona et mala, utilia et inutilia opeTerra enim in medio aeris ut favus in medio mellis est, diversis collibus elata, ita ut in quadam parte colles nimio aestu, in quadam nimio frigore inhabitabiles habeat, in quadam autem parte colles aestu et frigore temperatos. Per colles quippe firmata est, ut urbs cum turribus et propugnaculis. Colles itaque valles obtegunt, et montes terram contra varias tempestates defendunt; quapropter et ipsa montibus et collibus velut muro circumdata et firmata est. Hoc designat quod anima, quae ex praecepto Dei tota corpori infixa est, in illo se
Abbreviated transcription (Latin):
bus ornata coeã deo ascendit. & corpus qͦd ꝑ eã
oꝑabat᷑. ut in iocunda mansione simul ha¬
bitent. uix expectat. lXXUIIII.¬
In tenibꝰ aut̃ in quabꝰ & fortitudo & lubrica
petulantia diffudit᷑ pinguedo terre notat᷑.
qm̃ ut in illis aliquando uires honiuris. ali¬
qnͣdo qͦq ea que incongrua sunt exurgunt.
ita ñ moderata pinguedo terre ubertatẽ
fructuũ. in moderata uͦ uanes fructus quã¬
tis plurii appareant int̾csu ꝓducit. Ho¬
mo nãq onĩa que sub circulo solis & lune
que crescit & deficit bonũ & massi facit.
Per iures qͦq eiꝰdẽ aninie que ꝑ intellectũ
boni celestis ẽ. homo quȩq cogitat & oꝑat᷑.¬
temꝑaq temꝑũ & elem̃ta cũ quibꝰ bont̃ ⁊
masu facit cũ differentia racionalitatis
discerint. & omĩa que cognoscit nominat.
Et sic̃ ia renibꝰ fortitudo ꝓbitatis. & infir¬
nutas. ꝓsꝑitas & iuitilitas latent. & ut

Expanded text:
bus ornata coram Deo ascendit, et corpus, quod per eam bus ornata coram Deo ascendit, et corpus, quod per eam operabatur, ut in jucunda mansione simul habitent vix exspectat. QuiIn renibus autem, in quibus et fortitudo et lubrica petulantia diffunditur, pinguedo terrae notatur, quoniam ut in illis aliquando vires hominis, aliquando quoque ea quae incongrua sunt exsurgunt, ita etiam moderata pinguedo terrae ubertatem fructuum, immoderata vero inanes fructus, quamvis plurimi appareant, interdum producit. Homo namque omnia quae sub circulo solis et lunaquae crescit et deficit, bonum et malum facit. Per vires quoque ejusdem animae, quae per intellectum boni coelestis est, homo quaeqm, et elementa cum quibus bonum et malum facit, cum differentia rationalitatis discernit et omnia quae cognoscit nominat. Et sicut in renibus fortitudo probitatis et infirmitas, prosperitas et inutilitas latent, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ florendo decorat᷑. & pꝰmdũ in hieme ꝑ
frigas in pallorẽ uertit᷑. Cũ enĩ anina corpꝰ
sutĩ ita suꝑ auerit. ut simplici corde in bona
tiolantate sibi consentiat. & bonis oꝑibꝰ ue¬
lut dulcissimo cibo delectet᷑. homo ille in
celesti desiderio dicit. Quã diacia faucibus
meis eloquia iusticie tue quȩ ñ ori meo mitto
dulciora melle siat. & sic cũ puerili simplici¬
tate sine gristu carnis in innocentia uiuit.
it quousq de uttute in uirtutẽ ascendendo u¬
rescat & in bonis oꝑibꝰ & exemplis que filius
dei homutibꝰ teliquit floreat. quia liuore pec¬
catoꝵ impolltita in ipso gaudet & decoratur.
Et sic̃ infrigore hientis turiditas. floriditas &
matitritas om̃tũ frucltũ defictant. sic homo
ꝑ mortẽ in omt̃ibꝰ bonis & malis oꝑibꝰ deficit.
Homo aut̃ qui in puericia. intuentute & in
senectute bona oꝑa felicit᷑ cõpletit. anima ip¬
sius cũ eiscse oꝑibꝰ lucida & quasi p̃ciosis lapidi¬

Expanded text:
postmodum in hieme per frigus in pallorem vertitur. Cum enim anima corpus suum ita superavit, ut simplici corde in bona voluntate sibi consentiat, et bonis operibus velut dulcissimo cibo delectetur, homo ille in coelesti desiderio dicit: « Quam dulcia faucibus meis eloquia justitiae tuae, quae etiam ori meo multo dulciora melle sunt; » et sic cum puerili simplicitate sine gustu carnis in innocentia vivit. it, quousque de virtute in virtutem ascendendo virescat, et in bonis operibus et exemplis quae Filius Dei hominibus reliquit floreat, quia livore peccatorum impolluta in ipso gaudet et decoratur. Et sicut in frigore hiemis viriditas, floriditas et maturitas omnium fructuum deficiunt, sic homo per mortem in omnibus bonis et malis operibus deficit. Homo autem qui in pueritia, in juventute et in senectute bona opera feliciter complevit, anima ipsius cum eisdem operibus lucida, et quasi pretiosis lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
naculo suo qͦd ex luto facit tegit᷑. & sic̃ ꝑ
uerines qui int̾csu ñ uident᷑ iutũ mouet᷑.
sic homo ꝑ inuisibiłe animã ad sordida
oꝑa mouet᷑. Et licet ipsa oña oꝑa ho¬
inuiis quẽ adnidũ hamus piscẽ ad se trahat.
tam̃ ꝑ corpꝰ ita suꝑat᷑. l ut ei nullom̾ resis¬
tere ualeat. Pro peccatis qͦq que ꝑ corpus
coacta oꝑat᷑ se punienda & ad iudicialia
torm̃ta adducenda cognoscit. qm̃ om̃ia ĩ
ipsa quasi scͥpta uident᷑. Quaꝑpt̾ quãdiui
ipsa in corꝑe manserit suspiria doloris
emitit. quia ut umbilicus ad lumbos ex¬
tendit᷑. sic peccata. in ipsã extendunt᷑.i &
etiã cũ ipsa in penas enuttunt᷑. sic̃ esca ho¬
minis in luto enuttit᷑. & ut terra lutulen

Expanded text:
to facit, tegitur; et sicut per to facit, tegitur; et sicut per vermes, qui interdum non videntur, lutum movetur, sic homo per invisibilem animam ad sordida opera movetur. Et licet ipsa omnia opera hominis, quemadmodum hamus piscem, ad se trahat, tamen per corpus ita superatur, ut ei nullo modo resistere valeat. Pro peccatis quoque quae per corpus coacta operatur se puniendam et ad judicialia tormenta adducendam cognoscit, quoniam omnia in ipsa quasi scripta videntur. Quapropter quandiu ipsa in corpore manserit, suspiria doloris emittit, quia ut umbilicus ad lumbos extenditur, sic peccata in ipsam extenduntur; et etiam cum ipsa in poenas emittuntur, sicut esca hominis in luto emittitu