comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligo. pfunda ignoratonis ubi etroris laquens po¬
nebatur. incaptonem suꝑboꝵ ⁊ uiderunt ubi lu¬
mẽ erat. ⁊ ubi teciebre erant. uid̾e ñ potuerunt.¬
⁊ ibi laqueo capti sunt ꝓp̾ audaciam p̾suipt̃ors
sue. qua se p̾cipitau̾tre ite iñ illudmamfesta sũt

Expanded text:
ligo profunda ignorationis, ubi erroris laqueus ponebatur in captionem superborum. Et viderunt ubi lumen erat, et ubi tenebrae erant videre non potuerunt; et ibi laqueo capti sunt propter audaciam praesumptionis suae, qua se praecipitaverunt ire in illud: manifesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ eloquioꝵ tͣditiones q̃ ⁊ ip̃a ad illum mnã¬
da corda hoĩm ai pr̃e tͣita sunt. possit ⁊ u̾aciẽ
tio a pr̃e ẽ. s sñ ih̃u mectiatore nulla illuminat̾o
hr̃i p̃t. Ergo nos qui illuminati poscunꝰ iħm ĩ¬
uocantes ut scłt illumiuari m̾eamur. Deinde

Expanded text:
traditiones, quae et ipsa ad luminanda corda hominum a Patre tradita sunt, possit et veraciter tio a Patre est, sed sine Jesu mediatore nulla illuminatio haberi potest. « Ergo » nos, qui illuminari poscimus, « Jesum invocantes, » ut scilicet illuminari mereamur. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ¶d illuminat oc̾m hoĩem uetuentẽ
saũdum ꝑ quẽ ad principale lum̃ prem accellũ
habuimꝰ in sacͣtissimoꝵ eloquioꝵ pr̃e tͣditas illu¬
miatones qnͣtum poffibile respitiemꝰ ⁊ ab ip̃¬
sił simbolice nob̾ ⁊ ansigogice manifestatas cele¬
stium aioꝵ ierarchias qͣntũ potentessumꝰ ⁊side¬

Expanded text:
m venientem in mundum , per quem ad principale lumen, Patrem, accessum habuimus in sacratissimorum eloquiorum Patre traditas illuminationes, quantum possibile, respiciemus, et ab ipsis symbolice nobis et anagogice manifestatas caelestium animorum Ierarchias, quantum potentates sumus, conside
Abbreviated transcription (Latin):
spes huiusmmũdi. Simulcichr̃ aitẽ̾ gr̃e erat hu¬
manitas u̾bi. Et inuttoq d̾s montttabatur.
sp̃e sua artificẽ demonstrauit. s ꝯtempbantis
oculos illuminarenõ potuit humanidas uera¬
saluatorts ⁊ meclicina fuit. ut ceci lum̃ recipe¬
rerit. ⁊ doctrina ꝑtt̃̾: ut uidentes agnosce̾nt

Expanded text:
humanitas verbi. Et in utroque deus monstrabatur, specie sua artificem demonstravit, sed contemplantis oculos illuminare non potuit: humanitas autem verbi et medicina fuit, ut ceci lumen reciperent et doctrina pariter, ut videntes agnoscerent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictatẽ eoꝵ q̃ nature nr̃e sunt. p̾paratũ ⁊
coaptatum ostendẽt nob̾ Sformat se nr̃nꝰ. ut
ꝑ nerã innotescat᷑ nob̃. ut ea q̃ en aturalia
sunt ⁊ ꝓpria nob̃ in de monstrac̃onem⁊ ꝓposita:
faciliꝰ inłigant᷑ a nob̾. Seqͣ ꝓp̃ ꝙ ⁊ sc̃issima
celestiũ ietarchiaꝵ suꝑ mũdana imitatone
dignam inicans ⁊ dc̃as t̃mat̾iales ierar¬
chias mat̾ialib figuris. ⁊ formalib compo
ꝑutsibłia Quement̾ in isibilia demonstran¬
tur. idcirco diuina sap̃ia que sola ctisponit ad
siłitudinẽ. angłice Ierarchie. que iniusibłr
orcdinata erat. in ccł. humanã ierarchiã ur¬

Expanded text:
prietatem eorum, quae naturae nostrae sunt, praeparatum et coaptatum ostenderet nobis. Conformat se nostris, ut per nostra innotescat nobis, ut ea, quae connaturalia sunt et propria nobis, in demonstrationem proposita facilius intelligantur a nobis. caelestium Ierarchiarum supermundana imitatione dignam judicans, et dictas immateriales Ierarchias materialibus figuris et formalibus composibilia convenienter invisibilia demonstrantur, idcirco divina Sapientia, quae omnia disponit ad similitudinem angelicae hierarchiae, quae invisibiliter ordinata erat in coelis, humanam hierarchiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ascendit ⁊ eleitatus ẽ. ut ad altacorde ꝑteniret.
⁊ secit Iscalam sp̃em creature nitens. adinussibilia
creatoris. Aunc que manifesta erant dĩ ad illumi¬
nat̃onẽ. ꝓcesserunt. ⁊ nota fc̃a funt ut ꝓbatẽt ᷑
corde ñ puro. Nam ilsa q̃ uidebant᷑ nota erant. ⁊ e¬
rant alia q̃ tioca ñ cratit. ⁊ ꝑ sa que mãita sunt.
putau̾nt ire uilla. que absedita fuer̃t acorm¬
etunt mñte ułt possibilẽ u̾itatem inm̃dacia figin̾¬
toꝵ suoꝵ. ubi ñ ẽ inuentũ amp̃ qd̾ appͥherid̾e̾rit.

Expanded text:
Et ascendit, et elevatus est ut ad alta corde perveniret. Et fecit sibi scalam, speciem creaturae, nitens ad invisibilia Creatoris. Tunc quae manifesta erant Dei, ad illuminationem processerunt; et nota facta sunt ut probarentur corde non puro. Nam illa, quae videbantur, nota erant, et erant alia quae nota non erant, et per ea quae manifesta sunt, putaverunt ire in illa, quae abscondita fuerunt, et corruerunt mente ultra possibilem veritatem in mendacia figmento
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tib m̃tis ocrił recipiẽtes. Ordo uerboꝵ ẽ. nos
respicterttes claritatẽ dĩium pr̾rs principa¬
lem. ⁊ suꝑ principalẽ ocłis mentis ĩ mat̾ia¬
lib ⁊ñ trem̃tib. que claritas in auifestat
nõb̾ bissumas ierarchias angeloꝵ ⁊̃ figura¬

Expanded text:
 Ordo verborum est: Nos respicientes claritatem divini Patris principalem, et superprincipalem oculis mentis immaterialibus et non trementibus: quae claritas manifestat nobis beatissimas hierarchias angelorum i
Abbreviated transcription (Latin):
um celestiũ princip.atͦsacros. ⁊ pot̃tates. qui nob̃
uisi ꝑ scripture sacre tͣditiones manifestarent᷑.
inusibiles omnino eẽnt. ⁊ incogniti ⁊sid̾emus.
uni ad taritarii rerũ magnitudinẽ. ⁊ sid̾abimꝰ
nob̾. ħ c̃ deiuotistratas. uł reuelatas ab ip̃rs
scil ĩllumi iradõib .i. demotistratõib sacri elo¬
quii sim̃bolice. ⁊ anagogice. Simbolũ ẽ cosla¬
tio. formaꝵ ut̃sibłium ad inusibłrum dettion¬
stratõnẽ. Anagoge aũ ascetisio siuc eleuat̾o m̃¬
tisẽ. ad suꝑna ⁊tẽplanda. Notat aut̃ ħ lupli

Expanded text:
um coelestium principatus sacros et potestates qui nobis, nisi per Scripturae sacrae traditiones manifestarentur, invisibiles omnino essent et incogniti, consideremus. uum ad tantarum rerum magnitudinem. « Considerabimus nobis, hoc est demonstratas, vel revelatas ab ipsis, scilicet illuminationibus, id est demonstrationibus sacri eloquii symbolice et anagogice. Symbolum est collatio formarum visibilium ad invisibilium demonstrationem. Anagoge autem ascensio, sive elevatio mentis est ad s
Abbreviated transcription (Latin):
effic̾citur. Dñs ergosolus ⁊ princeps om̃iũ. clñati¬
ꝯnes ⁊ principatus sub se. ⁊ scłm se ẽẽ instituit.
in minist̾io ꝑficiendo ꝙ unuu̾sitatis ordo deposte¬
bat. ut oꝑ a ents comiisentur ꝑ ordines ⁊ dispõi¬
tõnesa summo oĩum in uniu̾sa p̾cepdo decurre¬

Expanded text:
efficerentur. Dominus ergo solus et princeps omnium, dominationes et principatus sub se, et secundum se esse instituit in ministerio perficiendo: quod universitatis ordo deposcebat, ut opera ejus complerentur per ordines et dispositiones a summo in universa praecepto decurre
Abbreviated transcription (Latin):
ducendis ad lc̃onem ierarchie aliqͣ de theologia
p̾mitt̾e. ad diffimendam mat̾iam ciꝰ q̃ dota
mn mucsibłib ꝯsistit substantũs. ⁊ areũ na¬
turis simiłr iniusibłib uĩsibłi docum̃to u¬
tens ad demonstrat̃oriem sui. Qͤ sit matia u¬

Expanded text:
e theologia praemittere, ad definiendam materiam ejus, quae tota in invisibilibus consistit substantiis, et earum naturis similiter invisibilibus visibili documento utens ad demonstrationem sui. CAPITULUM
Abbreviated transcription (Latin):
miliaimsibłia. demonstrata sunt aliqñ ꝑ
solam anagoge .i. m̃tił ascensũ in sẽpit̾na
tusionum. duo quor descriptõnũ gn̾a in sacͦ elo¬
quio sund formata. unum quo formis ⁊ figͣis
⁊ siłitudinib rerũ. occłtaꝵ. u̾itas adumbratͣ
e: cum u̾o pura ⁊ mnda reuelatone ostetidit᷑.
uł plana ⁊ aꝑta narrat̃one docetur anago¬
gica sequit᷑. Et princrpalem ⁊ suꝵ prin¬
cipalẽ lł̾im pris claritatẽ quo angłoꝵ nos
insiguratis simboł mamifestad bifsimas

Expanded text:
milia invisibilia demonstrata sunt, aliquando per solam anagogen, id est mentis ascensum, in superna visionum, duo quoque descriptionum genera in sacro eloquio sunt formata. Unum, quo formis, et figuris, et similitudinibus rerum occultarum veritas adumbraturest. Cum vero puro pura et nuda revelatione ostenditur, vel plana et aperta narratione docetur, anagogica. Sequitur: « Et principalem, et super principalem divini Patris claritatem, quae angelorum nobis in figuratis symbolis m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfund̾ent᷑ in sũmis: qui de infirmoꝵ cognitõ¬
ne suꝑbi erant. ⁊̃ qut hum ilitatẽ fid̾i in morte
saluacoris despiciunt. celsitudiriẽ eiꝰ admirẽcͦ.
inagnitõne creatoris. Duo .N. si nulatͣ erãt ꝓpo¬
sit a hoi. in quib ĩuisibłta uid̾e potuissent: unũ
tatirre. ⁊ unũ gr̃e. Simulachr nature erat¬

Expanded text:
summis qui de infimorum cognitione superbi erant, et qui humilitatem fidei in morte Salvatoris despiciunt, celsitudinem ejus admirentur in agnitione Creatoris. Duo enim simulacra erant proposita homini, in quibus invisibilia videre potuis set: unum naturae, et unum gr
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ accipimꝰ ꝯutimur ã in eo qd̾ ex accepto lu¬
mine ⁊ ip̃i lumina sumꝰ. flam in eo cum lumi¬
ue inũ sumꝰ in lumine unũ sumꝰ qd̾ lum̃ sumꝰ.
Et ẽ unitasinuna siłitudine. in uno lumine. in
uiai daricite. ⁊ unũ illuminans. ⁊lricens lumẽ.

Expanded text:
us; convertimur autem in eo quod ex accepto lumine, et ipsi lumina sumus. Nam in eo cum lumine unus sumus, et in lumine unum sumus, quod lumen sumus, et est unitas in una similitudine, in uno lumine, in una claritate, et unum illumi
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃. ⁊ fuint unũ in humine uno. q̃ aAli similtin¬
aine monstͣt theologia. quomodo unũ bonũ mł¬
tis. se ꝑticipandum p̾b: ut unũ sint in illo qui
unam tͣhit. similitudinẽ ex illo. Dem̃. psequitur
theologꝰ ⁊ ostendit qd̾ inuisibiles gr̃e oꝑones¬

Expanded text:
ali similitudine monstrat theologia quomodo unum bonum multis se participandum praebet, ut unum sint in illo; qui unam trahunt similitudinem ex illo. Deinde prosequitur theologus, et ostendit, quod invisibiles gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
lumina eis ꝓcedunt in nos ⁊ ꝓcedentia ĩ nos
manifestantur. ꝑ noł primũ nob̾ post ħ aliis ex
nob̃ Et om̃is ista ꝓcessio manrfestat̃onis luminũ
.i. ꝑ quam lumina manifestant᷑. ñ .a. manifesta¬
rentur uisi ꝓced̾ent. exiens a pr̃e moro. om̃is scił
ista ꝓcessio manifestationis luminũ. in nos ꝑue

Expanded text:
lumina ejus descendunt in nos, et per procedentia in nos manifestantur per nos. Primum nobis, post hoc aliis ex nobis, et omnis ista processio manifestationis luminum, id est per quam lumina manifestantur non enim manifestarentur, nisi procederent exiens a Patre moto. Omnis scilicet ista processio manife
Abbreviated transcription (Latin):
iccta quo sñ opp̾ssione p̾lata ⁊cedens. Iste sunt
cdistributdnes luminũ desceridẽtes in om̃ib qͥb
ip̃a ꝑticiparedatũ ẽ a pr̃e lumiriũ ⁊ sole rͦti¬
cie clara specłanuna effccta: rit luceatit ⁊ illu¬
minent subiecta qui dͥ inco ꝙ lucetit. ⁊ in co
ꝙ illuminãt plata. Et una lux ẽ ⁊ bonũ iũ¬

Expanded text:
ne oppressione praelata concedens. Istae sunt distributiones luminum, descendentes in omnia, quibus ipsa participare datum est a Patre luminum et sole justitiae, clara speculamina effecta, ut luceant et illuminent. Subjecta quidem in eo quod lucent, et in eo quod illuminant p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯformes c̃ent ꝑticipatione itirtutis. ⁊ cooꝑat¬
ces ꝯsortio pot̾tatis Et disit dona uirtutũ: ⁊ scd̾.
duusiones donoꝵ distribuit officia pot̾tatum: ⁊ dedͭ
dona plurima ⁊ multas pot̾tates estituit. ⁊ omuia
dona de uno. ⁊ ominis pot̾tas sub umꝯ. ⁊ unum in oĩb
⁊ omnia ad uum in uno. Angłicam u ierarchiara
puno demonstͣt theologꝰ scd̃o tractat de humana. t̾

Expanded text:
atione virtutis, et cooperatrices consortio potestatis sint. Et divisit dona virtutum, et secundum divisiones donorum distribuit officia potestatum; et dedit dona plurima, et multas potestates constituit, et omnia dona de uno, et omnis potestas sub uno; et unum in omnibus, et omnia ad unum, et in uno. Angelicam vero hierarchiam primo de
Abbreviated transcription (Latin):
le. ⁊ ñ nelle scd̾m iusticiã : s. Nõ debebat ꝙ ido
ñ habebat. qr ñ acceꝑat. s. postꝙͣ aut̃ accep̃
ñ duditas debere nͥ aliqͣ tuolẽtia amittat. d. sẽꝑ
eam huic debrto alligatã puto. siue teneat
ꝙ accepit. siue spõte deserat .M. fiecte iuidicgt
s quid si uolũtas eãd̾ iusticiã. tã utilit̾. ⁊ tã sapiẽter.
additã sibi ulła ĩdigẽtia. et ulłi uolẽtia cegẽte deserat
utẽto spõte sua põtestate .i. plus uolẽdo qmͣ debeat.
an remanebit aliqͥt aᵈ cũ ip̃am uolĩtatẽ quͣ ꝙ pͥus

Expanded text:
e secundum justitiam? DISC. Non debebat quod ideo non habebat, quia non acceperat. MAG. Postquam autem accepit: non dubitas debere, nisi aliqua violentia amittat? DISC. Semper eam huic debito alligatam puto, sive teneat quod accepit sive sponte deserat. MAG. Recte judicas. Sed quid, si voluntas eadem justitiam tam utiliter et tam sapienter additam sibi, nulla indigentia et nulla violentia cogente, deserat, utendo sponte sua potestate, id est plus volendo quam debeat? An remanebit aliquid aliud cum ipsa voluntate, quam quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse decorãta. S et ħ satis iustũ est ut ꝙ semel accẽ
iusticiã semꝑ eadẽ debeat nͥ molẽter amiserit.⁊ terte
bere ut habeat tã honestũ bonũ cũ iuĩcit᷑. qmͣ q̃ hoc
ip̃m nec hr̃e uec debere aliqñ cognoscit᷑.M. Bn ꝯsid̾as.
s adde hunic uie sẽtẽtie qr qnͣto natura q̃ ħ huĩt. et
debet mõstrat᷑ laudabłior tãto ꝑsona q̃ nõ ht̃ ꝙ d¬
cũ uĩcitur intuꝑabilior.D. uehem̃ter assentior. M
⁊ qͥd faciat ꝑsonã intuꝑabłem.D. habuisse uł de¬
bere mõstrat naturalem dignitatẽ.⁊ ñ hr̃e facit

Expanded text:
fuisse decorata. Sed et hoc satis justum est, ut quod semel accepit justitiam, eam semper debeat, nisi violenter amiserit. Et certe et semper habere ut habeat tam honestum bonum convincitur, quam quae hoc ipsum non habere nec debere aliquando cognoscitur. MAG. Bene consideras: sed adde huic tuae sententiae, quia quanto natura, quae hoc habuit et debet, monstratur laudabilior, tanto persona, quae non habet convincitur vituperabilior. DISC. Vehementer assentio. MAGet quid faciat personam vituperabilem. DISC. Habuisse vel debere monstrat naturalem dignitatem, et non habere facit
Abbreviated transcription (Latin):
forte. si quis iubito caudit oculos ad icũ uẽi en¬
tẽ. aut si cogit᷑ aliquo ĩꝯmodo ut uelit ꝙ pͥus
ñ uolebat. Nescio .n. antẽ pͥus uelt se mouere
ad hãc uolũtate̾. s. Nullus cogit᷑ uł timore. uł
sensu aliguiꝰ ĩꝯmodi. nec attrahit᷑ amore ꝯmo¬

Expanded text:
forte si quis subito claudit oculos ad ictum venientem, aut si cogitur quis aliquo incommodo, ut velit quod prius non volebat. Nescio enim an tunc prius se velit movere ad hanc voluntatem. MAG. Nullus cogitur vel timore vel sensu alicujus incommodi, nec attrahitur amore
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qmͣ tãta sua boĩtatẽ fet̾at. p̾sertĩ cũ ulłm exem¬
plũ tustine ultiscẽtis ĩiusticiã p̾cessisset. et cerrus
cẽt nũm ĩ quo illi fc̃i erãt qui deo frui deb̾ent tã
dei exaliqua ꝑte ꝑmansurũ ĩ ꝑfem̃. nec ułla tõe
setre posset si hõiam factus erãt d̾m hũanã natu¬
rã ꝓ angłica. aut angłicã pro hũana si cad̾et sb̾¬
stiturũ. sed potius una ĩqmͣq ĩ id ad ꝙ fc̃a erat
prose ñ pro alia restiturũ. aut si factui nõdũ etar
hõ. młtominꝰ putare posset ad sustẽtatõem alt̾cꝰ
nature illũ e̾e faciẽd̾ si ĩꝙͣ ħ aliqͥs dicat q̃ ĩꝯueĩent᷑¬

Expanded text:
uam tanta sua bonitate fecerat: praesertim, cum nullum exemplum justitiae ulciscentis injustitiam praecessisset, et certus esset numerum, in quo illi facti erant, qui Deo frui deberent, taDei ex aliqua parte permansurum imperfectum; nec ulla ratione scire posset si homo jam factus erat, Deum humanam naturam pro angelica, aut angelicam pro humana, si caderet, substituturum: sed potius unamquamque in id, ad quod facta erat, pro se, non pro alia restituturum , aut si factus nondum homo erat, multo minus putare posset ad subtitutionem alterius naturae illum esse faciendum. Si, i
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ip̃o angłi pct̾antis exemplo ignorare ñ pot̃. m
ẽ qr talẽ culpã tał sequit᷑ pena sic̾ stĩa ẽ ambodus
diu̾sa. ita est scĩe cã ñ eadẽ cã. et filus dissimłis siã
ꝙ ille sat ip̃o sui exꝑim̃to ħ iste didicit solo alt̾iꝰ
exemplo. s ille illo modo qr ñ ꝑseu̾auit iste alio mͦ¬

Expanded text:
ipso angeli peccantis exemplo ignorare non potest.est quia talem culpam talis sequitur poena; sicut scientia est ambobus diversa, ita est scientiae causa non eadem, et finis dissimilis. Nam quod ille scit ipso sui experimento, hoc iste didicit solo alterius exemplo: sed ille illo modo, quia non perseveravit; iste alio m
Abbreviated transcription (Latin):
tat dolendo qnͣtũ stare uolebat. d. Negari ñ pof̃.
sn. at tanto iustior erat qnͣto magis uolebat
stare. et quo erat iustior eo debebat t̾e felicior
.d. Nõ pot̃ negari.m. Ergo si nolendo p̃sciebat
secasurũ. tanto erat msserior qnͣto debebat esse
neq̃o. S ħ sepe ñ solũ sine ĩꝯuẽĩentia. s et
laudabitur et suꝑna gr̃a fieri cognoscitur.
młtotiens .n. ut panca de ĩꝯmodĩs iustoꝵ cõ¬

Expanded text:
at dolendo quantum stare volebat. DISC. Negari non potest. MAG. At tanto justior erat quanto magis volebat stare, et quo erat justior, eo debebat esse felicior. DISC. Non potest negari. MAG. Ergo si nolendo praesciebat se casurum, tanto erat miserior, quanto debebat esse nequeo; sed hoc saepe non solum sine inconvenientia, sed et laudabiliter et superna gratia fieri cognoscitur: multoties enim ut pauca de incommodis justorum co
Abbreviated transcription (Latin):
unũ acceptũ colorẽ. scd ꝙ illo affectus est alium
quio occurrat. aut ulłatenus. aut nlłs integͥ sus¬
cipit ido illũ ꝙ̃ pͥus cepit. aut solũ. aut cũ eo quib
occurrit renũtiat. Si .n. uisus ꝙ̃ capax ẽ coloris tm̃
afficit᷑ pͥori colore. s̃ pot̃ aliũ simł sentire colorẽ¬

Expanded text:
unum acceptum colorem, secundum quod illo affectus est, alium quicunque occurrat, aut nullatenus, aut minus integre suscipit: ideo illum quem prius cepit, aut solum, aut cum eo qui post occurrit, renuntiat. Si enim visus, quantum capax est coloris, tantum afficitur priore colore, non potest alium sentire
Abbreviated transcription (Latin):
stĩam ita nͥoꝰ dẽm segregat opinioẽm.m. est
et aliud ꝙ nichil satis uidetur ostẽd̾e ulło mͦ
eũ fuã aute putauisse futurã p̃uaricatõem
Nempe aut coactã putauisset aut sp̃otancam
S net ullatenꝰ erat unde se aliqũ agi susꝑitare¬
tur ne qmͣ diu uolurt ĩ uentate ꝑ senerare al¬
lo modo poruit putare se sola uolũtate illã deser

Expanded text:
. Est et aliud quod mihi satis videtur ostendere nullo modo eum suam ante putavisse futuram praevaricationem. Nempe aut coactam putavisset, aut spontaneam; sed nec ullatenus erat unde se aliquando cogi suspicaretur, nec quandiu voluit in veritate perseverare ullo modo putare potuit se sola volunt
Abbreviated transcription (Latin):
debit negare debere eẽ ꝙ tanta sapĩa. et bõĩtate per¬
rerũ naturã ꝯsid̾es. ut cũ claui ferrei ĩp̃ssi lũt ĩ cort
naturã actio uł passid. q̃ scd̾m agentẽ uł patientem
ẽe ñ debet. quĩ nec ille ag̾e. nec iste debet ꝑan.d. słi
chil hoꝵ negare possis .m. uides gͥ sepissime posse
ꝯtĩgere ut ead aio debeat ẽẽ et ñ debeat dẽ diu̾sis ꝯ¬
sidetatioib .d. ita aꝑte ħ ostendis ut ã possim ñ¬
nndere .M uerũ int̾ hõc te scite uolo qr debc et ñ deb̾e¬
qr debeo amari ate.si .nͭ. uere debeo. debitor su.
retdere ꝙ debeo. et ĩ culpa sũ. s ñ amorate .d. ita
sequit᷑.m. S cũ deteo amaria te. ñ esta me. exigen¬
debesamari me. Simłr cũdico qr ñ debeo amaria
te ñ ad itlłigitur qmͣ qr tu ñ debet amua me. Qu
modus loꝙdi est ĩ ĩpotentia ⁊ ĩ ĩpotentia. ut cũ dr̃¬

Expanded text:
debit negare debere esse, quod tanta bonitate et sapientia perrerum consideres, ut cum clavi ferrei impressi sunt in corpus naturam actio, vel passio, quae secundum agentem vel patientem esse non debet, quoniam nec ille agere, nec iste debet pati. DISC. Nihil horum negare possum. MAG. Vides igitur saepissime posse contingere ut eadem actio debeat esse et non debeat esse, diversis considerationibus. DISC. Ita aperte hoc ostendisscire volo quia debere et non debequia debeo amari a te. Si enim vere debeo, debitor sum reddere quod debeo; et in culpa sum, si non amor a te. DISC. Ita sequitur. MAG. Sed cum debeo amari a te, non est a me exigendebes amare me. Similiter cum dico quia non debeo amari a te, non aliud intelligitur, quam quia tu non debes amare me. Qui modus loquendi est etiam in potentia et in impote
Abbreviated transcription (Latin):
q ip̃e facit ñ eẽ. sed qr cessat fac̾e eẽ. Nã et cũ. ꝙ
iratus destruẽdo aͥd aufert c̾e ñ est ab illo nõ e
sed illo tollẽte nelud suũ ꝙ p̾stiterat ꝙ ab eo
stm̃ seruabat᷑ ut eẽt: redit ĩ nõ e̾e̾ ꝙ ñ ab illo
sod a se añ qmͣ fieret habebat. Si .n. ab aliqͦ re¬
petas cunicã qmͣ illi nido spõte ad ip̃s p̃stiteras
ñ ht̃ a te nuditatẽ. s te ꝙ tuũ erat tollẽte re¬
dit ĩ id ꝙꝑ erat añ ꝙͣ a te ĩdueret᷑. Nempe sicut
a sũmo bono ñ est uisi uoñ. ⁊ om̃e uonũ ẽ a siĩ¬
mo bono. ita a sũma tẽntia ñ ẽ nͥ ẽẽntia. ⁊ oĩs
eẽntia. ẽ a sũma e̾e̾ntia. uñ qrã sũmũ bonũ est
sũma ee̾nia. ꝯseꝙͥs est. ut om̃e bonũ sit cẽn᷑¬

Expanded text:
 ipse facit non esse; sed quia cessat facere esse. Nam et cum quasi iratus destruendo aliquid aufert esse, non est ab illo non esse; sed illo tollente, velut suum, quod praestiterat, quod ab eo factum servabatur ut esset, redit in non esse, quod non ab illo, sed a se, antequam fieret, habebat. Si enim ab aliquo tunicam repetas, quam illi nudo sponte ad tempus praestiteras, non habet a te nuditatem; sed, te quod tuum erat tollente, redit in id quod erat antequam indueretur a te. Nempe sicut a summo bono non est nisi bonum, et omne bonum est a summo bono, ita a summa essentia non est nisi essentia, et omnis essentia est a summa essentia: unde, quoniam summum bonum est su
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquo si iã fc̃a est. aut si fiat. fateor .n. non¬
dũ alicubi excepta diuina anctori ͭ ͤ cui ĩdubitã¬
ter credo me legisse rõem que mͥ suffic̾et ad eiꝰd
solutõis intellem̃. Nͣ. Cũ ad illã ueĩemꝰ si forte
sisse casũ excludit.d. ħ ex pecto .M. Si adhuc ĩ bo¬
na uolũtate stans p̃sciebat secasurũ. aut uolebat
ut ita fieret. aut nõ uolebat. d. unũ boꝵ uerũ¬

Expanded text:
ab aliquo facta est, aut si fiat: fateor enim nondum alicubi, excepta divina auctoritate, cui indubitanter credo, me legisse rationem, quae mihi sufficeret ad ejusdem solutionis intellectum. MAG. Cum ad illam veniemus, si forte sisse casum excludit. DISC. Hoc exspecto. MAG. Si adhuc in bona voluntate stans praesciebat se casurum, aut volebat ut ita fieret, aut non volebat. DISC. Unum horu
Abbreviated transcription (Latin):
.D. uideo qr ñ aufendo potuerũt sibi dare iusti᷑
s alit̃ sibi dedit. alit̃ sibi abstulit .m. uides gͥ d̾o
parẽ eos debere gr̃am qnͣtũ ad boĩtatẽ ip̃ius. nec
dyabolũ id̾o minus debere d̾o redd̾e ꝙ dei est. qr sibi
absculit ꝙ d̾s dedit. ⁊ noluit acciꝑe ꝙ d̾s obtulit᷑.
gelus ꝓ beatitudĩne qm̃ sibi abstulit. sicut bonꝰ
ꝓ ea qmͣ sibi ip̃e dedit.D. uexissimũ est. m. esti¬
mo. qr aĩadictis d̾m ulło mͦ posse fat̾e ĩustũ nͥĩ¬

Expanded text:
DISC. Video quia non auferendo potuerunt sibi dare justitiam; sed alter sibi dedit, alter sibi abstulit. MAG. Vides ergo Deo parem eos debere gratiam, quantum ad bonitatem ipsius, nec diabolum ideo minus debere Deo reddere, quod Dei est; quia sibi abstulgelus pro beatitudine quam sibi abstulit; sicut bonus pro ea quam sibi ipse dedit. DISC. Verissimum est. MAG. Aestimo quia animadvertis Deum nullo modo posse face
Abbreviated transcription (Latin):
.d. ualde pulchra ẽet huiꝰ scĩe atq ĩpotentie ista tua
su apostatis an głi. ut pote cui expediebãt ut ille
cad̾et qui adeptus ẽ hãc scĩam. qua nec pcc̃are nes
male meruit que omia nimia st̃ absurditate
głm ad scĩam hãc profecisse. qr malus pecauit.
sed bonũ angłm id̾o profecisse ad hãc scĩam eeẽ¬
plocadẽtis. qr ille pc̃canit.Si .n. peccasset neut̃¬
rãtie.alio mͦ sine alicuiꝰ cadẽtis exem plo nul¬
lus .i. dicet dñi nõ alio moto potuisse angłis
suis hanc dare scĩam. Cũ gͦ ille pot̾auit ex̾em¬
plo eis istũ docuit ꝙ docturꝰ erat ñ ĩ potũtia. q
ano modo ñ potuit. s maiori potãtia qua de malo¬

Expanded text:
. Valde pulchra esset hujus scientiae atque impotentiae tua ista su apostatae angeli, utpote cui expediebat ut ille caderet; quoniam adeptus est hanc scientiam, qua nec peccare, nec  sed quia alius male meruit: quae omnia sunt nimia absurditate gelum ad scientiam profecisse hanc, quia malus peccavit; sed bonum angelum ideo profecisse ad hanc scientiam exemplo cadentis, quia ille peccavit. Si enim neutrantiae, alio modo sine alicujus cadentis exemplo. Nullus enim dicet Deum non alio modo potuisse angelis suis hanc dare scientiam. Cum ergo ille peccavit, exemplo ejus istum docuit quod docturus erat; non impotentia, quia alio modo n
Abbreviated transcription (Latin):
n certũ habes. qr si ñ potuerũt pcc̃are ss potestate
 rictitare seruauerũt isticiã. Quate ñ magis me¬
fuerũt grami a deo qr steterũt aliis cadẽtib qułi qr
seruauerũt rõnalitatẽ qm ꝑdere nequiuetũt.S nͭ
tomeliores cẽnt qm isti qnͣto et nere iusti e̾ent. ⁊¬

Expanded text:
are, non potestate sed necessitate servaverunt justitiam. Quare non magis meruerunt gratiam a Deo, quia steterunt, aliis cadentibus, quam quia servaverunt rationalitatem, quam perdere nequiverunt. Sed nec to meliores essent quam isti, quanto et vere essent
Abbreviated transcription (Latin):
nio nõ ꝯu̾sa. s fc̃a recta. Id ħ ꝙ uene debuit ste¬
tit ĩ ip̃a rectitudĩe qm̃ dñs u̾itatẽ siue tusticiar
ĩ ana fc̃a est iista fuit. Cũ u̾o au̾tit se ab eo qd̾
nali ut ita dicã recditudĩe ĩ qua fc̃a est. Qm cũ
deseruit magnũ aͥd ꝑdidit. Et nich ꝓ ea n pͥua

Expanded text:
stetit in ipsa rectitudine, quam dicimus veritatem sive injustitiam, in qua facta est, justa fuit. Cum vero avertit se ab eo quodnali ut ita dicam rectitudine, in qua facta est? Quam cum deseruit, magnum aliquid perdidit; et nihil pro ea
Abbreviated transcription (Latin):
nidetur ħ u̾itas uł fłitas ĩ sensib et̃. sed ĩ opĩoe
ip̃e nãq sensus ĩterior se fallit. ñ illi m̃aitur exn̾¬
or. Qd aliqñ facile cognoscit᷑. aliqñ difficile. Cũ
.n. puer timet. seu ipt̃ draconẽ aꝑto ore facile
cognoscit᷑. qr ñ ħ facit u̾sus. qui nichil aliud pu¬
ero renũtiat qmͣ sensib. sed puerilis sensus ĩ¬
teror qui ñdũ bñ scit discͥnere int̾rem et rei si¬
młitudĩem. tales est cũ uidẽtes hoĩem alicui
diens quis nõ hoĩs nocere putas ẽẽ uocem hõis.
siam et ħ facit sensus interior. Qd̾ aut̃ dicis de

Expanded text:
eritas, vel falsitas in sensibus esse, sed in opinione. Ipse namque sensus interior se fallit, non illi mentitur exterior. Quod aliquando facile cognoscitur, aliquando difficile. Cum enim puer timet sculptum draconem aperto ore, facile cognoscitur quia hoc non facit visus, qui nihil aliud puero renuntiat, quam senibus, sed puerilis sensus interior, qui nondum bene scit discernere inter rem et rei similitudinem. Tale est cum videntes hominem alicui diens quis non hominis vocem, putat esse vocem hominis. Nam et hoc facit sensus interior. Quod autem dicis de
Abbreviated transcription (Latin):
mala uolũtas.ita est bona egmala ꝯcapiscẽtia ⁊ do¬
quid dixi de uolũtate uideo posse dici de ip̃a ꝯu̾siõe
Et ad huc aliꝙͥ ꝙ ualde miror cũ ꝯsidero hãc uolũ¬
tatis ꝯu̾sionẽ. cur uidelicet deus talẽ fec̾it illã na¬
turã qm tanta extellõtia sublimau̾at. ut de es qt
debuit nelle posset ꝯn̾t̾e uolũ tatẽ suã ad id qd¬

Expanded text:
mala voluntas, ita est bona et mala concupiscentia, et boquid dixi de voluntate, video posse dici de ipsa conversione Est adhuc aliud, quod valde miror, cum considero hanc voluntatis conversionem: cur, videlicet Deus talem fecerit illam naturam, quam tanta excellentia sublimaverat; ut eo quod debuit velle, posset conve
Abbreviated transcription (Latin):
malefetit. S et ħ uolo ut parit̾ ostẽdas. sed sci¬
uit se nõ debere uelle ꝙ p̾uaricãdo uoluit.M.
In ħ dubitare ñ debes si supͣdc̃a ꝯsid̾as. Si .n. nestis¬
set se ñ debere uelle ꝙ ĩiuste uoluit. Ignorasset se
debere uolũtatẽ tenere qmͣ deseruit. Quaꝓpt̃ nec
iustus ẽẽ tenẽdo. nec nustus de serẽdo iust̾iciã qmͣ
nescisset. Immo ñ pot̾at ñ uelle plus qmͣ habebat
si nesciebat sedebere tẽ ꝯtẽtũ eo ꝙ acceꝑat. deniq¬

Expanded text:
aret. Sed et hoc volo ut pariter ostendas, si scivit se non debere velle quod praevaricando voluit. MAG. In hoc dubitare non debes, si supra dicta consideras. Si enim nescisset se non debere velle quod injuste voluit, ignorasset se debere voluntatem tenere quam deseruit. Quapropter nec justus esset tenendo, nec injustus deserendo justitiam, quam nesciisset: imo nec poterat non velle plus quam habebat, si nesciebat se debere e
Abbreviated transcription (Latin):
bital adbuc dyabłm ñ id̾o noluisse deserere ꝙ ha¬
bebat qr ñ uõlint ten̾e. sed id̾o ñ uoluisse tenere
qr ñ uoluit deserere: D. sõ dubito sic d̾e̾ posse
siñdũ me fecisti certũ sic ẽẽ. prius gͦ ostẽ de
quid uoluit hr̃e ꝙ ñ habebat. ut nellet deserre ꝙ
terit. ita me ẽt ñ dubitare fatebor.m. pcc̃asse il¬
lũ ñ dubitas. qm̃ a insto d̾o ñ potuit ĩiuste dãp¬

Expanded text:
bitas adhuc diabolum non ideo voluisse deserere quod habebat, quia non voluit tenere; sed ideo non voluisse tenere, quia voluit deserere? DISC. Non dubito sic esse posse; sed nondum fecisti me certum sic esse. Prius ergo ostende quid voluit habere quod non habebat, ut vellet deserere quod terit ita esse, me non dubitare fatebor. MAG. Peccasse illum non dubitas; quoniam a justo Deo non potuit injuste dam
Abbreviated transcription (Latin):
potens ĩ beatitudĩe. ⁊ iusticia.ĩmo qm̃ beatitudo
⁊ iusticia ñ st̃ ĩ illo diu̾sa. s uuũ bonũ. fic ẽ om̃i¬
potens ĩ simplici bono. ut nilla res possit ꝙ no¬
ceat sũmo bono. Id̾o nãq ñ pot̃ corrũpi nec m̃tn
Ita ergo quidꝙͥ ñ est : añ qmͣ sit sua potestate ñ¬

Expanded text:
ustitia, imo quoniam beatitudo et justitia non sunt illo diversa, sed unum bonum, sic est omnipotens in simplici bono ut nulla res possit quod noceat summo bono: ideo namque non potest corrumpi vel mentiri. Ita ergo quidquid non est, antequam sit sua potestate
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ꝙ credimꝰ ẽẽ nicħ. ẜona gͥ uolũtas nich e¬
rit: qm̃ ip̃a ñ magis ẽ aliꝙͦ qm mala uolutat.
Quare bonũ ip̃m ꝙ bonos facit nõ potimus nega
uũ ip̃m e̾e nicħ̃. Itaq mala uolũtas ñ est pp̃m ma¬
lũ ꝙ maios facit. sic̃ nec bona uolũtas est pp̃ma

Expanded text:
il. Bona igitur voluntas nihil erit, quoniam ipsa non magis est aliquid, quam mala voluntas. Quare ipsum bonum quod bonos facit non poterimus negarnum ipsum esse nihil. Itaque mala voluntas non est ipsum malum quod malos facit; sicut n
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ ut tu ea q̃ dicã ñ sis ꝯtẽtus singła tm̃ intel¬
lig̾e. S om̃ia simł memoria .a. sub uno ĩ tuitu col¬
lig̾e.d. Ego quid̃ ĩtentus ero ꝙͣtũ potero. uerũ¬
tamẽ si ĩ aliquo tardior qmͣ q̃ris extitero ñ te
me expectare pigeat ꝓut iuderis tarditatẽ meã
expetere.m. ponamꝰ gͥ dm̃ nc̃ fac̾e angelũ ꝙ̃ ue¬
ut fac̾e beatũ. ⁊ ñ simł totũ. s ꝑ ꝑtes. ⁊ hactenꝰ iã

Expanded text:
us est ut tu ea, quae dicam, non sis contentus singula tantum intelligere, sed omnia simul memoria quasi sub uno intuitu colligere. DISC. Ego quidem intentus ero quantum potero: verumtamen si in aliquo tardior quam velis exstitero, non te me exspectare pigeat, prout videris tarditatem meam expetere. MAG. Ponamus ergo Deum nunc facere angelum, quem velit facere beatum; et non simul totum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ita sit ꝑ fc̃e rubicũdũ. ut oĩo ip̃e uisus afficia¬
tur eius rubore. nequid diu̾so sił affici colore.Si
autẽ ñ tam ꝑ fcm̃ inuẽit ruborẽ qui pͥor occurrit
qmͣ coloris capaxẽ.q. nuĩdũ plenꝰ adhũc aliũ ualet
assumere colorẽ ĩꝙͣtũ eius capacitas pͥori colore
ñ est saciata. Qui gͦ nescit putat uisũ renũtiare.
qr omĩaque post assup̃tũ colorẽ sentit. aut oĩo aut
aliq̃tenus eiusd̾ sint coloris. unde ꝯtĩgit ut sensus
int̾ior culpansuã ĩputet sensiu exteriori. Siłr
cũ fustis integ̾ cuiꝰ ꝑs ẽ intra aqmͣ et ꝑs extra pu¬
tatur stactus. aut cum putamꝰ cũ uisus nr̃ uultꝰ
ar̃os inueĩat in spetulo. Et cũ mł̃ta alia nobis ałt
nid̾et᷑ uisus. et alii sensus nũtiare qmͣ sint. ñ culpa
sensuũẽ quirenũtiant ꝙ possunt. qm̃ ita posse ac
natura ħ faciũt siue ex alia aliq̃ cã ħ faciũt qd̾

Expanded text:
te sit rubicundum, ut omnino ipse visus afficiatur ejus rubore, nequit diverso simul affici colore: si autem non tam perfectum invenit ruborem qui prior occurrit, quantum coloris capax est, quasi nondum plenus, adhuc alium valet assumere colorem, inquantum ejus capacitas priori colore non est satiata. Qui ergo hoc nescit, putat visum renuntiare quia omnia quae post prius assumptum colorem sentit, aut omnino, aut aliquatenus ejusdem sint coloris. Unde contingit ut sensus interior culpam suam imputet sensui exteriori. Similiter cum fustis integer, cujus pars est intra aquam, et pars extra, putatur fractus: aut cum putamus quod visus noster vultus nostros inveniat in speculo, et cum multa alia nobis aliter videntur visus et alii sensus nuntiare quam sint, non culpa sensuum est, qui renuntiant quod possunt, quoniam ita posse accnatura hoc faciant, sive ex aliqua alia causa, faciunt quod d
Abbreviated transcription (Latin):
color ꝑ corꝑus ht̃ e̾ec. ⁊ ñ e̾e. Existente namq corꝑe colo¬
retitudo ad sig̃catioẽm. d. Ostende dissimłitudĩem.
erit nlła ꝑ signa sigc̃atio .D. illła.m. an id̾o ñ erit
co minꝰ erit redum. aut mutꝰ ħ exiget rectitudo
.m. Ergo ñ exidente sigc̃atione ñ perit rectitudo

Expanded text:
re, colorectitudo ad significationem. DISC. Ostende dissimilitudinem. igna significatio? DISC. Nulla. MAG. An ideo non erit co minus erit rectum, aut minus hoc exiget rectitudo. MAG. Ergo non existente significatione, non perit rectitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ex hus gen̾atur ĩ ꝯueĩentia. Qupꝑe sicut eiusd̾
sed acceptio fatit illam uelle et hr̃e. et tñ simł st̾. t̃pc¬
et uelle. ⁊ hr̃e. ⁊ mox est accepta est habita. ⁊ nolu¬
apimꝰ. ⁊ hr̃e. ⁊ uelle. ⁊ seruare uolũtatis rectitudi¬
nem ab illo accipimꝰ iusticiã. ⁊ mox ut hñis et uolu¬
mus eand̾ rectitudĩem uolũtatis: instiͣ dd̾a ẽ. Qd u̾o
re possum ꝯtͣ.m. uidet᷑ tib ꝙ ista diffinitio possio

Expanded text:
ulla ex his generatur inconvenientia. Quippe sicut ejusdem sed acceptio facit velle illam et habere: et tamen simul sunt tet velle: et mox ut est accepta, est habita et volucipimus et habere, et velle, et servare voluntatis rectitudinem, ab illo accipimus justitiam: et mox ut habemus et volumus eamdem rectitudinem voluntatis, justitia dicenda est. Quore contra. MAG. Videtur tibi quod ista diffinitio possit
Abbreviated transcription (Latin):
telligere cum dixit. qm̃ qui facit u̾itatẽ uc̃it ad lucem
sion .n. seꝑat illũ ab hac u̾itate siue luce qui patitur ꝓ¬
secutionem ꝓpt̾ iusticiã. aut qui ẽ qñ et ubi debet esse
aut qui stat uł sedet qñ debet. et simłia sullus nãs
aut malefat̾e. D. usus quoq coĩs locutioĩs ħ ht̃
ut et pati et młta alia dicat fac̾e q̃ ñ st̾ fa cere. En
lor ꝯputare possumꝰ.m. sõ fallctus. ilam qui ułt ꝙ
debet recte et bñfac̾e dr̃. nec ab hiis qui u̾itatẽ fac¬
unt eedudit᷑. S qnĩ de u̾itate ĩ uestigãdo illã loqͥ

Expanded text:
telligere, cum dixit quoniam qui facit veritatem venit ad lucem . Non enim separat illum ab hac veritate sive luce; qui patitur persecutionem propter justitiam; aut qui est, quando, et ubi debet esse; aut qui stat, vel sedet, quando debet, et similia. Nullus namque  male facere. DISC. Usus quoque communis locutionis hoc habet, ut et pati, et multa alia dicat facere, quae non sunt facere. Quare lor, computare possumus. MAG. Non falleris. Nam qui vult quod debet, recte et bene facere dicitur, nec ab his qui veritatem faciunt excluditur. Sed quoniam de veritate investigando, illam lo
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝙ sig̃c̃at nom eius ẽ aliqͥd. Deniq cũ manẽte
iusticia tãꝑa uideatur tnͣsquillitas. tãta qiiestit
intultis ã aliud uideat᷑ msticia qm quiesc̾e a
malo sicuti ẽ castitas. et paciẽtia. Necedẽte au
iusticia tã diu̾sus tã laboriosus. tãq młtiplex &¬
cupet animũ affectus qui nelud crudelis dñs mi¬
serũ homũłi cogat tot tarplũ et laboriosoꝵ
oꝑũ cura sollicitũ ẽẽ. ⁊ ip̃is oꝑib tã gͣnit̃ labora

Expanded text:
significat nomen ejus, est aliquid? Denique, cum manente justitia, tanta videatur tranquillitas, tanta quies ut in multis nihil aliud videatur justitia quam quiescere a malo; sicut est castitas, patientia: recedente autem justitia, tam diversus, tam laboriosus tamque multiplex occupet animum affectus, qui velut crudelis Dominus miserum homunculum cogat tot turpium et laboriosorum operum cura solli
Abbreviated transcription (Latin):
muit ꝑdrdetũt iusticia retribuẽte acceꝑũt. ⁊̃ de illo
ꝙp habebãt ĩ uera securitate ꝑmãserũt. Qua ppter
ades sũt ꝓuecti ut sĩt adepti quidqd uelle potue¬
rũt. nec iam udeãt qͥd plus uelle possint. et ꝓpter
ħͣ pcc̃are nequnt. Iiliuero angłi qui maluerũt
ulud plus ꝙ nõdũ d̾sillis dare uolebat qm sta¬
re ĩlusticia ĩ qua fcĩ erãt ead̾ iusticia iudic̃ate.

Expanded text:
te, acceperunt et de illo, quod habebant, in vera securitate permanserunt. Quapropter adeo sunt provecti, ut sint adepti quidquid potuerunt velle; nec jam videant quid plus velle possint: et propter hoc peccare nequeunt. Illi vero angeli qui maluerunt illud plus, quod nondum Deus illis dare volebat, quam stare in justitia, in qua facti erant, eadem justitia
Abbreviated transcription (Latin):
qmĩ credimꝰ nullũ hoĩem posse bonã hr̃e uoluntatẽ
tusi dãte d̾o malã tiero semꝑ hr̃e posse sola ꝑmissi
na ieslũtas ñ magis ẽ aliꝙͣ qmͣ mala uolũtas
nec eit ista magis malũ ꝙ̃ illa borũ. Nõ .ni. mag̾
est aliꝙͥ uolũtas ã ułt dare misericordit᷑ qm ilia
q̃ ułt raꝑe molent̾. nec magis ħ malũ qm ilia
bonũ eit. Ergo si mala uolũtas ẽ ip̃m malũ quo

Expanded text:
m credimus nullum hominem posse bonam voluntatem habere, nisi dante Deo; malam vero semper habere posse, sola permissina voluntas non magis est aliquid, quam mala voluntas; nec est ista magis malum quam illa bonum. Non enim magis est aliquid voluntas, quae vult dare misericorditer, quam illa quae vult rapere violenter; nec magis haec malum quam illa bonum est. Ergo si mala voluntas est ipsum malum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fit aᵈ ptas qm diuinitas ita ñ in ꝯuẽĩent̃ dm̃is ibi rec¬
titudiem uolũtatis. aut uolũtariã rectitudĩem. su
rectam uolutatem. Si u̾o illam rectitudĩem dm̃is
ꝓpt̾ se seruari de nlła alia rectitudĩe sic ꝯueĩent᷑ dici pos¬
se uidet᷑. Sic̃ .n. ñ aliud illã. sed ip̃a se seruat. nec ꝑ ati
mus ut ꝑassiuo ꝑ̾terito ꝑticpio eiusd̾ u̾bi .d. hunc
usum hñs notissimũ. ut preteritis ꝑticipiis passiuis
didicit ñ nͥ coactus dec̾et .i. ꝙ dũ stnduit et legit di¬
dicit. ñ nͥ cũ cogit᷑ docet.m. Bñ gͥ diximꝰ iusticiã ẽẽ rec¬
tituldĩem uoluntatis seruatam ꝓpt̾ se. ⁊ hunc est qd

Expanded text:
tas quam divinitas; ita non inconvenienter dicimus ibi rectitudinem voluntatis, aut voluntariam rectitudinem, seu rectam voluntatem. Si vero illam rectitudinem dicimus propter se servari, de nulla alia rectitudine tam convenienter dici posse videtur. Sicut enim mus uti passivo praeterito participio ejusdem verbi. DISC. Hunc usum habemus notissimum, ut praeteritis 115 participiis passivis didicit, nonnisi coactus docet, id est quod dum studuit et legit, didicit, nonnisi cum cogitur docet. MAG. Bene ergo diximus justitiam esse rectitudinem voluntatis servatam propte
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ simplici natura qmͣuis ñ id̾o sit recta et tusta qr¬
ut qui unã eaꝵ nou̾it. ⁊ alias nescierit. ꝑ notã ad igno¬
tar̃ sãam ꝑtĩgere possit. Immo qui nouerit unam ali¬
as nescire nõ possit.d. Quid gͦ ͤ an dicemꝰ lapidẽ inst̃
cuĩ suꝑiorib ĩferiora petit. qͣr ħ facit ꝙ debet. ꝙ̃ad̾m
ticia iustũ df̃e .d. Cur gͦ magis hõ iustus qm lapis
iustus si ut̾q iuste facit .m. tu ip̃e an ñ putas facere
lapũ naturałr et ũ sponte facit.m. Idcirco lapis nõ
at. d. Dicemꝰ gͦ tastũ eẽ eqũ cũ ułt pasc̾e. qr nolens facit

Expanded text:
que et simplici natura, quamvis non ideo sit recta et justa, qut qui unam earum noverit, et alias nescierit, per notam ad ignotarum scientiam pertingere possit; imo qui noverit unam, alias nescire non possit. DISC. Quid ergo? An dicemus lapidem justum, cum a superioribus inferiora petit; quia hoc facit, quod debet, quemtitia justum dicere. DISC. Cur ergo magis homo quam lapis justus est, si uterque juste facit? MAG. Tu ipse an non putas facere lapis naturaliter et non sponte facit. MAG. Idcirco lapis non facit. DISC. Dicemus ergo justum esse equum, cum vult pascere, quia volens facit
Abbreviated transcription (Latin):
buit uolũtatẽ. Si .n. bona fait. ꝓpt̾ bonã uolut̃ta¬
tem cecidit de tanto bono ĩ tantun malũ. fiem
si bona fuit deus eam illi dedit. qr ñ nisi nichil
habuit a se. Si gͦ uoluit ꝙ deus dedit nelle quid
pcc̃at: Ant si a se hũit hãc uolũtatẽ hũit aliꝙ bo

Expanded text:
buit voluntatem. Si enim bona fuit, propter bonam voluntatem, de tanto bono cecidit in tantum malum. Item: Si bona fuit, Deus illam illi dedit; quia nonnisi nihil habuit a se. Si ergo voluit quod Deus dedit velle, quid peccavit? Aut si a se habuit hanc voluntatem, habuit aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
an om̃is actio que facit ꝙ debet uitatẽ fade cõucĩ¬
ent̃ dicat᷑. Est quippe actio rõtial. ut dare elemosi¬
nam. et est irrõnalis actio ut actio ignis qui cale¬
facit. uide gͦ an ꝯueĩent dicamꝰ ignẽ facere ulta¬
cem. D. Si ignis ab eo a quo ht̃ eẽ accepit califade
tum calefacit facit ꝙ debet. Igit᷑ ñ uideo q̃ iuquẽi¬
entia sitignem fad̾e uitatẽ et rectitudĩem cũ fa¬

Expanded text:
an omnis actio, quae facit quod debet, veritatem facere convenienter dicatur. Est quippe actio rationalis, ut dare eleemosynam; et est irrationalis actio, ut actio ignis, qui calefacit. Vide ergo an convenienter dicamus ignem facere veritatem? DISC. Si ignis ab eo, a quo habet esse, accepit calefacere, cum calefacit, facit quod debet. Igitur non video quae inconvenientia sit ignem facere veritatem et rectitudinem, cum fa
Abbreviated transcription (Latin):
Inqͥuo illa tibi uidet᷑ differit ab istis .s. Qula ił. aui¬
sucorꝑeo cognoscipot̃ istas rõnis capit ꝯtẽplatio .m.
bititur an recta sit. et mõstrari pot̾ qr ĩ nlłami ꝑtem
flectitur. ñne rõne colligit᷑. qr illm cectã ⁊ẽ ncc̃tt᷑.¬
.D. ⁊ si ead̾ qua sictõne intelligit᷑ uisu sentitur ĩ so
te ꝑceptibłis .d. slło modo ħ dicẽtẽ falli uideo. scmpe
nec plus. nec mitꝰ ꝯtinet ista diffitio u̾itatis qm̃ ctpe¬
diat qm̃ nomen rectitud̾is didit eam ib õ te q̃ tecti¬
a teclitudĩe iisibłi. S qm̃ docuistime oem̃ uenita

Expanded text:
 differre ab istis. DISC. Quia illa visu corporeo cognosci potest; istas rationis capit contemplatio. MAG. bitetur an recta sit, et monstrari potest quia in nullam partem flectitur, nonne ratione colligitur quia rectam eam nec. Sed eadem quae sic ratione intelligitur, visu sentitur, in sunte perceptibilis. DISC. Nullo modo hoc dicentem falli video. Nempe nec plus, nec minus continet ista diffinitio veritatis quam expediat, quoniam nomen rectitudinis dividit eam ab omni re, quae rectia recti
Abbreviated transcription (Latin):
nõie. aut cuiauctoris p̃ ponetur ñ ĩdicabã. ñ tñ eats sñ
ad se legendũ inuitarẽt dimitẽda putabã uniciuq sutt̃
dedititulũ. ut plus exẽplũ meditãdi de rõne fider ⁊ secõs
fides q̃rens intllc̃mdicet᷑. si c̃ iã a płib cua huis tittesi¬
uttũq tñscrptũ eẽt. Coegerũt me płes ⁊ maxĩe reuerẽ¬
dus archi ep̃c lngdunẽsis. hugo noĩe fũgens ĩ gaslia lega
meum ilł p̾scrib̾em. ꝙ utaptius sieret. illud quid̾ mono¬

Expanded text:
nomine aut cui auctoris praeponeretur nomen iudicabam, nec tamen nomine aut cui auctoris praeponeretur nomen iudicabam, nec tamen ad se legendum invitarent, dimittenda putabam: unicuique suum dedi titulum, ut prius Exemplum meditandi de ratione fidei, et sequens Fides quaerens intellectum diceretur. Sed cum iam a pptum esset, coegerunt me plures et maxime reverendus archiepiscopus Lugdunensis, HUGO nomine, fungens in Gallia legatmeum illis praescriberem. Quod ut aptius fieret, illud quidem Mono
Abbreviated transcription (Latin):
Ostqͣm opuscłm ꝙ dã uelud exemplũ meditãdide
rõne fidei. sogẽtib me p̾cib quoꝵdã fr̃m in ꝑsonã
aliciꝰ tacite secũ rõcinãdo q̃ nesciat ĩuestigãtis edi¬
cepi ĩ ce querert. si forte posset inuẽmi unũ argum̃tũ ꝙ nlłło¬
in quib ꝓfic̾e̾ possem ĩpediret. penitusame uellẽ exdud̾e
tt̃ magis ac magis uolenti ⁊ defendẽti se cepit cũ ĩ portu¬
nitate qͣdã ĩgirere. Cũ gͥ quadã die uthem̃ter eius ĩportu¬
nitati resistendo fatigarer ĩ ip̃o cogitationũ ꝯflictu. fic
se obtulit ꝙ desꝑauerã. ut studio se cogitatõem amplecte¬
rer qmͣ sollicitus repeilebã. Estimãs gͥ ꝓ me gaudebam
ĩuenisse si scͥptũ eet alicui legẽti placiturũ. de ħ ip̃o. ⁊
de quib dũ alus sub ꝑsona conãtis erig̾e m̃tem suã ad cõtẽ¬
plãdñ deum. et q̃renus intlłig̾e ꝙ credit subditũ stͥpsio¬
pusculũ. Et qm̃ neciltõ ñ illud cuiꝰ supͣ memins dignũ

Expanded text:
dam velut exemplum meditandi de ratione fidei cogentibus me precibus quorundam fratrum in persona alicuius tacite secum ratiocinando quae nesciat investigantis edicoepi mecum quaerere, si forte posset inveniin quibus proficere possem impediret, penitus a me vellem excludere: tunc magis ac magis nolenti et defendenti se coepit cum importunitate quadam ingerere. Cum igitur quadam die vehementer eius importunitati resistendo fatigarer, in ipso cogitationum conflictu sic se obtulit quod desperaveram, ut studiose cogitationem amplecterer, quam sollicitus repellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset, alicui legenti placiturum: de hoc ipso et de quibusdam aliis sub persona conantis erigere mentem suam ad contemplandum deum et quaerentis intelligere quod credit, subditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud cuius supra memini dignum libri
Abbreviated transcription (Latin):
nat. lexsos curat. mortuos suscitat. sanita¬
tem anget ꝙͣ ꝯẜuat. claudis gressũ. anidis
copiam. cecis restituit usimi. uitia fugat.
iurtutes exhoruat. metẽ munit⁊ Roborat
maliciã. excludit ĩuidiam. Nͫ. ẽ uincł¬

Expanded text:
nat, leprosos curat, mortuos suscitat, sanitatem auget quam conservat; claudis gressum, aridis copiam, caecis restituit visum; vitia fugat, virtutes exornat, mentem munit et roboratmalitiam, excludit invidiam. Perfec
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. ẜ. sic. ego sum uiã que ad iũtatem duco
ego sum ĩũtas. que uitã et̃nam promitto. e¬
⁊ mã ignorantibus ego sum uia dubitãtib
⁊ nõ credentibus. ego sum m̃tas. ascẽdẽtibus
s lacesscentibus ego sum uita. Nenio uelrit ad¬

Expanded text:
diceret: Ego sum via, quae ad veritatem duco; ego sum veritas quae vitam promitto: eet viam ignorantibus, Ego sum via: dubitantibus, et non credentibus, Ego sum veritas: jam ascendentibus, sed lassescentibus, Ego sum vita. Satis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
captuutatẽ popłi. mei isrl. & edificabunt ciuitates desertas.
& habitabunt meas: Et plantabunt uineas: & bibent uinum ea¬
rum: Et fatient hortos: & comedent fructus eorum: Et planta¬
lo eas super humum suam: & ũ euellam eos ultra det̾ra quam de¬
dieis. Dicit dominus.omni potens¬
N diebusillis: Congrxe gatus est omnis populus
quasi uir unus. ad plateam que est ante portam aquarum: et
dixerunt hesdre scribe ut afferret librum legis moysi. quem p̃¬
cepit dominus israeli: Attulit ergo heslras sacerdos legem corã
multitudine uirorum & mulierum: cunctis qui poterant intel¬
ligere. indie pͥma mensis septimi: Et legit in platea que erat
ante portam a quarum. amane usq ad medium diem: incõspec¬
tu uirorũm ac mulierum sapientium: Et aures omnis popłi:
erant erecte adlibrum: Stecit autem hesdias scriba. super gindũ
ligneum quem fecerat ad loquendum: & steterunt uxta eum:¬

Expanded text:
i mei Israel: et aedificabunt civitates desertas, et habitabunt: Et plantabunt vineas, et bibent vinum earum: et facient hortos, et comedent fructus eorum. Et plantabo eos super humum suam: et non evellam eos ultra de terra sua: quam dedi eis, dicit Dominus Deusibus suis. Congregatusque est omnis populus quasi vir unus, ad plateam quae est ante portam aquarum: et dixerunt Ezrae scribae ut afferret librum legis Mosi, quam praecepit Dominus Israeli. Attulit ergo Ezras sacerdos legem coram multitudine virorum et mulierum, cunctisque qui poterant intellante portam aquarum, de mane usque ad mediam diem, in conspectu virorum et mulierum et sapientium; et aures omnis populi erant erectae ad librum. Stetit autem Ezras scriba super gradum ligneum, quem fecerat ad loquendum: et steterunt juxta eum