comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei iplius recordatio compẽdiosa sufficiat.
ĩmorari ducius oportet. atq acerrima medi¬
tatione singła moriẽtiũ mẽb ꝑcurre̾: et
extremis quidẽ Iam algẽtibus media terreri.
et ĩ sũmo oportimo sudore defluere. ilia pul¬
sari. uitalem spm mortis uicinitate lentesce̾.
Ad hec defossos natantesq oculos: obtutum
lacrimosum : contractã frontẽ liuentẽq. labe¬
tes genas. lucidos dentes: rugentes atis acu¬
tos nares: spumancia labia: Torpẽtẽ squamo¬
samq linguã: aridum palatum: fatigatũ
caput. Anhelũ pectꝰ: raucum nimur: et mesta
suipiria. odorem totiꝰ corpis molestũ: p̃cipue¬
q alienati uultꝰ horrorẽ. q̃ om̃a faciliꝰ ac
uelut in ꝓmptu et ad manũ collocata succ¬
rent. Si cui tamiliarit obẜuari ceꝑit ineõrãd̾
aliqd conspecte mortis exẽplũ. Tenacior emĩ
esse solz uisoꝵ ꝙ auditoꝵ recordaçio. Quam

Expanded text:
rei ipsius recordatio compendiosa sufficiet; rei ipsius recordatio compendiosa sufficiet; immorari diutius oportet atque acerrima meditatione singula morientium membra percurrere; et extremis quidem iam algentibus media torreri et importuno sudore diffluere, ilia pulsari, vitalem spiritum mortis vicinitate lentescere. Ad hec defossos natantesque oculos, obtuitum lacrimosum, contractam frontem liventemque, labantes genas, luridos dentes, rigentes atque acutas nares, spumantia labia, torpentem squamosamque linguam, aridum palatum, fatigatum caput, hanelum pectus, raucum murmur et mesta suspiria, odorem totius corporis molestum, precipueque alienati vultus horrorem. Que omnia facilius ac velut in promptu et ad manum collocata succurrent, si cui familiariter obversari ceperit memorandum aliquod conspecte mortis exemplum; tenacior enim esse solet visorum quam auditorum recordatio. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
piciẽs. ad illã uitã suspiret. ubi rõne superanctꝰ
desmet esse mortalis. hãc tãdem uãm de diffĩciõe
homis atq utilem sentenciã hr̃e dicito huiꝯ
ultum . qm̃ de eo nobis ẜ̾mo erat dicebã paucos
cognition aut meditationẽ ydoncã sortitos.¬
flran. Ego me hactenꝰ ex pautis rebar. aug¬
Et ego quidẽ non ambigo tibi tam multas
per diñem uitã: exꝑiencia magistra : tam
multa ex libroꝵ lectione repetenti: crebras
cogitationes mortis occurre̾. ded q̃ n ͨ satis
alte descendant n ͨ satis tenacitꝰ hereant. Itiã¬
Quud uocas alte descende̾ et si met intellige
michi uidear: cupio ex te claruis audire Aiug̃.
Dicã ꝙuis Iam uulgo ꝑsualũ sit: atq etiam
e medio grege phuosophoꝵ clarissum testes
accesserũt. mortẽ inter tremenda p̾ncipum
possidere usq adeo ut /am ꝑidem nomẽ ip̃m
mortis auditu tetrũ atq asꝑũ uideat᷑. ne
tñ uel similia hec sũmis aurib excepta. uel

Expanded text:
one superauctus, desinet esse mortalis; hunc tandem veram de diffinitione hominis atque utilem scientiam habere dicito. Huius ultimi, quoniam de eo nobis sermo erat, dicebam paucos cognitionem aut meditationem ydoneam sortitos. Ego me hactenus ex paucis rebar. Et ego quidem non ambigo tibi tam multa per omnem vitam experientia magistra, tam multa ex librorum lectione repetenti, crebras cogitationes mortis occurrere, sed que nec satis alte descendant nec satis tenaciter hereant. Quid vocas "alte descendere"? Etsi enim intelligere michi videar, cupio tamen ex te clarius audire. Dicam quamvis iam vulgo persuasum sit atque etiam e medio philosophorum grege clarissimi testes accesserint mortem inter tremenda principatum possidere, usque adeo ut iampridem nomen ipsum mortis auditu tetrum atque asperum videatur. Non tamen vel sillaba hec summis auribus excepta vel
Abbreviated transcription (Latin):
caliditas iunica. qd̾ ut clare uideas. cũ ꝙͣr¬
talib denceps simpliciͭ ͤ procedamus. frãc.¬
Nichil possũ audire incundiꝰ. dic gͦ quomõ
de me ip̃o mẽtio fua̾t. qua nã rõne michi¬

Expanded text:
calliditas inimica; quod ut clare videas, cum quacalliditas inimica; quod ut clare videas, cum quantalibet deinceps simplicitate procedamus. Nichil possem audire iucundius. Dic ergo, quondam de me ipso mentio fuerat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
toiicio. modo tu michi quoq um fatearis.¬
Augu. Quid me fateri postulal. ftran. Ut
sicꝰ um᷑ est nemi̾em insi sponte corrue̾. sic illꝰ
etiã um sit ĩmimerabiles spõte prolapsos nõ sua
tñ sponte iacere quod de me ipss fident̾ affirmẽ.
soq dictũ michi arbitror in penã. Ut qr stare¬
dũ possẽ nolui: assurgeꝰ ncqueã dũ uelumm. Aug.¬
quã quã haud prorsꝰ debirantis opimo ista sit.
postꝙͣ te tũ in p̾mo errasse cognostis: Idẽ in
stdo fatraris oportebit. ftran. cade̾ ig. et
Iacere unũ atq idem esse diffimis. Aug̃ Imou̾o
diu̾sa noluisse tamẽ et uelle: et si in t̾pr̃ẽ dif¬
ferũt. in re tñ ipsã inq animo uolentis unũ
sunt. Eran. Sentio quib me nexib ĩuoluis
nec tñ forcior luctator est qui arte sibi uicto¬
riam q̃sunt: s profecto uersutior. Aug̃. Corã
ueritate loq̾mur: cui simplicitas om̃ił amica ẽ.

Expanded text:
conicio. Modo tu michi quoque verum fatearconicio. Modo tu michi quoque verum fateare. Quid me fateri postulas? Ut sicut verum est neminem nisi sponte corruere, sic etiam ud verum sit: innumerabiles sponte prolapsos non sua tamen sponte iacere; quod de me ipso fidenter affirmem. Idque michi datum arbitror in penam ut, quia dum stare possem nolui, assurgere nequeam dum velim. Quanquam haud prorsus delirantis opinio ista sit, postquam te tamen in primo errasse recognoscis, idem in secundo fatearis oportebit. "Cadere" igitur et "iacere" unum atque idem esse diffinis? Imo vero diversa, "voluisse" tamen et "velle", etsi in tempore differunt, in re ipsa inque animo volentis unum sunt. Sentio quibus me nexibus involvas; nec tamen fortior luctator est qui arte sibi victoriam quesivit sed profecto versutior. Coram Veritate loquimur, cui simplicitas omnis amica est,
Abbreviated transcription (Latin):
estimet ꝙͣ ualet. plus diligat ꝙͣ oportet nũqͣs
p̃cerea deceptꝰ adeceptore seꝑet ftran
Sepe hus uerbis hodie usus es. At ego meip̃m
fefellissent. Augu. Nũc te maxime fallis: cũ
nũꝙͣ terpm fefellisse gloriaris. n ͨ tam tenius
tue indolis spes est michi qr si ammũ acrit
intenderis: ꝑ teip̃m uideas: neminẽ in mihiã
nili sponte corrue̾. Suꝑ hoc em̃ alt̾taçio nr̃a
fũdata est. Dic em̃ oro te: sed cogita pͥusꝙͣ.
respondeas. atq id amimũ indue: nõ conten¬
tionis sed ueritatis aiidum: dic inͥ quẽ homis
putas peccasse coactum. cũ uelnt sapientẽs
peccatũ esse uolũtariã actionẽ usq adeo ut
si uolũtas desit: desmat esse pctm. sine pcto aũt
nemo fit miler quod michi iam suꝑiꝰ concessisti¬
ftran. Uideo me nuꝑ paulatĩ de ꝓpõsito excide̾᷑.
et fateri cogor ꝙ imĩcim mihie mee ex pprio
ꝓcessit arbitro. hec in me sentio: In aliisq

Expanded text:
extimet quam valeat, plus diligat quam oporteat; nunquam extimet quam valeat, plus diligat quam oporteat; nunquam preterea deceptus a deceptore separetur. Sepe his verbis hodie usus es. At ego me ipsufefellissent! Nunc te maxime fallis cum nunquam te ipsum fefellisse gloriaris. Nec tam tenuis tue indolis spes est michi quin, si animum acriter intenderis, per te ipsum videas neminem in mi seriam nisi sponte corruere. Super hoc enim altercatio nostra fundata est. Dic enim, oro te – sed cogita priusquam respondeas, atque animum indue non contentionis sed veritatis avidum – dic michi: quem hominem putas peccasse coactum, cum velint sapientes peccatum esse voluntariam actionem, usque adeo ut si voluntas desit, desinat esse peccatum? Sine peccato autem nemo fit miser, quod michi iam superius concessisti. Video me paulatim de proposito excidere, et fateri cogor, quod initium miserie mee ex proprio processit arbitrio; hoc in me sentio in aliisque
Abbreviated transcription (Latin):
sim. ueꝵ id quod siue lac̾mis narrare nõ possũ.
ut uides Hactenꝰ frust᷑ fuit. Hoc igł unum
est quod me suꝑ ambigenda ꝓposit̾ionis tue
u̾itate sollicitat qua conaris astrue̾. nenncm
msi spõte suã ĩmiseriã corruisse. nenne mise¬
rũ esse insi qui uelit. cuiꝰ rei cõtrariũ in me
finẽ hĩtura q̃rimoma. atq licet idem ne quid qdem
sepe temptauerĩ adhuc inculcare nõ desmã nͣ
fieri miserũ: n ͨ esse qui nolit: ded est ut diceꝰ
ceperamꝰ mams hominũ ꝑu̾sa quedã et pestilẽs
libido: seipõs fallendi: quo nchil põt esse fu-¬
nestius in uita. si cñi familiariũ dolos iure ꝑti¬
mescitis. ppẽa ꝙ et fallencium auctoritatis reme¬
dium preriperit: cautele et aures nostras
assidue. uor eoꝵ blanda ccũ sonat. quorũ ut̾ ħr
formidare deberetis. ubi et amoy. et auc̾tas: et
familiaritas in genlest: ꝙ quisquis se qͥsquis plꝰ

Expanded text:
sim; verum, id quod sine lacrimis narrare non possum, sim; verum, id quod sine lacrimis narrare non possum, ut videtis hactenus frustra fuit. Hoc igitur unum est, quod me super ambigenda propositionis tue veritate solicitat, qua conaris astruere neminem nisi sponte sua in miseriam corruisse, neminem miserum esse, nisi qui velit; cuius rei contrarium in me finem habitura querimonia. Atqui licet idem necquicquam sepe tentaverim, adhuc inculcare non desinam, nec fieri miserum nec esse qui nolit. Sed est ut dicere ceperam, in animis hominum perversa quedam et pestilens libido se ipsos fallendi, quo nichil potest esse funestius in vita. Si enim familiarium dolos iure pertimescitis, proptereaquod et fallentium autoritas remedium preripit cautele, et aures vestras assidue vox eorum blanda circumsonat, quorum utrunque formidare deberetis, ubi et amor et autoritas et familiaritas ingens est, quod se quisque plus
Abbreviated transcription (Latin):
tuerã ut ostende̾m ad euãdend huiꝰ uite morta¬
litatis angustias. actollendoq sẽse alciꝰ e
p̾mũ ueluti gradũ obtinere meditationem.
mortis hũaneq mihie. secũdũ uo᷑ desideriũ
uehemens: studiũq surgendi quib exactis ad
id quo nost᷑ suspirat intencio. astensũ facilẽ
pollicebar. Nisi tͥ forte nũc etiã contrarium.
uideret᷑ ffran. Contrariũ ne quidẽ ideri dice̾
nõ ausim. ea nãq de te abadolestençia mea
dro blandicie. at quomã. nõ tam iudicio. ꝙͣ
reuencia assensum dictis meis p̃biusse te
uideo. loquendi tibi quidq̾d ex arbituo tuo
fui̾t lib̾tas dat᷑. ftran. Trepidꝰ quidẽ adhuc.
sed licencia tua uti uelmi. atq ut de reliquis
hoib sileam: testis est mͥ hic. qui cũctis actib
meil semꝑ int̾fuit. testis tu quoq quotiens
ad condc̃ionis mee mnihiã mortẽq repserim.
ꝙtisq cũ lac̾is sordes meas diluere uisus

Expanded text:
tueram, ut ostenderem, ad evadendum huius nostre mortatueram, ut ostenderem, ad evadendum huius nostre mortalitatis angustias ad tollendumque se se altius, primum veluti gradum obtinere meditationem mortis humaneque miserie; secundum vero desiderium vehemens studiumque surgendi; quibus exactis ad id, quo vestra suspirat intentio, ascensum facilem pollicebar; nisi tibi forte nunc etiam contrarium videatur. Contrarium michi quidem videri dicere non ausim; ea namque de te ab adolescentia mea oro, blanditie. At quoniam non tam iudicio quam reverentia assensum dictis meis prebuisse te video, loquendi tibi, quicquid ex arbitrio tuo fuerit, libertas datur. Trepidus quidem adhuc, sed licentia tua uti velim. Atque, ut de reliquis hominibus sileam, testis est michi hec, que cuntis actibus meis semper interfuit, testis tu quoque, quotiens ad conditionis mee miseriam mortemque respexerim, quantisque cum lacrimis sordes meas diluere nisus
Abbreviated transcription (Latin):
oportet et altiora suspirãs: paucilsimoꝵ signa¬
tum uestigis iter arripias. ut poeticũ ilbꝰ audire
mercaris. Macte noua ꝟtute puer sic itur
ad astra flran. utinãidiͥ continge poss
añꝙͣ moriar. Sed ꝑge queso: neq e̾m̃ prorsꝰ
dep̾uduit: Et stoicoꝵ sinas publicis errorib
p̃ferendas esse non dubito. quid aut̃ hic ꝑsuadẽ
uelil expector Aug̃. En hoc int̾ nos cõuenit
insi uicio milerũ non esse nec fieri iã quid
u̾bis opꝰ est ffran. Quia młtos mͥ uidisse uideor:
int quos et meip̃m nnchil molestiꝰ ferentes ꝙͣ
ꝙ uiciorũ iugum nõ liceret excutere: ꝙͣuis ad id
l stoicoꝵ sentencia tolerari põt. multos ĩuuitos
ac dolentes optãtesq cõtrarium esse milerrĩos¬
Aug̃. Aliꝙ̃tulũ euagati sumus: s Iam sensim
ad p̾mordia nostra reu̾tim nisi forte unde
decesseramus oblitꝰ es ffran. Obluusti ceperã.
sed incipio recordari. Augꝰ. Id agc̾ tecũ insti¬

Expanded text:
oportet et ad altiora suspirans paucissimorum signaoportet et ad altiora suspirans paucissimorum signatum vestigiis iter arripias, ut poeticum illud audire merearis: macte nova virtute puer: sic itur ad astra. Utinam id michi contingere possit, antequam moriar! Sed perge, queso; neque enim prorsus depuduit, et stoicorum sententias publicis erroribus preferendas esse non dubito. Quid autem hinc persuadere velis, expecto. Si hoc inter nos convenit: nisi vitio miserum non esse neque fieri, iam quid verbis opus est? Quia multos vidisse michi videor, inter quos et me ipsum, nichil molestius ferentes quam quod vitiorum iugum non liceret excutere, quamvis ad id licet stoicorum sententia, tolerari potest multos invitos ac dolentes optantesque contrarium esse miserrimos. Aliquantulum evagati sumus, sed iam sensim ad primordia nostra revertimur, nisi forte unde discesseramus oblitus es. Oblivisci ceperam, sed incipio recordari. Id agere tecum insti
Abbreviated transcription (Latin):
lisse. non ita ꝙ prima nostri duo arbitri ter¬
cium hoc sit in p̃tate fortie. Augu. Eiroris
ueniã uerecũdia merebat᷑. Impudencie autẽ
Naltor grauius ꝙ errori quomã em̃ om̃s ille
trbi philosophice sanctisiẽq uoces exciderũt.
neminẽ hns que paulo ante nominabas mihũ
fieri posse. Nam si sola uirtꝰ ammũ felicitat.
quod et a marco Tullio: et a multis sepe uali¬
dissimis racionib demonstratũ est. cõseꝙ̃tissimũ
est ut nichil qͣ insi uirtutis oppositũ a felici ͭ ͤ
dimoneat. quod quale sit: insi prorsꝰ̃ obtor¬
puisti me licet tardente recordaris. Ffran.¬
Recordor cquidẽ. ad stoicoꝵ p̃cepta me reuo¬
tas populoꝵ opimonib adu̾sa. et ueritati
ppinquiora ꝙ usui. Augꝰ O te om̃nũ infelicẽ.
Si ad uitatis inqͥsicõ ꝑ uulgi deliramẽta con¬
tendis. aut cecis ducib ad lucẽ te ꝑue̾turũ
esse confidis. calcatũ publice callem fugias

Expanded text:
lisse non ita; quod prima duo nostri arbitrii, terlisse non ita; quod prima duo nostri arbitrii, tertium hoc sit in potestate fortune. Erroris veniam verecundia merebatur; impudentie autem irascor gravius quam errori. Quomodo enim, amens, ille tibi philosophice sanctissimeque voces exciderunt: "neminem his, que paulo ante nominabas miserum fieri posse?". Nam si sola virtus animum felicitat, quod et a Marco Tullio et a multis sepe validissimis rationibus demonstratum est, consequentissimum est ut nichil quoque nisi virtutis oppositum a felicitate dimoveat, quod quale sit, nisi prorsus obtorpuisti, me licet tacente recordaris. Recordor equidem; ad stoicorum precepta me revocas, populorum opinionibus aversa et veritati propinquiora quam usui. O te omnium infelicem, si ad veritatis inquisitionem per vulgi deliramenta contendis, aut cecis ducibus ad lucem te perventurum esse confidis. Calcatum publice callem fugias
Abbreviated transcription (Latin):
nomen audiãt. multa se deliquisse memo¬
rantes. p̾ma castigatoris uote ꝯfundũtur.
Sic ego ignorancie et erroꝵ michi cõstuis
młtoꝵ. et si nõdũ intelligo quorsũ tua ꝑgit
or̃o. qr tamen nichil mͥ lion obici posse per¬
sentio: qñ finẽ hmomis erubui. Fare aũt
aꝑciꝯ queso: quid hoc est quod in me satis
mordacit᷑ argiusti: Aug. Multa pꝰ hoc.
nũc unũ illoꝵ indignor quod fieri quẽpiã
uel esse miserũ suspicaris imatũ. fran. Eru¬
bestere desi quid em̃ hoc uero ucriꝰ excogitau
põt. Aut quis tã ignarus rerũ humanarũ tãq
ab omĩ mortaliũ cõmercio segregatꝰ est. qͥ nõ
intelligat egestatẽ. doloresꝰ ignonninã. deĩq
morbos ac mortem: aliaq huiꝰ gnis que pu¬
tant᷑ esse miserria. ĩuitis accidere plerũq
uolentib aũt nũꝙͣ: Ex quo uerũ sit miẜ̾iam
ꝓpriã et nouisse et odisse felici facilimũ depu¬

Expanded text:
nomen audiant, multa se deliquisse memonomen audiant, multa se deliquisse memorantes, prima castigatoris voce confunduntur; sic ego, ignorantie et errorum michi conscius multorum, etsi nondum intelligo quorsum tua pergat oratio, quia tamen nichil michi non obici posse presentio, ante finem sermonis erubui. Fare autem apertius, queso: quid hoc est, quod in me satis mordaciter arguisti? Multa post hac; nunc unum illud indignor, quod fieri quenquam vel esse miserum suspicaris invitum. Erubescere desii. Quid enim hoc vero verius excogitari potest? aut quis tam ignarus rerum humanarum tamque ab omni mortalium commercio segregatus est, qui non intelligat egestatem, dolores, ignominiam, denique morbos ac mortem aliaque huius generis, que putantur esse miserrima, invitis accidere plerunque, volentibus autem nunquam? Ex quo verum fit miseriam propriam et novisse et odisse facillimum, depu
Abbreviated transcription (Latin):
rasermũ. que ꝙuis sint paciẽtib ꝑmolesta
tamẽ ut uides abiecisse non licet. Subita
lg̃ meo iudicio non põt. quin multi quidã ĩuiti
nolentesq sint miseti Aug Longius tetio
deuocãdo es. et quod usu euenit mag tardiori¬
busq inuẽciũctulis sepiꝰ pmis elementis dicedoꝵ
series reterenda est. Prouectioris tc̃ quidem
ingena arbitrabar. nec putabã adhuc tam
pu̾erilib amonciõib indigere. et ꝓfcctose
las philo serhoꝵ uãs salubenimasq sẽtẽcias
quas mecũ sepe relegisti: memorie cõmẽdassẽs
di et cũ bona uema loqui sinas tibi nõ alis
laborasses. et lectione tot uoluinũ ad uite
tue regulã: nõ ad uontosum uulgi plausum:
et manẽ iactanciã traduxisses tam insula
et tãrudia ista nõ diceres. ffran. Quid pares
ignoro.Iam niũ tamẽ frontem meã rubor
Inuasit exꝑiorq ꝙ pedagogis obuirgãtib
pueri silent. ut enĩ illi añꝙͣ admiqr crmũs

Expanded text:
miserrimum; que, quamvis sint patientibus permolesta, miserrimum; que, quamvis sint patientibus permolesta, tamen, ut vides, abiecisse non licet. Dubitari igitur meo iudicio non potest quin multi quidem inviti nolentesque sint miseri. Longius retro revocandus es et, quod usu evenit vagis tardioribusque iuvenculis, sepius a primis elementis dicendorum series retexenda est. Provectioris te quidem ingenii arbitrabar, nec putabam adhuc tam puerilibus admonitionibus indigere. Et profecto si illas philosophorum veras saluberrimasque sententias, quas mecum sepe relegisti, memorie commendasses; si, ut cum bona venia loqui sinas, tibi non aliis laborasses, et lectionem tot voluminum ad vite tue regulam, non ad ventosum vulgi plausum et inanem iactantiam traduxisses, tam insulsa et tam rudia ista non diceres. Quid pares ignoro. Iam nunc tamen frontem meam rubor invasit, experiorque quod, pedagogis obiurgantibus, pueri solent. Ut enim illi, antequam admissi criminis
Abbreviated transcription (Latin):
istã non uideo. Aug̃. Quid caligniis int̾uenit.
quid ne nũc dubeitatis oborit ffran. Qm̃
mumerabłia sunt que ardent̾ optamꝰ studioseq
petimꝰ. Ad que tamẽ nullꝰ labor nulla nos
diligencia aut prouexit aut prouchet. Aug.¬
In reb cet̾is Id uniꝰ esse non inficior. Aut ĩ eõ
quod nũc agit᷑ cont᷑ est. Fran. Quã ob cam̃¬
Aug̃. Quia qui mihiã suam cupit exuere
modo u uere pleneq cupiat: ne quid a tali
desiderio frustrari.ffran. Pape quid ego audio:
pauci ad modũ sunt qͥ nõ multa sibi deesse pro-¬
tissimꝰ aceruus felices facit et quidq̃d inde deces¬
serit pro ea ꝑte ncce est efficiat infelices. Hãc
mihie sarcinã omẽs quidẽ deponẽ uoluisse: rarissi¬
aũt potusse notissimũ est Qoͣmulti enĩ sũt quos uł
corporis adu̾sa ualitudo. uel catoꝵ mors. uł car¬
cer uł exilum: uel pauꝑtas ꝓpetius prem̃t
merare longũ est sic tolererare difficile atq

Expanded text:
istam ego non video. Quid caliginis intervenit, istam ego non video. Quid caliginis intervenit, quid ve nunc dubietatis aboritur? Quoniam innumerabilia sunt, que ardenter optamus studioseque petimus, ad que tamen nullus labor nulla nos diligentia aut provexit aut provehet. In rebus ceteris id verum esse non inficior, at in eo, quod nunc agitur, contra est. Quam ob causam? Quia qui miseriam suam cupit exuere, modo id vere pleneque cupiat, nequit a tali desiderio frustrari. Pape, quid ego audio! Pauci admodum sunt, qui non multa sibi deesse proumulatissimus acervus felices facit, et quicquid inde decesserit pro ea parte necesse est efficiat infelices. Hanc miserie sarcinam omnes quidem deponere voluisse, rarissiautem potuisse, notissimum est. Quam multi enim sunt, quos vel corporis adversa valitudo, vel carorumcer, vel exilium, vel paupertas, perpetuis premit merare longum est, sic tolerare difficile atque
Abbreviated transcription (Latin):
Quod est t̾tiũ hoc: Augꝰ. Ut sicut qͥ se miserũ
alta et fixa medita ͧ ͤ cognou̾i̾t cupiat esse non
miser. Et qui id optare ceꝑit sectet᷑ . sic. ut qd̾
sectatꝰ fu̾it possit eciã adipisti. Em̃iero tercuũ
hinõi sicut nõ insi ex secũdi. sic lecũdũ nõ insi
ex p̾mi defectu impediri posse. comptũ est.
Itaq pͥmũ illud cen radix hũane salutis subsi¬
stat oportet. Uos aũt insensati tuq adeo ĩge¬
mosus in ꝑiciem ꝓp̾am e pectorib uestris
salutiferam hancradicem omib terrenarum
blandiciaꝵ laq̃is. quod mirari me atq horrere
a uulsione et reliquorũ euersione plectumꝰ.¬
ffran. Necquidẽ ut augurior Longior est
querela egensq u̾boꝵ pluriũ. Ea g ͦ si libet
in tempꝰ aliud dilata dum cc̃ior ad seꝙ̃cia ꝑfi¬
ciseor. Aliꝙ̃tisꝑ in p̃cedentib ĩmorem. Augu
Tarditati tue inqs gerendꝰ est ubicũq igit᷑.
uisam fui̾e pedem tige ftran. Conseꝙ̃ciam

Expanded text:
Quod est tertium hoc? Ut, sicut qui se miserum alta et fixa meditatione cognoverit cupiat esse non miser, et qui id optare ceperit sectetur, sic et qui id sectatus fuerit, possit etiam adipisci. Enimvero tertium huiusmodi sicut nonnisi ex secundi, sic secundum nonnisi ex primi defectu prepediri posse compertum est; ita primum illud ceu radix humane salutis subsistat oportet. Vos autem, insensati, tuque adeo ingeniosus in perniciem propriam, e pectoribus vestris salutiferam hanc radicem omnibus terrenarum blanditiarum laqueis, quod mirari me atque horrere t illius avulsione et reliquorum aversione plectimini. Hec quidem, ut auguror, longior est querela egensque verborum plurium. Ea ergo, si libet, in tempus aliud dilata, cum certior ad sequentia proficiscar, aliquantisper in precedentibus immoremur. Tarditati tue mos gerendus est, ubicunque igitur visum fuerit pedem fige. Consequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
petri facti estis discipuli. nolite ꝑde
depositũ quod uobis cõmẽcdauerũt.
Memẽtote digne beatissum enodu pa¬
storis ur̃i. qui pͥmꝰ nobis ab apłis an¬
tistatus est oramatus. Nõ confũcla¬
mus pr̃ẽm sed efficiam᷑ certi filii nõ

Expanded text:
Petri facti estis discipuli: nolite perdere depositum, quod vobis commendaverunt. Mementote digne beatissimi Evodii, pastoris vestri, qui primus, vobis ab apostolis antistes ordinatus est. Non confundamus
Abbreviated transcription (Latin):
piculum dissimulatis agnoste̾ cõsiderationẽq
ullã si ingerat᷑ excludatis ffrancises. Quo
pacto. Augustimnꝰ. Putasne quẽpiã a deo
delirare ut morbo ancipiti correptꝰ nõ sũme
cupiat samtatem. Fran. Neninic̃tã de mẽtẽ
Arbitror. Augu. Quid gͦ. Putasne quẽ piã
fore cãpigii ⁊emissiq aĩmi. ut nõ quod eota

Expanded text:
periculum dissimulatis agnoscere, considerationemque periculum dissimulatis agnoscere, considerationemque illam, si ingeratur, excluditis. Quo pacto? Putas ne quempiam adeo delirare, ut morbo ancipiti correptus non summe cupiat sanitatem? Neminem tam dementem arbitror. Quid ergo? putas ne quempiam fore tam pigri remis
Abbreviated transcription (Latin):
Couocaturis egiegn measq smãs non aliouer¬
borũ ambitu. sed sola propriorũ nominũ p̃sẽp¬
cione discieui. hũc nempe scribendi morẽ a meo¬
Cicerone didici. Hunc ipẽ prius a platone didi.¬
ille me primi
d sõpmas quid
horrore quodã cogitacio illa subit ammum.¬
Augustinꝰ. Utinã memi̾sses ut dicis. Et t̾ con¬
suluisses. et eñ et multa michi negoci remisisses
cũ sit ꝑfecto uerissimũ ad cõtẽpuendas bite hꝯ̃
illecebras componẽdiq int̾ tot mũdi ꝓcellas
ammũ: nchil efficaciꝰ reꝑiri ꝙͣ memoriã ꝓp̾e
mibre. et meditacõne mortis assiduã mõdo
nõ leuit᷑ aut spficietenꝰ serpat. s in ossib
ipsis ac medullis insideat. At multũ uereor.
ne in hacre ꝙ in multis ammadũti teipsut̃
intelligo que narras. Augustinꝰ. At gue¬
omib ea condc̃õnib uestas O mortales ñllã
ins uestris ex industria fauetis. et impendẽs

Expanded text:
collocutoris egregii measque sententias, non alio vercollocutoris egregii measque sententias, non alio verborum ambitu, sed sola propriorum nominum prescriptione discrevi. Hunc nempe scribendi morem a Cicerone meo didici; at ipse prius a Platone didiille me primumd somnias? quid horrore quodam cogitatio illa subit animum. Utinam meminisses, ut dicis, et tibi consuluisses! etenim et multum michi negotii remisisses, cum sit profecto verissimum ad contemnendas vite huius illecebras componendumque inter tot mundi procellas animum nichil efficacius reperiri quam memoriam proprie miserie et meditationem mortis assiduam; modo non leviter, aut superficietenus serpat, sed in ossibus ipsis ac medullis insideat. At multum vereor ne in hac re, quod in multis animadverti, te ipse intelligo que narras. Atqui omnibus ex conditionibus vestris, o mortales, nullam od miseriis vestris ex industria favetis et impendens
Abbreviated transcription (Latin):
multa licet aduersꝰ̃ scłi nr̃imores. deq cõmu¬
nib mortaliũ piaculis dicta suit ut nõ tam
nichi ꝙ toto humano generi fieri cõuicium
uideret᷑. Ea tñ qͥb ip̃e uocatꝰ sũ meõrie alciꝰ
imp̃ssi hoc ig̾ tam familiare colloquiũ ne
forte dila beret᷑ dum sc̾ptis mandare instituo:
mensurã libelli huiꝰ impleui. nõ quẽ aname¬
zari ddns oꝑib meĩs uelmi. aut unde gloriam
petam maiora quedã menl agitat. Sed ut
dulcedinem quã semel ex collocutione ꝑcepi
quociens libuerit ex lectione ꝑcipiam. Tuq
Ideo libelle conuẽtꝰ hominũ fugiens. mecũ man¬
sisse contentꝰ eris. nominis ꝓprii nõ ĩmemor .
decietum enĩ meũ es et diceris. nichiq in
alcõrib occupato: ut unũqd̾q in abdito dictũ
menĩsti in abdito memorabi. Ego enã ne¬
ut ait tulluis inꝙͣ et inqͦt sepuis int̾pouereno
Atꝙ ut coram res agi uelud a p̃sentib uident:

Expanded text:
multa licet adversus seculi nostri mores, deque comumulta licet adversus seculi nostri mores, deque comunibus mortalium piaculis dicta sint, ut non tam michi quam toti humano generi fieri convitium videretur, ea tamen, quibus ipse notatus sum, memorie altius impressi. Hoc igitur tam familiare colloquium ne forte dilaberetur, dum scriptis mandare instituo, mensuram libelli huius implevi. Non quem annumerari aliis operibus meis velim, aut unde gloriam petam maiora quedam mens agitat sed ut dulcedinem, quam semel ex collocutione percepi, quotiens libuerit ex lectione percipiam. Tuque ideo, libelle, conventus hominum fugiens, mecum mansisse contentus eris, nominis proprii non immemor. Secretum enim meum es et diceris; michique in altioribus occupato, ut unumquodque in abdito dictum meministi, in abdito memorabis. Ego enim neut ait Tullius, "inquam et inquit sepius interponerentur, atque ut coram res agi velut a presentibus videretur"
Abbreviated transcription (Latin):
tu dum corporco carte̾ claudebaris: huic similia
ꝑtulisti. Quod cũ ita sit passionũ exꝑtarũ cura¬
tor optime. tam et si rerum oñũ iocundissiã sit
taciturna meditacio. silenciũ tamẽ istud ut sacͣ
et michi singłaritꝰ accepta uoce discucias. Oro
temptas si qua ope langores tam grriues emol¬
lire queas. Ad hecille. Tu michi dux. tu cõsult̾x.¬
me loqui iubes te p̃sente : Illa aut aurem mortal
hois umana uor feriat. hanc iste feret eqͣmimus.
ut tamẽ quidqd ex te audiet. ex me dictũ putet.
plens adero: parere ing̾t. et languentis amor
cogit. et iubentis auctas siml me bengne ĩtuẽs:
paternoq refouens complexi. in secrecorem
loci ꝑtem ueritate p̃ma parũꝑ abduxit. Ibi
tres parit cõsedimus. Tum demũ illa de singlis
in silentio iudicante. sub motis procul arbitus
ultro citroq ẜmo longior obortꝰ. atq in dic̃
terciũ materia ꝓtrahente productꝰ est. ubi

Expanded text:
tu, dum corporeo carcere claudebaris, huic similia tu, dum corporeo carcere claudebaris, huic similia pertulisti. Quod cum ita sit, passionum expertarum curator optime, tametsi rerum omnium iocundissima sit taciturna meditatio, silentium tamen istud, ut sacra et michi singulariter accepta voce discutias oro, tentans si qua ope languores tam graves emollire queas. – Ad hec ille: – Tu michi dux, tu consulme loqui iubes te presente? – Illa autem: – Aurem mortalis hominis humana vox feriat; hanc iste feret equanimius. Ut tamen quicquid ex te audiet ex me dictum putet, presens adero. – Parere – inquit – et languentis amor cogit et iubentis autoritas –; simul me benigne intuens paternoque refovens complexu, in secretiorem loci partem Veritate previa parumper adduxit; ibi tres pariter consedimus. Tum demum, illa de singulis in silentio iudicante, submotisque procul arbitris, ultro citroque sermo longior obortus, atque in diem tertium, materia protrahente, productus est. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sinebat. nec tamẽ Ideo tacitꝰ mãsissẽ. Iam
int̾rogacionis u̾ba dictauerã. Iamq ĩ extremũ
oris luuendox egressura ꝓcesẜat᷑. Cum subito
ex ore u̾itatis dulcissonũ illud michi nomen
auditũ est. Ad eũ siquidẽ cõuersa ac medita¬
cionẽ ipsius profundissimã int̾rũpẽs sic ait.
Care michi ex imlibus Augustine. hũe tibe
deuotũ nosti. nec te latet᷑ quã ꝑiculosa et lõga
egritudine tentꝰ sit: qui eo ppinquior morte
Est. quo eger ip̃e a ꝓprii morbi cogiitione
remotior. Itaq nũc uite huiꝰ senaminis cõ¬
sulendꝰ est. quod pietatis opus meliꝰ ꝙͣ tu
nullꝰ hom̃i prestare potest. Nam et iste semꝑ¬
tui nõĩs amantissimꝰ fuit. Habet aũt hoc̃
om̃ĩs doctꝰ na ut multo faciliꝰ ĩ auditoris aĩmũ
ab amato p̃ceptore trãsfundit̾. Et insi te p̃sens forte
felicitas misnarũ tuaꝵ facit inimemorẽ: multum

Expanded text:
non sinebat. Nec tamen ideo tacitus mansissem; iam non sinebat. Nec tamen ideo tacitus mansissem; iam interrogationis verba dictaveram, iamque in extremum oris limen vox egressura processerat, cum subito ex ore Veritatis dulcisonum illud michi nomen auditum est. Ad eum siquidem conversa, ac meditationem ipsius profundissimam interrumpens sic ait: – Care michi ex milibus Augustine; hunc tibi devotum nosti, nec te latet quam periculosa et longa egritudine tentus sit, que eo propinquior morti est quo eger ipse a proprii morbi cognitione remotior! Itaque nunc vite huius semianimis consulendum est, quod pietatis opus melius quam tu nullus hominum prestare potest. Nam et iste tui semper nominis amantissimus fuit; habet autem hoc omnis doctrina, quod multo facilius in auditorum animum ab amato preceptore transfunditur; et, nisi te presens forte felicitas miseriarum tuarum fecit immemorem, multa
Abbreviated transcription (Latin):
scens breuis spaci int̾uemente silencio: Iterũ
et iterũ in u̾ba prorũpens: minutis int̾roga¬
ciũculis: meq ut secum multa colloquere̾r coce
Dupͬ huic michi bonũ prouenisse cognoui.
Nã et aliꝙͣtulũ doctior factus sũ. Aliꝙ̃taq
ex ipla cõuersatione securior. Spectare corã
posse cepi uultũ illum qui nimio p̾ͥmũ me
splendore ꝑterruerat: quem postꝙͣ sine trepi¬
datione sustinui: dum mira dulcedine captꝰ
pihereo: circũspiciẽsq an quisꝙͣ secũ aftoret
An prorsꝰ inconitata me solitudis abdita
penetrasset iurum iuxta grandeuũ. ac mlta
maiestate uenerandũ uide̾o: nõ fuit neccesse
nomen ꝑcunctari religiosꝰ aspectꝰ: frons
modesta. graues oculi. sobriꝰ incẽssꝰ: habitꝰ¬
sacer. Sed Romana facundia gloriossissim
prĩs augultim quoddã satis aꝑtum iudiciu
ꝑferebat. Accedebat dulcior quidã maiorq
quã nõ insi hõĩs affectꝰ. qui me suspicari aliud

Expanded text:
scens, brevis spatii interveniente silentio, iterumque scens, brevis spatii interveniente silentio, iterumque et iterum in verba prorumpens, minutis interrogatiunculis me quoque ut secum multa colloquerer coegit. Duplex hinc michi bonum provenisse cognovi: nam, et aliquantulum doctior factus sum, aliquantoque ex ipsa conversatione securior spectare coram posse cepi vultum illum, qui nimio primum me splendore terruerat. Quem postquam sine trepidatione sustinui, dum mira dulcedine captus inhereo, circumspiciensque an quisquam secum afforet, an prorsus incomitata mee solitudinis abdita penetrasset, virum iuxta grandevum ac multa maiestate venerandum video. Non fuit necesse nomen percuntari: religiosus aspectus, frons modesta, graves oculi, sobrius incessus, habitus afer sed romana facundia gloriosissimi patris Augustini quoddam satis apertum indicium referebant. Accedebat dulcior quidam maiorque quam nonnisi hominis affectus, qui me suspicari aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quã tu in affrita nostra curiosa quadã elaq̃cia¬
elegãcia desc̾psisti. Cui nõ legniusqͣ amphion
ille duceus in extremo quidẽ occidentis: sũmoq
adlantis uertice hĩtationẽ clarissimã at płcher¬
riiã. mirabili artificid: ac poeticis ut ꝓprie
dicam. maĩb erexisti. Age itaq. Iam securꝰ
asculta. ne ue illiꝰ p̃sentem faciem ꝑhorres¬
cas. quã pridem tibi satis Ramiliarit̾ cognitã
arguta circũ locutione testatus es. Uix dũ
u̾b̃a fimerat: cum michi cuncta u̾santi nchil
Aliid occurrebat. quã u̾i̾tatem ipsã fore que
loq̃ret᷑. Illiꝰ emĩ me palaciũ adlantis iugis
dest̾psisse memiierã ac qua nam ex regione
uenisset ignorabã. insi celitꝰ tamẽ ueni̾re ne-¬
quiuisse cortꝰ eram. Itaq uidendi auidꝰ respicio.
Et ecce lumen ethereũ facies humana nõ ꝑtulit.
Rursꝰ igͣ in t̾ram oculos deicio quod illa cogno¬

Expanded text:
– quam tu in Africa nostra curiosa quadam – quam tu in Africa nostra curiosa quadam elegantia descripsisti; cui, non segnius quam Amphion ille dirceus, in extremo quidem occidentis summoque Atlantis vertice habitationem clarissimam atque pulcerrimam mirabili artificio ac poeticis, ut proprie dicam, manibus erexisti. Age itaque, iam securus ausculta, neve illius presentem faciem perhorrescas, quam pridem tibi sat familiariter cognitam arguta circumlocutione testatus es. – Vixdum verba finierat, cum michi cunta versanti nichil aliud occurrebat quam Veritatem ipsam fore que loqueretur. Illius enim me palatium atlanteis iugis descripsisse memineram; at quanam ex regione venisset ignorabam, nisi celitus tamen venire nequivisse certus eram. Itaque videndi avidus respicio, et ecce lumen ethereum acies humana non pertulit. Rursus igitur in terram oculos deicio; quod illa cogno
Abbreviated transcription (Latin):
etonito michi quidẽ. Et sepissiẽ
cogitanti: qualit̾ in hanc uitã int᷑sse.
qualit̾ue orem egressurꝰ. Cõtigit
nuꝑ ut nõ sicut chros. aĩos solet
gilem: mulier q̃dã ĩenarrabilis etatis et lumĩs:
formaq nõ satis ab hoĩb intellecta. incertũ
quib uiis aduisse uideret. Uirgiẽ tamẽ ethã¬
bitus inintiabat ⁊ facies. Nt ig me stupẽtẽ
insuecte lucis aspectu et adu̾sus radios. quos
oculoꝵ suoꝵ sol fundebat non audentẽ oculos
actolle̾. Sic alloquit᷑. Noli trepidare: neu te
species noua ꝑturbet crrores tuos miserta de
longinq ͦ tem pestinũ tibi auxiliũ latitura descẽdi
satis suꝑq satis hactenus terrã caligmantibus
oculis aspexisti Quos si usq adeo morͣlia
ista ꝑmulcent quid futuꝵ speras si eol ad et̾na
sustuleris: Hiis gͦ auditis: nec dũ pauore depo¬
sito maroneum iliud tremulo iux ore respõdi.
ꝙ te memorẽ unrgo. Nãq hand tibi uultꝰ
morlis nec uox hoĩem sonat. Illa ego sũ ĩquit

Expanded text:
ttonito michi quidem et sepissime cogitanti qualiter in hanc vitam intrassem, qualiter ve forem egressurus, contigit nuper ut non, sicut egros animos solet, gilem mulier quedam inenarrabilis etatis et luminis, formaque non satis ab hominibus intellecta, incertum quibus viis adiisse videretur. Virginem tamen et habitus nuntiabat et facies. Hec igitur me stupentem insuete lucis aspectum et adversus radios, quos oculorum suorum sol fundebat, non audentem oculos attollere, sic alloquitur: – Noli trepidare, neu te species nova perturbet. Errores tuos miserata, de longinquo tempestivum tibi auxilium latura descendi. Satis superque satis hactenus terram caligantibus oculis aspexisti; quos si usqueadeo mortalia ista permulcent, quid futurum speras si eos ad eterna sustuleris? – His ego auditis, necdum pavore deposito, maroneum illud tremulo vix ore respondi: o quam te memorem, virgo? namque haud tibi vultus mortalis, nec vox hominem sonat. – Illa ego sum – inquit
Abbreviated transcription (Latin):
que sequẽtes Maior aristardꝰ stolesi Mlmarcida
Nata regunt stellos et quos ab origire cuisus
Qui loca quos motꝰ et quid protenders magno
Dile sator rerumi dedit. hec certo grĩme seruãt
Nec quidꝙͣ. mutare quemit de mẽte proffunda
Quidqud abeterno prouidẽt ille futurmi
Sen In ierre Incombens extendat littora thet
Surgitꝭ angiento seu tellud subruat urbes
Tuneussum lateru seu morbidus᷑ effluat
aer Son tonebris fustare diem feu cormua¬
s lune Caligare uelit seu tardins Ire galer
mĩa destendunt asadmo consule rerum
Quo insiconsulto nchil ẽ ꝙ sꝑdera posfint¬

Expanded text:
sque sequentes Major Aristander, sterili jam marcidus Fata regunt stellas, et quos ab origine cursus, Quae loca, quos motus, vel quod portendere magnus Ille sator rerum dedit, hoc certo ordine servant; Nec quidquam mutare queunt de mente profunda, Quidquid ab aeterno praeviderit illa, futurum est. Seu terrae incumbens extendat littora Thetis Gurgitis augmento, seu tellus subruat urbes, Concursu laterum, seu morbidus influat aer, Seu tenebris fuscare diem, seu cornua lunae Caligare velit, seu tardius ire galerum, Omnia descendunt a summo consule rerum. Quo nisi consulto, nihil est quod sidera possint
Abbreviated transcription (French):
uoies. ¶ donner stience de salut a son pueple
en remission de leurs pechiez Oba les entrailles
de la misericorde nr̃e dieu esquelles il nous a ui¬
sitez en naissont denhault Enlumine ceulx
qui seent en tenebres et umbre de mort a nos

Expanded text:
ui,  A duner science de salud al pople de lui, en pardun de lur pechied,  Par les entrailes de la misericorde de nostre Deu, esquelsil visitad nuns, neisand de halt,  Enluminer a cez ki en teniebres e en umbre de mort sient,
Abbreviated transcription (French):
oubliera dieu a faire mercy ou contendra il son
ire en ses misericordes. Et ie drs ie ay aore com¬
mencie cest muement de la destre au treshault
ueilles Le me pourpenseray en toutes tes
uentions ¶ire dieu ta uoie est ouciel qui est¬

Expanded text:
obliera à aveir merci Deus, u contendra en la sue ire ses misericordes? E je dis, ore cumenceai; icest cangement de la destre del Altisme. veilles. E purpenserai en tutes les ventiuns
Abbreviated transcription (Latin):
U pͤtus ⁊ abiectus. leꝓsis ip̃e ministiũs
dunfic fit eis alasꝙ mnifator egonis
Inslꝑ ⁊uestes mũc exuit ut tbuit nũc
Mistẽriis cupiens diuinus partioi pate
Ad scm petrum romam tunc tꝑis unt
E t sac̃ deuotꝯ ĩuisens limĩa. multos
Ance fores tẽpli relidentes uidit egenos
T unc pauptatis simł ac pietatis amore¬
U estes ip̃e suos um ꝙͣ pauꝑiorẽ
C onspicit ainpendẽs. eius uiles lac̾asq¬
U estes assumut faccus cum paupe pauꝑ¬
I icq diem cum paupil letissimꝰ egit
U t mũdi fastũ sic ꝯtempacim. gradatim
A d mazora status fastigu ꝓreberetm ꝓ¬

Expanded text:
ministrans Munificus fit eis aliisque miserator egenis. Insuper et vestes nunc exuit ut tribuat, nunc Mysteriis cupiens divinis participare. Ad Sanctum Petrum Romam tunc temporis ivit; Et sacra devotus invisens limina, multos Ante fores templi residentes vidit egenos. Tunc, paupertatis simul ac pietatis amore, Vestes ipse suas uni quem pauperiorem Conspicit impendens, eius viles lacerasque Vestes assumit, factus cum paupere pauper; Sicque diem cum pauperibus laetissimus egit, Ut, mundi fastum sic contemnendo, gradatim Ad maiora status fastigia proveheret
Abbreviated transcription (Latin):
& continct ame ⁊ lang̾uida ilico slirgit
⁊ anus ⁊ ĩcolimus ⁊ lndans. sanus ait sum
Stq sonare solent si fungas arida ligna¬
g is fc̃o signo sonuerunt illiq ossa¬
p dist moditũ femim mis ad ofueta reu̾sus
Qucum sero cibum cindani surit inede
E anonici. s ibi dum nocte quiescit eaden¬
S oc̃e doma cectũ subito celidit sliꝑ om̃s
Suadunt alii. solus reus iste. ruina
Inc̾cepta obit. ⁊ morte luit mala uite¬
Iudicioꝙ dei peiora pͥoribꝰ.
Fc̃a nouissima sune. sic sc̃i¬

Expanded text:
 contractus erat et languidus illico surgit Sanus et incolumis et laudans: "Sanus", ait, "sum", Utque sonare solent, si frangas, arida ligna, Sic facto signo sonuerunt illius ossa. Post modicum tempus miser ad consueta reversus, ue, Quodam sero cibum cuiusdam sumit in aede Canonici; sed ibi dum nocte quiescit eadem, Ecce domus tectum subito cecidit super omnes. Evadunt alii, solus reus iste ruina Interceptus obit et morte luit mala vitue Dei peiora prioribus Facta novissima sunt. Sic s
Abbreviated transcription (Latin):
Turbis dimissis heremũ repetẽs uice q̃dam
ꝑ anꝑis uniꝰ uehitur francisca asello
Sum nimis atrito iam corꝑe debilis. eẽt
S dum montanea ꝯscendit ductor aselli
e stus feruore aninio q labore guauatus

Expanded text:
Turbis dimissis, eremum repetens vice quadam Turbis dimissis, eremum repetens vice quadam Pauperis unius vehitur Franciscus asello, Cum nimis attrito iam corpore debilis esset. Sed dum montana conscendit ductor aselli, Aestus fervore nimioque labore gravatus
Abbreviated transcription (Latin):
Sude benigna dei ꝓusio nõ sibi solimi
R uidet ĩmo suo cuit famło famsantes.
Nam medicꝰ quidã deuotꝰ ei pacienti
R epe ministrabat cũ ꝓyimꝰ ip̃e Reate
Desertũ colet uͥ cum pancis bitando
D ib̾uis stutlus diuimis ĩuigilabat
S᷑ et medico dum nil qd̾ ꝓ mercede rependat
P anꝑ habet. pietas diuinia repẽdere cuiat.
Eecerat ille domiũ lucrus eꝑ om̃ilꝰ unam
Quam cũ feciss a sũmis us deorsum
S cissa amnabatur i̾stantẽ ꝓximo cafum
Elle ꝑ artis opem nequiẽs obstare rume
De sc̃i m̃itis plene cõflisꝰ. ab eius
Eptinuit socuis consos aliqͣndo capillos
I p̃iꝯ paucos. quos cum sero posuisset
I nf scissum̃ muri. sie mane sequenti
ꝵ oͣpit unitã. sio ꝑfecte solidatam
Et nec depositũ poss rebabe. nec uila
Quis que fuert functure signa manerẽt.
Sicq minosũ sci corpus medicanti
E de ruinosa merces datur ep solidata
Retribuitq deus qd̾ seruo fecert eius

Expanded text:
Unde benigna Dei provisio non sibi solum Unde benigna Dei provisio non sibi solum Providet, immo suo curat famulo famulantes. Nam medicus quidam devotus ei patienti Saepe ministrabat, cum proximus ipse Reate Desertum coleret, ubi cum paucis habitando Liberius studiis divinis invigilabat. Sed medico dum nil quod pro mercede rependat Pauper habet, pietas divina rependere curat. Fecerat ille domum lucris ex omnibus unam; Quam cum fecisset, a summis usque deorsum Scissa minabatur instantem proxime casum. Ille per artis opem nequiens obstare ruinae, De sancti meritis plene confisus, ab eius Obtinuit sociis tonsos aliquando capillos Ipsius paucos, quos cum sero posuisset Infra scissuram muri, sic mane sequenti Reperit unitam, sic perfecte solidatam, Ut nec depositum posset rehabere nec ulla Eius quae fuerat fracturae signa manerent. Sicque ruinosum sancti corpus medicanti Aede ruinosa merces datur ex solidata, Retribuitque Deus quod servo fecerat eius.
Abbreviated transcription (Latin):
a pparet bursa. qiͣ nũmis plena tumescens¬
&̾ nam tolli socuis ꝑsuadet. distribuendam
p auꝑilii. refugit &e. dicens ibi fmudem
esse diabolicã. s nec fas ad tͥhuendum
Non sua subrapere. festinatoqr recedit
& uana fr̃ delusꝰ admic pietate
Pulsat eum uerbis q̃rulo q rem᷑murat ore
Rem frustr ꝑdi mistos pocius releuandos
S c̃s adħ reditum ꝯcedit. non stuulãtis
P areat ut uotis s fiuidem deitegrit hostis
Iã q suꝑueniẽs homo se ꝯiũxenat ulis.
oras ergo pͥꝰ lymc fratri tolde bursam
P recipit. ille dolos sachane p̾sentit ⁊ horret
Quo tam̃ ad bursam. ne uissum transgrediat᷑
Ertendente mansi. mox serpens exilut ingens
Sbunsa. subito ꝙ simul disparet utrumq¬
S ic famulo xp̃i fraus est cõꝑta maligni
Tũt ait ad socuim. t̾rena pecuna fr̃
Seruisẜ ẽ dm̃i sathan aca uelienifer anguis
I p̃e sui curam cunctis omĩo relictis
Illi cõmisit cͥ semper n cura suoꝵ

Expanded text:
Apparet bursa quasi nummis plena tumescensApparet bursa quasi nummis plena tumescens, Quam tolli socius persuadet distribuendam Pauperibus. Refugit sanctus, dicens ibi fraudem Esse diabolicam; sed nec fas ad tribuendum Non sua subripere, festinatoque recedit. Sed vana frater delusus adhuc pietate Pulsat eum verbis, queruloque remurmurat ore, Rem frustra perdi, miseros potius relevandos. Sanctus adhuc reditum concedit, non stimulantis Pareat ut votis, sed fraudem detegat hostis; Iamque superveniens homo se coniunxerat illis. Orans ergo prius, hinc fratri tollere bursam Praecipit; ille dolos Satanae praesentit et horret. Quo tamen ad bursam, ne iussum transgrediatur, Extendente manum, mox serpens exsilit ingens E bursa subitoque simul disparet utrumqSic famulo Christi fraus est comperta maligni. Tunc ait ad socium: "Terrena pecunia, frater, Servis est Domini satan atque venenifer anguis". Ipse sui curam, cunctis omnino relictis, Illi commisit cui semper cura suorum;
Abbreviated transcription (Latin):
I nt̃ urtutes iter hanc sp̃ale salutis
&̾ qi regnam dicebat ob hoc aliaꝵ
Quodsis p̃fulsit ĩ cegum recce simuulq
Eegina matre. nichil gͦ surũ retiñe
I n mũdo uoluis ut s celica ꝯseq̃retꝰ
Ceris pauꝑibꝰ sp̃alit̾ intitulata.
Et qr mendicꝰ ⁊ pauꝑ teste ꝓpheta
E xtitit exemplar uirtucũ xp̃e. ⁊ iste
Euis discipułs in utcolib ẽẽ sategit¬
Q eo solum pauꝑ uerd̃ quilib expropriat᷑ꝰ
Ieu cõe tenens. s panꝑtatis adeptus
Sulmẽ apłice. mendicꝰ scq̃. egere
Eñ xp̃o uoluit. mendicatũq uoca lat
Angłicũ panẽ ꝙ suggestu datus eẽt
A ngłico. neros sustẽntatum egenos.
ꝓ xp̃o pet̾e dixit non ẽẽ pudendum
S muia funt in quit eła ꝙͣ dr̃s dat¬
P ost hominis lapsum. mortalimm ex pietate.
S emptauit sathanas pedicam sͥ tend̾e flnudis
D ũꝙ ꝑ appuliam ꝓpe barum transit. eunti
P erst̾ratam. magna q̃ uulgo funda uocat᷑

Expanded text:
Inter virtutes iter hanc speciale salutis Inter virtutes iter hanc speciale salutis Et quasi reginam dicebat ob hoc aliarum, Quod sic praefulsit in regum Rege simulque Regina Matre. Nihil ergo suum retinere In mundo voluit, ut caelica consequeretur, Veris pauperibus specialiter intitulata. Et quia mendicus et pauper, teste propheta, Exstitit exemplar virtutum Christus, et iste Eius discipulus in utrolibexpropriatus Seu commune tenens, sed paupertatis adeptus Culmen apostolicae, mendicus factus egere Cum Christo voluit; mendicatumque vocabat Angelicum panem, quod suggestu datus esset Angelico, veros sustentaturus egenos. Pro Christo petere dixit non esse pudendum. "Omnia, sunt", inquitPost hominis lapsum mortalibus ex pietate". Tentavit Satanas pedicam sibi tendere fraudis. Dumque per Apuliam prope Barum transit, eunti Per stratam magna, quae vulgo funda vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Q d̾ fuit oftensiim fñ uitute ꝓbato
T uñe eius. locis semel hc insfantius orãt¬
s actꝯ in excessu indit multas uariasq
I n celo sedes. int̾ quas dignior ima
Ernatu uario miranda intebati at iste
I nquirẽs qͥs ad hane assumenda. foret audit
Dec fuit imius ex ili qui ceciderunt
Angłico cetu nio culpe labe ruente
Set ꝗ̃ pdidit tunc ille cumiens. hsuli uũe
I hronus sumcisco seruatut ei tribuendus
A cire uolens q̃lem se uir dm̃ reputaret¬
T nt̾ uerlu dei quibꝰ intenderat uteri
h o ab eo peciit. cui uir sacer arbitror ĩ quit
Quomodo sentire ualeas aut dic̾e sane.
R espondit. nullum sieꝰ ẽẽ reor seclatum¬
S ui si feciss deus ut mͥqͥn magis ãet
E ratus ei. suꝑ hns q̃ suscepiscet au eo ip̃o¬
S onfirmatur in hoc ad iusa fidẽdare fratꝰ
A itendens scm ad̾ sensit inmullima dese
⁊ ad̾ ibi scandit nimuł. ruit ude su ꝑbꝰ
I n pauꝑtate xp̃i feruens imitator
⁊ pũm ꝑpetuo sibi desponsaint amore

Expanded text:
ute probato, Tunc eius socio. Semel hic instantius orans, Factus in excessu, vidit multas variasque In caelo sedes, inter quas dignior una Ornatu vario miranda nitebat; at iste Inquirens quis ad hanc assumendus foret, audit: "Haec fuit unius ex illis qui ceciderunt , Angelico coetu pro culpae labe ruente; Sed quem perdiderat tunc ille tumens, humili nunc Thronus Francisco servatur ei tribuendus". ire volens qualem se vir Domini reputaret, Inter verba Dei quibus intendebat uterque, Hoc ab eo petiit. Cui vir sacer: "Arbitror", inquit, "Quomodo sentire valeas aut dicere sane?". Respondit: "Nullum sic esse reor sceleratum, Cui si fecisset Deus ut mihi, quin magis esset Gratus ei super his quae suscepisset ab ipso". Confirmatur in hoc ad visa fidem dare frater, Attendens sanctum quod sensit humillima de se, Et quod ibi scandit humilis, ruit unde superbus. In paupertate Christi fervens imitator Ipsam perpetuo sibi desponsavit amore.