comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exaernitate & ex tempore non ex uir tute & & infirmi¬
tate non expatre anteomnia patri similem filium ꝙ matre
in teromnia uerum non imaginarum hominis filium in ma¬
nifesto nonper uiri similitudinem natum praedicant x p̃m
quofit ut nemn carne qui demnosse putandisint hm̃ quiante
adsumptionem iarnis depatre nonputant genitum: Uidens
igitur quo pacto interhos lic& discrepantibus mediis idem tac¬
men initium idem exitus doceatur erroris. nos contra sicnati¬
uitatem utrumq: defendimur ut neutrum alterius ad firma¬
tione tollamus: Nam nec tempo rale prime illius perpetuntt
dam namus nam &ernam huius tem poralis breuita te conclu¬
dimus scientes ueridi inseparaibilem ꝑlem & huius uera prolis
posteam uirissimam carnem non tume patientes xp̃idiuinita¬
tem coepisse: Conuirgo concepit nectume coepisse carnem
cumineffabili quodam partu monas illtasine in tercapidine

Expanded text:
ex aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmiex aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmitate, non ex Patre ante omnia Patri similem Filium et ex matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, in manifesto, non per verisimilitudinem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione tollamus: nam nec temporalem primae illius perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus; scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem; non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum virgo concepit; nec tunc coepisse carnem, cum ineffabili quodam partu monas illa, sine intercapedine
Abbreviated transcription (Latin):
baptis mactis utilitattem omnemꝰ a postolorum praedi¬
cationem: & ad summam omnem nouitestamenti
auctoritatem uelut quadam iuduice incredulitatis
cecitate subuertunt & ideo nec ipsam quidam maiesta
tem in dĩ filium cognouisse putandisumnt qui a sacra¬
mentu medictoris quo eum in notescere patergen¬
tibus uoluit abierunt ad uerohi quinon eatre
ante omne initium sed extempore irginis partu
na tum esse contendunt non eum creatore omniũ
non dm̃ omni potentia patri acmaies tatem consimi¬
lem didicerunt quomodo enim fecis seputabitur cunet
antecuius ortum fuisse certum est uni uerset aut
quomodo eius diuinitas & probanda quonecdumnato
facitisunt singula uel quom odo uius diuinita scredi¬
tur esseperp&ua cumnonsemper ut patris sed ex tem¬
pore prȩdicatur affecta. Negante igitur &icm
hi quodam modo medicitoris consequentium rerum
necessitate mysterium quia non dm̃ & hominem non

Expanded text:
baptismatis utilitatem, omnem apostolorum praedibaptismatis utilitatem, omnem apostolorum praedicationem, et ad summam, omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne tem quidem Dei Filii cognovisse putandi sunt; quia sacramentum Mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore virginis partu natum esse contendunt, non eum Creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodam modo Mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum et hominem, non
Abbreviated transcription (Latin):
humilittit docetur in carne: Sedutrumq noneduo¬
bus xpis sicut putass& deino atque eodem ipsoquẽ
post partum uirginis dm̃ & hominem noui mnoscertũẽ p̃dicon¬
Felicianus. Siergo & uirgine natus est xp̃s quomo do
dõ patri dicitur coaeternus
Augustinus dehocquidem nobis &ia maduersus alio sdiuersa
contentio est &ideo ne difficiliorsit & planatio uerrtats
causcim proponimus erroris. namabimo malecreduli¬
tatis orsi principio induo quodam modo intellegenti e
dissimilis debramenta fundutur. Ist namqͦ utriusq
commune unam xp̃i natiui tatem non duas predicare:
Sed cilui illam principa lem qua anteomnia edona¬
tus est ds̃ alii hanctantum quiecuirgine processit. hic
dñs proprii docmatis definitionere tipiunt qui per
sequenticim maleiacti seminis insimilis blas phemia
barateum ceciderut. Eceenim quiq uir ginem non
credunt natum. omnem euuangeliorum fidem omnẽ

Expanded text:
humiliata docetur in carne. Sed utrumque non de duohumiliata docetur in carne. Sed utrumque non de duobus Christis, sicut putas, sed de uno atque eodem ipso, quem post partum Virginis Deum et hominem novimus, nos certum est prFel. Si ergo ex Virgine natus est Christus, quomodo Deo Patri dicitur coaeternus? Aug. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est: et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis, causam primum proponamus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodammodo intelligentiae dissimilis deliramenta funduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem qua ante omnia ex Deo natus est Deus, alii hanc tantum qua ex Virgine processit hic 344 Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex Virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
indiuini tate uctorest rerum. quiincarne redem¬
turus est hominum. Idest inpassibilis insequipassus
incorpore dum sicutriusq: naturȩ propriaatem
uere & utraque gignenti similis natus expressit ut
& ueram carnem sus cepisse eum const& ex matrẽ.
& in differentem dĩ aetatem. habereconst&e & patre
quibus iniam personam in con praehens ibli medi¬
citoris dispensatione conim ctis seruauit singulis
proprii sed coniunxit propriis aliena. Seru auit¬
propria dum non amisit in mensitatem diuinita¬
tis & infirmitatem non respuit carnis. coniunxit
propriis aliena dumidem atque in separa bilis xp̃s
& proprio carnis occiditur & proprio dĩtatis aputin¬
feros non tenetur proprio carnis gustauit uitam
mortem propriodĩtatis. perp&uam reddidit carnem.
non ergo rectedicitur infilio pater est passus qm̃ in car¬
ne qui ei non est cum patre cum munis passus est filius:
Itaq glorificrta est caromai estatem dum maiestas

Expanded text:
in divinitate auctor est rerum, qui in carne Redemin divinitate auctor est rerum, qui in carne Redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propripropria, dum non amisit immensitatem divinitatis, et infirmitatem non respuit carnis. Conjunxit propriis aliena, dum idem atque inseparabilis Christus, et proprio carnis occiditur, et proprio deitatis apud inferos non tenetur. Proprio carnis gustavit vita mortem, proprio deitatis perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur, In Filio Pater est passus; quoniam in carne, quae ei non est cum Patre communis, passus est filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas
Abbreviated transcription (Latin):
munis dĩ tatis &iam ad patrem passio ipsa peruenit¬
ugustinus. non rtit est ego enim sealucitorem nr̃o
non confundo. Non ditudo non confundo neau
incorpoream & unaginarum carnem aut carna¬
lem & mortalem praedicem di&latem non separo
nedĩ patris unam secum dum carnem alteram
secundum mai estatem intro du cere uidear ꝓl
Quicc ideo dĩ filius & sineinitio processit & pat¬
tre & scđm tempus nasciest dignatus e uirgine
in passibilis in suo passus in nr̃o: Dum in con¬
praehensibi lem maiestatem uelut quodem in dumen¬
to carnis uestire dignatus est. & utroque imamedic¬
toris persona inia substantia. Vnam in quam
persona nesit nonimius xp̃s non una substantia neme¬
dicctoris dispensatione submota autdĩ tantum dicatur
authominis filius. non ego in xp̃o susceptam carnem
perpet uitate diuinigenerationis &tendo. Nec in men¬
sam dĩtatem corporei ortus &ate concludo. quia idem

Expanded text:
munis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa pervenitmunis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa pervenit. Aug. Non ita est. Ego enim Salvatorem nostrum non confundo, non divido. Non confundo, ne aut incorpoream, et imaginariam carnem; aut carnalem et mortalem praedicem dietatem. Non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Filius et sine initio processit ex Patre, et secundum tempus nasci est dignatus ex Virgine. Impassibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem 343 velut quodam indumento carnis vestire dignatus est. Ex utroque una mediatoris persona, non una substantia. Una inquam persona, ne sit non unus Christus; non una substantia, ne mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis Filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo: nec immensam dietatem corporei ortus aetate concludo; quia idem
Abbreviated transcription (Latin):
te substantiae non ad sumit homohominis filius alte¬
ram nuturtu & cumineadem quaecumpa tre com¬
mimis est patitur. ad patrem tamen non trans¬
mittit iniuriam & humiliatus infilio ds̃ pater passi¬
biliter creditur. Cum non in edem ipsequae utri¬
usque communis est sed innr̃a potius quam solus
ipsesuscepit iudeorum creditur pertulis se per¬
fidiem ad summam quidem pracorest quod pen¬
debatincruce quidest quod lanceadicitur uulne¬
rasse caro pas sibilis ansubstantia deitatis: Sima¬
iestate profanus in corporei praedicatur ad sump¬
seris corruptibilem dm̃uideris credere. Si passi¬
bilem carnem non est communis ista cum patre
utperhanc eumpossit crux illa con tingere:
elicianus dumtor rentis modo omniaq: anobissunt
dicta praecipitas duo samodum xp̃s. nonimum praedi¬
cas & non in m&onamsi in eonihilpenitus diuinitasꝑtulit
secundũ hominem xp̃s alius fuitalio quinperaffectũ cõ¬

Expanded text:
te substantiae. Non assumpsit homo hominis filius altete substantiae. Non assumpsit homo hominis filius alteram naturam. Et cum in eadem quae cum Patre communis est patiatur, ad Patrem tamen non transmittit injuriam: nec humiliatus in Filio Deus Pater passibiliter creditur, cum non in eadem ipsa quae utrisque communis est, sed in nostra potius quam solus ipse suscepit, Judaeorum creditur pertulisse perfidiam. Ad summam, quid precor est quod pendebat in cruce? Quid est quod lancea dicitur vulnerasse? Caro possibilis, an substantia deitatis? Si majestatem profanus incorporei praedicator assumpseris, corruptibilem Deum videris credere. Si passibilem carnem, non est communis ista cum Patre, ut per hanc eum possit crux illa contingere. CAPUT XII. Fel. Dum torrentis modo omnia quae a nobis sunt, dicta praecipitas, duos admodum Christos, non unum praedicas. Et non immerito; nam si in eo nihil penitus divinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit; alioquin per affectum com
Abbreviated transcription (Latin):
gignentis constatesse peruenit. Non enim sicut
filio ipsa generatione conlata est diuinitas patris:
Si ad patrem refertur egritudo paupertas mors
humilitas prolis quodideo non fit quiaquam uis de
ima. idestpatris substantia fuerit similis genita ta¬
men quiaiam in seipsa eȩ̨tat qͥuȩcum que h uic & trin¬
secus in gerutur non com munia dicentures se sed
propria Si ergohumanigeneris ista conditio est.
cum non usque adeo filii ab ea quigenuit inaliudumquã
mutata substantia est ut non adeadem possitess e
sed altera dum ec̨trinsecus filio accidentibus requiren¬
dum malis man& nihilominus natura commonis
quodnos dedõ. atq eius filium dignum estcredere
qui dum dec& prȩdicare quorumꝰ quam uis secidũ
in diuise maiestatis simplicem gloriam non sit
natura dissimilis specialiter tamen a filii corpus
adsum tum est uthumilia retur in in firmitate car¬
nis nr̃ae quipatinihil poterat in com mimis diuinita¬

Expanded text:
gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur aegritudo, paupertas, mors, humilitas prolis. Quod ideo non fit, quia quamvis de una, id est patris substantia fuerit similis genita: tamen quia jam in seipsa exstat, quaecunque huic intrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, cum 342 non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis; quid nos de Deo atque ejus Filio dignum est credere, quid decet praedicare? Quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter a Filio corpus assumptum est, ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divinita
Abbreviated transcription (Latin):
centumẽ peruenire. Non ita est quia non e filio patrẽ
sed& patre filium. certum ẽ natum esse & propterea
totum in terhos simile dicimus quod pertineat ad com¬
mimione:a nature: Illud pro prium quodper accidens
imi noscitur aeuenire personae. Hab& ergo nascendo¬
tum filius cum patre quod paterest. Sed non defilio
pecter quic quidspecialiter ipse perpessus est utrius q¬
requirendo commune non est quodexhomine natus
est homo accedens specialeest quod plerumq: si nepra¬
iudicio com mimis natura neuter habere ind&ur in
altero ima est patris substantia. Vna persona haeccũ
genuit es hacsine dubio non diuersa noscitur extitisse
sed altera quaenona liud do c&ur essequamprim a
dum & cum munis doc&ur & propria: Commimis
inquam initate substantiae. Propria discretione
personae cum ergo inse et& illa quenata est. Non quic¬
quid huic acciderit adgignentem necessario transit.
Sicut adascentem quicquid proprium ac substantiale

Expanded text:
certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter eos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae: illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum FiliuPater. Quidquid specialiter ipse perpessus est, utrisque commune non est. Quod ex homine natus est homo, accidens speciale est. Quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una est Patris substantia, una persona. Haec cum genuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstitisse, sed altera; quae non aliud docetur esse quam prima, dum et communis docetur et propria. Communis, inquam, unitate substantiae, propria discretione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid huic acciderit, ad gignentem necessario transit; sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale
Abbreviated transcription (Latin):
forma longior paruo potentia fortior in becillo. Videamus
utrum aliquidhorum accidat filionam nec &ate minor
est quem de principio pater constat etitis se principiũ:
Nec forma quemnon aliud fasest praedica requã
dñi nec potentia a quo nouim us esseperfec tum:
elicianus scirecupio quopacto ad filium transit dignitas
patris & ad patrem non recurrit humilitas prolis:
ugustinus. non secundum natura mistam nimedicico¬
tidianarum rerũ exempla nos docent Ecceenimputemus
aliquem regem a cregis filium depositatis regiemaies¬
tatis insignibus subi ecti militis indumenta suscipere.
& propter certam patris dispensationem ac sociorũ
scilutem rebellium contumelias sustine. Nũquid quiad
hoc partiupium. regie potestatis certum est natiuitatẽ.
decurrere. Idcirco ad eum quigenuit in uri am filui non
conpacientis adfectu. Sedipsai passionis propri& ate

Expanded text:
forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem non aliud fas est praedicare quam Deum; nec potentia, a quo totum novimus esse perfectum. CAPUT IX. FEL. Scire cupio quo pacto et ad Filium transiit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. AUG. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidianarum rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: numquid quia ad hunc participium regiae potestatis, certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui genuit, injuriam filii non compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
trenatus est xp̃s nec ideota men ꝑcontactum uiri matris
pudorest inminutus uirgo peperit quia uirgo concepit
& non seruatorum rerum ordine. Ex integro matris
corpore integrum corpus xp̃s ad sumpsit: si ergo nouo
more nullo exemplo secundum carnenatus doc&ur eȩ con¬
pore quidmirum sinon secundum consu&udinem hum ani
partus processit e patre nonminuit substantiãmatris &
sola genitus filius & sinedamno corporis parientis natũ filui
nouimus corpus &minuisse incorporidem patris substantiã
creditur cum exeodem ipso substantialiter atq: in corporali¬
ter est prolatus diciturgenitus. Ergosinaturtirum in tel¬
legentia duceperpendimus demus initium si non negam us
occasum aliquin ideo filium non haberedicam us. in itium
quia non pergratiam sedper naturam fatemur esse
perp&uum ad summam: Maior &minor tribus modis
dicipotest. Idestaate forma potentia &ate senior puero

Expanded text:
tre natus est Christus, nec ideo est per contactum viri matris tre natus est Christus, nec ideo est per contactum viri matris pudor imminutus. Virgo peperit, quia virgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex corpore; quid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus Filius; et sine damno corporis parientis natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem Patrem substantiam creditur, cum ex eodem ipso substantialiter atque incorporaliter prolatus, dicitur genitus? Ergo si naturam rerum intelligentia duce perpendimus; demus initium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere dicamus initium, quia non per gratiam, sed per naturam fatemur esse perpetuum. Ad summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero;
Abbreviated transcription (Latin):
nus pater sicfilius cum & cumimiloquendi modo&nature
legem prior gignens uidetur esse quamgenitus.
ugustinus sinature auccorem creaturirum legibus stim¬
mus dum anteriorem essepatrem filio predicamus
Curnon eadem nature legemfortiorem patrem filuon
perhaccessum temporis dicimus dumnec huicdesunt.
crementa nascenti. & inbecillitatis iniuri am senetus in¬
gerit patri quodsi hoc ratio ipsa non recipit ommitamus
in dõ corporalis intellegentiae legem neopebus suͥs simi¬
lem dicamus esse factorem macimecum eo quoda put
nos euidens est &iamid quodin occultõe possũmus
ostendere: Sicut enim sine exemplo matergenuit
auctorem suum sicineffabiliter patergenuis secreden¬
dusest codernum. dema trenatus est quiante iam
fuit depatre quialiquando non defuit Hoc fidescredat
intellegentia non requirat nea ut non inuentũ put& incre¬
dibile autrepertum noncredat singulare. ecceenĩ dema¬

Expanded text:
nus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae nus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. AUG. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus: cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus; dum nec huic desunt crementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem: maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem suum; sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit; de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de ma
Abbreviated transcription (Latin):
oppinioui con prehensibiliter dictum est intelligibi¬
lius explicaris Augustinus diximquam defilio cumeũ
acreature difinitione discernere qm̃his non exeo qđ
non est in id quod est quod tale est. acsidicerem. non
exnihilo fccͥcus est & propterea num quam in id quod
non est exeo quod est. id est num quam innihilum
ex eo ipso quod est: Naturesuae propri&ate soluendus ẽ¬
cr ecitur a uero ex eo quod non est in id quodest. quo ostendit̃
qui agnihilo prolata est & propterea quantum ad sead¬
tin& geo quod est in idquodnon est idest innihilum ni¬
siperp&ua gratia fecerit. Nature suae qualitate uer¬
tenda est: Ergonum quam non eritfilius quisubstantia¬
liter doc&ur esse perp&uus & hoc ut pute proprio a cond¬
tione omniumereaturarum quiperipsum facta
sunt non iniuria nascitur separandus.
te perstringas nesciotamen quopacto dicas quod co&er¬

Expanded text:
opinio, incomprehensibiliter dictum est, intelligibiopinio, incomprehensibiliter dictum est, intelligibilius explicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod est, naturae suae proprietate solvendus esCreatura vero, ex eo quod non est, in id quod est: quo ostenditur, quia ex nihilo prolata est. Et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est; id est, in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, naturae suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuus; et hoc utpote proprio, a conditione omnium creaturarum, quae per ipsum factae sunt, non injuria noscitur separandus. ubtilitate perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeter
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quodest in differentis naturae ueritate prola tus est
quia exeo quiẽ id est & gignente non dissimilis natus est.
& ideo interfilium &creaturam primum nifellor ista
discretio est quia ille & patresubstantialiter gignitur
creatura non ex substantia facientis sed exsole uoluntate
acpotestate perficitur: Ista cor ruptibilis pernaturam
nisi fuerit seruata pergratiam: Ille in corruptibilis
quia nascendo incorruptiblem & intorruptibili patre
uidetur habere substantiam filius peromnia similis
patridissim ilis creatura factori. Ille non ex eo quodnon
est in idquodest. & propterea num quam in idquod
non ex eo quodest illa ex eo quodnon est in idquod est
& propterea quantum ad seadtin& ex eo quodest inid
quod non est siortus conditione reuertitur:
elitianus non uideo quidinarchano huius obscuritatis
inuolueris. & ideo recte facies sud quodate ut mea fert

Expanded text:
in eo quod est, indifferentis naturae veritate prolatus est: in eo quod est, indifferentis naturae veritate prolatus est: quia ex eo qui est, id est ex gignente, non dissimilis natus est: et ideo inter Filium et creaturam primum, nisi fallor, ista discretio est, quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam. Ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri, dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est, et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est. Illa ex eo quod non est, in id quod est: et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est, sui ortus conditione revertitur. FEL. Non video quid arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte facies, si id quod a te, ut mea fert
Abbreviated transcription (Latin):
sedici maluit patrem quem non sibi sedcreaturis
uoluit esse consimilem & ideo fatendum tibi est
& substantia patris e tulis sefilium si & natu
& ds̃ est aut filium pariter & d̃ negare sinon
ꝙ paterna substantia sed eç nullam operante
tantum sicut &iam in aliis creaturis patris
uoluntate & potestate creatus est: Felitianus¬
qm̃ me ad eius mo di confes sione necessitate
compellis id quod amaioribus nrĩs dici adso l&
nontacebo auuntenim creaturam esse filium
sed perfectam & qued ominari possit omnibus creaturis:
Augustinus gaudio quidem quod in religiose predicatio¬
nis intimum uirus manifestata confessione prodideris.
Nihiltamen quod crudelitate dignum uideatur oppinis.
Creatura namq est ex eo quodadhue non est aut aliquan
do fuitrei cuius lib& corruptibilis quantum seest per
omnipotentis dĩ uoluntatem facta substantia. haec defi¬
nitio utrum in dĩ cadat filium. uideamus. Nam filius

Expanded text:
se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris voluntate et potestate creatus est. Fel. Quoniam me ad ejusmodi confessionem necessitate compellis,id quod a majoribus nostris dici assolet, non tacebo. Aiunt enim, creaturam esse Filium, sed perfectam, et quae dominari possit omnibus creaturis. Aug. Gaudeo quidem quod irreligiosae praedicationis intimum virus manifesta confessione prodideris: nihil tamen quod credulitate 339 dignum videatur, opponis. Creatura namque est, ex eo quod aut adhuc non est, aut aliquando non fuit, rei cujuslibet corruptibilis, quantum in se est, per omnipotentis Dei voluntatem facta substantia. Haec definitio utrum in Dei cadat Filium videamus. Nam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
quia ut diximus nec inueniri. quintus nec praecer
primum dehis doceri potens aliquis modus ut pu¬
tecum nec creaturae nec alte rius patris filius
his tribus ali quid predicari quisic non ee sustan¬
tia patris etitisse dico filium ut tamen ex eius uo¬
luntatem non negem genitum: Augustinus
inunum desupra dictis consequentia ipsade tru¬
deris. cum enim defilii substantia requira mus
quem tuec patre substanti aliter genitum non fa¬
teris sine dubio interalia & nihilo factum es se
contendis quando quidem nec corruptibi lescre¬
aturas dicimus substitisse nisi uthas demeuolu¬
isse perinsaibilem disputationem & potuis se per
singularem potentiam dicamus efficere dum
& uoluntatem fuisse no uimus quia placuit dõ
& potestatem quapos se subiacet dño:¬
elicianus ergo ad extantiã filii potestas paterna non suf¬
ugustimus quasiego de potestate patris & nonde
Vipsei paternitatis ueritate contendant anei

Expanded text:
quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus: ut pote cum nec creatura, nec alterius patris filius, his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse dico filium, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum. Aug. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse contendis: quandoquidem nec corruptibiles quidem creaturas dicimus aliter substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere, dum et voluntatem fuisse novimus, qua placuit Deo, et potestatem, qua posse subjacet Domino. Fel. Ergo ad exstantiam Filii potestas paterna non sufficit? Aug. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis veritate contendam. An ei
Abbreviated transcription (Latin):
sed induo inquis sub stantia paterna diuiditur
Si exsola patre substantialiter filius generatur:
Hoc quam stultus sit &iam uisibilia ip̃sanosdocent
quis enimum quam uel carnalium patrum gignen¬
do diuisus est quodsi nec in conditione corporis cadn
Ipsci diuisio & nemosic genuit filium ut seperder&
medum quo modo de inte gritate patris non po¬
tuise nascidicitis filium. Sed quia plura natiuitatẽ
filiidĩ hortum que rimantibus haec nifallor hoc¬
currunt id est ut aut & pactresit. aut & nihilo
aut ecaltero aut exipso: Horum queso consequen¬
tia uideamus sies ipso non recte filius dicitur quinon
natus sed ingenitus praedicatur: Si eenihilo crae¬
ature cum c&eris non creature auctor ostendit᷑.
si ecaltero non eicuius credimus sed nescio cuius
in cogniti patris filius predicatur quod pre ter
quat tuor haecinueniri non poterit. quintum nec
possunt. restat ut substantialiter depatre sitgenitus.¬

Expanded text:
Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, et nemo sic genuit filium ut se perderet medium; salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei, ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex seipso. Horum quaeso consequentiam videamus. 338 Si ex seipso; non recte Filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur. Si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur. Si ex altero; non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec, inveniri non potest quintum; nec possunt: restat ut substantialiter de Patre sit genitus
Abbreviated transcription (Latin):
dare sicsolebat dicens: Si non in trinsecus sed exeodem
ipoprolatus est filius in duos quodamodo diuisus est
unus quandoquidem non aliud gignens dicetur esse
arte contendere ipse addia leticorum laqueo uideris
confugisse. Sednos fidei ueritate confisos nequa quã
possunt ista terrere. quidigitur dicis & substantia credo
patris nascifilium nequiuisse neingenitum patrẽ
filii uideamus generatione diuidere: Quod suta est
male creditur filius qui non e patre idest non exeo¬
dem ipsogenitus sed e trinsẽcus factus i nalia ꝑue¬
dicatur quodut possit in tellectus farcilius idipsub
adoptiui alii natu rades alii sunt hi quigniti abinitio:
tilii semper acproprii illiprimo alient post filiicũ
per adobtionem in familiam uidentur abscisci
quibus ergo cum parad ꝯ sus est filius dĩ: Si ad¬
obtiuiserit aput patrem similis nobis si propriis
ex substanta subsistisse dicendus est genitoris

Expanded text:
dere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem dere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodammodo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur esse arte contendere, ipse ad dialecticorum laqueos videris confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur dicis? ex substantia credo Patris nasci Filium nequivisse; ne ingenitum Patrem, Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius qui non ex Patre, id est non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum adoptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii: illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis. Si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris.
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus inuenitur: Hectria non seinuicem gignum
Quȩ cum ita sut uidens ne&iam increaturis posse ali¬
quinasci. Necostendit amen tempus. quodid dequona¬
tumest si negenito potuerit inueniri. Siergo uisibi¬
libus eemplis ista prespicimus quur non depatrem
in differentem &ernitatem similiam praedicemus.
aequedicamus ingenitum. quia nullum ab altero aeuo
Iecideo tamen autaeq: gignentia a ut sine inuicem do¬
centur gistantia. Seđ quid prodest horum multi collig¬
re cum paucorum testimonis &iam c&era liceat gtimare:
Felitianus qm̃ sententiam meam praecedentium pa¬
trum auctoritate fundate noua disputandiar tecon¬
turbas. Idcirco uelim mihi dicas denatura fili dĩ idest
substantia ipsa quid sentias sienim ut docere uos sol&is
homo usion est patri ipsequo dam modo paterest sibi
alioquin consubstanticilis essenon potest genitori:
Nam quidam nr̃orum homo usi oppinionem lau¬

Expanded text:
quatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus quod id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre atque indifferentem aeternitatem, similia praedicemus? aeque dicamus ingenitum, quia nullum ab altero aevo  quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam caetera liceat aestimare. Fel. Quoniam sententiam meam, praecedentium Patrum auctoritate fundatam, nova disputandi arte conturbas: idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodammodo Pater est sibi; alioquin consubstantialis non potest esse genitori. Nam quidam nostrum Homousii opinionem ri
Abbreviated transcription (Latin):
quam nascer& urfilius. non erat tempus sequitur ut di¬
catur patrifilius co& ernus interquem & patrem nullũ
fuis sedicatur tempus: Mixime cuminter c&era euuar¬
gelus ad testantibus &iam tempus fecisse dicitur
filius sed forte depatrem dictum aliquis put& erat
quando nonerat filius Cuisententia secuta non con¬
cinunt quibus dicitur & ante quam nascer&ur non
fuit : Namperse patersemper & sistens &iam a
ta subtilitate certantibus non mediocriter defticigas.
Idcirco quaeso ut sifieri potest ex emplo cuius lib& rei
possibile id eẽ quod docere conaris ostendas Neque
enimaliter credere possum lic& ui oretionis oppres¬
sus co&ernum es segenitum patrinisi aut utrumq
genitum. aut utrumq patrem dixeris sibi: Augus
conpellis idcirco quaesit ignis potentia uideamus & quo
semper &plendor semperest uapor utrumq: decodem
nascitur necideo tamen ignis si nehorum quolib& ali¬

Expanded text:
antequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut diantequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut dicatur Patri Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus: maxime cum inter caetera evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet: Erat, quando non erat Filius. Cui sententiae sequentia non concinunt, quibus dicitur: Et antequam nasceretur non fuit. Nam per se Pater semper existens, etiam a ta subtilitate certantibus non mediocriter defatigas, id irco quaeso ut, si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis oppressus, coaeternum esse genitum Patri, nisi aut utrumque genitum, aut utrumque Patrem dixeris sibi. Aug. compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper est splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet ali
Abbreviated transcription (Latin):
te necnisi inlocodocendus estgenitus. hoc admis so¬
& antefilium & spm coȩuum quodamo do patritem¬
pus dicitur &locus. quod siita est ut si ne loco & tempo¬
re nascinon potuerit filius. in quolocum autin
quo tempore factumdicis & tempus. Sunnullo.
eccesine tempore & lo cofieri potuit tempus & locus.
Si in ali quoidipsũ tempus uid&ur & locus in cuiusori¬
gine similiter & locus requir&ur & tempus. quod si
usq ad eos in tempore & loco fieri aliquid potuit ut nec in
iocolocum nec in tempore factum doceas tempus: Nes¬
uo quia temeritate contendas quod sine his nas ci non
fecisse doceatur & tempus Sed dehoc satis quidãmaiori¬
bus urĩs dictum prȩdicas. reppetamus erat inquis quan¬
dononerat: Sierat istudadtempus referar. ecceante fili¬
um tempus. Si adfilium numquam nonerat filius.
intellectu ante filium fuissedicitur tempus. Si ante

Expanded text:
te nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admissote nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admisso, ante Filium et Spiritum, coaevum quodammodo Patri tempus docetur et locus. Quod si ita est, ut sine loco et tempore nasci non potuerit Filius, in quo loco, aut in quo tempore factum locum dicis et tempus? Si in nullo, ecce sine tempore et loco fieri potuit tempus et locus. Si in aliquo, id ipsum tempus videtur et locus, in cujus origine similiter et locus requiritur et tempus. Quod si usque, adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum doceas tempus: nescio qua temeritate contendas, quod sine his nasci non fecisse docetur et tempus. Sed de hoc satis. Nunc quod a majoribus vestris dictum praedicas, reputamus. Erat, inquis, quando non erat. Si erat istud ad tempus referas, ecce ante Filium tempus; si ad Filium, nunquam non erat Filius:intellectu ante Filium fuisse dicitur tempus. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
fateris esse nihil medium ne idipsum non medium cons¬
te tisse quam tertium: Felicianus qm̃ medisputandiar¬
tem concludis id quod amaioribus nostrisdictum est bre¬
uiter explicabo. agunt enim quoti ens deinitio filii & pa¬
tris &ennitate tractatur erat quando non erat & an¬
tequam nascer&ur non erat: Augustinus quando ad¬
uerto manente male crudelitatis errore solauerba
mutatasunt: Dixisti nam queerat quandononerat.
Fratis tud ad euum pertinere uultisanad filium. si ad
euum idestuelud quoddam antefilu natiuitatem
atatispittium. ecceadsuperiorem blas phemiam neces¬
sitatem dilaberis cum in terpa trem & filium tertiũ
quiddam tempus inmititis doces que quia erat ante
filium dspater & tempus posthaec duofilius posttria
ista. quartus sp̃s quodsi ad mittimus utsine tempore
gigni non potuerit filius. Uide: quamlate pateant
ista quaedicimus. Namsinom sine tempore filiuscer¬

Expanded text:
fateris esse nihil medium, ne idipsum non medium tantum consfateris esse nihil medium, ne idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quoniam me disputandi arte concludis, id quod a majoribus nostris dictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. Aug. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore, sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud ad aevum pertinere vultis, an ad Filium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisque quia erat ante Filium Deus Pater et tempus. Post haec duo Filius. Post tria ista quartus Spiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, cer
Abbreviated transcription (Latin):
aitquam in dificililoco uersetur oratio. Tamen ueren
dum nobis nihilẽ quiper aduitorium scĩ sp̃s testimoniũ
dicimus dõ quid ergo dicimus est nealiquid in patre quod
neg&ur ingenitum. annon. Siest non in toto sed in par¬
te potius dicatur ingenitis alioquin &e tempore non
cepit filius. Namsi pa ternitas noncepit patris inicium
in ueniri non potest prolis. Simitium dicitur prolis
non &erna paternitas docebitur patris. & quomodo
stabit quia tantum in patredo c&is in genitum qui ipsius
paternitatis nomen habere putatisinicium concepisse
e tempore dicitis filium quem nondum & ante patrẽ
dici non potest uocitantum: Felicianus non sumtam
stultus ut tẽpus praeferam filio sedinitio darecertũ est gen¬
ugustinus quid ergo in patrẽ. & filium dicis medium nihil
fuisse : Felici anus. ita prorsus: Augustinus. quomodo igit᷑
negas patrifilium co&ernum qui inter patrem & filium

Expanded text:
ait, quam in diait, quam in didum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non potest vocitatum? Fel. Non sum tam stultus ut tempus praeferam Filio, sed initium dari 335 certum est genito. Aug. Quid ergo? Inter Patrem et Filium dicis medium nihil fuisse? Fel. Ita prorsus. CAPUT V. Aug. Quomodo igitur negas Filium Patri coaeternum, qui inter Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
cris calum nae sofisma contexitur. Ia menper auxi li¬
um ipsius trinitatis catholice necesse simplicitatẽ sol¬
uatur. Patremnamq: ingenitum filium genitum dico
nec ideo tamen genitum in genito co &ernum eẽ non pre¬
dico. Eotantum docens in genitum patrem quia non
processit &c altero. Co genitum filium quia non & titit
& sem& ip̃so. Non est commune utriusq nasci. nonẽ
commune non gigni . & commune tamen estalterũ
ab altero interuentu meditem poris non diuelli. Ita¬
q: si proprium patris querimus sufficit. quia solus non
hab& patrem. Si filii satisest quotd nonhab& ꝓlẽ. Vnã
autem co&ernã patris & filii dicimusdi aetatem:
elicianus quantum adme adtin& non uedeo. quidista
nunc colligcis. Nam quam uis aristo telica mecum sub¬
tilitate. contendas fieritamen non potest ut eum qui
genitus est ab eo quogenuit. nulla aeui intercedentis
antiquitate discernas: Augustinus scio equidem ut ille

Expanded text:
cris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilicris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilium ipsius Trinitatis catholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, quia non processit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune, non gigni: et commune tamen est alterum ab altero interventu medii temporis non divelli. Itaque si proprium Patris quaeris, sufficit quia solus non habet patrem; si Filii, satis est quod non habet prolem: unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. FEL. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest, ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. AUG. Scio equidem, ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
sibilibuseempla non subp&unt disputandi tamen
inquantum fieripotest & iam in hac parte indeero :
eceigitur homopater habet hominem filium est
commune utriusq: quod homoest unitamen quod
filius alteri propriũ uidetur ecce quodpater est.
Nam in utroq sic persona discernitur ut communis
humanitas non neg&ur dum unus gignit & aliusgig¬
nitur aequeautem homo & quigenunt dicitur &ille
quigignitur: Felicianus illud certe dicas uelimge¬
nitus ab ingenito utrum initio separatur annon:
Augustinus neid quidem spiritalis intellegentiae uenta¬
tem recipitur ut pater. a filio inter uentu nondico tẽporis
qđ dieb constat ac noctib sed cuius lib& aeuiuel &latis. spatiosepart¬
elicianus hocsiitaẽ duo fateris ingenita. & quomo do
altera patris. & altera filii puttitur eẽ persona cũ ꝑ
significationem communis ingeniti. utraq uid& eẽ confusc
ugustinus in hoc quidem amdi oribus uris non medio¬

Expanded text:
sibilibus exempla non suppetunt disputanti: tamen sibilibus exempla non suppetunt disputanti: tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem filium: est quidem commune utriusque quod homo est, uni tamen quod filius, alteri proprium videtur esse quod pater est; nam in utroque sic persona discernitur, ut communis humanitas non negetur, dum unus gignit, alius gignitur; aeque autem homo et qui genuit dicitur, et ille qui gignitur. CAPUT IV. FEL. Illud certe dicas velim, genitus ab ingenito utrum initio separetur, an non? AUG. Ne id quidem spiritualis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio interventu, non dico temporis, quod diebus constat ac noctibus, sed cujuslibet aevi vel aetatis spatio separetur. FEL. Hoc si ita est, duo fateris ingenita. Et quomodo altera Patris, altera Filii putatur esse persona, cum per significationem communis ingeniti utraque videatur esse confusa? AUG. In hoc quidem a majoribus vestris non medio
Abbreviated transcription (Latin):
quem genitum siutraq: unum putas esse non alterum:
Augustinus anim ad uerto uitȩ paenitus annon adtendi¬
se uerborum namdum utrũq: unũdico subtantiã ueripa¬
tris hacuere filii. Exto to non separo & nondum non
eundem pa tremquem filium praedico utriusque per¬
sonam seruatit unius cuiusq propri&ate discerno.
Itaq: si sub tantiã quȩris ipsa trinitas unꝰẽ dssiꝑsona altẽfilius
Helicianus & quomodo &idem eẽ dicis & alterũ filiũ. augustinus¬
id inquã communionẽ subtantiae alterũ ꝓpri& ate personae:
F elicianus nescio quopacto una creditur esse substantia
cum non una dicaturesse persona: Augustinus non est
in qua una per sona quia una genuisse & altera dicitur
genita & est tamennati & ingeniti non diuer sa
substantia quia non dissimilis generanti doc& &orta:
Lelicianus uelim queso exemplo mihi facilior edicta di¬
lucides Augustinus in rebus quidem in conprehen¬

Expanded text:
quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? Aug. dixit. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est DeusFEL. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium. AUG. Idem, inquam, communione substantiae; alterum proprietate personae. FEL. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non una dicatur esse persona. AUG. Non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. FEL. Velim quaeso exemplo mihi faciliore dicta dilucides. AUG. In rebus quidem incomprehen