comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit itaq iacob: et fĩx uiͣ¬
impositis liberis et coniu¬
gib suis suꝑ camelos: ⁊ abiit. Tu¬
litq omñe substantiam: et gre¬
ges. et quicquid in mesopotamia
ad quisierat. ꝑgens ad ysaac patͤm
suum in t̾ra chanaans Det tͥ d̾s¬
o tempore laban ierat le.ii¬
ad tondendas oues: et rachel
furata est idola patris sui. Noluit¬
q iacob confiteri socero suo: qd̾
fugeret. Cumq abisset tamip̃e
qͣm omĩa que iuris eiꝰ erant. ⁊
lmne tͣnsiisso ꝑgeret contͣ mõ¬
tem galaad: nũtiatum ẽ laban
Die tertio quo fugeret iacob. iii¬
ui assumptis fratrib suis
ꝑsecutꝰ est eum dieb sep
aspere loquaris contra iatob. Iam¬
q iacob extenderat in montem ta¬
bernaculũ. Tum ille consecutus ẽ
eum cura fratrib suis: in eodem mõ¬

Expanded text:
Surrexit itaque Jacob, et impositis liberis et conjugibus suis super camelos, abiit. Tulitque omnem substantiam suam, et greges, et quidquid in Mesopotamia acquisierat, pergens ad Isaac patrem suum in terram Chanaan. Eo tempore Laban ierat ad tondendas oves, et Rachel furata est idola patris sui. Noluitque Jacob confiteri socero suo quod fugeret. Cumque abiisset tam ipse quam omnia quae juris ejus erant, et amne transmisso pergeret contra montem Galaad, nuntiatum est Laban die tertio quod fugeret Jacob. Qui assumptis fratribus suissecutus est eum diebus sepaspere loquaris contra Jacob. Jamque Jacob extenderat in monte tabernaculum, quando ille consecutus est eum cum fratribus suis. In eodem mon
Abbreviated transcription (Latin):
gauerant oculi eiꝰ. et uide¬
re non poterat. Uocauitq esau
filiũ suũ maiorẽ: et duxit ei. fili
mi: Qͥ respondit ad sum. Cui pa¬
ter. uides inquid ꝙ senuerim. et
ignorẽ diem mortis mee: Sume
arma tua pharetram et arcum:
et egredere foras. Cumq uenatu
aliquid app̃henderis: fac mͥ inde
pulmentũ sicut uelle me nosti:
et affer ut comedam: et benedicat¬

Expanded text:
culi ejus, et videre non poterat. Vocavitque Esau filium suum majorem, et dixit ei, Fili mi. Qui respondit, Adsum. Cui pater, Vides, inquit, quod senuerim, et ignorem diem mortis meae. Sume arma tua, pharetram et arcum, et egredere foras. Cumque venatu aliquid comprehenderis, fac mihi inde pulmentum, sicut velle me nosti, et affer
Abbreviated transcription (Latin):
ide philosophĩam mulitns antt̃
dicentis. Miserere mei. Non eqͥ
habeo conscientiam bonoꝵ operũ. de
recte uite fiduciam. Ad misericordim
dum ausa es cum sis peccatrix it ri¬
qua. accedere ad eum En aut̃¬

Expanded text:
ide philosophicam mulieris animam, dicentis: Miserere mei. Non, inquit, habeo conscientiam bonorum operum nec rectae vitae fiduciam. Ad misericordiam ier quemadmodum ausa es, cum sis peccatrix et iniqua, accedere ad eum?
Abbreviated transcription (Latin):
quo dabotͥ. pro opere quo seruiturꝰ
es michi septem annis aliis & Tolle arma¬
et ebdomade tͣnsacta. rachel
duxit urorem. sui pat seruani balam
dederat. Tandemq potitus optatis nup¬
ciis. amorem sequentis pͥori p̃tulit. ser¬
uiens apd̃ eum septem aliis annis. Re¬
cordatus quoq dominꝰ rachelis. exaudi¬
uit eam: et aꝑuit uuluam illiꝰ. Que
concepit et peperit filium: dicens.
abstulit deus obprobriũ meũ. Et uoca¬
uit nom̃ illiꝰ ioseph dicens. Addat mͥ
ato aut̃ iosepl: dixit iacob soce
to suo. Dimitte me: ut reu̾tar ĩ
patriam. et ad terram meam. Da nͥi u¬
tores et liberos meos: ꝓ quib seruiui
t: ut abeam. Tu nosti seruitutem
q̃ seruiui tͥ. Ait ei laban. Inueniam
gtam in conspectu tuo. Exꝑimento di¬
dei. qd bene direrit mͥ deus ꝓptꝰ te.¬

Expanded text:
quoque dabo tibi pro opere quo serviturus es mihi septem annis aliis aet ebdomade transacta Rahel duxit uxorem cui pater servam Balam dederat tandemque potitus optatis nuptiis amorem sequentis priori praetulit serviens apud eum septem annis aliis cordatus quoque Dominus Rahelis exaudivit eam et aperuit vulvam illius quae concepit et peperit filium dicens abstulit Deus obprobrium meum et vocavit nomen illius Ioseph dicens addat mihi ato autro suo: Dimitte me ut revertar in patriam, et ad terram meam. Da mihi uxores, et liberos meos, pro quibus servivi tibi, ut abeam; tu nosti servitutem quae servivi tibi. Ait ei Laban: Inveniam gratiam in conspectu tuo; experimento didici, quod benedi
Abbreviated transcription (Latin):
que fecisti in eũ. Postea nitta.l
adducam te inde huc. Cur uid
babor filio in una die: Le a sa¬
me uite mec. ꝓpt̾ filias heth. Si acce¬
perit iacob urorem de stirpe huiꝰ t̾re.
nolo iuuere. Uocauit itaq ysaae la¬
cob et benedixit: p̃cepit q ei dicens.
naan: s uade ⁊ proficiscere ui meso¬

Expanded text:
quae fecisti in eum postea mittam et adducam te inde huc cur utroque orbabor filio in una die dime vitae meae propter filias Heth si acceperit Iacob uxorem de stirpe huius terrae nolo vivere vocavit itaque Isaac Iacob et benedixit praecepitque ei dicens naan sed vade et proficiscere i
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt. et mulier sequitur. Ee
ce mulier cananea a finib illis e¬
gressa: rogabat tum dicens. Mi¬
serere mei dñe fili dauid. Op̃cla¬
ra confessio. Euangelista fit mu¬
lier. deitatem. eiꝰ et dispensati¬
onem adnuntians. Confitetur
ensm eiꝰ. et dominationem ⁊ ĩ¬
carnationeno. Miserere mei. R¬

Expanded text:
fugiunt, et mulier sequitur: Et ecce mulier a finibus illis egressa, rogabat eum, dicens: Miserere mei, Domine fili David. O praeclara confessio! Evangelista fit mulier, deitatem ejus et dispensationem annuntians. Confitetur enim et dominationem et incarnationem ejus. Miserere mei.
Abbreviated transcription (Latin):
gister. Nemo enim pocest hec signa fi¬
cere que tu facis: nisi fuit d̾s cun dos
Adeo igͥ iħm uenisse ip̃mq magilti¬
rium celeste mundo adhibend̃ corf¬
prodentib intellexit. Nondũ fñ qͣ
deum ẽe cognouit sie

Expanded text:
t haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confesprodentibus intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
orum. Hic uenit ad ihesum nocte.
cupiens secreta eiꝰ allocutione ple¬
nius discere misteria fidei. cuiꝰ aper¬
ta ostensione signorum aliqͣtenus
der rudimerta ꝑceperat e agi

Expanded text:
orum venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat; qui
Abbreviated transcription (Latin):
d mariam ergo uirgm̃e gad¬
el mittitur: qui dei forcitado
nominatur Illum quippe nũtiare e¬
niebat: qui ad debellandas aerias p¬
et potens: Dñs potens in prelio. Et
dus erat. qui uirtutũ dominꝰ en

Expanded text:
d Mariam ergo virginem Gabiel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas pet potens, Dominus potens in prelio»; et ndus erat, qui virtutum Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
circo angelis pͥuatis nõib censen¬
tur. ut signetur ꝑ uocabula. eti¬
am in operatione quid ualeant.
Neq et enim illa sc̃a ciuitate qͣm
de uisione om̃ipotentis dei plena
scientia ꝑficit. idcirto propria no¬
mina sortiuntur. ne eoꝵ ꝑsone sũ
nominib ciri nõ possint: s cũ ad
nos aliquid ministraturi ueniunt.
apud nos etiam noĩa a misteriis tͣ¬
hunt

Expanded text:
circo angeli privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcirco propria nomina sortiuntur, nec eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt
Abbreviated transcription (Latin):
sextũ martiũ intelligiti¬
cesimo et quinto die dñs nr etcc̃
mo quinto die mensis decembris e¬
tus. Quod si uel hodie ut no us
atditrantur. equinoctiũ uernale uł
ulo solticium brumale fieri credamꝰ.
conuenit utiq cũ lucis incremento
concipi uel nasci eum qui illuminat
om̃em hominem uenientẽ in hũc mũ¬
dum. At si quis ante dñice natiui¬
tatis et conceptionis tempꝰ lucem uel
cescere. uel tenedras suꝑare coniece¬
tit. dicimꝰ et nos quia et ioh̾es tunc
ante faciem aduentꝰ eiꝰ regnũ celoꝵ
tuangeliz abat. et nunc quoq p̃dica¬
toud imperatur. iter facite ei qui as¬
cendit suꝑ occasum. Tu aut̃.

Expanded text:
sextum, Martium intellige, cujus vicesimo et quinto die Dominus nosteresimo quinto die mensis Decembris natus. Quod vel hoc hodie ut nonnulli arbitrantur aequinillo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat: et nunc quoque praedicatoribus imperatur, Iter facite ei qui ascendit super occasum . Cur autem
Abbreviated transcription (Latin):
i eo tenpire. diait ih̃e discipulis suis.
si quis diligit me: sermoneni
mcũ seruabit. ⁊ reliqͣ. promissu
les se exhibere debeant. qui euiꝰ
h̃itaculum fieri desiderant. in
exordio huius lectionis mani¬
festat cum dicit. Si quis diligit

Expanded text:
illo tempore dixit Jesus discipulis suis: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. » Et reliqua. Promissurles se exhibere debeant, qui ejus habitaculum fieri desiderant, in exordio hujus lectionis manifestat, cum dicit: « Si quis diligit
Abbreviated transcription (Latin):
Uicumq aliquid tͥ opetat
fuerit. statim merredem
restitue. et mertes mertennari¬
i apd̾ te om̃ino nõ maneat. Q
ab alio odis fieri tibi. uide ne
tuum cum esurientib ⁊ egenis
mede. et de uestinentis tur me
tege. Panem tuum ⁊ uinũ tuire
super sepulturam usti cõstitus
et noli ex eo manducare ⁊ bidet
cum peccatorib. Consilium seq
a sapiente ꝑquire lucam¬

Expanded text:
i aliquid operatus fuerit, statim ei mercedem restitue, et merces mercenarii apud te omnino non maneat. Quod ab alio odis fieri tibi, vide ne tuum cum esurientibus et egenis comede, et de vestimentis tuis nudos tege. Panem tuum et vinum tuum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus. Consilium semper a sapiente perquire. Om
Abbreviated transcription (Latin):
sub cesare angusto uidea sub¬
iecta romanis qͣndo in toto orbe ẽ
celebrata descriptio: stipendiaria.
facta fuerant. Et erat in populo
magna seditio. dicentib aliis ꝓ
securitate. et quiete qͥa romanz ꝓ
oĩb militarẽt: debere tributa per¬
solui. phariseis uero qͥ sibi applau¬
debant de iusticia. econtrario ni¬
tentib non dẽbere ppłm dei. qui
decimas solueret primitiua daret.
et cetera que in lege scripta sunt.
humanis legib subiacere.R

Expanded text:
gusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere.
Abbreviated transcription (Latin):
d dominum cõprehendere pͥnci¬
S sacerdotum et scribe timuerũt
apulũ. atq ideo qd̾ ꝑ se nõ pote¬
rant p̃sidis manib efficere temp¬
ant: ut uelut ip̃i a morte ei us
alsderentur immunes

Expanded text:
num comprehendere principes sacerdotum et scribae timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes
Abbreviated transcription (Latin):
ta hodierna die assumpta fuisse tͣ¬
ditur uirgo maria. S quo ordine
hinc ad suꝑra tr̃asierit regna: nulla
otholica narrat historia. Non solũ
lũt respuere apochripha. uerũ eciã
gnorare dicitur. hec eadẽ dei eccłia.
Et qͥdem funt nõ nulli sine auctoris
noĩe de eiꝰ assumptione cõscripta. q̃

Expanded text:
a die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt nonnulla sine auctoris no
Abbreviated transcription (Latin):
inc sane pulsantur nõ nulli.
qͥa nec corpꝰ eiꝰ in terra mue¬
nitur. nec assumptio eiꝰ cum carne.
ut in apochripho legitur. nec inca¬
thodica. repperitur historia. Qͥb¬
ita dicendum ẽ. qͥa si moysi corpꝰ
ab hocuine nõ inuenitur in terra.
cum quo locutꝰ est deus facie ad fa¬
ciem. illiꝰ querere dementia ẽ. ꝑ qͣm
idem maiestaris deus. incarnatꝰ ef¬
fulsit in terris. Neꝙ enim dignũ
est. de corꝑis eiꝰ noticia. sollicitum
qũepiam ẽẽ. qͣm non dubitauit su̾
angelos eleuatam

Expanded text:
inc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra invenitur, nec Assumptio ejus cum carne, ut in apocrypha legitur, in catholica reperitur historia. Quibus dicendum est quia si Moysi corpus ab homine non invenitur in terris, cum quo locutus est Deus facie ad faciem; illius quaerere dementia est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis ejus notitia sollicitum quempiam esse, quam non dubitat super an
Abbreviated transcription (Latin):
isit autem uidas hedum
ꝑ pastorem odoliamitem:
ut reciperet pignus qd̾ dederat
mulieri. Qͥ cum non inurnisset e¬
am: int̾rogauit homines loci illiꝰ.
Ubi est mulier que sedebat in biuio.
Respondentib cunctis. non finit
ui loco isto meretrix. reuersus ẽ.
ad iudam: et dixit ei. Non mueni
eam: s et homines loci illius di¬
xerunt mͥ: nũqͣm ibi sedisse scortũ.¬
Habebat sibi: certe menda
tu non inuenisti eam. ecce autẽ
post tres menses. nuntia uerunt
uide dicentes. Cornicata ẽ. thamar
nurꝰ tua: et uidetur illiꝰ uterus¬
ixit uidas producite tha¬
mar : ut comburatur. Q ͤ
cum educeretur ad penam misit
ad socerum suũ dicens. De uiro cu¬
ius hec sũt: concepi. Cognosce
cuiꝰ sit anulus. et armilla. et bacu¬
lus. Qͥ agnitis munerib: aiti Iu¬
stior me: quia ñon tͣdidi eam sela
filio meo. Et tam̃ ultͣ nõ cog¬

Expanded text:
isit autem Judas haedum per pastorem suum Odollamitem, ut reciperet pignus quod dederat mulieri, qui cum non invenisset eam, interrogavit homines loci illius? Ubi est mulier, quae sedebat in bivio? Respondentibus cunctis: Non fuit in loco isto meretrix, reversus est ad Judam, et dixit ei: Non inveni eam: sed et homines loci illius dixerunt mihi, numquam ibi sedisse scortum.Habeat sibi, certe mendactu non invenisti eam. Ecce autem post tres menses renuntiaverunt Judae, dicentes: Fornicata est Thamar nurus tua, et videtur ixit Judas: Producite eam ut comburatur. Quae cum educeretur ad poenam, misit ad socerum suum dicens: De viro cujus haec sunt concepi: Cognosce cujus sit annulus, et armilla, et baculus. Qui agnitis muneribus ait: Justior me est, quia non tradidi eam Sela filio meo. Attamen ultra non cog
Abbreviated transcription (Latin):
thamar qd socer illiꝰties euouice
tato habitu: sedit in buuo itineris
Qd̾ ducit tamnan: eo ꝙ creuisset sela
t non accepisset maritums la. est et.
uam cum uidiss iudas le
suspicat᷑ ẽ eẽ meretricem .ii
Operuerat enĩ uultũ suũ: ne cog
am tecũ. Nesciẽbat enĩ qd nurus
sua eẽt. Qua respondente qͥd mͥ
dabis. ut fruaris concubitu meoͦ.
dixit. Mittam tͥ hedũ de gregib
Dursumq illa dicente. lc inͣ¬
Ppatiar qđ̵ uis: si dederis
si de mͥ arrambone. donec mittas
que diceris. Ait iudas. Quid uis
tͥ ꝓ arambone dari: Respondit.
Anulũ tuũ et armillam. et bacu¬
lum que manu tenes. Adimum
igitur coitum conepit mulier. et
surgens abiit. Depositoq habitu
quẽ assũpserat: induta ẽ uiduitatis

Expanded text:
Thamar quod socer illius ascenderet tato habitu, sedit in bivio itineris quae ducit Thamnam, eo quod crevisset Sela, et non eum accepisset maritum. uam cum vidisset Judas, suspicatus est esse meretricem. Operuerat enim vultum suum ne agnosNesciebat enim quod nurus sua esset. Qua repondente: Quid mihi dabis, ut fruaris concubitu meo? dixit: Mittam tibi haedum de gregibus. rursum illa dicente patiar quod vis si dederis mihi arrabonem donec mittas quod polliceris ait Iudas quid vis tibi pro arrabone dari respondit anulum tuum et armillam et baculum quem manu tenes ad unum igitur coitum concepit mulier et surgens abiit depositoque habitu quem adsumpserat induta est viduitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tuidit uidas quia cepit bel¬
lum. et clamor belli ascendit
ad celum sicut tuba. et clamor mag¬
nus de cuuitate. et dixit exercitui su¬
o. Pugnate hodie pro fratrib ur̃is
Et uenit trib ordinib post eos. et
exclamauerũt tubis. et clamaue¬
runt in oratione. Et cognouerũt
castra timothei: qͥa machabeus est.
et fugerũt a facie eiꝰ. et ꝑcusserunt
eos plaga magna: et ceciderunt ex
eis in illa die fere octo nulia uiroꝵ
Et deuertit iudas in maffa: et ex¬
pugnauit et cepit ean. et occidit
oẽm masculũ eiꝰ. et sumpsit spolia
eiꝰ et succendit eam igni. Lc. iii¬
N de ꝑrexit iudas et cepit casbon: et
masgeth ⁊ bosor: et reliquas ciita¬
tes galaditidis. Post hec aut̃ uerba
congregauit thimotheus alitm ex¬
ercitum. et castra posuit contͣ rafon
tͣnstorrentem. Et misit iudas exerci¬
tum speculari: et renuntiauerunt
et dicentes. quia conuenerũt adeũ
om̃s gentes que in circuitu nr̃o sũt.

Expanded text:
idit Iudas quia coepit bellum et clamor belli ascendit in caelum sicut tuba et clamor magnus de civitate et exercitui dixit pugnate hodie pro fratribus vestris et venit tribus ordinibus post eos et exclamaverunt tubis et clamaverunt in oratione et cognoverunt castra Timothei quia Macchabeus est et refugerunt a facie eius et percusserunt eos plaga magna et ceciderunt ex eis in illa die fere octo milia virorum et divertit Iudas in Maspha et expugnavit et cepit eam et occidit omnem masculum eius et sumpsit spolia eius et succendit eam igni inde perrexit et cepit Casbon et Maged et Bosor et reliquas civitates Galaditidis post haec autem verba congregavit Timotheus exercitum alium et castra posuit contra Rafon trans torrentem et misit Iudas speculari exercitum et renuntiaverunt ei dicentes quia convenerunt ad eum omnes gentes quae in c
Abbreviated transcription (Latin):
di ac sine obluuone est iugi¬
⁊t tetinenda. qͣnto cõstat. qͥa
mignam nobis fidei perfectionem
smendat. inagnũ eiusdem ꝑfec¬
ti fidei contͣ omnia temptamenta
iobur eque dem̃ostrat. Si enim sci¬
⁊ uolumꝰ quomͦ in xp̃m credi opor¬
reat quid lucidiꝰ eoqd̃ ait ad eum
petrus. tu es xp̃c filius dei iiui.

Expanded text:
 ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi.
Abbreviated transcription (Latin):
de eccł̃ia. que suꝑ eum edificanda
Eat. et porte inferi non p̃ualebũt
Duersus eam: S hec in suis locis
pleniꝰ exponentur. Nunc aut̃ reu̾¬
tutes ad explanandam ex ordĩe
letionem dñicam pͥmo uideamꝰ.
Aloco in quo habita memoratur
dent inqͥd iħc in partes cesaree phi¬
Wpi. Philippꝰ ut lucas testatur erat
esrarca ituree ⁊ tͣconides regio¬
ius. Hic ergo statuens ciutatem
in loco ubi iordanis ad radices ori¬
tur libanz montis. et est termuiꝰ
iudee contͣ septemtrionẽ: appella¬
uit eam cesaream philippi. in memo¬
riam uidelicet sui nominis parĩtq
honorẽ tẏberii cesaris. sub quo ipse
regnabat. In cuiꝰ partes ueniens do¬
minus iħc int̾rogabat discipulos
suos dicens. Quem dicũt homines
ẽẽ filiũ hominis: Respons
Dum esset petrus in cruce ue¬
uit ad eum tur ba multa male¬
Dicens ccsarem ⁊ feterunt planc¬
cum magnum ante crucem petrus
autemꝰ exortabatur eos de cru ce di¬
cens nolite flere s gaude te me̾¬

Expanded text:
e super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse FiliuCum esset Petrus in cruce, venit turba multa, maledicebat Caesarem, et fecerunt planctum magnum ante crucem. Petrus exhortabatur eos de cruce dicens: Nolite flere, sed gaudete me
Abbreviated transcription (Latin):
uel extraneoꝵ inquirit. s ideo dis¬
cipulos qͥd de se sentiant int̾rogat.
ut confessionẽ recte fidei illoꝵ dig¬
na mertede remuneret. Nam sicut
petro dñs respondit. in petro om̃ib
respondit. Ideo quid alii de se senti¬
ant inquirit. ut expositis pͥmo sen¬
tentiis errantium. discipłi ꝓbaren¬
tur ueritatẽ sue confessionis. nõ
opinione uulgata. s de ip̃o ꝑcepis¬
se dominice reuelationis archano.

Expanded text:
sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse
Abbreviated transcription (Latin):
otest ergo ꝑ hunc rinocer¬
unnicornem ille populus intelle
dum de acçepta lege non ope
solam int̾ cunctos hominess
nem sumpsit. qͣi int̾ ceteras le¬
as cornu singulare gestauit
ore leonis. et a cornib unicorra
humilitatem meam. Tot quess
illa gente unicornes extitrl
tione confisi funt

Expanded text:
otest ergo per hunc rhinocerunicornem ille populus intelligi, qui dum de accepta lege non opera sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit.ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certelatione confisi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Rinoceros iste qui etiam moce¬
nores grecis exemplarib nomi¬
natur. tante ẽẽ fortituduus dici¬
tur ut nulla uenantiũ iurtute ca¬
piatur. S sicut hii asserunt qui¬
in describendis naturis animaliũ
laboriosa inuestigatione sudaue¬
runt. uirgo ei puella ꝓponitur
Q uenienti sinum aꝑit. in quo
ale om̃i ferocitate post posita.:
queritur repente uelut eneruis

Expanded text:
inocerus, qui etiam monoceros graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita bus capi quaeritur, repente uelut eneruus
Abbreviated transcription (Latin):
ris ẽẽ describitur. Qͥ etiam cum
elefantis qñ ad certam̃ egreditur.
eo cornu qd̃ in nare singulariter
gestat: uentrem aduersantium
ferire ꝑhibetur. ut cũ ea que mol¬
liora sunt uuluerat. impugnan¬
tes se facile sternat.x¬

Expanded text:
ris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impugnantes se facile sternat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ Ionam qui cognominabat᷑ chast
gaddis: et symeon qͥ cognomiinabrt᷑
thasi. et uidas qui cognominabatur
inachaleus. et eleazarꝰ qͥ cognomi¬
nabatur abaron. Et ionachas qui cog¬
nominabatur apphus. Hii uider̃t
mala que fiebant in ppło iuda ⁊ Ie¬
mathathias. Ue mͥ ut qͥd
natus sum uidere contrictionem
p̃płi mei. et contrictionẽ ciuitatis sce.
et sedere illic cũ datur in manib
inimicorum. Sc̃a in manu extͣne¬
orum fcã. templum eiꝰ sicut ħ̾o
ignobilis uasa głe eiꝰ captiua ab¬
ducta sunt. Trucidati sunt uiue¬
nes eius in plateis. et uirgines eiꝰ
ceciderunt in gladio inimicorum
Qͤ gens non hereditauit regnũ
eiꝰ ⁊ non obtinuit spolia eiꝰ : oĩs
cõpositio eius ablata est: que erat
libera. fc̃a est ancilla. Et ecce scã et

Expanded text:
i cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur Apphus hii viderunt mala quae fiebant in populo Iuda eMatthathias vae mihi ut quid napopuli mei, et contritionem civitatis sanctae, et sedere illic cum datur inimicorum in manibus, sancta in manus extraneorum? Factum est templum ejus, sicut homo ignobilisa sunt trucidati sunt iuvenes eius in plateis et iuvenes eius ceciderunt gladio inimicorum quae gens non hereditavit regnum eius et non obtinuit spolia eius omnis conpositio eius ablata est quae erat libera facta est ancilla et ecce sancta nostra et
Abbreviated transcription (Latin):
b diaconis qui obsequio eius
adheserant. per fugan lapsis.
ad capitolium solus trahitur
laudes. huic hostias ĩmolabo
nes esse scio: quos in cassũ
nõ tam hostiis pecudim. qͥtde
modo autem uultis. ut ego eoss

Expanded text:
bus di| aconibus qui obsequiis eius adheserant per fugam lapsis| ad capitolium solus adtrahitur laudes hostias immolabo nas| esse scio . quos in saccum non tam hostiis pecodum quam| as honoratis quomodo autem uultis ut ego eos
Abbreviated transcription (Latin):
emuinus agnoscit et dicit. En
religionis signiferum: qͥ des¬
truenda predicat templa. qui¬
et deos nostros demoniũ appel¬
latione condẽpnat. cuius pos¬
tremum presentia. consueta
tinere responsa. lectio Seda¬
taq quia ip̃m nobis oportu
quos iam ñc cõpellantib nob̾.
aut sacrificando placet. aut
moriendo letificet. ad tamsa¬
crilege uocis impulsum omis¬

Expanded text:
eminus agnoscit . et dicit . en religione signiferum qui distruenda praedicat tem| pla . qui deos nostros daemonum appellacione condemp| nat . cuius postremo praesentia consueta tinere responsa. Itaque quia ipsum nobis oportunquos iam nunc conpellen| tibus nobis aut sacrificando placeret. Aut moriendo leti| ficet Ad quem sacrilegae uocis inpulsum om
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos suscitare. Celeberrimus¬
tunc petrus in his operib habe¬
batur. S apud gentiles nulla hu
iusmodi firmabatur fides. dolor¬
Perrectum ẽ tandem ad petrum
actersiendum putarent. ⁊ utriq

Expanded text:
et resuscitari. Celeberrimus in his operibus habebatur Petrus: sed apud gentiles nulla facti hujusmodi deferebatur fides. Dolorperrectum est ad Petrum. accers
Abbreviated transcription (Latin):
in magis libet. qͣmaliquid dicẽ.
liꝰ enim uel saxrum pectus ille
iꝰ pectatricis lacrime ad exem¬
tm penitendi non emolliant: cõ¬
arauit namq quid fecit et no¬
ut moderari quid face̾t. Super
ruuantes ingressa ẽ non iussa
init. int̾ epulas acrimas obtu

Expanded text:
magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtu
Abbreviated transcription (Latin):
quare prim̃ ad credendũ tar¬
di uel duri fuerint. Neq enĩ de
eius resurrectione dubitare de¬
buerant. quẽ cũ mortalis esset
mortuos suscitantẽ uiderant.
maxime cũ passionis ⁊ genus
mortis ita euenisse crederent.
ut ab illo predc̃a recolebant.
Siue certe ab eis recessurꝰ. incͤ¬
dulitatem ⁊ duriti am cordis
discipuloꝵ exprobare uoluit.
ut nouissima eius uerba tanto
sent prolata. Respons

Expanded text:
quare primum ad credendum tardi vel duri fuerint. Non enim de ejus resurrectione dubitare debuerant, quem cum mortalis esset, mortuos suscitantem viderant, maxime cum passionis et mortis genus ita venisse cernerent, ut ab illo praedictum recolebant. Sive certe ab eis recessurus, incredulitatem et duritiam cordis discipulorum exprobrare voluit, ut novissima ejus verba tanto sent prolata. S
Abbreviated transcription (Latin):
miseratione custodi: Et qͣm be¬
atissimus confessor ⁊ sacerdos
tuus iheronimus. a cunctis te
p̃sidiante purgauit heresib.
ip̃ius orationib non desinas mo¬
mentis om̃ib adiuuare. ꝑ¬

Expanded text:
miseratione custodi: et quam beatissimus confessor et sacerdos tuus Iheronimus a cunctis, te presidiante, purgavit heresibus, ipsius orationibus non desinas momentis omnibus adiuvare.
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe ex hoc loco intelligimꝰ nõ
solum herodem. s et sacerdotes ⁊ scri¬
bas. eo tempore netem dñi fiusse me¬
gens accepit puerum et matr̃e
eius. Non dixit accepit filiũ et uto¬
rem suam. s puerũ et matr̃e eiꝰ. qiͣ
nutricius et baiulus non maritus
Audiens aut̃ qd̾ archelaus regnaret
in iudea ꝓ herode patre suo: timu¬

Expanded text:
ueri. Ex hoc loco intelligimus, non solum Herodem, sed et sacerdotes, et scribas, eo tempore necem Domini fgens, accepit puerum et matrem ejus, etc. Non dixit: Accepit filium suum et uxorem suam, sed puerum et matrem ejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem, quod Archelaus regnaret in Judaea, pro Herode patre suo, timu
Abbreviated transcription (Latin):
abel sanguis clamet ad celum. aut
occisoꝵ anime ab altari uociferentꝰ
ad deum. Contulit martiriũ laudẽ
quib negauerat natura sermonẽ
Licuit sanguine clamare. quib
narrare non licebat uoce. lc iiiͣ.¬
icuit sanguine loqui: qͥb ln
colloquia quib humana negata
sunt uerba. S enim occisis in noc̃i¬
tib istis: impleta sunt ꝓpħie uer¬
ba dicentis. uox in rama audio
ẽ. fletꝰ et pĩorationes: rachelis fle̾¬
tis filios suos et noluit consolaris
a non sunt. Rachelem pͥmitiue s¬
clesie ẽe ꝑsonam. nemo qui abnuꝰ
nemo qui aliud. contͣ ueritatẽ de¬

Expanded text:
Abel sanguis clamet ad coelum, aut Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lcolloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrincipio apud deuiR In illũ diem
et sine ipso factum ẽ nichil. Hu¬
ic tante sublimitati pͥncipii etiã
cetera congrua p̃dicauit: et de do¬
mini diuinitate. quomͦ nullus
altꝰ locutꝰ est. Hoc ructabat qd̃
biberat. Non enun sine causa de
ilio in isto ip̃o euuͣngelio narratur.
quia et in conuiuio suꝑ pectus dñ
discumbebat. De illo ergo pectore ĩ
secreto bibebat: s qd̾̃ in secreto bi¬
bit in manifesto eructauit. ut ꝑue¬
mat ad omnes gentes. nõ solum
incarnatio filii dei et passio. et re¬
surrectio. s etiam qui erat añ incar¬
nationem unicꝰ patri. uerbũ patris.
coeternus generanti. equalis ei agͦ
icũt frẽs Rim̃i dño laudes tru¬
cidati ab herode lactentes lo¬
cuntur sanguine. qd̵ lingua nõ pol¬
sunt. Passione canũt. qd̵ sermone ñ
norunt. Occisi p̃dicant: quod uin
ec nouum qͥd dicit᷑. ut in noce
sanguis. aut deo referat lau¬
des. aut suas indicet passiones. cum

Expanded text:
principio apud Deum. Omnia per principio apud Deum. Omnia per et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi ec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uir̃is. cũ de memoria eiꝰ reportata
eẽt. et suꝑ iacentis corpꝰ missa ip̃ius
Domine suscipe me ut cum fratrib meis
sim cum quib ueniens inuitasti me ape¬
ri michi ianuam uite et ꝑduc me ad con¬
uiuium epularum tuarum tues enim
xpistus filius dei uiui qui precepto pã¬
tris mundum saluasti t̾ibi gratias referĩ¬
N quatuor euuͣngeliis uel potius
intelligentiam spiritalem aqͥle cõ¬
paratur. Alt̾iꝰ multoq sublimmiꝰ ali¬
is trib erexie p̃dicationẽ. et in eiꝰ
erectionem corda nr̃a erigi uoluit.
Nam ceteri tres euͣngłiste tanqͣm
cũ hoĩe domino in terra anibula¬
bant. de diuinitate eiꝰ pauca dixe¬
stum autem quasi piguerit int̾¬
ra ambulare. situt ipso exordio sui
sermonis intonuit. erexit se non
solum suꝑ terram. et suꝑ ommem
et ꝑuenit ad eum ꝑ qũe fc̃a sunt
omĩa. dicendo. In principio erat uer¬
bum. et uerbum erat apud deũ. et¬
O deus erat uerbum. Hoc erat in

Expanded text:
martyris, cum de memoria eius reportata martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius Domine, suscipe me, ut cum fratribus meis sim, cum quibus veniens invitasti me. Aperi mihi januam vitae, et perduc me ad convivium epularum tuarum. Tu es enim Christus Filius Dei vivi, qui ex praecepto Patris mundum salvasti, tibi gratias referin quatuor Evangeliis, vel potius intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixestum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem et pervenit ad eum per quem facta sunt omnia, dicendo, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in
Abbreviated transcription (Latin):
d aquas tĩbilitanas ep̃o afferen¬
te proiecto mr̃is gloriosissimi
stephi memoriam: ueniebãt magne
multitudinis concursus ⁊ occursus.
ubi ceca mulier ut ad ep̃m portantẽ
duceretur orauit. flores quos ferebat
dedit. recepit. oculis amouit. ꝓtinus
uidit. Stupentib qui aderant p̃ibat
erultans: uiam carpens. et uieducẽ
emorati memoriam mr̃is Lnͣ
q̃ posita ẽ in castello sinitensi qd̾
hiponiensi colonie uicinum ẽ. eiꝰdem lo
te portabat. Fistula cuiꝰ molestia iam
dui laborauerat. ⁊ fanuiliarissimi suz
medici qui eun secaret oꝑiebatur manꝰ.
illiꝰ pie sarcine uectatione repentesa¬
uata est: nam de inceps cam in suo cor¬
uchariꝰ est pb̃r ex hispania ca¬
lame habitabat: morbi calcu
labrabat. et ꝑ memoriã sũpoicłi
mr̃is quã possiduus illo aduexit
ep̃c. est saluus fc̃s. Idem ipse post¬
ea morbo alio p̃ualescente mortuus
sic iacebat. ut ei iam pollices liga¬
rentur. Opitulatione memorati

Expanded text:
d aquas Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem emorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loce sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati
Abbreviated transcription (Latin):
uideis tanqͣm ratione utẽn¬
tib rationale animal. id est ange¬
lus predicare. debuit. gentiles ue¬
ro quia uti ratione nesciebant. ad
cognoscendum̃ dominũ nõ ꝑ uocẽ
s ꝑ signa ꝑducuntut. Qͥa et illis
propħie tanqͣm fidelib nõ infide¬
ta suntꝵ Ct̾ia sunt munera precio¬
sa que obtulerunt magi domino i
die ista ⁊ habent in se diuina mi¬
steria inł auro ut ostendatur regis
po ten tia in thure sacerdotem mag¬
num considera ⁊ in mir ra dominicã

Expanded text:
udaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa ducuntur; cum et illis prophetiae tanquam fidelibus non infidesp. Tria sunt munera pretiosa quae obtulerunt 752 magi Domino in die ista; et habent in se divina msteria: in auro ut ostendatur regis potentia, in thure sacerdotem magnum considera, et in myrrha Dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
ecuntur tres iuri suꝑni lumi¬
nis ductum. et p̃uii fulgo¬
ris indicium. intenta contempla¬
tione comitantes. ad agnitionẽ
ueritatis gr̃e spledore ducunt᷑.
qui humano sensu significatum
sibi regis ortum estimauerunt
ĩ ciuitate regia ẽẽ querendum.
S qui serui fusceperat forma
non uidicare uenerat s uidisa¬
ri. bethleem p̃elegit natiuitati
ierosolimam passioni Respoñs
signum uidistis sũper natum re¬
gem scͥellam magnam fulgentem cir¬
uis splendor illuminat iimꝰ du̾m ⁊
ños cognouimus ⁊ uenimus adõ¬
rare dominum x ¶Nagi ueni

Expanded text:
untur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes signum vidistis super natum Regem? Stellam magnam fulgentem, cujus splendor illuminat mundum; nos cognovimus, et venimus adorare Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
lem dispositarum rerum ord¬
nem uertere ⁊ alioꝵ facinus pas¬
est eiingelium. añ p̃dicandũ et
dei regnum. Ante sanitates don¬
de. ante sunt facienda miracula:¬
.

Expanded text:
em dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeest Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
d omium em̃ hominũ lc qͣ¬
spectat salutẽ. ꝙ infancia mi¬
diatoris dei et hominũ iam inu¬
niuerso declarabatur mũdo. cun
adhuc paruo detineretur opidus
Qͣ miux enĩ israheliticam plẽbet
et ipsius gentis unam familiam
deligisset. de qͣ naturam uniu̾ise b¬
manitatis assumeret. noluit tañ
intra mat̾ne habitationis ans¬
tias ortꝰ su latere pͥmordia. s u

Expanded text:
d omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angusti
Abbreviated transcription (Latin):
deum fatentur muncre. La uachra
puri gurgitis. celestis agnus at¬
tigit peccata que non detulit nos
abluendo sustulit. Nouu genus po¬
tentie aque rubescunt ydrie uinũ¬
q iussa fundere mutauit unda ori¬

Expanded text:
Deum fatentur munere. Lavacra puri gurgitis Coelestis Agnus attigit: Peccata, quae non detulit, Nos abluendo sustulit. Novum genus potentiae: Aquae rubescunt hydriae, Vinumque jussa fundere Mutavit unda ori
Abbreviated transcription (Latin):
criorq siderib. facile in se intuẽ¬
tium oculos animosq conuerte¬
ret. ut confestim aduerteretur ñ
ẽe ociosum. ꝙ tam insolitũ uide¬
batur. Bedit ergo aspicientib in¬
tellectum. qui p̾stitit signum. Et
qd̾ fecit in telligi fecit inquiri. et
se inueniendũ obtulit requisitus

Expanded text:
chriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisitus
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ natũ. successorem
suspicatus expauit. et molitꝰ ne¬
cem salutis auctori. falsum spo¬
pondit obsequium. Qͣm felix
foret. si magorum mutaretur
fidem. et conuerteret ad religio¬
niem. quod disponebat ad fraudẽ
Oceca stulte emulationis impie¬
tas. que ꝑ turbandum putas di¬
uinum tuo furore consilium. Do¬
minus mundi temporale nõ querit
regnum: qui prestat eternum. R¬

Expanded text:
 natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
elebrata ꝓxima die. qua. ⁊¬
intemerata uirginitas hu¬
mano generi: edidit saluatorem:
ẽpiphanie nobis dilectissimi ue¬
neranda sollempnitas: dat ꝑseue¬
rantiam gaudioꝵ. ut int̾ cog¬
natarum sollempnitatũ tucina
sacramenta exultationis ugor
et feruor fidei non tepescat. Resp̾.
odie in iordane baptizato do¬
nuno aperti suit ce li ꝑt sĩtut cõlpo¬
ba super e um spiritus mansit et uyx
patris audita est hicͤ est filius
meus dilectus in quo michi com¬
placuit u Celiaperti sunt suꝑ¬

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad odie in Jordane baptizato Doino aperti sunt coeli; et sicut coluba super eum spiritus mansit, et vox Patris intonuit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui.
Abbreviated transcription (Latin):
est ambiguitas: quio is sit que
caim frater occiderit. Iustꝰ autem
non solum ex dñi nunc sententia.
s et ex genesis testimonio cõꝓba¬
tur. ubi accepta eiꝰ a deo narrant᷑
munera¬
.

Expanded text:
est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera.
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacre compendio uitam beatam pos¬
sident. Traduntur igni martyres ⁊
bestiarum dentib armata seuit un¬
gulis tortoris insanit manꝰ. Nudata
pendent uiscera sangus sacratus fũ¬
ditur. s ꝑmanent ĩmobiles uite ꝑ¬

Expanded text:
tis sacrae compendio, Vitam beatam possident. Traduntur igni martyres, Et bestiarum dentibus, Armata saevit ungulis Tortoris insani manus, Nudata pendent viscera, Sanguis sacratus funditur, Sed permanent immobiles Vitae p
Abbreviated transcription (Latin):
atientia uero ẽ: aliena le.iͣ.¬
mala equanimit̾ ꝑpeti contͣ
eum quoq qui mala irrogat nul¬
lo dolore morderi. Nam qui sic ꝓ¬
ximi mala portat. ut tam̃ tacitꝰ
doleat. et tempꝰ digne. retributi¬
onis q̃rat. patientiam non exi¬
uiri sancti glouosum sangiunera
fudẽ runt pto domi noꝰ amaue¬
runt cristum in uita sua imitati¬
sunt eum in morte sua ⁊ ideo co¬
ronas triumphales merue runt¬
tiens namq est. caritas. ut alie¬
na mala toleret. Benigna ue¬
ro est: ut ip̃os etiam qͦs portat

Expanded text:
tientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhiiri sancti gloriosum sanguinem fuderunt pro Domino, amaverunt Christum in vita sua, imitatisunt eum in morte sua; et ideo coronas triumphales meruerunttiens namque est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat
Abbreviated transcription (Latin):
N patientia ur̃a: possidẽbitis lẽ¬
aĩas ur̃as. Idcirto possessio aĩei¬
E
in uirtute patientie ponit᷑. qͥa
radix oĩum custosq uirtutũ pa¬
tientia est. ꝑ patientiam uero
possidemus animnas ur̃as. qͥa dũ
nobis ip̃is dominari discimus. hoc
ip̃m incipimus possidere ꝙ sumꝰ¬

Expanded text:
a possidebitis animas vestras . Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur; quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras; quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paganis. atq in primo belli pa¬
titu. garganus immenso tremore
oncutitur. fulgura crebra uolãt.
it caligo tenebrosa. totũ montis
acumen obduxit. impleta ꝓphe¬
ta que dñm laudans ait. Q ui
facit angłos suos sp̃c. ⁊ ministros
sues flammam ignis. Respons̃

Expanded text:
ni paganis. Atque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiun
Abbreviated transcription (Latin):
ciperemꝰ. Magna namq dispensati¬
one pietatis. ad redemptionẽ huma¬
ni generis. deus pater nõ angłm.
non archangelũ. s filiũ suum imi¬
genitum. mittere dignatꝰ est ꝵsies

Expanded text:
ciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
croscã: que fidelium cordib cõmẽ¬
dans apl̃s ait. quia ubi uenit ple¬
nitudo temporis. misit deꝰ filiũ su¬
um natum ex muliere. factũ sub
lege. ut eos qui sub lege erant re

Expanded text:
crosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
tit diceremꝰ. ad credendum nob̾ mẽs
titan ur̃a dubitaret. Unde et isdem
dicetat. ut sciatis rerum significa¬
Des querere in his etiam q̃ ꝑ semet¬
En noluit explanare.R Ecce adam¬
puendo ergo qd̾ dixit figui le ixͣ¬
dide se loqui innocuit. qͣtinꝰ certos
D llius figuras aperiret. Es e
dtari uoluissem. marĩe cun
ille pungant. iste delectent. ⁊̃ tñ
spine sunt: quia cogitationũ suar̃
punctionib mentem lacerant. Et
cum usq ad peccatum ꝑtͣhunt. qͣ
inflicto uuluere cruentant. Qs be¬
ne hoc in loco. alio euungelista tes¬

Expanded text:
dum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos verborum illius figuras aperiret. Quis maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attes
Abbreviated transcription (Latin):
minus religionis qͣm castitatis
exemplo uenerabilis. Siquidem
gloria uirginei et intemerati cor¬
poris qualis sit uita suꝑne ciuita¬
tis ad quam suspiramꝰ insiuat.
ubi neq nubent neq nubentur
s sũt sicut angłi dei in celis. R

Expanded text:
minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tio regni principatꝰ ostendit qͣm̃
in romana re publica unꝰ ꝓfuisse
describitur. et inuidee regno ꝑ
qͣrtam partem pluruni pͥncipa¬
bantur. uoce enim nr̃i redempto
ris dicitur. Omne regnum inse¬
ipsum diuisum
desolabitur R Germinauerunt

Expanded text:
eni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce etenim Redemptoris nostri dicitur: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur . Liquet
Abbreviated transcription (Latin):
lis delicie cum non habentur
⁊tistidio sunt: cum uero habentur
idliderio. tantoq a comedente.
glius esuriuntur. qͣnto et ab esuri
amplius comedunit᷑. In illis ap¬

Expanded text:
les deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis ap
Abbreviated transcription (Latin):
ui cum uult uitam diligere
et uidere dies bonos. coherceat
linguam suam a malo ⁊ labia
eius ne loquantur dolum. Decli¬
net autem a malo ⁊ faciat bon̾:
inquirat pacem et scquatur eã.
Quia cculi domini suꝑ iustos.
⁊ aures eius ad preces eoꝵ. uul¬
tus autẽ dñi super facientes uia

Expanded text:
am diligere, et videre dies bonos, coerceat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum. Declinet autem a malo, et faciat bonum; inquirat pacem, et sequatur eam. Quia oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum. Vultus autem Domini super f