comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. & dixit dñsds̃ ad alamꝰ cur non ipsa trinitas intel¬
ligatur: nil dici potest. Similit eciã qđ scriptũ est & dixit
ds̃ ad abraham exi de terratua. & de cognatione tua. et
de domo patris tui: non est aꝑtũ utrũ sola uox facta sit ad
aures abrahȩ. an & oculis eius aliquid apparuerit. ł aulo post
aut̃ aliquanto apertius dictũ est & iusus est dñs abrahe &
dixit ei: semini tuo dabo terrã hanc. Sed nec ibi expressu
est in qua specie uisus ei sit dñs: aut utrũ pat̃ anfilius an sp̃s
scs ei uisus sit: nisi forte ideo putant filiũ uisũ eẽ abrahe
quia non seriptũ est uisus est eid s. sed uisus est ei dñs. Ta nqua
suit quidicintur dii siue incelo sur uiterra: sic quidem dui
multi & domini multi. Sed nobis unus ds̃ pat̃ ex quo omnia

Expanded text:
ptum est, Et dixit Dominus Deus ad Adam, cur non ipsa Trinitas intelptum est, Et dixit Dominus Deus ad Adam, cur non ipsa Trinitas intelligatur, nihil dici potest. 19. Similiter etiam quod scriptum est, Et dixit Dominus ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, non est apertum, utrum sola vox facta sit ad aures Abrahae, an et aliquid oculis ejus apparuerit. Paulo post autem aliquanto apertius dictum est, Et visus est Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo terram hanc . Sed nec ibi expressum est, in qua specie visus sit ei Dominus; aut utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus ei visus sit. Nisi forte ideo putant Filium visum esse Abrahae, quia non scriptum est, Visus est ei Deus; sed, Visus est ei Dominus. Tanquam sunt qui dicantur dii sive in caelo sive in terra, sicut sunt du multi et domini multi, sed nobis unus Deus pater, ex quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbaptitatũ columba descendit: se milla ubi ad polarea ełe
sil clarficatione cdamauit: eiq responsum.&ẽ: &elor ificuu
humanam illam formã exiurgine praria triitas ope taũ
secisolius filu ꝑsona .ẽ. Uisibilem nãq filii solus ꝑsonaniconiu¬
sibilis trmitas oꝑata ẽ. Nec nos aliquid prohibet illasi uoses
focas aadamꝰ. non solũ a trinitate factas intelligenor sea
&um ꝑsonam demonstrantes eiusdem trmnitatis accipere.
lbi enm coginur non nsi patris accipere ubi dictum est
hic est filius meus dilectus. Neq enĩ iħs etiam sp̃s scĩ filius.
aut etiam filius suus credi aut itelligi potest Et ubi sonut
& darificaui. & iterũ clarificabo: non nisi patris ꝑsonã fate¬
mur Responsio quippe est ad illã dñi uocem qua dtxcrat:
pat̃ clarifica filiũ tuũ: qđ non potuit dicere nisi dõ patri
tantũ non & spũi scõ euius non erat filius. Hic aut̃ ubi sere¬

Expanded text:
baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clarificavi, humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim cogimur, nonnisi Patris accipere, ubi dictum est, Hic est Filius meus dilectus . Neque enim Jesus etiam Spiritus sancti filius, aut etiam suus filius credi aut intelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tantum, non et Spiritui sancto, cujus non erat filius. Hic autem ubi scri
Abbreviated transcription (Latin):
uocos factas quas audiret homo nec aliquã formã uidere ddici
potest. nec quia scrptũ .ẽ. abscondit se adam a facie dei conti¬
no sequitur. ut soleret eius faciem uidere. Quid sienĩ non qui¬
deni uuidere qpse poterat secl uideri ipse metuebat abeo cuius uocẽ
auderat: E de ambulantis presentiam senserat. Namt & car
docit deo: a facir tua abscondam me. Nec ideo fateri cogimur
cũ solere cernere faciem dei corporeis oculs in qualibet for¬
ma uusibili: quamuis de facinore suo uocem interrogantis secuo
loquentis alidis set. Quiusmodi autem loquelantime smener
Soquens a iuenire difficile est & non hoc isto sermone susce¬
omues ueruntamen si sole uoces & sonitus fiebantquibr etu¬
dun sensibilis presentia dei primis illis hominib preberetur.
quidem ꝑsona eius ostenditur & mea uoce cũ ħs inmogosi
cora etrib discipulis p̃fulgens apparuit & in illa qurrid esu

Expanded text:
voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audierat, et deambulantis praesentiam senserat? Nam et Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exloquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, quidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens apparuit ; et in illa, quando super
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse narrassa fiat lux. & cetera quȩ ꝑuerbũ fecisse com¬
memorantur. etiã filiũ indicar&e loqui ad pronũ hominẽ: non
aꝑte hoc explicans: sed eis qui possent intelligendũ intimans.
Qui ergo hab& iures quib hoc secretũ possit mentis acie pe¬
necrare. ut ei liquido appareat uł posse etiã patrẽ uel non
cianda utq tractanda. Res tamen quantũ ad hoc scrip¬
ture testimoniũ adtin&. ubi ds̃ cũ homine locutus est:
quantũ existimo occulta est. Quia etiã utrũ soler& adã
corporeis oculis dm̃ uidere. non eiudent̃ appar&: cũ pre¬
sertim magna sit quȩstio. cuius modi oculi eis aꝑti sunt. quan¬
do uecitũ cibũ gustauerunt. Hi enĩ antequã gustassent: el ausi
erant. Illud tantũ non temere dixeron si paradisum corporalẽ
quendam locũ illa scriptura isinuat : deambulare ibi dñ
nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nã & solas

Expanded text:
dixisse narrasset, Fiat lux, et caetera quae per Verbum fecisse comdixisse narrasset, Fiat lux, et caetera quae per Verbum fecisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc explicans, sed eis qui possent intelligendum intimans. 18. Qui ergo habet vires, quibus hoc secretum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse etiam Patrem, vel non tianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ipsa scripturȩ nusquã transire sentit᷑ a ꝑsona ad ꝑ-¬
sonam: sed ille uidetur loqui ad primũ hominẽ ⁊ qui dicebat
fiat lux. & fiat firmamentũ. & cetera ꝑ illos dies singulis
quẽ dm̃ patrẽ solemus accipere dicentẽ: ut fuat quicquid fa¬
cere uoluit. Omĩa enĩ ꝑuerbũ suũ fecit: qđ uerbũ eius unicũ
filiũ eius scđ̾m rectã fidei regulã nouimus. Si ergo ds̃ pater
locutus est ad primũ hominẽ. & ipse deambułat inparadiso
ad uesperam. & ab eius facie se inmedio ligni paradisi pec¬
cator absconderat: cur non iam sic ipse intelligatur appa¬
ruisse abrahȩ & morsi. & quib uoluit. & quẽ ad modum
uoluit. ꝑ subiectam sibi cõmutabilẽ adq usibilẽ crea¬
turã: cũ ipse inse ipso atq insubstantia sua qua est in cõ¬
mutabilis atq inuisibilis maneat . Sed fieri potuit. ut a:
ꝑsona ad ꝑsonã occulte scriptura transir&: & cũ patrẽ

Expanded text:
quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad perquidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos dies; quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim per Verbum suum fecit, quod Verbum ejus unicum Filium ejus secundum rectam fidei regulam novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso atque in substantia sua qua est incommutabilis atque invisibilis maneat? Sed fieri potuit ut a persona ad personam occulte Scriptura transiret, et cum Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est locutũ dm̃ cũ homine quẽ delimo ficerat
s̃i excepta figurata significatione ut rei geste fales ecũ ied
ut corun teneatur ista tractamus insoecie hominũ iidetur
as cũ homine tunc locutis nonquidem ex prressehoc mi
libro posttũest. sedcir cumstantia lectionis id resonatiina¬
xime illud qđ serpptũ est uocẽ dĩ audisse adam deam bu¬
lantis in paracdiso ad uesperã: & abscondisse se uimetdo digis
audiu uoce tua &̃ abscondime afacie tua: qm̃ nuudus sum.
Qomoao eñ possit acdlitterã intelligi talis cdĩ de ambulatio
& collo cuttis nisi insperie humana non iudedi ¶Nsostediei
dici potest uoee sola facta ubi deambulasse dsles estrleus
aie eir qui ce anbulabat inloco non fusse iusbilẽ. eum et
adam dicat quod se absconderit a facie dei. Quis ergo erat
ille. utrũ pat̃. anfilius. ansp̃s sc̃s. ÷ an om̃ino ds̃ indiscretȩ psa
trmitas informa hominis. homini loquebatur : Contexio

Expanded text:
scriptum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus? An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio
Abbreviated transcription (Latin):
in apostoloꝵ actib leginus ꝑ diuisionẽ linguarũ ignis ap¬
pariut: qui & seclit suꝑ unũ quemq eoꝵ. Quod exodo
congruit ubi scriptũ est. Srna aut̃ mons fumabatiotus
ꝓptꝰ ea qđ descendit in eũ ds̃ inigne. Eit aliquanto poser.
Aspectus inquid mauestatis dñi tam quã ignis ardens super
uerticẽ montis: corã filiis irł. Aut si hȩc ideo facta sunt.
q nec pat̃. nec filius. illic eomodo p̃sentari poterant sine
sp̃u sc̃o. quo ipsam legẽ scribi opor tebat: dm̃ quidẽ nori
ꝑsubstantiam suã quȩ inuisibilis & in cõmutabilis manet.
sedd ꝑillã specum creaturȩ illic appariusse cognoscimus.
Sed aliquam extrinitate ꝑsonã signo quꝰ dam ꝓprio. quantũ¬
ad mei sensus capacitatẽ ꝑtin& non uidemus. Utrũ ds̃ per¬

Expanded text:
Apostolorum Actibus legimus, per divisionem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum : quod Exodo congruit, ubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creaturae illic apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo quodam proprio, quantuad mei sensus capacitatem pertinet, non videmus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur scripture: ut non aliũ alio minorẽ. sedtantũ uelint
ostendere quis dequosit: non nulli eũ sensũ conceperunt taq
minor filius dicer etur. Quidã aut̃ nr̃i indoctiores: & inhis
minime eruditi dũhec scđm formã serui conant᷑ accipere. et
eos rectus itellectus non sequit᷑. ꝑturbant᷑. Quod ne accidat.
tenenda ẽ. & hȩc regula qua non minor filius. sed qđ de patresit:
intimat᷑: quib uerbis non inȩqualitas. sed natiuitas eius ostendit᷑:¬

Expanded text:
quuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint quuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed nativitas ejus ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
Restat ergo ut hȩc ideo dicta sint. qr incõmutabilis est uita
filii sicut patris: & tamen depatre est: & inseparabilis est ope¬
ratio patris & filii: sed tamen ita operari filio de illo est. dequo
ipse est id est depatre : & ita uid& filius patrẽ. ut quo eũ uid&
hoc ipsosit filius. Non enĩ aliud illi est. eẽ. depatre. id est nasci
depatre: quã uidere patrẽ : aut aliud uidere operantẽ. quam
similit̃ sicut pictor tabulas pingit. quẽ ad modũ alias ab alio
pictas uid&: nec eadẽ dissimilit̃ sicut corpis easdẽ litteras ex.¬
primit. quas animus cogitauit : sed quȩcumq iquit pat̾ facit. ⁊¬
hec eadem & filius facit similiter. Et hȩc eadem dixit & similit̃:
ac ꝑ hoc inseparabilis & par operatio est patri & filio. Sed quia
apatre est filius: ideo non potest filius ase facere quic quã. nisi
qđ uiderit patrẽ facientem. Ex hac ergo regula. qua ita lo¬

Expanded text:
Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud illi est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre operantem, quam similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus cogitavit: sed quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et facit Filius similiter . Et, haec eadem dixit; et, similiter: ac per hoc inseparabilis et par est operatio Patri et Filio, sed a Patre est Filio. Ideo non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita lo
Abbreviated transcription (Latin):
tantiȩ: sicuti est qđ ait :ͥ qm̃ pat̾ maior me est. & pat̾ non ui¬
dicat quen quã. sed om̃e iudiciũ dedit filio. Nam paulopost
consequent̃ ait & potestatẽ dedit ei uidiciũ facere : qm̃ filius
hominis est. Quedã porro ita ut nec minor nec aqualis
tunc ostendatur: sed tantũ qđ depatre sit itimetur. ut est
illud. Sicut hab& pat̾ uitam insem& ipso: sic dedit filio ha
bere uitã insemet ipso. Et illud. Neq enĩ potest facere filius¬
ase quicquã: nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Quod si propt̾ea
dictũ acceperimꝰ : qr informa accepta ex creatura minor est
filius : consequens erit ut prior pat̾ suꝑ aquas ambulauerit a
alicuius alterus cȩci nati de sputo & luto oculos app eruerit:
& cetera quȩ filius in carne apparens int̾ homines fecit: ut pos¬
set eafacere qr dixit.: nonposse filiũ ase facere quicquã. nisi
qđ uiderit patrẽ facientẽ. Quis aut̃ uł delirus ita sentiat :

Expanded text:
e, sicuti est quod ait, Quoniam Pater major me est ; et, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur, ut est illud, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso; et illud, Neque enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere qui dixit non posse Filium a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quis autem vel delirus ita sentiat?
Abbreviated transcription (Latin):
sonas duas:: Qũ aut̃ idem duo tamquam unus cõpellatur
unius substantiꝵ unũ dnm dm̃ sentimus. Sed quas laas prr¬
sonas hic intelligi ꝰ patris et filii: an patris & sps scĩ. anfilis
sos eni se dixerunt: qđ defilio et de sp̃u scõ dicimus. Nam
uatrĩ missiu : nus quã scripturarũ nobis occurrit. qeuisione¬

Expanded text:
cum autem iidem duo tanquam unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? Patris et Filii, an Patris et Spiritus sancti, sos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem miss
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. & in hoc mundo erat. illuc ergo missus est ubi erat. Nã¬
& uteta illud qđ scriptũ est in prophȩta dnm̃ dixisse. cȩlum
& terrã egd impleo. sidefilio dictũ est: ipsũ enĩ uolunt n
mulli inteligi. uel prophetis ud in ꝓphetis loquutũ : quo mis¬
sus est. nisi illuc ubi erat.Ubiq enĩ erat qui ait : cęlus & trã
egd impleo. Si aut̃ depatre dictũ est: lbi eẽ potuit sine
uerbo suo & sine sapientia sua ł quȩ ꝑtendit afine usque
ad finẽ fortit̃. & dis ponit omĩa suauiter : Sedneq sine spu
iuenit locũ quoeat a facie dĩ & dicit ⁊ si ascendero incęlũ
tu ibi es. sidescendero in infernũ ad es: ubiq uolens intelligi
p̃sentẽ dm̃ : prius nominauit spm̃ eius. Namsic ait. Quo ibo
absp̃u tuo:ł & quo a facie tua fugiam: Quo circa si &e filius
& sp̃s sc̃s illuc mittiturubi erat : quȩrendũ est quomodo

Expanded text:
dum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nadum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel prophetis uel in prophetis locutum ^— quo missus est nisi illuc, ubi erat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spi Si ascendero in coelum, tu ibi es, et si descendero in infernum, ades, ubique volens intelligi praesetnem Deum, prius nominavit Spiritum ejus. Nam sic ait: Quo abibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? quocirca si et Filius et Spiritus sanctus illuc mittitur ubi erat, quaerendum est quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
da sit missio. siue filii. siue spiritus sci.:
ED INHIS CONUICTI ADVIUO SECONUERIUNT
ut dicant. maior est qui mittit quã qui mittitu
Pro inde maior est pat̾ filio: qr filius apatre se missũ assidue
cõmemorat. Maior est & spũ scõ: quia de illo dixit ihesus:
quẽ mit tet pat̾ innomine meo. Et sp̃s sc̃s utroq minor est :
quia & pat̾ eũ mittit. sicut cõmemorauimꝰ. & filius cũdicit.:⁊
si aut̃ ab iero. mittã eũ ad uos. Qua quęstione primum
quero: unde & quo missus sit filius. Ego inquid apatre exii:
& ueni in hunc mundũ. Ergo a patre exire & uenire in bunc
mundũ: hoc est mitti. Quid igit᷑ est qđ de illo idem ipse
euangelista dicit ⁊ in hoc mundo erat & mundus ꝑ eũ fact
est. & mundus eũ non cognouit : Deinde conungit. In sua
ꝓpria uenit. Illuc utiq missus est: quo uenit. Alioquin si in
bunc mundũ missus est. qr exut apatre & uenit in huncmin¬

Expanded text:
DA SIT MISSIO SIVE FILII SIVE SPIRITVS SANCTI. DA SIT MISSIO SIVE FILII SIVE SPIRITVS SANCTI. Sed in his convicti, ad illud se convertunt ut dicant, Major est qui mittit, quam qui mittitur: proinde major est Pater Filio, quia Filius a Patre se missum assidue commemorat; major est et Spiritu sancto, quia de illo dixit Jesus, Quem mittet Pater in nomine meo . Et Spiritus sanctus utroque miquia et pater eum mittit, sicut commemorauimus, et filius, cum dicit: si autem abiero, mittam eum ad uos." qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et uenire in hunc mundum, hoc eat mitti. quid igitur est quod de illo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc etiam sibi suffragari putauerunt. quasi ad cdemons¬
trandũ patrẽ filio m aiorẽ: qr dixit filius. pat̾ clarifica me
Ecce & sp̃s sc̃s clarfficat eũ. Nu quidnam & ipse maior est
illo  Porro aut̃ si propt̃ea sp̃s sc̃s clarficat filiũ qi defilio ae¬
cipi& : & ideo de eo accppi&. quia omĩa quȩ hab& pat̾ ipsiuis
sunt : manifestũ est quia cũ sp̃s sc̃s glorificat filiũ. pat glorificã
filium. Unde cognoscitur quod omĩa quȩ þab& pat̃ nontantũ
filii sed etiã sp̃s sc̃iꝰ sunt: Muia potens est sp̃s sc̃s glorificare filiũ.
que glorificat pat̃. Quodsi ille qui glorificat eo quẽ glorfica
maior est sinant ut &quales sint qui se iiucẽ clarfficant. Serip¬
tum est autt : qđ a filius glorific& patrẽ. Ego te inquid glorifi¬
caui suꝑ terrã. Dane caueant neputetur sp̃s sc̃s maior ambobus:
quia glorificat filiũ. quẽ glorificat pat̾: ipsũ aut̃ nec apatre
nec afilio glorificari scriptum est᷑. quomodo intelligen¬

Expanded text:
qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat eum: numquidnam et ipse major est illo? Porro autem si propterea Spiritus sanctus clarificat Filium quia de Filii accipiet, et ideo de ejus accipiet quia omniasunt; manifestum est quia cum Spiritus sanctus glorificat Filium, Pater glorificat Filium. Unde cognoscitur quod omnia quae habet Pater non tantum Filii, sed etiam Spiritus sancti sunt, quia potens est Spiritus sanctus glorificare Filium, quem glorificat Pater. Quod si ille qui glorificat, eo quem glorificat major est; sinant ut aequales sint qui se invicem glorificant. Scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. ego, inquit, te glorificau i super terram. sane caueant, ne putetur spiritus sanctus maior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre nec a filio glorificatur. CCXXXIII QVOMODO INTELLEGEN
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s etiã heretici concedunt. sed etiã filius: qđ uelint nolint
i corpore ur̃o: cũ supradiceret. nescitis quia corporurde
remplu inuobis est sos scĩ. quẽ habtts adõ. & hitres unus deus.
sienit ciatholica santtas cretlit: nonsatis elucet ⁊quẽł uat ruu¬
ieit ꝑsonã de utrũ aliquã. an ipsius trinta i gerebaei pe
angls. siunus ex ceceris angłis erat. Si aitt̃ masus. qer poee¬
encis assumpca creatura est que honanis e oculis apparer&

Expanded text:
omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, in corpore vestro; cum supra diceret, Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo ? et hi tres unus Deus, sicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta crea
Abbreviated transcription (Latin):
multis angłis erat. sed ꝑdispensationẽ. ꝑsonã dnĩ sui gerebat:
an assumptum erat aliquid creaturȩ: qđ ad presens negotiũ
uisibilit̃ appareret. et unde uoces sensibiliter ederentur.
quib p̃sentia dnĩ ꝑsubiectam creaturam corporeis etiam
sensib homnis sicut oportebat exiberetur: Si eñ unus
ex angelis erat: quis facile ad firmare possit. utrum filii
ꝑsona nontianda ĩnposita fuerit. anspiritus scĩ. an dei patris
an ipsius om̃ino trinitatis : qui est unus & solus ds̃: ut dicer&
ego sum ds̃ abraham. & ds̃ isuc. & ds̃ iacob: Neq enim
possumus dicere dm̃ abraham. & dm̃ isaac. & dm̃ iacob. filium
dĩ eẽ. & patrẽ non esse. aut spm̃ scm̃. aut ipsã trinitatem
quẽ credimus & intelligimus unũ dm̃i. audebit aliquis negare
dm̃ abraham. & dm̃ isaac. & dm̃ iacobꝰ. Illx enĩ non est illoꝵ
patrũ ds̃: qui non est cdeus. Porro si nonsolũ pat̾ ds̃ est. sicut

Expanded text:
multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Neque enim pDei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex egrpto educendũ missus est: sic ei dnm apparusse
scriptũ est Pas cebat in quiđ oues uetro socrri siu sacemd¬
ts madian et egit oues in desertũ. & uenit umonte eli
oreb. Apparut aut̃ ili angłs chnĩ inflamma igns de rubo
& uidit quia in rubo arderet ignis. rubus uero non cõbu¬
rebatur. Et ait moyses. Ibo & uidebo uisũ istud. qđ tam
magnũ uidi: qm̃ non conburitur rubus. Cũ ergo uidit
dñs quia uenit uidere: clamauit eͦũ dñs derubo dicens.
Ego sum ds̃ patris tui: ds̃ abraham. & ds̃ isaac & ds̃ iacob.
Et hic primo angłs dñi dictus est : de inde ds̃. Numquid
ergo angłs est ds̃ abraham. & ds̃ isaac. & ds̃ iacob: Potest
ergo recte itelligi ipse saluator. dequo dicit apłs: quoꝵ
benedictus insecula. Qui ergo suꝑ omĩa est ds̃ benedictus
in scła. non absur de etiã hicꝰ ipse intelligitur. ds̃ abrahã.
& ds̃ isaac. & ds̃ iacob. Sedcur prius angłs dictus est. cũ
derubo inflamma ignis apparuit:÷ utrũ quia unus ex

Expanded text:
ex Aegypto educendum missus est, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian, et egit oves in desertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. Numquid ergo angelus est Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Potest ergo recte intelligi ipse Salvator, de quo dicit Apostolus: Quorum s benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
putaret sic intimatũ unũ oitrib fuisse maiorẽ. et eũ dnm̃
dĩ filiũ intelligendũ. duos aut̃ illos angłos eius: quia cũ tres
uisi sint. uni dño illic loquitur abrahamꝰ: scã scriptura futuris
talib cogitationib atq opinionib contradicendo. non p̃ter¬
msit occurrere. quandopaulo post duos angłos dicit uenisse
adloth: in quib & ille uir iustus. qui desodomoꝵ incendio me¬

Expanded text:
 fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio me
Abbreviated transcription (Latin):
nenio san capits aqffirmare deb& nusquã ꝑsonã patrs grrt
aiuã sperie corporale iigilantiũ oculis demonastratapr. huerd
lt hoc ut dexi omitta: quid dicunt depatre nro abrabam
cui certe ingilanti & ministranti. cũ scriptura pmisissae diceis.
iusus est dñs abrahȩ non unus aut duo. sed tres apparuerunt
uuri ⁊quoꝵ nallus excelsus aliis emicusse dictus est. nullus ho¬
ali quaonido sp̃s sẽs : ansine ulla distinctione ꝑsonarũ sieutd eus

Expanded text:
nemo sani capitis affirnemo sani capitis affiraliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus hoaliquan
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uidit morses carnalib oculis. aut uideri sp̃s uł humanus po¬
test. qui carnẽ istã uiuificat. uel ipse corporeus quiuentus
dictus est: Quanto minus ille sp̃s dei: qui om̃ium hominum
& angłoꝵ mentes in effabili excellentia diune substantiȩ suꝑ¬
greditur. Aut quisquam tali p̃cipitatur errore. ut audeat
patrẽ aut̃ non nisi somniantibus: Q uomodo ergo depatre
solo accipiunt quẽ nemo hominũ uidit nec uidere potest :
An cum dormiunt homines: tunc non sunt homines : Aue
qui formare similitudinẽ corporis potest adse significandũ
pusa somni antiũ: non potest formare ipsa corpore an erea¬
purã adise signficanciũ oculis iuigilantiũ. cim euis ipsa substancia
qua est ipse qđ est nulla corporis somlitucline dormert . nulla
aporea specie iugilanti possit ostendi. sed non solũ patris iutrũ
etiã filu. & sp̃s sc̃ĩ. Et certe qui iugilantiũ uisis moruentralib
⁊ari pagmiarũ. &tam multiplicẽ earũ intelligentiã unde

Expanded text:
i viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat  visibilem, Patrem autem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spiritus sancti. Et certe qui vigilantium visis moventur, sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qđ corporalit̃ uidebat : & ueram iusionẽ dĩ spu aliter
requirebat Locutio quippe illa quȩ fiebat in uocib sic mo¬
dificabatur : tamquã amiciloquentis ad amicũ. Sed deum
patrẽ quis corporeis oculis uid& : Et uerbũ qđ in principio
sunt omia : quis corporeis oculis uid&: Et spm sapientiȩ
quis corporeis oculis uid&: Quid est aut̃ ostende mibi tema&¬
ipsũ manifeste ut uideam te: nisi ostende mihi substantiam
tuã : Hoc aut̃ sinon dexiss& morses ut cumq ferendi essent
stulti: quiputant ꝑ ea que supra gesta uel dicta sunt. sub¬
stantiã dĩ oculis eius fuisse conspicuã. Cũ uero hic aꝑtissime

Expanded text:
utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corporeis oculis videt? Et quod in principio tum sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero h
Abbreviated transcription (Latin):
quia scriptũ est. & locutus est dñs ad moysen facie ad
faciem sicut quis loquitur ad amicũ suum: cũ paulo post
dicat idem morses. si ergo inueri grãm ante te. ostende mihi
temet ipsum manifeste ut uideam te. ut sim inueniens grãm
ante te: ut sciam qr popłs tuus est gens hȩc. Et paulo post
iterũ. Dixitq morses ad dñm: ostende mihi mauestatẽ tuam.
Quid est hoc qđ in om̃ib quȩ supra fiebant. ds̃ uideri ꝑsuã
substantiam putabatur. Unde amiseris creditus est non ꝑ
creaturam. sed ꝑse ipsum iusibilis filius dĩ: & qđ intrauerat in
nebulam morses. adhoc intrasse udebatur:⁊ ut oculisquidem
popłi ostenderetur caligo nebulosa. ille aut̃ intus uerba dĩ
tam quã eius faciẽ contemplatus audiret: & quomodo dictũ
est locutus est dñs ad morsen facie ad faciem. sicut quis loquitur
ad amicũ suum : et ecce idem dicit: si inueni grãm incons¬
pectu tuo. ostende mibi temet ipsum manifesteꝰ. Nouerat

Expanded text:
riptum est, Et locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: cum paulo post dicat idem Moyses, Si ergo inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens gratiam ante te, et ut sciam quia populus tuus est gens haec: et paulo post iterum dixit Moyses ad Dominum, Ostende mihi majestatem tuam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicuostende mihi temetipsum manifeste? Noverat
Abbreviated transcription (Latin):
minare curaui: eosq emendatos. non ut uolui. sed ut potui.
ne ab illis qui subrepti iã inmanus hominũ exierant plurimũ
Inquib si seruari mea dispositio potuiss& eent ꝓfecto & si eas dem
sentertias habentes multo tamen enodatiores. atq planiores: quantũ
rerũ tantarũ explicandarũ difficultas & facultas nrã pateretur.
Sunt aut̃ qui primos quat tuor uel potius quinq etiã sine pro-¬
emiis habent: & duodecimũ sine extrema parte nonpar ua
Sedsi eis hec editio potuerit innotescere: omĩa siuoluerint & ua¬
luerint emendaburt. Peto sane ut hanc epistolã seorsũ quidẽ
sed tamen ad caput eoꝵ dem libroꝵ iubeas ante poni. Ora ꝓme.¬

Expanded text:
minare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, minare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum in quibus si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia, si uoluerint et ualuerint, emendabunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem librorum iubeas anteponi. ora
Abbreviated transcription (Latin):
OXUINO BRATIS SINO
& sincerssima karitate uenerando
sc̃o fr̃i & consacer doti pape aurelio:¬
ꝗaugustinus in dr̃o salutẽ. De trinita¬
te que ds̃ summus & uerus est. libros
Siuuenis in choau: senex edidi. Omiserã
quippe hoc opus Postea quã comperipre¬
reptos mihi esse. siue subreptos antequã eosab¬
soluerẽ & retractatos ut mea dispositio fuerat expolirem om
ẽ singllaton sedom̃s simul edere earatione decreuerã : quoniã
prȩcedentib consequentes inquisttione ꝓficiente nectuntar:
Cũergo peds homines qui prius quã uellem ad quosdam illorũ
ꝑuoure potuerunt. dispositio mea nequi uiss& impleriꝰ inter¬
ruptã dictationẽ reliquerã: cogitans hoc ipsũ in aliquib seriptis
meis conqueri. ut scirent quipossent. non ame fuisse eosdẽ libros
editos sed ablatos: prius qua mihi editione mea digni uiderent᷑.
Uerũ multoꝵ fratrũ uehementissima postulatione. & maxime
tua uissione conpulsus. opus tam laboriosũ ad iuuante dño ter¬

Expanded text:
OMINO BEATLSSIMO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIOAUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM. De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino ter
Abbreviated transcription (Latin):
tinctione ꝑsonarũ sicut dicitur unus ds̃ & solus. id est ipsatri¬
nitas ꝑ illas creaturȩ formas patrib apparuerit. De inde qđ¬
lib& hoꝵ inuentũ iusũ fuerit: utrũ ad hoc opus tantũ modo
creatura formata sit. inquã ds̃ sicut tunc oportuisse iudicauit
humanis ostenderetur aspectib an angeli qui iam erant ita
nut debantur. ut exꝑsona dĩ loquerentur. assumentes corporale
speciẽ de creatura corporea inusũ minis terii sui sicut cuiq
opus eẽt : aut ipsum corpus suũ cui non subduntur. sed sub¬
ditũ regunt. inspecies quas uellent ac cõmodatas. atq aptas
actionib sius mutantes atq uertentes seđm ad tributam sibi a
creatore potentiam. Postremo iudebimus id qđ quererȩ insti
tebantur : quid int̃ illã missionẽ & istam quã in euangłolegiꝰ
dist&: anmissus nonsit aliquis eoꝵ. nisi uł cũ filius factus est

Expanded text:
tinctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Tritinctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura formata sit, in qua humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem a creatura corporea in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset, aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore potetebantur, quid inter illam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet: an missus non sit aliquis eorum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
TOCGO Non Et eater Dicitun mosys peuallas
species corporales. ignẽ rubi. & columnã nubis uel ignis.
& fulgura inmonte. & siqua talia tunc apparuerunt. cũ
eũ cora locutũ patrib teste scriptura didicimus ⁊ siꝑ illos
creature modos & formas corporalit̾ patrib expressas. & hu¬
manis aspectib p̃sentatas. ipse demonstrabatur: Si autem¬
filius ꝑ eas demonstrabatur: cur tanto post dicitur missus cum
ante mit tebatur : cũ ꝑ illas creaturȩ mutabiles formas patrib
apparebat. ut si non recte poss& dici missus. nisi cũ uerbũ
caro factũ est: cur missus dicitur sp̃s sc̃s: cuius nulla talis in¬
corporatio facta est: Si uero ꝑ illa usibilia quȩ inlege et
ꝓphetis commendantur. nec pat̾. nec filius sed sp̃s sc̃s ostende¬
batur : cur etiã ipse nunc dicit᷑ missus: cũ illis modis & antea
mit deretur: In hunis ꝑplexitate questionis. primũ domino
quando pat̃. aliquando filius. aliquando sp̃s sc̃s. ansine ulla dis¬

Expanded text:
go non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentatas ipse demonstrabatur? Si autemFilius per ea demonstrabatur, cur tanto post dicitur missus, cum antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; cur missus dicitur Spiritus sanctus, cujus nulla talis incorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc dicitur missus, cum illis modis et antea mitteretur? 13. In hujus perplexitate quaestionis, adjuvante Domino aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus; an sine ulla dis
Abbreviated transcription (Latin):
Don tamen minor patre dictus est. sicut filius ꝓpt̃ formã
serui: qr illa forma serui inhesit ad unitatẽ ꝑsone: illȩ uero
species corporales ad demonstrandũ qđ opus fuit ad tẽpus
apparuerunt : & eẽ postea destiterunt. Proposleio questio

Expanded text:
non tamen minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam non tamen minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apparuerunt, et esse postea destiterunt. Cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dubita uit: qđ oculis uisa sit. Necsicut dicinus filiũ pecrã:
uel igne. Illa enĩ petra iam erat increatura: & ꝑ actionis
modũ nuncupata est in nomine xp̃i quẽ significabat. sicut
lapis ille quẽ iacob posuit adcapiut  & in unctione ad signi¬
ficandũ dnm assũpsit. Sicut ysaac xp̃c erat: cũ ad se immo¬
landũ ligna portabat. Accessit istis actio quȩdã signifi¬
catiua iam existentib: non aut̃ sicut illa columba & ignis
adhȩc tantũ modo significanda repente exciterunt. Onagi
sta similia mihi uidentur flamme illi quȩ inrubo apparuit᷑
morsi & illi columne quã populis uiheremo sequebat᷑. & ful¬
ruribb ac toniaruis. que fiebant cũlex daret᷑ in monte Ad
hoc eni eerũ illarũ corporalis exctiat species: ut aliquid signi
adeum signuficandũ. & sicut humanis sensib oportebat demons¬
trandũ temporalit exciterunt : missus dict᷑ etiã spiritus sanctꝰ

Expanded text:
dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petram dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petram vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut aliquid signifad eum significandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter exstiterunt, missus dicitur etiam Spiritus sanctus:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicimꝰ filiũ. & dm̃ & hominẽ. Nec sicut dicimꝰ filiũ agnũ
dĩ. non solũ ioħe baptista dicente. ecce agnusdĩ.⁊ sed etiã iohan¬
ne euangelista: uidente agnũ occisum inꝰ apocalipsi. Illa quippe
uisio ꝓphȩtica non exibita est oculis corporeis. ꝑformas corpo-¬
ne disceptari potest. utrũ oculis an spu uisus sit ꝓpt̃ uerba
sic posita. Non eũ ait. uiderunt liniguas di iuisas uelut ignem:
sed uisȩ sunt eis. Non aut̃ sub eadẽ significatione solemus dicere
uisũ est mihi: qua dicimus uidi. Et millis quidẽ spiritualibus
uisis imaginũ corporaliũ sol& dici. & uisũ est mihi & uidi: in
istis uero quȩ ꝑ expressam corporalẽ speciẽ oculis demonstran¬
tur. ⁊ non sol& dici iusũ est mihi: sed indi De illo ergo igne
potest eẽ. questio quomodo uisussit: utrũ intus sp̃u tamquam
forss: an ueroforis corã oculis carnis. De illa uero columba
que dicta est corporali speciȩ descendisse. nullus unquam

Expanded text:
sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corpone disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi seruient. Potestas eius potestas eterna. quȩ non p̃teribit:
& regnũ eius noncorrumpetur. Eece pat̾dans. & filius accipi¬
ens regnũ sempiternũ : & sunt ambo uiconspectu ꝓphȩtantis
uisibili specie. Non ergo inconuenient̃ creditur etiã ds̃ pat̃
eo modo solere apparere mortalib : nisi forte aliquis dicet.
ideo non eẽ. uisibilem patrẽ : quia inconspectu somniantis ap¬
paruit : ideo aut̃ filum uisibilem & spm scm̃: quia morses¬

Expanded text:
ipsi servient. Potestas ejus, poteipsi servient. Potestas ejus, pote. Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium visibilem et Spiritum s