comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuuut anima tua: quia non
dimit tam te. Audiuit &
exaudiuit heliseus deprȩcmn¬
tem i descendit ⁊ intrauit. to¬
tum se suꝑ mortuum ex pandit.
imortuum suscitauit. At¬
tendant hystoriȩ figuram nesci¬
crepentur negligentes. Luer¬
moituus: primus parens a dei gra¬
tia derelictus. Hic animȩ de¬
fectus ẽ: Hȩc animȩ mors ẽ.
Moritur caro: cum ab anuna
deseritur. Moritur atuma.
cuma deo separatur. Hȩc mors
homini ꝓmissa ÷ ante peccatũ.
illata ꝓpter peccatum: abla¬
ta ꝑeum qui non nouit pecca¬
tum. Sic enim homini dictum
legisti. Qua die comedis: morte
morieris. ꝓ humano igit᷑ ge¬
nere tali morte mortuo: suppli¬
cauit mater pia. mater scdema¬
ter de qua sic apłs ait. Illa
autem quȩ sursum ẽ. ierłm
libera :: quȩ esł mater
nr̃a. Mater ꝓfecto non car¬
nis oꝑe: s dilectionis exhibi¬
tione. Mater quia tempo¬
re nos prȩcedit: oratione
ꝓpter nos intercedit. EMa¬
ter inquam. quia maternus

Expanded text:
et vivit anima tua, non et vivit anima tua, non dimittam te . » Audivit et exaudivit Elizaeus deprecantem, descendit et intravit, totum se super puerum mortuum expandit, et mortuum suscitavit. Attendite historiae figuram, nescirepentur negligentes. Primus parens a Dei gratia derelictus, hinc animae defectus est, hinc animae mors est. Moritur caro, cum ab anima destituitur; moritur anima, cum a Deo separatur. Haec mors homini promissa est ante peccatum, illata propter peccatum, ablata per eum qui non habuit peccatum. Sic enim homini dictum legisti: « Quadie comederis, morte morieris . » Pro humano igitur genere tali morte mortuo, supplicavit mater pia, mater sancta, mater, de qua sic Apostolus ait: « Illa autem quae sursum est, libera est, quae est mater nostra ; » mater profecto non carnis opere, sed dilectionis exhibitione: mater, quia tempore nos praecedit, oratione propter nos intercedit: mater, inquam, quia maternus est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcatum sium: Ad uersus huiꝰ¬
mundi potentem: nullun pau¬
peri nostro adiutorium ex se.
nullum ex ratione: nullum ex
lege. Quia ⁊ enim natus Est
de corrupto corruptus. de sub¬
acdo sub actus. de debitore de¬
bitor. de peccatore peccator :
ad liberandum se non potuit᷑
sufficere ꝑse. Lotuit quidẽ
ratio conferre filiis ade ne peo¬
carent ad mortem: sanare alĩ
tion potuit quam ex ꝑatre con¬
traxerant mortem. ł uit enu¬
millis de futuro caute la: non
deprȩterito medicina. Subsẽ¬
qiuita ẽ. lex nori quȩ sanaret
plagam. s quȩ factores legis
eiectum nostrum: nec ad uitam
deduxit mortuum nrm̃. Ad
susc itandum filium sunamitis
giezi prȩcedens heliseũ porta¬
uit bacculum. domum intra¬
uit. suꝑ positus. ẽ. puero ba¬
culus: s non erat puero neq
uox neq sensus. Merito ita¬
q mater pueri pedes helisei
teuuit: Merito abheliseo ñ
discessit: merito iheliseo spe¬
rauit dicens. Uiuit dominus

Expanded text:
caecatum suum. Adversus hujucaecatum suum. Adversus hujusmodi potentem, nullum pauperi nostro adjutorium ex se, nullum ex ratione, nullum ex lege. Quia enim natus est de corrupto corruptus, de subacto subactus, de debitore debitor, de peccatore peccator, ad liberandum se non potuit sufficere per se. Potuit quidem ratio conferre filius Adae ut non peccarent ad mortem; sanare autem non potuit quam ex parte contraxerant mortem. Fuit enim illis de futuro cautela, non de praeterito medicina. Saturata est lex, non quae sanaret plagam, sed quae factores legis ejectum nostrum, nec ad vitam reducit mortuum nostrum. Ad suscitandum filium Sunamitis, Giezi praecedens Elizaeum portavit baculum, domum intravit, superpositus est puero baculus; sed non erat puero nec vox, nec sensus. Merito itaque mater pueri pedes Elizaei tenuit, merito ab Elizaeo non discessit, merito in Elizaeo speravit, dicens: « Vivit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
liberauit inquit domitius pau¬
perem a potente: ⁊ in open cui
non erat aduitor. Honomniũ
esł scientia. Ignorant ali¬
qui pauꝑem istum: ignorant
potentem illum. Scientes hor¬
tamua: ignorantes in s̾ trui¬
mus.. Pauꝑ iste: primus pa¬
iens noster ⁊ eius successio ẽ.
Potens ille: diabolus ÷ Pme¬
mus parens in paradiso diues:
extera paradi sum pauꝑ. Priꝰ
parens: liber ante culpam.
seruus post culpam. Magne
huius diuitiȩ. quia
bundauit om̃ib quȩ uoułr¬
luit: quam dͥiii uoluit quȩ
deus uissit. Sera huiusli¬
bertas. quia subsolo dei fuit
dominio: quam du bene li¬
bero usus ẽ. arbitrio. Ubi
autem uoluit quod deus noluit.
diues eguit. liber seruiuit. Egu¬
it medico: seruiuit peccato
Extunc: ꝓgloria sortitus est
ignominiam. ꝓ tranquillitate
sollicitudinem: ꝓcolloquio ange¬
lorum: murnur ⁊ tumulaint
uiciorum. Ex tunc: fecit illũ
princeps huius mundi regnũ
suum: fortis armatus atynm
suum : pater tȩne brarum ob¬

Expanded text:
Liberavit, » inquit, Dominus pauperem a potente, et pauperem, cui non erat adjutor . » Non omnium est scientia; ignorant aliqui pauperem istum, ignorant pauperem illum. Scientes hortamur, ignorantes instruimus. Pauper ille, primus parens noster, et ejus successio est; potens iste, diabolus est: primus parens in paradiso dives, extra paradisum pauper; primus parens, liber ante culpam, servus post culpam. Magnae hujus divitiae, quia abundavit omnibus quae voluit, quandiu voluit quae Deus jussit; vera hujus libertas, quia sub solo Dei fuit dominio, quandiu bene libero usus est arbitrio: ubi autem voluit quod Deus noluit, dives eguit, liber servivit; eguit medico, servivit peccato. Ex tunc pro gloria sortitus est ignominiam, pro tranquillitate sollicitudinem, pro colloquio angelorum murmur et tumultum vitiorum. Ex tunc fecit illum princeps hujus mundi regnum suum, et fortis armatus atrium suum, pater tenebrarum ob
Abbreviated transcription (Latin):
telligendum ÷ enim quodiam eis
om̃ib distribuerat dominus saoͣ¬
mentum corporis ⁊ sanguinis sui uͥ
⁊ ipse iudas erat sicut lucas eui¬
dentissimȩ narrat: ac deinde ad hoc
uentum ubi seciuidum narratio¬
nem ioħis. aꝑtissime dominus ꝑ
buccellam tinctam atq porrec¬
tam suum ȩxpͥmit traditorem.
fortassis ꝑ panis tinctionem: illius
significans fictionem. Hec tibi ka
ritatis compendia sequi. quam
post longuis relinquendȩ consue¬
tudinis circuitus aberrare ma¬
lueris.

Expanded text:
telligendum est enim quod ante, eis telligendum est enim quod ante, eis omnibus distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut Lucas evidentissime narrat; ac deinde ad hoc ventum, ubi, secundum narrationem Joannis, apertissime Dominus per bucellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem. Fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. » Haec tibi,i veritatis compendia sequi, quam post longius relinquendae consuetudinis circuitus aberrare, malueris.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seorsum calicis commendatio cõ¬
memoratur. Nam intunctum pa¬
nem aliis p̃buisse xpm̃ non le¬
gimus: excepto illo tantum disci¬
pulo. quem intincta buccella
magistri ꝓditorem ostend̾et. ñ qd̾
huius sacram̃ti insticutionem
signaret.
Porro si qͥs dicat ex intincto pa¬
ne quem tradicori xpc̃ por¬
rexit. prȩfatam emersisse con¬
suetudinem. tanquam p̃scͥpta
ineo fuerit forma qua tradi opor¬
teat cominunicaturis panem
qui de cȩlo descendit. ⁊ dat uitã
mundo: For sitan illi cedendum
putarem si panem illũ xp̃i corpꝰ
fuisse. uel ȩuangelium. uel
plena fidei reliquisset aucto¬
ritas. Ceterum uel tenuiter
scienti: manifestum ÷ aliud fu¬
isse corpꝰ xp̃i. ⁊ aliud buccellã
panis intinctam uidamq pͥus
ad mortem sagitiatum corpore
qd̾ erat traditurꝰ: quam buccel¬
la panis ꝓderet tradicorem.
De qua buccella sic augustinꝰ
quidam negligenter legentes:
tunc iudas corpꝰ xp̃i accepit. In¬

Expanded text:
et seorsum calicis commendatio comet seorsum calicis commendatio commemoratur. Nam intinctum panem aliis praebuisse Christum non legimus, excepto uno tantum discipulo, quem intincta buccella Magistri proditorem ostenderet, non quod hujus sacramenti institutionem significaret. Porro si quis dicat ex intincto pane, quem traditori Christus porrexit, praefatam emersisse consuetudinem, tanquam praescripta in eo fuerit forma, qua tradi oporteat communicaturis panem qui de coelo descendit, et dat vitam mundo, forsitan illi credendum putarem, si panem illum Christi corpus fuisse, vel Evangelium, vel plena fidei reliquisset auctoritas. Caeterum vel tenuiter scienti manifestum est aliud fuisse corpus Christi, et aliud buccellam panis intinctam, Judamque prius ad mortem saginatum corpore quod erat traditurus, quam buccella panis proderet traditorem. De qua buccella sic Augustinusquidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. In
Abbreviated transcription (Latin):
tum uis uetusta. quantum uis
uulgata. ueritati omnino. ẽ.¬
pꝰponenda. ⁊usus qui ueritati
ẽ. contrarius: ablolendus. His
auctoritatib instructos culpa
respicit: si malunt pꝰ consue¬
tudinem deuiare. quam sectari
ueritatem. Quod ideo tͥ Ra
rissimȩ frater exaraui. ut uł
excitatus eiugiles: ⁊ uideas qm̃
tradicioni sacram̃torum abta¬
ris. quȩ inurõ ÷ cȩlebris mona¬
sterio: nec ȩuangelia consonant.
nec decreta concordant. In eo enĩ
consuetudinis ÷. cucar istiam
nulli nisi intinctam dari. qd̃
nec ex dominica institutione
nec ex sanctionib autenticis
reꝑitur assumptum. Si ma¬
theum consulis. si marcum.
si lucam. seorsum panem tra¬
ditum inuenies: seor sum ui¬
num. Unde ⁊ sic papa iuliꝰ
ait. Illud qd̾ ꝑ complem̃to cõ¬
munionis quidam intinctam tra¬
dunt eucaristiam populis. non
hoc ꝓlatum ex ȩuangelio testimo¬
nium reppererunt: ubi apłis corpꝰ
⁊ sanguinem suum dominus com¬
mendauit. Seor sum enim paniᷤᷤ

Expanded text:
etusta, quantumvis vulgata, veritati est omnino postponenda; et usus qui veritati est contrarius, abolendus. His auctoritatibus instructos culpa respicit, si malunt post consuetudinem deviare quam sectari veritatem. Quod ideo tibi, charissime frater, exaravi, ut vel excitatus evigiles, et videas, quam traditioni sacramentorum altaris, quae in vestro est celebris monasterio, nec evangelica consonant, nec decreta concordant. In eo enim consuetudinis est eucharistiam nulli nisi intinctam dari: quod nec ex Dominica institutione, nec ex 98 sanctionibus authenticis repetitur assumptum. Si Matthaeum consulis, si Marcum, si Lucam, seorsum invenies traditum panem, seorsum vinum. Unde et sic papa Julius ait: « Illud quod pro complemento communionis, quidam intinctam tradunt eucharistiam populis, non hoc prolatum ex Evangelio testimonium reperiunt, ubi apostolis corpus et sanguinem suum Dominus commendavit. Seorsum enim panis
Abbreviated transcription (Latin):
dit conceptum rebecce. Si gͦ mul¬
tiplicatio generis abrahȩ. ꝑ ysaac
p̃destinata fuit. cur coniugem ste¬
rilem accepit S. nimirum con¬
stat quod prȩdestinatio pretib im¬
pletur: qñ is in quo deus multi¬
plicandum semenabrahȩ p̃destina¬
uerat. oratione obtinuit : ut filiũ
ũbis ꝓlixiorib onerare. quosenor¬
mitate ⁊ rubore delicti credimꝰ
oueratos. fiuem loquendi om̃s pari¬
ter audiatis. Nisi conuersi fueri¬
tis. ⁊ efficiamini monachi: ñ ui¬
trabitis in regnum cȩloꝵ.¬

Expanded text:
dit conceptum Rebeccae. Si ergo muldit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impietur, quando Isaac in quo Deus multiplicari semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios verbis prolixioribus onerare, quos enormitate ac robore delicti credimus oneratos. Finem loquendi omnes pariter audiatis. Nisi conversi fueritis, et efficiamini monachi, non intrabitis in regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum. cẽ. honunem. qui
dum hospites exierant. iec ce da¬
tidusuȩ fecunditas. Ab rahe nãq
dudum facta ꝓmissio: interuen¬
tu hospitalitatis impletur. Pre¬
dicitur eodem anno. filium eis uas¬
citurum inquo ipsi pliis ꝓmissio¬
n deberent: quam nuptiis. plus
grtiȩ: quam naturȩ. Quem cum
Domius abrabȩ p̃destinasset: ad
suscipiendum tam̃ repnussum
sibi filium. ñ nisi p̃cedentib me
tinetur. Si rebecce clausus elłet
uterus fruestra dominus iny saac
multiplicandum sem̃ abrah e
ꝓmisisset. Legitut autem p̃cib
ysaac. datum rebecce conceptuumꝰ
ut gen̾is multiplicatio quȩ p̃desti¬
nata ineo destiuata fuerat:
prȩcib unpleta. moustraretur.
Di. quo sic indialogo gregoriꝰ ait.
Ipsa ꝑhennis regni p̃destinatio.
ita ÷ ab om̃ĩpotenti dõ disposita:
ut ad hoc electier labore oratio
omp̃s ds̃ ante secula disposuit do¬
ysaao ꝓcixore sua. eo qd̾. eẽt.
sterilis: qui exaudiuit eum. ⁊ de¬

Expanded text:
maledictum esse hominem qui maledictum esse hominem qui dum hospites exierant, et ecce datur Sarae fecunditas. Abrahae namque dudum facta promissio, interventu hospitalitatis impletur. Praedicitur eodem anno filium eis nasciturum, in quo ipsi plus promissioni deberent, quam nuptiis; plus gratiae, quam naturae. Quae cum Dominus Abrahae praedestinasset, ad suscipiendum tamen repromissum sibi filium, nonnisi praecedentibus tinetur. Si Rebeccae clausus esset uterus, frustra Dominus in Isaac multiplicandum semen Abrahae promisisset. Legitur autem precibus Isaac datum Rebeccae 37 conceptum, ut generis multiplicatio quae praedestinata in eo fuerat, precibus monstraretur impleta. De quo sic in dialogo Gregorius ait: « perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore orationomnipotens Deus ante saecula disposuit doxore sua, eo quod esset sterilis; qui exaudivit eum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
tt iarchȩ neno reꝑtus ÷ sacris
in deuotus obsequiis. Ille tres
uiros uidet. ad hostium tabnia¬
culi sedens. Hec expectat que¬
ri hospicium: ne si precib
impetrarent. egre prȩstitim
uideretur. Occurrit uenientib
ihis u̾bis p̃uenit accedentes. Do¬
mine si inueni gratiamin
conspectu tuo: ne transeas ser¬
uuntuum. Ec̃ce uides quo
affectu hospites inuitentuli
Non extorquent inportunita¬
de hospicium: qui p̃cib ingre¬
di compellunt᷑. Domine simue¬
nigrãm ui conspecti tuo. ne tran¬
seas seruum tuum. Rogantur
ut intrent: oblatum sponte hos¬
picium gratius accepturi.
Fauantur pedes : ut ordine suo
singula hospicii debita sol¬
uerentur. Deinde uiro iuben¬
te. tria sata simile conuix
accelerat. ipse ad arm enturi
currit. uitulus tener occidit᷑:
uget apparatum puer. To¬
ta domui festiuat: tota feruet
ebsequio. Nichil negligenter
fit indomio uisti. Om̃s ciꝰ con¬
tubnales: tanꝙͣ si ab eo didicisseñ.

Expanded text:
triarchae, nemo repertus est sacris triarchae, nemo repertus est sacris indevotus obsequiis; ille tres viros videt, ad ostium tabernaculi sedens. Nec exspectat quaeri hospitium, ne si precibus impetrarent, aegre praestitum videretur. Occurrit venientibus, et his verbis praevenit accedentes: Domine, si inveni gratiam in conspectu tuo, ne transeas servum tuum . Ecce vides quo affectu hospites invitentur. Non extorquent importunitate hospitium, qui precibus ingredi compelluntur. Domine, si inveni gratiam in conspectu tuo, ne transeas servum tuum . Rogantur ut intrent, oblatum sponte hospitium gratius accepturi. Lavantur pedes, ut ordine suo singula hospitii debita solverentur. Deinde, viro jubente, tria sata similae conjux accelerat; ipse ad armentum currit, vitulus tener occiditur, urget apparatum puer. Tota domus festinat, tota fervet obsequio; nihil negligenter fit in domo justi. Omnes enim contubernales, tanquam si ab eo didicissent,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ quid loth ex hospitalitate me¬
ruerit: quem abraham in hos¬
pitib suscepisse memoret᷑. Non
leguntur alia loth benefacta:
nͥ quod hospitalitatis p̃rogati¬
uam dilȩxerit. quod maluerit
turpitudini filias exponere. ꝙ.
insusceptos hospites turpiꝰ ali¬
quid ageretur. Hȩc illi hostia
fuit. hoc sacͥficio sulphur ⁊ ig¬
nem euasit sodornorum. Hinc
ille subu̾sionem ciuitatis edoc¬
tus exiuit: gaudens etiamad su
os domesticos hospita litatis ꝑue¬
nisse mercedẽ. Tota enim ser¬
uata ÷ familia: ⁊ uniꝰ meritis
actum ÷ de salute plurunorum.
Ad abraham quoq subspecie
hominis angelos descendisse no¬
uimus: N celorum in colas eo¬
uultu susceptos. qui testare¬
tur hylarem abrahȩ uolun¬
tatem. Idem testata ÷ ⁊ sara
cui sub patͥarcha uiro nec hos¬
pitalitatis credo de fuisse uir¬
tutem. Consida patrem familia
at tende pueros: indomino de¬
uotionem inuenies: infamilia
disciplinam. Quippe indomo pa¬

Expanded text:
etiam quid Lot ex hospitalitate meetiam quid Lot ex hospitalitate meruerit, quem Abraham in hospitibus suscepisse memoretur . Non 36 leguntur alia Lot benefacta, nisi quod hospitalitatis praerogativam dilexerit, quod maluerit turpitudini filias exponere, quam in susceptos hospites turpitudinis aliquid ageretur. Haec illi hostia fuit; hoc sacrificio sulphur et ignem evasit Sodomorum. Hinc ille, subversionem civitatis edoctus exivit, gaudens ad suos etiam domesticos hospitalitatis pervenisse mercedem. Tota enim servata est familia, et unius meritis actum est de salute plurimorum. Ad Abraham quoque sub specie hominis angelos descendisse novimus, et coelorum incolas vultu eo susceptos, qui testaretur hilarem Abrahae voluntatem. Idem testata est et Sara, cui sub Patriarcha viro, non hospitalitatis credo defuisse virtutem. Considera patremfamilias, attende pueros; in domo devotionem invenies, in familia disciplinam. Quippe, in domo pa
Abbreviated transcription (Latin):
tatib homo dei circumuentꝰ: ante
fores uestras sedit. frustra clamauit.
Exclusus ẽ. enum: qui ut diuerte¬
ret adiios. ñ in uitandus tantum
fuit. s et iam trahendus. Exclusuᷤᷤ
ille ÷. qui grauius doluit uos abie¬
cisse monachum: quam exclu. Sisse
pontificem. uob̾ caritatem: quami
sibi hospicium defuisse. Exclus
ille ÷. inquo si xpm̃ dubitatis ex¬
clusum. uel non legistis. uel negle¬
xistis illud xp̃i. Qui uos sꝑuit:
me sꝑnit. Quam bene. uob̾. sime¬
ruusetis dici de uob̾: ⁊ coegerunt
illum diccntes mane nob̾cum do¬
mine qm̃ ad uesperascit ⁊ inclina¬
ta ÷ iam dies. Fortassis pauꝑta¬
te repulsam excusatis. s non
modic um auri circa altare ruti¬
labat. s plurimum resplende¬
bat argenti. s suꝑauerant ortia¬
menta. quȩ meliuis exponerent᷑
adusuram: quam p̃sul adymbrẽ.
Attam̃ legeratis: hospitalitatẽ
nolite obliuisci. Talib enim
hostiis: ꝓmeretur dĩ. Legeratis

Expanded text:
tatibus homo Dei circumventus ante tatibus homo Dei circumventus ante fores vestras frustra sedit, frustra clamavit. Exclusus est enim, qui ut diverteret ad vos, non invitandus tantum fuit, sed etiam trahendus. Exclusus est ille qui gravius doluit vos abjecisse monachum, quam exclusisse pontificem; vobis charitatem quam sibi hospitium defuisse. Exclusus est ille, in quo si Christum dubitatis exclusum, vel non legistis, vel non intellexistis illud Christi: Qui vos spernit me spernit . Quam bene vobis, si meruissetis dici de vobis: Et coegerunt illum dicentes: Mane nobiscum, Domine, quoniam advesperascit, et inclinata est jam dies . Fortassis paupertate repulsam excusatis, sed non modicum auri circum altare rutilabat, sed plurimum splendebat argenti, sed supererant ornamenta, quae melius exponerentur ad usuram, quam praesul ad imbrem. Attamen legeratis: Hospitalitatem nolite oblivisci, talibus enim hostiis promeretur Deus. Legeratis
Abbreviated transcription (Latin):
censorius ei sit. ⁊ cultus incultior
uagetur pes laxiorib calciam̃tis.
cum caput u ampliorem radatur
coronam. cum monachum loquan¬
tur cȩtera monachi in signia: extͣ
uiam ÷ que duc̃ ad uitam. Extͣ
ẽ. ⁊ foris errat: cuus ira non ocui¬
dit ante solem occidententem.
fotis errat: qui cum falli nolit
fallere non ueretur. Fous errat:
quem forum uidis libent̃ fre¬
quentantem. foris errat: qui uani¬
loquiis effiuaͥt. qui pascitur ex ac¬
tione subiectors. qui lucrum pu¬
tat: opario litib ex torquęre mer¬
aedem. Errastis ⁊ uos foris. cum
foras ur̃as carnotensi epõ clausi¬
stis. cum exclusistis xpm̃ iħu
xp̃i: obliti pariter. ⁊ bonum hos¬
pitalitatis. ⁊ p̃mtum. Hunc ⁊ ꝑ
uos tua transire coegeat : ⁊ apud
uos temporis articulus hospitari.
Nor imuiens ⁊ aeris intempe¬
ries: pontificem hospicio instͥare ꝑ¬
urgebant. Incastello: nullus ad quem
p̃sul honeste declinaret. his ãxie¬

Expanded text:
censorius ei sit, et cultus incultior,censorius ei sit, et cultus incultior,itam. Cum vagetur pes laxioribus calceamentis, cum caput in ampliorem radatur coronam, cum monachum loquantur caetera monachi insignia, extra viam est quae ducit ad vitam. Extra viam est et foris errat, cujus ira non occidit ante solem occidentem. Foris errat qui cum falli nolit, fallere non veretur. Foris errat quem forum videris libenter frequentantem. Foris errat qui vaniloquiis affluit, qui pascitur exactione subjectorum, qui lucrum putat, operario litibus extorquere mercedem. Errastis et vos foris, cum fores vestras Carnotensi episcopo clausistis, cum exclusistis Christum Jesu Christi, obliti pariter et bonum hospitalitatis et praemium. Hunc et per vos via transire coegerat, et apud vos temporis articulus hospitari. Nox imminens, et aeris intemperies pontificem hospitio instare perurgebant. In castello nullus ad quem praesul honeste declinaret. His anxie
Abbreviated transcription (Latin):
diculis: ⁊ eam latrones obsideq.
nullum ꝓrsus intemptatum
transire sustinentes. His uo¬
liuitas semꝑ iniqͣ ÷ his fallen¬
di pͥncipatus. Abhis: nemoũꝙͣ
nocendi inducias extorsit. Cũ
his: cotidianiis ⁊ anceps con¬
gressus. Ex his: innimerum
uulnus: nec ex facili.
cicatͥtem ꝓmit tens. Sub his: casꝰ
frequens. & respiratio diffio ilis.
De his : rara. ⁊ numquam secura
uictora. Quis igitur uiam inue¬
nit Quis inuentam ꝑcurrit ille¬
sus : Quis latrones etiasit missi¬
lib toxicatis formidandos. astucia
suꝑiores. exercitatos usu. freqtien¬
ti ꝑtinaces uictoria. nullis fatiga¬
spolis fatigatos : Quis inquam de
sicariis animarum tͥumphauit ͣ
Animus integer. ⁊ in omni statu
ad solam ꝓnus uirtutem. qui nicħ
ad uersetur quod amplecti conue¬
niat. nuchil amet quod pudeat
confiteri. huius expers: extra ui
ossaus ⁊ ex sanguis uultus. ut
corde circumcisum clamet altexiꝰ
circumcisa cesaries. ut sermo

Expanded text:
diculis, et eam latrones obsident, diculis, et eam latrones obsident, nullum prorsus intentatum transire sustinentes. His voluntas semper iniqua est, his fallendi principatus. Ab his nemo unquam nocendi inducias extorsit. Cum his quotidianus et anceps congressus. Ex his innumerum vulnus, nec ex facili cicatricem promittens. Sub his, casus frequens et reparatio difficilis. Sub his, rara, et nunquam secura victoria. Quis igitur viam invenit? Quis inventam percurrit illaesus? Quis latrones evasit missilibus toxicatis formidandos, astutia superiores, exercitatos usu, 35 frequenti pertinaces victoria, nullis auspoliis satiatos? Quis unquam de sicariis animarum triumphavit? Animus integer, et in omni statu ad solam pronus virtutem, cui nihil adversetur quod amplecti conveniat, nihil amet quod pudeat confiteri. Hujus expers, extra viaosseus et exsanguis vultus, ut cor circumcisum clamet altius circumcisa caesaries; ut sermo
Abbreviated transcription (Latin):
te.eẽ. declamat. S quem sic
inmundo uideᷤ ut ex ꝑtem
mundi credas. de se p̃łumit supͣ
se. s pharisȩi iactantia cȩt̾os
asꝑnatur. s sibi soli iusti ciȩ ar¬
rogat principatum. Fallor si .i.
tat. humiliabitur. & de his qui
aliter bona uel mala sua pensant.
aliter aliena: sapiens ait. Pondꝰ.
⁊ pondus. statera. ⁊ statera: utrũ¬
q abhominabile ⁊ ante deum.
ad arcem monastici refugii eua.¬
dit. de osculatur humilitatis in¬
duũta qđ ad easerius accesserit
conqueritur. uniu̾sas suscepti
agonis difficultates sine quȩ rela
sustinet. inspẽ denarii. pondꝰ
diei portans ⁊ ȩstus. S hȩc imago
monachi: gradu sciblimiore tor¬
quetur. s dormire ñ pot̃: donec
pauꝑem nabot de sua extur¬
bet uinea. s sul.eẽ. detractat
rum his modis. fiunt nouissi¬
ma hominis illius: perora pri¬
orib. Hanc itaq uiam inue¬
ture difficillimum: ꝑcurrere
autem difficiliꝰ. Plena ÷ offen¬

Expanded text:
tem esse declamat. Si quem sic tem esse declamat. Si quem sic in mundo vides, ut expertem mundi credas, si de se praesumit supra se; si Pharisaei jactantia caeteros aspernatur; si sibi soli justitiae arrogat principatum: fallor si is itat humiliabitur ; et de his qui aliter bona vel mala sua pensant, aliter aliena, Sapiens ait: Pondus et pondus, statera et statera, utrumque abominabile est apud Deum . ad arcem monastici refugii, deosculatur humilitatis indumenta, quod ad ea serius accesserit conqueritur, universas suscepti agonis difficultates sine querela sustinet, in spe denarii pondus diei portans et aestus; sed haec imago monachi gradu sublimiore torquetur, sed dormire non potest donec pauperem Naboth de sua exturbet vinea, sed subesse detrectat rum his modis fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Hanc itaque viam invenire, difficillimum; percurrere autem difficilius; plena est offen
Abbreviated transcription (Latin):
Si ego glorificome ipsum: gła mea
nichil ÷. & psalmista. Qui ho¬
minib inquit placent confusi
sunt : qm̃ deus sprȩuit eos
⁊ in ꝓuerbiis fonturbat do¬
mum suam qui sectat auariciã:
qui autem odit munera. uiuet.
Alii uica placet excelsior. ieiuniis
carnem ꝑ sequitur. lauciorem
declinat᷑ apparatum: naturȩ ui¬
uit non gulȩ. S quem tu esuri¬
rȩ ⁊ sitire iusticiam putas. ira
facile turbatur. s cum ypocri¬
tis suam ponit portionẽ. s aliqͥd
adu̾sus honorem carnis. ex sua
carne p̃sumit. Fallorsi is uiã¬
inuenit. quȩ ducit aduitam.
Ira enim uiri: iusticiam dt̃ non
oꝑatur. Sde ypocritis ꝑysaiã
dominus dic̃. Sopulus hic labus
me honorat: cor aueem eoium lon¬
ge ÷ a me n apostolus. fornica¬
tores ⁊ adulteros iudicabit ds.
Uides hunc: heremi solitudine
gaudet. necessitati: radicib & her¬
bis obsequitur. nicħ cẏbis eius
⁊igni iuxta ꝓpħam. in olla mor¬

Expanded text:
Si ego glorifico meipsum, gloria mea Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est . Et Psalmista: Qui hominibus placent, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Et in Proverbiis: Conturbat domum suam, qui sectatur avaritiam; qui autem odit munera vivet . Alii vita placet excelsior; jejuniis carnem persequitur, lautiorem declinat apparatum, 34 naturae vivit, non gulae. Si quem tu esurire ac sitire justitiam putas, ira facile turbatur, si cum hypocritis suam ponit portionem, si aliquid adversus honorem carnis ex sua carne praesumit: fallor si is invenit viam, quae ducit ad vitam. Ira enim viri justitiam non operatur . Et de hypocritis per Isaiam Dominus dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem ejus longe est a me . Et Apostolus: Fornicatores et adulteros judicabit Deus . Vides hunc eremi solitudine gaudere; necessitati, radicibus et herbis obsequitur, nihil cibo ejus et igni. Juxta Prophetam: In olla mor
Abbreviated transcription (Latin):
płicis erudimur exemplis: ut
infirmitatem ꝓximi. nram̃
compassione faciamꝰ. Unde &
anima mea in amaritudine ⁊ exi¬
nanitum dolens oleum nominis
suauitatis. dominũ quondam cre¬
didimus odoratum. Nlẽ autem ñ sic.
Quippe retrorsum conu̾si estis:⁊
uixta poȩtam pruicipio cliui ur̃
anhelat equus. At tamen legeratis:
nemo uut tens manum ad aratrum.
⁊ respiciens retro: aptus ẽ. reguodĩ.
Aspicitis autem ⁊ uos retrorsum.
aspicitis inquam. si tam̃ ad aratrum
uenistis. si inuenistis arduam ⁊ artã
uiam: quȩ duc̃ aduitam. Cȩt̾um
pauci sunt: qui inueniunt eam.
Extra plures aberrant: cum
in ea se gressum fixisse. ⁊ in offen¬
se currere glorientur. Est enun
qui cum ꝓpħa elemosinam insi¬
nu pauꝑis abscondat. qui frequen¬
tet ante lucanus eccłiam: qui pa¬
trociniis inuigilet oppressorum.
S is misccłie cultor ꝓpriam głam
quęrit. s popło placere desiderat:
am inuenit. quȩ ducit aduitam.
De se ipso enum: ueritas dicit.

Expanded text:
icis erudimur exemplis, ut infirmitatem proximi nostram compassione faciamus. Unde et anima mea in amaritudine est, exinanitum dolens oleum nominis suavitatis Dominum quondam credimus odoratum; nunc autem non sic. Quippe retrorsum conversi estis, et juxta poetam: Principio clivi vester anhelat equus. Attamen legeratis: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Aspicitis autem et vos retrorsum; aspicitis, inquam, si tamen ad aratrum venistis, si invenistis arduam et arctam viam quae ducit ad vitam . Caeterum pauci sunt qui inveniunt eam. Extra, plures aberrant, cum in ea se gressum fixisse, et inoffense currere glorientur. Est enim qui cum propheta eleemosynam in sinu pauperis abscondat , qui frequentet antelucanus Ecclesiam, qui patrociniis invigilet oppressorum; sed is misericordiae cultor propriam gloriam quaerit, sed populo placere desiderat, am invenit quae ducit ad vitam. De seipso Veritas ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .lex: gaude.Si ea ꝓpter quȩ
posita ẽ .lex: dole. Illa enim
beatum te faciunt: Hec mi¬
serum. Illa cum tibi sunt:
⁊ dei ⁊ tua etiam sunt. Hȩc
cum tͥ sunt: non dei s tua
solum modo sunt. Porro cum
cognoscif utraq si ea diligis
aduersus quȩ non ẽ. lex: ima¬
godĩ apud te suum explicat
⁊ ꝑagit officium. Cum aũ
utraq cognoscens ea diligis ꝓ¬
pter quȩ posita ẽ.lȩx: ina¬
go dei apud te quld̃ ÷. s uelut
obducta sordib. aut puluẽ
squalidor. a suo excidit ⁊ꝓ
cul ÷ officio. A malis enim
bona eligere. ac diligero.
deum inaginari . Abonis

Expanded text:
est lex, gaude. Si ea propter quae est lex, gaude. Si ea propter quae posita est lex, dole. Illa enim beatum te faciunt, haec miserum. Illa cum tibi sunt, et Dei, et tua etiam sunt; haec autem cum tibi sunt, non Dei, sed tua solummodo sunt . Porro cum cognoscis utraque, si ea diligis adversus quae non est lex, imago Dei apud te suum explicat et peragit officium. Cum autem utraque cognoscens ea diligis propter quae posita est lex, imago Dei apud te quidem est, sed velut obducta sordibus, aut pulvere squalidior a suo excidit et procul est officio. A malis enim bona eligere ac diligere, Deum imaginari es
Abbreviated transcription (Latin):
dampnet. Ecce uides quan¬
ta mundus laboret insania.
Baudere nescit: donec adeptꝰ
quo gaudium inmerorem. ci¬
thara inlutum conu̾tatus.
His inuigilat adquirendis: quȩ
si sero uenient. prius dilatione
cruciant. quam usu pascant.
Si cito de ꝓpinquiorib angusti¬
is faciunt cerciores. Oinsa¬
ni: quib cȩlebre ÷ sollicitos
ẽẽ: ne sibi desit materia sol¬
licituduium. ne catisa torm̃to¬
rum. Quȩ tamen cum sapi¬
ens assequitur: inter uarios
euentus uariari ipse non no
uit. Natione regitur: quã
ingubernandis actib huma¬
nis. nondubitat obtinere
principatum. Huic sapiens
assidet : hanc attendit pe¬
dagogam. Docet hȩc uti sub¬
misse ꝓsꝑis. ad uersis insul¬
tanter: ⁊ bi formes euentus
uniformi constantia superare.
Docet eadem: ne discipulus suuᷤ.
ex alterato uultu. res alteratas
circa se ostendat. Aluid. eẽ.
quo gaudere hominem ac do¬
conspicuum sit ac timere. Si
ea tibi sunt aduersus quȩ ñ

Expanded text:
damnet. Ecce vides quandamnet. Ecce vides quanta mundus laboret insania. Gaudere nescit, donec adeptus sit quo gaudium in moerorem, cithara in luctum convertatur. His invigilat acquirendis, quae si sero veniunt, prius dilatione cruciant, quam usu pascant. Si cito, de propinquioribus angustiis faciunt certiores. O insani! quibus celebre est sollicitos esse, ne sibi desit materia sollicitudinum, nec causa tormentorum. Quae tamen cum sapiens assequitur, inter varios eventus, variari ipse non 44 novit. Ratione regitur, quam in gubernandis actibus humanis non dubitat obtinere principatum. Huic sapiens assidet, hanc attendit paedagogam. Docet haec uti submisse prosperis, adversis insultanter et biformes eventus uniformi constantia superare. Docet eadem ne discipulus suus ex alterato vultu, res alteratas circa se ostendat; aliud esse quo gaudere hominem conveconspicuum sit ac timere. Si ea, inquit, tibi sunt adversus quae non
Abbreviated transcription (Latin):
loculis opes cresi. ⁊ quocum¬
q circumiectat ocłos: nic hil
non suum intuetur. Cete¬
rum hȩc aliena. ẽẽ. figa eo¬
rum denuntiat. Bona uaga:
Corum ẽẽ: nuf quam. eẽ. di¬
utius. Eorum status. nemini
statum prȩfigere cerciorem.
Prȩterea dubium ẽ. infide¬
lius ne morentur nob̾cum:
an hostilius. Quippe. res in
ĩfinitum cedet: si recensere ue¬
lim discrimina principum:
si tur bati q̃relas comugii: si
mille menedemos deplorantes
filios scortatores. si conflatas
iniq uel attritas turpiter di¬
uicias: si possessiones arrogataᷤᷤ
armis: erogatas flagiciis:
fublatas dolo. translatas prȩ¬
iudicio: ⁊ quib in hoc temꝑe
nichil ÷ abiectius. iactura
nominis quesitas ⁊ honesti.
Huius modi quȩ rimoniis
fora ꝑstrepunt: resonant
auditoria:. litigatur intriui¬
is: inconuiuiis disceptatur.
inmanib leges. decreta prȩ
oculis. nec ullum iam tempꝰ
ẽ. in quo uel eccłiȩ desint
quoᷤ eliminet. uel curiȩ quos

Expanded text:
loculis opes Croesi, et quocunloculis opes Croesi, et quocunque circumjectat oculos, nihil nisi suum intuetur. Caeterum haec aliena esse, fuga ipsorum denuntiat. Bona vaga, Eorum esse, nusquam esse diutius. Eorum status, nemini statum praefigere certiorem. Praeterea dubium est infideliusne morentur nobiscum an hostilius. Quippe res in infinitum cedet, si recensere velim discrimina principum, si turbati querelas conjugii, si mille Menedemos plorantes filios scortatores, si conflatas inique, vel attritas turpiter divitias; si possessiones arrogatas armis, erogatas flagitiis, dolo sublatas, translatas praejudicio, et quibus in hoc tempore nihil est abjectius, jactura nominis quaesitas et honesti. Hujusmodi querimoniis fora perstrepunt, resonant auditoria; litigatur in triviis, in conviviis disceptatur. In manibus leges, decreta prae oculis, nec ullum jam tempus est in quo vel Ecclesiae desint quos eliminet, vel curiae quos
Abbreviated transcription (Latin):
nostri s alterius uiris sunt.
Casus eis principatur. Mes¬
ciunt ex nrõ uel uenire uel
stare arbitrio. Nobiscim tan¬
quam prȩcaria sunt: tanquã
seruus alienus. Nichil his ⁊ illiᷤ:
quibus uera uel habetur uel
amit titur felicitas. Quippe:
nemo felix. nemo miser ex
alieno ÷. Suum ÷ hominis:
atum facit. eẽ. uel miserũ.
Cuangelii ficulnea ex fe¬
cunditate sua grãm ad quirit:
ex defectu succidium. Sicut
scribit philosophus: equum
sua facit in signem uelocitas.
Inercior: ad molam destinatur.
Hullus ei contemptus ex hu¬
mili. nullugła ex ambicioso
ꝓuenit apparatu. Uterq alie¬
nus ẽ. Uterq ut ȩquo
melius non meliore utamur.
deforis ad uinctus ⁊. Sic ⁊
homini alienum ÷: qͥcqͥd ñ
in homine. s circa hominem
ẽ.Assignantur ei dignitates.
ascitur uxor. eti nichil de¬
ẽ. ad naturam coniugiiin sobo¬
le. suam de osculaturr una¬
ginem. in cellarii s clausa ẽ.
tocius anni fecunditas. in

Expanded text:
nostri, sed alterius juris sunt. nostri, sed alterius juris sunt. Casus eis principatur. Nesciunt ex nostro vel venire, vel stare arbitrio. Nobiscum tanquam precaria sunt, tanquam servus alienus. Nihil his et illis, quibus vera, vel habetur, vel amittitur felicitas. Quippe nemo felix, nemo miser 43 ex alieno. Suum est hominis onum facit esse, vel miserum. Evangelii ficulnea ex fecunditate sua gratiam acquirit, ex defectu succidium. Sicut scribit philosophus, equum sua facit insignem velocitas, inertior ad molam destinatur. Nullus ei contemptus ex humili, nulla gratia ex ambitioso provenit apparatu. Uterque alienus est. Uterque ut equo melius, non meliore utamur deforis adjunctus est. Sic et homini alienum est quidquid non in homine, sed circa hominem est. Assignantur ei dignitates; ascitur uxor, cui nihil deest ad gratiam conjugii; in sobole suam deosculatur imaginem; in cellariis clausa est totius anni fecunditas, in
Abbreviated transcription (Latin):
iurent. public is conspectib
exibenda decreui : ueritus
inuidiam posterorum. si ea po¬
steris inuiderem. Hȩc igitur
illis ex araui. qui nec ꝓsperis
reuerenter irtuntur: nec un¬
moti dura ꝑtranseunt.
onsideranti diligentius
quid sit homo: nicħ ꝓbabi¬
luis occurrit. quam ipsũ. eẽ. ani¬
mal diuinum. ⁊ quasi quodam
participio nummis in signiri.
Ossib ⁊ carne: parentem cir¬
cumfert. ⁊ sapit terram. Natio¬
ne: deo se ꝓpinquum ⁊ affi-¬
nem denuntiat. Hac saNe
prȩroga tuia : eum ad imagi¬
nem dei ⁊ similitudinem con¬
ditum diuinus mor ses atte¬
statur. Unde id ctiam ho¬
mini accessit. ut uera bona
cognoscat. ⁊ diligat: quȩ au¬
tem opinione bona lunt. cog¬
noscat quidem. s nisi sicut
oportet. ⁊ in quib oportet non
diligat. Ratione si quidem
docemur ea quȩ uirtutis sunt
uera. eẽ. bona. ⁊ Hȩc. eẽ. intra
nos. Quȩ uero tempora¬
liter possidemus opinione. ẽẽ.
Porro quȩ circa nos sunt: non

Expanded text:
nirent, publicis conspectibus nirent, publicis conspectibus exponenda decrevi, veritus invidiam posterorum, si ea posteris inviderem. Haec igitur illis exaravi, qui nec prosperis reverenter utuntur, nec immoti dura pertranseunt. Consideranti diligentius quid sit homo, nihil probabilius occurrit, quam ipsum esse animal divinum, et quasi quodam participio numinis insigniri. Ossibus et carne parentem circumfert et sapit terram. Ratione, Deo se propinquum et affinem denuntiat. Hac sane praerogativa eum ad imaginem Dei et similitudinem conditum divinitus Moyses attestatur. . Unde id etiam homini accessit, ut vera bona per eam cognoscat, et diligat. Quae autem opinione bona sunt, cognoscat quidem, sed noportet, et in quibus oportet non diligat. Ratione siquidem docemur, ea quae virtutis sunt, vera esse bona, et haec esse intra nos. Quae vero temporaliter possidemus, opinione esse Porro quae circa nos sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
patrimonii. ne lingua ua¬
ni loquiis assuescat. ne tur¬
pitudinem tenere prȩbibant
inedullȩ. ne tam diu puerum
uiuat. donec puer centenar iꝰ
ad tumulum lȩtis deferatur
exsequiis. Nelique autem
ȩtates ratione reguntur.
nisi ꝑ turbatio ꝓprii domicilii.
uel aliquid aliunde officium
rationis impediat. Quod si
contigerit: inre publica in¬
terioris huius hominis nrĩ.
eius quem circum ferimus.
nichil rite fit. nichil ordi¬
ne. nichil unde doceamur
quid a ceteris animantibus
hominem separet. uniat deo.
⁊ ipsa uiadministrationem
prȩfate rei publicȩ suam reti¬
net libertatem: totus homo
bene regitur. id ÷ animo siue
pulsetur ad u̾sis. seu lȩta blan¬
diantur. Tunc ea leges uiuendi
prescribit. decernit immobi¬
lia: dispensandis inclinatur.
Tunc ad componendum pectꝰ
humanum circum spectis in¬
uigilat institutis: tunc &
creat ⁊ educat sapientem.
Quȩ uidelicet instituta cũ
adme traducib paginis ꝑue¬

Expanded text:
patrimonii, ne lingua vapatrimonii, ne lingua vaniloquiis assuescat, ne turpitudinem tenerae praebibant medullae, ne tandiu puer vivat, donec puer centenarius ad tumulum laetis deferatur exsequiis. Reliquae autem aetates ratione reguntur, nisi perturbatio proprii domicilii, vel aliquid aliunde officium rationis impediat. Quod si contigerit in republica interioris hujus hominis nostri, et ejus quem circumferimus, nihil rite fit, nihil ordine, nihil unde doceamur, quid a caeteris animantibus hominem separet, uniat  al.et ipsa in administratione praefatae reipublicae suam retinet libertatem, totus homo bene regitur, idem est animus, sive pulsetur adversis, seu laeta blandiantur. Tunc ea vivendi leges praescribit, decernit immobilia, dispensandis inclinatur. Tunc ad componendum pectus humanum, circumspectis invigilat institutis; tunc et creat et educat sapientem. Quae videlicet instituta cum ad me traducibus paginis perve
Abbreviated transcription (Latin):
fragium passus es insolo quam
in salo filii tui: si fortunȩ tem¬
pestas. sapienti sapientem extor¬
sit. Quod factum non dubi¬
to: si te preceriit quib instru¬
mentis tuetur sapiens ñ domũ
sed se ipsum. non suppellectilẽ:
s animi lib̾tatem. Quorum
scilio& instrum̃toꝵ si tͥ de lap¬
sa ÷ noticia. rediad te: ⁊ quos
rei publice debes ocłos. scrip¬
tis prȩsentib ad mouere ne
moreris. Quȩ cum nec  nteati
iestate scuitillent. nec ordi¬
ne commendentur aut arte:
fortasse tamen ex eis exprimes
aliquid. quo uel a longe spe¬
culeris illam sapientis arma¬
turam. Non omnia contemp¬
nenda sunt : quib mult a
Ex aqua plures quam ex mulso
sitis ardorem ex tuxisse in¬
inuenies. Inprimis igitur ne¬
cesse ẽ. attendas: quam libet
hominis ȩtatem. uel extrinse¬
cus accitis tutoribus. uel in¬
genita sibi ratione gubernari.
Quippe quanto tempore he¬
res pauulus est pedagogus ei
prouideretur. ꝓuisurus
ne quid excidat de summa

Expanded text:
fragium passus es in solo, quam fragium passus es in solo, quam in salo, filii tui, si fortunae tempestas sapienti sapientem extorsit. Quod factum non dubito, si te praeteriit quibus instrumentis tuetur sapiens, non domum, sed seipsum, non supellectilem, sed animi libertatem. Quorum scilicet instrumentorum si tibi elapsa est notitia, redi ad te, et quos reipublicae debes oculos, scriptis praesentibus admovere non moreris. Quae cum nec sententiarum majestate scintillent, nec ordine commendentur, aut arte, fortasse tamen ex eis exprimes aliquid, quo vel a longe, speculeris illam sapientis armaturam. Non omnia contemnenda sunt, quibus multa Ex aqua plures, quam ex mulso, sitis ardorem exstinxisse invenies. Imprimis igitur necesse est attendas quamlibet hominis aetatem, vel extrinsecus accitis tutoribus, vel ingenita sibi ratione gubernari. Quippe, quanto tempore haeres parvulus est , paedagogus ei providetur, provisurus, ne quid 42 excidat de summa
Abbreviated transcription (Latin):
tutus. ẽ. Pectus eius. phare¬
tra fertilis: ⁊ armamentari¬
um copiosum. Semꝑ sagre¬
tis exuberat: semꝑ habun¬
non potest: cum tela ꝓme¬
re non desistat. Quib ille
munitus. uniuersa fortune
missilia contempuit: obse¬
quente pariter ⁊ ꝑsequente
suꝑior. Dum ea blanditur.
uigratus ẽ. dum intonat:
asꝑnatur. Nullis rerum
mouetua euentib insul¬
tans uniuersis.
uippe nichil ẽ: unde non tͥ¬
umplet animi triump ha¬
tor. Fortassis autem quęr is
quib armis tam iuriliter
sapiens dimicet : qua pugnan¬
di forma bi formi sit hoste
potentior. Quod si nescis. de¬
ceptum me confiteor: qui ea
nec ignota tͥ. nec tͥ de. eẽ.
crediderim. In felix: cuicum¬
q contigit prȩfata carere ar¬
matura. Infelicissimus: cui
etiam ignorare. Apud huuis¬
modi : democritus materiam
risus inuenit: Demonstenes.
lacrimarum. Absit autem ut
alea rerum talem te efficiat.
ut ⁊ sobolis amissionem sequatur
amissio sapientis. Grauius nau¬

Expanded text:
tutus est. Pectus ejus pharetutus est. Pectus ejus pharetra fertilis, et armamentarium copiosum. Semper sagittis exuberat, semper abunnon potest, cum tela promere non desistat. Quibus ille munitus, universa fortunae missilia contemnit, obsequente pariter et persequente superior. Dum ea blanditur, ingratus est; dum intonat, aspernatur. Nullis rerum movetur eventibus, insultans universis. Quippe nihil est, unde non triumphet animi triumphator, Fortassis autem quaeris quibus armis tam viriliter sapiens dimicet, qua pugnandi forma biformi sit hoste potentior? Quod si nescis, deceptum me confiteor, qui ea nec ignota tibi, nec tibi deesse crediderim. Infelix cui contigerit praefata carere armatura; infelicissimus, cui etiam ignorare. Apud hujusmodi Democritus materiam risus invenit; Demosthenes lacrymarum. Absit autem ut alea rerum te talem efficiat, et sobolis amissionem sequatur amissio sapientis. Gravius nau
Abbreviated transcription (Latin):
mori quodam modo cȩpit : ope
Qua die comederitis: morte mo¬
riemini. Neq his tantum mu¬
tacioni prȩscriptȩ subcubuit.
s interiorem quoq hominem
ꝑturbationes ille sibi uendica¬
re cȩperunt : quas nomine eru¬
&ȩ.⁊ loc uste. brucci. ⁊ rubi¬
ginis. ꝓpħa iohel sic declarat.
Residuum eruce comedit locu¬
sta. residuum locustȩ come¬
dit brucus: residuum brucci.
comedit rubigo. De eisdem doc¬
tissimus poetarum: his loqui¬
tur uerbis. Hinc inetuunt. cu¬
piuntq dolent. gaudentq.
nec auras despiciunt. clausȩ
tenebris. ⁊ carcere ceco. Quo¬
rum. iͦiͦ. gaudium scilicet
⁊ dolorem uarus rerum sus¬
citat euentus. impotens ani¬
mi constantiam ex torquere sapi¬
enti. Sapiens enim aduersuᷤ
eam quam dicitis forcunam.
nunquam impęratus. num¬
quam in hermis inuenitur.
Secum habet quo precaue¬
at insidias: quo iacula fru¬
stͥetur inimici. Extra se: nul¬
lum pugnȩ quęrit appara¬
tum. Inom nicasu: se ipso

Expanded text:
mori quodammodo coepit, operamori quodammodo coepit, operaQua die comederis, morte morieris . Neque is tantum mutationi praescriptae succubuit, sed interiorem quoque hominem perturbationes illae sibi vindicare coeperunt, quas nomine erucae et locustae, bruchi et rubiginis, propheta Joel sic declarat: Residuum erucae comedit locusta, residuum locustae comedit bruchus, residuum bruchi comedit rubigo . De eis doctissimus poetarum his loquitur verbis: Hinc metuunt cupiuntque; dolent gaudentque, nec auras Dispiciunt clausae tenebris, et carcere caeco.  Quorum duo, gaudium scilicet et dolorem, 41 varius rerum suscitat eventus, impotens animi constantiam extorquere sapienti, Sapiens enim, adversus eam quam dicitis fortunam, nunquam imparatus, nunquam inermis invenitur. Secum habet quo praecaveat insidias, quo jacula frustretur inimici. Extra se nullum pugnae quaerit apparatum. In omni casu seipso
Abbreviated transcription (Latin):
conualuit: ꝓiectum grẽ. paten¬
tem ad uicia inueniens. Nec
ꝓnum fuit. ut is amisso auxi¬
lio multas uinceret illecebras:
sit uniuersos. Ea uenundati
sumꝰ sub peccato: sine argen¬
to redimendi. Ca sceptrũ
exactoris ẽ. exaltatum: ⁊ in¬
positum nob̾ iugum. quod nͥ
a facie olei computrere non
potuit. Tunc primum sub¬
actus. ẽ. carne spc̃. illum
ad huc deplorat principatum:
de quo sic apłs ait. Non enim
quod uolo illud facio: s quod
nolo illud ago. Tunc etiam in¬
declinabiles hominis miseriȩ.
cominoda : quȩ cum illata sint
ꝑpeccato: non tamen ablata
sunt cum peccato. Detuq tunc
homo nr̃ exterior. im
mutabilitatis statum ami¬
sit. incipiens cum tempore la¬
bi ac prȩterire: qui nisi pec¬
caret . eo manente tempora
prȩterirent. Ubi autem pec¬
catum peccauit. licet postea¬
nongentos ⁊ eo amplius ure¬
rit annos. statun tamen amis¬
sa stabilitate cum gratia.
de die indiem deficere ⁊

Expanded text:
convaluit, projectum a gratia, potenconvaluit, projectum a gratia, potentem ad vitia inveniens. Nec pronum fuit, ut is amisso auxilio, multas vinceret illecebras, sit universos. Ea venundati sumus sub peccato, sine argento redimendi. Ea sceptrum exactoris est exaltatum, et impositum nobis jugum, quod nisi a facie olei computrere non potuit . Tunc primum subactus carni spiritus, illum adhuc deplorat principatum, de quo sic Apostolus ait: Non enim quod volo, illud facio, sed quod nolo, illud ago . Tunc etiam indeclinabiles hominis miseriae, commoda, quae cum illata sint pro peccato, non tamen ablata sunt cum peccato. Denique tunc homo noster exterior statum immutabilitatis amisit, incipiens cum tempore labi et praeterire, qui nisi peccaret, eo manente, tempora praeterirent. Ubi autem peccatum peccavit, licet nongentos et amplius vixerit annos, statim tamen amissa stabilitate cum gratia, de die in diem deficere et
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa ei subiecta: quam diu
mulieri subiectus ipse non fuit.
Cui postquam male morigeratꝰ
est: cȩpit ẽẽ. non suus: ⁊ tot
dominis seruire. quot uiciis.
Om̃is enim qui facit peccatum:
seruus ÷ peccati. Hanc serui¬
tutem sibi uir uxorius suse ita¬
uit. cum inuetitum domini sui.
epulatus. esurire meruit lib̾ta¬
tem. Onumquam satis punita
transgressio.Platam inseos
parentes sententiam: nullus
eutasit successorum. Huius in¬
ducias: nemo uel annis uel
sȩru ꝓmeruit. In ea concipi¬
muR: puniendi etiam in se¬
pulchro. Attende miserias ho¬
nunis. intuere cyneres: uecti¬
galia peccati sunt. Peccatum
tot seqͥuute sunt ultiones.
quot ex eo incommnoda pullu¬
larunt. Quarum scilicet
ultionum ea fuit prima:
quȩ uelut inhermem & au¬
xilio destitutum. hosti trans¬
gressorem exposuit. Exquo enĩ
homo culpam commisit : amisit
⁊ gratiam. Qua ille de relictus.
factus ⁊ sine tutore puer.
sicut equus sine frens. Unde
zarbitrii libertas ad malum

Expanded text:
Omnia sibi subjecta, quandiu Omnia sibi subjecta, quandiu ipse mulieri subjectus non fuit. Cui postquam morigeratus est, coepit esse non suus, et tot dominis servire quot vitiis. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Hanc servitutem sibi vir uxorius suscitavit, cum in vetitum Domini 40 sui epulatus, esurire meruit libertatem. O nunquam punita satis transgressio! Prolatam in reos parentes sententiam nullus evasit successorum. Hujus inducias nemo vel annis, vel sexu promeruit. In ea concipimur puniendi etiam in sepulcro. Attende miserias hominis; intuere cineres; vectigalia peccati sunt. Peccatum tot secutae sunt ultiones, quot ex eo incommoda pullularunt. Quarum scilicet ultionum ea fuit prima, quae velut inermem et auxilio destitutum hosti transgressorem exposuit. Ex quo enim homo culpam commisit, amisit et gratiam. Qua ille derelictus, factus est sicut sine tutore puer, sicut equus sine fraeno. Unde et arbitrii libertas in malum