comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem se proficiente ꝑducer&¬
Sic propostione uniuersum
genus humanũ. cuius tamquã
unius hominis uita ẽ. ab adã
usq: ad finem huius sȩculi : ita
sub diuinȩ ꝓuidentiȩ legib
adminstrat: ut in duo genera
distributũ appareat : Quorũ
inuno ẽ turba impiorũ : terren
hominis imaginem. ab inicio scłi
usq: ad finem gerentiũ In altero
series populi. uni dõdedrti. Sed
abadã usq adiohannẽ baptistã.
terren hominis uitã gerens.
seruili quadã iusticiȩ Cuius
historiã u&us testamentũ uo¬
cant. quasi terrenũ pollicens
regnũ. Quȩ tota nhil ẽ aliud.
quã imago noui populi: & noui
testamenti. pollicentis regnũ
cȩlorũ: Cuius populi uita inte¬
rim temporalis : incipit adnĩ
aduentu humilitatẽ. usq ad
diem iudicii: quando inclarita¬
te uenturus ẽ: Post quod iudi¬
cium : u& ere homine extincto.
erit illa mutatio : quae ange¬
licam uitam pollic&ur¬
ratur in nobis Non contem¬

Expanded text:
te, se proficiente, perdte, se proficiente, perdsic proportione universum genus humanum, cujus tanquam unius hominis vita est ab Adam usque ad finem hujus saeculi, ita sub divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum appareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dediti, sed ab Adam usque ad Joannem Baptistam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam pollicratur in nobis : non contem
Abbreviated transcription (Latin):
tiusque facientem : & emicantẽ
inuirum perfectum: Atq aptã
& idon eam omnibus & persecuti¬
onibus &mundi huius tempestu¬
tibus & fluctibus sustinendis
atq frangendis: Quintam
tranquillam enInopi¬
bus & abundantia in commutu¬
bilis regni : summȩ atq in effabi¬
lis sapientiȩ : Sextam : omnimo¬
de mutationis in ȩternam uitũ
& usq ad totã obliuionem. ui¬
tȩ temporalis transeuntem:
ꝑfecta forma : quȩ facta ẽ ad
imaginem & similitudinẽ dĩ:
Geptima iam quies. a&erna ẽ
& nullis a&atib distinguenda
beatitudo ꝑp&ua Utenimfins
u& eris hominis mors ẽ. sic fins
noui hominis uita a&erna:
Ille namq homo peccati est. iste
Nullo dubi tante ita sunt: ut
unũ eorũ idest u&erem atq
terrenũ: possit in hac tota
uita unus homo agere. Nouũ
uero & cȩlestem: pemo in hac
uita possit. nisi cumu&ere:
Nam & ab ipso incipiat necesse
ẽ : & usq: ad inuisibilem mostẽ
Cumillo quamuis eo deficien¬

Expanded text:
tiusque facientem et emicantem tiusque facientem et emicantem in virum perfectum, atque aptam et idoneam omnibus et persecutionibus, et mundi hujus tempestatibus ac fluctibus sustinendis atque frangendis. Quintam tranquillam, viventem in opibus et abundantia incommutabilis regni summae atque ineffabilis sapientiae. Sextam omnimodae mutationis in aeternam vitam, et usque ad totam oblivionem vitae temporalis transeuntem in perfectam formam, quae facta est ad imaginem et similitudinem Dei. Septima enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque homo peccati est, iste nullo dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque terrenum, possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibilem mortem cum illo, quamvis eo deficien
Abbreviated transcription (Latin):
bus apostolus explicat . quid sit
exui u& erem hominem & indui
nouo qui secundum dm̃ creatus
est. in iustitia & scitate ueritatis:
Et hoc ut faciant : lam baptilatos
fidelesq adhortatur : Quod ad¬
huc monendi ponessent : si hoc in
baptismo lam perfecte factũ ess&:¬
Nquus homo & interior. & cȩlestis
hab& & ipse proportione : non
i nised prouectibus distinctał
quasdam spiritales adates suas:
Erimam: in uberibus utilis hystoriȩ.
quae putrit exemplis: Secundã.
um obliuiscentem humanam : & ao
diuinitatẽ tendentẽ: Inqua non
auctoritatis humanȩ continetur¬
sinu : sed ad summam & non in com¬
mutabilem legem passibus ratioꝵs
innititur : Tertiam Iam fidenti¬
orem & carnalem app&itum ra¬
tionis robore maritantem: Gau¬
dentemq: intrinsecus. Inquadam
dulcedine coniugali : cum anima
menti copulatur: &uelamento
pudoris obnubitur. Ut tam
recte uiuere non cogatur : sed
&iam si omnes concedant : pecca¬
re non libeat : Quartam : lam
ad ipsum multo firmius ordina¬

Expanded text:
bus Apostolus explicat quid sit exui veterem hominem, et indui novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Et hoc ut faciant, jam baptizatos fidelesque adhortatur: quod adhuc monendi non essent, si hoc in Baptismo jam perfecte factum essnovus homo, et interior, et coelestis, habens et ipse proportione, non annis, sed provectibus distinctas quasdam spirituales aetates suas. Primam in uberibus utilis historiae, quae nutrit exemplis. Secundam jam obliviscentem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanae sinu continetur, sed ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordina
Abbreviated transcription (Latin):
rint : ita nos grauabunt & op¬
priment: sicut unũ aliquod
grande peccatum:: Quid enim
inter ẽ ad naufragiũ: utrum
uno grandi fluctu. nauis operi¬
atur & obruatur . An paulatĩ
subrepens aqua insentinam.
& ꝑ negligentiã derelicta atq
contempta: impleat nauẽ atq
submergat: Propter hoc iẽ¬
iunia & elymosinae. & oratio¬
nes inuigilant : Inquib cum
dicimus. dimitte nobis sicut
& nos dimittimus: manifesta¬
mus habere nos quod nobis di¬
mittatur : Atq in his uerbis
humiliantes animas nr̃as: cot¬
tidianã quodammodo agere
poenitentiam ñcessamus

Expanded text:
rint, ita nos grauabunt. et oprint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie poenitentes appellantur:
Detali enĩ poenitentia. locutꝰ
ẽ apłs paulus. ubi ait: Neite¬
rum cũ uenero. humili& me ds̃
aduos : & lugeam multos ex his
quiante peccauerunt: & ñege¬
runt poenitentiã : suꝑ immun¬
ditia. & luxuria. & fornicatio¬
ne quam egerunt: Neq enĩ
scribebat ista : nisi eis qui iam
fuerant baptitati: Habemus
&iam in actib apłorum. symo¬
nem iam baptizatũ : cum pecu¬
nia uell& emere : ut ꝑ impositi¬
onem manus eius dar&ur sp̃s sc̃s:
admonitũ ap&ro. ut dehoc
graui peccato: ager& poeni¬
tentiam: Est enim poeniten¬
tia bonorum & humiliũ fideli¬
um pene cottidiana : Inqua pe¬
ctora tundimus. dicentes Di¬
mitte nobis debita nr̃a. sicut &
nos dimittimus debitorib nr̃is:
Neq enim ea nobis dimitti uolu¬
mus : quae dimissa ñ dubitamus
inbaptismo.: sed illa utiq quae
humanae fragilitati : quamuis
parua : tam̃ crebra subrepunt:
quae sicollecta contra nos fue¬

Expanded text:
proprie paenitentes appeproprie paenitentes appeDe tali enim poenitentia locutus est apostolus Paulus, ubi ait: Ne iterum cum venero humiliet me Deus apud vos; et lugeam multos ex iis qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uellet emere, ut per inpositionem manus eius daretur spiritus sanctus, admonitum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fue
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ certus ẽ : &iam qđ im¬
perator ignoscat : & tam̃ pecu¬
nia funditur : maria transeunt᷑.
ꝓcellarũ incerta subeuntur : ut
penȩ mors euit&ur : mors ipsa
suscipitur : Supplicatur deim
ꝑ homines. homini : Sine dubita¬
tione fiunt ista: cũ sit dubiũ quo
fine ꝓueniant: Ettam̃ certiores
sunt claues ecłae : quã corda regũ:
Quib clauib qđ cumq intra solui¬
tur: &iam incaelo solutũ ꝓmitti¬
tur : Etmulto ẽ honestior humi¬
litas: qua se quisq humiliat ȩcłae
dĩ Et labor minor imponitur.
& nullo tem po¬
poralis mortis
periculo.
mors a &erna
slcuuitatur : Agunt enĩ homines
ante baptismum poenitentiam
desuis priorib peccatis. ita tam̃
ut &iam baptiZentur. sic ut scri¬
ptum ẽ in actib apłorum. Io¬
quente p&ro adiudȩos & dicen
tur uobis peccata ur̃a: AguÑ
&iam homines poenitentiam.
si post baptismum ita peccaue¬
rint. Ut ex communicari & pꝰ
reconciliari mereantur : Sic̃
agunt in omnib: ecclesus: illi qͥ

Expanded text:
Quis enim certus est quod etiam imperator ignoscat? Et tamen pecunia funditur, maria transmeantur, procellarum incerta subeuntur; et pene ut mors evitetur, mors ipsa suscipitur. Supplicatur deinde per homines homini: sine dubitatione fiunt ista, cum sit dubium quo fine proveniant. Et tamen certiores sunt claves Ecclesiae, quam corda regum: quibus clavibus quodcumque in terra solvitur, etiam in coelo solutum promittitur . Et multo est honestior humilitas, qua se quisque humiliat Ecclesiae Dei: et labor minor imponitur, et nullo temporalis mortis periculo mors aeterna us est. Agunt enim homines ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Petro ad Iudaeos et dicenttur uobis peccata uestra. agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia item dicit : Iniquitatẽ
meam agnosco: & peccatũ meum
ante me ẽ semper: Quid aũ ob¬
tulit dño Unde illũ propitia¬
r& sibi Qm̃ si uoluisses inquit.
sacrificiũ. dedissem utiq holo¬
caustis ñ delectaberis : Sacri¬
ficium dõ: sp̃s contribulatus.
cor contritũ & humiliatũ. ds
ñspernit : Non solum igitur
deuote obtulit: sed & iam ifta
dicendo : quid offerri oporte¬
r&. oftendit: Non enĩ sufficit
mores in melius commutare : &
a factis malis recedere : nisi &iã
dehis quae facta sunt: satis fiat
dño ꝑpoenitentiae dolorem.
ꝑhumilitatis gemitũ: ꝑ contri¬
ti cordis sacrificiũ: cooperan¬
tib elimosinis: Beati enĩ mise¬
ricordes : qm̃ ipsis miserebitur
ds: Non enĩ dictum ẽ uttantum
abstineamus a peccatis . sed & de
p&rum p̃sumentem. accusatũ.¬

Expanded text:
nisi quia item dicit: Iniquitatem nisi quia item dicit: Iniquitatem meam ego agnosco, et peccatum meum ante me est semper? Quid autem obtulit Domino unde illum propitiaret sibi? Quoniam si voluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique; holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Non solum ergo devote obtulit, sed etiam ista dicendo quid offerri oporteret ostendit. Non enim sufficit mores in melius commutare, et a factis malis recedere; nisi etiam de his quae facta sunt, satisfiat Deo per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosynis. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miserebitur Deus . Non enim dictum est, ut tantum abstineamus a peccatis: Sed et de Petrum praesumentem accusatu
Abbreviated transcription (Latin):
eius prȩsentia te ñ inueniat.
Si ascenderis incaelũ. ibi ẽ. Side¬
scenderis in infernũ. adẽ : Re¬
cipe ergo pennas tuas indirectũ.
& habita inspe . In extrema hu¬
ius secłi : Et enĩ illuc manus tua
deduc& te: & ꝑduc& te dexte¬
ra tua : Quicquid enĩ feceris. quȩ¬
cumq peccaueris. Ad huc in hac
uita es : Vnde te omnino : sisana¬
re noll&. auferr& : Cur ergo
ignoras. quia patientia dĩ. ad
poenitentiã te adducit. Qui¬
enĩ damnando tibi ꝑsuasit ut
Ñrecederes: placando clamat¬
utredeas: IN tuere da¬
lam utiq
& ipse illius temporis sacram̃ta
ꝑceperat: Iam utiq circũcisus
&iam unctus erat unctione ue̾¬
nerabili : qua ẽ regale sacerdo¬
tium ꝑfigurabatur ecłae : Repen¬
te aũ factus . & adulterii & homi¬
cidu reus : Ñfrustra tam̃. d&am
inmani & abrupto ꝓfundo scele¬
ris poenitens. clamauit ad dñm
dicens: Auerte faciẽ tuam a
peccatis meis. & om̃s iniquitates
meas dele: Quo tandem merito :

Expanded text:
ejus praesentia te non inveniat? ejus praesentia te non inveniat? Si ascenderis in coelum, ibi est: si descenderis ad infernum, adest. Recipe ergo pennas tuas in directum, et habita in spe in extrema hujus saeculi: etenim illuc manus sua deducet te, et perducet te dextera sua . Quidquid enim feceris, quaecumque peccaveris; adhuc in hac vita es, unde te Deus omnino, si sanare nollet, auferret. Cur ergo ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? Quiando non tibi persuasit ut non recederes, parcendo clamatredeas. Intuere Dajam utique et ipse illius temporis sacramenta perceperat, jam utique circumcisus sse . Jam etiam unctus erat unctione venerabili, qua regale sacerdotium praefigurabatur Ecclesiae. Repente autem factus et adulterii et homicidii reus, non frustra tamen de tam immani et abrupto profundo sceleris poenitens clamavit ad Dominum, dicens: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele. Quo tandem merito,
Abbreviated transcription (Latin):
te desperans : ad dis peccata pec¬
catis. sicut scriptũ ẽ. Peccator
cũ uenerit in ꝓfundũ malorũ.
contemnit : Noli contemnere
noli disperare: Clama &iã deꝓ
fundis ad dñm. & dic ei Depro¬
fundis clamaui adte dñe. dñe ex¬
audi uocẽ meam: Fiant aures tuȩ
intendentes. In uocẽ deprecatio¬
nis meae : Siiniquitates obserua¬
ueris dñe: dñe quis sustinebit :
Qm̃ apud te ꝓpitiatio ẽ: D& ali
ꝓfundo nine uitae clamauerunt :¬
& hanc ꝓpiciationẽ inuenerunt:
faciliusq euacuata ẽ comminatio
ꝓph&iae : quã humiliatio poeni¬
tentiae: Hic fortas sedicit: sed ego
sasunt. Uilis factus sũnimis : ĩte¬
rans uias meas: & canis horribi¬
lis oculis dĩ : conuersus ad uomitũ
suũ. Quo ab ibo absp̃u eius : & a
facie eius. quo fugiam Quo fr̃
cuius poteftatẽ peccando contẽ¬
seras : Nemo enĩ recte fuit ab illo.
nisi ad illũ : Ab eius seueritate.
ad eius bonitatẽ : Quis enĩ lo¬
cus te te excipi& fugientẽ : ubi

Expanded text:
te desperans addis peccata peccatis, sicut scriptum est, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit : noli contemnere, noli desperare; clama etiam de profundo ad Dominum, et dic ei: De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem obsecrationis meae. Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit? Quoniam apud te propitiatio est . De tali profundo Ninivitae clamaverunt, et hanc propitiationem invenerunt: faciliusque est evacuata comminatio Prophetae, quam humiliatio poenitentiae . Hic fortasse dicis: Sed ego sa sunt; vilis factus sum nimis iterans vias meas, et canis horribilis oculis Dei, conversus ad vomitum suum. Quo abibo a spiritu ejus? et a facie ejus quo fugiam? Quo, frcujus potestatem peccando conteseras? Nemo enim recte fugit ab illo, nisi ad illum, ab ejus severitate ad ejus bonitatem. Quis enim locus te excipiet fugientem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Forte aliquis arbitretur : q̃m¬
non ipse dñs xp̃c ad nos uenit.
sed misit adnos : Non nos audis¬
se uocẽ ipsius. sed uocem eorum
quos misit: absit: Pellatur ip¬
sa cogitatio decordib ur̃is:
Et in his quos misit. ipse erat :
Ipsũ paulum audi quẽ misit:
Adgentes enĩ precipue paulũ
a postolũ misit: Etait ipse pau¬
lus terrens. ñ dese sed deillo:
suos. ñ alter adducit: Ad huc
audi & uocẽ meam audiant
Ecce quia & ꝑsuos ipse loquit᷑
It ꝑ eos quos mittit : uox eius
auditur : Coris diuina
rum scripturarũ ẽ ꝑsonae dĩtri¬
buere. qđ in nobis facit: Non
quidẽ ubiq sed ubi congruent̃
dici potest: Ueluti cũ ipse loqui
dicitur : quando eius dono loquun¬
nuntu ueritatis: Unde illud ẽ
A uultis experim̃tum accipe¬
re eius. qui inme loquitur xp̃i
Non enim ait eius . quo illumi¬
nante. aut iubente loquor.
Sed prorsus ipsam locutionẽ
illi tribuit: cuius munere lo¬

Expanded text:
forte aliquis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipue Paulum misit apostolum: et ait ipse Paulus terrens non de se, sed de illo,suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus aurum Scripturarum personae Dei tribuere quod in nobis facit; non quidem ubique, sed ubi congruenter dici potest, veluti cum ipse loqui dicitur, quando ejus dono loquunnuntii veritatis. Unde illud est: An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? non enim ait, ejus quo illuminante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munere lo
Abbreviated transcription (Latin):
la susceptio. quae dm̃ hominem
fecerit . & hominem dm̃: QUID
tam̃ propter quid: & quid scđm
quid dicatur: Adiuuante dño.
prudens. & diligens . & pius lec¬
tor intelligit : Nam scđm id

Expanded text:
la susceptio, quae deum hominem faceret et hominem deum. quid tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce d
Abbreviated transcription (Latin):
ante peccauerunt : & ñegerunT
poenitentiã suꝑ in munditia
& luxuria. & fornicatione quã
gesserunt : Circum stant ergo
nos & p̃cepta bene faciendi & ex¬
empla : Ntantum recte facien¬
tium. sed &iam poenitentium .:¬
ad recipiendam salutẽ. quae fu¬
erat amissa peccando: Sed fac
Incertum ẽẽ: utrũ ignoscat ds:¬

Expanded text:
ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et luxuria, et fornicatione quam gesserunt . Circumstant ergo nos et praecepta recte faciendi, et exempla non tantum recte facientium, sed etiam poenitentium ad recipiendam salutem, quae fuerat amissa peccando. Sed fac incertum esse utrum ignoscat D
Abbreviated transcription (Latin):
timentem uulneratũ. Flentem
sanatum:: Iam &iam post aduen¬
tum decaelo sp̃s sc̃ĩ : quidam sy¬
mon. pecunia uoluit eundem
sp̃m scm emere : Sceleratissimũ
& impiũ mercimoniũ cogitans.
iam baptizatus in xp̃o : & tam̃
poenitentiae consiliũ: ab ipso pe¬
tro correptus accepit: Dicit
&iam apłs paulus : qui utiq fi¬
delib mittebat epłas: Neiterũ
cũ uenero. humili & me ds apud¬
uos: & lugeam multos ex his qui

Expanded text:
timentem vulneratum, flentem sanatum. Jam etiam post adventum de coelo Spiritus sancti, quidam Simon pecunia voluit eumdem Spiritum sanctum emere, sceleratissimum et impium mercimonium cogitans, jam baptizatus in Christo: et tamen poenitentiae consilium ab ipso Petro correptus accepit . Dicit etiam apostolus Paulus, qui utique fidelibus mittebat Epistolas: Ne iterum cum venero ad vos, humiliet me Deus, et lugeam multos ex h
Abbreviated transcription (Latin):
exhibuit : mortuus ꝓomnib: orans
ꝓeis a quib crucifigebatur. & di¬
cens. Pat̃ ĩgnosce illis. quia nesciunt
quid faciunt : Sed sisolus hoc fec̃.
nerat magister : sidiscipulos non
habebat: Secuti discipuli hoc fece¬
runt: Iapidabatur stephanus.
genuflexo ait̃ Dñe nestatuas
illis hoc delictũ: Amabat a quib: lulũ ui¬
occidebatur : quia & ꝓipsis morie¬
batur : Audia płm paulũ : & ip¬
se inquit impendar ꝓanimab
urĩs : Inter illos enim erat : ꝓ quib:
cta ergo caritas haec: Siquis
tantam habuerit caritatẽ. ut
paratus sit ꝓfr̃ib &iam mori.
ꝑfecta ẽ in illo caritas : Sednũ¬
quid mox utnascitur : ĩam ꝓrsus
ꝑfecta ẽ : Vt ꝑficiatur nascit᷑
Cũ fuerit nata : nutritur. Cũ
fuerit nutrita roboratur.
Cũ fuerit roborata ꝑficitur:
Cũ ad ꝑfectionẽ uenerit : quid
morilucrũ: Optabã dissolui.
& eẽ cum xp̃o: multo enĩ magis
optimũ. Manere in carne neces

Expanded text:
 omnibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibuoccidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus cta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo charitas. Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, quid mori lucrum. Optabam dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis opti
Abbreviated transcription (Latin):
medicus: Nolite inquit ab hominib
gentiũ. dicit: Neq qui plantat ẽ
aliquid. neq qui rigat. sed qui in¬
crem̃tum dat ds̃: Noc & ille mem¬
nit : qui innatis mulierũ quanto
magnus erat : tanto se in omnib
humiliabat. Indignũ se affirmas.
qui xp̃i calciam̃ta portar&: Quid
enĩ aliud ostendit. ubi ait: Qui ha¬
b& sponsã sponsus ẽ. Amicus aut̃
sponsi. stat & audit eũ. & gaudio
gaud& ꝓpt̃ uocẽ sponsi: Hic ẽ ille
auditus. dequo paulo ante cõme¬
moraui. In psalmo positũ: Auditui
meo dabis exultationẽ. & la&itiã.
& exultabunt ossa humiliata EXTESA¬
Illud ẽ uitiũ capitale: qđ cũquisq¬
bene ꝓfecerit : superbia temptat᷑.
ut ꝑdat totũ qđ profecit Deniq
om̃a uitia : inmalefactis tim̃da suNT
firmor tunc potens sũ: Nã hoc
uitio. ne & ipse temptar&ur: qua¬
lesibi medicam̃tum dicit apposi¬
tũ contratumorẽ: a medico qui
scir& quid curar&. Ne magnitudi¬

Expanded text:
medicus: Nolite, inquit, ab hominibumedicus: Nolite, inquit, ab hominibugentium dicit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui in psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam et exultabunt ossahumiliata. ProindIllud est vitium capitale, quod cum quisqbene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; firmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tanae. ut discant non blasphema¬
re. Sollicitissime cauendum ẽ
indocendo superbiae uitiũ qđ in
discendo ñita ẽ : Unde & scãscri¬
ptura. nos ad mon& dicens: Sit
omnis homo uelox adaudiendũ.
tardus aũ ad loquendũ Etille in
psalmo ait. Aud itui meo dabis
subiecit. exultabunt ossa humilia¬
ta: Uidit enĩ in audiendo facillime
seruari humilitatẽ qđ difficile ẽ
indocendo. Qm̃ nec esse ẽ. ut doctor
habeat superiorẽ locũ. ubi labosi¬
osum ẽ optinere : nesubrepat elatio.
Videsne quẽ ad modũ periclitam᷑
a quib hoc expectatur. ut ñ solum
doctoressimus: uerũ &iam cũ simꝰ
homines diuina doceamus : Isto¬
lũ de quo dicturus sũ. quid sumus
nos ÷ Nonergo nos tantũ isto pe¬
riculo sed &iã ille doctor gentiũ.
periclitatũ se eẽ testatur. cum dic̃
Nein magnitudine reuelationũ
mearũ extollar . datus ẽ mihisti¬
mulus carnis. &c&era Unde &ip¬
se dñs : tumoris huius ad mirabilis

Expanded text:
tanae, ut discant non blasphematanae, ut discant non blasphemaet sollicitissime cauendum est in docendo superbiae uitium, quod in discendo non ita est. unde et sancta scriptura nos admonet dicens: Sit omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et ille in psalmo ait: Auditui meo dabis subiecit: Et exultab unt ossa humiliata. uidit enim in audiendo facillime seruari humilitatem, quae difficilis est in docendo, quoniam necesse est, ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere, ne subrepat elatio. Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus hoc expectatur, ut non solum doctores simus, uerum etiam, cum simus homines, diuina doceamus? sed labolum, de quo dicturus sum, quid sumus nos ? — non ergo nos tantum isto periculo sed etiam ille doctor gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne in magnitudine reuelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis et cetera. unde et ipse dominus, tumoris huius admirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ut san& om̃a: Sed agit iudicio
suo : nec ordinẽ sanandi. accipit
ab egroto: Proculdubio quippe
tam̃ dicit. uirtus in in firmitate
ꝑficitur: Et non ei totiens oranti.
aufert nescio quẽ stimulũ carnis.
quẽ sibi dicit datũ. Ne in magnitu¬
dine reuelationũ extoll&ur
C& era enĩ uitia : tantũ inmalefa¬
ctis ualent: Sola aũ superbia.
&iã inrecte factis cauenda ẽ : Vnde
admonentur illi : nedona dĩ. suae
potestati tribuendo: seseq extol¬
lendo grauius pereant : quã sinihl
operarentur boni: quib dicitur
Cũ timore & tremore. ur̃am ipsoꝵ
Nec iusto parcebat: ut t̾ius uirtu¬
tẽ in infirmitate ꝑficer& : qui ei
dederat colafitantẽ angłm sata¬
nae: nisi dicitis. qđ eum diabolus
dederit : Diabolus ergo agebat.
nemagnitud ine reuelationũ pau¬
lus extoller&ur: &uirtutes eius
ꝑficerentur: quis hoc dixerit:
Ab illo igitur traditus erat iustꝰ
quib idẽ dicit. Quos tradidi sa¬

Expanded text:
agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. procul dubio quippe tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum nec iusto parcebat, ut eius uirtutem in infirmitate perficeret, qui ei dederat colaphizantem angelum satanae, nisi dicitis, quod eum diabolus dederit. diabolus ergo agebat, ne magnitudine reuelationum Paulus extolleretur, et ut uirtus eius perficeretur. quis hoc dixerit? ab illo igitur traditus erat iustus quibus idem dicit: quos tradidi sa
Abbreviated transcription (Latin):
lationũ : & tim̃tem elationis p̃cipi¬
tium: Utergo noueris. quia & ipse
apłs qui uolebat &alios saluos face¬
ipsius honorẽ . Audi qđ ei medicus
apposuerit ad tumorẽ : Etne mag¬
extollaris sce apłe. Tu neextol¬
laris. adhuc cauendum ẽ : Tune
extollaris. ad huc timendum ẽ¬
Quid mihi inquit dicistu: Audi
quid sim: & noli altũ sapere. sedti¬
me: Audi. quomodo breuis agnus
ingrediatur : ubi aries sic pericli¬
tatur: In magnitudine inquit re¬
uelationũ mearũ neextollar: datꝰ
ẽ mihi stimulus carnis meae angłs
satanae : qui me colaphit&: Qua¬
lem tumorẽ timuit. qui mordacis¬
simũ epithema accepit :: Iã ergo
modo dic: qđ tanta erat in illo iusti¬
accipit stimulũ angłm satanae.
a quo cola fit&ur : Ab sit hoc
descĩs angłis suspicari: Homines
sumus: apłos scõs. homines agno¬
scamus: Vasa electa sed ad huc
fragilia: Ad huc in hac carne pere¬
grinantes. ñdum incaelesti pa¬
tria triumphantes : Os̃ inqui¬
unt potest om̃a sanare : Hoc utiq

Expanded text:
ationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos faceipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: aextollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum eQuid mihi, inquit, dicis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justiaccipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantes. unt, potest omnia sanare, hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ qđ ter dñm rogaui. ut au¬
ferr& eũ ame : & dix̃ mihi suf¬
ficit tibi gr̃a mea : Nã uirtus in
infirmitate ꝑficitur: Exaudi¬
uit eũ. quẽ disponebat dãnare :¬
& ñ exaudiuit eũ quẽ uolebat
sanare : Nã & aeger multa pe
tut a medico. Nondat medicuᷤ :
Ñexaudit aduoluntatẽ: utexau¬
diat adsanitatẽ: Ergo medicũ
tuũ pone dm̃: p&e ab illo salutẽ
& salus tua ipse erit: Ñquasi sa¬
lutẽ extrinsecus. sed ut salus ip¬
sasit nerursus ames aliã salutẽ
p̃ter ipsũ : Sed quo modo habes
inpsalmo Dic animae meae saluᷤ

Expanded text:
num rogavi ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Exaudivit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ergo medicum tuum pone Deum; pete ab illo salutem, et salus tua ipse erit: non quasi salutem extrinsecus, sed ut salus ipse sit; ne rursus ames aliam salutem praeter ipsum, sed quomodo habes in psalmo, «Dic animae meae, Salus
Abbreviated transcription (Latin):
fraudati desid c̾rus ur̃ĩs. Ire in in
Recurrite adscripturas: exau¬
ditur diabolus : & nex auditur
apłs. Quid uobis uid&ur: quo mo¬
do exaudiuntur daemones : p&i¬
erunt seire in porcos. & concessũ
ẽ eis : Quomodo exauditus ẽ dia¬
bolus ⁊ p&ut iob temptandũ. &
accepit : Quomodo non ẽ exau

Expanded text:
fraudati desideriis vestris, ire in indfraudati desideriis vestris, ire in indRecurrite ad Scripturas. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolus: quid vobis videtur? Quomodo exaudiuntur daemones? Petierunt se ire in porcos, et concessum est eis . Quomodo exauditus est diabolus? Petiit Job tentandum, et accepit . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis expediat: id agamus tantũ.
utcor nr̃m sanũ sit a peccatis. Et
quando forte flagellamur incor¬
pore : ipsũ dẽ precemur : Roga¬
uit cũ apłs paulus. ut auferr&
stimulũ carnis. & noluit auferre :
Nũ quid ꝑturbatus ẽ  Nũ quid
contristatus. dix̃ se desertum:
Magis dix̃ se ñ desertum : quia ñ
ablatum ẽ qđ uolebat auferri:
utilla infirmitas sanar& ur
Hoc enĩ Ixuenit Inuoce medici:
Sufficit tibi gr̃amea. Nã uirtus
in infirmitate ꝑficitur : Vnde
dicus : agens ferrũ ꝑputrida
Nonne nouit modũ quid faciat.
quousq faciat.: Nũquid eiula¬
tuse quisecatur r&rahit manus
medici artificiose secantis
Ille clamat: ille secat: Crudelis
qui ñ audit clamantẽ  an poti¬
us misericors: q̃uia uulnus ꝑsequi¬
tur. ut san& aegrotũ.¬
Siuere dm̃ inuocasti: certus esto
quia id fortasse quod uolebas tem¬
poralit̃. ĩdeo ñdedit. quia ñtibi
ꝓderat : Aedific&ur in hoccor
ne incipiatis tristes facti: ueluti

Expanded text:
nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde dicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululajus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotuSi vere Deum invocasti, certus esto quia id forte quod volebas temporaliter, ideo non dedit, quia non tibi proderat. Aedificetur in hoc corne incipiatis tristes facti, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
ficiã. In infirmitate uirtus ꝑficit᷑
Etaudiiam ipsã tubam ductilem.
bene sonantẽ : Quando infirmos
illi dexterae. dequa ten& ur
malleus ut producat tubã: anil¬
la dextera positus facit & ipse tubã
deipso malleo. Dicit dequibusdã.
Quos tradidi satanae. ut discant ñ
blasphemare : Iradidit malleo tun¬
dendos :: Male sonabant. ante quã
ꝓducerentur: Forte ꝓducti: & fa¬
cti tubae ductiles: amissa blasphe¬
mia. laudes dñi sonauerunt:¬

Expanded text:
am: «in infirmitate virtus perficitur.» Et audi jam ipsam tubam ductilem bene sonantem: «Quando infirmor, illi dexterae de qua tenetur malleus ut producat tubam, in illa dextera positus facit et ipse de ipso malleo; dicit de quibusdam, «Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare» . Tradidit malleo tundendos. Male sonabant antequam producerentur; forte producti et facti tubae ductiles, amissa blasphemia, laudes Domini sonuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudine inquit reuelationũ ne
extollar : datus ẽ mihi stimulus car¬
nis meae. angłs satanae. qui me
colafiz&: Ecce tunditur: uid eam
que mad modũ son&: Propter qđ
inquit : ter dñm rogaui. utaufes¬
r& cũ ame : & d ix̃mihi. Sufficit
tibi gr̃a mea: Nã uirtus in infirmi¬
tate ꝑficitur: Ego tubã inquit

Expanded text:
uit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae angelus satanae, qui me colaphizet.» Ecce tunditur; videamus quemadmodum sonet: «Propter quod,» inquit, «ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
cator dñi sui sed magis preciũ quȩ
lia. & quid quaerit: forte carnali a
Debentur quidẽ & ista: sed ñ ista quȩ¬
rebat apłs dicens . Non enĩ quero
ur̃a sed uos ipsos : Date ergo preciũ.
date uos ipsos: Neq enĩ & ioseph
inaegypto frumenta ñuendebat:
& tam̃ ipsos ementes : seruos regios
faciebat. Volentes uiuere in illa
fame: accipiebant frum̃ta: & fie¬
bant serui : Iimemus nos fieri : ue
nobis si ñ erimus illius serui: Quid
nobis ꝓdẽ recusantes talẽ dñm
& subdiabolo erimus. & famem pa¬
tiemur: & potestatẽ ueridñi. ñ ef¬
fugiemus : Ie ipsũ da. & eme tibi
sindonẽ . idẽ spiritale amictoriũ¬

Expanded text:
cator Domini sui, sed magis pretium quaercator Domini sui, sed magis pretium quaerlia: et quid quaerit? forte carnalia? Debentur quidem et ista: sed non ipsa quaerebat Apostolus, dicens, Non enim quaero vestra, sed vos ipsos . Date ergo pretium, date vos ipsos. Neque enim et Joseph in Aegypto frumenta non vendebat: et tamen ipsos ementes, servos regios faciebat . Volentes vivere in illa fame, accipiebant frumenta, et fiebant servi. Timemus nos fieri servi? Vae nobis, si non erimus illius servi. Quid nobis prodest recusare talem Dominum? Et sub diabolo erimus, et famem patiemur, et potestatem veri Domini non effugiemus. Te ipsum da, et eme tibi sindonem, id est, spirituale amictoriu
Abbreviated transcription (Latin):
Sindonẽ fecit & uendidit Bene. uedio¬
quia sindonẽ fecit : Quare uendidit :
nisi quia ñ querit datũ. sed requirit
fructũ: Uenditionẽ enim istã : pri¬
mo intelligite fr̃s gratuitã : Etali¬
titis. ĩte ad aquã ẽmite uobis sine
argento. Quando emis ñ argentũ
aliquid das. ñ tam̃ argentũ das. te
ipsũ das : Sindonẽ enĩ referte ad il¬
lã lineã: Spiritalia sunt. quȩ fecit
& p̃dicat ista mulier ꝑ om̃s terras :
Et forte uendere dicenda ẽ : quia dix̃
apłs : Sinos uobis spiritalia semina¬
uimus. magnum ẽ siura carnalia me¬
tamus: Etenĩ ratio illa ẽ dati & ac¬
cepti : Nã in omni uenditione. ratio
dati & accepti uersatur: Contris¬
tatus aũ apłs ad uersus quȩdã fora :
ubi ñ uendidit sindones : Nulla in¬
quit mihi ecła cõmunicauit. In ra¬
tione dati & accepti : Sed ille qui
sicuendit ñ quȩrit datũ. sed requi¬
rit fructũ: Nequasi uenditorẽ eu¬
angelii put&is: Est quidẽ ille mer¬

Expanded text:
Sindones fecit, et vendidit. Bene quia sindones fecit: quare vendidit, nisi quia non quaerit datum, sed requirit fructum? Venditionem enim istam primo intelligite, fratres, gratuitam. Et alititis, venite ad aquam, emite vobis sine argento ? Quando emis, non argentum aliquid das; non tamen argentum das: te ipsum das. Sindones enim referte ad illa linea, quae spiritualia sunt, quae facit et praedicat ista mulier per omnes terras. Et forte vendere dicenda est: quia dixit Apostolus, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est, si carnalia vestra metamus ? Etenim ratio illa est dati et accepti: nam in omni venditione ratio dati et accepti versatur. Contristatur autem Apostolus adversus quaedam fora, ubi non vendidit sindones: Nulla, inquit, mihi Ecclesia communicavit in ratione dati et accepti . Sed ille qui sic vendidit, non quaerit datum, sed requirit fructum: ne quasi venditorem Evangelii putetis. Est quidem ille mer
Abbreviated transcription (Latin):
Ait libere atq constanter : Etsi
uoluero gloriari. ñ ero insipiens.
ueritatẽ enĩdicam : Neq enĩ inse¬
ipso. sed in ipsa ueritate. quae supe¬
rior ẽ ipso: Et humiliter. & uera
ut quigloriatur. in dño glori&ur:
Itane nontimer& insipientiã si
gloriari uell& amator sapientiȩ.
& ingła sua timer& insipientiam.
ipsa sapientia Ntimuit arrogan¬
tiã quidix̃. In dño laudabitur ani¬
ma mea: Et in laude suatimer& arro¬
gantiã potestas dñi. in quo laudabi¬

Expanded text:
ait libere atque constanter: Et si ait libere atque constanter: Et si voluero gloriari, non ero insipiens, veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa Veritate, quae superior est ipso, et humiliter et veracut qui gloriatur in Domino glorietur . Ita ne non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabi
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis me magister & dñe. & be¬
ne dicitis. sum & enim: Bene dici¬
tis. quia uerũ dicitis: sũ quippe
qđ dicitis: Homini p̃ceptum ẽ :
necte laud& ostuũ. sed laud& te
os ꝓximitui: Periculosum ẽ enim
sibi placere : cui cauendum ẽ suꝑ¬
bire: Ille aũ qui suꝑ om̃a ẽ : quan¬
tum cũq se laud&. Nse extollit
excelsus : nec potest recte dici arro¬
gans d̃s: Nobis namq expedit cũ
nosse. ñ illi : Nec eũ quisq cognoscit.
siñse indic& ipse qui nouit : Siergo¬
ñse laudando quasi arrogantiam
uitare uoluerit: nobis sapientiã
tae celsitudinis: nullũ mendaciũ ue¬
ritatis: Nobis subiacere illi utile
ẽ celsitudini: nobis seruire utile ẽ
ueritati : Qđ se dñm dicit. ñ illi ẽ ui¬
tiũ. sed nobis ẽ beneficiũ: Dicat se¬
ritas ẽ. Neñ discã ego. quod utile ẽ
dũ tac& ille quod ẽ: Beatissimꝰ pau¬
lus. ñutiq unigenitus dĩfilius. sed
unigeniti filu dĩ seruus & apłs : Non
ueritas. sed particeps ueritatis.

Expanded text:
s me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam tae celsitudinis, nullum mendacium veritatis. Nobis subjacere illi utile est celsitudini. Nobis servire utile est Veritati. Quod se Dominum dicit, non illi est vitium, sed nobis est beneficium. Dicat vest, ne non dicam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Filii Dei servus et apostolus, non Veritas, sed particeps Veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Utea quae in illo caelosunt. & ip
dire : Non incongruent̃ arbitram᷑.
& illuc ẽẽ apłm raptũ. & ibi fortas¬
sis. eẽ para dysũ. omnib: meliorem
Et sidicio port&: para dysũ parady¬
sorũ : Si enĩ animae bona la&itia
inreb bonis ẽ. in omni creatura.
quia la& itia p̃stantius: quae Inuer¬

Expanded text:
ta, ut ea, quae in illo caelo sunt, et ita, ut ea, quae in illo caelo sunt, et idire : non incongruenter arbitramur et illuc esse apostolum raptum et ibi fortassis esse paradisum omnibus meliorem et, si dici oportet, paradisum paradisorum. si enim animae bonae laetitia in rebus bonis est in omni creatura, quid
Abbreviated transcription (Latin):
haber& uirũ : Siue in ipsis angłis
tionẽ. sine labore. & sine fine uiðen¬
sus locus: translato aũ uerbo omns
&iã spiritalis quasi regio ubi animȩ
bene ẽ : merito paradysus dici potest
Non solũ tertium caelũ quicquid il¬
lud ẽ : qđ ꝓfecto magnũ. sublimit̃q
p̃clarum ẽ : uerũ &iam in ipso hon¬
ne. la&itia quaedã bonae consci¬
entiae : paradysus ẽ : Vnde & ecła
& scĩs temperanter & iuste : & pie
uiuentib. paradysus recte dicit᷑
Pollens affluentia gratiarũ. cas¬
tisq deliciis : Quando quidẽ & in
tribulationib gloriatur deipsa
patientia : plurimũ gaudens: quia
scđm multitudinẽ dolorũ incorde
eius. consolationes dĩ iocundant a¬
cte accipimꝰ hoc omne corporeũ
generali nomine quicquid suꝑ aqͣs
lud unde animalib: plenus: In exta¬
si p&ro discus ille submissus ẽ. Ter¬
tiũ uero qđ mente conspicitur.
ita secr&a & remota : & omnino ab¬
repta a sensib carnis. atq munda¬

Expanded text:
habet virum ; sive in ipsis Angelishabet virum ; sive in ipsis Angelistionem sine labore et sine fine vivensus locus, translato autem verbo omnis etiam spiritualis quasi regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest, non solum tertium caelum, quidquid illud est, quod profecto magnum sublimiterque praeclarum est, uerum etiam in ipso homine laetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. unde et ecclesia sanctis temperanter et iuste et pie uiuentibus paradisus recte dicitur, pollens adfluentia gratiarum castisque deliciis, quandoquidem et in tribulationibus gloriatur de ipsa patientia plurimum gaudens, quia secundum multitudinem dolorum in corde eius consolationes dei iucundant acte accipimus hoc omne corporeum generali nomine quidquid est superlud, unde animalibus plenus in extasi Petro discus ille submissus est, tertium uero quod mente conspicitur ita secreta et remota et omnino abrepta a sensibus carnis atque munda
Abbreviated transcription (Latin):
lamus Ñꝑspeciẽ: Et cum hic iuste
uitã in qua pꝰhanc uitã uidendus ẽ
in a &ernũ Etcurñdicatur iste
paradrsus. excepto illo inquo cor¬
poraliter uixit adam. Inter ligna
nu morosa atq fructuosa: Quan¬
do quidẽ & ecła. quae nos congre¬
gat incaritatissinũ. paradysus di¬
cta ẽ cũ fructu pomorũ : Sed hoc
figurate dictũ ẽ: tam quã illo pa¬
radyso ubi ꝓprie fuit adã ecłu
significata sit ꝑ formã futuri: Quam¬
quã diligentius considerantib: for¬
tassis occurrat illo paradyso corpo¬
rali. inquo adã corporaliter fuit.
& istã uitam scoꝵ: significatã. quae
nunc agitur in ecła: & illã quae pꝰ
hanc erit in a &ernũ. sicut hieru¬
salẽ quae interpr&at᷑ uisio pacis.
monstrat᷑ significat hierus alem
matrẽ nram a &ernã incaelis: si¬
ue in his qui spe salui factisunt: &
quod p̃uident sperantes ꝑ patien¬
tiã expectant: scđm quos multi fi¬
lu desertae . magis quã eius quae

Expanded text:
lamus, non per speciem et cum hic iuste lamus, non per speciem et cum hic iuste uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi proprie fuit Adam, ecclesia significata sit per formam futuri. quamquam diligentius considerantibus fortassis occurrat illo paradiso corporali, in quo Adam corporaliter fuit, et istam uitam sanctorum significatam, quae nunc agitur in ecclesia, et illam, quae post hanc erit in aeternum: sicut Hierusalem, quae interpretatur "uisio pacis" monstratur, significat Hiermatrem nostram aeternam in coelis, sive in iis qui spe salvi facti sunt, et quod non vident sperantes per patientiam exspectant , secundum quos multi filii desertae, magis quam ejus quae
Abbreviated transcription (Latin):
rito nesciat sicut apłsait : utrũ
incorpore. an extra corpussit.
cũ in illã rapitur. & subuehitur
uisionẽ: Qua ꝓpt̃ si hoc tertiũ ui¬
sionis genus quod superius ẽ. non
solũ omni corporali: quo ꝑcorpo¬
ris sensus corpora sentiuntur: Ue¬
rũ &iã omni illo spiritali : quosi¬
militudines corpoꝵ. sp̃ũ. Ñmente
cernuntur Tertiũ cȩlũ appellauit
apłs. In hoc uid&ur claritas dĩ.
cui uidendȩ. corda mundantur :
Vnde dictum ẽ. Beati mundo corde:
quia ipsi dm̃ uidebunt: Non ꝑ ali¬
quã corporaliter uel spiritalit̃
figuratã significationẽ : tam quã
ꝑspeculũ inenigmate: sed facie
ad faciẽ qđ de moyse dictum ẽ.
quicquid ẽ.: quantulũ cumq eum
mens quae non ẽ qđ ipse : &iã ab
omni terrena labe mundata: ab
omni corpore & similitudine cor¬
poris alienata & abrepta : capere
potest : A quo peregrinamus
mortali & corruptibili onere
grauati : quamdiu ꝑfidẽ ambu¬

Expanded text:
rito nesciat, sicut apostolus ait, utrum rito nesciat, sicut apostolus ait, utrum in corpore an extra corpus sit, cum in illam rapitur et subuehitur uisionem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, quod superius est non solum omni corporali, quo per corporis sensus corpora sentiuntur, uerum etiam omni illo spiritali, quo similitudines corporum spiritu, non mente cernuntur, tertium caelum appellauit apostolus, in hoc uidetur claritas dei, cui uidendae corda mundantur. unde dictum est: beati mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, non per aliquam corporaliter uel spiritaliter figuratam significationem tamquam per speculum in aenigmate, sed facie ad faciem, quod de Moyse dictum est quidquid est, quantulumcumque eum mens, quae non est quod ipse, etiam ab omni terrena labe mandata, ab omni corpore et similitudine corporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, quamdiu per fidem ambu