comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retur et nontimebitur.: In nomine xp̃i et qui loquimur uiuimus. Et
quibus loquimur uiuitis.: Numquid consilii corrigendi. et mutandae
uitae malae inbonam non est locus: Non est tempus: Non nesiuis hodie
fit: Non ne siuis modofit: Quid empturus es ut facias : Quae templa¬
si adquisiturus es. adquos indos nauigaturus. quamnauem praepara¬
turus : Ecce cum loquor et factum est quod tam saepe et tam diu damna¬
tur utfiat. et quod aeternam poenam parturit si non fict
phetiae ex ipso titulo psalmi huls inscribitur.: Infinem psalmus
dauid. canticum hieremiae et hie Ze chiel expopulo trans migra¬
tionis cum inciperent exire . Res quem ad modum gestasit apud patres
nostros tempore trans migrationis babylomae. non omnib: notum est¬
tunc: sed his qui scripturas scãs diligenter aduertunt uel audiendo
uellegendo. Captiuatus est enim populus israhel. exciuitate hieru¬

Expanded text:
retur, et non timebitur. In nomine Christi et qui loquimur vivimus, et retur, et non timebitur. In nomine Christi et qui loquimur vivimus, et quibus loquimur vivitis: numquid consilii corrigendi et mutandae vitae malae in bonam non est locus, non est tempus? Nonne si vis, hodie fit? nonne si vis, modo fit? Quid empturus es ut facias? quae symplasia quaesiturus es? ad quos Indos navigaturus? quam navim praeparaturus? Ecce cum loquor, muta cor; et factum est quod tam saepe et tamdiu clamatur ut fiat, et quod aeternam poenam parturit, si non fiatphetiae ex ipso titulo psalmi hujus. Inscribitur: In finem, Psalmus David, Canticum Jeremiae et Ezechielis ex populo transmigrationis, cum inciperent exire. Res quemadmodum gesta sit apud patres nostros tempore transmigrationis Babyloniae, non omnibus notum est, sed his qui Scripturas sanctas diligenter advertunt, vel audiendo, vel legendo. Captivatus enim populus Israel, ex civitate Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
nos docet ds̃ timere. quod quisquam hominum nontimere.: Timuitt
enim omnis homo. et adnuntiauerunt operadĩ ., Inter illos nos con¬
putet ds̃. quitimuerunt et adnuntiauerunt , Quia timemus ad¬
nuntiamus uobis fratres: Videmus ala critatem uestram ad audiendum
uerbum t exigendum.: Videmus uota uestra. uidemus affectus uestros:
Bene conpluitur terra. frumenta non spinas generet .: frumentis horreũ
paratur. spinis. Ignis. Nosti quid facias deagro tuo. Et nescit ds̃ quid faciat
deseruo suo: Quod pluit inagrum uberem dulceest. et quod pluit in
agrum spinosum dulceest.: Numquid pluuiam accusat qui spinas genu¬
erit : Nonne erit pluuia illa testis iniudiciodĩ et dicet : Ego dulcis super
omnes ueni , Tuergo quid proferas uide: ut quid tibi paretur adtendas.
Profers frumentum . horream spera : Profersspinas. Ignem spera.
Sed nondum uenit aut tempus horrei. aut tempus ignis. Modo ergo pa¬

Expanded text:
nos Deus docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit nos Deus docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit enim omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Inter illos nos comeus, qui timuerunt, et annuntiaverunt. Quia timemus, annuntiamus vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram ad audiendum verbum, et ad exigendum videmus vota vestra, videmus affectus vestros. Bene compluitur terra; frumenta, non spinas generet: frumentis horreum paratur; ignis spinis. Nosti quid facias de agro tuo; et nescit Deus quid faciat de servo suo? Quod pluit in agrum uberem, dulce est; et quod pluit in agrum spinosum, dulce est. Numquid pluviam accusat qui spinas genuerit? Nonne erit pluvia illa testis in judicio Dei; et dicet: Ego dulcis super omnes veni? Tu ergo quid proferas vide, ut quid tibi paretur attendas. Profers frumentum; horreum spera: profers spinas; ignem spera. Sed nondum venit aut tempus horrei, aut tempus ignis: modo ergo pa
Abbreviated transcription (Latin):
sannaueris dm̃. si prouidentiam eius inriseris. Sidixeris in animo tuo:
uere noncurat ds̃ reshumanas: Sicuraret res humanas ille latro tantum
haberet. et ego in nocens indigerem : Peruerso corde factus es: ueniet
iudicium illud. apparebunt omnia. propter quae ista omnia faciat ds̃.
Ettu qui noluisti in hac uita corrigere cortuum ad rectitudinem dĩ. et
te addexteram praeparare. ubi laudabuntur omnes recti corde. eris
ad sinistram ubi tunc audies. Ite inignem aeternum qui paratus est
diabolo &angelis eius.: Etnum quid erit tunc tempus corrigere
cor: Modo ergo corrigite fratres. modo corrigite : quis prohibet:
Cantatur psalmus legitur euangelium. sonat lector. sonat disputator.
Patiens est dñs. peccas & parcit: Ad huc peccas. adhuc partit. et ad huc
addis: Quam diu patiens est dñs. senties &iustũ dm̃.: Terremus quio
timemus. Docete nos nontimere. et non terremur: Sed melius

Expanded text:
sannaveris Deum, si providentiam ejus irriseris, si dixeris in animo tuo, sannaveris Deum, si providentiam ejus irriseris, si dixeris in animo tuo, Vere non curat Deus res humanas: si curaret res humanas, ille latro tantum haberet, et ego innocens indigerem? perverso corde factus es. Veniet judicium illud; apparebunt omnia propter quae ista omnia faciat Deus; et tu qui noluisti in hac vita corrigere cor tuum ad rectitudinem Dei, et te ad dexteram praeparare, ubi laudabuntur omnes recti corde, eris ad sinistram, ubi tunc audies: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Et numquid erit tunc tempus corrigere cor? Modo ergo corrigite, fratres; modo corrigite. Quis prohibet? Cantatur Psalmus, legitur Evangelium, sonat lector, sonat disputator: patiens est Dominus; peccas, et parcit; adhuc peccas, adhuc parcit, et adhuc addis. Quamdiu patiens est Deus? Senties et justum Deum. Terremus, quia timemus; docete nos non timere, et non terremus. Sed melius
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem tuam portabat quando dixit: tristis est anima mea usque ad mor¬
tem: Nonne te ipsum inse figurabat cum dicebat: pater si ficri potest tran¬
seat a mecalixiste.: Non enim duo corda et diuersa patris etfilii: sed infor¬
ma serui portauit cortuum. ut doceret illud exemplo suo.⁊ lam ecce qua¬
si aliud cortuum inuenit tribulatio: uellens transire quod inminebat:
sed noluit ds̃ .: Non consentit ds̃ cordituo. Consenti tu cordidĩ: audiuo¬
cem ipsius. uerum non quod ego uolo. sed quod tuuis pater.: Laudabun¬
tur ergo omnes recti corde: Quid sequitur : Si laudabuntur omnes rec¬
ti corde: damnabuntur peruersi corde.⁊ Duo tibi modo praeposita sunt
cligecum tempus est ., Si recto corde fueris. ad dexteram eius laudaberis:
Quomodo: Venite benedicti patrismei. percipite regnum. quod uobis
paratum est ab origine mundi.: Peruerso autem corde sifueris: si sub¬

Expanded text:
firmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad morfirmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem? Nonne teipsum in se figurabat, cum dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste? Non enim duo corda et diversa, Patris, et Filii; sed in forma servi portavit cor tuum, ut doceret illud exemplo suo. Jam ecce quasi aliud cor tuum invenit tribulatio, volens transire quod imminebat: sed noluit Deus. Non consentit Deus cordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ipsius: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . 19. Laudabuntur ergo omnes recti corde. Quid sequitur? Si laudabuntur omnes recti corde, damnabuntur perversi corde. Duo tibi modo proposita sunt; elige cum tempus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, et laudaberis. Quomodo? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Perverso autem corde si fueris; si sub
Abbreviated transcription (Latin):
labuntur pedes. quia zelus in peccatores. pacem peccatorum intuens
Sine curare. Nouit quidagat. quiuulnus nouit. non secatur alius: quid
si desperatur: Quid si propter eu secaris quia non desperaris  Patere
ergo quicquid pateris. recto corde. Nouit ds̃ quid tibi donet. quid tibi
subtrahat. Quod tibi donat. ad consolationem ualeat. non ad corrup¬
tionem.: Et quod tibi subtrahit: ad tolerantiam ualeat. non adblasphe¬
miam .⁊ Si aut̃ blasphemas. et displicet tibi ds̃ et tutibi places : per uerso
corde. et distorto es.: et hoc peius quia cordĩ uiscorrigere ad cortuũ:
& hoc illefaciat quod tuuis. cum tu debes facere quod ille uult.: Quod
ergo uis detorquere cordĩ : quod semper rectũ ẽ ad prauitatẽ cordis
tui .⁊ Quanto melius adrectitudinem dĩ corrigis cortuũ: Non ne
hoc teeͦuit dñs tuus decuius modo passione loquebamur: Nonne in¬

Expanded text:
labuntur pedes, quia zelas in peccatores, pacem peccatorum intuens labuntur pedes, quia zelas in peccatores, pacem peccatorum intuens . Sine curare; novit quid agat, qui vulnus novit. Non secatur alius. Quid, si desperatur? quid si propterea tu secaris, quia non desperaris? Patere ergo quidquid pateris recto corde: novit Deus quid tibi donet, quid tibi subtrahat. Quod tibi donat, ad consolationem valeat, non ad corruptionem; et quod tibi subtrahit, ad tolerantiam valeat, non ad blasphemiam. Si autem blasphemas, et displicet tibi Deus, et tu tibi places; perverso corde et distorto es: et hoc pejus, quia cor Dei vis corrigere ad cor tuum, ut hoc ille faciat quod tu vis; cum tu debeas facere quod ille vult. Quid ergo? Vis detorquere cor Dei, quod semper rectum est, ad pravitatem cordis tui? Quanto melius ad rectitudinem Dei corrigis cor tuum? Nonne hoc te docuit Dominus tuus, de cujus passione modo loquebamur? Nonne in
Abbreviated transcription (Latin):
mus. et bonum est ut noueritis qui sunt recti corde.: Qui omia quae¬
cumq in hac uita patiuntur. Non ea tribuunt insipientiae. sed consilio
dĩ ad medicinam suam. Non praesumunt deiustitiu sua. ut putent se
iniustae pati quod patiuntur. aut ideo essedm̃ iniustum. quia non
plura patitur qui plus peccat⁊ Videte fratres. haec saepe diximus:
Aliquid sentis siue secundum corpus. siue secundum dispendium reifa¬
miliaris. siue per orbitatem aliquam carissimorum tuorum: Noli res¬
picere eos quos nosti. Iniquiores te : Nonenim forte audes dicere iustum
te. sed nosti peioreste. Et florere inistis et nonflagelluri. ut displiceat
tibi consilium dĩ: etdicas ecce puta. peccator sum. et propter eu fla¬
gellor: Quare ille non flagellatur. cuius noui:: tanta flagitia :: Quantũ¬
cumq ego male fecerim. Numquid ego tantum feci quantum ille : Dis¬
tortum est cortuum.: Quam bonus ds̃ isrł. sed rectis corde.: Tuiaũ

Expanded text:
mus, et bonum est ut noveritis. Qui sunt recti corde? Qui omnia quaemus, et bonum est ut noveritis. Qui sunt recti corde? Qui omnia quaecumque in hac vita patiuntur, non ea tribuunt insipientiae, sed consilio Dei ad medicinam suam; nec praesumunt de justitia sua, ut putent se injuste pati quod patiuntur, aut ideo esse Deum injustum, quia non plura patitur qui plus peccat. Videte, fratres; haec saepe dicimus. Aliquid sentis, sive secundum corpus, sive secundum dispendium rei familiaris, sive per orbitatem aliquam charissimorum tuorum: noli respicere eos quos nosti iniquiores te non enim forte audes dicere justum te, sed nosti pejores te, et florere in istis, et non flagellari; ut displiceat tibi consilium Dei et dicas: Ecce puta peccator sum, et propterea flagellor; quare ille non flagellatur, cujus novi tanta flagitia? Quantumcumque mali fecerim ego, numquid ego tantum feci quantum ille? Distortum est cor tuum. Quam bonus Deus Israel; sed rectis corde! Tui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum thomam: quia ui distime credidisti. beati qui nonuiderunt et
crediderunt ., Ergo omnes lactemur in dño. Omnes secundum fidem unus
iustus.: Simus omnes inuno corpore. unum capait habeamus. & laete¬
mur in dño non in nobis.: Quia bonum nr̃m non nos nobis. sed ille qui
fecit nos: Ipsebonum nostrum ad lactificandum nos. Nemo lȩtetur
inse. nemo praesumat. nemo desperet dese: Nemo dequoquam homi¬
ne quemdebeat adducere ut sociussit spei ipsius. nondatur spei .⁊ Lae¬
tabitur iustus in dño &sperabit in eo.: Et laudabuntur omnes qui
recti sunt corde ., Iam quia dñs resurrexit. lam quia ascendit incaelum
lamquia ostendit esse aliam uitam. lam quia manifestasunt consiliei¬
us quibus latuit corde alto non fuisse inania . Quia ideo sanguis ille
effusus est utesset praetium redemptorum: lam quia manifesta sunt om¬
nia. quia praedicata sunt omnia. Quia credita sunt omnia sub omni

Expanded text:
ad ipsum Thomam: Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et ad ipsum Thomam: Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt ? Ergo omnes laetemur in Domino; omnes secundum fidem unus justus simus, omnesque in uno corpore unum caput habeamus, et laetemur in Domino, non in nobis; quia bonum nostrum non nos nobis, sed ille qui fecit nos. Ipse est bonum nostrum ad laetificandos nos. Et nemo laetetur in se, nemo praesumat, nemo desperet de se, nemo de quoquam homine, quem debet adducere ut socius sit spei ipsius, non dator spei. 18. Laetabitur justus in Domino, et sperabit in eum; et laudabuntur omnes qui recti sunt corde. Jam quia Dominus resurrexit, jam quia ascendit in coelum, jam quia ostendit esse aliam vitam, jam quia manifestum est consilia ejus quibus latuit corde alto non fuisse inania, quia ideo sanguis ille fusus est ut esset pretium redemptorum; jam quia manifesta sunt omnia, quia praedicata sunt omnia, quia credita sunt omnia, sub omni
Abbreviated transcription (Latin):
insultantib: uideretis dnm decruce descendisse : quantum efferemini. lae¬
taremini. quod ora iudaeorum sic obturasset .⁊ Expectante consilium me¬
dici. quod non descendit. quod occidi uult antidotum terit .: Ecce iamre¬
surrexit. ecce iam loquitur. nondum agnoscitur ut laetius agnoscatur.
Posteu aperuit oculos eorum. Infractione panis agnoscunt eum. laetantur ex¬
clamant. Laetabitur iustus in dño : Nuntiatur cuidam duriori. uisus est
dñs resurrexit dñs. adhucille tristisest. non credit.: Nisi misero inquit ma¬
num meam et tetigero cicatrices clauorum. Noncredam.⁊ Praebetur et
corpus tangendum: Mituit manum: contretet & exclamat : dñs meus &
ds̃ meus . ⁊ Lactabitur iustus in dño.: Ili ergo laetati sunt iustundño. qui
uiderunt. tetigerunt. et crediderunt.⁊ Quid iusti. quomodo esse uoluerunt.
quia non uident non tangunt. nonlaetantur in dño., Etubi est illauox dñi

Expanded text:
insultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laeinsultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laetaremini quod ora Judaeorum sic obturasset. Exspectate consilium medici: quod non descendit, quod occidi vult, antidotum terit. Ecce jam resurrexit, ecce jam loquitur: nondum agnoscitur, ut laetius agnoscatur. Postea aperuit oculos eorum in fractione panis: agnoscunt eum , laetantur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. Nuntiatur cuidam duriori, Visus est Dominus, resurrexit Dominus: adhuc ille tristis est, non credit. Nisi misero, inquit, manum meam, et tetigero cicatrices clavorum, non credam. Praebetur et corpus tangendum, mittit manum, contrectat, exclamat. Dominus meus et Deus meus! Laetabitur justus in Domino. Illi ergo laetati sunt justi in Domino, qui viderunt, tetigerunt, et crediderunt: quid justi qui modo sunt, quia non vident, quia non tangunt, non laetantur in Domino? Et ubi est illa vox Domini
Abbreviated transcription (Latin):
& dilectus tuus. Et non exclamauit incorde suo et dixit: õ simodo descen¬
deret. et istiomnes qui insultant confunderentur: sed nonerit sic , Mo¬
riendum propter morituros. et resurgendum propter semper uicturos:
Hocilli qui uolebant illum decruce descendere non intellegebant At ubi
resurrexit et glorificatus ascendit in cȩlum. intellexerunt opera dñi. Ad nun
Iam non est tristis iustus.: Tristes enim erant discipuli crucifixo dño: Con¬
tristati merentes discesserunt. perdidisse se spem putauerunt, Resurrex¬
it etiam. apparens tristes inuenit: Tenuit oculos duorum. inuia ambulan¬
tium neabeis agnosceretur. Et inuenit eos gementes etsus pirantur.
fieri oportebat sicut factum est: Ostendit enim inscripturis. quia post
tertium diem resurgere oportebat dnm ., Et quomodo tertio die resur¬
geret. sidecruce descenderet: Modo uos quitristes estis inuia siii da eis

Expanded text:
et dilectus tuus, non exclamavit in corde suo, et dixit: O si modo descenet dilectus tuus, non exclamavit in corde suo, et dixit: O si modo descenderet, et isti omnes qui insultant confunderentur? Sed non erat sic: moriendum erat propter morituros, et resurgendum propter semper victuros. Hoc illi qui volebant illum de cruce descendere, non intelligebant; at ubi resurrexit, et glorineatus ascendit in coelum, intellexerunt opera Domini. Annun justus in Domino. Jam non est tristis justus. Tristes enim erant discipuli crucifixo Domino; contristati, moerentes discesserunt; perdidisse se spem putaverunt. Resurrexit; etiam apparens tristes invenit. Tenuit oculos duorum in via ambulantium, ne ab eis agnosceretur, et invenit eos gementes et suspirantes; fieri oportebat sicut factum est. Ostendit enim in Scripturis, quia post tertium diem resurgere oportebat Dominum. Et quomodo tertio die resurgeret, si de cruce descenderet? Modo vos qui tristes estis in via, si Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ : Sitimet homo nonterreat homo.⁊ Fum enim timere debet homo. a
quo factus est homo.: Quod supra homines est time: et homines te non terre¬
bunt.⁊ Mortem sempiternam time. et praesentem non curabis . : Voluptatẽ
illam incorruptam & quietem sine labe concupisce . et promittentem dona
ista temporalic. totum mundum deridebis : Ama ergo &time., Ama quod¬
promittit ds̃.time quod minatur ds̃ , Necorrum peris exeo quod promit¬
t. Nec terreberis exeo quod minatur homo.: Ettimuit
uictimam ducebaris. et non a periebas coram tondente ostuum: Etnos
eum putabamus esse in plaga et indolore positum. et scientem ferre infir¬
mitatem.⁊ haec inerat quod ab scondebas speciem tuam. speciosȩ formȩ
praefiliis hominum.⁊ Hoc inerat illud in quod uidebaris non habere spe¬
ieq: decorem .⁊ Portabas inquce insultantes et dicentes. Si filius
dĩ est. descendat decruce: Quis forte sciens potestatem tuam seuus tuus

Expanded text:
Dei. Si timet homo, non terreat homo: eum enim timere debet homo, a Dei. Si timet homo, non terreat homo: eum enim timere debet homo, a quo factus est homo. Quod supra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergopromittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrumperis ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur homo. Et timuit victimam ducebaris, et non aperiebas coram tondente os tuum, et nos te putabamus esse in plaga et dolore positum, et scientem ferre infirmitatem? Hoccine erat quod abscondebas speciem tuam, speciose forma prae filiis hominum ? Hoccine erat illud, quod videbaris non habere speue decorem ? Portabas in cruce insultantes et dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Quis forte sciens potestatem tuam servus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
muit. et in imicum timuit: Non dum erat anima eius eruta ab inimi co:
In terrogatus ab ancilla quod inter discipulos cius esset. Negauit dñm ter
Resurrexit dñs firmauit columnam .⁊ lam petrus praedicet sine timore
&cumtimore : Sine timore eorum quicorpus occidunt: Cumtimore
eiuf qui habet potestatem corpus etanimam occidendi in gehennam ig¬
nis : Timuit omnis homo. et adnuntiauerunt operadi .: Nam que ad¬
nuntiantes istos apostolos operadĩ : Ex hibuerunt sibi principes sacerdotum
et comminatisunt dicentes. Ne in nomine ihũ praedicarent.: Et illi dixerunt:
Dictte nobis cuimagis obtemperare oportet: dõ an hominibus: Quid illi dice¬
rent: hominibus potius quam dõ: sine dubio non responderunt: nisi potius dõ:
Illi aut̃ sciebant quid iuberet ds̃. et contempserunt minantes sacerdotes:
Quia ergo timuit omnis homo. nonterruit homo. Et ad nuntiauerunt opera

Expanded text:
muit, et inimicum timuit; nondum erat anima ejus eruta ab inimico. muit, et inimicum timuit; nondum erat anima ejus eruta ab inimico. Interrogatus ab ancilla quod inter discipulos ejus esset, negavit Dominum ter . Resurrexit Dominus, firmavit columnam: jam Petrus praedicat sine timore, et cum timore; sine timore eorum qui corpus occidunt, cum timore ejus qui habet potestatem et corpus et animam occidendi in gehenna ignis. Timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Namque anuntiantes istos Apostolos opera Dei, exhibuerunt sibi principes sacerdotum, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt: Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sacerdotes. Quia ergo timuit omnis homo, non terruit homo: et aununtiaverunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
illorum duritia. quaesierunt consilium salutis suae. Et dixerunt a pos¬
tolis.: Quid faciemus Conturbati ergosunt omnes qui uidebant eos. id ẽ
qui intellegebant. quod linguae eorum infirmataesunt super eos qui
muerunt. nec homines fuerunt.⁊ Timuit omnis homo: id est omnis utens
ratione ad intellegenda quae factaerant.: Vnde illi qui nontimuerunt.
pecora potius nominandi sunt: bestiae potius in manes et truces: leo
rapiens &rugiens. ille ad huc populus. Atuero omnis homo timuit.
id est qui credere uoluerunt. qui iudicium uenturum contremuerunt.
Ettimuit omnis homo. Et ad nuntiauerunt operadĩ.⁊ Ille qui dice¬
bat atimore inimici erue animam meam: Timuit omnis homo. Ati¬
more ini mici eruebatur. sed timori dĩ sub debatur.⁊ Nontimebat eos
quicorpus occidunt. sed eum qui potestatem habet corpus et anim̃a
mittere ingehennam, Praedicauerunt dnm̃ : Nam primo petrus ti¬

Expanded text:
illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Aposillorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod linguae eorum infirmatae sunt super eos, qui muerunt, nec homines fuerunt. Timuit omnis homo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui credere voluerunt, qui judicium venturum contremuerunt. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Ille qui dicebat, A timore inimici erue animam meam, timuit omnis homo. A timore inimici cruebatur sed timori Dei subdebatur. Non timebat eos, qui corpus occidunt, sed eum qui potestatem habet, et corpus et animam mittere in gehennam . Praedicaverunt Dominum: nam primo Petrus ti
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo testesfurr sed defecerunt scrutantes scrutationes .: Defece¬
runt alucedĩ : defecerunt in ipso affectu consiliorum suorum. quando
quod uoluerunt nihil proficere potuerunt. Utiq defecerunt. Quare
hoc: Quiu accessit homo &coraltum: et exaltatus est ds̃: Propter eu posteu
cum in notuisset xp̃i resurrectio. et ueniens sp̃s ses̃ impleret fiduciatimen¬
tes quosdam discipulos : Utaudirent iam mortem nontimentes praedi¬
care quod uiderant. ex altato dõ inmaiestate sua. qui propter nostram in firmita¬
tatem humilis iudicatus est: Et ubi coeperunt tubae caelestes personare iu¬
dicem uenturum. quem primo uiderant iudicatum : Conturbatisunt
omnes quicidebant eos.: Ex altato dõ ut dixi: praedicato xp̃o: uisi sunt iu¬
daei. aquibusdam iudaeis: uisi sunt deficientes inscrutationib: suis.: Uide¬
bant enim illi innomine crucifixi et occisi manibus suis. fieritanta miracu¬
la recesserunt corde ab eis. qui permanserunt in impietate .: Displicuit cis

Expanded text:
quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret fiducia timentes quosdam discipulos, ut auderent jam mortem non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui propter nostram infirmitatem humilis judicatus est; et ubi coeperunt tubae coelestes personare judicem venturum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis
Abbreviated transcription (Latin):
tit male suadentib: ieiuinat abipsis: & perhocieiunium meretur obprobri ũ
ut ideo illi in sult&ur. quia non consentit ad malum.: Et po sui uestim̃tum¬

Expanded text:
. Qui enim non consentit male suadentibus, jejunat ab ipsis; et per hoc jejunium meretur opprobrium, . Qui enim non consentit male suadentibus, jejunat ab ipsis; et per hoc jejunium meretur opprobrium, ut ideo illi insultetur, quia non consentit ad malum. 15. ve
Abbreviated transcription (Latin):
utineũ crederetur: Quia &sitis ipsius erat quando dixit mulieri. Sitio du mihi
bibere : fidem quippe ipsius sitiebat: &decrise cum diceret sitio. fidem illorũ¬
quaerebat pro quib: dixerat. Pater ignosce illis quia nesciunt quid facum
Sedilli homines quid propinarunt sitienti : Ac&um : Ac&um &iam uetus dictꝰ
Merito deueteri homine propinarunt. quia nouiesse noluerunt: Quare
noui esse noluer̃ : qui audtitulum huius psalmi ubi scriptũ est. prohis qui¬
cõmutabuntur non ꝑtinuer̃ ⁊ Ergo operui inieiunio animã meã: Deniq
respuit &iã fel qđ illi obtulerunt ⁊ Ieu inare elegit . quam a maritudinem acci¬
pere : Nonenim intrant incorpus cius amaricantes: dequib: alio loco psalm
ait. Quia maricant non exaltentur in seme aipsis: Ergo operui in ieiunio a¬
nimã meam. Etfactum ẽ in obprobrium mihi: Hoc ipsum in ob probriũ mihi¬
ctum ẽ . quia non illis consensi. hoc est ab illis ieiunaui

Expanded text:
crederetur: quia et sitis ipsius erat, quando dixit mulieri, Sitio, da mihi bibere ; fidem quippe ipsius sitiebat. Et de cruce cum diceret, Sitio , fidem illoruquaerebat, pro quibus dixerat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed illi homines quid propinarunt sitienti? Acetum. Acetum etiam vetus dicitur. Merito de vetere homine propinarunt, quia novi esse noluerunt. Quare novi esse noluerunt? Quia ad titulum psalmi hujus ubi scriptum est, Pro inon pertinuerunt. Ergo, operui in jejunio animam meam. Denique respuit etiam fel quod illi obtulerunt: jejunare elegit, quam amaritudinem accipere. Non enim intrant in corpus ejus amaricantes, de quibus alio loco psalmus dicit: Qui amaricant, non exaltentur in semetipsis . Ergo, operui in jejunio animam meam; et factum est mihi in opprobrium. Hoc ipsum mihi in opprobrium factum est, quia non illis consensi, hoc est, ab illis jejunavi
Abbreviated transcription (Latin):
abolo temptabatur: Ecce inqua firmitate teuoluit stabilire: Merito
non uacat uox nr̃a. sed exauditur: In magnaenim spe positisumus: In
petra ex altastime: Dexduxistime quia factur es spes mea : Ille sinostra
spes non factus ess&.⁊ non nos deducer&: Deducit
de Quia factus est nr̃a: unde factus est spes nr̃a: ecce sic quomodo a

Expanded text:
abolo tentabatur. Ecce in qua firmitate te voluit stabilire. Merito non vacat vox nostra, sed exauditur: in magna enim spe positi sumus; In petra exaltasti me. 4. Deduxisti me, quia factus es spes mea. Ille si nostra spes factus non esset, non nos deduceret. Deducitde? Quia factus est spes nostra. Unde factus est spes nostra? Ecce sic quomodo a
Abbreviated transcription (Latin):
Exꝓ abraham. a quo isa ac natus est. &xillo iacob. & exia cob duodẽcimpatri archae :
Ex duo decim patri archis. Populus uniuersus iuidaeorum ⁊ Sediudei maxime ꝓpter¬
ea appellati sunt. Quiauidas unus erat defiliis duodecĩ ia cob: Patriarcha int̃¬
xII. iacob. et de stirpe ei regnũ ueniebat iudeis. Nã omis ille populus se

Expanded text:
ex Abraham, a quo Isaac natus est, et ex illo Jacob, et ex Jacob duodecim Patriarchae, et ex duodecim Patriarchis populus universus Judaeorum. Sed Judaei propterea maxime appellati sunt, quia Judas unus erat de filiis duodecim Jacob, patriarcha inter duodecim, et de stirpe ejus regnum veniebat Judaeis. Nam omnis ille populus se
Abbreviated transcription (Latin):
lus. idẽ primo superbus p̾ea humilis .: Saul enĩ dict̃ ẽ nom̃ sauli nos¬
cus: Paulũ enim modicũ ẽ.: Vis nosse quid sit saulus ipsũ audiã
paulũ recordantẽ quid fuerit ꝑmaliciã suã. et quidiã sit ꝑgratiã
dĩ  Audi quomodo fuerit saulus et quomodo sit paulus : Qui prius¬
inquit fui blasphem et ꝑsecutor et iniuriosus.: Audisti saulũ audi et pau¬
lũ Ego enĩ inquit minimꝰ a postolorũ omniũ. Quid ẽ minimꝰ nisi e¬
go sũ paulus.: Et sequitur. qui ñ sũ digñ uocari a postolus.: Quare. Quia
fui saulus.: Quid ẽ fui saulus . ipse dicat .: Quia persecut᷑ su. edllesiam

Expanded text:
lus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, noslus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, noscus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fuinquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
nerant patriã et regnũ .: Hinc solũ laudabant dm̃ ñ intellegentes quid
in illis figuris. p̃signaret et ꝓmitteret ds̃. Deficientib: ergo reb: ꝓqui¬
b: laudabat dm̃ populus carnalis cui regnauit ille dauid : De fecerunt
ymni dauid ñ filii dĩ sed filii iesse: Periculosũ locũ tituli psalmi p̃sen¬
tis. sic̃ dñs uoluit p̃t̃ uecti sum̃ Accepistis quare dictũ sit. defecerunt
ymni dauid filii iesse. cuius uox ẽ pralmꝰ asaph: Quidẽ a sapħ: Sic̃
inuenimꝰ in int̃p̃tationib: ex lingua hebraea ingraecã. et ex graeca nob̵
in latinũ translatis a saph synagoga int̃p̃tatur. uox ẽ ergo s:nagogae:
Sedtu cũ audieris synagogã. noli c̃tinuo detestari. quasi int̃ fectricẽ dñi:
Erat quidẽ illa sinagoga int̃fectrix dñi. nemo dubitat. sed mem̃to desina¬
goga fuisse arietes quorũ filii sumꝰ: Vnde dcitur inpsalmo. afferte
bartholomeus. et ceteri apostoli.: Hinc et ipse primo saulus. pꝰ ea pau¬

Expanded text:
gentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Pau
Abbreviated transcription (Latin):
forte obscurumẽ ec durum: Lacta in dño curam tuam et ipsete enutriet.
indno lacta. Et ceuis teiactare indnõ. nemose subponat prodnõ lacta
indño curamtuam : Vide quemad modum magnus ille miles xpi. inseturã
paruulorum lactarinoluit: Num quid paulus prouobis crucifixus ẽ aut
in nomine pauli baptizati estis quideis aliud. nisi lactate indnõ curam

Expanded text:
forte obscurum est et durum; Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. forte obscurum est et durum; Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. In Dominum jacta te. Ecce vis te jactare in Dominum, nemo se supponat pro Domino. Jacta in Dominum curam tuam. Vide quemadmodum magnus ille miles Christi in se curam parvulorum jactari noluit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis Quid eis aliud dicebat, nisi, Ja
Abbreviated transcription (Latin):
pietate molliatur: quia quandoq soluetur. Et fittibi oleum. etusq
sicut putabant sermonis dñi scandalizatos. etiam hicdiceret Verbũ
uerborum Forte tibi panis latet. et adhuc lacte nutriendus es.
Noli irasci uberibus. Ipsate idoneum reddent admensam: Cui modo
minus idoneuses. ecce perdiuisionem hereticorum. multa dura mollita
suntisermones illius durimolliti sunt super oleum. et ipsi sunt iacula:
Armauerunt euangelizantes. et ipsi sermones diriguntur inpectora
quorumq audientium ab instantibus oportune et inportune: illis ser¬
monibus. illis uerbis tamquam sagiitis corda hominum ad amorem pacis
figuntur : Duri erant et molles facti sunt: Sed molliti non uirtutem
amiserunt. sed iniacula conuersisunt .: Molliti sunt sermones eius suꝑ
oleum. et ipsi molliti sermones. Ipsi sunt lacula: Sed tu nondum forte
idoneuses. quiarmeris hisiaculis. et nondum tibi eluxit. quod in sermone

Expanded text:
pietate molliatur: quia quandoque solvetur, et fiet tibi oleum, et usque pietate molliatur: quia quandoque solvetur, et fiet tibi oleum, et usque sicut putabant, sermonis Domini scandalizatos etiam hic diceret, Verbum verborum: forte tibi panis latet, et adhuc lacte nutriendus es ; noli irasci uberibus, ipsa te idoneum reddent ad mensam, cui modo minus idoneus es. Ecce per divisionem haereticorum multa dura mollita sunt: sermones illius duri molliti sunt super oleum, et ipsi sunt jacula. Armaverunt evangelizantes: et ipsi sermones diriguntur in pectora quorumque audientium ab instantibus opportune et importune; illis sermonibus, illis verbis tanquam sagittis, corda hominum ad amorem pacis feriuntur. Duri erant, et molles facti sunt. Molliti non virtutem amiserunt, sed in jacula conversi sunt. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi, molliti sermones, ipsi sunt jacula. Sed tu nondum forte idoneus es qui armeris his jaculis, et nondum tibi eluxit quod in sermone
Abbreviated transcription (Latin):
enim inscripturis durauidebantur cumobscura essent expositae. mollitȩs. ⁊
Nam et prima hereses indiscipulis xp̃i. uelut adduritiam sermonis ipsius
facta est.: Cumenim diceret. nisi quis manducauerit carnem meam. etbiberit
sanguinem meum : non habebit uitam inse: Illi non intellegentes dixer̃
ad inuicem. Durusẽ hic sermo: Quis potest eumaudire. : Dicentes quia du¬
rusẽ hic sermo: Separauerunt seabillo remansit cum illis duodecim.
Cumei suggessissent illos. insermoneeius fuisse scandalizatos: Num quid
etuos inquit uultis ire: Et petrus. Uerbum uitae aeternae habes. ad
quem ibimus: Intendite obsecramus uos. et paruuli discite pietatem,
Num quidlam petrus intellegebat secretum sermonis illius dñi: Nondũ
intellegebat sed bona esse uerba quaenonintellegebat pie credebat .
Ergo sidurus ẽ sermo et nondum intellectus est durussit impio . tibi autẽ

Expanded text:
enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ipsius facta est. Cum enim diceret, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam in se: illi non intelligentes dixerunt ad invicem, Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Dicentes quia durus est sermo hic; separaverunt se ab illo: remansit cum aliis duodecim. Cum ei suggessissent illos in sermone ejus fuisse scandalizatos, Numquid et vos, inquit, vultis ire? Et Petrus: Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus Intendite, obsecramus vos, et parvuli discite pietatem: Numquid jam Petrus intelligebat secretum illius sermonis Domini? Nondum intelligebat; sed bona esse verba quae non intelligebat, pie credebat. Ergo si durus est sermo, et nondum intellectus est, durus sit impio, tibi autem
Abbreviated transcription (Latin):
praeira uultus eius. et nobis ad intellegendum ad propinquauit coreius.
Itaq intellegite illud. quod in psalmo alio commemorauit congregatio
taurorum. Id est superborum. corni petarum. Interuaccas populorũ
Quas dixituaccas : animas seductibiles.: Ut qui dhoc : Ut excludan¬
tur hi. Idest appareant quilatebant. qui probati sunt argento: Quid . ẽ.
probabile terrae. purgatum septies tantum. Hunc sensum obscurũ
uidete. Et quem ad modum inluce includat a postolus: Oportet inquit
hereses esse. ut probati manifesti fiant interuos: Quid est ergo pro¬
bati: probati ccrgento. probati eloquio.: Quidest manifesti fiant :
excludantur: quare hoc: propter hereticos:: Quid est propter he¬
reticos: propter congregationem taurorum. interuaccas populorum.
Siergo ethi diuisi sunt praeirauultus eius. et ad propinquauit coreius :
Molliti sunt sermones eius superoleum. et ipsisunt lacula: quaedã

Expanded text:
prae ira vultus ejus, et nobis ad intelligendum appropinquavit cor ejus. prae ira vultus ejus, et nobis ad intelligendum appropinquavit cor ejus. Itaque intelligite illud quod in psalmo alio commemoravit: Congregatio taurorum, id est superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, aprobabile terrae, purgatum septies tantum . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vaccas populorum. Sic ergo et hi divisi sunt prae ira vultus ejus, et appropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cludantur hi qui probatisunt argento. ⁊ Excludantur enim dixit.
emineant. eant. appareant: Vndedicuntur etinarte argentaria ex¬
clusores. Id est exquadam confusione massae: ad suae formae expresso¬
res . ⁊ Ergomulti qui optime possunt scripturas dinoscere et pertrac¬
tare. latebant populodĩ : Nec asserebant solutionem quȩstionem dif¬
icilium. cum calumniator nullus staret : Num quid e
depęnitentia tractatumẽ antequam obsisterent nouatiani: Sic non per¬
fecte debaptismate tractatumẽ. antequam contradicerent foris postti
derebaptizatores: Nec deipsa unitate xpi. enucleate dictaerant quae
dicta s̃. Nisi postea quam separatio illa. urgere coepit fratres infirmos.
Vtiam illi qui nouerant haectractare atq dissoluere. neperirent in¬
firmi : sollicitati questionibus impiorum. sermonibus et disputationi¬
bus suis obscuralegis in publicum deduxerunt: Ergo illi diuisi sunt

Expanded text:
cludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, cludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, emineant, appareant. Unde dicuntur et in arte argentaria exclusores, id est, ex quadam confusione massae, formae expressores. Ergo multi qui optime possent Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei; nec asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumniator nullus instaret. Numquid enimde poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de Baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptizatores; nec de ipsa unitate Christi enucleate dicta erant quae dicta sunt, nisi posteaquam separatio illa urgere coepit fratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum deducerent. Ergo illi divisi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nedicentur omnes gentes : Tuqui dimisisti unitatem omnium gentiũ
et in parte remansisti: Polluisti testamentumeius: Quid tibi ergo
contigit ut ex terminares : Vt abhereditate separareris: Deira dĩ ẽ.
Adtende quid sequitur. polluerunt testamentum eius: Diuisi sunt
praeira uultus eius . : Quid ex pectatis quamaiore nota ostendantur here¬
tici: diuisi sunt ab ira uultus eius. et ad propinquauit corillius. Cuius intel¬
legimus. nisi cuius ira diuisi sunt. : Quomodo ad propinquauit cor illius.
Vtintellȩgamus uoluntatem illius : Etenim hereticis exsertaẽ catholica.
Et ex his quimale sentiunt. probatisunt qui benesentiunt. Multaenim latebant
inscripturis. Et tum prȩcessissent heretici: questionibus agitauerunt ecle¬
siamdĩ : a perta sunt quaelatebant. et intellecta est uoluntasdĩ : Indedicitur
in alio psalmo. Congregatio taurorum. interuaccas populorum. utex¬

Expanded text:
nedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, nedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, et in parte remansisti, polluisti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectatis, qua majore nota ostendantur haeretici? Divisi sunt prae ira vultus ejus. 22. Et appropinquavit cor illius. Cujus intelligimus, nisi cujus ira divisi sunt? Quomodo appropinquavit cor illius? Ut intelligamus voluntatem illius. Etenim ex haereticis asserta est Catholica, et ex his qui male sentiunt probati sunt qui bene sentiunt. Multa enim latebant in Scripturis; et cum praecisi essent haeretici, quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei: aperta sunt quae latebant, et intellecta est voluntas Dei. Inde dicitur in alio psalmo, Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
suam in retribuendo: Polluerunt testamentum eius: Lege testamentum
quod polluerunt : In seminetuo benedicentur omnes gentes ÷ polluerunt
tamentum eius.: Tu contra ista uerba contestatoris quid dicis: a frica sola
istam gratiam meruit scĩ donati. In ipso remansit ecdesi a xpĩ: Dic saltsm
ecclesiam donati : quare adiungis xp̃i : de quodictumẽ. insemine tuo benedi¬
centur omnes gentes .: Postdonatum uisire pone xpm̃. et sic recede :
Videergo quid sequitur. polluerunt testamentum eius: Quod testamentũ:
Abrahae dictȩ sunt promissiones et seminieius : A postolus dicit. fratres: tam̃
hominis testamentum confirmatum Nemo irritum facit: aut super ordi
nat: Abrahae dictȩ sunt promissiones et seminieius. Nondicit et se¬
minibus tamquam in multis. sedtamquam in uno. et semini tuo. quod est
xp̃s. In hoc ergo xp̃o quod promissum ẽ testamentum. Inseminituo be¬

Expanded text:
suam in retribuendo. 21. Polluerunt testamentum ejus. Lege testamentum suam in retribuendo. 21. Polluerunt testamentum ejus. Lege testamentum quod polluerunt: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Polluerunt testamentum ejus. Tu contra ista verba testatoris quid dicis? Africa sola istam gratiam meruit sancti Donati, in ipso remansit Ecclesia Christi. Dic saltem, Ecclesia Donati. Quare adjungis, Christi, de quo dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Post Donatum vis ire? Pone Christum, et sic recede. Videte ergo quid sequitur: Polluerunt testamentum ejus. Quod testamentum? Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Apostolus dicit: Fratres, tamen hominis testamentum confirmatum nemo irritunat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semini tuo,\' quod estChristus . In hoc ergo Christo quod promissum est testamentum? In semine tuo be
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nec in resurrectione.: Omnes enim resurgemus. sed non omnes
inmutabimur: Quare : quianonẽ illis commutatio et nontimuer̃
dm̃  Fratres mei. unum remediumẽ timeant dm̃. deserant donatum .
Dicis illis. peris inherese. Inscismate: Etnecesse ẽ ut ds̃ retribuat istis
malis uenies indamnationem : Noli tibi blandiri uerbis iuis. non sequaris
caetum ducem: Caecus autem caetum ducens. simulinfoueam cadunt.⁊ Quid
adme ait᷑: quo modo heri uixi. sicethodie. Parente smei quod fuerunt. hoc et
ego nontimes dm̃: Datimorem dĩ cogita quia ista omnia uera sunt quae
leguntur : quia ẽ fides xpĩ quae falli non potest: quando inherese remanebit.
adtantam euidentiam scaẽ catholicae. quam diffudit᷑ pertotum orbemterra¬
rũ : quam antequam diffuderet promifit. prȩnuntiauit. sicexhibuit ut pro¬
misit: ergocaueant et obseruent quia nontimentdm̃. Extenditmanun

Expanded text:
sunt, nec in resurrectione. Omnes enim resurgemus, sed non omnes sunt, nec in resurrectione. Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Quare? Quia non est illis commutatio, et non timuerunt Deum. Fratres mei, unum remedium est: timeant Deum, deserant Donatum. Dicis illi: Peris in haeresi, in schismate; necesse est ut Deus retribuat istis malis: venies in damnationem, noli tibi blandiri verbis tuis, non sequaris caecum ducem; caecus autem caecum ducens, simul in foveam cadunt . Quid ad me, ait? quomodo vixi heri, sic et hodie; parentes mei quod fuerunt, hoc et ego. Non times Deum. Da timorem Dei: cogitet quia ista omnia vera sunt quae leguntur, quia est fides Christi quae falli non potest; quomodo in haeresi remanebit ad tantam evidentiam sanctae Catholicae, quam diffudit Deus per totum orbem terrarum; quam antequam diffunderet promisit, praenuntiavit, sic exhibuit ut promisit? Ergo caveant et observent qui non timent Deum. Extendit manum
Abbreviated transcription (Latin):
deerant metum: et propinquat paleatritico. Deuno semine exit
inuno agroradiatur . Vna pluuia nutritur. Eundem messorem pati¬
tur. eandem triturationem sustinet: eadem uentilationem expectat.
nescio ducesuo qui coepitheri. humiliauit illos qui est ante saecula.
quia si extempore xp̃s noster demaria uirgine: antesaecula tam̃
in principio erat uerbum  et uerbum erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbũ ⁊
humiliabitillos qui est ante saecula: Nonenimẽ illis commutatio ⁊
deillis dico. quibus non est commutatio .: Nouerat aliquos per seueratu¬
ros. et inperseuerattone suaenequitiae morituros. Uidemus enĩ
eos et nonẽ illis commutatio qui sic moriuntur in ipsa peruersitate.
in ipso scismate non ẽ illis commutatio : humiliauit illos ds̃. humilia¬
uit illos indamnatione : quia erecti sunt in dissensione: non ẽ illis
commutatio. quia non mutantur in melius. sed in peius : Nec cum hic

Expanded text:
non mecum erant: et propinquat palea tritico, de uno semine exit, non mecum erant: et propinquat palea tritico, de uno semine exit, in uno agro radicatur, una pluvia nutritur, eumdem messorem patitur, eamdem triturationem sustinet, eamdem ventilationem exspectat, nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos qui est ante saecula. Quia etsi ex tempore Christus est de Maria virgine, ante saecula tamen inHumiliabit illos qui est ante saecula. Non enim est illis commutatio: de illis dico, quibus non est commutatio. Noverat aliquos perseveraturos, et in perseveratione suae nequitiae morituros. Videmus enim eos, et non est illis commutatio: qui sic moriuntur in ipsa perversitate, in ipso schismate, non est illis commutatio. Humiliabit illos Deus, humiliabit illos in damnatione, quia erecti sunt in dissensione. Non est illis commutatio, quia non mutantur in melius, sed in pejus; nec cum hic