comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eis quorum dubii fluctuabant: sedqm̃ disputationis ordo deposcit. ut etiã
deprudentia quae principalis uirtus quarta ponitur. pauca dicamus. De
iustitia sufficiant ista quaed iximus

Expanded text:
in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca dicamus, de justitia sufficiant ista quae diximus
Abbreviated transcription (Latin):
qui inseipsis sub dõsuo sapientiae sp̃italis perceptione proficiunt. in propo¬
tosuo permaneant . itineribus quidem diuersis incedunt. sed ac
triam tendunt. & adunum regnum disparibus militantes officiis. xp̃õrege
omnium uocante perueniunt: quis enim nescit. quod sicut otium studio sum
in effabilem suauitatem sapientiae caelestis infundit a carnalib: otioso: Ita
sp̃italis occupatio laborum scõrum multiplices afferet fructus. humanae
societatis utilitatib occupato: In ipsis quoq studiis spitalibus. quantum
possi nt ecclesiastici uiri proficere. quis sufficienter enumeret: Cum &
inferiores docendo seipsos exerceant. & conferendo cum aequaliter erudi¬
s. cautiores inpluribus fiant. & aberuditiorib: audiendo malici
sa deponant recta firmius teneant. occulta cognoscant. & confirmentur

Expanded text:
qui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritalis perceptione proficiunt, in proposiqui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritalis perceptione proficiunt, in proposito suo permaneant; itineribus quidem diversis incedunt, sed ad unam patriam tendunt, et ad unum regnum disparibus militantes officiis, Christo Rege omnium vocante, perveniunt. Quis enim nescit quod sicut otium studiosum ineffabilem suavitatem sapientiae coelestis infundit a carnalibus otioso; ita spiritalis occupatio laborum sanctorum multiplices afferat fructus humanae societatis utilitatibus occupato? In ipsis quoque studiis spiritalibus quantum possint ecclesiastici viri proficere, quis sufficienter enumeret: cum et inferiores docendo, seipsos exerceant, et conferendo cum aequaliter eruditis, cautiores in pluribus fiant; et ab eruditioribus audiendo, male sibi persuasa deponant, recta firmius teneant, occulta cognoscant, et confirmentur
Abbreviated transcription (Latin):
Cui aequitati quiseruiunt. omnes omnium bonouiuunt acuelut sibi inui¬
cemnati. salutem mutuam tuentur & diligunt: acperhoc contraiustitiam
faciunt hi qui merito suae conuersationis uel eruditionis elect otiosum studi¬
um fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt: &cum possent
laboranti ecclesiae subuenire operose amministrationis labore. fruendȩ qui¬
is contemplatione refugiunt: sedqm̃ sunt multi quise in parestan
cinaenorunt tales iuste seetiam quaesiti non offerunt : Neuideantur non
eccles iasticos labores uelle suscipere. sedhonores ambire cum dignitas ecclesi¬
astica nec ambiendasit nec uitanda : quiuero p̃esse & prodesse populis pos¬
sunt. si quaes iti non fuerint. iusteseipsos. percipiendae sapientiae studiis tra¬
dunt: uerum tamen si&illi quilucris perse proficientium crescunt. &isti

Expanded text:
Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi inviCui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui merito suae conversationis vel eruditionis electi, otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fruendae quietis contemplatione refugiunt. 2. Sed quoniam sunt multi qui se impares tantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda. Qui vero praeesse et prodesse populis possunt, si quaesiti non fuerint, juste seipsos percipiendae sapientiae studiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium crescunt, et isti
Abbreviated transcription (Latin):
DE SOCIALIUIRTUTE . ET QUODRICTENONFACIUNT
QUICUM POSSINT. NINILNUMANAE SOCIETATIPROFICIAN
ustitia uero qua fiunt iusti qui eam fuerint operati. socialis quaedam uirtus
accipitur. eo quod ipsa beneficus quae modo aliis praestat augetur: qui senĩ
non eo ipso proficit. quo proficere alium cupit: quis non miseri cordem dm̃ sib
facit qui misericors erga laborantes uelerrantes extiterit : aut quomodo non
augebit inseomniabona qui ea non solum non in uidet habentib: sed etiam non
babentib: in quantum potest diuinitus inspiratus inpertit : ex quo uiden dum
itrum iustefaciant. quise remouentes ab occupationib: cunctis a
sp̃italibus offerentes nihilhumanae societati proficiunt. & desideria sua com¬
modis omnium p̃ferentes. utilitatem communem desideratȩ uacationis electio¬
ne contemnunt : Cumpro fecto laborantib: opemferre nolle cumpossis. & com¬
unibono post habito otiosa quiete perfrui uelle. nihil habeat aequi

Expanded text:
De sociali virtute; et quod non recte faciant qui, cum possint, nihil humanae societati proficiunt. 1. Justitia vero qua fiunt justi, qui eam fuerint operati, socialis quaedam virtus accipitur, eo quod ipsa beneficiis quae aliis praestat augetur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantes exstiterit? Aut quomodo non augebit in se omnia bona sua, qui ea non solum non invidet habentibus, sed etiam non habentibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum juste faciant illi qui se removentes ab occupationibus cunctis, ac studiis spiritualibus offerentes, nihil humanae societati proficiunt; et desideria sua commodis omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui laudat dñmdemundi condicione.
Etrerum specie prȩdicat artificem
Laud& & aeternam mortem flammas que minantem.
Et iusti regis iudicium metuat
Spes depromissis nihil ambigat omne dabit rex
Quod parat & meritis gratia maiorerit᷑
Sed properent sontes peccati abrumpere nodos
Antediem mortis dum locus est uenia e

Expanded text:
Qui laudat Dominum de mundi conditione, Et rerum in specie praedicat artificem, Laudet et aeternam mortem, flammasque minantem, Et justi Regis judicium metuat. Spes de promissis nihil ambigat; omne dabit Rex Quod parat, et meritis gratia major erit; Si properent sontes peccati abrumpere nodos, Ante diem mortis, dum locus est veniae
Abbreviated transcription (Latin):
terrae proximantẽ. accipiter speculatus rapit: ac propterea opera
est uniuersis ut sollicitent. ducem generis externi ꝑquam frustent᷑
prima discrimina cibos gratissimos habent semina uenenorum:
Quam ob causas in eas damnauere prudentium mensȩ. solum hoc
animal preter hominẽ morbum patitur comitialem

Expanded text:
terrae proximantem accipiter speculatus rapit ac propterea opera terrae proximantem accipiter speculatus rapit ac propterea opera est uniuersis, ut sollicitent ducem generis externi, per quam frustrentur prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina uenenorum, quam ob causam eas damnauere prudentium mensae. Solum hoc animal praeter hominem morbum patitur comitialem.
Abbreviated transcription (Latin):
fariae traditur nuncaus teria acultu a pollinis. nunc auenatib:
lagia uel cynetho pyrpyle etiam quoniã etigni tabula ibi¬
et ignis inuenta sunt: In hac primum uisae coturnices aues
quas ortigas greci uocant: has easdẽ inlatona et utela aesti¬
mant constitutas Nec semꝑ apparent. adueniendi habent.
tempora aestate depulsa cummaria tranant : impetus dif¬
fert̃ &x metu spatii longioris uires suas nutriunt tardita¬
te: ubi terrã ꝑsentiscunt coeunt a ceruatim: de inde con¬
globate uehementius properant : quae festinatio plerumq:
exitiũ portat nauigantibus: accidit enim noctib: ut uela
incidant : et praeponderatis sinibuis. alueos uergant: austro
num qua mex eunt : Nã metuunt uim flatus tumidioris:
plurim: deaquilonib: credunt ut corpora pingistula at¬
que eo tarda facilius prouehat. siccior et uehomentior
spiritus ortrgo matra dicit. Quẽ gregem ductitat eam

Expanded text:
farie traditur: nunc Asteria a cultu Apollinis: nunc a venatibus farie traditur: nunc Asteria a cultu Apollinis: nunc a venatibus Lagia vel Cynetho: Pyrpet ignis inuenta sunt. In hac primum uisae coturnices aues, quas ortygas Graeci uocant. Has easdem in Latonae tutela aestimant constitutas. Nec semper apparent: adueniendi habent tempora aestate depulsa. Cum maria tranant, impetus differunt et metu spatii longioris uires suas nutriunt tarditate. Vbi terram persentiscunt, coeunt cateruatim, deinde globatae uehementius properant. Quae festinatio plerumque exitium portat nauigantibus: accidit enim noctibus ut uela incidant et praeponderatis sinibus alueos uergant. Austro numquam exeunt, nam metuunt uim flatus tumidioris. Plurimum se aquilonibus credunt, ut corpora pinguiuscula atque eo tarda facilius prouehat siccior et uehementior spiritus. Ortygometra dicitur quae gregem ductitat: eam
Abbreviated transcription (Latin):
arystos aquas calentes habex tellopias uocant. excarys¬
tias auesquae flammas inpune inuolant: carbasa etiã interig¬
nes ualent: thalcis eadem habita ẽ. apud priscos. ut callidẽ¬
mus auctor ẽ aere ibi primũ reptotitana siin ea antiquis¬
simȩ regnasse ostendunt. Ritus religionũ : bria reo enim
rem diuinã carystii faciunt. sicut aegeo nic haltidienses:
nam omnis ferme eubo eatitanum fuit regnum cycladas autumant.
ndedictas autumant spatus longior ibus adelo proiectae. in or¬
bem tamen circa delũ sitȩ sunt. etorbem cyclongrai locuntur
chios homeri tumulũ ceteras ante cedit: Meminisse hoc loco pa
ret post primũ diluuiũ ogygy temporibus notatum cũ nouẽ
examplius mensib: diem continua nox inumbrassex delonante
omnis terras radis solis inluminatã sorti tamque ex eo no¬
men quod prima reddita foret uirib: Inter ogrgum sane et de¬
ucalione medium aeuũ s excentis annis datur.
ccdemest ortygia quaeclarissima incycladũ numero multi¬

Expanded text:
arystos aquas calentes habet Ellopias vocant et carystias aves quae flammas inpune involant: carbasa etiam quae inter ignes valent. Chalcis eadem habita est apud priscos, ut Callidemus auctor est, aere ibi primum reperto. Titanas in ea antiquissime regnasse ostendunt ritus religionum: Briareo enim rem divinam Carystii faciunt, sicut Aegaeoni Chalcidienses: nam omnis ferme Euboea Titanum fuit regnum. Cycladas autumant inde dictas, quod licet spatiis longioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sunt, et orbem cyclon Graii loquuntur. Chios Homeri tumulo ceteras antecedit. Meminisse hoc loco par est post primum diluvium Ogygi temporibus notatum, cum novem et amplius mensibus diem continua nox inumbrasset, Delon ante omnes terras radiis solis inluminatam, sortitamque ex eo nomen, quod prima reddita foret visibus. Inter Ogygum sane et Deucalionem medium aevum DC annis datur. Eadem est Ortygia quae clarissima in Cycladum numero multi
Abbreviated transcription (Latin):
DEBONORUM ETMALORUM FINIBUS
mquam multi sunt qui nonadesse tendunt quidenim tam obnoxium
paucitati. quam quod est debitum perditioni¬
Essedõ uerum & proprium est cui quisquis adhȩr&
Aeterni in regni lumme sempererit
Nam quiiustitiam spernunt nonesse laborant
Inque nihil tendunt nec nihil esse queunt
Non ergo illorum poterit pars multa ui deri
Quorum in scõrum nullus erit numero
Seduere
magni & multi sine fine manebunt
In xp̃o quorum gloria perpeserit
oncupiscit dr̃ poenam reorum. tamquam saturari desiderans ultione sed
quodiustum est cum tranquillitate decernit . ẽrecta uoluntate disponit.
ut etiam mali non sint in ordinati

Expanded text:
De bonorum et malorum finibus. De bonorum et malorum finibus. Numquam multi sunt qui ad non esse tendunt. Quid enim tam obnoxium paucitati, quam quod est debitum perditioniEsse Deo verum et proprium est, cui quisquis adhaeret, 623 Aeterni in regni lumine semper erit. Nam qui justitiam spernunt, non esse laborant, Inque nihil tendunt, et nihil esse queunt. Non ergo illorum poterit pars multa videri, Quorum in sanctorum nullus erit numero. Sed vere magni, et multi sine fine manebunt, In Christo quorum gloria perpes erit. XII. i. Non concupiscit Deus poenam reorum, tamquam saturari desiderans ultione. Sed quod justum est cum tranquillitate decernit, et recta voluntate disponit, ut etiam mali non sint inordinati
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ qua erens guidium quaerit sicergo quȩrat ut non inse. sed in dño gaudeat
accedendo enim ad dnm & in luminatur ignorantta & conroboratur in fir¬
tas data sibi intellegentia. quauideat & caritate: quaseruiat:¬
Scire dm̃ cupiens gaudere & uiuere quaerit
Si uerum & summum norit amare dm̃
Cui tribuat quicquid sectesapit optat agitque
Etsine quo carnis gloria puluis erit
Nonergo in quoquam sia munera de serit auctor
Perque suum dñs semanifestat opus
Inque illis habitat diues penetralibus hosptr
Quaegaudent hocse compta quod ipse dedit
DIEATIDIOTSPIRITALI
Sicut corpori noxium est. corpoream escam non po
Vt perdunt propriam mortalia corpora uitam:
Si nequeunt escassumere corporeas
Sic animae nisi deliciis rationis alantur
Dum uerbi aeterni panecarent pereunt.
Nam quiderit quod dira procul fastidia pellat
Cumse ipsͦ refugitmens saturaredõ

Expanded text:
Deum quaerens, gaudium quaerit. Sic ergo quaerat, ut non in se, sed in Domino gaudeat. Deum quaerens, gaudium quaerit. Sic ergo quaerat, ut non in se, sed in Domino gaudeat. Accedendo enim ad Deum, illuminatur ignorantia et corroboratur infirmitas, data sibi et intelligentia qua videat, et charitate qua serviatScire Deum cupiens, gaudere et vivere quaerit, Si verum et summum norit amare Deum. Cui tribuat quidquid recte sapit, optat, agitque, Et sine quo carnis gloria pulvis erit. Non ergo in quoquam sua munera deserit auctor, Perque suum Dominus se manifestat opus. Inque illis habitat dives penetralibus hospes, Quae gaudent hoc se comta quod ipse dedit. X. De fastidio spiritali. Sicut corpori noxium est corpoream escam non posUt perdunt propriam mortalia corpora vitam, Si nequeunt escas sumere corporeas: Sic animae, nisi deliciis rationis alantur. Dum Verbi aeterni pane carent, pereunt. Nam quid erit quod dira procul fastidia pellat, Cum se ipso refugit mens saturare Deo? XI.
Abbreviated transcription (Latin):
Plurima scõrum bona sunt communia multis
Et quiddam recti constat in essemalis
Sed piapars sum maetendens uirtutis ad arcem
Omne operum meritum iuncit amoredĩ
Quo pariter quem cumque hominum sic diligit ut se
Hocoptans aliis quodcupit ipsa sibi
Vnde ipsis geminis uirtutum quicar& alis.
Caelorum ad regnum non hab& undeuol&
octrina a postolica tamsa lubris atq uitalis est ut procapacitate utentium
siue fortes. habent in ea unde a lantur. unde sicientur
Exuer& ds̃ ut tetra caliginemundum
Doctrinae accendit lumen apostolicae
Quae nullis animis nullis non congruit annis.
Lacterigans paru os panecibans ualidos.¬
Non tempus non sexus huic ñcau
Omnes curat alit iustificat uegitat.
Sumite quae magna dpposuit sapientia mensa.
Et uariis pasci discite deliciis.
Qua rum pars totum est epulum & quoquisque iuuatur
Inde capit uitam quam parit una fides
DEQUAERENDO DÕ

Expanded text:
Plurima sanctorum bona sunt communia multis, Et quiddam recti constat inesse malis, Sed pia pars summae tendens virtutis ad arcem, Omne operum meritum vincit amore Dei. Quo pariter quemcumque hominum sic diligit, ut se: Hoc optans aliis quod cupit ipse sibi. Unde istis geminis virtutum qui caret alis, Coelorum ad regnum non habet unde volna apostolica. Doctrina apostolica tam salubris tamque vitalis est, ut pro capacitate utentium ve infirmi, sive fortes, habent in ea et unde alantur, et unde satientur. Deus ut tetra caligine mundum, Doctrinae accendit lumen apostolicae: Quae nullis animis, nullis non congruit annis, Lacte rigans parvos, pane cibans validos.Non tempus, non sexus huic, non causa resistit, Omnes curat, alit, justificat, vegetat. Sumite quae magnae apposuit Sapientia mensae, Et variis pasci discite deliciis. Quarum pars totum est epulum, et quo quisque juvatur, Inde capit vitam, quam parit una fides. IX. De quaerendo Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
menti mundatio & bonorum omnium mater ad fuerit: qm̃ quidem si ca¬
ritas patiens est benigna est. si non emulatur. non agit perperam. Non infla¬
tur non est ambitiosa non quȩrit quaesua sunt Non inritatur. non cogita
malum nongaudet super iniquitate. congaudet autem ueritati. si omnia
suffert omnia credit omnia sperat. om̃a sustinec eos inquibus fuerit oͣmnib:
isbonis quaehabet inpertit: &quid illises sepotest in hac uita perfectius. qui
tantis abundant caritate inseregnante uirtutibus: proinde quando uide¬
mus aliquos patientiae mole fundatos in concussum pectus seuientibus
malis opponere ab undantia scẽ benignitatis affectos. bonum suum uelle
cumomnibus habere commune. non aliquib ardentibus inuidiae facibus coqui.
non agere perperam sed simpliciter cu momnibus quib: libet puritatẽ ex hibere

Expanded text:
menti mundatio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si camenti mundatio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si caritas patiens est, benigna est, si non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, nomalum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati; si omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet ; et eos in quibus fuerit, omnibus his bonis quae habet impertit: quid illis esse potest in hac vita perfectius, qui tantis abundant, caritate in se regnante, virtutibus? 4. Proinde quando videmus aliquos patientiae mole fundatos inconcussum pectus saevientibus malis opponere; abundantia sanctae benignitatis affectos, bonum suum velle cum omnibus habere commune, non aliquibus ardentis invidiae facibus coqui; non agere perperam, sed simpliciter cum omnibus quibuslibet puritatem exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
reconcilitdõ sedibi perfecta erit cumperfectos dõ aquo estdonata con¬
unxerit : Adhuca postolus laudem diuinae caritatis amplificans. ad¬
iungit &dicit. si distribuero incibos pauperum omnes facultates meas.
&si tradidero corpus meum. ut ardeam. caritatem non habuero nihilmihi
prodest: nec in merito sienim ñ quid. sed propter quid faciamus in illa ul¬
tima examnatione quaerendum est elemosinae uel traditiones corporis
in mortem. quid proderunt non habentibus caritatem : Ipsa ergo haben¬
da est ipsa sectanda sinequa nec elemosynae. necoccisio corporis. nec illa om̃a
superius dicta uelalia quaelibet bona perducunt aliquos ad salutem. quia
quaelibet actiobona uel passio. nisi ex fide quae perdilectionem operatur ex¬
titerint nobis prodesse non poterunt: qua propter nihileis pȩccat
lis remanere poterit. nec deerit aliquid boni. quibus caritas omnis inquina¬

Expanded text:
reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est donata, conreconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est donata, conjunxerit. 3. Adhuc Apostolus laudem divinae caritatis amplificans, adjungit et dicit: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Nec immerito. Si enim non quid, sed propter quid faciamus, in illa ultima examinatione quaerendum est; eleemosynae, vel traditio corporis in mortem, quid proderunt non habentibus caritatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa sectanda, sine qua nec eleemosynae, nec occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quaevis bona perducunt aliquos ad salutem. Quia qualibet actio bona vel passio, nisi ex fide, quae per dilectionem operatur , exstiterit, nobis prodesse non poterit. Quapropter nihil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus caritas, omnis inquina
Abbreviated transcription (Latin):
tatem habentibus prosint. & ibi eis etiamperfectius permanebit. cum
omnes perseuerantes inseaduisionem dĩperduxerii : Ceterum prophe¬
tiae & mysteriorum omnium notitia uelscientia. nec non &ipsa fides. uel cete¬
ra talia. quae non perfectioni fidelium sed fragilitati necesria iudicantur.
tibus necessaria esse non poterunt : Cumillis inconparabiliter meliora
berfectiora successerint: quia nec prophetia ibiopus erit. cum a
quod futurum promittebat impleta perduxerit Nec scientia: quae uelut
lucerna quaedam in huius saeculi nocte fideles inluminat. cum in illius
uitaedie perpetuo soluiuus iustis effulserit. Nec mysteriorum notitia.
autips a fides necessaria erit. quando ad ea quae permy sterium significa¬
bantur & credebantur exfide. perfectio xp̃iana peruenerit : Caritas uero
hĩcquidem necessaria est. quaenor separat adiabulo purificat apeccato

Expanded text:
tatis habentibus prosint, et ibi eis etiam perfectior permanebit, cum tatis habentibus prosint, et ibi eis etiam perfectior permanebit, cum omnes perseverantes in se ad visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia, et mysteriorum omnium notitia, vel scientia, nec non et ipsa fides, vel caetera talia, quae non perfectioni fidelium, sed fragilitati necessaria judicantur, , pervenientibus necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint. Quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat, impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo Sol vivus justis effulserit; nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
uenustate solliciti : num quid nontales merito aeramento sonanti aut tin¬
nienti cymbalo comparantur: Qui in modum tinnientis aeramenti uel cymba¬
li prȩdara quaequemagis appetunt sonare quam facere. nec erubes cunt
a seipsis aliter uiuendo quam prȩdicant discrepare : qui ut quo quomodo tur¬
pitudinem suae conuersationis obnubilent. honesta prȩdicare noncessant
tamen ñ ut auditores sui eorum praedicatione proficiant. sed ut ipsi uide¬
antur curare quaep̃dicant: seduideamus. quaehic adnectat apostolus
Si habuero inquit prophetiam. & nouerim mysteria omnia. & omnem scie¬
tiam & si habuero omnem fidem it aut montes trans feram. caritatem non ha¬
buero nihilsum: Non adhoc ista dicit . quasialiqua bona sine caritate habere
aliqui possint. sed quianihil prosint habentibus ea si a caritate defecerint
ipsa autem & hĩc necessaria est. utomnia bona summum bonum cari¬

Expanded text:
enustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinenustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsis aliter vivendo, quam praedicant discrepare: qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur curare quae praedicant. 2. Sed videamus quae his adnectat Apostolus. Si habuero, inquit, prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam; et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil sum . Non ad hoc ista dicit, quasi aliqua bona sine caritate habere aliqui non possint; sed quia nihil prosint habentibus ea, si a caritate defecerint. Ipsa autem et hic necessaria est, ut omnia bona, summum bonum cari
Abbreviated transcription (Latin):
SC̃SAPOS TOLUS DIXIT. IN TELLEGI
taq: iam qualis & quanta sit haeccaritas. non pedum uia. sed morum. apostti¬
lo docente discamus: silinguis inquit hominum loquar &angelorum.
caritatem autem non habuero. factus sum uelut aeramentum
cymbalum tinniens : hominum uel angelorum linguis. in anem facun¬
diam quorundam significatam debemus accipere. qua omnia quaecum¬
que uoluerint. accurate quidẽ atq eloquenter enuntiant : sed quam uis
ornate copioseque disserent. tamen sidocendi officium uanitate pla¬
cendi magis quam consulendi caritate suscipiant. non ut aliquos doce¬
ant. sed ut sed octos ostendant : Nec profectum. sed plausum asuis audito¬
ribus quaerant. sitotam conscientiae diligentiam trans ferant ma
icaces ad linguam & studiosius eloquentiam ue lint curare.
uitam. si supercilio uanae loquacitatis elati dicta sua magis cupiant
laudari quam fieri. Nec sint desc̃ĩtate operis. sed desermonis elucubrati

Expanded text:
s apostolus dixit, intelligi. 1. Itaque jam qualis, et quanta sit haec caritas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus. Si linguis, inquit, hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habuero, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . Hominum vel angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditoribus quaerant; si totam conscientiae diligentiam transferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati
Abbreviated transcription (Latin):
dal macũ ligusticũ tuscũ abobpidis ad riaticũ argolicum
torindiuĩ tyriũ. A casib: hominũ mysteũ uel helles pontũ ame¬
moria regis ioniũ aboiuis transitu uel angustus. etiã mea tibus boũ
uiis bosporos. A morib: accolarum euxinus acsinus ante appella¬
tus ab ordine fluente propontis aegẏptium pellagus asiae datur.
gallicũ europȩ affricũ libyae his ut quȩque proxima sunt uener
in partes partiũ : haec ingremiis terrarũ : Oras autẽ extimas
oceanus ã plectitur. quia litor ibus suis arabicus. persicis. indicus.¬
eo us. sericus hircanus caspius seythicus. germanicus. gallicus
at lanticus. lybicus aegẏptius dicitur. cuius accessus in crementa
cirta litora indiae uehementissime proruunt. maximusque
ibi exitus faciunt. siue quod suspensus. altius sustolatur uĩ.
caligoris seu quod in ea parte orbis et fontium et fluminũ copia sit

Expanded text:
Dalmaticum Ligusticum Tuscum; ab oppidis Adriaticum Argolicum Dalmaticum Ligusticum Tuscum; ab oppidis Adriaticum Argolicum Corinthium Tyrium; a casibus hominum Myrteum uel Hellespontum; a memoria regis Ionium; a bouis transitu uel angustiis etiam meatibus boum peruiis Bosporos; a moribus accolarum Euxinus, Axinos ante appellatus; ab ordine fluenti Propontis. Aegyptium pelagus Asiae datur, Gallicum Europae, Africum Libyae; his ut quaeque proxima sunt uenerunt in partes partium. Haec in gremiis terrarum. Oras autem extimas Oceanus amplectitur, qui a litoribus suis Arabicus PersicEous Sericus Hyrcanus Caspius Scythicus Germanicus Gallicus Atlanticus Libyccirca litora Indiae uehementissime proruunt maximosque ibi exitus faciunt, siue quod suspensius sustollatur ui caloris, seu quod in ea parte orbis et fontium et fluminum copia sit
Abbreviated transcription (Latin):
uanum iactantia in fidelem perfidia leuen facilitas. saeuum crudelitas.¬
manduconem turpem aedacitas. in patientem mobilitas. mobilem instabilitas
uagum sp̃italis infirmitas. iracundum animositas. suspiciosum peruersitas
uerbo sum uanitas in risorem malignitas : qui remotus est a saecularib: pror¬
sus in lecebris. remotus abinimicitiis. remotus ab insidus alienis. remotus arapinis
uel occultiorib: uel a pertis remotus amendaciis siue periuriis : postremo
remotus ab omni geneie. Flagitiorũ siue facinorum quib: carnaliter uiuen
dm̃ offendunt & mortui peccato non seruiunt sicut inquam car

Expanded text:
anum jactantia, infidelem perfidia, levem facilitas, saevum crudelitas,manduconem turpis edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum spiritalis infirmitas, iracundum animositas, suspiciosum perversitas, verbosum vanitas, irrisorem malignitas, qui remotus est a saecularibus prorsus illecebris, remotus ab inimicitiis, remotus ab insidiis alienis, remotus a rapinis vel occultioribus vel apertis, remotus a mendaciis sive perjuriis, postremo remotus ab omni genere flagitiosorum atque facinorum quibus carnaliter viventes Deum offendunt et mortui peccato non ei serviunt; sicut, inquam, car
Abbreviated transcription (Latin):
sreceptus suos uestiunt. ut animalia quae infestant. arteantur asperis
sarculorum. Quis stragulum puluis est. atq clanculo reuertunt᷑
ne indicium loci conuersatio frequens faciat: plerumq feminȩ trans¬
uehunt partus. ut mares fallant qui eos sȩpissime ad fligunt. in pa¬
tientius adulantes. dimicatur circa conubium. uictosq: credunt femi¬
narum uite uenerem sustinere: ipsas libido sicagitat. ut siuentus
a mastulis flauerit. fiant pregnantes otlore. Tunc siquis hominũ
ubi intumbat propinquabit. egressȩ matres uenientib sese sponte
offerunt et simulata debilitate. uel petlum. uel alarum. qua si
statim capipossint. gressus fingunt tardioref. hoc mendatio
inlititant obiuos et eludunt. quo ad profecti longius anidis
auocentur: nec inpullis studium segnius ad cauendũ tum
uisos se persentiscunt. resupinati. glebulas petdib: ad tollunt. quarũ
obtentu. tam callide
proteguntur. ut lateant

Expanded text:
s receptus suos uestiunt, ut animalia quae infestant arceantur asperis s receptus suos uestiunt, ut animalia quae infestant arceantur asperis surculorum. Ouis stragulum puluis est, atque clanculo reuertuntur, ne indicium loci conuersatio frequens faciat. Plerumque feminae transuehunt partus, ut mares fallant, qui eos saepissime adfligunt inpatientius adulantes. Dimicantur circa conubium uictosque credunt feminarum uice uenerem sustinere; ipsas libido sic agitat, ut si uentus a masculis flauerit fiant praegnantes odore. Tunc si quis hominum ubi incubant propinquauit, egressae matres uenientibus sese sponte offerunt et simulata debilitate uel pedum uel alarum, quasi statim capi possint, gressus fingunt tardiores. Hoc mendacio inlicitant obuios et eludunt, quoad prouecti longius a nidis auocentur. Nec in pullis studium segnius ad cauendum: cum uisos se persentiscunt, resupinati glebulas pedibus attollunt, quarum obtentu tam callide proteguntur, ut lateant
Abbreviated transcription (Latin):
quileges fuerunt. perquos defluens resisos amnis. se inmaria
condit: In hat continentia opuntius sinus larissa.oppidũ delfir
amne quoq: inqua amphiaria fanũ et fidiacȩ signũ dianae.:
ua rro opinatur duo inboeotia eẽ flumina. natura lic et se¬
parimiraculo tamen non discrepante : quorũ alterũ sio uillum pecusde¬
bibat pullũ fieri coloris quod induerit: alterius haustu. quecumque
uellerũ fusca sint. incandidũ uerti addit uideri ibi puteum pestilentẽ
ciuus liquor mors esti. Perdites sane cum ubiq liberae sint ut aues
uniuersȩ. in boeotia non sunt. neccum uolant sui iuris. sed ipso aere
quas transire non audeant metas habent: Inde ultra notatus iam
termintis num quã ex eunt. nec in atticum solũ trans meant: hoc
boeotis propriũ namq: communia sunt omnib: generatim ꝑsequemur:
continnãtur a perdicibus nidimunione sollerti. spineis enĩ fru ticib¬

Expanded text:
qui Leleges fuerunt; per quos defluens Cephisos amnis se in maria qui Leleges fuerunt; per quos defluens Cephisos amnis se in maria condit. In hac continentia Opuntius sinus, Larisa oppidum, Delphi, Ramne quoque, in qua Amphiarai fanum et Phidiacae signum Dianae. Varro opinatur duo in Boeotia esse flumina, natura licet separi, miraculo tamen non discrepante: quorum alterum si ouillum pecus debibat, pullum fieri coloris quod induerit, alterius haustu quaecumque uellerum fusca sint in candidum uerti. Addit uideri ibi puteum pestilentem, cuius liquor mors est haurientibus. Perdices sane cum ubique liberae sint ut aues uniuersae, in Boeotia non sunt nec cum uolant sui iuris, sed in ipso aere quas transire non audeant metas habent; inde ultra notatos iam terminos numquam exeunt nec in Atticum solum transmeant. Hoc Boeotiis proprium: nam quae communia sunt omnibus, generatim persequemur. Concinnantur a perdicibus nidi munitione sollerti; spineis enim fruticibu
Abbreviated transcription (Latin):
inornatũ feminarũ dedit: boco tiathe bi senit& thebus conditam phion
non quod lyra saxa durerit: neq enĩ par est itagestum uitleri. sed qđ
ad fatus suauitate homines rupium incolas. et incultis morib rudes
ad obsequu cuulis perrexerit disciplinam. Urbs istanuminib: apued
se ortis gloriatur. ut perhibent. qui sacris carminibus hertulemet
liberum celebrant: apud thebas. isdem thebistlicon locus ẽ. citeron¬
saltus. amnis ismenus. fontes arethusa. cetlipotlia psamathedirte:
sed ante alios aganippe. et hipucrene. quoscatmus litterarum
primus repertor. quõ equestri ex ploratione dep̃hendiss& dum
imatur quae nam insideret loca incensa est licentia poe
ut utrumq pariter disseminarctur. et quod reperti forentalitis.
equi ungula et quod poti inspirationẽ facerent litterariam:
euboea insua laterum obiectu efficit aulidis portum Qui scłis
traditum graue coniurationis mem oriã: boeoti idem sunt.

Expanded text:
in ornatum feminarum dedit. Boeotia Thebis enitet. Thebas condidit Amphion, in ornatum feminarum dedit. Boeotia Thebis enitet. Thebas condidit Amphion, non quod lyra saxa duxerit, neque enim par est ita gestum uideri, sed quod adfatus suauitate homines rupium incolas et incultis moribus rudes ad obsequii ciuilis pellexerit disciplinam. Vrbs ista numinibus apud se ortis gloriatur, ut perhibent qui sacris carminibus Herculem et Liberum celebrant. Apud Thebas Helisaltus, amnis Ismenus, fontes Arethusa et Hypodia, Salmace, Dirce; sed ante alios Aganippe et Hiprimus repertor quoniam equestri exploratione deprehendisset, dum rimatur quaenam insideret loca, incensa est licentia poetarum, ut utrumque pariter disseminaretur, et quod aperti forent alitis equi ungula, et quod poti inspirationem facerent litterariam. Euboea insula laterum obiectu efficit Aulidis portum, saeculis traditum Graiae coniurationis memoria. Boeoti iidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gretiã qui nunt attite acte prius dicta: Ibi athenȩ: cui urbi saxa
scironia propinqua sunt. porrecta sexmilibus passiuim. obhonorem
ultoris therei. et memoriã nobilis paene sic nominata: ex istis rupib
iose cumpalemone filio in profunda p̃cipitem iaculata a
numina: net attitos montes partitim tacebimus esticarius. est
ebriesus. est lycabittus et egyalus: sedymediomeritissime ac iure tribuitur
principatus quod ad primȩ florulentus ex imio mellis sipore. et externos
omnis et suos uincit Callir hoenstupent fontẽ: alterum nullae rei nume¬
rant atheniensibus udici lotus arios pagos marathon campus factus me¬
morabilis opinione prelu cruentissimi. multȩ quidẽ insulȩ obiacent at¬
tice continentis. sed suburbe ferme sunt salamisunium ceos.choos quȩ
ut uarro testis est. subtilioris uestis amitula. arte lanificȩ stientiae prima

Expanded text:
Graeciam. Quae nunc Attice, Acte prius dicta; ibi Athenae. Cui urbi saxa Graeciam. Quae nunc Attice, Acte prius dicta; ibi Athenae. Cui urbi saxa Scironia propinqua sunt, porrecta sex milibus passuum, ob honorem ultoris Thesei et memoriam nobilis poenae sic nominata. Ex istis rupibus Ino se cum Palaemone filio in profunda praecipitem iaculata auxit maris numina. Nec Atticos montes partitim tacebimus. Est Icarius, est et Brilessus, est Lycabettus et Aegialus; sed Hymetto meritissime ac iure tribuitur principatus, quod adprime florulentus eximio mellis sapore et externos omnes et suos uincit. Callirhoen stupent fontem, nec ideo Cruneson fontem alterum nullae rei numerant. Atheniensibus iudicii locus Arios pagos. Marathon campus factus memorabilis opinione proelii cruentissimi. Multae quidem insulae obiacent Atticae continenti, sed suburbanae ferme sunt Salamis Sunium Ceos Coos, quae, ut Varro testis est, suptilioris uestis amicula arte lanificae scientiae prima
Abbreviated transcription (Latin):
aliis locis merula fulua sit . tirca cyllenem candidissima est: nec lapidẽ
spreuerimus. quem arthadia mittit. asbesto nomenest. ferricolore
qui accensus semel. extinguinequitur. Inmegarensium sinum
isthmos exit in ludis quinquenna libis. et delubro neptuni. Incli¬
tus. quos ludosea propt̃ institutos ferunt. quod sinibus quinque
pelopponensiora ea luuintur. a septentrione. ionio ab occidente.
siculo abrumali occidente. aegeo a solstitiali oriente. mirtho
a meridie cretito: hoc spectaculũ percypselum tyrannũ inter mis¬
sum corinthii olympiade quadragesima nona pristinȩ solemnitati
reddiderunt: ceterum pelle ponnenson. apelopi regnatam nom̃
indicio est: eaut platani folium recessib et prominentis figurata
diuortium facit : Inter ionium et egeum mare. quattuor non
amplius milibus discens utrumq: litus. excursu tenui. quẽ stenon
dicunt obangustias: hinc ellas incipit . quã proprie utrã habent

Expanded text:
aliis locis merula furua sit, circa Cyllenen candidissima est. Nec lapidem aliis locis merula furua sit, circa Cyllenen candidissima est. Nec lapidem spreuerimus quem Arcadia mittit: asbesto nomen est, ferri colore, qui accensus semel extingui nequitur. In Megarensium sinum Isthmos exit, ludis quinquennalibus et delubro Neptuni inclitus; quos ludos eapropter institutos ferunt, quod sinibus quinque Peloponnesi orae alluuntur, a septentrione Ionio, ab occidente Siculo, a brumali oriente Aegaeo, a solstitiali oriente Myrtoo, a meridie Cretico. Hoc spectaculum per Cypselum tyrannum intermissum Corinthii olympiade quadragesima nona sollemnitati pristinae reddiderunt. Ceterum Peloponneson a Pelope regnatam nomen indicio est. Ea ut platani folium recessibus et prominentiis figurata diuortium facit inter Ionium et Aegaeum mare, quattuor non amplius milibus didicunt ob angustias. Hinc Hellas incipit, quam proprie ueram habent
Abbreviated transcription (Latin):
extulit: antia et cardamyle ubi quondam fuere.tyre nunc locus
dicitur. In quo anno septimo decimo regni romuli. inter laconas
et argiuos memorabilo fuit bellum Nam tas geta mons. et flumen
eurotas notiora sunt. quã ut stilo egeant: in achus ac haie amnis.
argolicum setat tractum. quem rex in achusa se nomina uit: qui
ex ordium argiuae nobilitati primus dedit: epiclauro detus est aes.¬
ii sacellum cui incubintes aegritudinum. remedia cape
de monitis somniorũ pallanteum archadie. quod palatio nostro
per euandrum artada appellationem dederit: sat est ad monere. inquã
montes cyllenae et lycheos menaliis etiam dus alumnis inclaruerunt:
inter quos necerymanthus in obscuro est. flumen erymanthus. erymantho
monte dimissus et lanodille herculis pugnae. hic plane clara sunt:
uarro perhibet fontem in arcadia et̃ cuius inter ȩmat haustos In
eadẽ parte de auibus hoc solum est. non in dignum relatu: quod cũ

Expanded text:
extulit; Anthia et Cardamyle. Vbi quondam fuere Thyrae, nunc locus extulit; Anthia et Cardamyle. Vbi quondam fuere Thyrae, nunc locus dicitur, in quo anno septimo decimo regni Romuli inter Laconas et Argiuos memorabile fuit bellum. Nam Taygeta mons et flumen Eurotas notiora sunt quam ut stilo egeant. Inachus Achaiae amnis Argolicum secat tractum, quem rex Inachus a se nominauit, qui exordium Argiuae nobilitati primus dedit. Epidauro decus est Aesculapii sacellum, cui incubantes aegritudinum remedia capessunt de monitis somniorum. Pallanteum Arcadiae quod Palatio nostro per Euandrum Arcada appellationem dederit, sat est admonere. In qua montes Cyllene et Lycaeus, Maenalus etiam diis alumnis inclaruerunt; inter quos nec Erymanthus in obscuro est. Inter flumina Erymanthus Erymantho monte demissus et Ladon ille Herculis pugna, hic Pane clara sunt. Varro perhibet fontem in Arcadia esse cuius interimat haustus. In eadem parte de auibus hoc solum est non indignum relatu, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ post nilum achelous tlatꝰ propt̃ oppidum patras choles salotus
nouem collium opacitate umbrosus. et ra diissolis ferme inuius.
net aliam obcausã memorabilis: in laconica spiraculũ est. tenaron
promuntoriũ aduersũ affricȩ. in quo fanum met hymne iarinis.
quem delfinȩ eo aduectũ imago testis est aerea ad effigiem
casus et ueri operis ex pressa. praterea tempus signatũ: olympiade
enĩ unde tricesima. quã intermine siculo idem arion uictor scribit᷑
id ipsũ gestum probat: est et oppidũ tenaron nobili uetustate: prae¬
terea aliquod urbes. Inter quas leustra. non obscure iampridẽ
lace demoniorũ fordo exitu amycle silentio suo quondã pessum
esparta insignis tum pollucis et tastoris templo. tum et
adis inlustris iuntitulis theramne. unde primũ cultus dianȩ pithanȩ
quã arte silaus stoicus inde ortus prudentiae suae. merito in lucemn

Expanded text:
Quem post Nilum Achelous dat nec alter alius. Propter oppidum Patras Scioessa locus Quem post Nilum Achelous dat nec alter alius. Propter oppidum Patras Scioessa locus nouem collium opacitate umbrosus et radiis solis ferme inuius nec aliam ob causam memorabilis. In Laconia spiraculum est Taenaron; est et Taenaron promunturium aduersum Africae. In quo fanum Methymnaei Arionis, quem delphine eo aduectum imago testis est aerea ad effigiem casus et ueri operis expressa; praeterea tempus signatum: olympiade enim undetricesima, qua in certamine Siculo idem Arion uictor scribitur, id ipsum gestum probatur. Est et oppidum Taenaron nobili uetustate; praeterea aliquot urbes, inter quas Leuctrae non obscurae iam pridem Lacedaemoniorum foedo exitu; Amyclae silentio suo quondam pessum datae; Sparta insignis cum Pollucis et Castoris templo tum etiam Othryadis inlustris uiri titulis; Therapne unde primum cultus Dianae; Pitane quam Arcesilaus stoicus inde ortus prudentiae suae merito in lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ertius europe sinus incipit acera uniis montibus Aneo apud
mollosos. ubi dodonti iouis templũ: tiliarum mons est. circa
lites nobilescentum fontibus. ut theo ponpo placet. In epi¬
sacer fons est frigidus ultra omissa. quas et spectate diuersitatis
nam ardentem suneo demergas fatem. extinguit. si procul ac
s ine igni ad moueas. sudptae ingenio in flammat dodon et maro
celsa est. delfice. siso flumine. castalio fonte. parnasi iugis celebres
acarnania aracintho eminet : hanc abetolia pindus diuid quia¬
caeloum parit: cũ primis greciae amnib praeditum ueteri claritate
nec iniuria cũ inter calculos quib ripae eius mitant. inuenientur
talatices. qui scopulus quibus ipse ater siteratur. reddit sicum
abum adlactis soporem. feminis nutrientibus inligatus. fecundat
ubera subnexus paruulis largiusculos haustus saliuarũ facit: Intra
os receptus. liquescit. cum soluitur. tam̃ memoriae bonũ peremit.

Expanded text:
ertius Europae sinus incipit a Cerauniis montibus, desinit in Hellespontum. In eo apud Molossos, ubi Dodonaei Iouis templum, Talarus mons est, circa radices nobilis centum fontibus, ut Theopompo placet. In Epiro fons est sacer, frigidus ultra omnes aquas et spectatae diuersitatis, nam ardentem si in eo demergas facem, extinguit; si procul ac sine igne ammoueas, suopte ingenio inflammat. Dodone Tmaro celsa est. Delphi Cephiso flumine, Castalio fonte, Parnasi iugis celebres. Acarnania Aracyntho eminet. Hanc ab Aetolia Pindus diuidit, qui Acheloum parit cum primis Graeciae amnibus praeditum ueteri claritate; nec iniuria, cum inter calculos quibus ripae eius micant inueniatur galactites, qui scrupulus ipse ater si teratur, reddit sucum album ad lactis saporem. Feminis nutrientibus inligatus fecundat ubera, subnexus paruulis largiusculos haustus facit saliuarum. Intra os receptus liquescit: cum soluitur, tamen memoriae bonum perimit.
Abbreviated transcription (Latin):
me factos excusserat. fundate humilitatis ad sumptione damnantes. uin¬
culis aeternae damnationis absolui : Quod qualiter fieri possit. supraiam
diximus cum deipsa superbia unde proces serit: quo peruenerit & quid
egerit tractaremus : Nam quia adiabalo processit. ad hominem primum
peruenit &in ipsa totum genus humanum. uelut inradice fructum.
naturae sponte peccatis uitiatione corrupit

Expanded text:
mefactos excusserat, fundatae humilitatis assumptione damnantes, vinculis aeternae damnationis absolvi. Quod qualiter fieri possit, supra jam diximus, cum de ipsa superbia, unde processerit, quo pervenerit et quid egerit, tractaremus. Namque a diabolo processit, ad hominem primum pervenit, et in ipso totum genus humanum, velut in radice fructum, naturae sponte peccantis vitiatione corrupit
Abbreviated transcription (Latin):
Vt nullo attingi uulnere possit homo
Sedmirabilior tuncest manus omni potentis
Inlita afflictum cum mala non superant
Laudetur custos uirtutem dans toleranti
Intima corumpat nefuror exterior
Nam non certanti nulla est speranda corona
Palmam qua capitur gloria finis hab&
Ad caelestis hierusalem consortium non ascendunt. nisi quitoto corde profi¬
tentur non proprii operis. sed diuini essemuneris qđ ascendunt
Caelestem ad patriam tendens cognosce uocantem
Cuius proueheris sibene curis ope
Namsite uirtutetua ad caelestia credis
Scandere desuperis pulsus in ima cades
DEODIIS MUNDI INNET ANOS
Imnes qui in xp̃o uolunt pie uiuere. necesseest utab impiis & dissimilib:
patiantur obprobria & dispiciatur tanquam stulti & insani. qui prȩsen¬
tia bona perdant & in uisibilia sibi ac futura promittunt sedħ dispectio
& in risio in ipsos recor quebitur. cum & abundantia eorum in egestatem.
& superbia transierit in confusionem

Expanded text:
t nullo attingi vulnere possit homo. Sed mirabilior tunc est manus Omnipotentis, Illata afflictum cum mala non superant. Laudetur custos, virtutem dans toleranti, Intima corrumpat ne furor exterior. Nam non certanti nulla est speranda corona, Palmam, qua capitur gloria, finis habetorio Dei. Ad coelestis Jerusalem consortium non ascendunt, nisi qui toto corde profitentur non esse proprii operis sed divini muneris quod ascendunt. Coelestem ad patriam tendens, cognosce vocantem, Cujus proveheris, si bene curris, ope. Nam si te virtute tua ad coelestia credis Scandere, de superis pulsus ad ima cades. XXXII. De odiis mundi in Christianos. Omnes qui in Christo volunt pie vivere, necesse est ut ab impiis et dissimilibus patiantur opprobria; et despiciantur tamquam stulti et insani, qui praesentia bona perdant, et invisibilia sibi ac futura promittant. Sed haec despectio et haec irrisio in ipsos retorquebitur, cum et abundantia eorum in egestatem, et superbia transierit in confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum animos superi grataroris alit
Seddummens quaedam patitur mala corporis aegri
Etpugnam internis exteriora mouent
Numquam ita perfecto capitur uictoria bello
Uera ut securus pace fruatur homo
Inter discordes motus contagia serpunt
Ipsaque uirtutum gaudia uulnus habent
itfaciat cunctis lingua experientia notum
Non esse hoc plenam intempore iustitiam i
Nidnr̃ miserando lauet delicta suorum
ꝑtdns uirtutum munera det ueniam

Expanded text:
Quorum animos superi gratia roris alit. Sed dum mens quaedam patitur mala corporis aegri, Et pugnam interius exteriora movent; Numquam ita perfecto capitur victoria bello, Vera ut securus pace fruatur homo. Inter discordes motus contagia serpunt, Ipsaque virtutum gaudia vulnus habent. Ut faciat cunctis longa experientia notum, Non esse hoc plenam tempore justitiam: Ni Dominus miserando lavet delicta suorum; Et dans virtutum munera, det veniam
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeuitam hanc faciant laudis habere decus
Sitamen ingenio claro & probitatis amori
Fons desit fidei subdita cordarigans
Cunctarum frugum marcescit inutile germen
Nec fruitur uero lumine falsus honor
Ignoratus enĩ ds̃ & non credita uirtus
Quaeuerum ad summum prouehit artebonum
Non sinit eniti regna ad caelestia mentem
Obstrictam uanis occiduisque grauem
Perque omnes calles errat sapientia mundi
Et tenebis addit quaesine luce gerit

Expanded text:
Quae vitam hanc faciant laudis habere decus: Si tamen ingenio claro et probitatis amori Fons desit fidei, subdita corda rigans; Cunctarum frugum marcescit inutile germen, Nec fruitur vero lumine falsus honor. Ignoratus enim Deus, et non credita virtus, Quae vera ad summum provehit arte bonum, Non sinit eniti regna ad coelestia mentem, Obstructam vanis, occiduisque gravem. Perque omnes calles errat sapientia mundi, Et tenebris addit, quae sine luce gerit