comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emergat. Et quos aut sexiis incorpore. aut etas discernit inrate
tempore. onis inunam pariat grã mater infantiam. Et insequen¬
tib. Ut omnis homo sacram̃tum regenerationis ingressus. inue¬
re ignocentie nouam infantiam renascatur. Propter futuram re¬
nouationem inueram innocentiam iam quasi faetum sit quod cito
ẽ uenturum: ex ꝑsona ipsorum cantat cantor cantica quȩ cetiñ
possunt cantare qui maculati sunt post uterum baptismi. Ut lec
beniuolentia auditorum. a oratio sacerdotis atq popłi qui refpon¬
cdent amen confiriatio beniuolentiȩ p̾cedentis. Cantare solius e
inconspectu diũ gaudere p̃cetis de mnocentia. qua ꝓcul dubio uesti¬
untur infantes in baptisino. Quamuis propt̾ cantum cantica
posti nt dici tamen in libris unde exceͥpita sunt carmina. aut
cantica uocantur. De primo scrptum ẽ. Tunc cecinit moyses &
filii isrł. carmen hoc domino & dixerunt. Cantemus dño głose¬

Expanded text:
emergat; et quos aut sexus in corpore, aut aetas discernit in emergat; et quos aut sexus in corpore, aut aetas discernit in tempore, omnes in unam pariat gratia mater infantiam. Et in sequentibus: Ut omnis homo hoc sacramentum regenerationis ingressus, in verae innocentiae novam infantiam renascatur. Propter futuram renovationem in veram innocentiam, jam, quasi factum sit quod cito est venturum, ex persona ipsorum cantat cantor cantica quae caeteri non possunt cantare, qui maculati sunt post uterum baptismi; ut lectbenevolentia auditoris: et oratio sacerdotis atque populi, qui respondent, Amen, confirmatio praecedentis benevolentiae. Cantare solius est in conspectu Domini gaudere prae caeteris de innocentia, qua procul dubio vestiuntur infantes in baptismo. Quamvis propter cantum cantica dici possunt, tamen in libris unde ista excerpta sunt, carmina aut cantica vocantur. De primo scriptum est: Tunc cecinit Moyses et filii Israel carmen hoc Domino, et dixerunt, Cantemus Do
Abbreviated transcription (Latin):
inofficio diurnali & noxturnali. Ropter cecitatem cordis cathe¬
uminorum qui sunt insipientes cõparauimus iectiones eoꝵ
statiui noct̃ns. It innocc̃e ꝓnuntur lecto. ita pronuntietur inper¬
tia cathecuminorum. dicit libellus dequo sepe memoraumꝰ.
quiontinet romanum ordinem. Non ꝓniritiatur lectio libri
genesis nec lectio libri exodi. similiter & de ceteris. Sienim hocobserua¬
tur: hanc nob̃ uidetur posse rationem habere: Eis qui cognoscunt
ciues celestis iherłm ut sapientes ꝓnuntiandi sunt idem ciues.
ut amore dulcedinis nominis ciuis sui auidius lectio bibatur.
hisuͦ ide cathecuminiᷤᷤ qui nũdum cognouerunt ciues iherłm. frus¬
tra eis ꝑfertur auct̾or incognitus. qutibus firmissima auctoritas pe
lium qui cantant canticum nouum quod nemo potest dice
nisi ille. Pro illo p̾catur asacerdote in sacraintario. ut ab inmaculato
diuni fontis itero in nouam uenatus creaturam ꝓgenies cęlestis

Expanded text:
in officio diurnali et nocturnali. Propter caecitatem cordis catecin officio diurnali et nocturnali. Propter caecitatem cordis catechumenorum, qui sunt insipientes, comparavimus lectiones eorum statui noctis; ut in nocte pronuntiatur lectio, ita pronuntietur in praesentia catechumenorum. Dicit libellus de quo saepe memoravimus, qui continet Romanum Ordinem. Non pronuntiatur lectio libri Genesis, nec lectio libri Exodi, similiter et de caeteris. Si enim hoc observatur, hanc nobis videtur posse habere rationem: eis qui cognoscunt cives coelestis Hierusalem, ut sapientes, pronuntiandi sunt iidem ut amore dul Catechumeni vero quia nondum cognoverunt cives Jerusalem, frustra eis profertraginta quatuor millium, qui cantant canticum novum, quod nemo potest dicere, nisi ille. Pro illo precatur a sacerdote in Sacramentario: et ut ab immaculato divini fontis utero in novam renatus creaturam, progenies coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
& domesticis nris. De sapientib & insipientib loquitur pau¬
lus apłs ad romanos. Sapientib inquit & infipientib debitor
sum. Sedomesticis dicit ad corinthios. Preter illaquȩ extrinse¬
çus sunt instantia mea cotidiana: solicitudo omnum ȩcdia rum
F instantaa mea cotidiana quȩ uocat solicitudinem omĩum
eccłiarum: illam doctrinam inonstrat. quam cotidie fãciebat
adeos qui secum morabantur. Status noct̾is. inquo leginus qͣsi
insi pientib monstrat insipientium corda quib necesse ẽ. ut
iutrinsecus habeant lumen. Utiosq inbemus in ecłia nr̃a &
sapientes et insipientes. Melius enim conuenit cathecuminos
comparari insipientib. quam sapientib Propter hanc ꝓnun¬
dationem quam facimis inuigiliis pasche & inpentecostẽs.
ista cangimus ut nouerimus quare aliter pronuntietur in officio
misse. ialiter misto officio. quȩ sidnis decit plenius dicturi sumus

Expanded text:
et domesticis nostris. De sapientibus et insipientibus loquitur Pauet domesticis nostris. De sapientibus et insipientibus loquitur Paulus ad Romanos: Sapientibus, inquit, et insipientibus debitor sum. De domesticis dicit ad Corinthios: Praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana sollicitudo omnium Ecclesiarum. Per instantia quotidiana, quae vocat sollicitudinem omnium Ecclesiarum, illam doctrinam monstrat quam quotidie faciebat ad eos qui secum morabantur. Status noctis, in quo legimus quasi insipientibus, monstrat corda insipientium, quibus necesse est ut extrinsecus lumen habeant. Utrosque habemus in ecclesia nostra, et sapientes et insipientes. Melius enim convenit catechumenos comparari insipientibus quam sapientibus. Propter hanc pronuntiationem, quam facimus in vigiliis Paschae et Pentecostes, ista tangimus, ut noverimus quare aliter pronuntietur in officio missae et aliter isto officio. Quae si Dominus dederit, plenius dicturi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
non ieuni non ieiunt cõmunicauerint. Namq salua¬
tor. inquit quo uehementius cõm̃daret misterii illius ar¬
titudinem ultimum hoc uoluit infigere cordib et me¬
morie discipulorum. aquib ad passionem Asgressur e rat
& ideo ñ precepit quo deinceps ordine sumeretur. ut apłis
duab uarietatib cathecuminorum doctores introduximus.
idẽ inquarta feria pꝰ mediam quadra gesimam. inqua
docti sunt de fide et morib et in hodierna die qua ꝑfectius instru¬
untur. In his duab uarictatib non itor doctorem uariare doct᷑¬
nam cum ex his duob uita na pendeat. Unde dicit beda in libro
de tabraculo. Uita nia inp̃senti fide & oꝑatione recta confiftit. fuop¬
Telea hodierna die repetitur doct̾oris opus. ut si forte ꝑ obliuionem
dilapsum ẽ. quod olim didicerunt cathecumini: ut sialiqui ñ¬
dum incerfuetunt: hodie plenius inftruantur s ꝓntiatiõe lex

Expanded text:
ostoli non jejuni communicaverint. Namque Salvaostoli non jejuni communicaverint. Namque Salvator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostoduabus varietatibus catechumenorum doctores introduximus, id est, in quarta feria post mediam Quadragesimam, in qua docti sunt de fide et moribus: et in hodierna die, qua perfectius instruuntur. In his duabus varietatibus non reor doctorum variare doctrinam, cum ex his duobus vita nostra pendeat. Unde dicit Beda in libro de Tabernaculo: Vita nostra in praesenti fide et operatione recta consistit. Propterea hodierna die repetitur doctoris opus, ut si forte per oblivionem dilapsum est, quod olim didicerunt catechumeni aut si aliqui nondum interfuerunt, hodie plenius instruantur. CAPUT XXI. De
Abbreviated transcription (Latin):
lectio necessaria. Qui ut p̃diximus inbonis morib̾ moratur.
iestat ut celestia tanitum mmͦ seiat. quamuis ꝓpter conuenien¬
tia lectionis & duorum canticorum sine astera lectione con¬
grue conungantur. XX De duobus cEREis
irimus cereum conserratum xp̃i humanitatem desig¬
nare. quo utimur ꝓcolumna ignis cui coniunximꝰ lec¬
tiones. Et̃ enim illius lumen xp̃i doctrinam signat: qui est
omis sapientiȩ. Illo cathecuminorum tenebre expulsie sunt
Qui cereus ideo nouo igne accenditur: ut designet xp̃i resur¬
ubi dicitur. Et cunc illuminantur duo cerei tenentib duob
notariis. ⁊ reliq̃. Nosuͦ hunc ordinem diligenti cura uolu¬
cithecuminos nrõs ad baptisinum. precedant nos ad terram
sima cura debemus obsertare. ꝑ sẽ xp̃c illuminat᷑ ȩccłiã.
illuminat⁊ ꝑ apłos. Unde augustinus ad ianuarun:
quando ei exponit cur nos ieuini cõmunicemꝰ. cum apłi¬

Expanded text:
lectio necessaria, quia ut praediximus qui in bonis moribus moratur, lectio necessaria, quia ut praediximus qui in bonis moribus moratur, restat ut coelestia tantummodo sciat, quamvis propter convenientia lectionis et duorum canticorum, sine altera lectione congrue conjungantur. CAPUT XX. De duobus cereis. Diximus cereum consecratum Christi humanitatem designare, quo utimur pro columna ignis cui conjunximus lectiones. Etenim illius lumen Christi doctrinam signat, qui est fons omnis sapientiae; illo catechumenorum tenebrae expulsae sunt. Qui cereus ideo novo igne accenditur, ut designet Chrisubi dicitur: Et tunc illuminantur duo cerei, tenentibus duobus notariis, et reliqua. Nos vero hunc ordinem diligenti cura volucatechumenos nostros ad baptismum, praecedant nos ad terram sima cura debemus observare. Per se Christus illuminat Ecclesiam, illuminat et per apostolos. Unde Augustinus ad Januarium, quando ei exponit cur nos jejuni communicemus, cum ap
Abbreviated transcription (Latin):
Quod augustinus ita. Etquidem non male intelligitur uo¬
cem ee eorum qui cum sint catbecumini ad gram scĩ laua¬
cri festinant. Unde et sollẽpniter cantatur hic psalmus:
ut desiderent fontẽ remĩsionis peccatorum: quẽadmodũ de¬
siderat ceruus ad fontes aquarum. Sitiuit anima mea ad
dm̃ uiium. Unde qui supra. Quid siciuit: Quando uenia
et apparebo ante faciem di mei. Hoce qđ sicio. uenire et
apparere. Sicio inperegrinatione. Sitio incursu. Satiabor in
aduentu .S. quando ueniam: Et quoo citum ẽ dõ. tardum ẽ
desid̃io. Quando ueniam & apparebo ante faciem dĩ: Ex il¬
lo desidio ẽ. & hoc ex quo clamatur alibi. Unam petii ad ño
hanc requirem: ut in habitem in domo dnĩ omnib dieb.
uite meȩ. Totum anagogicum sonat. I ipsum depcatur
sacerdos. Ut qui festa paschalia agimuis. celestib desidiis
accensi. fontem uite siciamus. Inter hȩc duo cantica non ẽ

Expanded text:
Quod Augustinus ita: Et quidem non male intelligitur, voQuod Augustinus ita: Et quidem non male intelligitur, vocem esse eorum qui cum sint catechumeni, ad gratiam sancti lavacri festinant. Unde et solemniter cantatur hic psalmus, ut ita desiderent fontem remissionis peccatorum, quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum. Sitivit anima mea ad Deum vivum. Unde qui supra: Quid sitivit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei. Hoc est quod sitio, venire et apparere. Sitio in peregrinaadventu. Sed quando veniam? Et quod citius est Deo, tardum est desiderio. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Ex illo desiderio est et hoc, ex quo clamatur alibi: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae mesacerdos, ut qui festa paschalia agimus, coelestibus desideriis accensi, fontem vitae sitiamus. Inter haec duo cantica non est
Abbreviated transcription (Latin):
Canticum. udiat terra uerba ouis mei. Expectetur sicut
pluuia eloquiũ meum. & descendant sicut ros uerba mea. In¬
quib uerb̃ ȩuanglica doctrina monstratur: quam precat᷑
doctor infundi. suꝑ catecuminos. Postea asnmonet ut non sile¬
ant. dicantq quȩ in corde habeant. idicit. Date maguficentiã
dõ nr̃o. ⁊ reliqua Iam sunt insto intrõitu hostii baptismatis.
Orat sacerdos quia sentit ex deuotione. animi uocatos eos ẽe
a domino contintiam ꝓtectionẽ dicendo. Concede ꝓpituis.
utquos aquqͥs baptismatis abluis. continua ꝓtectione tue¬
aris. In quarto cantico teneamus quartum pedem mense
Beda in eodem. Anagoge idẽ. sensum ad suꝑiora ducens lo¬
cutio ẽ que depͥmiis futuris. & ea quȩ incęlis ẽ. urta futura
siue misticis. siue aꝑtis sermonib disputat. Audiamiis quid
dicant cathecuimini post amionitionẽ doctoris. Siciit ceruus
desid̾at ad fontes aquarum ita desidat anima mea ad te ds.

Expanded text:
pectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea. Quibus in verbis evangelica doctrina monstratur, quam precatur doctor infundi super catechumenos, postea admonet ut non sileant, dicantque quid in corde habeant, et dicit: Date magnificentiam Deo nostro, et reliqua. Jam sunt in ipso introitu ostii baptismalis. Orat sacerdos, qui sentit ex devotione animi vocatos eos esse a Domino, continuam protectionem, dicendo: Concede propitius, ut quos aqua baptismatis abluis, continua protectione tuearis. In quarto cantico teneamus quartum pedem mensae. Beda in eodem anagoge, id est, sensus ad superiora ducens, locutio est quae de praemiis futuris, et ea, quae in coelis est vita futura, sive mysticis sive apertis sermonibus disputat. Audiamus quid dicant catechumeni post admonitionem doctoris: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ficta sunt ꝑ aquam idẽ quomͦ in pͥmordio creationis sp̃s sc̃s ferebãt᷑
suꝑ aquas ut uirtutem sc̃ifficationis aquarum natura conci¬
ita scriptum ẽ. inmemorata oratione. Ds qui nocentis mundi
crimina ꝑ aquas abluens regenerationis speciem in ipsa diluuii
effusione signasti: icetera: Postea intrat sacerilos ad expulsionem
mundus abscedat. irełq̃ Quali ignominia dignus sit hospes aquę
expelli ꝑsuam insufflationem sacerdos monstrat. Ut illud
adimpleatur quod dñs dixit. nunc princeps mundi huius eitiet᷑
foras. Eiecto illo hospite munitur aqua crucis signaculo. ut ñ habe¬
at locum redeundi diabolus ꝑinuocationem sc̃ę trinitatis. Erem¬
ab arula. ⁊ resq Scde benedictioni filus adẽ. Benedico te & ꝑ¬

Expanded text:
facta sunt per aquam, id est: in primordio creationis Spiritus sanctus ferebatur facta sunt per aquam, id est: in primordio creationis Spiritus sanctus ferebatur super aquas, ut virtutem sanctificationis aquarum natura conciita scriptum est in memorata oratione: Deus, qui nocentis mundi crimina per aquas abluens, regenerationis speciem in ipsa diluvii effusione signasti, etc. Postea intrat sacerdos ad expulsionem ritus immundus abscedat, etc. Quali ignominia dignus sit hospes aquae expelli, per suam insufflationem sacerdos monstrat, ut illud impleatur quod Dominus dixit: Nunc princeps mundi hujus ejicietur foras. Ejecto illo hospite munitur aqua crucis signaculo, ut non habeat locum redeundi diabolus. Per invocationem sanctae Trinitatis exemab arida, et reliqua. Secundae benedictioni Filius adest: Benedico te
Abbreviated transcription (Latin):
qui non credit et fieri non posse arbitratur: profec̃to infidelis ẽ. &
si habeat fidi sacramtum. Iongeq melior. ẽ. illo paruulus. qui etiã¬
si fidem non dum habet incogitatione: ñ ei tamen obicere con¬
truriȩ cogitationis opponit: xx usde consecnatione baptistiu.
ri pͥma oratione mundatur & serenatur habitaculum hos¬
pitis qui dm̃ debet suscipe. & dep̃eatur enis aduentus. ut ex
ipsa eratione possumus cognoscere: Omps inquit sempit̾nȩ
ds̃. adesto magne pietatis tuȩ misteriis. ad esto sacranitis. icetera:
Insequenti maniststat. iam se hospicem habere cui loquatur:
Qua propt̾ dicit.ii: Sursum corda. Deĩgras agit. quia dignatꝰ
ẽ tam magnus hospes ad tam humile hospicuumꝰ ͤ sceudere: ut
in eadem orationȩ monstratur. Et licet inquit nos tantis misteriis
exequendis simus indigni: icetera: De in recolit miracula que iam

Expanded text:
qui non credit, et fieri non posse arbitratur, infidelis est etsi qui non credit, et fieri non posse arbitratur, infidelis est etsi fidei habeat sacramentum: longeque melior est illo parvulus qui etiamsi fidem nondum habeat in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis apponit. CAPUT XXV. De consecratione baptisterii. In prima oratione mundatur et serenatur habitaculum hospitis, qui Deum debet suscipere, et deprecatur ejus adventus, ut ex ipsa oratione possumus cognoscere. Omnipotens, inquit, sempiterne Deus, adesto magnae pietatis tuae mysteriis, adesto sacramentis, etc. In sequenti manifestat se jam habere hospitem cui loquatur: quapropter dicit: Sursum corda. Deinde gratias agit quia dignatus est tam magnus hospes ad tam humile hospitium descendere, ut in eadem oratione monstratur. Et licet, inquit, nos tantis mysteriis exsequendis simus indigni, etc. Deinde recolit miracula quae jam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas res: quarum sacramenta sunt. Sacͣmento fidi saluatur par¬
uulus. usq ad tempus quo possit di cere fidem suan. Unde qui supͣ
insequentib adeundemꝰ quem supra dicit. Itaq paruulum et siñdũ
fides illa quȩ incredentium uoluntate consistit. iam tamen ipsius fi¬
di sacramtum fidelem facit. Ham sicut credere respondentur. sta
etiam uo cantur. non rem ipsam mente annuendo: s ipsius rei sacra¬
mentum ꝑcipiendo. Cum autem saꝑe hoc cȩꝑit. non enim illud
sacramentum repetit. s intellͥgit: eiuisq ueritati consona etiam uo¬
luntate coaptabnur. hoc quam̃ dui non potest:ualebit sacram̃tum
ad eius tutelam aduersus contratias potestates. Et tantum ualebit. ut
si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit: ꝑipsum sacramtum
conmendantem ȩccłiȩ caritatem ab illa comdempnatione que ꝑunũ
hominem intrauit in mundum xp̃iano adiutorio liberetur. Hoc

Expanded text:
ipsas res quarum sacramentum sunt. Sacramento fidei salvatur paripsas res quarum sacramentum sunt. Sacramento fidei salvatur parvulus usque ad tempus quo possit discere fidem suam. Unde qui supra, in sequentibus ad eumdem quem supra, dicit: Itaque pfides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intra
Abbreviated transcription (Latin):
ratur oblatus. Et ubi ulem augustinus disputat simalitudi¬
nem sacram̃torum ad eas res quarum sacram̃ta sunt. ibi dicit.
cum respondetur paruulos credere qui fidi non habent affec¬
tum. Ex quo intelligere possumus ex similitudine responsionis
quasi ipse pariulus respondeat: sacramentum fidi celebrare
in paruulo. & in alio loco ulii dicit. Nam sicut credere respon¬
dent. ita etiam fideles uocantur. Ita credo propter opus unĩ
sp̃s sc̃i quod offerens respondet simalitudinem. hoc eẽ illius quẽ
offert. Non diceret totiens sc̃s augustinus fidi sacramentum. nisi eẽt
aliquis effectus inter rem ipsam. & similitudinem eius. idẽ inter sa¬
cramentum fidi quod podest fides nominari:⁊ ipsam fidem qͣm
homo ꝓfert ex intelligibili animo. Sicut enim aliquid distat int̾
rexit amortuis. ut ultra non moriatur: ita inter sacramentum fidi:
et fidem. Camen ipsa sacram̃ta adhoc ualent. ut nos ꝑducant ad

Expanded text:
ratur oblatus: et ubi idem Augustinus disputat et similitudiratur oblatus: et ubi idem Augustinus disputat et similitudine sacramentorum, ad eas res quarum sacramenta sunt, ubi dicit, cum respondetur, parvulos credere qui fidei non habent affectum. Ex quo intelligere possumus, ex similitudine responsionis, quasi ipse parvulus respondeat, sacramentum fidei celebrari in parvulo, et in alio loco, ubi dicit: Nam sicut credere respondent, ita etiam fideles vocantur. + Ita credo propter opus unius Spiritus sancti, quod offerens respondet, hoc esse illius quem offert. Non diceret toties sanctus Augustinus fidei sacramentum nisi esset aliquis effectus inter rem ipsam et similitudinem ejus, id est, inter sacramentum fidei, quod potest fides nominari, et ipsam fidem, quam homo profert ex intelligibili animo. Sicut enim distat aliquid interrexit a mortuis, ut ultra non moriatur: ita inter sacramentum fidei et fidem: Tamen ipsa sacramenta ad hoc valent ut nos perducant ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nonait sepulturam significaͣmuis. s prorsus ait. comsepulti sumͦ
Sacramentum ergo tante rei: non nisi eiusdem rei uocabulo nũ¬
cupauit. Ex sacram̃to quod habet similitudinem quasi ipse
paruu lus respondeat exore offerentium fidem suam: habet quodã¬
modo fidem. Sicut nos ꝑ similitudinem sepulture dñi quam ac¬
cepimus inbaptismo. ipsam rem idẽ sepulturam agimus. ĩta ex
responsione parentum siue exofferentium qui similitudinẽ cre¬
dulitatis paruulorum exercent. agitur ininfantib fides. Sole¬
mus enim nominare infantem. et dicere ei. Eredis indm̃ patrẽ:
atq respondec offerens: credo. Satis suꝑius demonstratum ẽ.
ex ȩuanglico testimonio: quod fides offerentis possit eum saluare:
Et exaugustino possumus intelligere eundei.. paruulum res¬
pondere uoce offerentis. uͥdicit. facit hoc unus sp̃s exquo regene¬

Expanded text:
mum in mortem . . . Non ait, sepulturam significavimus, sed prorsus ait, consepulti sumus. mum in mortem . . . Non ait, sepulturam significavimus, sed prorsus ait, consepulti sumus. Sacramentum ergo tantae rei, non nisi ejusdem rei vocabulo nuncupavit. + Ex sacramento quidem habet similitudinem, quasi ipse parvulus respondeat: ex ore offerentium fidem suam, habet quodammodo fidem. Sicut nos propter similitudinem sepulturae Domini, quam accepimus in baptismo, ipsam rem, id est sepulturam, agimus, ita ex responsione parentum sive offerentium, qui similitudinem credulitatis parvulorum exercent, agitur in infantibus fides. Solemus enim nominare infantem, et dicere ei: Credis in Deum Patrem? atque respondet offerens? Credo. Satis superius demonstratum est ex evangelico testimonio, quod fides offerentis possit eum salvare. Et ex Augustino possumus intelligere eumdem parvulum respondere voce offerentis, ubi dicit: Facit hoc unus Spiritus, ex quo gene
Abbreviated transcription (Latin):
lus fidem habere propter fidi sacraitum. et conu̾sionem ha
bere ad dm̃ propter conuersionis sacram̃tum. quia ẽ in illo
celebrata similitudo fid̃i. ⁊ similitudo conuersionis:. Unde
ineadem epła. idẽ qui supͣ. Si enim sacram̃ta quandam simi¬
litudinẽ rerum earum quarum sacram̃ta sunt non habe¬
rent omnino sacramenta ñ eent. Ex hac autem similitu¬
dine plerumq iam ipsarum ierum nomina accipiunt. Sicut ergo
scđm que ndam modum sactamentum corporis xp̃i. corpiis xp̃i ẽ.: ⁊sacm̃tũ sangnis:¬
iti sacrim̃tum fidĩ fides ẽ. Hichilͤ autem aliud credere: quam fude sangͥs. xp̃i.ẽ:¬
habere. Ac ꝑ hoc cum respondetur pariuilos credere. qui fudi non
habent affectum: respondetur fidem habere propter fidi sacram¬
tum. & conu̾tere sead diñ ꝓpter conu̾sionis sacram̃tum. quia et
ipsa responsio ad celebrationem sacramenti ꝑtinet: sicut de ipso

Expanded text:
lus fidem habere propter fidei sacramentum, et conversionem ad lus fidem habere propter fidei sacramentum, et conversionem ad Deum habere propter conversionis sacramentum, quia est in illo celebrata similitudo fidei, similitudo conversionis. Unde eadem in epistola idem qui suplitudinem earum rerum quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam sacramenta ipsarum rerum nomina accipiunt. Sic ergo secundum quemdam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentum sanguit sacramentum fidei, fides est. Nihil est autem aliud credere, quam fidem habere: ac per hoc, cum respondetur parvulos credere, qui fidei non habent effectum, respondetur, fidem habere propter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum propter conversionis sacramentum: quia et ipsa responsio, ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tum fide. s nisi quis renatus fuerit ex aqua et spi scõ. Aquagͥ
exhibens sorinsecus sacram̃tum grẽ: & sp̃us oꝑans intrinsecus¬
beneficium giae ̃ Liquido hic monstratur morem confessionis
nĩe tenuisse eccłiam sc̃i augustini dẽ ut minister fidem suã
offerat pro paruulo quando dicit. Non enim scriptum ẽ nisi
quis renatus fuerit ex parentum uoluntate. aut exofferentiũ
uel ministrantium fide. quod propterea ut intelligamus ñ eẽ
opus libandi pariuilum uoluntatem siue fidem offerenti¬
um. s spin sc̃m qui cõmunis ẽ maiorib offerentib et pariuilis
sp̃s: ualet multum uoluntas ⁊ fides offerentium. Et paulop̾
dicit memoratus augustinus inmemorata epsa. Regenerans
ergo sp̃s inmnaiorib offerentib & paruulo oblato renatoq cõ¬
munisẽ. Ideo ꝑ societãtẽ uniu̾s eusdeq sp̃s prodest offerent¬
um uoluntas praruulo oblato.¶ Dicitur quodam modo paruis¬

Expanded text:
tium fide", sed: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur tium fide", sed: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur exhibens forinsecus sacramentum gratiae et beneficium gratiae. Liquido hic monstratur morem confessionis nostrae tenuisse Ecclesiam sancti Augustini, id est, ut minister fidem suam offerat pro parvulo, quando dicit: Non enim scriptum est, nisi quis renatus fuerit ex parentum voluntate, aut ex offerentium vel milum voluntate sive fide offerentium, sed Spiritu sancto, qui communis est majoribus offerentibus et parvulis Spiritus sancti, valet multum voluntas et fides offerentium. Et paulo post dicit memoratus Augustinus in memorata epistola: Regenerans ergo Spiritus in majoribus offerentibus, et parvulo oblato renatoque, communis est: ideoque per societatem unius ejusdemque Spiritus prodest offerentium voluntas parvulo oblato. Dicitur quodammodo parvu
Abbreviated transcription (Latin):
scđm scm augustinum alternis uoluntate regeneratur paruulus
in baptismo. nulli incredibile debet eẽ.si saluetur fide alterius:
Non enim potestut omibus liquet sapientiam habere fiłi infans
uiuificat copus. quam etiam habent peccora. Osemoriam habce
s ulam quam pecora habent. idẽ eam que ꝑsensus corporis int̾t
ad animam. Nichilominus inceteris oꝑibus quantum segre¬
gitur auit non segregetur alilis facile potest dinosci. Neq
hoc mirum si absoluatur paruulus alterius fide. qui alieno pecca¬
to obligatus ẽ. Que causa sit ut alteruis uoluntate iegeneretur. me¬
moratus augustinus adeundem quem supra insequentib mo¬
nstrat. Ut autem inquit possit regenerari ꝑ officium uoluntatis
alienȩ cum offertur consecrandus: facit hoc unus sp̃s ex quo re¬
generatur oblatus. Non enim scriptum ẽ. nisi quis renatus fue¬
rit ex parentum uoluntate. aut exofferentium uel ministran¬

Expanded text:
 secundum sanctum Augustinum alterius voluntate regeneratur parvulus  secundum sanctum Augustinum alterius voluntate regeneratur parvulus in baptismo, nulli incredibile debet esse, nisi salvetur fide alterius. Non enim potest, ut omnibus liquet, sapientiam habere fidei infans, vivificat corpus, quam etiam habent pecora: memoriam habet, sed illam quam pecora habent, id est, eam quae per sensum corporis intrat ad animam: nihilominus in caeteris operibus, quantum segregetur, aut non segregetur ab illis, facile potest dinosci; neque hoc mirum, si absolvatur parvulus alterius fide, qui alieno peccato obligatus est. Quae causa sit ut alterius voluntate regeneretur, memoratus Augustinus ad eumdem quem supra, in sequentibus monstrat: Ut autem, inquit, palienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est : "nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate aut ex offerentium uel ministran
Abbreviated transcription (Latin):
sropt̃ humilem inquit matris fidelemq sermonem. filiam deseru¬
it demonium. Ubi datur exemplum cathecitando & baptizando
infantes. quia udelicet ꝑfidem et confessionem parentum in bap
care boni possunt aut mali ł Ex hoc oatur intelligi ut adultusqui
potest loqui ore proprio confessionem suam proferat:. quam prop¬
tem. Queris a me utrum parentes baptidatis pariuilis suis noceat᷑.
cum eos demoniorum sacrificiis sanare conantur: & si non uocent. qͦmͦ
eis prosit cum baptitantur parentum fides. quorum eis non pot̃
obiee ꝑfidia: ubi respondeo tantam illuis sacramiti hocẽ baptismi
saltaris eẽ uirtutem inscã compage corporis x p̃i. ut semel generatꝰ
ꝑaliorum carnalgũ uoluntatem cum semes regeneratus fuerit ꝑ
auorum spitalem uoluntatem: deinceps non posse iunculo alie¬
ne iniquitatis obstringi. cui nulla sua uoluntate consentit:. Sieni

Expanded text:
Propter humilem, inquit, matris fidelemque sermonem, filiam deseruPropter humilem, inquit, matris fidelemque sermonem, filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptliquid cogitare boni possunt aut mali. Ex hoc datur intelligi ut adultus, qui potest loqui, ore proprio confessionem suam proferat, quam propulis requirentem: Quaeris a me utrum parentes baptizatis parvulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur? Et si non noceant, quomodo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesse perfidia? Ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris, esse virtutem, in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem voluntatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem voluntatem, deinceps non possit vinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua voluntate consensit. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
marei uenisse sy rophenissam mulierem ad xp̃m rogantẽ
piofilia que habebat sp̃i ininundum. Cut dñs dixit. Sine pͥus
saturari filios. Non enim̃ bonum sumere panem filiorum & mittere
canibus. t illa respondit & dicit ei. Utiq dnẽ. Nam et catelli sub
mensa comedunt demicis puerorum. Et ait illi pͥropter hunc ser
monem: Uade. erut demonium de filia tua. Hec mulier suophe¬
nissa cipumgessit scẽ ȩccłie.: que cotidie rogat dnm pro filia sua.
fantiam illa adhuc ñ potest loqui. Quam tamen credimus saluari.
iuxta istud euanglii. ꝑsermonem matris. Ut ista audiuit propter
hunc sermonem. idẽ quẽ mater protulit humilitatis et fidi etĩuit
de monium afilia. Ita credimus ꝑ confessionem porrigentium in¬
fantes. ad fontes expellit demones acathecuminis. Quod fide
matris saluata sit filia: aꝑte matheus natrat dicente dño. O mulier
magnaẽ fides tua. fiat tibi sicut uis. Et sanata ẽ filia eius ex ila hora.

Expanded text:
Marci venisse Syrophoenissam mulierem ad Christum, rogantem pro filia, quae habebat spiritum immundum. Cui Dominus dixit: Sine prius saturari filios: non ecanibus at illa respondit et dicit ei utique Domine nam et catelli sub mensa comedunt de micis pmonem vade, exiit daemonium de filia tua. Haec mulier Syrophoenissa typum gessit Ecclesiae: quae quotidie rogat Dominum pro filia sua, fantiam illa adhuc non potest loqui, quam tamen credimus salvari, juxta illud Evangelii per sermonem matris: Ut ista audivit, propter hunc sermonem, id est, quem mater protulit, humilitatis et fidei, exivit daemonium a filia: ita credimus per confessionem porrigentium infantem ad fontes, expelli daemones a catechumenis. Quod fide matris salvata sit filia, aperte Matthaeus narrat, dicente Domino: O mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia illius ex illa hora.
Abbreviated transcription (Latin):
lebrandum paschale sacramentum utriusq testam̃ti paginis instruis.
da nob intelligere miscdiam tuam. Quod doctor docitit ide remissionẽ
nea sorcth. quando fucrit uineaͥ sabaoth domus isrł. idẽ uir uidensdin
hocorat sacerdos ut eandem miscdiam ꝑquam fit remissio intelligat
adinsticutionem et correptionem morum. siue aꝑtis seu figuratis prr¬
lata sermonib respicit. fas ẽ ut postquam docci fuerint cathecumins
de puigatione baptismi. instruantur demorib. Dicit lectio quarta. duclite
audientes me. & comedite bonum: & delcetabitur incrassitudine anima
ura. Inclinate aurem uram et uenite ad me. audite & uiuec ani

Expanded text:
lebrandum paschale sacramentum utriusque Testamenti paginis instruis, lebrandum paschale sacramentum utriusque Testamenti paginis instruis, da nobis intelligere misericordiam tuam. Quod doctor docuit, id est, remissionea dicitur Soreth, quando fuerit vinea Domini Sabaoth domus Israel, id est, vir videns Dominum, hoc orat sacerdos, ut eamdem misericordiam, per quam fit remissio, intelligat ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prlata sermonibus, respicit. Fas est ut postquam docti fuerint catechumeni de purgatione baptismi, instruantur de moribus. Dicit lectio quarta: Audite audientes me, et comedite bonum, et delectabitur in crussitudine anima vestra. Inclinate
Abbreviated transcription (Latin):
filiarum syon & sanguinem iherłm lauerit de medio eius sp̃u iu
dicii & spi cõbustionis. Idẽ qui supra ineodem: Nota quia sordes filiarũ
enim leue ẽ. lauatur. quod grauius: exuritur. Dequo iudicii spũ & sp̃u
inaqua. qui autem pꝰme ueniet. uos baptizabit inspu scõ et igne. Ex
quo discimus quia homo tantuma tantũ aquam tribuat. ds autem
sp̃m sc̃m quoce sordes abluuntur. & sanguinis peccata purganturͭ. Ecce
habes sacram̃ta eccłiȩ. Hic demonstratur cathecuminis quid amare
debeant. ut septem mulieres que app̃henderunt uirum unum. ce
ia & maxima peccata purgentur. Quam sequitur canticum. uinea factae.
inquo continetur sacram̃tum sinagõgȩ. Si mͦ non est sinagoga coniune¬
ta uiro xp̃o: erit cum plenitudo gentrum intrauerit. Propter hecdue
sacramenta ide ecclie et sinagoge orat sacerdos dicens. Is qiti nos ad ce¬

Expanded text:
filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus spiritu filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus spiritu judicii et spiritu combustionis. Idem qui supra in eodem: Nota quia sordes filiarum enim leve est lavatur; quod gravius, exuritur. De quo judicii spiritu et in aqua: qui autem post me venit, vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. Ex quo discimus quia homo tantum aquam tribuat, Deus autem Spiritum sanctum, quo sordes abluuntur, et sanguinis peccata purgantur +. Ecce habes hic sacramenta Ecclesiae. Hic demonstratur catechumenis quid amare debeant, ut septem mulieres quae apprehenderunt virum unum: et ra et maxima peccata purgentur. Quam sequitur canticum, Vinea facta est, in quo continetur sacramentum Synagogae. Si modo non est Synagoga conjuncta viro Christo, erit cum plenitudo gentium intraverit. Propter haec duo sacramenta, id est, Ecclesiae et Synagogae, orat sacerdos, dicens, Deus, qui nos ad ce
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad scãm pedm mense. Ioẽ qui supra meodem. Ailegoria ẽ eum
uerbis siue rebuis misticis p̾sentia xp̃i et ȩccłiȩ sacram̃ta signantur.
Tangamus cerciam lectionem. quȩ quamius tercia sit ordine lectionũ.
camen propt̃ saciam̃ta quȩ contuet. scło pedi mense coniungitur.
uitum unum inilla die dicentes. Panem nrm comedemꝰ. Scđ̃m
historiam non igginus illud factum. s in ip̃o scimus. ẽẽ cõpletum.
quem apprehenderunt septem dona sp̃s scĩ. Unde iheronimus in
y saia In aduentu dñi saluatoris seꝑtem mulieres idẽ gr̃ȩ septem
sps sci de quibuis in consequentib ioe propħa ducturiis ẽ. exiet
uuga de radice iesse et flos de radice eius ascendet. Et reliqua: Et paulop̾.
Apphenderunt iħm quem multo tempore desiderauerant. quia nullum
alium potͥerant inuenire: in quo ȩt̾na statione requiescerent. Ecce ha¬
bessacram̃tum xp̃i. audi & sacramentum ȩccliȩ. Cum abluerit dñs sordes

Expanded text:
qui supra in eodem: Allegoria est, cum verbis sive rebus mysticis praesentia Christi et Ecclesiae sacramenta signantur +. Tangamus tertiam lectionem, quae quamvis tertia sit ordine lectionum, tamen propter sacramenta quae continet secundo pedi mensae conjungitur. unum in die illa, dicentes: Panem nostrum comedemus. Secundum historiam, non legimus illud factum, sed in Christo scimus completum, quem apprehenderunt septem dona Spiritus sancti. Unde Hieronymus in Isaia: In adventu Domini Salvatoris nostri septem mulieresbus in consequentibus idem propheta dicturus est, Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et reliqua. Et paulo post: Apprehendent Jesum, quem multo tempore desideraverant, quia nullum alium poterant invenire, in quo aeterna statione requiescerent +. Ecce habes sacramentum Christi, audi et sacramentum Ecclesiae: Cum abluerit Dominus sordes
Abbreviated transcription (Latin):
crucem totus mundus adorat qui ꝑ eam redẽptus ẽ. dep̾cando
illum. cui potestasẽ. uirtutem suam tribuere scđm suam
uoluntatem. uixta quod disposuit ante scđa unicuiq creature¬

Expanded text:
crucem totus mundus adoret qui per eam redemptus est, deprecando crucem totus mundus adoret qui per eam redemptus est, deprecando illum cui potestas est virtutem suam tribuere secundum suam voluntatem, juxta quod disposuit ante saecula unicuique creatur
Abbreviated transcription (Latin):
b respicientib ad illam ꝑdest. Primũs omĩb adam inobedientie
mucrone interfectus est a ligno scientie boni & mali. Sods adam
ꝑ palmam obedientie acruce transiuit inuitam eternam. et nos
secum duxit. Quod enim erat ade pͥmo destinatum ꝑ lignum urtȩ.
ut feliciter uiueret si mobedientia domini ꝑseuerarẽt: hoc nob̃¬
hoc nobis nẽ: tributum ẽ. ꝑ lignum quod xp̃e ebediens in nr̃a ȩccłia
plantauit. Unde ñ in merito crux uiuifica uocatur. Adam ꝑditio
ꝑ quatuor partes mundi disꝑsus erat. Adam saluatio.iiͦiͦi. par¬
tes mundi cõphendit statu corporis sui inligno. Unde seduliꝰ
in paschali carmine. Quatuor. inde plagas quadrati colligit orbis
Splendidus auc̃toris deuertice futget e ous. Occiduo sacre lam¬
buntur sidere plante. Arcton dextra tenet. mediuin leua. eregit
axem. Cunctaq de menbris uiuit natura creantis. Hanc sc̃am

Expanded text:
bus respicientibus ad illam prodest: primus Adam inobedientiae bus respicientibus ad illam prodest: primus Adam inobedientiae mucrone interfectus est a ligno scientiae boni et mali; secundus Adam per palmam obedientiae a cruce transivit in vitam aeternam, et nos secum duxit. Quod enim erat Adae primo destinatum per lignum vitae, ut feliciter viveret si in obedientia Domini perseveraret, hoc nobis nunc tributum est per lignum quod Christus obediens in nostra Ecclesia plantavit. Unde non immerito crux vivifica vocatur. Adam perditio per quatuor partes mundi dispersa erat, Adam salvatio quatuor partes mundi comprehendit statura corporis sui in ligno. Unde Sedulius in Paschali carmine: Quattuor inde plagas quadrati colligit orbis: Splendidus auctoris de vertice fulget Eous Occiduo sacrae lambuntur sidere plautae. Areton dextra tenet, medium leva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creatis. Hanc sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
scientie boni: faceret nos uite capaces ꝑ lignum sc̃ẽ crucis. Sicut
enim lignum scientiȩ honi et mali ex suanatura non habuit mor¬
tem. ita lignum unde nob̃uita sempiterna conceditur:. non ex se
habet uirtutem hane s ex illius uirtute qui: infirmus fuit
ex nob: ĩuut ex uirtute dĩ. Qui uirtuti: nunquam & nusquam
potest resisti. Cȩpit regnare mors et diabolus ab inobedientia
liͦi srientie boniet mali suꝑata ẽ eadem mors & diabolus ꝑobe¬
dientiam ligni scẽ crucis. Sicut enim deo placuit genus humanũ
restauiare ꝑeandem naturam ꝑquam ꝑdita erat. idẽ ꝑhumana:
ita ꝑuirtutem obedientiȩ que corrupta erat inadam ꝓesum ligni.
ꝑ abstinentiam ipsius qui obediens fuit deo patri in ligno crucis.
Sicut enim illa obedientia pͥmiadam omib ꝓfuisset siꝑmaneret
usq adp̃mium qͦd ñ possit peccare genus humanum aita ista om̃i¬

Expanded text:
scientiae boni et mali, faceret nos vitae capaces per lignum sanctae crucis. Sicut scientiae boni et mali, faceret nos vitae capaces per lignum sanctae crucis. Sicut enim lignum scientiae boni et mali ex sua natura non habuit mortem, ita lignum unde nobis vita sempiterna conceditur, non ex se habet hanc virtutem, sed ex illius virtute, qui, si infirmus fuit ex nobis, vivit ex virtute Dei, cui virtuti nunquam et nusquam potest resisti. Coepit regnare mors et diabolus ab inobedientia ligni scientiae boni et mali: superata est eadem mors et diabolus per obedientiam ligni sanctae crucis. Sicut enim Deo placuit genus humanum restaurare per eamdem naturam per quam perdita erat, id est, per humanam; ita virtutem obedientiae, quae corrupta erat in Adam propter esum ligni, per abstinentiam illius, qui obediens fuit Patri in ligno crucis. Sicut enim illa obedientia primi Adam omnibus profuisset, si permaneret usque ad praemium, quo non possit peccare genus humanum, ita ista omni
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Accessit gr̃a dni ad uirginrm mariam. a parauit sibi habitacu¬
lum in homine xp̃o. et reuinit humanum genus quod ocessum
erat inadam. Iñsuꝑ etiam diabolus qui cȩpit regnare post mortẽ
inadam: accessit ad xpm̃. & cemptauit eum ꝑ eõsoem aditus intro¬
eundi. ꝑ quos temptauit pͥmum adam. & non inuẽnit hostiuin
intrandi: exclusus ẽ foris. Primus adam accepit legem ut ñ man¬
ducaret de ligno scientie honi et mali. Si obedĩret dño in ea lege
ymium obedientiȩ possideret inuitam eternam. quam ipse ꝑdi¬
dit et nos ꝑillum. lignum scientie bomi i mali scđm suam natu¬
ram ñ habuit mortem inse. s fuit incausa ut in eo probare
obedientia parentis nri: siue uindicaretur inobedientia. Sicut
istud lignum fuit incausa probationis. ita lignum uitȩ in causa
num crucis inecclia nr̃a ut qui morti debitores eramus ꝑlignum

Expanded text:
sum. Accessit gratia Domini ad virginem Mariam, et paravit sibi habitacusum. Accessit gratia Domini ad virginem Mariam, et paravit sibi habitaculum in homine Christo, et revixit genus humanum quod occisum erat in Adam. Insuper etiam diabolus, qui coepit regnare per mortem in Adam, accessit ad Christum, et tentavit eum per eosdem aditus introeundi, per quos tentavit primum Adam, et non invenit ostium intrandi, exclusus est foris. Primus Adam accepit legem, ut non manducaret de ligno scientiae boni et mali; si obediret Domino, in ea lege, praemium obedientiae possideret in vitam aeternam, quam ipse perdidit, et nos per illum. Lignum scientiae boni et mali secundum suam naturam non habuit mortem in se, sed fuit in causa ut in eo probaretur obedientia parentis nostri, sive vindicaretur inobedientia. Sicut istud lignum fuit in causa probationis, ita lignum vitae in causa ristus per lignum crucis in Ecclesia nostra: ut qui morti debitores eramus per lignum
Abbreviated transcription (Latin):
ri sicuti uirtitte ᷑ scȩ crucis: et neq me scio per illa redemptum. ut
q portas ꝑ illa inferni fractas. ut ꝑistam. neq animas ustorum
ductas ꝑ illa inparadisum: ut ꝑ istam: Biabolus et femina. et uir. et
lignum scientie boni et mali. fuerunt mucro ꝑditionis nr̃e. Urã
nr̃e: ñ asinus. non mulier emorousa. non lapis. non puteus in
quo samaritana hauriebat aquam. & cetera talia. s non prode¬
rat nasci. nisi profuisset mori. Non enum frustra dixit apłs
Begnauit mors abadam usq ad moy sen. etiam in eos qui non pecra¬
uerunt insimilitudinem preuaricationis ade: qui ẽ forma fu¬
turi. formam futuri sta lego. Sicut primus adam causa fuit inor¬
tis nr̃e. etiam nob̃ qui ñ manducauimus de Iggno uetito. ita xp̃c ẽ¬
Pulsauit ad hostium ade quando suggessit eue. Aꝑuit hostium eua
sllam intrauit ad adam: quasi siggestio ꝑdelectationem ad consen¬

Expanded text:
ri, sicut virtute sanctae crucis, et neque me scio per illa redemptum ut ri, sicut virtute sanctae crucis, et neque me scio per illa redemptum ut am; neque portas per illa inferni fractas, ut per istam; neque animas justorum ductas in paradisum, ut per istam. Diabolus, et femina, et vir, et lignum scientiae boni et mali, fuerunt mucro perditionis nostrae: nostrae, non asinus, non mulier haemorrhoissa, non lapis, non puteus in quo Samaritana hauriebat aquam, et caetera talia. Sed non proderat nasci, nisi mori profuisset; non enim frustra dixit Apostolus: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Formam futuri Adae ita lego: Sicut primus Adam causa fuit mortis nostrae, etiam nobis, qui non manducavimus de ligno vetito; ita Chrpulsavit ad ostium Adae, quando suggessit Evae. Aperuit ostium Eva, et per illam intravit ad Adam, quasi suggestio per dilectionem ad consen
Abbreviated transcription (Latin):
cetera dicta domni bedȩ accipimuis. quare non et ista accipiamꝰ.
inquibus narratur iurtus oni monstrata ꝑuenerationem
sc̃e crucis: Siquis uoluerit dicere non ita ẽe. de ligno sce cru¬
cis ut beda narrat. & si ei creditum fuerit poterit multa patmonia
scarum scripturarum euellere: quod absit. Et siquis uoluerit succen¬
sere p̃sens factum: deo rebellis uidetur eẽ. qui hanc uirtutem presti¬
cit scẽ ligno crucisut non solumin p̃s enti uictoriam daret
seruo suo. s etiam insequenti tempore uirtutes exerceret ꝑ merita scȩ̃
crucis: ut memoratum ẽ. inp̃senti. oꝑe. Quod si aliquis dixerit quale
non adoras asinum quia in eo dñs sedit. seue cet̾a talia que dñs
detigit corpore suo : scđm paruititẽ meã respondeo. quia non lego in
auecoritate scorum patrum miracula et sanitates ex his monstra¬

Expanded text:
caetera dicta domini Bedae accipimus, quare non et ista accipiamus caetera dicta domini Bedae accipimus, quare non et ista accipiamus in quibus narratur virtus Domini, monstrata per venerationem sanctae crucis? Si quis voluerit dicere, non ita esse actum de ligno sanctae crucis ut Beda narrat, et si ei creditum fuerit, poterit multa testimonia sanctarum Scripturarum evellere, quod absit. Et si quis voluerit succensere praesens factum, Deo rebellis videtur esse qui hanc virtutem praestitit ligno sanctae crucis, ut non in praesenti victoriam solum daret servo suo, sed etiam in sequenti tempore virtutes exerceret per merita sanctae crucis, ut memoratum est in praesenti opere. Quod si aliquis dixerit: Quare non adoras asinum, quia in eo Dominus sedit, sive caetera talia, quae Dominus tetigit corpore suo? secundum parvitatem meam respondeo, quia non lego in auctoritate sanctorum Patrum, miracula et sanitates ex his monstra
Abbreviated transcription (Latin):
statiu deberet. ipsedeberet ipse fide feruens hanc arripuetit.
ac fouee imposuerit. atq utraq manu erectam tenuerit. donec
aggesto amilitib puluere terre figeretur. Et hoc fact̾o eleuatai
altum uoce cuncto exercitiui ꝓclamauerit. flectamus om̃s genua
& dm omni potentem unum & uerum incõmune deprecem̃.
ut nos abhoste suꝑbo ac feroce sua miseratione defendat. Scit
enim ipse quia unxt e ꝓsalute gentis nr̃e bella suscipimus. fẽ¬
cerunt oms ut usserat. & sic incipiente diluculo ĩ hostem pro¬
gressi: iuxta meritum sue fidi uicioria potiti sunt. In cuius loco
orationis innumere uirtuteᷤᷤ sanitatum noscuntur parate ad
indicium uidelicet ac memoriam fidi erus. Nam & usq hodi
multi de ip̃so lignoͣ sce crucis hastulas excidere solent. Quas
cũmiserint in aquaᷤᷤ sedite eisq languentes homines aut pecu¬
des potauerint. siue asꝑsi it. mor sanitati restituuntur¶ Qm

Expanded text:
statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec aggesto a militibus pulvere terrae figeretur, et hoc facto, elata in altum voce cunctoexer citui proclamaverit: Flectamus omnes genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur, ut nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat. Sic enim ipse, quia juste pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Fecerunt omnes ut jusserat. Et sic, incipiente diluculo, in hostem progressi, juxta meritum suae fidei victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium videlicet et memoriam fidei ejus. Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacro sanctae crucis hastulas excidere solent, quas cum in aquas miserint, ejusque languentes aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Quoniam