comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nͥ ⁊ soli dõ debetur. hanc sic̃ impia suꝑbia siue
hoĩum siue demonũ sͥ exib̃i. uł iubet uł cupit.
latam recusat. ⁊ cui deberur ostendit. Idolum
aut̃ ÷ simulacrum. qd̾ humana effigie factum
est. ⁊ ꝯsecratum÷ uxta uocabuili int̾pretatio.¬
nem. Idos enĩ gͥte: sonat formam. ⁊ abeo ꝑdim¬
nutionem idolum deductum. eque apd̃ nos for¬
mulum facit. gͥ omĩs forma uł formula idolũ
sedici exposcit. iñ idolatͥa om̃is cͥca om̃e idolum
famulatur. ⁊ seruit. qͥdam uͦ latim ignocantis
g̾crim. imꝑite dñt idolum. ex dolo sumpsisse
nom̃. quo diabolꝰ creature cultum diuini no¬
minis inuexit. Demones agrecis dictos atunt.
enim multa futura. uñ ⁊ solent responsa aliqua
dare. in÷ enĩ ilł ꝯgnitio rerum. płꝗͣ infirmita¬
ti humane. partim subtiliori sens acumine.
partim exꝑientie longissime uice. partim ꝑdĩ
iussum angłica reuelatione. Hii corꝑum aerioꝵ
natura uigent. añ tͣnsgressionẽ quidem cele¬

Expanded text:
ni et soli Deo debetur. Hanc sicut impia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel jubet vel cupit: latam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum, quod humana effigie factum et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem. Eidos enim Graece sonat formam, et ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caele
Abbreviated transcription (Latin):
hoc m̃se aꝑiuntur inflorem. q̃i aꝑilis. Maius
dictus amaia matre mercurii. uł amaioribꝰ
natu qͥerant pͥncipes rei publice. Nam hẽ
Itlius u̾o̾ ⁊ augustus: dehonorib hoĩum ii¬
a marcio quẽ pͥncipem anni cestantur ẽẽ ro¬
mani. Sextilis similit̃ qd sextus. September
nom̃ ht̃ anum̾o ⁊ imbre. qr septimꝰ : amarcio
⁊ hẏmbresht̃. Sic ⁊ october. Nouemb̾ atq de¬
cember ex numero ⁊ himbrib acceꝑunt uoca
bula: quẽ num̾um decurrentẽ decemb finit
ꝓ eo qd̾ denariꝰ num̃us p̃cedentes nũos claudit.
kł aut̃ nonas ⁊ idꝰ p̃p̃dies festos romani instituer̃.
uł pp̃ officia magistratuũ. In his enĩ dieb ꝯueni¬
ebant in urbib. Qͥdam aut̃ calendas acqͦlendo
appellari existimant. Apud ueteres õmĩum
enim m̃sium pͥncipia colebant᷑. sic̃ ⁊ apd̾ hebre¬
os. Idꝰ aut̃ płiq latinoꝵ ab edendo dictum pu¬
tant. qdhii dies apud ueteres epulaꝵ eẽnt. No¬
ne anundinis uocate. nundine enĩ uocate sc̃¬

Expanded text:
 aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iua Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. September nomen habet a numero et imbre, quia septimus est a Martio et imbres habet. Sic et October, November atque December ex bula; quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. Kalendas autem, Nonas et Idus propter festos dies Romani instituerunt; vel propter officia magistratuum. In his enim diebus conveniebatur in urbibus. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensuum principia colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nundinis vocatae. Nundinae enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
I deo uͦ sic uocatum eo qd̾ censu ꝑ quinq̃nniũ
inre publica ꝑacto urbs roma lustrabatur.
Iubileus intprȩtat᷑ remissionis annꝰ. ẽ enim
gebantur tube.⁊ ad om̃s reu̾tebat᷑ antiqͣ pos¬
sessio. debita absoluebant᷑. Confirmabant᷑
lib̾tates. hunc mim̾um ⁊̃ indieb pentecostẽ

Expanded text:
Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim gebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ciboꝵ. hybernus aut̃ inf hyemen.⁊ uernũ
terris omĩa oriuntur. Estas u̾o meridiano
eo qd pars eiꝰ calore flagrantior sit. hyemps
septemtͥoni eo qd frigorib ⁊ ꝑpetuo gelu tor¬
pet. Autũpnꝰ occiduo ꝓpt̃ qd̾ gͣues morbos
ht̃. Uñ ⁊ tc̃ folia arborum defluunt. Ut aut̃
autũpnus habundat morbis. facit hoc con
to drachone caudam suã mordente qd̵ inse recur¬
rentib qui fit pꝰannos solsticiales plurimos.
Era singuloꝵ annoꝵ ẽ ꝯstituta acesare atigusto
qñ pͥmum censu excogitato: romanũ orbem
descͥpsit. Dicta aut̃ era eo qd̾ omĩs orbis es red¬
dere ꝓfessus: rei publice.
constituta apd̃ a e lidem. gͣce ciuitatẽ.
eliis agentib agnom̃. ⁊ qͥnquennale c̾tamen qͣ¬
tuor mediis annis uacantib. ⁊ obhoc elidis cer¬
taminis tp̃s olimpiadẽ uocauer̃t quadrienno
in una olympiade supputato. Lustrum uͦ: pen
huc era nondũ erat. Est enĩ qͥnquennale tp̃s.

Expanded text:
est ciborum. 7. Hibernus autem inter hiemem et vernum est ciborum. 7. Hibernus autem inter hiemem et vernum terris omnia oriuntur; aestas vero Meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit; hiems Septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpeat; autumnus Occiduo, eo quod graves morbos habet; unde et tunc folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit 229 hoc conto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. constituta apud Elidem Graeciae civitatem, Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quattuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade supputato. Lustrum vero esthuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
o sunt aut̃ solsticia. unum estiuum . uiii.ħ̾a¬
lendarũ iuliaꝵ. Dequo temp̃r sol remeare ad
inferiores incip̃ cuculos. Aliud hyemale .uiii.
Nł ianuanas. qͦtp̃r solaltiores incipit circu¬
los petere. Uñ hyemales solsticii dies minimꝰ
equi noctia. unum uernale ⁊ aliud autũpnale
octobrium. qr annus olim induas partes tm̾
autunnus. ⁊ hyemps. Dicta aut̃ st̃ tp̃ra
a communi temꝑam̃to. qd̾ inuicẽ se humore.
siccitate. calore ⁊ frigore temꝑent. hec et cur
ricula dñtur qr ñ stant s currunt. Constat
aut̃ pꝰ fc̃m mundũ ex qualitate cursus soł tpi̾a
sic ⁊ autũpnꝰ nouus. adultus. p̃ceps. Item hy¬
ems noua. adulta. p̃ceps. siue extrema. Unde
est et illud extremei sub casu hyemis. Uer aut̃
dictum qd̾ uiret. tc̃ enĩ pꝰ hiemen uestit᷑ tellꝰ
herbis. ⁊ infloremcuncta rumpunt᷑. Estas dr̾
tate uocatus. quando ⁊ folia arboꝵ cadunt.¬
hyemen ro hyemis nuncupauit.: qr tc̃ breuo¬
ri sol uoluitur curculo. unde ⁊ tempꝰbruma

Expanded text:
solstitia: unum aestivum, VIII Kal. Iul., de quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos; aliud hiemale, VIII Kal. Ian., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde hiemalis solstitii dies minimus, equinoctia, unum vernale et aliud autumnale, octobrium autumnus et hiems; dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Hricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde est "extremae sub casum hiemidictum, quod viret, tunc enim post hyemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas ditate vocatus, quando folia arborum caduntHiemem ratio hemispherii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et hoc tempus bruma
Abbreviated transcription (Latin):
manam uocamꝰ. qĩ uii. luces nam mane lux
ẽ. Octauus aut̃ dies id̾ pͥmꝰ÷. ad quẽ redit᷑. et
greco sermone uocatur. uñ ⁊ apd̾ hebreosm̃¬
ses legitimi ñ ex solis cͥculo. s ex lune cursu
enumerant᷑. qd̾ ÷ denoua ad nouam. Egiptii
aut̃ p̃p̃ lune ueloriorẽ cursum. ⁊ ne error cõ¬
putationis eiꝰ uelocitate accid̾et. ex solis diem
cursu m̃sis adinuenert. Quoniam tardior
solis motus faciliꝰ pot̾at cõp̃hendi. lanuariꝰ
m̃sis: a iano dictus. cui fuit agentilib conse¬
eratus. ł qr limes ⁊ ianua sit anni. Uñ ⁊ bi¬
frotis id ianꝰ ꝑingit᷑. ut introitꝰ anni: ⁊ exicus
demonstret᷑. fẽbruariꝰ nuncupat᷑ a februa

Expanded text:
manam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et Graeco sermone vocatur; unde et apud Hebraeos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptiiem cursum, et ne error conputationis eius velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Fe
Abbreviated transcription (Latin):
nuistua ꝑlegere eloqͥa: statim enĩ ut acce¬
pi pietauium tuum puer retiꝰ adme ue¬
nit. Dedi cubiculario meo piitauium: et
ꝯfestim ambulaui ad pͥncipem ut postea
plgerem ⁊ rescberem. Reuersus oe palatis¬
tto regis: non solum scͥpta tuaᷤ inueni. s
etiam quicqͥo aliud in cartis fuit ꝑiit. ⁊ ider¬

Expanded text:
nus tua perlegere eloquia, quia statim ut accenus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittacium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem, et rescriberem. Reversus e palato regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit, periit. Et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
sane ⁊ om̃imoda fupplicatione deposco ut
librum ethimologiarum quẽ ram faciente
mores seruo ur̃o dirig̾e iubeatis. Quia ut
mͥ sum ꝯsciꝰ. magna ibi ex parte serui tui po¬
stusatione sudasti. ⁊ ideo p̾mum in me existẽs
munificꝰ sic in sc̃oꝵ cetib ⁊ felix habearis ⁊
inde coctus. queso ut ur̃o instinctu a filio
ur̃o dño rege nob̾ dirigat᷑ cito. ⁊ Iam ⁊ nr̃a
eiꝰ sic ftagitauit głam suggestio. Qiuia mł¬
tum in ꝯcilio ꝓinuestiganda opꝰ: u̾tate.
D ecetero creatoris altissimi pietatem efflagi¬
to. ut coronam beatitudinis ur̾̃e ꝓ integri¬
tate fidei ⁊ statu eccłie sue longo tp̃r p̃cipi¬
at ꝯseruare. Meq int̾ oblatrantia p̃sentis
mundi uaria ⁊ in num̃abilia disc̾mina
munitum reddat tue int̾cessionis gr̾a. hac
eiat tͥnitas sacratissima. Et manu sua.
uia te incolumem
et utinam cuiꝰ cognoui salu¬
tem in hoc corpore aspicerẽ
et uisionem. Quid aut̃ mͥ eue¬
it ꝓpeccatis mĩs man̾ifestabo. qr ñ fui dig¬

Expanded text:
sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente mores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic in sanctorum coetibus et felix habearis et venitur tamen decoctus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum iDe caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac, ciat Trinitas sacratissima. Et manu sua. Quia te incolumem et utinam cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dig
Abbreviated transcription (Latin):
tũr unꝰ atq id̾ sp̃s diuidens singłis ꝓut̾ uult. s
adunũ: Ac peculiare subsidium qd p̃misi recur¬
ro ad importunitatẽ scł amicũ am̃icicia desti¬
tutis. Ac nulla m̃broꝵ honestoꝵ gr̃a decoratis i dc̃¬
cientib aĩs scĩeq fame cruciatis imꝑtire ñ de¬
digneris. Non sum saltim pes qͥ ad inuncta diᷤᷤ¬
eurrens possim aluo eccłie m̃broꝵ scilicet uidi¬
ci obedientie discursu parare nec pͥncipatui
capitis imꝑanti obseq̃ndo placare. qͥn ⁊ si de ĩ¬
nec te me ñ egere. quauis minimũ x tam̃ sangͥne
redemptum. Nam me dic̃ apd̃ pedes ñ estis mͥ ne¬
cessarii. qm̃ q̃uident᷑ m̃bra corꝑis infirmiora¬

Expanded text:
tur unus, atque idem spiritus dividens singulis prout vult . 7. Sed ad unum ac peculiare subsidium quod praemisi recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo Ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere? Quin et si de innec te, me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi necessa
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ded̾is uenie quodq diligebas quã libet
imm̃ito ñ iusseris reꝓbare. qi ignominiosũ
ualde uidet᷑ acuile sinec dum saciatus qͥs ca¬
ritate abeo quẽ amabar inuenire recedẽm.
Obsẽquio aut̃ mee s̾uitutis dependo iura salu¬
tis. ⁊ q̃so pietatem scissime ur̃e potestatis ut ꝓ
me orare digneris. ¶tinꝰ cotidie fluctuantẽ
⁊ scandał. Dulce mͥ fuit diu ad te loqͥ coram
positꝰ uultũ uid̾em tue faciei. Idoneam hiũi¬
u̾bositatem ⁊ tem̾itatem fortassis incurri.
s aut hoc. aut ilid̾ agere debui tm ut qd̾ no¬
luisti ꝑhumilitatem. saltim tͥbuas ꝑtumul¬
tuantẽ imꝓbitatem. Ecce qͣntum audatie de¬
dit mͥ gr̃e ur̃e beniuolentia.⁊ iõ si qͥdinhoc dis¬
plicuerit s imputer que t̾m amar. ut amore
tollar. nam ꝑfecta caritas foris mutit timnorẽ
ꝯsistunt. suggero. ut quia erc̃ebi netpolita aͥ
nus decessit. habeas misccũe curam.⁊ hoc

Expanded text:
locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur ac vile, si necdum satiatus quis charitate, ab eo quem amabat invenitur secedere. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris: quatenus quotidie fluctuantem et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, quasi coram positus vultum viderem tuae faciei, ideo nec verbositatem cavi et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem, saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. sistunt, suggero, ut, quia Eusebius metropolitanus vester decessit, habeas misericordiae curam et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃stare om̃ia. ⁊ sine qͥ nicħ st̃ omĩa s ⁊ si qua
supflua siqͣ negligent̃. si qua minꝰ humilit̃
haudutilit̾ potiꝰ effudi quam dixi cuncta q̃so
benigne suscipias. cuncta ignoscas. cunẽta oreᷤᷤ
ut ds ignoscat. Gͦ ex hoc notesco libros ethimo¬
logiarum quos ate dño meo posco:⁊ si detrun¬
caros corrososq iam amultis hr̃i. Iñ rego ut
eos iͥ transcͥptos. integros. em̃datos. ⁊ bene cͤapta¬
tos dedignemini mitte. Ne raptꝰ auiditate. inꝑ
uersum cogar uitia ꝑuirtutib abaliis sum̃e.
Ego aut̃ opto quãuis nulł egeas ⁊ ult̾nee dicant᷑
put̾e m̾cede. ut dignatio ur̃e benignitatis imn¬
ꝑit nob in id qd possumus ⁊ ualemus. Tantum
sacs diuinisq paginis. qͥrum mͥ expositione
cordis nr̃i lum̃ aꝑiret᷑: Si tñ ⁊ nob̃ iubes res¬
plendere ⁊ diuine legis obscura reserare. nec
si ista que peto ꝑcepero de iłł silebo. s uiam
reseras capiende fidutie cũ in hac pͥma fronte

Expanded text:
sine qua nihil sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut dignatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod possumus et valemus, tantum sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte
Abbreviated transcription (Latin):
honorem habiindantiorẽ cͥcumdamꝰ. Et que in ho¬
nestiora s̃ nr̃a. maiorẽ honestatem hñt. sic itaq
c̃atꝙ nr̃ ac dispensator cuncta mod̾atur. sic in al¬
t̾o alt̾i dona diuina que inse ñ ꝑcipit possidenda
tͥbuunt᷑. caritas cumuletur. Deniq tẽ multi¬
formis bñ gr̾a dispensat᷑. qñ acceptũ donũ. ⁊
eiꝰ qui hoc ñ ht̃ creditꝰ qͣndo pp̃ eũ cui impen¬
dicur datum putat᷑. hoc apłi capitulũ a nob̾
in parte p̃missam. Optimȩ nouit prudentia
scĩtatis ut̾e huic rei ꝯgruere totũ. ⁊ qͥcqͥd suma¬
tim tetigi te ꝓcul dubio nosse meliꝰ latet nul¬

Expanded text:
abundantiorem circumdamus, et quae inhonestiora sunt nostra, majorem honestatem habent. Sic itaque Creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina quae in se non percipit possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tunc bene multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non habent creditur, quando ptatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis in parte praemissum, optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum, et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius latet nul
Abbreviated transcription (Latin):
olet repler leticia homo int̾ior ac
sp̃alis cuminquisitione fungit᷑
amantis. ob id uelle mesi ÷ mi
domine reu̾entissime nͥ culparum matia
mearũ obsistat. ⁊ benigne te inqͥsitionẽ
meam amplec̾ti. ⁊ querularii¬

Expanded text:
Solet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis. Ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelar
Abbreviated transcription (Latin):
nee qi uo s rescͥpsisse. s fubtilidiationem
idina meas intenoisse. aliaq multa oppones
adbanc usqͥ diem ꝑuenimꝰ ⁊ sn petietioonẽ
ces inquerelam. Ut qd supplicationene¬
abirie. uł calũpniis lacessando ualeam
idipisci sepe nam solet moicopdeẽ uiori

Expanded text:
sed subtili dilatione modo litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinens ꝓatrum p̃mia. ꝓ fuscipiendis libis
sub eod qͦ imꝑatore falcidiꝰ tͥbunus plebis lexẽ
fecit. neqͥs plus in extraneis testam̃to ligaret
quã ut quarta pars siꝑeẽt heredib. ex cuiꝰ
noĩe lex falcidia
condidit. que hac̃tenuis aquilia nuncupat᷑.
⁊ saturam scͥbere ÷ poemata uaria ꝯdere. ⁊ ho¬
ratii. iuuenał. ꝑsii.¬
odie leges naualium commertioꝵ suit.

Expanded text:
ntinens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidiacondidit, quae hactenus Aquilia nuncupatur.am scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Juodie leges navalium commerciorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tie prudentium responsis.
ex ÷ ꝯsticutio popłi qr maiore natu simmꝰ
cum plebib aliqͥd sanctierunt.
cita sunt que plebes cm̃ ꝯsti¬
tuunt. ⁊ uocata scita qd̾ ea plebessci¬
at.ł qd̃ sciscitat᷑. ⁊ rogat ut fiat.
enatus ꝯsultus quod t̾m senatores
popłis consilbendo sanctiunt.
onstitutio uł edictum. qd̾ rex
uel imꝑator constituit. uel edidit.
esponsa sunt que uiris ꝯfulti
pauli dicta. fuerunt enĩ quidã prudentes et
arbitri equitatis qui instituciones ciuilis
iuris ꝯpositis addiderunt. qͥb dissidentium
lites ꝯtentionesq sopirent.

Expanded text:
rudentium responsis. Lex est constitutio populi, quando maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. Scita sunt que plebes tantum constituunt. Et vocata scita, quod ea plebs sciat vel quod sciscitatur et rogat ut fiat. Senatusconsultum est quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Constitutio, vel edictum, quod rex vel imperator constituit vel edidit. esponsa sunt, quae jurisconsulti  et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes, et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent.
Abbreviated transcription (Latin):
oyses gentis hebree
pͥmus omĩum diuinas
leges sacͥs luteris expli¬
cauit. foroneus rex g̾ciᷤᷤ
pͥmus leges iuditiaq
constituit. Mercuriꝰ tͥmegistus pͥmꝰ leges
egiptiis tradidit. Solon pͥmus beges ache¬
niensib dedit. Ligurgus pͥmꝰ lacedemo¬
niis iura exappollims auct̃oritate ꝯfin¬
xit. Numa pompiliꝰ qui romulo suc¬
cessit in regno pͥmus leges romanis addi¬
dit. De m̃cum ppłs seditiosos magistratꝰ
ferre ñ posset .x. uiros legib scͥbendis cre¬
auit qͥleges ex libris solonis in latinum
fuer̾t aut hii apiꝰ. claudiꝰ. gemitiꝰ. ueteriꝰ.
iuliꝰ. maniliꝰ. suppliciꝰ. sextius. curatiꝰ. ro¬
meliꝰ. portumꝰ. hi decem uiri legum con¬
scͥbendarum electis. Leges aut̃ inlibris

Expanded text:
oyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. Ius naturale: cõmune omĩum
rationum.⁊ qd ũq instinctu natẽ. ñ ꝯstitu¬
tione aliqͣ habetur. ut uiri. ⁊ femine: cõ¬
iunctio. lib̾orum successio. ⁊ educatio com¬
munis omi possessio. ⁊ omĩ una lib̾tas. ad¬
quisitio eoꝵ que celo t̾̃ra mariq capunt᷑.
Itemdisposite rei uł ꝯm̃date pecunie. resti
tutio uiolentie. ꝑium repulsio. Nam hoe
aut siquid huic similes numꝗͣ inustum.
sednaturale quinq habetur.
us ciule÷ qd̃ quisq popłs uelcecitas
occupatio. edificatio munitio. bella. captiui¬
tates. seruitutes. Post lumina federa. paces.
indutie legatoꝵ. ñ uiolendoꝵ religio. conu¬
bia int̾ alienigenas ꝓhibita. ⁊ iñ uisgentiũ¬
dictum. qi eo uire om̃s fere gentes utunt᷑.
mox signato dato. eg̾sio in hostem ł ꝯmixtio
I tem signo dato receptio. Item flagitii militaris
si locus deseratur. Item stipendioꝵ modusi dig¬
nicatum gͣdus. p̃mioꝵ honor ueluti cũ coro
portio.

Expanded text:
ne omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae ptutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam iniustum, sed naturale et equum habetur.us civile est quod quisque populus vel civitas occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona portio.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Imꝑitus sine ꝑitia. In consultus abeo qd
non accipiat ꝯsilium. Inconsultis q ẽ sine coni¬
lio. ⁊ inscius rerum atq ignarus. Ineptꝰ apto
in opem intelligunt ñ sepultum uihumatual
Cui nec inane absenti surrexit tumultus. leno¬
bilis eo qd̵ sit ignotus. ⁊ uił ⁊ obscuri gen̾is cinis
nec nom̃ qͥd̾ scitur. Ircosus qi sudore corpis tetido
uisus. Index ꝓdicor ab indicando. Indigena uo¬
catur. quod m̃ sit genitꝰ .i. in eod̾ loco natus. In¬
pudens eo qd̾ ab eo pudor ⁊ pudicitia ꝓculaos
Iipudicꝰ apodice uocatus. podicem enĩ fetoren
dm̃s. Incestus pp̃illicitam ꝯmixtionẽ uocatus.

Expanded text:
est. Inperitus, sine peritia. Inconsultus, ab eo quod est. Inperitus, sine peritia. Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus. Ineptus, apto inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius nec nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis foetido visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in eodem loco natus. Inpudens, eo quod ab eo pudor et pudicitia procul abest. Inpudicus a podice vocatus. Putorem enim foetorem dicit. Incestus, propter inlicitam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. In testabilis. cuiꝰ testioniũ ñ ualet.⁊ qd̾ di¬
xexit irritum. ñ ꝓbatumq sit. In famis ñbone
fame. Imꝓb dictus. qd̾ instat etiam ꝓhibenti.
Infrenis. ħ ÷ qui frenis ñ fregitur. ut numide ĩ
tlam ⁊ frendere sigc̃at dentib frangere. Uñ ne¬
frendes infantes. qr necdum denteshñt. Inclu¬
memor głe. In formis. ingens. non qd̾ ñ hãt for¬
mam. s qd̾ ultra formam magnitudinẽ hãt. In
manis. qi ñ bonus. s crudeł. atq t̾ribił. manũ
muume boni. Immunis minime munificus.
E st enĩ om̃ĩ pͥuilegio uacuus. indempnis. eo qd̾
sine dampno uiuat. ẽ enim sine ulla culpa at¬
q ꝑiculo. Iners sine arte. ⁊ ob hoc neoꝑis qͥd̾
ullius. Inermis uel sñ armis. uł sine uirib.
nam semꝑ arma ꝓuirib accipiuntur. Igna
gnarus .i. inscius uł sine uarib. ol fecisse enĩ
ueteres scisse dicebant. Ignarꝰ aut̃ duos sig̾eat.
scius qr sine scientia ÷. Idẏota imꝑitus gͥcum

Expanded text:
 testimonium non valet et quod dixerit inritum inprobatumque sit. Infamis, non bonae famae. Inprobus dictus quod instat etiam prohibenti. Infrenis, hoc est qui frenis non regitur, utVirg. Aen. nam et frendere significat dentibus frangere, unfrendes infantes, qui necdum dentes habent. Inglumemor gloriae. Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magni udinem habeat. 4manis, quia non bonus, sed crudelis, et terribilis. Manum minime boni. Inmunis, minime munificus, Est enim omni privilegio vacuus. Indemnis, eo quod sine damno vivat, et sine ulla culpa atque periculo. Iners, sine arte, et ob hoc ne operis quidem ullius. Inermis, vel sine arma, vel sine viribus. Nam semper arma pro viribus accipiid est inscius, id est sine naribus. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Ignarus autem duo significat, scius, quia sine scientia est. Idiota, inperitus, Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
Uarius. qi ñ iniꝰ uie. s incerte mixteq senten¬
eo qd̃ in diu̾sa uulg̾um ⁊ mentem u̾tat. iñ et
uersutus et calidus. Uiolentus. qr uim infert.
Uecors mali cordis ⁊ male ꝯscientie. Uagus. qͥa si¬
ne uia. Uanus auenere ethimologiam trahit.
item uanus manis falsus. eo qd̾ sine memoria
ꝓpe sanus. Uinolentus. qi satis bibit ⁊ facile
in ebriatur. Uexatus .i. portatus ab eo quod⁊
ueo uecto. uexo. ut uexasse sit portasse. ue
p̃stint. aut uendidit. Uector q̃ĩ uehitor. ẽ aũ¬

Expanded text:
Varius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque sentenVarius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque senteneo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde, et versutus, et callidus. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. E
Abbreviated transcription (Latin):
signent. T̃ecricus mons in sabinis asꝑrimꝰ. uñ
et tͥstes homines cetͥcos dm̃s. Taciturnus inta¬
cendo diuturnus. Trutinator ex aminator
ex iudicii libra ꝑpendens recta translatione
a trutina. q̃ ẽ gemina pond̾um lances. t̾stis.
Tenax nummi cupi¬
na. ⁊ cernimꝰ astantes ne qͥcquam lumine toruo.
uita. Tetrimus ꝓfero numium. tetrum enim
ueteres ꝓfero dixerunt. ut enniꝰ tetros elefan¬
facile qualis sit intelligatur. Temulentꝰ aut̃
dictus a sangͥne. nam timor sangͥnem gelat. qͥ
coactus gignit timorem. Turpis qd̾ sit infor¬
utendo bona sua. uł quod bene quid̃ uti pos¬
sit. sicut docilis. qd̾ doceri possit. uerus au̾itate¬
dictus. hĩc ⁊ uerax maior ÷ u̾itas. quam uerus.
quia ñ u̾itas au̾o. s uerꝰ a u̾itate descendit. ue¬
ridicus qui uerum dicit. ⁊ i̾itatis obseruatorẽ.
Uerecundus quia uerum factum erubescit. ue¬
Uiuens.
Uiuuis.

Expanded text:
signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translatione a trutina, quae est gemina ponderum lanx. 268. Tristis . . . Tenax, nummi cupina; et: Cernimus astantes nequidquam lumine torvo. vita. Teterrimus pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro Fero dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephanuc et illuc, nec facile qualis sit intelligitur. Temulentus, a tdiu, id est, a sanguine, nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. 273. Turpis, quod sit inforutendo bene sua, vel quod bene quid uti possit, sicut, docilis quod doceri possit. 275. Verus, a veritate, hinc et verax. Major est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit, et veritatis assertor est. Verecundus, quia verum factum erubescit. Vivens, vivus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspere. sccłe aut̃ a seq̃ndo s̃ dicte. Scipulator ꝓ¬
missor. Stipulare enĩ ꝓmutere ÷ ex u̾bis uiris¬
ꝑitorum. Sanus asanguine. qr sine pallore ÷.
Sospes. Subtił ab extenuatione dictus. Seque¬
ster dr᷑. quia c̃̾tantib mediꝰ int̾uenit. qͥ apd̾ g̾¬
cos homerus dicit. apud quẽ pignora deponi so¬
lent. quod uocabulũ a seq̃ndo factum ÷. qd̃ eiꝰ
qͥ electus sit. utraq parsfidem seqͣtur. Sessilis
quod ñ uidetur stare. s sedere: Surdus a sor¬
didis humorib aure ꝯceptis.⁊ quamuis mul¬
tis casib accidat. nom̃ tam̃ eger exp̃dicto uitio
retinent. Siccus qd̾ sit exsiccatus. siue ꝑanti¬
frasim qd̾ sit sine ifucco. Sepultus dic tus: qd̃
Salo abexigendo dictus. Sutor a suendis pellib
nominatus. Subulcus porcoꝵ pastor sicut
gari dicitur. qͥd memones ⁊ tutorem ⁊ peda¬
gogum olum obrui. ⁊ estes dicti. qd̾ testam̃to
adhibi solent. sicut signatores qd̾ testam̃tum

Expanded text:
sperae. Secundae autem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis iurisperitorum. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes. Subtilis ab extenuatione dictus. Sequester dicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. 262. Siccus, quod sit exsuccatus, sive, per antiphrasin, quod sit sine succo. Sepultus dictus, eo quod ne motu. 263. Sajo, ab exigendo dictus. Sutor, a suendis pellibus nominatur. Subulcus, porcorum pastor, sicut gari dicitur: Quid me mones? Et tutorem, et paedagogum olim obrui. 265. Testes dicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
les quod adhereat alteriꝰ custodia. Sufect̾us in
loco alterius suppositus. quasi sufactus. uñ et
consulem suffectum dicimus. cum ꝓ alio quis
substituitur. Secundꝰ qd secus pedes÷. tractus
ẽ sermo a sequentib suis pedissecis. uñ ⁊ seda¬

Expanded text:
les, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in les, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus servis pedisequis. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
tero detrahendo. Sediciosus qͥ dissensionẽ animoꝵ
facit. ⁊ discordias gignit. quas g̾ci diaffrasim dic̃t.
Seuerꝰ. qĩ seuus uerꝰ. tenet enĩ sine pietate iustici¬
am. Simulator dr̃ a simulacro. gestat enĩ simili¬
scrupo÷ enĩ harena durior. Sacrilegus dicitur
ed qd̾ sacra legit .i. furatur. Sicarius uocatur
qͥ ad ꝑpetrandum sceluis telis armatus:. Si ca
enim gladius : asscando uocatuf. Seuus sini¬
pessimi ⁊̃ crudelis animi. Scenicus qͥ inteatro
agit. teatrum enim scena ÷. Scorta quod agͥcis
quoq scite uocabantur. qd̾ defricantur pelles.
cuiꝰ corruptela fit. Spurcus qd̾ sit inpurcis sce¬
lerosus scełib plenus ut lapidosus. ⁊ harenosꝰ
Plus ÷ aut̃ scełosus quã scełatus. Satte seminator¬
a seminando. ł sator a semine.Scurra qui sec¬
tari quẽ piam solet cibi gr̃a. a sequendo gͥ inde
scurras appelatos. id̾ ⁊ assecla a sequendo. Satel¬

Expanded text:
tero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum tero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gignit, quam Graeci διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similiScrupo est enim arena durior. Sacrilegus dicitur ab eo quod sacra legit, id est furatur. Sicarius vocatur quia ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est, a secando vocatus. Scaevus, sinipessimi et crudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quod a Graecis quoque σκύτη vocabantur: quo defricantur pelles quibus corruptela fit. Spurcus, quod sit inpurus. Scelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur inde scurras appellatos. Idem assecla, a sequendo. Satel
Abbreviated transcription (Latin):
to÷. ut sublimenq feres ad syd̃a celi. Spetiofus
aspetie uł aspectu. sic̃ formorsus aforma. Sollers
quod sit sollicitus in arte ⁊ utilis. Sollers enun¬
dicebatur apud antiquos. qͥ erat om̃i bona arte
instructus. Terenciꝰ adolescentem sollertem da
bo. Suꝑsticiosi ut ait cicero appellati qui tot
dies p̃cabantur. ⁊ immolabant ut sui sͥ lib̾i suꝑ¬
stites ẽẽnt. Sollicitus qĩ sollers ⁊ citus atq in re¬
qͥetus. Sectulus familiare u̾bum t̾entii .i. sine
dolo alias assiduuis. Sodales dicuntur qͥ ad sym
cii dicuntur pp̃ ꝑiculi aut oꝑis societatem q̃i in
unam caligam ⁊ inuno uestigio manẽstes. Stul
stimo furtum eẽ ñ opinor. i. obtunsis qͥd̃ sensib
ñ tam̃ nult. Stultus÷ qui ꝑstuporem ñ mouet᷑¬
iniuria. seuitiam enĩ ꝑfert. nec ultus ÷. nec ullo
ignomine ꝯmouetur dolore. Segnis .i. sine igni.
ingenio carens. se ã sine sigͣtat. ut secdulus sine
pellatus. qr ñ infacie alicꝰ. s in aure loquit᷑ de al¬

Expanded text:
 Sublimemque feres ad sidera caeli. Speciosus, ab specie vel aspectu; sicut formosus a forma. Sollers, quod sit sollicitus in arte et utilis. Sollers endicebatur, qui erat omni bona arte instructus. Terentius: Adolescentem solertem dabo. 244. Superstitiosos ait Cicero appellatos qui totos dies precabantur, 494 et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent. Sollicitus, quia solers, et citus, atque irrequietus. Sedulus, familiare verbum Terentii, hoc est sine dolo, alias assiduus. 245. Sodales dicuntur, qui ad symbcii dicuntur propter periculi et operis societatem, quasi in unam caligam et uno vestigio manentes. 246. Sstimo, fatuum esse non opinor, id est, obtusis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine pellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de al
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ingeniti. ⁊ in eod̾ loco nati uͥ inhabitãt.
Incola aut̃ ñ indigenã s aduenam indicat.
rentes aqͥb existunt. sunt enĩ delonginqͣ regi¬
one. Urbani uocabant᷑ qͥ rome habitant. qͥuͦ
incet̾is locis opidani. Nam sola ubrs roma: ce
tera oppida. famili s̃ ex ꝓpͥa senioꝵ familia
orti. Serui aut̃ uocabusum iñ tͣxerunt. qd̃ hii

Expanded text:
sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. rentes, a one. Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urtera oppida. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, quod hi,
Abbreviated transcription (Latin):
uillicus ñ gubnationẽ uille. s dispensationẽ
uniu̾se domus tullio int̃pretante: sig̾cat qd̵ ÷
uniu̾sarum. possessionum. ⁊ uillarum dispensa¬
torem. Ac tores id̾ et curatores abagendo ⁊ curan
tur. q̃i p̃p̃ curatores. sicut ꝓconsul uice ꝯsul. Colo¬
ni sunt cultores agroꝵ aduene dicti acultura
agri. Sunt enĩ aliunde uenientes atq alienũ
agrum locatum colentes. ac debentes conditionẽ
genitali solo pp̃ agri culturam sub dnĩo posses¬
soris. ꝓ eo qd̾ his locatus ÷ fundus. Coloni aut
quatuor modis dicunt᷑. Nam coloni aut roma¬
ni sunt aut coloni auxiliares. aut colonis
ruris pͥuati. Inquilini uocati qĩ colentes a¬
liena. Ñ en im hñt ꝓpͥam seciem. s int̾ra alie¬
na inhabitant. differt aut̃ int̾ inqͥlinum et
aduenam. Inquilini enĩ qui migrant. ⁊ ñ ꝑ¬
petuo ꝑmanent. aduene aut̃ uł incole aduen¬
ticii ꝑhibentur. s ꝑmanentes. ⁊ iñ incole qd̾
iam habitatores sunt abincolendo. Indigne

Expanded text:
ilicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curatur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae adventicii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia iam habitatores sunt, ab incolendo. Indigenae
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscat. atq sensu u̾itatis discernat. cui ꝯtͣriꝰ
ẽ in sipiens. qd̾ sit sine sapore uł alicuiꝰ discre¬
tionis. uel sensus. Studiosus
Sanctus a ueti ꝯsuetudine appellatus. eo qd̾ hii
qui se purificare uolebant sangͥne hostie tan¬
gebantur. ⁊ exhoc scĩ nom̃ acceꝑunt. sincerꝰ
q̃i sine corruptione cui ꝯtrariꝰ in sincerul
uiciatus corniptus. Suppremus. sũmus ab eo qd
suꝑeminẽt. uñ ⁊ supp̃me partes dicimus. Suauis.

Expanded text:
dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrarius dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrarius est insipiens, quod sit sine sapore, nec alicuius discretionis vel sensus. Studiosus. Sanctus a veteri consuetudine appellatus eo quod hi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrarius insincerus, vitiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et 'Supreme Pate
Abbreviated transcription (Latin):
corruat. Repentinꝰ a repente. repens aut̃ adubiũ
roboree arboris appellatus. Rapulus uelox pe¬
dib. Raptor eo quod corruptor uñ ⁊ rapta eo
qd̃ corrupta est. Reus are dequa obnoruis :
et reatum a reo ẽ nuncupatum. Reus mages¬
tatis pͥmum dictus. qui adu̾sus rempublicam
aliqͥd egisset. aut quicũq hostib ꝯsensisset.
dictiis autem reus maiestatis qr maiꝰ: ledere
patͥam quamciuem. ⁊iñ postea ⁊̃ ⁊ hii rei maie¬
statis dicti s̃. qr adu̾sus maiestatem yͥncipis egis¬
se uidentur. uł qui leges in utiles rei publice
detułant. uel utiles arrogauerant. Rixosus
aritu canino dictͥus. semper enĩ a contradicẽd
paratus÷. ⁊ uirgio delectatur. ⁊ ꝓuocat ꝯten¬
dentem. Rusticus dictus qd̃ rus oꝑetur .i. t̾ram.
Sapiens dictus a sapore. qr sicut gustus aptus :
ad discretionẽ saporis ciboꝵ. sic sapiens ad in¬
noscentiam rerum atq causarũ quo unũ qͣdq

Expanded text:
corruat. Repentinus, a repente. Repens autem et advecorruat. Repentinus, a repente. Repens autem et adveroboreae arboris appellatus. Rapidus, velox pedibus. Raptor, eo quod corruptor. Inde et rapta eo quod corrupta. Reus a re, de qua obnoxius est, et reatum a reo est nuncupatum. Reus maiestatis primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictus autem reus maiestatis, quia maius est laedere patriam quam civem unum. Postea etiam et ii rei maiestatis dicti sunt qui adversus maiestatem principis egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant. Rixosus a rictu canino dictus. Semper enim ad contradicendum paratus est, et iurgio delectatur, et provocat contendentem. Rusticus dictus quod rus operetur, id est terram. S Sapiens dictus a sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque causarum; quod unumquodque
Abbreviated transcription (Latin):
tiom̃tis. ht̃ cordis prilsationẽ. cordis metũ. nã
pauere ferire : uñ ⁊ paium̃tum. Petra aut̃
et rupex aduricia saxoꝵ nominantur. Pussilla¬
nuis pusillo animo. Petulcus dictus apeten¬
do. uñ ⁊̃ et m̃etͥces petulcasuocamus.
ꝓductus. Pessimus¬
Questor aquerendo dictus. qĩ
Questor.
Q uestuosus.
e uerimoniis
Querulus quia querelam infert
Q uietus quod sit ipse Sanimo securus. neminem
cangens. Religiosus ut ait cicero arelegen
giosi. ex relegendo tanꝗͣ ex eligendo eligentes. ex
diligendo diligentes. ex intelligendo intelligen¬
tes. Ratiocinator dictus uir magnus qr de om̃ib
reb quas eẽ mirabiles ꝯstat possit reddere ratio¬
nem. Retractator repetitor. nam retractare :
repetere quod amiserat. Resipiscens eo qd̾ mentẽ
qĩ post in saniam recipit. aut qr resapit quia sape
desiderat. castigat enĩ seipsum dem̃tie et confimat
animũ suum ad rectius uiuend̾. cauens ne it̾m

Expanded text:
tio mentis. Habet cordis pulsationem, cordis motum. Nam tio mentis. Habet cordis pulsationem, cordis motum. Nam pavere ferire est, unde et pavimentum. Petro autem et rupex a duritia saxorum nominantur. Pusillanimis, pusillo animo. Petulcus dictus ab adpetendo; unde etiam et meretrices petulcas vocamus. Productus. PisiQuaestor a quaerendo dictus, quasi quaesitor. Quaestuosus. Querimoniosus. Querulus, quia querellam infert. Quietus, quod sit ipse sibi animo securus, neminem tangens. Religiosus agiosi ex relegendo, tamquam ex elegendo elegentes, ex diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes. Rationator dictus vir magnus; quia de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possunt reddere rationem. Retractator, repetitor; nam retractare est repetere quod omiseras. Resipiscens, eo quod mentem quasi post insaniam recipit, aut quia resapit qui sapere desierat. Castigat enim se ipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum
Abbreviated transcription (Latin):
peiero dicimus. ⁊ deiero. Iuaricator male fidĩ
aduocatus. ⁊ qui uel maccusando nocitura uł
infraudando ꝓfutura p̃tereat. aut inutilic̃ du¬
losus ⁊ fallax apellex .i. uultuforis enĩ ut fal¬
lat. arridet. s nequitiam intus gerit. ꝓfanꝰ qͣsi
porro a fano. sacris enim illum ñlicet int̃ ẽẽ. Par¬
ricida ꝓprie dr̃ int̃̾fector parentis quãuis qͥdam
sit. cum sint hoĩes hominib pares. ꝑsecutor
ñ semꝑ ꝓmalo intellig̾r. unde ⁊ ꝑsecutus ꝑfec¬
te securus. Publicanꝰ ÷ qͥ nectigalia publica e¬
xigit. uł qui publica negocia seculi lucra sec¬
tatur. Uñ ⁊ cognominatus : peccator apellice.
uel meretͥce uocatur. qĩ pellicator. qd̾ nom̃ ap̃
antiquos tm̃ flagitiosum sig̾cabat. postea tran¬
siit hoc uocabulum in appellationem omium
iniquorum. Prostitute meretͥtes. aꝓsedendo
sutia subdolositate. ł mendacio. Procurrius q̃i
ꝑ longuin curiuuis. Pauidus÷ quẽ uexat t̾pida¬

Expanded text:
eiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dulosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam sit, cum sint homines hominibus pares. Persecutor non semper pro malo intellegitur; unde et persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit. Vel qui per publica negotia saeculi lucra sectantur, unde et cognominati sunt. Peccator a pelice, id est meretrice vocatus, quasi pelicator; quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a prosedendo sutia, subdolositate vel mendacio. Procurvus, quasi per longum curvus. Pavidus est quem vexat trepida
Abbreviated transcription (Latin):
rientis. Meretͥx dicta qd̾ p̃cium libidinis me¬
reatur. in ⁊ meritorie tab̾ne. Nam ⁊ milites cũ
stipendia accipiunt mereri dicunt᷑. Morrio
sig̾tare medullam eiꝰ ferule. quam gͥci. ac qͥco¬
dor oÑ uocant. ⁊ sic dici apud nos nchilum
distingunt. alium ꝑnitiosum. alium nugam
existimantes. ut ait donatus. hic adolescens nes̃
qĩ utrumq unũ idem significet. nequã exeo q̾
neqͥcquam sit .i. ex eo qd̾ nicħ sit ueteres dictum
uoluerunt. Neuter neq ille. neq iste. quasid¬
ceret nec ut̃q ⁊ lefarius ñ dignus farre. quopͥ¬
mo cibi gtnere uita hominũ sustentabatur

Expanded text:
rientis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, mereri dicuntur. Morio significare medullam ejus ferulae quam Graeci asphodelon vocant; et sic dici apud nos nihilum;distinguunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes, ut ait Monatius: Hic adolescens nequam, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex eo quod nec quicquam sit, id est ex eo quod nihil sit, veteres dictum esse voluerunt. Neuter, neque ille neque iste; quasi diceret ne uterque. Nefarius, non dignus farre, quo primo cibi genere vita hominum sustentabatur.