comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est ꝑ isaram propħam di¬
Stentem. Nox clamautis in de¬
seito. parate uiam dm̃. rectas
facite semitas ents. Marcus qͦ
&e lucas consentnint. hoc isaie
testiiomium õẽ de iohe. Ham
plura uer̾oa cnaii consequentia
ex eo dem ꝓpħa lłicas comme¬
iorauit. cum de baptista iohe
nartaret᷑. Iohañnes aiitem cuã¬
glista ip̃m iohm baptistam de
se ipso idẽm testimotaum ifa¬
ie ꝓtilisse comtiemorat. sicut
nimc matħs dixit. quedam io¬
hanrns uerba que alii non cͥxe¬
runt. Predicans inquit in dese¬
rto nidee & dacens. Pernuintiã
E

Expanded text:
m dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. Marcus quoque et Lucas consentiunt hoc Esaiae testimonium esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulisse commemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam e
Abbreviated transcription (Latin):
turbas fuisse cum año qũo lepro¬
sum mundauit. non quantim
temporis interfinit. p̃sertm cũ
eundem leꝓsum sucas iam inci¬
uitate posito dño dicat ẽẽ mun¬
datum. qd̾ matħs dicere non eu¬
rauit. quanquam etiam illud
possit occurtere in aliqua extel¬
siore parte montis prino cumi
sa montis celsitudine. in campe¬
strem locum .i. in aliquam equa:¬
litatem que in latere montis erat.
&e multas turbas capere poterat.
attq ibi stensse donec ac eum nir¬
be congregarentur. acpostea cũ
sedisset accesse ꝓpinquius disci¬
płos enis. atq ita illis cetisq tur¬
bis presentib unum habuisse
sermonem quem maths lucasq
nariarunt diu̾so narrandi modo
s eadem ueritate rerum i senẽ¬
tiarum quas ambo dixerunt. Iã
monente unicuiq sponte indẽ¬
dum fuit. si quis p̃termittat ali¬
quid quod alius dicat. non ẽẽ
contrarium nec si alius aliomͦ
alnid dicat. dum eadem rerũ sẽ¬
tentiarumq ueritas explicetur:

Expanded text:
turbas fuisse cum domino, quando leproturbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum sa montis celsitudine in campestrem locum, id est, in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat, et multas turbas capere poterat; atque ibi stetisse donec ad eum turbae congregarentur: ac postea cum sedisset, accessisse propinquius discipulos ejus, atque ita illis caeterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Matthaeus Lucasque narrarunt, diverso narrandi modo, sed eadem veritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. Jam monente unicuique sponte videndum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium; nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque veritas explicetur:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. Et ipse eleuatis ocłis. in
discipłos dicebat. Beati pauꝑes.
quia ur̃m est regnum dĩ. & cet̾a.
hic porest intelligi cum in monte
xii. discipłos elegit. ex płib quos
apłos nominauit. quod matħs
p̃terimsit. tunc illum habuisse
sermonem quem maths uner¬
posint: ⁊ lucas tacuit hoc est in
monte. ac deinde cum descendi¬
sset in loco campestri habuisse
alterum similem de quo matħs
tacet. hicas non tacer. i utrumq
sermonem eodem modo eẽ cõ¬
dusum. Quod autem matbs
isto sermone terminato seuitur
& dicit. ce factum est cum consũ¬
ex quib illos duodecim elgerat.
Qd uero mox ait: cum autem des¬
cendisset de monte. secure sint
eum tut be multe. & ecce leprosꝰ
nemens adorabat eum. potest in¬
telligi post utrumq sermonem
factum fuisse quem non solum
matħs. uerum etiam quem lucas
interponit. Noq enim apparet
post descensionem de monte qͣ¬
tum temporis interpositum. s ħ
solum uiolit significare maths
post illam descensionem mltas

Expanded text:
evatis oculis in discipulos suos dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei, etc. . Hic potest intelligi cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos Apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit, et Lucas tacuit, hoc est in monte; ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet: et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. 46. Quod autem Matthaeus isto sermone terminato sequitur et dicit, Et factum est, cum consuex quibus illos duodecim elegerat. quod uero mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas
Abbreviated transcription (Latin):
lo pane iuit homo. ẜ inommi
nerbo quod procedit ex ore di.
Et cetera usq ad id quod dic¬
tum est. tunc reliquit eum dia¬
boliis. ⁊ ece angłi accesserunt &
iunstrabant ei: Totum hoc si¬
militer lucas narrat:⁊ si non co¬
adem ordine. Unde incertum ẽ.
quid prius factum esit. anrũ
rgna t̃re prius demontrata sĩt
ei: ⁊ postea in pumam templi
leuatus fit. an hoc prus. ⁊ itta
postra. Nich tamen ad rem. dũ
omnna facta ẽẽ manifestum sit.
& quod aliis uerbis casdem sẽ¬
tencias lucas explicat. non sẽꝑ
commendandum ẽ. quia nicħ
aeꝑeat ucritati. Maitus aut̃¬
aitestatur quidem cum in de¬
serto a diabolo ẽẽ temptatum
quactragnta dieb &e noctib. s
tacet quid ei dicium fit. quid¬
ue responderm. Item quod lu¬
cas pretermisit. iste non tacuit
quod angłi ministrabant ei.
Ioħs uero. totum istum locũ p̃¬
terusit.

Expanded text:
lo uiuit homo, sed in omni uerbo, quod procedit de ore dei, et cetera usque ad id quod dictum est: tunc relinquit eum diabolus et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei. totum hoc similiter Lucas narrat, etsi non eodem ordine. unde incertum est, quid prius factum sit, utrum regna terrae prius demonstrata sint ei et postea in pinnam templi leuatus sit, an hoc prius et illud postea. nihil tamen ad rem, dum omnia facta fuisse manifestum sit; et quod aliis uerbis easdem sententias Lucas explicat, non semper commendandum est, quam nihil depereat ueritati? Marcus autadtestatur quidem eum in deserto a diabolo esse temtatum quadraginta diebus et noctibus; sed tacet, quid ei dictum sit quidue responderit. item quod Lucas praetermisit, iste non tacuit, quod angeli ministrabant illi. Iohannes uero totum istum locum praetermisit.
Abbreviated transcription (Latin):
&e auditum est quod esset in do
mo:i conuetietunt multi ita ut
ñ caꝑent neq ad iantam.i lo¬
quebatur eis uerbum. Et uene¬
runt fererentes ad eum parali¬
ticum. qui a quatuor portabat᷑.
Et cum non possent offirre e¬
um illi p̃ turba. nudauerunt
tectum ubi erat:⁊ pafacientes
subtinserunt grabatũ in quo
paraliticꝰ iacebat. Cum uidisfi
autem iħs fidem illorũ. ⁊ cet̾a.
Lucas autem non commemo¬
rat quo in loco factum sir. s ita
dicit. Et factum est in una die¬
rum. ⁊ ipse sedebat docens. Et e¬
rant pharisci sedentes ⁊ legis lato¬
res qui uenerant ex omni castel

Expanded text:
auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur eis uerbum. et uenerunt ferentes ad eum paralyticum, qui a quattuor portabatur. et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudauerunt tectum ubi erat et patefacientes summiserunt grabatum, in quo paralyticus iacebat. cum uidisset autem Iesus fidem illorum, et cetera, Lucas autem non commemorat, quo in loco factum sit, sed ita dicit: et factum est in una dierum et ipse sedebat docens, et erant Pharisaei sedentes et legis doctores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inde ihs. uidit hominẽ
sedentem in theloneo mathm
nomine:⁊ ait ili. Sequere me.
eͥt surgens secutus est eum. ħ
martꝰ ita narrat. eumdem etiã
ipse ordinem tenens. Post illiꝰ
paralitici santatem. qt egrest̾
est inquit ad mare. ominsq tur.¬
ba uemebat ad eum:⁊ docebat
cos. Et cum preteriret. uidit le¬
ui nalfei sedentem ad theloneũ
Qait illi. Sequere me. qt surgers
socuiis est eum. Nichħ hic repugs¬
uat. Ipse est enim matħs. qui &e
leui. Lucas etiam hic post cum¬
dem paraluicum sanatum. ita su¬
bningit. Et post hoc exiĩt. ⁊ iudit
publicanum nomine lem sedentẽ
ad theloncum ⁊ ait illi. Sequere
me. Et relictis omnib singens
secntuis est eum. Hinc autem ꝓba¬
bilius indetur quod hec pretermi¬
ssa recor õ ando matħs commemo¬
tat. quia iraq ante illum sermo¬
nem habitũ i monte credendũ¬
est uocatum ẽe teatħm. In eo qͥp¬
pe monte tunc luca cominemo¬
rat om̃s .xii. ex płimis discipłis e¬
Iatos. quos & apłos nommauit.

Expanded text:
inem sedentem in telonio, Mattheum nomine, et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. hoc Marcus ita narrat eundem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: et egressus est, inquit, ad mare omnisque turba ueniebat ad eum et docebat eos. ue t cum praeteriret, uidit Leuin Alphei sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relictis omnibus surgens secutus est eum. hinc autem probabilius uidetur, quod haec praetermissa recordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dũ. Commẽdare quippe uolu¬
imus amatorib uerbi cli ⁊ stu¬
diosis scẽ uĩtatis qmͣuis eius¬
cdem xp̃i. qui uerus ⁊ uerax est.
ãnũciator atq p̃dicator. iohes
in eunͣgłio suo fu̾it. cuiꝰ ⁊ ceteri
narratõm stͥbñcdam susceperũt
mea tam̃ p̃licatõne sui offitu
munus inpleuerunt. Longe
abipõ iuicio libri si raro fuis¬
sc cũ ceteris. Idem pͥmo cutaior¬
clanẽ ꝓpt̾ testimoniũ ioħis bap¬
tiste. itide transinare tiberiadis.
qnͣdo turbas cle qnͥ panib pa¬
uit i suꝑ aquas ambłanir. Tercõ
inbethania. ubi ungñto p̃cõso fi¬
cdelis femine deuotone ꝑfusus est.
cdonet inde illis octuri̾e̾t acdpassio¬
nis tẽpus quod cũ eis erar necessa¬
no narraturus. ebi tam̃ ipãm

Expanded text:
tendum. commendare quippe uolutendum. commendare quippe uoluimus amatoribus uerbi dei et studiosis sanctae ueritatis, quamuis eiusdem Christi, qui uerus et uerax est, adnuntiator adque praedicator Iohannes in euangelio suo fuerit, cuius et ceteri narrationem scribendam susceperunt, in ea tamen praedicatione sui officii munus implerunt, longe ab ipso initio libri sui raro fuisse cum ceteris, id est primo circa Iordanen propter testimonium Iohannis baptistae, inde trans mare Tiberiquando turbas de quinque panibus pavit, et super aquas ambulavit; tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae devotione perfusus est; donec inde illis occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus: ubi tamen ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ne que locutus est. nã ⁊ qnͣdo eũ
uolu̾nt iucde gñtiles ꝑ philppũ
i andicam huĩt extelsum sermo¬
inseruit. Ibi p̾clara irñi deluce
illuminance ⁊ lucis filios facientẽ
cõmemorat que alii tatuerũt. ñ
solum cdecommenclatõne humi¬
litatis qnͣdo pedes cliscipłorum
lauit. Sel tum expressus ꝑbus¬
cellam traclitor eius eyisses. rema¬
nentib cum illo ex unclctm in
sermone ip̃nis mitabli̾t stupen¬
do marimeq cluiturno idem
lolies minorans est u̾ dieit. Qͥ
uidet me uidet ⁊ patrem. ubi
cdesuia clarificitõne qmͣ huĩt a¬
pud patr̃ẽ prius quã mũdus
cẽt. et quod unũ uos face̾t in se
sirut ipse ⁊ pater unũ sũt. nõ
ut ipse ⁊ parer i uos unũ. Sed
uos unũ sicut ip̃i unũ. Młtaq
alia murq sb luma. dle quibus
clissere sicut dignũ e ⁊̃ si iam
cẽmus idonci in hoc tm̃ oꝑe nõ
id nos suscepisse. Quis non acl¬
nertat. quod alibi fortasse red¬
clendũ est. hic c̾te non est cype¬

Expanded text:
neque locutus est. Nam et quando eum voluerunt videre Gentiles per Philippum et Andream, habuit excelsum sermoinseruit: ibi praeclara iterum de luce illuminante et lucis filios faciente commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lauit, sed, cum expressus per buccellam traditor eius exisset, remanentibus cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Iohannes inmoratus est, ubi dixit: qui uidit me, uidit et patrem. ubi de sua clarificatione, quam habuit aput patrem, priusquam mundus esset, et quod unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, multaque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscepisse quis non aduertat? quod alibi fortasse reddendum est, hic certe non est expe
Abbreviated transcription (Latin):
tñ inhac pegriuatõne qnͣtũ
rei huius intlłncia ułscaencia
quisque ꝓfeccrit. tanto magis
caueat cliabolita uicia. super¬
biam ⁊ in uidentiam. Memi¬
qmͣ młto amplius crigit ad
cõtẽplatõm ui̾tatis tam mul¬
to ampliuis p̃cipere de clulcecli¬
ne caritanis. ⁊ q illd̃ p̾ceptum
berissimum ac saluberrimum
est. Qnͣto magnus es. tanto hu¬
is ilia te momnibus. Qui eronͣ¬
mc̃dat. apud eum distipulis
pedes lauat.

Expanded text:
tamen in hac peregrinatione quantum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. memiquam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilita te in omnibus, qui euangmendat, aput eum discipulis pedes lauat.
Abbreviated transcription (Latin):
se atq inface̾t uam cũ magna
spei leticia fidelit̾ tencat. nẽ pot¬
cer a rege xp̃o regatur. Si forte
pectauerit abeodem sacerclore¬
xp̃o erpietur atque ita mactõne
bone couu̾sarõnis ⁊ uite nurtis
penius genune dilectõnis tam¬
quã cluab alis ualitlis euectus
aterris abeode ip̃o xp̃o u̾bo illumi¬
netur. u̾bo qđ inpnͥcipio erat ⁊
nate lõge tam̃ sblunis abonũ
similitudiue corꝑali. Qua ꝓpt̾̃
qmͣuis in illis tribus actine in
ioħ̾anis aũt ennͣgłio clona cõtẽ¬
planue iurnitis eluteant eis qui
het clinostẽ sunt ylonei tam̃ ⁊
quicdam cdatur ꝑ sp̃m sermo sa¬
p̾iencis alii sermo scientie sccun¬
dum eundem spm̃. alius dicm
nõ sapit alius depectore domi¬
ni liquiclus acͥl bibit. alius le¬
uatus usque acltertiũ celum ĩ¬
effabłia nerba audit om̃s tñ qũã¬
mino tomnibus bone spei ficde¬
libus inlibro uite scpͥtis. seruar᷑
qđ dtm̃ est Et ego diligam cũ
i oñdam me ip̃m illi. uerũp

Expanded text:
se faceret viam, cum magna spei laetitia fideliter teneat, ne peccet a rege Christo regatur: si forte peccaverit, ab eodem sacerdote expietur, atque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et ate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere sunt idonei, tamen et quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quammino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊̃ si mornus fuit uiuẽt ⁊ oĩs
qui iuit i creclir inme nõ mori¬
etur merernũ. In quib uerbisꝙͥ
nisi altitudinẽ dĩnicatis enis ag¬
nostimꝰ. cuius in et̾nũ ꝑticipatõe
uiuemꝰ: Inde it̾m iolies occurrit
quo perles eius amaria capeł que
ꝑfusũ ẽ. atq hint cle incepe usq
ad passiõm i resuricõm cdiuĩ cũ
tribus enũglistis ioss graditur

Expanded text:
 si mortuus fuerit, vivet; et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. In quibus verbis quid nisi altitudinem divinitatis ejus agnoscimus, cujus in aeternum participatione vivemus? Inde iterum Joannes occurrit quo pedes ejus a Maria caputque perfusum est : atque hinc deinceps usque ad passionem et resurrectionem Domini cum tribus Evangelisti
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ solus fugit inmontẽ. Qua
inre nich̾ michi aliud nicletur
aiãm rõnalem cõmouẽ uoluis¬
se. nisi eo se utẽ mẽte rõniq
iegnare. quo est mercelsis nolła
cum hommib communione
nature solus qr si mens patri
tes cĩnales homincs fugit. qr
ualde sblune est. uncde illos tipẽ¬

Expanded text:
facere, solus fugit in montem. Qua facere, solus fugit in montem. Qua in re nihil mihi aliud videtur animam rationalem commonere voluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis, nulla cum hominibus communione naturae, solus, quia unicus Patri: tes carnales homines fugit, quia valde s
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ãmouer anumã huanã nõ
clese ip̃a sibi lucẽ nͨ beati uisi in¬
cõmutabis participatõne sapiẽ.
Iude mulierem samarithanã
ubi ꝯmemorat᷑ aqua. uñ qui bi¬
berit nõ sitiet ict̾nũ. Inde rur¬
sus incana galylee ubi fecerat
leaq̃ iunũ ibi eũ cõmeniorat
dixisse rogulo cuiꝰ rogfilius in fir¬
mabatur. Nisi signa ⁊ ꝓdigia nidi¬
tis. nõ creditis. us adeo supͣ onĩa
mutabłia uolñs mẽtẽ credũtis
qmͣuis diuinitus denuitabłita¬
te corꝑni fumit aficlelib querit
uelit. Inde iosolimia redit. fit
sanus. Triginta octo annoꝵ lan¬
qnͣ usitatẽ sicut solũt hominos
ei sit equalis insimuss. Ep̃pe
paulo supuis dix̾at eis desabba
cendo pat̾ meus usq mõ oꝑat᷑.
illis obhot irascãtib. Quctũ .n.
ille feci̾t. hec ⁊ filius similit̾ ficit.
Inde tandem destendis ioħes
adillos tres. cũ coclem dño int̾a
gradiẽtes ur qut milia qn̾ pa
nib pastant᷑. rbi tanĩ solus cõ¬

Expanded text:
et animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Samaritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum lannon usitate, sicut solent sancti homines ei sit aequalis insinuans; quippe paulo superius dixerat eis de sabbatcendo: pater meus usque modo operatur, illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panque pascantur: ubi tamen solus com
Abbreviated transcription (Latin):
potuisset. Qursus illuc ddeoluie¬
ti mõte regredientẽ. que ⁊ qnͣta
narrar locutũ. post ueniam illi
aclulrẽ clatam que nelut lapidã¬
tla oblati illi a temptatorib fu¬
erar. qnͣdo digiro scribebat int̾¬
ra tamꝙͣ illos tales int̾ra face̾t.¬

Expanded text:
potuisset . 17. Rursus illuc de Oliveti monte regredientem, quae et quanta narrat locutum, post veniam illi adulterae datam, quae velut lapidanda oblata illi a tentatoribus fuerat; quando digito scribebat in terra, tanquam illos tales in
Abbreviated transcription (Latin):
eius accepimnus. Ibi clirit se filiũ
eĩt liber. Idẽ postea qmͣ illuina¬
uit anatiuitate cetũ exip̃a occõe
inꝓliro eius sermone lemorat᷑
ioh̾es. cle ouibus ⁊ pastore ⁊ ianu
a ⁊ porestate ponendi auimam
suam. tit̾m sumẽdi eam. In quo
excellũtissimã potestatem suc cdi¬
iunitatis oñdit. unde cum ence¬
nia in sosolimis fic̾ut. cõmemo¬
rat ei dixisse uicleos. quo us am¬

Expanded text:
epimus. ibi dixit se filium erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque an
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur cũ cereris locis fortassis oĩ¬
bus frpͥtura nõ dicat nͥ ꝙ deus
illũ suscita mĩt. uec alicubi sit ex¬
pressum est. ꝙ cũ deus resuscita
i̾t xp̃m. Ẽt iam ip̃e se resustita¬
uit. qr cũ patre unꝰ deus est. Sic̃
ħ loco uͥ ait. soluite templũ hoc

Expanded text:
atur: cum caeteris locis fortassis omnibus Scriptura non dicat, nisi quod Deus illum suscitaverit; nec alicubi sic expressum est, quod cum Deus resuscitarit Christum, etiam ipse se resuscitavit, quia cum Patre unus Deus est, sicut hoc loco ubi ait, Solvite
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Ibi .n. nõ solum ip̃m tp̃c ual¬
de diu̾sũ est. s s res ipã płimũ
clistar. Nam recia illit indexte¬
rã ꝑtem missa. centũ quͥquagĩ¬
ta tres pisces ceperũt magnos
recia nõ sũt clisrupta. respicientẽ
scilic ad hoc factũ ꝙ lucas cõme¬
morat ubi p̃młtitudine pistiũ re¬
cia rũpebant᷑. Iam cet̾a sinulia io¬
hani. lucas nõ dixit nisi cirta do¬
mini passiouẽ ⁊ resurrcõnẽ. qui
totus locus acena ip̃iuis. usq adfi¬
nẽ sic anob̾ tractatus est ut oũm
claus testimonus nicħ̾ cos clissũ¬
gli clixerũt q̃ abaliis ñõ clictast̃
tũ ⁊ lucã. marime cirta hũanita¬
marcus qui nullo nustĩo qͣtuor
aliũ homĩs iudetur demostratõ
ne ꝑsonã uł mathei magis comes
uidetur. q cum illo psa dicit ꝓpt̃
regiam ꝑsonã. que incomutata

Expanded text:
non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui totus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos dissenguli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, cum et Lucam, maxime circa humanitaMarcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata
Abbreviated transcription (Latin):
mme racharias cle inte abia. ⁊
upor illi clefiliabus a aron. ⁊ nioiͫ¬
adeũ lotũ ubi ait. ut cessauit
aũt loqui dieit ad symonẽ. Nũt
capruram. hoc totũ nõ hẽt ulła
repugnancie qõnem. Iohes qui¬
de nidenur sinule add clice̾. Setl
illdꝰ lõge aluicl ẽ qł factũ est pt᷑

Expanded text:
ice Abia; et uxor illi de filiabus Aaron, et noad eum locum ubi ait, Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc capturam . Hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Joannes quidem videtur simile aliquid dicere, sed illud longe ali
Abbreviated transcription (Latin):
eciam filii sp̃t puraretur. postre¬
mo suas oues petro se amantr. e¬
umq amtiorem ter confirñti cõ¬
mc̃cdans. Nicit euncłe ioh̾em sit
se uelle manere clonec ne mat
ubi eciam michi nidetur alto
clocuisse mistĩo. istam ipãm io¬
hãnis ennͣgłicã clispãsatõm. qua
nlucẽ liquidissima uerbi sõli¬
mt̾ fertur. ubi t̾nitatis eqͣlitas
⁊ incõiiutabłitas incderi post ⁊ qͣ̃
marima ꝓp̾etate clistet aceteris
ciuis susceptõne u̾bũ caro factũ¬

Expanded text:
etiam filii spiritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, cuius susceptione uerbum caro factu
Abbreviated transcription (Latin):
is natiuitate cũ matheo ⁊ lu¬
ca ad licit nec euis baptismũ
cũ trib ꝯmemorat. s tñi mõ
ibi testimoniũ Iohãnis altesb̾¬
limit̾q cõm̃dans relictis eis
ꝑgit cum eͥo acdnuptias. paca¬
na galylee. ubi qmͣus ip̃e cunͣ¬
ge lista matrem cuis fuisse cõ¬
inemoret ille tam̃ clicit. quid
michi itibi ẽ mulier nõ re¬
pellũs dequa suscepit carnem
sed suã tñt mayume insinuas
cliuinitatẽ. aquã conu̾sus in
minã fecerat nõ nulla factae¬
rat. Inde post paucos dies frõs
⁊ intrib cliebus extitabo illł. uͥ
marime insinuat nõ solũ qr
dens erat intẽplo. u̾bũ caro fcm̃¬

Expanded text:
s nativitate cum Matthaeo et Luca aliquid dicit, nec ejus baptismum cum tribus commemorat, sed tantummodo ibi testimonium Joannis alte sublimiterque commendans, relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Cana Galilaeae: ubi quamvis ipse Evangelista matrem ejus fuisse commemoret, ille tamen dicit, Quid mihi et tibi est, mulier ? non repellens de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans diuinitatem aquam conuersurus in minam fecerat, non in illa facta erat. Inde post paucos dies factoset in tribus diebus excitabo illud. ubi maxime insinuat non solum, quia deus erat in templo u
Abbreviated transcription (Latin):
aquas cõtinno rursus se mũbũ
celsũ ⁊ occõne ꝑanis exortũ tũ
iat̾reisset nrbis. amen. amẽ
dico nob̾ q̃ritis me nõ qr sig
tibũ qui perit. sed qui ꝑman
in uitam et̾nã. et inde iam ta¬
lia deintissime atq excellñtis¬
sime. tũc abista u̾bi celsitudĩe
ceciderũt qui post eum deincepᷤᷤ
nõ ambłauer̃t. Cui sane in
nans carnis suc suggẽntib ut
ascñdat ad cliem festum quo
possit inotessẽ młtmidinẽ
qnͣta altitudine respõdit. Tem¬
pus meũ nõ lum aduenit. Tẽ¬
pus ant̃ urm sciꝑ est ꝑarum.
nõ põt mũdus oclisse uos mea
odit. qr ogo testimoniũ ꝑhi¬
beo de illo. quia oꝑa eius mala
sut. hoc est. ergo tempus nr̃m
sꝑ est patum. qr uos cliem istũ
cõtupiscitis. De quo ꝓpħ̃a dicit. oggo
aut̃ nõ laborani sb̃se qñs te dñe.
abraham ⁊ uidit. ⁊ gausus est
inde iã ad dieu festũ cũ ascũ¬
disset intẽpliuu q̃ illũ ioh̾es lo¬
cutũ cẽ cõmemorat qmͣ mirabłi

Expanded text:
tinuo rursus se in uerbum celsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signcibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhnatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine respondit: tempus meum nondum aduenit, tempus autem uestrum semper est paratum. non potest mundus odisse uos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt! hoc est ergo: tempus uestrum semper est paratum, quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
a ueniunt acd herodis admom¬
tionem uel hesitationem. q io¬
hanues quem decollaint a mar¬
tuis srrȩrit: ⁊ ex occasione nar¬
tant omnia. que de ioħe conti¬
ger̃ induso & occiso.
egã gͦ matħs cum di¬
risset nuntiatum ẽẽ
narrationem contexit. Qs au¬
disset inquit iħs. seressit inde
in nauicła. in locum deseitum
seorsum. Et cum audissẽt nir¬
be. secitte sunt eum pedestres
de cuutatib. Et exiens indit
turbam multam ⁊ misertus ẽt.

Expanded text:
a ueniunt ad Herodis admonia ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae de Iohanne contigerunt incluso et occiso.go Mattheus, cum dixisset nuntiatum esse narrationem contexit: quod cum audisset, inquit, Iesus, secessit inde in nauicula in locum desertum seorsum. et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de ciuitatibus. et exiens uidit turbam multam et misertu
Abbreviated transcription (Latin):
quam missus ẽt ioħs in carceiẽ.
Ouis autem ñ putet qrui miniˢ
his literis erudinis est. tanꝙͣ
post illa uerba de uentilabro
&e de area mundata continuo
fit a ioħe offensus herodes.i
enm in cartetem misert. Honã
hoc ordine ista nariata quo ge¬
sta sumt:⁊ alibi iam ꝓbammus.
a hocipso loco non quilibet alꝰ
s iacm hacas hoc probat. Si er.
post uerba ila continuio iolis
in carerem maissus.ẽ. quomodo
post ipsam cominemorationẽ
ioħis in cacerem missi baptira¬
uis est iħs scdłm ipsius luce na¬
trationem: ꝑtomde manife¬
sum est ex occasione recordatũ
preoccupasse. ⁊ ante muilta que
priusquam iołn hoc fieret ge¬
sta narraturus erat. hoc p̾occu¬
patim isua narratione pie¬
misise. S nec illi auo matħs s
matis eorerum ordme de io¬
anne in carterem missi. insira
narratione posuerunt. quo fac¬
tum apparet etiam in corum
scripiis. Nam & ipsi dixerunt
tradito ioħe dñm isse ingalileã.
& post multa que fecit ingalile¬

Expanded text:
missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundum ipsius Lucae narrationem? proinde manifestum est ex occasione recordatum praeoccupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilae
Abbreviated transcription (Latin):
illos dicens. Quem me dicunt
ẽe turbe: ĩam deinceps altud
narrans. ñ quod illi tres qui
dñm ambulantem suꝑ aquas
uenisse ad naingantes discipłos
retulerunt. Nec ideo putari de¬
bet in illo monte quo eum dhit̃
matħis ascendisse ut solus oraret
dixisse discipłis. quem me dicut¬
c̃e turbe: Lucas enim idetur
i hoc congru̾e matheo. quia dĩx
cum solus eẽt orans. cum ille di¬
xisset. ascendit in montem solꝰ
orare. S omnino alibi cum solꝰ
oraret:⁊ eẽnt cum illo discipłi ħ
interroganit. Solum quippe
lncas fuisse dixit. ñ sine discipu
rent eum trans mare. Iste nãq
aꝑtissime adiunxit. erant cũ
illo & disciplꝰ  Promde solum
dixit sine nirbis. que cum il¬
lo non habitabant.

Expanded text:
t eos dicens: quem me dicunt t eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans, non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, cum ille dixisset: ascendit in montem solus orare — sed omnino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulrent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non habitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis quod iam iħs nisserat
antequam fugisset inmontem.
sicut solet in sermone ad aliqͥd
pretermissum redirȩ quodãmͦ.
S quia ipse reditus maxime in
brenitate ac puncto temporis
factus non cominemoratur. pu¬
tant plerumq qui audiunt ħ
etiam postea factum ẽẽ qd̵ post¬
ea dr̾. Sic euam quos dixerat as¬
cendisse nauem ⁊ uenis frans
mare. in capharnaum dicit ad
cos in mari laborantes uenisse
dñi ambulantem suꝑ aquas
quod utiq prius in ipsa naui¬
gatioie factum ẽẽ qua ueniebãt
capharnaum. Lricas antem pꝰ
narratum de quinq panib mi¬
racłm. ꝑgit in aliud.i ab orãme
isto digreditur. Neq enim aliqͥd
de naiicula illa commemorat.
& de uia dñi fuꝑ aquas. s cum
dixisser:⁊ manducauerunt õs
& saturati sunt. Et sublatum
est quod suꝑfint illis fragniẽ¬
torum cophini duodecim. de¬
inde subuingit. Et factum est
cum solus eẽt orans. erant cum
illo & discipłi. Et interrogaũ¬

Expanded text:
discipulis quod iam Iesus iusserat, discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordine isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophini duodecim, deinde subiunxit: et factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli et interrogaui
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ eẽt contratium si fugiens non
ascenderet. Nec illud repugnat
q matħs dicit ascendit in mõtẽ
solus orare. iohannes cum cogno¬
iusset inquit quia nenturi cẽnt
ut facerent eum regem. fugit ite¬
rum in montem ipse solus. Ne¬
q enim canse orandi contraria
est causa fugiendi. quandoquid
&e hnic dommus transfiginas
inse corpus humilitatis nr̃e. ut ꝯ¬
forme faceret corpori gle sue. id qͦ
doceat hanc ẽẽ nobis magnam
cãm orauili. quando est c̃a fugi¬
giendi. Nec illud aduersum est
qd maths prius dixit eum nissis¬
se discipłos ascendere in naincłã
i p̃cedere eum uanffietum. donec
dnintteret turbas. ac deinde di¬
missis turbis ascendisse in mõtẽ
solum orare. Ioħs uͦ prius eum¬
morat. ac dem̃. ait autemsero fac¬
tum est inquit descenderunt di¬
scipłi enis ad mare: ⁊ cum ascen¬
dissent nauẽ. ⁊ cer̾a. Quis enim
non uideat hoc recapitulando
iohannem postea dixisse facm̃ a

Expanded text:
quod esset contrarium, si fugiens non quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare, Iohannes uero prius eummontem ac deinde: ut autem sero factum est, inquit. descenderunt discipuli eius ad mare, et cam ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a
Abbreviated transcription (Latin):
ita contexens. Iħ̃s gͦ cum cognomi¬
let quia cc̃nt uenturi ut rape¬
ient eum ⁊ facerent cum regem
sugit iterum in montem ip̃ solꝰ
Ut autem sero factum ẽ. descenoᷤ¬
tunt discipłi eius ad mare. qt c̃
ascendissent nauem uenerunt
tans mare in capharnaum. ⁊ te¬
nebre iam facte erant: i nonue¬
nerat ad eos iħs. Mare autemuẽ¬
to magno ftante exarhebat. & c̃.
Nich hic contrartum. inderi pot̃.
nisi quod matħs dimissis turbis
eum dicit ascendisse in montem
ut illic solus oraret. iohannes ã
in monte fuisse cum easdem tur¬
bꝰ quas de quinq panib paint.
S cum ipse ioħs dicat post illud
miraculum fugisse eum in mõtẽ
ne a turbis irneretur que eum
uolebant regem facere. utiq ma¬
infestum est quod de monte add
planiora descenderant. quando
illi panes turbis ministrati st̾. &
ideo non est contrarium qͣ ascen¬
dit rursus in montem. fic̃ & ma
dirit ascendit. ioħs antem fugit.

Expanded text:
ita contexens: Iesus ergo cum cognouiita contexens: Iesus ergo cum cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebat, et cetera. nihil hic contrarium uideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mdixit: ascendit, Iohannes autem: fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum sero esset erat nauis in
mediomari.nipse solus in t̾ra.
Et uidens eos laborantes in re¬
migando. erat enim uentiis ꝯ¬
trarius eis. et cetera simiłr nisi
ne moueat p̃dicandum est. q̃
marcus dixit: dño cum ambu¬
laret suꝑ aquas:iuolebat p̃te¬
rire eos. Quomͦ enim ħ intelli¬
gere potuerunt. infi quia in di¬
uersum ibat. eos uolens tanꝙͣ
alienos p̃terire.a quib ita non
agnoscebatur: ut phantasina
putaretur. q ad nusticam signisi¬
cationem referri quis usq adeo
tanlus est. ut nollet aduertere:
S tamen turbatis ⁊ exclamanti¬
b subuenit dicens. fiarte. ego sũ
nolite innere. Quomͦ gͦ eos uole¬
bat p̃terire quos pauentes ita c̃¬
firmat. insi quia illa uoluntas p̃¬
tereundi ad eliciendum illum cda¬
morem ualebat. cui subueniri o¬
portebat. Ioħs etiam adhuc cum
istis aliquantum mimoratur:
Nam post narratum de quinq
panib miracłm. ipse quoq hoc de
laborante naiicła & de ambula¬
tione dm̃i. suꝑ aquas non tacet.

Expanded text:
s in medio mari et ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat enim uentus contrarius eis, et cetera. similiter, nisi ne moueat praecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterire eos. quomodo enim hoc intellegere potuerunt, nisi quia in diuersum ibat eos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum, nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportebat! Iohannes etiam adhuc cum istis aliquantum inmoratur. nam post narratum de quinque panibus miraculum ipse quoque hoc de laborante nauicula et de ambulatione domini super aquas non tacet
Abbreviated transcription (Latin):
modo factum. tamen in alio ce¬
co intelligendus est par comme¬
morare miracłm.⁊ eisdem mi¬
racłi parem modum. Ille quip¬
pe hoc factum dicit cum apꝓ¬
pinquaret iericho. at isti cum
egrederetur ab iericho. s nomẽ
cnuitans & facai sumilitudo putari
suadier semel ẽ facaũ. md ħ euã¬
glestas in hoc sͥ aduersari qͥ alnis
dicat cum appropinquaret ieri¬
cho alĩ cam grederetur ab ieri¬
cho. Non sane hoc ꝑfuadet. nifi
eis qui ꝓcluniris credi uolunt m̃¬
tire euangłum. quam duo sinii
Omo autem fit credibiliꝰ:i quid
ponus uerum.⁊i om̃s lidelis filiꝰ
cuangłi facillime uidet: iontẽ¬
tiosiis saltem cum admonitus
fuerit uł tacendo. uł enam si ta¬
cere noluerit. cogitando ipse re¬
sꝑondet.

Expanded text:
modo factum tamen in alio caemodo factum tamen in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum dicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiamsi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Hoc ⁊ marcus commnemo¬
rat. s de uno ceco factum. Que
ita soluitur questio. ut illa so¬
luta est de duob qui legionẽ
demonun paciebantur in re¬
gione gerasenorum. Nam duo¬
rum etam cecorum quos mõ
interposint unum fuisse no¬
tissimum. ⁊ illa ciuitate famo¬
sissimĩ ⁊ hoc enam sats appa¬
ret. quod inomenenis ⁊ patris eꝰ
marcus commemorauit. Qdͣ itot
supius sanatis a dño non facile
occurrit. nisi cum iairum archi¬
sinagogum euam nomie exp̃s.¬
sit. cunis filiam resucitart iħs.
In quo ettam magis iste sensus
apparet. quia &e ille archisinago¬
gus utiq in loco illo nobilis fu¬
it. Proculdubio itaq timeus iste
bartimei filius. ex alqͥua magna
felicitate deiectus notissime e fa¬
mosissime miserie fuit. qd nõ
solum cecus s etiam mendicus
sedebat. Hinc est gͦ q̃ ipsum solũ
uoluit commemorare marcus.
cuiꝰ illuiminatio tam claram fa¬
mam huic miracło comparauit.
quam erat illius nota calamitaᷤ
Incas uͦ quanuis omnino eodẽ

Expanded text:
. Hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum. Quae ita solvitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem daemonum patiebantur in regione Gerasenorum . Nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum, et in illa civitate famosissimum ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen eius et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem
Abbreviated transcription (Latin):
a marro appellatum mane
nͥ ꝗͥ lucas appellauit dilu¬
łm:⁊ hoc ualde mane q il¬
le ualde dilucło.iqđ iohan¬
nes mane cum ali te nebre
eẽnt. Sole autem oriente .i.
ortu suo iam celum illum¬
uare incipiente. Quomͦ gͦ
his trib congruat maths
qui nec diluculo nec mane
s uespe ait sabbati que lu¬
cescit in prima sabbati. At¬
tentius indagandum. ẽ. A
parte quippe prima noc¬
tis q est uesꝑ. ipsam noctẽ
uoluit significare maths.
cinus nocus fine uenerunt
mulieres ad monumentũ.
Qa uͦ causa intellignur ean¬
dem noctem sic appellasse
quia iam a uespe licebat af¬
ferre aromata transacto uti¬
q sabbato. Qͦ qm̃ sabbato
impediebantur ut ñ ante
facerent. ab eo tempore no¬

Expanded text:
a Marco appellatum \'mane\' a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lucas appellauit diluculum et hoc ualde mane quod ille ualde diluculo et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo\' nec \'mane\'. sed uespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore no
Abbreviated transcription (Latin):
li qui ait. cum adhuc tene¬
bre eẽnt̾. Die quippe sur¬
gente. alique reliqiuie tene¬
brarum tantomagis extenu¬
antur. quantomagis orit᷑
lux. Nec sic accipienduo ẽ.
qͣ ait ualde mane. tanquã
sol ipse uderetur suꝑ terraᷤᷤ
s potiꝰ ficut dicere solemus
eis quib uolumus significa¬
re temꝑius aliquid facien¬
endum. Cum enim dixerimꝰ
mane ne putent sole super
terram conspicno nos dicere.
ad hoc plerumq addimus
ualde mane. ut illud qd̃ etiã
albescente uocatur intelli¬
gant. quamꝙͣ & hoc usita¬
tum. sit. ut post galli camũ
sepe repetitum cum conie¬
ctare homines ceꝑint diẽ
iam apꝓinquare. dicant. iã
mane.ẽ. Et cum post hoc
uerbum attenderint. ac iã
ariente. i. iam de ꝓximo ad¬
ueniente in has partes sole
celum rubescere uł albesce
uiderint.addant qui dice¬
bant mane. ẽ.i dicant. ual¬
de mane.ẽ. Quid autem in¬
terest dum siue ilto siue is¬
to mͦ nicħ aliud intelligamꝰ

Expanded text:
li qui ait: cum adhuc teneli qui ait: cum adhuc tenebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanto magis oritur lux. nec sic accipiendum est quod ait: ualde mane, tamquam sol ipse iam uideretur super terras, sed potius sicut dicere solemus eis quibus uolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt. Nam illud gaudi¬
um qd math̾s commemorat.
ñ repuguat timori de quo
marcus dicit᷑. Oebuimus. ⁊ꝑ
utrumq in illarum animo
facium intelligere. etiam fi
ipse maths de timone ũ di¬
ceret. Cum uero & ipse dicat
exierunt cito de monumẽ¬
to cum timore &e gaudio ma¬
gno. nichil ex hacre questi¬
ons remanere ꝑmitut.
De hora quoq ipsa qua ue¬
nerunt mulieres ad momi¬
mentum. ñ contennenda
oritur questio. Cum enim
matħs dicat. uesꝑe autem
sabbati que lucescit in pri-¬
ma sabbati. uenit maria
maglalene & alia maria
iudere sepulchrum. Quid
est qͥ dicit marcus. ⁊ ualde
mane una sabbatorum ue¬
niunt ad monumentum
oriente iam sole: In quidẽ
ualde mane cum adhuc te¬
nebre cẽnt. hoc intelligitur
marcus dicere ualde mane
aiente iam sole .i. cum ce¬
lum ab orieniis parte iam
albesceret. q̃ non fit utiq
nisi solis orientis uicinitare.
quis enim est ille fulgor qͥ
nomine aurore apellari so¬
let. Ideo non repugnat il¬

Expanded text:
uiderunt. nam illud gaudiuiderunt. nam illud gaudium, quod Mattheus commemorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et alia Maria uidere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem nnes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat il