comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum hoc fingunt. monstrum
non dm̃ faciunt. Neptunum.
aquas mundi predicant. & dic
tus ab eis neptunus. quasi nube
tonans. Uulcanum uolunt
ignem. & dictus uulcanus. qua¬
si uolans candor. uel quasi uo¬
licanus. quod ꝑaerem uol&.
Ignis enim enubibus nascitur
unde &iam omerus dicit eum
p̃cipitatum deaere interras.
quod omne fulmen deaere ca¬
dit Id circo autem uulcanus
defemore iinonis fingitus
natus. quod fulmina dehimo
aere nascuntur. Claudus
autem dicitur uulcanus qui a
pernaturam .num quam rectus
est ignis. sed quasi daudus cius¬
modi speciem motumq: hab&.
Ideo autem infabrorum forna¬
ce cundem uulcanum auctorẽ
dicunt. quia sine igne nullũ
metalli genus fundi extendiq
potest. Pluton grece. latine
diespiter. uel ditis pater quem
alii ortum uocant quasi recep¬
torem mostium unde & orca
nuncupatur uas quod recipit
aquas. ipse & grece caron.
Liberum aliberamento appella¬
tum uolunt. quod quasi mares
incoeundo. per eius beneficium

Expanded text:
dum hoc fingunt, monstrum dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi predicantus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
litum tradiderunt Iouis fer¬
tur. auiuandodictus. &iupi¬
ter quasi uiuans pater. hoc est
omnibus praestans.. Hunc &
priuato titulo iouem optimum
dixerunt. dumfusset incestus
insuis. inpudicus in extrancis.
Quemmodo taurum fingunt.
propter curope raptum. Fuit
enim innaui cuius insigne erat
taurus. Modo danaes perim¬
brem aureum app&isse concubi¬
tum. ubi intellegitur pudititiã
mulieris. ab euro fuisse corruptã
Modo insimilitudinem aquilae¬
fuisse propter quod puerum ad
stuprum rapuerit. modo serpen¬
tem quia reptauerit. &cignũ
quia cantauerit. &ideo non fi¬
gurae iste sunt. sed plane deue
ritate scelera.. Vnde turpe
erat tales deos credi. quales ho¬
mines esse nondebeant. Ianum
dicunt. quasi mundi uel cadi
uel mensuum ianuam.. Duas
iani facies faciunt. propter
orientem & occidentem : Cum
uero fadunt eum qua drifron¬
tem. &ianum geminum appel¬
lant. ad quatuor mundi pastes
hoc referunt. uel ad quatuor
dementa siue tempora Sed

Expanded text:
litum tradiderunt. Iovis ferlitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figuraritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum fictum est. ut deos suos
omarent ali quibus figuris
quos ꝑditos ac dedecoris infa¬
mia plenos fuisse historiae con¬
fitentur. Omnino gnim fingen¬
di locus uacat. ubi uerita sces¬
sat. Saturnus origo deorum.
ectotius posteritatis. a pagans
designatur. Hunc latini a satu
appellatum ferunt. quasi ad
ipsum satio omnium pertineat
rerum ud a temporis longitu¬
dine quod satur&ur annis.
Unde & cum greci cronos nom
habere dicunt. id est tempus
quod filios suos festur deuoras¬
se. Hoc est annos quos tempus
produxerit insereuoluit. ud
quod eo semina unde oruintur.
ittrum redeunt.. Hunc cadi
patris abscidisse genitalia
dicunt. quia nihil incado
deminibus nascitur. falcem
tenet inquiunt propter
agri culturam significandam
uel propter annos &tempora
quod inse redeant. uel propter
sapientiam quod intus acutasit.
Inali quibus autem ciuitatibus
saturno. liberos suos apud genti¬
les immolabant. quod saturnũ
po& ae liberos suos deuoras se so¬

Expanded text:
tum fictum est, ut deos suos tum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse so
Abbreviated transcription (Latin):
torum. Unde &dicitur. prę¬
esse ostis. propter eorum fe¬
cunditatem. Bel zebub ido¬
lum fuit accaron. quod in¬
terp̃tatur. uir muscarum.
Lebub enim musca uocatur
Spurcissimum igitur idolum.
ideo uirum muscarum uocatũ.
propter sordes ido latnae.
siue proinmunditia. Beli al
uchemoth. exhebrea uoce. in
latinam linguam animalso¬
nat. propter quod deexcelsis.
adterrena cecidit. & prome¬
rito suo ut animal brutum
effectus sit. Ipse est &leiuia¬
than. id est serpens deaquis.
quia in huius seculi mare
uolubili uersatur astutia.
Leui athan autem interpre¬
tatur. additamentum corũ.
quorum scilicet nisi hominum
quibus inpara diso semed culpã
preuaricationis intulit. & hanc
usq ad a &ernam mostem cot¬
tidiȩ ꝓsuadendo adicit. uel
extendit. Quaedam autẽ
nomina deorum suorum gen¬
tiles ꝑuanas fabulas adra¬
tiones fisicas  conantur tra¬
ducere. eaq: in causis elemen¬
torum composita eẽ inter p̃¬
tantur. Sed hoc apo&isto¬

Expanded text:
torum; unde et dicitur praetorum; unde et dicitur praeesse hortis propter eorum fecunditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis to
Abbreviated transcription (Latin):
tis xp̃i. utueritatis cius euan¬
gelium soluat. Nam & templũ
hiero solimis reparare. & omnis
ueteris legis caerimonias re¬
staurare temptabit. Sed &
ille antixp̃s est quinegat esse
est. Omnes enim qui exeunt
deecda & abunitate fidei prę¬
ciduntur. &ipsi antixp̃i suNt.
Bel idolum babilonium ẽ
quod inter p̃tatur uetus.
Fuit enim hic belus pater. nini
primus rex assẽriorum. quem
quidam saturnum appellant.
quod nomen & apud assrrios
& apud a frospostea cultum est
Unde & lingua punica. bal
ds̃ dicitur. Apud assrrios¬
autembel uocatur. quadam
sacrorum suorum ratione & sa¬
turnus & sol. Bed phegor in¬
terpr&atur simula crum igno¬
miniȩ. Idolum enim fuit moab
cognomentoba al. suꝑmontem
phogor. quem latini priapum
uocant. dm̃ostorum Fuit
autem delapsaco ciuitate
ellesponti dequa p̾ulsus est
& propteruirilis membri mag¬
nitudinem. innumero deorum
suorum eum greci transtulerunt
&in nomine satrauerunt or¬

Expanded text:
tis Christi, ut veritatis ejus Evantis Christi, ut veritatis ejus Evangelium solvat. 22. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caeremonias restaurare tentabit; sed et ille Antichristus est qui negat esse Christo. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum est Babylonicum, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant: quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est. Unde et lingua Punica Bal Deus dicitur. Apud Assautem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtulerunt, et in numen sacraverunt hor
Abbreviated transcription (Latin):
re deorsum corruens cetidit.
Crece uero diabolus. crimina¬
tor uocatur. quod uel crimina
in qua ipse in licit ad dm̃referat
uel quia dectorum in nocentiã
criminibus fictis accusat.
Vnde &ina pocalipsin uoce
anglica dicitur. proiectus ẽ
accusator fratrum nr̃orum
qui accusabat illos in conspectu
di nostri. die amocte. Sata¬
nas in latinum sonat aduersa¬
rius. siue trans gressor. Ipse
est enim aduersarius. qui est
ueritatis in imicus. & semper
scõrum uistutib contraire niti¬
tur. Ipse & trans gressor quia
preuaricator effectus inueni¬
tate qua conditus est nonste¬
tit. Idem &temptator. quia
temptandam iustorum in no¬
centiam postulat. sicut iniob
scribitur. Anticristus appel¬
latur. quia contra xp̃m uen¬
turus est. Non quomodo quidã
simplices intellegunt antixp̃m
ideo dictum quod antex pm
uenturus sit. id est posteum ue¬
niat xp̃s. non sic. sed antixp̃s
nerit. & contra cum dimicabi¬
tur. & aduersabitus sacramen¬

Expanded text:
re deorsum corruens cecidit. re deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die, ac nocte. 19. SATANAS in Latinum sonat adversarius, sive transgressor; 379 ipse enim est adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur; ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate qua conditus est non stetit; idem, et tentator, quia tentandam justorum innocentiam postulat, sicut in Job scribitur. 20. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non quomodo quidam simplices intelligunt, Antichristum ideo dictum, quod ante Christum venturus sit, id est, post eum veniat Christus; non sic, sed Antichrisnerit, et contra eum dimicabit, et adversabitur sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
latus & seruitus. Quidam ue¬
ro latini ignorantes grece . im¬
perite dicunt. idolum exdolo
sumpsisse nomen. quodiabolus
ꝙeaturae cultum diuini nomi¬
nis inuexit. Daemonas a grecis
dictos aiunt quasi domnas
id est peritos acrerum prescios.
presciunt enim futura multa.
Vnde solent responsa aliqua
dare. In est enim illis cognitio
rerum plusquam infirmitati
humanȩ pastim subtiliori sen¬
sus a cumine. pastim experientia
longissimae uitae. pastim ꝑdĩ
ius sum angelica reuelatione.
Hi corposum aeriorum natura
uigent. ante transgressionem
quidem cadestia corpora ge¬
rebant. Lapsi uero in aeriã
qualitatem conuersi sunt.
nec aeris illius puriora spatia.
sedista caliginosa tencre per¬
pessi sunt. qui cis quasi carcca
est usq ad tempus iudicu.
Ni sunt pracuaricatores ange¬
li. quorum diabolus princeps
est. Diabolus hebraice dici¬
tus dcorsum fluens. quia qui¬
uetus in cadi culmine stare
contempsit. sed suꝑbiae ponde¬

Expanded text:
latus et servitus. Quidam velatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae ponde
Abbreviated transcription (Latin):
Apud grecos autem cecrobs. sub
quo primum in arce oliua osta
est. & atheniensium urbs exmi¬
nerue appellatione nomen sor¬
tita est. Hic primus omnium
iouem appellauit. simula cra
repperit. aras statuit. uictimas
immolauit. Nequa quam istius¬
modi rebus ingreciaumquam
uisis. Idolatria idolorum ser¬
uitus. siue cultura interp̃tatur.
Nam latria grece. latine ser¬
uitus dicitur. qua equantum
adueram religionem adtinet
nonnisi uni & soli dõ debetur.
Hanc sicut impia suꝑbia. siue
hominum. siue daemonum sibi
exhiberi. uel iub& uel cupit.
Itapia humilitas. ul hominum
uel angelorum scõrum sibi obla¬
tam recusat. & cui deb&ur os¬
tendit. Idolum autem est si¬
mulacrum quod humana effi¬
gie factum & consecratum est
uixta uocabuli interp̃tationẽ.
Idos. enim grece. formam sonat
& abeo ꝑdiminutionem idolũ
deductum. a eque apud nos
formulam facit. Igitur om̃s
forma uel formula. idolum
sedici exposcit. Inde idolatria
omnis circa omne idolum famu¬

Expanded text:
Apud Graecos autem Cecrops, sub Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famu
Abbreviated transcription (Latin):
sores. deos existimarent atq cole¬
rent.. Simulacrorum usus exor¬
tus est. cum ex desiderio mostuo¬
rum constituerentur imagines
uel effigies. tam quam incelum
receptis. proquibus se interris
da emones colendi sub posuerunt.
& sibi sacrificare. ad eceptis & p¬
ditis ꝑsua serunt. Simulacra
autem. asimilitudine nuncupa¬
ta. Eo quod manu astificis exla¬
pido. aliaue materia. corum
uultus imitantur. in quorum
honore finguntur. Ergo si¬
mulagra uel proeo quod sunt si¬
milia uel proeo quod simulata
atq conficta. Unde & falsa
sunt Et notandum quodlati¬
nus sermosit inhebrcis. Apio
cosenim idolum siue simula crũ
semel dicitur. Iudaci dicunt
quodismahel. primus simula¬
crum luto fecerit Centiles aũt
primum promecheum simulacra
hominum deluto finxisse perhi¬
bent.. Ab eoq natam ẽẽ astem
simulacra & statuas fingendi
Vnde & po&ae ab eo homines
primum factos ẽẽ confingunt.
figurate ꝓpter effigies

Expanded text:
sores deos existimarent atque colesores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies.
Abbreviated transcription (Latin):
produntur. & prounius¬
cuiusq uita uel meritis. coli a
pud suos post mostem coeperunt.
Utapud acgrptum isis. Apud
cetam iouis. Apud mauros.
uiba. Apud latinos. faunus.
Apud romanos. quirinus. Eodẽ
quoq modo. Apud athenas mi¬
nerua. Apud samum. iino.
Apud pauos. uenus. Apud lem¬
nos. uulcanus. Apud naxos
liber. A pud delos apollo.
Inquorum &am laudib accesse¬
runt &po&ae. & compositis car¬
minibus in caelum cos sustule¬
runt.. Nam quorundam &in¬
uentiones astium cultu peperis¬
se dicuntur. ut scolapio medi¬
cina. uulcano fabrica. Ab ac¬
tibus autem uocantur. ut mer¬
curius quod mertibus prȩest.
Liber alibertate: Pucrunt
&iam & quidam iuin fostes aut
urbiim conditores quibus mor¬
tuis. homines quicos dilexerunt
simulacra finxerunt. uthabe¬
rent aliquod eximaginum con¬
templatione solatium. Sed pau¬
latim hunc errorem ꝑsuadentib
da emonibus. Ita in posteris inrep¬
sisse. ut quos illi prosola nominis
memoria honorauerunt. succes¬

Expanded text:
produntur et pro uniuscuiusque uita uel mpud suos post mortem coeperunt: ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Jovis, apud Mauros Juba, apud Latinos Faunus, apud Rquoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, succes
Abbreviated transcription (Latin):
DEEIUSDEM SPERAE CURSU¬
PERA CAELI ABORIENTE ETOC¬
cidente semd indie & nocte uesti¬
tur XXIIII horarum spatus. quib
sol cursum suum supra terras. & sub
sus p̃cipitem eius cursum. astra cur¬
rerent. quae eam remorarent. mun¬
diruinam faceret.
linea recta. quae ꝑmediam pi¬
lam speraetendit. & dicta axis. q̃o
in ea spera utrota uoluitur. uel qͥa
ibi plaustrum est.
runt ꝑaxem. horum altor est
septemtrionalis quinum quam oc¬
cidit. appellaturq: boreus. alter
australis quinum quam iuidetur
& astronothus dicitur. & dictipoli
quod sint axium cidi exusu plaus¬
trorum. a poliendo scilicet nomina¬
ti. sed polus boreus semper uidetur
Astronothus numquam. quia dex¬
tra cadi altiora sunt: p̃sa austri.

Expanded text:
ejusdem sphaerae. 1. Sphaera coeli ab Oriente in Occidentem semel in die, et nocte vertitur XXIV horarum spatiis, quibus sol cursum suum supra terras et sub sus praecipitem ejus cursum astra currerent, quae eam remorarentur, mundi ruinam facerent.linea recta, quae per mediam pilam spin ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. runt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri.
Abbreviated transcription (Latin):
onalis quinum quam occidit. appel¬
laturq boreus. alter australis. qui
num quam uidetur. & astronothus
dicitur: His duob: polis. moueri spe¬
ram cadi dicunt. & cum motu cius
sidera in ea fixa aboriente usq ad oc¬
cidentem circumire. septem trionib
breuiores giros. uixta cardinem
peragentibus.

Expanded text:
is, qui numquam occidit, appellaturque Boreus; alter Australis, qui numquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragent
Abbreviated transcription (Latin):
OMEN AUTEM MEDICINA¬
amodo idest temperamen¬
to in positum estimatur. ut non sa¬
tis. sed paulatim adhibeatur. Nã
inmulto contristatur natura. me¬
diocriter autem gaudet. unde &
quipigmenta & antidota satis uel
assidue biberint. uexantur. in mo¬
deratio enim omnis. non salutem seo¬
periculum affest.
DEINUENTORIBUS EIUS

Expanded text:
omen autem Medicinaa modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sepericulum affert. § 3 De inventoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ideo superiorib decim figuris posi¬
taenonsunt. quia intra eas inueni¬
untur.. Numerus autem secundum
geo metricam ita quaeris extrema
quippe eius multiplicata tantum
faciuint quantum & media duplicata.
ta. faciunt septuagies dipondius.
media uiII. & UIIII. multiplicata.
tantundem faciunt.

Expanded text:
in superioribus decem figuris posiin superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, ta, faciunt septuagies dipondo dipondius . Media VIII et IX multiplicata, tantumdem faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qua drilatera figura est in pla¬
no quadrata quae sub quatu¬
or lineis rectis iacet.
Denathe¬
ton grammonfigura plenaita.¬
Ostogonium id est recti angu¬
lum figura plena in planopede. E
est enim triangulum &habet anga¬
lum rectum: Isoplerus figura
plena recta & subter constituta¬
in solidum: Spera est figura in
rotundum formata in solidum par¬
tibus cunctis a equalibus
Cibus est figura propria solida.
qui longitudine latitudine & alti¬
tudine continetur¬
drus est figura quadrata haben
abens su¬
Piramis est figura quacinmodum
ignis ab amploina cumen consurgit
Ignis enim apud grecos pirinap¬
pellatur.: Sicut enim intra dctim
omnis est numerus. Ita intraunum¬
hunc circulum omnium figurarum
concluditur ambitus.
Prima autem figura
secunda linea praeter latitudinẽ
longitudo. recta linea est quae ex
aequo in siuis punctis iacet. Super fi¬
cies uero quod longitudines &lati¬
tudines solas habet. super ficies uero
fines lineae sunt quorum formae

Expanded text:
Quadrilatera figura est in plano quadrata, que sub quatuor rectis lineis iacet. Dianathetron grammaton, figura est pOrthogonium, id est rectangulum, figura est plana in plano pede: est enim triangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta et subter constituta.o Sphaera est figura in rotundum formata, partibus cunctis aequalis.o Cubus est figura propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudine contineturdrus est figurbens suPyramis est figura, que in modum ignis ab amplo in acumen consurgit. Ignis enim apud Grecos pyr appellatur. Sicut autem infra decem omnis est numerus, ita intra circulum, omnis figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei vero fines lineae sunt, quorum formae
Abbreviated transcription (Latin):
BDOMADA DICTA ANUMEROUII
dierum. quorum repetitione &
Hancnos septimanam uocamus. qua¬
si septem luces. nam mane lux est.
Octauus autem dies idem primus est.
adquem reditur. & aquorur sus ebdo¬
madȩ series orditur.
XXXIII
DE M EN SIBUS

Expanded text:
bdomada dicta a numero septem dierum quorum repetitione, eHanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam MANE lux est. Octavus autem dies, idem primus est, ad quem reditur, et a quo rursus hebdomadis series orditur. CAPUT XXXIII. De mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
THOPEIAN UERO ILLAMUOCAN
in qua hominis ꝑsonam fingimus.
proex primendis affectib a &atis. stu¬
dii. fostunae. la&itiae. sexus mero¬
ris. audaciae. Nam cumpiratȩ
ꝑsona suscipitur. audax. abrupta.
temeraria erit oratio. Cum feminȩ
sermosimulatur. sexui conuenire
debet oratio . Iam uero adulescen¬
tis. & senis. & militis. &imperatoris.
& parasiti. & rustici. & philosophi.
diuersa oratio dicenda est. Aliter
enim loquitur gaudio affectus. ali¬
ter. uulneratus. in quogenere dic¬
tionis illa sunt maxime cogitanda
quis loquitur. &apudquem. & de
quo. & ubi & quo tempore. qui dege¬
rit. quidacturus sit. aut quid pati
possit. si haec consulta negl exerit.
DEGEMERIB QUAESTIONU.
ENERA QUESTIONUMDUOS
quarum unum est finitum. alterũ
infinitum.. Finitum ypothesis gre¬
ce. latinae causa dicitur. ubi cum
cesta ꝑsona controuersia est. Infini¬
tum. quod grece thesis. latine pro¬
positum nominatur. hoc ꝑsonam non
habet cestam. nec est in aliqua cesta

Expanded text:
thopoeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus pro exprimendis affectibus aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, maeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio: iam vero adolescentis et senis, et militis et imperatoris, et parasiti et rustici et philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De generibus quaestionum . Genera quaestionum duo sunt, quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum ὑπόθεσις Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. Infinitum, quod Graece θέσις, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest in aliqua certa
Abbreviated transcription (Latin):
idest terendis. hinc &pigmenta.
eoqo inpila & pilo aguntur. qua¬
si piligmenta. Est enimpila uas
concauum & medicorum aptum
uscu. inqua propriae ptisanȩ fieri.
& pigmenta concidi solent. Uarro
autem refest pilumnium quendã
initalia fuisse qui pinsendis p̃fuit
arius. unde & pilumni & pistores
Ab hoc igitur pilum &pilam inuen¬
tam. quibus farpinsetur. & exeiuis
nomine ita appellata. Pilumaũ
est unde contunditur. quicquid
inpilam mititur.. Mostarium¬
Mostarium
quodibi iam semina inpuluerem
redacta. & mostua condiantur.¬
Citicula est inqua cirtum ducta
collẏria resoluuntur. erit enim le¬
nis. Nam a spera frangi potius quã
resolui collirium facit.
XII.
DEODORIB ET UNGUENIS.
DORUOCATUS ABAERE

Expanded text:
id est terendis. Hinc et pigmenta, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et moCoticula est, in qua circumducta collyria resolvuntur, erit enim lenis. Nam aspera frangi potius quam resolvi collyrium facit. 187 CAPUT XII. De odoribus et unguentis. 1. Odor vocatus ab aere
Abbreviated transcription (Latin):
FORISMUSEST SERMOSRE¬
uis integrum sensum propositae
rei scribens. Prognostica p̃usio
egritudinum uocata a p̃noscendo.⁊
Opostet enim medicum & p̃terita
agnoscere. & presentia scire. &
futura prȩuidere. Dina media
potestas est herbarum idẽ uis &
possibilitas. Naminherba rum
cura. ui sipsa dinamis dicitur.
unde &dinamedia nuncupantur.
ubi eorum medicine scribuntur.
Butanicum herbarium dicitur.
quodibi herbe notentur¬
DEINSTAUMENTISMEDICOR̃
NCHIRI DION DICTUM QUOD
manu adstringatur dumplu¬
rima contineat ferramenta.
Ciron enim grece manus uocatur.
Elebotomum ab incisione uocatũ.
Namincisio grece tomum dicitur.
Similaria. angistrum. spato mele
cuua. quaealatinis asimilitudine
cucurbite a suspirio uentosa uoca¬
tur. Deniq animata sp̃u ꝑigni¬
culum. dehinc p̃ciso corpori super¬
posita. omne quod intra cutem.
uel altius aestuat. siue humorem
siue sanguinem euocat insuꝑficiẽ.
Clistere. pila. apinsendis seminib

Expanded text:
forismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur; unde et dinamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. Butanicum herbarum dicitur quod ibi herbae notenturDe instrumentis medicorum Enchiridion dictum quod manu adstringatur, dum plurima contineat ferramenta; χείρ enim Graece manus vocatur. Phlebotomum ab incisione vocatum; nam incisio Graece τομὴ dicitur. Similaria. Angistrum. Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinas mathematicas. id eopri
mam ẽẽ uoluerunt. quo ipsa ut sit
nullamaliam indiget disciplinam.:
Musica autem & ge ometrica & astro¬
nomia quaesecuntur. ut sintatq sub¬
sistant. istius egent auxilio. Ii
DEAUCTORIBUSEIUS

Expanded text:
discmam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. CAPUT II. De auctoribus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
RAECEDENTIA UELANTE¬
gradatio stellarum est. dum
stella motum suum consu&um
agere uidetur. & aliquid praeter
consu&udinem praecedit.
DEREMOTIONEETRETRO¬
GRADATIONESTELLARUM

Expanded text:
raecedentia vel antegradatio stellarum est, dum stella motum suum consuetum agere videtur, et aliquid praeter consuetudinem praecedit. De remotione vel retrogradatione stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
CULOREPITIT . ET QUODAMODO REVO¬
CATFUGIENTEM IDEO AUTEMUSQ ADSEXTŨ
GENERIS GRADVM CONSAN GUINITAS CONSTI¬
TUTAEST. UT SICUT SEXAETATIB MUNI
GENERATIO ET HOMINIS STATUFINITIA

Expanded text:
culo repetit, et quodam modo revocat fugientem . Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est , ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finit
Abbreviated transcription (Latin):
ODEX MULTORUM LIBAOAUM
est Liber unius uoluminis.
Etdictus codex. ꝑ trans lationem a
corticib arborum. seu uitium. quasi
caudex. quod inse multitudinem li¬
brorum. quasi ramorum contineat.
Uolumen liber est auoluendo dictus.
sicut apud ebreos uolumina legis.
uolumina proph&arum.. Liber ẽ
interior tunica costicis quadigno
coheret. De quo uirgilius. sic alta
liber heret inulmo. Unde & li¬
ber dicitur in quo scribimus. quia
ante usum castae uel membranarũ.
delibris arborum uolumina fiebant.
idest compaginabantur. Vnde &
scriptores alibris arborum librarios
uocauerunt.
DELI BRARIIS ETEORUM
INST RU MI E NTIS

Expanded text:
odex multorum librorum est, liber unius voluminis. Et dictus Codex per translationem a caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. 2. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumen legis, volumina prophetarum. 3. Liber est interior tunica corticis quae ligno cohaeret. De quo Virgilius: Alta liberaret in ulmo. Unde ber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranorum de libris arborum volumina fiebant, id est, compaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum librarios vocaverunt. De librariis, et eorum instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
scripta eẽ uideantur.: Sed non nul¬
li siderum pulchritudine & darita¬
te pellecti. in lapsu stellarum ceca¬
tis mentib corruerunt. ita ut ꝑsub¬
putationes noxias. quaemathesis
dicuntur. euentus rerum praescire
posse conentur.: Quos non solum
xp̃ianȩ religionis doctores. sed oaã
gentilium . plato. aristotelis. atq
alii rerum ueritate commoti. con¬
cordi sententia damnauerunt.
dicentes. Confusionem rerum poti¬
us d&ali ꝑsuasione generari.
Nam sicut genus humanum adua¬
rios actus nascendi necessitate pro¬
meretur. cur aut laudem merean¬
tur boni. aut mali legum ꝑcipiant
ultionem. Et quamuis ipsi non
fuerint cad esti sapientiae dediti.
ueritatis tmen testimonio. erro¬
res eorum merito ꝑculerunt.⁊
Ordo autemiste septem seculariũ
disciplinarum. ideo aphilosophis
usq ad astra ꝑductus est. scilicet
ut animus sacculari sapientia in pli¬
catus. aterrenis rebus abduceret.
&insuꝑna contemplatione conloca

Expanded text:
scripta esse videantur. Sed nonnulscripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione conloca
Abbreviated transcription (Latin):
Mirati sunt enim ingenium cius.
adimitationem solis accessisse. &
propter hoc nomen eius. post mostem
intersidera posuerunt. Sic calisto.
licaonis regis filia. dum aioue con¬
p̃ssa. & fabulose ab uinone inursae
fuisset speciem uersa. quaegrecȩ
arctos appellatur. post interfectio¬
nem ipsius. nomen eius iouis cumfilio
instellis septentrionalib transtulit.
eamq arctum. filium autem euis
asto filax appellauit. Sic lira.
promercurio incelum locata. sic cen¬
taurus ciron. propter q̃onutrierit
escolapium &achillem inter astra
Sed quolibet mo¬
do suꝑstitiones hac ab hominibus
nuncupentur. Sunt ta men sidera
qua eds̃ inmundi principio condi¬
dit. accesto motu. distinguere tem¬
pora ordinauit. Horumigitur
signorum obseruationes. ud genesis.
uel ceteras ressuꝑstitiosas. quaese ad
cognitionem siderum conuingunt.
idest ad notitiam fatorum. & fidei
nr̃ae sine dubitatione contraria s̃.
sic ignorari debent axp̃ianis ut nec

Expanded text:
Mirati sunt enim ingenium ejus Mirati sunt enim ingenium ejus ad imitationem solis accessisse, et propter hoc nomen ejus post mortem inter sidera posuerunt. 35. Sic Calisto, Lycaonis regis filia, dum a Jove compressa, et fabulose a Junone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen ejus Jovis cum filio in stellis septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem ejus Arctophylaca appellavit. 36. Sic lyra pro Mercurio in coelum locata. Sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera, quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. 38. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel caetera superstitiosa, quae se ad cognid est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
corni figuram id co inter sidera fin¬
xerunt. propter capream iouis nu¬
tricem. cuius posteriorem pastem.
corporis. in effigiem piscis id eo for¬
mauerunt. ut pluuias eiusdem tem¬
poris designarent. quas solet idem
mensis plerumq: in extremis habere
Porro a quarium & piscem ab imbri¬
bus temporum uocauerunt. quod
hieme quando in his signis soluer¬
titur. maiores pluuiae profundit᷑
Etmiranda dementia gentilium.
qui non solum pisces. sed &aam arie¬
tes. &hircos. &tauros . ursas. & ca¬
nes. &tancros. & scorpiones. incae¬
lum transtulerunt.. Nam & aqͥ
lam &cignum propter iouis fabu¬
las. interta di astra eius memoriae
causa collocauerunt. Perseum
quoq &uxorem eius andromedã.
receptos cẽ crediderunt. ita utima
gines eorum. stellis designarent
eorumq appellare nominibus
non erubescerent.. Aurigam &iã
erictonium. incęli astra collocaue¬
runt. propter quod uidissent cum
primum quad rigam iuncxisse

Expanded text:
corni figuram ideo inter sidera fincorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, receptos esse crediderugines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. 34. Aurigam, etiam Ericthonium, inter coeli astra collocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas junxisse.
Abbreviated transcription (Latin):
breuioresq dies facit. hoc enim
animal incestam habet primam
pastem. Deniq adutramq pastẽ
gressum dirigit. ita ut prior pars
sit posterior. & posterior prior.
Leonem ingrecia ingentem hercu¬
lis occidit. & propter uistutem sũã
hunc inter duodetim signa consti¬
tuit. hoc signum sol cumattigerit
nimium calorem mundoreddit.¬
& annuos flatus & hesias facit.
Uirginis &iam signum idcirco inter
astra conlocauerunt. propter qõ
isdem diebus inquib ꝑeum soldecur¬
rit. terra exusta solis ardore. nihil
pariat. est enim hoc tempus canicu¬
larium dicrum.: Libram autem
uocauerunt. ab aequalitate men¬
sis ipsius. quia ab actaua kł octob̾.
iuistȩ pondera librae.. Scorpium
quoq & sagittarium. propter ful¬
gura mensis ipsius appellauerunt.
Sagitarius uir aequinis cruribus
deformatur. cuius sagittam & ar¬
cum adiungunt. utex eo mensis ip¬
sius fulmina demonstrentur. unde
& sagittarius est uocatus.. Capri¬

Expanded text:
brevioresque dies facit. Hoc enim brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem diebus, in quibus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kal. Octobres : Ad iustae pondera librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capri
Abbreviated transcription (Latin):
& animantium imago destellis for¬
matur. ut arcton. utaries. taurus.
libra. & huiusmodi alia. hi quisi¬
dera ꝑuiderunt. innumerum stel¬
larum speciem corporis. suꝑstitio¬
sauanitate ꝑmoti finxerunt. excai¬
sis quibus dam. deorum storum &
imagines & nomina conformantes.
Nam arietem primum signum. cui
& librae mediam mundilineam
tradunt. propter ammonem iouẽ
ideo uocauerunt. Incuius capite.
quisi mulacra facint ari&is cor¬
nua fingunt. quod signum genti¬
les ideo inter signa primum consti¬
tuerunt. quia in mastiomense qui
est anni principium. solem in cosig¬
no cursum suum agere dicunt.
Sed &taurum inter sidera collo¬
cant. & ipsum inhonore iouis. eo
quod in boue fuit fabulose conues¬
sus quando curopam transuexit :
Castorem quoq & pollucem. post
mostem internotissima sidera con¬
stituerunt. quod signum gemini
dicunt. Cancrum quoq inde
dixerunt. eo quod dum ad cum.
signum mense iunio sol uenerit
retro graditur in modum cancri.

Expanded text:
et animantium imago de stellis foret animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri,
Abbreviated transcription (Latin):
autem &ipsa. ex .v. stellis planctis
noctem ducens. & solem sequens.
Pestur autem quod haec stella ori¬
ens luciferum. occidens uesperum
dependitur humus in ostu. Pla¬
netae stellae sunt quae non sunt
fixȩ incelo utrdiquȩ. sed inaere fe¬
runtur. Dictae autem planetae.
a potes planes. id est aberrore. Nam
interdum in austrum. interdum
inseptentrionem . plerumq: contra
mundum . nonnumquam cummun¬
doferuntur. quarum nomina grȩ¬
ca sunt. Pheton. plenon. taphirion.
hesperus. stelbon. Has romani no¬
minib deorum suorum. idest. iouis.
saturni. mastis. ueneris. atꝙ mer¬
curi sacrauerunt.: Decepti enim
& decipere uolentes. in eorum ad¬
ulationem qui sibi aliquid secun¬
dum amorem praestitissent. side¬
ra ostendebant in cado. dicentes.
quod iouis ẽẽt illud sidus. &illud
mercurii. & concepta est opinioua¬
nitatis. hanc opinionem erroris
diabolus conformauit . xp̃s cuer¬
tit  Iamuero illa qua cabipsis gen¬
tilibus signa dicuntur. in quibus

Expanded text:
autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae ἀπὸ τῆς πλάνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
genus canticorum.⁊
QUID POSSIT MUSICA
TA QUE SINE MUSICANULLADIS¬
ciplina potest eẽ ꝑfecta. nihileñ
sine illa. Nam &ipsemundus
quadamarmonia sonorum fert᷑
eẽ compositus. & cadum ipsum
subar moniae modulationereuol¬
ui.: Musicam mouet affectus.
prouocat indiuersum habitum sen¬
sus In proelus quoq tubae con¬
centus pugnantes accendit. & quan¬
touehementior fuerit langor.
tanto fit ad cestamen. animus forti¬
or. Siquidem &remiges cantus or¬
tatur.: Ad tolerandos quoq labo¬
res musica animum mulcet & sin¬
gulorum operum fatigationem
modulatio uocis solatur. Excita¬
tos quoq animos musica sedat sic̃
dedauid legitur qui absp̃u inmux¬
do saulem aste modulationis cripu¬
it. Ipsas quoq bestias nec non &
serpentes uolucres atq delfinos.
adauditum suae modulationis
musica prouocat. Sed & quicquio
loquimur uel intrinsecus uenarũ
pulsibus commouemur. ꝑmusicos
rithmos armoniae uistutibus pro¬
batur eẽ sociatum.

Expanded text:
genus canticorum. Quid possit Musica . Itaque sine Musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim sine illa. Nam et ipse mundus quadamesse compositus: et coelum ipsum sub harmoniae modulatione revolvitur? Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus: in praeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit: et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit; ipsas quoque bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica provocat. Sed quidquid loquimur, vel intrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtutibus probatur esse sociatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ponamus. utputa. si pra epositiones
aduerbus adplicemus.: Peracciden¬
tia fit. idest perea qua eacccidunt
pastibus orationis. ut puta. perqua¬
litates. genera. &numeros. figuras
& casus. Perista igitur omnia fuint
soloecismi. sicut donatus exposuit.
Fuint praeterea & plurimis modis.
Nam lucilius centum genera solo e¬
cismorum. dixit. quos om̃s uitare
potius quam sequi debet. qui regu¬
lam recte loquendi tenere studet.⁊¬

Expanded text:
ponamus, ut puta si praepositiones ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta per qualitates, genera, numeros, figuras, et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. 5. Fiunt praeterea et plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet.