comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentus consentut uoluer̃ ab imꝑatorib: calia
decer nuntur In oignum facinꝰ clamitatur
nenunẽ ad unitatẽ. eẽ. cogendũ. in alũ ꝓmalo
nemini reddendũseẽ. contenditur. Quid ẽ aliud
quã io quod de uob̾ quidã scripsit. quoc uolumus

Expanded text:
rentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia rentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem ad unitatem esse cogendum, malum pro malo nemini reddendum esse contenditur. quid est aliud quam id, quod de uobis quidam scripsit: Quod uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
mitcer&. Nec inet paco̾ cũfrib habere uoluer
sed rursus ad eundẽ imꝑatore uener̃. Rursus
neceo ipso int̾partes cognoscente atq iudicante
uł ueritati uł pacis cendendum. cẽ. duatrunt.
Quidaut aliud stituer& constantinus ad uers
cecilia nũs & socios tius. sicent ur̃is maioribus.
accusantib uicti. quã quod statuit in eos ipsos.
qui cũ ultro accusasent. nec ea quȩ intendebant¬
III Iꝓbare᷑ potiussent. noluer ueritati consen¬
tire neo uicti. Ille quippe iroꝑator primꝰ consti¬
tuit in hac causa. ut res conuictoꝵ & unitati ꝑ
u icacit᷑ resistentium fisco ułndicarentur:. Seã ui¬
delic& siuris maiorib accusantib atir suꝑm¬
tib contrã communionẽ cecilan imꝑator tale
aliquid decitius sa. ꝓuisores aeccłȩ. defensores
pacis & unitatis nominari uelletis Cuuero in
eos qui ultra accusantes nihil ꝓbare potuerunt
nec oblatto sibi gremio pacis quo correcti excipe¬

Expanded text:
mitteret. nec uicti pacem cum fratribus habere uoluerunt, mitteret. nec uicti pacem cum fratribus habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imperatorem uenerunt, rursus rem appellauerunt nec eo ipso inter partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum esse duxerunt. Quid autem aliud statueret Constantinus aduersus Caecilianum et socios eius, si essent uestris maioribus accusantibus uicti, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent nec ea, quae intendebant, probare potuissent. noluerunt ueritati consentire nec uicti? ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res conuictorum et unitati f peruicaciter resistentium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti excipe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ anulimũ ꝓ consulẽ accusauerunt. Nonressuas
amissas repaeiuer. sed in nocentẽ sicut eaistima¬
mus. & ficut ipse iudicioe exitus docuit. calũ¬
niose appecierunt. Quo qͥd scelemtius abtis fieripo¬
cutt: Siaut̃ sicut sulso arbitramini. uere etimi¬
nosũ iudicindũ tirrenis potestatib tradiderunt
quio nob̵ obicitis. quod uioꝵ p̃sũptio pͥmitus frcit :
quod eos non argutremꝰ quia feccrunt. siñ animo
inuido & nogno sus emendandi & corrigendi uo¬
lus amaorib ur̃is anulino ꝓ consuli datur. con¬
stintino imꝑatori mittendus. ita suprascriptios
libellus acdȩ catholicȩ criminũ ceciliani traditus
a parte inaueꝙ. Inillos autõ hino magis arguimus.
quia cũ apua imꝑatorẽ ultro eecilianũ accusas¬
sent. quẽ primo atiq apud collegos transmarinos
contuncre debuer. ipso imꝑatoro longe ordi¬
natiꝰ agente ut tp̃oꝵ causam adsedelatã adepos

Expanded text:
per Anulinum proconsulem accusaverunt; non res suas per Anulinum proconsulem accusaverunt; non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipse iudiciorum exitus docuit, calumniose appetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenis potestatibus tradiderunt, quid nobis obicitis, quod uestrorum praesumptio primitus fecit? quod eos non argueremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emendandi et corrigendi uolus a maioribus uestris Anulino proconsuli datus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\'. illos autem hinc magis arguimus, quia, cum apud imperatorem ultro Caecilianum accusassent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos conuincere debuerunt, ipso imperatore longe ordinatius agente, ut episcoporum causam ad se delatam ad episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
separati estis. quando uiliano imꝑitori insua piticione
ditrunt quod apuid tum solaiusticia locũ habera.
quẽ cerit apostatũ noutrant & idolaitrus deditũ
siciudelunt. ut aut iusticimeẽ idolatrũ faterent᷑
aut se seltiate m̃titos negitre nom possent. ut
apuo eum dicerent solam hab̾e locũ iustitiam
apuo quẽ magnum locũ cernere ͣ dolatriam habe :¬
sed futrit trror in utrbo. Deipsosticto quiddi.¬
citis : Siml iustũ ab imperatore p&endumest.
cur Aiuliano paitũẽ quod iustũ putatum est
Anꝑhoc p&enoumẽ. ut sua quisq. recupera:
non ut aliquẽ qͦ ab imperatore coherceat᷑ accusa
Interim &. insuitũ rerũ accipiendarũ r& inendarũ q
ab apłis exemplis taceditur. quia hoc fecisse.
ntmo inuruitur illoꝵ: sed tam̃ eu maiores
uri ipsũcccilianũ eẽ eccło cartagtmensis
ep̃m cui tamnqua criminoso conmuni¬
cate noluri. apud principe constantinim

Expanded text:
separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo inuenitur illorum. sed tamen cum maiores uestri ipsum Caecilianum tunc ecclesiae Carthaginiensis epcare noluerunt, apud principem Constantinum
Abbreviated transcription (Latin):
solũ nilla unuria utrũatim uire nullo resisten¬
dũ puteis. E uno erite intellectũ rogatus auo¬
tor ur̃ aut non habuit. aut ñ impleuit. quidens
nescio quib reb utdicitis uris acerrima ꝑstut¬
rantia & tim forensi disceptatione conflixit.
Cui sidictiã quis umquã apłorũ incausa fidei
res suas uiditio publico desendit. sicut tu in epła
posusti Quis umqua aptłoꝵ inciusa fidei res
alirnas mirisit: Nullũ quidẽ indiuinis lit¬
teris huiꝰ facti repperira. exemplũ. sed tam̃ forte
inurnr& aliquã tierã defensionẽ: siutrã aecdam
retiner&. non sub atdȩ uere nomine impudentꝰ
aliquid possider&. Quidaut ꝑtin& ad trenã po¬
cestit ẽ iuissa ẽtra scsiaticos aut hereticos uel
imparanda uł exserenda: Ili quidẽ aquib uos
sepatastis accrrimmi futr̃. & contrauos quintũ audire
potui mus & contra maximia nistis. Sđ gestorũ
& uncertis docum̃tis ꝓbamus: sed tam̃ nondũ ab eis

Expanded text:
solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistensolum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur: Quis umquam apostolorum in causa fidei res suas iudicio publico defendit?\' sicut tu in epistula posuisti: Quis umquam apostolorum in causa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti reperiret exemplum; sed tamen forte inueniret aliquam uerara defensionem, si ueram ecclesiam retaliquid possideret., Quod autem pertinet ad terrenarum potestatum iussa contra schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et contra uos, quantum audire potuimus, et contra Maximianistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus; sed tamen nondum ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Inanimo nãq lat&e hoc malũ. Omnes.
tamqu̾a nanob̾ mninimis alieni. leniori seutri¬
tate coheree mini. Ethoc quidẽ ułde omĩb
hereacis quiap̃ian̾q sacram̃tis imbuuntur.
& axp̃i ueritate siue unitait dissentiunt. uel
uerũ & im ꝓpt rogatistę arogato appellamim
Mitiors quide. eẽ. uidemini. quia circũ cellionũ
inmanis sumis gregib nonseuitis sed nulla bes¬
tia sineminiẽ iulntr&. propitita mansucta
dicitur. quia dentes & ungues noti hab&.
S euire uos nolle dictis ego nom posse aibitror.
Ita eñ esdis numero corigui: ut mouere uos ẽcta
ao uersarias uob multitudines non auotatis &¬
si cupritis. Sed poramꝰuos & um nolle. quodñ
utala is. Ponimusuos cugłicã fententiã qua
scriptũt. si quis tibi uoluerit tunicã tollere
& iuditio tecũ contendere. dimitit ali & palliũ
sio intellegore. sic tenere. ur ꝑ sequenab: uos non

Expanded text:
sunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes sunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes tamquam non a nobis nimis alieni leniore seueritate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi ueritate siue unitate dissentiunt. uel uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓscelere puniremini. Potest enĩ fortasse
Testimoniũ illis ꝑmbeo quia Zelũdi habent.
sed non scđm scientiam. Ignorantes eni di iusti¬
tiam. & suã iustitiã uolentes estiturre. iusti¬
ciȩ dĩ nonst̃ subiesti. Quid eiũ aliud & uos
quã urãm iustitiam uultis constituere. quando
nondicitis iustificari nisi cos quia uob potuer
baptitan In hao g aptica sententia quã de
iudpis ꝓtulit hoc distatis aiudeis qđ uos babe¬
tis sacram̃ta xpiana. quib illi ad huc carent.
Ca̧erũ adhoo qđ ait ignorantes di iusticiam
& suamuolentes constiturre. & qđ relũ dĩ habens
sed ñ scđm scientiam: pares estis omino. eocep¬
tis dũ taxat illis. quicũq inuob̾sunt. scientes
quid utrũ sit. & ꝓ ammositate sue ꝑuersitatis
contra ueritatẽ &im sibi notissimã dimican¬
tes. Horũ quippe impiaas &iam ioo latrã
forsitin suꝑat. Seđ quia n facile conuinci pos¬

Expanded text:
quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse Testimonium illis perhibeo, quia zelum dei habent sed non secundum scientiam. ignorantes enim dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quid enim aliud et uos quam uestram iustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos habetis sacramenta Christiana, quibus illi adhuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei habensed non secundum scientiam, pares estis omnino, exceptis duntaxat illis, quicumque in vobis sunt scientes quid uerum sit, et pro animositate suae pernersitatis contra ueritatem etiam sibi notissimam dimicantes. horum quippe impietas etiam idolatriam forsitan superat. sed quia non facile conuinci pos
Abbreviated transcription (Latin):
debitis subiacer&. Pnius gͦ tempꝰ illius rogis significa¬
bat priora tempr̾a regũ infideliũ quos passist̃.
ap̾iani ꝓ impiis. P osterius uero tepus ulius rgis sig¬
nificiuit tempra posteriora regũ unfideliũ quos
patiuntur impii ꝓ ap̃ianis. Sed plane incis qui
sub nomine xp̃i trant sedusti aputrsis. ne forte
oues ap̃i sint errantes. & ad gregẽ alit̾ reuocan¬
de sint. Iemperata seueritas & magis in ansuctudo
seruitur. ut coherticione exiliorũ atq dam noꝵ
ad mondantur considerare quid. quart patiant᷑.
& discant ꝓponere rumorib & caluniis homi¬
nũ scripturas quas legunt. Siuis enĩ nr̃m. quis
urm nonlaudat leges ab imꝑatorib datas ad¬
uersus saerificta paganoꝵe litterte longe
ibi pena seuerior constitutaẽ. Illiuis quippe
impiaatis capitale suppliciũt̃. Deuobis aũt
corripiendis atq. cohercendis habita ratioe
quapotius admonere mini abertore discedere.

Expanded text:
debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significadebitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora tempora regum infidelium, quos passi sunt Christiani pro impiis; posterius uero tempus illius regis significauit tempora posteriorum regum iam fidelium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumoribus et calumniis hominum scripturas, quas legunt. quis enim nostrum, quis uestrum non laudat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paganorum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝰ idtinditur. nisi qius etu ꝓueritate: Q uis pro
iniquitate. quis nocendi causa. quis emendandi :
Non inuenitur exẽplum intiungelicis & aplicis
litteris. aliquid paitũ aregi terrȩ ꝓȩccła.
contra inimicos eccłȩ. Sius negat notimuenire.
Sed nondũ implebatur illa ꝓphrtia: ẜonuno
reges intellegite. erudinimi quiudicatis terrã.
seruite dño intimore. Adhuc eiũ ulud. implebat᷑
qđ incodẽ psalmo paulo suꝑius dicitur. quare
ftenuer̃ gs. & popłi meditati sunt inania: Aostitte
reges terit & principes conuener̃ inunum: aouersus
in prophicis libris figur fuer: futuroꝵ. inregt illo qui
appellabatur naibucho donosor. utrũq tempꝰ figuta¬
batur quod siguiatume quando rex memoratus pios
& iustos cogebat adorare Simulachrum & fecusantes
mittebat inflãmã. Nuno aut̃ ulud implat qđ paulo
post in eooẽ rege figiatue. cũ conuersus ad hono¬
randũ dm̃utrũ. decrtuit in regno suo. utquicumꝙ
blasphemarte dm̃ Siorac. misac. & ab denago. pinus

Expanded text:
quid adtenditur, nisi quis eorum pro ueritate, quis pro iniquitate, quis nocendi causa, quis emendandi? Non inuenitur exemplum in euangelicis et apostolicis litteris aliquid petitum a regibus terrae pro ecclesia contra inimicos ecclesiae. quis negat non inueniri? sed nondum imreges, intelligite, erudimini qui judicatis terram; servite Domino in timore. Adhuc enim illud implebatur, quod in eodem psalmo paulo superius dicitur: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes coin propheticis libris figure fuerant futurorum, in rege illo, qui vocatur Nabochodonosor, utrumque tempus figurabatur, quod figuratum et iustos cogebat adorare simulacrum et recusantes mittebat in flammam; nunc autem illud impletur, quod paulo post in eodem rege figuratum est, cum conuersus ad honorandum deum uerum decreuit in regno suo, ut, quicumque blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq sticile asseqͥt᷑. ñ occultando quod
fecerit. sed ñ faciendo qđ occultari uelit.
Q d miscdã dĩ bonis piisq c̾cedit. ut int̾ ini¬
micos quos lib& futuros. liberi securiq uer¬
sentur. aliena peccata Sibi cõmissa ñꝓdant.
quȩ ꝓditi timeant. ipsi nulla cõmittant.
Cũ enĩ falsũ quid amaledico fingit᷑. aut om̃ino
ñcreditus. aut certe uitȩ integra Salute
Sola stinta uexat᷑. Qđ aut̃ malũ ꝑpetrat᷑
hostisẽ intimus. &iã sinullius intimi loqua¬
citate autlite uulgaur. Qua ꝑpt̃ quis pru¬
rabilit̾ feras amicissimi quondã & stimiliaris¬
Simi in credibiles nunc inimicicias c̃solante
c̃scientia: & quẽ ad modũ uł quod iactitat.
uł quod a quib dã forsitan credit̾ insinistris
armis deputes. quib ñminꝰ quã dextris con¬
tra diabolũ dimiccitur: Uerũ tam̃ quu llũ
maluerĩ aliquomͦ miciorẽ quãte. iste modo

Expanded text:
unusquisque facile assequitur, non occultando quod unusquisque facile assequitur, non occultando quod fecerit, sed non faciendo quod occultari velit. Quod misericordia Dei bonis piisque concedit, ut inter amicos quoslibet futuros, liberi securique versentur, aliena peccata sibi commissa non prodant; quae prodi timeant, ipsi nulla committant. Cum enim falsum quid a maledico fingitur; aut omnino non creditur; aut certe integra salute, sola fama vexatur. Cum autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiamsi nullius intimi loquacitate aut lite vulgetur. Quapropter quis prurabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias, consolante conscientia; et quemadmodum vel quod jactitat, vel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur? Verumtamen illum maluerim aliquo modo mitiorem, quam te isto modo
Abbreviated transcription (Latin):
aut hoc dicerẽ quod ñdebui. aut si n̾dicerẽ
utdebii. quia nec miror minꝰ nos scire in¬
uicẽ quã scimur ac̃ iunctissimis & familia¬
rissimis nris. In quorũ ego caritatẽ fateor
sticile metotũ ꝓicio p̃sertim fatigatũ scan¬
dalis scłi. & in ea sine ulla sollicitudine re¬
quiesco. Dm̃ quippe illio eẽ sentio. inquẽ
me securꝰ ꝓicio. & in quo securꝰ requiesco.
nec in hac mea securitate crastinũ illud
humanȩ fragilitatis incertũ. dequo suꝑius ge¬
mui. omino formido. Cũenĩ homine xpiana
caritate flagtantẽ atq mihi fidelẽ amicum
stictũ eẽ sentio. quicquid ei c̃silioꝵ meoꝵ cogi¬
tationũq cõmitto. ñ homini cõmitto. sed illi
in quo man& uttalissit. Ds̃ enĩ caritasẽ. & qͥ¬
man& in caritate in dõ man&. et ds̃ in eo.
factus inimicus. quęrat sibi potius qđ fingat
as tutus. ñ inueniat qđ ꝓdat uratus. Hoc aut

Expanded text:
aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manmanet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo : factus inimicus, quaerat sibi potius quod fingat astutus; non inveniat quod prodat iratus. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
meis nisi cũ suspicione. inuidi& aut lesio ne
amiciciae: quiescamꝰ ab his & nr̃ȩ uitȩ salutiq
parcamͦ. Minus certe ad sequat᷑ illa quȩ
inflat. dũ non offendatur illa que ȩdificat
Ego me longe cẽ sentio ab illa ꝑfectione deqͣ
scrip tũe. Siquis in uerbo nõffendit: hc ꝑ¬
fectusẽ uir. Sed plane indĩ miscđa puto
me posse fticile abste p&ere ueniã siquid
offendi. quod mͥ aꝑire debes. ut cũte audiero
lucreris frem tuum. Neq enĩ quia hoc ꝑpt̃
longiquitatẽ terrarũ non potes facere
int̃ me & te: ꝓpt̾ea debes sinere errare me.
Propt̾ea qđ ad ipsas res quas nosse uolumus
attin&. & siquid ueri me tentre uł scio. uł
credo uł puto. in quotu alit̾ sentis. qͣntum
dat dñs Sine tua iniuria conabor asserere.
Qđ aut̃ ꝑtin& ad offensione. cũte indignatũ
sensero. nihil aliud quã ueniam dep̾cabor.
nec om̃ino arbitror suscensere potuisse. nͥ

Expanded text:
meis nisi cum suspicione inuidiae aut laesione meis nisi cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus certe adsequatur illa, quae inflat, dum non offendatur illa. quae aedificat. ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse facile abs te petere ueniam. si quid offendi, quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero. lucreris fratrem tuum. neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. prorsus, quod ad ipsas res; quas nosse uolumus, adtinet, si quid ueri me tenere uel scio uel credo uel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat dominus, sine tua iniuria conabor adserere. quod autem pertinet ad offensionem tuam. cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec omnino arbitror te suscensere potuisse, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. forte ut moueor. ut doleo. ut tieo. ꝓci¬
derẽ ad pedes urõs. flerẽ quantũ ualerem.
magno sui ꝑiculo spectint. nede uob ea
conscribendo spargatis. quȩ quandoq qm̃
c̃cordantes delere ñpoteritis. c̾cordare
nolitis. autq c̃cordes legere timeatis. ne:
iterũ litigetis. Uerũ dico caritati tuȩ. nihil
me magis quã hoc exemplũ tremuisse
cũ quedã adme in epta tualegerẽ tuȩ in¬
dignationis inditia. ñtã illa quȩde entello.
& deboue lasso. ubi mͥhilarit᷑ iocariquam
iracunde minari uisus Ies. quã illud quod
serio te scripsisse satis appar&. Unoe supͣ
locutꝰ sũ plus fortasse quã debui. sed non
plus quã timui ubi aisti. neforte lȩsus iuste
ex postulares. Rogote si fieri potest ut
int̃nos quęramꝰ & disseramꝰ aliquid quo
Sine amaritudine discordiȩ corda nra
pascantur. Fiat. Si aut̃ ñpossũ dicere qͥd mihi
em̃dandũ uideatur inscriptis tuis nec tu in

Expanded text:
sum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, procisum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes deleie non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Uerum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es, quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet — unde supra locutus sum plus fortasse; quam debui, sed non plus, quam timui —, ubi aisti: ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat; si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tuis, nec tu in
Abbreviated transcription (Latin):
cert̃. In his aũt uerbis ñĩam tuis tantum
sed & iam meis. ubi delector ᷑ reficfre & ipso
quã uis pendentẽ & ñ attingente utriusq
nr̃m desiderio. ñ parua ex parte consolor.
Ubi rursus acerrimĩdolorũ stimulis fodior
dũ cogito int̾uos quibus ds̃ hoc ipsũ quod ut̃q
nr̃m optauit largũ ꝓlixũq concesserat.
ut conuinctissimi & familiarissimi mella
scripturarũ scãrũ parit̾ lamberetis. tantȩ
a maritudinis in repsisse ꝑnitiem. quando.
ñubi. ñ cui. ñ homini for midanda. cum eo
tẽ prẽ quo abiectis iã sarcinis secularib. iam
expediti dñm sequebamini. & in ea terra
uiuebatis simul. inqua dns humanis pedib
ambulans pacẽ meã inqͥt douob̾. pacẽ meã
relinquo uob̾: uiris aetait maturis. et
in eloqͥo dñi habitantib uob̾ accidere potuit
U ere temptatio ẽ uita humana suꝑ terram.
Ci mihi qͥuos alicubi simul inuenire ñpos¬

Expanded text:
cerem ! In his autem uerbis non iam tuis tantum, cerem ! In his autem uerbis non iam tuis tantum, sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis doloris stimulis fodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
norat Nł ec porro nontantũ scientia qualis
quisque sit. uerũ &iam p̃scientia qualis futurꝰ
sit. siẽ inscis etbeatis anglis. quomͦ fuerit
diabolus beatus aliquando cũ adhuc bonus
angłs ec̃t. sciens futuã iniqͥtatẽ suã & sẽ¬
pit̾nũ supplicium. om̃ino ñuideo. dequare
Sitam̃ eã nosse opusẽ uellẽ audire quid
sentias. Uide quid faciant t̾rȩ ac marta
quȩ nos corporalit̾ dirimunt. Si hȩc ȩpła
mea quã legis ego eẽm iã mͥdiceres qđ quȩ¬
Siuii. Nuncuͦ quando rescribes. quando mittes.
quando ꝑueni&. quando accipiã: & tamen
utinã quando cũq fiat. Qđ tam̃cito fieri
ñ posse quã uolumꝰ. quanta pos sumus tole¬
rantia sustinemus. Unde recurro adilla
uerba epte tut dulcissima. sc̃iq desiderii
plenissima & ea facio uicissimea. Utinam
merere mur coplexus tuos. & collatione
mutua uł doceremꝰ aliqua uł disceremus.
si tam̃ ullomodo eẽ. poss& quod ego te do¬

Expanded text:
norat. Haec porro non tantum scientia, qualis norat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quomodo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. ae qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes ? quando mittes ? quando perueniet ? quando accipiam ? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus, tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen esse ullo modo posset, quod ego te do
Abbreviated transcription (Latin):
indignationis tuȩ. nereddas maledictũ ꝓma
ledicto satis intius luteris emin&. Uerũ tam̃
si eas ipsas cũlegissẽ c̃tabui dolore. & obrigui
timore. qͥd deme illa facerent. quȩ inte ille
scripsit. sunmanꝰ meas forte uenissent: Uemun¬
do abscandalis. Eccefit. ecce ꝓrsus impletur
qđ ueritas ait: qm̃ habundab̾ iniqͥtas. refrigesc&
catritas multoꝵ. Quȩ sibi enim iamfida pecꝰ¬
tora tuto refundantur. incuius sensus totase
ꝓiciat sccura dilectio. quis deniq amicus
non formidetur quasi futurus inimicus.
s ipotuit inter leronimum & rufinũ hoc quod
plangimus ex oriri : Omisera & miseranda
conditio o infida in uoluntatib amicorum
scintia p̃sentium. ubi nulla e p̃scientia futu-¬
rorũ. Sed qd hoc alteri dealtero gem̃dũ putẽ
quando nec ipse quidẽ sibi homoẽ notꝰ in
posterũ : Nouit enĩ utcũq uix forte nunc
qualis sit. qualis aut̃ postea futurus sit ig¬

Expanded text:
indignationis tuae, ne reddas maledictum pro indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto satis in tuis litteris eminet. Verumtamen si eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore; quid de me illa facerent, quae in te ille scripsit, si in manus meas forte venissent? Vae mundo ab scandalis . Ecce fit, ecce prorsus impletur quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum V hoc, quod plangimus, exoriri? o misera et miseranda condicio, 1 o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla I est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum W putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque — uix forte —, nunc qualis sit; qualis autem postea sit futurus, ig
Abbreviated transcription (Latin):
eni quieã tunc acceꝑat nec adte ꝑtulerit
tius quȩ inmanus nr̃as uenire potuer. appa¬
rent res. ut nihil studioꝵ meoꝵ mallẽ sipossẽ.
quã inherere lateri tuo. Quod ego qͥa ñ possũ
saliquẽ nr̃orum in dño filioꝵ erudiendũ nob̾
adte mittere cogito. si &iam de hac retua
rescripta meruero. Namneq in me tantum
hacre habeo faculttitis. utcũq impendo pplodi
Uacare aut studiis diligentius quã popłi audi¬
unt instruendis ꝓpt̃ ȩccłasticas occupationes
omi no non possum. Nescio que scripta maledica
suꝑ tuo nomine ad affricã ꝑuenere. Accepimus
titm̃ qđ dignatus es mittere. illis respondens
maledictis. Quoꝑlecto: fattor multũ dolui.
int̃ tã caras familiaresq ꝑsonas. cunctis pene
ȩccłus notissimo amicicię uinculo copulatas.
tantũ malũ extitisse discordiȩ. Ettu quidem
quantũ tͥ modereris quantumq. teneas aculeos

Expanded text:
enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit tuis, quae in manus nostras pervenire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum hac re habeo facultatis, utcumque impendo populo Dei. Vacare autem studiis diligentius, quam quae populi audiunt instruendi, propter Ecclesiasticas occupationes omnino non possum. 6. « Nescio quae scripta maledica super tuo nomine ad Africam pervenerunt. Accepimus tamen quod dignatus es mittere, illis respondens maledictis. Quo perlecto, fateor multum dolui, inter tam caras familiaresque personas, cunctis pene Ecclesiis notissimo amicitiae vinculo copulatas, tantum malum exstitisse discordiae. Et tu quidem quantum tibi modereris, quantumque teneas aculeos
Abbreviated transcription (Latin):
senectute forte corꝑis ñuigore Animȩ . tim̃ in arca
dominica fructuoso labore desudans eccesum.
Siquid ꝑperam dixi. forcius fige pedẽ. Non¬
mihi eẽ. deb& molestũ pondus aetatis tuae.
dũ modo conteratur padea culpe mexe.
Pinde illuo qđ in extremo aeple tuȩ posusti
cũ magni desiderii sus pirio uł lego uł recolo
Utinã inquis mererem complexus tuos. et
collatione mutia uł doceremus aliqua
uł discere mus. Ego aut̃ dico utinã saltm
ꝓpinquis terrarũ locis habittremus. ut si
non possunt misceri nr̃a colloquia. litterȩ
possent. ẽẽ. crebriores. Nuncuͦ tanto locorum
int̾ uallo absumꝰ a sensib nris ut de illis uerb̾
apłi adgalathas uuenẽ me adtuã scĩtatẽ
scripsisse meminerim. & ecce iã senex ñdũ
rescripta meruerim. sticiliusq ad te exẽpla¬
ria aptȩ meȩ ꝑuenerint nescio quaoccasione
ꝓueniente. quam ipsa ȩpła me curante. Homo

Expanded text:
senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dummodo conteratur palea culpae meae. 5. « Proinde illud quod in extremo epistolae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, 732 mereremur complexus tuos; et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. Ego autem dico, utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores. Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim; faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola, me curante. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
hab&. & ego amicissimã rep̾hensionẽ tuam
gratissime accipiam. & iam sire p̃hendi non
meruit quod recte defendi potest. aut agnos¬
cam simul & beniuolentiam tuã & culpã meã.
& quantũ dñs donat in alio gratus. in alio em̃datꝰ
inueniar. Quid gͦ : Fortasse dura sedcerte salu¬
bria uerba tua tãq cestus entelli ꝑtimes cam
Cedebatur ille. ñcurabatur: & idõ uincebatur
ñsanabatur. Ego aut̃ simedicinalẽ correctionẽ
tuam tran quillus accepero ñdolebo. Siuͦ in¬
ueracit̾ arguor ñ potest mͥ aliquanđ: lũ c̃tris¬
tari. melius tumor capitis dol& dũcuratur.
quandũ ei parcitus & sanatur. Hoc ẽ . enĩ qđ acute
mieosobiurgare metuentes. Iili enim dũrixintur.
dicunt aliquando uera quȩ corrigamus. isti
aut̃ minorẽ quã oport& exibent iusticiae
libtatẽ. dũ amicitiȩ timent ex asperare dul¬
cedinẽ. Qua ꝑpt̃ & sibos uttͥ uideris lassus

Expanded text:
habet. et ego amicissimam reprehensionem habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero inueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute  quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. 1 quapropter etsi bos, ut tibi uideris, lassus
Abbreviated transcription (Latin):
sicerto docum̃to meas eẽ illas litteras nosses. atꝙ
ita qͥa ñcredo qđ in iuste meledendũ putares.
suꝑẽ. ut agnoscam peccatũ meum. quo pͥorte
illis litteris leserĩs. quas meas eẽ negare ñpos¬
sũ. Curitaq conor c̃tra fluminis tractũ. acñ
potius ueniã peto: Obsecro gͦ te ꝑmansuetu¬
dine xp̃i. ut si lesite. dimittas mͥ. nec me uicissi
ledendo malũ ꝓmalo reddas. Ledes aut̃ me
simihi tacueris errorẽ meũ quẽ forte inue¬
neris infactis uł dictis meis. Namsi ea in me.
reprehenderis quȩ reprehendenda non sunt.
teledis magis quã me. quod absit amoribus
& sco ꝓposito tuo. ut hoc facias uoluntate le¬
dendi. culpans inme aliquid dente maledico.
quod mente. ueridica scis neẽ culpandum
Acꝑ hoc aut beniuolo corde argues &iã sica¬
enĩ fieri ut tibi aliud uideatur quãueritas
hab&. dũtam̃ abste aliud ñfiat quã caritas

Expanded text:
si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caenim fieri, ut tibi aliud uideatur, quam ueritas habet, dum tamen abs te aliud non fiat, quam caritas
Abbreviated transcription (Latin):
harissime nisi teputares lesũ scriptis meis.
ñ me putitres ledi posse rescriptis tuis.
Nullomodo enĩ iddete opinatus fuero qđ ñte
arbitrans lesũ. sic tam̃ rescribis ut ledas.
A ut site ñ sic rescribente. ego propt̃ nimiam
stulticiam meã ledi posse putatussũ. hoc ipso
lesisti plane quod deme ita sensisti. Sed
nullomͦ tume quẽ nũquã talẽ exꝑtus es
temere talẽ crederes. qͥ litterarũ mearũ exem¬
plarib & iam cũ stilũ meũ nosseᷤ. temere cre¬
dere noliusti. Si enim ñinmerito uidisti
me iuste expostulaturũ fuisse. site mere
crederes. eẽ. litteras meas. quȩ ñc̃ent me ae:
quanto iustius expostularẽ meipsũ temere
putatũ talẽqualẽ me exꝑtꝰ ñcẽt qͥputauiss&:
Nequaquã gͦ ita ꝓlabpͣreris. utte ñre scribente
quolederer. me tam̃ existimarsł nimis insipi¬
entẽ. &iam tali tuorescripto ledi potuisse.
Restat igͥ. ut ledere me rescribendo disponeres.

Expanded text:
carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus etiam, cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset! nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres,
Abbreviated transcription (Latin):
debuisses meũeẽ sermonẽ. & sic rescribere.
postea iubeas simea est ȩpta aꝑte me scribere.
aut mittere exxemplaria ueriora. ut absq ull&
rancore stomachi inscripturarũ disputatione.
uersemur. Quo pacto enĩ possumus in hac
disputatione sine rancore uersari. sime ledere
paras: Aut si non paras quo modo egote nonle¬
dente abste lesus uistȩ expostularẽ. quod ꝓbare:
ante debuisses meũ eẽ sermonẽ & sic rescribere:
Hoc est & sic ledere. Nisi enĩ rescribendo lesisses.
ego iuste expostulare non possẽ. P inde cuita
rescribis ut ledas. quis nob̾ locus relinquitur
in disputatione scripturarũ sine ullo rancore
uersandi : Ego qͥdẽ absit ut ledas. simcerta
ratione uolueris & potueris de monstra re
rarũ sc̃arũ. teuerius intellexisse quã me.
Immouͦ absit utñ cũ gr̃arũ actione lucris
meis deputẽ. si fuero te docente instructus.
aut em̃dante correctꝰ. Uerũ tam̃ tumi frates

Expanded text:
debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est epistula, aperte me scribere aut mittere exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut, si non paras, quomodo ego te non laedente abs te laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare rarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructas aut emendante correctus. Uerum tamen tu, mi frater
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerando & desiderantissimo fri ets
conpbro leronimo. augustinus indño salutem.
Quã uis eocistimẽ antequã istas sumeres uenisse in
manus tuas litteras meas quas ꝑdĩ seruum
filium nr̃m cỹprianum diaconũ misi. quibus
certissimt agnosceres meã eẽ ȩpłam. cuius
exemplaria illuc ꝑuenisse cõmemorasti. unde
iã me arbitror. rescriptis tius uelut entellinis gran¬
dib atq acrib cestibus tamquam audacẽ daretem
coepisse pulsari atq aduersari nunctam̃ eis ipsis
respondeo litteris tuis quas mihi ꝑ scm filium tuũ
Asterium mittere dignatus es. inquib multa
in me comꝑi tuȩ beniuolentissima caritatis. &
rursus quȩdã nonnullius ame tuȩ offensionis
indicia. Itaq ubi mulcebar legens. ibi c̃tinuo
feriebar. hoc sane uł maxime admirans. qđ cũ
te dicas exemplarib litterarũ mearum ideo
temere ñputasse credendũ. neforte te respon¬
dente lesus iustȩ expostularẽ. qđ ꝓbare ante

Expanded text:
desiderantissimo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum, filium nostrum 4 Cyprianum diaconum misi quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti — unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium mittere dignatus es. in quibus multa in me comperi tuae beniuolentissimae caritatis et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. itaque, ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime admirans, quod, cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant credentes saluos eẽ nposse. & ad deceptionẽ
gentium hoc &iã paulũ sentirt iacttrent: Q uod
ipse significat satis ubi ait. Sed neq titus qͥmetũ erat
cũeae grecus cõpulsus ẽ curcũcidi. Propt̃ sub untro¬
ductos aut̃ fal sos frs quisub introierant ꝑscrutari
libtatẽ nram ut nos in seruitutẽ redigorent. quib
nec ad horã cessimꝰ subitttione. ut uertas gugłi

Expanded text:
 posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed neque Titus, qui mecum erat. cum esset Graecus, compulsus est circumcidi propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierant perscrutari libertatem nostram. ut nos in seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas eu
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ea docebat: sed eus sumulationt̃ qua gentes
iudauare cogebantur arguebat. ñ ob aliud nisi
quia sicilla om̃i simulatoria gerebant᷑. tamqua
utrũ eẽ qđ dicebant illi. qͥ sine cirtũcisione p̃pu¬
tu atq alius obseruationib umbre futuroꝵ pu¬
taibunt credentes saluoseẽ nom posse. Ergo & timo¬
theũ proptarta circũ cidit. ne iuideis ⁊ maxime
cognationi eiꝰ mat̾nȩ sic uiderent᷑ qui exgentib
in xpm̃ crediderant detestari circumcisionẽ. sicut
idolatria decestandaẽ. cũ illã ds̃ ficti pceperit.
banc sathanas ꝑsuaserit. taitũ propterea ñcircũ¬

Expanded text:
uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibtabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis et maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit, hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circu
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ decretũ paerus habuit illã inantio chiam
simulationẽ qͥ gs cogerte uidaitare. qm̃ nec ipse
cogebat᷑ quã us ꝑpt̾ cõtĩdanda elogͥadi que iui¬
deis sunt eredita non ꝓhibelunt᷑. qͥd mirũ sic̃strn¬
gebat eũ paulus libere asserere. qđ cũ ceteris aplis
se ierosolimis decituisse meminerat: Siaut hoc
qđ magis arbitror ante illud iero solimitanũ
c̃ciliũ pa rus fecit. Necsit mirũe. qđ eũ uolebuat
paulus n tunide obtegere sed fident̃ adserere qđ
cũ parit sentire ũ nouerat. siue qđ cũeo c̃tulerat
eugłm. siue quod incornedu centurionis uocitio¬
ne & um diuinit cũ dehacre ad monitũ acccꝑit
siue qđ autequa illi quos tumuerat uenis sent
antio chiã cũgentib cũ cuesci underat. Neq
enĩ negetmꝰ in haosententia fuisse iã peteũ in
qua & paulꝰ fuit. Nonitiq tuno eũ qͥd inca re

Expanded text:
apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem, qua gentes cogeret iudaizare, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei, quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum, si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat ? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue quod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue quod, antequam illi, quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
ea uolebant obseruan . tã quã sinehis ineugło
salus eredentib. eẽ. nom poss&. Ipsuenĩ senserant
illȩ umbre inlege mnandate sunt. & idõ illi in¬
uidiam & ꝑsecutionẽ concitart molientes tĩquã
inimicũ legis mandatoꝵq diuinoꝵ criminabant᷑.
cuius false criminationis inuidiã congraentius
deuitare pͣossa: qua ut ea ipse celebrare quȩ
damnara tanqua sacrilega putabantur. atq
ita ostendert. Nec uideos tunc abeis timqua
nefariis ꝓ hibendos. nec gentiles adca tam quã
ad necossaria cõpellendos. Nam si reuera sicca reꝓ¬
bar& quẽ ad modũ deilo auditũ erat & idõ gle¬
branda susciꝑ& & actiont simulata suã possa
occultare sententiã ñ ei dicerte acob. & scient
audierunt falsa sunt. Presertim quia inipsis
iero solimis apłi iã decreuerant nequis qua tune
iudeos uidutare ꝓhiber&e. quaiuis eũ ipsos iam
doctrina xpiana non cogera&. Proinde sipost hoc

Expanded text:
ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret. quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria compellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Iacobus: Et scient uae de te audierunt, falsa sunt, praesertim quia in ipsis Hierosolymis apostoli iam decreuerant, ne quisquam geIudaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. proinde, si post hoc