comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba apłipcculi sic intellegere soleo
inlatitudine. bonoperic caritatis.
in longitudine : ꝑ seuerantiã usq: infinẽ
Inalutudinẽ. spem caelestiũ p̃miorum.
In profundo inscrutt̃ebilia iudicia dĩ
unde isticgractia in homines uenit : Et
huncintellectum co aptare &ic̃ sacram̃to
crucis. Vt in latitudine accipiatur
trans uersum lignũ quo extenduntur
manus propter operum significationẽ
In longitudinẽ ab ipso usq: interrã ubi
totũ corpus crucifixum stecreuid&ur
qđ signif ꝑ sistere. hoc est longanimiter ꝑ¬
manero ⁊ Incdtitudinẽ ab ipso trans¬
uersoligno sursum uersus qđ ced caput
emin&. ꝓ pt̃ expectationẽ suꝑnorum
noillu o percebona. atq in eisꝑseuerantic
propter beneficia dĩ terrena ac tempo¬
raliao facienda credantur : sed potius
ꝓpt̃ illud quod desuꝑ sempiternũ speriet
fidos quae ꝑ dilectionem operctur:
In profundo aũ pars illa ligni quae abdito

Expanded text:
uerba apostoli Pauli sic intellegere soleo: uerba apostoli Pauli sic intellegere soleo: in latitudine bona opera caritatis, in longitudine perseuerantiam usque in finem, in altitudine spem caelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia iudicia dei, unde ista gratia in homines uenit, et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transuersum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena ac temporalia facienda credantur sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abdito
Abbreviated transcription (Latin):
rat fuis se concessum in libronumero¬
rum postecdemonstractum est. ubi dñs
arguit contumaciam sororis illius. &
dicit adiis ꝓph& is in uisiones apparere
emgntmuta: Vbi &iamad didit dicens
&gloriam dñiudit:: Quid ergo est quod
eum sic ficcit exceptum: nisi forte quic
illic contempliction e dignum. &iã tunc
habuit populi sui tedem rectorem. &mi¬
nistrum in tota domosuic fidelem quom
admodum concupi erat uideredm̃ sicuti est :
quae contemplictio cunctis filiis in fine pro¬
mittitur ⁊ Ista credo considerans uir ille
scs cuius uerba trictamus. Necapłi inquit
omnes xp̃m uidebant. quõ forte cdiqui
eorum &i acmipsotempore uiderant . scđm
ista quaedixi.. Vt aũ probar& quod dixit
qui non omnes uidebant. continao s ubiecit
Etideo ait Tanto tempore uobiscum sum
& adhucme non cognouistis: Deinde sub¬
Nugens a quelibus ds̃ uideactur. illic
contemplationesi cuti est: Quienim

Expanded text:
rat, fuisse concessum, in libro numerorat, fuisse concessum, in libro numerorum postea demonstratum est, ubi dominus arguit contumaciam sororis ipsius et dicit aliis prophetis in uisione M se apparere aenigmata, ubi etiam addidit dicens: Et gloriam domini uidit. quid ergo est, quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem et ministrum in tota domo sua fidelem, ut, quem ad modum concupiuerat, uideret deum, sicuti est, quae contemplatio cunctis filiis in fine promittitur ? Ista credo considerans uir ille sanctus, cuius uerba tractamus, nec apostoli\', inquit, omnes Christum uidebant\', quoniam forte aliqui eorum etiam ipso tempore uiderant secundum ista, quae dixi. ut autem probaret, quod dixit, quia non omnes uidebant, continuo subiecit: \'Et ideo ait: Tanto tempore uobiscum sum et adhuc me non cognouistis\'. deinde subiungens, a qualibus deus uideatur illa contemplatione, sicuti est: Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ dequalo quebatur. Ri cmtunc
possedonari. Cestȩ ꝓpt̃becctũ paulum
quic &i ipse quacmuis nouissimus utique
cepłs erat quide sua illa ineffabili reue¬
latione npntacuit ⁊ Quc̃ quĩc & illi
antiquo fidelissimo stmulo dĩ mosi mirũ
nisi adhuc in hacterra laboraturo
populũq: illũ ad hucrecturo concessum ẽ.
quod p&iuit. ut claritatem dñi uider&
cui dixerat. Ii inuenigratiam antete
ostendemihi tem&ipsũmani feste.
Accepit enĩ in p̃sentia congruũ responsũ.
quod faciemdĩ uidere nom possit: quim
nemouider& &ui uer& Hoc modo
dõ significante alterius potioris uitae
illam eẽ uisionem. De inde in uerbis dĩ
futura e xp̃i eđcce mysteriũ figuratũ est.
illidictum est. Cum transiero posterio¬
ram eccuidebis. Ꝙc & era quaibi dicunt᷑
mirabili sacram̃to p̃nunti ante ecłam
postfuturam Vnde modo longum est
disputare. : Quod ccũ dicere institue¬
ram desiderio eius &i comillud qđ p&uie¬

Expanded text:
uisionem, de qua loquebatur, etiam tunc uisionem, de qua loquebatur, etiam tunc potuisse donari certe propter beatum Paulum. quia et ipse quamuis nouissimus utique apostolus erat, qui de sua illa ineffabili reuelatione non tacuit. Quamquam et illi antiquo fidelissimo famulo dei Moysi mirum nisi in hac terra laboraturo populumque illum adhuc recturo concessum est, quod petiuit, ut claritatem domini uideret, cui dixerat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum manifeste. accepit enim in praesentia congruum responsum, quod faciem dei uidere non posset, quam nemo uideret et uiueret, hoc modo deo significante alterius potioris uitae illam esse uisionem. deinde in uerbis dei futurae Christi ecclesiae mysterium figuratum est. illi dictum est: Cum transiero, posteriora mea uidebis et cetera, quae ibi dicuntur, mirabili Ii sacramento praenuntiante ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. quod autem dicere institueram, desiderio eius etiam illud, quod petie
Abbreviated transcription (Latin):
Ante quã ꝑ istãc̃ communẽ mostẽ carne
soluatur:: Sic enim raptus ost qui aau¬
diuit illic in efstbilia uerba quaenon
lic& hominiloqui: Vbiusque adeo
facta est ab huiusuitae sensibus quaedã
intentionis auersio : ut siue in corpo¬
re. siue extra corpus fuerit  Idest
utrum sicut sol& inuehe mentiore extasi
mens ab heccuita in illãcuitã fuorit
alienata manente corporis uinculo:
Anomnino resolutio factofuerit. quic¬
lis inplena moste contigit. nescire se
dicer&: Ita fit ut & illud uerumsit
quod dictum est. Nemo potest faciem
meam uidere &uiuere : Quia neces¬
seest abstrchi ab hacc uitamentem.
quando millius in effabilitatẽ uisi¬
onis assumitur. & non sit incredibile
quibusdĩc sc̃is nondũ ita de functis.
ut sepdiendac caduera remanerent.
& iocistam excellentiam reuelcctio¬
nis fuisse concessam: Quod existimo
cogitasse illum quiuo luit dicere. nec
dameorum diuinitactis quoque ipsius

Expanded text:
antequam per istam communem mortem carne antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, nescire se diceret. ita fit, ut et illud uerum sit, quod dictum est: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, quia necesse est abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelationis fuisse concessam. quod existimo cogitasse illum, qui noluit dicere \'necdam eorum diuinitatis quoque ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ p̃sens est noui d&ur : Consequenter
Eccequomodo ds̃ p̃sens etat & nouui de¬
batur⁊ Sed quacre non ausus est dicere :
rent: Eauisione inqua ips e& pat̃ unũ suu e
Anforte illud ad tend&. quod cum p&rus
dixiss&. Tues xp̃s filius dĩuiui. responsum
accepit. Beatus essimon bariona quia non
tibi reuelauit caro & scenguis. sed paterm̃s
qui in caelisest : Quamuis illa reuelatio
utrum ꝑfidem tanta er ei creditae : anper
uisionem cõspectae. facta in eius mente
fuerit non mihiuid &ur elucore : Cũ
& ipse p&rus tam paruulũ se adhucilli
ostenderit. ut timer& neamitter &
morientem. quemfiliũ diuiui hoc est
uitae fontem fuercit paculo ante confessus
Deinde potest mouere quomodoiam
ipsa dĩ substantia uideri potuerit
a quibus dãc in hacuita positis. propter
illud qđ dictũ est ad morsen. Nem potes
facciem m eã uidere & uiuere. Nisi
quio potest humanamens diuinitus
rapi. exhaccuita. ad angelicãuitam

Expanded text:
cum praesens est, non uidetur\', consequenter cum praesens est, non uidetur\', consequenter ecce quo modo praesens deus erat et non uidebatur. Sed quare non ausus est dicere \'rent ea uisione, in qua ipse et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar Iona, quia non tibi reuelauit caro et sanguis sed pater meus, qui in caelis est? quamuis illa reuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
quiest insinu patris ipsenarrauit. Vn¬
de non ad oculorum corporalium : sed ad
mentiũ uisionem dictũ est ꝑtinere quod nar¬
rat. Sed rursus nedesiderium ã corporis
sensu. ad clium corporis sensum migr&
hocest adccures ab aculis : Ideo cumdixis¬
Vt si possumus unigenitũ filium qui est
insunupatris. sic intellegamus narrantẽ
quomodo & uerbũ est. non sonus auribus
instrepens sed imago mentibus in no¬
tescens : ut illic internac. & in efstcbili
luce cłarescat quod dictum est. Quime
uidit uidit & patrẽmeum qđ hicet
philppo dicebat᷑ quandouid ebat & non uide
Sequitur enim huius uisionis eximius
concupitor ambrosiusdicens : Et cum
cum absens est : sed cum cbsensputatur
Nusquãc enim est aebsens. quicaelũ & terrc̃
impl& nec spacciis includitur paruis
cedentemente intellegit : uid& dm̃ & cũ
absensputatur: Quiccũ hoc non potest
or& &ccgat ut possemereatur: Nec
ad hominẽ dis putatorẽ plus : & ut quod

Expanded text:
qui est in sinu patris, ipse narrauit. unqui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corpmentium visionem dictum est pertinere quod narrat. Sed rursus ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis, ideo cum dixisut, si possumus, unigenitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non sonus auribus instrepens sed imago mentibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat, quod dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, quod hic Philippo dicebatur, quando uidebat et non uidebat sequitur enim huius uisionis eximius concupitor Ambrosius dicens: \'Et, cucum absens est\' sed cum absens putatur\'; nusquam enim est absens, qui caelum et terram implet nec spatiis includitur paruis cedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem disputatorem pulset, ut, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pupugerunt : Non illã formã in quac
non rapinã arbitratus est eẽ a equalẽ dõ
In illecdĩ forma tunc uidebunt eum : quiui¬
debunt sicuti est. Necideo uidebunt quia
pauperesspũ in haccuita fuerunt : quiamites
quicclugentes : quiccesurientes. & sicien¬
tes iustitiam. quia misericordes : quic
pacifici. quia ꝑ secutionem passi propt̃
iustitiam: Qucmuis & haetomnia idem
ipsi sunt : sed quia mundo sunt corde.
ideo quippe inter illicsbeatitudines cum
omnia faciant quicor mundũ habent : non
esttam̃ alicubi positum. uidebunt. nisi
ubi dictũ est. Beactimundo corde. quõ
mundo corde uidebitur : quinec in loco
uid&ur Nec oculis corporalibus quȩritur :¬
Neccircum scribi turuisu. Nec tactuten&ur
Nec auditur affictu. Nec sentitur incessu.
Dm̃ enimne mouiditumquã. uel in hacuita
sicuti ipseest : uł &iam inangelorũ uita.
sicut ui sibilia istic. que corporaliuisione
cernuntor. Quicc unigenitus filius

Expanded text:
pupugerunt, non illam dei formam, in qua pupugerunt, non illam dei formam, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter iustitiam, quamuis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant, qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est: Beati mundo corde, quoniam mundo corde uidebitur, qui \'nec in loco uidetur nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius,
Abbreviated transcription (Latin):
dequalibus dixit ipse dñs cũ p̃sens nonui¬
der&ur: Quidiligit me mandatam ecc
custodit. Et quidiligitme diligitur apa¬
tremeo : Rego diligam eũ : &ostendam
meipsum illi ⁊ Nec illi quibus dic&ur
lte in ignẽ a&ernũ. qui p̃parectus est
diabolo &angelis eius : S ed hi quibus
dic&ur. Venite benedicti patris mei. perci¬
pite regnum. quod uobis p̃parctum est ab
initiomundi: Illi quippeibunt inambustio¬
nem a &ernam : iusticcũ inuitam a&ernam
Et quae est uitac a&erna. nisi quod ipsecuita¬
alibi dicit : haec est aũuita a&erna ut cog¬
noscantte unũ dm̃ uerum. & quẽ misisti
ihm̃ xp̃mͦ. Sed sic quomodo promisit osten¬
Non quomodo in hocsło incorpore uisus est
abonis & madis : Et in iudicio enĩ futuro
quosicuenturus est. quomodo uisus est
iensincaelum. hoc est in eadem forma filii
hominis : Eandẽ formã uidebunt quibus
dicturus est: Esuriui & dedistis mihiman¬
ducare.: Quic &iuda ei uiderunt inquem

Expanded text:
de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uide qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi, nec hi, quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, sed hi. quibus dicetur: Venite, benedicti patria mei, percipite regnum, quod uobis praeparatum\', est ab initio mundi. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aalibi dicit: « Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum Deum verum, et quem misisti Jesum Christum ? » sed sic quomodo promisit ostennon quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem
Abbreviated transcription (Latin):
quid agat talis extrinsecus plectator &
rigator nisi intrinsecus oper&ur. quidat
incrementũ ds̃. : Quis enĩ sinea diutorio
sp̃sdĩ cogitare ualeat essecclihuid magis¬
que eẽ quã comnia quae ꝑcorpus sentiuntur
quod nec in loco uidecctur . Necquaerendus
sit oculis : Nec audicctur affactu : Nec tactu
tenecctur: Nec sentictur incessu. Qui¬
de hacuita ille loquebatur cum hoc dicer&
quando quidem ab hoc sđo in quods̃ appa¬
ruit. non sicuti est : sed inspecie quacuoluit
quibus uoluit.⁊ Satisdiscreuit sacculi
futuriuitã. discr&ione apestissima ubi
quando uult dñs nouid&ur. In ipsa quoq:
resurrectione non facile est dmuidere :¬
nisi his qui corde sunt mundo. Et idgobe¬
atimundo corde quõ ipsi dm̃ uidebunt¬
Hinc&iã deillo sđo dicere exorsus est :
ubi dm̃uidebunt nonomnes qui resur¬
gent : sed quiresurgent aduitã a ernã :
non in digni de quibus dictũ ẽ : Tollatur
impius neuideat gloriã dĩ : Sed digni

Expanded text:
quid agit talis extrinsecus plantator et quid agit talis extrinsecus plantator et rigator, nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntquod nec in loco videatur, nec quaerendum sit oculis, nec audiatur affatu, nec tactu teneatur, nec sentiatur incessu, et vide hac vita ille loququando quidem ab hoc saeculo, in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enihinc iam de illo saeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam aeternam, non indigni, de quibus dictum est: Tollatur impius, ne uideat claritatem domini, sed digni,
Abbreviated transcription (Latin):
& dicebat. Ostende mihi tem&ipsũ mani¬
feste ut uideacmte. : Tam quĩ cdicer&
quod in psedmo ex eodem desiderio canitur:
Saticbor c̃manifestabitur gloriatua.
Quodesiderio ardebat &philippus & sic
saticcri cupi ebatdicens. Ostende nobis
patrẽ & sufficit nobis. ⁊ De hac uisione
loquens eius &liã ipseamator & deside¬
rator ambrosius : Non in loco inquit
õs uid&lur: Sicut ad ilicẽ mambre: Sicut
inmonte sina : Sed mundo cordo ex sequit᷑
Sciens quid desider& quid a estu& quid
sper& Nec corporidibus inquit oculis
d̃s quaeritur quibus se ostendit abrahuc
sicut &icm luctatus est cumia cob:
Nec auditur affactu. sicut non sa a tot
scĩs : uerũ &iam adiabolo auditus est
Nec sentitur incessu. sicut aliquando cum in
paradiso de ambular& ad uesperum⁊
Uides que mad modũ uir sc̃s enititur mentes
nras ab omnibus carnissensibus euocare :
ut aptas faciat aduidendũ dm̃. Et tamen

Expanded text:
et dicebat: Ostende mihi temet ipsum maniet dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator Ambrosius: \'Non in loco.., inquit, \'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur sciens, quid desideret et quid aestuet et quid speret: \'Nec corporalibus\', inquit, \'oculis deus quaeritur\\ quibus se ostendit Abrahae,sicut etiam luctatus est cum Iacob, ec auditur affatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iob uenis secengelos in conspectudĩ¬
&uenis secumeis diaebolum. Nonidoo dice¬
bolus đmuidissecredendus est. Ipsienĩ dicti
sunt uenisse in conspectudi . non dr̃ in conspectu
eorum.: Veniunt ccũ inconspectu nostro
quaeuidomus non a quibus uidemur.
Venerunt ergo sicut in multis codicibus legit᷑
ut ad sisterent coram dño : nonut corũc ipsis
ds̃ Nec opus est in hoc loco immorari. ut
ꝓuiribus nr̃is conemur ostendere. quo modo
& hoctem portditer fict cumindĩ conspectu
semꝑ sint omnic. : Nunc enim quȩritur
quomodo uidecturdr̃ non easpecie. quic
& inisto scło quibus dam uoluit aeppurere :
quando non solum cũ abraham. aliisq: iustis:
uerũ &i cmcum cain fractricida locutus est:
Sed quomodo uideatur in illoregno. ubi eũ¬
nonnisi filii eius uidebunt sicutiest : Tunc
quippesacicbitur inbonis desideriũ eorũ
quodesiderio flagrabat moyses. cui loqui
addm̃ facie ad faciem non sufficiebut.

Expanded text:
Iob uenisse angelos in conspectIob uenisse angelos in conspectuenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus est in hoc loco inmorari, ut pro uiribus nostris conemur ostendere, quo modo et hoc temporaliter fiat, cum in dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃uidebunt is quid m̃uiderenoluerit:
potest dm̃ uidere.⁊ Cernis quã ccircũ¬
specteloquatur. lam de his qui infuturo
scło uidebuntdm̃. neque enĩ omnes. sed
qui dignisunt. Resurgent enĩ & digni
& indigni regnoillo. ubi uid ebiturds̃.
differentia. Nam qui benefecerunt in
resurrectionẽ uitae : quiaũmale egerun
insurrectionẽ iudicii : Hic iudiciũ poenã
a&ernce significat. Sicut &ic̃c illud dictũ ẽ
qui non creditiam iudicatus est.: Quod
ergo ait sc̃sambrosius. neq: is quidm̃
uidere noluerit. potestđm uidere : quid
aliud intellegere uoluit : nisi quia is qui
mundando cordi curũc̃ tanta redignã non
uult impendere : non uultdm̃ uidere :
Vide pro inde quid cdiungat : Nec in loco
inquit ds̃ uid&ur. sed mundo corde. Quid
euidentius quid ex prȩssius dici potuit . s¬
Ab hac igitur uisione diabolus & angeli eiꝰ
omnesq cũ ei simpii. sineulla nebula dubi¬
tationis exclusi sunt. quõ mundi corde
non sunt. ⁊ Ac ꝑ hoc qđ scriptũ est in libro

Expanded text:
que is qui Deum videre noluerit potest Deum videre. » Cernis quod circumspecte loquatur jam de iis qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno illo, ubi uidebitur deus,differentia; nam qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. hic iudicium poenam aeternam significat, sicut etiam illud dictum est: Qui non credit, iam iudicatus est. Quod ergo ait sanctus Ambrosius \'neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est in libro
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimus eum sicuti est: Sed dicendo nos
copiam non meremur: quiccuidendi dm̃¬
gratiam non habemus : de hocsdo seloqui
significauit ubi quibusdamđs lic& non in
suc natura. sed inquauoluit specie dignao¬
tus est apparore. sicut abrichȩ sicut esaut
aliis que similibus c&eris uero innumerabi¬
libus quamuis ad suum populũ & adhere
sede monstrat. : In futuro aũ sacculo
qui regnum accepturi suNł quod eis ab initio
praoparatum est. omne scum mundo cor¬
de uidebunt. Nec illo regno nitͥcleseruNT ÷
Adtende itecque quid adiungact: lam de
illo saeculo dicere incipiens. Et quid mi¬
rum inquit si in p̃senti scło nisi quando

Expanded text:
Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi quibusdam deus licet non in sua natura, sed in qua uoluit specie, dignatus est apparere sicut Abrahae, sicut Esaiae aliisque similibus; ceteris uero innumerabilibus quamuis ad suum populum et heredise demonstrat. in futuro autem saeculo, qui regnum accepturi sunt, quod eis ab initio praeparatum est, omnes eum corde mundo uidebunt nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, <si in praesenti saeculo, nisi quando
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: Quiacsicut uidentur istacuisibilic
corporissensibus nota : dm̃memouidit umquũ
uoluit apparens latentencctura atq: in se
incõmutabiliter ꝑmanente. eo aũmodo
quouid&ur sicutiest : Nunc fostas seuid&
a quibusdam angelis :  nobis aũ tuncuide¬
bitur cum eis ficcti fuerimus aequales
Deindecum ad didiss& quiane potestuter
caelorũ sicut seraꝓhin nisicum uolunt : &
quem ad modum uolunt uidentur : Vt hine
&i cc̃ conicer&ur. quantasit inuisibilitaes
trinititis : NTamen inquit & si potestas
non est uidendi: est grctia promerendi
ut uidere possimus. &ideo quihebuit
gratiam meruit copiam: Nos copicom non
meremur : quicdm̃ uidendi gratiam
non habemus : Hisitaq uerbis qui non
succdoc&. sed euangobũ exponit. non hoc
uoluit intellegi quod quidameorũ uidebuN
tm̃ . quidã aũ nonui debunt : quibus ero¬
dentibus dedit potestatem filio sđĩ fier
Cum ad eos omnes ꝑtineat quod dictum est

Expanded text:
rimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia rimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum uolunt, uidentur, ut hinc etiam coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen, inquit, \'etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere gratiam, meruit copiam: nos copiam non meremur, quia Deum videndi gratiam non habemus\'. his utique uerbis, qui non sua docet, sed euangelium exponit, non hoc uoluit intellegi, quod quidam eorum uidebunt deum, quidam uero non uidebunt, quibus credentibus dedit potestatem filios dei fieri, cum ad eos omnes pertineat, quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
alixerat uisionem adutrũq referendã
nunc eam nonmenti sed oculis dedit.
non ut opinor neglegenter sua uerba
respiciens. sed quiausitatius in loquendo
solemus oculis ad tribuere uisionẽ sicut
speciem corporiinam & hancmos loquen¬
di crebrius usurpat inreb:q locis conti¬
nentur. uarianturq colorib: sedsinul¬
la species e& mente contuenda non
diceratur ille speciosus formapre filus
hominum. Neq enĩ hoc secunctũ car¬
nem dictum ẽ. & secundũ speciẽ spiri
talẽ ⁊ Dicitur ergo &species ꝑtinens ad
mentis optutum. S ed quiccusi tatius in cor¬
poribus dicitur. uel in similitudinibus cor¬
porum : Ideo dixit species iud&ur uistus
uero narratur: Ille coculis haec mente con¬
p̃heditur. ⁊ Promdenaerrante unigenito
qui est in sunupatris narratione inoffabil
creictura rationabilis mundic& sc̃a imple¬
tur dĩuisione ineffabili: quamtunc con¬
sequimur cumae quicles angelis faccti fue¬

Expanded text:
dixerat uisionem ad utrumque referendam, dixerat uisionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit non, ut opinor, neglegenter sua uerba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sispeciem corpori. Nam et hic mos loquendi crebrius usurpatur in rebus, quae locis continentur, varianturque coloribus. Sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille « speciosus forma prae filiis hominum . » Neque enim hoc secundum carnem dictum est, et non secundum speciem spiritalem. dicitur ergo et species pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura rationalis munda et sancta impletur dei uisione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fue
Abbreviated transcription (Latin):
referendus ost: Iđd ad oculos & cedmentẽ
Porro si propter eccdm̃ nemouiditumquũ
quia sicut ait ipsedisputactor cuius uerba
considercmus : plenitudinom diuinitatis
eius. nemoconspexit. Nemomente
aut oculis comprehendit.  Vidit enim
adutrumq: referenduest: Restat in¬
quirere quomodo angeli dm̃ uidecent.
propterillud quod ex euangelio commemo¬
raui. Angeli eorum semꝑ uident fecciem
patrismei. ⁊ Si enim &ipsis non sicuti est
quomodo eum nosuidebimus sicutiest. &
sicut moyserdesi derccuit cum peter&
p̃mium in resurratione promittitur:
quoderimus aequides angelis đi. Ac per
hoc sinec ipsi eum uident sicutiest : quo
modo nos itauisuri sumus cumeis aequic¬
les in resurrectione fuerimus ⁊ Sed uide
quid consequenter dicat nr̃ ambrosius ÷¬
filius ipsenarrauit mentiũ magis quãc
oculoꝵ uisci declaratur. species em̃ uid&cur
uirtus uero narratur. illa oculis hȩc
mente conpre henditur. qui paulo ante

Expanded text:
referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut ait disputator, cuius uerba consideramus, plenitudinem diuinitatis eius nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit; nidi t enim ad utrumque referendum est\', restat inquirere, quo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eorum semper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sic est quomodo eum nos videbimus sicuti est, et sicut Moyses desideravit cum peteretmium in resun-ectione promittitur, quod erimus aequales angelis dei, ac per hoc, si nec ipsi eum uident, sicuti est, quo modo nos ita uisuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? sed uide, quid consequenter dicat noster Ambrosius: \filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehen
Abbreviated transcription (Latin):
erimus: Itimus quic cũ apparuerit simi¬
les eierimus qũo uid ebimus eum sicuti ost.
non sicut eũ homines uiderunt . quando
uoluit. inspociequa uoluit : non in natura
quãc insem&ipso &i c̃cumuider &urlatuit
sed sicut est quod ab eopotobatur cumei di¬
cer&ur. O stendemihi tem&i psum. ab eo
quicum illo faciead fecciem loquebatur
Non quicdi plenitudinẽ quisquã non solũ
oculis corporis : sed uel ipsacmente aliquan¬
do com p̃hendit : Aliud est enim uidere :
alud est totumuidendo comp̃hendero.
quaendo quidem id uid&ur. quod prosens
ut cumque sentitur ⁊ Totum ccũ comprȩ¬
hendituruidendo : quod itcuid &ur. ut
nihil eius lactłat uidentem: Aut cuius fines
circum spicipossunt. sicut tenihil loct&
praesentis uoluntatis tuae : Circumspici
aũ potest finis anulitui. exempligratia
duo posui. Quorum alterum admentis
obtutum alterũ ad corporede soculos ꝑtin&
Visus enim sicut &illecat. adutrum quo

Expanded text:
erimus; scimus, quia, cum apparuerit, simierimus; scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uiderunt, quando uoluit, in specie, qua uoluit, non in natura, qua in semet ipso, etiam cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet ipsum ab eo, qui cum illo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ aũ ueraciter pioꝵ quo uidere
dm̃ cupiunt & in aniter ardescunt. non
opinor in ecłdẽ speciẽ contuendã flagrat
qua ut uult appar& quod ipsenonest
mulus eius ostendit. ubi ait dõ. cũ quo
utamicus facie ad faciẽ loquebatur
simuenigratiã corãte ostende mihi
tem&c ipsũ : quid ergo ille nonerat ipse :
si non ee ipse non ei dicenx ostendem ihi
tem& ipsũ. ipseergo erat in easpecie¬
qua apparere uoluerat. non aũ ipseap¬
parebat innatura propria quã morses
uidere cupiebat. ea quippe promitat᷑¬
sedostendemihi dm̃. & tamensieius naturã
substaentiamq conspicer& multominus
dicer& ostendemihi tem& ipsum
scĩs inediccuita Vnde quod responsum
est mor si. uerum est : quia nemopotest
eum in haccuita uiuens uideresicuti est¬
Nammulti uiderunt : sed quod uoluntas
elegit . non quod nactura formauit. Et illũd
qđ ioħ ait si recte intellegitur: Dilectis¬
simi filudĩ sumus. &t nondũ apparuit quio

Expanded text:
desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere deum cupiunt et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua, ut uult, apparet, quod ipse non est,mulus eius, ostendit, ubi ait deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum. quid ergo? ille non erat\' ipse? si non esset ipse, non ei diceret \'ostende mihi temet ipsuqua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittsed \'ostende mihi deum\', et tamen, si eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsumis in alia vita. Unde quod responsum est Moysi verum est, quia « nemo potest eum in hacnam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si recte intellegitur: Dilectissimi, filii dei sumus et nondum apparuit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
filiodĩ exutero uirginis tribuunt. Nec
uolunt credere quod & ante fuerit : Sed
quie uidebat ulios iđ arrianos
pernitius insidiantes quorum proculdubio
error adstruitur. Si patris nactura in uisi¬
bilis. filii uero uisibilis creditur : utriusq
unĩ pariterq in uisibilem asseruit esse
breuiterquidem sed ammirebiliter
refelli non potest uel patrem uł filium
ciȩ uideri quã c uoluntus elegerit . non na¬
tura formauerit: Potuit dicere nonnie
turamonstra uerit sed maluit dicere for¬
nesua natura formare putetur. & ex hoc
utiq conuincerxur conuertibilis ẽẽ. mu¬
tabilisq substantia. quod ipseds̃ afide
piorũ misericors & benignus auerterit.⁊¬
nuisibilis ẽ igiturnatura ds̃ non tantũ
pater sed ipsatrinitas unus ds̃ & quia
non tantum inuisibilis. uerũ &iã in com¬
mutabilis : sic appar& quib uoluerit in
qua uoluerit sperie. ut apideũ integra
maneat in uisibilis in cõmutabilisq natura

Expanded text:
filio dei ex utero uirginis tribuunt nec filio dei ex utero uirginis tribuunt nec uolunt credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantes, quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, filii uero uisibilis creditur, utriusque unam pariterque inuisibilem adseruit esse breuiter quidem sed admirabiliter refelli non potest uel patrem uel filiumcie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauetura monstraverit; sed maluit dicere, for apparere, de sua natura formare putaretur, et ex hoc utique convinceretur convertibilis esse mutabilisque substantiae: quod ipse Deus a fide piorum misericors et benignus averteritInuisibilis est igitur natura deus non tantum pater sed et ipsa trinitas, unus deus, et quia non tantum inuisibilis uerum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus uoluerit, in qua uoluerit specie, ut apud eum integra maneat eius inuisibilis incommutabilisque natura.
Abbreviated transcription (Latin):
inomnem plenitudinẽ dĩ misericordia sua
implere dign&ur. ut uideri possit a nobis  ⁊
Si haec uerba intellegis. quid restat quod
ame amplius requiractur cũ iamillic quae
difficilis uidebatur solutasit quȩstio
Discr &um est quippe quomodo dictum est
dm̃ nemouiditumquac̃. Et quo modo dm̃
iustianti qui uiderint. Si illud propter eic
dictũ est. quõds̃ natura est in uisibilis. Illi
aũ ideouiderunt quicũq dm̃ uiderunt : quia
cui uoluerit. sicut uoluerit appir& : etc
specie quãc uolunta selogerit. &iala tente
naturc Namsi patres quando dm̃ uide¬
runt ipsc illis natura eius apparuit : quic̃
sinoluiss& utiquenon apparuisr& : quomodo
dm̃ nemouidit umquã  Cum eo uolente
ipsiceius a tot patribus nactura conspecta sit :
Qđ sidicitur filius a patribus uisus. ut dedõ
patredictũ accipitur qđ eum nemoum quã
uiderit. Nonquidem amisit occasi onom
ambrosius ut hincquosdã her&icos
rederguer&. lđ fotinicnos qui principiũ

Expanded text:
in omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis\'. Si haec uerba intellegis, quid restat, quod a me amplius requiratur, cum iam illa, quae difficilis uidebatur, soluta sit quaestio? discretum est quippe, quo modo dictum sit: Deum nemo uidit umquam, et quo modo deum iusti antiqui uiderint, si illud propterea dictum est, quoniam deus natura est inuisibilis, illi autem ideo uiderunt, quicumque deum uiderunt. quia, cui uoluerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente ipsa eius a tot patribus natura conspecta sit? quod si dicitur filius a patribus uisus. ut de deo patre dictum accipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium
Abbreviated transcription (Latin):
quĩõnascer&ur ex uirgine uidebatur: Aut
ceste refolli non potest uł patrem uđ filium
pimus in colũba. &ideo dm̃ nemo uiditum¬
quã. Quiceam quae in dõ hebitat plenitu¬
dinem diuinitatis nemo conspexit . nemo
mente aut oculis comp̃hendit : Vidit enĩ
adutrũq: referendũ est. Demq cũ additur

Expanded text:
quam nasceretur ex uirgine, uidebatur, aut quam nasceretur ex uirgine, uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium pimus in columba. et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam, quae in deo habitat, plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit; \'uidit\' enim ad utrumque referendum est denique cum additur
Abbreviated transcription (Latin):
sed repentino uid&ur aspectu. apparere me¬
moratur : Non eñĩ similit̃ sensibilicuident᷑
& is cuius in uolunta tesit. ut est uideri.
&cuius nocturae est nonuideri. uoluntatis
uideri : Namsi non uult nonuid&ur
si uultuid&ur Apparuit enĩ ds̃ abrahac̃
quiccuoluit Aliis quia noluit non apparuit
Visum est &iãstephano cũ lapidar&ur
a populo aperirecaelũ. Vlisus est &iãc ihr̃
stans add exterãdĩ. & non estuisus apcculo
Vidit escia sdm̃m sabahot. sed alius uidere
non potuit. quia tui pliccuit apparuit:
Etquid de hominibus loquimur cum &um
deipsis cad estibus uistutibus & potestatib:
legerimus quia dm̃i nemouidit umquam
Et addidit. quod ultra celestes ẽ potestates
unigenitus filius qui est insinupatris ipse
narrauit: Aut ad quies caturigitur necesst est
sidm̃ patrem nemouiditum quã : filiũ uisum
eẽ inu& eritestamento. & desinund hor&¬
a exuirgine ei principium dure. qui anto¬

Expanded text:
sed repentino uidetur aspectu, apparere mesed repentino uidetur aspectu, apparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is, cuius in uoluntate situm est uideri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad dexteram dei et non est uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia: Deum nemo uidit umquam? et addidit, quod ultra caelestes est potestates: Unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in ueteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
one breuis epistolaemeae quaxibi uisaẽ dili¬
gentius &uberius explicanda. ⁊uis neergo
diuina rum scripturarum egregios tractator es
quid de uisionedĩ senserint. Ne forte sufficiat
desideriotuo quãc uisea forsitan no ueris.
Pauca ergo ista ad tendesi plac&. Cum eiuen¬
golium exponens bectus ambrosius medio¬
lanensis episcopus ueniss& ad eum locum
ubi angelus apparuit intemplo Zachecriae
scccerdoti. Ex hac occasione uide quanta
& qualia dedĩ &ium uisione disseruit.
N on inmerito inquit angelus uid &ur intem¬
plo  quiccueri sac cerdotis iam nunciabitur
aduentus : & caelestes acrificium parabatur
in quo angeliministrarent. & bene appec¬
ruisse dicitur ei . qui eum repente conspexit.
hoc specicliter autdeangelis. aut dedõ
scriptura diuina tenere consueuit : ut quod
non potest praeuideri. appareredicatur
Sicenim habes apparuit đs̃ abraha adilicom
mumbrae. : Nam quiante non prȩsentitur

Expanded text:
one breuis epistulae meae, quae tibi uisa est dilione breuis epistulae meae, quae tibi uisa est diligentius et uberius explicanda. uisne ergo diuinarum scripturarum egregios tractatores, quid de uisione dei senserint, ne forte sufficiant desiderio tuo, quamuis ea forsitan noueris? pauca ergo ista adtende, si placet. cum euangelium exponens beatus Ambrosius, Mediolanensis episcopus, uenisset ad eum locum, ubi angelus apparuit in templo Zachariae sacerdoti, ex hac occasione uide quanta et qualia de dei etiam uisione disseruit. mTon inmerito\', inquit, \'angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei, qui eum repente conspexit. hoc specialiter aut de angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut, quod non potest praeuideri, apparere dicatur. sic enim habes: Apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre; nam qui ante non praesentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dit & patrem meũ. potest paulo adtencius
consideratum. non uderieẽ contrariũ
ei quod dixit dm̃nemo uiditum quam. neq
enĩ dixit. quiame uidistis. uidistis & patrẽ.
sed dicendo. qui me uidit. uidit & patrem.
oftendere uoluit unitatem substantiae
patris & filii. ne maliquo interse putaren¬
tur eẽ dissimi les. acper hoc quõ uerũ dictũ ẽ
qui me uiclit uidit & patrẽ. profecto quo dm̃
nemo utdit hominum uidit umqua. nec patre
quis quã putandus est uidisse. nec filiũ. seđm
quod ds̃ est filius. & cumpatre unus ds̃. Nã
scđm id qđ homo ẽ. utiq interra uisus est
& cũ hominib: conuersatus ẽ. ⁊ Sed magna
quaestio ẽ. quomodo non sit contrarium
quia tot antiqui uiderunt dm̃. sidm̃ nemo
uiclit um quã quẽ nomo hominũ uidit nec
uidere potest. uides qua difficilem mihi
proposueris questionẽ. undeme aliquid
ꝓlixe copioseq stribere uoluisti ex occasi¬

Expanded text:
dit et patrem,I potest paulo attentius dit et patrem,I potest paulo attentius consideratum non uideri esse contrarium\' ei, quod dixit: Deum nemo uidit umquam. neque enim dixit: Quia me uidistis, uidistis et patrem, sed dicendo: Qui I me uidit, uidit et patrem ostendere uoluit unitatem sub-\' stantiae patris et filii, ne in aliquo inter se putarentur esse dissimiles. ac per hoc, quoniam uerum dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, profecto, quoniam deum nemo hominum uidit umquam, nec patrem quisquam putandus est uidisse nec filium, secundum quod deus est filius et cum patre unus deus; nam secundum id, quod homo est, utique in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. Sed magna quaestio est, quo modo non sit contrarium, quia tot antiqui uiderunt deum, si deum nemo uidit umquam, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. uides, quam difficilem mihi proposueris quaestionem, unde me aliquid prolixe copioseque scribere uoluisti ex occasi
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& angelos dm̃uidis secredamus quẽ
ne mouidit umquã. sed hominũ : Quomo¬
do ergo dm̃ uidit abrechũ. isaac iacob iob¬
morses micheas escc ias. & siqui celii sunt
quibus uerccissimu scriptura testatur: quod¬
dm̃ uiderint. sidm̃ nemouiditumquãc homi
nũ necuidere potest : Quĩc̃ quã non nulli
uolentes probare. &icem impios uisuros dm̃
Ad icebulo quoq: ipso. dm̃uisum putant. Sic
accipientes qđ scriptũ est in libro iob uenisse
cũ angelis & dicbolũ inconspectudĩ. Vt &icc̃
illud ueniat inquaestionẽ. quomodo dictũ sit
Becctimundo corde quõ ipsidm̃ uidebunt.
Et illud. Pacem sectumini cũ omnibus & scifi¬
cationẽ sinequanemo potestđm uidere.
Multũ enĩ miror sieo usq progre diuntur
qui existimant impios uisuros. & adiabolo
uisum dm̃. ut eos &mundos eẽ corde. & pacẽ
ac scĩ ficationẽ cum omnib sectari ad se¬
uerent Nam qđ dñs ait. quime uidit ui¬

Expanded text:
scilicet angelos deum uidere credamus, quem scilicet angelos deum uidere credamus, quem nemo uidit umquam sed hominum. quo modo ergo deum uidit AbrMoyses, Micheas, Isaias, et si qui alii sunt, de quibus veracissima Scriptura testatur quod viderint, si Deum nemo unquam hominum vidit, nec videre potest? Quanquam nonnulli volentes probare etiam impios visuros Deum, a diabolo quoque ipso Deum visum putant, sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et illud: Pacem sectamini cum omnibus et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. multum enim miror, si eo usque progrediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adseuerent. . Nam quod dominus ait: Qui me uidit, ui
Abbreviated transcription (Latin):
umquã. Quomodouerũ est. Angelieorũ
semꝑ uident ficciem patris meiqui incaelis est
sidm̃ nemouidit umquĩc̃: Quiccigitur
regula intellegentiae. istacueluti contricria
& repugnantia : non ẽe contraria nec re¬
pugnare probauimus. Neque enĩ fieri
ullomodo potest ut haec scripturarum
auctorittes aliqua expceste mentiatur
Sidicimus in eo qđ scriptũ est. dm̃ nomouidit
umquũ homines tantũ modo intellegendos
sicut &ic̃ illud dictum est. nemoscit quid
agectur in homine nisi sp̃s hominis qui in
ipso est. Nemoutiq sed hominũ Neq eñi
non opus fuisse ut quisquã illi testimoniũ
ꝑ hiber& dehomine. quõ ipse sciebit quid
ess& in homine : Nam hoc apłs planius¬
explicans. Quem nemo inquit hominum
uidit nec uiderepotest : Si cergoitac
dictum est dm̃ ne mouiditumquã. Ac sidi¬
cer&ur. nemo hominum ⁊ Hactenus
illacquaestio solutacuidebitur : ut non sit
huic sententia e contrariũ qđ dñs ait. Angeli
corũ semꝑuident fecciem patris mei. ut

Expanded text:
unquam? Quomodo verum est, « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei? » Si Deum nemo vidit unquam? Qua igitur regula intelligentiae ista veluti contraria et repugnantia, non esse contraria nec repugnare probabimus? Neque enim fieri ullo modo potest ut haec Scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dicimus in eo quod scriptum est: « Deum nemo vidit unquam, » homines tantummodo intelligendos, sicut etiam illud dictum est: « Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est : » nemo utique, sed hominum. Neque enim ptum sit non opus fuisse ut quisquam illi testimonium perhiberet de homine, quoniam ipse sciebat quid esset de homine. Nam hoc Apexplicans: Quem nemo. inquit, hominum uidit nec uidere potest — si ergo ita dictum est: Deum nemo uidit umquam, ac si diceretur: Nemo hominum\', hactenus illa quaestio soluta uidebitur, ut non sit huic sententiae contrarium, quod dominus ait: Angeli eorum semper uident faciem patris mei, ut