comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͣuos iudices contra
uoluntatẽ dĩ popłis fide¬
libus p̾ferunt. Nã sicut
poplĩ delictũ ẽ qͣndo pͥn¬
cipes mali sunt: sic pͥnci¬
pisẽ. peccatũ. quando
uidices iniqui existunt.
Bonus uidex sic̃ nocere
ciuibꝰ nescit: ita ꝓdesse
omĩbꝰ nouit. Aliis enim
p̃stat censuram iusticiȩ:
aliis bonitatẽ. Qui uidi¬
tia sine ꝑsonarũ accep¬
tione suscepit: non infir¬
mat iusticiam auaritie
flamma: nec studet au¬
ferre alter i. qđ cupiat
sibi. Boni uidices iustici¬
am ad solam obtinendã
salutẽ et̃nam suscipuit.
nec eam muneribus ac¬
ceptis distribuunt. ut
dum de iusto uiditio
temꝑalia lucra non
ditentur. Om̃is qui rec¬
te iudicat. stateram in
manu gestat. Inutꝰq
pensso iusticiam et mi¬
ticiam reddit peccati
sententiam: ꝑ miscd̃iã
peccati temꝑat penã:
ut iusto libramine
quȩdam ꝑ equitatem
corrigat: quedam uͦ
ꝑmiserationẽ indul¬
geat. Q dĩ uiditia oculis siũ
p̃ponit. semꝑ timens trema
ini omĩ negotio reformidate

Expanded text:
os judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et mititiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccantis temperat poenam, ut justo libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. 5. Qui Dei judicia oculis suis proponit, in omni negocio reformidat,
Abbreviated transcription (Latin):
intra ȩccłam potes¬
tatis adeptȩ. culminas
inent: ut ꝑ eandem potestatẽ
disciplinam eccłasticam te¬
ntant. Ceterum intra eccł¬
am potestates necessariȩ nõ
essent: nisi ut qd ñ pͣualent
sacerdotes efficere ꝑdoct¬
ne sermonem: potestas hoc
imꝑ& ꝑ discipline terrorẽ:
sepe ꝑregnũ tͣrenũ cȩleste
regnum ꝓficit: ut qui in¬
tra eccłam positi contra fi¬
dem et disciplinã ȩccłẽ a-¬
gunt: rigore pͥncipũ con¬
cerantur ipsamq discip.¬
linam quã ecclȩ utilitas
thumilitas exercere non
pualet ceruicibus suꝑboꝵ.
potestas pͥncipalis impo¬
nat: & ut uenerationem
mereat᷑. uirtutẽ potesta¬
tis imꝑtiat. Cognoscant
Nam suie augeat᷑ pax et
disciplina ecclȩ ꝑfideles
pͥncipes. siue soluat᷑. ille
ab eis rationem errigit.
qui eoꝵ potestati suam
eccłam credidit .luii. de¬

Expanded text:
am potestatis adeptae culmina tenent, ut per eamdem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Caeterum intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat; et ut venerationem mereatur, virtutem potestas impertiat. Cognoscant Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suam Ecclesiam credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
guatur. Nam si om̃s sine
metu fuissent: quis ẽet qͥ
amalis quẽpiam cohibe
ad recte uiuendũ legi¬
bus subderent: quantũ
adtinet ad rationem.
non ẽ ꝑsonarum accep¬
tio apud dm: qui mun¬
di eligit ignobilia et
contemptibilia. et que
non sunt ut ea quȩ st̃
destrueret: ne gletur
om̃is caro. hoc est car¬
nalis potentia coram
illo. Unus enĩ dñs. eqͣli¬
ter et dñis fert consili¬
um. et seruis. Melior
ẽ subiecta seruitus: qͣm
elata libertas. Multi
enim inueniunt᷑ dõ libere ser¬
uientes sub dñis constituti fla¬
gitiosis: qui & si subiecti sunt
illis corꝑe: p̃lati tam̃ sunt m̃te¬
aut omi potestate
scłari exuit᷑: aut si aliqua
cingitur. non sub illa curua¬
tur ut suꝑbus tumeat: s
eam sibi subicit. ut humi¬
lior innotescat. Probatur
aut̃ hoc aplĩco exemplo. q
data sibi potestate etiamne
adhoc ususẽ qđ licebat: sed
dũ possit uti licitis abnuit
seseq ut paruulum inmed
eoꝵ quibꝰ p̃erat oftendit.

Expanded text:
gatur. Nam si omnes sine gatur. Nam si omnes sine metu essent, quis esset qui a malis quempiam cohiberad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum ; qui mundi eligit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est carnalis potentia coram illo : Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consilium et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas; multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis, qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati sunt taut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit .
Abbreviated transcription (Latin):
et in multis erroribus labi¬
mur. Qui enim in nrͣis de¬
lictis clementes sumus: in
alieno peccato rigorem te¬
nere neqͣqͣm debemus.
Multi alioꝵ uitia cernunt:
sua ñ aspiciunt. & cũ ipsi
marimis criminibus ob¬
naxii teneant᷑: minora p¬
eccata fr̃ibꝰ non dimitrũt.
Ipocͥte trabem in ocłosuo
consistentem non sentiuĩt.
et herentẽ festiicam in
lumine fr̃is intendunt.
Facilius rep̾hendimus ui¬
da aliena: quã nr̃a. Nam
uidicamus. in nob nocibi¬
lia ẽẽ minus sentimus:
& quod in aliis rep̃hendimꝰ:
agere ipsi ñ erubescimus.
Facilius uitia unius cuiusq
qͣm uirtutes intendimus:
nec quid boni quisq ges¬
serit agnoscere: s quid ma¬
li egerit ꝑscrutamur.
nis humano generi
pena diuinitus illata ẽ¬
seruitutis: ita ut quibus
aspicit non congruere
libertatem: his misericor¬
dius irroget seruitutem.
ds. ido discreuit homini¬
bus uitam. alios seruos con¬
stituens. alios dños: ut li¬
centia male agendi seruoꝵ
potestate dñantiũ restrin¬

Expanded text:
et in multis erroribus labimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisqserit agnoscere, sed quid mali egerit, perscrutamur. nis humano generi poena diservitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget servitutem; Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominorum restrin
Abbreviated transcription (Latin):
git subire qđ dolet: Acci¬
pe exemplum adeundi
sub trepidatione marty¬
rii de usu bellanoi. in quo
exercitatus quisq in p̾lio.
et ꝑaudaciam certam̃ ad¬
g̃ditur: et ꝑ timorem cun¬
ctatione mouetur. Item
accipe exemplũ marty¬
rii de reparatione huma¬
ni corꝑis ad salutẽ: dum
quisq et de spe reparati¬
onis gauoet: et de incisi.¬
omibus seu amarissimis

Expanded text:
git subire quod dolet. 5. Accigit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis
Abbreviated transcription (Latin):
circa me sunt magis
mea manifesta fierent
sine timore u̾bum dĩ loqui.
Uir sc̃s ultro se in agone ꝓcer¬
tamine debet offerre usti¬
cie: s tamen si agonis fruc¬
tum uidit uberrimũ: ñ de¬
bet declinare. laboris ꝑicłm
Qđ si maior ẽ labor quam
animarũ lucrum: declinan¬
dus ẽ labor. quẽ minimum
comitat᷑ augm̃tum Utrũq
enim fecit apłs. qui et ꝑicłis
se ultro dedit. ubi maximũ
animȩ lucrũ uidit: et sapi¬
ent̾ se ꝑicło abstulit: inqͦ po¬
tiorem laborem quam lucris
ee ꝓspeait:. Uitro se paulus
apuo ephesum ꝑicłis obtuli
quia potiorem pericło lucri
uidit: Damasçõ aut̃ idõ ape¬
ricło subtraxit semet ipsu.
quia nullum ꝑiculi ipsurs
arbitratus ẽ fructũ. Disce
quomͦ se ad martyriũ offerat
quisq ultro. uel quomͦ uix¬
ta sententiam dĩ cingat᷑ ab
altero: et quo ñ uult ipse du¬
catur: nisi quod et ꝓpt̾ glo¬
riam futuram de certami¬
ne iustus gaudet: et ꝓpt̾
passionis uolentiam refu¬

Expanded text:
me sunt, magis mea manifesta fierent sine timore verbum Dei loqui.Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, ducatur, nisi quod et propter gloriam futuram de certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refu
Abbreviated transcription (Latin):
disciplis ad martyrium
eliguntur. qui suos doc¬
tores ad coronã p̾cedũt
et qui sunt ordine pꝰstre¬
mi. fiunt ñ ñ ꝗͣ in certamine
pͥmi Dĩ seruus aduersita¬
te ulla nͥ frangitur. s pro
ueritatis defensione ultͦ
se certamini offert: nec
umꝗͣ. ꝓ ueritate diffidit:¬

Expanded text:
discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine 1. Dei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit
Abbreviated transcription (Latin):
corem ad creatoris pul¬
chritudinem reuertat᷑
Abusdam gradibꝰ intelle¬
gentie ꝑ creaturã ꝓgi¬
ditur homo ad intelle¬
gendũ dm̃ creatorem.
id ab insensibilibꝰ surg¬
ens ad sensibilia: a sen¬
sibilibꝰ surgens ad rati¬
gens ad creatorẽ. Intel¬
ligibilia ꝑ se collaudã
dm̃: et irrationabili
et insensibilia. ñ ꝑse
s per ur nos: dũ ea cor¬
side rantes dm̃ lauos¬
mus s ido dicuntur lau-

Expanded text:
corem ad Creatoris pulcorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad ratigens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus
Abbreviated transcription (Latin):
potest. atq uidicia. anul¬
lo penitus sciunt᷑: Dei se¬
creta iudicia non posse
sensu penetrari. uł ange
opus ẽ. et timere: ñ dis¬
cutere aut inquirere.
ture pulchritudine: ag¬
noscatur creator:
epe ad incorꝑeam mag¬
turarũ corporea magni¬
tudo cõponitur: ut ma¬
gna cumsiderentur ex
paruis: ⁊ ex insibilibꝰ
inuisibilia estiment᷑:
atq ex pulchritudine
factoꝵ. effector oꝑũ agnos¬
catur: ñ tam̃ parilitate
consimili: s exquadam
subdita et creata specie
boni Sic̃ ars in artifice
retorquet laudem: ita
rerum creator ꝑcreatu¬
ram suam laudat᷑: et
quanto sit excellentior.
ex ipsa oꝑis conditione
monstratur. Ex pul¬
chritudine circũ scͥpte
creature. pulchritudi¬
nem suam que circũ¬
scribi nequit facit d̃s
intellegi᷑ ut ipsis ues¬
tigus reu̾tatur ħo ad
dm quibꝰ auersus ẽ: ut
quia ꝑ amorẽ pulchri¬
tudinis creatura acre¬
atoris forma se abstulit
rursum ꝑcreaturȩ de¬

Expanded text:
potest, atque judicia a nulpotest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angeopus est, et timere, non discutere, aut inquirere, turae pulchritudine agnoscatur creator. 1. Saepe ad incorpoream Crturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae de
Abbreviated transcription (Latin):
Inẽ ei et altitudo: ꝑ quã
omnem sensum sueç sa¬
entiȩ inmensitate exsi¬
ꝑat. In est ei et ꝓfu no
quodampnandos infer¬
us. iuxta equitatẽ dis¬
ponens preordinat: .iii.
Quod inuisibił Sit deus.
um de dõ loquens scͥp.¬
tura plerumq dicat.
ecce ds. ñ quasi uisibilẽ
ostendit: s ubiq eẽ p̾sen¬
tem significat: ꝑ id qd
dicit ecce dñs: uel qđ
magnitudinẽ diuinita¬
tis eius nullus possit
sensus adtingere. etiã
nec angłicus quamuis
usq ad parilitatẽ angłi¬
cam humana post re¬
surrectionẽ natura ꝓ¬
ficiat: et ad contenplan¬
dũ dm̃ indefes sa c̃sur¬
gat: uidere tam̃ eius
essentiam plene ñ ua¬
let: quã nec ipsa ꝑfec¬
tio anglĩca in totũ ad¬
ut subaudias etiam an¬
głoꝵ. Soli enĩ tͥnitas sͥ
integre nota ẽ. & huma¬
nitati a xp̃o suscepta: quȩ
t̃cia ẽ. intrinitate ꝑsona
Intelligibilit quodã miro
mͥ dĩ essentia sciri potest
quod utiq ȩquari ei ñ

Expanded text:
Inest ei et altitudo, per quam Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate disponens praeordinat. CAPUT III. Quod invisibilis sit Deus. 1. Dum de Deo loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum atut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, quod utique aequari ei non
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa concludat: ꝑ id gͦ
qđ ext̃ior ẽ. ostenditur eẽ
creator: ꝑ id uͦ qd̾ int̾iorẽ.
gubnare omĩa demons¬
tratur: ac ne eaq̃ creata
sunt. sine dõ ẽẽnt. ds̃ intͣ
omĩa ẽ. Uerum ne ext᷑
dm̃ ẽẽnt. ds̃ exterior est:
ut omĩa concludant᷑ ab
aut̃ qͥ ñ ẽ factus: quomͦ
ẽ ꝑfectus: S hunc ser¬
monem de usu nr̃o hu-
et reliqua uerba: qua-¬
tenus id qđ in effabile ẽ
ut cumq dici possit: qm̃
de dõ nichil digne hu-¬
manus sermo dicit: Dũ
loqualis ñ sit ds̃. localit̃
tamei in suis ambulat
sc̃is: dũ de loco in loco
p̃dicatur ab eis: Nam d̾s
qͥ nec loco mouet᷑ nec tẽꝑe
in seruis tam̃ suis et tẽꝑe
et loco mouet᷑ quotiẽs
ab eisdem localit p̾dicat᷑
scd̃m habitum. aut mo¬
tum aliqͥd digne dicat᷑
in ẽ tam̃ et quodãmodo
latitudo caritatis: qua
nos et ab errore colligit
et continet in ueritate
Inẽ ei et longitudo qua
nos longanimit̃ malo:
portat: donec em̃datos
patriȩ futurȩ restituat

Expanded text:
concludat. Per id ergo quod exterior est, ostenditur esse creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est; verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia concludantur ab autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro suet reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter praedicundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
on id̾o celũ ⁊ t̾ram im¬
plet ds̃ ut contine¬
ant᷑ eum: s ut ipsa po¬
tius contineantur ab
eo: Nec particulatĩ ds̃
implet oĩa: s cũ sit idem
unus. ubiq tam̃ ẽ totũs.
Non ita putandus ẽ ẽẽ in
omĩbꝰ ds̃: ut una queq
res ꝓ magnitudine por¬
tionis suȩ capiat eum:
idẽ macrima mauis. et
minima minus: dũ sit
potius ipse totus in om¬
nibꝰ. siue omĩa in ipso.
mĩpotentia diuine ma¬
iestatis cuncta potestatis
suȩ inmensitate conclu¬
dit: nec euadendi poten¬
tiam eius quis aditum
inuenire pot̾it: quia ille
omĩa circũquaq constrim¬
git: Cuncta enĩ intra di¬
uini iudicii omĩpotenti¬
am coartantur: siue que
continenda sunt. ut sal¬
ua sint. suie quȩ ampu¬
tanda sunt. ut ꝑeant.
re din quem piam Qui
enĩ ñ habet placatum:
nequaquam euadet ura¬

Expanded text:
on ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereant. re Deum quempiam. Qui enim eum non habet placatum, nequaquam evader
Abbreviated transcription (Latin):
eus in cõmutabilitas: Nã¬
& angli et anime in mor¬
tales sunt: s incõmutabi¬
dr in mortalis: quia solus
in cõmutabilis: Nã anima
moritur: dum cleserente
dõ de bono in malu mu¬
tatur. Sic & angłs
deserente dõ ẽ lapsus:
Quod mat̾iam habet un¬
de existat. mutabile ẽ:
quia de informi ad for¬
mam transit: Quod uͦ ñ
habet materiã. inmuta¬
bile ẽ: sicut ds utiq est.
Bene ac substantialit sũt
ista in do: idẽ incorrup¬
tio. inmortalitas. in cõ¬
mutabilitas Inde et me¬
rito cuncte p̃ponitur cre
nens idem in cõmutabił
atq et̾nus. quid cuiq. con¬
gruum esset tẽꝑi. ab ipsa
ȩt̾nitate in euis mansit
dispositione consilii: Nor
usu nr̃o aliud dm̃ putari
aliud pulchritudinem
eius: atq aliud magniti
ritudine homo manet
ac ꝑhoc qͥ ita intellegit.
din corporeum ẽẽ credit
dum pulchritudo. et mas
tendo qđ habet: seu quia
ñ aliud ẽ ipse. & aliud qd i
ipso ẽ. Inordinate dici seu
simplicitas quȩ aliquan¬

Expanded text:
tas? Nam angeli et animae immortales sunt, sed incommutabiitur immortalis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic angelus, dum deserente Deo lapsus est. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit; quod habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creanens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud pulchritudinem ejus, atque aliud magnitudhritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est. Inordinate dici seu simplicitas, quae aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
UNUBONU
DEUS EST
Quia in cõmu¬
tabilis ẽ. et corrumpi om
nino ñ potest Ereatura
sit quidẽ bonum: non

Expanded text:
um bonum Deus est, quia incommutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura sit quidem bonum non
Abbreviated transcription (Latin):
facit: quã ꝗñ facit. et dili-¬
git: E rauiusq int̾oum qͥ
diligit ⁊ ñ facit: quã qui fa¬
cit. & odit. Guissimum est
ñ solum facere: s & dilige¬
re peccatum. Nam sunt qͥ¬
dam qui confestim ꝑacto
flagitio c̃fundunt᷑. et sunt
qui ñ solum ñ dolent se e¬
gisse malum. s etiam de ip¬
so malo oꝑe głant᷑: sicq ad
coꝑationem mali malum¬
fit det̾ius: dũ de uitus gͦ¬
tulantes extollunt᷑ in pe¬
ius: De talib ait salomon.
Q letantur cũ male fecerĩt:
et exultant in reb pessimis:
xxxii. De peccandi necessitate.
Nterdum mali qđ sumꝰ:
necessitate potius. ñuo¬
luntate existimus. Herten¬
da ẽ aut̃ necessitas mali:
in uoluntatẽ boni. Pleriq
ñ uoluntate s sola necessi¬
tate peccant: ꝑtimescentes
temꝑalem inopiam: et dũ
p̃sentis scłi necessitatẽ re¬
fuguint: a fut᷑is bonis
pͥuantur. Item ñ nulli
peccatum uoluntate. ñ ne¬
cessitate cõmittunt: nullaq

Expanded text:
facit, quam qui non facit, et dilifacit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . CAPUT XXII. De peccandi necessitate. 1. Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque
Abbreviated transcription (Latin):
quisq peccatũ ꝙ. agit
abscondit. uidicat iã
se iudicandũ: quia ñ
erubescitur nisi de conscien¬
tiȩ reatu. G et hoc ipsũ qd
quisq de facto suo erubeste
lud ẽ ñ peccare ami¬
dilectionis dĩ: alius.
more supplicii. Qenĩ an¬
re caritatis dĩ ñ peccat. or¬
rescit om̃e malum. ampla¬
tendo iusticie bonũ: nec
eum delectat peccatũ: eti
si sceleris impiinitas pr.¬
mittat᷑. Quͦ sola pena sup¬
plicii inse uitia reprimit.
quãuis ñ expleat opus pa¬
cati: uiuit tam̃ in eo uolun.¬
tas peccandi: doletq sibin
licitum: qđ lea ꝓhib̾e di¬
noscitur. Ille gͦ m̃cedem
boni oꝑis ꝑcipit: qui ama¬
do iusticiam facit: ñhis q
eam sub metu penarum
inuitꝰ custodit. Qdam et dili¬
gunt peccatũ. et faciunt. qͥ¬
dam diligunt tantum et
ñ faciunt: pleriq uͦ faciunt
tantum. et non diligunt.
Non nulli peccatũ ñ faciunt.
et tam iusticiam odiunt.
Gͣuius aut̃ peccat. qui non so.¬
lum peccatum diligit. s et

Expanded text:
quisque peccatum quod agit quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescitAliud est non peccare amodilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ira quȩ prouocat᷑: quam
ea quȩ meretur. Nam me¬
remͣ qñ ignorando pecca¬
mus: ꝓuocamus: qñ sci¬
mus bonũ facere. nec uo¬
lumus. Nc̃ iram dĩ dũ
iuiumus: uitare possumꝰ.
Timeamus gͦ uenientẽ
illum terrorem iudicii¬
diem: qͥ c̃sentiri possit:
uitari ñ possit .xx. De ma¬
nifestis occultisq peccatis.
aioris ẽ culpȩ. ma¬
nifeste quã occulte
peccare: Dupplicit᷑ enĩ
reus ẽ qui aꝑte derelin¬
quit: q et agit. et docet.
De talibus isaias dicit. et pe.¬
c̾ca sua quasi sodoma p̃¬
dicauerunt: nec abscon¬
derunt: Oulti enĩ pu¬
blice delinq̃ntes. sine
ullo pudore sua flagiti.
a p̾dicant: nec ulla utũ¬
tur sceleris uerecundia
Quȩdam enim iam iustĩ¬
ciȩ portio ẽ. iniquitatẽ
suam hominem absc̃de¬
re: et insemet ipso de
peccatis ꝓpͥis erubesc̾e
Peccatum ꝑpetrare cͥm̃
ẽ: peccatum p̾dicare.
auferat᷑ auobis. c̃ om̃i
malicia: iđ cũ ipsis p¬
eccatis. Ex eo ipso qđł

Expanded text:
ira quae provocatur quam ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit. CAPUT XX. De manifestis occultisque peccatis. 1. Majoris est culpae manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare cauferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo
Abbreviated transcription (Latin):
cedentia itaq peccata. seq̃¬
tiũ sunt criminũ causa: it
illa que secunt᷑. sint p̾ceden¬
tium pena. Precedentium
peccatoꝵ pena ipsa uocat᷑
induratio: ueniens de dui¬
na iusticia. Hinc ẽ qđ ant
propħa. Indurasti cor nrm¬
ut ñ timeremus te. Neq en
dũ quicunq iusti sunt. adõ
impellumt᷑ ut mali fiant. s
dũ mali iam sunt. induran
sp̃m erroris: Facit gͦ ds̃ qͦs¬
dam peccare. s inquibus
iam talia peccata p̾cessert᷑.
ut iusto uidicio eius me¬
reant᷑ in deterius ire. Talia
quippe peccata. p̾cedenti.¬
bus alus peccatis prolab¬
unt᷑ in penam: quã pecca¬
ta merent᷑. Quȩdam de
ira dĩ ueniunt peccata:
que pro merito alioꝵ cõ¬
pensant᷑ peccatoꝵ. Unde
et ꝓpħa. ecce inquit tuira¬
tuses: et nospeccauimus
inipsis fuimus semꝑ. Tam¬
quam si diceret. Quia m
peccatis semꝑ fuimus tu
iratuses. ut det̾ius pecca¬
remus Qd enĩ sit irã
care: prudens lector de¬

Expanded text:
cedentia itaque peccata sequcedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantspiritum erroris . Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram care, prudens lector sc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ minoribꝰ ignoscit᷑: ma¬
ioribus imputatur .x uiiii.
de gramoribus peccatis
xperim̃to minoꝵ. pecca¬
toꝵ. maiora cõmitti pec¬
cata: ut durius feriant᷑
de magnis sceleribus. qͥde
paruis corrigi noluert̃.
Iuditio aut̃ diuino ure¬
atum nequiorẽ labunt᷑.
qui distringere sua fac
Multi a crimine corriuĩt
tionem habente: treno¬
rem eius mglegunt.
et quem nouerunt ꝑ
scientiam: ꝑ actionem
ñ uenerantur. Idõq ce¬
cantur diumno uidicio
punienda cõmitt̾e: et
inpenam cõmissi faci.¬
noris facinus det̾ius
adoere. Sepe percatũ
alterus peccati causa ẽ. ꝗa
cõmittit᷑ aliud ex ipso qus
sua soboles orit᷑: sic̃ fieri soilt
nasci libidinem. eꝙ nimu
uentris ingluuiȩ. Pȩnau̾
peccati. peccatum admita¬
tur: qñ pro merito cuius
peccati dõ deserente in ai¬
de quo amplius qui admi¬
serit sordidat᷑. Ergo p̾cedss
peccatũ causa ẽ. sequenti
peccati: sequens uͦ peccati
pęna ẽ p̾cedens delicti. sre¬

Expanded text:
quod minoribus ignoscitur, maquod minoribus ignoscitur, majoribus imputatur. CAPUT XIX. De gravioribus peccatis. 1. Experimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora 2. Multi a crimine in crimen tionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in alide quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si diccerimus quia
peccatum ñ habemus. ip.¬
si nos seducimus: et ueri.¬
tas in nobis nẽ. Quedam
tiꝰ s si bono animo fiant.
ñ sunt peccata: ut pote
potestas si ñ se ulciscendi
cupiditate. s magis corri.¬
gendi studio ulciscat᷑ in
reũ. Item sunt peccata le¬
uia quȩ ab incipientib
cotidiana satis factione
purgantur: quȩ tam̃ aꝑ
fectis uiris uelut magna
crimina euitantur. Quid
leribus agere debent:
qñ etiam ꝑfecti leuia quȩq
delicta. quasi grauissima
lugent: Non solũ grauia:
s leuia sunt cauenda pec¬
cata. Multa enĩ leuia:
unum grande efficiũt:
sic̃ solent paruis et mi¬
nimis guttis. inmsa flu¬
mina crescere. Numero.¬
sitas enim in unum co¬
acta: exundantẽ efficit
&piam. Peccata quȩ in¬
cipientibus leuia sunt.
a ꝑfectis uiris gͣuia de¬
putantur. Tanto enim
mauis ẽẽ cognoscit᷑ pecca¬
tum: quanto maior qͥ pec¬
cat habetur. Crescit enĩ
delicti cumulus uiata or¬
dinẽ meritoꝵ. et sepe

Expanded text:
ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitantur. Quid leribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
culpabiles habeantur:
qui tam̃ se ipsos ñ muniunt.
s magis decipiunt. Nescire
simplicit᷑ ad ignorantiam
ꝑtinet: noluisse uͦ scire ad
cõtumacem suꝑbiam. llo¬
le nescire: quid aliud ẽ ꝙͣ. ue¬
le dñm suꝑbiendo c̃tẽpner
Nemo se gͥ de ignorantia te
cuset: quia ds̃ ñ solũ eos ui¬
dicat. qui acognitione sua
diu̾tuntur: s etiam illos qͥ
nescierunt: testante eodem
inquit homines a faciȩ t̾re
et eos qui auertunt᷑ poste¬
gum dñi: et ñ quesierunt
dñm. nec inuestigauerũt

Expanded text:
culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Vovelle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investigaveru
Abbreviated transcription (Latin):
Multi fide tantum xp̃iani st̃:
sentiunt: Multi quoq fidẽ
xp̃i eir corde ñ amant. sed
humano terrore eandem
ꝑ ypocrisin tenere se sim¬
ulant: et qui ẽẽ ñ possũt
aꝑte mali: ꝑ terrorem fic¬
teboni noscuntur Ama¬
tores mundi pugnant a.¬
liquando ꝓ fide. et aliis
quidem ꝓficiunt: ipsiuͦ
amore terreno implicati
cȩlestia ñ requirunt: s u̾¬
bo tantum fidem defen¬
dunt Qdam ꝓ fioe etiã
hereticos insecunt᷑. s ꝑ
arrogantiam eos qui int᷑
eccłiam sunt. contẽpnut
a duersarios quidem fidĩ
confundunt pro infioe¬
litate: s fio eles p̃munt
antur ẽẽ participes: tam̃
quia pͥuantur caritate
fr̃nȩ dilectionis: nullum
habent increm̃tum uir¬
tutis Nam sicut ait apłs.
si tradido corpus meum
ut ardeam: caritatem uͦ¬
ñ ab uero. nichil mͥ ꝓdest
Sine amore caritatis quã¬
uis quisq recte credat.
caritatis uirtus. ut etiã
ꝓphetia et martirium
sine illa nichil ẽẽ dicant᷑:
Nullũ p̾mium: caritati

Expanded text:
Multi fide tantum Christiani susentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt antur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem non habuero, nihSine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitati
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominis lege dãnant᷑.
si fallatia humano iuidicio
flectitur: si falsitas capita¬
li pena conscribitur. quan¬
to magis ante dm̃ testem
uerborũ. ante quem & de
otioso uerbo rationem unꝰ¬
quisq reodet. ante quem
& ꝓocioso sermone penas
quisq luet: os enĩ quod
m̃titur occidit animam.
e ꝑdet eos qui loquũtur
mendatiũ: & testis falsus¬
ñ erit inpunitus. Refu¬
datio. Caue falsum: pure¬
nem m̃tiendo in errorẽ
inducas: nullum circũ¬
scribas uerbis. ñullum
fallendo decipias: nul
teneas. Prebe affectum
sine simulatione: sine
fuco: exibe bonitatem:
tas iurandi: ꝑiurii consue¬
tudinẽ facit. Iurandiusus:
ad ꝑuirium ducit. Sit in
ore tuo est: sit more tuo
ñ est. Ueritas iuram̃to ñ
indiget. Fidelis sermo:
sacram̃ti retinet locum.
F irma & iã sit sacram̃ti tui

Expanded text:
apud homines lege damnantur, apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque praestabit, ante quem, et pro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; etnon erit impunitus . Refudacium. Cave falsum, nem mentiendo in errorem inducas, nullum circumscribas verbis, nullum fallendo decipias, nullteneas; praebe affectum sine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. tas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui
Abbreviated transcription (Latin):
surrantibꝰ auditum nõ
detrahentes & audien¬
tes tenentur. Utrisq
simile discrimen in¬
penditur: & qui detrahentẽ
re. Qđ int̾ se loquunt᷑ honi¬
nes: cognoscere numquam
desides. Noli querere qͥd qͥsi
dicat: uel quid faciat. Euitt
curiositatem: omitte curã:
net. Nulla curiositas animi
tuũ capiat: nulla concupis¬
centia detestatȩ curiositatis
subripiat: ne oblitus tuoꝵ
moꝵ alienos ꝑquiras. Tan
cura corrige u̾tia tua: quan¬
to studio ꝑspicis aliena.¬
me quoq genus mes¬
datii summoꝑe fuge
nec casu nec studio loqua
falsum. Nec ut p̾stes m̃tiri
studeas: necqualib& falla¬
cia uitã alicuius defenda:
aue m̃datium in om̃ibꝰ: mñda¬
tio enĩ fides tollit᷑. error in¬
ducitur: ueritas abolit᷑: nul¬
lum uistũ m̃datium. Om̃e¬
quod mendatiũ ẽ. peccatũ
est: om̃e quod aueritate
discordat. iniquitas ẽ. Le
ges scli falsarios dãnant.
mendaces puniunt. falla¬
ces perimunt. Si m̃datia

Expanded text:
surrantibus auditum non surrantibus auditum non detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem re, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat; devita curiositatem, omitte curas anet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena.e quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia
Abbreviated transcription (Latin):
sermone sit statera. Semꝑ
uerba tua modera: mo¬
dum loquendi ñ transeas.
Abscide gͦ alingua: uitiũ
detrahendi. Alienam ui¬
tam non laceres: de malo
alieno ostuũ ñ coinqͥnes.
Non detrahas peccatis:
s condole. Qđ in alio de¬
trahis: in te pocius ꝑti¬
mesce. Detractio graue
uiciũ est: detractio gͣue
peccatum ẽ. Detractio
gue cͥmen est. detractio
gͣuis dãpnatio est. Hoc
om̃s rep̾hendunt: hoc
om̃s uituperant. hoc
fedius nichilẽ. Hoc sum¬
me turpitudinis ẽ. Canũ¬
I mos ẽ. lacerare. canum
linguas exerere: canum den¬
te pestifero mordere:. So¬
li canes: obtrectare norũt
Quando alii detrahis: te
discute. Quando alium
mordes. tua peccata re¬
dargue. Si uis alii¬
detraere: ad tua peccata
retorque. Non alterius
delicta. sed propͥa cerne
uitia tua intende: ñ al¬
terius. Numquam de¬
trahes. si te bene ꝑpere¬
ris. De tua gͥ correptio¬
ne. esto sollicitus: de tua
salute & em̃datione.
esto adtentus. Detra¬
hentes non audias. su¬

Expanded text:
sermone statera, semper verba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, detractio gravis damnatio est. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canum mos est latrare, canum linguas exerere, canum dente pestifero mordere, soli canes obtrectare noverunt; quando aliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerne; vitia tua attende, non alterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Su
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ille enĩ bene abstinet
a cibis: qui et amalitie ac¬
tibus. et amundi ieiunat
ambitionibus. Qerecrati¬
onis studio. ñ abstinentie
uoto. ab escͥis carnium se
suspendunt. hu potius
crecrandi sunt: quia dei
creaturam usibus huma¬
nis concessam reiciunt.
ichil enĩ fidelibus inqui¬
natũ: nichilq ẽẽ uidicat᷑
in mundũ: paulo atestan

Expanded text:
est. Ille enim bene abstinet est. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. 9. Qui exsecrationis studio, non abstinentiae voto ab escis carnium se suspendunt, hi potius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Nihil enim fidelibus inquinatum, nihilque esse judicatur immundum, Paul
Abbreviated transcription (Latin):
eat̾minantes sicut ait
ȩugłm facies suas: ut appa¬
reant hominibus ieuinan¬
tes. Ore namq pallescunt.
corꝑe atterunt᷑: cordis alta
suspiria ducunt: ante mor¬
tem quoq mortiferis se su¬
pplitiis tradunt: tantũq mi¬
seri laboris exertitium. ñ
ꝑdĩ amore. s ꝓ sola huma¬
ne laudis ãmiratione sec¬
tantur. Quidã incredibi¬
lit̾ abstinent: ut hominibꝰ
curiosis sc̃ĩ appareant.S
hoc bonum abstinentie
talibus ñ ẽ uirtus depu¬
tanda s uitium: quia bo¬
no male utunt᷑. Ieiuniu
et helemosina in abscon¬
dito ẽẽ amãt: ut solus
ds qui inspicit omĩa. me¬
ritũ oꝑm bonoꝵ rependas
Nam qui ea sub populari
manifestatione faciunt.
nequaquã ado iustificantur.
quia uixta sermonẽ eugłicũ
mercedem suam ab homini¬
bus receꝑunt. Ieuinia cum
bonis oꝑibus dõ acceptabi¬
lia sunt: qui aut̃ cibis abs¬
tinent. et praua agunt.
demones imitantur. quibꝰ
esca ñ ẽ: et nequitia semꝑ

Expanded text:
exterminantes, sicut ait exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus receperunt . 8. Jejunia cum bonis operibus Deo acceptabilia sunt. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt, daemones imitantur, quibus esca non est, et nequitia semper
Abbreviated transcription (Latin):
effectiis angłis c̃ uingit᷑.
dõq liberius copu¬
latur. Pieiumum etiã
occulta misterioꝵ celesti¬
um reuelant᷑: diuiniq
sacram̃ti archana pan¬
duntur. Sic namq da¬
nihel angło reuelante:
misterioꝵ sacram̃ta cog¬
noscere meruit. Hȩc enĩ
uirtus: et angłoꝵ mani¬
festationes. et eoꝵ anñti¬
ationes ostendit. Ie uinia
fortia tela sunt: adu̾sus
tẽptam̃ta demonior.
cito enim ꝑ abstinentiã
de uincuntur. Unde etiã
gis iniciint: ubi plus
uide .i. rint escam et po¬
ius scli uita in habitãt:
desiderio suꝑn roris
corpus suum aridũ por¬
tant. Unde et psalmꝰ.
Sitiuit inquit inte am¬
ma mea: quam multi¬
plicit᷑ tibi et caro mea
Caro enĩ tẽ dm̃ sitit. qu¬
ando ꝑieuiniũ absti¬
net et arescit. Abstin¬
entia et uiuificat: et
occidit. Uiuificat ani¬
mam: corpus necat.
Sepe abstinentia simu¬
late agit᷑: ieiuniaq ꝑ
ypocrisin exercentur.
Quidam enĩ mira ine¬
dia corpus suũ laniãt.

Expanded text:
effectus, angelis conjungitur, effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. 2. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Sic namque Daniel, angelo revelante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit . Haec enim virtus et angelorum manifestationes, et eorum annuntiationes ostendit. 3. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam gis injiciunt ubi plus viderint escam et pojus saeculi vita habitant, desiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur, jejuniaque per hypocrisim exercentur. Quidam enim mira inedia corpus suum laniant,
Abbreviated transcription (Latin):
bibitis uinũ in dulcedine
Quo testimonio ñ ait. tar¬
tum flete om̃s qui bibits
uiñ. ut bib̾e omĩno ñ lle¬
at: s adiecit in dulcedine
qđ ad uoluptuosam ꝑtino
et prodigam effusionem
Nam quantũ satisẽ necessi¬
tati: edocet thimotheull
bibe apłs. dic̃s. U ino modico
utere. Non solũ ex uino in¬
ebriant᷑ homines. s etiam
ex cet̾is potandi generibus.
quȩ uario mͦ c̃ficiuntur.
Vnde et nazareis qui se scĩfi¬
cabant dño: p̃ceptũ ẽ ui¬
nũ et siceram ñ bibere.
Utraq enĩ statũ m̃tis eu̾tũt.
et ebrios faciunt: luxuri¬
am quoq. carnis. utq equ¬
alit̾ gignunt. Qdam con¬
tinentes sic̃ panem cũ pon¬
de edunt: ita et aquam
cũ m̃sura sumunt: asseren¬
tes ad castimoniam carnis.
etiam aquȩ abstinentiã
Ioc ẽ ꝑfectũ et rationabi¬
le ieuiniũ: quando nr̃
homo ert̾ior ieunat. in¬
terior orat. Facilius ꝑie
uiniũ: oratio penetraat
celum. Tẽ enĩ homo sp̃ał

Expanded text:
bibitis vinum in dulcedine bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam oc est perfectum et rationabile jejunium, quando noster homo exterior jejunat, interior orat. Facilius per jejunium oratio penetrat coelum. Tunc enim homo, spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio. et ebrietas au-¬
fert cor. Fornicatio enĩ¬
sicut ait salomon: infatuat
sapientẽ. Ebrietas sicut
in loth: sensũ rationem
captiuat. Unde et inꝓu̾¬
biis. Potentes inquit qͥ
iracundi sunt. uinum
ñ bibant: ne cũ biberint.
obliuiscantur sapienti
am. Plerisq laus ẽ. et
multũ bibere: et ñ in¬
ebriari. Audiant hii:
aduersũ se dicentẽ ꝓ¬
pħam. Ue qui potent¬
es estis ad bibendũ ui¬
num: et uiri fortes. ad
miscendam ebrietate̾.
Uino multo deditos et
luuriose uiuentes:
isaias sic arguit. dic̃s.
Ue qui surgitis mane ad
ebrietatẽ sectandam:
et potandũ usq adues¬
perũ. ut uino estuetis
De talibus et alio loco dr̃ le
medunt. Multi enĩ a mane
usq ad solis occubitũ ebrie¬
tati et gule uoluptatibus
seruiunt: nec intellegũt
cur nati sunt: s consuetus¬
ne beluina detenti luxur
tantũ. totadiȩ epulisq me¬
uiunt. Clamat iohel ꝓpli
hisqui ebrietati deseruunt
dic̃s. Ex ꝑgiscimini ebri
et flete: et ululate om̃s o

Expanded text:
Fornicatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio ensicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam . 3. Plerisque laus est multum bibere vinum, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . 4. Vino multo deditos, et luxuriose viventes Isaias sic arguit, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperum, ut vino aestuetis De talimedunt . Multi enim a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui