comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur per loca uł tem pore mo¬
pora. nec localis est nec temꝑa ue¬
lis. Loralis non est: quia penitꝰ tͣ¬
ñ circunscribit᷑ loco. quia nec ita
est inuno loco ꝙ ñ sit malio. nec
dmm̃sionem h̃t sicut corpus cui se¬
tundum locum assignatur princi
pum medium et finis aute er
retro dextra ⁊ sinistra. sursum deor¬
sumq sui interpositione facit
distantiam circumstantium. duobꝰ
namq hiis mod̃ dr̃ inscriptura ali¬
quid iouule siue cͥcumscriptibile. et
latitudinis: Distantiam facit in
loco ut corpus: uł quia loco diffii¬
Omne gͥ corpus omĩmͦ locale est.
Sp̃c u̾o creatus quodammꝰ localis
ẽ. ⁊ quodammͦ ñ est localis. lorilis
quidem dr̃. quia diffinitione loci
t̾minatur. qm̃ cum alicubi pre¬
sens sit totus: alibi ñ iuenitur
ñ autem ita localis est ut dimẽ¬
sionem capiens distantiam in
loco faciat. Diuina gͥ sola essen¬
tia omnino illocał ⁊ incircum:¬
scriptibilis est. que nec locis mo
ature. que longe est. a creatore. uñ

Expanded text:
movetur per loca vel tempora, nec localis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assipium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstantiam. Duobus namque his modis dicitur in Scriptura aliquid locale, sive circumscriptibile, et et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus; vel quia loco definiOmne ergo corpus omni modo locale est. Spiritus vero creatus quodammodo est localis, et quodammodo non est localis. Localis quidem dicitur, quia definitione loci terminatur, quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movaturae, quae longe est a Creatore. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
olec etiam ab b.¬
deus sub̾alit insit om̃ib re uerũ¬
bus. ⁊ corꝑalium sordium inqui¬
nationib ñ continguat᷑. Ꝙ tam
fruiolum est. ut nec iꝑusione sit
bus corpeis etiam lȩpsi uł quan¬
tumcumq polluti comquinari
ñ possit. Sol qͦ radios suos sine
sui pollutione effuidit super loca
et corpora ñ solum munda. s ⁊ im
munrta ac sordib fetentia. quoꝵ
contactu homines ⁊ quedam res a¬
lie inficiuntur. Solis uero radii ĩ¬
polluti ⁊ incontaminati ea contin¬
gentes existunt. Non est gͥ mirã¬
dum si eẽntia diuina omnino sĩ¬
plex et incommutabilis omĩa re¬
plet loca. ⁊ in omnib creaturis es¬
sentialiter in est. nec tam̃ cuiusqͣ
rei sordib contaminet᷑ uł contin¬
guatur. uñ as̃. in .li. de natura boni.
Cum undeo inquit sint omnia que

Expanded text:
olet etiam ab Deus substantialiter insit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec responsione sit bus corporeis etiam leprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus contaminatur vel contingitur. Unde August., in lib. de Natura boni: Cum in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit fc̃m: ñ natum. Alid̃ ẽ enim se¬
mine admixto ⁊ sangͥnis coagło
generare: Alid̃ est ñ ꝑmixtione. s
uirtute ꝓcreare. possunt hoĩes ge¬
nerare filios homines: s ñ facere.
ficitur seminũ ꝯmixtione. Ideo aũ
tum frm̃ diceret: apłs addidit. ex se¬
mine dauid. qr ⁊ si non int̾cessisset
semen homnis in conceptione uͥ¬
ginis: tñ quia ex ea carne xp̃c for¬
matus est que constat exsemine:
recte d̾r quia fr̃s est.

Expanded text:
dicit factum, non natum; aliud est enim semine admixto et sanguine coagulato generare; aliud est non permixtione, sed virtute procreare; possunt enim homines generare filios, sed non facere. ficitur seminum commixtione. Ideo autem cum factum diceret Apostolus, addidit ex semine David, quia etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen quia ex ea carne Christus formatus est quae constat ex semine, recte dicitur quia factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
indurat. s ħ uoluntas det iniusta
esse non pot̾ ueĩt enĩ de occultissi¬
mis m̃itis. quia ip̃i pc̃cores cum
ꝓpt̾ generale pccm̃ unam massam
efficiantur iustifiratione. Et itẽ aͥd¬
precedit in aliis pcc̃orib quo digni
sunt obtusione. Ecce undetur as.
dic̾e ꝙ ⁊ ip̃a dei uoluntas qua auos
tur. nisi forte dicatur hic intlłex¬
isse ꝙ supradiximus eum retrac¬
tasse. Nam ibidem etiam quedã
genti patebit. uñ iu̾simile ẽ. inp̃¬
missis ⁊̃ ħ recractasse. Qͥdã tamẽ
ex eo ssu accipiũt fore dcm̃. ñ quia
aliquis predestinet᷑ pro nĩtis uł
uistificationis gr̃ã m̾eatur: s qr
aliqui sĩ adco mali sunt ut mere¬
antur sibi gr̃am ñ imꝑtiri. Nul¬
lus enim dei grãm mereri potest
per quam iustificer᷑. pot̾ tameri
uereri ut ñ apponat᷑ et ut peni¬
tus abiciatur. et quidam in tan¬

Expanded text:
indurat: sed haec voluntas Dei injusta esse non potest, venit enim de occultissimis meritis: quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua aliostur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam genti patebit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retractasse. Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, ut penitus abjiciatur. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam ꝙ datur ñ scd̃m grãm sed
scłm debitum. reddatur pociꝰ me¬
Nusquam aut̃ dcm̃ est. deus c̾dit
omĩa in omĩb. ac deinde subiũx̃.
Ꝙ ergo credimus nr̃m est. ꝙ u̾o¬
dei munera reꝑiri: que dantur in
eodem spũ. utrumq ergo nr̃m ẽ.
pp̃ arbitrium nr̃e uouintatis.
et utrumq datum est ꝑ sp̃m fi¬
dei et cariratis. et ꝙ paulo post
dixi. Nr̃m est enim et cred̾e et uel¬
le. illiꝰ autem dare credentib ⁊ uo¬
ientib facultatem bñ oꝑandi per
sp̃m scm̃ perͦ quem caritas diffũ¬

Expanded text:
 iam quod datur non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius menusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum est, quDei munera reperiri, quae dantur in eodem Spiritu. Utrumque ergo nostrum est propter arbitrium voluntatis, et utrumque datum est per Spiritum fidei et charitatis. Et quod paulo post dixi: Nostrum enim est credle, illius autem dare credentibus et uolentibus facultatem bene operandi per spiritum sanctum, per quem caritas diffun
Abbreviated transcription (Latin):
talem futurum p̃scunt. tauit
qui in eum crederet. ⁊ ei serui a¬
ret. ꝙ aliq̃n. ab. se sensisse dic̃
sed ex electione talis est factus. ita
diceus. disputans quid elegĩt d̾s
mñdũ nato: cui dixit serintur̃
ẽẽ maiorem.⁊ quid in eodem ma
Non ergo elegit deus oꝑa cuiꝰqͣm
in p̃sc̃ĩa: que ip̃e daturus est. sed
fidem elegit in prescĩa. ⁊ quem si¬
bi crediturum esse prescuit: ip¬
sum elegit cui spm̃ scm̃ daret. ut
bona oꝑando. et et̾uam uitam cõ¬
sequeretur. Ecce hic aꝑte dicit ñ
pp̃ opera eum elegisse. s p̃p fidem
qua eum prescunt crediturum. s
quia ⁊ in fide mĩtum est. sicuti et
in oꝑibus. ħ retractauit dicens. Nõ¬
dum diligentius quesiueram. nͦ
adhuc inuen̾am qualis sit electio
gr̃e dequa dicit apłs. reliquie per

Expanded text:
talem futurum praescivit qui in eum crederet, et ei serviret; quod aliquando Aug. se sensisse dicit in sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Disputans ergo quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit serviturum esse majorem, et quid in eodem majNon ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia; et quem sibi crediturum esse praescivit, ipsum elegit cui Spiritum sanctum daret, ut bona operando, etiam aeternam vitam consequeretur. Ecce hic aperte dicit non propter opera eum elegisse, sed propter fidem qua eum praevidit crediturum. Sed quia et in fide meritum est, sicuti et in operibus, hoc retractavit dicens: Nondum diligentius quaesiveram, nec adhuc inveneram qualis sit electio gratiae, de qua dicit Apostolus, R
Abbreviated transcription (Latin):
sut. Alii uero itauiuunt. ut ⁊ si
ñ m̾eantur gr̃am iustificatõnis
ñ tñ ment᷑ omnino replłi: ⁊ gra¬
tiam sibi subtrahi. Ideoq dixit ĩ
quibrdam pcc̃orib p̃ced̾e quo dig¬
ni sunt instificatione. ⁊ aliis quo
digni sunt obtusione. s ħ friuo¬
lum est. opĩo qͦndã falsa de occul

Expanded text:
t; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdam peccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni sint obtusione; sed hoc frivolum est. 4. Opinio quorumdam falsa de occul
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ⁊ mĩtum fidei de mĩa dei uenit.
git teus auquos ab et̾no uel appo¬
suit grãm iustificationis in temꝑe:
s gratuita bouitate sua elegit ut
tales esse p̃sciuit iteo elegit. s ut
essemus tales ꝑ ipãm elcc̃em gre
sue qua gratificauit nos indilecto

Expanded text:
 meritum fidei de misericordia Dei venit. git Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, ut tales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥbatio ꝓ obduratione. sic̃ ⁊ p̃deste¬
natio ꝓsuo effectu qui est gr̃a appo¬
sita. Gratia que apponitur effectus
est predestinatõnis. Cum igitur gͣ¬
tie q̃ apponitur. homini ad iustifi¬
cationem nulla sint mĩta: multo
muus ⁊ ip̃ius predestinationis qͣ
ab et̃no elegit deus quos uoluit: a¬
liqua possunt exist̾e mĩta. Ita nec
repbationis qua ab et̾no quosdam
presciuit futuros eẽ malos. ⁊ dãp¬
naudos. sicut elegit iacob esau aũ¬

Expanded text:
batio pro obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam praescivit futuros malos et damnandos, sicut elegit Jacob e
Abbreviated transcription (Latin):
tuetur. si ñ gratis donetur. s meri¬
tis redditur. Miseretur itaq scd̃
scd̃m iudicium ꝙ meritis reddit᷑.
unde datur intelligi. ut sieut reꝑ¬
lutio dei est. nolle misereri: ita ob¬
duratõ dei sit ñ misereri. ut ñ ab il¬
lo irrogetur aliquid quo sit homo
deterior. s tm̃ quo sit melior ñ cro¬
getur. Ex huis aꝑte ostenditur. ꝙͥ¬

Expanded text:
cuetur si non gratis donetur, sed meritis redditur. Miseretur itaque secusecundum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut repobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Ex his aperte ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ħ inquit regła indoncusse tenen¬
da est. pcc̃oees in pccĩs prescitos ẽẽ.
ñ p̃paratos. penamaut̃ cẽ p̃paratam.
p̃parauit enum d̾s utait. as in li. de
bono ꝑseu̾antie in p̃scĩa sua. quib
uoluit bona sua ⁊ quibcumq do¬
nat: ꝓculdubis sedonaturum esse
p̃scuiit. Preparauit ⁊̃ deus ut ait
fulgentius. malis ignem et̾nũ
illis utiq quos iuste p̃parauit ad
luenda suppucra: nec tñ p̃parauit¬
eos ad facienda pcca. p̃parauit enĩ
deus ꝙ diuina equitas reoderet.
ñ ꝙ humana iquitas admit¬
teret. Non emĩ sicut p̃parauit scõs.
ad iusticiam ꝑcipiendam: sic p̃pa¬
nit iquos ad miͦtitiam ad mit¬
tendam. qr prauitatis p̃parator
quitumq libant᷑: ita reꝑbatio dei
est. p̃sc̃ĩa malicie in quibusdam
ñ fimende. ⁊ p̃paratio pene ñ t̾mi¬
naude. ⁊ sicut predestinationis
effectus est grẽ appositio: ita reꝓ¬
bationis eterue quodammodo ef¬
fectus ẽẽ uidetur obduratio. nec
eudo grãm. sicut nec digni sunt.

Expanded text:
 inquit, regula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem esse preparatam.in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator quicumque liberantur; ita reprobatio Dei est praescientia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec endo gratiam, sicut nec digni sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam applłans prestinationẽ. ⁊
p̃cipue p̃destinatõnis effectũ. idest
gr̃e appositionem. obdurationem
ligendum ẽ. ꝙ deus ita induret qͣi
quenquam peccare cogat. s tm̃ qͥb
dr̃. quia ñ eoꝵ misẽtur: ñ quia mi
pellit ut peccent. Eorum autem ñ
nis sensib remotissima iudicat.

Expanded text:
iam appellans praedestinationem, et praecipue praedestinationis effectum, id est, gratiae appositionem; obdurationem lligendum est quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat; sed tamen qudicitur, quia non eorum miseretur, non quia ipellit, ut peccent. Eorum autem nonnis sensibus remotissima judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ sit predestinatus. s tñ ab et̾no
⁊ potuit ab et̾no ñ esse p̃destinat᷑.
⁊ sic̃ ab et̾no deus potuit eum ñ
p̾destinare: ita conceditur a quib
aliquid fcm̃ est. uł dcm̃ ñ conced̾t
ꝙ possit non esse uł ñ fuisse. ĩ mo
impossibile est ñ esse. ł ñ fuisse.
ꝙ fc̃m̃ est uł dcm̃̃ refe̾ntes possibi¬
litatem uł impossibilitatem ad
nam rei existentis. Cum u̾o de
p̃sc̃ĩa uł predestinatione dei agit᷑¬
potentiam dei refertur que semꝑ
ead̾ fuit ⁊ est. quia p̃destinatro.
p̃scĩa. potentia: unum in deo est.
sidet᷑ ⁊ quis at p̃destĩatõis effrũs
umꝙ predestinatio sit gre

Expanded text:
 ab aeterno et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusaliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientia vel praedestinatione Dei agpotentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo est. 4. sideretur, et quis sit praedestinationis effectus. Cumque praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
cronuso intlłigenda est. p̃scĩa ini¬
quitatis quoꝵdam. ⁊ p̃paratõ dãp¬
nationis eorumdem. Sicut enĩ
p̃destinationis effectus illa grã ẽ
q̃ in p̃senti iustificamur. atq ad rͤ¬
te uiuendũ ⁊ in bono ꝑseuerand̾
adiuamur:. ⁊ illa qua in futuro
beatificamur: ita repħo qua ab e
uit scd̾m duo consid̾atur. quorũ

Expanded text:
rso, intelligenda est praescientia iniquitatis quorumdam, et praeparatio damnationis eorumdem. Sicut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei,vit, secundum duo consideratur; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui mocculto ẽ fc̃s. Ox si ip̃i qui in
occulto sibi consenser̃t. eũd̃ cõsensũ
uolũtarie in manifesto ꝓfiteantur:
uoluntas igitur ũbis expressa. ĩ
occulto ad hoc suffragatur ut fiat
ꝯiugium. Manifeste u̾o exp̃ssa suf¬
fragatur. ut sanctiat ⁊ roboret ac
lb̃m fiat ecc̃e de hoc uidicare. si
expedierit.

Expanded text:
qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto profiteantur, Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiges applłari possunt. qui ñdũ
contrabunt. s in futuro se ͣctu¬
ros uirando ꝓmittũt: It̃ si ex
ui uiramenti ad futurum ꝑtinẽ¬
tis mox efficiunt᷑ ꝯiuges: cur iu¬
rant in futuro se facturos. ꝙ in p̃¬
senti efficiunt᷑ : Itm̃. Si ex quo
turos. Iõ dico qr comugiũ tc̃ nõ
fuit: s fut᷑m ꝓmittitur. Si uͦ ille
post uxorem duxĩt. ⁊ illa marito
nupsit coniugium utrĩq fuit.
⁊ ñ pot̃ dissolui. p̃cedens gͥ m̃dati¬
sentis assensus attestatr̃e firmã.
qr post talem consensum. siquis
irritum d fĩ. ⁊ ip̃e ad pͥorem copu¬

Expanded text:
s appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuntur conjuges, cur jurant in futuro se facturos, quod in praesenti efficiunt? Item, si ex quo turos. Ideo dico quod conjugium tunc non fuit, sed futurum promittitur. Si vero ille post uxorem duxit, et illa marito nupsit, conjugium utrinque fuit, et non potest dissolvi. Praecedens ergo mendacisentis consensus attestatione firmatur, quia post talem consensum, si quis irritum debet fieri et ipse ad priorem copu
Abbreviated transcription (Latin):
tam. In huiꝰ enim sacͣmenti celebra¬
tione sicut in alus q̃dam sunt ꝑtinẽ¬
tia ad subam sac̃mentr. ut conssus
⁊ sallempnitatem sacͣmenti: ut pa¬
qͣnͣtum ad uirtutem: ñ qnͣtum ad
hoestatem sacͣmenti. Sine hiis gͦ
exp̃ssus. cõnigiũ fac̾. lic ñ sit ibi ho¬
nestus contractus. S. m̃m̃. ñ sãdi

Expanded text:
enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus et solemnitatem sacramenti, ut paquantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergoexpressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matri
Abbreviated transcription (Latin):
hĩt᷑m. uł si in oratorio tale sacͣmẽ¬
tũ cedĩt. sit illi ł̾ima uxor. qͣmuis
nulla dos: nulla alia scͥpuira int̾¬
posita sit. s ħ ostenditur quid fi̾ ł
eẽ debeat. nõ quid tt̃ fiat. Nõ enĩ
ꝑ illud iuram̃tum tunt fit uxor.¬
s fĩd: qr uiratũ ẽ. pot̃ ⁊ de illo n¬
ramento boc dcm̃ intlligi: ubi de
presenti consentiunt. ac se iuicẽ
suscipiũt. Illi ⁊̃ suũie qua dcm̃ ẽͥ so¬
lum consensum face comugiũ. uidẽ
ꝯtraire ꝙ euaristus. pͣpͣ. ait. Aliter
simũ ñ fit ꝯugiuim: nsi ab hiis qͥ¬

Expanded text:
iam si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de esenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his q
Abbreviated transcription (Latin):
et omnia in omnib. ⁊ unum in
omnibus est. ⁊ unum omnia.
Ecce iam ostendimus sufficient̾
qualit̾ in triuitate aliqua ꝑsõa
aliam ñ superet magnitudine.

Expanded text:
et omnia in omnibus, et unum in omnibus est, et unum omnia. Ecce jam ostendimus sufficienter, qualiter in Trinitate aliqua persona aliam non superet magnitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩa enm uera: ad bapĩ puritatẽ
conatur duce. Recte enĩ penitens
quicꝙͥ sordis post purificatõem o¬
lap̃i ꝯͣxit: oꝑt ut abluat saltem
latrimis mentis. S sat̃ durus ẽ:
cuiꝰ m̃tis dolorem ouu non declarãt.
S sniat se culpabilr̃ durum. qui de¬
fet damꝑna temꝑis. uł mortem
amiti. ⁊ dolorem pactati ñ ostc̃dit
in lacͥmis. Quem gͦ penitet: oĩo
mutate uitã recõciliamimi deo. pe¬
ñ es penitens. Si gͦ penitet. cur
fatis q̃ male fecistiͦ Si fecisse peĩ¬
tes: noli facere. Si adhut facts: c̾te
ñ es penitens. Itm̃ innocĩtiꝰ scds.
A̾monemꝰ tr̃s nrõs. ne falsis peĩ¬
tenciis laicoꝵ animas decipi. ⁊ ĩ
inf̾nũ detrahi patiant᷑. falsã aũt

Expanded text:
enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sciat itaque se culpabiliter durum, qui deflet damici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino mutate vitam, reconciliamini Deo. Poenon es poenitens. Si ergo poenitet, cur facis quae male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere; si adhuc facis, certe non es poenitens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ animadũtentes dñm simł mu¬
tum ⁊ surdum a demoĩo liba̾sse. ꝑ
hoc docet nos nũquam nͥ de omnib
sanari. Si enim uellet pc̃ca ex ꝑtere
.uii. ut omĩa cͥmina simł eicienda do¬
ceret. legionẽ uo temonũ ab alio e¬
itiens nlłm reliquit de om̃ib qui
libutum possidẽt. ostendens ꝙ si ⁊̃
pcc̃a sint mille: oportet de om̃ibus
penitere. Nunquam aliꝙ̃ sanauit
eĩ hoiẽm sauauit in sabbõ. qr ⁊ corpꝰ
ab oni infirmitate ⁊ aĩam ab oĩ
contagione indicans peiuuitentem
oportere simł dolere de om̃i cͥmine.

Expanded text:
 animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex partseptem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi peccata sint mille, oportet de omnibus poenitere. Nunquam aliquem sanavit enim hominem sanavit in Sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione; indicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine.
Abbreviated transcription (Latin):
auͣctib scõꝵ ꝓbat᷑. ait enim euse
pentib alii uiro trade. tñ licet sͥ
mõastium eligere. Item. gͥgͥ. Re
u̾ti uoliũt. nlło penitꝰ censuerunt
celebrato nuptiaꝵ ꝯuiuio. tũ ues-¬
ꝑe thalamũ esset ing̾ssurꝰ ex urbe
ẽgrediẽs tñsmarina petiit. ⁊ hẽ¬
mi solitudinẽ sibi elegit. Beatus
⁊ alexius siłr ex nuptiis diuina
grã uocatus sponsã deseruit. ⁊ ny
rib ⁊ exẽplis liq̃t. licere sponsis
sñ ⁊sensu suaꝵ sponsaꝵ ⁊ eqͦ con

Expanded text:
anctorum probatur. Ait enim Eusebparentibus alii viro tradere; tamen licet sibi monasterium eligere. Item Gregor., cverti voluerit, nullo penitus consuerunt celebrato nuptiali convivio, cum vespere thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nudus His exemplis liquet licere sponsis sine consensu suarum sponsarum, et e con
Abbreviated transcription (Latin):
as̃. Si abstines absq uxoris uo¬
luntate: tͥbus ei fornicãdi liceci¬
am. ⁊ pccm̃ illius tue ĩputabit᷑
abstinentie. Itm̃ incholaꝰ pp̃. Scͥp
pͥuata esse ꝯtentã desid̾are. cui scͥp¬
simus aĩ hoc alr̃ fĩ posse: nͥ eantẽ
uitam uir eiꝰ lothariꝰ legĩt. Ex

Expanded text:
s: Si abstines sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolaus papa, supprivata esse contentam desiderare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ens in se: ꝙ dolet admisisse. Et intͣ.
Continne dolendum ẽ depcc̃o ꝙ de¬
clarat: ip̃a dictõnis uirtus. penit̾e
enĩ est penam tenere. ut semꝑ puĩ¬
at inse. ulcrsdendo. ꝙ ꝯmisit peccando.
Ille penam tenet. qui semꝑ iu̾dicat
in uita : ubi enim dolor finitut: de
finitur: quid d̾elinquitur de ueia:
Tamdu gaudeat ⁊ speret de grã.
quamdui sustentatur a pnĩa. Di¬
cit enu dominus. uade ⁊ amplius

Expanded text:
isisse. Et item : Continue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, in vita? Ubi enim dolor finitur, deffinitur, quid relinquitur de venia? Tam diu gaudeat et speret de gratia, quandiu sustentatur a poenitentia. Dicit Dominus: « Vade, jam amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tanea ñ ꝑseu̾ans. Itm̃ illd̾ Ĩ anis est
penitentia qͣm seqũs culpa cõma¬
.i. carens fructu illius pnĩe quam
sequens culpa ñ inquinat. Illius
eptio głe. Mortificatur enĩ illa pe¬
nitẽtia. ⁊ alia añ acta bona. ꝑ seq̃ns

Expanded text:
. Item illud: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinqscilicet carens fructu sui ipsius, quam sequens culpa coinquinat. Illius eptio gloriae. Mortificatur enim illa poenitentia, et alia anteacta bona per
Abbreviated transcription (Latin):
Et illd̾. Nich enim. ualet. ⁊c̃. Si enĩ
replicantur pc̃ca. nicħ ualet ad salut̃
uł adueniam. in fine: p̃cecens lamẽ¬
tum. qr nicħ reliq̃runt de uite mũdi¬
cia. qr aut pcc̃a aimissa redeunt ut
quibdam placet cum replicantur.
uł si ñ redeunt eis tñ deletis p̃p mgͣ¬
titudinem. ita reus ⁊ mimũdus ⁊¬
stituitur. cumadhuc in expiandis ĩ¬
plicatur. ac si iam deleta redirent.

Expanded text:
et illud, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent.
Abbreviated transcription (Latin):
ti puĩa agatur:⁊ penitencia que pre¬
cessit. ⁊ alia ante acta bona reuiuiscũt.
Sed illa tm̃ que ex caritate ꝓdierunt.
Illa enim sola uiua sunt. quem cari¬
tate fiunt. Idõq siꝑ ꝯseqñtia pc̃ca n
mortificantur: ꝑ subseq̃ntẽ pnĩam
reuiuiscẽ possunt. Que u̾o sñ caritate¬

Expanded text:
tentia agatur, et poenitentia quae praecessit, et alia anteacta bona reviviscunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, per subsequentem poenitentiam reviviscere possunt. Quae vero sine c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ uera penitentia. quia forte ptꝰ
ñ de ꝓposito sed casu uł infirmitate
poctabit. Ille autem irrisor ẽ ⁊ ñ peni¬
tens:. qui sic omissa plangit. ut plã¬
genda uoluutate uł oꝑe ꝯmitte non
desinat. Ille ⁊̃ qui post iacͥmas repe¬
tit que fleuit. lauat᷑ ad tempus. s¬

Expanded text:
non est vera poenitentia, quia forte post non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repetit quae flevit, lavat
Abbreviated transcription (Latin):
asse errori. Imbutos enĩ uiciis a¬
mala cum em̃dationis ꝓposito plã¬
gunis ⁊ odimus ⁊ plangenda ul¬
terius committere nolumus. qr
penitencia uera est in animo dole.
et odire uicia. uñ illa u̾ba premissa.
Recte sic accipi possunt ut ñ ad diucr¬
sa temꝑa. s ad idem refantur. ut .s.
temꝑe quo deflet ꝯmissa mala. ñ
mittat uoluntate uł oꝑe flenda. O
inuit᷑ ex u̾bis ꝯseq̃ntib. Nam qui
sic alia ceplorat. ⁊c̃. Huic as. ait. Ca¬
uendũ ẽ ne quis existimet infan¬
ad hoc emendus quodamm᷑ ut ea
semꝑ liceat impune cõmitr̾e. sie¬
mini enim dedit laxam̃tum peccã¬
di. ⁊ si misa̾ndo deleat ꝯmissa pcc̃a
si ñ satisfactio congrua negligat᷑.
Itm pus ppͣ. Nichil ꝓdest homini
ienmare. ⁊ orare. ⁊ alia religionis
oꝑa ag̾e: nisi mens ab iniquitate
reuccetur. Qui gͦ a malis sic m̃tem
reuccat. ut commissa plangat. et
plangenda ꝯmitt̾e ñ uelit. nͨ satis¬
fac̾e negligat: uere penitet. Nec ĩo

Expanded text:
asse errori. Imbutos enim vitiis amala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, et odire vitia. Unde illa verba praemissa, ommittere; recte sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet tempore quo deflet commissa mala, non committat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc Aug. ait: Cavendum est ne quis existimet nefanad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quis punit illicita que ꝯmisit pe¬
nitentie uͥtus timore ꝯtipitur. uñ
ysaias. Atimore tuo domine cõcepi¬
mus ⁊ peꝑimus spm̃ salutis. Est
plangere. ⁊ plangenda itm ñ com¬
mutere. It̃m̃ gͥg. penit̾e ẽ añ acta
pc̃ca deflere. ⁊ fleuda ñ committere.

Expanded text:
isit. Poenitentiae virtus timore concipitur. Unde Isaias: A timore tuo, Domine, concepimus, et peperimus Spiritum salutis. Est plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere est anteacta peccata deflere, et flenda non commit
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec de pnĩa agendum ẽ.
reiꝵ. scda tabula post naufraguim
quia siquis uestem ninccentie in
bap̃o ꝑceptam peccando corruꝑit: pe¬
nitentie remedio reꝑare ꝑt̃. pͥma
tabła est bap̃s. uͥ deponitur uetꝰ hõ
⁊ induitur nouus. Scd̾a: pnĩa. qͣ

Expanded text:
ost haec, de Poenitentia agendum est. Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur
Abbreviated transcription (Latin):
et adu̾sus rectores tenebrarum
ẽ in celestib. quia demones qui
sunt spũales ⁊ nequam in hoc
turbulento aere nob̃ ꝓpiquo.
q celum appiłatur habitant. uͥ
⁊ diabolus princeps aeris dicit᷑.
est eis conces is concessũ
clarus locus est ⁊ amenꝰ. in celo
nec in t̾ra nobis cum: ne ho ⁊ ĩ¬
mines nimium ufestarent. t̾i
s urta apłi petri doctrinam in
epła canonica traditam. in aere
isto caliginoso. qui eis qiͣ carter
usq ad tempus iudicii deputat᷑

Expanded text:
rectores tenebrarum ae in coelestibus ; quia daemones qui sunt spirituales et nequam, in hoc turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicitur. est eis concessum clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputat
Abbreviated transcription (Latin):
t tante su fui¬
celo .i. de empyreo in qͦ ar
cum aliis fuerat deiectus ẽ
in istum caliginosum aerem cũ
ꝑtem stellarum. qr lucifer ille a¬
luis maior ñ solus cecidit. s cum
eo alii multi qui erm malicia cõ¬
senserunt. eosq cadentes huiꝰ ca¬
liginosiaeris hĩtacłm excepit.

Expanded text:
t tantae supeest, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit.
Abbreviated transcription (Latin):
quis de nulla: ne dicam de nich̾o.
gͦ de aliqua substantia est. quero
de qua. si non de prĩs substantia
est: aliam quere. Si aliam ñ in-¬
uenis: patris agnosce sub̾am et
filium cum patre homo usion cõ¬
fit̾e. Item in eodem. Confiteor de¬
um patrem omnino incorruptibi¬
liter genuisse. s ꝙ est ip̃e genuis¬
se. Item dico ꝙ sepe dicendum ẽ:
aut de aliqua sub̾a natus est dei
filius. aut de nulla: Si de nulla: gͦ
de nich̾o. ꝙ uos iam nõ dicitis Si
uero de aliqua: nec tñ de patris sb̃¬
stantia. ñ est uerus filius. Si u̾o
de prĩs substantia: unius eiusdẽq
sub̾e sunt pat̾ ⁊ filius. uos autem
nec filium de patris substantia ge
nitum uultis. ⁊ tñ eum nec ex ni¬
chilo. nec ex aliqua materia. s ex
pr̃e esse conceditis. Nec uidetis ꝙͣ
ncc̃e sit. ut qui non est ex nich̾o nec
ex aliqua re aua: s ex deo. nisi ex
dei suba ẽẽ non possit. ⁊ hoc ẽẽ qd
deus est. de quo est .i. deus de deo

Expanded text:
quis, de nulla; nec dicam de nihilo, quis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia est natus Dei Filius, aut de nulla; si de nulla, ergo de nihilo, quod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec tamen de Patris substantia, non est verus Filius; si vero de Patris substantia, unius ejusdemque substantiae sunt Pater et Filius. Vos autem nec Filium Dei de substantia Patris nitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex Dei substantia esse non possit, et hoc esse quod Deus est de quo est, hoc est, Deus de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ticum sub̾am dei genuisse tilium.
⁊ filium genitum de sub̾a prĩs asse¬
rit dicens. Carnalib ocgitatõib
plemi sub̾am dei de seip̃a gignere
filium ñ putatis. nisi hoc patiat᷑
tum ẽẽ de sub̾a pr̃is negatis. Non
tnĩ iam erat hõis filius. ⁊ deo donã¬
te frũs est dei filius. ex deo natus
gm̃: ñ natura. an forte ⁊ si ñ hoĩs
filius erat. tñ aliqua iam erat qͣr̾¬
tumq creatura. ⁊ in dei filium cõ
mutante comu̾sa ẽ. S ncħ horũ
est. gͦ aut de nichilo. aut de aliqͣ
suba natus est. S ne crede̾mus
uos putare de nichilo ẽẽ dei filiũ
affirmastis. ñ uos dic̾e de nithilo
ẽẽ dei filium. de aliqͣ gͦ subã est. ⁊ si
ñ de prĩs: de qua sit dicite. s ñ in¬
uenitis. Iam igitur unigenitum
Idem in cod̾. utriq legimus. ut
simus in uero filio eius ihũ xp̃o.
Dicite gͦ nobis utrum iste uerus
deffilius ab eis qui gr̃a filii sunt
quadam ꝓprietate discretus: de nł¬
la sub̃a sit an de aliqua. ñ dico in¬

Expanded text:
am Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit dicens: Carnalibus cogitationibus pleni, substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi hoc patiaturtum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius erat, tamen jam aliqua erat qualiscumque creatura, et in Dei Filium Deo mutante conversa est? Sed nihil horum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmasti enim non vos dicere, de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicite. Sed non invenitis. Jam igitur unigenitum Idem in eodem: Utique legimus, ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, in
Abbreviated transcription (Latin):
loqñtis de deo pr̃e sic. Qui eruit
nos de potestate tenebraꝵ ⁊ tran¬
stulit in regnum filii caritatis
tatis sue. nicħ aluid intlłigatur
qͣm filiĩ sui dilc̃i. quam filii sube̾
natura eius est ieffabilit̾ sim¬
plici nich est aliuo qͣm ip̃a nã acq

Expanded text:
stoli loquentis de Deo Patre sic: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis tatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postrenatura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura
Abbreviated transcription (Latin):
lo obumbrat᷑. ⁊ scd̃m hos tropos
diũse uoluntates dei dicuntur
quia diu̾sa sunt illa que per tro¬
ꝓum uoluntas dei dicuntur.¬
dei atq consi ꝓ p̃cepto ⁊ cõ¬

Expanded text:
lo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur.Dei
Abbreviated transcription (Latin):
b. utrum pꝰ pcc̃m hominis nece¬
ad uundcãm c̃ata sint. an po fi¬
ciꝰ c̾ata innoxia pocõrib noce nox¬
ta nĩchil bomini nccuissent si ñ
peccasset. puniendoꝵ namq ui¬
cience uirtutis cã: noce ceꝑunt. fu¬
minutis animantib c̾ata¬
qõ est. utrum in pͥmis condͦnib
c̾ata siit. an ex reb corruptis pꝰ¬
ea orta sint. pleraq enim de hũi¬
doꝵ corꝑm uitiis ł exalatõnibuts
t̾re. siue de cadanuĩb gignuntur.

Expanded text:
us, utrum post peccatum hominis ad vindictam creata sint? an potius creata innoxia, peccatoribus noceta nihil homini nocuissent, si non peccasset. Puniendorum namque viciendae virtutis causa nocere coeperunt. Fuminutis animantibus quaestio est utrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorum corporum vitiis, vel exhalationibus terrae, sive de cadaveribus gignuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstituta sũt ut ꝑ id ꝙ foris in sp̃e m
sibili c̾nitur: ad inusibilẽ uirtutẽ
q̃ iutꝰ ẽ ad agnoscendam mẽs erudi¬
at᷑ hõ enĩ quiañ pccm̃ sñ medio dm̃
uidebat ꝑ pcc̃m a d̾o ebuit. ut neq̃at¬

Expanded text:
instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaq
Abbreviated transcription (Latin):
nec peccassz. nec penam sensisset. Si
enim uenenosam h̾bant phĩtus
tetigis: pena seq̃tur. ⁊ si nemo pro¬
hibuisset: sumilit̾ ꝓsequeret᷑. Si ⁊̃
ꝓhibetur res tangi: que ñ tangẽ

Expanded text:
nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tange
Abbreviated transcription (Latin):
ait ita. In mediis quidem boĩs
inuenitur lib̃m uoluntatis. ar.
quia ⁊ maie illo uti possumꝰ sed
tam̃ tale est: ut sine illo recte ui¬
uere nequeamus. Bonus aũ
usus eius:. iam uirtus est. que
in magnis reꝑitur bonis. qui¬
b male uti nullus pot̾. Et qr
ma ex deo sunt: sequitur ut ex
deo sit ⁊ bonus usus libere uolũ¬
tatis. qui uirtus ẽ. ⁊ in magnis
numeratur bonis. attende diligẽ¬
ter que dicta sunt. et confer in
unum. Sic enim aꝑietur q su¬
pra querebatur. dixit equidem o¬
pus uirtutis ẽẽ bonum usum il¬
iorum bonorum quib ⁊̃ ñ bene
uti possumus .i. mediorum in
num usum dixit ẽe uirtutem. ꝙ
si est: ñ est gͦ opus uirtutis ꝙ su¬
pra dixit. ꝙ aliud est uirtus. aliud
sit actus. uł opus euis. uirtus ẽ
ut ait ãs. bona qualitas mentis
qua recte uiuitur. ⁊ qua nullus
male utitur. quam solus d̃s in
homine oꝑatur. Ideoq opus dei
tm̃ est. sicut de uirtute iusticie
as. docet suꝑ illum locum psalmi.

Expanded text:
inima, in mediis quidem bonis inuenitur liberum uoluntatis arbitrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. et qma, ex deo sunt, seqDeo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illorum bonorum quibus etiam non bene uti possumus, id est, mediorum; innum usum dixit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est virtus, aliud sit actus vel opus ejus. Virtus est, ut ait Aug., bona qualitas mentis qua recte vivitur, et qua nullus male utitur; quam Deus solus in homine operatur. Ideoque opus Dei tantum est, sicut de virtute justitiae August. docet super illum locum psalmi 118:
Abbreviated transcription (Latin):
ut pr̃ ꝑ señ diligat ut filius: s
ꝑ eam tm̃. Quis hoc in illa tͥnita¬
te ait ãs. oppinari uł affirmare
p̃sumat. Eam tam̃ q̃onem lcõrũ
diligentie me plemus diuidi¬
candam atq soluendam relinqͥ

Expanded text:
 non diligat, et Filius, sed per eam tantum. Quis haec in illa Trinitate, inquit Aug., opinari vel affirmare praesumat? Eam tamen quaestionem lectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinq
Abbreviated transcription (Latin):
fateor hanc q̃o¬
cupiens magis ex dcĩs scõꝵ refre
tius quam imponat ⁊ retułit:
magis quam attulit. n cogat
id uideri dictis contineri: ꝙ añ
lectõm presumpsĩt intllndum.
Cum gͥ de reb dei sermo ẽ. conce¬
damus deo sui cognitõm. dc̃isq e¬
ius pia ueneratione famulem᷑.
Inuestiget gͦ diligent̾ pius icor
reperire ualeat cãm. qua cognita
p̃missa q̃stio aliquatenus expli¬
sari ualeat. Ego autem q̃ om ñ
filium. uł filium prem. ea dilcõe
q̃ ab utroq ꝓcedit queñ ẽ aliquis

Expanded text:
fateor hanc qucupiens magis ex dictis sanctorum referre, tius quam imponat, et retulerit mid videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector reperire causam; qua nota, ipsa praemissa quaestio aliquatenus explicari valeat. Ego autem hanc quaeFilium, vel Filium Patrem, ea dilectione quae ab utroque procedit; quae non est aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
rietur. de eo uere dicuntur uerba
cuuuslibet temꝑis qui nullo tp̃r
defuit. uel deest. uel deerit. ⁊ ideo ñ¬
mirũ si de sp̃u uĩtatis uĩtas loq̃ns¬
et loquetur. audiet .s. ab eo a quo
ꝓoedit. Audire illius est scire. idem
dr de deo ꝙ fuit uel erit. non est in¬
telligendum ꝙ preterierit. uel fu¬
turus sit. sed ꝙ existat simplicit᷑
sine aliquo temꝑali motu. licet
enim u̾ba substantiua diu̾sorũ
tempoꝵ de deo dicant᷑. ut fuit.e¬
rit. est. erat. ñ tñ temꝑaies motꝰ
uel pretĩtum ꝑfc̃m . uł p̃teritũ¬

Expanded text:
rietur, de eo vere dicuntur verba rietur, de eo vere dicuntur verba cujuslibet temporis, qui nullo tempore desiit; vel deest, vel deerit. Ideo mirum, si de Spiritu veritatis Veritas loquenset loquetur . Audiet scilicet ab eo a quo procedit. Audire illius est idem scire, de Deo quod fuit vel erit, non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus vel praet
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s solus qui exordium ñ ħt. uere
eẽntie nomen tenuit. quia in e¬
ius comꝑatione qui ucre est. qr
incomimitabilis est. qͣi ñ sunt.
q̃ mutabilia sunt. de quo enĩ dr̃
fuit: non est. ⁊ de quo dr̃ erit. ñ
dum est. D̃s aũ tm̃ est: qui non
nouit fuisse uel futurum ẽẽ.So¬
lus gͥ d̃s uere est: cuiꝰ eẽntie com¬
ꝑatum nr̃m ẽẽ nõ est. Qualiter¬
quomͦ intelligi debeant illa u̾ba ie
fuit uel erit. s tm̃ est. cum de eo f ͤ
enim dicẽtur tm̃ fuit : putaret᷑
ꝙ desierit eẽ. Si diceretur tm̃ est:
putaretur ꝙ ñ semꝑ fuĩt. s ẽẽ cepe¬
rit. si tm̃ dĩceretur ent : putare¬
tur ñ ẽẽ mͦ. dicatur gͦ qr semper¬
fuit. est. ⁊ erit. ut intelligatur qr
nec cepit. nec desiit. nec desinit.
nec desinet esse. de hoc as. super io
hem ita ait. Cum de sempiterna
desiit. crit: quia ñ quam deerit. est.
qr semꝑ est. ñ preteriit. quasi cyñ
maneat ñ orietur: quaũ ꝙ ñ erat.
Cum gͦ nr̃a iocutio ꝑ tempora ua¬

Expanded text:
Deus solus, qui exordium non habet, vere essende nomen tenuit, quia in eius comparacione, qui vere est, qui incommutabilis est, quasi non sunt, que mutabilia sunt, de quo enim dicitur: Fuit, non est, et de quo dicitur: Erit, dum non est. Deus autem tantum est, qui non novit fuisse vel futurum esse. Solus igitur deus vere est, cuius essende comparatum nostrum esse non est. odo intelligi debeant illa verba Hifuit vel erit, sed tantum est, cum de eo scrienim diceretur tantum fuit, putaretur quod desierit esse; si diceretur tantum est, putaretur quod non semper fuerit, sed esse coeperit; si tantum diceretur erit, putaretur non esse modo. Dicatur erfuit, est et erit, ut intelligatur, quia nec coepit, nec desiit, nec desinit, nec desinet esse. De hoc sanctus Augustinus super Joannem ita ait: Cum de sempiterna desiit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est: non praeteriit, quasi quod non maneat; non orietur, quasi quod non erat. Cum ergo nostra locutio per tempora va
Abbreviated transcription (Latin):
potĩt aliqua mutatr̃e peccare. pro
mutabilia facientem ⁊ sine ullo
suo temꝑali motu temꝑalia cre¬
antem. intueri ⁊ nosse. licet sit dif¬
ficile oportet. uere gͦ ac ꝓprie incõ¬
mutabilis est sola diuinitatis es¬
sentia. que sine sui mutatõe cũc
condidit naturas. Hic de sĩ
nec partium. nec accidentium seu
quarumlibet formarum ulla est
diu̾sitas. siue uariatio. nel młtitu¬
do. ut autem scias quomͦ simplex
omnis creatura sit inultiplex: et
nullo modo ue simplex. ⁊ primo de
corporali. postea de spũali creatura.
Corꝑalis utiq creatura ex ꝑtibus
constat. ita ut nõ sit ibi alia pars
maior: aua minor. ⁊ maius sit to¬
tum quam pars quelibet ⁊ in u¬
noꝙͦ corpore aliuid est magnitudo

Expanded text:
poterit in aliqua mutatione peccare. Proimutabilia facientem, et sine ullo suo temantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas. 4. Hic de st, ubi nec partium, nec acciquarumlibet formarum ulla est diversitas seu variatio, vel multitudo. Ut autem scias quomodo substaomnis creatura sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
de tri. sine dubitatione substanti¬
a. uel si meliꝰ hoc appellatur ẽentia.
quam g̾ci usyam uocant. Sicut e¬
nim ab eo ꝙ est saꝑe dicta est sapi¬
entia. ⁊ ab eo ꝙ est scire. dicta est
scĩa. ita ab eo ꝙ est esse. dicta est
eẽntia. Et quis magis est quam
ille qui dixit famulo suo moysi.
Ego sum qui sum. ⁊ dices filiis
isrł. qui est misit me ad uos. Ip̃e

Expanded text:
 2, sine dubitatione substantia, vel, si melius hoc appellatur, essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo quod est sapere dicta est sapientia, et ab eo quod est scire dicta est scientia, ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
peccare potuit. Nam et angeli pec¬
cauerunt: ⁊ demones fc̃i sunt. qͦꝵ
est diabolus princeps. ⁊ qui non
peccauerunt: peccare potuerunt.
⁊ cuicumq c̾ature rationabili p̃s¬
tatur ut peccare nõ possit: non ẽ
hoc nature ꝓprie s dei grẽ. ⁊ ideo so
litatem. qui ñ cuiusquam gr̃a. sed

Expanded text:
peccare potuit: nam et Angeli pecpeccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac li