comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus adqͥrendi. et tempꝰ ꝑdendi Que st̃ bona q̃ pͥmũ
adqͥrunt᷑. et postea ꝑdunt᷑ : Perdita enĩ fuerant q̃dã bona.
et adqͥsita sunt postea. ut deinceps ꝑdi ñ possint Et erãt
rursũ alia bona non similia pͥoribꝰ. q̃ tam̃ bona st̃ uisa. et e¬
rat uere aliqͥd in eis ad bonũ. sed ñ ut pͥma bona q̃ uera erãt
Et ista bona ñ bona erant hominis ad uerũ bonũ. et ueñ
hõ postqͣm uera bona amiserat. et acqͥsiũ falsa bona. felicẽ
se estimans in ilł: Uoluit enĩ consolari et hab̾e in temꝑe.
qd et̾nitas confert. et colleg̃ ꝑitura. q̃ ten̾e ñ posset. et co¬
cessit hoc ds̃. ut boni distantiam agnosc̾et. et erudiret᷑ ua¬
nitate sua ad conu̾tendũ in ea q̃ uera st̃ Propt̾ea gͦ dimi¬
sit ds̃ cor eius ut congreget ea q̃ stare ñ possunt. et ea ip̃a
in temꝑe suo nc̃ tͥbuit acqͥrenda. nc̃ adqͥsita subtrahit. pro¬

Expanded text:
Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Quae sunt bona quae primum Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Quae sunt bona quae primum acquiruntur, et postea perduntur? Perdita enim fuerant quaedam bona et acquisita sunt postea, ut deinceps perdi non possint. Et erant rursum alia bona non similia prioribus, quae tamen bona visa sunt: et erat vere aliquid in eis ad bonum, sed non ut prima bona quae vera erant. Et ista bona non bona erant hominis ad verum bonum: et venit homo postquam vera amiserat, et acquisivit falsa bona, felicem se existimans in illis. Voluit enim consolari et habere in tempore quod aeternitas confert: et collegit peritura, quae tenere non posset; et concessit hoc Deus, ut boni distantiam agnosceret, et erudiretur vanitate sua, ad convertendum se in ea quae vera sunt. Propterea ergo dimisit Deus cor ejus, ut congreget ea quae stare non possunt et ea ipsa in tempore suo nunc tribuit acquirenda, nunc acquisita subtrahit: pro
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat᷑ mortaliũ infirmitas. tempꝰ longe fi̾ ab amplexibꝰ
datũ ẽ. ut dũ caro a carnis delectatiõe subtrahit᷑. ad sp̃u¬
alẽ animꝰ delectationẽ nutͥat᷑ Tempꝰ amplexandi. et tꝑs
longe fĩ ab amplexibꝰ Quando enim colligunt᷑ laꝑides
licta a suis se delectationibꝰ temꝑet. ut post in temꝑe gau¬
dii et consolationis se cũ timore et reuerentia abexcessu ca¬
stiget St̃ et amplexꝰ carorũ. et contub̾nia societatis ami¬
ce. in qua p̃ter carnis exꝑientiã conuictꝰ dulcis gͣtissimo
fed̾atur consensu. qͥ et ipsi soluunt᷑ temꝑe suo. ne cor hõis
in hoĩe reqͥescat. donec ueniat pactũ qd̾ non soluit᷑ caritatis¬
et̾ne: Propt̾ ħ omĩa tempꝰ ẽ amplexandi. et tꝑs longe fi
ab amplexibꝰ. ut intꝑe non q̃rat hõ qd̾ et̾nũ ẽ. et qͥ homini̾
iuuentis societatẽ dilig̃. cogicet semꝑ morit̾i seꝑationem:

Expanded text:
cipiatur mortalium infirmitas: tempus longe fieri ab amplexibus cipiatur mortalium infirmitas: tempus longe fieri ab amplexibus datum est, ut, dum caro a carnis delectatione subtrahitur, ad spiritualem animus delectationem nutriatur. Tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Quando enim colliguntur lapides, licta a suis se delectationibus temperet: ut post in tempore gaudii et consolationis se cum timore et reverentia ab excessu castiget. Sunt et amplexus charorum et contubernia societatis amicae, in qua praeter carnis experientiam, convictus dulcis gratissimo foederatur consensu qui et ipsi solvuntur tempore suo, ne cor hominis in homine requiescat, donec veniat quod non solvitur pa amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus: ut in tempore non quaerat homo quod aeternum est, et qui hominis viventis societatem diligit, cogitet semper morituri separationem.
Abbreviated transcription (Latin):
onis in carne pecc̃i ꝑ indulgñtiã confirmat᷑. ñ solũ ꝓ explẽ¬
do officio. s et ꝓ conferendo remedio. ne scił motus carnis ĩ¬
mod̾atius iã efferuens turpius in omnẽ p̃uaricationẽ ꝓflu¬
eret. si licite nusꝗͣ. laxar: potuisset: Prescribit᷑ itaꝙ meta
usq qͦ sine fine pudicicie dãpno extende carnis possit affectꝰ.
ut qd̾ in matͥmoni castimonia ꝑconcessionẽ agit᷑. et si ad
infirmitatẽ ꝑtineat. ad tͣpitudinẽ tam̃ ñ imputet᷑: Sed ne
rursũ blandim̃ta uoluptatis au̾tant animum in obluno¬
nem conditoris. salub dispensatione aliqn hõ et a concessis
siispendit᷑. neͣ si his q̃ in psenti dulcia uident᷑. immoðatiꝰ in¬
hiet. ad ea q̃ et̾na sunt ñ festinet Propt̾ea datũ ẽ tempꝰ
amplexandi. et tempꝰ ptꝰ longe fieri ab amplexibꝰ Tempꝰ
enim amplexandi datũ ẽ. ut reparet᷑ mortalitas. et ex¬

Expanded text:
onis in carne peccati, per indulgentiam confirmatur, non solum pro explenonis in carne peccati, per indulgentiam confirmatur, non solum pro explendo officio, sed etiam pro conferendo remedio: ne scilicet motus carnis immoderatius jam effervens turpius in omnem praevaricationem proflueret, si licite nusquam laxari potuisset. Praescribitur itaque meta usquequo se sine pudicitiae damno extendere possit carnis affectus: ut quod in matrimonii castimonia per concessionem agitur, etsi ad infirmitatem pertineat, ad turpitudinem tamen non imputetur. Sed ne rursum blandimenta voluptatis avertant animum in oblivionem Conditoris, salubri dispensatione aliquando homo et a concessis suspenditur: ne forte si his, quae in praesenti dulcia videntur, immoderatius inhiet, ad ea quae aeterna sunt non festinet. Propterea datum est tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Tempus enim amplexandi datum est, ut reparetur mortalitas et ex
Abbreviated transcription (Latin):
nulla suꝑueniente infestatione turbat᷑ S qͥa humana
sistere. ueñ ptꝰ tempꝰ disꝑsionis tempꝰ collectionis. ut qͥe
te tꝑis conualescat. in hoc ipso ad monita saꝑe. et exꝑiri
qͣnta sint gaudia uent̾e qͥetis. ut ad illã festinent uͥtimor
disꝑsionis ñ ẽ. neq exilii erũpna metuit᷑. qͥbus et̾nitas uite
in pat᷑a data ẽ: Tempus spargendi lapides. et tempꝰ colligen¬
di : Dem̃ tt̾m aliud tempꝰ seqͥtur pͥus tempꝰ istud. et nominan¬
tur alia q̃ et ipsa tempiis habent. sepe cũhis q̃ dicta st̃ tꝑihus
unũ. sepe extra temꝑa ista. temꝑe suo seorsũ aliud Tempꝰam¬
plexandi. et tempꝰ longe fieri ab amplexibꝰ Castis amplexib
tempus datũ ẽ. ut seminet᷑ caro in ꝓpͥagationẽ. et huai gen̾iᷤᷤ
nis reparet᷑ Pactũ enĩ insticutiois pͥme q̃ ex carocarne su¬
m̃da erat sine carnis contagio. ptꝰ pecõm prime p̃uaricati¬

Expanded text:
nulla superveniente infestatione turbatur. Hoc ergo facinulla superveniente infestatione turbatur. Hoc ergo facisistere, venit post tempus dispersionis tempus collectionis: ut quiete temporis convalescat in hoc ipso admonita sapere, et experiri quanta sint gaudia venturae quietis; ut ad illam festinet ubi timor dispersionis non est, neque exsilii aerumna metuitur, quibus aeternitas vitae in patria data est. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Deinde iterum aliud tempus sequitur post tempus istud: et nominantur alia quae et ipsa tempus habent saepe cum iis, quae dicta sunt temporibus, unum: saepe extra tempora ista tempore suo seorsum aliud. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Castis amplexibus tempus datum est, ut seminetur caro in propagationem, et humani generis nis reparetur. Pactum enim institutionis primae, qua ex carne caro sumenda erat sine carnis contagio, post peccatum primae praevaricati
Abbreviated transcription (Latin):
rant uł nutriti. et succedit gͣndis obliuio et̾norũ ꝓ tẽꝑaliũ
affectu. et nͥ ds̃ istas tergeret passionũ inolitas suauitates.
non erat qͦ intraret ad nos desid̾iũ eiꝰ Propt̾ea dat iudicia
sua et ueniunt commotiones et concursiones gentiũ. et
tͣns migͣtiones ppłorũ. et stirgt̃ alii ut rapiant non sua: ⁊
alii diripiunt et disꝑgunt᷑. et it̾m fortiores qͥbus posse da¬
tum ẽ. et ipsi cũ uenerint eiciunt eos qͥa aliena uiolenter
rapuerant. et possident ñ sua. et fluctuat mundꝰ in semce¬
ipso. ut uideat hõ ñ eẽ hic stabilẽ mansionẽ. et assuescat
paulatĩ abstraħe animũ. et solu̾e a uincłis t̾renarũ delec¬
tationũ: Propt̾ea ueñ tempꝰ spargendi lapides. ut ñ sit sta¬
bilis mansio suꝑ terrã. et cogatur hõ suspirare in exilio suo
ad pat̾am. ubi manent gaudia inconcussa. et pacis sec̾itaᷤᷤ

Expanded text:
rant, vel nutriti; et succedit grandis oblivio aeternorum pro temporalium rant, vel nutriti; et succedit grandis oblivio aeternorum pro temporalium affectu: et nisi Deus tergeret istas passionum inolitas suavitates, non erat quo intraret ad nos desiderium ejus. Propterea dat judicia sua, et veniunt commotiones, et concussiones gentium, et transmigrationes populorum: et surgunt alii, ut rapiant non sua, et alii diripiuntur, et disperguntur, et iterum fortiores quibus posse datum est, et ipsi cum venerint, ejiciunt eos, qui aliena violenter rapuerant, et possident non sua, et fluctuat mundus in semetipso: ut videat homo non esse hic stabilem mansionem, et assuescat paulatim abstrahere animum, et solvere a vinculis terrenarum delectationum. Propterea venit tempus spargendi lapides, ut non sit stabilis mansio super terram: et cogatur homo suspirare in exsilio suo ad patriam, ubi manent gaudia inconcussa, et pacis securitas
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. et reuocat ac cohibet effluentes. ut ñ eant in omnẽ ab¬
alienationẽ: Tẽ ueñ tempꝰ flendi et tempꝰ plangendi. et do¬
Ipse aut̃ dissimulat pͣuitatẽ eorũ. et ptꝰ tempꝰ miscet it̾m
ne p̃sumant. et hoc sepe ag̃ nutͥens et ex̾cens castigans et
potestas uite et mortis: Propt̾ea ẽ tempꝰ flendi et tempus ri¬
dendi. tempꝰ plangendi et tempꝰ saltandi Et succedit his etiã¬
tempꝰ spargendi lapides. et tempꝰ colligendi: Hoc tempꝰ pt
illa enum̾atũ ẽ. s ordinatũ in illis. qͥa temꝑe sepe simul sun
cause. q̃ unã tꝑis rationẽ conducunt: Tem̃pꝰ spargendi lapi¬
des. et tempꝰ colligendi: Omĩs mund̾ exilium ẽ his. qͥbꝰ celum
patͥa ẽẽ deb̾uisset  Sed tam̃ animi mortaliũ usu coalescunt.
et incipiunt hoĩes dilig̾e loca sua. et t̾ras suas in qͥbꝰ nati fue¬

Expanded text:
tatum: et revocat ac cohibet effluentes ut non eant in omnem abtatum: et revocat ac cohibet effluentes ut non eant in omnem abalienationem. Tunc venit tempus flendi, et tempus plangendi: et doIpse autem dissimulat pravitatem illorum, et post tempus miscet iterum osperis, ne praesumant: et hoc saepe agit nutriens et exercens, castigans et um est potestas vitae, et mortis. Propterea est tempus flendi, et tempus ridendi: tempus plangendi, et tempus saltandi. Et succedit his tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Hoc tempus post illa enumeratum est, sed ordinatum in illis: quia in tempore saepe simul sunt causae, quae unam temporis rationem conducunt. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Omnis mundus exsilium est iis quibus coelum patria esse debuisset: sed tamen animi mortalium usu coalescunt, et incipiunt homines diligere loca sua, et terras suas in quibus nati fue
Abbreviated transcription (Latin):
talis Et ꝑmittit ds̃ uaria sorte et euentu dispari scd̾m
altitudinem iudicioꝵ suoꝵ et ꝓfundũ consilii sui qͦ dis¬
poñ nos. ut ħ currant et uarient᷑ suꝑ nos. ꝓsꝑa ad u̾siꝰ
alt̾nando. et adu̾sa ꝓsꝑis commutans in temꝑe: Et ue¬
niunt tp̃a leta. et r̾ident hoĩes et saltant. et putant bñ
sibi ẽẽ. et obliuiscunt᷑ sepe c̾atoris sui. et se morit᷑os ẽẽ ñ
recordant᷑ Sola enĩ p̃sentia respiciunt. et letant᷑ in eis
qiͣ ꝑmansura sint semꝑ. nec condicionẽ suã. ⁊ uite morta :
dubiũ attendunt. neq cogitant ꝑicła suꝑuent᷑a Et id̾o sec̃e
peccant. et effundt̃ se in uoluptates noxias. et ambulant ptꝰ
desidia cordis sui in intuitu ocłorũ suorũ. ut faciant q̃ ñ oporto
et multiplicent irã et indignationẽ Et uidet hoc ds̾. et suꝑ
seminat dolores et amaritudines lasciuiis male dulciũ uolup¬

Expanded text:
talis: et permittit Deus varia sorte, et eventu dispari, secundum talis: et permittit Deus varia sorte, et eventu dispari, secundum altitudinem judiciorum suorum, et profundum consilii sui, quo disponit nos, ut haec currant et varientur super nos, prospera adversis alternando, et adversa prosperis commutans in tempore. Et veniunt tempora laeta, et rident homines, et saltant, et putant bene sibi esse: et obliviscuntur saepe Creatoris sui, et se morituros esse non animadvertunt. Sola enim praesentia respiciunt, et laetantur in eis quasi permansura sint semper; nec conditionem suam et vitae mortalis dubium attendunt, neque cogitant pericula superventura. Et ideo secure peccant, et effundunt se in voluptates noxias, et ambulant post desideria cordis sui in intuitu oculorum suorum, ut faciant quae non oportet, et multiplicent iram et indignationem. Et videt hoc Deus, et super seminat dolores, et amaritudines lasciviis male dulcium volup
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i. et pt᷑ ipsos oꝑa eoꝵ cecid̾unt. et successert̃ alii. et fecer̃
ipsi quoq oꝑa magna. et abiert̃ ptꝰ ħ innichilũ. et dest¬
ructa st̃ omn̾ia q̃ fec̾ant parit̾ cum ipsis Et it̾m alii sur¬
rerert et edificauer̃. et ñ intellexer̾ ubi ẽet pͥor gen̾atio ⁊
oꝑa eiꝰ. ut uid̾ent uanitatẽ q̃ ẽ sub sole: Et ꝑmisit eos ds̃¬
frustra laborare. ut edificarent ꝑitura. ut intelligat hõ
uanitatẽ suã. ut destruat qd̾ edificatũ ẽ. et it̾m qd destru¬
tũ ẽ edificet᷑. et ñ sit stabile opꝰ hõis suꝑ t̾ram: Id̾o ominia
tempꝰ habent. ut erudiat᷑ ho de uanitate sua. et de inc̾¬
to uite mortalis ꝑ quã ambulat: Tempꝰ flendi. et tꝑs ri¬
dendi. tp̃s lugendi. et tempꝰ saltandi: Flecus et risus ad
et saltatio ad corpꝰ Fecu qͣno̾q et risu dolor et leticia m̃tiᷤ
hec tempus Suũ in hominibꝰ. dum currit uita ista mor¬

Expanded text:
ipsi: et post ipsos opera eorum ceciderunt, et successerunt alii: et fecerunt ipsi: et post ipsos opera eorum ceciderunt, et successerunt alii: et fecerunt ipsi quoque opera magna, et abierunt post haec in nihilum: et destructa sunt omnia, quae fecerant, pariter cum ipsis. Et iterum alii surrexerunt, et aedificaverunt, et non intellexerunt ubi esset prior generatio, et opera ejus: ut viderent vanitatem qligat homo vanitatem suam, ut destruatur quod aedificatum est, et iterum quod destructum est aedificetur: et non sit stabile opus hominis super terram. Ideo omnia tempus habent: ut erudiatur homo de vanitate sua, et de incerto vitae mortalis per quam ambulat. Tempus flendi et tempus ridendi: tempus lugendi et tempus saltandi. Fletus et risus ad et saltatio ad corpus. Fletu itaque et risu dolor et laetitia mentis haec tempus suum in hominibus, dum currit vita ista mor
Abbreviated transcription (Latin):
stigaret et pard̾et scd̾ in moderam̃ eqͥtatis. qͦ dispoñ uniu̾sa
ds̃: Propt̾ea tempꝰ ẽ occidndi et tꝑs sanandi. et alii faci¬
unt qđ uolt̃. alii patiunt᷑ qd̾ nolt. et sedet dẽsuꝑ arbit̾ iustꝰ.
faciens qd̾ uult. et disponens om̃ia ut timeat᷑ Tenpꝰ occi¬
dñdi.et tempus sanandi. tempꝰ destruendi. et tempꝰ edificas¬
di Qlta a pͥncipio edificauer amatores huiꝰ scłi. et nom̃ su¬
um in t̾ra sua uocauer̃. ut famã hab̾ent in post̾os głiosã:
łaborauer̃ enĩ labore gͣui in oꝑibus suis.ut starent᷑ ptꝰ ip̃os
monim̃ta iactantie eorũ. et inualuer̃ usq ad aliqͥd. magna
indust̾e sy e signa posteris relinq̃ntes. et parent ad hũc ue¬
stigia q̃dam riunarũ in ipsis p̃teritoꝵ scłorũ. et miramur
ip̃os quos ñ uidemꝰ qͥa talia potuer̃. et mag̃ ingemiscimus
suꝑ eos. qͥa cũ eẽnt. homines ipsi ad et̾nitatẽ conditi uana
disexer̃. et euanuer̃ qͥa uani factist̃ in ipsis: Perier̾ enim

Expanded text:
garet et parceret secundum moderamen aequitatis qua disponit universa Deus. Propterea tempus est occidendi et tempus sanandi: et alii faciunt quod voluit, alii patiuntur quod nolunt, et sedet desuper Arbiter justus, faciens quod vult, et disponens omnia ut timeatur. Tempus occidendi et tempus sanandi: Tempus destruendi et tempus aedificandium in terra sua vocaverunt, ut famam haberent apud posteros gloriosam. Laboraverunt enim labore gravi in operibus suis, ut starent post ipsos monumenta jactantiae illorum: et invaluerunt usque ad aliquid magna industriae suae signa posteris relinquentes; et apparent adhuc vestigia quaedam ruinarum in ipsis, praeteritorum saeculorum: et miramur ipsos quos non videmus, quod talia potuerunt, et magis ingemiscimus super eos: quia cum essent ipsi homines ad aeternitatem conditi, vana dilexerunt: et evanuerunt, quia vani facti sunt in ipsis. Perierunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑ tꝑs ꝑdendi. ut dũ ab eo ad tꝑs salubri dispensatione
successus uͥtutũ tollit᷑. meliꝰ ꝑ humilitatẽ in uͥtute solidet᷑. Sic
itaq mens sca int̾ in amplexii sap̾ie reqͥescens uͥtutũ diuitii
auget᷑. foris aut̃ sparsa ꝑ occupationẽ stringit᷑ egestate. et at¬
tenuat᷑ iopia. quẽadmodũ e contͣrio carnales qͥq ꝑituras
opes laborando colligt̃. et dũ amplexibꝰ uoluptatum uacare
ceꝑint. easdẽ mox ociose et luxuriose uiuendo consũt: Po
ssumꝰ ⁊ alio intellectu tꝑa adquirendi. et tꝑa ꝑdendi conueni¬
ent̾ acciꝑe: Due qͥppe uite st̃. acciua scił et contẽplatiua. qͦr
una. id est actuia in studio bonoꝵ oꝑm laboriosa ex̾citatioẽ
meritoꝵ sc̃oꝵ lucra collig̃. alt̾a uͦ ide contẽplatiua in cogni¬
tione u̾itatis pacata dilectione reqͥescit Quas uideł uitaᷤ
recte ꝑ duas iacob uxores liam uideł et rachel significataᷤ

Expanded text:
s perdendi, ut dum ab eo ad tempus salubri dispensatione successus virtutum tollitur, melius per humilitatem in virtute solidetur. Sic itaque mens sancta intus in amplexu sapientiae requiescens, virtutum divitiis augetur; foris autem sparsa per occupationem stringitur egestate, et attenuatur inopia: quemadmodum e contrario carnales quique perituras opes laborando colligunt, et dum amplexibus voluptatum vacare coeperint, easdem mox otiose et luxuriose vivendo consumunt. Poquirendi et tempora perdendi convenienter accipere. Duae quippe vitae sunt, activa, scilicet, et contemplativa: quarum una, id est activa, in studio bonorum operum laboriosa exercitatione meritorum sanctorum lucra colligit; altera vero, id est contemplativa, in cognitione veritatis peccata dilectione requiescit. Quas videlicet vitas recte per duas Jacob uxores, Liam scilicet et Rachel, significatas
Abbreviated transcription (Latin):
in dulcedine contẽplatioĩs : recte nc̃ dr̃  Tempꝰ adqͥrendi.
et tꝑs ꝑdendi Tempꝰ enĩ adqͥrendi ẽ. cũ deuota mens in
studiobom oꝑis m̾itoꝵ lucͣ młtiplicat. et qiͣ demũ tempꝰ
ꝑdendi seqͥtur. cũ ꝓ amore qͥetis intime libent̾ sustinet
detͥm̃ta oꝑationis: Q uasi enim uoluntarie diuitias pꝰt po¬
nit boni oꝑis. ut possit uł cũ modico reqͥesc̾e indulcedi¬
ne contẽplatioĩs Cui tam̃ ex hoc nicħ m̾itorũ suoꝵ minu

Expanded text:
e contemplationis; recte nunc dicitur: Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus enim acquirendi est, cum devota mens in studio boni operis meritorum lucra multiplicat, et quasi deinde tempus perdendi sequitur, cum pro amore quietis intimae libenter sustinet detrimenta operationis. Quasi enim voluntarie divitias postponit boni operis, ut possit vel cum modico quiescere in dulcedine contemplationis. Cui tamen ex hoc nihil meritoru
Abbreviated transcription (Latin):
sanari ñ posst̃: Sic fortasse si lit̾te sensũ seqͥmur. nicħ
sp̃alis intelligñtie q̃ ptꝰ modũ inuestiganda ẽ p̃iudicamꝰ
Tempꝰ destruendi. et tempꝰ edificandi: Quando hõ destrũe
debeat. et qñ edificare. aliqͥs neqͣqͣm q̃ rendũ ẽẽ existimet.
qm hic solũ hoc demonstrari putet. qd̾ hõ qͥ sorte uaria eũn¬
tibꝰ temꝑm subicit᷑. ista dissimilit̾ etiã nolens patiat᷑: Hos
aut̾ ad faciliorẽ intellectũ hec q̃ dicta st̃ applicantes dicere
possumꝰ. qd tempꝰ occidendi sit. cũ ds̃ peccata hominũ pu¬
nire uolens ad castigationẽ gladiũ int̾fectionis adducit. tẽpꝰ
uero sanandi cũ afflictos et tͥbulationũ plagis saucios refo¬
uens solita miseratione restituit Et plane hoc mag̃ u̾itati
consonũ ẽẽ uidet᷑. ut hic temꝑa rerũ acciꝑe debeamꝰ. ñ q̃ hu¬
mane uoluntati seruiunt. s q̃ diuine obtemꝑant dispositi

Expanded text:
sanari non possunt. Sic fortasse si litterae sensum sequimur, nihil sanari non possunt. Sic fortasse si litterae sensum sequimur, nihil spirituali intelligentiae quia postmodum vestiganda est praejudicamus. Tempus destdebeat et quando aedificare, quispiam nequaquam quaerendum esse existimet; quoniam hic solum hoc demonstrari putet quod homo, si forte varia eventibus temporum subjicitur, ista dissimiliter etiam nolens patiatur. Nos autem ad faciliorem intelligentiam haec quae dicta sunt applicantes, dicere possumus quod tempus occidendi sit, cum Deus peccata hominum punire volens, ad castigationem gladium interfectionis adducit; tempus vero sanandi, cum afflictos et tribulationum plagis saucios refovens, solita miseratione restituit. Et plane hoc magis veritati consonum esse videatur ut hic tempora rerum accipere debeamus, non quae humanae voluntati serviunt, sed quae divinae ob
Abbreviated transcription (Latin):
lendi: Nascente enim hoĩe tempꝰ ẽ plantandi. ut fructibꝰ
lem condita fuerant tollunt᷑. Quia aut̃ infirmitati huãe
ptꝰ fructꝰ t̾re etiã carnis usus concedit᷑. iccirco ptꝰ tempus
plantandi et tempꝰ euellendi. congrue etiã tempꝰ occidñdi
sub infert᷑ In quo esu qͥ a m̃sura necessaria ẽ ne hoc caro
ad incitam̃tum uicioꝵ sumat. qd̾ ad sustentam̃tũ infirmi¬
tatis accep̃. statĩ pꝰt tempꝰ occidendi ad iungit tẽpꝰ sanandi.
ut uideł ipsoꝵ animalium uitã qͣm ꝓ nr̃a infirmitate sust¬
entanda in temꝑe oportuno idẽ cũ necessitas exigit occi¬
dendã accipimꝰ : cet̾is temꝑibꝰ diligenti eura nutrire ac cos¬
seruare studeamꝰ: Hoc enĩ qͣi infirmantia sanare ẽ in qͥ¬
bus sibi sufficiunt subueniendo deficientia reꝑare: Un
pus ꝑ lantandi. statim adiunixit et tempus euellendi
qd̃ płantatũ ẽ. qͥa si plantata euelli possunt. sed occisa

Expanded text:
lendi. Nascente enim homine tempus est plantandi, ut fructibus lendi. Nascente enim homine tempus est plantandi, ut fructibus ter vitam mortalem condita fuerant, tolluntur. Quia autem infirmitati humanae post fructus terrae etiam carnis usus conceditur: idcirco post tempus plantandi et tempus evellendi, congrue etiam tempus occidendi subinfertur. In quo esu, quia mensura necessaria est, ne hoc caro ad incitamentum vitiorum sumat, quod ad sustentamentum infirmitatis accepit: statim post tempus occidendi adjungit tempus sanandi ut videlicet ipsorum animalium vitam, quae pro nostra infirmitate sustentanda in tempore opportuno, id est cum necessitas exigit, occidenda accepimus caeteris temporibus diligenti cura nutrire ac conservare studeamus. Hoc enim quasi infirmantia sanare est in quibus sibi non sufficiunt subveniendo, deficientia reparare. Underat tempus plantandi, statim adjunxit, et tempus evellendi, quod plantatum est. Quia scilicet plantata evelli possunt, sed occisa
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit ut uanitatẽ m̃tiũ humanaꝵ q̃ uite mortał inc̾tum
sequit᷑. quia illã arguendã suscep̃. ut in narratione dilig̃n¬
cius expon̾et. et in comꝑatione anteferret. ut cet̾e om̃s qͣi
ob hoc solũ commemorare uideant᷑. ut illarũ comꝑatione
hec qͣnta sit agnoscat᷑ Tempꝰ nascendi. et tempꝰ moriendi:
Tempus nascendi ẽ. qũ ducendus ẽ hõ in hanc uitã. tempꝰ mo¬
riendi ẽ. qn ab hac uita ẽ euocandus Int̾im aut̃ pt᷑ natiita¬
tem añ mortẽ dũ in hac uita mortali uiũ. q̃ sustentam̃to in¬
diget. et alim̃tis nutritur. ut subsistat tempꝰ ẽ plantandi. et
tempꝰ euellñdi. ut excolat t̾ram de qua sumptus ẽ. ⁊ semur
et metat. et plantet̾ et carꝑat: Possunt aut̃ ⁊ ħ duo seq̃ntia
p̃cedentibꝰ duobꝰ ꝑ distinctionẽ conferri.hoc modo Tempus
nascendi. et tempꝰ plantandi. tempꝰ moriendi. et tem pꝰ euel¬

Expanded text:
ertinuit ut vanitatem mentium humanarum, quae vitae mortalis incertum ertinuit ut vanitatem mentium humanarum, quae vitae mortalis incertum sequitur, quia illam arguendam suscepit et in narratione diligentius exponeret, et in comparatione anteferret. Ut caeterae omnes quasi ob hoc solum commemoratae videantur, ut illarum comparatione, haec quanta sit, agnoscatur. Tempus nascendi et tempus moriendi. Tempus nascendi est, quando ducendus est homo in hanc vitam. Tempus moriendi est, quando ab hac vita est evocandus. Interim autem post nativitatem ante mortem dum in hac vita mortali vivit, quae sustentamento indiget, et alimentis nutritur, ut subsistat. Tempus est plantandi et tempus evellendi, ut excolat homo terram de qua sumptus est, et seminet, et metat, et plantet, et carpat. Possunt autem et haec duo sequentia praecedentibus duobus per distinctionem conferri, hoc modo: Tempus nascendi et tempus plantandi; tempus moriendi et tempus evel
Abbreviated transcription (Latin):
ti subiecta. siue in his q̃ nat᷑a solã oꝑat᷑. qͥa oria occidt̃.
siue in his q̃ cũ nat᷑a artifex fac̃. qͥa aucta senescunt: Po¬
stea oꝑa artificis imitantis naturã multa ac diu̾sa enu¬
merat. alia necessitatis. alia cupiditatis. alia uanitatiᷤ.
et omĩa uanttati subicit. qͥa mittabilitati obnoxia ostñ¬
dit: Opus soliꝰ nature narrat᷑. cũ dr̃ Tempus nascendi.
et tempus moriendi Deĩn opꝰ artificis cooꝑantis natͥe
subintert᷑ cũ dr̃ tempꝰ plantandi. et tempus euellendi.
P ostremo opꝰ hoĩs sine nate oꝑa ad iungitur eũ sub inser¬
tUR
tꝑs occidñdi et tp̃s sanandi. tempꝰ destruendi et tempꝰ edifi¬
candi. et hoc deiñ płibꝰ annum̾atis młtipliciꝰ exponitur.
ut humani cordis ulanitas quã multis implicita fit. et la¬
te disꝑsa patent̾ demonstretur Hoc enĩ ad rẽ maxime ꝑ¬

Expanded text:
ti subjecta sive in iis quae natura sola operatur, quia orta occidunt, ti subjecta sive in iis quae natura sola operatur, quia orta occidunt, sive in iis quae cum natura artifex facit, quia aucta senescunt. Postea opera artificis imitantis naturam multa ac diversa enumerat: alia necessitatis, alia cupiditatis, alia vanitatis, et omnia vanitati subjicit quia mutabilitati obnoxia ostendit. Opus solius naturae narratur cum dicitur: Tempus nascendi et tempus moriendi. Deinde opus artificis cooperantis naturae subinfertur, cum dicitur: Tempus plantandi et tempus evellendi. Postremo opus hominis sine naturae opera adjungitur, cum subinfertur: Tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi et tempus aedificandi. Et hoc deinde pluribus annumeratis multiplicius exponitur ut humani cordis vanitas quam multis implicata sit et late dispersa patenter demonstretur. Hoc enim ad rem maxime p
Abbreviated transcription (Latin):
cũ natura sine deo. aliqn cĩ dõ simul. et cũ nat᷑a. aliqͣn si¬
ne dõ parit̃ et sine natura: Cũ deo oꝑat᷑. qnͣ oꝑa iusticie
oꝑat᷑. quia recte uoluntati et scd̃m iusticiã ordinate d̾s
a deo ñ sunt. nec ꝑ eius cooꝑationẽ fi̾ habet. qd̾ fit contͣ eiꝰ
uoluntatẽ: Cũ natura oꝑatur artifex. qnͣ seminibꝰ rerũ ac
fecibus ꝓpagandis qͥbus nat᷑a increm̃tũ subicit. foris in¬
uegetationis sensusq uim habent culturã in subiecta
minũ q̃ fiunt suꝑ terrã. ex qͥbus multa mortalis uite ne¬
cessitas cogit. multa suadet cupiditas. multa uanitas
oꝑatur Et in his omĩbus qͥa nicħ stabile inuenit᷑. et tͣn¬
seunt uniu̾sa q̃ funt sub sole. q̃ uł nat᷑a ꝓduẽ. uł fing̃¬
essentia consumitur. nec dispositionis aut ordinis rerũ
ratio immutat᷑ Proꝑt̾ea ostendit pͥmũ nat᷑e oꝑa. uanita¬

Expanded text:
cum natura sine Deo, aliquando cum Deo simul et cum natura, aliquando sicum natura sine Deo, aliquando cum Deo simul et cum natura, aliquando sine Deo pariter et sine natura. Cum Deo operatur quando opera justitiae operatur; quia rectae voluntati, et secundum justitiam ordinatae Deus a Deo non sunt, nec per ejus cooperationem fieri habet, quod fit contra ejus voluntatem. Cum natura operatur artifex, quando seminibus rerum ac fetibus propagandis, quibus natura incrementum subjicit, foris invegetationis sensusque vim habent, culturam in subjecta minum, quae fiunt super terram, ex quibus multa mortalis vitae necessitas cogit, multa suadet cupiditas, multa vanitas operatur. Et in his omnibus, quia nihil stabile invenitur, et transeunt universa queata aliquando essentia consumitur, nec dispositionis aut ordinis rerum ratio immutatur. Propterea ostendit primum naturae opera vanita
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ nat᷑am fac̃. qnͣ in nat᷑a p̃ter cursũ nat᷑e solitũ. et p¬
sse pͥmũ maiori addita potentia aliqͥd ad effeccũ ꝓducit:
Quando gͦ naturã oꝑatur ds̃. et qnͣ supͣ nat᷑am oꝑat᷑. na¬
tura dõ ñ cooꝑatur. qͥa illic tantũ nat᷑a accip̃. qd̾ ñ erat
ut sit. hic uero accip̃ qd̾ ñ pot̾at ex eo qd̾ acceꝑat ut possit
Ergo sine nat᷑a oꝑari potest ds̃. nat᷑a sine deo ñ potͥ. qͥaqd
natura fac̃. ex eo fac̃ qd ds̃ facit. et cũ eo qđ̾ ds̃ facit Po¬
sse enĩ nature pͥmũ ds̃ fec̃. et ut ad effectũ ꝓdeat rursũ
ipse facit. cũ ip̃sa natura quã facit O mẽ ergo qd̾ nat᷑a
facit ds̃ facit. s ñ om̃e qd̾ d̾s facit. nat᷑a et̃ fac̃. qͥ sine nat᷑a
nat᷑am fec̃ Tercio loco sequunt᷑ oꝑa artificis imitantis
naturã. et ipse qͥdem aliqͣn cũ d̾o oꝑat᷑ si ne nat᷑a. aliqͣn

Expanded text:
supsupeffectum producit. Quando ergo naturam operatur Deus, et quando supra naturam operatur natura, Deo non cooperatur; quia illic tantum natura accipit, quod non erat ut sit: hic vero accipit, quod non poterat ex eo, quod acceperat, ut possit. Ergo sine natura operari potest Deus; natura sine Deo non potest, quia quod natura facit, ex eo facit quod Deus facit, et cum eo quod Deus facit. Posse enim naturae primum Deus fecit; et ut ad effectum prodeat, rursum ipse facit cum ipsa natura quam facit. Omne ergo quod natura facit, Deus facit, sntur opera artificis imitantis naturam, et ipse quidem aliquando cum Deo operatur sine natura, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
materia oꝑari. uł disuincta componendo. uł comiuncta
seꝑando. ita ut nec creare cũ dõ possit ut sit qd ñ erat.
nec cũ natura fetibus rerũ increm̃tum tͥbuere. ut mai
sit qd̃ minꝰ erat : Tres itaq opifices st̃ in hoc mundo.
ds̃. nat᷑a. artifex imitans naturã: Sed hiitres ualde dis¬
pari potentia id qd̃ ad effectũ ꝓducunt. efficiunt: Nã ds̃
in oꝑe suo nec nature oꝑa indiget. nec opificis imitan¬
tis naturã: Oꝑat᷑ enĩ ds̃ aliqͣnͣ sine natura. aliqnͣ in na¬
tura. aliqͣn supra nat᷑am: Nam sine nat᷑a. pͥmum fecit
ipsam naturam : Quando enĩ naturã fec̃. cooꝑantẽ natu¬
ram ñ habuit: Nonenĩ potuit qđ̃ nondũ erat. semet ipsũ
oꝑari cũ eo qͥ solus erat: Sic gͦ pͥmũ nat᷑am fec̃ sine nat᷑a.
ut postea in natura. alia fac̾et cũ nat᷑a. alia supͣ naturã:
Cũ natura qͥppe fac̃ ea. q̃ de natura scd̃m nat᷑am ꝓducit:

Expanded text:
materia operari vel disjuncta componendo, vel conjuncta materia operari vel disjuncta componendo, vel conjuncta separando; ita ut nec creare cum Deo possit, ut sit quod non erat, nec cum natura fetibus rerum incrementum tribuere, ut majus sit quod minus crat Tres itaque opifices sunt in hoc mundo, Deus, natura et artifex imitans naturam. Sed hi tres valde dispari potentia id quod ad effectum producunt, efficiunt. Nam Deus in opere suo, nec naturae opera indiget, nec opificis imitantis naturam. Operatur enim Deus aliquando sine natura, aliquando in natura, aliquando supra naturam. Nam sine natura primum fecit ipsam naturam. Quando enim naturam fecit, cooperantem naturam non habuit. Non enim potuit quod nondum erat, semetipsum operari cum eo qui solus erat. Sic ergo primum naturam fecit sine natura, ut postea in natura, alia faceret cum natura, alia supra naturam. Cum natura quippe facit ea quae de natura secundum naturam producit;
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ pͥmã conditoris sui institutionẽ in sus gen̾ibꝰ ꝓpetu¬
am idemtitatẽ custodiunt. et motus rerũ pͥmi ordinis legẽ
nũꝗͣ. transcendunt: Neq enĩ uł essentie rerũ nicħ ẽẽ. ł for¬
mẽ rerũ alit̾ ẽẽ. uł ordo rerũ dispositioq ab inicio potuert̃.¬
s seruant omĩa pͥme legis normam. et antique institutio¬
nis pactũ. nũꝗͣ. secus currentia adhuc cuncta custodiunt:
Pꝑterea gͦ ꝑ m̾anent oꝑa dĩ. qͥa stabile ẽ in rebꝰ omĩbꝰ. qd̾ ds̃
fecit ut maneat semꝑ O pus itaq dĩ ẽ creare. formare. diᷤᷤ¬
pon̾e uniu̾sa Opus nature ẽ semina rerũ de ooculto sim
ꝑ increm̃ta ꝓducere. eademq rursũ marcentia cũ cõnci¬
dunt ꝑ defectũ. ad occultũ sinũ unde ꝓdierant reuocare:
Opus artificis cũ natura ẽ. ea q̃ oruintur de t̾ra. studio et
industͥa adiuuare: Opus solius artificis ẽ in subiecta rerx

Expanded text:
cundum primam Conditoris sui institutionem suis generibus perpetucundum primam Conditoris sui institutionem suis generibus perpetuam identitatem custodiunt, et motus rerum primi ordinis legem nunquam transcendunt. Neque enim vel essentiae rerum nihil esse, vel formae rerum aliter esse, vel ordo rerum dispositioque ab ini servant omnia primae legis normam et antiquae institutionis pactum, nunquam secus currentia adhuc cuncta custodiunt. Propterea ergo permaneant opera Dei, quia stabile est in rebus omnibus quod Deus fecit, ut maneat semper. Opus itaque Dei est creare, formare, disponere universa. Opus naturae est semina rerum de occulto sinu per incrementum producere, eademque rursum marcescentia cum concidunt per defectum ad occultum sinum, unde prodierant revocare. Opus artificis cum natura est: ea quae oriuntur de terra, studio et industria adjuvare. Opus solius artificis est in subjecta rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Tempꝰ nascendi. et tꝑs moriendi: Primũ scđm principium
et finẽ descͥbit cursũ rerũ mutabiliũ. et postea q̃ in medi
o uersat᷑ mutabilitatẽ et uicissitudinẽ diligñtiꝰ ꝓseqͥtur Sa¬
ne quatuor st̃ oꝑa qͥbus omĩa tꝑalia. et omniã tꝑe tͣniein¬
tia ex plicant᷑. Primũ ẽ opusdĩ scd̾m ẽ opꝰ nac̾e. terciũ ẽ
opꝰ artificis cũ nat᷑a. quartũ ẽ opꝰ solius artificis sine nat᷑a
Opus dĩ ẽ essentias rerũ de nichilo creare. mat̾iã rerũ
in formã dispon̾e. motũ aut̃ rerũ sub c̾to ordine temꝑa¬
re: Propt̾ea t̾ria ħ ad opꝰ dĩ ꝑtinent. idẽ essentia rerũ. forma.
et ordo hec aut̃ tͥa sic̃ postea auctor ipse attestat᷑ de oꝑibuᷤ
dĩ stabilia sunt. nec temꝑis capiunt mutabilitatẽ. qͥa et re¬
rũ essentie hoc qd sunt nũꝗͣ. ẽẽ desinunt. et rerũ forme se¬

Expanded text:
Tempus nascendi et tempus moriendi. Primum secundum principium Tempus nascendi et tempus moriendi. Primum secundum principium eo versantur, mutabilitatem et vicissitudinem diligentius prosequatur. Sane quatuor sunt opera, quibus omnia temporalia et omnia tempore transeuntia explicantur. Primum est opus Dei, secundum est opus naturae; tertium est opus artificis cum natura; quartum est opus solius artificis sine natura. Opus Dei est essentiam rerum de nihilo creare materiam rerum in formam disponere, motum autem rerum sub certo ordine temperare. Propterea tria haec ad opus Dei pertinent, id est essentia rerum, forma et ordo. Haec autem tria, sicut postea auctor ipse attestatur de operibus Dei, stabilia sunt, nec temporis capiunt mutabilitatem, quia et rerum essentiae hoc quod sunt nunquam esse desinunt, et rerum formae se
Abbreviated transcription (Latin):
bent. et suis spaciis tͣnseunt uniu̾sa sub celo: Quesierat supͣ
eccłiastes unũ aliquid in mundo in qͦ animo reqͥesc̾e potui¬
sset. et ñ inuenit illud int̾ omĩa. siue qͥa imꝑfecta erant sin¬
gula. siue qͥa tͣnsitoria erant uniu̾sa: P roptea cep̃ fastidire
et reꝓbare omĩa. et tam̃ quer̾e ñ desiit semꝑ in his gaudiũ
plenĩ. et inuenire ñ pot̾at: Tandẽ gͦ aliqñ mutabiliũ ẽditio¬
nẽ agnoscens. uidit se in utroq errasse. siue ea q̃ in gen̾e su¬
o bona erant mala ẽẽ arguit. siueꝰ ea q̃ tͣnsitoria erant. ꝓpe¬
tuo stare posse putaũ: Nc̃ itaq corrigens semet ipsũ ꝓ est¬
matione p̃terita ꝓfitetur omĩa q̃ sub celo st̃ simul. ⁊ tem¬
pore tͣnseuntia. et temꝑe suo bona: Quoꝵ omiũ mutabi¬
litas et fluctuatio qͣntaͬ sit ut meliꝰ intelligi possit uniusa
cens Omĩa tꝑs habent. et suis spaciis tͣnseunt uniu̾sa sub
celo: Et enumerat dein uniu̾sa. in suo gen̾e singła distinguẽ:

Expanded text:
bent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quaesierat supra Ecclesiastes unum aliquid in mundo in quo animo requiescere potuisset; et non invenit illud inter omnia, sive quia imperfecta erant singula, sive quia transitoria erant universa. Propterea coepit fastidire, et reprobare omnia; et tamen quaerere non desiit semper in his gaudium plenum et invenire non poterat. Tandem ergo aliquando mutabilium conditionem agnoscens, vidit se in utroque errasse, sive quod ea quae in genere suo bona erant, mala esse arguit, sive quod ea quae transitoria erant, perpetuo stare posse putavit. Nunc itaque corrigens semetipsum pro existimatione praeterita, profitetur omnia quae sub coelo sunt simul et tempore transeuntia et tempore suo bona. Quorum omnium mutabilitas et fluctuatio quanta sit, ut melius intelligi possit, univercens: Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Et enumerat deinde universa in genere suo distinguens:
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ aut̃ intentio simul et uita tꝑalitatis laborẽ ñ ex¬
cedit Sic una ẽ u̾itas. quoc̃ꝙ sententiã ꝑ int̾pretatiõnẽ
intorseris Multa st̃ alia. q̃ forte conuenient̾ in hac enu¬
meratione uł distinctione dici potuissent: Sed nos fasti¬
diũ quantũ possibile ẽ euitantẽ. ad ea q̃ dicta st̃ sp̃alit̃
exponenda ueniamus Omĩa tp̃s habent. et suis spaciis
tͣnseunt uniu̾sa sub celo Si in obedientia mandati ꝑste¬
tisset hõ. ñ ẽẽt de num̾o illoꝵ qͥ tp̃s habent sub celo. et
tͣnseunt Nã si m̃te ꝑ iniqͥtatẽ non defluxisset. et̃ corꝑe
stabilis man̾et ꝑ immortalitatẽ: Neꝙ tẽ suh celo ẽẽt. cũ
his uolueret᷑ q̃ temꝑe tnseunt. s summo et uero bonoin¬

Expanded text:
malorum autem intentio simul, et vita temporalitatis laborem non exmalorum autem intentio simul, et vita temporalitatis laborem non excedit. Sic una est veritas quocunque sententiam per interpretationem intorseris. Multa sunt alia quae forte convenienter in hac enumeratione vel distinctione dici potuissent. Sed nos fastidium quantum possibile est, evitantes, ad ea quae dicta sunt spiritualiter exponenda veniamus. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si in obedientia mandati perstitisset homo, non esset de numero illorum quae tempus habent sub coelo, et transeunt. Nam, si mente per iniquitatem non defluxisset, etiam corpore stabilis maneret per immortalitatem. Neque tunc sub coelo esset, ut cum iis volveretur, quae tem
Abbreviated transcription (Latin):
tenariũ suũ. et boni simiłr septenariũ suũ habent. qͥa to¬
ta hec uita et tota maloꝵ ẽ de bono in malũ. et tota bonoꝵ
de malo in bonũ euntiũ: Cuiꝰ uite pͥncipiũ malorũ ẽ in bo¬
no. et finis in malo. bonorũ aut̃ principiũ in malo. et
finis in bono. mediis alt̾natĩ fluctuantibꝰ Media enim
inc̾ta sunt. et ob hoc etiã qđ̾ mediũ positũ ẽ. dubie ẽ ꝓ¬
nunciatũ. siue de bono in malũ. siue de malo in bonum.
Mediũ enĩ fuit tempꝰ spargendi lapides. et tempꝰ colli¬
gendi. et ipsũ ambiguam expositionẽ suscep̃. siue de bel¬
lo siue de pace significans. tit media incerta relinquan¬
tur: Si enim in hoc qd̾ pͥus dr̃ malũ ẽ. et qd̾ postea bonũ.
iã octo ert̃ illa in qͥbus pͥus mala. et postea bona nomi¬
nant᷑. et sex in qͥbus pͥus bona p̾tea mala cominemorat¬
tur. qͥa bonoꝵ uita recte ad numerũ beatitudinis tͣnsit.

Expanded text:
tenarium suum, et boni similiter septenarium suum habent; quia totenarium suum, et boni similiter septenarium suum habent; quia tota haec vita malorum est de bono in malum, et tota bonorum de malo in bonum cuntium. Cujus vitae principium malorum est in bono, et finis in malo; bonorum autem principium in malo, et finis in bono, mediis alternatim fluctuantibus. Media enim incerta sunt: et ob hoc etiam quod medium positum est, dubie est pronuntiatum, sive de bono in malum, sive de malo in bonum. Medium enim fuit tempus spargendi lapides et tempus colligendi: et ipsum ambiguam expositionem suscepit, sive de bello sive de pace significans, ut media incerta relinquantur. Si enim in hoc, quod prius dicitur, malum est, et quod postea bonum, jam octo erunt illa in quibus prius mala, postea bona nominantur: et sex in quibus prius bona postea mala commemorantur; quia bonorum vita recte ad numerum beatitudinis transit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista dũ tꝑm uolubilitate et incissitudine eoꝵ q̃ in temꝑe
uariant᷑. distinctionẽ qͣndã ꝓpon̾et eccłiastes. ꝓ exempło u¬
niu̾sorũ disigenter exp̃ssit. ut et bonorũ et maloꝵ simul
sortẽ ꝓuectũq in contraria currentẽ ostend̾et Cũ enĩ dixi¬
sset omĩa q̃ sub celo sunt. temꝑis rotatu uariari et in contͣ¬
ria ferri. subiunxit exempla. et enumauit multa de om̃i¬
bus. ut om̃iũ natura patesceret Et in his q̃ entmaũ q̃dã
la et bona. ut et carnaliũ et sp̃ualiũ parit̾ status et condi¬
tio agnoscat᷑ Septẽ enĩ sunt in qͥbus bona pͥꝰ cominemoras¬
tur. postea mala: et it̾m septẽ in quibꝰ mala priꝰ dicunt᷑. pꝰt¬
ea bona. ut uniu̾sitas in utraq parte usq in finẽ decurrat.
Septenario qͥppe tota hec uita p̃sens exprimit᷑. q̃ septẽ
dierũ circło ꝓuoluit᷑. usq ad finem suũ Habent gͦ mali sep¬

Expanded text:
ista dum de temporum volubilitate, et vicissitudine eorum, quae in tempore ista dum de temporum volubilitate, et vicissitudine eorum, quae in tempore variantur, distinctionem quamdam proponeret Ecclesiastes, pro exemplo universorum diligenter expressit, ut et bonorum et malorum simul sortem provectumque in contraria currentem ostenderet. Cum enim dixisset omnia quae sub coelo sunt temporis rotatu variari et in contraria ferri, subjunxit exempla, et enumeravit multa de omnibus ut omnium natura patesceret. Et in iis quae enumeravit, la et bona, ut et carnalium et spiritualium pariter status et conditio agnoscatur. Septem enim sunt in quibus bona prius commemorantur, postea mala; et iterum septem in quibus mala prius dicuntur postea bona, ut universitas in utraque parte usque in finem decurrat. Septenario quippe tota haec vita praesens exprimitur: quae septem dierum curriculo provolvitur usque ad finem suum. Habent ergo mali sep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpẽtue gaudiis ante ponunt. Bona p̃sentia toto desidio am¬
plectuntur. atq in eis felicitatẽ suã constituunt. electi
uero tꝑ ales dolores patient᷑ sustinent. ut ad ea q̃ ꝓmissa
st̃ gaudia et̾nitatis possint ꝓuenire. et in eoꝵ res pectu
qͥcquid tͣnsitoriũ. si amarũ iudet᷑ ñ metuunt. si dulce. ñ
concupisct̃: Unde accidit. ut carnał uite amatores pͥusha¬
beant bona. dein mala accipiant: Sp̃uales uͦ pͥus adu̾sis
ex̾ceant᷑. deiñ ad bona ꝑtingant: It pͥma bona ultima
mala. istis pͥma mala. ultima bona: Sed qͥa sursũ omĩa
q̃ in temꝑe tͣnseunt confusa st̃ et ꝑmixta. ut ordinẽ non
seruent̾ siue de bono in malũ. siue de malo in bonũ. ic¬
circo nc̃ int̾im int̾ pͥncipiũ et finẽ multiplex uicissitu¬
do incurrit. ut uideł nc̃ ꝑtꝰ bona mala. nẽ pt mala bon.
et malis parit̾ et bonis incerta sorte contingant Omĩa

Expanded text:
perpetuae gaudiis anteponunt, bona praesentia toto desiderio amperpetuae gaudiis anteponunt, bona praesentia toto desiderio amplectuntur, atque in eis omnem felicitatem suam constituunt: electi vero temporales dolores patienter sustinent, ut ad ea, quae promissa sunt, gaudia aeternitatis possint pervenire: et in eorum respectu quidquid transitorium est, si amarum videtur, non metuunt; si dulce, non concupiscunt. Unde accidit ut carnalis vitae amatores prius habeant bona, deinde mala accipiant: spirituales vero prius adversis exerceantur, deinde ad bona pertingant. Illis prima bona, ultima mala: istis prima mala, ultima bona. Sed quia rursum omnia, quae in tempore transeunt, confusa sunt et permista, ut ordinem non servent, sive de bono in malum, sive de malo in bonum, idcirco nunc interim inter principium et finem multiplex vicissitudo incurrit: ut scilicet nunc post bona mala, nunc post mala bona, et malis pariter et bonis incerta sorte contingant. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tatione ꝑ temꝑalẽ miscd̾iam tͥnsduc̃e. et iꝑsa similit ueasa.
miscd̾ie. ut iusticia et uĩtas ad impleat᷑ nc̾ interĩ molestii
tẽptationũ excere. ut habeat om̃is uita. et qd̾ de mĩa gͣtu
tum accipiat. ne bonitas relinquat᷑ incognite̾det Qode
iusticia distccũ sentiat. ut ueritas fiat manifesta Propt̾e.
itac ꝓposuit ds̃ om̃i homini et bona ete malabsine m̃e
dignam rependit: P ropt̾ea disposuit ut utrũq accipiat hõ.
et reliqͥt potestatẽ homini qͥd pͥus uelit ut accipiat᷑. Aupo¬
nit aut̃ conditionẽ electionis in utroq ne forte inexcssa¬
bilis sit concupiscentia pͣua. ut si homo bona temꝑalia in
hac uita ad iocunditatẽ elig̾et. et̾na ad ipisci ñ ualeret
si se hic flagello castigationis in iudicio ueritatis sponte
subpon̾et. in futura iuta torm̃ta dãpnatioĩs ñ sentiret.
Reꝓͥbi aut̃ qͥ uitã temꝑalẽ diligt. et eiꝰ iocunditatẽ uitẽ

Expanded text:
ipsa similiter vasa misericordiae, ut justitia et veritas adimpleatur, nunc interim molestiis tentationum exercere: ut habeat omnis vita et quod de misericordia gratuitum accipiat, ne bonitas relinquatur incognita; et quod de justitia districtum sentiat, ut veritas fiat manifesta. Propterea itaque proposuit Deus omni homini et bona et mala, ut utrumque dignam rependit. Propterea disposuit ut utrumque accipiat homo; et reliquit potestatem homini quid prius velit ut accipiat. Apposuit autem conditionem electionis in utroque, ne forte excusabilis sit concupiscentia prava: ut si homo bona temporalia in hac vita ad jucunditatem eligeret, aeterna adipisci non valeret; et si se hic flagello castigationis in judicio veritatis sponte supponeret, in futura vita tormenta damnationis non sentiret. Reprobi autem qui vitam temporalem diligunt, et ejus jucunditatem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
sint unulia:Ubi enĩ odiũ et̾nũ erit. illic erit et bellũ ꝓpe¬
tuũ. et uͥ erit et̾na dilectio. ihi pax sempit̾na constabit᷑:
Neꝙ ibi dicet᷑ tempꝰ pacis et temptis belli. sic ñ dicet᷑ tempͥ
dilectionis et tempꝰ odii. sed erit bellũ et pax. bellũ sine fi¬
ne. et sine fine pax Non enĩ estimet hõ ualde metuendr̃
bellũ. cui pot̾ pax succed̾e. neq pacẽ illa uerã quã bellia
subseqns pot̃ ꝑturbare. qͥa cuncta q̃ tͣnseunt uana in hoc
ipso reputandã sc̃. qd̾ in bono similit. et in malo semꝑ per¬
man̾e non possunt Qd habet hõ ampliꝰ de labore . suo. Ergo
minc̾to currit labor hominis. quia ampliꝰ hab̾e ñ pot̾ de
labore suo. nec contentꝰ sit hõ his q̃ labore suo constara.qr

Expanded text:
sint universa. Ubi enim odium aeternum erit, illic erit et bellum perpesint universa. Ubi enim odium aeternum erit, illic erit et bellum perpetuum: et ubi erit aeterna dilectio, ibi pax sempiterna constabit. Neque ibi dicetur tempus pacis, et tempus belli, sicut non dicetur tempus dilectionis, et tempus odii: sed erit bellum, et pax: bellum sine fine, et sine fine pax. Non ergo existimet homo valde metuendum bellum, cui potest pax succedere: neque pacem illam veram, quam bellum subsequens potest perturbare: quia cuncta, quae transeunt, vana in hoc ipso reputanda sunt quod in bono, similiter et in malo, semper permanere non possunt. Quid habet amplius homo de labore suo? Ergo in incerto currit labor hominis: quia amplius habere non potest de labore suo, ne contentus sit homo iis quae labore suo constant: quia
Abbreviated transcription (Latin):
diis om̃ibus laboribꝰ et ꝑicłis concludat᷑. ut uita hominiᷤᷤ
nũquã tuta sit. q̃ ꝑtͣnsit ut desinat: Exiit enĩ hõ ut re¬
ced̾et. et ñ staret cum dõ. et fec̃ pactũ dilectionis ad uolup¬
tatẽ huiꝰ mundi. ut reqͥesceret in ea: Et uoluit ds̃ fedus
istud sustin̾e. ut ꝑman̾et in abalienatione. et suscitaũ contͣ
eũ q̃ ꝑuerse dilexerat ut adu̾sarent᷑ et afflig̾ent illũ. et fac¬
tũ ẽ homini bellũ cũ omibꝰ q̃ in mundo sunt. ut dolorẽ et a¬
ffuctionẽ inueniat in eis. q̾onec reu̾tatur ad pacẽ cũ dõ Tẽ
ad pacẽ eiꝰ se component omĩa. ut subiecta sint humili. q̃ fu¬
erant adu̾sa elato: Primũ enĩ cuncta pacata fuerant sic̃ in
nouissimo pact unt᷑ uniu̾sa. ut in medio q̃tͣnseunt mc̾ta
sorte ꝑcurrant. donec ueniant uł sub iudicio cadenti in ꝑ¬
petuum adũ sint omĩa. uł felicit̃ consummato subiecta

Expanded text:
diis omnibus laboribus et periculis concludatur: ut vita hominis diis omnibus laboribus et periculis concludatur: ut vita hominis nunquam tuta sit, quae pertransit ut desinat. Exivit enim homo ut recederet, et non staret cum Deo: et fecit pactum dilectionis ad voluptatem hujus mundi, ut requiesceret in ea. Et noluit Deus foedus istud sustinere ut permaneret in abalienatione: et suscitavit contra eum quae perverse dilexerat, ut adversarentur, et affligerent illum: et factum est homini bellum cum omnibus quae in mundo sunt, ut dolorem et afflictionem inveniat in eis donec revertatur ad pacem cum Deo. Tunc ad pacem ejus se component omnia: ut subjecta sint humili quae fuerant adversa elato. Primum enim cuncta pacata fuerant, sicut in novissimo pacabuntur universa: ut in medio quae transeant incerta sorte percurrant; donec veniant ut vel sub judicio cadenti in perpetuum adversa sint omnia, vel feliciter consummatio, subjecta