comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ uelĩ. his potiꝰ tradã assidnis
uno opere eadẽ ĩcudẽ diẽ noctẽq tundẽ¬
tib qui om̃o tenuissĩis ꝑticulao atqr omĩa
minima mansa ut nutrices ĩfantib pueris
mos inserãt. sint sit his qui doctrina lib̾alit¬

Expanded text:
dicendum velim, his potius tradam adsiduis uno opere eandem incudem diem noctemque tundentibus, qui omnis tenuissimas particulas atque omnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant; sin sit is, qui et doctrina mihi li
Abbreviated transcription (Latin):
capita ea unde omĩs ad ome ⁊ cãm ⁊ or̃oẽ
disputato ducit᷑. neq enĩ quociẽs u̾bũ aliꝙ
est scribendũ nobis. totiẽs est uisũ bilutẽ sũt
cogitatõe congrende. Nec quotiẽs causa di¬
cenda est. toti ad eiꝰ cause se poĩta argum̃ta
reuolui nos oportet. s hr̃e certos locos qui
nt litte̾ ad nbĩ scribẽdũ. sic illi ad cam expli¬
candũ statĩ eccũrãt. S bu loci demũ oratori
pdẽe possũt. qui ẽ u̾satus ĩ reꝵ uł usu quẽ eta¬

Expanded text:
capita ea, unde omnis ad omnem et causam et orationem capita ea, unde omnis ad omnem et causam et orationem disputatio ducitur. Neque enim quotiens verbum aliquod est scribendum nobis, totiens eius verbi litterae sunt cogitatione conquirendae; nec quotiens causa dicenda est, totiens ad eius causae seposita argumenta revolvi nos oportet, sed habere certos locos, qui, ut litterae ad verbum scribendum, sic illi ad causam explicandam statim occurrant. Sed hi loci ei demum oratori prodesse possunt, qui est versatus in reru
Abbreviated transcription (Latin):
qd ab intomo. iut p̃t̾missũ aut relictũ sit nõ
explices neq te antom si quid ñ dix̾is existima¬
bunꝰ nõ potuisse potiꝰ quã acrasso dici iabuisse.
e crassus. Qui tu
inquit antomi omittis ista q̃ ꝓposinsti q̃
nemo hor desiderat. Quib ex locis eaque
quodã mͦ p̃clareq dicũt᷑. Sũt tam̃ ⁊ te facilio¬
ra ⁊ p̃ceptis puagata. Illa de prome nobis
unde afferas qͥ sepissime trictas sẽꝑq dimintꝰ.
et qd̾ faciliꝰ id ate exigã qd̾ peta. nichil
tibi ame postulati recusabo. mee totiꝰ
crassus incelũ u̾bis extulit. ¶Treo sũt or̃o¬
nes ut añdixi. una conciliandoꝵ hõium al
aduidicaturus sit. aut ĩclinatõe uolũtatis
ꝓpendeat ĩnos uit defensioĩs argum̃tis addu¬
cat᷑. ut aĩ ꝑ motione cogat. ¶ S qm̃ illa.
pars qua reꝵ ip̃aꝵ explicatõ ac defensio po¬
ent̾ monẽte.l. crasso libent᷑ ad sentiemꝰ. ut
singłaꝵ c̃re defensiones quas soleat magrĩ
puei̾s tradere relinquamꝰ. ¶ Aꝑuimus aũt

Expanded text:
d ab Antonio aut praetermissum aut relictum sit, non explices; neque te, Antoni, si quid non dixeris, existimabimus non potuisse potius quam a Crasso dici maluisse.' Hic Crassus 'quin tu,' inquit 'Antoni, omittis ista, quae proposuisti, quae nemo horquodam modo praeclareque dicuntur, sunt tamen et re faciliora et praeceptis pervagata; illa deprome nobis unde adferas, quae saepissime tractas semperque divinitus.' 'et quo facilius id a te exigam, quod peto, nihil tibi a me postulanti recusabo. Meae totiuCrassus in caelum verbis extulit, tres sunt res, ut ante dixi: una conciliandorum hominum, altadiudicaturus sit, aut inclinatione voluntatis propendeat in nos aut defensionis argumentis adducatur aut animi permotione cogatur. Sed quoniam illa pars, in qua rerum ipsarum explicatio ac defensio poenter monenti, Crasse, libenter adsentiemur, ut singularum causarum defensiones quas solent magistri pueris tradere, relinquamus, aperiamus autem
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ aut locoꝵ ĩfinita. ¶ Que noͣ cũde fco
nõ ambigit᷑ q̃rũt᷑ qualia sit. ea si ex eis
numeres ⁊ ĩnumerabilia sut ⁊ obscura. i¬
Gi ex reb. ualde ⁊ modica ⁊ ilustru. Nam
si mancim᷑ inmo mancino ponimꝰ. qͣtiens¬
cũq isq pat̾ patratꝰ dediderit receptus. nõ
eĩt. totiẽs cã noua nascet᷑. sine illa cõtronu̾¬
sia cam facit uideant᷑ ne ei quẽ pat̾ patrat᷑¬

Expanded text:
sionum, non locorum infinita. Quae vero, cum de facto non ambigitur, quaeruntur, qualia sint, ea si ex reis numeres, et innumerabilia sunt et obscura; si ex rebus, valde et modica et inlustria; nam si Mancini causam in uno Mancino ponimus, quotienscumque is, quem pater patratus dediderit, receptus non erit, totiens causa nova nascetur; sin illa controversia causam facit, videaturne ei, quem pat
Abbreviated transcription (Latin):
mecẽplis institutio ĩ morib ac uolutatib
cunũ suoꝵ hospes. nõ młtũ ei loci ꝓderiit
illi ex quib argum̃ta promunt᷑. ¶ Sub¬
grandicẽs ede̾. Gubacto aũt ẽ usuo auditio
lectio litte. ac pͥmũ nãm cause uideat. que
nũꝙͣ latet factũ ne sit q̃ritur. an quale sit.
an qd̃ nom̃ hãt. Quo pspecto statĩ occurrit
naͣli quidã prudentia nõ his subactoĩbus
quas isti docent. quid facit cam. qd̾ reip᷑ͤ cã.

Expanded text:
exemplis, in institutis, in moribus ac voluntatibus civium suorum hospes, non multum ei loci proderunt illi, ex quibus argumenta promuntur: subgrandiores edere; subactio autem est usus, auditio, lectio, litterae. Ac primum naturam causae videat, quae numquam latet, factumne sit quaeratur, an quale sit, an quod nomen habeat; quo perspecto statim occurrit naturali quadam prudentia, non his subductionibus, quas isti docent, q
Abbreviated transcription (Latin):
intoniuo timi a crasso discemus.
ex eo audim cũdice̾t sibi certũ ẽẽ a
Ssoleo dic̾e̾ nõ licebit. N eq enĩ auciliũ
suũ sepe aiuris boms frustra imploran
Smͦ se spoliatam putabit.
Am herele inquit intonius. si hec
uere acatullo dicta sũt tibi mecũ
in eodẽ est p̾stino ĩstituto crasse ui¬
Erisit hic crassus leuiter
et pretexe. modo inquit antomi qd̃
exorsus es. tam̃ ista oscitans sapĩa
simul atq ad eam ꝯfugero ĩlib̾tatem nin¬
dicabit.
ius quidẽ loci quẽ modo sũ ecors
hic est finis inquit intonius. qmͣ¬

Expanded text:
Antonius 'tum a Crasso discemus, ex eo audivi, cum diceret sibi iam certum esse asoleo dicere, non licebit; neque enim auxilium suum saepe a viris bonis frustra implorarim se spoliatam putabit.' 'Nam hercle,' inquit Antonius 'si haec vere a Catulo dicta sunt, tibi mecum in eodem est pistrino, Crasse, virisit hic Crassus leniter et 'pertexe modo,' inquit 'Antoni, quod exorsus es; me tamen ista oscitans sapientia, simul atque ad eam confugero, in libertatem vindicabit.' 'Huius quidem loci, quem modo sum exorsus, hic est finis,' inquit Antonius;
Abbreviated transcription (Latin):
gna sũt. q̃ michi uident᷑ ii meliuᷤ
norare. qui nõ minus nosse debeãt.¬
Tum illud ẽ frequẽtissimũ ĩ omĩ ꝯsuetudĩe
uł ẜmonis. uł scripti. cũ id circo aliquid. qd̾
p̃tatõe u̾sat᷑.ab illis cansis ĩ quib qualisque¬
qr res sit disceptat᷑ se ũgũt. i lusꝙͣ enĩ tam
q̃rit᷑ quo sit genꝰ ip̃m rei quã ĩscripto. qd̾ to¬
tũ facti cõtrou̾sia seꝑatũ ẽ ¶ Ita tria sũt oĩ¬
no gnͣa q̃ indesceptatoẽ ⁊ contron̾siã cadere
possint ꝗd fiat factũ futurũ nesit. aut quo
mͦ noĩet᷑. ⁊ lã id quidẽ qd̾ quidã g̾ci adium¬
gũt. recte ne factũ sit. totũ ĩ eo est quale
sit. s iam ad institutũ ren̾tar meũ. ¶E
gͥ accepto cause gnͣe cognitãtẽ trẽtare ce¬
pi. nichil pͥus ꝯstistuto quã ꝙ mͥ sit refeͣn¬

Expanded text:
a sunt, quae mihi videntur ei melius em nostri ignorare, qui non minus nosse debeant,tum illud est frequentissimum in omni consuetudine vel sermonis vel scripti, cum idcirco aliquid ambigpretatione versatur, ab illis causis, in quibus, qualis quaeque res sit, disceptatur, seiungunt; nusquam enim tam quaeritur, quale sit genus ipsum rei quam in scripto, quod totum a facti controversia separatum est. Ita tria sunt omnino genera, quae in disceptationem et controversiam cadere possint: quid fiat factum futurumve sit, aut quale sit, aut quo modo nominetur; nam illud quidem, quod quidam Graeci adiungunt, "rectene factum sit," totum in eo est "quale sit." Sed iam ad institutum revertar meum. Cum igitur accepta causa et genere cognito rem tractare coepi, nihil prius constituo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
exsua ui. cũ aut res q̃ sit tota q̃rat᷑. aut pris
eiꝰ aut uocabulũ qd̾ bãt. aut quippiã rẽ illam
qd̾ attingat. ¶Extrinsecꝰ aũt cũ ea q̃ sũt foi̾s
neq herent ĩrei niͣ. colligũt᷑. Si res tota q̃ri¬
tur. definitõe uniu̾sa. explicanda ẽ. sic sima¬
iestas ẽ amplitudo ac dignitas ciuitatis. is
eã mimut qui exercitũ hostib ppͥ .R. tradidit

Expanded text:
Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent in rei natura, conliguntur. Si res tota quaeritur, definitione universa vis explicanda est, sic: "si maiestas est amplitudo ac dignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad fidẽ faciendã sole ualent ducat᷑ oratio.
ut ⁊ ꝯcilient᷑ nĩ ⁊ doceant ⁊ moueant᷑. Hec
sũt enĩ tria noͣ quẽ ad modũ illustrent᷑ pre¬
sto est. qui om̃s docere possit. qui hoc pͥmũ
ĩ nros incẽs induxit. qui maxime hausit.
qui solus effecit. Nãque ego catulle. dicã
enĩ nõ reue̾ns assentãdi suspitioẽ. nemĩe
ẽẽ. oratoe̾m paulo illustriorẽ arbitror neq

Expanded text:
oratio, ut et concilientur animi et doceantur et moveantur; haec sunt enim tria. Ea vero quem ad modum inlustrentur, praesto est, qui omnis docere possit, qui hoc primus in nostros mores induxit, qui maxime auxit, qui solus effecit. Namque ego, Catule,—dicam enim non reverens adsentandi suspicionem—neminem esse oratorem paulo inlustriorem arbit
Abbreviated transcription (Latin):
tu q̃ uio qui ãms q̃ dignitas illi oratori
defuit. qui ĩ cansa ꝑ orãda ñ dubitauit. ex¬
citare reũ cõsulare̾ ⁊ dus loricare tunica. ⁊
indi cibus ⁊  catrices adu̾sas semo impato¬
ris ostende̾. qui eidẽ hoc añ sulpicio cũ hõie
seditiosũ curiosũq defendẽ̾t. nõ dubitauit
seditiones ipãs ornare ac demostrare gra¬
uissimis u̾bis młto sepe impetꝰ ppłi ñ in ui¬
stos eẽ quos p̾stare nemo poss. Multis ⁊̃
lam norbam seditioẽ ex luctu ciiiũ ⁊ excep¬
tiomo odio qui ex̾citũ miserat. neq repͥmi
potuiss iure ẽẽ ꝯflatã. ¶ Potuit hic locus
ta inceps tã in iuditus tam lubric̾ tã ne¬
uuo sine quadã ĩcredibili in ac facultate di¬
cendi tctari. Quid ego de.gn. manlu quid

Expanded text:
animus, quae dignitas illi oratori defuit, qui in causa peroranda non dubitavit excitare reum consularem et eius diloricare tunicam et iudicibus cicatrices adversas senis imperatoris ostendere? qui idem, hoc accusante Sulpicio, cum hominem seditiosum furiosumque defenderet, non dubitavit seditiones ipsas ornare ac demonstrare gravissimis verbis multos saepe impetus populi non iniustos esse, quos praestare nemo posset; multas etlam Norbani seditionem ex luctu civium et ex Caepionis odio, qui exercitum amiserat, neque reprimi potuisse et iure esse conflatam? Potuit hic locus tam anceps, tam inauditus, tam lubricus, tam novus sine quadam incredibili vi ac facultate dicendi tractari? Quid ego de Cn. Manli, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tia qua ille s usu ĩ hoc uno gnͣe studioq ma
tas ꝑ quã eẽt optãda nobis. qui nullã umꝙͣ.
ĩ illio sius disputatõib rẽ defendit quã nõ pro¬
bant.⁊ Lullã obpugnãt quã si eu̾teĩt. s hoc mi

Expanded text:
n eadem prudentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque main eadem prudentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque maitas perquam esset optanda nobis, qui nullam umquam in illis suis disputationibus rem defendit quam non probarit, nullam oppugnavit quam
Abbreviated transcription (Latin):
iuinat. qm̃ quẽ ad mod̾ ĩueniã ꝗd dicã. nõdo¬
negat ullo mõ posse dissolui. ⁊ genus ẜmo¬
nis affert nõ liꝗdñ. nõ fusũ. ac ꝓfluens. s exi¬
le andum concisũ atq mumitũ. Qd̾ si qd̾ ꝓ¬
pellẽdos ad ea ꝓbanda q̃ nõ aurificis statera
s ppłari quadam tritina examinat᷑. Quare
istã arte̾ totã dimittemꝰ. q̃ in excogitandis
argum̃tis muta miniũ ẽ. ĩiudicãdis nimiũ
loquax. ¶Critolaũ istũ quẽ cũ diogene ue¬
nisse cõmemoras plus huic nr̃o studio pro¬
dẽe potuisse. Erat enĩ ab ip̃o aristotele acmius
ĩnentis probi ego uideor ñ longe ab errare.
Atq int̾ hũc aristotelẽ cuius ⁊ illũ legi li¬
brũ ĩquo exposuit dicendi artis oĩu suꝑioꝵ
et illos ĩquib ip̃e sua quadã de eadẽ arte dixit.
et hos germanos huiꝰ artis magrõs hor mͥ
insũ ẽ int̾ ẽẽ. qd ille eadẽ acie m̃tis qua rerũ
oĩu uim naͣmq uideat. Hec qͦ uiderat: aspe¬

Expanded text:
quoniam, quem ad modum inveniam quid dicam, non donegat ullo modo posse dissolvi, et genus sermonis adfert non liquidum, non fusum ac profluens, sed exile, aridum, concisum ac minutum, quod si qui ppellendos, ad ea probanda, quae non aurificis statera, sed populari quadam trutina examinantur; qua re istam artem totam dimittimus, quae in excogitandis argumentis muta nimium est, in iudicandis nimium loquax. Critolaum istum, quem cum Diogene venisse commemoras, puto plus huic nostro studio prodesse potuisse; erat enim ab isto Aristotele, a cuius inventis tibi ego videor non longe aberrare. Atque inter hunc Aristotelem, cuius et illum legi librum, in quo exposuit dicendi artis omnium superiorum, et illos, in quibus ipse sua quaedam de eadem arte dixit, et hos germanos huius artis magistros hoc mihi visum est interesse, quod ille eadem acie mentis, qua rerum omnium vim naturamque viderat, haec quoque aspe
Abbreviated transcription (Latin):
si mͦ usũ reꝵ ꝑ calluei̾s. nichil te effugiet.
atq cẽ qd̾ erit in re occurret atq incidet.
¶Et sicuti ad inuemendũ ĩdicendo tria sũt.
Acum̃. deinde rõ quã licet si uolumꝰ appel¬
lemꝰ artẽ. Tertiũ diligẽtia. nõ possũ equi¬
dem. nõ ingenio primas conçedẽ. S ta¬
mẽ ipm̃ ĩgeniũ diligẽtua ⁊̃ extarditate
incitat. diligẽtia inquã q̃ tũ omĩb ĩ reb
tũ in causis defendendis plurimũ ualet.
Hec p̾cipue colenda ẽ nobis hec semꝑ ad¬
hibenda. hoe nichil ẽ qd̃ nõ assequatur
causa ut penitus qd iitio dixi nota sit.¬
¶ Uiligetia est ut aduersariũ attente audia¬
mus. atq ut eiꝰ nõ solũ sentẽtias s ⁊̃ uerba

Expanded text:
si modo usum rerum percallueris, nihil te effugiet atque omne, quod erit in re, occurret atque incidet. Et sic, cum ad inveniendum in dicendo tria sint: acumen, deinde ratio, quam licet, si volumus, appellemus artem, tertium diligentia, non possum equidem non ingenio primas concedere, sed tamen ipsum ingenium diligentia etiam ex tarditate incitat; diligentia, inquam, quae cum omnibus in rebus tum in causis defendendis plurimum valet. Haec praecipue colenda est nobis; haec semper adhibenda; haec nihil est quod non adsequatur: causa ut penitus, quod initio dixi, nota sit, diligentia est; ut adversarium attente audiamus atque ut eius non solum sententias sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
Sreferat᷑ neccͣe est.
Et ego nõ eo consilio disputo. ut i¬
hoĩes eruditos redarguȧ. quãꝙͣ re¬
p̾hendẽdi sũt hu qui ingn̾e defimen¬
do istas causas describũt. ĩpsomis ⁊̃tem¬
tam̃ ĩtelligendũ ẽ. ñ ex his s et genere
q̃stionis pende̾ causas. ¶S hoc neħ̾ ad i¬
me. Nullũ eĩ uobis c̾tam cũ istis ẽẽ debet
Tantũ satis est intelligi. ne hoc quidẽ eos
cõsecutos qd̾ ĩtãto otio ⁊̃ sine hac forensi
ex̾citatõe efficere potuert̃ ut gnͣa reꝵ di
¶ Ueꝵ hoc nõ dixi nichil ad me. Illud ad me
ac multo ⁊̃ magis aduos cotta nr̃ ⁊ sulpi¬

Expanded text:
referatur necesse est. Haec ego non eo consilio disputo, ut homines eruditos redarguam; quamquam reprehendendi sunt qui in genere definiendo istas causas describunt in personis et in temtamen intellegendum est, non ex eis, sed ex genere quaestionis pendere causas. Sed hoc nihil ad me; nullum enim nobis certamen cum istis esse debet; tantum satis est intellegi ne hoc quidem eos consecutos, quod in tanto otio etiam sine hac forensi exercitatione efficere potuerunt, ut genera rerum dium hoc, ut dixi, nihil ad me; illud ad me ac multo etiam magis ad vos, Cotta noster et Sulpi
Abbreviated transcription (Latin):
testes ⁊ ꝓ q̃stionib ⁊ contͣ q̃stiones ⁊ itẽ
de cetͣis reb eiꝰdem gmͣs uł seꝑ it̾i dice̾ so¬
lemnusde gne uniuerso. uł definite de sigu¬
lis tẽporib. hõib cansis. Quos quidem
locos uobis hoc cotta ⁊ sulpici dico młta
debetis. longũ est enĩ nũc me explicare qͣ
oratõe aut confirmare aut ĩfirmare tabu
las qͧstiones oporteat. Hec sũt oĩa ĩgenia
uł mediccris exercitatõĩs aut maxime ar¬
tẽ quidẽ ⁊ p̾cepta dũ taxat. Hactenꝰ reꝗrũt.
ut cetĩs dicendi luminib ornẽtur. ¶ Iteq
illa q̃ sũt alt̾ius gniͬs q̃ tota ab oratore pa¬
riunt᷑. ex cogitatoẽ ñ hñt difficilẽ explica¬
tõe magis illustrẽ ꝑpolitãq desiderant.
Itaq cũ hec duo nobis q̃renda sint ĩ causis
pͥmũ ꝗd deinde quo mͦ dicamꝰ. alt̾m ꝙ totũ
arte tinctũ ui uidet᷑. tam̃ ⁊ si atẽ reꝗrit.
tam̃ prdñtie ẽ pene mediotris quid dicẽdũ

Expanded text:
contra quaestiones et item de ceteris rebus eiusdem generis vel separatim dicere solemus de genere universo vel definite de singulis temporibus, hominibus, causis; quos quidem locos—vobis hoc, Cotta et Sulpici, dico—multdebetis. Longum est enim nunc me explicare, qua ratione aut confirmare aut infirmare testis, tabulas, quaestiones oporteat. Haec sunt omnia ingeni vel mediocris, exercitationis autem maximae; artem quidem et praecepta dumtaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi luminibus ornentur. Itemque illa, quae sunt alterius generis, quae tota ab oratore pariuntur, excogitationem non habent difficilem, explicationem magis inlustrem perpolitamque desiderant; itaque cum haec duo nobis quaerenda sint in causis, primum quid, deinde quo modo dicamus, alterum, quod totum arte tinctum videtur, tametsi artem requirit, tamen prudentiae est paene mediocris quid dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
quos liberos nrõs mittimꝰ. nõ quo
hec quidẽ ad dicendũ magnope ꝑtineat. s
tam̃ ut uideatis quale sit genꝰ hoc eoꝵ qui
sibi eruditi uident᷑. hebes atq impolitu. Cõ¬
stituũt enĩ ĩpartiendis oronuĩ modis. duo
gna causaꝵ. Unũ appellandi ĩquo sine ꝑ¬

Expanded text:
quos liberos nostros mittimus, non quo hoc quidem ad dicendum magno opere pertineat, sed tamen ut videatis, quale sit genus hoc eorum, qui sibi eruditi videntur. Hebes atque impolitum: constituunt enim in partiendis orationum modis duo genera causarum: unum appellant, in quo sine
Abbreviated transcription (Latin):
ratõ dicẽdi trib ad ꝑsuadendũ reb est
uixa. Ut ꝓbemꝰ uera ẽẽ q̃ defendimꝰ ut
cõciliemꝰ eos nobis qui audiuĩt an uti
aĩos eoꝵ adquecũq causa postulabit
motũ noemꝰ. ¶Ad ꝓbandũ aũt dupler
est orõnis sbiecta materies. Una rex
eaꝵ q̃ nõ ex cogitãtur ab oratore. s ĩ
te põĩte rõne tͣctantur. ut tabule testimo¬
nia. pacta. cõnenta. qͥstiones. leges. senatꝰ.
confulta. res uidicata. decreta. responsa sĩt
reliq̃ si q̃ sũt q̃ nõ repperuit᷑ ab oratõe s ad
oratorẽ acausa atq re deferũt. ¶Alteraẽ
q̃ tota ĩdispntatõe ⁊ ĩ argum̃tatõe oratoris
collocata est. Ita ĩsuꝑiore gne decͣcͣtandis
argum̃tis. in hoc aũt ⁊̃ de inueĩendis cogi¬
tandũ est.
qr isti quidẽ qui docẽt cũ causas ĩ
pła gnͣa secuerũt. singłis gnͣb ar¬
mstituendos adulescẽtulos magis aptum
ẽ ut simul ac posita causa sit hñt quo se re¬
ferant. uñ statĩ expedita possint augm̃ta

Expanded text:
ratio dicendi tribus ad persuadendum rebus est nixa: ut probemus vera esse, quae defendimus; ut conciliemus eos nobis, qui audiunt; ut animos eorum, ad quemcumque causa postulabit motum, vocemus. Ad probandum autem duplex est oratori subiecta materies: una rerum earum, quae non excogitantur ab oratore, sed in re positae ratione tractantur, ut tabulae, testimonia, pacta conventa, quaestiones, leges, senatus consulta, res iudicatae, decreta, responsa, reliqua, si quae sunt, quae non reperiuntur ab oratore, soratorem a causa atque a re deferuntur; altera est, quae tota in disputatione et in argumentatione oratoris conlocata est; ita in superiore genere de tractandis argumentis, in hoc autem etiam de inveniendis cogitandum est. Atque isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus arstituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, habeant quo se referant, unde statim expedita possint argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
endũ datis. Ex eo ẽ qd̾ nichil quisꝙͣ umꝙͣ
me audiente egit orator qd̃ nõ ĩ memoria
mea penitus. insedei̾t. Itaqr ego his ꝗ fũ
quãtuscũq sũ ad iudicãdũ om̃ib auditis¬
⁊ oritoib siñ ulla dubitatõe sic statuo ⁊ iudi

Expanded text:
endum datis—ex eo est, quod nihil quisquam umquam me audiente egit orator, quod non in memoria mea penitus insederit: itaque ego is, qui sum, quantuscumque sum ad iudicandum, omnibus auditis oratoribus, sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
stit ⁊̃ ex rescͥpti ĩcertatõe sepe cõtentio. ii.
quo nulla põt ẽẽ insi ex ambigno con¬
tũc explicatur. cũ ea u̾ba q̃ desũt sugge¬
sta sũt. quib additis defendit sententiã
scͥpti ꝑspicuã fuisse. ⁊ cõtrarisq scͥptis
si ꝗͥd ambigit᷑ nonũ genꝰ nascit᷑ suꝑioĩs¬
gnͣs cũ duplicat᷑. Idq aut nũꝙͣ diuidi¬
cari potit. aut ita diuidicabit᷑. ut de re¬
ferendis p̃t̾itis u̾bis id scͥptũ ꝙ cumq
defendemꝰ suppleat᷑. Ita fit ut unũ gen
in his causis q̃ ꝓpter scͥptũ ambigãt᷑
pelinquãt᷑ si ẽ scriptũ aliꝗd ambigue.

Expanded text:
stit etiam ex scripti interpretatione saepe contentio, in quo nulla potest esse nisi ex ambiguo contum explicatur, cum ea verba, quae desunt, suggesta sunt, quibus additis defenditur sententiam scripti perspicuam fuisse; ex contrariisque scriptis si quid ambigitur, non novum genus nascitus causa duplicatur; idque aut numquam diiudicari poterit aut ita diiudicabitur, ut referendis praeteritis verbis id scriptum, quodcumque defendemus, suppleatur; ita fit, ut unum genus in eis causis, quae propter scriptum ambiguntur, relinquatur, si est scriptum aliquid ambigue.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd uocet᷑ q̃ritur cũ quo u̾bo ꝗd appellãdũ¬
sit contendit᷑. ut mͥ ip̃i cũ hoc sulpicio fu¬
it ĩorbam ca sũma cõtento. pleraq enĩ
de his q̃ ab isto obiciebant᷑ cũ cõfiterer.⁊
Etam̃ ab illo maiestate̾ minutã negabam.
2x quo u̾bo lege apcia tota illa cã pedebat.
¶qr in hoc genere

Expanded text:
id vocetur, quaeritur, cum quo verbo quid appellanduid vocetur, quaeritur, cum quo verbo quid appellandusit, contenditur; ut mihi ipsi cum hoc Sulpicio fuit in Norbani causa summa contentio; pleraque enim de eis, quae ab isto obiciebantur, cum confiterer, tamen ab illo maiestatem minutam negabam, ex quo verbo lege Appuleia tota illa causa pendebat. Atque in hoc genere
Abbreviated transcription (Latin):
rõne uiuendi. ĩ quo nõ aut ꝗd factũ sit
aut fiat. futuꝵq sit q̃ratur. aut quale
sit. aut ꝗd uocet᷑ ac nostre fere cause q̃ ꝗdẽ
sũt criminũ pleꝵ ĩfitiatione defendunt᷑.
atq largitõe se iuĩgere. de sicaruis. de uene¬
ficiis. de peculatu. infician necesse est. ⁊
uersia factis. ex delib̾atõnib pleꝵq ex
futuri. raro est ex ĩstãtis aut fc̃ĩ. Sepe
⁊̃ reo nõ sit nec ne. s qualis sit q̃ritur.
ut̃. cũ.l. opimoni cãm defendebat apd
ppłm. audientẽ .c. carbo eos nicħ. d̾ .s.
grachi nece negabat. si id iure ꝓsalute
patrie factũ ẽẽ dicebat. ut eidẽ carboni.
tr̾. ple. alia cũ mẽte rẽ .p. cappescenti .p.
affricanꝰ. de .G. gracho int̾rogãti responde¬
bat uire cesũ uideri. ¶Iure aũt oĩa de¬
fendũt᷑ q̃ sũt eiꝰ gmͣs. ut aut oportueiͣt.
aut licuerit. aut necce fuiͣt. aut ĩprudẽ¬
tia. aut casu facta ẽẽ indeant᷑. Iam cum¬

Expanded text:
ratione vivendi, in quo non aut quid factum sit ratione vivendi, in quo non aut quid factum sit aut fiat futurumve sit quaeratur aut quale sit aut quid vocetur. Ac nostrae fere causae, quae quidem sunt criminum, plerumque infitiatione defenduntur;atque largitione seiungere; de sicariis, de veneficiis, de peculatu infitiari necesse est: id versia facti; in deliberationibus plerumque ex futuri, raro ex instantis aut acti. Saepe etiam res non sit necne, sed qualis sit quaeritur; ut cum L. Opimi causam defendebat apud populum, audiente me, C. Carbo consul, nihil de C. Gracchi nece negabat, sed id iure pro salute patriae factum esse dicebat; ut eidem Carboni tribuno plebis alia tum mente rem publicam capessenti P. Africanus de Ti. Graccho interroganti responderat iure caesum videri; iure autem omnia defenduntur, quae sunt eius generis, ut aut oportuerit aut licuerit aut necesse fuerit aut imprudentia aut casu facta esse videantur. Iam qu
Abbreviated transcription (Latin):
quo liberiꝰ loquat᷑. ⁊ age̾ adu̾sarii causã
ut ille agat suã. ⁊ quicꝗd de suare cogi¬
tarit ĩmediũ ꝓferat. Itaq cũ ille dissces¬
sit tres ꝑsonas unꝰ sustineo sũma cũ eꝗta¬
te. meã adu̾sarii. iudicis qui locuo est
talis ut plus hãt adrumẽti quã ĩ cõmo¬
di. hũc iuditio ẽẽ dicendũ. ubi plus ma¬
li quã boni reperio. id totũ ab iudico at¬
qr eicio. ¶ Ita assequor ut alio tempore
q̃ qd dicã ⁊ alio dicã. Que duo. płiq in¬
⁊gemo freti simł facuĩt. S c̾te idẽ illi
meliꝰ aliquãto dice̾nt. si aliud sumendũ
sibi tp̃s ad cogitandũ. alud ad dicendũ
putarẽt. cũ rem peitꝰ causãq cognoui i
statĩ cõcurrit hõ aĩo q̃ sit causa ambigen¬
di.¶⁊ich̾ ẽ enĩ qd̃ inter hoĩes ambiga¬
tur. siue excͥmine cã ꝯstat ut facinoris.⁊
siue excõtrou̾sia ut hr̃editatis. sine ex de¬

Expanded text:
quo liberius loquatur, et agere adversari causam, quo liberius loquatur, et agere adversari causam, ut ille agat suam et quicquid de sua re cogitarit in medium proferat: itaque cum ille discessit, tris personas unus sustineo summa animi aequitate, meam, adversari, iudicis. Qui locus est talis, ut plus habeat adiumenti quam incommodi, hunc iudico esse dicendum; ubi plus mali quam boni reperio, id totum abiudico atque eicio. Ita adsequor, ut alio tempore cogitem quid dicam et alio dicam; quae duo plerique ingenio freti simul faciunt; sed certe eidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sumendum sibi tempus ad cogitandum, aliud ad dicendum putarent. Cum rem penitus causamque cognovi, statim occurrit animo, quae sit causa ambigendi; nihil est enim, quod inter homines ambigatur, sive ex crimine causa constat, ut facinoris, sive ex controversia, ut hereditatis, sive ex de
Abbreviated transcription (Latin):
eros deferunt᷑. Lex ꝑegrinũ uetat ĩ murũ
ascende̾. Asscendit. hostis repulit. accusat᷑.
nicħ ẽ negotu eimodi cam cognosce̾. Rec¬
te gͥnichil deciusi discenda p̃cipiũt. Hec
est enĩ ĩludo causaꝵ formula fere. ¶At nõ
ĩforo tabule. testimonia. pacta. cõuenta.i
stipłitoẽs. cognatoẽs iffinitates decreta. res¬
ponsa. uita deniq eoꝵ qui ĩ causa u̾santur
tota cognoscenda est. Quar rex negligen¬
tia plerasq causas ⁊ marĩe pͥuatas sũt e
młto sepe obscuriores indemꝰ amitti.¶
ñ nulli dũ oꝑam suã młtã existimari uolũt.
ut toto foro uolitare ⁊ a cã ad cãm ire in¬
deant᷑. cnsis sciĩt ĩcognitas. In quo ẽ illa
quidẽ in igna offensio uł neglegẽtie suscep¬
tis reb uł ꝑfidi.⁊ receptis. s ⁊̃ illi maior
opinione qd̾ nemo põt de ei re quã n no¬
re me ip̃e doceat. ⁊ ut ne quis alius ad sit

Expanded text:
eros deferuntur; lex peregrinum vetat in murum eros deferuntur; lex peregrinum vetat in murum ascendere; ascendit; hostis reppulit: accusatur. Nihil est negoti eius modi causam cognoscere; recte igitur nihil de causa discenda praecipiunt; haec est enim in ludo causarum formula fere. At vero in foro tabulae testimonia, pacta conventa stipulationes, cognationes adfinitates, decreta responsa, vita denique eorum, qui in causa versantur, tota cognoscenda est; quarum rerum neglegentia plerasque causas et maxime privatas—sunt enim multo saepe obscuriores—videmus amitti. Ita non nulli, dum operam suam multam existimari volunt, ut toto foro volitare et a causa ad causam ire videantur, causas dicunt incognitas; in quo est illa quidem magna offensio vel neglegentiae, susceptis rebus, vel perfidiae, receptis; sed etiam illa maior opinione, quod nemo potest de ea re, quam non nore me ipse doceat et ut ne quis alius adsit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ⁊̃ in hoc ex re famliari mea et
ĩillo ex eo qd̾ dico quãtulũcũq ẽ quidẽ fa¬
ciã qd̾ iudiciri põt. ¶ Atq ẽẽ tam̃ multos
lint. sine cinꝰquã siłitudĩe ꝯsequãt᷑. qd̾ ⁊ ĩ nob̾¬
ũmũ ad u̾ti recte põt cesar ⁊ cotta. quoꝵ alt̾
musitatũ nrĩs quidẽ oratorib leporẽ qñda¬
genꝰ est ꝯsecutus. ⁊ leq uero mͣtus equalis
et copii.suã quãdã exp̃ssit qiͣ formã fig̃am¬
qr dicendi. Qđ̃ ego macime iudicare potin
in ea cã quã ille contͣ me apud.C. uiros ꝓ¬
frĩb cosus drc. In qua nichil illi defuit qd̾
illũ que ꝯstituumꝰ ⁊ eas quidẽ ĩ quib plus¬
culũ negoci est iuditioꝵ atq litium. ri¬
serit aliꝗ fortasse hoc p̃ceptũ. ẽ enĩ nõ tã
acutũ quã neccͣium magisq monitoris
pͥmũ p̃cipiemꝰ ut quascũq euisas eĩt tͣcta¬
turus. ut eas diligent̾ penitusq cognoscat.
Hoc ĩ ludo nõ p̃cipit᷑. Eaciles eĩ cause ad pu¬

Expanded text:
verum et in hoc ex re familiari mea et in illo ex eo, quod dico, quantulum id cumque est, quid faciam iudicari potest. Atque esse tamen multos lint, sine cuiusquam similitudine consequantur; quod et in vobis animadverti recte potest, Caesar et Cotta; quorum alter inusitatum nostris quidem oratoribus leporem quendagenus est consecutus; neque vero vester aequalis C. et copia suam quandam expressit quasi formam figuramque dicendi; quod ego maxime iudicare potui in ea cauribus Cossis dixit; in qua nihil illi defuit, quoillum, quem constituimus, et eas quidem, in quibus plusculum negoti est, iudiciorum atque litium—riserit aliquis fortasse hoc praeceptum; est enim non tam acutum quam necessarium magisque monitorisprimum praecipiemus, quascumque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penitusque cognoscat. Hoc in ludo non praecipitur; faciles enim causae ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ enĩ cũ mt doctos hoĩes de his ipĩs re¬
uitio. ut cũ q̃ritur. ꝗd sit ars. ꝗd sit lex
quid sit cuntas. ĩ quib boc p̃cepit rõ ⁊ doc¬
trina. ut uis eiꝰ rei quã defimiat exprima
tus sũ. ⁊ lã quãtũ ut̾q nr̃m potuit omĩa
copia dicendi dilatauit. ut ꝗd eẽt maie¬
statẽ minuere. Et enĩ defuntio pͥmũ re¬
p̃henso uno u̾bo. aut ab dito aut dep̃co.
sepe extorq̃t᷑ emanib. De inde gnͣe ipo x¬

Expanded text:
de eis ipsis renitio, ut cum quaeritur, quid sit ars, quid sit lex, quid sit civitas, in quibus hoc praecipit ratio et doctrina, ut vis eius rei, quam definias, sic exprimattus sum; nam quantum uterque nostrum potuit, omni copia dicendi dilatavit, quid esset maiestatem minuere: etenim definitio primum reprehenso verbo uno aut addito aut dempto saepe extorquetur e manibus; deinde g
Abbreviated transcription (Latin):
n ͨ opnier. S q̃rinius de sapiente. Ego uͦ ipẽ
et magnꝰ quid̾ sũ opinator. ⁊ lõ eñ sũ sapiẽs
⁊ meas cogitatõnes sic ditigo nõ ad illã ꝑi¬
lã cynosurã. qua fidũt duce nec̾ia fenices ⁊
malea ut ait aratus. eoqr directius guber
idẽ rõnes has letiore spẽ/ nõ attenne limatas.

Expanded text:
 opiner; sed quaerimus de sapiente. ego vero ipse et magnus quidam sum opinator non enim sum sapiens et meas cogitationes sic dirigo, non ad illam parvulam Cynosuram, qua 'fidunt duce nocturna Phoenices in alto', ut ait Aratus, eoque directius gubernid est rationes has latiore specie non ad tenue limatas;
Abbreviated transcription (Latin):
mis reb ꝑtinatia rep̃bendi calũpna ⁊̃ cober
tali disputatõe id fac̾e̾. ꝙ cũ de re puꝰ. disceptat̃
fieri ĩt̾clũ solet iurare . me ꝑ iouẽ deosq pena¬
ta᷑s me ⁊ ardere studio ueri repiendi ⁊ ea sen¬
tire q̃ dic̾em. Qui enĩ possũ nõ cupe ueꝵ in¬
neĩre. cũ gaudeã. si siłe uiͣ quid̾ ĩuenerĩ. unt

Expanded text:
er tali disputatione id facere quod cum de re publica disceptatur fieri interdum solet, iurarem per Iovem deosque penates me et ardere studio veri reperiendi et ea sentire quae dicerem. qui enim possum non cupere verum invenire, cum gaudeam si simile veri quid invenerim? sed
Abbreviated transcription (Latin):
excipit de quo nͣ ꝓfiteat᷑. Quid eĩ eẽ põt exͣ ⁊
uniu̾sa. Quis hũc pħ̾m nõ ante pouit cran¬
ti cͥsippo reliqͥs infi̾oris etatis. Qui mͥ cũ illo
dic̾ nec tenebricosos. sic eĩ appellat eos. Is qui
hũc maxĩe ẽ admiratꝰ chius methidoruo ĩitio
libͥ qui ẽ d̾ nat᷑a. si ego inꝗt scire nos sciamꝰ.¬
ne aliqd an nicħ sciamꝰ. ne id ipm̃ quid̾ nesci¬
re ant scire n ͨ oĩo sit ne aliꝗd. an n ͤ sit. En¬

Expanded text:
xcipit de quo non profiteatur, quid enim esse potest extra universa; quis hunc philosophum non anteponit Cleanthi Chrysippo reliquis inferioris aetatis, qui mihi cum illo dicit sed tenebricosos sic enim appellat eos. Is qui hunc maxime est admiratus, Chius Metrodorus initio libri qui est de natura 'nego' inquit 'scire nos sciamusne aliquid an nihil sciamus, ne id ipsum quidem nescire aut scire nos, nec omnino sitne aliquid an nihil sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ortensius aũt uehem̃¬
ter admirans ꝙ qdem
ppetuo lucullo loquẽte
iocans ne an ita sentiẽs.
urtari. ut sententia desist̾em ¶Tñ m
Catulbas. si te inꝙͥ luculli or̃o fbexit q̃ est
bĩta mnemorit̾ acurtate. copiose. taceo neq
puto. Illduͦ nõ ꝯsuerim. nt eiꝰ auc̃te moneare.¬

Expanded text:
ortensius autem vehementer admirans quod quidem perpetuo Lucullo loquente iocansne an ita sentiens  coepit hortari ut sententia desisterem. Tum mihi Catulus 'Si te' inquit 'Luculli oratio flexit, quae est habita memoriter accurate copiose, taceo neque puto. illud vero non censuerim, ut eius aucto
Abbreviated transcription (Latin):
cad̾ dͤ q stoici reuituit illa sensisse. Cur ñ se trãstu¬
ut ad alios ⁊ maxĩe ad stoicos eoꝵ eĩ eit ꝓpria¬
nũꝙͣ aphilone discessit. nͥ postea quã ip̃e cepit
qui se audiret̃ hr̃e. Uide aũt subito uetꝰ achade¬
inia reuocata ẽ. ⁊Loĩs digͥtate̾ uidet᷑ cũ are ipa

Expanded text:
cit quae Stoici. paenituit illa sensisse? cur non se transtulit ad alios, et maxime ad Stoicos? eorum enim erat prnumquam a Philone discessit, nisi postea quam ipse coepit qui se audirent habere. Unde autem subito vetus Academia revocata est? nominis dignitatem videtur, cum a re ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
D qm̃ ate ꝓbat᷑. ut p̃post̾e cecũ agã mox re¬
fera me ad ordinẽ ¶ Hec pͥmũ ꝯclusio quã
hãt uim. ꝯsidera. si ulli rei sapieno assẽtiet.
Hanc ꝯclusiõm arcesilas ꝓbabat. Confur¬
Gr illd̾ pͥmũ sapientẽ si assensurꝰ eẽt ⁊̃ opinat

Expanded text:
 a te probatur, ut praepostere tecum agam iam mox referam me ad ordinem, haec primum conclusio quam habeat vim considera: 'si ulli rei sapiens adsentieturhanc conclusionem Arcesilas probabat; confirsed illud primum, sapientem si adsensurus esset etiam opinat
Abbreviated transcription (Latin):
tudas accepo sapiente̾ nicħ opinari effc̾m illu
d̾it sapiente assensus om̃s cohiturũ ut uiden¬
dũ tͥ sit. id ne male an opinaturũ eẽ sapientẽ.
cũ. inthiocho. qui ħ ipã q̃ ame defendũt᷑ ⁊ dicit
apd̾ philonẽ ta diu ut ꝯstaret diutiꝰ dixisse
neminẽ. ⁊ scͥpsit de hus reb acutiosime. aid
hoc. ut acͥus accusauit ĩ senectute quã aña de

Expanded text:
tu mihi das accepero, sapientem nihil opinari, effectum illud erit, sapientem adsensus omnes cohibiturum, ut videndum tibi sit idne malis an aliquid opinaturum esse sapientem. cum Antiocho, qui haec ipsa quae a me defenduntur et didicit apud Philonem tam diu ut constaret diutius didicisse neminem, et scripsit de iis rebus acutissime, et idem haec non acrius accusavit in senectute quam
Abbreviated transcription (Latin):
aũt hoc credã umꝗ̃ editũ creso. Aut erodotũ
cur u̾atiorẽ dicã ennio. Nũ minꝰ ille potuit de
creso. qͣ de pyrro finge enniꝰ. ¶Nins ei ẽ qui
credat appolinis ex oracło pyrro eẽ responsũ. aio
te eacida romanos uĩcere posse. Primũ latine ap¬
pollo nũꝙͣ locutꝰ ẽ. d̾m̃ ista sors mandita g̾cis est.
ꝑt̾ea pyrri tpͣrib iã appollo u̾sus face̾ desierat. Po

Expanded text:
autem hoc credam umquam editum Croeso? aut Herodotum cur veraciorem ducam Ennio? Num minus ille potuit de Croeso quam de Pyrrho fingere Ennius? Quis enim est, qui credat Apollinis ex oraculo Pyrrho esse responsum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse? Primum Latine Apollo numquam locutus est; deinde ista sors inaudita Graecis est; praeterea Pyrrhi temporibus iam Apol
Abbreviated transcription (Latin):
Ed iã adte uenio. oscẽ appollo. qͥ umibi¬
pͥmũ seua euasit uoxx fera. Tuis enĩ om¬
cuł Crisippꝰ totũ uolum̃ impleuit. paͣtĩ falsis
nt opinor. parti cau u̾is. ut fit ĩ oĩ orõne se¬
pissime. partĩ flexiloquis ⁊ obscurios ut ĩter¬
preo egeat ĩt̾p̃te.⁊ sors ipã ad sortes refe̾nda
sit. partĩ abiguio ⁊ q̃ ad clialeticũ referẽda sĩt.
⁊ la cũ sors illa eclita ẽ opulũtissimo regi asie

Expanded text:
te venio, O/ sancte Apollo, qui úmbiprimum saéva evasit vóx fera. Tuis enim oraculis Chrysippus totum volumen inplevit partim falsis, ut ego opinor, partim casu veris, ut fit in omni oratione saepissime, partim flexiloquis et obscuris, ut interpres egeat interprete et sors ipsa ad sortes referenda sit, partim ambiguis, et quae ad dialecticum deferendae sint. Nam cum illa sors edita est opulentissumo regi Asi
Abbreviated transcription (Latin):
ora ⁊̃ ĩpͥncipus qd̾ attẽti cũ maxime sũt
possũt possũt. Illustriora eĩ sũt q̃ ĩpͥncipi¬
is quã q̃ nimedus causis dicũt᷑. ut irgu¬
endo aut refellendo. ¶ Maxima aũt copu
locis traheniꝰ qui ad motꝰ aĩoꝵ ꝯficiendos
in erunt ĩ cã quos tam̃ totos explicare in
pͥncipio nõ oportebit. s tñ impelli uidicẽ
pͥmo leuit̾. ut ĩ ĩclinato reliqua ĩcumbat
or̃o. ¶ Cõnexũ aũt ita sit pͥncipiũ ꝯseqñ¬
ti oratõi. ut nõ tãꝙͣ cytharedi ꝓemiũ affec
tum aliqd̾. s coherens cũ om̃i corpore mẽ¬
broꝵ eẽ uideat᷑. ⁊ lã nõ ulli cũ illud medie¬
tati edidem̃t. sic ad reliqua tnͣseunt ut an¬
dientiã fieri sibi nelle indeant᷑.
⁊qr enismodi illa ꝓlusio debet eẽ. nõ
nt samutiũ qui iubrãt hastas ante
pugnã quib ĩpugnãdo nchil utũt.
it ipĩs sentẽtiis quib ꝓluseñt uł pugͣ¬
re possũt. narrare nõ rẽ qd̾ breit̾ iubent.¬

Expanded text:
 et attenti tum maxime sunt, esse possunt; inlustriora enim sunt, quae in principiis quam quae in mediis causis dicuntur aut arguendo aut refellendo. Maximam autem copialocis trahemus, qui ad motus animorum conficiendos inerunt in causa, quos tamen totos explicare in principio non oportebit, sed tantum impelli iudicem primo leviter, ut iam inclinato reliqua incumbat oratio. Conexum autem ita sit principium consequenti orationi, ut non tamquam citharoedi prooemium aid, sed cohaerens cum omni corpore membrum esse videatur. Nam non nulli, cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transeunt, ut audientiam fieri sibi non velle videantur. Atque eius modi illa prolusio debet esse, non ut Samnitium, qui vibrant hastas ante pugnam, quibus in pugnando nihil utuntur, sed ut ipsis sententiis, quibus proluserint, vel pugnare possint. Narrare
Abbreviated transcription (Latin):
cranin itõe. ex adn̾snͣoꝵ isdẽ ex locis fere
cõtrai̾a ex rei si crudelis. si nefanda. sip̃ter
opinionẽ. si ĩ mei̾to. si misera. si ĩgrata. si
ĩdigna.si noua. si qr restitui s. mariq nõ pos¬
sit. ¶ EEx his autẽ apd̾ quos aget᷑. ut bem¬
uoles beneq existimantes efficiamꝰ. qd̾ agẽ¬
do efficitur meliꝰ quĩ rogando. Est id quidẽ
ĩtotã orõnẽ cõfũdendũ. nec minime ĩettre¬
niã s tam̃ młta pͥncipia ex eo gn̾e gignĩt᷑.
i lã attẽtũ monẽt greci ut pͥncipio facumꝰ
iudicẽ ⁊ docilẽ q̃ sũt utilia. s nõ p̾ncipui¬

Expanded text:
criminationem; ex adversario eisdem ex locis fere contraria; ex re, si crudelis, si nefanda, si praeter opinionem, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nova, si quae restitui sanarique non possit; ex eis autem, apud quos agetur, ut benevolos beneque existimantis efficiamus, quod agendo efficitur melius quam rogando. Est id quidem in totam orationem confundendum nec minime in extremam; sed tamen multa principia ex eo genere gignuntur. Nam et attentum monent Graeci ut principio faciamus iudicem et docilem; quae sunt utilia, s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd fueit obscurĩ. Uͦ. ¶ Faciã eꝗdẽ. tu tam̃
ut soles dices ipã ista obscura plamꝰ quã
plicãdis ueterẽ illã eqd̾ pytagore. pͥmũ
de in platois descͥptionẽ seqͥt. ꝗͥ aĩmũ ĩ duaᷤᷤ
ptes diuidt̃. altam rõnis ꝑticipẽ faciunt.
altã exꝑtẽ In ꝑticipe rõis ponũt tnͣqlitatẽ.
id ẽ placidã ꝗetãq ꝯstantiã. ĩ alt̾a. illã mot
turbidos. tũ ire. tũ cupiditatio. ꝯtͣrios ini¬
micosq rõi. Sit gͥ hic fons. ¶ Utam̃ tam̃
ĩ his ꝑt̃batõnib descͥbendis stoicoꝵ defin

Expanded text:
d fuerit obscurius. Faciam equidem; tu tamen, ut soles, dices ista ipsa obscura planius quaplicandis veterem illam equidem Pythagorae primum, dein Platonis discriptionem sequar, qui animum in duas partes tatem, id est placidam quietamque constantiam, in illa altera motus turbidos cum irae tum cupiditatis, contrarios inimicosque rationi. sit igitur hic fons; utamur tamen in his perturbationibus describendis Stoicorum defi
Abbreviated transcription (Latin):
sin cadẽt in saꝑientẽ: semp mẽs ei̾t tnͣ qlla
sapiẽtis. Nꝰ.¶ Sic ꝓrsus ĩtelligo. Magĩ.
¶Utrii gͥ mag̾ statĩ nenos uela facere. qͣie
portu egrediẽtis puululũ remigͥre.dꝰ. ¶ Eb¬
nã est istuc: Nõ enĩ intelligo. oa. ¶Na
cryfippꝰ ⁊ stoici. cũ d̾ aĩ pt᷑ batõnib disputãt.
magnã ꝑtẽ ĩ his parciẽdio ⁊ defimendio oc¬
cupati sñt. Illa eoꝵ pexigua or̃o est. qua me¬
deant᷑ aĩs nͨ eos turdulẽtos eẽ patiãt᷑. Pipa¬
tetici aui ad placãdos aĩos młta affer spi¬
nas partiendi ⁊ defimendi. p̃t̾mittũt. Que¬
rebã gͥ utr̃ pandere uela or̃ois statĩ. an eã

Expanded text:
it tranquilla sapientis. Sic prorsus intellego. Utrum igitur mavis? statimne nos vela facere an quasi e portu egredientis paululum remigare? Quidnam est istuc? non enim intellego. Quia Chrysippus et Stoici cum de animi perturbationibus disputant, magnam partem in his partiendis et definiendis occupati sunt, illa eorum perexigua oratio est, qua medeantur animis nec eos turbulentos esse patiantur, Peripatetici autem ad placandos animos multa adferunt, spinas partiendi et definiendi praetermittunt. quaerebam igitur, utrum pand
Abbreviated transcription (Latin):
et qiͣ colorem aliq̃ reꝗritis. Est
et plena q̃dam s tam̃ teres ⁊ tenus nõ
et ea q̃ ꝑticeps utriusq gnis quadam
mediccritate laudat᷑. ¶ Hio trib fig̾io
uisidere q̃dam uenustatis ñ fuco illituo s
sangume diffusuo debet color. Tum demq
hic nob̾ orator ita ꝯformãdus ẽ ⁊ u̾bis et
sentẽtus. ut q̃ ad modũ qui utũt᷑ armnio ⁊¬

Expanded text:
et quasi colorem aliquem requiritis, est et plena quaedam, sed tamen teres, et tenuis, non e particeps utriusque generis quadam mediocritate laudatur. His tribus figuris insidere quidam venustatis non fuco inlitus, sed sanguine diffusus debet color. Tum denique hic nobis orator ita conformandus est et verbis et sententiis, ut, quem ad modum qui utuntur armis
Abbreviated transcription (Latin):
misbpͣtẽ ip̃i tcͣtatio. ⁊ lam ⁊ geminitio
lum ĩmutatũ u̾bũ atq deflexũ. ⁊ eiusdẽ
uerbi crebra tum aprimo tepititio. tũ in
extremũ conu̾sio ⁊ ineidẽ u̾ba impetus
et concursio ⁊ adiũctio ⁊ ꝓcessio ⁊ eĩdem
uerbi crebrius poĩti q̃dimi districtio ⁊ re¬
uocatio uerbi ⁊ illa q̃ similit̾ desinĩt aut
q̃ cadũt samiłr. aut que ꝑ arib paria defe¬

Expanded text:
m et geminatio lulum immutatum verbum atque deflexum, et eiusdem verbi crebra tum a primo repetitio, tum in extremum conversio, et in eadem verba impetus et concursio et adiunctio et progressio, et eiusdem verbi crebrius positi quaedam distinctio et revocatio verbi, et illa quae similiter desinunt aut quae cadunt similiter aut qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne subiecto q̃ ⁊ in exponẽda re płmiũ na¬
lent. id illustrãdũ id qd̾ exponit᷑. ⁊ ad ap¬
plicandũ. ut his qui audient illd̾ qd̾ aug¬
.Et huic ꝯͣtia sepe pcussio stet plus ad in¬
telligendũ. qu ĩ dixeis significatõ et di¬
ꝰ stinctio cõcisa breuitas extenuatõ et
binc adiũcta ĩcluso ap̃ceptis cesario nõ

Expanded text:
 et in exponenda re plurimum valet et ad illustrandum id quod exponitur et ad amplificandum, ut iis qui audient illud quod auget huic contraria saepe percursio est et plus ad intelligendum quam dixeris significatio et distincte concisa brevitas et extenuatio, et huic adiuncta
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ ⁊ snĩpr. qd̾ u̾boꝵ tollit᷑ si u̾ba mu¬
tario. sentẽtior ꝑmanet. quib cũq uer¬
bis uti uelis. ¶Qd quidẽ nos ⁊ si facitiᷤ
cam̃ admouẽdos puto. ne quid ẽẽ aliud¬
⁊s. oratoris putetis. qd̾ quide̾ sit egͥgiĩ at¬
qr mirabile. ne singłis u̾bis illa tria te¬
nere. ut tnͣslatis utam̃ frequẽt᷑ int̾dũq
factis. raro aũt ⁊̃ ꝑuetustis¬

Expanded text:
mutaris, sententiarum permanet, quibuscumque verbis uti velis. Quod quidem vos etsi facitis, tamen admonendos puto, ne quid esse aliud oratoris putetis, quod quidem sit egregium atque mirabile, nisi in singulis verbis illa tria tenere, ut translatis utamur frequenter, interdum factis, raro autem eti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eo qd̾ est dictũ se uinctio ⁊ reditꝰ ad. ꝓpoĩ¬
tũ ⁊ iteratio ⁊ rõnis apta cõclusio.tum
illa q̃ maxime qrͣ ĩrepit ĩ hoĩum m̃tes
alii dicẽtis ac sigͥfienitis dissimulatio.
demde dubitatõ. tũ distributio. tũ correp¬
tio uł inte uł postquã dircei̾s. uł cũ aliqd
ite ip̃o reicis p̾munitio. Etiã ẽ ad id qd̾
aggrediare ⁊ tͣiectio ĩ aliũ. cõmumcatio.
q̃ est qiͣ cũ his ipĩs apd̾ quos dicas. delib̾¬
atio moꝵ. ac uite ĩmitatio. uł ĩ ꝑsonis ł
siñ illis magnũ qd̾dam ornmĩtũ orõnis
et aptũ ad nõs ꝯciliandos uł maxime.
Sepe aũt ⁊̃ ad comouendos ꝑsonaꝵ ficta
ĩductio uł gͣuissimũ lum̃ augendi de¬
scriptio ertoris ĩductio ad hyliritater
impulsio ante occupatio. tũ duo illa que
matune mouẽt. similitudo ⁊ exemplũ.
digestio. int̾pellatio. contẽtio. reticẽtu.
ꝯmendatio. nox q̃dam lib̾a atqr ã effre¬
natio agendi cã iracondia. obnirgatio.

Expanded text:
 eo, quod est dictum, seiunctio et reditus ad propositum et iteratio et rationis apta conclusio; tum illa, quae maxime quasi inrepit in hominum mentis, alia dicentis ac significantis deinde dubitatio, tum distributio, tum correctio, vel ante vel post quam dixeris vel cum aliquid a te ipso reicias. praemunitio etiam est ad id quod aggrediare, et reiectio in alium; communicatio, quae est quasi cum iis ipsis apud quos dicas deliberatio; morum ac vitae imitatio vel in personis vel sine illis, magnum quoddam ornamentum orationis et aptum ad animos conciliandos vel maxime, saepe autem etiam ad commovendos; personarum ficta inductio vel gravissimum lumen augendi; descriptio, erroris inductio, ad hilaritatem impulsio, anteoccupatio; tum duo illa, quae maxime movent, similitudo et exemplum; digestio, interpellatio, contentio, reticentia, commendatio; vox quaedam libera atque etiam effrenatio augendi causa; iracundia, obiurgatio,
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾tia disserti sems cõpta ⁊ mittis oro. Quã si
p̾e exequi neq̃as. possis tñ scipioi̾s p̃cipere ⁊ lelio.
Qͥd eĩ est ĩ iocũdiꝰ sen̾tute stipata studus uniẽ¬
tutis. Anue has quidẽ iures senectuti relĩq¬
mꝰ. ut adolescentes doceat. ĩstituat ⁊ ad oẽ of¬
ficui muꝰ istruat. Quo qdẽ ope ꝗd põt eẽ p̾cla¬
pati comitatu nobiliũ uiuenũ fortuãti ide¬
bant᷑. ⁊ lec ulli bonaꝵ artiũ magrĩ nõ bt̃i pu¬
tandi. ꝙuis ꝯsenuerĩt uires atq defecerit. Et¬
si ipã ista de̾fectio iuriũ adolescẽtie intus effici¬
t̃ sepi᷑ ꝙͣͣ senectutis. libidinosa eĩ ⁊ ĩtẽpãs ado¬
lescentia effetũ corpꝰ tradit senectuti. ¶ Cirus¬
qdẽ apd̾ uenophontẽ̾. eo ẜmone quẽ moriens
hũit. cũ admodũ senex eẽt. negat se ũquam
sensisse senectutẽ suã imbecilliorẽ factã ꝙͣ ado¬
lescẽtia fuiss ¶ Ego lucuĩ metellũ memim puer.
qui cũ quadriẽnio pꝰ alteꝵ ꝯsulatũ põtifex ma

Expanded text:
o, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat, ad omne offici munus instruat? quo quidem opere quid potest  comitatu nobilium iuvenum fortunati videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defecerint. etat ipsa defectio virium adolescentie vitiis afficitur sepius quam senectutis. Libidinosa enim et intemperans adolescentia effetum corpquidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, q