comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suũ.¬
et a suo hortolano quedam requireret: sapientemq ual¬
de esse hominem uideret: amicos cepit familiares de¬
serere: et sepius cum suo hortolano colloqui. atq eiꝰ ser¬
monibus delectari. Cui paulinus cotioie ad mensam ho¬
lera. uirentesq herbas deferre consueuerat: et accepto
pane. ad curam horti remeare. Cunq hoc duitius age¬
retur: quadam die suo dño secum secretius loquenti.
ait. Uide quid agas: et uuandalorũ regnum qualiter
disponere debeas prouide: quia rex cicius. et sub om̃i¬
est celeritate moriturus. Quod ille audiens. quia ab eo¬
dem rege pre ceteris diligebatur: ei minime tacuit :
sed quid a suo hortolano sapiente scilicet utro agnous¬
set. indicauit. Quod dum rex audisset: ilico respondit.
Ego uellem hunc de quo loqueris hominem uidere.
Cut gener eius uenerabilis paulini temporalis dñs.

Expanded text:
Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suuCumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus. Quod ille audiens, quia ab eodem rege prae caeteris diligebatur, ei minime tacuit, sed quid a suo hortulano, sapienti scilicet viro, agnovisset indicavit. Quod dum rex audisset, illico respondit: Ego vellem hunc de quo loqueris hominem videre. Cui gener ejus, venerabilis Paulini temporalis dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
xere igitur utriq ad affricam. Procedenti aut̃ regis gẽ¬
uero qui eius filiũ habebat. uidua rogatura se obtulit.
ac prius petiit ut ei donare debuisset. Quod cum uir
barbarus typo suꝑbiȩ turgidus. gaudio transitoriȩ ꝓs¬
peritatis inflatus. non solum facere. sed etiam audire
despiceret: uidua subiunxit dicens. Ecce hunc homi¬
nem ꝓ eo uicariũ prebeo: et solummͦ pietatem in me exibe:
michiq unicum filium redde. Cunq ille uenusti itultus ho¬
minem conspexisset: quam artem nosset inquisiuit. Cui
iuir dñi paulinus respondit dicens. Artem quidem aliꝗͣ
nescio: sed hortum bene excolere scio. Quem uir gentilis
ualde libenter accepit: cum in nutriendis holersb quia
peritus esset audiuit. Suscepit itaq seruũ: et roganti ui¬
dtiȩ reddidit filium. Quo accepto uidua. ab affricana
urbe discessit: paulinus uͦ excolendi horti suscepit. curã

Expanded text:
xere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genxere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus qperitus esset audivit. Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. quȩ a regis uuandalorũ genero. suũ filiũ in capti¬
uitatem ductũ ꝑ hibuit: acq a uiro dei eius p̃cium po¬
stalauit: si forte illius dominus. hoc dignaretur accipere: et
hunc concederet ad ꝓpria remeare. Sed uir cdi magnopere
petenti feminȩ quid dare potuisset inquirensꝰ nichil apud
se aliud. nisi semet ipsum inuenit: petentiq feminȩ respoi¬
dit dicens. A ulier quid possim dare non habeo: sed meniae
ipsum colle: me seruũ iuris tui esse ꝓfitere: atq ut filium
tuum recipias. me uice illius in seruitiũ trade. Quod illa
ex ore tanti uiri audiens: irrisionem pocus credidit. qͣm
compassionem. At ille ut erat uir eloquentissimꝰ. atq ad¬
prime in exteriorib quoq studiis eruditus: dubitanti
feminȩ. cicius ꝑsuasit ut audita crederet: et ꝓ teceptione
filii. se in seruicio uicarium tradere non dubitaret. ꝑre¬

Expanded text:
venit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perre
Abbreviated transcription (Latin):
um uicinis ualde patrib intendo: maiorũ fac¬
ta reliqueram: ita ut paulini miraculũ nolanȩ
urbis episcopi. qui multos quorũ memini. uir¬
tute & tempore precessit. memoriȩ defuisse uideat᷑. ded
ad priora nunc redeo: eaq quantũ ualeo. breuitate per¬
stringo. Sicut enĩ. bonorũ facta. innotescere cicus simi¬
libus solent: seniorib nostris ꝑ iustorũ exempla gradien-¬
tibus. predicti uenerabilis uiri celebre nomen innotuit.
eiusq opus ammirabile. ad eorũ se instruenda studia te¬
tendit. Quorũ me necesse fuit grandeuitati. tam certo
credere: acsi ea quȩ dicerent. meis oculis uidissem.
om seuientium uuandalorũ tempore. fuisset italia in
campaniȩ partib depopulata: multiq essent ex hac t̾ra.
in affricana regione transducti: uir dñi paulinus. cuncta
quȩ ad episcopii usum habere potuit: captius indigentib¬
q largitus est. Cunq iam om̃imͦ nichil suꝑesset. quod pe¬
tentib dare potiusset: quadam die quedam uidua ad¬

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua ad
Abbreviated transcription (Latin):
paraclytus spiritus ex patre semꝑ procedat & filio:
cur se filius recessurũ dicit ut ille ueniat. qui a fi¬
lio nunqͣm recedit: Sed quia discipuli in carne
dit̃m cernentes: corporeis semꝑ hunc oculis uidere
siciebant. recte eis dicitur. Nisi ego abiero: parachtꝰ
non ueniet. Acsi aperte diceretur. Si corpus non subtraho:
quis sit amor sp̃s. non ostendo. Ꝙ. nisi me desieritis corpo¬
raliter cernere: nunqͣm me discetis sp̃italit̾ amare. Petrus.
Placet quod dicis. Eregorius. Aliquantum iam
a loquutione cessandum est: ut si ad aliorũ miracula enar¬
randa tendimus: loquendi uixes interim ꝑ silentiũ reparemꝰ.¬

Expanded text:
Paraclitus spiritus ex Patre semper procedat et Filio, Paraclitus spiritus ex Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat qui a Filio numquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hic semper oculis videre sitiebant, recte eis dicnon veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparem
Abbreviated transcription (Latin):
patrocinus martirum sic esse sentimus. ut non tanta ꝑ
sua corpora. quanta beneficia ꝑ reliquias ostendant: atq
illic maiora signa faciunt. ubi minime ꝑsemet ipsos iaceq :
bi in sius corporib sancti martyres iacent. Gregoriꝰ.¬
dubium petre non est. quod multa ualeant signa
monstrare. sicut et faciunt: et pura mente querentibꝰ.
unnumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmis
potest mentib dubitari: utrũne ad exaudiendũ ibi
presentes sint. ubi constat quia in suis corporib ñ sint:
ibi eos necesse est maiora signa ostendere: ubi de eoꝵ.
presentia potest mens infirma dubitare. Quorũ uͦ
mens in deo fixa est. tantomagis habet fidei meritũ:
quanto illic eos nouit et non iacere corpore: et tam̃
non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoq ueritas.
ut fidĩem discipulis augeret: dixit. Si non abiero:
paraclytus non ueniet ad uos. Cum enĩ constet. qͥa

Expanded text:
patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per sua corpora, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa jaciant, ubi minime per semetipsos jacent? Greg. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa ostendere, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula demonstrant. Sed quia ab infirmis potest mentibus dubitari utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint, ibi eos necesse est majora signa ostpraesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoquut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paraclitus non veniet ad vos . Cum enim constet quia
Abbreviated transcription (Latin):
tes discipuli uiderunt: ita absentes ex signo quod eis p̾¬
dictum fuerat. agnouerunt. Sepultus uͦ est in oratorio
beati baptistȩ ioh̃is: quod destructa ara apollinis. ipse
construxit. Qui et in eo specu in quo prius sublatus
labitauit: nunc usq si petentiũ fides exigat. miracłis
oper uanq est res gesta qͣm narro:  coruscat.
quia qued̾am mulier mente capta. dum sensũ fun¬
ditus ꝑdidisset: ꝑ montes et ualles. siluas et campos.
die nocteq uagabatur: ibiq tantũmͦꝰ quiescebat: ubi
hauc quiescere lassitudo coegisset. Quadam uͦ die. dũ
uaga nimium erraret: ad beati uiri benedicti patris specũ
deuenit: ibiq nesciens ingressa mansit. facto aut̃ mane.
ita sanato sensu egressa est: acsi eam nunqͣm insania capi¬
tis ulla temusset. Quȩ om̃i uitȩ suȩ tempore: in eadem
quam acceperat salute ꝑmansit. Petrus.
u id nam esse dicimus. quod plerumq in ipsis quoq

Expanded text:
tes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis prtes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculisper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
Tunq ꝑ dies singulos langor ingrauesceret: sexto die
portari se in oratorium a discipulis fecit: ibiq exitũ suũ
dñici corporis et sanguinis ꝑceptione muniuit: atq int̾¬
sacras discipuloꝵ manus. inbecillia menbra sustentans
erectis in celum manib stetit: et ultimum sp̃m int̾ uer¬
ba orationis efflauit. Iua scilicet die. duob de eofc̃ib
uni in cella commoranti. alteri aut̃ longius posito: re¬
uelatio unius atq non dissimilis iisionis appariut.
Uiderunt nanq quia strata palliis. atq innumeris co¬
rusca lampadib uia. recto orientis tramite. ab eius
cella in celum usq tendebatur. Cui uenerando habi¬
tu uir desuꝑ clarus assistens: cuius esset uia quam
cernerent. inquisiuit. Illi autem se nescire professi sunt.
quibus ipse aic hec est uia: qua dilectus dño. celum be¬
nedictus ascendit. Tunc itaq sc̃i uiri obitum. sicut p̾sen¬

Expanded text:
Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesen
Abbreviated transcription (Latin):
Rbet petre adhiic de hoc uenerabili patre multa
uarrare: sed quedam eius studiose pretereo: quia ad
aliorum gesta euoluenla festino. Hoc autem nolo ce
lateat: quod uir dei inter. tot miracula. quib in mi¬
do claruit. doctrinȩ quoq uerbo noimediocrit̾ fulsit.
Nanscripsit monachoꝵ regulam: discretione precipuã:
sermone luculentam. Cuira siquis uelit subcilius mores
uitamq cognoscere: pocest in eadem institutione regłe.
om̃s magisterii ilius auegus inuenire. quia sc̃s uir nul¬
lomodo poruit alit̾ docere quam uixit.
odem uͦ anno quo de hac uita erat exiturlss. qui¬
busdam discipulis secum conuersantib. quib: dam
lor ge manentib sc̃issimi sui obitus diem ddenunti¬
auit: presentib indicens ut. audita ꝑ silencium te¬
gerent: absentib inclicans. quod uł quale eis signũ
fieret: quando eius anima de corpore exiret. Ante
sextum uero sui exitus diem: apertri sibi sepulcrum iubet.
Qui mox correptus febribꝰ: acri cepit dolore fatigari.

Expanded text:
Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit.odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari.
Abbreviated transcription (Latin):
quando ex prece faciant: aliqͣndo ex potestate. Cum enĩ ioħs
dicat. quot quot aut̃ receperunt eum. dedit eis potestatem
filios dĩ fieri: si filii dĩ ex potestate sunt. quid mirũ si signa
facere ex potestate ualent: Quia enim utroq modo mira¬
cula exibeant. testatur petrus: qui thabitam mortuã oran¬
do suscitauit: ananiam uͦ et safiram mentientes. morti
increpando tradidit. Neq enĩ orasse in eoꝵ extinctione
legitur: sed solũ mͦ culpam qͣm ꝑpetrauerant increpasse.
Constat gͦ quia aliqnͣdo hȩc ex potestate. aliqͣndo uͭ exibess
ex postulatione: dum et istis uitam increpando abstulit:
et illi reddidit orando. Nam duo quoq fidelis di famuli
benedicti facta nunc replico: in quib aꝑte clareat: aliua
hunc accepta diuinitus ex potestate aliud ex oratione po

Expanded text:
quando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes quando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione po
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dum ad beati ioħis oratorium. quod in
ipsa montis celsitudine situm est. ꝑgeret: ei antiquus ho¬
stis in mulo sedens. medici spetie obuiam factus. ẽ: cor¬
nu et tripedicam ferens. Quem cũ requisisset dicens uͥ
uadis: ille respondit. Ecce ad fr̃s uado: potionem eis da¬
re. Itaq ꝑrexit uenerabilis benedictus ad orationẽ: qua
completa. concitus reduit. Malignus uͦ sp̃s: unũ seniorẽ
monachum. inuenit aquam haurientem. In quo statĩ
ingressus est: eumq in terram ꝓiecit: et uehementissime
uexauit. Quem cũ uir di ab oratione rediens. tam cru¬
deliter uexari conspiceret: ei solumꝰ alapam dedit: et
malignũ ab eo sp̃m ꝓtinꝰ excussit: ita ut ad eũ redire ul
miracula. uirtute semꝑ orationis impetrabat: an ali¬
quando etiã solo uoluntatis exibebat nutu Gregorius.
ui deuota mente do adherent: cũ rerĩ necessitas
exposcit. exibere signa modo utroq solent: ut mira quȩq. ali¬

Expanded text:
uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ultvirtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque ali
Abbreviated transcription (Latin):
pientes om̃ia. ne unũ quidem hominẽ illic tenere potuerunt.
S impleuit om̃ps ds̃. quod fideli famulo benedicto ꝓmiserat:
ut si res gentib traderet: animas custooiret. Qua inre pauli¬
uicem uideo tenuisse benedictum: cuius dum nauis rerũ õiũ
racturam ꝑtulit: ipse in consolationem uitã om̃ium qui eũ
comitabantur accepit.

Expanded text:
pientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt. pientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt. Sed implevit omnipotens Deus, quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut, si res gentibus traderet, animas custovicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cte siqua sunt adhuc de huius uiri uirtutib subiunge. Gregoriꝰ.¬
fir quidam nobilis theoꝓbus nomine. eiusdem beneclicti pa¬
cris fuerat ammonitione conuersus: qui ꝓ uitȩ sue merito. mag¬
nam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cũ quadam
die eius cellulam fuisset ingressus. hunc amarissime flentẽ repꝑit.
Tunq diu subsisteret. eiusq non uideret finiri lacrimas: nectam̃
sa canti luctus existeret. inquisiuit. Cui uir cłi ilico respondit.
Om̃e hoc monastium quod construxi. et cuncta quȩ fr̃ib p̃pa¬
raui: omĩpotentis dĩ iudicio. gentib tradita sunt. Uix aut̃ opti¬
nere potui: ut mͥ ex hoc loco animȩ ceclerentur. Cuiꝰ uocem tc̃
theoꝓbus audiuit: nos aut̃ cernimꝰ: qui destructũ mͦ a longo¬
bardorũ gente eius monast̾ium scimus. Nocturno enĩ cempore.
et quiescentib fr̾ib nuꝑ illic longobardi ingressi sunt: qui diri¬

Expanded text:
te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge. te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge. Vir quidam nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, sa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theopropus audivit, nos autem cernimus, qui distructum modo a Langobardorum gente eius monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus nuper illic Langobardi ingressi sunt, qui diri
Abbreviated transcription (Latin):
eius iudicia ẽẽ testantur. Quia uͦ ei mente inherent: atq in¬
herendo. uel sacrȩ scripturȩ eloquiis. uel occultis reuelatiõĩb
in qͣntum accipiunt agnoscunt: hȩc & nouert̃. & ꝓnuntiant:
Iudicia igitur quȩ d̾s tacet. nesciunt: quȩ d̾s loquitur. sciunt.
Unde & dauid ꝓpħa cum dixisset. in labis meis ꝓnuntiaui om̃ia
iudicia: ꝓtinꝰ addidit. oris tui. Acsi aꝑte dicat. Illa ego iudicia. et
nosse. et ꝓmintiasse. putaui: quȩ ce dixisse cognoui. Nam ea quȩ
ipse non loqueris: nostris ꝓculdubio cognitionib abscondis. Con¬
cordat gͦ ꝓphetica apostolicaq sententia: quia et incomp̾hensi¬
bilia sunt dĩ iudicia: &. camen quȩ de ore eius ꝓlata fuerunt.
humanis labus ꝓnuntiantur: qm̃ sciri ab hominib. et prolata
ꝑ deum possunt: et occultata. non possunt
Petrus.
N obiectione meȩ questunculȩ. patuit causa rationis: seo q̃so

Expanded text:
ejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inhaerendo vel sacrae Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus, in quantum accipiunt, agnoscunt, hoc et norunt et pronuntiant. udicia igitur quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia, protinus addidit, oris tui. Ac si aperte dicat: illa ergo judicia et nosse et pronuntiare potui quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris nostris proculdubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia, quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia; et tamen quae de ore ejus prolata fuerint humanis labiis pronuntiantur, quoniam sciri ab hominibus et prolata prodi possunt, et occultari non pPetr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciarum sapientiȩ et scientiȩ dĩ. qͣm incomp̃hensibilia ft̃
iudicia eius. et inuestigabiles uie eius : Sed rursum mͥ hȩc
dicenti. alia suboritur questio. Nam dauid ꝓpħa dño loquit᷑.
dicens. In labiis meis ꝓnuntiaui om̃ĩa iudicia oris tui. Et
cũ minus sit nosse. quã etiam ꝓnuntiare: quid est qđ paulꝰ
incomp̃hensibilia eẽ dĩ iudicia asserit. dauid aut̃ hec se
omĩa nonsolũ nosse. s etiam in labiis ꝓnunciasse testat᷑ Sreg̃.
d utraq hec tibi suꝑius sub breuitate respondi: dicens. qd̃
Cancci uiri in qͣntum cum dño unum sunt. sensum dñi nos
ignorant. Om̃s enim qui deuoce dñm secuntur: etiam deuo¬
tione cũ do sunt: & adhiic carnis corruptibilis pondere gͣuati.
cum dõ nonsunt. Occulta itaq dĩ iudicia. in qͣntum conuin¬
cti sunt. sciunt: in qͣntum disiuncti sunt. nesciunt. Quia enĩ
secreta eius adhuic ꝑfecte non penetrant: incomp̃hensibiliã¬

Expanded text:
iarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Gregor. Ad utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cepta seruaret: cum scriptũ sit qui adheret dño unꝰ sp̃s est:¬
quid est quod iterũ isclem p̾dicator egregius dicit. quis no¬
uit sensum dñi: aut quis consiliarrus eius fuit: Talde enĩ
esse inconueniens uidetur: eius sensum cum quo unum
factus fuerit ignorare.
Gregorius.¬
Sancti uiri in quantum cum dño unum sunt. sensum dm̃ non
Tignorant. Nam isdem quoq apłs dicit. Quis enim scit hominũ
łi sunt. nemo cognouit: nisi sp̃s dĩ. Qui ut se ostenderet nos¬
se quȩ di sunt: adiunxit. Nos autem non sp̃m huiꝰ mundi
accepimus: s sp̃m qui ex dõ est. Hinc iterũ dicit. Qd̃ oculus
non uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit: qͦ
p̾parauit d̃s diligentib se. Nobss aut̃ reuelauit ꝑ sp̃m suum.

Expanded text:
cepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spicepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spi Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor.Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. Nam idem quoque apostolus dicit: Quis enim scit hominum Dei sunt nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui ut ostenderet se nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed ipsum qui ex Deo est. Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit dicens. Uade: et post hac carnem non comedas: ad
sacrum uͦ ordinem. nunqͣm accedere p̾sumas. Quacunq autem
die. sacrum ordinem temerare p̾sumpseris: statim iuri diaboli
iterum mnancipaberis. Discessit gͥ clericus sanus: et sicut
terrere solet animum pena recens: ea quȩ uir dĩ p̾ceperat.
interim custodiuit. Cum uͦ post annos multos. om̃s pͥores
illius de hac luce migrassent: et minores suos sibimet suꝑ¬
poni in sacris ordinb cerneret: uerba uiri cdi quasi ex longo
tempore oblitus. postposuit: atq ad sacrum ordinẽ accessit.
Quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit: eumq uexa¬
re qͦusq animani eius excuteret non cessauit. Petrus.
ste uit cłi diuinitatis ut uideo etiam secreta penetrauit:
qui ꝑspexit hunc clericum io circo diabolo traditum: ne
ad sacrum ordinem accedere auderet. Gregorius.
eare diuinitatis secreta non nosset. qui diuinitatis pre¬

Expanded text:
praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
terminabit᷑: sed tempestatib et choruscis. &. turbinib ac
mysteria. nobis iam facta sunt luce clariora: qui in hac urbe
dissoluta menia. euersas domos. destructas ecclas a curbine
cernimus: eiusq edificia. longo senio lascessita. quia ruinis
crebrescentib ꝓsternant᷑ uidemus. Quanuis hoc honoratꝰ
eius discipłs. cuiꝰ mͥ relatione comꝑtũ est. nequaqͣm ex ore
illius audisse se ꝑhibet: s quia hoc dixerit. dictũ sibi a fr̾ib¬
quidam aquinensis eccłȩ clericus demonio uexabatur.
qui a uenetabili uiro constantio eccłȩ eius antistite. ꝑ multa fu¬
erat martirũ loca transinissus. ut sanari potuisset. S sc̃i dĩ mar¬
tires noluerunt ei sanitatis donũ tribuere: ut qͣnta eẽt in be¬
nedicto gr̃a. demonstrarent. Ductus itaq est ad om̃ipotentis
dĩ fam ulum benedictum: qui ihu xp̃o dño preces fundens:
antiquũ hostem de obsesso homine ꝓtinꝰ expulit. Cui sanato:

Expanded text:
terminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac terminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac e mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a frquidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato
Abbreviated transcription (Latin):
pauit: atq in paucis sermonib cuncta quȩ illi erant uent᷑a:
prenuntiauit dicens. Mlulta mala facis: multa mala fecisti:
iam aliqͣndo ab iniquitate compescere. Et quidem romam
ingressurus es: mare cransiturus: nouem annis regnabis:
decimo morieris. Quib auditis rex: uehement̾ territus. ora¬
tione petita recessit: atq ex illo iam cempore. minꝰ crudelis
fuit. Cum non multo post romã adiit: ad siciliam ꝑrexit:
anno aut̃ regni sui decimo. om̃ipotentis di iudicio. regnũ
cũ uita ꝑdidit. Pret̾ea antistes canusine eccłȩ. ad eundẽ
dñi famulum uenire consueuerat: quem uir dĩ ꝓ uite suȩ
merito. ualde diligebat. Is itaq dum cũ illo de ingressu re¬
gis thotilȩ. et romanȩ urbis ꝑditione alloquium haber&:
dixit. ꝑ hunc regem ciuitas ista destruetur: ut iam ampliꝰ nos
inhabitetur. Cui uir dñi respondit. Roma a gentib non ex¬

Expanded text:
pavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura pavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Qumerito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non ex
Abbreviated transcription (Latin):
riccͥo decoratus uestib. absequentium frequentia comitatus. mo¬
nastĩum fuisset ingressus: uir dieminus sedebat. Quem ueni¬
entem conspiciens: cum iami ab eo audiri potuisset. clamauit diceis
Pone fili: pone. Hoc quod portas: non est tuum. Qui ricc̾o. ꝓtimis
in terram cecidit: et quia tanto uiro illudere p̾sumpsisset. expa¬
uit. Om̃sq qui cũ eo ad dĩ hominem ueniebant: terrȩ consterna¬
tisunt. Surgentes aut̃. ad eum ꝓpinquare minume p̾sũpseit:
s ad suum regem reuersi: nuntiauerunt trepidi. in qͣnta uelo
minem accessit. Quem cũ longe sedentem cerneret: non ausus
accedere. sese in terram dedit. Cui cũ uit d̃ĩ bis. terq diceret
surge: sed ipse ante eum de terra erigi non auderet: benediccis
ihu xp̃i dñi famulus ꝑ semet ipsum dignatus est accedere ad
regem ꝓstratũ Quem de terraleuauitꝰ de suis auctib incre¬

Expanded text:
Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus moRiggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere pvit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocminem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus incre
Abbreviated transcription (Latin):
orcet petre. ut interim sileas: quatinꝰ adhuc maiora cognos¬
cas. Cothoꝵ nanq temporib. cũ rex eoꝵ. thotila scm uirum ꝓ¬
phetiȩ habere sp̃m audisset: ad eius monast̾ĩum ꝑgens. paulo
longius substitit: eiq se uenturum ẽẽ nunciauit. Cui dũ ꝓti¬
nus manclatum de monastĩo fuisset. ut ueniret: ipse sicut
ꝑfidȩ mentis fuit. anuir dĩ ꝓphetiȩ sp̃m haberet. explorare
conatus est. Quidam uͦ eius spatarius. ricc̾o dicebatur. Cui cal¬
ciamenta sua p̾buit: eumq indui regalib uestib fecit. quem
qͣsi in ꝑsona sua ꝑgere ad dĩ hominem p̾cepit. In cuius obseqͥo.
tres qui sibi p̾ ceteris adherere consueuerant comites misitꝰ
scilicet uul tuderic. et blidin ut ante serui dĩ oculos ipsum¬
esse regem chotilam simulantes: eius lateri obambularent.
Cui alia quoq obsequia atq speitarios prebuit: ut tam ex eisdem
obsequiis quã ex purpureis uestib rex ẽẽ putaret᷑. Cunq isdem

Expanded text:
uc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem
Abbreviated transcription (Latin):
lestia ad uite extrema ꝑcluctus est. Qui cũ iam eẽt infine:
trl ad se om̃s qui in monastĩo inerant congregari fecit. At
uls sili ut putabant uiro moriente: magnũ quis ac delec¬
cobile se al es audire credidert̃. Lui ipse afflictus a tremcis:
compissus est prodere cui hosti traditus cogebatur earre
comedebam. Et nunc ecce ad deuorandũ draconi sũ traditus:
qui cauda sua. mea genua peclesq colligauit: caput uͦ suũ intͣ meũ
os miccens. sp̃m meũ ebibens abstrahit. Quib dictis. statĩ defunc¬
cus est: atq ut penitendo liberari potuisset. a dracone quẽ uide¬
rat. expectatꝰ non est. Quod nimirũ constat. qr ad solam utilita¬
tem audientiũ uiderit: qui eũ hostẽ cui traditus fuerat. & in¬
noruit. et non euasit.

Expanded text:
lestia, ad vitae lestia, ad vitae fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. comedebam, et ecce nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et innotuit et non evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
mone. S cũ bec clamaret: in ipsis uocib de habitaculo sue
carius eussus est. De quo nimirũ constat. quia ꝓ nob ista non ꝓ se
medent: ut eius uisio nob ꝓficiat quos adhuc diima patientialos¬
ganimit̃ expectat. Nam illi tetros sp̃s ante mortẽ uicdisse & indũ¬
cias petisse quid profuit: qui easdem inducias quas petit ñ acepits
st etiũ nunc apud nos. athanasius ysaurie ꝓuintiȩ p̃sbiter:
qui dieb siuis y conii rem terribilẽ narrat euenisse. Ibi nanq ut
alt. quoddã monasteriũ thongalaton dicit᷑ in quo quidã mo¬
machis magne estimationis habebatur: Bonis quippe cernebat᷑
moribꝰ. atꝙ in omi sua auctione compositus. S sic̃ ex fine res
patuit: longe aliter quã apparebat fuit. Nam cũ se ieinare
cũ fr̃ib demonstraret: occulte manducare consueuerat. Qa
eiuis uiciũ fr̃s omĩno nesciebant. S corꝑis suꝑueniente mo¬

Expanded text:
mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam monasterium τῶν Γαλατῶν dicitur, in quo quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente mo
Abbreviated transcription (Latin):
uehement̃ imminere. ut ad inferni claustra se raperent.
Cepit tremere. pallescere. sudare. et magnis uocib indiicias
petere: filiũq suũ noĩe maximũ. quẽ ipse iam monachus
monachũ uidi: nimiis & turbatis clamorib uocare dicens
Maxime curre. Nunquã tibi aliqͥd mali feci: infide tua me
suscipe. Turbatus mox maximꝰ affuit: lugens e ꝑstrepens
familia conuenit. Eos aut̃ quos ille insistentes sibi grauiter co¬
lerabat. ipsi malignos sp̃s uidere non poterant: s eorũ p̃sen¬
tiam in confusione. in pallore. ac tremore illius quitrahebat᷑
uidebant. Pauore aut̃ tetrȩ eorũ imaginis: huc illucq uer¬
tebatur in lectulo. Iacebat in sinistro latere: aspectũ eorũ fer¬
re nonpoterat: uertebatur ad parietẽ: ibi aderant. Cunq
constrictus nimis. relaxari se iam posse desꝑaret: cepit mag¬
nis uocio clamare. Inducias uł usq mane. inducias uł usq

Expanded text:
vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat, ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, et pallore, ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum imaginis huc illucque vertebatur in lectulo; jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque
Abbreviated transcription (Latin):
cepit eger cũ magnis uocib clamare dicens. Grãs deo: ecce dra¬
co qui me ad deuorandũ acceꝑat. fugit. Orationib ur̃is expulsus¬
est: stare non potuit. Pro peccatis meis mͦ int̾cedite: qr conu̾ti
paratus sũ: et secularẽ uitã funditus relinquere. homo gͦ qͥ
sicut iam dictũ est. ab excrema corporis fuerat parte p̃mortuꝰ:
reseruatus ad uitã. toto ad dm̃ corde coni̾sus est: & pꝰquã imitatus
mente diu est flagellis attritus: cẽ eiꝰ anima carne soluta est.
memoriam feci narrare consueuit: uir in hoc mun¬
do diues ualde fuit. s cantũ plenus uiciis. quantũ rebꝰ. Suꝑ¬
bia tumidus: carnis suȩ uoluptatib subditus: in ad quirendis
rebus auariciȩ facib accensus. Sed cũ tot malis. dñs finẽ po¬
nere decreuisset: corporali hc̃ molestia ꝑcussit. Qui ad extre¬
mũ ueniens: eadem hora qua iã de corꝑore erat exiturus. aꝑ¬
tis oculis uidit tetros & nigerrimos sp̃s contͣ se assistere: et

Expanded text:
epit cum magnis vocibus clamare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, toto corde ad Deum conversus est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est.  superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce draconi ad deuorandũ datus sũ: qui ꝓpt̾ ur̃am presentiã
deuorare me non potest. Caput meũ insuo ore iam obsorbute.
Date locũ ut non me amplius cruciet. si faciat qͥd facturus est
Si ei ad deuorandum datus sum. quare ꝓpt̃ uos moras patior:
Tc̃ fr̃s ceperunt ei dicere. Quro est quodloqueris frat̃ Signũ
tibi sc̃e crucis imprime. Respondebat ille cũ magnis clamorib.
dicens. Uolo me signare.s non possũ: quia squamis huiꝰ draconis
premor. Cunq hoc fr̃s audirent: prostrati in terrã ceperunt ꝓ¬

Expanded text:
ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam me ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam me devorare non potest. Caput meum in suo ore jam absorbuit; date locum, ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum
Abbreviated transcription (Latin):
Un sius corporib positȩ. penale aliqͥd de sꝑitalib uident: quod
audientium solet contingere. ¶ amis de quo in omeliis corã
popło iam narrasse me memini: inquietus ualde theodorus no¬
mine puer fuit: qui in meũ monasteriũ frẽm suũ necessitate
ꝓ sua ei aliqͥd salute loqueret᷑. Hona aut̃ non solũ facere: secrã
audire non poterat. Nunqͣm se ad sc̃ȩ conu̾sationis habitũ uenĩ¬
re: iurando. irascendo. deridendo cestabat᷑. In hac aut̃ pestilentia
quȩ nuꝑ huiꝰ urbis popłm magna ex parte consũpsit: ꝑcussus in¬
uenerunt fr̃s: ut egressũ illtus orando ꝓtegerent. Iam corpꝰ euis
ab extrema fuerat parte p̃mortuũ: in solo cantũmͦ pectore. uita¬
enixtus orare: qͣnto eũ iam uidebant sub celeritate discedere.
Tunc repente cepit eisdem fr̃ib assistentib clamare: atq cũ
magnis uocib orationes eorũ interrũpere dicens. Recedite.

Expanded text:
n suis corporibus positae poenale aliquid de spiritalibus vident, quod n suis corporibus positae poenale aliquid de spiritalibus vident, quod ad aedificationem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in e sua aliquid loqueretur. Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo testabatur. In hac autem pestilentia quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitaenixius orare, quantum eum jam videbant sub celeritate discedere, cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte cor ab om̃i delectatione carnis excitiunt: constat nimirũ
qr eorũ habitacula. fetoris nebula non tangunt᷑. & notandũ quod
isdem fetor esse &. nebula uisa sit: quia nimirũ carnalis delectaio
mentẽ quã inficit obscurat: ut ueri luminis claritatẽ non uide¬
at: s unde delectatur iuferius: inde caliginẽ ad suꝑna patiat᷑.
Dotamus ne hoc auctoritate sacri eloquii posse Petrus.¬
monstrariꝰ ut culpȩ carnaliũ. fecoris pena puniant᷑ Gregorius.
Dotest. Nam libro geneseos attestante didicimꝰ: quia suꝑ sodomi¬
tas dñs ignẽ & sulphurẽ pluit: ut eos ignis incenderet. & fetor sul¬
phuris necaret. Quia enĩ amore illicito corruptibilis carnis arserans:
simul incendio & fetore ꝑierunt: quatinꝰ in pena sua cognoscereñ.
qr ȩt̃ne morti fetoris sui se delectatione cradidissent. Petrus.
De his in quib dubius fui: nichil mͥ fateor questionis remansit.

Expanded text:
perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caliginem ad superna patiatur. PETR. Putamusne hoc auctoritate sacri eloquii posse monstrari, ut culpae carnalium fetoris poena puniantur? GREGOR. Potest; nam libro Geneseos attestante didicimus, quia super Sodomitas Dominus ignem et sulphur pluit , ut eos et ignis incenderet, et fetor sulphuris necaret. Quia enim amore illicito corruptibilis carnis exarserant, simul incendio et fetore perierunt, quatenus in poena sua cognoscerent quia aeternae mortis fetoris sui se delectatione tradidissent. PETR. De his in quibus dubius fui, nihil mihi, fateor, quaestionis remansit.