comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poralis ꝓpͥetatis ds artifex obseruans. hominẽ ex anima cõ pegit et cor¬
pore. sicut ineodem reuelante qͥ sec̃ accepimꝰ. Uerum animã illi quide¬
set ad imaginẽ suam creatam.⁊ sic cȩp̃ extempore ut creatura sempitna
taien ut als pro suo modulo ꝑmanebit. uł qr rationis ei uintellect̾
participium quẽadmodũ scis angłis contulit. Corp̾ autẽ ñusqueqito
aetis animalib formauit dnssimile: nisi quod illa malirum ꝓnaerectũ
b obediers anima utẽtur. Quantum uͦ prestet corpori anima. genta
etiam auctor conatur exprimere. cum de utroq loquens alterum nob
inqͥt cum diis. alterum cum belus cõmune ẽ. Ita factum hominẽ
pͥmum adã cũ eua ẽiuge quã mirabile dictum de costa illi dormi¬
enti subtracta ds̃ ꝓduxit: in paradiso uoluptatis ut sacrȩ littȩ ces¬
tantur constituit. Eumq suppetentib omibꝰ actusum necessariis.
non molesto labore dãpnauit. s ociandi tedium oblata ei facultate

Expanded text:
poralis, proprietatibus Deus artifex observatis, hominem ex anima compegit et corpore, sicut eodem revelante qui fecit accipimus. Verum animam illi fecit ad imaginem suam, quia tametsi coepit ex tempore ut creatura, sempiterna autem ut Deus pro suo modulo permanebit; vel quia rationis ei et intellectus participium quemadmodum sanctis angelis contulit; corpus autem non usquequaque caeteris animalibus formavit dissimile, nisi quod illa in alvum prona, id bus obediens anima uteretur. Quantum vero praestet corpori anima etiam gentilis auctor conatur exprimere, cum de utroque loquens, alterum nobis, inquit, cum diis, alterum cum belluis commune est. Ita factum hominem 210 primum Adam cum Eva conjuge, quam, mirabile dictu, de costa illi dormienti subtracta Deus produxit, in paradiso voluptatis, ut sacrae litterae testantur, constituit, eumque, suppetentibus omnibus ad usum necessariis, non molesto labore damnavit, sed otiandi taedium ablata ei facultate
Abbreviated transcription (Latin):
eramus scĩ ⁊ inmaculati. uł ñ tam suȩ gre donum lar¬
giretur. quam nr̃o merito uł p̃senti uł futuro p̾mium uelut
ex debito refert᷑ s elegit nos ante mundi constitutionẽ. ut eẽ¬
mus scĩ ⁊ inmaculati. qui nͥ uellet. ne ulli quidem eẽ possemus.
Ceterum u̾ͥcũq de electione uł p̃sẽntia siue p̾destinatione apłs
loquitur. quicumq dm̃ proterea elegif. se p̾scisse. aut p̃des¬
tinasse quostibet asserunt. quod p̃scierit eos deuotos sibi futuros.
⁊ ineadem deuotione mansuros. tam isi sint inaliis magne auc¬
toritatis. in hac sententia ñ sunt penitus audiendi ne nacuet᷑
diuine grȩ donum. si scđm humanum quoq futurum me¬
ritum dispensetur. Nec idige̾ntur his preponi apłm quicũq
ñ nesciunt in hoc loqui potius xp̃m. qui se quẽadmodũ ueri¬
tatem eẽ testatur. Sola grã p̃destinati hii sunt om̃s dequib

Expanded text:
eramus sancti et immaculati alioquin non tam suae gratiae donum lareramus sancti et immaculati alioquin non tam suae gratiae donum largiretur quam nostro merito vel praesenti vel futuro praemium velut ex debito referret; sed elegit nos ante constitutionem emus. Caeterum ubicunque de electione, vel praescientia, sive praedestinatione Apostoli loquuntur, quicunque Deum propterea elegisse praescisse aut praedestinasse quoslibet asserunt quod praescierit eos devotos sibi futuros et in eadem devotione mansuros, tametsi sint in aliis magnae auctoritatis, in hac sententia non sunt penitus audiendi, ne evacuetur divinae gratiae donum, si secundum humanum quanquam futurum meritum dispensetur. Nec indignentur his praeponi Apostolum quicunque non nesciunt in hoc loqui potius Christum, qui se, quemadmodum est, veritatem esse testatur. Hi sola gratia praedestinati sunt omnes, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Ue uob̃ phariseis qui decimatis rutam ⁊ mtã ⁊ omẽ ob.
Neq enim omium gentium olus ꝑ omnẽ terra amplitudinẽ
pharisei decimabat̃. s omẽ genus olerum quod habebãt ẽ absq
scrupulo sentiendum: nec ille sensus ab horret auͦ. ut qui uult omĩ¬
homines saluos significare uoluerit ut qui sciamꝰ multos uocatos¬
paucos autem electos. nullo discrimine separare ualeamus. om̃s
indifferent᷑ uelimus fieri saluos. Nam uneundẽ modum inue¬
saluamur. gratis eripimur. plurib relictis indampnationẽ.
quam nos quoq ineruimꝰ. cõm̃dans uas electionis. sicut elegit
nos inquit in ipso ante mundi constitutionẽ. ut eẽmus sc̃i ⁊
inmaculati inconspec̾du incaritate. qui p̃destinauit nos in ad
munere infla remur. antequam orietur suꝑbie morb quam
efficax ẽ remedium procuratum. Elegit nos ds̃ ante inundi
ꝯstitutionem. ñ quia eramus sc̃i uinmaculati. aut quia futur

Expanded text:
posuit: Vae vobis, Pharisaei, qui decimatis mentham et rutam et omne olus . posuit: Vae vobis, Pharisaei, qui decimatis mentham et rutam et omne olus . Neque enim omnium generum olus per omnem terrae amplitudinem Pharisaei decimabant: sed omne olus, omne genus olerum quod habebant, est absque scrupulo sentiendum. Nec ille sensus abhorret a vero, ut qui vult homines salvos fieri, paucos autem electos, nullo discrimine separare valeamus, omnes indifferenter velimus fieri salvos. Nam et in eumdem modum invesalvamur gratis eripimur, pluribus relictis in damnatione, quam nos quoque meruimus, commendans vas electionis: Sicut elegit nos, inquit, in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate, qui praedestinavit nosmunere inflaremur, antequam oriretur superbiae morbus, quam efficax est remedium procuratum. Elegit nos Deus ante mundi constitutionem, non quia eramus sancti et immaculati, aut quia futuri
Abbreviated transcription (Latin):
lit uerum aliquando exceptionem quordã particularit̾ cõp̃
hendere. ⁊iam ipse apłs de cuiꝰ delib̾aretur sententia idoneus au
cior. ẽ. uͭ ait. Sic gͦoꝑ omĩa omĩb placebo. Nãq ut taceam de ma¬
iore adhuc in fidelium parte. quibus profecto placere ñ pote¬
rat. ñ placebat his a quib cedebatur. ⁊ ñ placebat his aquib o¬
bruebatur lapidib. Non placebat hisdeniq aquibus urbe ue¬
lut mortiuis pellebatur. placebat autem his solis fidelib qui tot
erant ut merito dici possent oms. quiq in illo głificabant dm̃
quos ꝑsecutionem predicatione mutasset: Possumus etiam qui
uult onis homines saluos fieri sic sano sensu intelligere. qͦd ex
om̃i genere hominum colligat ad salutem. hoc ẽ quosdã iudeo
atq hebetum. ⁊ quarũcũq differentiarũ homines possunt a
seantur: siquidem eadem noticione. iͨ nom̃ in ęuangłio lucas

Expanded text:
liter, verum aliquando eliter, verum aliquando e de cujus deliberatur sententia, idoneus 227 auctor est ubi ait: Sicut ego per omnia omnibus placeo . Namque ut taceam de majore adhuc in fidelium parte, quibus profecto placere non poterat, non placebat his a quibus caedebatur, non placebat his a quibus obruebatur lapidibus, non placebat his denique a quibus urbe velut mortuus pellebatur. Placebat autem solis fidelibus, qui tot erant ut merito dici possent omnes, quique in illo glorificabant Deum quod persecutionem praedicatione mutasset. Possumus etiam, qui vult omnes homines salvos fieri , sic sano sensu intelligere, quod ex omni genere hominum colligat ad salutem, hoc est, quosdam Judaeorum atque hebetum, et quarumcunque differentiarum homines possunt a seantur. Siquidem eadem notione idem nomen in Evangelio Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
uult om̃s homines saluos fieri. non sic accipiendum. ẽ. quasi cum ds̃
uelit generalit᷑ om̃s fieri saluos quibꝰ dã impedientib ĩpotentissim is
ñ ualeat omĩpotentissimꝰ implere quoo uellit. s ita potius quod ilł
siue uolentib siue nolentib nam plures ininfantili etate bapti¬
tati homines ñ habentes discrimen. mox uita excedentes tran¬
feruntur ad głam: saluantur om̃s quoᷤcumq saluari uoluerit.
Om̃s g̾ uult saluos fieri homines: s non alios ꝗͣ qui saluantur.
Quo elocutionis genere usus ę̧uangłista iohannes his u̾bis. qui
inluminat omẽm hominẽ uenientem inhunc mundum.
Nũ quł fidi luce om̃s in hũc mundum uenienteᷤ illuminet.
qͦd sentire ꝑ quam absurdum ẽ. quando quidẽ plures in fidelitatis
tenebris obscurentur: s eos uidelicet qui inluminantur. dũ ñ ab
alio s ab illo illuminant᷑. Om̃s autem ñ semꝑ uniu̾sitatẽ genera¬

Expanded text:
vult omnes homines salvos fieri , non sic accipiendum est quasi cum Deus vult omnes homines salvos fieri , non sic accipiendum est quasi cum Deus velit generaliter omnes fieri salvos, quibusdam impedientibus impotentissimis, non valeat omnipotentissimus implere quod velit, sed ita potius, quod illis sive volentibus, sive nolentibus nam plures in infantili aetate baptizati, horum non habentes discrimen, mox vita excedentes transferuntur ad gloriam, salvantur omnes quoscunque ille salvare voluerit. Omnes ergo vult salvos fieri homines, sed non alios quam qui salvantur. Quo elocutionis genere usus est evangelista Joannes his verbis: Qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , non quo fidei luce omnes in hunc mundum venientes illuminet quod sentire perquam absurdum est, quando quidem plures infidelitatis tenebris obscurentur, sed eos videlicet qui illuminantur, dum non ab alio nisi ab illo illuminantur. Omnes autem non semper universitatem genera
Abbreviated transcription (Latin):
nr ⁊ nͣẽ iniquitas ineo. quid mereatur totiꝰ generis humani series
usitata. ipropt̾ originale pectatum damnata ⁊ propter addita si
ad actiuam ȩcatem accesserit dãpnanda. nͥ sempit̾na supplicia: Hec
plane ut supra relatum ẽ peccato uiciata stirps hominum ꝑpeti coge¬
retur. ñ exeadem stirpe eandem causam dampnationis. alii occulto
iudicio dĩ ꝗꝗ rectissimo ꝑ iusticiam eiꝰ indãpnatione debita relinque¬
rantur dãpnati. quia nicħ nisi quod meruerant ꝑferre coacti sunt. Cur
autem istos ñ illos saluet ds̃. auecur ñ potius illos quã istos. Iam
hoc supͣ hominem ẽ. Nec secreti dĩ p̃sertim tanti causa expectari de¬
bet ab homine: quis gͥ gͥnouit sensum dñĩ apł̃s. aut quis ꝯsiliarius
Indurat autem. ñ ad peccatum impellendo. os enim intemytator ma¬
lorum ẽ: in peccato deserendo. qr ipse quorum uult solum lib̾ati ẽ:i
quo infirmaret iusticiam. Nam quoo uenerabilis paulus ait. qui

Expanded text:
eus noster, et non est iniquitas in eo; quid mereatur totius generis humani series vitiata et propter originale peccatum damnata et propter propria addita, si ad activam aetatem accesserit, damnanda, nisi sempiterna supplicia? Haec plane, ut supra relatum est, peccato vitiata tota stirps hominum perpeti cogeretur, nisi ex eadem stirpe eamdem causam damnationis habente, alii occulto judicio Dei, quanquam rectissimo, per justitiam ejus in damnatione debita relinquerantur damnati, quia nihil nisi quod meruerant perferre coacti sunt. Cur autem istos non illos salvet Deus, aut cur non potius istos quam illos, jam hoc supra hominem est, nec secreti Dei, praesertim tanti, causa exspectari debet ab homine. Quis cognovit sensum 226 Domini, aut quis consiliarius Indurat autem, non ad peccatum impellendo, Deus enim intentator malorum est , sed in peccato deserendo, quia ipse quorum vult solum liberator estquo infirmaret justitiam. Nam quod venerabilis Paulus ait: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quiod semel acceptum in nr̃a potestate ẽ. Item pꝰ aliquanta aga¬
nr̃is atq iusticia. s dĩ miscđiam nos conseruari. Non iusticia tua
ds̃ dñs cuus dabit terram optimam ut possideas eam: quia populus
durȩ ceruicis eftu. Item pꝰ aliquanta. ꝓnichilo saluos faciet illos. Aut
dubium quin istos. quia non ꝓpͥo merito s di saluant᷑ clem̃tia. Item
alibi in expositione sententie. ñ gletur sapiens insapientia sua. iñgle¬
tur fortis infortitudine sua. & ñ głetur diues indiutiis suis. s in ħ

Expanded text:
quod semel acceptum in nostra est potestate. Item post aliquanta: Agaquod semel acceptum in nostra est potestate. Item post aliquanta: Aganostris atque justitia, sed Dei nos misericordia conservari. Non justitia tua Dominus Deus tuus dabit tibi terram optimam ut possideas eam, quia populus durae cervicis es tu . Item post aliquanta: Pro nihilo salvos facies eos , haud dubium quin justos, quia non proprio merito, sed Dei salvantur clementia. Item alibi in expositione sententiae: Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudine sua, et
Abbreviated transcription (Latin):
cum uolunt absconditnt. Cypͥanum loquor. augustinum. ieroni¬
mum. ambrosiũ. ⁊ quosdam alios. m̃tem diuinorũ eloquiorum
i dortor suauissimusomĩa nr̃is uirib adimens. dõ adsignans. breuissi¬
meomĩa genera meritorum complexus. aat in nullo głandum.
quando nrin nichil sit. Ambrosius autem scribens. ñ ẽ in nr̃a potes¬
tate cor nr̃m ⁊ nre cogitationes. & iã ipsa facta ⁊dictꝰa comp̃hendit.
quȩ ꝓfecto excorde ⁊ cogitatione ꝓcedunt. Ieronimus diuina ⁊ secula¬
ri doctrina p̃cipuus:⁊ uelut quidã parens cum augustino ȩccliastici
philosonihie: que humanã nec multum appecit. nec inom̃ib con¬
tennit. pelagianam heresim recens exhortam potent᷑ debellans.
siinquit in eo tantum dĩ gra ẽ. quod propͥe noscondidit uolun
tatis: ⁊i libo arbitrio ẽtenti sumꝰ. nec ultra eius indigemꝰ. ne sum
debemus. nec illius clem̃tiam p̾cib flsctere ut accipiamꝰ cotidie.

Expanded text:
cum volunt abscondunt, Cyprianum loquor, Augustinum, Hieronycum volunt abscondunt, Cyprianum loquor, Augustinum, Hieronymum, Ambrosium et quosdam alios, et mentem divinorum eloquiorum et doctor suavissimus omnia nostris viribus adimens, Deo assignans, brevissime omnia genera meritorum complexus, ait in nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit . Ambrosius autem scribens, non est in nostra potestate cor nostrum et nostrae cogitationes, etiam ipsa facta et dicta comprehendit, quae profecto ex corde et cogitatione procedunt. Hieronymus divina et seculari doctrina praecipuus et velut quidam parens cum Augustino ecclesiasticae philosophiae, quae humanam nec multum appetit, nec in omnibus contemnit, Pelagianam haeresin recens exortam potenter deballans, Si, inquit, itatis et libero arbitrio contenti sumus, nec ultra eius indigemus auxiliodebemus nec illius clementiam precibus flectere ut accipiamus quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
collocare. quł ẽ exeoram scriptis ostendere. qui diuine uacui. no¬
ticia mundanȩ sapientie claruerunt. Tullius facit non lelium
facit uł scipionem. que posset eẽ dubia. s marcum catonem senẽ cer¬
ta. hoc ẽ sua dicere sententia quib nicħ ẽ in ipsis opis adbene beate ᷤ ui¬
uendum. his omis etas grauis ẽ. qͥ autẽ omĩa aseipsis petunt. Marce tul¬
li dixisses :⁊ nob nontam splendore u̾borum quam sententie ueritate
placuisset. Uirgilius etiam ut hominẽ decuit poetica figm̃ta tractantẽ.
aliuo agens tale quid significauit potrus quam ex p̃ssit: spes sibi quisq
Outinam dixisset. Cuiq ds̃ uerꝰ spes ⁊credidisset. nec de me cenate ad¬
ulando. s de eodẽ uero isolo dõ ꝓbe sumineq canendo ꝓtulisset.
sine nlaltum mens inchoat. Nri autem auctores facile sapientia
suꝑiores quia diuina eloqueatia parens. quã cum uolunt asserunt.

Expanded text:
collocare. Quod est ex eorum scriptis ostendere qui divinae vacui, nocollocare. Quod est ex eorum scriptis ostendere qui divinae vacui, notitia mundanae sapientiae claruerunt. Tullius facit, non Laelium vel Scipionem, quae posset esse dubia, sed M. Catonem senem certa, hoc est sua, dicere sententia. « Quibus nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, his omnis aetas gravis est. Qui autem omnia li, dixisses, et nobis non tam splendore verborum quam sententiae veritate placuisses. Virgilius etiam, ut hominem decuit poetica figmenta tractantem, aliud agens tale quid significavit potius quam expressit, Spes sibi quisque. O utinam dixisset, cuique Deus verus spes, et credidisset, nec de Maecenate adulando, sed de eodem vero et solo Deo probe summeque canendo protulisset: Te sine nil altum mens inchoat. Nostri autem auctores, facile sapientia superiores, quia divina eloquentia pares, quam cum volunt exerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Considimꝰ indño iħu quia quicepit in uob̃ agere quoo p̾cepit:
tam diu oꝑabit᷑ quo usq excedentib uita singłis adueniens in¬
cipiat redde quoo ꝓmisit. his omib erudimur ne spem in nob̾ col¬
lecemus opinione grauius delinquentes. statim nt̾m munientes.
tocius nr̃e spei plenitudinem cransferamus in illũ qui propterea
nos ad se uocat ut fultiat: iccirco ꝓfutura nos petere inuitat ut
tribuat: ideo ne nob confidamus terret ne deserat. Namq ma¬
ledictus homo ẽ qui spem ponit in homine: qui autem eã inse¬
ipso ponit. in homine ponit: maledictus ẽ. Sane dĩ bonitas p̾cla¬
re cõm̃datur. cum benedictus uir asseritur qui confidit indno.
isolus confidentis asfectus p̃mium iam benedictionis asserͥtur.
dinant autem in mundi sp̃s decipiendi actu spem hominũ inse
tranfferre:. quoo insuis cultorib effecerunt. uł quodam colludio
atq p̃stantiam tutissimum sit eis inse ipsis spem aliquatenus

Expanded text:
 qui coepit in vobis agere quod praecepit, tandiu operabitur quousque excedentibus vita singulis adveniens incipiat reddere quod promisit. His omnibus erudimur ne spem in nobis collocemus opinione gravius delinquentes; sed statum nostrum munientes, totius nostrae spei plenitudinem transferamus in illum, qui propterea nos ad se vocat ut fulciat, idcirco profutura nos petere invitat ut tribuat, ideo ne nobis confidamus terret, ne deserat. Namque maledictus homo est qui spem ponit in homine. Qui autem eam in seipso ponit, in homine ponit. Maledictus igitur est. Sane Dei bonitas praeclare commendatur, cum benedictus esse vir asseritur qui confidit in Domino, et solus interdum confidentis affectus praemium jam benedictionis assequitur. Amant autem immundi spiritus decipiendi astu spem hominum in se transferre, quod in suis cultoribus effecerunt, vel ex quodam colludio gnitatem atque praestantiam tutissimum sit eis in se ipsis spem aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tum tempori. corporalẽ autẽ ñ tẽpori mͦ uerum etiam loco fecit obnoxiã:
s quidem subiectã se tempori sp̃ał natura ostendit. que bene ut pote abo¬
no dõ condica partim suo seiutio depͤuans inueritate nstetit uideo coruit.
pat̾im conditori pia subiectione adherens. & quod lapsus eet capax aꝑuit.
et ne ultra haberetur compos tante felicitatis accepit. Hãq redem ptor
cũ in resurrectione opinionẽ ꝯiugalis cõmercii remouiss nequaquã nob̾
angłorum spopundissec equalitatem: si in eis peccandi ac consequenter
mortalis uitȩ discrimine intanta beantudinis collocaremur securitate.
ut ultra nec peccare possem̃ nec uelle peccare: Porro corporalis nata ⁊ çep̃ex
cẽpore. & augñitis oetͥntisq su. ȩ comui̾sionis in alia facultate. iutabilitatis
uices quȩ cuncta fiunt intẽpore. ⁊fitet᷑. Loco uͦ subiectam ñ dubitat. qr

Expanded text:
tum tempori, corporalem autem non tempori modo, verum etiam loco fecit obnoxiam. tum tempori, corporalem autem non tempori modo, verum etiam loco fecit obnoxiam. Siquidem subjectam se tempori spiritalis natura ostendit, quae bene, utpote a bono Deo, condita, partim suo se vitio depravans in veritate non stetit, atque ideo corruit, partim conditori pia subjectione adhaerens, et quod lapsus esset capax aperuit, et ne 209 ultra laberetur compos tantae felicitatis accepit. Namque Redemptor, cum in resurrectione opinionem conjugalis commercii removisset, nequaquam nobis angelorum spopondisset aequalitatem, si in eis peccandi aut consequenter mortalis vitae discrimine in tanta beatitudinis collocaremur securitate ut ultra nec peccare possemus nec velle peccare? Porro corporis natura et coepit ex tempore, et augmentis decrementisque, sine conversionis in alia facultate, mutabilitatis vices, quae cuncta fiunt in tempore, confitetur. Loco vero subjectam non dubitat qui
Abbreviated transcription (Latin):
usti bimi fuꝑ memoratis qesionib sensisent i nore diuc scri¬
tat sum. quor sole clariora oꝑa diinis irradiata eloquiis n oms urł in¬
celligerent uł haberent: iure deberem suꝑflutatis aut arrogantie
argui. qui uł eadem utb̾ aliis ingressissem uł quod ipsi ñ ualuissent.
ie implere posse cõfidem. Cum uͦ utrum q multis. alteritrunr
quib dã. naitrum forte ñ nullis obtigerit. alterũ uł neutrũ habentib
sic adeẽ ⁊tencdam. ut utrũq possidentes si cam̃ sua cognitione hȩc inea
qualicũq sunt digna duxerint. non offendam. Itaq mͥ nichil dõ plu¬
rimũ ꝯfiders. qͦd ꝓposui hinc expedire conabor.
erum oi opifex ds̃ loci cẽporisq ae ꝑ hoc cotius mutabilitatis expers.
neq enĩ ꝯcluditur loco qui continet om̃ĩa. nec uͦ accessu tẽporis
auget᷑. qͥ neqͥꝗͣ. tẽporali pͥmordio cohibetur. Omĩs creature rationes
sempitna apud se inmutabilitate custodiens sp̃alem creaturam tan¬

Expanded text:
nvictissimi super memoratis quaestionibus sensissent anxie diuque scrutatus sum; quorum sole clariora opera divinis irradiata eloquiis si omnes vel intelligerent vel haberent, jure deberem superfluitatis aut arrogantiae argui, qui vel eadem verbis aliis ingessissem, vel quod ipsi non valuissent me implere posse confiderem. Cum vero utrumque multis, alterutrum quibusdam, neutrum forte nonnullis obtigerit, alterum vel neutrum habentibus sic adesse contendam ut utrumque possidentes, si tamen sua cognitione haec mea, qualiacunque sunt, digna duxerint, non offendam. Itaque mihi nihil, Deo plurimum, quod proposui hinc expedire conabor. Rerum omnium opifex Deus, loci temporisque ac per hoc totius mutabilitatis expers neque enim concluditur loco qui continet omnia, nec vero accessu temporis augetur qui nequaquam temporali primordio cohibetur omnis creaturae rationes sempiterna apud se immutabilitate custodiens, spiritalem creaturam tan
Abbreviated transcription (Latin):
facilius potuit penetrare. quam paucis positis similib meliorib ue
fraudare. Hoc unum cantum occultari ñ passussum. quid int̾ alia de
lib̃o arbitrio acutissime dep̃hendit: lib̃um inquit arbitrium ꝯgeni¬
tum et omĩno inamabilissime siquetimꝰ. illud.ẽ. quo beati eẽ uolunt
etiam hi quia nolunt que ad beatitudinẽ ducunt: sunt ꝓfecto eiꝰ ac
pͥncipalit quiaͥ ab illo donantur. ssequent̃ ⁊ bona nr̃a qui a nobis ab illo
eẽ creduntur: icumaliquid boni molimur uł agimꝰ. ẽ in nob libum
arbitum. qr peccati asfectu dĩgra lib̾atum. Idẽq opꝰ dĩ ẽ qui oꝑatur¬

Expanded text:
facilius poterit penetrare, quam paucis positis, similibus melioribusve facilius poterit penetrare, quam paucis positis, similibus melioribusve fraudare. Hoc unum tamen occultare non passus sum quod inter alia de libero arbitrio acutissime deprehendit. Liberum, inquit, arbitrium congenitum et omnino inamissibile si quaerimus, illud est quo beati esse volunt etiam hi qui ea nolunt quae ad beatituprincipaliter, quia ab illo donantur. Sunt consequenter et bona nostra, quia nobis ab illo esse creduntur; et cum aliquid boni molimur vel agimus, est in nobis liberum arbitrium, quia peccati affectu Dei gratia liberatum. Idemque opus et Dei est
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiam. iiudicium. ⁊ iusticiã interra. Ubi sunt inquit qui dict̃.
propͥo hominem regi arbitrio. sic datutam libi arbitrii potestatem
ut dĩ miscđiam tolleretur atq iusticia. Ipse autem augustinꝰ quẽ nes¬
cias utrum rerum inuentione magis andicendi felicitate milẽris. deli¬
b̾o arbitrio igiã dĩ tanta disseruit ut possint ux ab aliquo legi: Omĩa
uͦ ut mea fert opinio. quam qͣm clarissima iutilissima anemine me¬
moria c̃tineri. Quid enim sentiendum sit de lib̃o arbitrio ⁊igrã dĩ.
sicut nemo tam laboriosa indagine uestigauit. nemo ut ille tam diu
u̾sauit: Ita ut cunctorũ dixerim. Hullus utrumq tanta ueritatis ꝓ¬
pͥecatr inuenit. Nullus tanta eloquentiȩ ub̃tate asseruit. nulb
in expugnabium copia tanta defendic. Proinde cum eent illius omĩa
obtima .⁊ pene innumera. hesitaremq quid potissimũ eet̾ eligendũ.
statui studiosum ad aliorum inuitare lectionem. qui nt̃is p̃cognitis

Expanded text:
m et judicium et justitiam in terra . Ubi sunt, inquit, qui dicunt proprio hominem regi arbitrio, sic datam liberi arbitrii potestatem ut Dei misericordia tolleretur atque justitia? Ipse autem Augustinus, quem nescias utrum rerum inventione magis an dicendi felicitate mireris, de libero arbitrio et gratia Dei tanta disseruit ut possint vix ab aliquo legi, omnia vero, ut mea fert opinio, quanquam sint clarissima et utilissima, a nemine memoria contineri. Quid enim sentiendum sit de libero arbitrio et gratia Dei, sicut nemo tam laboriosa indagine vestigavit, nemo ut ille tandiu 224 versavit, ita, ut pace cunctorum dixerim, nullus utrumque tanta veritatis proprietate invenit, nullus tanta eloquentiae ubertate asseruit, nullus inexpugnabilium argumentorum copia tanta defendit. Proinde cum essent illius omnia optima et pene innumera, haesitaremque quid potissimum esset eligendum, statui studiosum ad illorum invitare lectionem, quae nostris praecognitis
Abbreviated transcription (Latin):
leant. Scds uͦ scole tenet uas aureũ in manu sua sinistra sub planecas.
Unde pontifer mittat crisina infontes. Deinde pontifex ꝓcedit cũ
omi decore sustentat᷑ duob diaconib ⁊ illa duo cereostata quȩ ante
ante fuerunt illuminata semꝑ ante ipsum ꝓcedunt usq dũ oĩa
e hic pͥmũ crucẽ fac̃. Qui hanc aquam cum manu sna diuidess
inmodũ crucis. Scda. unde benedico te. terciã uͦ benedico te ⁊ ꝑism

Expanded text:
manu sua sinistra super planetam, unde pontifex mittat chrisma in fonte. Deinde pontifex procedit cum omni decore, sustentatus duobus diaconibus; et illa duo cereostata quae ante fuerunt illuminata semper ante ipsum praecedunt, usquedum omnia fest. Hic primum crucem facit, Qui hanc aquam, cum manu sua dividens aquam in modum crucis; secundam: Unde benedico te; similiter tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ manu sua suꝑpopulum. Cunc baptiseat: ⁊ redit in satritm
expectans ut cum uestiti fuerint in fantes confirmet eos. Deinde scola
iussa fac̃ letaniã ante altare pͥmo septenã ⁊ spacio fac̾to faciunt alte¬
ram quinã. Intuallo fac̾to. faciunt cerciam teruam. Et cũ dixerint
agnus dĩ: magister scole dic̃ excelsa uoce. Adcendite. Et tunc in lumi
mꝰ stant sic̃ antea adextris ⁊ asinistris altaris. Letania expleta: dic̃
dicẽ quando mittit crisma infrontib infantiũ. In nomine patris i filii
ullum cursum non amitatur responsoriũ. nec lectio recitatur. s ꝑu̾isum

Expanded text:
cum manu super populum. Tunc baptizat, et redit in sacrarium, exspectans, ut cum vestiti fuerint infantes, confirmet eos. 10. Deinde schola jussa facit litaniam ante altare: primam septenam; spatio facto faciunt alteram quinam; intervallo facto faciunt tertiam ternam. Et dum dicitur Agnus Dei, magister scholae dicit excelsa voce Accendite, et tunc illuminaet stant sicut antea a dextris et sinistris altaris. Litania expleta, dicit dicere quando mittit chrisma in frontibus infantum: In nomine Patris, et Filiiomnes cursus non cantatur Responsorium, nec lectio recitatur, sed pro Versu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nisi ille panis uiuus designatur qui de celo descendit: Eleua¬
tis oculis incęlum ante dm̃ patrem suum omĩpotentem. Uculos
eleuauit incelum ut ostenderet nobis momĩb quȩ agimus nic hil
querere terrenum: ⁊ ut sciamus inde nob̾ omẽ uenire bonum. Tibi
gras agens. Benedixit. exemplum nobis donans. ut inomũb que
benegerimus dõgrãs semꝑ agamus. fregit dedit discipulis sius.
Quid aliud significat infractione huiꝰ panis. nͥ quia corpus suui
manducabile p̃buit nob: Simili mͦ p̾ea quam cenatum ẽ. idẽ
p̃quam ille uetis testam̃ti agnus comestus. ẽ. Qd dicit. simili mͦ.
ñ aliud.ẽ. nisi sicut fecit pͥmum de pane. sic ꝑomĩa fecit ⁊ deca¬
lice. Sicut gr̃as agendo benedixit frangens ad manducandũ. si:
⁊ hunc benedicendo tradidit discipulis ad bibendum dicens.
Accipite ⁊ bibite ex hoc om̃s. hic ẽ calix sanguinis mei noui et et̃¬

Expanded text:
alius, nisi ille panis vivus designatur, qui de coelo descendit. Et elevaalius, nisi ille panis vivus designatur, qui de coelo descendit. Et elevatis oculis in coelum, ad te Dnum Patrem suum omnipotentem. Oculos elevavit in coelum, ut ostenderet nobis in omnibus, quae agimus, nihil quaerere terrenum; et ut sciamus inde nobis omne venire bonum. Tibi gratias agens benedixit. Exemplum nobis donans, ut in omnibus, quae bene gerimus, Deo gratias semper agamus. Fregit, dedit discipulis suis. Quid aliud significat in fractione hujus panis, nisi quia corpus suum manducabile praebuit nobis. Simili modo postquam coenatum est, id est, postquam ille veteris testamenti agnus comestus est. Quod dicit simili modo, non aliud est, nisi sicut fecit primum de pane, sic per omnia fecit, et de calice. Sicut illum gratias agendo benedixit frangens ad manducandum, sic et hunc benedicendo tradidit discipulis ad bibendum dicens: Accipite, et bibite ex eo omnes; hic enim calix Sanguinis mei novi. et aete
Abbreviated transcription (Latin):
ne lastescat initinere hiĩ solitudinis. Quis enim ẽ quod in pa¬
nem ⁊ uinum dñs corp̃fuum transfigurari toluit. nisi quia panis
ei multis conficitur granis ⁊ uinum ex mutis utarum racemis
ex pͥmitur si ⁊ ȩclia quȩ ẽ corpꝰ xp̃i ex multis gradib uel etati¬
b uel ꝑsonis uel linguis congregatur inunam fidem ensde dp¬
pe materiis idnis seipsum oftendit dicens. Ego sunt paris uiu̾sꝗͥ d¬
i infta Ego sum uittis uera Et ido in easdem mat̾ias. updes
cor hominis confirmatur ⁊ lecificatur. dicente ꝑsalmista. Sanis
cor hominis itinum letificat. Sorpus siuim dñs transfĩgurauit.
in nob̾. ipso promittente. Q ui mandueat carnem: ibihit. sas¬
raliter ẽ filius. patre atitestante qui dicit. hic ẽ filiusms dilectus in
Salium faciet popłm suum apeccatis eorum. diterum grecum .i. xͦ.
cepit in scãs panem ac uenerabiles in anus suas. In hoc pane quid

Expanded text:
ne lassescat in itinere hujus solitudinis. Quid enim est, quod in pane lassescat in itinere hujus solitudinis. Quid enim est, quod in panem, et vinum Dominus corpus suum transfigurare voluit? nisi quia panis ex multis conficitur granis, et vinum ex multis uvarum racemis exprimitur, sic et Ecclesia, quae est Corpus Christi ex multis gradibus et aetatibus, et personis, et linguis congregatur in unam fidem. Eisdem quippe materiis Dominus se ipsum ostendit dicens: Ego sum panis vivus. Et infra: Ego sum vitis vera. Et ideo in easdem materias, unde cor hominis confirmatur, et laetificatur dicente Psalmista: panis cor hominis confirmatin nobis, ipso promittente: qui manducat carnem meam, et bibit sanraliter est Filius Patre attestante, qui dicit: Hic est Filius meus dilectusSalvum faciet populum suum a peccatis eorum. Alterum grecum, id est,cepit panem in sanctas ac venerabiles manus suas. In hoc pane quis
Abbreviated transcription (Latin):
familie. quauis ꝓ eorum ministerio celebretur. Non solum
simur ut p̾lacatus accipias. Idẽ. nt̾ĩ at tendas reatus culpam.
s tua miseratione placabiliter concedas ueniam. Diesq nros in aua
in hoc pergrinamur scło. dies nri guonentur adõ. Nich enim ẽ ali¬
uo dies nros abeo in pace disponere. nͥon ab ȩterna dampnatione
nos eriꝑe. ⁊ in electorum suorum nos congregatione sociare. Et hoc
ꝑillum ꝑquem ⁊ aquo cum patte omĩa facta sunt. Quam obla
firmatam. o scriptam. Oense celesti a ssignatam. Ratam. tibi
firmiter solidatam. Rationabilem acceptabilẽ q facere digneris.
Rationabilem enim ẽ cum ratione actum ⁊ inde rationabilit̃
ac digne oblatio efficitur cum dõ acceptabilis ha: betur. Ut
ile ut nos efficiamur corpus eius. Et nob̃ diuinitus tradat inmi¬
nistio diuine grȩ panem qui de cęlo descendit. ut sicut uisibili
reficitur corpis. ita inuisibili animus nr̃ recreetur ac potetur.

Expanded text:
a quamvis per eorum ministerium celebretur, non solum c est precamur, ut placatus accipias, id est non nostri attendas reatus culpam sed tua miseratione placabiliter concedas veniam. Diesque nostros in tua in hoc peregrinamur saeculo, dies nostri gubernentur a Deo. Quid enim est aliud dies nostros eum in pace disponere, nisi ab aeterna damnatione nos eripere, et in electorum suorum nos congregatione sociare, et hoc per illum per quem, et a quo cum Patre omnia facta sunt. Quam oblatfirmatam; Adscriptam, mensae coelesti adsignatam. Ratam, tibi firmiter solidatam. Rationabilem, acceptabilemque facere digneris. Rationabile est, cum ratione actum. Et inde si rationabiliter ac digne oblatio efficitur, tunc Deo acceptabilis habetur. Ut Christi, id est, ut nos efficiamur corpus ejus, et nobis divinitus tradat in ministerio divinae gratiae panem, qui de coelo descendit, ut sicut visibili pane, et potu reficitur corpus, ita et invisibili animus noster recreetur ac potetur,
Abbreviated transcription (Latin):
de scã eccłia usq merastinum iuxta consuetudinem. S et ipsa eccłia us¬
ꝙ adiugilias inluminata ꝑmaneat. Et sic̃ misto die tarauimꝰ. sic .⁊ui.
fer faciendum. eẽ. similit̃. ⁊ sabbo ea tam̃ ratione ut adhoram nonam
ercuciant ignẽ de lapioe ut diximus: lamansionario quinca feria
tam ciuitatis quam ⁊de suburbanis i omĩs clerus cum popo er
ẽcclia statuta infra urbẽ expectantes pontificem qui seꝑ pie meaeti

Expanded text:
de Sancta usque in crastinum juxta consuetudinem. Sed et ipsa ecclesia usde Sancta usque in crastinum juxta consuetudinem. Sed et ipsa ecclesia usque ad vigilias illuminata permaneat, et sicut in isto die taxavimus, sic et sexta feria faciendum est; similiter et sabbato, ea tantum ratione, ut ad horam nonam excutiant ignem de lapide, sicut diximus, et a mansionario quinta feria tam civitatis, quam et de suburbanis, et omnis clerus cum populo in ecclesia statuta infra urbem exspectantes pontificem, qui semper in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
et ex ea fundit insimilitudinẽ agnorum ⁊ seruat eas in loco mundo. in
octauo uͦ paschȩ dantur ipsi agni ab archidiacono p̾ missas inȩccłia ad
ciuitatib decereis faciunt. Hoc expleto: accipit mansionariꝰ pͥor iam fact̾a
candelam in manu sua illuminatã in canna: ꝓsequente eum popło cũ
supplici silentio. ita ut sũmitas candele quȩ illuminat᷑ altare u̾sa inclina¬
ta respiciat illam ȩccłiam quã s̃ ingressuri: quȩ camen pͥus absq lumine
erit. Preparatis ante altare .uii. lampadib ita cõpositis ut absq ullo in¬
pedim̃to cũcũq retardationis mansionarii manu cum eadẽ candela
possint accendi. de deinceps p̃paratis custodib om̃i lumine decoretur
ȩccłia. Et ita iugrediuntur ad missam sicut insac ram̃torum c̃tinet᷑ uł
in antiphonario. Missa cõpleta cõmunicent om̃s ordine statuto ⁊ seruẽt

Expanded text:
et ex ea fundit in similitudinem agnorum, et servat eos in loco mundo. In et ex ea fundit in similitudinem agnorum, et servat eos in loco mundo. In octavas vero Paschae dantur ipsi agni ab archidiacono in civitatibus de cera faciunt. 4. Hoc expleto, accipit mansionarius prior jam fatam candelam in manu sua illuminatam in canna, prosequente eum populo cum supplici silentio, ita ut summitas candelae quae illuminatur ad altare versa inclinata respiciat illam ecclesiam quam sunt ingressuri, quae tamen prius absque lumine erit, praeparatis ante altare septem lampadibus, ita compositis, ut absque ullo impedimento cujuscunque retardationis manu mansionarii cum eadem candela possint accendi, ac deinceps praeparatis custodibus omni lumine decoretur ecclesia. Et ita ingrediuntur ad Missas, sicut in Sacramentorum continetur vel Antiphonario. Missa exple
Abbreviated transcription (Latin):
partis eccliȩ prope lampades. ut ubi audierit aintipħ. cenens canam¬
in manu sua tutetur lampadẽ unam. Infine psalmi ipsius cutet᷑
alteram sinistre partis. In scđo psalmo: cum antiphã audierit. tute¬
tur de dertera parte aliam. sic una ex parte una. alia ex alia tutet᷑
uem de lapide in loco foris basilica si ibide oratoriũ habuerit in por¬
ta uͥ ercuciant. siuͦ in loco quo cõsidauerit pͥor. ita ut exeo possit can¬
dela accendi. que candela matundine debet poni ⁊ amãsionario.¬
loco ubi accendicur Iapas una seruetur. usq insabbo scõ ad illumi¬
necur. Et hic ordo cerei benedicendi insuburbanis ciuitatib agt᷑.
Nam in scũ romana eccłia infra ciuttatem romã mane pͥma sab¬
bato sc̃o inlat̾anis. Uenit archidiaconꝰ in ȩccłiam ⁊ funddit cera ia
uase mundo maiore. ⁊ miscitat ibudem oleum ⁊ benedic ceram

Expanded text:
partis ecclpartis ecclin manu sua, tutet lampadam unam, in fine vero Psalmi ipsius tutet aliam partis sinistrae. In secundo Psalmo, cum Antiphonas audierit, tutet dextra parte aliam. Sic una ex parte una, alia ex alia tutantunem de lapide, in loco foris basilica; si ibidem oratorium habuerit, in portam ibi excutiunt; sin vero in loco quo consideraverit prior, ita ut ex eo possit candela accendi. Quae candela loco, ubi accenditur, lampada una servetur usque in Sabbato sancto ad illuminetur. Et hic ordo cerei benedicendi in suburbanis civitatibus agitur. 3. Nam in catholica Ecclesia infra civitatem Romanam, mane prima, Sabbato sancto, in Lateranis venit archidiaconus in ecclesia, et fundit ceram in vas mundum majorem, et miscitat ibidem oleo, et benedicit ceram,
Abbreviated transcription (Latin):
uonts dretin intmandũ m̃ iea quẽ mnipsa die dicunt᷑ numerĩ
dierũ ostendt̃. ut ẽ illud quarta decima die aduespum. Et paulopꝰ.¬
Et inquinta decima sollennitatẽ celebrabitis. quo die usq inuigilia
sc̃ẽ resurrectionis in nullo respõsorio decantetur al. dcena uͦ dñi nec
inpsalmis nec in nullo loco decantetur alł: usq inpascha. Eadẽ uͦ nocte
incipit in psalmis antipħ: ficut inantiphario c̃tinetur. S infine nor¬
turnȩ lector benedictionẽ ñ petet nec prb̃ more solito bend̃ cõplet.
Et quando finit lector. ñdic tuautẽ dñe s ex uerbis lectionis iubetur fine
facere. Lumen autem eȩccłiȩ abinicio cantus norturne. inchoat᷑ extin¬
gui. Hoc tam̃ ordine ut abintro ipsius ęccłiȩ. incipit paulatim tuta
extincta. Uedio nocturno. iterum tercia. Tercio uͦ expleto: exceptis
Ui lampadib nich luminis relinquant. quas in matutiis hoc ordi¬
ne ertinguant. Inicio psalmi pͥmi sit custossẽꝑ paratꝰ in loco dextre

Expanded text:
us intimandum; unde et ea quae ipsa die dicuntur numerum dierum ostendunt, ut est illud, Quarta decima die ad vesperum; et paulo post, In quinta decima solemnitatem celebrabitis. A quo die usque in vigilcae Resurrectionis in nullo Responsorio decantetur Gloria. A Coena vero Domini, nec in Psalmis, nec in nullo loco decantatur Gloria usque in Pascha. Eadem vero nocte incipit in Psalmis Antiphonam, sicut Antiphonario continetur. Sed et in fine nocturnae lector Benedictionem non petit, nec presbyter more solito Benedictionem complet; et quando finit lector, non dicit Tu autem, Domine, sed ex verbis lectionis jubetur facere finem. 2. Lumen autem ecclesiae ab initio cantus nocturnae inchoatur exstingui, hoc tamen ordine, ut ab introitu ipsius ecclesiae incipiat paulatim tutarexstincta; medio nocturno iterum tertia; tertio septem lampadibus, nihil luminis relinquatur; quae in matutino hoc ordine extinguantur; in initio psalmi primi sit custos semper paratus in loco dextrae
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ atta lec̃tio ꝙꝰ quã canticũ. Dnẽ exaudi cum usib suis. Euangliũ
tur missa ordine suo: Item ferua
enia quinta cena dñi hora tereia ingressi sac̃m̃tum. uinduunt᷑ dal¬
maticis tam pontifex quam om̃s diaconi uł om̃i ornam̃to. sedente
pontifice insella sua. ⁊ p̃parantur ampulle due cum oleo. quarũ me
lior. defertur pontifici ut accepto balsamo ⁊ cũmixtato cũ oleo manu
sua impleat illam. Illam uͦ alterã in inistri teneant plenã. ⁊ pontifex
lotis manib p̾cedit. cũ uii. cereis statutis ad missas. Dicta autẽ antipħa.

Expanded text:
Sequitur altera lectio, post quam canticum Domine, exaudi, cum Versibus suis. Evangelium tur Missa ordine suo. III. Feria 5 Coenae Domini. 6. Hora tertia ingressi sacrarium induuntur dalmaticis, tam pontifex, quam omnes diaconi, vel omni ornamento, sedente ponlior defertur pontifici, ut, accepto balsamo, et commiscitato cum oleo, manu sua impleat eam; illam vero alii ministri teneant plenam, et pontifex lotis manibus procedit cum septem cereostata ad Missas. Dicta autem Antiphona
Abbreviated transcription (Latin):
Doce nos adñe. Dicit donus aplicus. Ordinationem si feceris aptis ceꝑi¬
lacros ordines ñ ꝓmoueas. at cam̃ dabit᷑ tͥ edictũ de setinio quom̃
debeas cont̾isari. Tunc p̃cipit archidiacono dõnus apłicus ⁊ relegit pe¬
die te abstinebis. & crastino si placuerit dõ ordinatus eris. R archidia¬
decore in eccłiam sicut mos ẽ. Cõpleto uͦ introitu ñune dicunt cune¬

Expanded text:
Doce nos, domine. Dicit domnus apostolicus: Ordinationem si feceris, aptis tesacros ordines ne promoveas; attamen dabitur tibi edictum de scrinio, quomodo debeas conversari. Tunc praecipit archidiacono domnus apostolicus, et releget pedie te abstinueris, et crastino, si placuerit Deo, consecrandus eris. Responddecore in ecclesia ipsa, sicut mos est. Completo vero Introitu, non dicunt tun
Abbreviated transcription (Latin):
euangłi legitur. E uangłium namq grece. latine bonum nutiũ
int̾pretatur. Hullum enim nũtium melius ee potest quam illud
quod ñitiat salutem totius scłi ⁊ ꝓmittit et̾ni felicib p̃mia reg¬
ni. Et bene conuenit pꝰ hanc melodiȩ laudem que proprie di
pͥmum sp̃s populi informatꝰ. p̾ea boni nuntii .i. euangłii aruda
auditurꝰ gratulationis consoletur. Offertoria quȩ in sacrificiorũ
honorem canuntur. ȩccłiasticus liber indicium ẽ. ueteres canta¬
re solitos. quando uictime in molabantur. Sic enim dixit. Porrer
sacerdos inquit manum suam in libationem :⁊ libauit de sangui¬
ne uuȩ ⁊ fudit infundamto altaris odorem diumo ⁊ excelso pͥn¬
cipe. Cunc exclama uerunt filii aaron in tub ꝓductilib ⁊ auaitã
fecerunt magnam uocem in memoriam coram doño. Namalic̃
inunc in sonitu tubȩ.i. in uocis p̾dicatione cantꝰ accendimꝰ simid¬

Expanded text:
Evangelii legitur. Evangelium namque grece, latine bonum nuntium Evangelii legitur. Evangelium namque grece, latine bonum nuntium interpretatur. Nullum enim nuntium melius potest esse, quam illud, quod nuntiat salutem totius saeculi, et promittit aeterni felicibus praemia regni. Et bene convenit post hanc melodiae laudem, quae proprie Dprimum spiritus populi informetur. Postea boni nuntii, id est Evangelii avida auditurus gratulatione consoletur. Ohonore canuntur, Ecclesiasticus liber indicio est veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem divinum excelso principi. Tunc fecerunt magnam vocem in memoriam coram Domino . » Non aliter et nunc in sonitu tubae, id est in vocis praedicatione digne cantum
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco: ĩ: dum corpore maneret. ex quo qualam scribendo
gentes ad tempꝰ docuic. Inde nuncconidie dum recitatur. omĩ¬
um mentes fidelium. fidi roborat soliditate. Post responsoriũ
gradale psallitur. Et dictum responsorium: quod uno cessan¬
te hoc ipsum alter respondeat. Gradale autem dicitur ab alioꝵ
distinctione responsorit᷑m. quod hoc ingradib hocẽ inpono¬
psallitur. oetera ubicumq uoluerit clerus. Demde canttur ałł.
quod ex ebreo in latinum liꝰ dĩ interp̃tatur. Ex duobus enu¬
hybiaicȩ locutionis u̾bis. hoc unum ẽ cõpositum nomen. Decem quippe
nominib apud hebreos ds uocatur. ex quibus. ia. quod hic dr. unũ est.
Seterum in officio melodiȩ a scũ sunt institutorib preposite. ut popłs
iaudib aĩ insistens. ad sci euangłii uerba uł ad alia sacri mistii offi¬
cia atentior. sollicitior q existi̾tt. Post hanc enim laudem lectio sc̃i

Expanded text:
idcirco idem dum corpore maneret, ex quo quasdam scribendo idcirco idem dum corpore maneret, ex quo quasdam scribendo gentes ad tempus docuit. Inde nunc cottidie dum recitatur: omnium mentes fidelium fidei firmae roborat soliditate. Post responsorium Gradale psallitur. Et dictum responsorium, quod uno cessante, hoc ipsum alter respondeat. Gradale autem dicitur ab illorum distintione responsoriorum, quod hoc in gradibus psallitur. Caetera ubicunque voluerit clerus. Deinde cantatur alleluia, quod ex hebreo in latinum laus Dei interpretatur. Ex duobus enhebraicae locutionis verbis hoc unum est compositum nomen. Decem quippe nominibus apud Hebreos Deus vocatur, ex quibus ia, quod hic dicitur, unum est. Ceterum haec in officio melodia a sanctis institutoribus sunt preposita, ut populus laudibus Dei insistens ad sancti Evangelii verba, ut ad alia sacri mysterii officia attentior, sollicitiorque exsistat. Post hanc enim laudem lectio S.
Abbreviated transcription (Latin):
namq ab introeundo dictum: eo enim cantu ad sc̃ẽ modulatione
officia intratur. uł tunc xpiane religionis congregatio eccłiã dĩ in¬
trans. ad cetas officiorum laudes p̾parat se intenturam. Sicut enim
inuitatorium dicitur ab inuitando cum inchoatur officium noc¬
curnum. idicitur uenate: ita introeundo. quando iniciatur
diurnum. Antiphonã autem ad introitum cȩlestinirs natio¬
ne campanus pontifex rome constituit. ut ante sacrificium ce¬
lebretur. Qa ante non fiebat. nͥ tantum in epła pauli recitaba¬
tur ⁊ scm euanglium. Inde Kyrrieł dicitur. quod exgreco
inlatinum dñe misere̾ n̾ri int̾pretatur. Sic ⁊ rp̃eeł. hoc ẽ xp¬
pontifer natione grecus statuit ut ante sacrificium psalleret᷑.
qui ⁊ consticuit ut natale̾ dñi ꝑ noctem missȩ celebrarentur: de¬
inde legitur epła pauli. Paulum notum. ẽ. omnib doctorem¬
omnium gentium. eẽ. Et quia ad nõ uas electionis fore meruit

Expanded text:
namque ab introeundo est dictum. Eo enim cantu ad sanctae modulationis namque ab introeundo est dictum. Eo enim cantu ad sanctae modulationis officia intratur; et tunc christianae religionis congregatio ecclesiam Dei intrans, ad ceteras officiorum laudes praeparat se. Sicut enim invitatorium dicitur ab invitando cum inchoatur initium nocturnum, et dicitur venite, ita Introitum ab introeundo, quando initiatur nocturnum. Antiphonam autem ad Introitum Coelestinus natione Campanus Pontifex Romae constituit, ut ante sacrificium celebraretur. Quod ante non fiebat, nisi tantum Epistola Pauli recitabatur, et sanctum Evangelium. Inde Kyrieleison dicitur, quod ex greco in latinum Domine miserere interpretatur. Sic et Chpontifex natione Graecus statuit ut ante sacQui et constituit, ut in natale Domini per noctem Missae celebrarentur. Deinde legitur Epistola Pauli. Paulum, omnibus notum est, Doctorem gentium esse. Et quia a Domino vas electionis fore meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
luberrimum sacramentum honorare certatm contendant. Neq
enim litigauerunt inter se aut quisquam eorum se atteri p̾posu¬
it zacheus.⁊ ille centurio. Cum alter eorum gaudens indomum
suam susceꝑit dnm: alter diceret non sum dignus ut intres sub
tectum meum : filimi si te cognoseis peccatorem oporcet ut ate ñ
repellas dominum s satis ei fac ꝑpenitentiam: ⁊ in spu contrito
infirmus p̃care ab illo sanitatem et cade infaciem ante pedes eiꝰ¬
de: quia fides cua te saluum fecit. Et ne differas de die in diem
querti adanm: quia quacũq die ꝯu̾sus ingemueris saluus eris.
Iuxta augustinum quanddo uiddis pium affectum eẽ inte.:sume
corpꝰ oñi ut cibi uitam sempit̾nam prestet. Noli differre de die
na enim grece latine reciproca interp̃tatur. In quo genere cantio¬
nis duo uicissim chori reciprocando melodiarum cantus alt̾nant. uł
unius uox reflexione alterim reciprocaciterq respondit. Introitũ

Expanded text:
luberrimum sacramentum certatim honorare contendant: neque luberrimum sacramentum certatim honorare contendant: neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zachaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens in domum suam suscepit Dominum, alter dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum . Fili mi, si te cognoscis peccatorem, oportet ut a te non repellas Dominum, sed satis ei fac per poenitentiam, et in spiritu contrito infirmus, precare ab illo sanitatem, et cade in faciem ante pedes e. Et ne differas de die in diem converti ad illum, quia quocunque die conversus ingemueris, salvus erit. Juxta Augustinum, quando videbis pium affectum esse in te, sume corpus Domini, ut tibi vitam sempiternam praestet. Noli differre ad diemna enim grece, latine vox reciproca interpretatur. In quo genere cantionis duo vicissim chori reciprocando melodiorum cantus alternant, vel unius vox reflexuose alteri reciprocaciterque respondet. Introitum