comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
OBSISTENTOSIBI PRINCIPE SACERDOTUM INIQuũ
ALIQUID INCIUITATEMOLIRI SedCuM UINCERE
OUIAN NON POSSET UENITAD APOLLONIUM THAR¬
SeE quiillotempore eRAT DUX COELISSURIO
ETPHENICIS. ET NUNTIAUIT EIPECUNIIS IN NUME¬
RABILIB PLENUM ESSEERARIUM hieROSOLIMIS.
ET COM MUNES COPIAS INMENSASESSE. QUS NON
PERTINENT ADRATIONEM SACRIFICIORUM. ESSE
AŨPOS SIBILE SUB POTESTATEREGIS CADEREUNIŨSA
um iudi cauimus. iuxtanarrationem historio graphorum no¬
mina reserari illorum pontificum qui pontificatum regum
temporib: habuerunt. nec non &eorum qui post captiuitatem
babiloniȩ ingente iudȩa fuerunt. ut eo clarior pateat historiȩ
ueritas : Primus siquidem sadoch pontifex fuit templi quod
salomon edificauit. Post eumuero filius achimaas. in eius
honore successit. Posthunc aũ ioram. & posteum anxio¬
ramus. De indeuideas. post uidean sedeas uero. Post
hunc hilus. hilo uero successit ioathan. cuirursus urias

Expanded text:
obsistente sibi principe sacerdotum iniquum obsistente sibi principe sacerdotum iniquum aliquid in civitate moliri sed cum vincere Onian non posset venit ad Apollonium Tharseae filium qui illo tempore erat dux Coelesyriae et Foenicis et nuntiavit ei pecuniis innumerabilibus plenum esse aerarium Hierosolymis et communes copias inmensas esse quae non pertinent ad rationem sacrificiorum esse autem possibile sub potestate regis cadere universa um judicavimus juxta narrationem historiographorum nomina recitare illorum qui pontificatum regum temporibus habuerunt, nec non et eorum qui post captivitatem Babyloniae in gente Judaea fuerunt, ut ea clarior appareat historiae veritas. Primus siquidem Sadoch pontifex fuit templi quod Salomon aedificavit; post eum vero Achimaas, filius ejus, in honorem successit; post hunc autem Joram, et post eum Anxidranius. Deinde Judas, post Judam vero Sudeus. Post hunc Hylus, Hylo vero successit Joatham: tum rursus Urias,
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerunt iudȩos. de igne reꝑto inputeo insimilitudinem aquȩ
cras se conuerso neq inesdrȩ neq innee miȩ scriptis aut dictis
Alicubi reperire potuimus Sicuti nec illud quod in ꝑosterioribus
de arce & tabernaculi absconsione. ꝑhieremiȩ preceptum indis¬
miȩ libro scriptum inueniri potest. Vnde constathȩc illos aut
maiorum suorum traditione didicisse. Aut ina pochrifis eorum
tes. Adeaque certa canonicorum librorum at testatione
esse manifestum est Calamum Conuertamus
OITUR CUMSC̃A CIUITAS HABITAROTURINOMUI
paoc. Leqes etIAM Adhuc optimocustodin oxt
PROPTERONIE PONTIFICIS PIETATEM ETANIMOS
ODIO HABENTES MALA UT IPSIREGESOT PRINCIPE
Locum Suomo HONORE DICNUM DUCERENT ETTẼ¬
plum MaXIMIS MuNERIB. IN LUSTRARENT. ITAUT
SEL EUEUS ASSIEROX DOREDITIB SUIS PROSTAROT
OCXES SUMPTUSADMINISTERIUM SACRIFICIORUM
PERTINENTES. SIMONXŨ DETRIBUBENIA MIN
propositustempla constitutus. conton deBAt

Expanded text:
tum fuerunt Judaeos de igne reperto in puteo in similitudinem aquae tum fuerunt Judaeos de igne reperto in puteo in similitudinem aquae crassae converso, neque in Esdrae, neque in Nehemiae scriptis aut dictis alicubi reperire potuimus, sicut nec illud quod in posterioribus de arcae et tabernaculi absconsione per Jeremmiae libro scriptum inveniri potest. Unde constat hoc illos aut majorum suorum traditione didicisse, aut in apocryphis eorum tes, ad ea quae certa canonicorum librorum attestatione esse manifestum est, calamum convertamusitur cum sancta civitas habitaretur in omni pace leges etiam adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificis pietatem et animos odio habentes mala fiebat ut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent et templum maximis muneribus inlustrarent ita ut Seleucus Asiae rex de reditibus suis praestaret omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes Simon autem de tribu Beniamin praepositus templi constitutus contendebat
Abbreviated transcription (Latin):
neces sarium duximus significare uobis. ut uos quoq agatis diem
scenophegiȩ. & diemignis quidatus est quando neemias ȩdificato
templo & altari obtulit sacrificia. Nam cum in ꝑsidem ducerentur
patres nr̃i sacerdotes quitunc dĩ cultores erant. acceptum ignem dealta¬
ri occulte. Absconderunt in ualle ubierat puteus altus siccus. & in eo
contutati sunt eum. itaut omnib: ignotus es s& locus. Cum preterissent
Aũ multianni. & placuit dõ ut mitter&ur neemias arege ꝑsidis. nepo¬
tes sacerdotum illorum qui absconderant. misit adrequi rendum
ignem. &sicut narrauerunt nobis. non inuenerunt ignem sed
Aquam crassam &ius sit eos haurine & ad ferresibi & sacrificia
quȩ inpositaerant ius sit sacerdos neȩmias aspergi Aqua ipsa. &
ligna & quȩ erant suꝑ posita. Vt que hoc factum ẽ. & tempus ad fuit
quosol refulsit qui prius erat innubilo. Accensus est ignis mag¬
nus lta ut omnes mirarentur¬
Hec quippe quȩ hierosolimitani iudȩi scribentes adeos qui ꝑ egrp¬

Expanded text:
cessarium duximus significare vobis ut vos quoque agatis diem scenophegiae et diem ignis qui datus est quando Neemias aedificato templo et altari obtulit sacrificia nam cum in Persidem ducerentur patres nostri sacerdotes qui tunc Dei cultores erant acceptum ignem de altario occulte absconderunt in valle ubi erat puteus altus siccus et in eo contutati sunt eum ita ut omnibus ignotus esset locus cum praeterissent autem multi anni et placuit Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum illorum qui absconderant misit ad requirendum ignem et sicut narraverunt nobis non invenerunt ignem sed aquam crassam et iussit eos haurire et adferre sibi et sacrificia quae inposita erant iussit sacerdos Neemias aspargi aqua ipsa et ligna et quae erant superposita utque hoc factum est et tempus adfuit quo sol refulsit qui prius erat in nubilo accensus est ignis magnus ita ut omnes mirarenturec quippe quae Jerosolymitani Judaei scribentes ad eos qui per Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
Profert iudith in conspectũ populi capittholo¬
fernis & ostendit illis conopeum eius in quo recum bebat in ebri¬
& a tesua Cum scã aecclesia mentem suꝑbam antiqui hostis
fidelib sermone lucido exponit. & dolum illitis in quo malicia
plenur confidebat illis aꝑ te reuelat. ut sciant quantae ꝑ uer¬
sitatis inimicus eorum sit. & quanta pi&ate omnipotentis dĩ
subdominio fidelium animarum superatus atque redactus e
quas in lesas ab omni fraude hostis & contaminatione errorir
pro tectio diuina custodit. ut his omnib ꝑ fecte agnitis con¬
ditorisuo atq redemptori ꝓ hoc condignas gratias agant. atq
deuotas laudes in cessanter referant. Hinc ẽ quod pastor
aecle siȩ auditores suos am monuit dicens. Sobru estote &
uigilate qui a aduer sarius ũr diabolus tam quam leo rugiens
circuit quȩrens quem deuor&. cui resistite fortes fide.

Expanded text:
ricordia eius”». 27 «Profert» Iudith in conspectum populi «caput Holoricordia eius”». 27 «Profert» Iudith in conspectum populi «caput Holofernis» et «ostendit illis conopeum eius in quo recumbebat in ebrietate sua», cum sancta ecclesia mentem superbam antiqui hostis fidelibus sermone lucido exponit et dolum illius, in quo malitia plenus confidebat, illis aperte revelat, ut sciant quantae perversitatis inimicus eorum sit et quanta pietate omnipotentis Dei sub dominio fidelium animarum superatus atque redactus est; 28 quas inlaesas ab omni fraude hostis et contaminatione erroris protectio divina custodit, ut his omnibus perfecte agnitis conditori suo atque redemptori pro hoc condignas gratias agant atque devotas laudes incessanter referant. 29 Hinc est quod pastor ae auditores suos ammonuit dicens: «Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus, tamquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes fide».
Abbreviated transcription (Latin):
ut illuc nostros animos sustollat. & ad laudandũ dm̃ pro uniuer¬
sis beneficiis suis quae misericor diter uero inpendit israhel.
tor pentes prouoc&. cuius uirtus hostem anti quũ interfecit
in manuillius feminȩ. dequa ad callidum serpentem in primor¬
dio dñs ait: ipsa conter& caput eius. & cui ipsa ueritas In euan¬
gelio ait. Eccedabo uobis potestatẽ calcandi suꝑ serpentes
&scorpiones & suꝑ omnem uirtutem inimici:
ETPRO FERENS DEPERA CAPUT NO LOFERNIS: OSTEN¬
DIT ILLIS DICENS. ECCECAPUT NO LOPERNIS. PRINCI
PIS MILITIAE ASSYRIORUM. ETECCE CONOPEUM
ILLIQS IN QUO RECUMBE BAT INEBRIETATE SUA UBI
ETPERMA NUMFEMINE PERCUSSITILLUM DS̃ NRT
FIUS. ET NINCEUNTEM ETIBI COMMORANTEM: ETIN DE
HUCRE UERTEN TEM. ETNON PERMISITME ANCILLAM
SUAM DÑS COINQUI NARI : SEDSINE POLLUTIONE PECCATI
REUOCAUIT ME UOBIS GAUDENTEM IN UICTORIA SUA.
INT HASIONEMTA ETIN LIBERATIONE UR̃A: CONFITTA¬

Expanded text:
ut illuc nostros animos sustollat et ad laudandum Deum pro univerut illuc nostros animos sustollat et ad laudandum Deum pro universis beneficiis suis, quae misericorditer vero impendit Israheli, torpentes provocet? Cuius virtus hostem antiquum interfecit in manu illius feminae, 24 de qua ad callidum serpentem in primordio Dominus ait: «Ipsa conteret caput eius». Et cui ipsa Veritas in evangelio ait: «Ecce dabo vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem iEt proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens: Ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi et per manum feminae percussit illum Deus noeius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem, et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari, sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua, in evasione mea et in liberatione vestra. Confitea
Abbreviated transcription (Latin):
uult auditores de uotos quęrit. quia scriptum ẽ. beatus quicau¬
samsuam loquitur in aurem audientis
ETFACTUMEST CUMAU DISSENT UIRI UOCEMEIUS:
UOCA UERUNT PRESBITE ROS CIUITATIS. ETCUCUR¬
RERUNTAD EAM OMNES AMINIMO USQ AD MAXI¬
MUM QŨO SPERA UERUNT EAM IAMNON ESST
UENTURAM. ET ACCEN DEN TES IU MINARIA CON¬
GYRA UERUNT CIRCA EAM UNIUER SI
Ad uocem iudith presbiteri ciuitatis cum omni plebe conueniunt.
quia ad doctrinam scaẽ ecclesiȩ non solum minores sed &iam ma¬
iores uniuersi concurrunt. ut eius salubria dicta audiant.
& pura intentione ad implenda suscipiant: hoc ẽ enim lumi¬
naria accendere ad discendam ueritatem cordis piam de¬
uotio nem p̃bere. & uniuersas tenebras errorũ ase expellere.
ILLAAUTEMASCEN DENS IN EMINEN TI ORI
SIT FIERI SILENTI UMCUMQUE OMNES TACUIS¬
ADIMPLE UIT MISERICORDIAMSUAM. QUAMPRO¬
MISIT DOMUI ISRANEL. ET INTERFECIT IN MANU

Expanded text:
vult, auditores devotos quaerit, quia scriptum est: «Beatus qui cauvult, auditores devotos quaerit, quia scriptum est: «Beatus qui causam suam loquitur in aurem audientis». 20 «Et factum est cum audissent viri vocem eius, vocaverunt presbiteros civitatis. Et cucurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum, quoniam speraverunt eam iam non esse venturam; et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi». 21 Ad «vocem Iudith presbiteri civitatis» cum omni plebe conveniunt, quia ad doctrinam sanctae ecclesiae non solum minores sed etiam maiores «universi concurrunt», ut eius salubria dicta audiant et pura intentione adimplenda suscipiant. Hoc est enim «luminaria accendere» ad discendam veritatem, cordis piam devotionem praebere et universas tenebras errorum a se expellere. 22 «Illa autem, ascendens in eminentiori loco, iussit fieri silentium. Cumque omnes tacuisadimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel, et interfecit in manu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ. quifecit uir tutẽ in israhel: ualdeem̃ iustumẽ. ut qui
se unitũ cũ capite suo agnoscit. de quo scriptum ẽ : dñs uirtutẽ
populosuo dabit & benedic& populũ suum in pace. cumeo ad
caelestis regni apicem ascendat. quiasine eo nullo modo illuc
ꝑuenire potest: unde ipsa ueritas in euangelgo ait. nemo ascen¬
cendit in celum nisiquides cendit decelo. filius hominis qui ẽ incelo
Potest & hoc quoddicit iudith custodib murorum. aperitepor¬
tas deuotio cordis auditorum suorum ab ea postulata intelle¬
gi. hocẽ ut p̃ parent intentionem cordis & accipi enda eaquae
sibidi cuntur. sicut saluator in euangelio ꝑparabolas do cens
apostolus in apocalipsi sua eandem sententiam sepius rep&it
dicens.: qui hab& aures audiendi audiat. quid sp̃s dicat aeccle¬
sus. merito ergo illaquae uirtutes dñi quas fecit exponere

Expanded text:
cum est qui fecit virtutem in Israhel». Valde enim iustum est ut qui cum est qui fecit virtutem in Israhel». Valde enim iustum est ut qui se unitum cum capite suo agnoscit, de quo scriptum est: «Dominus virtutem populo suo dabit et benedicet populum suum in pace», cum eo ad caelestis regni apicem ascendat, quia sine eo nullo modo illuc pervenire potest. 18 Unde ipsa Veritas in evangelio ait: «Nemo ascendit in caelum nisi qui descendit de caelo, filius hominis qui est in caelo». Potest et hoc quod dicit Iudith custodibus murorum, «aperite portas», devotio cordis auditorum suorum ab ea postulata intellegi, hoc est ut praeparent intentionem cordis ad accipienda ea quae sibi dicuntur; sicut Salvator in evangelio per parabolas docens tudiat». 19 Et Iohannis apostolus in Apocalipsi sua eamdem sententiam saepius repetit dicens: «Qui habet aures audiendi audiat quid spiritus dicat ecclesiis». Merito ergo illa quae virtutes Domini, quas fecit, exponere
Abbreviated transcription (Latin):
murorum: aperite portas quõ nobiscũ ẽ dr̃ qui fecit uir tutẽ¬
inisrahel : Custo des murorum hocẽ tutores castrorum.
ecclesiȩ sunt doctores sc̃i qui uerbo & exemplo atquȩ &ia
oratione assidua muniunt uitam credentium. & ad a &er¬
nam beatitudi nẽ illis p̃parant introitũ. dequib ꝑ prophe¬
tam dr̃: Suꝑ muros tuos hierusalem constitui custo des.
to tadie & nocte non tacebunt laudare nomendñi. possunt¬
nobisꝰ deputatȩ sunt. ut nos suis solaciis contramalignos sp̃s de¬
fendant: Clamat ergo iudith alonge custodib postulans
sibi aperire portas eo quod secumsit dñs: Sic &. ecclesia in pe¬
totis medullis cordis clamans postulat. ut ꝑ suffragia scõ rum
sib suꝑ ne patriȩ pandatur introitus. utibi nominis sui ex¬
pleat offitium dicens cum proph&a: a perite mihi portas ius¬
titiae & ingressus in eas confitebor dño. haec porta dñi iustim

Expanded text:
murorum: “Aperite portas, quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutemurorum: “Aperite portas, quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutein Israhel”». Custodes murorum, hoc est tutores castrorum ecclesiae, sunt doctores sancti, qui verbo et exemplo atque etiam oratione assidua muniunt vitam credentium et ad aeternam beatitudinem illis praeparant introitum; de quibus per prophetam dicitur: «Super muros tuos, Hierusalem, constitui custodes, tota die et tota nocte non tacebunt» laudare nomen e nobis deputatae sunt, ut nos suis solatiis contra malignos spiritus defendant. Clamat ergo Judith a longe custodibus, postulans sibi aperiri portas, eo quod secum sit Deus. Sic et Ecclesia in petotis medullis cordis clamans postulat ut per suffragia sanctorum sibi supernae patriae pandatur introitus, ut ibi nominis sui expleat officium, dicens cum propheta: «Aperite mihi portas iustitiae et ingressus in eas confitebor Domino; haec porta Domini, iust
Abbreviated transcription (Latin):
axpõ ihũ fr̃s ego me non arbitror conp̃hendisse adhuc. unum
aũt quae quidem r&ro sunt obliuiscens ad eauero quae sunt
priora & tendensme addestinatũ ꝑsequor ad brauium suꝑnȩ
uocationis dĩ inxp̃o ihũ: quicum que ergo ꝑfecti sumus. hoc senti¬
amus & girantes inquid uallem uenerunt ad portam ciuitatis:
uallem ambulando girat qui humilitatem in omni actusuo
seruat: hic ꝑ uenit ad portam ciuitatis. quia ille pertingit
ad intro itũ regnicaelestis: unde ipse quihumilitatis & oboe¬
dientiae summȩ exemplar nobis adõ fac tus ẽ. ꝑquem uitae
a& nȩ habemus aditum qui in euangelio ait. Ego sum ostiũ
ꝑ me siquis introierit ingredi&ur & egredi&ur & pascua
inuenia : ipse alibiait. Venite ad me omnes qui laboratis &
Ionerati estis. & ego reficiã uos Tollite iugum me um suꝑ
uos & discite ame quia mitissum & humiles corde. & inueni
&is requiem animab ur̃is. & dixitiudith a longecustodib

Expanded text:
. Fratres, ego me non arbitror conprehendisse; adhuc unum autem, quae quidem retro sunt obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens me, ad destinatum persequor, ad bravium supernae vocationis Dei in Christo Iesu. Quicumque ergo perfecti sumus, hoc sentiamus». 12 «Et gyrantes» inquit, «vallem venerunt ad portam civitatis». «Vallem» ambulando «gyrat» qui humilitatem in omni actu suo servat; hic «pervenit ad portam civitatis» quia ille pertingit ad introitum regni caelestis. Unde ipse, qui humilitatis et obedientiae summae exemplar nobis a Deo factus est, per quem vitae aeternae habemus aditum, qui in evangelio ait: 13 «Ego sum ostium; per me si quis introierit, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet», ipse alibi ait: «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite iugum meum super vos et discIudith a longe custodibus
Abbreviated transcription (Latin):
primo tactu delibatur. &iam illud quod ẽ. mortiferum indubitan¬
ter ab sorb&ur: Itaque her&ici lic& ꝑ misceant recta ꝑuersis. ut os¬
tendendo bona auditores sibi ad trahant. & exhibendo malalatent̃
speste corrumpant. aliquando tamen p̃dica statione scȩ eccle¬
siȩ & exhortatione correcti. ab hac sensur suidi Suersitate sal¬
uantur: Sicut achior uidens uictoriã iudith re liquid errorẽ
pristinum & ad sociatus ẽ israhelitis ꝑcredulitatẽ circum cidens car¬
nem p̃putii sui & ad positus ẽ. ad populum dĩ. hinc & amici iobrecon¬
ciliationis suȩ sacrificium eiusdem scĩ uiri manib offer̃: atque
ad suꝑni iudicis gratiam ł ad dicti reuocan tur. Quos bene in euan¬
gelio illax. leprosorum inundatio designat: Inlepra quippe & pars
cutis infulgorem ducitur. & pars in colore sano r&in&ur: leprosi
itaque her&icos exprimunt ꝗ dum rectis praua ꝑmiscent colorem

Expanded text:
primo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanprimo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. 9 Itaque heretici, licet permisceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi adtrahant et exhibendo mala latenter eos peste corrumpant, aliquando tamen praedicatione sanctae ecclesiae et exortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. 10 Sicut Achior, videns victoriam Iudith, reliquit errorem pristinum et adsociatus est Israhelitis, per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Dei. Hinc et amici Iob reconciliationis suae sacrificium eiusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni iudicis gratiam vel addicti revocantur; quos bene in evangelio illa decem leprosorum mundatio designat. 11 In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque hereticos exprimunt qui, dum rectis prava permiscent, colorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliorum notitiam non ꝑtimes cunt:
indoc trinasua non nulla uera inserunt. quaefidei nr̃e concordant:
hi contra aecclesiȩ unitatem cumc&eris ꝑ secutorib xp̃ianȩ fidet
lic& pugnare nonde trectent. Tamen ratione ueritatis supera tupsã
ueritatem usq qua quie abscondere non possunt. immo plerumq
eam lucidis sententiis ꝓmunt unde in libro iob amici ipsius iob qui ad
consolandum eum uenerant. super plaga quae ei accederat procon¬
solatione iniuriam inferentes. aliqua insius dictis uera insereban:
facile sensui audientis in ludant: sienim semꝑ pracadicerent citius
in sua prauitate cognitiq uell&nꝰ minime ꝑ suaderent. Rursum
si sem ꝑ recta sentirent ꝓfecto her&aici non fuissent. seddum fallendi
arte adutra que deseruiunt & ex malis bona inficiunt. & exbonis
mala ut recipiantur abscondunt: sicut quiueneni poculum por¬
rigit. ora poculi dulcidine mellis tangit. dumque hoc quod dulce ẽ

Expanded text:
ad aliorum notitiam non pertimescunt.ad aliorum notitiam non pertimescunt.in doctrina sua nonnulla vera inserunt quae fidei nostrae concordant. Hi contra ecclesiae unitatem cum ceteris persecutoribus Christianae fidei licet pugnare non detrectent, tamen ratione veritatis superati ipsam veritatem usquequaque abscondere non possunt, immo plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro Iob amici ipsius Iob, qui ad consolandum eum venerant super plaga quae ei accederat, pro consolatione iniuriam inferentes aliqua in suis dictis vera inserebant,facile sensui audientis inludant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod dulce est
Abbreviated transcription (Latin):
tales semper in lustrari desiderant quatenus tenebra rum co
DUX OMNI UA FILIORUM AMORES PONDENS AIT SIDIGNERIS AU¬
DIRE DÑEMEUS: DICAM UERITATEM INCONSPECTUTUO DEPOPII¬
LOISTO QUI IN MON TANIS HABITAT. ETNON EORE DIETUR UEEBQ
FALSUM EXOREMTO: POPULUSISTE EXPROGENIT CNALDEORUM
EST. HICPRIMŨ IN MESO POTAMIA HABITAUIT. QŨO NOLUERUNTST¬
QUI DTOS PATRUM SUORUM. QUIERANT IN TERACALDEO RUDESEREN¬
TES ITAQ CERIMONIAS PATRṼ SUORṼ. QUEIN MULTITU DINE DIORŨ
TRANT. VNṼ DM CELICOLUTRUNT QUIET PRECIPITTIS UTEXIRENT
INOT ET HABIRINT IN CAPRAM: Per actuor ducem filiorum
ammon: quilic& ido latriȩ deditus fuerit. tamen aliqua uera
dediuinis operibus atq miraculis p̃dicauit. Non in conuenienter
illi designanter. qui non dum regeneratisunt xp̃i baptis mate. nec
fidem catholicã ꝑfectae didicerunt: Sed tamen aliqua iam doc¬
trinae euangelicȩ insignia audiendo perceperunt. quae & ꝓferre¬

Expanded text:
tales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum cotales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum codux omnium filiorum Ammon, respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in mofalsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est. Hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Choran. » Per Achior ducem filiorum Ammon, qui licet idololatriae deditus fuede divinis operibus atque miraculis praedicavit, non inconvenienter illi designantur qui nondum regenerati sunt Christi baptismate nec fidem catholicam perfecte didicerunt, sed tamen aliqua iam doctrinae evangelicae insignia audiendo perceperunt, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
RENIMIO EXARSIT INIRACUN DIAMAGNA: UOCAUITQUE OMNeS
PRINCIPES MOMB: ETDUCES AMMON. ET DIXITEIS: DICITEMINIQUIS
SIT POPULUS ISTE: QUIMONTANA OBSIDET: AUTQUE ETQUALES
ETQUÃTE SINT CIUITATES EORUM AUTQUESIT MULTITUDO UEL
QUIS REX MILITIAE ILLORUM QUARE PREOMNIB QUINABITANT
INORIENTE: ISTI CONTEMPSERUNT MEETNON EXIERUNT INOB¬
UIANOBIS: UTSCIPERENT NOS CUMPACE
tescit uniuersis scãe ecclesiaȩ ꝑsecutoribus. qui parent uolunta¬
ti diaboli ceu membra capiti quodcredentes xp̃o. omninode¬
liberant repugnare malis animo fido & omnem suꝑbiamdetes¬
tentur ꝑ quãmaxime aduersarii inrumpere ac uincere studen
hinc inrita tus hostis. am mirando scisscita tur. undeeis tantasit
mentis constantia. qđ munim̃ tum fidei. quisrex quae uemilitie
tantae: uir tutͥis. cuius potentiȩ nemore sistere possit & beneisti
inoriente habitare dicuntur. qui alumine fidei acluce scientiȩ

Expanded text:
re nimio exarsit in iracundia magna; vocavitque omnes re nimio exarsit in iracundia magna; vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon et dixit eis: “Dicite mihi quis sit populus iste qui montana obsidet, aut quae et quales et quantae sint civitates eorum aut quae sit multitudo <eorum>,vel quis rex militiae illorum, quare prae omnibus qui habitant in Oriente isti contempserunt me, et non exierunt inobviam nobis ut susciperent nos cum pacetescituniversis sanctae ecclesiae persecutoribus qui parent voluntati diaboli ceu membra capiti, quod credentes Christo omnino deliberant repugnare malis animo fido et omnem superbiam detestentur, per quam maxime adversarii inrumpere ac vincere student. 3 Hinc inritatus hostis ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis constantia, quod munimentum fidei, «quis rex quaeve militia» tantae virtutis cuius potentiae nemo resistere possit. Et bene «isti in Oriente habitare» dicuntur, quia lumine fidei ac luce scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i ihũxp̃i. ADHANC IGITUR EXORTATIONEM TIS DEPRT¬
CINTES DÑR PERMINEBANT IN CONSPECTU DNI. ITAVT
TTIAM HIIQUINOLO TAVSTADNO OFFIEREBANT. PRECINCTI
CILICIIS OEFARRENT SACRIFITIADÑO ETERAT CINIS SUPERCA¬
PITA EORVM. ETEXTOTA COR DESUO OMNES ORABANTDAA
torum suorum exhortatione confortati ꝑmanent inoratione:
& eo magis quobonorum magistrorum exemplis prouocant᷑.
qui secundum p̃ceptum dm̃i dicunt & faciunt: offerunt er go
ecclesiȩ xp̃i sacerdotes p̃acincti ciliciis holocausta dño : quan¬
do carnem suam crucifigentes cum uitus & concupiscentis.
totam uitam suam dedicant dõ. offerunt & sacrificia dño. quan¬
do hostiam laudis ore&animo offerunt deuoto. inquorum capi¬
tib ponitur cinis cum fragilitatis suae sedulo memores corde:
contrito &humiliato lacrimas dñõ ꝓsalute uerifundunt isra¬
helis: quatenus ab inimicis liberati ad conspectum ꝑueniant
suire demptoris: NUNCIATUM: E EST HOLOFERNI PRINCIPI

Expanded text:
istis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant torum suorum exortatione confortati, «permanent in oratione», et eo magis quo bonorum magistrorum exemplis provocantur, qui secundum praeceptum Domini dicunt et faciunt. 21 «Offerunt» ergo ecclesiae Christi sacerdotes «praecincti ciliciis holocausta Domino», quando carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis totam vitam suam dedicant Deo. «Offerunt et sacrificia Domino», quando hostiam laudis ore et animo offerunt devoto. In quorum «capitibus ponitur cinis», cum fragilitatis suae sedulo memores corde contrito et humiliato lacrimas Domino pro salute veri fundunt Israhelis, quatenus ab inimicis liberati ad conspectum perveniant sui redemptoris. V 1 «Nuntiatumque est Holoferni principi
Abbreviated transcription (Latin):
nassen quunt̃ p̃tatur oblitus uel necessitas habuit maritum.
qui& stans in messe ordiaria suꝑ alligantes manipulos incampo
ueniente estu suꝑ caput eius mortuus ẽ. quia siue legis decalogo si¬
ueritu gentili tatis priscis temporibus copulata atque abnoxia
eẽ dinoscitur. Sed ueniente xp̃o & sole euangelii in mundo cla¬
rescente : omnis illa carnalis obseruantia cessit & quasi uilis mes¬
sis collectio uelocem finem habuit adspiritalem que ꝑ xp̃m trans¬
la taẽ. culturam: quod paulus apostolus multiplici narratione
ita ostendit. Nam ad galatas scribens sicait. Prius quam enim
uenerit fides sublege custo diebamur conclusi in eamfidem quae
reue landaerat : at quelex pedagogus nr̃ erat inxp̃oihũ : ut esi¬
de iustificemur: A tubiuenit fiderꝰ iam non sumus subpeda gogo

Expanded text:
nassen, qui interpretatur oblitus vel necessitas, habuit maritum; nassen, qui interpretatur oblitus vel necessitas, habuit maritum; qui et «stans in messe hordiaria super alligantes manipulos in campo, veniente aestu super caput eius mortuus est». Quia sive legis decalogo, sive ritu gentilitatis priscis temporibus copulata atque obnoxia esse dinoscitur, sed, veniente Christo et sole evangelii in mundo clarescente, omnis illa carnalis observantia cessit, et quasi vilis messis collectio velocem finem habuit, ad spiritalem quae per Christum translata est culturam. 10 Quod Paulus apostolus multiplici narratione ita ostendit, nam ad Galatas scribens sic ait: «Priusquam enim venerit fides sub lege custodiebamur, conclusi in eam fidem quae revelanda erat. Atde iustificemur. At ubi uenit Fides, iam non sumus sub Pedagogo.
Abbreviated transcription (Latin):
tiir. ⁊tideo numiliemus illiaNIMAS MRãS ETIN SPT CONSTITU¬
ti tiuniliato seruentes illi dicanus flaites pnq̃o ut sec̃o
UOLUNTATEM SUAM. SIC FACIAT NOBISCUM CITO MISERI CORDIASUÃ
Iudith ergo quod ecclesiȩ typum habeat magistrorum traditio
manifestat. interp̃tatur confitens uellaudans & ẽ filia mera
inmor tali carne ueraciter dnm laudabit in a&ernum: quod
enim quinta decima generatione. Eadem iudith progenita
inscriptura inuenitur. hoc nimirum significat quod ipsa ec¬
clesia ꝑ epto adem &octo adem legis & euangelii depatri archis
seda postolis edita est: & ad celestem gloriam pro merendam des¬
tinata. Nam hic numerus graduum inpsalterio misticae posi¬
tus ẽ. & typum p̃fer& futurȩ ad caelos ascensionis: quoscĩ per¬
uenientes merito dicere possunt. Eccenunc benedicite dñmom̃s
serui dnñ : quistatis indomodñi in atrus domus dĩ nostri. Haec ma

Expanded text:
tur et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constitutur et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato servientes illi dicamus flentes Domino ut secundum voluntatIudith ergo quod ecclesiae typum habeat magistrorum traditio manifestat; quae interpretatur confitens vel laudans, et est filia Merarin mortali carne veraciter Dominum laudabit in aeternum. Quod enim quinta decima generatione eadem Iudith progenita in Scriptura invenitur, hoc nimirum significat quod ipsa ecclesia per eptoadem et octoadem legis et evangelii de patriarchis et apostolis edita est, et ad caelestem gloriam promerendam destinata; 8 nam hic numerus graduum in psalterio mystice positus est et typum praeferet futurae ad caelos ascensionis, quo sancti pervenientesmerito dicere poservi Domini; qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
is Ranel ERATAVTE ELIGANTASPECTU NIMUS. CUIUIR SUUS ReLI¬
Querat digitias multas: et familim copiosam acPOSSeSSiopEs
anen tis boun: Et orecis: ouium plenas. eterat naec inog¬
hio famo sissima qũo tinebat dnsm ualde. Necerat &uiloqueto
deilla uerbimautum naec itaque cum aubis set quo orias
pRO MSIS SET QuOD TRANS ACTO QUINTODIE TRADERETCIIATE
asit appres biteros cna briet carnin. et uenerunt ap illan
et dixit illis. Quod ẽ nocuerria iNQuocon sensit orias. ut
TRADAT cIuI tATEM AS SyRIIS SIINTRA QVMNQVEDIES NONGENERIT
VOBIS ADIVTONIVR Et Quiestis uos Quitemptans dãa Noniẽ
iste serno Quinus eRicordian prouocet. Seopotius quinam
ixciret eRoReΜ acendat posuistis uos tepts nisena¬
tonis uñi: Et INARBI TRIṼ uÑM Diem CONSuistiser SepQua
patiens ẽ. dnis iN noc ipso paeniteamus. tinbulo entian eius
licrinis pos tulenus: hon enin quasi to mods. siccomminabi¬
iun: Neo ue sicut FILIVS NOMINIS ADIRACUNDIAM INSLAMMADI¬

Expanded text:
Israel. Erat autem eleganti aspectu nimis, cui vir suus reliquerat divitias multas, et familiam copiosam, ac possessiones armenti boum et gregibus ovium plenas. Et erat haec in omnibus famosissima, quoniam timebat Dominum valde, nec erat qui loqueretur de illa verbum malum. Haec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: “Quod est hoc verbum in quo consensit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium? 5 Et qui estis vos qui temptatis Dominum? Non est iste sermo qui misericordiam provocet sed potius qui iram excitet et furorem accendat posuistis vos tempus miserationis Domini et in arbitrium vestrum diem constituistis ei sed quia patiens est Dominus in hoc ipso paeniteamur et indulgentiam eius lacrimis postulemus non enim quasi homo Deus sic comminabitur neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabi
Abbreviated transcription (Latin):
FLVELA FIIUARNOR FILI GEDTON Filurapuo im, Filu acitob: Filu
MELCNIT FILIATNAM FILINATNANIT Filu SalATIE Filusit¬
ON FILII RQBEN TT GREIUS FUIT MANASES QuIMoRTUVS ESTINDI¬
ts messis nor diasit. iNSta bat eyi suꝑ aluoan tes manpii¬
los in campo etqenit aestus suꝑcaput eis  ttmontuus
EST IN BETHVLIA CIMITATE SUA EISEPULTUS T̃ ILLIC CUMPATRIB
SUIS ERATAUTEM IVDITN RELICTA EIUS UIDUA IAMANNIS TRIB
TTM̃ SIBIISSEX TT IN SUPENUORIB: Domussue fecit sibi SecRe¬
tum cupiculim in quociinpuellis sus clausamoraba tur

Expanded text:
Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius, et mortuus est in Bethulia civitate sua et sepultus est illic cum patribus suis. 2 Erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex; et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum, in quo cum puellis su
Abbreviated transcription (Latin):
ui israhel cognito aduentu holo fernis ex territi sunt & coeperunꝰ
parare munitiones &clamare ad dñm instantissima oratione
quod eliachim sacerdos magnur filios israhel confidere dedĩ poten
cohortatur nehostium pauerent incur sum.
holo fernes audiens filios is rahel itinera montiũ conclusisse iratus
nimis & a principib sus exquirit unde filui srahel originẽ ducerenl
quae eorum uirtus ess& cui achior plenius dehãcre respondit.
prelationem achior irati principes holo fernes cum ab&huliam¬
ifecerunt atque ad arborem religari quem inuentũ filui sra hel¬
lutum uinculis ad b&huliam duxerunt atquecũ consolati sunt:
tum incidip̃cepit eosq a fontibus arceri.
ciues b&huliae sitis penuria co artati ad oziam uenerunt p̃cantes
em tradi inmanus holofernis quos ille quinque adhucdies exspectare:¬
dit cabri& charmi presbiteros arguit ꝓeo qđ otias princeps diem
rationis dño statuit ipsaque se adliberandum populum accingens

Expanded text:
i Israel, cognito adventu Holofernis, exterriti, et coeperunt praeparare munitiones et clamare ad Dominum instantissima voce. De eo quod Eliachim sacerdos magnus filios Israel confidere de Domini praesentia cohortatur, ne hostium paverent incursum.Holofernes audiens filios Israel itinera montium conclusisse, iratus est valde, et a principibus suis exquirit, unde filii Israel originem ducerent, vel quae eorum virtus esset, cui Achior plenius de hac re respondit. Ad ejus relationem irati principes Holofernis. « Nuntia atque ad arborem ligari, quem filii Israel resolutum vinculis ad Bethuliam duxerunt, atque eum consolati sunt. « ductus incidi praecepit, eosque a fontibus arceri. Bethuliae cives, sitis penuria coarctati, ad Oziam venerunt, precantes urbem tradi in manus Holofernis, quos ille quinque adhuc dies exspectaredith Chabri et Charmi presbyteros arguit pro eo quod Ozias princeps diem liberationis Domino statuit, ipsaque se ad liberandum populum accingens,
Abbreviated transcription (Latin):
Dear fax at rege medorum qui superatis multis gentibus ecbatha nisciui¬
tatem ex seruxit & quomodo postmodũ anabuchodo nosor superatue¬
Venabuchodo nosor rege assrriorum qui propt̃ spretos nunciossuos holo¬
fer nẽ principem militiae cum ex ercitu direxit ut ei omnem occidentẽ
subiugar&¬
Ubi bolofernes prouincias deuastans diuersarum regionũ legatos
adse missos suscepit quise &cuncta sua e tradiderunt¬

Expanded text:
De Arphaxad rege Medorum, qui, superatis multis gentibus, Ecbatanis civitatem exstruxit, et quomodo postmodum a Nabuchodonosor superatuNabuchodonosor rege Assyriorum, qui propter spretos nuntios suos Holofernem principem militiae cum exercitu direxit, ut ei omnem Occidentem subjugarUbi Holofernes provincias devastans diversarum regionum legatos ad se missos suscepit, qui se et cuncta sua ei tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
salutis remedia quando inmin& ultionis uindicta: sic & ineuangeli
parabola adueni ente sponso stultȩ uirgines a prudentibus oleum ad
uasa sua reficienda p&unt sed non accipiunt: unde postquam sponsus
ad nupcias cum uirginibus prudentib in trauerit: lanuaq clausa
fuerit ipsae exclusȩ foris remanen tes aditum sibi intrandi ex qui¬
runt. quem tamen nullo modo pro merepossunt : quiatem pus mise¬
rationis Iam non inueniunt. quod prius dignis operibus quȩrere ne¬
glex erunt: ibi iam adño non potest mereri quod p&it. qui hic noluit
audire quodius sit : qui tempus congruȩ peniͣtiae ꝑdidit. frustra an¬
te regni ianuam cum prȩcibus uenit. hinc & enim ꝑ salomonem dñs
dicit: uocaui & rennuistis. ex tendimanũ meam & non fuit qui aspi

Expanded text:
salutis remedia, quando imminet ultionis vindicta. Sic et in Evangelii salutis remedia, quando imminet ultionis vindicta. Sic et in Evangelii parabola adveniente sponso stultae virgines a prudentibus oleum ad vasa sua reficienda petunt, sed non accipiunt. Unde postquam Sponsus ad nuptias cum virginibus prudentibus intraverit, januaque clausa fuerit, ipsae exclusae foris remanentes aditum sibi intrandi exquirunt; quem tamen nullo modo promereri possunt, quia tempus miserationis jam non inveniunt, quod prius dignis operibus quaerere neglexerunt. Ibi jam a Domino non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit; qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc etenim per Salomonem Dominus dicit: « Vocavi et renuistis; extendi manum meam et non fu
Abbreviated transcription (Latin):
SIMUS ISTE ESTAMAN: QUODILLE AU DIENS ILICO OBSTIPUIT UULTŨ
REGIS ACREGINAE FERRE NON SUS TINENS:
Ecceiam secunda dies conuiuii adest. ubi similiter ut prius conuocatus¬
aman uenit. sed mani fes tante hester p&itionem suam indedamna¬
tus ad poenam secessit: hinc estenim qđ in euangelio alibi prandiũ
alibi cȩna ab homine facta memoratur: quia prandium p̃sentis a eccłe¬
tempus designat: cȩna autem a &ernum atque ultimũ conuiuiũ unde
seques tratis peccatoribus soliboni in conspectu suil&antur conditoris
aman quippe spiritalis & hostis populidi quia caritatis indumen tum:
underega li conuiuio dignus ess& non habuit. iratum regem sensit. atque
eo in hortos properante hoc est electos suos addelitias paradisi inuitan¬
te reginam pros alutesua deprecari contendit. sed frustra. quiatem p
oportunum ad hoc non inuenit. Tuncenim iamsero est adquȩ rendum

Expanded text:
simus est Aman. Quod ille audiens illico obstupuit, vultum simus est Aman. Quod ille audiens illico obstupuit, vultum regis ac reginae ferre non sustinens. » Ecce jam secunda dies convivii adest, ubi similiter ut prius Aman convocatus venit, sed manifestante Esther petitionem suam, inde damnatus ad poenam secessit. Hinc est enim, quod in Evangelio alibi prandium, alibi coena ab homine facta memoratur; quia prandium praesentis Ecclesiae designat, coena autem aeternum atque ultimum convivium. Unde sequestratis peccatoribus, soli boni in conspectu sui laetantur conditoris. Aman quippe spiritualis et hostis populi Dei, quia charitatis indumentum, unde regali convivio dignus esset, non habuit, iratum regem sensit; atque eo in hortos properante, hoc est, electos suos ad delicias paradisi invitante, reginam pro salute sua deprecari contendit, sed frustra, quia tempus opportunum ad hoc non invenit. Tunc enim jam sero est ad quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
liabitur. & quise humiliat ex altabitur.
D NUC ILLIS IO QUEN TIB UENERUNT EUNUCHI REGIS: ETCITO
EUM ADCONDIUIUM QUODREGINA PARAUERAT PERGERE CON¬
PULERUNT: IN TRAUIT ITAQUEREX ETAMAN UTBIBERENTCQ̃
REGINA: DIXIT S TIREX ETIAM IN SECUN DO DIEPOSQUA UINO IN CALU¬
ERAT: QUAE EST PETITIO TUA HESTER UTOETURTIBI. ET QUID UIS
FIERI. ETIAM SIDIMIDIAM REGNIMEI PARTEM PETIERIS INPETRA¬
BIS. ATLQUEM ILLA RESPONDIT: SIINUENI GRATIAM INOCULIS
TUIS OREX. ETSITIBI PLACET DONAMIHI ANIMAEAMPRO QUA
ROGO ET POPULUMMEUM PRO QUO OBSTCRO: TRADITI ENIM SU¬
MVS EGO ETPOPULUS MTVS. UTCONTERAMIR IU GULEMUR ET PE¬
REAMUS. ATU UTINAM IN SERUOS ETFAMULAS UEN DERE MUR
ESSETTO LERABILE MALUM ET GEMENS TACEREMIISNINC AUTEN
NOSTIS EST NOSTER. CUIS CRUDELITAS RE DUN DAT INREGEM: RESPON¬
DENSO: REX ASUERUS AIT. QUIS ESTISTT ETCUNIS POTENTIE. UTHAEE
AUDEAT FACERE DIXIT NES TER. NOSTIS ET INI MI CUS NOS TERPES¬

Expanded text:
liabitur; et qui se humiliat, exaltabitur.liabitur; et qui se humiliat, exaltabitur.dhuc illis loquentibus, venerunt eunuchi regis et cito eum ad convivium quod regina paraverat pergere compulerunt. Intravit itaque rex et Aman, ut biberent cum regina. Dixitque ei rex etiam in secundo die, postquam vino incaluerat: Quae est petitio tua, Esther, ut detur tibi, et quid vis fieri? Etiamsi dimidiam regni mei partem petieris, impetrabis. Ad quem illa respondit: Si inveni gratiam in oculis tuis, o rex, et si tibi placet, dona mihi animam meam, pro qua rogo, et populum meum, pro quo obsecro. Traditi enim sumus ego et populus meus, ut conteramur, jugulemur et pereamus. At utinam in servos et famulas venderemur! esset tolerabile malum, et gemens tacerem. Nunc autem hostis est noster, cujus crudelitas redundat in regem. Respondensque rex Assuerus ait: Quis est iste, et cujus potentiae, ut haec audeat facere? Dixit Esther: Hostis et inimicus noster pes
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ẽ in mutatio dextere excelsi:
utille qui nuꝑ gloriabatur suꝑ alios seesse potentem & p̃ omnibus glo¬
riosum subito fier& uilior c&eris & in firmior cunctis: cuius dispositio¬
nis magnitudinem considerans maria mater dñi. incantico euange¬
lu ait: Fecit potentiã in brachiosuo. disꝑsit suꝑbor mentecordisui.
Deposuit potentes desede & ex altauit humi les esurientes impleuit
bonis : & diuiter dimisit in anes: De quo ꝑ esaiam dicitur: conuert&ur
libanus incęrmel. & cermel insaltdm reputabitur. hinc uidemus
iudȩorum sinagogȩ contumatiã conpressam & humili tatem aecclesiȩ
gentium exaltatam: hinc persecutores xp̃ianȩ fidei qui quondam
ut leones foroces lacerauerunt ac dissipauerunt gregem xp̃i modo
distructi & ad nihilum sunt redacti. confessores quoque xp̃i in toto
orbe statu sanȩ fitei erecti. & potentia uirtutum sunt sublimati caput
incauplam & cauda in caput uers a est. quia omnis quise ex altat humi¬

Expanded text:
» Haec est immutatio dexterae Excelsi, » Haec est immutatio dexterae Excelsi, ut ille qui nuper gloriabatur super alios se esse potentem et prae omnibus gloriosum, subito fieret vilior caeteris et infirmior cunctis. Cujus dispositionis magnitudinem considerans Maria mater Domini in cantico Evangelii ait: « Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles. Esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes . » De quo per Isaiam dicitur: « Convertetur Libanus, et Carmel in saltum reputabitur . » Hinc videmus Judaeorum Synagogae contumaciam compressam, et humilitatem Ecclesiae gentium exaltatam. Hinc persecutores Christianae fidei, qui quondam ut leones feroces laceraverunt gregem Christi, modo destructi et ad nihilum sunt redacti: confessores quoque Christi in toto orbe statu sanae fidei erecti et potentia virtutum sunt sublimati. Caput in caudam et cauda in caput versa est, quia « Omnis qui se exaltat, humi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fidelium populum inquorum cordibus rexipse cęlorum
iugiter p̃sid& iubentur p̃esse ac dominari: dequibus equis per
ambacuc ꝓph&am ad ipsum dñm dicitur: ascendens afeerdes
suꝑ equos tuos. & equitatus tuus sanitas. Cuiaman spirita lis
hostis populidĩ lic& inuitus tamen condignum obsequium
p̃b& : cum ꝑ secutores sc̃ȩ aecclesi ȩ quam is in deuoto animo.
suꝑ no tamen nutu sępe coguntur ueraci laudes aecclesiȩ p̃di¬
care testimonia. quiaueritate pate facta conuicti non possunt
abscondendo celare quod mani festum ẽ.
RE UERSUS EST MARDOCIEUS ADIANUAM PALATII : ETAMAN
FES TINAUIT IRE IN DOMUMSUAM LVGENS ETOPTRTO CAPI¬
TE NARRAUIT QUE TARES UXORISUE ETAMICIS OMNIA OUAT
EUTNIS SENT SIBIS CUIRE SPONDERUNT SAPIENTES QUOS HABEBAT
IN CONSI LIO ETUXOREIUS: SIDE SEMNE II DEORUMEST MARDOCNT¬
US MNTT QUEMCADERE COEPISTI NONPOTERIS TI RESIS TERE: STOCA¬
DES IN CONSPECTUEIUS

Expanded text:
super fidelium populum, in quorum cordibus rex ipse coelorum super fidelium populum, in quorum cordibus rex ipse coelorum jugiter praesidet, jubentur praeesse ac dominari. De quibus equis per Habacuc prophetam ad ipsum Dominum dicitur: « Ascendens ascendes super equos tuos, et equitatus tuus sanitas . » Cui Aman spiritualis hostis populi Dei, licet invitus, tamen condignum obsequium praebet, cum persecutores sanctae Ecclesiae, quamvis indevoto animo, superno tamen nutu saepe coguntur veraci laudes Ecclesiae praedicare testimonio; quia veritate patefacta, convicti non possunt abscondendo celare quod manifestum est. « Reversus est Mardochaeus ad januam palatii, et Aman festinavit ire in domum suam lugens et aperto capite: narravitque Zares uxori suae et amicis omnia quae evenissent sibi. Cui responderunt sapientes, quos habebat in consilio suo, et uxor ejus: Si de semine Judaeorum est Mardochaeus, ante quem cadere coepisti, non poteris ei resistere, sed cades in conspectu ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
uno contem platur intuitu. nec est apud illum quic quam reciduũ
sed p̃sentialiter in conspectu eius omnia parent: dequo ꝑ hieremiã
dicitur: quienim formauit omnia ipseẽ & israhel iuirga hereditatis
dochei coram hocrege. quiabona operascõrum doctorum num¬
quam apud eum obliuioni tradentur. sed fit quodscriptum est.
in memoria a & erna erit iustus ab audi tumalo nontimebit: Iub&ur
mardo cheus regalibus uestimentis indui. & in poni suꝑ equum qi
desella regisẽ & accipere regium diadema suꝑcaput suum. & pri¬
mus deregis principibus actyrannis tenere equum eius. & ꝑ plateã
ciuitatis incedendo clamare acdicere. sic honorabitur quem cum¬
que uoluerit rex honorare. cump̃dicatores scĩ euangelii & ma¬
gistri aecclesiȩ omnium uir tutum cultu & sapientiae decore in¬
lustrati acdia de mate regiae dignitatis qui a summi regis menbra
sunt nobiliter honorati.ꝰ ascendere suꝑ equum regium hoc est

Expanded text:
uno contemplatur intuitu, nec est apud illum quidquam recidivum, uno contemplatur intuitu, nec est apud illum quidquam recidivum, sed praesentialiter in conspectu ejus omnia patent, de quo per Jeremiam dicitur: « Qui enim firmavit omnia ipse est, et Israel virga haereditatis dochaei coram hoc rege, quia bona opera sanctorum doctorum nunquam apud eum oblivioni tradentur, sed fit quod scriptum est: « In memoria aeterna erit justus, ab auditu malo non timebit . » Jubetur Mardochaeus regalibus vestimentis indui et imponi super equum qui de sella regis est et accipere regium diadema super caput suum et primus de regis principibus ac tyrcivitatis incedendo clamare: « Sic honorabitur, quemcumque voluerit rex honorare; » cum praedicatores sancti Evangelii et magistri Ecclesiae, omnium virtutum cultu et sapientiae decore illustrati, ac diademate regiae dignitatis, quia summi regis membra sunt, nobiliter honorati; ascendere super equum regium, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
SUO ETRE PU TANS QUODNULLUM ALIUM REX NISI SEUELLET
HONORARE RESPONDIT: HOMO QUEMREX HONORARE CUPIT
DEBET INDUI UES TIB REGIIS ETINPONI SUPEREOUŨ QUIDESEL¬
LA REGIS EST. ETACCIPERERESIUM DIADEMA SUPER CAPUT
SUUM. ET PRIMUS DEREGIIS PRINCIPIBUS ACTYRANNIS TI¬
NEAT EQUUMTIUS. ETPERPLATTAM CIUITATIS INCEDENS CLA¬
MTT ETDICAT  SICHONORABITUR QUECUMQUE REX UO LUE¬
RIT HONORARE DIXITGUE EIREX FES TINAET SUMPTA STOLA
ETE QUO FAGITA UT LOCUTUSES MARDOCIEO I DEO. QUISE¬
DET ANTE FORAS PALATII: CAUE NEQUIC QUMDETUS QUT
LOCUTUSES PRETER MITTAS:
quid ẽ quod r&x in somnem noctem duxit. nisullud quo dimpsal¬
mo scrip tumẽ. ecce non dormitat neque obdormi& quicus to¬
dit israhel leguntur corameo historiae & annales priorum temporũ
in quibus commemo ratio fidei & bonorum actuum mar dochei con¬
tin&ur : quiarex scõrum & princeps regumt᷑rȩ : inseidem semꝑ ma¬
nens omnium temporum cursus & singulorum ac tuum notitiam

Expanded text:
suo, et reputans quod nullum alium vellet rex nisi se suo, et reputans quod nullum alium vellet rex nisi se honorare, resri sibi historias et annales priorum temporum. Quae cum debet indui vestibus regiis et inponi super equum qui de sella regis est et accipere regium diadema super caput suum et primus de regis principibus ac tyrannis teneat equum eius et per plateam civitatis incedens clamet ac dicat sic honorabitur quemcumque rex voluerit honorare dixitque ei rex festina et sumpta stola et equo fac ita ut locutus es Mardocheo Iudaeo qui sedet ante fores palatii cave ne quicquam de his quae l» Quid est quod rex insomnem noctem duxit, nisi illud quod in psalmo scriptum est: « Ecce non dormitabit, neque obdormiet qui custodit Israel . » Leguntur coram eo historiae et annales priorum temporum, in quibus commemoratio fidei et bonorum actuum Mardochaei continetur, quia rex sanctorum et princeps regum terrae, in se idem mahonorare, resp