comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid in cadans eut femmarium dissensiones aufera dum ser eulor fortior quan
ficqutrten iclaii csituoi induisadbomus auos nonsas ti& nonnemelius
emigrare cum gratia quã cohabitare cumdiscordia: ipsa quoq: cuius modieẽ
debeat. diuisio patri arche doc&. firmior diuidat. infirmior legat. ne habeat
resiliendi cuidatur eligendi obtio: nec diuisor grauatur: nam quo pruden¬
tior : eo cautior. ut nec in diuisione circum scribatur. nec in electione fraud&ur:
tes erant. seculare uitium ut diuites terra non capiat. nihil eñĩ satisẽ: diuitũ
cupiditati quantoditior quis fuerit : tanto auidior ad possidendum ẽ. ostende¬
re agri terminos cupit. uicinum excludere . Numquit eius modi abrahã : mini¬
me quã uis in principio. &ipse in ꝑfectior. Vnde enim ꝑfectior ante aduentũ
xp̃i non dum uenerat quidicer&. siuis ꝑ fectus ẽe. uade uende omniatua & da
pauperib & ueni sequereme . tam̃ ut minime auarus: electionem offert: ut ius¬

Expanded text:
quid incideris, ut seminarium dissensionis auferas. Neque enim tu fortior quam tius, ut maneat amicitia. Indivisa domus duos non sustinet. Nonne melius emigrare cum gratia, quam cohabitare cum discordia? 11. Ipsa quoque cujusmodi esse debeat divisio, Patriarcha edocet. Firmior dividat, infirmior eligat, ne habeat resiliendi cui datur optio eligendi, nec divisor gravatur. Nam quo prudentior, eo cautior; ut nec in divisione circumscribatur, nec in electione fraudetur. 12. tes erant. Saeculare vitium ut divites terra non capiat. Nihil enim satis est divitum cupiditati. Quanto ditior quis fuerit, tanto avidior ad possidendum est. Extendere agri terminos cupit, et vicinum excludere. Numquid hujusmodi Abraham? Minime, quamvis in principio et ipse imperfectior. Unde enim perfectio ante adventum Christi? Nondum venerat qui diceret: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia tua, et da pauperibus, et veni, sequere me . Tamen ut minime avarus electionem offert, ut jus
Abbreviated transcription (Latin):
rem peter& iuniori dñosuo. Discehinc qđ & ia in senioris adatis seruuli pueridicon¬
tur aminimis uel aquib:q potiorib: Vnde & quidã po&u hoc sequendũ putauit
siue in eorũ usu qui sibi docti & sapientes uidentur ipse hoc reperit si ue denr̃is ipse
transtulit. siue trans latum inuenit. Pascite ut ante boues pueri : sũmittite tauros
inde & pueros dicimꝰ : quando & seruulos significamꝰ non etatẽ ex prim̃tes sed conditi¬
onem. Aduerte nunc uircutis bonipatris familias: & considera primũ quod munꝰ
& cuimanda. ut &tu ita instituas seruulos: ut liberis tuis pat̾nũ affectũ deserant
officia exsequantur. inuentus ẽ deseruulis senior tam̃ : qui aduxorẽ ꝓuidendã dño
iuniori eleger&ur. & constrictus ut iurar& mitter& manum subfemur dñi sui:
ꝑfeniur generationem intellegemus: Generatio aũt ab rabae Xp̃rẽ. Vnde & apłs:¬

Expanded text:
rem peteret juniori domino suo. Disce hinc quod etiam senioris aetatis servuli pueri dicanrem peteret juniori domino suo. Disce hinc quod etiam senioris aetatis servuli pueri dicantur a dominis, vel a quibusque potioribus. Unde et quidam poeta hoc sequendum putavit: sive in eorum usu qui sibi docti et sapientes videntur, ipse hoc reperit: sive de nostris ipse transtulit: sive translatum invenit: Pascite ut ante boves, pueri, submittite tauros. Inde et pueros dicimus, quando servulos significamus, non aetatem exprimentes, sed conditionem. 83. Adverte nunc virtutes boni patrisfamilias, et considera primum, quod munus, et cui mandet; ut et tu ita instituas servulos, ut liberis tuis paternum affectum deferant, et officia exsequantur. 309 Inventus est de servulis senior, tamen qui ad uxorem providendam domino juniori eligeretur, et constrictus ut juraret, mitteret manum sub femur domini sui. Per femur generationem intelligimus: generatio autem Abrahae Christus es
Abbreviated transcription (Latin):
apud cum gratiã inuenire: Locus qui sequitur: hab& mortem uxoris. Fnletum
mariti. sepulture officiũ quib: maritalis affectus probatur. et surr exit inquid
abra hã amortuo : ut non diutius inhereamus mortuis. sed quantũ satis est
officiideferamus. F estinauit aũt proloco sepulchri abraã p̃cium soluere cũ gratis
dar&ur : ut non alienis locis. sed nr̃is potius ȩdificemus tumulos parentũ. uł proximoꝵ
saepe eñĩ cũ alienationib: possessionum. uena les fiunt que in hisdem locis sepulture sunt
hoc aũt ideo abrahã fecit: quia nondum erant huius modi dĩ templa in quib fidelium
dũo reliquiȩ condantur. senuerat abrahã. itaq qđ boni est patris : debuit uxorem
puidere filio sed ꝓp̃t oraculumdĩ non poteratredire eo undeerat iussus exire. habita¬
bataũt int̃̾ra cana neorum. ex quo genere legicimã suc cessionem sibi querere fugiebat
& uocauit puerũ seniorem domus suae : & dix̃ ei ut ir & in carrã & de proximis suis uxo¬

Expanded text:
primatur! 80. Locus qui sequitur, habet mortem uxoris, fletum mariti, sepulturae officium; quibus maritalis affectus probatur. Et surrexit, inquit, Abraham a mortuo . Docemur ut non diutius inhaereamus mortuis, sed quantum satis est officii deferamus. Festinavit autem pro loco sepulcri pretium solvere, cum gratis daretur; ut non in alienis locis, sed nostris potius aedificemus tumulos parentum vel proximorum. Saepe enim cum alienationibus possessionum venales fiunt, quae in iisdem locis sepulturae sunt. Hoc autem ideo Abraham fecit; quia nondum erant hujusmodi Dei templa, in quibus fidelium Domino reliquiae condantur. 81. Senuerat Abraham: itaque quod boni est patris, debuit uxorem providere filio: sed propter oraculum Dei non poterat redire eo, unde jussus erat exire. Habitabat autem in terris Chananaeorum, ex quo genere legitimam successionem sibi quaerere fugiebat. 82. Et vocavit puerum seniorem domus suae , et dixit ei ut iret in Charram, et de proximis suis uxo
Abbreviated transcription (Latin):
cum suspensum ostendit Virgultũ illud patibulum crucis ẽ in hocligno pres¬
tantissimus doctor gregis exaltatus om̃a trax̃adise ut abomnib cognoscer&ur
unde atiꝑse ait: cum ex alticueritis filium hominis: tunc cognoscais quia egosũ
Hunc quoq ꝓmeruit dño abrahã. deniq haec est tertia benedictio: Tresenim
plenarias accepit benedictiones: Vnã postuit toriã. Qualiberauit nepotem
ferre. Haec iterũ benedictio praestut superiorib: In illis enĩ propagationem seminis
abrahae. ꝓ misit futurã. in hacaũt. Et benedicent᷑ inseminetuo om̃s gentes terrae:

Expanded text:
cum suspensum ostendit. Virgultum illud patibulum crucis est. Et in hoc ligno praescum suspensum ostendit. Virgultum illud patibulum crucis est. Et in hoc ligno praestantissimus ductor gregis exaltatus omnia traxit ad se; ut ab omnibus cognosceretur. Unde et ipse ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Hinc quoque promeruit Deum Abraham. 79. Denique haec est tertia benedictio. Tres enim plenarias accepit benedictiones: unam post victoriam, qua liberavit nepotem, ferre. Haec iterum benedictio praestitit superioribus. In illis enim propagationem seminis Abrahae promisit futuram: in hac autem ait: Et bene
Abbreviated transcription (Latin):
hã: uidit & ecce aries unus herens inuir gulto. quaratione ari&em: quasi prestan¬
tem utiq gregis quaratione suspensum : ut aduerteres hostiam illã non esse terre¬
nã qua causam cornib suspensum nisi quod carnem suã uirtute superiore a t̃ris
lear & uxtu qđ scriptum ẽ cuius principiũ suꝑ umeros eius : quis utiq significat
tus & exaltatus a terris quẽ ad modum ipsenos doc& cũloquit᷑: Egononsum de
hocmundo: ego d esuꝑnissum: hunc indit abrahã : mistosacrificio huius passio¬
nem aspexit: Etideo ipse ait dñs deco : Abrabã dem in eũ udit : & gauissus ẽ
Etunde ait scriptura : Vocauit abrahã nom̃ locuillius dñs uid& : ut odie di
cant in monte dñs apparuit: hocẽ : quod a paruerit abrahae : reuelans futurã
sui passionem corporis quamundũ redemit. Demonstrans &iã genus passionis.

Expanded text:
ham vidit, et ecce aries unus haerens in virgulto . Qua ratione arietem? Quasi praestanham vidit, et ecce aries unus haerens in virgulto . Qua ratione arietem? Quasi praestantem utique caetero gregi. Qua ratione suspensum? Ut adverteres hostiam illam non esse terrenam. Qua causa cornibus suspensum, nisi quod carnem suam virtute superiore a terris levaret? Juxta quod scriptum est: Cujus principatus super humeros ejus . Quis utique significattus et exaltatus a terris, quemadmodum ipse nos docet, cum loquitur: Ego non sum de hoc mundo, ego de supernis sum . Hunc vidit Abraham in isto sacrificio, hujus passionem aspexit. Et ideo ipse Dominus ait de eo: Abraham diem meum vidit, et gavisus est . 78. Unde Scriptura: Vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus videt; ut dicant hodie: In monte Dominus apparuit , hoc est, quod apparuerit Abrahae, revelans futuram sui passionem corporis, qua mundum redemit: demonstrans etiam genus passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
& ui ignis excitus peccatum incurrer&. & dix̃ angelus. Nbraan abraams
tenuit quodã modo manum eius diuina uox: & ictumuibrantis occupauit
dexterȩ non semel uocauit ne aut nomplene audir& nec fortuitã uocem putar&. sic reuo¬
cauitꝰ quem ad modum inperauit. rep&iuit uocem : tã quã ueritus nep̃uenir&ur studio
deuotionis & una uox imp&um ferientis reuocare non possit Non initias manum
inpuerum : neque fecerisei quicquã. Nunc eñi cognoui quiatimes dm̃ tuum & ñ peper¬
factum ex egi. temptaui mentem tuã: si&iã filio tuo dilectissimo non parceres ꝓpt̃
me non aufero qđ ipse donaui ÷ necheredem inuideo quem largitussum non habenti
Necotiose hic quoq ei dilectissimum filium dix̃÷ ut illud qđ supradixit que dile¬
xisti itadictum ostender& nestimares qđ iam diligere desis s& & respiciens abra¬

Expanded text:
et vi ignis excitus peccatum incurreret. 76. Et dixit Angelus, Abraham, Abraham . et vi ignis excitus peccatum incurreret. 76. Et dixit Angelus, Abraham, Abraham . Tenuit quodammodo manum ejus divina vox, et ictum vibrantis occupavit dexterae. Nec semel vocavit; ne aut plene non audiret, aut fortuitam vocem putaret. Sic revocavit, quemadmodum imperavit. Repetivit vocem, tamquam veritus ne praeveniretur studio devotionis, et una vox impetum ferientis revocare non posset. Non injicias, inquit, manum in puerum, neque feceris ei quidquam; nunc enim cognovi quia timeas Deum tuum, et non peperfactum exegi. Tentavi mentem tuam, si etiam filio dilectissimo non parceres propter me. Non aufero quod donavi ipse, nec haeredem invideo, quem largitus sum non habenti. Nec otiose hic quoque ei dilectissimum filium dixit, ut illud quod supra dixit, Quem dilexisti, ita dictum ostenderet, ne aestimares quod jam diligere desiisset. 77. Et respiciens Abra
Abbreviated transcription (Latin):
solm aut᷑ hic ꝓfectauit qđ statĩ decidit. quiads̃ prouidit sibi hostiã ꝓisaac. et
itio didit ꝑatrifilium : uerum illud magis quod non haec ostia diuinae essa dispo¬
sitionis sed alia esse hostia quã ds̃ sibi parar& utmnundar& orbẽterrarurd. illa
onndiesse acceptior: propt̃ quã multipatres offerrent filiossuos. & separari in
ibocselo a filus nontimerent: quotidiae offer̃ patresfiliossuos ut moriant in xp̃o
nconsepeliantur in dño quanti patres occisis martr̃riofiliis. la&iores ab eorũ tuo¬
mudo peuerisisuti uenit abrahã ad locum sacrificio praedestinatum ÷ & aedificaur
ibi aram : & in posuit ligna: quanta molimina in molaturi neraptus substo
ad inmolandũ aestimar&ur : & conligatis manib: & pedib: i sac fili sui : in posuit
tũ in arã suꝑ ligna: noctit filio manib: suis uincula pat̃: nem refigiendo filius

Expanded text:
solum autem hoc prophetavit, quod statim accidit, quia Deus providit sibi pro Isaac hostiam, et solum autem hoc prophetavit, quod statim accidit, quia Deus providit sibi pro Isaac hostiam, et reddidit patri filium: verum illud magis, quod non haec hostia divinae esset dispositionis: sed alia esset hostia quam Deus sibi pararet, ut mundaret orbem terrarum: illa esset omnibus acceptior, propter quam multi patres offerrent filios suos, et separari in hoc saeculo a filiis non timerent. Quotidie offerunt patres filios suos, ut moriantur in Christo, et consepeliantur in Domino. Quanti patres, occisis martyrio filiis, laetiores ab eorum tumulo reverterunt! 75. Venit Abraham ad locum sacrificio praedestinatum; Et aedificavit ibi aram, et imposuit ligna . Quanta molimina immolaturi, ne raptus 307 subito ad immolandum aestimaretur? Et colligatis manibus ac pedibus Isaac filii sui, imposuit eum in aram super ligna . Nectit filio manibus suis vincula pater; ne refugiendo filius,
Abbreviated transcription (Latin):
quidixit quid est fili ÷ pulsat᷑ pi&atis uocabulis patrius affectus & fluctibi qui¬
busdã hinc atq indetunditur: filius uocat patrem : pat̃ dicit fili ut ipso uerborum
sono secognoscat pater : quã in pos sibile ẽ ut ferire possit cuius seuulneri subicere
obtar& : haec nomina : uitae solent operari gratiam non ministerium nocis: haec
uocabula incitare ad pi&ctem non admortem solent addidit i saacdicens Ecce
lena tibiest ouis in holo caustum : & hieꝓph&at sermone inscientia. Ouis eñ:
ado adsa erificium parabatur respondit demique similit̃ abrahans ds̃ prouidebit
sibi ouem in olo caustumfili. Inflexibilia studia deuotionis minister uocart filit̃
frequent̃ nontimo. Itaerat intentionis soliditate fundatus. & in hoc semeliorem
putabat. hoc sibi in ꝑhenne mansurũ iudicabat filium : sieum immiclaroe dõ : r

Expanded text:
Qui dixit: Quid vis, fili ? Pulsatur pietatis vocabulis patrius affectus, et fluctibus quiQui dixit: Quid vis, fili ? Pulsatur pietatis vocabulis patrius affectus, et fluctibus quibusdam hinc atque inde tunditur. Filius vocat patrem: pater dicit, Fili; ut ipso verborum sono se recognoscat pater: quam impossibile est ut ferire possit, cujus se vulneri subjicere optaret. Haec nomina vitae solent operari gratiam, non ministerium necis: haec vocabula incitare ad pietatem, non ad mortem solent. 74. Addidit Isaac dicens: Ecce ligna, ubi est ovis in holocaustum ? Et hic prophetat sermone, non scientia. Ovis enim a Domino ad sacrificium parabatur. Respondit denique similiter et Abraham: Deus providebit sibi ovem ad holocaustum, fili . Inflexibilis a studio devotionis minister vocare filium frequenter non timet; ita eat intentionis soliditate fundatus: et hoc se meliorem patrem putabat, hoc sibi in perenne mansurum judicabat filium, si eum immolaret Deo. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Quoduidliat ego a puer ptran siuimus uia : demonstrat qđ non deficera intanto
aparitu pat̃ non cedera filius aut quiapertransient pi&atis remedio tanti facino¬
ris austeritatem addidit: aduos reuertemur: ꝓph& auit quo dignorabiit ipsesolus
disponebat redire immo lato filio: sed dñs per oseiꝰ locutusẽ qđ p̃parabat car¬
tiose aut loquebat᷑ cum seruulis : ne cognito negotio. aut impedir& aliquis aut ge¬
mitu obstreper& autflau. Accepit aut̃ ligna olo causti & in posuit isa ac filio
suo dccepit & ignem ipse inmanu : & macheram: Consecratur sacris hostia
ministeriis  & commendatur futura. quae pi&us ostia piiante ministerii
uectura .ẽ. Ligna is ac sibiuexit : xp̃s sibi patibulum portauit crucris. Abrahã
comitabatur filium : pat̃ xp̃m Necis acsolus nec ihssolus Deniq solus & non¬
sumsolus quia pat̃ mecum c̃. Dixit autisac ad abrabã patremsuũ dicens: Pater

Expanded text:
it: Ego et puer pertransibimus viam, demonstrat quod non deficeret in tanto apparatu pater, non cederet filius: aut quia pertransirent pietatis remedio tanti facinoris austeritatem. Addidit: Ad vos revertemur. Prophetavit quod ignorabat . Ipse solus disponebat redire, immolato filio: sed Dominus per os ejus locutus est quod praeparabat. Captiose autem loquebatur cum servulis, ne cognito negotio, impediret aliquis, aut gemitu obstreperet, aut fletu. 72. Accepit autem ligna holocausti, et imposuit Isaac filio suo: accepit et ignem ipse in manu et machaeram . Consecratur sacris hostia ministeriis, et commendatur futura. Quae pietatis hostia pii ante ministerii vectura est. Ligna Isaac sibi vexit, Christus sibi patibulum crucis portavit. Abraham comitabatur filium, Pater Christum. Nec Isaac solus, nec Jesus solus. Denique ait: Sosum solus, quia Pater mecum est . 73. Dixit autem Isaac ad Abraham patrem suum, Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dit ad nomen necessitudinis &iim a moris non satis putauit dixisit adiunxit
amantis simum quem dilexistiisa ac: Quidẽ quod ait quem dilexisti & nodixit
quemdile s possumus quidẽ uti ad defensionem scripturae diuinae quia p̃teritas¬

Expanded text:
addidit ad nomen necessitudinis, et vim amoris. Non satis putavit dixisse filium, adjungit, addidit ad nomen necessitudinis, et vim amoris. Non satis putavit dixisse filium, adjungit, amantissimum quem dilexisti Isaac. Quid est quod ait: Quem dilexisti: et non dixit, quem diligis? Possumus quidem uti ad defensionem Scripturae consuet
Abbreviated transcription (Latin):
siderar& emortua : s. tam̃ credidit. nec hesitauit fide. qui possit hesitare ratione¬
aut sterelitatis aut senectutis. probauit eũ hospitii sedulitate: probutigit᷑ quas
fortiorem temptandũ putauit maiorib & quibidã imperii duriorib. Et hio quidẽ
exemplo docemur qrueris ꝓbat obsequiis. Temptat᷑ aut conpositis & fictis : non eñi
uolebatds̃ immolaria patre filium nec ⁊ inpleri hoc munus uolebat. quiouẽ ꝓfilio im¬
molandã obtulit sed temptabat affeccũ patris : sidĩp̃cepta p̃ferr& filio : Nec pat̃ ne
Rep&itione nominis mentẽ excitat. ut ess& paratior Deniq respondit ille Eceego
& dix̃. Accipefilium tuum amantissimũ quẽ diligisisaac: & uade interrã excelsã & of¬
feres mihiillum holo caustũ in uno montium quemtibi dixero: Nonsinit otiosũ esse
asfectum pamis Aprincipio cũ stimulat & pungit pieatis aculeis & filii nomen

Expanded text:
sideraret emortua; tamen credidit, nec fide haesitavit, qui posset haesitare rationesideraret emortua; tamen credidit, nec fide haesitavit, qui posset haesitare ratione sterilitatis aut senectutis: probavit eum hospitii sedulitate . Probatum igitur, quasi fortiorem tentandum putavit majoribus, et quibusdam imperiis durioribus. Et hoc quidem exemplo docemur, quia veris probatur quis: tentatur autem compositis et fictis. Non enim volebat Deus immolari a patre filium, nec impleri hoc munus volebat, qui ovem pro filio immolandam obtulit: sed tentabat affectum patris, si Dei praecepta praeferret filio, nec paternae ! Repetitione nominis mentem excitat, ut esset paratior. Denique respondit ille: Ecce ego. Et dixit: Accipe filium tuum amantissimum, quem dilexisti Isaac, et vade in terram excelsam, et offeres mihi illum holocaustum in uno montium, quem tibi dixero . Non sinit otiosum esse affectum patris. A principio eum stimulat, et pungit pietatis aculeis, et filii nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepistiancilla filium & non honorasti uxoris filium. numquid potest in ancille semen
tuũ uocari: iutiq in legitimo filio uera successio : sed uereris quia filius tuus .ẽ. nefor¬
te eiectus intereat atq occidat. noncide erit mea gratia. Om̃s alit ds̃: non suffulcit
eice ancillam : ut secura uxor. & in offensa maneat domi. eice ancillae filium: ut
non babeat heredratis consortium. qui non hab& originis priuilegium. ex factũ ẽ post
ut subruat : ds̃ temptã ut coronat. Deniq probatos sibi temptat. Vnde & dauid dicit
tar& quã probass&: grauiar& probauitcum : cum exire decarra iussit &obordien¬
tem repperit: probauit cum fideititulo fr&rus liberauit nepotem cũdep̃da nihil
attii git cũ promisit seni filiũ E cum ipse e& .c. annorũ. Quã uissarȩ genitalia con¬

Expanded text:
suscepisti ex ancilla filium, et non honorasti uxoris filium. Numquid potest in ancillae filio semen suscepisti ex ancilla filium, et non honorasti uxoris filium. Numquid potest in ancillae filio semen tuum vocari? Non utique; in legitimo enim filio vera successio est. Sed vereris, quia filius tuus est, ne forte ejectus intereat atque occidat. Non ei deerit mea gratia. Omnes alit Deus noster, suffulcit Ejice ancillam, ut secura uxor et inoffensa maneat domi. Ejice et ancillae filium, ut non habeat haereditatis consortium, qui non habet originis privilegium. 304 CAPUT VIII. ut subruat: Deus tentat, ut coronet. Denique probatos sibi tentat. Unde et David dicit:taret quam probasset, gravaret: probavit eum cum exire de Charra jussit, et obedientem reperit . Probavit cum fidei titulo fretus liberavit nepotem, cum de praeda nihil attigit, cum promisit seni filium, et cum esset centum annorum, quamvis Sarae genitalia con
Abbreviated transcription (Latin):
utiq hoc de acgeneratione intellegitur. quae casib plerisq obnoxia ẽ ut in t̃dum me¬
lius fuerit non generasse. sed de generatione qua unus quisq apeccato cessut. Qdi¬
& dre adabraha. E ice ancilla & filiũ eiꝰ nonenim bereserr filius ancilli ep̃ filiomco
ssaae dabnã bĩa hocuisum abraluae ut eicer& filium suũ. lic& cũ que sus crtera nor
paciatio coheredom illum filio suofiori. Tides eñ soluibines euis ẽ era urtanlla
sac atsir ci dst lorhabes filiuoses e ceaneilam a filũ c a uodslilabi tauert sucõteps
qua inxom naredat atfilulancillo qua ligomꝰ eicit a qnodsilibi tulibris sics tepse
qus uxosis iuat sementiuã et ducu. tͥib iusum fuerit diere tibid̃o qđ he abra hll
audiuoce utoristuae nisihic: id est fec istiuxoriiuae in iuriã & non mitigasti affectũ eius

Expanded text:
utique hoc de generatione hac intelligitur quae casibus plerisque obnoxia est, ut interdum utique hoc de generatione hac intelligitur quae casibus plerisque obnoxia est, ut interdum non generasse melius fuerit: sed de generatione qua unusquisque peccator agens  dixit Sara: Quis annuntiabit Abrahae quoniam lactet infantem Sara ? Moralis locus. Provocantur feminae meminisse dignitatis suae, et lactare filios suos. Haec enim matrum gratiataveverint uberibus suis. 64. Fecit autem Abraham coenam magnam, qua die ablactatus est Isaac filius ejus . Non mediocre istud nec usitatum. Non enim quia a nutricis lacte subductus est puer, magnum convivium exhibuit Abraham: sed quia idoneus habitus est Isaac fortioris gratiae cibo, et virtutis alimento, non adhuc, ut Corinthius, lacte potandus: sed epulis solidioribus Audi vocem uxoris tuae, nisi hic, id est, fecisti injuriam uxori tuae, et non mitigasti affectum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
farlio issed puaremus cauret abraliã tyxorem sũa ei red di dit p̃tio scipse multauit
quod uidissa alienã dotem pudoris ex soluit hunc quoq: colligi potest abimelech regẽ
clementiora meruisse quod a brahã proeo rogauit &imp&rauit. peperit eñi uxor eius
& ancilla illius quas ante concluserat dñs propt̃ saram uxorẽ abra hae adeconomiã¬
ꝑtin& sare partus dĩ donatus ꝓmissione. &iam hoc fulcir&ur testimonio : cũ aduer¬
tcs dĩ offensione & fecunda sterilescere. Qrursus dñi uoluntate steriles fecundari
iuxta qđ scriptum ẽ Non nesterilem & parientem ego fecidicit dñs  quã uis ad syna¬
gogae illud. ecłae mysterium diccũ accipiatur : qr & sina goga partus habere desiit
quae suc cessionis fraudata ẽ posteritate & congregatio nationũ questerelis erat
cũdm̃ ignorara. partus coeperit a&ernos habere: unde & lectum ẽ La& cre sterelis
& sara uirisum milifecit ds̃. quicum q aut audierit: congratulabitur mibi non

Expanded text:
sed statim vocavit Abraham, uxorem suam ei reddidit, pretio se ipse mulctavit quod vidisset alienam, dotem pudoris exsolvit. 61. Hinc quoque colligi potest Abimelech regem clementiora meruisse, quod Abraham pro eo rogavit et impetravit. Peperit enim et uxor ejus, et ancilla ejus, quas ante concluserat Deus propter Saram uxorem Abrahae: quod at Sarae partus Dei donatus promissione, etiam hoc fulciretur testimonio; cum advertas Dei offensione et fecundas sterilescere, et rursum Domini voluntate steriles fecundari, juxta quod scriptum est, Nonne sterilem et parientem ego feci, dicit Dominus ? Quamvis ad Synagogae illud et Ecclesiae mysterium dictum accipiatur; quia et Synagoga partus habere desivit, quae successionis fraudata est posteritate, et congregatio nationum quae sterilis erat cum Deum ignoraret, partus habere coeperit aeternos. Unde lectum est, Laetare sterilis,et Sara: Risum mihi fecit Dominus: Quicumque enim audierit, congratulabitur mihi . Non
Abbreviated transcription (Latin):
moses dicit ad farao regem aegyptiuiã triũ dierum ibimus: &immolabimꝰ dño donro
ham oculis uidit locum alonge. Sollicite explorat qui properat ꝓnpllerei enbant sencu
uisus senana taiã propinqua non facile conspiciant hienonsolũ udit loconusepu¬

Expanded text:
Moyses dicit ad Pharaonem regem Aegypti: Viam trium dierum ibimus, et immolabimus Domino DMoyses dicit ad Pharaonem regem Aegypti: Viam trium dierum ibimus, et immolabimus Domino Dham oculis vidit locum a longe . Sollicite explorat qui properat implere. Quamvis senilevisus senum, ut etiam propinqua non facile conspiciant. Hic non solum vidit locu
Abbreviated transcription (Latin):
rer& montem discere dediscera ad paratum: ex surgens aũt: non solũ sequenti diȩ
sed &iã diluculo ut ad culisse nox moras studio festinantis patris uider &ur: strauit asi¬
nã suam : et sumsit secum duos pueros &isa ac filium suum & concidit ligna in holo caustũ
Docemur paratec om̃ĩa ad sacrificium deferre Discimus &iã apparatum sacrifici
minifterumunus: ipsi nobis uindicare non eligere ali is: Senex abraham et diues peco¬
miatq habundans seruitior: non quaesuit cõmitatus sui agiina. Ipse quo q ligna
concidit & obsequa maiora uirib sus non int̃misit: uenit aũt̃ ad locum que dit illidis
die tertio & cũduob ipsetertius ꝓficiscitur: hostiã suã ducens & die tertio adlocu sacrisi¬
cuuenit : Salutaris hic numerus & conueniens sacrificaturis Deniq &m posteriorib

Expanded text:
reret montem discere, dedisceret apparatum. 68. Exsurgens autem non solum sequenti die, reret montem discere, dedisceret apparatum. 68. Exsurgens autem non solum sequenti die, sed etiam diluculo, ut attulisse nox moras studio festinantis patris videretur: Stravit asinam suam, et sumpsit secum duos pueros, et Isaac filium suum, et concidit ligna ad holocaustum . Docemur parata omnia ad sacrificium deferre: discimus etiam apparatum sacrificii, et ministerii munus ipsi nobis vindicare, non delegare aliis. Senex Abraham, et dives pecoribus, atque abundans servitiorum, non quaesivit comitatus sui agmina: ipse quoque ligna concidit, et obsequia majora viribus suis non intermisit. 69. Venit autem ad locum quem dixit illi Deus, die tertio . Et cum duobus ipse tertius proficiscitur, hostiam suam secum ducens, et die tertio ad locum sacrificii venit. Salutaris hic numerus, et conveniens sacrificaturis. Denique et in posterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Dardems dño meo: sede ad oxtris meis Cum seꝑ sedeat possum tam̃ ir pmnane sisns
ad p̃sens a ccipere & quem dilexisti ade itt n onrecenti quo dam pusso arasuri
sed molito diu & ꝓbato amore significar& dilecium. quodem̃ ad tempus aug& adtem¬
pus resoluitur. Quod aut̃ diu aut semꝑ placuit: cito aboleri non potest. ꝑotest & illud
non absurdum uideri : quia morituros plus diligimus: hoc est quẽ ante dilexisti qua¬
insenectute : suscepisti deuxore unicum suscepisti tã quã fidei tuae p̃mium remune¬
rationẽ operum tuorum suscepisti expromissionedi : non coniugis fecunditate exquar
alium sperare non possis offermili holo caustum sed prius uade int̾rã excelsam: inter¬
ponitur spacium: nep̃cipitari: subito uideatur affectus. Ut ille dilatio neobrepat pi¬
etatis gratia desiderium : adiecit in uno montium quẽ tibidixero. & hic similit̃ ut dum
ascendit senex in fringer&ur imp&us: lassar& dextera deficer & intentio dum quae¬

Expanded text:
Domino meo, sede a dextris meis , cum semper sedeat. Possumus tamen et amantissimum ad praesens accipere, et quem dilexisti ad id, ut non recenti quodam impulsu amoris, sed inolito diu et probato amore significaret dilectum. Quod enim ad tempus augetur, ad tempus resolvitur: quod autem diu aut semper placuit, cito aboleri non potest. Potest et illud non absurdum videri, quia morituros plus diligimus. Hoc est, quem ante dilexisti; quain senectute, suscepisti tamquam fidei tuae praemium, remunerationem operum tuorum, suscepisti ex promissione Dei, non conjugis fecunditate, ex qua alium sperare possis. Offeres mihi holocaustum: sed prius vade in terram excelsam. Interponitur spatium, ne praecipitari subito videatur affectus, ut illa dilatione obrepat pietatis gratia, desiderium patris. Adjecit: In uno montium quem tibi dixero. Et hic similiter, ut dum ascenderet senex, infringeretur impetus, lassaret dextera, deficeret intentio: dum quae
Abbreviated transcription (Latin):
pecares imine ꝓp̃t hoc nonsum passus te tangere eam: Cognoscimꝰ uelud p̃sulẽ
sienorauerit uxorem esse abrahae sarã qua sororern aidiefeti abintelech auit
nusllo poena exceperit. Verum aegypti regem noris dacẽ fuesse putiorũ sqde

Expanded text:
peccares in me; propter hoc non sum passus te tangere eam. Cognoscimus velut praesulem peccares in me; propter hoc non sum passus te tangere eam. Cognoscimus velut praesulem cum et ipse ignoraverit uxorem esse Abrahae Saram, quam sororem audierat : Abimelech autem nullam poenam exceperit. Verum Aegypti regem noveris ducem fuisse vitiorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
matis tenditis: uelud quidã fidei candidati continentiae disciplinã sobriam
nulli lic& scire mulierem p̃teruxorẽ. Ideo coniugii tibi eiꝰ datum ẽ ne in laqueũ
incidas &cum aliena muliere delinquas. Uinctus es uxori: noli querere solutionẽ
quia non lic& tib uxore uiuente uxorem ducere: Nã& aliã quaerere cũ habeas
tua: crim ẽ adulterui hoc grauius quod putas peccatotuo: auctoritatẽ lege
querendã: Tolerabilior est silateat culpa: quã siculpe usurp&ur auc torttas
Nechoc solum ẽ adulterium cũ aliena peccare coniuge sed omne qđ non hab&
potestatẽ coniugii. tamen locus istedoc& grauius crimen eẽ ubicelebrati con¬
iugi iura temerantur : &uxorius pudor soluitur. Ideoq cump̃tende ra
abimelech qdđ uxorem alienã eẽ ignorauerit quã sororẽ esse uir ipse suã dixerit
R es pondit eids̃. & ego cognoui quia puro corde fecistihoc & pepercitibi ut non

Expanded text:
matis tenditis, velut quidam fidei candidati, continentiae disciplinam sobriam. matis tenditis, velut quidam fidei candidati, continentiae disciplinam sobriam. Nulli licet scire mulierem, praeter uxorem. Ideoque conjugii tibi datum est jus, ne in laqueum incidas, 302 et cum aliena muliere delinquas. Vinctus es uxori, noli quaerere solutionem: quia non licet tibi, uxore vivente, uxorem ducere. Nam et aliam quaerere, cum habeas tuam, crimen est adulterii, hoc gravius, quod putas peccato tuo auctoritatem lege quaerendam. Tolerabilior est si lateat culpa, quam si culpae usurpetur auctoritas. Nec hoc solum est adulterium, cum aliena peccare conjuge, sed omne quod non habet potestatem conjugii: tamen locus iste docet gravius crimen esse, ubi celebrati conjugii jura temerantur, et uxorius pudor solvitur. Ideoque cum praetenderet Abimelech quod uxorem alienam esse ignoraverit, quarespondit ei Dominus: Et ego cognovi, quoniam puro corde fecisti hoc, et peperci tibi, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
quam noe s nonutiq uitia patri archarũ scriptura ex posurt quos uictos uinoleginꝰ
sed it tudsce res quid cauerts illemdus iacuit : iste filiarũ peiue arrtos ge noe
iustus deceptus ẽ. quia uimi uis adhnc ignorabitur: sed millo instruccus & neoc
ignorares lod filiab sec redidit : & per senec tutẽ madidã uino solutus est a cõmisit
inceslum agnorans. tu si cbibe nec apiaris. Instruant tepatri arche : non solũ docen¬
tes sed &ia errantes Ideo iterũ exemplum ẽ ebri&atis. ut confirm&ur magisteriũ
melech inuxorem sibi. eã sumpserat. & dixit ei in nocteds̃. eccetumorieris ꝓp̃t mu¬
lierem Aduertimus adulterium diuino iudicio morte puniri. Ideoq addidit. hac
aũt cõmoratur cum uiro. Hab& quidã om̃is uiri mulierisq concubitus nulla le¬
git timi matrimonii sorte caelebratus: suã culpã. Disciteem̃ qui ad gratiã baptis¬

Expanded text:
quam Noe? Non utique vitia Patriarcharum Scriptura exposuit, quos victos vino legimus: quam Noe? Non utique vitia Patriarcharum Scriptura exposuit, quos victos vino legimus: sed ut tu disceres quid caveres. Ille nudus jacuit, iste filiarum errori patuit. Et Noe justus deceptus est, quia vini vis adhuc ignorabatur: sed in illo instructus es, ne tu ignorares. Lot filiabus se credidit, et per senectutem madidam vino solutus, commisit incestum ignorans: tu sic bibe, ne capiaris. Instruant te Patriarchae non solum docentes, sed etiam errantes. Ideo iteratum est exemplum ebrietatis, ut confirmetur magisterium melech in uxorem sibi eam sumpserat, et dixit ei in nocte Deus: Ecce tu morieris propter mulierem . Advertimus adulterium divino judicio morte puniri. Ideoque addidit: Haec autem commoratur cum viro. Habet quidem omnis viri mulierisque concubitus nulla legitimi matrimonii sorte celebratus, suam culpam. Discite enim qui ad gratiam baptis
Abbreviated transcription (Latin):
sib: eĩ &caro decarneeius. Cam propt̃ seriem successionis humane uiro mixtaẽ
subducitur tamen huic admisso. conscientia uiriiusti. in ebriatus uino quid ge¬
rer& nesciebat. unde non mirũ si puellas decepit opinio : quae putarent totius po¬
pulos orbis perisse: non eadem e& loth scĩ excusatio qui audierat ab angelis loũ
illum. non totũ mundum et̃ perituriturum. Sane discimus uitandã ebriaatẽ. ꝑ quã eri
parumẽ qđ ea inflũmnat libid inemauendit cupidite tes corporis ipsam quoqu ñtt̃ subrui
uamnũ cape. sensum extorqu&. nesciunt quidlo quaont᷑ quiminio uino indulgent
iatent sepulti ÷ deoq si qua ꝑ uinũ deliquerut apiet sipientes iudices uonia qudẽ facia
donantur sellauta us notortur auccores : Quantaipsa deformitas : in soluantur ures
ineessus uacillent. Multi se fortes putant num fortiores quã lod : nũ corunitiorer

Expanded text:
ssibus ejus, et caro de carne ejus; tamen propter seriem successionis humanae viro mixta est. ssibus ejus, et caro de carne ejus; tamen propter seriem successionis humanae viro mixta est. Subducitur tamen huic admisso conscientia viri justi; inebriatus enim vino quid gereret nesciebat. Unde non mirum si puellas decepit opinio, quae putarent totius populos orbis periisse. Non eadem esset Lot sancti excusatio, qui audierat ab Angelis locum illum, non totum mundum esse periturum. 57. Sane discimus vitandam ebrietatem 15, q. Parum est quod ea inflammat libidinem, accendit cupiditates corporis: ipsam quoque mentem subruit, et animum capit, sensum extorquet. Nesciunt quid loquantur qui nimio vino indulgent, jacent sepulti. Ideoque si qua per vinum deliquerint, apud sapientes judices venia quidem facta donantur: sed levitatis notantur auctores. Quanta ipsa deformitas, ut solvantur vires, incessus vacillet? 58. Multi se fortes putant, num fortiores quam Lot? Num continentiores
Abbreviated transcription (Latin):
goniorra uitiis scatens criminum regio. Netengeritis inquid apłs ne ad tamina¬
ucritis negus taueritis. quae sunt om̃ia de corruptela : Fiugeergo sodomã relinque
sotios desere elementa huismundi nete inminentia in uoluant pericula. Non resis¬
tas sugiens: nec intota uitiorum nec in tota regione moreris. Quinon respexit. euasit.
quaeres pexit: non potuit euadere. Excusant᷑ aũt filiae sc̃ĩ loth. quia putauerum
non uicine regionis sed totius orbis fuisse illud excidium. sesolas cumpatro suꝑ¬
stites populis omnib remansisse. &ideo negenus deficer& hominum. pat̃num
p&isse concubitũ Vt semen generationis humane depatresuo resuscitarent:
nonergo libidinis uitiũ fuit sed generationis remediũ qđ non puto criminis duc
loco nam &euade uiro assumptu. supra cuius costã edificata ẽ mulier : osdeo

Expanded text:
Gomorrha vitiis scatens, criminum regio. Ne tetigeritis, inquit Apostolus, ne attaminaGomorrha vitiis scatens, criminum regio. Ne tetigeritis, inquit Apostolus, ne attaminaveritis, ne gustaveritis, quae sunt omnia ad corruptelam . Fuge ergo Sodomam, relinque ocius Gomorrham, desere elementa hujus mundi, ne te imminentia involvant pericula: non resistas fugiens, nec in tota vitiorum regione remoreris. Qui non respexit, evasit: quae respexit, non potuit evadere. 56. Excusantur autem filiae sancti Lot, quia putaverunt non vicinae regionis, sed totius orbis fuisse illud excidium, et se solas cum patre superstites ex omnibus populis remansisse. Et ideo ne genus deficeret humanum, paternum petiisse 301 concubitum; ut semen generationis humanae de patre suo resuscitarent. Non ergo libidinis vitium fuit, sed generationis remedium, quod non puto criminis duci loco. Nam et Eva de viro assumpta, supra cujus costam aedificata est mulier, os de o
Abbreviated transcription (Latin):
demonstaui Tminemor pericub : fideimeme. non eripuisse sepericulo sed obtulise
Ponnur piarcdi locus quodmami festatti sib ꝑ angelos totius regionis euerdesore
Aogmeros habere lath scs in duentuir & monere eos ut fugerent simul nedeserar¬
do eos in admonen do : minuspius uideraur circafilarum maritos uł erruris cari
causa ipie ad sgar auuri quas desticutice iuiriliconsortio: concubitũ in ebriati
expetissent patris. Nonergo indefensum scriptura uirũscm relincund & tradidis se
maritis filias : & monuisse generos inducit᷑ seduisum illis quod derider& cos. & timen
adhuc morabat᷑ loth ut ꝑsuader& generissuis: & pene non eã ꝓfectus ut eua der &
nisi urguentib: angelis. & tenentib: maniistiꝰ eeredi coactus e& Non ergo profectus
sed eductus ẽ &mandatum accepit. nerispicer& r&ro nec resister& in tota regio¬
uader&rome Vt xp̃mscquer&ur xp̃mm uider&. R&ro sodo maẽ plena flagicii r&ro

Expanded text:
r immemor periculi, memor fidei non eripuisse se periculo, sed obtulisse. 54. Ponitur pietatis locus, quod manifestata sibi per angelos totius regionis eversione, et generos habere Lot sanctus inducitur, et monere eos ut fugerent; simul ne deserendo eos, nec admonendo, minus pius videretur circa filiarum maritos: vel erroris earum causa ipsi assignaretur, quae destitutae virili consortio concubitum inebriati expetissent patris. Non ergo indefensum Scriptura virum sanctum relinquit; cum et tradidisse maritis filias, et monuisse generos inducitur. Sed visum est illis quod derideret eos, et tamen adhuc morabatur Lot, ut persuaderet generis suis; et pene non esset profectus, ut evaderet, nisi urgentibus angelis et tenentibus manus ejus, egredi coactus esset. 55. Non ergo profectus, sed eductus est: et mandatum accepit ne respiceret retro, nec resisteret in tota regioum sequeretur, Christum videret. Retro Sodoma est plena flagitii, retro
Abbreviated transcription (Latin):
bitat ñ int̾ris. pat̃ nr̃ quies in caelis. scĩ fic&ur nomentuum. id .ẽ ut scĩ fic& seruos suos
nom̃ enĩ illius scĩ ficatur in nob̵ quando p̃dicantur homines xp̃iani. ergo obtantis ẽ
scĩ fic& ur nomentuũ : adueniat regnumtuum. postulatio. ut in nob sit regnum xp̃i
Sids̃ in nobis regnat: locum habere aduersarius non potest. culpa non regnat : peccatũ
non regnat: sed regnatuirtus. regnat pudicitia regnat deuotio. Demde fiat uolun¬
tastua sicut in caelo & interra: panem nrm cotidianum da nobis hodie. haec postulatio
maxima ẽ eorum quae postulantur. Et dimitte inquit nobis debitanr̃a. sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃is. Ideo cotidiae accipite: ut cotidie debitotuo indulgentaã
p&as & nepatiaris nos induci intemptationem sed liberanos amalo. quid secuntur

Expanded text:
bitat, non in terris. Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomenbitat, non in terris. Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomentur in nobis, quando praedicantur homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum . Postulatio, ut in nobis sit regnum Christi. Si Deus in nobis regnat, locum habere adversarius non potest. Culpa non regnat, peccatum non regnat: sed regnat virtus, regnat pudicitia, regnat devotio. Deinde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Haec postulatio maxima est eorum quae postulantur. Et dimitte, inquit, nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ideo quotidie accipe, ut quotidie debito tuo indulgentiam petas. Et ne patiaris non induci in tentationem: sed libera nos a malo . Quid sequitur?
Abbreviated transcription (Latin):
pere. dicmihi siuelis hominem rogare & sic incipias. damihi. ecce illud quod te p&o
Nunne arrogans uid&ur oratio: &ideo incho ari oratio deb& adĩ laude. ut roges
omni potentem dm̃. cui possibilia sunt om̃a quae hab& uoluntatem p̃standi: sequitur
obsecratio sicut apłs docuit dicens. Obsecro aũt primum fieri obsecrationis: gratiarum
postulationem quarta gratiarum actionem. non debes quasi fame licus ad crbũ decr
bo incipere : sed ante laudib: dĩ. Vnde & oratores istisapientes hanc habent disciplinã :
ut iudicem fautorem sibi prestent. incipiunt al audib eiꝰ ut beniuolum sibi faciant cog¬
nitorem. Deinde paulatĩ incipit rogare iudicem ut pacient̃ dign&ur audire: Audi¬
& tertio postulationem suam de promere. quit p&at ex primere. quarta quae modo
coepit a laudib: dĩ: sic deb& indĩ laude desinere. habes hoc inoratione dominica. Pat̾

Expanded text:
pere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; pere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; nonne arrogans videtur oratio? Et ideo inchoari oratio debet a Dei laude, ut roges omnipotentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui habet voluntatem praestandi. Sequitur obsecratio, sicut Apostolus docuit dicens: Obsecro ergo primum fieri orationes, obsecrationes,postulationem: quarta gratiarum actionem. Non debes quasi famelicus ad cibum de cibo primum incipere, sed ante a laudibus Dei. 23. Unde et oratores isti sapientes hanc habent disciplinam, ut judicem fautorem sibi praestent: incipiunt a laudibus ejus, ut benevolum sibi faciant cognitorem. Deinde paulatim incipit rogare judicem ut patienter dignetur audire. 385 Audet tertio postulationem suam depromere, quid petat exprimere. Quarto quomodo coepit a laudibus Dei, sic debet in laudem desinere. 24. Habes hoc in oratione Dominica: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
in quit orare uolo Non iactant ẽẽ in ornamentis neq in margaritis: Ait apłs paulus. sed
& apłsparus Mulieri s inquit gratia p̃lurimũ ual& ut uirieꝰ conuertatur affectus pr
uxoris suae bone conuersationem : & incredulus se conuertat ad gratiam xp̃i. Hoc ual&
mulieris grauitas et pudicitia & eius bona conuersatio. ut uirum suum uoc& ad fidem &de¬
uotionem. Quod prudentis uiri sermo frequent̃ operatur: Ergo mulier inquit : non in
ornatu capillorum non intortis crinib: ornamentum suum hab&. sed orationẽ & corde
puro ubi est absconditus cordis homo. qui semꝑẽ apud dm̃ locuples. habesergo inquosis
diues. Inquodiuitiae tuae pudiciti ae sunt & castitatis infulȩ. fides. deuotio. & misericor¬
dia. hi sunt thes auritui iustitiae. sicut ꝓph&a memorauit. Deinde unde debeas inci¬

Expanded text:
inquit, volo orare non jactantes se in ornamentis, neque in margaritis, ait apostolus Paulus . Sedinquit, volo orare non jactantes se in ornamentis, neque in margaritis, ait apostolus Paulus . Sed et apostolus Petrus: Mulieris, inquit, gratia plurimum valet, ut viri ejus convertatur affectus per uxoris suae bonam conversationem, et incredulus se convertat ad gratiam Christi . Hoc valet mulieris gravitas et pudicitia, et ejus bona conversatio, ut virum suum vocet ad fidem et devotionem, quod et prudentis viri sermo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, non in tortis crinibus ornamentum suum habeat, sed in oratione ex corde puro; ubi est absconditus cordis homo, qui semper est apud Deum locuples . Habes ergo in quo sis dives. In Christo divitiae tuae pudicitiae sunt et castitatis infulae, fides, devotio, et misericordia. Hi sunt thesauri justitiae, sicut propheta memoravit . 22. Deinde unde debeas inci
Abbreviated transcription (Latin):
Siuis operari orationem tuã: Leuas puras manus ꝑ innocentiam. Leuas eas non co¬
tidiae. semel leuasti. non opus ẽ ut iterum leues uolo aut in omniloco uiros orare
leuantes puras manus sine ira & disceptatione. nihiluerius. ira inquit ꝑdit &iã sapi¬
entes. Ideo cum omni tempore quantum fieri potest xp̃i anus uir iracundiã debeat
temperare: maxime quando adorationem accedit neꝑ turb& animumtuum in¬
dignationeirae. Quid ẽ furor inpediat orationem tuã: magis placido accede pec¬
tore: Quid eni irasceris seruus peccauit. Tuaccedis ad orationem. ut tibi tua de¬
lictu donentur. & alii in dignaris : hoc est sineira nunc dedisceptatione uidea¬
mus. plerumq negotiator uenit adorationem. aut auarus depecunia cogitat
alt̃ delucro. at̃ dehonore. At̃ decupiditate. & putat qđ ds̃ eum possit audir e
Et ideo quando oras diuina humanis p̃ferre te conuenit. similiter & mulieres

Expanded text:
Si vis operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quoSi vis operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quotidie: semel levasti, non opus est ut iterum leves. 19. Volo autem in omni loco viros orare, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Nihil verius: Ira, inquit, perdit etiam sapientes . Ideo omni tempore, quantum fieri potest, Christianus vir iracundiam debet temperare, et maxime quando ad orationem accedit; ne 384 perturbet animum tuum indignatio irae, ne quidam furor impediat orationem tuam: sed magis placido accede pectore. Quid enim irasceris? Servus peccavit? Tu accedis ad orationem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine iramus. Plerumque negotiator venit ad orationem, aut avarus: alter de pecunia cogitat, alter de lucro, alter de honore, alter de cupiditate; et putat quod eum Deus possit audire. Et ideo quando oras, divina humanis praeferre te convenit. 21. Similiter et mulieres,
Abbreviated transcription (Latin):
possit nisi clamantem Audire: Et cum rogat eum: eius derogat potestati. Quiaũt
insilentio orat: fidem defert & confit&ur quod ds̃ scrutator cordis & renissit. & ora¬
tionem tua ante ille audiat quam tuo ore fundatur. Ergo uideamus Uolo aũt
uos orare in omniloco. Quaratione uiros dix̃ utiq communis oratio ẽ & mulierib: &uiris
quod non inuenio. Nisi fortesc̃s apłs Ideo uiros dixit nemulieres usurparent. & ma¬
le intellegerent in omniloco. Et inciperent. ubiq clamare quas in eccłam sustinere
non possumus. Volo aut uiros hocẽ qui possint seruare p̃ceptum orare in omniloco:
leuantes puras manus . Quid est leuantes puras manus.: Numquid debes in oratio¬
ne tua crucem dñi gentib demonstrare. illud quidem signum uirtutiẽ : non pudo¬
ri est tam̃ quomodo possis orare : nec figuram demonstres: sed actus tuos leues

Expanded text:
possit nisi clamantem audire; et cum rogat cum, ejus derogat potestati: qui autem possit nisi clamantem audire; et cum rogat cum, ejus derogat potestati: qui autem in silentio orat, fidem defert, et confitetur quod Deus scrutator cordis et renis sit , et orationem tuam ante ille audiat, quam tuo ore fundatur. 17. Ergo videamus: Volo autem viros orare in omni loco . Qua ratione viros dixit? Utique communis oratio est et mulieribus et viris. Quod non invenio, nisi forte sanctus Apostolus ideo viros dixit, ne mulieres usurparent, et male intelligerent in omni loco, et inciperent ubique clamare, quas in Ecclesia sustinere non possumus. 18. Volo autem viros, hoc est, qui possint servare praeceptum, orare in omni loco, levantes puras manus. Quid est, levantes puras manus? Numquid debes in oratione tua crucem Domini gentibus demonstrare? Illud quidem signum virtutis est, non pudoris. Est tamen quomodo possis orare, nec figuram demonstres, sed actus tuos leves.