comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nequid intemperantius ge¬
rat. ut specie ipsa grauitatẽ
praeferat. nec solum animũ
sed etia moculos continen¬
tes habere quem deceat. ne
uel ipse frontem sobrietatis
fortuitus uiolet occursus
Qm̃ qui uiderit mulieremad
concupiscendum eam adul¬
terauit eam in cordesuo. Ita
adulteriũ non solum facti
colluuione. sed etiã aspectus
intentione cõmittitur Mag¬
naha ecuidentur acnimis
seuera. sed in magnomunere
non super flua quando tan¬
ta est leuitarum gratia ut de
his morses inbenedictione di¬
ceret. Date leuiuiros eius.
da teleuimanifestos eius. da¬
te leui sortẽ suffragiisui &
ueritatẽ eius uiro scõ. quem
temptauerunt intemptati¬
onib: maledixerunt super
aquam contradictionis qui
dicit patrisuo & matrinon
nouite. et fr̃s suos non cog¬
nouit et filios suos abdica¬
uit hiccustodit uerbatua.
et testamentum tuũ obserua
uit Illiergo uirieius et ma¬
nifesticius. quinihilin corde
dolihabeant nihil fraudis

Expanded text:
ne quid intemperantius gene quid intemperantius gerat, ut specie ipsa gravitatem praeferat: nec solum animum, sed etiam oculos continentes habere quem deceat; ne vel ipse frontem sobrietatis fortuitus violet occursus; quoniam: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, adulteravit eam in corde suo . Ita adulterium non solum facti colluvione, sed etiam aspectus intentione committititur. 256. Magna haec videntur, ac nimis severa, sed in magno munere non superflua; quando tanta est levitarum gratia, ut de his Moyses in benedictionibus diceret: Date Levi viros ejus, date Levi manifestos ejus, date Levi sortem suffragii sui, et veritatem ejus viro sancto, quem tentaverunt in tentationibus, maledixerunt super 70 aquam contradictionis. Qui dicit patri suo et matri: Non novi te; et fratres suos non cognovit, et filios suos abdicavit: hic custodit verba tua, et testamentum tuum observavit . 257. Illi ergo viri ejus, et manifesti ejus, qui nihil in corde doli habeant, nihil fraudis
Abbreviated transcription (Latin):
siquis contrapatriã opem
barbaris ferens pecuniam
apertos hostes reposcat. Aut
sicui red das cum ad sit quiex¬
torqueat si furenti restitu¬
ascum seruare nonqueat si
insanienti gladium deposi¬
tum non neges quoseille in¬
terimat Nonne soluisse
contraofficium est si furto
quaesita sciens suscipias ut
fraudetur qr miserat nonne
contra officium est. est
etiam contra officium non
num quam promissũ soluere.
sacramentum custodire.
ut herodes quiiurauit qm̃
quicquid petitus esset daret
filia e hero diadis. et necem
iohannis praestitit nȩ ꝓmissũ
negaret Nam de iepte quid
dicam quiim molauit filiã
quae sibi uitori prima occur¬
rerat. quo uotum impler&
quod spoponderat. ut quiquid
sibi primũ occurrisset offer
retdõ melius fuerat nihil
tale promittere. quã ꝓmissũ
soluere patricidio necquar
tisit consilii prospicere non
ignoratis. Etideo eligitur
leuita quisacrarium custo¬
diat nefallatur consilio. ne
fidem deserat. nemortẽtimeat.

Expanded text:
si quis contra patriam, opem si quis contra patriam, opem Barbaris ferens, pecuniam apertus hostis reposcat: aut si cui reddas, cum adsit qui extorqueat: si furenti restituas, cum servare non queat: si insanienti gladium depositum non neges, quo se ille interimat, nonne solvisse contra officium est? Si furto quaesita sciens suscipias, ut fraudetur qui amiserat, nonne contra officium est? 254. Est etiam contra offnunquam promissum solvere, sacramentum custodire, ut Herodes qui juravit quoniam quidquid petitus esset daret filiae Herodiadis, et necem Joannis praestitit ne promissum negaret. Nam de Jephte quid dicam qui immolavit filiam quae sibi victori primum occurrerat, quo votum impleret quod spoponderat ut quidquid sibi primum ocret Deo ? Melius fuerat 69 nihil tale promittere, quam promissum solvere parricidio. 255. Haec quanti consilii sit prospicere, non ignoratis. Et ideo eligitur levita, qui sacrarium custodiat, ne fallatur consilio, ne fidem deserat, ne mortem timeat,
Abbreviated transcription (Latin):
pus sit quod manere non potest
nisi funda mentũ habeat Fun
ergo fides quae est sapientiae
ut salo mondicit secutus patrẽ
in itium sapientiae timor dñi
et lexdicit Diliges dnm̃ dm̃
tuum diliges proximũ tuum
Pulchre est enim ut gratiam
tuamatq: officia in societatẽ
humani generis conferas. sed
primũ illud decorum ut qđ
habes p̃tiosissimum hoc est
mentẽ tuam quanihilhabes
p̃tiosius dõdeputes cum solue¬
ris auctori debitum licetut
operatua in beneficentia et
adiumenta hominũ conferas
atq opemferas nec essitatib
ut pecunia autofficio autetiã
quocumq munere qđ late
pat& in urõ ministerio : pe¬
cunia ut subuenias. debito
obligatum liberes. officio
ut seruanda suscipias quae
metuat amittere quidepo¬
nenda credidit. Officium est
igitur depositum seruare
acreddere. sed interdũ com¬
mutatio fit. aut tempore aut
necessitate . ut non sitofficiũ
reddere quod acceperis ut

Expanded text:
pus sit, quod manere non potest, pus sit, quod manere non potest, nisi fundamentum habeat. Funergo fides, quae est sapientiae, ut Salomon dicit, secutus patrem: Initium sapientiae timor Domini . Et lex dicit: Diliges Dominum Deum tuum, diliges proximum tuum . Pulchrum est enim ut gratiam tuam atque officia in societatem humani generis conferas. Sed primum illud decorum est, ut quod habes pretiosissimum, hoc est, mentem tuam, qua nihil habes praestantius, Deo deputes. Cum solveris auctori debitum, licet ut opera tua in beneficentiam et adjumenta hominum conferas, atque opem feras necessitatibus, aut pecunia, aut officio, aut etiam quocumque munere; quod late patet in vestro ministerio: pecunia, ut subvenias: debito, ut obligatum liberes: officio, ut servanda suscipias, quae metuat amittere, qui deponenda credidit. 253. Officium est igitur depositum servare ac reddere. Sed interdum commutatio fit, aut tempore, aut necessitate, ut non sit officium reddere quod acceperis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
menti. Non eñ i om̃s uident
altamysteriorum quia o peri¬
untur aleuitis neuideantqui
uiderenondebent et sumant
qui seruare non possunt Mor¬
ses denique circum cisionẽ uidit
spiritalem. sedo peruit eam
ut insignocircum cisionẽ prȩ¬
scriberet. Vidit azima ueri¬
tatis et sinceritatis. uidit pas¬
sionẽ dñi. operuit azimis cor¬
poralibus azima ueritatis.
operuit passionem dñi agni
ueluituli immolatione. et
bonileuitae seruauerunt
mysterium fideisuȩ tegmi¬
ne ettumediocre putas qđ
commissum est tibi primum
ut altadĩuideas quod est sapi¬
entiae. Deinde ut excubias ꝓ
populo deferas quod estiusti¬
tiae. castra defendas taberna¬
culumq tuearis quod est for¬
titudinis Teipsum continentẽ
ac sobrium praestes. quod est
temperantiae. Haec uirtutũ
genera principtlia. constitu¬
erunt etiam hiquiforissunt
Sed communitatis superiorẽ
ordinem quam sapientiȩ iu¬
dicauerunt. cũ sapientia fun¬
damentum sit iustitiae. et o¬

Expanded text:
menti. Non enim omnes vident menti. Non enim omnes vident alta mysteriorum, quia operiuntur a levitis; ne videant qui videre non debent, et sumant qui servare non possunt. Moyses denique circumcisionem vidit spiritualem: sed operuit eam, ut in signo circumcisionem praescriberet. Vidit azyma veritatis et sinceritatis, vidit passionem Domini: operuit azymis corporalibus azyma veritatis, operuit passionem Domini, agni vel vituli immolatione. Et boni levitae servaverunt mysterium, fidei suae tegmine; et tu mediocre putas quod commissum est tibi? Primum ut alta Dei videas, quod est sapientiae: deinde ut excubias pro populo deferas, quod est justitiae: castra defendas, tabernaculumque 68 tuearis, quod est fortitudinis: te ipsum continentem ac sobrium praestes, quod est temperantiae. 251. Haec virtutum genera principalia constituerunt etiam hi qui foris sunt: sed communitatis superiorem ordinem quam sapientiae judicaverunt; cum sapientia fundamentum sit, justitia o
Abbreviated transcription (Latin):
quia non inter caeteros le¬
uitae computantur. sedom¬
nibus praeferuntur quieligun¬
tur ex omnib: et scĩficantur
ut primogenita fructuum atq
primitiae quaed nõ deputan¬
tur inquibus estuotorũ solu¬
tio et redemptio peccatorũ
Non accipies inquit eos inter
filios isrł sed constitues leui¬
tas superta bernaculũ testi¬
monii & super om̃a uasa eius
ad stare et super omã quae¬
cumq sunt in ipso. Ipsitollant
tabernaculum & om̃ auasa
eius et ipsiministrenineo et
in circuitũ tabernaculi castra
ipsi constituant. et ꝓmouen¬
do tabernaculũ ipsi deponant
leuitae. et constituendo cas¬
tra rursum ipsum taberna¬
culum ipsi statuant. Alieni¬
genaquicumq: accesserit¬
morte moriatur. Tuergo
electus ex omninumero fili¬
orum isrł intersacros fruc¬
tus quasi primo genitus aesti¬
matus propositus taberna¬
culo ut praetendas in castris
scĩtatis et fidei atq sialienige¬
na accesserit mortemorietur
positus ut operias arcã testa¬

Expanded text:
quia non inter caeteros lequia non inter caeteros levitae computantur, sed omnibus praeferuntur, qui eliguntur ex omnibus, et sanctificantur; ut primogenita fructuum atque primitiae quae Domino deputantur, in quibus est votorum solutio, et redemptio peccatorum. Non accipies, inquit, eos inter filios Israel: sed constitues levitas super tabernaculum testimonii, et super omnia vasa ejus astare, et super quaecumque sunt in ipso. Ipsi tollant tabernaculam et omnia vasa ejus, et ipsi ministrent in eo, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituant, et promovendo, tabernaculum ipsi deponant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabernaculum ipsi statuant. Alienigena quicumque accesseritmorte moriatur . 250. Tu ergo electus es ex omni numero filiorum Israel, inter sacros fructus quasi primogenitus aestimatus, praepositus tabernaculo, ut praetendas in castris sanctitatis et fidei, ad quae si alienigena accesserit, morte morietur, positus ut operias arcam Testa
Abbreviated transcription (Latin):
locis cũministerium ingere¬
rent uel etiam sacerdotium
filios susceperunt. et id tam¬
quam usuueteri defendunt
quando per interualla di¬
erũ sacrificium deferebat᷑.
et tamen castificabatur etiã
populus perbiduum auttri¬
duum ut ad sacrificiũ purus
accederet ut inueteri testa¬
mento legimus et lauet ues¬
timenta sua Si in figuratan¬
ta obseruantia quanto inue¬
ritate. disce sacerdos atq:
leuita quid sit lauare ues¬
timentatua ut mundum
corpus celebrandis exhibeas
sacramentis Si populussi¬
ne ablutione uestimentorũ
suorum prohibebatur accedere
adhostiam suam tuin lotus
mente pariter et corpore. au¬
desproaliis supplicare. audes
aliis ministrare : Non me¬
diocre officium leuitarum
de quibus dicit dñs Ecceeligo
leuitas de medio filiorũ isrł
ꝓomni primogenito a peri¬
ente uuluã filiis isrł. redẽp¬
tionis eorumerunt isti. et
erunt mihileuitae. Mihi
enim scĩficaui primogenitũ
in terra aegypti Cognouimꝰ

Expanded text:
locis cum ministerium gerelocis cum ministerium gererent, vel etiam sacerdotium, filios susceperunt: et id tamquam usu veteri defendunt, quando per intervalla dierum sacrificium deferebatur; et tamen castificabatur etiam populus per biduum aut triduum, ut ad sacrificium purus accederet, ut in veteri Testamento legimus ; et lavabant vestimenta sua. Si in figura tanta observantia, quanta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenta tua, ut mundum corpus celebrandis exhibeas sacramentis. Si populus sine ablutione vestimentorum suorum prohibebatur accedere ad hostiam suam, tu illotus mente pariter et corpore audes pro aliis supplicare, audes aliis ministrare? 249. Non mediocre officium levitarum, de quibus dicit Dominus: Ecce eligo levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito aperiente vulvam filiis Israel: redemptiones eorum erunt isti, et erunt mihi levitae. Mihi enim sanctificavi primogenitum in terra Aegypti . Cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
quando unatantum nec re¬
petita permittitur copula
et in ipsoergo coniugio lex
est noniterare coniugium.
nec secundae coniugis sortiri
coniunctionem. quod pleris¬
que mirum uidetur. curetiam
antebaptismum iterati coniu¬
gii adelectionem muneris et
ordinationis praerogatiuam
impedimenta generentur
cum etiam delicta ob eẽ non
soleant si lauacriremissa
fuerint sacramento. Sed in¬
tellegere debemus quabap¬
tis moculpa dimitti potest.
lex abolerinon potest In con¬
iugio non culpa sedlex est
Quod culpe estigitur in bap¬
tismate relaxatur. qđ legis
est in coniugio non soluitur
Quomodo autem potest horta¬
tor eẽ uiduitatis qui ipsa con¬
iugia frequentauerit. in¬
offensũ autem exhibendũ et
in maculatũ ministeriũ nec
ullo coniugali coitu uiolan¬
dũ cognoscetis . qui integricor¬
pore incorrupti pudore alieni
etiam ab ipso consortio coniu¬
gali sacriministerugratiam
recepistis quod eo non p̃teru
quicc in plerisq: abditiorib

Expanded text:
quando una tantum , nec requando una tantum , nec repetita permittitur copula? Et in ipso ergo conjugio lex est non iterare conjugium, nec secundae conjugis sortiri conjunctionem. Quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur in baptismate relaxatur: quod legis est in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit? 248. Inoffensum autem exhibendum et immaculatum ministerium, nec ullo conjugali coitu violandum cognoscitis, qui integri corpore, incorrupto pudore, alieni etiam ab ipso consortio conjugali, sacri ministerii gratiam recepistis? Quod eo non praeterii, quia in plerisque abditioribus
Abbreviated transcription (Latin):
de eo dñsdicat ipsemeus. uł
quemad modũ petrodixit de
statere inorepiscis reperto
debere eẽ sobriũ. pudicum
ornatum. hospitalem . docibilẽ
non auarum non litigiosum
domui suae bene praepositum.
addidit. Dia conos similiter
o portet ẽẽ graues non bilin¬
gues nonuino multo deditos.
non turpis lucrum sectantes
habentes mysterium fidei in
conscientia pura Et hiautem
ꝓbentur primum. et sicminis¬
trent nullum crimen haben¬
tes Aduertimus quanta in
nobis requirantur. ut absti¬
nens sit auino minister dñi
ut testimonio bono fulciatur.
non solum fidelium sed etiã
ab his qui forissunt Dicitenĩ
actuum operumq: nrorum
testem eẽ publicam existima¬
tionem ne derogetur muneri
Et quiuid et ministrũ altaris
congruis ornatum uirtutib
auctorem praedicet & dñm
ueneretur quitales seruulos
habeat. Lausenim dñi ubi
munda possessio et in nocens
familiae disciplina. De casti¬
monia autem quid loquar

Expanded text:
de eo Dominus dicat: Ipse meus; vel de eo Dominus dicat: Ipse meus; vel quemadmodum Petro dixit de statere in ore piscis reperto:debere esse sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, docibilem, non avarum, non litigiosum, domui suae bene praepositum, addidit: Diaconos similiter oportet esse graves, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura . Et hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. 66 246. Advertimus quanta in nobis requirantur: ut abstinens sit a vino minister Domini, ut testimonio bono fulciatur non solum fidelium, sed etiam ab his qui foris sunt. Decet enim actuum operumque nostrorum testem esse publicam existimationem, ne derogetur muneri; ut qui videt ministrum altaris congruis ornatum virtutibus, auctorem praedicet, et Dominum veneretur, qui tales servulos habeat. Laus enim Domini, ubi munda possessio, et innocens familiae disciplina. 247. De castimonia autem quid loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
terrenii maginem: Sitrran¬
ni aliquis imaginem habeat
nonne obnoxius est dãnati¬
oni Tude ponis imaginem
aeternuimperatoris. & erigis
inte imaginẽ mortis. eice
magis deciuitate animae
tuae imaginem diaboli et
ad tolle i maginẽ xp̃i. Haec
inte fulgeat intuaciuitate
hoc est anima resplendeat
quae obliterat uitiorum ima¬
gines dequibus ait dauid
Dnẽ inciuitatetua ad nihilum
deduces imagines eorum
Cum enimpinxerit hierusalẽ
dñs adimaginem suã. tunc
aduersariorum omnis imago
atq: insticutus est quantoma¬
gis suos leuitas oportetterre¬
nis non teneri cupiditatibus
quorum ds̃ portio est : Nam cũ
diuideretur amorse posses¬
sio terrena populo patrum
excepit leuitas dñs ae ternȩ
possessionis consortio quod
ipse illis ess& funiculus here¬
ditatis. Vnde ait dauid Dñs
pars hereditatis meae et calicis
mei Denique sic appellatur
leuita ipse meus uelipseꝓme
Magnumergo munus eius ut

Expanded text:
terreni imaginem? Si tyranterreni imaginem? Si tyranni aliquis imaginem habeat, nonne obnoxius est damnationi? Tu deponis imaginem aeterni imperatoris, et erigis in te imagiginem mortis. Ejice magis de civitate animae tuae imaginem diaboli, et attolle imaginem Christi. Haec in te fulgeat, in tua civitate, hoc est, anima resplendeat, quae oblitterat vitiorum imagines. De quibus ait David: Domine, in civitatetua, 65 ad nihilum deduces imagines eorum . Cum enim depinxerit Hierusalem Dominus ad imaginem suam, tunc adversariorum omnis imago atque institutus est; quanto magis vos levitas oportet terrenis non teneri cupiditatibus, quorum Deus portio est? Nam cum divideretur a Moyse possessio terrena populo parum, excepit levitas Dominus a terrenae possessionis consortio, quod ipse illis esset funiculus haereditatis . Unde ait David: Dominus pars haereditatis meae, et calicis mei . Denique sic appellatur levita ipse meus, vel ipse pro me. Magnum ergo munus ejus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iter quo aggregare possit
thes auri aceruos merces
congreget. conturbetur
adp̃tium neforteminores
uendat quã emerit. Aucu¬
petur locorũ p̃tia & subito
aut latrones in seuidicera mos
negotiationis excitet aut ñ
expectatis sereniorib flatib
dumlucrum quaerit naufra¬
gium in patiens mare incidat
Annon conturbatur etiã ille
uane qui summolabore co¬
aceruat quod nesciat cui
heredi relinquat: saepe
quod auarus summa conges¬
serit sollicitudine praecipi¬
ta p̃cipit effusione. dilace¬
ratheres luxuriosus. et diu
quaesita turpis helluo prȩ¬
sentiũ caecus futuri in pro¬
uidus quadã absorb& uora¬
gine. Saepeetiam speratus
successor inuidiam parte
adquirit hereditatis. et celeri
obitu extraneis additae
successionis transscribit cõ¬
pendia. Quidergo uane
a raneam texis. quae in anis &
sine fructuest et tamquã cas¬
ses suspendis in utiles diuiti¬
arum copias. quae et si fluant
nihil prosunt immo exuunt
te imaginem dĩ et induunt

Expanded text:
iter, quo aggregare possit iter, quo aggregare possit thesauri acervos, merces congreget, conturbetur ad pretium, ne forte minoris vendat quam emerit, aucupetur locorum pretia, et subito aut latrones in se invidia famosae negotiationis excitet, aut non exspectatis serenioribus flatibus, dum lucrum quaerit, naufragium impatiens morae incidat? 243. Annon conturbatur etiam ille vane, qui summo labore coacervat, quod nesciat cui haeredi relinquat? Saepe quod avarus summa congesserit sollicitudine, praecipiti effusione dilacerat haeres luxuriosus: et diu quaesita turpis helluo, praesentium caecus, futuri improvidus, quadam absorbet voragine. Saepe etiam speratus successor invidiam partae acquirit haereditatis, et celeri obitu extraneis aditae successionis transcribit compendia. 244. Quid ergo vane araneam texis, quae inanis et sine fructu est, et tamquam casses suspendis inutiles divitiarum copias: quae etsi fluant, nihil prosunt; immo exuunt te imaginem Dei, et induunt
Abbreviated transcription (Latin):
libertatis Voxenim liber¬
tatis illa est. ut dicas uenit
huius mundi princeps. & in
me inuenit nihil Itaq: si se¬
curus es quod nihil inteinue¬
niat cum uenerit ꝑscrutari.
dicis illud quod dixit ad la¬
bania cobpatriarcha Cog¬
noscesiquid tuorum est apud
me. Merito beatus ia coba¬
pud quem nihillaban suum
potuit repperire. absconde¬
ratenimrachel simulacrade¬
orum eius aurea & argentea
Itaque si sapientia sifides. si
contemptus scłi. si gratiatua
abscondat omnẽ perfidiam.
beatus eris qui a non respicis
inuanitates & in insanias fal¬
sas. An mediocreest tollere
uocem aduersario ut arguen¬
dite non possit habere aucto¬
ritatẽ Itaque quinon res¬
picit inuanitates. non contur¬
batur quienim respicit con¬
turbatur. Et uanissime quidẽ
Quid est enim congregare opes
nisiuanum. quia caducaquȩ¬
rere uanum estsatis. Cum
autem congregaueris qui
scias anpossidere liceat tibi
Nonne uanumest ut mercator
noctib: acdiebus conficiat

Expanded text:
libertatis. Vox enim liberlibertatis. Vox enim libertatis illa est, ut dicas: Veniet hujus mundi princeps, et in me inveniet nihil . Itaque si securus es quod nihil in te inveniat, cum venerit 64 perscrutari, dices illud quod dixit ad Laban Jacob patriarcha: Cognosce si quid tuorum apud me est . Merito beatus Jacob, apud quem nihil Laban suum potuit reperire! Absconderat enim Rachel simulacra deorum ejus aurea et argentea. 241. Itaque si sapientia, si fides, si contemptus saeculi, si gratia tua abscondat omnem perfidiam, beatus eris; quia non respicis in vanitates et insanias falsas . An mediocre est tollere vocem adversario, ut arguendi te non possit habere auctoritatem? Itaque qui non respicit in vanitates, non conturbatur; qui enim respicit conturbatur, et vanissime quidem. Quid est enim congregare opes, nisi vanum; quia caduca quaerere vanum est satis? Cum autem congregaveris, qui scias an possidere liceat tibi? 242. Nonne vanum est ut mercator noctibus ac diebus conficiat
Abbreviated transcription (Latin):
missionis ꝑpetuos fructus
ferens. quae prima apud pa¬
tremmansio. quae secunda
et tertia in quibus proratione
meritorum unusquisq: requi¬
escet. Illaigitur nobis est pe¬
tenda. inquibus profectio
in quibus ueritas est Hicum¬
agnus offerebatur. offere¬
fertur. Sed offertur quasi
homo quasi recipiens passionẽ
et offertseipse quasis acerdos
ut peccata nostra dimittat
hic in imagine ibi in ueritate
ubi apud patrem ꝓ nobis quasi
aduocatus interuenit. Hic
facie ad faciem ubi plena ꝑ¬
fectio quia perfectio omnis
inueritate est Ergodũhic¬
sumus seruemus imaginem
ut ibi perueniamus aduerita¬
tem: Sit in nobis imago iusti¬
titiae. sit imago sapientiae
quia uenietur ad illũ diem
inueniat inte aduersarius i¬
maginem suam non rabiem ñ
furorem in his enim imago
nequitiae est Aduersarius
enimdiabolus sicutd eorugiens
quaerit que moccidat quem
deuoret Non inueniat auri
cupiditatem. non argenti
aceruos nonuitiorũ simula¬
cra neouferat tibi uocem

Expanded text:
omissionis perpetuos fructus omissionis perpetuos fructus ferens, quae prima apud patrem mansio, quae secunda, quae tertia, in quibus pro ratione meritorum unusquisque requiescet. 238. Illa igitur nobis expetenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umagnus offerebatur, offerefertur: sed offertur quasi homo, quasi recipiens passionem; et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata nostra dimittat: hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud patrem pro nobis quasi advocatus intervenit. Hic facie ad faciem, ubi plena perfectio; quia perfectio omnis in veritate est. CAPUsumus, servemus imaginem, ut ibi perveniamus ad veritatem. Sit in nobis imago justitiae, sit imago sapientiae; quia venietur ad illum diem.inveniat in te adversarius imaginem suam, non rabiem, non furorem; in his enim imago nequitiae est. Adversarius enim diabolus sicut leo rugiens quaerit quem occidat, quem devoret. Non inveniat auri cupiditatem, non argenti acervos, non vitiorum simulacra; ne auferat tibi vocem
Abbreviated transcription (Latin):
ciantidocerem: Et delectatum
potius quam exasperatum in¬
iuriis proquibus mercedem
sibi reddendam arbitrabat᷑
sed tam̃ quamuis perfectus
adhuc perfectiora quaerebat
Incalescebat iniuriae dolore
quasihomo. sed uincebat qua¬
sibonus miles tolerabat qua¬
si athleta fortis. Patientiae
autemfinis. promissorũ expec¬
tatio. Et ideo dicebat Notum
mihi facdnẽ finẽ meum. & nu¬
merum dierũ meorum quis est
ut sciam quid desit mihi Finẽ
illum quaerit promissorum
caelestium. uelillũ quando
unus quisq: surgit in suo ordine
primitia exp̃s. de inde hiqui
sunt xp̃i. qui in aduentũ eius
crediderunt. de indefinis
Tradito enim regno dõ patri
et euacuatis omnib: potesta¬
tibus ut apłsdixit perfectio
incipit Hicergo impedimen¬
tum hic infirmitas etiam ꝑ¬
fectorum. illic plena ꝑfectio
Ideo et dies illos requirit uitȩ
acternae qui sunt non quip̃¬
tereunt. ut cognoscat quid
sibidesit. quae terrasit rȩꝓ¬

Expanded text:
cianti docerem, et delectatum cianti docerem, et delectatum potius quam exasperatum injuriis, pro quibus mercedem sibi reddendam arbitrabatur. Sed tamen quamvis perfectus, adhuc perfectiora quaerebat. Incalescebat injuriae dolore, quasi homo: sed vincebat quasi bonus miles; tolerabat quasi athleta fortis. Patientiae autem finis, promissorum exspectatio, et ideo dicebat: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, quis est, ut sciam quid desit mihi . 63 Finem illum quaerit promissorum coelestium, vel illum, quando unusquique surget in suo ordine: Primitiae Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt, deinde finis . Tradito enim regno Deo et Patri, et evacuatis omnibus potestatibus, ut Apostolus dixit, perfectio incipit. Hic ergo impedimentum, hic infirmitas etiam perfectorum, illic plena perfectio. Ideo et dies illos requirit vitae aeternae, qui sunt, non qui praetereunt; ut cognoscat quid sibi desit, quae terra sit repr
Abbreviated transcription (Latin):
ei filius semei et crimina obi¬
ceret tacebat & humiliabat᷑
et silebat abonissuis. hoc est
bonorumoperum conscientia
Deinde expetebat maledici sibi.
quia maledicto illo diuinã
adqui rebat misericordiam
Vide autem quomodo ethu¬
militatem et iustitiam & pru¬
dentiam emerendȩ ad nõ gra¬
tiae reseruauerit Primodix̃
ideo maledicit mihi quia d ñs
dixit illi ut maledicat. habes
humilitatem quia ea quae
diuinitus imperantur a equa¬
nimiter quasi seruulus feren¬
da arbitrabatur Iterũ dixit
Eccefilius meus qui exiuit de
uentre meo quaerit animã
meam. Habes iustitiam Si
enimnr̃is grauiora patimur.
cur indigne ferimus quae in¬
feruntur ab alienis. tertio ait
promaledicto hoc Nec solum
conuiciantem pertulit. sed etiã
lapidantem et sequentem in¬
laesum reliquit quin etiam
postuictoriam petentiueniam
libenter ignouit. Quodideo
inserui. ut euangelicospũscm̃
dauid nonsolum in offensum
sed etiam gratum fuisse conui¬

Expanded text:
ei filius Semei et crimina objiei filius Semei et crimina objiceret, tacebat et humiliabatur, et silebat a bonis suis , hoc est bonorum operum conscientia: deinde expetebat maledici sibi, quia maledicto illo divinam acquirebat misericordiam. 236. Vide autem quomodo et humilitatem et justitiam et prudentiam emerendae a Domino gratiae reservaverit. Primo dixit: Ideo maledicit mihi, quia Dominus dixit illi ut maledicat . Habes humilitatem; quia ea quae divinitus imperantur, aequanimiter quasi servulus ferenda arbitrabatur. Iterum dixit: Ecce filius meus qui exivit de ventre meo, quaerit animam meam . Habes justitiam; si enim a nostris graviora patimur, cur indigne ferimus quae inferuntur ab alienis? Tertio ait:pro maledicto hoc . Nec solum conviciantem pertulit, sed etiam lapidantem et sequentem illaesum reliquit , quin etiam post victoriam petenti veniam libenter ignovit. 237. Quod ideo inserui, ut Evangelico spiritu sanctum David non solum inoffensum, sed etiam gratum fuisse convi
Abbreviated transcription (Latin):
eius obiecti alienũ nouerim
sed cupio abluere in genipu¬
doris notam tamquã infirmus
Ergo oculum ꝓoculo. etdentẽ
prodente exigo et conuitium
conuitio rependo. Siuero is sum
qui proficiã et si nondum per¬
fectus non retor queo contume¬
liam et sinfluat ille conuici¬
um et inundet auresmeas con¬
tumeliis egotaceo & nihilres¬
pondeo. Siuero perfectus sim
uerbi gratia loquor. namue¬
ritate in firmus sum Siergo
perfectussim benedi comale¬
dicentem. sicut benedicebat
& paulus quiait Maledici¬
mur et benedicimus. Audie¬
ratenim dicentem. Diligite
in imicos uestros. &oratepro
calumniantib: & persequen¬
tibusuos. Ideo ergo paulus
persecutionem patiebatur
& sustinebat. quia uincebat
et mitigabat humanũ affec¬
tum ꝓpositae mercedis gra¬
tia. ut filius dĩfieret sidile¬
xisset inimicum: Iamen et
scmdauid in hoc quoq genere
uirtutis imparem paulo non
fuisse edocere possumus qui
primo quidem cũmaledicer&

Expanded text:
ejus objecti alienum noverim: ejus objecti alienum noverim: sed cupio abluere ingenui pudoris notam, tamquam infirmus. Ergo oculum pro oculo, et dentem pro dente exigo, et convicium convicio rependo. 233. Si vero is sum qui proficiam, etsi nondum perfectus, non retorqueo contumeliam: etsi influat ille convicium, et inundet aures meas contumeliis, ego taceo, et nihil respondeo. 234. Si vero perfectus sim verbi gratia loquor, nam veritate infirmus sum si ergo perfectus sim, benedico maledicentem, sicut benedicebat et Paulus; qui ait: Maledicimur, et benedicimus . Audierat enim dicentem: Diligite inimicos vestros, orate pro calumniantibus et persequentibus vos . Ideo ergo Paulus persecutionem patiebatur, et sustinebat, quia vincebat et mitigabat humanum affectum propositae mercedis gratia; ut filius Dei fieret, si dilexisset inimicum. 235. Tamen et sanctum David in hoc quoque genere virtutis imparem Paulo non fuisse edocere possumus. Qui primo quidem cum malediceret
Abbreviated transcription (Latin):
satisnos psalmi quosin prae¬
fatione posuimus praecepta
instruunt pulchre autem
et hoc accidit ut scripturide
officiis ea praefationis nrae
assertione uteremur . quae
& ipsa ad officumagisterium
pertineret. Sed quia supra
ut oportebat perstrinximus
quẽ ad modũ unusquisq ca¬
uere possit ne excitetur ac¬
cepta in iuria. uerentes ne
praefatio plixior fieret
nunc deco uberius disputandũ
arbitror. locus enimoportunus
est ut in partib: temperantiae
dicamus quemadmodũ repri¬
matur iracundia Triaitaq:¬
genera eẽ hominũ in iuriam
accipientũ inscripturis diui¬
nis demonstrare uolumus si
possumus: Vnum esteorum
quibus peccator insultat. con¬
uiciatur in aequitatis. quia
deest iustitia. pudor crescit.
augeturdolor. Horum similes
plurimi. de eo ordine demeo
numero. nam mihi infirmo
siquisiniuriam faciat. forsitan
licet infirmos donẽ iniuriã
meã. scirime non obiciat.
Non sumtantus ut sim conten¬
tus conscientiamea etiã sime

Expanded text:
satis nos psalmi quem in praesatis nos psalmi quem in praefatione posuimus , praecepta instruunt. Pulchre autem et hoc accidit, ut scripturi de Officiis, ea praefationis nostrae assertione uteremur quae et ipsa ad officii magisterium pertineret. 231. Sed quia supra, ut oportebat, perstrinximus quemadmodum unusquisque cavere possit, ne excitetur accepta injuria, verentes ne praefatio prolixior fieret, nunc de eo uberius disputandum arbitror. Locus enim opportunus est, ut in partibus temperantiae dicamus quemadmodum reprimatur iracundia. CAgenera esse hominum injuriam accipientium in Scripturis divinis demonstrare volumus, si possumus. Unum est eorum quibus peccator insultat, conviciatur, inequitat. Iis quia deest justitia, pudor crescit, augetur dolor. Horum similes plurimi de meo ordine, de meo numero. Nam mihi infirmo si quis injuriam faciat, forsitan, licet infirmus, donem injuriam meam. Si crimen objiciat, 62 non sum tantus, ut sim contentus conscientia mea, etiamsi me
Abbreviated transcription (Latin):
toris est ita praetendereanimo.
ut appetitus neq: praecurrat
rationẽ neq deserat. ne prae¬
currendo perturb& atq: ex¬
cludat eam. deserendo desti¬
tuat. Perturbatio tollit cons¬
tantiã. destitutio prodit ig¬
nauiam. accusat pigritiam
Perturbata enimmente latius
se aclongius fundit appetitus.
et tam quã efferato impetu
frenos rationis non suscipit.
nec ulla sentit aurigae mo¬
deramina quibus possit re¬
flecti. Vnde plerumq: non
solum animus exagitur amit¬
titurratio. sed etiam inflã¬
matur uultus. uel iracundia
uel libidine. Pallescittimo¬
re. uoluptate se non capit.
et nimiam gestit laetitiam
Haeccum fiunt ab ictur illa
naturalis quaed amcensura
grauitasq: morũ nec teneri
potest illa qua e in rebus geren¬
dis atq consilus sola potest
auctoritatẽ suam atq illud
quod deceat tenere constantiã
Grauior autem appetitus ex in¬
dignatione nimia nascitur.
quam acceptae plerumq: ac¬
cendit iniuriae dolor. dequo

Expanded text:
toris est ita praetendere animo, toris est ita praetendere animo, ut appetitus neque praecurrat rationem, neque deserat; ne praecurrendo perturbet atque excludat, eamque deserendo destituat. Perturbatio tollit constantiam, destitutio prodit ignaviam, accusat pigritiam. Perturbata enim mente latius se ac longius fundit appetitus, et tamquam efferato impetu frenos rationis non suscipit, nec ulla sentit aurigae moderamina, quibus possit reflecti. Unde plerumque non solum animus exagitatur, amittitur ratio; sed etiam inflammatur vultus, vel iracundia, vel libidine: pallescit timore, voluptate se non capit, et nimia gestit laetitia. 229. Haec cum fiunt, abjicitur illa naturalis quaedam censura, gravitasque morum: nec teneri potest illa quae in rebus gerendis atque consiliis sola potest auctoritatem suam, atque illud quod deceat tenere, constantia. 230. Gravior autem appetitus ex indignatione nimia nascitur, quam acceptae plerumque accendit injuriae dolor. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
& circũ spiciendus est & ut ad¬
uersus sec auendus itaetia
desetuendus. Sunt enim
motus inquibus est ad p&itus
illequiqua si quodã prorũ¬
pit imp&u Vnde grece horme
dicitur quoduiquadã serpen¬
te proripiat. Non medio¬
cris in his uiquaedã animi
atquenatura eest quaeta¬
menuis gemina est. una in ap¬
petitu. altera in ratione
posita quae appetitũ refre¬
net et sibi oboedientẽ p̃stet
et ducet quouelit. ettã quã
sedulo magisterio edoceat
quid fieri quideuitariopor¬
teat. ut bonȩ dominatrici
obtẽperet. Solliciti enim
debemus eẽ nequidtemere
aut incuriose geramus.
aut quicquã omnino cuius
ꝓbabilẽ non possimus rati¬
onẽ reddere. Actus enim
nr̃icausa. et sinon omnib:
redditur. tamen ab omnib:
examinatur Nec uero habemus
inquo possimus nos excusare
Namet siuis qua edã naturae
in omni appetitusit. tamen
idem appecitus rationi subiec¬
tus est legenatura cipsius et
oboedit ei Vnde bonis pecula¬

Expanded text:
et circumspiciendus est: et ut adet circumspiciendus est: et ut adversum se cavendus, ita etiam de se tuendus. Sunt enim motus, in quibus est appetitus ille, qui quasi quodam prorumpit impetu; unde Graece ὁρμὴ dicitur quod vi quadam se repente proripiat. Non mediocris in his vis quaedam animi atque naturae est. Quae tamen vis gemina est, una in appetitu, altera in ratione posita, quae appetitum refrenet, et sibi obedientem praestet, et ducat quo velit: et tamquam sedulo magisterio edoceat quid fieri, quid evitari oporteat, ut bonae domitrici obtemperet. 228. Solliciti enim debemus esse, ne quid timere aut incuriose geramus, aut quidquam 61 omnino cujus probabilem non possimus rationem reddere. Actus enim nostri causa, etsi non omnibus redditur, tamen ab omnibus examinatur. Nec vero habemus, in quo nos possimus excusare Nam etsi vis quaedam naturae in omni appetitu sit; tamen idem appetitus rationis subjectus est lege naturae ipsius, et obedit ei. Unde boni specula
Abbreviated transcription (Latin):
laetaretur orbe perfecto. Si¬
militer ergo et in fabrica hu¬
manicorporis gratia est unius¬
cuiusq membriportio. sed plus
in cõmune compositio membro¬
rum aptadelectat. quodita sibi
quadrare et conuenire uidean¬
tem uniuersa e uitae & singula¬
rũ actionũ modosseruat. ordi¬
nem quoq: & constantiã dicto¬
rum at que operũ moderatio¬
nemq: custodiat in eius uita
decorum uelut excellit. et qua¬
si in quodam speculo elucet
accedat tamen suauis sermo.
ut conciliet affectũ audientũ
gratumq se uel familiarib
uel ciuibus uel si fieripotest
omnibus praebeat. neq ad o¬
lantem se neq: ad olandum
cuiquam exhibeat. Aterum
enim calliditatis est . alterum
dese unusquisq & maxime uir
optimus sentiat. hoc enimmo¬
dodiscit bonis deferre reue¬
rentiam nam neglegere bo¬
arrogantiae ueldis solutio¬
nis est Quorum alterum
superbia e ad scribitur alte¬
rũneglegentiae Caueat
etiã motos animisui. Ipse
enim sibi & obseruandus

Expanded text:
laetaretur orbe perfecto . Silaetaretur orbe perfecto . Similiter ergo et in fabrica humani corporis grata est uniuscujusque membri portio: sed plus in commune compositio membrorum apta delectat, quod ita sibi quadrare et convenire videantem universae vitae, et singularum actionum modos servet, ordinem quoque, et constantiam dictorum atque operum, moderationemque custodiat, in ejus vita decorum illud excellit, et quasi in quodam speculo elucet. 235. Accedat tamen suavis sermo, ut conciliet sibi affectum audientium, gratumque se vel familiaribus, vel civibus, vel, si fieri potest, omnibus praebeat. Neque adulantem se, neque adulandum cuiquam exibeat; alterum enim calliditatis est, vanitatisde se unusquisque et maxime vir optimus sentiat; hoc enim modo discit bonis deferre reverentiam. Nam negligere boarrogantiae, vel dissolutionis est: quorum alterum superbiae ascribitur, alterum negligentiae. 227. Caveat etiam motus animi sui; ipse enim sibi et observandus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi interrogans. Decet muli¬
erem non uelatam oraredm̃.
nec ipsa natura docetuos qđ uir
quidem si comã habeat ignomi¬
nia est illi qm̃ contranaturã
est. Et it erum dicit mulier ue¬
ro sicapillos habeat gloria ẽ
illi est enim secundũ naturam
qm̃ quidem capilli ꝓuelamine
sunt. hoc est enim naturale
udamen Perso nam igitur &¬
speciem nobis natura ipsa dispen¬
sat quam seruare debemus
utinãq: & in nocentiam custo¬
dire possimus nec acceptã nr̃a
malitia mutaret: Habes hunc
de coremgeneralẽ. quia fecit
ds̃mundiistius pulchritudinẽ
Habes et perpartes quia cum
faceret ds̃ lucem et diemet noc¬
tem distingueret cũ conderet
caelum cum terras et maria
separaret cumsolẽ & lunam
et stellas constitueret lucere
super terram . probauit singu¬
la Ergo decorum hoc quod in
singulis mundi partib: elucebat
in uniuersitate resplenduit.
sicut probat sapientia dicens
Ego eram cui ad plaudebat. cum

Expanded text:
quasi interrogans: Decet muliquasi interrogans: Decet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam habeat, ignominia est illi; quoniam contra naturam est ? Et iterum dicit: Mulier vero si capillos habeat, gloria est illi . Est enim secundum naturam, quoniam quidem capilli pro velamine sunt; hoc est enim naturale velamen. Personam igitur nobis et speciem natura ipsa dispensat, quam servare debemus: 60 utinamque et innocentiam ejus custodire possimus, nec acceptam nostra malitia mutaret! 223. Habes hoc decorum generale, quia fecit Deus mundi istius pulchritudinem. Habes et per partes, quia cum faceret Deus lucem, et diem noctemque distingueret , cum conderet coelum, cum terras et maria separaret, cum solem et lunam et stellas constitueret lucere super terram, probavit singula. Ergo decorum hoc, quod in singulis mundi partibus elucebat, in universitate resplenduit, sicut probat Sapientia, dicens: Ego eram cui applaudebat . . . . . cum
Abbreviated transcription (Latin):
enim Omã urã hon estefiant
Sed possumus et hominẽ time¬
re. diligere . rogare honora¬
re. HNymnus specialiterdõ
dicitur. hoc tam quã excellen¬
tius caeteris credereest de¬
corum quod deferimus dõ
Mulierem quoq: inhabitu ornato
orare conuenit. sed specialiter
eam decet orare uelatã & ora¬
re promittentem castitatem
cũbona conuersatione. Est
cuius diuisio gemina est Nam
est decorum quasi generare.
quod peruniuersitatem fundi¬
turhonestatis. & quasi intoto
spectatur corpore. Est etiam
speciale qđ in parte aliqua eni¬
tet Illud generale it a est. ac
si aequabilem formã atq uni¬
uersitatẽ honestatis in omni
actu suo habeat concinentem
cum omnis sibi eius uita consentit
nec in ullo aliquare discrepat
hoc speciale cum aliquem actũ
insuis habet uirtutibus prac¬
minentẽ. Simulillud aduerte
quod et decorum est scđmna¬
turã uiuere. scđm naturam
degere. etturpeest quod sit
contranaturã. Ait enima płs

Expanded text:
enim: Omnia vestra honeste fiant enim: Omnia vestra honeste fiant . Sed possumus et hominem timere, diligere, rogare, honorare: hymnus specialiter Deo dicitur. Hoc tamquam excellentius caeteris credere est decorum, quod deferimus Deo. Mulierem quoque in habitu ornato orare convenit: sed specialiter eam decet orare velatam, et orare promittentem castitatem cum bona conversatione . cujus divisio gemina est. Nam est decorum quasi generale, quod per universitatem funditur honestatis, et quasi in toto spectatur corpore: est etiam speciale, quod in parte aliqua enitet. Illud generale ita est, ac si aequabilem formam atque universitatem honestatis in omni actu suo habeat concinentem; cum omnis sibi ejus vita consentit, nec in ulla aliqua re discrepat: hoc speciale, cum aliquem actum in suis habet virtutibus praeeminentem. 222. Simul illud adverte quod et decorum est secundum naturam vivere, secundum naturam degere, et turpe est quod sit contra naturam. Ait enim Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi mortem fugiat: quid
uero in honestum nisi qđ ari¬
ditatẽ ac mortẽ afferat.
Virentiigitur substantia uir¬
tutis decorũ uelut tam quã
flos emicat quia radix salua
ẽ. At uero propositinr̃i ra¬
dice uitiosa. nihil germinat
Habes hoc in nr̃is aliquanto
expraessius Dicit enim đđ
Dñs regnauit decorẽ induit
et apłs ait. Sicut in die hones¬
te ambulate. quod grecidicunt
significat bonohabitu bona
specie Dsergo primũ hominẽ
cum conderet bonahabitudi¬
ne bona membrorũ composi¬
tione formauit. et optimã ei
speciem dedit. remissionem
non dederat peccatorum sed
postea quam renouauit eum
spũ & infuditeigratiã quiue¬
nerat inserui forma & in ho¬
minis specie. ad sumpsit deco¬
remredemptionis humanȩ
et ideo dixit propheta. Dñs
regnauit decorem induit
Deinde alibidicit. Tedec&
rmnus ds̃ insion hoc est dicere
honestum est ut tetimeamus
te diligamus tep̃cemur te
honorificemus. Scriptũ ẽ

Expanded text:
quasi mortem fugiat? Quid quasi mortem fugiat? Quid vero inhonestum, nisi quod ariditatem ac mortem afferat? Virente igitur substantia virtutis, decorum illud tamquam flos emicat, quia radix salva est: at vero propositi nostri radice vitiosa, nihil germinat. 59 220. Habes hoc in nostris aliquanto expressius. Dicit enim David: Dominus regnavit, decorem induit . Et Apostolus ait: Sicut in die, honeste ambulate . Quod Graeci dicunt significat, bono habitu, bona specie. Deus ergo primum hominem cum conderet, bona habitudine, bona membrorum compositione formavit, et optimam ei speciem dedit. Remissionem non dederat peccatorum: sed posteaquam renovavit eum spiritu, et infudit ei gratiam, qui venerat in servi forma, et in hominis specie assumpsit decorem redemptionis humanae. Et ideo dixit Propheta: Dominus regnavit, decorem induit. Deinde alibi dicit: Te decet hymnus, Deus, in Sion ; hoc est dicere: Honestum est ut te timeamus, te diligamus, te precemur, te honorificemus; scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
tum est dec& . ut magis inser¬
mone distinctiosit . quã in uir¬
tute discretio. Differrienim
ea in terse intellegipotest ex¬
plicarinon potest Etut cone¬
mur aliquideruere distinc¬
tionis honestas uelut bona
ualitudo est et quaedamsa¬
lubritas corporis. Decus
autem tam quã uenustas &
pulchritudo. Sicut ergopul¬
chritudo supra salubritatem
acualitudinem uidetur ex¬
cellere et tamen sinehis eẽ
non potest neq ullo separari
modo. qm̃nisibona ualitu¬
dosit. pulchritudo eẽ ac
uenustas non potest. Sic ho¬
nestas decorum illud in se
continet. ut abea profectum
uideatur. et sine ea eẽ non
possit uelut salubritas
Igitur totius operis actusq
nr̃i honestas est & sicuit species
est decorum quod cũ honestate
confusum opinione distingui¬
tur. Nam et sin aliquo uide¬
atur excellere. ta men in ra¬
dice est honestatis. sed flore
praecipuo ut sine ea decidat in
ca floreat. Quid est enimho¬
nestas nisi quae turpitudinẽ

Expanded text:
tum est, decet; ut magis in sertum est, decet; ut magis in sermone distinctio sit, quam in virtute discretio. Differre enim ea inter se intelligi potest, explicari non potest. 219. Et ut conemur aliquid eruere distinctionis, honestas velut bona valetudo est, et quaedam salubritas corporis: decus autem tamquam venustas et pulchritudo. Sicut ergo pulchritudo super salubritatem ac valetudinem videtur excellere, et tamen sine his esse non potest, neque ullo separari modo; quoniam nisi bona valetudo sit, pulchritudo esse ac venustas non potest: sic honestas decorum illud in se continet, ut ab ea profectum videatur, et sine ea esse non possit. Velut salubritas igitur totius operis actusque nostri honestas est, et sicut species est decorum, quod cum honestate confusum, opinione distinguitur. Nam etsi in aliquo videatur excellere, tamen in radice est honestatis, sed flore praecipuo, ut sine ea decidat, in ea floreat. Quid enim est honestas, nisi quae turpitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
actu difficillimũẽ Amat
enim unusquisque sequiuitã
parentũ Denique pleriq
admilitiã feruntur quorũ
militauer̃ parentes. alii
ad actiones diuersas. In ec¬
clesiastico uero officio ni¬
hil rarius inuenias quã eũ
quisequatur institutum
patris uel quia graues
deterret actus. uel quia in
lubricitate difficilior absti¬
nentia est. uel quia a lacriad¬
ulescentiae uidetur uita obs¬
curior. Et ideo ad ea conuer¬
tuntur studia quae plausi¬
biliora arbitrantur prae¬
sentia quippe plures. quam
futura prueferunt. Illiau¬
tem praesentibus. nos futu¬
ris militamus. Vnde quo
praestantior causa. eodeb&
eẽ cura attentior: Teneamus
igitur uerecundiã etiam
quae totius uitae ornatum
adtollit modestiã Non eñĩ
mediocris est rebussingulis
modum seruare atq: imper¬
tire ordinem. in quouere
praelucet illud quod decorũ
dicitur. quoditacũ honesto
iungitur ut separari non que¬
at. Si quidem et qđ decet
honestum est. et quod hones¬

Expanded text:
actu difficillimum est. Amat actu difficillimum est. Amat enim unusquisque sequi vitam parentum. Denique plerique ad militiam feruntur, quorum militaverunt parentes, alii ad actiones diversas. 217. In ecclesiastico vero officio nihil rarius invenias quam eum qui sequatur institutum patris: vel quia gravis deterret actus, vel quia in lubrica aetate difficilior abstinentia, vel quia alacri adolescentiae videtur vita obscurior; et ideo ad ea convertuntur studia, quae plausibiliora arbitrantur. Praesentia quippe plures quam futura praeferunt. Illi autem praesentibus, nos futuris militamus. Unde quo praestantior causa, eo debet esse cura attentior. igitur verecundiam, et eam quae totius vitae ornatum attollit modestiam. Non enim mediocre est rebus singulis modum servare, atque impartiri ordinem, in quo vere praelucet illud quod decorum dicitur: quod ita cum honesto jungitur, ut separari non queat. Siquidem et quod decet, honestum est, et quod hones
Abbreviated transcription (Latin):
uit samuhel. Necille rep̃¬
hensus sed magis iste lauda¬
tus Mut auit uultũ contra
regẽ cui nomen abimelech¬
fecisset formidine quomi¬
nus cognosceretur nequa¬
quã leuitatis reprehensio¬
ne carere potuisset. Saul
quo que uallatus choro
prophetarum. etiã ipse
prophetauit. et desolo
quasi indigno memoratũ
est. et saul interꝓphetas
Unus quisq et enĩ suũ inge¬
nium nouerit et adid se
applicet quod sibiaptum
elegerit. Itaqueprius
quidsequatur consideret
nouerit bonasua. sed &iã
uitia cognoscat. Aequa¬
lemque seiudicẽ sui p̃beat.
utbonis intendat. uitia
declinet. Alius distinguen¬
de lectioniaptior. alius
psalmogratior. Alius exor¬
tizandis quimalo laborant
spũ sollicitior. alius sacra¬
rio oportunior habetur
Haec omniaspectet sacerdos.
etquid cuique congruat
id officii deputet. Quod
et enim unum quẽq: suum
oucit ingeniũ aut quodof¬
ficium decet idmaiore im¬
pleturgratia. sed idcũ in
omniuita difficile tũ in nr̃o

Expanded text:
vit Samuel; nec ideo ille reprevit Samuel; nec ideo ille reprehensus, sed magis iste laudatus. Mutavit vultum contra regem, cui nomen Achet remota formidine quo minus cognosceretur, nequaquam levitatis reprehensione carere potuisset. Saul quoque vallatus choro prophetarum, etiam ipse prophetavit; et de solo quasi indigno memoratum est: Et Saul inter prophetasUnusquisque igitur suum ingenium noverit, et ad id se applicet, quod sibi aptum elegerit. Itaque quid sequatur, prius consideret. Noverit bona sua, sed etiam vitia cognoscat: aequalemque se judicem sui praebeat, ut bonis intendat, vitia declinet. 215. Alius distinguendae lectioni aptior, alius psalmo gratior, alius exorcizandis qui malo laborant spiritu, sollicitior, alius sacrario oportunior habetur. Haec omnia spectet sacerdos, et quid cuique congruat, id officii deputet. Quo etenim unumquemque suum ducit ingenium, aut quod officium decet, id majore impletur gratia. 216. Sed id cum in omni vita difficile, tum in 58 nostro