comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i aa corpons anima. uita cnimȩ ds̃ est. et sic corpus
mor cuũ ẽ. sine ccnina. ita anima. mostua est. sinedo
Anima hominis non est homo sed corpus qđ ex humo
stecctum est. id ecentũ homo est. In hecbi ttendo cc̃u corpore. In
corpore cenima ex ipso pincipio eacsnis hominis nom̃ ac ce¬
pit. Sic &ccpostolus inteosem hominem dic̃. Anime non
poredia sunt queda m ꝑp&ua. quedam uesd sempi terni
semporalis sunt. quib: in est ortus & obittiperp&ua

Expanded text:
ita corporis anima, vita animae Deus est. Et sicut corpus mortuum est sine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non poralia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbactur indicus Nacm utrȩ cente fuissenx n&c ipsi nouime.
n&c quis hominum dicat habemus Non est esgo querendũ
qđ querendum maius est im dendũ. Gentiler hqr ticide
cenima disputase concentur: sed quomodo de illa celiquid sec¬
te sentire pos sunt. qui ductorem ced cuius imceginem ficc¬
nt. Sit ideo mul cce essore digna dixe¬
runt. Mutaebiles est cenima non lo caliter sedtempora¬
liter suis ceffetionibus Corpus ccũ & loco & tempore mu¬
tacbilis. quia & tempore mutaed̾ & uccicctur loco qđ est¬
cdcorpus mutatio lo corx hoc est ced eenimũ muatebili tas
cogita tionun. quue ucen &ces molȩ muta tionis tunc m̃
tehhere. quando cebaeternoꝵ contemplatione pꝯm⁊
homorecedens In illo stiere noluit. a quomale reces sit.
ec iusta deemnatione In cons ctaens ꝑ seꝵ rceptus. uocne¬
tectẽ de fluit. Mulctũ ex succ nac turapossedit splendore
conima. sed fus cecctur conmix ttione ecesiis. qua. se. te¬
netur in clusc. Ex eius enimparte. uertitur cedp&can¬

Expanded text:
robatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facnt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabile est, quia et tempore mutatuad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti adhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit; et justa damnatione inconstans per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccan
Abbreviated transcription (Latin):
oncupis centiae. casnis est motus aenimae. turpis. In ceffec¬
tum sordide dil& tactionis. Concupis centico uesd spĩ est
Scerdens intentiomentis indesideac sc̃e uistutes ista sibi
consentientes mit tat ad segnum. Illc cod supplicum sempitnũ
lla le p& cacti est. d qnimi homnis. decmnatione discendens. aa¬

Expanded text:
oncupiscentia carnis est motus animae turpis in affectum sordidae delectationis; concupiscentia uero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae uirtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad supplicium sempiternum. Illa lex peccati est, de primi hominis d
Abbreviated transcription (Latin):
uicem ꝓ ceffeecti. uistutũ uiciorx quȩ coatidi ceno conluerta tione
acditer aduer sentur. Concupiscentia naeq caernis primũ inle¬
cebraes. ui ciorx in cogieationib gignit. Concupiscientia uerd sps̃
&on trino cogiatetiones scãs indesinenter: oppon&. Illa stebalis
uenis ob lec tatur & uerbis. Istee scnpturax mediaacti onibus

Expanded text:
e taliter aduersantur. Concupiscentia namque carnis primum inlecebras uitiorum in cogitationibus gignit; concupiscentia uero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit. Illa fabulis uanis oblectatur et uerbis, ista Scripturarum meditationibus
Abbreviated transcription (Latin):
intellecta consentiantur. Sic̃ me mona. quac meditan. memoran¬
itur. etha& quidem dum multiplicȩ constent ceppellatione non aoem̃
ita diuiduntur in sub stantia sic̃ in nomine. quioc eccde᷑ omnice unoc efst
Animaq dum contemplatur: sps est : dum sentit sensus est Dunss¬
pit. cenimus est. dum intellegitmens est. Dumdis cernit. ritio est.
Dum con sentia. uoluntces est. dum secor doc tur. memon ce est.
Dum membra uegetat. cenima est : & modo scepit : modo dissipi&.
modo semotis pcculis ꝑ cuns corpons sopose delinita quiescit
Rur sum commutata ced contem pleen decs ser imncgines. psati¬
n excitcte recumit.:

Expanded text:
intellecta consentiuntur; sicut memoria, qua meditata rememoranintellecta consentiuntur; sicut memoria, qua meditata rememorantur. Et haec quidem dum multiplici constent appellatione, non tamen ita diuiduntur in substantia sicut in nomine, quia eadem omnia una est anima. Quae dum contemplatur, spiritus est; dum sentit, sensus est; dum sapit, animus est; dum intellegit, mens est; dum discernit, ratio est; dum consentit, uoluntas est; dum recordatur, memoria est; dum membra uegetat, anima est, et modo sapit, modo desipit, modo remotis paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque commota ad contemplandas rerum imagines protinus excitata recurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidocm inquid ccrunt. aliud ẽẽ cemmaem quac uiui morali¬
ud animum quo sentimus & scepimus. unde & uoelente
incorpore eenimco non nuquee cenimus pat. Siẽ ac cede¬
se dementib sol&. Aiunt quoq oenimaem. moste superes¬
animum somnum ob hoc inde putaent esse diuersum. ꝓeo qđ ao¬
tiones officio separaentur. Quiues utieq inde ferentes accip¬
unt. uercccius sic ar gum̃ tantur. qđ neq uiuere sine sensu ps¬
sum. N& senti se sine uitec. Idcir co nequa qucc pos sedicunt ẽẽ
diuersum qđ ecse minime sepaeractur. Sedidem unũ & unuen¬
dihabere ui gosem. & sentiendi inde est ꝑ frui rcctionem. ged
dum sint utixq unum: uocnac sumpsere uoccbula: ꝓdiuer sictast
affectionum. Siẽ enim ceffeetionũ sp̃i pcess cenimȩ est. proqu
imccgines fex corporalium inpremuntur Sic cenimus. pceis eius¬
dem. cenimue est. quosentitur & seepitur. Sicut & mens eius dei
portio est ꝓqua om̃ rcetio Intelle gentiaq ꝑcipitur. Sic̃ uo luptas qira

Expanded text:
uidam, inquit, aiunt aliud esse animam qua uiuimus, aliud animum quo sentimus et sapimus". Vnde et ualente in corpore anima, nonnumquam animus perit, sicut accidere dementibus solet. Addunt quoque animam morte snt esse diuersum pro eo quod actionis officio separantur. Qui uero utrumque indifferenter accipiunt ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se minime separatur, sed idem unum et uiuendi habere uigorem et sentiendi perfrui rationem; et dum sint utrumque unum, uaria sumpsere uocabula, pro diuersitate affectionum. Sicut enim spiritus pars animae est, pro quo imagines rerum corporalium inprimuntur, sic animus pars eiusdem animae est, quo sentitur et sapitur; sicut et mens eiusdem portio est, per quam omnis ratio intellegentiaque percipitur; sicut uoluntas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
expul chn tudine circum senpitie creature. pulchn tudi¬
nem su cem quae cis cum sen bun&equid fiecit dr̃ intellegiut
ipsis uestigus reuer eatur homo ad dmꝰ quib ceuersus est
ut quia ꝑ oemosem pul chnitudinis ese ectuse.ccerecctoris
forma secebstu lit Rurs umꝑ creccturȩ decorem cede receto¬
ns pulch tudinem seuestatur. Quibus dacin gradib: intelle¬
gentis ꝑ ese eccturam ꝓ greditur homo. adintelle gendũ¬
d̃ creatorem. Id est abinsensibilib: surgens cdsensi bilia:
A sensibili& surgens adrcotionabilia Ara tionaebi lib: sur¬
gens cdesece torem . Intellegibilicꝑse conlacudantehmmꝰ.
Inractionabilia & in sensibilra rãperse sed ꝑnos dumea con¬
si dercntes dmꝰ lacudcmus : Sedideo di cuntꝰ lccu dare ipsec
quice ecendem Iccudem eccrum pestunt cacusa. Dixerunt cen¬
tiqui qđ ni hil ttm̃ sut qđ non sensũ habeat indõ.hinc est
illud qđ ex silice duso. scintilla excutitur: et sugnis in scexo

Expanded text:
e pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiDeum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia; a sensibilibus surgens ad rationabilia; a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo
Abbreviated transcription (Latin):
corporeee magnitudo conponitur ut magia conside¬
rentur expcruis & ex uisibilib: inuisibilicuestim̃¬
ctur atq codpulchntudinem fac or effector opere cegrx¬
catur ñ tem̃ pccnli taetem consimili. sed ex qued& subdita
dem itacrerx ereator ꝑcsecturcm sucm laudoctur. ett

Expanded text:
magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita dem, ita rerum creato
Abbreviated transcription (Latin):
dus ⁊ qui quidem intellegit qđ do ceredeb&. Sed tocm̃ p̃cepti quae do¬
c& ñ implex. Pceruo ccũ nacso est. qui ad tenend c m̃ surcc dis entionis
idon eus ñ ÷ Crande & torto naso est. sun bundur & mincex cũ suꝑbiȩ
assogaentiae uł inmoderta dis ciiione : Ereccto ccũ pede uł maemi ese.
qui uicẽdĩ quae docet ꝑgere ñ stud&. Cibbus quoq scccerdus ⁊ quem trena
cupiditacitis pondus dep̃mit & taerdius ceosuꝑna intendit Lippus uero ẽ
cuius ingencum cedimaginȩ ue taitis emicat sed hoc caernceliter
uiuendo obs curcit. Albuginem quoq hecb& ino culo qui ced sogaenticẽ

Expanded text:
est, qui quidem intelligit quod docere debet, sed tamen praecepta quae docet, non implet. Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Grandi et torto naso est, furibundus et minax, cum superbiae arrogantia, vel immoderata discretione. Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei quam docet, pergere non studet. Gibbosus quoque sacerdos est, qui terrenae cupiditatis pondus deprimit, et tardius ad superna intendit. Lippus vero est, cujus ingenium ad cognitionem veritatis emicat; sed hoc carnaliter vivendo obscurat. Albuginem quoque habet in oculo, qui arrogantia
Abbreviated transcription (Latin):
iudic&. p& ccitor ut iudicetur. Impius ut punia¬
Otur. Neq enim aunc iudicabitur Iocm iudicatus
Quid est qđ sepe inscꝯpturis iradi & susor dĩr: Regpͣ
Scrip turȩ consu&udo ẽ. ut irapro ultione po¬
nacitur: Est enimira secundũ homine᷑ um di ca¬
accsecundũ dm. etfusor secundũ cnmũpa cien¬
tis Ñs ecundũ iustiqã iudicantis. Hinc & illud :
qđ ponitur inproph&e Dñs csecens meclce. Maloc
ergo sunt nixat cff& tũ eius qui sustin& non iux¬
ta aequitate eius quidis cesnit:¬
Nũ Quid sibi uult illud qđ frequent̃ pscd morxaitulus
uodpsclmi infine mundi bonoꝵ seꝓmissione
res picacnt uł qđ eo quae iudȩi obtinere sepos¬
sein principio csedidernt Nos consequamur
in xp̃õ quem uenis se confitemur infinems.
qđ scibitur: Eloquia dm̃i eloquia coesticar gẽn

Expanded text:
iudicet, peccator ut iudicetur, impius ut puniaiudicet, peccator ut iudicetur, impius ut puniatur. neque enim tunc iudicabitur iam iudicatus,quid est, quod saepe in scripturis ira dei et furor dicitur? Scripturae consuetudo est, ut ira pro ultione ponatur. est enim ira secundum hominem, uindicta secundum deum et furor secundum animum patientis, non secundum iustitiam iudicantis. hic et illud est, quod ponitur in propheta: dominus creans mala. mala ergo sunt iuxta affectum eius qui sustinet, non iuxta aequitatem eius qui decernit. Quid sibi uult illud, quod frequenter psalmorum titulis Quod psalmi in fine mundi bonorum repromissionem respiciant: vel quod ea quae Judaei obtinere se posse in principio crediderunt, nos consequamur in Christo, quem venisse confitemur in fine. quod scribitur: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
*bitabat inhierłm insecundo : ReSΡõN¬
GNsecunda id est parte. Egec hices enim se¬
cundũ inhieri sclem murm fec filiusq erus
manases testium : Habitabat ergo haec de
Oqua scꝯbictur ins ecunda parte ciuittctis :¬
uĩ Arca dni inqua erant duȩ tabulȩ testa m̃ti quo
ocedificocuit scda monfilius decuid sex isrł. Ne¬
qua quec enim ecc̃ulitrapor taebitis: Hoc loco
tunc loco curas& cebscondi : Quid inter holo¬
uod hostice poertem sacer dotes edebaen
holo cccustũ ueso ercot hostia inregra ccaq
ꝑUf&ega quia tota moblatione. scc en fictu igni
dabatur. hostiȩ quoq paccificȩ appellabant᷑ qui¬
Tbus uescipopulus solebat:
Slis impiũ p& cactore her &icũq dis creue¬
Nt. Quid sibi uult illa. sub ipso pscelmi fine con¬
clusio in quacit. Ideo ñ resurg̃ im̃p̃ iniudĩc: Respo¬
Salmihutus initiũ des catio menti est & fi¬
nis dedis cꝯtione iuditi. In quo ostendit qđ ho¬
mocbsq dubio omnis resurgat idest iustus ut

Expanded text:
bitabat in Hierusalem in secunda? In secunda, id est, parte. Ezechias enim secundum Hierusalem murum fecit filiusque eius Manasses tertium; habitabat ergo haec de qua scribitur in secunda parte ciuitatis. Arcam domini in qua erant duae tabulae testamenti quo od aedificauit Salamon filius Dauid rex Israhel; nequaquam enim eam ultra portabitis. hoc loco um tamen quo tunc loco curarit absondi. Quid inter holouod hostiae partem sacerdotes edebant, holocaustum uero erat hostia integra atque perfecta, quia tota in oblatione sacrificii igni dabatur. hostiae quoque pacificae appellabantur, quibus uesci populus solebat. lis impium peccatorem hereticumque discreuerit, quid sibi uult illa sub ipso psalmi fine conclusio in qua ait: ideo non resurgent impii in iudicio. Psalmi huius initium de discretione meriti et finis de discretione iudicii in quo ostendit, quod homo absque dubio omnis resurgat, id est, iustus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pependit in ligno ut nos cdelicto qđ inligno fuerđ¬
ꝑditionis admis sum. ligno adpensus cebstruer&:¬
ĩ delioeoios Qualit̃ accipiendũ ẽ Qđ scipitura.
Mecio est ophir. Inidic̾tendens. Itaq ccurx hu¬
rus indicat regionib Alii cox. secbathuuclde
pretiosũ eẽ confismant qđ obngũ apđ lcotinꝰs ceppellactꝰ :¬
⁊ ĩ. Quid sibiuult qđ illic auc torxs&culanũ consue¬
tudine logim plicdcos. onona uł ar caux : Resp̃
NIon qđ his cepud hebreos nominib: cens eccntꝰ
sedut apud nos horside x significantiapos sit
eẽ maeni festior. Itchee trecns lector oeppe llare uoluit
tulis suis sebentes adpopulor. cobutuntur inter¬
dum his testimoniis quȩ ui debant᷑ deuulgcata ꝑ populos :
sui neodemlibio Quid est qđ dedracone illo scꝯbitur
Omnis nacuis si conuenicnt ñ sustinent conũ cocude & RESP
Aues ec clesiaes dic Quaetemptationib: tribu

Expanded text:
pependit in ligno, ut nos delicto quod in ligno fuerapependit in ligno, ut nos delicto quod in ligno fueraperditionis admissum ligno adpensus absolueret. DE IOB. In Iob qualiter accipiendum est, quod scriptura egio est Ophir in Indiam tendens itaque aurum huius indicat regionis. alii aurum Ophaz ualde pretiosum esse confirmant quod obryzon apud Latinos appellatur. Quid sibi uult, quod illic auctorum saeculatudine legimus Pleiadas, Oriona uel Arcturum? Non quod his apud Hebraeos nominibus censeantur, sed ut apud nos horum siderum significantia posset esse manifestior, ita haec translator appellare uoluit,tulis suis scribentes ad populos abutuntur interdum his testimoniis quae uidebantur diuulgata per populos. In eodem libro quid est, quod de dracone illo scribitur: Omnes naues si conueniant, non sustinent corium caudae eius? Naues ecclesias dicit quae tent
Abbreviated transcription (Latin):
uesd ubi septuccginta quinq: animasx nmeris sefentꝰ
Quecsiꝑ cnticipatione &icc̃ filios nepotesq effra¬
im& mances semimercndos puticuit Quos postea
mȩgypto nectos di uine relatio lectionis ostendit:.¬
AII Quaid. ses pondendũ ẽ. iudueis obicientib testi¬
moniũ illud. Mcledictus omiis qͥpedit in ligno : Res̃ΡΟN¬
A ledic tũ eẽ honine̾ quiinligno pendecct Sechoxiũ
non in nocentem Neq enim innocentiue pote sa
ẽẽ maledic tũpoeneẽ pe cccti Eienim si marduche¬
us p̃paraito ligno adpensus gententia regie crdeli¬
aactis expliss &nũ quideũ hiininc dignũ hac male¬
dictione iudicorent Aut machabei atq celii quos
sciptura morte. sinli indignissime testectur ced¬
flictos Nũ quid cepudeor ꝓmaledictis habentur
Quaꝓpt̃ sccluccitor nr̃ amoste sedempturs homine
Iic crucem ñ re fugiit ut mostem. Igitꝰ m in nonb ñ
calumnientur cumꝓpaci entia dñi Nos &i ã inma¬
ionb: glonemur. N& mxsidiccatur pectibulũ subis

Expanded text:
uero ubi septuaginta quinque animarum numerus refertur, quasi per anticipationem etiam filios nepotesque Ephraim et Manasse numerandos putauit quos postea in Aegypto natos diuinae relatio lectionis ostendit Quid respondendum Iudaeis obicientibus testimonium illud: maledictus omnis qui pendet in ligno? Maledictum esse hominem qui in ligno pendeat, sed noxium non innocentem. neque enim innocentiae potest esse maledictum poena peccati. et enim si Mardochaeus praeparato ligno adpensus, sententiam regiae crudelitatis explesset, numquid eum ii nunc dignum hac maledictione iudicarent? aut Macchabaei atque alii quos scriptura morte simili indignissime testatur adflictos numquid apud eos pro maledictis habentur? quapropter saluator noster a morte redempturus hominem ita crucem non refugit ut mortem. igitur in minoribus non calumnientur, cum pro patientia domini nos etiam in maioribus gloriemur. nec mirum, si dicatur patibulum subiss
Abbreviated transcription (Latin):
appellaa s̃. esui non crsectionis horx enim incybũ
usus ꝓquibus damfiguris diuina int̃ dictus lege
naꝑ moy senlege dis crea sint: Quomo do & icm
cene diluuiũ dehis quȩ inarcam recipiendo
ercen inmun dac cppellantur an media: Resp̃o
& conditor . e. et quia ileuitico demundis in mim¬
disq cenimedib: erat ꝓferenda dis cretio &icc
ingenesi quia ut husq libri ide ccuctor est ecc¬
de cnimalia appellat inmunda. Iobseruare¬

Expanded text:
appellata sunt esui, non creationi. Horum enim in cibum usus pro quibusdam figuris divina interdictus lege per Moysen lege discreta sint, quomodo etiam ante diluvium de his quae in arcam recipienda erant, immunda appellantur animalia ? Resp. et conditor est: et quia in Levitico de mundis immundisque animalibus erat proferenda discretio, etiam in Genesi, quia utriusque libri idem auctor est, eadem animalia appellavit, immunda. Int. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
facaniũ Quid respondebimx. obicientib Quec obeccu¬
secm dr sccenficiis u& eb sepudiactis. nouis del&¬
tactus sit. Nihil enim congicd firmant nisi qđ
pa tiosec questio Sed nos ꝓneces si toote p̃biter
res pondenꝵ Qđ non ideo dr̃ uidenpos sut . mirta¬

Expanded text:
nt. Quid respondebimus obicientibus quam ob causam deus sacrificiis ueteribus repudiatis nouis delectatus sit, nihil enim corrigi adfirmant nisi quod patiosa quaestio, sed nos pro necessitate breuiter responde
Abbreviated transcription (Latin):
tis. melle. noxio selutans nos dõ hostices semper
offerre & dicere : Ergo minicus fac tus sũ uerx di¬
cens uob econtracno admis cen momnib: sac enfitiis.
scd. iubetur scilic& ut omniccquȩ adep̃i honore
cul tũq offanꝑ. salemrationis acdis cretions semꝑ
axcũ Quid ꝓprice octusus ꝑ tinebot scccer dotũ Quid¬
ue. adleui ta R ex his quȩ populus offerebat: Res̃ p̃¬
Hrimitiae frugum c&eraq: resx sa cerdotib:
p&ime uero leuitis depuatebantur De quibrta¬

Expanded text:
tis melle noxio salutares nos deo hostias semper tis melle noxio salutares nos deo hostias semper offere et dicere: ergo inimicus factus sum uerum dicens uobis? econtrario admiscere in omnibus sacrificiis sal iubetur, scilicet ut omnia quae ad Christi honorem cultumque offerimus salem rationis ac discretionis semper  Quid proprie ad usus pertinebat sacerdotum quidue ad leuitarum ex his quae populus offerebat? Primitiae frugum ceterarumque rerum sacerdotibus, decimae uero leuitis deputabantur, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sculp serat. Et enimcente hane moyse.
legem ha bebect necituralem sucẽ. ꝑ quec & dm̃
mundiuitueq ccuctorem cognus cer& ꝑ hoc dilegere
in psomptuerat. Et iustitia erga ꝓximũ diletionẽq
serucre. Inquib: mandetis duob om̃s lex pend&
& ꝓph&ue. Iitur & illud ante icm nouereat omira
quecumq uultis ut faccicot uob̵ homnes &uos ficcite
eis Inquo est & lex & proph&ae : Eitut hoc &ia ex¬
emplis ꝓbenꝵ Ane hanc legem litterȩ ꝑ illã ncatu¬
re legem abel nistus agnos citor. Enoc. rabitur.
Noe. elegitur. Abraham pa t gentiũ nncupaitur
Quacm obremhanc moyse legem Ñ sesd ẽẽ ꝓlatac̃
Precedens efficit lex nature ꝑ quem mubtidõ ꝓbabi¬
faciiĩ Quam obcusc̃ in sacꝯfitis. mel ꝓhibetꝰ offem
uia g̃ &undum intenorem sensum sesolutiblan¬
dim̃tis dilicicx aeut dulcidine uolupta tũ non
iubetur. quia sit semꝑ ccuster codistrictione umtatis.
Opor t& ergo cbsq:ullo cdulationis ac uolupta¬

Expanded text:
cordis insculpserat; etenim ante hanc Mosi legem habebat natura legem suam per quam et deum mundi uitaeque auctorem agnoscere et per hoc diligere in promptu erat et iustitiam erga proximum dilectionemque seruare; in quibus mandatis duobus omnis lex pendet et prophetae. igitur et illud ante iam nouerant: omnia quaecumque uultis, ut faciant uobis homines, et uos facite eis; in quo est lex et prophetae. et ut hoc etiam exemplis probemus, ante hanc legem litterae per illam naturae legem Abel iustus agnoscitur, Enoch rapitur, Noe eligitur, Abraham pater gentium nuncupatur. quam ob rem hanc Mosi legem non sero esse prolatam praecedens efficit lex naturae per quam multi deo probabiCO. Quam ob causam in sacrificiis mel prohibetur offerri?. Quia secundum interiorem sensum resoluti blandimentis deliciarum aut dulcedine uoluptatum non iubetur, quia sit semper austera districtio ueritatis. oportet ergo absque ullo adulationis ac uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & heliud mioblibso de futuns acut dubiȩ multa
p̃dix et cacistes dednoac scluctor e no ieuaẽn. ꝓphetaura
cum iaccob aegyptũ senbantur ingresse Quomodo
posteain actib cepostulox intidis se uegyptũ quinq
e septua ginta animas sefertur: Res PoNSio

Expanded text:
nam et Heliu in Iob libro de futuris haut dubie multa nam et Heliu in Iob libro de futuris haut dubie multa praedixit, et Caiphas de domino ac saluatore nostro in euacum Jacob Aegyptum ascribantur impressae , quomodo postea in Actibus Apostolorum introisse Aegyptum quinque et septuaginta animas refertur . Resp. Co
Abbreviated transcription (Latin):
ucenectur & a&ocitib: N&c idcircoq ita istiturt
diuinȩ ꝓuidentiue ratio uaenatur N& cgngolas
aestoote aliud hiemȩ Aliud in ex ercendo cgio
ius sent ag culturȩ reetio mutcotur Ñ qđ his
sui uideatur eẽ dissimlis qui facit sed tempus
quo ficcit. Porecepit. ergo dr̃ quae ceptasin suis quib
temponb Sic &iam hic desoc en fituis p̃cepito Neccusoe
suue del& tactionis sed hum anȩ ut c&era utilrta¬
tis St ideo uerus ẽ dñr quicebonorx nostidix ñidige
Sed ha& ipsoc. scccram̃tor commu tietione nouee sit su¬
bico putectur aedsumpti p̃dicat. Iecinhudũ ꝓfelicis
aetq diuinis uocib fuercot quib: dir̃ Naccipicẽde
domotua uitulor neq: de gregib: tuis hircos. pos¬
tremo ut p̃bit̃ condudaꝵ Quur diuersa. sibi.
Soc enfitia dr̃ uolumt offem. Quia aliis scc cram̃tis
Hal. aacõ ille geniler Quid est qđ ꝓph&asse
secundũ fidem sacre conꝓbcatur histonxȩ RespõN
ex gentib: ꝓf&lante. Signũ hoc ẽẽ gentib creditams

Expanded text:
tur aetatibus. nec idcirco quae ista instituit diuinae prouidentiae ratio uariatur, nec agricola si aestate aliud hieme aliud in exercendo agro iusserit, agriculturae ratio mutatur; non quod is sui uideatur esse dissimilis qui facit, sed tempus quo facit; praecipit ergo deus quae apta sint suis quibusque temporibus. sicut etiam hic de sacrificiis praecepit non causa suae delectationis sed humanae ut cetera utilitatis. et ideo uerus est dominus, quia bonorum nostrorum non indiget. sed haec ipsa sacramentorum commutatio ne noua et subito puatque diuinis uocibus fuerat quibus dicitur: non accipiam de domo tua uitulos neque de gregibus tuis hircos. postremo, ut breuiter concludamus, cur diuersa sibi sacrificia deus uoluerit offerri, quia aliis sacramentisBalaam ille gentilis, quid est, quod prophetasse secundum fidem sacrae conprobatur historiae? ex gentibus prophetante signum hoc esset gentibus credituris.
Abbreviated transcription (Latin):
pidecctione᷑ mccstyni. deusubellaendi In quo ex ci tatur
morem. cunc toctione mouet.Itemae cipe exemplu
mastyni dereparationem humani corpons cedscclu¬
tem. Dumquis q &de. spe sepcerationis. grcud & & de
incisionib: seu cmassimis poculis. mer & :¬
MIRACULIS:

Expanded text:
epidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus epidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus morem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret. Cmiraculis
Abbreviated transcription (Latin):
i seruus. aduersitate. ulla non fraengit᷑. se ꝓue
n actis defensione ul to se. cestam̃ offert.
Nec um quo nid tcccte diffidit Sepe exdis cipolis
cdmastynũ eleguntur qui suos doctores. cedco¬
son cem p̃ celent. Ett qui sunt or dine postremi. ficent non
ubenmũ nondebent declinare. labons perculũ : Qđ si ma¬
ior .ẽ. labor quã cenimare lucx : declincndus ẽ. labor quȩ
niniũ conmit iat̾ augm̃ tum. Q trxq enim facit cepostu¬
lus qui & paculis seubtso dedit. ubi maeximũ cenimaergla¬
crxuidit. Eit sccpient̃ se peculo cbstullit in quo potiorem
lacbosem qucc lucix ẽẽ. prespicit: Vlara sepcculus apud
ephe sum peculis obtullit. quiccpotiore peculũ lucri
uidit. Decmaes ceno ccũ. ideo pe culo. sub erahit. sem&¬
ipsum quia nulli peculi ipsius cerbi tratus est FNetd
Disce quomodose codma stynũ offerat. quisq: ubtro uł
quomo do ruxtesententiae di cingatur aeb celaerd &qu
git subire. qđ dol& Ac cipe exemplũ codeundi subtr¬

Expanded text:
i servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnuuberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, qgit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub tr
Abbreviated transcription (Latin):
adli qui dum. difficile est cliquem dis puttere. quia graen¬
dis enis ꝓ lixictes ẽ et ceninx. Ipsce est i mogo eesensibus
corpons. se mota a succ spetiae. sim litudine relinquid in

Expanded text:
ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia granad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota,
Abbreviated transcription (Latin):
nihil certius. contempletur. Homo quid mircens si dex celi¬
tudinem & mans ꝓ fandi tote. animi tui cbysũ intrate
mirase. si potes. Mulat co gitantes. sine sensu carnis &
sine imecginib uiuis cenimo taentũ cernentes. in tuemur
memon ae quȩ m̃te. sibi . eas. sigm̃ta teninx. Multa quoq
intellegime sensu. quue lingua explere non pos sumx. Inno¬
xios eẽ infaenes opese. non ẽe hnoxios cogitatione. quia
motum quem gerunt m̃te nondũ pos sunt explere inopere
Hac ꝑ hoc m illis a&as est. inbicilis ñ cenimus. Ad nutũ enim
uoluntatis nondum obaempert illis fracgili tics corpon
N &C ccd.eo opese. noc ere pos sunt. sic̃ cogitatione mouentur
Ex cccusae uocaebulã soshitoc est. cogitotio. Cogi. taendo enin
cenimo se minis cere qđ memonȩ comm̃ dictũ es sedicitur
cogitetio Reram om nium. thesccux memon ec est. Ip¬
sac est enim gustus seb inuentis Ipsec cogitatis dequo

Expanded text:
templetur. 5. Homo, qui miraris siderum altitempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventurogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ON uistutem ñsensũ corpons. sedractione mentis
utendis suffecit sensus coeris. Ñꝓ spiꝰ ttelib ccepi¬
Bendis In liciti ccũ homines usu corporecr serum.
nihil putant aliter ẽẽ . nisi p̃t̃ qucc caesnis sensib: concip¬
unt. Sic p̃cellunt sibi corporeis sensib diuersi tacte. locon
or est odoratus sccpon. & positione loci & sentiendi lon¬
ginquitocte. Sic ccuses odora tui. longius enim ccudi mus
quacmodoramus. Sic oculi ccimb: longius enim uidemus
sensib suꝑfertur. In arche enim capitis constitutus qđ illi
corporaliter non adtingunt. Is e intell& tuccligter. con¬
tuetur. Amplius excellet oculorim sensus cu& ms sens¬
bus quando quidem quaeodeelios ꝑctinens sensus. uide
dica inx. uelud cum dicemus. uide quomodo sonat. Uide
quomodo.scepitt. Sic. & cectera. quem ccdmodũ oculds. ita
& cenimus. cetera uidet eẽ. sese. non intuectur:. Ali¬
N̾ enim serx onginis. specctus. & macgnitudin&s pres picia. De

Expanded text:
on virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, or est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, etc. 4. Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt: Sucestus ⁊ cepudnos ordo uectes testecm̃ti. eorx libsdrx qui inceeno¬
ne hebraico non sunt uor pnmus scepientiȩ liber est. Sec undus &ede¬
pcerant. ecła t ccm̃ xp̃i inter diuinos libser & honoreat & p̃dicat : In nouo
ccũ testa m̃to duo sunt ordines. Pnmur euangelicur inquo sunt. Mathe¬
in xiiii. epistolis Pectrur induabus Io hannis intribus, Ia cobus Ot iud csb
trec muli finae diuiduntur id est. quid ecdo. quid cebcengelis uł cebho¬
minibus gestum dic itum q sit Quid copsophectis nuntiatũd expõ & corpo¬
re eius. Quid dedi abulo & membnr ipsiur Quid deueten & nouo populo guid
de p̃sentisło et defutur osegnoatq iudicio :

Expanded text:
assistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui inne Hebraeorum non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est, secundus Ecclecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in tria multifarie dividuntur, id est quid a deo, quid ab angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis pronunciatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris eius; quid de veteri et novo populo; quid de presenti seculo et futuro regno atque iudicio.
Abbreviated transcription (Latin):
lactini logem appellant Psdonue cũ lȩ ceppollatur quȩ ꝑ moy sen dec te est
qui latine hie sunc uedir. S&undus : sobthim qđ ÷ iudicum. s estias Sec muhel
qđ est regum primur Quce stũ m̃al achĩ qđ ÷ segũ secundus Muntus. isaias
Sex tus hi ea ecnias. Sꝙ timus hnezechiel. Oc tecuus Ta SIgRΑ quidr̃¬
prduno accipiunt : estius ÷ ordo cegio graefforx id est scc senbentium
loth qđ ÷ prduerbia scclomonis Qucc stũs ad coel eth: qđ ẽ &c clesi cesticus
Quintus. SyrΑSΙRΙN quie est caenticao canticor. S&xtur dacnihel Septimx
dabre Iamin que est. uerbadierx hoc ẽ pceracly pceminon Dc tecuus.
esdr&e INonus. hester. qui simul om̃s: quinq: oc to: Et nouemi fiunt

Expanded text:
Moysen data est. qui latine Jesus Nave dicitur. Secundus Sobthim, qui est Judicum. Tertius Samuel, qui est Regum primus. Quartus Malachim, qui est Regum secundus. Quintus Isaias. Sextus Jeremias. Septimus Ezechiel. Octavus Tharistra, qui dicpro unoloth, quod est Proverbia Salomonis. Quartus Caeleth, quod est Ecclesiastes. Quintus Syrasirim, quod Canticum Canticorum. Sextus Danihel. 431 Septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc est Paralipomenon. Octavus Hesdra. Nonus Hester, qui simul omnes quinque, octo, et novem fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ intellegentes qđ dr̃ quid cuiq congrien t
tempore. macgnaem quue da dis tnbutionem con¬
p̃bere ꝑcutiente. maexillã. Sedilla ꝓtempore frccgilis
populus. Isto uerd ꝑ feecto. Quue ttem̃p tempore suo
muta tione. non est credendus dr mutabilis. sed po¬
tius indei codmi rebiles p̃dicaendus est: quia. manens
in commuttbiles quid cuiq ut diximx tempor quomo¬
dosut magna condis nbutione conces sit. Sub u&m

Expanded text:
telligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione conpraebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili erfecto, utrique tamen pro tempore sua mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
lo poccis. ut cantioti rec onciliccꝗ om̃ Inucẽ digne sec crim̃tũ corpons & scenguinis xp̃i con¬
socienturi quiñrecipit dissensiono cuius qucc xp̃i indiuisibile corpus Qunte deinde festur
in lacdo inscĩfccgone oblcdonis inqua & ic & ad di lcaidẽ tessestnu esecctura. uistaruq celes
te scclus mundo usꝗ ad & colsco ꝑuenat sosso sexto q hinc suc cedit confirmatio sc¬
has ulꝰ ma ẽ orcatio que dñr dir dis cipulos suos orare insticuit. die ñ pcct ñ quies ti
cc&ernapos cune : In sequentib queccttuor temporalico quañ pr̃ ȩt̃ nac cdipis cenda

Expanded text:
lo pacis, ut charitate reconciliati omnes invicem digne sacramento corporis et sanguinis Christi consocientur, quia non recipit dissensionem cujusquam Christi indivisibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblationis, in qua etiam et ad Dei laudem terrestrium creaturate, salus mundi usque ad excelsa pervenerit. Porro sexta proinde succedit confirmatio saHarum ultima est oratio, qua Dominus noster discipulos suos orare instituit, dicens: Pater noster, quaeterna poscuntur: in sequentibus quatuor temporalia, quae tamen propter a
Abbreviated transcription (Latin):
uooerus circularis stillarim eset per quo cognos citur in
quaento tempore circulum sum uncc quaeque stillae per¬
Rcurrat Siue prolongitudinem siue perlatitudinemi
aotis adseuersionem circuli sui. hisdem signis et pariibur
reuertuntur. Quae dom sidera radiis solis praepedita anomala
radiis que potentibus costraire u&ct cursosq: uagos ratione¬
descillis planetis

Expanded text:
umerus circularis stellarum est, per quod cognosci dicitur in quanto tempore circulum suum unaquaeque stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem.eractis ad reversionem circuli sui isdem signis et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala radiisque potentibus astra ire vetat, cursusque vagos rationeDe stellis planetis
Abbreviated transcription (Latin):
ognitio uero succ inseipsa ad conpenscoti¬
onem cognitionis illiur quae est indo. quiclonge in foyor est
uespera nominctur . Ideoq post uespera mane siebcat. quia
dum succ̃ inse cognitionem sibi scctis facere non cegnascera
non traensi tumȩ dicinx ficct edi quid. sic dix̃ dr fict caelum
inpiincipio Illud enim sempiternȩ in uerbo qđ dic tũ ẽ Si tran¬
si tunȩ dictum est. codõ ercet utiq: cseatura aliqua unde iam

Expanded text:
ognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam
Abbreviated transcription (Latin):
scnac. Hoc & de c&eis elim̃ torx ncatims dicendũ cune ta
quae sunt et facete sunt. mira uualde sunt. sed consuecudine
uiluerint. Ideoq sic diuinc serutase opera ut semꝑ cogites
lum: quaendo & ipsa quae crecctuns uidentur ẽe penelioc. Si
bene uttentur & bona & ꝓrpera sunt. Simale utanturno
cecent. Ita ergo pendenda est erectura ex nostid usu non
bonoe Ex sua natura. ud debora :¬

Expanded text:
saria. Hoc et de caetesaria. Hoc et de caetequae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, ut semper ea cogites lum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona
Abbreviated transcription (Latin):
dacita est cseceturcc quȩ oente quã sient ꝑ f&cat cbillo est ui¬
scc. Sed dumnos singula uidentes lcaidamx eaꝰ quac ipse uide
cca lccud&q ꝑ nos. sic̃ illud. Nonestis uos quilo quimini sed spr¬
itac uid& & locudot ꝑnos. Sed ꝑ seꝑ enniter hac sempiter
nȩ uidet ꝑ nos uesotemporcliter. A Itende iniuerscliter
csea tur& in principio uod de bonã uocan. Singulanter ued
tcentũ bonce quic & membra corpons cumsint singulabona
maius aa cm̃ bonum facciunt dum singula omnia. ualde bonũ
corpus efficiunt. Decor elem̃itorx omniũ inpulchro & ccrto
consistit. Sed pulchix ẽẽ. qđ sem& ipsum est pulcsx. ut homo
exaenima & membnis omnib: constans. Aptũ uesd ẽẽ ut uesti¬
m̃tũ & uic tũ. Ideoq: hominem dicipulchix ase quia nonues¬
tim̃tũ & uictũ est homo nec es sanus sedista hominis. Neo
ccũ illac aptac. quia ñ sibi sic̃ homo pulchra. ccut codse. sedecd
cliud i dest cod hominom adcommodccta ñ sibi m& neces¬

Expanded text:
data est creatura, quae antequam fieret, perfecte ab illo est visa, sed dum nos singula videntes laudamus, tanquam ipse videat, et laudet per nos; sicut est illud: Non estis vos qui loquimini, sed Spita viliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet neces
Abbreviated transcription (Latin):
dum suꝑ eminentem uicm canate is de monstrat. Ideo suꝑ
re quiescimus. cctq ꝓtegendo nos suꝑ festur bonis. Unaquȩq¬
noctura. suo pondere niantur: Ignis ccũ & oleum: moito supe¬
Nora semꝑ cpp&unt. quicꝑ ipsor figurcẽ suꝑ fesse uniuer¬
se csecciture. sps scs̃ ꝓ bcctur. Dies pnor faecitus cengeli sunt.
quorx ꝓpter unrta tem insimi cenda non dies piimx sed dies
dic us est unus. Id circo ipse sepetitur semꝑ iex s&cutio¬
ne erece cture. qui dies hoc est naectura cenge lorx. queendo
crecturam ipscem contem plabatur. qđ dc̃c̃ modo ues¬
sed lccudem eius coddmñ sefesens. eamq melius indi uinccra¬

Expanded text:
dum supereminentem viam charitatis demonstrat. Ideo superequiescimus, atqnatura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturcreaturam ipsam contemplabatur, quodammodo vessed laudem ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Homo ccũ. ex seꝵ uniuessi aate composius. cebter
nbseue quod ẽ modo crectus est mundus. Ratio mundi de
uno consider anda est homine Nacmsicut ꝑ dimensiones &¬
tectum cedfinem homo uergitur. Itoc & mundus ꝑhoc qđ dis¬
tenditur tempore defꝑcit. quia unde homo cetq mundus

Expanded text:
homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodammodo creatus est mundus. Ratio mundi in uno consideranda est homine. Nam, sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus
Abbreviated transcription (Latin):
meches. ex qua fundectus est mundus. Ongine. non
tempose. ses cese feceta psecessit. ut sonus. ecentum. Pn¬
or enim est sonus caento. quia succ uitas cantilenȩ cedso¬
num uocis. non sonus ꝑcoenit ced succuitatem. acꝑ hoc utix¬
q simul sunt. Sedille codquem ꝑ tin& coentus. pnor est. idest
sonus. Moccaa ex quae ecelum traq formata est. ideo
informis quia nondumex ete fosinceaa ercent. que forman
restiebect. Uex ipsce maethae ex nihilo sicc toc erat. Ali¬
udest celiquid fim posse. aliud sim necesse ẽẽ F ich noces¬
se est qđ dr̃ nactuns inseruit. Pie ccũ posse est qđ exara
cussum inditum. na turarx csecctor utsicceret quaendo¬
qi uoluit seserucuit :Non ex hoc substanti& habere creden¬

Expanded text:
eries, ex qua formatus est mundus, origine, non tempore res a se factas praecessit, ut sonus cantum; prior est enim sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem. Ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est se est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere creden
Abbreviated transcription (Latin):
uir & mulier . Vir ccũ nuncupatur ut ccit lactantius qđ mecior
meo uis est. quacm infenins. ecthinc uistus nom̃ ac cepit. Item mulier
ccmollitiue dicte immutata & d&raa lititer a e ueluti molies
Sed ideo uins plus soboses. dcctũ est. qđ faccilius plus ced poccienticem
connugilem feminȩ cogesenur. Mulier ccũ non pro corruptela sed yso
aocite. & icẽ si cebopee feminae commixtionis hcebecctur inmunis
ecitre me icem a &actis. Senes & cenus uocaentur. Senes ccũ. Iteequ¬
dẽ dic tus puttent eo qđ ẽẽ se nesciunt & ꝑnim ce u&cote. dele¬
rant cetq desipicnt. Vnde & plecto .cit. Inpudis crescit sensus
Iniuuenib ueg&r In senib: minuitur. Anos ccũ e multis cennis. disao
intenranonal eerrationa bile hoei

Expanded text:
uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod maior uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod maior in eo uis est quam in feminis, et hinc uirtus nomen accepit. Item mulier a mollitie dicta, inmutata et detracta littera, ueluti mollier. Sed ideo uiris plus roboris datum est, quo facilius ad patientiam coniugalem feminae cogerentur. Mulier autem non pro corruptela integritlitate, etiamsi ab opere feminae admixtionis habeatur inmunis. Extremae iam aetatis senes et anus uocantur. Senes autem ita quidam dictos putant, eo quod se nesciunt et per nimiam aetatem delirant atque desipiunt. Vnde et Plato ait; "In pueris crescit sensus, in iuuenibus uiget, in senibus minuitur". Anus autem ex multis annis dicta, Inter rationale et rationabile ho
Abbreviated transcription (Latin):
inchuint. uellac autem. cepcer ui tote uocacta quaesi pullce. um¬
de & pupillus & pupylloes. non ꝓ conditione. sedꝑ a&ccte. puole uo¬
cocmus. Puer olim et masculus & femina ceppellabentur sic̃
infcens. ha& consu&udo communis puerperam uo cact. propnae
ccũ puerperces dici quae piimũ inenexue sunt. et qđ pucenae. idest
puellȩ cdmodum pcencent. Egressec epumtiec̃ maes culi. pubees
nuncupcentur qui ioem gignendi possibilita tem sumunt. Fteminȩ
uerd uisgines uł ui rcogines dicuntur. Dicta ccũ uirtego uł qđ ceuisd suo¬
ta est. uł qđ sit maes culim uigons similis. pubestatem egressi mo
cedules centes ceppellantur. Adules cens ccũdictus abcecho lendoat¬
q eres cendo. Vnde & quidã deccgn cultura loquens mectuns centes
frucctum. ccdola centem uoecuit. Post adale centicc iuuenas quoque
fiunt. Inuenes ccũ dicei qđ iuuoc se porse incipiunt. ut inbubus iuuenci¬
cuccuitulis discesseint : Iccmueso mediȩ u& cctes ꝓpnȩ dicuntur

Expanded text:
te uocata, quasi pulla. Vnde et pupillos et pupillas non pro conditione, sed pro aetate puerili uocamus. Puer olim et masculus et femina appellabantur, sicut infans. Haec consuetudo communis puerperam uocat. Proprie autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est puellae, admodum pariant. Egressi pueritiam masculi puberes nuncupantur, qui iam gignendi possibilitatem sumunt; feminae uero uirgines uel uiragines dicuntur. Dicta autem uirago uel quod a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem egressi mox adulescentes appellantur. Adulescens autem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit. Post adulescentiam quoque iuuenes fiunt. Iuuenes ero mediae aetatis proprie dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gnna tionem deicit. Inde ese qđ pseucen cationis suȩ recotu ced stm¬
gimur. Vnde & monto sententiue debitice poencẽ pectnae p̃ ucene¬
tionis &x soluimus Naem ita primꝰ est homo condritis ut ꝑ augm̃ tũ ce¬
aectũ sine media moste debia corporclis. pa radysus commutes¬
tur ceduitã cuelestem. Sed quia hocbonũ contentus ẽẽ noluit psetis
succe conditionis moto cccrut: mostemq geminc̃ animȩ & caeps
inueniã. Ignorcenua uersans & u&ustate obtinuit. &tq iomnen
ꝓ geniem . p& cecti sui pseucen coctione traens misit. Non toentũ in
his qui ꝓpno delinquunt cerbitno Sed &icm millis qui nondum imp¬
ccese ueclent ac ctucli peccato Inde est qđ pcer udlis lacuc cii grects
conceditur. quicc &si non est illis peccctũ ꝓ pniopeis. In est eoemen
onginccliter. noxa pec ternae p̃ucn cectionis unde & ꝓph&a

Expanded text:
tionis suae reatu adstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsoluimus. Nam ita primus est homo conditus, ut per augmentum aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi commutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae conditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inprogeniem peccati sui praevaricationem transmisit, non tantum in hos qui proprio delinquunt arbitrio, sed etiam in illos qui nondum implicari valent actuali peccato. 35. Inde est quod parvulis lavacri gratia conceditur. Quia etsi non est illis peccatum proprii operis, inest tamen originaliter noxa paternae praevaricationis. Unde et propheta
Abbreviated transcription (Latin):
infide & ꝑ cc. cumine hesesium. &dẽ macgist. creuerunt.
Ncem elcnus. mceni festrotur uatitis cdseraio quaendo
pectuent quȩ libet dis sensio. Scc̃e & d̃c ideo dir̃ caetho¬
licoe ꝓeo qđ uniuer scliter ꝑ omnem sit mundum difsuscc.
Ncm hereticorx eccłȩ̃. inpcertib mundi cocer eaentur

Expanded text:
esiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio quando patuerit quaelibet dissensio. Sancta Ecclesia ideo dicitur Catholica, pro eo quod universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur;