comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies parisius ueu̾at. ⁊ ut fert᷑ a de¬
hac illac equum girat subito cor¬
ruit exanimis. Unde pr̃ ualde
mestus remis adueniens ludoui¬
cũ scd̃m natu filium secũ aduexit.
⁊ app iniungi ⁊ b̾ndici. ⁊ coronari
in regem fecit u¬

Expanded text:
rte Parisius venerat, et, ut fertur, a deicatus, dum hac illac equum girat, subito corruit exanimis. Unde pater valde maestus Remos adveniens, secundum natu filium secum advexit, et a papa inungi et benedici et coronari in regem i
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie pax int̾pollat᷑ alt̾cantibus
duob seditiosis de sede apostolica
qͦdam gregorio ⁊ alt̾o petro leoniꝰ
gente romano cluniacensi mona
cho. Gregorius pͥuilegiũ electiois
ab honorio ppͣ adhuc uiuente ꝯsẽ¬
su quoꝵdam cardinalium sibiu¬
surpat: petrus altitudine sangui¬
nis glorians: domũ c̃scentis m̃a¬
dit cedib hõinum. rapinis ĩcendiis
petri ꝓfugus a sc̃o paulo ĩ spoleto
eni̾so mari tandẽ apud sc̃m egidi¬

Expanded text:
aecclesiae pax interpolatur, altercantibus duobus de sede apostolica, quodam Gregorio, et altero Petro Leonis, gente Romano, monacho Cluniacensi. Gregorius privilegium electionis ab Honorio papa adhuc vivente consensu quorundam cardinalium sibi usurpat; Petrus, altitudine sanguinis glorians, domum Crescentis invadit, caedibus, hominum rapinis, incendiis Petri, profugus a Sancto Paulo et Spoleto, emenso mari, tandem apud Sanctum Egidi
Abbreviated transcription (Latin):
ga ignis diuini carnotũ parisiꝰ.
suessionem. cam̾acum. att̾batũ.
toruacũ ⁊ alia multa loca mirabi¬
lit̾ ꝑuadit. s mirabilius ꝑ scãm d̃i
genitricẽ mariã extingunt ᷑ iuue¬
nes ⁊eñi senes cũ iunioribz uir¬
gines etiam tenere ĩ pedib ĩ ma¬
nib. ĩ mamillis. ⁊ qd̃ gͣnius est ĩ
genis exurunt᷑. ⁊ cełiter extingũ¬

Expanded text:
ga ignis divini Carnotum, Parisius, Suessionem, Cameracum, Atrebatum, et alia multa loca mirabiliter pervadit, sed mirabilius per sanctam Dei genitricem Mariam extinguitur. Juvenes etenim, senes cum junioribus, virgines etiam tenerae, in pedibus, in manibus, in mamillis, et, quod gravius est, in genis exuruntur, et celeriter extingu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Waldricꝰ ep̃s laudunensis ci¬
ues ip̃ius urbis a sacͣmento ꝑ pe¬
ram iurate ꝯmunitatis reuocare
uisus a seditiosis ad arma ꝯcurrẽ¬
tib. qd̾ dictu nephas est gladio ꝯ¬
b ꝯc̃mant᷑ In auctores seditio¬

Expanded text:
. Baldricus episcopus Laudunensis cives ipsius urbis a sacramento perperam juratae communionis revocare nisus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu nefas est, gladio cbus concremantur. In auctores autem seditio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenerant pꝰ exequias statim au¬
relianis ꝯuenerũt. ⁊ ꝓpt̾ ꝑturbato¬
res regni salubri accepto ꝯsilio.
ludouicum iuuenem religionis a¬
matorem. morib mansuetũ. ar¬
mis strenuũ. bello ac̾rimũ. ĩ die
ĩuentiõis ꝓthomriͣs stephani in
regem unxerunt añ altare sc̃e
crucis. ⁊ coronam regni capiti eiꝰ
Ualo parisiensis.Manasses mel¬
densis. Hugo nũmensis ep̃i. et

Expanded text:
enerant, post exsequias statim Aurelianis convenerunt, et propter turbatores regni, salubri accepto consilio, Ludovicum juvenem, religionis amatorem, moribus mansuetum, armis strenuum, bello acerrimum, in die inventionis protomartyris Stephani, in regem unxerunt, ante altare S. Crucis, et coronam regni capiti ejusWalo Paris., Manasses Meldensis, Hugo Nivernensis episcopi, et
Abbreviated transcription (Latin):
esse mortuñ. romã tendit ad eligen¬
eiꝰ ueritꝰ iam electus ⁊ ordinatꝰ seces¬
sit capuam. at ĩꝑator quia electio¬
ni nõ int̾fuit. nͨ ordinatiõi ꝯsensit.
aliqͥb romanoꝵ amittentib hispa¬
nũ quendam burdinũ noĩe satiᷤ cle¬
ricũ ei suꝑordinari fecit. Balduiuo

Expanded text:
 Romam tenderet ad eligenejus veritus, jam electus et ordinatus secessit Capuam. At imperator quia electioni non interfuerat, nec ordinationi consensit, sed, aliquibus Romanorum annitentibus, Hyspanum quendam Burdinum nomine, satis clericum ei superordinari fecit. Jo
Abbreviated transcription (Latin):
godefridi ducis lotharingoꝵ
gilbosi ducis lotharingoꝵ. Quib
de medio fcĩs t̾cius regnat baldui¬
nꝰ filius hugonis comitis de reites¬
ta. Pascali ppͣ mortuo. Ioh̾es garta¬

Expanded text:
Godefridi ducis LotharingiaeGibbosi, ducis Lotharingorum. Quibus de medio factis, tertius regnat Balduinus, filius Hugonis comitis de Reitesta. Paschalis papa moritur; succedit
Abbreviated transcription (Latin):
gusta uxor theoclosii iheroso¬
lunam ex uoto ꝓperauit. & inde reli¬
quias prothomartyris stephani et du¬
as tathenas quas angelus de manib
a̾iuntta cathena qua etiam rome
petrus uincus fuit. triadem fecit. &
inde tum consilio romani presulis.
sollempnitatem sancli petri que dicit᷑
at̃ uincula instituit. kl̃ augusti. Iclõ
maxime ut populum reuocaret a
gencili suꝑstitionis pompa. quocl sol¬
lempnisabat alhuc in hac die ciuitas
ex ritu gentili pro uictoria octoniani
augusti cde antonio & cleopatra collata
.iii. kl̾ augustr

Expanded text:
gusta, uxor Theodosii, Hierosolimam ex voto properavit, et inde reliquias prothomartiris Stephani et duas catenas, quas angelus de manibusadjuncta catena, qua etiam Romae Petrus vinctus fuit, triadem fecit, et inde cum consilio Romani presulis solemnitatem S. Petri, quae dicitur Ad vincula, Romae instituit Kal. Aug., ideo maxime, ut populum revocaret a gentili superstitionis pompa, quod adhuc sollemnizabat in hac die civitas ex ritu gentili pro victoria Octaviano Augusto de Antonio et Cleopatra collata in Kal. Augusti.
Abbreviated transcription (Latin):
Sub fide ad se uenienti reconciliat᷑
eiq dignitatem ĩꝑi ⁊ regni coro¬
nam tribuit. Cometes in signo a¬
rietis apparuit. ⁊ ꝑ aliqd̃ oies płi¬
mi instar stellarũ ignicłi ꝑ cełũ

Expanded text:
sub fide ad se venienti reconciliatur, eique dignitatem imperii et regni coronam tribuit. Cometes in signo Arietis apparet, et per aliquot dies plurimi instar stellarum igniculi per caelum
Abbreviated transcription (Latin):
exorit᷑. Anno .xui. Gregorius ppͣ dolẽs
crebris sarracenoꝵ incursionib ue¬
xari ⁊ uastari sub urbium roma¬
bem edificare: ad qd̃ consilio et
auxilio ĩꝑatoris ludonici animatꝰ
nouam fabricam cepit. Anno .x¬
UIͦIͦ. Ludouicꝰ ĩꝑator adu̾santes
ator uxorẽ suam Iudith qͣsi cau¬
sam maloꝵ abdicauit. Anuo .xi
x. ludouicꝰ ĩꝑator a suis desertꝰ et
ꝓditꝰ. ⁊ in potestatem filioꝵ redac¬
rus: ep̃oꝵ iudicio arma ceposuit ⁊
ad agendam penitentiã ĩ monas¬
⁊ luna ꝑ eclypsim defeciunt. A̾no.
.xͦx. Ludouicꝰ imꝑator relaxat᷑. ar¬
ma. imꝑiũ ⁊ uxorem recipit: ac fi¬
liũ lotharium in ytaliam redire

Expanded text:
 annum. Gregorius papa dolens crebris Saracenorum incursibus vexari et vastari suburbia Romabem aedificare: ad quod consilio et auxilio imperatorum animatus, novam fabricam coepit. 831.ur. Ludowicus imperator adversantes erator uxorem suam Judith, quasi causam malorum, abdicavit. 833. 19. 3. Ludowicus imperator a suis desertus ac proditus et in potestatem filiorum redactus, episcoporum judicio arma deposuit, et ad agendam poenitentiaet luna per eclypsim deficiunt. 834. 20. 4. Ludowicus imperator relaxatus, arma, imperium et uxorem recipit, ac filium Lotharium in Italiam redire
Abbreviated transcription (Latin):
uici corꝑa mͣrcellini ⁊ pet̾ mͣrty¬
rũ de roma sublata industria eni
lata młtis signis clarificata sunt.
Corpꝰ etiam scĩ Georgii pp ad urbẽ
suessionis tͣslatum esse dicit᷑. Anno¬
.xiͦii. Amalarius librũ de officiis
eccͣsticis ad ĩꝑatorẽ ludonicũ scribit
Angelomꝰ etiam ad eunde ĩꝑato¬
rem tͣctatꝰ in libro regñ edit. A̾no¬
serto p̾lio magnam affricoꝵ stra¬
gem fecit. In Uasonia annona de
celo pluit frumento similis. s gͣ¬
na breuiora ⁊ rotundiora hns. Ano

Expanded text:
Corpora Marcellini et Petri matyrum de Roma sublata et in lata, multis signis clarificata sunt. Corpus etiam sancti Gregorii pape ad urbem Suessionis translatum esse dicitur. it. Amularius librum de officiis aecclesiasticis ad imperatorem Ludowicum scribit. Angelomus etiam ad eundem imperatorem tractatus in libro regnum edit. Anserto prelio magnam Afrorum stragem fecit. In Wasconia annona de caelo pluit, frumento similis, sed grana breviora et rotundiora habens. Co
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem. Regi fnͣcoꝵ ludouico. hu¬
go comes parisiensis nimis adu̾¬
sat᷑. Hic hugo filius fuit roberti
tynͣanni in bello suessonico ꝑẽp¬
coꝵ a ducib suis circĩuientꝰ a nor¬
nis magni lugdim̃ missus publi¬
ce custodie tͣdit᷑ Karlomaunꝰ uero
maior filius eiꝰ a normãnis abduc¬

Expanded text:
ugat. Regi Francorum Ludowico Hugo comes Parisiensis nimis adversatur. Hic Hugo filius fuit Rotberti tyranni, in bello Suessonico perempncorum a ducibus suis circumventus, a Nornis Lugdunum missus, publicae custodiae traditur. Karlomannus vero, major filius ejus, a Normannis abduc
Abbreviated transcription (Latin):
non peꝑcit Tugdinũ cepit. Pugo¬
nem magnũ. intͣ parisius ꝯclusit.
ni nepotem qͥ archiep̃atum usurpa¬
uerat expulit. ⁊ legitimũ ep̃m re̾¬
tituit: usq rothomagum poten¬
t̾ accedit. ⁊ castellis ⁊ urbib qͣs
ceꝑat ludouico regi redditis. in sa¬

Expanded text:
capit, Hugonem intra Parisius concludit, nepote, qui episcopatum usurpaverat, expulso, legitimum episcopum restituit; usque Rothomagum potenter accedit, et castellis ac urbibus, quas caeperat, Ludowico redditis, in Sa
Abbreviated transcription (Latin):
lomãno ⁊ karolo magno in rege
ungeret᷑. ⁊ ꝑ eos generatio eoꝵ ĩ
h̾editatem regalis successionis in
ꝑpetuum bñdiceret᷑. ⁊ om̃is alieni¬
gena ab eius inuasione aplico a¬

Expanded text:
lomanno et Karolo in regem ungitur, et per eos generatio eorum in hereditatem regalis successionis in perpetuum benedicitur, et omnis alienigena ab ejus invasione apostolico a
Abbreviated transcription (Latin):
natus eius lotharius. Lotharius rex
francoꝵ rebellantes contra se saxo¬
nes et auxiliantes eis thuringos
graui pugna et excidio ꝑdomuit.
Obiit sanctus medarclus nouiomĩe¬

Expanded text:
us rex obiit. Lotharius rex Francorum rebellantes contra se Saxones et auxiliantes eis Thuringos gravi pugna et excidio perdomuit. Obiit sanctus Medardus Noviomen
Abbreviated transcription (Latin):
Otharius ⁊ childebertus fratres
obssessa in hispaniis cesar au¬
gusta ciuib deum orantib ꝙ circũ¬
lata uincentii martyris tunica ac¬
cepta ab eis ꝓ munere ipsius mͣr¬
tyris stola redeunt acquisita hispa¬
nie ꝑte maxima. Construxerunt¬

Expanded text:
otharius et Childebertus fratres, obsessa in Hispaniis Cesaragusta, civibus Deum orantibus et circumlata Vincentii martiris tunica, accepta ab eis pro munere ipsius martiris stola, redeunt, adquisita Hispaniae parte maxima. Theu
Abbreviated transcription (Latin):
dus comes blesensis siue carnoten¬
gallie magno pondere iusticie e¬
minet in fnͣcia reliosis monachis ⁊
eccłiis pius ac familiaris eccłie def¬
fensor pauꝑũ adiutor. merentium
ꝯsolator in ꝯmerciis negociatoꝵ
cautꝰ ⁊ discretꝰ in reis ac a recto de¬
uiantib ultor ⁊ uindex. In ciuitatȩ¬
tornaco natꝰ est agnus uniu̾ cor¬
ꝑis duum capitũ. ⁊ qͣtuor aurium.
dicit᷑ brania mense aprili natꝰ est
infantulus carens collo ⁊ capite.
occellos h̃us in spatulis. annoxx¬
um sc̃i uedasti att̾bñ. ꝯcrematͤ cũ
claustro ⁊ officinis ⁊ magna opidi
parte. nec meminit aliqͥs nr̃a eta¬
te tot uillas ⁊ ciuitates. tot castra.
oppida uł municipia ꝯc̾mata for¬
tuito igne. qͦt in huiꝰ spacio anni
ꝯbusta esle referunt᷑. eodem anno¬

Expanded text:
mes Blesiensis sive CarnotenGallie magno pondere justitiae eminet in Francia; religiosis monachis et clericis pius ac familiaris, aecclesiae defensor, pauperum adjutor, merentium consolator, in commerciis negotiatorum cautus et discretus, in reis et a recto deviantibus ultor et vindex. Tornaco natus est agnus unius corporis, duum capitum, quatuor aurium, dicitur Brania , mense Aprili natus est infantulus, carens collo et capite, ocellos habens in spatulis. Loum sancti Vedasti Atrabatensis concrematur cum claustro et officinis et magna oppidi parte; nec meminit aliquis nostra aetate tot villas, tot civitates, tot castra, oppida vel municipia, concremata fortuito igne, quot in hujus anni spatio combusta esse referuntur. Domn
Abbreviated transcription (Latin):
citur: cami̾acus. ciuitas ex magna
ꝑte sui ĩcendio ꝯflagͣuit. ⁊ princi¬
palis eccłia cũ claustro ⁊ palatio
ep̃i. monasteriũ etiam bĩ aub̾tr.
hoc etiam anno ꝯbustum est ce¬
nobium sc̃i sepulchri iu eadem ur¬
be. paucis aiis a prioris eius o

Expanded text:
is. Cameracus civitas ex magna parte sui incendio conflagravit, et principalis aecclesia cum claustro et palatio episcopi, monasterium etiam beati Autberti. Hoc etiam anno combustum est coenobium sancti Sepulcri in eadem urbe
Abbreviated transcription (Latin):
iter. Nichil prospere egerunt. s tã¬
tis eoꝵ exc̾citꝰ attritꝰ est in fortuni¬
is:. tum fame tum mortalitate. tũ
ferro hostium: ut de tot milib tã
copiose multitudinis uix pauci
patrata sunt ab eis. ⁊ ob id ira d̾i
ascendente suꝑ eos. om̃is canatꝰ e¬

Expanded text:
t, nichil prospere fecerunt; sed tantis exercitus eorum attritus est infortuniis, tum fame, tum mortalitate, tum ferro hostium, ut de tot milibus tam copiosae multitudinis vix pauci patrata sunt ab eis, et ob hoc ira Dei ascendente super eos, omnis conatus e
Abbreviated transcription (Latin):
pari consensu ad debellandos paga¬
nos proficisci fleliberant. In tm̃ aũ
erant oinnes prompti et alacres
add hanc profectionem. ut etiam cõ¬
raclus rex teuthonie. et luclouitus
rex francorum religiosorum uiroꝵ
moniti anuniati. et ip̃i prompto¬

Expanded text:
pari consensu, ad debellandos eos proficisci deliberant. In tantum autem erant omnes prompti et alacres ad hanc profectionem, ut et Cunradus rex Theutoniae, et Ludowicus rex Franciae, religiosorum virorum monitis an
Abbreviated transcription (Latin):
rii ⁊ alerici hugoni decent̾ coap¬
tata reddidit. ille uero unum qd̃¬
q iu suo loco resignauit. Nocte
uero subsequenti apparuit. sc̃s
Walericus hugoni in sõpnis ⁊ dixit
ei. Quia studiose egisti que pre¬
cepta sunt tibi. et nos ad loca
nr̃a retulisti. tu in regno fnͣcoꝵ
⁊ successores usq in septimam ge¬
nerationem regnabitis. In hac
relatione patent̾ ostendit᷑ regni
translationem fcãm fuisse dñi

Expanded text:
rii et Walerici Hugoni decenter coaprii et Walerici Hugoni decenter coaptata reddidit. Ille vero unumquodque in suo loco resignavit. Nocte vero subsequenti apparuit sanctus Walericus Hugoni in sompnis et dixit ei: Quia studiose egisti que precepta sunt tibi, et nos ad loca nostra retulisti, tu in regno Francorum et successores tui usque in septimam generacionem regnabitis. In hac revelacione patenter ostenditur regni relacionem factam fuisse Domini
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. Uł quis socius tuus: Ego
eram inquit ille. uocor ualericuͦ
socius autem meus est. Richarins¬
pontinensis. Age que tibi precipit
deus ꝑ me festinant̾. ⁊ ne dissimiles.
Et ut breui sermone causam ꝯclu¬
dam abiit hugo ad arnulphum. q̃
sibi mandata fuerant indicat. ar¬
nulphus uero suꝑbo animo cor¬
pora sc̃oꝵ reddere recusat. Tunc
hugo comes parisiensis constan¬
ti animo arnulpho comiti dixit
uide ut in loco illo ⁊ in illo die
corpora sc̃oꝵ spontaneo animo¬
cũ honestate michi deferas. Qd̃ sinõ
feceris spontaneus. pꝰea facies in¬
uitꝰ. Tunc armilphus comes timo¬
re ⁊ potentia hugonis ꝯstrictus.
duas thecas argento ⁊ auro deco¬
suit. Sie ꝯdicto hugo cum ar¬
mato ⁊ copioso excercitu ad mo¬
nasterium. qd̃ castrum regis est
fnͣcoꝵ uenit. arnulphus autem
comes audito aduentu eius cum
magno exc̾citu. s mermis ⁊ hñił
ei obuius uenit. Corꝑa sc̃oꝵ richa¬

Expanded text:
inquit, vel quis socius tuus? Ego inquit, vel quis socius tuus? Ego enim, inquit, ille vocor Walericus, socius autem meus est Pontivensis Richarius. Age que tibi precepit Deus per me festinanter et ne dissimules. Et ut brevi sermone tamen concludam, abiit Hugo ad Arnulphum, que sibi mandata fuerant indicat. Arnulphus vero superbo animo corpora sanctorum reddere recusat. Tunc Hugo, comes Parisiensis, constanti animo Arnulpho comiti dixit: Vide ut in illo die et in illo loco corpora sanctorum spontaneo animo honeste mihi deferas: quod si non feceris spontaneus, facies postea invitus. Tunc Arnulphus comes timore et patientia Hugonis constrictus, duas techas argento et auro decosuit. Die condicto Hugo cum armato et copioso exercitu ad monasteriolum, quod castrum regis est Francorum, venit. Arnulphus autem comes audito adventu ejus cum magno exercitu sed inermis et humilis ei obvius venit. Corpora sanctorum Richa
Abbreviated transcription (Latin):
norm̃anis. In gestis sc̃oꝵ richarii
⁊ Sal̾ici legimus qd̃ corꝑa eoꝵ
translata sunt a suis eccłiis in
flandriam ⁊ reposita in eccłia
sc̃i b̾tini. Causam tͣnslationis
obicure scriptam inueni: s cõ¬
stat qd̃ timore normãnoꝵ ⁊ da¬
noꝵ ut pote in tuciori loco ibi
reposita sũntt Castrum enim sc̃i
audomari in quo consistit ecclłia
sc̃i bertini illo in tempore erat
nobile ⁊ qtͣ hostes satis muni¬
tum. Cum autem temꝑe karo¬
li regis cognomento simplicis
tissimas reportata sunt a suis ĩ
sus eccłiiss. Cum autem mona¬
chi sc̃i richarii ⁊ scĩ ualerici cor¬
pora suoꝵ sc̃oꝵ repeterent: mo¬
nachi ic̃i b̾tini illa ꝑ uiolentiã
arnulphi uetuli comitis detinebãt
Tunc sc̃s Ualericus apparuit hugo¬
ni comiti parisiensi in sompnis. et
dixit ei. Uade ad arnulphum comi¬
tem flandrensem ⁊ dic ei ut remit¬
tat corꝑa nr̃a que sunt in eccłia sc̃i
bertini in nr̃is eccłiis. Magis enim
diligimus loca nr̃a qͣm aliena. et¬

Expanded text:
. 988. In gestis sanctorum Richarii et Walerici legimus quod corpora eorum translata sunt a suis ecclesiis in Flandriam et reposita in ecclesia sancti Bertini. Causam translacionis obscure scriptam inveni, sed constat quod timore Northmanorum et Danorum, utpote ut tuciori loco ibi sint reposita. Castrum enim sancti Audomari in quo constat ecclesia sancti Bertini, illo tempore erat nobile et contra hostes satis munitum. Cum autem tempore Karoli regis cognomento simplicis,tissimis reportata sunt a suis in suis ecclesiis. Cum autem monachi sancti Richarii et sancti Walerici corpora sanctorum suorum repeterent, monachi sancti Bertini illa per violenciam Arnulphi vetuli comitis detinebant. Tunc sanctus Walericus apparuit Hugoni, comiti Parisiensi, in sompnis et dixit ei: Vade ad Arnulphum, comitem Flandrensium et dic ei ut remittat corpora nostra que sunt in ecclesia sancti 30 Bertini in nostris ecclesiis. Magis enim diligimus loca nostra quam aliena.
Abbreviated transcription (Latin):
gundia odilo aũne oriundus
ex cł̾ico briuatensi monachum
ꝓfessus in cluniacensi cenobio
pꝰ maiolum p̃ficit᷑ ip̃i cenebio
qd̃ ꝑ annos. Rot. miro religio¬
nis fernore rexit ⁊ ꝓtexit. Qui
egregie p̾ter cetera pietate ĩ¬
signis non solum uite exempliꝰ
s etiam miraculis in uita sua
claruit. qui cum repreh enderet᷑ͤ
qd̃ in peccantes miscd̃ior iusto
esse uideret ͤ. si dampnãdus sũ
inquit. malo dampnari de mĩa¬

Expanded text:
gundia Odilo Arvernae oriundus, ex clerico Brivatensi monachum professus in Cluniacensi coenobio, post Majolum preficitur ipsi coenobio; quod per annos 56 miro religionis fervore rexit et provexit. Qui egregie preter cetera pietate insignis, non solum vitae exemplis, sed etiam miraculis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur, quod in peccantes misericordior justo esse videretur, Si damnandus sum, inquit, malo damnari de mi
Abbreviated transcription (Latin):
inter sciencia litterarum cla¬
ros egregie claruit. Quid ã
a quibrdam etiam nigromantia
arguit᷑ de morte ꝙͦ eius non recte
tractat᷑: a dẏabolo enim ꝑcussus di¬
cit᷑ obisse qͣm rem nos in medio re¬

Expanded text:
 scientia litterarum egregie claruit. Quidam ta quibusdam etiam nichromantiae arguitur; de morte quoque ejus non recte tractatur; a diabolo enim percussus dicitur obisse; quam rem nos in medio re
Abbreviated transcription (Latin):
b uenit in angliam regnaturuᷤ.
cui araldus rex angloꝵ cũ. uit le¬
gionib suꝑueniens eum cum mul¬
tis occidit int̾im. Guilłs comes nor¬
mãnoꝵ cũ fnͣcis angliam intrat.
⁊ oserto cũ anglicis prelio araldũ
cum multis milib ꝑimit. ⁊ regnat

Expanded text:
bus venit in Angliam regnaturus; Cui Araldus rex Anglorum cum septem legionibus superveniens, eum cum multis occidit. Interim Guillelmus comes Nortmannorum cum Francis Angliam intrat, et conserto cum Anglis prelio, Araldum, cum multis milibus perimit, et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
praclci ludouici. in regno aduoca¬
runt. Hiis deniq iuter se liscor¬
dantib. supͣdicti normanni ultra
mare positi eoꝵ audientes discor
transierunt: taruennã urbem mo¬
rinoꝵ mediante mense iulio. ig¬
ne ⁊ gladio uastauerunt. Post¬

Expanded text:
regem Hludowicum in regno advocarunt. His denique inter se discordantibus Nortmanni ultra mare positi, eorum audientes discordtransito Taruennam urbem Morinorum mediante mense Iulio igne et gladio vastaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Est autẽ in archiuis eccłie
subscriptõ imꝑatoria: anuli eius
inpressione roborata. Iu cuiꝰ pri¬
uilegii ultimo uersu: regia
munificentia ob amorẽ predic
uel sorores eidem famulantes ali¬
quo indigerẽt de dnĩcatu regio
suppleretur.

Expanded text:
t auctor, in archivis ecclesiae subscriptio imperatoria, annuli ejus impressione roborata, in cujus privilegii ultimo versu regia munificentia ob amorem praedicvel sorores eidem famulantes aliquo indigerent, de dominicatu regio suppleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
fine conclusit. Ne quis u̾o̾ ambi¬
gat de istius dei famule uiuacium
meritoꝵ efficatia experimenta no¬
bis prebent ueracia. plura ostensa¬
rum uirtutũ insignia: ad exani¬
mata eiꝰ corꝑis menbra. Ibi etenĩ
ceci uisum. surcli auditũ. muti
sermonis officium. claudi gressũ.
febricitantes ac uariis egrotacõnib
laborantes. optatam frequentiꝰ rece¬
tes recipiunt sanitatẽ. Et huius
testes rei adhuc supet sunt multi:
⁊ eoꝵ qui sanitatis desiderate donast̃
consecuti: et illoꝵ qͥ hec uiclentes. de¬
umq in scĩs suis mirabilem laudan¬
tes. de eiꝰ beneficiis sunt gratulati.

Expanded text:
is clarescit. Ne quis vero ambigat de istius Dei famulae vivacium meritorum efficacia, experimenta nobis praebent veracia plura ostensarum virtutum insignia ad examinata ejus corporis membra. Ibi etenim caeci visum, surdi auditum, muti sermonis officium, claudi gressum, febricitantes ac variis aegrotationibus laborantes, optatam frequentius recefide recipiunt sanitatem. Et hujus testes rei adhuc supersunt multi et eorum qui sanitatis desideratae dona sunt consecuti, et illorum qui haec videntes Deumque in sanctis suis mirabilem laudantes, de ejus beneficiis sunt gratulati.
Abbreviated transcription (Latin):
anensi monasterio prefuit tpr locha¬
rii regis francoꝵ. aclhuc qͥescebant
in tumulis lapideis altarib ante
positis corꝑa scõn. uidelicet beate
Rictruclis nobilis matrone. ⁊ bõꝵ
confessoꝵ mauronti atq supracdcĩ
ionati. Cumq per diuinam reue¬
latõnem reliquie sepefati consesso¬
ris eleuate fuissent acq honeste
in cripta recondite: ipẽ idem relator
qui hec scribit subinfert. Lbi qͦq
postea apposite sunt reliquie beate
Rictrulis nobilis matrone ⁊ mau¬
ronti prolis uenuste: ⁊ uenerant᷑ a
suꝑuenientib popłis religiosa de¬
uocione. Nos uero diem eleuatõniᷤ
ip̃ius beatissime .uii. idus februa¬
rii sccłm morẽ a predecessoribus no¬
bis traditum iam per annos sexies

Expanded text:
anensi monasterio praefuit tempore Lothaanensi monasterio praefuit tempore Lotharii regis Francorum, adhuc quiescebant in tumulis lapideis, altaribus ante positis, corpora sanctorum, videlicet B. Rictrudis nobilis matronae, et bonorum confessorum Mauronti a21: « Cumque per divinam revelationem reliquiae praefati confessoris elevatae fuissent, atque honeste in crypta reconditae, ipse idem relator qui haec scribit subinfert: Ibi quoque postea appositae sunt reliquiae B. Rictrudis nobilis matronae et Mauronti prolis venustae, et venerantur a supervenientibus populis religiosa devotione. Nos vero diem elevationis ipsius beatissimae VII Idus Februarii, secundum morem a praedecessoribus nostris traditum, jam
Abbreviated transcription (Latin):
Dirutis qͦq monasteriis que suꝑ
fluuium scarb sita erant: etiam
marchianense cenobiũ in quo u̾e
Rictrudis corpus quiescebat. acco¬
lis terre fugatis uel interfectis de¬
letum est. Corpora uero scõꝵ que
in destruendis eccłiis recondita fu¬
erant: ad loca tuciora ꝑ diuinam
ꝓuidenciam salua tnsportata sunt.
In qͣ destructione deperiit omis or¬
natꝰ marchianensis eccłie: in cartis
uidelicet ⁊ puilegiis ⁊ libris ⁊ gestiᷤᷤ
scõꝵ: et ceteris rebus ad decorem
et usum loci ꝑtinentib Quod si
forte quis requirat. ubi fuerit tͣns¬
latum corpus supͣdicte sc̃e ob infesta¬
cionem paganoꝵ: nouerit quod adħe
in tumulo lapideo ante altare bea
ti ioh̃is baptiste satis clecenter qͥesce¬
bat. Quando autem inde eleuatum
sit. uel a quib personis: non satis
plane nobis clucet. Uerum in descͥp¬
tione eleuatõnis scĩ ionati abbatis
qui fuit discipłs egregii confessoris
amaudi scriptum inuenimꝰ: qͦd
temꝑe abbatisse uidith que marchi¬

Expanded text:
Dirutis quoque monasteriis quae super fluvium Scarp sita erant, etiam Marchianense coenobium, in quo B. Rictrudis corpus quiescebat, accolis terrae fugatis vel interfectis, deletum est. Corpora vero sanctorum quae in destruendis ecclesiis recondita fuerant, ad loca tutiora per divinam providentiam salva transportata sunt. In qua destructione deperiit omnis ornatus Marchianensis ecclesiae, in chartis videlicet et privilegiis et libris, et gestis sanctorum et caeteris rebus ad decorem et usum loci pertinentibus. Quod si forte quis requirat, ubi fuerit translatum corpus supradictae feminae ob infestationem paganorum, noverit quod adhuc in tumulo lapideo ante altare B. Joannis Baptistae satis decenter quiescebat. Quando autem inde elevatum sit vel a quibus personis, non satis plane nobis elucet. Verum in disquisitione elevationis S. Jonati abbatis, qui fuit discipulus egregii confessoris Amandi, scriptum invenimus, quod tempore abbatissae Judith, quae Marchi
Abbreviated transcription (Latin):
tium. egestas. consciꝰ animꝰ exagita¬
bat: hii heluini proximi ⁊ familia¬
res erant. Quod si quis etiam a cul¬
pa uacuus in amicitiam eiꝰ incidiss:
cotidiano usu atq illecebris facile
par similisq ceteris efficiebat᷑. Coti¬

Expanded text:
tium, egestas, conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat, cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
si in loco qui fontanidus dicit᷑. u¬
trũq fratrem regni portionib ho¬
stili apparatu priuare ꝯtendit.
Cumq ad pacis fraternitatisq con¬
cordiam minime reuocari potuiss:
obuiis fratrib die sabbati mane int̃¬

Expanded text:
si, in loco qui dicitur Fontanidus, utrumque fratrem regni portionibus hostili apparatu privare contendit. Cumque ad pacis fraternitatisque concordiam minime revocari posset, obviis fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
b fatigatis. t᷑piter uictus ausugit.
Palantiũ autem cecles passim agi¬
tabat᷑: clonec luclonicus ⁊ karolus
pietate feruentes ab eoꝵ interfectõ¬
ne cessandum decreuerũt. His ma¬

Expanded text:
fligatis, turpiter victus aufugit. Palantium autem caedes passim agitabatur, donec Hlodowicus et Karolus pietate ferventes ab eorum interfectione cessandum decreverunt. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
sis ep̃c. uir grandeuus ⁊ mire seĩ¬
tatis: a hubaldo scĩ amandi mona
Hic est autẽ ep̃c qui cantũ sc̃ẽ tͥ¬
nitatis ⁊ uitã beati lamberti inrĩs
qͣm deuote tam eleganter cõposuit:
⁊ multa alia deo inspirante locutꝰ
est. que mat eccłia memorit̃ & in
auctoritate retinuit. Qui prop¬
terea hubaldum ad cõscribendũ
uitam eiꝰ clegit. quod ẽẽt uir litte¬
ratꝰ: ⁊ inter monachos sana de eius
conu̾satione haberet᷑ opinio. Quiꝰ
dictis fidem faciunt etas diut᷑na:
⁊ cõuersatõnis tenor inmunis a q̃¬

Expanded text:
sis episcopus, vir grandaevus et mirae sanctitatis, ab Hucbaldo S. Amandi monacHic est autem episcopus qui cantum scilicet Trinitatis et Vitam B. Lamberti martyris tam devote quam eleganter composuit, et multa alia Deo inspirante locutus est, quae mater Ecclesia memoriter et in auctoritate retinuit. Qui propterea Hucbaldum ad conscribendam Vitam ejus elegit, quod esset vir litteratus, et inter monachos sana de ejus conversatione haberetur opinio: cujus dictis fidem faciunt ejus diuturna opera et conversationis tenor immunis a qu
Abbreviated transcription (Latin):
palatii suscepit. Erat q stanra ꝑ¬
uus intellectu modicus. leuis atq
citatꝰ. francoꝵ amicitias atq con¬
silia sepe ꝯtempuens. Hẽc ĩdig¬
nantes fnͣci audoramnꝰ reolus ⁊ alii
Multi relinquentes bertharium:¬
ad pipinum ꝑ obsides ꝯfugiunt.
amicitias copulant: bella suꝑ b̾¬
tharium uel relinqͣm ꝑtem fran¬
ipinꝰ ꝯmoto exercitu hostili ab
austro ꝯsurgeus ꝯtͣ theoderi¬
cum regem ⁊ bertharium p̃parã
ad bellum: ꝯiunctir in oppido u̾mã¬
densi in loco qui dicit᷑ textricio bel¬
lum mutuo gesserunt. Preualen¬
te pipino cum austrasiis. theode¬
ricus cum berthario fugam iniit
pipinus uictor extitit. ꝑsequitos¬
q eos. eoꝵ cum regionẽ sb̾iugauit.
sequenti temꝑe idem bertharius
ab adulatorib falsis amicis inter¬
fectus est instigaute ansflede maꝰ¬
troua socrii sua. Post hec autem
pipinus theodericum regem capi¬
ens ⁊ thesauros eius et maior dos¬

Expanded text:
palatii suscepit; eratque statura ppalatii suscepit; eratque statura parvus, intellectu modicus, levis atque citatus, Francorum amicitiam atque consilia saepe contemnens. Haec indignantes Franci Auderamnus, Reulus et alii multi, relinquentes Berad Pippinum per obsides coniungunt, amicitias copulant, super Bercharium vel reliqua parte FranPippinus, commoto exercito hostile, ab Auster cum regem et Bercharium properat ad bellum. Conjuncti in oppido Vermandensi, in loco qui dicitur Textricio, bellum mutuo gesserunt. Praevalente Pippino cum Austrasiis, Theodoricus rex cum Berchario fugam iniit, Pippinus victor extitit, persecutusque eos, ea regione subiugavit. Sequente tempore idem Bercharius ab adolatoribus falsis amicis interfectus est, instigante Ansflede matrona, socrui sua. Post haec autem Pippinus Theuderico rege accipiens cum thesauris et do
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Terre motꝰ fc̃s est. mł̾te uille ⁊
domꝰ celesti igne c̃mantͤ. hõmes et
animalia ictu fulminũ examinã¬
t᷑. fruges gͣndine uastant᷑. cũ ip̃a
gͣndine ueri lapides ĩmiensi p̾oderis
cadunt. ⁊ hec ꝓdigia gͣndis homi¬
num mortalitas subsequit᷑ In t̾¬
ritorio tullense uilla cõmerciaco.
puella duodennis p sacͣm ꝯmunio¬
nem in pascha a sacerdote suscep¬
tam. primũ ꝑ .x. menses pane. de¬
inde om̃i cibo ⁊ potu ⁊ ꝑ tennium
abstinuit. ⁊ p̾ea ad ꝯmunem hõi¬
ĩꝑatoris in gallia ante solsticium
estiuale. aere in tẽpestatẽ repente
ꝯu̾so ingens fragnentũ glaciei
cum gͣndine cecidit. cuiꝰ longitu¬
do .ii. pedes hebat. Legati micha¬
elis imꝑatoris int̾ oetera mune¬
ra detulerunt ludouico ĩꝑatori
libros dyonisii ariopagite. ab eo
ꝯscriptos deiearchia: idest sacro

Expanded text:
. Terraemotus factus est; multae villae et domus caelesti igne cremantur; homines et animalia ictu fulminum examinantur; fruges grandine vastantur; cum ipsa grandine veri lapides immensi ponderis cadunt; et haec prodigia grandis hominum mortalitas subsequitur. In territorio Tullense villa Comertiaco puella duodennis, post sacram communionem in pascha a sacerdote susceptam, primum per decem menses pane, deinde omni cibo et potu per triennium abstinuit, et postea ad communem homit. In Gallia ante solstitium aestivale, aere in tempestatem repente converso, ingens fragmentum glaciei cum grandine cecidit; cujus longitudo duos pedes habebat. Legati Michaelis imperatoris inter cetera munera detulerunt Ludowico imperatori libros Dionisii Areopagitae, ab eo conscriptes de hierarchia, id est sacro
Abbreviated transcription (Latin):
te attrebñ qͥdam cł̾icꝰ ⁊ soror
eius ob reatum homicidii incẽ¬
oio sunt adiudicati. accensus est
in balduini monte ignis asfãte
innumera freq̃ntia ppłi. Frater ⁊ so
ror fortit̾ ad stipitem ligant᷑ ⁊ igñ
in circuitu eoꝵ copiosus accendit᷑.
Mulier cũ ualido cordis canore ⁊
ineffabłi otritione ⁊ oris ꝯfessiõe
scãm mariam dei genitricem in¬
uocans.⁊ idem frẽm facere admo¬
uens illo in flãmis mortuo. m̃itiᷤ
b̾itissime dei genitricis marie libe¬
rat᷑ ab incendio. mira res. facies
eiꝰ ⁊ loq̃la nõ est inmutata: capil¬
lus eiꝰ nec pilus adustus. nec etsã
odor incendii remansit in ea. Cũ
aũtem ĩquiteret᷑ ab ea saluati¬
onis modꝰ. dicebat spesiossimam
dnãm secũ misse. ⁊ ab igne abstͤ¬
xisse. Ptꝰ hec in ciuitatem adec¬
cl̾iam b̾e marie liberatricis sue
reducit᷑. tota pene ciuitas ꝯgre¬
gat᷑ ⁊ in p̃sentia dñi pet̾ ep̃i ⁊ clcri
laudes om̃um attollunt᷑ ⁊ tam gͣn¬

Expanded text:
te Attrebatensi quidam clericus et soror ejus, ob reatum homicidii, incendio sunt adjudicati. Accensus est in Balduini monte ignis, astante innumera frequentia populi. Frater et soror ad stipitem ligantur, et ignis in circuitu eorum copiosus accenditur. Mulier cum valido cordis clamore et ineffabili contritione et oris confessione sanctam Mariam Dei genitricem invocans, et idem fratrem facere admonens, illo in flammis mortuo, meritis beatissime Dei genitricis Marie liberatur ab incendio. Mira res; facies ejus et loquela non est immutata, capillus ejus nec pilus adustus, nec etiam odor incendii remansit in ea. Cum autem inquireretur ab ea salvationis modus, dicebat speciosissimam dominam secum fuisse, et ab igne extraxisse. Post hec in civitatem ad ecclesiam beate Marie liberatricis sue reducitur; tota pene civitas congregatur, et in presentia domni Petri episcopi et cleri laudes omnium attolluntur, et tam gran
Abbreviated transcription (Latin):
Per tria mouet teira. ⁊ ꝑ qͣrtum qd ño
potest sustin̾e. ꝑ seruum cum regna¬
uerit. ꝑ stultum cum saturatus fu̾it
matrionio fu̾it assumpta. & ꝑ an¬
cillam cum heres fuerit dñe sue.
subuertit᷑ hoc modo. Quidam ciuiᷤ
illius a deo elemosinis &s hospita¬
litati deditus: ut nũqͣm die sine
pauꝑe aut hospite comederet. cum
uno die usq ad uesꝑam urbem cir¬
cuiss ut pauperem nel hospitem ĩ¬
ueniret: offendit uirum seniorem
in ueste alba cum duob sociis stã¬
tem in medio ciuitatis. ⁊ inuitãs
eum ad hospicium: hoc responsũ
accepit ab eo. Non poteras o homo
dei cum nr̃o symeone hanc urbẽ
saluare ne subuerteret᷑: hoc dicto.
sudarium quod in manu tenebat
excussit suꝑ unam medictatem ur¬
bis. statimq ipsa medietas cum ha¬
bitaculis & habitatorib subuersa
est. Et uolens adhuc excut̾e sudari¬
um suꝑ aliam meclietatem urbis.
uix ab illis duob sociis suis inulta
prece flexus est ut parc̾et reudue

Expanded text:
Per tria mouetur terra et quartum, quod non potest sustinere: per seruum, cum regnaverit per stultum cum saturatus fuerit matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae subvertitur hoc modo. Quidam civis illius adeo elemosinis et hospitalitati deditus, ut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel hospitem inveniret, offendit virum seniorem in veste alba cum duobus sociis stantem in medio civitatis; et invitans eum ad hospitium, hoc responsum accepit ab eo: Non poteras, o homo Dei, cum vestro Symeone hanc urbem salvare, ne subverteretur? Et hoc dicto, sudarium, quod in manu tenebat, excussit super unam medietatem urbis; statimque ipsa medietas cum habitaculis et habitatoribus subversa est. Et volens adhuc excutere sudarium super aliam medietatem urbis, vix ab illis duobus sociis suis multa prece flexus est, ut parceret residuae
Abbreviated transcription (Latin):
młta maris spatia tͣns uolassent
repente uentus sugens ꝯtͣrius re¬
gem retrocedere coegit.Multe na¬
ues ꝯfracte sunt equi amissi. iu¬
munitiones ꝑdita. milites etiam
o frustratus conatu: in messana
sicilie ciuitate cũ rege angloꝵ
tͣnsitum sequentis anni expectans
mediante augusto ꝓfectus est.⁊

Expanded text:
ta maris spacia transvolassent, repente ventus surgens contrarius, regem retrogradare coegit. Multe naves confracte sunt, equi amissi, inmunitiones, sunt perdita, Milites etiam o frustratus conatu, in Messana Apulie civitate cum rege Anglorum, transitum sequentis anni expectans ippus mediante Augusto profectus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
mira dei uirtꝰ ostensa est in ula
nr̃i fecerunt qͣntam om̃i temꝑe
principatꝰ sui nõ sustinuit una
die. De nr̃is autem nullus cecidit
nisi iacobus de aue̾nis miles eg̃¬
gius.⁊ uni de machabeis ꝯꝑand̾.¬

Expanded text:
Mira Dei virtus ostensa est in illa tri fecerunt, quantam omni tempore principatus sui non sustinuit una die. De nostris autem nullus cecidit, nisi Jacobus de Avesnis, miles egregius et uni de Machabeis
Abbreviated transcription (Latin):
tes letificauerũt. Shilippus come
tͣns fretationis sue ⁊ sepultꝰ est ĩ
basilica sc̃i nicholai foris murũ
ubi etiam tumulati sunt plusꝙͣ
quinquaginta tam ep̃i qͣm duce̾
⁊ cõmites in cuiꝰ obitu dolor ĩꝯꝑa
sarracenis ⁊ turtis. Successit ei in¬

Expanded text:
tus Dei sustinuit. Philippus comes transfretationis sue, et sepultus est in basilica sancti Nicolai, foris murum Achre; ubi etiam tumulati sunt plus quam quinquaginta tam episcopi, quam duces et comites. In cujus obitu dolor incompSarracenis et Turcis. Eclypsis soli
Abbreviated transcription (Latin):
tͣns fretandũ expectaret aptum:
qͣdam die in eadem ciuitate ful¬
gur de celo qͥnquies cecidit. Q d̾
regem ualde ꝑterruit Tandem
om̃ib necassariis p̃paratis relicto¬

Expanded text:
transfretandum expectaret aptum, quadam die in eadem civitate fulgur de celo quinquies cecidit; quod regem valde perterruit. Tandem omnibus necessariis preparatis, i
Abbreviated transcription (Latin):
ca medie qͣdragesime apud magũ¬
tiacum geu̾ali curia ꝯgregata: fre¬
dericꝰ ĩꝑator cũ młtis epis ⁊ tociꝰ reg¬
ni sui principib ⁊ innumeralłi mł¬
pie memorie rex apulie xp̃ianoꝵ
tͣnͣsmarinoꝵ ꝓtector ⁊ deffensor abs¬

Expanded text:
ca medie quadragesime, apud Moguntiam, generali curia congregata, Fredericus imperator cum multis episcopis et tocius regni sui principibus et innumerabili mupie memorie rex Apulie, christianorum transmarinorum protector et defensor, abs
Abbreviated transcription (Latin):
anianus in balueis scãm uirtu¬
tem blasphemans trib igneis
iaculis angło emittente. uisibłiter
est obustus. ¶ Constantinopoli dũ¬
eleciturus arrianꝰ ep̃c barbam qͣm¬
dam baptizaret & male distinguẽs
trinitatem dic̾et. baptiso te barba ĩ
ad eccl̃iam catholicam abiit. ⁊ iuxta
morem euͣnglice fidei baptisium sus¬
cepit. ¶Alamindariꝰ rex sarracenoꝵ
ab orthodoxis baptitatus cum eum
uellent euticiani seduc̾e refellit eos
hac fabulosa in ductione dicens qd
litt̾as acceꝑit michaelem archãgłm
mortuum esse illis q respondentib
hoc imposibłe esse qd̵ angłi sint im¬
passibłis nature. qͦmodo ergo inqͥt
scd̃m uos nudus crucifixus est xp̃c
nisi duarum naturarum esse qu̾ãdo¬
quidem nec angł̾s mortuus este Sim¬
macͦ pr̃icius rem publicam illustͣt.
et cum eo gener eius boecius uir cõ¬
silians. conspicuus in utͣq lingua e¬
ruditionem om̃ium lib̾alium artiũ¬
⁊ quia pene om̃s a greco in latinum

Expanded text:
arianus in balneis, sanctam Trinitatem blasphemans, tribus igneis iaculis, angelo emittente, visibiliter est combustus. BaDeuterus Arrianus episcopus Barbam quendam baptizaret, et male distinguens Trinitatem, diceret: Baptizo te, Barba, in ad ecclesiam catholicam abiit et iuxta morem euangelicae fidei baptismum . Alamundarus rex Saracenorum ab orthodoxis baptizatus, cum eum vellent Euticiani seducere, refellit eos hac fabulosa inductione, dicens quod litteras acceperit, Michaelem archangelum mortuum esse; illisque respondentibus, hoc impossibile esse, quod angeli sint impassibilis naturae: Quomodo ergo, inquit, secundum vos nudus crucifixus est Christus, nisi duarum naturarum esset, quandoquidem nec angelus mortuus est? macus patricius rem publicam illustrat, et cum eo gener ejus Boetius vir consularis, conspicuus in utraque lingua, eruditione omnium tiberalium artium, quas pene omnes a Greco in Latinum
Abbreviated transcription (Latin):
equum suum sc̃o martino misit.
missis aliis .c. solidis recepit credẽs
illum bonum in auxilio qui tam
cariis erat in negocio. insuꝑ accep¬
to uictorie presagio acłicis cãtan¬
tib pciuxisti me uirtute ad bel¬
lum alarico Uisigothoꝵ regi con¬
gredit᷑ eo ꝙ ꝑempto qͥcqruid galli¬
arum uisigothi possidebant ad ꝑ¬
tes francoꝵ tͣnstulit: ꝙ inuadens
tolosam sedem regni gothoꝵ usꝙ
ad pireneos montes regnum frã¬
coꝵ dilatauit. ¶ fãctum est hoc

Expanded text:
equum suum Sancto Martino misit; missis aliis centum solidis recepit; credens illum bonum esse in auxilio, qui tam carus erat in negotio--insuper accepto victoriae presagio a clericis cantantibus: Praecinxisti me virtute ad bellum, Alarico Wisigothorum regi congreditur, eoque perempto, quicquid Galliarum Wisigothi possidebant, ad partes Francorum transtulit; et invadens Tolosam sedem regni Gothorum, usque ad Pyrineos montes regnum Francorum dilatavit. Fertur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rex ytalie. ilba comite suo contra
sutouitus rex ab anastasio imꝑ¬
atore codicellos de consulatu
⁊ coronam auream cum gemmis
et tunicam blaceam accepit. ⁊ ex
ea die consul augustus est appella¬
tus. Ip̃e nero rex misit rome sc̃o
petro coronam auream cum gem¬
mis. q̃ regnum appellari solet. Lu¬

Expanded text:
rex Italiae, Ibba comite suo contra udowicus rex ab Anastasio imperatore codicellos de consulatu et coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam accepit, et ex ea die consul et augustus est appellatus. Ipse vero rex misit Romae S. Petro coronam auream cum gemmis, quae regnum appellari solet.
Abbreviated transcription (Latin):
reginam que ꝓpinquos suos
theodebertum. theodericum filios
uidelicet childeberti consobrini sui
ꝑemerat. & plures alios de semine
regio excinxerat: quasi iungeret᷑ ei
in ꝯuigium ꝯuocauit. Quod leta
effecta. sicut ei iussum fuerat: uenit
compta preciosis ornamentis qͣsi
ad nuptias. Quam ille iudicio
circuitum castroꝵ cirꝯduci. & post¬
ea ad equos indomitos ligatam dis¬
rumpi. Sicq obitu nefando ut fu¬
erat merita ad inferos descendit.
sumpta: nusqͣm comparuerunt.

Expanded text:
reginam, que propinquos suos Theodebertum et Theodericum, filios videlicet Childeberti consobrini sui, peremerat et plures alios de semine regio extinxerat, quasi jungeretur ei in conjugium convocavit. Que leta effecta, sicut ei jussum fuerat, venit, compta preciosis ornamentis quasi ad nuptias. Quam ille judicio circuitum castrorum circumduci et postea ad equos indomitos ligatam disrumpi. Sicque obitu nefando, ut fuerat digna, ad inferos descendit. sumpta nusquam comparuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nis .xl. que qͣ nuis fuisset insolens
tamen dei eccl̃ias honorabat. Olu¬
ra etiam sanctoꝵ cenobia funda¬
uit. ꝙ edificia ãmirandi oꝑis cons¬
truxit. ut mirandum fuerit tanta

Expanded text:
it. » Quae quamvis ita esset insolens, tamen ecclesias Dei honorabat. Plura etiam sanctorum cenobia fundavit, et edificia ammirandi operis construxit, ut miraculo fuerit, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
insolentiam moꝵ a deo intolerabi¬
lis erat francis ut merito credere¬
f᷑. sibillam de ea uaticinam. Nesse:
Ueniet inquit bruma de ꝑtib
hispanie. ante cuius conspectum
gentes uel gentium reges ꝑibũt
Ipsa uero calcib equoꝵ difrup¬

Expanded text:
insolentiam morum, adeo intolerabilis erat Francis, ut merito crederetur, Sibillam de ea vaticinatam esse: « Veniet, ait, Bruma de partibus Hispaniae, ante cujus conspectum gentes vel gentium reges peribunt; ipsa vero culcibus equorum dirup
Abbreviated transcription (Latin):
ergo luctus totum repleuit palati¬
um: uniuersum q regnum ob ipsiꝰ
mortem acerbissima occupauit la¬
mentatio. Conditus est autem aro
cã sc̃oꝵ dyonisii. Rustici. et eleithe¬
rii quam condigne ex auro et gẽ¬
mis preciosis. diuersi q generis or¬
namentis foris et intus ultra qũa
credi possit mirifice exornauerat:
ubi etiam ordinem psallentium ad
instar monasterii agaunentium ⁊
sc̃i martini turonensis: ut ibidem
laus dei ꝑhc̃pnit̾ haberet᷑ institu¬
it. atq iuxta eoꝵ tumulum in dex¬
tro latere honore ꝯnerito sepultus

Expanded text:
 subito totum replevit palatium, universumque regnum ob ipsius mortem acerbissima occupavit lamentatio. Conditus autem aromiam sancti Dyonisii Rustici et Eleuterii, quam condigne ex auro et preciosis gemmis diversique generis ornamentis foris et intus ultra quam credi possit mirifice exornavit; ubi etiam ordinem psallentium ad instar monasterii Augaunensium et sancti Martini Turonensis, ut ibidem laus Dei perhenniter haberetur, instituerat, atque juxta eorum tumulum in dextro latere honore debito sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
Ratildis regina mater lotharii.
corbeiam et calam monasteria deo
construxit. Porro illo in tempore
apud gallias francoꝵ regali defi¬
ciente gloria ꝑ prefectos palatii
domus ordinabat᷑ regiagi reb ob
imꝑiciam desidiamq solum re¬
gale nomen inaniter gestantib.

Expanded text:
ildis regina, mater Lotharii, Corbeiam et Chalam monasteria Deo construxit. apud Gallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam desidiamque solum regale nomen inaniter gestantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
congredit᷑. Ragenfridus uictus in
fugam uertit᷑ karolus eos usq
parisius ꝑsequit᷑. Rabbodus dux
frisonum predicatione walfranni
ep̃i ad hoc adductus ut baptizari
deberet. cum unum pedem in la¬
uathro iustinxisset: alterum pe¬
dem detrahens interrogauit u¬
bi nam plures maioꝵ suoꝵ essẽt
in inferno an in paradyso: et au¬
diens plures esse in inferno. intĩt¬
tum pedem extͣhens: satius est in¬
quit ut plures qͣm ut pauciores
seqͣr. Et ita ludificatꝰ a demone ꝓ¬
mittente quod ei tercia ab hinc
die incõparabilia bona daret ip¬
se tercia die subita ⁊ eterna mor
te ꝑiit. Constantinopolitani in¬
stantia orandi ⁊ constantia pre¬
liandi fortiter resistunt sarrace¬
nis. Sarraceni fame. frigore. bello.
pestilentia peunt sine numero.

Expanded text:
congreditur. Raginfredus victus in fugam convertitur. Carolus eos usque Parisius persequitur. Rabodus dux Frisonum praedicatione Vulfranni episcopi ad hoc adductus, ut baptizari deberet, cum unum pedem in fonte intinxisset, alterum pedem retrahens, interrogavit, ubinam plures majorum suorum essent, in inferno, an in paradiso: et audiens plures esse in inferno, intitum pedem extrahens, Satius est, inquit, ut plures, quam pauciores sequar. Et ita ludificatus a daemone, promittente quod ei tertia abhinc die incomparabilia bona daret. ipsa tertia die subita et aeterna mor 2. Constantinopolitani instantia orandi et constantia preliandi fortiter resistunt Saracenis. Saraceni fame, frigore, bello, pestilentia sine numero
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ cum auxilio lathariensium iu¬
xta urbem suessionis pugnans cõ¬
tra robertum frẽm odonis regis qͥ
ꝯtra se regnũ fnͣcoꝵ inuadebat eñ
cum multis ꝑemit. ⁊ se ⁊ fnͣciam h̃e¬
rico regi submittit. eiq in pignꝰ ppe¬
tui federis ⁊ amoris mittit manum
pretiosi inartyris dyonisii parisien¬
sis. auro gemnus q inclusam. regeᷤ
henricꝰ ⁊ karolus apud humam ꝯ¬
federant᷑. ⁊ karolus reddit henrico
regi regnum lotharingie ep̃is ⁊ co¬
mitib utrumq iurando rem con¬
ħbertus infidelium neqͥssimus. et
sub ficte pacis simulatione in castͦ
qd̃ ꝑrona dicit᷑ ut hospitandi gr̃a
diuert̾et ꝯpulit. ⁊ sic eum dolo cap¬
tum retinuit habebat enim ip̃e ro¬
bertꝰ sororem ip̃ius ħ̾berti in ꝯiu¬
gio de qͣ ortꝰ est hugo magnꝰ. Illic
rex simplex fnͣcoꝵ ob longam car¬
ceris macerationem sub custodia
tꝰ est autem in balilica sc̃i fursei¬

Expanded text:
ncorum cum auxilio Lothariensium juxta urbem Suessionem pugnans contra Robertum fratrem Odonis regis, qui contra se regnum Francorum invadebat, cum multis peremit, et se et Franciam Henrico regi submittit, eique in pignus perpetui foederis et amoris mittit manum pretiosi martyris Dionysii Parisiensis auro gemmisque inclusam. 923. Reges Henricus et Carolus apud Bunnam confoederantur, et Carolus reddit Henrico regi regnum Lotharingiae, episcopis et comitibus utrinque jurando rem conbertus infidelium nequissimus, et sub fictae pacis simulatione in castro quod Parrona dicitur ut hospitandi gratia diverteret conpulit. Et sic eum dolo captum retinuit. Habebat enim idem Robertus sororem istius Herberti in conjugio; de qua ortus est Hugo Magnus. Illic  Simplex post longam carceris macerationem defunctus t sepultus in basilica sancti Fursei