comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ reconcilians sibi. Sed introspiciendus omis hic ser
mo ẽ: ut quia mestui fuisse dum legimus. causas mestitu¬
dinis reꝑiamus. Admonuerat suꝑius: om̃s scandalizatu¬
ros. Petrus de se confidens responderat. etiã si cȩteri ꝑtur¬
barentur se non commouendii. Quem dñs etiã ter nega¬
turum eẽ respondit. Sed et ille et cȩteri om̃s discipu¬
li nisi in ipsa quidẽ morte positi sunt: pollicentur sese¬
negaturos. Et ꝓcedens uissit discipulos suos consedere dumn
oraret. Assumptisq petro et iacobo et iohanne ualde ce¬
pit tristis eẽ. Ergo non ante tristis ẽ quã assumit: et om¬
nis metus illis ẽẽ cepit assumptis. Atq ita non de ¶orta ẽ:
sed de his quos assumpserat mestitudo. Et quidẽ recordan¬
dum ẽ non alios assumptos fuisse quã ipsos illos. quibus
uenturus in regno suo filius hominis ostensus ẽ: tum cũ
assistentibis inmonte moyse et ęlia toto mͥat̾nȩ gloriȩ

Expanded text:
mundum reconcilians sibi mundum reconcilians sibi mo est, ut quia moestum fuisse Dominum legimus, causas moestitudinis reperiamus. Admonuerat superius, omnes scandalizaturos. Petrus de se confidens responderat, etiamsi caeteri perturbarentur, se non commovendum: quem Dominus etiam ter negaturum esse respondit. Sed et ille et caeteri omnes discipuli, ne si in ipsa quidem morte positi sint, pollicentur sesenegaturos. Et procedens, jussit discipulos suos consedere dum oraret. Assumptisque Petro et Jacobo et Joanne coepit tristis esse. Ergo non ante tristis est quam assumit, et omnis metus illis esse coepit assumptis: atque ita non de se orta est, sed de his quos assumpserat, moestitudo. Et quidem recordandum est, non alios hic assumptos fuisse, quam ipsos illos, quibus venturus in regno suo filius hominis ostensus est, tum cum assistentibus in monte Moyse et Elia, toto aeternae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta: pret̃ quã nichil quod eẽ possit extrinsecus sit
relictum. non ipsa in aliquo. sed intra eam cuncta: potens
ita largiri nobis ipsa quod suũ ẽ. ut sibi nichil de eo quod
nentur metũ mortis indĩ filiũ incidisse: qui asserunt non
de et̾̃nitate ploratũ neq de infirmitate pat̾ne substantiȩ
extitisse. sed ex nullo ꝑ eum quia om̃ia creauit effectũ
ut assumptus ex nichilosit. et ceptus ex oꝑe. et confir¬
matus ex tempore. & idõ in eo doloris anxietas idõ sp̃s pas¬
sio cum corporis passione. ideo metus mortis. ut qui mortẽ
timere potuit et mori possit. Qui uero potuit licet in fu¬
turum erit. non tam̃ ꝑ eum qui se genuit ex preterito
est penes quẽ erat ante quam nasceretur. eandem scilicet
et̾nitatẽ eẽ & gignentis. et geniti. Mori igitur nichil in
do potuit: neq ex se metus deo ullus ẽ. In xp̃o enĩ ds̃ erat:

Expanded text:
perfecta, praeter quam nihil, quod esse possit, extrinsecus sit perfecta, praeter quam nihil, quod esse possit, extrinsecus sit relictum. Non ipsa in aliquo, sed intra eam cuncta: potens ita largiri nobis ipsa quod suum est, ut sibi nihil de eo quod nentur metum mortis in Dei filium incidisse qui asserunt non de aeternitate esse prolatum neque de infinitate paternae substantiae exstitisse, sed ex nullo per eum qui omnia creavit effectum: ut assumptus ex nihilo sit, et coeptus ex opere, et confirmatus ex tempore. Et ideo in eo doloris anxietas, ideo Spiritus passio cum corporis passione, ideo metus mortis: ut qui mortem timere potuit, et mori possit; qui vero mori potuit, licet in futurum erit , non tamen per eum qui se genuit ex praeterito est penes quem erat ante quam nasceretur: eamdem scilicet aeternitatem esse et gignentis et geniti. Mori igitur nihil in Deo potuit, neque ex se metus Deo ullus est. In Christo enim Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
aut infirma. et ad postremũ sibi id ipsum. pater si non
potest hic calix transire nisi bibam illũ: fiat uoluntas
tua. Uolunt eñi ex infirinitate corporis erumpnã sp̃ui
adherere: acsi urtutẽ n illã incorruptȩ substantie mbe¬
cillitatis sue sorte assumptio carnis infecerit. et ȩtnitas
naturam fragilitatis acceꝑit: quȩ ad metũ tristis ẽ. Si
addolorẽ infirma. si admortẽ trepida iam et corrupti¬
oni subdita erit: et incidet in eam tocius infirmitatis
affectio. Erit ergo quod non erat: de angore mesta. de ti¬
more sollicita. de dolore ꝑterrita: acsic ȩternitas demuta¬
ta inmetũ. si potest eẽ quod non erat. potuit ꝑinde hoc
quod in eo ẽ. aliquando non eẽ. Ds̃ aũt sine mñsura tem¬
porũ semꝑ ẽ: et qualis ẽ. talis eternus ẽ. Eternitas auit
ininfinito manens. ut in his que fucrunt ita in illis quȩ
consequentur extenditur: semꝑ integra incorrupta.

Expanded text:
autem infirma ; et ad postremum bis idipsum, Pater, si non autem infirma ; et ad postremum bis idipsum, Pater, si non potest hic calix transire, nisi illum bibam, fiat voluntas tua . Volunt enim ex infirmitate corporis aerumnam Spiritui adhaerere: ac si virtutem illam incorruptae substantiae, imbecillitatis suae sorte assumptio carnis infecerit, et aeternitas naturam fragilitatis acceperit. Quae si ad metum tristis est, si ad dolorem infirma, si ad mortem trepida; jam et corruptioni subdita erit, et incidet in eam totius infirmitatis affectio. Erit ergo quod non erat, de angore moesta, de timore sollicita, de dolore perterrita: ac sic aeternitas demutata in metum, si potest esse quod non erat, potuit perinde hoc 801 quod in ea est aliquando non esse. Deus autem sine mensura temporum semper est: et qualis est, talis aeternus est. Aeternitas autem in infinito manens, ut in his quae fuerant, ita in illis quae consequentur extenditur: semper integra, incorrupta,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ metu decessuros sede confessione nominis sui
pollicentur: ad omnẽ enĩ se ministerii constantiam in¬
trepida fidĩ uoluntate firmauerant. Tunc uenit cum
illis iħc in agrum qui dicitur gethsemani: et dicit dis¬
cipulis suis. Sedete hic: donec eam illuc orare. et rełqͣ.
ł idem his discipuloꝵ et constantiã deuote sibi uolunta¬
tis acceꝑat: sed et turbandos et diffisuros sciebat. quos
consedere in loco iubet du ꝓgrederetur orare. Et assũp¬
sit petrũ iacobũ et iohannẽ: zebedei filios. Quibus as¬
sumptis. tristis eẽ mestusq cȩpit: et ait tristem ani¬
mam suã usq ad mortẽ eẽ. Ali quoriĩ ea opinio est
quod cadere ꝓpter se mestitudo indm̃ potuerit: eũq
futurȩ passionis metus fregerit quia dixerit. tristis ẽ.
anima mea usq ad mortẽ: et illud pat̾ si possibile ẽ tran¬
seat cali x iste. et rursum. Sp̃s quidẽ promptus ẽ: caro

Expanded text:
quidem metu decessuros se de confessione nominis sui quidem metu decessuros se de confessione nominis sui pollicentur: ad omnem enim se ministerii constantiam, intrepida fidei voluntate firmaverant. CAPUT XXXI. Cum venit Jesus in agrum qui dicitur Gethsemani, et dicit disci. Fidem discipulorum, et constantiam devotae sibi voluntatis acceperat: sed et turbandos et diffisuros sciebat. Quos considere in loco jubet, dum progrederetur orare. Et assumpsit Petrum, Jacobum et Joannem Zebedaei filios. Quibus assumptis, tristis esse moestusque coepit: et ait tristem animam suam usque ad mortem esse . 2. quod cadere propter se moestitudo in Deum potuerit, eumque futurae passionis metus fregerit: quia dixerit, Tristis est anima mea usque ad mortem ; et illud, Pater, si possibile est, transeat a me calix iste ; et rursum, Spiritus quidem promptus est, caro
Abbreviated transcription (Latin):
sane bibere cũ dõ poterat. qui non erat bibiturus
in regno cum uniuersis. tum bibentes ex uctis istuis fru¬
ctu bibituros secum postea polliceretur. Hymnoq
dicto inmontẽ reuersi sunt. Consummatis scilicet uni¬
uersis diuinorũ mysteriorũ uirtutibꝰ: gaudio et ex¬
ultatione cominuni in celestem głam efferuntur. Fu
om̃s metu atq infidelitate turbandos. Cuiꝰ rei fides
etiã auctoritate ꝓphicȩ ueritatis continebatur. ꝑcus¬
so pastore oues ẽẽ. spargendas. se tam̃ resurgentem
in galileam p̃cessurum ẽe. ut infirmitatẽ eorũ sponsio¬
ne reditus sui consolaretur. Sed petrus ꝓfidei suȩ calo¬
re respondit: ceteris licet scandalizantib nunquã se
efferebatur. ut et mbecillitatem carnis sue et fidem
uerboꝵ dñi non contueretur: quasi uero dicta eius
efficienda non eẽnt. Cui ait. Ante quã gallus cantet
ter me negabis. Sed tam ille quam cȩteri ne mortis

Expanded text:
sane bibere cum Domino poterat, qui non erat bibiturus sane bibere cum Domino poterat, qui non erat bibiturus in regno: cum universos, tunc bibentes ex vitis istius fructu, bibituros secum postea polliceretur . Hymnoque dicto, in montem reversi sunt . Consummatis scilicet universis divinorum mysteriorum virtutibus, gaudio et exsultatione communi in coelestem gloriam efferuntur. 3. omnes metu atque infidelitate turbandos . Cujus rei fides etiam auctoritate prophetiae veteris continebatur, percusso pastore oves esse spargendas : se tamen resurgentem in Galilaeam praecessurum esse, ut infirmitatem eorum sponsione reditus sui consolaretur . Sed Petrus pro fidei suae calore respondit, caeteris licet scandalizantibus  passive efferebatur , ut et imbecillitatem 800 carnis suae, et fidem verborum Domini non contueretur: quasi vero dicta ejus efficienda non essent. Cui ait: Priusquam gallus cantet, ter me negabis . Sed tam ille, quam caeteri ne mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ius paremus tibi pascha manducare: et reliqua.
discipuli ire ad quendam hominẽ iubentur et ei
dicere: quod cum eo dñs pascha cum discipulis¬
suis facere uellet. Qui p̾ceptis obtemꝑ auerunt
et pascha parauerunt. sed oportuit eos scire quo
ꝑgerent. et de hominis nomine edoceri. Alioqͥn
incerti ad quem mitterentur. quomodo missi que
precepta fuerant ex sequebantur: Uerum sermo ꝓpħ̃iȩ re¬
rum p̃sentiũ effectibꝰ ad miscetur. Hominẽ enĩ cum quo
pascba cȩlebraturus ẽẽt. non nominat. Nondum enim
xp̃iani nominis honor credentib erat prestitus: qui
uere sunt dm̃ m̃tis ac fidĩ oculis contuentes. ut cum
eo pascha dñi apłos preparare sciremus: cui in tempore
indicatur: sine quo pascha accepto calice et fracto
pane conficitur. Dignus enĩ ȩt̾norũ sacram̃torii com¬
munione non fuerat. Nam discessisse statim hinc in¬
telligitur: quod cum turbis reuersus ostenditur. Neq

Expanded text:
vis paremus tibi pascha manducare? et reliqua . vis paremus tibi pascha manducare? et reliqua . Discipuli ire ad quemdam hominem jubentur, et ei dicere quod cum eo Dominus pascha cum discipulis facere vellet. Qui praeceptis obtemperaverunt, et pascha paraverunt . Sed oportuerat eos scire quo pergerent, et de hominis nomine edoceri. Alioquin incerti ad quem mitterentur, quomodo missi quae praecepta fuerant, exsequerentur? Verum sermo prophetiae, rerum praesentium effectibus admiscetur. Hominem enim, cum quo pascha celebraturus esset, non nominat. Nondum enim Christiani nominis honor credentibus erat praestitus, qui vere sunt Deum mentis ac fidei oculis contuentes: ut cum eo pascha Domini Apostolos praeparare sciremus, cui in tempore indicatur, sine quo pascha accepto calice et fracto pane conficitur: dignus enim aeternorum sacramentorum communione non fuerat. Nam discessisse statim hinc intelligitur, quod cum turbis reversus ostenditur. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
in honorem dĩ laudemq transfudit: sed discipuli
fauore saluandi ifrłis ut sepe numero commouentur.
uendi hoc in usum pauꝑum debuisse. Sed neq mu¬
lier hec uenale unguentum circum ferebat et pauꝑes fi¬
dĩ indigos instinctui ꝓpħico nuncupauerunt: atq hanc
gentium fidem emi potius ad salutem egeni huiꝰ popu¬
li debuisse. Quibus dñs ait primũ eẽ temporis quo ha¬
bere curam pauꝑes possent: Ceterum non nisi exp̃cep¬
to suo salutem gentibus posse prestari. quȩ secũ infu¬
so mulieris eius huius unguento sint consepulte. quia
generatio non nisi cõ mortuis in baptismi ꝓfessione
redibetur. Et idcirco ubi p̃dicabitur hoc ęuangłm
narrabitur opus eius: quia cessante isrł. ȩuangłii
gła infideliũ p̃dicabitur. quia ȩmulatione iniuda
ꝑsona. isrł ꝓfanus accessus om̃i odio ad extingen
dun nomen dñi incitatur. Pruma aũt die azimo¬
rum: accesserunt discipuli ad iħm dicentes. Ubi

Expanded text:
in honorem Dei laudemque transfudit. Sed discipuli in honorem Dei laudemque transfudit. Sed discipuli favore salvandi Israelis, ut saepe numero, commoventur: vendi hoc in usum pauperum debuisse. Sed neque mulier haec venale unguentum circumferebat. Et pauperes, fidei indigos instinctu prophetico nuncupaverunt. Atque hanc gentium fidem emi potius ad salutem egeni hujus populi debuisse. Quibus Dominus ait, plurimum esse temporis, quo habere curam pauperum possent; caeterum non nisi ex praecepto suo salutem gentibus posse praestari, quae secum infuso mulieris hujus unguento sint consepultae : quia regeneratio non nisi commortuis in baptismi professione redhibetur. 799 Et idcirco ubi praedicabitur hoc Evangelium, narrabitur opus ejus : quia cessante Israel, Evangelii gloria fide gentium praedicatur. Qua aemulatione in Judae persona Israel profanus accensus, omni oum nomen quando indultum. -- Prima autem die azymorum accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tenderat. nunc passurũ eẽ. admonet: ut saeram̃tũ
crucis admixtum eẽ głȩ ȩternitatis agnoscerent. Sumi¬
tur inter hȩc ꝑimendi eius auideis consiliũ: et congre¬
gatis principibus sacerdotum occasio tanti facinoris
p̃ciosi et reliqua. Sub ipso tempore passionis non ex
nichilo ẽ. ut mulier unguentum p̃tiosum capiti dñi
recumbentis infuderit: dehinc ut discipuli irascerent᷑
et dicerent uendi istud potius inusum pauꝑum debu¬
isse: Tum ut dñs et mulieris factum comꝓbaret et
ȩternam cũ p̃dicatione euangłii oꝑis huiꝰ eẽ memo¬
riam sponderet: postremo ut post uidas aduenden¬
dam salutem euis erumꝑet. Mulier hȩc in p̃figurati
one gentium plebis ẽ: quȩ in passione xp̃i głam red
didit dõ. Caput enĩ eius: ꝑunxit. Caput aũt̃ xp̃i:
mulierũ sexui maxime gratum ẽ. Igitur om̃em cu¬
ram corporis sui et totum precio sementis affectum

Expanded text:
tenderat, nunc passurum esse se admonet : ut sacramentum tenderat, nunc passurum esse se admonet : ut sacramentum crucis admixtum esse gloriae aeternitatis agnoscerent. Sumitur inter haec perimendi ejus a Judaeis consilium: et congregatis principibus sacerdotum, occasio tanti facinoris pretiosi, et reliqua .Sub ipso tempore passionis non ex nihilo est, ut mulier unguentum pretiosum recumbentis Domini capiti infuderit: dehinc ut discipuli irascerentur, et dicerent vendi istud potius in usum pauperum debuisse : tum ut Dominus et mulieris factum comprobaret, et aeternam cum praedicatione Evangelii operis hujus esse memoriam sponderet: postremo ut post id Judas ad vendendam salutem ejus erumperet. 2. Mulier ungens Chrione gentium plebis est, quae in passione Christi gloriam Deo reddidit. Caput enim ejus perunxit: caput autem Christmulierum sexui maxime gratum est. Igitur omnem curam corporis sui, et totum pretiosae mentis affectum
Abbreviated transcription (Latin):
ti aut fidem. xỹi etiã quod exlege habere sibi uidebat᷑
maiestate sua: et om̃s angłi cum eo. et reliqua. Omẽm
ipse sermonẽ huiꝰ rationis absoluit. De uidicii eñĩ tem¬
pore aduentuq commemorat: quo fideles ab infidelib
separabit. atq ab infructuosis fructuosa discernet.
hedos uidelicet ab agnis. et indextera ac sinistra collo¬
cans. llnũ quemq digna aut bonitatis aut maliciȩ
suȩ sede constituet: indignans se inminuis suis id ẽ.
his qui sibi cum humilitatis suȩ expectatione famu¬
lentur. et esurientibus ali. et sicientibus potari. et ꝑe¬
grinantib confoueri. et nudos contegi. et infirman¬
tibus uisitari: et sollicitis consolari. Ita enĩ in uniuer¬
sorũ fideliũ corporib mentibꝰq transfundetur. ut
hȩc humanitatis officia aut gratiã suã mpensa me¬
reantur: aut offensam negata cominoueant. Post
quẽ sermonẽ quo se uenturũ in reditu claritatis os¬

Expanded text:
ti autem fidem Christi, etiam quod ex lege habere sibi videbatur ti autem fidem Christi, etiam quod ex lege habere sibi videbatur majestate sua, et omnes angeli cum eo, et reliqua . Omnem ipse sermonis hujus rationem absolvit. De judicii enim tempore adventuque commemorat, quo fideles ab infidelibus separabit, atque ab infructuosis fructuosa discernet, haedos videlicet ab agnis, et in dextera ac sinistra collocans unumquemque, digna aut bonitatis aut malitiae suae sede constituet: indicans se in minimis suis, id est, iis qui sibi 798 cum humilitatis suae exspectatione famulentur, et esurientibus ali, et sitientibus potari, et peregrinantibus confoveri, et nudis contegi, et infirmis visitari, et sollicitis consolari . Ita enim in universorum fidelium corporibus mentibusque transfunditur, ut haec humanitatis officia, aut gratiam suam impensa mereantur, aut offensam negata commoveant. 2. Post quem sermonem, quo se venturum in reditu claritatis os
Abbreviated transcription (Latin):
cet sine lege iustificaturus sine disꝑsione collecturus. et
erit cur p̃dicationẽ occuluerit. et cominissũ sibi talen¬
tum suffoderit. cum sciret messurũ eẽ sine semine. et
collecturum eẽ que non sparsit. sed potius oportuisse eũ
nummulariis dare. id ẽ. unuerso generi hominum qd̃
seculi negociis occupetur. usum creditis ibi talenti
communicare: dño reditus eius asingulis postulaturo.
Ob quã culpã talentũ ab eo non iam ęuangłii quod
suffoderat quam legis aufertur: eiq qui quinq du¬
plicauerit datur adño dicente. Om̃i enĩ habenti da¬
bitur: et abundabit. Qui aũt non habet etiã quod
habet auferetur ab eo. Potest quidẽ habens ab un¬
dare: quia facile ẽ. ꝑincrementũ uł munificentiȩ
uł laboris opulentiũ posse ditescere. Sed quomodo non
habens habebit addampnum: hoc idõ. quia habentibus
usum euangłorũ etiã legis honor redditur. non haben¬

Expanded text:
cet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et cet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et erit, cur praedicationem occuluerit, et commissum sibi talentum suffoderit, cum scire messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non sparsisset: sed potius oportuisse eum nummulariis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi negotiis occupetur, usum crediti sibi talenti communicare, Domino reditus ejus a singulis postulaturo. Ob quam culpam talentum ab eo non tam Evangelii, quod suffoderat, quam legis aufertur, eique qui quinque duplicaverit datur, Domino dicente: Omni enim habenti dabitur, et abundabit: qui autem non habet, etiam quod habet auferetur ab eo . Potest quidem habens abundare; quia facile est, per incrementum vel munificentiae vel laboris, opulentum posse ditescere: sed quo modo non habens habebit ad damnum? Hoc ideo, quia habentibus usum evangeliorum, etiam legis honor redditur: non haben
Abbreviated transcription (Latin):
expostularetur ita ait: timui te. Tanquã ꝑ reuerentiã
ac metũ ueterum p̃ceptorũ usus euangłice libertatis ab¬
stineat: dicatq ecce quod tiĩ ẽ: uelio inhis que ad ño
reȩ passionis occulere. Qui cũ xp̃m dñm ad salutem
gentiũ missum fuisse non possit abstinere. nam et ad¬
uentus et passio euis ex lege ẽ: obtemꝑare tam̃ ȩuan-¬
geliis ipse noluerit. Ait eni. Scio quia homo durus es.
metis ubi non seminasti et colligis ubi non spar sisti.
Rerũ p̃sentium natura non fert messem eẽ sine semine
et colligi quȩ sparsa non fuerint. sed totus sp̃italis hic
sermo ẽ. Diximus enĩ hunc populũ ẽẽ de lege non ig¬
norantem dñi aduentũ et gentiũ salutẽ. sed infidelẽ:
quippe cũ saciat illic metendos iusticiȩ fructus ubi lex
sata non sit. et colligendos exgentib qui non ex abra
hȩ stirpe sit disꝑsi. Et ic circo durus hic homo sit scili¬

Expanded text:
expostularetur, ita ait: Timui te , tamquam per reverentiam expostularetur, ita ait: Timui te , tamquam per reverentiam ac metum veterum praeceptorum, usu evangelicae libertatis abstineat dicatque: Ecce quod tuum est, velut in his quae a Domino reae passionis occulere. Qui cum Christum Dominum ad salutem gentium missum fuisse non possit abnuere nam et adventus et passio ejus ex lege est, obtemperare tamen Evangeliis ipse noluerit. Ait enim: Scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti . Rerum praesentium natura non fert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerint: sed totus spiritalis hic sermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem; sed infidelem: quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus, qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi: et idcirco durus hic homo sit, scili
Abbreviated transcription (Latin):
talenta cominissa. Sed ut prior ille om̃e sacram̃tum
inquinq talentis idẽ. in lege cognouerat. idq ipsũ
fide euangłii duplicauerat: ita iste incremento duũ
dissimili partamena dño munus amborũ ẽ. ut gen¬
tium fidem exȩquatam credentium ex lege scientiȩ nosce¬
remus. Nam collaudatione eadem. iubetur ingaudiũ dñi
introire. Est aũt dupplicatio sumptȩ pecuniȩ oꝑationẽ
fidĩ addidisse: et quȩ opinione ceciderant rebus factisq
gessisse. Qui uero unũ talentũ accepit et int̾ram recon¬
dit. populus ẽ. in lege ꝑsistens. totus carnalis et stupidꝰ.
et nichil sp̃itale intelligens. et quẽ uirtus p̃dicationis
euangłicȩ non subeat. sed ꝓpter inuidiam saluandarum
gentiũ int̾ra acceptum talentii absconderit. neq ipse¬
utens. neq utendum aliis dispenset. sed sufficere sibi le¬
gem ex istimat. ad salutem: atq idõ cum ab eo ratio

Expanded text:
talenta commissa. Sed ut prior ille omne sacramentum talenta commissa. Sed ut prior ille omne sacramentum in quinque talentis, id est, in lege cognoverat, idque ipsum fide Evangelii duplicaverat, ita iste incremento duum dissimili par tamen apud Dominum munus amborum est, ut gentium fidem exaequatam credentium ex lege scientiae nosceremus, nam cum laudatione eadem jubetur in gaudium Domini introire. Est autem duplicatio sumptae pecuniae operationem fidei addidisse, et quae opinione crediderant, rebus factisque gessisse. Qui vero unum talentum accepit, et in terra recondit, populus est in lege persistens, totus carnalis et stupidus, et nihil spiritale intelligens, et quem virtus praedicationis evangelicae non subeat, sed propter invidiam salvandarum gentium in terra acceptum talentum absconderit, nequtens, neque utendum aliis dispenset, sed sufficere sibi legem existimet ad salutem. Atque ideo cum ab eo ratio
Abbreviated transcription (Latin):
fidei suȩ m̃suram: talentũ id ẽ. euangłii p̃dicationẽ
a p̃dicante suscepit. Hȩc enĩ incorrupta substantia
e: hoc xp̃i patrimoniũ eternis heredib reseruatũ. Sed
credentiũ ẽ: ex qua ꝓfectus meritũ ipsius recte probeq
ꝑ functe euangłicȩ fidĩ oꝑatione duplicauit. lnratione
aũt ponenda uidicii examen ẽ: quo cęlestis uerbi usus
et redditum dispensati talenti postulatur. lgitur cui
erant quinq cominissa. diio reuerso de quinq: decẽ
obtulit. talis scilicet in fide reꝑuis qualis in lege: qui
decem uerboꝵ quinq libris moysi p̃ceptorũ obedien¬
tiam ꝑ gr̃am euanglicȩ iustificationis expleuerit.
lgitur iubetur in gaudiũ dñi introire: id ẽ. in honorẽ¬
głe xp̃i recipitur. Ille uero seruus cui duo talenta com¬
missa sunt. gentiũ populus ẽ: fide atq confessione. et
de fides: et ore confessio ẽ. Hȩc ergo huic sunt duo

Expanded text:
fidei suae mensuram talentum, id est, Evangelii praedicationem fidei suae mensuram talentum, id est, Evangelii praedicationem a praedicante suscepit. Haec enim incorrupta substantia est, hoc Christi patrimonium aeternis haeredibus reservatum. 7. credentium est: ex qua profectus, meritum ipsius recte probeque perfuncta evangelicae fidei operatione duplicavit. In ratione autem ponenda judicii examen est, quo coelestis verbi usus, et reditus dispensati talenti postulatur. Igitur cui erant quinque commissa, Domino reverso de quinque decem obtulit: talis scilicet in fide repertus, qualis in lege, qui decem verborum quinque libris Moysi praeceptorum obedientiam per gratiam evangelicae justificationis expleverit. Igitur jubetur in gaudium Dgloriae Christi recipitur. Ille vero servus cui duo talenta commissa sunt, gentium populus est, fide atque confessione et de fides et ore confessio est . Haec ergo huic sunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie nullũ ẽ. tempus. fatuȩ accurrunt: aꝑiri si¬
bi aditum rogant. Quibus respondetur asponso: quia
nescio uos. Non eni officio aduenientis affuerant: neq
ad uocẽ tubȩ excitantis occurrerant neq introeuntiũ
comitatiu adheserant. sed morantes et indignȩ in¬
troeundi ad nuptias tempus amiserant. Sicut enu¬
homo quidam ꝑegre ꝓficiscens uocauit seruos suos
et tradidit illis substantiam suã. et reliqua. Diuisio
pecunie in equalis ẽ: sed dño ad diuidentem referen¬
da diuersitas ẽ. Ait enĩ unũ quemq scđm uirtutem
suã accepisse. Ergo inquantũ quis capax ẽẽt accepit. Ex¬
tra moderantis arbitriũ ẽ: quod erat iniure sumentis.
Patrem familias: se ipsum eẽ significat. Peregrinatio¬
nis tempus penitentiȩ spacui: quo in cęlis adextris dĩ
adsidens potestatẽ uniuerso generi humano. fidĩ atq
oꝑationis euanglicȩ ꝑmisit. Igitur unus quisq scđi

Expanded text:
poenitentiae nullum est tempus, fatuae accurrunt, aperiri sipoenitentiae nullum est tempus, fatuae accurrunt, aperiri sibi aditum rogant. Quibus respondetur a sponso, quia nescio vos . Non enim in officio advenientis adfuerant, neque ad vocem tubae excitantis occurrerant, neque introeuntium comitatui adhaeserant: sed morantes et indignae, introeundi ad nuptias tempus amiserant. 6. Talenhomo peregre proficiscens, vocavit servos suos, et tradidit illis substantiam suam, et reliqua . Divisio pecuniae inaequalis est: sed non ad dividentem referenda diversitas est; ait enim, unumquemque secundum virtutem suam accepisse. Ergo in quantum quis capax esset accepit: et extra moderantis arbitrium est, quod erat in jure sumentis. Patremfamilias, 796 se ipsum esse significat. Peregrinationis tempus poenitentiae spatium est: quo in coelis a dextris Dei assidens, potestatem universo generi humano fidei atque operationis evangelicae permisit. Igitur unusquisque secundum
Abbreviated transcription (Latin):
pus amplexe in primũ se occursum aduentus domini¬
ci p̃parauerint. Fatuȩ aũt: quȩ dissolutȩ acnegligen¬
tes p̃sentiũ tantũ sollicitudinem habuerint. et in¬
memores ꝓmissorũ dĩ. innullã spem resurrectionis¬
se extenderint. & quia ꝓdire obuiã fatue extinc¬
tis lampadib non possunt: dep̃cantur eas quȩ
prudentes erant ut oleũ mutuentur. Quibus res¬
ponderunt non posse se dare: quia non sit forte qd̃
omĩbus satis sit. alienis scilicet oꝑibus ac meritis ne¬
minẽ aduiandũ: quia unicuiq lampadi suȩ eme¬
re oleũ sit necesse. Quas hortantur ut redeant ad
emendũ: si uł sero p̃ceptis dĩ obsequendo cũ lampa¬
dum luce sponsi digne efficiantur occursu. Quib
morantib sponsus ingressus est. atq unã cum eo
innuptias sapientes que comparato lampadũ in lumine
aꝑiebantur introeunt: id ẽ. incelestem głam sub ipso sta¬
tim aduentu dominicȩ claritatis incedunt. Ꝙ quia iã

Expanded text:
minici praeparaverint. Fatuae autem, quae dissolutae ac negligentes, praesentium tantum sollicitudinem habuerint; et immemores promissorum Dei, in nullam se spem resurrectionis extenderint. Et quia prodire obviam fatuae exstinctis lampadibus non possunt? deprecantur eas quae prudentes erant, ut oleum mutuentur . Quibus responderunt, non posse se dare, quia non sit forte quod omnibus satis sit : alienis scilicet operibus ac meritis neminem adjuvandum, quia uniquique lampadi suae emere oleum sit necesse. Quas hortantur ut redeant ad emendum: si vel sero praeceptis Dei obsequendo, cum lampadum luce sponsi dignae efficiantur occursu. Quibus morantibus, sponsus ingressus est; atque una cum eo in nuptias sapientes, quae comparato lampadum lumine operiebantur, introeunt, id est, in coelestem gloriam sub ipso statim adventu dominicae claritatis incedunt . Et quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
am rationẽ temꝑauit: ut his quȩ efficiebantur
futuri species adhereret. Infantes quidẽ uere obla¬
ti sunt. sed et uere inhibiti sunt. Sed hi gentium
forma sunt: quibus ꝑfidẽ et auditum salus reddit᷑.
Uerũ ex affectu primũ saluandi isrł adiscipulis in¬
hibentur accedere: et inhibendi quidẽ uoluntas pla¬
cabilitati apłice non conuenit. Sed typicam con¬
summationẽ ꝓ hibendoꝵ infantium subrepit ius¬
tinctus quos dñs ait non oportere ꝓhiberi: quia ta¬
lium sit regnum cęlorũ. Munus eñi et donũ sp̃ssc̃i
sit ad eum: et ait illi. Magister. quid boni faciam
ut habeam uitam ȩt̃iam: et reliqua. Oportune
post sermonẽ suꝑiorem quo et infantes inhibiti sunt et ta¬
lium regnũ celoꝵ eẽ responsum ẽ: succedit hic uuenis re¬
quirens quibusnam oꝑibus bonis uitam ȩt̃nam habere pos¬
set. liuenis iste et introgauit et insolens fuit. et rursum

Expanded text:
am rationem temperavit: ut his, quae efficiebantur, am rationem temperavit: ut his, quae efficiebantur, futuri species adhaereret. Infantes quidem vere oblati sunt, sed et vere inhibiti sunt. Sed hi gentium forma sunt, quibus per fidem et auditum salus redditur. Verum ex affectu primum salvandi Israel, a discipulis inhibentur 762 accedere. Inhibendi quidem voluntas placabilitati apostolicae non convenit: sed in typicam consummationem prohibendorum infantium subrepit instinctus. Quos Dominus ait non oportere prohiberi, quia talium sit regnum coelorum: munus enim et donum Spiritus sit ad eum, et ait illi: Magister, quid boni faciam ut habeam vitam aeternam? et reliqua . Opportune post sermonem superiorem; quo et infantes inhibiti sunt, et talium regnum coelorum esse responsum est, succedit hic juvenis, requirens quibusnam bonis operibus vitam aeternam habere posset. Juvenis iste et interrogavit, et insolens fuit, et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
linquamus. Ad monemus tam̃ legentem: ut quociẽscun¬
q: de hac eadem questione se consulat uerborum
uirtutes. et quibus dñs responderit. et quibus disci¬
puli usi sint diligenter aduertat. Pauli aũt apłi de
hoc affectum uł silentis uł intdum sub aliis locis tra¬
ctandis expendat: nobis circa eunuchos sermo sit et
uoluntas. Et in uno posuit naturam. in altero neces¬
sitatem: in t̾cio uoluntatẽ. Naturam in eũ qui ita
nascitur: necessitatẽ in eo qui ita factus ẽ Uolun¬
tatem in illo qui spe regni cęlestis talis eẽ decreuerit.
cui nos similes effici si tam̃ possimus ammonuit. Ec
et oraret. Discipuli aũt ꝓhibebant eos et reliqua.
Nouũ ẽ discipulos ꝓhibuisse ne infantes ad xp̃m ac¬
cederent qui offerebantur: ut suꝑ eos manũ impo¬
neret et oraret. Res ęuangłica ut diximus inter p̃¬
sentis et futuri effectũ mediã utriq rei et congru¬

Expanded text:
linquamus. Admonemus tamen legentem, ut quotienscumlinquamus. Admonemus tamen legentem, ut quotienscumque de hac eadem quaestione se consulat, verborum virtutes, et quibus Dominus responderit, et quibus discipuli usi sint, diligenter advertat: Pauli autem apostoli de hoc affectum, vel silentis, vel interdum sub aliis locis tractantis, expendat. Nobis circa eunuchos sermo sit et voluntas. In uno posuit naturam, in altero necessitatem, in tertio voluntatem : naturam in eo qui ita nascitur, necessitatem in eo qui ita factus est, voluntatem in illo qui spe regni coelestis, talis esse decreverit: cui nos similes effici, si tamen possimus, admonuit. 3. et oraret: Discipuli autem prohibebant eos, et reliqua . Novum est, discipulos prohibuisse ne infantes ad Christum accederent, qui offerebantur ut super eos manum imponeret et oraret. Res evangelica, ut diximus, inter praesentis et futuri effectum, mediam utrique rei et congru
Abbreviated transcription (Latin):
amisit. Absoluta aũt comparationis eius ẽ ratio:
atq ab ipso dño om̃is exposita ẽ. Et factũ ẽ cum lo¬
leam: et uenit infines uidee. et cȩtera. Galileos inui¬
dee finibus curat. Potuerat namq egrotorũ turbas
non fatigare: et intra ipsam galileam opem ferre debi¬
libus. Sed typica ratio etiã locoꝵ erat expleta priuile¬
giis: ut peccata gentiũ in eam ueniam quȩ iudee pa¬
rabatur admitteret. Iunc accesserunt ad eum phari¬
sei temptantes eũ et dicentes. silicet homini dimite¬
re uxorem suã quacunq ex causa: In eo sermone qͥ
de uxore et de repudio ẽ: occurrit illud alit̃ scriptũ
Illic enĩ subuerbis adȩ res omĩs refertur: hic dñs indi¬
cat ab eo quĩ hominem figurauerit. et mulierẽ fecerit
omĩa illa dicta eẽ. Sed nos secuti apłicam auctoritatẽ
qui hoc mysteriũ grande eẽ. ꝓfessus sit. se aũt in xp̃o
atq in eccła acciꝑe:. locũ hunc sicuti ẽ. intactum re¬

Expanded text:
amisit. Absoluta autem comparationis ejus est ratio, amisit. Absoluta autem comparationis ejus est ratio, atque ab ipso Domino omnis exposita est. 761 CAPUT XIX. laeam, et venit in fines Judaeae, etc. . Galilaeos in Judaeae finibus curat. Potuerat namque aegrotorum turbas non fatigare, et intra ipsam Galilaeam opem ferre debilibus: sed typica ratio etiam locorum erat explenda privilegiis, ut peccata gentium in eam veniam quae Judaeae parabatur admitteret. 2. Tunc accesserunt ad eum Pharisaei, tentantes eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa ? In eo sermone, qui de uxore et de repudio est, occurrit illud, aliter scriptuIllic enim sub verbis Adae res omnis refertur: hic Dominus indicat ab eo, qui et hominem figuraverit et mulierem fecerit, omnia illa dicta esse. Sed nos secuti apostolicam auctoritatem, qui hoc mysterium grande esse professus est, se autem in Christo atque in Ecclesia accipere , locum hunc sicuti est intactum re
Abbreviated transcription (Latin):
nis ueniam largitur. id ẽ. ꝑ baptismi munus obtrectatori¬
bus ac ꝑsecutoribꝰ gr̃am salutis indulget. quantoma¬
gis oportere ostendit sine modo ac numero ueniam
anobis eẽ reddendam: Nec cogitandum quoties re
es irascendi necessitas extiterit desinamus. Que ittiq
ueniȩ assiduitas docet nullũ omino penes nos ire tem¬
pus eẽ oportere: quando omniũ om̃ino peccaminũ ue¬
niam ds̃ nobis suo potius munere quã nr̃o merito
largiatur. Neq enĩ fas ẽ. nos ex prescripto legis dan¬
de ueniȩ numero concludi: cũ ꝑ euangłii gr̃am si¬
ne modo nobis adõ fuerit indulta quin etiam ad ꝑ¬
fectȩ bonitatis affectum comparationis posuit exem¬
plum. in qua seruo unde redderet non habenti omne
dñs debitũ relaxauit: conseruoq suo seruus ille exi¬
guũ quod sibi debebatur extorquens: ꝑ hoc uolunta¬
tis suȩ uitiũ donũ munificentiȩ dñs et liberalitatis

Expanded text:
nis veniam largitur, id est, per baptismi munus obtrectatorinis veniam largitur, id est, per baptismi munus obtrectatoribus ac persecutoribus gratiam salutis indulget: quanto magis oportere ostendit sine modo ac numero veniam a nobis esse reddendam, nec cogitandum quotiens reens irascendi necessitas exstilerit, desinamus? Quae utique veniae assiduitas docet, nullum omnino penes nos irae tempus esse oportere: quando omnium omnino peccaminum veniam Deus nobis suo potius munere, quam nostro merito largiatur. Neque enim fas est, nos ex praescripto legis, dandae veniae numero concludi, cum per Evangelii gratiam sine modo nobis a Deo fuerit indulta. 11. Quin etiam ad perfectae bonitatis affectum comparationis posuit exemplum, in qua servo unde redderet non habenti, omne Dominus debitum relaxavit : conservoque suo servus ille exiguum quod sibi debebatur extorquens, per hoc voluntatis suae vitium donum munificentiae Domini et liberalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bus collocabit. Querenti deinde petro an peccanti¬
inse fr̃ĩ septies diuteret: respondit. Nonusq septi¬
es: sed usq septuagies septies. Omimodo ad similitu¬
dinem nos humilitatis ac bonitatis suȩ instruit: et
molliendis ac frangendis turbidoꝵ motuũ nr̃oꝵ acu¬
leis placabilitatis suȩ confirmat exemplo. Quippe
peccatoꝵ om̃ium uenia ꝑfidem tribuens. Neq eni
naturȩ nr̃e uitia: indulgentiam merebantur. Ergo
uenia om̃is ex eo ẽ: cũ etiã ea que inse sint peccata
post reditum confessionis indulgeat soluenda quidẽ
ꝑ ca in pena in septuplum constituta ẽ. Sed peccatũ
illud in homine ẽ. In abel enĩ frẽm peccatũ usq adne¬
cem fuerat: sed in lamech supplicium usq ad septu a¬
gies et septies ẽ constitutum. Et in eo quantũ existi¬
mamus: constituta in auctores dominice passionis
est pena. Sed dñs ꝑ confessionẽ credentiũ huiꝰ crimi¬

Expanded text:
bus collocabit. bus collocabit. in se fratri septies remitteret, respondit: Non usque septies, sed usque septuagiessepties . Omni modo ad similitudinem nos humilitatis ac bonitatis suae instruit, et molliendis ac frangendis turbidorum motuum notrorum aculeis, placabilitatis suae confirmat exemplo: quippe peccatorum omnium veniam per fidem tribuens. Neque enim naturae nostrae vitia indulgentiam merebantur. Ergo venia omnis ex eo est: cum etiam ea quae in se sint peccata, post reditum confessionis indulgeat. Solvenda quidem per Cain poena in septuplum constituta est : sed peccatum illud in hominem est; in Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat. Sed in Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; et in eo, quantum existimamus, constituta in auctores dominicae passionis est poena. Sed Dominus per confessionem credentium hujus crimi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi ac ueritas maneat. quia insolentis isrł lex et
ꝓpħe et iohes est missus: testibq istis ut peccare de¬
sineret conuentus ẽ. Tercio ipso dñi aduentu: tan¬
quã cetu eccłȩ inspectantis admonitus ẽ. Frustraq ha¬
bitis his obuirgationib publicani aut ęchnici uili¬
tate negligitur. Ad terrorẽ aũt metus maximi quo
in presens om̃s continerentur in mobile seueritatis
aplicȩ iudiciũ p̃misit. ut quos in terris ligauerint
id ẽ. peccatorũ nodis innexos reliquerint. et quos
soluerint confessione uidelicet ueniȩ receꝑint in
salute: hi apłicȩ condicione sententiȩ incelis qͦq
studuit concordie. ut unitatis merito omia quȩ adeo
p̃canda sint impetranda ẽẽ confirmet: & ubi duo atq
tres pari sp̃u ac uoluntate collecti sint. ibi se mediũ
eorũ polliceatur futurũ. Ipse eni pax atq caritas ẽ
sedẽ atq habitationẽ in bonis et pacificis uoluntati¬

Expanded text:
verbi ac veritas maneat: quia insolenti Israel lex et verbi ac veritas maneat: quia insolenti Israel lex et prophetae et Joannes est missus, testibusque istis ut peccare desineret conventus est, tertio ipso Domini adventu, tamquam coetu Ecclesiae inspectantis, admonitus est: frustraque habitis his objurgationibus, publicani aut ethnici vilitate negligitur. 8. Ligandi et in praesens omnes continerentur, immobile severitatis apostolicae judicium praemisit: ut quos in terris ligaverint id est, peccatorum nodis innexos reliquerint, et quos solverint, confessione videlicet veniae receperint in salutem ; hi apostolicae conditione sententiae in coelis quoque studuit concordiae, ut unitatis merito omnia, quae a Deo precanda sint, impetranda esse confirmet ; et ubi duo atque tres pari spiritu ac voluntate collecti sint, ibi se medium eorum polliccatur futurum. Ipse enim pax atque charitas, sedem atque 760 habitationem in bonis et pacificis voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
abraham om̃s sumus: et ꝑ nos qui unũ om̃s sumus
cȩlestis ecclȩ numerus explendus ẽ. Atq ideo et cre¬
atura om̃is: reuelationẽ filioꝵ dĩ expectat. Ideo cõ¬
gemgͥscit et dolet. ut numerus qui ꝑ alfam abrahȩ
additus ẽ. et qui in rõp. consumiatus in sara ẽ: ad
cȩlestem constitutionem increm̃to credentiuĩ impleatur.
Quod si peccauerit inte frat tuus uade et corripe eum
et reliqua. Cum ordinẽ continendȩ caritatis nobis dñs
imposuit: quẽ ipse inconseruando isrł tenuerat. Iu¬
bet eñi peccantẽ frẽm ab eo solo inquem peccauerit
corripi atq obuirgari. Ipse eni sacrificantẽ diis alie¬
nis populũ iudaicũ: maiestatis suȩ aduentu. et toto
p̃sentis potestatis terrore corripuit. Tum cũ idem
populus dĩ ꝓpinquantis aduentũ extra montẽ licet
positus ferre non potuit inobedientiam unũ atq
duos uissit adhiberi: ut in ore duoꝵ testium fides

Expanded text:
Abraham omnes sumus: et per nos, qui unum omnes sumus, Abraham omnes sumus: et per nos, qui unum omnes sumus, coelestis gloriae numerus explendus est. Atque ideo et creatura omnis 759 revelationem filiorum Dei exspectat: et ideo congemiscit et dolet, ut numerus, qui per alpha Abrahae additus est, et qui in alpha consummatus in Sara est, ad coelestem constitutionem incremento credentium impleatur.Quod si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum, et reliqua . Eum ordinem continendae charitatis nobis Dominus imposuit, quem ipse in conservando Israel tenuerat : jubet enim peccantem fratrem ab eo solo, in quem peccaverit, corripi atque objurgari. Ipse enim sacrificantem diis alienis populum Judaicum, majestatis suae adventu, et toto praesentis potestatis terrore corripuit. Et tum, cum idem populus Dei propinquantis adventum, extra montem licet positus, ferre non potuit, inobedienti etiam unum atque duos jussit adhiberi, ut in ore duum testium fides
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ut ingentẽ eẽ incęlis leticiam reditu humane sa¬
lutis ostenderet. comparationis posuit exemplũ eius
qui oues nonaginta et nouẽ inmontibꝰ reliquisset.
et errantem unã requisisset. qua inuenta plus gaudii
sit quam habebatur innonaginta nouẽ conseruatio¬
ne leticiȩ. Ouis una homo intelligendus ẽ: et sub ho¬
mine uno uniuersitas sentienda ẽ. Sed in unius adę
errore: om̃e hominũ genus aberrauit. Ergo nonagin¬
ta nouẽ non errantes multitudo angłoꝵ cęlestium
opinanda ẽ: quibus in cęlo ẽ. lȩticia et cura salutis
humanȩ. Igitur et querens hominẽ xp̃s ẽ et nona¬
ginta nouẽ. relictꝰ celestis głȩ multitudo ẽ: Cui cũ maxi¬
mo gaudio errans homo indñi corpore ẽ relatus. Me-¬
rito igitur hic numerus ꝑ litterã et abrahȩ additur
et consummatur insara. Ex abram enĩ abraham nun¬
cupatur: et ex sarã sara accepit nom̃. In unũ enim

Expanded text:
Atque ut ingentem esse in coelis laetitiam reditu humanae saAtque ut ingentem esse in coelis laetitiam reditu humanae salutis ostenderet, comparationis posuit exemplum, ejus qui oves nonaginta novem in montibus reliquisset, et errantem unam requisisset: qua inventa plus gaudii sit, quam habebatur in nonaginta et novem conservatione laetitiae . Ovis una, homo intelligendus est, et sub homine uno, universitas sentienda est. Sed in unius Adae errore omne hominum genus aberravit; ergo nonaginta novem non errantes, multitudo angelorum coelestium opinanda est, quibus in coelo est laetitia et cura salutis humanae. Igitur et quaerens hominem, Christus est; et nonaginta novem relicti, coelestis gloriae multitudo est: cui cum maximo gaudio errans homo in Domini corpore est relatus. Merito igitur hic numerus per litteram et Abrahae additur et consummatur in Sara: ex Abram enim Abraham nuncupatur, et ex Sarai Sara accipit nomen. In uno enim
Abbreviated transcription (Latin):
nobis eternitatis om̃is in eo passionis humilitas eẽt
ex plenda. Suꝑuis aũt in abscidendis manu uł pe¬
de ꝓpinquitatũ contineri nomina exposuimus: atq
ideo cognationem genẽris isrłitȩ relinquendam. uelu¬
ti quadã menbroꝵ recisione significat. quia ꝑ eiuum
mundo scandala comparantur. Uidete ne contemp
simum uinculũ mutui amoris imposuit: ad eos preci¬
pue qui uere in dñocredidissent. Pusillorũ eni angłi
cotidie dm̃ uident: quia filius hominis uenit salua¬
re que ꝑdita sunt. Ergo et filus hominis saluat. et
dm̃ angłi uident et angłi pusillorũ presunt. Fideliũ
orationibus p̃eẽ angłos: absoluta auctoritas ẽ saluato¬
rum. Igitur ꝑ. xp̃m: orationes angłi cotidie deo offe¬
runt. Ergo ꝑiculose ille contempnitur: cuiꝰ deside¬
ria ac postulationes ad ȩternũ et inuisibilem dm̃
ambicioso angłorũ famulatu ac ministerio ꝑuehunt᷑.¬

Expanded text:
nobis aeternitatis, omnis in eo passionis humilitas esset nobis aeternitatis, omnis in eo passionis humilitas esset explenda. 4. Superius autem in abscindendis manu vel pede propinquitatum contineri nomina exposuimus : atque ideo cognationem generis Israelitae 758 relinquendam veluti quadam membrorum recisione significat, quia per eam mundo scandala comparentur. 5. Angelorum de nosimum vinculum mutui amoris imposuit, ad eos praecipue qui vere in Domino credidissent. Pusillorum enim angeli quotidie Deum vident : quia filius hominis venit salvare quae perdita sunt. Ergo et filius hominis salvat, et Deum angeli vident, et angeli pusillorum sunt. Fidelium orationibus praeesse angelos, absoluta auctoritas est. Salvatorum igitur per Christum orationes angeli quotidie Deo offerunt. Ergo periculose ille contemnitur, cujus desideria ac postulationes ad aeternum et invisibilem Deum ambitioso angelorum famulatu ac ministerio pervehunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris ignorantia continentur. ludȩis aũt scientiȩ iter: in
lege prestatum ẽ. Qui si xp̃i apłos scandali r auerint
rectius illigata collo mola asinaria demersi in mari fu¬
issent. id ẽ. gentiũ labore depressi in ignorantia scłi
demorarentur: quia illis tolerabilius fuerit nescisse
xp̃m quã istis ꝓpħatum non recepisse. llȩ huic mun¬
runtam̃ ue homini illi: ꝑ quẽ scandalum uenit. Hu¬
militas passionis: scandalum mundo ẽ. In hoc enim
maxime ignorantia detinetur humana: quod sub
deformitate crucis ȩternȩ głȩ dñm noluit acciꝑe.
& quid mundo tam ꝑiculosum quam non recepisse xp̃m:
Ueruntam̃ sub hominis nuncupatione auctorem scanda¬
li huiꝰ uidaicum populum designat: ꝑ quẽ om̃e hoc mun¬
do ꝑiculũ comparatur ut xp̃m in passione abnegent:
que lex et ꝓpħȩ passibilem p̃dicauerunt. Ideo uero ne¬
cesse ait uenire scandala: quia ad sacram̃tũ reddendȩ

Expanded text:
ris ignorantia continentur. Judaeis autem scientiae iter in ris ignorantia continentur. Judaeis autem scientiae iter in lege praestatum est. Qui si Christi apostolos scandalizarent, rectius illigata collo mola asinaria demersi in mare fuissent, id est, gentium labore depressi in ignorantia saeculi demorarentur: quia illis tolerabilius fuerit nescisse Christum, quam istis prophetatum non recepisse. 3. Scanrumtamem vae homini illi, per quem scandalum venit . Humilitas passionis scandalum mundo est. In hoc enim maxime ignorantia detinetur humana, quod sub deformitate crucis aeternae gloriae Dominum nolit accipere. Et quid mundo tam periculosum, quam non recepisse Christum? Verumtamen sub hominis nuncupatione, auctorem scandali hujus Judaicum populum designat, per quem omne hoc mundo periculum comparatur, ut Christum in passione abnegent, quem lex et prophetae passibilem praedicaverunt. Ideo vero necesse esse ait venire scandala: quia ad sacramentum reddendae
Abbreviated transcription (Latin):
in ea collocati spetiem humilitatis dominice circum fe¬
recepti premiũ consequentur. Qui aũt scandalira¬
uerit unũ de pusillis istis. id ẽ. qui offendiculum
temptationis intulerit: expedit ei ut suspendatur
mola asmaria in collo eius. et demergatur inꝓfun¬
dum maris. Tot tanteq res non ociose comparatȩ sunt.
et molȩ̃ asinarię et cũ ea in mari mergendus. Et hoc ei ex¬
pediens: communi om̃iũ sensu: semꝑ quod expedit utile
est. Quid ergo utilitatis est mola asinaria collo suspensa
demergi: Mors enĩ tam grauis. ꝓficiet ad penã. Et nes¬
cio quomodo erit utile id expetere: quod ultimũ sit
maloꝵ. Quid ergo sentiri oporteat: quȩrendũ ẽ. Mole
opus: labor ẽ. cęcitatis. Nam clausis ium̃torũ oculis
aguntur ingyrum: et sub asini quidẽ nomine frequen¬
ter gentes cognominatas reꝑimus. Igitur gentes quod
agunt nesciunt: et inuitȩ suȩ oꝑe detentȩ cȩci labo¬

Expanded text:
in ea collocati, speciem humilitatis dominicae circumfein ea collocati, speciem humilitatis dominicae circumferecepti praemium consequentur: Qui autem scandalizaverit unum de pusillis istis, id est, qui offendiculum tentationis intulerit, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Tot tantaeque res non otiose comparatae sunt: et mola, et asinaria, et cum ea in mari mergendus, et hoc ei expediens. Communi omnium sensu, semper quod expedit utile est. Quid ergo utilitatis est, mola asinaria collo suspensa demergi? Mors enim tam gravis proficiet ad poenam: et nescio quomodo erit utile, id expetere quod ultimum sit malorum. Quid ergo sentiri oporteat, quaerendum est. Molae opus, labor est caecitatis: nam clausis jumentorum oculis aguntur in gyrum. Et sub asini quidem nomine, frequenter gentes cognominatas reperimus. Igitur gentes quod agunt, nesciunt: et in vitae suae opere detentae, caeci labo