comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣł uoxia uitare mandauit. Eraut sint̃ quodã
alia de his mecdirs. que lex scriptamagis ꝑ ꝯcessio¬
nem ꝓposint. qm ꝑ p̾cept̃onem uł. phibitionẽ
que fortassis ꝑ se malã fuissent. si ꝯcessa nõ fu¬
issend. uerbi gr̃a. Dicit lex: ut si quis turpitudi¬
nẽ aliqmͣ in uxore sua inueniss. ⁊ob id inã odio
hr̃ed. scrib̾et ei liblłm repuclu: ⁊ sic ea m cliunt

Expanded text:
quasi noxia vitare mandavit. Erant autem quaedam alia de his mediis, quae lex scripta magis per concessionem proposuit, quam per praeceptionem vel prohibitionem, quae fortassis per se mala fuissent, si concessa non fuissent. Verbi gratia: Dicit lex ut si quis turpitudinem aliquam in sua uxore invenisset, et ob id illam odio haberet, scriberet ei libellum repudii, et sic ea
Abbreviated transcription (Latin):
Et quecũq miltis ut uob̾ faciant homines: ead̾
⁊ uos facite ilł. Tria sacram̃ta. decime. obłones
⁊ sacrificia. decime ĩ portionib. obłonesin reb
Mobłia sunt q̃ ex dispensat̃one ad tempus sunt.
orinata. Ĩmobłia sunt que a natura ueniunt
rał hũit duoh p̾ceptis comp̾hecisa. ĩunebono
ꝑ̃cipiendo. in alt̾o mala ꝓhibetido. Hec chus p̾cep
cunda tabula ⁊tinebat. in quib ostericlitur
qͣlem se exib̾e debeat. Homo etga ꝓximũ quã¬

Expanded text:
ecunque vultis ut vobis faciant homines, eadem et vos facite illis . Tria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata. Immobilia sunt quae a natura veniunt, habuit duobus praeceptis comprehensa. In uno bona praecipiendo, in altero mala prohibendo. Haec vero duo praeceptcunda tabula continebat. In quibus ostenditur qualem se exhibere debeat homo erga proximum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potestis portare modo. Qd̾ utiq ñ aixiss sii¬
tadem tacere semperculpa eẽt
Alsum testimoniũ ẽ. cum quis alt i endacio
de u̾idate testimoniũ ꝓhib qui nõ solumtũ¬
ens fec̾it dampnabił oniurio inalicia ẽ. Si aut̃
ignoraus Ie phensibilis negligencia
On omne uiram̃tũ malũ e̾. ⁊ tñ omne iura¬
mĩtũ teste u̾itate a malo ẽ. Qͥ .n. im iura¬

Expanded text:
non potestis portare modo ; quod utique non dixisset, si veritatem tacere semper culpa esset. Falsum testimonium est cum quis alterius mendacio de veritate testimonium perhibet, qui non solum meiens fecerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia. Non omne juramentum malum est, et tamen omne juramentum teste veritate a malo est. Qui enim ver
Abbreviated transcription (Latin):
scil ⁊ sacͣmuenta. slam cũ primũ meclitꝰ aͣs ad ho¬
minem egrotũ curand̾ accessiss. totum eccupans¬
rat morb qd̾ totum ueliquerat salus Et apposu¬
it in corꝑe giu̾s humami in primis panta acitido¬
latĩ inorĩb defic̾et. ⁊ salus cresc̾et. dostea sub lege
scripta remedi ⁊plura ⁊tulit. ⁊ plures repauͭ¬

Expanded text:
cum primum medicus Deus ad hominem aegrotum curandum accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidolatim morbus deficeret et salus cresceret. Postea sub lege scripta, remedia plura contulit, et plures repa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊ in temꝑe resurrorris corꝑa ꝑ depositonem
corrupt̃onis. Pỹea autẽ sob mascuł dãtaẽ cir¬
cũcisio earnis. quia sae scriptura ꝑ in ascłiuũ
sexum animã ꝑ muliebrẽ uͦ caruẽ sig̃care so¬
let. ut indel ostend̾etur. qd̾ illa ext̾ior circũcisio

Expanded text:
in tempore resurrectionis corpora per depositionem corruptionis. Propterea autem solis masculis data est circumcisio carnis, quia sacra Scriptura per masculinum sexum animam, per muliebrem vero carnem significare solet; ut videlicet ostenderetur quod illa exterior circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
nendatiũ ẽ falsa sigtifiratio cum uõ
sã aduenit. Aam si quis alt̾i ꝓ mitt᷑et sẽ a¬
liquiddatur. hns uolũtate̾ dandi cura ꝓmit¬
tͥet. pͦcea uͦ mutante uolũtate dare noll m̃da¬
s quia ꝓunitens cor postea auplieauit. Sie gͦ¬

Expanded text:
endacium est falsa significatio vocis cum ea evenit. Nam si quis alteri promiserit se quid daturum, habens voluntatem dandi, postea vero mutata voluntate dare nollet, mendased quia promittens cor postea duplicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis sola fide saluabantur. sacrifitus ⁊ obl¬
tionib alus. q m̃ legiscerimonus purificate
ip̃am quo circũcisionẽ fide suscipientes ⁊ in eis
qui carne illam susceꝑunt uenerãdo ꝑticiꝑan¬
tes Mascili qui morte p̾uenti ad octiinũ diẽ:
ꝑuenire ñ potuer̃t ⁊ ob hoc sũ circũ cisiõis sacra¬
mẽto abhac uita recesserurit. sola fide ꝑentũ

Expanded text:
s et oblationibus, aliisque legis caeremoniis purificatae; ipsam quoque circumcisionem fide suscipientes, et in eis qui carnem illam susceperunt, venerando participantes. Masculi qui morte praeventi ad octavam diem pervenire non potuerunt, et ob hoc sine circumcisionis sacramento ab hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
eoo ipet̃ solus adorandꝰ eiq soli ⁊ nõ alt̾i serm¬
eudũ ẽ en uideh scruitute qͥrie ei soli dẽbita est
slam ⁊ in cuangłio cum ctr̾ siemo nguit pr̃em
nisi filius. ñ utiq sp̃s sc̃s. a patris cogtutõne
excluditu. cũ ĩpe etiam ꝓsunda d̾i teste apło
scrutetr S ẽ cuismodi loquendi gemuis. ut di¬
catur nemi nisi ille indel qui ñ hoc ẽ qd̾ ille.¬
His ꝓ breuitate transcur sis ad sequens mãda¬
Itum discutiendũ tͣnseamus qd̾ tale est.
Dn assumas c̃itru notũ in udarum. Hoc ad
simplicem litt̾e sensum dalit̾ intlłigi dẽ bet.¬
ur ad m̃ datsum affirmandũ. uł ad p̃dolum ue¬
neranttũ scil ut n p̃doba nouiine diuino ho¬
noret. neq falsititi nomẽ diuinum associet
aturam existimate. In uanum quippe nom̃i
di assimuit. qui filium di et̾num ex temꝑe
crectit cepisse. Nꝯm̃ siquide᷑ pẽis filius cticit ͫ.¬

Expanded text:
 ipse solus adorandus est, eique soli et non alteri serviendum est, ea videlicet servitute quae ei soli debita est. Nam et in Evangelio, cum dicitur: Nemo novit Patrem nisi Filius , non utique Spiritus sanctus a Patris cognitione excluditur, cum ipse etiam profunda Dei, teste Apostolo, scrutetur . Sed est ejusmodi loquendi genus, ut dicatur nemo, nisi ille videlicet qui non est, His pro brevitate transcursis, ad sequens mandatum discutiendum transeamus, quod tale est: Ne assumas nomen Dei tui in vanum . Hoc ad simplicem litterae sensum taliter intelligi debet ad mendacium affirmandum vel ad idolum venerandum; scilicet ut neque idola nomine divino honoret, neque falsitati nomen divinum associet.aturam existimare. In vanum quippe nomen Dei assumit, qui Filium Dei aeternum ex tempore coepisse credit. Nomen siquidem Patris Filius dicit
Abbreviated transcription (Latin):
der estimatur: ut ostend̾etur igitur iacͣmũtũ
circũcisiotus ñ quẽ admodũ priora sacram̃ta
aduõluntatẽ ꝓpꝯsitũ s ex nccitate exequend̾
p̾ceptũ ⁊ miratõne fitmatur cũ cicitur. mas
quia pactũ meũ irritsi fecit. Si ergo ꝑ pactũ¬
tlłigimꝰ cͣicucisus obpuaricat̃one̾ pacti ꝑi¬
tuis dictͥtur. manifeste datur inaigi saͭ¬
mentũ crecũcisionis. ad hoc eẽ institutũ. ut
ꝑ ip̃m homo a debito pͥme pͥuaricatonis lib̾a¬
retur. Idem .N. salutifere curadotuł. inxilium
circũcisio ⁊tͣ originale pccm in lige oꝑsibatur:
qd nuncbaptismꝰ excepto qd̾ regni celestis ia¬

Expanded text:
ter existimatur. Ut ostenderetur igitur sacramentum circumcisionis, non quemadmodum priora sacramenta ad voluntatem propositum, sed ex necessitate exsequendum, praeceptum comminatione firmatur cum dicitur: MascQuia pactum meum irritum fecit . Si ergo per pactuincircumcisus ob praevaricationem pacti periturus dicitur, manifeste datur intelligi sacramentum circumcisionis ad hoc institutum ut per ipsum homo a debito primae praevaricationis liberaretur. Idem enim salutiferae curationis auxilium circumcisio contra originale peccatum in lege cooperabatur quod nunc baptismus, excepto quod regni coelestis ja
Abbreviated transcription (Latin):
nifesto forina fid̾i ad quam exchisꝑsi d̃e suã
ad quem in uno ꝑficiendo qui afsumenidi ptra
fũaut omnes cosgentur Uocatus ẽ ab eanã
unus e multis unitas prĩcipiũ inoms Ut ad
sinum ilieꝰ cong̾entur quiciiq post illũ
fide illi ⁊ denot̃one iungͤcetitu Uocatus ẽ gͣ
ut exiret de t̾ra sua. ⁊ rcced̾et ab ilł quibus

Expanded text:
nifesto forma fidei; ad quam ex dispersione sua ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuerant, omnes colligerentur. Vocatus est Abraham unus ex multis; unitas principium unionis, ut ad sinum illius colligerentur quicunque post illum fide illi et devotione jungerentur. Vocatus est ergo ut exiret de t
Abbreviated transcription (Latin):
quia sephora uxor moysi t̾rita ab augelo acutã
petram sumpsisse legitur. ⁊ ea p̾putium filu
sui circumcidifse ⁊ iosue in t̾ram ꝓiussignus
iug̾ssurus scdõ in ppło isrł circũcisionis saciẽ¬

Expanded text:
quod Sephora, uxor Moysi, territa ab angelo, acutam quod Sephora, uxor Moysi, territa ab angelo, acutam petram sumpsisse legitur, et ea praeputium filii sui circumcidisse . Et Josue, in terram promissionis ingressurus, secundo in p
Abbreviated transcription (Latin):
Lao circũcid̾et carnẽ p̾putu sin sibi insignum
postis in exem plũ. tantum ad suꝑiorem statũ
suꝑ addens. quatinus ꝑ hoc signacłm ppłs cl̃i ab
iufidelib disc̾uiererur: quousq ille uetur qui ñ
solum de filus abrahe. s de aiuersis geritib fide¬
les collig̾et. ac ꝑ hoc sicut dc̃m ẽ ũ iam ꝑ signa¬
culum carnis igen̾e. s ꝑ signaculũ baptisia¬
tis secernerent᷑ in scĩfiratione. Sane quicũ q
itct̾im ñ de semine abrohe fideles extiterunt
huic p̾cept̃otu subiectiñ fuerunt. nec circũcisi¬
ons que soli semim abͣhe idicta fn̾at suscipi
ctionẽ. sicut ⁊ prius sub naturali lẽge prsꝙͣ
circũcisio irstituta fuiss. qui iusti fuerant sñ
circũcisione saluabantur. Modus fut̃ circũcisi¬
onis talis erat. p̾ceptum fatent ꝑuer masculꝰ octa¬
uodis a natiuitate fua crrcũcid̾ecur in catue p¬
pucii sui. Et sunt qui addendũ putant cutello
depet᷑ fc̃o. qd̾̃ tñ tlła alia auctoritate ꝓbant. iisi

Expanded text:
circumcideret pellem praeputii sui; ipsi in signum, posteris in exemplum, tantum ad priorem statum superaddens, quatenus per hoc signaculum populus Dei ab infidelibus discerneretur, quousque ille veniret qui non solum de filiis Abrahae, sed de universis gentibus fideles colligeret; ac per hoc, sicut dictum est, non jam per signaculum carnis in genere, sed per signaculum baptismatis secernerentur in sanctificatione. Sane quicunque interim non de semine Abrahae fideles exstiterunt; huic praeceptioni subjecti non fuerunt. Neque circumcisionis quae soli semini Abrahae indicta fuerat suscipictionem, sicut et prius sub lege naturali priusquam circumcisio instituta fuisset; qui justi fuerant sine circumcisione salvabantur. Modus autem circumcisionis talis erat. Praeceptum fuit, ut puer masculus octavo die a nativitate sua circumcideretur in carne praeputii sui . Et sunt qui addendum putant cultello de petra facto, quod tamen nulla alia auctoritate probant, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
pigiaciam: ⁊ stulticia̾ ⁊ ceta similiai q̃ oĩa
mecia erant. illatĩo que sub loge uatura¬
li in ctuob p̾ceptis cl ausa fũarit. ꝑ scripta
p̾ceptis explicata sucit ⁊ cistincti. Ex quib
primũ erat. honora patrem tnai ⁊ mnĩem tira

Expanded text:
iam et stultitiam; et caetera similia, quae omnia media erant. Illa vero quae sub lege naturali in duobus praeceptis clausa fuerant, per scriptam praeceptis explicata sunt et distincta, ex quibus primum erat: Honora patrem tuum et matrem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ futuros. ut cũ fideliũ numeiꝰ ang̾etiu
unitas tñ fidei ñ mrtiplicaretur nt pͥmũ ĩits
furma unũ eẽnt qui ex ip̃o nasc̃entm: p̾tea
rtiam unũ fierent. qui meadem fide ip̃i soci¬
arent᷑. Ex tunc ergo unitas ppłi cłi cepit ⁊¬

Expanded text:
uros, ut cum fidelium numerus augeretur, unitas tamen fidei non multiplicaretur, ut primum in illius forma unum essent, qui ex ipso nascerentur, postea et unum fierent qui in eadem fide ipsi sociarentur. Extunc ergo unitas populi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
carne sub quo ninendi eratit qui incartie u¬
trũ eratis. dp̃ea circũtisio data ñ ẽ rusi sem̃
abrahe ut in carne signarentur. qui ĩ car¬
ne unirentur. post qͣm aud ad haue ucta¬
tem accessert. qui sccłm carnis gñationẽ
ex ip̃o ñ fue ll rũt. positũ ẽ signacłm uni¬

Expanded text:
arue sub quo uniendi erant, qui in carne unum erant Propterea circumcisio data non erat nisi semini Abrahae, ut in carne signarentur qui in carne unirentur. Postquam autem ad hanc unitatem accesserunt qui secundum carnis generationem ex ipso non fuerunt, positu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ discipuloł omuib in se credentib dicit Cre¬
ditis in deũ ⁊ in me creaite: Modesta quidẽ ut
decit pim insiatonie tos ammnonens
ut indłis auius eum ñ solum adorand̾ a no¬
bis in suactiuinitate qua ⁊didit. s ĩ huina¬
nitate etiam qua redeniro.

Expanded text:
et per discipulos omnibus in se credentibus dicit: Creditis in Deum, et in me credite : modesta quidem ut decuit pium insinuatione nos admonens, ut intelligamus eum non solum adorandum a nobis in sua divinitate qua condidit, sed in humanitate etiam qua redemit.
Abbreviated transcription (Latin):
eecta hõis emũdat̃onẽ. ⁊ int̾iorem aĩe can¬
dorẽ. quẽ in ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m. sa tͥiũtũ adipiscit᷑.
poss declarare. Amplꝰ ant̃ quia circũcisio
qui dẽ serdes anferc. s dolores infert. Ablu¬
tio n̾o ĩquinados sũ dolore emũdat. idarco
priori ppło ĩ timore seruient ⁊ sublege la¬
boranti circũcisio ad emũdatonẽ. data e. Nor
aut̃ ppło in gr̃a ꝑ caritatẽ ambłanti: ablut̾õ. ui¬
deuturgͦ plima illa sac̾menta que sub na i¬
tali lege p̾cessersit qͣi q̃oam umbra u̾itatis. ila
u̾o que postea sub scripta lege secuta sunt q̃iꝰ d¬
dam ymago ue figura u̾itatis Ista aus quesut
gr̃a nouissime ⁊ sequũtur ñ tam umbͣ i p̾mage
S corpus u̾itatis. In quib salutis esfectus ꝓũr ao
uoniti ext̾iori motione ꝓctucitir. sic inen inũ¬
sibił gr̃e uita clarissime demonstrat᷑. primagᷤ
sacmenta umbra fu̾nt. Scła ymagꝰ ł itnas
corpꝰ. post que in quarto loco sequitur u̾ittił sp̃s

Expanded text:
is emundationem et interiorem animae candorem, quem in ipso et per ipsum sacramentum adipiscitur, posset declarare. Amplius autem quia circumcisio quidem sordes aufert, sed dolores infert; ablutio vero inquinatos sine dolore emundat, idcirco priori populo in timore servienti, et sub lege laboranti, circumcisio ad emundationem data est; novo autem populo in gratia per charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sacramenta quae sub naturali lege praecesserunt, quasi quaedam umbra veritatis; illa vero quae postea sub scripta lege secuta sunt, quasi quaedam imago vel figura veritatis; ista autem quae sub gratia novissime consequuntur non jam umbra vel imago, sed corpus veritatis. In quibus salutis effecventi, exteriori motione proditur; sic in eis invisibilis gratiae vita clarissime demonstratur. Prima ergo sacramenta umbra fuerunt; secunda imago; tertia corpus; post quae quarto loco sequitur veritas spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
riora ⁊ ꝓxima pͦt ħ p̾cepta ⁊tinet quo ꝑtitiẽt
ad cdilc̃onem ꝓxiiii. uei pͥma tabła iciar
Iuia i ea ⁊tinertur p̃cepta que insinuant
fidem. Scd̾a aurrẽ quia in ea ⁊tinentur p̃cep¬
ta ẽ ic instrimut adbonã oꝑatõnẽ. in ħ ma
tabula tria sũc p̾cepta. quia qui fidecreditur
trinitas e̾ d̾s. In scd̾a tabula. on. sunt p̾cep

Expanded text:
epta continet quae pertinent ad dilectionem proximi. Vel prima tabula dicitur, quia in ea continentur praecepta quae insinuant fidem; secunda quia in ea continentur praecepta quae instruunt ad bonam operationem. In prima tabula tria sunt praecepta, quia quae fide creditur Trinitas, est Deus. In secunda tabula septem sunt praecept
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tompoꝵ alia post alia mutari dobuert. ut
cum eftectus gr̃o diuine in salutẽ cresc̾et. si¬
mul quo ⁊t ip̃a significato imp̃is sigrinisi¬
bilib enidentior ꝯ̃pparer. Erat quippeidem
siuator ead̾ gr̃a. eadem fides illio uerituri. ħ
exibiti.  quia ip̃o ꝑ quem salts dabatim
longeerat enisdem salutił signa obscura. cẽ
debuerunio. postea panlatim u̾o enis aduẽtu
ppinquante oꝑtebat. ut eodem ordine ⁊ fides
in cognitone. ⁊ gr̃am salute t̾sc̾et.⁊ ead̾ gsa
pcircũcisionõ ad ultinũ ꝑ bapt̃ma expiatio¬
uis⁊ instificationis sat̾menta formari insti¬
tittũ ẽ. quia ciuso mũdat̃onis forma.⁊ siłitii¬
do in oblat̃onequidem occulte inuenitꝰͫ in cir¬
cuisionenero eiudentꝰ exprimit᷑ ꝑ baptis¬
mũ qut manfeste declaratur. pͥmã nam q

Expanded text:
nem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione, et gratia in salute cresceret; et eaper circumcisionem, ad ultimum per baptismum, expiationis et justificationis sacramentum formari institutum est; quia ejusdem mundationis forma et similitudo in oblatione quidem occulte innuitur, circumcisione vero evidentius exprimitur, per baptismum autem manifesta declaratur. Primam
Abbreviated transcription (Latin):
chone prinçipalit instituta illa nõ signa
horum dantumn. ⁊ ingli antib hũ quoꝵ sig¬
na fuerutit. ne sine salute oent. qui tempꝰ
lntiqui iosti. nond̾ adhuc regmu celestis ra¬
nuam intrare potueriuit. donec saluator
ꝑ carnem assũꝑcam celos asceti̾lit ⁊ oñub
in so credentib ac scquentib uiam aꝑint
Decia chifferencia ẽ. qd̾ sacramenta na¬
turał legis non ex p̃cepto indicta uidẽ.¬
tu. s ex ⁊silio ad uotũ ꝓposita. Sacram̃ta
u̾o scripte legiis ⁊ gr̃e uccitatem quandam
executionis induc̃e . Pp̃ea qs tĩ ex ⁊silio tm̃¬

Expanded text:
ctione principaliter instituta. Illa vero, signa horum tantum; et mediantibus his quorum signa fuerunt, ne sine salute essent, qui tempusantiqui justi; nondum adhuc regni coelestis januam intrare potuerunt donec salvator per carnem assumptam coelos ascendit, et omnibus in se credentibus ac se sequentibus viam aperuit. Tertia differentia est quod sacramenta naturalis legis non ex praecepto indicta videntur, sed ex consilio ad votum proposita; sacramenta vero scriptae legis et gratiae necessitatem quamdam exsecutionis inducere propterea quod non ex consilio t
Abbreviated transcription (Latin):
tibi iam mĩam exibut ⁊ neectum tña te ser¬
uicium accepit. ut scias ab ip̃oeẽ. ntrũq scilic
qd̃ a de exigit opusuirtutis ⁊ qd̾ tͥ ꝓmittit pte¬
nuũ rerributiomis Audi isrł. hoc ẽ ausculta. ad¬
quiesce. Oĩs .N. uirtus ab õbelĩo incipit: quẽad¬

Expanded text:
iam jam exhibuit, et necdum tamen a te servitium accepit, ut scias ab ipso esse utrumque, scilicet, et quod a te exigit opus virtutis, et quod tibi promittit praemium retributionis. Audi, Israel, id est, ausculta, acquiesce. Omnis en
Abbreviated transcription (Latin):
Ost fidem de sacͣnitis fidei tractare li¬
debemus. Sacram̃ta ab ruitio ad restanta¬
ionẽ ⁊ creationẽ hominisustituta st̃ alias̃
traturali lese. alia subscripta lege. alia subgr̃a
Et in his semꝑ que temꝑo poftr̃ora fũnit affe¬
tu gr̃e sp̃ual digniora inuenũdͫ. Om̃ia . N.
illa suꝑioris tem ꝑis sacͣm̃ta sine sub uatura¬
li lege. sine subscripta signa fuer̃t quedã. ⁊
figure eoꝵ. que nunc sub gr̃a exibita sũtsa¬
cram̃toꝵ. ⁊ ideo effectũ spͥualẽ quẽ suo temꝑe
oꝑ abantur põita ꝓ istis illa uirtute ⁊ scĩfiea

Expanded text:
ost fidem de sacramentis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaurationem et curationem hominis instituta sunt; alia sub naturali lege, alia sub scripta lege, alia sub gratia. Et in his semper quae tempore posteriora fuerunt, effectu gratiae spiritualis digniora inveniuntur. Omnia enim illa superioris temporis sacramenta, sive sub naturali lege, sive sub scripta; signa quaedam fuerunt et figurae eorum quae nunc sub gratia exhibita sunt sacramentorum. Et ideo effectum spiritualem quem suo tempore operabantur, posita pro istis; illa
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃modo inuisibił gr̃e signa ⁊ sacͣm̃da exxistũt
deꝯ sacͣmenta gr̃e primũ ꝑ bñdictõnẽ. uir¬
tutem in le scĩticati oius suscipiunt. ac deande
celitus incita scĩficat̃one ꝯferant qd̾ illa ꝑħ¬
sola hoꝵ significatone ꝯferre⁊ sueu̾ant. pas¬
siouamq saluatoris que pͥmo loco satm ẽta
gr̃e ad effectũ salutis stĩficat inediatrtibus
ctum falutis in his percipiunt.

Expanded text:
na et sacramenta existunt. Ideo sacramenta gratiae, primum per benedictionem virtutem in se sanctificationis suscipiunt, ac deinde coelitus indita sanctificatione conferant, quod illa ant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus ctum salutis in istis percipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qu fidelit᷑ ea cołet m̾ctum deuorõnis sue inueni¬
ret. susqͣm .ñ. legimꝰ qd̾ añ legem scciptamd̾s
homim dẽit qui decimas ñ dedtt. qui sacrificia ñ
ꝯbrusit. ficut post̾ea ꝑ legomi dixit. Masculꝰ cnꝰ
caro p̃putu ccrcũcisa ñ fũit ꝑiit anima illa de
appõr fũant quam ad obtinendã salutẽ ra¬
dicta. siam qui nel possidehat uide decimał
ꝯfferre debebate Et qui nichĩ habobat que

Expanded text:
 ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini dixerit, qui decimas non dederit, qui sacrificia non obtulerit: sicut postea per legem dixit: Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de proposita fuerant, quam ad obtinendam salutem indicta. Nam qui nihil possidebat, unde decimas offerre debebat? qui nihil habeba
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ esistentib t̾cia ꝑsona deeẽt. son .N. hic de qͣ¬
licũq s desũma ⁊dilectone loqͥm᷑. ⁊ qͣlem c̾at᷑a
acreatore nũqͣm m̾et ͣ. nũqm cligna ĩuenitur.
Qͥs q̃sodigne expͥlicare ualeat. qnͣta sit uirtꝰ
tas intime ⁊ sũme ꝯcorctie. Si tanta itaq clig¬
nitas e̾. in hus duab uirtutib cuiq exlem ip¬
sa. quid q̃so uirtutis. quid dignitatis terit u q̃¬
uis eclitur exalt̾a. ubiutia manificat᷑ ex alia.
ista ⁊ sumat᷑ exilla: Qdaut̾ aliud ẽ intima¬

Expanded text:
tentibus tertia persona deesset. Non enim hic de qualicunque, sed de summa condilectione loquimur, et qualem creatura a Creatore nunquam meretur, nunquam digna invenitur. Quis, quaeso digne explicare valeat quanta virtus tas intimae et summae concordiae? Si tanta itaque dignitas est in his duabus virtutibus cuique ex semetipsa, quid, quaeso, virtutis, quid dignitatis inerit ubi quaevis conditur ex altera, ubi una magnificatur ex alia, ista consummatur ex illa? Quid a
Abbreviated transcription (Latin):
hauriri de corde ꝓpͥo Intime a caritatis delicie
hauriũt᷑ de codde alieno. fiamqui ĩtime chiliꝙ
⁊ ĩtime diligi ⁊ cupiscit. nĩ tam delc̃at qmam
atur. sidectilc̃i sui corde ñ haurit. dilcõnis cmi¬
celinẽ qmͣsicit. Sapie u̾o delitie tt̃ naꝵs s de¬
lectãt. qñ de ꝓpriocorde hauriunt᷑. slchꝰ et

Expanded text:
riri de corde proprio. Intimae autem charitatis deliciae hauriuntur de corde alieno. Nam, qui intime diligit et intime diligi concupiscit, non tam delectatur quam anxiatur, si de dilecti sui corde non haurit dilectionis dulcedinem quam sitit. Sapientiae vero deliciae tunc magis delectant, quando de corde proprio hauriunt
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾. Sicreatura atcenclit᷑. ibi amoris funi¬
d̃s trtplicatur. ut ubi de deft̾u amorił suspicio
faciliꝰ oriri pot̾at maiori efed̾atõne c̾citudo
illa tͥnitate agitur. ut ⁊cordiał caritas. ⁊ eso¬
ciał amoꝵubiq nusꝙͣ singłarisiuenatur.
Eccein tͥnitatis assertõne. tanta. tãrata ite¬
tis attestat̃oundiq octurrit: ut m̃te captus
uideatur. cui tanta c̾tificato satistac̃eñ p̾sit.

Expanded text:
debis. Si concordia attenditur, ibi amoris funiculus triplicatur, ut ubi de defectu amoris suspicio facilius oriri poterat, majori consideratione certitudo e agitur, ut concordialis charitas, et consocialis amor ubique nusquam singularis inveniatur. Ecce in Trinitatis assertione tanta, tam rara veritatis attestatio undique occurrit, ut mente captus videatur cui tanta certificatio satisfacere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ima sola qmdue. ⁊ quiblibcdiusb mai aliquis
tote tres ꝑit̾ accepte. Nlũc gͦ atcendeilla õiformis
⁊ om̃faria magnituctĩs coeqͣlitas in illa sũmat¬
nitate qm ĩ ep̾hensibił sit. ubi unitas płalitati
s̃cdͥit. nec płalitas unitatẽ excedit. acd in illa tͥ¬
plius admireris attende ĩ ills̾ Nmꝰ alum alceti¬
na om̃ib aliis ꝑ sonis qm̃ ĩ una qͣlib eadẽq ꝑsona
nec singłaritas ẽ sũ płalitate. nͥunitaslñĩ eqͣsita¬

Expanded text:
 duae, et quibuslibet duabus majus aliquid totae tres pariter acceptae. Nunc ergo attende, illa omniformis et omnifaria magnitudinis coaequalitas in illa summa Trinitate quam incomprehensibilis sit, ubi unitas pluralitati non cedit, nec pluralitas unitatem excedit. CAPUT XXV. plius admireris, attende et illud in omnibus aliis personis. Quoniam in unaqualibet eademque persona, nec singularitas est sine pluralitate, nec unitas sine inaequalita
Abbreviated transcription (Latin):
tati. inẽ. ut̃i mĩto debeat erubesc̾e. ubi erid obłe¬
sibile: S sic̃ sũme felicitati ñ p̃t inẽecã dolẽ¬
di sic insute głie plenitudĩe. ñ p̃o inẽe ma¬
t̾ia crubescẽdi. Qsnamq ñ uideat. qmͣ sit ex¬
trem e dem̃tie. uł tenuit̃ fusꝑicari alisũme fe¬
licitati maiestati aliquid ĩeẽ poturfle. qd̾ possit
tantegłie splendorẽ. uił ĩmodico obmibilare:
Eoce quõ plenitudo dĩne bonitatis. plenitudo
felicitatis. ⁊głie. ĩ una i̾itatis attestatone ĩui

Expanded text:
tati inest unde merito debeat erubescere, ubi erit, obsessibile? Sed sicut summae felicitati non potest inesse causa dolendi, sic in summae gloriae plenitudine non potest inesse materia crubescendi. Quis namque non videat quam sit extremae dementiae, vel tenuiter suspicari illi summae felici majestati aliquid inesse potuisse, quod possit tantae gloriae splendorem vel in modico obnubilare? Ecce quomodo plenitudo divinae bonitatis, plenitudo felici
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ hr̃et. cui sũmũ amgrẽ ĩpend̾et. nec qͥ
sũmũ amorẽ repend̾et. iñ g illi sũme dulces
p̾fatisumꝰ hiis deliciis dulciꝰ. nicħ delc̃abiliꝰ.¬
¶m gͦ d̃ina felicitas tociꝰ plenitudinis ha¬
bundanciãoptinnss. cui summa suslui daa.
sũma iocũditas. sẽꝑ deeẽt: ꝑsone itaq gemi¬
nat̃onẽ ut dc̃m ẽ felicitasexigit. ut in oĩs ple¬
nitułĩs ĩtegritate subsift̾e possit. Qd̾ 2lũmitte¬

Expanded text:
utique non haberet cui summum amorem impenderet, nec qui sibi summum amorem impenderet. Unde ergo illi summe dulces praefati sumus, his deliciis dulcius, nihil delectabiligo divina felicitas totius plenitudinis abundantiam obtinuisset, cui summa suavitas, summa jucunditas semper deesset? Personae itaque geminationem, ut dictum est, felicitas exigit, ut in omni plenitudinis integritate subsistere possit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
reqiuirat. slam ubi se duo mutuo diligẽtes sũ¬
mo desid̾io amplectunt᷑. ⁊ malt̾utro amore
sũme delc̃antur. sũmũ gauctũ istiẽ: ĩ t̃timo
amore isteꝰ. Qmdiu iste ab alio sols liligitur
p̾cipue dulcedinis sue delicias solꝰ possid̾e̾ꝰ ur. S¬

Expanded text:
requirat. Nam, ubi se duo mutuo diligentes summo desiderio amplectuntur, et in alterutro amore summe delectantur, summum gaudium illius est in intimo amore istius, quandiu iste ab alio solus diligitur, praecipue dulcedinis suae delicias solus possidere
Abbreviated transcription (Latin):
tora suo ad fidem ⁊ seruaidam obligatitur. ⁊ m¬
fideles quo sacm̃ta quedam hñt que sacram̃ta
dicint qmͣus uec sacra sint. riec sacrerei sig¬
na s execrationes poto ⁊ ab hominatones ui¬
b ñ sacrantur hominess polluunt ᷑. Tam̃ ad
hoꝵ differencta sacram̃ta fid̾i dicta intlłigi pꝰ¬
sunt que a fidelib tͣctatiłꝰ. ⁊ cum fide ad sc̃ĩficati¬

Expanded text:
ad fidem conservandam obligantur; et infideles quoque sacramenta quaedam habent, quae sacramenta dicuntur, quamvis nec sacra sint, nec sacrae rei signa. Sed exsecrationes potius et abominationes: quibus non sacrantur homines, sed polluuntur. Tamen ad horum differentiam sacramenta fidei dicta intelligi possunt quae a fidelibus t
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ b̃ificaridam putant. hu fidem n̾amĩmł¬
titudine cogitat̃onis. pots qmͣ in magnitulĩe
deuot̃onis cum pietas diunia ñ attetidat. qnͣ
moramꝰ quia agnouimꝰ quosdam eẽ inin̾dis¬
cretos qui humane possibłitatis mensur am
nescũt. quia possibłitatẽ siram ñ atcendũt.
Et si accendunt maiori stulticia estrmãt
ħ om̃s eẽ dcbe: quo so p̾cet̾is uident ampliꝰ
aliquid accepisse. affirmant fidelẽ nlła rõne
ẽẽ cicend̾. qui ñ magna quedã ⁊ multa ⁊ Ib̾¬
limia fidei sacram̃ta agnou̾it.  do maiesta¬
te treatoris ⁊ de humilicate saluatoris qua¬
rũdara disputationũ ꝓfruiclitatem ⁊ reꝵ ge

Expanded text:
st. Et beatificandam putant hi fidem veram in multitudine cognitionis potius quam in magnitudine devotionis, cum pietas divina non attendat quantmoramus, quia agnovimus quosdam esse minus discretos, qui humanae possibilitatis mensuram nesciunt; quia suam passibilitatem non attendunt, et si attendunt, majori stultitia existimant hoc omnes esse debere, quo se prae caeteris vident amplius aliquid accepisse. Affirmant fidelem nulla ratione esse dicendum, qui non magna quaedam et multa et sublimia fidei sacramenta agnoverit; et de majestate creatoris, et de humilitate Salvatoris quorumdam disputationem, pr
Abbreviated transcription (Latin):
sione saluatoris nr̃i mũdo iam inaifesta
sunt omnib abinitiomũcli iustis ⁊ fidelibꝰ
tã minorib atꝙͣ maiorib eadem coguiti¬
auẽ oĩa que in sacram̃to nr̃e redẽptõius
completa sunt eos ⁊ crecdidisse ⁊ agnouisse. nõ
solum hac rõne ꝓharo se putant qd̾ quẽ sidino¬
clutu nos modo ad illam redẽpc̃onẽ ñ ꝑtiũemsꝰ
nisi ħominaiam ⁊ fc̃a agnosc̾emꝰ ⁊ agnurta
cred̾emꝰ sic quidem illi ꝑ hec saliratiñ fuissẽt
nita credidissent um etiatn quia aliquoti¬
eus scripture testantur. nullũ ab unto sine
fide xpi ẽẽ saluatum. Et b̾s augustitꝰ do ħ
ip̃o loquens sic art Eadem fides meclia toris
s aluosiustos faciebat. antiquos. prsillos cũ
magnis ñ uetus ⁊ estam̃ tũ qd̾ in seruitutẽ

Expanded text:
do jam manifestata sunt, omnibus ab initio mundi justis et fidelibus, tam majoribus quam minoribus, eadem cognitiautem omnia quae in sacramento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione probare se putat, quod quemadmodum nos modo ad illam redemptionem non pertineremus nisi haec omnia jam et facta agnosceremus, et agnita crederemus; sic quidem illi per haec salvati non fuissentnita credidissent. Verum etiam quia aliquoties Scripturae testantur, nullum ab initio sine fide Christi esse salvatum; et beatus Augustinus de hoc ipso loquens sic ait: Eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos pusillos cum magnis: non Vetus Testam
Abbreviated transcription (Latin):
ttia in uno estat. ⁊ ad unũ. ⁊ uitra quia cũ duo
noĩantur. unus significatur. qm̃ irnusest cre¬
ator ⁊ tedẽptor. Creator ad naturam. Saluato.
ad gr̃am. In his duob totũ ẽ ⁊ mũt Hce ẽ in qͦ
ab intio fides credentiũ una ẽ qmu̾is incad̾
fido. in aliis maior. u aliis minor. de istis
coxnitio fuit. scłm dim̃sitatẽ. tempoꝵ. sicut
uno ⁊ eodẽ temꝑe: in aliis maior: in aliismi¬
nor. inuenitur cogntt̃o. de his ip̃is sccłm capa¬
citatẽ ꝑsonaꝵ. Quͣmis ergo fides creuit ut ali¬
qñ ⁊ in aliquib maior cet. ñ tm̃: mu¬
tata ẽ. nt alia eẽci s om̃s fide una unũ credide

Expanded text:
onstat, et ad unum et una, quia cum duo nominantur, unus significatur; quoniam unus creator est et redemptor. Creator ad naturam, salvator ad gratiam. In his duobus totum est et unum, hoc est in quo ab initio fides credentium una est, quamvis in eadem fide in aliis major, in aliis minor de istis cognitio fuerit, secundum diversitatem temporum, sicut uno et eodem tempore, in aliis major in aliis minor invenitur cognitio de his ipsis secundum capacitatem personarum. Quamvis ergo fides creverit, ut aliquando et in aliquibus major esset; non tamen mutata est, ut alia esset. Sed omnes fide una cr
Abbreviated transcription (Latin):
lo fu̾it ⁊ introductꝰ. in gauliũ dñi sui niuere
ħebit ex etemplatone. S mira cłi clisponsat¬
one a grtur. qdͥ mine itc̾im malicia hostis aͥ¬
tiqui ad impugnandos ⁊ ꝑseqñdos fideles rẽ¬
laxatur. quatinus indel hoc homini reputetur
ectam impugnatus ũ deserad qui priusuisione
di psetitis roboꝵatis sola ꝑfuasione. ꝓstratꝰ erat.
Ut aud̾ in hec pͣlio inuctusstare possis ⁊ bonũ su¬
um illesũ custodire. dautur ei ut dictũ ẽ in sa¬
ẽentis arma quib seminat in oꝑib homs
tela quib hostem ꝓsternat: ut scilic fidei
caritate ⁊ spe adiuncta int̾ius ꝑtt̃ roboret᷑

Expanded text:
vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc interim malitia hostis antiqui ad impugnandos et persequendos fideles relaxatur, quatenus videlicet hoc homini reputetureserat, qui prius visione praesentis Dei roboratus, sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit, et bonum suum illaesum custodire, dantur ei ut dictum est in sacramentis arma, quibus se muniat; in operibus bonis tela quibus hostem prosternat, ut scilicet fidei charitate et spe adjuncta, interius pariter roboretur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe omniũ dñm ⁊ rectorem uniũsoꝵ ꝓp̃inquidẽ ñ
ẽẽ in ali auctorẽ. eoꝵ tñ qui in malis sus euis mi¬
sĩcorctiam querent. ⁊ expectarent futurũ redemp¬
torem. H simpliciũ quidem fidei minito suffecis¬
secreclimuꝰ. quib ⁊ si tuch ampliꝰ adlitũ e̾. ad cog¬
tritonem: inultũ dñ collatũ ẽ ad denot̃oris̃ Isti¬

Expanded text:
em omnium, Dominum et rectorem universorum; ipsum quidem non esse mali auctorem, eorum tamen qui in malis suis ejus misericordiam quaererent vel exspectarent futurum redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devoti
Abbreviated transcription (Latin):
dem. s tiõ earidem fidei cognitõne̾ hũisse dicãtt᷑
Aut si de om̃ib ħ dẽ in intlłigit᷑. ꝯtñs qui futu¬
ram redempt̃ote credid̾unt. In quib ħ etiã re¬
dem pt̃o ⁊stabat credilisse. ñ ĩ ruenient̾ affir¬
mant᷑. In quantũ .N. ip̃am que omina ħ ⁊tine¬
bat redẽ pt̃onem uenturã crelid̾unt. H crelide¬
rũti qmͣuis eandẽ de ip̃ĩ ounes ĩ credendo cog¬
nit̃onẽ habiunt. Hoc modo igitur sano inclłe¬
ctu dici p̃t. onĩs abintio iustos fidem saluato¬
ris hũisse. ⁊om̃s in fide rede̾pt̾onis uetiture iusti¬
ficatos ftusse: quia. eand̾ redẽpt̃onẽ. uł uenitu¬

Expanded text:
em sed non eamdem fidei cognitionem habuisse dicantur; aut si de omnibus hoc dictum intelligitur, omnes qui futuram redemptionem crediderunt, haec etiam in quibus redemptio constabat credidisse, non inconvenienter affirmantur. Inquantum enim ipsam quae omnia haec continebat redemptionem venturam crediderunt, haec crediderunt, quamvis eamdem de ipsis omnes in credendo cognitionem non habuerunt. Hoc modo igitur sano intellectu dici potest omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, et omnes in fide redemptionis venturae justificatos fuisse, quia eamdem redemptionem vel ventu
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ ñ cognostũt. ⁊ in his om̃ib metis¬
aliqd relitiquitur. ut nnũ aliud eligatur aubr¬
etas ñ tollitur. s inutatur. Accedit adhatic a¬
lia rõ maior meluis eẽ ꝯfit̾unũ principiũ ꝙͣ¬

Expanded text:
salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mesalvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mealiquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium
Abbreviated transcription (Latin):
detiti mĩquã metitẽ ad ficti cogitanda suble¬
uarit. ⁊ qmͣuis fidei xp̃iane slͣcͣment a cũ ceteris
fidelib usu ꝑcipiunt. quare tũ xp̃ianus sit ho
uł que spes xp̃iano sit in expectatione futuroꝵ
bonoꝵ non atcendunt. Hii quamins nomine
fi deles dicatitur re tñ ⁊ ueritate longo sunt a
fide. Tatũ huiusmodi aliqñ qͥuima gr̃a insitã¬
tur. ⁊ Ad sui ꝯsid̾ationẽ excitattur. ut q̃s homo
natussit. ⁊ si alia post hane. intam sequatm.
inquiratit. si pͥmiauistis ⁊ põcorib tormẽta
reposita sint. ⁊ si post finem oꝑis scruatur p̾¬
miũ iuste recributiõis. Tali ergo ⁊sideratioi io
Aborta in corde magtio triox trepidatõis mo
uidet. tutito magis ad cognitõnẽ m̾tatis per¬
uenire satagit. Qsid̾at in ħ mundo tam diuer¬
sas ⁊ hoĩm ẽẽ estimatõnes suꝑ his in quib sa¬
lus hominis ⁊stat. Pagani in plures unitatõ
diuinitatis scitidunt Iudei creatorem ꝯfitent᷑

Expanded text:
enti nunquam mentem ad futura cogitanda sublevant; et quamvis fidei Christianae sacramenta cum caeteris fidelibus usu percipiunt, quare tamen Christianus sit homo vel quae spes Christiano sit in exspectatione bonorum futurorum non attendunt. Hi, quamvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motcernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uident. Qͥ fidem hũt iam aliquiduid̾e incipĩ¬
unt. s ꝑmaginem sola̾. Si st fideł nich̾ ude¬
ret: ex fide illuminat̃oneẽt nec dr̃entus
illuminati fideles. Siant̾ iam ip̃am rem
rent. ũ ꝑ specłm in enĩgmate. s facie ad fa

Expanded text:
ident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem rent, non per speculum in aenigmate, sed f
Abbreviated transcription (Latin):
tio ũ fu̾it. sic inlubitant̾ ꝯfitemꝰ. quem admo¬
dũ in his quos in nr̃is temꝑib fideles cerminꝰ
Eandem fidem ⁊ tñ nõ eatide᷑ fidi cogintõne
inuenimꝰ. Creuiditaq ꝑ temꝑa fides in om̃ibr
ut maior. eẽt. s mutata ñ ẽ ut alia eẽt. Ante
legem łs creator credebatur ⁊ ab eo salus ⁊
iredẽpt̃o ex pectabatur. ꝑ quẽ u̾o ⁊ quomodo
cad salus implenda ac ꝑficienda foret exceptis pau¬
ꝑsoira redem pcoris mitteuda p̾dicebatur. ⁊ uent᷑a
expectubatur. Que. aut̃ ip̃a ꝑsona foret hoc ẽ ho
cognouerunt qui ꝑ fp̃m singularit ad ħ illumĩ a¬
ti fuerutt. Sub gr̾a aut̾ manifeste ab omnib
iam ⁊ putatur ⁊ creditur. ⁊ modꝰ redempt̃onis. ⁊
qualitas ꝑsone redẽptoris Semꝑ tñ in ec̃ca cł̾i ab
initio fidem ⁊ cognitionẽ fuisse credimꝰ rncar¬
nationis ⁊ passionis xp̃i quia ab initio nũqͣm de¬
fuerunt. qui ħ cognouer̃t. Alii saluabantur. qr
horum ꝑfc̃om fide simplici iungebantur. ⁊ eos

Expanded text:
tio non fuit, sic indubitanter confitemur, quemadmodum in his quos in nostris temporibus fideles cernimus eamdem fidem, et tamen non eamdem fidei cognitionem invenimus. Crevit itaque per tempora fides in omnibus, ut major esset, sed mutata non est, ut alia esset. Ante legem, Deus creator credebatur; et ab eo salus et redemptio exspectabatur, per quem vero et quomodo dem salus implenda ac persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa persona foret, hoc est, cognoverunt qui per spiritum singulariter ad hoc illuminati fuerunt. Sub gratia autem manifeste ab omnibus jam et praedicatur et creditur, et modus redemptionis, et qualitas personae redemptoris. Semper tamen in Ecclesia Dei ab initio fidem et cognitionem fuisse credimus incarnationis et passionis Christi; quia ab initio nunquam defuerunt, qui hoc cognoverunt. Alii salvabantur, quia horum perfectioni fide simplici jungeban
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indet discerit am̃bigne. Hincẽqd̾ cordã.
hoĩm facilius sibi ꝯsentiunt in his que ocłocar¬
ins ꝑcipiũt. qmͣ in his que acie m̃tis ⁊ sensu iõnis
atrngunt. Quia ubiinundendo ñ ciligant ĩ
inclicando ñ cliscropãt. Ho ergo quia ocłm car¬
Item quia ocłm r̃ois ex ꝑte ħt. anutũ siłr¬

Expanded text:
non videt discernit ambigue. Hinc est quod corda hominum facilius sibi consentiunt in his quae oculo carnis percipiunt, quam in his quae acie mentis et sensu rationis attingunt, quia ubi in videndo non caligant, in judicando non discrepant. Homo ergo quia oculum carItem quia oculum rationis ex parte habet, animum si
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ip̃os de se ita uetes sensisse pancis aidutere
possimꝰ Moyses ĩcribit lm̃ ad so loquentõ dix¬
cis sub auclis. sicut tibi. Ostene t eretioͥ s dei
noticia plus aliquid p̾cedentib patribr acce¬
uisse. Daiud quo suꝑ doctores sims ⁊ semioresi¬

Expanded text:
Nec ipsos de se ita veteres sensisse, paucis advertere possumus. Moyses scribit Deum ad se loquentem dixeis ; subaudit, sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia 632 plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque super doctores s
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e.si habitndantior iam p̾cesserat traris¬
c̾et. intuebatur. ñ plane: effundam. s sub¬
res omnes in gr̃a ⁊sequentur fat̾i ticc̃e est.
ut pote quos ñ lectio. sicut nos aut p̾dicatio
s ip̃a unctio docint om̃s de õib⁊ Esto tm̃¬

Expanded text:
si abundantior jam praecesserat transceret, intuebatur, non plane, Effundam, sed, Subperiores in gratia consequenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ qui creatorem clicit. maiostatẽ ꝯfitet᷑. qui
saluatorem intlłigit pietatẽ uen̾atur. Et m¬
uis bonum hominus eẽ. ut in deo suo ⁊ maiesta
deo bificetur. his rõnib auimꝰ ꝯfortatus ad ã¬
pliorem religios dic̃ deuotõne excitat᷑. Denio¬
tione mundatur.⁊ purifitaturait inũdo cor¬
de iam quodam mͦ p̾sustare. incipiat. i ad qd̃¬

Expanded text:
icit majestatem confitetur; qui Salvatorem intelligit, pietatem veneratur. Et maximum bonum hominis est ut in Deo suo et majestaDeo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodamm
Abbreviated transcription (Latin):
ctione huuius tractatõnis ꝓposuimꝰ quĩto
⁊ sextoloco. post quatuor ista dequib hactenꝰ
tractatũ e ꝓsequenda. Quoꝵ unũ ẽ si sccũd̾
mutatõnẽ tempoꝵ abinitio fider credentiũ:
mutata sit. siue una eademq fid̾r forma. ⁊ ĩ
his qui ab initio fuerũt. ⁊ qui usq in finem cre¬
dentes futuri sunt sc̃is ⁊sstat Al t̾m u̾oquid
sit quo ab inicio nich minus un qm̃ recta fides¬
hr̃e potuit. id est quid sit illud cui nicħ unqͣm demi po¬
tuidut fides recta ⁊staret. etiam si adici aliud potuit.
ud cresc̾et. Hec duo rõne coh̾ent. ⁊ ob hoc indiuise ꝑtra¬
ctari. exposciuit. Nec leui ⁊ sid̾atione in huusmodi
nec parũ hoc eẽ ꝑiculum putandũ ẽ. Quomodo
.N. de his que credenda sunt fide bñ sentire possu

Expanded text:
ctione hujus tractationis proposuimus quinto et sexto loco post quatuor ista de quibus hactenus tractatum est prosequenda. Quorum unum est an secundum mutationem temporum ab initio fides credentium mutata sit; sive una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri sunt sanctis consistat. Alterum vero quid sit quod ab initio nihil minus unquam fides recta habere potuit, id est quid sit illud cui nihil unquam demi potuit, ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret. Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt. Nec levi consideratione in hujusmodi nec parvum hoc esse periculum putandum est. Quomodo enim de iis quae credenda sunt fide bene sentire possu
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius ꝓprietatem in alt̾m. ñ transfundãt. id
ẽ ut nec creature attribuot creatoris matesta¬
tecu. nec creatori ascribat creature infirinitatẽ
necdm ꝯcludat temꝑo. nec creaturam tendat
et̾ttate Ita fides si uinicuiq qd̾ suum ẽ tribuit.¬
⁊ ñ peccat. Si u̾o in quolib hoꝵ delinquit᷑. fides
sana. nõco ẽ detͥm̃tum patiatur. slam illiqui cͤ¬
aturam ꝓ d̾oͥ colentes gemino etrore decepti. uł
creaturat ct̾nam. uł łm temꝑalem. eẽcredide¬
runt. quid isti aliud fecisse diceticdi sũt. qtnͣ excel¬
lentian forncat̃onis oꝑi. ⁊ infirmitatẽ fcũre¬
qnͣmis int̾ creatorẽ ⁊ opus suũ recte disc̾nunt.
nequaqͣmͣ tũ fideles appl atidisunt. quia fidem de
saluatore nõ habu̾nt. Sequiltur ergo deiũ ea q̃i¬

Expanded text:
alterius proprietatem in alterum non transfundat, id est ut nec creaturae attribuat Creatoris majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuitn peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necesse est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam aeternam vel Deum temporalem esse credunt, quid inde aliud fecisse dicendi sunt quam excellentiam Factoris operi, et infirmitatem fquamvis inter Creatorem et opus ejus recte discernerent; nequaquam tamen fideles appellandi sunt, quia fidem de Salvatore non habuerunt. Sequuntur ergo deinde ea q
Abbreviated transcription (Latin):
platonẽ uidehimꝰ facie ad faciem. Qͥd ẽ p spe¬
culũ uid̾e. ymaginẽ ud̾t. Quid ẽ facte ad fa¬
specłm ⁊ pone añ de. statim uideb̾ ineo ymagi¬
nem illiꝰ qui ẽ ad dorsumtuũ ux suꝑ u̾ticem tu¬
um. ⁊ dices uideo te. Quid uidesꝰ i am aliquidui¬
des. s ymagiiem solam: uides nũ s inymadi¬
ne sua nõdum infacie sua. slonũ cognoscis.
sicut cognosc̾is. ñdũ uides sicut ud̾is : uideris
in re.indes in ymagine Ille ad te respicit qui
te udet. tu autẽ au̾sus es abillo. Qu̾t̾e aditum.¬

Expanded text:
cie ad faciem. Quid est per speculum videre? Imaginem videre. Quid est facie ad faspeculum et pone ante te, statim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vel supra verticem tuum, et dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit qui te videt; tu autem aversus es ab illo. Convert
Abbreviated transcription (Latin):
que ĩ ctm̃ ẽ. nequaquã hr̃o dicitru. nisi qui cre¬
Hec sunt ergo que ad fidem ꝑtin̾e dicunt᷑ͫ q̃ cre¬
dendo ho fidel nominatur. Que u̾ꝯ ista sure q̃
Innum sunt duo h. Creator ⁊ saluator duo
sunt noĩa. ⁊ resurra. ẽ am̃ aliudtiotas creato
aliud saluator. Creator quia fecte uos. saluator
dostes ꝑieramꝰ ⁊ redemptisumꝰ. ⁊ ab unoutrũ¬
q fc̃mẽ ut boum nr̃m totũ eẽt abuno. ⁊ to¬
tum iuimo ⁊ urũ. Creatori debemꝰ qd̾ sumus
fidei ꝓpõita sunt credenda: creator ⁊ saluator.
⁊ que ꝑtinent ad creadorẽ. ⁊ que ꝑtinent adsai¬
uatorem siułr. Creator ⁊ queꝑtiuẽt ad creato

Expanded text:
e in Deum est nequaquam habere dicitur, nisi qui illHaec sunt ergo quae ad fidem pertinere dicuntur quae credendo homo fidelis nominatur. Quae vero ista sint si et unum sunt duo haec. Creator et Salvator; duo sunt nomina, et res una. Tamen aliud notat Creator, aliud Salvator. Creator, quia fecit nos; Redemptor  redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonum nostrum totum esset ab uno, et totum in uno, et unum. Creatori debemus quod sumus, fidei proposita sunt credenda, creator et salvator, et quae pertinent ad creatorem et quae pertinent ad salvatorem similiter. Creator
Abbreviated transcription (Latin):
H̾eo fidem ⁊ dilconom ⁊ uirtutes alias. ⁊ bonus
ero ⁊ sufficiet m: uide ergo si cdilc̃onem łi hr̃e
potes. ⁊ p̾cepta eus ⁊tempn̾e: Si ergo dilconẽ
cłi ħs stude. satage conarequantum potos.
ꝑfic̾e mandata enis. ⁊ si incidis in ncĩ itatem.
quere pietatem. Si .n. nc̃citas ñ ẽ. que p̾tendãt.
ꝯtẽptus nõ excusatur. uide ergo quia sacram̃ ta

Expanded text:
tutes alias; et bonus ero, et sufficiet mihi. Vide ergo si dilectionem Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere? Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem. Si enim necessitas non est quae praetendatur: contemptus non excusatur. Vide erg