comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemini uerecundia & modestia nr̃a
p̃udicat. quo minꝰ unusquisq quod
putauerit sentiat. ꝙ quod senserit faci¬
at. Quibꝰ eius sermonibꝰ satis apparet:
illo tempore ab eis ista esse tractata. qͦ
nondum declarata sine ambagine hau-¬
riebant᷑: sed adhuc clausa magno mo-¬
limine querebantur. Nos ergo iam
de baptismi simplicitate. ubiq agno¬
scendam consuetudinẽ uniuersȩ ecłiȩ
etiam conciliis uniuersalibꝰ roboratã
tenentes. accepta quoq ex uerbis cypͥa¬
ni maiore fidutia. ꝑ quȩ michi etiam
tunc liceret saluo iure cõmunionis di¬
uersa sentire: unitate quidem p̃lata
atq laudata. qualẽ beatꝰ eyprianus
ꝙ eiꝰ college qui cũ eo conciliũ illud
fecerunt. cum diuersa sentientibus
tenuerunt: hereticoꝵ & scismaticoꝵ
seditiosas calunias ꝓturbantes atq
rentes inuicẽ in dilectione. studentes seruare
unitatẽ sp̃s in uinculo pacis. ꝑ quẽ etiã
saluo cum eis uinculo unitatis & pa¬

Expanded text:
nemini uerecundia et modestia nostra nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias proturbantes adque rentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, per quem etiam saluo cum eis uinculo unitatis et pa
Abbreviated transcription (Latin):
erutas tali securitate captaret: sed quo
reuera pacem unitatẽq diligeret. ex
aliis similibꝰ uidere facillimũ ẽ. ubi ad
singulos scripsit sicut ad ipsum iubai¬
anum. Hȩc tibi inquit breuissime ꝓ
nr̃a mediocritate scripsimus frat̃ ka
rissime: nemini p̾scribentes aut p̃uidi¬
cantes. quo minus unusqͥsq ep̃orum
quod putat faciat. habens arbitrii sui
liberã potestatẽ. Et ne quisquã si hac
eadem libera potestate diuersa sentiret
pellendus a cȩteroꝵ consortio uideretur.
sequit᷑ s dicit. Nos quantum in nobis
est ꝓpter hereticos cum collegis & coep̃is¬
nr̃is non contendimus: cum quibus
diuinam concordiam &. dñicam pacẽ
tenemus. Et paulo post. Seruatur inqͥt
a nobis patienter & leniter caritas
animi: collegii honor. uinculum fidei.
concordia sacerdotii. Sic & in epła qũã
scripsit ad magnum. cum de baptismo
tnctoꝵ & ꝑfusorum quęreret᷑ utrum
aliquid interesset: qua in parte inquit

Expanded text:
erutas tali securitate captaret, sed quod erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime pro nostra medirissime, nemini praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. et ne quisquam, si hac eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nobis est, propter hnostris non contendimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus. et paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
habeat om̃is ep̃c ꝓ licentia lib̾tatis ꝙ
potestatis suȩ arbitrium ꝓprium. taꝙ
iudicari ab alio non possit. quant
ipse potest alterum udicare. Sed ex¬
tẽ & preponendi nos in eccłiȩ suȩ gub̾¬
natione. & de actu nr̃o uidicandi.
Iam satis quantum arbitror non solũ
ad epłam qũa iubaiano scripsit. sed
etiã ad illam qu̾a ad quintũ dedit s
ad illam qũa cum quibꝰdam collegis
ad quosdam collegas. ꝙ ad illam ꝙ
ad pompeium quantum potuimus
ꝓ uniuersitate catholicȩ consensionis
atq concilii in cuius unitate isti tãꝙ̃
pia mẽbra manserunt. libris suꝑiori¬
bꝰ disputaiumꝰ. Quappter iam opor¬
tunum uidetur. quid etiam cȩteri sin¬
gillatim censuerint considerare. ea
libtate qũa nobis etiam ipse non ab¬
rogauit dicens. neminẽ uidicantes
aut a iuire comunionis aliqu̾e si di¬
uersum senserit amouentes. Quod eũ
non ꝓpterea dixisse ut cogitationes
tacitas collegarum tãqu̾a de abdito

Expanded text:
habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed extem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Iam satis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito
Abbreviated transcription (Latin):
etiam possit adhiberi: melius multũ
legendo atteruntur ut acuant᷑ quã
parum intelligendo conquiruntur
ut redarguantur. Drimũ gͦ ipsius cy¬
priani consultationẽ qua indicatur
anima pacifica & exundans ubere ca¬
ritatis. unde concilium ipsũ incipit.
iterum considerandã cõmemoremꝰ.
Audistis inquit college dilectissi
nrãm de illicito ꝙͣ ꝓphano hereti¬
corum baptismo: quidq ei rescri¬
pserim censens scilicet quod semel
atq iterum &̃ sepe censiumus. here¬
ticos ad ȩccłiam uenientes. eccłȩ ba¬
ptismo baptizari & scĩficari opor¬
tere. Itẽq lectȩ sunt uobis &̃ aliȩ ui¬
baiani litterȩ quibus ꝓ sua sincera q̃
religiosa deuotione ad epłam nr̃am
de hac ipsa re singuli quid sentiamus
ꝓferamus: neminẽ uidicantes. aut
a iure cõmunionis aliqu̾ẽ si diuersũ
senserit amouentes. Neq enim quisꝗ
tyrannico terrore ad obsequendi neces¬
sitatẽ collegas suos adigit: quando

Expanded text:
etiam possit adhiberi, melius multum etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultationem, qua indicatur anima pacifica et exundans ubere caritatis, unde concilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoramus. Audistis, inquit, collegae dilectinostram de illicito et profano haereticorum baptismo, et quid ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel atque iterum et saepe censuimus, haereticos ad Ecclesiam venientes, Ecclesiae Baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisqtyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
mine iusto ꝙ̃ in homine iniusto sẽp
sc̃m est. quod neq alicuiꝰ ȩquitate
ueritati officit. quod multi coep̃i ci
priano in illam sententiam consen-¬
serunt. suasq in idem conuenientes
ꝓprias ꝓtulerunt: nisi ut magis
magisq illius ueri erga unitateor¬
xp̃i caritas innocescat. Si enĩ solus ista
sentiens nullo consentiente remaneret:
uideretur ꝓpterea refriguisse ab sce-¬
lere scismatis. quia socios non inuenie¬
bat erroris. Tam multis autẽ sibi con¬
sentientibus. quod cum cȩteris diuer¬
sa sentientibus in unitate ꝑmansit:
catholicȩ uniuersitatis scĩssimum um¬
culũ non timore solitudinis. sed pa¬
cis amore seruauit. Quappter posset
quidem iam uideri suꝑfiuũ cȩteroꝵ
etiã illiꝰ concilii ep̃orum singulas re¬
tractare sententias. sed qm̃ corde tar¬
diores non putant esse responsũ. si
alicui loco cuiusq sermonis non ibi
sed alibi respondeatur. quod illuc

Expanded text:
mine iusto et in homine iniusto semper mine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri superfluum ceterorum etiam illius concilii episcoporum singulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc
Abbreviated transcription (Latin):
re. tam ꝑnitiose tradere. Iule autẽ eui
tradit. potest salubriter accipere si
ipse non separatꝰ accipiat. sicut plerisq
accidit. ut catholico animo & corde
ab unitate pacis non alienato. aliqͣ
necessitate mortis urgentis in aliquẽ
hereticum irruerent. ꝙͣ ab eo xp̃i bap¬
tismum sine illius ꝑuersitate ꝑcipe¬
rent: & siue defuncti siue liberati ne-¬
quaqua apud eos remanerent. ad
quos nũquã corde transierant. Si
autẽ etiam ipse separatꝰ acceperit.
tanto ꝑnitiosius accipit. quantoma¬
gis bonũ ẽ quod non bene acci¬
pit: & tantomagis ualet ad exiti-¬
um separato. quantomagis posset
ad salutẽ ualere comuncto. Et
ideo si ab illa puersitate correctus.
ꝙ separatione conuersus uenerit
ad catholicam pacem: sub eodem
baptismate quod acceperat eius pec-¬
cata dimittunt᷑ ꝓpter uinculum
caritatis. sub quo baptismate pecca¬
ta eius tenebantur ꝓpter sacrilegi-¬
um diuisionis: quia illud & in ho¬

Expanded text:
re tam perniciose tradere. ille autem, cui re tam perniciose tradere. ille autem, cui tradit, potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticum inruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et siue defuncti siue liberati nequaquam aput eos remanerent, ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus acceperit, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ne mutato: inter bonum sacramen-¬
tum quod traditur & bonum fide-¬
lem cui traditur. tradentis malitia
suꝑatur. Et cum illi ueracit̃ ad dm̃
conuerso peccata dimittunt᷑. ab eis
dimittunt᷑. quibꝰ ipse ueraci conuer¬
sione coniungitur. Idem quippe sp̃s
sc̃s ea dimittit qui datuf ẽ om̃ibꝰ sc̃is:
sibi caritate coherentibꝰ. siue noue¬
rit corꝑaliter. siue non nouerint.
Similiter cum alicuius tenentur
peccata: ab eis utiq tenentur. a qͥbꝰ
ille cui tenentur uitȩ dissimilitu¬
dine & praui cordis auersione dis¬
ungitur: siue illum corporalit̃ no¬
uerint siue non nouerint. Quappt̃
om̃s mali sp̃ualit̾ a bonis seiuncti
sunt: si autẽ etiam corꝑaliter aꝑta
dissensione separentur. peiores fiunt.
Sed ut dictum ẽ nichil interest ad
baptismi sc̃ĩtatẽ quanto quisq peior
id habeat: & quanto peiori tradat. Po-¬
test tamen tradere separatꝰ. sicut pot̃
habere separatꝰ sed qũa ꝑnutiose habe¬

Expanded text:
ne mutato, inter bonum sacramenne mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa ueraci conuersione coniungitur. idem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, si autem etiam corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus, sed quam perniciose habe
Abbreviated transcription (Latin):
ad scãm ȩccłiam di qũãuis intus ẽẽ
uideantur. ex hoc aꝑtissime apparet:
quia isti sunt auari. raptores. fene¬
ratores. inuidi. maliuoli q cȩtera
huiꝰmodi: illa colũba unica. pudica.
& casta. sponsa sine macula ꝙ ruga.
hortus conclusus. fons signatus. pa¬
radysus cum fructu pomorum. ꝙ cȩ¬
tera quȩ de illa similit̃ dicta sunt:
quod non intelligit᷑ nisi in bonis.
&̃ scĩs. ꝙ uistis. idest non tantũ sccłm
oꝑationes munerum dĩ bonis ma¬
lisq cõmunes. sed etiã scd̾m intimã
bentibus quibus dñs dicit. sicui di¬
miseritis peccata dimittent᷑ ei. ꝙ si
cui tenueritis tenebunt᷑: ac ꝑ hoc ni¬
chil idoneum dici. cur non possit
malus etiam tradere baptismũ qui
potest habere. & sicut ꝑnitiose habet.
ita etiã ꝑnitiose tradere. ñ qͥa tale aliqͥd tra¬
dit. nec qͥa talis tradit. s qͥa tali tradit. Nã
cum malus tradit bono. id ẽ in
unitatis uinculo ueraci conuersio¬

Expanded text:
ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam bentibus, quibus dominus dicit: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersio
Abbreviated transcription (Latin):
ni multum infra merita positus
cipriani: dico sacramentum bap¬
tismi ꝙ bonos & malos posse habe.¬
re posse dare. posse accipere: & bonoᷤ
quidem utiliter & salubrit̃. malos
aut̾ẽ ꝑnitiose atq pęnalit̾̃. cum illud
tamen in utrisq sit ęqualiter inte¬
grum:atq nichil interesse ad eius
ęqualem in om̃ibus integritatẽ. quan¬
to peior id habeat inter malos: sicut
nichil interest quanto melior id habe¬
at inter bonos. Ac ꝑ hoc nichil etiã
inter est quanto peior id tradat: sic̃
nichil interest quanto melior. Atq
ita nichil interest quanto peior id
accipiat. sicut nichil inter est quan¬
to melior. Illud enim ꝑseipsum & in
cis qui non ȩqualiter uisti sunc. ꝙ
in eis qui non ȩqualit̃ iniqui sunt.
ȩqualiter scm̃ ẽ. Habere autẽ bapti¬
sinum. & tradere & accipere malos
nequaquã in melius cõmutatos: g
de scripturis canonicis q̾ de ipsuis
ciprian litceris satis ut arbitror
demonstrauimꝰ. Quos non ꝑtinere

Expanded text:
ni, multum infra merita positus ni, multum infra merita positus Cypriani, dico sacramentum Baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere: et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter; cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum: atque nihil interesse ad ejus aequalem in omnibus integritatem, quanto pejor id habeat inter malos, sicut nihil interest quanto melior id habeat inter bonos. Ac per hoc etiam nihil interest quanto pejor id tradat, sicut nihil interest quanto melior: atque ita nihil interest quanto pejor id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. Illud enim per se ipsum, et in eis qui non aequaliter justi sunt, et in eis qui non aequaliter iniqui sunt aequaliter sanctum est. Habere autem baptismum et tradere et accipere malos nequaquam in melius commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror demonstrauimus. quos non pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ ariditas illiꝰ uiriditati confe¬
renda non ẽ. sed nec alioꝵ fructus
illius ub̃tati adequandus ẽ. Gen¬
tes enim uidaizare nemo nunc co¬
git. nec ideo tam̃ quisꝙͣ. nunc in
ȩccłia quantũlibet ꝓfecerit. petri
apłatui conferendus ẽ. Quappter
reddens debitã reuerentiã: dignũq
honorem quantum ualeo ꝑsoluens
pacifico ep̃o ꝙ głoso martyri cypria¬
no: audeo tam̃ dicere alit̃ eum sen¬
sisse de scismaticis uel hereticis bap¬
tizandis. quam postea ueritas ꝓdidit:
ñ ex mea sed ex uniuersȩ ęccłiȩ senten¬
tia. plenarii concilii auctoritate robo.¬
rata atq firmata. sicut uenerans ꝑ¬
sui merito petrũ. primũ apłoꝵ ꝙͣ
eminentissimũ martyrum. audeo
tamen dicere non eum recte fecisse
ut gentes uidaizare cogeret. Etiam
hoc enĩ dico. non ex mea sed ex apł̃i
pauli salutari doctrina: ꝑ uniuq¬
sam ęccłiam retenta atq seruata.
Disputans ergo de sententia cypͥa¬

Expanded text:
istorum ariditas illius uiriditati confeistorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans sui merito Petrum primum Apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere, non eum recte fecisse ut Gentes judaizare cogeret; etiam hoc enim dico, non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina, per Ecclesiam universam retenta atque servata . 4. Disputans ergo de sententia Cypria
Abbreviated transcription (Latin):
nec in hereticis repetit: nichil eius ad¬
iuuat sterilitatẽ. quod non fecun¬
datur suo: sed fructu onerat᷑ alieno.
fieri autẽ potest. ut aliquis ugeat
nus aliter sapuit rectissime sapiat.¬
& tamen in cypriano qũa in isto plu¬
ra fecunda sint. ꝙ in isto qu̾a in cipͥa¬
no multa purganda sint. Non so¬
lum itaq malos catholicos nullo
modo cõparamꝰ. sed nec bonos facle
coequamus beato cypriano: quẽ
inter raros & paucos excellentissi¬
mȩ grẽ uiros numerat pia mater
ȩccł̃ia: quauis isti & apud hereticos
agnoscant baptisium xp̃i. illi
autẽ aliter uisum sit: ut ꝑ eum
minꝰ aliquid uidentẽ. & in unitate
firmissime ꝑmanentẽ. manifestius
demonstraret᷑ hereticis: qũa sacri¬
lego scelere rumperet᷑ uinculum
pacis. Neq enim pharisei cęti qũi¬
us dicentes aliquando quod fieri
debebat: comparandi petro apło.
quãuis dicenti aliquando quod fit¬
ri non debebat. Non solum autẽ

Expanded text:
nec in haereticis repetit. nihil eius adnec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat nus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem fructũ ferat: ita & in arun¬
dere. Et ideo sicut stultũ ẽ fructiferi
palmitis purgamenta diligere. com¬
mode autẽ facit qui poma suauia
ubicũq suspensa non respuit: ita
quisquis ab unitate p̃cisus ꝓpterea
rebaptizat. quia cipriano uisũ est
ab hereticis uenientes denuo bapti¬
tari oportere: laudanda intanto ui¬
ro uro auersat᷑. & emendanda secta¬
tur: nec ea ipsa quȩ sectat᷑ assequit᷑.
Ille enim dum telo di grauit̃ dete¬
statur eos qui se ab unitate separa¬
uerunt. etiam ab ipso baptismo se¬
paratos eẽ arbitratus ẽ: isti autẽ pa¬
rum sceleris putantes quod ipsi a
xp̃i unitate separati sunt. etiã bapti¬
sinum eius illic non esse ꝙ̾ secum
exisse contendunt. Tam gͦ longe st̃
a fecunditate cipriani: ut nec pur¬
gam̃tis eius equent᷑. Itẽ quisquis ñ
habens caritatẽ. & ꝑditas uias mo¬
rum ingrediens pessimoꝵ. uitꝰ uide¬
t᷑ esse cum foris sit. ꝙ baptismũ xp̃i

Expanded text:
maiorem fructum ferat, ita et in arunmaiorem fructum ferat, ita et in arundere. et ideo sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ intus esse. uerũtam̃ ad illam
ouem quȩ etiam ex multis una est
non ꝑtinere morum suoꝵ fructibꝰ
conuncunt᷑. in quibꝰ in finẽ usq
ꝑdurant. quia scđm p̾scientiã dĩ si¬
cut multȩ oues errant exterius. sie
multi lupi insidiant᷑ interius. Inter
quos tam̃ nouit dñs qui sunt eius:
qui non audiunt uocẽ nisi pastoris
etiã cum clamat ꝑ similes pharise¬
orum. de quibꝰ dictum ẽ. quȩ di¬
cunt facite. Sicut enĩ homo sp̃ua¬
lis habens finẽ p̃cepti. id est carita¬
tẽ de corde puro & conscientia bona.
& fide non ficta. potest aliquid ex cor¬
pore quod adhuc corrũpitur &̃ ag¬
grauat animã minꝰ liquide cernere.
&̃ aliter sapere. quod in eade carita¬
de ꝑmanenti d̾s cum uoluerit reue¬
labit: sic in homine carnali atq ꝑuer¬
so. potest aliquod bonũ & utile re¬
periri. quod aliunde sit non ex ipso.
Nam ut in palmite fructuoso inueni¬
tur aliquid quod purgandum sit ut

Expanded text:
quidem intus esse, uerum tamen ad illam quidem intus esse, uerum tamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ illic non ẽẽ putabat᷑. sed conu̾¬
tentibꝰ oculos ad interioris paleȩ mul¬
titudinẽ. cum & hi qui in ipsa unitate
ꝑuersi sunt q̃. ꝑdite uiuunt. aꝑiant
remissionẽ peccatoꝵ. nec dare posse
nec habere quia non malignis sed
bonis filuĩs dictum ẽ sicui dimiseritiᷤᷤ
peccata dimittent᷑ ei. si cui tenueritis
tenebunt᷑. Habere tamen de dare
& accipere baptismi sacram̃tũ. satis
eluxit pastoribus ȩccłiȩ catholicȩ to¬
to orbe diffusȩ: ꝑ quos postea plenarii
concilii auctoritate originalis consue¬
tudo firmata ẽ. etiam ouẽ quȩ foris er-¬
rabat. & dñicum caracterem a fallaci¬
bus depredatoribꝰ suis foris acceperat.
uementẽ ad xp̃ianȩ unitatis salutẽ.
ab errore corrigi. a captiuitate lib̾ari.
a uulnere sanari: caracterẽ tam̃ in ea
dñicum agnosci potius quã imꝓbari.
quando qͥde ipsum caracterẽ multi &
lupi & lupis infigunt. qui uidentur

Expanded text:
amentum illic non esse putabatur. sed conueamentum illic non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt appareant remissionem peccatorum nec' dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur, habere tamen et dare et accipere baptismi sacramentum: satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum caracterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, caracterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam improbari, quando quidem ipsum caracterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
oterat iam fortas¬
se sufficere. quod
todiens repetitis
rationibꝰ. & mul-¬
tiplicit̃ disputan¬
do uersatis atq
tractatis. adiun-¬
ctis etiã diuinarũ
scripturarũ docu-¬
mentis. & ipsius
cypriani tot testi¬
moniis suffragantibꝰ: iam etiã cor-¬
de tardiores quantũ existimo intel¬
ligunt. baptismũ xp̃i nulla ꝑuersi¬
tate hominis siue dantis. siue acci¬
pientis posse uolari: nec ob aluid
illis temporibꝰ quando ista quęstio
contra utilem consuetudinẽ disputa¬
tionibꝰ salua caritate atq unitate
altercantibꝰ discuti ebat᷑. uisum ẽ qͥbꝰdã
etiam egregiis uiris antistitibꝰ xp̃i.
inter quos prȩcipue beatꝰ ciprianus
eminebat. non posse apud hereticos
uel scismaticos baptismũ xp̃i: nisi
quia non distinguebat᷑ sacram̃tũ ab
effectu. uel usu sacram̃ti. & quia eiꝰ effe-¬
ctus atq usus in lib̾atione a pecca¬
tis. & cordis rectitudine apud hereti-¬
cos non inueniebat᷑: ipsum quoq sacͣ¬

Expanded text:
oterat iam fortasse sufficere, quod totiens repetitis rationibus et multipliciter disputando uersatis adque tractatis, adiunctis etiam diuinarum scripturarum documentis et ipsius Cypriani tot testimoniis suffragantibus iam etiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt, baptismum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista qucontra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate atque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris, antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse apud haereticos uel schismaticos baptismum Christi, nisi quia non distinguebatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus atque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine apud haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacr
Abbreviated transcription (Latin):
bilem confitet᷑. Si ergo isti uenissent ad
ꝑcipiendã xp̃iana salutẽ: non eis utiq di-¬
ceretur. hoc malum habetis. uł falsũ
habetis. sed plane merito diceret᷑. hoc
uobis qũauis integrum & uerum ni¬
chil tamen ꝓdesset nisi ad xp̃i grãm
ueniretis. Si ergo in ipsis ethnicis pot̾
aliquid diuinum inueniri recteq ap¬
probari. qũauis eis salus adhuc p̾stan¬
da sit: ñ oportet nos ita moueri etiã si pe¬
iores sint heretici. ut quod in eis malũ
ipsoꝵ ẽ uelimꝰ corrigere. ꝙ qd̃ in eis bo¬
num xp̃i ẽ nolimꝰ agnoscere. Sed iã cȩ-¬
teras huiꝰ concilii sententias ꝑtͣctandas.
alio suscipiemy exordio.¬

Expanded text:
bilem confitetur. si ergo isti uenissent ad bilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: <hoc malum habetis\' uel \'falsum habetis,\' sed plane merito diceretur: hoc uobis quamuis integrum et uerum nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis.\' si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque adprobari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. sed iam ceteras huius concilii sententias pertractandas ab alio suscipiemus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
domitis p̃lati sunt. & tamen illa sa¬
cramenta erant in utrisq integra atq
diuina: Nam & ipsi gentiles si quid
diuinum &. rectum in doctrinis suis
habere potuerunt. non imꝓbauert̃
scĩ nr̃i: quaus illi ꝑ suas suꝑstitiones
& idolatriam. & suꝑbiam. ceterosq
ꝑditos mores detestandi essent: & nͥ
corrigerent᷑ diuino udicio puniendi.
Nam & paulus apłs apud atheni-¬
enses. cum de dõ quȩdam diceret. ꝑhi¬
buit destimonium. quod quidam eoꝵ
tale aliquid dixerint: quod utiq
si ad xp̃m uenirent agnosceret᷑ in eis
non imꝑbaret᷑. Et sc̃s cyprianꝰ talibꝰ
aduersus eoscde ethnicos utit᷑ testibꝰ.
Nam cum de magis loqueret᷑. quoꝵ
ꝙ angłos ueros sedi eius dicit assiste¬
re. In quo & plato pari ratione con-¬
sentit: & unum dm̃ seruans. cęteros an¬
głos uel demonas dixit. Hermes qͦt
trimegistus unum dm̃ loquit᷑: & eum
in comprehensibilem atq in estima¬

Expanded text:
domitis praelati sunt: et tamen illa sadomitis praelati sunt: et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra atque divina. Nam et ipsi gentiles, si quid divinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non improbaverunt sancti nostri, quamuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apostolus . aput Athenienses, cum de deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non inprobaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur, quoret angelos ueros sedi eius dicit adsistere. in quod et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit. Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum inconprehensibilem adque inaestima
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis peior sit ethnico: & tamen in
eo xp̃i sacramentũ non solũ sit. sed eti¬
am non sit peius qũa in homine ui¬
sto & scõ. Et si enĩ quantũ in illo homi¬
ne ẽ non eum seruauit. sed animo &
uoluntate iuolauit: tam̃ quantũ ad
ipsum attinet sacramentum .&. cum
temptatore & repudiatore suo inte¬
grum iniuolatumq ꝑmansit. Nonne
sodomitȩ ethnici erant idẽ gentiles:
Peiores ergo erant uidȩi. quib dñs dicit.
tolerabilius erit sodomis in die iudi¬
cii ꝙͣ uobis. Et quibus ꝓpħa dicit. Iusti¬
ficastis sodomã: id ẽ in comparatione
ur̃a sodoma iusta facta est. Nũquid
tamen ideo sacramenta diuina quȩ
quos mundauerat misit. ꝙ ea zacha¬
riȩ ministranti angłs astitit. eumq¬
in templo facrificantẽ exauditũ esse
nuntiauit: hȩc eadem sacramenta ꝙ
in bomis hominibꝰ illius temporis
erant. & in malis peioribꝰ quã sint
ethnici. quando quidẽ in malitia so¬

Expanded text:
aliquis peior sit ethnico et tamen in aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit, sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum attinet sacramentum, et cum contemtore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles ? peiores ergo erant Iudaei, quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis, et quibus propheta dicit: iustificastis Sodomam, id est: in comparatione uestra Sodoma iustificata est. numquid tamen ideo sacramenta diuina, quaequos mundauerat, misit, et ea Zachariae ministranti angin templo sacrificantem exauditum esse nuntiavit? Haec eadem sacramenta, et in bonis hominibus illius temporis erant, et in malis pejoribus quam sunt ethnici, quandoquidem in 21 malitia So
Abbreviated transcription (Latin):
meo manũ imponite: demonia expel¬
lide. Et alio loco. Ite docete gentes.
tinguentes eas in nomine patris & filii
tionem tunc possunt ad xp̃i pollicita-¬
tionẽ uenire: alias autẽ fieri ñ debere.
Ex qua regula dicat hereticos peiores
esse qũa ethnicos. nescio: cum dñs di-¬
cat. si neq ȩccłiam audierit. sit tibi
tamꝗͣ ethincus & publicanꝰ. An etiã
tali. hereticus peior ẽ: Nichil resisto.
Non tamen ꝓpterea quia ipse homo
peior ẽ ethnico. id est gentili atq pa¬
gano: sacramentũ xp̃i etiã si quod ha¬
bet uitiis eiꝰ moribrisq miscet᷑ ꝙ eadẽ
ꝑmixtione corruptum perit. Nam
illi qui recedunt de eccłia. ꝙ fiunt
heresum non tantum sectatores sed
etiam conditores: si iam baptizati re¬
cedunt cum scđm istam regułã peio¬
res sint echnicis: habent tamen unũ¬
baptisma. Nam si correcti redeant.
non accipiunt: quod si amifissent.
utiq acciperent. Potest ergo fieri. ut

Expanded text:
meo manum inpo nite, daemonia expelmeo manum inpo nite, daemonia expellite, et alio loco: ite et docete gentes, tinguentes eas in nomine patris et filiitionem, tunc possunt ad Christi pollicitationem uenire; alias autem fieri non debere. Ex qua regula dicat haereticos peiores esse quam ethnicos nescio, cum dominus dicat: si neque ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. an etiam tali haereticus peior est? nihil resisto. non tamen propterea, quia ipse homo peior est ethnico, id est gentili adque pagano, sacramentum etiam Christi, si quod habet, uitiis eius moribusque miscetur et eadem permixtione corruptum perit. nam illi qui recedunt de ecclesia et fiunt haeresum non tantum sectatores sed etiam conditores, si iam baptizati recedunt, cum secundum istam regulam peiores sint ethnicis, habent tamen baptisma; nam si correcti redeant, non accipiunt quod, si amisissent, utique acciperent. potest e
Abbreviated transcription (Latin):
modo non rebaptizat: quia nisi eos
qui baptiztati non sunt. non baptrat.
Quã consuetudinẽ anteriorem: ꝑspe¬
cta diligentius ueritas etiam concilio
posteriore firmauit. Demetruis a
leptimiꝰ dixit Unum baptisma nos
custodimus: qui eccłiȩ catholicȩ soli.
rem suam uindicam. Qui autẽ dicunt
quia heretici uere &̃ legitime bapti¬
rant. ipsi sunt qui non duo sed multa
baptismata faciunt. Nam cũ here¬
ses multȩ sint. ꝓ earum numero et
baptismata cõputabunt᷑. Huic respon¬
detur. Si ita ẽ: tot ergo numerantur
baptismata quod sunt oꝑa carnis.
quȩ nuimerant᷑ & hereses: & tã multa
ipsoꝵ operum intꝰ tanꝗͣ in palea to¬
lerant᷑ & tamen unum baptisma om¬
nibꝰ ẽ: quod nullo iniquitatis opere
uiolatur. Uincentius a tybari dicit
Hereticos scimus ẽẽ peiores quam
echnicos. Si conuersi ad dm̃ uenire
uoluerint: habent utiq regulam ue-¬
ritatis. qũa dñs p̃cepto diuino man¬
dauit apłis dicens. Ite in nomine

Expanded text:
modo non rebaptizat, quia nisi eos modo non rebaptizat, quia nisi eos qui baptizati non sunt non baptizat; quam consuetudinem anteriorem perspecta diligentius ueritas etiam concilio posteriore firmauit. Demetrius a Leptiminus dixit: Unum baptisma nos custodimus, qui ecclesiae catholicae soli rem suam uindicamus. qui autem dicunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non dico sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabuntur. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata quot sunt opera carnis dquae numerantur et haereses. et tam multa ipsorum operum intus tamquam in palea tolerantur, et tamen unum baptisma omnibus est quod nullo iniquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: Haereticos scimus illos esse peiores quam ethnicos. si conuersi ad deum uenire uoluerint, habent utique regulam ueritatis, quam dominus praecepto diuino mandauit apostolis dicens: ite, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tientes hereticis. Et ideo ueniunt ad
catholicã pacem atq ueritatẽ. non it
baptismũ accipiant. sed ut eis ꝓdise i¬
cipiat quod acceperant. Itẽ aliꝰ ianua¬
rius mutulensis dieit Miror quod cum¬
om̃s confiteant᷑ unum esse baptismũ: ñ
om̃s intelligant eiusdẽ baptismi unita¬
tẽ. Ecdia enim & heresis. duȩ & diuerse
res sunt. Si heretici habent bapaisma.
nos non habemꝰ. Si autẽ nos habemꝰ le¬
retici habere non possunt. Dubium aut̃
non ẽ. eccłiam solam baptismũ xp̃i. ps¬
sidere. quȩ sola possideat ꝙ̃ grãm xpid
ex parte diaboli ꝙ intꝰ positi sicut dicis
cyprianꝰ atq apłs paulus. notissimũ us¬
tismum habebant: nec. ad mẽbra illuls
columbȩ quȩ in petra tuta ẽ ꝑtinebõ
delfiuis a tasualte dicit. Sine caula
quidam falso s in uidioso uerbo in¬
pugnant ueritatẽ. ut rebaptizare nos
dicant: quando excłia hereticos non
rebaptizat sed baptizat. Immo uero

Expanded text:
tientes haereticis. et ideo ueniunt ad tientes haereticis. et ideo ueniunt ad catholicam pacem adque ueritatem, non ut baptismum accipiant, sed ut eis prodesse incipiat quod acceperant. Item alius Ianuarius Muxulensis diomnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent baptisma, nos non habemus: si autem nos habemus, haeretici habere non possunt. dubium autem non est ecclesiam solam baptismum Christi possidere quae sola possideat et gratiam ex parte diaboli et intus positi, 25 sicut dicit Cyprianus, adque apostolo Paulo notissimi baptismum habebant nec ad membra illius columbae quae in petra tuta est pertinebant. Adelfius a Tasualte dixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant ueritatem ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. Immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
gregis pastor ẽ. concedo atq consentio.
Sed nũquid quia salutaris extra
neis non ẽ: ideo ipsa non ẽ Aqua
enĩ diluuii constitutis intra arcħa
salutaris fuit. extra archam uͦ morti¬
fera fuit. eadẽ tamen fuit. Et multi
extranei id est inuidi. quos ex parte
diaboli esse cyprianus dicit. & de scr¬
pturis ostendit. uelut intus uidentur.
& tamen nisi essent extra archam. non
morerent᷑ ꝑ aqũa. Cales enĩ baptismus
cum eo male utuntur necat: sicut illis
in mortem. Cur ergo non suscipiunt
aliquid cęleste uel scismatici uel here¬
tici: sicut spinȩ seu zizania pluuiam.
sicut ipsi qui extra archam fuerunt aqͦ
de catharectis cęli uenientẽ susceperunt
quidem. sed ad pernitiem non ad salu¬
tẽ: Ideoq illud quod in ultimo posiut
quando danti locus non est. utiq no
accipienti ꝓdest: non laboro refellere.
quia & nos dicimus accipientibꝰ non
ꝓdesse cum in heresi accipiunt consen¬

Expanded text:
gregis pastor est. concedo adque consentio. gregis pastor est. concedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera fuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntur necat, sicut illis sti erat in mortem. cur ergo non suscipiunt aliquid caeleste uel schismatici uel haeretici, sicut spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt aquam de cataractis caeli uenientem susceperunt quidem, sed ad perniciem, non ad salutem? ideoque illud, quod in ultimo posuit: quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest, non laboro refellere, quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consen
Abbreviated transcription (Latin):
tum xp̃i primatꝰ fons nr̃ est: intelligan
cuncti ȩccłiȩ nr̃ȩ aduersarii. quia alie¬
nꝰ ẽẽ non potest: nec duobꝰ popłis salu¬
tarẽ aquam tribuere potest. ille qui uniꝰ
gregis pastor ẽ. Et ideo manifestum ẽ.
nec hereticos nec scismaticos aliquid
cȩleste suscipere: quia a peccantibꝰ ho¬
minibꝰ ꝙ ab ęccłia extraneis audent
accipere. quando danti locus non ẽ.
utiq nec accipienti ꝓdest. Huic respon
pisse. ut heretici apud hereticos bapti¬
tati. denuo baptizentur. sed multis
locis ostendisse alienos esse ab ȩcclła
om̃s qui non sunt in petra. nec ad co¬
lumbȩ illius mẽbra ꝑtinent: & tam̃
baptizare & baptirari. & habere sine
salute sacramentũ salutis. fons autẽ
nr̃ qui similis est fonti paradysi. qͦd
etiam sicut ille extra para dysum ꝓflu¬
at iã satis dictum ẽ: s. quod duobus
popłis id est suo & extraneo. salutarẽ
aqũa tribuere non potest. ille qͥ uniuᷤᷤ

Expanded text:
tum Christi priuatus fons noster est, intellegant tum Christi priuatus fons noster est, intellegant cuncti ecclesiae nostrae aduersarii quia alienus esse non potest. nec duobus populis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos nec schismaticos aliquid caeleste suscipere, qui a peccantibus hominibus et ab ecclesia extraneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondpisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo baptizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius
Abbreviated transcription (Latin):
tholicam non ut retinguant᷑ sacram̃to
baptismatis. sed ut curent᷑ a plaga
concisionis. Leuitius a theueste dixit.
Hereticos blasphemos atq unquos.¬
uerbis uariis decerpentes scã. & adora¬
bilia scripturarũ uerba execrando ᷤᷤcen¬
seo. & ideo exorcizandos & baptizan¬
dos. Et ego execrandoᷤ censeo: sed ñ
ideo exorcirandos & baptizandos.
Ipsoꝵ est enim figmentum quod exe¬
cror. xp̃i autẽ sacramentum quod ue¬
neror. Eugenius ab cumedera dixit.
Et ego hoc idem censeo. hereticos ua¬
ptitandos esse. Huic respondetur.
Sed non hoc censet ȩccłia:. cui ds ĩa
etiã plenario concilio reuelauit. qͦd
tunc adhuc aliter quid̃a sapiebatis:
ꝙͣ quia in uobis caritas salua erat.
in unitate ꝑmanebatis. Item alius
felix acumacura dixit. Et ipse secutus
diunarum scripturarum auctoritatẽ.
baptizandos hereticos esse censeo: sed
ꝙ eos qui se apud scismaticos baptira¬
tos esse contendunt. Si enĩ scdm cau¬

Expanded text:
tholicam, non ut retinguantur sacramento tholicam, non ut retinguantur sacramento baptismatis, sed ut curentur a plaga concisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquosuerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentum quod ueneror. Eugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos baptizandos esse. Huic respondetur: Sed non hoc censet ecclesia cui deus iam etiam plenario concilio reuelauit, quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipse secutus diuinarum scripturarum auctoritatem baptizandos haereticos esse censeo, sed et eos qui aput schismaticos baptixatos esse contendunt. si enim secundum cau
Abbreviated transcription (Latin):
quis in ȩccłia hereticos non baptira¬
bat. nẽ baptirare incipiat. Hic nichil
ostendere conatꝰ est quomͦ sit ueritas:
cui debere dicit consuetudinẽ cedere.
Plus tamen nos ad iuuat aduersus
istos qui se abunitate diuiserunt. qd
illam fuisse consuetudinẽ confitetur:
quã quod eam ueritati qũa non osten-¬
dit cedere oportere arbitratur. Illa est
enim consuetudo: quȩ si sacrilegos ad
altare xp̃i sine baptismi purgatione
admittebat. ꝙ nullum bonoꝵ in uni-¬
tate polluebat: quicũq se ab eadem
unitate in qua nulloꝵ maloꝵ conta¬
gione pollui potuerant frustra separa¬
uerunt: manifestum sacrilegium scis-¬
matis admiserunt. Si autẽ ꝑ illam con¬
suetudinẽ om̃s polluti perierunt: de
qua cauerna isti sine originali uerita¬
te. & cũ calumniȩ calliditate ꝓcedt̃᷑:
Siuͦ recta fuerat consuetudo. qua sic
suscipiebant᷑ heretici: relinquant fu-¬
rorem. fateantur errorẽ:ueniant ad ca-¬

Expanded text:
quis in ecclesia haereticos non baptixaquis in ecclesia haereticos non baptixabat, nunc baptixarc incipiat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diuiserunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purgatione admittebat et nullum bonorum in unitate polluebat, quicumque se ab eadem unitate, in qua nullorum malorum contagione pollui poterant, frustra separauerunt, manifestum sacrilegium schismatis admiserunt. si autem per illam consuetudinem omnes polluti perierunt, de qua cauerna isti sine originali ueritate et cum calumniae calliditate procedunt? si uero recta fuerat consuetudo qua sic suscipiebantur haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
nis excusant: Eueratius athenis
dixit. fide nr̃ãm & baptismatis grãm.
ꝙ̃ legis ȩccłiasticȩ reguła. ds & dñs nr̃¬
& iniquum a nobis pellendum ẽ: &.
om̃i contestatione refutandum: de
quorum ore uirus. non uita: nec grã
cȩlestis. sed blasphemia trinitatis expͥ¬
mit᷑. Et ideo uenientes ad ȩccłiã here¬
dicos. integro & catholico baptisma¬
te baptizari debere manifestum ẽ:
ut a blasphemia suȩ presũptionis
mari. Dlane si non est baptismꝰ patͥs.
ꝙ filii. & sp̃s sc̃i nomine consecratꝰ. he¬
reticorum deputet᷑: & iniquũ a nobis
om̃i condestatione refutet᷑. Si autẽ
hoc in eo nomen agnoscimꝰ. meliꝰ uer-¬
ba ȩuangłica ab hereticorum errore
distinguimꝰ. & quod in eis ꝓbum est
apꝓbamꝰ. quod mendosũ ẽ emendamꝰ.
Libosus a uaga dixit. In ȩuangłio dñs.
ueritas: non dixit ego sum consuetu-¬
do. Itaq ueritate manifestata: cedat
consuetudo ueritati: ut ꝙ si in p̃teritũ

Expanded text:
nis excusant? Eucratius a Thenis nis excusant? Eucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et baptismatis gratiam et legis eet iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione J\'efufrnzdum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprimitur. et ideo uenientes ad ecclesiam haereticos integro et catholico baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis  reformari. Plane si non est baptismus patris et filii et spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur et iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uerba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uueritas. non dixit: ego sum consuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetud