comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
SUUM. BEMEDICAT NOS DSDS NOSTER
erra dedit fructum suum: scilic&
confessiones populorum. quod supe¬
rius prouenire necessaria repetitione
memorauit. Reuerasuum. quempia
dnĩ largitate percepit: non quem diabo¬
lo seminante generauit. Dedit &iam ter¬
rafructum suum: quando dnm̃ saluato¬
rem diuersarum gentium turba sus ce¬
pit. Illa enim quaeerat peccato ad ae
intulit : cum dnĩ iussionibus oboediuit
Tuncenim a postolorum fides. inuarias
linguas spũscõ replente prorupit : tunc
uirtutes in aestimabiles mundus agno¬
uit: tuncreuera fructum suum terra
protulit: quando spinas diaboli. tribu¬
losq deseruit Et quia fructus proueni¬
repotuit: iustebenedictio postulatur.
Dicit enim. benedicatnos ds̃ ds̃ noster
Dixerat semel ds̃ : sed negentilium dñs
putaretur. quia ipsi dm̃ sedicunt colere.
quamuis uanis erroribus implicentur
addidit tamends̃ noster. ut reuera ipse
solus colendus ds̃ credatur. quem scã

Expanded text:
suum: benedicat nos Deus, Deus noster. suum: benedicat nos Deus, Deus noster. Terra dedit fructum suum, scilicet confessiones populorum, quod superius provenire necessaria repetitione memoravit. Revera suum, quem pia Domini largitate percepit, non quem diabolo seminante generavit. Dedit etiam terra fructum suum, quando Dominum Salvatorem diversarum gentium turba suscepit. Illa enim quae erat peccato Adae sintulit, cum Domini jussionibus obedivit. Tunc enim apostolorum fides in varias linguas sancto Spiritu replente prorupit; tunc virtutes inaestimabiles mundus agnovit; tunc revera fructum suum terra protulit, quando spinas diaboli tribulosque deseruit. Et quia fructus provenire potuit, juste benedictio postulatur; dicit enim: Benedicat nos Deus, Deus noster. Dixerat semel Deus; sed ne gentilium Dominus putaretur, quia ipsi Deum se dicunt colere, quamvis vanis erroribus implicentur, addidit tamen, Deus noster; ut revera ipse solus colendus Deus credatur, quem sancta
Abbreviated transcription (Latin):
& gaudeant. quae faciem eius in confes¬
sione prȩuenire meruerunt. Sequitur
causa laetitiȩ. quiamiseri cordi iudici
probantur eẽ. confessi : quinouit humili¬
um corda sanare. & superborum colla
concidere. Nam utillam confessionẽ
quam diximus debuisses. aduertere :
dicit. & gentes interra dirigis. utiq: in
hoc mundo: ubi eas facis delicta propria
confiteri ut diaboliconequeant errore
LIDS CONEITE ANTURTIBI EOEULI OM̃S
enit ad tertiam narrationem.
inqua uersum quidem secundac
partis repetiit . sed omninorem aliam
subter adiecit. Insuperiori enim uersu
posuit laetentur & exultent gentes
nun cautem dicit terra dedit fructum
suum. ut & siunum initium son& non
tamen sensus ipse propter sequentia.
ad causas sĩmiles tendere uideatur
Istos uero populos quos frequenter
repetit. quid am eos duodecim tribus
intellegere uoluerunt: quae in illo
iudicio remunerationis gratiam con¬
sequentur. IERRA DIDIT ERUCIUM

Expanded text:
et gaudeant, quae faciem ejus in confeset gaudeant, quae faciem ejus in confessione praevenire meruerunt. Sequitur causa laetitiae: quia misericordi judici probantur esse confessi, qui novit humilium corda sanare, et superborum colla concidere. Nam ut illam confessionem quam diximus, debuisses advertere, dicit, et gentes in terra dirigis, utique in hoc mundo, ubi eas facis delicta propria confiteri, ut diabolico nequeant errore 5. Confiteantur tibi populi, DeusVenit ad tertiam narrationem, in qua versum quidem secundae partis repetit, sed omnino rem aliam subter adjecit. In superiori enim versu posuit: Laetentur et exsultent gentes; nunc autem dicit: Terra dedit fructum suum; ut etsi unum initium sonet, non tamen sensus ipse propter sequentia ad causas similes tendere videatur. Istos vero populos quos frequenter repetit, quidam eos duodecim tribus intelligere voluerunt, quae in illo judicio remunerationis gratiam consequentur. Vers. 6. Terra dedit fructum
Abbreviated transcription (Latin):
CONEIIEANTURTIBI POPULIOS
CONFITEANIURTIBI POEULIOMS
Postquam fidem prouenire populis
exorauit propheta. uenit ad secun¬
dam partem dicens ad dnm. confitean¬
tur tibi populids̃: Confiteantus: uer¬
bum ȩqui uocum est. Nam & laudes.
& peccatorum deplorationes noscitur
indicare confessio. Sedhic utrum q:
deb& intellegi: ut & peccatasua confite¬
antur populi. & gloriam dnĩ prȩdi ca¬
re nondesinant. Deniq: uerbum ip¬
sum inunouersu noscitur eẽ. gemina¬
ceres eẽ faciendum. Nam quod addi¬
dit om̃s : donat istarum prauitates
elisit. quiputant ecclesiam dnĩ. in
Quaerendum nobis est quare mo¬
neat gentes laetari & exultare. cumiu¬
dicium dnm̃dicat eẽ. facturum Metu¬
ere enim potest rea conscientia. cum
audit ueracem dnm̃ iudicaturum.
Sed deillis dicit quiiam confessi pecca¬
ta formidare nequeunt uentura iudi¬
cia Illis enim non iudex. sed aduo catus
est xps. qui se propria confessione dam¬
narunt Qua propter exultent gentes

Expanded text:
Confiteantur tibi populi, Deus; Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes. Postquam fidem provenire populis exoravit propheta, venit ad secundam partem dicens ad Dominum: Confiteantur tibi populi, Deus. Confiteantur verbum aequivocum est; nam et laudes, et peccatorum deplorationes noscitur indicare confessio. Sed hic utrumque debet intelligi, ut et peccata sua confiteantur populi, et gloriam Domini praedicare non desinant. Denique verbum ipsum in uno versu noscitur esse geminaceres esse faciendum. Nam quod addidit, omnes, Donatistarum pravitates elisit, qui putant Ecclesiam Domini in orQuaerendum nobis est quare moneat gentes laetari et exsultare, cum judicium Dominum dicat esse facturum? Metuere enim potest rea conscientia, cum audit veracem Dominum judicaturum. Sed de illis dicit qui jam confessi peccata, formidare nequeunt ventura judicia. Illis enim non judex, sed advocatus est Christus, qui se propria confessione damnaverunt. Quapropter exsultent gentes
Abbreviated transcription (Latin):
TIBUS SA LU IA REIUUM
Fuidenter expressit quod superius
dixit. benedicatnos & in lumin&
uultum suum supernos. Ad hocenĩ
ista proficiunt. ut in hocmundo cog¬
nos camus uiam illam ueritatis. idest
dnm̃ saluatorem quinos ducit aduitã
Inquanemo errarepoterit. nisi qui ab
cius regulis deui are prȩsumit. Etnenos
probare hoc exemplis aliis egeremus :
quis es s& uia. consequenter exposuit.
in omnibus gentibus salut arctuũ Vt
nec unius lociuiaista crederetur. & qua¬
leess & beneficium mundi testimonio
nominis sui potuis s&agnosci. Quod
nomenipsi xpõdnõ euidenter aptatũ . ẽ.
quando beatus illesimeon eum in mani¬
bus accipiens dixit. Nuncdimit teser¬
uum tuum dnẽ inpace. quia uiderunt
oculimei salutaretuum. quod prepa¬
rasti ante faciem omnium populorũ.
&c&era. Considera &iam quod in pri¬
mo uersuloquitur ad populum fidelẽ.
loqui quod capiti haecfigura dicitur
prosphonesis. id est exclamatio Quo¬
tiens inter alia quaeloquimur ad dñm
subito uerba conuertimus

Expanded text:
tibus salutare tuum. Evidenter expressit quod superius dixit, benedicat nos; et, illuminet vultum suum super nos. Ad hoc enim ista proficiunt, ut in hoc mundo cognoscamus viam illam veritatis, id est Dominum Salvatorem, qui nos ducit ad vitam: in qua nemo errare poterit, nisi qui ab ejus regulis deviare praesumit. Et ne nos probare hoc exemplis aliis egeremus, quis esset via, consequenter exposuit, in omnibus gentibus salutare tuum; ut nec unius loci via ista crederetur, et quale esset beneficium mundi, testimonio nominis sui potuisset agnosci. Quod nomen ipsi Christo Domino evidenter aptatum est, quando beatus ille Simeon eum in manibus accipiens dixit: Nunc dimitte servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum , etc. Considera etiam quod in primo versu loquitur ad populum fidelem, loqui quod capiti. Haec figura dicitur prosphonesis, id est exclamatio, quoties inter alia quae loquimur, ad Dominum subito verba convertimus
Abbreviated transcription (Latin):
nos ille benedixerit. animaenrãe pro¬
futura concedit. Sed quaeramus quã
benedictionem postul&. quia multas
quae largiented nõ conceduntur
Benedixit adam ante peccatum : dicens
ei. crescite &multipli camini & reple¬
te terram. & dominamini eius. Bene¬
dixit abraham. cumdixit: benedicens
benedicamte. & multiplicans multi¬
plicabo sementuum sicut stellas caeli
& sicut arenam. quae est ad orã maris.
Benedixit &iam terras inuarios fruc¬
tus: ut indigentiã nostrę fragilitatis
excluder&: Sed hic illam benedictionẽ
petiit. quam subter exponit: Ut tene¬
bras nostrȩ mentis excludens. claritate
nos dnĩ saluatoris in lumin&. Sequit̃
quippe. inlumin& uultum suum super
nos. Haecerat petitio benedictionis. ut
inluminar& uultum suum super eos:
quia cum uidere non poterant. quiin
suis uiribus luminis beneficia non ha¬
bebant: Illum enim humanus uidere
non potest sensus: nisi quisplendoris
ipsius fuerit claritate perfusus. Re¬

Expanded text:
nos ille benedixerit, animae nostrae pronos ille benedixerit, animae nostrae profutura concedit. Sed quaeramus quam benedictionem postulat, quia multae sunt quae, largiente Domino, conceduntur. Benedixit Adam ante peccatum dicens ei: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et dominamini ejus . Benedixit Abraham cum dixit: Benedicens benedicam te, et multiplicans multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli et sicut arenam quae est ad oram maris . Benedixit etiam terras in varios fructus, ut indigentiam nostrae fragilitatis excluderet. Sed hic illam benedictionem petiit, quam subter exponit, ut tenebras nostrae mentis excludens, claritate nos Domini Salvatoris illuminet. Sequitur quippe, illuminet vultum suum super nos. Haec erat petitio benedictionis, ut illuminaret vultum suum super eos: quia eum videre non poterant, qui in suis viribus luminis beneficia non habebant. Illum enim humanus videre non potest sensus, nisi qui splendoris ipsius fuerit claritate perfusus. Re
Abbreviated transcription (Latin):
deprȩcati onem suam propheta sub¬
iunxit: ut benedicti ad diuinam cog¬
nitionem deduci mereamur. adquã
nostra non possunt merita ꝑuenire
Prima ergo parte fidelibus loquens
supplicat ut benedici cum ipsis mere¬
atur ad nõ: quatinus inlum inati
corde. in cunctis gentibus xpm̃ dñm
prȩdicandum eẽ. cognoscant. Dein¬
de conuersus ad dñm propheti espũ
confitendum illedicit apopulis:
quiagentes iudicat in aequitate
Tertio eundem uersum repetit. quẽ
superius dixit: hoc mrsterium adi¬
ciens. quia fructum suum terra iam
protulit: Etideo frequentato uerbo
postulat nos debere benedici
dirigens. ad netes sari nom inis
cucurrit auxilium. Beneenim pri¬
us misereri petiit . quidemeritorum
suorum opere non prȩsumpsit. Prius
enim fuit ut misereretur errantibus.
& postea benedictionissue dona presta¬
r&. Nam benedictio dnĩ. nossem per
augmentat: Siue cum illum benedici¬
mus nos absolute proficimus : siue cum

Expanded text:
deprecationem suam propheta subdeprecationem suam propheta subjunxit, ut benedicti ad divinam cognitionem deduci mereamur, ad quam nostra non possint merita pervenire. Prima ergo parte fidelibus loquens supplicat ut benedici cum ipsis mereatur a Domino; quatenus illuminati corde, in cunctis gentibus Christum Dominum praedicandum esse cognoscant. Deinde conversus ad Dominum, prophetiae spiritu confitendum illi dicit a populis, quia gentes judicat in aequitate. Tertio eumdem versum repetit, quem superius dixit, hoc mysterium adjiciens, quia fructum suum terra jam protulit; et ideo frequentato verbo postulat nos debere benedici.dirigens ad necessarii nominis cucurrit auxilium. Bene enim prius misereri petiit, qui de meritorum suorum opere non praesumpsit. Prius enim fuit, ut misereretur errantibus, et postea benedictionis suae dona praestaret. Nam benedictio Domini nos semper augmentat: sive cum illum benedicimus, nos absolute proficimus; sive cum
Abbreviated transcription (Latin):
PSALAIUS LXUI. INEINEM IN
HEMNIS PSALMUS CANTICI
Irmnus & canticum haet duo no¬
mina nisi subtiliter inspiciant᷑
unum uidentur prope modum indi¬
care mysterium : quia utraq: laudẽ
dnĩ significare monstrantur. Hym¬
num diximus carmeneẽ. metri alicu¬
ius lege compositum. sicut om̃s psal¬
mos in hebrȩa lingua constat esse
formatos. Ni quotiens soliponunt᷑
intitulis significantur organis &
trmpanis fuissepro lati. Sedistehrm¬
nus quem nunc prophetacanit deo
praemisit infinem: quia tota oratio
gitur. Psalmus uero canticiest.
qui sola humanȩ uocis modðlatio¬
ne canebatur. Sed nunc perhat no¬
mina utrumq: deprehenditur po¬
tuisse coniungi: ut &instrumentis
musicis & humana uoce caner&.
Etideo omĩs cantus & hymnus est:
non omĩs hrmnus & cantus est
Nam hocnobis distinctionis huius
preb& indicium : qui apsalmi qui
canticum non habent poterant per
solam usica instrumenta cantari
DIUISIO PSAL MI
Post sexagesimi quinti canticum
resurrectionis. mirabili ordine

Expanded text:
em, in hymnis, psalmus cantici David. Hymnus et canticum haec duo nomina, nisi subtiliter inspiciantur, unum videntur propemodum indicare mysterium: quia utraque laudem Domini significare monstrantur. Hymnum diximus carmen esse metri alicujus lege compositum; sicut omnes psalmos in Hebraea lingua constat esse formatos. Hi quoties soli ponuntur in titulis, significantur organis et tympanis fuisse prolati. Sed iste hymnus quem nunc propheta canit, ideo praemisit in finem, quia tota oratio gitur. Psalmus vero cantici est qui sola humanae vocis modulatione canebatur. Sed nunc per haec nomina utrumque deprehenditur potuisse conjungi, ut et instrumentis musicis et humana voce caneretur; et ideo omnis cantus et hymnus est, non omnis hymnus et cantus est. Nam hoc nobis distinctionis hujus praebet indicium, quia psalmi qui canticum non habent, poterant per sola musica instrumenta cantari. Divisio psalmi. Post sexagesimi quinti psalmi canticum Resurrectionis, mirabili ordine
Abbreviated transcription (Latin):
uersas gentes. uelut sacra diuina tenu¬
erunt. O canem istum beatum: qui
populos persequitur infideles. fures
abigit. & ouilia scãcustodit. Cuius
latratus. per totũ mundum quasi gran¬
dis sona tuba concrepuit.
Istiergo quiueram meruerunt habe¬
redoctrinam: Ad mandu candum
disperguntur. cibum scilic& spiritalẽ
ut conuertantur gentes ad fidem ca¬
tholicam uenientes. Sicut petro apło
inuisione dictumest. macta & man¬
duca. Sequitur. Siuero non fuerint
saturati. & murmurabunt. Saturan¬
tur doctores: quando praedi cationes
suas uiderint populos desideranter
assumere. Contra ieiuni murmu¬
rant: si uerba sua fructi ficare non cog¬
nouerint inmentibus ꝑfidorum
hos er go uerbi dnĩ distributores.
murmurare possedicit. si non fuerint
populorum credulitate saturati
Sicut ipsedicit &intricesimo quarto
psalmo. Retribuebant mihi mala
probonis sterilitatem animę meae:¬

Expanded text:
versas gentes velut sacra divina tonuversas gentes velut sacra divina tonuerunt. O canem istum beatum! qui populos persequitur infideles, fures abigit, et ovilia sancta custodit; cujus latratus per totum mundum quasi grandisona tuba concrepuit. Isti ergo qui veram meruerunt habere doctrinam, ad manducandum disperguntur, cibum scilicet spiritualem; ut convertantur gentes ad fidem catholicam venientes; sicut Petro apostolo in visione dictum est: Macta, et manduca . Sequitur, si vero non fuerint saturati, et murmurabunt. Saturantur doctores, quando praedicationes suas viderint populos desideranter assumere. Contra jejuni murmurant, si verba sua fructificare non cognoverint in mentibus perfidorum. Hos ergo verbi Domini distributores murmurare posse dicit, si non fuerint populorum credulitate saturati; sicut ipse dicit et in trigesimo quarto psalmo: Retribuebant mihi mala pro bonis, sterilitatem animae meae
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ꝑquirenda Insuperiore enĩ
diuisione: uesperam diximus finem
saeculi significareꝰ sedhicinitium ipsũ
sextȩ aetatis ostenditur quod est uespe¬
ra. quando dñs saluator mundi. saluta¬
ris aduenit. Sicenim deipso dicit mor¬
ses. Occidetis agnum aduesperam
Postcuius resurrectionis miraculum
multitudo credidit iudaeorum. Sequi¬
tur. Et famem patientur uttanes
Canis uoracissimum animal. adq: in¬
portunum: consueuit Illas domos la¬
tratibus defendere: Inquibus edacitatẽ
suam. nouit accepto pane satiare his
merito comparantur iudaei: qui xp̃i¬
anȩ fidei munere saginati. eccłam dĩ
clamosa praedicatione defendere festi¬
nabunt. sicut paulo apło cont̾igit
Utqui ante fuit persecutor xpianino¬
minis : postea diuino munere iungere¬
ciuitatem. Ciuitatem significat hieru¬
salem: quae uniuersaliter ꝑmundum
noscitur eẽ diffusa. Hancergo circũ¬
isse paulum salutares generis huma¬
ni testantur epistolae: quae peruni¬

Expanded text:
intentio perquirenda. In superiori enim intentio perquirenda. In superiori enim divisione vesperam diximus finem saeculi significare; sed hic initium ipsum sextae aetatis ostenditur, quod est vespera, quando Dominus Salvator mundo salutaris advenit. Sic enim de ipso dicit Moyses: Occidetis agnum ad vesperam ; post cujus resurrectionis miraculum multitudo credidit Judaeorum. Sequitur, et famem patientur ut canes. Canisportunum consuevit illas domus latratibus defendere, in quibus edacitatem suam novit accepto pane satiare. His merito comparantur Judaei, qui Christianae fidei munere saginati, Ecclesiam Dei clamosa praedicatione defendere festinabunt: sicut Paulo apostolo contigit, ut qui ante fuit persecutor Christiani nominis, postea divino munere jungerecivitatem. Civitatem significat Jerusalem, quae universaliter per mundum noscitur esse diffusa. Hanc ergo circuisse Paulum, salutares generi humano testantur Epistolae, quae per uni
Abbreviated transcription (Latin):
internase castigatione discutiat. Non
erunt utiq superbi : dum eos const&
adhumilitatis paenitentiam eẽ uentu¬
ros Sequitur. Et scient qui ads̃ domi¬
nabitur ia cob & finium terrȩ Cumiu¬
daci fuerint ꝑfecta religione ueraciter
instituti : tunc agnoscent xpm̃ dnm̃ eẽ
non credebant. Et finium terrę : idest
catholicae ecđȩ. quaetoto orbe diffu¬
saest. quod modo durato corde non
ETEAMEM PATIENTUR UTCANIS. IT
CIR CUIBUNT CIUITATEM
ost secundi diapsalmatis interiecti¬
onẽ. ad ingressum tertium uenit:
ubi iterum conuersio iudaeorum. &
resurrectio dnĩ saluatoris ostenditur
Etqnm̃ praesens uersus. qui in secunda
parte iampositus est. hisdem uerbis sed
non ipso intellectu repetitur : quod in
scripturis diuinis inesse iamsaepe dixi¬
mus. Illeenim primus ꝑtin& ad finẽ
sacculi: iste addnĩ passionem ⁊ sicenim
utroq sequentia manifestant : Et ideo
secundum causas predictas: eorum est

Expanded text:
interna se castigatione discruciat. Non interna se castigatione discruciat. Non erunt utique superbi, dum eos constet ad humilitatis poenitentiam esse venturos. Sequitur, et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Cum Judaei fuerint perfecta religione veraciter instituti, tunc agnoscent Christum Dominnon credebant. Et finium terrae, id est catholicae Ecclesiae, quae toto orbe diffusa est, quod modo durato corde non r ut canes, et circuibunt civitatem. Post secundi diaplasmatis interjectionem, ad ingressum tertium venit: ubi iterum conversio Judaeorum et resurrectio Domini Salvatoris ostenditur. Et quoniam praesens versus, qui in secunda parte jam positus est iisdem verbis, sed non ipso intellectu repetitur, quod in Scripturis divinis inesse saepe jam diximus. Ille enim primus pertinet ad finem saeculi, iste ad Domini passionem; sic enim utrorumque sequentia manifestant, et ideo secundum causas praedictas eorum est
Abbreviated transcription (Latin):
temmira cula respuerunt. Sequitur
Etde exsecratione &mendacio euellen¬
tur. Scilic& quando abeis postcon¬
uersionẽ. dedecus amouetur. quod in
cunctis gentibus nunchabere noscunt᷑
Demenidacio. idem euellentur. quando
scripturas diuinas ueraci inluminatio¬
ne cognouerint. quasnunc. subfalsa
INIRA CONSUMMATIONIS ETNON
ERUNI. EESCIENE QUIADS DOMINA¬
BITURIACOB. IT FINIUM TIRRAE
radnĩ duobus dicitur modis. siue quan¬
do uindicat adsalutem. ut est illud
Elagellatenim omnem filium quẽre¬
cipit: siue quando mittit inignem aet̃¬
num Dequa alius psalmus ait. Dñẽ
ne in iratua arguasme. neq infurore
tuo corripias me Abusiuȩ quippe
tractum est ab hominibus: qui a quan¬
do aliquam culpam uindi camus. per¬
peram factis irascimur. Ceterum ds̃
omnia subtranquillitate diiudicat.
quia nescit perturbationis sustinere
confusa Consum mationem uero.
illamdicit. quam unusquisq patitur:
quando memor peccatorum suorum.

Expanded text:
tem miracula respuerunt. Sequitur, tem miracula respuerunt. Sequitur, et de exsecratione et mendacio evellentur; scilicet quando ab eis post conversionem dedecus amovetur, quod in cunctis gentibus nunc habere noscuntur. De mendacio iidem evellentur, quando Scripturas divinas veraci illuminatione cognoverint, quas nunc sub falsa ers. 14. In ira consummationis et non erunt; et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Ira Domini duobus dicitur modis: sive quando vindicat ad salutem, ut est illud: Flagellat enim omnem filium quem recipit ; sive quando mittit in ignem aeternum, de quo alius psalmus ait: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Abusive quippe tractum est ab hominibus, quia quando aliquam culpam vindicamus, perperam factis irascimur. Caeterum Deus omnia sub tranquillitate dijudicat, quia nescit perturbationis sustinere confusa. Consummationem vero illam dicit, quam unusquisque patitur, quando memor peccatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
carentur studia. seu sicut quidam
uolunt. ut inter contentiones here¬
ticorum. ab inimicis suis ueteris le¬
gis paratum testimonium haber&
eccła dum illud indubitater credi¬
tur. quod aduersario suffragante
firmatur. Sequitur. Etdestruccos
protector ms dñe. Ad huc in his dẽ
supplicationibus perseuerat : utdes¬
tructiiudaei. in melius construantur.
Sitq illis. salutaris eleuatio postrui¬
nam. Non enim paulus apostolus
surrexerat ad salutẽ. nisi aduocẽ dñi
HENDANTUR IN SUPERBIASUA ETOE
EXE CRATIONE ET MENDACIO EUELLENT
elicta oris eorum. idest cogitatio¬
num insaniȩ fuerunt: quando
consilium fecerunt. utneci traderent
dnm̃ saluatorem. Sermo quoq labio¬
rum ipsorum detestabilis fuit: quando
dixerunt. reus estmortis. In superbia
comprehensisunt : quando idem dixer̃.
Quis tibi dedit hanc potestatem : &in
qua potestate haecfacis: captos enim
constat insuperbiasua: quando uider̃
postea resurgentem. quem prius facien¬

Expanded text:
carentur studia; seu sicut quidam carentur studia; seu sicut quidam volunt ut inter contentiones haereticorum, ab inimicis suis veteris legis paratum testimonium haberet Ecclesia; dum illud indubitanter creditur, quod adversario suffragante firmatur. Sequitur, et destrue eos, protector meus Domine. Adhuc in iisdem supplicationibus perseverat, ut destructi Judaei in melius construantur, sitque salutaris elevatio post ruinam. Non enim Paulus apostolus surrexerat ad salutem, nisi ad vocem Domini ehendantur in superbia sua, et de exsecratione et mendacio evellentur. Delicta oris eorum, id est cogitationum insaniae fuerunt, quando consilium fecerunt ut neci traderent Dominum Salvatorem. Sermo quoque labiorum ipsorum detestabilis fuit, quando dixerunt: Reus est mortis . In superbia comprehensi sunt, quando iidem dixerunt: Quis tibi dedit hanc potestatem? Et in qua potestate haec facis ? Captos enim constat in superbia sua, quando viderunt postea resurgentem, quem prius facien
Abbreviated transcription (Latin):
TUA ETDES TRUEEOS PROTECTORMS DNI
ocest quod superius dixit. osten¬
demihi inter inimicosmeos. Qm̃
abistis inimicis. qui dõ largiente cre¬
diturisunt. Ideo ira suspenditur. ne
dnĩ legem. usq infinem saeculi. igno¬
rare uideantur : Etincipiant sicpe¬
rire: ut nullus exeis. possit bonus fruc¬
tus emergere. Obliuiscitur enim le¬
gem : qui eius praecepta non compl&
quam uis animo. uerba ipsius tenere
uideatur. Praecatur ergo. ne gens
iudaeorum funditus pereat: Sed ma¬
gis errassese. gloriosa satis factione
cognoscat. Addidit disperge illos
inuirtutetua. Deiudaeis hocdictum.
testatur eorum facta dispersio : ut poe¬
ne pertotum mundum diuisi. disper¬
siq: declarentur. Nam quam uis iugo
romano sint subditi: suotam en more
uiuunt. ubiq disꝑsi. Hoc est. neocci¬
deris eos. Namsi fuissent utmerebant᷑
extincti. spes conuersionis eorũ. fun¬
ditus interiss&. Dispersi ergo sunt
iuda ei: siue ut ad conuersionis prouo¬

Expanded text:
tua, et destrue eos, protector meus Domine. tua, et destrue eos, protector meus Domine. Hoc est quod superius dixit, ostende mihi inter inimicos meos; quoniam ab istis inimicis, qui Deo largiente credituri sunt, ideo ira suspenditur, ne Domini legem usque in finem saeculi ignorare videantur, et incipiant sic perire, ut nullus ex eis possit bonos fructus emergere. Obliviscitur enim legem qui ejus praecepta non complet, quamvis animo verba ipsius tenere videatur. Precatur ergo ne gens Judaeorum funditus pereat, sed magis errasse se gloriosa satisfactione cognoscat. Addidit, disperge illos in virtute tua. De Judaeis hoc dictum testatur eorum facta dispersio, ut pene per totum mundum divisi dispersique declarentur. Nam quamvis juri ed., jugo Romano sint subditi, suo tamen more vivunt ubique dispersi. Hoc est: Ne occideris eos; nam si fuissent, ut merebantur, exstincti, spes conversionis eorum funditus interiisset. Dispersi ergo sunt Judaei, sive ut ad conversionis provo
Abbreviated transcription (Latin):
Nihilenim ei dignum obtulit huma¬
na conditio. ut mereretur muneris
eius. largitate gaudere Ouere pie¬
tas. stupenda creatoris: desenos doc&
quod in nobis intellegere. & custo di¬
redebeamus. Seduae illis quihanc
regulam declinantes. in hominis pu¬
tant arbitrio consistere: ut mereant᷑
adaliqua dĩ munera ꝑuenire. Ipse
enim donat. ut bona uelimus: ipse per¬
ficit. ut ad eius praemia peruenire
possimus. Quod a postolus. lucidis si¬
me declarauit. Quid autem habes.
quod non accepisti: siautem accepisti.
quid gloriaris quasi non acceperis.
desinat ergo pelagiana heresis. redi¬
uiuas. suscigare calumnias. Nihil
boni exnobis i &ipsis habere possu¬
mus: nisi hoc ad nõ sumpserimus
Sequitur. ds̃m̃s ostendemihi inter
in imicos meos Secundum dicit mu¬
nus beneficii. ut &iam inter inimicos
ipsius. uirtus maiestatis eius possit
ostendi. Scilic& ut deblasphemis
NEQUANDO OBLIUIS CANTURLEGIS
TUAE DISPERGFILLOS INUIRTUII

Expanded text:
Nihil enim ei dignum obtulit humaNihil enim ei dignum obtulit humana conditio, ut mereretur muneris ejus largitate gaudere. O vere pietas stupenda Creatoris! De se nos docet quod in nobis intelligere et custodire debeamus. Sed vae illis qui hanc regulam declinantes, in hominis putant arbitrio consistere, ut mereatur ad aliqua Dei munera pervenire! Ipse enim donat, ut bona velimus; ipse perficit, ut ad ejus praemia pervenire possimus; quod Apostolus lucidissime declaravit: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Desinat ergo Pelagiana haeresis redivivas suscitare calumnias. Nihil boni ex nobismetipsis habere possumus, nisi hoc a Domino sumpserimus. Sequitur, Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Secundum dicit munus beneficii, ut etiam inter inimicos ipsius virtus majestatis ejus possit ostendi; scilicet ut de blasphemis nequando obliviscantur legis tuae: disperge illos in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: eos intellegas : qui ꝑfidia faci¬
uperius fortes. diximus esse di¬
abolum. cumministris: quifor¬
titudinem suam inseponentes. ab &ter¬
na celsitudine corruerunt. Sed dñs
xp̃s humanȩ ignorantiȩ. formam
ueritatis ostendens. fortitudinem hu¬
manitatis suae. dnĩ dicit beneficus
applicandam. Vtsicut perillum in¬
sidiatorem. noxia didicimus : ita per
uerum redemptorem. quae sunt pro¬
futura nos camus. Nam quod ait
ad tecustodiam: Mutata syllaba.
significat ꝑte custodiam fortitudinẽ
meam Quod inscripturis diuinis.
saepius inuenitur ⁊ quaefigura dicit᷑
protheseon parallage: cum altera
praepositio proaltera ponitur
Sequitur. Quiatu dĩ susceptor m̃s
es Merito illi suam fortitu dinẽ
pronuntiat deputandam : quem sus¬
ceptorem suum eẽ noscebat
DSMIUS MISERICORDIA EIUS. PRE¬
UENIETMI. DSMS̃ OSTINDE MIEII.
IN TIR INI MICOS MIOS
Ixponit quod superius dixit. for¬
Etitudinem meam ad tecusto diã

Expanded text:
gentes eos intelligas qui perfidia facigentes eos intelligas qui perfidia faciuperius fortes diximus esse diabolum cum ministris, qui fortitudinem suam in se ponentes, ab aeterna celsitudine corruerunt. Sed Dominus Christus humanae ignorantiae formam veritatis ostendens, fortitudinem humanitatis suae, Domini dicit beneficiis applicandam; ut sicut per illum insidiatorem noxia didicimus, ita per verum Redemptorem, quae sunt profutura noscamus. Nam quod ait, ad te custodiam, mutata syllaba significat per te custodiam fortitudinem meam; quod in Scripturis divinis saepius invenitur. Quae figura dicitur prothesios parallage, cum altera propositio pro altera ponitur. Sequitur, quia, Deus, susceptor meus es. Merito illi suam fortitudinem pronuntiat deputandam, quem susceptorem suum esse noscebatmeus, misericordia ejus praeveniet me: Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Exponit quod superius dixit: Fortitudinem meam ad te custodiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut est illud salomonis Imeis autem
increpationibus non intendebatis:
sedirrita faciebatis mea consilia. Ide¬
oq & ego in urã ꝑditione ridebo gra¬
tulabor. quando superuenerit uobis.
interitus. Derisui enim erunt : quan¬
do in anes & fatui. ab aeterni regni in¬
tromissione pellentur. Sequitur
Pronihilo habebis om̃s gentes. Cen¬
tes. & inbono. & inmalo poni. nõtissi¬
mum est Hictamen illos dicit. qui
obstinatione crudeli. insua nequitia
ꝑseuerant: ipsos enim pronihilo hab&
dñs: qui eum creaturarum omnium
Non uenerantur auctorem. Namsi
hoc uniuersaliter. dictum intellegas
unde erit ecdesia dnĩ construenda
sed mos est scripturae diuinȩ. dicere
proparte totum. secundum illud dñi
dictum Nam cum uenerit filius
hominis .putas inueni & fidem inter¬
ram: Quodsi & hoc generaliter ue¬
lis accipere. ⁊quibus dicendum est.
uenite benedicti patris mei. possidete
paratum uobis regnum a constituti¬
one mundi: Restat ergo uthic om̃s

Expanded text:
sicut est illud Salomonis: Meis autem sicut est illud Salomonis: Meis autem increpationibus non intendebatis, sed irrita faciebatis consilia mea; ideoque et ego in vestra perditione ridebo, gratulabor quando supervenerit vobis interitus . Derisui enim erunt, quando inanes et fatui ab aeterni regni intromissione pellentur. Sequitur, pro nihilo habebis omnes gentes. Gentes, et in bono et in malo poni notissimum est. Hic tamen illos dicit qui obstinatione crudeli in sua nequitia perseverant. Ipsos enim pro nihilo habet Dominus, qui eum creaturarum omnium non venerantur auctorem. Nam si hoc universaliter dictum intelligas, unde erit Ecclesia Domini construenda? Sed mos est Scripturae divinae dicere pro parte totum, secundum illud Domini dictum: Nam cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra ? Quod et si hoc generaliter velis accVenite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi ? Restat ergo ut hic omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Hocschema dicitur enigma. idest obs¬
cura sententia: quac &ipsa pertin &
quod nunc habere non merentur
incorde: Aliosq: adbona conuer¬
tent. quaeipsi prius credere noluer̃
Sequitur. Et gladius in labiis eorum
Erit utiq in labus eorum gladius cae¬
lestis. quilegitur bis acutus: exutroq:
testamento feriens & ad sanitatẽ felices
animas. sua uulneratione perducens.
Dequo ait apostolus. Etgladium sp̃s
quod est uerbum dĩ. Addidit. qnm̃
quis audiuit: Bene premisit. in labus
eorum esse gladium. idest in ore ipso¬
rum. praedi cationes frequentissimas:
qm̃ rarus gentilis auditurus est. cũ
inscelerata anti christi religione ꝑ¬
manserint. Quis enim. cum ponde¬
re proferen dum est: quasi paene nul¬
lus. quasi omnino rarissimus. Signi¬
ficat enim haec syllaba frequenter
nullum: utillud. Quissimilis tibi
Aliquando unum. ut illud. quisda
LO HABEBIS DAINES GENTES
rridendos eos pronuntiat. qui prę¬
Idicationes rectas. audire noluer̃

Expanded text:
. Hoc schema dicitur aenigma, id est obs. Hoc schema dicitur aenigma, id est obscura sententia, quae et ipsa pertinet quod nunc habere non merentur in corde, aliosque ad bona convertent, quae ipsi prius credere noluerunt. Sequitur, et gladius in labiis eorum. Erit utique in labiis eorum gladius coelestis, qui legitur bis acutus, ex utroque Testamento feriens, et ad sanitatem felices animas sua vulneratione perducens, de quo ait Apostolus: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Addidit, quoniam quis audivit? Bene praemisit in labiis eo rum esse gladium, id est in ore ipsorum praedicationes frequentissimas, quoniam rarus gentilis auditurus est, cum in scelerata Antichristi religione permanserint. Quis enim, cum pondere proferendum est, quasi pene nullus, quasi omnino rarissimus. Significat enim haec syllaba frequenter nullum, ut illud, Quis similis tibi ? aliquando unum, ut illud: Quis dalo habebis omnes gentes. Irridendos eos pronuntiat, qui praedicationes rectas audire noluerint,
Abbreviated transcription (Latin):
rito canibus comparantur : qm̃ antix p̃m
illum in manissimam beluam fidei ca¬
lore raptati. religiosis latratibus inse¬
quentur. Canes enim. acanendo dictis
Meliores erunt tunc canes. quam nunc
sunt homines: quando legem inqua
modo delinquunt. tunc fideliter de¬
fensare contendunt. Nam quod dic̃
famem caelestis uerbi significat aui¬
ditatem. Sicut ait ꝓpheta. Ecce in¬
duco famem suꝑ terram. non famem¬
panis. neq sitim aquae. sed famem au¬
diendi uerbum dĩ. Addidit. &cir¬
cuibunt ciuitatem. In eãdem compa¬
ratione permansit. Canum consue¬
tudo est: illaloca defendere. in quib:
se norunt alimoniã reperire. Ita
& iuda ei. iam conuersi: diuitatem Id est
scam ecđam defendunt: quam corre¬
tis prȩdicationibus circum ibunt
Canes enim fidelibus comparatos:
euuangelii scriptura testatur: dicit
quippe mulier cananea. Vtiq dnẽ
Nam & canes edunt demicis. quaeca¬
dunt demensa dominorum suorum

Expanded text:
rito canibus comparantur, quoniam Antichrrito canibus comparantur, quoniam Antichristum illum immanissimam belluam, fidei calore raptati, religiosis latratibus insequentur. Canes enim a canendo dicti sunt. Meliores erunt tunc canes, quam nunc sint homines: quando legem in qua modo delinquunt, tunc fideliter defensare 196 contendunt. Nam quod dicit, famem, coelestis verbi significat aviditatem, sicut ait propheta: Ecce induco famem supanis, neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Dei . » Et quicuibunt civitatem. In eadem comparatione permansit. Canum enim consuetudo est illa loca defendere, in quibus se norunt alimoniam reperire: ita et Judaei jam conversi civitatem, id est sanctam Ecclesiam defendent, quam correctis praedicationibus circuibunt. Canes enim fidelibus comparatos Evangelii Scriptura testatur. Dicit quippe mulier Chananaea: Utique, Domine: nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
parcendum esse non dubium est. qui
predes tinatisunt. & ad eum deuota
mente confugiunt. CONUERTENTUR
ADUESPERAAT̃ ETEAMEM PATIENTUR
UTCANIS. ET UREUIBUNT CIUITATEM
Uentum est adpsalmi ianuam secun¬
Udam: in qua iudaicipopuli. futu¬
ra conuersio declaratur. Significat
ergo infinemundi exeis innumeros
dñõ esse credituros: quod & apostolus
dicit. Nolo uos ignorare fratres mys
terium hoc: utnonsitis uobis ipsi sapi¬
entes: qui a cęcitas exparte is rahel con¬
tigit. donec plenitudo gentium intro¬
ir& & sic omĩs is rahel saluus fier&
& cetera. Vides &ibi promissum ẽt̃: ui
quam uis. sera. tamen aliquando salu¬
tifera conuersione saluentur. Etideo
ad simili tudinem diei : finis mundi. ues¬
pera competenter edicitur. Sequitur
& famem patientur ut canes. Illius
temporis iudaorũ. significat uoluntatẽ:
quia sicut nunccrudissima obstinati¬
one duratisunt. Ita & tuncfidei. aui¬
dissima desideria patientur. Qui me¬

Expanded text:
parcendum esse non dubium est qui parcendum esse non dubium est qui praedestinati sunt, et ad eum devota mente confugiunt. Vers. 7. Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem. Ventum est ad psalmi januam secundam, in qua Judaici populi futura conversio declaratur. Significat ergo in fine mundi ex eis innumeros Domino esse credituros; quod et Apostolus dicit: Nolo vos ignorarterium hoc, ut non sitis vobisipsis sapientes, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium intrairet, et sic omnis Israel salvus fieret , etc. Vides et ibi promissum esse, ut quamvis sera, tamen aliquando salutifera conversione salventur; et ideo ad similitudinem diei, finis mundi vespera competenter edicitur. Sequitur, et famem patientur ut canes. Illius temporis Judaeorum significat voluntatem, quia sicut nunc crudelissima obstinatione durati sunt, ita et tunc fidei avidissima desideria patientur. Qui me
Abbreviated transcription (Latin):
disunt: qm̃ dese inuicem pende¬
re noscuntur. Postresurrectionis igitur.
mirabilem narrationem: pius aduoca¬
tus interpellat pronobis. dicens ad pa¬
trem. Et tudnẽ ds̃ uirtutum dĩ is rael.
qui non putaris nisi ds̃ solius is rahel.
Idest unius gentis: Intende nunc adui¬
sitandas om̃s gentes : Vt tibi credentiũ
copia crescat exgentibus. quiasterilita¬
tem fidei. iniudaico populo comperisti
Et respice. quod om̃s gentes dicat: qm̃ de
uniuersis nationibus erant dnõ iuuan¬
te credituri. Sicut est illud &dabotibi
gentes hereditatemtuam. & posses sionẽ
tuam terminos terre. Ubi autem reuer¬
titur adiudȩos: dicit. non mi serearis om¬
nibus qui operantur iniquitatem. Hȩc
oratio. sibene conspiciatur : praeceptis
eius in nulla parte dissentit. Dicendo
enim. non miserearis omnibus: ostendit
illis esse miserendum. qui puro studio
supplicabunt. Namlic& om̃s homi¬
nes: operentur iniquitatem: illis tantũ

Expanded text:
di sunt, quoniam de se invicem pendedi sunt, quoniam de se invicem pendere noscuntur. Post resurrectionis igitur mirabilem narrationem, pius Advocatus interpellat pro nobis, dicens ad Patrem: Et tu, Domine Deus virtutum, Deus Israel; qui non putaris nisi Deus solius Israel, id est unius gentis: intende nunc ad visitandas omnes gentes, ut tibi credentium copia crescat ex gentibus, quia sterilitatem fidei in Judaico populo comperisti. Et respice quod omnes gentes dicat, quoniam de universis nationibus erant Domino juvante credituri; sicut est illud: Et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Ubi autem revertitur ad Judaeos, dicit: Non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Haec oratio si bene conspiciatur praeceptis ejus in nulla parte dissentit. Dicendo enim: Non miserearis omnibus, ostendit illis esse miserendum qui puro studio supplicabunt. Nam licet omnes homines operentur iniquitatem, illis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cursus eius usq ad summum eius. Hoc
enim erat dirigi. unde uenerat. utredi¬
r&. Sedsic uenit apatre. ut non recede¬
r& a patre : Sic discessit amundo. ut non
deserer& fideles. sicut ipseait. Non uos
dimittam orfanos. Et ecce ego uobiscũ
sum usq: ad consum mationem sȩculi
Sequitur. Exurge in occursum mihi
Hiciam tropicis allus ionibus. potentia
resurrectionis exprimitus : utpetat pa¬
trem sibi occurrere. ad se scilic& uenien¬
tem. cum nec ille abipso aliquando
discesserit Nec iste ad eum quantum
ad supernam naturam ꝑtin&. facie
nouitatis aduenerit. Sed sicut ipse
in euangelio dicit: ego inpatre & pater
inme. Quod autem addidit. &uide :
significat fac uideri. Sicut abrahę
dictum est. Nunc cognoui qm̃ diligis
dnm̃ dm̃ tuum. Idest cognosci feci. Tro¬
pica est enim istalocutio: & inscripturis
diuinis. creberrima consuetudine se¬
OMNIBUS QUIOPERANTUR INIQUITATE
Quoisti uersituli. in uno exponen¬

Expanded text:
cursus ejus usque ad summum ejus . Hoc cursus ejus usque ad summum ejus . Hoc enim erat dirigi, unde venerat, ut rediret. Sed sic venit a Patre, ut non recederet a Patre; sic discessit a mundo, ut non desereret fideles, sicut ipse ait: Non vos dimittam orphanos ; et, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Sequitur, exsurge in occursum mihi. Hic jam tropicis allusionibus potentia resurrectionis exprimitur, ut petat Patrem sibi occurrere, ad se scilicet venientem; cum nec ille ab ipso aliquando discesserit, nec iste ad eum, quantum ad supernam naturam pertinet, facie novitatis advenerit: sed sicut ipse in Evangelio dicit: Ego in Patre, et Pater in me est . Quod autem addidit, et vide, significat, fac videri; sicut Abrahae dictum est: Nunc cognovi quoniam diligis Dominum Deum tuum ; id est, cognosci feci. Tropica est enim ista locutio, et in Scripturis divinis creberrima consuetudine seomnibus qui operantur iniquitatem. Duo isti versiculi in uno exponen
Abbreviated transcription (Latin):
leris operationem. quae omni modis:
ad nõ fuisse probantur extranea. Na¬
tura enim humanitatis: ad nõ assupta
ꝓbatur eẽ. non culpa. Sed tamen ipsũ
fortem sustinuit temptatorem : quia
carnem nrȩ fragilitatis assumpsit
Necaliter fieri potuit. ut ius suum exi¬
tium iuste ꝑder&: nisi aduitȩ ꝑuenissa&
auctorem Sic triste frigus ueniente
tepore disoluitur: sic nox tenebros a
discedit. quando claritas serenȩ lucis
aduenerit. Sed haec dese uere dicit
caput nrm̃: ceterum ista professio. mem
BAR EXUAEI IN OCCURSUM MIHI
otest quis currere. & non dirigi.
utilli quorum uita. tortuosis
semitis inrotatur : Nec adrectum
perueniunt iter. quinulla ueritate
diriguntur. Xp̃s enim mundanam
uitam. recto tramite transcurrit. nec
iniquitas illi obuiare potuit: quae ac¬
tus semper humanitatis intor qu&
Deipso enim. octauus decimus psalmus
ait. Exultauit utgigas adcurrendam
uiam: a sum mo caelo egressio cius. & oc¬

Expanded text:
leris operationem, quae omnimodis leris operationem, quae omnimodis a Domino fuisse probantur extranea. Natura enim humanitatis a Domino assumpta probatur esse, non culpa; sed tamen ipsum fortem sustinuit tentatorem, quia carnem nostrae fragilitatis assumpsit; nec aliter fieri potuit ut jus suum exitium juste perderet, nisi ad vita pervenisset auctorem. Sic triste frigus veniente tepore dissolvitur: sic nox tenebrosa discedit, quando claritas serenae lucis advenerit. Sed haec de se vere dicit Caput nostrum. Caeterum ista professio membbar: exsurge in occursum mihi, Potest quis currere et non dirigi, ut illi quorum vita tortuosis semitis irrotatur; nec ad rectum perveniunt iter qui nulla veritate diriguntur. Christus enim mundanam vitam recto tramite transcurrit; nec iniquitas illi obviare potuit, quae actus semper humanitatis intorquet. De ipso enim octavus decimus psalmus ait: Exsultavit ut gigas ad currendam viam: a summo coelo egressio ejus, et oc
Abbreviated transcription (Latin):
sẽquitur lrruerunt in mefortes Fortes.
diabolum significat cum ministris :
sicut ipse in euangeliodicit. Nemo po¬
test intrare in domum fortis. & uasa
eius diripere : nisi prius alligauerit
fortem Ipsienim in corde iudȩ ascen¬
derunt. ut saluator mortitraderetur:
Ipsi populum pessimis instigationibus
incitarunt: ut liberatorem hum ani ge¬
neris. perfida uoluntate dampnarent
Qui fortes ideo dicuntur: quia mortaliũ
superant. fragiles in betillitates. Ceterũ
potentiȩ xpĩ fortes eẽ non poterant :
qui eos diuinis uiribus alligauit. Ad¬
didit Neque iniquitas mea neq pecca¬
tum meumdnẽ. Quamuis in dnm̃ sal¬
uatorem. diabolica fortitudo surrexe¬
rit. modo eum inpinna templi constitu¬
endo. modo offerendo diuitias. tam̃
nihiltale in eum presum ere ausisunt :
quali anobis uitiorum temptamenta
efficaciter ingerere consuerunt In i¬
quitas hic: promali uolentia intellegen¬
daest. Peccatum uero: pertin& ad sce¬

Expanded text:
Sequitur, irruerunt in me fortes. Fortes Sequitur, irruerunt in me fortes. Fortes diabolum significat cum ministris; sicut ipse in Evangelio dicit: Nemo potest intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem . Ipsi enim in corde Judae ascenderunt, ut Salvator morti traderetur. Ipsi populum pessimis instigationibus incitarunt, ut Liberatorem humani generis perfida voluntate damnarent. Qui fortes ideo dicuntur, quia mortalium superant fragiles imbecillitates. Caeterum potentiae Christi fortes esse non poterant, qui eos divinis viribus alligavit. Addidit, neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Quamvis in Dominum Salvatorem diabolica fortitudo surrexerit, modo eum in pinna templi constituendo, modo offerendo divitias: tamen nihil tale in eum praesumere ausi sunt, qualia nobis vitiorum tentamenta efficaciter ingerere consuerunt. Iniquitas hic pro malevolentia intelligenda est; peccatum vero pertinet ad sce
Abbreviated transcription (Latin):
non solas contumelias appetere uide¬
rentur. sed ipsum quoq: sanguinem
effundere festinarent Hi cautẽ sig¬
nificat iudȩos. qui in nocentis sangui¬
nem. sacrilego crimine dam nauerunt:
quando dixerunt. crucifige. crucifige
Etiterum Sanguis huius suꝑnos
& super filios nrõs. Quimerito uiri
sanguinum dictisunt: qm̃ supra se
iniustȩ mortis onera susceperunt
Petit se ergo abeis prohumana infir¬
mitate eripi. & liberari : quitotum tam̃
uoluntariȩ sustinebat. Et intende.
quia ꝑfiguram epembasin. quae itera¬
tio nuncupatur. in his duobus uersib
uerba geminauit. eripeme & liberame
QUIAECET OCCUPAUERUNT ANIMAM
MEAM. PRRUERUNT INMEFORTES
NEQ INIQUITAS MEANE& EECCATUM
MEUM DOMINE
AMimahic uitadicitur corporalis
Cȩterum animam dnĩ saluatoris:
Nulla potuit aduersitas occupare. quȩ
unĩtadõ: inmaculata se conuersatione
tractauit. Sed cum dicitur anima oc¬
cupata : tempus ostenditur passionis :

Expanded text:
non solas contumelias appetere videnon solas contumelias appetere viderentur, sed ipsum quoque sanguinem effundere festinarent. Hic autem significat Judaeos, qui innocentis sanguinem sacrilego crimine damnaverunt, quando dixerunt: Crucifige, crucifige ; et iterum: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Qui merito viri sanguinum dicti sunt, quoniam supra se injuste mortis onera susceperunt. Petit ergo se ab eis pro humana infirmitate eripi et liberari, qui totum tamen voluntarie sustinebat. Et intende quia per figuram epembasim, quae iteratio nuncupatur, in his duobus versibus verba geminavit, eripe me, et libera meQuia ecce occupaverunt animam meam, irruerunt in me fortes; neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Anima hic dicitur vita corporalis. Caeterum animam Domini Salvatoris nulla potuit adversitas occupare, quae unita Deo immaculata se conversatione tractavit. Sed cum dicitur anima occupata, tempus ostenditur passionis.
Abbreviated transcription (Latin):
rum diabolum uelminis tros eius
iudȩos auerti ase. proposita humili¬
tate deprecatus Nosautem sic peti¬
mus ut capti atq: obnoxii. ab in mun¬
dis spiritib: diuina miseri cordia libe¬
rem ur Caput nrm̃ hocquidem petit
sedsine legepeccati: Membra uero
similiter rogant. sed delictis obnoxia :
Inimi corum autem quatuor eẽ. gene¬
ra: perhunc &alium uersum. euiden¬
ter ostendit. Primum dixit. eripi se
abinimicis tantum: Quidispositum
quidem nocendi habere poterant. N
tamen ut confestim laederent. arden¬
tius appetebant. Addidit secundũ.
& ab insurgentibus in meliberame
Ab in surgentibus dicit. quasi iam ini¬
qui tatissuȩ tempestate commotis: &
Sicit tertium genus: utilli qui in¬
surrexerant mente durata scelus
&iam operatione complerent:. Nec
cogitationibus tantum iniquitatẽ
suam. sed operis quoq: ipsius consum¬
matione monstrarent. Sequitur
& deuiris sanguinum liberame Ve¬
nit ad quartum genus: utisti inimici

Expanded text:
rum, diabolum, vel ministros ejus rum, diabolum, vel ministros ejus Judaeos averti a se proposita humilitate deprecatur; nos autem sic petimus, ut capti atque noxii ab immundis spiritibus divina misericordia liberemur. Caput nostrum hoc quidem petit, sed sine lege peccati: membra vero similiter rogant, sed delictis obnoxia. Inimicorum autem quatuor esse genera per hunc et alium versum evidenter ostendit. Primum dixit eripi se ab inimicis tantum, qui dispositum quidem nocendi habere poterant: non tamen, ut confestim laederent, ardentius appetebant. Additur secundum, et ab insurgentibus in me libera me. Ab insurgentibus dicit, quasi jam iniquitatis suae tempestate commotis, et ra me. Dicit tertium genus, ut illi qui insurrexerant mente durata, 195 scelus etiam operatione complerent; nec cogitationibus tantum iniquitatem suam, sed operis quoque ipsius consummatione monstrarent. Sequitur, et de viris sanguinum libera me. Venit ad quartum genus, ut isti inimici