comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. orta consilio: ⁊ illud facinus qđ
omni maius ẽ.crimine. manuᷤ di¬
uinȩ p̃parationis armauit: Hon
hoc plane de summa iusticia senti¬
endum ẽ: quia multum diu̾ sum
ciendi unde moriendi: nec de uno
extitit spũ atrocitas sceleris:
tolerantia redemptoris. Impietas
furentium manus ñ immisit inse
dominus. s admisit: nec p̃sciendo
quod faciendum ce̾t. coegit ut fie¬
ret: cum tam̃ ad hoc carnem susce¬
cifixum ⁊ crucifigentes tamdis¬
pares causȩ sunt: ut quod a xpisto
susceptum ẽ. non possit resolui: qd
ab illis comnussum possit aboleri.
Qui enimuenit peccatores saluos
facere. nec ipsis quidem int̾fecto¬
rib suis misericordiam de¬
negauit: s impiorum ma¬
lum inbonumIcredentium cõ¬
mutauit: utImrabilior fieret
gr̃a dĩ ñ secundum merita homi¬
num. s scđm multitudinem diuiti¬
arum sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ. mise¬
ricorditer p̃parata: quando ⁊ ipsoᷤ
qui fuderant sanguinem saluato¬

Expanded text:
est orta consilio, et illud facinus quod est orta consilio, et illud facinus quod omni majus est crimine manus divinae praeparationis armavit? Non hoc plane de summa justitia sentiendum est, quia multum diversum ciendi, unde moriendi; nec de uno exstitit spiritu atrocitas sceleris, et tolerantia Redemptoris. Impias furentium manus non immisit in se Dominus, sed admisit; nec praesciendo quod faciendum esset, coegit ut fieret, cum tamen ad hoc carnem suscecifixum et crucifigentes tam dispares causae sunt, ut quod a Christo susceptum est, non possit resolvi; quod ab illis commissum, possit aboleri. Qui enim venit peccatores salvos facere , nec ipsis quidem interfectoribus suis misericordiam denegavit, sed impiorum malum in bonum credentium commutavit: ut mirabilior fieret gratia Dei, non secundum merita hominum, sed secundum multitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei misericorditer praeparata, quando et ipsos qui fuderant sanguinem Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur. qui carnem passibilem ex
ipsius erat stẏrpe sumpturus: meri¬
to sub ipsiusꝑsona p̃mittit᷑ hẏstoria
crucis. quiinse gerebat corpoream ori¬
ginem saluatoris. Ulere enum dauid
est carne crucifixus. Cum gͦ omina
sermo contextus: quid aliud nobis
quam sempit̾narum dispositionum
dĩ incommutabilis ordo reserdtur.
apud quem ⁊ discernenda iam diui¬
dicata. ⁊ futura iam facta sunt. Cũ
⁊ effectus omnium uoluntatum. sci¬
entia diuina prȩueniat: quantoma¬
gis nota sunt deo oꝑa sua. ⁊ recte pla¬
cuit quasi facta recoli. quȩ ñ poterant
omnino nonfieriꝰ. Unde : apłi sp̃ũ
dei pleni cum inimicorum xpisti
minas seuitiamq paterent᷑: concor¬
di ad dm̃ uoce dixerunt. Conuene
runt enim uere inciuitate ista ad¬
quem unxisti. herodes et pontius
pilatus cumgentib ⁊ popłis isrł.
facere quȩ manus tua ⁊ consilium
dec reuerunt fieri. Numquid ini¬
quitas ꝑsequentium xp̃m. ex dei

Expanded text:
s ille loquebatur qui carnem passibilem ex s ille loquebatur qui carnem passibilem ex ipsius erat stirpe sumpturus, merito sub ipsius persona praemittitur historia crucis, qui in se gerebat corpoream originem Salvatoris. Vere enim David est carne crucifixus. CAP. II. Cum sermo contextus, quid aliud nobis quam sempiternarum dispositionum Dei incommutabilis ordo reseratur, apud quem et discernenda jam dijudicata, et futura jam facta sunt? Cum et effectus omnium voluntatum scientia divina praeveniat, quanto magis nota Deo sunt opera sua? Et recte placuit quasi facta recoli, quae non poterant omnino non fieri. Unde et apostoli Spiritu Dei pleni, cum inimicorum Christi minas saevitiamque paterentur, concordi ad Deum voce dixerunt: Convenerunt enim uere in hac ciuitate adquem unxisti HPilatus cum gentibus et populis Israel facere que manus tua et consilium decreverunt fieri . Numquid iniquitas persequentium Christum ex Dei
Abbreviated transcription (Latin):
neris facta ÷ caro deitatis: ⁊ in il¬
lo sumus deo repleti. inquo cruci¬
fixi. in quo sepulti. in quo sumꝰ
etiam suscitati. ut possimus
cum apło dice Ire nr̃a autem
conuersatio in cęlis ẽ. Uñ
etiamsaluatorẽ I expectamꝰ do¬

Expanded text:
neris, facta est caro Deitatis; et in ilneris, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem conversatio in coelis est: unde etiam Salvatorem exspectamus Do
Abbreviated transcription (Latin):
inspici oculis digittisq tractari.
patentes ad huc fixuras clauors.
recens compuncti lateris uulnꝰ
exegerit. At si tanta inluce ue¬
ritatis tenebras suas hȩretica.
obduratio ñ relinquit: ostendant
unde sibi spem uitȩ polliceantur
ȩt̃ne : unde resurrectionis xpisti
se credant ee̾. consortes. Nonenun
possunt cum apło dicere. xp̃cre
surrexit a mortius primitiȩ dor¬
mientium: quia ñ sunt pͥmitię
hominum. si ñ sunt de humanȩ¬
stẏrpȩ naturȩ. Qui enim pͥmus
om̃ium resurrexit. eiꝰ plenitudi¬
nis ẽ. portio. quȩ p̃cessit: ⁊ piȩ
creditur hoc quod.ẽ. incapite
inchoatum. in membris quoq¬
ẽẽ. complendum. Quia sic̃ ii adaꝙ
pignus. non diuellamur a compa¬
ge corꝑis xp̃i in quo habitat sicut
apłs ait. omnis plenitudo diui¬
nitatis corporaliter: ⁊estis in illo
repleti. Mamcum incorporea sit.
substantia dei. qͦmͦ corporaliter
inxp̃o habitat. nisi qr caro nr̃i ge¬

Expanded text:
inspici oculis, digitisque tractari inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrectionis Christi se credant esse consortes. Non enim possunt cum Apostolo dicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si ne naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut in Adampignus, non divellamur a compage corporis Christi: In quo habitat, sicut Apostolus ait, omnis plenitudo Divinitatis corporaliter; et estis in illo repleti . Nam cum incorporea sit substantia Dei, quomodo corporaliter in Christo habitat, nisi quia caro nostri ge
Abbreviated transcription (Latin):
pissent facinus. nesciebant. Ilude
misericors dominiis iħc qui etiam
interfectores suos uellet sua morte
saluare: ꝓignorantia seuientium.
de crucis altitudine supplicabat
dicens. Pater ignosce illis: ñ enumm¬
sciunt quid faciunt. Nec intellec¬
tu enum cordis. nec auditu auris.
uec oculorum intuitu sentiebant.
quem falsis testimoniis appetissent.
quem affigi patibulo coegissent:
dum incorpore hominis ñ agnosc t̾
substantiam deitatis. Uiderunt
humilem. ⁊ non adorauerunt uni¬
u̾sitatis auctorem: nec intellexe¬
runt potestatem iudicaturi. despi¬
cientes mansuetudinem iudicati:
ut ꝑsecutores tieri dei ⁊uegato¬
res ueri hominis. una impietas
sociaret: dumserui formam inxp̃o
n iudȩi estimant solam. ⁊ heretici
rit insepulchro. ⁊ reuoluto monum̃¬
tilapide. quȩ tercia die caro surre¬
xerit: uł quale corpꝰ iħc discipu¬
lorum uisui. clausis ad eos hostiis
iugressus intulerit: cum ad abi¬
gendam cernentium diffidentiã.

Expanded text:
pissent facinus nesciebant. Unde pissent facinus nesciebant. Unde misericors Dominus Jesus, qui etiam interfectores suos vellet sua morte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: dum servi formam in Christo et Judaei aestimant solam, et haeretici rit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro resurrexerit, vel quale corpus Jesus discipulorum visui, clausis ad eos ostiis ingressus , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inse impias manus: ⁊ cohibita ÷
potentia deitatis. ut ꝑueniret᷑ ad
głam passionis. Cuius utiq in¬
imago tolerantiȩ. insi uera diui-¬
nitas. ueris se humanȩ carnissen¬
sib induisset: ⁊ unus dĩ atq hõĩs
filius aliunde intemerabilis. ali¬
unde passibilis. mortale nrm̃ ꝑ suũ
unmortale renouaret. & ideo me¬
stitudine. ideo formidine ñ carebat:
ut adeiuncendas huius mundi
ꝑturbationes. non solum sacͣmen¬
to nos susceptionis. s ⁊̃ exemplo
fortitudinis roboraret. Ham iniu¬
sta uideret᷑ ad patientiam eiꝰ cohor¬
domini passiones: ysaias ꝓpħa
ipsius uoce p̃nuntiat dicens. Dor¬
sum meum dedi inflagella: ⁊ maxil¬
las meas inpalmas. Uultum au¬
tem meum ñ auerti: a confusione
spucoꝵ. Qd̃ itaq u̾bi caro patiebat᷑.
iniuriȩ atq supplicia. ⁊̃ ad impas¬
sibilem redundabant: ut merito
ei dicantur illata. quȩ inipsuisst̃
iudȩi malicia sua: inquod ꝓru¬

Expanded text:
in se impias manus, et cohibita est in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non solum nos sacramento susceptionis, sed etiam exemplo fortitudinis roboraret. Nam injusta videretur ejus ad patientiam cohorDomini passiones Isaias propheta ipsius voce praenuntiat, dicens: Dorsum meum dedi in flagella, et maxillas meas in palmas; vultum autem meum non averti a confusione sputorum . Quod itaque Verbum caro patiebatur, injuriae atque supplicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt Judaei malitia sua in quod proru
Abbreviated transcription (Latin):
humana diuinis: cumita in idip¬
sum utraq concurrant. ut in eis
nec ꝓprietas absumatur. nec ꝑso¬
quid docum̃torum habeat sac ram̃¬
tum paschale tractemus. Namex¬
ardescente ad effectum sui sceleris
seuitia iudȩorum: cum deus eẽt. in
mitteret. potuisset inferri. Si qͥ¬
dem t̾ribilis militum cohors illa
⁊a pͥncipib ⁊ pharisȩis missa cũ
gladiis ⁊ fustib multitdo. ita una
uoce ꝑcussa ẽ: ut cum turbȩ dixis¬
sent cħm se querere nazarenũ.
respondisset ego sum. nemo subfiste¬
ret: s om̃s sunul amisso membro¬
rum officio. retrorsum acti elisiq
corruerent. In quo utiq diuinȩ
erat potestatis indicium: quȩ im¬
piorum conatꝰ ñ armis contͣriis.
neq ullius creaturȩ potentis auxi¬
lio. s sola uerbi uirtute ꝓsterne¬
ret. Quia uͦ saluando bumano ge¬
neri. alterius opis ratio congrue¬
bat. nec posset sanguis xp̃i p̃cium
credentium fieri. si redemptor se
non sineret comp̃hendi: admisit

Expanded text:
humana divinis, cum ita in idiphumana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, nec persoquid documentorum habeat sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui sceleris saevitia Judaeorum, cum Deus esset in ermitteret, potuisset inferri. Siquidem terribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita unaoce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se quaerere Nazarenum, et ipse respondisset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi virtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit
Abbreviated transcription (Latin):
x pisti passione ꝓmissum. ita ex¬
pectationi ur̃ȩ intelligo eẽ. red¬
dendum: ut officium disserendi
⁊ festo paschali conueniat. ⁊ ausib
impii erroris occurrat. Qui enim
dei filium ueram nr̃e carnis negañ
suscepisse naturam. inmici st̃ fi¬
tionem nimis impudenter impug¬
nant: ut secundum ipsos. crux
xp̃i aut simulatio fuerit fantas¬
matis. aut supplicium dĩtatis.
Quoda cordib piorum longe ẽ.
repellendum: quia catholica in¬
tegritas nec maculam ꝑfidiȩ. nec
nem confitetur. ut nec falsum ho¬
minem. nec deum dicat fuisse pas¬
sibilem. Quamuis gͦ ab illo mitio
quo inutero uirginis u̾bum caro
factum ẽ. nichil umquam inter
diuinam humanamq substantiã
diuisionis extiterit: ⁊ ꝑomĩa in¬
crem̃ta corporea unius ꝑsonȩ fue¬
runit totius temporis actiones: ea
ipsa tamen quȩ insepatabiliter
facta sunt. nulla ꝑmixtione confun¬
dimus : s quid cuius naturȩ sit. ex
oꝑum qualitate sentimꝰ. Nec diui¬
na enim humanis p̃iudicant nec

Expanded text:
Christi passione promissum, ita exspectationi vestrae intelligo esse reddendum, ut officium disserendi et festo paschali serviat, et ausibus impii erroris occurrat. Qui enim Dei Filium veram nostrae carnis negant suscepisse naturam, inimici sunt fitionem nimis impudenter impugnant: ut secundum ipsos crux 252 Christi aut simulatio fuerit phantasmatis, aut supplicium Deitatis. Quod a cordibus piorum longe est repellendum, quia catholica integritas nec maculam perfidiae, nec nem confitetur, ut nec falsum hominem, nec Deum dicat fuisse passibilem. Quamvis ergo ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est , nihil umquam inter divinam humanamque substantiam divisionis exstiterit, et per omnia incrementa corporea unius personae fuerint totius temporis actiones, ea ipsa tamen quae inseparabiliter facta sunt, nulla permixtione confundimus: sed quid cujus naturae sit ex operum qualitate sentimus; nec divina enim humanis praejudicant, nec
Abbreviated transcription (Latin):
carnationis xp̃i ⁊ mortis ac resur¬
rectionis eius inmicos. reuelata
ꝑ omnes eccłias ueritate destrur̃:
ut totius mundi fideles cum apłi¬
& fidei auctoritate concordes.
una nob̾cum exultatione gaude¬
rent: dicente beato paulo apło.
Anignoratis quia quicumq bap¬
tizati sumus in xpo tħu. in morte

Expanded text:
carnationis Christi et mortis ac resurcarnationis Christi et mortis ac resurrectionis ejus inimicos, revelata per omnes Ecclesias veritate, destruxit; ut totius mundi fideles, cum apostolicae fidei auctoritate concordes, una nobiscum exsultatione gauderent, dicente beato Paulo apostolo: An ignoratis, quia quicumque baptizati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
quo ille ꝓgenitus Deinde quis
in illo suas non agnoscit ȩtates:
quis ꝑceptionemcibi. requietionẽ
somni. sollicitudinem mestitudi¬
nis. lacrimas pietatis. ñ uideat
forme fuisse seruilis: Quȩ qm̃
ab antiquis sananda uulnerib
⁊ a colluuione erat purganda
peccati: ita unigenitus dei eti¬
am ⁊ hominis factus est filus: ut
⁊ omnis humanitatis ueritate.
⁊ diuinitatis plenitudine non
careret. Sicut itaq nr̃m est
quod cum uutione deitatis pepe¬
rit materna uirginitas: ita nr̃m
ẽ. quod iudaica crucifirit impie¬
tas. Nostrum ẽ. quod exanimȩ ia
maiestatis ascendit: ut si ꝑuiam
mandatorum eius incedimus.⁊
si quȩ in humilitate corporea nr̃e
ipendit saluti ñ erubescunus
confit̾i. nos quoq ingłȩ eiꝰ consor¬
tium ꝓuehamur: qm̃ manifeste
quodde nuntiauit implebitur.
Omnis qui confitebitur me coraoi
Huic autem cohortationi nr̃e ad¬
ẽ.atq auxiliatur grã dei. quȩ in¬

Expanded text:
quo ille progenitus? Deinde quis quo ille progenitus? Deinde quis in illo suas non agnoscat infirmitates? Quis perceptionem cibi, requietionem somni, sollicitudinem moestitudinis, lacrymas pietatis, non videat formae fuisse servilis? Quae quoniam ab antiquis sananda vulneribus, et a colluvione erat purganda peccati, ita Unigenitus Dei, etiam hominis factus est filius, ut et omni humanitatis veritate, et Divinitatis plenitudine non careret. Sicut itaque nostrum est quod cum unione Deitatis peperit materna virginitas, ita nostrum est quod Judaica crucifixit impietas. Nostrum est quod exanime in smajestatis ascendit: ut si per viam mandatorum ejus incedimus, et si quae in humilitate corporea nostrae impendit saluti non erubescimus confiteri, nos quoque in gloriae ejus consortium provehamur: quoniam manifeste quod denuntiavit implebitur: Omnis qui confitebitur me coram h CAP. V. Huic autem cohortationi nostrae adest atque auxiliatur gratia Dei, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur adiuuit. Sublata ẽ. ig¬
norantia: temperata ẽ. difficultaᷤ.
⁊igneam illam qua uite regio erat
tis cessit obscuritas. Inuitatur
ad paradisi diuitias popłs xp̃ianꝰ.
cuctis regeneratis ad amissam
patriam patefactus ẽ. reditus:
si nemo sibi illam faciat uam clau¬
chalis festi ineffabile sacramen¬
tum: agnoscamus docente spũdĩ.
ad cuius głȩ participationem uo¬
cati. ⁊ quam spem simus ingressi. Hec
ita nos nunc anxiȩ nunc suꝑbȩ
p̃sentis uitȩ occupent actiones:
utnon toto cordis affectu. conforma
pla nitamur. Nicħ enim ñ ad nãm
salutem aut egit aur ꝑtulit: ut
uirtus quȩ inerat capiti in. ee̾t. eti¬
am ⁊ corpori. Nam pͥmum ipsa illa
substantiȩ nr̃e indeitate suscep¬
tio. qua uerbum caro factum ẽ.
⁊ habitauit in nob̾ : quem homi¬
num mniscđiȩ suȩ nisi infidelem
reliquit ȩxortem.ͦ Q cui non cõ¬
munis natura cum xp̃o ẽ. si assum̃¬
tem recipit. ⁊ eo spũ est regeneratꝰ.

Expanded text:
tuntur adjuvat? Sublata est igtuntur adjuvat? Sublata est ignorantia, temperata est difficultas, et igneam illam qua vitae regio erat tis cessit obscuritas. Invitatur ad paradisi divitias populus Christianus, et cunctis regeneratis ad amissam patriam patefactus est reditus, si nemo sibi illam viam facit clauchalis festi ineffabile sacramentum, agnoscamus, docente Spiritu Dei, ad cujus gloriae participationem vocati et ad quam spem simus ingressi. Nec ita nos nunc anxie, nunc superbe praesentis vitae occupent actiones, ut non toto cordis affectu conformarpla nitamur. Nihil enim non ad nostram salutem aut egit aut pertulit, ut virtus quae inerat capiti inesset etiam et corpori. Nam primum ipsa illa substantiae nostrae in Deitate susceptio, qua Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , quem hominum misericordiae suae, nisi infidelem, reliquit exsortem? Et cui non communis natura cum Christo est, si assumentem recepit, et eo spiritu est regeneratus
Abbreviated transcription (Latin):
dum resilire inuenitur a creditis.
Frustra enim xp̃ianum sibi nom̃
usurpat. ⁊ ne quaquam estimet se
pascha domini cȩlebrare: qui iħm
rpm̃ in ea qua natus ⁊ passus:
mortiuus. ac sepultus ẽ.inicarne.
resurrerisse ũ credit: ⁊nrãs millo
resuscitatas pruitias non fatet᷑.
Uerus itaq uenerator dominicȩ pas¬
sionis. sic crucifixum iħm oculis
cordis aspiciat: ut illrus carnẽ
suam. eẽ. cognoscat. Contiemis¬
eat in redemptoris sui suppliciũ
derrena substantia. rumpant᷑
infidelium mñtium petre: ⁊ qui
mortalitatis grauabant᷑ sepulchris.
discussa obstaculorum mole ꝓsiliant.
Appareant nunc quoq inciuitate
scã idẽ. ineccłia dei. futurȩ resurrec¬
tionis indicia: ⁊ quod gerendum ẽ.
incorporib fiat incordib. Nulli
infirmorum crucis ẽ. negata uic¬
toria: nec quis quam ẽ. cui non xpi¬
sti auxilietur oratio. Quȩ si mul¬
tis in ipsum seuientib ꝓfuit : quan¬
tomagis eos qui ad ipsum conuer¬

Expanded text:
dum resilire invenitur a creditis. dum resilire invenitur a creditis. Frustra enim Christianum sibi nomen usurpat, et nequaquam aestimet se Pascha Domini celebrare, qui Jesum Christum in ea qua natus, et passus, et mortuus, ac sepultus est carne, resurrexisse non credit, et noresuscitatas primitias non fatetur. Verus itaque venerator Dominicae passionis sic crucifixum Jesum oculis cordis aspiciat, ut illius carnem suam esse cognoscat. Contremiscat in Redemptoris sui supplicio terrena substantia, rumpantur infidelium mentium petrae, et qui mortalitatis gravabantur sepulcris, discussa obstaculorum mole prosiliant. Appareant nunc quoque in civitate sancta, id est in Ecclesia Dei, futurae resurrectionis indicia, et quod gerendum est in corporibus, fiat in cordibus. Nulli infirmorum crucis est negata victoria; nec quisquam est cui non Christi auxilietur oratio. Quae si multis in ipsum saevientibus profuit, quanto magis eos qui ad ipsum conver
Abbreviated transcription (Latin):
nuntii. postꝗͣ. nuntiata uenert̃.
Nec uacuatur reuerentia ꝓmis¬
sionum: quia plenitudo manifesta¬
ta ẽ.gr̃arum. Ucrum quia sicut
ait apłs. cecitas ex omni parte
in isrł facta ẽ: nec qui filii carnis
hii filii sunt ꝓmissionis: ineffabi¬
lis miscdia dĩ israheliticum sibi
populum de om̃ib nationibus
fecit. ⁊ sareo illo gentilium cordi¬
um rigore mollito. ueros abrahȩ
filios de lapidib excitauit: ut
conclusis omnib sub peccato. qui
carne nati sunt spũ renascantur:
nec intersit quo patre sit quisq ge¬
nitus. cum per indiscretam huiꝰ
fidei confessionem ⁊ fons baptismatiꝰ
faciat innocentes: nelectio ad op
ut destructis inimicitiis reconei¬
lietur mundus deo: ⁊ ꝑsacrificiũ
iminaculati agni ueram in pacẽ
cuncta reuocentur. Non autem
concordat deo qui abea quã in rege¬
neratione sua edidit ꝓfessione
dissentit: ⁊ diuini inmemor pacti
inherere ostenditur renuntiatis.

Expanded text:
nuntii, postquam nuntiata venerunt; nuntii, postquam nuntiata venerunt; nec vacuatur reverentia promissionum, quia plenitudo manifestata est gratiarum. Verum quia, sicut ait Apostolus: Caecitas ex parte in Israel facta est, nec qui filii carnis, ii filii sunt promissionis , ineffabilis misericordia Dei Israeliticum sibi populum de omnibus nationibus fecit, et saxeo illo gentilium cordium rigore mollito, veros Abrahae filios de lapidibus excitavit : ut conclusis omnibus sub peccato , qui carne nati sunt, spiritu renascantur, nec intersit quo patre sit quisque genitus, cum per indiscretam unius fidei confessionem et fons baptismatis faciat innocentes, et electio adoptiut destructis inimicitiis, et reconcilietur mundus Deo, et per sacrificium immolati Agni veram in pacem cuncta revocentur? Non autem concordat Deo, qui ab ea quam in regeneratione sua edidit professione dissentit, et divini immemor pacti, inhaerere ostenditur renuntiatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuersum ẽ: nec umꝗͣ. a p̃ceden¬
uariatis : s in id ipsum choruscan¬
tib ⁊ legis testimoniis. ⁊ꝓpħiȩ ora¬
culis. ⁊ oblationib hostiarum: qr
sic congruebat illos populoseru¬
diri. ut quȩ reuelata noncaꝑent.
obumbrata susciꝑent. ⁊ maior ęuan¬
gelii. eẽt. auctoritas. cui tot signis
totq mysteriis ueteris testam̃ti
pagine deseruissent. De quib dñs
ꝓfitebatur. qđ non uenerat legem
re carnaliter suꝑficiȩ demorat᷑:
⁊ hisscripturis coniuncit᷑ repug¬
nare quȩ apud nos ueram sibi re¬
tinent dignitatem: dum ⁊ eru¬
dimur p̃dictis. ⁊ ditamur imple¬
tis. Dicente enu domino cum
exaltatus fuero a terra. omnia
traham adme: nic hil legalium
resedit figurarum: quod ñ totum
in xp̃i sacram̃ta transierit. Nob̾cũ
ẽ. signaculum cireumeisionis:
sanctificatio crisinatum: conse¬
cratio sacerdotum. Nob̾cum puri¬
tas sacrificii: baptismi ueritas:
honor templi: ut merito cessaruit

Expanded text:
ne diversum est, nec umquam a praecedenne diversum est, nec umquam a praecedenvariatis, sed in idipsum coruscantibus et legis testimoniis, et prophetiae oraculis, et oblationibus hostiarum: quia sic congruebat illos populos erudiri, ut quae revelata non caperent, obumbrata susciperent, et major Evangelii esset auctoritas, cui tot signis totque mysteriis, veteris Testamenti paginae deservissent; de quibus Dominus profitebatur, quod non venerat legem rae carnaliter superficie demoratur, et iis Scripturis convincitur repugnare, quae apud nos veram sui obtinent dignitatem, dum et erudimur praedictis, et ditamur impletis. Dicente enim Domino: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me , nihil legalium resedit figurarum, quod non totum in Christi sacramenta transierit. Nobiscum est signaculum circumcisionis, sanctificatio chrismatum, consecratio sacerdotum; nobiscum puritas sacrificii, baptismi veritas, honor templi, ut merito cessarint
Abbreviated transcription (Latin):
rierat: quam a pͥncipio fecisse qđ ũ
erat. Lib̾tatem itaq innocentiȩ na¬
t᷑alis. quam primoꝵ patrum p̃ua¬
ricatione ꝑdidimꝰ. nulla ꝑse sco¬
rum precedentium merita rece ꝑ¬
unt: quia lata intransgressores
sententia. om̃em ꝓgeniem capti¬
uȩ posteritatis obstrinxit: ⁊ nemo
extitit exsors dampnationis. qr
nullus fuit liber a crimine. S re¬
demptio saluatoris. destruens opꝰ
diaboli. ⁊ rumpens uincula pecca¬
ti. ita magnę pietatis sue disposu¬
it sac ramentum ut usq ad consum¬
mationem quidem mundi prȩfini¬
ta generationum plenitudo decur¬
reret: s renouatio originis ꝑiusti¬
ficationem indiscrete fidĩ. ad om̃ia
retro sȩcula ꝑtineret. Incarnatio qͥp
u̾sorum fidelium salus facta ẽ:⁊
sanguis unius iusti qđ nob̃ dona¬
uit qui eum ꝓreconciliatione mun¬
di credimus fusum: hoc contulit pa¬
trib. quisimiliter credidere funden
significationib in xpiana religio¬

Expanded text:
rierat, quam a principio fecisse quod non rierat, quam a principio fecisse quod non erat. Libertatem itaque innocentiae naturalis, quam primorum parentum praevaricatione perdidimus, nulla per se sanctorum praecedentium merita receperunt, quia lata in transgressores sententia, omnem progeniem captivae posteritatis obstrinxit, et nemo exstitit exsors a damnatione, quia nullus fuit liber a crimine. Sed redemptio Salvatoris destruens opus diaboli, et rumpens vincula peccati, ita magnae pietatis suae disposuit sacramentum, ut usque ad consummationem quidem mundi praefinita generationum plenitudo decurreret, sed renovatio originis per justificationem indiscretae fidei ad omnia retro saecula pertineret. Incarnatio quipversorum fidelium salus facta est, et sanguis unius justi hoc nobis donavit, qui eum pro reconciliatione mundi credimus fusum, quod contulit patribus, qui similiter credidere fundendsignificationibus in Christiana religio
Abbreviated transcription (Latin):
uit hẏstoriam. ita uniu̾sȩ eccłȩ
nota ẽ. de cominuni frequent̃
luditu: ut rerum gestarumor¬
dinem. tanquam subur̃is habitum
oculis. singuli quiq recolatis. Nec
parum estimandi sunt ꝓfecisse qui
de his quȩ audiunt ñ dubitant:
ut etiam si ñ dum liquide aliquod
ualeant scͥpturarum capere sacͣmen¬
tum: firmissime tam̃ credant indi¬
uinis libris nullum. eẽ. m̃datium.
Quia gͦ sincere fidei ꝓmissa ÷ in¬
telligentiȩ plenitudo: erigat se ad
ꝓmerendam scĩ sp̃c erudicionem.
illuminatarum m̃tium uigorꝰ. et ñ
contemptus sit facti ordinem nosse.
nͥ etiam ipsam rationem impense sͥ
pietatis inspiciat: ut auctorem su¬
um. humana natura sciendo quan¬
tum ab eo sit dilecta. plus diligat.
Miserendi enim ur̃i causam deus
insua pietate ñ habuit: ⁊ mirabilior
ẽ. scd̃a hominum generatio. ꝙͣ. pͥma
conditio: quia plus ÷ innouissimis
seculis reparasse dominum quod pe¬

Expanded text:
vit historiam, ita universae Ecclesiae vit historiam, ita universae Ecclesiae nota est de communi frequenter auditu, ut rerum gestarum ordinem, tamquam sub vestris habitum oculis, singuli quique recolatis. Nec parum aestimandi sunt profecisse, qui de iis quae audiere non dubitant, ut etiamsi nondum liquide aliquod valeant Scripturarum capere sacramentum, firmissime tamen credant in divinis libris nullum esse mendacium. Quia ergo sincerae fidei promissa est intelligentiae plenitudo, erigat se ad promerendam sancti Spiritus eruditionem, illuminatarum mentium vigor; et non contentus sit facti ordinem nosse, nisi etiam ipsam rationem impensae sibi pietatis inspiciat: ut auctorem suum humana natura, sciendo quantum ab eo sit dilecta, plus diligat. Miserendi enim nostri causam Deus nisi in sua bonitate non habuit; et mirabilior est secunda hominum generatio quam prima conditio: quia plus est in novissimis saeculis reparasse Deum quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
iis affici. aut ꝑmisit.
itssit ut saciata
iniquitas de
tate carnis nec cib ieiunio nec som¬
nus eẽt. necessarius fatigato. Po¬
stremo sine u̾bi potentia ñ se do¬
minus patͥ ꝓfiteretur ȩqualem:
isine ueritate carnis ñ idem
diceret. patrem eẽ. maiorem: cũ
catholica fides utrumq suscipiat.
utrumq defendat: quȩ scđ̃m ꝓ¬
prietatem diuinȩ humaneq sub¬
stantiȩ. unum dĩ filium ⁊ homi¬
nem credit ⁊ u̾bum. Multa sunt
dilectissimi quȩ ad expositionem
huius quam p̃dicamus fidei. de
toto scͥpturarum corpore possumꝰ
assumere: quia nicħ sepius diui¬
nis comindatur eloquiis: ꝗͣ dĩ
filius sec undum deitatem sempi¬
ternus ex patre: nidem scđm car¬
nem temporalis ex matre. S ne
caritatis ur̃ȩ fatigetur auditꝰ.
hodierno sermoni adhibendꝰ ÷
modꝰ: ut quarta sabb̃i quȩ sunt
adicienda seruemus: auxilian¬
dilectissimi quȩ sacratissi¬
mam dominicȩ passionis resera¬

Expanded text:
ontumeliis affici aut permisit, ontumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas detate carnis nec cibus jejuno, nec somnus esset necessarius fatigato. Postremo sine Verbi potentia non se Dominus Patri profiteretur aequalem, et sine veritate carnis non idem diceret Patrem se esse majorem: cum catholica fides utrumque suscipiat, utrumque defendat, quae sproprietatem divinae humanaeque substantiae, unum Dei Filium et hominem credit et Verbum. Multa sunt, dilectissimi, quae ad expositionem hujus quam praedicamus fidei de toto Scripturarum corpore possemus assumere, quia nihil saepius divinis commendatur eloquiis, quam Dei Filius secundum Deitatem sempiternus ex Patre, et idem secundum carnem temporalis ex matre. Sed ne charitatis vestrae fatigetur auditus, hodierno sermoni adhibendus est modus, ut quarta sabbati quae sunt adjicienda servemus, auxiliandilectissimi, quae sacratissimam Dominicae passionis resera
Abbreviated transcription (Latin):
tradixit: censum subiit. didrag¬
ma soluit: uectigalia non in hibu¬
it. Quȩ dĩ sunt dõ: ⁊ quȩ sunt
cesaris. cȩsari reddenda constitu¬
it. Pauꝑtatem elegit: obȩdientiã
suasit: mansuetudinem p̃dicauit.
discute diligentiꝰ p̃ses. quid de do¬
min iħu oꝑib notum sit. quid de
potestate comꝑtum. Cecis uisum.
surdis auditum. claudiᷤᷤ gressum.
mutisdonauit eloquium: febres
abegit. dolores resoluit. demonia
eiecit. mortuos uiuificauit. mari
nuentis ut quiescerent imꝑauit.
Maguum ꝓr sus regem ista demon¬
strant:qui non humana excel¬
lat potentia s uirtute diuina.
Hancgͦ iudȩi obiciant potesta¬
tem: commutent actionem suam:
⁊ hoc ꝓferant ore. quod tenent
corde. Quare de terrenis calump¬
niantur qui cȩlestia ꝑsequunt᷑.
Quamuis gͦ pilatus ouerosums
inuidio sumq sentiret. quod eum
iudȩi de neglectu amicitie cesaris
impetebant : aliquando diu tam̃
furorem eoꝵ mitigare conatꝰ ẽ.

Expanded text:
tradixit, censum subiit, didragtradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praedicavitdiscute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
um multis modis dilectissimi iu¬
daica impietas laboraret. ut
occasionem aliquam ꝑpetrandiin
dominum iħm sceleris inueni¬
ret: ⁊ mendatia quȩ falsi testes
iniustis sacerdotib famulando
ꝓtulerant. nicħ qđ morte dig¬
num eẽt. afferrent: hoc qͥsi in¬
suꝑabile repperunt. ut mundi
dominum affectati regni inuidia
purgerent: cumq pilatꝰ iħ̃ in quẽ
frustra uidebat argui uelletabsol¬
ui. calumpnose munaciter con¬
clamarent: si hunc dimittis non
es amicus cȩsaris: om̃is enim qui se
regem facit. contradicit cȩsari. Stul¬
tam insimulationem inprudent̃
pilate tunuisti. S formidabile
fuerit nom̃ reguum: ut ꝓimpio
cesaris opprumi debuerit noue
molicio potestatis : si dominandi
consilium trrannicus tͥ ꝓdidit.
appaparatꝰ: si ꝓuisio armoꝵ. si
congregatio diuitiaꝵ: si p̃sidia de¬
tecta sunt militum. Quideũ gͣua¬
ri sis de affectata poteenti . cu¬
ius specialis fuit de humilitate
doctrina: Nomanis legib ñ ꝯ¬

Expanded text:
um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non con
Abbreviated transcription (Latin):
non fidem uictam. ñ dilectionem
auersam: s constantiam fuisse tur¬
batam. Abundauit fletꝰ. ubiñ de¬
fecit affectꝰ: ⁊ fonscaritatis. lauit
uerba formidinis. Nec tardatum
ẽ. remedium abolicionis: ubi ñ
fuit iudicium uoluntatis. Cito
itaq in soliditatem suam rediit pe¬
tra. tantam recipiens fortitudinẽ:
ut quod tunc in xp̃i expauerat
passione. in suo post supplicio ñ

Expanded text:
non fidem victam, non dilectionem non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non
Abbreviated transcription (Latin):
tus apłs petrus cuius fides ea de¬
uocione feruebat. ut ⁊ domino
compati paratus eẽt. ⁊ commori:
ancilla sacerdotis calumpniante.
ꝑder ritus. exinfirmitate pe¬
culum negationis incur¬
rit. Obhoc sicut
apparet hȩsitare ꝑmissum. ut in ȩc¬
clesiȩ pͥncipe remedium penitentiȩ
c̃rederetur: ⁊nemo auderet de sua
uirtute confidere: quando mutabi¬
litatis ꝑiculum. nec beatꝰ petrꝰ po¬
tuisset euadere. Dñsautem iħe qui
intra pontificale consilium. solo cor¬
pore tenebat᷑. trepidationem discipłi
forispositi. diuino uidit intuitu.
⁊ pauentis animum mox ut respex
erexit: ⁊unfletus pęnitudinis inci¬
tauit. Felicessc̃ẽ apłȩ lacrimȩ tuȩ:
quȩ addiluendam culpam negatio¬
nis. uirtutem sacri habuere baptis¬
matis. Affuit enim dextera dñi no
struħuxp̃i. quȩ labentem te priꝰ¬
quam deicereris exciꝑet: ⁊ firmi¬
tatem standi. inipso cadendi pe¬
riculo recepisti. Uidit inte dñs

Expanded text:
tus apostolus Petrus, cujus fides ea detus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumniante perterritus, ex infirmitate periculum negationis incurrit: ob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dextera Domini Jesu Christi, quae labentem te, priusquam dejicereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequit᷑ mortalem. incidit insal¬
uatorem. Inuenit sane in illomo¬
lumine imprudentis audaciȩ
dignum cooꝑatorem. dignũq con¬
sortem: cum impius iudas malu¬
it minister. eẽ. diaboli. ꝙͣ. apłs xp̃i.¬
Quemũtimoris ꝑturbatione dese¬
ruit: s pecuniȩ cupiditate distrax̃.
inspicite: quȩ germina :⁊ quales
fructus de auariciȩ stẏrpe nas¬
cantur. Quam merito apłs radi¬
cem eẽ. malorum om̃ium definiuit.
quia nullum peccatum sine cupi¬
ditate committitur: nomnis illi¬
citus appetitus. istius auiditatis
ẽ. morb. Amori pecuniȩ uilis ẽ.
omnis affectio: ⁊ anima lucri cu¬
pida.÷. ꝓęxiguo perire ñ me¬
auaricia fecit habita culum. Hoc
ꝑfidusiudas. inebriatus ueneno
dum sitit lucrum ꝑuenit ad la¬
queum: ⁊tam stulte impuis fuit.
ut triginta argenteis ⁊ dominũ
uenderet:⁊ magistrum. Cum aũ
se adexcipiendum iniquitatis
iudicium. dĩ filius p̾buisset: bea¬

Expanded text:
persequitur mortalem, incidit in Salpersequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister esse diaboli quam apquem non timoris perturbatione deseruit, sed pecuniae cupiditate distraxit.inspicite quae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, quam merito Apostolus radicem omnium malorum esse definivit ; quia nullum peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non meavaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, bea
Abbreviated transcription (Latin):
lutis in ligno. Nunc abraham gen¬
tium pat̃. ꝓmissos acquirit here¬
des: et insemine eius ñ germen
carnis. s fid ĩ ꝓpago benedicitur.
Nunc ad p̃nuntiatum festis om̃ib
festum. sacer nouiorum m̃sis enitu¬
it: ut inquo accepit mundus exor¬
dium: in eodem hab̾et xpĩana
creatura pͥncipium. Quamuis gͥ
furentes udȩi fecerint indnm ihe
sum quȩcumq uoluerunt. ⁊ sus¬
cepti hominis ueritatem nullis
eorum ausib potestas diuina sub¬
traxerit: patientia tam̃ dñi consi¬
lium sui munus impleuit: ⁊ꝑti¬
natia sacͥlege crudelitatis ꝓfec̃.
oꝑi saluatoris: quod ñ scribȩ. ñ pha¬
risȩi. nec summi intellȩxere ponti¬
fices. Si enun cognouissent: num¬
quam dominum głȩ crucifixis¬
sent. Nec ipse itaq diabolus in¬
tellexit: quod seuiendo in xp̃m su¬
um destrueret pͥncipatum. Qui
antiq fraudisuira ñ ꝑderet: si se
S malic ia. nocendi auidꝰ. dumir¬
ruit ruit: diuncapit captꝰ ẽ: ⁊dũ

Expanded text:
lutis in ligno. Nunc Abraham genlutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt in Dominum Jesum quaecumque voluerunt, et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum
Abbreviated transcription (Latin):
nulla fidelium mestitudine pascha¬
lis ẽ. obscuranda sollempnitas. nec
cum tristicia nob̾ gestorum ordo ẽ.¬
recolendus: cum ita dñs usus sit
malicia iudȩorum. ut de intentio¬
ne facinoris uoluntas sit impleta¬
impleta. miserentis. Si autem in
exitu isrł de egipto. agni sanguis
fuit restitutio lib̾tatis. ⁊ sacͣtissima
ẽ. facta festiuitas. quȩ ꝑ hostiam pe¬
cudis. iram auerterat uastatoris:
quanta. popłis xp̃ianis concipien¬
da sunt gaudia. ꝓquib omĩp s
pater filio suo unigenito ñ peꝑcit.
s ꝓ nob̾ omib tradidit illum. ut
in occisione xp̃i pascha. eẽt. uerũ.
⁊ singulare sacficium. quo ũ exdo¬
minatione pharaonis unus popłs.
nia sunt famulata mysteria. Nc̃
sanguis iusti abel. mortem sum¬
mi pastoris eloquitur: ⁊ in parri¬
cidio uideoꝵ. cam interfector
frĩs agnoscit᷑. Nunc diluuium
y noȩ archa manifestat. quid sit
renouationis in baptismo: ⁊ qͥd sa¬

Expanded text:
nulla fidelium moestitudine paschanulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populusnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid sa
Abbreviated transcription (Latin):
at xp̃ĩanus. Q festiuitas quȩ
illis conu̾sa ẽ. inuoctem: nob̃
choruscet in lucem. Qm̃ cruxis¬
xpi. eadem ẽ. ⁊ credentium gła:
⁊ñ credentim pęna. Quamuis
enim ꝑsequentium furor. nicħ
aliudindominum maiestatis oꝑa¬
tussit. quam atrocem crudelita¬
tem ⁊ unmite suplicium: redẽp¬
tis tam̃ hac domini passione. ue¬
rior iustiorq lȩtandi ÷ ratio.
quamdolendi. Fuerit tunc dis¬
cipulorum excusabilis pauor. nec
diffidentie culpam apłicus
meror inciderit. quando concͤ¬
rentib ad unum scelus iudȩis.
iudeorumq pͥncipib. suꝑb tau¬
rorum pinguium tumor. ⁊ ꝓter¬
ua in tulorum petulnantia se¬
uiebat: quando sub ocłis ouium.
pastoris iusti sanguinem. frem̃ti¬
um bestiarum rabies. expe te¬
bat: quando deniq ⁊̃ ipse qui
pati uenerat de nr̃e nate com¬
munione dicebat. tristis ÷ ani¬
mamea usq ad mortem. Hunc
autem postq̃. susceptione infirmitatiᷤ.
potentia ẽ. clarificata uirtutis:

Expanded text:
at Christianus: et festivitas, quae at Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quoniam crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
nficationes omĩb retro scłis nun¬
tiatum. ñ ad huc expectamus ma¬
nifestandum. s iam adoramꝰ un¬
pletum: concurrentib ad erudi¬
cionem nram ⁊ nouis testimoniis
antiquis: dum quod ꝓpħica ce¬
cinit tuba. ȩuangłica pandit
hystoria. ⁊ sicut scͥptum ÷ abys¬
sus abẏssum inuocat. inuoce ca¬
tharactarum tuarum. Qm̃ ad
enarrandam głam grẽ dei. pa¬
rib sibi uocib utriusq testa¬
m̃ti altitudo respondet: ⁊ quod
erat subuelamme figure ꝓ
fundum. fit reuelata luce ꝑspi¬
cuum. Sic tam̃ uiter illa miracu¬
la saluatoris. quȩ sub populoꝵ
gerebantur aspectu pauciueri¬
tatis p̃sentiam sentiebant: ipsi¬
q discipuli uoluntaria domini
passione turbati. non euaserant
scandalum crucis. sine tempta¬
tione formidinis. Vnde enĩ fi
desnrã intelligentiam sumeret.
unde constantia robur acciꝑet:
nisi quȩ facta cognoscimus pre-¬
quas omĩa ueteris testam̃ti elo¬
quia nuntiarunt: lugeat carna¬
lis uidȩus: s spiritalis gaude¬

Expanded text:
nificationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, praequas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaude
Abbreviated transcription (Latin):
non solum głosa martẏrum forti¬
tudo. s ⁊̃ om̃ium renascentium
fides mipsa regeneratione compa¬
titur. Dum enim renuntiat᷑ diabo¬
lo ⁊creditur deo. dum innouitate
a uetustate tͣnsitur. dum t̾re¬
ni hominis imago de¬
nitur. ⁊ cȩlestis forma suscipit᷑: quȩ¬
damspecies mortis ⁊ qued am simili¬
tudo resurrectionis int̾uenit. ut
ñ idem sit post lauacrum qui ante
baptisinum fuit: s corpus regen̾ati.
ligamus auctorem: grãs agentes
matum donis. ita uniu̾sum eccłiȩ
corpꝰ exornat. ut ꝑmultos unius
lumuus radios. idem ubiq splendor
appareat: nec possit nͥ gła ee̾. xp̃i.¬
cuiuslibet m̾itum xp̃iam. Hoc ẽ.
illud uerum lum: qđ omẽm ho¬
minem iustificat nillustrat. Hoc
ẽ. quod eruit de potestate tene¬
brarum: ⁊ transfert in regnũ filii
dĩ. Hoc ÷ qđ ꝑ nouitatem uite
desidium animi ꝓuehit: ⁊ con¬
cupiscentias carnis extinguit.

Expanded text:
non solum gloriosa martyrum fortinon solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, ut piens non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati ligamus auctorem; gratias agentematum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gloricujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit.