comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mediatoris et sacram̃to eius inqualibet corꝑis etate
de corꝑt̾ exierit. et in penã futura et in ultimo ui¬
dicio receptura ẽ corpus ad penã. Si aut̃ post ge
nerationem humanam quȩ factaẽ ex adam rege¬
neretur in xp̃o. ad eius ꝑtinens societatem. ad re¬
quiem post mortem corꝑis abitura. et corpus ad
głam receptura. Hec sunt que de anima firmis¬
sime teneo. Nunc accipe obsecro quid requiram.
quotrahat᷑ incondẽpnationẽ eciã infantis morte p̃
noua quedã garrire ceperunt. dicentes nullum
reatum esse exadam tractum. qui ꝑ baptismum
in infante soluat᷑. Quod te sapere si scirem. immo nͥte
a dño saꝑe scirem. nequaquam hoc abste queren
dũ putarem. Sed qui a tenemus de hac re sen¬
tentiã tuã concinentem catholice fundatissime
fidĩ. quã et iouinam uaniloquia redarguens ad¬
bibiusti cestimoniũ ex libro iob. nemo mnundus
in conspectu tuo. nec infans cuiꝰ ẽ unius diei ui¬

Expanded text:
mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus anerationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte pranoua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius ui
Abbreviated transcription (Latin):
U nie intelligitur anima. siue corpus siue in¬
corporea dicenda sit. ꝓpͥam quęndam habere
naturã. om̃ibꝰ his mundane molis elem̃tis excel¬
lentiorem substantiam creatamq ueracit᷑. ut ñ
possit in aliqua fantasia corꝑaliũ imaginũ quas
ꝑ carnis sensus ꝑcipimus cogitari. sed m̃te intel¬
ligi. uitaq sentiri. Neq hec ꝓ inde loquor ut e
que tibi nota sunt doceam. s ut aꝑiam quid fir¬
missime de anim a teneam. ne me quisquã cũ add
ea uenero que requiro nichil de anima. uł scien¬
tia. uł fide tenere arbitret᷑. Certus sum eciam
animam nulla culpa dĩ. nulla dĩ necessitate. uł sua.
sed ꝓpͥa uoluntate inpeccatũ ẽẽ collapsam. nec
liberari posse de corꝑe mortis huius. uł sue uolun¬
tatis uirtute tanquã sibi ad hoc sufficiente. uł
no cui non sit necessarius ad liberationẽ mediator
dĩ et hominum homo xp̃c ilic. Quecũq aut̃ sine gr̃a

Expanded text:
unde intellegitur, anima siue corpus siue inunde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel no, cui non sit necessarius ad liberationem mediator dei et hominum homo Christus Iesus. quaecumque autem sine gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corꝑis cuncta discurrit. sed ibi tantum sentitur
ubi fit. Unde ergo ad totam mox ꝑuenit. quod
ñ incoto fit. nͥ quia et ibi tota ẽ ubi fit. nec ut cota
ibi sit cetera deserit: Uiuunt enĩ et illa a
p̃sente. uͥ nichil tale factumẽ. Quod si fieret.
utrumq simul fieret. simul utrũq totã par¬
tem non lateret. Pro inde in om̃ibꝰ simul. etͫ sun¬
gulis particłis corꝑis sui tota simul ẽẽ non pos¬
set. si ꝑ illas ita diffunderet᷑ ut uidemꝰ corpora
diffusa ꝑspacia locorũ. minoribus suis partibꝰ
minora occupare. et amplioribꝰ ampliora. Qua¬
ꝓpt̃ si anima corpus ẽẽ dicendaẽ. non ẽ certe
corpus quale t̾renum ẽ. nec quale humidum.
aut aerium. aut ethereum. Omĩa quippe talia maioia
sunt in maioribus locis. et minora inmmoribus. Et
nichil eoium in aliqua sui parte totũ adẽ. sed ut
sunt partes locoiũ ita occupant᷑ partibꝰ corporũ.

Expanded text:
per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum.
Abbreviated transcription (Latin):
sumine in cõmutabilis et ubiq tota ẽ. corpus ẽ
anima.qm̃ tale aliquid ipsa nonẽ. Porro sicor¬
pus non ẽ ñ quod ꝑ loci spaciũ aliqua longitu¬
dinc latitudine. alticudine. ica sistitur uł mo¬
uetur. ut maiore sui parte maiorem locũ occu¬
pet. et hreuiori breuioiem. minusq sit inpar¬
te quã incoto.nen ẽ corgui anima. Per cotum
quippe ioipus anima : i locali diffusione.s quadã
uitali intentione porrigit᷑. Nam ꝑom̃s eius parti¬
culas tota simul adẽ. nec minor inmminoribus. nec
in maioribus maior. s alicubi intentius alicubi
remissius et in om̃ibus tota etͣ singłis tota est.
Neq enĩ alit̃ quod in corꝑe etiã non toto sentit.
tam̃ tota sentit. Nã cum exiguo piuicto incarne
uiua aliquid tangi tur. quãuis locus ille non so¬
lum tocius corꝑis ñ sit. sed uix incorꝑe uideatur.
animã tam̃ totam non latet. neq id quod sentit᷑

Expanded text:
summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totcorpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam vitali intentione porrigitur. Nam per omnes eius particulas tota simul adest, nec minor in minoribus nec in maiorremissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibus hominibꝰ ñ er se ipsa illi ẽc sedexeor¬
pore. qui int̾ ẽ unde egrocet. Que si eẽt in com¬
mutabilis. uude libet egrotare ñ posset. Nã
quod uere incõmutabile et in corruptibile
ẽ. iuillius rei accessu commutari uł corũpi
potest. Alioquui. ñ acchillea tantum sicut fabule
ferunt. sed om̃is caro esset inuulnabilis. si nullus
ei casus accideret. Non ẽ itaq natura in cõmuta¬
bilis. que aliquomͥ. aliqua parte. aliqua causa mu¬
tabilis ẽ. Pin aut̃ nefas ẽ nisi uere sũmeq in com¬
mutabilẽ credere. Nonẽ igitur anima pars dĩ.
sum. Sed ne uerbi controuersiam uł suꝑ fluo fa¬
ciam. uł merito patiar. qm̃ cũ de re constat. ñ ẽ
opus certare de nomine. si corpus ẽ om̃is substan¬
tia uł essentia. ut siquid aptius nuncupat᷑ id qͦd
aliquom ẽ inse ipso: corpus ẽ anima. Item si eam
solam incorpoream placet apellare naturam. que

Expanded text:
in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corin omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. sum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dã suũ modũ. Non enĩ om̃imͦ sicut cds de quo dic¬
um ẽ quod solus habet in mort alitatẽ. Hãde aminȩ
moitibus scã scriptura multa cõmemorat. Unde
illud ẽ. Sine moituos sepelire moituos suos. Sed
quia ita montur alienata auita dĩ ut tam̃ in na¬
tura sua uiuere ñ omĩno desistat. ita mortalis
ex aliqua causa inuenitur. ut etiã inmortalis ñ
sine racione credat᷑. Ion ẽ pars dĩ anima. Si
enĩ hoc eẽt. omĩmͦ in cõmutabilis atq incoirup¬
tibilis esset. Quod si eẽt. nec deficeret indete¬
rius nec ꝓficeret in melius. nec aliqua ii semet
uero alit̃ se habeat. ñ opus ẽ extrinsecus testi¬
monio. quisquis se ipsum aduertit et agnoscit.
frustra aut̃ dicitur ab eis. qui animã di eẽ par¬
tem uolunt. Hanc eius habent turpitudinem
quã uidemus innequissimis hominibus. hanc de¬
niq infirmitatẽ et egritudiuẽ quã sentimus

Expanded text:
dam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dicdam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus
Abbreviated transcription (Latin):
hispanorum multo infelicius quã corꝑa barbaricus
gladius trucidarunt. Nam inde adnosusq ab occe¬
ani litore ꝓperauit. fama excitus quod ame passet
de his que scire uellet. quicqͥd uellet audire. Neq
nullũ cepit aduentus sui fructũ. pͥmo deme ne mul¬
tũ famȩ crederet. De inde docui hominem quod po¬
cui. quod aut̃ non potui unde discere possit ãmonui.
atq ut adte iret hertatus sum. Qua inre consilium
meũ uł p̃ceptum cum libent̃ et obedient̃ acciꝑet.
rogaui eũ ut abste ueniens ꝑ nos ad ꝓpͥa remearet.
scire cupio. Querebam enĩ quẽ ad te miterem. nec
michi facile occurrebat idoncus et fide agendi.
et alacritate obediendi. et exercitatione ꝑegnan¬
di. Ubi gͦ istum uuenem exꝑtus sum. eũ ipsum
eẽ qualem a dño petebã dubitare ñ potui accipe
ꝗͥ que mͥ peto aꝑire. ac disserere ñ graueris. Ques¬
stio de anima multos mouet. inquibus et me ẽẽ

Expanded text:
Hispanorum multo infelicius quam corpora barbaricus Hispanorum multo infelicius quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens per nos ad propria remearet. scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos uocauit ad suũ regnũ et głam. et roga¬
ui et rogo. ut hoc quod ad te scribo scẽ fr̃
iheronune. consulens te dehis quȩ nescio. fruc¬
tuosum nobis eẽ uelit. Quamquã enĩte multo quã
ego sum etate maiorem. tam̃ etiã ipse iam senex con¬
quã discere. magis tam̃ discere quã quid doceant
ignorare. Nic hil equidem molestius fero in om̃ib
angustus meis quas patior indiffillimis questioni¬
bus. quã tam longinquã tue caritatis absentiam.
cũ si fieri posset. te p̾sentẽ cotidie habere uellẽ.
cũ quo loquerer quic quid uellem. Nec idõ tam̃¬
non debui facere quod potui. si ñ potui totũ quod
uosui. Ecce uenit adme religiosus iuuenis. ca¬
tholice pacis fr̃. etate filius honoie cõp̃sbit nr̃
horosius. uigil ingenio. paratus eloquio. flagrans
studio. utile uas in domo dĩ eẽ desidans ad refel¬
iendas falsas ꝑ niciosasq doc trinas que animos

Expanded text:
qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaqui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex conquam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamnon debui facere, quod potui, si uon potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis catholica pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. Quod uͦ quisq apud memoriam
martẏrũ sepelit᷑. hoc tantum mͥ uidet᷑ ꝓdesse
deficto. ut cõm̃dans eũ etiam martyrum patro¬
cinio. affectus ꝓ illo supplicationis augeat᷑. Habes
ad ea que ame putasti ẽẽ querenda qualẽ potui
reddere responsionẽ meã que si ultra quã sat ẽ
ꝓlira ẽ da ueniã. Id enĩ factũ ẽ amore duitius
tecũ loquendi. Hunc gͦ librũ quẽ admodũ ac ce¬
ꝑ it uenerabilis dilecto tua peto rescriptis cuis
nouerim.quẽ tibi ꝑlator eius faciet sine dubio
gratioiem frat̃ scilicet et comp̃sbit̾ nr̃ candidi¬
anus. quẽ ꝑtuas literas cognitum toto corde
suscepi inuitusq dimisi Ualtum eñ nos innari¬
tate xp̃i sua p̃sentia consolatus ẽ. et quod fatendũ
ẽ eius instantia tͥ parui. Nam cormeũ tanta
distendunt. ut nͥ ipso assidue cõmonente ñ sine¬
ret obliuisci ꝓfecto int̾rogationi tuȩ mea res¬
ORIGINE ANIONE¬

Expanded text:
testimonium! quod uero quisque apud metestimonium! quod uero quisque apud memartyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro illo supplicationis augeatur. ad ea quae a me putasti esse quaerenda, qualem potui reddere responsionem meam: quae si ultra quam satis est prolixa est, da veniam; id enim factum est amore diutius loquendi tecum. Hunc ergo librum quemadmodum acceperit venerabilis Dilectio tua, peto rescriptis tuis noverim, quem tibi perlator ejus faciet sine dubio gratiorem, frater scilicet et compresbyter noster Candidianus, quem per tuas litteras cognitum toto corde suscepi, invitusque dimisi. Multum enim nos in charitate Christi sua praesentia consolatus est, et, quod fatendum est, ejus instantia tibi parui. Nam cor meum tanta distendunt, ut nisi ipso assidue commonente me non sinerer oblivisci, profecto interrogationi tuae mea resORIGIXE ANIMAE
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑat᷑ ut ꝓsint . s quia non discernimꝰ qui sint: oportet
ea pro regeneratis oĩb facere. ut nullus eoꝵ p̃termitratur
ad quos hȩc beneficia possint ⁊ debeant ꝑuenire. Meliꝰ enĩ
suꝑ ert̃ ista eis qͥb nec obsunt nec prosunt. quã eis deerunt
quib prosunt. Diligentiꝰ tñ facit hȩc quisq ꝓ necessariis suis.
quod proillo fiat similiter asuis. Corpori autẽ humano
quicqͥd impẽdit᷑. non ẽ presidiũ salutis. s humanitatis
officiũ. scđm affectũ quo nemo umquã carnẽ suã odio
habet. Unde oportet ut quã potest homo ꝓ carne proxi¬
mi curam gerat. eum ille inde recesserit qini regebat: E si
hȩc faciunt qui carnis resurrectionẽ non credunt. qͣnto
magis debent facere qͥ credunt ut corꝑi mortuo s. tamen
resurrecturo et inet̾uitate mansuro inpensum
eiusmodi officiũ sit etiã quodãmͦ eiusdẽ fidei

Expanded text:
comparatur, ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet comparatur, ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim semper erunt ista his quibus nec obsunt, nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt: diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis, quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium secundum affectum, quo nemo umquam carnem suam odio habet unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ciente. An forte aliquando ꝑ ipsã p̾sentiã mar¬
tẏrum fiant ista. aliquando ꝑ angłorũ. et utrũ
possint uł quibꝰ signis possint anobis duo ista
discerni an ea sentire ac didicare ñ ualeat
A ut enĩ eodocente discerẽ. et ea quȩ audi¬
rem uera et certa eẽ cognoscerem. aut ego
credereni que nescirem. illo docente que sci¬
ret. Qucd si mͥ foisitan de sc̃a scriptura res-
Non enĩ paruus ẽ fructus. si aliqua obseura et
in certa que cõp̃hende ñualemꝰ clarũ sane cer¬
tumq sit nobis ñ eẽ querenda. et quod unus¬
quisq uult discere putans ꝓdesse si sciat.
discat ñ oliẽẽ sinesciat. Que cũ ita suit.
ñ existimemꝰ ad mortuos ꝓ qͥbꝰ curã geruuꝰ
ꝑuenire. nͥ quod ꝓeis siue altaris siue
sollempnit̃ supplicamꝰ. quãuis ñ his ꝓquibͥ
fiunt om̃ib ꝓsint. sed his tantũ quibꝰ dũ uiunt

Expanded text:
ciente; an uero aliquando per ipsam praesentiam marciente; an uero aliquando per ipsam praesentiam martyrum fiant ista, aliquando per angelorum; et utrum possint uel quibus signis possint a nobis duo ista discerni, an ea sentire ac diiudicare non ualeat, m, ut aut eo docente discerem et ea quae audirem uera et certa esse cognoscerem, aut ego crederem quae nescirem illo dicente quae sciret. quodsi mihi forsitan de sancta scriptura responon enim paruus est fructus, si aliqua obscura et incerta, quae conprehendere non ualemus, clarum saltem certumque sit nobis non esse quaerenda, et quod unusquisque uult discere putans prodesse si sciat, discat non obesse, si nesciat. Quae cum ita sint, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire, nisi qusolemniter supplicamus: quamvis non pro quibus fiunt omnibus prosint, sed his tantum pro quibus dum vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lier uidit insomuis. ꝓfecto tale aliquid factũ est.
uidit ad se uenientẽ ananiã. cũ ananias ipse nesci¬
ret. Quõlibet horũ mͥ responderet ille homodĩ.
Bt de martyribus ab illo pecerẽ. utrũ ipsi ad sint
in somnis. uł quoncũq alit uidentib eos inqua fi¬
gura uoluerint. et maxime quando ab eis se corq̃¬
ri demones iihominibꝰ conficent᷑ et rogant eos
ut parcant sibi. an ista fiant dĩ nutu ꝑ angłicas
potestates in honorem cõmendationẽq scõrum ad
utilitatem hominũ. illis insũma qͥete positis ⁊ ad
alia longe meliora uisa uacantibꝰ seorsũ anobis.
oiantibꝰq ꝓ nob̃. Nam mediolam apud sc̃os ꝓtha¬
sium e geruasiũ martyres exp̃sso nomine sicut
desunctoiũ quos eodem mͦ cõmemorabant
adhuc uiuũ demones ep̃m confitebant᷑
ambrosium. atq ut sibi parceret obset rabant.
illo agente aliud.atii. hoc cũ ageret᷑ om̃ino nes¬

Expanded text:
lier uidit in somnis, profecto tale aliquid factum est, lier uidit in somnis, profecto tale aliquid factum est, uidit ad se uenientem Ananiam, cum hoc Ananias ipse nesciret. quodlibet horum mihi responderet ille homo dei, et de martyribus ab illo pergerem quaerere, utrum ipsi adsint in somnis uel quocumque alio modo uidentibus eos in qua figura uoluerint, et maxime quando ab eis se torqueri daemones in hominibus confitentur et rogant eos, ut pareant sibi, an ista fiant dei nutu per angelicas potestates in honorem commendationemque sanctorum ad utilitatem hominum illis in summa quiete positis et ad alia longe meliora uisa uacantibus seorsum a nobis orantibusque pro nobis; nam Mediolani apud sanctos Protasium et Geruasium martyres expresso nomine sicut defunctorum, quos eodem modo commemorabant, adhuc uiuum daemones episcopum confitebantur Ambrosium atque ut sibi parceret obsecrabant illo aliud agente atque hoc cum ageretur omnino nes
Abbreviated transcription (Latin):
ille eũ nouerat. et quid ab illo audierit indicauit.
Qui hoc ab eis comꝑit reculit michi. uir grauis
et nobilis. et dignissimus credi. Sed si illũ scm̃ mona¬
chũ uidissem. quia sicut fertur patientissime int̾ro¬
gabat᷑. et sapientissime respondebat. quesissem ab eo
quod ad istam ꝑtinet questionẽ. utrũ ipse ad illam fe¬
minã uenisset in somius ad ẽ sp̃c eius meffigie corꝑis
sui. sicut nos ipsi ineffigie nr̃i corꝑis somniamꝰ. an ipso
aliud agente. uł si dormiebat aliud sominante. siue
ꝑ angłm. siue alio quocũq mͦ in mulieris soniuũ talis
facta sit uisio. atq si id futurũ ipse ꝓmiserit. ꝓphecie
q spũ reuelante cognouerit. Si enĩ ipse int̾ fuit som¬
nianti. mrabili uł p̃sciuerit gr̃a utiq id potuit ñ na¬
tura et dĩ munere ñ ꝓpͥa facultate. Si aut̃ illo aliud
agente siue dormiente et uisis aliis occupato eũ mu¬

Expanded text:
ille eum nouerat, et quid ab illo audierit, iudicauit. ille eum nouerat, et quid ab illo audierit, iudicauit. qui hoc ab eis conperit, retulit mihi, uir grauis et nobilis et dignissimus credi. sed si illum sanctum monachum ipse uidissem, quia, sicut fertur, patientissime interrogabatur et sapientissime respondebat, quaesissem ab eo, quod ad istam pertinet quaestionem, utrum ipse ad illam feminam uenisset in somnis, id est spiritus eius in effigie corporis sui, sicut nos ipsos in effigie nostri corporis somniamus, an ipso aliud agente uel, si dormiebat, aliud somniante siue per angelum siue quocumque alio modo in mulieris somnio talis facta sit uisio, atque id futurum, ut ipse promitteret, prophetiae spiritu reuelante praesciuerit. si enim ipse interfuit somnianti, mirabili gratia utique id potuit, non natura, et dei munere, non propria facultate; si autem ipso aliud agente, siue dormiente et uisis aliis occupato, cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ spũ. alteridonatio curationũ in uno sp̃u. alii
oꝑationes uirtutũ. alii ꝓphetie. alii diuicatio sp̃uũ.
alii genera linguarũ alii int̃p̃tatio sermonum.
rũ que cõmemoiauit apłs euicũq data ẽ diuidicatio
spũum. ipse scit ista sicut sciendasunt. Talem fuisse
credendũ ẽ illum ioħem monachũ. quẽ de belli ciui¬
lis euentu maior theodosius consuluit imꝑatoi:
Habebat quippe etiam ꝓphetiam. Neq enĩ singłos
singła munerum istorũ sed etiam unum plura hab̾e
posse ñ ambigo. Iohannes ergo iste cuidã mulieri
religiosisimȩ impatient̾ eũ uidere cupientratq ut
hoc impetraret ꝑuirũ suũ uehement̃ iustanti. cũ
ille nollet qm̃ id nunquã ꝑ miserat feminis. uade
inqͥt dic uxori tuȩ uidebit me nocte ꝓrima. sed
insomnis. Et factu ẽ. Monuit q illã quicꝗd fide¬
iẽ coniugatã moneri oportebat. Quȩ cũ euigilas¬
set. talem se uidisse hominẽ dĩ uirosuo qualem

Expanded text:
alii operationes uirtutum; alii prophetia; alii diiudicatio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum: rum, quae commemorauit apostolus, cuicumque data est diiudicatio spirituum, ipse scit ista sicut scienda sunt. Talem fuisse credendum est illum Iohannem monachum, quem de belli ciuilis euentu maior Thhabebat quippe etiam prophetiam. Neque enim singulos singula munerum istorum, sed etiam plura unum habere posse non ambigo. Joannes ergo iste, quadam muliere religiosissima impatienter eum videre cupiente, atque ut hoc impetraret per maritum suum vehementer instante, cum ille nollet, quoniam id nunquam permiserat feminis: Vade, inquit, dic uxori tuin somnis. et factum est: monuitque illam quidquid fidelem coniugatam moneri oportebat. quae cum euigilasset, talem se uidisse hominem dei uiro suo, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
quaq diffusa p̾bet hominibꝰ ista solatia quibꝰ in
huius uitȩ miseria iudicat eẽ p̾benda et suouum
merita martirũ uͥ uult. qnͣdo uult. quomͦ uult.
maxime q ꝑ eorũ memorias qm̃ hoc nouit expedi.¬
re nobis ad edificandã fidẽ xp̃i ꝓ cuius illi confes¬
sione sunt passi. mirabili atq in effabili potestate
ac bonitate cõm̃dat. Res hec altior ẽ quã ut ame
possit attingi. et abstrusior quã ut ame possit ꝑscruta¬
ri. et idõ quid hoiuĩ duorũ sit an uͦ fortassis utrũ¬
q sit ut aliqnͣdo ista fiant ꝑ ipsam p̾sentiã mar¬
tirũ. aliquando ꝑ angłos suscipientes ꝑsonam mar¬
tirũ definire ñ audeo. Mallem enĩ ascientib
ista ꝑquirere. Neq enĩ nemo ẽ qͥhec sciat. non qͥ
sibi scire uideat᷑ et nesciat. Dona enĩ dĩ sunt.
his alia et illis alia largientis. scđm apłm qͥ dicit.¬

Expanded text:
equaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in equaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius uitae miseria iudicat esse praebenda, et suorum martyrum merita ubi uult, quando uult, quomodo uult, maximeque per eorum memorias, quoniam hoc nouit expedire nobis ad aedificandam fidem Christi, pro cuius illi confessione sunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et ideo quid horum duorum sit, an uero fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiant per ipsam praesentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. mallem ab scientibus ista perquirere. neque enim nemo est, qui haec sciat, non qui sibi scire uideatur et nesciat. dona enim dei sunt his alia et illis alia largientis secundum apost
Abbreviated transcription (Latin):
uł adiuandis martyres ad sunt. sed idõ potius in¬
telligendũ ẽ. quod ꝑdiuinã potentiam martyres
uiuorũ rebꝰ int̾̃ sunt. qm̃ defunc ti ꝑ naturã ꝓpͥam
uiuorũ rebꝰ int̾ eẽ ñ possunt. Quãquã ista questio
uires intelligentie mee uincit. quẽ ad modũ opitu¬
lent᷑ martires his quos ꝑeos certũ ẽ adiuuari.
utrũ ipsi ꝑse ipsos ad sint uno tẽꝑe tam diũsis
locis ⁊ tanta int̾ se longitudine discretis. siue uͥ
sunt eorũ memorie. siue p̃t̾ suas memorias uͥcũq
adẽẽ sentiunt᷑. an ipsis in loco suis meritis congruo
oh om̃i mortaliũ conũsatione remotiset tamen
generalit̾ orantibꝰ ꝓ indigentia supplicantũ sicut
nos oramꝰ ꝓ mortuis quibꝰ utiq ñ p̃sentam᷑ nec uͥ
sint uł quid agant scimꝰ. ds̃ omĩpotens qui ẽ uͥq
p̃sens. nec concretꝰ nobis. nec remotus a nobis ex¬
audiens martirũ p̃ces ꝑ angłica ministeria usq¬

Expanded text:
uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius inuel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defuncti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur nec ubi sint uel quid agant scimus — deus omnipotens, qui est ubique praesens nec concretus nobis nec remotus a nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usqu
Abbreviated transcription (Latin):
pie ase delictis cũ ab arbaris nola oppugnaretur.
audiuimꝰ ñ incertis rumoribꝰ s certis cestibus.
uerũ ista diuinitꝰ exibent᷑ longe alit̃ quã sese
habet u.sitatꝰ oido singłis creat᷑arũ generibus
adtribut᷑. Nonenĩ qͥa inuinũ aqua eũ uoluit dñs
repente conũsa ẽ. idõ non debemꝰ quid aqua ua¬
leat in elem̃torũ ordine ꝓpͥo ab istius diuini oꝑis ra¬
ritate uł pociꝰ singularitate discernere. nec qm̃
lararus resurrexit idõ mortuus om̃is quando uult
surgit. aut eo mͦ exanimis auiuente. quomͦ aui¬
gilante dormiens excitat᷑. Alii sunt humanarũ
limites rerũ. alia diuinarũ signa uirtutũ. Alia
sunt que naturalit̾. alia quȩ muabilit̃ fiunt. ꝙͣ uis
et nature ds̃ adsit ut sit. et miraculis natura ñ
desit. Non igit᷑ idõ putandũ ẽ uiuorũ rebꝰ quos¬
libet int̾ ẽẽ posse defunctos. qm̃ qͥbꝰdã sanandis

Expanded text:
tum pie diligis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, tum pie diligis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, audiuimus non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus adtributus. non enim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa est, ideo non debemus, quid aqua ualeat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel potius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnis, quando uult, surgit aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigilante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt, quae naturaliter, alia, quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo putandum est uiuorum rebus quoslibet interesse posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis
Abbreviated transcription (Latin):
diuina script᷑a testat᷑. Nam samuel ꝓpħa de funetus.¬
uiuo sauli regͥi etiã fut᷑a p̃dixit. quãuis ñ nulli ñ
ipsũ fuisse qui potuisset magicis artibꝰ euocari. s
aliquẽ spm̃ tã malis oꝑibꝰ congruentẽ illiꝰ existiment
similitudinẽ figurasse. cũ liber eccłasticus quẽ iħe
filiꝰ sirac seripsisse tradit᷑. et ꝓpt̾ eloquii ñ nullã
similitudinẽ salomonis ꝓnuntiat᷑. contineat in lau-¬
de patrũ quod samuel et mortuus ꝓpħauerit.
deut̃onomio mortius. et inengłio cũ elya qͥ mortuus
ñ ẽ legit᷑ apparuisse uiuentibꝰ Hinc ⁊ illa soluit᷑
questio. quomͦ martyres ipsis beneficiis que dant᷑
oiantibꝰ indicant se int̾ eẽ rebꝰ humanis si nesciunt
moitui quid agant uiui. Non enĩ solis beneficio¬
rum effectibꝰ uerũ ipsis etiã hominũ aspectib
confessorem apparuisse felicẽ eiibꝰ uł inqͥlinis¬

Expanded text:
diuina scriptura testatur. nam Samuhel pdiuina scriptura testatur. nam Samuhel pvivo Saüli etiam regi futura praedixit : quamvis nonnulli non ipsum fuisse qui potuisset magicis artibus evocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Jesus filius Sirach scripsisse traditur, et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuel etiam mortuus prophetaverit . Deuteronomio mortuus , et in Evangelio cum Elia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus? Hinc et illa soluitur quaestio, quomodo martyres ipsis beneficiis, quae dantur orantibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui, quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus, uerum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem adparuisse Felicem, cuius inquilina
Abbreviated transcription (Latin):
et ab angłis qui rebꝰ quȩ agunt᷑ he̾c p̾sto sunt au-¬
dire aliquid mortui. quod unũquẽq eorũ audire
debere iudicat cui cuncta sub iacent. Nisi enĩ
eent angłi qui possent int̾ ẽẽ ⁊ uiuorũ ⁊ mortuorũ
locis. ñ dixisset dñs iħe. Contigit aut̃ mori in opẽ
illũ. et ferri ab angłis insinũ abrahe. Nunc ergo
hic nunc ibi eẽ potuerunt. qͥ hinc illuc quẽ d̃s
uoluit abstulert̃. Possunt etiã spẽ mortuorum
aliqua quȩ hic agunt᷑ quȩ necessariũ ẽ eos nos¬
se:⁊ quos necessariũ ea nosse ñ solũ p̃sentia. uel
p̃t̃ita. uerũ etiã futura spũ dĩ reuelante cog¬
noscere. sicut non om̃s homines sed ꝓpħe dũ hic
uiuerent cognoscebant. nec ipsi omĩa sed quȩ
illis eẽ reuelanda dĩ ꝓuidentia uidicabat. Mit¬
ti quoq ad uiuos aliquos exmortuis. sicut econtͣ¬
rio paulus quod exuiuis iparadisũ raptus est¬

Expanded text:
et ab angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, auet ab angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere, judicat, cui cuncta subjecta sunt. Nisi enim essent angeli, qui possent interesse, et vivorum, et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt. possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est
Abbreviated transcription (Latin):
dire deberent ut ad illa supplicia ñ uenirent. Ebi
rursus occurrit quomͦ quid hic ageret᷑ abraham
pat̃ ipse nesciebat. uͥ sciebat moysen et ꝓpħas esse.
id ẽ libros eorũ quibꝰ homines obediendo torm̃ta
inferni euitarent. u deniq nouerat diuitem illũ
in deliciis. pauꝑem uͦ lararũ in laboribꝰ doloribꝰq
uixisse. Nam et hoc illi ait. mem̃to fili quia re¬
cepisti bona inuita tua. latarus aut̃ mala. Scie¬
bat gͥ hec. que utiq apud uiuos ñ apud mortuos¬
gesta fuerant uerũ ñ cũ agerent᷑ in uiuis. s eis
mortius potuit lararo indicante cognoscere. ne
falsum sit quod ait ꝓpħia. abraham nesciit nos.
Pro inde fatendũ ẽ. nescire qͥdem mortuos qͥd hic aga¬
tur. sed dũ hic agit᷑ postea uͦ audire ab eis qui hinc
ad eos mouendo ꝑgunt. ñ qͥdem omĩa s que sinunt᷑
indicare qui sinunt᷑ etiã ista meminisse. et quȩ
illos quibꝰ hec indicant oportet audire. Possunt

Expanded text:
dire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent. ubi dire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent. ubi rursus occurrit, quomodo quid hic ageretur Abraham pater ipse nesciebat, ubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros eorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse. nam et hoc illi ait: memento, fili, quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala. sciebat ergo haec, quae utique apud uiuosgesta fuerunt. Verum, non cum agerentur in vivis, sed cum eis mortuis potuit, Lazaro indicante, cognoscere, ne falsum sit quod ait propheta: Abraham nescivit nos. Proinde fatendum est nescire quidem mortuos, quid hic agatur, sed dum hic agitur: postea vero audire ab eis, qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse: et quae illos quibus haec indicant, oportet audire. Possunt
Abbreviated transcription (Latin):
uł in pace requiescant sicut huic ipsi ꝓmissione
confirmatũ ẽ. uͥ mala nulla nec patiendo  cõpa¬
tiendo sustineant. liberati ab om̃ibꝰ malis quȩ
patiendo et cõpatiendo cũ hic uiuerent sustine¬
bant. Nixerit aliquis. Si nulla ẽ cura moͣituis
de uiuis. quomͦ ille diues qͥ apud inferos torquebat᷑¬
rogabat abraham patrem ut mitteret lazarũ ad
quinq frs suos ñdũ moituos. et ageret cũ eis: ne ue¬
nirent et ipsi in eũdẽ com̃torũ locũ : Sed ñqͥd
qͥa hoc diues ille dixit. idõ quid fr̃s agerent uel
quid paterent᷑ in illo temꝑe sciuit Ita fuit
illicura de uius quãuis quidagerent omĩno
nesciret. quẽ ad modũ ẽ cura nobis demortuis
quãuis quidagant utiq nesciamꝰ. Namsi ni¬
chil de mottuis curaremꝰ. non utiq ꝓ illis dõ supplicare¬
mus. Beniq abraham nec latarũ misit. et moxsen ac
ꝓpħas quin immo hic eos habere respondit. quosau-¬

Expanded text:
uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae promissum est, ubi mala ulla nec patiendo nec conpatiendo sustineant, liberati ab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sustinebant? Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatrogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus. denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos au
Abbreviated transcription (Latin):
ritus es a facie mea cũ audisti quȩ locutus sũ de
loco isto et qui cõmorant᷑ in eo. ut deserat᷑ et in ma¬
ledicto sit. et conscidisti uestin̾̃ta tua. et fleuisti
inconspecꝰtu meo. et ego audiui dicit dñs ds̃ saba¬
ohit. id circo ecce ego apponã te ad patres tuos. et
apponeris cũ pace. et ñ uidebt̃ ocłi tui omĩa mala
quȩ ego inducã in locũ hunc. et qui cõmorant᷑ in eo.
Territus iste di cõminationibꝰ fleuerat. et sua uesti¬
m̃ta consciderat. et fit om̃iũ maloiũ futurorũ de
ꝓperatura morte securus. quod ita eet̃ reqͥeturus
inpace. ut illaomĩa ñ uideret. Ibi gͦ sunt spẽ defunc¬
torũ. uͥ ñ uident quecũq agunt᷑. aut eueniunt in
istam uitã hominibꝰ. Quomͦ ergo uident tumulos
suos aut coiꝑa sua.utrũ abiecta iaceant ansepul¬
ta. Quomͦ int̾ sunt miserie uiuorũ. cũ uł ipsi
sua mala patiunt᷑ si talia merita contraxert̃.

Expanded text:
ritus es a facie mea, cum audisti, quae locutus sum de ritus es a facie mea, cum audisti, quae locutus sum de loco isto et qui commorantur in eo, ut deseratur et in maledicto sit, et conscidisti uestimenta tua, et fleuisti in conspectu meo, et ego audiui, dixit dominus sabaoth. non sic, ecce ego adponam te ad patres tuos, et adponeris cum pace; et non uidebunt oculi tui omnia mala, quae ego induco in locum hunc et qui commorantur in eo. territus iste dei comminationibus fleuerat et sua uestimenta consciderat; et fit omnium malorum futurorum de properatura morte securus, quod ita requieturus esset in pace, ut illa omnia non uideret. ibi ergo sunt spiritus defunctorum, ubi non uident quaecumque aguntur aut eueniunt in ista uita hominum. quomodo ergo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant, an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
alii mortuorũ qui nouer int quid agamus. quid pati¬
am. Isaẏas ꝓph̃a dicit. Tues enĩ pat̾ nr̃. qͥa abra-¬
ham nescuit nos et isrł non cognouit nos. Sitanti
patͥarche quid erga popłm ex eis ꝓcreatũ ageretur
ignorauerunt. qͥbꝰ dõ credentibꝰ ppłs ipse de illoiũ
ttirpe ꝓcreatus ẽ. quomͦ mortui uiciorũ rebꝰ atq ac¬
tibꝰ cognoscendis adiuuandis miscent᷑ Quomodo
dicimꝰ eis fuisse consultũ qui obierunt antequã ue¬
nirent mala que illorũ obitũ consequuta st̃. si et
post mortẽ sentiunt quecũq in uite humane cala¬
mitate contingunt : An forte nos errando dicimꝰ.
et hos putamꝰ quietos quos inquieta uita uiuorũ
sollicitat: Quidẽ gͦ quod pussimo regi iosie
ꝓmagno beneficio ꝓmisit ds quod eẽt ante moritu¬
rus ne uideret mala que uentura illi loco et po¬
pło minabat᷑. Qitȩ dĩ uerba sunt hec. Hec dicit
dns ds̃ isrł. Pro eo quod uerba mea audistret ue¬

Expanded text:
alii mortuorum qui noverint quid agamus, quidve patialii mortuorum qui noverint quid agamus, quidve patiamur? Isaias propheta dicit: Tu es enim pater noster; quia Abraham nescivit nos, et Israel non cognovit nos . Si tanti Patriarchae quid erga populum ex his procreatum ageretur ignoraverunt, quibus Deo credentibus populus ipse de illorum stirpe promissus est; quomodo mortui vivorum rebus atque actibus cognoscendis adjuvandisque miscentur? Quomodo dicimus eis fuisse consultum, qui obierunt antequam venirent mala quae illorum obitum consecuta sunt, si et post mortem sentiunt quaecumque in vitae humanae calamitate contingunt? An forte nos errando ista dicimus, et hos putamus quietos, quos inquieta vita vivorum sollicitat? Quid est ergo quod piissimo regi Josiae pro magno beneficio promisit Deus, quod esset ante moriturus, ne videret mala quae ventura illi loco et populo minabatur? quae dei uerba ista sunt. haec dicit dominus deus Israhel: uerba mea, quae audisti et ue
Abbreviated transcription (Latin):
anglicas fieri credimꝰ ꝑ dispensationẽ di ꝓuidentic
benc utentis ⁊ bonis et malis scdm̃ inscrutabilem
altitudinem iudicioiũ suoiũ. siue instruant᷑ hinc
m̃tes mortaliũ siue fallant᷑. siue consolent᷑. siue t̾re¬
ant᷑. sicut unicuiq uł p̾benda ẽ miscdia uł irro¬
ganda uindicta ab eo cui miscđiam ⁊ udicium
non in anit̃ cantat eccła.Ut uolet accipiat qͥs¬
q quod dicemus. Sirebꝰ uiuentibꝰ int̾essent anime
mortuorũ. et ipse nos qnͣdo uidemꝰ eas alloquerent᷑
in sõnis. ut de aliis taceã me ipsũ pia mat̾ nulla
nocte desereret. que t̾ra mariq secuta ẽ ut me¬
cũ uiueret. Absit enĩ ut factasit uita feliciore
crudelis usq adõ ut qnͣdo aliquid angit cormeũ
uec tristẽ filiũ consolet᷑ quẽ dilexit unice quem¬
nunquã uoluit mestũ uidere. Sed ꝓfecto quod
rebꝰ int̾sunt. Siaut̃ parentes ñ int̾sunt. qui sunt

Expanded text:
angelicas credimus per dispensationem prouidentiae dei angelicas credimus per dispensationem prouidentiae dei bene utentis et bonis et malis secundum inscrutabilem altitudinem iudiciorum suorum? siue instruantur hinc mentes mortalium siue fallantur siue consolentur siue terreantur, sicut unicuique uel praebenda est misericordia uel inroganda uindicta ab illo, cui misericordiam et iudicium non inaniter cantat ecclesia. ut uolet accipiat quisque quod dicam. si rebus uiuentium interessent animae mortuorum et ipsae nos, quando eas in somnis; ut de aliis taceam, me ipsum pia mater nulla nocte desereret, quae terra marique secuta est ut mecum viveret. Absit enim ut facta sit vita feliciore crudelis, usque adeo ut quando aliquid angit cor meum, nec tristem filium consoletur, quem dilexit unice, quemnunquam voluit moestum videre. Sed profecto quod rebus intersunt? Si autem parentes non intersunt, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus nobis. Nec illã mͥ uisionẽ. uł cuiquã nr̃oꝵ
indicare curauit. Baptiratus ẽ. ꝑ actis diebus
scĩs remeauit ad ꝓpͥa. Biennio uł ãplius tnͣsacto
ego ista cuncta cognoui. pͥmo ꝑquendã meũ eiꝰ
amicũ inconuiuio meo dũ quedã talia loquerem
de inde institi ac feci ut hec mͥ p̃sens ipse narra¬
ret. ad testantibꝰ honestis ciuibꝰ suis ⁊ de mutibili
eiꝰ egritudine. ut iacuerit pene mortuus ꝑdies
plurimos et de alio illo curma ferrario fabro quod
cõmemoraui suꝑiꝰ. et de his om̃ibꝰ quȩ cũ mͥ diceret
etiã se tunc ab illo audisse recolebant atq firma¬
bant. Quã obrẽ sicut uidit baptismũ suũ et me
ipsũ. et ipponẽ et basilicam ⁊ baptisteriũ non in rebus
ipsis. sed inqͥbusdã similitudimbꝰ rerũ ⁊ ita alios qͦsdã
iuiuos eisdẽ nescientibꝰ uiuiscur ñ ergo ita iillos mortu¬
os eisdẽ nescientibꝰ mortuis: Cur ñ istasoꝑationes

Expanded text:
cognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cuiquam nostrorum cognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cuiquam nostrorum indicare curauit. baptizatus est, peractis diebus sanctis remeauit ad propria. biennio uel amplius transacto ego haec cuncta cognoui: primo per quendam meum eiusque amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loqueremur; deinde institi ac feci, ut haec mihi praesens ipse narraret adtestantibus honestis ciuibus suis et de mirabili eius aegritudine, ut iacuerit paene mortuus per dies plurimos, et de illo alio Curma fabro ferrario, quod commemoraui. superius, et de his omnibus, quae cum mihi diceret, iam et se tunc ab illo audisse recolebant atque firmabant. quamobrem sicut uidit baptismum suum et me ipsum et Hipponem et basilicam et baptisterium non in rebus ipsis, sed in quibusdam similitudinibus rerum, ita et alios quosdam uiuos eisdem nescientibus uiuis. Cur non ergo ita et illos mortuos eisdem nescientibus mortuis? Cur non istas operationes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos sed similitudines eoiũ. sicut etiã locoium:
Nani et fundũ uidit uͥerat ille cũ dericis prb̃r.
et ipponem ubi ame quasi baptitatus ẽ. in quibꝰ locis
ꝓfecto ñ erat qnͣdo illic sibi eẽ uidebat᷑. Nam quid
ibiageret᷑ eo temꝑe nesciebat. quod ꝓculdubio sei¬
ret. si uereibeẽt.Uisa sunt igit᷑ ista quȩ non p̃stan¬
tur in ipsis rebus ut sunt. sed in quibꝰdã rerũ imagibꝰ
adumbrant᷑. Deniq post multa quȩ uidit. etiã inpa-¬
radisum se introductum eẽ narrauit. dictũq sibi
eẽ cũ inde mitteret᷑ redditurus ad suos. Uade bap¬
titare. siuis eẽ in illo loco beatoiũ. De inde ut ame
baptuaret᷑ ad monitus. iã factũ eẽ respondit. Cui
rursus quicũ eo loquebat᷑. Uade inquit uere bap¬
titare. nã illud inuisione uidisti. Post ista conua¬
luit. prexit ipponẽ. pasca enĩ iã ꝓpinquabat. de¬
dit nom̃ int̾ alios cõpetentes parit̾ cũ plurimis ui¬

Expanded text:
ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? nam et fundum uidit, ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi a me quasi baptizatus est: in quibus locis profecto non erat, quando illic sibi esse uidebatur. nam quid ibi ageretur eo tempore, nesciebat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset. uisa sunt igitur ista, quae non praesentantur in ipsis rebus, ut sunt, sed in quibusdam rerum imaginibus adumbrantur. denique post multa, quae uidit, etiam in paradisum se introductum esse narrauit dictumque sibi esse, cum inde dimitteretur rediturus ad suos: uade, baptizare, si uis esse in isto loco beatorum. deinde, ut a me baptizaretur, admonitus iam factum esse respondit. cui rursus ille, qui cum eo loquebatur, uade, inquit, uere baptizare; nam illud in uisione uidisti. post ista conualuit, perrexit Hipponem. pascha iam propinquabat. dedit nomen inter alios conpetentes, pariter cum plurimis in