comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum sacerdotesdñi debeant uindicare. Seci quia
melius est unusquisque paruotem poredonec
uiuit in hoc mundo uerecundiam. llel confusio¬
nem sustineat. Quam postea adsupplicia a & na
ꝑueniat. & multumei utilius est prapteralio¬
rum &emplum quam diuuiuit remotus abho¬
nore paenitentiamagat. & remedium sibi
indiem necessitatis adquirat. Quicumque¬
paruitatimeae in hac causa uoluerit honorosus
exsistere. Alium responsum dare non delibore.
Nisi quod supra disti canones contineri uident᷑¬

Expanded text:
rum sacerdotes Domini debeant vindicare; sed quia rum sacerdotes Domini debeant vindicare; sed quia melius est unusquisque parvo tempore, donec vivit in hoc mundo, verecundiam vel confusionem sustineat, quam postea ad supplicia aeterna perveniat. Et multum ei utilius est propter aliorum exemplum, quandiu vivit, remotus ab honore poenitentiam agat, et remedium sibi in die necessitatis acquirat. Quicunqueparvitati meae in hac causa voluerit onerosus existere, aliud responsum dare non delibero, nisi quod supradicti canones continere vident
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacer dotium peruenire permittitur
Nemomihi aliam quam lib& contra actoritatẽ
sedis a postolice. Vel contra trecentorum decim
&osto epis coporum precepta uel reliquorum
canonum statuta obici. aut quia quic quid
contraillorum diffinicionum. in quibus spm̃
scm̃ locutum esse credimus dictum fuerit reci¬
pere Non solum temerario sed &iam periculos a
esse nondubito. Valde enimm&uo & contre¬
mesco illam damnationem. quamille sacerdos
Propterstultam indulgentiam accipere meruit.
qui proeo quod filios suos neglegenter castigauit¬
Ipsifilii un adieoccisi sunt & xox milia depopulo
interfectisunt & arcatestamenticapta est
Et ipser& rocadens frastisceruicibus mortuus est¬
& nomen ipsius de libro uite del&umest
E contur finees qui pro eo quodzelodĩ commotus
duos adulterospariter interfecit .: Totumpo¬
pulum dedĩ iracundia liberauit. Nec hoc ideo
dico ut sicut illefecit &iamnunc ꝑ mostemcoro¬

Expanded text:
ad sacerdotium pervenire permittitur? ad sacerdotium pervenire permittitur? Nemo mihi alia quamlibet contra auctoritatem sedis apostolicae, vel contra trecentorum decem et octo episcoporum praecepta, vel reliquorum canonum statuta objiciat: quia quidquid contra illorum diffinitionem in quibus Spiritum sanctum locutum esse credimus, dictum fuerit, recipere, non solum temerarium, sed etiam periculosum esse non dubito. Valde enim metuo et contremisco illam damnationem quam ille sacerdos propter stultam indulgentiam accipere meruit, qui pro eo quod filios suos nec negligenter castigavit, etipsi filii una die occisi sunt, et XXX millia de populo interfecti sunt, et arca testamenti capta est, et ipse retro cadens fractis cervicibus mortuus est, et nomen ipsius de libro vitae deletum est, etc. Contra Phinees, qui, pro eo quod, zelo Dei commotus, duos adulteros pariter interfecit, totum populum de Dei iracundia liberavit. Nec hoc ideo dico, ut, sicut ille fecit, etiam nunc per mortem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dere& possumus & debemus Absit a nobis ut de
istissententiis uideamur uel leuiter dubitare
Diffinitissi me enim credimus quoquisque ad finẽ
uitaesuae paenitentiam egerit . Non solum indul¬
gentiam accipi& sed &iamad prȩmia a&na ꝑueniat
prptenegulam tamen ecdesi asticam & propter
antiquorum patrum instituta. quod absit a nobis
aut reprehendere aut discutere audeamus. Cumque
credimus aduitam a&ernam. postbeatam peni¬
tentiam uenire adhonorem clericatus secundum
tantorum patrum precepta nouimus non debere
reuesti. In tantum ut in canonibus scriptumest
Neullus umquam paenitens lericus ordin&ur.
& sulle qui ultrop&it paenitentiam . quamius
nari. Ita ut &iams ꝑ ignorantiam ordinatus fuet
& postea conuincitur paenitentiam accipisse de¬
iciatur . Ille que inuitus ad paenitentiam agendã
inmonasterium mittitur. &utique quid aliud
quam paenitens dicendus est qua conscientia

Expanded text:
dere, et possumus, et debemus. Absit nobis ut de dere, et possumus, et debemus. Absit nobis ut de istis sententiis videamur vel leviter dubitare. Diffinitissime enim credimus quod quisque ad finem vitae suae poenitentiam egerit, non solum indulgentiam accipiet, sed etiam ad praemia aeterna perveniet. Propter regulam tamen ecclesiasticam et propter antiquorum Patrum instituta, quod absit a nobis, aut reprehendere, aut discutere audeamus. Cumque credimus ad vitam aeternam post beatam poenitentiam venire, ad honorem clericatus secundum tantorum Patrum praecepta novimus non debere reverti, in tantum, ut in canonibus scriptum est, ne ullus unquam poenitens clericus ordinetur. Et si ille qui ultro petit poenitentiam, quamvis nari, ita ut etiamsi per ignorantiam ordinatus fuerit, et postea convincitur poenitentiam accepisse, dejiciatur ille; qui invitus ad poenitentiam agendam in monasterium mittitur, et utique quid aliud quam poenitens dicendus est, qua conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
sed pacem. & qualicumque paste habere de¬
sidero & hoc diligenter adtendendum est.
Quodsisecundum quod supra scriptũ est. illic¬
derici quiaduxores propriũs redeunt ab inte¬
gro abofficio suspendantur. Quod si etiam
dicam & internuptiarum mariti. qui utique
rem licitam faciunt. Clericita men ordinari
non possunt. aut si ordinati fuerint deiciantur.
Dequibus sc̃r faustus ep̃s in epistula sua dixit.
perdit gratiam consecrati. qui ad officium uult
exercitarimariti. Cum haec ita sut quacon sci¬
entia quis que dicere poterit. quod illi quiad¬
ulteriũ commiserit. Iterum adhonore uenire
poterit. Noc locosialiquis fuerit quidicat
Ergonegas misericordiam dĩ. quidixit.
Nolo mortem peccatoris. sed ut conuestatur
& uiuat. &illud num quid quicadit Nadici&
& resurgat. & illud peccator inquacum que
die conuersus fuerit omnes iniquitates eius
obliuionitraduntur &adhac: uocelibera respon¬

Expanded text:
sed pacem ex qualicunque parte habere desed pacem ex qualicunque parte habere desidero. Et hoc diligenter attendendum est. Quod si secundum quod scriptum est, illi clerici qui ad uxores proprias redeunt, ab integro ab officio suspendantur. Quod si etiam dicam et internuptiarum mariti; qui utique rem licitam faciunt, clerici tamen ordinari non possunt: aut si ordinati fuerint, dejiciantur. De quibus sanctus Faustus episcopus in epistola sua dixit: Perdit gratiam consecrati, qui ad officium vult exercitari mariti. Cum haec ita sint, qua conscientia quisque dicere poterit quod ille qui adulterium commiserit iterum ad honorem venire poterit? Hoc loco, si aliquis fuerit qui dicat: Ergo negas misericordiam Dei, qui dixit: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat; et illud: Nunquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat; et illud: Peccator in quacunque die conversus fuerit, omnes iniquitates ejus oblivioni tradentur? Sed ad haec voce libera respon
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotum ca nonum contemnentes aliter quod
illi statuerunt obseruare. uel agere presumams
Precipue cumse illorum trecentorum decim &octo
episcoporum qui peromnes ecclesias concilia
fieri preceperunt. Tam scã decr&a Ne¬
glexerimus. Non illos solos dispicimus. Sed &
sicut supra dictum est. & affricanos & omnes
reliquos quupsis ordinantibus pertotum mundũ
perecclesi asticam disciplinam aliquidstatuerur
Cum peccato animȩ nrȩ̃ contemnimus. egome
in hocpericulo in mittere non audeo. quia nec
talia sunt merita mea ut aliorum peccata in me
extipere presumam. Nectantam eloquentiã
habeo ut ante tribunalxp̃i. Contra tantos astales
scõs sacerdos quicanones statuerunt causis dicere possi
Videat unus quis que qualitersentire uel obser¬
uare disponit. qualiter possit indiem iudicu
reddererationem. Ego inquantum uires dr̃
dignaturdare. studere uolo eorum preceptio¬
nibus &obaudire quia cum tales non rixas

Expanded text:
sacerdotum canones contemnentes, aliter quod sacerdotum canones contemnentes, aliter quod illa statuerunt observare vel agere praesumamus: praecipue tum illorum trecentorum decem et octo episcoporum, qui per omnes Ecclesias concilia fieri praeceperunt, tam sancta decreta negleximus, non illos solos despicimus, sed et, sicut supra dictum est, et Africanos, et omnes reliquos qui ipsis ordinantibus per totum mundum per ecclesiasticam disciplinam aliquid statuerunt, cum peccato animae nostrae contemnimus. Ego me in hoc periculo immittere non audeo, quia nec talia sunt merita mea, ut aliorum peccata in me excipere praesumam. Nec tantam eloquentiam habeo, ut ante tribunal Christi contra tantos ac tales sanctos sacerdotes, qui canones statuerunt, causas dicere possim. Videat unusquisque qualiter sentire vel observare disponit, qualiter possit in die judicii reddere rationem. Ego in quantum vires Deus dignatur dare, studere volo eorum praeceptionibus et obaudire: quia cum talibus non rixas,
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. Nos eos dũlllis inutilitate indulgimus
inpeccatis permanere. aut ipsa peccata &iam
augere permiserimus. Nec recordantes illud qđ
inu&eri testamento scriptum est. Quia unum
peccantem contra omnes iradĩ desepuit.
Opi&as. omisericordia. uni parcere &om̃s
per exemplum malum indiscrimen
adducere. Nonita suadit. sc̃s acbeatissimus cypri¬
anus mastrrdicens. Qui peccantem uerbis ad¬
ulantibus palpat. peccandi fomitem subminstrat.
Necperim& delicta illi sed fou&: iterum impe¬
ritus medicus quitumentes uulnerum sinds
manu parcente contratat. & absconditum inꝓ
fundis successibus uirus dumseruat exaggerat
Vnde & sc̃ iohannes constantino politanus ep̃s
arguit dicens: Inperitus medicus est qui in digesta
putredine suꝑducit uulnere fcicatricẽ. Et ideo
diligenter perpendite. si aut potest. aut deb& fier:
Aut tantorũ aut talium. quod supra memorauim ȩ

Expanded text:
accepimus, nos eos dum illis inutilitatem indulgemus accepimus, nos eos dum illis inutilitatem indulgemus in peccatis permanere, aut ipsa peccata etiam augere permiserimus: nec recordantes illud quod in Veteri Testamento scriptum est: Quia per unum peccantem contra omnes ira Dei desaeviit. O pietas! O misericordia! Uni parcere, et omnes per exemplum malum in discrimen adducere! Non ita suadet sanctus et beatissimus Cyprianus martyr dicens: Qui peccantem verbis adulantibus palpat, peccandi fomitem subministrat. Nec perimit delicta illi, sed fovet iterum, imperitus medicus, qui tumentes vulnerum sinus manu parcente contrectat; et absconditum in profundis secessibus virus, dum servat, exaggerat. Unde et sanctus Joannes Constantinopolitanus episcopus arguit dicens: Imperitus medicus est qui indigesta putredine superducit vulneri cicatricem. Et ideo diligenter perpendite, si aut potest, aut debet fieri, aut tantorum, aut talium, quod supra memoravimus,
Abbreviated transcription (Latin):
rissima pȩnitentia ꝑ plures annos agere uiderint
Sic idipsum & salutieorum consulere & canonum
debemus statuta seruare : cumuero in aliquibus
Nec conpunctio humilitatis. Nec instantia orandi
uel plangendi appareat. Nec lieatum dauidimitentꝰ
quidixit. Laui labo persingulas nostes lestum meũ
lacrimis stratum meum rigabo. & illud. Cinerẽ
tam quampanem manducabam. & potum meum
cum fl&u miscebam. Nec eos ieiuniis uellestione.
uacare uideamus. possumus agnoscere siadhonorẽ
pristinam redirent. Cum quanta neglegentia
securitate permaneant credentes. quod sic eis
non asta paenitentia digna dimiserit ds̃. quo¬
modo sacerdotes indulsisse uidentur. Veredico
quia illi ipsiquibus cumpericulosa. & falsa
misericordia indulgere uidemur. Cum ante
tribuna lxp̃i protantis peccatis damnandi ad¬
uenerint contranos ipsos. causas dicturi sunt
dicentes. Quoddum aut asperitatem liguae
eorum expauimus. Aut falsa blandimenta
& periculosas adhulationes ipsorum libenter

Expanded text:
rissimam poenitentiam per plures annos agere videremus, sic et idipsum et saluti eorum consulere, ut et canonum deberemus statuta servare. Cum vero in aliquibus nec compunctio humilitatis, nec instantia orandi vel plangendi appareat, nec beatum David imitentur, qui dixit: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo. Et illud: Cinerem sicut panem manducabam, et potum meum cum fletu miscebam, nec eos jejuniis vel lectionibus vacare videamus; possumus agnoscere, si ad honorem pristinum redirent, cum quanta negligentia, securitate permanerent, credentes quod sic eis non acta digne poenitentia dimiserit Deus, quomodo et sacerdotes indulsisse videntur. Vere dico, quia illi ipsi quibus cum periculosa et falsa misericordia indulgere videmur, cum ante tribunal Christi pro tantis peccatis damnandi advenerint, contra nos ipsos causas dicturi sunt, diceeorum expavimus, aut falsa blandimenta et periculosas adulationes ipsorum libenter
Abbreviated transcription (Latin):
Quodcumque &enimhomo labo¬
rauerit. hoc & m& &. omnis na¬
autem fructum pacatissimum
exercitatis peream reddit ius¬
titiȩ. Sicut ergo fructus non
inuenitur in arbore inqua pam¬
pinus aut flos prius non appa¬
ruerit. sic insenec tute honorẽ
legitimum consequi non poterit
qui in adulescentia disciplinȩ
alicuius exercitationibus non
laborauerit. Disciplina igitur
absque obedientia qualiter fie¬
ri potest. adulescens ergo sine
dientia est. quoniam & ipsa obȩdi¬
entia. quae omnium disciplina¬
rum materest. magna exerci
Qui oboediens patriusque admor¬
tem. crucis ignominiam libenter
sus tinuit
DIUES SINE ELEMOSINA

Expanded text:
quodcumque etenim homo laboquodcumque etenim homo laborauerit, hoc et metet. omnia naautem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, sic et in senectute honorem legitimum consequi non poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina igitur absque oboedientia qualiter fieri potest? adulescens ergo sine ciplina est: quoniam et ipsa oboedientia quae omnium disciplinarum mater est magna exercitqui oboediens patri usque ad mortem crucis ignominiam libenter sustinuit. DIVES SINE ELEEMOSVNA
Abbreviated transcription (Latin):
datis legis primum inhis quae
adhomines pertinent patris
& matris honor imperatur
quia quamuis carnalis pater
non super uixerit aut indignus
fuerit. alicui tamen patri dig¬
no & uiuenti paternus honor
usque addignam aetatem afiliis
praebendus esse ostenditur
quat tuor & enim modis perscrip¬
turas diuinas patres uocantur
Hoc est natura gente admonitio¬
ne a&ate. Depatre namque na¬
turaliter iacob adlabanloquitur
Nisi timor patris mei isa ac ad fu¬
is s& tulis ses omnia quȩ mea sunt
Gente uero pater dicitur quando
dñs ad moysen deruboloqueba¬
tur. Egosum inquiens ds̃ pa¬
trumtuorum ds̃ habraham
ds isaac. ds̃ iacob. a&ate autem
pariter &monitione pater di¬
citur cum moyses incantico de¬
utero nomio loquitur. Interro¬
ga patremtuum & adnuntia¬
stes non fuerit aut indignus fu¬
erit. admonenti tamen aut se¬
niori. adulescentis oboedientia
praebendaerit. Quomodo enim
honoratus insenectute appare¬
bit. qui disciplinȩ laborem in
adules centia nonsustinuerit¬

Expanded text:
datis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut indignus fuerit, alicui tamen patri digno et uiuenti paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. gente uero pater dicitur, quando Dominus ad Moysen de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Iacob. aetate autem pariter et admonitione pater dicitur, cum Moyses in cantico Deuteronomii loquitur: interroga patrem , tuum, et adnuntiastes non fuerit aut indignus fuerit, admonenti tamen aut seniori ab adulescentibus oboedientia praebenda erit. quomodo enim honoratus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adulescentia non sustinuerit
Abbreviated transcription (Latin):
concubitores regnumdĩ possidebunt. Oquam
parua est concubitus hora. quaperditur uita futura.
Quodergo emolumentum adfest corpori.
quodue tribuit lucrum. quitam cito animam
ducit ad tartarum.
SPIRITALIS FORNICATIO DICIT¬
umquid aliquid damnandum agit is qui in corde
libidini consentit. & adopus concupite
libidinis non pertransit¬
ET MUNDITIA CORDIS RESPONDIT
Omnino delinquit quianime castimoniam
noncustodit. Vnde &austor munditiae in euan¬
gelio dicit. quiuiderit mulierem ad concupis¬
cendum eam . iam moechatus est eã incorde suo
Qui contra perbeatum iob dicitur
pepigi foedus cumoculis meis. Vt ne cogitarẽ
quidem deuirginem. quam enim partem haber&
ds̃ inme desuper & hereditatem omnp̃s deexcelsis
Nisienim austorinro cogitatio praui consensus
displicer& nequaquam peresaiam dicer&

Expanded text:
concubitores regnum Dei possidebunt . » O quam concubitores regnum Dei possidebunt . » O quam parva est concubitus hora, qua perditur vita futura! Quod, rogo, emolumentum affert corpori, quodve tribuit lucrum, quae tam cito animam ducit ad Tartarum? SPIRITALIS FORNICATIO DICIT: Nunquid damnandum aliquid agitis, qui in corde libidini consentit, et ad opus concupiscentiae libidinis non pertransit? MUNDITIA CORDIS RESPONDET: CAP. XXIV. Omnino delinquit, qui castimoniam animae non custodit. Unde auctor munditiae in Evangelio dicit: « Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . » Quo contra per beatum Job dicitur: « Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine . » Quam enim partem haberet in me Deus desuper, et haereditatem omnipotens de excelsis? Nisi enim auctori nostro cogitatio pravi consensus displiceret, neq
Abbreviated transcription (Latin):
olo ignorare te fingas quid post hancuitam
recipias. Si enimpie & caste uixeris. sine fine
gaudebis. Si uero impie & luxuriose &ernis
incendiis subiacebis. Inde autem magis castius
uiuere debes. Vnde quamtitius tempus acceptũ
pertranseat ignorare dicis. quodq: in exordio
generis humani. ad hoc masculum & feminam
dm̃ creasse profiteris ut mutuis seamplexibus
miscere deberent. Omnino uerissime dicis.
Sed quia nubendilicentia quibusdam tribuitur
hoc est qui uirginitatem & castimoniam uidualẽ
nequaquam professi sunt. Quibusdam autem
non tribuitur. Idest qui uirgines uel continenter
eẽ decreuerunt. Fornicatio uero nulli in pune
conceditur. Non adtendis añ contemnendum
putas quod a postolus lubricis dicit: fugite
fornicationem fr̃s. quod cumque enim pecca¬
tum fecerit homo extracorpus est. Qui autem
fornicatur incorpus suũ peccat. Quod si hoc
parui pendendum existimas. audi quod postea
in sempiternũ deplores &gemas. Neque adulter
inquit neque fornicarii. Neque masculorum

Expanded text:
olo ignorare te fingas quid post hanc vitam recipias; si enim pie et caste vixeris, sine fine gaudebis; si vero impie et luxuriose, aeternis incendiis subjacebis. Inde autem eo castius vivere debes, quo quam citius tempus acceptum pertranseat ignorare te dicis. Quod vero in exordio generis humani ad hoc masculum et feminam Dmiscere deberent, omnino verum forte dicis; sed nubendi licentia quibusdam tribuitur, hoc est, qui virginitatem et castimoniam vidualem nequaquam professi sunt. Quibusdam autem non tribuitur, id est, qui virgines vel continentes esse decreverunt. Fornicatio vero nulli impune conceditur. Non attendis, aut contemnendum putas quod Apostolus lubricis dicit: « Fugite fornicationem, fratres. Quodcunque enim peccatum fecerit homo, extra corpus est. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat . » Quod si hoc parvipendendum existimas, audi quod postea in sempiternum deplores et gemas: « Neque adulteri, inquit, neque fornicarii, neque masculorum
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ps sempiterne ds̃. confitentitibi huic famulo
ei noceat conscientiae reatus ad poenam: Quam
indulgentia &uae pi&atis adueniam ꝑ dñmm¬
indulgentiam in confessione celeri posuisti suc¬
curre lapsis miserere confessis. ut quod delisto¬
rum catena constringit. magnitudo tuȩ pi¬
ORAT̃ SUPER IN FIRMUN
Ds̃ qui famulotuo enechiȩ terquinos annos
aduitam donasti: ita & famulum tuum. iłł
ad salutem: Per dñm nr̃m

Expanded text:
misericors Deus, confitenti tibi huic famulo ei noceat conscientiae reatus ad poenam, quam indulgentia tuae pietatis ad veniam. indulgentiam in confessione celeri posuisti, succurre lapsis, miserere confessis, ut quos delictorum catena constringit magnitudo tuae piOratio super infirmo. Deus, qui famulo tuo Ezechiae ter quinos annos ad vitam donasti, ita et hunc famulum tuum a ad salutem. Per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Hissimulatio haec. potest non contemptu esse
remedii sed dem&u grauius delinquendi.
unde paenitentia quaedilata est cum studiosius
p&ita fuerit non neg&ur. Vt quomodo ad indul¬
gentiae medicinã anima uulnerata perueniat:
Quod o porteat eum qui ab inlicitis ueniã poscit

Expanded text:
issimulatio haec potest non de contemptu esse remedii, sed de metu gravius delinquendi. Unde poenitentia, quae dilata est, cum studiosius petita fuerit, non negetur: ut quoquo modo ad indulgentiae medicinam anima vulnerata perveniat. Quod oporteat eum, qui pro illicitis veniam poscit
Abbreviated transcription (Latin):
raespiter sioccupatus corporali peccato
& confessus fuerit dese quod ante ordinationem
deliquerit oblata non consecr& manens in reli¬
quis officiis propterstudium bonum. Quod
sidese non fuerit ipse confessus. & argui manifeste
APOS TOLORUM

Expanded text:
resbyter, si occupatus corporali peccato, et confessus fuerit de se quod ante ordinationem deliquerit, oblata non consecret, manens in reliquis officiis propter studium bonum. Quod si de se non fuerit ipse confessus, et argui manifeste apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei p̃dicandum est. utaudiens credat.
credens intellegat. & intellegens opus bo¬
num perseueranter exerceat. Quõ nec
opera sinefide Nec sine operibus fides sola
iustificat. &ideo sicorde creditur adiusti¬
tiam oreaũ confessio fitad salutem. Qui
aũ non crediderit non habendo fidem. nec
iustitiam cordis habere poterit nec salutem:
ł st autem fides utapostolus ait. sperandarum
substantiarerum argumentum non appa¬
rentum in hac enim testimonium conse¬
cuti sunt senes. fide intellegimus apparata eẽ
sȩcula uerbodĩ ut ex inui sibilibus uisibilia
fierent. Fide plurimum hostiam abel quã
cain obtulit. fide enohc trans latus est neui¬
der& mortem. Fide abraham obtulit isaac
cum temptar&ur & c&̃. Quia sicut idem ait
apostolus. sine fide inpossibileest placeredõ.
Et iterum. ex fide igitur iustificati pacem habea
quastamus & gloriamur inspegloriȩ filioꝵ dĩ:

Expanded text:
fidei praedicandum est, ut audiens credat, fidei praedicandum est, ut audiens credat, credens intelligat, et intelligens opus bonum perseveranter exerceat: quoniam nec opera sine fide, nec sine operibus fides sola justificat. Et ideo, si corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Qui autem non crediderit, non habendo fidem, nec justitiam cordis habere poterit, nec salutem. Est autem fides, ut Apostolus ait, sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium. In hac enim testimonium consecuti sunt senes. Fide intelligimus apparata esse saecula Verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Fide, plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit. Fide, Enoch translatus est, ne videret mortem. Fide, Abraham obtulit Isaac, cum tentaretur, et quia, sicut idem ait Apostolus, sine fide impossibile est placere Deo. Et iterum: Ex fide igitur justificati pacem habeamqua stamus, et gloriamur in spe gloriae filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ides uero iustitiae est fundamentũ quã
nulla opera bona praecȩdunt. ex qua om¬
nia procedunt. Ipsanos a peccatis omnibus
purgat mentes nrãs inluminat. dõ recon¬
ciliat cunctis participibus nraẽ naturae con¬
sotiat spem nobis futurae remunerationis
inspirat. Aug& in nobis uirtutes scãs ac nos
in earum possessione confirmat. Ipsaquoq
gradus accensionis est perquam gressus omnis
transeuntis uitae dirigitur. Ut erro res hu¬
mane uitae trans fugiat. & ad caelestia secu¬
rus perueniat. quam sacerdos nosse deb& ut
doceat. & populus credere ea quaedoc&ur¬
intellegat. dicente a postolo Nisi credideri¬
tis non intellegitis. Vndedatur intellegi
quod non fides ex intellestu. sed ex fide in¬
tellestus existat. Hac per hoc ut beneagat
quis intellegere studeat. &ut intellegat
credat. Deb& doctor ecclesiae p̃dicare quod
audiat crediturus. quia sine p̃dicatione
nullus erit auditus. sicut scriptũ est. Quo¬
modo audient sine prȩdicante : uerbum

Expanded text:
ides vero justitiae est fundamentum, quam nulla opera bona praecedunt, ex quaomnia procedunt. Ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus nostrae naturae consociat: spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum professione confirmat. Ipsa quoque gradus ascensionis est, per quam gressus omnis transeuntis vitae dirigitur: ut errores humanae vitae transfugiat, et ad coelestia securus perveniat: quam sacerdos nosse debet, ut doceat: et populus credere, ut ea quae docintelligat, dicente Apostolo: Nisi credideritis, non intelligetis. Unde datur intelligi quod non fides ex intellectu, sed ex fide intellectus existat: ac per hoc, ut bene agat, quis intelligere studeat, et ut intelligat, credat, debet doctor Ecclesiae praedicare, quod audiat crediturus: quia sine praedicatione nullus erit auditus, scriptum est: Quomodo audient sine praedicante? Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
securus hab&ur
pauper supersus¬
CTAUUS ABUSIONIS GRADUSEST
pauper superbus quinihil habens
insuperbiam extollitur. Cume con

Expanded text:
securus habetur. PAVPER SVPERBVSOctauus abusionis gradus est pauper superbus, qui nihil habens in superbiam extollitur, cum e con
Abbreviated transcription (Latin):
Oscuius indulgentia nemo non indig&
memento dnẽ famulotuo iłł & qui lubrica
tenenique corporis frrgilitate nudatus
quaesumus ut des ueniam confitenti parce
supplici. ut qui nr̃is meritis accusamur
omnesque conscientie contremescunt propiti¬
are omnium gemitibus &cuntorũ medere
uulneribus & sicut nemonr̃ mest liber aculpa
itanemosit alienus auenia ꝑ dñm iTt̃ ΟRATIO¬

Expanded text:
, cujus indulgentia nemo non indiget, memento, Domine, famuli tui N., et qui lubrici, terrenique corporis in fragilitate nudatur, quaesumus, ut des veniam confitenti, parce supplici, ut qui nostris meritis accusamur,omnes conscientiae contremiscunt, propitiare omnium gemitibus, et omnium medere vulneribus, ut, sicut nemo nostrum liber est a culpa, ita nemo sit alienus a venia. Per Dominum. Item ali
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdicit peromnia magna sydonus non episco¬
po non prespitero. nondiacono non alicui om¬
nino qui indero est licere sub introductã habese
mulierem

Expanded text:
nterdicit per omnia magna synodus, non episcopo, non presbytero, non diacono, non alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis habitu & super ficie
& animi affectu interno. Per
exteriorem modum luxta aposto¬
lum coram hominibus exempla:
per interiorem coram dõ prouide¬
mus opera bona. Pudicitia nam
que est corporis alienas res non
app&ere. omnem inmundiciam
deuitare. Ante horam congruam
nongustare uelle. Risum non ex¬
citare uerba uana & falsa non lo¬
qui. Habitum per omnia ordina¬
tum propositoque conuenientem
tam capillorum quam uestium si¬
cut dec& habere. Cum indignis
contubernia non inire. Super cilio¬
so intuitu neminem aspicere
Uagari oculos non permittere
Pampatico & in lecebroso gressu

Expanded text:
corporis habitu et superficie, corporis habitu et superficie, et animi affectu interno. Per exteriorem modum, juxta Apostolum, coram hominibus exempla, per interiorem modum coram Deo providemus opera bona. Pudicique est corporis alienas res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis contubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu
Abbreviated transcription (Latin):
omnes mores bonos procurat
& custodit inuiris prudentia. sic
infemin is cunctos honestos ac
pudicitia namque castitatem
cus todit auariciam refrenat
lites deuitat. iras mitigat. Li¬
bidem occupat. cupiditatem tẽ¬
perat. lasciuiam castigat. ebri¬
&atem cau& uerba non multi¬
plicat. gulȩ concupiscentias
propurgat. furtum dampnat
quid plura omnia uitia constrin¬
git. & omnes uirtutes & quic¬
quid coram dõ & hominibus lau¬
dabile est nutrit. Inpudica uita
nec laudem abhominibus inprȩ¬
senti seculo. nec remunerationem
adõ expectat infuturo. Pudica
uero uita famam bonam inter
homines possid& & de spe futu¬
re beatitudinis gaud&.
sentibus sem& ipsam imitabilem
facit. posteris memoriam ama¬
bilem relinquid. bonis semper
moribus delectatur & consentit¬
& ad siduis scripturarum medi¬
tationibus &eloquiis animam
ueg&at. Bonorum prȩcedentium¬
exempla custodit. & insepera¬
bilia perfectis contubernia nec¬
tit duobus ergo modis constat
uere pudicitiȩ exercitatio. Idest

Expanded text:
omnes mores bonos procurat t custodit in uiris prudentia, sic in feminis cunctos honestos actpudicitia namque castitatem custodit, auaritiam refrenat, lites deuitat, iras mitigat, libidinem occupat, cupiditatem temperat, lasciuiam castigat, ebrietatem canet, uerba non multiplicat, gulae concupiscentias propurgat, furtum omnino damnat. quid plura ? omnia uitia restringit et omnes uirtutes et quicquid coram Deo et hominibus bonis laudabile est nutrit. inpudica uita nec laudem ab hominibus in praesenti saeculo nec remunerationem a Deo expectat in futuro: pudica uero uita famam bonam inter homines possidet, de ope futurae beatitudinis gaudet. praesentibus semet ipsam imitabilem facit , posteris memoriam amabilem relinquit. bonis semper moribus delectatur et consentit et adsiduis scripturarum meditationibus et eloquiis animam uegexempla custodit, et inseparabilia perfectis contubernia nectit. Duobus ergo modis constat verae pudicitiae exercitatio, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos paenitentiam imploranti absque
personae acceptione paenitentiae legis iniungat.
QUODNULLISIT ULTIMA PAENITEN¬
TIA DENEGANDA

Expanded text:
Sacerdos poenitentiam imploranti absque personae acceptione poenitentiae leges injungat. CAPUT II. Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda
Abbreviated transcription (Latin):
exepistolis Horum causadĩ iudicio reseruanda est¬
cap̃xx incuius manu fuit ut talium obitus usque ad
communionis remedium differatur. Nos
autem quibus uiuentibus non communica¬
uimus mortius communicare non possumus:
XU De his qui prodiuersis erratis paenitu¬
dinem feruentius exegerunt.
ci Pehis qui diuersis facinoribus peccauerunt¬
censiscp̃ii & per seuerantes in oratio confessionis & pae¬
nitentiae conuersionem amalis omnibus habuere
perfectam proqualitate delicti talibus paeni¬
tentiae tempus inpensum propterclementiã
& bonitatem  communio concedatur:
XUI Deepistola scĩ ia cobi apostoli. inqua pro
in firmis orare precipitur. &ungucreoleo.

Expanded text:
defunctis. Horum causa judicio reservanda est: in cujus manu fuit, ut talium obitus usque ad communionis remedium differatur. Nos autem, quibus viventibus non communicavimus, mortuis communicare non possumus. CAPUT XV. De his qui pro diversis erratis poenitudinem ferventius exegerunt. De his qui diversis facinoribus peccaveruntet perseverantes in oratione, confessionis et poenitentiae, conversionem a malis omnibus habuere perfectam pro qualitate delicti, talibus poenitentiae tempus impensum propter clementiam, et bonitatem Dei communio concedatur. CAPUT XVI. De Epistola S. Jacobi apostoli, in qua pro infirmis orare praecipitur, et ungere oleo.
Abbreviated transcription (Latin):
ihil ominus in pacienter audiuimus tantum
diuinarum rerum. subisse dispectum ut faeminȩ
sacris altaribus ministrare firmentur cuncta¬
quȩ nonnisi uirorum famulatui deputata sexum
cui non competit exhibere. Nisi quod omnium
delictorum quȩ singillatim. praestinximus
noxiorum reatus omnis & crimeneos respicit
sacerdotes qui uelista committunt uel com¬
mittentes minime publicando prauis exces

Expanded text:
hilhominus inpacienter audivimus, tantum divinarum rerum subiisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare firmentur cunctaque non nisi virorum famulatui deputata sexum, cui non competit, exhibere; nisi quod omnium delictorum, quae singilatim perstrincximus, noxiorum reatus omnis et crimen eos respicit sacerdotes, qui vel ista committunt vel committentes minime publicando pravis exces
Abbreviated transcription (Latin):
VII De his qui necessitate mortis urguente paeniten¬
tiam simul & uiaticum p&unt. & dehis qui obmu¬
tescunt antequam ad eos daturus pęnitentiã accedat.
IIU De his quipaenitentiam agere differunt.
U Quod o porteat eum qui ab inlicitis ueniam poscit
&iam amultis licitis abstinere
UIQuod pęnitenti nulla lucra negotiationis exercere c̃ueniat
UII Quod admilitiam saecularem post paenitentiam
redire non debeant.

Expanded text:
 De his qui necessitate mortis urgente poeninitentiam simul et viaticum petunt, et de his qui obmutescunt antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiam accedat.II. De his qui poenitentiam agere differunt. --VIII. Quod oporteat eum qui pro illicitis 1416 veniam poscit, etiam a licitis abstinere. -- IX. Quod poenitenti nulla negotiationis lucra exercere conveniat. --X. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam redire non debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
sionem habundantius prestent
Nam & salomon dummulte sapi¬
entiae trans gressionem incur¬
rit: totius israheliticȩ plebis reg¬
ni dispersionem solius sui meriti
prȩstitit Quibus ergo commit¬
tuntur multa & maiora perdunt.
sinonrecte dispensauerint : rec¬
toris sui munera quaepercepe¬
runt Ciuenimplus committi¬
tur : plus ab eo exigitur Et
seruus quidominis ui uoluntatẽ
intellegens non facit artius
SE NEX SINE RELIGIONE¬
ECUNDUS ABUSIONIS GRADUSEST
sisine religione senex esse inuenia

Expanded text:
sionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae perceperunt. cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acriorSENEX SINE RELIGIONESecundus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inuenia
Abbreviated transcription (Latin):
Si post inlusionem quae persomnium sol&
accidere uel corpus dñi quis lib& accipere
ualeat. Velsi sacerdos sit sacramisteria cȩlebrare.
RESPONSIO. GREGORII

Expanded text:
Si post inlusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Respondit Gregori
Abbreviated transcription (Latin):
imilimodo etiamdiaconus sieodem peccato suc¬
cubuerit abordine ministeru subtrahatur.
III DENIS QUIAD PRAESBITERIUMPROMO¬
UENTURETANTE ORDINATIONEMPECCATO¬
RUM SIBISUNT CONSCII

Expanded text:
imili modo etiam diaconus, si eodem peccato succubuerit, ab ordine ministerii subtrahatur. CAPUT III. De his qui ad presbyterium promoventur, et ante ordinationem peccatorum sibi sunt conscii
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus: sine uirtute
xp̃ianus: contentiosus
pauper : superbus
Rex iniquus
p̃s neglegens
plebs: sine disciplina
populus : sine lege
sic suffocatur iustitia
seculi rota si in illo fuerint decipi¬
tur & ad tartari tenebras nullo
inpediente iustitiae suffragio

Expanded text:
dominus sine uirtute, christianus contentiosus, pauper superbus, rex iniquus, episcopus neglegens, plebs sine disciplina, populus sine lege. sic suffocatur iustitia:uli per quae saeculi rota, si in illo fuerint, decipitur et ad tartari tenebras nullo impediente iustitiae suffragio
Abbreviated transcription (Latin):
ulier siduobus fratribus nupserit. abiciatur usq
admortem. Verumtamen in exitum. propter
misericordiam si promiserit. quod fasta in colo¬
mis huius coniunstionis uinccladissoluit frustũ
paenitentiae consequatur. Quod sidefecerit
mulier. autuir in talibus nuptis difficilis erit
AD MATRIMONIIIURA SORTIRI

Expanded text:
ulier, si duobus fratribus nupserit, abjiciatur usque ad mortem. Verumtamen in exitum, propter misericordiam, si promiserit quod, facta incolumis, hujus conjunctionis vincla dissolvet, fructum poenitentiae consequatur. Quod si defecerit mulier aut vir in talibus nuptiis, difficilis erit ad matrimonii jura sortiri
Abbreviated transcription (Latin):
regnum caelorum appetentibus
non in congrue amatur. Dum in
summa illa patria in &ernum
coheres habebitur. Preter ea uero
mundus praesens idcirco nondi¬
ligi imperatur. Ne adĩ dilectio¬
ne alienus. saeculi dilector quis¬
que efficiatur. Nonergo deb&
contendi quod non lic& amari
Igitur xp̃ianus qui hominis xp̃i
similitudinem ten& morum quo¬
que similitudinem habere deb&
Xp̃ianus enim recte nemo dicitur
nisi quiei moribus coequatur
Dexp̃ouero perproph&am ita de¬
scribitur. Eccepuermeus quem
elegi electus meus conplacuit sibi
inillo animamea ponam sp̃mme¬
um supereum non contendit ne¬
que clamabit. neque audi& aliquis
inplateis uocem eius. Ecce xp̃s
xp̃s praecipit. nolite uocari rabbi
unus est enim magister uester qui
est xp̃s. & patrem nolite uocare
superterram: Unus enimest pa¬
ter uester qui incaelis est. omnes
autem uos fratres estis. qui &
ad suplicandum itanos imperauit
noster qui incaelis es scĩfic&ur no¬

Expanded text:
regni caelorum appetitoribus regni caelorum appetitoribus non incongrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saeculi dilector quisque efficiatur. non ergo debet contendi quod non licet amari. igitur Christianus qui nominis Christi similitudinem tenet morum quoque similitudinem habere debet. Christianus enim recte nemo dicitur, nisi qui Christo moribus coaequatur. de Christo uero per prophetam ita describitur: ecce puer meus quem elegi, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea: ponam spiritum meum super eum. non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis uocem eius. ecce ChrisChristus praecepit: nolite uocari Rabbi: unus est enim magister uester, qui est Christus: et patrem nolite uocare super terram: unus est enim pater uester qui in caelis est. omnes enim uos fratres estis. quibus ad supplicandum imperauit noster qui in caelis es sanctificetur no
Abbreviated transcription (Latin):
igitur inmundo praesenti ex qua¬
cumque causa contendit. perspicue
ostenditur quod illum diligit
ter dicit. quo ait. Nolite diligere
mundum neque ea quae inmun¬
dosunt: Mundienim amor & dĩ
pariter inuno corde habitare non
possunt. quem admodum idem
oculi caelum pariter & terram
nequaquam aspiciunt. sed requi¬
rendum est siuere inmundo aliquid
sit quod amari debeat. & quis sit
ille mundus. quemdiligi diuina¬
aeloquia uetant. Terra ergo cum
nascentibus exea & m& allis & ani¬
mantibus & pulchritudine uestiũ
& oblectationibus crborum. & his
quae adhaec pertinent non diligi
praecipiuntur. sed proximus propt̃
quem haec omnia facta sunt ama¬
ri iub&ur haec omnia praedic¬
ta uelut non mansura ad cȩlestẽ
patriam pergentes comitari neque¬
unt. Proximi uero uelut mansu¬
ri regis coheredes sem& ipsos licen¬
ter inuicem diligunt. Quodergo
cummundo pariter defici&. & ip¬
se mundus non amari imperatur
Proximus autem qui est pari
regni caelestis interra. Interim

Expanded text:
igitur de mundo praesenti ex quacumque causa contendit, perspicue ostendit quod illum diligit.terdicunt, quibus ait: nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt? mundi enim amor et Dei pariter in uno corde cohabitare non possunt, quemadmodum oculi caelum pariter et terram nequaquam conspiciunt. sed requirendum est, si uere in mundo aliquid sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terra ergo cum nascentibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectationibus ciborum et his quae ad haec pertinent non diligi praecipitur, sed proximus propter quem haec omnia facta sunt amari iubetur. haec enim omnia praedicta uelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter inuicem diligunt. quod ergo cum mundo pariter deficiet et ipse mundus non amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra interim a
Abbreviated transcription (Latin):
pes dicitur cum aliquid quod promitatur.
cum non uid&ur speratur. dicente a postolo.
spe enim salui factisumus. Spes autem quae
uid&ur non est spes. Nam quod uid& quis
quidsperat : si autem quod non uidemus
speramus perpatientiam expestamus.
Et ideo ambulemus in spe proficientes de
die indiem & spũ facta carnis mortificemus
Nouit enim dns̃ qui sunt eius. & quot quot
spũdĩ aguntur hifilii sunt dĩ sed gratia non
natura. Vnicus enim natura filius dĩ prop¬
ternos misericordia factus est hominis fi¬
lius ut nos natura filii hominis filiidĩ
per illum gratia fieremus In actu ali quip¬
pe uita inqua perspem peregrinatur ecclesia.
fides & spes sunt adipiscende cum caritatis laude
Vnde apostolus ait. Nunc autem man& fides
spes & caritas maior autem his est caritas.
Et ideo maior quia non cum mundo transit
perituro. Sed hic incipit & perman& infuturo.

Expanded text:
pes dicitur cum aliquid quod promittitur, cum non videtur, dicente Apostolo: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Nam quod videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Et ideo ambulemus in spe proficientes de die in diem, et spiritu facta carnis mortificemus. Novit enim Dominus qui sunt ejus. Et, quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, sed gratia, non natura. Unicus enim natura Filius Dei propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. In actuali quippe vita, in qua et per quam peregrinatur Ecclesia, fides et spes sunt adipiscendae cum charitatis laude. Unde Apostolus ait: Nunc autem manet fides, spes, charitas; major autem harum est charitas. Et ideo major, quia non cum mundo transit perituro, sed hic incipit et permanet in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
ehoc quoque pretereundum duximus quos¬
dam lucriturpis cupiditate captus usurariã.
exercere pecuniam & foenore uelleditescere
Quod nondicam in eos qui sunt inclericali
officio constitutos. Sed & in laicos cadere
xp̃ianos sedici cupiunt condolemus. Quod
uindicariacrius in eos quifuerint conputan¬
di decernimus. Vt omnis peccandi opor¬
tunitas adimatur.
Huc usque de criminibus laicorum. Quem¬
ad modum in canonibus continetur collestũ est
Nunc uero adiudicia clericorum est trans¬
INCIDIUNT REGULE DEMINISTRIS ECCLE

Expanded text:
hoc quoque praetereundum duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod non dicam in eos qui sunt in clericali officio constitutos, sed et in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint computandi, decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimatur. Hucusque de criminibus laicorum, quemadmodum in canonibus continetur, collectum est. Nunc vero ad judicia clericorum est tranncipiunt regulae de mi
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis originalia in baptis matis mune¬
re gratia mediatoris cuncta aboleri
ueraciter credantur peccata. quia sufficit
illa sola spiritalis generatio. Attamen cum
uentum fuerit ad &atem quae praeceptum
iam capit & subdi potest legis imperio. Susci¬
piendum est bellum contrauitia. & geren¬
dum acriter. Neiterum reducatur addam¬
nabilia peccata. paucissimi autẽ sunt tantae
felicitatis ut abipsa in eunte adulescentia.
nulla damnabilia peccata committant.
uel inflagitiis. uel in facinoribus uel in homi¬
cidiis. uel in nefariae cuius quã impi&atis
errore : Sedmagna sp̃s largitate necessarium est
opprimere . quicquid in eis potest. aut potuit carnalis
delestatio dominari. Tunc itaque uicta uitia depu
tanda sunt : cumdĩ amore uincuntur. Quem nisi

Expanded text:
uamvis originalia, in baptismatis munere, gratia Mediatoris cuncta aboleri veraciter credantur peccata: quia sufficit illa sola spiritalis regeneratio; attamen cum ventum fuerit ad aetatem quae praeceptum jam capit, et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia, et gerendum acriter, ne iterum reducatur ad damnabilia peccata. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis, vel in facinoribus, vel in homicidiis, vel in nefariae cujusquam impietatis errore: sed magna spiritus largitate necessarium est opprimere quidquid in eis potest, aut potuit carnalis delectatio dominari. Ttanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
INANES
postolica sententia in medio est profe¬
renda quadicitur. Quid enim habes
quod non accepisti : & si accepisti utquid
gloriaris quasi non acceperis: huius enim
morbi est medicina salutis. recordatio
diuinae bonitatis. per quam omniabona
nobis conlata sunt quae habere uidemur.
&iam & perp&ua ipsius dĩ caritas. in
cuius laudem omnia ageredebemus.
quic quid boni in hoc saeculo operemur
& magis desiderare adõ laudari indie
r&ributionis a&ernae. quam ab homine
mortali quolib& in huius transitoriae
uitae : Hoc quoque in anis gloriae uitium
utiam diximus. lacrimarum fl&ibus est
abolendum cum c&erorum actibus bono¬
rum operum. Quia in cunctis quae agi¬
mus necesse est ut consideratio propriae
infirmitatis deprimat. Nehaec ante occulti
arbitris oculos tumor uanȩ laudis extinguat :¬

Expanded text:
inanis postolica sententia in medio est proferenda, qua dicitur: Quid enim habes, quod non accepisti: et si accepisti, ut quid gloriaris, quasi non acceperis? Hujus enim morbi est medicina salutis, recordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur. Etiam et perpetua ipsius Dei charitas: in cujus laudem omnia agere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur: et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine mortali quolibet, in hujus transitoriae vitae. Hoc quoque inanis gloriae vitium, ut jam diximus, lacrymarum fletibus est abolendum, cum caeterorum actibus bonorum operum. Quia in cunctis quae agimus necesse est ut consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor vanae laudis exstinguat
Abbreviated transcription (Latin):
prosui meriti scĩtate :: Tantosenim inuidus
hab & iusta poena tortores. quantos inuidio¬
sus habuerit laudatores : Nihil infelicius
potest esse inuidia. quae alienis torqu&ur
bonis: Vnde igitur bonus proficit inde in ui¬
dus contabescit INuidia sensum mordit
pectus urit. mentem affligit: Quiautem
inuidit diabolo similis est quiper inuidi am
hominem de paradysi felicitate deiecit:
Quantum eis bonum corrumpat inuidia
miserabiliter est intuendum. cum quic¬
quid bonifieri uel dici ascis audierint
uel omnino non credunt. Aut resbene
gestas in malum male interpr& ando con¬
uertunt. omne malum quod deillis mendax
fama iactauerit. statim tam quã supsiui¬
derint creduntꝰ Etdum liuorem a corde
non proiciunt. ad opertas operum nequitias de¬
uoluuntur : quia ase incipit omnis tractatus
malus & prius quam noceat alteri ipsi sibi
parat exitium: Namq: exhoc uitio oriuntur
homicidia: Nisi enim camn inuidiss& acceptã
fratris hostiam: minime peruenis s& ad ex

Expanded text:
pro sui meriti sanctitate. Tantos enim invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Nihil infelicius potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Qui autem invidet, diabolo similis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Quantum eis bonum corrumpat invidia miserabiliter est intuendum: cum quidquid boni fieri vel dici a sanctis audierint, vel omnino non credunt, aut res bene gestas in malum male interpretando convertunt. Omne malum quod de illis mendax fama jactaverit, statim tanquam si ipsi viderint, credunt. Et dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur: quia a se incipit omnis tractatus malus, et priusquam noceat alteri, ipse sibi parat exitium. Namque ex hoc vitio oriuntur homicidia. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad ex