comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ dicit quo iñ tune acces¬
serit. ut ñ ueniret nsi eo tp̃i
quo iam illud diceretur. ꝑ seue¬
rat qutippe inittnere suo do
quod ait. ecce eicio demonia :
samtates ꝑficio hodie & cras
stice abillo ⁊ figuranue dicia
intelliguntur. sleq enum co
passus est qui est ab hoc die
tentnis. cum cõtinuo dicat.
o portet me hodie ce tras ce se¬
quenti ambulare. Cogit ꝓfe¬
cto ctiam illud mistice intel¬
ligi qͥ ant. non uidebitis me.
donec uemat cum dicens be¬
nedictus qui uenit in noĩe
dñi: de illo suo aduentu qͦ
in cdaritate uenturtꝰ. ẽ. hoc si¬
gnificans. ut illud qd̾ ait. ei
Erpelluntur enim demonta
cum reliquis paterins suꝑstio¬
nib crolunt in eum gentes. Et
ꝑficuitur sanitates cum scdłm
etus p̃cepta inuitur. Postea ꝙͣ
fuerit diabolo ⁊ hinc scło renũ¬

Expanded text:
quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, doe illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras stice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare —, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud quod ait: eicexpelluntur enim demonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes, et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renu
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o id solum sapiebant q̃
scdm carnem factus erat ex se¬
mine dauid. Non eum autẽ
intelligebant dñm. ꝓpt̾ qd erat
dñs ipsius dautid. iõ tanquã
de illis errantib dñs ad istos
sermonem faciens quos uole¬
bat ab illorum errore liberare.
scđ̾m hos duos euangłistas cõ¬
memoratur. ut qd illis dictũ ẽ.
ad illos. s tanquam de illis aci
illos potius dictum sit. quos
polebat instruere.
narrationis ordinem
tenens. ⁊̃ unc iħs locutuis. ẽ. ad
turbas &e ciscipłos suos dicens.¬

Expanded text:
de Christo illud solum sapiebant, quod de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex semine Dauid, non eum autem intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam de illis errantibus dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est:ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discip
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. quomodo filius ẽ Et ne¬
mo poterat respoudere ei nerb̃.
naq ausus fuit quisquam ex
illa hora eum amplius inter¬
rogare. Hoc consequenter ce eo¬
dem ordine. martus quoq cõ¬
morat. Lucas etiam tantũmͦ
de illo taret qui interrogauit
dnm. qͥ eẽt mandatum pͥmũ
in lege. Hoc autem pretermiso
eumdem etiam ipse ordimem sc̃s¬
uat. ⁊ hoc de xp̃o quomͦ sit fill
lama quesisse a nudeis añm̃ pa¬
rtet nartat. Nec interest ad sẽ¬
reaciam qͥ secundum mathm
cum interrogasset iħs quid eis
mdeatur de xp̃o cuius eẽt filiꝰ.
illi responderunt dauid. Tum
aemum intulit quomͦ eum dd̃
dicerer dñm. Sccłm illos autẽ
anos martum & lucam. nec in¬
tertogati. ẽe. nec respondisse in¬
uentuntur: Intelligere entin
debenns post eorum responsi¬
onem. sententiam ipsius dni a
duob euangłistis insimiatã.
quomͦ ab illo dicta sit his an¬
dientile quos uolebat suoma¬
gistio utilit intormare. ⁊ a scͥ¬
barum abienare doctrina. qui

Expanded text:
ius est? et nemo poterat respondere ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid, quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interest ad sententiam, quod secundum Mattheum, cum interrogasset Iesus, quid eis uideatur de Christo, cuius esset filius, illi responderunt: Dauid, tum demum intulit, quomodo eum Dauid diceret dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab scribarum alienare doctrina, qui
Abbreviated transcription (Latin):
matheũ. martũ ⁊ ios̾em. quẽad¬
De quib nõ est clubiũ q eandem
rẽ nariẽr gestam in bethaniã. u¬
bi eciã discipłi qͥ om̃s tres cõme¬
ungẽti. Qd̃ gͦꝰ matheus i martꝰ
capud diũ ungñto illo ꝑfusũ
ditũt. ioħ̾s aũ pedes regła illa
ostũdit᷑ ũ eẽ contͣriũ qũa demõ¬

Expanded text:
Iohannem, quemadde quibus non est dubium, quod eandem rem narrant gestam in Bethania, ubi etiam discipuli, quod omnes tres commeungenti. quod ergo Matthaeus et Marcus caput domini ungento perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula illa ost
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc uos pharisei qd deforis
est calicis ⁊ catini mundanis.
Aiq hinc ram cet̾a in eosdẽ
phariscos ⁊ scribas & lggiscdlociores
talia dicit. qualia matħs hoc lo¬
o quem minc conssderandũ fus¬
cepimus. Quamꝙͣ gͦ ita ista ma¬
theus commemoret. ut qͣmus
domum illius pharisei ñ noĩet.
ñ tamen locun exprimat. ui dic¬
ta sint q repugnet aliquid illi
domui. tamen quia uenerat ñ¬
dñs in ierłm a gailea: ⁊ post eiꝰ
aduentum ita suꝑiora usq ad
hunc sermonem conterint.ai
adhuc dñs iter ageret in ierłm.
indentur michi similes duo eẽ
sermones. quorum ille altm. al¬
terum iste uarrauit. Sane cou¬
sicaeranctum .e. quomodo hic
dictum sit. ñ me uidebitis a mͦ
donec dicatis. bñdictus qui uenit
undem iam hoc dixerint. Et
lucas enim dicit hoc ẽẽ respon¬
sum a dño illis qui eum mo¬
nuerant ut iret ĩ. qm̃ uellet
eum herodes occidere. ibi etiam
uerba ab illo ẽ dicta comnnemo¬
ret. que hic matħs. Sic emmi
narratir scađm lucam. In ipla

Expanded text:
foris est calicis et catini, mundatis. Atque hinc jam caetera in eosdem Pharisaeos et Scribas et Legis doctores talia dicit, qualia Matthaeus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus . Quanquam ergo ita ista Matthaeus commemoret, ut quamvis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui: tamen quia jam venerat Dominus in Jerusalem a Galilaea, et post ejus adventum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur, adhuc Dominus iter ageret in Jerusalem; videntur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum, alterum iste narravit. 145. Sane considerandum est quomodo hic dictum sit, Non me videbitis amodo donec dicatis, Benedictus qui venit um iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes occidere. ibi etiam prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur hoc euanglium regni
in uniuerso orbe in testimo¬
nium om̃ib gentib. ⁊ tunc ue¬
met consummatio: etiam ma-¬
rcus eodem ordine ita cõme¬
morat. In omnes g̃s prumum
oportet p̃dicari euangłium.
Non dixit ⁊ tunc ueniet cõsũ¬
matio. s hoc significat qd ait.¬

Expanded text:
cabitur hoc euangelium regni cabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat q
Abbreviated transcription (Latin):
pondens iħs. dix̃ eis. Uidete ne
quis uos seducat. Multi enm
nement in nomine meo dicẽ¬
tes. ego sum xp̃s:i multos se¬
ducent. Et cet̾a usq ad illud
uͥ ant. Et ibunt hi in suplici¬
um et̾num. iusti autẽ in ui¬
tam et̾nam. Nunc iam istũ ꝓ¬
lirum sermonem dñi fcd̃m
tres euangłistas matħm mar¬
cum ⁊ lucam consideremus.
Sundem quippe tenentes or¬
dinem. pariter ista contexñt.
Dicunt quidem hic aliqua ⁊̃
singłi ꝓpria. in quib milla ẽ.
repugnantie metuenda sus¬
picio. De his autem que pari¬
ter dicunt nec uͥ sibimet ad¬
uersari putentur indendũ. ẽ.
Neq enim dici porest si aliqͥd
tale occurterit aliud ẽẽ. atq a¬
libi a dño simliter dictum ꝙͣ¬
do codem loco rerum ac tempo¬
tum omium trium u̾sat᷑
narratio. Sane qd earundem sẽ¬
tentiarum a domino dictarũ.
ñ eundem omnes ordinem ser¬
uant. nicħ ad remꝑtinet uł
intelligendam uel insinuan¬
dam. dum ea que ab illo dic¬
ta inferuntur. ñ sibimet adũ¬

Expanded text:
 eis: uidete, ne quis uos seducat. multi enim uenient in nomine meo dicentes: ego sum Christus, et multos seducent, et cetera usque ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet adue
Abbreviated transcription (Latin):
locum matħs latis. si me ꝑse¬
cutus. ẽ. ⁊ pła ibi dicta uarra¬
uit. Atq ideo post eundem lo¬
cum quem breu̾r ꝑstrixit
marcus.i copiose digessit ma¬
tħs. nich ampliꝰ marcus intuł
sicut dixi. quam de illa iudua
panꝑrima ⁊ uberruma. Acd̾¬
mde subnirit ea quib mathe¬
o terum coereret. dicens de tem¬
pli futura euersione. Lucas qͦ
post illud de xp̃o quomodo
cẽt filnis dauid. pauca de ca¬
uenda i pochrisi phariseorum
commemorat. Inde sicut ma¬
cus ꝑgit ad indiram que duo
minnta in garophilatnum mi¬
sit. deinde subningit de teri¬
pli futura cũsione. q̃ maths ⁊
eqr̃ matħs dicens.
Sedente autem co
suꝑ montem oliuet. accesser̃t
ad eum discipli secreto dicen¬
tes. Dic nob̾ quando hec er̃t.

Expanded text:
secutus est et plura ibi dicta narrauit. adque ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde subiunxit ea quibus Mattheo iterum cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo, quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi. Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam, quae duo minuta in gazophylacium misit. deinde subiungit de templi futura euersione quod Mattheus et tur Mattheus dicens: sedente autem eo super montem oliueti accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes: dic nobis, quando haec er
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicite discipłis enus quia
surrexit:⁊ ecce p̃cedit uos in ga¬
lileam. ibi eum uidebitis. ecce
dixi nobis. Quib similia mar¬
cus qͦ ñ tacuit. Ad hec uerba
maria dum fleret inclinaũ
se:iꝓspexit in monumentũ.
& uidit duos angłos sicut
dicit iohannes in albis sedẽ¬
tes. unum ad caput & unũ
ad pedes. uͥ posnum fuerat cor¬
pus ihu. Oicunt ei illi. Muli¬
er quid ploras: Dicit cis. Ꝙ
tulerunt dñm meum :⁊ nes¬
cio ubi posuerunt eura. Hic
intelligendusunt surrexisse
angłi. ut etiam stantes uide¬
rentur sicut eos lucas uisos
suisse commemcrat:⁊ dixisse
scłm eninlem lucam timen¬
tib mulierib ⁊ uultum ui t̾¬
ra declinantib. Quid quernts
inuentem cum moriuis: No
est hic s surrexir. Recordami

Expanded text:
is eius, quia surrexit; et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce praedixi uobis. quibus similia Marcus quoque non tacuit. ad haec uerba Maria dum fleret, inclinauit se et prospexit in monumentum et uidit duos angelos, sicut dicit Iohannes, in albis sedentes unum ad caput et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus lesu. dicunt ei illi: mulier, quid ploras? dicit eis: quia tulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. hic intellegendi sunt surrexisse angeli, ut etiam stantes uiderentur, sicut eos Lucas uisos fuisse commemorat, et dixisse secundum eundem Lucam timentibus mulieribus et uultum in terram declinantibus: quid quaeritis uiuentem cum mortuis? non est. hic, sed surr
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit gͦ.:⁊ ut uidit lapidem
sublatum a momimento añ¬
quam aliquid diligentiꝰ inspi¬
ceret. non dubitans ablatum
ẽẽ inde corpus ihu. cucurrit
ficut dicit idem iohannes e
nuntiauit petro atq ipsi io¬
hanui. Ipse est enim discipłs
quem amabat iħs. At illi cͣ¬
rere ceperunt ad monumen¬
tum ⁊ p̃ueniens ioħs inclina¬
uit se & iudit linteamina
nec intrauit. Petrus autem c̃¬
secrutis. intrauit in monum̃¬
tum: undit linteamina po¬
sita ⁊ sudarium qd fuerat sr̃
caput eiꝰ ñ cum linteamini¬
b positaĩ. s seꝑatim inuolu¬
uidit similit̾. ⁊credidit qͣ ma¬
ria dxxerat sublatum ẽẽ dñm
de monumento. Nondum
enim sciebant scripturam qr
oportebat eum a mortins te¬
surgere. Abierunt gͦ iterũ¬
ad semetipsos discipłi. Maria
autem stabat ad monumen¬
tum. foris. plorans ad istonũ
illentu saxei sepulchri locum
s tamen intra illud seputñ
quo iam ingresse fuerant. Qi¬
tus quippe illic erat sic̃ idem

Expanded text:
uenit ergo et uidit lapidem uenit ergo et uidit lapidem sublatum a monumento, antequam aliquid diligentius inspiceret, non dubitans ablatum inde esse corpus Iesu cucurrit, sicut idem dicit Iohannes, et nuntiauit Petro adque ipsi Iohanni. ipse est enim discipulus, quem amabat Iesus. at illi currere coeperunt ad monumentum et praeueniens Iohannes inclinauit se et uidit posita linteamina nec intrauit: Petrus autem consecutus intrauit in monumentum et uidit linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius, non cum linteaminibus positum, sed separatim inuoluuidit similiter et credidit quod Maria dixerat sublatum esse dominum de monumento. nondum enim sciebat scripturam. quia oportebat eum a mortuis resurgere. abierunt ergo iteruad semet ipsos discipuli. Maria autem stabat foris ad monumentumillum saxei sepulcri locum, sed tamen intra illud spatium quo jam ingressae fuerant: hortus quippe illic erat, sicut idem
Abbreviated transcription (Latin):
maria magilalene annunci¬
ans discipłis. quia uidi do¬
minũ. ⁊ hec dixit.mͥ. In hac
iohannis narratione dies ł
tempus quo uentum est ad
monumentũ cum ceteris cõ¬
uenit. Illud etiam qd duo ã¬
qłi insi sunt concordat cũ
luca. S q ille stantes dicit
anglos uisos. iste autem se¬
dentes:⁊ cetera que illi nondic̃t.
quomodo hic possint intelli¬
gi ñ discrepare a ceteris:i quo
ordine gesta sint. Nisi diligẽt᷑
considerentur repugnantia
possunt uideri. Quaꝓꝑter
hȩc oninia que cuta tempꝰ
resurrectionis dñi facta sũt.
scd̃m omĩum euangłistarũ¬
testimonia in una quadam
narrauõe quantum nos dĩs
adiuuerit. quemadmodum
Prima sabbati dilucło sic̃
pide reuoluto. conterritisq
custodib ita ut in parte ali
ria magdalene sine dubio
cet̾is mulierib que dño mi-¬
nistrauerant plurimum di¬
lectione feruentior. ut non
in merito ioħ̃s solam cõme¬
moraret tacitis eis que cum il¬
la fuerunt. sicut alii testant᷑.

Expanded text:
Maria Magdalene adnuntians discipulis: quia uidi dominum et haec dixit mihi. in hac Iohannis narratione dies uel tempus, quo uentum est ad monumentum, cum ceteris conuenit; illud etiam, quod duo angeli uisi sunt, concordat cum Luca; sed quod ille stantes dicit angelos uisos. iste autem sedentes. et cetera, quae illi non dicunt. quomodo hic possint intellegi non discrepare a ceteris et quo ordine gesta sint, nisi diligenter considerentur, repugnantia possunt uideri. Quapropter haec omnia, quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, secundum omnium euangtestimonia in una quadam narratione, quantum nos Dominus adjuverit, quemadmodum « Prima Sabbati diluculo, sicpide revoluto, conterritisque custodibus; ita ut in parte aliqria Maceteris mulieribus, quae domino ministrauerant, plurimum dilectione feruentior, ut non inmerito Iohannes solam commemoraret tacitis eis quae cum illa fuerunt, sicut alii testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
egressa est a momumento hoc
est aͥ illo loco uͥ erat orti spati¬
utu. ante lapidem effofum:⁊
cum illa alie. quas scđm marc̃
inuaserat tremor ⁊ pauor. ce
nemini quicquam dicebant. tc̃
iam scdm matħm. ecce iħs occ̃¬
tit uobis dicens. Auete. Ille ã
accesserunt ⁊ temierunt pedes
eiꝰ: ⁊ adorauerunt eum. Sic enĩ
collegimus &e angłorũ allociti¬
onem bis numero eas habuis¬
se uenientes ad monumentũ.
& ipsiꝰ dñi. semel . s. illic quan¬
do maria ortolanum putauit.
& nunc iterum cum eis occur¬
rit inina. ut eas ipsa repencio¬
ne firmaret atq a timore re¬
crearet. ⁊unc gͦ ait illis. H olite
timere. Ite nintiate frĩb meis
ut eant in galileam ibi me ui¬
debunt. Uenit gͦ maria mag

Expanded text:
egressa est a monumento, hoc est ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedejus, et adoraverunt eum. » Sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse venientes ad monumentum, et ipsius Domini: semel scilicet illic quando Maria hortulanum putavit; et nunc iterum cum eis occurrit in via, ut eas ipsa repetitione firmaret, atque a timore recrearet. « Tunc ergo ait illis Nolite timere, ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam; ibi me vid
Abbreviated transcription (Latin):
in montem quorum medios
integros attendentes matħs
&e̾ marcus dixerunt post sex
dies qͥ lucas dixit post oc¬
todies. Nunc iam cetera in¬
deamus. quemadmodum
matħo congruant. Lucas .N.
uisos sisse a mulierib que
uenerunt ad monumentuĩ
quorũ singłos intellexeramꝰ
commemoratos a duob
bat in lapide. alterum a
marco. lallum qui intra
monumentũ sedebat a dex¬
tris. S lucas ita narrat. Q
dies erat parasceues & sab-¬
batum illuscescebat. Sub¬
secute autem muliebes que

Expanded text:
in montem, quorum medios in montem, quorum medios integros attendentes Matthaeus et Marcus dixerunt, Post sex dies; quod Lucas dixit, Post octo dies. 67. Nunc jam caetera videamus, quemadmodum Matthaeo congruant. Lucas enim visos fuisse a mulieribus, quae venerunt ad monumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobusbat in lapide; alterum a Marco, id est illum qui intra monumentum sedebat a dextris. Sed Lucas ita narrat: Et dies erat parasceves, et sabbatum illucescebat. Subsecutae autem mu
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sabbati. quam cum su¬
o die computauerunt. Iam
due noctes & duo dies. Porro
autem post sabbatum seq̃r
nox prime sabbati .i. illuces¬
centes diei dnici. in qua tunc
dñs resurrexit. Erunt gͦ due
noctes ⁊ duo dies ⁊uua nox
euam si tota possit intelligi.
nec ostenderemus qd illud dilu¬
culum pars eius extrama sit.
Quaꝓpter nec annumeratis
illis sex horis. quarum trib
sol ohfełiratuf est: ⁊ trib elu¬
.xit. constabit rõ trium die¬
rum ⁊ trium nocuum. Res¬
tat gͦ ut illo scripturarum
usitatissimo loquendi mͦ qͦ
a parte toium intelligit᷑ in¬
ueniamus exiremuinũ diẽ
tempꝰ pararasceues quo cru¬
cifixus & sepultus. ẽ. dñs.i ex
ipsa extrema totum diem c̃
sua nocte qui iam ꝑacius fu¬
erat accipiamus. Medium uͦ
.i. sabbati diem. ñ a parte s
integre totum. Tercium ru¬
rsus a parte sua prima .i.
a nocte totum cum suo diur¬
no tempore. ac sic erit tridu¬
uum. quemadmodum illi
octo dies post quos ascendit

Expanded text:
futuri sabbati. qua cum sufuturi sabbati. qua cum suo die conputata erunt iam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est inlucescentis diei dominici, in qua tunc dominus resurrexit; erunt ergo duae noctes et duo dies et una nox, etiamsi tota posset intnec ostenderemus quod illud diluculum pars ejus extrema sit; quapropter nec annumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est, et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum et trium noctium. Restat ergo ut illo Scripturarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intelligitur, inveniamus extremum diem tempus parasceves, quo crucifixus et sepultus est Dominus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui jam peractus fuerat, accipiamus: medium vero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum: tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno tempore; ac sic erit triduum: quemadmodum illi octo dies post quos ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
dici solet. Recte intelligi ñ po¬
test. Ip̃ quippe ait. Sicut i.
ionas fuit inuentre ceti tri¬
b dieb ⁊ trib noctib sic erit
& filius hominis in corde t̾re
trib dieb & irib noctib. Cõ¬
putantur autem tempora
siue ex quo tradid̃it sp̃m. si¬
ue ex quo sepultus. ẽ. ⁊ ñ occͣ¬
rit ad liquidum insi mediũ
diem chem est sabbatum. to¬
tum diem accipiamiis.i. cũ
sua nocte. illos autem qui eũ
in medio posuerunt .i. paras¬
ceuen:⁊pͥmam sabbati quẽ
diem dñicum dicumus. a par¬
te totum intelligamus. Quid
enim nuat qd quidam an
gustuis coartati.⁊ istum locu¬
tionis modum .i. a parte to¬
tum in scãrum scripiurarũ
soluendis questionib pluri¬
mum ualere nescientes.no¬
ctem uoluerunt annumera¬
re tres illas horas a sexta us¬
q nonam. quib sol obscura¬
tus est.⁊ diem tres horas ali¬
as quib iterum terris est re¬
diturus .i. a nona usq ad eiꝰ
occasum. Sequitur enim nox

Expanded text:
dici solet, recte intellegi non podici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. conputantur autem tempora, siue ex quo tradidit spiritum, siue ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum, nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos autem qui eum in medio posuerunt, id est parasceuen et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a parte totum intellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum locutionis modum, id est a parte totum, in sanctarum scripturarum soluendis quaestionibus plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres illas horas a sexta usque nonam, quibus sol obscuratus est, et diem tres horas alias, quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad eius occasum? sequitur enim nox
Abbreviated transcription (Latin):
que luce incipit terminari.
autem terminus totius noc¬
tis est. Unde ñ potest dici ue¬
sꝑ lucescefrens in prima sab¬
bati. nisi nomine uesꝑi nox
ip̃a intelligatur quam lux
terminat. Et usitatus loq̃¬
di modus est diuine script᷑e
a parte totum. A uesꝑe autem
noctem significauit. cuius ex¬
tremum est dilucłm. Gilucłõ
enim uenerunt ille mulie¬
res uensbumt numentum.
ac ꝑ hoc ea nocte uenerunt
que significata est nomine
uesꝑi. Tota enim significata
est eo nomine ut dixi. Et iõ
quacumq enis nocus parte
uenissent. ea unq nocte ue¬
nissent. Cum gͦ uenerunt
parie ens notus extrema
ea ꝓcul dubio nocte uenerũt.
Uesꝑe autem que lucescit
in prima sabbati. ñ potest nͥ
tota ipsa nox intelligi. Eo gͥ
uesꝑe uenerunt. que ipsa
nocte uenerunt. Ipsa autem
nocte uenenerunt.que noc¬
tis ipsis quanius exnema
parte uenerunt. Nanre ip̃m
triduum quo dñs mortuus
ẽ:⁊ furrexit. nisi isto loquen¬
di modo quo a parte totum

Expanded text:
quae luce incipit terminari. quae luce incipit terminari. autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. Nam et ipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum
Abbreviated transcription (Latin):
ta macerie debemus accopere
qua cõmunitum locum tc
fuisse credibile est in aliquo
spatio ante petram qua ex¬
cisa locus fuerat factus sepul¬
ture. ut ip̃m uiderint in eo¬
dem spatio sedentem a dex¬
tris. quem dicit math̾s seden¬
tem suꝑ lapidem quem t̾re
moto ab ostio monumenti re¬
uoluerat.i. a loco sepulchri
q effosum erat in petra. Itẽ
queri potest quemadmodũ
martiis dicat. Illȩ exeuntes
sugerunt de monumento
minauit noctem. ex quo eis
licere cepit. ut facerent q̃cũq
uellent. tempore eiusdem no¬
cus. Sic itaq dictum est. ue¬
sꝑe autem sabbati. acsi dice¬
retur nocte sabbati .i. nocte
que sequitur diem sabbati.
Qd̃ ipsa uerba eius satis in¬
dicant. Sic enim ait. Uesꝑe
autem sabbati que lucescit
in prima sabbati. Qd̃ fieri ñ
potest si tantummꝰ primã
nocts particłam .i. solum ini¬
tium nocus intellexerimus
dicto uesꝑe significatam. Neq
enum ipsum iuinum lucesc̃
in prima sabbati. s ipsa nox

Expanded text:
ta maceriae debemus accipere, ta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumentominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sabbati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox,
Abbreviated transcription (Latin):
lileam. Ibi eum uidebitis. ecce
dixi uobis. Marcus hinc con¬
sonat. S potest mouere qͦ¬
modo scdm mathm angłs sr̃
lapidem sedebat reuolutum
a monumento. Marcus enim
introeuntes eas in monumen¬
to dicit uidisse tuuenem sedẽ¬
tem ui dextris cooꝑtum sto¬
la candida & obstupuisse.
nisi intelligamus aut mathe¬
um tacuisse de illo angło q̃
intrantes uiderunt. Marc̃
uͦ de illo tacuisse quem foris
uiderunt sedentem suꝑ la¬
pidem. ut duos uiderint &
a duob singillatim audierĩt
que dixerunt angłi de ihu.
prius ab illo quem foris ude¬
runt sedentem suꝑ lapidem.
dem̃ ab illo quem uiderunt
intrantes in monumenttm
sedentem in dextris. Quo ut
intrarent illius qui foris se¬
debat uerbis exortate sunt
dicentis. uenite indete locũ
uͥ positus erat dñs. Quomodo
uenientes ut dictum est:im
trantes. uiderunt eum de qͦ
matħs tacet. marcus autem lo¬
quitur. sedentem a dextris.
a quo talia similiter audier̃.
aut certe intrantes in mo¬
numentum. in aliqua cep¬

Expanded text:
i eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saep
Abbreviated transcription (Latin):
dilucło uenerum ad monu¬
mentum portantes que pa¬
rauerant aromata:iiue¬
nerunt lapidem quem pa
rauonumento. Et ingresse
ñ inuenerunt corpus iħu.
Et factum est dum mente
consternate eẽnt de isto:⁊
ecce duo turi steterunt secꝰ
illas in ueste fulgenti. Cñ
timerent autem & inclinia

Expanded text:
diluculo venerunt ad monumentum, portantes quae paraverant aromata; et invenerunt lapidem revolutum a monumento; et ingressae non invenerunt corpus Domini Jesu: et factum est dum mente consternatae essent de isto, et ecce duo viri steterunt secus illas in veste fulgenti. Cum timerent aut
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum: icrucifigi &e die
tercia resurgere. Et recordate
sunt uerborum eiꝰ. i egresse a
monumento nuntiauerur hec
omnia illis undecim ⁊ cet̾is
om̃ib. Quomͦ gͦ singuli uisi
rint secus illas. quamius si¬
milia dixerint. Possumus ꝙ̃
adhuc intelligere unum an¬
głm inisum a mulierib &e
cum sicut supͣdiximus. ut
eas ingressas in monumen¬
tum sic accipiamus. in aliqͤ
scłc spatium qd erat aliqua
maretia cõmunitum. ut
intrari posset ante illum
saxeum sepulchri locũ. at¬
q ibi iudisse angłm seden¬
tem suꝑ lapidem reuolutũ
a monumento ficut dicit
matħs. ut hoc sit sedentẽ¬
a dexiris. q̃ dicit martus. Dem̃
intus ab eis dum inspicerent
locum in quo iacebat apus
am̃. iusos alios duos ãgosos
stantes sicur dicit lucas si¬
milia locutos ad earum ex-¬
ortandum animum ⁊edificã¬
dam fidem. S udeamus &
illa que ioħs dicit. uirum ł
quemadmodum his congru¬
ant. Sic gͦ narrat ioħs. Una
autem sabbati maria mag¬
dalene uenit mane cum ad¬

Expanded text:
peccatorum et crucifigi et die tertia resurgere. et recordatae sunt uerborum eius. et egressae a monumento nuntiauerunt haec omnia illis undecim et ceteris omnibus. quomodo ergo singuli uisi rint secus illas, quamuis similia dixerint? possumus quidem adhuc intellegere unum angelum uisum a mulieribus etcum, sicut supra diximus, ut eas ingressas in monumentum sic accipiamus, in aliquod scilicet spatium, quod erat aliqua maceria communitum, ut intrari posset ante illum saxeum sepulchri locum. adque ibi uidisse angelum sedentem super lapidem reuolutum a monumento, sicut dicit Mata dextris, quod dicit Marcus; deinde intus ab eis, dum inspicerent locum in quo jacebat corpus Domini, visos alios duos angelos stantes, sicut dicit Lucas, similia locutos ad earum exhortandum animum et aedificandam fidem. 68. Sed videamus et illa quae Joannes dicit, utrum vel quemadmodum his congruant. Sic ergo narrat Joannes: « Una autem sabbati Maria Magdalene venit mane, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
raliter dicuntur que lino
Qd marcus ita dicit. Mari¬
a autem magdalene:⁊ maria
ioseph. aspiciebant ubi po¬
neretur. Unde icħ eos ex hoᷤ
dissentire manifestum est.
Sequitur math̾s. Altera aũt
cdie que est post parasceuen
conuenerunt principes sace̾¬
dotum ⁊ pharisei ad pilatũ

Expanded text:
no lchrum. quod Marcus ita dicit: Maria autem Magdalene et Maria Ioseph aspiciebant, ubi poneretur. unde nihil eos ex hoc dissentire manifestum est. Sequitur Mattheus: altera autem die, quae est post parasceuen, conuenerunt principes sacerdotum et Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
Ite custodite sicut scitis. Illi
autem abeuntes. munierũt
sepulchrum. Signantes la¬
pidem cum custodib. Hoc
solus maths narrat. nullo
aliorum narrante aliquid
q hinc uideatur ẽẽ contra¬
rium. Deinde sequitur idẽ
math̾s. ⁊dicit. Uesꝑe autem
sabban que lucescit in pri¬
ina sabbati. uenit maria
magilalene & altera maria

Expanded text:
ustodite sicut scitis. illi autem abeuntes munierunt sepulchrum signantes lapidem cum custodibus. hoc solus Mattheus narrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic uideatur esse contrarium. Deinde sequitur idem Mattheus et dicit: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria M
Abbreviated transcription (Latin):
cuturrit cicius petib. ⁊ ieñ
primus ad monumentum.
Et cum se inclinasset. indit
posita linteamina. ñ tamen in¬
troiit. Uenit gͦ simon petrus
sequens cum: ⁊ introiit in mo¬
numentum.⁊ uidit linteami¬
na posita.⁊ sudarium qͥ fuerat
suꝑ caput eiꝰ ñ cum linteami¬
nib positum. s seꝑatim inuo¬

Expanded text:
rit citius Petro et uenit primus ad monumentum. et cum se inclinasset, uidet posita linteamina, non tamen introiit. uenit ergo Simon Petrus sequens eum et introiit in monumentum. et uidet linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius. non cum linteaminibus positum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credebant ilł. His ⁊ maitus
attestatur. Nam postea quam
cõmemorauit eas trementes ⁊
pauentes exisse a monumento
&e nemini quicquam dixisse.
adnmx̃ q̃ resurgens dñs appa¬
ruit mane prua sabbati pri¬
mo marie magdalene de qua
eiecerat septem demonia .⁊ qi
illa uadens mintiauit his qui
cum eo suerant lugentib & fiẽ
tib ⁊ quia illi audientes q i
ñ crediderunt. Sane matłis ẽ
illud inseruit. abscedentib mu¬
lierib que illa omnia uide¬
rant ⁊ audierant. uenisse &
quosdam inciuitatẽ de illis
b sacerdotum omnia que
facta erant. hoc est que illi ĩ¬
sentire potuer̾t. Illos uͦ con¬
gregatos cum semorib confilio
accepto pecuniam copiosam
dedisse militib ut dice̾nt qͤ
furau eent. illis dorimentib
pollicentes etiam securitatẽ
a p̃side qui eos custodes dede¬
rat: ullos accepta pecuna fe¬
cisse sicut erant edocti. denul

Expanded text:
n credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam posteaquam commemorauit eas trementes et pauentes exisse a monumento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens dominus apparuerit mane prima sabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugtibus; et quia illi, audientes quod non crediderunt. Sane Matthaeus illud inseruit, abscedentibus mulieribus, quae illa omnia viderant et audierant, venisse etiam quosdam in civitatem de illis bus sacerdotum omnia quae facta erant, ea scilicet quae illi sentire potuerunt; illos vero congregatos cum senioribus, consilio accepto, pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent quod furati essent illis dormientibus; pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custodes dederat, et illos accepta pecunia fecisse sicut erant docti; divul
Abbreviated transcription (Latin):
tes capita sua.i dicentes. Qui de¬
struis templum: i m triduo illd̃
reedificas. salua temenpsum.
Si filius dĩ es. descende de cruce.
huc martus pene ad eadem u̾¬
ba consonat. Sequitur deinde
matħs & dicit. Similiter &e pͥn¬
cipes sacerdotum illudentes cũ
scribis ⁊ semorib dicentes. Ali¬
scendat minc de cruce. ⁊ credimꝰ
ei. Confidit indeum. liberet nc̃
eum si uult. oixit enim quia¬
dĩ filius sum. Martus &e lucas.
quaiius alia uerba dicant.
ad eandem tamen sententiã
concinunt. cum alius preter¬
munt qd alius commemorat.
De principib enim sacerdotũ
ꝗͣ infultauerint dño crufixo.
pariter non tacent. quamiis
semores tacuerit marcus.
Luicas autem qr pͥncipes dix̃.

Expanded text:
entes: Qui destruis templum, et in triduo illud reaedificas, salva temetipsum; si Filius Dei es, descende de cruce. Huic Marcus pene ad eadem verba consonat. Sequitur deinde Matthaeus, et dicit: Similiter et principes sacerdotum illudentes cum Scribis et senioribus dicescendat nunc de cruce, et credimus ei: confidit in Deum, liberet nunc eum si vult; dixit enim, Quia Filius Dei sum . Marcus et Lucas, quamvis alia verba dicant, ad eamdem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit, quod alius commemorat . De principibus enim sacerdotum quod insultaverint Domino crucifixo pariter non tacent; quamvis seniores tacuit Marcus: Lucas autem quia principes dix
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput eiꝰ. ⁊ harundinem
i dextera enis. Et gemu fle¬
xo ante eum. illudebant ei di¬
centes. Aue rex iudeorum.
hoc marcus in eodem locona¬
irationis. ita dicit. Milites aũ
duxerunt eum intro in airtũ
pretorii.⁊ comiocant totam co¬
hortem ⁊ mdnunt purpirã.
& imponunt ei plectentes spi

Expanded text:
aput ejus, et arundinem in dextera ejus: et genu flexo ante eum illudebant, dicentes: Ave, rex Judaeorum » . Hoc Marcus in eodem loco narrationis ita dicit: « Milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii, et convocant totam cohortem; et induunt eum purpuram, et impon
Abbreviated transcription (Latin):
antem non huuins rei geste ordinẽ
cupatuni ante narraitit. Dem̃ hoc
sicut interposint. ut solutum ap¬
pareat a nexu &e suꝑiorum cẽ po¬
steriorum. Post commemoratas
enim quasdam parabolas dm̃. ĩ
hoc de matre & fr̾ib eiꝰ recordarũ
interposint. Uenerunt autem ad
poterant ad eum adire p̃ turba.
ñ exp̃ssit quando ad eum uene¬
nerint. Rursum cum ce hic trã¬
sit ita loquitur. Pactum est aũ
inquit mima dicrum: upse as¬
cendit in nauicłam ⁊ discipłi eiꝰ.
Et hic utiq cum dicit factum
ẽ. in una dierum. satis indicat
non necesse eẽ. ut hec dies intelli¬
gatur: in qua hoc gestum est. ł
illa que continuo sequitur. Ni
cħ habet repugnantie cum ce¬
tĩs duob quod matħs de tuatre
& frĩb dñi. narrat. neq inuer¬
bis dñ neq in ipso ordme ret̃
gestaram.

Expanded text:
gestae ordinem ordatum ante narravit. Denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. Post commemoratas enim quasdam parabolas Domini, ita hoc de matre et fratribus ejus recordatum interposuit: Venerunt autem ad s: et non poterant ad eum adire prae turba: non expressit quando ad eum venerint. Rursus cum et hinc transit, ita loquitur: Factum est autem, inquit, in una dierum et ipse ascendit in nauiculam et discipuli eius. et hic utique cum dicit: factum est in una dierum, satis indicat non necesse esse, ut haec dies intellegatur, in qua hoc gestum est, uel illa, quae continuo sequitur. nihil itaque habet repugnantiae cum ceteris duobus quod Mattheus de matre et fratribus domini narrat, neque in uerbis domini, neque in ipso ordine rerum gestarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait. iõ omnis scriba doctus
in regno celorum similis est hoĩ
parri familias qui ꝓfert de the¬
sauro suo noua & uetera. Post
illud quod narratum est de ma¬
tre &e fr̾ib dm̃i hoc continuo ge¬
stum eẽ:⁊ eum ordinem mathe¬
um etiam in narrando teninsse.
eas res insimiar. quia cum illic
transiret ita contexint ut dice̾t.
In illo die exiens iħs de domo
sedebat secus mare. ⁊ congrega¬
te funt ad eum turbe multe.
Cum enim dicit inie. hnsi for¬
te dies more scripturarum tp̃s
significet. satis indicat aut hoc
consequent̾ gestum. aut non
multa interpom potisse. ma¬
xime quia martus eum ordinẽ
tenet. Lucas autem post illud
quod natrat de matre & frĩb adm̃.
in altua transit. nec eo transitu co¬
nexionem aliquam facit. quia
hinc ordmir repugnare uideat᷑.
Ommum gͦ horum que matħs
dñm locutum ẽẽ narrauit. quȩ¬
cum illo dixerunt martus & lu¬
cas non hñt repugnantie questi¬
onẽ. Que autem ipse solus dixit.
multomagis sine controuerfia

Expanded text:
is scriba doctus in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo noua et uetera. post illud quod narratum est de matre et fratribus domini hoc continuo gestum esse et eum ordinem Mattheum etiam in narrando tenuisse ea res insinuat, quia, cum illic transiret, ita conexuit, ut diceret: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad eum turbae multae. cum enim dicit in illo die — nisi forte dies more scripturarum tempus significet —, satis indicat aut hoc consequenter gestum aut non multa interponi potuisse, maxime quia et Marcus eum ordinem tenet. Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus domini in aliud transit nec eo transitu conexionem aliquam facit, qua huic ordini repugnare uideatur. omnium ergo horum quae Mattheus dominum locutum esse narrauitcum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent repugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit, multo magis sine controversia
Abbreviated transcription (Latin):
matħs dixerit quod ipsi inter¬
rogauerint dñm silicet sabbato
curare. uolentes iuenire accusã¬
di occasionem. ipse uͦ illis de õ¬
ue ꝓposuerit similitudmem di-¬
cens. quis erit ex nobis homo qui
hãt onem unam:i si ceciderit hec
sabbatis in foueam. nonne tene¬
bit & leuabit eains Quanto me¬
lior est homo oue: Itaq licet sa¬
bbans bñfacere. cum marcus & lu¬
cas illos potius a dño interrogatos
cẽ ꝑbbeant. Licet sabbato bene
facere an male: Anmiam saluã
facere anꝑdere: Itaq intelligẽ¬
dum est quod illi priris interroga¬
uerint dñm si licet sabbato cura¬
re. demĩ quod intelligens cogita¬
tiones eorum aditum accusandi
quetentium. constimerit in me¬
dio corum quem fuerat sanat᷑us.
& interrogam̾t que martꝰ &e lucaᷤᷤ
eum interrogasse commemorant.
ac tunc illis tacentib ꝓposinsse
sumlitudinẽ de one. i conclufisse
qd̃ liceat sabbato benefacere. Po¬
stremo en cumpectis eis cum ira si¬

Expanded text:
Matthaeus dixerit, quod ipsi interMatthaeus dixerit, quod ipsi interrogaverint Dominum, Si licet sabbato curare, volentes invenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse perhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius interrogauerint dominum, si licet sabbato curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, quod liceat sabbato bene facere,. postremo circumspectis eis cum ira, si
Abbreviated transcription (Latin):
ranir & a marco & a luca. s illi
non dicunt in illo tp̃r. Uñ for¬
tassis magis matħs rei geste hic
ordinem tenuit. illi autem recor¬
dationis sue. isi latus accipit᷑
qđ dictum est in illo tempore.
.i. quo hec multa & diuersa ge
siset & uenit in sinago¬
gam eorum. Ecͤce homo manum
hñs aridam: ⁊ cet̾a usq adillud
ubi ait:⁊ restituta est sanitati sic̃
altera. De isto sanaro qui manũ
habebat aridam. etiam marcus
& hucas non tacent. Posset aut̃e
putari eo die factum ⁊ ale isto sa
apperinsset alio sabbato factum
cẽ. de sanitare aride manus. Pro¬
m̃ quod ait matħs ⁊⁊ cum inde
transsisset uenit in sinagogam
eorum. ñ quidem uenit insicũ
inde transisset. S qđ post dies
in sinagogam corum uenerit. pꝰ¬
ea quam a segete illa transiit: an
recta continuo que illuc ierit
ñ expressum est. Ac ꝑ hoc locus
datur narrationi buce. qui dic̃
alio sabato huius manum sana¬
tam. S pot̃ monere quomodo

Expanded text:
ratur et a Marco et a Luca, sed illi ratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est illo tempore, id est quo haec multa et diuersa gersisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridam, et cetera usque ad illud ubi ait: et restituta est sanitati sicut altera. de isto sanato, qui manum habebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis e aperuisset alio sabbato factum fuisse de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot dies in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. ac datur narrationi Lucae, qui dicit alio sabbato hujus manum sanatam. Sed potest movere, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
disti hec a sapientib & pruden¬
tib:⁊ cettra usq ad illud ubi an.
Ingum enu meum firaue est.
& omis meum leue. Hunis loci
& lucas menmit. s ex parte.
Non dicit enim ipse. uenite ad
me omnes qui laboratis:i alta
que secuntur. Semel autem hoc
dictum a dño. s lucam ñ totum
quod dictum est commemoras¬
se credibile est. Matħs enim dic̃.
In illo tempore respondens ihs
dix̃ postea quam exꝓbrauit ci¬
uitatb. Luicas autem post illã
exprobrationem cuntatum int̃¬
ponit quedam non tamen mlta.
atq hoc ita subiungit. In ipsa ho¬
ra exultauit sp̃u scõ. ⁊ dix̃. Unde
etiam si matħs non i illo tem¬
pore diceret. s in ipsa hora. tam
pauca imponit lucas in mecdio.
ut etram eadem hora dictum
ñ absubde indeatur.
In illo tempore abiit
iħs sabbato ꝑsata. dis¬
cipłi antem enis esuientes cepe
runt uellere spicas: ⁊ manduca¬
re. & cetera usq ad illud uͥ ait.
sabbati. Hoc quoq sine ulla te¬
pugnantie questiõe. cominemo¬

Expanded text:
disti haec a sapientibus et prudentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est commemorasse credibile est. Mattheus enim dicit: in illo tempore respondens Iesus dixit, posteaquam eiprobraui ciuitatibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen multa, adque hoc ita subiungit: in ipsa hora exultauit spiritu sancto et dixit. unde etiam si Mattheus non in illo tempore diceret, sed in ipsa hora, tam pauca interponit Lucas in medio, ut etiam eadem hora dictum non absurde uideatur. in illo tempore abut Iesus sabbato per sata, discrunt uellere spicas et manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemo
Abbreviated transcription (Latin):
gitantur ne desint. Hoc & de
duab timcis intelligendum ẽ.
ne quisquam eorum preter eam
quam cẽt. madutus aliam portã¬
dam pritatt. sollicitus ne opus ẽet
cum ex illa potestate posse accuꝑe.
Promae martus dicendo calciari
cos saudalus uel soleis aliqua b̾
caltiamentum mistice signisicatio¬
nis habcie admoner. ut pes neq

Expanded text:
gitantur, ne desint. hoc et de gitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neq
Abbreviated transcription (Latin):
net mrgam. ostendens a fidelib
sins omiia deberi ministris fu¬
s.uulla suꝑflua requtentib.
Ae ꝑ hoc addendo. dignus est᷑ oͥ
&e illustauit unide e quane hoc
onni loqueretar. Hanc ego po
testatem unge nomine signisici¬
int cum dirit. ne quid tollerent
sariorum uobiscum feratis. nec in¬
igam. msi urrgam tantũ. ut istõ
quod dictum est nec uirgam.i¬
telliganir nec ninumas quidem
res. Qđ uero adiunctum est nsi
uirgam ⁊ antum. intelligatn q
per porestatem a año acceptamd̃
uirge nomine signficata est. etiã
que non portantur ñ deerunt.
Utrumq gͦ dñs dixit. s quia nõ
utrumq unus euanglista comnne¬
morauit. putatur ille qui inigã
sub alia significatione positam ti¬
lendam dixit. ei qm urgam tur¬
sus aliud signisicantem non to¬
llendam chixit õe contrarais. s
iam rõne reddita non puteuir.
Sic a calciamenta cum cdicit ma¬
tħs. in ia non ẽẽ portanda. curã
prohibet. quia idoo portanda co¬

Expanded text:
nec uirgam ostendens a fidelibus nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim et inlustrauit, unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent sariorum uobiscum feratis, nec uirgam, nisi uirgam tantum", ut illud quod dictum est: nec uirgam, intellegeretur "ne minimas quidem res"; quod uero adiunctum est: nisi uirgam tantum intellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significatione positam tollendam dixit ei qui rursus uirgam aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Mattheus in uia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda co