comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EUOBIS IAM DUDUM PAN¬
lus scripsit. quia descedent qui¬
dam a fide. Intendentes spiritib
seductoriis. doctrinis demonio¬
rum. In hi pocrisi loquentes men¬
datium. Cauteriatam habentes
conscientiam suam. prohibentes
nubere. abstinentes acibis quos
ds̃ creauit. ad percipien dum cũ
gratiarum actione fidelib Nũ¬
quam plccne tibi egohȩc abapos¬
tolo dicta eẽ consenserim nisi
antea confitearis ipse. morsen
& prophetas doctrinas attulis¬
se demoniorum. & seductorii sp̃s
ac maligni fuisse Interpretes.
qui aporcina & ceteris carnibus
quas inmun das uocant. sollicite
doceant abstinendum: De his
ergo primo deliberandum ẽ¬
uobis & diumultumq cogitan¬
dum haec quid debeant accipi
in dõ neipsi hȩc. an indemonio
locuti uideantur. Haec enim
tenus. aut & morses & prophe¬
tȩ nobis cumdamnati erunt.
aut & nos cum illis absoluti. Ne¬
que enim iusta haec nunc ura
sententia est ut nos quidem qui
solum inplebe sacerdotale ho¬
minum genus. censeamus acar¬

Expanded text:
obis jamdudum. Paulus scripsit, quia discedent quidam a fide, intendentes spiritibus seductoriis, doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentes mendacium, cauteriatam habentes conscientiam suam, prohibentes nubere, abstinentes a cibis quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus. numquam plane tibi ego haec ab apostolo dicta esse consenserim, nisi antea confitearis ipse Moysen et prophetas doctrinas adtulisse daemoniorum et seductorii spiritus ac maligni fuisse interpretes, qui a porcina et ceteris carnibus, quas inmundas uocant, sollicite doceant abstinendum. de his ergo primo deliberandum uobis est et diu multumque cogitandum, haec quid debeant accipi, in deone ipsi haec. an in daemonio locuti uideantur. hac enim tenus aut et Moyses et prophetae nobiscum damnati erunt aut et nos cum illis absoluti. neque enim iusta haec nunc uestra sententia est, ut nos quidem, qui solum in plebe sacerdotale hominum genus censeamus a car
Abbreviated transcription (Latin):
uero illud ad gͥciam quia si hebrtici
uates xp̃m scientes & predicantes.
tam flagitiose uixerunt iurae & in
ipsos dici poterit. Id quod paulus
degentium scpientibuss contestatur.
Quia cum cognouissent dm̃ non ut dm̃
clarificauerunt. Aut gratias egerunt.
sed eua nuerunt in cogitationibus suis.
& intenebratum est insipiens coreorũ
Uides ergo non eẽ magnum. magna
cognosse. nisi exͤorum uixeris dignitate

Expanded text:
uero illud adiciam,. quia si Hebraici uero illud adiciam,. quia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gentium sapientibus contestatur: quia cum cognouissent deum, non ut deum clarificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis et intenebratum est insipiens cor eorum. uides ergo non esse magnum magna cognouisse, nisi ex eorum uixeris dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum non ẽ uerum : Quibus ipse. et siego
testificor deme tes timoniũ meum ue¬
rum est quia non sum solus: nam &
tae: adhaec & opera ipsa sua sibi intes¬
timonum uocat. Simih noncreditis di¬
cens operibus credite. Non dix̃. si
mih non creditis. ꝓphetis credite:
Qua ꝓpter nostestimonis desaluatore
nr̃o nullis egemus : exempla. Tantũ
uitȩ honestȩ & prudentiam acuistu¬
tem in ꝓphetis quaerimus: quorum
nhl iniudaeorum fuisseuatib quia
te non latu erit sentio: siquidem con¬
sulenteme : Cureos accipiendos puta¬
res non in ꝓuide nec in urbanter si¬
lentio eorum mandatis operib in sola
transi liusti p̃sagia. oblitus utiq scriptumeẽ
Num quam uindemiari uuam despi¬
nis nec d&ribulis ficus: Qua propter.
haec strict im interim & castigate
ad interrogationem tuam responde¬
rim : quia quaeriscur non accipia mus
prophetas : alioquin. nihil eos dexp̃o
prophetasse abunde iam parentum
nostrorum lib ris ostensum est: Ego

Expanded text:
tuum no.n est uerum." quibus ipse: etsi ego tuum no.n est uerum." quibus ipse: etsi ego testificor de me, testimonium meum uerum est, quia non sum solus. nam ettae. ad haec et opera ipsa sua sibi in testimonium uocat, si mihi non creditis, dicens, operibus credite; non dixit: si mihi non creditis, prophetis credite. quapropter nos testimoniis de saluatore nostro nullis egemus; exempla tantum uitae honestae et prudentiam ac uirtutem in prophetis quaerimus, quorum nihil in Iudaeorum fuisse uatibus quia te non latuerit sentio, siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non inprouide nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus in sola transiluisti praesagia, oblitus utique scriptum esse "numquam uindemiari uuam de spinis nec de tribulis ficus." quapropter haec strictim interim et castigate ad interrogationem tuam responderim, quia quaeris, cur non accipiamus prophetas; alioquin nihil eos de Christo prophetasse abunde iam parentum nostrorum libris ostensum est. ego
Abbreviated transcription (Latin):
URNON ACCIPITIS PROPHE¬
tas inmotu dic potius siquid habes.
curdebeamus ꝓphetas accipere: ꝓpter
Ego quidem nulla inueni quam uisat¬
tentius eos &curiosissime legerim
sed tam̃ & hec mertis fidei confessioẽ.
in xp̃m sine teste et argumento non cre¬
dere: Nempe ipsi uos docere soletis.
Idcirconihil eẽ curiosius ex quirendum
quia simplex sit & absoluta xp̃i anacre¬
dulitas : quomodo ergonunc fidei sim¬
plicitatem destruitis. indiciis eam ac
testibus fulciendo. & hoc iudaeis a ut
si prima uobis sententia displic&. Id¬
circo quae transistis in alteram. qui fi¬
delior uobis eẽ testisdeb&. quam
ds̃ ipse defilio suo. qui non ꝑuatem nec
ꝑ interp̃tem. sed ultro celitus erupta
uoce cum eum mitter& ad terram dix̃.
hicẽ filius ms dilectus credite illi : Nec¬
non & ipse dese. a patre meo ꝓcessi & uen
in hunc mundum: atq. alia multa huius¬
modi : ad quaerint gentes iudaei. tude
te testificaris. dicebant: testimonium

Expanded text:
ur non accipitis prophetas? immo tu dic potius, si quid habes, cur debeamus prophetas accipere. propter sunt. ego quidem nulla inueni, quamuis adtentius eos et curiosissime legerim. sed tamen et hoc eneruis fidei confessio est in Christum sine teste et argumento non credere. nempe ipsi uos docere soletis idcirco nihil esse curiosius exquirendum, quia simplex sit et absoluta christiana credulitas. quomodo ergo nunc fidei simplicitatem destruitis indiciis eam ac testibus fulciendo et hoc Iudaeis? aut si prima uobis sententia displicet idcircoque transistis in alteram, quis fidelior uobis esse testis debet quam deus ipse de filio suo, qui non per uatem nec per interpretem, sed ultro caelitus erupta uoce, cum eum mitteret ad terram, dixit: hic est filius meus dilectissimus, credite illi? necnon et ipse de se: a patre meo processi et ueni in hunc mundum atque multa alia huiusmodi. ad quae ringentes Iudaei "tu de te testificaris" dicebant; "testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
fallere gloriatur
łogiã iũ : multȩ quidem st̃ cau¬
sae sed palmaris illa. qui a necipse
ore suo usquam sefatecur patrem ha¬
bere. autgenus interra : sede con¬
tra quia non sit dehocmundo quaa
a patredõ ꝓcesserit : quia descende¬
rit decęlo quia non sibi sint mater
& fratres nisi qui fecerint uolun¬
tatem patris sui qui incelis est:
et adhaec illi ipsi qui has & gene¬
alogias ascribunt non eumante
natiuitatem cognouisse uidentur.
Sedneq statim ut natus est. quo crede¬
rentur easscripsisse. quae erga eũ
oculis suis uiderint gesta: sediuu eni
iam & maturo coniunctist̃ei Idest
annorum ferme xXX: si quidem &
aetas asscribi diuin is potest sine
blas phemia . quare cum in omnites¬
timonio ueritatis. hoc semꝑ quaeri
soleat. utrum nequis audierit anui¬
derit : istiuero nec audisse se fate¬
antur ab ipso generationis huncor¬
dinem. Aut quia omnino sit natus nec
uidisse oculis. quia longo posttem¬
pore idest postbaptismũ eum cogno¬

Expanded text:
fallere gloriatur.logiam Iesu? multae quidem sunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere aut genus in terra, sed e contra, quia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descenderit de caelo, quia non sibi sint mater et fratres, nisi qui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo post tempore, id est post baptismum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
cium qđ tuncpie fiebat oblatum. Ille
non carnis. sed ipsius diuinae substan¬
tiae membrũ omnb daemonb rm¬
molandũnaturae aduerse gentes in¬
latum: ist ix pm̃ in exempli p̃bendi
causam baptizatum in iordane. ille
dmipsũ ꝑseipsum. Intenebrarũ con¬
tamnatione submersũ nec totũ emer¬
surum : sed eius mundari non potuerit.

Expanded text:
cium, quod tunc pie fiebat, oblatum: ille non carnis, sed ipsius divinae substantiae membrum, omnibus daemonibus immolandum naturae aduersae gentis inlatum; isti Christum in exempli praebendi causam baptizatum in Iordane, ille deum ipsum per se ipsum in tenebrarum contaminatione submersum nec totum emersurum, sed quod eius mundari non potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
sus ac passus est. sinatus non est:
Eadem inte uicissim argumen¬
tatio retorquetur. ut magia
& illud fuerit. quod utero por¬
tatus. aut quod editus sit si se¬
minatus non fuit. Extra legẽ¬
quippe naturae eẽ constat uir¬
ginem peperisse. multoque ma¬
gis. inuentam & iam post partũ
iurginem. Quare hoc ergo prȩ¬
ter naturam nonuis. ut contige¬
rit paticum potuisse uolentem
sine sorte natiuitatis. Mihi
crede. quantum adrem attin&.
utrumq: hoc naturae contrariũ
profitemur. Sed hoc interest.
quod nos honeste. uos turpiter.
nos passionis eius rationem aliquã
reddimus & probabilem uos nati¬
uitatis aut nullam prestatis. aut
falsam : Deniq nos specietenus
passum confatemur nec ueremor¬
tuum. uos procerto puerperium
fuisse creditis. & utero muli ebri
portatum: Aut si nonita est.
fatemini & uos quia hoc &iamima¬
ginariesit factum. ut uideretur
natus. & omnis nobis erit profli¬
gata contentio: Namillud qui¬

Expanded text:
sus ac passus est, si natus non est. sus ac passus est, si natus non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergo et hoc praeter naturam non uis, ut contigerit, pati eum potuisse uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnis nobis erit profligata contentio. nam illud qui
Abbreviated transcription (Latin):
aeterno globi subplicio puniatur:
Iste finis ẽ omnium argumentati¬
onum fabularumq uestrarum.
quarum utinam sit finis. sed in cor¬
de & inore uestro. ut aliquando
tam execrandas blasphemias cre¬
dere acdicere desinatis: Sedex
ipsis inquit litteris probo quã eis
stantibus seseque inpugnantibus
testibus: Sed hoc inquit eligo quod
c̃sentaneum uideo ueritati. Cuiue¬
tati: fabule scilic& tuae. habenti
incapite bellum dĩ inmedio con¬
taminationem dĩ. Infinem damna¬
onem dĩ. Et nusquam in quit
credatur litteris sibim& aduer¬
sis atq: contrariis. Sedideo tibi
hoc ui detur. quia non intellegis
Nam & quic quid protulistiquod
tale uiderctur. demonstratum
est quam non intellegas. & quic¬
quid protuleris de monstrabitur:
Nulla ergo causa ẽ quare illis¬
lit teris tanta auctoritate prae¬
ditis non credomus. Et plane
ista maxima causi ẽ cureos quiali¬
ud adnuntiant a nathe memus.
LUI. FAUSTUS DIXIT
IRGOMAGIA ERAT. QUODUI¬

Expanded text:
aeterno globi subplicio puniatur. aeterno globi subplicio puniatur. iste finis est omnium argumentationum fabularumque uestrarum: quarum utinam sit finis, sed in corde et in ore uestro, ut aliquando tam execrandas blasphemias credere ac dicere desinatis. sed ex ipsis, inquit, litteris probo, quam eis stantibus seseque impugnantibus testibus? Sed hoc, inquit, eligo, quod consentaneum video veritati. Cui veritati? Fabulae scilicet tuae, habenti in capite bellum Dei, in medio contaminationem Dei, in fine damnationem Dei. Et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet adversis atque contrariis. Sed ideo tibi hoc videtur, quia non intelligis: nam et quidquid protulisti quod tale videretur, demonstratum est quam non intelligas; et quidquid protuleris, demonstrabitur. Nulla ergo causa est quare illisLitteris tanta auctoritate praeditis non credamus: et plane ista maxima causa est cur eos qui aliud annuntiant anathememus.LS. FAUSTUS dixit: Ergo magia erat, quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
hodie sic audiantur in ecclesia
tam quam in illo xp̃s. sicut ueris¬
sime ipse dixit locutus audiatur:
Et putat manicheus credisibi
debere abecclesia xp̃i. loquenti
contra scripturas tanta & tam
ordinata auctoritate firmatas.
perquas ei precipue commenda¬
tũ est: ut quis quis illiannun¬
tia uerte: preter quam quod ac¬
cepit. ana¬
thema sit. Sed
ratiomem
inquid profero
qua de monstrem scripturis illis
non eẽ credendum Certe non
argumentaris. & tamen in ipsa
quoq: argumentatione superaris .:
Ad hoc redigitur omnis argu¬
mentatio tua. ut ad extremum
credat anima ideo sein hoc mun¬
do eẽ miseram. quia miseria sua
dõ sub: subuenit. neillo regnopri¬
uaretur : ei usque naturam atq
subst antiam usq ad eo eẽ mut abilem
corruptibilem uiolabilem. comqui¬
nabilem : ut pars eius qua edam nec
mundari ualeat & ab ipso qui cam
sciens in nocentem. desuis uisceri¬
bus nihilq: apud se peccantem tan¬
te contaminationi permis cuit.

Expanded text:
hodie sic audiantur in ecclesia, hodie sic audiantur in ecclesia, tamquam in illo Christus, sicut uerissime ipse dixit, locutus audiatur. et putat Manichaeus credi sibi debere ab ecclesia Christi loquenti contra scripturas tanta et tam ordinata auctoritate firmatas, per quas ei praecipue commendatum est, ut quisquis illi adnuntiauerit praeterquam quod accepit, anathema sit. Sed rationem, inquit, profero, qua demonstrem scripturis illis non esse credendum. certe non argumentaris ? et tamen in ipsa quoque argumentatione superaris. ad hoc enim redigitur omnis argumentatio tua, ut ad extremum credat anima ideo se in hoc mundo esse miseram, quia miseria sua deo suo subuenit, ne ille regno priuaretur, eiusque naturam atque substantiam usque adeo esse mutabilem, corruptibilem, uiolabilem. coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec mundari ualeat et ab ipso, qui eam sciens innocentem de suis uisceribus nihilque apud se peccantem tantae contaminationi permiscuit,
Abbreviated transcription (Latin):
manicheus: & noncredat fac¬
ta uel dicta eẽ xp̃i quȩ scrip¬
sit matheus : Aut si & iam de
matheo utrum ipsa ista scripse¬
rit dubitat. de ipso quoq ma¬
theo non potius idcredat quod
inuenit inecclesia. quȩ abipsi¬
us mathei temporibus. usq ad
hoc tempus certa suc cessio¬
num serie declaratur. & cre
so deperside.  post educen¬
tos uel amplius annos uenien¬
ti & suadenti ut illi potius
quid xp̃s dixerit feceritq
credatur : Cum ipso a posto¬
lus paulus post ascensionem
dñi decelouocatus. sinon inue¬
nir& in carne a postolos. qui¬
bus conmunicando & cũ qui¬
bus conferendo euangeliũ.
ciusdem societatis eẽ apparer&.
ec clesia illi omnino non creder&
Sed cum cogno uissent eum hoc
anꝰnuntiantem quod & ia millian¬
nuntiabant . & in eorum communi¬
one atq unitate uiuentem. Ac¬
cidentibus & iam pereum talibus
signis qualia & illi operabantur.
Ita eum dño commendante. meru¬
it auctoritatem. ut uerba illius.

Expanded text:
Manichaeus, et non credat facManichaeus, et non credat facta uel dicta esse Christi, quae scripsit Matthaeus? aut si etiam de Matthaeo, utrum iste ipsa scripserit, dubitat, de . ipso quoque Matthaeo non potius id credat, quod inuenit in ecclesia, quae ab ipsius Matthaei temporibus usque ad hoc tempus certa successionum serie declaratur, et creso de Perside post ducentos uel amplius annos uenienti et suadenti, ut illi potius, quid Christus dixerit feceritque credatur, cum ipse apostolus Paulus post ascensionem domini de caelo uocatus, si non inueniret in carne apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo euangelium eiusdem societatis esse adpareret, ecclesia illi omnino non crederet? sed cum cognouisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiantibus quod descipso
prȩdicauerint: Si enim prola¬
tȩ fuerint aliquȩ literȩ quȩ
nullo alio narrante ipsius pro¬
priȩ xpĩesse dicantur. unde
fieri potuerat. ut siuere ipsius
essent. non legerentur: non
acciperentur: non precipuo
culmine aurtoritatiseminerent
in eius ecclesia. quȩ abipso per
a postolos succedentibus sibim&
epis copis usq ad hȩx tempora
propagata dilatatur : multis
in ea iam conpletis que ante
predicta sunt : & usq: infinem
querestant: Sine dubio futu¬
ris atq uenturis: Quia & ille
litterȩ si proferrentur. utiq
considerandum erat . aquib
proferrentur Siabipso. illis
primitus sine dubio proferri
potuerint. quitunc eidem
coherebat & perillos & iam
ad alios peruenire: Quod
sifactum ess&. perillas quas
commemoraui prepositorũ
& populorum suc cessiones con¬
firmatissima auctoritate cla¬
rescerent. Quis est ergotam
demens. qui hodie credat eẽ
epistolam xp̃i. quam protulitulerit

Expanded text:
nuntiantibus , quid de se ipse nuntiantibus , quid de se ipse praedicauerit ? si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie Christi esse dicantur, unde fieri poterat, ut si uere ipsius essent, non legerentur, non acciperentur, non praecipuo culmine auctoritatis eminerent in eius ecclesia. quae ab ipso per apostolos succedentibus sibimet episcopis usque ad haec tempora propagata dilatatur multis in ea iam conpletis, quae ante praedicta sunt et usque in finem quae restant, sine dubio futuris atque uenturis? quia et illae litterae si proferrentur, utique considerandum erat, a quibus proferrentur: si ab ipso, illis primitus sine dubio proferri potuerunt, qui tunc eidem cohaerebant, et per illos etiam ad alios peruenire. quod si factum esset, per illas, quas commemoraui, praepositorum et populorum successiones confirmatissima auctoritate clarescerent. quis est ergo tam demens. qui hodie credat esse epistulam Christi, quam protulerit
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ecclesia incognitum re¬
probat : Cum &iam proferatur
ab hominibus itaueracibus. ut
xp̃m laudent eẽ mentitum:
Hoc dicturus es genea logia ipsa
consideretur : Duorum euangelu
librorum utrum sibi conueniat :
Iamhincalibi in hoc opere diximus.
quod dicendum fuit: Neque
enim uos mouet. nisi que madmo¬
dum duos patres potuerit habe¬
re ioseph: Quodsi cogitantibus
non occurriss& . unus quigenu¬
it. alius qui adoptauit Nec sic fa¬
cile debiustis aduersus tantã
auctoritatem. preproperam
proferre sententiam: Nuncue¬
rosiuel admoniti cogitatis. quãfieri¬
hoc potuerit. euangelio simplici¬
ter credite . & uos potius tamac
male ac peruerse argumentari
desistite: Quod autem putat
quaerendum esse faustus. quid
dese ihs ipse predicauerit. cui
non iustum uidetur : Sednum¬
quid hoc sciri potest. nisi disci¬
pulis eius narrantibus: Quib
sinoncreditur. anꝰnuntiantibus
quod de uirgine natussit: quo¬
modo eis fides habe bitur. an¬

Expanded text:
eadem ecclesia incognitum reeadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam proferatur ab hominibus ita ueracibus, ut Christum laudent esse mentitum? Hic dicturus es: genealogia ipsa consideretur duorum euangelii librorum, utrum sibi conueniat. iam hinc alibi in hoc opere diximus, quod dicendum fuit. neque enim uos mouet, nisi quemadmodum duos patres potuerit habere Ioseph. quodsi cogitantibus non occurrisset unus, qui genuit, alius, qui adoptauit, nec sic facile debuistis aduersus tantam auctoritatem praeproperam proferre sententiam; nunc uero si uel admoniti cogitatis, quam hoc fieri potuerit, euangelio simpliciter credite et uos potius tam male ac peruerse argumentari desistite. Quod autem putat quaerendum esse Faustus, quid de se Iesus ipse praedicauerit, cui non iustum uideatur? sed numquid hoc sciri potest nisi discipulis eius narrantibus? quibus si non creditur adnuntiantibus, quod de uirgine natus sit, quomodo eis fides habebitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
nicheus uiuebat in carne. per
discipulos eius. certa successi¬
one prepositorum uestrorum.
adur̃ausq tempora custodi¬
tus atq perductus ẽ: sic & istũ li¬
brum credit eẽ mathei. quem
ex illo tempore quomatheus
ipse in carne uixit. non inter¬
rupta series temporum. eccle¬
sia & certa conexionis succes¬
sione. usq ad tempora ista per¬
durit: Et dic mihi cui libro
potius credere debeamus. ciꝰ¬
nea postoli quixp̃ocum adhuc
interra ess& adheserat. An
nescio ciu perse. quitanto post
natus ẽ : Sedalium forte pro¬
feres librum. qui nomen habe¬
at alicuius apostoli. quem
xp̃m̃ natum ex maria non eẽ
lecturus es: Cum ergo necessesit
alterum horum librorumeẽ men¬
dacem: cuinos potius cesses fidem
ac comodare debere: ei nequemilla
ecclesia ab ipso xp̃o inchata. per
a postolos prouecta certa successi¬
onum serie usq: ad hec temporẽ
toto terrarum orbe dilatata. ab
initio traditum & conseruatum
agnoscit atq approbat aneiquẽ

Expanded text:
nichaeus uiuebat in carne, per nichaeus uiuebat in carne, per discipulos eius certa successione praepositorum uestrorum ad uestra usque tempora custoditus atque perductus est: sic et istum librum credite esse Matthaei, quem ex illo tempore, quo Matthaeus ipse in carne uixit, non interrupta serie temporum ecclesia certa conexionis successione usque ad tempora ista perduxit. et dic mihi, cui libro potius credere debeamus: eiusne apostoli, qui Christo, cum adhuc in terra esset, adhaeserat, an nescio cuius Persae, qui tanto post natus est? sed alium forte proferes librum, qui nomen habeat alicuius apostoli, quem Christum natum ex Maria non esse lecturus es. cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem adcommodare debere? eine, quem illa ecclesia ab ipso Christo inchoata per apostolos prouecta certa successionum serie usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem
Abbreviated transcription (Latin):
TERUM ACSAEPETIBI EROPONIS
quod non audis ab eis aquibus
confutaris. Nemotibi dicit
non poterat morinisinatus ess&
Quia mortuus ẽ adam. quamius
natus non fuiss& sed dicitur
tibinatus es Quia hoc scm̃ euan¬
gelium . non nescio quis hereti¬
cus loquitur: mortuus ẽ. quia
hoc in sc̃o euangelio. nonin libro
alicuius heretici legitur: sed
tu qui prohibes argumentari.
cum derebus agitur quae per¬
tinent adihm̃ & qua erendũ
censes quid ipse. quidue a pos¬
tolissuide eddem prȩdicarint
cum coepero mathei euange¬
lium recitare A postoli eius.
ubinarratio natiuitatis eius
tota contexitur Continuo
dices illam narrationem non eẽ
mathei. quam mathei esse dicit
uniuers a ccclesia. aba postolicis
sedibus usque ad presentes epis¬
copos. certa suc cessione perduc¬
ta: tumihi quid contra lectu¬
rus es: aliquẽ forte librũ mani¬
chei ubi ihs nagatur eẽ natus
ex uirgine: Sicut ergo egocre¬
do illum librum esse manichei.
quõ ex ipso tempore quoma¬

Expanded text:
terum ac saepe tibi proponis, quod non audis ab eis, a quibus confutaris. nemo tibi dicit: non poterat mori, nisi natus esset, quia mortuus est Adam, quamuis natus non fuisset; sed dicitur tibi: natus est, quia hoc sanctum euangelium, non nescio quis haereticus loquitur; mortuus est, quia hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici legitur. sed tu, qui prohibes argumentari, cum de rebus agitur, quae pertinent ad legum, et quaerendum censes, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint, cum coepero Matthaei euangelium recitare apostoli eius, ubi narratio natiuitatiJ eius tota contexitur, continuo dices illam narrationem non esse Matthaei, quam Matthaei esse dicit uniuersa ecclesia ab apostolicis sedibus usque ad praesentes episcopos certa successione perducta. tu mihi quid contra lecturus es ? aliquem forte librum Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus ex uirgine. sicut ergo ego credo illum librum esse Manichaei, quoniam ex ipso tempore, quo Ma
Abbreviated transcription (Latin):
hibitum quod non intellegis.
Aut adhuc futurum quod non
credis : : Fibi quidpromis sum
est & prȩsentatum: unde tibi
fides fier& teaccepturtm trium¬
phos nouorum sȩculorum. super
terram tenebrarum.Sialiquos
proph&as protuleris. inquibus
legamus cumlaude prȩdictos
futuros manicheos. undeiam
tibi aliquid exhibitum putes.
hocipso quia esseuos uidem us.
prius probatura es. quod non
ipsemanich eus tibi proph&as
finxerit. qui sibi ut crederes uolu¬
it. Neq: enim putat turpe men¬
dacium. Aut uero potest dubi¬
tare falsas proph&ias oftendere
inpellibus ouinis : qui xom lau¬
dans : Ad scuerat falsas cicatrices
ostendisse in membris suis: At

Expanded text:
hibitum, quod non intellegis, hibitum, quod non intellegis, aut adhuc futurum. quod non credis. tibi quid promissum est et praesentatum, unde tibi fides fieret te accepturam triumphos nouorum saeculorum super terram tenebrarum? si aliquos prophetas protuleris, in quibus legamus cum laude praedictos futuros Manichaeos, unde iam tibi aliquid exhibitum putes, hoc ipso, quia esse uos uidemus, prius probatura es, quod non ipse Manichaeus tibi prophetas finxerit, qui sibi ut crederes uoluit. neque enim putat turpe mendacium, aut uero potest dubitare falsos prophetas ostendere in pellibus ouinis, qui Christum laudans adseuerat falsas cicatrices ostendisse in membris suis. at
Abbreviated transcription (Latin):
rum pantur mentes uestrȩ a
sim plicitate & caftitate quȩ
est inxp̃o : H octu cum audires.:
usque adeo tamen desipuifti. &
uenenatis incantationibus eius
amens factus es. ut aliis mults
heresibus aliud atque aliud idem
serpens. tibi autem &iam sexem
essepersua serit: Porro sierrant
multȩ fallaciis eius uariis & mul¬
ti formibus in r&itȩ: quȩ tam̃
hanc ammonitionem apostoli
ueram fatentur : tuquantum
adulterata es: quam in longin¬
quo prostitrta: quȩ ipsum pro
sedectam euam at corruptam
clamat . tabeo uirginem spon¬
samxti. tali admonitione cus¬
todiat: Tenebra uit cor tdum.
quitecum infantas matis lucido¬
rum nemorum uolutatur. quȩ
sunt: ubi sunt. unde sunt fidelia
promis sa eius. Oebria non a
uino. Nempeconuiuiata es in¬
pudentia sacrilega. do proph&a¬
rum. quod ipsis iudȩis sibi deser¬
uien tibus. non exhibuerit quod
promisit. N ecsane dixifti quod
promiserit & non exhibuerit.
neibi conuincereris. Aut iam ex¬

Expanded text:
rumpantur mentes uestrae a rumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. hoc tu cum audires, usque adeo tamen desipuisti et uenenatis incantationibus eius amens facta es, ut aliis multis haeresibus aliud atque aliud idem serpens, tibi autem etiam se Christum esse persuaserit. porro si errant multae fallaciis eius uariis et multiformibus inretitae, quae tamen hanc admonitionem apostoli ueram fatentur, tu quantum adulterata es, quam in longinquo prostituta, quae ipsum pro seductam Euam atque corruptam clamat, ut ab eo uirginem sponsam Christi tali admonitione custodiat? tenebrauit cor tuum, qui tecum in phantasmatis lucidorum nemorum uolutatur. quae sunt, ubi sunt, unde sunt fidelia promissa eius?s o ebria, non a uino ! Nempe conuiciata es inpudentia sacrilega deo prophetarum. quod ipsis Iudaeis sibi seruientibus non exhibuerit, quod promisit. nec sane dixisti, quid promiserit et non exhibuerit, ne ibi conuincereris aut iam ex
Abbreviated transcription (Latin):
experta est. quȩ non dum in tel¬
lecta sicerant. Obiciat ei quisq¬
quodem manuel adama uerit :
irrid& inscitiam illius hominis.
amplectitur ueritatem huius
nominis: obiciat quod a mauerit
messiam. repellit ex tinctum
aduersarium tenet unc tum
magistrum. Itatequoquecu¬
pit sanari uanis erroribus. &de¬
dificari superfunda mentum a pos¬
tolorum & proph&arum. quem
dicis hypocentaurum. nesciens
quidloquaris. Nec at tendis quid
tibi tua fabula confecerit: cumex
parte di tui. & ex parte terrȩte¬
nebrarum. falsum mundum fa¬
bricat incord&uo. Itaneille
non est hypocentaurus. semi¬
ferus & semideus. Uere quia hyp
pocentaurus dicendus est.
Quidautem sit tuattende &
erubes ce & mitesce. ut corrupo¬
onem tuam aserpente adultero
perhorres cas. Cuius astutiam
sicut apud moysen credenda
putasti: Apud paulum cauere
debuifti. qui ueram ecclesiam uo¬
lens uirginem castam exhibere
xeo.Timeo in quit nesicut serpens
euam fefellit inuersutia sua. Cor¬

Expanded text:
experta est, quae nondum intelexperta est, quae nondum intellecta sic erant. Objiciat ei quisqquod Emmanuhel adamauerit, inridet inscitiam illius hominis, amplectitur ueritatem huius nominis. obiciat quod amauerit Messiam, repellit exstinctum aduersarium, tenet unctum magistrum. ita te quoque cupit sanari a uanis erroribus et aedificari super fundamentum apostolorum et prophetarum. quem dicis Hippocentaurum, nesciens quid loquaris, nec adtendis, quid tibi tua fabula confecerit, cum ex parte dei tui et ex parte terrae tenebrarum falsum mundum fabricat in corde tuo. itane ille non est Hippocentaurus semiferus et semideus ? uere, quia nec Hippocentaurus dicendus est. quid autem sit, tu adtende et. erubesce et mitesce, ut corruptionem tuam a serpente adultero perhorrescas: cuius astutiam si apud Moysen credendam non putasti, apud Paulum cauere debuisti, qui ueram ecclesiam uolens uirginem castam exhibere Christo, timeo, inquit, ne sicut serpens Euam fefellit in uersutia sua, cor
Abbreviated transcription (Latin):
gratia defuit faciebat: itaq deilla
utrumq: dicitur . Etbona est lex:
siquis eam legitme utatur . Et
quod sequitur. Sciens hoc quia
iustolex non est posita. quia
non opus hab& terrente littera.
na salutis suȩ & tibi optat bo¬
nam conuersationem a fabulis
adueritatem. Neadoneum quasi
adulterum reformidans. cum uer¬
sutissimo adultero serpentere¬
maneas: A doneus enim uerbu
hebreum est. & interpr&atur
dñs. eomodo quo solus dicitur
dñs. Sicut latria quod uerbum
grecum est. & interpr&atur
seruitus. Non quȩcumq. sed illa
quatantum modo dõ seruitur.
Sicut amen interpr&atur uerum
nonubicumq & quo modocumq
sed myftica religione: Quod
siate quȩratur unde tu quoq
habeas pr&er hebrae as litte¬
ras. uelquȩ ex hebrȩosunt. non¬
in inuenis. Non ergo tim&
ecclesia xei istorum nominum
obiectionem. intellegit & amat
Neccurat imperitum insultato¬
rem. Etquȩnon dum in tellegit
credit esse talia qualia non nulla

Expanded text:
gratia defuit, faciebat. itaque de illa gratia defuit, faciebat. itaque de illa utrumque dsi quis ea legitime utatur; et quod sequitur, Sciens hoc, quia justo lex non est posita ; quia non opus habet terrente littera, nae salutis suae, et tibi optat bonam conversionem a fabulis ad veritatem, ne Adoneum quasi adulterum reformidans, cum versutissimo adultero serpente remaneas. Adonai enim verbum hebraeum est, et interpretatur Dominus, eo modo quo solus Deus dicitur Dominus: sicut Latria, quod verbum graecum est, et interpretatur Servitus, non quaecumque, sed illa qua tantummodo Deo servitur: sicut Amen, interpretatur Verum, non ubicumque et quomodocumque, sed mystica religione. Quod si a te quaeratur unde tu quoque habeas; praeter hebraeas litteras, vel quae ex hebraeo sunt, non invenis. Non ergo timet Ecclesia Christi istorum nominum objectionem: intelligit, et amat; nec curat imperitum insultatorem: et quae nondum intelligit, credit esse talia, qualia nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
na & alia perquam peccatum
mortem operatur. Cui morinos
oport&. ut simus alterius qui
ex mortuis resurrexit. sed eadem
ipsa eft: ecce sequere legem. Sed
peccatum inquit ut appareat pec¬
catum: Perbonum mihi operatuẽ
mortem. ut fidt supra modum
peccator. Aut peccatum perman¬
datum.: surda. cȩca audi uide
Perbonum in quit mihi operatum
est mortem. Ergo lex sem per
est bona siue obsit inanibus
gratia. siue prosit plenis gratia
semper est bona. Sicut sol semper
est bonus. quia omnis creatura
di bona est siue dolentibus ocu¬
lis noceat. siuesanos mulceat
Proinde quod est ocualis sa nr¬
tas aduidendum solem. H oc
est gratia mentibus adimplendã
legem : Et sicut oculi sani non so¬
lis delectationi moriuntur.
sed illis ictibus asperis radiorũ:
Quibus reuerberati indensiores
tenebras pellebantur : S ic ani
mal percaritatem sp̃s salua fac¬
ta est. Non iuftitia e legis mortua
dicitur. sed illi reatui & prȩua ri¬
cationi. quamlex perlitteram cum

Expanded text:
na, et alia, per quam peccatum na, et alia, per quam peccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius, qui ex mortuis resurrexit, sed eadem ipsa est. ecce, sequere, lege. sed peccatum, inquit, ut adpareat peccatum, per bonum mihi est operatum mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. surda, caeca, audi, uide. per bonum, inquit. mihi operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, siue prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reuerberati in densiores tenebras pellebantur, sic anima, quae per caritatem spiritus salua facta est, non iustitiae legis mortua dicitur, sed illi reatui et praeuaricationi, quam lex per litteram, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsaxpiiam mortua legi idefe
peccato quod legis prohibitione
fit abundantius. cum lex sinegra¬
tia iub& non iuuat. Iali ergolegi
mortua. ut sit alterius qui ex mor¬
tuis resurrexit. Discernit ista si¬
ne legis iniuria. nesacrilegium
com mittat in eius auctorem.
quod tu facis ineum quem non in¬
tellegit auctorem boni: Cum
audias apostolum dicentem.
taq lex quidem sca & mandatu
scm. & iustum & bonum Ecce
auctor boni est qui tibi uid&ur
unus ex principibus tenebrarum
Adtende ueritatem. ferit tibi ocu¬
lus: Eccepaulus apostolus dicit:
Nex quidem sca. & mandatum
scm & iustum & bonum. Ecce
cuius auctor est. quidypticium
illud quod stulta irri des. in mag¬
ni sacra menti dispensatione
prȩmisit. Eadem qui ppe lex.
ta est:. Cum accessit lit terae
sp̃s. ut inciper& implere uestigia
legis. quȩ non in pl&a reos &iam
preuaricatione faciebat : N eque
enim alia lex est sca. & iusta & bo¬

Expanded text:
sponsa Christi, iam mortua legi, id est sponsa Christi, iam mortua legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem: quod tu facis in eum, quem non intellegis auctorem boni, cum audias apostolum dicentem: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. ecce auctor boni est, qui tibi uidetur unus ex principibus tenebrarum. adtende ueritatem, ferit tibi oculos. ecce Paulus apostolus dicit: lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. ecce, cuius auctor est, qui diptychium illud, quod stulta inrides, in magni sacramenti dispensatione praemisit. eadem quippe lex, ristum facta est, cum accessit litterae iritus, ut inciperet inpleri iustitia legis. quae non inpleta reos etiam praeuaricatione faciebat. neque enim alia lex est sancta et iusta et bo
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quia mitis pulsat. & sic uid&
non reprehendi legem cum dici¬
tur. Littera occidit. sps autem
II uificat: Sicut non repre¬
henditur scientia cum
dicitur. Scientia inflat.
caritas uero aedificat: N Am
utiq: ipse dixerat. Scimus quia
omnes scientiam habemus . It
tunc adiungit. Scentia inflat.
caritas uero aedificat. Utquid
ergo habebat ipse quo inflar&ur
nisi quia cum caritate non solum
non inflatscientia. sed &iam
firmat. Ita littera cum spu &
lex cum gratia. Iam non eomo¬
do littera. & lex appellatur.
sicut perseipsam cum occidit
abundante delicto. Ita enim
lex & uirtus peccati dicta est:
Cum aug& eius noxiam delecta¬
tionem. perseueram pro hibiti¬
onem. Nec tamen &iamsic
mala est :
sed pec catum
ut appa reat
peccatum
perbonum ope ratu¬
ratum est
mortem. Ita multa quibus dam
sunt noxia. quam uis non sint
mala Nam & siuoscum oculos
dol&is &iam contra dm̃ urm solem.
fenes tras clauditis . Hȩc igitur

Expanded text:
rit, quia mitis pulsat: et sic videt rit, quia mitis pulsat: et sic videt non reprehendi legem, cum dicitur: littera occidit, spiritus autem uiuificat, sicut non reprehenditur scientia, cum dicitur: scientia inflat, caritas uero aedificat. nam utique ipse dixerat: scimus, quia omnes scientiam habemus, et tunc adiungit: scientia inflat, caritas uero aedificat. utquid ergo habebat ipse, quo inflaretur, nisi quia cum caritate non solum non inflat scientia, sed etiam firmat? ita littera cum spiritu et lex cum gratia iam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. ita enim lex et uirtus peccati dicta est, cum auget eius noxiam delectationem per seueram prohibitionem. nec tamen etiam sic mala est; sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum operatum est mortem. ita multa quibusdam sunt noxia, quamuis non sint mala. nam et uos cum oculos doletis, etiam contra deum uestrum solem fenestras clauditis. haec igitur
Abbreviated transcription (Latin):
est. & quia ideo subintrauit ut
abundar& delictum. Ubiautem
abunda uit delic tum. super¬
abuncdauit gratia: Necideo ta¬
men eandem legem pecca
uocat. quia sine gra
non uiuificat. Aug&
potius reatum prȩua rica¬
tionem addita. Ubi enim
lex non est. Nec prȩuancatio.
& ideo perseipsa cum sola littera
est sinespu. idest lex sinegratia.
tantum modoreos facit: sed pro¬
ponit sibi quod putare minus
intellegentes possent. & apperit
quid dieat. cum ait. Quid ergo
dicimus: lex peccatum est: absit:
Sed pec catum non cognoui. nisi
perlegem Nam concupis cen¬
tiam nesciebam. nisi lex dicer&
non con cupis ces. O ccasione
itaq accepta peccatum. perman¬
datum fefellit me. & per illud
occidit. Itaq lex quidem sca
& mandatum
& bonum.
Quod ergo
factum est mihi
mors: absit. Sed peccatum ut ap¬
pareat peccatum. perbonum mih
operatum est mortem. Hȩc ifta
cuitu insultas intellegit. quia ge¬
mens p&it. quia humilis quae¬

Expanded text:
est, et quia ideo subintrauit, ut est, et quia ideo subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. nec ideo tamen eandem legem peccatum uocat, quia sine gratia non uiuificat; auget enim potius reatum praeuaricatione addita: ubi enim lex non est, nec praeuaricatio. et ideo per se ipsam, cum sola littera est sine spiritu, id est lex sine gratia, tantum-, modo reos facit; sed proponit sibi, quod putare minus intelle-' gentes possent, et aperit, quid dicat, cum ait: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit. sed peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. occasione itaque accepta peccatum per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum et bonum. quod ergofactum est mihi mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Haec ista, cui tu insultas, intelligit; quia gemens petit, quia humilis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ignoras. omnino non seruas.
Haec autem septem quibus soci&tas
humana non leditur. siquando
custodis. Aut pudore reprimeris.
neinterhomines confundaris.
Aut timore frangaris. nepubli¬
cis legibus puniaris. Aut malũ
factum. bona aliqua consu& udi¬
ne horrescis. Aut ipsa natura¬
uilege . quam in iuste alteri facias.
quod tibi abaltero fieri non uis ad¬
uertis Frrorta mentuus quam
tein contrarium ire conpellat.¬
& dum sequeris. & dum non seque¬
ris sentis. Cum uel hoc facis. quod
xxi. cui dypticiolapideo fronte in¬
pudentissima insultas. intellegit
quid dist & interlitteram & spm
quȩ duo dicuntur alio modolex
& gratia & non iam in u&usta¬
te litterae. sed innourate sps
doserui entes: Non est iam sub
lege sed sub gratia: N eque enim
litigiosa caecxtur. sed mitis inten¬
dit uerbis apostoli. ut intellegat
quid appell& legem. subqua nos
iam non uult esse. quia trans¬
gressionis gratia posita est. do¬
nec uenir& semen cui promissu

Expanded text:
ignoras, omnino non seruas; ignoras, omnino non seruas; haec autem septem, ' quibus societas humana non laeditur, si quando custodis, aut pudore reprimeris, ne inter homines confundaris, aut timore frangeris, ne publicis legibus puniaris, aut. malum factum bona aliqua consuetudine horrescis, aut ipsa naturali lege, quam iniuste alteri facias, quod tibi ab altero fieri non uis, aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium ire conpellat et, dum sequeris, et, dum non sequeris, sentis, cum uel hoc facis, quod Christi, cui de diptychio lapideo fronte inpudentissima insultas, intellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratia. neque enim litigiosa caecatur, sed mitis intendit uerbis apostoli, ut intellegat, quid appellet legem, sub qua nos iam non uult esse, quia transgressionis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum
Abbreviated transcription (Latin):
quidsit concupiscendum sepro pone¬
realienis. & recordare deos tuos for¬
mosos & deas formosas. prȩben¬
tes se ut ardentes Concupis cantur.
illia feminis principibus tenebrarum.
& illȩ amasculis quibus ex cȩcatis in
fruendam libidinem: & insuos am¬
plexus hinniantur aestuantibus.
eruant abeis illum dm̃tuum ubiq
compeditum. & tanta suorum
turpitudine. ut solui ualext indi¬
gentem. Nam rem proximinon
concupiscere. quod est ultimum
deca logimanda tum: unde potest
misera : Nonne ubi ds̃ ipse tuus
interra aliena sefabricare menti¬
tursȩcula noua. Ubi post falsam
uictoriam. falso triumpho tumes¬
cas: Quod cum modo insanaua¬
nitate desideras: & eandem terra
gentis tenebrarum . sum ma uici¬
nitate substantiae tuae coniun¬
gi credis. utiq rem proximi con¬
cupiscis. Merito tibi est inimicum
dypticium continens. tambona
mandata. multum errori tuo con¬
traria. N am illa tria quȩ addi¬
lectionem di pertinent:omnino

Expanded text:
quid sit concupiscendum se proponequid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis principibus tenebrarum et illae a masculis: quibus excitatis in fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas? quod cum modo insana uanitate desideras et eandem terram gentis tenebrarum summa uicinitate substantiae tuae coniungi credis, utique rem proximi concupiscis. merito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad dilectionem dei pertinent, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
seruabis : An furto abstincas.
VUt nescio quis panem. seu quoͬdli¬
b& escam insuis uisceribus tru¬
cidandam deuor&. potius qua
tusi possis ei subripias. atq ad
officinam uentris. electorum
tuorum curras: ut furtirtuo de¬
us tuus. nec ingrauius incidat
uinculum. & quod inciderat
eruatur. Porro si in eodem fur¬
to conprehendaris. non perip¬
sum dm̃ tuum. non te abstulis¬
se iũrabis: Quid enim tibi factu¬
rus est talis ds̃. Cui dicis falsum
iuraui per tesed prote. Nisi uel¬
les ut exitium tibi inferrem. du
honorem deferrem: Ita & illud
manda tum legis. N efalsum
testimonium dicas. propter
membra dĩtui. Siccontem¬
nis. ut ea non solum testimonio.
sed & iura mento falso de com¬
pedibus liberes: iam uero quod se¬
quitur.
Non concupis ces ux orem proxi¬
mitui. deh& apudte impleri. &
hoc unum uideo quod nulla tui
erroris necessi tateuiola re coga¬
ris: Sed sinefas est coniugem con¬
cupiscere alienam. Consi dera

Expanded text:
seruabis ? an a furto abstineas, seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat eruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, cui dicis: falsum iuraui per te, sf!d pro te, nisi uelles, ut exitium tibi inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. liberorum procreandorum
causa & uestra lege m&uentes.
ne particulam dĩ sui sordibus car¬
nis afficiant: sed ex plendam tan¬
tum libidinem feminis inpudica
coniunctione miscentur: Filios
autem inuiti suscipiunt. propter
quod solum coniugia copulan¬
da sunt: Quomodo ergo non pro¬
hibes nubere: quod d&e tanto
ante prȩdixit apostolus. quañdo
id conaris auferre denuptus
Vnde sunt nuptrae: Quo ablato
mariti erunt turpiter amato¬
res mer&rices uxores. thalami
fornices soceri lenones . Ac per
hoc &iam illud prȩceptum quod
est. Non occides. ex eius demer¬
roris peruersi tate non seruas
Dumenim times. ne dĩ tui mem¬
brum lig&ur in carne. Nondas
csurieno panem. Hic formidans
homicidium falsum illic perp&ras
uerum : Itaq: si incurras in cum fa¬
milicum qui mon possit. nisi
cibum porrigendo sub uenias.
iamtu homicida teneris. Aut
lege dĩ sinon dederis. Aut lege
manichei sidederis: Quid c̃& era
decalogi prȩcepta quomodo

Expanded text:
tibus liberorum procreandorum tibus liberorum procreandorum causa, et uestra lege metuentes, ne particulam dei sui sordibus carnis adficiant, ad explendam tantum libidinem feminis inpudica coniunctione miscentur; filios autem inuiti suscipiunt, propter quod solum coniugia copulanda sunt. quomodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit apostolus, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo