comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trem suꝑxp̃m: ñ ẽ dõ dignus. discipulus ad
sepulturã patriꝰ iredesiderãs: saluatoriꝰ ꝓhi-¬
bet᷑ imnꝑio. quanti monachoꝵ dũ pat̾s mat̾q
miserent᷑ suã anima ꝑdider᷑. Suꝑpatrerinat᷑¬
consobrimꝰ. familia. seruulis : Genus regale:
sacerl otale sumꝰ. illum attendamꝰ patrẽ qͥ nũ¬
mortuus ẽ ut nos mortuo ᷤᷤ uiuificaret. Si qͥd
habemꝰ de egipto qd pͥncep̾ mundi siuĩ p̾sit
agͦscere: tenenti egiptiȩ cumpallio relinqͣ¬
mꝰ. Sindone oꝑtꝰ ad olescens: uinctũ dnĩn se¬
quebat᷑. Incuniss laqueos nͥ expeditus ⁊ nudꝰ

Expanded text:
Christum, non est eo dignus. discipulus ad sepulturam patris ire desiderans saluatoris prohibetur imperio. quanti monachorum, dum patris matrisque miserentur, suas animas perdiderunt! super patconsobrinis, familia, servulis! Genus regale et sacerdotale sumus : illum attendamus patrem, qui nummortuus est, ut nos mortuos uiuificaret. si quid habemus de Aegypto, quod princeps mundi suum possit agnoscere, tenenti Aegyptiae cum pallio relinquamus. sindone opertus adulescens uinctum dominum sequebatur: incurrisset laqueos, nisi expeditus et nudus
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ł sponte labantur incorꝑa: quȩ nãsite¬
ligenda opuno scire desido. Ieronimꝰ¬
uꝑ anunȩ statu memini urẽ questiũ¬
cłȩ immo marime eccłasticȩ questionis
utrum lapsa decȩlo sit ut pytagoraᷤ phi¬
losophus omĩsq plaronici ⁊ origene̾ putant an
apͥa dĩ substantia ut stoici manicheis ⁊ spana
pͥscilliam ħesis suspicant᷑. anintbesauro dĩ ha¬
beantur oluncondite ut quidam eccłastici stul¬
ta ꝑsuasione confidunt. ancotdie adõ fiant
certe ex traduce ut ĩtullianꝰ apollinans ⁊ maxi¬
ia pars occidentalium autumant ut qͦmͦ cor

Expanded text:
nitus, vel sponte labantur in corpora? Quaenam sit enitus, vel sponte labantur in corpora? Quaenam sit eligenda opinio scire desidero. HieronymuSuper animae statu memini vestrae quaestiunculae, immo maximae ecclesiasticae quaestionis. Utrum lapsa de coelo sit, ut Pythagoras philosophus, omnesque Platonici, et Origenes putant: an a propria Dei substantia, ut Stoici, Manichaeus, et insana Priscilliani haeresis suspicantur: an in thesauro Dei habeantur olim conditae, ut quidam Ecclesiastici stulta persuasione confidunt: an quotidie a Deo fiant, certe ex traduce, ut Tertullianus, Apollinarius, et maxima pars Occidentalium autumant, ut quomodo cor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scđm crassiorem dico nũ corꝑis sub¬
stantiam ł eo cerre tp̃e puniet̃: suppli¬
cia senti qͣn pͥstinum corpꝰ receꝑit. ut cum qͦ
peccauit: cumipso puniat᷑. augustinꝰ¬
icitur conceptio humana sic ꝓcedere.
pͥmis sex dieb quasi lactis br̃ simili¬
tudinem. sequentib nouem dieb cõ¬
uertatur in sanguinẽ. dem̃ .xii. dieb solidat̃.
reliquis.x.⁊.uiii. formatur usq ad ꝑfecta li¬
niam̃ta om̃ium menbroꝵ. & hinc iamreliqͦ
tpẽ usq ad tempꝰ partus magnitudine auget᷑.¬
Sras ossium ⁊ uenaium uanetatẽ eẽ:
inuentie pregnantis qͦmͦ exiulielem̃to corpus
hominis indiuersas effigies artꝰq uauctur:
de eodem semine auit᷑ mollescat incarinib aliuo
duretur mossib aliud inuenis palpitet alud
ligetur in neruis: itadĩ oꝑa scire ñ poterꝰ qͥ fac¬
tor ẽ om̃ium Augustinus.
e animȩ incamatiõe utrũ exilla una
q̃ pͥmo boĩ data ẽ siccctere ꝓpagentur
an alicubi iamexistentes. ł mittantur diui¬

Expanded text:
ecundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccaDicitur conceptio humana sic procedere, ut primis sex diebtudinem, sequentibus VIIII diebus . conuertatur in sanguinem, deinde XII diebus solidetur, reliquis XVIII formetur usque ad perfecta liniamenta omnium membrorum, et hinc iam reliquo tempore usque ad tempras ossium et venarum varietates in ventre praegnantis, quomodo ex vili elemento corpus hominis in diversas effigies artusque varietur, et de eodem semine aliud mollescat in carnibus, aliud duretur in ossibus, aliud in venis palpitet, aliud duretur in nervis: ita Dei opera scire non poteris, qui factor est omnium. Augustinus. De animae incarnatione utrum ex illa una quae primo homini data est, sic caeterae propagentur?an alicubi jam existentes vel mittantur divi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mͥpeto aꝑire acdisserere ñgra¬
uens. questio dcanima multo mo¬
iit in quib ⁊ me eẽ confiteor. Nlam quid de
ultimãq partem conuiuii occupas
uit patͥs familiȩ uidicio ꝓueanꝰ. S uelle fa¬
teor sedenti prefero. Magistrĩ rennuẽs co
entia ꝑseueret incelo augustinus.
ertus sum etiam animã nulla dĩ eul¬
pa nulla dĩ necess itate ł sua. s ꝓͥa
uoluntate inpeccatum eẽ collapsã.
Nec lib̾an pꝰse decorꝑe mortis huius ł suȩ uo¬
luitatis uirtute tanquam sibi ad ħsuffitiẽ¬
te ł ipsius corꝑis morte. s grã dĩ ꝑ iħ̾m xp̃m¬

Expanded text:
mihi peto aperiri, ac disserere non graveris. Quaestio de anima multos movet, in quibus et me esse confiteor: nam quid de ultimamque partem convivii occupas, ut patrisfamilias judicio proveharis. Sed velle fateor, sed eniti praefero, magistrum renuens, comentia perseveret in coelo. Augustinus. Certus etiam sum animam, nulla Dei culpa, nulla Dei necessitate, vel suavoluntate in peccatum esse collapsam, nec liberari posse de corpore mortis hujus, vel suae voluntatis virtute, tanquam sibi ad hoc sufficiente, vel ipsius corporis morte, sed gratia Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
endis requieuit. & ħͥuerum ẽ qd nõ
solum gubnando quȩ fec̃: uerumetiã aliqͥd
ñ qd̾ ñdum ẽ s qd̾ iamcreauerat numerosiꝰ
aboꝑib suis ne ꝓptereañcredamꝰ nuncusq
citomorituros pꝰsumus respondẽ parentũ
hinc peccata ł conuinci ł flagellari.

Expanded text:
ndis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque cito morituros?\' possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nũo. breuiq libello quem scͥpsit cẽ dioscorum
medicum quid u litteri pꝰsit ostendit. luuencꝰ
pb̃r sub constantino hystoriam dnĩ saluatoris
uersib explicauit nec ꝑtimuit eũgłii maiesta¬
tem sub metri leges mittere. De ctĩs ł mortius
ł uiuentib taceo. quorum inscͥptis suis ⁊ uires
manifestȩ sunt ⁊ uoluntaᷤ. Nec statim praua. o¬
tiouib dissimulandũ: qr om̃s pene oiñium li¬
bri exceptis his quicum ep ycuro litteraᷤ ñ didice¬
r᷑. eniditionis doctrnȩq plenissimi sunt. quã¬
quam ego illud mag̃ rear̾ qd̾ dictanti uenit in
m̃tẽ. ñ te ignorare qd̾ semꝑ adoctis uin ẜusiupa
tumẽ. s ꝑte mͥ ꝓponiabalio questionẽ qui for.¬
sitan ꝓpt̃ amorem historiaꝵ salustii. calpurmꝰ
cognom̃to lananus sit. Cui queso ut suadea ne
uescentium dentib edentulus inuideat. ⁊ocłes
cap̃arum talpa contempnat. Diues ut cerais ad

Expanded text:
et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis uel umentibus taceo, quorum ex scriptis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua otionibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpate mihi proponi ab alio quaestionem, qui forte propter amorem historiarum Sallustii, Calpurnius cognomento Lanarius sit. Cui quaeso ut suadeas, ne vescentium dentibus edentulus invideat, et oculos caprearum, talpa contemnat. Dives, ut cernis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut nescias quidinillis pͥmum admirari debeas. e¬
nditionem scłi anscientiam scͥpturaꝵ reniã ad
latino. quid t̃tulliano erudituis. quidacutiꝰ: A¬
pologeticus eius ⁊cc̃gentes libri cunctam scłi cõti¬
nent disciplinam. Minutius felix causidicus
romani fori inlibro cuititulus octaiuis ẽ ⁊ in altõ
cc̃ mathematicos sitñ in scͥptio ñm̃titur auctorẽ
quid gentilium litteraꝵ dimisit intactũ : Septẽ
libros adueisus gc̃s arnobius edidit. totidẽq di¬
scipłs eius lactantius. qui de ira qͦ: ⁊ deopifitio
dĩ duo uolumina condidit. quos silegere uolu¬
repꝑies. Uictorino martiri inlibris suis lic: desit
eruditio tñ ñ de ẽ eruditionis uoluntaᷤ. Eypͥanũ
qd̾ ydola dii ñ sint qua breuitate qua hystoria¬
rum omnium scientia qͦ uerboꝵ ⁊ sensuũ splẽ¬
dore ꝑstrinx̃. h ylanus morum tempoꝵ confes¬
sor ⁊ ep̃s .xii. quintiliam libroᷤᷤ ⁊ stilo imitatꝰ ẽ

Expanded text:
ut nescias quid in illis primum admirari debeas, eut nescias quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi, an scientiam Scripturarum. 5. Veniam ad Latinos. Quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus ejus, et contra Gentes libri, cunctam saeculi obtinent disciplinam. Minutius Felix causidicus Romani fori, in libro, cui titulus Octavius est; et in altero contra Mathematicos si tamen inscriptio non mentitur auctorem quid Gentilium scripturarum dimisit intactum? Septem libros adversus Gentes Arnobius edidit, totidemque discipulus ejus Lactantius, qui de Ira quoque, et Opificio Dei duo volumina condidit: quos si legere voluperies. Victorino Martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis voluntas. Cyprianus, 430 Quod idola dii non sint, qua brevitate, qua historiarum omnium scientia, quorum verborum et sensuum splendore perstrinxit? Hilarius meorum Confesodecim Quintiliani libros et stilo imitatus est
Abbreviated transcription (Latin):
oq corinthiorum epõ ⁊ tatiano ⁊ bardasane ⁊ hyre¬
neo photini martiri martins succes sore qui orige¬
nis herescon singłaꝵ ex quib pbilosophorum fõti
b emanaunt multis ueluminib explicar᷑. Sante¬
alium contra gentes. pedagogi qͦ tna uolumina
theas x anorum ⁊ ꝓhilosophorum uit se sententiaᷤ
condider᷑. Extant ⁊ uiliamasfricani libri qͥtpõꝵ
scͥpsit hystorias ⁊ theodori qͥ postea gregoriꝰ appella.
alexandrini epĩ. anatholii qͦ: laodicenȩ eccłiȩ sa¬
cerdotis. necnon pƀ̃roꝵ panphili. pieni. luciani.
malchiems. eusebii cesariensis epi ⁊ eustachii an¬
thioceni ⁊ atbanasii alerandini. eusehii qͦ emi se¬
ni ⁊ trisilli cyprii. ⁊asterii scitopolite. ac serapionis
confessoris. titi qͦ bostreusis epĩ. capadocũq basilii.
gregorii. amphilotii. qui om̃s intantum philoso¬
phoꝵ doctiuns atq sententiis suos referserunt libͦs

Expanded text:
oque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Ireoque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hereseon singularum, ex quibus philbus emanarint, multis voluminibus explicarunt? Pantaealium contra Gentes, Paedagogi quoque tria volumina. teas, Christianorum et Philosophorum inter se sententias condiderunt. Exstant et Julii Africani libri, qui temporum scripsit historias; et Theodori, qui postea Gregorius appelatuAlexandrini Episcopi: Anatolii quoque Laodicenae Ecclesiae Sacerdotis; nec non Presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii Caesariensis Episcopi, et Eustathii Antiocheni, et Athanasii Alexandrini: Eusebii quoque Emiseni, et Triphilii Cyprii, et Asterii Scythopolitae, et Serapionis Confessoris: Titi quoque Bostrensis Episcopi: Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum Philosophorum doctrinis atque sententiis suos resarciunt libros,
Abbreviated transcription (Latin):
augustꝰ.xii. libros mexpositione parthica adũsũ
intdicis mͥ ne rabidum canemphilo sophoꝵ ⁊ stoi
statim inp̃lio senserit : mercedem linguȩ putidiꝰ¬
simȩ contumelia ꝑfossꝰ acceꝑit. losephus antiqͥ¬
tatem approbans iudaici ppłi duos libroᷤᷤ scͥpsit
cẽ appionem alexandrinum grãmaticũ ⁊ tanta
scłarium ꝓfert testimonia. ut mͥ nuradm sube¬
at qͥm̃ uir hebreus ⁊ ab iufantia sacͥs litteriꝰ eru¬
ditꝰ cunctam grecorum bibliothecam euoluent. qͥd
apłorum discipłs ⁊ atheniens is eccłȩ pontifex. ñne
a driano pͥncipi eleusinȩ sacra inuisenti librum ꝓ
nrã religione tradidit.⁊ tantȩ admiratioĩ õiũ fuit.
ut ꝑsecutionem grauissimam illius excellens sedar:
ingenium: anstides pbylo sophꝰ uir eloquentissi¬
libͥtate. quid loquar demilitone sardensi ep̃o qͥd
de apollinare ierapolitanȩ eccłe sacerdote dionsi¬

Expanded text:
Augustus septem libros in expeditione Parthica aduersumAugustus septem libros in expeditione Parthica aduersuminterdices mihi, ne rabidum canem philosophorum statim in proelio senserit et mercedem linguae putidissimae conto ilia perfossus acceperit. Iosephus antiquitatem adprobans Iudaici populi duos libros scribit contra Apionem, Alexandrinum grammaticum; et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo uir Hebraeus et ab infantia sacris litteris eruditus cunctam Graecorum bibliothecam euoluerit. quid apostolorum discipulus et Atheniensis ecclesiae pontifex, nonne Adriano principi Eleusinae sacra inuisenti librum pro nostra religione tradidit et tantae admirationi omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret ingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissiraedicans libertate. quid loquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysi
Abbreviated transcription (Latin):
cupio.R. siquicqͥd in ea mortuum ẽ. idolatuȩ uo¬
luptatis erroris libidinum ł p̃cido ł rado ⁊ mixtꝰ
pinssimo corꝑiuemaculos ex ea genero dnõ sa¬
luis ier rahel qui uocat᷑ sem̃dĩ y sayas nouacła
acuta barbam ⁊crura peccantium radit. Erechi¬
el uitypofornicantis ierłm tondit cesanem suã.
ut qͥoqͥd inea sine sensur uita ẽ auferat᷑. Cy pͥanus
uir eloquentia pollens ⁊ martirio fumiano narrã¬
te mordet᷑. curaduersꝰ demetͥanum scͥbens testi¬
m̃tatitia ẽẽ dicebat. ⁊ ñ potius phylosophorũ ac
poetarun quoꝵ auctoritati ut ethiucꝰ cc̃ire ñ pote¬
rat. Scͥpserunt cc̃nos celsus atq porfiriꝰ. priorio¬
ngenes. alteri methodius. eusebius. ⁊ apollinaris
fortissime responderunt. quorum origenes octo
scͥpsit libros. methoduisusq ad decẽmilia ꝓcedit
one eorum unꝑitissimoᷤ. ⁊ pꝰ tanti tp̃is otium uixꝗͣ
siꝑ somniũ qd pueri didicimnꝰ recordari. lulianus

Expanded text:
cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uocupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino salius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mordetur, cur aduersus Demetrianum scribens testimmenticia esse ducebat, et non potius philosophorum ac poetarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit one eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
ta de gentiliũ libͥs⁊ salomonẽ pbylosophi tyn. ꝓpo¬
suisse ñnulla ⁊ aliqua respondis se: Uñ inerordio
ꝓuerbiorum ꝯmont ut intelligamus sermonẽ pru¬
dentiȩ uersutiasq uerboꝵ. parabolã ⁊ obscurm
menidi poete abusus uersiculo ẽ sc̃bens adtitũ.
Cretenses semꝑ m̃daces. malȩ bestiȩ. uentris pigri.
Ciius heroici emisticium postea callimacꝰ usurpa¬
uit. Nec mirum si ap̃latinos metrum ñ seruet ad
uerbum exp̃ssa trans latio. cum homenis ead lin¬
nandri ponit senarium. Corrumpunt more̾ bo¬
nos comfabulationes pess uȩ. ⁊ ap̃ athenienses
in martis curia disputans aratũ testẽuocat. lp¬
sius erum ⁊ genus sumus qd̾ grece dr̃. gͥ uͦ yfͤ¬
sula uersus heroyci. Ac ne parum ħ eẽt ductor
tum fidĩ. didicerat enim auero d̃s extorquere
de manib hostium gladium ⁊ golie suꝑbissimi
cap̃ ꝓͥo muc̾ne truncare. legerat in deutero no¬
mio diũ uoce p̃ceptum mulienꝰ captiuȩ radẽdum

Expanded text:
ta de gentilium libris, et Solomonem philosophis Tyri et proposuisse nonnulla et aliqua respondisse? Unde in exordio Proverbiorum commonet, ut intelligamus sermones prudentiae versutias que verborum, parabolas et obscurum menidis poetCretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem linnandri ponit senarium: corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. et apud Athenienses in Martis curia disputans Aratum testem uocat: ipsius enim et genus sumus, quod Graece dicitur: tsula uersus heroici. ac ne parum hoc esset, ductor ntum fidei. didicerat enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓgenie filii isrł ẽẽnt de egypto reuersy
ri. & postea moyses scͥbit. quinta autem
ꝓgenie exierunt filii isrł de t̾ra egipti: qd̵
utiq nisi exponatur: uidetur ẽẽ contrariũ.
Cur abraam fidei suȩ signum incͥcumcisi¬
one suscepit. Cur ysaac uir iustus & dõ
cariis ñ illi cuiuoluit s cui noluit deceptus
errore benedixit.¬

Expanded text:
ta ta ri, et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. IV. Cur Abraham fidei suae signum in circumcisione suscepit? V. Cur Isaac, vir justus et Deo charus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat in qua homines bestias antecellunt :
seruans utrimq moderam̃ ut nec ꝓposita.
solutionem desiderent: nec epła breuitatẽ.
fateor quippe tͥ eos quos mͥ iampridem lac¬
tantii dederas libros. ideo ñ libenter lego.
cia uersuum tenduntur. &. raro de nrõ dog¬
inate disputant. qͦ fit ut & legenti fastidi¬
um generet longitudo. &. siqua breuia sut
scolasticis magis sint apta quam nob̾. de me¬
tus & regionum situ &. pbylosophis dispu¬
tantia. Quid sibi uult qd̾ ingenesy scͥptỹ
ẽ. omnis qui occidit cayn septem undictaᷤᷤ
exsolur: Si omnia ds̃ fecit bona ualde:
quare noe de mundis & immundis anima¬
lib p̃cepit cum iminũdum nich eẽ bonum
p̾sit. ⁊ in nouo testam̃to pꝰuisionẽ quȩ pe¬
tro fuerat ostensa dicenti. absit ame dñe
q̃m cõmune ⁊ immũdum nunquã intro¬
iuit in os meum. uox de cęlo respondent.
qd̾ d̃s mundauit tu cominune ne dixeri:
ur ds̃ loquitur ad habraam qd̾ quar¬

Expanded text:
superat, in qua homines bestias antecellunt? Asuperat, in qua homines bestias antecellunt? Aservans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos quos mihi jam pridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, tia versuum tenduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris, et regionum situ et philosophis disputantia. I. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet? II. Si omnia Deus fecit bona valde, quare Noe de mundis et immundis animalibus praecepit, cum immundum nihil bonum possit et in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus loquitur ad Abraham, quod quar
Abbreviated transcription (Latin):
ormientẽ te & longo iamtem.¬
pore legentem potius quam scͥ¬
bentem questumcuł ad temissis
excitare dispos ui: non qͦ &. legere
non debeas. hoc enim ueluti cotidiano cibo
alitur ꝙ pinguescit oratio. s qͦ lectionis fru¬
ctus sit iste siscͥbas. ltaq qͣm x. beri tabella¬
no adme remisso. nullas te iamepłas habere
diristi exceptis his quas aliquando inhere¬
mo dictaueras. quasq tota auiditate legi at¬
q descͥpsi. & ultro pollicitus es te furtiuis no¬
ctium oꝑis aliquas siuellem posse dictare:
libenter accipio ab offerente qd̾ rogare uolue¬
ram sinegass es. Neq uullam puto digniorẽ
uisputationis nr̃ẽ confabulationem. fore.
quam si de scrpturis sermocinemurꝰ int̾ nõ.
idẽ ut & ego interrogem turespondeas. qua
pabulo omnia mella suꝑantur. quamdulci¬
a inquit ꝓħa guituri meo eloquia tua suꝑ
mel ori meo. Nam cumideco ut ait p̃cipuus
orator hominẽ abestiis differamꝰ qd̾ loqͥ pos¬
sumꝰ: qua laude dignus ẽ quiinea re ceteros

Expanded text:
ormientem te et longo iam tempore legentem potius quam scribentem quaestiunculis ad te missis excitare disposui, non quo et legere non debeas — hoc enim ueluti cotidiano cibo alitur et pinguescit oratio —, sed quo lectionis fructus sit iste, si scribas. itaque, quoniam et heri tabellario ad me remisso nullas te iam epistulas habere dixisti exceptis. his, quas in heremo aliquando dictaueras quasque tota auiditate legi atque descripsi, et ultro pollicitus es te furtiuis noctium operis aliqua, si uellem, posse dictare, libenter accipio ab offerente, quod rogare uolneram, si negasses. neque uero ullam puto : digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de scrid est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
domun dĩ subabiathar pontisice ⁊ panes ꝓpo¬
sitionis commedit quib ñlicebat uescinͥsacerdo¬
tib : legamus samuhelem siue ut coĩ habet᷑ ti¬
tulo regnorum librõ. ibiq repꝑiemꝰ ñ abiathar
scͥptum eẽ s ab iinelech põtificẽ. quipꝰea ab ohec
cuincetens sacerdotib saule iubente ꝑcussus ẽ.

Expanded text:
domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussu
Abbreviated transcription (Latin):
errantib subuentt᷑. x. qr meȩ paruitatiꝰᷤ queris
seutentiam utrum scdm frẽm faustinũ penitꝰ re¬
spuendus sit an scdm qͦsdam legendus. ex parte
ego origenem ꝓpt̾ eruditionem sic int̾dũ legẽdũ
arbitror. qͦmͦ t̃tullianum ⁊ nonatũ. amobium
⁊ apollinarem. ⁊ ñnullos eccłasticos scͥptorẽ grecoᷤ
panter ⁊ latinos ut bona eorumeligamus uitemꝰ
um ł in odium sto machi sua prauitate ducunt᷑:
uident᷑ mͥ illi maledicto ꝓħico subiacere. Ue eisqͥ
dicunt bonum malũ ⁊ malum bonũ. qͥ facuĩt
amarũ dulce: idulce amarum. Nec enim ꝑꝑ doc¬
tͥnam eius praua suscipienda s̃ dogmata. nec ꝓpt̃
doginatum prauitatẽ siquos comm̃tarioᷤ inscͥp¬
turas scas utiles edidit penius respuendis t̃.
ꝙ sicontentio sum int̾se amatores euis ⁊ obtrec¬
tatoreᷤ funem duxerint: ut nicħ mediũ appe¬
tant nec serent modum s totum aut ꝓbr̃ aut

Expanded text:
errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusum uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sed totum aut probent aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃cor ut iubeaᷤᷤ pƀro ipsius loci susciꝑe uelũ a la¬
tore ꝙ a nob̾ missum ẽ:⁊ deincenps p̃ciꝑe in eccła¬
xͥ istius moĩ uela quȩ cẽ religionẽ nram uenuit
ñ appendi. Dec enim honestatẽ tuã hac̃ magis
hab̾e sollicitudinẽ. ut scrupulositate remota
cat ⁊ docz. ne forte aliquõ deppło sͥ crodito ad ꝑ¬
ũsitatem sui inducat erroris.
ugenem legere debeat. xxxui¬
Aiora sp̃c uincła ẽẽ quai corpo¬
rm siolun ambigeba. nc̃ ꝓba¬
uimus. dumimͥ scĩtas tua he¬
ret aĩo. ⁊ ego tibi xͥ amore conuingor. Uere enĩ
rsimplicit᷑ candidissimo pectorituo loquor.
ipsa scedula ⁊ muti apices luteraꝵ inspirantĩ
nos tuȩ m̃tis affectum. qd̾ dicis origeniᷤᷤ multõ
errore deceptos. ⁊ scm̃ filium meum oceanũ illoꝵ
in sauiȩ repugnare. ⁊ doleo simuli gaudeo. dũ
aut supplantatis̃ simplice̾ aut ab enuidito uiro

Expanded text:
et precor, ut iubeas presbytero ipsius loci suscipere uelum a leet precor, ut iubeas presbytero ipsius loci suscipere uelum a lectore, quod a nobis missum est, et deinceps praecipere in ecc istiusmodi vela, quae contra religionem nostram veniunt, non appendi. Decet enim honestatem tuam hanc magis habere sollicitudinem, ut scrupulositatem tollatcat et docet, ne forte aliquos de populo tibi credito ad perversitatem sui inducat erroris.ORIGENEM LEGERE DEBEAMUS. Maiora spiritus uincula esse quam corporum si olim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterarum spirant in nos tuae mentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro
Abbreviated transcription (Latin):
di p̃dicatio. p̃terea audiui qͦsdam murnurare cẽ
me. quia qñsimul ꝑgebamꝰ ad scm̃ locum quiuocat᷑
bethel ut ibi collectam tecum ex more eccłastico face¬
rem ⁊ uenissẽ aduillam q̃ dr̃ anablata uidissẽq ibi
p̃teriens lucernam ardentem ⁊ int̾roga̾sem quislo¬
cꝰ eẽt. didicisẽq eẽ eccłam ⁊ intrassẽ ut orarẽ: inue¬
ni ibi uelum pendens inforib eiꝰd̃ ecclȩ tinctũ atq
cła xͥ cc̃ auctoritatẽ scͥpturaꝵ hõĩs pende imaginẽ:
scidi illud. ⁊ mag̃ dediconsiliũ custodib eiꝰd lociut
pauperem mortuũ eo obuoluerent ⁊ efferrẽt. Illiq
õe murmurante direr̃ Siscinde uoluerat. iustũ
erat ut aliud daret uelum atq mutaret. ꝙ cum
audissem medaturũ eẽ pollicitꝰ sũ. ⁊ ilico eẽ missu¬
rum. Paululũ aũt morarũ fuit inmedio dũque¬
ro obtimum uelum ꝓ eomittẽ. arbitrabar n de
cipꝰ mͥ eẽ mutendũ. Nc̃ autem misi ꝙ potuireꝑire

Expanded text:
dei praedicatio. Praeterea — quia audiui quosdam murmurare contra me — quando simul pergebamus ad sanctum locum, qui uocatur Bethel, ut ibi collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et uenissem ad uillam, quae dicitur Anablata, uidissemque ibi praeteriens lucernam ardentem et interrogassem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesiam et intrassem, ut orarem, inueni ibi uelum pendens in foribus eiusdem ecclesiae tinctum atque a auctoritatem scripturarum hominis pendere imaginem, scidi illud et magis dedi consilium custodibus eiusdem loci, ut pauperem mortuum eo obuoluerent et efferrent. illique contra murmurantes dicere: \'si scindere uoluerat, iustum erat, ut aliud daret uelum atque mutaret! quod cum audissem, me daturum esse pollicitus sum et ilico esse missurum. paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum uelum pro eo mittere; arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. nunc autem misi, quod potui repperire,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s aliquis ex fr̃ib scedulas ad
nos cuiusdam detulit. q̃ orige
mꝰ. suspicamur etiã ad excusationẽ auctoris
multa de libris eiꝰ eẽ subtracta q̃ aꝑtam ĩpieta¬
tẽ ciꝰd̾ monstrare potuissent: quesumꝰ p̃stan¬
qui inurbe habitant ꝓfuturũ o pꝰdignens ĩ¬
pende. ut supradictũ librũ origenis ad fibẽ
quem ad modũ ab ipso auctoreeditꝰ ẽ tuo sermo¬
ne manifestes.⁊ quȩ adefensore eiꝰ int̃polata s̃¬
direximꝰ. ł cc̃ catholicam regulã ł imꝑitȩ edi¬
ta s̃ recdarguas atq conuincas. Sane subtilit̃ in
p̃facioẽ oꝑis sui iñtionẽ tacito nõe tuȩ sc̃ĩtatiꝰ ex¬
p̃ssit ꝙ ate ꝓmissum opꝰ ipse ꝯpleret. illud obliq̃:
agens ⁊̃ te simili rõe sentire. Purga gͦ suspiti¬
ones hominum ⁊ c̃ uince cͥminantẽ. ne si dissi¬
inulauens: consentire uideariꝰ.

Expanded text:
s aliquis ex fratribus schedulas ad nos cujusdam detulit, quae Origmus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent, quaesumus 522 Praestanqui in urbe habitant, profuturum opus digneris inpendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quem ad modum ab ipso auctore editus est, tuo sermone manifestes et, quae a defensore eius interpolata sdireximus, uel contra catholicam regulam uel inperite dicta sint, redarguas atque conuincas. sane subtiliter m praefatione operis sui mentionem tacito nomine tuae sanctitatis expressit, quod a te promissum opus ipse conpleret, illud oblique agens etiam te simili j ratione sentire. purga ergo suspiciones hominum et conuince criminantem, ne, si dissimulaueris, consensisse uidearis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fr̃ dnĩ cꝰi supͣ meminimꝰ instruit noꝰ ne origeniᷤᷤ
laqueis capiamur hab̾e hominẽ imaginẽ ⁊ si¬
militudinem dĩ. Nam cum delingua hominũ
latius disputass: adiecit instabile malum. in
ipsa quippe bñdicimus diñ⁊ patrem ⁊ inipsa
maledicimus homines qͥ ad similitudinẽ dei
cõditis. Paulus qͦ uas electionis ⁊ qͥ doctͥnã e¬
ugłicam sua p̃dicatioẽ ꝯpleuit. docet noͦ qd̾
hꝰ ad imaginem⁊ similitudinẽ dĩ ꝯlitꝰ sit dicẽs.
uir ñ deb nutͥre comam cum gła ⁊imago dĩ
sit. lmaginem simplicit᷑ suo appellans nõe.
similitudinẽ aut̃: głȩ appellatiõe significas.
ꝓtͥb gͥ testimoniis quȩ tͥ descͥptura scã sire¬
ꝑirem dicebaᷤ pꝰ se sufficẽ. ecce septẽ testimoma
dedimꝰ. quis gͦ sustinebit origenis ineptias
ut ñgratius aliquid loquar ⁊ similis effitiar
ł ipsi ł discipulis eius qui aub r̃ inꝑiculo animȩ
suȩ asserere ꝙ cumq eis iubuccam uenent᷑:¬

Expanded text:
 cujus et supra meminimus, instruit nos, ne Origenis laqueis capiamur, habere hominem imaginem et similitudinem Dei. Nam cum de lingua hominis latius disputasset, adjecit: « Instabile malum, in ipsa quippe benedicimus Deum patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei conditi sunt. Paulus quoque, uas electionis et qui doctrinam euangelicam sua praedicatione conpleuit, docet nos, quod homo ad imaginem et similitudinem dei conditus sit, dicens: uir non debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appellans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans.tur testimoniis, quae tibi, de scriptura sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ petra scandali. Ex quib unuicisis ꝑspicuum ẽ¬
apłos ⁊ euglistaᷤᷤ in int̾ptatione ueterũ scͥpturaꝵ
sensum quesisse ñuerba. nec magnoꝑe de ordine
sermonib q curas se cum intellectui re paterẽt.

Expanded text:
et petra scandali » . Ex quibus universis perspicuum eet petra scandali » . Ex quibus universis perspicuum eos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\'
Abbreviated transcription (Latin):
nec incor hominis ascendit quȩ p̃parauit ds̃ dili¬
gentib se. Solent inisto loco apocriforum ꝗdã
deliram̃ta sectari ⁊ dicere ꝙ de apocalipsi heliȩ
testimonium sumptum sit cum inysaya uix¬
ta hebraicum ita legatur. Ascło ñ audier̃ neq
aurib ꝑceperunt. Ocłs ñuidit ds̃ absq te q̃ p̃¬
tulerunt. ascło ñ audiuinus neq ocłinrĩ uibe¬
runt deum absq te & oꝑa tua uera ⁊ facies expec¬
tantib temnisccłiam. Intelligimus uñ sup̃tum
sit testimonium ⁊ tam̃ apłs ñ uerbum exp̃s ꝯit
sensum aliis sermonib indicauit. Inepła ab
romanos idem beatus apłs exemplum dey say¬
a ꝓħa sumens. ecce inquit ponamin syon lapi¬
demoffensionis ⁊ petram scanbali. Discordat a
trans latione ueten. ⁊ tam̃ cum hebraica uĩtate
concorbat. In .lxx. enimcontranus sensus ẽ ñ
ut lapidi offensionis occurrereti neq ut petre ni
ita posuent. incredulis autem lapis offensionis

Expanded text:
nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Solent in hoc loco Apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Esaia iuxta Hebraicum ita legatur: A seculo non audierunt, nec auribus perceperunt, oculus non vidit. Deus absque te quae prtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » , discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petraeita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis
Abbreviated transcription (Latin):
inquib tam̃ ab hebreo ũ discrepant usurpata.
a quila autem ꝓselitus ⁊ contentiosus in t̃pres qr
ñsolum uerba s ethimologias qͦ ueiboꝵ transfer¬
reconatus ẽ: uire ꝓicitura nob̃. quis enim ꝓfru¬

Expanded text:
in quibus tamen ab Hebraico non discrepat usurpata. in quibus tamen ab Hebraico non discrepat usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro fru
Abbreviated transcription (Latin):
xordium ẽ ꝙ dominus loquutus ẽ menice. heli
ms̃ qr me dereliquisti: Reddant rationem
me. Ita enim uerterunt d̃s ds̃ ms̃ respice me
qr̃ me dereliquisti : Respondebunt utiq ni¬
cħ insensu dampni eẽ siduo uerba s̃ addita.
Audiant ⁊ ame ñ pcrclitan eccłarum statum
sicelentate dictantis aliquauerba dimiseri.
addiderunt quanta dimiscr̃. quȩ inerẽplarib
gimꝰ in ysaia. beatus quihĩ sem̃ in syon ⁊ dome¬
sticos inierłm. solent hebrei dende cũ audierit.
necñ ⁊ inamos pꝰ descuptionem luxutiȩ stanti¬
a putauer̃ hȩc ⁊ ñfugientia. Rcuera scnsus re¬
thoricꝰ ⁊ declamatio tulliana. S quid faciemꝰ
ad autentico̾ librõ inquib hȩc ñ fuer᷑ ascͥpta ⁊
cetera his similia. quȩ si ꝓferre nitam̃: infini¬
a dili genti lectore trans latiomi ueteri ꝯferat᷑.¬
pͥma ẽ ⁊ antexͥ facta aduentum. ł quia ab apłis

Expanded text:
xordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli xordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli meus, quare me dereliquisti? reddant rationem,me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus gimus in Isaia: « Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem » , solent Hebraei deridere, cum audierint. Nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: « Stantia putaverunt haec, et non fugientia » . Revera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana. Sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta, et caetera his similia, quae si proferre nitamur, infinia diligenti lectore Translationi veteri conferatante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ positis insepulce ꝙ emit habraam p̃tio argen¬
epbron hetheo filio saar uixta hebron quabrĩ¬
gentis dragmis argenti spelũcã duplicẽ ⁊ a¬
grũ cͥca eam scpelieritq in eam sarã uxorẽ suã.
Atq incodem libro pꝰea legimus reuercentem de me¬
sopotamia iacob cumuxorib ⁊ filuis sius posuisse
tabnaculum ante salemurbem sycimoꝵ quȩ ẽ
it̾ra chanaan ⁊ habitas se ibi. ⁊emisse partẽ agri
inqͥhabebat temptoria ab emor patre sychem
centum agnis. ⁊ statuisse ibi altare ⁊ inuocase
dm̃istł. Abraam ñ emit speciun ab emor pat᷑
sichem. s ab ephron filio saar. nec sepultꝰ ẽ in
sichem s uhebron quȩ corrupte dr̃ arboch.
Duodecim autem patriarche ñ sunt sepulti in
arboch. s insichem quiager ñ ẽ emptꝰ ab abraã
s aiacob. Differo solutionem istius questiũcu¬
lȩ ut obtrectatores mei querant ⁊ intelligant
ñ uerba inscͥpturis consid̾anda s sensum .U.¬
cesimi pͥmi psalmi uirta hebreos id ipsum e¬

Expanded text:
 sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenEfron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocasse deum Israhel. Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum e
Abbreviated transcription (Latin):
tam grecam quam latinam ⁊ ilico intelligas
accusatorum meorum nenias robꝓbriosas que¬
relas. Porro mͥ sufficit amicum instrurisse carᷤ¬
sunũ ⁊ incellula latitanti diẽ tantũ expectare
uouissimũ. Optoq si fieri pot̃ ⁊ si aduersarii
siuennt ꝯm̃tario̾ potius sc̃pturaꝵ quã demo

Expanded text:
tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges accusatorum meorum naenias, et probrosas querelas. Porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum: et in cellula latitantem diem tantum exspectare judicii. Optoque, si fieri potest, et si adversarii siverint, Commentarios potius
Abbreviated transcription (Latin):
magistrorum eius quullũ magna mercede nichil.
scire docuer̃. Nec rep̃hendo inquolibr xͥ ano seimo¬
nis imꝑitiam. atq utinam socraticũ illud ha¬
b̾emꝰ. scio qd nescio. ⁊ alteriꝰ sapientiᷤᷤ teipsũ intelli
ge. ueuerationi mͥ semꝑ fuit ñueibosa rusticitaᷤᷤ:
s scã simplicitaᷤᷤ. quunsermone imitari se dicit
⁊ silogismo anstotił contortãq crisippi acumina
resurgens confutabat. Cctrrum ridiculũ siquiᷤ e
nob̾ manens inter cresi opes ⁊ sardana palli delitiaᷤ
de solarusticitate se iactet. quasi omnes latrones
⁊ diuersorum cͥminum rei disertisint ⁊ cruentoᷤ
gladios phylosophorum uoluminib. ⁊ ñ arboꝵ
truncis occulant. excessi m̃suram epłȩ s ñ ex¬
cessi doloris modum. slam qui falsanus uocor
tint̃ mulierculanim radios ⁊ textrina dilanior.
contemptꝰ sum cͥm̃ ab nuere ñ referre. Uñ arbi¬
tͥo tuo cuncta ꝑmuto. ut legas ipsam epłam

Expanded text:
magistrorum ejus, qui illum magna mercede nihil magistrorum ejus, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. Nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis imperitiam: atque utinam Socraticum illud haberemus: Scio, qge. VENERATIONI mihi semper fuit non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Qui in sermone imitari 318 se diet syllogismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus confutabat. Caeterum ridiculum, si quis e nobis manens inter Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola rusticitate se jactet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum voluminibus, ac non arborum truncis occulant. 13. Excessi mensuram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto; ut legas ipsam epistolam,
Abbreviated transcription (Latin):
ceͥ aͥ i nͭ. ꝙ ego itauertisse me memini. Opor¬
tebat nos dilectissime cłicatus honore ñ abuti in
suꝑbiam. ecce inquiunt in uno uersicło quanta
trium soat. totumq ꝙ sequitur clicatus honere
ñ abutunsuꝑbia tuum ẽ. quid ais olum̃ littera
rũ inrõrum tꝑum austarce qͥ de uniuersis scͥpto¬
rib sententiamferas: gͦ frustra tanto tꝑe studu
de portu statim impegimꝰ. igit̃ quia terras se hu¬
manumẽ. ⁊ confiter eirorem prudentiᷤᷤ: tuquic̃q
rep̃bensor es. tume obsec᷑ em̃da p̃ceptor. ⁊ ũbũ de
uerbo exp̃me. debueras inquit dicere. o portebat
nõ dilecte ñ estimatioc̃ cłicorum ferr. h̃ ẽ plauti¬
na eloquentia. ħ lepo atticꝰ. ⁊ musarũ ut dicunt
elo quio comparantꝰ. Cõplet̾ in me iͥtum uulgi ser¬
mone ꝓuerbiũ. Oleum ꝑdit ⁊ impensaᷤᷤ qui eb.¬
boues mittit ad ceroma. Hȩc ñ ẽ illiuis culpa cuiꝰ
sub ꝑscã alius agit tragediam. s rufini mielaniȩ.

Expanded text:
 quod ego ita uertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta trium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen litterarum temporum Aristarche, qui de universis scriptoribus sententiam feras? Ergo frustra tanto tempore stde portu, statim impegimus. Igitur quia et errasse humanum est; et confiteri errorem, prudentis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime. Debueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me tritum vulgi sermone proverbium: Oleum perdit et impensas, qui bovem mittit ad ceroma. Haec non est illius culpa, cujus sub persona alius agit Tragoediam; sed Ruffini et Melanii
Abbreviated transcription (Latin):
mone caꝑe pꝰsumus. quanta n ap̃ grecos bñdicunt᷑
q̃ si ad ubum transferamꝰ inlatino ñ resonãt. ⁊ eregi¬
one q̃ ap̃nos placent siuertant᷑ uixta ordinẽ apud
illos displicebunt. S ut infinita p̃teream ⁊ osten¬
bam tͥ uir om̃ium nobilium xͥanissimȩ ⁊xanoꝵ¬
nobilissime cꝰmodi falsitates in epłe translatioẽ¬
rep̃hendant. ipsius epłȩ ponam cum greco sermo¬
ne principium ut exuno cͥmine intelligat ⁊ ctã.¬

Expanded text:
uanta eiHm apud Graecos bene dicuntur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Creprehendant, ipsius epistolae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intelligantur et
Abbreviated transcription (Latin):
cauerimꝰ. ita origenis errores ⁊ dogmata defen
scandalizauent. nec manui neq pedi sinob scã¬
dalum fecerit . &. uos gͦ suie ocłinuĩ siue manu̾
siue pedes fueritiᷤ. similia sustinebitis. quis ui
catholicorum pꝰsit eqͦ animo sustinere ⁊ eoꝵ qͥfi¬
dem suam bonis oꝑib erornant ut audiant
origenis doctinamatq c̃silium. ⁊ crecdant
p̃clara illius p̃dicatioĩs ñ pot̃ filius uidẽ pa¬
trẽ. neq spc̃ sc̃s uide filium : hec inlibris¬

Expanded text:
cauerimus, ita Origenis errores cauerimus, ita Origenis errores scandalizaverit: nec manui, neque pedi, si nobis scandalum fecerit. Et vos ergo sive oculi nostri, sive manus, sive pedes fueritis, similia sustinebitis. Quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere, et eorum qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis 246 doctrinam atque consilium, credant praeclarae illius praedicationi: Non potest Filius videre Patrem, neq
Abbreviated transcription (Latin):
Tup̃sta domine ⁊ custodiut ille uerbum p̃dier
iũtatis sic̃ occasio sermonis retułit ⁊ habuĩt orõ
ꝯsequentiam. qua ꝑꝑ obsec᷑ te dilectissime ⁊ ad
resi ongeniꝰ ⁊ acunctiꝰ hesib dilectisime. uideo
enim ꝗ. ꝓpt̾ hanc causam omĩs urã indignatio
concitata sit. ꝙ dixeum uob̾ arrii patremzalia¬
nim hereseon radicem ⁊ parentẽ laudare ñ debe¬
tis. &. cumuos rogarem neita errareti⁊ monerẽ
contradiristis. ⁊ tristitiam atq lac̾mas nobis¬
adduristis. si solum aut̃ me ñ audistis. s :aliõ
płimoᷤ catholicos qͥ int̾erant. Inde ut intelligo
ħ ẽ omĩs indignatio ⁊ iste furor. & idc̾co c̃ mi¬
namini ꝙ mittatiᷤᷤ ad uersum me epłas ut huc
illucq sermo ur̃ discurrat ⁊ ꝓpt̾ defensionẽ be¬
reseos aduersumine odia suscitante̾ rũpitis
cantatem quam in uo̾ habuimus. intantũ ut
feceritiꝰnoꝰ penitentiam agere q̃r uob̾ ꝯ muni¬

Expanded text:
sta, domine, et custodi, ut ille uerbum praedicet sta, domine, et custodi, ut ille uerbum praedicet ueritatis\', sicut occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsecro te, dilectissime, et aduresi Origenis et a cunctis heresibus, dilectissime. uideo enim, quod propter hanc causam omnis uestra indignatio concitata sit. quod dixerim uobis: \'Arrii patrem et aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis etadduxistis. Non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos qui intererant. Inde, ut intelligo,  est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos etiam paenitentiam agere, quare uobis communi
Abbreviated transcription (Latin):
ne forsitam int̾ multa quasi hõ oblitus eem ⁊
ob hanc causam scĩngͣgorium sciscitatꝰ sum. &¬
renonem pb̃rm quicumeo ẽ. equib abbas grego¬
riꝰ respondit seħ penitus ignorare.Zeno aũt̃ dix̃.
quia cumei pb̃r rufinꝰ nescio quȩ alia trãsitoriȩ
loqueretur ⁊ ħ dixerit. futasne aliqͦs ordinatu
di. Uñ dilectiꝰsime ñ tep̃ueniat furor. nec occu¬
pet indignatio. nec frustra moueariᷤ ⁊ aliud do¬
cens. Nedeclines cormeum in uerba maltiȩ
ad excusandas excusationes inpeccatiꝰ. Ilud
qͦ audiens admiratꝰ sum ꝙ quidam qui sol
ult᷑ cit᷑q portare nimusctiloꝰ ⁊ biꝰ quȩ audier̃ sẽ¬
ꝑ addere ut tristitias ⁊ rixas int̃ fr̃s concertent.
ut recte credat. Nolinoᷤ intantũ putare rusticos
ut bec tam aꝑte dicere potuerimꝰ. quãquã enĩ
ħ incorde meo semꝑ orẽ: tñut simplicit fatear
nunquã inalienas aure̾ obtuli ne te uiderer par¬

Expanded text:
ne forsitan inter multa quasi homo oblitus essem, et ne forsitan inter multa quasi homo oblitus essem, et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus et Zenonem presbyterum, qui cum eo est. e quibus abbas Gregorius respondit se hoc penitus ignorare. Zeno autem dixit, quia, cum ei presbyter Rufinus nescio qua alia transitone loqueretur, etiam hoc dixerit: \'putasne aliquos ordinaturdi. unde, dilectissime, non te praeueniat furor nec occupet indignatio nec frustra mouearis et aliud docens: ne declines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut rixas inter fratres concitent, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare rusticos, ut haec tam aperte dicere potuerimus. quamquam enim hoc in corde meo semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, numquam in alienas aures protuli, ne te uiderer par