comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ide ipse es : Dñs fundauit terrã. Scimus. Opera ma¬
nuũ eius s̃ cȩli : Ne put&is enĩ quasi aliud faceredm
manũ aliud uerbo : Qđ facit verbo. hoc facit manu :
Non enĩ distinctus ẽ corporis membris. qui dixit.
mamentũ : & factũ ẽ firmam̃tũ uerbo intelligimus
fecis se. Quia uero dixit. faciamus homnẽ adima¬
ginẽ & similitudinẽ nram : quasi manu uid&ur fe¬
cisse : Audi ergo: Opera manuũ tuarũ sunt cęli:
Ecce qđ uerbo fecit. utiq &iã manib fecit. Quia
uirtute sua quia potestate sua fecit : Ipsi peribunt.¬
tuaut̃ ꝑ manes : A peste dixit hoc apłs p&rus : Cȩli
erant olim: & terra deaqua: & ꝑ aquã consisteas
dĩ uerbo: Perquȩ qui factus ẽ mundus. aqua in¬
undatus deperiit : Terra aut̃ ac celi qui nunc sunt.
eodẽ uerbo repositi sunt igni seruandi: Iã ergo
dixit. perisse cȩlos ꝑ diluuiũ Perisse aut̃ nouis¬
simos cȩlos. scđm quantitatẽ & spatia aeris hurs

Expanded text:
 sunt: Deus fundavit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, mamentum,» et factum est firmamentum; verbo intelligitur fecisse: quia vero dixit, «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia potestate sua fecit. Attentu autem permanes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus.
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã siue malis ꝑ ypriã uoluntatẽ : Sed que admodũ
corpora crassiora & inferiora. ꝑsubtiliora & poten¬
tiora quodã ordine regunt᷑. ita om̃a corpora ꝑsp̃m
uitȩ rationalẽ : Et sp̃s uitȩ rationalis. desertor atq
peccator: ꝑ sp̾m uitȩ rationalẽ. piũ & iustũ Etille ꝑ
ipsũ dm̃: Acsic unuersa creatura. ꝑcreatore sut̃ ex
quo & ꝑqũe & in quo &iã condita atq instituta est:
Ic ꝑhoc uoluntas dĩ ẽ prima & sũma causa. omniũ cor¬
poraliũ specierũ atq motionũ: Nihil enĩ fit uisibilit̃
& sensibilit̃. qđ non de interiore in uisibili atq in¬
telligibili aula impr̃is summi. aut iubeat᷑. aut ꝑmit¬
tat᷑ : Scđm in effabilẽ iustitiã p̃miorũ atq poenarũ.

Expanded text:
gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et Spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo et per quem et in quo etiam condita atque instituta est : ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de interiore invisibili atque intelligibili aula summi Imperatoris, aut jubeatur, aut permittatur, secundum ineffab
Abbreviated transcription (Latin):
interrã dicebat. cũ ait: Ignẽ uenimittere interrã
Quo modo gladiũ sic ignẽ: Gladius diuidit affectũ
carnalẽ : ignis absumit : Iotũ in uerbo dĩ intellige.
totũ inspũ dĩ cognosce Incipe feruere caritate. per
uerbũ qđ audis : & uide quid inte fecerit ignis min ster
di : Illã ipsã suꝑnã atq cȩlestẽ unde peregrina mur
patrĩã cogitemus : Illic enĩ dĩ uoluntas qͥ fac̃ angelos
suos sp̃s & ministros suos ignẽ ardentẽ: Inspiritibus
sũ ma pace atq amiticia copulatis. & inunã uoluntatẽ
quoda spiritali caritatis igne conflatis. tãquã in ex¬
celsa & scã & secr&a sede p̃sidens. uelut indomosua
& intẽplosuo. Inde se qͥb dã ordinatissi miscreaturȩ
motib:: primo spiritalib: de inde corporalib ꝑcuncta
diffundit : & utit᷑ omnib: ad incõmutabile arbitriũ sen¬
tentiȩ suȩ: sue incorporeis. siue corporeis rebus Siue
rationabilib: siue inrationalib spiritib: Siue bonis pers

Expanded text:
in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis ministeri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationalibus sive irrationalibus sp
Abbreviated transcription (Latin):
equib: ait apłs. sermo
eorum sicut cancer serpit. Uellem intellegere foris fuisse.
sed me ciprianus nonsinit: Cum enĩ ad antonianũ scribens.
nullomodo eẽ ꝓpt̃ commixtionẽ malorũ. ab unitate ecłȩ
recedendum. ubi declarat quam sit sc̃s. & illa quã meruit
martyrii claritate dignissimus. ait. Quantus arrogantiae
tumor ẽ quanta humilitatis &lenitatis obliuio: & arro¬
gantiȩ suȩ quanta lactatio : ut quis audeat aut facere. aut¬
se facere posse credat. quod nec ap̃łis concessit dñs. Ut LIZA¬
nia a frumento put& se posse discernere. aut quasi ipsi pa¬
lam facere. & aream purgare concessum sit. paleas conetur
atritico separare: Cumq apłs dicat. indomo aũ magna ñ
solum suasa aurea &argentea. sed & lignea & fictilia. con
temnere & abicere &damnare . Quando ñnisi indie dñi.

Expanded text:
quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens nullo modo esse propter commixtionem malorum ab Ecclesiae unitate recedendum, ubi declarat quam sit sanctus, et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: Quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere , aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare, cumque Apostolus dicat; In domo autem magnanon solum vasa aurea sunt et argenta, sed et lignea temnere et abjicere et damnare, quando non nisi in die Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ti qui foris uidentur intus sunt: constat ille ortus c̃clusus.
fons signatus. puteus aquȩ uiuȩ. paradysus cum fructu po¬
morum. Horum munera concessa diuinitus. partim sunt
propria. sicut in hoc tempore infatigabilis caritas. & infu¬
turo uita aeterna: Partim uero cum malis ꝑuersisq cõmu¬
nia. sicut omnia cȩtera. Inquib sunt & sacro scã mysteria.
nmagna aut̃ domo. non solum sunt uasa aurea &argenter-
sed & lignea & fictilia: Et quaedam quidem In honorem. quȩ¬

Expanded text:
ti qui foris uidentur ti qui foris uidentur fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in quibus sunt et sacrosancta mysteria.magna, inquit, domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid aliter sapiunt. id quoq: illis incaritatis flagran¬
tia ꝑmanentib. nec rumpentib uinculum pacis. ds̃ reua¬
labit: Quidam uero ad huc carnales & animales: ꝓuectus
suos instanter exercent. Et ut cibo spiritaliũ fiant idonei.
scõrum mysteriorum lacte nutriuntur. Eaquȩ in prauis
morib populari etiã iudicio manifesta sunt. In dĩ timo¬
re deuitant. Et ut minus minusq reb terrenis & tempo¬
ralib delectentur . uigilantissime satagunt Regulãq
fidei diligenter inquisitam. firmissime tenent. & siqui
ab ea deuiant. Cito auctoritate catholica corriguntur
Quamus in eius uerbis. ꝓsensu carnali. uariis adhuc fan¬
tasmatũ c̃cursib fluctuent: Sunt &iã quidã ex eo nu¬
mero. qui ad huc nequiter uiuant. Aut etiã in heresib
uel ingentilium suꝑstitionib laceant. Et tamen &iã illic. no¬
uit dñs qui sunt eius Nã quia in illa. In effabili p̃sentia dĩ. mul¬

Expanded text:
aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagranaliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic nouit dominusquisunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei mul
Abbreviated transcription (Latin):
& uocauit. Quosaũ uocauit. Ipsos & iustificauit. Quos
aut̃ iustificauit. Ipsos & glorificauit. De ouib istis. nec
lupus rapit. nec fur tollit. nec latro interficit. Secu¬
rus ẽ denumero earum. qui ꝓeis nouit quod dedit. Et
hoc ẽ quod ait. Non rapi& eas quisquã demanu mea-
umerus ergo ille iustorum. qui scđm ꝓpositũ uocati sunt.
Dequib dictum ẽ. nouit dñs qui sunt eius. Ipse ẽ ortus c̃clusus.
fons signatus. puteus aquȩ uiuȩ. para dysus cum fructu pomo¬
rum: Ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt. & suꝑ emi¬
nentem uiam caritatis ingrediuntur. Et cũ p̃occupatũ ho¬
minem in aliquo delicto. Instruunt inspũ lenitatis. In ten¬
dunt ne & ipsi temptentur. Et cum forte &ipsi p̃occupan¬
tur. reprimitur. In eis aliquantulum. non aũ extinguitur
caritatis affectus : Rursusq insurgens & in ardescens. pristi¬
no cursui reftituitur: Norunt enim dicere. Dormitauit
anima mea prȩtedio. confirma me inuerbis tuis: Cũ aũ

Expanded text:
avit: quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit : » de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait: « Non rapiet eas quisquam de manu mea; umerus ergo ille iustorum qui secundum propositum uocati sunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens prisno cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tens massa. Nec consumit trituratio . quod purgatura ẽ
uentilatio: Certi simus fr̃s. quia omnẽs qui sumus incor¬
pore dñi & manemus in illo. vt & ipse maneat innobis.
in hoc scło necesse habemus. usq infinem int̾malos uiue¬
re Non int̃ illos dico malos. qui blasphemant xp̃m.
Paro enim lam inueniuntur qui lingua blasphemant. sed
multi qui uita. Necesse ẽ ergo. ut inter illos usq infinẽ
uiuamus. Sed quid ẽ quodait : qui man& in me & ego
in illo. Quid. nisi quod martyres audiebant : Qui ꝑse¬
uerauerit usq infinem. hic saluus erit. De illis ouib:¬

Expanded text:
tens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est tens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est ergo ut inter illos usque in finem vivamus. 12. Sed quid est quod ait, Qui manet in me, et ego in illo ? Quid, nisi quod martyres audiebant, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
atis enim fixum atq: immobile. deb& corde retineri. Hie
rusalem captiuam: ab huius scłi baby lonia. decursis tem¬
porib liberari : nullumq ex illa eẽ periturum. Quia qui
perierit . non ex illa erat: Firmum enim fundamentũ dĩ
stat. habens signaculum hoc. Nouit dñs qui sunt eius.
Etrecedat ab iniquitate . omnis qui nominat nom̃ eius¬
Nec moueat. quod sępe diabolus seducit. etiam illos qui re¬
generati lam in xp̃o. vias ingrediuntur dĩ. Nouit enim
dñs qui sunt eius. Ex his ineternam dammationẽ. neminẽ
ille seducit: Sic enim eos nouit dñs. ut ds quem nihillat&
etiam futurorum. non ut homo qui hominem ad prȩsens
uid&. Si tam̃ uid&. cuiuscor nonuid&. Qualis aut̃ post¬
ea sit futurus. nec se ipsum uid&: Nondum apparuit¬
ad coronam. qui ꝑmaneant ad flammam. Nouit in area sua
triticum. nouit paleam. nouit segetem. nouit Lilania:
Modo enim corpus xẽi mixtum ẽ. tamquam area. Sed nouit
dñs qui sunt eius: Situ nosti quodtrituras. quia ibi ẽ la¬

Expanded text:
Satis enim fixum atque rusalem captivam ab hujus saeculi Babylonia decursis temporibus liberari, nullumque ex illa esse periturum; quia qui perierit, non ex illa erat. Firmum enim fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc: novit Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate, omnis qui nominat nomenec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur dei. nouit enim dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. sic enim eos nouit dominus ut deus, quem nihil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet — si tamen uidet cuius cor non uidet — qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. CXXVIad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizaniModo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est la
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam qui circa ueritatẽ aberraue¬
rant. & fidem quorundam subuertebant. quorũ sermo ut
cancer serpebat. cum euitandos eẽ dicer&. Inuna tamen
domo magna eos fuisse significat. Sed tam quam uasa in c̃¬
tumeliam. Credo. quod nondum foras exierant. aut si lam
exierant. quomodo dicit cos in eadem magna domo. cũ uasis
honorabilib. nisi forte ꝓpt̃ ipsa sacramenta. quȩ separatis
etiam hereticorũ conuenticulis non mutata sunt. ad unam
magnam domum dicit omnes. sed diuersis meritis ꝑtinere
Alios in honorem. Alios in contumeliam. Siquis ergo emun
dauerit sem& ipsum ab istius modi erit uas in honorem
scĩficatum. Utile dño. ad omne opus bonum paratũ. Quid
ẽ autem. mundare sem & ipsum atalib: : nisi quod paulo ante
dixit. Recedat ab iniustitia. omnis qui nominat nomen dnĩ
Et nequis quam putar& tamquam in una domo magna perire
se posse cum talib. uigilantissime p̃dixit. nouit dñs qui s̃
eius. eos uidelic& qui recedendo ab iniquitate se mundant.

Expanded text:
usdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enab istiusmodi, erit uas in honorem anctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant
Abbreviated transcription (Latin):
crasse oues : ꝑ paucȩ sunt: id est solidȩ inciboueritatis. uten¬
tes pas cuis bonis demunere dĩ : Sed mali illi pastores: non pas

Expanded text:
crassae oves perpaucae sunt, id est, solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non pa
Abbreviated transcription (Latin):
pennis interra reptantes. & uolatu rarũ auiũ nidos irridentes
Periculosius aut̃ errant. quidã infirmi fr̃s: Quic̃ũ istos im

Expanded text:
pennis in terra reptantes, et volatu ranarum avium nidos irridentes. Periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos im
Abbreviated transcription (Latin):
Cauete timendo & orando. ne irruatis in illud enigma sa¬
lomonis vbi mulier insipiens & audax : in ops panis effecta
conuocat p̃tereuntes dicens. Panes ocrultos libenter at¬
tingite. & aquȩ furtiuȩ dulcedinem: Haec enim mulier.

Expanded text:
Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier
Abbreviated transcription (Latin):
culis. cognoscerent &colerent. & coli iuberent unum¬
uerũ dm̃ qui condidit uniuersam creaturã: Iussi st̃
aũ etorare ꝓeis aquib captiui tenebantur : et eqꝵ pace
pacem sperare: Ad gignendos filios . & domos ȩdificandas.
& plantandos ortos & uineas : Post septuaginta aũ annos.
ꝓmittitur eis abilla captiuitate liberatio. Hoc aũ totũ
figurate significat. eccłam xp̃i in omnib scĩs eius. qui sunt
ciues hierusalẽ cȩlestis: seruiturã fuisse subregib huius
sȩculi. Dicit enĩ &apostolica doctrina: ut omnis anima
sublimiorib potestatib subdita sit: Et ut reddantur
omnib omnia: Cui tributũ tributũ. Cui uectigal uectigal.
& c&era quȩ saluo dĩ nr̃icultu. constitutionis humanȩ prin¬
cipibus reddimus. Quando &ipse dñs ut nobis huiussanae
doctrinȩ p̃ber& exemplum. ꝓcapite hominis quo erat in¬
dutus. tributum soluere ñ dedignatus ẽ : Iubentur autẽ
etiam serui xpĩani & boni fideles dominissuis temporalib

Expanded text:
culis cognoscerent et colerent et coli juberent unumDeum, qui condidit universam creaturam . Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare, ad gignendos filios, et domos aedificandas, et plantandos hortos et vineas. Post septuaginta autem annos promittitur eis ab illa captivitate liberatio . Hoc autem totum figurate significabat Ecclesiam Christi in omnibus sanctis ejus, qui sunt cives Jerusalem coelestis, servituram fuisse sub regibus hujus saeculi. Dicit enim et apostolica doctrina, ut omnis anima sublimioribus potestatibus subdita sit; et ut reddantur omnibus omnia; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal ; et caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitutionis humanae principibus reddimus; quando et ipse Dominus, ut nobis hujus sanae doctrinae praeberet exemplum, pro capite hominis quo erat indutus, tributum solvere non dedignatus est . Jubentur autem etiam servi christiani et boni fideles dominis suis temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Magnũ opus ẽ grandis sarcina cliuus arduus : Sed sperabo in dm̃.
la enĩ causa ẽ quȩ magis fatiat hominẽ dispensatorẽ dĩ pigriorẽ ad
quid sit contra dicentes redarguerẽ ut dñs donauerit . exponã uob̃:
Contradicentes. non uno modo intellegendi sunt: Paucissimi enĩ
nobis contradicunt loquendo: sed multi male uiuendo: Quando
quidẽ aud& dicere. bonũ eẽ tenaciter seruare ressuas. Quis enĩ¬
aud& aꝑtissime . loquendo contra dicere ueritati: Nonergo facimꝰ
qđ apł̃s monuit . nec contra dicentes redarguimus: Obedientes
alloquimur laudantes instruimus : ñ ẽtra dicentes re darguimꝰ :
tauero ñ c̃tra dicunt lingua sed uita : Moneo rapit: doceo:
rapit. Prȩcipio rapit Arguo rapit Quo modo contradicit

Expanded text:
Magnum opus est, gravis sarcina, clivus arduus. Sed sperabo, inquit,la enim causa est, quae magis faciat hominem dispensatorem Dei pigriorem ad quid sit, contradicentes redarguere, ut Dominus donaverit, exponam vobis. Contradicentes non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi enim nobis contradicunt loquendo: sed multi male vivendo. Quando quidem non audet dicere, bonum esse tenaciter servare res suas? Numquid eniaudet apertissimae loquendo contradicere veritati? Non ergo facimus quod Apostolus monuit, non contradicentes redarguimus; obedientes alloquimur, laudantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, rapit: quomodo non contradicit
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi puluerem. multo salubrius meminisse opor¬
tebit: Quam non debeamus suꝑ aliorum suꝑbire pecca¬
ta. quando in ipsa eorum obiurgatione peccamus. Cũ
facilius nos ira peccantis iratos. quam miseria miseri¬
se se anĩbis dicunt. errore suo. & ꝑditione sua: Quid¬
nos uultis : quid nos quęritis. Quasi non ipsa causa sit¬
quare eos uelimus. & quare quaeramus. quia errant & per¬
eunt : Si inerrore sum inquit. si in interitu. quid meuis:
quid me quaeris: Quia inerrore es: reuocare uolo: Quia

Expanded text:
hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria miserise a nobis dicunt errore suo et perditione sua. Quidnos vultis? quid nos quaeritis? Quasi non ipsa caquare eas velimus, et quare quaeramus, quia errant et pereunt. Si in errore, inquit, sum, si in interitu, quid me vis? quid me quaeris? Quia in errore es, revocare volo: quia
Abbreviated transcription (Latin):
licebit: modo quis prohib&.
uper est mihi corona iustitiae: Omnia dici possunt. de
illa in effabili ꝑfructione ueritatis. Et tanto magis om̃a
dici possunt: quanto minus digne dici aliquid potest:
am & lux ẽ illuminatorum. & requies exercitatorum.
& patria redeuntium. & esca indigentium. & corona
uincentium : & quȩcumq bona temporalit̃ transeuntia.
ꝑcreaturȩ partes error appetit infidelium : veriora.
in aeternum manentia. Increatore omniũ. simul Inuen¬
tura ẽ pietas filiorum : Alexander erarius. multa nihi¬
mala ostendit : reddaet ei dñs secundum opera eius. Quẽ
& tu deuita: ualde enim restitit uerbis nr̃is: Non ait
reddat : sed redd& illi dñs iuxta opera eius: Quod uer¬
bum pronuntiantis ẽ. non imprecantis: sicut & de illa y
dixit. Percuti& te ds. paries dealbate: ꝓphetȩ aũ maxi¬
me. solent figura imprecantis futura p̃dicere. sic̃ figura p̃¬
teriti temporis. en quȩ uentura erant sȩpe cecinerunt

Expanded text:
e ad modo quis prohibet. Superest mihi corona justitiae. Omnia dici possunt de illa ineffabili perfruitione veritatis. Et tanto magis omnia dici possunt, quanto minus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, et requies exercitatorum, et patria redeuntium, et esca indigentium, et corona vincentium: et quaecunque bona temporaliter transeuntia per creaturae partes error appetit infidelium, veriora in aeternum manentia in Creatore omnium simul inventura est pietas filiorum. Alexander aerarius., mala ostendit; reddet illi Dominus secundum opera ejus: quem et tu devita; valde enim restitit nostriReddat; sed, Reddet illi Dominus secundum opera ejus: quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sicut et de illa hdixit, Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae autem maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in &ernũ: Impi&ates nr̃as tuꝓpitiabis. Tusacerdos. Tu
Victima Tuoblator Tuoblatio : Ipse sacerdos ẽ . quinunc
ingressus ẽ in interiora veli: Solus ibi exhs qͥ carnẽ ge¬
staueruns. int̃pellat ꝓnob: Incuius reifigura. in illo pri¬
mo populo. & in illo primo tẽplo. unus sacerdos intra¬
bat in sca sc̃orũ : populus omns foris stabat: Etille qͥsolus
ingrediebat᷑ interiora ueli : offerebat sacrificiũ ꝓpo¬
pulo foris stante : Si intelligat᷑ bene: sp̃s uiuificat: Sinor
intelligat᷑. litera occidit: Modo cũ apłs leger&ur. av¬

Expanded text:
 Et impietates nostras tu propitiabis . Tu sacerdos, tu victima, tu oblator, tu oblatio. Ipse sacerdos est, qui nunc ingressus est interiora veli. Solus ibi ex his qui carnem gestaverunt interpellat pro nobis. In cujus rei figura in illo primo populo, et in illo primo tebat in Sancta sanctorum; populus omnis foris stabat: et ille qui solus ingrediebatur in interiora veli, offerebat sacrificium pro populo foris stante . Si intelligatur bene, spiritus vivificat: si non intelligatur, littera occidit. Modo cum legeretur A
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio ẽ qđ intelligant᷑ p̃dicatores uerbi ueritatis:
Etubi c̃fitebunt᷑ cȩli mrabilia tua. & ueritatẽ tuã. in
eccła scorũ Excipiat eccła. rorẽ cęlorũ Sitienti ter¬
rȩ pluant cȩli & germn& excipiea pluuiã germnando
opera bona Neꝓbona pluuia d&spinas &ꝓhorreo expect&¬
ignẽ Reliquũ enĩ erit. ut si semen qđ spargit᷑ incordib
ur̃is non abstuleris aues nec spine ꝓfocauerint. nec ests
exusserit. accedente pluuia ortationũ cottidianarũ. & co¬
gitatiorb bonis vr̃is quib hoc agit᷑ incorde qđagitur iN
agro rastris Vtgleba frangat᷑ & sem̃ operiebat᷑ & germ¬
sed spinas attulerimus nec semen accusabit᷑. nec pluuia
erit incrimine : sed spinis ignis debitus praeparatur

Expanded text:
dubitatio est, quoniam intelligantur praedicatores verbi veritatis. Et ubi confitebuntur coeli mirabilia tua et veritatem tuam? «In ecclesia sanctorum.» Excipiat Ecclesia rorem coelorum; sitienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro is. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germna, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur
Abbreviated transcription (Latin):
ds voluit ẽẽ hunles. ubi altos : Humles ꝓpt̃ cauendã
suꝑbiã : altosꝓpt̃ capiendã sapientiã : Lactare ut nutri¬
aris : Sic nutrire. ut crescas : Sic cresce ut panẽ mandu¬
ces: Cũ enĩ coeperis panẽ manducare : ab lactaberis
Id ẽ iã tibi ñ op̃ erit lacte. sed solido cibo¬

Expanded text:
Deus voluit esse humiles, ubi altos: humiles, propter cavendam Deus voluit esse humiles, ubi altos: humiles, propter cavendam superbiam; altos, propter capiendam sapientiam. Lactare, ut nutriaris; sic nutrire, ut crescas; sic cresce, ut panem manduces. Cum enim coeperis panem manducare, ablactaberis, id est, jam tibi non opus erit lac, sed solidus cib
Abbreviated transcription (Latin):
umquã deserant xp̃m: In hoc quippe ñ conuent huic
rei similitudo mater lactis. & solidi cibi: sed potius fun¬
damenti : Quia & puer quando ablactat᷑. ut ab ali¬
mentis infantiȩ iã recedat : Int̃ solidos cibos ñ rep&it
ubera quȩ sugebat : Xp̃c aut̃ crucifixus & lac sugen¬
tib: & cib ẽ ꝓficientib : Tundam̃tiuero ideo ẽ aptior
sim litudo : quia ut ꝑficiat᷑ qđ struit᷑ : ad dit᷑ ȩdificiũ
sit. non solido cibo Cunt qͥdã homines qͥcũ audierint
qͥa humles ẽẽ debent dinttunt se : Nihluolunt discere
Putantes qͥa si aliqͥd didicerint suꝑbi er̃ : & remanent in
solo lacte: Quos rep̃hendit scriptura dicens: Et facti
estis opus habentes lacte ñ solido cibo : Si eñ d̃s uult nos
nutrire lacte : Ut ñ ibi remaneamꝰ : Sed crescendo ꝑlac.
ꝓpt̃ sapientiã : Audi euidentẽ sententiã de hac re: No¬
lite pueri efficimentib: Sed malitia infantes estote. ut
mentib ꝑ fectisitis : Ceste explicatũ ẽ fr̃s mei ubi nos

Expanded text:
unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti vero ideo est aptior similitudo, quia ut perficiatur quod struitur, additur aedificium, . Sed rursus sunt quidam homines, qui cum audierint quia humiles esse debent, dimittunt se, nihil volunt discere, putantes quia si aliquid didicerint superbi erunt; et remanent in solo lacte. Quos reprehendit Scriptura, dicens: «Et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo» . Sic enim nos Deus vult nutriri lacte, ut non ibi remaneamus; sed crescendo per lac, propter sapientiam. Audi evidentem sententiam de hac re: «Nolite pueri effici mentibus; sed malitia infantes estote, ut mentibus perfecti sitis» . Certe explicatum est, fratres mei, ubi nos
Abbreviated transcription (Latin):
acta indm̃ curã tuã. & ipse te enutri&. Etuide quia
ports excipit. Et ñdabit in aernũ fluctuationẽ iusto:
Videris fluctuare in mariisto sed excipitte portus : Tu
tantũ ante qũã intres inportũ : ab anchora noli abrũpi
Pluctuat nauis in anchoris. sed non longe a terra picit᷑:
nec ina&ernũ fluctuabit Et siad tẽpus fluctuat: Et enĩ
adfluctuationẽ ꝑtinent. uerba superiora : Contristats
sũ in exercitatione mea. & c̃ turbatus sũ: Expectabã eũ qui
saluũ me facer& apusilla nngtate & tẽpestate : Nuctuan loquit᷑
sed ñ in a&ernũ fluctuabit : Nã anchora ligat᷑ : Anchora spes
eius est : Nondabit in a&ernũ. fluctuationẽ iusto

Expanded text:
acta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. Et vide quia portus te excipit: Non dabit in aeternum fluctuationem justo. Videris fluctuare in mari isto, sed excipit te portus. Tu tantum antequam intres in portum, ab anchora noli abrumpi. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur; nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuat. Etenim ad fluctuationem pertinent verba superiora: Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate. Fluctuans loquitur, sed non in aeternum fluctuabit; nam anchora ligatur, anchora spes ejus est. Non dabit in aeternum fluctuationem justo
Abbreviated transcription (Latin):
qũa dicer& : Recedite abaegypto & ꝑmare rubru transi¬
te : Vnde & in epła quȩ adhebreos inscribit᷑ cu eorũ qͥbapti¬
tant᷑ cõmemorareq̃ initia : posita ẽ ibi poententia. a mor¬
tuis operib: Sic enĩ dicit᷑ Ideoq remitentes in itii xp̃i uer¬
bũ : in consũ mationẽ respiciams Noniterũ iacientes fux¬
damentũ poententiȩ amortuis operib & fidei indm̃:
Lauacri doctrinȩ impositions manuũ. resurrections &iã
mortuorũ. & iudici xerni : Haec igit᷑ om̃a ꝑtinere ad
intia neophitoꝵ : satis aꝑteq scriptura testat᷑: Quid est
aũt amortuis operib: poententia : Nisi abhis quȩ o porta&

Expanded text:
quam diceret: recedite ab Aegypto et per mare rubrum transite. unde et in epistula, quae ad Hebraeos inscribitur, cum eorum qui baptizantur commemorarentur initia, posita est ibi paenitentia a mortuis operibus. sic enim dicit: ideo remittentes initii Christi uerbum in consummationem respiciamus, non iterum iacientes fundamentum paenitentiae a mortuis operibus et fidei in deum, lauacri doctrinae, inpositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum et iudicii aeterni. haec igitur omnia pertinere ad initia neophytorum satis aperteque scriptura testatur. quid est autem a mortuis operibus paenitentia nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
prior: ne forte carnalibus motib tuis. ad nocendũ c̃sentias.
& exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato. Ad
reddendum malum ꝓmalo. aut maledictum ꝓma ledicto:
Quicquid enim lacerato animo dixeris: punientis ẽ Iimpe¬
tus. non caritas corrigentis: Dilige: & dic quod uoles:
Nullomodo maledictum erit. quod specie maledicti sonue¬
rit: Si memineris senserisq te. ingladio uerbi dĩ. libe¬
ratorem hominis eẽ velle. ad abscistonem uitiorum:
Quodsi forte . quod plerumq accidit: dilectione talẽ qui¬
dem suscipis actionem : & ad eã corde dilectionis accedis.
sed inter agendum subrepserit aliquid. dum tibi resisti¬
tur. quod te auferat ab hominis uitio ꝑcutiendo. & ipsi
homini faciat infestum: postea te lacrimis lauantem

Expanded text:
prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem
Abbreviated transcription (Latin):
legimus in passione beatȩ ꝑpetuȩ: Facta sunt ista: At
lacrimȩ quantȩ lib&. & quanto lib& impetu fluerent.¬
quando ardorẽ caritatis extinguerent : Haec ẽ uirtus
sion. cui & alibi dictũ ẽ. fiat pax in uirtute tua. & ab¬
& distribuite domos eius. I est diftinguite domum a
domo. nolite confundere domos. Est enim formam ha
fundere : Tunc aut̃ distribuitis & non confunditis. quan¬
do corda inuirtute eius ponitis. Id est cum facti fueritis per
caritatem spiritales. tunc temere non iudicabitis: Tunc
uidebitis. nihil obẽẽ bonis malos. quam dui sumus in hac a¬
rea: Sacramentum scĩ lauacri nusquam ẽ. nisi excatholica
ecła: Sed eam formam secum habent saȩramenta prȩcisa. quã
in ipsa uite antequam p̃ciderentur acceperant: Hi sunt
enim dequib apłs dicit. Habentes speciem pietatis. uirtu¬
tem aut̃ eius abnegantes: Est enim magna uirtus pietatis.

Expanded text:
legimus in passione beatae Perpetuae! Facta sunt is a. Sed legimus in passione beatae Perpetuae! Facta sunt is a. Sed lacrymae quantaelibet et quantolibet impetu fluerentquando ardorem charitatis exstinguerent? Haec est virtus Sion, cui et alibi dicitur: Fiat pax in virtute tua, et abet distribuite domos ejus? Id est, distinguite domum a domo, nolite confundere. Domus est enim formam piefundere. Tunc autem distribuitis et non confunditis; quando corda vestra in virtute ejus ponitis, id est; cum facti fueritis per charitatem spirituales. Tunc temere non judicabitis; tunc videbitis nihil obesse bonis malos, quamdiu sumus in hac aenim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
tus ciuitatis huius: Qui uult intellegere uirtutẽ huius
ciuitatis. Intellegat uim caritatis. Ipsa ẽ uirtus. quam ne¬
mo uincit: Nullus ignis. nulli fluctus sęculi. nulla flu¬
mina temptationis extingunt: De hac dictum ẽ : ualida
ẽ sicut mors dilectio: Quomodo enim mors quando uent.
nihil potest: Econtrario enim similitudo data ẽ demorte:
tui sunt. ut uiuerent dõ: Hac caritate accensi martyres.
non simulati. non uana gloria uentilati. non tales dequib
dictum ẽ. si tradidero corpus meũ ita ut ardeam. caritatẽ
aut̃ non habeam. nihil mihi ꝓdest: Sed tales. quos uere
xẽc. & ueritatis caritas ꝑducer& ad passionem. quid eis fecer̃
temptationes sęuientium : Maiorẽ uiolentiam habuerunt
oculi flentium suorum. quam ꝑsecutiones insectantium
Quam multos tenebant filii. nepaterentur : Quã multorũ
genib ꝓuoluebantur uxores. ne uiduȩ derelinquerent᷑.
Quam multos. parentes ꝓhibebant mori. sicut nouimus &

Expanded text:
civitatis hujus? Qui vult intelligere virtutem hujus civitatis, intelligat vim charitatis. Ipsa est virtus quam nemo vincit. Hujus ignem nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis exstinguunt. De hac dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Quomodo enim mors quando venit, nil potest. A contrario enim similitudo data est de morte; tui sunt saeculo, ut viverent Deo. Hac charitate accensi martyres, non simulati, non vana gloria ventilati, non tales de quibus dictum est, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest , sed tales quos vere Christi et veritatis charitas perduceret ad passionem; quid eis fecerunt tentationes saevientium? Majorem violentiam habuerunt oculi flentium suorum, quam persecutiones insectantium. Quam multos enim tenebant filii ne paterentur! quam multorum genibus provolvebantur uxores, ne viduae relinquerentur! quam multos parentes filii prohibebant mori, sicut novimus et
Abbreviated transcription (Latin):
cem caritatis. Habere uirtutem pietatis. non formã solam:
Hona forma. scã forma Sed quid ual& forma. si ñteneat
radicem : Sarmentum p̃cisum. non ne in ignem mittitur:
Habe formam. sed in radice: Quomodo aut̃ radicamini ut
non radicemini : tenendo caritatem. sicut dic̃ apłs paulus.

Expanded text:
cem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. cem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
menta pietatis. In ẽẽ possunt etiam impiis. sicut habuisse
sc̃m baptismum etiam magum symonem legimus. fiunt ta¬
les quales apłs ait. Habentes formam pietatis. uirtutem
autem eius abnegantes. Uirtus aut̃ pietatis. finis ẽ p̃cepti
Id est caritas decorde puro & conscientia bona & fide non
ficta Vnde apl̃s petrus. cum desacramento artȩ inqua
noe domus adiluuio liberata ẽ. loqueretur. sic &uos inquit
simili forma baptisma saluos facit. Et ne sibi sufficere pu¬
tarent ui sibile sacramentum. ꝑ quod habebant formam pie¬
tatis. & malos mores ꝑdite uiuendo. uirtutẽ cius abnegarent.
continuo subiecit. Non carnis depositio sordium. sed consci¬
& spu fr̃s nr̃i. Et nos ante aliquot annos. renat sumus ex
aqua & spũ : Bonum ẽ nobis. non diligamus mundum. nere¬
maneant In nobis sacramenta addamnationem nrãm. ñ
firmata adsalutem: Firmamentum salutis ẽ. habere radi¬

Expanded text:
menta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuisse menta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuisse sanctum baptismum etiam magum Simoneum legimus. fiunt tales. quales apostolus ait: habentes formam pietatis. uirtutem autem eius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio liberata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant formam pietatis. et per malos mores perdite uiuendo uirtutem eius abnegarent, continuo subiecit: non carnis depositio sord ium. sed conscires nostri; et nos ante aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radi
Abbreviated transcription (Latin):
infinem. quantum ad hanc diem adñi ascensione trans¬
actum ẽ: vel aliquid siue minus rest&. siue amplius quod
ꝓfecto nescimus. quia ñ ẽ nr̃m scire tempora uel momenta¬
quȩ pat̃ posuit in sua potestate. Cum tam̃ sciamus in nouis¬
simis temporib in nouissimis dieb. In nouissima hora nos
qui erunt post nos. Donec ad illos ueniatur. qui er̃ si dici
potest nouissimorum nouissimi. atq ad ipsum omnino no¬
uissimum. quem uult intellegi dñs ubi dicit. & resuscita¬
bo eum innouissimo die. Qui quam longe absit. com p̃¬
hendi non potest:: Habentes speciem quidem pietatis. uir
nomen religionis. seu uerum seu falsũ coagulari homines
possunt. nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum
uisibilium consortio colligentur. Quorum sacramentorum
uis. inenarrabiliter ual& plurimum. & ideo contempta
sacrilegos facit Impie quippe contemnitur. sine qua
non potest ꝑficipietas. Uerum tamen. quia uisibilia sacra¬

Expanded text:
in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transin finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non ponomen religionis. seu uerum. seu falsum. coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum uisibilium consortio conligentur: quorum sacramentorum uis inenarrabiliter ualet plurimum et ideo contempta sacrilegos facit. inpie quippe contemnitur, sine qua non potest perfici pietas. Uerumtamen quia uisibilia sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tales homines futuros ẽẽ prȩdixit. nisi quanto plures er̃.
magisq abundabunt. quanto magis ꝓpinquatur ad finem
Uidemus ergo tales nunc abundare. Sed quid si abundan¬
tiores erunt postnos: & omnino abundantissimi. quando
lam iamq ipse finis instabit. qui quam diu aberit igno¬
ratur Nouissimi quippe dies dicti sunt . & in ipsis pri¬
mis apostolorum dieb cum dñi Incęlum recens eẽt ascen¬
sus. Quando die pentecostes misit promissum sp̃m scm. &
quidam stupebant Admirantes eos. quia linguis quas non
didicerant loquebantur . Quidam uero irridentes. mus¬
to plenos ee̾ dicebant: Quo die petrus loquens ad illos.
qui dehac re uarie mouebantur. non enim sicut uos in qt
suspicamini ebrii sunt isti. cum sit hora diei tertia Sed
attendite. quõ hoc ẽ quod dictũ ẽ ꝑ ꝓphetam. Et erit i
nouissimis dieb dicit dñs. effundam despũ meo suꝑ omnẽ
carnem. & cet̾ Iam tunc ergo erant dies nouissimi quan¬
to magis nunc: &iam si tantum dierum remansit vsq

Expanded text:
tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt, magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. Videmus ergo tales nunc abundare. Sed quid, si abundantiores erunt post nos, et omnino abundantissimi quando jam jamque ipse finis instabit, qui quamdiu aberit ignoratur? Novissimi quippe dies dicti sunt, et in ipsis primis Apostolorum diebus, cum Domini in coelum recens esset ascensus, quando die Pentecostes misit promissum Spiritum sanctum, et quidam stupebant admirantes eos qui linguis quas non didicerant, loquebantur, quidam vero irridentes, musto plenos esse dicebant. Quo die Petrus loquens ad illos qui de hac re varie movebantur: Non enim sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit hora diei tertia. Sed attendite quoniam hoc est quod dictum est per prophetam, Erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque
Abbreviated transcription (Latin):
de apostolos Nonenim aliunde uox ista eft. finis p̃cepti est
caritas. & ds̃ caritas est: Qurecumq ergo mandat ds̃: ex quib:
unum est. non moechaberis. & quȩ cumq non iubentur. sed
spiritali consilio nouentur : ex quib unum ẽ. bonum est

Expanded text:
de Apostolos: non enim aliunde vox ista est, Finis praecepti est charitas; et, Deus charitas est . Quaecumque ergo mandat Deus, ex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem corrigens ad iustitiam. illius sententiam.
flectens admisericordiam
Ialemse ds̃ prȩbuit hominibus. ut etiam panem de cȩlo miserit.
& filium suum aequalem qui hoc est quod ipse: dederit hom¬
nem faciendum & pro hominibus occidendum : ut per hoc qd̃
tu es. gustes quod non es : Multum adte erat gustare suauita¬
tem dĩ : quia remota erat illa. &nimis alta : tu autem nimis ab¬
lectus & in imo lacens: Inmagna ista separatione : missus est
mediator : Non poteras addm̃ homo. dsfactus est homo
Vt quoniam homo posses ad hominem. qui non posses addm̃: ꝑdm̃
qui homo uenires ad dm̃: Et factus est mediator dĩ & hominum

Expanded text:
oluntatem corrigens ad justitiam, illius sententiam flectens ad misericordiamem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
uram. &uos exhortamur in dño. p̃sentia contẽnatis fr̃s mei.
quȩ non uob cũ moriendo portatis : Laueatis peccata. cauea¬
tis iniquitates. caueatis sȩculares cupiditates: Iunc enim
ẽ fructus nr̃ in hob integer: & merces nr̃a apud dnm̃ plena
gaudiorũ : Nam &si dieimꝰ qđ dicendũ ẽ & sip̃dicamus
quantũ p̃dicandũ ẽ. & soluimꝰ nos apud dnm̃ inconspectu¬
dñi quia ñ taciumꝰ qđ amam̃ : ut suꝑ quẽ uenerit gladius un¬
dictae dominicȩ : quid speculatori imput&. ñ inueniat: lam̃
nolumus mercedẽ nram̃ securã eẽ uobꝑditis. sed uob inuentis.
Nã & apłs paulus securus erat demercede sua: & tam̃ quod ait
gaudemꝰ ꝓpt̃ uos. ante dm̃nrũm : nocte &die abundantius oran¬
tes: ut uideamꝰ faciẽ uram & compleamꝰ eaquȩ desunt fidei uras.¬
ernebat utiq quandã fabricã spalem: sic̃ alibi dicit : Dĩ aedi¬
ficatio estis: & in ea cernȩbat utrũq. Etunde gaude¬
r& &unde satager& : Gaudebat exeo quod iam aedifica¬

Expanded text:
vestram, et vos exhortamur in Domino, praesentia contemnatis, fratres mei, quae non vobiscum moriendo portatis: caveatis peccata, caveatis iniquitates, caveatis saeculares cupiditates. Tunc enim est fructus noster in nobis integer, et merces nostra apud Dominum plena gaudiorum. Nam etsi dicimus quod dicendum est, etsi praedicamus quod praedicandum est, et solvimus nos apud Domind timemus, non tacuimus quod amamus, ut super quem venerit gladius vindictae dominicae, quid speculatori imputet non inveniat: tamen nolumus mercedem nostram securam esse vobis perditis, sed vobis inventis. Nam et apostolus Paulus securus erat de mercede sua, et tamen quid ait gaudemus propter vos ante Deum nostrum, nocte ac die abundantius orantes ut videamus faciem vestram et compleamus ea quae desunt fidei vesernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gaudet unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ ess& necessaria: Sed quia dispensatio eorũ aluis ne¬
cessaria ẽ . fit in eis quod ait idem apłs. Concupiscentiã
habens dissolui . & eẽ cũ xp̃o Multo enim magis optimũ:
Manere in carne : necessariũ ꝓpt̃ uos: Quando aũ uid&
homo ex dispensatione sua: exlaborib: suis ex p̃dicatione
sua ñ ꝓficere homines. Infirmatur inegestate uita homi

Expanded text:
eculo, eis jam non est necessaria. Sed quia dispensatio eorum aliis necessaria est, fit in eis quod ait idem Apostolus: Concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere autem in carne necessarium propter vos . Quando autem videt homo ex dispensatione sua, ex laboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita homi