comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
templo. Uox diũ reddẽtis
tribulacionẽ municis
sius. Antequã parturiret
peperit: antequã ueniret
partus eius. pepit mascu¬
lum. Quis audunt un¬
quam tale: ⁊ quis iudit
huic simile. Nunquid
parturiet t̾ra in die una.
aut parictur gens sunul.
quia parturunt ⁊ peperit
syon filios suos. Nunqͥd
ego qui alios parere fa¬
cio. ip̃ẽ non pariam dicit
dũs. Si ego qui genera¬
cionem ceteris tribuo:
sterilis ero ait dñs deus
et exultate in ea: omnes
qiri diligitis cani. Gau¬
dete cumi eo gaudio: uni¬
uersi qui lugetis super
cam. Ut sugatis ⁊ replea¬
mun ab ubere consola¬
cionis eus: ut mulgea¬
tis et delicus affluatis ab
omĩmoda gloria cius.
Quia hec dicit dñs. Ecce
ego declinabo suꝑ eam
quasi fluuium pacis:
et quasi torrentem ĩun¬
dantem glĩam gentiũ
quã sugetis. In hume¬
ris portabimint: ⁊ super
genua blandiẽtur uo¬
bis. Quomodo si cui
mater blandiatur: ita
ego consolabor uos. ⁊ in
Uidebitis ⁊ gaudebit cor
ur̃mi: et ossa nr̃a quasi

Expanded text:
mplo vox Domini reddentis retributionem inimicis suis antequam parturiret peperit antequam veniret partus eius peperit masculum quis audivit umquam tale et quis vidit huic simile numquid parturiet terra in die una aut parietur gens simul quia parturivit et peperit Sion filios suos numquid ego qui alios parere facio ipse non pariam dicit Dominus si ego qui generationem ceteris tribuo sterilis ero ait Dominus Deus et exultate in ea omnes qui diligitis dete cum ea gaudio, universi, qui lugetis super eam, ut sugatis, et repleamini ab ubere consolationis ejus: ut mulgeatis, et deliciis affluatis ab omnimoda gloria ejus. Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declinabo super eam quasi fluvium pacis, et quasi torrentem inundantem gloriam gentium, quam sugetis: Ad ubera portabimini, et super genua blandientur vobis. Quomodo si cui mater blandiatur, ita ego consolabor vos, et in Videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Ecto enim omni
mnandato legis
a moyse unuerso pplõ:
accipiens sanguinem
uituloꝵ et hyrcorum. cũ
aqua et lana coccinea
et hisopo. ipm̃ quoq li¬
brum ⁊ omnem pplĩn
aspsit. dicens. Hic san¬
gius testamenti.: queod
mandauit ad uos deus.

Expanded text:
ecto enim omni mandato legis a Moyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua, et lana coccinea et hyssopo, ipsum quoque librum, et omnem populum aspersit dicens: Hic sanguis testamenti, quod mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur ⁊ cleuabitur.⁊
sublimis erit ualde. Sic̃
obstupuerunt super te
multi: sic inglorius erit
inter uiros aspectus cius.
et forma eius int̾ filios
hoũn. Iste asꝑget gentes
multas: suꝑ ipm̃ con¬
tinebunt reges os suum.
Quia quibus non est
uarratum de co. uide¬
bunt. ⁊ qui nõ audierũt.
contemplati sũt

Expanded text:
tabitur et elevabitur et sublimis erit valde sicut obstipuerunt super te multi sic inglorius erit inter viros aspectus eius et forma eius inter filios hominum iste asperget gentes multas super ipsum continebunt reges os suum quia quibus non est narratum de eo viderunt et qui non audierunt contemplati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ectio scĩ euan¬
gelii quã modo fratres
audistis: exposicione nõ
indiget. Sed ne hancta¬
cite preterisse uideamur.
ex hortando pocus quã
exponendo in ea aliquid
loquamur. Hoc autem
nobis solũmodo de expo¬
sicione uideo ẽẽ reqiuren¬
dum. cur is qui ad salu¬
tem petendamn uenerat.
audiit. nisi signa ⁊ pro¬
digia uideritis non cre¬
ditis. Qui enĩ salutem
querebat filio: proculdu¬
bio credebat. Neq enim
ab eo quereret salutem.
quem non crederet sal¬
uatorem.¬
Uare ergo ei dici¬
tur insi signa et
prodigia iuderitis. non
creditis. qui ante credi

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim quaerebat pro filio, procul dubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutem, quem non crederet Salvatorem.uare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non credi
Abbreviated transcription (Latin):
gelii lectio recitata: neq
opus ẽ. ut in ca quid ex¬
monendo loquamur.
Describit nãq infanciã
puericiam q nr̃i redem¬
ptoris. qua nr̃e particeps
humanitatis dignatuᷤ
est fieri. Cõmemorat et¬
nitatem diuine maiesta¬
tis: in qua patri mansit
ac manet semꝑ equalis.
Ut iidelicet incarnacio¬
nis eius humilitate ad
memoriã reuocata. ⁊ ipĩ
contra oĩm pulnera pec¬
catorum medicamentũ
uere humilitatis curemꝰ
exercere: pio semper aĩo
recolentes. quantũ nos
pro diuino amore. quã¬
tum pro nr̃a salute opor¬
teat humiliari. qui fra
sumus ⁊ cuus: si tantũ
sumina illa potestas ꝓ
nobis humiliari non
respuit. ut ad suscipien¬
da nr̃e fragilitatis ĩ fir¬
ma descenderet.

Expanded text:
gelii lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exnendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
ad phariseos. tannun¬
ciauerũt eis que fecit
es ihũs. siue prostudio
ut ipĩ in eũ crederent.
siue gr̃a deferendi. ut
uidei. malicia sua
contenebrati. et quo se uͥ¬
terent nescientes. quid ĩ¬
quiunt faciemus. Mise¬
ri non dicebãt credamus.:
sed uelut exacuentes. et
ad necem se se mutuo co¬
hortantes: dicebant. Qd
facimus quia hic hono
emulta signa facit: Ne¬
lint nolint confitentur:
quia ille quẽ quasi ho¬
minem despiciebant. si¬
cut deus sigiũs ⁊ muracu

Expanded text:
risaeos, et nuntiaverunt eis quae fecit Jesus, sive pio studio, ut et ipsi in eum crederent, sive gratia deferendi, ut illi malitia sua contenebrati, et quo se verterent nescientes, vidquiunt, facimus? Miseri, non dicebant credamus, sed velut exacuentes et ad necem ejus sese mutuo cohortantes dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Velint nolint confitentur, quia ille quem quasi hominem despiciebant, sicut Deus signis et miracu
Abbreviated transcription (Latin):
ris p̾senciam illiũatur.
ut interne lucis gaudia
iam ꝑ desideriũ uideat.
atq in uia uite boni ope¬
ris gressus ponat. lcõ xiͣ.¬
Otandum uero
est qd̃ cum ihũs
iherico appropinquare
dicitur. cecus illiũatur.
Iherico quippe interp̾ta¬
tur luna. Luna autem
in sacro eloquio pro defec¬
dum menstrius momẽ¬
tis decrescit. defectũ nr̃e
mortalitatis designat.
Dum igitur redemptor
nr̃ appropĩquat iherico.
cecus ad lumen redit: qͥa
dũ diuinitas defectum
nr̃e carius suscepit. hu¬
manum genus lumen
qd̃ amiserat recepit. Un¬
de enim deus humana
patitur: in de homs ad
diuina subleuatur. Q
uidelicet cecus recte ⁊ iux¬
ta uiam sedere: ⁊ mendi¬
cans ẽẽ describitur. Ipsa
et enim ueritas dicit.
eternc lucis daritatem
nescit: cecus ẽ. Sed si iam
ini redemptorem credit:
iuxta iuam sedet. Si au¬
tem ian credit. sed ut e¬
ternam lucem recipiat.
rogare dissimulat. atq
a precib cessat: cecus qui¬
dem iuxta uiam sedet.

Expanded text:
ris sui praesentiam illuminatur, ris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defecdum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse descr enim Veritas dixit: aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet,
Abbreviated transcription (Latin):
sione sua discipulorũ
ammos ꝑturbandos
eis longe ante ⁊ eiusdẽ
passionis penã. ⁊ resur¬
rectioiis sue gloriam
predicit:ut cum mori¬
entem sicut preditum
esset cernerent. eciam
resurrecturũ non dubi¬
tarent. Sed quia carna¬
les ad huc discipuli. nl¬
lo modo ualebãt caper
uerba misterii. uenitur
ad miraculum. Ante
eorum oculos. cecus lu¬
men recepit: ut qui ce¬
lestis misterii u̾ba non
caperent. eos ad fidem
celestia facta solidarẽt.
⁊ saluatoris nr̃i.
sic accipienda sũt frẽs
met:ut ⁊ in ueritate
credantur facta. ⁊ tamẽ
ꝑ significacionẽ nobis
aliquid inuant. Oꝑa
quippe eius ⁊ ꝑ potenci¬
am aliud ostendunt.⁊
ꝑ misterium aliud lo¬
quũtur. Ecce eni quis
iuxta historiam cecus
iste fuerit ignoramus.
sed tamen quẽ per mi¬
sterium significet no¬
uimus. Cetũ quippe est
genus humanũ: quod
in parente primo a pa¬
radisi gaudiis expulsũ.
claritatẽ superne lucis
ignorans. dampnacio¬
ins sue tenebras patit
Sed tamen ꝑ redempto¬

Expanded text:
ulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Sed quia carnales adhuc discipuli nullo modo valebant capere verba mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. t Salvatoris nostri sic accipienda sunt, frmi, ut et in veritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
micamus ergo
ns forte relicta
pollicitacione introeũ¬
di in requiem eius. exi¬
bis deesse. Et enĩ ⁊ nobis
nunciatum est. quẽad¬
modum ⁊ illis. Sed nõ
profuit illis sermo audi¬
tus: nõ admixtus fidei
ex his que audierũt .uiiͦ.¬
Agrediemur enĩ
ni requiem qui
credidimus. quẽadmo¬
dum dixit: sicut uirai
m ira nca si introibũt
in requiem meam. Et
quidem oꝑib ab insti¬
tucione mnundi ꝑfectis:
dixit enĩ quodam loco.
de die septima sic. Et re¬
qui euit deus die septima:
ab om̃ib operibus sins.
Et in isto rursum. Si in¬
troibũt in requiẽ meam.
ergo suꝑest quos¬
dam inf̾roire in illam. et
hn quibs priorib annũ¬
ciatum est. nõ introibũt
propter incredulitatem:
iterum terminat diem
quendam hodie ĩ dauid
dicendo post tantũ tempo¬
ris sicut supra dictum ẽ.
Hodie si uocem eus au¬
dieritis: nolite obdurare
corda ur̃a. Nam si eis ihs̃
requiem prestitisset: nun¬
quã de alia loqueretur
post hac die. Itaq reliqui¬

Expanded text:
meamus ergo, ne forte relicta pollicitatione introeundi in requiem eius exiis deesse. etenim et nobis nuntiatum est, quemadmodum et illis: sed non profuit illis sermo auditus non admixtis fidei ex his quae audierunt ingrediemur enim in requiem qui credidimus quemadmodum dixit sicut iuravi in ira mea si introibunt in requiem meam et quidem operibus ab institutione mundi factis dixit enim quodam loco de die septima sic et requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis et in isto rursum si introibunt in requiem meam ergo superest quosdam introire in illam et hii quibus prioribus adnuntiatum est non introierunt propter incredulitatem iterum terminat diem quendam hodie in David dicendo post tantum temporis sicut supra dictum est hodie si vocem eius audieritis nolitcorda vestra. Nam si eis Jesus requiem praestitisset, nunquam de alia loqueretur posthac die. Itaque relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
lum de resticulis: om̃neᷤ
erecit de templo. Oues
quoqz et boues. ⁊ nũmi¬
larior effudit es. ⁊ men¬
sas subuertit. Non est
putandũ quod hec uena¬
lia in ipõ templo fierẽt:
sed pocius in porticibus
quib ipm̃ templum
cingebatur. Oues ergo
etboues ⁊ columbe. ad
lo enebantur. ut in
sacrificio diũ offerrẽtur.
Nũmularii uero ad hoc
ibi residebant ut inter
emptores nenditoresq
lostiax prompta fieret

Expanded text:
funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Non est putandum quod haec venalia in ipso templo fierent, sed potius in porticibus, quibus ipsum templum cingebatur. Oves ergo et boves et columbae ad hoc ibi emebantur, ut in sacrificio Domini offerrentur. Nummularii vero ad hoc ibi residebant, ut inter emptores venditoresque hostiarum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi sũt moy¬
ses et airon: et dixerunt
pharaoni. Hec dicit dnĩs
deus israel. Dimitte po¬
pulum meũ. ut sacrifi¬
cet michi in deserto. At
ille respondit. Quis est
dñs ut audiã uocẽ eius.¬

Expanded text:
ingressi sunt Moyses et Aaron, et dixerunt Pharaoni: Haec dicit Dominus Deus Israel: Dimitte populum meum, ut sacrificet mihi in deserto. At ille respondit: Quis est Dominus, ut audiam vocem e
Abbreviated transcription (Latin):
numentũ. Iuxta hi¬
storiã notatur hora:
iuxta intellectũ uero
nusticũ requirentis
signatur intelligẽtia.
Maria enĩ auctorem
oĩm quẽ carne uiderat
mortuũ: querebat in
monumẽto. Et quia
hunc minme ĩuenit:
furatũ credidit. Adhuc
eigo erant tenebre: cũ
renit ad monumentũ.
Cucurrit cicius. disciplĩs
nũciauit. S illi p̾cefis cu¬
currert: qͥ p̾cetis amauer̃t.

Expanded text:
nt, juxta historiam narratur hora, juxta intellectum vero mysticum, requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
Tubi sum ego:
uos non potestis
uenire. Perpendendum
quod de futuro dixit. que¬
ritis me ⁊ nõ inucnietis.
de presenti nũc dicit ubi
sum ego: uos nõ potestis
ueuire. In siuu quippe pa¬
tris. consempiternus
et consubstançialis illi
filius erat. In t̾ra loque¬
batur. sed apud patrem
⁊ in patre cõmorabatur.
quo illi uenire non pote¬
patri credere nolebant.

Expanded text:
ubi sum ego, vos non potestis venire. Perpendendum quod de futuro dixit: quaeretis me, et non invenietis; de praesentia nunc dicit: ubi ego sum, vos non potestis venire. In sinu quippe Patris consempiternus et consubstantialis illi Filius erat. In terra loquebatur, sed apud Patrem et in Patre commorabatur, quo illi venire non poteualem credere nolebant.
Abbreviated transcription (Latin):
giose gustauerit.
corruptionem sentire
non poterit. Illis aqua
ex xpõ. Illos ad horã sacia¬
uit aqua. tibi sangins
diluit meternũ. Iudeus
bibit et sitit: tu cũ bibe¬
ris sitire non poteris. Et
illud ĩ umbra: hoc in ne¬
ritate. Si illud qd̃ mira¬
ris umnbra est: quantũ¬
istud ẽ cuius umbrã mui¬
raris. Audi quia umbra
est: que apud patres fcã
est. Bibebant inquit de¬
petra. Petra autem erat
xpũs. Sed nõ in plurib
eoꝵ: complacitum ẽ deo.

Expanded text:
giose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud quod miraris umistud est, cujus et umbram miraris! Audi quia umbra est quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, depetra: petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complac
Abbreviated transcription (Latin):
Ade cõgrega lcõ nĩ.¬
semores israel: et
dices ad cos. Dñs deus pa¬
trum ur̃oꝵ appariit m¬
chi. deus abraham deus
ysaac ⁊ deus iacob: dicens.
Disitans uisitaui uos:
et uidi omĩa que accide¬
runt uobis in egypto. Et
dixi ut Oucã pos de afflic¬
tione egypti: in terram
chananei ⁊ ethei ⁊ amor¬
rei. pherezei et euei. ⁊ iebu¬
sei. ad terram fluentem
lacte et meile.

Expanded text:
ade, congrega seniores Israel, et dices ad eos: Dominus Deus patrum vestrorum apparuit mihi, Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Iacob dicens visitans visitavi vos et omnia quae acciderunt vobis in Aegypto et dixi ut educam vos de adflictione Aegypti in terram Chananei et Hetthei et Amorrei Ferezei et Evei et Iebusei ad terram fluentem lacte et melle
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in flamina
ignis de medio rbi. et
uidebat quod nibus ar¬
deret. ⁊ nou comburere¬
tur. Dixit ergo moyses.
Badam ⁊ nidebo uisio¬
nem banc magnam.
quare non comburat
nibus. Cernens autem
dñs. qd̃ ꝑgeret ad uiden¬
dum: uocauit eñ de medio
rubi. Moyses moyses. Qui
respondit. Adsum. At ille.

Expanded text:
ni in flamma ignis de medio rubi, et videbat quod rubus arderet, et non combureretur. Dixit ergo Moses: Vadam, et videbo visionem hanc magnam, quare non comburatur rubus. Cernens autem Dominus quod pergeret ad videndum, vocavit eum de medio rubi, et ait: Moses, Moses. Qui respondit: Adsum. At i
Abbreviated transcription (Latin):
caret in eis spũs ⁊pisti:
prenũcians cas que in
npõ sunt passiones. et
posteriores glĩas. Quib
reuclatum ẽ. quia non
sibi ipĩs. uobis autem
ministrabant ca que
nunc nũciata sunt uo¬
bis. ꝑcos qui euangeli¬
zauerunt uobis spũ sã¬
cto misso de celo. In quẽ
desiderant angeli pro¬
spicere.¬

Expanded text:
s Christi praenuntians eas quae in Christo sunt passiones et posteriores glorias quibus revelatum est quia non sibi ipsis vobis autem ministrabant ea quae nunc nuntiata sunt vobis per eos qui evangelizaverunt vos Spiritu Sancto misso de caelo in quae desiderant angeli prospicere
Abbreviated transcription (Latin):
fidei multo p̾ciosior sit
auro qd̃ ꝑ ignẽ probat᷑
inuematur in laudẽ ⁊
glĩam ⁊ honorem. in re¬
Quem cum non uide¬
ritis diligitis: in quem
nunc quoq nõ uidẽtes
creditis. Credentes autẽ
cxultabitis lesa in¬
enarrabili. ⁊ gsificata:
reportantes finq fidei

Expanded text:
iosior sit auro quod per ignem probatur: inveniatur in laudem et gloriam et honorem in reQuem cum non videritis: diligitis: in quem nunc quoque non videntes creditis: credentes autem exultatis leticia inenarrabili et glorificata: reportantes
Abbreviated transcription (Latin):
cce dies uenuint.
et p̾cidã brachiũ
tuum ⁊ brachium do¬
mus patris tui: ut nõ
sit senex in domo tua.
Et uidebis eniulũ tuũ
in templo ĩ unuersis
prosperis isel: ⁊ nou erit
senex in donio tua om¬
nib dieb. Terũtamẽ
non auferã penitus
uirum ex te ab altari
meo: sed ut deficiant
oculi tui. et tabescat

Expanded text:
cce dies veniunt et praecidam brachium tuum et brachium domus patris tui ut non sit senex in domo tua et videbis aemulum tuum in templo in universis prosperis Israhel et non erit senex in domo tua omnibus diebus verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo sed ut deficiant oculi tui et tabescat
Abbreviated transcription (Latin):
nos recreare erat idonea:
humana autẽ eiusdem
redemptoris nrĩ infir¬
mitas. sine assumẽte
se. ⁊ in habitante in se⁊
oꝑante ꝑse diuinitate.
nos recreare nequiuit.
Atq ideo uerbum caro
factum est. idest deus ho¬
mo factus est. ⁊ habita¬
uit in nobis. ut per co¬
gnitumt nobis homĩs
habitum. nobis conuer¬
sando congruere. nos
alloquendo instruere.
nobis uiuendi uiam
prebere.pro nobis con¬
tra hostem confligere.
urãm mortẽ moriedo
ac resurgendo posset de¬
struere. Per cocternam
uero patris duinitatẽ
nos interius uiuificã¬
do ad dina sustolle¬
ret. remissionẽ nobis
peccatoꝵ pariter ⁊ sps̃
sancti dona cõcederet:
et post bonoꝵ ꝑfectio¬
nem operum. non so¬
lum nos ad udendã
glĩam clarificate sue
ꝑduceret humanitatiͤ
sed ⁊ incõmutabilem
nobis essenciam sue
diuine maiestatis o¬
stenderet: ĩ qua uiuit
regnat cum deo patre

Expanded text:
nos recreare erat idonea: nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis peccatorum pariter ac Spiritus sancti dona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
amore deceptos:atq in¬
herendo creature ab agno¬
scenda creatoris sui ma¬
iestate reflexos. In propͬa
uenit: quia in mundo
quẽ ꝑ diuinitatẽ fecit.
ꝑ humanitatẽ apparuit.
In propria uenit: quiei
in gente uidea quã sibi
pre ceteris nacionib spe¬
ciali grã copulauerat.
incarnari dignatus ẽ.
In mundo erat. ⁊ ĩ mũ¬
dum uenit. In mundo
erat ꝑ diuinitatem: in
nundũ uenit ꝑ incar¬
nacionem. Uenire quip¬
pe uel abire hũanitatis
do esset per diuinitatẽ.
mundus eũ nõ cogno¬
uit:dignatus ẽ uenire
in muidũ ꝑ humani¬
tatem. ut uel sic eũ mũ
humanã redemptoris
nr̃ĩ natiuitatem hodie
annua deuocione recoli¬
mus. ⁊ diuinã pariter ⁊
humanã eius naturã.
non annuo sed cõtinuo
semp amplectamur a¬
more. Diuinã ꝑ quam
creati sumus cum non
essemus. humam per
quam recreati sumus.
cum ꝑditi essemus. Et
quidem diuina condito¬
ris nri uirtus sine assũ¬
ꝑtione humanitatis.

Expanded text:
amore deceptos, atque inamore deceptos, atque inhaerendo creaturae a cognoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit: in propria venit, quia in gente Judaea quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit. In mundo erat per divinitatem, in mundum venit per incarnationem. Venire quippe vel abire humanitatis do esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dicitur. Erat lur
uera que illuminat
om nẽ hoĩen uenientẽ
in hunc mudũ. Om¬
nem uidelicet qui illu¬
minatur: siue natu¬
rali nigero. seu sapi¬
encia diuina. Sic̃ enĩ
nemo a seipõ esse. ita
eciam nemo a se ipso
sapiens esse potest:sed
ipõ illustrante de quo
scriptum est. Omnis
sapiencia a dño deo est.
Cuius utrãq naturã
et diuinã uidelicet qua
semꝑ ubiqz totus ma¬
net. ⁊ humanam. ex
qua in tempore natuᷤ
loco inclusus apparuit
consequenter euange¬
lista describit. dicens.
In mũdo erat ⁊ mun¬
dus ꝑ ipin factus est:
⁊ mundus cum non
cognouit. In propria
uenit: et sui eum non
receperunt. In mũdo
quippe erat.⁊ mũdus
per ip̃m̃ factus est: qͥa
deus erat. quia totus
ubiq. quia sue p̾sen¬
cia maiestatis sine la¬
bore regens.⁊ sine one¬
re continens qd̃ fecit.
Et mundus eũ non
cognouit: quia lux ĩ
tenebris lucet. ⁊ tenebre
cam non comp̾henderũt
Mundũ nanq hoc loco
dicit. homines mundi

Expanded text:
de quo dicitur: Erat lux de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturali ingenio, sive sapientia divina. Sicut enim nemo a seipso esse, ita etiam nemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum noncognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque dicit hoc in loco homines mundi
Abbreviated transcription (Latin):
erat ille lux: sedut testi¬
moniũ phiberet de luĩe.
Erat lux uera: que illu¬
minat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mun¬
dum. Et scĩ quidẽ hoĩes.
lux sunt recte uocati:di¬
cente ad eos dño. Uos
estis lux mũdi. Et apło
paulo. Fiustis aliquãdo
tenebre. nunc autẽ lux
in dño. Sed multũ di¬
stat inter lucẽ que illu¬
minatur ⁊ lucem que
illuminat: int̾ eos qui
participacione uere lu¬
cis accipĩt ut luceant.
et ipãm lucẽ perpetuam
que non solũ lucere m
se ipã. sed sua presencia
quoscunq attigerit. il¬
lustrare sufficit. Ad cu¬
ius comparacionẽ uere
lucis. non tantum mi¬
nores qui libet electi. ue¬
rum eciam ip̃e iohẽs.
quo maior int̾ natos
mulierũ nõ surrerit.
lux non esse asseritur:
ut uidelicet xp̃s non eẽ
qd̃ putabatur monstre¬
tur. Ille enĩ ut scriptũ
est erat lucerna aidens.
et lucens. Ardes scilicet
fide ⁊ dilectione: lucens
uerbo ⁊ actione. Grãm
uere lucis pectorib in¬
fundere. soliuis ẽ eius

Expanded text:
 sed ut testimonium perhiberet de lumine; erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sus a deo: cui nomẽ erat
iohannes. Hic uenit in
testimoniũ ut testimo¬
num ꝑhiberet de lumĩe:
ut om̃s crederent ꝑ illũ.
Non ait ut omĩs crederẽt
in illum: maledictus
enu homo qui cõfidit
n hoĩe. et point carnem
brachiũ suum: sed ut õs
inquit crederent ꝑ illũ.
hoc est ꝑ illius testimoni¬
ui crederent in lucem.
quã necdum uidere no¬
uerant: dũn uidelicet
testatur. Ego sum lux
mundi. Qui sequitur
me non ambulat in¬

Expanded text:
sus a Deo, cui nomen erat sus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet testatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabi
Abbreviated transcription (Latin):
sencia cognicionis illu¬
strat. Tenebre autem
stulti sunt et infideles:
quoꝵ ceca precordia. lux
cterne sapiencie qualia
sint mainfeste cognos
quam capere ꝑ intelli¬
genciam possint. uelu¬
ti si quilibet cecus iuba¬
re solis offundatur. nec
tamen ipẽ solem cuius
lumine ꝑfunditur as¬
piciat. Sed non tamẽ
tales ommno suꝑua
pietas despexit: uerũ mede¬
lamn eis salutis qua ad
uidendam lucẽ puenire
possent adhibuit. Ipsa
lux nuuisibilis. ipsa dei
sapiencia in qua uideri
solet induta est: que in
hoĩs habitu apparens. et
loquens hoĩbz paulatumn
fide purificata eoꝵ corda.
ad cognicionẽ sue diuĩe
uisioins proucheret. Mis¬
sus ẽ ante illum homo
magni meriti: cuius te¬
stimonio pararentur
om̃s adaudiendã mox
ut appareret ip̃ãm dei sa¬
pienciã. ad uidendum
ipm̃ solem iusticie. nube
iam corporis tectũ: idest
ad uidendũ audiendũ¬
qz hoĩem qui deus esset.
plenum grẽ ⁊ ueritatis
Fuit inquit homo mis¬

Expanded text:
sentia cognitionis illusentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscquam per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo mis
Abbreviated transcription (Latin):
num est creatori qd̃ crea¬
uit. sed quia cocterna
est illi ratio uolũtatis
sue: in qua ab eterno
habuit ⁊ habet. quid et
quando crearet: qualit
cieatum gubernet ut
maneat. ad quẽ finẽ
singula que creauiz ꝑ¬
ducat. Sequitur. Et iu¬
ta erat lux hoim. Quo
uerbo aꝑte docetur: qued
ipã uitalis ratio ꝑ quã
omnia disposita sunt
et reguntur. non oem
creaturã sed raciontibi¬
lem tantum ut sapere
possit. illuminat. Ho¬
mines nanqz qui ad
ymaginẽ dei facti sũt.
ꝓcipere sapienciã pos¬
sunt: aĩalia nõ possũt
Sed ⁊ amimalis quicũ¬
qz est honio: non pcipit
ca que sunt sp̃s̃ dei. Un¬
de bene cum dirisset et
auta erat lux bĩm. sub¬
uinxit et de his qui hu
mane condicioms ho¬
nore procul recedentes. cõ¬
parati sunt iumentis
insipientib ⁊ similes
facti sunt illis. atq ideo
recte ueritatis luce pri¬
uantur. Et lux ĩquit
in tenebris lucet. ⁊ tene¬
bre eam non comphen¬
derunt. Lux quippe est

Expanded text:
num est Creatori quod creanum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe homi
Abbreviated transcription (Latin):
Tem futre ueri¬
tatis numiti. qͥ
xp̃m̃ et ante partũ uir¬
guns fuisse iam non
negarent:non tamen
natũ ex patre deum. sed
factunt a patre. et ideo
minorẽ patre. quia crea¬
turami crederent. Eciam¬
⁊ hos danuuat euãgelitus
sermo: qui dicit omia
per ip̃m facta sũt. ⁊ sine
ipõ factum est nichir.
Si enim nichil creatu¬
rarum sine ipõ factum
est: patet profecto: quia
ipẽ creatura non est. per
quem omius creatura
facta est. Et ne quis au¬
diens factã ꝑ dum̃ crta¬
turam. mutabilẽ crede¬
ret eius uolutatẽ. qua¬
si qui subito uellet face̾
creaturam. quam ab
eterno nunquar̃ ante
fecisset: manifeste docet
euangelista factã qui¬
dem in tempore creatu¬
ram. sed in et̾ra creato
crearetur semper fuisse
depositum. Et hec est qd̃
ait:quod factu est in
ipõ iuta erat. Idest qd̃
factum est intempore.
siue uuiũ siue nuita ca¬
reus apparuit: omĩe hoe
in spũali factoris racio¬
ne. quasi semꝑ uixerat
et uunt. Non quia coet̾¬

Expanded text:
tem fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoret qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeter
Abbreviated transcription (Latin):
miserie atq dãpuate
conditionis inirias
crperiri. sputis ac fla¬
gellis. contumelus ac
dolorib affici. patibulo
aucis affigi: Hic uobiᷤ¬

Expanded text:
miseriae atque damnatae conditionis injurias experiri, sputis ac flagellis, contumeliis ac doloribus affici, patibulo crucis affigi. Utrobi
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius ur̃m asinus ãt
bos in puteum cadet. et
non contiuo ertrabet
illum die sabbati: Sic
obseruatores sui phari¬
seos conuincit: ut eosdẽ
eciam auaricie condenet.
Si uos ĩquit ĩ sabbato.
asinũ. aut bouem. aut
aliud qd̃ libet animal. ĩ
puteum decidens cripere
festinatis. non anima¬
li sed ur̃e auaricie cõsu¬
lentes: quantomagis
ego hoĩem. qui multo
melior est pecore. debeo li¬
berare. Congruenterqz
ydropicum ãnmali qd̃
cecidit in puteũ compã¬
rauit. huniore enun la¬
borabat: sicut et illam
mulierem quã decem ⁊
octo annis alligatam
dixerat. ⁊ ab cadem alli¬
gacionc soluebat. com¬
parauit iumento quod
solinitur ut ad aquam
ducatur

Expanded text:
Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur
Abbreviated transcription (Latin):
Escient quia ego
dñs: cũ contriuero
cathenas iugi coꝵ . ⁊ erue¬
ro eos de manu imperan¬
cium sibi. Et non erunt
ultra in rapinã in gẽtib.
neqz bestie terre deuorabũt
cos:sed habitabunt confi¬
denter absq ullo terrore.
Et suscitabo eis germen
nominatũ: ⁊ non erunt
ultra ĩmmti fame in
terra: neq portabunt am¬
plius opprobria gentium.
Et scient quia ego dñs
deus eoꝵ cum eis: ⁊ ipĩ po¬
pulus meus domus isrł.
ait dñs deus. Uos autem¬
greges mei. greges pascue
mee. homines estis: ⁊ ego

Expanded text:
scient, quia ego Dominus, cum contriuero cathenas iugi eorum, et erruero eos de manu imperantium sibi. Et non erunt ultra in rapinam gentibus, neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum: et non erunt ultra imminuti fame in terra, neque portabunt amplius opprobria gentium. Et scient quia ego Dominus Deus eorum cum eis, et ipsi populus meus domus Israel: ait Dominus Deus. greges mei, greges pascuae meae homines estis: & ego
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiano celi pascebãtur
alimento. Unde dictũ est.
Panẽ angelor mandu¬
cauit homo. Sed tamen
panem illũ qui mãdu¬
cauerunt om̃s in deserto
mortin sunt. Ista esca
quã uos accipitis: iste pa¬
ins uiuus qui de celo descẽ¬
dit. uite et̾ne substanciã
minstrat. Et quicũq
hunc panẽ manducaue¬
rit:non morietur metꝰ¬
geloꝵ an caro xpĩ: que uti¬
q̃z corpus est uite. Mãna
illud de celo: hoc suꝑ celũ.
Illud celi: hoc diũ celorũ.
Illud corruptiomi obno¬
xium si in diẽ alterum
seruaretur: hec alienum
ab oĩ corruptione

Expanded text:
uotidiano coeli pascebantur alimento. Unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo ; sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt quam accipis, iste panis vivus qui de coelo descendit, vitae aeternae substantiam subministrat, et quicunque hunc manducaverit non morietur in aetegelorum an caro Christi que utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab omni 431 corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis seruit mam¬
mone. Sua enĩ cupi¬
ditate implicatus:sub¬
ditur diabolo. ⁊ nõ eũ
diligit. Quis enim est
qui diligit diabolum.
Sed tamen patitur. si¬
cut in maiore aliqua
domo. qui ancille alie¬
ne coniunctus ẽ propt̾
cupiditatem suã durã
patitur seruitutẽ. eciã
si non diligat eum cu¬
ius ancillam diligit
Alterum autem contẽ¬
net dixit: non odio ha¬
bebit. Nullius em̃ fere
consciencia deũ potest
idest non timet: cum
quasi de cius bonitate
ffili. ne adicias peccatũ
suꝑ peccatum: dicas
miscratio dũ magna
est. Ignoras quia pacien¬
cia dei. ad penitenciam
Uius tanta mĩa¬
qua eius qui omiia do¬
nat peccata conuersis. ⁊
olcastrũ facit participem
pinguedinis oliue. Et
cuius tanta seueritas.
quã eius qui naturalib
ramis non pepertit. sed
propter in fidelitatem fre¬
git illos: Sed quisquis
uult diligere deum. ⁊ ca¬
uere ne offendat: non
se arbitretur duobz duĩs
posse seruire. ⁊ intencio¬
nem cordis sui rectain

Expanded text:
quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum, cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia Deum odisse id est non timet eum, quasi de ejus bonitate Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est ; et, Ignoras quia patientia Denim tanta misequam ejus qui omnia donat peccata conversis, et oleastrum facit participem pinguedinis? Et cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed propter infidelitatem fregit illos ? Sed quisquis vus diligere Deum, et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis posse servire, et intentionem cordis sui rectam
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑ quidẽ tibi
na uigilandũ con ra
salutis tue adu̾sarium
fuit. ne ullus pateret
locus temptatoris insi¬
diis: sed modo tibi ma¬
ior caucio et sollicicior ẽ
assumenda prudencia.
quando idẽ hostis tuus
acriori seuit inuidia.
Nunc ei ĩ toto mundo
potestas antique dña¬
cionis au fertur:i ĩnu¬
mera illi captiuitatis
uasa rapiũtur. Renun¬
ciatur a trocissimo pre¬
doni a populis oĩm na¬
et nullũ i am genus ho¬
minũ reperitur. qd̃ nõ
iam tyrannicis legibz¬
e asluctetur. dũ ꝑ om̃s
fines terrax regencran¬
da in xpõ multorũ mi¬
lium milia p̾parantur.
⁊ appropĩquante noue¬

Expanded text:
er quidem tibi, na, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium naet nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante no
Abbreviated transcription (Latin):
exurgere. earũq
pressuram terris ĩ sistere:
tus urbes ĩnimeras sub¬
ruat: ex ali is mundi
partib scitis. quam fre¬
quenter audimus. Pe¬
stilencias sine cessacione
patimur. Signa uero ĩ
sole ⁊ luna ⁊ stellis. adhuc
apte minime uidemus.
sed quia ⁊ hec non longe
sint. ex ipã iam aeris ĩ¬
mutacione colligimius:
quãius priusquam ita¬
lia gentili. gladio ferien¬
da traderetur. igneas in
nem choruscantem. Cõ¬
fusio autẽ maris et fluc¬
tuum necdũ noua ex¬
orta est. Sed tum multa
uiam prenũciata com¬
pleta sint. dubiũ non
est qd̃ sequantur eciã
pauca que restant. qͥa
sequenciũ uerum certi¬
tudo est. preteritarum
erhibicio.

Expanded text:
exsurgere, earumque pressuram terris insistere, ptus urbes innumeras obruat ex aliis mundi partibus, scitis, quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis adhuc aperte minime vidimus; sed quia haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis prius quam Italia gentili gladio ferienda trnem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est; sed dum multa jam praenuntiata completa sunt, dubium non est quin sequantur et pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibitio.
Abbreviated transcription (Latin):
impium. Et erit iusticia
cingulũ lumboꝵ cius: et
fides cinctoriũ renũ eius.
lupus cũ agno:
et pardus cũ edo accuba¬
hit. Uitulus ⁊ leo ⁊ ouis
simul morabuntur: et
puer pariuilus minabit
eos. Uitulus et ursus
pascentur: simul requi¬
escent catuli eorum. Et
leo quasi bos comedet pa¬
leas. Et delectabitur ĩ fãs
ab ubere. sup foramine
aspidis. ⁊ in cauernam
reguli. qui ablactatus
fuerit manũ suã mit¬
tet. Non nocebũt ⁊ non
occident in uniũso mon¬
te sancto meo: quia reple¬
ta est t̾ra sciencia duĩ:
sicut aque maris operien¬
tis. In die illa radix iesse
qui stat in signũ ppłõꝵ.
ipñi gentes dep̾cabuntur.
et erit sepulchrum eius

Expanded text:
erit iustiti cingulum lumborum eius: et fides cinctorium renum eius. pus cum agno: et pardus cum edo accubabit. Vitulus et leo et obis simul niorabuntur: et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur: et simul requiescent catuli eorum. Et leo quasi bos comedet paleas et delectabitur infans ab ubere. Super foramine aspidis et in cabernam reguli: qui ablactatus fuerit manum suam mittit. Non nocebunt et non occident in universo monte sancto meo, quia repleta est terra scientia Domini: sicut aqua maris operientis in die illa. Radix Gesse qui stat in signum populorum: ipsum gentes deprecabuntur et erit sepulcrum e
Abbreviated transcription (Latin):
Cce dñator dñs
¶exertituũ confrĩ¬
get lagunculam in ter¬
rore: et excelsi statura suc¬
cidentur. et sublimes
humiliabuntur. Et sub¬
uertentur condensa sal
tus ferro.⁊ libanus cũ
excelsis cadet. Et egredie¬
tur uirga de radice iesse:
et flos de radice eius ascẽ¬
det. Et requiescet suꝑ eñ¬

Expanded text:
cce dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terrore: et excelsi statura succindentur: et sublimes humiliabuntur: et subvertentur condensa saltus ejus ferro: et Libanus cum excelsis cadet. Et egredietur virga de radice Jesse: et flos de radice ejus ascendet: et requiescet supe
Abbreviated transcription (Latin):
na hec ẽ interpre¬
tacio: de eo qd̃ dic¬
tum est. ecce iste positus
est in ruinã ⁊ resurrectio¬
nem multoꝵ in ifrael.
Est autẽ ⁊ alcius quidin¬
telligendum. aduersus
eos uel maxime. qui cõ¬
tra conditorem latrant
⁊ hinc inde de ueteri testa¬
mento que non intelli¬
gunt testimonia cõgre¬
gantes. simpliciũ corda
decipiunt. Auint enm.
Ecce deus legis ⁊ propheta¬
rum: uidete qualis sit.
at de mainbz meis. Audi¬
unt occidã: ⁊ nõ audiũt
uiuificabo. Audiunt per¬
cuciam. ⁊ audire contẽ¬
nunt ⁊ ego sanabo. Istius¬
modi occasionib creatorẽ
calũniantur. Igitur an¬
tequam interprcter quẽ
sensum habeant. ego in¬
terficiam et uuuficabo.
ꝑcuciam ⁊ sanabo: oppo¬
nam eis testimomum
sum hereticos. Innume¬
rabiles quippe hereses sũt.
que euangeliũ scdĩn
lucam recipiunt. Sed
propterea cruentus est
tantus uidex. ⁊ crudelis
est conditor. quia dicit
ego interficiã ⁊ uuuifi¬
sabo. ꝑcuciã et sanabo:
manifestissimũ est

Expanded text:
nterpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime, qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de veteri Testamento, quae non intelligunt, testimonia congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus Legis et prophetarum, videte qualis sit: at de manibus meis . Audiunt, occidam, et non audiunt, vivificabo: audiunt, percutiam, et audire contemnunt, et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpretetur quem sensum habeat: Ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimonium sum 295-296 haereticos. Innumerabiles quippe haereses sunt, quae Evangelium secundum Lucam recipiunt. Si propterea cruentus, et in tantum saevus et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam, et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et
Abbreviated transcription (Latin):
Eno cũ
propletas
uersibus
uiderit ẽẽ
descriptos. metro eos esti¬
inet apud hebrcos ligari:
et aliquid simile habere
de psalmis. uel operibus
salomonis. Sed quod in
demosthene ⁊ tullio solet
ficri. ut per coleo scriban¬
tur ⁊ commata. qui itti¬
q prosa ⁊ non uersibus
conscripserunt: nõ quo¬
q ntilitati legencium
prouidentes. interpreta¬
cionem nouã nouo
scribendi genere distin¬
ximus. Ac primum de
ysaia sciendum: qd̃ in
serione suo disertus
sit. Quippe ut uir nobi¬
lis. et urbane clegantie:
nec habens quicquam
in eloquio rusticitatis
ad mixtũ. Unde accidit.
ut preceteris florem ser¬
non potueut conseruare.
Deinde eciã hoc adiciendũ
qd̃ nou tam propheta di
eum putes de futuro ua¬
ticinari: sed de preteritis
hystoriam terere Unde cõ¬
ncio noluissetũc te rapo¬
ris septuaginta ibpie¬
tes. si dei sue sacramenta
ꝑspicue eihnicis prodece.
ne scm̃ canih ⁊ marga¬
ritas porsis darant. Que
cum hanc edicionem leg¬

Expanded text:
emo cum Prophetas versibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sernon potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, qeum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc teris Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem lege
Abbreviated transcription (Latin):
bene nato dño: pastores
supra gregem suum
uigilant. Ille etenim
natus ẽ. qui dicit. Ego
sum pastor bonus. Go¬
nus pastor: aĩam sua
dat pro ouibz suis.Sed
et tempus ĩminebat.
quo idem pastor sũme
bonus missis ĩ mun¬
dum pastoribz. oues
suas que longe lateq
dispse errabant:ad sẽp
uirencia celestis uite
pascua reuocaret. Quo
rum sũmo pastori p̾¬
cepit. Si diligis me.
pasce oues meas. Qd̾
ma fratres tuos. Et
factum ẽ ut discessert
ab eis angeli in celũ:
pastores loq uebãtur
ad inuicẽ. Trãseamus
usq bethleem: et uidea-

Expanded text:
bene nato Domino pastores bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quoma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Bet