comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓposuisti de arbore &e de fruc-¬
tu ꝓpono tibi aliquid de exemplis:
ut discas intelligere quod dicꝰtum ẽ:
Arbor bona bonos fructus facit: et
arbor mala malos fructus facit:
Ego enim sic intelligo: quomodo &e
ipse dñs exponit Quid est arbor
bona bonos fructus facit: Bonus
homo de bono thesauro cordis sui
ꝓfert bona: & malus homo de ma-¬
lo thesauro cordis sui ꝓfert mala:
Homines arbores posuit: Thesau¬
ros actus posuit Qualis homo est:
tales actus habet Si bonus homo
bonus homo malos actus habere:
nec malus homo bonos actus ha-¬
bere: Quid euidentius: Quid liqui¬
dius: Quid aꝑtius: Modo autem
te arborem facis bonam qui bap¬
tizas: & fructum facis eum quẽ
baptizas: ut qualis es tu. talis sit
ille: Absit ab illo: & uide. quam
ꝑuersȩ intelligis: Est apud uos ali¬
quis aut fuit aliquando ad ulter.
uel occultus S quod nescio inquit:
non me contaminat. Eson inde ago.

Expanded text:
quod proposuisti de arbore et de frucquod proposuisti de arbore et de fructu, propono tibi aliquid de exemplis, ut discas intelligere quod dictum est, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit. Ego enim sic intelligo, quomodo et ipse Dominus exponit. Quid est, Arbor bona bonos fructus facit ? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Homines arbores posuit, thesauros actus posuit. Qualis homo est, tales actus habet. Si bonus homo bonus homo malos actus habere, nec malus homo bonos actus habere. Quid evidentius? quid liquidius? quid apertius? Modo autem te arborem facis bonam qui baptizas, et fructum facis eum quem baptizas; ut qualis es tu, talis sit ille. Absit ab illo, et vide quam perverse intelligis. Est apud vos aliquis, aut fuit aliquando adulter vel occultus. Sed quod nescio, inquit, non me contaminat. Non inde ago;
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dicit apłs: Credenti in eum
qui iustificat impium: deputatur
fides eius ad iusticiam: Intendite
obsecro ⁊ uidete quam planum est.
quam aꝑtum est Credenti in eum
qui iustificat impium: deputatur
fides eius ad iusticiam Quisquis
crediderit in eum qui iustificat im¬
pium. qui de impio facit pium
quisquis gͦ crediderit in eum
qui iustificat impium. qui iustũ
facit eum qui impius erat: depu¬
tatur fides eius ad iusticiam: Mo¬
do dic si audes iustifico te Uide:
quomͦ tibi respondi ex apło: Si
iustificas me: credam in te Quia
credenti in eum qui iustificat im¬
pium: deputatur fides ad iusticiã:
Iustificas me: credam in te. Si enun
tu me iustificas. ego ero credens in eũ
qui iustificat me: id est qui iustificat
impium: Securus credo: quia depu-¬
tatur fides mea ad iusticiam: Si ergo
non audes dicere iustifico te. immo
si non audes dicere crede in me: caue
iam ne dicas iustifico te ꝑdite inue¬
ni te: ne ꝑdas &e me ce te. Ham illud¬

Expanded text:
s? Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Intendite, obsecro; videte quam planum est, quam apertum est: Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Quisquis crediderit in eum qui justificat impium, qui de impio facit pium: quisquis ergo crediderit in eum qui justificat impium, qui justum facit eum qui impius erat, deputatur fides ejus ad justitiam. Modo dic, si audes, Justifico te. Vide quomodo tibi respondi ex Apostolo: Si justificas me, credam in te; quia credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Justificas me? credam in te. Si enim tu me justificas, ego ero credens in eum qui justificat me, id est, qui justificat impium: securus credo, quia deputatur fides mea ad justitiam. Si ergo non audes dicere, Justifico te; imo si non audes dicere, Crede in me: cave jam ne dicas, Justifico te. Perdite, inveni te; ne perdas et me et te. 7. Locu
Abbreviated transcription (Latin):
aude dicere. crede in me: qui non
dubitas dicere. iustificare a me:
Turbatur fluctuat: excusat qͥd
enim opus est inquit: ut dicam illi
crede in me: Crede in xp̃m dico:
Hesitasti: dubitasti: aliquantum
ad nos dignatus es descendere.
Confessus es aliquid. unde saneris. Dix¬
isti aliquid rectum: unde praua tua
cetera corrigantur: Audi iam non me:
s te: Certe enim non audes dicere: cre¬
de in me. Absit inquit: & tam̃ audes
dicere: iustifico te: Audi &e disce: qͥa
unde non audes discere. crede in me:
inde debes non audere dicere. iustifi¬
co te. Apłs loquitur cui cȩdes: eui.
uelis nolis sub deris: Non enim apło
tamquam homini: s ei de quo dicit
apłs. An uultis experimentum acci¬
pere eius qui in me loquitur xp̃s:

Expanded text:
aude dicere, Crede in me; qui non aude dicere, Crede in me; qui non dubitas dicere, Justificaris a me. Turbatur, fluctuat, excusat. Quid enim opus est, inquit, ut dicam illi, Crede in me? Crede in Christum, dico. Haesitasti, dubitasti: aliquantum ad nos dignatus es descendere. Confessus es aliquid, unde saneris. Dixisti aliquid rectum, unde prava tua caetera corrigantur. Audi jam non me, sed te. Certe enim non audes dicere, Crede in me. Absit, inquit. Et tamen audes dicere, Justifico te. Audi, et disce, quia unde non audes dicere, Crede in me; inde debes non audere dicere, Justifico te. Apostolus loquitur, cui cedes, cui velis nolis, subderis. Non enim Apostolo tanquam homini, sed ei de quo dicit Apostolus, An vultis experimentum accipere ejus, qui in me loqu
Abbreviated transcription (Latin):
aures uel ad cor tam insipient̃
deceptos admittit: Si dicat ei
qui eum baptitaturus est. ego
sum xp̃e: auercit faciem suam
ab illo: relinquit hominis arrogan¬
dam: manifestam quęrit dĩ grãm
Non gͥ ita ille. ego sum xp̃c Sed
non iustificat. Quid est iustificare:
Iustum facere Quomͦ mortificare
mortuum facere: uiuificare uiuum
facere: sic & iustificare iustum facere:
Eece de transuerso baptizator quidã.
non ꝑ ianuam intrans. s ꝑ maceriã
descendens: non pastor & custos. s
fur &e latro: de transuerso ait: Ego
baptizo. si si eut minister audio:
Noli ad dere Quicquid amplius est.
a malo est. & tamen addit. Non du¬
bitat Quid addit: Ego iustifico.
ego iustum facio Hoc est enim: E go
sum arbor bona: ex me nascatur
qui uult eẽ fructus bonus: Paulu¬
lum si sapienter admittis audi:
pauca uerba sunt: & nisi fallor
lucida sunt: Tu ergo iustificas.
tu nistum  facis Ego inquit.
Credat in te quem iustificas Dic.

Expanded text:
aures vel ad cor, tam insipientes aures vel ad cor, tam insipientes deceptus admittit? Si dicat ei qui eum baptizaturus est, Ego sum Christus: avertit faciem suam ab illo, relinquit hominis arrogantiam manifestam, quaerit Dei gratiam. Non ergo ita ille, Ego sum Christus. Sed non justificat. Quid est justificare? Justum facere. Quomodo mortificare, mortuum facere; vivificare, vivum facere: sic et justificare, justum facere. Ecce de transverso baptizator quidam, non per januam intrans, sed per maceriam descendens; non pastor et custos, sed fur et latro; de transverso ait, Ego baptizo. Si sicut minister, audeo: noli addere; quidquid amplius est a malo est . Et tamen addit, non dubitat. Quid addit? Ego justifico, ego justum facio. Hoc est enim, Ego sum arbor bona, ex me nascatur qui vult esse fructus bonus. Paululum, si sapienter admittis, audi; pauca verba sunt, et nisi fallor, lucida sunt. Tu ergo justificas, tu justum facis? Ergo, inquit, credat in te quem justificas. Dic,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qui baptirat. inferior est
qui baptizatur. Dicturus sum
melior: Hoc forte ad me multũ
est intelligi. Ad homines redi:
ambos uide homines. Ananias
paulum baptitauit: anania paulꝰ
mel ior fuit. Esum quam fructus
arbore melior fuit. Arbor enun ꝓ¬
fert fructum: non ꝓfertur a fruc
xp̃c Multi errantes & seducentes
uenerunt in nomine xp̃i: nullũ
audiuimus dicentem ego sum xp̃c
Innumerabiles heretici uenerunt
omnes in nomine xp̃i: id est u
nomine xp̃i palliati uenerunt.
parietem luteum splendido nomi¬
ne dealbantes uenerunt: & nemi
intelligendum secreta ipsa. ad aꝑ¬
tionem secreti de somno excitauit
ut ꝑscrutemur & pulsemus: ut
nobis aperiatur quod tectum est.
& aꝑto tecto ad dnm̃ submitra¬
mur: ut sicut ille paraliticus
sanari mereamur : Orsus inueni¬
nius istos dicentes ego sum xp̃c.
non his uerbis. s quod peius est
factis: non audacia uerboꝵ istoꝵ
Quis enim eos audit. quis ad

Expanded text:
Ecce qui baptizat, inferior est; Ecce qui baptizat, inferior est; qui baptizatur, dicturus sum, melior? Hoc forte ad me multum est intelligi. Ad homines redi, ambos vide homines. Ananias Paulum baptizavit. Anania Paulus melior fuit. Nunquam fructus arbore melior fuit. Arbor enim profert fructum, non profertur a fructm Christus . Multi errantes et seducentes venerunt in nomine Christi, nullum audivimus dicentem, Ego sum Christus. Innumerabiles haeretici venerunt omnes in nomine Christi, id est in nomine Christi palliati venerunt, parietem luteum splendido nomine dealbantes venerunt, et neminintelligendum secreta ipsa ad apertionem secreti de somno excitavit, ut perscrutemur et pulsemus, ut nobis aperiatur quod tectum est, et aperto tecto ad Dominum submittamur, ut sicut ille paralyticus, a Domino sanari mereamur ? Prorsus invenimus istos dicentes, Ego sum Christus: non his verbis, sed quod pejus est, factis. Non audacia verborum istorum. Quis enim eos audit? Quis ad
Abbreviated transcription (Latin):
recito: euuangłium fero. Arbor bona:
bonos fructus facit. Arbor mala: ma¬
los fructus facit Agnosco euuangłi¬
um: s tu te quantum arbitror non
agnoscis & ut te patienter aliquan¬
tum feram: expone quod loqueris.
non me intellexisse interim deputa
Dic michi quo ꝑtineant hec testimo¬
ma: quid adiuuent ad soluendam
huuismodi de baptismate questio¬
nem: Arbor inquit bona: bonus
baptitator est. Arbor inquit bona
ficut illi dicunt: arbor bona inquit
bonus baptitator est Fructus eius
bonus: qui ab illo baptiratur. Tunc
eium erit fructus bonus: si ille fue¬
rit arbor bona Quid dicis de xp̃o
&& iohanne: Euigila: exꝑgiscere:
ꝑstringit oculos tuos: splendor ꝑs¬
pieue ueritatis Uide quid p̃missũ
est ante nos Lege ȩuuangłium:
Iohannes baptirauit xp̃m Dictu¬
Creaturam uocabis arborem:
&& fructum creatorem: Ideo uolu
ut ꝑbaptismum iniquitate care¬
ret: s ut inquitati os clauderet

Expanded text:
recito, Evangelium fero: Arbor bona recito, Evangelium fero: Arbor bona bonos fructus facit, arbor mala malos fructus facit . Agnosco Evangelium: sed tu te, quantum arbitror, non agnoscis. Et ut te patienter aliquantum feram, expone quod loqueris, non me intellexisse interim deputa. Dic mihi quo pertineant haec testimonia, quid adjuvent ad solvendam hujusmodi de Baptismate quaestionem. Arbor, inquit, bona, bonus baptizator est. Arbor, inquit, bona, sicut illi dicunt: arbor bona, inquit, bonus baptizator est; fructus ejus bonus, qui ab illo baptizatur: tunc enim erit fructus bonus, si ille fuerit arbor bona. Quid dicis de Christo et Joanne? Evigila, expergiscere, perstringit oculos tuos splendor perspicuae veritatis; vide quid praemissum est ante nos; lege Evangelium: Joannes baptizavit Christum. DictuCreaturam vocabis arborem, et fructum Creatorem? Ideo voluiut per baptismum iniquitate careret, sed ut iniquitati os clauderet.
Abbreviated transcription (Latin):
enim iohannes non homo: Magnus
quidem homo: s tamen homo. Ille
saluator omnium hominum: Ag-¬
noscit itaq om̃ium saluatore suũ:
Neq enim iohannis non erat salua¬
tor xp̃c. Non hoc dieit ipse. qui hu¬
militer confitetur dicens Ego a te
debeo baptitari & dñs: Sine modo.
impleatur om̃is iusticia: Quid est
om̃is iusticia: humilitate cõmen¬
dauit iusticiam: Iusticiam nobis
maxime humilitate magister
cȩlestis. & uerus dñs commendauit:
Quod enim baptitabatur: ad hu¬
militatem ꝑtinebat & ideo quod
ad humilitatẽ ꝑtinebat facturꝰ dixit:
impleatur omĩs usticia: Preuidit¬
multos inflaturos se de ministerio
baptismi: & dicturos ego baptito.
& qualis sum ego qui baptiro:
talem facio quem baptizo Unde
hoc ꝓbas: ꝓbo inquit Quibus
testimoniis: Euuangłicis inquit:
Audiamus nescio quem nouum
euuangłistam: contra antiquũ
talem facis eum quem baptizas:
Qm̃ scriptum est inquit: arbor

Expanded text:
enim Joannes non homo. Magnus enim Joannes non homo. Magnus quidem homo, sed tamen homo. Ille salvator omnium hominum: agnoscit itaque ille salvatorem suum. Neque enim Joannis non erat salvator Christus. Non hoc dicit ipse, qui humiliter confitetur, dicens: Ego a te debeo baptizari. Et Dominus: Sine modo, impleatur omnis justitia . Quid est, omnis justitia? Humilitate commendavit justitiam: justitiam nobis maxime humilitate magister coelestis et verus Dominus commendavit. Quod enim baptizabatur, ad humilitatem pertinebat: et ideo quod ad humilitatem pertinebat facturus, dixit: Impleatur omnis justitia. 5. Dmultos inflaturos se de ministerio Baptismi, et dicturos, Ego baptizo; et, Qualis sum ego qui baptizo, talem facio quem baptizo. Unde hoc probas? Probo, inquit. Quibus testimoniis? Evangelicis, inquit. Audiamus nescio quem novum evangelistam contra antiquum talem facis eum quem baptizas? Quoniam scriptum est, inquit, Arbor
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uenis ad me baptizari: Ego a
te debeo baptizari. Magna confes¬
fio: & secura lucernȩ in humilitate
ꝓfessio Illa si contra solem excolle¬
retur: uento suꝑbiȩ cito extingue¬
retur. Hoc est gͦ quod dñs p̃uidit:
quod baptismo suo dñs docuit:
Baptizari uoluit tantus a tantillo:
ut breue explicem. saluator a sal¬
uando: Ham meminerat iohannes
alicuius fortassis. quamuis tantus
eẽt. egritudinis suȩ: Nam unde ego
a te debeo baptizari: Certe dñ bap.¬
tismus salus: quia dñi est salus:
Nam uana salus hominum: Unde
gͦ. ego a te debeo baptizari: si non
opus habebat curari: Mira autẽ
in ipsa dñi humilitate medicina:
Ille baptizabat: & ille sanabat:
Si enim xp̃c saluator om̃ium ho¬
minum maxime fidelium. apłica
& uera sententia est. quia xp̃s
saluator omium hominum: ne-¬
mo dieat non opus habeo salua¬
store.
Qui hoc dicit. se medico non humiliat.
s in morbo suo perit. Si saluator om̃i¬
um hominum: gͦ & iohannis: Heq

Expanded text:
Tu venis ad me baptizari? Ego a Tu venis ad me baptizari? Ego a te debeo baptizari. Magna confessio, et secura lucernae in humilitate professio. Illa si contra solem extolleretur, vento superbiae cito exstingueretur. Hoc est ergo quod Dominus praevidit, quod baptismo suo Dominus docuit. Baptizari voluit tantus a tantillo; ut breve explicem, salvator a salvando. Nam meminerat Joannes alicujus fortassis, quamvis tantus esset, aegritudinis suae. Nam unde, Ego a te debeo baptizari? Certe Domini Baptismus salus: quia Domini est salus . Nam vana salus hominum . Unde ergo, Ego a te debeo baptizari, si non opus habebat curari? Mira autem in ipsa Domini humilitate medicina: ille baptizabat, et ille sanabat. Si enim Christus salvator omnium hominum, maxime fidelium : apostolica et vera sententia est, quia Christus salvator omnium hominum: nemo dicat, Non opus habeo salvatore. Qui hoc dicit, se medico non humiliat, sed in morbo suo perit. Si salvator omnium hominum, ergo et Joannis: neque
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum est: & habitauit in nob̾
Baptizat eͦ inquam iohannes xp̃m:
seruus dñm: uox uerbumꝰ ereatura
creatorem: lucerna solem: s solem
qui fecit hunc solem: solem de quo
dictum est Ortus est mͥ iusticiȩ sol
& sanitas in pennis eius De quo
impii uere penitentes in fine: IN
iudicio dei dicturi sunt Quid nobis
ꝓfuit suꝑbia: Aut quid diuicia¬
rum iactantia contulit nobis:
Transierunt om̃ia tamquam
umbra: & cum umbris qui sequu¬
ti sunt umbras Ergo inquiunt er¬
rauimus a uia ueritatis. & iusticiȩ
lumen non luxcit nobis: & sol non
ortus est nobis: Illis non est ortus
xp̃e: a quibus non est agnitus xp̃e¬
Sol ille ille iusticiȩ sine nube: sine
nocte. Ipse non oritur malis: non
oritur impiis: non oritur infidelibus:
Nsam solem istum de celo corpore
cotidie facit oriri suꝑ bonos & malos:
Baptizauit gͦ ut dixi creatura cre¬
atorem: lucerna solem: & non se
extulit baptizator: s subdidit bap¬
tizando. Nam uenienti ad se. dixit:

Expanded text:
abitavit in nobis . Baptizat ergo, inquam, Joannes Christum, servus Dominum, vox Verbum, creatura Creatorem, lucerna solem; sed solem, qui fecit hunc solem; solem de quo dictum est, Ortus est mihi sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . De quo impii sero poenitentes in fine in judicio Dei dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt illa omnia, tanquam umbra: et cum umbris qui secuti sunt umbras. Ergo, inquiunt, erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis . Illis non est ortus Christus, a quibus non est agnitus Christus. Sol ille justitiae, sine nube, sine nocte; ipse non oritur malis, non oritur impiis, non oritur infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum quotidie facit oriri super bonos et malos . Baptizavit ergo, ut dixi, creatura Creatorem, lucerna solem: et non se extulit baptizator, sed subdidit baptizando. Nam venienti ad se dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
terra: transcende & sidera Cum
ad cęlestes exercitus ueneriᷤ angłoꝵ.
audies ab eis Transi & nos Cum
ueneris ad sedes. dnãtionees.
principatus. potestates: audies: Transi
ce nos & nos facti sumus Omĩa ꝑ
ipsum facta sunt Uniuersam trans¬
cende creaturam Quicquid condi-¬
tum est. quicquid institutum: qͥe¬
quid mutabile siue corporeũ siue
incorporeum: cuncta transcende:
Uidendo nondum potes. credendo
transcende. Pueni ad creatoremꝰ in¬
terim fide antecedente quȩ ꝑducit
te: ꝑueni ad creatoremꝰ ibi uide it
principio erat uerbum. Hon enum
aliquando factum est: s in principio

Expanded text:
terra, transcende et sidera. Cum terra, transcende et sidera. Cum ad coelestes exercitus Angelorum veneris, audies ab eis, Transi et nos. Cum veneris ad Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, audies, Transi et nos; et nos facti sumus: Omnia per ipsum facta sunt. Universam transcende creaturam; quidquid conditum est, quidquid institutum, quidquid mutabile, sive corporeum, sive incorporeum, cuncta transcende. Videndo nondum potes, credendo transcende: perveni ad Creatorem, et interim fide antecedente te, quae perducit te, perveni ad Creatorem. Ibi vide, In principio erat Verbum. Non enim aliquando fact
Abbreviated transcription (Latin):
magnus iohannes habebatur: Q dixe.¬
runt: nescimus Esescitis. in tenebris
estis: lumen amitatis: Quanto
enim melius si forte tenebrȩ in cor-¬
de humano uersantur. lumen admit¬
tere: non amittere Ubi dixerunt
nescimus: ait dñs Nec ego dico uobis.
in qua potestate ista facio Scio em̃
quo corde dixeritis nescimus: non
ꝑscrutari homo potest. melior me¬
lius: inferior inferius. hec diuin a
dispensatio. magnum nobis insinu¬
at sacramentum: Uenturus enim
erat xp̃e in carne: Eson quicũq
non angłs. non legatus. s ipse ue¬
niens saluos faciet eos Non erat
quicumq uenturus & tamen
quomͦ erat uenturus: In carne
mortali nasciturus: infans paruu¬
lus futurus: in p̃sepi ponendus:
cunis inuoluendus: lacte nutri¬
endus: ꝑ etates augendus: postre¬
mo etiam morte perimendus:
Hec gͦ omĩa humilitatis indicia.
& nimiȩ humilitatis est forma:
Cuius hec humilitas: Excelsi:
quam excelsi. Holi quȩrere in

Expanded text:
magnus Joannes habebatur. Et dixemagnus Joannes habebatur. Et dixerunt, Nescimus. Nescitis: in tenebris estis, lumen amittitis. Quanto enim melius, si forte tenebrae in corde humano versantur, lumen admittere, non amittere. Ubi dixerunt, Nescimus: ait Dominus, Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio . Scio enim quo corde dixeritis, Nescimus, non perscrutari potest, melior melius, inferior inferius; haec divina dispensatio magnum nobis insinuat sacramentum. Venturus enim erat Christus in carne, non quicumque, non angelus, non legatus; sed ipse veniens salvos faciet eos . Non erat quicumque venturus: et tamen quomodo erat venturus? In carne mortali nasciturus, infans parvulus futurus, in praesepi ponendus, cunis involvendus, lacte nutriendus, per aetates augendus, postremo etiam morte perimendus. Haec ergo omnia humilitatis indicia et nimiae humilitatis est forma. Cujus haec humilitas? Excelsi. Quam excelsi? Noli quaerere in
Abbreviated transcription (Latin):
nam iniici eius induti sunt con¬
fusione: Euuangłium ꝑscrutemur:
Calũp mantes iudei dño. dixerunt:
In qua potestate ista facis: Si tu es
xp̃e: dic nobis palam Causam quȩ¬
rebant: non fidem: Unde insidiaren-¬
tur: non unde liberarentur: Deniq
qui eoꝵ corda uidit. atcendit &¬
quid respondit. confusurꝰ eos de lu¬
cerna. Int̾rogo inquit etiam ego¬
uos unum sermonem: dicite mͥ:
Baptisma iohannis unde est. de cȩlo
an ex hominibus : Illi continuo re¬
ꝑcussi. & quamuis tenuiter die ra
diante ad palpandum compulsi.
qm̃ claritatem illam speculari ñ
poterant: ad sui cordis tenebras
confugerunt: & ibi secum turbari
ceperunt. offendentes & ruentes:
Si dixerimus inquiunt. hoc apud
se ipsos ubi cogitabant. s quo ille
cernebat: si dixerimus in quiunt
de cęlo est. dicet nobis Quare gͦ
non credidistis ei: Ipse enim ꝑhi
Si autem dixerimus ab homini¬
bus lapidant nos popłi: qm̃ ꝓpħa

Expanded text:
nam inimici ejus induti sunt connam inimici ejus induti sunt confusione? Evangelium perscrutemur. Calumniantes Judaei Domino dixerunt, In qua potestate ista facis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Causam quaerebant, non fidem; unde insidiarentur, non unde liberarentur. Denique qui corda eorum vidit, attendite quid respondit confusurus eos de lucerna. Interrogo, inquit, etiam vos unum sermonem: Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Illi continuo repercussi, et quamvis tenuiter radiante die, ad palpandum compulsi, quoniam claritatem illam speculari non poterant, ad sui cordis tenebras confugerunt, et ibi secum turbari coeperunt, offendentes et ruentes. Si dixerimus, inquiunt: hoc apud se ipsos, ubi cogitabant, sed quo ille cernebat: Si dixerimus, inquiunt, De coelo est; dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Ipse enim testSi autem dixerimus, Ab hominibus; lapidant nos populi: quia propheta
Abbreviated transcription (Latin):
lutem: Lucernam se intellexit:
& ne extingueretur merito suꝑ-¬
biȩ timuit: Hȩc enim dispositio.¬
placuit deo: ut tantȩ gr̃ȩ homo
testimonium ꝑhiberet de xp̃o:
qui posset putari xp̃c: Deniq
in natis mulierum sicut dicit ipse
xp̃c: nemo exurrexit maior ioħe
baptista: Si hoc homine nullus
maior homo: qui maior illo est.
plus est quam homo: Magnum
testimonium xp̃i. de seipso: Sed
lippientibus & infirmis oculis:
parum de se iustificatur dies: In-¬
firmi oculi diem expauescunt:
lucernam ferunt: Ideo p̾misit lu¬
cernam dies uenturus: s in corda
fidelium: Lucernam p̃misit ad
confundenda corda in fidelium:
Paraui inquit lucernam xp̃omeo.
ds̃ pater in ꝓphia loquens. para¬
ui lucernam xp̃o meo: Ioħem
saluatoris p̃conem: uidici p̃cursorem
uenturo: futuro amicum spons o:
Paraui inquit lucernam xp̃o meo:
Quare parasti: Inimicos enis induã
c̃fusione. suꝑ ipsũ autẽ florebit scĩfi¬
catio mea: Quomodo ꝑ hanc lucer¬

Expanded text:
lutem: lucernam se intellexit, lutem: lucernam se intellexit, et ne exstingueretur vento superbiae timuit. placuit Deo, ut tantae gratiae homo testimonium perhiberet Christo, qui posset putari Christus. Denique in natis mulierum, sicut dixit ipse Christus, nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Si hoc homine nullus erat major homo, qui major est illo, plus est quam homo. Magnum testimonium Christi de se ipso, sed lippientibus et infirmis oculis parum de se testificatur dies. Infirmi oculi diem expavescunt, lucernam ferunt. Ideo praemisit lucernam dies venturus. Sed in corda fidelium lucernam praemisit, ad confundenda corda infidelium. Paravi, inquit, lucernam Christo meo: Deus Pater in prophetia loquens, Paravi lucernam Christo meo: Joannem Salvatori praeconem, judici praecursorem venturo, futuro amicum sponso. Paravi, inquit, lucernam Christo meo. Quare parasti? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Quomodo per hanc lucer
Abbreviated transcription (Latin):
Uis uidere uocem transeuntem:
& uerbi diuinitatẽ manentem:
Baptismum ioħis modo ubi est:
Ministrauit. & abiit. ep̃i nunc bap¬
tismum frequentatur Om̃s in xp̃m
nere difficile est a uoce uerbum:
uerbum putata est: s agnouit se
ne offenderet uerbum: Non sum
Responsum est: Tu gͦ quis es: Ego
sum inquit uox clamantis in here¬
mo: Parate uiam dño: Uox clama-¬
ntis in heremo: uox rumpentis
silentium: parate uiam dño: Tam¬
quam diceret. Ego ideo sono: ut
illum in cor introducam: S quo
introducam: Hon dignatur ue¬
nire.: nisi uiam p̃paretis. Quid ẽ.
uiam parate: nisi congrue supplicate:
Quid est uiam parate: nisi humilit̃
cogitate: Ab ipso accipite humili¬
tatis exemplum: Putatur xp̃e: di¬
cit se non ẽẽ quod putatur: nec ad
suum fastum. errorem assumit ali-¬
enum: Si diceret ego sum xp̃e.
quam facile crederetur: qui ante¬
quam diceret credebatur. Eson
dixit: agnouit se. distinxit se. hu¬
miliauit se: uidit ubi haberet sa¬

Expanded text:
Vis videre vocem transeuntem, Vis videre vocem transeuntem, et Verbi divinitatem manentem? Baptismus Joannis modo ubi est? Ministravit, et abiit. Christi nunc Baptismus frequentatur. Omnes in Chrinere difficile est a voce verbum, verbum putata est: sed agnovit se vox, ne offenderet verbum. Non sum, Responsum est, Tu ergo quis es? Ego sum, inquit, vox clamantis in eremo, Parate viam Domino . Vox clamantis in eremo, vox rumpentis silentium. Parate viam Domino, tanquam diceret, Ego ideo sono, ut illum in cor introducam: sed quo introducam non dignatur venire, nisi viam praeparetis. Quid est, Viam parate; nisi, congrue supplicate? Quid est, Viam parate; nisi, humiliter cogitate? Ab ipso accipite humilitatis exemplum. Putatur Christus, dicit se non esse quod putatur, nec ad suum fastum errorem assumit alienum. Si diceret, Ego sum Christus; quam facillime crederetur, qui antequam diceret, credebatur? Non dixit: agnovit se, distinxit se, humiliavit se. Vidit ubi haberet sa
Abbreviated transcription (Latin):
uox ad tempus: xp̃e uerbum in
principio ȩternum: Tolle uerbũ:
quid erit uox: Ubi nullus intel¬
lectus: inanis est strepitus Uox
sine uerbo aurem pulsat cor non
ȩdificat. Ueruntam̃ in ipso corde
nr̃o ȩdificando: aduertamus ordi¬
nem rerum: Si cogito quid dicã:
iam uerbum est in corde meo: S
admodum etiam sit in corde tuo:
quod iam est in meo. Hoc querens
quomͦ ad te ꝑueniat. & in corde
tuo insideat uerbum quod iam
est in corde meo: assumo uocem.
& assumpta uoce loquor tibi:
Sonus uocis: ducit ad te intelle¬
ctum uerbi & cũ ad te adduxerte
sonis uocis intellectum uerbi. sonus
quidem ipse ꝑtransitꝰ uerbum aũt
quod ad te sonus ꝑduxit. iam ñ est
in corde tuo: nec recessit a meo. So¬
no gͦ transacto: uerbo attende. Non¬
ne tibi uidetur dicere sonus ipse.
illum oportet crescere. me autẽ
minui: Sonus uocis strepuit in
ministerium. &e abiit: Quasi diceis:
Hoc gaudium meum completũ ẽ:
Uerbum teneamus: uerbum me¬
dullitus conceptum ñ amittamus:

Expanded text:
ox ad tempus, Christus Verbum in principio aeternum. Tolle verbum, quid est vox? Ubi nullus est intellectus, inanis est strepitus. Vox sine verbo aurem pulsat, cor non aedificat. Verumtamen in ipso corde nostro aedificando advertamus ordinem rerum. Si cogito quid dicam, jam verbum est in corde meo: sed admodum sit etiam in corde tuo, quod jam est in meo. Hoc quaerens quomodo ad te perveniat, et in corde tuo insideat verbum quod jam est in corde meo, assumo vocem, et assumpta voce loquor tibi: sonus vocis ducit ad te intellectum verbi: et cum ad te duxit sonus vocis intellectum verbi, sonus quidem ipse pertransit; verbum autem quod ad te sonus perduxit, jam est in corde tuo, nec recessit a meo. Sonus ergo, transacto verbo ad te, nonne tibi videtur dicere sonus ipse, Illum oportet crescere, me autem minui? Sonus vocis strepuit in ministerium, et abiit, quasi dicens, Hoc gaudium meum completum est . Verbum teneamus, verbum medullitus conceptum non amittamus.
Abbreviated transcription (Latin):
modum infans circumcisionem:
Suscepit commendanda medica¬
menta: non uulnera IIlle autem
quare diceret ego a te debeo bapti-¬
zari. mundus ab omni penitus no¬
xa. si non in eo erat quod sanaret᷑:
si non in eo erat quod mundaretur:
Ille se dicit debitorem: & tu eum
purgas ne debita relaxentur:
Ego a te inquit debeo baptirari. Opus
est michi: necessarium est michi:
&̾ hoc illi ibi p̃stitum est Quando
enm dñs in aquam: non ille p̃ter
aquam: Quid pluribus: Cesset de¬
inceps si fieri potest contraruis dis¬
putator: quia & p̃conem suum li¬
berauit ipse saluator.. Ui. Item¬

Expanded text:
modum infans circumcisionem. modum infans circumcisionem. Suscepit commendanda medicamenta, non vulnera. Ille autem quare liceret, Ego a te debeo baptizari, mundus ab omni penitus noxa, si non in eo erat quod sanaretur, si non in eo erat quod mundaretur? Ille se dicit debitorem, et tu eum purgas, ne debita relaxentur. Ego a te, inquit, debeo baptizari: opus est mihi, necessarium est mihi. Et hoc illi ibi praestitum est. Quando enim Dominus in aquam, non ille praeter aquam. Quid pluribus? Cesset deinceps, si fieri potest, contrarius disputator; quia et praeconem suum liberavit ipse Salvator. SE
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in mundum &e ꝑ peccatũ
mors: & ita in omnes homines ꝑtransiit:
Si uerba mea hȩc eent. posset a me hȩc
sententia dici exp̃ssius. posset euidentiꝰ.
posset plenius: Ita in omnes homines
ꝑtransiit: in quo om̃s peccauerunt:
Iam tu excipe ioħem: Si separaueris
ab hominibus. si separaueris ab illo
tramite humanȩ ꝓpaginis. si separa¬
ueris a complexi masculi & feminȩ:
etiam ab ista sententia separabis: Nam
ille qui uoluit ab ea ẽẽ separatus. ꝑ uir-¬
ginem est uenire dignatus: Ut quid
me cogis discutere merita iohannis:
In utero dnm̃ salutauit: s puto quia
eum salutauit. a quo salutem desi¬
derauit. Eson quęrit tuam ꝑmciosis¬
simam defensionem: Uenienti dño
ad baptisinum suum: conseiuis com¬
munis infirmitatis ait Ego a te de¬
beo baptitari Ueniebat enim dñs
ad commendandam etiam in bap¬
tismo humilitatem ad ipsius sacra¬
menti consecrationem: quia sic sus¬
cepit baptisinum iuuenis. quemad¬

Expanded text:
intravit in mundum, et per peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit. Si verba mea haec essent, posset a me haec sententia dici expressius? posset evidentius? posset plenius? Ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Jam tu excipe Joannem: si separaveris ab hominibus, si separaveris ab illo tramite humanae propaginis, si separaveris a complexu masculi et feminae, etiam ab ista sententia separabis. Nam ille qui voluit ab ea esse separatus, per virginem est venire dignatus. Utquid me cogis discutere merita Joannis? In utero Dominum salutavit: sed puto quia eum salutavit, a quo salutem desideravit. Non quaerit tuam perniciosissimam defensionem. Venienti Domino ad baptismum suum, conscius communis infirmitatis ait: Ego a te debeo baptizari . Veniebat enim Dominus ad commendandam etiam in baptismo humilitatem, ad ipsius sacramenti consecrationem. Quia sic suscepit baptismum juvenis, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
miseris: Ut quid eoꝵ inuocentia ul¬
tra modum laudatur: Inueniant
saluatorem: nondum sentiant ad¬
ulatorem. Hos plane in tantum
infantium periculum nec dispu¬
tare debenius: ne eoꝵ salutem uel
disputando differre uideamur:
Afferatur. abluatur. liberetur.
uiuificetur: Sicut madam om̃s
morruntur: sic &e in xp̃o omnes
uiuificabuntur: Non inuenit qua
ueniret. in huiuis scłi uitam nisi
ꝑadam: non inueniet qua euadat
claudis unicam ianuam: Unus
enim ds̃. unus & mediator dei et
hominum: homo xp̃s iħs Audi
clamat tibi: Hon est opus sanis
medicus: s male habentibus Qua¬
re istum sanum dicis: nisi quia
& ioħs de quo loquȩbaris: cum pec¬
cato natus est: Inuenisti plane p̃ter
peccatum natum: quem inuene¬
ris p̃ter adam natum. Non auellis
hanc sententiam. de manibus
fidelium. Punum hominẽ mors:
&e ꝑ unum resurrectio mortuoꝵ:
Sicut in adam om̃s moriuntur.
sic & in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑
Punum hominem peccatum

Expanded text:
miseris. Utquid eorum innocentia ulmiseris. Utquid eorum innocentia ultra modum laudatur? Inveniat salvatorem, nondum sentiant adulatorem. Nos plane in tanto infantium periculo nec disputare debemus, ne eorum salutem vel disputando differre videamur. Afferatur, abluatur, liberetur, vivificetur. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Non invenit qua veniret in hujus saeculi vitam, nisi per Adam: non inveniet qua evadat claudis unicam januam? Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Audi, clamat tibi: Non est enim opus sanis medicus, sed male habentibus. Quare istum sanum dicis, nisi quia et Joannes, de quo loquebaris, cum peccato natus est? Invenisti plane praeter peccatum natum, quem invenis praeter Adam natum. Non avellis hanc sententiam de manibus fidelium: « Per unum hominem mors, et per unum resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in eccatum
Abbreviated transcription (Latin):
et popłm suum Unde: A peccatiss
eoꝵ. Hunc de paruulo interrogo
Affertur ad eccłam faciendus xp̃ianꝰ
baptizandus. Puto. quia ideo ut sit
in popło iħu Cuius ihi: Qui saluum
faciet popłm suum: a peccatis eoꝵ
Si non habet quod in illo saluetur.
auferatur hinc: Quare non dicimus
in atribus: auferte hinc istos pariuilos:
Iħs. saluator est: Si non habent quod
in illis saluetur: auferte hinc eos. Non
est opus sanis medicus. s male haben
tibi est iħc. huic ñ est iħe: Non ueuit
ad iħm. non ꝓ illo respondetur ut
credat in iħm: Alterum baptisinum
istituimus paruulis. in quo non sit
remissio peccatoꝵ: Plane si iste par¬
uulus ꝓse loqui posset. uocem contra¬
dicentis refelleret & clamarẽt. Da
michi uitam xp̃i. In adam mortinis
sum. da michi uitam xp̃i. In cuius
conspectu mundus non est. nec
infans cuius est unius diei uita suꝑ
terram. Istis grãm non negaret.
nec qui de suo daret: fiat miscłia cum

Expanded text:
et populum suum. Unde? A peccatis et populum suum. Unde? A peccatis eorum. Nunc de parvulo interrogo, affertur ad ecclesiam faciendus christianus, baptizandus, puto quia ideo ut sit in populo Jesu. Cujus Jesu? Qui salvum facit populum suum a peccatis eorum. Si non habet quod in illo salvetur, auferatur hinc. Quare non dicimus matribus, Auferte hinc istos parvulos? Jesus namque salvator est: si non habent isti quod in illis salvetur, auferte hinc eos. Non est opus sanis medicus, sed male habentibi est Jesus, huic non est Jesus? Non venit ad Jesum? non pro illo respondetur ut credat in Jesum? Alterum baptismum instituimus parvulis, in quo non fit remissio peccatorum? Plane si iste parvulus pro se loqui posset, vocem contradicentis refelleret, et clamaret: Da mihi vitam Christi; in Adam mortuus sum; da mihi vitam Christi, in cujus conspectu mundus non est, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Istis gratiam non negaret, nec qui de suo daret. Fiat misericordia cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ paruulis nos loquamur Auxiliũ
rerum suarum tuendarum: eccła so¬
let p̾bere pupillis Omnes loquamur
ꝓpariuilis. ab omnibus eis p̃beatur
auxilium: ne ꝑdant cęleste patri-
mo de ipso dño saluatore cum eiꝰ
natiuitas ꝓxima p̾nunciaretur:
dictum est Uocabunt nomen eius
iħs: Ipse enim saluum faciet popłm
suum: a peccatis eoꝵ: Iħm tenemus:
interp̃tationem nominis huius
habemus. Quare iħs quod latine
saluator dicitur: quare iħs. Ipse
enim saluum faciet popłm suum:
S fecit saluum popłm suum in
manu potenti moyses. & in adiu¬
torio excelsi a ꝑsequittione & dña¬
tione egiptioꝵ. Fecit saluum po¬
pulum suum & iħs naue. a ꝑsequu¬
bellisq gentium: Tecerunt saluum
popłm iudices: eum ab allophilislibe¬
rantes fecerunt reges: a dñatu cir¬
cumquaq oblatrantium gentium
liberantes: Non sic saluator iħs. sed
a peccatis eoꝵ: Uocabunt nomen eiꝰ
iħs. Quare: Ipse enim saluum faci¬

Expanded text:
pro parvulis nos loquamur. Auxilium pro parvulis nos loquamur. Auxilium rerum suarum tuendarum Ecclesia solet praebere pupillis: omnes loquamur pro parvulis, ab omnibus eis praebeatur auxilium, ne perdant coeleste patrimomo de ipso Domino Salvatore, cum ejus nativitas proxima praenuntiaretur, dictum est, Vocabunt nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Jesum tenemus, interpretationem nominis hujus habemus. Quare Jesus, quod latine Salvator dicitur, quare Jesus? Ipse enim salvum faciet populum suum. Sed salvum fecit populum suum in manu potenti Moyses, et in adjutorio Excelsi a persecutione et dominatione Aegyptiorum: fecit salvum populum suum et Jesus Nave a persebellisque gentium: fecerunt salvum populum Judices, eum ab Allophylis liberantes; fecerunt et Reges, a dominatu circumquaque oblatrantium gentium liberantes. Non sic salvat Jesus: sed a peccatis eorum. Vocabunt nomen ejus Jesum. Quare? Ipse enim salvum faci
Abbreviated transcription (Latin):
currit: & dicit michi Quomͦ om̃s:
Qui gͦ in gehennam mittendi sunt
qui cum diabolo dampnabuntur:
qui ȩternis ignibus torquȩbuntur:
Quomodo omnes & om̃s: Quia ne¬
mo ad mortem nisi ꝑ adam: nemo
omnes in adam morerentur: si eet
alius ꝑ quem ueniremus aduitam.
non om̃s in xp̃o uiuificarentur:¬
Quid gͦ ait aliquis. & infans indi¬
get liberatore. Plane indiget:
Testis est mater fideliter currens
cum paruulo baptizando ad ȩcele¬
siam. testis est ipsa mater ȩccła. susci¬
piens paruulum abluendum: et
aut liberatum dimittendum. aut
pietate nutriendum: Quis audeat di¬
cere testimonium contra tantam
matrem: Postremo & in ipso paruu¬
lo. miseriȩ ipsius testis est fletus. Qͥn¬
tum potest natura testatur infirma.:
parum intelligens. Eson incipit a ri¬
su: incipit a fletu Agnosce miserũ:
porrige auxilium: Omnes miscđiȩ
uisceribus induamur Quantominus
ꝓse ipsi possunt: tanto misericordius

Expanded text:
currit, et dicit mihi: Quomodo omnes? currit, et dicit mihi: Quomodo omnes? Qui ergo in gehennam mittendi sunt, qui cum diabolo damnabuntur, qui aeternis ignibus torquebuntur? Quomodo omnes et omnes? Quia nemo ad mortem nisi per Adam, nemo omnes in Adam morerentur. Si esset alius per quem veniremus ad vitam, non omnes in Christo vivificarenturQuid ergo, ait aliquis, et infans indiget liberatore? Plane indiget: testis est mater fideliter currens cum parvulo baptizando ad ecclesiam. Testis est ipsa mater Ecclesia suscipiens parvulum abluendum, et aut liberatum dimittendum, aut pietate nutriendum. Quis audeat dicere testimonium contra tantam matrem? Postremo et in ipso parvulo miseriae ipsius testis est fletus. Quantum potest, testatur natura infirma, parum intelligens; non incipit a risu, incipit a fletu. Agnosce miserum, porrige auxilium. Omnes misericordiae visceribus induantur. Quanto minus pro se ipsi possunt, tanto misericordius
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam minor deus intelli geretur
Q enim ab illa trinitatis deitate qua¬
si separaretur: si unus deus. unus & me¬
diator dei & hominum xp̃e iħs. qua¬
si non ille ds̃. qui unus diceretur. S
tas: medietatem suscipiat humani
tum intrauit in mundum. & ꝑ
peccatum mors. & ita in omnes
homines ꝑtransiit. in quo omnes
peccauerunt: Quis hinc erueretur.
quis ab hac massa ire ad misccłia
distingueretur: Quis enim te
discernit: Quid autem habes quod ñ
accȩpisti: Hson gͦ nos dĩcernunt me¬
rita: s gr̃a. Nam si meritis debitũ est:
gratis ñ ẽ Si gratis non est: gr̃a ñ ẽ.
Hoc ipse apłs dixit Si autem gr̃a:
iam non ex operibus Alioquin: gr̃a
iam non est gr̃a. Punum saluamur:
maiores. minores. senes. uiuenes. par¬
uuli. infantes: ꝑ unum saluamur:
Unus enim deus. unus & mediator
dei & hominum: homo xp̃c iħs: Per
unum hominem mors: & ꝑ unum
resurrectio mortuoꝵ: Sicut in adã
nes uiuificabuntur Hic aliquis oc¬

Expanded text:
tanquam minor Deus intelligeretur. Etenim ab illa Trinitatis deitate quasi separaretur, si unus Deus, unus et mediator Dei et hominum Jesus Christus, quasi non ille Deus qui unus diceretur. Sed tas, medietatem suscipiat humanittum in travitin mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quis hinc crueretur? quis ab hac massa irae ad misericordiam distingueretur? Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Non ergo nos discernunt merita, sed gratia. Nam sgratis non est: si gratis non est, gratia non est. Hoc ipse Apostolus dixit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Per unum salvamur, majores, minores, senes, juvenes, parvuli, infantes; per unum salvamur. Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Per unum hominem mors, et per unum resurrectio nes in Christo. Hic aliquis oc
Abbreviated transcription (Latin):
re: quam iusta non dicere Unde ȩu¬
uangłico beatus ipse iohannes allo¬
quio: corda nr̃a salutifero pulsat ora¬
culo dicens: Ego uox clamantis iN
deserto: parate uiam domino. rectas
facite semitas dei nr̃i Si teneamus
in nobis uerbum ueritatis: affectũ
iusticiȩ: erit in nobis illa uia: ꝑ quã
humanum pectus xp̃c ingreditur:
Ideo autem dicit. Ego uox claman¬
tis: Uox p̃conis udicem loquitur.
clamor iudicium comminatur:
ns uallis implebitur: & omnis
mons ce collis humiliabitur. Hoc

Expanded text:
re, quam justa non dicere. Unde ere, quam justa non dicere. Unde evangelico beatus ipse Joannes alloquio corda nostra salutifero pulsat oraculo dicens: Ego vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Si teneamus in nobis verbum veritatis, affectum justitiae; erit in nobis illa via, per quam humanum pectus Christus ingreditur. Ideo autem dicit, Ego vox clamantis. Vox praeconis judicem loquitur, clamor judicium comminatur. nis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores eccłe aliquoties non ex
uoluntate. s ex necessitate peccato¬
res non arguunt: ut interdum spi¬
ritali medicamento. & caritatis ar-¬
tificio. suꝑbos quosq etiam indig¬
nis laudibus ꝓsequantur. Ut dum
erubescunt falsa ẽẽ quȩ de eis di-¬
cuntur: ad emendationem uitȩ et
bona opera ꝓuocentur. scdm illud
quod scriptum est. qm̃ laudatur pec¬
cador in desideriis animȩ suȩ. & qui
iniq agit benedicitur & quia ue¬
ra est illa sapientis cuiusdam sen¬
tentia. sicut uera laus ornat: ita
falsa castigat: non est tamen im-¬
possibile apud dm̃. ut etiam illi
qui humanis laudibus inuitati
bona opera exercere cȩperunt.
deus illis hoc in amorem &e con¬
suctu dinem uertat scdm illud
quod quidam de sapientibꝰ dixit:
Bene consuescere: pudebit desu¬
escere & iterum: Bona loquam᷑:
transiet sermo in affectum:
Beatus tamen iohannes plena ce ꝑ¬
fecta libertate maluit iniusta sustine¬

Expanded text:
praedicatores Ecclesiae aliquoties non ex praedicatores Ecclesiae aliquoties non ex voluntate, sed ex necessitate peccatores non arguunt; ut interdum spirituali medicamento et charitatis artificio superbos quosque etiam indignis laudibus prosequantur: ut dum erubescunt falsa esse quae de eis dicuntur, ad emendationem vitae et bona opera provocentur; secundum illud quod scriptum est, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Et quia vera est illa sapientis viri sententia, Sicut vera laus ornat, ita falsa castigat: non est tamen impossibile apud Deum, ut etiam illi qui humanis laudibus invitati bona opera exercere coeperint, Deus illis hoc in amorem et consuetudinem vertat; secundum illud quod de sapientibus quidam dixit, Bene consuescere, pudebit dissuescere: et iterum, Bona loquamur, transiet sermo in affectum. Beatus tamen Joannes plena et perfecta libertate maluit injusta sustine
Abbreviated transcription (Latin):
de desperata generatione ꝑsterilem:
Iue salutem p̃dicauit: hic contulit
Iue baptirauit in penitentia: iste re¬
qui impietatem regis herodis. qui
uxorem frĩs uiuentis inuaserat.
publica auctoritate condempnans.
ꝓpternisticiam ꝑdidit uitam. s
lucratus est głam. & nos interdũ
ꝓ grã hominum uel timore offen¬
sionis. ꝓferimus adulationem. &
uendimus ueritatem: non timen¬
tes illud quod terribilit̃ scriptũ ẽ:
Si non annunciaueris mi guo mni¬
quitatem suam: sanguinem eius
de manu tua reguiram: Solent
tamen aliquoties doctores eccłȩ
non ꝓ negligentia peccantium
ab increpatione cessare: s quia
eos timent ex ipsa castigatione
ad peiora ꝓrumpere. Quando ꝓhac
re non p̃dicant sacerdotes: non pos¬
sunt habere de tarditatȩ reatum:
Quia sicut uiri boni interdum de
dura increpatione corriguntur:
ita ẽ contra omnes etiam suꝑbi le¬
nissima ammonitione ad peiora
p̃cipitia ꝓuocantur: Ham in tantũ

Expanded text:
 desperata generatione per sterile desperata generatione per sterileIlle salutem praedicavit; hic contulit. Ille baptizavit in poenitentiam; iste requi impietatem regis Herodis, qui uxorem fratris viventis invaserat, publica auctoritate condemnans, propter justitiam perdidit vitam, sed lucratus est gloriam. Et nos interdum pro gratia hominum vel timore offensionum praeferimus adulationem, et vendimus veritatem, non timentes illud quod terribiliter scriptum est, Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . Solent tamen aliquoties doctores Ecclesiae non pro negligentia peccantium ab increpatione cessare; sed quia eos timent ex ipsa castigatione ad pejora mala prorumpere. Quando pro hac re non praedicant sacerdotes, non possunt habere de taciturnitate reatum: quia sicut viri boni interdum ex dura increpatione corriguntur; ita e contra omnes etiam superbi lenissima admonitione ad pejora praecipitia provocantur. Nam in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
did̾m colimus: quod nulli sc̃oꝵ menui¬
nimus attributum Hodie inquam
uatalis eius diem: unica ac singulari
celebritate ueneramur Ande quia
eum recte excollere non ualemus
humane uocis officio: p̃dicemꝰ dñice
attestati onis oraculo ꝓloguen¬
te xp̃o: quia inter natos mulierũ¬
maior non est iohaune baptista: Ipse
hoc dicit & ideo agnosce magnificen¬
tiam laudis: ex dignitate laudan¬
tis. Ac sic dum nemo illo maior ẽẽ
asseritur in natis mulierum: dat᷑
intelligi quod iohannes humanoꝵ
fuerit mensura meritoꝵ: Egouox¬
inquit clamantis in deserto. Hoc
est dicere: ꝑon sum egouerbum
quod erat in principio apud deum:
s uox potius id est minister sum
uerbi: ut auditus hominum sen¬
susq p̃ueniam. Unde beatus bap.¬
tista. pari humilitate ꝓnunciat
tandus in cruce: me autem minui
quia sum truncandus in capite
uirgine: in mundi senescentis ȩtate:
Etate in quam illa: quȩ erat fide et
operibus infȩcunda Iohannes uenit¬

Expanded text:
diem colimus, quod nulli sanctorum meminimus attributum: hodie, inquam, natalem diem unica ac singulari celebritate veneramur. Unde quia eum recte extollere non valemus humanae vocis officio, praedicemus dominicae attestationis oraculo, proloquente Christo, quia inter natos mulierum non est major Joanne Baptista . Ipse hoc dicit: et ideo cognosce magnificentiam laudis ex dignitate laudantis; ac sic dum nemo illo esse major asseritur in natis mulierum, datur intelligi, quod Joannes humanorum fugit mensuram meritoru clamantis in deserto : hoc est dicere, Non sum ego Verbum quod erat in principio Deus apud Deum; sed vox potius, id est, minister sum Verbi, ut per me ad auditus hominum sensusque perveniat. Unde beatus Baptista pari humilitate pronuntiat,tandus in cruce: me autem minui, qui sum truncandus in capite.s de matre virgine in mundi senescentis aetate; aetate, inquam, illa quae erat fide et operibus infecunda. Joannes venit
Abbreviated transcription (Latin):
cimus: sicut crescit in oculis lirx
cum acie conualescente uidetur
amplius.quȩ acle languente mi¬
nus utiq uidebatur &e minor
erat oculis egris. maior est oculis
sanis : cum ipsa ꝑ se ipsam nec
ante imminuta sit. nec post mo¬
dicum creuerit. Minuitur gͦ
ministerium uocis: cum fit m̃tis
ꝓfectus ad uerbum: Ita oportet
xp̃m crescere: ioħem autẽ minui
Hoc eoꝵ indicant passiones: Ham
eoꝵ indicant natales dies: Nãq a na¬
tali ioħis incipiunt dierũ detm̃ta.

Expanded text:
cimus: sicut crescit in oculis lux, cimus: sicut crescit in oculis lux, cum acie convalescente videtur amplius, quae acie languente minus utique videbatur. Et minor erat oculis aegris, major est oculis sanis: cum ipsa per se ipsam nec ante imminuta sit, nec postmodum creverit. Minuitur ergo ministerium vocis, cum fit mentis profectus ad Verbum. Ita oportet Christum crescere, Joannem autem minui. Hoc eorum indicant passiones. Nam eorum indicant natales dies. Nam a Natali Joannis incipiunt dierum detrimenta;