comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calcarent: protimis addidit. Ni¬
mis ofortatus est principatꝰ eorum.
Ac ne paucos ẽẽ crederemus: quos
ꝓficere usq ad summã tante per¬
fectionis agnoscimꝰ : ilico adiunx̃.
Dinumerabo eos: et suꝑ arenã
multiplicabunt᷑. Quod itaq ñe ꝓ
amore ueritatis sese libenter hnͣ¬
miliant: tot tunc in iudicio lam¬
pades coruscant. Dicatur gͥ reste.
Lamꝑas. ꝯtempta apud cogitati¬
ones diuitum parata ad tempꝰ sta¬
tutum: quia unius cuiꝰq iusti a¬
nima uelut abiecta contempnit᷑.
cum degens inferius głam non
ht̃. sed admirabilis cernit᷑ dum
desuꝑ fulget.

Expanded text:
calcarent protinus addidit: Nicalcarent protinus addidit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ac ne paucos esse crederemus, quos proficere usque ad summa tantae perfectionis agnoscimus, illico adjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Quot itaque nunc pro amore veritatis sese libenter humiliant, tot tunc in judicio lampades coruscant. Dicatur igitur recte: Lampas contempta apud cogitationes divitum, parata ad tempus statutum, quia uniuscujusque justi anima velut abjecta contemnitur cum degens inferius gloriam non habet, sed admirabilis cernitur dum desuper fulget.
Abbreviated transcription (Latin):
debitis ⁊ uos super sedes duodecim
Iudicantes duodecim trib ifrł. Neq
enim plusqͣm duodetim iudices illa
interni ꝯsessus curia habebit: Sedm
mirum duo denario numero qnͣtitaᷤᷤ
uniuersitatis exprimit᷑: quia qͥs qͥs
stimulo diuini amoris excitatꝰ. hic
possessa reliquerit illic ꝓculdubio
culmen iudiciarie potestatis obtinẽ¬
bit: ut simul tunc iudex cum iy¬
dice ueniat. qui nunc consideratõe
ilicii sese spontanea pauꝑtate ca¬
stigat᷑. Hinc est enim qͦd de sc̃a ec-¬
clesia sponso per Salomonem dicit᷑.
Nobilis in portis uir eius: quando
sederit cum senatorib terre. Hinc
ysaias ait. Dominꝰ ad iudicium ue¬
net cum semorib ppli sui. Hinc eoꝰ¬
dem Eenatore frentãs noniam fa¬
mulos: sed amicos denuntiat di¬
tens. Non iam dico uos seruos sed
nusta intuens ait. Nichi autem n¬
mis honorificati sunt amiti tui ds̃.
Quorum celfitudinem cordis dũ¬
asꝑiceret mundi głam qua calce

Expanded text:
debitis super sedes duodecim, debitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Neque enim plusquam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic proculdubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum judice veniat, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae Sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc eosdem seniores Veritas non jam famulos, sed amicos denuntiat, dicens: Jam non dicam vos servos, sed a intuens, ait: Mihi autem honorati sunt amici tui, Deus . Quorum dum celsitudinem cordis aspiceret, mundi gloriam qua calce
Abbreviated transcription (Latin):
sue sapientie specie non recogno¬
scit. Sicut de ueraci quolibet uiro
dicitur: quia falsitatem nesciat.
Non quia cum ab aliis falsum
dicitur hoc rep̃hendere ignorat:
sed eandem ipãm fallatiam ⁊ scit
in examine et nescit in amore:
ut uidelicet ip̃e hanc non agat ꝙͣ
actam ab aliis dampnat. Et fit
plerumq ut nonnulli in insidiis
uacantes aliene uite ꝑu̾sitaus sue
laqueos tendant. Et cum qͥs nes¬
ciens eisdem laqueis capi consꝑicit᷑
utrum hec diuinitꝰ uideant᷑ for¬
tasse dubitat᷑. Mirant᷑q homineᷤᷤ
si hoc deus uideat cur fieri ꝑmit¬
tat  ip̃e nouit et decipientem: ⁊
eum qui decipitur. Nouit etemt̃
decipientẽ: quia plerumq anteri
ora mala conspicit: et hunc iusto
iudicio cadere etiam in alia pecca¬
ta ꝑmitct. Nouit decipientẽ: qr
in manu suorꝰ oꝑum dimissum
hunc ut ad peiora proruat deserit
sicut scriptum est. Nui nocet no¬
ceat adhuc: et qui in sordib est sor¬

Expanded text:
suae sapientiae specie non recognosuae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat, quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit enim decipientem, quia plerumqora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sor
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ostendit. In uerbis uero subse¬
quentib quib ait. apud ip̃m est for¬
titudo et saꝑientia luce clarius demõ¬
strat. qͦd prius in iudicio per uir¬
tutem reprobos destruit.⁊ postmodũ
electorum mentib eterni regni per¬
fecto lumine infulget. S quia añ
extremi diem iudicii iudicare cotu¬
die occultis disꝑositignib fc̃a mor¬
talium non desistit. Ad hoc quod a-¬
gitur: rediur cum sb̃ditur. Ip̃e no
finem: et iudices in stuporem. Cũ¬
omnis qui pximum. decipere conat᷑
iniquus sit: et iniqͥs ueritas dicat.
Numqͣm noui uos: discedite a me
maledicti qui oꝑamini iniqͥtatẽ.
Qualiter hoc in loco dicitur qͥa
dominꝰ decipientẽ nouit: S qr sci¬
re dei aliquando cognoscere dicit᷑.
aliquando aꝓprobare scit iniquũ:
quia cognoscendo iudicat. Neq
enim iniquum quẽpiam iudicas¬
set si nequa qͣm cognosceret: et ta¬
men iniquũ nescit. quia eiꝰ fcã ñ
approbat. Et nouit gͣ quia depre¬
hendit et non nouit: qr hunc in

Expanded text:
bilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditur: CAPUT ultum finem et iudices in stuporem omnis qui proximum suum decipere conatur iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Non novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur, quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare, et scit iniquum, quia cognoscendo judicat neque enim iniquum quempiam judicasset si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in
Abbreviated transcription (Latin):
et dochiunt tes molanbia cer indi¬
cabunt tͥ. Loquere terre et responde¬
bit tibi: et narrabunt pisces maris.
Qid per iumenta: nisi sensu pigri¬
ores. Quid per celi uolatilia: nisi sũ¬
ma atq sublimia sapientes intelli¬
gere debemus: De iumentis namq¬
idest sensu pigriorib scͥptum est.
Animalia tua inhabitabunt in ea.
Et quia sublimia sapientes in uer¬
bis nr̃i redemptoris euolant scͥptũ
est: ita ut uolucres celi ueniant et
habitent in ramis eius. Quid uer
per terram: nisi terrena sapientes:
Unde et primo homini celestia de¬
serenti dictum est. Terra es: et inter¬
ram ibis. Qid per pisces mans
uisi curiosos huius setuli debens
accipere: De quib psalmista at
Pisces maris qui ꝑambulant sem¬
tas maris. Qui in magnis rerũ
inquisitionib quasi mabditis fui¬
ctib latent. Qid autem cuncta het
inquisita doceant adiungit dicens

Expanded text:
et docebunt te, volatilia coeli et indicabunt tibi: loquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. - Quid per jumenta nisi sensus pigriores? Quid per coeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namqid est sensu pigrioribus, scriptum est: Animalia tua habitabunt in ea . Et quia sublimia sapientes, in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: Ita ut volucres coeli veniant, et habitent in ramis ejus . Quid vero per terram, nisi terrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est, Terra es, et in terram ibis . Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? De quibus Psalmista ait: Pisces maris, qui perambulant semitas maris . Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
Palpabunt quasi in tenebris ⁊ ñ
inluce. Qi enim inter tot aper
ta trepidat quasi in tenebris pal
pati: quia quod tangit non uidet.
Omnis ergo qui errat nunc huc
nunc illuc duciur. Et qr aliqnͣdo
ostendebant᷑ credere cum dicerẽt:
nsi hic eẽt a deo non poterat face̾
que ornant. Prophetia quiipe doc¬
trina gn̾a linguarum curationũ
uirtus qͣsi q̃dam menia mentis stꝰ:
que ⁊ siquisq non habeat stare ni¬
nitus per fidem et iusticiam pocest.

Expanded text:
Palpabunt quasi in tenebris, et non Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot aperta miracula trepidat, quasi in tenepat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur; et quia aliquando ostendebant credere cum dicerent: « Nisi hic esset a Deo, non poterat facere quae ornant: prophetia quippe, doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam moenia mentis sunt; quae etsi quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam potest.
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quandoq ad fidei statum redy¬
xit. Quib udelicet in mentis in¬
tegritate restitutis: antiquus ille
popłs qui fidelis eẽ deo iudebatur.
repbatus corde repulsus est: ut sua
perfidia deceptꝰ conra ip̃m post ĩ¬
surgeret quem ante p̾dicauit Se
incedant perinuium. Palꝑabunt
quasi intenebris et non in luce:⁊
errare eos facit quasi ebrios. Cor e¬
nim pͥncipum terre inmutatũ ẽ:
cum in iudea summi sacerdotes
et seniores ppłi. illi suo consilio co¬
nabantur obsistere: quem prius
uenturum eẽ predicabant. Cumq
eius nomen ꝑsequendo molirent᷑
extinguere: decepti sua malicia
incedere perinuium srustra cona¬
bant᷑: quia crudelitati eorum ꝑa¬
tere uia non poterat contͣ auctorẽ
omnium miracła cernebant uir¬
tute terrebant᷑: sed credere reny¬
entes adhuc signa requirebant
cum dicerent. Quod ergo tyfaçis
signum ut uideamꝰ ⁊ c̃redamꝰ tͥ:
Quid operaris: Bene itaq dicit᷑.

Expanded text:
erat quandoque ad fidei statum reduerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deo esse videbatur, reprobatus, corde repulsus est, ut sua perfidia deceptus contra ipsum post insurgeret quem ante praedicavit. incedant per invium. Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios. 30. nim principum terrae immutatum est cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi illi conabantur suo consilio obsistere quem prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia, incedere per invium frustra conabantur, quia crudelitati eorum patere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sed, credere renuentes, adhuc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
lucem umbram mortis. Umbra
enim mortis est praua operatio: q̃
de imitatione antiqui hostis qua¬
si de corꝑis liniamentis expͥmit᷑
De quo etiam sb̾cuiꝰdam significa¬
tione dicitur. Et nomen illi mors
est. Et plerumq eius maligna co-¬
gitatio mentes hominũ latet: atq
per hoc qͦd nescitur amplius p̃ualeti.
Ombra ergo mortis in lucem ꝑduci¬
tuir: dum scõrum mentib maligna
operatio antiqui hostis ut destrui
possit aperitur. Sequit᷑ A
eas: et subuersas in integrũ
qm̃ gentes dominꝰ multiplicat et ꝑ¬
dit: quia nascunt᷑ et cotidie morut¬
tur: et subuersas in integrum resti¬
turr:qr resirgunt qui fiuant moz¬
tui. Qyod tamen melius accipimꝰ.
si hoc qͣliter in eaium mente agit᷑
sentiamꝰ. Multiplicat enim gentes
et perdit: quia eas et per fecundita¬
tem sobolis extendit: et tamen in
ppria infidelitate derelinquit Sed
subuersas in integrum restiuit.
quia qͣs in infidelitatis casu reliq̃¬

Expanded text:
lucem umbram mortis. Umbra lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis in lucem producitur dum sanctorum mentibus maligna operatio antiqui hostis, ut destrui possit, aperitur. Sequitur: eas, et subversas in integrum quoniam gentes Dominus multiplicat et perdit, quia nascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes et perdit, quia eas et per fecunditatem sobolis extendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
Hacuita ommna d̾ebeantiura. incer¬
ta. et nullus exhibita castitate suꝑ¬
biat: quia effundit despectoẽm su¬
per principes. Nullus ex uitior sy¬
orum dep̃ssione desperet: quia eos
qui opp̃ssi fuerant releuat. Et qm̃
cum hec aguntu ex occultis dei cõ¬
siliis: suꝑ unumquemq sententia
aperta ꝓducitur: recte sb̾iungit᷑
Et reuelat prosunda de tenebris. P¬
funda enim de tenebris dominꝰ reue¬
lat: qͣndo apertam sententiam ex
occultis suis consiliis indicat: Ut de
uno quoq que sentiat ostendat. Qa
enim uidet nunc creator omnia: ⁊
ip̃e in consiliis non uidet᷑ recte de
illo per psalmistam dicit᷑. Posuit
tenebras latibulum suum. S qͣsi de
istis tenebris ad lumen exit: qnͣdo
quid de uniuscuiꝰq actib sentiat os¬
tendit. Et quia cum his qui pectõꝵꝰ
suorum pondere p̾mebat ᷑. ad rectiu¬
dinis statum ducit᷑ : prius ip̃am.
mortem consꝑicit. in qua ⁊ deficere
ꝯsueuerat: et hanc considerare ne¬
sciebat. recte additur. Et ꝑlucit ĩ

Expanded text:
hac vita omnia habeantur incerta, et nullus ex habita castitate superbiat, quia effundit despectionem super principes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec aguntur ex occultis Dei consiliis super unumquemque sententia aperta producitur, recte subjungitur: Et revelat profunda de tenebris. funda enim de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in
Abbreviated transcription (Latin):
et caritas non nr̃a menia sed mu¬
nitiones sunt: que si habere ne¬
gligiis: hostium insidiis pare¬
mus. De iudea gͦ quia ꝓphetiam
atq doctrinam uel mĩraculor sig
re ꝑmĩsit: munitões eius dissipa¬
re stucduit. Rectus uero ordo ser¬
uatus est: ut prius menie ⁊ post
munitões dissipate dicerent᷑: q
cum peccatͥx anima relinquit᷑. pͥ¬
iis ab ea uirtutum dona que ad
manifestatõem sp̃c data sunt: ⁊
ptmodum spei fidei atq caritatis
fundamenta destruunt᷑. Q uetũ¬
sta dominꝰ a ꝑsidis ablata gentili
nauit. ¶nde et scͥptum est. Et spe
qͣm per fidem in habitare dignat᷑.
speciem donorum dedit. Qrod ui¬
delicet gestum est: cum uerba dei
et iudeorum ppłs ad solam lute¬
ram que occidit acciperet: et con¬
uersa gentilitas per sp̃m quiuiui¬
ficat penetraret. Unde ⁊ mox subͦ¬
ditur.

Expanded text:
charitas non nostra moenia, sed munitiones sunt, quae si habere negligimus, hostium insidiis paremus. De Judaea vero, quia prophetiam atque doctrinam vel miraculorum signri permisit. Munitiones ejus dissipare stuvatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea virtutum dona, quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum spei, fidei atque charitatis fundamenta destruuntur. Quae cuncta Dominus a perfidis ablata, gentilitnavit. Unde scriptum est: Et specquam per fidem inhabitare dignatus est, speciem donorum dedit. Quod videlicet gestum est, cum verba Dei, et Judaeorum populus ad solam litteram quae occidit acciperet, et conversa gentilitas per spiritum qui vivificat penetraret. Unde mox subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Qui lucrum maximiũ pͥutanit
de indiscipłis xp̃m occidert. iam ii¬
tam suam xp̃m estimat et moribu¬
crum. Emissa gͦ aqua terra subu̾sa
est. quia paulimens mox ut sc̃i sỹ¬
uit. ¶o contra per ꝓpħam dñs cõt
effraym queritur dicens. Effraym.
fĩs est subtineritius panis qui non
reuersat᷑. Panis namq subtinermiꝰ
suꝑ se eynerem portat: partẽ mum¬
diorem deorsum p̃mit. partemq ho¬
ꝑiorem tanto sordidiorem ht̃: qͣnte
in eõ cỹnerem tolerat. Mens itaq
que terrȩna cogitat: quid super de
aliud qͣm cyneris molem portat.
S si reuersari uoluerit. mundã
faciem qͣm deorsum p̾sserat suꝑi
reducit: cum cynerem quem por¬
tabat excusserit Sigͥ terrenar o
gitationum eynerem a mente ex¬
citimus: quasi panem subtine¬
titium reuersamus: yt illa nra

Expanded text:
tor . Qui lucrum maximum putavit, tor . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam tam suam Christum aestimat, et mori lucrum . Emissa ergo aqua terra subversa est, quia Pauli mens, mox ut sancti Spvit. Quod contra per prophetam Dominus contra Ephraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamu
Abbreviated transcription (Latin):
contra dnm ceruicem cordis erige¬
bat. Uideas namq qͦd aqua ter¬
ra cordis humani diuini mune¬
ris infusa post libenter iniurias
tolerat. qͣs prius clementer inro¬
gabat: post etiam sua tribuit qͥ
prius aliena rapiebat: post car¬
nͥem abstinendo cruciat. qui prius
satietate carnis per mortifera tur¬
pitudinum oblectamenta deflue¬
bat: pt etiam ꝑsecutores diligit qͥ
prius diligere etiam se amantes no¬
no munere infusa tont᷑ hoc qdł
sueuerat agere ceperit terra subu̾sa
est: quia et deorsum missa est q̃ pͥꝰ
eminebat: et sursum leuata est fa¬
cies que prius in prosundo deprime
sua protinus crudelitate mutatꝰ est:
et post modum plagas pro xp̃o acci¬
pit qͣs ueniebat inferre xp̃ianis:
et qui prius carnaliter uiuens in
mortem conabat᷑ scõs dei tradere:
litatis eius frigide cogitatõnes ner¬
sesunt in ardorem pietatis. Et qui
prius fuit blasphemus et ꝑsector:
humilis fc̃s est piusq post p̃dica¬

Expanded text:
contra Dominum cervicem cordis erigecontra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aquris infusus, post libenter injurias tolerat quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuit qui prius aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciat qui prius satietate carnis per mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores diligit qui prius diligere etiam se amantes nono munere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et sursum elevata est facies, quae prius in profunda premebatsua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, litatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedic
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ gra ab audientis mente subtͣ¬
hitur. arescit ꝓtinus intellectꝰ. qui
iam per spem uiridescere in audi¬
ente uidebatur. Quod autem nõ
aqͣm sed aqͣs memorat pluralita¬
tis appellatione: ad septiformem.
donorum spualium grãm retur¬
tit: quia quasi tot aquis unusqͥs¬
q infunditur qͦt donis repletur.
Ee quib aꝑte sb̾iungit᷑ Si emi¬
scrit eas: subuertent terram. Qd
enim terra: nisi pectator acciꝑit᷑
¶ui per sententiam dictum est. Ter¬
ra es et interram ibis: Manet ita¬
q terra immobilis: cum p̃ceptis
dñicis peccator obedire ꝯtempnit:
tum ceruicem suꝑbie erigit. atq a
u̾itatis lumine oculos mentis cday¬
steteruntꝰ mota est terra: quia cũ
ueritas in corde figitur. mentis im¬
mobilitas agitatur. Si sp̃c scĩ grã
cantis infundit᷑. statim terra sub¬
uertit᷑: quia peccatricis mentis
duritia ab immobilitatis sue ob¬
stinatione ꝑmutat᷑ ut tantũ se
pꝰtmodum preceptis dñicis flen¬
do subitiat. qntum suꝑbiendo pͥꝰ

Expanded text:
b audientis mente subtrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente videbatur. Quod autem non aquam, sed aquas memorat, pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, subvertent terram. enim terra, nisi peccator accipitur, cui per sententiam dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Manet itaque terra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a veritatis lumine oculos mentis clausteterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis immobilitas agitatur, si sancti Spirituscantis infunditur, statim terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis suae obstinatione 372 permutatur, ut tantum se postmodum praeceptis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius
Abbreviated transcription (Latin):
uos ante dnĩn. S cum sacerdotesn
tam discipłorum negligunt: ⁊ nul¬
lum de eorum prouectib ante dnĩn¬
fructum ferunt: quid aliud qͣm in.¬
glorii dicunt᷑: Quia ante districtil¬
iudicem: nimirũ głam tunc nonĩ
ueniunt. qͣmmodo in subditorꝰ sy
orum morib p̃dicationis studioñ
exquirunt. Gene antem subditur.
Et optimates supplantat: qr cum
mentem regentium iusto iudicio
deserit. hec internit recributois pre¬
mium non requitit: et in eo supplã¬
tatuir qͦd fallitur: ut pro eterna gła
de pͥncipato temꝑali gratuletur.
Supplantãt᷑ gͥ optimates: quiadũ
uera celestis patrie p̃dicare negligĩt.
in fuis hic uoluptatib cadunt. Se¬
um: et doctrinam senum auferens.
¶umi sacerdos non agit bona que
loqnitur: ei etiam sermo subtra¬
hiti. neloqui audeat qͦd non oꝑat᷑
licut per ꝓpħam dicitur. Pectatoꝵ
autem dixit d̾s quare tuenatras iͥ¬
ticias meas: et assumis testam̃tũ

Expanded text:
vos ante Dominum ? Sed cum sacerdotes vos ante Dominum ? Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Dominfructum ferunt, quid aliud quam iglorii dicuntur? quia ante districtjudicem nimirum gloriam tunc non veniunt, quam modo in subditorum orum moribus praedicationis studio exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus cadunt. Seum, et doctrinam senum auferens. - Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qrimembrorꝰ suorum motꝰ bene
regere sciunt: nonimmnerito reges
uocantur. Sed cum de ip̃a continen¬
tia elatione mens tangit᷑: plerũq
omp̃c deus eius suꝑbiam deserens.
hant immundiciam oꝑis cadere ꝑ¬
mitat. Regum itaq balcheum dio¬
soluit: qͣndo in his qui bene reg̾e
sua membra uidebant᷑ ꝓpter elatio¬
nis culpam castitatis meis tingy¬
lum destruit. Quid uero in fune
accipitur. insi peccatum. Sicut ꝑ¬
piunt impiũ: et funib pectõr suor
ꝯstringit᷑. Et quia in renib carnis de¬
lectatio pͥncipat᷑. districtꝰ ꝯscientiarꝰ
iuudex qui regum baltheun dissoluit.
fime p̃cingit renes eorum: qͣtinus
dissoluto castitatis cingulo scilicet
eorum memibris delestatio peccati do¬
minet᷑. yt quos in occulto suꝑbia in¬
quinat: quam sint detestabiles etiã
in publico ostendat. Sequit᷑. Suct
plantat. Magna sacerdotis gła est re
discipłis dicit. Que est enim nr̃a speᷤ.
aut gaudium aut corona głe nonne

Expanded text:
Qui membrorum suorum motus bene regere sciunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, plerumque omnipotens Deus ejus superbiam deserens, hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Sequitur: CAPUplantat. - Magna sacerdotis gloria est,discipulis dicit: « Quae est nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriae? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam. Het non in congrue de
uiugenito sumii patris accipimꝰ:
ut ip̃m c̃ẽ dei sapientiam et fortuu¬
dinem sentiamꝰ. Nam paulus quoq
nr̃o intellectui attestatur dicens.
Tpm dei uirtutem et dei sapien¬
tiam qui apud ip̃m semꝑ est: qr
in pͥncipio erat uerbum et uerbũ
erat apud deum. et ds erat u̾bñ.
Habet autem ds̃ ꝯsilium et intel¬
lĩgentiam: consilium iudelicet qu
disponit sua: intelligentiam q
ra signari: ut qͦd aliqͣndo tasdi
delinqñtes percutit. non quia in¬
quorum culpa non conspicit:
sed ut dampnationis eorum sentẽ¬
tia que pro agenda penitentia dif¬
fertur: quasi rarda ex consilio ꝓ
ras aperta sententia iidicat.
apuo omnipotentẽ dñm antel
cula in consilio latebat. Sequit᷑.¬
Si destruxerit nemo est qui edifi
cat dum reꝑlet. Neq enim huma
nammentẽ debellando destruit
s recedendo: quia ad ꝑditoẽm sy¬
am suffucit sͥ dimissa. ¶Inde ple¬
rumq fit: ut cum aud̾ientis ar
exigentib culpis omnipotentio

Expanded text:
n. 11. Haec non incongrue de Unigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiam, qura signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi tarda ex consilio pruandoque aperta sententia indicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio latebat. SequitSi destruxerit, nemo est qui aedificcat, dum replet. Nequenam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
facientib tͥbuit: et non facientib tol¬
lit. Qrigͦ hoc deore suo ñ auferri pe¬
tiit: quid aliud qͣm grãm bone oꝑa-¬
tionis q̃siuit: Ac si aperte diceret.
Abono opere errare me non sinas: ne
dum amitto ordinem beneuiuendi
rectitudinẽ perdam loquendi. Et ple¬
rumq doctor qui docere audet quod
negligit agere cum desierit bona lo¬
qui que oꝑare contempsit: docere sb̃¬
iectos incipit praua que agit. ut iͦto
omnipotentis dei iulicio in bono iã
nec linguam habeat qui habere bo¬
nam uitam recusati qͣtinus cum.
mens terrenar rerum amori intẽ¬
ditur. deterrenis reb semꝑ loquat᷑.
Unde in euuͣngłio ueritas dicit. Ex
habundantia cordis os loquit᷑. Bo¬
nus homo de bono thesauro ꝑfert
bona: et malus homo de malothe

Expanded text:
facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare mdum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo the
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem Sciendum uero est: qr ĩ
sacro eloquio sp̃t hominis. duob
modis poni consueuit. Aliqͣndo nã¬
q sp̃t pro anima: aliqͣndo pro ef¬
fectu spũali ponitur. Pro anina.
namq sp̃t diciuir: situt de nr̃o ip̃o
capite scriptum est. Inclinato caꝑi¬
te: tradidit sp̃m. Si enim aliud spi¬
ritum qͣm animam eiuingłista di¬
teret: exeunte utiq spiritu anima
remansiss. Pro effectu quoq sp̃ua¬
li: sp̃c dicitur sicut scͥptum est. Qui
facit angłos suos sp̃c: et ministros
suos ign̾em urentem. Angeli qͥppe

Expanded text:
rnitatem. Sciendum vero est quia in rnitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni consuevit. Aliquando namque spiritus pro anima, aliquando pro effectu spiritali ponitur. Pro anima namque spiritus dicitur, sicut de nostro ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte utique spiritu, 369 anima remansisset. Pro effectu quoque spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem ur
Abbreviated transcription (Latin):
am iumenta uel uolatilia: terram ul
pisces requirimꝰ dum osideramus.
que nobis ꝯcorditer respondent qd
cuncta dominꝰ fecerit: quia dum
nrãs oculis suas species ingerunt
se a semetip̃is non ẽe testantur. Eo
ip̃o enim quod creatura sund: per
ostensam speciem creatori suo qͣsi
uocem confessionis reddunt. qui qr
omnia condidit: qualiter etiam de¬
beant administrari disponit. Unde
nis hominis. Per manũ quippe:
potestas expͥmit᷑. Anima gͥ omnis
uiuentis ⁊ sp̃c uniuerse carnis ho¬
minis: in eius potestate est a quo ẽ.
ut ip̃e prouideat qͣliter sit: qui pre¬
stitit esse qͦd non fuit. Potest uero ꝑ
animam omnis uiuentis: iumen¬
torum uita signari. Omp̃e autem
deus inmentor animamusq ad cor¬
poreos sensus uiuificat. Hominũ
tum tendit. In eius gͦ manu est:a¬
nima omnis uiuentis. ⁊ sp̃c uniu̾¬
se carnis hominis: dum ⁊ illo hoc
prestat anime ut uinceret carnem:
et in isto ad hoc uiuificat animã.
ut ad intelligendam ꝓueniat et̾¬

Expanded text:
am. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disposuit. Unde num quippe potestas exprimitur. Anima igitur omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est a quo est; ut ipse provideat qualiter sit, qui praestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum tum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aete
Abbreviated transcription (Latin):
in male. ꝯsuetudinis carcere inclusi:
a semetip̃is exire non possunt: et qui¬
dam culpas porias punire cupientes.
hoc qͦd recte se agere estimant: in gra¬
uiorib peccatis uertunt. fitq modo
miserabili ut qd̃ exitum putant: hoc
indusionem inueniant. Sic uide¬
licet reꝑb iudas cum mortem sibi
contra peccatum intulit: ad eterne
mortis supplicia peruenit: et peius
de peccato penituit qͣm pecrauit. Di¬
catur gͦ. Siinclusenit hominẽ nullꝰ
est qui aꝑiat: quia sicut nemo ob¬
sistit largitati uocantis: ita nullus
obuiat iusticie relinquentis. Inclu¬
dere itaq dei est: clausis non aperi-¬
re. ¶Inde ad moysen dicitur de ꝑha-¬
raone. Ego obdurabo coreius. Obdr-¬
rare quippe per iusticiam dicitur.
qͣnos cor reprobum per gram non

Expanded text:
in malae consuetudinis carcere inclusi, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidam culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in graviores culpas vertunt; fitque modo miserabili ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas , cum mortem sibi contra peccatum intulit. 371 ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit quam peccavit. a : « Si inclusereit hominem, nullus est quia aperiat. Quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est, clausis non aperire. Unde et ad Moysem dicitur de Pharaone, ego obdurabo cor ejus. Obdurare quippe per justitiam dicitur quando cor reprobum per gratiam non
Abbreviated transcription (Latin):
domimi: in uamin la borant qͥ c̃i¬
ficant eam. Hinc Salomon dicit. Cõ¬
sidera oꝑa dei qͦd nemo possit corrig̾e
quem ille despex̾it. Necmirum si acor¬
de reprobo p̃dicator minime audit᷑
dum non numqͣm ip̃e quoq dominꝰ
in his que loquitur resistentium
morib impugnatur. Hinc est enĩ
qͦd cayn et diuina uõce ammoneri
potuit ⁊ mutari non potuit: quia
exigente culpa malicit iaminius ds̃
tor reliquerat: cui foris ad testimoni¬
um uerba faciebat. Bene autem sb̃¬
ditur. Si incduserit hominẽ nullꝰ ẽ qͥ a¬
ꝑiat: quia or̃s homo per id quod ma¬
le agit: quid sibi aliud qͣm conscien-¬
tie sue carcerem facit: ut hunc anime
reatꝰ premat etiam si nemo exterius
accuset: Quicum iudicante deo in
malicie sue cecitatem telinquit᷑: qͣsi
intra semetip̃m claudit᷑: ne euaden¬
di locum inueniat. quem inuenire
minime meret᷑. Nam sepe nonnulli¬
exire a prauis actib cupiunt: sed qr
eorumdem actuum pondere p̃munt᷑.

Expanded text:
domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli a pravis actibus exire cupiunt; sed quia eorumdem actuum pondere premuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndoq inde plus feriat. Bene gͦ
dicitur. Abundant tab̃nacula pre
donum: et audacter prouocant
deum cum ip̃e dederit omnia in
manib eorum: quia quod iniqͥ¬
tollunt eis. hoc ip̃e dat qui illis
ad rapinam possit obsistere si mi¬
telligi dereb quoq sp̃ualib po¬
test. Nam plerumq nonnulli doc¬
trine dona percipiunt: sed ex eis¬
dem donis intumescunt. ⁊ mag¬
ni preceteris uideri uolunt: ato
omnipotentẽ deum ꝓuocare est.
de eius donis inter proximos suꝑ¬
bire. Qui euam p̃dones non ĩme¬
rito uocantur: quia dum loquu¬
tur que non faciunt. in usu lo¬
cuuionis sue uerba iustorum tol¬
lunt. Sed quia hec ip̃a uerba suꝑ¬
na eis gratia tribuit: quorum t̾a¬
men uitam in prauis morib re¬
linquit.: per semetip̃os quidem
p̃dones sunt. sed tamen bona q̃
hñt diuinitꝰ acceperunt. Sequi¬

Expanded text:
quandoque inde plus feriat. Bene ergo quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula prdonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibtollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si mitelligi de rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est de ejus donis inter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usum locutionis suae verba justorum tollunt. Sed quia haec ipsa verba superna eis gratia tribuit, quorum tamen vitam in pravis moribus relinquit, per semetipsos quidem praedones sunt, sed tamen bona quae habent divinitus acceperunt. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
intentio zam pt᷑ poni debeat: qͣm pͥꝰ
cogitationis infime cinis p̃mebat.
Et munda facies ad suꝑiora ueniat:
ut recta nr̃a intentio mole iam terre¬
ni desiderii non p̃mat᷑. Qrod nequa¬
qͣm agere possumꝰ. nisi scĩ sp̃c gratia
perfundamu: quia uidelicet omp̃e
d̾s. si aqͣs emiserit sb̃uertent t̾ram.
Sequitur.¬
tia. Paulo superius dictum fue¬
rat. apud ip̃m est sapientia ⁊ forti¬
tudo: nunc autem dicitur apud ip
sum est fortitudo et sapientia. Qria
rio homo fc̃s est: prius mansuetudi¬
nis doctrinam ꝓtulit: et ptmodum
in iudicio qͣnte sit fortitudinis osten¬
dit. Ꝙecte suꝑius sapientia ante for¬
titudinem memorat᷑: cum de patͥs
unigenito dicitum. Apud ip̃m est
sapientia et fortitudo. Nyia uero ad
iudicandum ueniens in terrore sue
uirtuns apparebit: et repulsis reꝑ¬
bis electis suis reprobis in regno pͣer¬
petuo qͣliter sit sapientia patris indi¬
tabit: recte subsequenti sententia a¬
pud ip̃m eẽ prius fortitudo: et ptmo¬

Expanded text:
intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere possumus, nisi sancti Spiritus gratia perfundamur, quia videlicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Sequiturtur. --Paulo superius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Quia rio homo factus est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitUnigenito dicitur: « Apud ipsum est sapientia et fortitudo . » Quia vero ad judicandum veniens, in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis repbis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et po
Abbreviated transcription (Latin):
am de electis ac reprobis aliquid ĩ¬
nuere uidetur: quia uerba sapiẽ¬
tie que reprobi audiunt electi nõ
solum audiunt sed etiam gustant.
ut eis in corde sapiat qͦd reꝓborum¬
non mentib sed solumm aurib so¬
nat. Aliud namq est nominatũ
cẏbum audire solumm: aliud uͦ
etiam gustare. Electi itaq cybum
sapientie sic audiunt ut degustẽt:
quia hoc qd audiunt çis ꝑre amo¬
rem medullitꝰ sapit. Qeproborum
uero scientia usq ad cognitoẽm so¬
nitꝰ tenditur: ut quidem uirtutes
audiant. sed tamen corde frigidoqͣ¬
liter sapiant ignorent. Qyib uide¬
licet uerbis beatꝰ iob amicorum suo¬
rum imperiuam: et eorum qui de
doctrine sapientie inflantur arro¬
gantiam imꝓbat: quia aliud est
de deo aliquid scire aliud uero hoc
qͦd cognoscitur. fauce intelligentie
gustare. Recte gͦ dicitur. Nonne au¬
tis uerba diuidicat: et fauces come¬
dentis saporem: Ac si aperte arro¬
gantib diceretur. Doctrine uerba q̃
uobis usq ad aures ueniunt: mͥ

Expanded text:
am de electis ac reprobis aliquid innuere videtur; quia verba sapientiae quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat, quod renon mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
quit. Quasi emm aꝑire hanc incho¬
sionem ysaac primogenito filio uo¬
luit: cum hunc frairi p̃ponert be¬
nedicendo conatꝰ est. S filium ꝙͦ
pater uoluit dominꝰ repbauit: et
queni dominꝰ uoluit pater etiam
nolendo benedixit: ut quia iam
pͥmogenita fratti pro esca uendi.¬
derat: primogenitor bñdictoẽm
non acciperet. qmͣ ex cupidine gy¬
le reliquiss: qui terrena ambiens
fugitiua sequens hereditatẽ cupi¬
ens bñdictione repbatus est. Non
enim inuenit penitentie locum:
qͣmqͣm cum lacrimis inquisiss: e¬
am: quia uidelicet fructum nõn
hñt lamenta. que student cum
gemitr desiderare peritura. Ape¬
rire itaq ysaac necͥ filio ꝑoruit:
quem deus omp̃c iusto iudicio in
quitur

Expanded text:
us . Quasi enim aperire hanc inclusionem cum Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est; sed filium quem pater voluit, Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit, pater etiam nolendo benedixit: ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat, primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset; qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in quitur
Abbreviated transcription (Latin):
uertent terram. Si aqua. scientia
p̃dicatõnis accipitur uixta qͦd scrip¬
tum est aqua profunda uerba ex
ore uiri. ⁊ torrens redundans fons
sapientie. Cum aqͣ ꝯtinet᷑ cuncta
siccabunt᷑: quia si scientia predi¬
catorum subtrahiur. eorum qui
uiridescere in sꝑe eterna poterãt
corda protinus aresiunt: ut in deᷤ¬
perata siccitate remaneant. dum
fugitiua diligentes nesciunt spe¬
rare mansura. Sin uero aqueno¬

Expanded text:
arescit. -- Si aqua scientia praedicationis accipitur, sicut scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae no
Abbreviated transcription (Latin):
cta in sapientie radice solidata sũt:
que per itiuendi usum etiam ac¬
tuum exꝑimento conualescunt.¬
S quia multis longior. uita tri¬
butur ⁊ sapientie gratia non con

Expanded text:
cta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non con
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aperte dicat. Siue sensu tas¬
ores sen sublimia sapientes siue ren¬
renis astib deditos sey huius mũdi
occupatos: inquisitionib requiras
cuncta hec creatorem omnium fa
tentur: ⁊ de potestate eius concor.¬
diter sentiunt. qͣmius sub ea non
concorditer uiuunt. Qod enim w¬
stus quisq etiam uiuendo loquit᷑
hoc iniustus plerumq de deo yel
sola uote compellitur fateri. fitq
ut mali auctori omniũ cui oꝑib
resistunt atcestatione famusent᷑.
quia quem imꝑugnare morib al¬
si sunt: creatorem omniũ negar
non possunt. Quod tamen intels
etiam iuxta solam speciem liter
utiliter potest: quia omnis resꝑcłt
treatura quasi dat uocem atestas¬

Expanded text:
aperte dicat: Sine sensu tardiores, seu sublimia sapientes sine terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quconcorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attesta
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis inꝓ
lixo opere tẽ
culpabilis. sti¬
li mntabilita
non debet: ne
quis tamen
me ex loquu¬
tionis mee my¬
tatione reprehendat: in epistola libs
p̃missa causas reddidi: cur tertiam
huius operis partem. ad aliarum us¬
q similitudinem minime emendã¬
do perduxi. Quib scilicet exclusis.
hoc quoq additur: quod ab eõ uers
quo dicitur. Abundant tabernacła
p̃donun. Eiusdem partis ex posttis
Incipit: et usq adhoc qͦd scͥptum i
dulcedo eorum uerinis disserendo ꝑ¬
tingit. Que niminũ tam multa st
yt i yno corꝑt comphendi ñ posscr¬

Expanded text:
uamvis in prolixo opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non poss
Abbreviated transcription (Latin):
tem pietatis non ht̃: quia dum bo¬
na cognita exequi negligit: sese
ad iudicium artius stringit. Et ual¬
de inutilis est pietas. si scientie diᷤ¬
cretione caret: qr dum nulla hãc
scientia illuminat: quando uel¬
quomͦ misereat᷑ ignorat. Timor
quoq ip̃e nisi has etiam uirtuteᷤᷤ
habuerit. ad nullam opus protul
dubio bone actionis surgit: qr dũ
ad cuncta trepidat. ip̃a sua formi¬
dine a honis omnib torpens uacat᷑.
Quiagͦ alternato mynist̾io uirtꝰ
auirtute reficitur: recte dicitur.
qͦd apud se uicissim filii ꝯuiuant᷑.
Cymq uma aliam subleuanda sb̃¬
leuat: quasi per dres singłos nu-¬
merosa soboles pascenda ꝯuiuiũ
parat.

Expanded text:
tem pietatis non habet: quia dum botem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit; et valde inutilis est pietas, si scientiae discretione caret: quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur, ignorat. Timor quoque ipse si non has etiam virtutes habuerit, ad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit: quia dum ad cuncta trepidat, ipsa sua fortitudine a bonis omnibus torpens vacat. Quia ergo alternato ministerio virtus a virtute reficitur, recte dicitur, quod apud se vicissim filii convivantur. Cumque unam alia sublevandam sublevat, quasi per dies suos numerosa soboles pascenda convivium parat