comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
IBRARIOS ANTEA BIBLIO PALAS
dictos. librum enim greci biblũ¬
uocant: Librarii autem idem &
antiquarii uocantur. Sed librari sunt.
qui & noua scribunt &uettra. Antiqua¬
ri quitantum modo u&era. unde &
nomen sumpserunt. Ascribendo aut̃
scriba nomen accepit. officium ex pri¬
mens. uocabuli qualitate. Instru¬
menta scribae. calamus. & penna.
exhis enim uerba paginis infiguntur.
Sed calamus arbori s est. penna auis.
Cuius a cumen induo diuiditur. into¬
to corpore unitate seruata Credo
propter misterium. ut in duobus api¬
cibus. u&us & nouum testamentum
signar&ur. Quibus exprimitur uerbi
sacramentum. sanguine passionis
effusum.: Dictus autem calamus
quod liquorem ponat. unde & apud
nautas calare ponere dicitur.
Penna autem apendendo uocata.
id est uolando. est enim ut diximus
auium. : Folia autem librorum ap¬
pellata. siue exsimilitudine foliorũ
arborum. scu quia exfolibus fuint.
id est expellib qui deocaisis pecaidib
detrahi solent.. Cuius pastes pagi¬

Expanded text:
ibrarios, antea bibliopolas dictos. Librum enim Greci bibliuantiquarii vocantur: sed librarii sunt, qui et nova scribunt et vetera: antiquarii qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. 2. A scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. 3. Instrumenta scribae calamus et penna. Ex his enim verba paginis infiguntur, sed calamus arboris est, penna avis, cujus acumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine passionis effusum. 4. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas CALARE ponere dicitur. 5. Penna autem a pendendo vocata, id est, volando. Est enim, ut diximus, avium. 262 6. Folia autem librorum appellata, sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est, ex pellibus quae de occisis pecudibus detrahi solent, cujus partes pagi
Abbreviated transcription (Latin):
TELLAEPROEO QUODPERDI¬
uersos orbes cad estium planeta¬
rum feruntur. qua ed am caderi¬
us exostae. seruis occidunt. quȩ¬
dam tardius exoste. citus adocca¬
sum ꝑueniunt.. Alia epariter ori¬
untur. & non simul occidunt
Om̃s autem suo tempore adcursum
proprium reuestentur :L.

Expanded text:
tellae pro eo, quod per diversos orbes caelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
it: ubi non tantum uerba. quae
intria cadunt tempora. seduniuer¬
sa oratio est. Uerborum speciess.
formȩ modi. coniugationes. & ge
dictȩ. eo quodnos adunam quamq
rem informent. Perhas enim ostendi¬
mus quidagamus. Perfecta aper¬

Expanded text:
it', ubi non tantum verba, quae it', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationes, et gedictae eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Me
Abbreviated transcription (Latin):
nontrahunt.. Haec uiginti &unũ
sunt. finita tria. ego .tu. ille.
infinita. septem. Quis. qualis talis.
quantus. tantus. quotus. totus:
Minus quamfinita . six. iste ipse.
Reliqua autem deductiua dicunt᷑.
quia existis deducta. deducta
atq composita existunt. ut quisquã.
uerberato aere sonat. Uel qđ
haec pars frequenter in oratione
uersetur. Sunt autem uerba
mentis signa quibus homines co¬
gitationes suas inuicem loquendo
demonstrant.. Sicut autem nom̃
significat ꝑsonam. Ita uerbum fac¬
tum dictumq ꝑsonae. In ꝑsona
uerbi agentis & patientis signifi¬
catio est. Nam scribo ꝑsonae fac¬
tum est. Item scribor. ꝑsonae fac¬
tum indicat. sed eius a quopatitia.
Uerborum genera duo sunt. gram¬
maticorum. atq rechorum. Gram¬
maticorum. intria cadunt tempora
pra&eritum. instans. futurum. ut
fecit. facit. faciet.. R&horum aut̃
uniuersa oratio uerba dicuntur
uel uti uerbis bonis nos coepit uer¬
ba bona habuit.ni¬

Expanded text:
non trahunt. Haec viginti et unum non trahunt. Haec viginti et unum sunt. Finita tria: 'ego', 'tu', 'ille'. Infinita septem: 'quis', 'qualis', 'talis', 'quantus', 'tantus', 'quotus', 'totus'. Minus quam finita sex: 'iste', 'ipse', Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque composita existunt, ut quispiam, verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum, factum dictumque personae. In persona verbi, agentis et patientis significatio est. Nam scribo agentis personae factum est. Item scribor personae factum inVerborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habu
Abbreviated transcription (Latin):
te personȩ. deabsentib enim dicit᷑
&incestis: ut quis. quae. quod.
Minus quam finita appellantur.
quia commemorationem faciunt.
Notae ꝑsonȩ. utipse iste. cestum
est enim de quo dicitur
siua uocantur. eo quod nos aligͥo
possidere ostendunt. Nam cum di¬
co. meus tuus. difinio aliquidmeũ
esse uel tuum Relatiua dicun¬
tur. quia ad interrogationem
referuntur. ut quis est. respond&ur. is ẽ
De monstratiua. eo quod habent
demonstrantis significationem.
Aliquem enim prȩsentem his demons¬
tramus. uthic haec hoc. quȩtria
& asticuli nominantur
Asticu¬
li autem dicti. quod nominibus
astantur. idest conligantur. cũ
dicimus hic orator. Interasti¬
culum autem & pronomen hocinter¬
est. quod asticulus tunc est qlmno¬
mini iuingitur. ut hic sapiens.
Cumuero non conuingitur. demon¬
stratiuum pronomenest. ut hic et
haec. & hoc. Omnia autem
pronomina. aut primigenia. aut
deductiua sunt.: Primigenia dic¬
ta sunt. quia aliunde originem

Expanded text:
tae personae. De absentibus enim dicuntur tae personae. De absentibus enim dicuntur et incertis, ut quis, quae, quod. Minus quam finita appellantur, quia commemorationem faciunt notae personae, ut ipse, iste, certum est enim de quo dicitur. siva vocantur, eo quod nos aliquid possidere ostendunt; nam dum dico meus, tuus, definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut quis est? respondetur, is est. Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sun
Abbreviated transcription (Latin):
rem significamus. ut huuis magistri
Datiuus. quia percum nos dare
alicui aliquid demonstramus.
ut da huic magistro. Accusatiuus.
quia pereum aliquem accusamus.
ut accuso hunc magistrum. Voca¬
tiuus. qui a percum aliquẽ uoca¬
mus. ut omagister. Ab latiuus.
quia ꝑeum. nos auferre aliquio
cui quã significamus. ut auferama¬
gistro. Exaptota nomina dicta.
eo quod ꝑsex casus uari&ates ha¬
bent. ut est unus. Pentaptota.
quod tantum inquinq casib uari¬
antur. ut doctus. Tetraptota.
quod tantum. inquattuor casib
tantum casu utuntur. ut frugi.
DE PRO NOMINE
ROROMEN DICTUMI. QUIA
prouice nominis ponitur. nefa¬
stidium faciat nomen ipsum dũ
uirgilius scripsit bucolicam. ad¬
dimus pronomen. ipse scripsit ge¬
orgicam Sicq uari&as signifi¬
cationis & fastidium tollit. et
omatum inducit. Pronomina
Finita pronomina dicta. eo qđ
definiunt cestam ꝑsonam. ut ego.
me enimstatim intellegis Infi¬
nita dicuntur. quia non sunt cer¬

Expanded text:
rem significamus, ut 'huius magistri rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus tantum casu utuntur, ut frugi. De pronomine . Pronomen dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum  dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam personam, ut ego. ME enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt cer
Abbreviated transcription (Latin):
scit quam doe tior
ENERA DICTA SUNT. QUODGE¬
nerant. ut masculinum. & femin¬
num. Cetera nomina. non sunt
genera. sed hoc nominum ratio.
& auctoritas uoluit. Neutrũ¬
dictum. quia nec hoc est illud:
idest nec masculinũ nec seminnũ:
Commune dictum. quia duob
generibus nomen unum commun:¬
cat. uthic &haec canis. Cui con¬
trarium est. EΡYCENON. qui a
utrumq sexum subuno genere
enuntiat. uthic piscis. est enim in¬
cesti sexus. quod nec natura. nec
oculis discernitur. sed & sensus tan¬
tum peritia.: Omne genus dic¬
tum. quia cunctis generibus ser¬
uit. masculino. & feminino. &nev
Numerus uocatus. quia percum.
uel singularia. uel pluralia nom¬
na ostenduntur. Figura. quia¬
uel symplicia. uel composita sunt.
Casus a cadendo dicti. pereos enĩ
inflexa nomina uaniantur &ca¬
dunt.: Nominatuus casus dictus.
quia pereum aliquid nomnamus
uthic magister. Genetiuus. qui a
percum genus cuiuscumq quaerimꝰ
ut huius magistri filius. uel quod

Expanded text:
scit quam doctior. scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrudictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino et feminino, et Numerus vocatus quia per eum vel singularia vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quvel simplicia vel conposita sunt. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
scendunt. ut dux rex. cursor nutrix
orator.: Centis. agente ueniunt
utgrecus. romanus.. Patriae. a
patria descendunt. utatheniensis
tebanus. Loci aloco. ut suburba¬
nus Uerbalia dicuntur. quia
de uerbo nascuntur. ut lector.
Pasticipialia. quia sic sonant: sic̃
pasticipia. ut legens. Uerbi simi¬
lia. a uerbi similitudine dicta.
ut contemplator. Nam & uerbum
est. imperatiui modi futuri tempo¬
ris. & nomen quia comparadionẽ
recipit.: Hae om̃s species a nomi¬
num appellatione descendunt.
SECUNDA PARS ORATI¬
ONIS. CONPARATIO
ONPARATIO DICTA. QUIA
ex alteruis comparatione alterũ
praefert. Cuius gradus tressunt.
positiuus. comparatius. superlati¬
uus.: Positiuus dictus quia pri¬
mus ponitur in comparationis gra¬
du. ut doctus.: Comparatiuus.
abeo quod comparatus positiuo
praefestur illi. ut doctior. plus eñ
nouit quam doctus.: Superlati¬
uus. eo quod comparatiuo super¬
feratur ut doctissimus. plusenĩ

Expanded text:
scendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', scendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. onparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, conparativus, et superlativus. Positivus dictus quia primus ponitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conparativus ab eo, quod conparatus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conparativo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sepulchrum. Est enim in
uno nomine significatio diuersa.
Relatiua dicta. eo quod adaliã
referantur ꝑsonam. ut magister.
dominus. pater.: Illa autem
quaedicuntur adaliquid alitea
sehabentia a contraria signisica¬
tione dicta sunt. ut dexter . dici
enim dexter non potest. nisi sinis¬
ter fuerit.. Porro qualitatis
nomina exeo dicta. quia perca
qualis quisq sit ostenditur. ut sa¬
piens. formosus. diues.. Quanti¬
tatis. quia amensura trahuntur.
ut longus. breuis.. Patronom ca
dicuntur. eo quod trahantur a pa¬
tribus. ut titides. tydei filius.
aeneius. aeneȩ filius. quamuis et
amatribus &amaiorib ducantur ⁊
Thetica. idest possessiua a posses¬
sione. ut euandrius. ensis. Epithe¬
ta. quaelatine adiectiua. uel suꝑ¬
posita appellantur: eo quod ad
implendam sui significationem no¬
minib adiciantur. ut magnus
doctus. adicis ea ꝑsonis. ut magnus
fylosophus doctus homo: & plenus
est sensus. Actualia. ab actu de¬

Expanded text:
nunc sepulchrum. Est enim in nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, ut 'magister', 'dominus', 'pater'. Illa autem quae dicuntur ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu de
Abbreviated transcription (Latin):
deducantur. ut amonte. monta¬
nus Diminutiua. quia minu¬
unt sensum. ut greculus. scolasti¬
culus : Sono diminutiua. quia
sic sonant sicut diminutua. seo
intellectu principalia sunt. ut
tabula. fabula.. Tota greca.
quia extoto grece declinantur.
ut ca listo. sic enim grecus &latinus
dicit. Tota latina. quia extoto
in latinum uestuntur. Grecus di¬
cit. odisseus. Latinus ulixes. ⁊
Media dicta. quia expaste gre¬
ca sunt. expaste latina. eadem
& notha. quia corrumpunt ulti¬
mas syllabas manentib priorib
ut apud grecos. alexandros menan¬
dros. Apud nos. alexander menan¬
der. : Dicta autem notha quem¬
admodum nothus dicitur quis¬
quis dedispari genere nascitur.
Synonima hoc est pluri nomia
eo quod sit in pluribus nominibus
significatio una. ut terra. humus
tellus. idem enim sunt omnia.
Omonima. hoc est uninomia. eo
quodsit inuno nomine significa¬
tio plurima. ut tumulus : Nunc
mons breuis. nunc tumens. tellus.

Expanded text:
deducantur, ut a monte 'montadeducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus,
Abbreviated transcription (Latin):
nelius. Corneli enim omnes¬
in eo genere: Cognomen quia
nomini conuingitur. utscipio.
Agnomen uero quasi accedens no¬
men. ut metellus creticus. qui a
cretam subegit. extrinsecus enĩ
uenit agnomen abaliqua ratio¬
ne.. Cognomentum autem
uulgo dictum eo quod nomini
cognitionis causa super adiciat᷑.
siue quod cum nomine est..
Apellatiua nomina inde uocan¬
tur quia communia sunt . &in
multorum significatione consi¬
stunt .⁊ Haec inuiginti & uii
species diuiduntur. ex quibus cor¬
poralia dicta. quia uel uiden¬
tur. uel tunguntur. ut caelum.
terra.: Incorporalia. quia ca¬
rent corpore : unde nec uideri.
nec tangi possunt. utueritas.
iuistitia. Ceneralia. quia mul¬
ta rim rerum sunt. ut animal:
Nam & homo & equus & auis. an¬
malsunt: Specialia. quia par¬
tem demonstrant. ut homo
Species enim animalium. homo⁊
Principalia. quia primam po¬
sctionem habent. nec aliunde
nascuntur. ut mons. fons. Diri¬
uatiua. eo quod exalio nomine

Expanded text:
nelius'. Cornelii enim omnesnelius'. Cornelii enim omnesnere. Cognomen, quia nomini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine est. Appellativa nomina inde vocantur, quia communia sunt et in multorum significatione consistunt. Haec in viginti octo species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustitia'. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ARTES ORATIONIS
primus aristotelis duastra¬
didit. nomen &uerbum.
Deinde donatus. octo. defini¬
uit. Sed omnes ad illa duo prin¬
lucsuifehccipalia referuntur. id est ad
nomen &uerbum. qua esigni¬
ficant personam & actum.
Reliquae appendices sunt.
&exhis originem trahunt.
Nam pronomen exnomine na¬
scitur. cuius officio. fungitur
utorator ille.. Aduerbium
denomine nascitur. ut doctus
docte. Pasticipium de nomi¬
ne etuerbo. ut lego. legens.
Coniunctio uero & praepositio
uel interiectio in complexu ista¬
rum cadunt. Ideo & nonnulli
quinq pastes difinierunt. qui a
istae super fluȩ̨ sunt.
Nomen dictum quasi notamen:
quod nobis uocabulo suo resnotas
efficiat. nisi enim nomen scieris.
cognitio rerum perit. Propria
nomina dicta. quia specia lia
sunt. unus enim tantum personã
significant Species proprio¬
rum nominum quatuor sunt.
praenomen. nomen. cognomen
agnomen.
Pra enomen dictũ.
eo quod nomini praeponitur. ut
lucius. quintus: Nomen uoca¬
tum quia notat genus. ut cor¬

Expanded text:
artes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum. Deinde Donatus octo diffinivit, sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est ad nomen et verbum que significant personam et actum: relique appendices sunt, et ex his originem trahunt. Nam pro nomen ex nomine nascut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et nonnulli quinque partes definierunt, quia istae superfluae sunt.Nomen dictum quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species propriorum nominum quattuor sunt: praenomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum eo, quod nomini praeponitur, ut 'Lucius', 'Quintus'. Nomen vocatum, quia notat genus, ut 'Cor
Abbreviated transcription (Latin):
temporis pasticipium a significa¬
tione passiua: quod exit indus
ut gloriandus.
uerbis accidat. ut puta benelege.
bene aduerbiumest. lege. uerbũ.
Inde ergo dictum aduerbium. quoo
semper uerbo uinctum adimpleat᷑
Uerbum enim solum sensum impl&.
utscribo. Ad uerbuim autem sine
uerbo non habet plenam significa¬
tionem ut hodie : adicis illi uerbũ.
hodie scribo. &iuncto uerbo imple

Expanded text:
temporis participium a significatemporis participium a significatione passiva, quod exit in 'dus', ut 'gloriandus'.verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inple
Abbreviated transcription (Latin):
indiget ꝑsona nominis uel prono¬
minis. ut legitur. addis ꝑsonam.
ame ate. ab illo. & plene sentitus
Sed &infinitus modus ꝑsonam tan¬
tum uerbi eget. In ꝑsonalis uero
uel pronominis ꝑsonam ł nominis
Coniuigatio dicitur. eo quod ꝑeã
adunum sonum multa coniungantur
Nocet enim inquam syllabam exeat
futurum tempus. ne ꝑ imperitiam¬
quisdicat legebo prolegam. Harũ
prima & secunda mittunt futurum
tempus. in bo. &inbor: testia. inam.
& inar. : Cenera uerborum ideo
dicta. quia gignunt. nam actiuo
adicis .R. &gignit passuum. Rur¬
sum passiuo demis .R. & parit actuũ.
Ipsa autem actiua dicuntur quia
agunt ut uerbero. Et passiua quia
patiuntur ut uerberor.: Neutra¬
lia. quia nec agunt. nec patiuntur
utiaceo. sedeo. Hissi .&. litterram
adicis. nonsonant latine. Com¬
munia dicuntur. quia &agunt
& patiuntur. ut amplector. haec
similiter. deposita .r. littera. lati¬
na non sunt.. Deponentia ueto di¬
cuntur. quia de ponunt futuri

Expanded text:
indiget personam nominis vel pronoindiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in bo, et in bor, tertia in am, et in ar. 20 7. Genera verborum ideo dicta, quia gignunt. Nam activo adjicis r, et gignit passivum. Rursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur, quia agunt, ut verbero; et passiva, quia patiuntur, ut verberor. Neutralia, quia nec agunt, nec paut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri
Abbreviated transcription (Latin):
Meditatiua dicta est a meditantis
sensu. ut lecturio. idest legere. uolo.
Inchoatiua post meditationem
ab inchoantis indicio. ut calesco.⁊
Prequentatiua a sȩpius agendo.
ui lectito. clamito. Formae enim
sensum tenent: modi declinationẽ⁊
Nam nescis quid sit declinatio. nisi
prius didiceris. quid sit sensus.⁊
Modi dicti. ab eo quem ad modum
sint insuis significationibus In¬
dicatiuus enim modus dicitur
quia significationem habet indican¬
di. ut lego ÷ Imperatuius. quia so¬
num habet imperandi. ut lege.
Optatiuus. quia ꝑipsum optamus
aliquid agere. ututinam legerẽ
Conuinctiuus. quia ei coniungit᷑
aliquid utlocutio plena sit. Nam
quando dicis cum damem. pendet
sensus. Quod sidicam cumclamem.
quare putas quod taceamꝰ plenus
est sensus.: Infinituius dicitur
eo quod tempora definiens. personã
uerbi non definit. utclamare cla¬
masse. cui si aduingas ꝑsonam. clama¬
re debeo. debes. debet. fit quasi fini¬
tum. In ꝑsonalis dicitur. quia

Expanded text:
Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quia per ipsum aliquid agere optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
NTERASTRONOMIAM AUTEM ET
astrologiam aliquid diffest. Nã
astronomia. cadi conuersionem.
ostus. obitus. motusq siderum conti¬
net. uel qua excausa ita uocetur
Astrologia uero pastimnaturalis.
pastim suꝑstitiosa est. Naturalis
dum ex sequitur solis &lunae cur¬
sus. ul stellarum. cestas temporum
stationes. Super stitiosa uero estilla
A
quam mathematiai secuntur qui in
stellis auguriantur. quiq &iam
duodecim cadi signa ꝑsingula ani¬
mae udcorporis membra disponunt.
siderumq cursu. natiuitates homi¬
num &mores prȩdicare conant᷑.¬
DEASTRONOMIAERATIONE
STRONOMIAE RATIOMODIS ELU¬
rimis constat. definit enim quid
sit mundus. quid sit cadum.
quid sperae situs &cursus. qui da¬
xescadi &poli . quaesint limata cę¬
li. qui cursus solis & lunae atq astro¬
rum &caetera.
DEMUNDO ETEIUS NOMINE
UNDUSESTHIC QUICONSTAT
est appellatus. quia semꝑ in motuẽ.
Nulla enim requies cius elementis
concessa est.
DEFORMA MUNDI

Expanded text:
nter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum statia quam mathematici sequntur, qui in stellis augurantur, qui etiam duodecim caeli signa per singula anime vel corporis membra disponunt, siderumque cursu natiuitates moresque hominum praedicare conant§ 28 De Astronomiae ratione. Astronomiae ratio modis plurimis constat. Definit enim quid sit mundus, quid sit caelum, quid sphaerae situs et cursus, quid axis caeli et poli, quae sint climata caeli, qui cursus solis et lunae atque astrorum, et cetera. De mundo et eius nomine. Mundus est is qui constat est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De forma mundi
Abbreviated transcription (Latin):
patria mea. qua e mihi uita mea.
&cetera. Sic & montes & flumina
uel arbores loquentes inducimus.
ꝑsonam imponentes rei qua enon
habet naturam loquendi. quod
& tragoedus usitatum est. &inora¬
tionib frequentissime inuenitur.
DE ETEIO PEIA

Expanded text:
patria, quae mihi vita mea et cetera. Sic et montes et flumina vel arbores loquentes inducimus, personam inponentes rei quae non habet naturam loquendi; quod et tragoedis usitatum et in orationibus frequentissime invenitur. De Ethopoeia
Abbreviated transcription (Latin):
niensib postularet. ut sibi decemora¬
tores darentur & disceret. finexit ille
hinc fabulam qua dissuaderet dicens
lupos aliquando pastorib quorum
diligentiam decipere uoluissent. sua¬
sisse utinamicitiam conuenirent. ea
tamen condicione. ut sicanes in quib
erat causa uirgiorum iuirae illis tra¬
derentur. Annusse pastores. &in
spemsecuritatis dedisse canes. quos o¬
uium suarum uigilantissimos custodes
habebant Tunc lupi adempta om¬
ni formidine. omne quod ingregib
illis erat non prosatietate tantum.
uerum &iam plibidine lacerauerunt
Philippum quoq principes populi po¬
stulare. quo facilius possit obprimere
spoliatam custodibus urbem.

Expanded text:
niensibus postularet ut sibi decem oraniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem.
Abbreviated transcription (Latin):
modraco. media ipsa cimera. idest ca¬
prea. a&ates hominum peream uolen¬
tes distinguere : quarum ferox & hor¬
rens Prima adolescentia ut leo di¬
midium uitae tempus lucidissimam.
ut caprea. eo quod acutissime uideat.
tunc fit senectus casib inflexis ut dra¬
co. sic &ipocentauri fabulam eẽ confic¬
tam id est hominem equomixtum. ad
exprimendam humanȩ uitae uelocita¬
tem. quia equum constat eẽ uelocis¬
sium. Admores ut apud oratium.
mus. loquitur muri. & mustela uul¬
peculae . ut pnarrationem fictam ad
id quod agitur uerax significatiore¬
feratur. Unde &isopitales sunt fa¬
bulae. admorum finem relatae. Uel
sicut in libro iudicum. ligna sibi regẽ
requirunt. &loquuntur adoleam
& ad ficum. & aduitem. & adrubum: qõ
totum utiq admores fingitur. ut ad
rem qua intenditur. ficta quidem ra¬
tione seduerai significatione uenatir
Sic & demostenis orator. fabula usus ẽ
aduersus philippum: qui cum abathe¬

Expanded text:
ma draco, media ipsa Chimaera: id est cama draco, media ipsa Chimaera: id est caprea, aetates hominum per eam volentes distinguere; quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo; dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat; tunc fit senectus casibus inflexis, draco. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. Ad mores, ut apud Horatium mus loquitur muri et mustela vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Athe
Abbreviated transcription (Latin):
LABULAS POETAE AFANDONO¬
minauerunt. quia non sunt res fac¬
tae. sed tantum res fictȩ. Qua eideo
sunt inductȩ. ut fictorun mutorum
animalium interse conloquio. imago
quaed amuitae hominum noscer&ur¬
Hasprimus inuenisse traditus alcinon
crotoniensis. appellanturq isopice.
quia is apud frigias in hacrepoliut
Sunt autem fabulae. auti sopice. aut
libistice Isopice sunt. cumanimalia
muta interse sermocinasse fingunt᷑
uel qua eanimam non habent. utur¬
bes arbores montes p&rae. flumina
Libisticȩ autem dum hominum cum
bestus. autbestiarum cum hominibus
fingitur uocis eẽ commestium. Fa¬
bulas po&ȩ quasdam delectandi cav¬
sa finxerunt. quascdam ad naturam
rerum. Nonnullas admores hominũ
interpretati sunt.. Delectandi causa
fictas. ut eas qua suulgodicunt. uel
quales plautus &terentius composue
runt. ad naturam rerum fabulas fin¬
gunt. ut uulcanus daudus. quia ꝑna
turam. num quam rectus est ignis: ut
illa triformis bestia. prima. leo. postre¬

Expanded text:
abulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum noscerHas primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius comporunt. Ad naturam rerum fabulas fingunt, ut 'Vulcanus claudus', quia per naturam numquam rectus est ignis, ut illa triformis bestiaLucret. 5, 903: Prima leo, postre
Abbreviated transcription (Latin):
mus nomen est proprium arboris.
acalendo. id est fundendo uocesuo¬
catus.: Fistulam quidam putant
a mercurio inuentam.: Ali a fauno.
quem grecipanuocant. nonnulli cã
abidipastore agrigentino exsicilia.
Pistula autem dicta. quoduocem
emittat. Nam fos grece uox. stolia
Sambuca in musicis species est sym¬
phoniarum. est enimgenus ligni fra¬
gilis. unde &tibiae componuntur
Pandorius ab inuentore uocatus.
mos caera conuingere plures insti¬
tuit pancurat ouis ouiumq magi¬
stros. Euit aũt apud gentiles deus
pastoralis. qui primum disparesca¬
lamos ad cantum aptauit̃ &studi¬
osa aste composuit.
DETERTIA DIUISIONE QUAE
RIEITMI CANUNCUPATUR

Expanded text:
mus nomen est proprium mus nomen est proprium a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, quem Greci Pan vocant. Nonnulli eque ab Ida pastore aggrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. Pandorius ab inventore vocata. Dmos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposuit. De tertia divisione, quae rythmica nuncupatur
Abbreviated transcription (Latin):
ECUNDA DIUISIOESTORGONICA
in his quaespũ reflante compl&a.
in sonum uocis animantur. Ut sunt
tubae. calami. fistulae. organa.
pandoria. & hissimilia instrumenta.
Organum uocabulum. est generale
ua sorum omnium musicorum. hoc
autem cui folles adhibentur. aliogre¬
ci nomine appellant. ut autem orga¬
numdicatur. magisea uulgaris est
grecorum consuctudo. Tuba pri
autem non solum inp̃lus. sed in omni¬
bus festis diebus propter laudes uel
gaudii daritatem. unde &inpsalmo
dicitur.: Canite initio mensis tuba.
indie insignis solemnitatis uestrae
Praeceptum enim fuerat uida eis.
utininitionouȩ lunae. tubae dan¬
gerent. quod &iam & huc usq fa¬
cuint Tibias excogitatas infrigia
ferunt.: Has du quidem funcrib
tantum adhibitas mox & sacris¬
gentilium. Tibias autem appella¬
tas putant. quod primum decerui¬
nis tibiis cruribusq hẏnnulorum
fierent Deinde ꝑabusionem ita
coeptas uocari. &iam quaenonde
crurib ossibusq essent. hinc & tibi¬
cen quasi tibiarum cantus. Cala¬

Expanded text:
ecunda est divisio organica in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba primautem non solum in proeliis, sed in omnibus festis dgaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die iPraeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacrisgentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Cala
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. eo quod inter omnia sidera
plus lucem ferat. Est autem unus
explanetis. hic propriȩ iubar dici¬
tur. eo quodiubar lucis exse fundat.
sed & splendor solis adunae &stel¬
larum iubar uocatur. quod inmo¬
dum iube. radi ipsorum extendun¬
tur Vesperus stella occidenta¬
lis quam cognominatam ꝑhibent
auespero. hispaniae rege: Est

Expanded text:
dictus, eo quod inter omnia sidera dictus, eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat, est autem unus ex quinque stellis planetis. Hic proprie jubar dicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae et stellarum jubar ideo vocatur, quod in modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est
Abbreviated transcription (Latin):
latet una. has latini uergilias di¬
occasu suo hieme mostua aestatem
primȩq nauigationis tempus osten¬
dunt. Canicula stella quae &
sirius dicitur. a estuus mensibus
in medio centrocadi est. & dumsol
adeam ascenderit. conuincta cum
sole duplicatur calor ipsius. & dis¬
soluuntur corpora &ua porantur.
unde & exipsa stella. diescanicula¬
res dicuntur. quando & molestae
sunt purgationes. Canis autem
uocatur propter quod corpora
morbo afficiat. siue propter flam¬
mae candorem. quod eius modi sit
utp̃ceteris lucere uidetur. Itaq
quomagis eam cognoscerent. siri¬
on appellasse. Cometes stella ẽ.
dicta eo quod comas luminis ex se
fundat. quod genus sideris quan¬
do apparuerit. aut pestilentiam.
aut famem. autbella significat.
Cometes autem latinae crinitae
appellantur . quia inmodum cri¬
nium flammas spargunt. quas
stoici dicunt eẽ ultra triginta.
quarum nomina &effectus quidã
a strologi scripserunt : Luci fer¬

Expanded text:
latet una. Has Latini Vergilias dilatet una. Has Latini Vergilias dioccasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta, eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris, quando apparuerit, aut pestilenciam aut famem aut bella significat. Cometes autem Grece, Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt, quas Stoyci dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi apΚΕΥΟΥΡa quia bootis
praecordus conlocata est.. Ori¬
tur autem autumnali tempore.
Orion astrum antetauri uestigia
fulget. & dictus orion aburina
id est ab inundatione aquarum
Tempore enim hiemis obostus.
mare &terras. aquis actempestati¬
bus turbat. hunc latini iuigulã
uocant. quod sit armatus ut gla¬
dius. & stellarum luce terribilis
atq: cdarissimus. in quo sihaec om¬
nia fulgent. serenitas portendit᷑.
si obscuratur huius acies. tempestas
cernitur inminere. Hyades dic¬
& pluuus. Nampluuiae grecȩ Υe¬
tos dicuntur. ostu quippe suo effi¬
ciint pluuias. Vnde &cas latini
suculas appellauerunt. quia quan¬
donascuntur pluuarum signa mon¬
strantur.. De quibus uirgilius.
arcturum pluuiasq: yades. sunt
autem septem infronte taũri. &o¬
riuntur tempore uernali.
Plia des apluralitate dictae. quia
pluralitatem gracci AOTΟ
NAΥCTO N appellant.. Sunt
autem stellae septem. ante genua
tauri. ex quib sexuidentur. Nam

Expanded text:
quasi ἄρκτου οὐρὰ, quia Bootae quasi ἄρκτου οὐρὰ, quia Bootae praecordiis collocata est. Oritur autem autumnali tempore. 162 10. Orion astrum ante Tauri vestigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare bus turbat. Hunc Latini Jugulum vocant, eo quod sit armatus ut gladius, et stellarum luce terribilis, atque clarissimus, in quo si effulgent omnia, serenitas portenditur; si obscuratur hujus acies, tempestas cernitur imminere. Hyades dicet pluviis. Nam pluviae Graece ὑετὸς dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas Latini Suculas appellaverunt; quia quando nascuntur, pluviarum signa mons. 1, 744: Arcturum pluviasque Hyadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pliades a pluralitate dictae, quia pluralitatem Gracci ἀπὸ τοῦ πλεὶστον appellant. Sunt enim stellae septem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. quia eas nautae obser¬
uant ingubernandis remigus.¬
contemplantes aciem fulgoremq
carum: quibus rebus. status cadi
futurus ostenditur. sed &omnes.
homines ca intendunt adp̃uiden¬
das aeris qualitates ꝑaestatem
& hiemem. uernalemq: temperiẽ
Oftuenim uel occasu suo. cestis sta¬
tionibus. temporum qualitates
significant.: Signorum primꝰ
arcton. qui in axȩ fixus. septem¬
stellis inse reuolutis rotatur
Nomen est grȩcum. quod latinȩ
dicitur ursa. quaequia inmodũ
plaustriuestitur. nostri cam sep¬
tentrionem dixerunt. Triones
enim propriȩ sunt boues aratoru.
dicti eo quod terram terant. qua
non occidere. axis uicinitas facit
quia in cosunt. Arctofilax dic¬
tus quod arcton. idest elicem ur¬
sam sequitur. Fundem &bootem
dixerunt eo quod plaustro heret.
Signum multis expectabile stel¬
lis. inter quas arcturus est.
Arcturus sidus est post caudam
maioris ursae positae insigno
bootae. Vnde arcturus dictus est.

Expanded text:
dicuntur, quia ea nautae obserdicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiiscontemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status coeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem, et hyemem, vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitates significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus Septentrionali in se revolutus rotatur. Nomen est Graecum, quod Latindicitur Ursa; quae, quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves, aratorii, dicti eo quod terram terant, quasnon occidere axis vicinitas facit, quia in eo fixae sunt. Arctophylax dictussam sequitur. Eumdem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis inspectabile stellis, inter quas Arcturus est. 9. Arcturus est sidus post caudam majoris Ursae positum in signo Bootae. Unde et Arcturus dictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
EMOTIO UELRETRO GRADA¬
tio stellarum est. in quostella
dum motum suum agat. si¬
mul &retror sum moueri idetur¬
TATUS STELLARUMEST. QUIA
dum stella semper mouetur.
tamen in aliquibus locis stare ui¬
detur. LXX.
DENOMINID STELLARUM
QUIBUS EXCAUSIS NOMI¬
NAACCEPERUNT
OLAPPELLATUS EO QUODSOLUS.
appareat. obscuratis fulgore suo
cunctis sideribus.. Luna dicta
quasi lucina. ablata media syllaba.
Sumpsit autem nomen ꝑdiruiati¬
onem a solis luce. eoquod ab eo lum̃
accipiat. acceptumq reddat.
Stella edictae abstando. quia fixȩ
stant semꝑ incaelonec cadunt.
Nam quoduidemus ecadostellas
quasilabi. non sunt stellae. sedig¬
niculi ab&herae lapsi. qui fuint
dumuentus altiora p&ens aethere¬
um ignem secum trahit. Quitrac¬
tusuo imitatur stellas cadentes.
Namstellae cadere non possunt.
Side¬
ra dicta quod ea nauigantes con¬
siderando iter dirigunt ad cursus
consilium. ne falla cibus undis aut
uentis alibi deducantur. Quę¬
dam autem stellae. idcirco signa

Expanded text:
emotio vel retrogradatio stellarum est, in quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum moveri videturStatus stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. § 71 nominibus stellarum, quibus ex causis nomina acceperunt. Sol appellatus eo quod solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba. Sumpsit autem nomen per derivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat, acceptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab adum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt, Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis, aut ventis alio deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa
Abbreviated transcription (Latin):
STRONOMIAESTASTRORUMLEX
quaecursus siderum. & figuras.¬
& habitudines stellarum. circase &
curta terram indagabili ratione per¬
currit.
STRONOMIAM PRIMI AEGUPTUIN¬
uenerunt. Astrologiam uero &na¬
tiuitatis obseruantiam chaldei primi
docuerunt.. Abraham autem insti¬
tuisse acgyptios astrologiam iose¬
phus auctor asseuerat. Crȩciaũt
dicunt. hancꝰ rtem abathlante pri¬
mum excogitatam. Ideoq dictus ẽ
sustinuisse cadum. Quisquis aut̃
ille fuit motu cadi &ratione anim
excitatus ꝑtemporum uices. perastro¬
rum ratos difinitosq cursus perinte¬
uallorum spatia moderata. conside¬
rauit demensiones quaslam &nume¬
rosq: definiendo acsecernendo in or¬
dinem nectens. astrologiam reppe¬
rit.

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras, habitudinesque stellarum circa se, et circa terram indagabili ratione percurrit. stronomiam primi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit.
Abbreviated transcription (Latin):
NTIBI SICUT POLLICI¬
tus sum misiopus deorigine
quarundam rerum & ueteris lectio¬
nis recor datione collectum. Atq ita
inquib dam locis ad notatum. sicuti
extat conscriptum stilomaiorum¬

Expanded text:
tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de Origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum stylo majorum
Abbreviated transcription (Latin):
sedmnores Centones apud gram¬
maticos uocari solent. quide carminb
homeri. seu uirgilii adpropria opera
more centenario exmultis hinc inde
compositis. inunum sarcuint corpus.
ad sacultatem cuiusq materia e. Denq
probauxor addsi. centonem exuirgi¬
lio defabrica mundi & euangelii sple¬
nissime expressit . materia composita
sccundum uersus. &uersib secundum
materiam concinatis  Sic quoq & qui¬
dam pomponius exeodem po&a. inter
cetera stilisui otia titirem in xp̃i hono
DE FABU LA

Expanded text:
sed minores. Centones apud Gramsed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi hoDe fabula