comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si illud bonũ sit qͥa tam̃ ordina¬
tũ non ẽ ꝓrsus aculpa liberi ñ sumꝰ.
ita tam̃ si id qͦd dicimꝰ intelligere ua¬
lem. Si qͥs autẽ non intelligens uerba
orationis ꝓferat. & siñ intelligere ua¬
let quod dicit. si tam̃ bona intentio¬
nedicit. sine fructu ñ erit. Si audem
orantes uana cogitamꝰ. etiam si ueri¬
tatem loquim᷑. cogitando uanitatẽ
uani efficimur. Si autẽ dũ os uerita¬
tẽ loquit᷑ in corde turpitudo uersat᷑.
iam ñ solum uani s abhominabile
in conspectu dĩ reputamur. Aliud
tam̃ est qͣndo homo hȩc inuitꝰ patit᷑.
itq aliud qͣndo ineis ꝑ deliberatio¬

Expanded text:
etiam si illud bonum sit, quia tamen ordinaetiam si illud bonum sit, quia tamen ordinatum non est, prorsus a culpa liberi non sumus, ita tamen si id quod dicimus intelligere valemus. Si quis autem non intelligens verba orationis proferat, et si non intelligere valet quod dicit, si tamen bona intentione dicit, sine fructu non erit. Si autem orantes vana cogitamus, etiam, si veritatem loquimur, cogitando vanitatem vani efficimur. Si autem dum os veritatem loquitur in corde turpitudo versatur, jam non solum vani, sed etiam abominabiles in conspectu Dei reputamur. Aliud tamen est, quando homo, haec invitus patitur atque aliud, quando in eis per deliberatio
Abbreviated transcription (Latin):
bona sunt temporalia. dextra
dei bona ȩt̃na. Intemporalibus autem
bonis delectationes quȩdam sunt. s
usq in finẽ non sunt. qͥa ihac uita
semꝑ gaudium dolor sequit᷑. & om̃is
delectatio a maro fine t̾̃minat᷑. In dex¬
tera autẽ dĩ delectationes usq in finẽ
sunt. qͥa in uita ec̃na nec gaudia in
merorem. nec delectationes in dolorẽ
deo exaudiri postulat. in labus.q.¬
quia non solum labiis sed corde orat.
Tria sunt genera orantium. alii qui
solis labiis. alii qui solo corde. alii qui
& labiis & corde orant. Qui solis labiis
orant dolosi sunt. quia non habent
in corde quod ore ꝓferunt. Qui corde
& labiis orant ueraces sunt. quia sicat
locuntur ita sentiunt. Qui solo corde
orant deuoti sunt. qͥa orationẽ suam
a dõ tantũ audiri uolunt. Quando
gͦ moratione uerba ꝓferimꝰ: si cogita¬
mus quod loquim᷑. facimꝰ quod debe¬
m. Si autẽ dũ uerba orationis fundi¬
mͦ. aliud quodcũq incorde uersamꝰ

Expanded text:
sunt temporalia; dextera Dei bona aeterna. In temporalibus autem bonis delectationes quaedam sunt; sed usque in finem non sunt, quia in hac vita semper gaudium dolor sequitur, et omnis delectatio amaro fine terminatur. In dextera autem Dei delectationes usque in finem sunt, quia in vita aeterna nec gaudia in moerorem, nec delectationes in dolorem Ideo exaudiri postulat, quia non solum labiis, sed corde orat. Tria sunt genera orantium: alii qui solis labiis, alii qui solo corde, alii qui et labiis et corde orant. Qui solis labiis orant dolosi sunt, quia non habent in corde quod ore proferunt. Qui corde et labiis orant, veraces sunt, quia sicut loquuntur, ita sentiunt. Qui solo corde orant, devoti sunt, quia orationem suam a Deo tantum audiri volunt. Quando ergo in oratione verba proferimus, si cogitamus quod loquimur, facimus quod debemus. Si autem verba orationis fundimus, aliud quodcunque in corde versamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus fieret euadere pęnã. S hoc con-¬
uementiꝰ fieri non poterat. nisi ut pę¬
nã qũa non debebat sponte & obȩdi-¬
ent̃ susciꝑet. ut depęna quã ꝑ mobȩdi¬
entiam meruerat eripi dignus fieret.
Hanc aut̃ẽ pȩnã homo peccator solue¬
re non poterat. qui quãcũq pęnã susci¬
peret non nͥ digne & iuste ꝓpt primi
contemptꝰ reatũ sustineret. Ut gͦho
mo iuste debitã pęnã euaderet: neces¬
se fuit ut talis ꝓ homine pȩnã suscipe
gͦ et nascendo debitum hominis patri
soluit. & moriendo reatũ hominis expi¬
auit: ut cũ ipse ꝓ homine mortẽ qua
non debuit sustineret. iuste homo ꝓ
ipso mortẽ quã debebat euaderet. Et
iam locũ calum niandi diabolus non
inueniret. qͥa & ipse homini dnãri ñ de¬
buit. & homo liberari dignꝰ fuit. Idem
itaq & iudiciũ nr̃m. & causam nr̃am fe¬
cit. Causam qͥa nascendo debitũ patri
ꝓ nobis soluit. & moriendo reacũ expia¬

Expanded text:
dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convdignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat nisi ut poenam, quam non debebat, sponte et obedienter susciperet, ut de poena, quam per inobedientiam meruerat, eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui, quamcunque poenam susciperet, non nisi digne et juste propter primi contemptus reatum sustineret. Ut ergo homo juste debitam poenam evaderet, necesse fuit ut talis pro homine poenam susciperristus ergo et nascendo debitum hominis Patri solvit, et moriendo reatum hominis expiavit, ut cum ipse pro homine mortem quam non debuit sustineret, juste homo pro ipso mortem quam debebat evaderet, et jam locum calumniandi diabolus non inveniret, quia, et ipse homini dominari non debuit; et homo liberari dignus fuit. Idem itaque et judicium nostrum et causam nostram fecit: causam, quia nascendo debitum Patri pro nobis solvit, et moriendo reatum expia
Abbreviated transcription (Latin):
riposset: dedit ds̃ gratis hominiquod
homo ex debito dõ redderet. Dedit
homini hommẽ quẽ homo ꝓ homi¬
ne redderet: qͥ ut digna recompensa¬
tio fieret. pͥori non solũ equalis s &
maior eẽt. Ut gͦ pro homine redde¬
retur homo maior homine. factꝰ est
ds homo ꝓ homine: & dedit sehõ
homini ut se accppet ab homine.
Incarnatus est ds̃ dĩ filius. & datꝰ est ho-¬
minib ds̃ homo xp̃c: sicut isaẏas di¬
cit. Puer natus ẽ nobis. & filius datus
ẽ nob̃. & uocabitur nom̃ eiꝰ. admirabi¬
ab homine redditꝰ est xp̃c hominis
fuit iusticia. In natiuitate eñĩ xp̃i ui-
ste placatꝰ est ds̃ homini: qͥa talis homo
inuentꝰ est ꝓhomine. qui ñ solũ ut
dictũ est par. s & maior eẽt homine.
pacẽ nuntiant dicentes. Gta in excel¬
sis dõ. & int̾ra pax hominib bonȩ uo-¬
liunitatis. S adhuc suꝑerat homim. ut
sicut restaudo damnũ placauerat ira.
ita quoq ꝓ contemptu satisfaciendo

Expanded text:
ri posset, Deus dedit gratis homini quod ri posset, Deus dedit gratis homini quod homo ex debito Deo redderet. Dedit homini hominem, quem homo pro homine redderet; qui ut digna recompensatio fieret, priori non solum aequalis, sed et major esset. Ut ergo pro homine redderetur, homo major homine factus est Deus homo pro homine; et dedit se homo homini, ut se acciperet ab homine. Incarnatus est Deus Dei Filius, et datus est hominibus Deus homo Christus, sicut Isaias dicit: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis. Et vocabitur nomen ejus Admirabiab homine redditus est Christus, hominis fuit justitia. In nativitate enim Christi juste placatus est Deus homini; quia talis homo inventus est pro homine, qui non solum, ut dictum est, par, sed et major esset homine. munde nuntiant, dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed adhuc supererat homini usicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo,
Abbreviated transcription (Latin):
no recompensaret: qͥa siqͥd de irratio¬
nali creatura redderet ꝓ rationali sub¬
uta. minus eẽt. S nec hominẽ ꝓ ho¬
mine reddere potuit. qͥa iustũ & inno¬
aent̾ẽ abstulerat. & nemine nisi pecca¬
iorem inuenit. Hiebil gͦ homo inue¬
nit unde dm̃ sibi placare posset. quia
siue sua siue seipsũ daret. digna recõ-¬
pensatio non eẽt. Uidens gͦ ds̃ homi¬
ñe sua uirtute iugũ damnationis eua
dere non posse. misertꝰ est eiꝰ. & pͥmum
gatuito p̃uenit eũ ꝑ solam miscłiã.
ut deinde liberaret ꝑ iusticiam. hoc ẽ.
habuit. ds homini ꝑ miscđiam iusti¬
ciam dedit. Heq em̃ ereptio hominiᷤ
ꝑfecte rationabilis eẽt. nͥ ex utraq par¬
te iusta fieret. hoc ẽ. sicut ds̃ iusticiam
habuit hominẽ requirendi. ita & ho¬
mo iusticiam haberet euadendi.S
hanc iusticiam homo nũquã hab̾e
potuisset: nͥ ds̃ ei ꝑ miscdiam suã illã
tribueret. Ut gͦ ds̃ ab homine placa¬

Expanded text:
no recompensaret, quia si quid de irrationo recompensaret, quia si quid de irrationabili creatura redderet, pro rationabili sublata minus esset. Sed nec hominem pro homine reddere potuit; quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit unde Deum sibi placare posset; quia sive sua sive seipsum daret, digna recompensatio non esset. Videns ergo Deus hominem sua virtute jugum damnationis justae evadere non posse, misertus est ejus; et primo gratuito praevenit eum per solam misericordiam, ut deinde liberaret per justitiam: hoc est, habuit, Deus homini per misericordiam justitiam dedit. Neque enim ereptio hominis perfecte rationabilis esset, nisi ex utraque parte justa fieret, hoc est, sicut Deus justitiam habuit hominem requirendi, ita et homo justitiam haberet evadendi. Sed homo hanc justitiam nunquam habere potuisset, nisi Deus ei per mistribueret. Ut ergo Deus ab homine placa
Abbreviated transcription (Latin):
subiectum p̃meret. s homo meruit ꝑ
culpam suam. ut ab eo p̃mi ꝑmicteret᷑.
Licet eñi ignoraret falsum ẽẽ qͦd cdia¬
bolus ꝓmisit. ñ tam̃ ignorauit quod¬
illud etiam si uerũ eẽt contra creatoris
uoluntatẽ concupiscere ñ debuit. Iu¬
ste gͦ subiectus ẽ homo diabolo. qͣntũ
ꝑtinet ad culpã suam. iniuste autẽ qͣntũ
ꝑtinet ad diaboli fraudulentiã. Sigͥ
homo talem patronũ haberet. cuius
potentia diabolus in causam cõpelli
posset. iuste dñio eiꝰ homo contradice¬
ret. qͥa nullam diabolus iustã causã
habuit. quare sibi uis in homine uen¬
dicare debiusset. Patronus autẽ talis
fuit. Oportuit gͦ ut pͥus homo dm̃pla¬
caret. & sic deinde fiducialit dõ patro¬
cinante. cũ diabolo causam iniret.S
dm̃ rationabilit̃ placare non poterat.
nꝰ damnũ qͦd intulerat restitueret: &
de contemptu satiffaceret. Homo uero
nichil habuit qͦd digne dõ ꝓ illatodã¬

Expanded text:
subjectum premeret, sed homo meruit per subjectum premeret, sed homo meruit per culpam suam ut ab eo premi permitteretur. Licet enim ignoraret falsum esse quod diabolus promisit, non tamen ignoravit quod etiam si verum esset contra Creatoris voluntatem concupiscere non debuit. Juste ergo subjectus est homo diabolo quantum pertinet ad culpam suam: injuste autem quantum pertinet ad diaboli fraudulentiam. Si igitur homo talem patronum haberet cujus potentia diabolus in causam adduci posset, juste dominio ejus homo contradiceret; quia nullam diabolus justam causam habuit quare sibi jus in homine vindicare debuerit. Patronus autem nullusfuit. Oportuit ergo ut prius homo Deum placaret, et sic deinde fiducialiter Deo patrocinante cum diabolo causam iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi damnum quod intulerat restitueret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro ablato dam
Abbreviated transcription (Latin):
qũadiu iniquitatẽ suam abscondit.
qnͣdo autẽ conficetur iniquitatẽ
suam foras uenit. Nunc gͦ uocatds̃
lazarũ. & p̃cipit ut foras ueniat.
quia monet peccatorẽ ut peccatũ
suum reuelare non erubescat. Sed
qͥsqͥs in hac uita sponte exire nolue¬
rit. in futuro expelletur inuitus.
quia qui hic peccatũ suũ reuelare
neglexerit ad salutẽ. eius peccatum
ibi uelit nolit reuelabitur ad confu-¬
sionẽ. Sicut dr̃ in alio psalmo. Argu¬
am te & statuam contra faciẽ tuam.
Res in causam ueniunt. Dia
bolus. homo. & ds̃. Diabolus
deo inuiriam fecisse conuincit᷑. qͥa ser¬
uum eius. hoc ẽ hominẽ. & fraudulent̃
abduxit. & uiolent̃ tenuit. Homo in
na ponens. suȩ seruitutis damnũ illi
intulit. Item diabolus homini inuiriã
fecisse conuincit᷑. qͥa illum & pͥus bona
ꝓmittendo decepit. & post mala inferen¬
do nocuit. Iniuste gͦ diabolus tenet ho¬
minẽ. sed homo iuste tenetur. qͥa diabo¬
lus numqua meruit ut hominẽ sibi

Expanded text:
u iniquitatem suam abscondit, quando autem confitetur iniquitatem suam, foras venit. Nunc ergo vocat Deus Lazarum, et praecipit ut foras veniat, quia monet peccatorem, ut peccatum suum revelare non erubescat. Sed quisquis in hac vita sponte exire noluerit, in futuro expelletur invitus, quia qui hic peccatum suum revelare neglexerit ad salutem, ejus peccatum ibi, velit nolit, revelabitur ad confusionem, sicut dicitur in alio psalmo: Arguam te, et statuam contra faciem tuam diu iniquitatem suam abscondit, quando autem confitetur iniquitatem  injuriam Deo fecisse convincitur, quia servum ejus hominem et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo simnam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur, quia illum et prius bona promittendo decepit, et post mala inferendo nocuit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus nunquam meruit ut hominem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uox est. s etiam exhibitio oꝑis. Scumtis
autẽ quod uanũ est omne qͦd transit.Ille
uanitatẽ in corde habet. qͥ tͣnfitoria dili¬
git. Uanitatẽ loquitur. qui ꝓ hac uita
tͣnsitoria immoderate laborans. ipsosuo
studio & oꝑe eam se diligere ostendic.
Uanitatẽ autẽ ad ꝓximũ fuũ loquitur.
qui exemplo suo eũ ad petenda tͣnsito¬

Expanded text:
vox est, sed etiam exhibitio operis. Scimus vox est, sed etiam exhibitio operis. Scimus autem quod vanum est omne quod transit. Ille vanitatem in corde habet qui transitoria diligit. Vanitatem loquitur, qui pro hac vita transitoria immoderate laborans ipso suo studio, et opere eam se diligere ostendit. Vanitatem autem ad proximum suum loquitur qui exemplo suo eum ad petenda transito
Abbreviated transcription (Latin):
S oculos habere dicitur. quia bo¬
norum ꝙ malorũ uas uigiter
contemplatur. Et quasi sinstrũ oculũ
habet. qͣndo malos ad damnationẽ
p̃uidet. Dextro autẽ aspicit. qͣndo in p̃¬
scientia sua bonos ad salutẽ disponit.
Isti oculi palpebras habent. quȩ aliqͣn¬
do in hac uita ds̃ bonis ꝓspera. & malis
aduersa tribuit. quasi palpebras leuat.
quia se uiderc oꝑa hominũ bona & ma¬
la etiam p̃senti retributione manife¬
stat. Quando uͦ bonis aduersa & ma¬
lis ꝓspera euenire ꝑmittit. quasi pal¬
pebras claudit. qͥa dũ meritis singłoꝵ
quodam modo dissimilit̃ recompensat
quasi quid factũ sit se uidisse dissimu¬
lat. Iste palpebrȩ int̾rogant filios homi¬
nũ. quia inde ds̃ cor humanũ temptat.
unde aliquando similia. aliqͣndo dissi¬
milia. semꝑ tam̃ iusta meritis hominũ
ocutio non in congrue ꝓrimũstui¬
intelligi potest. non solũ in uoce s etiam
in oꝑatione. quia indiciũ cordis ñ solũ

Expanded text:
s oculos habere dicitur, quia bonorum et malorum vias jugiter contemplatur. Et quasi sinistrum oculum habet, quando malos ad damnationem praevidet. Dextro autem aspicit, quando in praescientia sua bonos ad salutem disponit. Isti oculi palpebras habent, quae aliquando in hac vita Deus bonis prospera et malis adversa tribuit, quasi palpebras levat, quia se videre opera hominum bona et mala, etiam praesenti retributione, manifestat. Quando vero bonis adversa et malis prospera evenire permittit, quasi palpebras clandit quia, dum merita singulorum quodammodo dissimiliter recompensat, quasi quid factum sit se vidisse dissimulat. Istae palpebrae interrogant filios hominum, quia inde Deus cor humanum tentat, unde aliquando similia, aliquando dissimilia, semper tamen justa meritis hominum ocutio non incongrue intelligi potest, non solum in voce, sed etiam in operatione, quia indicium cordis non solum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ felicitatis hominẽ etiam se¬
ipsum oblnusci facit. qͥadũ mens
tota suꝑnorũ gaudioꝵ. dulcedini in¬
hiat. supra se leuata. non solũ infimȩ
delectationis ñ meminit. s ipsa quo¬
q sibi quodã mͦ felicit᷑ in obliuionẽ
uenit.Igitur gaudiũ uanitatis ani¬
mũ disꝑgit: dolor confusionis colli¬
git. Gaudiũ consolationis componit:
dolor exercitationis ligat: gaudium
felicitatis sanat. Fit tam̃ nonuunqũa
ut gaudiũ uanitatis uertat᷑ quib dã
ingaudiũ consolationis. & econt᷑rio
gaudio consolationis quidã abutan
dolor confusionis in dolorẽ exercitati¬
oms uertitur:& item aliis dolor exer¬
citationis in dolorẽ confusionis com

Expanded text:
gaudium felicitatis hominem etiam segaudium felicitatis hominem etiam seipsum oblivisci facit, quia, dum mens tota supernorum gaudiorum dulcedini inhiat super se elevata, non solum infimae delectationis non meminit, sed ipsa quoniam sibi quodammodo feliciter in oblivionem venit. Igitur gaudium vanitatis animum dispergit, dolor confusionis colligit, gaudium consolationis componit, dolor exercitationis ligat, gaudium felicitatis sanat. Fit tamen nonnunquam ut gaudium vanitatis vertatur quibusdam in gaudium consolationis: et econtrario gaudio consolationis abutantur quiddolor confusionis in dolorem exercitationis vertitur, et item aliis dolor exercitationis in dolorem confusionis com
Abbreviated transcription (Latin):
tationũ sustinere. Gaudiũ felicitatis.
int̃nȩ dulcedinis iocunditatẽ degusta¬
re.Per gaudiũ uanitatis plus elon¬
gat anima adõ. qͥa tanto longiꝰ ab eo
qui intꝰ ẽ recedit. qͣndo auidius se
ad delectationes ext̾iores effundit.
Dolor confusionis malã quidẽ delec-
tationẽ quasi foris p̃cidit. &animã
intꝰ redire cõpellit. quȩ tam̃ eo ipso
qͦd ñ sponte s quodãmͦ coacta ad se-¬
metipsam retrudicur. nec ꝑfecte ui-¬
cium deserit. neq ad uirtutis inte¬
gritatẽ ueracit̾ reparat᷑. Gaudium
uͦ consolationis iam quodãmͦ men-¬
tẽ intͥnsecꝰ fouet atq componit. sua¬
decq ut secũ ꝑmanere eligat. neq
extra dignet᷑ querere. qͦd intꝰ potest
ueracius atq securiꝰ possidere. Porro
dolor exercitationis ita omnẽ ext̾io¬
ris delectationis memoriã ab animo
secludit. ut dũ suomtͥnsecus dolori
intendere cogitur. qͥd foris sit delec¬
tabile minime recordetur. Postremo

Expanded text:
tationum sustinere. Gaudium felicitatis, tationum sustinere. Gaudium felicitatis, internae dulcedinis jucunditatem degustare. Per gaudium vanitatis plus elongat anima a Deo, quia tanto longius ab eo qui intus est, recedit, quanto avidius se ad delectationes exteriores effundit. Dolor conftationem quasi foris praecidit, et animam intus redire conpellit: quae tamen eo ipso quod non sponte, sed quodammodo coacta ad semetipsam retruditur, nec perfecte intimum deserit, neque ad virtutis integritatem veraciter reparatur. Gaudium vero consolationis jam quodammodo mentem intrinsecus fovet, atqdetque ut secum permanere eligat, neque extra dignetur quaerere quod intus potest veracius atque securius possidere. Porro dolor exercitationis ita omnem exterioris delectationis memoriam ab animo secludit, ut dum suo intrinsecus dolori intendere cogitur, quod foris sit delectabile minime recordetur. Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia malitiam uicit. qͣndo ꝑ pas¬
sionẽ crucis diabolũ triumphans. ab
eius potestate genꝰ humanũ eripuit.
Sapientia malitiã uicit. qͥa plus ad
nrãm salutẽ potuit redemptoris gr̃a.
qũa ad ꝑditionẽ ualuisset malicia se¬
ductoris. Attingens a fine usq ad fi-
expulit. & pꝰ apud inferos potenter
auarũ spoliauit. Disponens omina
suaiit̃. qͥa & patientiã cũ consilio. et
uinq status habet uita huma¬
na. ꝑ qͦs qͥa nunqũa in eodẽ
sfatu diu ꝑmanere potest. sine inter¬
misione mutatur. siue in meliꝰ ꝓfici¬
ens. siue deficiens. atq decrescens in
peius. Qui sunt. gaudiũ uanitatis.
dolor confusionis. gaudiũ consolatio¬
nis. dolor exercitationis. gaudium
felicitatis. Gaudiũ uanitatis ẽ. ꝓ lu-¬
cris temporalib lȩtari. Dolor confu¬
sionis ẽ. ꝓ damnis temporalib con¬
tristari. Gaudium consoladionis est.
ab impugnatione uiciorũ quiescere.
Dolor exercitationis ẽ. molestias tẽp¬

Expanded text:
sapientia malitiam vicit, quando per passionem carnis diabolum triumphans ab ejus potestate genus humanum eripuit. Sapientia malitiam vicit quia plus ad nostram salutem potuit Redemptoris gratia, quam ad perditionem valuisset malitia seductoris. Attingens a fine usque ad finexpulit, et post apud inferos potenter avarum spoliavit. Disponens omnia suaviter, quia et patientiam cum consilQuinque status habet vita humana, per quos quia nunquam in eodem statu diu permanere potest sine intermissione mutatur, sive in melius proficiens, sive deficiens atque decrescens in pejus. Qui sunt gaudium vanitatis, dolor confusionis, gaudium consolationis, dolor exercitationis, gaudium felicitatis. Gaudium vanitatis est pro lucris temporalibus laetari. Dolor confusionis est pro damnis temporalibus contristari. Gaudium consolationis est ab impugnatione vitiorum quiescere. Dolor exercitationis est molestias ten
Abbreviated transcription (Latin):
sermo liberandis mittitur. ut ampliꝰ
diuinȩ gr̃ȩ mimꝰ comm̃detur. Uenit
inqͥt Quisꝰ Unde: Quo. Sermo altissi¬
mi. Uerbũ dĩ. Unicus patͥs. Rex filiꝰ
regis. De consessu patris. ad coleranti¬
am passionis. De ȩqualitate maiesta¬
tis. ad patibulũ crucis: De sede regali.
ad officinam peccati. De luminecȩli.
usq ad tenebras inferni. S numqͥd
idõ regnũ ꝑdidit: Immo eos qͥ serui
erant peccati lib̾ans usq ad conreg¬
nandum sibi sublimauit. Et idõ fortas¬
sis aregalib sedib uenit. qͥa in domo
patͥs mei mansiones multȩ sunt. & reg¬
nabunt cũ illo in ȩdernuĩ. cũ acceꝑint
regnum qͦd paratũ ẽ ab imtio seculi.
Unicus eñ regis erat. solus regnum
habuit. s qͥa ad conregnandum sibi
fr̃s adoptare uenit. non iam a sede re¬
gali. ha sedib regalib uenire debuit.
quia regnũ ad quod uocant᷑ electi
dĩ. p̃paratum ẽ ab initio scłi. amen.¬

Expanded text:
Sermo liberandis mittitur, ut amplius Sermo liberandis mittitur, ut amplius divinae gratiae munus commendetur. Venit, inquit. Quis? Unde? Quo? Sermo Altissimi, Verbum Dei, unicus Patris rex filius regis. De consensu Patris ad tolerantiam passionis. De aequalitate majestatis, ad patibulum crucis. De sede regali, ad officinam peccati. De lumine coeli usque ad tenebras inferni. Sed nunquid ideo regnum perdidit? Imo eos qui servi erant peccati liberans, usque ad conregnandum sibi sublimavit. Et ideo fortassis a regalibus sedibus venit, quia in domo Patris ejus mansiones multae sunt , et regnabunt cum illo in aeternum, cregnum quod paratum est ab initio saeculi. Unicus enim regis erat, solus regnum habuit; sed quia ad conregnandum sibi fratres adoptare venit, non jam a sede regali, sed a sedibus regalibus venire debuit, quia regnum ad quod vocantur electi Dei praeparatum est ab initio sae
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ nox in suo cursu mediũ
iter habuit. nͥ qͣndo mors uniuersos
qͦs instadio uitȩ p̃sentis repperit. secũ
ad inferos traxit. & nemo adhuc mor¬
talium ad uitam immortalẽ ascendẽ
potuit: Uel ꝑ noctẽ accipere possu¬
mus peccatũ. quȩ uidelicet nox ab
originali peccato cȩꝑit. & ꝑactualia
cucurrit. Quando gͦ pꝰoriginalẽ pre¬
uaricationẽ pͥmũ prȩuaricatione
naturalis legis ac deinde scͥptȩ legis
p̃uaricatione succedente. peccatũ ad
summũ increm̃tũ uenerat. quasi nox
in suo cursu mediũ iter habebat. Sed
ista nox ueraluce apparente mox de¬
orsum uergere cȩpit. & nc̃ quasi qua¬
dam alterna mutuatione paulatim
decrescens elongat quousq lux cre¬
scendo ad plenam diem ꝑueniat.
Uide gͦ ordinatissimũ diuinȩ dispen¬
sationis consiliũ. Quando om̃is re¬
cuꝑandȩ salutis spes ꝑierat. & mors
omĩa secũ deorsum rapiebat. pecca¬
tũ ad sũmum uenerat. cunc omp̃e

Expanded text:
Quando ergo nox in suo cursu medium Quando ergo nox in suo cursu medium iter habuit, nisi quando mors universos, quos in stadio vitae praesentis reperit, secum ad inferos traxit, et nemo adhuc mortalium ad vitam immortalem ascendere potuit? Vel per noctem accipere possumus peccatum: quae videlicet nox ab originali peccato coepit, et per actualia cucurrit. Quando ergo post originalem praevaricationem primum praevaricatione naturalis legis, ac deinde, scriptae legis praevaricatione succedente, peccatum ad summum incrementum venerat, quasi nox in suo cursu medium iter habebat; sed ista nox, vera luce apparente, mox deorsum vergere coepit; et nunc quasi quadam alterna mutuatione paulatim decrescens elongat quousque lux crescendo ad plenam diem perveniat. Vide ergo ordinatissimum divinae dispensationis consilium. Quando omnis recuperandae salutis spes perierat, et mors omnia secum deorsum rapiebat, peccatum ad summum venerat, tunc omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
pitur.Per noctẽ gͦ in hoc loco.mor¬
talis huiꝰ uitȩ fluxus signacur sicut
ꝑdiem alibi claritas uitȩ ꝓpetuȩ. Pre¬
sens gͦ uita. nox ẽ. Uita uͦ futura. dies.
Nox ista habet uesꝑam. dies illa habet¬
auroram. Uesꝑa p̃sentis noctis fuit
inclinatio unius diei. aurora illiꝰ diei
inclinatio p̃sentis scł̃i. Uesꝑa hurus
noctis fuit ex quo adam peccauit. do¬
nec accepta sententia mortis a para¬
dyso pulsus. intenebras huiꝰ mundi
exiit. Aurora sequentis dieiẽ.a resur¬
rectione. xp̃i usq infinẽ scłi. Ergo uita
ista nox est. S qͥs ẽ cursus uitȩ huius:
Uideamus quo currat. Per mortali¬
tatẽ currit in mortẽ. Per mortẽ currit
indamnationẽ. Igitur uita mortalis
deorsũ currit. sicut uita immortalis
sursum. Iter sursum ẽ incęlis. iter deor¬
sumẽ in inferis. iter mediũ est stadiũ
uitȩ p̃sentis qͦd nascendo intramus.
uiuendo ꝑcurrimꝰ. moriendo eximꝰ.

Expanded text:
pitur. Per noctem ergo in hoc loco, morpitur. Per noctem ergo in hoc loco, mortalis hujus vitae fluctus signatur, sicut per diem alibi claritas vitae perpetuae. Praesens ergo vita mors est, vita vero futura dies. Nox ista habeat vesauroram. Vespera praesentis noctis fuit inclinatio unius diei, aurora illius diei inclinatio praesentis saeculi. Vespera hujus noctis fuit ex quo Adam peccavit, donec accepta sententia mortis a paradiso pulsus in tenebras hujus mundi exiit. Aurora sequentis diei est a resurrectione Christi usque in finem saeculi. Ergo vita ista nox est. Sed quis est cursus vitae hujus? Videamus quo currat. Per mortalitatem currit in mortem. Per mortem currit in damnationem. Igitur vita mortalis deorsum currit, sicut vita immortalis sursum. Iter sursum est in coelis, iter deorsum est in inferis. Iter medium est stadium vitae praesentis, quod nascendo intramus, vivendo percurrimus, moriendo eximus.
Abbreviated transcription (Latin):
iħe xp̃c ẽ. Moyses famulus dĩ. multa
uerba multos sermones ꝓtulit.Ds̃
pater unũ uerbum.unũ sermonem
misit. S sermones moysi omĩpoten¬
tes non fuerunt. qͥa qͦa dicebant facere
ñ potuerunt. & idõ tandẽ qͣndoq in
ꝓmissione deficiendo siluerunt. & tẽ
om̃pe sermo uenit qͥ non solũ dixit.
s quecũq dixit. immo quȩcũq uo¬
luit fecit. Iste sermo istud uerbum ad¬
huic loquit᷑ qũadiu infidelib suis
ꝓmissiones suas oꝑatur. sed cũ ꝓmis¬
saimpleuerit. tunc quasiloqui cessa¬
bit. Cum autẽ ꝓmissa impleta fue¬
rint. qͥa amplius qͦd petatur nichil
deerit. felix in sempit̃num silenti¬
umerit. Dum gͦ mediũ silentiũ
te nerent om̃ia. Bene om̃ia. hoc ẽ
non solũ illi qui in petitione despera
bant. s & illa quȩ in ꝓmissione defe-
haberet. Nox in sacra scͥptura aliqͣn¬
do ꝓdiabolo. aliqͣndo ꝓ m̃bris eius.
id ẽpeccatorib & iniqͥs. aliqͣndo pro
peccato. aliqͣndo ꝓ p̃senti uita acci-¬

Expanded text:
istus. Moyses famulus Dei multa verba et multos sermones protulit. Deus Pater unum Verbum, unumque sermonem misit. Sed sermones Moysi omnipotentes non fuerunt, quia quod dicebant facere non potuerunt; et ideo tandem quandoque in promissione deficiendo siluerunt. Et tunc omnipotens Sermo venit, qui non solum dixit, sed quaecunque dixit, imo quaecunque voluit fecit. Iste sermo, istud Verbum adhuc loquitur, quandiu in fidelibus suis promissiones suas operatur. Sed cum promissa impleverit, tunc quasi loqui cessabit. Cum autem promissa impleta fuerint, quia amplius quod petatur nihil deerit, felix in sempiternum silentium erit. Dum ergo medium silentium tenerent omnia. Bene omnia, hoc est non solum illi qui in petitiobant, sed et illa quae in promissione: « haberet. » Nox in sacra Scriptura aliquando pro diabolo, aliquando pro umbris ejus, in peccatoribus et iniquis, aliquando pro peccatis, aliquando pro praesenti vita acci
Abbreviated transcription (Latin):
cinium. & furtũ. Neq eñi latronẽ de¬
sectat hominẽ occidere. s delectat spo¬
lia possidere. neq furẽ limen suffodẽ.
sed pecuniam optinere. Ista qͥnq in¬
strum̃ta ñ oꝑantur in omni peccato.
quȩclã tam̃ sunt peccata ubiomĩa si¬
mul inueniunt᷑. ut est uerbi gr̃a luxu¬
ria. Cum eñi pͥmũ ardorẽ libidinis ꝑ
cogitationẽ qͥs mente conceꝑit. ad im¬
plendam deinde prauã uoluntatem
ꝑoculos materiam eligit. qͣndo con¬
sorte turpitudinis eam quȩ magis
placere possit inquirit. Deinde per
sermonẽ mat̾iam p̾cidit. qͥa inuen¬
tam noxiis ꝑsuasionib astatu recti¬
tudinis ad consensũ ꝑuersitatis tra¬
hic. deinde officio coaptat. qͥa iugi
obsequio quasi palpando in prauo
consensu confirmat. Ad aptata ma¬
teria fabricã construit. qͥa consen¬
su cõmum habito ad accum turpicu¬
dinis uenit. Quatuor gͦ ista. hoc est
eligere. p̃cidere. coaptare. construere.

Expanded text:
cinium et furtum. Neque enim latronem decinium et furtum. Neque enim latronem delectat hominem occidere, sed delectat spolia possidere. Neque furem limen suffodere, sed pecuniam obtinere. Ista quinque instrumenta non operantur in omni peccato; quaedam tamen sunt peccata, ubi omnia simul inveniuntur, ut est verbi gratia, luxuria. Cum enim primum ardorem libidinis per cogitationem quis mente conceperit, ad implendam deinde pravam voluntatem per oculos materiam eligit, quando consortem turpitudinis, eam, quae magis placere possit, inquirit. Deinde per sermonem materiam praecidit, quia inventam noxiis persuasionibus a statu rectitudinis ad consensum perversitatis trahit. Deinde officio coaptat, quia jugi obsequio, quasi palpanda, in pravo consensu confirmat. Adaptata materia, fabricam construit, quia, consensu communi habito, ad actum turpitudinis venit. Quatuor ergo ista, hoc est eligere, praecidere, coaptare, construere,
Abbreviated transcription (Latin):
uandui anima ꝑcontemplati¬
onẽ dõ adheret.manet in pa¬
tria. quando cogitationẽ suam ad ter¬
rena & transidoria inflectit. a patria
in exilium uadit. Primũ ꝑ uanitatẽ
abit. deinde ꝑ deleccationẽ stat. dem¬
de ꝑ consensũ sedet. ꝑ opꝰ ȩdificat. per
desꝑationẽ habitat. Qui malũ oꝑat᷑
cathedr̃a fabricat. in cathedra se¬
det qui in malo ꝑseuerat. Instrum̃ta
oꝑis mali. sunt quinq sensus corꝑis.
Materia ẽ illud. in quo qͥsq explet
ꝓpositũ prauȩ uoluntatis. Modus fa¬
bricanditalis ẽ. Uisus eligit. sermo
p̃cidit. officiũ coaptat. exꝑientia cõ¬
ponit. Uisus ꝑtinet ad oculũ. sermo
ad auditũ. officiũ ad manũ. exꝑien¬
tia ad olfactũ & gustũ. Quem in pra¬
uo ope ipsa ꝓpt̃ se actio delectat ist
magendo gustat. quales sunt gula &
luxuria. Cum autẽ ipse actus peccan¬
di ꝑse non placet. s ꝑid qͦd agitur ali¬
u qͦd desiderat homo consequi cupit.
iste delonge olfacit. qualia sunt latro¬

Expanded text:
uandiu anima per contemplationem Deo adhaeret, manet in patria, quando cogitationem suam ad terrena, et transitoria inflectit, a patria in exsilium vadit. Primum per vanitatem abit. Deinde per delectationem stat. Deinde per consensum sedet: per opus aedificat, per desperationem habitat. Qui malum operatur cathedram fabricat; in cathedra sedet qui in malo perseverat. Instrumenta operis mali, sunt quinque sensus corporis; materia est illud in quo quisque explet propositum pravae voluntatis. Modus fabricandi talis est: visus eligit, sermo praecidit, officium coaptat, experientia componit. Visus pertinet ad oculum, sermo ad auditum, officium ad manum, experientia ad olfactum et gustum. Quem in pravo opere ipsa propter se actio delectat, is in agendo gustat, quales sunt gula et luxuria. Cum autem ipse actus praedicandi per se non placet, sed per id quod agitur, aliud quod desiderat homo consequi cupit; iste de longe olfacit: qualia sunt latro
Abbreviated transcription (Latin):
uando pater uerbũ coȩter¬
num sibi genuit. tunc dix̃.
filius meus escu. ego hodie genui
te. In uerbo dixit ingenuit filiꝰ nĩs
escu. & qͥa ñ tͣnsit genitura. hodie.

Expanded text:
Quando Pater Verbum coaeternum sibi genuit, tunc dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te. In verbo dixit quia genuit, Filius meus es tu, et quia non transit genitura, hodie.
Abbreviated transcription (Latin):
non habent cor in lege. Legem
ueritatẽ. Qui uͦ legem in corde habens.
ñ cor in lege. hii portant legẽ. ñ portan¬
tura lege.onerati sunt non adiuti. qͥa
scientia ubi ñ ẽ caritas gͣuat non alle

Expanded text:
non habent cor in lege. Legem veritatem. Qui vero legem in corde habent, non cor in lege, hi portant legem, non portantur a lege; onerati sunt, non adjuti, quia scientia, ubi non est charitas, gravat, non alle
Abbreviated transcription (Latin):
net:. Egrotati & sani sunt. qͥ quidẽ
manifestũ dolorẽ non sentiunt. int̾¬
us tam̃ tanco ꝑiculosius. qͣnto occul¬
tus latentis corruptelȩ uulnus ge¬
runt. Ex his quatuor gradib homi¬
num. optimi st̃ sanatiui & sani. pes¬
simi egrotatiui & egroti. Medii sana-¬
tiui & egroti. & egrotatiui & sani. Oe-¬
liores sunt tam̃ sanatiui & egroti. qͣm
egrotatiui & sani. qͥa & in illis natu¬
ra integra sanitatẽ uiolent turbatam
facile recipit. & in istis natura corrup¬
ia sanitatẽ tenuit̃ & dubiȩ concessam
saclle amittit. In illis sanitas ñ extine¬
ta s uiolent exasperata ẽ. in istis egri.¬
tudo ñ ablata s lemit̾ sopita ẽ. & iccirco
sicut hȩc facile quamlibet leui occasio¬
ne ad antiqũa corruptionẽ reuerticur.
ita & illa facili remedio ad pͥstinã inte¬
gritatẽ reparat᷑. Hȩc iccirco distixi.
qm̃ ex statu corporũ ꝑpendi potest qͣ¬
litas mentiũ. Sunt etem̃ similit̾ in ani¬

Expanded text:
net. Aegrotativi et sani sunt qui quidem net. Aegrotativi et sani sunt qui quidem manifestum dolorem non sentiunt, interius tamen tanto periculosius, quanto occultius latentis corruptelae vulnus gerunt. Ex his quatuor gradibus hominum optimi sunt sanativi et sani. Pessimi aegrotativi et aegroti. Medii sanativi et aegroti, et aegrotativi et sani. Meliores sunt tamen sanativi et aegroti quam aegrotativi et sani, quia et in illis natura integra sanitatem violenter turbatam facile recipit, et in istis natura corrupta sanitatem tenuiter et dubie concessam facile amittit. In illis sanitas non exstincta, sed violenter exasperata est; in istis aegritudo non ablata, sed leviter sopita est. Et idcirco sicut hoc facile quamlibet levi occasione ad antiquam corruptionem revertitur, ita et illa facili remedio ad pristinam integritatem reparatur. Haec idcirco distinxi, quoniam ex statu corporum perpendi potest qualitas mentium. Sunt etenim similiter in ani
Abbreviated transcription (Latin):
edici qui morbos corpoꝵ cura¬
re solent. quatuor qualitates
humanȩ uitȩ diffimunt. Sanatiuũ.
sanũ. egrotatiuũ. egrotũ. Ex his qua¬
tuor spẽs consticuunt᷑. sanatiui & sa¬
ni.egrotatiui & egroti. sanatiui et
egroti. egrotatiui & sani. Sanatiuisc̃.
quorũ natura nullo intͥnsecꝰ latensi
uicio corrupta ẽ. Sani sunt. qͦs nul¬
la manifesti doloris molestia uexat.
Egrotatiui sunt. qui intͥnsecus laten¬
tẽ habent corruptionẽ. Egroti sunt.
qͦs manifestus dolor excruciat. Sana-¬
tiui & sani sunt. quoꝵ. natura in tͥnse¬
cus a corruptione ẽ solida. & extͥnsecꝰ
a doloris uexatione quieta. Egrotati¬
iu & egroti sunt. qui & intͥnsecus laten¬
tis uicii corruptionẽ. & foris molestiã
doloris sustinent. siue ipse dolor ab
int̾iori corruptione sit ortus. siue ab
ext̾ioris alicuius molestiȩ occasione
illatus. Sanatiui & egroti st̃. quorum
natura int̾ius corruptionẽ ñ habet.
sedext̾ius alicuiꝰ lesiomis dolorẽ susti¬

Expanded text:
edici qui morbos corporum curare solent quatuor qualitates humanae vitae definiunt: Sanativum, sanum, aegrotativum, aegrotum. Ex his quatuor species constituuntur. Sanativi et sani, aegrotativi et aegroti, sanativi et aegroti, aegrotativi et sani. Sanativi sunt quorum natura nullo intrinsecus latenti vitio corrupta est. Sani sunt quos nulla manifesti doloris molestia vexat. Aegrotativi sunt qui intrinsecus latentem habent corruptionem. Aegroti sunt quos manifestus dolor excruciat. Sanativi et sani sunt quorum natura intrinsecus a corruptione est solida, et extrinsecus a doloris vexatione quieta. Aegrotativi et aegroti sunt qui et intrinsecus latentis vitii corruptionem et foris molestiam doloris sustinent, sive ipse dolor ab interiori corruptione sit ortus, sive ab exterioris alicujus molestiae occasione illatus. Sanativi et aegroti sunt quorum natura interius corruptionem non habet, sed exterius alicujus laesionis dolorem susti
Abbreviated transcription (Latin):
bolus nobis adextris stat. qͣndo ille qͥ
decȩlo cecidit nos sibi ꝑ consensum pec-¬
cati subiciens in nobis ascendit. Quan-¬
do enim nos cadimus diabolus erigi-¬
tur. qͣndo nos surgimus ipse ꝓsternit᷑.
Hinc hieremias plangit dicens. Uide
dñe afflictionẽ meam. qm̃ erectus. mi
micus meus. De hac etiam sinistra in eu¬
głio dr̃. Si quis te ꝑcusserit in sinstram
maxillam. p̃be ei & alteram. Sinistram
quippe maxillam ꝑcutit. qui ext̾ius no¬
cet. Cui nos dexteram maxillam p̃bemꝰ.
si contra ext̾iora damna. animȩ uirtu¬
tes opponimꝰ. ut scilicet tanto minus
foris ꝑiculum timeamꝰ. qͣnto certius
p̃sidium intꝰ est in quo confidimus.¬

Expanded text:
bolus nobis a dextris stat, quando ille qui bolus nobis a dextris stat, quando ille qui de coelo cecidit, nos sibi per consensum peccati subjiciens, in nobis ascendit. Quando enim nos cadimus, diabolus erigitur; quando nos surgimus, ipse prosternitur. Hinc Jeremias plangit, dicens: Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam erectus est inimicus meus . De hac etiam sinistra in Evangelio dicitur: Si quis te percusserit in sinistram maxillam, praebe ei et alteram . Sinistram quippe maxillam percutit qui exterius nocet. Cui nos dexteram maxillam praebemus, si contra exteriora damna, animae virtutes opponimus, ut scilicet tanto minus foris periculum timeamus, quanto certius praesidium intus est in quo confidimus
Abbreviated transcription (Latin):
ris dulcedo gustare. non poterit.
ñm prouidet. qui intribulatio¬
ne positus spem in dño habet.
Quasi enĩ ꝓuidere est. de p̾senti tribu¬
latione futurũ auxiliũ expectare. S si
qͣndo diuturna expectatione fatigatꝰ
animꝰ. spem ceptã deserit. quasi con¬
speccũ adño auertit. Semꝑ autẽ incon¬
spectu suo dñm ꝓuidet. qui in p̃sfura
constitutꝰ. & diuinũ auxiliũ qͣndoq
sibi affuturũ confidit. & spem ceptam
usq infinẽ non deserit. Qm̃ adextris ẽ.
ẽ. qͣndo ext̾ius salutẽ tempora¬
lem tribuit. Dñs adextris est. qͣndo
int̾ius uirtutes animȩ custodit. Dia-¬
bolus a sinistris ẽ. qͣndo foris ꝑ aduer¬
sa impugnat. Diabolus adextris est.
qͣndo intus ꝑ uicia temptat. Hinc
est qͦd de reprobo scͥptura loquitur
dicens. Diabolus stet adextris eiꝰ. Dia-¬
bolus quippe int̾pretat᷑ deorsum flu¬
ens. qͥa de illa pͥmȩ conditionis suȩ
gła ꝑ supbiam cecidit. Tun cg̃ dia¬

Expanded text:
ris dulcedo gustare non poterit.ris dulcedo gustare non poterit.num providet, qui in tribulatione positus, spem in Domino habet. Quasi enim providere est de praesenti tribulatione futurum auxilium exspectare. Sed si quando diuturna exspectatione fatigatus animas spem coeptam deserit, quasi conspectum a Domino avertit. Semper autem in conspectu suo Dominum providet qui, in pressura constitutus, et divinum auxilium quandoque sibi adfuturum confidit, et spem coeptam usque in finendo exterius salutem temporalem tribuit. Dominus a dextris est, quando interius virtutes animae custodit. Diabolus a sinistris est, quando foris per adversa impugnat. Diabolus a dextris est, quando intus per vitia tentat. Hinc est quod de reprobo Scriptura loquitur, dicens: Diabolus stet a dextris ejus . Diabolus quippe interpretatur deorsum fluens, quia de illa primae conditionis suae gloria per superbiam cecidit. Tunc ergo dia
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃cipue inchoantiũ ꝓpositũ labe¬
factare solent. incumbentiũ scilicet
temptationũ molestia. & p̃teritarũ
delectationũ memoria. Ille nanq
dũ solito grauiores suꝑueniunt. sepe
pusillanimes ꝑimpatientiã deiciunt᷑.
Istȩ uͦ dum solito male dulces redeuñ.
ꝑincontinentiã incautos seducunt.
Ponamꝰ gͦ custodẽ optimũ ante ocu¬
los nr̃os timorẽ dñi. ut dũ scilicet ipse
reliquorũ sensuũ duces custodit. om̃e
sequentiũ actionũ corpus sanũ & inte¬
grum ẽẽ possit. Hanc custodiã isbo-¬
sech qͥa domui suȩ preficere noluit.
iinguine uulnus mortis accepit. qͥa
qͥsqͥs sensus suos timore dñi negͣligit.
huie subito irrepens delectatio carnis
uitam animȩ extinguit. Recte gͦ dicit᷑
uiam pacis non cognouerunt. non est
timor dĩ ante oculos eorũ. qͥa qͥsqͥs foris
sensus suos ꝑtimorẽ dĩ a delectatione
carnis non restringit. quȩ sit int̾ni amo¬

Expanded text:
quae praecipue inchoantium propositum labequae praecipue inchoantium propositum labefactare solent, incumbentium scilicet tentationum molestia, et praeteritarum delectationum memoria. Illae namque dum solito graviores superveniunt, saepe pusillanimes per impatientiam dejiciunt. Istae vero dum solito male dulces redeunt, per incontinentiam incautos se ducunt. Donamus ergo custodem optimum ante oculos nostros timorem Domini, ut dum scilicet ipse reliquorum sensuum duces custodit, omne sequentium actionum corpus sanum, et integrum esse possit. Hanc custodiam Isboseth, quia domui suae praeficere noluit, in inguine vulnus mortis accepit , quia quisquis sensus suos timore Domini munire negligit, huic subito irrepens delectatio carnis vitam animae exstinguit. Recte ergo dicitur: Viam pacis non cognoverunt; non est timor Dei ante oculos eorum, quia quisquis foris sensus suos per timorem Dei a delectatione carnis non restringit, quae sit interni amo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto animus uidendo tocũ delecta¬
bilit̃ cogitat. qͥcqͥd eũ pꝰmodũ in agen¬
do delectat. Sigͥ porta oculorũ. bene
munita fuerit. tota illa int̾ior ciuitas
cordis nr̃i ab assultu uitiorũ quieta
erit. S huic porte nullus custos ẽẽ po¬
test melior qua timor dm̃. ut ille uide¬
licet carnalẽ mente quȩ lubrica est
ne ad antiquas delectationes redeat.
semꝑ in ꝓposito disciplinȩ configat
atc coherceat. Hane eustodiam psal¬
mista desiderabat cũ diceret. Confige
umore tuo carnes meas. Et sapiencia
hanc custodiã nos habere monuit. qͣn¬
do uirtutis studium aggredienti. for¬
mam disciplinȩ p̃scripsit dicens. fili
accedens ad seruitutẽ dĩ sta intimore:
& p̃para cortuũ ad temptationes. Sta y¬
intimore. ne teblandim̃ta carnis se¬
ducant. Prȩpara cortuũ ad tempta¬
tiones: ne aduersa suꝑuenientia fran¬
gant. Lasciuiã carnis ꝑtimorẽ compͥ¬
mȩ. Pressuram tribulationis. ꝑ pati-¬
entiam uince. Ouo quippe ista sunt

Expanded text:
fecto animus videndo totum delectabiliter cogitat quidquid eum postmodum in agendo delectat. Si igitur porta oculorum bene munita fuerit, tota illa interior civitas cordis nostri ab insultu vitiorum quieta erit. Sed huic portae nullus custos esse potest melior quam timor Domini, ut ille videlicet carnalem mentem, quae lubrica est, ne ad antiquas delectationes redeat, semper in proposito disciplinae configat atque coerceat. Hanc custodiam Psalmista desiderabat, cum diceret: Confige timore tuo carnes meas . Et Sapientia hanc custodiam nos habere monuit, quando virtutis studium aggredienti formam disciplinae praescripsit, dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei sta in timore, et praepara cor tuum ad tentationes . Sta in timore, ne te blandimenta carnis seducant. Praepara cor tuum ad tentationes, ne adversa supervenientia frangant. Lasciviam carnis per timorem comprime; pressuram tribulationis per patientiam vince. Duo quippe ista sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa fidem saluatoris non habuerĩ.
d Qualem fidẽ habuerunt antiqui
de saluatore uenturo. maxime hii
qͥcirca pͥmordia scli existentes. non¬
dũ adhuc scͥpturas in quib aduen¬
tusꝰ eius ꝓmictebatur acceꝑant:
Non necesse ẽ ut dicamͦ om̃ib qui¬

Expanded text:
quia fidem Salvatoris non habuerunt. quia fidem Salvatoris non habuerunt. D. Qualem fidem habuerunt antiqui de Salvatore venturo, maxime ii qui circa primordia saeculi existentes nondum adhuc Scripturas in quibus adventus ejus promittebatur acceperant? M. Non necesse est ut dicamus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ creatorem & creaturã diuiserit
recte etiam offerre studeat creaco¬
ri honorẽ suum tribuendo. ut
uidelicet confiteatur om̃ĩa abip¬
de s a semetipso sine pͥncipio aut
fine subsistere. Deinde sequitur
tertiũ. ut uidelicet eum quem
creatorẽ confitetur om̃ium. cre¬
dat etiam & expeccet om̃ium sal¬
uatorem. Et ut breuit̃ ꝑstringa¬
mͦ. hȩc sunt quib nichil umꝗͦ
minus recta fides habere potuit
ut unus ds̃ credatur. factor om̃i¬
um. & hominũ saluator. Ham
illi qui ereatitrã ꝓ dõ colentel ge¬
mino errore decepti. uł creacurã
ȩternã. uł dm̃ temporalẽ ẽẽ crerde¬
bant. qͥd isti aliud fecisse dicendi
sunt. quã excellentiã factoris opi
& infirmitatẽ facturȩ tribuisse
ereatorie Rursus philosophigea¬
alium quia fidem de saluatore non
habebant. qͣmuis int̾ creatorẽ & opꝰ
snũ discernendũ minime fallerent᷑.
nequaqu̾a tam̃ fideles appellandist̃.

Expanded text:
inter Creatorem et creaturam diviserit, inter Creatorem et creaturam diviserit, recte etiam offerre studeat Creatoris honorem suum tribuendo, ut videlicet confiteatur omnia ab ipde sed a semetipso sine principio et fine subsistere. Deinde sequitur tertium, ut videlicet eum quem Creatorem confitetur omnium, credat etiam et exspectet hominum salvatorem. Et ut breviter perstringamus, haec sunt quibus nihil unquam minus recta fides habere potuit, ut unus Deus credatur, factor omnium et hominum salvator. Nam illi qui creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam aeternam, vel Deum temporalem esse credebant: quid isti aliud fecisse dicendi sunt quam excellentiam factoris operi et infirmitatem facturae tribuisse Creatoris? Rursus philosophi gentilium; quia fidem de Salvatore non habebant, quamvis inter Creatorem et opus suum discernendum minime fallerentur, nequaquam tamen fideles appellandi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficandos instituta sint. Ipsa uͦfi¬
desut dictum ẽ sacram̃tum ẽ ꝓp¬
t̾ea quod sicut in baptismo. & in
aliis sacram̃tis aliud ẽ qͦd foris os¬
tenditur. atq aliud spũalis uirtꝰ
quȩ intus ex hibetur. sic aliud est
fides qua nc̃ sicut dicit apls dm̃
quasi ꝑ speculũ ineigmate cer-¬
nimꝰ. atq aliud uisio manifesta
qua eum postea facie ad faciẽ con¬
templantes uisuri sum. fides gͥ
sacramentũ est uisionis futurȩ.
& ipsa uisio uirtus ẽ eius sacram̃¬
ti quod ẽfides.d Doceri nc̃ uelim
quȩ res adfidem ꝑtineant.m Duo
sunt. creator & creatura. Hȩç sana
fides ita discernere debet. ut nec
creaturȩ diuinitatẽ creatoris atta¬
buat. nec creatori infirmitatẽ crra¬
turȩ asscribat. id ẽ nec dm̃ conclu¬
dat tempore. nec creaturã tendat
ȩt̾nitate. Nam quodlibet horum
fiat. fides necesse ẽ detrim̃tũ pati¬
atur. Sequit᷑ autẽ ut fides cũ rete

Expanded text:
sanctificandos instituta sint. Ipsa vero fisanctificandos instituta sint. Ipsa vero fides, ut dictum est, sacramentum est, propterea quod sicut in baptismo et in aliis sacramentis aliud est quod foris ostenditur, atque aliud spiritualis virtus quae intus exhibetur; sic aliud est fides qua nunc, sicut dicit Apostolus, Deum quasi per speculum in aenigmate cernimus ; atque aliud visio manifesta qua eum postea facie ad faciem contemplantes visuri sumus. Fides igitur sacramentum est visionis futurae; et ipsa visio virtus est ejus sacramenti quod est fides. D. Doceri nunc velim quae res ad fidem pertineant? M. Duo sunt: Creator et creatura. Haec sana fides ita discernere debet, ut nec creaturae divinitatem Creatoris attribuat, nec Creatori infirmitatem creaturae ascribat; id est, nec Deum concludat tempore, nec creaturam tendat aeternitate. Nam quodlibet horum fiat: fides necesse est detrimentum patiatur. Sequitur autem ut fides cum recte