comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregationem monachorum in britanniam in locũ
quem iuita nanuetum comitissa ermengardis para¬
uerat᷑ ducturum intimat. et promietit disposita
illa domo. se cum eo inaquitaniam profecturum. Igitur ibãt
simul: et pariter nannetum uenerunt: Erat autem in regio¬
ne illa. misera mulier. que a quodam petulante diabola uera¬
inte batur. habebat autem uirum huiꝰ tamen tam execrabilis
commercis prorsus ignarum. Abirtebatur igitur ea. etiam in
eodem lecto cubante marito. inuisibiliter impurissimus ille
Adulter: in credibili uexabat libidine. Sex annis tantum la¬
tuit malum. nec deterre mulier ꝑdita. tanti criminis ꝓbrũ.
Septimo uero anno confusa est in se ipsa. et expauit ꝓpter̃
timorem dei. cuius iudicio singulis momentis timebat int̾¬
cipi et dampnari. confugit ad sacerdotes: et piaculum confi¬
tetur. peragrat loca sancta. et sanctorum implorat suffiagai
sed nulla ei confessio. nulla oratio. nulla elemosinarum lar¬

Expanded text:
gregationem monachorum in Britanniam, in locum gregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat, et promittit, disposita illa domo, se cum eo in Aquitaniam profecturum. 57. Ibant igitur simul, et pariter Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum lar
Abbreviated transcription (Latin):
defensor et actor. his enim girardus diu apostolice sedis irac¬
tania legatione functus. et nunc a magistratu tanto deiectus.
non poterat se pati sue solius ecclesie episcopum: qui se uiderat
totius aquitanie principem ⁊ magistrum. his gͥ duobus ob hane
malitiam in unum conuenientibus. qui cumq susceptioni pe¬
tri leonis non subscribebant: persecutionibus expositi alii dãp¬
nis. alii ꝓscripcionibus multabantur. Alii a sedibus ꝓpͥis puls.
exulare compellebant᷑. Audiens hec et huius modi. uir uenera¬
bilis. Gaufridus cartiotensis episcopus. cui a papa innotentio
aquitanie legatio fuerait commnendata: uehementer in doluit
et siccurrendum periclitanti ecclesie post positis aliis igitur¬
negotiis sine ulla dilatione decrenit. Abbatem igitur clare¬
uallensem petit et obsecrat: ut sibi ad tanta mala elemi¬
nanda succurrat. Assensit uir dei. et se in proximo con¬

Expanded text:
defensor et auctor. Hic enim Girardus diu apostolicae Sedis in Aquidefensor et auctor. Hic enim Girardus diu apostolicae Sedis in Aquitania legatione functus, et nunc a magistratu tanto dejectus, non poterat se pati suae solius Ecclesiae episcopum, qui se viderat totius Aquitaniae principem et magistrum. His igitur duobus ob hanc malitiam in unum convenientibus, quicumque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus mulctabantur, alii a sedibus propriis pulsi exsulare compellebantur. Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufridus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem 1260 igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit Vir Dei, et se in proximo con
Abbreviated transcription (Latin):
bernardiis. alter presbiter. alter diaconus. oidinatz sunt car¬
dinales. hec luminaria de clara ualle. et doctrina uiri dei ber¬
nardi abbatis assumpta: fulgore religionis predictas illu¬
sanctus. iam alpes transcenderat: et descendebant in occursit
eues de suminis rupibus pastores et ageste hominum geri
⁊ conclamabant a longe. benedictionen petentes. Regredien¬
tes autem ad caulas cum gandio collo quebantur ad inuicem:
polun transsiens. ⁊ usq lingonas sollempniter dedustus tau¬
dem claram uallem aduenit. Adsunt fr̃es congregati in unũ
et mira deuocione dilectum patrem suscipiunt. agit᷑ sine
tumultu cum omni graci uitate letitia.
aborabat adhuc eo tempore sub cismaticorum opp̾ssione
tota burdegalensis prouintia: et non erat qui posset ie¬
sistere principi. qui annuente girardo engolismensi ep̃o et in¬
stillante in cor eius dissẽsionis semina: factriis erat scimatis

Expanded text:
Bernardus, alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt carBernardus, alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales. Haec luminaria de Clara-Valle et doctrina viri Dei Bernardi abbatis assumpta, fulgore religionis praedictas illusanctus jam Alpes transcenderat , et descendebant in occursum ejus de summis rupibus pastores, et agreste hominum genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes. Regredientes autem ad caulas cum gaudio, colloquebantur ad invicem: polim transiens, et usque Lingonas solemniter deductus, tandem Claram-Vallem advenit. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt: agitur tumultu cum omni gravitate laetitia. 56. Laborabat adhuc eo tempore sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis provincia: et non erat qui posset resistere principi, qui, annuente Girardo Engolismensi episcopo et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus erat schismatis
Abbreviated transcription (Latin):
non sollicitauit animum eius honor oblatus: nec motus ẽ
pes eius. ut se ad sublimia inclinaret. promotionem tamẽ
quam in sua persona quo ad potuit euitauit: in filiis quos
de diuersis regionibus congregatos. diuino manciparat seruz¬
tio. dominus adimpleuit. de his enim. roma eugenium sum¬
mum meruit habere pontificem: preneste stephanum habu¬
it: totius glorie uirum. hostia: uirura magnum hugonem.
prope urbem: sub osberto pontifice. repa refloruit. Incuscia.
pisis: magnum ecclesie lumen balduinus presul effulsit. eit᷑
alpes. lausenne. dacus ⁊ a me deus: Sed uno gͣarinus. lungo¬
nis godefridus. alanus antisiodoro. ni inetis bernardus. bel¬
uaci Idemq remis henricus. tornaco gerardus. eboraco hen¬
ricus. Andreas at trebati. In hybernia. ep̃i. duo: re et nomine
xp̃ian. In alemannia ciuitate curia. Algotus sapientia etate
et gr̃a reuerendus. In ipsa quoq romana curia: henricus et

Expanded text:
non sollicitavit animum ejus honor oblatus, nec motus est non sollicitavit animum ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut se ad sublimia inclinaret. Promotionem tamen, quam in sua persona quoad potuit evitavit, in filiis, quos de diversis regionibus congregatos divino manciparat servitio, Dominus adimplevit. De his enim Roma Eugenium summum meruit habere pontificem: Praeneste Stephanum habuit totius gloriae virum: Ostia, virum magnum Hugonem. Prope urbem sub Osberto pontifice Nepa refloruit. In Tuscia Pisis magnum Ecclesiae lumen Balduinus praesul effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus, Seduno Guarinus, Lingonis Godefridus, Alanus Autissiodoro, Nannetis Bernardus; Belvacis, itemque Remis Henricus, Tornaco Gerardus, Eboraco Henricus, Andreas Atrebati: in Hibernia episcopi duo, re et nomine Christiani: in Alemannia, civitate Curia, Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. In ipsa quoque Romana curia Henricus et
Abbreviated transcription (Latin):
petebat: et impetrata mulier sanitate. iubet eam securã
reuert ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli si¬
cut iam experta flierat. formidaret: collo eius alligari car¬
mulierem presumas contingere. Quod mandatum sic expa¬
uit diabolus: ut mulieri regresse ad propria. Nunquam
deinceps appropinquare presumserit.
minus in corpore uel corporalibus poterat delecta¬
r̃. aiplius delectabatur in domino: nec aliqua seculi hul
ambitione pulsabatur. qui solis celestibus inhiabat. Quot ecclesie
destiͣte pastoribus. eum sibi in epis copum elegerunt. elegit eũ
domestica mater lingonensis ecclesia: elegit cathalaunensis.
intra italiam ciuitas iauuensis.⁊ mediolanum ligurum in etro¬
polis. hunc pastorem et magistisim optauerunt. Remis nobi¬
lissima ciuitas francie. secunde belgice prouintie caput. eius
prelationem ambłint. omnibus his uocationibus postpositis.

Expanded text:
petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam secure petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam secure reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari charmulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpseritminus in corpore vel corporalibus poterat delectari, amplius delectabatur in Domino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabatur, qui solis coelestibus inhiabat. Quot ecclesiae destitutae pastoribus eum sibi in episcopum elegerunt? Elegit eum domestica mater Lingonensis ecclesia, elegit Catalaunensis. Intra Italiam civitas Januensis; et Mediolanum, Ligurum metropolis, hunc pastorem et magistrum optaverunt. Remis nobilissima Franciae civitas, secundae Belgicae provinciae caput, ejus praelationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis,
Abbreviated transcription (Latin):
expectantibus amicis domui sue redditur. letabantur or̃is
qui ordinem rei geste audierant. et repente gaudiuni uer¬
titur in merorem: quia ubi domus sue limina mulier
acrigit. rursus intrat diabolus et infestior solico miserã
discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus: Quo se
uerteret nesciebat. cohabitare cum demoniaca. molestissi¬
nium: relinquere. impium uidebatur. Surgit igitur: et
assumpta secum muliere. rursum papiam reuerticur. Ub
cum uirum dei non inuenisset: usq cremonam prosequit᷑
ab euntem. ttidicat quid factum sit : et ut gratiam inue¬
niat. lacrimabiliter deprecatur. Nec deest pie pecitions abbi¬
tis clementia: sed precipit ut ecclesiam ciuitatis illius in¬
grediatur. orans expectet. donec ipse sequatur. Itaq memor
promissi. circa noctis crepusculum. ceteris dormitum eũ¬
tibus. ipse und tancum prosequente ecclesiam ingredit᷑.
et toca nocte illa orationi uacans. obtinuit a domino qd̾

Expanded text:
exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierant, sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemonio molestissimum: relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere rursum Papiam revertitur. Ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit; et ut gratiam inveniat lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia, sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingrediatur, orans exspectet donec ipse sequatur. Itaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod
Abbreviated transcription (Latin):
inquit egrederer ab hac canicula. grauiter molestatusits
ear quam lib̾ens egrederer. sed tromipossum. Iactrrogat᷑
causam.⁊ quia neo: dunruult magnuis dominus ait. cui sẽs.
Et quis est magnus. dominu̾fã et ille. Hesus. nazarenus. Ad
quem rursum uir deidende enimubesum. nosti. aut si.
unquam uidisti eums. Gidr inquiu.egsanctus. Ubi nam
dem Et quo modo inde exist: eum lucisemt inrquie mul¬
ti. cedimus. hec autem in uoce ommai ligubri ꝑ os uecule
audientibus. omnibus. loque batud rdespondente ancem
abbate sancta. nunquidenon mlllam fedue glouam
uelles. et nestitu ingiadum. puistinums sum uocentu¬
tata. et miro modo: eachicinanis: hoc nquit tardatum:
est. ex nichil ultia. locutus: orate c̃o ntiusi uito dei.i
nequissimus ille uictus ab̾ressit: et mulier sibiereddiea e¬
quaneis potute. gratias egit. Renerttau igicirꝰ uur eum
muliere. et per totam uiam incolumitati eius congaudiens:

Expanded text:
inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea, quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui Sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti eum?--Vidi, » inquit. « Ubinam dem.--Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulaudientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid in illam redire gloriam velles, et restitui in gradum pristinum? » Rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, inquit, tardatum est. » Et nihil ultra locutus. Orante autem attentius Viro Dei, nequissimus ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens,
Abbreviated transcription (Latin):
presentia. p̾opuli. cum indignis se au̾diret sermonibus laces¬
ani. Set uir dei astum. eius intelligens irrisorem ierisif.
et ulcionen son ipłe expetens. sed adi deuni. remibcens. ⁊e
ecclesiam sancti stri demonia carduci precepso. Holeur quippe
curationis illius gloriam dare sancto. et. primiciasi ꝓpera¬
tionum uirtuti eius aseriba A uerd sanctus syrus ad hospi¬
cem suum renuisit regectum. nec nuecdesia sit qruppiaur si¬
bi deferens. intactum opus reduc uallut. adi abbatem ⁊ edue¬
tur igitur. mulier. ad abbãtis hospicium garienee per os eius
diabolo ex dicente non me ssrulas eitiet ⁊ nõm eꝓpellet ber¬
nardus. Ad hec sersius dei respondit. neci syrus. nec. ce beruar¬
dus. gitiets et d ominus ihesut ur̃e Et conuiersus. ad oratio¬
nem ⁊ pro salute mulieris. domino supplicabat. ł uni uero sp̃e
nequasu. uetut n puoet improbiaate mutata ÷ quam libẽs

Expanded text:
praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacespraesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astum ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Sancto, et primitias operationum virtuti ejus adscribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: « Nec Syrus, nec te Bernardus ejiciet, sed Dominus Jesus nem, pro salute mulieris Domino supplicabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: « Quam libens,
Abbreviated transcription (Latin):
nedicit᷑ ab omiubus deus: excedit ueneratio modum. et seruũ
dei gratulabunda ciuitas. liquefacta taricate. incredibiliter ut¬
atm papiam aduenerat. et fama irtutum. aduentum eius
preresserat. et cum debito. gaudio et apparatu. cante glorie ui¬
rum ciuitas letabunda suscepit. Et ne dil populi desiderium
dilatio suspenderet: qui sicut mediolans mitacula facta audie¬
rat. signuni. ab eo opeabat uidere. aduenit repente post eum
rusticus quidam. qui. de me diolano secutus eum fuerat:
uxorem: demoniacam secum adducens. quasid ante pedes eius
lacrimabili uoce. intrinsetas protestans annetates deposuit mec
mora inconrumebias abbatis per os misere mulieris diabolus
locutus est: et irridens. sertium desinoniutquit. mẽ de canicu¬
ilarmea. bic paerulos edens. poterit expelles. Multa: in hunc mo¬
dum maurum dey iaculabatur conuicia. ut blasphemiis pro¬
uoeatus. in patieneer ferret obprobria. et confunderetur in

Expanded text:
nedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et servum nedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et servum Dei gratulabunda civitas, liquefacta charitate incredibiliter veam Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre: advenit repente post eum rusticus quidam, qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus, lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates, deposuit. Nec mora in contumelias Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Non, » inquit, « me de canicula mea hic porrulos edens poterit expellere. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in
Abbreviated transcription (Latin):
illud corpus. quod de corpore airginis sumptum est.
quod in. stĩpite erucis extensum est: quos intimulo iãcu¬
it. quod de moree surrerit: quod udenuibus discĩpulis as¬
cendit incelum. In huius ergo magestatis terribili potesta¬
ce cib spiritus maligne precipio: it ab hae aueulla eius
igradiensi contiigtre euii. demnceos non paeluimas. Suimꝙ eim in
uitis deserens. ex manere. ultra non ualens. aciotius afflictaret
malignus. tam magnam irant quam modicum tempus habe̾s
Ri ediens pater sanctus ad alcare. fractionem hostie salutaris rite
eompleuit. diffundendamq in populun. pacem ministro dedit.
et confestim pax. et salus in tegia reddita est mulieis. fugato dia¬
bolo. mulier mentis sue. compos effecta redditis cum ratione
sensibus. reuoluta intra fau̾ces lingua. Reum confessa gracias
egit: et incuita ciuratorent. suum. pedibuis eius aduoluta est.
Iugons per ẽcclesiam accollit᷑ lamor personant eramenta. be¬

Expanded text:
illud corpus, quod de corpore Virginis sumptum est, illud corpus, quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte 1098 surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo majestatis terribili potestate tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens, contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam vitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret malignus, tam magnam iram quam modicum tempus habens, rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit, et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Fugato 1258 diabolo, mulier mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lingua Deum confessa, gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, personant aeramenta, be
Abbreviated transcription (Latin):
pede percussit. Quemt diaboli ausum mansuete ille contemp¬
sit. ad expulsionem: non indignatione ire. set pacifica ⁊ hu¬
nul supplicatione deuni inuocat adiutorem: et ad immolaeo¬
nemt hostie salutaris accedit. Quociens tamen earidem sacrã
hostiam signat. cociens ad mulierem. quoq conuersus. eodem
signo crucis. edito. spiritum. nequani. atleta foreis inpug¬
nat. Nau et ille malignus quotiens aduersus eum signũ
crucis intenditur percussum se indicans. acrius seuit: et
recalcititins. contra stimulum quidnan uoleret. prodit
inuitus. expleta autem oratione dominila: efficatius hostẽ
aggreditur uir beatus. patene si quidem calicis. sacrum do¬
mins corpus inpouens. et mulieris eapit suꝑ ponens: ta¬
lia lo quebat᷑. adest iniq sp̃c iudex tuus. adest sumniã po¬
testas: iam resiste si potes. adest ille qui p̃ro nostra salute
passurus. nunc inquit princeps mundi eicetur foras. hoc

Expanded text:
pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contemppede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit: et ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. 14. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus, adest summa potestas. Jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nia Inten eos igitur qui uerabantur: mulier grandeua. ciuit
mnebiolamensis es honorata. quandam matrona: usq ad ec¬
clesiam hen ambrosii. post b̾eatur uirum a multis trac¬
ista est. In cuius pectore pluribus annis diabolus sederat. et
uam ita. suffocauert eam:  ut uisu et auditu. et uerbo
priuata. frendens. dentibus. et lĩguam protendens. monstrũ
non femina uideretur. Sordida ei facies. uultus terribilis.
flatus fecidus: in habitatoris sathane colluuia testabantur hanc
cum aspexisset uir dei nouit inherentem ei ⁊. inuiscatum dia¬
bolum: nec facile egressurum de domo quant tanga possederat
tempore. Conuersus igitur ad płm. cuius innumera aderat mul
titudo. orare iubet attentius. et clericis et monachif secum iuita
altare consistentibus mulierem ibidem iubet constitu et ce¬
ner. Illa uero reluctans. ⁊ ui dia bolzea non natural uirtu¬
te recalcitians. non sine alioeum iniuria ĩpsum abbatem

Expanded text:
nia. Inter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis nia. Inter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati Ambrosii, post beatum Virum a multis tracta est. In cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jamjam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam protendens, monstrum, non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum diabolum, nec facile egressurum de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus igitur ad populum, cujus innumera aderat mutitudo, orare jubet attentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem
Abbreviated transcription (Latin):
cate migiarent proprios. lares deser̾unt. et distinctis agnis¬
nibus lilicredibil deuotione et reuerentia uirum dei susci¬
ppiunt. omnes. illiꝰ. pariter delectab̾anti aspectu. felices se pre
alus udicintes. quiaius possenti frui auditu deosculabant᷑
etiam. pedes illius. licet hoc illa moleste acciperet: sed nul¬
la ꝓoterat pro nos et deuotos ratione combescere . nulla
interdictione. repellere. Elcum. tractatum esses inpubico
de negorio propter quod uirꝰ dei adueneratubblita foecitu¬
dinis sue ciuitas. om̃niq ferolitate deposua: obedientie
se abbatis suberauit. pacatis igitur omnibus. reconciliata
eclesia. firmatis inter plebes. concoedie pactionibuse alia
eperunt ei nasci negotia. Insauienti quippe diaboloret in
quibusdam obsessis debacanti. oppositum ÷ x̃i uexillum.
et iuerante iuro dei. depossessis atriis superueniente emi¬
nentiqre iuitute territa et cremebunda diffugẽte demo¬

Expanded text:
tate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agmitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili devotione et reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes illius pariter delectabantur aspectu, felices se prae aliis judicantes, qui ejus possent frui auditu. Deosculabantur etiam pedes illius, licet hoc ille moleste acciperet: sed nulla poterat pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Et cum tractatum esset in publico de negotio propter quod Vir Dei advenerat, oblita fortitudinis suae civitas, omnique ferocitate deposita, obedientiae se Abbatis substravit. 52. Pacatis igitur omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt ei nasci negotia. Insanienti quippe diabolo, et in quibusdam obsessis debacchanti, oppositum est Christi vexillum; et increpante Viro Dei, de possessis atriis, superveniente eminentiore virtute, territa et tremebunda diffugere daemo
Abbreviated transcription (Latin):
moras. p̾refato regi post. ea romani occurrit: et ab eo inlateranẽ¬
se palatitem deductus est. Relicto igit᷑ rome in nocencio. alias
imꝑator digreditur. Intelligens uero innocentius rome sibi
infrucuosam eo tempore morani: rursus pisas reuertitur ibiq
ꝯgregatis tocius occidentis episcopis. aliisq uiris religiosis mag¬
ne glorie synodus celebratur. affuit per omnia consiliis et dif¬
finitionibus abbas sanctus: eiq reuerentia ab omnibus impẽ¬
Sibatur. Solu̾to concilio. adreconciliandos mediolanenses do
IIterant. A satere sudꝰ dirext. qui scisma per anselium in eadẽ.
I.uber factum abfolueret: et ad unitatem ecclesie deuos reuo¬
carer: transcenso itaq apeimnino. ubi audierunt mediolaunen¬
ses abbatem. dasidentum. suisifinibus propinquare. longe a
ciuitate nuliaribus septem lomnis populus oͤuiat: nobiles.
ignobiles equites. peditesdmediocres. pauperes. quas de ciui¬

Expanded text:
moras, praefato regi postea Romam occurrit, et ab eo in Lateranenmoras, praefato regi postea Romam occurrit, et ab eo in Lateranense palatium deductus est. Relicto igitur Romae Innocentio, alias Imperator digreditur. Intelligens vero Innocentius Romae sibi infructuosam eo tempore moram, rursus Pisas revertitur, ibique aggregatis totius occidentis episcopis, aliisque viris religiosis, magnae gloriae synodus celebratur. Adfuit per omnia consiliis et definitionibus Abbas sanctus, eique reverentia ab omnibus impendebatur. tierant, a latere suo direxit , qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum ablueret, et ad unitatem Ecclesiae devios revocaret. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civi
Abbreviated transcription (Latin):
suasus. in patrem suum ⁊ pastorem suscepit. Reuersi s̾ iterum
de germania domini. pape legatis. tam episcoporum quam
regis. locharis conscensum ⁊ litteras deferentibus postmodum
apud leodium eidem romanorum regi occurrit. In omnibus
his paꝑa dominus abbatem sanctum a se separar non paciebat᷑.
qui ubiq opera pietatis exercens. oppressis patrocinia exbebat.
Itaq papa innocentius a rege honorifice susceptus est. sed uelo¬
uter obnubilata est illa serenitas. Siquidem iinportune idem rex
institit. tempus habere se reputans opoetunim. episcoporũ
sibi restitu in uestituras. quas ab eiusdem predecessore imꝑa¬
lium suppetebat: expauescentibus romanis regis podentiam:
donec murum se opposuit abbas sanctus. Audacter enim re¬
sistens regi. uerbum malignum mira libertate redarguit. mi¬
ra auctoritate conpescuit.
nde dominus papa reuersus. nec longas in galliis faciens

Expanded text:
suasus in patrem suum et pastorem suscepit. Reversis interim suasus in patrem suum et pastorem suscepit. Reversis interim de Germania domini Papae legatis, tam episcoporum quam regis Lotharii consensum et litteras deferentibus, postmodum apud Leodium eidem Romanorum regi occurrit. In omnibus his dominus Papa Abbatem sanctum a se separari non patiebatur, qui ubique opera pietatis exercens, oppressis patrocinia exhibebat. Itaque papa Innocentius a Rege honorifice susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum, episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejusdem praedecessore imperalium suppetebat, expavescentibus Romanis Regis potentiam, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. Unde dominus Papa reversus, nec longas in Galliis faciens
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit os suum: ⁊ sp̃e sanctus impleuit illud. Hnus ergo omni¬
um dee locutus. suscipiendum ab omnibus summum porcificẽ
innocencium nominauit: ⁊ ratum esse omnes pariter acclamaue¬
runt. et de cantatis ex more laudibus deo. obedientiam deinceps
polliciti: electioni in nocentii omnes pariter subscripserunt. In¬
terea idem dominus papa. multis in pisis ⁊ tuscia ⁊ inalus pro¬
uintiis salubriter ⁊ potestatiue dispositis. ualefaciens pisanis. ⁊
gr̃as agens: in prouintiam nauigio delapsus est. Et burgundi¬
am transiens: aurelianum frantie urben peruenit. Ub occurtẽ¬
tibus episcopis. a rege piissimo francorum ludouico alacriter ex
honorifice susceptus est. Inde carnotum deducitur. Ibi rex¬
anglorum henricus ei cum maxino episcoporum. et procerum co¬
nutatu. a uenerabili abbate clareuallens adductus occurrit:
quem etiam papam potenti eiusdem abbatis admonitione ꝑ¬

Expanded text:
aperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omniaperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omnium ore locutus, suscipiendum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit, et ratum esse omnes pariter acclamaverunt. Et decantatis ex more laudibus Deo, obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocentii omnes pariter subscripserunt. 50. Interea idem dominus Papa multis in Pisis et Tuscia, et in aliis provinciis salubriter et potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens, in Provinciam navigio delapsus est. Et Burgundiam transiens, Aurelianum Franciae urbem pervenit, ubi occurrentibus episcopis a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde Carnotum deducitur: ibi gloAnglorum Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu a venerabili Abbate Clarae-Vallensi adductus occurrit; quem etiam Papam potenti ejusdem Abbatis admonitione per
Abbreviated transcription (Latin):
na ecclesia. ea ꝓpter conuocato stampis colloquio. abbas
sanctus specialiter ab ipso francorum rege.⁊ precipuis quibusq pd̃¬
tificibus accersitus. sicut postea fatebatur non medio criter paui¬
ous ⁊ tremebundus. aduenit: periculum. quippe et pondus nego¬
tii non ignorans. In icinere tamen consolatus est eum deus. osten¬
dens ei in uisu noctis. ecclesiam magnam concorditer in dei laudib
concinentem: unde sperauit pacem sine dubio prouenturam. hbi
uero ad locum uentum est. celebrato prius ieiunio. ⁊ precibus ad
oeum fusis. cum de eodem uerbo tractaturi. rex ⁊ episcopi cum pri¬
cipibus consedissent: unum omnium consilium fuit. una senten¬
tia. ut negotium dei. dei famulo imponeretur. et exore eius causa
tota penderet. Quod ille timens licet ac tremens. monitis camen
iurorum fidelium adquiescẽs suscepit. ⁊ diligenter ꝓsecurus electio¬
nis ordinem. electorum merita. uitam ⁊ famam prioris elect.

Expanded text:
na Ecclesia. Eapropter convocato Stampis colloquio , Abbas na Ecclesia. Eapropter convocato Stampis colloquio , Abbas sanctus specialiter ab ipso Francorum rege, et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem: unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei Famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille timens licet ac tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens, suscepit; et diligenter prosecutis electiones ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum eius obitum dum fratres consolaretur. inter cetera
quoq ueratiter in ipsius prosecutus est laudem. quia in
omnem terram exiuit sonus  eius. ⁊ in fines orbis terre
uerba illius. llincebat tamen sublimitatem nominis: hunuli¬
tas cordis. deniq sicut sepius fatebat᷑. inter summnos quosq ho¬
nores ⁊ fauores populorum uel subliium ꝑsonarum. alcerũ
sibi mutuatus hominem uidebatur. seq reputabat absentem.
uelud quoddam sompnium suspicatus. Ilbi uero simpliciores
ei fratres ut assolet familiariter loquebant᷑. amica eius humi¬
litate fruentes. ibi se inuenisse gaudebat. ⁊ in propriam redis¬
se ꝑsonam. Et cum tanta uirum hunc sanctum apud deũ
⁊ homines commendarent sacrarum insignia uirtutum dest¬
monia curumuallarent sañtitatis. carismata sancti sp̃e il¬
lustraieut. caritas que tocum eum possi debat patiens⁊ be¬
nigna. sapientia: uincebat. maliciam. patientia. in parientiã.

Expanded text:
sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera quoque veraciter in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis. Denique, sicut saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, familiariter loquebantur, amica ejus humilitate fruentes, ibi se invenisse 1256 gaudebat, et in propriam rediisse personam. Et cum tanta Virum hunc sanctum apud Deum et homines commendarent sacrarum insignia virtutum, testimonia circumvallarent sanctitatis, charismata sancti Spiritus illustrarent; charitas, quae totum eum possidebat, patiens et benigna, sapientia vincebat malitiam, patientia impatientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inde fructificaturum. manus diuiua formauerat: austeritatera
suauicas morum tolleret. auctoritatem sc̃tas conseruaret. Cuii
enim uel tanta benignitas essec oneri. uel tanta bonitas non
essec honar e difficile omnino esse uidet᷑. ex bistoriis aliquibus
inuenire hominem unum conuersantem adhuc cum homi¬
nibus in uniuersa terra: tam celebre ⁊ amabile obtimuisse no¬
men. a solis ortu ⁊ occasu. ab aquilone ⁊ mari. Ut enim illas
memoremus prouincias. ex quibus monimenta certiora. suꝑ¬
esse noscuntur. ⁊ ecclesia orientali. ⁊ apud soles occiduos hyber¬
norum. ⁊ a meridie in remotis finibus hyspaniarum.⁊ ab aqͥ¬
lone ininsulis que procul sunt. datie suetieq celeberrima eius
opinio fuit. Crebras undiq iecipiebat epłas.⁊ reddebat. Undiq
illi exenia mittebantur. Undiq eius benedictio petebatur. Un¬
oe non incongruum aliquid ep̃c ille usurpasse uidet᷑. qui post

Expanded text:
inde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem inde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? 48. Difficile omnino videtur ex historiis aliquibus invenire hominem unum conversantem adhuc cum hominibus in universa terra, tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus monumenta certiora superesse noscuntur, et in ecclesia Orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique illi xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Unde non incongruum aliquid episcopus ille usurpasse videtur, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
dei pari federe puritas suauitasꝵ considerant. satis qui¬
demutiaq mirabilis. set muabilior utriusꝙ complenus.
Inde: quos ⁊ puiritatem in eo suauitas amabilem faciebat.
nuauitatem puritas acceptabilem. ut difficile fuerit
estimare. gr̃e an reuerentie amplius obtiueret. Quis
enim tam rigide conuersationis: qui bernarduna clare¬
uallensem non reu̾eretur abbatem : Quis tam dissolute
qui non erga eundem dulciter afficeretur: dulcissimis
siquidem affectibus plenum pectus ipse gerebat. alios
tanen arguens lbere quociens opus erat in sp̃u le¬
nitatis. humanissimus erat in affectione. magis tamen
fortis in fide. ⁊ ut hinc breue proferatur exemplum.
sicut ipse quoq testatur. German sui Gerardi. ⁊ amie
tam necessarii. siccis occulis elebrauit exequias. siccis ocłi
corpus eius tradidit sepulture: ne affectus fidem
uincere uideretur. talem autem illuni uberius par¬

Expanded text:
Dei pari foedere puritas suavitasque consederant, satis quiDei pari foedere puritas suavitasque consederant, satis quidem utraque mirabilis, sed mirabilior utriusque complexus. Inde est quod et puritatem in eo suavitas amabilem faciebat, et suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Bernardum Clarae-Vallensem non revereretur abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis siquidem affectibus plenum pectus ipse gerebat; alios tamen arguens libere, quoties opus erat, in spiritu lenitatis. Humanissimus erat in affectione, magis tamen fortis in fide: et ut hinc breve proferatur exemplum, sicut ipse quoque testatur, germani sui Girardi et amici tam necessarii, siccis oculis celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Talem autem illum uberius per
Abbreviated transcription (Latin):
uelit aut uerbo ꝓnuntiare aut scͥpto: uel incredulita¬
tem incredulis. uel fastidiosis possit generare fastidium.
In omnibus aucem uerbis ⁊ operibus sus quam purus
ei fuerit oculus intentionis: manifeste denuntiabat cor¬
pus luede eius operationis. um enem munoi huius
fugerit semꝑ honoren: omnium honorum non effugit
auctoritatem. Cuius enim aliquando uoliureat sic decu¬
lit cuius consilio sic se humiliauit omnis pocestas. tami
secularis qm ecclesiastice dignitatiss Roges suꝑbi. priucipes
Etanii. milites ⁊ raptores. sic eum timebant ⁊ reuerebau
dominus discipulis sius dedi uobis potestatem calcandi suꝑ
serpentes. ⁊ scorpiones ⁊ super omnem uirtutem mimiq.
porio itit sp̃uales ⁊ ubi sp̃ualia sp̃ualiter eraminabuntan
ponge et alia auctoritas erat. loquente enim eo seu trastan¬
consensibus eius humilit̃ uel intelligentiis submietebãt
ceten sensus ⁊ intelligentias suas. In huius pectore iuirs

Expanded text:
velit aut verbo pronuntiare aut scripto, vel incredulitavelit aut verbo pronuntiare aut scripto, vel incredulitatem incredulis, vel fastidiosis possit generare fastidium. In omnibus autem verbis et operibus suis quam purus ei fuerit oculus intentionis, manifeste denuntiabat corpus lucidae ejus operationis. Cum enim mundi hujus fugerit semper honorem, omnium honorum non effugit auctoritatem. Cujus enim aliquando voluntati sic detulit, cujus consilio sic se humiliavit omnis potestas, tam saecularis quam ecclesiasticae dignitatis? Reges superbi, principes et tyranni, milites et raptores sic eum timebant et reverebanDominus discipulis suis, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Porro inter spirituales et ubi spiritualia spiritualiter examinabantur, longe ei alia auctoritas erat. Loquente enim eo seu tractante, sensibus ejus humiliter vel intelligentiis submittebant caeteri sensus et intelligentias suas. In hujus pectore Viri
Abbreviated transcription (Latin):
illa huiusmodi frumento non multum adhuc habunda¬
ret Ipse uero reuelante sibi sp̃u sancto insidias sp̃ualis ne¬
quicie.tacitus aliquantulum ingemiscens: erupit in uocẽ
mirantibus uniuersis. Mãgnus ait sẜo huc eiłm ad duxit.
Solus uenit. solus reuertetur. obstupuere omnes: qui priꝰ
audito eius aduentu non se poterant capere pre leticia. Ue¬
runtamen ne pusillos adhuc filios scandalizaret: suscepit
hominem.⁊ de ꝑseuerantia aliisq uirtutum studiis studio¬
se commonuit: sciens ⁊ preuidens omnia promittentem
nichil acturum. cum ꝑseueraturis in cellam nouitiorum
probandũ intromisit. Uidit postea idem stephanus sicut cõ¬
fessus est. cum in cella nouitiorum demoraretur. maurulũ
quendam puerum ab oratorio se extrehentem. Ubi nouem
ferine mensibus degens nouissime tamen defecit: ⁊ ut
oe eo predictum erat. sicut solus uenerat: sic solus recessit.
⁊ tanta sunt facta per eum miracula: ut siquis omnia

Expanded text:
illa hujuscemodi frumento non multum adhuc abundailla hujuscemodi frumento non multum adhuc abundaret. Ipse vero revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, mirantibus universis: « Malignus, ait, spiritus huc eum adduxit; solus venit, solus revertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non se poterant capere prae laetitia. Verumtamen ne pusillos adhuc filios scandalizaret, suscepit hominem et de perseverantia, aliisque virtutum 1255 studiis studiose commonuit: et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Vidit postea idem Stephanus sicut confessus est, cum in cella Novitiorum demoraretur, maurulum quemdam puerum, ab oratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit; et ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat, sic solus recessit. et tanta sunt facta per eum miracula, ut si quis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. Quod uerbum audiens prior. in eo potissimum mira¬
bat᷑. quod sic ille dei famulus abbas focis oculos cirtumcidis¬
set. intus animum ocupass et: ut qd̾ ipse primo offenderat
uisu. hoc ille tanti itineris spasio non aduertisset. Iuxta la¬
cum etiam lausenne totius diei itinere pergens penitus uõ
atrendit. aut se uidere non uidit. Cum enim uesꝑe facto.
de eodem lacu. socii colloquerent᷑. interrogabat eos ub lat
ille esset.⁊ mirati sunt uniuersi.
Um abbas sanctus memorati gr̃a Guillelii ep̃i catha¬
laimum frequentaret: rediens aliquando traxit seca
multitudinem nobilium ⁊ literatorum clericorum. ⁊ laicorum.
Quibus in domo hospicum demorantibus dum nouellas plã¬
tationes celestibus rigaret eloquiis: superuenit portarius
monachus. nuntiaus stephanum de iutre̾o magistrum eorum ad¬
esse adrenuntiandum seculo. ⁊ cum eis manendum. Quis alius
de talis uiri aduentu. non exultasset presertim cum uallis

Expanded text:
lebat. Quod verbum audiens Prior, in eo potissimum miralebat. Quod verbum audiens Prior, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus Abbas foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non advertisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus non attendit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi lacus ille esset, et mirati sunt universi. 46. Cum Abbas sanctus memorati gratia Guilelmi episcopi Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum clericorum et laicorum. Quibus in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio magistrum eorum adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis manendum. Quis alius de talis viri a ventu non exsultasset? praesertim cum vallis
Abbreviated transcription (Latin):
teris fratribus eodem affectu. ⁊ ueneratione susceptus est.
seruus xp̃i exultantibus illis in gaudio: quia qualem eum ꝑ
epistolam prius nouerant. talem inuenerunt ⁊ presentem.
secerum cum in reliquis omnibus edificarent᷑. unum fuit
quod predictum priorem cartusiensem aliquatenus mouit.
ffamentum uidelicet animalis. cui idem uir uenerabilis insi¬
debat. minꝰ preferens pauꝑtatẽ. Nec silẽtio pͤssit eniulator uir¬
tutis. quod mente conceperit: sed locutus uni e fratribus
eius. aliquantulum se moueri confessus est.⁊ mirari. Cumq
ille ad patrem sanctum quod audierat retulisset: non minus
ipse miratur. quale illud esset stramentum querebat: eo qd̾
a clara ualle pergens usq cartusiam nunquam illud aͥtendis¬
set: ⁊ usq in horam illam quale esset. omnino nesciret.
Neq enim suum erat animal illud. sed a quodam monacho
chunacens commodatum : ⁊ erat sicut sternere sibi ille so¬

Expanded text:
teris fratribus eodem effectu et veneratione susceptus est teris fratribus eodem effectu et veneratione susceptus est servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit; stramentum videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente concepit: sed locutus uni e fratribus ejus aliquantulum se moveri confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, eo quod a Clara Valle pergens usque Cartusiam, nunquam illud attendisset, et usque in horam illam quale esset omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi commodatum, et erat sicut sternere sibi ille so
Abbreviated transcription (Latin):
quos tunc sermocinabat᷑ nollet esse molestus : que inquit
nescio non dico uobis. sed unum scio ⁊ expertus sum. multae¬
aliquot in clara ualle ꝑegisset: subiit animum eius. ut sc̃m
hugonem grãna politanum episcopum. ⁊ cartusienses fr̃es
deuotionis gr̃a uisitaret. quem predictus sanctus ep̃c. tam
gratander. ⁊ cam reuerenter suscepit. diuinam intelligens
in eudem hospitis sui uisitatione presentiam: ut prostratꝰ
deuum. celebrem opinione. sanctitate conspicium. corama se
procidentem : expauit uehementer. Ipse quoq corruens ante
ipsum: ica demumi susceptus in oscula pacis. humilitatent
suam tant uiri ueneratione confusam. non sine graui
gemitu causabatur. In cuꝰ pectore singularem obtiusut ec
eo temꝑe locum. ut fierent deinceps duo illi filii spendoris cor
unum ⁊ anima una: ⁊ se inuicem fruerent᷑ in xp̃o. Cartusie
quoq a uiro reuerentissimo õiudone priore uenerabili. ⁊ a ce¬

Expanded text:
quos tunc sermocinabatur, nollet esse molestus: « Quae, inquit, quos tunc sermocinabatur, nollet esse molestus: « Quae, inquit, nescio non dico vobis; sed unum scio et expertus sum, multaaliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret. Quem praedictus sanctus episcopus tam gratanter et tam reverenter suscepit, divinam intelligens in ejusdem hospitis sui visitatione praesentiam, ut prostratus te grandaevum, celebrem opinione, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, expavit vehementer. Ipse quoque corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore venerabili, et a cae