comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fessus. quasi fisus: nec iã
integer salute. Est aũ gene¬
rale. Dicimꝰ enĩ fessũ ani¬
mo: ut est. Fessus. uellere¬
sedit. Et fessus corpore. qđ¬
rerũ. acasu uenientiũ¬

Expanded text:
Fessus, quasi fissus; nec jam integer salute: est autem generale. Dicimus enim fessus animo, ut ter fessus valle resedit; et fessus corpore, qrerum a casu venientiu
Abbreviated transcription (Latin):
ibrinũ lana animaliũ quos
fibros uocant. ipsos & castores
existimant : quos dũ uenatores
sequuntur. ipsi sibi testiculos
adimunt

Expanded text:
ibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt
Abbreviated transcription (Latin):
uisiđr̃ Ferula uocata amedulla Nã
illã uarro tradit. eẽ ferulȩ me-¬
uocant. Non nulli. aferiendo
ferulã dicunt. Ab hac enĩ : pu¬
eri & puellȩ uapulari solent
Huius sucus: galbanũ est.
igaleñ Ferrugo. color est purpurȩ
Dicta aũ ferrugo : qđ om̃is pur¬
purȩ prima tinctura eius¬
modi coloris existat.

Expanded text:
is. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulae mevocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est.ione. Ferrugo color est purpurae Dicta autem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat.
Abbreviated transcription (Latin):
eriȩ a fando nuncupatȩ st̃.¬
qđ sit in eis nobis tẽpus dictio¬
nis. id est indiuino uł huma¬
no officio fari. Sed ex his feT¬
stos dies hominũ causa insti¬
tutos : feriatos diuinoꝵ sacroꝵ:¬

Expanded text:
tem a fando sunt nuncupatae, quod sit in eis nobis tempus dictionis, id est, in divino vel humano officio fari. Sed ex his festis diebus hominum causa institutos feriatos divinorum sacro
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adhuc inutero foueatur.
Ciius scđe dicitur folliculos:
qͥ simul cũinfante nascitur:
continetq eũ dictus: quia eũ
cũ egreditur sequitur: ꝓles:¬

Expanded text:
d adhuc in utero foveatur. Cujus secundae dicuntur folliculus qui simul cum infante nascitur, continetque eum; dictus ita, quia eum, cum editur, sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ria afando dicta quasi
fari : eo qd increatione mun-¬
di. ꝑ singulos dies. dixit ds̃
fiat ltẽ : quia dies sabbati
abinitio feriatus habetur.¬
aferia. idest sabbato: qui est iuirg̨¬
feriatus. Sic & ceteri dies: tali
exnumero sũpser̃ uocabula
Feriati diesst̃. in quib resdi¬
una fit : & abstinere homi¬

Expanded text:
a fando dicta est, quasi fari, eo quod in creatione mundi per singulos dies dixit Deus fiat. Item quia dies Sabbati, ab initio feriatus habetur.a feria, id est, Sabbato, qui est feriatus. Sic et caeteri dies tali ex numero sumpserunt vocabulaferiati dies sunt in quibus res divina fit et abstinere homi
Abbreviated transcription (Latin):
F eretrũ dicitur. eoqđ in eo
mortui deferantur : & est
aferendo Nã latine capulus
dicit᷑ : qđ suꝑ capita hominũ
feratur. Sic plautus ait. Va

Expanded text:
Feretrum dicitur eo quod in eo mortui deferantur; et est t a ferendo. Nam Latine capulus dicitur, quod super capita hominum feratur. Sic Plautus ait Mil
Abbreviated transcription (Latin):
Ferarũ pugna erat: emissas
bestias iuuenes exciꝑe : pug¬
nare aduersus eas ultroneo
funere certare: non crimine lisidr
sed furore.

Expanded text:
Ferarum pugna erat emissas bestias iuvenes excipere, pugnare adversus eas, ultroneo funere certare, non crimine, sed furore.
Abbreviated transcription (Latin):
larẽ fenicẽ uocant. Hȩc quin¬
gentis & ultra annis uiuens :
dũ se uiderit senuisse: col
lectis a romatũ uirgulis. ro-¬
gũ sibi instruit. Et conuer¬
fa adradiũ solis: a larũ plau-¬
su. uoluntariũ sibi incendiũ
nutrit: sicq iterũ decinerib
sius resurgit.
in locis arabiȩ ꝑhibetur. eẽ
atq eã usq ad annos quin-¬
gentos. longeua ȩtate ꝓce-¬
dere. Quȩ cũ sibi finẽ uitȩ
adesse aduerterit : facitꝰ
sibi tecã. deture & myrra.
ceterisq od oribus: inqũa im¬
pleto uitȩ suȩ tẽpore intrat.¬
& moritur. Decuius humore
carnis: uermis exurgit : pau-¬
latimq adolescit: ac ꝓcessu
statuti tẽporis. induit alarũ
remigia atq: insupioris auis
speciem formãq reparatur

Expanded text:
larem fenicem vocant. Hec quingentos et ultra annos vivens, dum se videt senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit.in locis Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. quae cum sibi finem uitae adesse aduerterit, facit sibi thecam de ture et murra et ceteris odoribus, in quam impleto uitae suae tempore intrat et moritur. de cuius umore carnis uermis exsurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris auis speciem formamque reparatur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. dequa dicit physiolo.¬
quia expletis quingentis
annis uitȩ suȩ: intrat in lig¬
nis libani. & replet utrasq
alas diuersis a romatibus :¬
& quibusdã inditiis signi¬
ficat᷑ hoc sacerdoti ciuita¬
tis eliopoleos: id ẽ. mense
nono nisan aut adar. id. ẽ.
farmath aut famenoth:
qđ est martio. aut aprilȩ
mense. Cũ aũ hoc significa¬
tũ fuerit sacerdotiꝰ ingre-¬
ditur. & implet arã delig¬
nis sarmentorũ. Cũ aũ ad
troit inciuitatẽ eliopoli.
repletũ om̃ib a romatib
inutrisq: alis suis : & statĩ
uidens factã struem sar¬
mentoꝵ. suꝑ arã ascendit: &
circũ uoluens se dearomatib
ipsũ exurit. Aliaͦ aũ die ue¬
niens sacerdos: uidet exusta
ligna quȩ cõposuerat suꝑ
arã. Scrutans uͦ inuenit ibi
uermiculũ modicũ : odore¬
suauissimo fraglantẽ. Scđo¬
auiculã figuratã. Rursũ

Expanded text:
ix; de hac dicit Physioloxpletis quingentis annis uitae suae, intrat in lignis Libani et replet utrasque alas diuersis aromatibus; et quibusdam indiciis significatur hoc sacerdoti ciuitatis Heliopolis, id est mense nono, nisan aut adar, id est sarmath aut famenoth, quod est aut martio aut aprili mense; cum autem hoc significatum fuerit sacerdoti, ingreditur et implet aram de lignis sarmentorum. Cum autem adtrat in ciuitatem Heliopolim, repletum omnibus aromatibus in utrisque alis suis; et statim uidens factam struem sarmentorum super aram, ascendit; et circumuoluens se de aromatibus, ipsum exurit. Alia autem die ueniens sacerdos, uidens exusta ligna quae composuerat super aram, scrutans inuenit ibi uermiculum modicum suauissimo odore fragrantem. Secauiculam figurat
Abbreviated transcription (Latin):
naturali utuntur libertate. Iogli¬
& desiderio suo feruntur.
Omnis bestia. fera: non omis Icic
fera. bestia. Bestiȩ nãq suNt
quȩ morsu uł unguib sȩui-¬
unt: ut pardi. leones tẏgri¬
des: auastando dictȩ. Ferȩ

Expanded text:
naturali utuntur libertate et pro desiderio suo feruntur.Omnis bestia fera, non omnis fera bestia. Bestiae namque sunt quae morsu uel unguibus saeuiunt, ut pardi, leones, tigrides, a uastando dictae. Ferae
Abbreviated transcription (Latin):
codo ut uituperet. aut laudet
aut moneat. nobilitas. ẽ. uir¬
tutis modoꝵ apđ posteros
sarcina. ut designet apex est
arx corporis ut laudet. ad¬
olescentia .ẽ. flos ȩtatis ut ui¬
tuperet diuitiȩ sunt: breuis
quã greci cata apheresin ato
genentio. latini ꝑpriuantiã.
contrario eius qđ definitur :¬
dicunt. Bonũ ẽ. qđ malũ non
est. iustũ .ẽ. qđ in iustũ non
.ẽ: & hissimilia. Hoc aũ ge¬
nere definitionis uti debemꝰ.
Contrariũ notũ est: ut sibonũ
est. qđ prodest cũ honestate
Id qd tale non .ẽ : malũ est
Nona species definitionis. ẽ.
quã greci cata ypotiposin. la¬
tini ꝑquandã imaginationẽ
dicunt. ut eneas .ẽ. ueneris
& anchisȩ filius. Hȩc semꝑ
indiuiduis uersat᷑ : quã greci
athomũ appellant.

Expanded text:
modo ut vituperet aut laudet. modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiquam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius qdicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum estNona species definitionis est, quam Graeci cata typosin, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis uersatur, quae Graeci atoma appellant;
Abbreviated transcription (Latin):
qua latitudines habet: quȩ
similitudo inbonis reb ponit᷑
&inmalis
Quinta species definitionis . ẽ.
quã greci catuantilexin: lati¬
ne aduerbiũ dicimꝰ. Hac uo¬
cẽ illã detuiꝰ requirit᷑. alio
sermone designat. uno ac
singulari & quodã modo qͥd
illud sit. in uno uerbo positũ:
uno uerbo aliud declarat.
ut conticescere. est tacere
Itẽ cũ terminũ dicimꝰ finẽ :
aut populatas int̃p̃tam᷑. eẽ
uastatas
Sexta species definitionis ẽ
quã greci catadia phorã nos
ꝑdifferentiã dicimꝰ scripto
nominant. Et cũ quęrit᷑ quid
int̃sit int̃ regẽ & trrannũ :
adiecta differentia qͥd ut̃q
sit diffinit᷑ id. Rex ẽ mode¬
stus & tẽperans : tyrannus
uͦ impius & immitis
Septima species definitionis. ẽ.¬
quã greci cata meta foran. la¬
tini ꝑtrans lationẽ dicunt :
ut cicero intopicis. Litus ẽ:
qua fluctus. eludit hoc uarie
tractari potest. Uodo enĩ ut
moneat. modo ut designet

Expanded text:
quia latitudines habet. Haec quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus; id id est, cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari potest; modo enim moneat, modo ut designet,
Abbreviated transcription (Latin):
rei p̃fert᷑: non substantialis
explicatio declaratur. Et qr
illa substantialis ẽ: definiti¬
onũ omniũ optinet principatũ.
ertia species definitionis. ẽ.
quȩ grece portes dicit᷑. lati¬
ne qualetatiua uocat᷑: quia
exqualitate nom̃ accepit.
ꝓeo qđ quale sit id qđ sit : eui¬
dent̃ ostendit. Cuiꝰ exemplũ
tale ẽ. Homo ẽ qͥ ingenio
ualet. & artib pollet : & cog¬
nitone rerũ. aut qđ agere
debet eligit. aut anĩaduer¬
sione qđ utile sit contẽpnit
his enĩ qualitatib ex pressus
ac definitus homo est
circuitione dictoꝵ factoꝵq
rat. Quȩrit᷑ enĩ qͥd auarus sit
qͥd crudelis. quid luxuriosus
& uniuersa luxuriosi. auari.
crudelis. natura describitur :
ut si luxuriosũ uolumꝰ defi
appetens in delicus affluens
in libidine prõptus. Hȩc ta-
lia definiunt luxuriosũ : sed
ꝑdescriptionẽ definiunt quȩ
species definitionis. oratorib
magis apta ẽ quã dialecticis

Expanded text:
rei profertur, non substantialis rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit o quid quale sit, id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est.circuitione dictorum factorumque rat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definet onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Hlia definiunt luxuriosum, et descriptione definiunt. species definitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis,
Abbreviated transcription (Latin):
De diuisione de fi¬
tionũ. ex maRti uuc¬
TORINI LBRO ADBRE¬
De finitio. ẽ philosophoꝵ. quȩ
in reb exprimendis. expli¬
cat. quid res ipsa sit . qualis
sit : & quẽ ad modũ m̃bris
sius constare debeat. est
enĩ oratio breuis. uniꝰ cuiꝰq
rei natura. a cõmunione
diusa: ꝓpria significatione
concludens. diuisio definiti¬
onũ. in partes .xͦͫ. habet᷑¬
Quȩ proprie &uere dicit᷑ defi¬
nitio ut ẽ. homo rationale
animal. mortale: sensus dis¬
ciplineq capax. Hȩc enĩ defi¬
nitio. ꝑ species & differentias
discedens. uenit ad ꝓpriũ: &
designat plenissime qͥd sit homo
Scdđa species definitionis. ẽ. quȩ
notio nuncupat᷑. Quã notio¬
nẽ. cõmuni non ꝓprio nomi¬
ne possumꝰ dicere. Hȩc isto
modo sẽꝑ efficit᷑. homo ẽ
qđ rationali conceptione exer-¬
citio prȩest animalib cun¬
ctis Non enĩ dixit qͥd ẽ. ho¬
mo. sed qͥd agat : quasi quodã
signo innoticiã deuocato in
ista enĩ & in reliquis. noticia

Expanded text:
De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbre1. Definitio philosophorum est, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, non qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscujusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetquae proprie et vere dicitur definitio; ut est, Homo animal rationale mortale, sensus disciplinaeque capax; haec enim definitio per species et differentias descendens, venit ad proprium, et dSecunda species definitionis est, quae notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlaudẽ. ut tullius ꝓcluentio.
Lex ẽ mens & animus & con¬
siliũ. & sententia cuutatis. Et
alit̃ . Pxx .ẽ. tranquilla lib̵tas
ł it & ꝑuituꝑationẽ. quã greci
progon uocant: ut seruitus ẽ
Postremũ maloꝵ hominum
non modo bello: sed morte
quoq replenda. repellenda
Tercia decima species definitio¬
latini ad aliquid uocant: ut
Quinta decima species defini¬
giã. latini scđm rei rationẽ
uocant : ut dies ẽ sol. Supͣ
terras: nox. ẽ : sol subterris
Scire aũ debemꝰ p̃dictas spe¬
cies definitionũ. topicis me¬
rito. eẽ. sociatas: qm̃ inter
quedã argum̃ta st̃ positȩ.
& non nullis locis cõmemo¬
rantꝰ intopicis. Nc̃ ad topica
sedes. fontes sensuũ : & origi¬
nes dictionũ. diffinitiuus¬
status ẽ. cũ id qđ obicit᷑ non
hoc eẽ contendit᷑ : sed quid
illud sit debitis definitionib
approbatur:

Expanded text:
unt, ut Tullius pro Cluentio: 'Lex est mens et animus et consilium et sententia ciuitatis' et aliter 'Pax est tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci psogon uocant: 'Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed morte quoque repellenda.' TerLatini ad aliquid vocant, ut Quintadecima species definiογίαν, Latini secundum rei rationem vocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica sedes, fontes sensuum et origines dictionum. status est cum id, quod obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ducendo : diduco aũ distraho
uł diuido. Itẽ quantũ ad
equos triũ phales refert᷑
Siequi duxere triũphos: si
uob̾ deduxer̃. Itẽ quantũ
adnaues. Subducere int̾rã
dicimꝰ. deducere aũ inmari:
ut deducunt᷑ socu naues:¬
dicunt᷑: quia ex istis deducta
atq cõposita existunt: ut
quispiam aliquis & rłqͣ.

Expanded text:
ducendo; diduco autem distraho uel diuido. Item quantum ad equos triumphales refertur, si equi, duxere triumphos, si boues, deduxerunt. Item quantum ad naues, subducere in terram dicimus, deducere autem in mare, ut «Deducunt socii nauesdicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et
Abbreviated transcription (Latin):
editicui : primũ adeditione
st̃ dicti. deditio enĩ dicit᷑.
quando se uicti aut uincendi
hostes. uictorib tradunt
Quib hȩc origo nominis fuit.
dũ quondã aduersus popłm
romanũ. serui armis assũ¬
ptis dimicassent. uicti se
deder̃ : cõp̃hensiq uaria
turpitudine affecti st̃.
Ex his quidã postea adominis
plicioꝵ. quas manifeste ꝑ-¬
pessi sunt: ad dignitatem

Expanded text:
editicii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis pliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Decrepitus dictus. qđ mortis
ꝓpior. quasi admortis te¬
nebras uertat : sic̃ crepusculũ
tẽpus noctis. Alii dicunt de-¬
crepitũ. non qui senectute
uulsus ẽ. sed quiiã crepare
desierit: id ẽ. eloqui cessaue¬

Expanded text:
Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessave
Abbreviated transcription (Latin):
Incestũ puto. .a. litterã de¬
bere retinere: abeo qđ est
in castũ: sed centũ dicunt.
tonã pelliciã ueneris : quȩ
legitimas nuptias ligat : Si
quis igit᷑ alieni legitimiq
matrimonii iura iuola uerit :
incestũ dicit᷑ ad misisse. id.ẽ.
quasi castitatis uinculũ to¬
nãq ueneris iuolasse

Expanded text:
Incaestum puto a litteram debere retinere, ab eo quod est incastum. Nam caestum dicunt zonam pelliceam Veneris, quae legitimas nuptias ligat. Si quis igitur alieni legitimique matrimonii iura uiolauerit, incaestum dicitur admisisse, id est quasi castitatis uinculum zonamque Veneris uiolasse
Abbreviated transcription (Latin):
ndiges dicunt᷑ interdũ
emitheus. ut supͣdictũ est :
ab indigendo diuinitatem
Qui cũ homines fuerint : indi¬
guerunt tam̃ diuinis. DicuNt
etiã quidã indigentes deos
naturales & cȩlestes : a con¬
trario qđ nullis indigeant:

Expanded text:
ndiges dicitur interdum hemitheus, ut supra dictum est, ab indigendo diuinitate. Qui cum homines fuerint, dicuntur tamen diuini. Dicunt etiam quidam indigetes deos naturales et caelestes a contrario, quod nullis indigeant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur : improbi sȩpe
existunt mulieribus : & earũ
cubitũ Et quosdã dȩmones
quos dusios galli nuncupanł.
assidue hanc immundiciam
& temptare & efficere plu-¬
res : talesq asseuerant ut
hoc negare impudentiȩ iui¬
deatur.¬
passim cũ animalib. uinde
& incubi dicunt᷑. ab incũbendo:
hoc ẽ. stuprando. Sȩpe enim
improbi existunt. etiã muli¬
eribus: & earũ ꝑagunt con-¬
cubitũ. Quos dȩmones galli
dusios nuncupant : qr assi¬
due hanc ꝑagunt immun¬
diciã. Quẽ aũ uulgo incubo¬
nẽ uocant. hunc romani fau-¬
nũ uicariũ dicunt: ut
horatius dicit. Faune enĩ fera¬
rũ fugientiũ amator: ꝑ meos
fines & aprica rura lenis
incedas

Expanded text:
cant, improbos saepe exstitisse mulieribus, et earum cubitum; et quosdam daemones, quos Dusios Galli nuncupant, hanc assidue immunditiam et tentare et efficere, plures talesque asseverant, ut hoc negare impudentiae videaturpassim cum animalibus: unde, et Incubi dicuntur ab incumbendo, 395 hoc est, stuprando. Saepe enim improbi existunt, etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quia assidue hanc peragunt immunditiam. 104. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum Ficarium dicunt, ad quem Horatius dicit: Faune Nympharum fugientum amator, Per meos fines, et aprica rura Lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
&piꝑ & calamũ a romaticũ
mittt : & ebur Lapides
quoq preciosos berillos
crisoprassos. & ad amantem :
carbunculos lignites: marga¬
ritas & uniones: quib nobi¬
liũ feminarũ ardet ambitio:
Ibi st̃ & montes aurei : quos
adire ꝓpt̃ dracones & grifas.
& immensorũ hominũ mon.¬
stra. impossibile est¬

Expanded text:
piper, calamum aromaticum, piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
flumen indũ. qđ rubro mari
accipitur : a septentrione
montẽ caucasũ. Reliqua uͦ
eoo. & indico occano termi¬
natur: hȩc habet gentes
quadraginta .iIͦII  absq insu¬
la taprobane. quȩ habet de¬
cẽ ciuitates: & absq reliquis
insulis habitabilib plurimis
quo exparte occidentali clauu¬
ditur : hȩc ameridiano mari
porrecta usq adortũ solis
& a septentrione usq: ad
montẽ caucasũ ꝑuenit : ha¬
bens gentes multas. oꝑpida¬
& oppida: Insulã quoq ta¬
probane. gemmis & elephan¬
tis refertã: crissa & argirem. Idgli¬
auro argentoq fȩcundas
utilẽ quoq: arborib folia
nunquã carentẽ Habet & luirg
fluuios gangen & nigam.
& ipanẽ: illustrantes indos : lisiđr¬
Terra indiȩ fabonuspũ salu¬
berrima: in anno bis metit
fruges. & uice hiemis ecesias
patitur Gignit aũ tincti co¬
loris homines: elephantos lisi¬
ingentes: monoceron besti¬
am: psptacũ auem: Ebenũ
quoq lignũ. & cinnamomũ.

Expanded text:
flumen Indum, quod Rubro mari excipitur: a septentrione montem Caucasum: reliqua ut dixi Eoo et Indico 14 Oceano terminatur. Haec habet gentes quadraginta quatuor, absque insula Taprobane, quae habet decem civitates: et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. quo ex parte Occidentali clauditur. Haec a Meridiano mari porrecta usque ad Ortum solis, et a Septentrione, usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas et oppida: insulam quoque Taprobane gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyrem auro argentoque fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nacus. achaiȩ amnis: ar¬
golicos irrigans cãpos: quẽ
rex inacus a se nominauit :
qui exordiũ argiuȩ gentis pri¬
mus dedit : Ibi & erimantis
abherimanto monte dimissus:¬

Expanded text:
nachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus
Abbreviated transcription (Latin):
ncus est. in qua ferrũ tun¬
ditur. acedendo dictus : eo
qđ illic aliquid cudamus:
id .ẽ. feriendo ꝓducamus Cu¬
dere enĩ: cedere & ferire est
Vetcres aũ non incudẽ uocabaNł
sed intudem : eo qđ iea me¬
tallũ tundatur. hoc est ten¬
datur. Unde &e tudes malleus :
atudendo. id est tundendo dictꝰ:¬
cusare qđ incusamꝰ potiores

Expanded text:
ncus est, in quo ferrum tunditur, a cudendo dictus: eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tundatur, hoc est, tendatur. Unde et tudes malleus, a tundendo, id est, tendendo dictcusare. Incusamus potiores,
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpi non potest. nec uide¬
ri. Quicquid enĩ capit diuisio.¬
nẽ. & interitũ capit ille nec
diuidi potest. nec interire:
inde incorruptibilis. ẽ.

Expanded text:
olvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
abelecto uocata.
huius enĩ arboris fructũ: ho¬
mines pronũ ad uictũ sibi ele¬
gerunt. unde & pocta mor¬
tales primi ructabant gut
ture glandẽ. Prius enĩ quã fru¬
menti usus esset : antiqui ho¬
mines glande uixerunt:¬

Expanded text:
ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Indictiones. romani inue¬
ner̃ : quȩ ꝑ singulos annos.
usq adquintũ decimũ ueni-¬
entes  rursus ad primi anni
principiũ reuoluuntur.
Indicũ. mindicis inuenit᷑
calamis: spuma adhȩrente
limo. Est aũ coloris ianei :
mixturã purpurȩ. ceruleȩq
mirabilẽ reddens Est al-¬
terũ genus inpurpurarus
officus. spuma in ȩreis¬
cortinis inatans: quã infe¬
ctores detrahentes siccant.

Expanded text:
Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum decimum venientes, rursus ad primi anni principium revolvuntur.Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, misturam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereicortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. In fabrorũ nãq fornace.
gentiles uulcanũ auctorem
dicunt: figuralit̃ ꝑ uulcanũ
ignẽ significantes : sine quo
nullũ metalli genus. fundi
alibi plũbũ. alibi miniũ. alibi
ongmenta : alibi medicam̃ta:
rũ gignit᷑. ac domatur : igne
aurũ ꝑficitur : igne cremato
lapide. cementa & parietes
ligant᷑ : lapides nigros ignis
coquendo candificat : ligna
candida urendo obfuscat :
carbones expruna fulgida
nigros facit : delignis duris
fragiles: deputribilibus un¬
putribiles reddit: Stricta
soluit: soluta restringit :
dura mollit: mollia. dura
reddit. Habet & medicaminis
usũ. Nã sȩpe ruri prodest.
Pestilentiȩ quoq quȩ obscurati¬
one solis contrahitur : auxilia¬
ri certũ est: Inopere quoq
aliud gignit primis ignibus
aliud scđis: aliud tercus : Ha¬
bet quoq & aliã inse diuersi.¬
tatẽ ignis: nã alius ẽ qui
usui humano: alius qui inui-¬
dicio apparet diuino: siue
qͥdecȩlo fulmen astringit:
siue qui det̾ra ꝑuertices mon.¬

Expanded text:
. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum malibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta rum gignitur et domatur, igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices mon
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ indoctũ & indocilẽ : hȩc¬
penitus non potest discere :
indoctus qͥ nondũ discit : &
tam̃ discere possit. Adhanc
formã similia distingues
ut puta immotus. immobi¬
lis & his similia¬

Expanded text:
nter indoctum et indocilepenitus non potest discere; indoctus qui nondum discit et tamen discere possiforma similia distingue, ut puta, immotus, et immobilis, et his similia
Abbreviated transcription (Latin):
ncorporeus uł incorporalis
ideo dicit᷑ ds̃ : ut sp̃s credatꝰ
uł intelligat᷑ esse. non corpus:
Nã dũ dicitur sp̃s : eius signi¬
ficatur substantia:
quia carent corpus. unde
nec uideri nec tangi posst̃:¬

Expanded text:
ncorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus credatur vel intellegatur esse, non corpus. Nam dum dicitur spiritus, eius significatur substantia. quia carent corpus; unde nec videri nec tangi poss
Abbreviated transcription (Latin):
sidera atq luminaria facta.¬
poetȩ coniectant : illius uide¬
licet igneȩ lucis. in eas formas
quas incȩlũ cernimus. conglo¬
bata dispositaq natura: Nã¬
ignẽ ad suꝑiora emicantem.
etiã ipsius aeris naturã uelle
transcenđe cur non sentiat:
quando quidẽ si ardentẽ fa¬
culã caput deorsũ quisq te¬
neat. nichilominus flammȩ
crinis ad suꝑiora contendit :
Sed qm̃ circũ fusi ac suꝑfusi
aeris prȩpollenti constipatio.
ne. subinde ignis extinguit᷑
& meiꝰ qualitatẽ ꝑ abundantiã
suꝑatus. subinde cõmutatur
acuertitur : ad uniuersã eius
altitudinẽ transiliendã. non
potest ꝑdurare. Proinde ergo
qđ animando ignis omĩa gu-¬
bernet. sicut animus in nobis :
inquit in nobis. ipsi sumus:
cũ exit emorit᷑ Ergo & ignis
cũ demundo ꝑfulgora ꝓfi¬
ciscitur : mundus emoritur :

Expanded text:
sidera atque luminaria factasidera atque luminaria facta conjectant, illius videlicet igneae lucis in eas formas quas in coelo cernimus, conglobata dispositaque natura: aignem ad superna emicantem etiam ipsius aeris naturam velle transcendere, quis non sentiat? quandoquidem si ardentem faculam capite deorsum quisque teneat, nihilominus flammae crinis ad superiora contendit. Sed quoniam circumfusi ac superfusi aeris praepollenti constipatne subinde ignis extinguitur et in eius qualitatem per abundantiam superatus subinde commutatur ac uertitur, ad uniuersam eius altitudinem transiliendam non potest perdurare. itaque d in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ philosophos: & igne cuncta
ꝓcreantur : & reuera sine calo¬
re nil nascitur : adeo unde de
septentrione dicat sterili: non
quicquã. frigore gigni:¬
gnis quoq iste qui urit tantũ.
ita existit : ut subinde uer¬
tatur in aliud elem̃tũ. Et quã¬
iuis naturȩ suȩ sursũ nitendo
incidat appecitũ ÷ incȩlestẽ
tamen suꝑiorẽ tranquillitas
non possit euadere : quia
multo aere suꝑatus. & in eũ Idgls¬
conuersus extinguit᷑: Ac ꝓhoc
in ista rerũ parte corruptibi¬
liore atq pigriore. turbulen-¬
tis motib: agitat᷑ : ad tẽperan-¬
dũ eius rigorẽ. & adusus ter¬
roresq: mortaliũ. Verũ tam̃¬
ignis omnia penitrat : ut mo-¬
tũ in eis faciat. nã & humor:
priuatione caloris congelascit.
Et cũ possint feruescere cetera
elementa : ignis frigescere ñ
potest. Facilius quippe extin¬
guitur ut ignis non sit. quã
frigidus maneat : aut fiat ali¬
cuius frigidi contactu. tepidior
esse dicitur cȩlũ. Vnde etiam

Expanded text:
philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gignignis iste, qui urit tangenteita existit, ut subinde uertatur in aliud elementum. et quamuis naturae suae sursum nitendo indicet adpetitum, in caelestem tamen superiorem trannon potest evadere; quia multo aere superatus et in eum conversus exstinguitur: ac per hoc in ista rerum parte corruptibiliore atque pigriore turbulentis motibus agitatur ad temperandum ejus rigorem, et ad usus terroresque mortalium. 10. en omnia penetrat, ut motum in eis faciat. nam et humor priuatione caloris congelascit et, cum possint feruescere elementa cetera, ignis frigescere non potest; facilius quippe extinguitur, ut ignis non sit, quam frigidus manet aut fit alicuius frigidi contactu tepidior. esse dicitur coelum, unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ncentor. ab eo qđ incendat
atq inflãmet.
Incentor: quia praua sug¬
gestione. aduici cor alioꝵ
incendit. & ꝑsuadendo in¬
flamiat

Expanded text:
Incentor, ab eo quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ : & ieiuniũ quarti. quinti
septimi. ac decimi : uł sicut
in euangelio dies illi. in quib
ablatus. ẽ. sponsus: uł sieut
obseruatio quadragesimȩ.
quȩ inuniuerso orbe. institu¬
tione apłica obseruatur. cir¬
ca confiniũ dominicȩ passi dã¬
onis his terciũ genus quidã
adiciunt qđ serofagiã dicuNt
abstinentiã scilicet ciborũ
humentiũ : unde & nomen

Expanded text:
sunt: ut jejunium quarti, quinti, sunt: ut jejunium quarti, quinti, septimi ac decimi: vel, sicut in Evangelio, dies illi, in quibus ablatus est sponsus : vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo Orbe, institutione apostolica, observatur circa confinium Dominicae Passionis. His tertium genus quidam adjiciunt, quod xerofagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuniũ est. parsimonia auctus:
abstinentiaq ciborũ : cui no-¬
men est inditũ exquadã par-¬
te iuscerũ. tenui semꝑ &ua
cua quȩ uulgo ieuniũ uo¬
catur : unde ieuinu nomen
creditur diriuatũ : qđ sui
inedia uiscera uacua & exina¬
nita existant leuniũ aũ. &
statio dicitur. Statio aũ. de
militari exemplo nom̃ accepit :
ꝓeo qđ nulla lȩtitia obueniens
castris. stationẽ militũ rescin¬
dit. Nã lȩtitia libentius :
tristita solliitius administrat
disciplinã. unde & milites
nusquã immemores sacra¬
menti magis stationib pa¬
rent: Discernunt aũ quidã
int̃ ieiuniũ & stationẽ: pã
ieiuniũ est in differenter
cuius libet diei abstinentia :
non scđm legẽ. sed scđm pro¬
priam uoluntatẽ. Statio aũ
est. obseruatio statutorũ di¬
quariȩ feriȩ. & sextȩ feriȩ
iciuniũ. exueteri lege prȩ¬
idẽ. quarta & sexta sabbati.
Temporũ aũ. quȩ legalib &
ꝓphecicis institutionib ter¬
minatis tẽporib ststuta

Expanded text:
iunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinon secundum legem, sed secundum propriam voluntatem. Statio autem est observatio statutorum quarta feria et sexta feria jejunium ex veteri lege praeid est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus instituta
Abbreviated transcription (Latin):
Immolatio ab antiquis dicta
eoqđ in mole altaris posita
uictima erat: unde & macta¬
tio post immolationẽ est.
unc aũ: immolatio panis
& calicis conuenit. Itores.¬
Immolo

Expanded text:
Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, lummodo
Abbreviated transcription (Latin):
manos eorũ tantũ prius fu luĩ¬
it: apđ quos sũma rei milita¬
ris consisteret : &ideo imꝑa¬
tores dicti ab imꝑando exer-¬
citui. Sed dũ diu duces. titu. I¬
lis imꝑatoriis fungerentur :
senatus censuit. ut augusti
cesaris hoc tantũ nom̃ essit:
& qͥ his distingueretur ace¬
teris gentiũ regib. Qđ & se¬
quentes cesares : hactenus
usurpauer̃: Solet enĩ fieri. lisi đr¬
ut primi regis nom̃. etiam
reliqui possideant: sicut
apđ albanos. ex siliui no¬
mine. om̃s reges albanorũ
sil uii appellati st̃: sicut
a pđ persas arsacedȩ : a pđ
ȩgyptios. ptolomei : apđ athe¬
nienses ci cropidȩ:

Expanded text:
manos eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui: sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; sicut apud Persas Arsacidae: apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae.
Abbreviated transcription (Latin):
qui oblitus ẽ ignarus qui
inscius. unde & nares dictȩ :¬
qđ nos odore admonent. ut
noscamus aliquid ac sciamus
Unde olfecisse: ueteres scisse

Expanded text:
qui oblitus est, ignarus qui inscius. Vnde et nares dictae, quae nos odore admonent ut noscamus aliquid ac sciamus. Vnde olfecisse scisse
Abbreviated transcription (Latin):
Inconsultus: ab eo qđ non
accipit consiliũ.
In consultus: quia ẽ. sine
consilio. & inscius rerum
atq: ignarus.

Expanded text:
Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus.
Abbreviated transcription (Latin):
tia est : ignis ipsa flamma ẽ
focus uero fomes ac nutri¬
mentũ ignis. ẽ: nã uarro fo¬
cos ait dictos. qđ foueant ig¬
nes: focos ergo dictos a fotu:

Expanded text:
t focum. Ignis ipsa flamma est, focus uero fomes ac nutrimentum ignis est. Nam Varro focos ait dictos quod foueant ignem. Focus uero dictus a fotu.
Abbreviated transcription (Latin):
habere honestatis nom̃: : is
quiꝰ aliquo crimine dep̃hendi¬
tur. Dictũ est aũ ignominiũ. đ̃¬
quasi sine nomine : sicut igna luit
rus sine scientia sicut ignobi Iagi¬
lis sine nobilitate: hoc quoq
& infamiũ : quasi sine bona

Expanded text:
habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus RUS sine scientia, sicut IGNOBILIS sine nobilitate. 26. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona
Abbreviated transcription (Latin):
Inclaudicabilis & indusibilis :¬
ita distinguit᷑. Inclaudicabilis
ad pedẽ refertur : indusibilis
ad locũ. Inclaudibilis uͦ : irra¬
tionabilis.

Expanded text:
Inclaudicabilis et inclausibilis. Inclaudicabilis ad pedem refertur, inclausibilis ad locum. Inclaudibilis uero irrationabile.
Abbreviated transcription (Latin):
ens eos: siue saliens eos
Quosdã enĩ inhȩrentes humo.
curuatos interrã & ea quȩ
imo sunt cogitantes. & in reb
transeuntib spem po-¬
ͥnentes: transiliuit ca-¬
nendo iste. qui uocatur tran-¬
idolorũ seruitus.
siue cultura int̃pretatur
Nã latria grece : latine serui¬
tus dicitur. Quȩ quantũ ad
uerã religionẽ adtinet : non¬
nisi uni & soli dõ debetur.
A siẽ impia suꝑbia. siue homi¬
nũ siue demonũ. sibi exhi¬

Expanded text:
ens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur traolorum servitus, sive cultura interpretatur. Nam latria Graece, latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem pertinet, nonnisi et soli Deo debetur. Ac si ut impia superbia, sive hominum, sive daemonum sibi exhi
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ impiũ & peccatorẽ. hoc lurgł¬
distare solet : qđ om̃is impius lãgłs¬
peccator: non tamen omnis
a fidei pietate alienus efficit᷑ :
peccator uͦ qui praua actione
fefedatur

Expanded text:
Inter impium et peccatorem hoc distare solet, quod omnis impius peccator, non tamen omnis a fidei pietate alienus efficitur, peccator uero qui praua actione foedatur
Abbreviated transcription (Latin):
erico ciuitas aiebuseis con¬
dita traditur : a quib & nom̃
traxxisse ꝑhibetur. hanc sub¬
uertit uĩc: ꝓpt̃ quã instruxit
aliã. oram debechel. extribu Ia¬
effraim: Sed et hȩc eo tẽpore ipliciđ
quo hierłm oppugnabatur
capta atq destructa ẽ: ꝓpt̃
quã tertia ȩdificata ẽ. urbs quȩ
hodie ꝑmanet: Iambitũ¬

Expanded text:
ericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore, quo Hierusalem oppugnabatur capta atque destructa est, pro qua tertia aedificata est urbs, quae hodie
Abbreviated transcription (Latin):
Inaures ab auriũ foraminib
nuncupatȩ : quib preciosa
grana lapidũ rependuntur :
Inauriũ usus. in grecia puellȩ
utraq aure : pueri tantũ
dextra gerebant.

Expanded text:
Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent: harum usus in Graecia, puellae utraque aure: pueri tantum dextera gerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iuxta canones post pen-¬
tecosten die alio inchortur.
mensis ordearii : facieas uo-¬
bis ebdomada̾s septẽ. Tertiũ
ieuniũ est. qđ aidȩis age¬
batur. post tabnaculoꝵ sol¬
lemnitatẽ: qđ decimo die
septẽbris mensis. ȩccłia cele¬
brat. Hoc enĩ primũ ad nõ
inlege institutũ est : dicente
ad morsen. Loquere filiis
isrł: dicens. decimo die mensis:
septimi dies exorationis uoca¬
bitur. Sc̃serit uobis: & humi¬
liabitis animas urãs inieiunio.

Expanded text:
quod juxta canones post Pentecosten alia die inchoatur, mensis ordinarie facietis vobis hebdomadas septem . Hoc jejunium est quod a Judaeis agebatur post Tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die septembris mensis ecclesia celebrat. Hoc enim primum in lege a Domino institutum est, dicente ad Moysen: « Loquere filiis Israel, dicens: Decimo die mensis septimi dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis animas vestras in jejunio.
Abbreviated transcription (Latin):
Idus pleriq latinorũ. abeden-¬
do dictũ putant: qđ hi dies
apđ ueteres epularũ essent.
ipsa ẽ. hierłm : ipsa ẽ
& falem. inqua regnauit mel¬
chi sedech. Hȩc ab elio arͣriano:
uocatur eliaIpretat᷑.

Expanded text:
 plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent.ipsa est Hierusalem, ipsa est et Salem in qua regnauit Melchisedec. haec nunc ab Aelio Hadriano uocatur Aelia.
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ est simulacrũ. qđ huma¬
na effigie factũ & consecratũ
est: urxta uocabuli int̃preta¬
tionẽ : Idos enĩ grece formã
sonat : & ab eo ꝑdiminutionẽ
formulã facit : Igit᷑ om̃is forma
uł formula: idolũ se dici ex
poscit : Inde idolatria : omnis
circa om̃e idolũ famulatus &
seruitus. Quidã uero latini
ignorantes grece. imperite di¬
cunt idolũ ex dolo sũpsisse
nom̃: qđ diabolus creaturȩ
cultũ diuini nominis inuexit.

Expanded text:
dolum est simulacrum, quod humana effigie factum, et consecratum est juxta vocabuli sui interpretationem: Idos enim Graece forma sonat, et idem per diminutionem formula sonat. Igitur omnis forma, vel formula idolum poscit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit.
Abbreviated transcription (Latin):
Incesti iudiciũ : iniuirgines sa-¬
cras uł ꝓpinquas sanguine
constitutũ est. Quienĩ talib
miscunt᷑ : incesta uł in casta
habentur. Trente¬

Expanded text:
Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiesta
Abbreviated transcription (Latin):
lerobom: iudettio siue caufa
popłis uł ut quidã aiuno. di¬
uisio int̾precatur: ꝓ eo qđ in
regno eius diusus sit popłs
isrł & precisus aregno strrpis
dauid Duusionis enĩ popłi
causa. iste extitit

Expanded text:
Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse saluũ faciet popłm
suũ. Sicut enĩ xp̃c significat
regẽ: ita itĩc significat salua¬
torẽ non itaq: nos saluos fa-¬
cit quicũq rex. sed rex salua¬
tor quod uerbũ. latina lin¬
gua antea non habebat: sed
habere poterat: sicut potuit
quando uoluit :¬

Expanded text:
t populum suum. Sicut enim Christus significat Regem, ita Jesus significat Salvatorem. 9. Non itaque nos salvos facit quicunque rex, sed rex Salvator. 301 Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit
Abbreviated transcription (Latin):
nis aũ dieb ieuinare. deexẽplo
sumptũ est niniuitarũ : qui
denatis pristinis uicus. toti
se trib dieb ieiunio ac peni¬
tentiȩ contuler̃ : & oꝑti saccis.

Expanded text:
nis autem diebus jejunare de exemplo sumptum est Ninivitarum, qui, damnatis pristinis vitiis, totos se tribus diebus jejunio ac poenitentiae contulerunt, et operti saccis
Abbreviated transcription (Latin):
denset᷑. uł aquã aer in terrã
crassescat. rursusq terra
diluat᷑ inaqua. aqua rares uirgl¬
ut inaera. aer inignẽ exte¬
nuet᷑. Quaꝑpt̃ om̃ia elem̃¬
ta om̃ib messe. sed unum¬
quoq: eoꝵ exeo qđ amplius
habet accepisse uocabulum.
Sunt aut̃ duuna ꝓuidentia
ꝓpriis animartib distribu¬
ta. Nã cȩlũ angłis. acrem
uolucrib mare piscib terrã
hominib cȩterisq animantib¬
distributã creator ipse ĩpleuit

Expanded text:
densetur, aqua in terram densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse: sed unumquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis minutis distributa. Nam coelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, ecclesiasque animantibus Creator ipse implevit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis distinguit. Terra in¬
quit arida &i frigida ẽ. aqua
frigida ator humida. Aer
calidus ẽ & humidus Ignis
calidus atq siccus. ler has
enĩ iugales qualitates. sic sibi
singula cõmiscent᷑. Terra enĩ
cũ sit arida & frigida. conun¬
git᷑ aquȩ ꝑcognitionẽ quali¬
tatis frigida rursus aqua
aeri ꝑhumorẽ qr humidus. i
aer: Aqua uͦ quasi quibusdã
duob brachuis frigoris atq¬
humoris. altero terrã. altero
aerẽ uidet᷑ cõplecti. Frigido¬
quidẽ terrã. aerem humido
qr aquis humore & igni
calore coniungit᷑ Ignis qͦq
cũ sit calidus & ficcus. calore
sõcietatẽ conueniunt. Unde
sibi conueniant & concinant
nuncupant. eo qđ sibi socie¬
tatis concordia & cõmuni¬
one quadã conueniant
Nã sic ea int̃se naturali quadã
ratione iuncta dicuntur. ut
mͦ originẽ abigne recipientes
usq ad terrã. modo a terra
usq adignẽ. ut ignis quidẽ
inaera desinat. aer in aqua de

Expanded text:
verbis distinguit: Terra, inverbis distinguit: Terra, inquit, arida et frigida est; aqua frigida atque humida; aer calidus atque humidus; ignis calidus atque siccus. Per has enim jugabiles qualitates sic sibi singula commiscentur. Terra enim, cum sit arida, et frigida, conjungitur aquae per cognationem qualitatis frigidae. Rursus aqua aeri per humorem, quia humidus est aer. Aqua vero quasi quibusdam duobus brachiis frigoris, atqhumoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido terram, aerem humido.quia et aquis humore, et igni calore conjungitur. Ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore societatisque conveniunt. Unde sibi conveniant et concinantnuncupant: eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sicca inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, ut intro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam