comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
silii ⁊ fortitudinis. Sermo qͥ
in sonuit ẽdificat multos.
immo unusam letificat ciui¬
ctatem dei: ita ut letẽtur celi
exultet t̾ra. ⁊ omnis lingua
głificet dm̃ deur̃a conu̾sione.
Terra mota ẽ quia celi distil¬
lauerũt a facie dei synai: pbo¬
entes istis dieb solito abundã¬
tius. pluuiã uoluntariam qmͣ
segregauit deus hereclitati sue.
Non apparebit ultͣ uacua in
uob̾ crux xp̃i. quẽ admodum
inmulus filiis diffidentie: qui
tardantes conu̾ti ad dominũ
de die indiem. imꝓuisa morte
sbͣtͣcti. in puncto descencunt ad
inferos. O mĩno refloruit ⁊
nunc qͣsi de nouo lignum.
in quo pependit dominus głe:
s ut filios dei qui erant disꝑsi
congregaret ĩ unum. Ip̃e ip̃e
colligit uos. qui cliligit uos.
tãqmͣ iuscera sua. tanqmͣ fruc¬
tum p̃ciosissimum crucis suec
tanꝙͣ dignissimam recõpensa¬
tronem effusi singuinis sui.
Si gͦ gaudent angłi suꝑ uno
peccatore penitentiam agente.
quid intam multis ⁊ ilłlis pec¬

Expanded text:
silii et fortitu linis. 1. Sermo qui insonuit, aedificat multos, imo universam laetificat civitatem Dei, ita ut laetentur coeli, et exsultet terra, et omnis lingua glorificet Deum de vestra conversione. Terra mota est, quia coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, pluentes istis diebus solito abundantius pluviam voluntariam, quam segregavit Deus haereditati suae. Non apparebit ultra vacua in vobis crux Christi, quemadmodum in multis filiis diffidentiae, qui tardantes converti ad Dominum de die in diem, improvisa morte subtracti, in puncto descendunt ad inferos. Omnino refloruit et nunc quasi de novo lignum in quo pependit Dominus gloriae, filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. Ipse, ipse colligit vos, qui diligit vos tanquam viscera sua, tanquam fructum pretiosissimum crucis suae, tanquam dignissimam recompensationem effusi sanguinis sui. Si ergo gaudent angeli super uno peccatore poenitentiam agente , quid in tam multis, et illis pec
Abbreviated transcription (Latin):
dusta cuucas ur̃a lib̾ata elt
ab errore: ⁊ relicto scismate ad
catholicã recliit unitatẽ. Exiit
sermo iste int̾ catholicos. audi¬
uit ce letata est sẏon: ⁊ est uob̾
głia corã cło. ⁊ om̃i pplo. Qͣm
lecis amplexib matͥ eccłia col¬
ligit tor ⁊ tantoꝵ multitũdinẽ
filioꝵ: quos se amisisse dolebat.
Qm leto ⁊ sereno uultirds pa¬
ter recipit hoc sacͥfitiũ de maniꝰ
ditis: facitis qd̾ filii pacis. Q
ego fr̃s ꝑticeps ⁊ socius gau¬
dii ur̃i fieri cupiens. iuyxta
petitionẽ ur̃am ad uos cũ di¬
lectis frĩb nr̃is nuntiis ur̃i
ueniebam: de quib mͥ scrip¬
sistis pleniꝰ scdm rationem.
in bñplacito d̾i satisfactugs
quia tẽpus breue ẽ quo adꝯ
ciliũ festinamꝰ : ñ grauet uo¬

Expanded text:
dustria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de manibus ditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri fieri cupiens, juxta petitionem vestram ad vos cum dilectis fratribus nostris, nuntiis vestris, veniebam, de quibus mihi scripsistis, plenius secundum rationem in beneplacito Dei satisfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festinamus; n
Abbreviated transcription (Latin):
anathemate dñi p̃p᷑ mori uel¬
le si timeas. Deinde si ita ne¬
cessariũ erat ñ potuit aliud tẽ¬
pus ꝯsiderari. nͥ cũ necessita¬
tib uniu̾salis ecclĩe detine¬
orͬ ut illi misere qm exponis.
ñ liceat subuenire:. Obsecro
te ꝑ eum qui ꝓ te crucifixꝰ est.
ut satis afflictos amplius cru¬
ciare parcas. ⁊ t̾sticiã suꝑ tͥs¬
ticiã adle desistas: quia ut
uerũ fatear. sic ꝓ hac eccłie
generali grauiq scissura affe¬
ctus sum. ut tedeat aĩam mne¬
pate degentibus

Expanded text:
anathemate domini papae mori velanathemate domini papae mori velle non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam mepace degentibus
Abbreviated transcription (Latin):
is uereb infesti. aut certe
modica ⁊ ñ sufficiens sub¬
stantia mundi. quatinꝰ relĩ¬
quere cogereris quos ueb rege¬
re uel pascere ñ sufficẽs: Ui¬
de ne et te tangat uox illa d̾u
quia odio habuert̃ me gͣcis.
Ccͥd enĩ debuit tͥ facere et ñ
fecit: Uineã tͥ plantauit ele¬
ctam ⁊ speciosissimã. Seꝑem
ei circum delit uotiue cõti¬
nentie. corcular distͥctissime
discipline fodit in eaͥ et edr-¬
ficauit scẽ pauꝑtatis t᷑rim
ad celos usq ꝑtingentẽ: teeł¬
torem atq custodem ꝯstituit.
Honestauit te in laborib ti¬
is: et complebit illos si ꝑmit¬
tis. S tu ꝓbnefas destruis ma¬
ceriam esus: ce racemis opti¬
mis plenã. ex pons om̃ib
qͥ p̃tergrediunt uiam. Heu
quis ꝓhibebit aprũ desilua
ut ñ ext̾minet: oe singłarẽ
ferũ ne depascat eam: Mir
uͦ si in hoc morti te bñ p̾parare
putas. qd̃ quidẽ ad me scrip¬
sisti: ut in tanto scandalo ⁊ ĩ

Expanded text:
isve rebus infesti, aut certe isve rebus infesti, aut certe modica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere, vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quia odio habuerunt me gratis . Quid enim debuit tibi facere, et non fecit? Vineam tibi plantavit electam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisti facere:Quis te
crederec ⁊ tm̃ ꝓ rũpere malũ:
hominẽ tantis p̃litũ bonisͤ
Quom᷑ potuit arbor bona. pes¬
simũ hunc ex se ꝓduce̾ fruc¬
tum: O qͣm t̾ribilis ełs iniu¬
dicils suꝑ filios hominũ. Nõ
miror qd diabolus istud potu¬
it. s qd̃ ds ꝑ misit: qͥppe cui
iam tot annis pure  sieut
credimus ⁊ deuote ser iusti.
Quid faciet de me utiq pigͦ
⁊ negligetiti seruoł qui fide¬
lem famulũ suũ. sic uł ad
tẽpus tradidit in animam
inimicoꝵ eius: Quid q̃ so ra¬
tionis. imnro quid ũ impie¬
tatis h̃t̃ ħ fuga tua: de qua
filii lugent. adu̾sarii rident:
Miror quod te ñ t̾ruit arnab¬
di abb̃is exemplũ: cuiꝰ simi
ł p̾sumptio. digno s pauẽ¬
do fine. ut bñ meministi ĩ
breui est iundicata. Et qͥdẽ
ille qualemcũq ut bñ noui
ego habuit causam:tu nul¬
lam. Nunqͥd enĩ aut mona¬
chi cuis erant inobedientes
imꝑiis.aut cõu̾si segnes. in /o¬
ꝑib. aut uicini forte tibi cu¬

Expanded text:
oluisti facere? Quis te crederet ad tantum prorumpere malum, hominem tantis praeditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligenti servo, qui fidelem famulum suum sic vel ad tempus tradidit in animam inimicorum ejus? Quid, quaeso, rationis, imo quid non impietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tu
Abbreviated transcription (Latin):
patientẽ. ẽẽ ⁊ꝰ om̃s. Nec solũ pati¬
entẽ qui nolit uinei a malos
s ⁊ pacificũ qͥ uineat ĩ bono malũ.
Altm. ut malos portes: alt̾m̃. ut ⁊
qͦs sustines sanes. In patientia
tua possides aĩam tuã: s sis ⁊̃ pa¬
cificꝰ. ut ⁊ cõmissas tͥ possideas.
Que tãta głia qͣm dice̾ posse. cũ
his qͥ õdert pacẽ er̃a pacificus: E¬
sto gͦ patiẽs. quia es cũ mal: esto
pacificꝰ qͥa p̃es mal. habeat cari¬
tas ⁊elũ. s adhibeat ꝓ tẽꝑe modũ
seui̾cas. Censura qͥde mĩquã re¬
missa: int̾missa tñ plerũq plꝰ
ꝓficit. Uigor iusticie semꝑ ferui¬
dꝰ. s nũꝙͣ p̃ceps. Sicut ñ om̃e
qd̾ lib licet: sic ñ om̃e qd̾ licet
statĩ ⁊̃ expedit. Hoc meliꝰ me ip̃e
nosti: id̾oq suꝑsedeo. Orari ꝓ me

Expanded text:
e ad omnes ; nec solum patientem, qui nolit vinci a malo, sed et pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus proficit. Vigor justitiae semper fervidus, sed nunquam praeceps. Sicut non omne quod libet, licet; sic non omne quod licet, statim etiam expedit. Haec melius me ipse nosti, ideoque supersedeo. Orari pro m
Abbreviated transcription (Latin):
tib cedar. corꝑał̃ cohabitatio.
Uñ ⁊ arguit quosdã ñ ueros isrli̾¬
tas: qd̵ cõmixti int̾ gentes didiceuĩt
cert̃ oꝑa eoꝵ.⁊ factũ sit illis ĩ
soandalũ. Dico gͦ. Sufficiebat tͥ
apd̃̾ cluniacenses custodire inno¬
centiã: sic̃ scriptũ ẽ. Cũ uiro ĩno¬
cente innocẽs eris. Porro apd̾ro¬

Expanded text:
tibus Cedar corporalis cohabitatio. tibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innocente innocens eris . Porro apud Ro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dei malicia inualescit: ñ
Mirabiles elationes ma¬
ris: d mirabilior maltis dñs.
Benigne  ñ dissimulas. egit te¬
cũ usq adhuc duna misera¬
tio. pater illustris. ꝓiuide nã¬
ꝙ dispensatione ñ pͥus p̾fectus
es mal̾. qm sociatꝰ bonis: quoꝵ
cõsortio ⁊ exemplo bonus fieres:
⁊ sic postinodũ ⁊̃ int̾ malos ui¬
u̾e uonͦ posses. E qͥdẽ int̾ bonos
bonũ ẽẽ salutẽ ht̃. int̾ malos
uͦ ⁊ laudẽ. Illud tante felicitati
ẽ qͣnte ⁊ securitatis. Hoc tante
uͥtutis: qͣnte ⁊ difficultatis. Qͣ¬
le uẽpe ẽ illud. tange̾ picẽ. ⁊ ñ
inq̃nari ex ea:in igne sine le¬
sione u̾sari. ⁊ intenebs absq
caligine᷑ Palpabãt quonda te¬
nebras egiptii cũ tñ de ppło dĩ
seripc᷑a dicat. Ubi cũq isrł erat.
lux erat. Erat dd̾ uerꝰ irłi̾ta. ⁊
ido̾ caute se dicebat habitare
ñ incedar s cũ habitãtib ce¬
dar: tanꝙͣ qͥ semꝑ habitaret ĩ
lumine: licet ip̃i fu̾it cũ habitã¬

Expanded text:
 diei malitia invalescit, non Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habitaret in lumine, licet ipsi fuerit cum habitan
Abbreviated transcription (Latin):
gła nõis ur̃i. qͦs fines̾ ñ atti¬
git:S audite ꝯsiliũ diligen¬
tis itos. Studete osd̾ in itobis
ẽ hanc ipãm glam referce ad
illum a quo ẽ. si ñ uultes eã
ꝑdere aut certe ꝑdi ab ed. Hoc
aũt sic fiet. si int̾ eos qͦs re-¬
gie munificentie celebͥs opi¬
nio euocat de longinqͦ. discre¬
tenditis. ñ t̾am cupidis. qmͣ
egenis. Q uere beatꝰ qui intel¬
ligit ñ sr̃ cupidũ: s sr̃ egeñ
⁊ pauꝑem. Illum in ꝙͣ paupe

Expanded text:
es non attigit? Sed audite consilium diligentis vos. Studete, quod in vobis est, hanc ipsam gloriam referre ad illum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretenditis non tam cupidis quam egenis. Et vere beatus qui intelligit, non super cupidum, sed super egenum et pauperem . Illum, inquam, paupe
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ latorẽ p̾sentiũ: quẽ ꝓ c̾to
ad ur̃am regiã p̾sentiam ñ
cupiditas t̾acit: s coegit ne¬
cessitas. Necessitas dico ñ sua:
Audite patient᷑ qd̃ patient᷑.
Audite ⁊ cõpatimini: qr si cõ¬
patimĩ. ⁊ ꝯregnabitis. Nec ꝯ¬
tẽpnendũ regi. regnare cũ
talib. Ipõꝵ ẽ enĩ regnũ celo¬
rũ: qui cõtẽpsert̃ uitã mũ¬
di. Facite uobis illos amicos
de mãmona ũqͥtatis: ut cũ de¬
feceritis a t̾reno regno ur̃o.
recipiant uos in suũ regnũ
eternũ.¬

Expanded text:
r latorem praesentium, quem pro certo ad vestram regiam praesentiam non cupiditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua,Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in suum regnum aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾entior sanctiorq aucto¬
ritas sit. Sõs ppͣ greg̃ in li¬
bro ꝑastorali. quisquis bo¬
num maius subire inquit.
ꝓposuit: bonum minus quod
potuit.S illicitum fecit. Adqd̾
ꝓbandum. sbiecit testimoni¬
um de ewangłio dicens Re¬
ad aratium ꝙ resꝑiciens retͦ:
Qui gͥ fortiori stũdio intẽderã
ret᷑ respioere conuincitur. si re¬
lictis bonis ampliorib ad
minima retorquetur Item ip̃e

Expanded text:
reverentior sanctiorque auctoreverentior sanctiorque auctoritas sit. Sanctus papa Gregorius in libro Pastorali: « Quisquis bonum majus subire, » inquit, « proposuit, bonum minus, quod potuit, sibi illicitum fecit. » Ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio, dicens: Neer aratrum et respiciens retro, igitur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetur. Fit et inte
Abbreviated transcription (Latin):
Onsilium expetitisx
ame litu̾is tnͣsmarinis:
quod utinam abalio po¬
tius quessissetis. Coartor si qł¬
dem e luobus. Sienim ñ re¬
spondero : tacitur nitas contẽp¬
tum quodãmodo sonare uide¬
bitur. Respondere aũt sine ꝑi¬
culo me posse ñ uideo. cum qͣc¬
quid respondero. necesse sit aut
scandalum cui ꝑiã gencrcire.
aut reddere securum qͦꝙͣ plꝰ
quam oportet aut certe in quo
ur̃i. nec nr̃o. nẽc nr̃orum fac¬
tum ẽ inesciente consilio uł hor¬
tatii. Ceedimus aũt ex deo fu¬
isse: quod nec tantis potuit dis¬
solui conatib. Creclimus hoc
idem ⁊ ip̃os sentire fr̃s. qui nr̃m
tanto ꝑe de seip̃is consilium
flagitant: credo remordente eõ
conscientia. quod retro abie¬
rint. Alioquin beati sũt secũ¬
dum apłm. si se ñiudicant ĩ
eo quod ꝓbant. Cet̾m quid fa¬
ciam ut int̾rogatus. nec silen¬
donec respondendo molestus
sim cuiꝙͣ t Ita fortassis expe¬
liat si misero eos qui me ĩ¬
t̾rogant ad doctiorem: & ciuiꝰ

Expanded text:
onsilium expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, taciturnitas contemptum quodammodo sonare videbitur. Respondere autem sine periculo me posse non video, cum quidquid respondero, necesse sit aut scandalum cuipiam generare, aut reddere securum quemquam plus quam oportet, aut certe in quo vestri, nec nostro, nec nostrorum factum est, me sciente, consilio vel hortatu. Credimus autem ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alioquin beati sunt secundum Apostolum, si se non judicant in eo quod probant . Caeterum quid faciam, ut interrogatus nec silendo, nec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, et cujus
Abbreviated transcription (Latin):
portebat qͥdem si ita ur̃e
uisũ fuiss auctoritati.
ut in ur̃i p̃sentia causa dñĩ se¬
nonensis discuterẽt: ne infen¬
sus iudel regi. in regis p̃sentia
⁊ potentia sius ꝓ se adu̾sariis
responsurꝰ. traditꝰ homo uide¬
retur ĩ aĩam ũmicoꝵ eius.
S qm̃ ut tenendũ irrefraga¬
bilit̾ qͥcqͥd p̃cipitis. sic sꝑan¬
dũ indubitant̾ bonũ de om̃i
re qm decernitis: id solũ a nr̃a
pater pietate deposcit oĩmiẽ
apud nos ẽẽ uident᷑ religiosoꝵ
humslitas: ut si se ad uultũ
forte potentis. ut assolet p̃sen¬
senit p̃grauari. cõfugere ei li¬
ceat ad uiscera patris: qd̾ utiꝙ
hactenꝰ opp̃sso nemini negatũ
audiuimus. Alioq̾n. uideat io
dinoscit᷑: qd̃ eum mantiqua
scłari cõuersatõe ⁊ habitu sicut

Expanded text:
portebat quidem, si ita vestrae visum fuisset auctoritati, ut in vestri praesentia causa domini Senonensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia t potentia suis pro se adversariis, responsurus, traditus homo videretur in animam inimicorum ejus. Sed quoniam, ut tenendum irrefragabiliter quidquid praecipitis, sic sperandum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate deposcit omnium, qui apud nos esse videntur, religiosorum humilitas, ut si se ad vultum forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nemini negatum audivimus. Alioquin videat Josdignoscitur, quod eum in antiqua saeculari conversatione et habitu, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ. frustratis. qm de me ut
sͥ me p̾esse uellent cõceꝑant:
dũ cõꝑiant ecclie sue ꝑ me ma¬
gis ĩminui dignitatẽm. cuiꝰ
ꝑ me ⁊̃ antiqua dampna resti¬
tui posse putauerant. Hec oĩa
sustineo.⁊ ñ libent̾ certe patien¬
t̾s ne unqͣm uidear recaleit᷑re
obedientie. ꝓ qua etiam dare
anuã si necesse sit debere me
fateor. uerũ. hoc sollicitudi¬
nẽ urãm attend̾e̾ uelimͥ crea¬
tionis ĩ iuriam respicẽ ad cre¬
antẽ: ⁊ uires qͣs mͥ subtͣhitis.
uobis minuitis: ⁊ cõceptus m̃s.
⁊ deiectio mea redundat ĩ uos.
Multa habeo ꝯqueri uobis.
de uobis. s reseruo ea pandẽ¬
da nuntio: quẽ noui ad hoc
satis industͥum & fidelem.
Significo ⁊̃ uobis. sustm̾e noꝰ
ꝑicłm in falsis fr̃ib. Legati
quippe scismaticoꝵ intrant
exeunt ad quosdã de nr̃is liberiꝰ
ꝙͣ solebant: et u̾ba tyranni
sicłi familiarit̾ admittunt᷑.

Expanded text:
mirum frustratis, quam de me, ut mirum frustratis, quam de me, ut sibi me praeesse vellent, conceperant: dum comperiant Ecclesiae suae per me magis imminui dignitatem, cujus per me etiam antiqua damna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri vobis de vobis: sed reservo ea pandenda nuntio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo etiam vobis sustinere nos periculum in falsis fratribus. Legati quippe schismaticorum intrant et exeunt ad quosdam de nostris liberius quam solebant, et verba tyranni Siculi familiariter admittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
petiui epãtum a dño mos
E si forte cathedra affecta¬
ui: s ñ treuerensem. Sciebã
quippe domũ exasꝑantẽ: ppłm¬
q dure ceruicis. O derã illos ꝙ
semꝑ infere discordie iacuifłet.
ecclie resistentes. ꝓ qua si qͦs
labores qñq sustinui. ñ me
piget: s hunc inde frustum.
nͨ sꝑaui. nec uolui. Laboraui
sustinens: libens quidẽ: s ñ
hac spe p̾mii. Duram ꝓ uin¬
tiã nactus sum: pcc̃ĩs meis ex¬
igentib. Int̾ceta quib angor.
suffraganeos accepi iuuenes
ce nobiles. Aduitores eẽ debe¬
rent: ⁊ utinã ñ adu̾sarent᷑. S
suꝑ secdeo: ꝑ aliũ malo ut in¬
nõtescant uob̾ mores eorum
et studia. si nescitis. Dico tñ . iuł.
officii dissimulare ñ audeo. bre¬
uit̾ simplicit̾q intimaui: ut
corrigi. ꝑ me saltem uobis qui
lius e̾ẽt ñ ascendisse : qm sicdes¬
cend̾e cũ robore. S de me q̃ cu¬
ra: Bene qd̾ dignus sum pati¬
ar. tãqm male oꝑans. Sim c̾te
obꝓbrio etiam. meis sua spe ni¬

Expanded text:
piscopatum a Domino meo? Et si forte cathedram affectavi, sed non Treverensem. Sciebam quippe domum exasperantem, populumque durae cervicis. Oderam illos, quod semper in faece discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. Dico tamen: Jus, officii dissimulare non audeo, breviter simpliciterque intimavi: ut corrigi, per me s174 esset non ascendisse, quam sic descendere cum rubore. 2. Sed de me quae cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio etiam meis, sua spe ni
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos. descendat usq ad infe¬
ros. or oꝑa tenebrar̃ ausa ꝓli¬
ce peccat publice arguet᷑. cõpͥ¬
mant sese ⁊̃ alii ponentes tene¬
bras lucẽ. disputantes ĩtriuiis
de diuinis. qui locunt᷑ mala
ĩ cor̃dib suis̾. ⁊ in codicib suis

Expanded text:
ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodce peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicib
Abbreviated transcription (Latin):
clausa ⁊ signata ñ aꝑit. s clirũ¬
id putat nichilũ: credere dedig¬
nat᷑. Legite si placet librũ pecri
abaelardi quẽ dicit theologie.
ad manũ est enum. cũ sicut glo¬
riat᷑ a plurib lectitet᷑ incuria.
ce udete qualia ibi de sc̃a tͥnita¬
te dicant᷑. de genita filii. de ꝓ

Expanded text:
clausa et signata non aperit, sed diriclausa et signata non aperit, sed diriid putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, de genitura Filii, et
Abbreviated transcription (Latin):
puer scĩtatis eorum. Nulli du¬
bium qͥn ad uos specialit̾ spe¬
ctet collere scandala de regno
di.surgentes succid̾e spinas.
sedare q̃ relas. Sic enĩ p̃cepit mo¬
yses: cũ montẽ subiit. Habetis
inquiẽs adron ⁊ ur nobiscũł
siqiid natũ fuerit questionis
referetis ad ip̃os Illum loquor
moysen. qui uenit ꝑ aqm. Eñ
in qua solum: s in qua ⁊ san
ones s lesiones fidei. ⁊ in iurias
sentiũ scandala. ꝑccła postero¬
r̃. Inidet᷑ simplitiũ fides. euis¬
cerant᷑ archana cdi. q̃stiones
de altissimis reb temerarie
uentilant᷑: in sultat᷑ pat̾b qd̾
eas magis sopiendas qm solu¬
endas censuerint. Inde fit qd̃
agnꝰ paschał ꝯtͣ di statutũ. aut
aqua coqͥtur. aut crudus dis¬
cerpit᷑. more ⁊ ore bestiali. Qd̃
residuũ est ñ igne cõburit᷑. s cõ¬
culcat᷑: ita omĩa usurpat sͥ hu¬
manũ ingeniũ. fidi nil reser¬
uans. Temptat altiora se forti¬
ora scrutat᷑. irruit indiuina.
scã temerat magisqͣm reserat.

Expanded text:
puer sanctitatis eorum. 1. Nulli dubium, quin ad vos specialiter spectet tollere scandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sangones, sed laesiones fidei, et injurias aesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reservans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat;
Abbreviated transcription (Latin):
uidłc apd̾ senonas moctauis
pentecostes uocam᷑ et ꝓuocam᷑
ad litem ꝓ defensione fidĩ: cũ
seruũ dĩ ñ oporteat litigare s
fortassis puer scĩtatis ur̃e. ĩ
ur̃o patͦcinio głari. Nunc aũt
tiꝰ moneo. ⁊ obnixius rogo. ue
amicos uos̾ ĩ necessitate ꝓbe¬
tis. Amicos dixerim ñ nr̃os. s xͥ ÷
quib sub tutela ⁊ custodia ur̃a
pullulantib pene iam suffoca¬
tur. Amieꝰ sponsi ñ deseret eam.
ĩoportunitatib in tͥbulatõe. Nͦ
miremini qd̾ ita de subito ⁊ ĩ ar
liditate ꝓuidit᷑. ut ĩpiudos ĩ¬

Expanded text:
 apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sefortassis puer sanctitatis vestrae in vestro patrocinio gloriari. Nunc autem tius moneo, et obnixius rogo, ut amicos vos in necessitate probetis. Amicos dixerim, non nostros, sed quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremini, quod ita de subito, et in aliditate providit, ut improvidos in
Abbreviated transcription (Latin):
qui inscribit᷑ scito te ip̃m: ⁊ ani¬
madu̾tite qͣnte oe ibi siluescãt
segetes sacͥlegioꝵ atq erroꝵ. qͥd
⁊ gandi ato soluencli. de origi¬
En ali pcc̃o. de ꝯcupiscentia. de
Ipcc̃o delectatoĩs. de peccato in¬
Ifirmitatis. de pcc̃o ignorantie.
de opere pccĩ. de uoluntate pec¬
candi. Q si qͥdem iudicatis me
iuste moueri: mouemini ⁊ uos:¬
a Ac ne frustra moueamini agi¬
te ꝓ loco ꝙͦ tenetis. ꝓdignitate
qua polletis. ꝓ potestate ꝙͣ ac¬
cepistis. quomi qͥ ascendit ũq¬

Expanded text:
inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: quid gandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
tur d̾s ꝓculdubio cũ ip̃o erit.
qͥ suam ei grãm ministrabit:
placẽtem oĩb. efficacẽ in om̃ib
Od̾ si hũc istis fortasse ñ meren¬
tib. nullo mͦ haberi posse cõtige¬
rit: alius de alia qͣlicũq domo
religiosa qͥ uideat᷑ idoneus ꝓuide¬
at᷑. ñ qͣlem isti uolunt q̃ nisi qd̾
sue carnalitati blandit᷑ nolũt.
s̾ q̃ sic sciat negocia dispone̾re
urbani pastorali aliq̃n solatõ
similit̾ destitutis. bone memo¬
ñ longi itineris laborẽ. ñ hyemiꝰ
reputans asꝑicatẽ. bis ñ fallor
clumiacsi. semel diuionẽ ꝑ se¬
ipm̃ adiit: huicq uirũ bonũ
domnũ hugonẽ qui post defun¬
ctus ẽ. illinc uirũ uenerabilem
qui adhuc sr̃ est dõnũ radulfũ
uix multis p̃cib ĩpetͣtos abducẽs.
singłm singło p̾posuit monastĩ¬
o. tutũ uidł ñ arbitrans. cuiꝙꝓͣ
monachoꝵ domesticoꝵ illam cõ¬
mutere curã. Qd̃ idõ uob̾ in ex¬
emplũ adduxi. ut ur̃ãm carita

Expanded text:
tur, Deus procul dubio cum ipso erit, qui suam ei gratiam ministrabit, placentem omnibus, efficacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volunt, qui, nisi quod suae carnalitati blanditur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memonon longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, domnum Radulfum vix multis precibus impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charit
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ uob̾ neglige̾ uł dissimu¬
lare ꝑiclin. Res qͥppe ur̃e cu¬
re est̾. uñ miror qͣ ratione qͣ¬
ue seciuitate a clerico illo qͣa
religiosis ꝑsonis uir ut aaũt
religiosus. eidem ecclie electꝰ
est. requirendo desistitis: etiam¬
si hoc qͦrũdam q̃ in ip̃a eccłia
sunt incuria uł desidia ñ
meteat᷑. Qui ut auduumꝰ illũ
qui electus est nolentes. nͨ ali¬
rentes de eligendo aliouram
qͣ ausi st̾ cõpellare gͣuitatẽ. qͣsi
q̃ uideat᷑ ẽe cõmunior ⁊ affabilior:
qͥ ñ sit extͣneus. s ciuib cã gratus
qmͣ cognitus moꝵ patͥe gnarus:
reb ecclie tͣctandis idoneus. Reue¬
ra ut ad istos cantissimos cõsul¬
tores mne u̾tam. qͥ uitia ur̃a ñ re¬
darguat. qui misere cõu̾sationi
ur̃e. aut cõsentiat aut cõtradicẽ
ñ audeat. Non sunc audiendi.
s potius uelint nolint oĩmͦ saca¬
gendũ est uob̾. ut is qui boni te¬
stimonii est eccłe desolate qͣm¬

Expanded text:
um vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec alirentes, de eligendo alio vestram quoque ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed potius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis, ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae q
Abbreviated transcription (Latin):
opponi et añ poni romani ponti¬
ficis tanqͣm gͣuior auc̃toritas.
cuiꝰ quippe uos aiuint p̃mimitos
fuisse licentia: q̃ ⁊ ip̃a licentia
suo qͥdem loco erit discutienda:
talis potiꝰ ꝓferat᷑. cuiꝰ oĩo fas
ñ sit auctoritati contͣdicere. Cer¬
tesũmus ille pontifex qui ꝑ
sanguinẽ ꝓpͥum solus et semel
menͣgłio ne quisimũ depusillis
euis audeat scandalizare. uobis
aũtuniꝰ donet᷑ scandalũ: si ñ ultͭ
ꝑcessit malũ. Facilis seqͣt᷑ uenia
culpam: ex qͣ graue damnũ ñ orit᷑.
Nc̃ uͦ qd̾ dubiũ ñ est plurib scan¬
dalizatis. quis aꝑte sruideat qͣm
iuhumane humaña uissionẽ di-¬
uine p̃tuleritis: Qd̾ quidem au¬
dere quis ñ amens dic̾e audeat¬
bonũ bonũ ẽẽ. aut bene fieriposse: qͣnͣ¬
telibr dignitatis hoĩe p̃cipiente:
Qd̾ aũt noͣnͣbonũ est nec bñ fi¬
eri potest: purũ ꝓculdubio ma
scandalũ. ac ꝑ hoc ⁊ cõtra dimã¬
datũ. ñ purũ bonũ aut mediũ:

Expanded text:
opponi et anteponi Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemuntios fuisse licentia quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contradicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malscandalum, ac per hoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium,
Abbreviated transcription (Latin):
te dist̾cte qͣm regła cõstituisse
uidet᷑. ob seruare cõpellit᷑: excu¬
sabit hoc forsitã aut illa cari¬
tas qͣ coͣnctat᷑ mnigͣre ad meliꝰ.
ꝓpt̾ scandalũ iuxta illud. cari¬
tas oꝑit młtitudinẽ pcc̃oꝵ:aut

Expanded text:
te districte, quam Regula constituisse te districte, quam Regula constituisse videtur, observare compellitur; excusabit hoc forsitan aut illa charitas, qua cunctatur migrare ad melius propter scandalum, juxta illud, Charitas operit multi
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuo ñ requiret. Quid
inqͥs. Om̃s gͦ dampnas. qui
similit̾ ñ faciũt. Nlon. S au¬
di. quid ⁊ de ip̃ĩs sentiam: et
noli frust᷑ calũpniari. Quid
meuis odiosũ face̾ multis mi¬
one ñ nr̃o conu̾santes more:
tñ aut scẽ uinunt. aut beate
defunc̃ti sũt: Num ignoro esd̾
reliq̃rit sibi d̾s septẽ milia ui¬
roꝵ: qui ñ curuauer̃t genua
sua añ baal: Audi gͦ enule.
calũpniator ausculta. Dixi
cur de aliis monasteriis adnr̃a
uenientes recipiendos censu¬
erim. Nũqͥd ñ uenientes dãp¬
naui: Excuso illos: ñ istos ac¬
cuso. Soli sunt inuidi. quos ex¬
cusare n uolo nͦ ualeo. Quib
exceptis. siquis ceteroꝵ ad re¬
gule cupiat tͣnͣsire puritatẽ.
s ꝓpt̾ scandalũ ñ audeat. aut
certe ⁊̃ ob certã corꝑis infirmi¬
tatẽ. puto qr ñ peceat. dũ tñ
in suo studeat loco. sobrie.et iu¬
ste. et pie cõu̾sari. Nam si qua
ex more monasterii. minꝰ for¬

Expanded text:
in corde tuo, Non requiret? 19. Quid in corde tuo, Non requiret? 19. Quid inquis? omnes ergo damnas qui similiter non faciunt? Non: sed audi quid et de ipsis sentiam; et noli frustra calumniari. Quid me vis odiosum facere multis mione non nostro conversantes more, tamen aut sancte vivunt, aut beate defuncti sunt? Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ancalumniator, ausculta. Dixi cur de aliis monasteriis ad nostra venientes, recipiendos censuerim. Nunquid non venientes damnavi? Excuso illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, quos excusare nec volo, nec valeo. Quibus exceptis, si quis caeterorum ad Regulae cupiat transire puritatem, sed propter scandalum non audeat, aut certe etiam ob certam corporis infirmitatem; puto quia non peccat, dum tamen in suo studeat loco sobrie, et juste, et pie conversari. Nam si qua ex more monasterii minus for
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq potert̃ reddant: et so¬
lius rupte stabilitatis dãpna.
reliqͦꝵ regłariũ p̃ceptoꝵ inte¬
gra obseruatõe cõpensẽt. Si
ciu displicet hoc ⁊ mmurat ad¬
u̾sus hoĩeni q̃rentẽ salutẽ suã:
respondebit ꝓ eo salutis auc¬
tor. Nonne ocłs tuꝰ neqͣm ẽ.
quia ille bonꝰ: Oq̃s qͥs es. qui
saluti inuides aliene: ꝑcito uł
tue.An nescis. qd̾ inuidia di¬
aboli intͣuit mors in orbem tͥ¬
rarũ: Attende itaq tͥ. Si enĩ
u̾ inuidia. ibi mors: ꝓfec̃to ñ
potes simł ⁊ inuide̾ etͣ uiuere.
Quid molestus es frĩ tuo. qm̃
satagit ꝙ̃ admodũ q̃ ꝓcessert
de labiis suis. ñ faciat irrita:
eũ debitorẽ teneres: curuirȩ
oogeres mare ⁊ aridam. donͤ
usq ad nouissimũ q̃drantẽ
debitũ redderet uniu̾sũ. Qͥd
seuuũ fraudare conaris. Tu q¬
re illũ potius ñ unitatis oe ip̃e
uidelicet ꝑsoluendo qd̃ debes:
Putasne ⁊ tuũ ñ requiret᷑ de¬
bitũ. An potiꝰ ꝓpt̾ hoc magis ir¬
titas impie deum quia dicis

Expanded text:
ubicumque poterunt, reddant; et solius ruptae stabilitatis damna reliquorum regularium praeceptorum integra observatione compensent. Si cui displicet hoc, et murmurat adversus hominem quaerentem salutem suam; respondebit pro eo salutis Auctor: Nonne oculus tuus nequam est, quia ille bonus? O quisquis es qui saluti invides alienae, parcito vel tuae. An nescis quod invidia diaboli intravit mors in orbem terrarum . Attende itaque tibi. Si enim ubi invidia, ibi mors; profecto non potest simul et invidere, et vivere. Quid molestus es fratri tuo, quoniam satagit quemadmodum quae processerunt de labiis suis, non faciat irrita? eum debitorem teneres, circuire cogeres mare et aridam, donec usque ad novissimum quadrantem debitum redderet universum. Quid servum fraudare conaris. Tu quare illum potius non imitaris, et ipse videlicet persolvendo quod debes? Putasne et tuum non requiretur debitum? An potius propter hoc magis irritas impie Deum, quia dicis
Abbreviated transcription (Latin):
multis opꝰ ñ habeas: qͥppe cui
sit et ingenui uelox ad intel¬
ligendũ qd̃ dicit᷑: et uolunta
agilis. ad eligendũ qsd̾ utilit̾
suadet᷑. S licet specialit̾ qͥdem
ad te: ñ tũ tã multa. ꝓpt̾te sc̾¬
benda putaui. Hec itaq qͥb¬
ut meũ iam olim familiaris¬
simũ paucis et cũ om̃i fiducia
moneo: ueiã diuciꝰ aĩas desi¬
derantiũ te in tue quidẽ aĩe
horrendũ ꝑiculũ. tui expecta¬
tione suspendas. En tua eoꝵ¬
ꝙ nifallor qui tecũ sũt.: ⁊ mors
⁊ uita in manu tua ẽ. Arbitra¬
m enĩ qͥcquid feceris tu aut
uolueris. illos ẽẽ facturos A¬
lioqͥn. aꝑte denuntia illis. q̃a
qui renuerĩt morient᷑. A¬

Expanded text:
multis opus non habeas; quippe cui sit et ingenium velox ad intelligendum quod dicitur, et voluntas agilis ad eligendum quod utiliter suadetur, sed licet specialiter quidem ad te, non tamen tam multa propter te scribenda putavi. Haec itaqut meum jam olim familiarissimum, paucis et cum omni fiducia moneo, ne jam diutius animas desiderantium te, in tuae quidem animae horrendum periculum, tui exspectatione suspendas. En tua eorumque ni fallor qui tecum sunt, et mors, et vita in manu tua est. Arbitramur enim quidquid feceris tu aut volueris, illos esse facturos. Alioquin aperte denuntia illis, quiaqui renuerint, morientur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdes om̃s qui locunt᷑ m̃datiũ.
⁊ q̃ͥa unꝰ qͥse onus suũ portabit.
⁊ unꝰ qͥsq ꝓ serationẽ reddet.
Alioquin qua fronte psallam
m̃tiens in cõspectu di et angło¬
rũ. illud depsalmo: reddam
bia mea: Uiderit deniq abbas
nĩs. quid s̃ faciẽdũ puteti de
eo qd̃ ex regła ad ip̃m specia¬
lit clirigitur. ut p̃sentẽ regłã

Expanded text:
des omnes qui loquuntur mendacium ; et quia unusquisque onus suum portabit , et unusquisque pro se rationem reddet . Alioquin qua fronte psallam mentiens in conspectu Dei et angelorum illud de Psalmo: Reddam bia mea? Viderit denique abbas meus, quid sibi faciendum putet de eo quod ex Regula ad ipsum specialiter dirigitur, « Ut praesente
Abbreviated transcription (Latin):
ce in nislo dissimilis conu̾sa¬
tio. Qua die aũt q̃d̃ qͥdem ds
au̾tat aliis incipiam uiuere
legib aliis morib cõu̾saridi¬
u̾sis deseriure obsetuantiis.
ad inuenire noua. excͣneas u¬
supare consuetudines: tnͣsg̃s¬
sor ꝑfessiomis. ꝓmissam stabi¬
litatem iam ñ me tenere con¬
dũ: s salua ꝓfessione. uerũ tu
ꝑfessus scd̃m regulam scĩ bene¬
dicti. uͥ ꝓmisist obedientiã ꝓ¬
misisti et stabilitatẽ. Qd̾ si obe¬
dieris quidẽ. stabilis aũt ñ fue¬
ris: dum offeñdis in uno. fẽs
es omĩm reus. Si õim. et ipsiꝰ
obedientie: uides itaq pondus
tue obedientie: Quom nẽpe

Expanded text:
et in nullo dissimilis conversaet in nullo dissimilis conversatio. Qua die autem quod quidem Deus avertat aliis incipiam vivere legibus, aliis moribus conversari, diversis diservire observantiis, adinvenire nova, extraneas usurpare consuetudines: transgressor professionis, promissam stabilitatem jam non me tenere condum, sed salva professione. Verum tu professus secundum Regulam sancti Benedicti, ubi promisisti obedientiam, promisisti et stabilitatem. Quod si obedieris quidem, stabilis autem non fueris; dum offendis in uno, factus es omnium reus: si omnium, et ipsius obedientiae. 17. Vides itaque pondus tuae obedentiae? Quomodo nempe
Abbreviated transcription (Latin):
sio: p̃sertĩ cũ in ꝓfessione regła¬
ii sic ꝓmittat᷑ stabilitas. ut de
subiectio ne abb̃i exhibenda.
nulla penitꝰ m̃tio fiat:. S q̃¬
ris forsitan. inquiẽs mͥ. Qd̃ gͦ
tu de stabilitate tun facis. qͣm
apud olst̾ciũ firmasti: et ñc
alibi habitas: Ad qd̾ respondo̾.
Ego quidẽ cist̾ciensis monachꝰ.
ibidem ꝓfessus. ab abb̾e meo ũ
nc habito nussus sum: s mis¬
sus in pace. missus sine scanda¬
lo. sine discordia. missus iucca
cõsuetudinẽ ⁊ cõmuñ̾e institu¬
tionẽ. Qͣm diugͦ meadem qͣ
missus sũ pace: ⁊ cõcordia ꝑse¬
uero. qm dui inunitate sto.cõ¬
et subiectꝰ in quo positꝰ sũ ꝑma¬
neo: secura dico cõscientia. qd̾
ꝓmisi fumit̾ teneo. Quom e
nĩstabilitatis p̃uaricor uotũ.
qui unanimitatis ñ rũpo iũ¬
clm. pacis firmam̃tũ ñ dese¬
ro ͨ Q si corpus absentauit o¬
bedientia: s sp̃m semꝑ ibidẽ
p̃sentẽ tenet concors deuotio.

Expanded text:
sio? praesertim cum in professione regulasio? praesertim cum in professione regulari sic promittatur stabilitas, ut de subjectione abbati exhibenda nulla penitus mentio fiat. 16. Sed quaeris forsitan, inquiens mihi: Quid ergo 24 tu de stabilitate tua facis, quam apud Cistercium firmasti; et nunc alibi habitas? Ad quod respondeo: Ego quidem Cisterciensis monachus ibidem professus, ab abbate meo ubi nunc habito missus sum, sed missus in pace, missus sine scandalo, sine discordia, missus juxta consuetudinem et communem institutionem. Quandiu ergo in eadem qua missus sum, pace et concordia persevero, quandiu in unitate sto, comet subditus in quo positus sum permaneo, secura dico conscientia, quod promisi, firmiter teneo. Quomodo enim stabilitatis praevaricor votum, qui unanimitatis non rumpo vinculum, pacis firmamentum non desero? Et si corpus absentavit obedientia, sed spiritum semper ibidem praesentem tenet concors devotio,
Abbreviated transcription (Latin):
rela. Cuiꝰ ego si optio det᷑ pigͣm
potius elegerim in obeclientiã
cũ ip̃iꝰ cõscientia: qͣm hoꝵ stu¬
diosam obedientiã cũ scanda¬
lo. Existuno enĩ quia meliꝰagit
iste sic mobediens abb̾i. s ñ ca¬
uitati. seruando unitatẽ ĩ uin¬
culo pacis: qͣm illi qui ita obtẽ¬
ꝑant hõi uni. ut unũ p̃ferant
unitati. Fident᷑ et hec addiderĩ.
expedire magis cuilib. sola u
pua nob̾in monasteriis conu̾¬
santib obseruanda tͣdunt᷑ s
subiec̃tio abb̾i et stabilitas in
loco. Qłita obseruanda. qd̾nen¬
trũ p̃pediat. alterũ. nͨ alterutr̃
sibi pͣiudicẽt: ut u̾bi gr̃a. sic de
stabilem in loco exhib̾eas. ut ab¬
b̾i subiciñ cõtẽpnans: sic obe¬
dias subiectꝰ abb̃i ut stabilitatẽ
ñ omittas. Porro si detestaris
in loco licet ꝑseu̾antẽ qͥ abbĩs
forte subdi contẽpnit imꝑiis:
miraris si rep̾hendimꝰ obediẽ¬
tiam. q̃ uobis ur̃m deserendi
locũ. uł causa extitit uł occa¬

Expanded text:
r? Cujus ego, si optio detur, pigram potius elegerim inobedientiam eum ipsius conscientia, quam horum studiosam obedientiam cum scandalo. Aestimo enim, quia melius agit iste sic inobediens abbati, sed non charitati, servando unitatem in vinculo pacis; quam illi qui ita obtemperant homini uni, ut unum praeferant unitati. Fidenter et haec addiderim, expedire magis cuilibet sola unpua nobis in monasterio conversantibus observanda traduntur; subjectio abbati, et stabilitas in loco: et ita observanda, quod neutrum praepediat alterum, nec alterutrum sibi praejudicent. Ut, verbi gratia, sic te stabilem in loco exhibeas, ut abbati subjici non contemnas: sic obedias subjectus abbati, ut stabilitatem non amittas. Porro, si detestaris in loco licet perseverantem, qui abbati forte subdi contemnit imperiis; miraris si reprehendimus obedientiam, quae vobis vestrum deserendi locum vel causa exstitit, vel occa
Abbreviated transcription (Latin):
putantes eum ep̃i lingonensis.
⁊ abb̾is cist̾ciencis. nam utͥq de¬
bitor erat licentia ꝓficissi: qd̾ uti
ꝙ ñ nullos de illo comitatu. sic
credidisse in credibileñ ẽ: nr̃a ħ¬
illos s̃i tangit rep̃hensio: dũmͦ
ubi cõꝑetint sñ morareg̃diant᷑.
Igit᷑ adu̾sus illos tm̃. iltano prõ
illis sermo ẽnob̾. qui scientes ce
prudentes. miser̃tinanꝰ in ignẽ
qui cõscii p̃sũptionis. secuti sũt
p̃sumptorẽ: ñ audientes apłm
ꝓhibentẽ et denuntiantẽ ut se
ab om̃i fr̾e ambulante mordura¬

Expanded text:
putantes eum episcopi Lingonensis putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inord
Abbreviated transcription (Latin):
tuo iam abbi. siquid añ iuissit
q̃d ñ debuit nequaqͣm ẽẽ parẽ¬
dur suꝑiori pate fecit. disputa¬
tio. ¶si res ꝑ seiam satis eluces¬
cat: tam̃ ꝓꝓt̾ quosdã qui q̃rũt
oceasione ubi ratio ñ suppeditat.
clarũ faciam breuit: et ita clar̃
ut om̃is dubietatis umbra dis¬
pareat. q̃d̾ nec purũ uec mediũ
bonũ. s p lanepurũ fuerit ma¬
lum sic obedisse: sic ur̃m monas¬
terium reliqͥsse. Q quidem taceo
de mortuo. qui suũ ⁊ solũ iam iu¬
dicem ht̃ dm̃n: et uere nc̃ suo dño.
aut stat aut cadit. ne forte in dig¬
nans. et merito in dignans cdicat
ds. Tulert hoĩes a me iuditium.
Tam̃ ad correctionẽ uiuentiũ.
ñ qͥdem qd̃ gessit. s qd̾ uissit dis¬
cutio: utrũ uidelicet illa iussio
ium habe debuerit: qͣtmꝰ in scan¬
dalũ multoꝵ ei fuerit obseq̃ndũ.
Q p̃mitcendũ qd̾ si qͥ simplicit̾
nichilq suspicantes mali. ma¬
le licet ꝓficiscentẽ secuti sunt.¬

Expanded text:
tuo jam abbati, si quid ante jussit tuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fici possũt. nͨ male ꝓhiberi. uł
ñ fieri. Adu̾sus huiꝰmͦ ñ est lex.
Nullius qͥꝓpe ꝓhibitio ualet ob¬
uiare p̃ceptis. nulliꝰ uissio p̃iu¬
dicare ꝓhibitis Sunt deinde me
his asubditis obediri. Ex his sũt
urexempli grãm ponam. ieuina¬
re. ugilare. legere et q̃cunꝙ̃ ta¬
lia.Sciendũ uero: quia media q̃¬
dam inpuroꝵ plerũq bonoꝵ seu
maloꝵ transeunt rationẽ. Nam
conuigiũ eum et fieri liceat ⁊ ñ
fieri : factũ iam solui ñ licet. Qd̾
gͦ añ nuptias mediũ ẽẽ lis̃hat:
in iã cõuigatis puri boni uim
optinet. Item ꝓpͥa possidere scła¬
ri quidem hõi medium ẽ. qm̃
ce ñ possidere: licet: monacho
uͦ quia possidere ñ licet. purum
nis conueniat. Si puris aptandũ
bonis: ꝓbabile ẽ Si puris malis
deputandũ: uituꝑabile ẽ Sin uͦ
collocañdũ int̾media: uia quidẽ
excusari forsitan potest ꝓpt̾ obe¬
dientiam mora uͦ penitꝰ ñ pocest.
q̃ ñ fit ꝑ obedientiã. Nam mor¬

Expanded text:
perfici possunt, nec male prohiberi vel non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nullius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde medhis a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem homini medium est, quoniam et non possidere licet: monacho vero quia possidere non licet, purum nis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mor