comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocem sponsi. Ergo amicus
sponsi stat & aũdit eum: Quare
ftat : quia non cadit: Quare non
cadit quia humilis ẽ: Uide
tũcuđstantem insolitudine: Non sum
dignus corrigiam calciamenti
eius soluere: Dene tehumilias
Merito non cadis merito stas: Sic
ipse non sibi sed sponso: Audi
uocẽ Telantis : Telo. uos ⁊elo
dixit: Non meo non mihi: sed Te¬
lo dĩ: Unde quomodo. Quã
telas uel cui Telas Desponsaui
enim uos uni uiro uirginẽ cas¬
tam exhibere xp̃o: Quid ergo
times. quare Telas : Timeo in¬
quit: nesic serpens seduxit euã¬
astutia sua. sic & urisensus cor¬
rumpantur a castitate quae ẽ
ab& ergo hic sponsã quẽ re¬
demit sanguine suo : & cui pig¬
mancipatu diaboli: Mostuus
propt̃ delicta eius. resurrexit
ꝓpter iustificationem ei: Quis
offest tanta sponsȩ suȩ: Lic&¬
offerant homnes quȩ lib& orna¬
m̃ta t̃rarum : Aurũ. argentum.
lapides p̃tiosos ȩquos mancipia
fundos p̃dia : Numquid aliquis
offert sanguinẽ suum: Ii eñ

Expanded text:
ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadiipse non sibi, sed sponso. Audiat vocem zelantis zelo Dei. Vos zelo dixit, non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? Quomodo? Quem zelas, cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? Quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate, quae est ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pigt eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
lli iudicabunt : dequib dictum
ẽ ut fiant amici demammona
Iniquitatis: Ut & ipsi inquit re
Scĩ sedebunt cum dño: attendere
qui fecerint misericordiã : & as¬
sument illos. separatos indextr̃a
Inregnũ celorũ : Et ipsa ẽ pax
hierusalem: Quae ẽ pax hicrusa¬
lem: Ut opera misericordiȩ cor¬
poralia. iungantur operib prȩ¬
dications spitalib: Et fiat pax
dando & accipiendo:: Ait eñ
apłus . Qui rationẽ dati & accẽp¬
ti dicit ẽẽ istas elemosinas. Ait
ergo: Si nos uob sp̃italia semina¬
uimus magnum ẽ si ur̃a carna¬
lia metamus: Et de ipsa re
ait alio loco: Qui multũ non a¬
bundauit: & qui modicum ñ de¬
fuit illi: Quare: Qui multum
non abundauit. quia qͦd plus ha¬
bebat dedit indigenti: Et quid est.
qui modicũ. ñ defuit illi: quia ac¬
cepit ab illo qui abundauit:. Ut fi¬
at inquit ȩqualitas : Ipsa ẽ pax de
qua dr̃. fiat pax inuistute tua:¬

Expanded text:
lli judicabunt de quibus dictum est ut fiant amici de mammona iniquitatis; «ut et ipsi,» inquit, «ra» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae est pax Jerusalem? Ut opera misericordiae corporalia jungantur operibus praedicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de qua dicitur, «Fiat pax in virtute tua
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo & ecła imitans dñi sui
matrẽ : qm̃ corpore ñ potuit:
mente tam̃ & mater & uirgo
ẽ: Nullo itaq modo uirginita¬
tem matris suae nascendo xp̃c
ademit : qui ecłam suã defor¬
nicatione demonũ redimen¬

Expanded text:
Ergo et Ecclesia imitans Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater et virgo est. Nullo itaque modo virginitatem matris suae nascendo Christus ademit, qui Ecclesiam suam de fornicatione daemonum redimen
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sit secundũ catholicã fi¬
dem: Exillo pignore contin¬
git quod accepit uirgo eccle¬
sia. humili aduentu sponsi
sui: Quae illo ultimo aduen¬
tu cũ ueni& inclaritate . nu¬
ptura ẽ : cũ iam facie ad faciẽ
contuebitur: Dedit enĩ nob

Expanded text:
tamen sit secundum catholicam fitamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura est, cum jam facie ad faciem contuebitur. Dedit enim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non uult sine causa tene¬
re corporis uirginitatem:
Quid ergo dicã fr̃s & here¬
tici habent uirgines. & mul¬
tae sunt uirgines her&icoꝵ
Vid eamus sisponsũ amat ut
uirginitas ista custodiatur :
Cui custoditur  Xp̃o inquit:
Paucarum ẽ uirginitas incas¬
ne : omniũ deb& cẽ incorde:
Virginitas carnis: corpus
intactũ: uirginitas cordis.
fides incorrupta. Ergo dicit᷑
uirgo tota ecclesia: Nunc¬
desponsata ẽ ecłã. & uirgo ẽ
adnuptias perducendaꝰ Idẽ
cũ se contin& a corruptione
saeculari: Illo aũ tempore
nub&: quo uniuersa mortali¬
tate p̃tereunte : Immortali c̃¬
ceptione fa&atur : Despon¬
saui inquit uos uni uiro : uir¬
ginẽ castam. exhibere xp̃o
Vos inquit uirginẽ a plurali
Ad singularẽ concludens.
ideo & uirgines dici possunt.
In enigmate. tunc au facie ad
faciẽ : Etnunc exparte. tunc
aũ extoto: Ipsũ aũ in enigma¬
te : & exparte nunc Inscri¬
pturis aliquid cernere : qđ

Expanded text:
quae non vult sine causa tenequae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, desponsata est Ecclesia, et virgo est ad nuptias perducenda, id est, cum se continet a corruptione saeculari: illo autem tempore nubet, cum universa mortalitate in ea pereunte, immortali conjunctione fruetur, Desponsari, inquit, vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Vos, inquit, virginem; a plurali ad singularem concludens. Ideo et virgines dici possunt, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Imnis ecclesia uirgo ap¬
pellata est : Diuersa eẽ mem¬
bra ecclesiae diuersis donis
pollere uidetis atq gaudere :
Alii coniugati. alię coniuga¬
tae: Alii uiduati uxoribus. ul¬
tra non quaerunt: Aliȩ uidu¬
ate maritis . ultra non quȩrunt:
Alii integritatem ab in eunte
aetate conseruant:. Aliȩ uir¬
ginitatem suam dõ deuouerunt
Diuersa sunt munera
sed omnes isti : una uirgo
estbi ista uirgi¬
nitas
Non enim Incor¬
pore Paucarum feminarũ
est tanti Et si dici uir¬
ginitas In viris potest¬
paucorum uirorũ sc̃itas. Inte¬
gritas &iam corporis ẽ in ec¬
clesia & honorabilius mem¬
brum ẽ: Alia aũ membra ñ
incorpore : sed om̃a inmen¬
te seruant uirginitatem:
Quae ẽ uirginitas mentis :
integra fides. solida spes. sin¬
cera caritas : Hanc uirgini¬
tatẽ timebat ille : qui Zela¬
bat sponso : a serpente cor¬
rumpi : Sicut enĩ membrũ
corporis uiolatur inquodã
loco. sic seductio linguae: ui¬
olat uirginitatẽ mentis:
Inmente non corrumpatur.

Expanded text:
mnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potestpaucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo ȩmulor uos : quid nisi
ȩmulationẽ demonstrat suam.
didit emulatione dĩ: Hanc qͥp¬
pe suo sp̃u fidelib suis inspirat
os : Amoris enĩ est non liuoris:
Namq fuit causa ut hoc apłus
dicer&: Aptaui eñ uos inquit
un viro uirginẽ castã exhibere
xp̃o: limeo aũ nesic̃ serpens
euam seduxit uersutia sua. sic
& ur̃ȩ mentes corrumpantur a
simplicitate & caftitate quae ẽ
in xp̃o: Comedebat eũ Telus do¬
mus dĩ quã tamen Telabat xp̃o
non sibi : ponsus eñ sibi Telat
sponsam suã Amicus aũ sponsi
non eã sibi deb& zelare sed sponso:¬

Expanded text:
dicendo, «Aemulor vos,» quid, nisi aemulationem demonstrat suam? didit, «aemulatione Dei.» Hanc quippe suo Spiritu fidelibus suis inspirat Deus: amoris enim est, non livoris. Nam quae fuit cura ut hoc Apostolus diceret? «Aptavi enim vos,» inquit, «uni viro virginem castam exhibere Christo: timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit versutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo» . Comedebat eum zelus domus Dei, quam tamen zelabat Christo, non sibi. Sponsus enim sibi zelat sponsam suam: amicus autem sponsi non eam sibi zelare debet, sed sponso
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda uel distribuenda in¬
digentibus:¬
euitantes hoc: nequis nos uitu¬
per& In hac plenitudine: quae
ministratur a nobis: Prouide¬
mus enimbona: non solum co¬
ram dõ. sed etiam coram homi¬
nibus.
Uobiscum hic uiuimus: &¬
propter uos uiuimus: & In¬
tentio uotumq nr̃m est : ut a¬
uiuamus : Credo aũ ante ocu¬
los ur̃os eẽ conuersationem
uram Ut & nos dicere for¬
tassis audeamus : Quam uis
multum illi impares. quod di
nolo ut aliquis de nob Inueni¬
at maleuiuendi occasionem
Prouidemus enĩ bona ait idem
apłus non solũ coram dõ. sed e¬
tiam coram hominib: P ropter
nos conscientia nr̃a sufficit nob.
propt̃ uos fama nr̃a non ꝑollui:
sed pollere deb& In nob̾: lenete
quod dixi atq distinguite: Duȩ
res sunt conscientia & fama.
Conscientia tibi. fama proximo
tuo: Qui fidens conscientiȩ suȩ
negligit famã suã crudelis est:
Maxime in loco isto positus : de
quo dicit apłus scribens ad disci¬

Expanded text:
ferenda vel distribuenda inferenda vel distribuenda indigentibuseuitantes hoc, ne quis nos uituperet in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram hominibus.Vobiscum hic vivimus, propter vos vivimus: et intentio votumque nostrum est, ut avivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram, ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis maltum illi impares, quod dixnolo, ut aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ait idem Apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Dures sunt conscientia et fama. Conscientia tibi, fama proximo tuo. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est: maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad disci
Abbreviated transcription (Latin):
solũcurã sc̃arum plebium
uoluerit eẽ mnistrare necessa¬
ria scĩs dĩ seruis consilium in
hoc dans quia hoc magis ipsis
qui hȩc faciebant ꝓderat : quã
illis erga quos faciebant: Illis
eñ aliud ꝓderat. Id est hoc erga
se obsequio fratrũ suorũ sce uti:
Nec ꝓpt̃ hoc dõ seruire. Nec õi¬
ista sumere: nisi ad supplendam
necessitatẽ: non ad pascendam pi¬
griuã : Sed etiam suã curã beatus
apłus tantã dicit in hac ministra¬
tione quȩ nunc ꝑ titum transit¬
tebatur: Ut comitem peregri¬
nations suȩ. propt̃ hoc comme¬
mor& ordinatũ ab ecdesiis. bor
testimoni homnẽ dĩ: Cuius laus
inquit in euangelio ẽ ꝑ om̃s ec¬
clesias : Et ad hoc dicit illũ ordi¬
natũ comitẽ sibi: ut deuitar& ho¬
mnum rep̃hensiones . Nesine
testimonio scõrum in hoc minis¬
teriũ sotiecatis. tam quã sibi ac¬
cipere & Insuos usus conuestere :¬
ab infirmis uel impus putare¬
tur : quae accipiebat ad supplen¬
das necessitates scõrum: ꝑse af¬

Expanded text:
solum curam sanctarum plebium esse voluerit, ministrare necessaria sanctis Dei servis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat, quam illis erga quos faciebant illis enim aliud proderat, id est, hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti, nec propter hoc Deo servire, nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam: sed etiam suam curam beatus Apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab Ecclesiis, boni testimonii hominem Dei, cujus laus, inquit, in Evangelio est per omnes Ecclesias. Et ad hoc dicit illum ordinatum comitem sibi, ut devitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum, tanquam sibi accipere, et in sinus suos convertere ab infirmis et impiis putaretur, quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se af
Abbreviated transcription (Latin):
se te gaudeas. propt̃ orationes.
ut ex audiaris: Ibi eñ ait. Ad¬
huc loquentete: dicam ecce as¬
sum : Si fregeris exanimo esuri¬
enti panẽ : quia plerumq fit a
tristib & murmurantib ut ca¬
reant tedio interpellantis . ñ
Hilarem enim datorem diligit
ds̃: Si panem dederis tristis. &
panem & meritum perdidisti:
Ergo ex animo fac ut ille qui
iub&. Adhuc loquente te di¬
cat ecce assum¬
anima nr̃a : & est quaedã satu¬
ritas pinguis sapientiȩ : Sapi¬
entia enĩ ista anmȩ quȩ carent.
macrescunt & omnno ita exi¬
uto deficiant: Quare cito deficiunt
in omiib bonsoperib quia ñ
habent pinguedinẽ saturitatis
p̃cipientẽ : ut quisq bene oper&ur¬
qui ait Hilarem datorem dili¬
git ds : Pinguis anima : unde
ess& pinguis nisi adnõ sature¬
tur:S Hilarem enĩ datorẽ
diligit ds̃
Quicquid facis cũ hilaritate facbo¬
nũ : & tuncbene facis: Si aũ
cũ tristitia facis. fit de te non
facis:

Expanded text:
se te gaudeas, propter orationes, ut exaudiaris. Ibi enim ait: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum; si fregeris ex animo esurienti panem : quia plerumque fit a tristibus et a murmurantibus, ut careant taedio interpellantis, non Hilarem autem datorem diligit Deus . Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. Ergo ex animo fac: ut ille qui intus videt adhuc loquente te, dicat, Ecce adsumEst quaedam saturitas pinguis sapientiae. Sapientia enim ista animae quae carent, marcescunt; et omnino ita exicito deficiant. Quare cito deficiunt in omnibus bonis operibus? Quia non habent pinguedinem saturitatis praecipientem ut quisque bene opereturQuid ait? Hilarem datorem diligit Deus . Pinguis anima unde esset pinguis, nisi a Domino saturlus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis;
Abbreviated transcription (Latin):
ste ẽ ds̃ qui propt᷑ deos alios
solus ab impiis non colitur: &
euersis dus aliis : tam euiden¬
ter efficit ut solus colatur: Hu¬
miliata omn suꝑb a altitudi¬
ne quȩ se aduersus xp̃m erexe¬
rat ꝓ idolis ꝑ sequens intersi¬

Expanded text:
s ergo est, qui propter deos alios solus ab istis non colitur et euersis dis aliis tam euidenter efficit, ut solus colatur, humilata omni superba altitudine, quae se aduersus Christum erexerat pro idolis persequens interfi
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait. pauꝑfactus ẽ cũ diues
fuiss& sed pauꝑ factus ẽ cũ diues ẽ&:
Pauꝑtatẽ sumpsit. & diuitias ñ am¬
sit : Intus diues. foris pauꝑ : Latens
ds̃ indiuituis. apparens: homo in pau¬
ꝑtate: Uide diuitias eiꝰ. In principio
erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃
& ds erat uerbũ Hoc erat in prin¬
cipio apud dm̃: Om̃a ꝑ ipsũ facta
sunt: Quid ditius eo ꝑ quẽ facta
sunt om̃a. : Aurũ habere diues
potest creare non potest : Cum
itaq istȩ eius diuitiȩ commenda¬
tȩ essent uide pauꝑtatem eius:
Et uerbũ caro factum ẽ & habi¬
tauit in nob̵: Hac eius sumus pau¬
ꝑtate ditati: quia insanguine eiꝰ.
qui manauit decarne eius : quod
uerbũ caro factũ ẽ uthabitar& in
nob̵ conscissus ẽ saccus peccatorũ
nr̃orum : ꝑsanguinẽ illũ abieci¬
mus pannos iniquitatis: ut indu
se contemnat: Pauꝑ incella. di¬
ues in conscientia : securior dor¬
nit intra : quam auro diues inpur¬
pura: Ibi ñ excitat sollicitudo ma¬

Expanded text:
factus est, cum dives fuisset; sed, Pauper factus est, cum dives esset: paupertatem assumpsit, et divitias non amisit. Intus dives, foris pauper. Latens Deus in divitiis, apparens homo in paupertate. Vide divitias ejus: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt. Quid ditius eo, per quem facta sunt omnia? Aurum habere dives potest, creare non potest. Cum itaque istae ejus divitiae commendatae essent, vide paupertatem ejus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hac ejus sumus paupertate ditati: quia sanguine ejus, qui manavit de carne ejus, quod Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis, conscissus est saccus peccatorum nostrorum. Per sanguinem illum abjecimus pannos iniquitase contemnat. Pauper in cella, dives in conscientia, securior dormit in terra, quam auro dipura. Ibi non excitat sollicitudo ma
Abbreviated transcription (Latin):
rossapientiȩ nouerit in xp̃o occul¬
tos. atq in pauꝑtate carnis eius
absconditos : Qui propt̃ nos pau
ꝑfactus ẽ cũ diues ess& : ut illius
pauꝑtate ditaremur : Tum enĩ
mostalitatẽ assumer&. mostemq
consumer&: In pauꝑtate se ostendit.
sed diuitias di latas ꝓmisit : non
ablatas amisit : atẽ¬

Expanded text:
scientiae noverit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & ds̃ erat uerbum : Hoc erat
inprincipio apud dm̃: Om̃a ꝑ
ipsũ facta s. & sine ipso factũ est
nhil: Qui ista dix̃ : cũ dicer& diues
erat: Quanto magis ille dequo di¬
cebat᷑. In principio erat uerbum.
Et ñ qualecumq uerbũ. sed uer¬
bum ds̃ : Et ñ ubicumq sed a¬

Expanded text:
 Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
salua sunt : & pauperes diuites s:
Fillum & illȩ maiores diuitiȩ.
fides pi&as. iustitia. caritas. cas¬
titas. mores: Nemo enĩ & eas ha¬
b&. nisi ꝑ eum qui iustificat im¬
pium:. Ecce quam diues: Quis
eñ diues. qui hab& quoduult ali¬
o faciente. an qui facit quoduult
& aliũ habentẽ. Puto quia
ditior ille qui fecit quod habes.
quia quod ille hab& tu ñ habes¬

Expanded text:
lva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes
Abbreviated transcription (Latin):
illam uocẽ : Ego seruus tuus. &
filius ancillȩ tuȩ : Aitende ancil¬
lam illã castam & uirginẽ & ma¬
trẽ: Ibi enĩ accepit paupestatem
nr̃am : ubi serui forma indutus ẽ:
sem& ipsũ ex in aniens. Nediuiti¬
as eiꝰ expauesceres & ad eũ accede¬
recũ tua mendicitate ñ auderes:
Ibi accepit in quam formã serui
Ibi nr̃a indutus ẽ pauꝑtatẽ. Ibi
se ꝑauperauit:. Ibi nos ditauit:¬

Expanded text:
illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ cum ess& diues. ut illius¬
pauper : Nam quomodo diues
Quis ñ uid& : Unde enĩ hom¬
ness diuites: Iuto auro. argen¬
to. familia terra. Sed omnia
ꝑ ipsũ facta sunt: Quid ergo illo
ditius ꝑ quẽ factȩ sunt diuitiae :
etiam illȩ: quȩ non sunt uerȩ di¬
uitiȩ : : Fillum eñ & illȩ diuitiȩ:
Ingenum : memoria : uita Ipsius

Expanded text:
s esset, ut illiuspauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, ingenium, memoria, mores, vita, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
diunt quendã uirũ fostẽ ciuitatis
dĩ dicentẽ. Proba me dnẽ & tempta
me : ure renos meos & cormeũ: It aũt
doleant Intemptationib: uident
p&rum flentẽ:. Vt gaudeant intem¬
ptationib : audiunt iacobũ dicen¬
tẽ. Omne gaudiũ ex iftimate
fr̃s mei : cũ intemptationib ua¬
riis incideritis : Nonsolũ autẽ
propt̃ se ipsos his mouentur af¬
flictiorb uerum etiã propt̃ eos
quos liberari cupiunt: & ne pe¬
reant metuunt: & dolent si pe¬
reunt : & gaudent si liberantur:¬

Expanded text:
dei fortem ciuitatis dei dicentem: proba me, domine, et temta me; ure renes meos et cor meum. ut doleant in temtationibus uident Petrum flentem; ut gaudeant in temtationibus audiunt Iacobum dicentem: omne gaudium existimate, fratres mei, cum in temtationibus uariis incideritis. Non solum autem propter se ipsos his monentur affectibus uerum etiam propter eos quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt et dolent si pereunt, gaudent si liberantur
Abbreviated transcription (Latin):
inspe : quia sit sermo qͥscriptus
ẽ. Absorpta ẽ mors inuictoria:
Itẽ metuunt peccare: cupiunt
ꝑseuerare Dolent in peccatis.
gaudent inoperib bonis : VUt e¬
nĩ metuant peccare : Audiunt
Quõ abundauit iniquitas refri¬
gesc& caritas multorũ. Vt cupi¬
ant ꝑs euerare : audiunt qd scri¬
ptum ẽ Qui ꝑseuerauerit usq
in finẽ hicsaluus erit: Vt dole¬
ant inpeccatis audiunt. Si dixe¬
rimus quia peccatũ ñ habemus.
nos ipsos seducimus & ueritas
innob non ẽ: Ut gaudeant in o¬
perib bons. audiunt: Hilarem
datorem diligit ds̃: Itẽ sicuti
se infirngtas eorũ firngtasq ha¬
buerit metuunt temptari: cu¬
piunt temptari: Dolent intem¬
ptationib gaudent intempta¬
tionib: Ut eñ metuant temp¬
tari. audiunt. Si p̃occupatus
fuerit homo in aliquo delicto.
uos qͥspĩtales estis. Instruite hu¬

Expanded text:
in spe, quia fiet sermo, qui scriptus in spe, quia fiet sermo, qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam . Item metuunt peccare, cupiunt perseverare: dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. Ut enim metuant peccare, audiunt, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Ut cupiant perseverare, audiunt quod scriptum est, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ut doleant in peccatis, audiunt, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Ut gaudeant in operibus bonis, audiunt, Hilarem datorem diligit Deus . Item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt tentari, cupiunt tentari: dolent in tentationibus, gaudent in tentationibus. Ut enim metuant tentari, audiunt, Si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hu
Abbreviated transcription (Latin):
tum sapere. sed time: Et ti¬
meo aũ nesic̃ serpens ȩuam
seduxit astutia sua: & uestrae
mentes corrumpantur. a castita¬
dicit: Uideo quod epła illa &¬
si adhoram contristauit uos . nunc
gaudeo : Non quia contristati
estis sed quia contristati estis in
poenitentiã. Contristati enĩ
estis scđm dm̃ ut innullo detri
mentũ patiamni ex nob Quae
enĩ scđm dm̃ est tristitia: poeni¬
tentiã. Insalutẽ inpenitendam
operatur: Mundi aũ tristitia
mostẽ operatur Ecce eñ idipsũ
scđm dm̃ contristari: quantã ꝑ¬
fecit inuob̵ industriã: Iuxta scri
nã: ciues scẽ ciuitatis dĩ in huius
uitȩ peregrinatione. scđm dm̃
uiuentes : Metuunt cupiuntq:
dolent gaudentq. Et quia rec¬
tus ẽ amor eorũ : om̃s istas affec¬
tiones rectas habent: M etuunt
poenã &ernã. Cupiunt uitam
a&ernã: Dolent in re : quia ipsi
insem& ipsis adhuc ingemiscunt
adoptionẽ. expectantes redemp¬
tionẽ corporis sui: Caudent

Expanded text:
tum sapere, sed time; et: Titum sapere, sed time; et: Timeo autem, ne, sicut serpens Euam seduxit astutia sua. sic et uestrae mentes corrumpantur a castitadicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis in paenitentiam. Contristati enim estientum patiamini ex nobis. Quae enim secundum Deum est tristitia, tentiam in salutem inpaenitendam operatur; mundi autem tristitia mortem operatur. Ecce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industriam. Ac nam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae peregrinatione secundum deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semet iadoptionem exspectantes redemptionem corporis sui ; gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
quia amote : Recta itaq uolun¬
tas ẽ bonus amor : Et uoluntas
ꝑuersa malus amor. Amor ergo
inhians habereqdamatur cupidi¬
tas ẽ : Id aũ habens. eoq fruens.
la&itia: Iugiens quod ei aduer¬
satur timor est : Idq si accide¬
rit sentiens tristitia ẽ: Pro in¬
de mala sunt ista. si malus amor
est: Bonasibonus : Quod dicimus
descripturis ꝓbemus Concupiscit
concupiuit anima mea. deside¬
Uelsi a commodatis dr̃: deside¬
rauit anima mea concupiscere
iudicia tua: Et concupiscentia
sapientiȩ ꝑ ducit ad regnum:
Hoc tam̃ loquendi optinuit con¬
su&udo. ut si cupiditas uel con¬
cupiscentia dicatur: nec addatur
cuius reisit: Non nisi inmalo pos¬
sit intellegi : La&itiã in bono ẽ
La& amni indño & exultate ius¬
ti: Et de disti la&itiã Incorde
meo : Et adimplebis me la&i¬
tia cũ uultu tuo: Limor in bo¬
no ẽ apud apłum ubi ait᷑. Cũ
timore & tremore uram ipsoꝵ
salutẽ operamini: Et noli al¬

Expanded text:
quia amoquia amotas est bonus amor, et uoluntas peruersa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est; bona, si bonus. Quod dicimus, de scripturis probemus. Concupiscit Concupiuit anima mea desidesi adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo. Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; et: Noli al
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Est ergo ecclesia quod
fecerat foris. gemat intus : In in¬
cos tamen suos deput&. foris &
intus: Foris facilius euitabiles
intus difficilius tolerabiles:¬
uõ &si contristaui uos. In epis¬
tola non mepoenit& Et si
poeniter& uidens quod epła
illa & si adhoram uos contrista¬
uit : nunc gaudeo: Non quia
contristati estis. sed quia contris¬
tati estis ad poenitentiam: Contris
tati enĩ estis secundum dm̃ : ut in
nullo detrimentum patiamini ex
nobis:¬
uius propositum est amare dm̃
& non secundum hominem. sed
secundum dm̃ : Amare proximũ¬
sicut etiam se ipsum: proculdubio
propter hunc amorem dicitur
uoluntatis bone : Quae usitatius
Inscripturisscĩs caritas appella¬
tur : Sed & amor quoq secun¬
dum easdem sacras litteras dicitur:
Nam & amatorem boni apostolus
dicit eẽ debere: quẽ regendo po¬
pulo p̃cipit eligendum: Et ipse
dñs p&rum apłum interrogans.
cũ dixiss& illi. Diligis me plus
his: Ille respondit: Dñe tuscis

Expanded text:
Christo. Est ergo Ecclesiae quod Christo. Est ergo Ecclesiae quod ferat foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius tolerabiles si contristaui uos in epistula, non me paenitet: et si paeniteret, uidens quod epistula illa, etsi ad horam, uos contristauit, nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristattati enim estis secundum Deum, ut in nullo detrimentum patiamini ex nobisuius propositum est amare Deum et non secundum hominem, sed secundum Deum amare proximusicut etiam se ipsum: procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque secundum easdem sacras litteras dicitur. Nam et amatorem boni apostolus dicit esse debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim inimicus ex probrass&
mihi sustinuissem utiq Ait:
Et si is qui oderat me suꝑ me
magna locutus fuiss&. abscon¬
dissem me utiq ab eo: Quis
est inimicus : quis est qui ode¬
rat me: Qui dicit: quis est
nolens : & uictus crucifixus. oc
est: ait xp̃c Odit me. Apestas
mihi incidit in imicitias: Iacile
est istum uel tolerare uel e¬
uitare : Quid faciode abessalon:
quid facio de iuda: quid defal¬
sis fratribus : quid demalis filiis
& tamen filiis : Qui non contra
nos blasphemant xp̃m sed
nobiscum adorant xp̃m : & in
nobis ꝑsecuntur xpm: Abscon¬
dis enimte apagano. intras
ecclesiam: Quando autem &
ibi inuenis quod timeas : quid
quȩris ubi te abscondis: De¬
niq: ille ipse apłus. qui gemit
Inpericulis a falsis fratrib fo¬
ris inquit pugnȩ. Intustimo¬
res: Si ergo is qui oderat me
suꝑ me magna locutus fuiss&.
absconderẽ me utiq: ab eo: Tu
uero un animis meus: Un ani¬
mẽ dicit . tamquam unum in

Expanded text:
«Si» enim «inimicus exprobrasset «Si» enim «inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique,» ait; «et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo.» Quis est inimicus? quis est qui oderat me? Qui dicit: Quis est nolens, evictus, crucifixus, occest, ait Christus, odit me, apertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant Christum, et in nobis persequuntur dis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» . Unianimem dicit, tanquam unum in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq prior facer& quod p̃cepit
Recessit corde: obiurgauit
atq arguit: Continendo se
a consensu: non tetigit inmun¬
dum : Ob iurgando autem ex¬
ut liber inconspectu dĩ: Cui
neq sua ds peccata imputat. qͥa
non fecit. Neq aliena. quae
non approbabit : Neq negle¬
gentiam : quia nontacuit.
neq suꝑbiam : qui a inhumili¬
tate ꝑmansit : Sic ergo fr̃s mei.
quot quot hab&is interuos. q
adhuc amore scłi p̃grauantur.
auaros ꝑ iuros adulteros
spectatores nugarum. consul¬
tores mathematicorum. pha
naticorum. Augurum. aruspi¬
cum: ebriosos luxuriosos quic¬
quid inter uos malorum esse
nostis : quantum potestis Imp¬
bate : ut corde recedatis. Et
redarguite: ut exeatis inde.
Et nolite consentire : Vt inmun¬
dum non tangatis:
udas filius sponsi: ꝑ sequens
Isponsum: Hoc tunc contigit:
& futurorum exemplum prȩ¬
missum est: Multos eñ falsos
fratres passura erat ecclesia
ut adhuc & usq infinem. spon¬
sum illum: filius ꝑsequatur:

Expanded text:
utique prior faceret quod praecepit. Recessit corde, objurgavit atque arguit. Continendo se a consensu non tetigit immundum: objurgando autem exiit liber in conspectu Dei; cui neque sua Deus peccata imputat, quia non fecit; neque aliena, quia non approbavit; neque negligentiam, quia non tacuit; neque superbiam, quia in unitate permansit. Sic ergo, fratres mei, quotquot habetis inter vos, qui adhuc amore saeculi praegravantur, avaros, perjuros, adulteros, spectatores nugarum, consultores mathemnaticorum, augurum, aruspicum, ebriosos, luxuriosos, quicquid inter vos malorum esse nostis, quantum potestis, improbate, ut corde recedatis, et redarguite, ut exeatis inde, et nolite consentire, ut immundum non tangatiudas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut et adhuc et usque in finem sponsum illum filius persequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
equib: ait apłs. sermo
eorum sicut cancer serpit. Uellem intellegere foris fuisse.
sed me ciprianus nonsinit: Cum enĩ ad antonianũ scribens.
nullomodo eẽ ꝓpt̃ commixtionẽ malorũ. ab unitate ecłȩ
recedendum. ubi declarat quam sit sc̃s. & illa quã meruit
martyrii claritate dignissimus. ait. Quantus arrogantiae
tumor ẽ quanta humilitatis &lenitatis obliuio: & arro¬
gantiȩ suȩ quanta lactatio : ut quis audeat aut facere. aut¬
se facere posse credat. quod nec ap̃łis concessit dñs. Ut LIZA¬
nia a frumento put& se posse discernere. aut quasi ipsi pa¬
lam facere. & aream purgare concessum sit. paleas conetur¬
atritico separare: Cumq apłs dicat. indomo aũ magna ñ
solum suasa aurea &argentea. sed & lignea & fictilia. con
temnere & abicere &damnare . Quando ñnisi indie dñi.

Expanded text:
quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens nullo modo esse propter commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea temnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domi
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ẽ membrum :: Nec ullus sebeati p&ri defendat ex¬
emplo : qui se multis lacrimis & accusauit & lauit. Ut prin¬
cipem suum ecclesia: non negationis. sed poenitentiae Imi¬
tatione sequer&ur
Uerbum caro factum ẽ & habitauit in nobis: Hlabes maiesta¬
tem ad quam ores. habes humanitatem quȩ prote or& Nam
Quid sunt homines: seccatores impii mostales: Inter illam
trinitatem & hominum infirmitatem & iniquitatem:
mediator factus ẽ homo: non iniquus. sed tamen infirmus.
Vt exeo quod non est iniquus. iunger& te dõ. Exeo quod in¬

Expanded text:
ur. Nec ullus se beati Petri defendat exemplo, qui se multis lacrymis et accusavit, et lavit: ut principem suum Ecclesia, non negationis, sed poenitentiae imitatione sequereturerbum caro factum est, et habitavit in nobis ; habes majestatem ad quam ores, habes humanitatem quae pro te oret. Nam Quid sunt homines? Peccatores, impii, mortales. Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus, jungeret te Deo; ex eo quod in
Abbreviated transcription (Latin):
simus : Cũ enĩ ꝑ melchi sedech. in quo huius rei futurȩ
figura p̃cesserat. discerner& sacerdotiũ xp̃i a sacerdo¬
tio leui. Vid&e ergo inquit. qualis hic ẽ : cui & decim̃a par¬
tẽ abrahã dedit. de primtiis patriarcha : Ethi quidẽ

Expanded text:
simus. cum enim per Melchisedech, in quo huius rei futurae figura praecesserat, discerneret sacerdotium Christi a sacerdotio Leui, uidete ergo, inquit, qualis hic est, cui et decimam partem Abraham dedit de primitiis patriarcha. et hi quide
Abbreviated transcription (Latin):
tan quam defide securi : Adiungite fidei rectȩ : Uitam rectam :
Vt xp̃m confiteamini in carne uenisse : & uerbis uera dicendo. &
factibene uiuendo: Nam si confitemini uerbis : & factis negatis.
cum defide & operibus loquer&ur : aduersus eos quisibi putabant
fidem suffi cere: &operabona habere nolebant: ait: Tucredis
quia unus est ds̃ : bene facis. Et demones credunt: & contremes cunt:
Num quid ideo dȩmones. ab&erno igneliberabuntur : quiacre¬

Expanded text:
tanquam fide securi; adjungite fidei rectae vitam rectam; ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confitemini verbis, et factis negetis, cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus, bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Nunquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia cre
Abbreviated transcription (Latin):
nes uult saluos fieri . & inagnitionẽ ueritatis uenire : It ne
quisquã dicer&. posse eẽ salutis uiam inbona conuersatione
& unius dĩ omni potentis cultu : sine participatione corporis
& sanguinis xp̃i. Unus enim ds̃ inquit et unus mediator dĩ
& hominũ homo xp̃s ihs Vt illud quod dixerat omnes homi¬
nes uult saluos fieri : Nullo alio modo intelligatur prȩstari.
nisi ꝑ mediatorem : Non dm̃ quod semper erat uerbũ : sed ho¬

Expanded text:
nes uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne nes uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum homo Christus Iesus, ut illud, quod dixerat omnes homines uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat uerbum, sed ho
Abbreviated transcription (Latin):
dominica oratione concludit : Interpellationes aũ. siue
ut ur̃i cõdices habent postulationes fiunt: cũ populus¬
benedicitur: iunc enim antistites. uelut aduocati susceptos suos
ꝑmanus impositionem misericordissimȩ offerunt potestati
Quibus pactis & pasticipato tanto sacramento gratiarũ actio
cuncta concludit: Quam in his etiam uerbis. ultimam cõmen¬
dauit apostolus : Haec aũ causa p̃cipua fuit ista dicendi .: ut his bre¬
uiter p̃scriptis atq significatis. ñ put&ur negligendum ẽe qd̃
sequitur : Pro omnib hominib: : pregib & his qui in sublimitate
sunt ut qui&am & tranquillam uitam agamus. in omni pi&ate
& castitate: Ne quisquam sicut se hab& humanȩ cogitationis
infirmitas estimar & noneẽ ista facienda ꝓhis aquib ꝑsecutio¬
nempatiebatur eccłã : cum membra xp̃i. ex omni essent hom¬
num genere colligenda Vnde adlungit. & dicit: Hoc enim
bonumẽ & acceptũ. coram saluatore nr̃o dõ : qui omnes homi¬

Expanded text:
dominica oratione concludit. Interpellationes autem siue, ut uestri codices habent postulationes fiunt, cum populusbenedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos nem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omut se habet humanae cogitationis infirmitas, aestimaret non esse ista facienda, pro his a quibus persecutionem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram salvatore nostro Deo, qui omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓuidentia mortalib : quoꝵ temporalis uita. in rebus ori¬
entib & occidentib occupata tenebatur : ut eadem ipsa dĩsa pi¬
entia. adunitatẽ ꝑsonȩ suȩ homine assumpto. in quo nascer&ip
saliti nrȩ̃ dicendo & faciendo. patiendo et sustinendo. fier&
deorsum hominib exemplũ redeundi : qui sursumẽ angelis
exemplum manendi Ac ꝑhoc cum rebus aeternis c̃tem

Expanded text:
divina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus oridivina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem personae suae homine assumpto, in quo temporalitsaluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contem
Abbreviated transcription (Latin):
pliciis potestatem eius : cuius in donis misericordiã contẽpsert
Ita uoluntas dĩ. semper inuicta ẽ : Uincer&ur aũ si non
inuenir& quid de contemptorib: facer&. aut ullomodo
possent euadere. quod de talib ille constituit: Qui enim
dicit. uerbi gratia : uolo ut hi omnes serui mei operentur
inuinea. & post laborem requiescentes epulentur: Ita
Vt quisquis eorũ hoc noluerit . in pristrino semper molat.
Uidetur quidẽ quicumq contempserit. contra uolun¬
tatem dñi sui facere : sed tunc eam uinc&. si & pristrinum
contemnens efsugerit : Qđ nullo modofieri potest sub dĩ potestate
Iuia ergo nos qui salui futuri sint nescientes õmnes quib: p̃dicamꝰ
hanc pacẽ saluos fieri uelle ds̃ iub& &ipse hoc innobis operatur
Cumsit ipse xp̃c sapientia dĩꝑquã creata sunt om̃a : cumq nullȩ
mentes rationales siue angelorũ siue hominũ nisi participa¬

Expanded text:
pliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. pliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestateuia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, cum sit ipse Christus sapientia Dei, per quem creata sunt omnia. Cumque nullae mentes rationales, sive angelorum sive hominum, nisi participa
Abbreviated transcription (Latin):
terra sicut eum ueritas cantat: om̃a quȩ cumq uoluit fecit
ꝓfecto facere noluit. quod cumq non fecit.
icut illud quod dictum ẽ : omnes bi xp̃o uiuificabuntur : cum
tam multi a derna morte puniantur . Ideo dictumẽ. quia
omnes quicumq uitam ae ternã percipiunt : non ꝑcipiunt
nisi inxp̃o : Ita qd̃ dictum ẽ. omnes homines uult ds̃ saluos fie¬
ri cum tam multos nolit saluos fieri : Ideo dictum ẽ. quia om̃s
qui saliu fiunt nisi ipsouolente ñ fiunt : Vult dũ ds̃om̃s ho
mines saluos fieri & inagnitionẽ ueritatis uenire : Non sic ta¬
men ut eis adimat liberũ arbitriũ. quo uelbene uel male uten¬
tes iustissimẽ iudicentur: Quod cumfit : Infideles quidem
contra uoluntatẽ dĩ faciunt : cum eius euangelio ñcredunt.
Nec ideo tamen eam uincunt. Uerum seipsos fraudant magno
& summobono : malisq poenalibus implicant: exꝑturi insup¬

Expanded text:
terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit.icut illud, quod dictum est: Omnes in Christo uiuificabuntur, cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt, et, si quo alio momines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in sup
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde dicens. hoc enim bonum ẽ coram salutari nr̃o dõ. Idẽ
ut etiam ꝓtalib or&ur: . Statim ut desperationẽ toller&. ad¬
didit : Qui om̃s homines uult saluos fieri . & adagnitionẽ ueni¬
re ueritatis : Hoc quippe ds bonum iudicauit : ut oratione
humilium dignar&ur salutem prȩstare sublimium. Quod
utiq. lam uidemus impl&um: Isto locutionis modo & dñs ẽ
usus ineuangelio ubi ait phariseis : Decimatis mentam &
rutam. & omne holus : Neque enim pharisei: & quȩ cumq: alie¬
na: et omniũ per om̃s terras aliengenarũ om̃a holera decim¬
bant : Sicut ergo hic omne holus. omne holerũ genus ita
illic omnes homines. omne hominũ genus intellegere possu¬
mus. It quocumq alio modo intelligi potest. dum tamen
credere ñ cogamur: aliquid omnipotentẽ uoluisse fieri. fa¬
ctumq non eẽ . Quisine ullis ambiguitatib si incȩlo & in

Expanded text:
Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore, id est Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore, id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
eos quos dicit acturos fuisse poenitentiã si feciss&: sed ut
omnes homines. omne genus hominũ intelligamus. ꝑ quascũꝙ
differentias distributũ: Reges. priuatos. nobiles. Ignobiles
sublimes humiles. doctos. In doctos. integri corporis. de¬
biles. ingeniosos. tardi cordes. fatuos. diuites. pauperes.
mediocres. mares feminas. infantes. pueros. adiilescentes.
iuuenes seniores senes inlinguis omnib: i morib: omiib
in artibus omnibus. in professionibus omnibus. Inuoluntatib:¬
& in conscientiarũ uari&ate innumerabili constitutos. & si
quid aliud differentiarũ est in hominibus: Quid ẽ enim eoꝵ.
unde ñ ds̃ ꝑunigenitũ suum dnm nr̃m. ꝑ omnes gentes. sal
vos homines fieri uelit. Iti deo faciat quia omp̃s uelle in¬
aniter ñ potest. quodcumq uoluerit : Preceperat enĩ apłs
Vt orar&ur ꝓ omnib: hominib: Et specialiter addiderat:

Expanded text:
eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum Dominum nostvos homines fieri velit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcunque voluerit? Praeceperat Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat p