comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si fide̾ suã falso testimonio expugnauit
&e ꝓdidit. ac sacrũ ueritatis nom̃ ꝑ iurii
temeritate uiolauit. si uerã baptismi tu
cõmaculati pudoris infec̃. si in semet ipsono¬
uũ hominẽ nece hominis occidit. si ꝑ augu¬
res & diinos atq incantatores captiuũ se
diabolo tradidit. hec atq huiꝰ modi cõmissa ex¬
piari penitꝰ cõmuni & mediocri uł secreta
satisfactione ñ possunt. s graues cause graui¬
ores &e acriores &e publicas curas reqͥrunt. ut qͥ
cĩ plurimoꝵ destructione se ꝑdidit. simili
mͦ cũ plurimoꝵ edificatione se redunat. Ho¬
mo enĩ ipse se decipit. si cũ in medullis ferue¬
re sibi sentiat morbũ. ꝑ suꝑficiẽ corꝑis molle
deducat unguentũ. Hȩc itaq pͥncipalia ma¬
la. ingenti rugitu & gemitu. &e f onte indi¬
gent lacrimarii. atq pꝰt lacrimas claman¬
dũ ÷ cũ ꝓpħa. Rugiebã a gemitu cordis mei.
auabo ꝑ singulas noc tes lec tũ meũ. Q tt̾um.

Expanded text:
si fidem suam falso testimonio expugnavit si fidem suam falso testimonio expugnavit ac prodidit, ac sacrum veritatis nomen perjurii temeritate violavit, si velum baptismi velcommaculati pudoris infecit, si in semetipso novum hominem hece hominis occidit, si per augures, et divinos atque incantatores captivum se diabolo tradidit; haec atque hujusmodi commissa expiari penitus communi et mediocri, vel secreta satisfactione non possunt, sed graves causae, graviores et acriores, ecum plurimorum destructione se perdidit, simili modo cum plurimorum aedificatione se redimat. Homo enim ipse se decipit, si cum in medullis fervere sibi sentiat morbum, per super ficiem corporis molle deducat unguentum. Haec itaque principalia mala ingenti rugitu, gemitu egent lacrymarum: atque per lacrymas clamandum est cum propheta, Rugiebam a gemitu cordis mei ; et, Lavabo per singulas noctes lectum meum ; et iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ offensa sedat᷑. & ingentia debita labor
soluit exiguus. quȩ uix consũpturꝰ erat
ardor et̾nus. Trac tantes gͦ causã salutis m̃
faciamꝰ intra nos. qͦd circa nos medici solet
Si lesũ aliqͣ uł querela in pͥma corꝑis cute
sentitur curatio medicam̃ti blandioris
apponit᷑. Si uͦ in ossibꝰ uulnꝰ absconditũ. au
in iuscerũ ꝓfuda demersũ ÷ austĩorẽ ac uio¬
lentiorẽ poscit uis occulta medicinã. aut ul
ceris magnitudo. aut sectione aut exusti¬
one suꝑcuret᷑. &e dolor dolore pellat᷑. Simił
ratio in egritudine int̾ioris hominis adhi¬
benda: Si leuia st̃ fortasse delicta uerbi
gr̃a. si homo uł in sermone uł inaliqͣ rep̃¬
hensibili uoluntate. si ocło peccauit aut cor¬
de. uerboꝵ. &e cogitationũ maculȩ cotidi¬
ana oratione curande. & pͥuata c̃punctio¬
ne tergende st̃. Si uͦ qͥsq c̃scientiã suã int̾
in t̾rogans. facinꝰ aliqͦd capitale cõmisit. aut

Expanded text:
cis offensa sedatur; et ingentia debita labor cis offensa sedatur; et ingentia debita labor solvit exiguus, quae vix consumpturus erat ardor aeternus. Tractantes ergo causam salutis nostrae, faciamus intra nos quod circa nos medici facere solent. Si laesura aliqua vel querela in prima corporis cute sentitur, curatio medicamenti blandioris apponitur: si vero in ossibus vulnus absconditum, aut in viscerum profunda demersum est, austeriorem ac violeceris magnitudo aut exustione supercuretur, et dolor dolore pellatur. Similis ratio in aegritudine interioris hominis adhibenda est: si levia sunt fortasse delicta, verbi gratia, si homo vel in sermone, vel in aliqua reprehensibili voluntate, si oculo peccavit, aut corde; verborum et cogitationum maculae quotidiana oratione curandae, et privata compunctione tergendae sunt. Si vero quisque conscientiam suam intus interrogans, facinus aliquod capitale commisit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s de om̃ibꝰ negligentiis nr̃is cõpungam
in cubilibꝰ id÷ in cordibꝰ nr̃is. Si ita egeritis.
de acqͥsita salute gaudebitis. &e nos uobꝓ
salutis urͣȩ ad quisitione subdetis. Donẽt
illiꝰ pietas ut ita de sermone nr̃o ꝓficiatis.
ut nos uicissi ur̃is orationibꝰ aduuetis.
nob̾q in p̾seriti uita ornam̃tũ sitis. &e infu¬
it quodã lõco sermo diuinꝰ. Indiebꝰ so¬
lemnitatũ ur̃arũ affligite animas ue
ꝑa macerant. s maculata corda purifi.¬
cant. Menbris subtrahunt fortitudinẽ. s cũ
scientiis addunt nitorẽ. Nichilominꝰ de
c̃tritione animi redimunt᷑ crimina uo¬
luptatũ ꝑ dure crucis exercitia. dec pte
dudũ carnis gaudia puniunt᷑. Ac sic mor¬
tificatione p̾senti futurȩ mortis sententia
p̾uenit᷑. Ꝙ dũ culpe auctor humiliat᷑. cul¬
pa consumit᷑ Dũ q exterior afflctio uolun¬
tariȩ districtionis infert᷑. trem̃di iudi¬

Expanded text:
fratres, de omnibus negligentiis nostris compungamur fratres, de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus , id est, in cordibus nostris: si ita egeritis, de acquisita salute gaudebitis, nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Donet autem illius pietas, ut ita de sermone nostro proficiatis, ut nos vicissim vestris meritis adjuvetis, nobisque in praesenti vita ornamentum sitis, et in fuit quodam loco sermo divinus: In diebus solemnitatum vestrarum affligite animas vespora macerant, sed maculata corda purificant; membris subtrahunt fortitudinem, sed scientiis addunt nitorem. Nihilominus de contritione animi redimuntur crimina voluptatum, et per durae crucis exercitia, deceptae dudum carnis gaudia puniuntur: ac sic mortificatione praesenti futurae mortis sententia praevenitur; et dum culpae auctor humiliatur, culpa consumitur, dumque exterior afflictio voluntariae districtionis infertur, tremendi Judi
Abbreviated transcription (Latin):
exonerati pec toris estibꝰ p̾cipimꝰ. ad mone¬
mꝰ. atq etiã uos ꝓ nob̾ si tam̃ affec tũ ꝑci¬
pitis obsecraiiꝰ ut de reliqͦ corrigamꝰ mo¬
res. negłigentias em̃demꝰ. ne aduos pꝰmo¬
dũ nͥ cͦulingue ac sermonis uirga. s cũ his
uerb̾ibꝰ quȩ obdurata deposcunt corda ue
sollicitior. in castitate sit purior. in sobri¬
etate partior. in lacrimarũ largitate
ꝓfusior. in corꝑe honestior. in corde sui¬
cerior: in ira mitior. in mansuetudine
modatior. in caritate iocundior. W ido
ipsi nosmet ipsos castigemꝰ cotidie. ipsi no¬
bis cũ rationẽ de cotidiana conuersatione
faciamꝰ. Alloqͣtur se in secretis cordis una
queq anima. &e dicat. Uideã si bc̃ diẽ sine
peccato. sine inuidia. sine obtrec tatione
ac murinuratione transegi. Uideã si ho¬
die illũ incipientẽ destruxi. Hodie seniori
tui. plꝰ ocio ac sõno quã decebat inclulsi.
Minꝰ legi. minꝰ oraui ꝗͣ debui. Quis mͥ reddat

Expanded text:
u et aliquibus exonerati pectoris aestibus praecipimus, admonemus, atque etiam vos pro vobis si tamen affectum ini obsecramus, ut de reliquo corrigatis mores, negligentias emendetis, ne ad vos postmodum non cum linguae ac sermonis virga, sed cum his verberibus quae obdurata deposcunt corda vensollicitior, in castitate sit purior, in sobrietate sit parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in ira mitior, in mansuetudine datior, in charitate jucundior. Et ideo ipsi nosmetipsos castigemus, quotidie ipsi nobiscum rationem de quotidiana conversatione faciamus. Alloquatur se in secretquaeque anima et dicat: uideamus, si hunc diem sine peccato, sine inuidia, sine obtrectatione, sine murmuratione transegi, uideamus, si hodie illum incipientem destruxi; hodie seniori tui, plus otio ac somno quam quem decebat indulsi; minus legi, minus oravi quam debui. Quis mihi reddet
Abbreviated transcription (Latin):
ctator exulcerat. suȩ ñitis lum iracun¬
dus obcetat. suã animã inuidꝰ ueneno li¬
uoris asꝑgit. In qͦ illud qͦq salomonis i¬
pletur. F ili si malus fueris. solꝰ hauries
mala. Inde gͦ euenit dilectissimi sic̃ dixi.
qͦd nos intͣdũ deteriores. ẽẽ. sentimꝰ qͣ. in scło
fuimꝰ. qͥa hosti quẽ ipsa c̃uersione. ꝓuocaui
mꝰ in medio certamuine manꝰ damꝰ. nec in
feruore qͦ cepimꝰ ꝑseueramꝰ. s debellante te¬
pore succũbimꝰ. Idõq magnis uiribꝰ defen¬
dendũ ÷ magnȩ nom̃ ꝓfessionis. Multũ ÷
qͦd ad heremũ ueniendo ꝓmisimꝰ do. ꝗ libet
multa st̃ quȩ sꝑamꝰ a do. ldõq discutiamꝰ
om̃em inertiã. om̃em lassitudinẽ mtis. oe
p̾ciosã militiã p̾cioso agamꝰ affectu. Non
expec tanꝰ ad obseqͥa dñi nr̃i mercennari

Expanded text:
tis lumen iracundus obcaecat, suam animam invidus veneno livoris aspergit. In quo illud quoque Salomonis impletur: Fili, si malus fueris, solus hauries mala . Inde ergo evenit, dilectissimi, sicut dixi, quod nos interdum deteriores esse sentimus quam in saeculo fuimus, q in medio certamine manus damus. Nec in fervore quo coepimus perseveramus, sed debellante tepore succumbimus. Ideoque magnis viribus defendendum est magnae nomen professionis. Multum est quod ad eremum veniendo promisimus Deo, quamlibet multa sint quae speramus a Deo. Ideoque discutiamus omnem inertiam, omnem lassitudinem mentis, et pretiosam militiam pretioso agamus affectu. Non exspectemus ad obsequia Domini nostri mercena
Abbreviated transcription (Latin):
bitꝰ s natura. Nũqd ibi ia auarꝰ aut tenax
de habundantia sua benefacere alti pot̾it. ubi
nec sibi unã guttã in medio stagni estuans
uoluntas inueniet: Nichil enĩ secũ de his
n enĩ cũ moriet᷑ accipiet om̃a. neq simul
descendet cũ eo gła domꝰ eiꝰ. auditurꝰ int̾
indefessa supplicia. Esuriui & ñ dedistis mͥ
manducare. sitiui & ñ dedistis mͥ bib̾e. In¬
telligamꝰ qͥd dãpnationis erit spoliasse pau¬
ꝑem. quẽ sũmũ erim̃ ÷ ñ pauisse. Huic gͦ
qui tenuẽ atq egenũ. sine ulla futuri iu¬
dicii considatione nc̃ oppͥmit. huic in qͣm
sic̃ qͥdã dix̃ adueniet tepꝰ magnũ. cũ opta¬
illa diẽq oderit. Intolerabilis dolor erit si
inde qͥsqͣ causas mortis incurrat. unde ute
gaudia cõꝑare potuisset. Noli gͦ despicere
inopẽ. qͥcũ sibi pauꝑ sit. facere te diuitẽ
potest. Rapiamꝰ gͦ de p̾senti scło feruenti

Expanded text:
bitus, sed natura. Numquid ibi jam avarus aut tenax bitus, sed natura. Numquid ibi jam avarus aut tenax de abundantia sua benefacere alteri poterit, ubi ne sibi quidem unam guttam in medio stagni aestuantis voluntas inveniet? Nihil enim secum de his n enim cum morietur, accipiet omnia, neque simul descendet cum eo gloria domus ejus ; auditurus inter indefessa supplicia, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sïtivi, et non dedistis mihi bibere . Intelligamus quid damnationis erit spoliasse pauperem, quem summum crimen est non pavisse. Huic ergo qui tenuem atque egenum sine ulla futuri judicii consideratione nunc opprimit; huic, inquam, sicut quidam dixit, adveniet tempus magnum, cum optaillam oderit. Intolerabilis dolor erit, si quisque causas mortis incurrat, unde vitae gaudia comparare potuisset. Noli ergo despicere inopem, qui cum sibi pauper sit, facere te divitem potest. Rapiamus ergo de praesenti saeculo, ferventi
Abbreviated transcription (Latin):
in illo scło em̃dationi & redẽptioni ꝓspi¬
nulla timebit᷑ meritoꝵ amissioꝰ. ita nuli
tribuet᷑ remissio peccatoꝵ. Nulla ibi iã
exercendi boni oꝑis licentia ccedet᷑. Nunqͥd
il lic pascere aliquis esurientẽ pot̾it. ubi
edendi & bibencli necessitas nͨ erit. ubi
cibo ce potu. nec ĩpiꝰ int̾ inferni flãmas.
nec piꝰ int̾ paradysi clelicias indigebit: Ntĩ¬
qͥd ibi algentẽ uestire c̾tinget. ubi om̃i¬
no tegendi corꝑis cura cessabit. ubi sub
qui hic incluñtũ iptiale ꝑdid̾it. ubi
malꝰ maculosȩ c̾scientiȩ tenebris. bonꝰ
uꝰ pallio ĩmortalitatis & beatitudinis
uestiet᷑ ubi indum̾ta merita er̃ sic̃
dñs dic̃. tc̃ iusti fulgebt̃ sic̃ sol: &e ꝓpħa.
sacerdotes tiu induant᷑ iusticiã. uł illud asti
Ibi uestitꝰ nullis unꝗͣ scłis exuendꝰ c̃uertet᷑ in
corpꝰ. Ibi induñtũ. transibit in p̾miũ. Ibi an
głica ista sola ñ iã erit anuctꝰ ñ iã erit ha¬

Expanded text:
in illo saeculo emendationi ac redemptioni prospinulla timebitur meritorum amissio, ita nulla tribuetur remissio peccatorum. Nulla jam ibi exercendi boni operis licentia concedetur. Numquid illic pascere aliquis esurientem poterit, ubi edendi et bibendi necessitas non etit, ubi cibo et potu nec impius inter inferni flammas, nec pius inter paradisi delicias indigebit? Numquid ibi algentem vestire continget, ubi omnino tegendi corporis cura cessabit; ubi sub qui hic indumentum nuptiale perdiderit; ubi malus maculosae conscientiae tenebris, bonus vero pallio immortalitatis et beatitudinis vestietur; ubi indumenta merita erunt: sicut Dominus dicit, Justi fulgebunt sicut sol : et propheta, Sacerdotes tui induantur justitiam ; vel illud, Astiibi vestitus nullis unquam saeculis exuendus convertetur in corpus; ibi indumentum transibit gelica illa stola non jam erit amictus, non jam erit ha
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰt depositũ aliciuiꝰ grauissimi oneris fas¬
cẽ. quã dulce sit pꝰt᷑ longe captiuitatis ca¬
tenas ad carã patriã recuꝑata lib̾tate re¬
measse. ꝗͣ. p̾ciosũ sit pͦt multȩ nauigatio¬
nis ꝑicula ad obtatã t̾rã. atq ad portũ
desidabilẽ ꝑuenisse. atq ex his colligamꝰ
& cognosc̾amꝰ ꝗͣ iocundũ erit comite
bona c̃scientia. ad uera & solida gaudia.
atq ad angłoꝵ transi consortia. & ad
illã uitã c̃scende ubi nulli ert̃ labores
nulli dolores. nulla dãpna. nulla in cõmo
&e qͦd supͣ om̃e bonũ ÷ nulla peccata. s ęt̾na
innocentia. inuiolata iusticia: inc̾cussa secu

Expanded text:
post se depositum alicujus gravissimi oneris faspost se depositum alicujus gravissimi oneris fascem. Quam dulce sit post longae captivitatis catenas ad charam patriam recuperata libertate remeasse. Quam pretiosum sit, post multae navigationis pericula ad optatam terram, atque ad portum desiderabilem pervenisse. Atque ex his colligamus et cognoscamus quam jucundum erit comite bona conscientia ad vera et solida gaudia, atque ad angelorum transire consortia, et ad illam vitam conscendere ubi nulli erunt labores, nulli dolores, nulla damna, nulla incommoda, et quod supra omne bonum est, nulla peccata; sed aeterna innocentia, inviolata justitia, inconcussa sec
Abbreviated transcription (Latin):
one conitiamꝰ. cogitemꝰ si alicui nr̃m int
nos obicerent᷑ delic ta & occulta nr̃a sua
quẽ admodũ &e cordi intrinsecꝰ nota st̃. ue¬
re dico. cõmunes oiñiũ uultꝰ ferre ñ pos¬
set. Q qͥd faciet infelix anumna. qͥndo cũ
obꝓbriis & feditatibꝰ suis angłoꝵ. fuerit ẽ¬
spec tib p̾sentata: At uͦ illa anima qͤ bene
cursũ suũ diręxerit. qͦ xp̃o in semoribꝰ suis
obteꝑauerit. quȩ ꝓfessionẽ suã ꝑ om̃a cu¬
stodierit: ñ timebit ultunȩ illiꝰ hore ne¬
cessitatẽ. Euire de huiꝰ corꝑis habitaculo
ita sibi iuidet᷑. qͣsi pꝰt longas carceris gene¬
bras ꝓclucatur ad lucẽ. quasi de aliqͦ ob¬
curissimo specu in aulã regiã introduca¬
t᷑. qͥsi de lacu miseriȩ & de luto fecis abstra¬
cta. speciosis ac splendidis uestibꝰ induat᷑.
atq int̾ floꝵ &e aromatũ suauitatẽ. miris
reficienda odoribꝰ collocet᷑. Recordem᷑ qͣ
iocunda sit qͥes. ꝗͣ delec tabilis repausatio

Expanded text:
 conjiciamur, cogitemus si alicui nostrum inter nos objicerentur delicta et occulta sua, quemadmodum et cordi intrinsecus nota sunt, vere dico, communes omnium vultus ferre non posset; et quid faciet infelix anima quando cum opprobriis et foeditatibus suis angelorum fuerit conspectibus praesentata? At vero illa anima quae bene cursum suum direxerit, quae Christo in senioribus suis obtemperaverit, quae professionem suam per omnia custodierit, non timebit ultimae illius horae necessitatem; exire de hujus corporis habitaculo ita sibi videbitur, quasi post longas carceris tenebras producatur ad lucem, quasi de aliquo obscurissimo specu in aulam regiam introducatur, quasi de lacu miseriae et de luto faecis abstracta, speciosis ac splendidis vestibus induatur, atque inter florum et aromatum suavitatem miris reficienda odoribus collocetur. Recordemur quam jucunda sit quies, quam delectabilis repausatio,
Abbreviated transcription (Latin):
diã. Timor futuri iudicii mitiget iracun¬
diã. Cogitatio ultimi diei: frangat suꝑbi¬
am.Cogͥitemꝰ qͥ luc łꝰ erit negligenti ani¬
mȩ ex hoc corꝑe discedenti. qͦ angustię
que caligo. quȩ tenebrȩ. cũ ex illo aduer¬
sarloꝵ. numero pͥma occurrere ceꝑit
c̃scientia. diuersis circiuec ta erimĩnibꝰ.
Ipsa enĩ remotis om̃ibꝰ ꝓbationibꝰ ipsa inge¬
renda erit ocłis nr̃is. ut nos &e c̃iuncat p¬
batio. & cͦ fundat agnitio. Non ibi licebit
uł celare aliqͥd uł negare. ubi nͣ longe al¬
cunde s deintꝰ ꝓcessurꝰ : accusator & testis.
Quã obrẽ ut futurã illã confusionẽ exp̃¬

Expanded text:
diam; timor futuri judicii mitiget iracundiam; timor futuri judicii mitiget iracundiam; cogitatio ultimi diei frangat superbiam. Cogitemus qui luctus erit negligenti animae ex hoc corpore discedenti, quae angustiae, quae caligo, quae tenebrae, cum ex illo adversariorum numero prima occurrere coeperit conscientia diversis circumjecta criminibus. Ipsa enim remotis omnibus probationibus, ipsa ingerenda oculis nostris, ut nos et convincat probatio, et confundat agnitio. Non ulli  Al. non ibi licebit vel celare aliquid, vel negare, ubi non de longe aliunde, sed de intus processurus est accusator et testis. Quamobrem ut futuram illam confusione
Abbreviated transcription (Latin):
uiti. Nec ante opꝰ contͣ dicamꝰ. nẽc in oꝑe
murmuremꝰ: nec nob̾ de c̃sũmato oꝑe pla¬
ceamꝰ. male blandiente iac tantia. Ante
oĩa fr̃s sollicito cordis ocło neglegentias
nr̃as cotidie discutiamꝰ. easq nob̾ discus᷑ o
teporis nubilo ante ocłos constituamꝰ di¬
centes illud. Peccatũ meũ ego agnosco. &
ipsa c̃suetudo peccandi. cũ certũ sit nos si¬
cut de minimis bonis augeri. e¬
ita de ininirus negle¬
Nescio de qͥbꝰ delictis debeant. ẽẽ. securi.e¬
tiã de peccatis ignorantię iudicandi: ac
rationẽ de ociosis sermonibꝰ ac de cogitatio¬
nibꝰ reddituri. Nescio qͤ debeant delic ta
negligere de qͥbꝰ & ipse dñs cũ quadã dif¬
finitione declarat. Am̃dico uobis. si qͥs
dixerit fr̃i suo fatue: reus erit gehennȩ¬
ignis. ¶s int̾ hȩc ullã sꝑare ueniã posset.
nisi quã ꝓcliuis ÷ homo ad delinquendũ. tã
mꝰ in humilitate. in om̃i patientia. in
om̃i mansuetudine. Ponamꝰ ori nro custo¬

Expanded text:
ante opus contradicamus, nec in opere murmuremus, nec nobis de consummato opere placeamus, male blandiente jactantia. Ante omnia, fratres, sollicito cordis oculo negligentias nostras quotidie discutiamus, easque nobis discusso teporis nubilo ante oculos constituamus, dicentes illud: Peccatum meum ego agnosco, etipsa consuetudo peccandi, cum certum sit nos sicut de minimis bonis augeri, ita de minimis negliNescio de quibus delictis debeant esse securi, etiam de peccatis ignorantiae judicandi, ac rationem de otiosis sermonibus ac de cogitationibus reddituri. Nescio quae debeant delicta negligere, de quibus et ipse Dominus cum quadam definitione declarat: Amen dico vobis, si quis dixerit fratri suo, Fatue, reus erit ignis . Quis inter haec ullam sperare indulgentiam posset? nisi quam proclivis est homo ad delinquendum, tam mus in humilitate, in omni patientia, in omni mansuetudine. Ponamus ori nostro custo
Abbreviated transcription (Latin):
de elemosinis loqͥm᷑. expauescit angusta
era minuta diuitũ thesauris fuisse p̾lata
qr dñs nr̃ ñ sola copia largitatis. s benuo¬
lentia pascit᷑ largientis. Ego aut̃ puto kin̾i
serit. ut in paupibꝰ diuitũ fidẽ ꝓbaret uł
in pauꝑũ miscđia diuitibꝰ misereret᷑. ut
abundantib honi oꝑis. ac redẽptionis
etiã inopia aliena ditaret: & opulentior
qͥsq ingentia de gente lucra reciꝑet. & mi¬
rifico sũmoq cõmertio. dũ in opi miscdia¬

Expanded text:
de eleemosynis loquimur, expavescit angusta aera minuta divitum thesauris fuisse praelata: quia Deus noster non solum copia largitatis, sed benevolentia pascitur largientis. Ego autem puto, charserit, ut in pauperibus divitum fidem probaret; vel in pauperum misericordia divitibus misereretur: ut abundantibus boni operis ac redemptionis etiam inopia aliena ditaret et opulentior quisque ingentia de egente lucra conquireret et mirifico summoque commercio, dum inopi miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nocere credamꝰ. S ñ ita : Nam uniꝰ cuiꝰ
q uitii malũ in suũ recurrit auctore.
sic̃ dic̃ sermo luunꝰ. ł ili si malꝰ fueris. solꝰ
hauries mala. Suã linguã maliloquus
maculat. suũ cor obtrecᷤ tator exulcerat.
suȩ mentis lum iracuntꝰ obcecat. suã in¬
uidus animã uelud qͣdã rubigine. pesti¬
s. fero
liuore corrũpit. Ꝙ̾ sic̃ exulceratis paren
diruptis matrũ iuscerib asseriuit᷑. ita hu¬
mana corda ipsis pͥmitꝰ qͣs c̃ceꝑint passio¬
nibꝰ dilacerant᷑. Illa inꝗͣ. p̾cordia de qͥbꝰ ui¬
tur. De tali partu dic̃ sermo diuinꝰ. ecce
parturuut in iusticiã. concepit dolorẽ. ce
peꝑit iniqͥtatẽ. Conuertet᷑ dolor eiꝰ in capu

Expanded text:
nocere credamus. Sed non ita est. Nam unnocere credamus. Sed non ita est. Nam unsque vitii malum in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo divinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam invidus animam velut quadam rubigine pestifero livore corrumpit, et sicut exulceratis parentrei fetus disruptis matrum visceribus asseruntur; ita humana praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa, inquam, praecordia, de quibus vitur. De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Convertetur dol
Abbreviated transcription (Latin):
onis S quid ego de his occultis loqͦr qͣ ser¬
pentino qͦdã iapsu ad ipsã aĩam penetran¬
tes. uenenato nescios ce ignaros dente ꝑ¬
cutiunt: Aꝑtis int̾dũ a nob̃ ipsi scandãloꝵ
bellis collidim᷑ obtrec tationibꝰ ac malilo¬
qͥis linguȩ nr̃ȩ uelud ꝓpͥo mucrone c̃fodi¬
mur. cũ uitiis int̾dũ etiã in p̾positos illa

Expanded text:
onis! Sed quid ego de his occultis loquor, quae seronis! Sed quid ego de his occultis loquor, quae serpentino quodam lapsu ad ipsam animam penetrantes, venenato nescios et ignaros dente percutiunt? apertis interdum a nobisipsis scandalorum bellis collidimur, obtrectationibus ac maleloquiis linguae nostrae, velut proprio mucrone confodimur, cum vitiis interdum
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. & intꝰ patiam᷑ excidiũ: Idõq si me de
uigiliis reuertentẽ in ohedientiȩ passiꝰ.
si sp̃s inuidiȩ si consuetudo obtrectatio¬
nis excipiat. si ad transgressionẽ regulȩ p̃¬
sũptio furtiua sollicitet. zizania tritico
misciu. qd uidebar congregare disꝑsi. spẽ
messis aiubꝰ ferisq donaui. Acsic uno mo¬
mto laborẽ totiꝰ noctis effudi. & qͦd peiꝰ
÷ nec effudisse me sensi. Hȩc ÷ enĩ sp̃ualiũ
ad qͥri. tã facile ꝑeant ut uix possit intelli
Q inde ÷ qͥd nos int̾dũ sc̃os putamꝰ. qͥa
lucra de laboribꝰ estuamꝰ & detrim̃ta sub¬
sequentia dephende ñ ualemꝰ O quã freqͥn¬
t sidicationis malũ. uanitatis ac iac tan¬
tiȩ morbũ dũ ñ sentimꝰ incurrimꝰ. ꝗͣ. fre¬
quent inurdiȩ sp̃i adurim᷑ uł in honestis
atq obscenis cogitationibꝰ in ipso corde c̾fun¬
dim &e pꝰt ꝑcepͣtionẽ uulneris nullꝰ seqͥ¬
t᷑ sensus doioris. nulla contritio c̃punęti¬

Expanded text:
tiamur excidium? Ideoque si me de vigiliis revertentem inobedientiae passio, si spiritus invidiae, si consuetudo obtrectationis excipiat, si ad transgressionem regulae praesumptio furtiva sollicitet, et si zizania tritico miscui, quod videbar congregasse dispersi, spem messis avibus ferisque donavi. Ac sic uno momento laborem totius noctis effudi, et quod pejus est, nec effudisse me sensi. Haec est enim spiritualium acquiri, tam facile pereant, ut vix possit intelligi: et inde est quod nos interdum sanctos putamus, quia lucra de laboribus aestimamus, et detrimenta subsequentia deprehendere non valeamus. O quam frequenter judicationis malum, vanitatis ac jactantiae morbum, dum non sentimus, incurrimus! Quam frequenter invidiae spiritu adurimur, vel inhonestis atque obscenis cogitationibus in ipso esse confundimur, et perceptionem vulneris nullus sequitur sensus doloris, nulla contritio compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
nã intͥdũ post sꝑatã ueniã ñ peniteat᷑.
Utinã ñ peniteret humiliari. qͦs ñ penitet
p̃ueniri. Respondeat mͥ illa aĩa quȩ pec¬
catũ suũ cfusione mortifera in conspe¬
ctu frͣm sic agnoscere erubuit qͦm ui
tare debuisset. qͥd faciet cũ aute tribu¬

Expanded text:
nam interdum post speratam veniam non poeniteatur! utinam non poeniteret humiliari, quos non poenitet praeveniri! Respondeat mihi illa anima quae peccatum suum confusione mortifera in conspectu fratrum sic agnoscere erubuit, quomodo vitare debuisset, quid faciet cum ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
modi uirtutibꝰ agrũ cordis qͣsi qͥbꝰlã bone
frugis fecundare seminibꝰ. eterũ si caro c̃¬
teritae anima ñ fruc ⁊ificat. simile haeẜ
ara xi capꝰ ñ desinat. & nũꝗͣ tam̃ messis aꝑ

Expanded text:
modi virtutibus agrum cordis, quasi quibusdam bonae modi virtutibus agrum cordis, quasi quibusdam bonae frugis fecundare seminibus. Caeterum si caro conteritur, et anima non fructificat, simile est ac si arari campus non desinat, et numquam
Abbreviated transcription (Latin):
S
&e ruris cultor agrũ suũ seminibꝰ
p̾ꝑat. ñ sibi sufficere p̾utat rudẽ cãpu
uomere ꝓscidisse. & assiduo aratro duras
edomusse glebas. ac sulcis frequentib
confecisse. s insuꝑ studet agrũ illũ in¬
euacuare rudibꝰ. spinosarũ stirpium
fomites excussa radice conuellere. sci¬
ens terram suã sine purgatione ma¬
li germuus boni feracẽ. eeꝰ. ñ posse. ad
se dictũ putans illud qͦd ad sp̃ualẽ
agricolã ꝑtinet. nouate uob̾ noualia. &
nolite serere suꝑ spinas: ita & nos qͥdĩ agri¬
cultura effecti sumꝰ. qͥ spẽ fruc tuũ nr̃oꝵ
ñ t̾ra credimꝰ s cęlo repositã ñ nob̾ suffice¬
re putemꝰ t̾rã corꝑis nr̃i iugiliarũ exerci¬
tiis edomare. uł ieiunioꝵ labore conficere.
s in pͥmis mente extirpatione uitioꝵ mun¬
dare conemur. circũcidẽ mores. excide pas¬
siones: eradicare suꝑbia. plantare humili¬
tatem: effode irã. fundare patientia. ãputa¬
re inuidiã. inserere beniuolentiã. ce husce¬

Expanded text:
s et ruris cultor agrum suum seminibus praeparat, non sibi sufficere putat rudem campum vomere proscidisse, et assiduo aratro duras edomuisse glebas, ac sulcis frequentibus confecisse, sed insuper studet agrum illum inevacuare ruderibus spinarum, stirpium fomites excussa radice convellere, sciens terram suam sine purgatione mali germinis, boni feracem esse non posse; ad se dictum putans illud quod ad spiritalem agricolam pertinet, novate vobis novalia, et nolite serere super spinas . Ita et nos qui Dei agricultura effecti sumus, qui spem fructuum nostrorum non terrae credimus, sed coelo repositum; non nobis sufficere putemus terram corporis nostri vigiliarum exercitiis edomare, vel jejuniorum labore conficere, sed in primis mentem exstirpatione vitiorum mundare conemur, circumcidere mores, excidere passiones, eradicare superbiam, plantare humilitatem, effodere iram, fundare patientiam, amputare invidiam, inserere benevolentiam, et hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
nare çonat᷑. ut dũ tẽpora dũ merita inge¬
rit. ꝑ ĩmundissimã uanitatẽ humilitatẽ
nos linguȩ nr̃ȩ gladios. qͦd irarũ in flãmat
stimulos. atq ita diuersis passionibꝰ in ebri¬
at mentẽ. ut qͥndo aut irascim᷑. aut obtre¬
ctamꝰ. aut maledicimꝰ. aliis nos nocere

Expanded text:
nare conatur; ut dum tempora, dum merita ingenare conatur; ut dum tempora, dum merita ingerit, per immundissimam vanitatem, humilitatem nos linguae nostrae gladios, quod irarum inflammat stimulos. Atque ita diversis passionibus inebriat mentem, ut quando aut irascimur, aut obtrectamus, aut maledicimus, aliis nocere
Abbreviated transcription (Latin):
litantes in qͥbꝰ nc̃ erubescimꝰ tc nob̾ aduer¬
sariꝰ ñ obstabat. ĩmo etiã consentiebat. q
circa mirabilẽ & ꝑditã uitã nr̃am ñ in¬
ueniebat in qͦ suã exerceret inuidiã. De¬
lec tabant illũ nr̃a oꝑa. sufficiebant. illi
ꝑse nr̃a crimina. Us enuĩ suscipiat bellũ
cũ milite suo Qs uelit ipugnare sub¬
iec tũ suũ: Supra om̃em infelicitatẽ e¬
sui pͥstini redisse famulatũ. uidet in
nob̾ qͦdãmͦ idola sua indĩ tẽpla mutta¬
ri. frendens & tanꝗͣ. leo rugiens. om̃s no¬
cendi aditus ꝑuigil in sidiãtor explorat.
Dirigit contra nos uitioꝵ acies. exhibens
secũ septẽ sp̃c neqͥores se: si forte domũ sp̃u
cũ turbis suis eã ualeat occupare. ac sibi
m̃tis attẽptat. uł aculeis ñ ecdomite carnis
ĩpugnat. si possit eoꝵ sensus uł honestas
uͦ qͦsq ac seniores ꝑelationis ac iac tantiȩ
malũ ꝓfectu ipso ac meritis ꝓpͥis expug¬

Expanded text:
litante, in quibus nunc erubescimus, tunc nobis adverlitante, in quibus nunc erubescimus, tunc nobis adversarius non obstabat, immo etiam consentiebat, quia circa miserabilem et perditam vitam nostram non inveniebat in quo suam exerceret invidiam. Delectabant illum nostra opera, sufficiebant illi per se nostra crimina. Quis enim suscipiat bellum cum milite suo? Quis velit impugnare subjectum suum? Supra omnem infelicitatem epristini redisse famulatum, videt in nobis quodammodo idola sua in Dei templa mutari, frendens, et tamquam leo rugiens, omnes nocendi aditus pervigil insidiator explorat , dirigit contra nos visionum acies, exhibens secum septem spiritus nequiores se, si forte domum nostracantem, et cum turbis suis eam valeat occupare; ut sibi mentis attentat, vel aculeis non edomitae carnis impugnat, si possit eorum sensus vel honestas vero quosque ac seniores, per elationis ac jactantiae malum, profectu ipso ac meritis propriis expug
Abbreviated transcription (Latin):
ri cȩꝑit. uet̾ibꝰ circũdata malis. ꝗͦ ꝑ humi¬
litatis & cõpunc tionis remediũ curare
noluit dũ liceret. quȩ p̾positis subtͣhen¬
do atq celando ęt̾no examini atq et̾no
in p̾senti deflet atq exponit r̃eatũ. noue¬
rit se de supplicio et̾no breui transisse.
cõpendio. Itaq si cupimꝰ ut nos nequaꝗͣ.
fallat atq decipiat sollicitissima cariũs
uanitas. & secretȩ in honestȩq cogitati¬
onis obscenitas. tacitȩ iñtis uolupt᷑as. in¬
cauti cordis ĩpietas. pͥus ea. quȩ manifesta
contradictiones tumidas. obtrec tationes
ipbas. a moribꝰ nr̃is excide festiuemꝰ. qͦmͦ
enĩ p̃uidẽ pot̾imus in secreto hostẽ. si hc
nob̾ requirit. ut nͥ contra alios s contra
nosmet ipsos cotidie dimiceinus. & uni¬
uersos hostes nr̃os in nobismet ipsis iugi¬
ter ꝑsequentes. palmã sp̃ualis triũphi a
dño consequam᷑. Et qͥdem quã diu ad mun¬
dũ ꝑtinebamꝰ. illis ac tib ac negotiis mi¬

Expanded text:
 circumdata malis, quae per humilitatis et compunctionis remedium curare noluit, dum licebat, quae praepositis subtrahendo atque celando aeterno examini atque aeterno r, praesenti deflet atque exponit reatu, noverit se de supplicio aeterno brevi transiisse compendio. Itaque si cupimus ut nos nequaquam fallat atque decipiat sollicitissima carnis vanitas, et secretae inhonestaeque cogitationis obscenitas, tacitae mentis voluptas, incauti cordis impietas; prius ea quae manifesta contradictiones tumidas, obtrectationes improbas a moribus nostris excidere festinemus. Quomodo enim praevidere poterimus in secreto hostem, si hicnobis requirit, ut non contra alios, sed contra nosmetipsos quotidie dimicemus, et universos hostes nostros in nobismetipsis jugiter persequentes, palmam spiritalis triumphi a Domino consequamur: et quidem quamdiu ad mundum pertinebamus, illis actibus ac negotiis mi
Abbreviated transcription (Latin):
adclidisse. qͣnito ꝑiculossꝰ: etiã abinitus re¬
re iuncenda st̃ atq expugnanda. Parũ ꝓ¬
dẽ. carnis c̃tritio si ñ adhibeat᷑ cordis sol¬
licitudo & m̃tis intentio. Q si solũ labo
tur habere cũ dña: lã leutꝰ : si int̾dũ ca¬
ro sola ĩpugnationibꝰ qͥbꝰcũq uexet᷑. Uer¬
bi gr̃a si concupiscentia guie ac luxurie
aculeis inquinetur. fieri enĩ potest ut
uoluptatẽ. Qđ si concupiscentia peccati ar¬
cẽ m̃tis obtineat. qͥd mͥ ꝓdest si ñdũ ma¬
culatꝰ uideat᷑ ext̾ior homo. meliore sui par¬
te uitiata: Si enĩ int̾ior uictꝰ ÷. iã ut̾q cap

Expanded text:
addidisse, quanto periculosius est etiam ab initiis rere vincenda sunt atque expugnanda. Parum prodest carnis contritio, si non habeatur cordis sollicitudo et mentis intentio. Quod si solum labortur habere cum domina? Nam levius est, si interdum caro sola impugnationibus quibuscumque vexetur, verbi gratia, si concupiscentia gulae ac luxuriae aculeis inquietetur. Fieri enim potest ut voluptatem. Quod si concupiscentia peccati arcem mentis obtineat, quid mihi prodest, si nondum maculatus videatur exterior homo meliore sui parte vitiata? Si enim interior victus est, jam uterque cap
Abbreviated transcription (Latin):
rem dñi nr̃i ad relĩquendos dulces aste¬
et ce cara pignora fortissimi fuim. io¬
cundissimos piissimoꝵ uultꝰ parentũ
quasi odissemꝰ. ita fugimꝰ. bellũ quodãmͦ
pietati ipsi in diximꝰ. & nc ad decli¬
nandas negligentias. ad expugnanda le
abdicanda scłi iocunditate tã magna p̾mi¬
simꝰ. & nc̃ in aledicere. obtrec̾tare moueri
contͣ uilia. insuꝑ & in hominẽ irasci. & scan¬
dalizari. hȩc uincere ĩpossibile ac supͣ hu¬
manã putamꝰ. e̾ẽ. uirtutẽ. S qͦd nc̃ in mino¬
ribꝰ cedimꝰ. ꝑ bona uitia nr̃a ipsi nos accusa¬

Expanded text:
rem Domini nostri ad relinquendos dulces affectus et chara pignora fortissimi fuimus, jucundissimos piissimorum vultus parentum quasi odissemus, ita fugimus. Bellum quodammodo pietati ipsi indiximus, et nunc ad declinandas negligentias, ad expugnanda levabdicanda saeculi jucunditate tam magna praemisimus, et nunc maledicere, obtrectare, moveri contra vilia, insuper et in hominem irasci, et scandalizari, haec vincere impossibile, ac supra humanam putamus esse virtutem. Sed quod nunc in minoribus cedimus, per vitia nostra ipsi non accusa
Abbreviated transcription (Latin):
si comminationẽ sacrarũ scripturarũ reuerent᷑
audiamus. uel quã inuriosum sit ei si contẽ¬
namus: in facto iosie regis & ioachim demon¬
stratur. quoꝵ iosias audito legis uolumine
intremuit. Cui & ilico ds̃ mandauit dicens.
Pro eo quod audisti uerba uoluminis & ꝑterritũ
ẽ cor tuũ. & ego audiui ait dñs. lecirco colligã
te in pace ad patres tuos. Ioachim uͦ qui ñ solũ
nͨ timuit sed etiã uolumen ieremie cobussit. di¬
uinã ultionem ꝓmeruit. quia ei dictũ est. Non
enĩ ex eo erit qui sedeat suꝑ soliũ dauid: sed ca¬

Expanded text:
si comminationem scripturarum reuerenter si comminationem scripturarum reuerenter audiamus, vel quam iniuriosum sit ei, si contemnamus, in facto Iosiæ Regis, & Ioachim demonstrat. Quorum Iosias audito Legis volumine intremuit. Cui & ilico Deus mandauit, dicens: Pro eo quod audisti verba voluminis, & perterritum est cor tuum, & ego audiui, ait Dominus, idcirco colligam te in pace. Ioachim vero qui non solum non timuit, sed etiam volumen Ieremiæ combussit, diuinam inuectionem promeruit, qua ei dictum est. Non erit ex eo qui sedeat super solium Dauid, sed ca
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut nichil audire uelint ꝑ quod eoꝵ terrena le¬
ticia ꝑturbetur. sed illos libenter auscultant qui
placentia loquuntur. Dequib apłs Coateruabunt¬
inquit sibi magistros prurientes aurib. & ꝓpħa
ex eorũ uoce. Loquimini nobis placentia: ⁊ ed
dñs & magistris & auditorib terribiliter cõmi¬
natur. dicens ꝑ ꝓpħam. Et qui beacificant & qͥ
beatificant᷑. erunt precipitati. Diligentib qͥppe
legem . pax multa. & e contra ñ est paximpiis
dicit dñs. Quisquis gͦ cõminationib scripturarũ¬
sc̃arũ etiã auditis non uult terreri. quancomagis
debet earundẽ cõminationu exꝑientiã formidare:
Quisqͥs aut̃ uult securus ẽẽ. audiat monentem
anm. D euerte a malo & fac bonũ. ut fiat illud.
Qui aut̃ me audierit. absq terrore quiescet. E
contra ꝑ isayam. Quod si ñ audieritis me: gladius
meus uos deuorabit. Sane quã gratũ sit deo.

Expanded text:
est, ut nihil audire velint, per quod eorum terrena laeest, ut nihil audire velint, per quod eorum terrena laetitia perturbetur, sed illos libenter auscultant qui placentia loquuntur. De quibus Apostinquit, magistros prurientes auribus. Et Propheta ex eorum voce. Loquimini nobis placentia. Sed Dominus & magistris, & auditoribus terribiliter comminatur, dicens per Prophetam. Et qui beatificant, & qui beatificantur, erunt præcipitati, diligentibus quippe legem pax multa, & e contra non est pax impiis, dicit Dominus. Quisquis ergo comminationibus scripturarum, etiam auditu non vult terreri, quantomagis debet earundem comminationum experientiam formidare? Quisquis autem vult securus esse, audiat monentem Dominum: Diuerte a malo & fac bonum, vt fiat illud: Qui autem me audierit absque terrore quiescet. E contra per Isaiam, quod si non audieritis me, gladius meus deuorabit vos. Sane quam gratum sit Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
incutiunt: sine consolatoriis uerbis c̃¬
cutiant᷑. S de his nunc sermo ẽ. qui diuini ꝑcep¬
tioni resistentes timorem dñi derelinquunt᷑
languoremq animi incurrunt: nec tamen
resipiscunt. Dissipati sunt: nec tamen conpun¬
c̾ti. Oportet enĩ ut meis putredo uiilneris p̾¬
us seccetur ferro ei moris. ne iugiter deflu¬
enti sanie peccati: suauitas reiciatur unguen¬
ti. Om̾s enĩ scripture sacre cõminationes
contra peccatores iaculantur. sed quo usq
resipiseant. Ꝙ e contra uniuersȩ eiusde
scripture consolationes ex ȩa hora qua forte resipue¬
rint: eis blandiuntur. Ferrũ namq ut in epła io
hannis dusustinus dicit̃. coriũ transforat. ut linu̾i
intrare possit. & ita necesse ẽ. ut timor mentem
transfigat: iuxta illud. Confige timore tuo carnes
meas. quatinus facꝰto foramine quasi ꝑ ferrũ ca¬
ritas quȩ ꝑmansura ẽ succedat. Porro mos prauoꝵ

Expanded text:
incutiūt, sine consolationis verbis cincutiūt, sine consolationis verbis continuentur. Sed de his nunc sermo est, qui diuinæ præceptioni resistentes timorem Domini dereliquerunt: languorem animæ incurrunt, nec tamen resipiscunt, dissipati sunt, nec tamen compuncti. Oportet enim vt ius timoris ferro secetur, ne jugiter defluente sanie peccati suavitas unguenti rejiciatur. Omnes enim Scripturae comminationes contra peccatores jaculantur, sed quo usque resipiscant. Et econtra universae ejusdem Scripturae consolationes, ex ea hora qua forte resipuerint, eis blandiuntur. Ferrum namque, ut in epistola Joannis Augustinus ait, corium transforat, ut linum intrare possit. Et ita necesse est ut timor mentem transfigat, juxta illud: Confige timore tuo carnes meas , quatenus facto foramine, quasi per ferrum charitas, quae permansura est, succedat. Porro mos pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
ato scilicet petro impunitatẽ sceleris quasi
ꝓpt̃ frequentẽ loci uisitationem sꝑans pro¬
mereri. Quãus enĩ peccatũ deserere nollet: tamen
uehementer timebat. Qm̃ iste est mos prauoꝵ. ut
licet in culpa suꝑbiant. licet praua foras auda.¬
cteragant. in corde tamen trepidare coguntur:
ut ipse timor sit aꝑtꝰ testis damnationi. Unde
adam pꝰ culpã adlatibulũ fugit. sed tam etiã
dit. Hic gͦ timens quasi religionis obsequium
deferebar: S ut d̾s ostenderet quod satisfacꝰti¬
onem nisi ꝑ his peccatis que deserunt᷑ ñ reci¬
pit. cũ rediret nona uice & quasi securior
concubitũ repeteret: ita diuino iudicio mi¬
ser interiit. ut cũ semen effunderet. animã
pariter exalaret: sicut infelix mulier ꝑhibuit.¬
Hoc quoq in sichem expressũ ẽ. qui uideli¬
cet quia dinã quã corruꝑat. retinere malu¬
it. ultionẽ stupri nec circuncisus euasit.
orte queretur. cur ea que terrorẽ

Expanded text:
ato scilicet Petro impunitatem sceleris, quasi ato scilicet Petro impunitatem sceleris, quasi propter frequentem loci visitationem sperans promereri. Quamuis enim peccatum deserere nollet, tamen vehementer timebat: quoniam iste est mos prauorum, vt licet in culpa superbiant, licet praua foras audacter faciant, in corde tamen trepidare coguntur, vt ipse timor sit apertus testis damnationis. Vnde Adam post culpam ad latibulum dit. Hic ergo timens quasi religionis obsequium deferebat. Sed ut Deus ostenderet, quod satisfactionem nisi pro his peccatis, quae deseruntur, non recepit, cum rediret nona vice, et quasi securior concubitum repeteret, ita divino judicio miser interiit, ut cum semen effunderet, animam pariter exhalaret, sicut infelix mulier Hoc quoque in Sichem expressum est, qui videlicet Dinam, quam corruperat, retinere maluit, vltionem stupri nec circuncisus euasit. Forte quæritur, cur ea quæ terrorem
Abbreviated transcription (Latin):
ut quandocũq libidine titillaretur. sic semen
deriti genitalis menbri egerere deberet. ut¬
tanquã flegma denarib proiceret. qui obiit.
& demonib moriens uidente socio traditꝰ est.
Cum quidẽ idem socius reatũ eius ignorans. sed
erercitia uirtutũ recolens: pene desꝑauit di¬
cens. O quis poterit saluus ẽẽ quando iste periit:
Cui mor angłs dixit. Neturberis. Iste enĩ licet
multa bona fecerit. tam̃ ꝑ illuduitiũ quod
apłs uocat immunditiam cuncta fedauit.
De qua etiã ait ꝓpħa. Manus ur̃e sanguine
plene st̃. Siquide tale aliquid nr̃o tempore
contigit : quod ne sui nouitate uilescat: Con¬
siderandũ ẽ quia ille facit nouissima. qͥ fecit
antiqua. Et poeta dicit. Rursus abantiquis
ueniunt miracula causis. Quidã itaq prbr
in pago abrincatino nepos iohannis ppositi
de monte scĩ michaelis. de continentia desꝑa¬
uerat. Hic ꝑ nouem uices romam adiit. a be¬

Expanded text:
vt quandocumque libidine titillaretur, sic semen vt quandocumque libidine titillaretur, sic semen de tritu genitalis metanquam flegma de naribus projiceret. Qui ob id, et daemonibus moriens, vidente socio, traditus est. Cum quidem isdem socius reatum ejus ignorans, sed exercitia virtutum recolens pene desperavit dicens: O quis poterit salvus esse, quando iste periit? Cui mox angelus astans dixit: Ne turberis. Iste enim licet multa fecerit, tamen per illud vitium quod Apostolus vocat immunditiam, cuncta foedavit. De quo ait Propheta: Manus vestræ sanguine plenæ sunt. Si quidem tale aliquid nostro tempore contigit, quod ne sui nouitate vilescat considerandum est, quia ille facit nouissima qui facit antiqua. Et Poeta dicit, Rursus ab antiquis veniunt miracula causis. Quidam itaque presbyter in pago Abricantino, nepos Ioannis Præpositi de mōte sancti Michaelis, de continentia desperauerat. Hic per nouem vices Romam adiit, a be
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ adulter est. ꝑdec animam sua. & oby¬
briũ illius ñ delebitur: qm̃ talis quisq ꝓpter
solã suꝑbiam peccat. Nonnulli uͦ quedam bo.¬
na faciunt. ut in hoc uicio impune uolir tent
Iuib in sequentib salomon obuiat. dicens de
zelo dĩ. Hon adquiescet cusꝰꝗͣ p̾cib nec suscipi¬
et pro redemptione dona plurima. Hinc in iob.
Non credat frustra errore deceptꝰ. quod aliquo
precio redimendus sit. Quotiẽs enĩ pꝰ culpam
elemosinam damus. quasi pro eadem culꝑa
p̾cium tribiimus : iuxta illud. Sicut aqua
nis redime. Q domnꝰ martinus ꝑhibet antiqua de¬
licta melioris uite conuersatione purgari.S sic̃
in duodecimo moraliũ libro disputatur. qui ita
sꝑlemosinam tribuit ut culpã ñ dimittat: mimã
ñ redimit. quã a uitiis ñ compescit
e ille heremita suo facto probat. qui cum
multis uirtutib cũ quodã suo collega de¬
seruisset: hec illi ꝑ diabolũ mniecta cogitatio ẽ.

Expanded text:
Qui autem adulter est, perdet animam suam, & oppQui autem adulter est, perdet animam suam, & opprobrium illius non delebitur. Quoniam talis quisque propter solam superbiam peccat. Nonnulli vero quædam bona faciunt, vt in hoc vitio impune volutentur. Quibus in sequentibus Salomon obuiat, dicens de zelo Dei: Non acquiescet cuiusquam precibus, nec suscipiet pro redemptione dona plurima. Hinc in Iob: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo precio redimendus sit. Quoties post culpam eleemosynam tribuimus, quasi pro eadem culpa precium damus, iuxta illud: Sicut aqua nis redime. Et domnus Martinus perhibet antiqua delicta melioris vitæ conuersatione purgari. Sed sicut in XXII. libro Moralium disputatur: qui ita eleemosynam tribuit, vt culpam non dimittat, animam non redimit, quam a vitiis non compescit. Hoc ille Eremita suo facto probat, qui cum multis virtutibus cum quodam filio suo collega deseruisset, hæc illi per diabolum iniecta cogitatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
lectat. Iccirco aut̃ tam districte punit᷑.
quia facile domari potest. Quoꝰ uidelicet
exemplo apparet. quia quanto libet ardore libi¬
dinis mecus ardeat: ab aliquo tam̃ uisus mox se re¬
frenat. qui utiq uel tantã reuerentia diuinis ob¬
tutib prestare poterat. sed insania uincit᷑. & ut
ieronimus in iohel dicit. in eo cordis oculos hec ea¬
dem libido exoecans ita sensũ eius in ebriat: ut
propter ignominiosam corporis parte p̃ciosam ani¬
mam in seruiles blanditias inclinet. & in p̃senti
turpem infamiam. in futuro aut̃ ꝑpetuã dam
nationẽ deliberet in currere: dum insano pruri¬
tu uel puncto temporis abutatur. Neq enĩ
ineuitabili necessitate hominem constringit. ut
alia uitia plerũq faciunt: sicut fames. Quod
salomon ostendit dicens. N grandis ẽ culpa. cũ
quis furatur. Furatur enĩ ut esurient̾ẽ impleat
animã. At tam̃ dephensus. redaet septuplum.

Expanded text:
lectat. Idcirco autem tam districte punitur, lectat. Idcirco autem tam districte punitur, quia facile domari potest: quod videlicet ex hoc apparet, quia quantolibet ardore moechus insaniat, ab aliquo tamen visus mox se refrenat, qui utique vel tantam reverentiam divinis obtutibus praestare debuerat. Sed insania vincitur, et Hieronymus in Joel dicit: In eo cordis oculos haec eadem libido excaecans, ita sensum ejus inebriat, ut propter ignominiosam corporis partem pretiosam animam in serviles blanditias inclinet, et in praesenti turpem infamiam, in futuro autem damnationem perpetuam deliberet incurrere, dum insano pruritu vel puncto temporis abutatur. Neque enim ineuitabili necessitate hominem constringit, vt alia vitia plerumque faciunt, sicut fames. Quod Salomon ostendit dicens: Non grandis culpa est, cum quis furatur: furatur enim vt esurientem impleat animam, attamen reddit septuplum.
Abbreviated transcription (Latin):
dinem diaboli in hoc uitio constare ꝑhibuit. di¬
cens ut supradictũ ẽ ad beatũ ioħ. Forticudo¬
inquit eius in lumbis eiꝰ & cȩt̾aͦ. Hinc etiã est
quod p̾dictus apłs contra cecera quidẽ uicia
pugnare nos in cõminus iubet. Fornicationẽ uͦ
fugere hortatur: nimirũ suadens. ut siquis
pͣliator frequenti hostiũ congressione uictori¬
congredi nullatenus audeat: ab eo ꝑ fugam de¬
clinet. Ita quilibet xp̃ianus etiã si alia uicia
suꝑauerit. ab occasionib tam̃ libidinis longȩ
aec fortissimũ sanson sola uicit.
hes scissimũ dauid ñ p̾teriuit. Sapientis¬
simũ quoq salomonẽ penitus suffocauit. cũ
sicut scriptũ ẽ. potestatem sui corporis habe¬
ret. Hec eciã amon filiũ dauid. in sororem
p̾cipitauit. Quis gͦ iã de uircutũ eͣrismate
confidat: Si hec lapides delinqͤre facit. de stipulis
quid faciet : Que iccirco periculosior est:
quia citius mentes eneruat. qmꝰ magis de¬

Expanded text:
dinem diaboli in hoc vitio constare perhibuit didinem diaboli in hoc vitio constare perhibuit dicens, ut supradictum est ad beatum Job: Fortitudo ejus in lumbis ejus ; hinc etiam est quod praedictus Apostolus contra caetera quidem vitia pugnare nos in cominus jubet, fornicationem vero fugere hortatur; nimirum suadens, ut si quis praeliator frequenti hostium congressione victoricongredi nullatenus audens ab eo per fugam declinet: ita quilibet Christianus etiam si alia vitia superaverit, ab occasionibus tamen libidinis longe r. XXV. Haec fortissimum Samson sola vicit, haec sanctissimum David non praeteriit, sapientissimum Salomonem penitus suffocavit, cum, sicut scriptum est, potestatem sui corporis non haberet. Haec Amon filium David in sororem praecipitavit. Quis ergo jam de virtutum charismate confidat? Si haec lapides relinquat, de stipulis quid fiet? Quae idcirco periculosior est, quia citius mentes enervat, quoniam magis de
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam referunt. Ut gͥ quantussit iste reatꝰ
monstraretur: ad solius dei iudiciũ referri ꝑ¬
hibetur. Sub hoc sensu ẽ intelligendũ etiã ũ¬
lud quod idẽ apłs ait. Nichil m conscius sũ
sed ñ in hoc iustificatꝰ sum. Nam cur se iustifi¬
care ñ audeat. quãuis nichil mali pꝰ bapcisma
sibi conscius sit: manifestat subdens. Qui aut̃
diceret. Non est equalis. sed cuiꝰ ire nemo po¬
test resistere. Porro ad enormitatẽ tanti uicit
demonstrandã. idem ipse apłs dicit. Omne
peccatũ quodcũq fecerit homo: extra corp
est. Qui aut̃ fornicatur. in corpꝰ su ũ peccat᷑.
Cornamq nr̃m de quo dñs exire peccata ꝑ
hibet. intra corpꝰ est. Hoc gͥ non obhoc dic̃
apłs Iut sola fornicatio intra corpꝰ sic: sed ut
ostenderet quia tantũ grauior. ẽ. aliis peccatis.
quantũ distat morbus interior ab ulcerib que
in cute sunt. Nonne & hoc ds̃ cõꝓbat qͥ fortiti¬

Expanded text:
notitiam referunt. Ut igitur quantus sit iste reatus notitiam referunt. Ut igitur quantus sit iste reatus monstraretur, ad solius Dei judicium referri perhibetur. Sub hoc sensu est intelligendum etiam illud, quod idem Apostolus ait: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum . Nam cur se justificare non audeat, quamvis nihil mali post baptisma sibi conscius sit, manifestat subdens: Qui autem diceret: Non aequalis, sed cujus irae resistere nemo potest. Porro ad enormitatem tanti vitii demonstrandam, idem ipse Apostolus subdit: Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat . Cor namque nostrum, de quo Dominus peccata exire perhibet, intra corpus est. Hoc ergo non ob hoc dicit Apostolus, ut sola fornicatio intra corpus sit; sed ut ostenderet quia quantum gravior est aliis peccatis, tantum distat morbus interior ab ulceribus quae in cute sunt. Nonne et hoc Deus approbat, qui fortitu