comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones parati : quic qđ in pulerit non uos euertat: Stantem te in ueni& om¬
nis casus łrigeris ergo inhanc fabricam affectupio : religione sincera fide
spe. caritate : & istud aedificari ambulare estꝰ in istisciuitatib: alia ẽ fabrica
aedificioꝵ : Alii sunt ciues in habitantes in fabrica: Illa ciuitas in ciuibus suis
aedificatur: ipsi sunt ibi lapides. qui sunt ciues: lapides enim sunt ui uiꝰ. Et
uos inquit tamquam lapides uiui. aedificamini in domum spiritalem: ad
nos directa uox est : Ergo sequemur deista ciuitate: fundamenta eius in
montib: scĩs diligit dñs portassion : lam ideo prȩlocutus sum. Neputetis
alia esse fundamenta. alias portas: Quare sunt fundamenta a posto li
& ꝓph&ae : quia eorum Actoritas portat infirmitatem nram : quare suni
portȩ : quia peripsos intramus ad regnum dĩ : prȩdicant enim nobis. et

Expanded text:
tiones parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omtiones parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omnis casus. Erigeris ergo in hanc fabricam affectu pio, religione sincera, fide, spe, charitate; et ipsum aedificari ambulare est. In istis civitatibus alia est fabrica aedificiorum, alii sunt cives inhabitantes in fabrica: illa civitas civibus suis aedificatur, ipsi sunt lapides qui sunt cives; lapides enim vivi sunt. «Et vos,» inquit, «tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritualem» . Ad nos directa vox est. Ergo sequamur de ista civitate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias portas. Quare sunt fundamenta Apostoli et Prophetae? Quia eorum auctoritas portat infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tum : quia caelestis fabrica est. adcȩlos precessit fundamentum nrm̃: Ipse
ergo angularis lapis: Montesq a postoli proph&emagni. portantes fabri¬
cam ciuitatis : qui faciunt uiuum quoddam aedificium: Hoc ȩdificium modo
clamat de cordib uris hoc ait artificiosa manus dĩ &iam ꝑ linguã nram : ut
adillius aedificii fabricam conquadremini. Non enim frustra etiã arca de
lignis quadratis aedificata ẽ arcanoe: Quae nihil ominus figuram gestabat
ecclesiae: Quid est enim qua drariͤ adtendite similitudinem quadrati lapi¬
dis: similis deb& essexp̃ianus : in omni temptatione sua xp̃ianus non cadit:⁊
Etsi in pellitur. & quasi uertitur . non cad&:. Nam quadratum lapidem qua¬
cumq uerteris stat : Cadere uisi sunt martyres cum percuterentur : Sed
quidixit quaedam uox cantici : cum ceciderit iustus non conturbabitur
qm̃ dñs confirmat manus eius.: Sic ergo conquadramini adomnes tempt.¬

Expanded text:
ntum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ntum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, montesque Apostoli, Prophetae magni, portantes fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedificium. Hoc aedificium modo clamat de cordibus vestris? hoc agit artificiosa manus Dei etiam per linguam nostram, ut ad illius aedificii fabricam conquadremini. Non enim frustra etiam de lignis quadratis aedificata est arca Noe , quae nihilominus figuram gestabat Ecclesiae. Quid est enim quadrari? Attendite similitudinem quadrati lapidis: similis debet esse christianus. In omni tentatione sua christianus non cadit; etsi impellitur, et quasi vertitur, non cadit: nam quadratum lapidem quacumque verteris, stat. Cadere visi sunt Martyres, cum percuterentur; sed quid dixit quaedam vox Cantici? «Cum ceciderit justus non conturbabitur; quoniam Dominus confirmat manum ejus» . Sic ergo conquadramini, ad omnes tenta
Abbreviated transcription (Latin):
pastor bonus : & ibidix̃ ego sum ianua: pastor intrat ꝑianuam: etquis
est pastor quu intrat perianuam: ego sum pastorbonus : et quae ester¬
go ianua qua intras tu pastorbone : ego sum ianua:. Quomodo ergo
tuomnia: quomodo ergo ꝑme omnia: uerbi gratia cum paulus intrat
ꝑ ianuam : non ne xp̃s intrat perianuam  quare : non quia paulus xp̃s.
sed quia in paulo xp̃s : & ꝑxpmpaulus. Ipsed ix̃ : an &xperimentum ei
ipsos scõs eius ꝑsequebatur saulus nondum paulus: quando ei clamauit
decaclo saule saule. quid meper sequeris. Ergo fundamentum & lapis
angularis ipseest : & abimo surgens sitamen ab imo. Etenim origo fun¬
damenti huius summitatem ten& . &quem ad modum fundamen¬
tum corporeae fabricae inimo est . ita fundamentum spiritalis fabricae in
summo est: Si ad terram aedificaremur : inimo nobis ponendum erat fundam̃¬

Expanded text:
pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» . Pastor intrat per januam: et quis pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» . Pastor intrat per januam: et quis est pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor bonus.» Et quae est ergo janua qua intras tu, pastor bone? «Ego sum janua.» Quomodo ergo tu omnia? Quomodo per me omnia. Verbi gratia, cum Paulus intrat per januam, nonne Christus intrat per januam? Quare? Non quia Paulus Christus; sed quia in Paulo Christus, et per Christum Paulus. Ipse dixit: «An experimentum ejus ipsos sanctos ejus persequebatur Saulus, nondum Paulus, quando ei clamavit de coelo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundame
Abbreviated transcription (Latin):
damentum fundamentoꝵ : Siergo sacramenta cogites xp̃s sc̃s scõꝵ : Si gre¬
gem subditum cogites. xp̃s pastor pastorumꝰ si fabricam cogites xp̃s fun¬
damentum fundamentoꝵ : In ȩdificiis istis non potest idem lapis eẽ ini¬
mo & in summo Ni fuerit inimo. in summo nonerit : Si in summo fuerit:
inimo nonerit : Angustias enim omã poene corpora patiuntur : Nec ubi¬
q essepossunt. nec semꝑ: Diuinitas aut̃ quae ubiq prȩsto est: undique
ad eã potest ducisimilitudo : & totum potest eẽ insimilitudinib quia
nihil horum est in proprietatib:. Num quid xp̃s ianua est quem ad mo¬
dum uidemus ianuas factas a fabro: non utiq: & tamen dixit . ego sumia¬
nua : Aut numquam sic est pastor. quo modo uidemus pastores istos prȩ¬
positos pecorum : et dix̃ ego sum pastor : Etuno loco ambas res dixit :
in euangelio dixit: quia pastor perianuam intrat : & ibi dix̃ ego sum

Expanded text:
damentum fundamentorum? Si ergo sacramenta cogites, Christus sanctus sanctorum: si gredamentum fundamentorum? Si ergo sacramenta cogites, Christus sanctus sanctorum: si gregem subditum cogites, Christus pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in proprietatibus. Numquid Christus janua est, quemadmodum videmus januas factas a fabro? Non utique: et tamen dixit, «Ego sum janua.» Aut numquid sic est pastor, quomodo videmus pastores istos praepositos pecorum? Ex dixit, «Ego sum pastor.» Et uno loco ambas res dixit. In Evangelio dixit quia pastor per januam intrat: et ibi dixit, «Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
lapis est xp̃s ihs̃ . in illo quidem duo pari&es compaginantur. Neq enĩ
angulum faciunt nisi duo parietes in unum dediuerso uenientes: sicut po¬
puli duo &xcircum cisione & e prȩputio. ad pacem xpianam sibim & co¬
neci inuna fide unaspe una caritate : Sed si angulus sum mus xp̃sihs̃.
quasi uidentur priora fundamentu. et posterior lapis angularis: po¬
test ergo aliquis dicere. quia magis xp̃s super ꝓphetas & apostolos incum¬
bit non illi supra illum Sed illi sunt infundamento ipse inangulo :
Sed cogit& qui hoc dicit angulum. & in fundamento esse : Neque enim
ibi est angulus ubi uid&ur ut surgat in apicem:. a fundo enim incipitꝰ. nã
ut noueritis quia & fundamentum xp̃s & primum & maximum: funda¬
li & quomodo fundamentum xp̃s ihs. quod ulterius nihil ẽ: quo modo
putamus . nisi quem ad modum a perte dicitur sc̃s scoꝵ: sic figurate fun¬

Expanded text:
lapis est Christus Jesus, in illo quidem duo parietes compaginantur. Neque enim lapis est Christus Jesus, in illo quidem duo parietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, una spe, una charitate. Sed si angulus summus Christus Jesus, quasi videntur priora fundamenta et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis dicere quia magis Christus super Prophetas et Apostolos incumbit, non illi super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut noveritis quia et fundamentum Christus et primum et maximum: «Fundali, et quomodo fundamentum Christus Jesus, quo ulterius nihil est? Quomodo putamus, nisi quemadmodum aperte dicitur sanctus sanctorum, sic figurate fun
Abbreviated transcription (Latin):
ti inquit supra fundamentum a postoloꝵ & ꝓph&arum : Etquia nec ipsi a pos¬
toli & prophetae in quib: fundamentum ẽ ciuitatis setenerent inse.: secutus
ibi ait. Ipso sum mo &x istente lapide angularixp̃o ihũ. Meitaque putarent
gentes non se ꝑtinere adsion: Erat enim quȩ dam ciuitas sion terrena : quȩ
perumbram gestauit imaginem cuius dam sion dequamodo dicitur caeles¬
tis illius hierusalem : dequa dicit apostolus. quae ẽ mater omnium nr̃m:
Ne ergo illi se non ꝑtinere dicerent adsion. quia nonerant depopulo iucdȩo¬
rum hoc eis dixit : Igitur non estisiam peregrini & inquilini: sed estis ciues
sc̃oꝵ & domestici dĩ : super ȩdificati superfundamentum a posto loꝵ et ꝓ¬
ph& arum : habens constructionem tantae ciuitatis : sed omnis ista conpa¬
ges ubinititur . ubi incumbit uinus quam cadat : Ipso inquit summo an

Expanded text:
ti,» inquit, «super fundamentum Apostolorum et Prophetarum.» Et quia nec ipsi Aposti,» inquit, «super fundamentum Apostolorum et Prophetarum.» Et quia nec ipsi Apostoli aut Prophetae, in quibus fundamentum est civitatis, se tenerent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam Sion de qua modo dicitur, coelestis illius Jerusalem de qua dicit Apostolus, «Quae est mater omnium nostrum» : ne ergo illi non pertinere dicerentur ad Sion, quia non erant de populo Judaeorum, hoc eis dixit, «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum Apostolum et Prophetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam cadat? «Ipso,» inquit, «summo a
Abbreviated transcription (Latin):
clamans addm̃. erupit &iam in aures hominum : fundamenta eius in
montibus scĩs & quasi omnes audientes quaererent: cuius : Diligit inquit dñi
portassion Ecce cuius fundamenta in montib scĩs. cuiusdam ciuitatis si¬
onꝰ cuius dñs portas diligit : sicut consequenter dicit. Super omnia ta¬
bernacula iacob sed quid est fundamenta eius in montib scĩs: qui sunt
montes scĩ superquos fundata ẽ ista ciuitas : Alterquidam ciues planius hoc
dixit a postolus paulus : ciuis indeꝓph&a : ciuis inde apostolus. Et hi propte¬
rea loquebantur ut c&erosciues exortarentur : Sedhi idest proph&ȩ & a
postoli quomodo ciues: fortasse ita ut &iam ipsi sint montes suꝑ quos fun¬
damenta sunt huius ciuitatis : cuius portas diligit diłs. Dicat ergo alius
ciues hoc aperte: nenos suspicari uideamus loquens adgentes & conmemo¬
rans ut redirent. & quasi construerentur insabricam scm. superaȩdifica¬

Expanded text:
clamans ad Deum, erupit etiam in aures hominum: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Et quasi homines audientes quaererent, Cujus? «Diligit,» inquit, «Dominus portas Sion.» Ecce cujus fundamenta in montibus sanctis, cujusdam civitatis Sion, cujus Dominus portas diligit, sicut consequenter dicit, «super omnia tabernacula Jacob,» Sed quid est, «Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam civis planius hoc dixit, apostolus Paulus. Civis inde Propheta, civis inde Apostolus: et hi propterea loquebantur, ut caeteros cives exhortarentur. Sed hi, id est Prophetae et Apostoli, quomodo cives? Fortasse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedifica
Abbreviated transcription (Latin):
salaii huius octogesimi & septimititulus: hab& aliquid quo ne¬
uum negotium disputatori afferat. Num quam enim aliorum psal¬
morum positumẽ quod hic legitur : promeleth ad respondum: Nam de

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
eo: noli timere ecce ego flagellatus sum. tantum manifestum ẽ. confi¬
teor peccaui. non enim dicome iustum Hoc enim dicunt pleriq quan¬
do est forte quisq in aliqua miseria. in dolorib intras consolari illum:
It ille: peccaui fateor sunt peccata mea. agnosco illa.: sed numquid
tanta peccaui quanta ille: ego noui quanta fecit ille. ego noui quanta
commisit: Peccata mea sunt fateor illa dõ. sedminora sunt quam illius.
& ecce ille nihil mali patitur. noli turbari. tranquillus esto ut scias quo
rectus dñs & non ẽ iniquitas in eo: Quid si te propter ea flagellat modo.
quia non tibi seruat ignem sempiternum: quid si illum propter ea
dimittit modo quia auditurus ẽ. Ite in ignem a dernum: Sed quando
cuntu positus fueris addexteram tunc dicetur positis ad sinistram : ite in
ignem adernum qui paratus ẽ diabolo & angelis cius: nonte ergo ista mo¬

Expanded text:
eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confieo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus esto, ut scias «quoniam rectus Dominus, et non est iniquitas in eo.» Quid, si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Non te ergo ista mo
Abbreviated transcription (Latin):
tur mala conscientia : Tuaũ tranquillus esto. sperans depromissis dnĩ
rere sicut palma & multiplicari sicut cedrus libam. & non arescere sicut
faenum sole cadente sicut hi qui uidentur florere sole absente : Siergo
sanus ẽ filios habet plenam domum abundat gloria exaltatur honorib
deinimicis uindicatur. & omnia mala committit: Alius in nocens sui
negotii non rapiens aliena non contraquemquam faciens. laborat inuin¬
culis in carceribus in inopia aestuat &suspirat. quomodo non est iniqui¬
tas in eo : esto tranquillus & intelleges: nam perturbaris & incubiculo
tuo obscuras tibi lucem: Radiare tibi uult aeternus ds̃ noli facere tibi¬
nubilum deperturbatione: Esto tranquillus inte. & uide quid tibi dicã
quia ds̃ aeternus est quia modo parcit malis ad ducens illos ad pęnitentiã.
Flagellit bonos erudiens illos ad regnum caelorum. non est iniquitas in

Expanded text:
tur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini tur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini rere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. Quia Deus aeternus est, quia modo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in
Abbreviated transcription (Latin):
Veni& ergo iudicium ut arescant peccatores : & uirescant fideles: uelut
mus dĩ nr̃i florebunt. Adhuc multi plicabuntur in senecta uberi
& tranquilli erunt ut ad nuntient. Hoc ẽ sabbatum quod uobis paulo
ante commendaui. unde hab& titulum psalmus. tranquilli sunt ut
adnuntient: Quare tranquilli ut adnuntiant : non in illos mou&
faenum peccatorum.: Cedrus & palma nec in tempestatibus curuan¬
tur : Ergo tranquilli sint ut ad nuntient. Ituere quia modo ad nun¬
tiandum ẽ & subsannantib omnib: Omiseri homines amatores mundi
ad nuntiant uobis qui plantati sunt in domo dñi. Qui confitentur dño
incantico & erthara. in uerbo &opere adnuntiant uobis & dicunt uobis
nolite seduci felicitate iniquorum. nolite ađtendere florem faeni no¬
lite adtendere ad tempus beatos in aeternum miseros: nec ista beatitu¬
do quaeforis modo uid&ur uera est. nec incorde beati quia torquen¬

Expanded text:
Veniet ergo judicium, ut arescant peccatores, et virescant fideles. «Velut Veniet ergo judicium, ut arescant peccatores, et virescant fideles. «Velut mus Dei nostri florebunt, Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: et tranquilli erunt, ut annuntient.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo ante commendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. Nec ista beatitudo quae modo foris videtur, vera est; nec in corde beati sunt, quia torquen
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ẽ diabolo & angelis eius. & in eis qui in surgunt in me malignan¬
tibus audi& auris mea.: Transit faenum transit flos peccatorum.: quid¬
de iustis : Iustus ut palma florebit: Illi ex oriuntur sicut faenum
iustus ut palma florebit In palma altitudinem significauit: foste
& hoc significauit in palma. quia in nouissimis suis pulchra est. ut initiũ
eius a terra ducas. finem ipsius in cacumine ubi hab& totam pulchritudi¬
nem: Aspera radix uidetur in terra: pulchra coma subcaelo ẽ Fritergo
& tua pulchritudo infine: Radix tua fixa sit sed sursum uersus habe¬
hum iliatus ex altabitur . Velut cedrus quȩ in libano ẽ multiplicabitꝰ
Videte quia arbores dixit . iustus ut palma florebit. ut cedrus libani
multiplicabitur .: Numquid cumsol exierit arescit palma: numquid
arescit cedrus: Cum aũ sol aliquando candens fuerit. arescit faenũ.

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in me malignanparatus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in me malignantibusde justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; «justus ut palma florebit.» In palma altitudinem significavit. Forte et hoc significavit in palma, quia in novissimis suis pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, finem ipsius in cacumine, ubi habet totam pulchritudinem: aspera radix videtur in terra, pulchra coma sub coelo est. Erit ergo et tua pulchritudo in fine. Radix tua fixa sit: sed sursum versus habeHumiliatus exaltabitur. «Velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Videte quas arbores dixit: «Justus ut palma florebit; velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Numquid cum sol exierit, arescit palma? numquid arescit cedrus? Cum autem sol candens aliquando fuerit, arescit fenum.
Abbreviated transcription (Latin):
est. senectus ista uiridis ẽ semper uirebit. Audistis defoeno peccato¬
suos : Omnes quio perantur iniquitatem: noli adtendere quia amicus
tuus ẽ in imicus. Incurrat negotium. & ibi illum probas. Incipis uenire
contra iniquitatem ipsius. & ibi uidebis quia quando tibi blandiebatur
in imicus erat: Sed nondum pulsaueras non ut institueretur in corde
quod non erat. sed ut erumper& quod erat. It respexit oculus meus
inimicos meos: Et in eis qui insurgunt in me malignantib: audi&
auris mea Quando : insenecta: Quidẽ insenecta : in nouissimo:
& quid audi& auris nra : Stantes addexteram audiemus quod dicitur
eis qui sunt ad sinistram ite in ignem aeternum. quiparatus ẽ diabolo
& angelis eius.. Ab isto auditu malo. iustus nontimebit. Scitis quia
dictum ẽ in quodam psalmo. In memoria aeterna erit ustus. ab audi¬
tu malo nontimebit. Quo auditu malo: Ite inignem a&ernum qui

Expanded text:
est, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatoest, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatosuos? Omnes qui operantur iniquitatem. Noli attendere quia amicus tuus est iniquus: incurrat negotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus quod dicetur eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pingui, quid dixit senectus mea. nouissima mea quomodo inaetati¬
bus nr̃is nouissima senectus ẽ sic totum hoc quod modo patitur corpus
xp̃i in laboribus in aerumnis. inuigiliis. in fame & siti. in scandalis in ini¬
quitatibus in pressuris iuuentus ipsius ẽ: Senectus ipsius id est no¬
uissima ipsius. in laetitia erunt: Et intendat caritas ur̃a. quia dixi
senectutem neputetis & mortem.: homo enim incarne. Ideo senescit
ut moriatur: Senecta aeclesiae candida erit rectefactis morte aũ
non corrum petur. quod ẽ caput senis hoc erunt opera nr̃a. Videtis
quem ad modum canescat caput & in albescat quantum cumq senectus
accedit: Quibene senescit ordine suo. quȩris illi aliquando in capite
capillum nigrum & non inuenis. sicum fuerit uita nr̃a talis ut quaera¬
tur nigritudo peccatorum & non inueniatur. senectus tua iuuenalis

Expanded text:
pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatipingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in iniquitatibus, in pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non inveniatur; senecta ista juvenilis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicitui peribunt non ibi inueniaris ubi peribunt: Et dispergentꝰ
dĩ peribunt & dispergentur omnes quioperantur iniquitatem : Iuqui
inter ista scandala inter in iquitates humanas gemis quitribularis in car¬
ne sed gaudes incorde: quid tu quae tibi spes ocorpus xp̃i: Oxpẽ qui
in caelis sedes addexteram patris. sed pedib tuis & membristius laborans
interris &dicis Saule saule quid me persequeris : Iu quam spem ha¬
bebis sunimici dĩ peribunt. & dispergentur omnes qui operantur iniqui¬
tatem quid tibi erit: Et ex altabitur sicut unicornis cornu meũ:
quare dixit sicut unicornis: aliquando unicornis superbiam significat:
aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas ex alta¬
tur. omnes hereses cum inimicis dĩ peribunt. & ex altabitur sicut uni¬
cornis cornu meum: & quando erit: Et senectus mea in misericordia

Expanded text:
inimici tui peribunt.» Non ibi inveniaris, ubi peribunt. «Et dispergentuinimici tui peribunt.» Non ibi inveniaris, ubi peribunt. «Et dispergentuDei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed gaudes in corde, quid tu? quae tibi spes, o corpus Christi? O Christe, qui in coelis sedes ad dexteram Patris, sed pedibus tuis et membris tuis laboras in terra, et dicis, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare dixit, «sicut unicornis?» Aliquando unicornis significat superbiam, aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
enim occultos inimicos dĩ scriptura aperit ut quia non illos potes nosse
corde tuo noueris illos inscriptura dĩ & caueas inueniri cũ illis: Aper¬
te dicit iacobus in epistola sua. nescitis. quia amicus huius mundi in imicus
dĩ constituitur : Iudisti nonuis eẽ inimicus dĩ noli eẽ amicus huius mu¬
di: Nam siamicus fueris huus mundi inimicus erisdõ quomodo enĩ
non potest fieri adultera coniunx nisi inimica e&̃ uiro suo sic anima ad¬
ultera amore rerum saeculariũ non potest nisi in imica e&̃ dõ : Tim& sed
non amat: Penas tim& non iustitia delectatur: Ergo in imicidĩ om̃s
amatores mundi omnes inquisitores nugarum. omnes consultores sosti
aeclesias in imici dĩ sunt: Ad tempus possunt florere sicut faenum : peri
bunt aũ cũ ille inspicere coeperit & iudiciũ suum in omnem carnem ad¬
duxerit : iunge te scripturȩ dĩ & dic illud cumisto psalmo quõ ecce

Expanded text:
enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola sua: «Nescitis quia amicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatecclesias, inimici Dei sunt. Ad tbunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam ecce
Abbreviated transcription (Latin):
longanimis ẽ ds̃ & patiens: Omnia ista quae uid& mala. amalis fieri
tolerat: quare : quia adernus est. & uid& quid illis seru&: uis &tu
esse longanimis & patiens ÷ Tungete aeternitatȩ di : Cumillo
expecta illa quae in fratẽ sunt: EVMenim adhȩserit cortuum altis¬
simo intra te erunt omnia mortalia & dic quod sequitur : Quõ ecceii¬
micitui peribunt. qui modo florent post ea peribunt: qui sunt in imi¬
cidĩ : fratres forte illos solos putatis in imicos dĩ qui blasphemantꝰ Sunt
quidem &ipsi & a troces isti quinec lingua nec cogitationib malis partunt
iniurus dõ & quid faciunt dõ excelso aeterno: Si pugnum in colum na
ferus tulederis & putas quia blasphemio dm̃ percutias : non Iu disrum¬
peris nam nibil facis dõ Sed in imici dĩ apesteblasphematores sunt &
cõtidie occulti in ueniuntur: Cauete tales in imicitias dr: quosdam

Expanded text:
longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri tolerat. Quare? Quia aeternus est, et videt quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo, infra te erunt omnia mortalia; et dic quod sequitur, «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Qui modo florent, postea peribunt. Qui sunt inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
qui non cognoscunt : stulti & in prudentes: Cum exoriuntur pecca¬
tores sicut foenum : It prospexerunt omnes quio perantur iniqui¬
tatem: Omnes quuncorde suo non recta sentiunt dedõ. prospexe¬
runt peccatores orientes sicut foenum. idẽ florentes ad tempus:
quare illos prospiciunt : ut intereant in sacculũ saeculi Adtendunt
enim florem ipsorum temporalem imitantur illos. & uolentes cũ
illis florere ad tempus. intereunt in aeternum: hoc ẽ ut intere¬
ant in saeculum saeculi. Tu aũ altissimus in aeternũ es dnẽ. ex pec¬
tans desuper ex aeternitate tua. quando transeat tempus iniquo¬
rum & ueniat tempus iustorum.. Quõ ecce intendite fr̃s. iam &ip¬
se loquitur. Loquitur enim expersona nra. loquitur expersona
corporis xp̃i : Xp̃s enim loquitur in corpore suo idẽ in aeclesia
sua lam iunxit se a &ernitati dĩ. sicut uobis paulo ante dicebam

Expanded text:
qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccaqui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus, intereunt in aeternum: hoc est, «Ut intereant in saeculum saeculi.» 10. tans desuper ex aeternitate tua quando transeat tempus iniquorum, et veniat tempus justorum. «Quoniam ecce.» Intendite, fratres. Jam et ipse qui loquitur loquitur enim ex persona nostra, loquitur ex persona corporis Christi: Christus enim loquitur in corpore suo, id est, in Ecclesia sua, jam junxit se aeternitati Dei: sicut vobis paulo ante dicebam,
Abbreviated transcription (Latin):
eum non habere spem. &dimittit illum ut faciat quod uult: Puer aut̃
quif lagellatur sicor non habuerit & in prudens fuerit etstultus : Gra¬
tulatur fratrisuo qui non uapulat. & gemit dese. etdicit in corde suo
tanta mala fecit frater meus: Quic quid uult facit contra precep¬
ta patrismei. Et nemo illi facit uerbum durum. ego mox ut me mo¬
uero cedor: Stultus ẽ in prudens ẽ: Ad tendit quid patitur & non
astultus non intellegit ei. Quae sunt quae non intellegit stultus &
quae non cognosc& in prudens : Cum exoriuntur peccatores sicut
foenum: Quid ẽ sicut foenum: uirent hiemps ẽ. sed aresc& aestate :
Adtendis florem foeni quid citius transit: quid lucidius: quid uiridi¬
us : nonte delect& uiriditas ipsius. sed time ariditatem ipsius.: Au¬
disti peccatores sicut foenum. audi & iustos. quo modo: ecce inter¬
imuidete peccatores sicut foenum florent bene: Sed qui sunt.

Expanded text:
eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid patitur, non et stultus non intelliget ea.» Quae sunt quae non intelliget stultus, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum.» Quid est, «sicut fenum?» Virent cum hiems est; sed arescent aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illo aeternus eris. Quid enim dictum ẽ detemporalibus: omnis ca¬
ro foenum &omnis claritas carnis ut flosfoeni foenum aruit & flos
decidit: Omnia ergo arescunt & decidunt . non uerbũ illud. uerbũ
num Dic ergo illi nimis profundae factȩ sunt cogitationes tuae:
Tenuisti lignum transis per istam profunditatem: Vides ibi aliquid
in tellegis ibi aliquid Intellego dicis siiam xp̃ianus es & bene eru¬
ditus dicis: Ds̃ iudicio suo reseruat omnia : Boni laborant quia fla¬
gellantur ut filii : mali exultant. quia damnantur ut alieni.: Duos
filios hab& homo: Alterum castigat : alterum dimittit : Facit unus
male & non corripitur a patre : Alter mox ut semouerit. colaphis
ceditur. flagellatur : Vnde ille dimittitur ille ceditur : nisi quia
huic cȩso hereditas seruatur: Ille aũ dimissus exhereditatus ẽ. uid&

Expanded text:
 Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis ca Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbumnum.» Dic ergo illi: «Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt
Abbreviated transcription (Latin):
ne patere & tolera tribulationes inmundo quem ad modum ađtendisti
in xpo. & nonte moueant qui faciunt mala & in isto saeculo florent Nimis
profunde factȩ sunt cogitationes dĩ ubi est cogitatio dĩ: prȩsens ha¬
benas laxat sed post ea asstring&, Noli gaudere ad piscem qui in esca fua
exultat. non dum traxit hamum piscator: nam iam ille amum hab&
in faucibus & quod tibi uidetur longum: breue est. Omnia ista cito trans¬
eunt: quid est longa uita hominis ad aeternitatem dĩ : : Vis esse longani¬
mis : uide aeternitatem dĩ. Nam ađtendis addies tuos paucos & diebus
tuis paucis uis impleri omnia: Quae omnia : ut damnentur omnes impii.
& coronentur omnes boni: Istis diebus tuis uis haec omnia impleri. impl&
ea ds̃ tempore suo: quidtu tedium pateris & facis: aeternus ẽ tardat.
longanimis ẽ: Iuaũ dicis ideo ego nonsum longanimis. quia tempo
um. sed in potestate habes. iunge cortuum aeternitai

Expanded text:
ne patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti ne patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati
Abbreviated transcription (Latin):
malis florentem & conuertit se ipse ad facienda malci. Ds̃ aũ patiens
ẽ quia aeternus eĩnouit diem iudicii sui. ubi omnia examinat: hoc
mei. nullũ mare tam ꝓfundum ẽ quam ẽ ista cogitatio dĩ. ut mali
floreant: & boni laborent  Nihil tam profundũ. nihil tam altum.
ubi naufragat omnis infidelis in isto alto in isto profundo : Vis trans¬
ire ꝓfundũ hoc : aligno xp̃i noli resilere non mergeris. tenete ad
xp̃m. ⁊ Quid est quod dico tenȩte ad xp̃m. Ideo uoluit ipse in ter¬
ra laborare. ⁊ Audistis cum propheta legeretur. non auertisse eum
scapulas a flagellis : Non a uertisse eum faciem absputis hominum
Non auertissȩ maxillas apalmis eorum. ⁊ Quare omnia ista pati
uoluit nisi ut consoletur patientes: Et poterat & ipse infine re¬
suscitare carnem suam. sedtu qui non uideras. non ess& quod sperares:
non distulit resurrectionem suam. netu adhuc dubitares eo ergo fi¬

Expanded text:
malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens est, quia aeternus est, et novit diem judicii sui, ubi omnia examinat. 8. mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli resilire; non mergeris: tene te ad Christum. Quid est quod dico, tene te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti non es tristis quia tu peristi: Quanto melius tunica tua peri¬
r& quam anima tua: Subsannat in his omnibus. contumeliosus ẽ pa¬
rentibus odit inimicũ insectatur usq ad mortem. furatur ubi oc¬
casionẽ inuenerit. a falso testimonio non cessat. insidiatur matrimo¬
nio alieno concupiscit rem proximi sui: Facit haec omnia & flor&
indiuitus. in honorib:. in excellentia mundi huius: Vid& eum illemi¬
ser bene operans. & mala patiens perturbatur & dicit.: Ds. puto mali
tibi placent & bonos odisti: Amas eos qui faciunt iniquitatem: Si com¬
motus fuerit & illi cogitationi consenserit. perd& sabbatũ decorde
am incipit adpsalterium hoc non attendere. deuiauit inde. sine cau¬
sa cantatꝰbonum ẽ confiteri dnõ & psallere nomini tuo altissime.
Iam perdito sabbato ab interiore homine. & exclusa qui &e cordis.
& bona cogitatione repulsa. incipit iam imitari illum quem uid& in

Expanded text:
venisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua perivenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriã feci. non ad idola inclinatus sũ. non accepi nomen dnĩ dĩ in
uanũ seruaui me apeccato .: Enumerat decem cordas. idest decem
p̃cepta legis. & interrogat se secundum singula. & uid& se non peccas¬
se nec inuno. & contristatur quia talia mala patitur ⁊ Et illi qui non dico
aliquas cordas tangunt sed nec tangunt ipsum psalterium. & nihil bo¬
ni operantur. consulunt idola: Et forte tunc uidentur xpĩani. quan¬
do nihil mali patiuntur domus eorum. quando aliqua ibi tribulatio
ẽ currunt adphitonẽ aut sostilegum. aut mathematicũ.: Dicitur illi
nomen xp̃i. subsannat. torqu& os.: Dicitur illi fidelis cur consulis ma¬
thematicum: Et ille recede ame ipse mihi prodidit res meas. nam
perdidissem & in planctu remansissem: homobone nonne signas te
signo crucis xp̃i : &lex omnia ista prohib&: Gaudes quia res tuas in¬

Expanded text:
injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi inlum inatus & alum ine dũ & ferue factus abspũ dĩ: Quindo
uideris tebene operantem. confitere dõ &dic quod ait apostolus.⁊
dic tibi neextollaris.: Quid enim habes quod non accepisti : Siaut̃ ac¬
cepesti quid gloriaris quasi non acceperis : hic ergo confitetur dõ
& doc& nos bonam confessionem quia dicit. iocundasti me dñe in factu¬
ra tua. & inoperibus manuum tuarum exultabo: Quid agimus
deillis quimale uiuunt & florent : hic enim perturbatum ani¬
ribus uersantem. laborantem in angustia rerum. forte in opia rei
familiaris. forte infame &siti & nuditate. forte se in carcere bona
facientem. & illum a quo in carcere missus ẽ mala facientem & ex ultan¬
tem & sub intrat incor pessima cogitatio aduersus dm̃ &dicit.: ds̃
furtum feci. non hominem occidi. non cuiusquã rem concupiui.
non falsum testimonium aduersus aliquẽ dixi Non patri uel matri

Expanded text:
nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando videris te bene operantem, confitere Deo, et dic quod ait Apostolus, dic tibi ne extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis» ? Hic ergo confitetur Deo et docet nos bonam confessionem, quia dicit: «Jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» 7. Quid agimus de illis qui male vivunt, et florent? Hinc enim perturbatum anitidie versantem, et laborantem in angustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Diena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri
Abbreviated transcription (Latin):
cat.. Ađ tendite ergo sententiam contra: Sienim quiloquitur mendaci¬
um desuo loquitur. restat ut qui loquitur ueritatẽ. dedĩ loquatur.
Ideo dicitur alio loco. ds̃ uerax solus. Omnis aũ homo mendax. Non tibi
dicitur in hac sententia. uade securus. mentire: quia homo es. Immo uide.
te hominẽ quia mendax es: It utsis uerax bibe ueritatem. ut dedõ
ructes ut sis uerax. Quia de tuo illam non potes habere. restat ut inde
uel ab igne : si eum calori subtraxeris. frigescit. Ibi appar& quia quod
feruebat non erat ipsius. sed feruebat uel asole. uel abigne: Sic &tu
si adõ recesseris frigesces: Si ad dm̃ accesseris. feruesces sicut dicit a posto¬
lus spũ feruentes: Item deluce quid dicit : siad eum accesseris
inlumine eris Ideo psalmus dicit. accedite ad eum &inluminamini
&uultus ur̃i non erubescent: Quia ergo boni nihil poteris operari

Expanded text:
cat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacicat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatur. Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» . Non tibi dicitur in hac sententia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, fervesces; sicut dicit Apostolus, «Spiritu ferventes» . Item de luce quid dicit? Si ad eum accesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operari,
Abbreviated transcription (Latin):
cum cantico incythara : hoc ẽ in uerbo &opere. Cum cantico. uerbo. in
crthara &opere. Si uerba sola dicis. quasi canticum solum habes. crtha¬
ram non habes :: Si operaris & non loqueris. quasi solam crtharã habes.⁊
Propter hoc & loquere beo ne & facbene siuis habere canticum cum cł¬
thara. Quia iocundasti me dnẽ infactura tua . & in operibus manuumtu¬
arum &ultabo: Videtis quid dicat Tume fecisti beneuiuentem. tume
formasti. Si quid forte bonifacio. infactura manuum tuarum exultabo
Quomodo dicit apłs ipsius enim sumus figmentum. creati in operibus bonis
nisi enimte formaret adopera bona non nosses nisi operatua mala
hoc euuangelium dicit. Om ne peccatum mendat̾ium est: Contra legem
enim & contra ueritatem quicquid ẽ. mendacium dicitur.: ergo quid
ait : quiloquitur mendacium desuo loquitur. id est qui peccat. desuo pec¬

Expanded text:
cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis habere canticum cum c Quia jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» Videtis quid dicat. Tu me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra legem enim et contra veritatem quidquid est, mendacium dicitur. Ergo quid ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo pec