comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscitatũ. S nemo tulit di uirtutẽ.
nemo tulit di sapientiã: nemo tu¬
lit uenerabilẽ castitatẽ. ñ tollit᷑ xp̃c
de monumento iusti: nec de suȩ uirgi¬
nis secreto. & piȩ mentis archano.
& si qui uolunt tollunt tollere: au¬
ferre non possunt. Tunc ait illi dñs.
aria. respice ad me. Quando ñ cre-¬
dit. mulier est. Quando conuerti in-¬
cipit. maria uocatur: hoc ẽ nomen
picit emendat᷑: errat autẽ qui ap̃m
non uidet. & ido illa conuersa. res-¬
pexit: & dixit. Rabbi: quod int̾pre¬
tat᷑ magister. Qui respicit conuertit᷑.
Qui conuertit᷑: plenius intuet᷑. Qui ui¬
det: ꝓficit. Ideoq magistrum apellat:
quẽ mortuũ credebat. Alloquit᷑: quẽ
putabat amissum. Noli inquit me
tangere. Hoc est & si correctionis tẽp-¬
tamenta sunt: ñ tangit tam̃ xp̃m.
nutantis affectus. Noli inquit me
tangere. Hoc ẽ noli tangere di uir-¬
tutẽ. dei sapientiã. reuerendã inte-¬
gritatẽ. honoiabilẽ castitatẽ. S ua-

Expanded text:
rtutem, nemo tulit Dei sapientiam, nemo tulit venerabilem castitatem. Non tollitur Christus de monumento justi, nec de suae virginis secreto, et piae mentis arcano: et si qui volunt tollere, auferre non possunt. 20. Tunc ait illi Dominus: Maria, respice ad me . Quando non credit, mulier est: quando converti incipit, Maria vocatur, hoc est, nomepicit, emendatur: errat autem, qui Christum non videt. 21. Et ideo illa conversa respexit, et dixit: Rabbi, quod interpretatur magister. Qui respicit, convertitur: qui convertitur, plenius intuetur: qui videt, proficit. Et ideo magistrum appellat, quem mortuum esse credebat: alloquitur quem putabat amissum. 22. Noli, inquit, me tangere , hoc est, etsi correctionis tentamenta sunt; non tangit tamen Christum nutantis affectus. Noli, inquit, me tangere, hoc est, noli tangere Dei virtutem, Dei sapientiam, reverendam integritatem, honorabilem castitatem. 23. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
turba doceat᷑. nisi quia nauis ȩccł̃ia est. q̃
pleno dñicȩ crucis uelo. scĩ sp̃c flatii. in
hoc bene nauigat mundo: In hac naui
piscat᷑ petrus: & nunc retib nunc hamo
piscari iubetur. Grande mysterium.
Spiritualis enim uidet᷑ p̃iscatio ẽẽ. quia
doctrine hamũ mittere iubet᷑ in scłm.
ut primũ illũ martyrem stephanũ de-
mari eleuet: qui censum xp̃i in inte¬
riorib contineret. Martyr enĩ xp̃i:
thesaurus eccłiȩ Martyr igit᷑ ille. qui
de mari ad cȩlũ primꝰ ascendit. captus
a petro minister altaris: non redł s ha-¬
mo leuat᷑: ut riuo sui sanguinis elauet᷑:

Expanded text:
turba doceatur, nisi quia navis Ecclesia est, quae turba doceatur, nisi quia navis Ecclesia est, quae pleno Dominicae crucis velo sancti Spiritus flatu in hoc bene navigat mundo? 119. In hac navi piscatur Petrus: et nunc retibus, nunc hamo piscari jubetur. Grande mysterium! Spiritalis enim videtur esse piscatio, qua doctrinae hamum mittere jubetur in saeculum; ut primum illum martyrem Stephanum de mari elevet, qui censum Christi in interioribus contineret; martyr enim Christi thesaurus Ecclesiae. Martyr igitur ille qui de mari ad coelum primus ascendit, captus a Petro ministrer altaris, non reti, sed hamo levatur; ut rivo sui sanguinis elevaretu
Abbreviated transcription (Latin):
ram coniunctam animalib quattuor.
Hidebit g̃ rursum exechiel: uidet enim ad¬
huc & uiget. & uigebit. Hidebit inquã ro-¬
tam in medio rotȩ. suꝑ terram sine offen-¬
sione labentem. Rota enĩ suꝑ terrã uita
est corporis ad animȩ aptata uirtutẽ. &
ad euangłicum coherenti cursu forma¬
ta preceptum. Rota autẽ in medio ro-¬
tȩ. ueluti uita intra uitam. qd̃ scõꝵ sibi
uita non dissonãt: s qualis fuerit suꝑio¬
ris ȩtatis. talis sit & sequentis. uel quod
in hac uita corporis uitȩ uoluatur usus
et̾nȩ. Cum ista congruerint: tc̃ diuina
uox resultabit. tc̃ suꝑ similitudinẽ throni.
similitudo sic̃ species hominis apparebit.
Hic homo uerbum ẽ: quia uerbũ caro fac¬
tum ẽ. Hic homo nr̃arum agitator ani-¬
ratione meritoꝵ aut currũ plerũq aut
montẽ ascendit aut nauẽ. S nauẽ in
qua aut apłi nauigant: aut piscat᷑ pe-
Cur enim nauis eligit᷑ in qua xp̃c sedeat.

Expanded text:
ram conjunctam animalibus quatuor. ram conjunctam animalibus quatuor. Videbit ergo rursus Ezechiel; videt enim adhuc et viget, et vigebit. Videbit, inquam, rotam in medio rotae super terram sine offensione labentem . Rota enim super terram vita est corporis ad animae aptata virtutem, et ad Evangelicum cohaerenti cursu formata praeceptum: rota autem in medio rotae, veluti vita intra vitam; quod sanctorum sibi vita non dissonet, sed qualis fuerit superioris aetatis, talis sit et sequentis: vel quod in hac vita corporis vitae volvatur usus aeternae. 118. Cum ista congruerint, tunc divina vox resultabit, tunc super similitudinem throni similitudo sicut species hominis apparebit . Hic homo Verbum est, quia tor aniratione meritorum, aut currum plerumque aut montem ascendit, aut navim: sed navim in qua aut apostoli navigant, aut piscatur PetCur enim navis eligitur in qua Christus sedeat,
Abbreviated transcription (Latin):
gium. non materialis compago pennaꝵ:
s continuus bonoꝵ ordo factoꝵ ẽ: qualis
illȩ dñi affixe cruci in modum uolatꝰ
extentȩ: s etiã facta celestia. uelut umbra
refrigeranteᷤ saluttꝰ ȩternȩ. mundi feruen-¬
tis incendia temꝑarunt. Ergo quia uo-¬
landi nobis data est copia: excitet unus
cens. priora appetens. ad destinatũ con¬
tendat. Procul a miliciȩ honorib. ꝓcul
ab estib mundi. ne quod fabule ferunt
estu solis cera resoluta:. icari uolatꝰ pen-¬
na relabente destituat. Nam licet gra-¬
uitas dictoꝵ absit: poetico tamen sale de-¬
clarare uoluerunt. prudentiam maturi-
di. refluentib pennis. & obliuia ueritatis:
meritoꝵ compage resoluta. maiore ꝑniciȩ
m terram relabi. Haud facilis uolatꝰ oĩb:
difficilis etiam discordantib internis
animalib: uite cursus humanȩ est. Ac si
sibi actus nr̃i ordo conueniat: uidebit &
in nobis ꝓpħa rotam illam unã suꝑ ter-¬

Expanded text:
gium non materialis compago pennarum, gium non materialis compago pennarum, sed continuus ordo bonorum factorum est; qualis illae Domini affixae cruci in modum volantis extentae, sed etiam facta coelestia, velut umbra refrigerante salutis aeternae, mundi ferventis incendia temperarunt. 116. Ergo quia volandi nobis data est copia, 242 excitet icens, priora appetens, ad destinata contendat . Procul a militiae honoribus, procul ab aestibus mundi; ne quod fabulae ferunt, aestu solis cera resoluta Icareos volatus penna relabente destituat. Nam licet gravitas dictorum absit; poetico tamen sale declarare voluerunt prudentium maturitadi, refluentibus pennis, et, per oblivia veritatis, meritorum compage resoluta, majore pernicie in terram relabi. 117. Haud facilis volatus omnibus: difficilis etiam discordantibus internis animalibus vitae cursus humanae est. At si sibi actus nostri ordo conveniat, videbit et in nobis propheta rotam illam unam super ter
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ prudentiã. fortitudinẽ tẽꝑantiã atq iusticuã
Prudentia enim: rationis humanȩ est. forti¬
tudo. uim quandam ferocientis uirtutis
habet. mortisq contemptum. Temꝑantia:
sacrate uinculo caritatis. misterioꝵq con-¬
templatione celestiũ: negligit corpous uo-¬
luptates. Iusticia in alto quodam suggestu
locata. uidet exploratq omĩa: quȩ aliis po-¬
tius nota. quã sibi. non tam suas utilitates
quam publica emolumenta rimatur.
Meritoq anima oꝑata iusticiã. formã aqͥlȩ
accepit. qd terrena diffugiens. totaq cȩle¬
stis. sublimis. & intenta mysterio resurrecti-¬
onis. glam precio equitatis adipiscit᷑. ꝓpt̃
usq uolucrem nobis uoluit declarare:
ut alibi quoq diceret. Anima nr̃a sicut
passer erepta ẽ de laqueo uenantiũ. Ee
alibi. In dño confido. quomͦ dicitis animȩ
meȩ transmigra in montẽ sic̃ passer: ha¬
bet gͥ anima alas suas. quib se possit li¬
bera leuare de terris. Alarum autẽ remi¬

Expanded text:
 prudentiam, fortitudinem, temperantiam, atque justitiam. Prudentia enim rationis humanae est: fortitudo vim quamdam ferocientis virtutis habet, mortisque contemptum: temperantia sacratae vinculo charitatis, mysteriorumque contemplatione coelestium, negligit corporis voluptates: justitia in alto quodam suggestu locata videt, exploratque omnia: quae aliis potius nata quam sibi, non tam suas utilitates quam publica emolumenta rimatur. Meritoque anima operata justitiam, formam aquilae accipit, quod terrena defugiens, totaque coelesti sublimis et intenta mysterio, resurrectionis gloriam pretio aequitatis adipiscitur. Propter usque volucrem nobis voluit declarare, ut alibi quoque diceret: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et alibi: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer . Habet igitur alas anima suas, quibus se possit libera levare de terris. Alarum autem remi
Abbreviated transcription (Latin):
redderet᷑. Unde salomon qui non ma-¬
iestate diuna. sed argumentis ut hõ.
interiorem interrogabat affectũ: illi
potiꝰ iudicauit paruulũ ẽẽ redden-¬
dum. quã uerã matrẽ dolor ꝓprius
ꝓdidisset. Illam uero quã morituri

Expanded text:
redderetur. Unde Salomon qui non maredderetur. Unde Salomon qui non majestate divina, sed argumentis ut homo interiorem 214 interrogabat affectum; illi potius judicavit parvulum esse reddendum, quam veram matrem dolor proprius prodidisset: illa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium: cũ a duab li¬
tigantib mulierib int̾¬
pellatꝰ ẽẽt. quarũ altera conuersa
ꝑ somnũ. cum infantẽ oppressisset suũ.
postulabat alienũ: altera ueri amo¬
ris conscia & culpȩ nescia. filiũ iure
ꝓprium uendicabat. Utraq igit᷑ ꝑ¬
seuerant᷑ nitente: cognitoris hesit
intentio. Non enim poterat salomon
arbiter eẽ interious archani: cum pe¬
tentis utriꝰq mens eẽt occultior. Ibi¬
tum conuentꝰ ambiguo: macherã pro¬
mi iussit. Mandatoq ministris. qͦ
simularent triste ministeriũ: diuidi
iussit infantẽ: ut singule mulieres.
singłas partes adipiscerentur. Quo
audito illa quȩ petebat alienum: ñ
solũ adquieuit. s etiã diuisionẽ par¬
uuli depoposcit: nullo affectu con-¬
uenta materno. Iua uero quȩ suum
sciebat infantẽ. non uinci metuens.
s orbari: nec iam solatio ꝓprio sed pig¬
nou suo consulens: orare hoc cepit. ut
incolumis magis puer traderet᷑ alie¬
nȩ. quã sectus in partes. matri ꝓpriȩ

Expanded text:
duabus litigantibus mulieribus interpellatus esset: quarum altera conversa per somnum, cum infantem oppressisset suum, postulabat alienum: altera veri amoris conscia, et culpae nescia, filium jure proprium vindicabat. Utraque igitur perseveranter nitente, cognitoris haesit intentio; non enim poterat Salomon arbiter esse interioris arcani, cum petentis utriusque mens esset occultior. Eventu conventus ambiguo machaeram promi jussit, mandatoque ministris quo simularent triste ministerium, dividi jussit infantem, ut singulae mulieres singulas partes adipiscerentur: quo audito, illa quae petebat alienum, non solum acquievit, sed etiam divisionem parvuli depoposcit, nullo affectu conventa materno. Illa vero quae suum sciebat infantem, non vinci metuens, sed orbari: nec jam solatio proprio, sed pignori suo consulens, orare hoc coepit ut incolumis magis puer traderetur alienae, quam sectus in partes matri propriae
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ habes. Utinam & abscidant᷑: qͥ
uolunt uos circumcidi. Cur enim
corone occasio. & uirtutis usus eripit᷑
homini qui natꝰ ad laudẽ est. ad uic¬
toriam preꝑatꝰ. qui potiꝰ uirtute a¬
nime castrare se possit:Sunt enim
spadones. qui se ipsos castrauerunt
tatur. Etenim qui mandata dat
suram. Et qui pensa distribuit: eqͥ-¬
tatẽ debet examinis reseruare. Sta-¬
tera enim fallax. abhominatio est
apud dm. Est g̾ minus pondus &
maius: s utrumq non recipit ecł̃ia.
Pondus enĩ maius & minimũ. & men¬
sure duplices: inmunda in conspec¬
tu dm̃ utraq. dunt pensa quȩ di¬
uidit sapientia: & ita diuidit. ut uir¬
tutẽ iuresq estimet singuloꝵ. Et idõ

Expanded text:
Sic enim habes: Utinam et abscindantur qui Sic enim habes: Utinam et abscindantur qui volunt vos circumcidi ! Cur enim coronae occasio, et virtutis usus eripitur homini, qui natus ad laudem est, ad victoriam praeparatus, qui potius virtute animae castrare se possit? Sunt enim spadones qui se ipsos castraverunt tatur. Etenim qui mandata dat, suram: et qui pensa distribuit, aequitatem debet examinis reservare: Statera enim fallax, abominatio est apud Deum . Est ergo minus pondus et majus: sed utrumque non recipit Ecclesia; Pondus enim majus et minimum, et mensurae duplices, immunda in conspectu Domini utraque . Sunt pensa quae dividit sapientia; et ita dividit ut virtutem, viresque aestimet singulorum. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
fleximꝰ Sunt enim qui uirtutis lo¬
co ponant. ferro culpam compescere:
de quib & si nrãm nolumus ꝓferre
sententiã. quãuis sint statuta ma-
ioꝵ: considerent tam̃ ne quis sit᷑ ad
ꝓfessionẽ infirmitatis trahat. ñ ad głam
firmitatis. E rgo nemo militet neali¬
qͣndo iuncat᷑. nec pedis utat᷑ obsequio.
qui graliendi ꝑicdm reformidat:
nec ocłi in¬
tendant officio: qui concupiscentiȩ
timet lapsum. S quid ꝓdest carnẽ
abscidere. cum etiam ip̃so culpa sit
in aspectu: Nam & qui uiderit mu¬
lierẽ ad concupiscendum eã. iam me¬
chatꝰ est eam in corde suo. E quȩ simi¬
lit uirũ in concupiscentiã uiderit:
adulterat᷑. Castos ergo ñ infirmos
nos ẽẽ conuenit. pudicos ocłos hab̃e
non debiles. Nemo gͥ ut pleriq ar-¬
bitrant᷑. se debet abscidere: s magis
umcere. Uictores enim recipit eccłia:
non uictos. & quid argumentis utar.
cum presto sit apłici forma prescripti

Expanded text:
fleximus; sunt enim qui virtutis lofleximus; sunt enim qui virtutis loco ponant, ferro culpam compescere. De quibus etsi nostram nolumus proferre sententiam, quamvis sint statuta 207 majorum; considerent tamen, ne quis id ad professionem infirmitatis trahat, non ad firmitatis gloriam. Ergo nemo militet, ne aliquando vincatur: nec pedis utatur obsequio, qui gradiendi periculum reformidat: nec oculi intendat officio, qui concupiscentiae timet lapsum. Sed quid prodest carnem abscindere, cum etiam culpa sit in ipso aspectu? Nam et qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . Et quae similiter virum in concupiscentiam viderit, adulteratur. Castos ergo, non infirmos esse nos convenit: pudicos oculos habere, non debiles. 77. Nemo igitur, ut plerique arbitrantur, se debet abscindere, sed magis vincere; victores enim recipit Ecclesia, non victos. Et quid argumentis utar, cum praesto sit Apostolici forma praescripti?
Abbreviated transcription (Latin):
enim castitatis est: consiliũ integri¬
tatis. Sed non om̃s capiunt uerbũ
istud: sed quib datum ẽ. Sunt enĩ
spadones. qui de matris utero sic na¬
ti sunt: in quib naturȩ necessitas.
non uirtus est castitatis hominib.
Et sunt spadones. qui se ipsos castra¬
uerunt. uoluntate utiq non neces¬
sitate. E sunt spadones. qui facti
sunt ab hominib. Et ideo in his
magna continentie gr̃a: quia uolun¬
tas fac̃. ñ infirmitas c̃tinentẽ. Nã decet
integrũ diuini oꝑis seruare munꝰ. nec
illis forte parũ sit lubrico corpr̃is non
teneri. Nãisi erepta ẽ subeundi isti pal¬
ma certaminis. erepta oẽ mat̾ia ꝑicłi.
Et quãuis ñ queunt coronari. ñ queut tñ
iunci. Habẽtalia genera iurtutum
quib cõmendare se debeant: si fides
firma sit. ꝓflua miscłia. aliena
auaricia. frequens gr̃a. S in istis
nulla culpa: quia facti ignorantia
Non eadem causa eoꝵ. qui in seipsos
ferro utunt᷑: quo ñ impudent̃ de-¬

Expanded text:
is est, consilium integritatis: Sed non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. Sunt enim spadones qui de matris utero sic nati sunt ; in quibus naturae necessitas, non virtus est castitatis hominibus. Et sunt spadones qui se ipsos castraverunt; voluntate utique, non necessitate. Et sunt spadones qui facti sunt ab hominibus. Et ideo magna in iis continentiae gratia; quia voluntas facit, non infirmitas continentem. Nam decet integrum divini operis servare munus. Nec illis forte parum sit lubrico corporis non teneri; nam si erepta est subeundi istius palma certaminis, erepta etiam materia periculi: et quamvis non queunt coronari, non queunt tamen vinci. Habent alia genera virtutum, quibus commendare se debeant, si fides firma sit, proflua misericordia, aliena avaritia, frequens gratia. Sed in istis nulla culpa; quia facti ignorantia. 76. Non eadem causa eorum, qui in se ipsos ferro utuntur, quo non imprudenter de
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: non dicit ille qui bona sua
uendidit: sed quasi reposita expectat
p̃mia. sicut sc̃s apłs qui ait. Ecce nos
reliquimꝰ omĩa: & secuti sumꝰ de. Qid
ergo erit nobis: Non ͥ quasi mutilis
seruus quod debuit facere. ea fecisse
se dixit: s quasi utilis dño. qui com¬
missa sibi talenta. quesitis multi¬
plicauit usuris. mercedem fidĩ atq
uirtutis. bene sibi conscius. meritoꝵq
securꝰ expectat: & ideo ei cum ceteriᷤ
dicit᷑. Uos qui secuti estis me. in rege¬
neratione cum sederit filius hominis
in sede maiestatis sue: sedebitis & ipsi
supra duodecĩ sedes. iudicantes tribꝰ
isrł. At uͦ illi qui talenta seruauerat:
i si p̃mia minora : tm̃ premia pollicet᷑
dicens. Qm̃ suꝑ pauca fuisti fidelis.
supͣ multa te constituã. Fides igit᷑ ex
debito: miscđia in premio. Qui bene
crędit: ut ei credatur emeruit. Iui bñ
contulit. qm̃ suum non quesiuit: qd̃

Expanded text:
dicit, non dicit ille qui bona sua dicit, non dicit ille qui bona sua vendidit: sed quasi reposita exspectat praemia, sicut sanctus Apostolus qui ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te, quid ergo nobis erit ? Non quasi inutilis servus, quod debuit facere, ea fecisse se dixit: sed quasi utilis domino, qui commissa sibi talenta quaesitis multiplicavit usuris, mercedem fidei atque virtutis bene sibi conscius, meritorumque securus exspectat. Et ideo ei cum caeteris dicitur: 206 Vos qui secuti estis me in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et ipsi supra duodecim sedes, judicantes tribus Israel . At vero illi qui talenta servaverat, etsi praemia, minora tamen pollicetur dicens: Quoniam super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam . Fides igitur ex debito, misericordia in praemio. Qui bene credidit, ut ei credatur, emeruit: qui bene contulit, quoniam suum non quaesivit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
studio demeante. ad nat᷑e obseruantiã pene
tr̃ore reuocaroe. Grã aut̃ ũelectꝰ custodia bone
cũ ꝓpositis etiam premiis ꝓuocaret. En
tibi distantia p̃cepti atq consilii: si il¬
lum recorderis. cui in euangłio ande
prescribit᷑. ne homicidiũ faciat. ne ad¬
ulterium admittat. ne falsum testi¬
monium dicat. Preceptum enĩ ibi ẽ:
ubi est pena peccati. At uero cũ se
precepta legis memorasset implesse:
consilium eidẽ dat. ut uendat omĩa.
& sequat᷑. xp̃m. Hec enim ñ precep¬
to impant᷑: s pro consilio deferunt.
Duplex namq forma mandati est. Una
preceptiua: altera uoluntaria. Unde
& dñs in alia dicit non occides. ubi
precipit: in alia. si us ꝑfectus ẽẽ: uen¬
de om̃ia tua. Ergo hic liber est a pre¬
cepto: cui defertur arbitriũ. Itaq
qui preceptũ impleuerint: possũt
dicere.Serui inutiles sumꝰ: quod de¬
buimꝰ facere fecimꝰ. Hoc uirgo non

Expanded text:
studio demeantes, ad naturae observantiam poenae studio demeantes, ad naturae observantiam poenae terrore revocaret: gratia autem, ut electos cum studio bonorum, tum propositis etiam praemiis provocaret. 73. En tibi distantia praecepti atque consilii, si illum recorderis, cui in Evangelio ante praescribitur, ne homicidium faciat, ne adulterium admittat, ne falsum testimonium dicat; praeceptum etenim ibi est, ubi est poena peccati. At vero cum se praecepta legis memorasset implesse, consilium eidem datur, ut vendat omnia, et sequatur Dominum; haec enim non praecepto imperantur, sed pro consilio deferuntur. Duplex namque forma mandati est: una praeceptiva, altera voluntaria. Unde et Dominus in alia dicit: Non occides, ubi praecepit; in alia: Si vis perfectus esse, vende omnia tua. Ergo hic liber est a praecepto, cui defertur arbitrium. 74. Itaque qui praeceptum impleverint, possunt dicere: Servi inutiles sumus: quod debuimus facere, fecimus . Hoc virgo non
Abbreviated transcription (Latin):
quendum. ut unaquȩq se pendat.
non auctoritate aliqua coacta p̾cep¬
ti. s incremento gr̃e ꝓuocata. Et ideo
diuersis uirtutib: merces diuersa pro¬
posita est. Nec aliud reprehendit᷑. ut
aliud predicet᷑: sed om̃ia predicant᷑.
ut que meliora sunt preferant᷑. Ho¬
norabile itaq coniugiũ: sed honorabi¬
lior integritas. Nam & qui matrimo¬
nio iungit uirginẽ suam bene facit:
& qui non iungit melius facit. d gͥ
bonũ est non uitandũ est: qd̾ ẽ me¬
liꝰ eligendum. Itaq non imponitur.
s ꝓponitur. E ideo bene apl̃s dixit.
De uirginib autẽ. preceptũ dñi non
habeo: consilium autẽ do. Etenim pre¬
ceptũ in subditos fert᷑: consiliũ ami¬
cis datur. Ubi preceptũ est:lex ẽ. Ubi
consiliũ: grã ẽ. Preceptũ ut ad nat᷑ã
reuocet. consiliũ ut ad grãm ꝓuocet. Et
idõ lex uideis lata ẽ. grã aut̃ electiori¬
bꝰ reseruata ẽ. Lex ui nat᷑e finibꝰ culpȩ

Expanded text:
quendum ut unaquaeque se pendat, quendum ut unaquaeque se pendat, non auctoritate aliqua coacta praecepti, sed incremento gratiae provocata. Et ideo diversis virtutibus merces diversa proposita est. Nec aliud reprehenditur, ut aliud praedicetur: sed omnia praedicantur, ut quae meliora sunt, praeferantur. norabile itaque conjugium, sed honorabilior integritas; nam et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit: et qui non jungit, melius facit . Quod igitur bonum est, non vitandum est: quod est melius, eligendum est. Itaque non imponitur, sed praeponitur. Et ideo bene Apostolus dixit: De virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Etenim praeceptum in subditos fertur, consilium amicis datur. Ubi praeceptum est, ibi lex est: ubi consilium, ibi gratia est. Praeceptum, ut ad naturam revocet: consilium, ut ad gratiam provocet. Et ideo lex Judaeis lata est, gratia autem electioribus reservata est. Lex, ut a naturae finibus culpae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gres  in aliis yabulo uescit᷑. in aluꝰ
adhuc lacte nutrit᷑ quibꝰ lupi illi qui
latent in uestitu ouiũ sunt cauen¬
di. abstinentiȩ speciẽ pretendenteᷤ.
ꝓuocantes autẽ intemꝑantiȩ fedi¬
datẽ. Etenim quia sciunt ualida
onera castitatis. cum ipsi ea attin¬
gere digitulis non queant. ab ali¬
is supra modum exigunt: cũ ip¬
si seruare nec modum possint. sed
miusto sub fasce succumbant. Mlen¬
sura enĩ oneris: pro mensura de¬
bet ẽẽ gestantis. Auoquin. imposi¬
ti oneris fit ruina: ubi uectoris in¬
firmitas est. Nã & infantiũ fauces:
strangulat ȩsca robustior. E ideo
sic̃ multitudo uectoꝵ non paucoꝵ
iuirib estimat᷑. nec tam̃ fortiorib
de alioꝵ infirmitate prescribit᷑. s
unicuiq quantũ oneris subire cu-¬
piat relaxatur. manente mercedis
cumulo in uirtutis augmento: ita
etiã feminis non laqueus iniciendꝰ.
non supra iures abstinentiȩ graui-¬
ous uectura subeunda est: s relin-¬

Expanded text:
x, tamen in aliis pabulo vescitur, in aliis adhuc lacte nutritur; quibus lupi illi qui latent in vestitu ovium, sunt cavendi, abstinentiae speciem praetendentes, provocantes autem intemperantiae foeditatem. Etenim quia sciunt valida onera castitatis; cum ipsi ea attingere digitulis non queant, ab aliis supra modum exigunt, cum ipsi servare nec modum possint, sed injusto sub fasce succumbant. Mensura enim oneris pro mensura debet esse gestantis, alioquin impositi oneris fit ruina, ubi vectoris infirmitas est; nam et infantium fauces strangulat esca robustior. 71. Et ideo sicut multitudo vectorum non paucorum viribus aestimatur; nec tamen fortioribus de aliorum infirmitate praescribitur, sed unicuique quantum oneris subire cupiat, relaxatur, manente mercedis cumulo in virtutis augmento: ita etiam feminis non laqueus injiciendus, non supra vires abstinentiae gravioris vectura subeunda est: sed relin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa directus ẽ: In quo cum me ad¬
moneat dñs. quod in ueritate dict᷑us
sit: ad mysterium uidet᷑ sollicitare
inter multas uiduas una prefertur.
Iuȩ enim talis. ad quã tantus ꝓpħa.
qui ad cęlum raptus est dirigat᷑. eo
presertim tempore. quando clausũ
ẽ celum annis tribꝰ & mensibꝰ sex. cũ
facta ẽẽt fames in om̃i terra: Wbiq
ergo fames erat: & adhuc tamen heç
uidua non egebat. Qui sunt isti treᷤ
anni: Nle forte illi quib dñs uenit
in terras. & fructum in ficulnea in¬
uenire non potuit. Iuxta quod scrip

Expanded text:
propheta directus est ? In quo cum me adpropheta directus est ? In quo cum me admoneat Dominus , quod in veritate dicturus sit, ad mysterium videtur sollicitare inter multas viduas una praefertur. Quae enim talis, ad quam tantus propheta, qui ad coelum raptus est, dirigatur, eo praesertim tempore quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra? Ubique ergo fames erat, et adhuc tamen haec vidua non egebat. Qui sunt hi tres anni? Ne forte illi quibus Dominus venit in terras, et fructum in ficulnea invenire non
Abbreviated transcription (Latin):
nens sequatur. Aliud est enim subue¬
nire labenti: aliud suadere uirtutẽ.
Et qͥd de humanis iudiciis loquar. cũ
diumis iudiciis nullo grauius iudei
dñm legͥisse ꝓdantur: quã quod ui¬
Hȩc ꝓpħicis causa uocib conclamat᷑:
quȩ meritum iudeis reiectionis inuex¬
erit: hȩc sola causa delicti in uiduã
mitigatura memorat᷑. si honoretur
uidua. si minorib equi iusticia iudi¬
cii deferatur. Sic enim habes. Iudica¬
te pupillum. & iustificate uiduã. & ue¬
nite disputemꝰ dicit dñs. & alibi. Pu¬
pillum & uduã suscipiet. Et alibi.
Uiduam eiꝰ benedicens benedicam. In
quo eccłiȩ quoq figura pretexit᷑. Ui¬
detis igit᷑ sc̃e uidue neqͣquã lubrico
minꝰ studio deserendã: quȩ diuine be¬
nedictionis subsidiis hono¬
ratur. Quid uero illud ut ad supiora
redeamꝰ. quod cum in om̃i terra eẽt
fames maxima. uiduȩ tam̃ cura do¬
non defuit. atq ad alendum eam.

Expanded text:
nens sequatur; aliud est enim subvenens sequatur; aliud est enim subvenire labenti, aliud suadere virtutem. 13. Et quid de humanis judiciis loquar, cum divinis judiciis in nullo gravius Judaei Dominum laesisse prodantur, quam quod viHaec propheticis causa vocibus conclamatur, quae meritum Judaeis rejectionis invexerit. Haec sola causa delicti invidiam mitigatura memoratur si honoretur vidua, minoribusque aequi justitia judicii deferatur; sic enim habes: Judicate pupillo, et justificate viduam; et venite, disputemus, dicit Dominus . Et alibi: Pupillum et viduam suscipiet . Et alibi: Viduam ejus benedicens benedicam . In quo Ecclesiae quoque figura praetexitur. Videtis igitur, sanctae viduae, nequaquam lubrico munus studio deserendum, quod divinae benedictionis subsidiis honoratur. CAPUredeamus, quod cum in omni terra esset fames maxima; viduae tamen Deo cura non defuit, atque ad alendum ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
henderit disciplinas: Primũ. pie-¬
tatis officium. scđm hospitalitatis
studiũ. & humilitatis obsequium.
terciũ miscdĩȩ ministeriũ. liberali¬
tisq subsidium. Ad summã: om̃is
executionẽ boni oꝑis flagitauit. &¬
ideo adolescentiores deuitandas
putat: eo quod non queant tante
oꝑam implere uirtutis. Etenim ui¬
cina est lapsib adolescentia. quia
uariarum estus cupiditatum fer-¬
uore calentis inflãmat᷑ ȩtatis: bo¬
niq doctoris est. materiam arcere
peccati. Prima .ii. instutionis est di¬
sciplina. cul pam auertere: scła.
uuirtutẽ in fundere. Lamen
cum apłssci ret. annã illam ab
adolescentia octogenariam uiduã.
dñicoꝵ oꝑum extitisse p̃nuntiam:
non puto quod iuniores reuocandas
putaret a uiduitatis ẽsfectu. maxi¬
me cum dixerit. meliꝰ est nubere ꝗͣ
uri. Iam utiq pro remedio nupti¬
as suasit. ut ꝑitura sanet᷑: non pro
electione prescͥpsit. ne castitatẽ conti¬

Expanded text:
henderit disciplinas: primum, piehenderit disciplinas: primum, pietatis officium: secundum, hospitalitatis studium, et humilitatis obsequium: tertium, misericordiae ministerium, liberalitatisque subsidium: ad summam omnis exsecutionem boni operis flagitavit. 12. Et ideo adolescentiores divitandas putat , eo quod non queant tantae operam implere virtutis. Etenim vicina est lapsibus adolescentia, quia variarum aestus cupiditatum fervore calentis inflammatur aetatis: bonique doctoris est, materiam arcere peccati. Prima enim institutionis est disciplina culpam avertere, secunda virtutem infundere. Tamen cum Apostolus sciret Annam illam ab adolescentia octogenariam viduam Dominicorum operum exstitisse praenuntiam , non puto quod juniores revocandas putarit a viduitatis affectu, maxime cum dixerit: Melius est nubere quam uri . Nam utique pro remedio nuptias suasit, ut peritura sanetur: non pro electione praescripsit, ne castitatem conti
Abbreviated transcription (Latin):
ora lib̾oꝵ oblectamenta desidans:
quã quȩ effeta iam corpore. frigi¬
da senectute. matura eui. nec calere
uoluptatib potest. nec spare de partu.
Neq uero si ꝗͣ in scd̃as nuptias inci¬
derit. quas utiq apłica precep¬
ta non dampnãt. quasi fruc¬
tu pudoris amisso. si rursus solu¬
ta suerit uiro: ab effectu uiduita¬
tis arcet᷑. Habebit illa quidem uel
sere meritum castitatis: s ꝓbatior
erit. quȩ alterius non fuerit exꝑta
coniugium. In illa enim studiũ emi-¬
net castitatis: huic autẽ senectus aut
pudor. modum uidet᷑ fecisse nubendi.
Nec sola tamen castitas corporis. uiduȩ
fortidudo est: sed magna & uber¬
rima disciplina uirtutis. quȩ in o-¬
ꝑib bonis testimoniũ habeat: si fi¬
lios educauerit. si hospitio receꝑit.
si scoꝵ pedes lauerit. si tͥbulationem
patientib subministrauerit. si po-¬
stremo om̃e opus fuerit subsecuta.
Hides quã multas uirtutũ compre¬

Expanded text:
ora liberorum oblectamenta desiderans: ora liberorum oblectamenta desiderans: quam quae effeta jam corpore, frigida senectute, matura aevi, nec calere voluptatibus potest, nec sperare de partu. 10. Neque vero si qua in secundas nuptias inciderit, quas utique Apostolica praecepta non damnant, quasi fructu pudoris omisso, si rursus soluta fuerit viro, ab affectu viduitatis arcetur. Habebit illa quidem vel serae meritum castitatis, sed probatior erit quae alterius non fuerit experta conjugium; in illa enim eminet studium castitatis: huic aut senectus, aut pudor modum videtur fecisse nubendi. 11. Nec sola tamen castitas corporis viduae fortitudo est, sed magna et uberrima disciplina virtutis: Quae in operibus bonis testimonium 189 habeat, si filios educaverit, si hospitio receperit, si sanctorum pedes laverit, si tribulationem patientibus subministraverit, si postremo omne opus bonum fuerit subsecuta . Vides quam multas virtutum compre
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam aucẽ redoere parentib Unde
aduerttlue: ittrlunq pietatis affectũ.
uidũe snescꝰ dsebere: ut filios diligat.
parentib deferat honorem. Ita dũ
obsequium parentib rependit. ma-¬
gisterium exercet in filios. suo q
seipsam remunerat officio. cum id
quod dño placere didicisti. Et supra
que ꝓbata est. non solum cogitare p̃ci-¬
pitur. sed etiam sꝑare de dño. Que
solata: sꝑet in dño: & instet obsecra¬
tionib & orationib nocte ac die. Nec
inmerito has irreprehensibiles osten¬
dit esse debere: quib ut opus ur¬
tutis indicitur. ita etiam honorifi-¬
centia larga defertur: ut etiam ab
ep̃is honorent᷑. Qualis autem eligi
debeat: ipsius doctoris sermone de-¬
scribitur. Non minus inquit sexa¬
ginta annoꝵ: quȩ fuerit uniꝰ uiri
uxor. Non quo senectus sola iuduã
facit: sed quod uiduitatis merita.
iunioris feruescentẽ edomat etatis
ardorem: nec mariti grãm. nec ub̾i¬

Expanded text:
mutuam vicem reddere parentibus . Unde et mutuam vicem reddere parentibus . Unde et advertitur utrumque pietatis affectum viduae inesse debere, ut filios diligat, parentibus deferat. Ita dum obsequium parentibus rependit, magisterium exercet in filios, suoque se ipsa remuneratur officio; cum id quod Deo placere didicisti. Et supra quae probata est, non solum cogitare praecipitur, sed etiam sperare de Domino: Quae desolata, speret in Deum, et instet obsecrationibus et orationibus die ac nocte . Nec immerito has irreprehensibiles ostendit esse debere, quibus ut opus virtutis indicitur, ita etiam honorificentia larga defertur, ut etiam ab episcopis honorentur. 9. Qualis autem eligi debeat, ipsius Doctoris sermone describitur: Non minus, inquit, sexaginta annorum, quae fuerit unius viri uxor . Non quo senectus sola viduam faciat, sed quo viduitatis merita stiae, et junioris fervescentem edomat aetatis ardorem; nec mariti gratiam, nec uberi
Abbreviated transcription (Latin):
uamꝰ oraculum. Salubre est igit᷑ pre¬
ceptum quoq hospitalitatis aduer¬
tere. ut hospitib deferamus: quia
nos quoq sumꝰ hospites mundi. Iuã
uero sc̃a uidua. quȩ cum fame ur-¬
geretur extrema. uenerationẽ deo
debitam reseruabat. nec sibi soli usur¬
pabat alimentũ: sed cum filio diui¬
debat: ne caro pignori suꝑbiret. Mag¬
num pietatis officium: s religiones
suꝑiꝰ. Nam sicut neminẽ filio opor¬
tuit anteferri: ita ꝓpħa dĩ. et filio
p̃ferri debuit & saluti: cui non exigu¬
um uictũ. s uitȩ suȩ om̃e subsidiũ
estimanda est detulisse: quȩ nichil
reliquit sibi. tam hospitalis ut totũ
daret: tam fidelis ut cito crederet.
Cui precepta non ego do: s apłs tribu¬
it: honorificentiã. Non solus in ꝑtio: s
gentium doctor. priꝰ detulit dicens.
Uiduas honora: quȩ uere uiduȩ sunt.
Squa ĩudua autẽ. filios aut nepotes ha-¬
ht: discat primũ domum suam regere. &

Expanded text:
vamus oraculum. Salubre est igitur praevamus oraculum. Salubre est igitur praeceptum quoque hospitalitatis advertere, ut hospitibus deferamus; quia nos quoque sumus hospites mundi. 6. Quam vero sancta vidua, quae cum fame urgeretur extrema, venerationem Deo debitam reservabat: nec sibi soli usurpabat alimenta, sed cum filio dividebat ne caro pignori superviveret . Magnum pietatis officium, sed religionis uberius. Nam sicut neminem filio oportuit anteferri, ita propheta Dei, ejus filio praeferri debuit et saluti. Cui non exiguum victum, sed vitae suae omne subsidium existimanda est detulisse, quae nihil reliquit sibi: tam hospitalis, ut totum daret: tam fidelis, ut cito crederet.cui praecepta non do ego, sed Apostolus tribuit. Honorificentiam non solus impartior, 188 sed gentium Doctor prius detulit dicens: Viduas honora, quae verae viduae sunt. Si qua autem vidua filios aut nepotes habet, discat pri
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑire. qui potum aquȩ frigidȩ.
sicut in euangłio ipse memorauit.
premio eternitatis remuneret amplis¬
simo: & farinȩ breuis oleiq mensurã.
indeficienti affluentiũ copiarũ ub̃¬
tate compenset. Nam si quis gentiliũ
dixit. cõmunia omĩa amicoꝵ esse de-
unam seriem corporis copulam᷑: s tam̃
non prescripto quodam hospitalitatis
fine concludim᷑. Cur enim ꝓpriũ id
qd̃ in secło est putes. cũ cõmune sit
secłm: Aut cur priuatos terrȩ depu¬
tes fructus. cum terra cõmunis sit:
Respicite inquit uolatilia cęli: qm̃ non
serunt neq metunt. Etenim quib
nichil est ꝓpͥum: nichil deest. & sen¬
tentiȩ suȩ ds arbiter: nouit seruare
ꝓmissum. Deniq aues non congregãt
& edunt: quia pater celestis pascit
illas. Nos autẽ generalis monita sen¬
tentie. ad usus ꝓprios dirniantes. om̃e
inquit lignum quod habet in se frucͥ
gregando uacuam᷑. Non possumus
enim sꝑare ꝓmissum: qui non ser¬

Expanded text:
non perire, qui potum aquae frigidae, non perire, qui potum aquae frigidae, sicut in Evangelio ipse memoravit , praemio aeternitatis remuneretur amplissimo: et farinae brevis, oleique mensuram indeficienti affluentium copiarum ubertate compenset . Nam si quis de gentilibus dixit communia omnia amicorum esse debeunam seriem corporis copulamur. 5. Sed tamen non praescripto quodam hospitalitatis fine concludimur. Cur enim proprium 187 id quod in saeculo est, putes; cum commune sit saeculum? Aut cur privatos terrae deputes fructus, cum terra communis sit? Respicite, inquit, volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt . Etenim quibus nihil est proprium, nihil deest: et sententiae suae Deus arbiter novit servare promissum. Denique aves non congregant, et edunt; quia Pater coelestis pascit illas. Nos autem generalis monita sententiae ad usus proprios derivantes: Omne, inquit, lignum quod habet in se fructugregando vacuamur. Non possumus enim sperare promissum, qui non ser
Abbreviated transcription (Latin):
serit scđm meum consiliũ. Puto .ni.
& ego sp̃m dĩ habeo. Euident̃ igit᷑
expressit apłs. quid intersit: cũ aliã
uinctam esse dixerit. aliam beati¬
orem esse monstrauerit. Idq non
tam ex suo iudicio quã diuini sp̃c
deret᷑. Quid uero illud qđ temporib
his quib fames om̃e genus urgebat.
humanũ. helias ad uiduam desti-¬
natus est: E uide quẽ admodũ ꝓpͥa
singulis gratia reseruet᷑. Angłs ad
urginẽ: ꝓpħa ad uiduam. Adde qd̾¬
non simplex uiduitatis laus ẽ: nisi
uirtus etiam uiduitatis accedat.
Nam utiq multȩ uidue: sed una
om̃ib antefertur. In quo non tam
cetere reuocantur a studio: quã uir¬
tutis ꝓuocant᷑ exemplo. Sollicitas
igit᷑ aures prefacio facit: quãuis
simplicitas intellectus ipsa moralis
sit. quȩ ad urtutis exemplum iudu¬
as cohortetur: quia non ꝓfessione
s merito uidetur una quȩque pre¬
stare. & hospitalitatis apud dm̃ grãm

Expanded text:
serit, secundum meum consilium; puto enim serit, secundum meum consilium; puto enim et ego spiritum Dei habeo . Evidenter igitur expressit Apostolus quid intersit, cum aliam vinctam esse dixerit, aliam beatiorem esse memoraverit: idque non tam ex suo judicio quam divini Spirideretur. 3. Quid vero illud quod temporibus iis, quibus fames omne genus urgebat humanum, Elias ad viduam destinatus est ? Et vide quemadmodum propria singulis gratia reservetur: angelus ad virginem, propheta ad viduam . Adde qnon simplex viduitatis laus est, nisi virtus etiam viduitatis accedat. Nam utique multae viduae ante, sed una omnibus antefertur: in quo non tam caeterae revocantur ab studio, quam virtutis provocantur exemplo. 4. Sollicitas igitur aures praefatio facit, quamvis simplicitas intellectus ipsa moralis sit, quae ad virtutis exemplum viduas cohortetur; quia non professione, sed merito videtur unaquaeque praestare, et hospitalitatis apud Deum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
laudib disseruimꝰ: uidu¬
arũ tractatꝰ incidit. Ileq
enim inhonoras debuimꝰ p̃terire:
& a uirginũ preconio separare: quas
apłica sententia cum uirginib co-¬
pulauit. iuxta qd̃ scriptum ẽ. E mu-¬
lier innupta & uirgo cogitat. que
sunt dñi: ut sit sc̃a & corpore & spũ.
Quodãmodo enim magisteriũ iur-¬
ginitatis. iuduarum ualescit exem-¬
plis: que cum uiro castũ cubile cu-¬
stodiunt: documento uirginib st̃:
integritatem do esse seruandã. Et
ꝓpe modum ñ inferioris uirtutis ẽ.
eo abstinere coniugio. quod aliquan¬
do delectauerit: quam comugii de¬
lectam̃ta nescire. In utroq fortes:
ut eas & coniugii non peniteat. cui
fidem seruent. & coniugalia oblec¬
tam̃ta ñ alligent. ne uideant᷑ infir¬
mȩ. quȩ sibi adesse non possint. In
hac ipsa tamen uirtute: premia
sunt reposita libertatis. Mulier . N.
uincta est: quanto tempore uir eiꝰ
uiuit. Quod si dormierit uir eiꝰ libe¬
rata ẽ: cui uult nubat. tantum in

Expanded text:
laudibus disseruimus, viduarum tractatus incideret; neque enim inhonoras debuimus praeterire, et a virginum praeconio separare, quas apostolica sententia cum virginibus copulavit, juxta quod scriptum est: Et mulier innupta, et virgo cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu ? Quodammodo enim magisterium virginitatis viduarum valescit exemplis. Quae cum viro castum cubile custodiunt, documento virginibus sunt integritatem Deo esse servandam. Et propemodum non inferioris virtutis est eo abstinere conjugio, quod aliquando delectaverit, quam conjugii oblectamenta nescire. In utroque fortes; ut eas et conjugii non poeniteat, cui fidem servent, et conjugalia oblectamenta non alligent; ne videantur infirmae, quae sibi adesse non possint. 2. In hac ipsa tamen virtute praemia sunt reposita libertatis: Mulier enim vincta est quanto tempore vir ejus vivit: quod si dormierit vir ejus, 186 liberata est: cui vult nubat, tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ ñ solũ magicȩ artis infirmitate.
s. & oculoꝵ amissione cecauit. Sic pe¬
trus symonẽ alta cȩli magico uolatu
petentem. dissoluta carminui potesta
tror cessit dies quartus. Quomͦ gͥ
quartum pleriq consueuer̃ çauere
& inutile putant hoc numo ali¬
quid ordiri quo totus noua luce
mundus emicuit: An sinistris
sol cepit auspicir Q quomͦ aliis
pot̃ bona signa dare qͥs eligere di¬
luna dicimus q̃ & qͣrto die cep̃ et
qͣrta decuna die signa salutis otend
andisplicet numerus qͦ celebrat᷑
misteriũ redemptionis: Idõ demo¬
nes declinandũ ẽẽ ꝑsuadent nu-¬
merũ eũ quo eoꝵ destructa neqͥcia¬
est. Ideo gentilȩdᷤ nichil adoriendũ
asserunt qr scĩunt tunc pͥmũ arce
cornib dare reliquis dieb usq ad
exactũ mensẽ indiciũ serenitatis
existimant. Holt̃ gͦ hisdẽ exordiis
incoare qͥb serenitas incoat᷑. Sed
iam cauendũ ne nob̾ in sermone di¬

Expanded text:
Paulus non solum sagae artis infirmitate, Paulus non solum sagae artis infirmitate, sed etiam oculorum amissione caecavit. Sic Petrus Simonem alta coeli magico volatu petentem, dissoluta carminum potestattror, cessit dies quartus. Quomodo ergo quartum plerique consueverunt cavere, et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus nova luce mundus emicuit? An sinistris sol coepit auspiciis? Et quomodo aliis potest bona signare, qui sibi eligere diluna dicimus, quae et quarto die coepit, et quarta decima diem signat salutis? An displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? Ideo daemones declinandum fore persuadent numerum eum, quo eorum destructa neqest. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia sciunt tunc - primum artes cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo 7 isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam cauendum, ne nobis in sermone di
Abbreviated transcription (Latin):
tuis neomeniis: s typo ȩccłȩ beatã dix̾im.
In illis enĩ seruis in hoc diligeris. Quam
ridiculum aũt quod te plerũq credt̃
homines magicis carminib posse de¬
duci: aniles iste fabule ac uulgi opini
ones. Quis enĩ opꝰ ci tanto ministerio
deputatũ. arbitret᷑ chaldeis suꝑsticiõibꝰ
posse tẽptari: lapsus st ille qui se trans¬
figurat i angłm lucis & deductꝰ uolun¬
tate ꝓpria ñ carminũ potestate: sane et
in hoc quasi eccłia putaris posse de loco
tuo ⁊ statione deduci. Multi tẽptant
eccłam s sagatitatis ei carmina nocͥe
ñ possunt. Nichil incantatores ualent.
ubi xp̃i canticũ cotidie decantat᷑. ha¬
bet incantatorẽ suum dñm iħ in ꝑ quẽ
magoꝵ incantantium carmina ⁊ serpen¬
tium uenena uacuauit ⁊ ipse sic̃ serpenꝰ
exaltatꝰ deuorat colubros egyptioꝵ: fe¬
rale licet carmen inmurmuret. Hebe¬
tatur in xp̃i nomine: sic et ieu magũ

Expanded text:
tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiones. Quis enim opus Dei tanto ministerio deputatum arbitraretur Chaldaicis superstitionibus posse tentari? Lapsus sit ille, qui se transfigurat in angelum lucis, et deductus voluntate propria, non carminum potestate. Sane et in hoc quasi Ecclesia putaris posse de loco tuo et statione deduci. Multi tentant Ecclesiam: sed sagae artis ei carmina nocere non possunt. Nihil incantatores valent, ubi Christi canticum quotidie decantatur. Habet incantatorem suum dominum Jesum, per quem magorum incantantium carmina, et serpentum venena evacuavit: et ipsa sicut serpens exaltatus devorat colubros Aegyptiorum; ferale licet carmen immurmuret, hebetatur in Christi nomine. Sic et Elymam magum
Abbreviated transcription (Latin):
pacis: donec extollat᷑ luna. & in canti¬
cis dñs de sua sponsa ait. Quȩ nam ẽ¬
hec ꝓspiciens tanquã diluculĩt aut spe¬
tiosa sicut luna electa ut sol: & me¬
rito ficut luna eccła. que toto mundo
refulsit. ⁊ tenebras scłi huiꝰ illuminans
dicit. Nox p̃cessit dies aũt appropin¬
quauit. Pulchre ait ꝓspitiens quasi
suos De suꝑiore ꝓspectans. sicuti ha¬
bes. dñs de celo ꝓspexit suꝑ filios ho¬
minũ. Prospiciens gͦ eccłia sicut luna
defectus habet ⁊ ortus frequent᷑. s
defectib suis creuit.:⁊ his meruit am¬
pliari. dum ꝑsecutionib minuitur:
⁊ confessoꝵ martyris coronat᷑. hec
ẽ uera luna que de fratrĩ sui luce ꝑpe¬
tua. lum̃ sibi imortalitatis ⁊ gr̃ȩ mutu¬
atur. Fulget enim eccłia ñ suo s xp̃i
lumine. & splendorẽ sibi arcessit de
sole iusticiȩ ut dicat. uiuo aũt iam
ñ ego. uiuit aũ in me xp̃c. Beata plane
quȩ tantũ insigne merusti. unde te ñ

Expanded text:
pacis, donec tollatur luna. et in Cantipacis, donec tollatur luna. et in Canticis dominus de sua sponsa ait: quaenam esthaecprospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae de fraterni sui luce perpetua sibi lumen inmortalitatis et gratiae mutuatur. fulget enim ecclesia non suo, sed Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non
Abbreviated transcription (Latin):
illa tuam redẽptionẽ expectat ut
a cõmuni totiꝰ creature seruitio libe¬
retur: tu tuȩ redẽptioni ⁊ illius liber¬
tati affers impedimentũ. Tuegͦ ñ
sue stulticiȩ ẽ. quod dum tu expec¬
taris & nec sero conuerteris: adhuc
& illa mutat᷑. Noli gͦ lunam tuiocło
corꝑis estimare: s mentis uiuacitate
Minuit᷑ luna ut elementa repleat:
hoc ẽ uere grande mysteriũ: donauit
hoc ei. qui omnib donauit grãm.
Exinanuit eam ut repleat. qui & iã
se exinaniuit ut om̃s repleret. Exin¬
aniuit n se: ut descenderet nob: descen¬
dit nobis ut ascenderet omĩb Ascen
de plenitudine sua apłos adinpleuit.
Unde unus ex his dicit. Nam de ple¬
nitudine eiꝰ om̃s nos accepimꝰ. Ergo
annuntiauit luna mysteriũ xp̃i. non
mediocris in qua signũ posuit suum:
ñ mediocris quȩ typum habet dilecte
eccłȩ. Quod significat ꝓpħa dicens. Ori¬
etur ĩ dieb eiꝰ iusticia ⁊ abundantia

Expanded text:
Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut a communi totius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum. Tuae ergo, non suae stultitiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. Noli ergo lunam oculo corporis aestimare, sed mentis vivacitate. Minuitur luna, ut elementa repleat. Hoc est vere grande mysterium. Donavit hoc ei qui omnibus donavit gratiam. Exinanivit eam, ut repleat qui etiam se exinanivit, ut omnes repleret. Exinanivit enim se ut descenderet nobis: descendit nobis ut ascenderet omnibus. Ascede plenitunde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit luna mysterium Christi. non mediocris in qua signum posuit suum, non mediocris quae typum habet dilectae ecclesiae, quod significat propheta dicens: orietur in diebus eius iustitia et abundantia