comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gens ⁊ in remissus capitulo conticeseit. Nam de refectorio
quid dicam: de quo sicut nlla ei cura ẽ quid in illo edatur.:
indixit: ac si ineo quiescere cõmuiuit mat̾ia ẽẽt infamie:
non species doctrine. Accedit ad hec ornam̃torũ pariter a¬
possessionum distractio: qua nichil relictum ẽ ad decus
domus dñi. nichil ad solatia pauꝑum. nichil ad conuentꝰ
alimentum. Dici non pot̾ quotiens eum conuenerim. quo¬
tiens p̃sentib religiosis abbatib hominem increpauerim.
nec tam̃ ideo uł morib exhibita ẽ reu̾entia. uł uitiis irro¬
gata disciplina. Porro ne quid m ad euis correptionẽ defu¬
isse iuderetur: sub ur̃a eum inutaui ⁊ traxi audientia
Ibi cum negligentiam suam purgari purgare ñ posset:
em̃dationem ꝓmisit. fidẽ dedit s facta st̃ noiussima hõis
illius peiora priorib Ut eñi de ordine taceatur. quẽ peni¬
tus delictoꝵ exinaniuit impunitas. eo usq monachoꝵ

Expanded text:
gens, et in capitulo conticescit. Nam de refectorio gens, et in capitulo conticescit. Nam de refectorio quid dicam, de quo sicut ei nulla cura est quid in illo edatur, iindixit, ac si in eo quiescere communiter, materia esset infamiae, non species doctrinae. Accedit ad hoc ornamentorum ac possessionum distractio, qua nihil relictum est ad decorem domus Domini, nihil ad solatia pauperum, nihil ad conventus alimentum. Dici non potest quoties eum convenerim, quoties praesentibus religiosis abbatibus, hominem increpaverim; nec tamen ideo vel moribus exhibita est reverentia, vel vitiis irrogata disciplina. Porro, ne quid mihi ad ejus correctionem defuisse videretur, sub vestra eum invitavi, et traxi audientia. Ibi, cum negligentiam suam purgare non posset, emendationem promisit, fidem dedit; sed facta sunt novissima hominis illius pejora prioribus . Ut enim de ordine taceatur, quem penitus delictorum exinanivit impunitas, eo usque monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
chorum secłares minime abstineant. Ressẽũarii rapinis
exposite. disposite flagitus ext̾ius uiolentia. u̾nolentia. ⁊ pe¬
tulantia iitius atteruntur Tanto rerum parit̾ ac morũ de¬
fectui : pastoris negligentia manum contulit inerem̃tum
Nichil ei cum abbatis officio: eui nec mores ad exemplum
nec ad doctrinam scientia suffragatur. Primo qr simplicita¬
te nimia ⁊ cognata stultitie. quid eui conueniat ignorat.
Deinde maturiorib eum ꝑsonis ad quiescere. ꝑtinax ⁊ inde¬
cilis flecti ꝓhibet imꝓbitas. Ita nec suo sustentatus nec alie¬
no credens consilio: asininam sͥ conformat ⁊ expͥmit tardi¬
tatem. Ille nescius morum reuisere oficinas. cet̾is p̾sidet
ad dispendium scĩmonie: non aduidicium culpe. Neq eñi
uł occultas explorat offensas: uł manifestis irrogat diseipli¬
nam. Quam rarus ⁊ in utilis in claustro residet: tam negli¬

Expanded text:
chorum saeculares minime abstineant. Res sanctuarii rapinis chorum saeculares minime abstineant. Res sanctuarii rapinis expositae, dispositae flagitiis, exterius violentia, vinolentia et petulantia interius atteruntur. Tanto rerum pariter, ac morum defectui, 121 pastoris negligentia magnum contulit incrementum. Nihil ei cum abbatis officio, cui nec mores ad exemplum, nec ad doctrinam scientia suffragatur. Primo, quia simplicitate nimia, et cognata stultitia, quid, cui conveniat ignorat. Deinde maturioribus cum personis acquiescere, pertinax et indocilis prohibet improbitas. Ita nec suo sustentatus, nec alieno credens consilio, asininam sibi conformat et exprimit tarditatem. Ille nescius morum revisere officinas, caeteris praesidet ad dispendium sanctimoniae, non ad judicium culpae. Neque enim vel occultas explorat offensas, vel manifestis irrogat disciplinam. Quam rarus et inutilis in claustro residet, tam negli
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑior. honestate. Hane ea cet̾is inuidens: int̾ locupletes
redditus moꝵ m̃dicat uenustacem Nulla ibi legum custo¬
dia: nullus uiolati censor ordinis inuenitur. Cenobite nẽ
minus monachum ꝑsecuntur: quã secum turpitudine fe¬
dera pepigissent. Siquid fr̃m sumptib anceressoꝵ deuotio¬
ne collatum ẽ in m̃cedem tͣnsut inquitatis: ñ insubsidi¬
um religionis Claustrales quib conuenticula pleb̾.
sermones ocii lex artior int̾dicit: plateis ꝓclaustro scuri¬
litatib ꝓ lectione contuntur. Est ⁊̃ eis publica ⁊ in expug¬
nabilis cum mulierib familiaritas. quib ille ꝓmissis ⁊ p̃¬
missis obligate munusculis: dies iniquitatis ⁊ noctes in¬
famie uenditare comꝓbautur. Int̾ tot sacre ꝓfessionis in¬
iurias. hoc s̾ p̃ iuditio res publica p̾mitur: ut qr monachi
ab infestatione ordinis ñ abstinent. ab infestatione mona¬

Expanded text:
pauperior honestate. Hanc ea, caeteris invidens, inter locupletes pauperior honestate. Hanc ea, caeteris invidens, inter locupletes redditus, morum mendicat venustatem. Nulla ubi legum custodia, nullus violati censor ordinis invenitur. Coenobitae non minus monachum persequuntur, quam si cum turpitudine foedera pepigissent. Si quid fratrum sumptibus, antecessorum devotione collatum est, in mercedem transit iniquitatis, non in subsidium religionis. Claustrales, quibus conventicula plebis, et sermones otii lex arctior interdicit, plateis pro claustro, scurrilitatibus pro lectione coutuntur. Est eis publica et inexpugnabilis cum mulieribus familiaritas, quibus illae promissis et praemissis obligatae munusculis, dies iniquitatis, et noctes infamiae vindicare comprobantur. Inter tot sacrae professionis injurias, etiam hoc praejudicio respublica premitur, ut quia monachi ab infestatione ordinis non abstinent, ab infestatione mona
Abbreviated transcription (Latin):
te iacob ad patriam redierit. Qd̃ occurrerit angłs uxorio
patarche: nec abhorruerit cum muliere reutentem: qui
mulierem suꝑ se conficetur exaltatam Est aut̃ celum pa¬
tria tua. patͥa felix: ⁊ expetenda gła sua. Ibi spũales paren¬
tes tui. parentes beati. parentes qui te xp̃o genuert te p̾cesse¬
runt ad xp̃m. ꝓ te supplicant apud xp̃m. Ad illos tͥ sub lia qͦ
reditus ẽ: ue timeas p̾ꝑatus: in uia uideb̾ angłm magni con¬
silii: nec dedignabitur ostendi filio uirginis eccłe: qui dig¬
natus ẽ filius fieri uirginis marie. Eiis insionis dulcedine
carnis tͥ lenocinia displicebunt: areseet male suasa. lumboꝵ
concupiscentia. int̾ior tuus homo a t̾renis suspensus pau¬
ca indulgebit nature: nulla gule XXx X.uii.
humilis cenomannorum minister sal ⁊ obedientie
integricatem. Est apud nos abbatia que dr̃ ebron. pos¬
sessionib ⁊ re quondam ꝑ celebris. uicinisq cenobus sola

Expanded text:
te Jacob, ad patriam redierit; quod occurrerit angelus uxorio patriarchae, nec abhorruerit cum muliere revertentem, qui mulierem super se confitetur exaltatam. Est autem coelum patria tua, patria felix et expetenda gloria sua. Ibi spirituales parentes tui, parentes beati, parentes qui te Christo genuerunt, te praecesserunt ad Christum, pro te supplicant ad Christum. Ad illos tibi, sub Lia quoque, reditus est ne timeas praeparatus. In via videbis Angelum magni consilii, nec dedignabitur ostendi filio virginis Ecclesiae, qui dignatus est fieri filius virginis Mariae. Ejus visionis dulcedine carnis tibi lenocinia displicebunt, arescet malesuasa lumborum concupiscentia. Interior homo tuus a terrenis suspensus, pauca indulgebit naturae, nulla gulae. Vale.humilis Cenomanorum minister, salutem, et obedientiae integritatem. Est apud nos abbatia, quae dicitur Ebron, possessionibus et re quondam percelebris, vicinisque coenobiis sola
Abbreviated transcription (Latin):
ducens apłs. tͥbulationem inquid sustinebunt huiꝰmo¬
di. Hec tam̃ nuiptiis detraho.s labori requiem. serui¬
tuti p̃fero lib̾catem. Uirginitas eñi quedam carnis lib̾¬
tas ẽ: nichil illi debens seruituti. de qua dicit apłs
Mulier. ñ ht̃ potestatem corporis sui s uir Uirginicas
maritalis ignara negocii. non laces puerpere non noui
partuis purcitias exꝑitur. Uieginitas nutcis uigilias¬
ignoraus. qmͣ multa suppectilectile quib ue sorbitiun¬
culis alumpnus indigeat: non uiquirit. Uirguuitas
contempta paruo sollicita ẽ ꝓ natura. ñ ambitiosa ꝓ
matrona Uirginitas eurarum ẽ silentium. pax car¬

Expanded text:
ducens Apostolus, tribulationem, inquit, sustinebunt hujusmoducens Apostolus, tribulationem, inquit, sustinebunt hujusmodi . Nec tamen nuptiis detraho, sed labori requiem, servituti praefero libertatem. Virginitas enim quaedam carnis libertas est, nihil illi debens servituti, de qua dicit Apostolus: Mulier non habet potestatem corporis sui, sed vir . Virginitas maritalis ignara negotii, non labores puerperae, non novi partus spurcitias experitur. Virginitas est curaignorans, quam multa supellectile, quibusve sorbitiunculis alumnus indigeat, non requirit. Virginitas contenta parvo, sollicita est pro natura, non ambitiosa pro matrona. Virginitas
Abbreviated transcription (Latin):
quib iixor subiciatur in iuriis. quanta fecundam saueiet
anxietas: quo sterilis merore erucietur. Si formosa ẽ: dif¬
ficile caret infamia: Deformem maritus asꝑnatur. Nũꝙͣ
lectus ẽ sine rixa: cuius uł tedet uł pudet conuigalem
Porro consequens ẽ: ut ei uir displictat que uiro plac̾e
non querit. Que gͦ querit: sagatiores sollicitat anicu¬
las maleficiis assidet: ⁊ ut ad quirat grãm ꝓ ieit in no¬
centem. Que gͥ quies ẽ anime: cui uł maritus ẽ ꝓ sup¬
plicio: uel conscientia ꝓ flagello: His accedunt in nu¬
mere formandi seminis molestie: que conceptum uũ¬
tiant. nat᷑am ꝑsequuntur Uultum pallor inficit: ca¬
put u̾tigine fatigatur. Renum dolor assiduus: sto¬
machi frequens indignatio. Esurit᷑ uit̾̃ delicias: ⁊ qͥb¬
dam nubeculis circumuolantib ocłi tenebrascunt.
hȩc ⁊ alia nuptiarũ st̃ in co̾moda que numare longum

Expanded text:
quibus uxor subjiciatur injuriis, quanta fecundam sauciet quibus uxor subjiciatur injuriis, quanta fecundam sauciet anxietas, quo sterilis moerore crucietur. Si formosa est, difficile caret infamia; deformem maritus aspernatur. Nunquam lectus est sine rixa, cujus vel pudet vel taedet conjugalem. Porro consequens est ut ei vir displiceat quae viro placere non quaerit. Quae non quaerit, sagaciores sollicitat aniculas, maleficiis assidet, et, ut acquirat gratiam, projicit innocentiam. Quae igitur quies est animae, cui vel maritus est pro supplicio, vel conscientia pro flagello? His accedunt innumerae formandi seminis molestiae, quae conceptum nuntiant, naturam persequuntur. Vultum pallor inficit, caput vertigine fatigatur, renum dolor assiduus, stomachi frequens indignatio. Esuritur etiam inter delicias, et quibusdam nubeculis circumvolitantibus oculi tenebrescunt. Haec et alia nuptiarum sunt incommoda, quae numerare longum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ uarie suppellectilis accessu: in commeda p̾scͥptarũ
suppleri nuptiarum Cet̾um sic̃ huius damyni nulla
ẽ reformatio: sic omnis recompensatio inferior. Impar
m̃cimonium ẽ : breuem questum lactura ꝑhenni cõ¬
go suspeyta ẽ. s tinea de molitur. s insidiantut lat¬
trunculi. s timetur maioris iuolentia potestatis E¬
arũ spe pudoris abicere uetustatem: seipsum ꝑsequi
ẽ. Magni quippe boni ruina queritur: unde uite nr̃e
carus quoq successor in uideat. In comꝑabili comꝑatur
p̃cio: quo fur sollicitetur ut absportetur. dñs ut seruet
Hescit aquanta hereditate decidit. quisquis ut here
magnitudinem: Numquid non in telligis sabbatum
uirginitatis. sabbatum consilii ñ p̃cepti. sabbatum
quo feriatur ab oꝑe carnis caro quo sapit quiddam
supra carnem caro: Nesciunt uirgines: quid ex maritali li¬
centia muliebris sustineat insirmitas. Nesciunt inqũa

Expanded text:
tis et variae supellectilis accessu incommoda praescriptarum tis et variae supellectilis accessu incommoda praescriptarum suppleri nuptiarum. Caeterum, sicut hujus damni nulla est reformatio, sic omnis compensatio inferior. Impar mercimonium est, brevem quaestum jactura perenni comgo suspecta est, sed tinea demolitur, sed insidiantur latrunculi, sed timetur majoris violentia potestatis. Earum spe pudoris abjicere venustatem, seipsum persequi est. Magni quippe boni ruina quaeritur, unde vitae nostrae rarus quoque successor invideat. Incomparabili comparatur pretio, quo fur sollicitatur, ut asportet, Dominus ut servet. Nescit a quanta haereditate decidit quisquis, ut haeredmagnitudinem? Nunquid non intelligis sabbatum virginitatis, sabbatum esse consilii, non praecepti; sabbatum quo feriatur ab opere carnis caro, quo sapit quiddam supra carnem caro. Nesciunt virgines quid ex maritali licentia muliebris sustineat infirmitas. Nesciunt, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
unsid̾anti mͥ uotum tuũ uotum de  x.u.¬
bonum. suborta ẽ de ꝓposito leticia: de lapsu metus.
demulatio de corona. Letari oporcet anime xͥane. q̃¬
ex uirginitate ꝓgeniem: Placet sane qm płib heredes
ꝓereare: aotales tabulas nuptiali debito ꝓmereri. Cas
aliqd̾ sompniantes de ꝓle solatium: uł manis spes decipit.
uł dilatio cruciat expectantes: Pret̾ea ex nupciis nulla
sꝑatur impune felicitas: qmͣ pͥmo necesse ẽ quadam car¬
nis contumelia comꝑari. Infelicicer ei succedit: que sue¬
cessum uirginitatis m̃catur impendio. Magni soboles
emitur: cuius contemptus infestatio ẽ pudicitie. partꝰ
uite. Ea in lucem ꝓgrediens. auspicium sollicitudins
ẽ: non mat̾ia gaudioꝵ. Uiciosa quiipe ꝓgenies odiũ
suscitat. cum bona uͦ: timor nascitur amittendi. Quis
aut̃ animo locus ẽ gaudii. qui uł inflammatur odio
uł cimore cruciatur : Fortasse dicetur.emolum̃to do¬

Expanded text:
nsideranti mihi votum tuum, votum nsideranti mihi votum tuum, votum bonum, suborta est de proposito laetitia, de lapsu metus, aemulatio de corona. Laetari oportet animae ex virginitate progeniem. Placet sane quampluribus haeredes procreare, dotales tabulas nuptiali debito promereri. Eas, aliquod somniantes ex prole solatium, vel inanis spes decipit, vel dilatio cruciat exspectantes. Praeterea ex nuptiis nulla speratur impune felicitas, quam primo necesse est quadam carnis commistione comparari. Infeliciter ei succedit, quae successum virginitatis mercatur impendio. Magni soboles emitur, cujus conceptus infestatio est pudicitiae, partus vitae. Ea in lucem progrediens, auspicium sollicitudinis est, non materia gaudiorum. Vitiosa quippe progenies odium suscitat. Cum vero bona est, timor nascitur amittendi. Quis autem animo locus est gaudii, qui vel inflammatur odio, vel timore cruciatur? Fortasse dicetur emolumento do
Abbreviated transcription (Latin):
successor crearetur. Actum putabant cũ didici sp̃m p̾¬
sulis immutatum: canonicos obtinentes factu difficile
eos tͥ morig̾ari : quos cũ simules obsequiũ iniuriis ut
fert exacerbas Incubuit timor tuus. ⁊ tuoꝵ suꝑ eos. dũ¬
q ꝑsona arguitur: astutie suspecta ẽ uniu̾sitas parente¬
le. Pirentare credunt astutiam ⁊ ulixis argutias exꝑti:
metuunt danaos. ⁊ dona ferentes Uñ ⁊ uix alique exci¬
quo tende cupis alia eundem ẽ iua: de discende st̃ que p̃¬
cesser̾t inuirie. sermo suspendendus amarior obsequiis in¬
sistendum Blandiri oportet. ñ detrahere potestati. His eñi
temporib beneficium ñ ad quirit offensio. fortune gr̃a
opus ẽ: ut uł bene ꝓm̾iti p̃mia consequantur. Pleriq
mortales in grati st̃ obsequiis ⁊ ne cultores suos remun̾ent.
offensos conquerunt᷑. Suꝑ quo nͥ fallor andegauensem ñ¬
accusab ep̃m: si benignum. si filium pacis inuenerit.

Expanded text:
successor crearetur. Actum putabam, cum didici spiritum praesuccessor crearetur. Actum putabam, cum didici spiritum praesulis immutatum, canonicos obnitentes, factu difficile, eos tibi morigerari, quos, cum simules obsequium, injuriis, ut ferunt, exacerbas. Incubuit timor tuus et tuorum super eos, dumque persona arguitur astutiae, suspecta est universitas parentelae. Parentare credunt astutiam, et Ulyssis argutiam experti, metuunt Danaos, et dona ferentes. Unde et vix aliquem susciquo tendis, alia eundum est via; dediscendae si quae praecesserunt injuriae; sermo suspendendus, et majorum obsequiis insistendum. Blandiri oportet, non detrahere potestati. His enim temporibus, beneficium non acquirit offensio. Fortunae gratia opus est ut vel bene promeriti gratiam consequantur. Plerique mortales ingrati sunt obsequiis, et ne cultores suos remunerent, offensos conqueruntur. Super quo, nisi fallor, non Andegavensem accusabis episcopum, si benignum, si filium pacis invenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad euius parrochiam nupta demigrasse cognoscitur.
Indegauensem ꝓ te conuem pontifiom. seorilus quid̃.
s in utilis int̾cessor Relata ẽ ei ꝓmotio sua. labor
tuus: ⁊ confusio tua. Iueuleatim ẽ qͥd e contuleris
quid ꝑculeris ꝓco: ut dum retractatur m̾itum: ad p̃miũ
doc̾etur. Ex canonieari postulabas. tuumq tͥ nepotẽ susis¬
titui morib in signem. ⁊ ad litt̾alem scientiam cociꝰ excul¬
tum disciplinis. Uñ ⁊ ep̃o quid consulerem secretus ex¬
ploranti. ne differas in qm qd̾ rogaris: ut si diligis satis fi¬
at amico.Si non diligis: longe fiat inimieus. Approban¬
da ẽ cõmutatio . qua uł augeb̾ deuotionem: uel reqͥem
comꝑabis Si gͦ bene de te ꝓmeruit. obsequere: si suspec¬
tus ẽ: ꝓscribe Disce uł ingrati cauere nom̃: uł insidias a¬
moliri His ille fractus abscessit. bonam secum reportaus
uoluntatem: qua tͥ ñ m̾cede pacis. s amicitie compendio

Expanded text:
ad cujus parochiam nupta demigrasse cognoscitur. ad cujus parochiam nupta demigrasse cognoscitur. ndegavensem pro te conveni pontificem, sedulus quidem, sed inutilis intercessor. Relata est ei promotio sua, 81 labor tuus, et confusio tua. Inculcatum quid ei contuleris, quid pertuleris pro eo, ut dum retractatur meritum, ad praemium doceretur. Excanonicari postulabas, tuumque nepotem tibi substitui, moribus insignem, et ad litteralem scientiam coaevis excultum disciplinis. Unde et episcopo quid consulerem secretius exploranti, ne differas, inquam, quod rogaris, ut si diligis, satisfiat amico; si non diligis, longe fiat inimicus. Approbanda est commutatio, qua vel augebis devotionem, vel requiem comparabis. Si ergo bene de te meruit, obsequere; si est suspectus, proscribe. Disce vel ingrati cavere nomen, vel insidias amoliri. His ille fractus abscessit, bonam secum reportans voluntatem, qua tibi, non mercede pacis, sed amicitiae compendio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas astringeret. idem gauteriꝰ consanguinitatẽ mͥ
bouum s uideri. si bellum quo diutius comes in eiun de¬
seiuerat: int̾uenientis coniugii caritas t̃minaret. Addi¬
dit pͣt̾ea. uos ur̃osq compiuntiales ei sẽpto confirmasse
compendio pacis ⁊ quietis: tolerandum consangͥnitatis
piaculura. Uñ:assensum cenomannensis eccłe futuris
nuptiis postulauit: ut eius quoq auctoritate conuigio fi¬
lie stabilitatem adquireret ͥ si qñ ei libellus repudii seri¬
beretur. Michi aut̃ nec extorqueri assensus nec ꝑsuade¬
ri potuit: prudentiam urãm in eorũ simplicitatem desce¬
disse. quos redarguit apłs dicentes. faciamꝰ mala ut ue¬
niant bona. Suꝑ hisgͦ qd̃ ad me ꝑtinuit: sollicitꝰ fui. Pe¬
tenti assensum. dissensum nunciaui. nullius dispensa¬
tionis intuitu. ꝑ mictens consangiuneos. aut afines: in¬
habitarũ federa contrahere nuptiarũ. Niuic aut̃ conu¬
bio usq ad discidium resistere illuis erit sollicitudinis:

Expanded text:
ulum astringeret, idem Walterius consanguinatem mihi bonum sibi videri, si bellum quo diutius comes in eum desaevierat, intervenientis conjugii charitas terminaret. Addidit praeterea vos vestrosque comprovinciales ei scripto confirmasse, compendio pacis et quietis tolerandum consanguinatis piaculum. Unde et assensum Cenomanensis Ecclesiae futuris nuptiis postulavit, ut ejus quoque auctoritate, conjugio filiae stabilitatem acquireret, si quando ei libellus repudii scriberetur. 96 Mihi autem nec extorqueri assensus, nec persuaderi potuit, prudentiam vestram in eorum simplicitatem descendisse, quos redarguit Apostolus dicentes: Faciamus mala ut veniant bona . Super his ergo quod ad me pertinuit sollicitus fui. Petenti assensum, dissensum nuntiavi, nullius dispensationis intuitu permittens consanguineos aut affines inhibitarum foedera contrahere nuptiarum. Huic autem connubio usque ad dissidium resistere, illius erit sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
uia ẽ t̾ra Ceterum plures eam sͥ infructuose aucupan¬
tur. qui licet aburato bene agendi studio dum tam̃
quem merentur iudicem sꝑant misericordem. quasi
oum inuenire ꝓpitiũ. merces sit iniquitatis. qd̾ ere¬
limus ẽẽ religionis. Uerũ ñ ẽ ita. Neq eñi mĩam dei
luerantur mali. qͣm &̾ timide pollicentur ⁊̃ boni
nea sꝑare saluberrimum ẽ consilium. s de ea totũ
pendere ꝑicłosum refugiu̾. Oportet eñi uidic̃e mutigent
aliquabona. si uolumꝰ miscđiter iudicari multa mala
Prexima ẽ uenie causa. non tota reaSirtus que cu i
delicto ad uiditium uenit. int̾uenit. Hiigͦ iudicem sen¬
tiunt exꝑtem miscd̃ie: qui se iusticie. Quis gͥ ager ꝓ te
si ille qd̃ ab sit ꝑorabit ad u̾sus te ⁊ au̾sus ate:Graue ẽ¬

Expanded text:
na est terra . Caeterum plures eam sibi infructuose aucupanna est terra . Caeterum plures eam sibi infructuose aucupantur, qui licet abjurato bene agendi studio, Deum tamen, quem merentur judicem, sperant misericordem, quasi eum invenire propitium merces sit iniquitatis, quod credimus esse religionis. Verum non est ita. Neque enim miuam sibi, non nisi timide, pollicentur etiam boni. In eam sperare saluberrimum est consilium, sed de ea totum pendere, periculosum est refugium. Oportet enim ut judicem mitigent aliqua bona, si volumus misericorditer judicari multa mala. Proxima est veniae causa, non tota rea. Virtus quae cum dilecto ad judicem venit, intervenit. Hi vero judicem sentiunt expertem misericordiae, qui se justitiae. Quis igitur aget pro te, si ille, quod absit! perorabit adversus te et a
Abbreviated transcription (Latin):
memorie ẽ iste nr̃ credicor Peualiter oblita es im. si
eum pucas oblitum debiti sui. Nichil obliuiscitur
eunt dies ⁊ dies anni ⁊ anni.s mille dies ⁊ mille auni
anie ocłos suos tamqmͣ dies hesterna que p̃t̾ut. Nũqͥo¬
gͦ non num̾abit qnͣtum tͥ p̃stit̾it qui solus dinumat
harenam maris. ⁊ pluue guitas ⁊ dies scłi: Nunqͥd
non diuidet inminutias talenta tua. qui diuisit aqͣs
abaquis. in sapientia sua: Fortassis autẽ trahes in ius
eredicorem tium.dum repecet a te cõm̃datũ suum
Intellige que dico. Bonus causidicꝰ ẽ. qui tecum r̾onẽ
positurus ẽ Coram angłis referet. u̾itati deferet. t̾ri¬
bilia ꝓferet. horribilia inferet. S dicis mͥ Idem offeri¬
sus clementem ꝓmittit. þunire p̃termutit. peniten¬
dem admittit minas remitit debita dimitit. ampli¬
ora cominittit. Ita ẽ in qm̃. Confiteor. Miscd̃ia dñi ple¬

Expanded text:
memoriae est iste creditor noster; poenaliter oblita est tui, si memoriae est iste creditor noster; poenaliter oblita est tui, si eum putas oblitum debiti sui. Nihil obliviscitur eunt dies et dies, anni et anni, sed mille dies et mille anni ante oculos suos tanquam dies hesterna quae praetgo non numerabit quantum tibi praestiterit, qui solus dinumerat arenam maris, et pluviae guttas, et dies saeculi? Nunquid non dividet usque in minutias talenta tua, qui divisit aquas ab aquis in sapientia sua? Fortassis autem trahes in jus creditorem tuum, dum repetet a te commendatum 18 suum? Intellige quae dico; bonus causidicus est, qui tecum rationem positurus est. Coram angelis referet, veritati deferet, terribilia proferet, horribilia inferet. Sed dicis mihi: Idem offensus clementem se promittit, punire praetermittit, poenitentem admittit, minas remittit, debita dimittit, ampliora committit. Ita est, inquam. Confiteor. Misericordia Domini ple
Abbreviated transcription (Latin):
nun. s bono inunere d̾i male utendo facis tuũ inalũ
Nicħ enim ẽ homini bonum sine se bouo. Bouisaut̃
⁊ diligentibus dm̃i omĩa cooꝑantur in bonũ. P orro
muuera dĩ dampno s̃ possessoribus otiosis. quibus
nolle negotiari ad luerũ ꝓbe uegotiatur ad supplici¬
um. Incellige que dico. Dedit enim tͥ dũs intellectum
Magirus senerator ẽ hic ds̃ nr̃. Coram eo loquor. Im¬
portune usuras exigit: iste creditor nr̃. Creditor nr̃ ẽ
tus ẽ. Ipse plenilunio reu̾cetur. Cum redierit duplũ
requiret ate. Cum susceꝑit: centuplo mun̾abit te.
Obeatum commercium in quo nec usuras exigens
criminis arguitur.: nec soluens in aliquo grauat᷑.
O felicem negociationem inqua ereditor oportune ẽ¬
inportunus. ⁊ debitori plusquam debeat debetur. Pro¬
inde timendum ẽ ut ad iuditium sine uenia uenias.
si quod absit negociandi negligentiam sompnias ob¬
liuione fore impunitam. Intellige que dico. Magne

Expanded text:
num, sed bono munere Dei male utendo, facis tuum malum: num, sed bono munere Dei male utendo, facis tuum malum: nihil est enim homini bonum, nisi se bono. Bonis autem et diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Porro munera Dei damno sunt possessoribus otiosis, quibus nolle negotiari ad lucrum, probe negotiatur ad supplicium. Intellige quae dico; dedit enim tibi Dominus intellectum. Magnus fenerator est hic Deus noster. Coram eo loquor. Importune usuras exigit iste creditor noster. Creditor noster est rofectus est. Ipse plenilunio revertetur; cum redierit, duplum requiret a te. Cum susceperit, centuplo munerabit te. O beatum commercium, in quo nec usuras exigens criminis arguitur, nec solvens in aliquo gravatur! O felicem negotiationem, in qua creditor est opportune importunus, et debitori, plus quam debeat, debetur. Proinde timendum est ut ad judicium sine venia venias, si, quod absit, negotiandi negligentiam somnias oblivione fore impunitam. Intellige quae dico; magnae
Abbreviated transcription (Latin):
ut bona sis. habes etiam ut melior ẽẽ possis. Artende
quid h abeas ex tam bono factore tuo ⁊ in cende quid ei¬
debeas extam magno beneficio suo Attende unꝗͣ
qualem ce laborau̾it artifex tuus. ⁊ labora ne degen̾et
labor suus. De temporalib loquor. ⁊ caducis. s tẽpora¬
lia &̃ ⁊ caduca dona st̃ dñi dĩ tui. Non meriusti nobil
uasci. ⁊ regius sanguis nata es. Non laborasti ⁊ diueᷤ
facta es. De potentia nichil mouebaris ⁊ ecce suꝑ ca¬
pita eoꝵ filiorum hõium posita es. Nulli ꝓ gła forme
supplicasti. ⁊ ecce usq ad regis delicias formosa facta
summe bonus fec̃ omnia ualde bona. His aut̃ bonis
non st̃ homines boui. s his bene utendo faciunt ut
ipsi fiant boni. ut gͥ tu sis bona coram dũo dõ tuo u¬
tere bene bono munere suo. Si bene uteris ⁊ eiꝰ munꝰ
ẽ ⁊ tuũ bonum. Si uͦ male eius quidem munus ẽ ⁊ bo¬

Expanded text:
ut bona sis, habes etiam ut melior esse possis. Attende ergo ut bona sis, habes etiam ut melior esse possis. Attende ergo quid habeas ex tam bono factore tuo, et intende quid debeas ei ex tam magno beneficio suo. Attende, inquam, qualem te laboraverit artifex tuus, et labora ne degeneret labor suus. De temporalibus loquor et caducis; sed temporalia etiam et caduca dona sunt Domini Dei tui. Non meruisti nobilis nasci, et regius sanguis nata es; non laborasti, et dives facta es. De potentia nihil movebaris, et ecce super capita filiorum hominum posita es. Nulli pro gloria formae supplicasti, et usque ad regis delicias formosa facta summe bonus fecit omnia valde bona. His autem bonis, non sunt homines boni, sed eis bene 17 utendo faciunt, ut et ipsi fiant boni. Ut igitur et tu sis bona coram Domino Deo tuo, utere bene bono munere suo. Si bene uteris, et ejus munus est, et tuum bonum; si vero male, ejus quidem munus est et bo
Abbreviated transcription (Latin):
tu que fortasse ñ accepit. Nani de eus reformatione qͥs
loquar: cum morb huiusmodi nullum penitꝰ inueni¬
atur inuenire remedium: Unde ⁊ in decretis nichola
a maiore usq ad minorem: quia symoniacũ ẽ. Qd̾ siqͥs
um. qui connium̾atur int̃ cłicos. quicũq gͦ hec medi¬
ꝑicłm: ⁊ qui sic ordinatus fuerit nullum habeat fruc¬
tum ex huius modi mercimonio ⁊ creatione ꝓbrosa. s
sit alienus . i dignitatis ⁊ sollicitudinis eius. qͣm ꝑ pecunias
paruerit: siquidem cłicus fuerit. de ꝓpͥo decidat gͣdu: di
uͦ laicus siue monachus fuerit anathema sic. xu¬
ratulor honori tuo atq bone opinioni tue que m
melior in dies in noteseit. Gratulor unqm ⁊ dño dõ
gratia ago de bono tuo. qm̃ bonum tuum nichil
aliud ẽ qmͣ donũ suũ. Quid enĩ habes qd̾ non accepisti:
Et nos omnes ait eugłista de pleuitudine eius accepunꝰ
De eius scił plenicudine de quo tu habes ut sis. habes

Expanded text:
tu, quem fortasse non accepit. Nam de ejus reformatione quid tu, quem fortasse non accepit. Nam de ejus reformatione quid loquar, cum morbus hujusmodi nullum penitus inveniatur invenire remedium? Unde et in Decretis Nicolai a majore usque ad minorem, quia simoniacum est. Quod si qum qui connumeratur inter clericos quicunque ergo hoc mediculum. Et qui sic ordinatus fuerit, nullum habeat fructum ex hujuscemodi mercimonio et consecratione probrosa, sed sit alienus et dignitatis et sollicitudinis ejus, quam per pecuniam paruerit, siquidem clericus fuerit, de proprio decidat gradu. Si vero laicus, sive monachus fuerit, anathema sit. ratulor honori tuo, atque bonae opinioni tuae, quae mihi melior in dies innotescit. Gratulor, inquam, et Domino Deo gratias ago de bono tuo, quoniam bonum tuum nihil aliud est quam donum suum. Quid enim habes, quod non accepisti? Et nos omnes, ait evangelista, de plenitudine ejus accepimus . De ejus scilicet plenitudine, de qua tu habes ut sis, habes
Abbreviated transcription (Latin):
comienisse consecrationem. Ei aut̃ qr auctoritate
nor pnum ẽ impetrari si oblatam tͥ recuses unctionẽ.
Auoquin creari pontificem. augere ẽ disc̾men. Homo
os sub potestate constitutus. Illam grauius exasꝑabis
tur punienda Eundem delictorũ ex acerbat multitudo:
diaconatum: p̃cio comꝑasse significasti adiaconatu
et supra submouendum cognouimus: ⁊ sub moue¬
uius. Nullam enim partem nullam sortem concedit ei¬
petrus in ordine: quem dum emit ñ accepit Uñ ⁊ symo¬
in dictum ẽ. Pecunia tua tecum sit in ꝑdicione. Hon
enim ẽ tͥ pars neq sors ui sermone isto. A sac̃dotio quoq
canonica eum suspendit auctoritas. quo uel ñdum uł
malefactus diaconus euolauit. Quomͦ eium stabit edi¬
ficium. cui nullum suppositum ẽ fundam̃tum: Agit᷑
itaq de ꝑicło tuo si paciaris p̃scriptum frẽm uł in sac̾¬
dotio iniistrare. qd̾ reuera male accepit. uł indiacona¬

Expanded text:
convenisse consecrationem. Ei autem quia auctoritate convenisse consecrationem. Ei autem quia auctoritate nor, pronum est impetrari, si oblatam tibi recuses unctionem. Alioqui, creari pontificem, augere est discrimen. Homo es sub potestate constitutus. Illam gravius exasperabis,tur punienda. Eumdem delictorum exasperat multitudo. diaconatum pretio comparasse significasti, a diaconatu et supra submovendum cognovimus et submovemus. Nullam enim partem, nullam ei sortem concedit Petrus in ordine, quem dum emit, non accepit. Unde et Simoni dictum est: Pecunia tua tecum sit in perditione. Non enim est tibi pars, neque sors in sermone isto . A sacerdotio quoque canonica eum suspendit auctoritas, quo vel nondum, vel male factus diaconus evolavit. Quomodo enim stabit aedificium, cui nullum suppositum est fundamentum. Agitur itaque de periculo tuo, si patiaris praescriptum fratrem, vel in sacerdotio ministrare, quod revera male accepit, vel in diacona
Abbreviated transcription (Latin):
eretis leonis p̃p. eapło.u. Cum desummi sae̾dotis eloctione
tractabitur ille omnib p̃ponatur qu̾e eleri pleb̾q corisen¬
sus concorditer postulauerint:. Uides itaq fr̃mi quantꝰ in te
conuiret auctoritatum concursus. qm multa te pulsent
capitula. Proinde tim̃dum ẽ ut hac temporali ꝓmotione
cum illis ib et̾nitate decidas de quib ꝑ ps almistam dicit᷑.
Deiccisti eos dum alleuarentur. Consule gͥ amme tue con¬
sule dum lucet. Non ẽ tͥ colluctatio adu̾sus carnem ⁊ sangͥ¬
nem. s. adu̾sus eum qui non ex sangunib neq ex uolup¬
tare carnis neq ex uoluptate uiri s ex d̾o natus ẽ. Pro eo
religiosos abbates. ⁊ integri ꝑsonas nominis auduu stare
ad u̾sum ce. cum quib tanto ꝑicłosuns ẽ congredi. qͣnto
eoꝵ fama sincerior causa iustior. dignitas maior Uale ⁊
ioc ultimum tene. Consilium salucis asꝑnari. se ipsum
Todisse est.

Expanded text:
cretis Leonis papae, capitulo quinto: Cum de summi sacerdotis electione cretis Leonis papae, capitulo quinto: Cum de summi sacerdotis electione tractabitur, ille omnibus praeponatur, quem cleri plebisque consensus concorditer postulaverint. Vides itaque, frater mi, quantus in te conjuret auctoritatum concursus, quam multa te pnlsent capitula. Proinde timendum est ut, hac temporali promotione, cum illis ab aeternitate decidas, de quibus per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos dum allevarentur . Consule igitur animae tuae; consule, dum licet. Non est tibi colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus eum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo natus est. Pro eo religiosos abbates, et integri personas nominis, audivi stare adversum te, cum quibus tanto periculosius est congredi, quanto eorum fama sincerior, causa justior, dignitas major. Vale, et hoc ultimum tene: Consilium salutis aspernari, seipsum odisse est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tulit conuigatum uirgini. s ꝓuectiorem uiniori. Deni¬
q luca docende didins didicimus qd̾ beatissima uirgo
maria xp̃m inuen̾it: in templo sedentem. in medio doc¬
torum audientem illos ⁊ in t̾rogantem. Donec annorum
defuit in tegritas: doctor omniũ fines discipłi ñ excessit.
Ubi uͦ pleni dies accesser̃t factus ẽ magister ꝑdebito. qͥ fu¬
erat discipłs ꝓ exemplo. his omnib inp̃ssa ẽ eccłe forma.
qm sequatur certusq limes etatis appositus. infra quẽ
fieri ep̃m facto cedit ad iudicium. Preterea quisquis
non fuerit in saeris ordinibus inuentus : ad summum
sac̾docium canoiieis ꝓhibetur acced̾e institutis. Nam
de olectione quid loquar: in qua popło mimime licet ele¬
rum p̃cedere. si as sensi ꝓsequi eligentem: Seruiare scͥp¬
turas iin hoc ei negotia: pͥmum locum reseruatum in¬
uenies. Uñ celostinis p̃p. ad ep̃os in mennensi ꝓuincia cõ¬

Expanded text:
praetulit conjugatum virgini, sed provectiorem juniori. Denipraetulit conjugatum virgini, sed provectiorem juniori. Denique, Luca docente, didicimus quod beatissima virgo Maria Christum invenerit in templo sedentem in medio doctorum, audientem illos et interrogantem . Donec annorum defuit integritas, doctor omnium fines discipuli non excessit. Ubi vero pleni dies accesserunt, factus est magister pro debito, qui fuerat discipulus pro exemplo. His omnibus impressa est Ecclesiae forma, quam sequatur, certusque limes aetatis appositus, infra quem fieri episcopum facto cedit ad judicium. Praeterea, quisquis in sacris non fuerit ordinibus inventus, ad summum sacerdotium canonicis accedere prohibetur institutis. Nam de electione quid loquar, in qua populo minime licet clerum praecedere, sed assensu persequi eligentem? Scrutare Scripturas, et in hoc ei negotio primum locum reservatum invenies. Unde Coelestinus papa ad episcopos in Viennensi provincia con
Abbreviated transcription (Latin):
auca fr̾ bone habeo adu̾sum te. s tũ om̃ia ꝓte. Nicħ
est in his fuco liuoris infectum. nicħ qd̾ odio seruat
alieno. Emulor eiũ te d̾i emulatione. Assume gͣ pa¬
cientiam ⁊ amplectere commonictorium salucis. qd̾ ꝓdi
ex radice caritatis. Si uera st̃ que dñr ꝓmonitionẽ tuam
canonica reiciunt ⁊ deiciunt instituca. Quippe ñ elegit
te clerus. s mine populares instruxere renitenti Oroines
tͥ desunt quos in ꝑmouendis cognouimus inquirendos.
Est etas qm rigor canonicus qr inconseeratis metuit: acon¬
secrandis excludit. Hec si ita se hñt: infinitus tͥ labor in
cumbit. nec facile bonos exitus iuenient: que malos̃
in choata pͥncipio In summis enim sac̃̾dotib etas inte¬
gra postulatur. unde nec ꝑicłm religio metuat nec reue¬
rentiam dignitas amictat. Hinc ẽ qd̾ ierechieli in tricesi
enim ꝑ ysaiam dixerat auferte offendicła de uia popłi
mei. coram discipłis offendicłm pon̾e noluit. nec maioribꝰ

Expanded text:
 frater, habeo adversum te, sed tamen omnia pro te. Nihil est in eis fuco livoris infectum; nihil quod odio serviat alieno. Aemulor enim te Dei aemulatione. Assume ergo patientiam, et amplectere commonitorium salutis, quod prodiit ex radice charitatis. Si vera sunt quae dicuntur, promotionem tuam canonica rejiciunt et dejiciunt instituta. Quippe non elegit te clerus, sed minae populares intrusere renitenti. Ordines tibi desunt; quos in promovendis cognovimus inquirendos. Est aetas quam rigor canonicus, quia in consecratis metuit, a consecrandis excludit. Haec si ita se habent, infinitus labor tibi incumbit, nec facile bonos exitus invenient, quae malo sunt inchoata principio. In summis enim sacerdotibus aetas integra postulatur, unde nec periculum religio metuat, nec reverentiam dignitas amittat. Hinc est quod Ezechieli in trigesimndi. Qui enim per Isaiam dixerat: Auferte offendicula de via populi 84 mei , coram discipulis offendicula ponere noluit, nec majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tui fuerimus. nullius ꝓ alio exaudienda sit oratio. p̃¬
sertim cum martires ultionem sui sanguinis obĩe¬
etantes: impetrare nequiuerunt: di apłi ⁊ martires
in corpore constituti ad huc possunt orare ꝓcet̾is. qn
ad huc de se debent ẽẽ solliciti: qͣntomnagis pꝰ coronas
uictorias ⁊ tumphos. Unus homo moyses sexcentis mi¬
tator dĩ sui. ⁊ pͥmus martir in xp̃o ꝓ ꝑsecutorib ueniã

Expanded text:
tui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio, prtui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio, praesertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare nequiverint. Si apostoli et martyres in corpore constituti, adhuc possunt orare pro caeteris, quando adhuc de se debent esse solliciti, quanto magis post coronas, victorias et triumphos? Unus homo Moyses sexcentis mitator Dei sui, et primus martyr in
Abbreviated transcription (Latin):
fonte scientie contemplantur:. Quid enim de his que sci¬
enda sunt nesciunt. qui scientem omiua sciunt: Forũ
itaq scientia comparatione nr̃a ualde dilatata ẽ. s tam̃
comꝑationẽ diuine scientie angusta. Sicut ⁊ sp̃s mor¬
tione. quidem summi ⁊ incircumscripti sp̃s: corpus
Post hanc itaq .6G. arsertionem qua demeritate dices.
sp̃s iustorum.omnino ignorare qͥd in hac agatur uita.
n maiori dei̾tia dixceris. qr sp̃itib iustorum milla pꝰ
hane omnino sic uita: Qs de illis ꝯ sentir e asapia spet
n heretienm atcestari. In hac enim ꝓ labi insania spomi
celestiuim euacuat p̃mioꝵ⁊ ei miserie ad dicit use qua
su apła aitroi tantum in hac uita sꝑantes sumusi apese¬
rabiuiore sumuis omnib hominib. Porro qd̾ ꝓintper¬
lantibus enusoem anime int̾pellant ad uigilantium
euius pedissequam fecisti animam tuam. ieronimus
seribens. his eum redarguit ubis. Dicis in libello t io
qͥs dum uiumus mutuo orare possum. pꝰͦqͣm aut̃ mor¬

Expanded text:
fontem scientiae contemplantur. Quid enim de his quae scienda sunt nesciunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia, comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparatione divinratione summi et incircumscripti 117 spiritus, corpus. » Post hanc itaque Gregorii assertionem, qua temeritate dices spiritus justorum omnino ignorare quid in hac agatur vita, nisi majori dementia dixeris, quia spiritus justorum nulla post hanc omnino sit vita? Quod de illis, et sentire impium et haereticum attestari. In hanc enim prolabi insaniam, spem coelestium evacuat praemiorum, et ei miseriae addicit, de qua sic Apostolus ait: Si tantum in hac vita sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Porro, quod pro interpellantibus eaedem animae interpellent, ad Vigilantium, cujus pedissequam fecisti animam tuam, Hieronymus scribens, his eum redarguit verbis: « Dicis in libello tuo quod dum vivimus mutuo orare possumus: postquam autem mor
Abbreviated transcription (Latin):
qua sic militiam disceret: ne didisceret honestatem, Mis¬
sus gͥ ad culmen morum: missus ẽ ad militum głam: mis¬
si is ẽ ad serenissimum regem: ciuus castris uec obsequiũ
p̃nuo. nec uirtus reu̾entia defraudatur. Ur̃e maiestati
int̾ ẽ ep̃i gr̃a puerum susciꝑe destinatum: atq utruq:
in alcero ꝓmereri Ego qͥdem si qͣm mͥ m̾ita mea p̃stareu
fiduciam: ꝓ eodem decreui supplicandum: S noui regẽ
non attendere m̾ita: euius ẽ anteced̾e m̾itis uinu̾sos ae
si mitum requiritur. ibi de rege bene mereor: ubi patͥ

Expanded text:
qua sic militiam disceret, ut non dedisceret honestatem. Misqua sic militiam disceret, ut non dedisceret honestatem. Missus est igitur ad columen morum, missus est ad militum gloriam, missus est ad serenissimum regem, cui castris, nec 179 obsequium praemio, nec virtus reverentia defraudatur. Vestrae majestati interest episcopi gratia puerum suscipere destinatum, atque utrumque in altero promereri. Ego quidem, si quam mihi merita mea praestant fiduciam, pro eodem decrevi supplicandum. Sed novi regem non attendere merita, cujus est antecedere meritis universos. At si meritum
Abbreviated transcription (Latin):
eccłus antiqua reformauit dignitatem. Diuiũ mu¬
nus i omniũ bonorum uocis ac clamandum consitem̃.
uitis accessisse uidicem morib fundatorem. Exaltatum ẽ
solium iusticie rebq suus oido sub rege clem̃tissimo res¬
tiiuitur: qui nouit reddere que st̃ cesaris cesari. ⁊ que st̾
oido: Porro candidioris fortune sorcitus es grãm: quisquis
tur Nleq eñi ciulib concessum ẽ regis illius extorquere
glautis . ad uotum suum seueras inclinare potestates hoc
aute posse: me płimi sompniant: Hanc in ocłis ur̃is grãm
consecutum fabulantur: arbitratur hoc ⁊ ande gauen¬
sis eps uir nullo gen̾e uirtutũ uacans. si ñ crederet plus
posse me: qmͣ possum ego ipse cred̾e de me uisum ẽ
hiuc eligere seruum tuum. ⁊ apd̾ te int̾ỹte uti. quo
frem suum militarib in formandum. disciplinis rogie
maiestati com̃daret: Puero quidem sublimium pacebat adi¬
tus curiarum: s sublimiori consilio ft̃ fr̾i eam ꝓuidit in

Expanded text:
esiis antiquam reformavit dignitatem! Divinum munus, et omnium bonorum votis acclamandum confitemur, vitiis accessisse judicem, moribus fundatorem. Exaltatum est solium justitiae, rebusque suus ordo sub rege clementissimo restituitur, qui novit reddere quae sunt Caesaris: Caesari, et quae sunt Dei Deo. Porro candidioris fortunae sortitus est gratiam, quisquis ntur. Neque enim cuilibet concessum est regis illius extorquere gloriantis ad votum suum severas inclinare potestates. Hoc autem posse me plurimi somniant; hanc in oculis vestris gratiam consecutum fabulantur. Arbitratur hoc et Andegavensis episcopus, vir nullo genere virtutum vacans, si non crederet plus posse me, quam possum ipse credere de me. Visum est huic eligere servum tuum, et apud te interprete uti, quo fratrem suum militaribus informandum disciplinis, regiae majestati commendaret. Puero quidem sublimium patebat aditus curiarum, sed sublimiori consilio frater fratri eam providit, in
Abbreviated transcription (Latin):
noras seriuli forma dñs huniu̾sitatis inductus ẽ de pau¬
ꝑcula turgine natus ẽ. in p̃sepio collocatus ẽ oemeie
ced ens. asino in sedit. discipłorum quos elegerat de plebe:
pedes lauit. hoc abortu usq ad finem uite satagens..
ut sicut in matre specialis ⁊ sine exemplo fuit incegri¬
tas: sic in consilio singularis ⁊ uniea ẽẽt humilitas. Qd si
de paciencia queritur. siẽ ouis ad occisionem ductus ẽ: spec

Expanded text:
noras, servili forma Dominus universitatis indutus est, de paunoras, servili forma Dominus universitatis indutus est, de paupercula virgine natus est, in praesepio collocatus est. cedens, asino insedit; discipulorum, quos elegerat ex plebe, pedes lavit; hoc ab ortu usque ad finem vitae satagens, ut sicut in matre specialis et sine exemplo fuit integritas, sic et in filio singularis et unica esset humilitas. Quod si de patientia quaeritur, « sicut ovis ad occisionem ductus est
Abbreviated transcription (Latin):
iuberis. Sabbato ligna colligis: lapidari iuberis Ad
nr̃a. nec sanatã plaga nr̃a  portuit ut ad suscitandum
mortuum ipse acced̾et heliseus. qr necesse fuit ut auti¬
uotum uite p̃ꝑaret homini homo d̾s Ex pansus ẽ ille
in lectulo suꝑ mortuum. Extenfus ẽ hic in patibulo
apt̾ mortuum.: Sp̃s uite reoditus ẽ mortuo in spiran¬
te heliseo: qr gr̾a dĩ reddita ẽ homini moriente homine
dco Uiuificatus puer redit ad gremium matris. nomo
iiuificatus ad consortium suꝑne eiuitatis ascendit: Ne¬
colait gci uieneretur hodie purus liomo. qd̾ memor atur
hodie egisse ꝓ homine.d̾s homo. Hodie quippe signifi¬
catus nr̃ heliseus domum inqua suꝑpositus erat mor¬
tuo baculus intrauit.qr missa salus d̾i nr̃i. hodie eiui
quam homo qua humilitate uerus ꝓpħa redemptionis
nr̃e officinas in trauerit: quanta pacientia tulerit. qmͣ
mirabili caritate nos ad se traxerit. Si humilitatem ig¬

Expanded text:
juberis. Sabbato lignum colligis? lapidari juberis. Huijuberis. Sabbato lignum colligis? lapidari juberis. Huinostra, neque sanata plaga nostra. Oportuit ut ad suscitandum mortuum ipse accederet Elizaeus, quia necesse fuit ut antidotum vitae praepararet homini Homo Deus. Expansus est ille in lectulo super mortuum, extensus est hic in patibulo propter mortuum. Spiritus vitae redditus est inspirante Elizaeo, quia gratia reddita est homini moriente homine Deo. Vivificatus puer rediit ad gremium matris; homo justificatus ad consortium supernae civitatis ascendit. Recolat igitur et veneretur purus homo quod memoratur hodie egisse pro homine Deus homo. Hodie quippe noster Elizaeus domum in qua repositus erat mortuo baculus, intravit, quia missa salus Dei nostri hodie civiquam, homo qua humilitate verus propheta redemptionis nostrae officium intraverit, quanta patientia tulerit, quam mirabili charitate nos ad se traxerit. Si humilitatem ig
Abbreviated transcription (Latin):
missa ẽ añ peccatum. illata ꝓpt̾ pecẽm. ablata ꝑ eum.
qui non nouit pecẽm Sic enim homini dictum legisti.
Qua die comedis morte morieris. Pro humano gͥ genere
tali moete morteio: supplicauit mat̾ pia mat̾ scã. mater
ꝓpt̾ nos int̾cedit. Mater inqũa. qr maternus ei euxa nos
a stoctus qm gratissimus ei inde ꝓfectus Nouerat hoc quu
ista manumissionem nr̃am postulauit uitam nr̃am
Postulauit inqͣm non labiorum motu s caritatis affec¬
tu. Exaudita ẽ illa iat̾ nr̃a ⁊ curatum ẽ genus huma
num. Ut enim homo erudiretur ad ꝓmerendum di¬
uitias gle d̾i. ut p̃̾paretur ad susceptionem medicina¬
lis głe d̾i. Sieri ꝓpħam p̃cessit cum baculo. qr moyses
ap̃ni p̃currit. eum legali testam̃to. Baculus importa¬
bilis onus legis. Lex illa lex peccare docens non iustifi¬
cansilex puniens. non coronans. lex plus habens censu

Expanded text:
romissa est ante peccatum, illata propter peccatum, ablata per eum romissa est ante peccatum, illata propter peccatum, ablata per eum qui non habuit peccatum. Sic enim homini dictum legisti: « Quadie comederis, morte morieris . » Pro humano igitur genere tali morte mortuo, supplicavit mater pia, mater sancta, mater, propter nos intercedit: mater, inquam, quia maternus est ei erga nos affectus, quoniam gratissimus ei inde est profectus. Noverat hoc qui illa manumissionem nostram, postulavit vitam nostram; postulavit, inquam, non labiorum motu, sed charitatis affectu. Exaudita est illa mater nostra, et curatum est de vita nostra. Ut enim homo erudiretur ad promerendum divitias gloriae Dei, ut praepararetur ad susceptionem medicinalis gratiae Dei, Giezi prophetam praecessit cum baculo, quia Moyses praecurrit cum legali testamento. Baculus importabilis, onus legis. Lex illa, lex peccare docens, non justificans; lex puniens, non coronans; lex plus habens censur
Abbreviated transcription (Latin):
randum se non potuit sufficere ꝑse. Potuit quidem ratio
conferre filiis ade. ne peccarent ad mortem. sanare autẽ
non potuit: qm ex parte contraxerant mortem. Fuit eñi¬
m illis de futuro cautela: non de p̃t̾ito medicina. Subse¬
euta ẽ lex que non sa narẽ plagam.s que factores legis p̃
duxit mortuum nr̃m. Ad suscitandum filium susanni¬
tis gieti p̃cedens: helisei portauit baculum. domũ intra¬
uit suꝑpositus ẽ puero baculus. s non erat puero neq u¬
uox neq sensus. Merito itaq mat̾ pueri pedes helisei te¬
nuit. Merito ab heliseo non discessit. Merito in heliseo sꝑa¬
uit dicens Uiuit dñs ⁊ uiuit anima tua. qr ñ dimitta tẽ.
Audiuit ⁊ exaudiuit helisens dep̃cationem: descendit et
pͥmus parens ẽ: a di gr̃a derelictus. Hinc anime defectus ẽ.
Hinc anime mors ẽ. Moritur caro: cum ab anima deserit᷑:
Moritur anima: cum a d̾o seꝑatur. Hec mors homini ꝓ¬

Expanded text:
randum se non potuit sufficere per se. Potuit quidem ratio randum se non potuit sufficere per se. Potuit quidem ratio conferre filius Adae ut non peccarent ad mortem; sanare autem non potuit quam ex parte contraxerant mortem. Fuit enim illis de futuro cautela, non de praeterito medicina. Saturata est lex, non quae sanaret plagam, sed quae factores legis praducit mortuum nostrum. Ad suscitandum filium Sunamitis, Giezi praecedens Elizaeum portavit baculum, domum intravit, superpositus est puero baculus; sed non erat puero nec vox, nec sensus. Merito itaque mater pueri pedes Elizaei tenuit, merito ab Elizaeo non discessit, merito in Elizaeo speravit, dicens: « Vivit Dominus, et vivit anima tua, non dimittam te . » Audivit et exaudivit Elizaeus deprecantem, descendit et s parens a Dei gratia derelictus, hinc animae defectus est, hinc animae mors est. Moritur caro, cum ab anima destituitur; moritur anima, cum a Deo separatur. Haec mors homini p