comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ut se ip̃am ꝙͣuis in rebus exigius sua claritate
defendat. cur hãc ergo in maxĩa causa ab ingenio¬
sis quidem illis ac duertis uiris: sed tam̃ falia dicen¬
tibus oppressum ixi putem. ac nõ illa siminus orone
nr̃a que de tenui fonte ad modum exilis manat: lu-¬
mine tar̃ suo dara & illustris appareat. nec si pħi
cognitionemq cõcesserim. quã nemo cogitãdo aut dispui-¬
tando assequi pot̾. neq eni ego nũc rep̾hendo eoꝵ itudiũ
qui uexitatem scite uoluexũt. quia naͣ hõĩs deus ueri
ad ipiscendi cupientissimã fecit. Sed id arguo: id reuin¬
co: quod honestam illoꝵ & optima uoluntatem nõ sit
sequutꝰ esfectus: quia neq quid ils& uerum ip̃m scie¬
bant: neq quõ. aut ubi. aut qua mẽte querendum:
ita dum succurrere humanis exroribus cupiũt. ip̃i
se in plagas & inerrores maxios induxerũt. Ad hoc
ergo me opus coarguendi pħiam suscepte materie

Expanded text:
tatis, ut se ipsa quamuis in rebus exiguis sua claritate tatis, ut se ipsa quamuis in rebus exiguis sua claritate defendat, cur hanc ego in maxima causa ab ingeniosis quidem illis ac disertis uiris, sed tamen falsa dicentibus oppressuiri putem ac nou illa si minus oratione nostra, quae de tenui fonte admodum exilis emanat, lumine tamen suo clara et inlustris appareat? nec si philcognitionemque concesserim, quam. nemo cogitando aut disputando adsequi potest. neque ego nunc reprehendo eorum studium qui ueriadipiscendi cupientissimam fecit: sed id arguo, id revinco, quod honestam illorum et optimam voluntatem non sit secutus effectus; quia neque quid esset verum ipsum sciebant, neque quomodo, aut ubi, aut qua mente quaerendum. Ita dum succurrere humanis erroribus cupiunt, ipsi se in plagas, et errores maximos induxerunt. Ad hoc igitur me opus coarguendi philosophiam, susceptae materiae
Abbreviated transcription (Latin):
credũt̃ capti or̃onis ornatu. lenocinioq uerboꝵ: uł
certe ut ip̃i phĩ suis armis potissimũ: quibus placere
sibi & cõfidere solent opprimerẽtur a nobis. Sed
qm̃ deus hanc rei uoluit esse. ñam: ut simplex &
nuda ueritas eẽt luculentior quia satis ornata per
se est. ideoq ornamẽtis extrinsecus additis fucata
coͣrumpitꝰ. Mendacium uoͣ spetie placet aliena: qr
per se coruptum uanescit ac diffinit: nisi ornatu
aliunde quesito cixcum litum fuerit ac politum.
quo aĩo fero ingeniũ mihi mediotre ẽẽ cõcessum:
Uerũ ego nõ eloquẽtie sed ueritatis fiducia suscepi
hoc opis: maius fortasse ꝙͣ ut possit meis uiribus
substineti. quod tam̃ etiam si ego defererim: deo cuꝰ
hoc miraus est adiuuante: ueritas ip̃a complebit.
Et eni cũ scĩã maxĩos quoq oratores a causidicis
mediotribus sepe uictos: qđ tatta eit potentia ueri-¬

Expanded text:
credunt capti orationis ornatu lenocinioque uerborum, uel credunt capti orationis ornatu lenocinioque uerborum, uel certe ut ipsi philosophi suis armis potissimum, quibus placere sibi et confidere solent, opprimerentur a nobis. sed quoniam deus hanc rei uoluit esse naturam, ut simplex et nuda ueritas esset luculentior, quia satis ornata per se est ideoque ornamentis extrinsecus additis fucata corrumpitur, mendacium uero specie placeret aliena, quia per se corruptum uanescit ac diffluit, nisi ornatu aliunde quaesito circumlitum fuerit ac politum, aequo animo fero ingenium mihi mediocre esse concessum. uerum ego non eloquentiae, sed ueritatis fiducia suscepi hoc opus maius fortasse quam ut possit meis uiribus sustineri: quod tamen, etiamsi ego defecerim, deo cuius hoc munus est adiuuante ueritas ipsa complebit. etenim cum sciam maximos quosque oratores a causidicis mediocribus saepe uictos, quod tanta est potentia ueri
Abbreviated transcription (Latin):
teri: studio itiuestigande ueritatis se teneri. Efficiã
profecto. ut quesitãm ueritatem diu: & aliqñ inuen¬
tam esse credãt. & humanis ingeniis inueniti nc̃
posie fateantuR.¬
Ellem mihi quoniam ueritas
in obscuro latere ad huc existi-¬
matur: uel errore atꝗ imperitia
uulgi. uariis & incertis super¬
sntionibus seruientis: uł pħis prauitate ingenioꝵ. per
turbantib eam potius ꝙ̃ illustrantib. & si nõ qualis in
M.tullio fuit. quia precipua & ad mirabilis fuit aliquã
tam̃ proxiam eloquẽtie cõtingere facultatem: ut quã¬
tum uexitas. in sua propͥa uałeat. tantum ingenũ qͣ
uribus iuxta exexeret se aliqñ: ut discussiꝰ ꝯuictisi
tam publicis ꝗͣ eoꝵ quid sapientes putant᷑ erroribus
humano gñi claxissimũ lutã inferret: quod quidẽ
duabus ex caus fieri uellem: uł quod magis possint
credere hoĩes ornate ueritati. qui etiã mendatio

Expanded text:
teri, studio inuestigandae ueritatis se teneri, efficiam teri, studio inuestigandae ueritatis se teneri, efficiam profecto ut quaesitam ueritatem diu et aliquando inuentam esse credant et humanis ingeniis inueniri non potuisse fateantur.ellem mihi, quoniam ueritas in obscuro latere adhuc existimatur uel errore atque inperitia uulgi uariis et ineptis superstitionibus seruientis uel philosophis prauitate ingeniorum turbantibus eam potius quam inlustrantibus, etsi non qualis in Marco Tullio fuit, quia praecipua et admirabilis fuit, aliquam tamen proximam eloquentiae contingere facultatem, ut quantum ueritas ui sua propria ualet, tantum ingenii quoque uiribus nixa exereret se aliquando et discussis conuictisque tam publicis quam eorum qui sapientes putantur erroribus humano generi clarissimum lumen inferret. quod quidem duabus ex causis fieri uellem: uel quod magis possent credere homines ornatae ueritati, qui etiam mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
tram more quadrupedis abiectum: sed stantem potiuis
ac rectu. Sic eni fecit agnouerit.Per acta ẽ eĩ ni fal¬
lor magna & difficilis suscepi operii portio & maiestate
celesti suggerẽte: nob̃ dicendi facultatẽ. Inueteratos depu¬
limus exeores: Nũc uõ maioꝵ nobis ac difficilior cum pħis
proposita oit luctatio: quoꝵ sũma doctrina & eloquen¬¬
tia: quasi moles aliqua inĩhi opponit᷑: Nam ut illis młti¬
tudine ac pene cõsensu horum gentiũ ueritas preme¬
bat᷑. Ita hic auctoritate prestan̾tiu om̃i gnͣe laudis
uiroꝵ. Quis aũt nesciat. plus esse momenti: in pau¬
ciorib doctis: ꝙͣ implurib imperitis. Sed nõ ẽ despe¬
randum: istos quoq desententia. deo &x ueritate du¬
cib posse depelli: nec tam pertinaces fore arbiteoͣ
ut clarissimũ sol& claxis ac patentibus oculis: uidet̃
se neget: modo illd̃ uerum sit. qđ ip̃i solent profi¬

Expanded text:
terram more quadrupedis abiectum, sed stantem potius terram more quadrupedis abiectum, sed stantem potius ac rectum sicut eum fecit adgnouerit. Peracta est nisi fallor magna et difficilis suscepti operis portio et maiestate caelesti suggerente nobis dicendi facultatem muetera.tos depulimus errores. nunc uero maior nobis ac difficilior cum philosophis proposita luctatio est, quorum summa doctrina et eloquentia quasi moles aliqua mihi opponitur. nam ut illic multitudine ac prope consensu omnium gentium premebamur, ita hic auctoritate praestantium omni genere laudis uirorum. quis autem nesciat plus esse momenti in paucioribus doctis quam in pluribus inperitis? sed non est desperandum istos quoque de sententia. deo et ueritate ducibus posse depelli nec tam pertinaces fore arbitror, ut clarissimum solem sanis ac patentibus oculis uidere se negent. modo illut uerum sit quod ipsi solent profi
Abbreviated transcription (Latin):
nihil est nisi incelestibus rebus. Carent gͦ religione
simulachea: quia nihil põt ẽẽ celesti in ea re que fit
ex terra: quod ꝗdem de noĩe ip̃o apparere sapienti
põt. Quicquid oĩ siulatur: id falsum sit necesse
est: nec põt unꝗͣ ueri nom̃ accipere. quod uexitatem
fuco & imitatione mentit᷑. si aũt om̃is mutatio: non
res potissimũ seria. sed quasi ludus ac iocus est: nõ re¬
ligio insimulachris: s ninus religionis est. Preferen¬¬
dum est igit᷑ falsis om̃ĩb uerum: Calcanda terrena
ut celestia cõsequam᷑. Ita em resse ht̃: ut quisꝗs
aũm suam cuius origo de celo est. ad in terna &
inuia prostcauerit. co cadet. quo le ip̃e deiecerit.
Ideoq oportet rõms atͦq stati sui memorem nõ uisi
ad sũperna niti semper ac tendere: quod qui fecerit.
hic plane sapienis. hic iultus. hic homo hic deniq celo di-¬
gnus iudicabit᷑ quẽ suus parens: non humilem nec ad

Expanded text:
nihil est nisi in rebus caelestibus, carent ergo religione nihil est nisi in rebus caelestibus, carent ergo religione simulacra, quia nihil potest esse caeleste in ea re quae fit ex terra. quod quidem de nomine ipso apparere sapienti potest. quidquid enim simulatur, id falsum sit necesse est, nec potest umquam ueri nomen accipere quod ueritatem fuco et imitatione mentitur. si autem omnis imitatio non res potissimum seria., sed quasi ludus ac iocus est, non religio in simulacris, sed mimus religionis est. praeterendum est igitur taisis omniRus uerum, calcanda terrena., ut caelestia. consequamur. ita enim se res habet, ut quisquis animam suam, cuius origo de caelo est, ad inferna et ima prostrauerit, eo cadat quo se ipse deiecerit, ideoque oportet rationis ac status sui memorem non nisi ad superna niti semper ac tendere. quod qui fecerit, hic plane sapiens, hic iustus, hic homo, hic denique caelo dignus iudica-bitur, quem suus parens non humilem nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
docui: manifestum᷑ est eos. qui uł mortuis supplicant uel
terram uenerant᷑. uł spĩtib impuris aĩas suas manci¬
pant. rõnem hõiũm nõ tenere: eosq impietatis ac scele¬
ris sui suꝑꝑlicia pensuros: qui ꝑebelles aduersus ꝑa¬
rentem gn̾is humani deum susceptis in expiabilib sa-¬
cris fas om̃e iolauerũt. Quicũq igit̾ sacramẽtum
hõis tueri: ͣonentq nature sue nititur obtinere: ip̃e le
ab humo suscitet. & erecta ment& oculos suos tendat
incelum: nõ pedibus querat deu̾ nec auestigiis suis
necesse est: sed querat in sublimi: querat in sũmo: quia
nihil põt esse hoĩert maius. nisi qđ fuerit supra hoĩem.
Deus aũt maior e hoĩe: supra ergo nõ infra est: nec in
ima potius. sed in sũma religion̾e quȩrẽdus est Quar̃
nõ est dubium quin religio nulla sit: ubicũꝗ simula¬
chrũ ist: nã si religio ex diuinis reb est. diuini aũt

Expanded text:
docui, manifestum est eos qui uel mortuis supplicant uel docui, manifestum est eos qui uel mortuis supplicant uel terram uenerantur uel spiritibus inpuris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere eosque inpietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles aduersus parentem generis humani deum susceptis inexpiabilibus sacris fas omne uiolauerint. Quicumque igitur sacramentum hominis tueri rationemque naturae suae nititur obtinere, ipse se ab humo suscitet et erecta mente oculos suos tendat in caelum. non sub pedibus deum quaerat nec a uestigiis suis necesse est: sed quaerat in sublimi, quaerat in summo, quia nihil potest esse homine maius nisi quod fuerit supra hominem. deus autem maior est homine: supra ergo, non infra est nec in ima potius, sed in summa regione quaerendus est. quare non est dubium quin religio nulla sit ubicumque simulacrum est. nam si religio ex diuinis rebus est, diuini autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea statũ sublimẽ preter ceteras animantes acceꝑimꝰ.
ut nõ reuoluam᷑ deorsum: nec hũc celestem uultum
proiciamꝰ ad teͬram. sed om̃s oculos eo dirigamus.
quo illos nature sue conditio direxit: nihilꝗ̃ aliud
adoremus: nihil colamus: nisi solius artificis. paren¬
tisq nẽi unicũ nom̃. qui propterea hoĩem rigidu
figurauit ut sciamus nos ad superna & celestiã pro
uo̾tari. Tertio quod sp̃is qui presunt ip̃is religionib
cõdepnati & abiecti a deo per terram uolutentur.
qui nõ tm̃ nihib prestare cultorib sius possũt. qm̃
sit opus: tenebras hõibus obducere ne querat᷑ abhis
uerusdeus. Non igit᷑ colendi sũt quia sentẽtie dei
subiacent. Est eni piaculum maximũ: abdicet
potestati eoꝵ. quibus si iultitiã sequare. potentior
esse possil: & eos ad iuratione diuini noĩs expellete ac fugat᷑.
Quod si apꝑaret xeligiones istas tot modis ẽẽ uanas quibui

Expanded text:
ex ea, statumque sublimem praeter caeteras animantes accepimus, ex ea, statumque sublimem praeter caeteras animantes accepimus, ut non revolvamur deorsum, nec hunc coelestem vultum projiciamus ad terram; sed oculos eo dirigamus, quo illos naturae suae conditio dixerit, nihilque aliud adoremus, nihil colamus, nisi solius artificis parentisque nostri unicum numen: qui propterea hominem rigidum figuravit, ut sciamus, nos ad superna euocari. tertio, quod spiritus qui praesunt ipsis religionibus condemnati et abiecti a deo per terram uolutentur; qui non tantum nihil praestare cultoribus suis possint, quoniam sit opus, tenebras hominibus obducere, ne quaeratur ab iis uerus deus. non igitur colendi sunt, quia sententiae dei subiacent. est enim piaculum maximum addicere se potestati eorum quibus, si iustitiam sequare, potentior esse possis et eos adiuratione diuini nominis expellere ac fugare. quodsi apparet religiones istas tot modis esse uanas quibus
Abbreviated transcription (Latin):
potietur. que sũt elei: sed in illa decidet: que indistribuo¬
ne reꝵ attributa esse ip̃i maloꝵ principi disputauimus.
in tenebras .s. & inferos & suppliciũ sempiternũ. Docui
religiones deoꝵ iriplici modo uanas ẽẽ: uno qđ simula¬
chiaᷤ ista que colunt᷑. effigies sũt hoĩum mõtuoꝵ. ẽẽ aũt
peruersum & incõgruũ: ut simulachrũ hõĩs a simulachro
dei colat᷑: colit eĩm᷑ qđ est det̾ius &situbecillis: tum in ex¬
piabile facimus esse deserere ueritatem ueuentem: ut
defuntoꝵ morumẽtis sexuias. qui neq uitam neq lucẽ
date cuiꝙ̃ possũt qua ip̃i carẽt. Nec essẽ alium quẽpiam
deum pretex unũ: cuius iudicio ac potestati or̃is dĩa sub¬
iecta sit. Altero quod ip̃e imagines sacre: quib hor̃es
ret fẽram: que id cixco pedib nr̃is subiecta e̾: ut calcã¬
dã nobis nõ adoranda sit: qui sumus ideo excitati : &¬

Expanded text:
potietur, quae sunt dei, sed in illa decidet quae in distributiopotietur, quae sunt dei, sed in illa decidet quae in distributione rerum adtributa esse ipsi malorum principi disputauimus, in tenebras scilicet et inferos et supplicium sempiternum. Docui religiones deorum triplici modo uanas esse: uno, quod simulacra ista quae coluntur effigies sint hominum mortuorum; esse autem peruersum et incDei colatur: colit enim quod est deterius et imbecillius; tum inexpiabile facinus esse, deserere viventem, ut defunctorum monimentis servias, qui nec vitam, nec lucem dare cuiquam possunt, qua ipsi carent; nec esse alium quemquam Deum, praeter unum, cujus judicio ac potestati omnis anima subjecta sit. Altero, quod ipsae imagines sacrae, quibus inaniret terram? quae idcirco pedibus nostris subjecta est, ut calcanda nobis, non adoranda sit, qui sumus ideo excitati
Abbreviated transcription (Latin):
niat. alios quos honoret. Ultimis eĩ p̃ibus statu¬
it deuiuis ac mo̾tuis iudicar. de quo iudicio mihi
exit ultimo libro disputatio. Differt dori ueniat
ip̃oꝵ finis. quo effundat irã suã. in potestate ac uir¬
tute celesti sic̃ uatum predicta prioꝵ t̾ribili mo-¬
nitu hõrificat᷑. Nũc aũt patit̾ hoĩes exrar᷑. & ad¬
uersum se quoq impros esse: ip̃e iudtus & mitis &
patiẽs. Nec eĩ fieri põt: ut nõ is in quo perfecta
sit uixtus. sit etiã perfecta patientia unde quidam
putãt. ne irasci quidem deum oĩo. quod asfectib qui sũt
perturbationes animi subrectus nõ sit: quia ftagile est om̃e
ãal quod afficit᷑ & cõmouet᷑. que persuasio ueritatem
ac religionẽ funditus tollit. Sed seponatur interim nob
proprio latius exequonda. Illos enim nequissimos spus
quisq ueneratꝰ fuerit. atq secutus: neq celo: neq luce

Expanded text:
niat, alios quos honoret. ultimis enim temporibus statuniat, alios quos honoret. ultimis enim temporibus statuit de uiuis ac mortuis iudicare; de quo iudicio mihi erit in ultimo libro disputatio. differt igitur, donec ueniat temporum finis, quo effundat iram suam in potestate ac uirtute caelesti, sicut uatum praedicta piorum terribili monitu horrificant. nunc autem patitur homines errare et aduersum se quoque inpios esse, ipse iustus et mitis et patiens. nec enim fieri potest ut non is in quo perfecta. sit uirtus, sit etiam perfecta. patientia. unde quidam putant ne irasci quidem deum omnino, quod adfectibus, qui sunt perturba-tiones animi, subiectus non sit, quia fragile est omne animal quod adficitur et commouetur. quae persuasio ueritatem ac religionem funditus tollit. sed seponatur interim nobiproprio latius exequenda.. illos ergo nequissimos spiritus quisquis ueneratus fuerit ac secutus, neque caelo neque luce
Abbreviated transcription (Latin):
aut cartagine defendete: ubi arma eius & cur¬
rus fuit: aut romanis nocere quia progeniem
troiano a sanguine duci Audierat tyrias olim
que uerteret arces. Sed illoꝵ sũt isti lusus. qui
sub noĩb mortuoꝵ delitescentes uiuentib plagas
tendũt. Itaq siue illd̃ periculum quod iminet ꝑui¬
tari põt: id agũt. ut ꝑꝑ illoꝵ cõtentum accidisse ui-¬
deat᷑: ita sibiꝰ ap̃đ hõĩes qui eos nescuĩt auctori¬
artib. notitiã ueri dei & singłaris apd om̃s gen¬
tes ĩmieterauerũt: suis aũt uĩtiis perditi: seuiũt
&crassant᷑ ut perdãt᷑ id circo etĩaf humanas ho-¬
stias excogitauerũt ip̃i hostes gnͣis humani: ut
quã mult᷑as deuorarẽt cuĩas. Dicet aliquis. cur gͦ
deris hec fieri patitur: nec tam malis repugn̾ãt
erroribus: ut mala cũ bonis pugnẽt. & uitĩa
sint ad uersa uixtutib: ut hẽat aliquos quos pri¬

Expanded text:
aut Carthaginem defendere, ubi arma ejus et curaut Carthaginem defendere, ubi arma ejus et currus fuit, aut Romanis nocere, quia . . . . . Progeniem Trojano a sanguine duci Audierat, Tyrias olim quae verteret arces. Sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitescentes, viventibus plagas tendunt. Itaque sive illud periculum, quod imminet vitest, id agunt ut propter illorum contemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoriartibus notitiam dei ueri et singularis apud omnes gentes inueterauerunt. suis enim uitiis perditi saeuiunt et grassantur, ut perdant. idcirco etiam humanas hostias excogitauerunt, ipsi hostes generis humani, ut quam multas deuorent animas. Dicet aliquis \'cur ergo deus haec fieri patitur nec tam malis succurrit erroribus?\' ut mala cum bonis pugnent, ut uitia sint aduersa uirtutibus, ut habeat alios quos pu
Abbreviated transcription (Latin):
templa: si honores si sacrificia tribuant᷑. Quibus
datis cum illud acciderit: quod necesse est sumam
sibi pariĩt uenexationẽ: hinc templa deuouent:
Qł noue imagines cõsecrant᷑. Mattantͣ greges
bestiaꝵ s cũ hec facta sũt. nihilominus ta uita &
salus eoꝵ qui hec ferĩt immolat᷑. Quotiẽs tũt peri¬
cula impendent ob aliquã se ineptẽ & leuẽ cãm pro¬
fitent᷑ iratos sic̃ iuno uarroni: quod formosum
puerũ: intensa iouis ad exuuias tenendas collocaue
rat: & hãc ob cãm romanũ nom̃ apud camnas
pene deletum est. Quod si iuno alteꝵ ganimede
uerebat᷑ cur iiuẽtus romana luit penas: uł si
dii tm̃ modo duces curant: ceteram młtitudine
negligunt: cur uaero solus euasit: qui hoc fecit &
paulus qui nihil mexuit occisus est: uidelicet
nihil tum romanis accidit factis uinonis inique
cum anibal duos exexcitus populi romatui. & austu
& uirtute cõfecit. Nam uino audere nõ poterat

Expanded text:
templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum, sed cum haec facta sunt, nihilo minus tamen uita salus eorum qui haec fecerint, immolantur. Quoties autem pericula impendent, ob aliquam ineptam et levem causam se profitentur iratos: sicut Juno Varroni, quod formosum puerum intensa Jovis ad excuvias tenendas collocarat; et ob hanc causam Romanum nomen apud Cannas pene deletum est. Quod si Juno alterum Ganymedem verebatur, cur juventus Romana luit poenas? Vel si dii tantummodo duces curant, caeteram multitudinem negligunt, cur Varro solus evasit, qui hoc fecit, et Paulus, qui nihil meruit, occisus est? Videlicet nil tunc Romanis accidit . . . . . Fatis Junonis iniquae, cum Annibal duos exercitus populi Romani, et astu, et virtute confecit. Nam Juno audere non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam illic demoniarches ip̃e in figura sua sine ulla
dissimulatione perductus: siquidem legati ad ẽa
rem missi: draconẽ iecũ mire magnitudinis attu¬¬
lexũt. In oraculis auͣt uł maxĩe fallũt. quoꝵ pre¬
stigias profani aueritate intelligere. nõ possunt:
ideo ab illi attribui putãt. & umpexia: & ructo¬
rias : & opes & euentus proprios reꝵ. Deniq ip̃oꝵ
nutu sepe rem .p. peticulis inmirentib libe̾ratã.
Que pericula: & responsis denuntiauerĩt. & sacrificus
placati auerterint: sed omĩa ista fallacie sũt. nã cũ
dispositiones dei presentiãt: quipꝑe qui minisiti eiꝰ
fuerĩt.: interponũt se in his rebus ut quecunq adeo
ut facta sũt uł fuĩt ip̃i potissimũ facere ac tecisse
uideant᷑. Et quotiens alicui populo uł secundum
dei statũ boni quid impendet: illi id se facturos
uł prodigiis uł somniis uł oraculis pollicent᷑. si sibi

Expanded text:
nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et responsis denuntiauerint et sacrificiis placati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur, et quotiens alicui populo uel urbi secun- , dum dei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi
Abbreviated transcription (Latin):
perditis honor enec ut deo noceãt: cui nocerͣi nõ
pot. sed ut hoibus quos nitunt᷑ a cultu & notitia uere
inaiestatis auextere: ne immõtalitatem possent
adipisci. quã ip̃i sua nequitia ꝑdiderũt. Osfun¬
dũt itaꝗ tenebras & ueritatẽ caligine obducũt.
ne dñm: ne pr̾em suũ norint. & ut illiciant
facile intemplis se occulut: & sacrificus om̃ib
presto ad sũt. eduntq sepe prodigia: quib ob-¬
stupefacti hoies fidem cõmodent simulachris di¬
uinitatis ac numinis: inde est qđ ab auruspice.
lapis nouacula incisus est. quod uino uetensis mi¬
grare se roma uelle respondit. quod fortuna tui¬
liebris periculum denuntiauit: quod claude
manũ nauis secuta est quod insacrilegos & iuno
nudata: & locrensis proserpina. & cerẽs milesia
uindicauit. & hercules de appio: & iupiter de
atimo & minerua de çęsare. Hinc quod serpens
urbem pestilentia liberauit. epidauro accersitꝰ.

Expanded text:
perditis honor est?, nec ut Deo noceant, cui noceri non perditis honor est?, nec ut Deo noceant, cui noceri non potest: sed ut hominibus, quos nituntur a cultu et notitia verae majestatis avertere, ne immortalitatem adipisci possint, quam ipsi sua nequitia perdiderunt. Offundunt itaque tenebras, et veritatem caligine obducunt, ne dominum, ne patrem suum norint; et ut illiciant facile, in templis se occulunt, et sacrificiis omnibus praesto adsunt, eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti houinitatis ac numinis. inde est quod ab augure lapis noua-cula incisus est, quod Iuno Veiens migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus.
Abbreviated transcription (Latin):
uolũt: quoꝵ unũ solumq est officium seruir̃ nutib
dei: nec omĩo quicꝙ̃ nisi uessa facer̃. Si eĩ mũdu
regi a deo dicimus: ut arectore prorunciã: cuius
apparatores nemo socios ẽe in regenda potentia di-¬
xerit: ꝙ̃uis illoꝵ ministerio res̾ gerant᷑ & hi tam̃
possũt᷑ aliquid preter iussa rectoris: per ip̃ius igno¬
rãtiam que ẽ cõditionis humane. Ille aũt preses
iũdi & pector uniu̾si qui scit dra : cuius diuinis
oculis nihil scͥriptum est: solus ht̃ reꝵ ouim cũ filio
potestatem. nec est magelis quitꝗ̃ nisi ꝑ arendi neces¬
sitas. itaq nullum sib honorete tribui uolũt quoꝵ
honcꝰ om̃is in deo est. Illi aũt qui desciuerũt adeiꝰ
mirusterio quia sũt ueritatis inimici & preuari¬
catores dei. nom̃ sibi & cultum eoꝵ uindicar̃ to¬
nant᷑ nõ quo illum honorem desiderẽt. Quis eĩ

Expanded text:
uolunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus uolunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus dei nec omnino quicquam nisi iussu faregi a Deo dicimus, ut a rectore provinciam: cujus apparitores nemo socios esse in regenda provincia dixerit, quamvis illorum ministerio res geratur. Et hi tamen possunt aliquid praeter jussa rectoris, per ipsius ignorantiam, quae est conditionis humanae. Ille autem praeses mundi, et rector universi, qui scit omnia, cujus divinis oculis nihil septum est, solus habet rerum omnium cum filio potestatem; nec est in angelis quidquam, nisi parendi necessitas. Itaque nullum sibi honorem tribui volunt, quorum omnis honor in Deo est. Illi autem, qui desciverunt a Dei ministerio, quia sunt veritatis inimici, et praevaricatores Dei, nomen sibi et cultum deorum vindicare conantur; non quo ullum honorem desiderent quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt. ut uera esse credant᷑: ita hoĩum crudelitatem
mendati diuititatem deludũt. quod illiis gueꝵ experiri
nõ expedit. Hi sunt qui fingere imagines & simula¬
chra ceperũt. qui ut hõium mentes acultu ueri dei
auerterẽt effictos moͬtuoꝵ regum uultul & ornatos
ex quisita pulchritudine statui cõsecrariꝙ fecerũt. &
illoꝵ sibi noĩa quasi personas aliquas induxerunt:
sed eos magi & hi quos uere maleficos uulgus appellat:
cum artes suas execrabiles exercerẽt. ueris suis nõibus
ribus infundãt. sexũt ac miscent falsa cum uerie:
p̃i eni celestes młtofos eẽ finxerũt: unũq om̃ĩu regi
iouem: eoquod mł̃ti sũt incelo sp̃us angłoꝵ & unug̾
dominus parens ac oĩum deus. sed ueritatem mẽtitis
nõib inuolutam exoculis abitulerũt. Nam deue ut in
principio docui: neq nõĩe cum solus sit eget: neq angłi
cum sint immõtalẽs dici se deos aut patiunt᷑ aut᷑

Expanded text:
um credulitatem mentita diuinitate deludunt, quod illis uerum aperire non expedit. ht sunt qm nngere imagines et simulacra docuerunt, qui ut hominum mentes a cultu ueri dei a.uerterent, effictos mortuorum regum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus appellat, cum artes suas exsecrabiles exercent, ueris suis nominibus ribus offundant, serunt ac miscent falsa cum ueris. ipsi enim caelestes multos esse finxerunt unumque omnium regem Iouem eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et unus dominus ac parens omnium deus: sed ueritatem mentitis nominibus inuolutam ex oculis abstulerunt. nam deus, ut m principio docui, neque nomine, cum solus sit, eget neque angeli, cum sint inmortales, dici se deos aut patiuntur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ec utiqꝗ mixum quod uerbo faceret mirabila cũ
ipi eet dei uerbũ celesti uictute ac potestate
sub iuixum Nlec satis fuit : quod uites inber¬
cillis redderet : quod debilibus integritatea
quod cgtis & langũetibus sanitatem nisi esiã
motuos suscitaret᷑ uelut esono selutos ad ui-¬
tam reuocaret. Quȩ uidentes tunc iudei
demoniacha potentia fieri arguebant. dũ oĩa
tuit Isaxe uerba dicentis. Confortatiori
manus re solute Egenua debilia. Cõsolamini
qui estis prsilli aĩo: nolite timexe: nolite metuere.
Deus nr̃ iudiciũ retribuet. ip̃e ueniet & saluos
faciet nos: Tũc apexient᷑ oculi cecoꝵ: & aures sur¬
doꝵ audient. Tũc saliet claudus uelut ceriis &
plana erit lingua mutoꝵ. quia rupta est indeser¬
to aqua & riuus interra sitienti. Sed & sibylli
eadem cecinit his uerbis uł uersibus.¬
Mor tuoꝵ
aũt relurrectio erit & claudorũ cursus uelox &
surdus audiet & ceci uidebũt & muti loquen¬
tuR.

Expanded text:
ec utique mirum quod uerbo faceret mirabilia, cum ipse esset dei uerbum caelesti uirtute ac potestate subnixum. nec satis fuit quod uires inbecillis redderet, quod debilibus integritatem, quod aegris et languentibus sanitatem, nisi etiam mortuos suscitaret uelut e somno solutos ad uitamque reuocaret. quae uidentes tunc Iudaei daemonica potentia fieri arguebant, cum omniatum Esaiae uerba dicentis: confortamini, manus resolutae, et genua debilia, consolamini. qui estis pusilli animi, nolite timere, nolite metuere. deus noster iudicium retribuet, ipse ueniet et saluos faciet nos. tunc aperientur oculi caecorum et aures surdorum audient: tunc saliet clodus sicut cernus et plana erit lingua mutorum, quia rupta est in deserto aqua et riuus in terra sitienti. sed et Sibylla eadem cecinit his uersibus«Mortuorum autem resurrectio erit et claudorum cursus velox et surdus audiet et ceci videbunt et muti loquentur
Abbreviated transcription (Latin):
suadẽt & facilius in herẽt aũdietiũ me¬
morie uersus nuosi & ornati. Itera tra¬
gite hystorie subicuit oculis patricidia
& incesta regũ maloꝵ & conturnata ice¬
lera demostrat. Histrionũ quoꝗ impu¬
dissimi motus quid aliud nisi libidines
Ꝙ docẽt & instigãt: quoꝵ enecuata cor¬
pora & in muliẽbrẽ incessum habitũꝙ
mollita impudicas feminas in honestis
gestibus mentiunt᷑. Quid deminis lo¬
quar cõruptelaꝵ preferentib disciplinã.
qui docẽt adulteria dum fingũt & simu¬
lacris eruduit aduera Quid iuuenes
aut uirgines faciẽt. cũ hec & fieri sine pri¬
dore & spectari libenter ab ꝯmib cerniit.
Id monent᷑ utiq quid facer possint &
inflamant᷑ libidine que aspectu maxie
cõcitat᷑ ac se quisq pro sexu in illis ⁊ma¬
ginibus prefigurat: probantq illa dum.
ridẽt & ad herentib uitiis corruptiores
ad cubicula ⁊euertunt᷑. Nec pueri modo

Expanded text:
suadent, et facilius inhaerent audientium mesuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae uersus numerosi et ornati. item tragicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et coturnata scelera demonstrant. histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et instigant? quorum eneruata corpora et in muliebrem incessum habitumque mollita inpudicas feminas inhonestis gestibus mentiuntur. quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam, qui docent adulteria, dum fingunt, et simulacris erudiunt ad uera? quid iuuenes aut uirgines faciant, cum haec et fieri sine pudore et spectari libenter ab omnibus cernunt? admonentur utique quid facere possint et inflammantur libidine, quae aspectu maxime concitatur, ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat probantque illa, dum rident, et adhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicula reuertuntur, nec pueri modo,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ignorat quod uł unius edipodis de¬
clarat᷑ exemplum duplici scelere cõfusũ.
Iam igit᷑ nefariũ est exponer̃ ꝙͣ necat᷑.
At enĩ parricide facultatũ angustias con¬
querunt᷑. nec te plurib liberu educan¬
dis sufficer̃ posse pretendũt: quali uoͣ
aut facultates inpotestate sint possidentiũ
aut nõ quotidie deus ex diuitibus pau¬
peres & expauperib diuites taciat. Auare
siquis liberos ob pauperiem nõ poterit edu-¬
care. satuis e ut se ab uxoris cõgressione
cõtineat ꝙ sceleratis manib deiꝰ opera cor¬
rumpat. Ergo si homicidiũ facer nullo
mͦ licet: nec inter ẽe omĩo cocedet᷑. ne
cõsciam ꝑ fundat ullus eruor: si quidem
populo sanguis ille prestat᷑. Inscenis qͦ
nescio an sit cõruptela uitiosior. Nam
& comice fabule de stupris uirginũ lo¬
quũt᷑ aut amorib meretriciũ : & quo
magis sut eloquẽtes qui flagitia illa tin¬
xerũt: eo magis sẽtentiaꝵ elegantia per¬

Expanded text:
quis ignorat? Quod vel unius Oedipodis dequis ignorat? Quod vel unius Oedipodis declarat exemplum, duplici scelere confusum. Tam igitur nefarium est exponere, quam necare. At enim parricidae facultatum angustias conqueruntur; nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi vero aut facultates in potestate sint possidentium, aut non quotidie Deus ex divitibus pauperes, et ex pauperibus divites faciat. Quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est, ut se ab uxoris congressione contineat, quam sceleratis manibus Dei opera corrumpat. Ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor: siquidem populo sanguis ille praestatur. In scenis quoque nescio an sit corruptela vitiosior. Nam et comicae fabulae de stupris virginum loquuntur, aut amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia per
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. Ergo ne illd quidẽ cõcedi aliꝗs¬
existimet ut recentes natoi liceat oblider̃ quẽ
uł maxia ẽ impietas. Ad uitam eleui. in¬
spirat aĩas nõ ad mortem. Ueꝵ hoĩes ne
quod sit facinus quo manus suas nõ pol¬
luãt. rudib ad hui & simplicibus animis
ab negat luçẽ  ale datã. Expectet noͣ aliꝗi
ut alieno languini parcant. qui nõ par¬
cũt luo: sed hĩ sine cõtrouersia scelerati
& i iusti. Quid illi quos falla pretas co¬
git exponex. num possint in nocentes ex¬
istimari qui uiscera sua inpredam ca¬
nib obiciũt & ꝗͣtum in ip̃is est etudeliui
necat ꝙ si strangulassẽt. Quis dubitet ꝗn
ipius ut qui aliene misericordie locũ nõ¬
tribuit. Quin etĩa si cõtingat ei quod
uoluit ut alat᷑ ad dixit certe sanguinem
suũ uel ad secuitutem uł ad lupanar .y
ue aũt uł possit uł soleãt accidere in
utroq sexi per errorẽ quis nõ intelligit.

Expanded text:
voluit. Ergo ne illud quidem concedi aliqvoluit. Ergo ne illud quidem concedi aliqexistimet, ut recens natos liceat oblidere, quae vel maxima est impietas; ad vitam enim Deus inspirat animas, non ad mortem. Verum homines, ne quod sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectet vero aliquis ut alieno sanguini parcant, qui non parcunt suo: sed hi sine ulla controversia scelerati et injusti. Quid illi, quos falsa pietas cogit exponere? Num possunt innocentes existimari, qui viscera sua in praedam canibus objiciunt, et quantum in ipsis est, crudelius necant, quam si strangulassent? Quis dubitet, quin impius sit, qui alienae misericordiae locum tribuit? qui etiamsi contingat ei, quod voluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum, vel ad servitutem, vel ad lupanar. Quae autem possint, vel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intelligit?
Abbreviated transcription (Latin):
& tamꝗͣ humanũ satguĩem sitãt oderũt
moras. Alios illis cõpãres dari poscũt te¬
centiores ut ꝙͣ pͥmũ oculos suos satiet. Hac
cõ suetudĩe ĩmbuti humanitatẽ perdiderũt.
taq nõ parcũt etiã innotẽtib sed exer¬
cent in om̃s qđ in maloꝵ trucidatione
didicerut. Hiuus ig̾ publici homicidii
sotiol & participes de nõ cõuenit eos ꝗ
iustitie uiã tener̃ nitunt᷑. Nõ enĩ cum
occider̃ deus uetat. latrocinari nos tm¬
ꝓhibet. quod ne ꝑ leges quidẽ publicas
lic&: sed ea quoq ne fant monetq apud
hoies ꝓ licuis hñtur. Itaꝗ neꝗ militate iusto
licebit. cuius militia eꝰ ipa iustitia: neq
uõ accusar queꝙͣ erimĩe capitali: quia
nihil distat utrũ ne ferto ati uerbo po¬
fuis occidas. qm̃ occisio ip̃a ꝓhibetur. Itaꝙ
huic dei precepto nulla prorsus excepti¬
oñe fieri oportet. quin occides horem
sit semꝑ netas quẽ deuis scłm aĩal ẽe

Expanded text:
et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt. huius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos thibet; quod ne per leges quidem publicas licet: sed ea quoque ne fiant monet, quae apud homines pro licitis habentur. Ita neque militare justo licebit, cujus militia est ipsa justitia; neque vero accusare quemquam crimine capitali: quia nihil distat utrumne ferro, an verbo potius occidas; quoniam occisio ipsa prohibetur. Itaque in hoc Dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem Deus sanctum animal esse
Abbreviated transcription (Latin):
da fũt nobis. quia nõ mͦ ad btama uitã
nilł cõferũt: sed etiã nocẽt płimũ. Nã
qui hoĩem ꝗ uis obmexita danatũ incon-¬
spectu suo iugulari ꝓuoluptate cõpritat.
cõsciam luã polluit. tam scilicet ꝙͣ si homi¬
cidii qđ fit occulte spetulator & particeps
fiat. Hos aũt ludos uocãt in quib humatiꝰ
sanguis esfudit᷑. Adeo longe ab homibus
recessit humanitas: ut cũ aĩas hoium i¬
intficiãt ludere se opinetur nocentiores
his om̃ĩb quoꝵ sanguĩem uoluptati hñt
Quero nũc an possent pii & iusti hor̃es
te qui cõsfitutos subictu mortis ac mise¬
ritordiã deprecãtes nõ tm nõ patiuntur
occidi sed & flagitãt ferũtq ad mortem
crudelia & inhrmana suffragia nec uul¬
neribus satiati nec cruore contenti. Lin
etiã percussos iacentesq repeti iubẽt & cada¬
uera ictibus dissipari. nequis illos simu¬
lata morte deludat. Irascunt᷑ etia pugnã¬
tib nisi celerit̾ eduobus alter occisus est:

Expanded text:
tam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet quam si homicidii quod fit occulte spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint pii et iusti homines esse qui constitutos sub ictu mortis ac misericordiam deprecantes non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. ut eos naͣli humanitate foueãt. Ac
hisdem prodesse nitant᷑. Uerũ hec opera
Pe nr̃a sũt: qui legem qui uerba ip̃ius
dei precipietis accipimui. Nam illi sen.
tuĩt na quide este iustũ tueri eos qui tu¬
tela carerẽt. Sed cur ita sit nõ percipuit.
Dius enĩ cuius perpetua clemẽtia est: id cir¬
co uiduas pupillosq defendi ac foueri iu¬
bet: ne quis respectu ac miseratione pu¬
pilloꝵ suoꝵ retardet᷑. quominꝰ moͣtẽ pro
iustina fideq suscipiat. sed intũc tanter
ac fortiter subeat. cũ stiat se caros suos deo
relinquer̾. ne his unꝗͣ p̃sidiũ defuturum.
Egros quoꝗ quib defuerit qui assiftat curã¬
dos souẽdosq susciꝑe: sume humanitatis &
magne oꝑationis est. Quod ꝗ fecerit. hic¬

Expanded text:
tinere, ut eos naturali humanitate foveant, ac tinere, ut eos naturali humanitate foveant, ac iisdem prodesse nitantur. Verum haec opera proprie nostra sunt, qui legem, qui verba ipsius Dei praecipientis accepimus. Nam illi sentiunt quidem natura esse justum tueri eos, qui tutela carent: sed, cur ita sit, non perspiciunt. Deus enim, cujus perpetua clementia est, idcirco viduas pupillosque defendi ac foveri jubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur, quominus mortem pro justitia fideque suscipiat: sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos Deo relinquere, nec his unquam praesidium defuturum. Aegros quoque, quibus defuerit qui assistat, curandos fovendosque suscipere, summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
terit id qđ ab nõ & nã ip̃a E necessitudo exi¬
git. Et si fãc riõ tam gle assequẽde ꝙͣ repre¬
hensiõis utãde gr̃a facie. Qui aũt facit
alietio & ignoto: is uõ digius ẽ laude ꝗta
ut faceret᷑ sola ductus est humanitate Ibi
Nͣ iustitia e ubi ad bñ faciẽdum necelsitati
uinculum nullĩ E Hoc igit᷑ officuł benigͥo¬
tanis ne autoponer̃ quidem largioni mun̾e¬
rũ debuit: quod & cõparantis & e duobus
bonis id quod sit melius eligentis. Illa erã
largitio hoĩu pat̾monia sua ĩ mare abiciẽtiũ
in anis & leuis & ab om̃ĩ iustitia remotissĩa
eꝰ. itaꝗ ne dici quide̾ mimera oportet inqb
nemo accipit. nisi qui acciper nõ meretur.
Nõ minus magnũ iustinie opus E pripillos.
& uiduas. destitutos & auxilio indigẽtes
fueri atq defender̃: quod adeo uniuersis
diuina lex illa prescribrt. Quãdo ꝗdẽ boni
quiq uidices ad officiũ siui indicat᷑ per¬

Expanded text:
fecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exifecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exigit, et si facit, non tam gloriae adsequendae quam reprehensionis uitandae gratia facit. qui autem facit alieno et ignoto, is uero dignus est laude, quoniam ut faceret sola ductus est humanitate. ibi ergo iustitia est ubi ad bene faciendum necessitatis uinculum nullum est. hoc igitur officium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit: quod est conparantis et e duobus bonis id quod sit melius eligentis. illa enim largitio hominum patrimonia sua in munera abicientium inanis et leuis et ab omni iustitia remotissima est. itaque nenemo accipit, nisi qui accipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque defendere. Quod adeo universis divina lex illa praescribit; quando quidem boni quique judicesad officium suum judicant per
Abbreviated transcription (Latin):
testificatꝰ est nõ adduerã iustitiam quata nõ
teneat precepta se dare: sed ad umbrã imagi¬
nẽq ustitie. Ignoscendũ ẽ igͣ umbratico & ima¬
ginario precep̃tori: nec ab eõ ueritas exigẽda
est. qui se nescit̾ fateat᷑. Captiuoꝵ redemp
rdem ip̾e tullius approbauit. Atq hec benigͥ¬
tas inquit etiã rei publice est unle redimi
e seruitute captos. locuplectari tenuiores hãs
ego cõsuetudiniẽ benigͥtatis largitioni munerũ
songe antepono: Flec est grauiu̾ hoĩu aitꝗ ma¬
ꝯnoꝵ ꝓprium. Igit᷑ iustoꝵ opus est alerẽ pau¬
Seres. ac redimere captiuos cũ apud iniuͥ¬
stos siqui hec faciat graues & magni appellẽt
Lis enĩ maxĩe laudis eit bñfacer quos nemo
sperauit ẽẽ facturos. Nam qui bonũ facit
uł cõsangͥneo uł proxĩo sł amico: aut nullã
aut cert̾ẽ nõ magoiã laudem mexet᷑ quia
faceẽ debet sitq impius ac ditestabilis dfe

Expanded text:
testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare, sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — captiuorum redemptidem ipse Tullius adprobauit. atque haec benignitas inquit etiam rei publicae est utilis, redimi e seruitute captos, locupletari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est grauium hominum atque magnorum. proprium igitur iustorum opus est alere pauperes ac redimere captiuos, cum aput iniustos, si qui haec faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo uel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac detestabilis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
metis ciceronis incõstantia si id agerẽ coargui
poss& nec tam nr̃is ꝗͣ suis uerbis refelleret:
dem quippeait. ut quisꝗ maxiẽ ad suũ cõ¬
modum referat que aĩq agit. Ita minime ẽe
uitũ bonũ. Idem etĩa negãt simplicis & aꝑti
hois eẽ ambire simulat aliquid & pretender̃
alud ager uderi cũ aliud agat. presrat̃ se
alteri finget qđ sibi prestat: &x malitiosi po¬
fuis & astuti & fallaces & subdoli. Q uo
x defenderet quo minus ambitiosa illa hos¬
spitalitas malita essee: Tum ꝑ om̃s portas¬
arcuses ut ad uemiẽtes poploꝵ atꝗ urbiũ
prinates domũ tu& inuites. ut ꝑ eos apud
biues coꝵ potẽniã cõsequer uelis : que te iustũ
& hiimanum & haspitalem̃ uidexi. Cũ stude¬
as utilitati tue: Uerũ hoc ille nõ potius ⁊t¬
caute. Quid enĩ minus inc iccronẽ couẽt.
ed ignorãtia ueri iuris prudens ac sciẽs in hos
se saqueos induxit. quod ut. ei possit ignosci

Expanded text:
mentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui mentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! Nec tam nostris, quam suis verbis refelleretur. Idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat, quaecumque agit, ita minime esse virum bonum. Idem etiam negat, simplicis et aperti hominis esse, ambire, simulare aliquid, et praetendere, aliud agere videri, cum aliud agat; praestare se alteri fingere, quod sibi praestet: sed malitiosi potius, et astuti, et fallacis, et subdoli. Quomodo ergo defenderet, quominus ambitiosa illa hospitalitas malitia esset? « Tu mihi perenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci,
Abbreviated transcription (Latin):
odem modo rursus errauit quo tugi cũ ido¬
neis dicexet ẽe largiẽdũ. Non enĩ iusti &
sapientis uiri domõs illusttib debet patex̃.
sed humilib Ee abiectis. Nam illustres illo
Cpotentes nłła re possit indigere ques
opulentia sua & munit & honorat. Nihil
aũt a uno iusto faciẽdũ ẽ. nisi quod sit
bnsitũ. Bnficiũł aũt si refert᷑: ĩnterit atꝗ
finit᷑ Nec enũ possumus id here integrus
cuius pretiũ nobis persolutũ est. In his itaꝵ
bͥnficiis iustitie r̃o uersat᷑ que salua hx in¬
corrupta ꝑmanserĩt: permanẽt cĩt pori¬
ałr ꝙͣ si prestent᷑ hõib his que prodesse nllo
modo possint. At ille in recipiẽdis illustrib nihil
spectauit aliud nisi utilitatem. Nec dissimu¬
sauit hõ ingeniosus quid ex eo cõmodi spera¬
ret. Ait enĩs quid faciat potẽtem apud ꝑxte¬
ros futurli. per gr̾am pͥncipũ quos sibi hosprcis
Nᵈ amucitie iure cõsteraxerit. O ꝙͣ mltis argu¬

Expanded text:
eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoeodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. non enim iusti et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla re possunt indigere, quos opulentia sua et munit et honorat. nihil autem a iusto uiro faciendum est nisi quod sit beneficum. beneficium autem si refertur, interit atque finitur: nec enim possumus id habere integrum cuius pretium nobis persolutum est. in iis itaque beneficiis iustitiae ratio uersatur quae salua et incorrupta permanserint, permanent am si praestentur hominibus iis, qui prodesse nullo modo possunt. At ille in recipiendis illustribus nihil spectavit aliud, nisi utilitatem; nec dissimulavit homo ingeniosus, quid ex eo commodi speraret. Ait enim, qui id faciat, potentem apud exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae jure constrinxerit. O quam multis argu