comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contrari&atis ab soluit. ex qͦ & dissuasor intendere . & ꝑsua sor depel¬
lere memorandi. Acsic conflictione partiũ facta stctꝰ. poterit appe¬
rere. Vt intali causa. crebro ad muros exercitu fugiente. deliberat
imperator utrũ diruat muros. Muros excindi cũ dicit non ne
uid&ur sifecerit accusare. Deinde grauiter & seditiose id exerci¬
tũ per pessurũ. In qͦc̃iectura si& de commotionis cuentu. Ae mox
sidicat. uictoriã non uocandã si p̃sidiũ ciuitatis excindit᷑. Euus aues¬
sit. diffiniendũ quippe. qualis statꝰ moenũ uictoriã faciat celebri¬
ore. Tunc si ꝑsua sor addat sine consilio senatus id fieri ñ debere.
prȩ scriptio &iã uid&ur accedere. Certũ ẽ igitur & intentionẽ
dissua sori iure signari . & de liberatiui . cunctos statꝰ promptius
apparere. sciendũ est tam̃. no dissua sor uelut sententiã dicens

Expanded text:
contrarietatis absolvit. ex quo et dissuasor intendere et persuasor depelcontrarietatis absolvit. ex quo et dissuasor intendere et persuasor depellere memorandi, ac sic conflictione partium facta status poterit apparere, ut in tali causa: 'crebro ad muros exercitu fugiente deliberat imperator, utrum uidetur, si fecerit, accusare? Deinde grauiter et seditiose id exercitum perpessurum, in quo coniectura fiet de commotionis euentu. Ac mox si dicat uictoriam non uocandam, si praesidium ciuitatis exscinditur, finis accessit; definiendum quippe, qualis status moenium uictoriam faciat celebraci. Tunc si dissuasor addat, sine consilio senatus id fieri non debere, praescriptio etiam uidetur accedere. Certum est igitur et intentionem dissuasori iure signari, et in deliberatiuis cunctos status promptius apparere. Sciendum tamen, ne dissuasor uelut sententiam dicens
Abbreviated transcription (Latin):
monstratiui generis uideamꝰ. Nam & causarũ tria genera
eẽ dubiũ non ẽ. & in omni causa statũ debere uersari: lic&
inde liberatiuo quidã qualitatẽ negotialẽ ꝯsistere qđ de
futuro deliberat estmarit: tam̃ ita qualitas plerũq cen¬
senda ẽ: ut alii quoq status huic generi posse Accidere nor
negentur: Ninc fatus intalib. ita repperire pos se firman.
ut non ex intentionis depulsione quem admodum inconflic¬
tib monstratũ est regula teneamꝰ. Quid eni. Aut qui sinten¬
d& uel ordine solito ꝑsua sordis suas orue confligunt.¬
Cũ alterũ diligere in astructionb nonuetemur ẜtam̃ accusatoris pastes
dissua sor uidetur arripero: qͥ enĩ in honestũ. ł in utile illud qđ dissu¬
ad& ostendit. Procerto ipsũ uid& accusare negotiũ. ꝑ sua sor uero
partes arripit defensoris. & negotutractatũ qua lib& obiectione

Expanded text:
monstratiui generis uideamus. Nam et causarum tria genera monstratiui generis uideamus. Nam et causarum tria genera esse dubium non est, et in omni causa statum debere uersari, licet in deliberatiuo quidam qualitatem negotialem consistere, quod de futuro deliberat, aestimarint. Tamen ita qualitas plerumque censenda est, ut alii quoque status huic generi posse accidere non negentur. Nunc status in talibus ita, reperiri posse firmamus, ut non ex intentionis depulsione, quemadmodum in conflictibus monstratum est, regulam teneamus. Quid enim aut quis intendet, ut ordine solito cum alterutrum deligere in astructionibus non vetemur? sed tamen accusatoris partes dissuasor videtur arripere. qui enim inhonestum vel inutile illud, quod dissuadet, ostendit, pro certo ipsum videtur accusare negotium. persuasor vero partes arripit defensoris, et negotii tractatum qualibet obiectione
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit libertatem. Amaiore adminꝰ supͣdixi enĩ si
exulem pmtatur lugulare: liceat &iã uerberare. A contra¬
atio siur fostis mer&ur premũ. desestos dignꝰ est poena
Fintiua suꝑ ẽ queftio descriptiam biguitate demanans. eum
aliqđ uerbũ in lege uł testam̃to dubiũ. Ex diffinitione
clarescit. VUt nocte cũ telo dep̃hensũ liceat occidere
quendã cũ fuste nocte deprȩhensũ magiftratus occidit
reus ẽ cedis. legẽ siquidẽ tuetur. sed quid sit telũ inquirit
quod questians gen hoc a principalib statib difest qui a ñ
defacto unde orta causatio ẽ sed descripti tantũ diffinione
disquritur. Discutit᷑ igitur abhs legalib status principa¬
leseẽ discr&os Et hosincidentes dici Illos iũ a quib causa
nascitur ut c̃fatutiones uł status certius appellam I
nunc decursis consiituti onb: itro uersas deliberatiui Aede¬

Expanded text:
reddidit libertatem. A maiore ad minus: «si deprehensum reddidit libertatem. A maiore ad minus: «si deprehensum exulem permittitur iugulare, licet etiam uerberare». A contrario: «si uir fortis meretur praemium, desertor dignus est poena». Finitiua superest quaestio, de scripti ambiguitate demanans, cum aliquod uerbum in lege uel testamento dubium est et definitione clarescit, ut «nocte cum telo deprehensum liceat occidere. Quendam cum fuste nocte deprehensum magistratus occidit; reus est caedis. Lege se quidem tuetur, sed telum quid sit inquirit.» Quod quaestionis genus hoc a principalibus statibus differt, quia non de facto, unde orta accusatio est, sed de scripti tantum definitione disquiritur. Discutitur igitur ab his legalibus status principales esse discretos, et hos incidentes dici, illos autem, a quibus causa nascitur, uel constitutiones uel status rectius appellari. Iam nunc decursis constitutionibus controuersias deliberatiui ac de
Abbreviated transcription (Latin):
ne in grediatur . Itẽ qui parentib opẽ non tulerit puntar
ntemplũ cereis uabulanti matri ingressus opẽ filius talit
Accu sator. facit hic conflictũ diuersita legõ. quarũ interpi¬
catio colligitur. Ut cui potius auscultandũ sit appareat
Quasta descriptionalis que fuo est quȩ dicitur syllo gismuscũ
ex eo quod scriptũ est Aliud quoq qđ ñ scriptũ ẽ argum̃te¬
one colligimus ut in hocexulẽ ex tra fines dep̃hensum licel¬
occidere. quidã inuentũ exulẽ uerberauit. Accusatur ude¬
seusore colligiur quodminꝰ ꝑmissũ sit fieri debusse. Huic iis
modi quattuor A simile acsequente a maiore adinni Acor¬
tatio a simili ia. ut quia patris interfector culleo insuit᷑.
H acc poena manere debeat matricidã. A consequente sic
łrranmcide prȩmium qui sua sit tyranno deponere donz¬
natum: Pracmum p&it colligitꝰ par esse meritũ quia

Expanded text:
ne ingrediatur. Item qui parentibus opem non tulerit, puniatur. ne ingrediatur. Item qui parentibus opem non tulerit, puniatur. In tempio Cereris uapulanti matri ingressus opem filius tulit; accusatur.» Facit hic conflictum diuersitas legum, quarum interpretatio colliditur, ut cui potius auscultandum fuisset appareat. Quarta de scripto quaestio est, quae dicitur syllogismus, cum ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, argumentatione colligimus, ut in hoc: «exulem intra fines deprehensum liceoccidere. Quidam inuentum exulem uerberauit; accusatur. A defensore colligitur, quod minus permisso sit, fieri licuisse.» Huic insunt modi quattuor: a simili, a conseguenti, a maiore ad minus, a contrario. A simili ita, ut, quia patris interfector culleo insuitur, haec poena manere debeat matricidam. A consequenti sic: tyrannicidae praemium, qui suasit tyranno deponere dominatum, praemium petit; colligit par esse meritum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃o nomne seruũ habuerat ad modũ preciosum. Uerum illiheres
taurũ hoc ẽ bouẽ dedit: quia fecit nom̃ Amphybolũ questionẽ
tẽ extiomnt̃ difanctione ꝑ syllabã. ut quidã haliuit ꝓpinquos duos
Vnũ lesiũ nomne aliũq mlesiũ heredẽq c̃fituens. sic locittusẽ
heres estomlesi quia disdinctions ambage ceftam̃ exostũ est
dum heres estom distinguit. quilesius dicebatur : Alius uero c̃¬
touia nonns iugitate milesiũ dicit hȩrẽdem. Sunt itẽ modi quos
dia lectica cõprehendit astructio. Itt̃ species scrptionalis est
questions quex uerbis & sententia scription semergit. Vt in
hoc peregrinꝰ murũne ascendat. quidã obsessa ciuitate con¬
scendit. hostẽq deiecit. Arguitur hic reus legis sententia uen¬
bis igatur Accusator: Tertiũ questionsẽ genꝰ cã contraniȩ lego
Otrimq secus colliduntur. Ut inllo mas templũ cereis

Expanded text:
quo nomine seruum habuerat admodum pretiosum. Verum illi heres quo nomine seruum habuerat admodum pretiosum. Verum illi heres taurum, hoc est bouem dedit, quia fecit nomen amphibolum quaestionem. Item ex nominum distinctione per syllabam, ut qui habuit propinquos duos, unum Lesium nomine, aliumque Milesium, heredemque constituens sic locutus est: HERES ESTOMILESIUS; qua distinctionis ambage certamen exortum, dum «heres erto mi» distinguit, qui Lesius dicebatur, alius uero continua nominis iugitate Milesium dicit heredem. Sunt item modi, quos dialettica comprehendit astructio. Item species scriptionalis est quaestionis, quae ex uerbis et sententia scriptionis emergit, ut in hoc: «peregrinus murum ne ascendat. Quidam obsessa ciuitate conscendit hostemque deiecit; arguitur.» Hic reus legis sententia, uerbis nititur accusator. Tertium quaestionis est genus, cum contrariae leges utrimquesecus colliduntur, ut in illo: «mas templum Cereris
Abbreviated transcription (Latin):
derari iudicationisi ipsa negatio inqualite uero uł fine
alia loco quẽ status appar& necesse ẽ c̃fessa depulsio fac
iusti ratione ꝑpendat posse inqua uis causa & om̃s ftatus
existore & multe ratioones infirmationesq numero seeq
pideq iudicationũ semina copiosa. cũ unũ uidelic&
factũ multiplici ratione defenditur: Ut tullius ꝓmilone
qđ insidiatorẽ & qđ hostẽ publice q&is occideret. Inh sigit᷑ ille status potius
apparebit quẽ orator ꝓutilitate defensions sumpserit: Illa &iã rato
exoratoris plerũq astructione colligitur tuncq uelut rationales
alii ftatus emergent. Acsi adꝓbations scriptura ꝓfest᷑. Flinc lidica¬
tio legalis ori&ur. Cuius st̃ species quinq una ẽ Aliqͥd pluraut an¬
bigua ꝯtinent᷑ que agrecis amphybolia memorat᷑. Et ex communo¬
ne nonns res plerũq c̃fundit᷑. Ut ẽ illud quidã taurũ legauit.

Expanded text:
derari iudicio nisi ipsa negatio. in qualitate vero vel fine derari iudicio nisi ipsa negatio. in qualitate vero vel fine alio loco, quam status apparet, accesse est confessi depulsio factiusti ratione perpendat. Possunt in quauis causa et omnes status existere et multae rationes infirmationesque numerosae perindeque iudicationum semina copiosa, cum unum uidelicet factum multiplici ratione defenditur, ut Tullius pro Milone, quod insidiatorem et quod hostem publicae quietis occiderit. In his igitur ille status potius apparebit, quem orator pro utilitate defensionis assumpserit. Illa etiam ratio ex oratoris plerumque astructione colligitur; tuncque uelut rationales alii status emergent. Ac si ad probationes scriptura profertur, hinc iudicatio legalis orietur, cuius sunt species quinque. Vna est, cum scripto at ex communione nominis res plerumque confunditur, ut est illud: quidam Taurum legauit,
Abbreviated transcription (Latin):
associat. sed in ex orandi humilitatẽ prȩcesq suspirat. C&e
nuptia suxoris alienȩ. Inquo qui p&it p̃nũ qui a nullũ putat
edi uerso nhł intendit. Sed maritus ⁊tra dictor intendit lic&
secundo locouideatur Assurgere. cui ꝑdepulsi onẽ uir fostis
obstabit. tamquã p&itionẽ p̃mii. quod poposcerat accusanti
p̃miũ iustũ eeꝰ c̃tendens tamquã si factũ Aliquod lure tuer&ur.
tem questiones legoles quas tãquã status causis incidere. mora me
raui non eadẽ regula ꝑcensent᷑. Quippe quȩq insecunda con¬
flctationẽ ꝓrũpunt. Nam prima qualitati triburtur
gitur illa intentions ac depulsiors regula inqualitetis
prȩdicta pastae turbatur. Nunc TΟΚRIΝΟΜEΝΟΝ qđ
grecidicunt consequentes assumã. Nam cum intentio & de¬
pulsio stetũ c̃stitutionẽt signar& sic̃iectura fuererit
iudi cation p̃bebit parit̃ rationẽ. neq eñ est qđ possit pon¬

Expanded text:
associat, sed in exorandi humilitatem precesque suspirat. 459 associat, sed in exorandi humilitatem precesque suspirat. 459 etit praemium nuptias uxoris alienae». In quo qui petit praemium, quia nullum putat e diuerso, nihil intendit, sed maritus contradictor intendit, licet secundo loco uideatur assurgere; cui per depulsionem uir fortis obstabit, tanquam petitionem praemii quod poposcerat accusanti, praemium iustum esse contendens, tanquam si factum aliquod iure tueretur. Item quaestiones legales, quas tanqravi, non eadem regula percensentur, quippe quae in secunda conflictatione prorumpunt; nam prima qualitati tribuitur. igitur illa intentionis ac depulsionis regula in qualitatis praedicta parte turbatur. 461 Nunc το κρινόμενον quod Graeci dicunt consequenter assumam. nam cum intentio et depulsio statum constitutionemque signarit, si coniectura fuerit, iudicationi praebebit pariter rationem; neque enim est quod possit pon
Abbreviated transcription (Latin):
bene ficu. In hac quippe parte fasti ꝯ fessio ẽ. simmantatẽ obiestions
hec qualitas uenialis inbina asserta discernit᷑. Pargitionẽ &dep̃catione Aor
purgitio ẽ cũ fesso ftacinore. anmũ uoluntatẽq purgamꝰ.: Cuiꝰ modos gesat¬
nondubiũ ẽ. Idx imprudentiã. casum. necessitatẽ. Imprudentia ẽ cũ auto
scientiaꝙ nñt alqd dimouemꝰ ut quidã muenando iaculũ intorst mnbiliã
& hominẽ delitiscentẽ rocib int̾emit. Quȩ pars error edicit᷑ atq ei subdun
ignorantia. umnolentia obliuio. fiuitas dementia c&leraq que ertor̃
aamt tentis excusant. Cisus uero culpã euentus ex onerat. I
qui cumuicnms addi ẽ sacrũ ñ oc currerit flumur s in creñts
Scelus aũ necessitate cõmsit: qui p̃cepto ducis insontẽ homint
iugulauit. Interquos modos hoc int̃ ẽ qđ in prudentias a¬
lit casus ꝓhb& necessitas cogit. Dep̃catio aũ nhl caustuor

Expanded text:
beneficii. In hac quippe parte facti confessio est, sed immanitatem obiectionis beneficii. In hac quippe parte facti confessio est, sed immanitatem obiectionis haec qualitas uenialis in bina asserta discernitur, purgationem et deprecationem; nam purgatio est, cum confesso facinore animum uoluntatemque purgamnon dubium, id est imprudentiam, casum, necessitatem. imprudentia est, cum a voto scientiaque nostra aliquid demovemus, ut quidam in venando iaculum intorsit in beluam et hominem delitiscentem retibus interemit: quae pars error edicitur, atque ei subduntur ignoratio, vinolentia, oblivio, fatuitas, dementia ceteraque, quae errorem admittentis excusant. casus vero culpam eventus exonerat, ut qui cum victimis ad diem sacrum non occurrerit fluminis incrementis. scelus autem necessitate commisit, qui praecepto ducis insontem hominem iugulavit. inter quos modos hoc interest, quod imprudentia fallit, casus prohibet, necessitas cogit. deprecatio autem nihil causationis
Abbreviated transcription (Latin):
plectat᷑. Questor sũptũ legato ñ dedit. tẽpus em̃su ẽ. accusatus itradicit
& crim obiectũ remou& inquestorẽ. In aliud aũt remou&. simorbotordit᷑
in infortuniũ suũ causã remoueat tardititis. remouet᷑ uͦ aut ipsũ fastun
si adalterius ꝑtinuisse dicit᷑ potestatẽ. Aut causa qui in alterius uicio acci¬
dise dicat᷑. Comparatio ẽ. quã cõpensationẽ noui a posteriorib ꝑhibeti
non cũcrimin beneficiũ alterius tẽporis subrogat᷑. Ycũ fastũ uredestndt̃᷑
ut exeo aliquid cõmodi sequer&̃. Nã simeritũ al terius tẽporis uelit in
cõpensations gram memorat᷑ ad dep̃catiuã potius ad mouendũ ẽ quiletat
quȩ uenali specie ꝯtinet᷑. Hac uͦrite se fecisse ꝯtendit. ut uerris ili
responsio maigno inquit decumas uendidi qđ frastũ cõpensat uaaltus

Expanded text:
puniatur; quaestor sumptum legato non dedit; tempus emensum est. Accusatus contra dicit puniatur; quaestor sumptum legato non dedit; tempus emensum est. Accusatus contra dicit et crimen obiectum remouet in quaestorem. In aliud autem remouet, si morbo tardatus in infortunium suum causam remoueat tarditatis. Remouetur uero aut ipsum factum, si ad alterius attinuisse dicatur potestatem, aut causa, si alterius uitio quid accidisse dicatur. Comparatio est, quam compensationem noui a posterioribus perhiberi, non cum crimini beneficium alterius temporis subrogatur, sed cum factum iure defenditur, ut ex eo aliquid commodi sequeretur. Nam si meritum alterius temporis uelut in compensationis gratiam memoratur, ad deprecatiuam potius admouendum est qualitatem, quae ueniali specie continetur. Haec uero rite se fecisse contendit, ut Verris illa responsio: «magno» inquit «decumas uendidi», quod factum compensat utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
repperiat. Confugit ad ipsã causã eãq iustã ut facere deberet
allegat. ut cũ milo non potꝰ dicere hominẽ licuisse iugula re.
Causã occidendi astruxit insidias clodianas. Illic assumptiue nom̃
accepit. quia cũ absolute factũ tueri non possit. confugit ad cau¬
sas. Hacc igitur assumptiua partes habet quattuor relationẽ
remotionẽ. comparationẽ concessionẽ. Relatio ẽ cũ defacto c̃¬
fesso culpã incũ qui ꝑtulit refest. Ut inclodiũ inlo. orestes.
in matrẽ. Oratius in sororẽ. Qui idcirco a se ꝑhibuit. uigula¬
tã quia eiꝰ prouocatꝰ iniuria in facinꝰsit coactus. Remotioẽ
cũ obiectũ crim̃ in alterũ. ł maliud ab eoqui ꝑellit᷑ remouet᷑. In aliũ ut tberius
graccus inmancinũ quiaustor ficciendi focderis fuit. Qđ tã senat᷑ quĩpilis
impbarat. Itẽ intalicausa. legatus nsi intra trigintadies ꝓfectꝰ fuerit capte

Expanded text:
reperiat, confugit ad ipsam causam eamque iustam ut facere deberet reperiat, confugit ad ipsam causam eamque iustam ut facere deberet allegat, ut, cum Milo non posset dicere hominem licuisse iugulare, causam occidendi astruxit insidias Clodianas. illinc assumptivae nomen accepit, quia, cum absolute factum tueri non possit, confugit ad causas. 455 Haec igitur assumptiva partes habet quattuor: relationem, remotionem, comparationem, concessionem. relatio est, cum de facto confessio culpam in eum, qui pertulit, refert, ut in Clodium Milo, Orestes in matrem, Horatius in sororem, qui idcirco a se perhibuit iugulatam, quia eius prouocatus iniuria in facinus sit coactus. Remotio est, cum obiectum crimen in alterum uel in aliud ab eo, qui percellitur, remouetur: in alium, ut Tiberius Gracchus in Mancinum, qui auctor faciendi foederis fuit, quod tam senatus quam populus improbarat. Item in tali causa: legatus nisi intra triginta dies profectus erit, capite
Abbreviated transcription (Latin):
re. aut deactioneẽ. Dere cũ ei facti quod inuidiciũ uenit ratio. cau¬
saue tractat᷑. uel cũ quid fieri oporteat disceptat᷑. ut aniure clodi¬
ũ milo iugular&. uel andomꝰ tullio restituenda fuerit: Deactione
aut̃ cũ querit᷑ an admittenda sit accio & iudiciũ faciendũ. quȩ
pars. quõ uiris equitate ꝑpendit᷑. recte eã inspeties qualitatis
subtilius aggregatus. Aliã aut̃ quã ermagoras quasi constitu¬
tionẽ nouã aqualitate distinguere. & trans lationẽ. uel ꝑscripti¬
onẽ uocare maluerat. Sed haec posterius qualitas ẽ futuri tempo
qualitas inutroq iuris assertio ẽ. Iniudiciali naturae innegotiale legis
aut consu&udinis asserta uersant᷑. iuridicialis autẽ diuiditur:
in absolutã & assumptiuã. Absoluta ẽ quȩ sactũ ipsũ suinatura
& iuire defendit. Assũptiua quȩ cũ infacto ipsorhl probabile

Expanded text:
re aut de actione est: de re, cum eius facti, quod in iudicium venit, ratio caure aut de actione est: de re, cum eius facti, quod in iudicium venit, ratio causave tractatur, vel cum quid fieri oporteat disceptatur, ut an iure Clodium Milo iugularit, vel an domus Tullio restituenda fuerit; de actione autem, cum quaeritur an admittenda sit actio et iudicium faciendum. quae pars quoniam iuris aequitate perpenditur, recte eam in species qualitatis subtilius aggregamus; aliter autem quem Hermagoras, qui quasi constitutionem nouam a qualitate distinguere et translationem uel praescriptionem uocare maluerat. Sed haec posterius. Qualitas, ut futuri temporqualitas; in utraque iuris, assertio est. In iuridicali naturae, in negotiali legis aut consuetudinis asserta uersantur. Iuridicalis autem diuin absolutam et assumptivam: absoluta est, quae factum ipsum sui natura et iure defendit; assumptiva, quae, cum in facto ipso nihil probabile
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriũ. qđ ẽ definitiuȩ contro uersig. Igitur coniactura ip¬
sius facti negatio ẽ finis ñ ãmissi ẜ nonnis. Idcircoq &iã depulsio in¬
gesti criminis. qͥa cĩ facto aliud nom̃ import̾. Imminers obiectio
criminis periculũ denegat᷑. Ut in hoc obiectu pocula tẽpli esa¬
cerdotis domo furatꝰ es sacrilegiũ fecisti. Repellit. pocula qui¬
dẽ abstuli .s. qͥa dedomo ñ templo. Furtũ ñ sacrilegiũ uncu pali¬
dũ. Inquo &iã facti alta quedĩ uidelur : esse negatio. Non enĩ
hoc addeorũ iniuriã spectat. admissũ. ẜ addis pendiũ sacer dotis cũ
de domo pocula subtrahant᷑. Inutroq factũ diffintione tractandũ
idẽ & quid sit sacrilegiũ & quid furtũ. Nunc dequalitate dicendũ
cuius multiplex natura diuisionẽ partiũ . primo desiderat ut ea
decursa singularũ ꝓprietas ex plic&ur. Qualitas igitur aut de

Expanded text:
adulterium, quod est definitiuae controuersiae. Igitur coniectura ipadulterium, quod est definitiuae controuersiae. Igitur coniectura ipsius facti negatio est, finis non admissi, sed nominis, idcircoque etiam depulsio ingenti criminis, quia, cum facto aliud nomen imponitur, imminens obiecto crimini periculum denegatur, ut in hoc obiectu: «pocula tecerdotis domo furatus es: sacrilegium fecisti'. repellit: 'pocula quidem abstuli; sed quia de domo, non templo, furtum, non sacrilegium nuncupandum'. in quo etiam facti alia quaedam videtur esse negatio; non enim hoc ad deorum iniuriam spectat admissum, sed ad dispendium sacerdotis, cum de domo pocula subtrahantur. hic utraque factum definitione tractandum, id est et quid sit sacrilegium et quid furtum. 453 Nunc de qualitate dicendum, cuius multiplex natura divisionem partium primo desiderat, ut ea decursa singularum proprietas explicetur. qualitas igitur aut de
Abbreviated transcription (Latin):
sed de facti uire contentio ẽ. Ocudisse eni se fatebit᷑ clodiũ. ẜid uiro fecist
Huic depulsioni subicit᷑ ratio. quac ñuna simplex uesit. Nã potꝰ unũ atq
idẽ factũ ꝓpt̃ uarias causas. uideri ꝓbabile. ut hoc idẽ qđ in sidia torem
occiderit milo una ratio fuit. Alia qđ hoftẽ rei. publicȩ & tiranndis
affectione succensũ. se int̾emisse momorabat. Inquib assertis sit
quidẽ qualitas s diũsȩ species eiꝰ erũpunt. Nã pͥma relatiua. altera
comparatua qualitasfulg&. Quod suntentio non ius faca. sed
negatio nominis opponat᷑. qu̾a uis negatio depulsionis uice dica tar:
nontam̃ faci& coniecturã quia non factũ sed nom̃ facti distruit᷑.
Vt inhoc adulterii actiosit. cũ repudiata uxore stu pratorẽ qͥ
repudia uerat maritꝰ inuenit. accusat adulte̾rit. reus c̃tra dic̃
nec factũ negat. ẜ ad ulterui nom̃ excludit. Et querit qͥd si

Expanded text:
sed de facti iure contendo est; occidisse enim se fatebatur Clodium sed id iure fecisse. sed de facti iure contendo est; occidisse enim se fatebatur Clodium sed id iure fecisse. Huic depulsioni subicitur ratio, quae non una simplexue fit; nam potest unum atque idem factum propter uarias causas uideri probabile, ut hoc idem, quod insidiatorem occiderat Milo, una ratio fuit, alia quod hostem rei publicae et tyrannidis affectatione succensum se interemisse memorabat. In quibus assertis fit quidem qualitas, sed diuersae species eius erumpunt; nam prima relatiua, altera comparatiua qualitas fulget. Quod si intentioni non ius facti, sed negatio nominis opponatur, quamuis negatio depulsionis uice dicatur, tamen non faciet coniecturam, quia non factum, sed nomen facti destruitur, ut in hoc: adulterii actio fit; cum repudiata uxore stupratorem qui repudiauerat maritar inuenit; accusat adulterii. Reus contra dicit nec factum negat, sed adulterii nomen excludit et quaerit, quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
tura recitata. suꝑ fluo uidebit᷑ contentio quando ñiuris ẜ ueritatis
alt̃ catio contineat questionẽ. Hoc uicio pleriq falsis. S & p̃ter
illos tres quosstatꝰ asserui . alios quattuor. udl quinq descripti qua¬
litate manẽntes ec̃ dixer̃. Quilic& suas indiusione causae pastes
obtineant: tamen nunquã principali loco nascunt᷑. Quia nisi fue¬
rit quod yrob&ur ne ad probandũ recitat legem. ł aliquã scripti.
formã id aut̃ quod probat᷑ siatus est. qui ex primo c̃flictu semꝑ existit. C&e¬
requestiones ꝯtroũsiae ł incedentes s̃ ꝑhibendȩ. Sic igit᷑ inuenendi stitꝰ faci¬
lis erit ratio. cũ neq nom̃ ad missi neq auditoris officiũ. neq legẽ aut scrip
depulsio ñ occidi. Questio ex his orit᷑ an occiderit in qͦ statu erit nactur:
Scũ intentioniius faca oposuerit reus. sit qualitas ut amlone non factũ negt̃

Expanded text:
tura recitata, superflua uidebitur contentio, quando non iuris, sed ueritatis tura recitata, superflua uidebitur contentio, quando non iuris, sed ueritatis altercatio contineat quaestionem. Hoc uitio plerique falsi sunt. Et praeter illos tres, quos status asserui, alios quattuor uel quinque de scripti qualitate manantes esse dixerunt. Qui licet suas in diuisione causae partes obtineant, tamen numquam principali loco nascuntur, quia, nisi fuerit quod probetur, nemo ad probandum recitat legem uel aliquam scripti formam. Id autem, quod probatur, status est, qui ex primo conflictu semper existit; ceterae quaestiones controuersiae uel incidentes sunt perhibendae. Sic igitur inueniendi status facilis erit ratio, cum neque nomen admissi neque auditoris officium neque legem aut scriptdepulsio «non occidi»: quaestio ex his oritur an occiderit, in quo statu erit eoniectura. Sed cum intentioni ius facti opposuerit reus, fit qualitas, ut a Milone non factum negatur,
Abbreviated transcription (Latin):
arbiter qui laudatur. Ergo oport& artentius intuerine ea quȩ audi¬
toris officiũ habuerint intendamꝰ. Vt si uerri quoddã nandussit edicatur
Illẽ quippe se damnandũ ñ ct̃ respond&. & utrũ damnandussit. Sola qua¬
litas apparebit. Igitur a facti obiectione. nascit᷑ intentio. Vt sicidem
dicas siciliã spoliasti responsuro nonfeci. coniectura compont᷑. Stultu
quippe c̃ id qđ in arbitrio man& iudicis certifacti nom̃ ñ ipsũ crimen
intendere. Cauendũ aeque ne cũ lex ulla. ł scriptura in causa tractat᷑.
Intentio sumatur ex lege. t sidicas lextemurũ u&abat ascendere a¬
lienũ s illud potius dicendũ murũ ascendisti. Ut si negauerit ñsit
pugna delege. S defacto ciu accidit lex. Si confessus ex facto. Tunc
tra legẽ fecisse uideat᷑. C& erũ sinegatio facto fuerit lex ł quaciꝰ scrip¬

Expanded text:
arbiter qui laudatur. Ergo oportet attentius intueri, ne ea, quae audiarbiter qui laudatur. Ergo oportet attentius intueri, ne ea, quae auditoris officium habuerit, intendamus, ut si Verri quod damnandus sit edicatur. Ille quippe se damnandum non esse respondebit, et utrum damnandus sit sola qualitas apparebit. Igitur a facti obiectione nascetur intentio, ut si eidem dicas «Siciliam spoliasti», responsuro «non feci» coniectura componitur. Stultum quippe est id, quod in arbitrio manet iudicis, aut certe fatti nomen, non ipsum crimen intendere. Cauendum aeque ne, cum lex ulla uel scriptura in causa traetatur, intentio sumatur ex lege, ut si dicas «lex te murum uetabat ascendere peregrinum», sed illud potius dicendum, «murum ascendisti», ut si negauerit, non sit pugna de lege, sed de facto, cui acceda lex, si confessus erit factum, tunc contra legem fecisse uideatur. Ceterum si negato facto fuerit lex uel quaeuis scrip
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc distra hant᷑ officia tũ illud maxime discrim̃ adtendit᷑
quem ad modũ temporib uariant᷑. Nã deliberatio futuri tantum
temporis contin& questionẽ : Ut sideliber& cato ansedebeatne uictorẽ
aspiciat caesart̃ trucidare. Atuero iudicale genꝰ: tĩ p̃teriti quã
futuri ñ nũ quã temporis inuenit᷑. S. in p̃terito tantũ facto c̃iectura
exfuturo qualitas frequent̃ innascitur. Vt suo loco promptius asse¬
rent᷑. ludatiuũ &iã genꝰ in p̃teritis factis omne consistit. S auidi¬
ciali genere fine discernitur. Nã aliudẽ absoluere in nocentem.
aequitatis imperio. aliud laudib: ꝓseqͥ gloriosũ. Insigniũ c̃templatio¬
ne meritorũ. Accedit qđ iniudiciali genere. ambigit cognitor.
laudatiuo estimator auscultat uera congruaq quȩ memorentur.
Licel nouella iã id contulerint blandimenta. Vt suȩ p̃dicationis fiat

Expanded text:
haec distrahantur officia, tum illud maxime discrimen attendimus, haec distrahantur officia, tum illud maxime discrimen attendimus, quemadmodum temporibus uarientur. Nam deliberatio futuri tantum temporis continet quaestionem, ut si deliberet Cato, an se debeat, ne uictorem aspiciat Caesarem, trucidare. At uero iudiciale genus tam praeteriti quam futuri nonnumquam temporis inuenitur. Sed in praeterito tantum facto coniectura, ex futuro qualitas frequentar enascitur, ut suo loco promptius asseretur. Laudatiuum etiam genus in praeteritis factis omne consistit, sed a iudiciali genere fine discernitur; nam aliud est absoluere innocentem aequitatis imperio, aliud laudibus prosegui gloriosum insignium contemplatione meritorum. Accedit quod in iudiciali genere ambigit cognitor laudatiuo aestimator auscultat utrum uera congruaque memorentur, licet nouella etiam id contulerint blandimenta, ut saepe praedicationis fiat
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui secundũ acquitatẽ aliqͥd statuuit. &is est ꝑpense iudex Aliud
c̃eius qͥ honestate uel utilitate. incerta dubius alienae sententiae
ꝑsua sionem i explicabilis deliberator expectat. Tertiũ genus ẽ
eius qui facti honestatẽ uel turpitudinẽ libera estimatione ꝑpendit.
Hunc estimatort̃ conuenit nomnari. haccigit᷑ sunt tria causarũ
genera quȩ hi pothesi continent᷑. Idẽ iudicialis deliberatiua &
demonstratiua: S cũ om̃s p̃dictarũ rerũ auditores dubitatio
sui deducat officiũ. Querendũ discrimen ẽ. & ꝓpri&as singulq
Nam & iudex cuius officiũ ẽ. damnare reum uel absoluere posses¬
sionẽ dare. ł auferre priusquã cognouerit causã dubitat.
quomodo utat᷑ officio. & quideliberat ambigua m̃tis oppi¬
nione diffestur & laudationis arbiter. anrite quis lau¬
d&ur ȩstimante c̃tem platione dispensat. S cũ indiũ su

Expanded text:
eius, qui secundum aequitatem aliquid statuit, et is est perpense iudex; aliud eius, qui secundum aequitatem aliquid statuit, et is est perpense iudex; aliud eius, qui honestate uel utilitate incerta dubius alienae sententiae persuasionem inexplicabilis deliberator exspecta ; tertium genus eius est, qui facti honestatem uel turpitudinem libera aestimatione perpendit: hunc aestimatorem conuenit nominari. Haec igitur sunt tria causarum genera, quae hypothesi continentur, id est iudicialis, deliberatiua et demonstratiua. Sed cum omnes praedictarum rerum auditores dubitatio sui diducat officii, quaerendum discrimen est et proprietas singulorum. Nam et iudex, cuius officium est damnare reum uel absoluere, possessionem dare uel auferre, priusquam cognouerit causam, dubitat quomodo utatur officio; et qui deliberat, ambigua mentis opinione differtur; et laudationis arbiter, an rite quis laudetur, aestimanti contemplatione dispensat. Sed cum in diuersum
Abbreviated transcription (Latin):
Nescius enĩ quid negat qͥita negat ñfeci honcidiũ utrũ quia nullũ
hominẽ iugularit. anquia tyranni interfectio homicidiũ ñ uoc&ur
Est igitur intendendũ ipsũ illud quod factũ ẽ. Ut sud negiueritadũ¬
sariuis habeas c̃iecturã. Sico concessa nom̃ criminis exluserit in¬
tellegas finem. Quod si c̃cessa facto factq uocabulo. licuisse sibi uel
opostuisse facere dixerit. qualitas in causa uersitur. Quae Aut
dere. Aut deactione congredit᷑. Dere ut milon facerelicuiss&:
Deactione: anseruo. ł addicto tribunos licat appellare. An habere
ignonnioso liceat c̃tionẽ. Quȩ species qualitatis translatio nornatur
Item cauere debemꝰ neintendamꝰ auditoris officiũ & sola statꝰ qualitas
fiat. Nã qͥcausã cognoscit p̃positũ hab& effictre aliquid. Idẽ aut
dã nare aliquẽ. aut ab solucre. Auditoris aut̃ s̃ genera tria. liñ

Expanded text:
Nescias enim quid negat, qui ita negat, «non feci homicidium», utrum quia nullum Nescias enim quid negat, qui ita negat, «non feci homicidium», utrum quia nullum hominem iugularit, an quia tyranni interfectio homicidium non uocetur. Est igitur intendendum ipsum illud, quod factum est, ut, si id negauerit aduersarius, habeas coniecturam, si eo concesso nomen criminis excluserit, intellegas finem. Quod si concesso facto factique uocabulo licuisse sibi uel oportuisse facere dixerit, qualitas in causa uersatur, quae aut de re aut de actione congreditur: de re, utrum Miloni facere licuisset; de actione, an seruo uel addicto tribunos liceat appellare; an habere ignominioso liceat contionem, quae species qualitatis translatio nominatur. Item cauere debemus, ne intendamus auditoris officium et sola status qualitas fiat. Nam qui causam cognoscit, propositum habet efficere aliquid, id est aut damnare aliquem aut absoluere. Auditoris autem sunt genera tria: unum
Abbreviated transcription (Latin):
inciꝰ expositione monstrabo. Nunc dicendũ ẽ quomodo statꝰ muena¬
tur incausa: inuenunt᷑ igit᷑ ꝓuttentionẽ & depulsionẽ. Intentio c̃ ob¬
iectio eiꝰ facti. quod inuidicid̃ uenit. Depulsio ẽ quȩdã resistens intenti¬
on negatio ut sidicat᷑. Occidisti patrẽ non ocudi. Ex his duab. int̃
se c̃currentib uocib nascit᷑ questio quȩ dicit᷑ statꝰ quod ibi quasi
adpugnandũ actionũ acies ordinata consistat. S facile ẽ uidere
quid obiecto crimini respondeatur. Illud facileiẽ. quid debeat inten¬
di utrũ factũ. ut hominẽ occidisti. An nom̃ facti ut homcidiũ fecisti.
Et lic& uideatur idẽ cẽ tam̃ insuperiori obiectione sinegabitur. con¬
iectura erit . cũ dixerit ñ occidi. In hoc ubirei nom̃ intendit᷑ potest¬
nomen. negatione diuersȩ partis nonerit manifestũ qͥstatꝰ existat.

Expanded text:
in eius expositione monstrabo. Nunc dicendum est,quomodo status inueniain eius expositione monstrabo. Nunc dicendum est,quomodo status inueniantur in causa. Inueniuntur igitur per intentionem et depulsionem. Intentio est obiectio eius facti, quod in iudicium uenit; depulsio negatio quaedam resistens intentioni, ut si dicatur: «occidisti patrem», «non occidi». Ex his duabus inter se concurrentibus uocibus nascitur quaestio, quae dicitur status, quod ibi quasi ad pugnandum actionum acies ordinata consistat. Sed facile est uidere, quid obiecto crimini respondeatur; illud facile non est, quid debeat intendi: utrum factum, ut «hominem occidisti», an nomen facti, ut «homicidium fecisti». Et licet uideatur idem esse, tamen in superiore obiectione si negabitur, coniectura erit, cum dixerit «non occidi»; in hoc ubi nomen rei intenditur, potest etnomen, negatione diuersae partis non erit manifestum, qui status existat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ cẽ potissimã cuius opẽ. causo questiones excutere. & argum̃ta
probatt idonea repperire. Questionũ uͦ duplex species ẽ. Aliȩ sit
principales aliae incedentes. principales sstatꝰ ex qͥb nascit᷑ causa
quastullius constitutiones appellat. Incedentes uero quȩdũ tractat᷑
causa nascunt᷑. Dũ argum̃ta ł scripta refutando inplures causu
deducit᷑ questiones. ut sit principalis utrũ clodiũ iure occiderit:
milo Incedens uterutri insidias compararit. Principales igitur
siatꝰ s̃ numero .in. ansit quid sit quale sit. Ansit coniectura ẽ. ut
anpatrẽ occiderit roscius. Quid sit finis. ut anminuerit corne¬
lius magestatẽ. Quale sit qualitas ut ansaturnlis iure necatꝰ sit:
S ne forsan moueat quod p̃t̃ eo quartũ statũ. quel ermago rasin¬
uenit. Subtilior ratio ẽ eũ cẽ statũ sed partẽ dicere qualitatis qđ

Expanded text:
tum est esse potissimam, cuius opus est causae quaestiones excutere et argumenta tum est esse potissimam, cuius opus est causae quaestiones excutere et argumenta probatu idonea reperire. Quaestionum uero duplex species: aliae sunt enim principales, aliae incidentes. Principales sunt status, ex quibus nascitur causa, quas Tullius constitutiones appellat; incidentes uero, quae, dum tractatur causa, nascuntur, dum argumenta uel scripta refutando in plures causa diducitur quaestiones, ut sit principalis, utrum Clodium iure occiderit Milo, incidens, uter utri insidias compararit. Principales igitur status sunt numero tres: an sit, quid sit, quale sit. An sit, coniectura est, ut an patrem occiderit Roscius; quid sit, finis, ut an minuerit Cornelius maiestatem; quale sit, qualitas, ut an Saturninus iure necatus sit. Sed ne forsan moueat, quod praetereo quartum statum, quem Hermagoras inuenit, subtilior ratio est eum non statum, sed partem dicere qualitatis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
the sin questionẽ. cuncta quȩ inde fensione proreis. contraq cos
in accusatioꝵb retractant᷑ qͥr & generales questiones poterunt
Applicari . Lã uero partes officu mei. quinq esse non dubium st
Nã c̃ inuentio dispositio: elocutio. memoria. pronuntiatio. ludice¬
tio enĩ que a hullis dicit᷑ pastib cunctis adscribit᷑. Idcir coq ipse
pars non p&erit rite censeri. Lic& quid dicendũ quidue silendũ
sit dispensatio iudicationis ex amin&. Inuentio ẽ questio num
Argumentorũq sagax in uestigatrieq comp̃hensio. Disposito
est. quȩ ordinẽ reb at tribuit. Elocutio quȩ arripit uerba
ued propria uel trans late queq noua facit. u&eraq cõponit. memoria
firma rerũ uerborũq custodia est. Pronuntiatio ẽ uocis motus gestus¬
q prorerũ uerborũq dignitate moderatio. Gex his inuentionẽ cer¬

Expanded text:
thesin quaestionem: ‹nam› cuncta, quae in defensione pro reis contraque eos thesin quaestionem: ‹nam› cuncta, quae in defensione pro reis contraque eos in accusationibus retractantur, ad generales quaestiones poterunt applicari. 442 Iam vero partes officii mei quinque esse non dubium; nam est inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. iudicatio enim, quae a nonnullis adicitur, partibus cunctis adscribitur, idcircoque ipsa pars non poterit rite censeri, licet dicendum quid silendumue sit dispensatio iudicationis examinet. Inuentio est quaestionum argumentorumque sagax inuestigatrixque comprehensio. Dispositio est, quae ordinem rebus attribuit; elocutio, quae arripit uerba uel propria uel translata, quaeque noua facit ueteraque componit. Memoria firma rerum uerborumque custodia est; pronuntiatio uocis, motus gestusque pro rerum uerborumque dignitate moderatio. Sed ex his inuentionem cer
Abbreviated transcription (Latin):
tatq ꝑsonã. Ut in rosciaꝵ querit᷑ cicerons. utrũ int̃ fecenit patrem
roscius. Infinita illa c̃. quȩ generalit̃ querit. utrũ sit aliqͥd app&en¬
dũ. Vt anphilo sophan dũ sit inortensio disputat᷑. Insuperiore aut̃
crebro assidueq colluctor Atq cã grecis placuit. hypothesir no¬
mnari in insinita uͦ unũsitatis astruendȩ sibi fiduciã iundicante.
Tunc potius uersor cũ otiũ ac disputationes ad gredior. Lic& ple¬
runq ipsa pars &iã quȩ thesis dicit᷑ In causis mhelatius anhelanti
ammentatas hastras crebro & pilet plurimũ ualentia nnisttarit
an aliud in scaurina succurrit. Cũ int̃positi disputatione tractit᷑.
Ex qͥb causis morbs obuenat repentinas. Ac ꝓmlone simlit anmui¬
dus prudentia gub̾net᷑. Denꝙ emeis sec tutorib quidũ acri
admodũ ac subtilis maratione cõmoti. nullã eẽ attestant᷑ hi po¬

Expanded text:
tratque personam, ut in Rosciana quaeritur Ciceronis, utrum interfecerit patrem tratque personam, ut in Rosciana quaeritur Ciceronis, utrum interfecerit patrem Roscius. Infinita illa est, quae generaliter quaerit, utrum sit aliquid appetendum, ut, an philosophandum sit, in Hortensio disputatur. In superiore autem crebro assidueque colluctor, atque eam Graecis placuit ὑπόθεσιν nominari. In infinita uero uniuersitatis astruendae sibi fiduciam uindicante tunc potius uersor, cum otium ac disputationes aggredior, licet plerumque etiam pars ipsa, quae thesis dicitur, in causis mihi elatius anhelanti amentatas hastas crebro et pila plurimum ualentia ministrarit. An aliud in Scauriana succurrit, cum interposita disputatione tractatur ex quibus causis mors obueniat repentina, ac e meis sectatoribus quidam acri admodum ac subtilissima ratione commoti nullam esse attestantur hypo
Abbreviated transcription (Latin):
ciparit a ssensione. Nunc quidẽ apud uos maxin cuelites displicebo
quippe sũ ipsa rethorica quã alii artẽ. Aliiuir tutẽ dixere. alu
disciplinã Artẽ uͦ idcirco quia doceor lic& platohuic uocabulo
refra g&ur : Tlirtutẽ aut̃ dicunt quimb benedicendi inẽe scien¬
tiã cõperer̃. Quiedisci uero dicendi intimõ rationẽ & ꝑcipi posse
ñ nesciunt. fident̃ me asser̃ disciplinã Officiũ uͦ meũ est dicere
proposite . ad psuadendũ. finis persua dere id quod ẽ ꝓpositũ dictione
Quȩ quidẽ uerba mei ciceronis. attestor. Cuius &iã exemplis me pom̃s
insinuo p̃ceptionis ductus c̃sequent᷑ usura. Muteries aũ duplex
c̃mh ubi &unde fiat oratio. Libi &cũ ipsius menbra ad gredio
questionis. unde cũ res inuente uerbaq sociant᷑. Questio aũ ipse
aut finita ẽ. Aut infirta sinita ẽ cũ nascit᷑ decerto facto. demons¬

Expanded text:
ciparit assensio, ne nunc quidem apud uos, maximi caelites, displicebo. ciparit assensio, ne nunc quidem apud uos, maximi caelites, displicebo. Quippe sum ipsa Rhetorica, quam alii artem, uirtutem alii dixere, alteri disciplinam; artem uero idcirco, quia doceor, licet Plato huic uocabulo refragetur; uirtutem autem dicunt, qui mihi bene dicendi inesse scientiam compererunt; qui edisci uero dicendi intimam rationem et percipi posse non nesciunt, fidenter me asserunt disciplinam. Officium uero meum est licere apposite ad persuadendum; finis persuadere id, quod est propositum, dictione. Quae quidem uerba mei Ciceronis attestor, cuius etiam exemplis me per omnes insinuo praeceptionis ductus consequenter usuram. Materies autem duplex est, ubi et unde fiat oratio; ubi, ut cum ipsius membra aggredior quaestionis; unde, cum res inuentae uerbaque sociantur. Quaestio ipsa aut finita est aut infinita. Finita est, cum nascitur de certo facto demons
Abbreviated transcription (Latin):
dundantes turmȩ supp&ant c̃sequentiũ. Nã absq his qͥ ꝑturbantes pectora
sensusq cunctorũ cognoscentẽ quoq ꝑfregere subsellia: &iã alios habeã qui
munutias praeceptex. & artis intima cõmentu ꝑscripseruit : Interutrũq uͦ
columen sectatorũ p̃nteat tullius meus. qͥ ñ solũ inforo senatꝰ. rostrisque
grandiloquȩ facultatis magestate tonuerit: Uerũ &iã ipsius artis pre¬
cepta commentus. libros quã plures seculorũ usib osecrarit. Quod cũita
sit emeritȩ grandittis pudor & celebrati quantũ puto nomns gloria
Haec incno amentorum primordia detrectar& excurrere. ni& hoc ad in
sequi uł primordia tam̃ ioue cũ superis imperantẽ. accingariigitur
haec aridiora ꝑcurrere. Minus quidẽ quã pollicitꝰ soleo placitura quan¬
quã si pallados aures atq arcudia rationẽ. benuolȩ magestatis parti¬

Expanded text:
dundantes turmae suppetant consequentum. Nam absque his qui, perturbantes pectora dundantes turmae suppetant consequentum. Nam absque his qui, perturbantes pectora sensusque cunctorum, cognoscentum quoque perfregere subsellia, etiam alios habeam, qui minutias praeceptorum et artis intimati commenta perscripserint, inter utrumque uero columen sectatorum praeniteat Tullius meus, qui non solum in foro, senatu rostrisque grandiloquae facultatis maiestate tonuerit, uerum etiam ipsius artis praecepta commentus libros quamplures saeculorum usibus consecrarit. Quod cum ita sit, emeritae granditatis pudor et celebrati quantum pote nominis gloria haec inchoamentorum primordia detrectaret excurrere, ni et hoc ad isequi uel primora tamen Ioue cum superis imperante. Accingar igitur haec aridiora percurrere, minus quidem quam publicitus soleo placitura; quamquam si Pallados aures atque Arcadiam rationem beniuolae maiestatis parti
Abbreviated transcription (Latin):
Ancitiae superorũ incerti: diutius diuinatorẽ phebũ cuperent scisciteri.
nondũ ioue maximo disquirente tumultua riae q̃ eeał inqurunt. Ac tunc
lla respectans superos unũsos aliquanto cõmotior sc coepit. Patrẽ matinũ
iouem. ecerosq caelites quos in causis plurib sȩpesũ dep̃catu. atq ipsũ c̃uentũ
superȩ consessions attestor iilmhi magis in c̃sentaneũ. atq in decens aestimari
quã ut que semꝑ in foro iudicusq quã plurib accusauerĩ multos aliosq defen¬
deñ & iurib gloriũ deluctationis annixa mh de discrimnũ fatis ꝓmeritis eũtus
p̃aoa cõpararĩ nunc apđ uos superi : quis placere immostalitatis in star ac
p̃cium uidebictur: Inuita cõpellor scholariũ iuuenliũ montꝰ &exilia de¬
cantute artis p̃cepta memorare. Neq enĩ hoc nob̵ ad scrib̵ in opiacũ re¬

Expanded text:
amicitiae superorum incerti diutius diuinatorem Phoebum cuperent sciscitari, amicitiae superorum incerti diutius diuinatorem Phoebum cuperent sciscitari, nondum Ioue maximo disquirente, tumultuarie quae esset inquirunt. Ac tunc illa respectans superos uniuersos aliquanto commotior sic coepit: «Patrem maximum Iouem ceterosque caelites, quos in causis pluribus saepe sum deprecata, atque ipsum conuentum superati consessionis attestor nihil mihi magis inconsentaneum atque indecens aestimari, quam ut, quae semper in foro iudiciisque quampluribus accusauerim multos aliosque defenderim et uiribus gloriam deluctationis annixa mihi de discriminum fatis promeriti euentus praeconia compararim, nunc apud uos, superi, quis placere immortalitatis instar ac pretium uidebatur, inuita compellor scholarium iuuenilium monitus et exilia decantatati artis praecepta memorare. Neque enim hoc nobis adscribit inopia, cum re
Abbreviated transcription (Latin):
plinium fronto nẽq Uerũ ante cunctos At q ipsã ducẽ omniũ feminam
Senex quidã signũ : ac preuiã uirgã gestans. lictoris romulei p̃ce debit usa
atq in cidẽ uirgȩ culmne corax oris aurati uenientis fennȩ auspicio p̃¬
uolabat. Ille aut̃ qui gestabat uirgulũ tisias dictus. Cunctisq u&ustior
atq elatior uidebat᷑. Nã & suos in nores ceteros ipsã illã ducẽ respectas
suꝑ positũ coruũ commune pignꝰ filiãq memorabat. Cargum̃to cõmoti
quã plures deorũ cã quidẽ nobilissimã fennã ẜ aut apollonis cognatiun
credidere sigraia ẽ. Aut siromulca de gente coruini. Cui enignatullud
adiectũ qđ intrepida & fidutiae proptioris. tam palladis. quã ipsius
cillemi deosculata pectꝰ cuiis dã propinq famliaritatis iudicia patefecit.
Denq ñ nulli superũ cũ in trepidationẽ bucinae pręcinentis & ammratione

Expanded text:
Plinium Frontonemque. Verum ante cunctos atque ipsam ducem omnium feminam Plinium Frontonemque. Verum ante cunctos atque ipsam ducem omnium feminam senex quidam signum ac praeuiam uirgam gestans lictoris Romulei praecedebat usu, atque in eiusdem uirgae culmine corax oris curati uenientis feminae auspicio praeuolabat. Ille autem, qui gestabat uirgulam, Tisias dictus, cunctisque uetustior atque elatior uidebatur; nam et suol minores ceteros et ipsam illam ducem respectans superpositum coruum commune pignus filiamque memorabat. Quo argumento commoti quamplures deorum eam quidem nobilissimam feminam, sed aut Apocredidere, si Graia est, aut, si Romulea, de gente Corvini. cui aenigmati illud adiectum, quod intrepida et fiduciae promptioris tam Palladis quam ipsius Cyllenii deosculata pectus cuiusdam propinquae familiaritatis indicia patefecit. denique nonnulli superum, cum inter trepidationem bucinae praecinentis et admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
onib haber&ur. Ambo tam̃ noui ꝓtectiq pauꝑtatis sinu. Et cũ alterũ qui¬
rinalis eques alium fabrilis ꝓcrear& industria: Ita pre dues lingus. excel¬
lentia floruer̃. Vt post curarũ facta immeritasq mortes. iustutt astra con¬
scendereis immostalitate. gloriȩ seđa superarent. Denuo tam̃ quẽ atbena¬
rũ populus ac palliata agrina sequebant᷑. hȩc fama c̃uenerat. qđ aier¬
rimꝰ idẽ & ꝓcellis indignantis: occan frentuq uolentior ess&. Denique
deillo ũ sushuius modi ferebat᷑.
M ox ingress curiã superũ & iniouis gratulat᷑ seuenisse c̃spectũ clamart
lactior coepit. Onosbeatos orẽ publicũ fortunatã opreda ram
laudẽ consulatꝰ mei. Post hos tum̃ indiũsis agnnib oratores emerit ac¬
res prese ferentes in sigũ culm̃ meritaq linguarũ escinem. socraten
lisiamq c̃spiceres. Tum intogatis agmyb sosantios. graccos. regulun

Expanded text:
onibus haberetur. Ambo tamen noui profectique paupertatis sinu, et cum alterum Quionibus haberetur. Ambo tamen noui profectique paupertatis sinu, et cum alterum Quirinalis eques, alium fabrilis procrearet industria, ita praeclues linguae excellentia floruerunt, ut post curiarum fata immeritasque mortes uirtute astra conscenderent, immortalitate gloriae saecla superarent. De uno tamen, quem Athenarum populus ac palliata agmina sequebantur, haec fama conuenerat, quod acerrimus idem et procellis indignantis Oceani fremituque uiolentior. Denique de illo uersus huiusmodi ferebatur:mox ingressus curiam superum et in Iouis gratulatus est se uenisse conspectum, clamare laetior coepit: «o nos beatos, o rem publicam fortunatam, o praeclaram laudem consulatus mei». Post hos tamen in diuersis agminibus oratores emeriti ac prae se ferentes insignium culmen meritaque linguarum. Aeschinen, Isocraten Lysiamque conspiceres, tum in togatis agminibus sosantios, Gracchos, Regulum,