comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stea nichil hab̾e qͦd fec̾int: qm
qͥcquid mortuis corꝑib facen̾t
utiꝙ nichil face̾nt: q̃n in carne
onini uita carente. nec aliquid
sentire posset qͥ inde migrauit.
nec aliquid inde ꝑdere qͥ creauit.
S inter hec q̃ fiebant de corꝑib
occisoꝵ cũ martyres ñ ea metu¬
entes magna fortitudine pate¬
rent᷑ : tam̃ apud fres luctus in¬
gens erat qd̾ nulla dabat᷑ pote¬
stas. scõꝵ funerib iusta ꝑsolu̾e
nec occulte subtͣhere aliqͥd sicut
eadem testat᷑ hystoria. crudeliũ
custodũ uigilie ꝑmittebant.
Ita cũ illos qͥ occisi fuerant in
dilaceratione m̃broꝵ suoꝵ. in
conflagratione ossiũ. in disꝑsi¬
one cinerũ miseria nulla con¬
tingeret. istos tam̃ qͥ nichil eoꝵ
sepelire poterant magna miscd̃ia
cruciabat: qr illis nullo mͦ senti¬
entib ip̃i quodã mͦ sentiebant:
et ubi iam illoꝵ nulla erat pas¬
sio. erat istoꝵ misera cõpassio.
Secundũ istam quã dixi mi¬

Expanded text:
stea nihil habere quod facerent, quoniam stea nihil habere quod facerent, quoniam quidquid mortuis corporibus facerent, utique nihil facerent, quando in carne omni uita carente nec aliquid sentire posset, qui inde migrauit, nec aliquid inde perdere, qui creauit. sed inter haec, quae fiebant de corporibus occisorum, cum martyres non ea metuentes magna fortitudine paterentur, tamen apud fratres luctus ingens erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta persoluere nec occulte subtrahere aliquid, sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant. ita cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum suorum, in conflagratione ossuum, in dispersione cinerum miseria nulla contingeret, istos tamen, qui nihil eorum sepelire poterant, magna misericordia cruciabat, quia in nullo modo sentientibus ipsi quodam modo sentiebant et, ubi iam illorum nulla erat passio, erat istorum misera conpassio. Secundum istam quam dixi mi
Abbreviated transcription (Latin):
martyres xp̃i certantes ꝓ ueri¬
tate uicerunt. Nec mirũ quia
contempserunt qd̃ ñ fuerunt
pacta morte sensuri: qͥ ñ potue¬
runt eis qͦs uiuentes sentiebas
cruciatib uinci. Poterat utiq
ting̾e. & fecit de ꝑemptore custo¬
dem: potãt inquã a suoꝵ inter¬
fectis corꝑib canes quib fueras
ꝓiecta ꝓhib̾e̾ : poterat ⁊ ipãm ho¬
minũ innumerabilib modis
terrere seuitiã ne cadauera
incendere. ne cineres disꝑgere
auderent: s hoc qͦ exꝑimentũ
multiplici uarietate tẽptatio¬
nũ deesse ñ debuit. ne fortitudo
confessionis q̃ immanitati ꝑse¬
cutionis ꝓ corꝑis salute ñ ced̾et.
ꝓ sepulchri honore trepidaret.:
postremo ne fides resurrectõnis.
consũptionẽ corpoꝵ formidaret.
post hec tanti honoris exẽpla
martyres in xp̃i confessione fer¬
uentes. huiꝰ qͦ testes fierent ue¬
ritatis. in qua didicerant eos a
quib sua corꝑa inĩficerent᷑ po¬

Expanded text:
martyres Christi certantes pro uerimartyres Christi certantes pro ueritate uicerunt. nec mirum quia contempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruciatibus uinci. poterat utiquetingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam, a suorum interfectis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere; poterat et ipsorum hominum innumerabilibus modis terrere saeuitiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere auderent: sed hoc quoque experimentum multiplici uarietati temptationum deesse non debuit, ne fortitudo confessionis, quae inmanitati persecutionis pro corporis salute non cederet, pro sepulcri honore trepidaret, postremo, ne fides resurrectionis consumptionem corporum formidaret. post haec tanti horroris exempla martyres in Christi confessione feruentes huius quoque testes fierent ueritatis, in qua didicerant eos, a quibus sua corpora interficerentur, po
Abbreviated transcription (Latin):
cũ m̃do clãpnem᷑: eũ sane ipse
qͥ deceꝑat in monum̃to ꝓpͥo sa¬
tis honorifice sepeliuit: seq sepe¬
liendũ uixta eiꝰ ossa curauit.
ita sperans parti posse qͦ ossib
suis. cũ ueniret tempꝰ q̃ñ scd̃m
illiꝰ hoĩs dei ꝓphetiã. iosias rex
iuda in illa t̾ra multoꝵ eruit
moetuoꝵ ex eisdemq ossib sa ossa¬
crilega. altaria q̃ sculptilib con¬
stituta fuerant funestauit. Pe¬
ꝑcit quippe illi monum̃to ubi
iacebat ꝓpħa. qͥ ante annos am¬
pluis qͣm trecentos ista p̃dixe¬
rat: & ꝓpt̃ ip̃m nec illiꝰ qui eũ
seduxerat. sepultura uiolata ẽ.
Affectu namꝙ illo quo nemo
ꝓuiderat cadaueri suo: qͥ occide¬
rat m̃datio animã suã. Ex hoc
igit᷑ qd̾ carnẽ suã quisq natu¬
ralit̾̃ diligit. ⁊ illi pena fuit ad¬
discere ñ eũ futurũ in sepul¬
chro patrũ suoꝵ & huic cura
ꝓspicere ut ꝑceret᷑ ossib suis.
si iuxta eũ iaceret cuiꝰ sepulcrũ
nemo iuiolaret. Hunc affectũ

Expanded text:
cum mundo damnemur. eum sane ipse qui deceperat in monumento proprio satis honorifice sepeliuit seque sepeliendum iuxta eius ossa curauit, ita sperans parci posse quoque ossibus suis, cum ueniret tempus, quando secundum illius hominis dei prophetiam Iosias rex Iuda in illa terra multorum eruit ossa mortuorum eisdemque ossibus sacrilega altaria, quae sculptilibus constituta fuerant, funestauit. pepercit quippe illi monumento, ubi iacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos ista praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum seduxerat, sepultura uiolata est. affectu namque illo, quo nemo prouiderat cadaueri suo. qui occiderat mendacio animam suam. ex hoc igitur, quod carnem suam quisque naturaliter diligit, et illi poena fuit addiscere non eum futurum in sepulcro patrum suorum et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit. Nullo m̃ dice̾t ueritas.
nolite timere eos qui corpꝰ occi¬
dunt animã autẽ ñ possunt
occid̾e̾. si qͥcqͣm ob esset future
uite. qͥcquid inimici de corꝑib
occisoꝵ face uoluissent: nisi
forte quispiã sic absurdꝰ ẽ ut
contendat eos qͥ corpꝰ occidunt.
ñ deb̾e̾ timeri anre mortẽ. ne
corpꝰ occidant: &e timeri deb̾e
post mortẽ. ne corpꝰ occisum
sepeliri ñ sinant. Falsũ est gͦ
tanta que de cadauerib facians.
Absit ut falsũ sit qd̃ u̾itas dix̃
Dictũ est enĩ aliquid eos fac̾e.
cũ occidunt qͥa in corꝑe sensꝰ
est occidendo: postea uͦ nichil
hab̾e̾ qͦd faciant. qr nullꝰ sensꝰ
ẽ in corꝑe occiso. Multa itaq
corꝑa xp̃ianoꝵ terra ñ texit.
s nullũ eoꝵ quisqͣm acelo et
terra seꝑauit: qũa totã implet
p̃sentia sui. qͥ nouit unde re¬
suscitet qd̃ creauit. Dicit᷑ qͥdẽ
in psalmo. posuer̃t mortalia
seruoꝵ tuoꝵ escas uolatilib celi.

Expanded text:
peribit. nullo modo diceret ueritas: peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. Falsum est ergtanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ripas dat᷑ horrendas. et
rauca fluenta transportare.
pͥus qͣm sedib ossa quieueriñ.
Quis cor xp̃ianũ inclinet hiᷤ
ni. nec capillũ capitis eoꝵ asse¬
rat ꝑiturũ. exhortans ne time¬
ant eos qͥ corpꝰ occiderint. am¬
plius ñ hñt quid faciant Un
de pͥmo libro de ciuitate dei. sa¬
tis qͣntũ existimo sũ locutus.
ut eoꝵ dentẽ retunderem. qui
barbaricã uastitatẽ. p̃cipue ꝙͣ
porib imputando. etiã id obi¬
ciunt. qd̃ suis illic ñ subuene¬
rit xp̃c. quib cũ responsũ fue¬
rit animas fideliũ. ꝓ sue fidei
meritis ab illo susceptas fuisse.
insultant de cadauerib inse-¬
pultis. Totũ itaq istũ de sepul¬
tura locũ. uerbis talib expli¬
saui. At enĩ in tanta inquam
strage cadauerũ. nec sepeliri
potuerunt: neq istud pia fides
nimiũ reformidat. tenens pre¬
dictũ. nec absumentes bestias
resurrecturis corꝑib obfutu¬
ras. quoꝵ capillus capitis non

Expanded text:
nec ripas datur horrendas et nec ripas datur horrendas et rauca fluenta transportare prius, quam sedibus ossa quierunt. quis cor christianum inclinet his ni, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunderem, qui barbaricam uastitatem, praecipue quam poribus inputando etiam id obiciunt, quod suis illic non subuenerit Christus. quibus cum responsum fuerit animas fidelium pro suae fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueribus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui. At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe. Poterat inquisioni tue
suffic̾e mea ista breiuis responsio:
s que alia moueant qͥb respon¬
dendũ existimo. parũꝑ attende.
In machabeoꝵ libris. legimꝰ ob¬
latũ ꝓ mortuis sacrificiũ. Sed
et si nusqͣm in scͥpturis uet̾ib
om̃ino leg̾et᷑. ñ ꝑua ẽ uniu̾se
eccłie. q̃ in hac consuetuline
claret auctoritas: ubi in p̃cib
sac̾dotis. que dño deo ad eius
altare fundunt᷑. locũ suum
ht̃ etiã cõmendatio mortuoꝵ
S utrũ aliqͥd prosit aĩe mor¬
tui locꝰ corꝑis sui. operosius
inquirendũ ẽ: ac pͥmũ utrũ
intersit aliqͥd ad inferendã
uel augendã miseriã. ptꝰ hãc
uitã spiritib hominũ: si eoꝵ¬
sepulta corꝑa ñ fui̾nt. ñ scd̾m
opinionẽ. ut cũq uulgatam.
s pociꝰ scłm religionis nr̃e sa¬
cras litt̾as ẽ uidendũ. Neq
enĩ credendũ est. sicut apud
maronem legit᷑. insepultos
no anime ꝓhiberi: qͥa scilicet

Expanded text:
in corpore. Poterat inquisitioni tuae in corpore. Poterat inquisitioni tuae sufficere mea breuis ista responsio; sed quae alia moueant, quibus respondendum existimo, parumper adtende. in Machabaeorum libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium. sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est. ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritibus hominum, si eosepulta non fuerint, non secundum opinionem utcumque uulgatam, sed potius secundum religionis nostrae sacras litteras est uidendum. neque enim credendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos no amne prohiberi, quia scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliqͥd adiuuent ista defũctoᷤᷤ
ac ꝑ hoc scd̾m ea q̃ ꝑ corpꝰ gesse¬
runt eis que post corpꝰ religio¬
se ꝓ illis facta fu̾int adiuuai¬
tur. St̃ enĩ quos nichil omĩ¬
no ad iuuant ista suie pro eis
fiant quoꝵ tam mala st̃ me¬
rita. nec ut talib digni sunt
adiuuari: siue ꝓ eis quoꝵ tã
bona ut talib ñ indigeant ad¬
iumentis. Genere gͥ uite qͦd
gessit qͥsq ꝑ corpꝰ efficit᷑: ut ꝓ-¬
sint uel ñ ꝓsint. quecũq pro
illo pie fiunt. cũ reliquerit
corpꝰ. Nam meritũ ꝑ qͦd ista
ꝓsunt. si nullũ cõparatũ ẽ in
hac uita: frustra post hanc q̃¬
ritur uitã. Ita fit ut neq in¬
aniter. eccłia uel suoꝵ cura ꝓ
defunctis qd̾ potuerat religio¬
nis impendat: & tam̃ ferat
corpꝰ. siue bonũ siue malum.
reddente dño unicuiq scd̃m
oꝑa eiꝰ. Ut enĩ hoc qd̾ impen¬
dit᷑. possit ei ꝓdesse post corpus:
mea uita ẽ acquisitũ ꝙͣ gessit

Expanded text:
ut aliquid adiuuent ista defunctos, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defunctis quod potuerit religionis inpendat et tamen ferat siue bonum siue malum, reddente deo unicuique secundum opera eius. ut enim hoc quod impenditur possit ei prodesse post corpus, in ea uita est adquisitum, quam gessit
Abbreviated transcription (Latin):
riosissimi sp̃s. ñ utiq fieri sine¬
retur. Re ip̃a gͦ declaratũ est.
ñ ideo dixisse dñm. nolite tim̾e
eos qͥ corpus occidunt ⁊ postea
ñ hñt quid faciant. qd̃ ñ esset
ꝑmissurus aliqͥd eos face̾. de su¬
orũ corꝑib mortuoꝵ: sed qͣm
qͥcquid face̾ ꝑmissi essent. nicħ
quo minueret xp̃iana defũctoꝵ
felicitas fieret. nichil inde ad sensũ
post mortẽ uiuentiũ ꝑueniret:
nichil ad detrimentũ saltẽ ip̃oꝵ
corpoꝵ saltẽ quo minꝰ integra
resurgerent ꝑtineret. Et tãmen
ex illo humani cordis affectu. qͦ
nemo unqͣm carnẽ suã odio ht.
si cognoscant hoĩes. aliquid post
mortẽ suã suis corꝑib defutu¬
rũ. qd̃ in sua cuiusq gente uel
patria poscit sollẽpnitas sepul¬
ture. con tristant᷑ ut hoĩes: et

Expanded text:
riosissimi spiritus, non utique fieri sineriosissimi spiritus, non utique fieri sineretur. Re ipsa ergo declaratum est, non ideo dixisse Dominum, Nolite timere eos qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, quod non esset permissurus aliquid eos facere de suorum corporibus mortuorum, sed quoniam quidquid facere permissi essent, nihil quo minueretur christiana defunctorum felicitas fieret, nihil inde ad sensum post mortem uiuentium perueniret, nihil ad detrimentum saltem ipsorum corporum. quo minus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, si cognoscant homines aliquid post mortem suam suis corporibus defuturum, quod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sepulturae. contristantur ut homines et
Abbreviated transcription (Latin):
cum abstulit sensũ qͦ inter esse
possit. qͦmͦ quisq sit siue ĩ bonis.
siue in malis. nec ab ea sarne ex¬
pectat adiuiuari suã uitã. cui pre¬
bebat ip̃e uitã qũa detraxit exce
resurrectionis meritũ cõparat:
utrũ ad penã an ad głam reni¬
uscant. Legimꝰ in eccl̃iastica hy
storia qũa grece scripsit eusebiꝰ
et in latinã linguã uertit rufi¬
nus. martyrũ corꝑa in gallia
canib exposita. canũq reliqui¬
as atos ossa mortuoꝵ. usq ad ex¬
tremã consũptionẽ ignib con¬
cremata: eosdẽq cineres flumo
rodano ne quid ad memoriã qua¬
lemcũq relinqueret᷑ inspersos.
Qd ñ ob aliud credendũ est diui¬
nitus fuisse ꝑmissũ: nisi ut di¬
scerent xp̃iani in confitendo xp̃m.
dũ contẽpnunt hanc uitã. mul¬
to magis contẽpnere sepultu¬
ram. Hoc enĩ qđ ingenti se-¬
uitia de corꝑib martyrũ fc̃m
est. si eis qͥcqͣm noce̾t qͦ minus
beate requiescerent eoꝵ uicto¬

Expanded text:
cum abstulit sensum, quo interesse cum abstulit sensum, quo interesse possit quomodo quisque sit siue in bonis siue in malis, nec ab ea carne expectat adiuuari suam uitam, cui praebebat ipse uitam, quam detraxit excedresurrectionis meritum comparat, utrum ad poenam an ad gloriam reuiuescat. Legimus in ecclesiasstoria, quam graece scripsit Eusebius, et in latinam linguam vertit Ruffinus, martyrum corpora in Gallia canibus exposita, canumque reliquias atque ossa mortuorum usque ad extremam consumptionem ignibus concremata; eosdemque cineres fluvio Rhodano, ne quid ad memoriam qualemcumque relinqueretur, inspersos. Quod non ob aliud credendum est divinitus fuisse permissum, nisi ut discerent Christiani, in confitendo Christum, dum contemnunt hanc vitam, multo magis contemnere sepulturam. Hoc enim quod ingenti saevitia de corporibus martyrum factum est, si eis quidquam noceret, quo minus beate requiescerent eorum victo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedente ñ possint. eis dẽ rursꝰ
exterius uisibilit̃ factis ille in¬
terior uisibilis qui eos fecit au¬
getur: ac ꝑ hoc cordis affectus
qui ut fierent ista p̃cessit. quia
facta st̃ crescit Ueruntam̃ si eo
modo quisq teneat᷑ uel etiã lige¬
tur. ut hec de suis m̃bris facere
nequeat: ñ ideo ñ orat interior
homo ⁊ ante oculos dei in secre¬
tissimo cubili ubi cõpungit᷑
sternit᷑. Ita etiã cũ plurimum
intersit. ubi ponat corpꝰ mortui
sui. qͥ ꝓ spu eiꝰ d̾o supplicat. quia
et p̃cedens affectꝰ locũ elegit scm̃ꝰ
et illic corꝑe posito recordat᷑ locꝰ
sc̃s. eũ qui p̃cesserat renouat ⁊¬
auget affectũ: tam̃ etiam si ñ
possit ubi religiosꝰ amicꝰ elegit
humare. quẽ diligit. nullo mͦ
debet a supplicatõib necessariis.
in eiꝰ cõmendatione cessare. Ubi¬
cũq enĩ iaceat uel ñ iaceat de¬
functi caro. spñi requies acqui¬
renda est: qui cũ inde exiret se¬

Expanded text:
praecedente non possint, eisdem rursus praecedente non possint, eisdem rursus exterius uisibiliter factis ille interior inuisibilis qui eos fecit augetur, ac per hoc cordis affectus. qui, ut fierent ista, praecessit, quia facta sunt crescit. uerum tamen si eo modo quisque teneatur uel etiam ligetur, ut haec de suis membris facere nequeat, non ideo non orat interior homo et ante oculos dei in secretissimo cubili, ubi conpungitur, sternitur. ita etiam cum plurimum intersit, ubi ponat corpus mortui sui, qui pro spiritu eius deo supplicat, quia et praecedens affectus locum elegit sanctum et illic corpore posito recordatus locus sanctus eum qui praecesserat renouat et auget affectum, tamen etiamsi non possit ubi religiosus animus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicationibus necessariis in eius commendatione cessare. ubicumque enim iaceat uel non iaceat defuncti caro, spiritui requies adquirenda est, qui cum inde exiret, se
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti corpus. desiderauit
in basilica martyris poni. siqͥ¬
dem credidit eiꝰ animã marty¬
ris meritis aduiuari: hoc qͦd
ita credidit supplicatio quedã
fuit: & hec profuit. si qͥd ꝓfuit
Et qd̾ ad idem sepulchrũ recur
cõmendat. adiuuat defuncti
sp̃m ñ mortui corꝑis locꝰ s ex
loci memoria iuius matͥs affectꝰ
Simul enĩ et quis ⁊ cui cõmen¬
datꝰ sit: ñ utiq infructuose re¬
ligiosam mentẽ p̃cantis attin¬
git. Nam ⁊ orantes de m̃bris
sui corꝑis faciunt. qd̃ supplicã¬
tib cõgruit. cũ genua figunt
cũ manꝰ extendunt uel etiam
ꝓsternunt᷑ solo. ⁊ si qͥd aliud fa¬
ciunt uisibilit. qͣmuis eoꝵ in¬
uisibilis uoluntas &e cordi ᷤᷤ in¬
tentio d̾o nota sit. nec ille indi¬
geat his indiciis. ut animus ei
pandat᷑ humanꝰ s his magis
se ip̃m excitat homo ad orandũ.
gemendũq humiliꝰ atq feruẽ¬
tius: &e nescio qͦmͦ cũ hi motus
corꝑis fieri. nisi motu animi

Expanded text:
defuncti corpus desiderauit defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrs magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et orantes de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam prosternuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque feruentius, et nescio quomodo, cum hi motus corporis fieri nisi motu animi
Abbreviated transcription (Latin):
monumentũ eo qd̵ moneat
mentẽ. id est admonear nũcu-¬
pat᷑. Propt̃ qd̾ et greci. Miie¬
mion uocant qd̾ nos memoriã.
seu monum̃tũ appellamꝰ. q̃m
lingua eoꝵ memoria ip̃a qua
tyris uenerabiłis. eidẽ martyri
animã dilectã cõmendat recor¬
dantis ⁊ p̃cantis affectꝰ: qui cũ
de functis ac fidelib carissimis
exhibet᷑. eñ ꝓdesse ñ dubiũ est
his. qͥ cũ in corꝑe uiuerent talia
sibi post hanc uitã ꝓdesse meru¬
erunt. Uerũ et si aliqͣ necessitaᷤᷤ
uel humari corꝑa uel in talib
locis humari nulla data facul¬
tate ꝑmuitat. ñ st̃ pret̃mitten¬
de supplicationes. ꝓ spiritibus
aut filii. aut quicũq cognati
uel amici: ab una eis exhibeat᷑
pia matre cõmuni. Si autem
deessent iste supplicationes que
fiunt recta fide ac pietate pro
mortius: puto qđ̵ nicħ ꝑdesset
spiritib eoꝵ. qͣm libet locis scĩs
exanima corꝑa ponerentur.
Cũ gͦ fidelis mat̾ fidelis filii

Expanded text:
monumentum eo quod moneat monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncupatur. propter quod et Graeci μvημεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua tyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus carissimis exhibetur, eum prodesse non dubium est his, qui cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum et si aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima corpora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii
Abbreviated transcription (Latin):
fecto etiã ꝓuisus sepeliendis
corꝑib apud memoriã sc̃orũ
locus. bone ac affectionis huma¬
ne est erga funera suoꝵ: q̃m si
ñ nulla religio ẽ ut sepeliantur
ñ potest nulla esse. qͣndo ubi sepe¬
liant᷑ attendit᷑. S cũ talia ui¬
uoꝵ solatia reqͥrunt᷑ quib eoꝵ
pius in suos animꝰ appareat.:
ñ uideo que sint adium̃ta mor¬
tuoꝵ. nisi ad hoc ut dũ recolũt
ubi sint posita eoꝵ qͦs diliguis
corꝑa. eis dẽ scĩs illos tanqͣm pa-¬
tronis susceptos. apud dñm
adiuuandos orando cõmenden.
¶d quidẽ fac̾e̾ possent: etiã si
talib locis eos humare ñ pos¬
sent. S ñ ob aliud uel memo¬
rie uel monum̃ta. dicunt᷑ ea
que insignite fiunt sepulchͣ
mortuoꝵ: nisi qͥa eos qui ui¬
uentiũ oculis morte subtͣcti
sunt. ne obliuione etiã cordib
sub trahant᷑ in memoriã reuo¬
cant. & ãmonendo faciunt
cogitari. Nam ⁊ memorie no¬
men. id aꝑtissime ostendit: et

Expanded text:
fecto etiam prouisus sepeliendis fecto etiam prouisus sepeliendis corporibus apud memorias sanctorum locus bonae affectionis humanae est erga funera suorum, quoniam, si nonnulla religio est, ut sepeliantur, non potest nulla esse, quando ubi sepeliantur adtenditur. sed cum talia uiuorum solacia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ est ut ea ꝑtractemꝰ cum
sufficiant ista q̃ diximꝰ. Si ea q̃
sustentãdiᷤᷤ uiuentib st̃ necessaria.
sicut uictꝰ ⁊ amictꝰ. qͣmius cũ
graui afflictione desint. ñ fran¬
gunt in bonis ꝑfruendi tole¬
randiq uirtute. nec eradicant
ex animo pietatem. s exercita¬
tam faciunt fecundioremͥ
qͣntomagis cũ desunt ea que
curandis funerib condendis ꝙ
corꝑib defunctoꝵ adhiberi so¬
lent ñ efficiunt miseros. in oc-¬
cultis pioꝵ sedib iam quietos.
Ac ꝑ hoc q̃ñ ista cadauerib xp̃i¬
anoꝵ. in illa magne urbis. uel
etiã alioꝵ oppidoꝵ uastatione
defuerunt: nec uiuoꝵ culpa
est qͥ ñ potuer̃t ista p̃bere. nec
pena mortuoꝵ qͥ ñ potuerunt
ista sentire. Hec ẽ mea. de se¬
pulture causa atq ratione
sententia: quã ꝓpter ea ex alio
libro meo in istũ tͣnͣstuli. quia
faciliꝰ hoc ame recenseri potuit.
qͣm id ip̃m ab alio modo eloqͥn¬
dum fuit. Qd̃ si uerũ est. pro¬

Expanded text:
locus est, ut ea pertractemus, cum locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire\\ haec est mea de sepulturae causa atque ratione sententia. quam propterea ex alio libro meo in istum transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum fuit. Quod si uerum est, pro
Abbreviated transcription (Latin):
mendat᷑. Ip̃e qͦ dñs die tercio re¬
surrecturus. religiose mulieris
bonũ opus p̃dicat. p̃dicandũq
cõmendat: qd̾ unguentũ p̃ciosũ
suꝑ eiꝰ m̃bra effuderit. atq hoc
ad eũ sepeliendũ fecerit. Et lau¬
dabilit cõmemorant᷑ in eugł̃io
qͥ corpus eiꝰ de cruce acceptũ di¬
ligent̃ atꝙ honorifice tegendũ.
sepeliendũ q curarunt. Uerũ
iste auctoritates ñ hoc admo¬
nent. qd̾ insit ulliᷤᷤ cad auerib
sensꝰ: s ad dei ꝓuidentiã. cui
placent etiã talia pietatis of
et illud salubrit discutitur.
qͣnta possit esse remuneratio
ꝓ elemosinis. qͣs uiuentib et
sentientib exhibemꝰ: si neq
hoc apud deũ ꝑit qd̃ ex animiꝰ
hominũ m̃bris. officio diligẽ¬
tiaq ꝑsoluit᷑. Sunt qͥdem et
alia que sc̃i patriarche de corpo¬
rib suis. uel condendis ul tͣns¬
ferendis ꝓphetico sp̃u dicta in¬
telligi uoluer̃t. Non autẽ hic

Expanded text:
mendatur. ipse quoque dominus die tertio remendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis offet illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ debent de corꝑib insepul¬
tis insultare xpĩanis: quib ce
ip̃ius carnis m̃broꝵq omniũ
reformatio. ñ solũ ex t̃ra uerũ
etiã ex alioꝵ elem̃toꝵ secretissi¬
mo sinu qͦ dilapsa cadauera re-¬
cesserunt. in tẽporis puncto red-¬
denda. & redintegranda ꝓmit¬
tiur:Nec id̾o contẽpnenda
ac si quid huiꝰmodi tanto c̃a¬
rius ẽ posteris. qͣnto erga pa¬
rentes maior affectꝰ: nullo mͦ
ip̃a sꝑnenda st̃ corꝑa. q̃ utiq
multo familiariꝰ atq coniun-¬
ctius qͣm quelibet indum̃ta
gestamꝰ. Hec enĩ ñ ad orna-¬
mentũ uel adiutoriũ. quod
adhibet᷑ extrinsecꝰ : s ad ipãm
naturã hois ꝑtinent. Unde
et antiquoꝵ iustoꝵ funera of¬
ficiosa pietate curata sunt.⁊
exequie celebrate: &e sepultura
prouisa. ip̃iq cũ uiuerent. de
sepeliendis uel etiã fnsferendi
siuis corꝑib. filiis mandauer̃t
Et tobias sepeliendo mortuos.
deũ ꝓmeruisse deste angło com¬

Expanded text:
minus debent de corporibus insepulminus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo com
Abbreviated transcription (Latin):
ista fecert̃: ñ ad eoꝵ infelicitatẽ
qͥ ista ꝑpessi st̃. Qͣmuis enĩ hec
in conspectu hominũ dura et
id est curatio funeris. conditio
sepulture. pompa exequiarũ:
magis st̃ uiuoꝵ solatia. ꝙͣ sub¬
sidia mortuoꝵ. Si aliqͥd ꝓdest
impio sepultura p̃ciosa: oberit
pio uilis aut nulla. Preclaras
exequias in conspectu hominũ.
purpurato illi diuiti. tͦba exhi¬
buit famuloꝵ: s ml̃to clarioreᷤᷤ
in conspectu dm̃i ulceroso illi
pauꝑi ministeriũ p̃buit an¬
geloꝵ: qͥ eũ ñ extuler̃t in mar¬
moreũ tumulũ. s in abrahe si¬
num sustuler̃t. Rident hec il¬
li contͣ quos defendendã susce¬
pimꝰ ciuitatẽ dei. Ueruntam̃
sepulture curã etiã eoꝵ philo¬
sophi contẽpsert: & sepe uni¬
uersi exercitꝰ dũ ꝓ trena pa¬
tria morerent᷑. ubi postea iace¬
rent uel quib bestiis esca fie¬
rent ñ curarunt. Licuit q de
hac re poetis plausibilit̾ dic̾e.
Celo tegit᷑. qui ñ ht̃ urnã. Qnͣto

Expanded text:
ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem qui ista perpessi sunt. Quamvis enim haec in conspectu hominum dura et id est, curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt vivorum solatia, quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis aut nulla. Praeclaras exsequias in conspectu hominum purpurato illi diviti turba exhibuit famulorum: sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit Angelorum; qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt . Rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus Civitatem Dei: verumtamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt; et saepe universi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea jacerent, vel quibus bestiis esca fierent, non curaverunt; licuitque poetis de hac re plausibiliter dicere, Coelo tegitur, qui non habet urnam. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
illeso. &e simul cũ illa ĩmant
fera intrepida p̃sentia: ad sui¬
dñi funꝰ astante. Qͦ mirabili
signo. apparet hominẽ dei coer¬
citũ pocius temꝑalit̾ usq ad
mortẽ: qͣm punitũ esse post
mortẽ. De qua re apłs. cũ ꝓpt̃¬

Expanded text:
inlaeso et simul cum illa inmani inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida pDomini funus adstante, quo mirabili signo apparet hominem Dei coercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse post mortem. De qua re Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
medisti panẽ &e bibisti aquã. in
loco in quo p̃cepi tͥ ne comederes
panẽ neq biberes aquã: ñ infe-¬
ret᷑ cadauer tuũ in sepulchrũ
patrũ tuoꝵ. Quanti hec pena
pendenda sit. si scd̾m eugłm cogi¬
temꝰ ubi post corpꝰ occisũ nichil
metuendũ esse didicimꝰ. ne m̃bra
ex anima patiantur: nec pena
dicenda ẽ. Si autẽ humanum
erga suã carnẽ consid̾emꝰ affectũ
potuit inde terreri uł otristari
uiuus. qͦd sensurꝰ ñ erat mortu¬
us. Et hec erat pena: q̃m dolebat
animꝰ id de suo corꝑe futurum
qͣmuis cũ fieret ñ doleret. Hacte¬
nus enĩ uoluit dñs seruũ suũ
plectere. qͥ ñ sua contumatia
spreuerat p̃ceptũ eiꝰ implere s
aliena decipiente fallacia obedire
se credidit q̃n ñ obediuit. Neꝙ
enĩ putandũ est ita fuisse inter¬
emptũ morsu bestie. ut ad sup¬
pliciũ tartareũ eiꝰ deinde aĩa
raꝑetur. q̃n quidẽ ip̃m eiꝰ corpꝰ
idem leo qui occiderat custodi¬
uit: iumento etiã qͦ uehebatur

Expanded text:
medisti panem et bibisti aquam in loco in quo praecepit tibi, ne comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ docum̃tũ: magnã regulam
Uñquisq ht̃ filios: aut habere
uult dut si omino decreuit fi¬
lios ñ habe̾ carnalit̾: uł spũalit̾
filiũ suũ: Qͥs ẽ cui ñ det disci¬
plinã pat̾: Et tam̃ senire iudet᷑.
Amor seuit caritas seuit. Seuit
qͦdammͦ sine felle more colũbi¬
no. ñ coruino. Unde uenit ĩ mẽ¬
tem fres mei dic̾e uob̃: qͥa illi
iiolatores caritatis scis ma fe¬
cert. Quomͦ oderunt ipãm ca¬
ritatẽ: sic oderunt ⁊ columbã.
S conuincit illos colũba. Pro¬
cedit de celo. aperiunt᷑ celi: et
manet suꝑ caput dñi. Ut qͥd
hoc: Ut audiat. Hic ẽ qͥ bap¬
tizat. Recedite predones: recedite
inuasores passionis xp̃i in posseᷤ¬
sionib ur̃is. Ubi dominari uul¬
tis: tirulos potentis ansi estis̾
infigere. Cognoscit ille tuulos
suos: uindicat sibi possessionem
suã. Non delet titulos: s intrat
et possidet. Sic ad catholicam
uenienti ñ delet᷑ baptismꝰ ne

Expanded text:
num documentum, magnam regulam: num documentum, magnam regulam: Unusquisque habet filios, aut habere vult; aut si omnino decrevit filios non habere carnaliter, vel spiritualiter s est cui non det disciplinam pater ? Et tamen saevire videtur. Amor saevit, charitas saevit: saevit quodam modo sine felle, more columbino, non corvino. Unde venit in mentem, fratres mei, dicere vobis quia illi violatores charitatis schisma fecerunt: quomodo oderunt ipsam charitatem, sic oderunt et columbam. Sed convincit illos columba: procedit de coelo, aperiuntur coeli, et manet super caput Domini. Utquid hoc? Ut audiat, Hic est qui baptizat . Recedite, praedones; recedite, invasores possessionis Christi. In possessionibus vestris, ubi dominari vultis, titulos potentis ausi estis infigere. Cognoscit ille titulos suos; vindicat sibi possessionem suam: non delet titulos, sed intrat et possidet. Sic ad Catholicam venienti, non deletur Baptismus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
cinũ tuũ qͣndo eũ ñ corripis.
Non ẽ ista cariras: s languor.
Ferueat caritas ad corrigendũ:
ad emenclandũ. S si st̃ boni
mores. delectent: si ft̃ mali. emẽ¬
dent᷑. corrigant᷑. Noli in hoĩe
amare errorẽ: s hominẽ. Homi¬
nẽ enĩ ds fecit: errorẽ ip̃e homo
fecit. Ama illud qͦd ds fecit: no¬
li amare qͦd ip̃e homo fecit. Cũ
illud amas: illud tollis. Cum
illud diligis: illud emendas.
S et si seuis aliqͣndo: ꝓpt̾ cor¬
rectionis dilectionẽ. Propterea
de columba demonstrata ẽ cari¬
tas: que uenit suꝑ dm̃m. Speci¬
es illa colũbe ẽ in qua specie ue
funderet᷑. Quare hoc: Fel co¬
lumba ñ ht̃. tam̃ rostro ⁊ pen¬
nis ꝓ nido pugnat: sine ama¬
ritudine seint. Hoc facit et
pater q̃n filiũ castigat: si ud
disciplinã castigat. Situt dixi.
seductor ut uendat cũ amari¬
tudine blandit᷑: pat̃ ut corri¬
gat sine felle castigat. Tales
estote ad om̃s. Uidete fr̃es mag¬

Expanded text:
cinum tuum, quando eum non corripis: cinum tuum, quando eum non corripis: non est ista charitas, sed languor. Ferveat charitas ad corrigendum, ad emendandum: sed si sunt boni mores, delectent; si sunt mali, emendentur, corrigantur. Noli in homine amare errorem, sed hominem: hominem enim Deus fecit, errorem ipse homo fecit. Ama illud quod Deus fecit, noli amare quod ipse homo fecit. Cum illud amas, illud tollis: cum illud diligis, illud emendas. Sed etsi saevis aliquando, propter correctionis dilectionem. Propterea de columba demonstrata est charitas, quae venit super Dominum . Species illa columbae, in qua specie venfunderetur. Quare hoc? Fel columba non habet: tamen rostro et pennis pro nido pugnat, sine amaritudine saevit. Hoc facit et pater; quando filium castigat, ad disciplinam castigat. Sicut dixi, seductor ut vendat, cum amaritudine blanditur: pater ut corrigat, sine felle castigat. Tales estote ad omnes. Videte, fratres, mag
Abbreviated transcription (Latin):
dis ur̃i. ⁊ placeret uobis manꝰ
artificis ⁊ pondꝰ argenti ⁊ splẽ¬
dor metalli. nonne unꝰqͥsq ur̃m
dice̾t o si haberẽ uasculũ istud:
Et sine causa dic̾e̾tis: in potesta¬
te eñĩ ur̃a ñ erat. dut si qͥsqͣm
uellet hab̾e̾: cogitaret illud de do¬
mo aliena furari. Laudatur
caritas uobis. si placet habete.
possidete. ñ opꝰ est ut furtũ ali¬
cui faciatis: ñ opꝰ ẽ ut emere co¬
gitetis. Gratis constat tenete
eam: amplectimini eã. Dul ciꝰ
illa nichil est. Si cũ cõmemorat᷑
talis ẽ. cũ habet᷑ qͣlis est: Si qui
forte uultis seruare caritatem
frẽs: ante oĩa ne putetis abiectã
et desidiosã: nec qͣdam mansue¬
tudine inmo ñ mansuetudine
s remissione ⁊ negligentia ser¬
uari caritatẽ. Non sic seruatur.
Non putes tunc amare seruũ
tuũ q̃n eũ ñ cedis. aut tunc te
amare filiũ tuũ q̃n ei ñ clas
disciplinã: aut t̃c te amare ui¬

Expanded text:
dis vestri, et placeret vobis manus dis vestri, et placeret vobis manus artificis, et pondus argenti, et splendor metalli; nonne unusquisque vestrum diceret, O si haberem vasculum istud? Et sine causa diceretis, in potestate enim vestra non erat. Aut si quisquam vellet habere, cogitaret illud de domo aliena furari. Laudatur charitas vobis; si placet, habete, possidete: non opus est ut furtum alicui faciatis, non opus est ut emere cogitetis; gratis constat. Tenete eam, amplectimini eam; dulcius illa nihil est. Si cum commemoratur talis est, cum habetur qualis est? 11. Si qui forte vultis servare charitatem, fratres, ante dam mansuetudine, imo non mansuetudine, sed remissione et negligentia servari charitatem. Non sic servatur. Non putes tunc te amare servum tuum, quando eum non caedis; aut tunc te amare filium tuum, quando ei non das disciplinam; aut tunc te amare vi
Abbreviated transcription (Latin):
habet aures audienli audiat.
Non sunt m̃bra distincta per
loca: s in intellectu. Totum
simul uidet. qͥ ht̃ caritatem.
Habita ⁊ in habitaberis. Ma¬
ne ⁊ manebit᷑ in te. Quid enĩ
frẽs mei: Qͥs amat qͦd non
uidet: Quare autẽ qͣndo lau¬
dat᷑ caritas erigimini. accla¬
matis. laudatis: Quid uobis
ostendi: Aliquos colores ꝓtu¬
li aurũ ⁊ argentũ ꝓposui. gem¬
mas de thesauris effodi: Qͥd
tale ostendi oculis ur̃is: Nũqͥd
facies mea mutara ẽ cũ loquor:
Carnẽ gero: in ip̃a forma sũ in
qua ꝓcessi. In ip̃a forma estis in
qua uenistis.Laudat᷑ caritas ⁊
clamatis: Certe nichil uidetis:
S qͦm̃ uobis placet q̃n laudatiᷤᷤ
sic uobis placeat ut in corde ser¬
uetis. Intendite eñi qͥd dicam
fr̃es. Exhortor uos qͣntũ cdat
dñs ad magnũ thesaurũ. Si
uobis ostenderet᷑ aliqͦd uascu¬
lũ anaglyphũ. in auratũ. ope¬
rose factũ. ⁊ illiceret ocłos ur̃os.
et duceret in se intentionẽ cor¬

Expanded text:
habet aures audiendi, audiat . habet aures audiendi, audiat . Non sunt membra distincta per locos, sed intellectu totum simul videt qui habet charitatem. Habita, et inhabitaberis; mane, et manebitur in te. Quid enim, fratres mei, quis amat quod non videt? Quare autem quando laudatur charitas, erigimini, acclamatis, laudatis? Quid vobis ostendi? aliquos colores pli? aurum et argentum proposui? gemmas de thesauris effodi? Quid tale ostendi oculis vestris? numquid facies mea mutata est cum loquor? Carnem gero, in ipsa forma sum in qua processi, in ipsa forma estis in qua venistis: laudatur charitas, et clamatis. Certe nihil videtis. Sed quomodo vobis placet quando laudatis, sic vobis placeat ut in corde servetis. Intendite enim quid dicam, fratres; exhortor vos, quantum dat Dominus, ad magnum thesaurum. Si vobis ostenderetur aliquod vasculum anaglyphum, inauratum, operose factum, et illiceret oculos vestros, et duceret in se intentionem cor
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ oculũ corꝑis purgaremꝰ
unde uideri lux potest: uolen¬
tes uidere deũ. oculũ qͦ deus
uideri potest purgemꝰ. Ubi est
iste oculus: Audi engłm. Bea¬
ti mundo corde: qm̃ ipsi deũ
uidebunt. S nemo sibi pro
concupiscentia oculoꝵ sogitet
deũ. Fãcit enĩ sibi aut ingentẽ
formã aut magnitudinẽ aliꝙͣ
iestimabilem distendit ꝑ loca
uelut lucem istam quã uidetis
oculis auget ꝑ campos qͣntum
potest: ut faciat sibi aliqũẽ qͣi
uenerabilis forme senẽ. Nichil
hoꝵ cogites. Est qͥd cogites: si
uis uidere deũ. Ds dilectio ẽ.
Qualem faciem ht̃ dilectioͦ
Qualem formã habet: Qualẽ
staturam h̃t̃: Quales pedes ht̃:
Quales manꝰ ht̃: Nemo potest
dice̾. Habet tam̃ pedes. Nam
ipsi ducunt ad eccl̃iam. Habet
manꝰ: nam ipse pauꝑi porri¬
gunt. Habet oculos. Nam
inde intelligit᷑ ille qui eget
Beatus inquit qͥ intelligit su¬
per egenũ ⁊ pauꝑem. Habet
aures. de quib dicit dñs. Qui

Expanded text:
lemus, oculum corporis purgaremus, lemus, oculum corporis purgaremus, unde videri lux potest; volentes videre Deum, oculum quo Deus videri potest, purgemus. Ubi est iste oculus? Audi Evangelium: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Sed nemo sibi pro concupiscentia oculorum cogitet Deum. Facit enim sibi aut ingentem formam, aut magnitudinem aliquam inaestimabilem distendit per locos, velut lucem istam quam videt his oculis, auget per campos quantum potest; aut facit sibi aliquem quasi venerabilis formae senem. Nihil horum cogites. Est quod cogites, si vis videre Deum: Deus Dilectio est. Qualem faciem habet dilectio? qualem formam habet? qualem staturam habet? quales pedes habet? quales manus habet? Nemo potest dicere. Habet tamen pedes; nam ipsi ducunt ad Ecclesiam: habet manus; nam ipsae pauperi porrigunt: habet oculos; nam inde intelligitur ille qui eget: Beatus, inquit, qui intelligit super egenum et pauperem . Habet aures, de quibus dicit Dominus, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dilige. et qͦd uis fac. Siue ta¬
ces dilectione taceas. siue cla¬
mas. dilectione clames: siue
emendas dilectione emendes:
siue parcis dilectione parcas.
Radix sit intus dilectionis:
ñ potest de ista racdice nͥ bonũ
existere. In hoc ẽ dilectio. In hoc
manifestata ẽ clilectio d̃i in no
ñ quia nos dilexerimꝰ s qͥa ip̃e
dilexit nos. Non illũ dileximuᷤᷤ
pͥus. Nam ad hoc nos dilexit.
ut diligamꝰ eũ. Et misit filiũ
suũ litatorẽ ꝓ pec̃cis nr̃is. Lira¬
torẽ sacrificatorẽ significauit
ꝓ pecc̃is nr̃is. UIbi inuenit ho¬
stiam: Ubi inuenit uictimã
quã purã uolebat offerre:
Aliud ñ inuenit: se ip̃m obtu¬
lit. Dilectissum. si ita cds dilexit
nos: debemiꝰ ⁊ nos inuic̃ẽ dilig̾e.
Petre inquit amas me: Et ille
dixit. Amo. Pasce oues meas.
Deum nemo uidit unquam.
Res ẽ inuisibilis: ñ oculo sed
corde querendus ẽ. S qũe ad¬
modũ si solem istũ uicde uel¬

Expanded text:
Dilige, et quod vis fac: sive taDilige, et quod vis fac: sive taceas, dilectione taceas; sive clames, dilectione clames; sive emendes, dilectione emendes; sive parcas, dilectione parcas: radix sit intus dilectionis, non potest de ista radice nisi bonum existere. 9. In hoc est dilectio. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobn quia nos dileximus, sed quia ipse dilexit nos. Non illum dileximus prius: nam ad hoc nos dilexit, ut diligamus eum. Et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris: litatorem, sacrificatorem. Sacrificavit pro peccatis nostris. Ubi invenit hostiam? ubi invenit victimam quam puram volebat offerre? Aliud non invenit, seipsum obtulit. Dilectissimi, si ita Deus dilexit nos, debemus et nos invicem diligere. Petre, inquit, amas me? Et ille dixit: Amo. Pasce oves meas . 10. Deum nemo vidit unquam: res est invisibilis; non oculo, sed corde quaerendus est. Sed quemadmodum si solem istum videre vel
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Cũ sit una res ex diuer¬
sis intentionib: eã si metiam᷑.
unũ amandũ. alterũ damp¬
nandũ unũ glorificandum.
alterũ detestandũ inuenimus.
Tantũ ualet caritas. Uidete
qͥa sola clisceruit: uidete quia
facta hominũ sola distinguit.
Hoc diximꝰ in similib factis:
in diu̾sis factis. Inuenimꝰ seui¬
entẽ honinẽ factũ de caritate:
et blandũ factũ de iniquitate.
Puerũ cedit pater et mango
blandit᷑. Si duas res ꝓponas.
plagas ⁊ blancdim̃taͥ quis nõ
eligat blandim̃ta ⁊ fugiat pla¬
gas: Si ꝑsonas aitenclas: ca¬
ritas cedit. blandit᷑ iniquitas.
uidete qͥd cõmendamꝰ. quia ñ
cliscernunt᷑ facta hominũ nͥ
de radice caritatis. Nam multa
fieri possunt que speciem hñt
bonã: et ñ ꝓcedunt de radice ca¬
ritatis. Hñt eñi ⁊ spine flores.
Quedã uͦ uident᷑ aspera. uident᷑
truculenta: s funt ad disciplinã
dictante caritate. Semel ergo
breue preceptũ tibi precipit᷑

Expanded text:
fecit. Cum sit una res, ex diverfecit. Cum sit una res, ex diversis eam intentionibus si metiamur, unum amandum, alterum damnandum; unum glorificandum, alterum detestandum invenimus. Tantum valet charitas. Videte quia sola discernit, videte quia facta hominum sola distinguit. 8. Hoc diximus in similibus factis. In diversis factis, invenimus saevientem hominem factum de charitate; et blandum factum de iniquitate. Puerum caedit pater, et mango blanditur. Si duas res proponas, plagas et blandimenta; quis non eligat blandimenta, et fugiat plagas? Si personas attendas, charitas caedit, blanditur iniquitas. Videte quid commendamus, quia non discernuntur facta hominum, nisi de radice charitatis. Nam multa fieri possunt quae speciem habent bonam, et non procedunt de radice charitatis. Habent enim et spinae flores: quaedam vero videntur aspera, videntur truculenta; sed fiunt ad disciplinam dictante charitate. Semel ergo breve praeceptum tibi praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Qui dilexit me: ⁊ iͣdidit
se ip̃m ꝓ me. Si pat̃ tradidit
filiũ ⁊ tradidit se ip̃m filiusͥ
iudas quid fecit: Facta ẽ tra¬
ditio a parre. facta ẽ traditio
a filio: facta ẽ traditio a iuda.
Una res facta ẽ. S que res disces¬
nit patre tradentẽ filiũ se ipm̃
filiũ tradentẽ. et iudã disci¬
pulũ tradentẽ magistrum
suũ: Qͥa hoc fecit pat̃ ⁊ filiꝰ
in caritate: fecit autẽ hoc iu
das in ꝓditione. Uidetis quia
ñ quid faciat homo conside¬
randũ est: s qͦ animo ⁊ uolun¬
tate faciat. In eodẽ facto inue¬
nimꝰ deũ patrẽ: in qͦ inuenimꝰ
detestam᷑. Bñdicimꝰ caritatẽ:
derestam᷑ inquitatẽ. Quantũ
enĩ prestitũ ẽ generi humano
de tradito xp̃o: Nũquid cogi¬
tauit iucdas ut tͣleret: D̾s
cogitauit salutẽ nr̃am qua
redempti sumꝰ: iudas cogita¬
uit preciũ qͦ uendidit clñm.
dedit ꝓ nobis: iudas cognauit
preciũ q̾cl accepit ut uendẽt.
Diu̾sa gͦ intentio diu̾sa facta

Expanded text:
s: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem Filium, seipsum Filium tradentem, et Judam discipu? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; Judas autem fecit in proditione. Videtis quia non quid faciat homo considerandum est, sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus Deum, in quo invenimus detestamur? Benedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum. dedit pro nobis; Judas cogitavit pretium quod accepit ut venderet. Diversa ergo intentio diversa facta