comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& constituit in firmamento. & qͦd
intimauerat ex parte ꝑ sp̃m. loqͥ
uoluit ꝑ seips anrut ẽẽe post̾itati
diuina auct̃oritas: nec errandilo.¬
cum aut ignoranch. aut ꝑuerten¬
diuerum. hereticors haberet im¬
piecas. Conueniunt sane in unũ.
naturȩ & legis decreta: s maius
pondus est. tibi doctor est deus:
quam ubi inquisitor ẽ animus.
Moysi in monte Myna date sunt
tabule lapidee. seripte digito des:
aplis sanctis uerbum qͦd erat in
pͥncipio apud dm̃. & ds erat u̾bũ:
&e idem uerbum caro factum. ha
bitauit in nobis: filius patris lo¬
cutus est. & nonin tabulis lapide¬
scribens intus in cordib: clamãs
extra in auribus: ego sum uia
ueritas & uita. In his duobus testa¬
mentis. locutus est ds multipha¬
riam patͥbus in ꝓpħis. nobis per
seipsum in euangeliis: & euerso
modio uelaminum. accensam
ueritatis lucernam figens super
candelabrum: quasi diem propo¬
suit. diuinȩ & humanȩ nature

Expanded text:
et constituit in firmamento; et quod et constituit in firmamento; et quod intimaverat ex parte per spiritum, loqui voluit per seipsam, ut esset posteritati divina auctoritas, nec errandi locum, aut ignorandi, aut pervertendi verum haereticorum haberet impietas. Conveniunt sane in unum naturae et legis decreta: sed majus pondus est, ubi doctor est Deus, quam ubi inquisitor est animus. Moysi in monte Sina datae sunt tabulae lapideae scriptae digito Dei ; apostolis sanctis Verbum quod erat in principio apud Deum, et Deus erat Verbum, et idem Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : Filius Patris locutus est, et non in tabulis lapidescribens intus in cordibus, clamans extra in auribus: Ego sum via, veritas et vita . In his duobus testamentis, locutus est Deus multifariam patribus in prophetis, nobis per seipsum in Evangeliis ; et everso modio velaminum, accensam veritatis lucernam figens super candelabrum , quasi diem proposuit divinae et humanae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
tis: radicati siẽ arbores bonȩ. in xp̃o:
&e fructificantes scđm mensuram
donationis eiꝰ. unusquisq in gen̾e
suo. Nomine herbarum uiridiũ.
simplices & humiles possunt intel¬
ligi: arbors uͦ ꝓceritas sublimioriᷤ
sapientiȩ expͥmit dignitatem: Lig¬
num sapientie. & lignum scientiȩ.
& lignum uite. que in hac scrip¬
tura inueniunt᷑. nos hec sp̃aliter
intelligere ꝑsuadent: licet funda¬
mentum littere. non auellant.
onstitutio corporalis uel sp̃ĩal.
uisibilis & inuisibilis creature. qͦͤ
ẽ quasi pͥma huiꝰ mundi dies. illu¬
minante mentem u̾bo dei. intelli¬
gibili ratione cognita est: s oporte¬
bat ut eandem lucem intellectus.
lux copiosior ipsius ueritatis. ii¬
naciorib documentis accendẽt :
ce acutiora & subtiliora ꝑ se dictaret
doginata. ueritas:quam humani
ingenii uel rationis. ꝑ se posset ex¬
periri capacitas. Condidit itaq
sapientia duo lummaria magna.

Expanded text:
tis, radicati sicut arbores bonae in Christo, tis, radicati sicut arbores bonae in Christo, et fructificantes secundum mensuram donationis ejus, unusquisque in genere suo. Nomine herbarum viridium simplices et humiles possunt intelligi; arborum vero proceritas sublimioris sapientiae exprimit dignitatem, lignum sapientiae, et lignum scientiae, et lignum vitae, quae in hac Scriptura inveniuntur, nos haec spiritaliter intelligere persuadent, licet fundamentum litterae non avellant. Constitutio corporalis vel spiritalis visibilis et invisibilis creaturae, quae est quasi prima hujus mundi dies, illuminante mentem Verbo Dei, intelligibili ratione cognita est. Sed oportebat ut eamdem lucem intellectus lux copiosior ipsius veritatis vivacioribus documentis accenderet, et acutiora et subtiliora per se dictaret dogmata veritas, quam humani ingenii vel rationis per se posset experiri capacitas. Condidit itaque sapientia duo luminaria magna,
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit: & ecꝑtus admissi turpi¬
tudinem. hostem suggestorem: ⁊ se
consentaneum. mira indignatione
exhorruit: & rursum cautior ⁊ mu¬
nitior. ad conflictus accessit. Pro¬
fligati itaq ce repulsi. ad se ipsos
conuertunt᷑: & in maris sui salsu¬
gine. hoc est ꝓpͥa cruciantur in¬
uidia: ce mefficacis maliciȩ dolo¬
re tabescunt. Hoc ẽ mare magnũ
&e spaciosum. in quo sunt reꝑtilia
quorum non est numerus: in quo
draco ille antiquus. quasi cȩte im̃sũ
ꝑambulat. eui auetore deo illudit᷑:
fiunt. homo opꝰ diuinum. non de¬
striitur s ꝓbatur÷ et recedentib
temptamentis. omniq spũali neqͥ¬
tia. quasi intͣ suum pelagus recollec¬
ta. exsiccatis paludib uoluptatũ.
t̾ra fecunda. herbam uirentem ce
ligna fructifera in talib germi-¬
nat incrementis: quia a cordib
elect̾orum absters a peccati illuuie.
de uirore fidei ad fastigium spei.⁊
ad ipsum culmen ꝑueniunt carita-¬

Expanded text:
surrexit, et expertus admissi turpisurrexit, et expertus admissi turpitudinem, hostem suggestorem et se consentaneum mira indignatione exhorruit, et rursum cautior et munitior ad conflictus accessit. Profligati itaque et repulsi ad seipsos convertuntur, et in maris sui salsugine, hoc est propria cruciantur invidia, et inefficacis malitiae dolore tabescunt, hoc est mare magnum et spatiosum in quo sunt reptilia quorum non est numerus, in quo draco ille antiquus quasi cete immensum perambulat, cui auctore Deo illuditur os malos fiunt, homo opus divinum non destruitur, sed probatur, et recedentibus tentamentis omnique spirituali nequitia quasi intra suum pelagus recollecta, exsiccatis paludibus voluptatum, terra fecunda herbam virentem et ligna fructifera talibus germinat incrementis: qui a cordibus electorum abstersa peccati illuvie de virore fidei, ad fastigium spei, et ad ipsum culmen perveniunt charita
Abbreviated transcription (Latin):
demonioꝵ leges officioꝵ. & ministe¬
ria distributa: & qͣntum indulget
potestas. suꝑior dico scõrum ange¬
lorum. subsuis potestatib militant:
& egrediunt᷑ & circũ eaͣnt. & suscitãt
tempestates: abscondunt laqueos:
tendunt muscipulas: & exquisitis
artibus. mͦ uiolentiam. mͦ simulatio¬
nem intentant. Esuadent ce sugge¬
runt consiliatores dolosi. quȩcũq
impia. quȩcunq impudica: nicħ
agunt potestatiue in anmas. in qͦ¬
rum potestate potiꝰ & uoluntate est.
in forma crueis &e sanguine agni re¬
sistere: te confusum & uictum repel¬
lere in gehennam. Et ex ꝓpriis il¬
lusionib quib seruos dei irritat
ce appetit. ipde reꝑcutit᷑ & ill idit᷑:
fitq ipse occasio coronȩ &e gloriȩ:
quib ẽẽ uoluit trans gressionis la¬
queus & ruinȩ. S ce si aliquando
p̃destinatorum aliquis. ad eiꝰ flatũ
infectus contabuit: armis peni¬
tentiȩ accinctꝰ. fortior securiorq

Expanded text:
daemoniorum leges officiorum et ministedaemoniorum leges officiorum et ministeria distributa, et quantum indulget potestas superior, dico sanctorum angelorum, sub suis potestatibus militant et egrediuntur, et circumeunt, et suscitant tempestates, abscondunt laqueos, tendunt muscipulas, et exquisitis artibus modo violentiam, modo simulationem intentant. Persuadent et suggerunt consiliatores dolosi quaecunque impia, quaecunque impudica: nihil agunt potestative in animas, in quarum potestate potius et voluntate est in forma crucis et sanguine agni resistere, et confusum et victum repellere in gehennam. Et ex propriis illusionibus quibus servos Dei irritat et appetit, ipse repercutitur et illiditur, fitque ipse occasio coronae et gloriae quibus esse voluit transgressionis laqueus et ruinae. Sed et si aliquando praedestinatorum aliquis ad ejus flatum infectus contabuit, armis poenitentiae accinctus fortior securiorque
Abbreviated transcription (Latin):
etiam replicare criminis est.
e gͥ detrusis in has inferiores
partes malignis spĩtibus.si
eadem passim conuersatio de¬
monum ẽẽt &e hominum. liber
& frequentatus accessus. & confli¬
ctus assiduus homini ẽẽt in ui¬
ge &e ꝑtinax scandalum. & nulla
pacis forma ẽẽt. ubi indefessa infe¬
statio urgeretͥ seorsum pars reꝓ¬
ba. impetus importunos quasi
amarissimos fluctus. p̾fixis ter¬
minis. deo p̾cipiente intra se col¬
lidere coaet̾a est: & dictum ẽ ei.
usq huc uenies: ce hic confrin¬
ges tumentes fluctus tuos. Qi
dixerat. sedebo in monte testam̃¬
di.ero similis altissimo. iã neq
in gregem porcor audet intͣre.
nisi ꝑmissꝰ: s capistrata ceruice.
hac atq illac quantum cathe¬
nȩ longitudo attingit. spumais
& fremens relambit quod etio¬
mit: ⁊ nicħ uirium habet illa
malicia. nichil effectus illa ue¬
Sania: nisi quantum uel ad ꝓ¬
bandum uel ad puniendum
iustos uel iniustos.iusticia diuina
ꝑmittit. Habent ce ipsi. sub pͥncipe

Expanded text:
etiam replicare criminis est. Ne igitur detrusis in has inferiores partes malignis spiritibus, si eadem passim conversatio daemonum esset hominum, liber et frequentatus accessus, et conflictus assiduus homini esset in juge et pertinax scandalum, et nulla pacis forma esset, ubi indefessa infestatio urgeret, seorsum pars reproba impetus importunos quasi amarissimos fluctus praefixis terminis Deo praecipiente intra se collidere coacta est, et dictum est ei: Usque huc veniens, et hic confringes tumentes fluctus tuos . Qui dixerat: Sedebo in monte testamenti, ero similis Altissimo ; jam neque in gregem porcorum audet intrare nisi permissus ; sed capistrata cervice hac atque illac quantum catenae longitudo attingit, spumans et fremens relambit quod evomuit, et nihil virium habet illa malitia, nihil effectus illa vesania, nisi quantum vel ad probandum, vel ad puniendum justos vel injustos justitia divina permittit. Habent et ipsi sub principe
Abbreviated transcription (Latin):
eam suscipiat: congruum ei lo.¬
cum in cordis penetralib parat.
Beata syon illa que thalamum
suum diligent̾ ac decent̾ ador¬
nat: ut eum digno ac placito xͣ
regem honore suscipiat. O scã
syon anima specłans et̾na. con¬
sidera que sit illa maiestas sus¬
cipienda: cogita qua cura ac di¬
ligentia de illi p̾parare locum
oporteat. Siquis dixerit. &e ad hec
quis idoneus: quis ẽẽ potest mag¬
nificentie &e głe tanti regis congru

Expanded text:
eam suscipiat, congruum ei loeam suscipiat, congruum ei locum in cordis penetralibus parat. Beata Sion illa, quae thalamum suum diligenter ac decenter adornat, ut cum digno ac placito Christum regem honore suscipiat. 3. O sancta Sion, anima speculans aeterna, considera quae sit illa majestas suscipienda; cogita qua cura ac diligentia te illi praeparare locum oporteat. Si quis dixerit: Et ad haec quis idoneus? quis esse potest magnificentiae et gloriae tanti Regis congru
Abbreviated transcription (Latin):
llenias in templum ut dicas
cotidie deo: adorabo ad tem¬
plum sem̃ tuum in timore tuo.
Quem enim eccłia p̃dicans offert
auribus. grã illuminans infert
cordib: eo utiq p̃sentiorem ⁊ su¬
auiorem. qͦ nudam ueritatem
puris tradit sensib. Ueritatem
quippe que xp̃s est. maria uesti¬
tam carne. ecclia uestitam ser¬
mone. gr̃a nudam tͣdit amplecꝰ¬
tendam sp̃s infusione: qmqsͣm
hoc ipsum diu̾so mͦ fiat ꝓ captu
seilicet suscipientis anime: siue
ꝓ arbitratu dispensantis miscdie.
Licet enim ipsam summe ueri¬
tatis faciem non facile uideamꝰ.
magnusq habeat᷑ cui uel ꝑ spe¬
eulum & in enigmate eam intu¬
eri datur: quiddam tamen ip¬
sius cum sp̃s nob̃ illabitur. ue¬
luti nudum sentimꝰ: sensusq ñr̃
in amorem ipsiꝰ ueluti ad mudũ
confricat᷑. Tunc ꝓrsus ex senten¬
tia dicere possumus. & cantare
letabundi: suscepimus deus
mi sediam duam in mecho t. tui.
Beatꝰ qui ut dignius &e crebriꝰ

Expanded text:
venias in templum, ut dicas venias in templum, ut dicas quotidie Deo: Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo . Quem enim Ecclesia praedicans offert auribus, gratia illuminans infert cordibus, eo utique praesentiorem et suaviorem, quo nudam veritatem puris tradidit sensibus. Veritatem quippe, quae est Christus, Maria vestitam carne, Ecclesia vestitam sermone. gratia nudam tradit amplectendam Spiritus infusione: quanquam hoc ipsum diverso modo fiat, pro captu scilicet suscipientis animae, sive pro arbitratu dispensantis misericordiae. Licet enim ipsam summae veritatis faciem non facile videamus, magnusque habeatur, cui vel per speculum et in aenigmate eam intueri datur: quiddam tamen ipsius, cum Spiritus nobis illabitur, veluti nudum sentimus, sensusque noster in amorem ipsuis veluti ad nudum confricatur. Tunc prorsus ex sententia dicere possumus, et cantare laetabundi: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, in medio templi tui . Beatus qui ut dignius et crebrius
Abbreviated transcription (Latin):
seduet̾a non habens cor. simpli¬
citatem ñ sallientes pruden¬
tia. relinquuntur fatui: alii sa¬
pientes sunt ut faciant mala.
bene autem facere nesciunt:
&e prudentiam ñ dulcorantes
bonitate. efficiuntur a cerbi.
Prsus congruum ce gratum
utrisq temꝑamentum atq
condimentum. puer iste anti¬
quus dierum: in puericia p̃fe¬
rens sib ingenitam innocentiã:
de antiquitate dierum rescreis
pͥmogenitam omnium sapĩam.
Siquis se imꝑfectum sensib.
aut inconditum intelligit mo¬
rib. ueniat in templum cum
symeone. & puerum quẽ mat̾
affert maria. accipiat in ma¬
nibus: id est tierbum dei quod
mat̾ offert eccłia. complec̾tat᷑
affect̾ib. Ipsum utiq repositũ
in sinu. sensus edificabit: mo¬
res dulcor abit: totumq statũ
mentis & ordinem uitȩ. grata
& salubri suauitate tempera.¬
bit. Non solum autem mat̾
ȩccłia in audiendo. s multo
magis mat̾ gr̃a in orando. pui¬
erum tͥ dabit amplectandũ:
sim̾ frequens &e deuotꝰ orator

Expanded text:
seducta non habens cor, simplicitatem non salientes prudentia, relinquuntur fatui; alii sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nesciunt, et, prudentiam non dulcorantes bonitate, efficiuntur acerbi. Prorsus congruum et gratum utrisque temperamentum atque condimentum puer iste antiquus dierum, in pueritia praeferens ingenitam sibi innocentiam, et de antiquitate dierum referens primogenitam omnium sapientiam. Si quis se imperfectum sensibus, aut inconditum intelligit moribus, veniat in templum cum Simeone, et puerum quem mater affer Maria, accipiat in manibus, id est Verbum Dei quod mater offert Ecclesia, complectatur affectibus. Ipsum utique repositum in sinu sensus aedificabit, mores dulcorabit, totum statum mentis et ordinem vitae grata et salubri suavitate temperabit. Non solum autem mater Ecclesia in audiendo, sed multo magis mater gratia in orando, puerum tibi dabit amplectendum, si modo frequens et devotus orator
Abbreviated transcription (Latin):
Nec minora de beato petro senti¬
enda puto. cum maxima sit
gła pauli. illiꝰ coequari meritis:
quem iudicium u̾itatis potestate
&e pͥmatu ỹtulit uniuersis. Cum
enim pat̾ qui est in celis u̾itatem
unigeniti petro reuelabat: quid
aliud quam dies ei ȩt̾nus aspira-¬
bat. &e dies diei uerbumerueta¬
bat: Cui autem magis ꝑuium
fuisse celum credendum ẽ. quã
ipsi ianitori cuiꝰ lingua clauis
cȩli facta est: Qui potestatem
habebat claudere cȩlum nubib.
& aꝑire portas eius. quom̃ ipse
non sepius intrasse crede tur:
in t̾ra consisteret: tantaq einde
ciborum copia missa ẽ ut adhuc

Expanded text:
Nec minora de beato Petro sentiNec minora de beato Petro sentienda puto, cum maxima sit gloria Pauli, illius coaequari meritis, quem judicium Veritatis potestate et primatu praetulit universis. Cum enim Pater qui est in coelis veritatem Unigeniti Petro revelabat , quid aliud quam dies ei aeternus aspirabat, et dies diei verbum eructabat? Cui autem magis pervium fuisse coelum credendum est, quam ipsi Janitori, cujus lingua clavis coeli facta est? Qui potestatem habebat claudere coelum nubibus, et aperire portas ejus, quomodo ipse non saepius intrasse credetur? in terra consisteret; tantaque ei inde ciborum copia missa est, ut adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
in illis quos pascebat. pascebat᷑.
Pascebat eossermonib: pasce¬
batur eorum oꝑib. Uentremqͥ¬
dem suum immo & alienum
pascebat manib ꝓpͥis: mentem
uero non tam suis pascebat bo¬
nis quam allenis: qui non q̃re¬
bat quod sͥutile. s quod aliis.
Nunc uiuimus inquit. si uos
sadio in domino. Quȩ enm¬
in gloria mea aut gaudium aut
corona nonne uos ante deum:
Ideo sepius ei as pirabat dieset̾¬
ni luminis. atq afflabat eum le¬
nior aura sp̃s sc̃i: ciunius ui rapie¬
batur ad int̾na pascua aliqͥndo
paradysi. aliquando tcii cȩli. si¬
ue in corpore. siue extra corpus
nescioinquit d̃s seit. Dignum
quippe erat. ut qui fidelit̾ pasce¬
bat. felicit̾ pasceret᷑: ce qui foris
gaudebat in bonis dominicȩ fa¬
miliȩ. in gaudium domini su
iuberet᷑ intrare: atq repleret᷑ in
bonis domͣ dei. non solum istius
uisibilis ꝓ qua sudabat. s etiam
illius inuisibilis ad quam spira¬
bat: unde & dies ei aspirabat.

Expanded text:
in illis quos pascebatur. in illis quos pascebatur. Pascebat eos sermonibus, pascebatur eorum operibus. Ventrem quidem suum, imo et alienum pascebat manibus propriis : mentem vero non tam suis pascebat bonis quam alienis, qui non quaerebat quod sibi utile, sed quod aliis. Nunc vivimus, inquit, si vos statis in Domino . Quae enim gloria mea, aut gaudium, aut corona? Nonne vos ante Deum? Ideo saepius ei spirabat dies aeterni luminis, atque afflabat eum lenior aura Spiritus sancti, cujus vi rapiebatur ad interna pascua, aliquando paradisi, aliquando tertii coeli, sive in corpore, sive extra corpus, nescio, inquit, Deus scit . Dignum quippe erat, ut qui fideliter pascebat, fideliter pasceretur: et qui foris gaudebat in bonis dominicae familiae, in gaudium Domini sui juberetur intrare, atque repleretur in bonis domus Dei, non solum istius visibilis, pro qua sudabat, sed etiam illius invisibilis, ad quam spirabat, unde et dies ei aspirabat. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
cessibiliter ante dñm: quorum
tantꝰ candor in sanctimonia cor¬
poris & cordis puritate. tanta
flagrantia in opinione. tam
medicinalis uirtꝰ inope &
semone: Non medioere pabu¬
lum istud fideli anime. uidere
circa se tot lilia tanta uenustate
a gr̃a florentia: ubi omnium
uirtutum ex eis. licet diuersa¬
rum ex diu̾sis capere possit ex¬
empla. Iste fundatior humuita¬
ai: ille amplior caritate. Alius
robustior ad patientam: alius
ueloor ad obedientiam: iste
frugalitate partior: ille labo¬
re utilior. Iste deuotior in ora¬
ne. Iste in administratione
prudentior. ille inquiete san¬
et̾ior. S licet aliquam insig¬
nius florentem in unoquoq
grãm mireris: non una tamen
s multe uirtutes in singulis.
sicut flores in liliis. Quot enm
iusti dot lilia: quot uirtutes e¬
orum. tot flores liliorum. Qui
gͥhec uidens gaudet in illis.
aut etiam ꝓficit ex illis: qͥd nͥ
paseitur pascuntur in lilus:
Pascebat paulus: s nicħ ominꝰ

Expanded text:
cessibiliter ante Dominum; quorum cessibiliter ante Dominum; quorum tantus candor in sanctimonia corporis et cordis puritate, tanta fragrantia in opinione, tauta medicinalis virtus in opere et sermone? Non mediocre pabulum istud fideli animae, videre circa se tot lilia tanta venustate et gratia florentia, ubi omnium virtutum ex eis, licet diversarum ex diversis, capere possit exempla. Iste fundatior humilitate, ille amplior charitate. Alius robustior ad patientiam, alius velocior ad obedientiam, Iste frugalitate parcior, ille labore utilior: iste devotior in orar: iste in administratione prudentior, ille in quiete sanctior. Sed licet aliquam insignius florentem in unoquoque gratiam mireris, non una tamen, sed multae virtutes in singulis, sicut flores in liliis. Quot enim justi, tot lilia: quot virtutes eorum, tot flores liliorum. Qui igitur haec videns gaudet in illis, aut etiam proficit ex illis, quid, nisi pascitur in liliis? 5. Pascebat Paulus: sed nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
nuli nr̃i quandiu ñ aspirat en
ad contemplandum clem̃tior
aura diei ȩterni. pasctintur in li¬
liis conuiallium:. id ẽ delect̾ant᷑
in uirtutib humilium: aut ce
occupant᷑ in actionib eorum.
Cum autem aspirat dies illem̃¬
tibus eorum: egrediunt᷑ & sali¬
unt adubiora & feliciora pascua
montium ȩt̾norum. ꝑ me inqͥt
pastor & ostium. siquis introie¬
rit saluabit᷑. &e ingredietur ec¬
clesiam: & egredietur sepiꝰ con¬
templando semel migrando do
cȩlestem patriam: &e paseuam
uemiet. & hic ce ibi. Hic int̾ liha
agͥ. ibi int̾ ligna paradysi hic
inflorib. ibi in fructib. Hic in
ibi me dominꝰ collocauit. cum
ecelie sc̃orum associauit : cuiꝰ
uent̾ sicut aceruus tritie ual¬
latus liliis. ut̃ pascar suntil &
tritiei gustu & lilioꝵ aspectu.
Qͥd enim aceruus tritie insi
copia diuini sermonis in tot
libris undiq congestis: Quid
lilia nisi iusti. qui germinant
sic̃ lilium. & florent immar¬

Expanded text:
nuli nostri quandiu non aspirat eis nuli nostri quandiu non aspirat eis ad contemplandum clementior aura diei aeterni, pascuntur in liliis convallium; id est, delectantur in virtutibus humilium, aut etiam occupantur in actionibus eorum. Cum autem aspirat dies ille mentibus eorum, egrediuntur et saliunt ad uberiora et feliciora pascua montium aeternorum. Per me, inquit Pastor et ostium, si quis introierit salvabitur, et ingredietur Ecclesiam, et egredietur saepius contemplando, semel migrando ad coelestem patriam; et pascua inveniet, et hic, et ibi. Hic, inter lilia agri; ibi, inter ligna paradisi: hic, in floribus; ibi, in fructibus: hic, in ibi me Dominus collocavit, cum ecclesiae sanctorum associavit, cujus venter sicut acervus tritici vallatus liliis , ut pascat simul et tritici gustu, et liliorum aspectu. Quid enim acervus tritici, nisi copia divini sermonis in tot libris undique congestis? Quid lilia, nisi justi qui germinant sicut lilium, et florent immar
Abbreviated transcription (Latin):
tua siẽ duo hynnuli
capree gemelli. Capream hoc lo¬
eo accipimus eecłiam. acutam
uisu adpenetranda mist̾ia xp̃i:
agilem saltu ad tnͣsilienda spi¬
nosa huius scłi: potentem ad ef̾u¬
peranda uenena serpentis antiqͥ
Cuius duo gemellinon ineon¬
uenienter ut arbitror intelli¬
guntur hi duo apli: germanifi¬
de. consimiles deuotione. pareᷤ
merito & uirtute:unanimes ca¬
ritate. coniunca in ipsa etiam
passione & morte. Quomꝰ enim
in uita sua dilexerunt se: ita &
in morte non sunt separati. Qͥa
uͦ desideria summorum pascun¬
tur in ꝓfectib minorum. donec
seilicet aspirante gr̃ã tollant se
ad contemplandum sublimia:
bene de his hẏnnulis subditur.
Qui pascuntur in li lus donee
aspiret dies: & inclinent᷑ umbre.
Aminalia cum declinant estum
diei. captant umbros a pascua
conuallium. ubi &e liliorum so¬
let ẽẽ ꝓuentus ubior. donec sꝑi¬
rante depescentis aura uesperi.
egrediant᷑ ad apta camporum
uel ardua montrum. Sie ce hyn¬

Expanded text:
tua sicut duo hinnuli capreae gemelli . Capream hoc loco accipimus Ecclesiam; acutam visu ad penetranda mysteria Christi, agilem saltu ad transilienda spinosa hujus saeculi, potentem ad exsuperanda venena serpentis antiqui. Cujus duo gemelli non inconvenienter, 1025 ut arbitror, intelliguntur hi duo Apostoli; germani fide, consimiles devotione, pares merito et virtute, unanimes charitate, conjuncti in ipsa etiam passione et morte. Quomodo enim in vita sua dilexerunt se, ita et in morte non sunt separati. Quia vero desideria summorum pascuntur in profectibus minorum, donec scilicet aspirante gratia tollant se ad contemplandum sublimia, bene de his hinnulis subditur: Qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae . Animalia cum declinant aestum diei, captant umbrosa pascua convallium, ubi et liliorum solet esse proventus uberior, donec spirante tepescentis aura vesperi, egrediantur ad aperta camporum, vel ardua montium. Sic et hin
Abbreviated transcription (Latin):
omnia deniq possibilia creden¬
ti reddunt᷑. Illi qͥppe qui in pec¬
catis erat. confide ait fili. remit¬
tuntur tͥ peccata tuã. Illis qͥb
donabatur sanitas corporum
uel animarum. scđm fidem
tiram fiat tͥ: & fides tia te sal¬
uum fecit. Illis qui ꝑiculo t̾¬
rebantur naufragandi. habe¬
te inquit fidem dei: ce quid ti¬
midi estis modicȩ fidei. Iuis
quos armabat aduersus seui¬
ciam munch furoresq diaboli.
confidite ait. ego uici mundũ
Ot utiq hec est uictoria que
uincit mundum fides nostra:
si modo non sit trepida. ñ te¬
pida: s sit fiducia. id est fides
non ficta. seu spes non infir¬
ma. Non solum autem mundꝰ
ꝑ eam uincit᷑. s &e cȩlum possi¬
detur: suꝑ eternitatem homo
stabilitur: & in deo ipso ꝑca¬
ritatem radicat᷑ &e fundatur
Qui enim confidunt in dũo

Expanded text:
omnia denique possibilia credenti redduntur. Illi quippe qui in peccatis erat: Confide, ait, fili, remittuntur tibi peccata tua. Illis quibus donabatur sanitas corporum vel animarum: Secundum fidem tuam fiat tibi; et: Fides tua te salvum fecit . Illis, qui periculo terrebantur naufragandi: Habete, inquit, fidem Dei ; et: Quid timidi estis, modicae fidei? Illis quos armabat adversus saevitiam mundi furoresque diaboli: Confidite, ait; ego vici mundum . Et utique haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra , si modo non sit tepida, non trepida; sed sit fiducia, id est fides non ficta, seu spes non infirma. Non solum autem mundus per eam vincitur sed et coelum possidetur, super aeternitatem homo stabilitur, et in Deo ipso per charitatem radicatur et fundatur. Qui enim confidunt in Do
Abbreviated transcription (Latin):
& horreat hommem iracundum
& intractabilem: S ce si eatenus
ꝓfecisti inuia domini. ut & ꝓpo¬
situm rectitudinis & disciplinã
mansuetudinis assecutus sis. ꝓfe¬
cisti quidem. s non ꝑfecisti:nisi
lucerna sit pedibus tuis u̾bum
dei: & lumen sẽmitis tius. Inuia
enim qͣ ambulabam ait: abscon¬
derunt laqueum michi. Et st̃
uie que uidentur hominib recte:
nouissimum autem earum ducit
in ꝓfundum inferni. Uia enim im¬
piorum tenebrosa ut salomonait:
nesciunt ubi eurrunt. Hoc ce do¬
minus ait. Qui ambulat in te¬
nebris: nescit quouadat. At uͦ

Expanded text:
 horreat hominem iracundum,  horreat hominem iracundum, et intractabilem? Sed, et si eatenus profecisti in via Domini, ut et propositum rectitudinis, et disciplinam mansuetudinis assecutus sis; profecisti quidem, sed non perfecisti, nisi lucerna sit pedibus tuis verbum Dei, et lumen semitis tuis. In via enim qua ambulabam, ait, absconderunt laqueum mihi . Et sunt viae quae videntur hominibus rectae, novissimum autem earum ducit in profundum inferni. Via enim impiorum tenebrosa, ut Salomon ait: nesciunt ubi corruant . Hoc et Dominus ait: Qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat . At
Abbreviated transcription (Latin):
de uia paranda implebimus. nͥ
sic̃ scͥptum ẽ faciamus. ut sint pͣ¬
ua in directa. & asꝑa in uias pla¬
nas: Primo itaq necesse est ut siqͣ
est in nobis praua &e distorta uolun¬
tas corrigatur: & ad regulam diui¬
nȩ uoluntatis dirigatur. Aliter
uidebimur dicere: sicut impu
dicunt. Non est recta uia dñi. S
statim refellit nos irrefragabilis
ueritas: & increpat t̾ribilis seue¬
ritas. Nunquid non uiȩ mee res
re festinas: pͥmo omnium bona
sit uoluntas: qm̃ in maliuolam
animam non introibit sapientia.
Cum autem hoc mͦ posueris p̃ua
in directa. scito qͥa non minus ne¬
cesse ẽ ut asꝑa sint in uias plana.
ut seilicet omnem morum com¬
planes asꝑitatem. & in quandã
uite socialis sternas equalitatẽ.
ne mitis &e suatus ille uiator of¬
fensus asꝑitate uite resiliat. Qd¬
ni resiliret ille mitis & humilis
corde. qui ñ nͥ suꝑ mansuetum
requiescit &e humilem: cum cẽ
humanus omnis sensus refugiat¬

Expanded text:
de via paranda implebimus, nisi, de via paranda implebimus, nisi, sicut scriptum est, faciamus: Ut sint prava, in directa; et aspera, in vias planas ? 4. Primo itaque necesse est ut, si qua est in nobis prava et distorta voluntas, corrigatur, et ad regulam divinae voluntatis dirigatur. Aliter videbimur dicere, sicut impii dicunt: Non est recta via Domini. Sed statim refellit nos irrefragabilis veritas, et increpat terribilis severitas: Nunquid non viae meae recam Domino parare festinas primo omnium bona sit voluntas; quoniam in malevolam animam non introibit sapientia . Cum autem hoc modo posueris prava in directa, scito quia non minus necesse est ut aspera sint in vias planas: ut scilicet omnem morum complanes asperitatem, et in quamdam vitae socialis sternas aequalitatem, ne mitis et suavis ille viator offensus asperitate viae resiliat. Quidni resiliret ille mitis et humilis corde, qui non nisi super mansuetum requiescit et humilem; cum etiam humanus omnis sensus refugiat et
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat in heremo. uiam paranᷤ
dño. Uia utiq immacłata casti¬
tas: uia grata ꝑ quam dñs gr̃e
dignant̃ ueniat: eui propheta
cantat. Ds̃ meus impolluta uia
eius. Impolluta castitas tuirginis.
quauenit in uterum illius: im¬
polluta necesse ẽ. sit castitas hoĩs.
qua ueniat in anmam illius. fẽ¬
lix conscientia: cui conuenit uox
illa. Ds p̃emxit me uirtute con¬
tinentiȩ: &e posuit immacłatam
uiam meam. Ueruntamen ne de
castitate sine uirtutib aliis glori¬
eris. quasi iam uiam immacła¬
tam dño paraueris: seito quia
nichilominus necesse est. ut uia
hec etiam rectasit plana sit. ut
etiam tenebrosa uł lubrica non
sit. Nam uia impiorum tenebre
& lubricum: &e angłs domini ꝑ¬
sequens eos. Et uia impioram te¬
nebros a: nesciunt ubi eurrunt
Putam᷑ ne fr̃s in aliquo nr̃m in¬
ueniatur adhuc prauum aliqͥd
in uoluntatibus: asꝑum in mo¬
ribus: tenebrosum ꝑ ignorantiam
sensus: lubrieum ꝑ inconstantiã
actus: Quomͦ autem scͥpturam

Expanded text:
viam parans Domino. Via utique immaculata, castitas; via grata, per quam Dominus gratiae dignanter veniat: cui propheta cantat, Deus meus, impolluta via ejus. Impolluta castitas Virginis, qua venit in uterum illius: impolluta necesse est sit castitas hominis, qua veniat in animam illius. Felix conscientia, cui convenit vox illa: Deus praecinxit me virtute continentiae, et posuit immaculatam viam meam ! Verumtamen, ne de castitate sine virtutibus aliis glorieris, quasi jam viam immaculatam Domino paraveris: scito quia nihilominus necesse est ut via haec etiam recta sit, plana sit, ut etiam tenebrosa vel lubrica non sit. Nam via impiorum tenebrae et lubricum; et angelus Domini persequens eos . Et via impiorum tenebrosa: nesciunt ubi corruant . Putamusne, fratres, in aliquo nostrum inveniatur adhuc pravum aliquid in voluntatibus, asperum in moribus, tenebrosum per ignorantiam sensus, lubricum per inconstantiam actus? Quomodo autem scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
ter respondisti. Domine. ũba
uitȩ eternȩ habes: ad quem ibi¬
mus: Plane beatꝰ. qui cum sa¬
pientia morari. & cum domesti¬
cis eiꝰ ad mensam ipsiꝰ pane int̾¬
imsacramenti nutriri delegi¬
sti:donec de fide ꝓficientem ad
intellect̾um. pane uite &e intel¬
lectus de cibaret: & aqua sapĩe
salutaris potaret. Beati &e uos
fr̃s mei qui indisciplinam sa¬
pientiȩ & xp̃iane scolam phylo¬
sophie nomina dedistis. s si ꝑ¬
seuerant̾ in sapientia moremi¬
ni: ut cum durior sermo ips iꝰ
uisus fũit. duriora scilicet p̃ci¬
pientis. aut duriꝰ corripientis:
non sit in aliquo ur̃m cor ma¬
lum incredulitatis discedendi
a deouiuo. s constant̾ dicatis
cum apło Uerba uite ȩternȩ
habes: ad quem ibimus: tin¬
gis quidem laborem in p̃cep¬
do. duriciam in sermone: sed
seimus qͥa magna ẽ multitu¬
do dulcedinis tue domine. ꝙͣ
abscondisti timentib de: ꝑfi¬
cles sꝑantib in te. Ego autem

Expanded text:
ter respondisti: Domine, verba ter respondisti: Domine, verba vitae aeternae habes; ad quem ibimus? Plane beatus, qui cum sapientia morari, et cum domesticis ejus ad mensam ipsius pane interim Sacramenti nutriri delegisti; donec de fide proficientem ad intellectum pane vitae et intellectus te cibaret, et aqua sapientiae salutaris potaret. Beati et vos, fratres mei, qui in disciplinam sapientiae, et christianae scholam philosophiae nomina dedistis, sed, si perseveranter in sapientia moremini; ut cum durior sermo ipsius visus fuerit, duriora scilicet praecipientis aut durius corripientis, non sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sed constanter dicatis cum Apostolo: Verba vitae aeternae habes; ad quem ibimus? Fingis quidem laborem in praecepto , duritiam in sermone; sed scimus quia magna est multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te , perficies sperantibus in te. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝓbatiosapientie: ideoꝙñ
sunt demorati eam ꝓicere. &
retͦ abire: Nec ob aliud p̃ciosũ
& electum adeo lapidem rey¬
bauerunt: nisi quia durum
putauerunt. Et erat qͥdem
pet᷑ xp̃s: s uirtute non duritia.
Erat petra: s que conũti possec.
imino &e conũsa est in stagna
uel fontes aquarum: ubi mol¬
lia &e humilia quib influeret
inuenit corda fidelium. Ulam
& isti qͥ tã cito offensi quadam
specie duriciȩ retro abierunt.
si ꝑmansissent cum apłis: bibis¬
sent forsitan ce ipsi cum eis de
cons equenti eos petra. bibissẽt
flumina aque uiuȩ de petra
ꝑeussa in cruce fluentis largis¬
sime: ita ut hodieq bibat po¬
pulus &e iumenta. immo suxis¬
sent etiam mel de petͣ oleum¬
q de saxo durissimo. Prorsus
tu beatus es syoon bariona:
tibi iam pat̾ reuelabat. pater
petatem misterii. latentem
ut uidebat᷑ sub duricia sermo¬
nis: qui interrogatis duodecĩ
an &e ipsiuellent abire: cõstan¬

Expanded text:
illis probatio sapientiae; ideoque non illis probatio sapientiae; ideoque non sunt demorati eam projicere, et retro abire. Nec ob aliud pretiosum et electum a Deo lapidem reprobaverunt, nisi quia durum putaverunt. Et erat quidem petra Christus, sed virtute, non duritia. Erat petra, sed quae converti posset, imo et conversa est in stagna vel fontes aquarum, ubi mollia et humilia, quibus influeret, invenit corda fidelium. Nam et isti, qui tam cito offensi quadam specie duritiae retro abierunt, si permansissent cum Apostolis, bibissent forsitan et ipsi cum eis de consequenti eos Petra, bibissent flumina aquae vivae de petra percussa in cruce fluentis largissime, ita ut hodieque bibat populus et jumenta; imo suxissent etiam mel de petra, oleumque de saxo durissimo. 4. Prorsus tu beatus es, Simon Bar-Jona, tibi jam revelabat Pater pietatem mysterii, latentem, ut videbatur, sub duritia sermonis, qui, interrogatis duodecim, an et ipsi vellent abire, constan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ leui &e friuola ꝑmoti causa
a sapientia res iliunt. Sicut
enim ꝑ patientiam discipli¬
nis saꝑientiȩ qͥs immorat᷑
ut discat sapientiam: sic qͥ fa¬
cile ꝑdunt sustinentiam : ñ
demorabunt᷑ ut scͥptum est
ꝓicere illam. Quid autẽ eos
offendat: prȩmisit script᷑a
cum ait. Quasi laꝑidis uir¬
tus:. ꝓbatio erit in ilis. Of¬
fenderunt in lapidem offen¬
sionis. &e petram scandali:
cuius ꝓbata uirtꝰ corripiebat
&e erudiebat insipientes. ꝓba¬
batq mentes. cum ipsi uir¬
tutem sapientiȩ duriciam
lapidis interpretarentur.
duraq omnia. disciplinam
uultum. sermonem causarent᷑.
Durus est inquiunt hic sermo
Esto. Sermo durꝰ est. Nunquio
nonuerꝰ est: Lapis durus est.
Nunquid non p̃ciosus ẽ: Qre
autem ueritas dura est tͥ: nisi
ꝓpt̾ duriciam cordis tui: Si eor
tibi pietate mollesceret: plusi
soliditas u̾itatis qm uanitasm̃¬
dacii. uel oleum adulationis
placeret. Durꝰ ẽ aiebant hic ser¬
mo: quia qͣsi lapidis uirtꝰ erat

Expanded text:
 levi et frivola permoti causa a sapientia resiliunt. Sicut enim per patientiam disciplinis sapientiae quis immoratur, ut discat sapientiam; sic qui facile perdunt sustinentiam, non demorabuntur, ut scriptum est, projicere 970 illam. Quid autem eos offendat, praemisit Scriptura, cum ait: Quasi lapidis virtus, probatio erit in illis . Offenderunt in lapidem offensionis et petram scandali, cujus probata virtus corripiebat et erudiebat insipientes, probabatque mentes; cum ipsi virtutem sapientiae duritiam lapidis interpretarentur, duraque omnia, disciplinam, vultum, sermonem causarentur. Durus est, inquiunt, hic sermo . Esto, sermo durus est; numquid non verus est? Lapis durus est; nunquid non pretiosus est? Quare autem veritas dura est tibi, nisi propter duritiam cordis tui? si cor tibi pietate mollesceret, plus tibi soliditas veritatis quam vanitas mendacii vel oleum adulationis placeret. Durus est, aiebant, hic sermo, quia quasi lapidis virtus erat
Abbreviated transcription (Latin):
dere. uidendoq gustare quam
suatus dominus: &e qͦd ocłs non
uidit & auris non auchuit. &
in cor hominis ñ ascendit. e ꝑ
sp̃m reuelet᷑: hunc omnino oix¬
erim illuminatum magnifice
& głose. tanquam qui gloriam
domini reuelata facie speclłet᷑:
& suꝑ quem gła domini sepiꝰ
oriatur. Huic utiq dicere ha¬
dñi suꝑ te or. ẽ. fratres non om̃s
eapiunt hoc u̾bum: s qui pot̃
caꝑe capiat. Non condemnat᷑
qui non capit: s qͥ non cupit.
utiq teporis arguit᷑. Qui autẽ
cupit. nou̾it qr hoc lumen sa¬
pientie feruens accendit oratio.
sic̃ &e iumen scientie frequens
lectio: si tñcũlegis lucernam

Expanded text:
dere, videndoque gustare quam dere, videndoque gustare quam suavis Dominus; et quod oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascendit, ei per Spiritum reveletur: hunc omnino dixerim illuminatum magnifice et gloriose, tanquam qui gloriam Domini revelata facie speculetur, et super quem gloria Domini saepius oriatur. Huic utique dicere haini super te orta est . Fratres, non omnes capiunt hoc verbum, sed qui potest capere capiat. Non condemnatur qui non capit: sed qui non cupit, utique teporis arguitur. Qui autem cupit, noverit quia hoc lumen sapientiae fervens accendit oratio, sicut et lumen scientiae frequens lectio; si tamen cum legis, lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
entia scõrum. non tam̃ om̃s seĩ
docent᷑ eam : s illi dumtaxat.
inquib nec industria grãm. nec
gr̃a destituit industriam: sedu¬
trumq mutuo sibi suffragio co¬
operatur: ut &e docibilis sit hõ
discipłs: & sp̃s adsit doctor se¬
dulus. Cum autem uaria caris¬
mata contineat hȩc scientia. sp̃s
tamen moderator non in unum
faeile confert omnia.s diuicdit
singłis ꝓut uult: alii noticiam
mist̾iorum: alii intellectum sc̃p¬
turarum. alii interp̃tationem
sermonum: alii discretionem
sp̃uum. alii illam qͦ ꝑ necessaria
est. uel ut ingustu dinos centpã
atq diiudicationem uirtutum
ac uitiorum: ne fallant uitia spe¬
cie uirtutum. Non nocebunt in¬
quit ce ñ occident intiniuerso
sẽo meo: quia repleta est terra
scientia domini. Iam uͦ siquis
pꝰ hec ⁊ ꝑ hec tͥa.fidem. iusticiam
atq scientiam ꝓficiat ad sapi¬
entiam id est saꝑorem & gustũ
et̾norum. ut possit uacare & ui¬

Expanded text:
entia sanctorum, non tamen omnes sancti entia sanctorum, non tamen omnes sancti docentur eam, sed illi duntaxat in quibus nec industria gratiam, nec gratia destituit industriam; sed utrumque mutuo sibi suffragio cooperatur, ut et docibilis sit homo discipulus, et spiritus adsit doctor sedulus. Cum autem varia charismata contineat haec scientia, Spiritus tamen moderator non in unum facile confert omnia, sed dividit singulis prout vult, alii notitiam mysteriorum, alii intellectum Scripturarum, alii interpretationem sermonum, alii discretionem spirituum, alii illam, quae pernecessaria est, velut in gustu dignoscentiam, atque dijudicationem virtutum ac vitiorum, ne fallant vitia specie virtutum. Non nocebunt, inquit, et non occident in universo sancto monte meo; quia repleta est terra scientia Domini . 7. Jam vero si quis post haec et per haec tria, fidem, justitiam atque scientiam, proficiat ad sapientiam, id est, saporem et gustum aeternorum, ut possit vacare et vi
Abbreviated transcription (Latin):
datis ꝓrsꝰ intelleri: qͥa intellectꝰ
bonus omnib facientib timorẽ
domini. Nam ce unctio docens de
omnib. sciens numirum qͦ ordi¬
ne quidq apud eam discendum
sit: prius docet bonitatem & dis¬
ciplinam. ce postinodum seienti¬
am: si tam̃ qui docendus est pͥmo
omnium crediderit: id est elem̃¬
ta. exordii sermonum iusticie di¬
dicerit. Ideo ille discipłs unctio¬
ns tam prudent̾ p̾cem ordina¬
bat.atq allegabat. Bonitatem
inquit &e disciplinam &e scientiã
doce me: quia mandatis tus ere¬
didi. Ac si diceret. Didiei pͥma
elementa. id est fidem non fictã:
iam quod sequit᷑ doce iusticiã.
id est bonitatem &e disciplinã.
ut sic demum ꝓueͬar ad scõrum
scientiam. Uocasti ad grãm fider:
iam iustifica ꝑbonitatem amoriᷤ
&e disciplinam easti timoris: ut
post magnifices munere scien¬
die sp̃italis. Qͦs enim uocauit:
hos ce iustificauit. Et qͦs iustifi¬
cauit: illos & magnificauit.Sei
endum sane quod cum sit hec sei¬

Expanded text:
tellectus bonus omnibus facientibus timorem Domini. Nam et unctio docens de omnibus, sciens nimirum quo ordine quidque apud eam discendum sit, prius docet bonitatem et disciplinam, et postmodum scientiam: si tamen qui docendus est, primo omnium crediderit, 941 id est, elementa exordii sermonum justitiae didicerit. Ideo ille discipulus unctionis tam prudenter precem ordinabat, atque allegabat: Bonitatem, inquit, et disciplinam et scientiam doce me, quia mandatis tuis credidi . Ac si diceret: Didici prima elementa, id est, fidem non fictam; jam, quod sequitur, doce justitiam, id est bonitatem et disciplinam, ut sic demum provehat ad sanctorum scientiam. Vocasti ad gratiam fidei, jam justifica per bonitatem amoris, et disciplinam casti timoris, ut post magnifices munere scientiae spiritualis. Quos autem vocavit, hos et justificavit; et quos justificavit illos et magnificavit . 6. Sciendum sane quod, cum sit haec sci
Abbreviated transcription (Latin):
men iusticiam tuiam ad con¬
spectum hominum & angło¬
rum: & sicut lux meridiana
clara est. clarescere faciet oꝑa
tua quia in deo sunt fact̾a: ut de¬
uminte. & in de deo clarificent
omnium iudicia. Quanta uero
claritate iusticia resplendeat
etiam in p̃senti: quanta luce
letificet conscientiam itisti:
familiarius & suauius consei¬
testimonium uos docebit. Se¬
pe autem ce fides radiat. ⁊ iu¬
sticia choruscat: & adhue tñ
intellecttis caligat. ut miste¬
rium fidei quod uelut inuo¬
lutum denens ueneratur. expli¬
care nesciat: signatus sit ei li¬
ber scripture quasi litteras nes¬
ciat : s nec ad discretionem boni
& mali. ueri & falsi. sensus exerei¬
tatos habeat. Et tales qͥdem intil¬
tiin eccłia. quorum fides multa:
abundans iusticia: scientia fere
nulla. Quod tamen meritum ⁊
qui eum p̃misisset seminate uo¬
bis ad iusticiam. ut ostenderet
quas interim pͥmitias colligamꝰ
de hoc semine: subiunxit illu¬

Expanded text:
men justitiam tuam ad conmen justitiam tuam ad conspectum hominum et angelorum, et, sicut lux meridiana clara est, clarescere faciet opera tua, quia in Deo sunt facta, ut Deum in te, et te in Deo clarificent omnium judicia. 5. Quanta vero claritate justitia resplendeat etiam in praesenti, quanta luce laetificet conscientiam justi, familiarius et suavius conscitestimonium vos docebit. Saepe autem et fides radiat, et justitia coruscat, et adhuc tamen intellectus caligat, ut mysterium fidei, quod velut involutum tenens veneratur, explicare nesciat; signatus sit ei liber Scripturae, quasi litteras nesciat; sed nec ad discretionem boni et mali, veri et falsi sensus exercitatos habeat. Et tales quidem multi in Ecclesia, quorum fides multa, abundans justitia, scientia fere nulla. Quod tamen ad lumen jqui, cum praemisisset: Seminate vobis ad justitiam, ut ostenderet quas interim primitias colligamus de hoc semine, subjunxit: Illu
Abbreviated transcription (Latin):
manib suis: panem ocios a ñ co¬
medit. Non extinguetur in qͥt
in nocte lucerna eius: id est ñ
deficiet de temptatione fides eiꝰ.
Ad hanc lucernam non fiunt
oꝑa tenebrarum: s extinguit᷑
cum fiunt. Qui enim male
agit odit lucem. ideoq extin¬
guit lucernam fidei: postpo¬
nit memoriam dei: non est
timor dei ante oculos eius: &
de teneb̾s quas sibi fecit. arbi¬
trorumq absentia blandit᷑ sͥ
dicens. Quis me uidet: Tene¬
bre circumdant me: parieteᷤᷤ
cooꝑiunt me: & nemo circum¬
spicit me. Quem uereor: De¬
lictoꝵ meorum non memo¬
rabitur altissimꝰ: ce non intel¬
ligit qm̃ omnia uidet oculꝰ
illius. Bona uͦ oꝑa ce si aliqnͣ¬
do ꝓpt̾ uanitatem deelinan
dam in abscondito fiunt: ad
lucem tam̃ internam &e ęt̾nã.
id est sub iudicio fidei ce desti¬
monio dei fiunt. quia opera
lucis sunt: lucernȩ utiq ar¬
dentes in manib oꝑantium
& expectantium aduentum
sponsi. qui educet quasi lu¬

Expanded text:
manibus suis, panem otiosa non comanibus suis, panem otiosa non comedit, Non exstinguetur, inquit, in nocte lucerna ejus , id est, non deficiet in tentatione fides ejus. Ad hanc lucernam non fiunt opera tenebrarum, sed exstinguitur cum fiunt. Qui enim male agit, odit lucem . Ideoque exstinguit lucernam fidei, postponit memoriam Dei; non est timor Dei ante oculos ejus, et de tenebris quas sibi fecit, arbitrorumque absentia blanditur sibi, dicens: Quis me videt? Tenebrae circumdant me, et parietes cooperiunt me, et nemo circumspicit me. Quem vereor? Delictorum meorum non memorabitur Altissimus. Et non intelligit quoniam omnia videt oculus illius . Bona vero opera, etsi aliquando pdam in abscondito fiunt, ad lucem tamen internam et aeternam, id est sub judicio fidei et testimonio Dei fiunt, quia opera lucis sunt; lucernae utique ardentes in manibus operantium, et exspectantium adventum sponsi, qui educet quasi lu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ meridies: & nox si ẽ dies illu¬
minabitur. Tune ꝓrsus tune
uideb̾ &e affiues &e mirabit᷑ ce di¬
latabit᷑ cor tutim: qñdo replebi¬
tur maiestate incircum seriptĩ
luminis omnis derra: & gła eius
in te uidebit᷑. Domͦ iacob uenite
ambulemus in lumine dñi: ut
filii lucis ambulemꝰ de elaritate
in claritatem: tanqͣm p̃ducente
domini sp̃u: ce ꝑ singłos gradus
uirtutum regnum claritatis ul¬
terius inuadamus.  uigͥ iam
ꝑ fidem sumus in lumine: ex ea
& ꝑ eam in ampliꝰ & sereniꝰ lum̃
ꝓgrediamur : pͥmo iusticie. de¬
in scientie: demumq sapientie.
Quod enim credimus ꝑfidem.
consequent̾ oꝑandum uel pro¬
merendum ẽ ꝑiusticiam: post
intelligendum ꝑ scientiam: ac
postremo contemplandum ꝑ
sapientiam. Prima nanq om¬
nium accensa ẽ luc̾na fidei: ad
quam oꝑemur in nocte hiuus
sch. Inde scͥptum est in laude
mulieris fortis que de nocte sur¬
rerit: ce de nocte ac die operans

Expanded text:
sicut clara meridies, et nox sicut dies illusicut clara meridies, et nox sicut dies illuminabitur. Tunc prorsus, tunc videbis et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tuum , quando replebitur divina majestate incircumscripti luminis omnis terra, et gloria ejus in te videbitur. Domus Jacob, venite, ambulemus in lumine filii lucis ambulemus de claritate in claritatem, tanquam praelucente Domini Spiritu, ut per singulos gradus virtutum regnum claritatis ulterius invadamus. Qui igitur jam per fidem sumus in lumine, ex ea et per eam in amplius et serenius lumen progrediamur, primo justitiae, dein scientiae, demumque sapientiae. Quod enim credimus per fidem, consequenter operandum vel promerendum est per justitiam, post intelligendum per scientiam, ac postremo contemplandum per sapientiam. Prima namque omnium accensa est lucerna fidei, ad quam operemur in nocte hujus saeculi. Inde scriptum est in laudem mulieris fortis, quae de nocte surrexit, et, de nocte ac die operans
Abbreviated transcription (Latin):
Nam delicta quis intelligit : qͣn¬
do etiam specie turtutis uitium
decipiens interficit: quasi uere
angłs tenebrarum trans figurais
se in angłm lucis: Magnꝰ utiq
multumq illuminatꝰ. qui delic̃¬
ta ad liquidum intelligere po¬
tuit. &e uoluit: nam neq: dolos
potuit & noluit intelligere ut
bn ageret. D̾s illuminator oĩum
gentium de te nob̃ cantabat᷑: ecce
ueniet dñs & illuminabit ocłos
seruor suorum. Occe uenisti o
lumen meum: illumina ocłos
meos ne unquam obdormiam
in morte: ne peccatum ad mortẽ
his boseth dormientem inueniẽs
transfodiat. Uenisti olumen fi¬
delium : ce ecce hodie de illu¬
minatione fidei. id ẽ. lucerne
nr̃ȩ dedisti nob̃ gaudere: da cẽ
de illuminatione tenebrarum
da etiam &e sapientie. His ꝓfecto
gradib ꝓficiendum. hac uita ꝓ¬
ficiscendũ tͥ putoo anima fi
exuta. ꝑuenias ad patriam clari¬
tatis et̃nȩ ubi tenebre tuȩ erunt

Expanded text:
Nam delicta quis intelligit , quanNam delicta quis intelligit , quando etiam specie virtutis vitium decipiens interficit, quasi vere angelus tenebrarum transfigurans se in angelum lucis? Magnus utique, multumque illuminatus, qui delicta ad liquidum intelligere potuit et voluit; nam neque et dolosus potuit et noluit intelligere, ut bene ageret . Deus illuminator omnium gentium, de te nobis cantabatur: Ecce veniet Dominus, et illuminabit oculos servorum suorum. Ecce venisti, o lumen meum, illumina oculos meos, ne unquam 940 obdormiam in morte, ne peccatum ad mortem Isboseth, dormientem inveniens transfodiat . Venisti, o lumen fidelium omnium, et ecce hodie de illuminatione verae fidei, id est, lucernae nostrae, dedisti nobis gaudere; da etiam de illuminatione tenebrarum et divinae sapientiae. 4. His profecto gradibus proficiendum, hac via proficiscendum tibi esse puto, o anima fidexuta, pervenias ad patriam claritatis aeternae, ubi tenebrae tuae erunt