comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fidelis israel specialis. non uinius gentis sed omniũ
que promisse sunt pribus in eorum semine qͣdest xp̃c.
Hic ergo ispael specialis ab illo israel carnali qui est
uiius gentis. nouitate gr̃e nobilitate prĩe. et mente
non gente distinguitur: sed altitudo prophetica dum de
illo uel ad illum loquitur latenter transit ad hunc. Et
cum iam de isto uel ad istum loquatur. ad huc de illo uel
ad illum uidetur loqui: non intellectum scripturarum
nobis quasi hostiliter inuidens. sed exercens medicina¬
liter nr̃m. Onde et illud quod ait. Et inducam uos in
terram uram et paulo postqͣsi id ipsum repetens. et
hitabitis inquid in terra quam dedi patribus uris.
et ruga ex omnibus gentibus congregata atq meter¬
mi regnatura cum xpõ ipa est terra beatorum. Ter¬
ra uiuentiu ip̃a intelligenda est: pribus data q̃ndo eis
certa et innitabili dei uoluntate promissa est. Qm¬

Expanded text:
sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium, sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium, quae promissae sunt patribus in eorum semine, quod est Christus. hic ergo Israhel spiritalis ab illo Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter nostrum. unde et illud quod ait: et inducam uos in terram uestram, et paulo post, tamquam id ipsum repetens: et ha.bitabitis, inquit, in terram, quam dedi patribus uestris, et ruga, ex omnibus gentibus congregata atque in aeternum regnatura cum Christo, ipsa est terra beatorum, terra uiuentium, ipsa intellegenda est patribus data, quando eis certa et immutabili dei uoluntate promissa est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
diciis uris .Moc de nouo testamento ẽẽ prophetatum.
ad quod pertinet non solum una gens illa in reliquiis
suis de quibus alibi scriptum est. Si fuerit imerus
filiorum israel sicut arena maris. reliquie salue fient.
Derum etiam cetere gentes que promisse sunt prib
uatoum. regenerationis hic esse promissum quod inĩc
uidemus omnibus gentibus redditum. Et illud quod
ait apłus cum tescamenti noui gram comendaret ut
in comparatione ueteris emmeret. epla nra uos estis:
scripta non atramento sed spiritu dei uiui non in
tabulis lapideis. sed in cabulis cordis carnalibusi Inic
esse respicit et perspicit dictum. ubi iste propheca dicit.
et dabo uobis cor nouũ et spiritum nouum dabo in
bis cor carneum. Unde ait aplus tabulis cordis carna¬
libus a corde lapideo uoluit uicam sentientem disc̾m.
et per uicam sentientem significauit intelligentem.

Expanded text:
ditiis vestris . Hoc de Novo Testamento esse prophetatum, ditiis vestris . Hoc de Novo Testamento esse prophetatum, ad quod pertinet non solum una gens illa in reliquiis suis, ne quibus alibi scriptum est, Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient , verum etiam caeterae gentes, quae promissae sunt patribus vacrum regenerationis hic esse promissum, quod nunc videmus omnibus gentibus redditum: et illud quod ait Apostolus, cum Novi Testamenti gratiam commendaret, ut in comparatione Veteris emineret, Epistola nostra vos estis, scripta non atramento, sed Spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus , hinc esse respicit et perspicit ductum ubi iste propheta dicit, Et dabo vobis cor novum, et Spiritum novum dabo in uippe carneum — unde ait apostolus: tabulis cordis carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem.
Abbreviated transcription (Latin):
guntur populo conuenire. Sed cum ceperit dicere.
sanctificabo nomen meum sanctum illud magnum quosd
pollutum est inter nationes: quod polluistis in medio
earum. et scient gentes quia ego sum dñs Iam
intentus debet esse qui legit. quẽ admodum speties exce¬
datur: et adiungatur genus. Sequitur enĩ et dicit. Di
scificor in uobis antes oculos eorum et accipiam uos de
gentibus et congregabo uos ex omnibus terris et in¬
ducam uos in terram ur̃am: et aspergam uos aqua
munda. et mundamini ab omibus simulacris uris et
mundabo uos: et dabo uobis cor nouum et sp̃m nouum
dabo in uos. Et auferam cor lapideum de carne uestra.
et dabo uobis cor carneum: et spiritum meũ dabo in
uõs. et faciam ut in iusticiis meis ambuletis: et iudi¬
cia mea custodiatis et faciatis. Et hĩtabitis in terra
quam dedi pr̃ibus ur̃is. et eritis michi in populum. et
ego ero uobis in deum: et mundabo uos ex omibus miũ¬

Expanded text:
guntur populo conuenire; sed cum coeperit dicere eis: et guntur populo conuenire; sed cum coeperit dicere eis: et sanctificabo nomen meum sanctum illud magnum, quod pollutum est inter nationes, quod polluistis in medio earum, et scient gentes, quoniam ego sum dominus, iam intentus debet esse qui legit, quemadmodum species excedatur et adiungatur genus. sequitur enim et dicit: dum sanctificabor in uobis ante oculos eorum. et acgentibus et congregabo uos ex omnibus terris et inducam uos in terram uestram. et aspergam super uos aquam mundam et mundabimini ab omnibus inmunditiis uestris, et mundabo uos et dabo uobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uobis; et auferetur cor lapideum de carne uestra, et dabo uobis cor cavos: et faciam ut in justitiis meis ambuletis, et judicia mea custodiatis, et faciatis: et habitabitis in terra, quam dedi patribus vestris; et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum; et mundabo vos ex omnibus immun
Abbreviated transcription (Latin):
dunt eius modum: et pocius ad xp̃m uel ad eccłiam
cuius ille pars est relata clarescunt. Nec species seꝑ¬
exceditur. Sepe enim talia dicuntur que uel ei quoq
cum a specie transitur ad gentem quasi adhuc de spe
loquente scriptura. ibi ingilare debet lectoris intenco.
Neq erat in spetie qͦdin genere potest melius et cer¬
ciuis inuenire. Racile est quippe illud quod ait propheta
Ezechiel. Donnus israel hitauit in terra. et pollue¬
runt illam in uia sua et in ydolis suis et pccis sũis :
scdm inundiciam menstruate facta est. Uia eorum
ante faciem meam. et effudi iram meam suꝑ eos :¬
et dispersi illos inter nationes. et uentilaui cos in
regiones scdm̃ uias eorum et scdm̃ ptca eorũ iudica¬
ui eos. Facile est inꝙͣ hoc incelligere de illa domo isrl
de qua dicit aplus. Uidete israel scdm carnem. qr
hec omma hec carnalis est populus israel et fecit
et passus est. Alia etiam que secuntur eidem intelli¬

Expanded text:
dunt eius modum et potius ad Christum uel ecclesiam, dunt eius modum et potius ad Christum uel ecclesiam, cuius ille pars est, relata clarescunt. nec species seexceditur. Saepe enim talia dicuntur, quae vel ei quoque, cum a sploquente scriptura, ibi uigilare debet lectoris intentio, ne quaerat in specie quod in genere potest melius et certius inuenire. facile est quippe illud quod ait propheta Ezechihel: domus Israhel habitauit in terra, et polluerunt illam in uia sua et in idolis suis et peccatis suis; secundum immunditiam menstruatae facta est uia eorum ante faciem meam. et effudi iram meam super eos et dispersi illos inter nationes et uentilaui eos in regiones, secundum uias eorum et secundum peccata eorum iudicaui eos - facile est, inquam, hoc intellegere de illa domo Israhel, de qua dicit apostolus: uidete Israhel secundum carnem, quia haec omnia carnalis populus Israhel et fecit et passus est. alia etiam quae secuntur eidem intelle
Abbreviated transcription (Latin):
sit acutissime disputant. Sadem uatio est si in una¬
quaq ciuitate. unaquaq prounitia uel gente uel re¬
gno tale aliquid in diuinis reperitur eloquiis. No
solum em uerbi gracia de iħrlm̃ uel de aliqua genti¬
um ciuitate siue de gyro siue de babiloma siue alia
qualibet dicitur aliquid in scripturis sanctis quod
modum eius excedat et cõueniat pocius omnibus gen¬
tibus. uerum ẽtiam de iudea. egipto de assiria. et q̃cuqs
alia gente in qua sunt plurĩe ciuitates. Uon tamen
cotus orbis sed pars oius dicitur ꝙ cranseat eius modũ:
et congruat potius uiuerso cuius hec pars est. uel
cuius iste appellat generiᷤ. cuins hec species. unde et in
notitiam uulgi uerba ista uenerunt. Ut etiam ydiote
intelligant. quid speciałr. quid generaliter in quocumꝙ
precepto imperiali sit constitutum. sit hoc etiam de
hominibus. sicut ea que de salomone dicuntur exce-¬

Expanded text:
sit acutissime disputant eadem ratio est, si non de unasit acutissime disputant eadem ratio est, si non de unaquaque ciuitate, sed de unaquaque prouincia uel gente uel regione tale aliquid in diuinis reperitur eloquiis. non solum enim uerbi gratia de Hierusalem uel de aliqua gentium ciuitate, sine Tyro sine Babylonia siue alia qualibet dicitur aliquid in scripturis sanctis, quod modum eius excedat et conueniat potius omnibus gentibus, uerum etiam de Iudaea, de Aegypto, de Assyria et quacumque alia gente, in qua sunt plurimae ciuitates, non tamen totus. orbis, sed pars eius est, dicitur quod transeat eius modum et congruat potius uniuerso, cuius haec pars est, uel, sicuti iste appellat, generi, cuius haec species. unde et in notitiam uulgi uerba ista uenerunt, ut etiam idiotae intellegant, quid specialiter, quid generaliter in quocumque praecepto imperiali sit. constitutum. fit hoc etiam de hominibus; sicut ea quae de Salomone dicuntur exce
Abbreviated transcription (Latin):
gentiores q reddidit ut aduerterenus in seripturis
sanctis. ꝙ istum tychonicum minus accentũ mimis¬
q sine hoste sollicitum Fugit etiam ip̃am scilicet fr¬
dem donum esse illius. qui eius mensuram unicuiq
partitur: ex qua scientia quibusdam dictum est. Uo
rum etiam ut patiammi pro eo. Unde quis dubite
icerum esse dei donum. qui fideliter atq incelligent̾
audit utrumq donatum. Plura sunt et alia testi¬
monia quibus id osteriditur: sed ħ nnc non agiius.
alibi autem atq alibi sepissime ista egimus. Qrta
ticomi regla est de specie et gn̾e: sic enim eam uocat.
uolens intelligi speciem partem: genus aut totu cuiꝰ
ea pars est qua nncupat speciem. Sicut una queq
ciuitas pars est utiq unin̾sitatis gentui: hanc ille
uocat speciem. gemis autem omnes gentes. neq
hic ea discernendi subtilitas adhibenda est que a dialec¬
ticis traditur: qui inter partem et speciem quid int̾¬

Expanded text:
gentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis gentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem donum esse illius qui eius mensuram unicuique partitur. ex qua sententia quibusdam dictum est: uobdatis, uerum etiam ut patiamini pro eo. unde quis dubitet utrumque esse dei donum, qui fideliter atque intellegenter audit utrumque donatum? plura sunt et alia testimonia, quibus id ostenditur, sed hoc nunc non agimus, alibi autem atque alibi saepissime ista egimus. Quarta Tyconii ista regula est "do specie et genere". sic enim eam uocat, uolens intellegi speciem partem, genus autem totum, cuius ea pars est, quam nuncupat speciem, sicut unaquaeque ciuitas pars est utique uniuersitatis gentium. hanc ille uocat speciem, genus autem omnes gentes. neque hic es discernendi subtilitas adhibenda est, quae a dialecticis traditur, qui inter partem et speciem quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpe est quippe ille seruus cõmemoratus in euangelio.
cuius dñs cum uenerit diuidet eum et parte eius cum
et lege: que aliomodo dici pocest de spiritu et litera
sicut eam nos appellannis. cum de hac re librum dest¬
beremus. Potest etiam sic dici. de gratia ⁊ mandato.
hec autem magis michi uidetur magna questio ꝙͣ
regula que soluendis questionibus adhibenda est. hec
est autem quam non incelligentes pelagiani uel con¬
diderunt suam heresim uel auxerunt. la boranit in
ea disserenda tyconnis bene sed non plene. disputãs
em de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari mi¬
to fidei. Ipam uero fidem sic esse a nobis. ut nobis non
sic a deo: nec actendit apłm dicentem. Pax fribus
et karitas cum fide a deo pr̃e et dño nr̃o ⁊hosu xpo. S
non erat expertus hant heresi que nr̃o tempore ex¬
sedm id quod ait aplus oportet hereses esse ut probati¬
manifesti fiant in nobis. Multo ugilantiores dili¬

Expanded text:
Ipse est quippe ille servus commemoratus in Evangelio, Ipse est quippe ille servus commemoratus in Evangelio, cujus dominus cum venerit, dividet eum, et partem ejus cum et Lege, quae alio modo dici potest de spiritu et littera, sicut nos eam appellavimus, cum de hac re librum scriberemus. Poteshaec autem magis mihi uidetur magna quaestio quam regula, quae soluendis quaestionibus adhibenda est. haec est, quam non intellegentes Pelagiani uel condiderunt suam haeresem uel auxerunt. laborauit in ea disserenda Tyconius bene, sed non plene. disputans enim de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari merito fidei, ipsam uero fidem sic esse a nobis, ut nobis non sit a deo, nec attendit apostolum dicentem: pax fratribus et caritas cum fide a deo patre et domino Iesu Christo. sed non erat expertus hanc haeresem, quae nostro tempore exsecundum id quod ait apostolus: oportet haereses esse, ut probatmanifesti fiant in uobis, multo uigilantiores dili
Abbreviated transcription (Latin):
rem uigilantem requidit: qͣndo scriptura cum ad alios
iam loquatur tanꝙͣ ad eos ip̃os ad quos loquebatur.¬
Tanꝙ̃ unum sit utroruq corpus. propt̾ temporari¬
am comixtione et comunone sacramentoru. As l
pertinet quod dicitur in cantico canticoru. sfuschafum
nis. Non em ait fuscha sum ut taber nacula ce¬
dai et spetiosa sum ut pelles solomonis: sed utrũq
se esse dixit propter temporalem uintatem intra una
uetia pistium bonorum et malorum. Taberna¬
cula enim cedar ad hismahelem pertinent : qui non¬
erit heres cum filio libere. Itaq cum de bona parte di¬
cabunt. et faciam illis tenebras in lucem: et praua in
directum. hec uerba faciam et non derelinqua eos. Mxx
de alia parte que mala ꝑmixta est dicit. Ipsi autem
ueuer si sunc retro. ꝙͣuis alii iam significentur his u
bis. Sed quomiã nunc in uno sunt tanꝙͣ de ipis loquit᷑
de quibus loquebatur: Non tamen semper in uno erũt.

Expanded text:
rem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios rem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebaturtanquam unum sit utrorumque corpus, propter temporariam commixtionem et communionem sacramentorum. Ad hoc pertinet in Canticis canticorum: Fusca sum nis. Non enim ait, Fusca fui ut tabernacula Cedar, et speciosa sum ut pelles Salomanis; sed utrumque se esse dixit, propter temporalem unitatem, intra una retia piscium bonorum et malorum; tabernacula enim Cedar ad erit heres cum filie liberae. itaque cum de bona parte dicabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam signierbis. Sed quoniam nunc in uno sunt, tanquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur: non tamen semper in uno erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
picis et corporis idest xp̃i et eccłie unam personam nob
semen abrahe estis. cum unum sic semen abrahe qͣ est
xopus.NLon hositemus qͣndo acapite ad corpus uel
a corpore tñsitur ad caput: et tamen non recreditur ab
una eademq persona. una eni persona loquitur di¬
duorum capiti. quid corpori. id est quid xp̃o quid ecclie
conuienat utiq intelligendum est. Secunda est de
dñi corpore bipertito: quod quidem inta debuit appel¬
lare. Non om reuera dui corpus est quod cum illo
non erit meterini: sed dicendum fuit de domini corpore
uero atq permmxco. aut uero atq sumilato. uel quid
aliud. qr non solum metermi uerum etiam mint ypot̾¬
te non tum illo esse dicendi sunt: quauis in eius esse ui¬
deantur eccłia. Unde poterat ista uegla et sit appellar
ut diteretur de ꝑmixta etclia. Que regła intellecto¬

Expanded text:
pitis et corporis, id est, Christi et Ecclesiae unam personam nobis pitis et corporis, id est, Christi et Ecclesiae unam personam nobis Ergo Abrahae semen estis, cum sit unum semen Abrahae quod est Christus, non haesitemus quando a capite ad corpus, vel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. Una enim persona loquitur, diduorum capiti, quid corpori, id est quid Christo, quid ecclesiae conueniat, utique intellegendum est. Secunda est "de domini corpore bipertito". quod quidem non ita debuit appellare; non enim re uera domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit: "de domini corpore uero atque permixto" aut" uero atque simulato" uel quid aliud, quia non solum in aeternum uerum etiam nunc hypocritae non cum illo esse dicendi sunt, quamuis in eius uideantur esse ecclesia. unde poterat ista regula et sic appellari, ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellecto
Abbreviated transcription (Latin):
si ratio reglarum sine inuidia ut communicamus ac¬
cepta fuer̾it. clausa queq patefient et obscura dilucida¬
buntur. Ut quilib prophecie immensam filuam ꝑam¬
bulans. his reglis quodamodo lucis tramitibus deduc¬
tus ab eriore defendatur. Uic si dixisset. sunt em
quedam regule mistice que nõmillos legis recessus
obtinent. aut certe que magnos legis recessus obtinent.
Non autem qd ait uniuerse legis recessus. neq clau
uerum dixisset. Net tamen elaborato atq utili oꝑi
suo plusquam res ip̃a postulat dando in spẽ falsam lec¬
corem eius agnitoremq misisset. Quod ideo dicendu
putaui. ut si liber ipe et legatur a scudiosis quia pluini
adiuuat ad scripturas incelligendas et non de illo spere¬
tur tantum qͣntum non habet. Caute sane legendus
est: non solum propter quedam in quibus ut homo erra¬
uit. sed maxiime ꝓpter illa que sicut donatista hereti¬
cus loquitur. Quid autem doceant uel admoneant

Expanded text:
unt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut communicamus, acunt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut communicamus, accepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur. Hic si dixisset, Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae nonnullos Legis recessus obtinent, aut certe, quae Legis magnos recessus obtinent; non autem quod ait, universae Legis recessus: neque dixiverum dixisset, nec tam elaborato atque utili operi suo plusquam res ipsa postulat dando, in spem falsam lectorem ejus cognitoremque misisset. Quod ideo dicendum putavi, ut liber ipse et legatur a studiosis, quia plurimum adjuvat ad Scripturas intelligendas, et non de illo speretur tantum quantum non habet. Caute sane legendus est, non solum propter quaedam in quibus ut homo erravit; sed maxime propter illa quae sicut donatista haereticus loquitur. Quid autem doceant vel admoneant
Abbreviated transcription (Latin):
ciocinatur multipliciter. et ad hoc peruenit ut ipos an¬
gelos incelligannuis eccłias: in qua copiosissima dispu¬
tatione nichil istarũ est reglarum. Et utiq res illic
obscurissima queritur. quod exempli gra satis dictum
est. Nam colligere omnia muns longum et minis
operosum est: que ita obscura sunt in scripturis canoitis
ut nichil istorum septem ibi requirendum. Iste autem
cum has uii. regulas comendaret tantum eis tribuit.
quasi omnia que in lege id est in diuinis libris obscu¬
re pbsita inueniremus his bene cognitis atq adhibitis
incelligere ualeanns. Ita quippe exorsus est eundem li¬
brum ut diceret. Necessarium duxiante onna que mͥ
uidentur reglarem libellum scribere ⁊ secretorũ libris ueluti
daues et luminaria fabritare. Sunt eni quedam re¬
gule mistice que unnerse legis recessus obtinent: et ue¬
ritatis chesauros aliquibus inuisibiles faciunt. Qrur

Expanded text:
tiocinatur multipliciter, et ad hoc pervenit ut ipsos antiocinatur multipliciter, et ad hoc pervenit ut ipsos angelos intelligamus Ecclesias . In qua copiosissima disputatione nihil istarum est regularum, et utique res illic obscurissima quaeritur; quod exempli gratia satis dictum sit: nam colligere omnia, nimis longum et nimis operosum est, quae ita obscura sunt in Scripturis canonicis, ut nihil istarum septem ibi requirendum sit. 43. Iste autem cum has velut regulas commendaret, tantum eis tribuit, quasi omnia quae in Lege, id est, in divinis Libris obscure posita invenerimus, his bene cognitis atque adhibitis intelligere valeamus. Ita quippe exorsus est eumdem librum ut diceret: Necessarium duxi ante omnia, quae mihi videntur, libellum Regularum scribere, et secretorum Legis veluti claves et luminaria fabricare. Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae universae Legis recessus obtinent, et veritatis thesauros aliquibus invisibiles visibiles faci
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo quasdam septem regulas executus est Quib
quasi claiubus diuinarum scripturarum apperiantur oc¬
culta. Quarum priiam pouit de domno et eius cor¬
pore. Secundam de domini corpore bipertito. Certiam
de promissis et lege. Quartam de specie et genere.
Auintam de tpribus. Sextam de recapitulatione. Septi¬
mam de diabolo et eius corpore. Cne quidem considera¬
ta situt ab illo aperiuntur non parum adiuuant ad pene¬
trandaq̃ tecta sunnt diuinorum eloquioru Net tamen
ommia que ita scripta sunt ut non facile intelligantur
possunt his regulis inueniri: sed aliis modis pluribus
quos hoc nuniero septenario usq a deo non est iste com¬
plexus ut idẽ ip̃e multa exponat obscura in quibus haꝵ
reglarum adhibet nillam qui nec opus est. neq enim
aliquid illit tale uer satur aut queritur: sicut in apocha¬
lipsi Iohannis querit quemadmodum incelligendi sinit
angłi eccliarum septem quibus scribere iubetur. Et ra¬

Expanded text:
quia in eo quasdam septem regulas exsecutus est, quibus quia in eo quasdam septem regulas exsecutus est, quibus quasi clavibus divinarum Scripturarum aperirentur occulta. Quarum primam ponit, De Domino et ejus corpore; secundam, De Domini corpore bipartito; tertiam, De promissis et Lege; quartam, De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum: nec tamen omnia quae ita scripta sunt ut non facile intelligantur, possunt his regulis inveniri, sed aliis modis pluribus, quos hoc numero septenario usque adeo non est iste complexus, ut idem ipse multa exponat obscura, in quibus harum regularum adhibet nullam, quoniam nec opus est. Neque enim aliquid illic tale versatur aut quaeritur, sicut in Apocalypsi Joannis quaerit, quemadmodum intelligendi sint angeli Ecclesiarum septem, quibus scribere jubetur, et ra
Abbreviated transcription (Latin):
ciantis efficitur: sed aue uerba habet qͣuorũ origo e¬
contrario est. sicut appellatur lucus ꝙ minime luceat.
aut confueuit aliquid ita dici ꝙͣuis dicatur etiam nõ
etontrauo. uelut cum querimus accipere qͦd ibi non
est: et respondetur nobis. habundat aut adiunctis u̾bis¬
facimus ut a contrario intelligatur qd loquimur:
uelut sidicamus caue illum. quia homo bonus est.
Et quis talia dicit indoctus. nec om̃ino sciens qui sint
uel qui uocentur tropi: Quorum cognicio propterea
scripturaꝵ ambiguitatibus dissoluendis est necessaria.
quia cum sensus ad proprietatem uerborum sic accipiat᷑
absurdus est. Querendum est utiq ne forte illo uel illo
tropo dictum sit ꝙ non intelligimus: et sic pleraq inuen¬
natistas iuictissime scripsit cum fu̾it donatista. et illic
muenitur absurdissimi cordis ubi eos non om̃mo exparte
relinquere uoluit. fecit librum quem reglarum uocauit:

Expanded text:
nuntiantis efficitur, sed aut verba sua habet quorum origo enuntiantis efficitur, sed aut verba sua habet quorum origo econtrario est, sicut appellatur lucus quod minime luceat, aut consuevit aliquid ita dici, quamvis dicatur etiam non econtrario, velut cum quaerimus accipere etiam quod ibi non est, et respondetur nobis, facimus, ut a contrario intellegatur quod loquimur, uelut si dicamus: "caue illum, quia bonus homo est". et quis talia non dicit indoctus nec omnino sciens, qui sint uel qui uocentur Scripturarum ambiguitatibus dissolvendis est necessaria, quia cum sensus, ad proprietatem verborum si accipiatur, absurdus est, quaerendum est utique ne forte illo vel illo tropo dictum sit quod non intelligimus; et sic pleraque invennatistas invictissime scripsit, cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit, fecit librum quem Regularum vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentiũ. Istorum autem troporũ non solum exempla
scit ommium. sed quorudam etiam nomina in diuinis li¬
bris leguntur. Sicut allegoria. engnia parabola qͣnis
pene ommes hi tropi qui liberali dicuntur arte cognosei.
etiam in eorum reperiantur loquelis qui nillos grama¬
ticos audierut. Et eo quo uulgus uticur seymone con¬
tenti sunt. quĩ eni non dicit sic floreas. Qui tropus
methaphora nocatur. Quis non dicit pistinam. etiam qͥ
non habet pistes nec facta est propter pisces. et tamen a pi¬
stibus nomen accipit qui tropus catachresis dicitur. longn
est isto modoĩ ceteris persequi: nam usq ad illo puenit
uulgi locutio. qui propterea mirabiliores sunt quia
contra qua dicitur significant. Sicuti est que appellat᷑
hpronia promĩtiatione indicat quid uellit intelligi. ut
cum dicimus homini mala facienti. bonas res facis.
Antifrasis uero ut contraria significet non uoce ꝓmi¬

Expanded text:
pertinentium. Istorum autem troporum non solum exempla, pertinentium. Istorum autem troporum non solum exempla, sicut omnium, sed quorumdam etiam nomina in divinis Libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. Quamvis pene omnes ii tropi, qui liberali dicuntur arte cognosci, etiam in eorum reperiantur loquelis, qui nullos grammaticos audierunt, et eo quo vulgus utitur sermone contenti sunt. Quis enim non dicit, Sic floreas? qui tropus metaphora vocatur. Quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces, nec facta est propter pisces, et tamen a piscibus nomen accepit? qui tropus catachresis dicitur. 41. Longum est isto modo caeteros persequi: nam usque ad illos pervenit vulgi locutio, qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant, sicuti est quae appellatur ronia pronuntiatione indicat quid velit intelligi, ut cum dicimus homini mala facienti: Res bonas facis. Antiphrasis vero ut contraria significet, non voce pro
Abbreviated transcription (Latin):
sed het consuerudo periculosa est. per scripturas enim
diuinas multo tutius ambulatur quas uerbis tñslatis
opacatas cum scoutau uolumus aut hoc inde exeat
ꝙ non heat controuersiam. Aut si het ex eadem scriptã
ubicũq eius inuentis acq adhibitis testibus terminet .
goit matiti greco nomine cropos uocant auttores no¬
stros usos fuisse. et mulciplicius et copiosius ꝙͣ possut
existimare uel credere qui nesciunt eos. et in aliis ista
didicerunt. Quos tamen cropos qui nouerũt agno¬
scunt in lr̃is sanctis corumq scientia ad eas incelligẽ¬
das aliqntum adiuuantur: sed hic eos ignaris tradere
non decet. ne artem gramaticam docere udeannu. Ex
sane ut distantur admoneo. ꝙͣuis iam superius id admo¬
nueriy: id est in scdo libro ubi delingnaru necessaria co¬
gnitione disserm. Uam littere a quibus gramatica¬
signa utiq sunt sonorum ad articlatam uotem qua loqͥm̃

Expanded text:
sed haec consuetudo periculosa est; per scrsed haec consuetudo periculosa est; per scrdivinas multo tutius ambulatur; quas verbis translatis opacatas cum scrutari volumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controversiam; aut, si habet, ex eadem Scriptura ubicumque inventis atque adhibitis testibus terminetur.grammatici graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse, et multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare vel credere qui nesciunt eos, et in aliis ista didicerunt. Quos tamen tropos qui noverunt, agnoscunt in Litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantum adjuvantur. Sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere videamur. Extra sane ut discantur admoneo, quamvis jam superius id admonuerim, id est, in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitione disserui. Nam litterae, a quibus ipsa grammaticsigna utique sunt sonorum ad articulatam vocem qua loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
illam sanctus operatus est spus. Diue hoc asseq̃¬
tur. siue aliam sententia de illis uerbis que fidei rec¬
te non refragatur exculpat testimomiũ habens a quo¬
cumq alio loco diuinorũ cloquiorũ. ille quippe auctor
in eisdem uerbis que intelligere uolumus et ipam sente¬
tiam forsican uidit. Et certe dei spũs qui ꝑ eum ħ
operatus est. etiam ip̃a occur sura lectori et audito¬
ri sine dubitatione preuidit.Inmo ut occurreret
qr et ip̃e est ueritate submxa prouidit. Nam quid
in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diui¬
nntus prouideri. ꝙͣ im et eadem uerba pluribus in¬
telligantur modis. quos alia non minus diuina cõ¬
testantia facient approbari. Ubi autem talis sen-¬
su seruitur. cuius incertu certis sanctaꝵ seriptura¬
rum cestimomiis non possit apperiri Restat ut rõe
raddica manifestus appareat. etiam si ille cuius
uerba intelligere querinius eum forte non sensit:

Expanded text:
illam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequillam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere uolumus, et ipsam sententiam forsitan uidit, et certe dei spiritus, qui per eum haec operatus est, etiam ipsam occursuram lectori uel auditori sine dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinitus prouideri, quam ut eadem uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus eum forte non sensit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris Neq em̃ melius põt intelligi qd dictum est deo.
Apprehende arma et scutum: et exurge in adiucoriũ
micei. ꝙͣ ox ilło loco ubi legitur. dñe ut stuco bone
uoluntatis tue coronasti nos. Mec tamenta res
iam ubitumq scutum pro aliquo munimento posi¬
tum legerimus. non accipiamus insi bonam uolutate
der Siccum est em̃ et scutum fidei. in quo possicis
inquit omes sagictas maligͥ ignitas eotiguere ͥ  lec
uitisus ideo debenus in armis huiuistemodi spalibus.
seutum tantũ modo fidem tribuere. Cum alio loco ecia
lorita dicta sit fidei. Indicci inquit loricam fidei et
non unum aliquid. sed quo aut plura sentiuntur.
etiam si latet quid senserit ille qui scripfit. nichil pe¬
riculi est si quolibet eorum congruere ueritati ex
aliis locis sanctarũ scripturaꝵ doceri potest. id tame
eo conante qui diuina scrutatur eloquia. ut ad uo¬
linitatem ꝑueniatur auctoris. per quẽ scripturã

Expanded text:
ris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo, ris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo, Apprehenda arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi , quam ex illo loco ubi legitur, Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Nec tamen ita ut jam ubicumque scutum pro aliquo munimento legerimus positum, non accipiamus nisi bonam voluntatem Dei: dictum est enim et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere . Nec rursum ideo debemus in armis hujuscemodi spiritualibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et non unum aliquid, sed duo vel plura sentiuntetiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem perueniatur auctoris, per quem scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
accipi debeant: sicut calix in manus dm̃ uii meri
plemus mixco. Incertum est em utrum iram dei signi
ficet non usq ad nouissima penam id est usq ad fecem.
an potius scripturaꝵ gram a iudeis ad gences transe¬
untem. quia inclinauit ex hoc in hoc remanentibus aps
iudeos obseruaciomibus quas carnaliter sapiunt. Qr
fex eius non est exmanita. Cum uero res easdem
non incontraria. sed tantum in diuersã significtitioe
ponitur. illud est in exemplo qd aqua et populũ signi¬
ficat: sicut in apochalipsi legimus et sp̃m sanctũ. unde
est illus frumina aque uiue fluent de uentre eius. et
si quid aliud atq aliud pro locis in quibus ponitur
aqua significare intelligitur Sic et alie ues non sin¬
gule sed una queq earum non solum mͦ aliqua diuier¬
sa fed etiam non maꝙͣ multa significat pro loco sentẽ
ib̾i dicendum est quoniã in locis incelligantur obstu¬

Expanded text:
accipi debeant, sicut: Calix in manu Domini vini meri accipi debeant, sicut: Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita . Cum vero res eadem non in contraria, sed tantum in diversa significatione ponitur, illud est in exemplum, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimus ; et Spiritum sanctum, unde est illud, Flumina aquae vivae fluent de ventre ejus ; et si quid aliud atque aliud, pro locis in quibus ponitur, aqua significare intelligitur. 37. Sic et aliae res non singulae, sed unaquaeque earum, non solum duo aliqua diversa, sed etiam nonnunquam multa significat, pro loco sententibi discendum est quomodo in locis intelligantur obscu
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. hoc eam semper significare credamus. Nam
Simile est regnum celorum mulieri que abscondit fer.¬
formas. Sic eni aliud atq aliud res queq significat.
ut aut contraria aut tantumodo diuersa significent.
Contraria scilicet cum alias in bono alias in malo res
eadem ꝑ similicudine ponitur. sicut ħ est ꝙ de fermẽ¬
eo supradiximꝰ. Tale est etiam ut leo significat
xpm ubi dicitur. uitit leb de tribu iuda. significat etia¬
diabolum. ubi scriptum est. Aduersariue nr diabolus
tanꝙ̃ leo rugiens circuit querens quem deuoret. Ita
serpens in bono est in bons ut ascuti ut serpentes.
in malo autem seipens enam seduxit in astutia suã
In bono panis. ego sum panis uiuus qui de celo de¬
scendi. in malo painis. panes occultos libenter edite
Sic et alia pluxina. et hec quidem que comemora¬
ui minime dubiam significationẽ gerũt: qr exempli
gra cõmemorari non infi manifesta debuerunt.
Dunc autem que incertum sit in quam partem

Expanded text:
verit, hoc eam semper significare credamus. Nam verit, hoc eam semper significare credamus. Nam Simile est regnum coelorum mulieri quae abscondit ferformas. Sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantummodo diversa significent. Coneadem per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum ubi dicitur: Vicit leo de tribu Juda; significat diabolum, ubi scriptum est: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret. Ita serpens in bono est: Estote astuti ut serpentes; in malo autem: Serpens Evam seduxit in astutia sua. In bono panis: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi; in malo autem panis: Panes occultos libenter edite. Sic et alia plurima, et haec quidem quae commemoravi minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari non nisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem
Abbreviated transcription (Latin):
pectata illorum homina scripta sunt. ut aplica illa
sententia ubiq tremenda sit cum ait. Quappter
qui uidetur stare uideat ne cadat. Nulla en fere
pagina est sanctoꝵe libroꝵ. in qua non sonet. ꝙ
superbis deus resistit: humilibus autẽ dat gr̃am.
Maxime itaq inuestigandum est utrum propria sic
an figurata locutio: quam incellige̾ conamur. Nam
comꝑto quod figurata sit. adhibitis regłis uerum
quas in primo libro digessimus facille est eam uersa¬
re om̃ibus modis donec ꝑueniamꝰ ad sencentiam ue¬
ritatis. presertim cum usus accesserit pietatis exçer¬
citatione roboratus. Inuenimꝰ autem utrum propͥa
sit an figurata locutio. illa intuentes que supra dta
ant a similibus uebus duta inueniẽtur. ant ab aliq̃
uicinitate actinguentibus. sed qui multis modis res sun¬
les rebus apparent. non putemus esse prescriptum.
ut quod in aliquo res aliqua per similitudiñe significa¬

Expanded text:
peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique tremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Maxime itaque investigandum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa intuentes quae supra dicaut a similibus rebus ducta invenientur, aut ab aliqua vicinitate attingentibus. 35. Sed quoniam multis modis res similes rebus apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significa
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie flagrauerũt. Quam cum amore spali
adeptus essẽt. amisit amore carnali. Eugo quaꝙ¬
qua omna uel pene onna q̃ in ueteris testamenti libris
gesta continẽtur non solum prope sedeciam figurate
accipienda fint. tamen etiam illa que proprie lettor
accepit . si landati funt illi qui ea fecerunt sed ea tamẽ
aborrent a consuetudine bonorum qui post aduentum
dm diuina precepta custodiunt figuram ad incelligẽ¬
tiam referat. factum uero ad mores non transferat.
multa eni funt que illo tempore officiose facta sunt
que modo nisi libidinose fieri non possunt. Si qua
meis siguram rerũ futuraꝵ ammaduerte̾ atq inda¬
gare potuerit. rei tamen geste proprietatẽ ad huc
usum assumat: ut se nequaqua recte factis suis iac¬
tare andeat et pro sua iusticia ceteros tanꝙͣ pĩcores
contempnat. cum uideat tantorũ uirore et tauenda
tempestas et flenda naufragia. Ad hoc em etiam

Expanded text:
sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali adeptus esset, amore carnali aquam omnia vel pene omnia quae in Veteris Testamenti libris gesta continentur, non solum proprie, sed etiam figurate accipienda sint: tamen etiam illa quae proprie lector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorrent a consuetudine bonorum, qui post adventum Domini divina praecepta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum vero ipsum ad mores non transferat. Multa enim sunt quae illo tempore officiose facta sunt, quae modo nisi libidinose fieri non possunt. CAPUT Xin eis figuram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam
Abbreviated transcription (Latin):
demiciata uindicta diluit penitendo p̃ccm. Sed tamen
in hac similitudine stuprum cantumodo designatim
est. de oue uĩcini pauperis. De marito autem milieri
niterempto. hoc est de ip̃o paupeye qui una ouem hebat
occiso non est per similitudine interrogatus daiudinit
in solum adulteriũ diceret sontentiam dampnationis
sue. Ex quo inteiligitur. qͣnta temperantia mltas
mulieres hũerit : qñ de una in qua excessit modum ase¬
ipo pumi coactus est. Sed in istouño ĩmoderate huiue
libidiis non ꝑmansio sed transitus fuit. Propt̾es
etiam ab aygnente propheta ille illititus appetitus
hospes uõcatus est. Non enim dixit eum regi suo
sed hospiti suo uicini pauperis ouem ad epulandum
exhibusse. At uoro in eius filio salomone non quasi
hospes cransitum huit: sed regini ista libido possodlta
de quo seriptura non tacuit. Culpans eum fuisso
amatorem mulierum: cuius tamen initia desiderio

Expanded text:
denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de marito autem mulieris interempto, hoc est, de ipso paupere, qui unam habebat ovem, occiso, non est per similitudinem interrogatus David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Salomone, non quasi hospes transitum habuit, sed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. non orbitatem doluit in eius interitu sed qͥa¬
nouerat in quas penas tam impia adultena et par¬
uicidalis amina iuperetur. Nlamq illo prius filio
qui innocens erat pro quo egrotante affligebatur
moriente lecatus est. Ex hoc maxime apparet qua
moderatione at temperantia illi uiri feminis uteba¬
cuole quod cum in una illicite irruisset rex ide̾. estu
quodam etatis et temporaliũ rerum prosperitatib
abreptus. cuius eciam maritu occidendum preceꝑat
actusatus est ꝑ prophocam: qui cum ad eum uenisset
cõuemiendu de pcco: propofuit ei similitudine de paupꝑe
qui hebat oiem uñam. cuius uitinis multas cum
haberet ad aduoneum hospitis sui. uiucam potius uicim
sui pauperis ouiculam exhibuit epulandam.In quem
commotus dauid occidi eum iussit et quadruplicari oue
panperi: ut se etiam nesciens condempnaret qui petrau̾at
stiens. Quod cum ei manifestum esset et diuinitus

Expanded text:
potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laetatus est. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aestu quodam aetatis et temporalium rerum prosperitatibus abreptus, cujus etiam maritum occidendum praeceperat; accusatus est per prophetam: qui cum ad eum venisset convincendum de peccato, proposuit ei similitudinem de paupere qui habebat ovem unam, cujus vicinus cum haberet multas, ad adventum hospitis sui unicam potius vicini sui pauperis oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
spicerentur elisos. Ueuerae quippe temptatio defũit
ulis uĩis  Mam et credentiũ celebrabat᷑ precomo.
et persequentiũ maledictis infamabantur. Siciui gͦ
ip̃i pro tempore utebantur his hominibus et non cor¬
rumpebantur. sic illi ueteres usum feminarũ ad sui
temporis conuenientiam references non patiebant᷑
eam dñatione libidinis. cui seruiunt qui ista nonere¬
dmnis. Et ideo isti nullomodo sese coiberent ab i¬
expiabili odio filiorũ. a quibus uel uxores uel contu¬
bmas sua attemptatas aut accͤctatas esse cognosteret.
si eis forte tale aliquid accidisset. Rex autem damid
cum boc ab impio atq immani filio passus esset.
non solum ferociente toleranit sed eciam planxit
extinctum/ Non em carnali zelo nretitus tenobat᷑.
qr nullomodo iniuirie sue sed p̃cca filis comonebant
am ideo si uinceretur eum occidi prolribuerat s
edonito soruaretur penitendi locus. Et quia non

Expanded text:
spicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit spicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas esse cognoscerent, si eis forte tale aliquid accidisset. cum hoc ab impio atque immani filio passus esset, non solum ferocientem toleravit, sed etiam planxit exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vinceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur poenitendi locus: et quia non
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdam libertatis accumulant. non credunt fiori
potuisso ut temperant̾ multis feminis anciqui uteren¬
cur uiri nichil scruantes in usu illo nisi congrium
tempori propagande prolis officium. et quod ip̃ĩ la¬
queis libidinis obstricci uel in una non faciunt. mil¬
lomodo in multis fieri posse arbitrantur. Sed isti pos¬
sunt dicere nec honorau quidem acq laudau oportere
uiros bonos et sanctos: qr ipi cum honorant᷑ atq lau¬
dancur intumescunt. in superbia canto auidiores
manisissime glie. qͣnto eos foequentius atq latius
linga blandior uentilanerit. Qua ita leues fiũt.
ut eos uumoris aura sine que prospera sie que adu¬
sa existimatur in quaslib inuehat uoragines flagito¬
rum: aut in faciorũ etiam saxa collidat᷑. Uideant gͦ
qͣm sibi arduum sit atq difficile nec laudis esta illici.
nec contumeliaꝵ aculeis penetrari: et non ex se alios
sciperentur ab homimnibus inflatos fuisse: nec cum de¬

Expanded text:
cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se alios spicerentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum de