comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enda. susceptor ad male ualendu:
Quodaũ adiungit : In uerbũ tuũ
speraui : Tamquam filius promis¬
nate ame maligni et scrutabor
mandata dĩ mei: Non enim ait.
malignos ase declinare desiderat.
eosq &iam compellendo a se abigit:
Nam maligni exercent ad facien¬
da mandata. Ab scrutandis autẽ
auocant: Non solum cum perse¬
quntur aut litigare nobiscum uo¬
lunt. Verum &iam cum obsecun¬
tur & honorant: & tamen suis ui¬
tiosis et negotiosis cupiditatibus
adiuuandis utoccupemur eteis
nr̃a tempora impendamus effla¬
gitant . Aut certe in firmos pre¬
munt & causas suas ad nos defer¬
re compellunt quibus dicere non
audemus : Dic homo quis me con¬
stituit iudicem aut diuisorem in
foro prohibens. iurgare xp̃ianos.
neillis quidem qui non aliena rapi¬
unt sed sua cupide repetunt. dici¬
mus: Cauete ab omni cupiditate:
Constituentes eis ante oculos homi¬
nem cui dictum est: Stulte huc
nocte auferetur ate anima tua:
quae parasti : cuius erunt: Quia

Expanded text:
enda; «susceptor,» ad mala evadenda. Quod autem adjungit, «In verbum tuum supersperavi,» tanquam filius promisnate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei?» Non enim ait, malignos a se declinare desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cum persequuntur, aut litigare nobiscum volunt; verum etiam cum obsequuntur et honorant, et tamen suis vitiosis et negotiosis cupiditatibus adjuvandis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, «Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem intforo prohibens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos hominem cui dictum est, «Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua; quae praeparasti cujus erunt» ? quia
Abbreviated transcription (Latin):
re. Multis enim modis nrĩ in
terpretati sunt unum uerbũ
profunda est ista sententia et si ad¬
iuuerit dñs: opero sius disputatio¬
ne alia penetranda est : Nam et qđ
additum est: Propter ea dilexi
testimonia tua semper : Multo am¬
plius eam pro fundam facit: Dicit
enim apostolus : Lex iram operat᷑
huiusq: dicti rationem reddens:
Ubi enim non est lex inquit nec pre¬
uaricatio Ita ostendens non om̃s
esse preuaricatores: Non enim
om̃s habent legem: non aũ om̃s
habere legem. alio loco euiden¬
tius ait: Qui sine lege pec cauerus.
sine lege peribunt: Quid sibi er¬
go uult preuaricatores deputta¬
ui om̃s peccatores terrae. Sed
hic questionem proposuisse suf¬
fecerit : Alia sids̃ donauerit ser¬
mone tractandam ne huius pro¬
lixitas eam cogat angustius expli¬
cari. Quam ut bene possit quod
explicatur intellegi: EX Eł SERMO

Expanded text:
e.» Multis enim modis nostri terpretati sunt unum verbum profunda est illa sententia, et si adjuverit Dominus, operosius disputatione alia penetranda est. Nam et quod additum est: «Propterea dilexi testimonia tua semper,» multo amplius eam profundam facit. Dicit enim Apostolus: «Lex iram operatur,» hujusque dicti rationem reddens: «Ubi enim non est lex,» inquit, «nec praevaricatio» ; ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: «Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt» . Quid sibi ergo vult: «Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae?» Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur intelligi. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
VAERIMUS sidõ largiente in¬
ueniri possumus: quomodo
intellegendum sit quod in isto psal¬
mo magno dictum est. Prȩuarica¬
itores uel potius preuaricantes.
batas. ⁊ Quȩrimus ergo quomodo in¬
tellegendumsit: Preuaricantes reputaui
omnes peccatores terre : Propter quod
ait apostolus Ubi enim non est lex.
nec preuaricatio: Hoc aũ dixit
cum alege promissa distinguera:
Nam et desuperioribus sensus ple¬
nior colligitur: Non enim per
legem in quit pro missio abrahȩ
aut semini eius ut heres essetmundi
sed periustitiam fider Sienĩ qui
perlegem heredes sunt : ex inanitu
est fides: et euacuata ẽ promissio:
lex enim iram operatur: Ubi non
est lex : nec preuaricatio: Ideo ex
fide ut scđm gratiam firma sit
promissio omni semini: Non ei
tantum quod exlege est. sed ei
quod ex fide est abraham qui est

Expanded text:
uaerimus, si Deo largiente invenire possumus, quomodo intelligendum sit quod in isto psalmo magno dictum est: «Praevaricatores,» vel potius, «praevaricantes;» ραβάτας: quaerimus ergo quomodo intelligendum sit, «Praevaricantes deputavi omnes peccatores terrae;» propter quod ait Apostolus: «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio.» Hoc autem dixit, cum a lege, promissa distingueret. Nam ut de superioribus sensus plenior colligatur: «Non enim per legem,» inquit, «promissio Abrahae aut semini ejus, ut haeres esset mundi, sed per justitiam fidei. Si enim qui per legem haeredes sunt; exinanita est fides, et evacuata est plex enim iram operatur, ubi enim non est lex, nec praevaricatio, ideo ex fide ut secundum gratiam firma sit promissio omtantum quod ex lege est, sed et ei quod ex fide est Abraham, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia habes decorem. Dicitur
& tibi in canticis canticorum. ⁊ Ode¬
cora inter mulieres.: Dicitur dete
Quae est ista quae ascendit dealbata.
Quid est dealbata: inluminata: Non
de albata sicut fuscata. quem ad mo¬
dum se dealbant femine. quae uo¬
lunt uideri . quod non sunt: Nende¬
albata. sicut paries de albatus.¬
Destruetur enim sicut dicit a posto¬
lus Paries dealbatus. ypocrisis &.
simulatio. paries dealbatus. foris tec

Expanded text:
Ecclesia, habes decorem: dicitur Ecclesia, habes decorem: dicitur et tibi in Canticis canticorum, «O decora inter mulieres» . Dicitur de te: «Quae est ista quae ascendit dealbata» ? Quid est, «dealbata?» Illuminata: non dealbata, sicut fucata, quemadmodum se dealbant feminae quae volunt videri quod non sunt: non dealbata, sicut paries dealbatusstruetur enim, sicut dicit Apostolus, paries dealbatus , hypocrisis et simulatio. Paries dealbatus, foris tec
Abbreviated transcription (Latin):
tus uthomo. humiliauit se factus
oboediens usq ad mortem : mortem
autem crucis. Merito uiderunt
eum. & non habebat speciem neq de¬
corem: Merito ante crucem agita¬
bant caput .. Hic in est totus filius
dĩ : Si filius dĩ est descendat decruce
Sed non habebat speciem. neq decorẽ:
Etiam sic: o quibus displic&. quia
non habebat speciem neq decorem.
Ogitantes caput ante crucem & non
figentes caput incapite. quod pen¬
debat incruce. Meritonutat insul¬
tantium caput. donec sit eorum ca¬
put illeipse. cui insultabatur. Ecce
resumit decorem . & magnum decorẽ.:
Ecce quod dicis tu: minus est quam qđ
fecit Dicis tu. si filius dĩ est. des¬
cendat decruce. Ecce decruce ñdescen¬
dit. sed de sepulchro surrexit. Er¬
go anima decoraesse non potest.
nisi confersa fuerit foeditatem: &
quisemper pulcher: & propterte
ad tempus non pulcher.: Et sic ad
tempus non pulcher informa serui.
ut numquam deficer& apulchritudi¬
ne. quac est informadĩ. Ergo tu

Expanded text:
tus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis» . Merito viderunt eum, et non habebat speciem neque decorem. Merito ante crucem agitabant caput: Hiccine est totus Filius Dei? «Si Filius Dei est, descendat de cruce» . Sed non habebat speciem neque decorem. Etiam sic, o quibus displicet, quia non habebat speciem neque decorem! O agitantes caput ante crucem, et non figentes caput in capite quod pendebat in cruce! Merito nutat insultantium caput, donec sit eorum caput ille ipse cui insultabatur. Ecce resumit decorem, et magnum decorem. Ecce quod dicis tu, minus est quam quod fecit. Dicis tu, «Si Filius Dei est, descendat de cruce:» ecce de cruce non descendit, sed de sepulcro resurrexit. 6. Ergo, anima, decora esse non potes, nisi confessa fueris foeditatem ei qui semper pulcher, et propter te ad tempus non pulcher; et sic ad tempus non pulcher in forma servi, ut nunquam defecerit a pulchritudine quae est in forma Dei. Ergo tu,
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia eius per ea quae facta sunt
intellecta conspiciuntur.: Bene.
optime. accepi. agnoui. & quemui¬
deris. & qualem uideris. & ubi ui¬
deris. & unde uideris.: Quem ui¬
distis ponsum nrm̃.: Qualem uidi¬
sti Speciosum forma prae filiis ho¬
minum: Ubi uidisti. Cum infor¬
madi ers&: Vnde uidisti : Per
ea quae facta sunt intellecta conspi¬
ciuntur.: U ideamus &isto quid
dicat alius propheta. sed alius sps̃.
Non enim discordant intersẽ. Ex¬
hibuit nobis ille. s peciosum for¬
ma praefilus hominum. Exhibeat¬
& iste quod ait. Uidimus eum &
non habebat speciem neq decorem.
Unus apostolus paulus. prophetã
utrunq coniungit: Unum capitu¬
lum pauli. utriq prophetȩ perhi¬
bet testimonium.: Ibi habeo specio¬
sum forma praefiliis hominum: Qui
cum informadĩ esset. non rapinã ar¬
bitratus est esse aequalis dõ.: Ibi
dixit. quod dixit & alius. non ha¬
bentem speciem neq decorem:
Quia semet ipsum ex in aniuit for¬

Expanded text:
«invisibilia ejus per ea quae facta sunt «invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur» . Bene, optime; accepi, agnovi et quem videris, et qualem videris, et ubi videris, et unde videris. Quem vidisti? Sponsum nostrum. Qualem vidisti? Speciosum «forma prae filiis hominum.» Ubi vidisti? «Cum in forma Dei esset.» Unde vidisti? «Per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.» Videamus et de isto quid dicat alius propheta, sed non alius spiritus; non enim discordant inter se. Exhibuit nobis ille speciosum forma prae filiis hominum, exhibeat et iste quod ait, «Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Unus apostolus Paulus prophetam utrumque conjungit; unum capitulum Pauli utrique prophetae perhibet testimonium. Ibi habeo speciosum forma prae filiis hominum: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Ibi dixit, quod vidit et alius, non habentem speciem neque decorem: quia «semetipsum exinanivit for
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃s pro impis mortuus est. Sic & mo¬
do quia dixi ut uenir& ad faedam. Fae¬
dus factus. deformis factus est. Quo¬
modo probabo: quando iam mihi prae¬
dixit diuinum eloquium S peciosus
forma praefilus hominum.. Sed in ipso
diuino eloquio rursus habeo. Uidi¬
mus & non habuit speciem. neq deco¬
rem Speciosus forma praefilus ho¬
minum: Vidimus eum & non habuit
speciem neq decorem: Nondixit.
Non uidimus & ideo nesciebamus.
utrum haber& speciem uel decorem.
Ecceuidimus & non habebat s peciẽ
bebat speciemneq decorem :: Audi
ubi eumuidit quidixit: S peciosus
forma praefiliis hominum: Cum in
formadiers&. non rapinam arbitra¬
tus est esse aequalis dõ Meritop̃
filiis hominum. quia aequalis do
Ecce accepi & agnoui. ubi eum uide¬
rit quidixit. Speciosus forma
p̃filiis hominum.: Res pondit enim
uobis : Vbi uiderim quaeris infor
madĩ: It unde uidisti in forma dĩ.
Quomodo uidisti informadi: quia

Expanded text:
«Christus pro impiis mortuus est:» sic et mo«Christus pro impiis mortuus est:» sic et modo quod dixi, Ut veniret ad foedam, foedus factus est, deformis factus est, quomodo probabo; quando jam mihi praedixit divinum eloquium, «Speciosus forma prae filiis hominum?» Sed in ipso divino eloquio rursus habeo, «Vidieum, et non habebat speciem, neque decorem» . «Speciosus forma prae filiis hominum: Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Non dixit, Non vidimus, et ideo nesciebamus utrum haberet speciem vel decorem: ecce «vidimus, et non habebat speciem, bebat speciem, neque decorem?» Audi ubi eum vidit qui dixit, «Speciosus forma prae hominum. Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Merito «prae filiis hominum,» quia aequalis Deo: ecce accepi et agnovi ubi eum viderit qui dixit, «Speciosus forma prae filiis hominum.» Respondit enim nobis, n forma Dei? quomodo vidisti in forma Dei? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. incipite dnõ in confessione.
Primo accusa foeditatem tuam .: Foe¬
ditas enim animȩ : depeccatis. de ini¬
quitatib Accusando foeditatem
tuam. Incipe confiteri.: A confessi¬
one: incipis decorari.: Quodeco.¬
rante. nisispecioso forma prae fili¬
is hominum.: Vtautem & decoram
faceret audeam dicere. amauit¬
& foedam.: Quid est amauit &
foedam Itenim xp̃s proimpus
mortuus est. Quam uitam tibi
seruat iustificato : qui suam uitam
donauit & impio. Icce pulcher
ille. & speciosus prae filus hominũ.
Quia iustissimus praefilus hominũ.
Quõ ueniebat ad foedam. ut facer&
pulchram.: Dicam & hoc. quia iN
scripturis inuenio. Eoedus factus ẽ:
N on me in hocaudiatis. Ne in hocuerbs̃
temere lapsus sim. Sicut enim dixe¬
rat. amauit& foedam. Non autem
quasi congruenter dixeram. quibus¬
dam illum amantib: nisi mihi testis
proceder&.: Et dixi qđ dixit apłs.
Vis nos se quod amar& & foedam.:

Expanded text:
dicitur: «Incipite Domino in confessione» . dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Primo accusa foeditatem tuam: foeditas enim animae de peccatis, de iniquitatibus. Accusando foeditatem tuam incipe confiteri, a confessine incipis decorari: quo decorante, nisi specioso forma prae filiis hominum? 5. Ut autem et decoram faceret, audeo dicere, amavit et foedam. Quid est, amavit et foedam? «Etenim Christus pro impiis mortuus est» . Quam vitam tibi servat justificato, qui suam mortem donavit et impio? Ecce pulcher ille et «speciosus forma prae filiis hominum,» quia justissimus prae filiis hominum, quoniam veniebat ad foedam, ut faceret pulchram, dicam et hoc, quia in Scripturis invenio foedus factus est. Non me in hoc audiatis, ne in hoc verbum temere lapsus sim. Sicut enim dixeram, Amavit et foedam; non autem quasi congruenter dixeram quibusdam illum amantibus, nisi mihi testis procederet; et dixi quod dixit Apostolus: vis nosse quod amarit et foedam?
Abbreviated transcription (Latin):
erat illis animauna &corunum in
dm̃ : Hanc alloquitur psalmus.
Vis eiplacere :Non potes quam diu
chrasis: prius tibi displiceat defor¬
mitas tua. & tunc ab illo ipso cuiuis
placere pulchra. mereberis pulchri¬
tudinem Ipse enim reformator
tuus erit : qui fuit formator tuus.
Ergo prius adtende quaesis: ne au¬
deas ire foeda in pulchri os cula.
Et quid intuens inquit meuidebo:
Posuit tibi inspeculum scripturam
suam.: Legiturtibi. Beatimundi
cordes quõ ipsi dm̃ uidebunt.. Spe¬
culum in haclectione propositum est.
Uide si hoces quod dixit Si non¬
dum es. geme utsis.. Renuntia¬
uit tibi speculum faciemtuam Si¬
cut speculum non senties adulato¬
rem. sic necte palpes Hoc tibi os¬
tendit nitor ille quodes. Vide qͥđ
es. It sitibi dis plic&. quęre ut non
sis.: Si enim cum foeda sis. tibi ipsi
displices. pulchro iam places.: Quid
ergo : quõ displic& tibi foeditas tua.
incipis & in confessione. sicut alibi

Expanded text:
erat illis anima una et cor unum in erat illis anima una et cor unum in Deum : hanc alloquitur Psalmus. Vis ei placere? Non potes, quamdiu chra sis? Prius tibi displiceat deformitas tua, et tunc ab illo ipso cui vis placere pulchra, mereberis pulchritudinem. Ipse enim erit reformator tuus, qui fuit formator tuus. Ergo prius attende quae sis, ne audeas ire foeda in pulchri oscula. Et quid intuens, inquis, me videbo? Posuit tibi speculum Scripturam suam; legitur tibi: «Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Speculum in hac lectione propositum est: vide si hoc es quod dixit; si nondum es, geme ut sis. Renuntiabit tibi speculum faciem tuam: sicut speculum non senties adulatorem, sic nec te palpes. Hoc tibi ostendit nitor ille quod es: vide quod es; et si tibi displicet, quaere ut non sis. Si enim cum foeda sis, tibi ipsi adhuc displices, pulchro jam places. Quid ergo? Quoniam displicet tibi foeditas tua, incipis ei in confessione; sicut alibi
Abbreviated transcription (Latin):
ficatus in ea. & ex deminuto factus
interea Miror quod non nouerã.
non quod modo magnum factum ẽ.
uidetur magnificatus ds̃ nimis.
sempermagnus.: Magnificatur
nimis in operib: suis ad nos.
Confessionem & decorem induist.
Ante decorem confessionem posuit
Decus inpulchritudine.: Quaeris
pulchritudinem. bonam rem quȩris
Sed quare quȩris pulchritudinem:
o anima. ut amet tesponsus tuus.
Et enim displices ei faeda. Ille enim
qualis est. Spe ciosus forma prae
filus hominum.: Osculari foeda uis¬
pulchrum. Sed non adtendis. quiatu
iniquitatib plenaes.: Diffusa est
gratia in labus tuis.: Sicenim deillo
dictum est S peciosus forma praefi¬
lus hominum. Diffusa est gratia in la¬
bustuis. Propterea ad olescentulȩ.
dilexeruntte : Ist ergo quidamfor¬
mosus. est quidam pulcher praefili¬
is hominum.: It si filius hominis. tam̃
praefilus hominum. Huictu pla¬
cere uis. Ganima humana. Ouna in
multis.: Audiamus eclesiam. quia

Expanded text:
factus in ea, et ex deminuto factus integer in ea, miror quod non noveram; non quod modo magnum factum est videtur magnificatus Deus nimis, semper magnus; magnificatus enim nimis in operibus suis ad nos. 4. «Confessionem et decorem induisti.» Ante decorem confessionem posuit, decus in pulchritudine. Quaeris pulchritudinem; bonam rem quaeris. Sed quare quaeris pulchritudinem, o anima? Ut amet te sponsus tuus; etenim displices ei foeda. Ille enim qualis est? «Speciosus forma prae filiis hominum.» Osculari vis foeda pulchrum; sed non attendis quia tu iniquitatibus plena es. «Diffusa est» autem «gratia in labiis tuis.» Sic enim de illo dictum est: «Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis; propterea adolescentulae dilexerunt te» . Est ergo quidam formosus, est quidam pulcher «prae filiis hominum;» etsi filius hominis, tamen «prae filiis hominum.» Huic tu placere vis, o anima humana, o una in multis? Audiamus Ecclesiam; quia
Abbreviated transcription (Latin):
te. Ideo cum poss& dicere omnia man¬
clataeius uelomnia opera mandatorum
eius maluit dicere laudes eius. Quia
ut dictum est inquantum fiunt: ipse
laucdandus est.
Quastamen laudes.
quis nam sufficit auditas facere. idest
cum audite fuerint facere omnes. quis

Expanded text:
te» . Ideo cum posset dicere, Omnia mandata ejus, vel, omnia opera mandatorum ejus; maluit dicere, «laudes ejus:» quia, ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudandus est. Quas tamen laudes, quisnam sufficit auditas facere? id est, cum auditae fuerint, facere omnes quis
Abbreviated transcription (Latin):
nigra. pulchrum adse deponer&.
qui proimpiis morir& ur. Ergo in¬
duit sednr̃ dr̃ noster confessionem
& decorem. induit se ecclesiam.:
Ipsaenim eclesia. confersio & decus.
Ante confessio. postea decus.: Con¬
fessio peccatorum. decus recte facto¬
rum.: Confessionem & decoremiN¬

Expanded text:
nigra, pulchrum ad se deponeret, nigra, pulchrum ad se deponeret, qui pro impiis moreretur? Ergo induit se Dominus Deus noster confessionem et decorem, induit se Ecclesiam: ipsa enim Ecclesia confessio et decor. Ante confessio, postea decor; confessio peccatorum, decor recte factorum: «Confessionem et decorem in
Abbreviated transcription (Latin):
torium intus luctum. Nonergo illa
sic dealbata.. Sed dealbata. in lumina¬
ta quia non ꝑse alba.: Prius inquid
fuiblas femus. ⁊ETITEM. Fuimus
enim &nos aliquando natura filu rae
sicut ceteri.Accedit gratia in lu¬
minans & dealbans.⁊ Primonigra
fiusti. sed factaes alba. & gratia ipsi¬
us.: E iusti enim aliquando tenebrȩ
Nunc autem lux in dño. Dicitur
ergo &dete Quae est ista quaeas¬
cendit dealbata: lammirabilis. iã
uix contemplabilis.. Ad mirantis
est enim dicere: Quae est ista quȩ
Tam pulchra.
tam luminosa. tam sine macula &
ruga.: Nonne ista est quae iacebat
incoeno iniquitatum. Nonne ista
est quae iacebat infornicatione ido¬
lorum : Nonne ista est. quae in mun¬
da erat in omni cupiditate. deside¬
rioq carnali:: Quae est ista quae¬
ascendit dealbata.
Ad tende quid
sitille. qui proea factus est. non ha¬
Simira¬
ris illius humilitatem propterhanc.
noli iam mirari illius celsitudinem¬
propter illum Quante felicita¬
tis est istadealbata. ut & cum es s&

Expanded text:
torium, intus lutum. Non ergo illa sic dealbata; sed dealbata, illuminata, quia non per se alba. «Prius,» inquit, «fui blasphemus» ; et item, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Accedit gratia illuminans et dealbans: primo nigra fuisti, sed facta es alba ex gratia illius. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Dicitur ergo et de te, «Quae est ista quae ascendit dealbata?» Jam mirabilis, jam vix contemplabilis. Admirantis est enim dicere, «Quae est ista quae tam pulchra, tam luminosa, tam sine macula et ruga ? Nonne ista est quae jacebat in coeno iniquitatum? nonne ista est quae jacebat in fornicatione idolorum? nonne ista est quae immunda erat in omni cupiditate desiderioque carnali? «Quae est» eascendit dealbata?» Attende quis sit ille qui pro ea factus est non hai miraris illius humilitatem propter hanc, noli jam mirari hujus celsitudinempropter illum. Quantae felicitatis est ista dealbata, ut et cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquid tectum retegi uolumus.
& pulsare ad clausum: Inuenimus
extendis se dm̃ caelum sicut pellem.
Ut intellegamus caelum. scam̃ scrip¬
turam. Hanc auctoritatem primo
posuit ds̃ in ecclesia sua. Inde coepit
ex sequi caetera.: Posuit enim caelũ.
mamp̃ dicantium extendit sicut pel¬
lem: Pellis mortalitatem signi fi¬
cat. Propterea & illi duo homines
primi parentes nr̃i. auctores pec¬
catigen eris humani. adam. & eua
cum inpara dr̃so contemp̃to dĩ p̃¬
cepto. ad suggestionem suasionẽ¬
q serpentis trans gressi essent
quod iurserat ds̃: Factimortales
dimissi sunt deparadyso.: Vt autẽ
signi ficaretur mortalitas eorum.
induti sunt tunicis pellicus. De
pellibus enim tunicas factas accepe¬
runt. Pelles autem detrahi non so¬
lent : nisi animalibus mortuis.: Er¬
go pellium nomine. mortalitas illa
figurata est. Quidergo hic: si diuina
scriptura significatur pellis nomine.
quomodo dr̃ depelle fecit caelum.

Expanded text:
si aliquid tectum retegi volumus, si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, mam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi animalibus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nehuius modi laborem indĩ operibus.
infirmitas suspicaretur humana.
attulit quandam facilitatem : pro
tua capacitate Ut sic quomno¬
modo incipias credere. facile ope¬
rantemdm̃. & non putares sic eum
exten disse caelum. sicut tutectum
domus tuae.: S ed quamtibi facile
est extendere unam pellem : tam il¬
li facile fuisse extendere tam magnũ
caelum. Mira facilitas. & tamen
adhuc sps tibi tardo loquitur: Tibi
inquam adhuc tardo loquitur sps̃.
Namnec sic extendit ds̃ caelum. si¬
cut tu pellem. Si enimsic extendit.
ecce ante te pellis. uel rugosa. ł plict᷑a
ponitur. dic ut extendatur. Dictu
tuo. extende pellem: Non possũ.
inquis. Ergo in extenda pelle. mul¬
tum longe es a facilitate dĩ.: Ipse
enim dixit. & facta sunt. Dixit. Fiat
firmamentum. inter aquam et aquã.
sicest factum.. Tamen propter faci¬
litatem significandam. secundum
sensum tuum. accsperis aliquid in¬
terim ad literam.: Figurate autẽ.

Expanded text:
ne hujusmodi laborem in Dei operibus ne hujusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilitas, et tamen adhuc Spiritus tibi tardo loquitur. Tibi, inquam, adhuc tardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, et facta sunt» . Dixit, «Fiat firmamentum inter aquam et aquam; et sic factum est» . Tamen propter facilitatem significandam, secundum sensum tuum acceperis aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem
Abbreviated transcription (Latin):
dequaiam dixi. non habens maculam
neq rugam: lux uocatur. & egoiã
dixi. Euistis aliquando tenebrae. Nunc
autem lux in dñõ: Nonergo in uobis.
Nam tenebrae in uobis. lux autem in
dnõ : Ergo circum amictus luce. ue¬
lud uestimentonn Extendens caelũ
sicut pellem. Quomodo fecithoc:
ut indueret se sicut uestimentum
lucem: E clesiam enumerare uult.
figuratis quibus dam sacramentis.
Quomodo lux factasit eclesia. quo¬
modo factasit sine macula & ruga. quo¬
modo factasit candida. dealbata.
ful gens inuestimento sponsisui. in¬
herens illi. Quomodo factasit audi¬
amus. Ex tendit caelum. sicut pellem:
It hocquidem uideo. Quis enim ex¬
tendit hoccaelum quod nrĩs carna¬
libus oculis intuemur. Nisi ds̃: Exten¬
dit sicut pellem Ad facilitatem re¬
degit. si ad literam accipias Etenĩ
cum uideris istam fabricam magnam.
quia quis quis hominum unam uel
paruam cameram extenderit. magno
molimine. magno labore & difficul¬
tate. ac diuturna operatione id facit:

Expanded text:
bens maculam, neque rugam.» Lux vocatur; et hoc jam dixi: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Non ergo in vobis; nam tenebrae in vobis, lux autem in Domino. Ergo, «Circumamictus lucem, velut vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit hoc, ut indueret se sicut vestimentum lucem Ecclesiam, enumerare vult figuratis quibusdam sacramentis: quomodo lux facta sit Ecclesia, quomodo facta sit sine macula et ruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hoc coelum, quod nostris carnalibus oculis intuemur, nisi Deus? Et, «Extendit sicut pellem,» ad facilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit;
Abbreviated transcription (Latin):
uidua: Nutantes trans ferant᷑
filii eius &mendicent: Nut antes
dictum est incertiquo eant: omni
praesidio destituti.: Iiciantur de
habitationib suis . ⁊ Ex posuit quid
supra dixerit. trans feruntur : Hoc
autem totum: quomodo uxori eiꝰ
filiisq: continger&. sequentes uer¬
sus indicant.: Scrutetur foenera¬
tor omnem substantiam eiꝰ & diri¬
pient alieni labores eiꝰ: Nonsit illi

Expanded text:
 Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes us suis, scrutaretur foenerator omnem substantiam eius et diriperent alieni labores ipsius: orbi
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimo duodenario. inquo
non frustradnr̃ duod ecim habe¬
re primos a postolos uoluit con¬
tinuo subi ecit: Etepis copa¬
tum eius accipiet alter: tamquũ
dicens : & ipse prosuo merito
pumiatur. & ille numerus sup¬
pleatur.⁊ Quod siquis quem¬
ad modum factum sit scire de¬
siderat: actus a postolorũ legat:¬

Expanded text:
sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, scire desiderat, Actus Apostolorum legat
Abbreviated transcription (Latin):
& pecitur aboptimis. ita iniqui¬
tas a pessimis: Vnde&apud auc¬
tores saecularium litterarum.
dictum est dequodam pessimo:
Iͥ gratuitũ potius malus atq cru
gerent me detrahebant mihi .
Sex sunt in isto genere differentiae.
quȩ commemoratȩ animadũta facil¬
lime possunt: reddere bona ꝓmalis:
mala probonis: horum duo prima.
bonorum sunt : &eorum duorum pri¬
us melius.: Postrema cluo malorũ :¬
& eorum posterius deterius: duo
media quodam modo mediorũ.
sed eorum prius. propinquum
bonis. posterius propinquum
malis:: Haec inscripturis scĩs õ¬
portet adtendere: Redlit bona

Expanded text:
expetitur ab optimis, ita iniquiexpetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus atque crudgerent me, detrahebant mihi.» Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malimala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona
Abbreviated transcription (Latin):
rente infirmitate eius
latebat. cumos peccato¬
ris. &os dolosi supereum
appertum est.: Etideo illud
appertum est : quia o per¬
ta huius uirtus fuit. Ideo
autem dicit apertum os do¬
losi: quia odio quoddolo tege¬
batur erupit inuocem: Hoc
&iam consequentibus uersi¬
bus planius dicitur.: Locuti
dolosa.: Tunc utique quan¬
do eum tam quam magistrũ
bonum captiosa ddolatio¬
ne laudabant: Vnde alibi
dicitur .: Etquime lauda¬
bant aduersum me iurabant:
De inde quia eruperunt cla¬
mantes. crucifige. crucifige.
secutus ad uinxit. Et sermo¬
nibus odii circum dederunt
me: illi qui lingua dolosa
quasi non odii. sed dilectionis
uerba locuti sunt: Ideo ad¬
uersum me: quia hoc insidi¬
ando faciebant: postea sermo¬
nibus non falsȩ & dolosȩ di¬
lectionis. sed a perti odii cir¬
cum dederunt me & epugna¬
uerunt megratis: Sicut autẽ
pugratis amant xp̃m: sic im¬
pu gratis oderunt: quia sicut
ueritas nullo extraeo pro posi¬
to quo modo propter se ipsam

Expanded text:
rente infirmitate ejus rente infirmitate ejus latebat, cum os peccatoris et os dolosi super eum apertum est; et ideo illud apertum est, quia operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiam in consequentibus versibus planius dicitur. 3. «verdolosa:» tunc utique quando eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam
Abbreviated transcription (Latin):
inimicorum xp̃i. iudaeorum:
qui & tunc oderant xp̃m: &
nunc per successionem per¬
seuerante genere ipsius im¬
pietatis . oderunt.: De quib
hominibus. & dequo populo
possunt non in conuenienter
intellegi non solum ea quae
apertius de ipsis in hoc psal¬
mo legimus: Uerum &iam il¬
la. quae proprie de ipso iuda
dicuntur ex pressius.: Sicuti
est quod com memoraui.
Fiant dieseius pauci. & e¬
pisco patum eius accipiat
alter.: Quod aparebit
adiuuante dño cum ade¬
os uersus tractandi ordine
psalmus Ds laudem me¬
am netacueris. qui a os pec¬
catoris & dolosi superme a¬
pertum est. Unde appa¬
ret & falsam esse uitu pera¬
tionem quam non tacet
peccator & dolosus: & uerã
esse laudem quam non ta¬
cet ds̃. Ds autem uerax
omnis autem homo men¬
dax:: Quia non est homo ue¬
rax. nisi in quo loquitur
ds̃. Laus autem maxima.
est unigeniti filii dĩ.
Quia hoc ipsum quod est.
unigenitus dĩ filius prae¬
dicatur. Hoc autem
non apparebat: sed appa¬

Expanded text:
inimicorum Christi Judaeorum, inimicorum Christi Judaeorum, qui et tunc oderant Christum, et nunc per successionem perseverante genere ipsius impietatis oderunt. De quibus hominibus et de quo populo possunt non inconvenienter intelligi, non solum ea quae apertius de ipsis in hoc psalmo legimus, verum etiam illa quae proprie de ipso Juda dicuntur expressius; sicuti est quod commemoravi, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter.» Quod apparebit, adjuvante Domino, cum ad eos versus tractandi ordine Psalmus: «Deus laudem meam ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo mendax ; quia non est homo verax, nisi in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, qua hoc ipsum quod est, unigenitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sed appa
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUMISTUMIS
phetiam: quisquis actus
apostolorum fideliter
legit agnoscit: ubi dexp̃i
traditore uida prophetatum
est: quod hic scriptum est.
Fiant dies eius pauci. &episco¬
patum eius accipiat alter.
Quo modo mathias in lo cum
uidae ordinatus. numero a pos¬
tolorum duo decimus aed iunc¬
tus est : euidenter apparet .
Sed side illo uno homine . om¬
nia quaehic in illo dicta sunt.
intellegere conemur: &positio¬
nis ratio : Non omnimodoautiuix
ualebit occurrere: Si autem
detali genere hominum malorũ.
idest inimicorum xp̃i ingrato¬
rumq iu daeorum: omnia mi¬
hiuidentur posse clarius a pe¬
riri: Sicut enim quaedam
dicuntur. quae ad aposto lum
p&rum pro priae pertinereui¬
dentur Nec tamen habent
in lustrem intellectum nisi cũ
referuntur ad aecclesiam cuius
ille agnoscitur infigura ges¬
tas se personam: propter pri¬
matum quem in discipulis ha¬
buit sicut est. Tibi dabocla¬
ues regnicaelorum. Et siqua
huius modi ita uidas perso¬
nam quodam modo sustinet

Expanded text:
salmum istum phetiam, quisquis Actus Aposlegit, agnoscit; ubi de Christi traditore Juda prophetatum esse quod hic scriptum est, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter,» quando Matthias in locum Judae ordinatus, numero Apostolorum duodecimus adjunctus est , evidenter apparet. Sed si de illo uno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, expositionis ratio non omnimodo, aut vix valebit occurrere; si autem de tali genere hominum malorum, id est inimicorum Christi ingratorumque Judaeorum, omnia mihi videntur posse clarius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibi dabo claves regni coelorum» , et si qua hujusmodi: ita Judas personam quodammodo sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
modis sicut ad hebreos episto¬
locutus est : quem misit post¬
ea ut complerentur eloquia pro¬
phetarum: quot quot enim pro¬
missiones dĩ. in illo. ẽ

Expanded text:
modis, sicut ad Hebraeos Epistolocutus est quem misit postplerentur eloquia Prophetarum: «Quotquot enim promissiones D
Abbreviated transcription (Latin):
qui defecerunt adhoram negan¬
do. sed penitendo postea reuixe¬
runt: Vel etiam martrrii quã
perdiderant palmã. reparata¬
a confessione sumpserunt: Non
igitur usq ualde. uel sicut quidũ
codices habent. non usquequaq
hoc ẽ non omnimodo : Exore p&ri
in quo erat typus aectȩ. uerbum
ueritatis ab latũ est. Qui et siad
horam negauit timore turbatus:
tamen flendo ẽ reparatus. et con¬
fitendo est postea coronatus.
toto corpore siue quinegantibus
plurimis remanserunt fortes. qui
usq: ad mortem pro ueritate certu¬
rent : Siue quia etex his qui nega¬
uerunt multi rae parati sunt: Non
est ablatum exore eius uerbũ ueritatis

Expanded text:
qui defecerunt ad horam neganqui defecerunt ad horam negando, sed poenitendo postea revixerunt, vel etiam martyrii palmam quam perdiderant, reparata confessione sumpserunt. Non igitur «usque valde,» vel, sicut quidam codices habent, non «usquequaque,» hoc est non omnimodo, ex ore Petri, in quo erat typus Ecclesiae, verbum veritatis ablatum est: quia etsi ad horam negavit timore turbatus, tamen flendo est reparatus , et confitendo est postea coronatus. toto corpore sive quia, negantibus plurimis, remanserunt fortes qui usque ad mortem pro veritate certarent, sive quia et ex iis qui negaverant multi reparati sunt, non est ablatum ex ejus ore verbum veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
sicredideris inquit incorde tuo
quia dñs iñs est : et confessus fueris
inoretuo. quia ds̃ illũ sus citauit
amortuis. saluus eris : Corde enĩ
creditus adiustitiã. ore aũ confes¬
sio fit adsalutem: Parumẽ ergo
in corde habere xp̃m et nolle con¬
fiteri: dumtimetur obprobrium.
Sed ex probrantibus respondendũ
est uerbũ: Vt aũ hoc martyres
possent. promissũ ẽ et dictum.
Non enim uos estis quilo quimini.
sed sp̃s patris ur̃ĩ quilo quitur in uob:
Ideo et iste cũ dixisset. respondebo
exprobrantibus mihi uerbũ. Con¬
raui insermonibus tuis: quod est¬
plurimi. quamuis ad ipsum corpis
cuius haec uerba sunt pertinen¬
tes. graui pondere persecutionis
urgente. Non ual erunt
sustinere ex probrationẽ. et xp̃m
deficiendo negauerunt.: Ideo
sequitur. Et ne auferas deore
meo uerbum ueritatis usq ualde :
Exore quippesuo dicit: quia un¬
tas corporis loquitur. incuius
membris etiam illideputantur :¬

Expanded text:
si credideris,» inquit, «in corde tuo si credideris,» inquit, «in corde tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris in ore tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis; salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Parum est ergo in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur opprobrium: sed exprobrantibus respondendum est verbum. Ut autem hoc martyres possent, promissum est eis, et dictum, «Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis» . Ideo et iste cum dixisset, «Respondebo exprobrantibus mihi uerburaui in uerbis tuis. quasplurimi quamvis ad ipsum corpus, cujus haec verba sunt, pertinentes, gravi pondere persecutionis urgente non valuerunt sustinere exprobrationem, et Christum deficiendo negaverunt; ideo sequitur, «Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usque valde.» Ex ore suo quippe dicit, quia unitas corporis loquitur, in cujus membris etiam illi deputantur
Abbreviated transcription (Latin):
hum caro factum ẽ ethabitauit in
nobis : Quod uerbum in principio
erat. et apud dm̃ erat. et ds̃erat:
Sed et si non ipsi uerbũ exprobrent
quod eos latet. quia diuinitas eius
ab eis ñ cognoscitur. a quibus eius
in firmitas incruce contempnitur.
Nos tam̃ uerbũ respondeamus. ne
exprobratione terreamur aut con¬
fundamur: Uerbum enim si cog¬
nouissent. numquã dñm gloriȩ
cruci fixissent: Illeaũ respondit
uerbum ex probrantibus. suꝑ quẽ
uenit miseri cordiadĩ: Hoc est
ipsum salutare eius. Uenit ut
protegat. non ut conterat :
Nam super quosdã conterendos
uenturus est : qui nunc in eũ dum
spernunt eius humilitatẽ. offenden¬
do quassantur: Sic enim dicit
in euangelio : quiceciderit super
lapidem istum conquassabitur:
Super quem uero ceciderit: conte¬
reteum: Quiergo nobis expro¬
brant : offendunt et cadunt in eũ.
Nosaũ neoffendamus et cadamus:
obprobria eorũ netimeamus: sed
respondeamus eis uerbum. Hoc est
uerbum fidei qđ predicamus. Quiu

Expanded text:
um caro factum est, et habitavit in nobis; quod Verbum in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat . Sed etsi non ipsi Verbum exprobrent quod eos latet, quia divinitas ejus ab eis non cognoscitur a quibus ejus infirmitas in cruce contemnitur; nos tamen Verbum respondeamus, nec exprobratione terreamur aut confundamur. Verbum enim si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ille autem respondet Verbum exprobrantibus, super quem venit misericordia Dei; hoc est, ipsum salutare ejus venit ut protegat, non ut conterat. Nam super quosdam conterendos venturus est, qui nunc in eum, dum spernunt ejus humilitatem, offendendo quassantur. Sic enim dicit in Evangelio: «Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; super quem vero ceciderit, conteret eum» . Qui ergo nobis exprobrant, offendunt, et cadunt in eum. Nos autem ne offendamus, et cadamus, opprobria eorum ne timeamus, sed respondeamus eis verbum. «Hoc est verbum fidei quod praedicamus. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
& iuditia oris eius .: Nequis aut̃ unige¬
ntu hoctribueret is rahelitarum se¬
cundum carnem: & non intellegeret.
magis esse semen abrahae. filios pro¬
missionis quam filios carnis. quibus di¬
cit a postolus. cum gentibus loqueretur:
Vos ergo semen abrahae estis. secundũ
promissionem heredes: Sequitur & dic̃ :
Sipsedñs ds̃ noster. in omniterra iudici

Expanded text:
et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni geet judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis quam filios carnis, quibus Apostolus dicit, cum Gentibus loqueretur, «Vos ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» ; sequitur et dicit, «Ipse Dominus Deus noster; in
Abbreviated transcription (Latin):
Mementote mirabilia eius quae fecit.
prodigia eius & uiditia oris eius.
Quilocus similis iuidetur illiloco ubi
ad moysenquerentem quis esset cum
dixis set : Egosum quisum. haec dices
filus is rahel. quiest misit me aduos:
quod &x quantulacumq particula.
rara mens coepit: deinceps nomen
suum commemorans erga homines.
gratiam suam misericorditer tempe¬
rauit dicens. Ego sum ds̃ abra ham
& ds̃ isaac & ds̃ ia cob Hoc mihi nomen
est in aeternum: Vbi intellegiuoluit.¬
& illos quorum se dm̃ dixit : uiuerese¬
cum in aeternum. Et hoc dixit quod
capi &iam a paruulis posset. Vt ego
sum quisum: illi procaptu intellege¬
rent qui grandibus uiribus caritatis.
nossent querere faciem eius semper::
Siergo quod est ipse. multum estaluos.
mementote mirabilium eius. eius quae
fecit prodigia eius &iudicia oris. qui¬
bus dicitur : Semen abraham serui
eius. filii ia cobelecti eus: Vos semen
ab raham. uos filii iacob ⁊ Mementote
mirabilium eius quae fecit: prodigiaciꝰ

Expanded text:
t, «mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Qui locus similis videtur illi loco, ubi ad Moysen quaerentem quis esset, cum dixisset, «Ego sum qui sum, et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos:» quod ex quantulacumque particula rara mens capit: deinceps nomen suum commemorans, erga homines gratiam suam misericorditer temperavit, dicens, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; hoc mihi nomen est in aeternum» . Ubi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos Mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris bus dicitur? «Semen Abraham servi ejus, filii Jacob electi ejus.» Vos semen Abraham, vos filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem : magnam mercedem.: Ds̃ te
quem fec̃ & cestus curat & gratis. Fer¬
to ergomanus eius O anima quaebene¬
dicis eum. non obliuiscens om̃s retributi¬
ones etus.: Sanat enim om̃s languores
tuos : quiredimit decorruptione uitam
tuam. Indesanat om̃s languores tuos.
quia redim & de corruptione uitamtuã.
Ecce corpꝰ qđ corrumpit᷑ aggrauat animã.
Vitamergo hab& anima incorpore corrup¬
tibili .: Quib uitam onerapatit᷑. ponde¬
ra sustin&: Ad ipsumdm̃ cogitandum
sic̃ dignum est ab homine cogitaridm̃.
quantaim pediunt. Ueluti interpellan¬
tia denecessitate corruptionis humane.
Quantatȩ uocant. quanta a subliminten¬
tione detorquent : quanta interpellant:

Expanded text:
dolorem, magnam mercedem. Deus te, dolorem, magnam mercedem. Deus te, quem fecit, et certus curat, et gratis. Ferto ergo manus ejus, o anima, quae benedicis eum, non obliviscens retributiones ejus; «sanat» enim «omnes languores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptione vitam tuam.» Inde sanat omnes languores tuos, quia redimit de corruptione vitam tuam. Ecce corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Vitam ergo habet anima in corpore corruptibili. Qualem vitam? Onera patitur, pondera sustinet. Ad ipsum Deum cogitandum, sicut dignum est ab homine cogitari Deum, quanta impediunt, veluti interpellantia de necessitate corruptionis humanae? quanta revocant? quanta a sublimi intentione detorquent? quanta interpellant
Abbreviated transcription (Latin):
futuram cogitans sanitatem. Uidete
fr̃s mei in istis languorib corporis.
quanta homines tolerent : ut paucos
diesuicturi moriant᷑.. Et hos paucos
dies incestos. Multienim posttolerap¬
tiam magnam dolorum. cum a medicis
secarentur. ut intermanus medicorũ
mor tui sint. aut iam sani inruente ali¬
qua egritudine de functisunt Sitam
sibi ꝓpinquam mostẽ sperarent: illos in¬
mensos dolores. suscipere tolerandos.
Tu nontoleras ad incestum. qui ꝓmisit
sanitatem non potest falli. E allit̾ me¬
dicus aliquando. & ꝓmittit sanita tem
decorpore humano. Quare fallitur.
quia hoc noncurat qđ fecit. Ds̃ fec̃ cor¬
pustuum : ds̃ fec̃ animamtuam. Nouit
quem ammodum recre& qđ creauit:
Nouit quem ammodum reform &. qđ ip¬
seformauit. Tut antum submanib: me¬
dici esto. Odit enim repellentẽ manꝰ
suas.. Non fec̃ hoc: inmedicihominis
manib: seligari uolunt homines. et se¬
cari. Daturi pro incesta sanitate. certũ

Expanded text:
futuram cogitans sanitatem. Videte, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tolerantiam magnorum dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter manus medicorum mortui sunt, aut jam sani, irruente aliqua aegritudine, defuncti sunt. Si tam sibi propinquam mortem sperarent, illos immensos dolores susciperent tolerandos? Tu non toleras ad incertum: qui promisit sanitatem, non potest falli. Fallitur medicus aliquando, et promittit sanitatem de corpore humano. Quare fallitur? Quia non hoc curat quod fecit. Deus fecit corpus tuum, Deus fecit animam tuam; novit quemadmodum recreet quod creavit, novit quemadmodum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub manibus medici esto; odit enim repellentem manus suas. Non fit hoc in medici hominis manibus. Ligari se volunt homines, et secari; daturi pro incerta sanitate certum