comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ faciebat iudeis fumilia. que ad modu nec illa
quȩ sticiebat similia gentib. Quc tu quoq cõmemo¬
rasti. atq in eo me qđ ñ ingrate fateor. adiuuisti.
Cũ enĩ abste quesisse inepła mea quomͦ putetur
ido sact iudeis tĩ quã iudeus qͥa faillacit suscepit
sacramta iudeoꝵ cũ& gentib tãquã gentilis factꝰ
sit. nectam suscepit ftllacit̾ sacrificia gentium.
turespondisti in eoftctũ gentib tãq gentilẽ qđ p̃¬
putiũ recepit. qđ indifferent̃ ꝑmiserit uesci cbis
quos dapnant uidei. Ubi ego quero utrũ &
hoc simulate fecerit. Iđ si absurdissimu atq¬

Expanded text:
quae faciebat similia Iudaeis, quem ad modum nec illa, quae faciebat similia Iudaeis, quem ad modum nec illa, quae faciebat similia gentibus, quae tu quoque commemorasti atque in eo me, quod non ingrate fateor, adiuuisti. cum enim abs te quaesissem in epistula mea, quo modo putetur ideo factus Iudaeis tamquam Iudaeus, quia fallaciter suscepit sacramenta Iudaeorum, cum et gentibus tamquam gentilis factus sit nec tamen susceperit fallaciter sacrificia gentium, tu respondisti in eo factum gentibus tamquam gentilem, quod praeputium receperit, quod indifferenter permiserit uesci cibis, quos damnant Iudaei. ubi ego quaero, utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atq
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlib& aliud opinantes. ego magis credo tanto apło
dealienis litteris disputanti. nec dicitimeo sic paulũ
defendere quod ñ simularit errorẽ udeoꝵ seduere
fuerit incrrore. qmneq simulabat errore. qͥlibtate
apłica sicut illi tempri c̃gruebat. uetera illa sacra¬
m̃tit ubi opꝰ erat agendo cõmendabat ca ñ sathanȩ
uersutia decipiendis hominib. seddĩ ꝓudentia
p̾nuntiandis reb futuris ꝓph&icȩ constituta.
N ec uere fuerat inerrore uideoꝵ. qͥnon solũ nouerat
sed &iam instant & acrit̾ p̃dicabat eoserrare. qͥputit¬
bant gentib imponenda. uł iustificationi quorũq
fideliũ necessarta. Qđ aut dixi cũ stictũ iudȩis tam¬
qua uidęum. & taqua gentilẽ gentilib ñmenti¬
entis astu sed compatientis affectu. quẽ ad modum
dixerĩ parum uisus es ad tendisse. immo egonsatis
miscđit illa simulauerit. sed qͥa sic ea ñsimulauit

Expanded text:
quilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apostquilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apost doctissimo de alienis litteris disputanti. nec dici timeo sic Paulum defendere, quod non simularit errorem Iudaeorum, sed uere fuerit in errore, quoniam neque simulabat errorem, qui libertate apostolica, sicut illi tempori congruebat, uetera illa sacramenta, ubi opus erat, agendo commendabat ea non satanae uersutia decipiendis hominibus, sed dei prouidentia praenuntiandis rebus futuris prophetice constituta, nec uere fuerat in errore Iudaeorum, qui non solum nouerat, sed etiam instanter et acriter praedicabat eos errare, qui putabant gentibus inponenda uel iustificationi quorumque fidelium necessaria. Quod autem dixi eum factum Iudaeis tamquam Iudaeum et tamquam gentilem gentilibus non mentientis astu sed compatientis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus es adtendisse, immo ego fortasse non satis uod misericorditer illa simulauerit, sed quia sic ea non simulauit,
Abbreviated transcription (Latin):
debeã setuitutẽ. qua eas solas ita sequar. ut c̃scripto¬
res caꝵo nihil ineis omino errasse. nihil fallaciter
posusse ñdubitẽ. P in de cũ quero t̃tium uttres
auam ego trib opponã: possẽ qͥdẽ ut arbitror fa¬
cile repperire simulta legissẽ. Uerũttum̃ ipse mͥ
ꝓhis om̃ib immo supͣ hos om̃s apłs paulus occurrit
Ad ipsũ confugio. adipsũ ab omib qͥ aliud sentiunt
litterarũ eiꝰ tractitorsb ꝓuoco. ipsũ int̾rogans
int̾pello. & requiro ineo quod scripsit adgalathas
uidisse se parũ nreat ingredientẽ aduertititem
cugłii. eiq inftcic ꝑptea restitisse qđ illa simula¬
tione gentes uidai tatre cogebat᷑. utrũ uerũscrip¬
serit. anforte nescio quadispensatua falsitate m̃titꝰ
sit. & audio paulo suꝑius in eiusdẽ narrationis
exordio rdigiosa uoce mͥclamantẽ. Quȩ autẽ
Scribo uob. eccecorãdo quia ñmentior. Dent ueniẽm

Expanded text:
debeam seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptodebeam seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. proinde, cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. uerum tamen ipse mihi pro his omnibus, immo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. ad ipsum confugio, ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt, litterarum eius tractatoribus prouoco, ipsum interrogans interpello et requiro in eo, quod scripsit ad Galatas uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit an 3OI forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ego ftiteor neminẽ legi. Sedcusint ferme sex
uł septẽ. hoꝵ quattuor auctoritatẽ tuquoque
insringis. Nalao dice nũ cuius nom̃ taces. deaeccła¬
nuꝑ dicis egressũ. alexandrũ aut̃ ueterẽ hereticũ
orgenẽ uͦ ac didimũ rep̃hensos abste lego inrecencio¬
tib opusculis tius. & non mediocrit. nec de medio¬
crib questionib. quauis origenẽ mirabilit ante
laiudaueris. Cũ hisgͦ errare puto qͥa necit ipse patie¬
ris. quãuis hoc ꝑ inde dicatur. Aesi in hac sententia
nerrauerint. Naquise. qse uelit cũ quolib& errare:
res igͥ restant: eusebius emesenꝰ. theodoꝵ hera¬¬
deotes & quẽ paulo post cõmemoras ioħs. qͥdudũ
in pontificali gradu c̃stintino politanã rex ȩccłam
cypͥanꝰ. inuenies fortasse nec nob̾ defuisse quos in
eo quodasserim sequerem̃. quaqua sicut paulo ante
dixi tantũ modo scripturis canonicis hano ingenuã

Expanded text:
quorum ego, fateor, neminem legi, sed, cum sint ferme sex quorum ego, fateor, neminem legi, sed, cum sint ferme sex uelseptem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infringis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem haereticum, Origenem uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his ergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non errauerint. nam quis est, qui se uelit cum quolibet errare? tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali gradCyprianus, inuenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur, quamquam, sicut paulo ante dixi, tantum modo scripturis canonicis hanc ingenuam
Abbreviated transcription (Latin):
utilit libtate caritatis sc̃ȩ acbenigne pretate humi¬
litatis accepit. atq itirarius & scius exemplu posteris
p̃buit. quo non dedignarent᷑ sicubi forte recti tramite
re liquissent &um aposteriorib corngi qũa paulus.
quofident᷑ auderent aũ minores minorib ꝓdefindm¬
da cuanglica ueritate salua fratna caritate resistere
Nicũ satus sit atenendo itintre innullo quã inaliquo
dulinare. multo etũ e. tam̃ mirabilius & laudabilius.
libent̾ acuꝑe corrigentẽ. quã audist corrigere
deuiantẽ. Laus itaq iuste libtatis inpaulo. & sc̃e hu¬
fuerat ad uersus caluniã porphiru defendend
quã ut cidart̃ obtrectindi mauor occasio. qua multo
mordatius criminar&̃ xp̾ianoͦs ftllacit̃ uł suas lit¬
teras scribere. ut dĩ suͥ sactim̃ta pirtire. Flagitas
ame. ut aliquẽ saltẽ unũ ostendã. cui sententiam
uens. qͥte in eo qđ astruis p̾cesscrunt. petens quod
in eo site rep̃hendo errantẽ. patiarte errare cutalib

Expanded text:
e caritatis, sanctae ac benignae pietate humilitatis accepit atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus. quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare. multo est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae hufuerat adversus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi major occasio; qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter vel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare. Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cuius in hac reueris, qui te in eo, quod adstruis, praecesserunt, petens, ut, in eo si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus,
Abbreviated transcription (Latin):
intiri uiriboni. immo uiri xp̃iani: qualib dictũẽ.
Sit inore uro est est. non non. Etqͥ cũfide audiunt.
ꝑ des onis quilocuntur m̃datium. Sed ut dixi & alia
& magna questio ẽ. Iligat qđ uoluerit qui hoc exis¬
timat ubi intiatur. dũtam ab scribentur auctoribus
sc̃arũ scripturatũ ⁊ maxime canonicarũ inc̾cussę
credatur & defendat᷑ ab ec̃ idatid om̃ino. nedispen
satores xp̃i dequib dictũe hic iam querit᷑ int̾ dis¬
pensatuas. ut fiodis quis inueniatur. tãq magnũ
aliquid sibi fidelit̾ didicisse uideant̾ ꝓueritatis dis¬
pensatione iñtiri. cuipsa fio es inlatino sermone ab co
dicatus appellatũr quia fit qđ dicitus. Ubiaut̃ ft
qđ dicitur. m̃tiendi utiq nonẽ locus. Fi odis igitur
dispensator apłspaulus ꝓculdubio nob̾ exiba
inscribendo fidẽ. quia ueritatis dispensator erat ñstal¬
sitatis. Acꝑ hoc uerũ scripsit sȩ pecrũ nrecte ingredi¬

Expanded text:
mentiri uiri boni, immo uiri Christiani. qualibus dictum est: mentiri uiri boni, immo uiri Christiani. qualibus dictum est: sit in ore uestro \'est, est; non, non\', et qui cum fide audiunt: perdes omnes, qui loquuntur mendacium; sed, ut dixi, et alia et magna quaestio est — eligat, quod uoluerit, qui hoc existimat, ubi mentiatur, dum tamen ab scribentibus auctoribus sanctarum scripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino mende quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit, quod dicitur. ubi autem fit. quod dicitur, mentiendi utique non est locus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non re
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegia fugienda. &um ciũipsa grã iã ceꝑareuelari
quȩ umbris talib fuerat p̾nuntiata. sedꝑ mittenda
paululũ eis maxime qui ex illo popło cui datasunt
uenerat. Posttauꝰ tamq cũ honore sepultasint. axp̃i¬
anis om̃ib inreparabilit̃ deserenda. Hoc aut qđ dicis
ñ dispensatiue ut nr̃i uoluere maiores. quid sibi uult
orote: Aut eni hocẽ quod ego appello officiosũ m̃da¬
tiũ. ut hȩc dispensatio sit offitium uelut honeste ituen¬
di. autꝗd aliud sit om̃i no nuideo. nsi forte addito
defendendũ. nisi forte nom̃to mou&. qͥa ntã usitatũ
ẽ in eccłasticis libris uocabulũ officii. Quod ambro
suis nr̃ ñtimuit. qui quos dã suos libros utiliũ pceptio¬
nũ plenos de offitus uoluit appellare. Ansi officio
se mentiatur quisq culpandusẽ. si dispensatiut
aꝓprobandus: Rogote iñtiat᷑ ub ilegerit qui hoo
putat. qͥa & hȩc magna questio e sit ne aliquando

Expanded text:
sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant. postea uero tamquam cum honore sepulta sint a Christianis omnibus inreparabiliter deserenda. Hoc autem, quod dicis \'non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores\'. quid sibi uult? oro te. aut enim hoc est, quod ego appello officiosum mendacium, ut haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo, nisi forte addito defendendum? nisi forte nomen te mouet, quia non tam usitatum est in ecclesiasticis libris uocabulum ofsius noster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos, de Officiis voluit apse mentiatur quisque, culpandus est, si dispensatiue, adprobandus, rogo te ? mentiatur, ubi legerit, qui hoc putat — quia et haec magna quaestio est, sitne aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Etalibi. cũ suꝑius dedispensatione grẽ loqueretur
qđ ipsa iustific&. uelut int̾rogans ait. Qͥdgͦ lex:
Atq huic introgationi ctiuuore sp̃it. Preuaricatio¬
nuis grã. positaẽ. donco uenir& sem̃ cui repnussumẽ.
hosg damnabilit dic ee sublege. quos reos facit lex
nimplentes legẽ. dũ non intellegendo grę benefi¬
ciũ ad stcienda di p̃cepta quasi desuis uirib suꝑba
elatione p̃sumunt. Plenitudo enĩ legis haritas.
Caritas ũ diffusae in cordib uris. ñnos puessos. sedꝑ¬
sp̃m scm quidatus ẽ nob̾. Sedhuc rei qͣntũ satis c̃
explicande ꝓlixas fortasse & su ꝓpͥi uoluminis
sermo deb&ur. Sigͦ illud qđ lex ait ñc̃cupisces.
sihumana infirmitas grãdĩ ad uita nfuerit subse
reũtena. ⁊̃p̃uaricatorẽ potius dap̃nat quã liberat
inotescente necesse suerat ab oleri. iustificart neminẽ
portrant : ntim i dõ fuerat tamqũa diabolica gentiũ

Expanded text:
et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: Quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabiliter dicit esse sub lege, quos reos facit lex non implentes legem, dum non intellegendo gratiae beneficium ad facienda dei praecepta quasi de suis uiribus superba elatione praesumunt. plenitudo enim legis caritas; caritas uero dei diffusa est in cordibus nostris non pectum, qui datus est nobis . Sed huic rei quantum satis est explicandae, prolixior fortasse et sui proprii voluminis sermo debetur. Si ergo illud, quod Lex ait, Non concupisces , si humana infirmitas gratia Dei adjuta non fuerit, sub se reum tenet, et praevaricatorem potius damnat, quam liberat innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium
Abbreviated transcription (Latin):
oMINO eximio
meritoq honorabili fri nectirio. augustinꝰ.
la senio frigescentib inbris feruere Aninũ tuũ
patrie hearitate nec miror ⁊ laudo. teq ñtantũ¬
ñ teuere memorit̃. uerũ &iam uita acmorib. de¬
monstrare qđ nullus sit patrię c̃sulendi modus.
Aut fiius bonłs. n inuit unmo & iã libens acci¬
pio. Unde suꝑnę cuiꝰdã patriȩ in cuiꝰ sco amore
ꝓ nr̃o modulo int̾ eos qͥb. ad illã capescendã.
c̃sulimꝰ. periclitam᷑ atq laboramus. Lale aiã
teipsũ cuiẽ habere uellem. uteiꝰ portiuncu

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI FRATRI NECTARIO AUGUSTINUS. Iam senio frigescentibus membris feruere animum tuum patriae caritate nec miror et laudo teque non tantum tenere memoriter uerum etiam uita ac moribus demonstrare, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis, non inuitus, immo etiam libens accipio. unde supernae cuiusdam patriae, in cuius sancto amore pro nostro modulo inter eos, quibus ad illam capessendam consulimus, periclitamur atque laboramus, talem etiam te ipsum ciuem haber
Abbreviated transcription (Latin):
bulentis sima tẽpestate misit inportũ. quotu
pelago tran quilliore ꝑmeasti. ipsimarinę tran¬
quillitatͥe minime credens. & qui eiꝰ rudim̃tis
excipiendis atq mutriendis te deđ grãs agat
qͣntas potest. ⁊ oma ossa esꝰ dicant. dnẽ quissimi¬
lis tibi: Noneni uberiore fructi legit uł auđ
me docentẽ acdisserentẽ. uł quib lib& ex hor¬
tationib accendentẽ. qua inspicit te uiuentẽ.
Resalutant scam Bincerissima benignitate
tuã. c̃serui mei. quitcũst. Condiaconꝰaut̃ nr̃
peregrinus ex quo amȩ pfectus:. cũs cõ frẽ nr̃o
unbano qͣnoo ep̃atꝰ Sarcurã Subire ꝑrex. ñ dũ
remiaũ ypponẽ. Saluos tos tam̃ in noe xp̃i.
& litteris eoꝵ ⁊ fama nuntiante cognos cimus.

Expanded text:
bulentissima tempestate misit in portum, quo tu bulentissima tempestate misit in portum, quo tu pelago tranquilliore permeasti ipsi marinae tranquillitati minime credens, et qui eius rudimentis excipiendis atque nutriendis te dedit, gratias agat, quantas potest, et omnia ossa eius dicant: Domine, quis similis tibi? non enim uberiore fructu legit uel audit me docentem ac disserentem uel quibuslibet exhortationibus accendentem, quam inspicit te uiuentem. resalutant sanctam et sincerissimam benignitatem tuam conserui mei, qui mecum sunt. condiaconus autem noster Peregrinus, ex quo a me profectus est cum sanctopatus sarcinam subire perrexit, nondum remeauit Hipponem; saluos eos tamen in nomine Christi et litteris eorum et fama nuntiante cognoscimus. c
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mihi uid&̾. Aꝑte quippe dr̃ ferrũ ꝑtransiit ani¬
mã ei. donecurnir& uerbũ eiꝰ. id⁊̃ tã di fuit indu¬
ra tribulatione. donec fier& qđ p̃dix̃. hinc mag̾ne
habitꝰ. ⁊ abilla tribulatione lib̾atꝰ. Sedne humana
sapientię tribuer&̃ qđ ueñ uerbũ eiꝰ. id÷ factũẽ qd¬
p̃diã. more suo scriptura scã dõ inde dat głam
& c̃timio subiungit. Eloquiu dni igniueũ: utpo¬
tui ñ defui introgationib tuis. ad uitꝰ orationib
tuis. & ipsis quas misisti disputationib tuis.
Cũ enĩ introgando disputas. ⁊ quęris aerit̃. & doces
humilit̾: utile : aũt. utde obscuritatib diuinarũ
tam̃ om̃s sane fidei doctrineq. concordent.
Dabis sanc̾ ueniã stilo meo multũ festinanti. ut iã
innaui c̃stituto occurrerẽ ꝑ latori. Filiũ aut̃ nrm
paulinuĩ in xp̃i caritate dulciss imd̾. in hac potiuꝰ
diũ qͥsciens dare auxiliũ de tribulatione. eũ tur¬

Expanded text:
um mihi videtur. Aperte quippe dicitur, Ferrum pertransiit anium mihi videtur. Aperte quippe dicitur, Ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus, id est, tandiu fuit in dura tribulatione, donec fieret quod praedixit. Hinc enim magnus habitus et ab illa tribulatione liberatus; sed ne humanae sapientiae tribueretur, quod venit verbum ejus, id est, it, more suo scriptura sancta deo inde dat gloriam et continuo subiungit: Eloquium domini igniuit eum. Ut potui, non defui interrogationibus tuis adiutus orationibus tuis et ipsis, quas misisti, disputationibus tuis. cum enim interrogando disputas, et quaeris acriter et doces humiliter. utile est autem, ut de obscuritatibus diuinarum tamen omnes sanae fidei doctrinaeque concordent. dabis sane ueniam stilo meo multum festinanti, ut iam in naui constituto occurrerem perlatori. filium autem nostrum Paulinum in Christi caritate dulcissimum in hac potius sericordiae domini, qui sciens dare auxilium de tribulatione eum tur
Abbreviated transcription (Latin):
Significare uoluit tactũ spualẽ. id÷ accessũ fidei
illis duob infractione panis : agnitꝰ. sacram̃tũ eẽ
qđ nos in agnitionẽ suã congregat. nullus deb&
ambigere. Deu̾bis ⁊ymeonis ubrait uirgini
matri dm̃ ⁊ tua ipsiu animã ꝑtransib̾ gladitis.
in alia ȩpła cuiꝰ exeplũ &xĩamodo misi dixi qͥd mͥ uideat᷑.
qđ & iam tibi int̾ cętera uisũ ÷. & qđ adiunx̃. ut de¬
nudent᷑ multoꝵ cordiũ cogitationes. hoc intellegen¬
dũ puto. qͥa ꝑ dm̃passionẽ ⁊ insidię iudeoꝵ. ⁊ disci¬
puloꝵ infirmitas patuit. Tribulationẽ igitur gla¬
dii nomine significatã ẽẽ credibile ÷. quomatia ani¬
ma uuluerata ÷ doloris affectu. Ipse fuit gladius in
Ipsi erant filii hominũ. quoꝵ dentes arma & sagittẽ.¬
& lingua eoꝵ gladius acutꝰ. Nã ⁊ ferrũ qđ ꝑtran¬
sut anim̃a ios eph. ꝓdura tribulatione positũ fex¬

Expanded text:
significare voluit tactum spiritualem, id est, accessum fidei significare voluit tactum spiritualem, id est, accessum fidei illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat, nullus debet ambigere. De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: Et tuam ipsius animam pertransiet framea, in alia epistula, cuius exemplum etiam modo misi, dixi, quid mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit anima
Abbreviated transcription (Latin):
inmͦnte ita trans figurat᷑: ut fiti& uultus eiꝰ splen¬
didus sicut sol. nemint̃ mou&. cũ potuisse usq
potuisse. ⁊ post resurrectiont̃ moue aliq̃tesꝰ litua¬
m̃ta mutata et̃. ut ñ poss& agnosa: & rursũ eadẽ
potente facultite. sicut tune pristiuũ colorẽ. sio &
post resurrechonẽ pristina limam̃ta reuocasse.
Nã & illitres discipłi antequoꝵ oculos inmͦnte trans¬
figuratus ÷. non eũ agnoscerent. si ad eos tilis ali¬
unde ueniss&. Sed qͥa cũillo etant. ipsũ certissime
r&inebant. At enĩ corptis ipsũ erat. inquoresur¬
rex̾. Qud hoc adrẽ: Pa illud utiq ipstĩ corpꝰ
erat. in quoinm̾nte trans figunatusẽ. ⁊ ipsũ erat ĩuuenis.
qͥñ nisi infantulũ noss& ñ utiq agnos cer&. Anuero
adliniam̃ta mutanda ñ potest celerit̾ dĩ potestas. qđ¬
potẽ ꝑ annoꝵ moras hominis ȩtas : Qđ aũt mariȩ̨
dix nolime tangere. nondũ enĩ ascendi ad patre meũ
niluil aliud me intellexisse noueris. quatu. ltatñi

Expanded text:
in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantapotuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamenta mutasse, ut non posset agnosci, et rursus eadem potentiae facilitate sicut tunc pristinum colorem sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset; sed quia cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniampotest per annorum moras hominis aetas? 32. Quod autem Mariae dixit, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem , nihil aliud me intellexisse noveris, quam tu. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
sicͥiue. eȩcũ ÷ huma nũ genus ad uersus utritatẽ.
uttã aꝑta ⁊ manifesta ñsentiat. Tot locis inpin¬
gitur. funditur. tunditur sculpit᷑. scribitur.
legit᷑. agitur. cantat᷑. saltitur. iupit̾ ad ulte
ria cõmittens: quantũ erat. ut in suo saltẽ capito¬
lio istaꝓ hibens leget&.: hȩc mala dedecoris
impixatisq plenissima. sine mine ꝓlubente
inpopłs ferurant. ad orent᷑ intẽplis. rideant᷑

Expanded text:
sicine caecum est humanum genus aduersus ueritatem, sicine caecum est humanum genus aduersus ueritatem, ut tam aperta et manifesta non sentiat? tot locis pingitur, funditur, tunditur, sculpitur, scribitur, legitur, agitur, cantatur, saltatur Iuppiter adulteria tanta committens; quantum erat, ut in suo saltem Capitolio ista prohibens legeretur? haec mala dedecoris impietatisque plenissima si nemine prohibente in populis ferueant, adorentur in templis, rideant
Abbreviated transcription (Latin):
sicatonẽ maliuss& imitari qua iouẽ. Sed quopacto
id facera cũ intẽplis ad orare cogit& iouẽ potius quã
catont̃. Uerũ hȩc ex comedia qͥb. impioꝵ luxus & sa¬
crilega Suꝑstitio c̃uincer&̾. ꝓferre forsitan ñ debemꝰ.
Lege uł recole in eisdẽ libris. qua prudent disseratur
nullomͦ potuisse scriptiones ⁊ actiones recipi comȩdiuũ.
nisi mores recipientiũ ẽs onarent.lta clarissimoꝵ uiroꝵ
inre publica excellentiũ. ⁊ dere publica disputantiũ
auctoritate firmatur. neqͥssimos homines fieri deoꝵ
imitatione ptiores. Nonsane ueroꝵ. sed falsoꝵ atq
fictoꝵ. At enĩ illa om̃a que antiqͥtꝰ deuita deorũ
morib q c̃scripta sunt. longe alit̾ sunt intellegenda
atq int̾praanda sapientib : itauͦ intẽ plis poplis
congregatis. recitari huiuscemodi salubres int̾¬
p̾tationes heri ⁊ nudius t̾tius audiuimꝰ. Quęsote.

Expanded text:
si Catonem maluisset imitari quam Iouem; sed quo pacto si Catonem maluisset imitari quam Iouem; sed quo pacto id faceret, cum in templis adorare cogeretur Iouem potius quam Catonem? uerum haec ex comoedia, quibus impiorum luxus et sacrilega superstitio conuinceretur, proferre forsitan non debemus. lege uel recole, in eisdem libris quam prudenter disseratur nullo modo potuisse scriptiones et actiones recipi comoediarum, nisi mores recipientium consonarent. ita clarissimorum uirorum in re publica excellentium et de re publica disputantium auctoritate firmatur nequissimos homines fieri deorum imitatione peiores non sane uerorum sed falsorum atque fictorum. At enim illa omnia, quae antiquitus de uita deorum moribusque conscripta sunt, longe aliter sunt intellegenda atque interpretanda sapientibus. ita uero in templis populis congregatis recitari huiusce modi salubres interpretationes heri et nudiustertius audiuimus. quaeso te,
Abbreviated transcription (Latin):
plenda. Inde: quod dȩoꝵ multoꝵ falsoꝵq. Simula¬
cra ⁊p̃dixit euersuta. ⁊ p̾cepit euerq Nilil enim
homines tã insotiabiles reddit uite ꝑuersitate qua
illoꝵ deoꝵ imitatio. quales describunt᷑ ⁊ cõm̃dant᷑
litteris roꝵ. Deniq illi doctissim uiri quirẽ publicã
cuntatẽq t̾renã qualis eis. eẽ. debere uidebat᷑. magis
domesticis disputationib requirebant uł &iã de¬
scribebant. qua publicis actionib instituebant atql
for mabant. Egregios atq laudabiles qͦs putabant
homines potius qua deossuos umnitandos ꝓpopae¬
bant. erudiendeq indolis uiuentutis. Etreuera
terenttanus ille adolescens qͥ ex pectans tabulã
pictã inpariete ubi pictuta inerat dead ulteriore¬
gis deoꝵ. libidint̃q. srapiebat᷑. Stimulus &iam tante
auctoritatis accendit. nullo modo in illua flagitium
uł c̃cupiscendo laber&̃. uł ꝑpetrando inmergeretur.

Expanded text:
plenda. inde est, quod deorum multorum falsorumque simulaplenda. inde est, quod deorum multorum falsorumque simulacra et praedixit euersum iri et praecepit euerti. nihil enim homines tam insociabiles reddit uitae peruersitate quam illorum. deorum imitatio, quales describuntur et commendantur litteris eorum. Denique illi doctissimi uiri, qui rem publicam ciuitatemque terrenam, qualis eis esse debere uidebatur, magis domesticis disputationibus requirebant uel etiam describebant, quam publicis actionibus instituebant atque formabant, egregios atque laudabiles, quos putabant, homines potius quam deos suos imitandos proponebant erudiendae indoli iuuentutis. et re uera Terentianus ille adulescens, qui spectans tabulam pictam in pariete, ubi pictura inerat de adulterio regis deorum, libidinem, qua rapiebatur, stimulis etiam tantae auctoritatis accendit, nullo modo in illud flagitium uel concupiscendo laberetur uel perpetrando inmergeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc. utrũ malles florere patriã tuã ꝯ pieate. An
inpicare. Correctis iorib Ansecuris ausib Con¬
para ista. ⁊ uide uirũ inpatriȩ tuę amore nos uin¬
cas. utrũ eã magis ueriusq cupias florere quanos.
In tutre piululũ ipsos dece publica libros. unde
illũ affectũ amantissimi cui ebibisti. qđ nullas
sit patriȩ consulendi modus. aut finis bonis.
Intuere obsecrote ⁊ cerne quantis ibi laudib fruga¬
litas ⁊ continentia p̃dic&̾. ⁊erga c̃iugale uinculy
fides. certiq honesti acꝓbi mores. Quib cũppoll&
ciuitas. uere florere dic̃da ÷. Hiaut mores inecde¬
sus toto orbe crescentib tãquã inscis auditorib
popłoꝵ docent᷑ atq discunt᷑. ⁊ maxime pietas.
qua uerus ⁊ uerax colitur ds̃. Qui hac omĩa quib
Animus humanus diuinę sotietati ad inha¬
bitandã ȩcña cȩlestẽqi ciuitatẽ instruit᷑ & ap¬
titurꝵ Nonsolũ iub& aggredi. ueruxiam donat im¬

Expanded text:
nunc, utrum malis florere patriam tuam pietate an nunc, utrum malis florere patriam tuam pietate an impunitate, correctis moribus an securis ausibus; compara ista et uide, utrum in patriae tuae amore nos uincas, utrum eam magis ueriusque cupias florere quam nos. Intuere paululum ipsos de re publica libros, unde illum affectum amantissimi ciuis ebibisti, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis. intuere, obsecro te, et cerne, quantis ibi laudibus frugalitas et continentia praedicetur et erga coniugale uinculum fides castique honesti ac probi mores, quibus cum praepollet ciuitas, uere florere dicenda est. hi autem mores in ecclesiis toto orbe crescentibus tamquam in sanctis auditoriis populorum docentur atque discuntur et maxime pietas, qua uerus et uerax colatur deus, qui haec omnia, quibus animus humanus diuinae societati ad inhabitandam aeternam caelestemque ciuitatem instruitur et aptatur, non solum iubet adgredienda, uerum etiam donat im
Abbreviated transcription (Latin):
di uerũ hoe dorx fiat. Noque eni desperandũ est
illã te patriã popde ad quirere. uł iam ad quirendã
prudentissime cogitare. ad quãte pat &iã qui inista
genuit ante cessit. Hoe gͦ donea fiat. danobi airniã
Sipropt̃ ułnam nram̃ quã cupimus nũquã relito¬
quere. c̃tristamꝰ patriã tuam. quã cupis florentẽ ñ¬
relinquere decuiꝰ quidẽ florib Sicũ tua pruden¬
tia eispitemus. ñ ÷ uerendũ netibi difficile ꝑ sua¬
dratur. Aut uero &iam nfticile occurtat. quẽ ad
modũ florere ciuitas debeat. Cõnirinoraũ poeta
illt ur̃aꝵ clariimus litteraꝵ. qͦs dã flores ita¬
liȩ. Sednos inur̃a pattia ũtã exꝑtisumꝰ. qͥb floru¬
it t̾ra illa puris. qu̾a quib arserit arinis. im mouꝰ
ũarmis sedflans nec arserit sed incenderit.
Qđ tantũ scelus si fuerit inpunitũ. uulla digna.
correctione prauoꝵ Florentẽ te patnã putas relio¬
turũ. O flores ñplane fructu sel spinari: cõpara

Expanded text:
di. Verum hoc donec fiat — neque enim desperandum est illam te patriam posse adquirere uel iam adquirendam pl\'Udentissime cogitare, ad quam te pater etiam, qui in ista genuit, antecessit — hoc ergo donec fiat, da nobis ueniam, si propter patriam nostram, quam cupimus numquam relinquere, contristamus patriam tuam, quam cupis florentem relinquere. de cuius quidem floribus si cum tua prudentia disputemus, non est uerendum, ne tibi difficile persuadeatur aut uero etiam non facile occurrat, quem ad modum florere ciuitas debeat. commemorauit poeta ille uestrarum clarissimus litterarum quosdam flores Italiae; sed nos in uestra patria non tam experti sumus, quibus floruit terra illa uiris, quam \'quibus arserit armis>, immo uero non armis sed flammis nec arserit, sed incenderit. quod tantum scelus si fuerit inpunitum nulla digna correctione prauorum, florentem te patriam putas relicturum? o flores non plane fructuum sed spinarum! compara
Abbreviated transcription (Latin):
locutus c̃ propt̃ homines quidilectione c̃iugum tu¬
multuari poterant fuisse mentitum: Scilic& non
quod hoc senserit. sed ut illoꝵ placaret᷑ aduersitas:
Non opus ẽ multa commemorare. Possunt enim
uideri & iam delaudib dĩ eẽ officiosa m̃datia.
ut apud homines pigriores. dittio eius ardescat.
atq ita nusquã certaerit insc̃ĩs libris castȩ ueritatis
auctoritas. Nonne ad tendimus cundẽ apłm cum
ingenti cura cõmendandȩ ueritatis dicere. siaũt
xp̃s non resurrexit. in anis ẽ p̃dicatio nr̃a. in anis ẽ.
& fidesura : inuenimur aut̃ & ftlsi testes dĩ. quia¬

Expanded text:
locutus est, propter homines, qui dilectione coniugum tulocutus est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adueršitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat, atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adtendimus eundem apostolum cum ingenti cura commendandae ueritatis dicere: si autem Christus non resurrexit, inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra. inuenimur autem et
Abbreviated transcription (Latin):
ministrata ẽ atq c̃scripta. aliquid in libris suis
fuisse m̃titos. Alia quippe questioe. sit ne ali¬
qndo mñtiri uiriboni. & alia questioẽ utrum
scriptorẽ scãrum scripturarũ m̃tiri oportuerit.
Immo uͦ ñ alia. sed nulla questio ẽ. Ailimisso enĩ
semel intante auctoritates fastigiũ officioso
aliquo mendatio. nulla illoꝵ libroꝵ particula
remanebat. quȩ ñ ut cumqs uidebitur uł ad mores
difficilis. uł ad fidẽ incredibilis. eadẽ ꝑnitiosis¬
sima regula ad m̃tientis auctoris c̃siliũ officiũq
referatur. Sienĩ mentiebatur apłs cũ apłm
& recte illi uidebatur parus fecisse. quẽ ñreste
fecisse & dix̃ & scripsit. ut quasi animos tumul¬
tuantium delinira. quid resp̃debimꝰ. cũ exurre¬
dcerint ꝓuersi homines ꝓhibentes nuptias. quos
futuros ipse pnuntiauit. & dixerint totũ illud
quod idẽ apłs demitri monioꝵ iure firmando

Expanded text:
ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. si enim mentiebatur apostolus Paulizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint peruersi homines prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiauit, et dixerint totum illud, quod idem apostolus de matrimoniorum iure firmando
Abbreviated transcription (Latin):
p̾minentẽ auctoritatẽ in hoc munere sine c̃tro¬
ũsia tribuendã existimo. lilime plus mauent.
qui cũ posteriores int̾pretarentur. & uboꝵ locutio¬
nũq hebreoꝵ uiam atq regulas mordatius ut
reliquerunt multa. quȩ tanto post eruenda & ꝓ¬
denda remanerent. Sienĩ obscura sunt. tequoq
rei ꝓtua caritate expositis causis certũ me siicias
obsecraue rim. Legi &iam quȩ dam inscriptura
quȩ tua diceretur in ȩpłas apłi pauli. quarum
adgalathas cũ enodare uelles. uenit in manus
locus ille quo apłs petrus aꝑnitiosa simulatione
reuocatur. ibi patrocinium mendatii susceptum ẽẽ.
uł abste tedi uiro. uł aquopiam si alius illa scripsit.
Fateor. ñ mediocriter doleo donec refellant᷑. si forte
refelli possunt ea quęme mouent. Mihi enĩ uid&̃
exociosissime credi aliquod inlibris Scĩs ẽe. men¬
datium. idẽ eos homines ꝑ quos nob illa scriptura

Expanded text:
praeminentem auctoritatem in hoc munere sine contropraeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut , \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerent. si enim obscura sunt, te quoqurei pro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae tua dicerentur, in epistulas apostoli Pauli, quarum ad Galatas cum enodare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
inloquelas cõmunicandas tecũ destudiis nr̃is. quae
& iuatica quedĩ demonstrati ase itineris & iam
ꝑ tuã caritatẽ ñ medioerit̾ ministrare dignatur
P&imꝰgͦ & nob̾cũ petit omis affricanaꝵ aeccła rum
studiosa soti&as. ut int̾p̃tandis eoꝵ libris qͥ grece
scripturas nr̃as quã optime tractiutr. curã atque
oꝑam impendere ñ graueris. Potest eni efficere.
ut nos quoq habeamus tales illos uiros. & unum
potissimũ. quẽ libentius intuis litteris sonas.
Deuer tendis aut̃ inlinguã latinã sc̃is litteris
canonicis laborare te nollem. nisi eodẽ modo quo
iob int̾pretatus es. ut signis adhibitis. qͥd int̾ hanc
p̃tation̾e dist&. appareat. Satis aũt nequeo mirari.
si aliquid adhuc in hebreis exemplarib inuenit᷑.
quod tot int̾pnees illius lingue ꝑitissimos fugerit.
concordia quã siunius homo cẽt. non audeo in
aliquã partẽ certã ferre sententiã nisi quod eis

Expanded text:
in loquelas communicandas tecum de studiis nostris, quae in loquelas communicandas tecum de studiis nostris, quae et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis
Abbreviated transcription (Latin):
oMINo diluesimo & cultu sincerisimo biri &¬
qͥaa leticia & utra exercitatio in dño lib̾alis
Quãꝗ ego ꝑcupiã om̃ino tenosse. tam̃ exiguũ quiddã
tui minus habeã p̃sentiam uidelic& corꝑis. quam
ep̃atu dignus fr alipius uidit. remeansq ad me
uisusẽ. negare: ñpossũ magna exparte meẽ relatu
tius in pressam. & ante reditũ cũte ille ibi uide¬
bat. ego udebã sed oculis eius. Non enĩ animo
me atq illũ. sed corꝑe duos quinouerit dixerit
c̃cordia dũtaxat & familiaritate fidissima.
ñmeritis qͥb ille antecellit. Quia gͦ me pͥmitꝰ
cõmunionȩ sp̃s quo in unũ nitimur. de inde illius
exore imdiligis. nequaq impudent̃ quasi
aliquis ignotus cam̃do germanititq tuae
tuo uere ꝓfuturum Speramus. nͥ forte qđ talis ẽ.
ut ipsetibi ꝑ eũ fiar c̃õmendatior. quã ille
Hastenus fortasse scribere debuerim. siẽẽ uellẽ epłarũ
sollempnium more contentus. Sed scat& animus

Expanded text:
omino dilectissimo, et cultu sincerissimae cariquieta laetitia et uere exercitatio liberalis. quamquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae ftuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus
Abbreviated transcription (Latin):
in miscđa & argu& me. oleumaũt peccatoris
non inpingu& caput meum. nisi quia magis
amat ob iurgator sanans. quam adulator unguens
caput. Ego aut̃ difficillime bonus uidex lego
qđ scripserim. sed auttimidior recto aut cupidior
U ideo &iam int̾dum uttia mea. sed hȩc malo audire
ameliorib necum me recte fortasse rep̃hendero.
rursus mihi blandiar. & meticulosam potius mihi
uidear inme. quam iustam tulisse sententiam.

Expanded text:
in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar et meticulosam potius mihi uidear in me quam iustam tulisse sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
& dexpiano studio conferre : sed huic desiderio meo
nulla ȩpła sat ẽ. Uberius id possum ꝑfrẽm quem
miscendũ & alendum dulcib atq utilib sermoci¬
nationib tuis misisse me gaudeo. & tam̃ quantũ
uellem. nec ipse quodiꝑse pace eius dixerim forsitan
capit. quãꝗ nihilo me illi p̾̃tulerim. Ego eni me
fateor tuicapatiorẽ. sedipsũ uideo fieri pleniorẽ.
qđ me sine dubitatione ante cellit. Et postea¬
quã redierit quo dño adiuuante ꝓsperatum
iri spero. cũ eus pectoris abste cumulati particeps
fuero nẽ impleturus qđ inme adhuc uacuũ
erit atq auidũ sensuũ tuoꝵ. Ita fi& ut & ego¬
&im tunc egentior sim. ille copiosior. Sane
idem fr̃ aliquaᷤᷤ scripturaᷤᷤ nr̃a ᷤᷤ fert secum. quibus
legendis sidignationem adhibueris. & iam sincerã
frat̃namq seutritatẽ adhibeas quęso. Nonenim
alit̾ intellego quod scriptumẽ : em̃diuit me iustꝰ

Expanded text:
 et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo  et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo nulla epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante prosperatum hi spero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut egoiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia indatiaet non debent. tam non debent
fauere iñdatio. Sed hoc intellegentiȩ relitquotuȩ
Ad mota enĩ lectioni diligentiori consideratione.
multo id fortasse facilius uidebis quam ego
Ad hanc aut̃ considerationẽ. cog& te pietas. qua
cognoscis fluctuare auctoritatẽ diuinoꝵ scriptoꝵ
ut in eoꝵ qđ ilt quisq credat. qđ nonuult uon¬
uult non credat: si semel fuerit ꝑsuasũ. aliquar
illos uiros ꝑ quos nobis hȩc ministrata sunt in
scripturis suis officiose potuisse m̃tiri. nisi forte
regulas quasdam i daturuses quib nouerimus
ubi oporteat m̃tiri. ubi ñoporteat. Quodsi fieri
potest. nullo modo m̃dacib dubiisque. rationibus id
explices queso. nec me honerosũ aut impudentem
iudices ꝑhumanitatẽ ueracissimã dñi nr̃i. Nam
ut nondicã nulla. certe ñ magna culpa mȩerror ue.¬
ritati stiu&. sirectt inte potest ueritas stiuere m̃datio.
Multa alia cum sincerissimo tuo corde loqui cuꝑem.

Expanded text:
testimonia mendacia esse non debent, tam non debent testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem diuinarum scripturarum, ut in eis, quod unIt quisque, credat, quod nuult, non credat, si semel fuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri; nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere mendacio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñsuscitauit. Siquis huic dicer& quid inisto men¬
datio ꝑhorrescis. cum id dixeris. qđ &iam siftilsum
sit adlaudẽ dĩ maxime ꝑtin& ñne huius detestatꝰ
insaniã quib poss& uerbis & significationib in
lucẽ penetralia sui cordis aꝑir& clamans ñ minore
aut fortasse &iam maiore scelere in dõ laudari
falsitate quã ueritatẽ uituꝑati: Agendum est
gͥ ut ad cognitionẽ diuinarũ scripturarum talis
homo accedat. qͥde scĩs libris tã scȩax& ueraciter
existima. ut nolit aliqua eoꝵ parte delectari ꝑ
offitiosa mendatia: potiusq id qđ ñ intellegit
transeat. quam cor suum p̾ferat illi ueritati. Profecto
tium cũ hoc dio. credisibi expetit. & id agit ut diuina¬
rum scripturarunt auctoritatibus ñcredamus.
Et ego quidẽ qualib cumq uirib quas dñs suggerit.
om̃a illa testimonia quȩ adhibita sunt adstruendȩ
utilitati m̃datq alit̾̃ oportere intellegi ostenderẽ.
ut ubiq eoꝵ firma ueritas doceretur: Quã enim

Expanded text:
quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim, cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ueritas doceretur. quam enim
Abbreviated transcription (Latin):
rogat eaquȩ pacis sunt. Quo aut̃ ꝑtinerent
istȩ similitudines: ipsa c̃clusione satis aperuit.
A it gͦ. Sicgͦ om̃is ex uob qui ñ renuntiauerit om̃ib
ut nonrenunti& unusquisq om̃ib qussunt eius.
Prelocutio aut̃ suꝑior cũ extrema c̃dusione c̃cordat.
I neo enĩ quod quisq renuntiat om̃ib quȩ sunt
eiꝰ &iam illud contin&̾. ut oderit patrẽ suũ & ma¬
trẽ ⁊ uxorẽ ⁊ filios. ⁊ frs ⁊ sorores. adhuc & aninã
suam. Oña enĩ hȩc ꝓpria eius quȩ plerũq impli¬
cant & impediunt ad optinenda. Nonita ꝓpra
temporalit̾ transituta. sed inaet̾nũ mansura com¬
munia. Quo eñ tibi nunc quedã mulier mat̾ẽ
Hoc ipso utiq nonẽ & mihi. Qua propt̃ hoc tem¬
porale actransitoriũ ẽ. sicut transisse iamuides
qđ te ccepit. qđ gestauit utero. qđ peꝑit. qđ lacte
nutriuit. Quod aut̃ in xp̃o soror ÷. & tini est

Expanded text:
rogans pacem. Quo autem pertinerent istae similitudines, ipsa conclusione satis aperuit: ait enim, Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus ut renuntiet unusquisque omnibus quae sunt ejus. Praelocutio autem superior cum extrema conclusione concordat. In eo enim quod unusquisque renuntiat omnibus quae sunt ejus, etiam illud continetur, ut oderit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc et animam suam. omnia enim haec propria eius sunt, quae plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria temporaliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulier mater est, hoc ipso utique non est et mihi. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod peperit, quod lacte nutriuit. quod autem soror in Christo est