comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Stulutia namq ẽ homini habenti mortuũ
suum: & relicto eo. ire & flere mortuũ proximi sui¬
cidit om̃e primo genitũ interra egẏpti. Scribitur¬
enĩ: quia non erat domus. inqua ñ iaceret mortitꝰ.
q ergo mortuum suũ. idẽ. peccatũ ꝓpriũ plãgere de
illud ꝓpħȩ. Qui lauatur a mortuo. & iterũ mortuum
ꝑfecti sꝑate ineam quȩ offeit᷑ uob̃ grãm: in reuelati¬
onem ib̾u xp̃i. Ac si diceret monachis Quanto maior
uob̃ ẽ grã ꝓmissa: tanto amplius digni esse curate. ut
cinctiꝰ lumbis mentis. ide. & m̃te & corpore eastus. ad¬
uentum diĩ expectat: merito quando reuelet᷑ sperat.
Hinc & paulus apls ait. State suecineti lumbosue¬
stros in ueritate. idẽ. ꝑfectis state : lumbos mentis ac
bra carnis & corporis. om̃ia m̃bra anime inscriptu¬
ris uocentur. nulli dubiũ ẽ: dequib unũ puto esse
nc̃ menbrũ lumbos: quos ut accingamus: ueritate
precipitur. Sint lũbi ur̃i precincti: & luc̃nȩ ardentes

Expanded text:
. Stultitia est enim homini habenti mortuum suum, et relicto eo, abire et flere mortuum proximi suicidit omne primogenitum in terra Aegypti, non erat domus, in qua non jaceret mortuus . que ergo mort, ubi ait: Qui lavatur a mortuo, et iterum tangit mortuum perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam, in revelationem Jesu Christi . Ac si diceret monachis: Quanto major est vobis gratia promissa, tanto amplius digni esse curate, ut cinctis lumbis mentis, id est, et mente et corpore castus Domini adventum exspectat, merito quando reveletur, sperat. Hinc et Paulus apostolus ait: State ergo succincti lumbos vestros in veritate , id est, perfecti state, lumbra carnis et corporis, omnia membra animae in Scripturis vocentur nulli dubium est. De quibus unum puto esse nunc membrum, lumbos, quos ut accingamus a Veritate praecipitur. Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes .
Abbreviated transcription (Latin):
unc modicum operis ur̃i libellum. cle mul¬
torum dictis orthodoxorũ opitulante xꝑ̃o
colleginus patrum : & per eorum discur

Expanded text:
unc modicum Operis nostri libellum de multorum dictis orthodoxorum, opitulante Christo, collegimus Patrum, et per eorum discur
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ auxilio eget. Quodsi fuerit naturalit tardior: freqñ¬
ti tamen meditatione aciutur: ac legendi assiduitate col¬
ligitur. Sepe ꝓlixa lectio: longitudinis causa. memo¬
riam legentis obliterat: Quod si breuis sit: submoto¬
q libro sententia retractetur in animo: tunc sine labo¬
re legitur: & ea quȩ lecta sunt recolendo a memoria
minimȩ excedunt: Acceptabilior ẽ. sensib tacita le¬
cꝰtio: quam aꝑta: Ampluis enim intellectus instruit᷑
quando uox legentis quiescit: & subsilentio lingua
mouetur. Nam clare legendo & corpus lassatur: &
tet animam scđm xp̃i uoluntatem conuersantẽ. aut
dicere fideliter quȩ nescit: aut docere manifestȩ quȩ
nouit. Si aũt utrumq cum possit. non iuilt: in sani¬
ȩ morbo laborat. Inicium enim retedendi adõ: fasti¬
dium doctrinȩ ẽ: Dixit abbas pastor. quia qui q̃¬

Expanded text:
riae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et tet animam secundum Christi voluntatem conversantem, aut discere fideliter quae nescit, aut docere manifeste quae novit; si autem utrumque, cum possit, non vult, insamae morbo laborat. Initium enim redium doctrinae est. Dixit abbas Pastor: Quia qui que
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomodo possumus custodire cor nr̃m: si lingua
nr̃a ianuam aꝑtam habuerit. frat̃ interrogauit ab¬
batem pastorem. dicens Quomͦ oportet monachũ
sedere in cella: Sirit ei senex. Quantũ ad id quod in
manifesto est. hoc est ut faciat opus manuum: & se¬
mel comedat. & taceat. & meditetur. Occulte enĩ pro¬
ficere in cella. hoc est. ut redarguat semetipsum de
propriis excessibus unusquisq in omni loco ad
um sit utilis ad instruendum lectio: ad hi¬
bita autem collatione. maiorem intelligen¬
tiam prebet: Meluis ẽ enim conferre: quã
legere. Collatio: docibilitatem facit: Nam ꝓpositis
interrogationibus cunctatio rerum excluditur: et
sepe obiectionib latens ueritas aꝑ ꝓbatur. Quod enĩ
obscurum ẽ aut dubium: conferendo cito ꝑspicitur.
Sicut instruere solet collatio: ita contentio destruit. hec
enim relicto sensu ueritatis: lites generat: & pugnan¬
do uerbis: etiam in dm̃ blasphemat: Lectio. memo-¬

Expanded text:
Et quomodo possumus custodire cor nostrum, si lingua Et quomodo possumus custodire cor nostrum, si lingua nostra januam apertam habuerit? Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quomodo oportet monachum sedere in cella: Et respondit: Quantum ad id quod in manifesto est, hoc est, ut faciat opus manuum, et semel comedat, et taceat, et meditetur. Occulte enim proficere potest in cella, hoc est, ut redarguat semetipsum de propriis excessibus unusquisque in omni loco ad atione. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis, etiam in Deum blasphemat. Lectio memo
Abbreviated transcription (Latin):
dies corruo ꝑipsam. & delinquo: Abbas macharius
maior inscithi: dicebat fr̃ib post missas ȩccłie fugi¬
te fr̃s. Q dixit ei unus fr̃. Pater quo habemꝰ fuge¬
re amplius a solitudine ista : Et ille ponebat di¬
gitum suũ inore. dicens Istud c̃. quod fugiendũ dico
Et sic intrabat incellam suam: & claudens ostium.
sedebat solus: Dixit abbas sysois. quia peregrinano
nr̃a in hoc est: ut teneat homo ossuum: Dixit abba
yperitius. Monachus qui non retinet linguã suam
in tempore furoris: neq passiones cȩteras poterit a li¬
quando in hibe: Dixit abbas longinus. abbati licio:
habeo tres cogitationes: unam:ut ad ꝑegrina ꝑgam.
et respondit ei senex. Si non tenueris linguã: quocũq
ꝑrexeris : non eris ꝑegrinus : sed refrena linguã tuam
& eris etiam hic ꝑegrinus. frat̃ int̾rogauit abbatem sy¬
soium. dicens: Desidero eustodire cor meũ. Sixit ei senex

Expanded text:
dies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius dies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius major in Scythi dicebat fratribus: Post missas Ecclesiae fugite fratres. Et dixit ei unus frater: Pater, quo habemus fugere amplius a solitudine ista? Et ille respondebat digitum suum ponendo in ore, dicens: Istud est quod fugiendum dico. Et sic intravit in cellam suam, et claudens ostium, sedebat solus. Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc est ut teneat homo os suum. Dixit abbas Hyperitius: Monachus qui non retinet linguam suam in tempore furoris, neque passiones caeteras poterit aliquando prohibere. Dixit abbas Longinus abbati Lucio: Habeo tres cogitationes: unam, ut ad peregrina pergam. Et respondit ei senex: Si non tenueris linguam, quocunque perrexeris, non eris peregrinas. Sed refrena hic linguam tuam, et eris etiam hic peregrinus. Frater interrogavit abbatem Sysoi, dicens: Desidero custodire cor meum. Dicit ei senex:
Abbreviated transcription (Latin):
do ab immoderata locutione ñ parcitur: Hinc iacobus
ait. Siquis putat se religiosum ẽt. non refrenans lin¬
guam suam. sed seducens corsuuĩ: huius uana ẽ religio:
Sraui homines sicut in sensu leues sunt. ita in locun¬
one precipites: & reticere ꝑ t̾ractando negligunt. quȩ
locuntur: sed quod leius conscientia concipit: leuioꝵ
protinus lingua producit ꝑsemetipsam ueritas am¬
monet. dicens: Om̃e uerbũ otiosum quod locuti fu¬
erint homines: rationem reddent deeo. in die iudicii.
Otiosum quippe uerbum ẽ: quod aut ratione iustȩ̃
necessitatis. aut intentione piȩ utilitatis caret: Sigͥ
ratio de otioso sermone exigitur: pensemus. quȩ
pena mululoquium maneat: in quo etiam ꝑnoxia
uerba peccatur. Bixit aliquando abbas si sois. Crede
crede. quia ecce triginta annos habeo. quod non de¬
precor dm̃ ꝓpt̃̾ peccatũ: sed orans hoc dico. dñe ihu
xp̃e protege me alingua mea: & usq nunc ꝑ singłos

Expanded text:
do ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus do ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Pravi quidem homines, sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquuntur, sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua producit. Per semetipsam nos Veritas admonet dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. Dixit aliquando etiam abbas Sysois: Crede, crede, quia ecce triginta annos habeo, quod non deprecor Deum propter peccatum, sed orans hoc dico: Domine Jesu Christe, protege me a lingua mea: et usque nunc per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
prouerbiis scriptum ẽ. Sicut urbs patens. &absq
murorum ambitu: ita uir qui ñ potest in loquendo
cohibere sp̃m̃ suũ. Quia enim murum silentii ñ habet:
patet inunici iaculis. ciuitas mentis: & cum se per uer¬
ba extra semetipsam eicit: aꝑtam se aduersario ostẽ¬
dit: Plerumq ꝑ quosdam gradus desidiosa mens in
foueam lapsa impellitur: & dum otiosa uerba cauere
negligi mus. ad noxia ꝑuenimus: ut prius loqui. a¬
liena libeat: & postmodum detractio uitam de quib
loquimur mordeat: ad extremum usq ad aꝑtas lingue
contumelias erũpat: ꝑ effrenationẽ lingue. semmnant᷑
stimuli: oriuntur rixe : accenduntur faces odiorum:
seruiens rectitudinẽ iuistiuȩ tenere nequaquam possit.
hinc salomon iterum dictt In multiloquio. pectatum
non deerit: ysaias propħa ait. Cultus uistitȩ. silentium
Uidelicet indicans quia mentis iustitia desolatur: quan¬

Expanded text:
Proverbiis scriptum est : Sicut urbs patens et absque Proverbiis scriptum est : Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. Quia enim murorum silentium non habet, patet inimici jaculis civitas mentis, et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Plerumque per quosdam gradus desidiosa mens in foveam lapsa impellitur, et dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus vitam eorum de quibus loquimur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Per effrenationem linguae seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, per terram . Hinc Salomon iterum ait: In multiloquio peccatum non deerit . Isaias propheta ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans quia mentis justitia desolatur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
nimam suam. Et uir linguosus. non diriget᷑
suꝑ terram. Et siinmulti loquio extollam᷑. coram dño ñ
absoluim᷑. Unde meliuis ẽ. & illud dnm rogantes dicamꝰ:
Done dñe custodiam ori meo. & ostiũ circiu stantiȩ
labiis meis: & ñ declines cor meum in uerba malitiȩ:
Ammonendi sunt multiloquio uacantes : & uigi¬
lanter aspitiant. a quanta rectitudinis statu de per¬
eunt: dum ꝑmultiplitia uerba dilabunt᷑ huma¬
na & enim mens. aque more & circum clusa ad
suꝑiora colligitur: quia illud reppent. unde descen¬
dit: & relarata deperit: quia semꝑ insima inutilit̃
spargit. Qui suꝑuacui s uerbis asilentii sui cẽsura.
dissipatur: quasi tot riuis extra se ducitur: Unde & redi¬
re intirius mens ad sui cognitionẽ ñ sufficit: quia per
multiloquium sparsa. a secreto se intimȩ considerationis
excludit. Totum uero se insidiantis hostis uulnerib
decegit: qui munimine custodiȩ se ñ circumcludit:. In

Expanded text:
nimam suam . Et, vir linguosus non dirigetur nimam suam . Et, vir linguosus non dirigetur super terram . Et si in multiloquio extollamur, coram Domino non absolvimur. Unde melius est ut illud Dominum rogantes dicamus: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Et: Non declines cor meum in veAdmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilantes aspiciant, quanto a rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa, ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur, unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia se munitione custodiae non circumcludit. In
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationi tuȩ. siue quiescens in lecto. siue surgens
cum timore dĩ: & hec faciens: malignorum im¬
petus non timebis: Dixit abbas. pastor. quia inter¬
rogauit abbas moyses frẽm lachariam tempore
quo moriebatur: dicens: Quidiudes: & ille dixite:
Nichil meluis. quam tacere pat̃: dixit ei uerumẽ: fili ta¬
ce Dixit quidã. abbati amnion. Sigͦ sit necessitas cũ iuci¬
no loquendi: uidetur tibi ut descripturis cum eo loqͣꝵ.
aut de uerbis & sententiis seniorum: & dixit ei senex. Si
non potes tacere: bonum est magis ut de uerbis senioꝵ
loquaris. quam descͥptura Piculũ enimẽ non pariũ:
dixit senex. quia homo siuerbum quidẽ habeat. opera
autem non habeat: assimilabitur arbori habenti folia:
fructum autem ñ. Sicut enim arbor fructib plena.
etiam foliis uiridis: ita & sermo consequit hominẽ.
qui habet opera bona. De multiloquio.xxxuiiii¬
catum & qui mulus utitur uerbis: ledit a¬

Expanded text:
cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace. Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo consequitur hominem qui habet opera bona. CAPUT XXXIcatum . Et: Qui multis utitur verbis, laedit a
Abbreviated transcription (Latin):
biis meis: Nonenim  poni ori suo parietem. sed osti¬
ũ pecit: quod uide licet aꝑitur. & claudit᷑. unde
& nob̾ caute dicendum ẽ: quatinus os discretum.
& congruo tempore uox aꝑiat: & rursũ congruo. ta¬
citurnitas claudat. Ad monendisunt nimis tacit: ut¬
si ꝓximos sicut se diligunt: minime ulis taceant. uñ
eos uiste rep̃hendunt. Uocis medicamine utrorumq
satuti concurritur : dum ab illo qui infert. actio pͣ¬
ua compescttur: & ab hocꝰ sustinet doloris feruor uul¬
nere aꝑco temperat. Qui ꝓxim orum mala respi¬
ciunt. & tam̃ in silentio linguã premunt: quasi cõ¬
spectis uulnerib usum medicaminis subtrahunt. & eo
morus actores fiunt. quo uirus quod poterant curare
ei puer ille. Si sunt uerba ociosa: dimitte ca. Si enĩ
bonasunt uerba. non diui ꝓtrabas: sed cito incide
quid loqueris: & quiescis: Dixit senex quidã. Ta¬
citurnitati operã da : & nichil cogites: & intende

Expanded text:
biis meis . Non enim poni labiis suis parietem, sed ostibiis meis . Non enim poni labiis suis parietem, sed ostium petiit, quod videlicet aperitur et clauditur; unde et nobis caute discernendum est quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursus congruo taciturnitas claudat. Sollicite studeant nimis tacitsi proximos sicut se diligunt, minime illis taceant, unde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt; et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Siquis frũm attulerit ad me deforis sermones:.
Uis abba ut ei dicam ñ eos afferat ad me: Et respondit
ei senex. Noli. Q dixit fr̃. Quare: Respondit senex. Qa
nec uos potuimus id custodire. Ꝙ dixit fr̃. Q uidgͦ de¬
bet fieri: Et respondit ei senex. Si uolumus taciturnita¬
tem seruare: sufficit preximo modus ipse. De tacitur
obliganda: Scriptum naniq ẽ. Sapiens tacebit. usq
adtempus. Ut nimirum cum oportu num considerat:
post posita censura silentii loquendo quȩ congruũt.
in usum se utilitatis impendat. Tempus namq tacẽdi.
& tempus loquendi. Discrete quippe uicissitudinum
pensanda sunt tempora. ne aut cum restringi lingua
debet. ꝑ uerba in utiliter defluat: aut cum loqui utilit̃
potest. semet ipsam pigre restringat: Quanta sit utilitas
tacit᷑nitatis. uel silentii: P salmista considerans ait. Pone
dñe custodiam ori meo: & ostium circum stantiȩ la¬

Expanded text:
dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciturnitatem servare, sufficit proximo modus ipse. CAPUT XXXVIobliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum consipostposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tedebet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quantae sit utilitatis taciturnitas, silentium Propheta considerans, ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae la
Abbreviated transcription (Latin):
tatio uerbi. quȩ te foris impugnat: tolerantiȩ uir¬
titt de uicta discedat. Dicebat quidam patrum. qͥa
dum sederent aliquando seniores. & loquerentur
sermonem de edificationib erat inter cos unus
p̃uidens: & uidit angłos manus agitantes. et le¬
uantes cos. Ut autem uenis set locutio secularis. dis¬
cedebant angłi: & uoli tabantur porci in medio eoꝵ
pleni fȩtorib. &̾ polluerunt eos. Cum autem rursꝰ
loquerentut de ȩdificatione: uenientes iterũ angli.
uelabant eos. Uenerunt aliquando sene ad abbatẽ
antonium: & erat cũ eis etiam abbas ioseph. Uolẽs
esset hoc. aut illud uerbum: & singłi eoꝵ dice¬
bant. prout poterant. Ille aũt dicebat. Nec dũ inue¬
nistis: Post om̃s uero dixit abbati io seph. Tu quomͦ
dieis uerbũ hocͦ. & ille respondit. Nescio. Et dixit abbas
antonius: Uere abbas ioseph. solus inuenit uiã: qui
nescire se respondit: Frat quidam interrogauit senem

Expanded text:
tatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut autem locutio venisset saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem
Abbreviated transcription (Latin):
inore xp̃iam esse non debent: Nam sicut malos mo¬
res. bona colloquia corrigunt: ita praua colloquia
bo i. nos mores corrumpunt. Custodia ori ponitur. dũ
quisq non seuistum. sed quod magis uerumẽ. peccato¬
rem fatetur. O anum suꝑ os ponit. qui bonis operibus
lingue excessum operit: Manum suꝑ os ponit: qui
mals locutionis culpas. bonȩ actionis uelamine teg̃
Quadrimoda ẽ dicendi ratio: quia preuidendum ẽ.
quid. quando.cui. uel quomͦ aliquid ꝓferatur. Bo¬
num quippe bene loquit᷑: qui ea quȩ recta sunt. hu¬
militer annuntiare uidetur. Corde bene loquitur
qui caritatem ñ simulat: Ore bene loquit᷑.: qui uer¬
tatem annuntiat: Factis bene loquit᷑: qui alios bo¬
nisexem plis edificat: Mali mala respondent ꝓbo
nis: & aduersa ꝓoptimis. boni. bona respondẽt
promalis: & ꝓsꝑa proaduersis Aduersuis conuitiũ
linguȩ. fortitudo ad hibenda ẽ. pacientiȩ: ut temꝑ¬

Expanded text:
in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos moin ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut ten
Abbreviated transcription (Latin):
sis cogitationũ tumultib in corde compͥmunt. Mare
significat m̃tem hominis: & quasi fluctus maris st̃.
cogitationes mentis: quȩ aliquando. ꝑiram tumesct̃:
defliunt. Mens quippe humana quot temptationes
patitur: quasi tot flatib mouetur: Plerumq mentẽ
hominis tumultus eogitationiũ deprimit. ira ꝑtͣbat.
& cũ recedit ira. succedit in epta lȩcitia fr̃ aliquis int̾¬
rogauit quosdam patrum si polluit᷑ homo quando res
sordidas cogitat: & alii dicebant etiam polluit᷑ alii¬
nos. qui idiote sumus: sed hoc ꝑtinet ad salutẽ: si ea
quȩ cogitamus. corporalit̃ ñ fecerimus. Sixit quidam
senex Non quia intrant eogitationes malȩ in nos.
um quȩdam parua uitiorum uerba ñ euta¬
mus: in magno linguȩ ꝓlabim᷑ crimine.: et
dum facta quȩdam non grauia libere ac sine
metii committimus : ad potiora scelera. & horrendã
peccandi consuetu dinẽ labimur. Uani sermones.

Expanded text:
sis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare sis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare significat mentem hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt,aritudine defluunt. Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque mentem hominis tumultus cogitationum deprimit, ira perturbat, et cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Frater quidam interrogavit quosdam Patrum utrum polluitur homo quando res sordidas cogitat? Et alii dicebant: Etiam polluitnos, qui idiotae sumus. Sed hoc pertinet ad salutem, si ea quae cogitamus corporaliter non fecerimus. Dixit quidam senex: Non quia intrant cogitationes malae in nos, Dum quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consue
Abbreviated transcription (Latin):
tã polluit Sepe namq hoc quod aconspectu iudicis iã
fletu int̃ueniente deletum ẽ. ad animum ꝑ cogitationẽ
redit: & de uicta culpa ad delectationẽ rursuis in ser¬
ꝑe nititur: atq in antiquo certamine. diutina repul¬
sione reparatur: ita ut quod prius egit in corpore. hoc
importuna cogitatione post modum uersetur inm̃te
Gum nichil foras oꝑe agitur. s sola intis cogitatione
peccatur: districto se reatii mens obligat: nisi hoc soi¬
licitis lam̃tis tergat: Plerumq aurem cordis terrena¬
rum cogitationum turba dum ꝑstrepit claudit: atq
insecretarium mentis. quanto minus curarũ tumul¬
tuantium sonus compescitur: tanto amplius uox p̃¬
sidentis iudicis non auditur: Non nunquam in ipso
orationis nr̃e sacrifitio inportune se cogitationes in¬
gerunt: ut hoc raꝑe uel maculare ualeant. quod in
nob dõ flentes immolamus Om̃s qui uel in hoc mũ¬

Expanded text:
itas polluit. Saepe namque hoc quod a conspectu judicis jam itas polluit. Saepe namque hoc quod a conspectu judicis jam fletu interveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius erat in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum versetur in mente. Cum nihil foris opere agitur, sed sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque aurem cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque intra secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Nonnunquam in ipso orationis nostrae sacrificio importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant quod in nobis Deo flentes immolamus. Omnes qui vel illic
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib turpes a se repellit. Magna obseruantia
cirea cordis ẽ custodiam ad hibenda: quia aut bonȩ
aut malȩ rei ibi consistit origo. Nam sicut scͥptũ ẽ:
ex corde exeunt cogitationes malȩ. Quod si prius pra-¬
uȩ cogitationi resistimus: in lapsum operis ñ incurri¬
mus Plerumq ex bonis oꝑib discimus: quantã uitȩ
munditiam in cogitatione construamꝰ. Pene cuncta¬
bona oꝑa ex cogitatione ꝓdeunt: sed sunt ũ nulla cogita¬
tionis acumina. quȩ ex oꝑatione nasciuitur. Nã sicut
abanima opus sumit᷑: ita rursus aboꝑe animus eru¬
ditur: Ualde necesse ẽ. ut cum cogitatio extra usum du¬
citur.: protimis mentis oculus. ad oꝑa transacta reuo¬
cetur. In sola non nũquam cogitatione delinquitur:
& quia usq ad opus ñ peruenit culpa. neq ad crucia¬
tum peruenit pęnitentia: sed cogitata afflictio mentẽ
cicuis erigit: quam nimirum. tantũmͦ eogitata iniqͥ¬

Expanded text:
gitationibus turpes a se repellit. Magna observatio gitationibus turpes a se repellit. Magna observatio circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae rei ibi consistit origo. Nam, sicut scriptum est. ex corde exeunt cogitationes malae , unde si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. Plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus. Pene cunctabona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur. In sola nonnunquam cogitatione delinquitur, et quia usque ad opus non pervenit culpa, neque ad cruciatum pervenit poenitentia. Sed cogitata afflictio mentem citius erigit, quia nimirum tantummodo cogitata iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
nis: quorum unum iniquitas dr̃. quod ope
geritur: aliud in iustitia quod eogitatione aecip̃r mit¬
titur. Pruis aũt actio resecanda ẽ: postea cogitatio. prius
praua oꝑa: postinodum desideria. Uicissim aũt. & acogi¬
tatione oꝑa procedunt: & aboꝑe eogitatio nascitur: qͣn¬
uis & si aboꝑe malo. quisq uacet: ꝓsolius tam̃ praui
cogitationis malitia. ñ erit innocens:. Unde & dominꝰ
ꝑysaiam. Auferte inquit malũ eogitationũ ur̃arum.
aboculis meis. Non enĩ solum factis. s & cogitationib
delinquimꝰ: si eis illicite occurrentib delectemur. Siẽ
uiꝑa afiliis in utero positis lacerata ꝑimitur: ita nos
cogitationes ii intra nos enutrite. occidunt: & concep¬
te interus uꝑeo ueneno consumunt. animamq ur̃am
crudeli uulnere ꝑimunt. Dum unusquisq diuina il¬
luminatione preuenit᷑. statim molestiis turpiũ cogita¬
tionũ pulsatur. S dĩ seruus. iuditio timoris dĩ tẽp¬
tam̃ta a semetipso reicit: bonisq contra obiectis co¬

Expanded text:
nis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione omvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Dum unusquisque divina illuminatione pervenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei tentamenta a semetipso rejicit, bonisque introjectis co
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quosdam increpatio dura: quosdam uero exhor¬
tatio corrigit blanda Sicut ꝑiti medici ad uarios cor¬
poris morbos diuersa medicamina seruant. ita ut iux¬
ta uulnerũ uarietatẽ medicina diuersa sit: sic & doctor
eccłẽ. singłis quibq congruum doctrinȩ remedium
adhibebit: & quid cuiq oporteat proȩtate. prosexu.
ac professione. annuntiabit. Prima quuppe prudentiȩ
uirtus est: eam quã doceri oporteat existimare ꝑsonã.
Aliter ẽ agẽdũ
erga eos qui nr̃o cõmittunt᷑
regimini
si offendunt: atq alit̃ erga

Expanded text:
Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhorNam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietatem medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter
Abbreviated transcription (Latin):
hunc postmodum fortem munitionẽ: Tunc enĩ hunc
murum ferreum inuenturi sumus. sinunc eum fortiter
tenemus: uidelicet docendo:
custodiendo. su¬
adendo: increpandõ. mulc̾ẽdo
terrendo:
Necesse ẽ. ut hoc ante om̃ia.
qui zelo
rectitudinis mouetur attendat: ne ira extra mentis
dñiũ transeat: sed inultionem peccati. tempus modumq
considerans. surgentis animi ꝑturbationem subtilius retra¬
ctando restringat: animositatem reprimat: & motus fer¬
uidos sub ȩqualitate disponat: ut eo fiat iustior ultor ali¬
enus. quo extitit prius uictor suus. Quizelo rectitudinis
mouetur: sic culpas delinquentiũ corrigat: ut ante ip¬
se qui corrigit ꝑpacientiam crescat: ut feruorem suum
transcendendo diiudicet: ne intemꝑant̃ excitatus. ipso
zelo recꝰtitudinis longe a rectitudine suberret:
una eademq doctrina est adhibenda. sed ꝓqua¬
litate morum. diuersa exhortatio erit doctorũ:

Expanded text:
hanc postmodum fortem munitionem. Tunc enim hunc hanc postmodum fortem munitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum fortiter tenemus, videlicet docendo, custodiendo, suadendo, increpando, mulcendo, terrendo, Necesse est ut hoc ante omnia qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat: sed in ultionem peccati tempus modumque considerans, surgentis animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus. Qui zelo rectitudinis movetur, sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitutidinis, longe a rectitudine suberret. una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversae sint exhortationes doctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos qui patri iure successerit: & tota cremabitur in
altari: Tunc simila insartagine frigitur: cum munda mẽs
iusti ꝑ zeli scĩ ardorem crematur. Quȩ conspergi oleo p̃ci-
odorem suaiussimum domino offerri precipitur: quia si
amorem zelus non habet: ea quȩ de sartagine offertur. ca¬
lorem simila amisit: Notandũ ualde ẽ quod similam of
esse se omnipotentis dm̃ filium moribus demonstrat: &
qui a nobilitate intima. operum suorum ignobilitate ñ
discrepat. Que in altari totacremari precipitur: ut uide-¬
licet holocaustum fiat: Simila itaq in sartagine ẽ. mũ¬
da mens iusti. inzeli spiritalis afflictione: quȩ ꝑ souicitu¬
dinem animarum frigitur: & non solum sacrificium. s
etiam holocaustũ dnõ esse deputatur. Sumamus ergo
sartaginem ferream: & ponamus eam murũ ferreum
int̃ nos & ciuitatem:. id est assummamus ⁊ elum. for¬
tem: ut inter nos & auditoris nr̃i animam. in ueniamꝰ

Expanded text:
sacerdos, qui patri jure successerit, et tota cremabitur in sacerdos, qui patri jure successerit, et tota cremabitur in altari . Tunc simila in sartagine frigitur, cum munda mens justi per zeli sancti ardorem crematur. Quae conspergi oleo praecida in odorem suavissimum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur, calorem simila amisit. Notandum valde est quis similam offesse se omnipotentis Dei filium moribus demonstrat, et qui a nobilitate intima, operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila itaque in sartagine est munda mens justi in zeli spiritualis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigitur, et non solum sacrificium, sed etiam holocaustum Domino esse deputatur. Sumamus ergo sartaginem ferream, et ponamus eam murum ferreum inter nos et civitatem , id est, assumamus zelum fortem, ut inter nos et auditoris nostri animam inveniamus
Abbreviated transcription (Latin):
stor. Ego uolo: ut cotidie quis manducans. paulu¬
lum subtrahat sibi ne sacietur: Et dicit ei abba iosepb
Ergo quando eras uiuenis. ñ ieuinabas biduanas: Di¬
Sed hȩc omĩa ꝓbauerunt senes magni: & inuenerũt
quia bonum ẽ cotidie manducare. parũ sibi sub¬
trahentes Et ostenderunt nob uiam hanc regalẽ.:
mnis spiritalis zelus. docꝰtoris animũ frigit:
quia ualde cruciatur. dum infirmos quosq
ȩcerna deserere. rebus temporalib delectari con-¬
sp̃icit. Nullum quippe omĩpotenti dõ tale ẽ sacrifi¬
cium. quale est. ⁊elus animarun. sic̃ psalmista ait.
Telus domus tue. comedit me. Quantum frixura cordis quȩ
spiritał relũ agitur. om̃ipotentẽ dominum placit. aꝑ¬
te ostenditur: cum offerri ꝑ legem simila insacrifitio ui¬
betur. Scriptum quippe ẽ. In sartagine oleo comsꝑsa fri-¬
gatur : offeretq eam calidã in odorem suaissimum dño

Expanded text:
stor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paulustor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paululum subtrahat sibi ne satietur. Et dixit ei abbas Joseph: Ergo quando eras juvenis, non jejunabas biduanas? DiSed haec omnia probaverunt senes magni, et invenerunt quia bonum est quotidie manducare, parum sibi subtrahendo, et ostenderunt nobis viam hanc regalem, qOmnis spiritualis zelus doctoris animum frigit, quia valde cruciatur dum infirmos quosque aeterna deserere, rebus temporalibus delectari conspicit. Nullum quippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum, sicut Psalmista ait: Zelus domus tuae comedit me . Quantum frixura cordis quae pro spirituali zelo agitur, omnipotenti Domino placet, aperte ostenditur, cum offerri per legem simila in sacrificio jubetur. Scriptum quippe est: In sartagine oleo conspersa frigatur, offeretque eam calidam in odorem suavissimum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nem illũ solitariũ : & non ad quieuit. dicens. In hoc
loco moriar ego: Uenientes aũt frẽs ad abbatem pasto¬
rem: narrauerunt ei: Et rogauit eos ut irent ad eum:
dicentes. Abba pastor uocat te adse. Quod cum ei
dixissent: prexit adeũ: Et udens eum senexafflictũ.
surrexit & osculatusest eum Et aggaudens ei: rogabat
nt sumeret cibum. Qui & ita fecit: ft̃ int̾rogabat abba¬
tem pastorem. dicens: feci peccatũ grande: & uolo tri¬
ennio peniteri. Dixit aũt ei abba pastor: Multũ c̃ Et
dixit ei fr̃. Iubes unũ annũ: Et dixit iterum senex:
Multum ẽ. Qui aũt presentes erãt: dicebant usq
ad quadraginta dies. Senex iterum dixit Multumẽ:
Et adiecit. dicens. Ego puto quia si toto corde homo
penituerit: & non apposuerit facere ittrum. unde peni¬
tentiam agat: etiam triduanam penitentiã. suscipi¬
dicens. Quom̃ opus ẽ ieuinare: Et dixit abba pa¬

Expanded text:
nem illum solitarium, et non acquievit, dicens: In hoc nem illum solitarium, et non acquievit, dicens: In hoc loco moriar ego. Venerunt autem fratres ad abbatem Pastorem, et narraverunt ei de eo. Et rogavit eos, ut irent ad eum dicentes: Abbas Pastor vocat te ad se. Quod cum ei dixissent, perrexit ad eum. Et videns eum senex afflictum, surrexit et osculatus est eum. Et adgaudens ei rogabat ut sumeret cibum. Qui et ita fecit. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Feci peccatum grande, et volo triennium poenitere. Dixit autem ei abbas Pastor: Multum est. Et dixit ei frater: Jubes unum annum. Et dixit iterum senex: Multum est. Qui autem praesentes erant, dicebant usque ad quadraginta dies. Senex iterum dixit: Multum est. Et adjecit dicens: Ego puto, quia si ex toto corde homo poenituerit, et non apposuerit facere iterum unde poenitentiam agat, etiam triduanam poenitentiam suscipidicens: Quomodo opus est jejunare? Et dixit abbas Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ne dum quisq corripit᷑. contumelias inferat: sed ne tra¬
ne inmoderate linguam loquacitas ꝑtrabat: eamq ad
lasciuiam obirectationis extendat: ne odium malitia
excitet: & usq ad iacula maledictionis melinet: hinc
salomon ait: Argue sapientem. & amabit te: insipientẽ
& adiciet odisse te: Qui diligit disciplinam. diligit sen¬
sum: nam qui odit arguentem se. stultus ẽ: S quia
apłs ait. corripite inquietos. consolamini pusillan¬
mes. suscipite infirmos. pacientes estote ad om̃s: ne¬
cesse ẽ. hinc pia patrum correptionis ponamus exem¬
pla: Offendit aliquando frat in congregatione: & ex¬
pulsus ẽ foras. Ex pulsus aũt de congregatione. misit
se in carecꝰtum: & flebat ibi Contigit aut ut alii frẽs
euntes ad abbatem pastorem. audirent eum plorantẽ:
Qui descendentes ad eum. inuenerunt eum magno la¬
bore constrictum. & rogauerunt eum ut iret ad se¬

Expanded text:
ne dum quisque corripitur, contumelias inferat, sed ne, trane dum quisque corripitur, contumelias inferat, sed ne, trane immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque ad lasciviam obtrectationis extendat, ne odium malitia excitet, et usque ad jacula maledictionis inclinet. Hinc Salomon ait. Argue sapientem, et amabit te, insipientem, et adjiciet odisse te. Qui diligit disciplinam, diligit sensum. Nam qui odit arguentem se, stultus est . Sed quia Apostolus ait: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes , necesse est ut hic pia Patrum correptionis ponamus exempla. Offendit aliquando frater in congregatione, et expulsus est foras. Expulsus autem de congregatione, misit se in carectum, et flebat ibi. Contigit autem ut alii fratres euntes ad abbatem pastorem, audirent eum plorantem. Qui descendentes ad eum, invenerunt eum magno labore constrictum, et rogaverunt eum ut iret ad se
Abbreviated transcription (Latin):
emendari obȩdiendo potuerunt: Salubrit accipunt
usti: quotiens de suis excessib arguunt᷑. Iniquis mo¬
lesta est ueritas. & amara disciplina iustitie: nec de¬
lectantur nisi placentib propriȩ infirmitati: Corda
reꝓborũ lubrica sunt ad malum consentiendum:
rudit derisorem: ip̃se sibi facit in uiriã: De bono aũt.
doce iustum inquit: & festinabit acciꝑe. In odid enĩ
contra corripientem se: uertitur malus S si ab incre¬
patione ipsius id circo reticemiis. quia contra nos
in surgere odia formi damꝰ: non iam lucra dĩ. s nr̃a
procul dubio querimus. Sciendũ magnoꝑe ẽ: quod
non numquam cum redargiuntur praui. de teriores
existunt: nos q magnis odiis insecuntur. Ipsis ergo¬
& non nob parcimus: si ab eorum redargutione. pro
eorum amore cessamus: Necesse ẽ nob̃ ut aliquando tolere¬
mus tacendo odiosos. quod sunt: quatinus in nob̃ discant
uuendo quod nonsunt: Non ẽ om̃ino iusto timendum.

Expanded text:
emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus arguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur nisi placentia propriae imbecillitatis. Corda reproborum lubrica sunt ad malum consentiendum erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . De bono autem: Doce justum inquit et festinabit accipere. In odium enim contra corripientem se, vertitur malus. . Sed si ab increpatione illius idcirco reticemus, quia contra nos insurgere odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra procul dubio quaerimus. Sciendum magnopere est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt, nosqet non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Necesse nobis est ut aliquando toleremus tacendo odiosos quod sunt, quatenus in nobis discant vivendo quod non sunt. Non est omnino justo timendum,
Abbreviated transcription (Latin):
plectitur. Multum in terra dimersus ẽ: qui car¬
nalit hominẽ moriturum plus diligit quam oportet:
Non debet uitia aliena corriꝑe: qui ad huc uitiorũ
cogitationib seruit: Imꝓbum est enim arguere quẽ¬
quam in alio: quod ad huc rep̃hendit insemetipso
mitatem : talem se prestare fraterne utilitati studeat:
ut eum quem corri ꝑe cupit. humili corde. ammo¬
neat: & hoc faciat ex compassione. quasi cominunis
ꝑiculi: ne forte & ipse subiciat᷑ temptationi: Sicut uu
spiritales. alieni peccati emendationẽ expectant: ita
proterui delinquentib deridendo insultant: & qͣntum
in ipsisest̾ eos in sanabiles putant: nec declinant cor
ad compaciendi misericordiam: sed suꝑbi entes dete¬
stantur atq blasphemant: Pleriq correptionẽ suam of¬
ficium earitatis existimant: pleriq uero hoc ipsum qd
ex caritate corripiuntur: ad inurie contumeliam tra¬
hunt:. Unde euenit ut ex eo deteriores efficiantur: ꝑqd̃

Expanded text:
plectitur. Multum in terra demersus est, qui carplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio, quod adhuc reprehendit in semetipsonfirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit, humili corde admoneat; hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed supervenientes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
dens dixit: Angusta & arta uia ẽ: ut cogitationib
suis homo iuolentiam faciat: & abscidat ꝓpt̃ dm̃
uoluntates suas Hoc estꝰ etiam quod scriptũ est¬
Ecce nos reliquimus omĩa: & secuti sumꝰ te Dicit senex:
Debet monachus cotidie mane & sero cogitare insemet¬
ipso quid fecit. eorum quȩ uult ds̃. & quȩ non fecit.¬
& ita tractans omnẽ uitam suam penitentiam agendo
mona chus esse potest. Dixit senex. Soͬmiente te aut
surgente. uel aliud quid faciente. si fuerit d̃s ante o¬
culos tuos: in nullo te inimicus poterit de terrere:
& si talis cogitatio manserit in homine: etiam dei
conseruanda. U nũ. ne malum quis inferat.
alterum. ut bonũ impendat: primum ut caue¬
at ledere: deinde ut discat prestare. Amicitia ẽ : am¬
morum societas Hec quippe a duob incipit: nam
minus quam int̃ duos dilectio esse ñ poterit: Tũc
ueri amicus amatur: si ñ prose. sed pro dõ ametur:
Qui uero ꝓse amicum diligit: insipienter eum ã¬

Expanded text:
it: Angusta et arcta via est, ut cogitationibus suis homo violentiam faciat, et abscidat propter Deum voluntates suas. Hoc est etiam quod scriptum estEcce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Dixit senex: Debet monachus quotidie mane et sero cogitare in semetipso, quid fecit eorum quae vult Deus, et quae non fecit: et ita tractans omnem vitam suam poenitentiam agendo, monachus esse potest. Dixit senex: Dormiente te, aut surgente, vel aliud quid faciente, si fuerit Deus ante oculos tuos, in nullo te inimicus poterit deterrere, et si talis cogitatio manserit in homine, etiam Dei conservanda; unum ne malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum am
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib suis apłico exemplo peccata conciliet. Septi¬
moignem zeli eius in xp̃m. & ante honorem quoq
apłatus feruor ẽ docendi supra cȩteros efferendo: ut
satis liquido clareat extinctam eẽ peccandi necessitatẽ.
quam aduersus manicheos ⁊doctrina apłi dep̃liatur
et uita. Uerum nos in tam egregii int̃pretatione oꝑis
&r sinich ut puto de sensuum ueritate: ñ tam̃ parum
de eloquii uenustate ꝑdidimus: splendorem tam no¬
bilis stili & elocutionum grãm exprimere ñ ualentes
S ne sic quidem te istud imꝑasse peniteat. Neq enĩ
uerendum tibi ẽ. neforte aspitate translationis offen¬
sus. lectionis huius careas uoluptate: cum quicquidnob
excultu defuit. ornatuq u̾borum. id cotum illius quẽ
transtulimus magnifica inuenta compensent. E st
enim sc̃s ioħs tam clarus totus ac fulgidus: ut facile
possit sententiarum suarum lumine etiam int̃ nr̃i ser¬

Expanded text:
fidelibus suis apostolico exemplo peccata conciliet. Septifidelibus suis apostolico exemplo peccata conciliet. Septimo, ignem zeli ejus in Christum, et ante honorem quoque apostolatus, fervorem docendi supra caeteros efferendo, ut satis liquido clareat, exstinctam esse peccandi necessitatem, quoniam adversus Manichaeos et doctrina Apostoli depraeliatur et vita. Verum nos in tam egregii interpretatione operis, etsi nihil, ut puto, de sensuum veritate, non tamen parum de eloquii venustate perdidimus, splendorem tam nobilis styli et elocutionum gratiam exprimere non valentes. Sed ne sic quidem te istud imperasse poeniteat: neque enim verendum tibi est, ne forte asperitato translationis offensus, lectionis hujus careas voluptate: cum quidquid nobis ex cultu defuit, ornatuque verborum, id totum illius quem transtulimus, magnifica inventa compensent. Est enim sanctus Joannes tam clarus totus ac fulgidus, ut facile possit sententiarum suarum lumine, etiam inter nostri ser