comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nedicimus reminisci. quia omnis homo dm̃ sͥ
confitetur auctorem. S quando ds̃ om̃i potenꝰ
fidelit̾ agnoscitur. recte ab eis dicitur reminis¬
ci: ut ad illum ueracit̾ redeat. quem pͥus ꝑũsa
quomodo eẽt ab uniuersis gentib adorand̾.
int̾posuit in conspectu eius. ubi nullus adorat
nisi qui de sincera fide p̃sumpserit. Conspec¬
tus enim illiꝰ non. est. nisi supra fidelissimos &
beatos. Dicendo om̃s patrie gentium. nichil
excepit qui cuncta conclusit. ut ꝑ indigenas
suos ce ipse quoq pate credantur ẽẽ deuote.¬
m̃ dñi est regnum. & ipse dñabitur gentiũ.
Ntendamus quid iste uersus preposterat᷑ com¬
pellat intelligi. Ds̃ dominabitur gentium.
quoniã dñi est regnum: quia ñ sunt gentis̃
&e continet. Et necesse est ipsum debere ubiq coli.
quem rerum dnm̃ constat intelligi. de quo loco
pat̾ augustimys in libro adhonoratum presbi¬
terum more suo mirabilit̾ dixit. Ille irrisus:

Expanded text:
ne dicimus reminisci: quia omnis homo Deum sibi ne dicimus reminisci: quia omnis homo Deum sibi confitetur auctorem. Sed quando Deus omnipotens esse fideliter agnoscitur, recte ab eis dicitur reminisci, ut ad illum veraciter redeant, quem prius perversa quomodo esset ab universis gentibus adorandus, interposuit, in conspectu ejus, ubi nullus adorat, nisi qui de sincera fide praesumpserit. Conspectus enim illius non est, nisi supra fidelissimos et beatos. Dicendo, omnes patriae gentium, nihil excepit qui cuncta conclusit; ut per indigenas suos et ipsae quoque patriae credantur esse devotmini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Intendamus quid iste versus praeposteratus compellat intelligi: Deus dominabitur gentium, quoniam Domini est regnum: quia non sunt gentium continet. Et necesse est ipsum debere ubique coli, quem rerum Dominum constat intelligi. De quo loco Pater Augustinus in libro ad Honoratum presbyterum more suo mirabiliter dixit : Ille irrisus,
Abbreviated transcription (Latin):
eum. uiuent corda eorum in secłm seculi.
ermansit in suꝑiorib dictis. Nam cum saty¬
rati pauꝑes fuerint: laudabunt dñm.
Pauꝑes dnm̃ laudant. diuites semetipsos exal¬
tant. Isti thesauraria t̾rena congerunt. illi cȩ¬
lesti ubertate ditescunt. facultas dispar. sed
conscientia longe dissimileͥs. Isti deniq locuple¬
tati sunt de mundo. illi de deo. Oquam longe
dissimilia uota sortiti sunt. Pauꝑes possident
quod numquã ꝑdant. diuites tenent qͦd non
solum mortui. s etiam uiui frequenter amit¬
tunt. Sequitur. Uuiet cor eorum in scłm scłi.
Uiuit cor. i dest spes eoium immobilis uegetat᷑.
Illud enim ueracit̾ uiuere dicimꝰ: quod in diui
uertentur ad dnm̃. unuiersi fines t̃re. in
Deminisci illos proprie dicimus. quos post obhi¬
uionis inuiriam ad memorie constat re-¬
disse medicinã. S hoc de paganis quomͦ possit
intelligi. qui nulla sacramenta fidei ante con¬
u̾sionem suã ullatenus suceperunt: s & eos be¬

Expanded text:
 vivent corda eorum in saeculum saeculi. Permansit in superioribus dictis. Nam cum saturati pauperes fuerint, laudabunt Dominum. Pauperes Dominum laudant, divites semetipsos exaltant: isti thesauraria terrena congerunt, illi coelesti ubertate ditescunt: facultas dispar, sed conscientia longe dissimilis; isti denique locupletes sunt de mundo, illi de Deo. O quam longe dissimilia vota sortiti sunt! Pauperes possident quod nunquam perdent; divites tenent quod non solum mortui, sed etiam vivi frequenter amittunt. Sequitur: Vivit cor eorum in saeculum saeculi. Vivit cor, id est spes eorum immobilis vegetatur. Illud enim vevertentur ad Dominum universi fines terrae. Reminisci proprie illos dicimus quos post oblivionis injuriam ad memoriae constat rediisse medicinam. Sed hoc de paganis quomodo possit intelligi, qui nulla sacramenta fidei ante conversionem suam ullatenus susceperunt? Sed et eos be
Abbreviated transcription (Latin):
boni caro facere: nisi cui diuina miscđia pro¬
bitatem noscitur prestitisse : In medio autẽ
dicit palam & in conuersatione multorum
ubi recte mentis oꝑatio reliquis fidelibus
cate eum. Paulo latius dñi passione nar¬
rata. ne corda fidelium longa tristicia turba¬
rentur. Uenit ad terciam partem ubi deuo¬
tos alloquitur. ut dñi dispensatione recog¬
nita. laudent eum: & p̃conia ipsius genera¬
li exultatione concelebrent. qm̃ ꝑ eius passi¬
onem prouenit salus fidelium & uita uis¬
toium. Nunc intendamus quã suauis inti¬
more dñi declaretur affectus. Timor huma¬
nus non laudem parturit s uituꝑationẽ.
dĩ autem timor quia iustus & rectus. est:
laudem generat. amorem tͥbuit. ardorem
caritatis inflaminat. Laudate gͦ dicit qui
timetis dm̃. id est qui reuerentiam habetis
nominiꝰ eius. quia eum non meretur predica¬
re. nisi qui cognoscitur & tuere. Uniũsum
in partem bonorum accipe. quia illos tantũ

Expanded text:
boni caro facere, nisi cui divina misericordia proboni caro facere, nisi cui divina misericordia probitatem noscitur praestitisse. In medio autem dicit, palam et in conversatione multorum, ubi rectae mentis operatio reliquis fidelibus cate eum. Paulo latius Domini passione narrata, ne corda fidelium longa tristitia turbarentur, venit ad tertiam partem, ubi devotos alloquitur, ut Domini dispensatione recognita laudent eum, et praeconia ipsius generali exsultatione concelebrent: quoniam per ejus passionem provenit salus fidelium et vita justorum. Nunc intendamus quam suavis in timore Domini declaretur affectus. Timor enim humanus non laudem parturit, sed vituperationem: Dei autem timor, quia justus et rectus est, laudem generat, amorem tribuit, ardorem charitatis inflammat. Laudate ergo, dicit, qui timetis Deum, id est qui reverentiam habetis nominis ejus: quia eum non meretur praedicare, nisi qui cognoscitur et timere. Universum in partem bonorum accipe: quia illos tantum
Abbreviated transcription (Latin):
militatem suam quȩ destituta oppͥmi facile
posset: eripi postulauit. Aarrabo no
laudabo de. Post sacram passionem dic̃
głam diuinitatis toto orbe uulgandam. Nar¬
rabo enim dic̃. id est narrare facio. fr̃s autem
dicuntur. qui diligunt & diliguntur. Nam
qui pati uenerat pro salute cunctorũ. quem
eorum non diceret frẽm. de quo loco patent̃
ait apłs. Dĩcebat enim eum propt̃ quem oĩa
& ꝑ quem omĩa. qui multos filios in głam
adduxerat: auctorem salutis eorum ꝑ passi¬
ficantur. ab uno om̃s. Propter quã causã:
non confunditur fr̃s eos uocare dicens.
Nuntiabo nomen tuum fr̃ib meis. Sic ait
& in euangłio post resurrectionem. Dicite
fr̃abus meis. & alibi. Qfecerit uoluntatem
soroR. & mater. est. In medio uero ecclesiae
laudat dm̃. qui se pia conuersatione trac¬
tauerit. Ipsius enim preconium ẽ. morũ
scitas custodita. quando nichil ualet aliqͥd

Expanded text:
militatem suam, quae destituta opprimi facile militatem suam, quae destituta opprimi facile posset, eripi postulavit. Vers. 24. Nlaudabo te. Post sacram passionem dicit gloriam Divinitatis toto orbe vulgandam. Narrabo enim dicit, id est narrare faciam. Fratres autem dicuntur qui diligunt et diliguntur. Nam qui pati venerat pro salute cunctorum, quem eorum non diceret fratrem? De quo loco patenter ait Apostolus: Decebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum per passiqui sanctificantur, ab uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis . Sic ait et in Evangelio post resurrectionem: Dicite fratribus meis ; et alibi: Qui fecerit voluntatem mater, et frater est . In medio vero Ecclesiae laudat Dominum, qui se pia conversatione tractaverit. Ipsius enim praeconium est morum sanctitas custodita, quando nihil valet aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Nicit leo de tribu uida. ferocia uͦ ipsius diabo¬
competenter. sicut petrus apł̃s dicit. Sobrii estote¬
& iugilate. quia aduersarius uester diabolus sic̃
leo rugiens cicuit querens quem deuoret. Ita fit
ut unum animal consideratis eius qualitatib
rebiis ase discrepantib rationabilit̃ comprobet᷑.
Quod genus locutionis scͥpture diuine forsitã
proprium non in merito dixerimus. Sic et re¬
liquas comparationes huiusmodi p̃sentis expo¬
sitionis ratio comprehendit. Acornib idest su¬
ꝑbis. de summitatũ suarum potestate ferientip̃.
S inspice quod addidit  nicorum: id est se
singularit̾ erigentium. Qnimia elatione sur¬
gentes. consortes ferre ñ possunt. dum soli fa¬
ciendum putant quodcumq libuerit. Talia
enĩ animalia quȩ uno cornu armantur. mul¬
to fortiora sunt abhis quib duplicia tͥbuun.¬
tur: que greci monoceron appellant. Ab illa
enim unicorniũ suꝑbia non ferendam hu¬

Expanded text:
Vicit Leo de tribu Juda . Ferocia vero ipsius diaboVicit Leo de tribu Juda . Ferocia vero ipsius diabocompetenter adjuet vigilate, quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita fit ut unum animal, consideratis ejus qualitatibus, rebus a se discrepantibus rationabiliter comparetur. Quod genus locutionis Scripturae divinae forsitan proprium non immerito dixerimus. Sic et reliquas comparationes hujusmodi praesentis expositionis ratio comprehendit. A cornibus, id est a superbis, de summitatum suarum potestate ferientibus. Sed inspice quod addidit: Unicornuorum, id est se singulariter erigentium, qui nimia elatione surgentes, consortes ferre non possunt, dum soli faciendum putant quodcunque libuerit. Talia enim animalia, quae uno cornu armantur, multo fortiora sunt ab his quibus duplicia tribuuntur, quae Graeci μονόκερως appellant. Ab illa enim unicornuorum superbia non ferenda hu
Abbreviated transcription (Latin):
ut scias canes talib hominib aptissime compa¬
ratos. de manu canis dixit. quod utiq homo ñ
canis habet. Siue ut quidam uolunt manum
canis significat potestatẽ mundi istius. quȩ
eccłiam di lacerare mordaci ac subdola semꝑ
iniquitate festinat. Canes autem ñ in malo
tantum. sed etiam in bono poni frequentia exem
e ore leonis de potestate diaboli dicit. Q
bene comꝑatur feris. qm̃ humanis semꝑ
delectatur exitiis. S ne forte aliquib scru¬
pulus inde nascatur. quare frequent̾ una res
& optimis ꝑsonis aptatur & pessimis. dicendũ
est. quod adsimiles partes debeat applicaRi.
Unam quãq rem diuersas certum. ẽ. habere
qualitates. ut leo de quo nunc sermo. est.ha¬
bet fortitudinẽ. propter quã beluarum rex
appellatur. Habet & truculentã seuitiam. ꝑꝑ
qͦd ferox dicitur. Qua propter fortitudo eius
& potestas xp̃o merito comparatur. ut. ẽ. illud

Expanded text:
ut scias canes talibus hominibus aptissime compaut scias canes talibus hominibus aptissime comparatos, de manu canis dixit, quod utique homo, non canis habet. Sive, ut quidam volunt, manus canis significat potestatem mundi istius, quae Ecclesiam Dei lacerare mordaci ac subdola semper iniquitate festinat. Canes autem non in malo tantum, sed etiam in bono poni frequentia exempitatem meam. De ore leonis, de potestate diaboli dicit, qui bene comparatur feris, quoniam humanis semper delectatur exitiis. Sed ne forte aliquibus scrupulus inde nascatur, quare frequenter una res et optimis personis aptatur et pessimis, dicendum est quod ad similes partes debeat applicari. Unamquamque rem diversas certum est habere qualitates, ut leo, de quo nunc sermo est, habet fortitudinem, propter quam belluarum rex appellatur; habet et truculentam saevitiam, propter quod ferox dicitur. Quapropter fortitudo ejus et potestas Christo merito comparatur, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem celerrimã deprecatur. ut ꝑfidorũ
mala crudelitas suꝑuemente tali gła destru¬
atur. Nuxdium enim: ipsam significat re¬
surrectionem. quȩ utiq longe facta non. est: qn
triduana prouenit. Sequitur. Ad defensionem
meam aspice. S que sit ista defensio: consequen
& de manu canis unicam meam.Liberari
se postulat amorte quam subiturus erat. collato
scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim sẏno
nimum nomen est: significans siue hastam siue
gladiũ. siue quelibet arma. ꝑ quȩ uoluit futu
rum crucis exitium competenter aduerti. quia
ꝑ ipsum mors plerumq succedit. S pͥmo dixit
eriꝑe aniiã meam. modo petit liberari eccłiã.
que. est. illi unica idest catholica. ut intelliga¬
tur doctrinas nouas & conciliabula ꝑditorũ
unitatis uocabulo respuisse. hereticos hic canib
comparans. qui domestica quadam feritate atro¬
citer mansueti: cum de penetralib nrũis exeãt.
eccłiam dei mordere. ac lacerare festinant. Et

Expanded text:
rectionem celerrimam deprecatur, ut perfidorum mala credulitas supervenienti tali gloria destruatur. Auxilium enim ipsam significat resurrectionem, quae utique longe facta non est, quando triduana provenit. Sequitur: Ad defensionem meam aspice. Sed, quae sit ista defensio, consequentet de manu canis unicam meam. Liberari se postulavit a morte quam subiturus erat, collato scilicet resurrectioninymum nomen est, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae vorum crucis exitium competenter adverti: quia per ipsam mors plerumque succedit. Sed primo dixit, Eripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est catholica; ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse: haereticos hic canibus comparans, qui domestica quadam feritate atrociter mansueti, cum de penetralibus nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dicendo. Neq auertit faciem suam ame.
Sic gͦ causam om̃ium suam fecit. sic peccata
mundi corporis sui scĩtate deleuit. ut dum
ad se infirmitatem humanã trahit. diabolꝰ
amitteret qͦd tenebat. Quod autẽ damauit
qui se dicit auditum: Utiq ut mors nr̃a eiꝰ
exitio finiretur: ut peccatũ ueteris homim̃
redimeretur precio scĩssime passionis. mnin
pud te laus mea in ȩccłia magna: uota m̃a
dnõ reddam coram om̃ibus timentib eum.
pud te. significat de te. In eccłia magna
catholica scilicet que unuierso t̾rarum
orbe diffusa. est. Magna enim. & amplitudi¬
ne recte dicitur & honore. Uota uͦ mauult
intelligi sacramenta corporis & sangͥnis sui:
que illis p̃sentib redduntur. qui ei scõ timore
considera quia tantum pauꝑes posuit. qui mỹ¬
di istius illecebras contemptu ditissimo respue¬
runt. ñ diuites qui seculi huius felicitate refec¬
ti sunt: s pauꝑes id est regnum dĩ esurientes.

Expanded text:
Christus dicendo: Neque avertit faciem a me. Christus dicendo: Neque avertit faciem a me. Sic ergo causam omnium suam fecit, sic peccata mundi corporis sui sanctitate delevit, ut dum ad se infirmitatem humanam traxit, diabolus amitteret quod tenebat. Quid autem clamavit, quid se dicit auditum? Utique, ut mors nostra ejus exitio finiretur, ut peccatum veteris hominis redimeretur pretio sanctissimae Passionis. Vers. 29. Apud te laus mea in Ecclesia magna; vota mea Domino reddam coram timentibus eum. Apud te significat de te. In Ecclesia magna, catholica scilicet, quae universo terrarum orbe diffusa est. Magna enim et amplitudine recte dicitur et honore. Vota vero mavult intelligi sacramenta corporis et sanguinis sui, quae illis praesentibus redduntur, qui ei sancto timore considera quia pauperes tantum posuit qui mundi istius illecebras contemptu ditissimo respuerunt; non divites qui saeculi hujus felicitate referti sunt, sed pauperes, id est regnum Dei esurientes.
Abbreviated transcription (Latin):
imeat eum omne semen israhel.
emen isrł non unius nationis popłs sig¬
nificatur. s cunctarum gentium cognos¬
citur plenitudo: unde constat eccłiam colligen¬
dam. & quia suꝑus dixerat laudate qui ti¬
metis dnm̃. nunc ad quos timor ipse ꝑtin̾e
possit edicitur. ad ifrahelitas utiq idest uidẽ¬
tes dnm̃. quia nesciunt timere dm̃ qui here¬
tica prauitate cecati sunt: uel idolis scelerata
uodsolent facere mundi istius honore
głantes. spernere pauꝑes: despicere sup¬
plicantes. causamq de habitus qualitate metixi:
ut si sit uestib nitidus. uerax pittetur. Si amictꝰ
sordidis. mendacissimus habeatur. S apud dm̃
longe diuersum. est: qui de ueste non uidicat.
qui opulentiã non honorat: S ille fideliũ p̃ces¬
pauꝑum exaudit: & aduiuat egenos. Ille p̾ci¬
hunc uersum & deo grãs in qu̾antum possumꝰ
deuota mente referamus. Nam cũ diceret ge¬
neralit̾ agendas esse grãs. quia pauperes di¬
uinitas exaudire dignatur. se intulit dñs

Expanded text:
imeat eum omne semen Israel. Semen Israel non unius nationis populus significatur, sed cunctarum gentium cognoscitur plenitudo, unde constat Ecclesiam colligendam. Et quia superius dixerat: Laudate, qui timetis Dominum, nunc ad quos timor pertinere possit edicitur; ad Israelitas utique, id est videntes Dominum: quia nesciunt timere Deum qui haeretica pravitate caecati sunt, vel idolis scelerata uperum. Quod solent facere mundi istius honore gloriantes, spernere pauperes, despicere supplicantes, causamque de habitus qualitate metiri; ut si sit vestibus nitidus, verax putetur; si amictu sordidus, mendacissimus habeatur. Sed apud Deum longe diversum est, qui de veste non judicat, qui opulentiam non honorat; sed ille preces fidelium pauperum exaudit et adjuvat. Egenus illi pretihunc versum, et Deo gratias, in quantum possumus, devota mente referamus. Nam cum diceret generaliter agendas esse gratias, quia pauperes Divinitas exaudire dignatur, se intulit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum ꝙ rettibutiones eorum psalmus iste
mirabili breuitate complexus est: ut quorũ
futuras penas agnoscimus. ab eorum praui.¬
tatibꝰ arcearmur. Est enĩ innumero ipso et
urtus scã decalogi. qui humanȩ uite ꝓuenit
gloriosissimus institutor. Nam sicut ille homi¬
num uitia condempnat. sic & iste sensus iniqͣ
p̃dticationis impugnat: tanto amaiore ꝑicu¬
lo liberans. quanto plus ẽ infide delinquere.
quã carnis fragilitate peccare. Merito gͦ ꝙ hic
psalmus hunc numerum tenet. qui sensirs
nr̃õs in orthodoxa credulitate ꝑfectissima in¬
stitutione confiriat. Nam & in euangłio bonꝰ
seruus offerens decẽ talenta laudatꝰ est. & po¬
testatem supra decem ciuitates accepit in pre¬
miũ. Apłs quoq in magnũ sacramentum
uerbum anĩ decem scͥpsit eccłiis. significans
sacre doctrinȩ plenitudinem hant complecti
numeri quantitatẽ. Nam & numerꝰ ipse in
magnã uirtutem laudemq collectus est. Qui
licet in extensum calculum infinitumq ten¬

Expanded text:
ticorum et retributiones eorum psalmus iste mirabili brevitate complexus est! ut quorum futuras paenas agnoscimus, ab eorum pravitatibus arceamur. Est enim in numero ipso et virtus sancta Decalogi, qui humanae vitae provenit gloriosissimus institutor. Nam sicut ille hominum vitia condemnat, sic et iste sensum iniquae praedicationis impugnat: tanto a majore periculo liberans, quanto plus est in fide delinquere, quam carnis fragilitate peccare. Merito ergo et hic psalmus hunc numerum tenet, qui sensus nostros in orthodoxa credulitate perfectissima institutione confirmat. Nam et in Evangelio , bonus servus offerens decem talenta laudatus est, et potestatem supra decem civitates accepit in praemium. Apostolus quoque in magnum sacramentum, Verbum Domini decem scripsit Ecclesiis: significans sacrae doctrinae plenitudinem, hanc complecti numeri quantitatem. Nam et numerus ipse in magnam virtutem laudemque collectus est; qui licet in extensum calculum, infinitumque ten
Abbreviated transcription (Latin):
respexit inuanitates ⁊ insamas falsas.
⁊ hic uersus pendet de suꝑiore sententia.
Exponit enĩ cuius sit spes in nomine dnĩ.
scilicet qui non respexit in uanitates & insa¬
nias falsas. Legitur enĩ. Nemo potest duob
aĩs seruire. quod & locus iste commemorat.
Nã qui spem habet in dnõ. rerum omĩum
potente. respicere ñ debet ad caduca. Uam¬
tas ẽ enim ascã religione subita uarietate
mutari. & mentena fallaci illusione conũ¬
tere. Insanie uͦ false sunt: saxis formasse
am̃. quem gentilitas adoraret: ubi futuroꝵs
ordine mñdaciter inquirebat. Et. est. epithe¬
ton insaniȩ pulcherrimũ. idest falsitas insa¬
niȩ. Quippe mentem fallunt. qm̃ aueritate
dissentiunt. Potest hoc & ad illos aptari:
qͥ spectacłorum fallatium delectatione ca¬
piuntur. Idõ enim plurali nunõ positae
sunt insanie. ut ꝑsimilitudines rerum la

Expanded text:
respexit in vanitates et insanias falsas. respexit in vanitates et insanias falsas. Et hic versus pendet de superiore sententia, exponit enim cui sit spes in nomine Domini, scilicet qui non respexit in vanitates et insanias falsas. Legitur enim: Nemo potest duobus dominis servire ; quod et locus iste commemorat. Nam qui spem habet in Domino rerum omnium potente, respicere non debet ad caduca. Vanitas est enim a sancta religione subita varietate mutari, et mentem fallaci illusione convertere. Insaniae vero falsae sunt saxis formasse deum, quem gentilitas adoraret, ubi futurorum ordinem mendaciter inquirebant. Et est epitheton insaniae pulcherrimum, id est falsitas. Insaniae quippe mentem fallunt, quoniam a veritate dissentiunt. Potest hoc et ad illos aptari, qui spectaculorum fallacium delectatione capiuntur. Ideo enim plurali numero positae sunt insaniae, ut per similitudines rerum la
Abbreviated transcription (Latin):
qd ait ꝑ iꝰd quod ẽ. conatur ostendẽ. Nam qui
sit iste beatus posita det̾minatione presini-¬
tur. idest cuiꝰ ẽ spes nomen dnĩ. Spes enim
dicta est: quasi stabilis pes. Nam & illi dicũ¬
tur spem suam in dño ponere. qui ab eo da¬
ri sibi temporalia dep̃cantur. Hi uidentur
ñ propter se diligere dm̃. s propt̾ illa que
postulant. Ille aut̾ẽ ueracit̾ habet spem no¬
minis dñi. qui solam contemplationẽ eius
auidus concupiscit. Nomen gͦ dñi inter ee¬
tera saluator ȩc̃nus ẽ. Et ille s̾pem suã ponit
ab eo ꝑ grãm credit esse saluandũ. Dicti sunt
& in euangłio octies beati: ut est. illud. Beati
pauꝑes spũ. quoniam ipsorum ẽ. regnũ celoꝵ.¬
& cecera. Et indeuteronomio similiter rep¬
peritur. cum popłs israheliticus t̾ram repro¬
missionis intraret. Qd idõ multifariam dicit᷑
quia aiu̾sis modis beatitudo prestat᷑. S hec
omiã ꝑ singlłas species diffinitionũ diligent᷑
expressa stuctiosus lector inuenies. Et non

Expanded text:
 per id quod est, conatur ostendere. Nam qui sit iste beatus posita determinatione praefinitur, id est cujus est spes nomen Domini. Spes enim dicta est quasi stabilis pes. Nam et illi dicuntur spem suam in Domino ponere, qui ab eo dari sibi temporalia deprecantur. Hi videntur non propter se diligere Deum, sed propter illa quae postulant. Ille autem veraciter habet spem nominis Domini, qui solam contemplationem ejus avidius concupiscit. Nomen ergo Domini inter caetera Salvator aeternus est; et ille spem suam ponit atiam credit esse salvandum. Dicti sunt et in Evangelio octies beati; ut est illud: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum , etc. Et in Deuteronomio similiter reperitur; cum populus Israeliticus terram repromissionis intraret; quod ideo multifarie dicitur, quia diversis modis beatitudo praestatur. Sed haec omnia per singulas species definitionum diligenter expressa, studiosus lector inveniet. Vers. 5. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
num sed facit. Ideo enim gratuita. alioqͥn
iusta diceretur. Hec est gͦ bona uoluntas.
quȩ nos uocat & adtrahit: nec quicquã ꝓfi¬
cuum ualemꝰ cogitare uel facere. nisi hoc
accipiamus abonitatiꝰ auctore: sicut apl̃s
dicit. Non enim possumus cogitare a nobis
quasi ex nobis. sed sufficientia nrã ex deo est.
Quiescat gͦ pelagiana dementia. ne cum
sibi aliquid boni falso applicare nitit᷑. uero
potius donatore fraudetur.
Conelus̃.

Expanded text:
num, sed facit; ideo enim gratuita, alioquin num, sed facit; ideo enim gratuita, alioquin justa diceretur. Haec est ergo bona voluntas, quae nos vocat et attrahit; nec quidquam proficuum valemus cogitare vel facere, nisi hoc accipiamus a bonitatis auctore, sicut Apostolus dicit: Non enim possumus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Quiescat ergo Pelagiana dementia, ne cum sibi aliquid boni falso applicare nititur, vero potius donatore fraudetur. Conclus
Abbreviated transcription (Latin):
Iagnitudine premii et gaudiorũ inmensi¬
state premissa quare tanto bono indebite re¬
pleatur humanitas. breuit̾ docemur. ne es
ad scͥbat meritis suis quod tributũ benedic¬
tione constat auctoris. Dñe ut scuto. bone
uoluntatis tue coronasti nos. mninm¬
& decoro fine conclusus est. uno uerbo in
dicatis beneficia domini. quȩ nullis possũt
uoluminibꝰ explicari. Bona siquidẽ uolũ¬
tas creatoris. que nos in effabilib muneribꝰ
replet dicta est scutum: quod reuera nos ꝓ¬
tegit & premia decora concedit. Cippeus it.
impositus capiti corone est aptus. cordis de¬
fensio. Hic est qui om̃s fideles protegit. Ipse
oꝑit eccł̃iam toto orbe diffusam. ipse quoq
amplectitur et cęlum quo celantur uniũsa.
Munimen. quod nullus ictus irrumpat.
Arma. que nullũ intret exitiũ. ꝑ quȩ potiꝰ
morᷤ uicta succubuit. & salus hominiꝰ des¬
ꝑata surrexit. Bone uoluntatis. qm̃ uocatio
dnĩ omẽ meritum p̃cedit: nec inuenit dig¬

Expanded text:
agnitudine praemii et gaudiorum immensitate praemissa; quare tanto bono indebite repleatur humanitas, breviter docemur: ne quis ascribat meritis suis quod tributum benedictione constat auctoris. Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Cac decodicans beneficia Domini, quae nullis possunt voluminibus explicari. Bona siquidem voluntas Creatoris, quae nos ineffabilibus muneribus replet, dicta est scutum, quod revera nos protegit, 27 et praemia decora concedit. Clypeus enim impositus capiti, corona est; aptatus cordi, defensio. Hic est qui omnes fideles protegit: ipse operit Ecclesiam toto orbe diffusam; ipse quoque amplectitur et coelum, quo celantur universa: munimen quod nullus ictus irrumpat; arma quae nullum intret exitium; per quae potius mors victa succubuit, et salus hominis desperata surrexit. Bonae voluntatis. Quoniam vocatio Domini omne meritum praecedit, nec invenit dig
Abbreviated transcription (Latin):
nomina bene intelliguntur de do¬
mino saluatore. Nam et infinem:
ipsum significat & seruo dñi. De ipso dr̃. qͥ
formam serui accipiens: factus ẽ. obediens
usq ad mortem. Sicut & ysaias proph̾a
de ipso dicit. Ecce seruus ins̃ suscipiam
eum. Psalmus uͦ & dauid: frequenti ex¬
positione iam nota sunt. Que ideo ad
ꝑsonam dñi ꝑtinere noscunt᷑: quoniã
ei conuenire ipsorum nominum exposi¬
tio declaratur.
Diusio psalmi.

Expanded text:
nomina bene intelliguntur de Domino Salvatore. Nam et in finem ipsum significat. Et servo Domini de ipso dicitur qui formam servi accipiens, factus est obediens usque ad mortem ; sicut Isaias propheta de ipso dicit: Ecce servus meus, suscipiam eum . Psalmus vero et David frequenti expositione jam nota sunt; quae ideo ad personam Domini pertinere noscuntur, quoniam ei convenire ipsorum nominum expositio declarat. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu naturas: & noxios uitemꝰ errores.
Diuinitas enim sic sibi humanitatem ad¬
unauit: ut nullatenꝰ cum humanitate
confundi possit. sed utraq inconfusa & ad¬
unata ꝑmaneat. Quia licet incarnatioĩs
dispensatio pt resurrectionem glorificata
sit: tamen in humanitatis uĩtate ꝑmansit.
Nam cũ ipse dixerit post resurrectionem
apło thome: mute manum tuam et uide
quia sp̃s carnem & ossa non habet sicut me
uidetis habere. cum partem piscis assi et fa¬
uum mellis post resurrectionẽ sumpserir
atq comederit: & in actib apłorum legi¬
tur. sic ueniet quemadmodum uidistr.

Expanded text:
intellectu naturas, et noxios vitemus errores. intellectu naturas, et noxios vitemus errores. Divinitas enim sic sibi humanitatem adunavit, ut nullatenus cum humanitate confundi possit, sed utraque inconfusa et adunata permaneat. Quia licet incarnationis dispensatio post resurrectionem glorificata sit, tamen in humanitatis veritate permansit. Nam cum ipse dixerit post resurrectionem apostolo Thomae: Mitte manum tuam, et vide, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere ; cum partem piscis assi, et favum mellis post resurrectionem sumpserit, atque comederit ; et in Actibus apostolorum legitur: Sic veniet quemadmodum vidist
Abbreviated transcription (Latin):
ter possit intelligi: cum ipsius ualuerint
menbra cognosci. Respiciamꝰ psalmistã
quanta sit gracra diuinitatis ornatus. Añ
dñi uerba predicauit: iterum post eius die¬
ta reloquitur. Cum p̃cedit propheta ẽ.: cũ
sequitur apłs. Quia & uentura integra fi¬
de predixit: & prosequens ꝑfecta ueritate
consonuit. Ipse autem dñs de medio tam¬
quam de cęlo retonans potentiȩ sue nobis
archana patefecit. ut & diuinitatis eiu
głam et incarnationis inỹsteria pro mo¬
dulo nrõ salutarit̾ disceremus. In ħ autem
scdo numero qui ex duab monadib pul¬
chre compositus ẽ. aptissime duȩ nature
in confuse atq ꝑfecte in una ꝑsona sunt
posite domini xp̃i. quarum una est qua
regnat: & altera qua ministrat. Prima cre¬
atrix. posterioi creata. Et ideo que assũpsit
inpassibilis. quȩ uero est assumpta: passibił.
Nam sicut patres monent demus in uiri¬
as carm. miracula diuinitati. Discernamꝰ

Expanded text:
ter possit intelligi, cum ipsius valuerint ter possit intelligi, cum ipsius valuerint membra cognosci. Respiciamus Psalmistam, quanta sit gratia Divinitatis ornatus. Ante Domini verba praedicavit, iterum post ejus dicta reloquitur. Cum praecedit propheta est, cum sequitur apostolus: quia et ventura integra fide praedixit, et prosequens perfecta veritate consonuit. Ipse autem Dominus de medio, tanquam de coelo retonans, potentiae suae nobis arcana patefecit; ut et divinitatis ejus gloriam, et incarnationis mysteria pro modulo nostro salutariter disceremus. In hoc autem secundo numero, qui ex duabus monadibus pulchre compositus est, aptissime duae naturae inconfusae atque perfectae in una persona sunt positae Domini Christi: quarum est una qua regnat, et altera qua ministrat; prima creatrix, posterior creata; et ideo quae assumpsit, impassibilis; quae vero est assumpta, passibilis. Nam, sicut Patres monent, demus injurias carni, miracula divinitati; discernamus
Abbreviated transcription (Latin):
propter deitatem.
Iethaphora: abincendio dicta. Qui tune
magis in ardescit: quando pabulum consũp¬
tionis acceꝑit. In breui enim dixit: quia cũ
decreuerit uindicat. Neq enim illius alia
dispositio. alia ꝓbatur oꝑatio: sed simul que
decernit & facit. Et nota quod suꝑiꝰ in ħ
scło ad sustinendum posuit nequando. in
futuro uero ad undicandum dixit in breui.
Ut mͦ omp̃tis declaretur pietas: tunc potes¬
tas. Non est enim in illo iudicio singlõrum
hominum uicissim oꝑanda discussio. sed
momentaneo discursu: simul omĩa sicut
fecit & iudicat. Bene autẽ dictum est cum
exarserit: quia iam magne patientiȩ finis
ille declaratur. supra quẽ nulli aliquid sꝑa¬
re conceditur. Peati os qͥ confidunt ĩ eo.
ecora conclusio. post multa dicere ad
quod quis debeat festinare. Confidẽ
uitẽ de illo iam p̃mium est: quia ipsa cõ¬
fidentia ꝑ dei grãm uenit. sicut apłs dic̃.
cramentis celestib psalmum ꝑacta ex¬
positione reuocemus. ut eius uirtus euidẽ¬

Expanded text:
propter deitatem. jus. Metaphora ab incendio facta; quod tunc magis inardescit, quando pabulum consumptionis acceperit. In brevi enim dixit, quia cum decreverit vindicat. Neque enim illius alia dispositio, alia probatur operatio, sed simul quae decernit et facit. Et nota quod superius in hoc saeculo ad sustinendum posuit, nequando: in futuro vero ad judicandum, dixit, in brevi; ut modo omnipotentis declaretur pietas, tunc potestas. Non est enim in illo judicio singulorum hominum vicissim operanda discussic; sed momenta eo discursu simul omnia, sicut fecit et judicat. Bene autem dictum est: Cum exarserit, quia jam magnae patientiae finis ille declaratur, supra quem nulli aliquid sperare conceditur. Beati omnes qui confidunt in eo. Decora conclusio, post multa dicere ad quod quis debeat festinare. Confidere enim de illo jam praemium est: quia ipsa confidentia per Dei gratiam venit, sicut Apostolus dcramentis coelestibus psalmum, peracta expositione revocemus, ut ejus virtus eviden
Abbreviated transcription (Latin):
in duab naturis adunatis atq ꝑfectie
unum p̃dicet xp̃m: quicumq se uult eẽ
catholicum. Que si memorie prestante do¬
mino recondimus. in eccłiasticis semꝑ re¬
gulis ambulamꝰ.
ps̃ .iiͦiͦ. Ps̃ dd̾ cum fugeret᷑ abessalon filii

Expanded text:
adunatis atque perfectis, unum praedicet Christum, quicunque vult esse catholicus. Quae si memoriae, praestante Domino, recondimus, in ecclesiasticis semper regulis ambulamus. Psalmus David cum fugeret a facie Abessalom filii
Abbreviated transcription (Latin):
athanasius alexandrinus. hoc hỹlariꝰ picta¬
uiensis. hoc ambrosius mediolanensis. hoc
augustinus. et hieronimus. hoc cyrillus. ħ
aliĩ multi patres. ad tollendam quoq fun¬
ditus occasionem in anissime questionis..¬

Expanded text:
Athanasius Alexandrinus, hoc Hilarius Pictaviensis, hoc Ambrosius Mediolanensis, hoc Augustinus et Hieronymus, hoc Cyrillus, hoc alii multi Patres, ad tollendam quoque funditus occasionem inanissimae quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
unt intueri: alud enim solis beatis dabit᷑.
sicut in euangłio dicit. beati mundo corde
quoniã ipsi deum uidebunt. nimis exitrale
ẽ. duas naturas ꝑfectas atq adunatas in xp̃o
non credere ꝑmanere: quas tot exempli.
uoluit de se ipsa ueritas p̃dicare. Hoc pat̾¬

Expanded text:
tueri; illud enim solis beatis dabitur, sicut in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , nimis exitiale est duas naturas perfectas atque adunatas in Christo non credere permanere, quas tot exemplis voluit de seipsa Veritas praedicare. Hoc Pat
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ille om̃ino uitandus ẽ. qui putat
peccatorem sola delictorum suorum recorda¬
tione cruciandum. Nam si hoc tantũ suffi¬
ceret. quare diceret᷑ ite in ignem eternum
qui paratus ẽ. diabolo et angłis eius. S illud.
Uermis eorum non morietur. et ignis eorũ
ñ extinguetur: Non enim hic loca tormen¬
torum negat petcatorib dari. s ꝑ qualita¬
tes oꝑum suorum eos dicit esse torquendos.
Sentiamꝰ gͦ locum peccatorum suppliciis.
ẽẽ preꝑatum. intelligamus extrinsecus pe¬
nale malum quod sceleratis legimꝰ immi¬
nere. Nam ut reuera cognoscamus bĩtudi.¬
nem adampnationibꝰ quibusdam t̾̃minis
ẽẽ diuisam. recordemur diuitem occłõs sub¬
leuasse : pauꝑemq lazarum in sinu abrahe
fuisse conspectum. se autem flãmis ultricib
deputatũ. Unde ordo iste ueritatis nulla¬
tenus diceretur. si peccatores malorũ recor¬
datio sola torqueret. Hec sunt occulta filii

Expanded text:
sensus ille omnino vitandus est, qui putat sensus ille omnino vitandus est, qui putat peccatorem sola delictorum suorum recordatione cruciandum. Nam si hoc tantum sufficeret, quare diceretur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus , et illud: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ? Non enim hic loca tormentorum negat peccatoribus dari, sed per qualitates operum suorum eos dicit esse torquendos. Sentiamus ergo locum peccatorum suppliciis esse praeparatum: intelligamus extrinsecus poenale malum, quod sceleratis legimnere: nam ut revera cognoscamus beatitudinem a damnationibus quibusdam terminis esse dividendam, recordemur divitem oculos sublevasse, pauperemque Lazarum in sinu Abrahae fuisse conspectum, se autem flammis ultricibus deputatum. Unde ordo iste veritatis nullatenus diceretur, si peccatores malorum recordatio sola torqueret: haec sunt occulta filii
Abbreviated transcription (Latin):
in malitiã currunt. et ueloces sunt ad effũ¬
dendum sanguinem Cognoscetur dñs
uidicia faciens: in oꝑibus manuum com
prehensus est peccator. U era nimis & ab¬
soluta sententia. quoniã tunc manifeste
cognoscetur dñs uidicia facere. quando pec¬
catorib dabitur eterna crutiatione torque¬
ri. Hic enim quia sunt eis libera scelera. re¬
liqua creduntur forsitan impunita. Sed
ubi dies ille manifestatioĩs aduenerit: et
throno maiestatis sue dñs saluator insed̾it.
tunc generaliter agnoscetur oꝑari uidicia
sua. quando humanũ genus siie asinistris
siue a dextris eius fuerit arbitrio segregatũ.
Hoc ẽ. enim uidicia uera facere. uniuscuiꝰq
merita sine aliqua confusione discernere.
Sequitur sententie huiꝰ aꝑta declaratio.
Dicit enĩ. unde cognoscitur dñm uera uidi¬
cia facere. scilicet quando nexuosis oꝑibus
suis peccator astringitur. & scd̃m actuum
qualitatem dignam recipit ultionem. Nã

Expanded text:
in malitiam currunt, et veloces sunt ad effunin malitiam currunt, et veloces sunt ad effundendum sanguinem . Versjudicia faciens, in operibus manuum suarum comprehensus est peccator, vera nimis et absoluta sententia; quoniam tunc manifeste cognoscetur Dominus judicia facere, quando peccatoribus dabitur aeterna cruciatione torqueri. Hic enim quia sunt eis libera scelera, relinqui creduntur forsitan impunita: sed ubi dies ille manifestationis advenerit, et throno majestatis suae Dominus insederit, tunc genesua, quando humanum genus, sive a sinistris, sive a dextris ejus fuerit arbitrio segregatum: hoc est enim judicia vere facere, uniuscujusque merita sine aliqua confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim unde cognoscitur Dominus vere judicia facere, scilicet quando nexuosis operibus suis peccator astringitur, et secundum actuum qualitatem dignam recipit ultionem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
in laqueo isto quem absconderunt. conpre¬
hensus est pes corum. Ins hoc & alio uer¬
su qui sequitur retributio peccatorum pa¬
tenter exponitur. quia propria unusquisq
iniquitate torquetur. Infixas enim dic̃
gentes. quȩ timore dñi non tenentur. sed
quibusdam dauis peccatorum probantur
esse confixe. ut ñ se ualeant excutere qͦs
dura uidentur ligamina cohibere. Euod
ad iudeos non improbe dicimꝰ ꝑtinere. ut
ita sint malis suis affixi: quẽ admodum
in cruce cdauis dñm configere decreueit̃.
Laqueum uero occultauerunt: quantũ
ad eorum dicitur uotum. Nam xp̃o cela¬
tum eẽ nichil potuit. qui passionem suã
innumera denuntiatione predixit. Con¬
prehensus ẽ. pes eorum. Perseuerauit in
methaphora laquei quẽ suꝑus dixit. Cõ¬
p̃hensos enim illos dicimus. quos captio
nodosa constringit. Pes autem significat
gressus animi. & desiderium prauum
quod eos ambulare fecit ad uitium sicut
salomon in prouerbiis dicit. Pedes eorum

Expanded text:
rehensus est per eorum. In hoc et alio versu, qui sequitur, retributio peccatorum potenter exponitur: quia propria unusquisque iniquitate torquetur. Infixas enim dicit gentes, quae timore Domini non tenentur: sed quibusdam clavis peccatorum probantur esse confixae, ut se non valeant excutere, quas dura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Comprehensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. Comprehensos enim illos dicimus, quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe cęlebratur. Syon enĩ reliquas mũ¬
di generauit. eccłias. quia ibi natum est uñ
fidei nrãe uenisse constat exordiũ qͦd ma-¬
nauit latius in toto orbe terrarum. Salu¬
tare patris xp̃c est dominus uirtus & sapi-¬
entia eius. qui nobis eternam requiem tri¬
buit & salutem. Merito gͦ in ipso se exalta

Expanded text:
toto orbe celebratur. Sion enim reliquas muntoto orbe celebratur. Sion enim reliquas mundi generavit Ecclesias, quia ibi natum est unde fidei nostrae venisse constat exordium, quod manavit latius in toto orbe terrarum. Salutare Patris Christus est Dominus, virtus et sapientia ejus, qui nobis aeternam requiem tribuit et salutem. Merito ergo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ra conspectus euis auxilium ẽ. Et tenebro¬
sa protinꝰ disꝑeunt. cum se tanti luminĩ
serena concedunt. Humilitatẽ qͥ suam
de inimicorum suꝑbia supplicat estima¬
ri. quia tantum carnalit̾ humiliantur
martyres xp̃i. quantum ꝑsecutorẽ eorũ
temꝑaliter uidentur extolli. Porta uero
mortis ẽ. diabolus uel om̃is illecebra scla¬
ris. quoniã ꝑ hec ad et̾num exitium infe¬
liciter introitur. Exaltas me dicit. id est
longe facis atalib. Nam cum porta mor¬
tis sit conuersatio scelerata multorũ. iuire
se abea dicit exaltatũ: quia p̃ceptis uita
rum ista repeticio. ubi unum quidem no¬
men. s res omĩno diuerse sunt. In illis mor¬
tis ẽ aditus. in istis uitalis repꝑitur intro¬
itus. Liberatus g ex illis portis mortalib
in istis portis eccłie quȩ beatitudinẽ tribuũt
sempiternam. pronuntiaturum se laudes
dñi pollicetur. ꝑ qͣs nomen eius eximium

Expanded text:
ra conspectus ejus auxilium est, et tenebrora conspectus ejus auxilium est, et tenebrosa protinus dispereunt, cum se tanti luminis serena concedunt. Humilitatem igitur suam de inimicorum superbia supplicat aestimari, quia tantum carnaliter humiliantur martyres Christi, quantum persecutores eorum temporaliter videntur extolli. Porta vero mortis est diabolus, vel omnis illecebra saecularis: quoniam per haec ad aeternum exitium infeliciter introitur. Exaltas me dicit, id est, longe facis a talibus. Nam cum porta mortis sit conversatio scelerata multorum, jure se ab ea dicit exaltatum: quia praeceptis vitrum ista repetitio, ubi unum quidem nomen, sed res omnino diversae sunt; in illis mortis est aditus: in istis vitalis reperitur introitus. Liberatus ergo ex illis portis mortalibus, in istis portis Ecclesiae, quae beatitudinem tribuunt sempiternam, pronuntiaturum se laudes Domini pollicetur; per quas nomen ejus eximium
Abbreviated transcription (Latin):
Iia suꝑuis cdixerat gentibꝰ predicate ꝙ
multos eorum constat occisos. ne qͥs puta¬
ret multum ẽẽ quod gestum est. sequitur.
sanguinem martyrum ab impiis ꝑsecu¬
torsb esse requirendũ: ut in et̾num recipi¬
ant quod temꝑaliter effecerunt. Nemo¬
ratus mirabiliter ad utrũq positum est
ut & ꝑsecutores uindicta terreret. ⁊ mar¬
ts res ꝓmissio benigna reficer&. Non ẽ.
oblitꝰ ad conquerentiũ infirmitatem dr̃
roborandam: qui propter longĩqiitatem
futuri uidicii retributionis. deum estimãt
aliquatenus obliuisci orationem pauꝑum.
Peticionẽ dicit iustorum. quã et sua ꝑso¬
na subter adiungit: ut de uno quoq fi¬
deli hoc intelligas. quod sibi propheta pos¬
tulat largiendum M iserere mei dñe¬
sta ẽ. oratio cunctorũ pauꝑum ad singu¬
larem numerum competent̃ adducta. qͥa
semꝑ inunitatẽ scõrum hec turba ꝑduci¬
tur. Sic enim sibi postulat subueniri. ut
a clementissimo rege uideatur: quia reue¬

Expanded text:
ia superius dixerat: Gentibus praedicate, et multos eorum constat occisos: ne quis putaret inultum esse quod gestum est, sequitur sanguinem martyrum ab impiis persecutoribus esse requirendum, ut in aeternum recipiant quod temporaliter effecerunt. Memoratus est, mirabiliter ad utrumque positum est: ut et persecutores vindicta terreret, et martyres promissio benigna reficeret. Non est oblitus, ad conquerentium infirmitatem dicitur roborandam, qui propter longinquitatem futuri judicii retributiones Deum aestimant aliquatenus oblivisci. 39 Orationem pauperum, petitionem dicit justorum, quam ex sua persona subter adjungit, ut de unoquoque fideli hoc intelligas, quod sibi propheta postulat largiendum. Vers. 13. Misecunctorum pauperum ad singularem numerum competenter adducta, quia semper in unitatem sanctorum haec turba perducitur. Sic enim sibi postulat subveniri, ut a clementissimo Rege videatur: quia reve
Abbreviated transcription (Latin):
monebo: ubi significantiã quandã sub¬
sequentib reb mystica interp̃tatione cõ¬
tradunt. S quia sunt & aliȩ multipha
riȩ suꝑscͥptiones quas p̾tereundas ẽẽ non
arbitror. breuit̃ in unam condusionem
estimo colligen das. ut nec fastidiũ lector
in currat. nec in dampno intelligentiȩ ne¬
cessaria forte p̃tereat.

Expanded text:
monebo: ubi significantiam quamdam subsequentibus rebus mystica interpretatione contradunt. Sed quia sunt et aliae mulriae superscriptiones, quas praetereundas esse non arbitror, breviter in unam conclusionem aestimo colligendas, ut, nec fastidium lector incurrat, nec in damno intelligentiae necessaria forte praetereat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum eñi sepe dicimꝰ. quod conprehendere
ñ ualemus. Subinensura enĩ creator nõ
est: quȩ creaturis om̃ibꝰ data est: nec aliqͣ
in eo potest eẽ dimensio. a quo rebus om̃ibꝰ
numerꝰ pondus mensuraq prestatur.
Multiplicasti autẽ filios hominũ. ad illã
promissionẽ respicit abrahe in qua dicit.
multiplicans multiplicabo semen tuum
sic̃ stellas celi. quod eum in scĩs suis et fe¬

Expanded text:
prehendere non valemus. Sub mensura enim Creator non est quae creaturis omnibus data est; nec aliqua in eo potest esse dimensio, a quo rebus omnibus numerus, pondus, mensuraque praestatur. Multiplicasti autem filios hominum, ad illam promissionem respicit Abrahae in qua dicit: Multiplicans multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Quod eum in sanctis suis et fe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ domine seruabis nos & custodies nos:
a generatione hac in et̃num.
icut suꝑnis dixit disꝑdat dñs uniu̾isa
labia dolosa. ita hic conseruaturum dñm
ꝓmittit: qͥ eloquiis eius pura mente c̃¬
diderunt. & uite scẽ regule equa mode¬
ratione seruate sunt. Dum dicit tu nos
custodies. p̃sumptionẽ caduce humani¬
tatis abscidit: ne quis de se confidendo¬

Expanded text:
rvabis nos, et custodies nos a generatione hac in aeternum. Sicut superius dixit: Disperdat Dominus universa labia dolosa, ita hic conservaturum Dominum promittit, qui eloquiis ejus pura mente crediderunt. Et vide, sanctae regulae, qua moderatione servatae sunt. Dum dicit, tu nos custodies, praesumptionem caducae humanitatis abscidit; ne quis de se confidend
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Dereliquert̃ uias rectas: ut ambula¬
rent inuias prauas. E ideo ꝑuenire ad
requiẽ octaui diei nequeunt. qui rotarũ
more insua semꝑ terga u̾tuntur. Seqͥtur.
Scdm altitudinem tuã multiplicasti fil¬
os hominũ. Noc ad illos ꝑtinet. qui since¬
re eloquiis dñi castis purissimisq credi¬
derunt. Q̾ uide quantum illis in isto ũbo
ꝓmittitur. Dicit eni. Scd̾m altitudinẽ
tuã mnultiplicasti filios hominũ. Non se¬
cundum meritum suum s sc̃dm̃ illud qͦd

Expanded text:
dicit: Dereliquerunt vias rectas, ut ambuladicit: Dereliquerunt vias rectas, ut ambularent in vias pravas . Et ideo pervenire ad requiem octavae diei nequeunt, qui rotarum more in sua semper terga vertuntur. Sequitur, secundum altitudinem tuam, multiplicasti filios hominum. Hoc ad illos pertinet qui sincere eloquiis Domini castis purissimisque crediderunt. Et vide quantum illis in isto verbo promittitur; dicit enim, secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum; non secundum meritum suum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenus estimaret. Ageneratione hac
siue uideos siue mundi istius significat pec¬
catores. aquib nr̃a uirtute non possumꝰ
custodiri. nisi illius miseratione protega¬
mur. Addidit eciã & in et̾num. quia hic
nos in tribulationib consolatur. ibi in et̃¬
na securitate constituo. Hic adiuuat. illic
głificat & coronat. Ita nos piissimꝰ creator
o hic conseruat ne ꝑeamus. & ibi beatifi¬
cat ut nullatenus miseri esse possimꝰ. ium¬
N cͥcuitu impii ambulant. scd̃m altitu¬
dinem tuã multiplicasti filios hominũ.
USt quã sermones impiorum in pͥma
parte competenti execratioẽ redarguit. &
in scdã parte eloquia domini mirabili p̃¬
dicatione laudauit. uenit ad concdusionẽ
psalmi: in qua singłis partib sub uno ũ¬
su digna restituit. Dicit eñi sub breuissĩoͣ
sententia in cͥcuitu impios ambulare. ut
numquã ad rectam possint semitã ꝑue.¬
nire. Tortuose siquidem uiȩ malis semꝑ
morib applicantur: sic̃ salomon de impiis

Expanded text:
ullatenus aestimaret. A generatione hac: sive Judaeos, sive mundi istius significat peccatores, a quibus nostra virtute non possumus custodiri, nisi illius miseratione protegamur. Addidit etiam, in aeternum, quia hic nos in tribulationibus consolatur, ibi in aeterna securitate constituit; hic adjuvat, illic glorificat et coronat. Ita nos piissimus Creator et hic conservat, ne pereamus; et ibi beatificat, ut nullatenus miseri esse possimun circuitu impii ambulant: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Postquam sermones impiorum in prima parte competenti exsecratione redarguit, et in secunda parte eloquia Domini mirabili praedicatione laudavit, venit ad conclusionem psalmi, in qua singulis partibus sub uno versu digna restituit. Dicit enim sub brevissima sententia: In circuitu impios ambulare; ut nunquam ad rectam possint semitam pervenire. Tortuosae siquidem viae malis semper moribus applicantur, sicut Salomon de impiis