comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amare. sic̃ apes pungunt aliqu̾e. Et bñ comꝑat
gunt aculeũ. ⁊ iñ uł moriunt᷑ uł inittiles
remanent. ita ꝑsequittores iustoꝵ eos ꝑseqͦn¬
do uł int̃ficunt se interiꝰ. uł excecant᷑ ad tp̃s.
fundat̃ et augeant. tta ipsi circũdantes me ad
tͥbulandu autert̃ in me uirtutes. ⁊ exarserunt sicut
spinas ꝯsumit. trunco autẽ qͥ firmꝰ ⁊ solidꝰ ẽ ñ pie¬
ualet: sic tͥbulatio spinas .i. peccã iustoꝵ delet. aĩe

Expanded text:
amare, sicut apes pungunt aliquem: et bene comparat gunt aculeum, et inde moriuntur, vel inutiles remanent, ita persecutores justorum, vel interficiunt se interius, vel excaecant ad tempus. fundant, et augeant: ita ipsi circumdantes me ad tribulandum, auxerunt in me virtutes, » « et exarserunt sicut spinas consumit, trunco, qui firmus et solidus est, non praevalet, sic tribulatio spinas, id est, peccata justorum delet, animae
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ do.p. uͭ. Et ue̾ ipse laudandꝰ ẽ qͥa nullus
pot̾ inueniri simił ei in aliqͣ dignitate. hoc
funt alti. Nec tam̃ nos despicit. si uelumꝰ ei
humiliari. qͥa de illa altitudine sedis respiõ.
creaturis. sicuti angłos suꝑbientes ñ respexit.
angłas ꝑmanentes qͥ humiles fuert̃ irspent.
ꝙ in uera obedientia confirmaũ. ut deinceps
humilia quȩ st̃ in t̾ra: conferens eis hanc utili
piti erant. ⁊ qͥ escentes in amore terrenoꝵ. qt̃¬

Expanded text:
secunda. Et vere ipse laudandus est, quia nullus potest inveniri similis illi in aliqua dignitate. Hoc alti fiunt: nec tamen eos despicit, si velimus humiliari ei: quia de illa altitudine sedis « respicicreaturis: sicut angelos superbientes non respicit, sic angelos remanentes, qui humiles fuerunt, respexit, et in vera obedientia confirmavit, ut deinceps humilia quae sunt in terra, conferens eis hanc utilitpiti erant, et quiescentes in amore terreno
Abbreviated transcription (Latin):
instructũ diuina inspiratione. sꝑare in dño.
ꝙ etiam cor illud sꝑans ẽ confirmatũ in spe.
ut ab ea spe eũ aliqua tribulatio mou̾e̾ ñ pos¬
nec completũ uideat de inimicis qͦd mͦ expe¬
nec despiciat. qͥa tunc ñ erit spes qñ uidebit

Expanded text:
instructum divina inspiratione, « sperare in Domino » et etiam « cor » illud sperans « est confirmatum » in spe, ut ab ea spe aliqua eum tribulatio dimovere non pos completum de inimicis, quod modo exspe« donec, » quia tunc non erit spes, quando videbit
Abbreviated transcription (Latin):
ur̾m. disponet dico sermones .i. oꝑa sua. oꝑa¬
dico ualitura sͥ in udicio fituro: ꝙ ꝑ sermoẽs
idco accipimꝰ oꝑa: qͥa sicut sermones alicꝰ ꝑiti
oratoris bñ dispositi defendunt eũ in iudicio
głam dĩ possidebit. Et hic talis iustꝰ. qͥ in hac

Expanded text:
vestrum ; » « disponet » dico « sermones suodico valitura « in judicio » futuro. Per sermones ideo accipimus opera, quia sicut sermones alicujus oratoris bene dispositi defendunt reum in judicio, sidebit. Et hic talis « justus » quia in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tuo .i. fiuo. qͥ faciat saluationẽ qm tu p̾uidisti.
s. iusticiam. & etiam ad letandum in lecicia .g.¬
t. scł ut letem᷑ de tui cognitione. siõ ⁊ gens tua
fac̃. Ad hoc iudeamꝰ. ad hoc lettmm. ut tu laude¬
tis cũ hereditate. tua .i. ut et tu lauderis a nob.
ꝙ nos ꝓpt̃ te laudem qͥ sumꝰ tua hereditas. scl¬

Expanded text:
t, Filio, qui faciat salvationem quam tu praevidisti. scilicet justitiam: et etiam « ad laetandum in laetitia gt, ut laetemur de cognitione tui, sicut et gens tua facit: ad hoc videamus, ad hoc laetemur, « ut lauderis cum haereditate tua, » id est, ut tu lauderis a nobis, et nos propter te laudemur, qui sumus haereditas tua, scil
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi uͦ ip̃m dm̃ induat xp̃o diceutem. sede
a derts meis ꝙ c̃: de ip̃a humanitate agit.
sola xp̃i ditate. & hoc ꝑu̾ba ipsius dĩ patͥs.
qͥa ibi pat̾ ostendit eum sͥ coeterm̃i. In tercia
que incipit. iurauit dñs. restuens u̾ba
ꝓpħia qͥ loquit᷑ de ip̃a xp̃i humanitate. al¬
ta semꝑ inde dicendo. uł siquid dicit de pas¬
sione: sicut ibi. de torrente in uia bibit. cau¬
sa exultationis facit. Intentio ẽ uoᷤ ammo¬
neir qĩ utens demonstiatiuo genere. tit .xͫ.
sic conim̃datũ dignũ udicemꝰ honore.:⁊ ei de

Expanded text:
Ubi vero ipsum Deum inducit Christo dicentem: « sede a dextris meis, » etc., de ipsa humanitate agit. sola Christi deitate, et hoc per verba ipsius Dei Patris: quia ibi Pater ostendit eum et sibi coaquae incipit: « Juravit Dominus, » resumens verba Propheta, loquitur de ipsa Christi humanitate, alta tamen semper dicendo. Vel si quid dicit de passione, sicut ibi: « De torrente in via bibet, » causa exsultationis facit. Intentio est nos admonere, quasi utens demonstrativo genere, ut Christum sic emendatum, dignum judicemus h
Abbreviated transcription (Latin):
.s. patͥb antiqͥs ex hibitoꝵ. cõplendo in significa¬
tis. qͦd p̃signabat in figuris. Qͥa cũ nob escam
dñici corꝑis dedit. nos memores fec̃ mãnȩ hanc
Et nanc escã dando. menior erit .i. memorẽ se
ostendet testam̃ti sui .i. ꝓmissionis abiahȩ factȩ.¬

Expanded text:
 patribus antiquis exhibitorum, complendo ex significatis quod praesignaverat in figuris: quia cum nobis escam Dominici corporis dedit, nos memores fecit mannae hancEt hanc escam dando, « memor erit, » id est memorem se ostendet « Testam
Abbreviated transcription (Latin):
Longe pꝰtempꝰ ꝓpħȩ captiuati fc̃ iudei in
babiloniam. Cũq qͥd̾a rex motꝰ ꝑiecate attendes
ppłm dĩ ẽẽ. libasset cos. p̃cepit ut redirent in
t̾rã suã. ⁊ templũ dñi reedificarent. in qͣ reu̾sioẽ
ꝓphauerant. Qui cũ uidissent tempłũ reedi¬
ficari. gaudentes & de hoc. ⁊ de sua itũsione
laudes dõ decantauerunt. ⁊ scdm hanc histori¬
am iuidr esdras ꝓpħa hunc psalum̃ intitulas¬
se. ñ tam̃ qͦd de historia intelligẽt. s qđ ip̃e es¬
dras cognouit ꝓpħam dd̾ intellexisse in hoc
psalmo quẽcq beatũ uirũ laudare dm̃. de eo
qͦd ds reducit eũ de babilona .i. de confusione:

Expanded text:
ivati sunt Judaei in Babyloniam. Cumque quidam rex motus pietate, attendens populum Dei esse, liberasset eos, praecepit ut redirent in terram suam, et templum Dei reaedificarent: in qua reversione prophetaverant, cum vidissent templum reaedificari, gaudentes de hoc et de sua reversione, laudes Deo decantaverunt: et secundum hanc historiam videtur Esdras propheta hunc psalmum intitulasse: non tamen quod de historia intelligeret, sed quod ipse Esdras cognovit prophetam intellexisse David in hoc psalmo, quemcunque beatum virum laudare Deum, de hoc quod Deus reduxit eu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tium stiȩ seruituuis amitteret. ⁊ ñ eiat
in inari ꝑisse cognouit. Et quare letata:
iudei. ꝙ om̃s residuos egipti occiđent. Edu
xit: ⁊ expandit nubẽ in ꝓtectione coꝵ. qua
et ip̃am nubem eandẽ faciebat igne. ut
luceret eis ꝑ noctẽ. Pecierunt etiã carues.
et uenit coturnix. ⁊ pane celi saturauit coᷤ¬

Expanded text:
ervitutis amitteret: « Et non ein mari periisse cognovit. Et quare laetata Judaei, et omnes residuos Aegypti occiderent. Eduxit , et « expandit nubem in protectionem eorum » qua et » ipsam nubem eamdem faciebat « ignem, ut luceret eis per noctem. » « Petierunt » etiam carnes , « et venit coturnix, et pane coeli saturavit eo
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe. Quia licet se exeusent in uerb̾ ext̾iꝰ.
conscieutia tam̃ mala confundunt᷑ interiꝰ.
nis oꝑib conseruauit. Astitit dico ut salu̾a
faceret a ꝑsequentib anunã meã. ne uł eis
cedem. uł in morte me possent detinere:

Expanded text:
in corpore: quia licet se excusent in verbis exterius, conscientia tamen mala confunduntur interiusnis operibus conservavit: astitit dico, « ut salvam faceret a persequentibus animam meam » ne vel eis cederem, vel in morte me possent detinere.
Abbreviated transcription (Latin):
xtͥs eiꝰ .i. non occupet solam carualitatẽ que
designat᷑. ita ut nec ꝑ rõnem aliqͥd uoui
qnͣtum enuntiatio. qͦd uidet ui futurũ.
Cum iudicat᷑. Constitue peccatorem.⁊ eo
a scõꝵs consortio seiungent᷑. Hel cũ iudica¬
tͣ occulto iudicio in hac uita exeat a con¬
sortio scõꝵ condemipnatꝰ. ueluti iudas qui
tradito dño ab apłorum societate senunctꝰ
ẽ. Et̃ oiatio eiꝰ fiat in peccatum. Iude orati¬
o in peccatũ fuit. qu̾ in desꝑationẽ eccidit.
ueluti cũ audiret dominũ resuriexisse
dixit. Peccaui tradens sanguinẽ iustum.
ductusq desꝑatione laqueo se suspendit.

Expanded text:
 est, non occupet solam carnalitatem, quadesignatur: ita, ut neque per rationem aliquid boni quantum et enuntiatio, quod videt illis futurum. « Cum judicatur. » Constitue peccatorem, et eo a sanctorum consortio sejungentur. Vel, cum judicatur occulto judicio in hac vita, exeat a consortio sanctorum condemnatus, veluti Judas qui, tradito Domino, ab apostolorum societate sejunctus est. « Et oratio ejus fiat in peccatum. » Judae oratio in peccatum fuit, quando in desperationem cecidit; veluti cum Dominum audiret resurrexisse, dixit: « Peccavi, tradens sanguinem justum, » ductusque desperatione, laqueo se suspendit.
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiam .i. aliquid ꝓ quo deb̾et miscdiã
inuenire. Recordatꝰ ido dicit. quia ce si pͥꝰ
ñ fecisset mniscdiam. posset tam̃ p̾ca resipuisse. ꝙ
miscdiam fecisse: uł ideo dicit recordatꝰ. qͥa si
defendere: de quoꝵ ꝓgeme ipse erat. & qͦs p̾sen¬
tia sua ipse uisitauerat. Non ẽ iecordatꝰ face̾ mi

Expanded text:
m, » id est aliquid pro quo deberet misericordiam invenire. Recordatus ideo dicit, quia etsi prius non fecisset misericordiam, posset tamen postea resipuisse, eo misericordia fecisse. Vel ideo dicit « recordatus, » defendere, de quorum progenie ipse erat, et quos praesentia sua ipse visitaverat. « Non est recordatus facere mi
Abbreviated transcription (Latin):
modis conterat᷑ popłs ille. ñ sit tam̾ illi adtu¬
tor.i. non sit aliquis ppłs qͥ insurgat ad defen¬
siouem eiꝰ. uł ipse d̾s qui alioꝵs miserus mo¬
ueri solet & aditiuare. ñ sit adiutor illi ppło.
nec etiam filuis eor. & hoc dicit. nec sit qͥ

Expanded text:
modis conteratur populus ille, « non sit illi adjutor, » id est, non sit aliquis populus qui insurgat ad defensionem ejus: vel ipse Deus, qui aliorum miseriis moveri solet et adjuvare, non sit adjutor illi populo, n
Abbreviated transcription (Latin):
de conformitate malors. & ne possint me re¬
tinere in morte. sicuti ipsi uolunt. Et opus ẽ.
qͥa ego sũ egenus ꝙ pauꝑ. łauꝑ fuit qnͣtum
ad opes humanas quib caruit. egenus quia
aliunde petit: & cor meũ conturbatũ ẽ timo¬

Expanded text:
» de conformitate malorum, et ne possint me retinere in morte, sicut ipsi volunt: et opus est, « quia ego sum egenus et pauper. » Pauper fuit quantum ad opes humanas, quibus caruit: egenus, quia aliunde petiit. « Et cor meum turbatum est, » timo
Abbreviated transcription (Latin):
ti frcisti sepe antiqͥs patͥb. Alia tñsiatio ht̃ ĩ
exercitib.Dico non egredieris. nec nospetimꝰ.
s potiꝰda tͥbulation̾ẽ. & de ip̃a tͥbuiatione da
nob̃ auxilium .i. ut ip̃e tͥbulationes qͣs pa¬
tim᷑ nob̾ ad futurã głam auxilient᷑. Ideo peto
auxiliũ de tͥbulatione ñ humanũ auxiliũ:
qͥa salus hominis .i. subsidium qͦd homo pre¬
tiam nram. nicħ in nob confidentes. s omnia

Expanded text:
t fecisti antiquis Patribus. Alia translatio habet, « in exercitibus. » Dico, non egredieris, nec nos petimus, sed potius da tribulationem: et « de » ipsa « tribulatione da nobis auxilium, » id est, ut ipsae tribulationes quas patimur, nobis ad futuram gloriam auxilientur: ideo peto auxilium de tribulatione non humanum auxilium, « quia salus hominis, » id est, subsidium, quod ptiam nostram, nihil in nobis confidentes, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa qͣi expositꝰ erat sine ad iutore iacens ⁊ pioctꝰ in
pectĩs. nec suȩ sauiti ꝓuidens. Hec me inuenerc̃
.b arripucrt̃: & ego tͥbulationẽ corꝑis ⁊ dolorem
rationẽ. Inuenire enĩ tͥbulationẽ ẽ. eam sͥ a deo
ĩmitti. ꝓ pecc̃oꝵ correctiõe cognosc̾e. Et cũ inue

Expanded text:
 in peccatis, nec suae saluti providens. Haec me invenerunt et arripuerunt, et ego « tribulationem » corporis, « et dolorem rectionem. Invenire enim tribulationem est eam sibi a Deo immitti pro peccatorum correctione cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
uenditꝰ fuit. In tercia quȩ incipit. & tu do¬
mine dñe fac mecũ. petit suam głificatio¬
nem. int̾serens aliquid de sua passione.⁊⁊
aliquid de ꝑsequutoꝵ maledictione. Inten¬
tio ẽ ut cum uideamus illo  qͥ xp̃m ꝑsecu
ti sunt. sic malectos a iustoꝵ ꝑsequittione
cessemtis. Et sic loquit᷑. xp̃e ad patĩe. O ds¬
contͣ hoc qͦd inunici mei loquunt᷑ imppe
riũ meũ. tu ne tacueris laude meã. s fac
puli. qͥ ppłs peccator ẽ in turpi uita. ⁊ os
dolosi populi qͥ dolose machinat᷑ . nortẽ
meã. ⁊ dicit dolos .s. magist̾. qͦd ẽ maudatũ¬
tat eos inulta lo quutos contͣ cũ fuisse.
Et ipsi sunt loquuti aduersii me lugna
do losa. dicentes. magist̾ scumꝰ quia uerax
es. Et tandem in passione cireudedunt
me eẽ filiũ dĩ. Uel expugnauierunt me qnͣ¬
tiun ad exteriorẽ hominẽ. dantes ie inorti.
hec omiua gratis .i. sine meo mĩto. uel¬

Expanded text:
venditus fuit. In tertia parte, quae incipit: « Et tu, Domine, fac mecum, » petit suam glorificationem, interserens aliquid de sua passione, et aliquid de persecutorum maledictione. Intentio est ut cum videamus illos qui Christum persecuti sunt, sic maledictos, a justorum persecutione cessemus. Et sic loquitur Christus ad Patrem: contra hoc quod inimici mei loquuntur mihi impie, tu « ne tacueris laudem meam, » sed fac puli, qui populus peccator est in turpi vita, « et os dolosi » populi, qui dolose machinatur mortem meam, et dicit dolos sicut: « Magister, quid est maxitat eos multa mala locutos contra eum fuisse. Et ipsi « locuti sunt adversum me lingua dolosa, » dicentes: « Magister, scimus quia verax es » , « et » tandem in passione « circumdederunt me esse Filium Dei. Vel « expugnaverunt me » quantum ad exteriorem hominem, dantes me morti: et haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ corde .i. dolentem de peccatis alioꝵ. Nec sũt
ꝑsequitt ad hoc ut aliquid de temꝑalib mͥ
auferrent. s mortificare .i. ad hoc ut me mor¬
de. Et dilerit maledictione̾. ueluti cum dix̃
st̃ adhuc hodis excecati fitii eoꝵ: ꝙ uoluit. bñ.¬
ad gt̾s. Ꝙ induit ppłs ille inaledictionẽ .i.

Expanded text:
ctum corde, » id est, dolentem de peccatis eorum: nec sunt persecuti ad hoc ut aliquid de temporalibus mihi auferrent, sed « mortificare, » id est, ad hoc ut me morde. » « Et dilexit maledictionem, » veluti cum dixitsunt adhuc hodie excaecati filii eorum. « Et nad gentes. « Et induit » populus ille « maledictionem, » id est
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit pat̃. Et ecce quid dixit: Sede a dextris
meis .i. expleta milicia tua. & ꝑacta obedien¬
tia quiesce in potiorib bonis incis. Licet autẽ
uideinus impleta. Sede tamdui occultꝰ a de¬
deit᷑ habere dominium. & putant se pos¬
se facere contͣ uoluntat̾ẽ tuã. plenarie fub¬
dubitant. Uel ꝑ pedes humanitat̾e xͥ no
tuit. cui huinanitati om̃s in uidicio erũt
subditi. quia illam humanitat̾e hoc ꝓme¬
riusse uitelligent. ut ei honor omnis ⁊ gła
conferri debeat. ꝙ omnis ei creat᷑a subici
debeat & oporteat. Uerba ꝓpħȩ. Dñs pat̾
dabit tͥ uirgam .i. regiam p otestat̾e qͥ con¬
fringas inimicos. ꝙ tuos conserties. Cuiꝰmͦi
potestatem significat sceptrũ ui regib. Uir¬
gam dico uirtitis tuȩ .i. in qua apparet utr¬
tꝰ tua. qͥa qͦs defendes nullus poti̾t impe¬
dire. ꝙ contͣ. quib noceb̾ nullus poti̾t de¬
fend̾e. Et hanc uirgam emittet dũs ex syon:
ut sua predicatio ex syon ui gentes exeat.

Expanded text:
Dixit Pater, et ecce quid dixit: « Sede a dextris meis, » id est expleta militia tua, et peracta obedientia, quiesce in potioribus bonis meis. Licet autem videmus impleta. Sede tandiu a dedentur habere Dominium, et putant se facere posse contra voluntatem tuam, plenarie subdubitant. Vel per pedes humanitatem Christtuit, cui humanitati omnes in judicio erunt subditi, quia illam humanitatem hoc promeruisse intelligent, ut ei omnis honor et gloria conferri debeat, et omnis ei creatura subjici debeat et oporteat. Verba prophetae. Dominus Pater dabit « virgam, » id est regiam potestatem, qua confringas inimicos, et conserves tuos: cujusmodi potestatem significat sceptrum in regibus: « virgam » dico « virtutis tuae, » id est in qua apparet virtus tua: quia quos defendes, nullus poterit impedire; et contra, quibus nocebis, nemo poterit defendere. Et hanc virgam « emittet Dominus ex Sion » ut sua praedicatio de Sion exeat;
Abbreviated transcription (Latin):
abutens lege .s. gentiles qͥ sine lege erant. sunt
qͥa ꝑ illas exustiones purgant᷑ illi qͦs ego sꝑo
me habiturum. ¶ Adhuc de uerbdei. Et qͥa
mĩs ẽ galaad & auos tales habeo. gͦ extendam
bebes .i. affectiones ȩxianglitantiũ ne pungant᷑
spins ꝯcupiscentiȩ. ne ue aliquo luto ĩq̃neutͦ:
Extendam dico in iduineã .i. in t̾renis uelut gen¬
tib faciam annuntiari ęũgłiũ. & ꝑ anniurti¬

Expanded text:
abutens lege, id est, gentiles, qui sine lege erant, sunt quia per illas exustiones purgantur illi quos ego spero me habiturum. Adhuc de verbis Dei. Et quia meus est Galaad, et alios tales habeo, ergo « extendam pedes, id est, affectiones evangelizantium, ne pungantur spinis concupiscentiae, neve aliquo luto inquinentur: extendam dico « in Idumaeam, » id est, terrenis, velut in gentibus faciam annuntiari Evangelium: et per annunti
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ passionis. Cycharam uocat eandẽ huma¬
nitatem scdin mortificationẽ carnis. sic̃ fuit in
passione. Ideo dico exuige ad bñ oꝑandũ. qͥa ꝑ
hanc bonam oꝑationẽ certꝰ sũ de mea resurreo¬
tione. Et hoc ẽ. exurgam diluculo .i. mane itsur¬

Expanded text:
tempus passionis. Citharam vocat eamdem humanitatem secundum mortificationem carnis, sicut fuit in passione: ideo dico exsurge ad bene operandum, quia per hanc bonam operationem certus sum de mea resurrectione: et hoc est, « exsurgam diluculo » id es
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ eor. sic̃ aqua penetrans ad inttriora.
ꝙ sic̃ oleũ in ossib eiꝰ. qͥa sicut oleum hỹlarẽ
⁊ letam raldit faciem. ita ip̃i leti fuerunt de
morte mea. Tio fuit peccm̃n illud qͣi
uestimentũ accedens ad eos. qñ ꝑsuaden¬
ti diabolo assenscrunt. tunc fuit qͣsi
aqua penctrans in int̾iora. qn̾ laborauert
⁊ corporalit̾ quesiertint ut me morti trad̾ent.
Postqmͣ uͦ ꝑfecerunt. iam gatidentes ⁊ ex hila¬
rati de morte mea. fuit eis qi oleũ.¶ Dico qd̃
ppłs ille indiit maledict̾ionẽ. ⁊ illa maledi
ccio.s. peccattum illud fiat eis erceatio. Et hoo
ẽ. fiat ei sic̃ uestimentũ qͦ oꝑit᷑ .i. contegant᷑
& contineant᷑ in tenełis ille maledictioneͥs.
ad omne malũ opus faciendum. ¶Ego ħmala

Expanded text:
ad mortem eorum: « sicut aqua » penetrans ad interiora; « et sicut oleum in ossibus ejus: » quia sicut oleum hilarem et laetam reddit faciem, ita ipsi laeti de mea morte fuerunt. Tunc fuit peccatum illud quasi vestimentum accedens ad eos, quando persuadenti diabolo assenserunt. Tunc fuit quasi aqua penetrans ad interiora, quando laboraverunt, et corporaliter quaesierunt ut me morti traderent. Postquam vero perfecerunt, jam gaudentes et exhilarati de morte mea, fuit eis quasi oleum. Dico quod populus ille induit maledictionem, et illa maledictio, scilicet peccatum illud, fiat eis excaecatio; et hoc est: « fiat ei sicut vestimentum, quo operitur, » contegantur et contineantur in tenebris illa maledictione: « ad omne malum opus faciendum. Ego haec ma
Abbreviated transcription (Latin):
a.m. Illud uͦ qd̾ sequit᷑ pꝰea. mutuaũ de ꝑsalmo
tes istas psalmoꝵ in xp̃o conuenire. & quȩ
ꝑ se ad laudes di grata erant: comuncta grati¬
ora fore. Ideo etiam in ȩccłia ex diu̾sis psaliniᷤ
prima parte ostendit glification̾e ⁊ inserit
aliquid de humiliatione. In scd̃a quȩ inci¬
milit̾ patiam᷑. & ip̃a patientia uirtutẽ ⁊ se¬
curitat̾ẽ nram dm̃ faciamꝰ. Unde dicit in fine
strant. U bi enim ostendit eũ exaltatũ suꝑ ce¬
los. ostendit eũ uere dm̃ eẽ. Nam si tantũ hõ
fusset. nullatenꝰ ita exaltatꝰ eẽt. Ubi autem
eum humiliatũ ostendit. eũ uerũ fuisse ho¬
ficttione ostendcit p̾mutit se in omui humilte

Expanded text:
. » Illud vero quod sequitur postea, mutuat de psalmo tes illas psalmorum in Christo convenire: et quae per se ad laudem Dei grata erant, conjuncta gratiora fuere. Ideo etiam in Ecclesia ex diversis psalmis prima parte ostendit glorificationem, et inserit aliquid de humiliatione. In secunda parte, quae incimiliter patiamur, et ipsa patientia virtutem et securitatem nostram Deum faciamus. Unde dicit in fine strant. Ubi enim eum ostendit exaltatum super coelos, ostendit eum vere Deum esse: nam si tantum homo fuisset, nullatenus ita exaltatus fuisset. Ubi autem eum humiliatum ostendit, eum verum patet fuisse hoficatione osten
Abbreviated transcription (Latin):
Et eandem t̾ram quȩ pͥus erat sine aqua.
.i. gentiles. posuit in exitꝰ aquarũ. ut etiã de
tati. Iue facit fructũ natiuitatis. eui si p̃dicct᷑
castitas caste uiuit. ille ñ fac̃ fructũ nat̾. in qͦ
si plantet᷑ castitas u̾bo p̃dicationis. ip̃e tamen
fornicationẽ reddit. sic̃ ager qͥ suscepto frum̃¬
to zirania ꝓfcit. & ita ñ facit fructũ nat̃. Et

Expanded text:
et » eamdem « terram » quae prius erat « sine aqua, » id est gentiles, posuit « in exitus aquarum » ut etiam de tati. Ille facit fructum nativitatis, cui si praedicatur castitas, caste vivit: ille non facit fructum nativitatis, in quo si plantatur castitas verbo praedicatoris, ipse tamen fornicationem reddit: sicut ager qui, recepto frumento, zizania reddit, et ita non facit fructum nativit
Abbreviated transcription (Latin):
ita raptꝰ ab eis mulã ostendit pottatiã s hu¬
milit̾ sustinuit. Et pͥmitꝰ añ passionẽ sum
de loco ad locum. nolens eis causã peccati mi¬
nistrare. ficut locusta de loco ad locum uadit¬
foitis apparere. sunt infirmata .i. debilitata

Expanded text:
ita raptus ab eis, nullam ostendi potentiam, sed humiliter sustinui: et primitus ante passionem « sum » de loco ad locum, nolens eis causam peccati ministrare, sicut locusta de loco ad locum fortis apparere « sunt infirmata, » id est debilitata
Abbreviated transcription (Latin):
hoo appiopinqͣuerunt usq ad portas mortiᷤ
.i. fere deuenert̃ usq ad desꝑationẽ. quȩ iecta
uia ducit homines ad ȩt̾uã mort̃e. Hac neces¬
sitate coacti. cla mauert᷑ ad dñm. nec tam̃ cla¬
necessitates peccata in hac parte posita. ueluti

Expanded text:
 appropinquaverunt usque ad portas mortis, » id est, fere venerunt in desperationem, quae recta via ducit homines ad aeternam mortem. Hac necessitate coacti, « clamaverunt ad Dominum: » nec tamen clanecessi
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitates uł tempestates.ꝙ. etiã ꝓsꝑitates.
quȩ maxime concutiunt corda homitũi.
nimiã atcitudiuẽ elationis. ꝙ descendunt
siẽ rectores nauiũ cum turbant᷑ in mari ĩ¬
gruente uehem̃ti tempestate. Et moti fc̃
ad itam adu̾sus subditos sic̃ ebriꝰ. & sicõs¬

Expanded text:
adversitates vel tempestates, et prosperitates, quae maxime concutiunt corda hominum, «nimiam altitudinis elationem; « et descendunt sicut rectores navium turbantur in mari, ingruente vehementi tempestate; « et moti sunt » ad iram adversus subditos, « sicut ebrius, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ctes feriros.i. suggestiones diaboli quib
firmat᷑ ⁊ corroborat᷑ in malũ. ⁊ ira ꝙ concu¬
piscentia. quȩ nob̾ fuerunt ad licitos usus
confregit dñs. qͥa fideles suos fortes fec̃. ut poᷤ¬
suit suꝑare qͣsubet temptationes diaboli. Por
sticias sunt humiliati .i. afflicti a deo. ut ꝑ ħ
recognoscerent peccata. Nel ideo suscepit eos
qͥa ipsi sunt humiliati .i. humiles facti. ꝙ
affligentes se in conspectu dñi ꝓpt̾ inusticiaᷤ
suaᷤᷤ.i. qͥa cognoscunt se dm̃ muitis peccatis

Expanded text:
es diaboli, quibus firmatur et corroboratur in malum: et ira, et concupiscentia quae nobis fuerunt ad bonos usus confregit » Dominus, quia fideles suos fortes fecit, ut possent superare quamlibet tentationem diaboli. Port» illas « sunt humiliati, » id est, afflicti a Deo, ut per hoc recognoscerent peccata. Vel ideo suscepit eos, quia ipsi sunt humiliati, id est, humiles facti, et affligentes se in conspectu Domini propter injustitias, id est, quia cognoscunt se Deum in multis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
mitit. & alia cuncta bona facit. ꝙ hoo fiar
in exutatione. Exuitandũ quippe ẽ illis qͥ he
oꝑa dĩ attendunt. Dico annuntient. nas hes
omnib p̃cipio. s rectorib eccłiȩ. de quib dict
Qui descendunt de sublimitate suȩ contt¬

Expanded text:
mittit et alia cuncta bona facit, et hoc faciant « in exsultatione, » exsultandum quidem est illis, qui haec opera Dei attendunt. Dico « annuntient, » neque hoc omnibus praecipio, sed rectoribus Ecclesiae, de quibus dicit, « qui descendunt, » de sublimitate suae contempla
Abbreviated transcription (Latin):
it animã inanẽ .i. uacuã ab omni uera cognui¬
tione ueluti fatuoᷤ. ⁊ ntm̃ fatuos ⁊ simplicos.
ctos ⁊ auigatos in m̃dicitate .i. indigentia totiꝰ
fugienda eloqͥa di. Quia siqͥs monebat eosde
caritate uł aliqͥ tali re. refutabant qͣi rem fu¬
giendam. Et si a nullo monerent᷑. lex tam̃
naturał indicabat eis hoc eẽ faciendum. Et

Expanded text:
it « animam inanem, » id est vacuam ab omni vera cognitione, veluti fatuos et non fatuos, et simplices; co « vinctos in mendicitate, » id est, indigentia totiusaecepta Dei: quia si aliquis monebat eos de charitate vel aliquo tali, reputabant fugiendam, et in nullo moneri voluerunt. lex tamen naturalis indicabat eis hoc non esse faciendum. « E
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ds nunuttit ad correptionẽ elector. Et in¬
tm̃ qͦd infirmati sunt a p̃sumptione .i. co
⁊ ferro quib ipsi detinebant᷑. qͥa nec ipsi se¬
ipsos poterant orpedire. neo dii eoꝵ. Et hac
necessitate coacti clamauert̃ inspirati quidẽ
⁊ aliis mał in hac parte positis. Que ꝓpt̃ ħ
nominat necessitates qͥa ꝑ se nullomꝰ ñ pote¬
rant egredi. ¶ Ostendit qͦmͦ libauit eos. qͣi di¬
ceret. Dico lib̾auit. ⁊ hoc mͦ. qͥa eduxit eos de
teneb̾s infidelitatis qͥa fideles fecit. ⁊ iunbra
mortis. qͥa iam ñ inquinauert̃ uitã suã tur

Expanded text:
s immittit ad correctionem electorum. « Et infirmati sunt, » a praesumptione, id est, et ferro quibus ipsi tenebantur, quia nec ipsi seipsos poterant expedire, nec dii eorum. « Et » hac necessitate coacti, « clamaverunt, » inspirati quidem t aliis malis in hac parte positis, quae per hoc nominat « necessitates, » quia per se nullo modo poterant inde egredi. Ostendit quomodo liberavit: quasi diceret: Dico « liberavit, » et hoc modo: « eduxit eos de tenebris » infidelitatis, quia fecit fideles; « et umbra mortis, »
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ini ipsis cedris passeres ndificabt̃: ecce
neq lioc sinc dispositione dĩfit. Herodius
aiis dĩ: cuiꝰ habitatio in aquis ẽ. ꝙ puta¬
tͣ ead̾e eẽ que ⁊ fulica. Unde aua translatõ
ht̃ fulice domꝰ eoꝵ. Et scd̃m noc ita dicemꝰ.
placent montana. ⁊ cũ uenatores eos iuss¬
quunt᷑ fugiunt ad montes. Herinacus
etiam herodiꝰ auis ñ aquatiq. s rapartialde
⁊ habitat in pctra. ad qmͣ iefugit &e secu
te si ingruat ei necessitas. Et scm hoc di

Expanded text:
 in ipsis cedris « passeres nidificabunt. » Ecce nec hoc sine dispositione Dei fit. Herodius avis dicitur, cujus habitatio in aquis est, et putatur eadem esse quae est fulica; unde habet alia translatio; « fulicae domus eorum; » et secundum hoc dicemus placent montana, et cum venatores eos insequuntur, fugiunt ad montes; « herinaceis, etiam herodius avis non aquatica, sed valde rapax habitat in petra ad quam refugit, et secura est, si ingruat ei necessitas: et secundum ho
Abbreviated transcription (Latin):
mo confitemini ostendit bñficia di collata ele¬
ctis isrł. in scdo miscdias qs̃ fcc̃ uideis peccanti¬
b. In hoc autẽ confitemui ostendit bñficia
iste lauidabilia di bñficia contiuiet. ideo intitu
in infidelitate ꝑeccati & ignorantia ꝑducat ĩ
ȩccłiam suã. in similitudinẽ alicuiꝰ qͥ errantes

Expanded text:
mo « Confitemini » ostendit beneficia facta electis Israel: in secundo misericordias quas fecit peccantibus: in hoc autem ostendit beneficia iste laudabilia Dei beneficia continet, ideo intitulin infidelitate peccati et ignorantia perducat in Ecclesiam suam: ex similitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa cũ uenissent ad mare & hostes insequentes¬
a tgo uidissent. putauerunt qͦd ds eosab hosti¬
b lib̾are ñ posset. De cuiꝰ potentia dubitandum
ñ erat. qͥa in egipto muitis portentis manifesta
fuerat. s dicebant. Ideo eduxit nos ut interfice¬
rem. meliꝰ autẽ eet̃ ut in nr̃is domib morcre¬
mͣ. Mare dico. mare rubrũ. Et ideo hoc ponit
quia ip̃a qualitas maris t̾rebat eos. Quȩ rube
irritassent. tam̾ saluauit eos ꝓpt̾ nom̃ suum.
ampliandum. scił ut notam faceret potentiã
mꝰ. modũ saluationis ostendit dicens. Et incre¬
puit mare rubrũ.i. p̃cepit ei. ꝙ exsiccatum s̃.

Expanded text:
uia cum venissent ad mare, et hostes a tergo insequentes vidissent, putaverunt quod Deus eos ab hostibus liberare non posset, de cujus potentia dubitandum non erat, quia in Aegypto multis portentis manifesta fuerat; sed dixerunt: Ideo eduxit nos ut interficeremur, melius autem esset ut in domibus nostris moreremur. « Mare » dico « Rubrum, » et ideo hoc ponit, quia ipsa qualitas maris terrebat eos, quae rubedirritassent, tamen « salvavit eos propter nomen suum » ampliandum, scilicet « ut notam faceret potentiam mus, modum salvationis ostendit, dicens: « Et increpavit mare Rubrum, et exsiccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Useli siet̃ rectores nauui fluctib maris aluet ⁊ p¬
cella romoueat. auiã immritat. ⁊ tande in
portũ uoluntatis deducat. In qnti quȩ inci¬
demini utͦq gene̾ confessionis. & accusantes¬
uos de perratis ur̃is. ⁊ laudante dm̃ ꝓmutti¬
tudine ueneficioꝵ suoꝵ. Et debetis confite.

Expanded text:
sicut rectores navium fluctibus maris, procellam amoveat, auram immittat, et tandem in portum voluntatis deducat. In quinta parte, quae inciae, et utroque genere confessionis « confitevos de peccatis vestris, et laudantes Deum pro multitudine beneficiorum suorum: et debetis confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
caleiamentũ meũ in idumeã. gͦ scio qd̾ dedu¬
an .i. ut ego faciam de idumeis ciuitatẽ coutͣ
diabolicas impugnationes munit᷑a. ⁊ qͥs me
nom̃ icũ cognoscat᷑. ꝙ si in ipsis ciuitatũ
tiones ꝑuersȩ illiꝰ ciuitatis destruant᷑. ꝙ

Expanded text:
eamentum meum in Idumaeam, » sed « quis dedut, ut ego faciam de Idumaeis civitatem contra diabolicas tentationes munitam? et « quis me n meum cognoscatur, et in ipsis civitatem itiones perversae illius civitatis destruantur: et «
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ atta sit de p̾cedenti psalmo. atterĩdi
sequenti. In p̾cedenti psalio enumauit be¬
neficia quȩ feat d̾s fiuis isrł. nulla cors peti
enuinerans. In hoc aute psaimo ostendit mi¬
serationes quas fecit ds ipsis peccantib. Et qa
de illis miserationib laudandus ẽ ds̃. psalnꝰ
iste alła intitulat᷑. Mat̾ia sunt ipse dĩ mle¬
ipsis peccantib exhibitȩ. Atcendens autẽ qͥ
loquit᷑ conuersus a peccatis. illas di misgłis
uindicasse de ipsis peccantib. inuitat ꝑn̾o
in hac pͥma parte ad confessionem peccate
ut dĩ miscdĩa dign itiueniant᷑. In scdã par¬
te quȩ incipit. patros nr̃i in ggipto. ostendit

Expanded text:
uia sit de praecedenti psalmo, alterum de sequenti. In praecedenti psalmo enumeravit beneficia quae fecit Deus filiis Israel, nulla eorum peccata enumerans: in hoc autem psalmo ostendit miserationes quas fecit Deus ipsis peccantibus: et quia de illis miserationibus laudandus est Deus, psalmus iste Alleluia intitulatur. Materia sunt ipsae Dei mipsis peccantibus exhibitae. Attendens autem, quod loquitur conversis a peccatis, illas Dei misericordias uandoque vindicasse de ipsis peccantibus, invitat perversos in hac prima parte ad confessionem peccatorum, ut Dei misericordia digni inveniantur. In secunda parte, quae incipit: « Patres nostri in Aegypto, » ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dathan: ꝙ oꝑtut suꝑ congitgationẽ abnon .i. de
glutiuit abiron.ꝙ suã familiã. ⁊ se supeam
clausit. Et in synagoga eoꝵ .i. in congregatioe
conscntiente istis p̾dictis ut touerent sacerdotiũ
caret. conuersus ẽ ignis ⁊ combussit eo Qͥ igniᷤ
fuit signũ ardoris concupiscentiȩ ipsor. Inui¬
dentes enĩ aaron.uolebant aliqũe ex se constitu¬
ete sacerdotem. s Pret̾ hec fecerunt uitulũ con¬
ron ut fac̾et eis uitulũ confiatile. ꝙ ipse con¬
sensit eis partm coactꝰ. partim cupiditate pe¬
cuniȩ. Et ad orauerunt sculp̃. ulud. Et ita fa
eos głã. in simiitudinẽ uituli comedentiᷤ
fe.i. honorẽ debitum do atibuerunt ñ uero
uitulo. s simulacͦ uituii. Sie agendo obliti
runt miratida. ⁊ hoc ẽ. mirabilia in t̾. ch̾a.
.I. in eadem egipto. Uel ꝑ mirabilia possunt
intelligi beneficia quȩ fec̃ eis dñs in egipto.
Obliti sunt ecia t̾ribilia facta in mari rubro.
ri potuerunt. ne gͥ idẽ contĩgeret. ¶Et tunie

Expanded text:
Dathan, et operuit super congregationem Abiron, » id est deglutivit Abiron, et suam familiam, et se super eam conclusit. « Et in synagoga eorum, » id est in congregatione consentiente istis praeceptis, ut tollerent sacerdotium caret, ignis conversus est, et combussit eos: qui ignis signum fuit ardoris concupiscentiae ipsorum. Invidentes enim Aaron, volebant ex se aliquem constituere sacerdotem. « Et ron, ut faceret eis vitulum conflatilem , et ipse consensit eis, partim coactus, partim cupiditate pecuniae; « et adoraverunt sculptile » illud. « Et » dinem vituli comedentis fenum. » Honorem debitum non attribuerunt vero vitulo, sed simulacro vituli. Sic agendo « oblitfacta miranda; et hoc est: « mirabilia in terra Cham » in eadem Aegypto; vel per « mirabilia » possunt intelligi beneficia quae fecit eis Deus in Aegypto. Obliti sunt « terribilia » facta « in mari Rubro, » re potuerunt ne sibi idem contingeret. « Et » tunc
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ ⁊ nobis. Et hoc ẽ. Saitioꝰ fac nos dñe d̾¬
m̃ hoc mͦ .s. congrega nos .i. fac nos conueni¬
onib .i. de imitatione gentiũ. Ad hoc autẽ¬
et tantũ nalet hec optatio. qnͣti enunciatio. Et
inde dicit. Quia ods ita nos congugab̾. bñdi

Expanded text:
eadem et nobis; et hoc est, « salvos fac nos, Domine Deus noster, et congrega nos, » id est fac nos convenionibus, scilicet de imitatione gentium. Ad hoc et tantum valet haec optatio quantum enumeratio. Et inde dicit, quia nos ita, Deus, congregabi
Abbreviated transcription (Latin):
mopia .i. suppleuit eiꝰ inopiam de cognia¬
.i. plures congregatione ᷤᷤ in ȩccłiis. faciendo
Siqͥs dicat ego sum sapiens. tunc scio qͥa custodiet
hed quȩ p̾dicta sunt. comm̃dando inemorię
qđ ds pauꝑem adiuuat. diuites excecat. & cũ

Expanded text:
id est, supplevit ejus inopiam de cogniti» id est, plures congregationes in Ecclesiis, faciendo  « sapiens? » Si quis dicat, Ego sum sapiens, tunc scio quia « et custodiet haec » quae praedicta sunt, commendando memoriae quod Deus pauperes adjuvat, divites excaecat:
Abbreviated transcription (Latin):
ctis qͥa tunc ẽ sera penitentia. s nunc ẽ tempꝰ
acceptabile. Hoc dico tm̃ de eo quia bonꝰ ⁊ in
sue uita miscdia eiꝰ: qͥa potentias & laudes eiꝰ
mimerare ñ possum. Et hoc ẽ. Quis loquet᷑
potentias dñi. & quis faciet audita ᷤ om̃s laudeᷤ
ei Nuiris utiq. Potentias ⁊ laudes nullus pot̾
enumerart. s hoc unum scio. qͦd uli qͥ cͦtodiunt

Expanded text:
etis, quia tunc est tarda poenitentia, et non est acceptabilis. Nec dico tantum de eo quia bonus, et in hac vita misericordia ejus, quia potentias et laudes ejus enumerare non possum; et hoc est: « Quis loquetur potentias Domini, » et quis « faciet auditas omnes laudes ejus? » Nullus utique. Potentias et laudes nullus potest enumerare, sed hoc unum quod illi « qui custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
stendit qnͣta uirtute dñs popłm suũ ab
egipto eduxerit. & eos in t̾ra ꝓmissionis
induxerit. Et in ultimo ammonot eos
ut ꝑ hec omnia dm̃ querant. Ad qͦd faci¬
tatione. Uox ꝓphȩ sic monentis ad laudẽ
di. Nos om̃s homines attendentes uene¬
ficia quȩ fecit ds̃ ppło suo: confitemini

Expanded text:
stendit quanta virtute Dominus populum suum ab Aegypto eduxerit, et eos in terram promissionis introduxerit; et in ultimo admonet eos ut per haec omnia Deum quaerant. Itatione. Vox Prophetae sic invitantis ad laudem Dei: Vos omnes, attendentes beneficia quae fecit Deus populo suo, « confitemini
Abbreviated transcription (Latin):
.i. di.&. dolum facerent in seruos eiꝰ. uł labo¬
rem aggͥuando. uł pretiũ subtrahendo. Et qͥa
dolum ita faciebant. ideo misit moysens.s.
.i moyse & aaron iegatis suis. uerba signoꝵ
suor et ꝓdigioꝵs u t̾ra cham. ꝑ illos legatoᷤᷤ
comminatꝰ fuit egiptiis qd̃ nͥ dimitcerent
populũ suum faceret in eis signa. tielut ce¬
nebras ⁊ aua minora. & ꝓdigia de occisione
pͥmogenitoꝵs ⁊ taliũ. M inatꝰ fuit ꝑ uos
sigua: ⁊ compieuit. qͥa ipse nusit tenebras.

Expanded text:
« et dolum facerent in servos ejus » vel labore aggravando, vel pretium subtrahendo. Et quia dolum ita faciebant, ideo « misit Moysen sein Moyse et Aaron legatis suis, « verba signorum suorum et prodigiorum in terra Cham. » Per illos legatos suos comminatus fuit Aegyptiis, quod nisi dimitterent populum suum, faceret in eis signa, velut tenebras, et alia minora, et prodigia de occisione primogenitorum, et talium. Minatus fuit per illos signa, et complevit, quia « ipse misit tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
ne dico ine considerait futiriam uam quasi
runt nichil itilitatis afferentes. qͥ dies sunt
sic̃ umbra. qͥa bie non habetͣ uera niumina¬
tio. in qua declinatione que ex peccato e cog¬
gne factũ tuũ.s. redemptio huinam generis.
ꝑ filiũ ꝓpt̾ qmͣ tu teneris in memoria oinũ.
te. Et tu qui ecertiꝰ es qͥ uidis doriisse dum
titudo temporis in qͦ debes miscieri. qͥa ue¬
nit .t. Ingeminando notut desiderium qd̃

Expanded text:
e considerare futuram iram quasi mihi nihil utilitatis afferentes, quia dies sunt « sicut umbra, » quia hic non habetur vera illuminatio; in qua declinatione, quae ex peccato est, coggne factum, scilicet redemptio humani generis per Filium propter quam tu teneberis in memoria hominumte. Et « tu » qui aeternus es, qui videris dormisse, dumtitudo temporis, in quo debet misereri. Ingeminando, desiderium quod
Abbreviated transcription (Latin):
& incolȩ eiꝰ. t̾rȩ. qͥa qͣsi extianei ibi habita¬
bant. Cũ autẽ impossibile uiderct᷑. ut iam
pauci in tanta t̾ra dñarent᷑. iuderet᷑ potius
ꝓmissio facta de t̾ra significata. qm de t̾ra
eptione de gente una in gentẽ alterã. ⁊ ħ¬

Expanded text:
et incolae ejus » terrae, qui quasi extranei ibi habitabant. Cum autem impossibile videretur, ut tam pauci in tanta terra dominarentur, videtur potius promissio facta de terra significata, quam de terra eptione, « de gente » una « in gentem » alteram: «
Abbreviated transcription (Latin):
fec mat̾iales. uł qͦscũq altissimos uioᷤ. ¶ Itẽ
ꝓpt̃ hoc debctis cantare ei. qͥa h auc utilicatẽ
inde habebitis. s. confessionẽ ꝙ pulc̾tudinem
ꝓ tandem magnificentiã. Hoc dicit in conspx
tatione . s. celestis ierłmm. unde alia transiatio
Tunc enĩ neq ira. neq alia talis motio erit¬

Expanded text:
fecit » materiales, vel quoscunque altissimos viros. Item propter hoc debetis cantare ei, quia hanc utilitatem inde habetis, confessionem et pulchritudinem, et tandem magnificentiam. Hoc dicit: « In conslicet coelestis Hierusalem. Unde alia translatio Tunc enim neque ira, neque talis motio aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Illic .i. in cedris .i. sub potentib ħ uitȩ.
passeres .i. humiles qͥ se parui faciunt. nidi¬
ficabt̃. ueluti monachi ⁊ boni canonici qui
faciunt uidos ⁊ cellulas suas in bñficus et¬
defensioni principũ ⁊ potentũ eccłiȩ patͦ¬
dicemꝰ. Passeres illi nidificant in cedris ẜ do¬
regit. si ipsi ad cum conũ tant᷑. Montes ex¬
celsi .s. scĩ apłi & alii ꝑfecti uiri. sunt cerius
Herinaciis uͦ .i. hominib hirsitcis ⁊ spinosis

Expanded text:
ant. Illic, id est in cedris, sub potentibus hujus vitae, passeres, id est humiles, qui se parvi faciunt, veluti monachi et boni canonici, qui faciunt nidos, id est cellas suas in beneficiis principum et potentum Ecclesiae patrdium, dicemus: Passeres illic nidificabunt in cedris, sed doregit, si ipsi ad eum convertantur. Montes excelsi, id est apostoli et alii perfecti viri, sunt cervis,Herinaceis vero, id est, hirsutis et spinosis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoees hic acciꝑe ipsos demones ꝙ suggestiocs
immissas a diabolo. ꝙ tunc ita continuabis:
In auis ni placebant mͥ mala. s potiꝰ in me ip
bam ad actum id qͦd suppctebant suggestiões.
Ad uoc int̾ficiebam. ut disꝑderem. ne deiceps
radicarent. de ciuitate domini.i. de anima mã

Expanded text:
peccatores hic accipere daemones ipsos et suggestiones immissas a diabolo: et tunc ita continuabitur. In aliis non placebant mihi mala, sed potius in me ipsbam ad actum id quod suppetebant suggestiones. Ad hoc interficiebam ut disperderem, ne deinceps radicarent de civitate Domini, id est de anima mea,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eruitantes & letantes faeit eos dñs ꝑ inha¬
bitantẽ sp̃m. Dixit suꝑiꝰ ut educas paneni
ꝙ. panis ille cor interiꝰ nominis confirme
Confirmant᷑ enĩ in bonis oꝑib. quitrp
bet ds cognitionẽ sui. Animalia bencficis
di ita satiant᷑. &. p̃ter hoc etiam ligna capi.

Expanded text:
 exsultantes et laetantes facit eos Dominus per inhabitantem Spiritum. Dixit superius « ut educas » panem, et panis ille cor interioris hominis confirmet: confirmantur enim bonis operibus, quibus praebet cognitionem sui. Animalia ita beneficiis Dei satiantur, et praeter hoc etiam « ligna campi »
Abbreviated transcription (Latin):
aris icissitudo int̾ dm̃ ⁊ hominẽ. Si enĩ
hãt homo delectatioñe in año.⁊ ipẽ dñ sta¬
tim delectat᷑. in nomine. Ego delectabor in
dño: ꝙ utinã alii peccatores fiant similes¬
mͥ. et hoc ẽ. Deficiant peccatores .a.t̾.i. a ter

Expanded text:
aris vicissitudo inter Deum et hominem: si enim habeat homo delectationem in Deo, et ipse Deus statim delectabitur in homine. « Ego delectabor in Domino, » et utinam alii peccatores fiant mihi similes; et hoc est « deficiant peccatores a t
Abbreviated transcription (Latin):
ił inicnta defecit. Qui uͦ ꝑ potentias ⁊ alia
ni modi inquirunt deficiunt: qͣm ñ rata
ni mnedunt. Et qͥa sic defecerunt. hac necessi¬
qi quada uiolentia de necessitatib .i. de igno
sapentiã uerã ministrauit eis. Exipuit dico
eitbulł .i. cũ maxime anxiaitnt᷑ ignorantia
ualus necessitatib peccati. Eripuit dico: ⁊ de

Expanded text:
is inventa, defecit; qui vero per potentias et alia hujusmodi inquirunt, deficiunt, quia recta via non incedunt. « Et » quia sic defecerunt, hac necessi» quasi quadam violentia de necessitatibus eorum, » idsapientiam veram ministravit eis: « eripuit » dicoest cum maxime angustiarentur ignorantia et aliis necessitatibus peccati. « Eripuit » dico, « et » dei
Abbreviated transcription (Latin):
& firmũ facit. ut iam tc̃ptationib diaboli.
Uel sauat in firmitates tuas. qͥa tand̾e lib̾abit
te a corruptibilitate. Aiiuid ite unficui. cũ dic̃.
.s. ne audias sententia eu malis. Ite ma ledicti
in ignẽ et̃uũ. Qui coronat te. qͥa ibi ornabit

Expanded text:
m te facit, ut jam tentationibus diaboli, « sanat infirmitates tuas, » quia tandem liberabit te a corruptibilitate. Aliud item beneficium quod dicit teritu vitam tuam, ne audias sententiam cum malis: « Ite, maledicti, in ignem aeternum . » Qui coronat te, quia ibi ornabit
Abbreviated transcription (Latin):
luti stiꝑ ipsos apłos stabunt assidue impug¬
nantes aquȩ .i. ꝑ sequutores demeugo uolentes¬
cos. ueluti nero qͥ corꝑalit̾ petrũ ꝙ pauluĩ occi¬
dit. Aquę stabunt s ipse aquę fugient ab ĩere¬
patione .t. sic̃ ip̃e aquȩ diluuii fugeit ⁊ iocesse¬

Expanded text:
luti super ipsos apostolos, stabunt assidue impugnantes aquae, id est, persecutores demergere volentes, veluti Nero, qui corporaliter Petrum et Paulum occidit. Aquae stabunt, sed ipsae aquae « fugient ab increpatione t
Abbreviated transcription (Latin):
ctos uiroꝵ. quoꝵ auctoritatib ip̃a di doctͥna.
cirtũ fuicit᷑ ⁊ custodit᷑. Aquȩ dico ad litterã.
dentes aqmͣ differunt sitim suam extingue¬
ag̾stes & bestialit̾ untientes de omni genere
hominũ. ueluti gentiles. Onagri autẽ .i.
iudei pigri & fatui. in siti sua .i. licet na¬
turalit sitiant. & sͥ ꝓmissũ messiã dicant.
tam̃ uidentes ip̃m et eiꝰ doctrinã audientes.
ñ extingunt sitim suam. qͥa ip̃m ap̃m iedem¬
ptorẽ non credunt s expectabunt conuerti
ad ipm. donec in fine tempoꝵ. Dico aquȩ ꝑt̾u¬
sibiunt int̾ montes ad interam. & suꝑ ea. sca¬
uirt qͥ semꝑ celum petunt. ħabitabt̃ suꝑ ea.
.i. laude dõ. de medio petrarũ .i. scđm aueto¬
tib iiitis foutes in ualles: montes aut ad
ri btcera. qͥ emitit. Et quia sio rigas mon
inferiores sua doctrina. ipsos montes rigat
ds̃ ꝓpriis donis ⁊ inspirationib suis. ⁊ ꝑhec¬

Expanded text:
ctorum, quorum auctoritatibus ipsa doctrina circumfulcitur et custoditur. Aquae dico ad litteram dentes aquam, differunt sitim suam exstingueagrestes et bestialiter viventes de omni genere hominum, veluti gentiles; onagri autem, id est, Judaei, pigri et fatui in siti sua, id est, licet naturaliter sitiant, et sibi promissum Messiam dicant, tamen videntes ipsum, et ejus doctrinam audientes, non exstinguunt sitim suam, quia ipsum Christum Redemptorem non credunt, sed exspectabunt converti ad ipsum usque in finem temporum. Dico, aquae pertransibunt inter montes, ad litteram, et « sui semper coelum petunt, habitabunt super ea, est, laudes Deo, « de medio petrarum, » id etibus mittis fontes in convallibus: « montes » autem, ad ri littera, qui emittit: et quia sic rigas montinferiores sua doctrina, ipsos montes irrigat Deus propriis donis et inspirationibus suis, e
Abbreviated transcription (Latin):
tionis eiꝰ. Alali enĩ qͦs expeetat ꝑ miscdiam¬
Uñ dicendi dño. Uel sub alia constr actione
pot intelligi sic. Omnia oꝑa eiꝰ existentia
in om̃i loco dominationis eiꝰ uñdicite dũo.
qͣsi si aliquid ẽ extra dominationẽ illiꝰ il¬
lud ñ sit mͥ mat̾ia bñdicendi dño. Et ꝓpt̾¬

Expanded text:
 Mali enim, quos exspectat per misericobenedicendi Domino. Vel sub alia constructione potest legi sic: Omnia opera ejus existentia in omni loco ejus dominationis, benedicite Domino, quasi si aliquid extra dominationem ejus est, illud non sit mihi materia benedicendi Domino: et p
Abbreviated transcription (Latin):
ut alii dicunt noctua. quȩ auis in nocte sͥ esca
acqͥrit. ꝙ ẽ ualde odiosa hominb. qͥa dumn
cantat inortẽ minari iutelligunt. quȩ habi¬
na ex toto conuersationẽ hominum reliquert.
nec omnino cũ eis habitant: ueluti bomi
uiri. qͥ in scło habitantes scłari conuersationi
ñ consentiunt. Et hi sunt q̃si nocturiia auis.
infesti hominib qͥ a minant᷑ eis morte. cũ

Expanded text:
ut alii dicunt, noctua, quae avis sibi escam in nocte acquirit, et est valde odiosa hominibus, quia dum cantat, mortem minari intelligitur; nec ex toto conversationem reliquerunt, nec omnino cum eis habitat, veluti boni viri, qui in saeculo habitantes, saeculari conversationi non consentiunt; et hi sunt quasi nocturna avis, : sunt etiam infesti hominibus, quia minantur eis mortem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ciratorẽ siui. Uei qͥa ipse rrs qnͣtũ ad na¬
tuaã suam qͣ ereatȩ st̃. pulcre sõ ⁊ decore. hãc
tałe confessionẽ indiuisti. Nudus quide ⁊ in¬
ornatꝰ & nului cognitꝰ erat ds añꝗͣ ciraturas
facẽt. S eas pꝰea induit. qͥa ꝑ eas cognitꝰ ⁊ orna¬
tꝰ apparuit. Tu dico amictꝰ. li .i. creaturis ꝑ¬
habitationẽ tuã qͥ uerũ lum̃ es faccꝰ lumi¬
nosis. sic̃ uestuñto. qͥa ipsis citit᷑is ornaris. Ai¬
diciã uitȩ suȩ. in quo etiã decorem eiꝰ cui ser¬
uiunt maxune ostendunt. Eisde ẽ ds̃ amictꝰ
ipsis dico lumine .i. luminosis seđm cogni¬
tionẽ qm̃ hñt de dõ habitatore suo. siẽ uesti¬
nĩto. qͥa st̃ ornamentũ di sicut uestim̃tũ ali

Expanded text:
a ipsae res, quantum ad naturam suam, quae creatae sunt, pulchrae et decorae sunt. Hanc tamen confessionem « induisti, » nudus quidem et inornatus, et nulli cognitus erat Deus antequam creaturas faceret, sed eas postea induit, quia per eas cognitus et ornatus apparuit. Tu dico, « amictus lumine, » id habitationem tuam, qui verum lumen es, factus luminosus, « sicut vestimento, » quia ipsius creaturis ornaris. Alditiam vitae suae, in quo etiam decorem ejus cui serviunt maxime ostendunt: eisdem est Deus amictus, ipsis, dico, lumine, id est, luminosis, secundum cognitionem quam habent de Deo habitatore, quia sunt ornamentum Dei, sicut vesti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut ab actuali oꝑatione. ad spuale .i. con¬
templatiuã ascendatis. Sicut ꝑ cỹtharã
spũ alei oꝑationẽ accipimus. Cantantis
exhortatio ad uellũ. uł ammonitio ad sol¬
lempnia : intelligimꝰ ex hortationẽ p̃oicaa¬
tionis. Ductilos erant. qͥa de puro argento
erant. qͦd ñ crepabat dũ malleo tundent᷑¬

Expanded text:
 ut ab actuali operatione ad spiritalem et contemplativam ascendatis. Sicut per citharamspiritalem accipimus. Cantantes exhortatio ad bellum, vel monitio ad solemnia, intelligimus exhortationem praedicationis; ductiles erant, quia de puro argento erant, quod non crepabat dum malleo cude