comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agentib hoc ꝓ sua uictoria. Titulus enim apud
ueteres ad defignationem uictoriȩ in trium¬
phali arcu ascribebat᷑. Materia est regnum
restitutum .i. fidelibꝰ de qua sic agit. Ponit
est restitututio regni. Intentio uͦ est nos ammo¬
nere ut non contradicamus titulo. s confite
nitatis. quasi positus int̃ ꝑitula sic diceret.
Domine ds conserua me ne michi iste tͥbu¬
lationes p̾ualcant. Hic innuit ex se nicħ ha¬
bere s exdeo. Conscrua me ⁊ debes faccie. qm̃
familiaris: Ideo dico ds. qm̃ tu ñ eges bonoꝵ
quia si aliquid boni ex me haberem. illo ege¬
res & non eẽs sufficiens. Cum xp̃c dicat se ex
se nicħ boni habere. manifestat om̃s illos
ualde p̃sumere. qui se ex se aliquid boni ex-¬
istimant habere. Hic incipit ostendere glo
tales et impassibiles fiant. Scĩs dico qui st̃
in terra. qui ideo dicunt᷑ scĩ. qr sunt in terra.
a. in stabilitate non in fluctib huiꝰ mundi:
cere uoluntatem: tam̃ non posita cet in cis:

Expanded text:
agente hoc pro sua victoria. Titulus enim apud veteres ad designationem victoriae in triumphali arcu ascribebatur. Materia est regnum restitutum, id est fideles, de qua sic agit: Ponit est restitutio regni. Intentio vero est nos admonere ut non contradicamus titulo, sed confitenitatis, quasi positus inter pericula sic diceret: « Domine Deus, conserva me » ne mihi istae tribulationes praevaleant. Hic innuit ex se nihil habere: sed ex Deo « conserva me » et debes facere « familiaris: ideo dico Deus, « quoniam tu bonoruquia si aliquid ex me haberem, illo tu egeres, et non esses sufficiens. Cum Christus dicat ex se nihil boni habere, manifestat illos valde praesumere, qui ex se aliquid boni existimant habere. Hic incipit ostendere glorsibiles et immortales fiant. Sanctis dico « qui sunt in terra, » qui ideo dicuntur sancti, quia sunt in terra, id est, in stabilitate, non in fluctibus hujus mundi: cere voluntatem, et tamen non posita esset in eis,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ adextris .i. in adiucoro ne commnouear:
in aliqua tribulatione.¶Quia ipse ẽ mͥ
cri sermone ꝓfert᷑. Unde ipse dominꝰ dix̃:
Soluite templum hoc. et in triduo illud
rectione: Unde ꝓpħa dicit. dormiam
erant in inferno. Anima autẽ xp̃i.
in inferno ñ remansit: ẜ alias secum
ꝑtionem .i. ꝑutredinem. Qđ autẽ ali¬
bi dicit᷑ cum fuisse corruptibilem non
e contrarium huic sententiȩ. qr ꝓpter
nerari. Istud qd̾ hic dicitur. nec dabis scm̃t.¬

Expanded text:
 dextris, » id est in adjutorio « ne commovear » in aliqua tribulatione. Quia ipse « mihicri sermone profertur. Unde ipse Dominus dixit: « Solvite templum, et in triduo illud rectione: unde Propheta dicit: « Dormiam erant in inferno. Anima autem Christi in inferno non remansit, sed alias secum ptionem, » id est putredinem. Quod autem alibi dicitur eum fuisse corruptibilem, non est contrarium huic sententiae, quia propnerari. Istud quod hic dicitur: « nec dabis sanct
Abbreviated transcription (Latin):
aspicis. atq cognostis. Et qua fiducia peto
in me iudicari scd̾m cognitionẽ: Quia scio
in me om̃s ȩquicates. & has ȩquitates uide¬
ant in me oculitui .i. cognitio tua.¶Exe¬
cħ uolui nisi equitatem. Et ꝓbando uisita¬
sti .i. adiuiusti. qͥa sine aurilio tuo. ñ poss
tum ostendisti. me igne .i. in feruenti tͥbula¬
dione. Ut scił cum eum eiecerunt extͣ ciica¬
tẽ ut lapidaieut. Et intanta examinatione
ñ ẽ uiuenta in me iniquitas. hoc intantũ
inde loqui: quia satis patet. Et quasi ali

Expanded text:
aspicis atque cognoscis, et qua fiducia peto in me judicari secundum cognitionem, quia scio in me esse aequitates, et « has aequitates videant in me oculi tui, » id est cognitio tua. Exseihil volui nisi aequitatem: et probando « visitasti, » id est, adjuvisti, quia sine tuo auxilio non posset tum ostendisti me « igne, » id est in ferventi tribulatione, ut scilicet, cum ejecerunt eum extra civitatem ut lapidarent ; et in tanta examinatione « non est inventa in me iniquitas. » Hoc intantum inde loqui, quia satis patet. Et quasi aliq
Abbreviated transcription (Latin):
eis contritionẽ .i. ẽt̾nam dampnationẽ. Uel
contritio sicut fuit eis illata a tẏto ⁊ uaspa¬
siano. in destructione ierłm. &. in felicitas
qñ ꝑ totũ mundũ captiui ducti sunt. Inui¬
is eos dr̃ contritio eẽ: sicut dr̃ latroni. In uia
Ipse est pax ñra qui fecit utraq unum. Cettra
etiam mala fecerunt quȩ pͣdicta in eis fuerũt.
eum non attendunt. Qđ xp̃m non cognouis¬
sent: testat᷑ auctoritas dicens. Si cognouissẽt:
ñquam dñm głiȩ crucifixissent. Dehine po¬
nit comminationẽ. Ipsi ñ cognouerunt. sed
certe cognoscent. ⁊ hoc ẽ. Nonne cogñ tande

Expanded text:
eis contritionem, id est aeternam damnationem. Vel contritio, sicut fuit eis a Tito et Vespasiano in destructione Hierusalem, « et infelicitas totum mundum captivi ducti sunt. In viis eorum dicitur contritio esse, sicut dicitur latroni: In via « Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . » Caetera etiam mala fecerunt, quae praedicta in eis fuerunt, eum non attendunt. Quod Christum non cognovissent, testatur auctoritas, dicens: « Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . » Dehinc ponit comminationem. Ipsi non cognoverunt, sed certe cognoscent: et hoc est. « Nonne cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
.i. afflictionẽ meã. U ide dico de inimicis meis:
idẽ de suꝑbia inimicoꝵ. Si enĩ considere ᷤᷤ mo¬
dum suꝑbiȩ inferentiũ. poteris cognosc̾e qnͣta
sic afflictio patientiũ. Quod dicit dño. uide hu
si eum dñs suus uideat. meliꝰ pugnat. ita fide¬
les xp̃i si ds eos uideat. meliꝰ tolerant. Uidere enĩ
.s.t.i. in saluatione mea. Et ideo debeo exulta¬
portis filiȩ syon .i. in uirtutib quȩ st̃ introitꝰ
ad ȩccłiam. quȩ dr̃ filia syon. qͥa gencrata fuit

Expanded text:
 afflictionem meam: vide, dico, « de inimicis meis, » id est de superbia inimicorum. Si enim consideras modum superbe inferentium, poteris cognoscere quanta sit afflictio patientium. Quod dicit Domino, « Videsi eum Dominus suus videat, melius pugnat, ita fideles Christi, si Deus eos videat, melius tolerant. Videre enim st in salutatione tua. Et ideo debeo exsultaportis filiae Sion, » id est in virtutibus quae sunt introitus ad Ecclesiam, quae dicitur filia Sion, quia generata fui
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ex quo dixit dñs in templo scõ suo. ostend̾
qd̾ dñs suos ꝓtegat. nunc uͦ ostendet. quomͦ
aduersarios puniat. Continuatio. Iniquus
odit animã suam. et dñs pluit laqueos.
ide eitores quib illaqueant᷑. suꝑ peccatores
.i. ad detrimentũ peccator. Pluit dicit. qͥa
scã scͥptura quȩ aliis pluuia ẽ fructificans:
ipsis uercit᷑ in laqueos et errores Ignis. idẽ
ardor concupiscentiȩ: & sulphur .i. fetida¬
oꝑa. et sp̃c ꝓcellarum .i. tempestuosi accus.
in hac uita. Iudicium di uocat calicem. qͥa

Expanded text:
Ex quo dixit, Dominus in templo sancto suo, ostendit quod Dominus suos protegat, nunc vero ostendit quomodo adversarios puniet. Continuatio: Iniquus odit animam suam, et Dominus « pluit laqueos, » id est errores, quibus illaqueantur « super peccatores, » id est ad detrimentum peccatorum. Pluit dicit, quia sancta Scriptura, quae aliis pluvia fructificans, ipsis vertitur in laqueos et errores: « ignis, » id est ardor concupiscentiae « et sulphur, » id procellarum, » id est tempestuosi actus: In hac vita judicium Dei vocat calicem: quia
Abbreviated transcription (Latin):
interrogationẽ. ⁊ responsionẽ. in qua res¬
ponsione describit iustum attribuensei
adaptari. Intentio ẽ nos ammonere ne p̾sc¬
mamus de regno di. sicut pleriq qͥ cũ inu¬
sti sint. tam̃ filios dĩ se eẽ p̃sumunt. Et sicut
aliquis sacerdos quetit responsa adeo. ⁊ au¬
dito ꝓfert popło: ita ꝓpħa querit adeo qͥ
sint habitantes in suo tab̃naculo. cũ dicit.
Domine multos uideo qui sedicunt eẽ in ta¬
ti ȩccl̾ia. uͥ ẽ locus miliciȩ:  Tab̃nacula enĩ
sunt domus expeditionales. Cum dicit ha¬
bitabit. intelligit ñsolum intiantes. s etiã
ꝑseuerantes. Aut quis tandẽ requiescit .i.
s sola quies. Sicut enĩ qui in monte sunt
te dico sco tuo.i. quẽ tu scĩficasti. SPostqmͣ
posuit interrogationem. ponit responsio¬
nẽ. quasi ipse dñs respondet. Quesiui qͥs
cula. cet̾i uͦ iusti sin̾e criminali peccõ. Et ĩ hoc
notat᷑ una de decem uirtutib. Et quioꝑat᷑
iusticiã aliqmͣ. Si enĩ sine macula ingredent᷑

Expanded text:
interrogationem et responsionem: in qua responsione describit justum, attribuens eiadaptari. Intentio est nos admonere ne praesumamus de regno Dei, sicut plerique cum injusti sint, tamen filios Dei se esse praesumunt. Et sicut aliquis sacerdos quaerit responsa a Deo, et audita profert populo, ita Propheta quaerit a Deo, qui sint habitantes in suo tabernaculo, cum dicit: « Domine, » multos video qui se dicunt esse in tti Ecclesia tua, ubi est locus militiae. Tabernacula enim sunt domus expeditionales. Cum dicit « habitabit, » intelligit non solum intrantes, sed etiam perseverantes; « aut quis tandem requiescet in msed quies summa. Sicut enim qui in monte sunt,te dico « sancto tuo » quem tu sanctificasti. Postquam posuit interrogationem, ponit et responsionem, quasi ipse Dominus responderet. Quaesivi quis cula, caeteri vero justi sine criminali peccato: et in hoc notatur una de decem virtutibus « et qui operatur justitiam » aliquam. Si enim sine macula ingreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
głio precipit᷑. Nolite scm̃ dare canib: et
margaritaᷤᷤsparge ante porcos. Opari iꝰticiã.
secd̾a uirtus ẽ. hec autẽ tencia. Ꝙ ille ingre
do nullũ decipit. quia neq ꝓpt̃ pecuntam.
neq ꝓpt̾ similia. & hec ẽ quarta uirtꝰ. Nec¬

Expanded text:
gelio praecipitur: « Nolite sanctum dare canibus, et margaritas spargere ante porcos . » Operari justitiam, secunda virtus, haec autem tertia: Et ille « ingrdo nullum decepit, quia neque propter pecuniam, neque simili modo: et haec est quarta virtus. E
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus ideo dr pat̃. quia om̃s homines aĩaleᷤ
in peccato et generant᷑ i nascunt᷑. Uoluptas
ideo mat̃. quia sicut mat̾ uutrit puerũ. ita car¬
nis uoluptas nutrit stultum. Quia tͥ pauꝑ
fortitudinc̃ et potentiam peccatoris in actui et
maligni. inuoluntate. Et iam tempus ẽ ut destiu¬
at᷑ eiꝰ potentia. quia et illiꝰ est nequicia consuma¬
ta. ꝙ excłia illuis ꝑ sequutione purgata. Ec̃ ħ

Expanded text:
Diabolus ideo dicitur pater, quia omnes homines animales in peccato et generantur et nascuntur. Voluptas ideo mater: quia sicut mater gignit puerum, ita carnis voluptas nutrit stultum. Quia tibi estfortitudinem et potentiam « peccatoris » in actu « et maligni » in voluntate, et jam tempus est ut destruatur ejus potentia: quia et illius nequitia est consummata, et Ecclesia illius persecutione purgata; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mis aliquid causa obꝓbrii. ⁊ sialiqua tur¬
pia dixisset causa correctionis. nec si alius
dixit sͥ gratum fuit. Et hec ẽ sexta uirtus:
et ille intrab̾ qui talis ẽ: qđ in conspectũ
timã uirtutẽ. ¶Et ille qui uirat. p .s. in .d.¬

Expanded text:
mis aliquid causa opprobrii, et si aliqua turpia dixit causa correctionis, nec si alius dixit sibi gratum fuit: haec est sexta virtus. Et ille intrabit qui talis est, quia « in conspectu tima virtus. Et ille « qui jurat proxi
Abbreviated transcription (Latin):
rem quẽ interiꝰ habuerunt. qui tam̃ ñ eẽt
habendus exterius in corꝑe ostenderunt.
Dicebant enim. Si credimꝰ in eum uenient
romani ⁊ tollent nob̃ locum & gentem:
Ubi timendum ect ñ timuerunt: cũ iustũ
attendentes occiderunt. Sicut enĩ opor¬
tuno tp̃r timere prudentia ẽ: sic timere
qn timendum non ẽ. stulticia e̾. Nonne cõ¬
Et quia ipse in iustis habitat: ideo timen¬
dum ẽ illis qui eos ꝑsequent᷑ Dm̃ ñ in uo¬
cauistis. s potius confudistis .i. confusibile
ostendistis qnͣtum ad uos. consilium eius.
.i. consilium reꝑandi humanũ genus. id eo
ꝓ nob̾ pauꝑ factus est. NUos consiliũ eiꝰ
confudistis. s hoc stultum fuit. quia qͥs
licatem ⁊ mortalitatẽ. Er cuiusͦ Pleb̾ suȩ
Et cum au̾tit: exultabit iacob .i. lucta

Expanded text:
rem quem interius habuerunt, quia tamen non esset habendus, exterius in corpore ostenderunt; dicebant enim: Si credimus in eum, venient Romani et tollant nostrum locum et gentem. Ubi timendum esset, non timuerunt, cum justum non attendentes occiderunt. Sicut opportuno tempore timere prudentia est, sic timere quando timendum non esset stultitia est. « Nonne coet quoniam ipse in justis habitat, ideo timendum est illis qui eos persequuntur. Deum non invocastis, sed potius confudistis, id est, confusibilem ostendistis quantum ad vos « consilium » ejus, scilicet consilium reparandi humanum genus: ideo pro nobis pauper factus est . » Vos « consilium eis confudistis » sed hoc stultum fuit, quia « quis litatem et mortalitatem: et cujus? « plebis suae, » et cum averterit, exsultabit Jacob, i
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ in corde ipsor ẽ uenenũ .i. odium uene¬
no comꝑabile. Quia sicut uenenũ serpit ꝑ
om̃s uenas. unde ⁊ uenenũd̾r. ita illud
odium ctotũ hominẽ occupat. ut om̃s eius
iuirtutes obruat. Cum dicit aspidum. notat
⁊ qd̾ illud odium sit incurabile. ⁊ quod ipsi
iudei naturam aspidis habeant. Aspidis enĩ
natura ẽ. ut dum incantat᷑ affigat unam
aurem t̾iȩ. ⁊ alteram cauda obstruat: ne in¬
cantationes audiat. Sic & iudei appetitu
terrenor ⁊ consuetudine antiqua obstru¬
unt aurem: ne audiant p̃dicationẽ ap̃i. Uł
rius quam uerba eoꝵ. quia magis st̃ noci¬
ua uerba eors quã uenenum aspidum. Qꝵ
corpus ꝑ pedes portat᷑. sic mens ꝑ affectus
ad diuersa rapit᷑. sunt ueloces .a.e.s. salua

Expanded text:
st « venenum, » id est odium veneno comparabile: quia sicut venenum serpit per omnes venas, unde et venenum dicitur, ita illud odium totum hominem occupat, ut omnes hominis virtutes obstruat. Cum dicit « aspidum, » notat quod illud odium sit incurabile, et quod ipsi Judaei naturam aspidis habeant. Aspidis enim natura est, ut dum incantatur, affigat unam aurem terrae, et alteram cauda obstruat, ne incantationes audiat: sic et Judaei appetitu terrenorum et consuetudine antiquam obstruunt aurem, ne audiant praedicationem Christi. Vel rius quam verba eorum, quia magis sunt nociva verba eorum, quam venenum aspidum. « Qcorpus per pedes portatur, ita mens per affectus in diversa rapitur, « sunt veloces
Abbreviated transcription (Latin):
uisitator ñ receptꝰ aiudeis. de qua sicagit:
Intentio ẽ hortari nos ad fidem. ꝑ hoc qd̾
increpat eos de incredulicate: ⁊ comminat᷑
cis: ionet ut ñ simus increduli. s fideles
munẽ a peccã. nec etiã miracula quȩ xp̃e
faciebat. dixit ore. ⁊ ut magis nequici am
Unde dicebant illudentes ei. Si filiꝰ di est
descendat de cruce: ⁊ credimus ei. Q ponit
causam quare hoc dicerent: q extecati crãt
detestabiles ꝑ malos actꝰ. facti sunt in stu¬
diis suis .i. omni studio se m actus turpissi¬
mos demerscrunt. intantũ qđ iam non ẽ aliqͥs
int̃ eos qui faciat bonum. Et quia quedam
t᷑. ostendit ea non eẽ bona. qͥa non ẽ aliquis qͥ
faciat bonum. donec ueniat᷑ usq ad unum .i.

Expanded text:
non receptus a Judaeis, de qua sic agit: intentio est nos hortari ad fidem. Per hoc quod increpat eos de incredulitate et comminatur eis, monet ut non simus increduli sed fideles. munem a peccato, nec miracula quae Christus faciebat « dixit » ore, et ut magis nequitiam eunde dicebant illudentes ei: « Si Filius Dei est, descendat de cruce et credimus ei . » Et ponit causam quare hoc dicerent, quia excaecati erest detestabiles per malos actus, « facti sunt in studiis suis, » id est omni studio se in actus turpissimos demerserunt, intantum, quod jam « non est » aliquis inter eos « qui faciat bonum, » et quia quaedam tur, ostendit ea non esse bona, quia « non est » aliquis, « qui faciat bonum » donec veniat « usque ad unum,
Abbreviated transcription (Latin):
endum. Ipsi dico existentes labia .i. garruli:
Loquaces. dolose .i. occulte decipientes. ⁊ hi
ingenia scd̾m mod̾u ꝑsonȩ habent. Mhic
imprecat᷑. Ipsi loquunt᷑ uana. s dñs .d.u.l.¬
.d. ⁊ int̾ labia dolosa ei maxiine imprecatur:
qđ maxime nociuũ erat cũ dicit. ⁊ lingũa
dicit ut passim ꝑeant. qui se in una praui¬
tate collegerant. Qui . s. philosophi. dixerũt
Euanucrunt in cogitationib suis. Labia nr̃a

Expanded text:
endum: ipsi dico, existentes « labia, » id est garruli, endum: ipsi dico, existentes « labia, » id est garruli, loquaces « dolosa, » id est occulte decipientes: et hi ingenia secundum modum personae agunt. Hic imprecatur. Ipsi loquuntur vana, sed « D inter labia dolosa ei maxime imprecatur, quod maxime nocivum erat cum dicit « linguam «dicit, ut passim pereant, qui se in una pravitate collegerant. « Qui » scilicet philosophi « dixeruntEvanuerunt in cogitationibus suis : « labia nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dabtt᷑ in die illa ad qmͣ ꝑ istum sal¬
uatorem quẽ inducit felicit᷑ putat ꝑue¬
nire. & dirigit nos in finem. hortatur
enim nos & suos comtemporaneos ⁊ om̃s
alios. ut xp̃m finem sue expectationis
ponant. Matenia ẽ xp̃c de qua sic agit :
Ostendit saluationẽ humani generis
ꝑ xp̃m eẽ ꝓmissam. ⁊ eum idoneũ qui
facere possit. ꝑ hoc qd ostendit eũ contra¬
rium uanitati. ꝑ qm uanitat̾ẽ saluatio
illa amittit᷑. A qua uanitate ꝓpħa ꝑecens libe¬
rari. sic incipit. Saluum me fac dñe. ne istiꝰ scłi
minem in scĩtate fuisse creatũ: & uit̾ pͥores ꝑa¬
tres plures fuisse scõs. Tere defecit. qm̃ diminti
liũ quoꝵ rationẽ debuerant imnitari. ꝑ hoc
qd̃ dicit u̾icates pluralit̃. notat in multis homi¬
nib ueritatẽ quãcumq fuisse diminutã. Cum
dicit iminuuitas: depͣuata di muna culpi ᷤᷤ hõtũ
euident̃ ostendit. Ueritas est diminuta: ⁊ sub¬
intrauit uanitas. Et hoc est uana .i. ad uerã

Expanded text:
quae dabitur in die illa, ad quam per istum Salvatorem quem inducit, feliciter putat pervenire: et dirigit nos in finem. Hortatur enim nos et suos contemporaneos et omnes alios, ut Christum finem suae exspectationis ponant. Materia est Christus, de qua sic agit: ostendit salvationem humani generism, et eum idoneum qui facere possit, per hoc quod ostendit eum esse contrarium vanitati, per quam vanitatem salvatio illa amittitur. A qua vanitate petens liberari, sic incipit: « Salvum me fac, Domine, » ne istius saeculi minem in sanctitate fuisse creatum, et inter priores Patres plures fuisse sanctos. Vere defecit, « quonilium, quorum rationem debuerant imitari. Per hoc quod dicit veritates pluraliter, notat in multis hominibus veritatem quamcunque fuisse diminutam. Cum dicit diminutae, notat depravata Dei munera culpis hominum evidenter. Veritas est diminuta, et subintravit vanitas: et hoc est « vana, » id est ad veram
Abbreviated transcription (Latin):
plebem meã.s. sͥ subditam. si loquat᷑ ꝓpħ̾a.
uel aliquis iustus bñ tiocat plebem suam
de qua unus c̃. Ipsi deuorant dico. sicut
escam panis. Quia sicut aliquis famelicus
pane reficitur. sic illi iustoꝵ. tribulatione

Expanded text:
plebem meam, sibi subditam. Si loquatur Propheta vel alius justus, bene dicit plebem suam, de qua unus est: ipsi devorant dico « sicut escam panis, » quia sicut famelicus aliquis pane reficitur, sic illi tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
gens in finẽ audicores .i. in xp̃m. Intendit enĩ
m hoc psalmo nos ammone̾. ut resistamus
& ꝓdegat: ne succumbant illoꝵ heresib. O¬
stendit etiam qd puniat illos impios. &e sic
incipit cont᷑ hereticos. Ac si diceret. Resistite
audctis dicere ad dctrimentũ. animȩ incę
transmigͣ.i.m. idẽ. transi de uilicate intelli¬
gentiȩ scripturarũ in qua es. ad altitudinẽ¬
nr̃i intellectus: Et hoc ẽ qd̾ dicit ĩmontem
& tunc eris sicut passer. Quodda enĩ genꝰ
ẽ passerum. qui relictis locis humilib indifi¬
cant ĩ montibusut sͥ caueant a laqueis. Istis
passerib putant heretici illos eẽ similes:
qs sͥ adiutigunt. Alia autẽ translatio ht̃.¬
et sicut auis. ⁊ scd̾m hoc dicit ꝓpħa. Si ego
transmigrarẽ ad uos: eẽm sic̃ auis.i. insta¬
bilis. Dixi confido indño: ⁊ hoc neceẽ est
applicuerunt. arcũ .i. diuiniã scͥpturã. Dicen¬
do peccõrs: ostendit qđ ꝓpt̃ peccã sua ercecati
les ostendendas in quisierunt. In pharet᷑

Expanded text:
es in finem, id est in Christum. Intendit enim in hoc psalmo nos admonere ut resistamus et protegat, ne succumbant illorum haeresibus. Ostendit etiam quod puniat illos impios, et sic incipit contra haereticos, ac si diceret: Resistite audetis dicere? ad detrimentum animae meae « Transmigra, » id est transi de vilitate intelligentiae scripturarum in qua es, ad altitudinem intellectus nostri: et hoc est quod dicit « in montem, » et tunc erit sicut passer. Quoddam genus est passerum, qui, relictis locis humilibus, nidificant in montibus, ut sibi caveant a laqueis. Istis passeribus putant haeretici illos esse similes, quos sibi adjungunt. Alia autem translatio habet, sicut avis, et secundum hoc dicit Propheta: Si ego transmigrarem ad vos, essem sicut avis, id est instabilis. « Dixi confido in Domino, » et hoc necesse esticuerunt « arcum, » id est divinam Scripturam. Dicendo peccatores, ostendit quod propter peccata sua excaecati les ostendendas inquisierunt, « in pharetra,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant aggird. unt᷑ sagurare. Ud ęxistentes
in obseuro .i. in ambiguitate scl. qui am¬
mixtione ueritatis suam falsitatem conant᷑
Incenderunt dico aitum. qm̃ destruxerunt
ꝓpħȩ et alii dicant᷑ scripsisse. tam̃ ipsi nicħ.
s ds̃ ꝑ eos scripsit. Uel quẽ ꝑfccisti .i. xp̃m.¬

Expanded text:
norant, aggrediuntur sagittare. Vel existentes « in obscuro, » id est in ambiguitate, scilicet quod admistione veritatis, suam falsitatem conantur Intenderunt dico arcum « quem destruxerunt prophetae et alii dicantur scripsisse, tamen ipsi nihil, sed Deus per eos scripsit. Vel « quem perfecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ malos. Palpebre ideo dicunt᷑ scripturȩ
quia sic̃ palpebrȩ claudunt᷑ ⁊ aꝑiuntur.
ita diuinȩ scͥpturȩ. Diuina scͥptura clau¬
sa bono. comꝓbat eum. quia licet bonꝰ
ignoret eam ñ negligit. nec eam corrum¬
pendo. sensũ suũ in ea apponit. Aperta

Expanded text:
ideo dicuntur Scripturae, quia palpebrae clauduntur et aperiuntur, ita et divinae Scripturae. Divina Scriptura clausa bono, comprobat eum: quia licet bonus ignoret eam, non negligit, nec eam corrumpendo suum sensum apponit. Aperta
Abbreviated transcription (Latin):
eum iustum. innuit qd suos debet ad iuua¬
re: ꝙ aduersarios reꝓbare. Quid fecit. Ecce
cat. ¶Habitat in templo. salet in celo: nec
etiam minores derelinquit. Et hoc qd̾ est
dicit. Oculi eius .i. affectus miscdĩaꝵ. respi¬

Expanded text:
eum justum, innuit quod suos debet adjuvare, et adversarios reprobare. Quid fecit? ecce cat. Habitat in templo, sedet in coelo, nec etiam minores derelinquit: et hoc quod dicit « oculi ejus, » id est affectus misericordiarum « respi
Abbreviated transcription (Latin):
cordis coꝵ .i. ex quo habent uoluntate ꝑatã.
siue a deo. siue a seipsis. audiet.a .t. alia trans¬
lacio ht̃ concupiscentiam. ubi nos habemus
p̃pationẽ. et idco sic legamꝰ. ut idem ualeat cã
concupiscentia sic. Desidetium exaudunt᷑ p̃pa¬
p̃ꝑationẽ. id est illud ad qd̾ ipsi omni conatu
uiriũ nitebant᷑. orando assequi. ¶ Desideriũ
exaudiuit. hoc scił. Iudicate pupͣ. et .h. idẽ.¬
ad honorẽ pupilli & humił. Ita iudicare:

Expanded text:
d est, ex quo habent voluntatem paratam sive a Deo, sive a seipsis « audit auris tua. » Alia translatio habet concupiscentiam ubi nos habemus praeparationem, et ideo sic legamus, ut idem valeat cum concupiscentia: sic « desiderium exaudivit et praeparationem, » id est id ad quod ipsi omni conatu virium nitebantur orando assequi. Desiderium exaudivit, hoc scilicet, « judicare pupillo et humiad honorem pupilli et humili ita judicare «
Abbreviated transcription (Latin):
pał causa illiꝰ irritationis: Hec scił. Dixit enun
ñ accipiet. Et idco hec irritatio maxima fuit
qͣ contͣ dm̃ ip̃m sermo dirigit᷑. &. hoc ẽ ꝑonere
os in celũ. Interidgando loquens: ad inquisi¬
tionẽ nos ammonet. eũ respondet. inquiren¬
tib satisfac̃. Apse dicit ñ requiret. ẜ tu dñe
uindictas tuas. Uere uides istud. qm̃ nec ꝓfun¬
ditas cogitationum latet uisũ tuum. ⁊ hoc ẽ
qd̾ dicit. Qm̃ tu consideras laborem ⁊ d.i. co
unde suꝑius dictumẽ. Sub lingua .l. ⁊ dolor:
¶Bene debes cos tradere in manus tuas: quia tͥ¬

Expanded text:
palis causa illius irritationis? Haec scilicet « dixit enim est vindictam non accipiet: et ideo haec irritatio maxima fuit, quia contra ipsum Deum sermo dirigitur, et hoc est ponere os in coelum. Interrogando loquens, ad inquisitionem nos admonet: cum respondet inquirentibus satisfacit Ipse dicit « non requiret » sed tu, Domine, vindictas tuas. Vere vides istud, quia nec profunditas cogitationum latet visum tuum: et hoc est quod dicit « quoniam tu consideras laborem et doloremUnde superius dictum est: Sub lingua ejus labor et dolor. Bene debes eos tradere in manus tuas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
seruab nos. positos in eterna beatitudine. ꝙͣ.
ꝑ octauam intelligit. et custodies in hac uita
ab hac pessima generatione: quȩ loquit᷑ ua¬
na. ne eoꝵs impugnationes me a tua uerita¬
de dimoueant. & sic ducendo me meternum.
Tu nos seruab̾. custodies. imꝑii autẽ ambti¬
lant .i. laborant in circuitu .i. in appetitu ter¬
renoꝵs. in quils nunqmͣ ad uerum finẽ ꝑue¬
ment. sic̃ ille qui uadit in circtutu nũqũa
metã inuent. filios autẽ hominũ .i. rationa¬
lium. qui patrũ ratione utunt᷑ multiplicasti
hic uirtutib. tande et̾na temuneratione. ñ¬

Expanded text:
servabis nos » in aeterna beatitudine, quam servabis nos » in aeterna beatitudine, quam per octavam intelligit « et « custodies » in hac vita « ab hac » pessima « generatione » quae loquitur vana, ne eorum impugnationes me a tua veritate dimoveant, et sic ducendo me « in aeternum. » Nos servabis, custodies « impii autem ambulant, » id est laborant « in circuitu, » id est in appetitu terrenorum, in quibus nunquam ad verum finem pervenient: sicut ille qui vadit in circuitu, nunquam metam invenit. « Filios autem hominum, » id est rationalium, qui patrum ratione utuntur, « multiplicasti, » hic virtutibus tandem aeterna retributione, n
Abbreviated transcription (Latin):
ia ꝑcum sal uabo humanũ genus. ⁊ĩ
eoagam ego fiducialit̃. ñ timide sic̃ ꝑ seruos.
s potestatiue. sicut completũ est. qñ ipse eiecit
homines de templo. ¶Eiducialit̃ agam in eo:
& bene hoc potero facere. qͥa eloquia illiꝰ. dñi
est uir .i. maximꝰ.ꝙ sunt casta .i. sine aliqua
similia argento. Sicut enim argentii elegan¬
tiꝰ et clarius cetis metalł tinnit. sic eloquia di
dulciꝰ omnib aliis in aurib fideliũ resonant.
Argentił dico. igne examinatũ. Sic̃ enĩ argen¬
quia eẽ uera. ꝑ suam passionẽ. ꝓbatum t̾rȩ.
idẽ. purgatũ a t̾ra. Sic eloquia xp̃i sine om̃i
t̾renitate st̃. qr in nullo loco mouent hominẽ
ad appecitum terrenoꝵ. Purgatũ septupła
Nam sicut argentum qđ septies ẽ ꝑiugatum
purissunũ e sic eloquia xp̃i sunt sine omni
& intellectus. consilii ⁊ fortitudins. scientiȩ
et pietatis. ⁊ timoris dm̃i. Ꝙ qđ p̃cedit ulti¬
accipi possunt. ¶Tu domine. qui talis es.

Expanded text:
 eum salvabo humanum genus: et « in eo agam fiducialiter, » non timide, sicut per servos, sed potestative: sicut completum est, quando ipse ejecit homines de templo . « Fiducialiter agam in eo » et bene hoc potero facere, quia « eloquia illius Dominest, id est maximus: et sunt « casta, » id est sine aliqua est similia argento. Sicut enim argentum elegantius et clarius caeteris metallis tinnit, sic eloquia Domini dulcius omnibus aliis in auribus fidelium resonant; argentum dico « igne examinatum. » Sicut enim argenquia esse vera per suam passionem: « probatum terrae, » id est purgatum a terra: sicut eloquia Christi sine omni terrenitate sunt, quia in nullo loco movent hominem ad appetitum terrenorum. « Purgatum septuplum. » Nam sicut argentum quod septies est purgatum purissimum est, sic eloquia Christi sunt sine omni et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Domini: et quod praecedit ultiaccipi possunt. « Tu, Domine, » qui talis es «
Abbreviated transcription (Latin):
me scdm uoluntatt̃ nequitiȩ suȩ crucient. nequitia
peccatoros consuimment nequiciã suam in eo udi¬
cium pcccõrum ostendit. uistũ est enim ut qui in
sordib ẽ sordescat adhuc. Cum dicit ꝑ nequiciã pecca¬
torum consummatã in iustis ipsos uistos dirigi: po¬
uit iudiciũ iustoꝵ. Iudicat enim ds suos ꝓban¬
do ꝑ ꝑsequutionẽ. In xpo fuit consuminata ne¬
quicia iudcoꝵ qñ crucifirus ẽ. directus ẽ ipse ustꝰ.
qñ a mortus suruerit. Decii nequicia consũma¬
ta fuit in laurentio. cũ eum ꝑ ignem occidit. Simi¬
lit̃ as aliis iustis atq tmpiis. Indica scd̾m iusticiã.
semen ẽ uibidinis. Nel ꝑ renes. accipiamꝰ infirmio¬
res cogitationes. solus enĩ ds secreta cordis cos¬
noscit. Duci consummet᷑ neqfutia peccatorũ. es
cont̃ ilam nequiciã sit mͥ aduitoriũ . a. d. ue ip̃a

Expanded text:
me secundum voluntatem nequitiae suae crucient « nequitiapeccatores consumant nequitiam suam, in eo judicium peccatorum ostenditur. Justum enim est, ut « qui in sordibus est, sordescat adhuc. . » Cum dicit post nequitiam peccatorum consummatam in justis, ipsos justos dirigi, ponit judicium justorum. Judicat enim Deus suos, probando persecutione. In Christo fuit consummata nequitia Judaeorum, quando crucifixus est: directus est ipse justus quando a mortuis surrexit. Decii nequitia consummata fuit in Laurentio, cum eum per ignem occidit. Similiter de aliis justis atquae impiis judica secundum justitiam: sedes est libidinis. Vel per renes accipiamus firmiores cogitationes: solus enim Deus secreta cordis cognoscit. Dixi « consumetur nequitia peccatorum, » et contra illam nequitiam sit
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. qͥ dicunt᷑ celi qr continent secieta dei.
cũ pliuint etiam rorem celestis doctrinȩ fide¬
lib. Uel ꝑ celos euangłicos libros qui sccirta d̾i
continent possumus acciꝑe. Celos dico oꝑadi¬
gitors.t.i. qͦs ipsa ditas oꝑata ẽ. ꝑ digicos plu¬
ralit ꝑ sonarum plurautatẽ. in ditate signifi¬
cat. Unde alibi tͥnitatem manifeste nob̃ no¬
tat: cum dic̃. Quis appendit mołe t̾iȩ trib
ꝑ stellas intelligit eos qui in ęccłia in seipsis
homo: Maguum quid uideo hominẽ eẽ. ꝑ
missiouẽ humani genĩs reꝑationem. Aut
dicit hominis ⁊ ñ hominũ. eũ ñ ex homine
patre s ex sola matre humanitatẽ traxisse in¬
nuit. Ni sitasti filiũ hominis. ⁊ ex̃ filium
s. scd̃m deitatem. Humiliata enĩ fuit diuini¬
tas qñ s̾ passa ẽ humanitatem uniri. Unde
isti dico ita qd̾ ipse xp̃e secd̾m humanitatem
hab̾et minus ab angłis. quia passibilis ⁊ mor¬
talis fuit. s paulo. quia etiam ipsi sic fragili ꝓ¬

Expanded text:
tolos, qui dicuntur coeli, quia continent secreta Dei, compluunt etiam rorem coelestis doctrinae fidelibus. Inde per coelos evangelicos libros, qui secreta Dei continent, possumus accipere. Coelos dico id est quos ipsa deitas operata est: per digitos pluraliter personarum pluralitatem in deitate significat: unde alibi manifeste trinitatem nobis notat cum dicit: « Quis appendit molem terrae tribper stellas intelligit eos, qui in Ecclesia in seipsis st magnum quid video hominem esse, per missionem, humani generis reparationem: « aut dicit hominis et non hominum, eum non ex homine patre, sed ex sola matre humanitatem traxisse innuit. Visitasti filium hominis, et eum filium« minuisti » secundum deitatem. Humiliata enim fuit divinitas, quando sibi passa est humanitatem uniri. Unde isti dico, ita, ut ipse Christus secundum humanitatem minus haberet ab angelis, quia passibilis et mortalis fuit, « sed paulo, » quia etiam ipsi sic fragili, p
Abbreviated transcription (Latin):
ut mittat qu̾e missurus ẽ. Continuatio:
Inimicus exaltatus ẽ. s tu dñe respice nos.
mittendo filiũ tuum. Respice dicit contia
radisum reducendo. Respice mutendo filiũ:
& si ñ us tam cito mitt̾e. saltun illumina

Expanded text:
ut mittat quem missurus est. Continuatio: ut mittat quem missurus est. Continuatio: Inimicus exaltatus est, sed tu, Domine, « respice » nobis mittendo Filium tuum: respice dicit contra radisum reducendo. Respice mittendo Filium: et si non vis tam cito mittere, saltem « illumina
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in hoc psalmo
nos ad xp̃i caritatẽ
inuitare suo exemplo. Materia est ipse dauid
& alisͥ similes de qua hoc mͦ agit. Ponit se
conq̃ Rentẽ de dilatione aduentꝰ xp̃i. ponit
etiam peticionẽ ut cito ueniat. In ultimo o¬
stendit se patient̃ sufferre. si m tempore suo
ñ uenit. Et a conquestione sic incipit. dñe tu
obliuisceris me. Oblitus ds hominum ante
aduentũ xp̃i fuisse dr̃. quia ante eũ nullus
in ꝑadisum ducebat᷑. s om̃s etiã iusti. qͣuis
sine penis in inferno tenebant᷑. Ꝙ usqͦ dũe
erit hec obliuio: Erit usq in finẽ tempoꝵ:
id ẽ. uisq ad tempꝰ gĩe : Bene scio quia usq
das mutere quẽ missurus es: Qnͣdui ꝓonã
ego consilia de aduentu eiꝰ. in anima mea
et ponam ego dolorem de dilatione sui aduen
notat se erga xp̃m magnã caritatẽ habere.
ꝑ qd̾ nos qͦ ad eandem caritatẽ inuitat. Et
enĩ xp̃i exaltatꝰ de humana captiuitate gau
me. ꝙ alios bonos: Phic ponit peticionẽ

Expanded text:
enim in hoc psalmo nos ad Christi charitatem invitare suo exemplo. Materia est ipse David, et alii sibi similes, de qua hoc modo agit: ponit se conquerentem de dilatione adventus Christi: ponit etiam petitionem ut cito veniat. In ultimo ponit se patienter ferre, si in tempore suo non veniat: et a questione sic incipit: « Domine, tu oblivisceris me. » Oblitus Deus hominum ante adventum Christi fuisse dicitur, quia ante eum nullus in paradisum deducebatur, sed etiam justi, quamvis sine poena, in inferno tenebantur: « eerit haec oblivio? erit usque in finem temporum, id est ad tempus gratiae. Bene sentio quia usque das mittere quem missurus es? « Quandiu ponam ego et consilia » de adventu ejus « in anima mea? » et ponam ego « dolorem » de dilatione sui adventnotat se erga Christum magnam charitatem habere, per quod nos quoque ad eamdem charitatem invitat. « Et enim Christi exaltatus de humana captivitate gaudme » et alios bonos. Hic ponit petitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tricurant ȩccłiam. Unde moyses. Non alli¬
ponit femininũ. ut significet illos quosda fet̾
in ȩccłia facere. in suꝑ et .p. campi. ꝑ pecora campi.
illos qui sub nulliꝰ custodia denent᷑ intelligit.
qui late uagant᷑. ꝑhoc quod dicit in suꝑ: no¬
tat discretionẽ istoꝵ a bonis. Et etiam uolu¬
qui curiose tuctum querunt. Sic munda na
sollicite querunt sic̃ pisces ꝑ aqm uictum
soilicut inquirt᷑. sic quida ut possidcant. ut m¬
mundũ. qui semꝑ in motu ẽ. sic̃ mare. Cũ suꝑius
dixit. minuisti. humilitatẽ humanicatis ostend̾.
pꝰ. huicusq de exaltatione humauitatis. Ostensa
gͦ tanta dignitate ipsiꝰ. quasi condudens in cadem

Expanded text:
qui triturant Ecclesiam. Unde Moyses: « Non alliponit feminium, ut significet illos quosdam fetus in Ecclesia; « insuper et pecora campi » per pecora campi illos qui sub nullius custodia tenentur intelligit, qui late vagantur. Per hoc quod dicit, « insuper, » notat discretionem illorum a bonis. Et etiam voluqui curiose victum quaerunt, sic mundana quaerunt sollicite: sicut enim pisces qui victum sollicite inquirunt, sic quidam ut possideant, ut mmundum, qui semper in motu est, sicut mare. Cum superius dixit, « minuisti, » humilitatem humanam ostendit: post huc usque de humanitatis exaltatione. Ostensa igitur tanta dignitate ip
Abbreviated transcription (Latin):
eius. iudicent᷑ in conspectutuo .i. licet alii nes¬
ciant eos iudicatos. tam̃ apied te sinit uidicati.
tixp̃m qͥ constituat suꝑ eos legri contiariã
legi xp̃i. Et ctiam hoc mͦ iudicent᷑ ut ipse
carnales. ¶ ꝓpħ̾a ꝓspiciens tantam ꝑsequuti¬
onem fidelium futurã ab ipso antixp̃o: con¬
querit᷑ quasi ds recessisset a sius. ipstꝰ male¬
facta enumerando. Contuniatio. Ideo p̃cor
ut non confortet᷑ homo ille: qr uideo tantã
tͥbulationẽ inferri tuis ab illo. qd̾ uideris
bulationib oportunum uident᷑ ut ds confor¬
taret suos ꝑ miracła: uidebit᷑ d̾s suos despi¬
cere. cũ nec miracula nec aliqmͣ tale̾ iinistirt
confortationẽ. MHic uult enumerare mala
quȩ antixpc infert fidelib. ꝙ enumerando
ostend ipla mala nocere inftitntib. ꝓd esse
patientib. Contõ. Recessisse uidis: qr suꝑbit¬

Expanded text:
ejus « judicentur in conspectu tuo, id est, » licet alii nesciant eos judicatos, tamen apud te sunt judicati. tum, qui constituat super eos legem contrariam legi Christi, et etiam hoc modo judicentur, ut « ipsae carnales. Propheta prospiciens tantam persecutionem futuram ab ipso Antichristo, conqueritur quasi Deus recessisset a suis, ipsius malefacta enumerando. Continuatio: Ideo precor ut non confortetur homo ille, quia video tantam tribulationem inferri tuis ab illo, quod viderisbulationibus opportunum videretur ut Deus confortaret suos per miracula, videbitur suos despicere, cum nec miracula, nec aliquam talem ministret confortationem. Hic vult enumerare mala quae Antichristus inferet fidelibus, et enumerando ostendit ipsa mala nocere inferentibus, prodesse patientibus. Continuatio: Recessisse videris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑincendit᷑: notat et qd̾ tribulet᷑. et qd purget᷑
laqueis impediri.Suꝑbit impiꝰ. pauꝑ in¬
cendit᷑. Laudat᷑ etiam peccator scdm facta.
laudat᷑ dico. in desideriis animȩ .s. qͥa suc¬
cedunt ei omnia quȩ desid̾at. ꝙ sic laudan¬
des dicunt. non posset hec facere nisi deus
eẽt cum co. Et iꝑse iniquus: qͥa in uolun
etiam in mał oꝑili bene agere dicet᷑. Et
qm̃ sic laudat᷑ et benedr: ideo exacerbauit

Expanded text:
incenditur notat et quod tribuletur et quod purgetur. « laqueis impediri. Superbit impius, pauper incenditur, laudatur etiam peccator, secundum acta, laudatur dico « in desideriis animae suae, » quia succedunt ei omnia quae desiderat, et sic laudantes dicunt: Non posset haec facere nisi Deus esset cum eo « et ipse iniquus, » quia voluntetiam in malis operibus bene agere dicitur. Et quoniam sic laudatur et benedicitur, ideo « exacerbavit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s laudationest. non qđ omnia qd̾ possunt
de eo cum laude dici dicat. s quicqͥd dicit laus
eius erit. Et quia sic exaltas. exultabo in salu¬
tarituo s Hic incipit dicere quid faciat ꝑsocu¬
torib ec̃cłiȩ in pͥmo aduentu. cont̾o. Sius ita
int̾munt: seipos spũalit̾ interficiunt. Infixẽ.
uł in luto. mũi. u ꝑ se non pot̃ surgere. ita iꝑsi
affectio eoꝵ. est comp̃hensus ui laqueo .i. in
dolositate ista quẽ absconderunt .i. alus oc¬
cuite detenderunt. Apsi ignorant hoc ui di
comp̃hiensus in hac uita. in oꝑib manuũ suaꝵ.
ide. in delectationib suatũ oꝑationum. Quia pec¬
catores sic ꝑsequunt᷑ eccł̃iam dĩ: ideo conu̾tant᷑.
a ꝓposito ꝑsequendi. et p̃cipitent᷑ in infernum
materiasẽ. Peccatores dico .s. gc̃s om̃s quecũq¬

Expanded text:
ones tuas omnes, » non quod omnia quae possunt de eo cum laude dici dicat, sed quidquid dicet, laus ejus erit. Et quia sic exaltas, « exsultabo in salutari tuo. » Hic incipit dicere quid faciat persecutoribus Ecclesiae in primo adventu. Cointerimunt, seipsos spiritualiter interficiunt. « Infixae, » vel in luto, per se non potest resurgere, ita ipsi affectio eorum, est comprehensus « in laqueo, » id est in dolositate, « isto quem absconderunt, » id est aliis occulte tetenderunt. Ipsi ignorant hoc judicicomprehensus, » in hac vita « in operibus manuum suarum, » id est in delectationibus suarum operationum. Quia peccatores sic persequuntur Ecclesiam Dei, ideo « convertantur » a proposito persequendi, et praecipitentur « in infernum, » materialem: peccatores dico, scilicet « omnes ge
Abbreviated transcription (Latin):
dolerantiam depreoct᷑. dignus ẽ exaudiri. Adiu¬
uas in tͥbulatione. ⁊ etiã non derclinquis:
ide ñ pati̾s eos deuinci. licet relinquas.i. ad
horam dumictas eos tͥbulari. uł etiam aliqñ
cadere. Sunt enim aliquicasus utiles. ut in
in sola fide et bona oꝑatione. Unde ioħes:
Qui dicit se nosse dm̃ ⁊ mandata euis non
custodit: mendaxẽ. Non detelinquit suos:
s requiret sanguinẽ eor. Ꝙ ideo ꝑsalute illi

Expanded text:
precatur, dignus est exaudiri. Adjuvas in tribulatione, et etiam non delinques, id est non pateris eos devinci. Licet relinquas, id est ad horam patiaris tribulari, vel etiam aliquando cadere: sunt enim aliqui casus utiles, ut impin sola fide et bona operatione. Unde Joannes: « Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Non derelinquit suos, sed requiret sanguinem eorum: et ideo « psallite illi
Abbreviated transcription (Latin):
tendit rectorem ierum. nec futurũ uidioem
Et hoc idco: qͥa dominabtt᷑ omniũ inimicoꝵ
suoꝵ .i. qͥa realit̃ subiciet sͥ om̃s reges terre:
ciendam. s ñ sine malo.i. quin eis mala in¬
feram. Hic notat miniam maliciã nequitiȩ
illiꝰ. S Ipse etiam talis ẽ. Os eiꝰ est plenum

Expanded text:
tendit rectorem rerum, nec futurum judicem, et hoc ideo, quia « dominabitur omnium inimicorum suorum, » quia realiter subjicet omnes reges terrae. ciendam, sed « non sine malo, » id est quin eis mala inferam. Hic notat nimiam malitiam nequitiae illius. Ipse etiam talis est « cujus os est plenum
Abbreviated transcription (Latin):
um. deleb iueternũ. Et ne acciꝑemꝰ ineternũ.
subsequutiuũ huiꝰ sccłi. Pibit impłꝰ. qr framee
destrues ciuitates corũ .i. collectiones subdi¬
tors munitas sentencus ad suos errores de¬
fendendos. et tunc ꝑibit memoria eorũ. idẽ.
gno dolore ꝑcuntium. Sicut enĩ aliqua ci¬
uitate ꝑcunte. magnus dolor. magnꝰ soni¬
tꝰ ẽ: ita erit in illis ꝑeuntib. Ipsi ita ꝑibunt:

Expanded text:
um, delebis in aeternum. Et ne acciperemus in aeternum subsecutivum hujus saeculi. Peribit impius, quia « frameae, destrues civitates eorum, » id est collectiones subditorum, munitas sententiis falsorum ad suos errores defendendos. Et tunc « peribit memoria eorum, » gno dolore pereuntium. Sicut enim aliqua civitate pereunte, magnus dolor et magnus sonitus est, ita erit in illis pereuntibus. « Ipsi ita peribunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Continuatio. In scđ̃o aduentu uidicabit. Fip̃e
idem dñs in hac uita factꝰ est relugiũ paupi.
factus ẽ. bñ dic̃. quia cum d̾s̃ nicħ debet homini
homo enĩ ꝑ suam culpam a deo recesserat. fecit
tam̃ mediatore ꝑ quẽ redimeret. Refugium
dic̃ ꝑsimile. Sicut enĩ pugnantes cũ stare
nequeunt ad aliqmͣ munitionẽ refugiunt:
sic fideles in bello cum ꝑuires ꝓpͥas stare ne¬
queunt ad xp̃m refugiunt. qͥ ul ministrat
dolerantiam. uł mitigat passiones. Pauꝑẽ
uocat. qͥ licet habeat. tam̃ t̾rena cupiditate
uacuatꝰ. clesti desid̾at largitate dicescere
Ipse etiã ẽ ad uitor ad cooꝑandum. ut si aliqͥs
uitor dico in tͥhulatione. Illud enim dulcis¬
simũ adutoriũ ẽ. qd̾ in ñecessitate p̃statur.
sic̃ in alio ps̃o dic̃. Inuoca me in die tribu¬
lationis. e.t.&. h. Et non qͦcũq mͦ adiutor

Expanded text:
t ipse idem Dominus in hac vita factus est refugium pauperum. « Factus est » bene dicit, quia cum Deus nihil deberet, homini homo enim per suam culpam ab eo recesserat fecit tamen mediatorem, per quem redimeret, « refugium, » dicit per simile: sicut enim pugnantes cum stare nequeunt, ad aliquam munitionem fugiunt, sic fideles cum per vires proprias stare nequeant, ad Christum refugiunt, qui vel ministrat tolerantiam, vel mitigat passiones. Pauperem vocat, qui licet habeat, tamen terrena cupiditate vacuatus, coelesti desiderat largitate ditescere: ipse est etiam adjutor ad cooperandum, ut si aliquisadjutor dico in tribulatione. Illud enim dulcissimum est adjutorium, quod in necessitate praestatur, sicut in alio psalmo dicit: « Invoca me in die tribulat
Abbreviated transcription (Latin):
destructionem inimicoꝵ in scd̾o aduentu
in quandã exultationem ꝓrumpit dicens:
Conficebor tibi dñe. confessione laudis. in
code dicit. quia nulla confessio ualet quȩ
qd̾ nulla mala cogitatione impedit᷑. Et aliis

Expanded text:
m inimicorum in secundo adventu, in quamdam exsultatione prorumpit, dicens: « Confitebor tibi, Domine, » confessione laudis « in corde » dicit, quia nulla confessio valet quae  « toto » dicit, quia nulla mala cogitatione impeditur et aliis.
Abbreviated transcription (Latin):
cisti laudem ex ore infantium ⁊ lacc̾. infanti¬
um quantũ ad ętatem. latentiũ .i. sumplicium.
qui indigebant pasci simplici doctrina. Lau¬
dem pueroꝵ ꝑfectam dicit. qͥa non fit ex huma¬
no ingrnio: s ex sola oꝑatione diuinitatis. ꝑfe¬
cisti dico: ꝓpt̃ in imicos tuos.s. phariscos. hec¬
ꝓpħia in euangłio ore dñi docet᷑ exposita. cũ
a iudeis ꝓhiberent᷑ infantes ne laudem dĩn

Expanded text:
cisti « laudem ex ore infantium et lactentium, » infantium quantum ad aetatem, lactentium, id est simplicium, qui indigebant pasci simplici doctrina. Laudem puerorum perfectam dicit, quia non fit ex humano ingenio, sed ex sola operatione divinitatis. Perfecisti dico « propter inimicos tuos, » scilicet prophetia in Evangelio ore Domini docetur exposita, cum a Judaeis prohiberentur infantes, ne laudem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ruinȩ imminentis ex peccõ ignoramꝰ. In hac
uita cadit peccator in foueam peccati. s tande in
peccatum hic cũ iocũditate ꝑpetiatũ. ibi dolorem
incutiet in caput ełꝰ .i. ii animã ciꝰ. Puniet᷑ enim
ibi usq omni obcecatione destruct᷑. Ex quodixit
ds iudex iustus: posuit ammonitionẽ impioꝵ.s
Et qm̃ ipse talis ẽ ideo conficebor huic dño .i.
laudabo dñm. Accipit᷑ enĩ confessio. uel de peccĩs¬
ip̃e altissimus ẽ. Psauert uͦ c̃. dñi mandata et
oꝑib ꝑagere. & hymnos et psalmos. ⁊ cantica
uoce oẽ et corde cantare:¬

Expanded text:
finem imminentis ex peccato ruinae ignoramus. In hac vita cadit peccator in foveam peccati, sed tandem in peccatum cum jucunditate hic perpetratum, ibi dolorem incutiet « in caput ejus, » id est animam ejus. Punietur enim ibi absque omni obcaecatione destruetur. Ex quo dixit « Deus judex justus, posuit admonitionem impiorum. » Et quoniam ipse talis est, ideo « confitebor Domino » id est laudabo Dominum. Accipitipse altissimus est. Psallere vero est, Domini mandata, et operibus peragere, et hymnos et psalmos et cantica voce et corde cantare
Abbreviated transcription (Latin):
muttis turpitudinib contemꝑtibiłe reddat. in
tm̃ qd̾ sit in t̾ra ꝓrsus . s. dedita terrenis. ꝑ qd̾ erit
diabolo. Si feci istud hec pͣdicta mala mͥ eueniat.
s quia ñ feci. Exurge añe inira tua .i. in uindicta
tua ue homines cripias diabolo. & eraltare inf.¬

Expanded text:
multis turpitudinibus me contemptibilem reddat, in tantum ut sit in terra prorsus, id est dedita terrenis, per quod erit diabolo. « Si feci istud, » haec praedicta mala mihi eveniant: sed quia non feci « exsurge, Domine, in ira tua » id est, in vindicta tua, ut homines eripias a diabolo « et exaltare in
Abbreviated transcription (Latin):
dcciꝑet. In sidus dico positis. in occulas locis:
Occulte enim fallet homines. ad se ꝓph̾arũ
messyas. In me enĩ completͣ ꝓpħria quȩ dicit.
hoc sedet. ut int̾ficiat innocentrm spũalit̾.¬
dicet enĩ. Moueor erga te quod ita tͥbularis.
desine stulticiam illam. conu̾cere ad me. Ext̾iꝰ
ostendet se habere affectum erga eos: s inte¬
mines eum ꝑ uiolentiam sͥ adherere coactu¬
rũ ostendit. Cum uͦ dicit in spelunca: dolose
uiolentiam intelligamus. subdit. Raperẽ
pauꝑem dico: etiam dum attrahit eum. idẽ
dum aliquib blaudiciis seducit eũ. ꝑ hoc qd̾
repetit insidiat᷑. ostendit eum ualde studio¬
sum ad insidias. Insidiat᷑ pauꝑi ut rapiat:
& rapiet. qͥa bumiliabit eum .i. inclinabit
sub suis legib. in laqueo suo .i. ipsius anti¬
xp̃i. qͥa dum aliis parat laqueũ. ip̃e in eo
illaqueat᷑. Inclinabit se .i. paulatum descen¬
det ad runam. Qnͣto enĩ magis alios tͥbu¬

Expanded text:
diis, » dico, positis « in occultis » locis. Occulte enim fallet homines, ad se prophetarMessias. In me etiam completur prophetia quae dicit: hoc sedet « ut interficiat innocentem, » spiritDicet enim Movebor erga te, quia ita tribularis desine stultitiam illam, et converte ad me: exterius ostendit se habere affectum erga illos, sed intemines eum per violentiam sibi adhaerere coacturum ostendit. Cum vero dicit, « in spelunca, » dolose violentam intelligamus, subdit « rapere pauperem, » dico, etiam « cum attrahit eum, » id est dum aliquibus blanditiis seducit eum. Per hoc quod repetit, « insidiatur, » ostendit eum valde studiosum ad insidias. Insidiatur pauperi ut rapiat, et rapiet, quia « humiliabit eum, » id est inclinabit eum sub suis legibus. « In laqueo suo, » id est ipsius Antichristi, quandiu aliis parat laqueum ipse in eo illaqueatur. « Inclinabit se, » id est paulatim descendet ad ruinam: quanto enim magis alios tribu