comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum. ut uel fimbriam uestimenti eius tange¬
rent. Et quotqͣt tangebant eum: salui fiebart.
t conuenerunt ad eum pharisei et
quidam de scribis uenientes ab iherosoli¬
mis. Et cum uidissent quosdam ex discipulis
eius communib manib idest non lotis man¬
ducare panes: utuꝑauerunt. Pharisei enim et
omnes iudei nisi crebro lauant manus ñ manducat
tenentes traditionem seniorum. ⁊ a foro nͥ bapti¬
zentur non comedunt. & alia multa sunt que tra¬
dita sunt illis seruare baptismata calicum ⁊ urce¬
orum. ⁊ eramentoꝵ ⁊ lectorum. ⁊ int̾rogabant pha

Expanded text:
iam vestimenti eius tangerent et quotquot tangebant eum salvi fiebant et conveniunt ad eum Pharisaei et quidam de scribis venientes ab Hierosolymis et cum vidissent quosdam ex discipulis eius communibus manibus id est non lotis manducare panes vituperaverunt Pharisaei enim et omnes Iudaei nisi crebro lavent manus non manducant tenentes traditionem seniorum et a foro nisi baptizentur non comedunt et alia multa sunt quae tradita sunt illis servare baptismata calicum et urceorum et aerame
Abbreviated transcription (Latin):
latere. Mulier enim statim ut audiuit de eo
cuius habebat filia sꝑm immnundum intrauit
⁊ ꝓcidit ad pedes eius. Erat autem gentilis syro¬
phenissa genere. ⁊ rogabat eum ut demonium
eiceret de filia eius. Qui dixit illi. Sine pruis sa¬
turari filios isrł. Non est enim bonum sumere
panem filioꝵ ⁊ mittere canib ad manducan¬
dum. At illã respondit ⁊ dicit ei. utiq domine.
Nam ⁊ catelli edunt sub mensa de micis puerorũ.
Et ait illi. ꝓꝑter hunc sermonem uade: exut demoni¬
um de filia tua. & cum abisset domum suam. inue¬
nit puellam iacentem supra lectum: ⁊ demoniũ exisse.

Expanded text:
atur. Mulier enim statim ut audivit de eo, cujus habebat filia spiritum immundum, intravit, et procidit ante pedes ejus. Erat autem gentilis Syrophoenissa genere. Et rogabat eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Non est enim bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. At illa respondit, et dicit illi: Utique, Domine, nam catelli comedunt sub mensa de micis puerorum. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade, exiit daemonium a filia tua. Et cum abiisset domum suam, invenit puellam jacentem supra lectum, et daemonium exiisse.
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m turbam:. dicebat illis. Audite me om̃s:
rintelligite. Nichil est extra hominẽ introiens
in eum. qd̾ possit eum coinquinare. sed que de
homine ꝓcedunt. illa sunt que coinquinant ho¬
minem. Siquis ħt aures aucdiendi audiat. Leum¬
introisset in domum a turba: int̾rgabant cũ disci¬
puli eius parabolam. Q ait illis. Sic ⁊ uos impru¬
dentes estis: Non intelligitis quia om̃e extrinsecꝰ
introiens in hominẽ non potest eum cõmunica¬
re quia ñ introiit in cor eius. sed in uentrem: ⁊ in
secessum exiit purgans om̃s escas: Dicebat aũ qͣm
que de homine exeunt. illa communicant ho¬
minem. Abintus enim de corde hominũ cogita¬
tiones male ꝓcedunt. adult̾ia. fornicatioes homi¬
cidia furta. auaricia. nequitie. dolus impudici

Expanded text:
turbam, dicebat illis: Audite me omnes, et intelligite: Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare, sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. Si quis habet aures audiendi, audiat. introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam. et ait illis: sic et uos inprudentes estis ? non intellegitis, quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communicare, quia non introit in cor eius, sed in uentrem, et in secessum exit purgans omnes escas ? dicebat, quoniam quae de homine exeunt illa communicant hominem. ab intus enim de corde hominum exeunt cogitationes malae, procedunt adulteria, fornicationes, homicidia, furta, auaritia, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ungebant oleo multos egros ⁊ sanabant
taudiuit herodes rex manifestum enĩ fc̃m
est nomen eius:⁊dicebat. Quia ioh̃es bap¬
tista surrexit a mortius: ⁊ ꝓpter ea oꝑantur uir¬
tutes in illo. Alii autem dicebant quia ꝓpħa ẽ¬

Expanded text:
unguebant oleo multos aegrotos et sanabant et audivit Herodes rex manifestum enim factum est nomen eius et dicebat quia Iohannes Baptista resurrexit a mortuis et propterea inoperantur virtutes in illo alii autem dicebant quia He
Abbreviated transcription (Latin):
bat eis. Salbatum ꝓpter hominem factum est:
et non homo ꝓpt̾ sabbatum. Itaq dominus est
homo habens manum aridam: & obserua¬
bant eum si sabbatis curaret ut ⁊ accusarent eũ:
⁊ ait homini habenti manum aridam. Surge in

Expanded text:
bat eis: Sabbatum propter hominem factum est, et non homo propter sabbatum. Itaque dominus esthomo habens manum aridam. Et observabant eum, si sabbatis curaret, ut accusarent illum. Et ait homini habenti manum arid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine fructu efficitur. & hii sunt qui suꝑ ter¬
ram bonam seminati sunt. qui audiunt uerbũ.
⁊ suscipiunt. ⁊ fructificant. Unum triginta:
ut sub modio ponatur aut sub lecto. ñne
cultum sedut in palam ueniat: Siquis habet au¬
res ausliendi audiat.

Expanded text:
fficitur. Et hi sunt, qui super terram bonam seminati sunt, qui audiunt verbum, et suscipiunt et fructificant, unum triginta, ut sub modio ponatur, aut sub lecto? nonne cultum, sed ut in palam veniat. Si quis habet aures audiendi, audiat.
Abbreviated transcription (Latin):
meclico:sed qui male habent. Non enim ueni
uocare iustos: sed peccatores. Et erant discipłi
iohannis ⁊ pharisei ieiunantes:⁊ uenunt et cli¬
cunt ei. Quare liscipłi iohannis ⁊ phariseorum
ieuiant. tui autem discipłi ñ ieuinant: &ait
illis iħ̃c. Numquid possunt filii nuptiarum
quamdui sponsus ẽ cum illis ieiinare: Qnto
tempore habent secum sponsum: non possunt
ieiunare. Uenient autem dies cum auferet᷑ ab
eis sponsus: et tunc ieiunabunt in illis dieb.
Nemo assumentum panni rudis assuit uesti¬
mento uet̾i. Alioquin: auferet supplementum
nouum a ueteri:⁊ maior scissura fit. ⁊ nemo¬

Expanded text:
ed qui male habent non enim veni vocare iustos sed peccatores et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes et veniunt et dicunt illi cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant tui autem discipuli non ieiunant et ait illis Iesus numquid possunt filii nuptiarum quamdiu sponsus cum illis est ieiunare quanto tempore habent secum sponsum non possunt ieiunare venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus et tunc ieiunabunt in illa die nemo adsumentum panni rudis adsuit vestimento veteri alioquin aufert supplementum novum a veteri et maior scissura fit
Abbreviated transcription (Latin):
spicas. Pharisei autẽ dicebant ei. Eoce quid fa¬
ciunt sabbatis quod non licet: & ait illis. Nũ¬
quid legistis quid fec̾it dauid quando necessi¬
tatem habuit. ⁊ esuriit ipse ⁊ qui cum eo erant.
quomodo intrauit in domum cl̃i sub abiathar

Expanded text:
spicas. Pharisaei autem dicebant ei: Ecce, quid faciunt sabbatis quod non licet? Et ait illis: Numquam legistis, quid fecerit David, quando necessitatem habuit, et esuriit ipse, et qui cum eo erant? quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar
Abbreviated transcription (Latin):
minatus ẽ ei. Statimq eiecit illum: ⁊ dicit ei.
uide nemini lixeris: sed uade ostende te pͥnci¬
pi sacerdotum. Et offer ꝓ emundatione tua: q̃
p̃ceꝑit moyses in testimonium illis. At ille
egressus cepit p̃dicare ⁊ diffamare sermonem.

Expanded text:
tus est ei, statimque ejecit illum, et dicit ei: Vide, nemini dixeris, sed vade, ostende te principi sacerdotum, et offer pro emundatione tua, quae praecepit Moyses in testimonium illis. At ille egressus, coepit praedicare, et diffamare sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra imittendi peccata: ait paralitico. Tibi di¬
co surge tolle grabbatum tuũ: & uade in lomum
tuam. & statim ille surrexit. ⁊ sublato grabbato
abiit coram omib. ita ut mirarent᷑ om̃s ⁊ hono¬
rificarent qm licentes:quia numquam sie ui

Expanded text:
dico: Surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Et statim surrexit ille: et sublato grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, et honorificarent Deum, dicentes: Quia numquam sic vi
Abbreviated transcription (Latin):
esset. ⁊ conuenerunt multi ita ut ñ caꝑent. neꝙ
ad ianuam. & loquebatur eis uerbum.
tuenerunt ferentes ad eum paralyticum.
qui a quatuor portabat᷑. R cum ñ posseit¬
eum offerre illi pre turba: nudauerunt tectum
ubi erat. ⁊ patefacientes submiserunt grabba¬
tum in quo paralyticus iacebat. Cum uidisset
autem ih̃c fidem illorum dixit paralytico. fili
dimittunt᷑ tibi peccata. Erant autem illic qui¬
dam de scribisedentes ⁊ cogitantes in cordib sui.
Quid hic sic loquit᷑: blasphemat. Qͥs enimp᷑ di¬

Expanded text:
set et convenerunt multi ita ut non caperet neque ad ianuam et loquebatur eis verbum et venerunt ferentes ad eum paralyticum qui a quattuor portabatur et cum non possent offerre eum illi prae turba nudaverunt tectum ubi erat et patefacientes submiserunt grabattum in quo paralyticus iacebat cum vidisset autem Iesus fidem illorum ait paralytico fili dimittuntur tibi peccata erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in cordibus suis quid hic sic loquitur blasphemat quis p
Abbreviated transcription (Latin):
tun sꝑc expulit eum in desertum. Et erat in de¬
bus. & temptabatur a sathana. Et erat cum be¬
stiis. ⁊ angeli ministrabant ei.
ostquam autem traditus ẽ ioh̃es uenit iħe
in galileam. p̃dicans euuangłium regni di.¬
et dicens. Qm impletum est tempus ⁊ appropin

Expanded text:
tim Spiritus eduxit eum in desertum. Et erat in de temtabatur a Satana. et erat cum bestiis. et Angeli ministrabant ei. Postquam autem traditus est Johannes. venit Jesus in Galileam praedicans Evangelium regni Dei dicens. Quoniam impletum est t
Abbreviated transcription (Latin):
& qñ exortus ẽ sol exestuauit. et eo qd̃ non hret
radicem exaruit. et aliuid cecidit in spinas. ⁊ ascer¬
dunt spine ⁊ suffocauerunt illud et fructum ñ
dedit. Et aliud cecidit in terram bonam. ⁊ dabat
fructum ascendentem: ⁊ crescentem. & afferebat
unum triginta.⁊ unum sexaginta. et unũ centũ.
Et dicebat. qui habet aures audiendi audiendi¬
audiat. Et cum ee̾t singularis. int̾rogabant eũ
hi qui cum eo erant duodecim parabolam. & dice
bat eis. Uobis datum ẽ nosse myst̾ium regni cl̃i illiᷤᷤ
autem qui foris sunt. in parabolis omnia fuint.
ut uidentes uideant ⁊ non uideant ⁊ audienteᷤ
audiant ⁊ ñ intelligant. nequando conuertarit᷑.
⁊ limittant᷑ eis peccata. & ait illis. Nescitis pa¬
rabolam hanc. & quomodo omnes parabolas
cognoscetis: Qui seminat uerbum seminat. Hii
autem sunt qui circa uiam: ubi seminatur uer¬
bum. Et cum audierint. confestim uenit satha¬
nas ⁊ aufert uerbum qd̾ seminatum ẽ in cordi¬

Expanded text:
t et eo quod non haberet radicem exaruit et aliud cecidit in spinas et ascenderunt spinae et offocaverunt illud et fructum non dedit et aliud cecidit in terram bonam et dabat fructum ascendentem et crescentem et adferebat unum triginta et unum sexaginta et unum centum et dicebat qui habet aures audiendi audiat et cum esset singularis interrogaverunt eum hii qui cubat eis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem, qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt: ut videant, et non videant: et audientes audiant, et non intelligant: ne quando convertantur et dimittantur eis peccata. Et ait illis: Nescitis parabolam hanc, et quomodo omnes parabolas cognoscetis qui seminat verbum seminat hii autem sunt qui circa viam ubi seminatur verbum et cum audierint confestim venit Satanas et aufert verbum quod seminatum est in cord
Abbreviated transcription (Latin):
esꝑe autem facto cum occidisset sol: affere¬
bant ad eumom̃s male habentes. et de¬
monia habentes. Et erat omnis ciuitas congre¬
gata ad ianuam. & curauit multos qui uexa¬
bantur uariis languorib: & demonia multa
eiciebat. & non sinebat loqui ea: qm sciebant
eum.Eet cliluculo ualde surgens: egressus abut
in desertum locum: ibiq orabat. Et secutus ẽ
eum symon. et qui cum illo erant. Ꝙ cum in¬
uenissent eum. dixerunt ei: quia om̃s queruit
de. & ait illis. Eamus in ꝓximos uicos ⁊ ciuita¬
tes. ut ⁊ ibi p̃dicem. adhoc ueni. enim. Et erat pre¬
dicans in synagogis eorum. in omni galilea: & de
cans eum: ⁊ genu flexo dixit. Si uis: potes me
mundare. Ih̾e audem misertus eius: extendit ma

Expanded text:
ere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et demonia habentes, et erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eiEt diluculo valde surgens, egressus abiit in desertum locum, ibique orabat. Et prosecutus est eum Simon, et qui cum illo erant. Et cum invenissent eum, dixerunt ei: Quia omnes quaerunt te. Et ait illis: Eamus in proximos vicos, et civitates, ut et ibi praedicem: ad hoc enim veni. Et erat praedicans in synagogis eorum, et in omni Galilaea, et dcans eum: et genu flexo, dixit ei: Si vis, potes me mundare. Jesus autem misertus ejus, extendit
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃m. non h̾t remissionem in et̾num. sed reus erte
eterni delicti. qm̃ dicebant sꝑm immundum ħt.
Et uenuint mater eius ⁊ fratres. ⁊ foris stantes.
miserunt ad eum uocantes eum. ⁊ sedebat circa
eum turba ⁊ dicunt ei. Eece mater tua ⁊ fratres
tui querunt te. & respondens ait illis. Que ẽ ma¬
ter mater mea ⁊ fres mei : Et circumspiciens eoᷤ¬
qui in circuitu sedebant: ait. Ecce mater mea et
frẽs mei. Qui enim feci̾t uoluntatem d̃r hic fra¬
ter meus ⁊ soror mea ⁊ mater est
est ad eum turba multa. ita ut in nauimas¬
cendens sederet in mari. ⁊ omnis turba circa ma¬
re suꝑ t̾ram erat. Et docebat eos in paraboli

Expanded text:
anctum non habet remissionem in aeternum sed reus erit eterni delicti quoniam dicebant spiritum inmundum habet et veniunt mater eius et fratres et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum et sedebat circa eum turba et dicunt ei ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te et respondens eis ait quae est mater mqui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater estest ad eum turba multa, ita ut in navem ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat; et docebat eos in parabolis
Abbreviated transcription (Latin):
uiam tuam. Uox claman¬
tis in deserto. parate uiã
domini rectas facite se¬
mitas. Fuit iohannes in
deserto baptizans et pre¬
dicans baptismum penitentie in remissionem
peccatoꝵ. & egrediebat᷑ ad illum omnis iudee
regio. & iherosolimite uniuersi & baptizabart᷑
ab illo in iordane flumine:confitentes peccata
sua. & erat ioh̃es uestitus pilis cameli: et zona

Expanded text:
 vox clamantis in deserto parate viam Domini rectas facite semitas eius fuit Iohannes in deserto baptizans et praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum et egrediebatur ad illum omnis Iudaeae regio et Hierosolymitae universi et baptizabantur ab illo in Iordane flumine confitentes peccata s
Abbreviated transcription (Latin):
ilam tuam. Uox claman¬
tis in deserto. parate uiã
domini rectas facite se¬
mitas.fuit iohannes in
deserto baptizans et pre¬
licans baptismum penitentie in remissioner

Expanded text:
iam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. fuit Iohannes in deserto baptizans et praedicans baptismum paenitentiae in remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
tendat ⁊ qui una eademq exortacionis
uoce nonsufficit simul cunctos amone¬
re deb& singulos. inquantũ ual& instru¬
ere. pͥuatis locuti onib edificare. exorta¬
tione. simplici fructũ infilioꝵ suoꝵꝵ cor¬
dib querere. Debemus namq pensa-¬
re continue qđ scĩs apostolis dicit᷑ & ꝑ¬

Expanded text:
tendat. Et qui una eademque exhortationis tendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo quod sanctis apostolis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
elamat ⁊cũ ipsa sulci eiꝰ clamat defleis
si fructus eiꝰ comedit absq peccuni:
Fe ra & enĩ contra possessorem suũ claniat:
quando contra pastorẽ suũ iuste eccła
murmurat. Cuius & iã sulci deflent.
sicorda audientiũq a precedentib sunc
patrib pͣdicationis uoce & uigore ꝑ pͥ¬
ant aliquid quod lugeant. deuita pas¬
tous. Quius uidelic&. t̾re fructus pos¬
sessor bonus. sine pecunia non mandu¬
cat. quia descretor pastor p̾rogat. talen¬
tũ uerbi. Ne ad dampnationẽ suam
de eccła stipendium. sumat alimenti.
Tunc enĩ detera nr̃a cũ peccunia fructus
comedimus quando sumentes ecđastica
subsidia. inp̃dicatione laboramus. Pre¬
chones. namq uenturi uidicii sumus.
Quis ergo uenturũ uidicẽ nunciat. si pͣco
tac&. proinde considerandũ nobis est
ut inquantũ ual&. quisq. in quantũ suf¬
ficit. & t̾roẽ uenturi uidicii. & dulce¬
dinẽ regni suscepte eccłe. insinuare con¬

Expanded text:
clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si ferra etenim contra possessorem suum clamat, quando contra pastorem suum iuste ecclesia murmurat. Cuius etiam sulci deflent, si corda audientium, quae praecedentium sunt patrum praedicationis voce et vigore nt aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare con
Abbreviated transcription (Latin):
redimendis peccatis suis sideles obtuler̃.
N ectam̃ contra peccata eadem: uł orati-¬
onis studiũ. uł predicationis ut dignum
est insudamus. Ure proculpa sua quãe¬
piam aperte uoce rep̾hendimus. & adhuc qđ
est grauius aliquando. si ꝑsona in hoc mun¬
do potens sit eiꝰ forsitan errata laudantur.
Nesi aduers& ꝑ iracundiam munus subtra¬
at. quod inpendebat. Sed debemus si ne
cessatione meminisse. Quod de quibus dã¬
mosee scriptũ est. Peccata popł̃i comedẽ.
Cur aut̃ peccata popłi comede dicunt᷑. iusi
quia peccata delinquentiũ fouent. Ne
tẽporalia stipendia amittant: Sed nos
qui ex oblatione sideliũ uiuimus quas il
li peccatis prosuis fidelit̾ obculerunt.
Si comedimus ⁊ tacemus eoꝵ procul du¬
bio peccata manducamus. Pensemus ergo
cuius sit apud dm̃ criminis peccatoꝵ pciũ
manducare inichil contra peccata pre¬
dicando agere. Audiamus quid beatiib
uoce dicit᷑. Si aduersũ me t̾ra mea

Expanded text:
redimendis peccatis suis fideles obtulerunt, redimendis peccatis suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea
Abbreviated transcription (Latin):
sustin&. Bona uita gaudium semꝑ ha
b&. conscientia aut̃ regi semꝑ inpena ẽ.
Reus animus nũquã securus est. Mens
enim male conscientie. ꝓprius agicat᷑
placere hominib appetit. ut dũ plac&.
qđ dicit᷑ peadẽ dicta non ipse. sed dñs
a meur. Nel id circo t̾rena stipendia in p̾dica¬
tione consequit᷑. nea pͥdicationis uoce ꝑ ina¬
di gentiã lasset̾. huic procul dubro adre¬
cipiendã mercedem nichil obtat in patria.
quia suptus sũpsit inuia. Sed quia nos
qđ nos pastores agimus. qui & mercedẽ
consequimur & tam̃ oꝑari nequatuam
sumus. fructus quippe scẽ eccłe instipẽ¬
dio cotidiana ꝑcipimus. Sed tam̃ per
et̾̃na eccła minime in p̃dicatione labo¬
ramus. Pensemus cuius dampnatio uis-
sit sine labore hic ꝑciꝑe mercedẽ labo¬
ris. Ecce ex oblatione sideliũ uiuimus
s nũ quã ꝓanimab sidelium laboramꝰ.
Illa innr̃m stipendiũ sumimus que pro

Expanded text:
sustinet, bona vita gaudium semper habet, sustinet, bona vita gaudium semper habet, 513 conscientia autem rei semper in poena est. Reus animus nunquam securus est, mens enim mala conscientiae propriis agitatur placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa in stipendium nostrum sumimus quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
non tacebunt. Ita ergo peccatũ declina
quasi celare non possis. Ibi pecata. ubi dm
esse nescis. Nichil celat᷑. ante dm̃ uidit
occulta quifecit abscondita. Diumis enĩ
uidicris eris reus. quã uissis humanis
abscondicus. Dẽ ubiq pͣsens est. sp̃s eiꝰ
totũ impl&. Magestas eius om̃a pene¬
trat elementa cuncta sue pocencie at¬
tingit p̃sentiam. Extra eum locus
nullus est cognitioni eius nichil oceul¬
tumest. Oma secreta ius uirtutis cius
in rũpit. nulla occulta se latere patit᷑.
nullis obicibus ut penetrent: inpendit᷑
ipse cogitaciones nr̃as nouit. & cer inspi¬
cit. qđ intus agit aut latoe. ipse uidet¬
ipse uid& qđ intus disponit. ipse conpͥͣ¬
hendit & iam qđ homo ipse ignorat
ille nouit. Nemo potest & iam sem&.¬
ipsũ effugere & site nondampnat pub¬
lica fama condenpnat. tamen ꝓpria
consciaentia. nulla pena grauior consei¬
entie. Uis aut̃ numquã esse tristis be-¬
ne uiue secura mens. cristiciam leuiter

Expanded text:
loquentur. Ita ergo peccata declina, loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, quamvis sis oculis humanis absconditus. Deus ubique praesens est, spiritus ejus totum implet: majestas ejus omnia penetrat elementa, cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunquam esse tristis? bene vive: secura mens tristitiam leviter
Abbreviated transcription (Latin):
difficilis. Corã dõ facile aliquid non promit¬
tas sine considaeratione. uiriũ nichil pͣsumas.
qđ non potest facere non policearis: Multũ
reus eris. si non redderis qđ uouisti. Displi¬
cent dõ qui uota sua non explent. Inter
infideles conputant᷑ qui quod uouerunt
non inpleuer̃. Melius enĩ non promittere
quã sidẽ promissionis non soluere. Melius
enĩ non uouere quã post uotũ promissa
non soluere. In malis aut̃ promissis rescin-¬
de sidem inturpe uotũ muta decretum
qđ incaute uouisti nonfacias. Impra est pro¬
missio quȩ scelere adimplet᷑. Uerbũ ini¬
quũ. ne incorde tuo dicas uerbũ malum
ne silentio abscondi putes. Omẽ uerbũ
absconsum noncelabit᷑. pandit᷑ enĩ in ma-¬
nifesto qđ in occulto depromit᷑ qđ intꝰ
agis uł dicis. palã positũ puta. Lapides
enĩ quib: conscii loquimur. noncelabunt.¬
& ipsi parietes qđ audier÷ int noita¬
cebunt. Si homines tacent : umenta

Expanded text:
difficilis. Coram Deo aliquid facile non promitdifficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est enim non promittere quam fidem promissi 512 non exsolvere; melius est enim non vovere quam post votum promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. quum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Sed redẽpioi nr̃ cathedras uendentium
colũbas euertit. Quid ad alium ner ot¬
atoꝵ sacerdotium distruit. Hinc est qđ
sacri canones si moniachã cresem dãpnant.
& eas sacer dotio priuari precipiunt qui de
largiendis ordinib preciũ querunt. Cathe¬
dras ergo uendentiũ colunbas euertunt
quando hic qui spiritalẽ grãm uendunt. uel
ante humanos uł ante dĩ occłos sacerdotio
pͥuant᷑. Ec quia multa sunt alia proposito
malaq humanos. modo oecđos latent &ple¬
rũq se pastores seõs hominib exibent atq¬
aluid teneas. Prebe affectũ sine si mulatione
sine fuco exibe bonitatẽ. Prohibe &iam ica ui¬
ramentũ tolle uirandi usum: Ius iurandum
Assiduitas iurandi. ꝑuiru consuetudinẽ facit.
S it in hon̾e tuo est. sit inhore tuo non est.
Ueritas uiramenti non indig&. fidelis ser¬
mo sacramenti retin&. locũ. sirma & iam
sacramenti tui retin&. sides. fac bonũ qđ
popondisti. moñsis inuerbis facilis. & inoꝑib

Expanded text:
Sed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est quod sacri canones simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quando hi qui spiritualem gratiam venundant, vel ante humanos, vel ante Dei oculos sacerdotio privantur. Et quidem multa sunt alia praepositorum mala quae humanos modo oculos latent, et plerumque se pastores sanctos hominibus exhibent, atqanimo teneas; praebe affectum sine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. 56. Prohibe etiam tibi juramentum, tolle jurandi usum; jusjurandumiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere
Abbreviated transcription (Latin):
o homo quicũq legeris hanc scripturã ut con¬
pleas oꝑe ꝑfecto ⁊ aliis ꝑfectu bonũ exemplũ
monstres. ut de tuo & alioꝵ labore merearis
reciꝑe adõ remunerationẽ. Mente curiosa
semꝑ cogita. nehoc facias ut creatori tuo dis-¬
pliceas. quia si in bono ꝑduraueris. cendona¬
bit tibi qđ occłs nonuidit. nec auris audiuit
ubi multi scĩ requiescuis.
uM IOITUR DexLuRis:
urtutib te desiderem
amonere. in primis cu¬
pio ut uirtutem carita¬
tis ante om̃a studeas habe.¬

Expanded text:
m quicunque legeris hanc scripturam, ut compleas ore perfecto, et aliis bonum exemplum monstres, ut de tuo et aliorum labore merearis percipere a Deo remunerationem. Mente curiosa semper cogita, ne haec facias, ut Creatori displiceas, quia si in bono perseveraveris, donabit tibi quod oculus non vidit, nec auris audivit, ubi multi sanctorum requiescunt. Cum igitur de plurimis virtutibus te desiderem admonere, in primis cupio ut virtutem charitatis Cante omnia studeas habe
Abbreviated transcription (Latin):
que excubabant in hostio tab̃naculi:
labrũ quippe eneum moyses ponit.
inIQuo sacerdotes lauari debeant.
e scã sc̃oꝵ ingredi. Qiuia lex dĩ pͥus
nos lauari ꝑ conpunctionẽ precepit. ut
nr̃a inmundicia ad penecranda secretoriũ
dĩ mundicia nonsit indigna. Quẽ bene
labrũ despeculis mulierũ ꝑhib& factũq
ad tab̃nacula hostiũ indesinent̾ excu¬
babant. Specula quippe st̃ mulierũ
pͥcepta dĩ inquibus se scẽ anime semꝑ
aspiciunt. & siqua in eis feditatis macu¬
la. depͣhendunt cogitacionũ. cito cor¬
rigunt. ⁊i quasi renitentes uultus uelut
exreddita imaginẽ cõponunt. quia dũ
p̃ceptis dominicis sollet̃ intendunt.
ineis ꝓcul dubio. uł quid inse. celesti
uiro placeat. ut quid displiceat ag¬
noscunt. quȩ quã diu inhac uita sunt.
& et̃no tab̾naculo ingredi. nequaquã
possunt. S tam̃ ad hastiũ tab naculi
mulieres excubabant. Quia scãe
anime &iã cũ insirmitatẽ. ad harc

Expanded text:
quae excubabant in ostio tabernaculi . quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionnostra immunditia ad penetrandum sanctorum Dei munditiam non sit indigna. Qui bene labrum de speculis mulierum perhibet factum, quae ad tabernaculi ostium indesinenter excubant. Specula quippe sunt mulierum cepta Dei, in quibus se sanctae animae semper aspiciunt, et si quae in eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine componunt, quia dum praeceptis dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
pulis. Eura namq: sacerdotẽ necesse e
quȩ singulis dicat. unũ queq qualiter
admoneat. Ut quis quisse sacerdoti
iungit᷑. quasi exsalis tactu aet̃ne uite
sapore condiat᷑. Sal & enĩ non sumus.
sicorda audientium non condimus
Q uod ꝓfecto condimentũ ille ueracit᷑ ꝓ¬
ximo inpendit qui pͣdicationis uerbũ
ron subtrahit. Eed nunc uere illis recte
predicanius. sidicti reb ostendimus: sinos ip¬
sos diuino amore. conpuncginur: & huma¬
ne uite que sine culpa transire. nequaquã
mus. Tunc enim de nobis uere conpun-¬
gimur : sistudiose patrũ pͣcedenciũ. fac¬
ta pensamus. Ut ex conspectu illoꝵ glãm
nr̃is nobis occłis nr̃a uita sordescat. Tunc
uere conpungimur: cũ pcepta dĩ studi¬
ose ꝑscrutamur. & cũ ꝑ hec prosicere
ipsi contendimus. ꝑ quã iã ꝓsicisse
nouimus quos uert ȩramur. Hincẽ
enĩ qđ demorsen seriptũ est. Posuit.
& labrũ eneũ. in quo lauarentur:

Expanded text:
pulis. Curare namque sacerdotem necesse est pulis. Curare namque sacerdotem necesse est quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim non sumus, si corda audientium non condimus. Quod roximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam pmus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta illorum gloria, in nostris nobis oculis nostra vita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labrum aeneum in quo lavarentur A
Abbreviated transcription (Latin):
uero es corrige tudcia tua. quanto stu¬
dio p̃spicis aliena. Omne quoq genus
mendacir sũ mopere suge. nec casu nec
studio loquaris falsũ. nec ut p̾stes men¬
tire studeas. nec qualib& fallatia uitã
alicuius defendas. Caue noendaciũ. in
omĩb mendacio enĩ sides tollit᷑. error in¬
dicit᷑. uerita ab olet̾. Nullũ iustũ ẽ men¬
daciũ: omne mendaciũ peccatũ est. Om¬
ne qđ aueritate discordat iniquitas est.
Leges scłi falsiores dãpnant. mendaces
puniunt. fallaces ꝑemunt. Si mendaci¬
um apud homines lege dampnae si fallacia
humano iudicio plectit᷑. Si falsitas capitale
mentes sidelium debemus. Nos igit᷑ qui pas¬
tores estis. pensate quia dĩ animalia pascitis.
Dequib ꝓfecto animalib ꝑpsalmistã dicit᷑.
Animalia tua inhabitabt̃ in ea. & sepe uide¬
mus qđ p&ra salis butis animalib ponit᷑:¬
ut ex eadẽ salis para lãbere debeant. &
meliorari. Quasi ergo int̃bruta anima¬
lia pem salis. deb& esse sacerdos in po¬

Expanded text:
ura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali mentes fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibut ex eadem salis petra lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in po
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi more basium. suꝑ inpositũ honus
quia dec& nimirũ ut sacerdotũ pecto¬
ra plenitudo scientie sint referta P
ones aut̃ terror seueritatis. Perboues nꝰ
pacientia mansuetił -nis. figurat᷑. Itaq
inbasib nec leones sine bõu̾es. nec boues
sine leonibus expremunt᷑. Suia semꝑ
insacerdotali pectore cũ t̾rore seuen
Atis. custodiri deb& uirtus. mansuetu¬
dinis. Ut &ira mansuetudo condar &
eandem mansuetudinẽ. neforiasse sit¬
dissoluta ⁊elus dilectionis accendit. S
ista cur loquimur. cũ adhuc plerosq
lauari. factis a trocitmib uideamus. uobis enĩ
sacerdotib lugens loquor. quia non nullis
nr̃m cũ premiis facere ordinationes. agno¬
uimus spiritalẽ gr̃ãm uendere. & de alie¬
us iniquitatib cũ peccati dãpno tẽporala
lucri cumulare. Cur ergo ad memoriam
cit. gratis accepistis gratis date. cur non
ante mentis ocđos reuocatis qđ templum
redẽptor nr̃ ingressus cathedras uendenti¬
um colũbas euercit & numularioꝵ essur¬

Expanded text:
um superimpositum onus quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autem terror severitatis, per boves vero patientia mansuetudinis figuratur. Itaque in basibus nec leones sine bobus, nec boves sine leonibus exprimuntur, quia semper in saceitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus districtionis accendat. 13. Sed ista cur loquimur, cum adhuc plerosque gravari factis atrocioribus videamus? Vobis enim sacerdotibus lugens loquor, quia nonnullos vestrum cum praemiis facere ordinationes agnovimus spiritalem gratiam vendere, et de alienis iniquitatibus cum peccati damno temporalia lucra cumulare. Cur ergo ad memoriam cit: Gratis accepistis, gratis date . Cur non ante mentis oculos revocatis quod templum Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effu
Abbreviated transcription (Latin):
quimur ꝓximos. uł quid rursu ꝓdest
siamantes uł telantes ꝓximos. relm¬
quimus nos met in sos. in aaamento
quippe tab̾naculi bis tinctos. coctus
offeri p̃cipit᷑. ut ante dĩ occłos caritas
nr̃a dĩ & ꝓximi. amore coloret᷑. Ille
aut̃ uere se diligit qui pure diligit aue¬
taem. Tunc ergo eoctus bistinguit᷑.
quando erga se & ꝓximũ ex amore
ueritatis animus inflãmat᷑. Sed int̃
hec sciendũ est ut sic exerceat᷑ zelus
rectitudinis contra priua acta ꝓximaꝵ
quatenus inferuore districtionis nullo
modo relinquat᷑ uirtus mansuetudinis.
ra & enim sacerdoris ne quaquã deb&
esse preceps. & ꝑturbata sed magis ex
consilii prauitate metuenda. & portare
igit᷑ debemus quos quo regimus & corre¬
gere quos portamus. Nesi exutroq unu
desuerit. uł inferuore. uł in mansuetudi¬
nẽ. actio sacerdotalis nonsit. Hine nã¬
q est quđ intẽplo ministerio. inbasib
templi sculpturio. oꝑe leones & bobies.
& cherubin. ex pressunt. Cherubin qui ppe

Expanded text:
quamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei oculos charitas nostra Dei et proximi amore coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc ergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatur. 12. Sed inter haec sciendum nobis est ut sic exerceatur zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim sacerdotis nequaquam debet esse praeceps et perturbata, sed magis ex consilii gravitate mitiganda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si ex utroque unum defuerit, vel in fervore, vel in mansuetudine actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est quod in templi ministerio in basibus templi sculptorio opere leones et boves et cherubim expressa sunt. Cherubim quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Si pax nr̃a recipit᷑ dignũ est ut in eadẽ do¬
mũ maneamus edentes &. bibentes que
apud illosst̃. Ut ab eis t̃rena stipendia cõ¬
sequamur quib p̃mia patriȩ celestis
offert᷑. Unde & iã paulus. hec ipsa ꝓ
minimo suscipiens dicit. Sinos uob̃
spãlia seminauimus. magnũ est ur̃a car¬
nalia metamus. Et notandũ qđ subdi¬
tur. Dignus est oꝑarius mercede sua.
quia iam demercede sunt oꝑis. ipsa alr¬
menta sustent᷑ionis ut hic mercis de la-¬
bare predicitionis in coet᷑ que illic de
ueritatis iusione ꝑficit᷑: Iuia in repen¬
iandũ est qđ uni nr̃o oꝑi duo merce¬
des debent᷑. Una inuia altera in pa-¬
tria. Una quȩ nos in labore sustentat.
altera quȩ nos in resurrectionẽ re-¬
pit᷑. hoc in nobis deba. agere. ut ad sequentẽ
mercedẽ robustius tendat᷑. Uerus ergo qui¬
q predicator. non idõ pͥ dicare deb& in
hoc tẽpore ut mercedẽ recipiat. sed ideo

Expanded text:
Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem doSi pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione reti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
studio optande eiusdẽ salutis qui igit᷑ non
amore et̃ne patriȩ s p̃mioꝵ ambitu salutẽ
audientib p̃dicat quasi in initinere salutat.
Q uia ex occasione. & non exintensione salu.¬
tẽ audientibus exoptat. Sequitur. Inqua¬
cũq domũ intraueritis pͥmũ dicite ei
pax huic domui. Et si ibi suerit filius
pacis requieseit suꝑ illã pax ur̃a. Sin añ
ad uos reuercit᷑. Parq ab ore p̃dicatous
offert᷑ aut requiescit indomũ si mea filiꝰ
uertit᷑. Iuia aut erit quisq p̃destinatus
aduitam. & celeste uerbũ sequit᷑ qđ au¬
dit. aut si nullus audire uioluerit. ipse
p̃dicator sine fructu nonerit. quia ad
ris sui oꝑe conpensat᷑. Ecce aut̃ qui
perã & sacculũ portare ꝓhibuit sũptꝰ
& calciamenta ex eadẽ p̃dicatione con¬
cedit. Nam sequit᷑. In eadẽ aut̃ domũ
manete edentes. ⁊bibentes. que apud illos
st̃. Dignus est enĩ oꝑarus mercede sua

Expanded text:
studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus praedicat, quasi in itinere saquia ex occasione, et non ex intentione, salutem audientibus exoptat. In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibi fuerit filiis, requiescet super illum pax vestra. Sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit vertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur, quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad re sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua.
Abbreviated transcription (Latin):
cula pe cunia clausa est. Pe cuma nͦ
clausa est. sapientia occulta Qui sapien¬
aę uerbũ hab&. sed hunc errogare ꝓximo
neglegit quasi pe cuniã insaculo ligatã ten&¬
Ende seriptũ est Sapientia abscondita et
thesaurus occultus quȩ utilitas inutrisq
quid uo ꝑperã nisi honera scłi. Et quid hoc
loco ꝑcalciamenta nisi mortuoꝵ oꝑum
exempla signãt᷑ Qui ergo officiũ pdica¬
tionis suscepit: dignũ non est ut thronus se¬
cularioꝵ negotioꝵ port&. Nec dũ hoc eius
colla depͥmit. adp̾dicandũ celestia non ad¬
surgat : nec deba. stultoꝵ oꝑum exempla
conspicere. Ne sua oꝑa quasi exmortuis pel¬
libus credat inunire Sunt enĩ multi qui
prauitatẽ suã exalienis prauitatib tuent᷑.
Qui enĩ alios talia fecisse considerant se hec
facere licent̃ putant. Hi qui aliud faciuis
nisi pedes suos exmortuoꝵ animaliũ muni¬
re pellib conant᷑ Om̃is uero qui salutat
inuia eroccasione salutat itineris non ex

Expanded text:
culo pecunia clausa est. Pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sact: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
debuerant nocent. Et quia caritatis suȩ¬
uiscere nonhabent dm̃ uderi appetunt
patres eẽ. sed̾ minime recognoscunt.
Humulitacis locũ inelationis dominationẽ
in mutant: Etsi quando extrinsecus
blandiunt. intrinsecus seuiunt. De
quib ueritas dicit. Uenient aduos in
uestimentis ouiũ. incrinsecus aut̃ sunt
lupi rapaces Contraq omĩa nobis con¬
siderindũ est quia sicut agni inc̃ lupos
mittimur. ut sensũ seruantes in nocen¬
cie. morsũ malitie non habeamus:
uienĩ locũ pͣdicationis suscipit male
inferre non deb& seu tolerare. Ut ex
ipsa sua mansuetudirie irã seiuentiũ
mitigor .& peccatort uulnera inalienis
asflictionib ipse uulneratꝰ sanet. que
si quando zelo rectitudinis exint ut erga
sub iectos seuiat furor ipse de amore sit. ñ
quos foris quasi insequendo castigat. ¶ đ cuno
bene rector exib& cũ se ipse diligere p̃amo¬
rẽ priuatũ nescit cũ nulla quȩ mundi st̃

Expanded text:
debuerant, nocent. Et quia charitatis debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, nonquos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
na predicantium restringit᷑¬
ic̃ u eis qui pre sunt predicationis
sermo subtrałat᷑.
Ex sua quippe ne¬
quitia pret¬
dicandis. linga
restringit᷑.
Sicut psal mista ait.
Pec catori aut̃ dixit ds̃ quare tu enarras
iustitias meas & rursũ excitio sub iectoꝵ
predicatio prohibet᷑. Sicuit & ad ie¬
techielis dñs dicit. Linguam tuã ad¬
herere faciam. pala tui tua & eris mutꝰ.
Hȩ quasi uir obuirgans quia domus ex¬
asperans est. Acsi aꝑte dicat. Idcirco tͥ
cui exortacio ueritatis fiat. Ex cuiꝰ
ergo uicio pͣdicationis sermo subtraat᷑.
Non facile agnoscit᷑. Quia uero pasto¬
ris taciturnitas aliquando sibi semꝑ
aur̃ sub iectis nocet. Certissime scit̃.
Sed utinã si odp̃dicationis uirtute
nonsusficimus loci nr̃i officium in in¬
noeentie uite teneamus. Nam subdit᷑.
Ecce ego mitto uos sicut oues int̃ lupos.
A ulti aut̃ cũ regiminis curã suscipiunt ad
lacerandos subditos in ardescunt. Terro¬
rẽ potestatis ex hibent. Sed quib pro desse

Expanded text:
restringitagitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando nos sermonibus aliquan¬
do uero oꝑib ammonet. Ipsa & enĩ
facta eiꝰ pͥcepta st̃. Quia dũ aliquid
tacir is facit quid agere debeamus
in notescit. erce enĩbinos in pͣdicati¬
one discipłos mitcit. Quia duosĩ
p̾cepta car batis dẽ uidelicet & ꝓpei

Expanded text:
aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet