comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sihoc nesciremus. & in hoc libro similiter
scriptum es set : quod ds̃ humorem fluuidũ
& frigidum ac perhoc grauem: in superiore
omnibus c&eris humani corporis parte po¬
suerit : isti trutinatores elementorum nequa¬
quam crederent: & si auctoritati eius dem
scripturae subditiessent: aliquid aliud ex
hoc intellegendum essecenserent. Sed quõ
sidiligenter singula scrutemur atq: tracte¬
mus. quae in illo diuino libro de constitutione
mundi scripta sunt. & multa dicenda. &a pro¬
posito instituti operis longe digrediendũ
est.: lam qr deduab istis diuersis intrase atq
contrarus societatibus angelorum. in quibus
sunt quaedam eordia. duarum &iam in reb
humanis ciuitatum: de quibus de inceps dice¬
re institui: quantum satis esse uisum est
dis puta uimus. hunc quoq librum aliquan¬
do claudamus.¬

Expanded text:
ut si hoc nesciremus, et in hoc libro similiter scriptum esset, quod Deus humorem fluidum et frigidum, ac per hoc gravem, in superiore omnibus caeteris humani corporis parte posuerit, isti trutinatores elementorum nequaquam crederent, et si auctoritati eiusdem scripturae subditi essent, aliquid aliud ex hoc intellegendum esse censerent. Sed quoniam, si diligenter singula scrutemur adque tractemus, quae in illo diuino libro de constitutione mundi scripta sunt, et multa dicenda et a proposito instituti operis longe digrediendum est, iamque de duabus istis diuersis inter se adque contrariis societatibus angelorum, in quibus sunt quaedam exordia duarum etiam in rebus humanis ciuitatum, de quibus deinceps dicere institui, quantum satis esse uisum est, disputauimus: hunc quoque librum aliquando claudamus.
Abbreviated transcription (Latin):
copulans & conectens. animantem facit.. Quod eus
opus tam magnum & mirabile est: ut non solum in
homine. quod est animal rationale: &ex hoc cunctis
terrenis animantibus. excellentius atq prȩstantius:
sed inqualibet minutissimamuscula bene conside¬
rantustuporem mentis ingerat: Laudemq pariat
creatoris : Ipse itaq animae huma nae mentem
dedit : ubi ratio & intellegentia in in fante sopita
est quodammodo quasi nulla sit: excitanda scilic&.
atq exercenda aetatis accessu: quasit scientiae ca¬
pax atq doctrinae: & abilis ꝑceptioni ueritatis.
&amoris boni : quaca pacitate hauriat sapientiam.
uistutibusꝙ sit prȩdita: quib prudenter. fostiter.
tem peranter. &iuste: aduersus errores: &cȩtera inge¬
nerata uitia dimicet : eaque nullus rei desidcrio

Expanded text:
copulans et connectens animantem facit. Quod opus copulans et connectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc cunctis tsed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis ingerat, laudemque pariat Creatoris. 3. Ipse itaque animae humanae mentem dedit, ubi ratio et intelligentia in infante sopita est quodammodo, quasi nulla sit, excitanda scilicet atque exserenda aetatis accessu, qua sit scientiae capax atque doctrinae, et habilis perceptioni veritatis et amoris boni: qua capacitate hauriat sapientiam virtutibusque sit praedita, quibus prudenter, fortiter, temperanter, et juste, adversus errores et caetera ingenerata vitia dimicet, eaque nullius rei desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginem dĩ.: Huic autem ꝓpagationi. si
conformatio non adhiberetur : neipsa insui ge¬
neris formas modosq procederet. Sienim non
concubuissent homines. & nihilominus ds̃ uell&
implere terras hominibus. quomodo creauit
unum sine conmixtione maris & feminȩ: sic poss&
omnes Concumbentes uero : nisi illo creante: ge¬
nerantes eẽ non possunt Sicut ergo ait a posto¬
lus. deinstitutione spiritali : qua homo ad pietatẽ
iustitiamq formatur : neq qui plantat est aliquid
neq quirigat : sed qui incrementum dat ds̃. Ita &iã
hic dici potest:: Nec mater quȩ conceptũ postat:¬
& pastum nutrit: est aliquid: sed qui incrementum
dat ds̃ : Ipse namq operatione. qua usq nunc
operatur : facit utnumeros suos explicent semina
& quibusdam latentibus atq inuisibilibus inlu¬
cris in formas uisibiles huius quod aspicimus deco¬
ris euoluant: Ipse incorpoream corporeamq na¬
turam. illam p̃positam: istam subiectam : miris modis

Expanded text:
ad imaginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis formas modosque procederet. Si enim non concubuissent homines et nihilo minus Deus uellet inplere terras hominibus: quo modo creauit unum sine commixtione maris et feminae, sic posset omnes; concumbentes uero nisi illo creante generantes esse non possunt. Sicut ergo ait apostolus de institutione spiritali, qua homo ad pietatem iustitiamque formatur: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus: ita etiam hic dici potest:et partum nutrit, est aliquid, sed qui incrementum dat Deus.\' Ipsa namque operatione, qua usque nunc operatur, facit ut numeros suos explicent semina et a quibusdam latentibus atque invisibilibus involucris, in formas visibiles huius quod aspicimus decoris, evoluant. Ipseque incorporea natura illa preposita, istam subiectam miris modis
Abbreviated transcription (Latin):
mundanarum cognitione seimpleuerit : quispos¬
sit eloqui: maxime siuelimus non aceruatim cunc¬
ta congerere : sed in singulis immorari.: In ipsis postre¬
mo erroribus & falsitatibus defendendis : quam
magna claruerint ingenia philosophorẽ. atq
hereti corum quis estimare sufficiat :: loquimur
enim nunc denatura mentis humane : qua ista uita
mostalis ornat: non defide atq itinere ueritatis.
qua illa immostalis ad quiritur: Nuius tante
naturȩ conditor: cumsit utiq ds̃ uerus & summus
ipso cuncta quȩ fecit administrante: & sum mam
potestatem. summamq habente iustitiam : num¬
quam ꝓfecto in has miserias decidisset : atq exbisprȩ¬
ter cossolos quiliberabuntur : in ernas eẽt itura

Expanded text:
mundanarum cognitione se inpleuerit, quis posmundanarum cognitione se inpleuerit, quis possit eloqui, maxime si uelimus non aceruatim cuncta congerere, sed in singulis inmorari? In ipsis postremo erroribus et falsitatibus defendendis quam magna claruerint ingenia philosophorum adque haereticorum, quis aestimare sufficiat? Loquimur enim nunc de natura mentis humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua illa inmortalis adquiritur. Huius tantae naturae conditor cum sit utique Deus uerus et summus, ipso cuncta quae fecit administrante et summam potestatem summamque habente iustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura
Abbreviated transcription (Latin):
etate ex cogitauerit &impleuerit: quae intheatris
mirabilia spectantibus. audientibus incredibilia.
facienda & exhibenda molita sunt: inca piendis.
occidendis. domandis in rationabilibus animantib :
quae & quanta reppererit : aduersus ipsos homi¬
nes tot genera uenenorum : tot armorum. tot
machinamentorum. &psalute mostali tuenda
atq reparanda : quot medicamenta atq adium̃¬
ta conprehenderit : pro uoluptate faucium quot
condimenta : &gulae irritamenta reppererit :
ad indicandas & suadendas cogitationes. quam
multitudinem uarietatemq signorum. ubi prae¬
cipuum locum uerba & litterae tenent: addelec¬
tandos animos quos elacutionis ornatus. quam di¬
uersorum carminum copiam: ad mulcendas aures
quot organa musica : quot cantilenȩ modos
excogitauerit : quantam peritiam dimensionũ
atq numerorum meatusq & ordines siderum quan¬
ta sagacitate comprehenderit : quam multa rerẽ

Expanded text:
etate excogitauerit et inpleuerit; quae in theatris etate excogitauerit et inpleuerit; quae in theatris mirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis occidendis domandis inrationalibus animantibus quae et quanta reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot armorum. tot machinamentorum, et pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signorum, ubi praecipuum locum uerba et litterae tenent; ad delectandos animos quos elocutionis ornatus, quam diuersorum carminum copiam; ad mulcendas aures quot organa musica, quos cantilenae modos excogitauerit; quantam peritiam dimensionum adque numerorum, meatusque et ordines siderum quanta sagacitate conprehenderit; quam multa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi boni illius summi atlmmutabilis uincat.
Quod & sinonfaciat : ipsa talium bonorum capaci¬
tas. innatura rationali diuinitus instituta: quan¬
tum sit boni : quam mirabile opus omni potentis q̃uis
competenter effatur: aut cogitat .: Prȩter enim
astes bene uiuendi. & adimmostalem ꝑueniendi feli¬
citatem : quae iustutes uocantur : & sola dĩ gratia.
quȩ in xp̃o est. filus ꝓmissionis regniq: donantur.
nonne humano ingenio. tot tantȩq astes sunt in uen¬
tae & exercitatȩ : pastim necessariae : pastim uolup¬
tuariae : ut tam excellens uismentis atq rationis.
in his &iam rebus quas suꝑfluas. immo & periculosas
ꝑ neciosasq petit: quantum bonum habeat innatura
unde ista potuit uel inuenire uel discere uel exer¬
cere : testetur.: Vestimentorum & edificatiorum
adopera: quam mirabilia quam stupenda: industria
humana ꝑuenerit: quo in agri cultura: quo in na¬
uigatione ꝓfecerit : quae in fabricatione quorumꝙ
uasorum: uel &iam statuarum & picturarum uari¬

Expanded text:
nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut cogitat? Praeter enim artes bene uiuendi et ad inmortalem perueniendi felicitatem, quae uirtutes uocantur et sola Dei gratia, quae in Christo est, filiis promissionis regnique donantur, nonne humano ingenio tot tantaeque artes sunt inuentae et exercitae, partim necessariae partim uoluptariae, ut tam excellens uis mentis adque rationis in his etiam rebus, quas superfluas, immo et periculosas perniciosasque adpetit. quantum bonum habeat in natura, unde ista potuit uel inuenire uel discere uel exercere. testetur? Vestimentorum et aedificiorum ad opera quam mirabilia, quam stupenda industria humana peruenerit; quo in agricultura, quo in nauigatione profecerit; quae in fabricatione quorumque uasorum uel etiam statuarum et picturarum uari
Abbreviated transcription (Latin):
decorporibus eorum ablata: sinandis profius¬
se languentibus : Inuia qua fuerant transi
turi: positos in ordine innumerabiles mor¬
bis uaris laborantes: ut ambulantium suꝑ
eos umbra transiret. coninuo salutẽ solere¬
recipere : Etalia multa stupenda. inxp̃i
nomine ꝑcos facta: postremo etiam mor¬
tuos resurrexisse cernebant : quȩ sicut
leguntur: gesta eẽ concedunt. Ecce tot
incredibilia : tribus illis incredibilibus ad¬
dimus : &uttredatur unum incredibile: qđ
decarnis resurrectione atq incelum ascensio¬
ne dicitur : multorum in credibilium testi¬
monia tanta congerimus: & nondum adcre¬
dendum: horrenda duritia in credulos. flec¬
timus.: Siuero ꝑapostolos xp̃i. ut eis credere¬
tur: resurrectionem atq ascensionem prȩdi¬
cantibus xp̃i: &iam ista miracula facta eẽ
non credunt: hoc nobis unum grande miracu¬
lum sufficit: quod eam terrarum orbis: sine
ullis miraculis credidit.¬

Expanded text:
de corporibus eorum ablata sanandis profuisde corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant tturi, positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solererecipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resurrexisse cernebant. quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus et, ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione atque in caelum ascensione dicitur, multorum incredibilium testimonia tanta congerimus et nondum ad credendum horrenda duritia incredulos flectimus. si uero per apostolos Christi, ut eis crederetur resurrectionem atque ascensionem praedicantibus Christi, etiam ista miracula facta esse non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod eam terrarum orbis sine ullis miraculis credidit
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerum est: paucis. obscuris. minimis indocus.
eam se ui disse dicentibus & scribentibus. credidit
mundus: cur pacici obstinatissimi qui reman¬
serunt : ipsi mundo iam credenti: ad huc usq¬
ion credunt: Qui propterea numero exiguo
ignobilium infimorum. imperitorum hominũ
credidit : quia intam contemptibilibus testi¬
bus multo mirabilius. diuinitas seipsa ꝑsuasit.
Eloquia namq ꝑsuadentium quȩ dicebant: mi¬
ra fuerunt. facta : non uerba. Qui enim xp̃m
in carne resurrexisse : &cumilla in cȩ̨lum ascen¬
disse non uiderant: id se uidisse narrantibus.
nonloquentibus tantum sed etiam mirifica
facientibus signa: credebant Homines quip¬
pe: quos unius uel ut multum duarum lingua¬
rum fuisse nouerant: repente lingius omniũ
gentium loquentes: mirabiliter audiebant:
claudum abuberibus matris ad eorum uer¬
bum: inxp̃i nomine. post qua draginta
annos in columem constitisse: sudaria

Expanded text:
ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usqon credunt? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, inperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus non loquentibus tantum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post quadraginta annos incolumem constitisse, sudaria
Abbreviated transcription (Latin):
placere debet: ad damus hoc tertium. lam
ergo tria sunt incredibilia: quȩ tamen facta
sunt. Incredibile est: xp̃m resurrexisse in car¬
ne : & incelum ascendisse cum carne: incredi¬
bile estmundum rem tam in credibilem credi¬
disse : Incredibile est ignobiles homines.
infimos. paucissimos. imperitos. rem tam incre¬
dibilem tam efficaciter mundo &illo &iã
doctis ꝑsuadere potusse : Horum trium
in credibilium. primum nolunt isti cum quib
agimus credere : secundum coguntur &cer¬
nere : quod non inueniunt unde sit fictum.
si non credunt tertium: Resurrectio
ceste xp̃i. & incȩlum cum carne inqua resur¬
rexit ascensio : toto iam mundo prȩdicatur.
& creditur.: Sicredibilis non est: unde toto
terrarum orbe iam credita est.: Simulti
nobiles. sublimes. docti: eam se uidisse dixe¬
runt: & quod uiderunt diffamare curarunt.
eis mundum credidisse non mirum est: sedistos
adhuc credere nolle: ꝑdurum est Si autem

Expanded text:
placere debet, addamus hoc tertium. Iam placere debet, addamus hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne et in caelum adscendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, inperitos rem tam incredibilem tam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. Horum trium incredibilium primum nolunt isti, cum quibus agimus, credere; secundum coguntur et cernere: quod non inueniunt unde sit factum, si non credunt tertium. Resurrectio certe Christi et in caelum cum carne in qua resurrexit adscensio toto iam mundo praedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem,
Abbreviated transcription (Latin):
unum horum fieret: ambo futura esse prȩ¬
dixit.. Vnum duorum incredibilium. iam
factum uidemus: ut quod erat incredibile.
crederet mundus: curid quod reliquum est
desperatur : ut etiam hoc ueniat: quod incre¬
dibile credidit mundus: sicut iam uenit.
quod similiter incredibile fuit : ut remtam
incredibilem crederet mundus: Quando
quidem hoc utrumq incredibile : quorum
uidemus unum : alterum credimus. in eisdem
lit teris prȩdictum sit : ꝑquas credit mundus:
Etipse modus quomundus credidit si considere¬
tur : incredibilior inuenitur.⁊ In eruditos
liberalibus disciplinis. & omnino quantum ad
istorum doctrinas attinet impolitos : Non pe¬
ritos gramatica: non armatos dialectica.
non rethorica inflatos. piscatores xp̃s cum
retibus fidei. ad mare huius seculi paucissi¬
mos misit: atꝙ ita ex omni genere tam
multos pisces. & tanto mirabiliores quanto
rariores. &iam ipsos philosophos coepit.
Duobus illis incredibilibus siplacet. immo quia

Expanded text:
unum horum fieret, ambo futura esse praedixit. Unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut, quod erat incredibile, crederet mundus: quur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat, quod incredibile credidit mundus, sicut iam uenit, quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc utrumque incredibile, quorum uidemus unum, alterum credimus, in eisdem litteris praedictum sit, per quas credidit mundus? Et ipse modus, quo mundus credidit, si consideretur. incredibilior inuenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis et omnino, quantum ad istorum doctrinas adtinet, inpolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica in flatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit adque ita et ex omni genere tam multos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores, etiam. ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, immo quia
Abbreviated transcription (Latin):
terrena : sedibus quamuis cȩlestibus : tamen
corporeis sublimari : nisi quia hoc uidere con¬
sueuimus & hoc sumus : illud uero nondum
sumus : nec aliquando ad huc uidimus.: Nam
profecto sobria ratione consulta: mirabili¬
oris eẽ diuinioperis repperit᷑. in corporalibus
corporalia quodam modo attexere : quam
licet diuersa: quia illa cȩlestia ista terrestria
tamen corpora & corpora copulare, V
credidit mundus. sublatum terrenum xp̃i
corpus incȩlum. resurrectionem carnis &
ascensionem insuꝑnas sedes: paucissimis
remanentibus atq stupentibus. uel doctis
uel indoctis : iam crediderunt docti & in¬
docti. : Sirem credibilem. credita est. &iã¬
hoc utiq incredibile est. sic creditum eẽ qđ
incredibile est. : Haec igitur duo incredi¬
bilia : resurrectionem scilicet nr̃i corporis
inȩternum. &rem tam incredibilem mun¬
dum eẽ crediturum : idem ds̃ ante quamuel

Expanded text:
terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? Nam profecto sobria ratione consulta rairabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo adtexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. CAcredidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in caelum; resurrectionem carnis et adscensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus adque stupentibus uel doctis uel indoctis. iam crediderunt et docti et indocti. Si rem credibilem crediderunt, uihoc utique incredibile est. sic creditum esse, quod incredibile est. Haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem Deus, antequam uel
Abbreviated transcription (Latin):
mento corporeo uincfretur. Et tamen ple¬
na est terrai uegitantibus animis haec mem¬
bra terrena: miro sibi modo conexa &im¬
plicita.. Cur ergo eodem uolente dõ qui fe¬
cit hocanimal: non poterit terrenum corpus
incȩleste corpus attolli : sianimus omni. ac ꝑ
hoc &iam cęlesti corpore prestabilior: terreno
cor pori nem potuit in ligari.. Anterrena pasti¬
cula tam exigua: potuit aliquid celesti corpo¬
re melius apud se tenere : ut sensum haberet
&uitam: &eam sentientem atq uiuentem: de¬
dignabitur cęlum suscipere : aut susceptam
non poterit sustinere : cumdere sentiat &iu¬
uat ista meliore. quam est corpus omne cȩ¬
leste : Sedideo nunc nonsit: quia nondum
est tempus quo id fieri uoluit: qui hoc quod
uidendo iam uiluit: multo mirabilius quam
illud quod abistis noncreditur. fecit.⁊ Cur
enim non uehe mentius ammiramur: incor¬
poreos animos cęlesti corpore potiores. ter¬
renis in ligari corporibus : quam corpora licet

Expanded text:
mento corporeo uinciretur? Et tamen plemento corporeo uinciretur? Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa et inplicita. Quur ergo eodem uolente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in. caeleste corpus adtolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari? An terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius aput se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem adque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, eum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? Sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus quo id fieri uoluit, qui hoc, quod uidendo iam uiluit, multo mirabilius quam illud, quod ab istis non creditur, fecit. Quur enim non uehementius admiramur incorporeos animos, caelesti corpore potiores, terrenis inligari corporibus quam corpora licet
Abbreviated transcription (Latin):
SEDUIDELICET TOMINES DOCTIATQUE SAPIENTES.
contra uim tantae auctoritatis: quȩ omnia ge¬
nera hominum sicut tanto ante prȩdixit: in
hoc credendum sperandumq conuestit: acu¬
te sibi argumentari uidentur. aduersus cor¬
porum resur rectionẽ: dicere: quod in tertio
dere publica libro: a cicerone commemoratũ
est. Nam cumherculem &romulum: ex ho¬
minibus deos eẽ factos asseueraret : quorum noa
corpora inquit sunt incȩlum elata: neq enim
natura pateretur: utid quodeẽt eterra: nisi
in terra maneret. Haec est magna ratio sa¬
pientium : quorum dñs nouit cogitationes.
quo uane sunt. : Si enim animȩ tantum mo¬
do essemus. idest sine ullo corpore sp̃s. & incȩ¬
lo habitantes. terrena animalia nesciremꝰ.
nobisq: futurum eẽ diceretur : ut ter renis cor¬
poribus animandis. quodam uinculo mirabili
nec teremur : nonne multo fortius argu¬
menta remur. id credere curantes : & dicere¬
mus naturam non pati: ut res incorporea: liga¬

Expanded text:
Sed uidelicet homines docti atque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non corpora" inquit "sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret." haec est magna ratio sapientium, quorum dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sunt. si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena anobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea liga
Abbreviated transcription (Latin):
& trans actorum sed manentium locorũ ten&:
mi hi aut̃ aliud agenti. ea ꝑsequi nimis longum
est: reddant rationem si possunt infide¬
les isti : qui nolunt diuinis litteris credere:
Quid aliud quam non putant eas esse diui¬
nas : eo quod res habeant incre dibiles si¬
cuti hoc est unde nunc agimus.. Non enim
admittit in quiunt ulla ratio: utcaro ardeat.
neque absumatur : doleat. neq: moriatur
ratiocinatores uidelic& magni: qui deom ni

Expanded text:
et transactorum, sed manentium locorum tenet, et transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omni
Abbreviated transcription (Latin):
sus semeliam non possit &tingui. Lignũ
cuius dam ficus aegyptiȩ : non ut ligna c&e¬
ra. in aquis natare. sed mergi: & quod est mi¬
rabilius. cum inimo aliquandiu fuerit: inde
adaquȩ suꝑ ficiem rursus emergere : quan¬
do made factum: debuit umoris pondere
pre grauari.: Poma in terra sodomorum:
gigni quidem: & ad maturitatis faciem ꝑue¬
nire : sed morsu pressuue temptata. in fumũ
ac ifauillam corio fatescente uanescere . ⁊¬
Prriten lapidem ꝑsicum: tenentis manum.
siue hementius prematur adurere: ꝓpter
qđ ab igne nomen accepit. In eadem ꝑsi¬
de gigni &iam lapidem seliniten: cuius
interiorem candorem cum luna crescere
adq: deficere : Incappadocia & auento
equas concipere : eosdemq: fo&us non ampli¬
us triennio uiuere. Thylen indiȩ insulã.
eo preferri c&eris terris. quod om̃s arbor
quȩ in eagigniter: nũ quã nudatur tegmi¬
ne foliorum : De his atq: aliis innumerd¬
bilibus mirabilib quȩ historia non factorũ

Expanded text:
sus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum
Abbreviated transcription (Latin):
corrigentur: & quod minus est quam decet.
unde creator nouit inde supplebit : & quod
plus est quam decet: materiae seruata in te¬
gritate detrahetur.: Coloris porro suauitas
quanta erit. ubi iusti fulgebunt sicut sol. in
regno patris sui: quȩ claritas in xp̃i corpore
cum resurrexit : ab oculis discipulorum potus
abscondita fuisse: quam defuisse credenda est.
Non enim eam ferret humanus atq infirmus aspec¬
tus : quando ille asuis ita deberet attendi. ut

Expanded text:
corrigentur, et quod minus est quam decet, corrigentur, et quod minus est quam decet, unde creator novit, inde subplebitur, et quod plus est quam decet, materiae servata integritate detrahetur. Coloris porro suavitas quanta erit, ubi iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui? Quae claritas in Christi corpore, cum resurrexit, ab oculis discabscondita fuisse, quam defuisse credenda est. Non enim eam ferret humanus atque infirmus aspectus, quando ille a suis ita deberet attendi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
re uniuerso atq miscere: ut nec foeditatem faciat.
nec minuat quantitatem : quid d eomni poterastifi¬
ce sentiendum est: Ergone. non poterit quasq
deformitates humanorum corporum: non modo usi¬
tatis uerum &iam raras. atq monstruos as quȩ huic
miserae uitae congruunt: aborrent autem ab illa
futura felicitate scõrum: sic auferre acperdere.
ut quas cumq earum faciunt. & sinaturalia: tam̃
indecora excrementã substantiae corporalis.
nulla eiuis diminutione tollantur. Ac perho
non est macris pingubusq metuendum: neibi
&iam tales sint quales si possent nec hic ẽẽ uoliussent.
O m̃is enim corporis pulchritudo est: pastium con¬
gruentia : cumquadam coloris suauitate.
Ibi autem non est pastium congruentia. saut
ideo quid offendit quia prauum est: aut ideo
quia paruum : aut ideo quia nimium. ⁊ Pro
inde nulla erit deformitas: quam fecit in¬
congruentia pastium: ubi &quȩ praua sunt

Expanded text:
re uniuerso adque miscere, ut nec foeditatem faciat re uniuerso adque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem: quid de omnipotenti artifice sentiendum est? Ergone non poterit quasque deformitates humanorum corporum, non modo usitatas, uerum etiam raras adque monstrosas, quae huic miserae uitae congruunt, abhorrent autem ab illa futura felicitate sanctorum, sic auferre ac perdere, ut, quascumque earum faciunt etsi naturalia, tamen indecora excrementa substantiae corporalis, nulla eius deminutione tollantur? Ac per hoc non est macris pinguibusque metuendum, ne ibi etiam tales sint, quales si possent nec hic esse uoluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris suauitate. Ubi autem non est partium congruentia, aut ideo quid offendit quia prauum est, aut ideo quia paruinde nulla erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae prava sunt
Abbreviated transcription (Latin):
utquem cumq ibi locum corporis teneant serua¬
ta pastium congruentia: materiae mutabilitate
uestentur .: Quamuis quod ait dñs : capillus
capitis ur̃i non peribit: non delongitudine : sed de
numero capillorum dictum multo aptius possit
intellegi. Unde &alibi dicit: capilli capitis
ur̃i numerati sunt: Neq hoc ideo dixerimꝰ: quod
aliquid existimem corpori cuq periturum. quod
naturaliter inerat : sed quod deforme natum fuerat :¬
nonutiq obaliud. nisi ut hinc quoq ostenderetur.
quam sit poenalis conditio ista mostaliÑ: sic esse
rediturum ut seruata integritate substantia e: de¬
formitas pareat: Sienim statuam potest astifex
homo: quam propter aliquam causam deformem
fecerat: conflare & pulcherrimam reddere: ita
u tnihil inde substantia e. sed sola deformitas pareat:
ac si quid in illa figura priore indecenter extabat.
nec parilitati pastium congruebat: non detoto unde
fecerat : amputare atq separare : sedita consperge¬

Expanded text:
ut quemcumque ibi locum corporis teneant, seruata partium congruentia materiae mutabilitate uertentur. Quamuis quod ait Dominus: Capillus capitis uestri non peribit, non de longitudine, sed de numero capillorum dictum multo aptius possit intellegi; unde et alibi dicit: Capilli capitis uestri numerati sunt. Neque hoc ideo dixerim, quod aliquid existimem corpori cuique periturum, quod naturaliter inerat; sed quod deforme natum fuerat non utique ob aliud, nisi ut hinc quoque ostenderetur, quam sit poenalis condicio ista mortalium, sic esse rediturum, ut seruata integritate substantiae deformitas pereat. Si enim statuam potest artifex homo, quam propter aliquam causam deformem fecerat, conflare et pulcherrimam reddere, ita ut nihil inde substantiae, sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabat nec parilitate partium congruebat, non de toto, unde fecerat, amputare adque separare, sed ita consperge
Abbreviated transcription (Latin):
ab amico suo terram scãm: dehiero soli mis
allatam: ubi sepultus xp̃s. die tertio resur¬
rexit . eam que suspenderat incubiculo suo.
nequid mali. etiam ipse pateretur.: Ast
ubi domus eius abilla infestatione pur¬
gata est : quid deilla terra fieret. cogitabat.
quam diutius incubiculo suo reuerentia e
causa habere nolebat.⁊ Foste accidit. utego
& collega tunc meus. ep̃s sinitensis ecclesiae:
maximinus. in proximo essemus: ut uenire¬
mus rogauit : etuenimus Cumq nobis om¬
nia retulisset: etiam hoc petiuit: ut infode¬
retur alicubi. atq ibi orationum locus fie¬
ret. ubi etiam xp̃i ani possent ad celebran¬
da quȩdĩ sunt congregari.: Non restiimꝰ
factum est. Erat ibi uiuenis. para lyticus.
rusticanus: hoc audito. petiuit a parentibus
suis. utillum ad eum locum scm: non cune tan¬
ter afferrent. Quocum fuisset allatus ora¬
uit : atq inde continuo pedibus suis saluus
abscessit . Uictoriana dicitur uilla: ab
ippone regio nihilominus triginta milibus

Expanded text:
ab amico suo terram sanctam de Hierosolymis adlatam, ubi sepultus Christus die tertio resurrexit, eamque suspenderat in cubiculo suo, ne quid mali etiam ipse pateretur. Ast ubi domus eius ab illa infestatione purgata est, quid de illa terra fieret, cogitabat, quam diutius in cubiculo suo reuerentiae causa habere nolebat. Forte accidit, ut ego et collega tunc meas, episcopus Sinitensis ecclesiae Maximinus, in proximo essemus; ut ueniremus rogauit, et uenimus. Cumque nobis omnia rettulisset. etiam hoc petiuit, ut infoderetur alicubi adque ibi orationum locus fieret, ubi etiam Christiani possent ad celebranda quae Dei sunt congregari. Non restitimus; factum est. Erat ibi iuuenis paralyticus rusticanus. Hoc audito petiuit a parentibus suis, ut illum ad eum locum sanctum non cunctanter adferrent. Quo cum fuisset adlatus, orauit, adque inde continuo pedibus suis saluus abscessit. Victoriana dicitur uilla, ab Hippone Regio minus triginta milibus
Abbreviated transcription (Latin):
latebrosam: Non tamen in anem dñs in¬
spirauit: Nec mouere deb& adhoc non
credendum. quod non nullorũ nomina ꝓ¬
phetarũ qui longe postdđ regis tempora
fuerunt quibus dam psalmis in eo libro le¬
guntur inscripti & que ibi dicuntur ue¬
lut ab eis dici uidentur: Neq enĩ non po¬
tuit ꝓpheticus sp̃s prophetanti regi dauid.
haec &iam futurorũ ꝓphetarũ nomina reue¬
lare : ut aliquid quod eorũ ꝑsonȩ conuenir&
ꝓphetice cantar& ur: Sicut rex iossias ex¬
orturus & regnaturus postannos ampli¬
us quam trecentos c̃uidam prophetȩ qui
etiã facta eius futura prȩdix̃ : cum suo no¬
mine reuelatus ẽ: Nunc iam expectari
a me uideo ut hoc loco librihuius aperiã.
clesi a prophetauerit: Ego autem ut hoc
non ita faciam sicut uidetur ipsa ex pecta¬
tio postulare : quam uis inuno fecerim:
copia quam in opia magis impedior.
Omnia enĩ ponere uitandȩ prolixitatis
causa prohibeo: uereor aut̃ necum aliquaN

Expanded text:
latebrosaru, non tamen inanem Dominus inlatebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet ad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentur. Neque enim non potuit propheticus spiritus prophetanti regi Dauid haec etiam futurorum prophetarum nomina reuelare, ut aliquid, quod eorum personae conueniret, prophetice cantaretur; sicut rex Iosias exorturus et regnaturus post annos amplius quam trecentos cuidam prophetae, qui etiam facta eius futura praedixit, cum suo nomine reuelatus est. CAPUT Xa me uideo, ut hoc loco libri huius aperiam qel eius ecclesia prophetauerit. Ego autem ut hoc non ita faciam, sicut uidetur ipsa exspectatio postulare quamuis iam in uno fecerim, copia quam inopia magis inpedior; omnia enim ponere uitandae prolixitatis causa prohibeor. Vereor autem ne, cum aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat unitatem: Deniq omnis ferȩp¬
phȩtia eius in psalmis ẽ: quos centum quiN¬
quaginta liber continet quem psalmorum
uocamus : In quib: non nulli uolunt eos solos
factos esse. ađd qui eius nomine inscripti
sunt: Itemq putant: non ab eo factos nisi qui
prȩnotantur ipsius dđ qui uero habent ip
titulis. ipsi dđ ab aliis factos: ꝑsonȩ ipsius
fuis secoaptatos: Quȩopinio uoce euan ge¬
lica saluatoris ipsius refutatur. : Ubiait
incipit: Dixit dñs dnõmeo sede ad extris
meis Donec ponam in imicostuos sca¬
bellum pedum tuorũ: et certeidem psal¬
sidđ sicut plurimi: Mihi autem credibi¬
lius uidentur ex isti mare qui om̃ illos centũ
quinquaginta psalmos: eius operi tribu uNł.
eumq aliquos. prȩnotasse &iam nomini¬
b aliorũ : aliquid quod adrem pertineat
figurantib : c&eros autem nullius homi¬
nis nomen intitulis habere uoluisse : sicut
ei uarietatis huius dispositionẽ quã uis

Expanded text:
insinuat unitatem. Denique omnis fere proinsinuat unitatem. Denique omnis fere prophetia eius in psalmis est, quos centum quinquaginta . liber continet, quem psalmorum uocamus. In quibus nonnulli uolunt eos solos factos esse a Dauid, qui eius nomine inscripti sunt. Sunt item qui putant non ab eo factos, nisi qui praenotantur: Ipsius Dauid; qui uero habent in titulis: Ipsi Dauid, ab aliis factos personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio uoce euangelica Saluatoris ipsius refutatur, ubi ait,incipit: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Et certe idem psald: Ipsi Dauid, sicut plurimi. Mihi autem credibilius uidentur existimare, qui omnes illos centum et quinquaginta psalmos eius operi tribuunt eumque aliquos praenotasse etiam nominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, figurantibus, ceteros autem nullius hominis nomen in titulis habere uoluisse, sicut ei uarietatis huius dispositionem. quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita non fuerit. ne hostib subderetur: Quia
intanta mutabilitatererũ humanarũ nulli
aliquando populo concessa ẽ tanta securitas:
ut huic uitaẽ hostiles non formidaret incur¬
sus : Locus ergo iste qui promitutur tam pa¬
catȩ ac securȩ habitationis aeternus ẽ : aeter¬
nisq debetur inmatre hierusalẽ libera: ubi
erit ueraciter populus isrł. Hoc enĩ nom̃
interprȩtatur uidens dm̃ : cuius prȩmii de¬
siderio pia ꝑfidẽ uita in hac ȩrumnosa pere¬
ꝑ tempora ciuitate dĩ: primo inumbra futu¬
ri: interrena scilicet hierusalẽ regnauit dđ
Erat autem dđ iur in canticis eruditus: qui
armoniam musicam non uulgari uolupta¬
te sed fideli uoluntate dilexerit : eaq dõ
suo quiuerus ẽ ds̃ mistycarei magnȩ figura¬
tione seruierit : Di uersorũ enĩ sonorũ rati¬
onabilis moderatusq concentus concordiua¬
rietate compactam beneordinatȩ ciuitatis

Expanded text:
sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste, qui promittitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit ueraciter populus Israel; hoc enim nomen interpretatur cuidens Deum\'; cuius praemii desiderio pia per fidem uita in hac aerumnosa pereper tempora ciuitate Dei, primo in umbra futuri, in terrena scilicet Hierusalem, regnauit Dauid. Erat autem Dauid uir in canticis eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
suspicioni uigilanter occursũ ẽ: cũ postea quã
dictũ est et non apponet filius iniquitatis hu¬
miliareeum : Continuo sub iunctũ ẽ sicut ab ini¬
tio adieb quib constitui iudices suꝑ populũ me¬
um isrł. Iudices namq prius quã reges ibieẽ
coepissent: suꝑ illum populũ fuerant consti¬
tuti : ex quo terram promissionis accepit.
Etutiq humiliabat eum filius iniquitatis hoc
est hostis alienigena: ꝑ interualla temporum.
quib leguntur paces alternasse cum bellis:
et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora
quã saliomon habuit qui quadraginta regna¬
uit annos.: Nam subeo iudice qui est appella¬
tus aod õctoginta anni pacis fuerunt. Absit
ergo ut salomonis tempora in hac promissione
p̃dicta essecredantur: multominus itaq:
cuius libet regis alterius: Non enĩ quis quã eorũ
intanta inquanta ille paceregnauit: Nec um¬
quã omnino gens illa. ita regnum tenuit : ut

Expanded text:
suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiunctum est: Sicut ab initio a diebus, quibus constitui iudices super populum meum Israel. Iudices namque, priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nib: ipse in pacep̾mium : qui uirtus inbello.:
Ideo cũ in uerbis nathan dictũ sit: & nuntiabit
tibi dñs: quõ domũ aedificabis ipsi: postea dic
lasti aurem serui tui dicens: Domũ aedificabo
tibi: Hanc enĩ domũ & nos aedificamus be¬
neuiuendo & ds̃ ut beneuiuamus opitulando.
quia nisi dñs aedificauerit domũ inuanũ la¬
borabunt aedificantes eam: Cuius domus
cũ uenerit ultima dedicatio: tunc fiet illud
quod hic ꝑnathan locutus est ds̃ dicens: Etpo
nam locum populo meo isrł: & plantabo illũ.
& habitabit seorsum: & non sollicitus erit ul¬
tra & non apponet filius iniquitatis humiliare
eũ sicut ab initio: adieb quib constitui iudices
nũ quisquis in hoc sȩculo & in hac t̾ra sperat. in¬
si pienter sapit: An quispiam putabit in pa¬
ce regni salomonis idesse completum : pacem
quippe illam scriptura in umbra futuri excel¬
lenti prȩdicatione commendat: Sed huic

Expanded text:
nibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. nibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. Ideo cum in uerbis Nathan dictum sit: Et nuntiabit tibi Dominus, quoniam domum aedificabis ipsi, postea dicteus Israel, reuelasti aurem serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opitulando; quia nisi Dominus aedificauerit domum, in uanum laborant aedificantes eam. Cuius domus cum uenerit ultima dedicatio. tunc fiet illud, quod hic per Nathan locutus est Deus dicens: nam locum populo meo Israel, et plantabo illum, et inhabitabit seorsum, et non sollicitus erit ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices num quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic
Abbreviated transcription (Latin):
feste pertinere cernuntur ad xpm̃ satis con¬
gruit: Benedictio quippednĩ insemi n edđ
non ad aliquod tempus qualis diebus salomo¬
nis apparuit sed in a&ernũ speranda ẽ : inqua
certissima spedicitur. fiatfiat : Illius enim
spei ẽ confirmatio. uerbi huius iteratio.
Hoc ergo intellegens dđ ait insecundo regno¬
rũ libro : undeadis tum psalmũ digressi sumꝰ
Et locutus es ꝓdomo serui tui in longinquãm
Ideo aũ post paulolum ait: Nunc incipe & bene¬
dic domũ serui tui usq in aeternũ etcetera
Quia tunc geniturus erat filium: ex quo proge¬
domus eius aeterna eademq domus dĩ: Do¬
mus enĩ đđ propter genus dđ : domus aut̃ dĩ
eadem ipsa ꝓpter templũ dĩ de hominib fac¬
tũ non delapidib: ubi habitet in ȩternũ popu¬
lus cũ dõ & indõ suo: & ds̃ cũ populo atq in po¬
pulo suo: ita ũtds̃ sit implens populũ suũ &
populus plenus dõsuo: Cũ ds̃ erit oma inom¬

Expanded text:
feste pertinere cernuntur ad Christum, satis confeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur: Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium, ex quo progedomus eius aeterna eademque domus Dei. Domus enim Dauid propter genus Dauid; domus autem Dei eadem ipsa propter templum Dei de hominibus factum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo adque in populo suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in om
Abbreviated transcription (Latin):
memento dne nisi ut miserearis : et proto¬
lerata pacienter humilitate mea reddas cel¬
si tudinem quã iurasti dđ inueritate tua:
Siaut iudȩis as signenus haec uerba: illi ser¬
ui dĩ talia dicere potuerunt: qui expugnata
terrena hierusalẽ antequã ihs̃ xp̃s humani¬
tus nasceretur incaptiuitatẽ ductis unt: in¬
tellegentes commutationẽ xp̃i quia scili¬
cet non ꝑ eum terrena carnalisq felicitas.
qualis paucis annis regis salomonis apparu¬
it: sed celȩstis ac spitalis e& fideliter ex pec¬
tanda: quã tunc ignorans infidelitas genti¬
ũ cũ dĩ populum ex ultabat atq insultabat
esse captiuum: quid aliud quã xp̃i commu¬
tationẽ sed scientib nesciens ex probrabat:
Etideo quod sequitur ubi psalmus iste conclu¬
ditur: benedictio dnĩ in aeternũ fiatfi& V
niuerso populo dĩ ad celestem hierusalẽ per¬
tinenti siue in illis quilatebant intestamento
ueteri ante quã reuelar&ur nouũ : Siue in
his qui iam testamento nouo reuelato mani¬

Expanded text:
Memento, Domine, nisi ut miserearis et pro tolerata patienter humilitate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui expugnata terrena Hierusalem, antequam Iesus Christus humanitus nasceretur, in captiuitatem ducti sunt, intellegentes commutationem Christi, quia scilicet non per eum terrena carnalisque felicitas, qualis paucis annis regis Salomonis apparuit, sed caelestis ac spiritalis esset fideliter exspectanda; quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exultabat adque insultabat esse captiuum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato mani
Abbreviated transcription (Latin):
UA IN QUIUNT NUNC ILLA MIRACULA QUEPRE¬
re necessaria fuisse. priusquam crederet mun¬
dus: ad hoc ut crederet mundus: quisquis ad huc

Expanded text:
 inquiunt, nunc illa miracula que pre inquit «dicere necessaria fuisse priusquam crederet mundus, ad hoc ut crederet mundus; quisquis adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ futura ẽ operosius ageremus. Delit¬
teris eorũ quidoctissimi apud illos fue¬
runt: aliquid ꝓferendũ est : quo appareat
posse fieri. ut alit̃ se habeat quȩq res. quã
prius in reb: innotuerat: suȩ d&mininati¬
one naturȩ: Est in marci uarronis li¬
bris quorũ inscriptio ẽ degente populiro¬
mani : quod eisdem uerbis quib ibi legit᷑
& hic ponã incelo inquit mirabile & tutit
portentũ.: Nam stella ueneris nobilissi¬
ma. quã plautus uesꝑ ruginẽ : homerus

Expanded text:
quae futura est, operosius ageremus: de litquae futura est, operosius ageremus: de litteris eorum. qui doctissimi aput illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptio est: De gente populi Romani, quod eisdem uerbis, quibus ibi legitur, et hic ponam: \'In caelo, inquit, mirabile exstitit portentum: nam stellam Veneris nobilissimam, quam Plautus Vesperugiuem, Homerus