comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Titurũ sabiuũ cuã tb legionib
in nuellos bimasqz gentes musit
quib oñm stu dio qcmuendis ut insiste
centẽ i classibus p̃posuit/. et illi
q pessim oppidiro expugnans
q̃ iexpugnalła uidekant᷑ ceptis
instabat alacͥt ꝓpprs pedetẽti rẽ
consicẽ ac ueneti uium Gsu ac
in eas fortũs suis quigib q et
silus cñ hiberi fuga ullõs posset
liberr atq incolues abibant ioppeda
alia q alia qͦ romaĩ locoꝵ igno¬
ranciũ et nauiũ penutra nõ pot̾ant
sequi ibiq se ioũm iceꝵ atq ires
deffendebant / Resq in longũ
ibat /⁊. in mitũ descmebat nec
belli sinis ullꝰ oñdelat᷑ eoq mag̾
qͦ romane naues a lit̾ fabiefte oc

Expanded text:
Titurium Sabinum cum tribus legionibus in Ulnellos vicinasque gentes misit, quibus omni studio continendis ut insisteret, centem classibus preposuit, et illi, sque passim oppidis expugnatis, que inexpugnabilia videbantur, ceptis instabat alacriter sperans pedetentim rem conficere. At Veneti viarum usu ac in eas fortunis suis coniugibusque et filiis, quum prohiberi fuga nullo modo possent, liberi atque incolumes abibant in oppida alia atque alia, quo Romani locorum ignorantia et navium penuria non poterant sequi, ibique se iterum atque iterum defendebant; resque in longum ibat et in irritum desinebat, nec belli finis ullus ostendebatur, eoque magis quod romane naves
Abbreviated transcription (Latin):
Gudecina unomanduos tũ dice
suo bñdur g̾cico quodqui sũu
apd eos lociẽt / Cũ nemis
oestinatius c̾tatũ sit usꝙ adeo
ut pene in dubis fuĩt Romana for¬
uirtutꝭ int̾ om̃s gallos quiauxiͦ.
Romaĩs aduen̾ant dippsas legi¬
ones ⁊ Referta lꝑstibꝰ cast᷑ atq
omia ccut̾b̾ata t̾uentes actum
d. Romais Rati fug̾ent uictos¬
q illos ac deletos, sue pat̾e
aut cesos aut saucios intq
udit alioꝵ quosd seguit̾ pug¬
natꝭ tela cancũ hostiũ uitore
rd sensim cede̾ quod plio
excedã lpstes instare ac p̃me̾¬

Expanded text:
undecima Viromanduos cum duce suo, Buduognato quodam, qui summi apud eos loci erat. Cum Nerviis obstinatius certamen fuit, usque adeo, ut pene in dubio fuerit romana forvirtutis inter omnes Gallos, qui auxilio Romanis advenerant, dispersas legiones et repleta hostibus castra atque omnia circum turbata cernentes, actum de Romanis rati fugerent, victosque illos ac deletos sue patrie aut cesos aut saucios interqvidit, aliorum quosdam segniter pugnantes tela tantum hostium vitare, quosdam sensim cedere, quosdam prelio excedere, hostes instare ac pre
Abbreviated transcription (Latin):
nõ reiecco sud dalato elegerũt
crmis pocius exꝑirĩ ꝙͣ fuga siqͣ
er̃t ad salutẽ bia / Cũ no hostes
cast Inuasissent et młti ͤ fren
fessis integs sbrmiendo quod
apud romaõs nõ mõ fessis S
uulnãtis quid si potat quibus
ne dũ Requiestẽ / ced ne loco an¬
es oos actusset̃ ut oppuutnratõe

Expanded text:
non reiecto, sed dilato, elegerunt armis potius experiri, quam fuga, si qua esset ad salutem via. Quum vero hostes castra invasissent multitudine fresi, fessis integros submittendo quod apud Romanos non modo fessis, sed ne vulneratis quidem fieri poterat, quibus nedum requiescere, sed nec loco areo eos attrivissent, ut, oppugna
Abbreviated transcription (Latin):
lagatos, qui se et datiuos ob¬
sides et iussa ituros ꝓpondem̃t
quos ad R. redire nitiosecutẽ
mites ac turones in hibna legi¬
omb sestinabat p̃missis Rom̃a
qͥudetĩ dier smplica ͦ ẽ indicca
quẽ honorẽ an eum ducũ nullꝰ
querat.

Expanded text:
rent, qui se et daturos obsides et iussa facturos sponderent; quos ad se redire initio secuturnutes ac Turones in hiberna legionibus, festinabat, premissis Romam quindecim dierum supplicatio est indicta, quem honorem ante eum ducum nullus habuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iugentes Rhenũ meni
pellẽte rͣret̾ant fesse
bellis assiduis / atq nportunt¬
tatib ⁊ iniunis suenoꝵ q̃gẽs
maxinia belloꝙ potetis  suu¬

Expanded text:
ingentes Rhenum, metu pellente, traiecerant, fesse bellis assiduis atque importunitatibus et iniuriis Suevorum, que gens maxima belloque potentiss
Abbreviated transcription (Latin):
sibi legiones decime sed exhor¬
p̃stine memu̾is sẽt ne ue insolitã
res amplius nõ uales at signũ
pugne tuba dedit et tã nł spa¬
cii suit ut nedicã ꝯsuete solẽ¬
uttates p̃lioꝵ omittent᷑ sed bix
galeas induendi lecencia suꝑer̃t᷑
ulle fuit acieꝵ oido ullã ais.
milicre foituã ꝙͣ pͥmas solet
ois sibi puetue tuuiltuaie ꝑtꝭ

Expanded text:
sibi legionis decime. Sed exorpristine meminissent, neve insolita res amplius non valebat, signum pugne tuba dedit. Et tam nichil spatii fuit, ut ne dicam consuete solemnitates preliorum omitterentur, sed vix galeas induendi licentia superesset. Nullus fuit acierum ordo, nulla ars militie: fortuna, que primas solet, omnes sibi pugne t
Abbreviated transcription (Latin):
unñ sequar Ita cñuc siue anuoro
naditõne deditio nõ pcedat/ Nam
ꝓ ͦ de odio uitinoꝵ dicit̾ cuiand̾i
dies fuit/ nocte ꝓconna cesetran¬
lites suos murs egdi clandiꝙ
porcas Iussenit neqd iniurie
ciues a militib pate̾nt᷑ Shhĩc
cesines piecati hostũd fraus et
fuioi. obientq at᷑ itaꝙ barbante
leuitate mutato epente qsi lio

Expanded text:
um sequar, ita tamen, ut sine armorum traditione deditio non procedat. Nam quod de odio vicinorum dicitis, curandum dies fuit. Nocte proxima Cesar milites suos muris egredi claudique portas iusserat, ne quid iniurie cives a militibus paterentur. Sed huic cesaree pietati hostium fraus ac furor obiectus erat. Itaque barbarica levitate, muta
Abbreviated transcription (Latin):
sioner int ͣt sse deffensione aꝑpãr
at dũ une̾lis admond mutis s̃¬
irent c̾ros et machinas q̃les
n ͨ uiderãt quidismuẜ n ͨ audierãt
stupescĩ oppugnatõne nõ exptata
untios oppidũ seꝙ ⁊ sua dedc̾tes
ad cesiarẽ rñsmiẜunt ac datis
ob scdibus noblissis gentis int̾
quos duo filii erant Tradinẽ¬
q aritus oib nn Romanã fidem
huic in bellonator itũ est. Cui
cũ se in oppidũ munitũ ac balidi
ꝯtlissent cui biatuspantium nõm
de ꝯsilio maĩoies natu oliuam
ectressi maib censis ad cestrie
alta uõce se in fidc̃ euis ꝯuriaẽ

Expanded text:
sones introgressi defensione apparant. sones introgressi defensione apparant. At dum vineas admoveri muris cernerent, turres et machinas, quales nec viderant quidem unquam nec audierant, stupefacti, oppugnatione non tolerata, nuntios oppidum seque et sua dedentes ad Cesarem transmiserunt; ac datis obsidibus nobilissimis gentis, inter quos duo filii regis erant, traditisque armis omnibus, in romanam fidem Hinc in Bellovacos itum est. Qui quum se in oppidum munitum ac validum contulissent, cui Bratuspantium nomen de consilio maiores natu obviam egressi manibus tensis ad Cesarem alta voce se in fidem eius committere,
Abbreviated transcription (Latin):
inclissẽt. eo om̃s Ingutrerẽt sibiꝙ
Inucẽ opẽ f̾ent et suis sengibꝰ
alerent et suis in sinbꝰ potissin
dimotaiẽt. aicessit ad alias discẽre
ioribꝰ E desaorẽ exmnecũt  ibãt
aut no ut ne sed̾ut fuge̾ uideiat᷑
omez sient ẽt sxploiators fides
⁊ lux suꝑueiẽt patefet eqͥratũ
romar epstiũ uestiguis instare et
nouissibo Rerardare imꝑat tres¬
ꝙ huic legiones slequi eqͥtatut
quirtã pediũ et luciũ ar̃uaileiũ
natͣua figa fessos ac dispsos asse¬
cuti maxnuã exlus stiage ediae¬
dũ. dum Resistut ulcun cogete
prculo pͥim autẽ tumłm e inchau¬
Dits q̃r res adse m̾mie ꝑtin̾et fa¬
gã sibi quisꝙ consulerẽt. Ita hus
tentib uł plane Recedemibus
sparra quidem / S quã lera diee
sero aut̃ Rmãi in cast fessi ut
anguror et Ieuri sui ducis im¬
pio rediere Tiinũ illit egit
cesir ubi hostes fuga euanuese
cognouet suessionũ sines Renus
Dũ acc̾dic᷑ quod indeffessũ fama

Expanded text:
rerent sibique invicem opem ferrent, et suis frugibus alerentur, et suis in finibus potissimum dimicarent. Accessit ad alias discedendmoribus Cesarem exciverunt; ibant autem non ut ire, sed ut fugere viderentur; omnem, sicut erat, exploratorum fides et lux superveniens patefecit, equitatum romanum hostium vestigiis instare et novissimos retardare imperat, tresque hinc legiones subsequi. Equitatui Quintum Pedium et Lucium Arunculeium nocturna fuga fessos ac dispersos assecuti, maximam ex his stragem edidere, dum resistunt ultimi cogente periculo, primi autem tumultu eminus audito, quasi res ad se minime pertiniret, fuga sibi quisque consuleret. Itaque his tentibus vel plane recedentibus, sparsa quidem, sed, quam longa dies, sero autem romani in castra fessi, ut auguror, et ieiuni sui ducis imperio rediere. Triduum illic egit Cesar. Ubi hostes fuga evanuisse cognovit, Suessionum fines Remis dum aggreditur, quod indefensum fama
Abbreviated transcription (Latin):
Eriui restabãt Rox geq
p̃htĩ qui delicias aut una
queherent. oppiõre insita eula¬
ri Reli molłilꝰ aĩos .i. abelli stu¬
dis elanguere ac lentestẽ uiri
acres. quibꝰ Tecos a pña u̾tute
degi̾ances qui se cestur cã facile
cdidissẽt Iunde᷑ magt̾ et arguere
ꝓͣ nutari mens eẽt aut legaros
mtere aut ullã ꝯdtoem pacis
al sumus auribꝰ audne hn qͣd
et ꝯeis a crebates ac beronadia

Expanded text:
ervii restabant, ferox genus presertim, qui delicias aut vina conveherent, opinione insita, enervari rebus mollibus animos et a belli studiis elanguere et lentescere viros acres. Quibus ceteros a patria virtute degenerantes, qui se Cesari tam facile tradidissent, irridere magis et arguere, quam imitari mens esset, aut legatos mittere aut ullam conditionem pacis vel summis auribus audire. Hi quidem et cum eis Atrebates ac Viromandui
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt q illo ing̾ssu supior eqͥtatus
romanꝰ quẽ cesar in cast ͤͦ p̃lio ꝓs¬
piore R ducẽ ꝯtentꝰ fuit hostes.
uͦ incellect̾i frustra se paludis.
nansiciõ exp̾tare flumẽ badare.
insi sũs ut si possent castelra a
citurio insessũ capent potentẽ ꝙ¬
ꝯfring̾ent / si miq uiciua arua basta¬
iẽt Romais utilia eaq ꝑte beniuros
int̾tiꝑent cõmearꝰ. Cenior de cis
cesar a citurro efftus eqͥtatũ leuxm¬
q annatiuã ad p̃sidiũ loco duccit᷑
ibiq diuissimo marte ꝯciusũ est
mr̾e occupatos e rippa deicerent

Expanded text:
etque illo in congressu superior equitatus romanus, eum Cesar in castra prelio prosperiore reducere contentus fuit. Hostes, ubi intellexerunt frustra se paludis transitum expectare, flumen vadere nisi sunt, ut, si possent, castellum a Titurio insessum caperent pontemque confringerent, si minus, vicina arva vastarent, Romanis utilia, eaque parte venturos interciperent commeatus. Certior de eis Cesar a Titurio effectus equitatum levemque armaturam ad presidium loci ducit, ibique durissimo Marte concursum est, inis occupatos e ripa deicerent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯa̾s diũ gint̾ ꝑ hostiũ paucitat
pugnatũ eẽt suo cd duce uicti
orantes q cũ cũ ppło in dedicoe
dux ac soldnii sũi recepti / de¬
uicinaꝵo genciũ ꝯspiratõnib mag¬
nis exipit itra ut ecꝭ ab hispais
orrs que ꝓriioies bello erãt
ꝑ legatos auxĩ petẽnt᷑ et du¬
ces eligerent᷑ ex hus. sui sb qu¬
co pertono I belli quia sed roma¬
no duce longo usu mulicans
scre magist̾iũ adepti bella ge̾re
ꝓrsꝰ Romano more didic̾ut lo¬
ca Wdoner capiendo cast᷑ᵉ quii¬
miendo cõmeatꝰ lpstiũ ĩpedũ do
acies instruendo p̾sidiã disponẽ¬
do plio ac iecepeiũ cẽdo. oĩa¬
Q suis hons ⁊ suis ardiibus
faciẽdo. Que crassii cricta ꝯspe¬

Expanded text:
andiu graviter pro hostium paucitate pugnatum esset, suo cum duce victi orantesque cum populo deditionem dux ac Soldurii sunt recepti. Devicinarum gentium conspirationibus magnis excipitur, ita ut etiam ab Hispanis oris, que proximiores bello erant, per legatos auxilia peterentur et duces eligerentur ex iis, qui sub Quinto Sertorio, rebelli quidem, sed romano duce, longo usu militaris scientie magisterium adepti bella gerere prorsus romano more didicerant, loca idonea capiendo, castra communiendo, commeatus hostium impediendo, acies instruendo, presidia disponendo, prelio ac receptui canendo, omniaque suis horis suisque ordinibus faciendo. Que Crassus cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
oms acrulit Mane igˢ agris c̾ta
oppidĩ uastatis acq intensis edi¬
sficũs oppugnatõne omissa / nr̃
cesaũ tota belli mole ułũt᷑ Iaꝵ
ad duo milia passuũ iuxͣ erant᷑
qruoꝵ cast plux ꝙ ecto milia
ut dixi et uintꝭ fama pders
sui ac magnannꝰ et diff̾ie p̃liũ
dec̾uit ⁊ assidius ꝯgisibus quid
hostibꝰ uiũ quid suis añnoꝵo ẽẽt
exꝑiri. post ꝙs habunde eẽ ꝓpẽdit
statuit fortia p̃lis centare fosra
canũ c̾cũducta ne forte ea / quã

Expanded text:
s abstulit. Mane igitur agris circa oppidum vastatis atque incensis edificiis, oppugnatione omissa, in Cesarem tota belli mole vertuntur; iamque ad duo millia passuum iuncta erant; quorum castra plus quam octo millia ut dixi, et virtutis fama, prudens simul ac magnanimus, et differre prelium decrevit, et assiduis congressibus, quid hostibus virium, quid suis animorum esset, experiri. Postquam abunde esse perpendit, statuit fortunam prelii tentare; fossa tamen circumducta, ne forte ea, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ga imꝑatoñ fiden et ꝓptꝰ lingue
grallior noticiã quã ip̃e ⁊̃ anomistꝰ
qui gallis ieubẽdo didisterat
codidĩ ei collegã .m. metiũ acio¬
iusti ppius hospitẽ ꝙ in hos duos
et ongis et hoppicii Iure mĩme

Expanded text:
fidem, et propter lingue gallice notitiam, quam ipse etiam Ariovistus diu Galliis incumbendo didicerat. Addidit ei collegam Marcum Metium, Ariovisti ipsius hospitem, quod in hos duos et originis et hospitii iure minime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alios trebãt Ial uoluit
ꝯta gione q̃d totie cast̾s effrso
metu alii samulatꝭ cansis neces¬
sarie ꝓfectõis mssionẽ flagita¬
bant alios pudor solus ꝯͥmielut
metũ se cordiq testantebꝰ et
Ia ulegi t᷑pida ab in heraibus¬

Expanded text:
 alios terrebant. Iamque velut contagione quadam totis castris effuso metu, alii simulatis causis necessarie profectionis missionem flagitabant, alios pudor solus continebat, metum socordiamque testantibus. Et iam vulgi trepidatio ab iner
Abbreviated transcription (Latin):
instrnctũ oratũ ꝙ illũ n pña
gazo copias ꝯtractas ꝓpinquare
et a remis . a suis exploracorcba
Ensit / ibiq tuto ⁊ opportuno loco
cast᷑ ꝯmumiuit flumuũe unã castᵒ
latii ambiente tutũꝙ it .. theo¬
rũ r urbiũ aliaꝵ uencinis cõme¬
atibꝰ exhibente/ Castus om̃i so¬
licitudine ingeĩoq sirmatis et
p̃sidio ponti qui flũis rp̃pas
cõmgebat impoĩto et rũspontẽ
citurio rabm̃o legato ꝯsex nohor¬
tibus ad custodiã misso nouace¬
caris aĩ fent cura/ Nẽpe libra¬
cẽ oppidũ remoro nõ nͥ occo militi
passuũ semotũa Romãis castris
uelgas cantis uiribꝰ oppugna¬
ie nũtiatũ est / ut p̃mulcitir ͤ
lapides ac tela Iactancĩ nec
deffendi oppidũ nec in muns
ꝯsisti posset demq iã murũ du¬
nui Iam portas Inccendi nͨ dubiũ
qui iã dudũ oppugnã ꝯst̃nata eẽt
ueisset ne sust meri posse ãpliq

Expanded text:
instructum oratumque illum in patriam garum copias contractas appropinquare et a Remis et a suis exploratoribustransiit ibique tuto et opportuno loco castra communiit, flumine unum castrorum latus ambiente, tutumque iter et Remorum et urbium aliarum venturis commeatibus exhibente. Castris omni sollicitudine ingenioque firmatis et presidio ponti, qui fluminis ripas coniungebat, imposito et trans pontem Titurio Sabino legato cum sex cohortibus ad custodiam misso, nova Cesaris animum ferit cura. Nempe Bibracem, oppidum Remorum nonnisi octo millibus passuum semotum a romanis castris, Belgas tantis viribus oppugnare nuntiatum est, ut pre multitudine lapides ac tela iactantium nec defendi oppidum, nec in muris consisti possit; denique iam murum dirui, iam portas incendi, nec dubium quin iamdudum oppugnatio consummata esset, rvenisset; nec sus
Abbreviated transcription (Latin):
ta mocr remilegatos / ad eũ pͥr
at p̾xinos suoe furore publico
retahẽ nolusse neq belloñeiõ
potiusse tãtũ enĩ ẽẽ ꝯuiratõis ñ¬
petũ ut franan neq̃at quirasse

Expanded text:
ad eum prinac proximos suos, a furore publico retrahere voluisse, neque ullo ingenio potuisse; tantum enim esse coniurationis impetum, ut frenari nequeat; coniuras
Abbreviated transcription (Latin):
dt nr uelgas pl̃iñ posse bello¬
uatos eos tencũ milio in quibus
masse belleq totiua pͥmas sebi
implissimos atq uberimos ags
aciebates aut̃ qͥndecim milia: abi¬
qͥnq milia/ menapios sept̃ milia
Calates decẽ milia Catuanios
decẽ ⁊ noũ nilia reliquos a pt
rhenũ qͣdraginta milia horo ꝙ
om̃i et totius belli ducẽ ꝯsensti
pu ͦ delectũ/ Galbã quẽdã sues¬
sionũ regem pͣdencia clatũ bix
ac iustitia hus comꝑarꝭ Caran
remos honorfica or̃one ꝯplexꝰ
senatũ eoꝵ ad se uene imꝑat et
pͥncipũ filios obsides ad ducẽ. q̃
id destiatũ diẽ obedientissime
adimpleta suunt/ Numo aũt motꝰ
diuiciatũ hedum currosiq adiuo¬
uet quãtũ rei p. saluti q om

Expanded text:
ter Belgas plurimum posse Bellovacos: eos centum millia, in quibus masse bellique totius primas sibi amplissimos atque uberrimos agros Atrebates autem quindecim millia, Ambillia, Menapios septem millia, Calentes decem millia, Catuanos decemnovem millia, reliquos aliquot Rhenum, quadraginta millia; horumque omnium et totius belli ducem consensu publico delectum Galbam quemdam, Suessionum regem, prudentia clarum virum ac iustitia. His compertis, Cesar Remos honorifica oratione complexus senatum eorum ad se venire imperat, et principum filios obsides adducere; que ad destinatum diem obedientissime adimpleta sunt. Numero autem motus Divitiacum Eduum curiosius admonet, quantum reipublice salutique om
Abbreviated transcription (Latin):
afi̾tiiuis magna strage delen sũt
magnos qi in g̾mania ⁊ in gallia
Cerar aut̃ estate una duabs itlieꝰ
uictorus in sequanos paulo ante ꝙ
tũ quib ⁊ labienũ p̃siciens ip̃e in¬
compõoto adeo ex ordine uenirẽt᷑

Expanded text:
agna strage deleti sunt; magnosque in Germania et in Gallia Cesar autem estate una duabus inclitus victoriis, in Sequanos paulo ante, quam rcitum, quibus Labienum preficiens ipse composito, ad eos ex ordine veniretur;
Abbreviated transcription (Latin):
rritꝰ ẽt om̃ locꝰ et flu s Bitu
et ubi filmuẽ eũ desent m̃ota¬
na arce ualidissimꝰ insu ꝓer
Reꝵ copia bellis aptissunis
fleccit. Iter i uocces diebus
int̾serẽs maxis itiudb nesinaio¬
nẽ ante Regis adue̾tũ ꝑuẽĩt

Expanded text:
rat enim locus et fluminis ambitu, et, ubi flumen eum deserit, montana arce validissimus, insuper et rerum copia bellis aptissimus flectit iter, et noctes diebus interserens maximis itineribus Vesuncionem ante regis adventum pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
fentibꝰ alus cã ẽt sola uanitas
⁊ stultoꝵ ⁊ aĩs/ nouandaro rerum
qꝑ innata cupiditas Eiãt qͥbus
ħunde opes affluent ad qducẽdoes
et q̃i q̃dam sibi regna conflarẽt
quod romaĩs Imꝑantibꝰ eq̃ tisq rebi
omilz ie ut soliti erant facẽ posse
disfiderẽt S. ne his̃ rumorebꝰ
cesur motꝰ duas ñt ecꝭ legioes
citeniore st̾bit In galliã eas ꝙ
ꝑ qͥntũ pedũ legatũ suũ ultio̾it̾
in galliã tñsiitit ip̃e moxse
imponit quibꝰ haud dubie unlãi¬
mrassertione res ii tib belbã gͣue
rese obutum fie dipposuit ꝯfesti

Expanded text:
ferentibus; aliis causa erat sola vanitas et stultorum animis novandarum rerum semper innata cupiditas; erant, quibus abunde opes affluerent ad conducendos et quasi quedam sibi regna conflarent, quod Romanis imperantibus equatisque rebus omnibus se, ut soliti erant, facere posse diffiderent. Sane his rumoribus Cesar motus duas nunc etiam legiones citeriore scribit in Gallia, easque per Quintum Pedium, legatum suum, ulteriorem in Galliam transmittit; ipse mox seimponit. Quibus haud dubie unanimi assertione referentibus bellum grave sese obvium ferre dispos
Abbreviated transcription (Latin):
eet̃ cogno cesar. hostiũ ꝓpoĩto/
nõ deucius tułit se cõmeatibus
inc̾cludi sed cast hostiũ instias
ad sexcentos nõ ampliꝰ passus
locũ nomis cast̾e ỹdoneũ occupau᷑
et p̃sugiens barbar̃. obstiturtẽ
drs aciẽs or dinaulũ quaridie
ẽẽnt t̾tiã metandis castuis in¬
cũbẽt Quod aurnistꝰ intellarẽ
magna ꝑre pedest̾s pocũq et
oĩm equitatu ĩuuisso t̾bare rẽ no¬
luit n ͨ uallut. Ita deuoti erant
om̃s ad impiũ cesims exequẽd
Nam duo ine romona cast coaati
hostis ⁊ multis insultib layslaas

Expanded text:
esset, cognito Cesar hostium proposito non diutius tulit se commeatibus intercludi, sed castra hostium transcendens ad sexcentos non amplius passus locum novis castris idoneum occupavit; et presagiens barbarum obstiturum s acies ordinaverat, quarum due essent, tertia metandis castris incumberet. Quod Ariovistus intelligens, magna parte pedestris exercitus et omni equitatu immisso, turbare rem voluit nec valuit: ita devoti erant omnes ad imperium Cesaris exequendum. Iam duo inter romana castra coartatus hostis, et multis insultibus lacessi
Abbreviated transcription (Latin):
R. ꝯmeatq ide uenturos ad cera¬
Die instructã aciem cast̾s eduoes
pugne copiã hostibꝰ faciebat
monistꝯ se cast̾s affidue ꝯtine¬
Sat sestam equitũ miłiã ÷ totid̃¬

Expanded text:
meatus inde venturos ad Cesadie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus faciebat. Ariovistus se castris assidue continebat; sex tam
Abbreviated transcription (Latin):
ne galłiã tollerarẽt cnuba uinca
casu in nppa cicenone aĩs Inuẽta
polus mnd madũra nppã se pripan
reliqui pene om̃s instãte romao
equitatu fuge medio piere in qͥbi
Oure anonisti quĩges alcã suena
nonca altã quaro pomã dome
digrdies oe eduxerat sc̾dam
filiaꝵo Iuoq altã cesa fuit capta
altã. G. Galem qũe al anonisto
capt̃u memorauumꝰ in ip̃m cesre¬
iẽ sostẽ insequẽt̃ dñ a̾bus cacgre
uidit Sũma sibilericiã ac bio¬
familiaiẽ crudelissi̾a hostiũ mai
quib ip̃e eũ obiecat ereptũ rece¬
pisse /neꝙ de sua ꝓppitate a̾quid
mci misia dinuntũ Ille uoͥ
Iam liber slelte Ridiculũ rena¬
rabat/ Corã se fiusse de suasa¬
lute foitibꝰ inquisitio añ stil
statim flamia courẽd eẽt an
in ip̃us ad differd seꝙ iactu
sorciũ dilatũ bñsito ceranesal¬

Expanded text:
allia toleraret, cimba unica casu in ripa citeriore amnis inventa solus in adversam ripam se proripuit. Reliqui pene omnes, instante romano equitatu, fuge medio periere; in quibus due Ariovisti coniuges, altera Sueva, Norica altera, quarum primam domo digrediens educerat, secundam, Filiarum quoque altera cesa fuit, capta altera. G. Valerius, quem ab Ariovisto captum memoravimus, in ipsum Cesarem hostem insequentem, dum tribus catevidit. Summa sibi letitia ac vofamiliarem crudelissimis hostium manibus, quibus ipse eum obiecerat, ereptum recepisse, namici miseria diminutum. Ille vero iam liber flebile ridiculum renarrabat, coram se fuisse de sua salute sortibus inquisitum, an scilicet statim flammis exurendus esset, an in tempus aliud differendus; seque iactu sortium dilatum beneficio Cesaris sal
Abbreviated transcription (Latin):
cga idterũt /⁊ dimptis obicib
plaustroro quib fornasse acicm
dux ꝓꝑabat usꝙ ad reem rpã
fuga ppetua fuit Cuiꝰ alueum
naudo quid alii puis nauigue t̃n¬
sem̃t quo ex uiro ip̃e suit aronsta
qui depoĩta ł̃ dosupbiẽ sue saria¬

Expanded text:
ga verterunt, et, diruptis obicibus plaustrorum, quibus firmasse aciem dux sperabat, usque ad Rheni ripam fuga perpetua fuit, cuius alveum nando quidam, alii parvis navigiis transierunt; quo ex numero ipse fuit Ariovistus, qui, deposita, credo
Abbreviated transcription (Latin):
parũꝑ hesitauit uni eñi siul
h ͨ om̃ĩa exequẽd erãt xeplicã¬
dũ bexillio sollempne apud
Romanos Iudicit̃ Incohandi p̃
ad idem quoꝙ dudũ tuba siqnũ
milites ab oꝑe castroꝵs ad copꝰ
minoꝵs recrahendi qui petendi
ualli cã longuistlm̃ abiissent
euocandi ordiãdi acies sumã¬
di om̃mẽ duc̃ amiini. Quibus
ne dũ omibus sed n ͨ. singłis
quidẽ huic ip̃ĩs angustia huic
hostiũ instantia spa ͫ dabat
red exꝑienciã militũ Romanoꝵ

Expanded text:
parumper hesitaverit. Uni enim simil hec omnia exequenda erant: explicandum vexillum, solemne apud Romanos indicium incohandi prelii, ad idem quoque dandum tuba signum, milites ab opere castrorum ad opus armorum retrahendi qui petendi valli causa longiuscule abiissent evocandi, ordinande acies, firmandi oratione ducis animi; quibus nedum omnibus, sed nec singulis quidem hinc temporis angustia, hinc hostium instantia spatium dabat. Sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
e algenti metu feruor audaciẽ
pãta totis cast̾b alac̾tas noĩatĩ
detima legio ꝑ r̾bunos se gras
egit cłi sui ducis honestata Iu-¬
Sit̃is reliq̃ om̃s Imꝑatori offero
obis ac rebus ratiffacẽ studueit
ad bellĩ⁊ imia cucta ꝓntassiẽ¬

Expanded text:
tus ex algenti metu fervor audacie, quanta totis castris alacritas. Nominatim decima legio per tribunos sibi gratias egit, tali sui ducis honestata iudicio. Relique omnes imperatori offenso verbis ac rebus satisfacere studuerunt, ad bellum et imperia cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
coliusset Cetũ s̾ͥin cast ẽ reditũ
cognitie q qua suꝑ uia anonistus
gallia quasi sua romais mt dnẽt
que impetu siu. Iactis in Romanos
telis colloqͥ p̃n̾tissent mus in

Expanded text:
oluisset. Ceterum ubi in castra est reditum, cognitumque qua superbia Ariovistus Gallia quasi sua Romanis interdiceret, quove impetu sui iactis in Romanos telis colloquium pervertissent, mirum in
Abbreviated transcription (Latin):
monistꝰ neqͦs secũ pedites cesar
cõduc̾e̾t alioq̾n nõ se ad diẽm
iblie insediaa uoluĩ Cosar hrit
decã ir̃ qrã putabat utilĩ impede¬
ri sed decimã legionẽ dñ ad collo¬
pedites metuẽte/ Et ip̃e si res
post̾et sidissimo dñm p̃sidiõ uti
posfet crua in Re iotatũ unũ ex
pedib nõ Iuelegãtꝰ accepimꝰ pli

Expanded text:
ovistus, ne quos secum pedites Cesar adduceret, alioquin non se ad diem ab illis insidias. Noluit Cesar hac de causa rem, quam putabat utilem, impediri, sed decimam legionem, dum ad collopedites metuentem, et ipse, si res posceret, fidissimo omnium presidio uti posset. Qua in re iocatum unum ex peditibus non ineleganter accepimus: Plus,
Abbreviated transcription (Latin):
posse iocior. Inuirias negligete
quit legatõi iul placatius nĩ
Ronans ẜacui ⁊ suo Iuie suo ꝙ
illos arbit̾o bellis ꝑta molaui
et ip̃e cur. nõ suo Iure uti possit
Inuctos Iuia h. eẽ bello eq̃ gẽtr¬
bꝯ oĩb / Quod ad iniurias sptet
nõ se bellũ edius siĩ tã / hoc
ẽsii ĩpio preant illaturũ ob¬
sides muime Reddicinũ. Si ĩpũ
detrectent Re ip̃a p̾batiuos qͥd
decam longui suo illis prosie
Romana siat̾utas/ Postͬmo q¬

Expanded text:
posse sociorum iniurias negligere. Huic legationi nil placatius respRomanis statui; et suo iure suoque illos arbitrio bellis parta moderari, et ipse cur non suo iure uti possit in victos? Iura hec esse bellorum equa gentibus omnibus. Quod ad iniurias spectet, non se bellum Eduis sine causa, hoc est, si imperio pareant, illaturum; obsides minime redditurum. Sin imperium detrectent, re ipsa probaturos, quid de tam longinquo illis prosit romana fraternitas. Postremo c
Abbreviated transcription (Latin):
nlm̃ris mugͦ. ego te pmio
gen bella uoluens/ Ego illa
ceu seme ꝓoĩb stipendidat¬
cepto smue ello tuo dest̾nue̾ ac
cesar dissennat cur ceptꝭ obsiste
ulło ño posset. neq eñ sa aut
Romani moris socios acq aĩcos
bñ m̃tos in suadusitate derenꝰ
galliã cane nõ cũ anonisti eẽ

Expanded text:
ris, magno ego te premio geri bella volueris, ego illa, ceu semel pro omnibus stipendio accepto, sine ullo tuo discrimine ac Cesar disseruit; cur ceptis absistere nullo modo posset; neque enim esse sui aut romani moris socios atque amicos bene meritos in sua adversitate deserere; Galliam sane non tam Ariovisti esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Rebꝰ me Romais ĩmistes aut
q̃ cã insies galliaro qͣs mͥ bell.
iure q̃sitas strer. Cestrrẽ et
Romana lingna ꝓł polt. hoc
Responso accepto cesar. legatos
ad eũdi Remiccrt qui het festim
publice senatꝰ ac pp̃łi Romai

Expanded text:
 aut que causa in fines Galliarum, quas michi belli iure quesitas scirent, Cesarem et romana signa pertraxerit. Hoc responso accepto, Cesar legatos ad eumdem remittit, qui hec referant: publice senatus ac populi romani
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quussirẽ arromistũ ut ex
omics lpstis fiãt ppłi Romami¬
.D. esto aũt male sana meus
p̃cipitẽ obliemq sui age̾t nõ
se iñ intellige̾ tur hõs rantos
sibe fingẽt p auoies aut de sui
co arpinate ppassent piẽs cor
qui cheutonicos ac cibros duo¬
bus ruentissimis ⁊ pest hom
memoriã maxius plus de¬
lesset. neq uõ deppandũ uĩti
porre g uiaos qui ut rouiãẽ

Expanded text:
commissurum Ariovistum, ut ex amico hostis fiat populi romani: esto autem, male sana mens precipitem oblitumque sui ageret, non se tamen intelligere, cur hos tantos sibi fingerent pavores aut de sui co Arpinate sperassent patres eorum, qui Teutonicos ac Cimbros duobus cruentissimis et post hominum memoriam maximis preliis delesset. Neque vero desperandum vinci posse Germanos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut pere̾t ead ip̃a q̃ legtos an᷑
pecierat bello in eduos atq
niurus absmeret ossides redeet¬
Geranos se ennes foisirã non
posset / ac caltẽ ne alios in gal¬
lias transporaiet BBarbarq
iactauae q repponsũ reddit᷑
et pͥmo qͥd̃ uncutes ip̃e 2. res

Expanded text:
ut peteret eadem ipsa, que legatorum ore petierat: bello in Eduos atque iniuriis abstineret, obsides redderetGermanos, si emittere forsitan non posset, at saltem ne alios in Gallias transportaret. Barbarus iactantieque responsum reddidit, et primo quidem virtutes ipse
Abbreviated transcription (Latin):
appiciens hostes racꝰ eq calcaribꝰ
adacto reg̾ssa ad cesiuẽ heluecios
montẽ poccupasse demiciat
Sustitit cesar. ip̃e ecͦ labienq
Cesarei nõ ĩmienior p̃cepti se ꝯ¬
tuuntt Sit uno ñcio mane illo
rri netentꝰ occasio p̃t muissti est¬
dicssis hostibꝰ se delus id insedit¬
Cesar intelligẽt more solito in¬
insedit die aut̃ t̾tiõ cũ cerar

Expanded text:
aspiciens, hostes ratus, equo calcaribus adacto, regressus ad Cesarem Helvetios montem preoccupasse denuntiat. Substitit Cesar; ipse etiam Labienus, cesarei non immemor precepti, se continuit. Sic vano nuntio mane illo rei ingentis occasio pretermissa estdigressis hostibus, se delusum Cesar intelligeret, more solito ininsedit. Die autem tertio, quum Cesar
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e acie instructa equis aut̾ oib
nõ dimissis mõ sed e ꝯsptu abdu
ut fuge spes erepta ppẽs ꝙ par
ꝑicłi occłis obiecta pares aios
daiẽt pedes ip̃e ꝯ legionibus
in hostem ruit. pedest̾q cũ equi¬
tatu pliũ acrox cͥentũq ꝯsen¬
tur. ab hõ lucis septia adiultũ
uoctis uauis licet euẽtib dubio
uiarte c̾tatũ est Romanoꝵ tãb
npetu ac uuli̾b fatigati

Expanded text:
Ipse, acie instructa, equis autem omnibus non dimissis modo, sed e conspectu abductis, ut fuge spes erepta spesque par periculi oculis obiecta pares animos darent, pedes cum legionibus in hostes ruit, pedestrique cum equitatu prelium atrox cruentumque conseritur. Ab hora lucis septima ad multum noctis, variis licet eventibus, dubio marte certatum est. Romanorum tandem impetu a vulneribus fatig
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ oũs g allos magestate flo¬
iuerãt in exmas mĩẜiãs delapsi
sacile a seqͥuam gatlis hostibꝰ ã¬
trquis edomiti datis obsidibus
Et iui riui ãdo iipoĩto in illors
deouem ac pene in ẜuitutẽ uentit
neqz illis aut unta pp̾a aut Roã
fauon in tãta calãitate ꝓfrrãt¬

Expanded text:
inter omnes Gallos maiestate floruerant, in extremas miserias delapsi, facile a Sequanis gallis, hostibus antiquis, edomiti, datis obsidibus et iureiurando interposito, in illorum ditionem ac pene in servitutem venerant. Neque illis aut virtus propria, aut romanus favor in tanta calamitate pr
Abbreviated transcription (Latin):
uect᷑uafuga clapsi meqͥen et
in sõp̃nes ad cemiõ t̾gnita milio
suꝑstitũ quarto die in liuggones
ꝓuenẽ Cestirẽ ne eos euestigio
scepltua detinuit p̾misit cũ qu
lingonib uũtiarent. Si heltre¬
cios simũto aug ape aliqͥ adiũ¬
uissent eos quoq se ꝓhostib
insequit᷑ . hel̾necii bello uicti Re
insuꝑ om̃i accedente perurã
dediconĩ ꝑ legatos obtulem̃t
ad sex milia exhus fuotĩ in g̃¬
maniã medicantes/. Cesar ex
reliqui flentes ac supplices mĩas
oqrdibus et pfigis Restitutis
receptũq eis a cesitre ut in¬
censos uicos ai ꝙ oppida Reforcẽt
ne forte g̃mani Gitimia locoꝵ
fien deptas ⁊̾as inuaderent

Expanded text:
urna fuga elapsi irrequieti et insomnes, ad centum triginta millia superstitum, quarto die in Lingones pervenere. Cesarem, ne eos e vestigio sepultura detinuit. Premisit tamen, qui Lingonibus nuntiarent, si Helvetios frumento aut ope aliqua adiuvissent, eos quoque se pro hostibus insequitur. Helvetii vero bello victi, rerum insuper omnium accedente penuria, deditionem per legatos obtulerunt. Ad sex millia ex iis fugam in Germaniam meditantes Cesar ex reliqui flentes ac supplices miseriobsidibus et perfugis restitutis, preceptumque eis a Cesare, ut incensos vicos atque oppida reformarent, ne forte Germani vicinia locorum freti desertas terras invaderent
Abbreviated transcription (Latin):
nudis ꝑsidia maluisse diuirãto
ig̾ euocato tatã srat᷑ ore neqͥcie
pandit histonã. petens ut uł
ip̃e in eũ aĩadutat uł si pietas
cusitus siis insaniã sedaccusas
nõ in alios tm̃ Ied in se quẽ sibi
natia quietisimũ secisset bĩficra¬

Expanded text:
noris perfidia valuisse. Divitiaco igitur evocato, totam fraterne nequitie pandit historiam, petens, ut vel ipse in eum animadvertat, vel, si pietas cusans fratris insaniam sed accusans, non in alios tantum, sed in se, quem sibi natura
Abbreviated transcription (Latin):
melius exilis Sane digssuris
it̾ erat dupp. alter sł moncẽ
Iuiã in seqͣnos arctũ qͥd ac diffiͤ.
et huic impedenciũ aspitate rupiũ
illic rippidi uicinitate fluunis
as allobi ꝯuo gente facile se uł
Inde se longe lateq q tulisset ĩpe¬
cꝯ esfustrr alt̾o ig̾ itne̾ omisso
dĩe statiẽ farnati õs ad gebenã
aduit᷑ qui dies ẽt ad into liłas.
apͥt.l. pisone cesans soco atq

Expanded text:
ssuris iter erat duplex, alterum sub montem Iuram in Sequanos, arctum quidem ac difficile et hinc impendentium asperitate rupium, illinc rapidi vicinitate fluminis ab Allobrogum gente facile se vel inde se longe lateque, quo tulisset impetus, effusuri. Altero ergo itinere omisso, diem statuunt, quo armati omnes ad Gebennam adsint, qui dies erat ad V. kal. Aprilis, L. Pisone, Cesaris socero, atque
Abbreviated transcription (Latin):
mmułto metũ pͥmꝰ fugie̾ns cetos
sug̾ docuisset. Is ẽt̃ donorx
Iunior. frat̾ diuiciãti qui tũc apd
eduos collega listo sume Reꝵp̃
eiat. Cuiꝰ ue erga Romanos ac
cesarẽ spͨtatissima fides ẽt ac do¬
acq hel necioꝵ studio estuabat
uã ⁊ illoꝵ de gone nollissim̃o
oiea loco quigẽ hebat adhec
magnas amicitias et siniciaꝵ
genciũ fauoiẽ domiquoq de uecti¬
galib pu ͥ ᷤ in quibꝰ se illi licitã¬
do opponere nlłus auderet / ad
ĩensas diuicias ꝑronũ it̾ his¬

Expanded text:
simulato metu primus fugiens ceteros fugere docuisset. Is erat Domnorix iunior frater Divitiaci, qui tunc apud Eduos collega Lisco summe rerum preerat, cuiusve erga Romanos ac Cesarem spectatissima fides erat. At Doatque Helvetiorum studio exestuabat. Nam et illorum de gente nobilissimo ortam loco coniugem habebat, ad hec magnas amicitias et finitimarum gentium favorem, domi quoque de vectigalibus publicis, in quibus se illi licitando opponere nullus auderet, ad immensas divitias pronum iter; his
Abbreviated transcription (Latin):
cesare/ Ego si cesans egriem
adeuz uenez/ ip̃e si mei eget
ad me ueiãt/ Et quid est in pos¬
sessionẽ ceranis neq sũ excitu
facile ꝓductum si / ꝓuidi.

Expanded text:
Cesare? ego si Cesaris egerem, ad eum venirem: ipse si mei eget, ad me veniat. Equidem in possessionem Cesaris neque sine exercitu fac
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑactis dies totius
gallio ꝯsilio legatis
pecetibus cesare ꝑmre¬
te p̃figigi᷑ ⁊ Is cũ uenisset p̃mores
galloꝵ Reutũ᷑ petito ꝙ et ꝯcesss
secreciore Colloquio gemẽtes ac
m̾ore mimo ꝑfusi ad pedes cesa¬

Expanded text:
is peractis, dies totius Gallie concilio, legatis petentibus, Cesare permittente, prefigitur. Is quum venisset, primores Gallorum revertuntur, petitoque et concesso secretiore colloquio, gementes ac merore nimio perfusi ad pedes Cesa
Abbreviated transcription (Latin):
dent ad ea legatꝰ heluecios
a maionbꝰ suns obsides nõ dci
sedacciꝑe de diͦsse reppondit eꝰ
se teicea nolle alios ꝙͣ Romos¬
.sie insto pacꝭ nego dig̾sse de
milia eqͥtũ gallicoꝵ quos ab

Expanded text:
dent. Ad ea legatus Helvetios a maioribus suis obsides non dare, sed accipere didicisse respondit; eius se rei testes nolle alios, quam Romanos. Sic infecto pacis negotio, digressi die millia equitum gallicorum, quos ab
Abbreviated transcription (Latin):
pede̾ ꝓtulisset uestigus cesar
in stabat / ꝯtentꝰ inp̃ns meta
illũ applacõnis arcuisse / hoc
Reꝵ statu querenti / Cesariapd
magiãtꝰ ac pͥncipes ediaso¬
eduoꝵo qͥ se conutabant᷑ deer
ꝓ frum̃t᷑a ꝓmissa nõ nicterẽt
eq in cͦ bells destituerẽt edu ꝙ
eoꝵ maxime succepisset hortu
par et apd̾suos giã ingens
eiat omib ꝯsilus atq oĩstudio
⁊ calidis or̃onibus eduoꝵ aĩos
i romais autere. asẜentẽ Ronaõs
eduos sue Ingũ gentis laturos

Expanded text:
pedem protulisset, vestigiis Cesar instabat, contentus in presens metu illos a populationibus arcuisse. In hoc rerum statu, querenti Cesari apud magistratus ac principes Eduorum, qui se comitabantur, de eo, quod frumenta promissa non mitterent, seque in illo bello destituerent Edui, quod eorum maxime suscepisset hortatpar, et apud suos gratia ingens erat, omnibus consiliis atque omni studio et callidis orationibus Eduorum animos a Romanis aveEduos sue iugum gentis laturos
Abbreviated transcription (Latin):
iiẜablibꝰ d ploi auit unũ se ex
om̃ib diccitans n ͨ Iuiẽ Iuiado
n ͨ obsidibꝰ obstitum Et olim
romã ad senatꝰ p̃sediũ ꝯfugissẽ
i nũc ꝓ om̃ibus torã Romano
Imꝑ atore liberiũs q loqui deiq
n ͨ eies p̃t̾ cesarẽ ac Romanos
spei relisᵃ qͣ si distitue̾t᷑ p̾ hl¬

Expanded text:
ilibus deploravit, unum se ex omnibus dictitans nec iureiurando nec obsidibus obstructum et olim Romam ad senatus presidium confugisse, et nunc pro omnibus coram romano imperatore liberius loqui; denique nichil eis preter Cesarem ac Romanos spei reliquum, qua si destitue
Abbreviated transcription (Latin):
puide si collatis signis in a̾em
uentũeẽt uide̾t ne rcẽti ip̃e etꝭ
clade locũ altũ insigunẽt. et
antrq̃ histoiẽ nonãaddẽ Cassii
memoniã si sibi uideat᷑ illis mñ
sib satꝭ eẽsadh ᷑. Cesar se et
romaos illuis cladis menu̾sse
Reppondit. eoq mag̾ ingenustẽ¬

Expanded text:
Proinde si, collatis signis, in aciem Proinde si, collatis signis, in aciem ventum esset, videret, ne recenti ipse etiam clade locum alterum insigniret, et antique historie novam adderet Cassii memoriam; si sibi videatur illis in finibus satis esse. Ad hec Cesar se et Romanos illius cladis meminisse respondit eoque magis ingemisce
Abbreviated transcription (Latin):
ñi legioĩbus intẽpestas unocte
castus egdit᷑ aiq ad trãsitũ ocu¬
patos et ml tl̃e mecuentes
agssus insigni strage deleuit
pancis siluas inp̃tonuas fuge
p̃sidio delapsis, hus accie cesar
nichil sbsticit sed ꝯsesti ꝑꝑeo¬
te fouͣ ͤ Reliqͥs hostũd copius ap̃ps¬
surus/ Qruo rusicu tbaci hpostes
Eo maxime ꝙ ardoiẽ aĩ stuptbãt
Iͥbuo die tnsiiset in qᵒ iꝑi diesꝰ
xx ͭ ͥ frustra desudau̾ant ilico
legatos ad ers diugñt qͣrs
pͥnceps fuit dinico ingentis apd
suos fame uir̃ et qui clade illa
Cassiana dux ꝯtͣ Romaõs belli
fu̾a̾t / Il t̾do qui cesarẽ ñdũ
norfet fecit udba pacificã sed
ꝯmiaconib int̾mixta in hant
mani uellẽs ꝑatos imꝑiõ pere
Si aut̃ bellũ mallẽt decẽ eũ me¬
nũ̾sse Romane calamitatꝭ et
untutꝭ heluecie eis an alios
quale olim suis maionbꝰ accidisẜ
neq uospẽ Romais in eo magnã
ꝑ insidias fudissẽt nõ fiande et̾m
sed aꝑta insolitos se pugnare

Expanded text:
 legionibus intempesta sub nocte castris egreditur, atque ad transitum occupatos et nil tale metuentes aggressus insigni strage delevit, paucis silvas in proximas fuge presidio dilapsis. His actis, Cesar nichil substitit, sed confestite fortune reliquas hostium copias oppressurus. Quo transitu turbati hostes, eo maxime quod ardorem animi stupebant, qui uno die transisset, in quo ipsi diebus viginti frustra desudaverant, illico legatos ad eum dirigunt, quorum princeps fuit Divico, ingentis apud suos fame vir, et qui clade illa Cassiana dux contra Romanos belli fuerat. Is, credo, qui Cesarem nondum nosset, fecit verba pacifica, sed comminationibus intermista, in hanc mani vellent, se paratos imperio parere; si autem bellum mallent, decere eum meminisse et romane calamitatis et virtutis Helvetie eis ante alios quale olim suis maioribus accidisset. Neque vero spem Romanis in eo magnam per insidias fudissent; non fraude enim, sed aperta vi solitos se pugnare.
Abbreviated transcription (Latin):
oatꝰ intia paucosdies in alloboes
ꝓueiens mox ꝯ toto Rodronũtrisit
sines om̃ia uastore agł iam cols¬
nis nocuos/ egᵈ opplia deffendi n ͤ
opẽ fãt mesti oiant. Id et allobgꝰ¬

Expanded text:
datus, intra paucos dies in Allobroges perveniens, mox cum toto Rhodanum transit fines omnia vastare, agros iam colonis vacuos, egre oppida defendi, nichil opem ferat, mesti orant. Idem et Allobroge
Abbreviated transcription (Latin):
Inta põt celi̾tate in italiã redt
rpñq ibi ꝯst̾ptis dub legionibi
n nõ t̾bus aluo ꝙ aqͥlere in hibrus
erãt arcessitis qudꝙ iam nouis le¬
dias alpes uia in ult̾ĩorẽ qillla
ta monciũ ꝯstendit as ac̃pis etibꝰ¬

Expanded text:
itate in Italiam redit, raptimque ibi conscriptis duabus legionibus nec non tribus aliis, que Aquileie in hibernis erant, arcessitis quinque iam novis ledias Alpes via in ulteriorem Galliam ta montium conscendit, ab alpinis gentib
Abbreviated transcription (Latin):
qstendis militrsꝰ occupatũ Repe̾tiã
hostiũ tłaet incrusio delibandi
ppa ͫ popostit iussis legatis idic
apͥl adse Redue medio ipr̃e suoꝵ
pitꝰ . incolaꝵo fietꝰ oꝑa ab ip̃o lacu
ad montẽ Iucam quẽ p̃dixiꝰ decẽ
nonẽ milia passuũ nnurũ alcid̾is
opportime dippõitis,. Castellis ꝙ et
muirũ uix cͤdible insi a cesare
fixũ dĩẽ negat / aliqͥ̾d de huo q̃
pec̾eñt se facturũ/ cesar neq
Aibi Romanomore licitiddic̃it ꝑ
muicr ꝵosinẽs armatrs excitbus
uiãdaie/ Illi rusione hita se delu¬
sos u̾ incellexeũt mesti et Irac
ꝓõada flu̾is alia atq alia ubi

Expanded text:
endis militibus occupatum repentina hostium turbaret incursio, deliberandi spatium poposcit. Iussis legatis idibus Aprilis ad se redire, medio tempore suorum pariter et incolarum fretus opera ab ipso lacu ad montem Iuram, quem prediximus, decem novem millia passuum murum altitudinis opportune dispositis, castellisque et mirum, vix credibile, nisi a Cesare efixum diem, negat aliquid de his, que peterent, se facturum Cesar, neque sibi romano more licitum dicit per amicorum fines armatis exercitibus viam dare. Illi, responsione habita, se delusos ubi intellexerunt, mesti et irati per vada fluminis alia atque alia, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cupeⁿ ⁱ ͤ inflamatꝰ et mediocribꝰ
insues ꝯ curis mltar gencud gr̃a
tudio p̃rela/ Cupide gͦ se ꝓ holne¬
cuis apud sequanos mnt̃pones tñsitꝭ
impetrat ultͦ citroꝙ datis obsidibꝰ
ide ne crausire ꝓhibeant hucne
noceant tͣnseudo/ hec cũ cesini
inuotuisset ueritꝰ hostiũ tnsitum
mlta grauiã socus illaturd neq
sat p̃anciᵗ᷑ sue fidens neq qdite¬

Expanded text:
inflammatus, et mediocribus insuetus curis, multarum gentium gratiam studio querebat. Cupide ergo se pro Helvetiis apud Sequanos interponens transitum impetrat, ultro citroque datis obsidibus, inde ne transire prohibeant, hinc ne noceant transeundo. Hec quum Cesari innotuissent, veritus hostium transitum multa gravia sociis illaturum, neque sat p
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓͥqͥ reliqui etͣ tanta illos nõ
audacia sri Rabies inbafat una
cũ edifficus suis incisꝵ et oppidis
eruerũt ut spe Reditꝰ p̃repta ob/¬
stuuatioĩes In omes ꝑg̾ent fedã¬

Expanded text:
esse, quicquid reliqui erat tanta illos non audacia, sed rabies invaserat una cum edificiis suis vicisque et oppidis exurunt, ut, spe reditus prerepta, obstinatiores in omnem pergerent f
Abbreviated transcription (Latin):
alienerat. biccq amna lac̾mis cesar
arepta eiꝰ dextera trepcdu mestũ¬
qz cõsolans donongẽ aicessit et
oiie conatꝰ eius se nosse ꝓfice᷑
iudicia exponit scelus agranat
ꝑfidĩ decestat᷑ quid ułe sit
micꝰ quid ip̃e de illo in ar̃o hũe¬
rit clare edocet. ad postienũ
oĩa se nõ sibi sed gmano ois Re¬
misse hprtari ut deinceps se nõ
Sic ad monitũ sbm̾ssis tacite qͥ¬
sed ũba eciam obẜuarẽt dimisit
montis octo milia passuũ ã iũã¬
nis castris abesse/ Cerar p̃missis
qui montis adicũ exploiaient
u facilẽ accepit titum labienũ
unũ ex ducibꝰ sus ꝯ ꝑte coprã¬
nĩ noctu Castuis euͤtit ⁊ mõꝵ¬
uticẽ occupareẜ Iubet. nec p̾ꝰ
descerdẽ ꝙꝓͣ ip̃e in hostes imꝑenĩ
secisset . paiet ille et cũ Iam
slĩma p̃hendisset/ Cesanq ipẽ
cos passus distaiet ab hostibꝰ
n ͨ as ill aut de cesare aut de
la bieno sicut postea ex captis
cogintũ est aliquid sentiret¬
et ꝯsidius Ymissq a tesare Gir

Expanded text:
lacrimis Cesar, arrepta eius dextra, trepidum mestumque consolans Domnorigem arcessit, et, omnes conatus eius se nosse profitetur; indicia exponit, scelus aggravat, perfidiam detestatur; quid ille sit meritus, quid ipse de illo in animo habuerit, clare edocet; ad postremum omnia se non sibi, sed germano eius remisisse; hortari, ut deinceps se non Sic admonitum, submissis tacite, qsed etiam verba, observarent, dimisit. montis octo millia passuum a romanis castris abesse. Cesar, premissis qui montis aditum explorarent, ubi facilem accepit, Titum Labienum, unum ex ducibus suis, cum parte copiarum noctu castris emittit, et more iubet nec prius descendere, quam ipse in hostes impetum fecisset. Paret ille, et quum iam summa prehendisset, Cesarque ipse ntos passus distaret ab hostibus, nec ab illis aut de Cesare aut de Labieno, sicut postea ex captivis cognitum est, aliquid sentiretur, Considius premissus a Cesare, vir,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ nuꝰ in cãpũ ip̃m m̾ciũ deffiet
Inde in forum a magratib delatꝰ
est dũq u̾ nam c̃̾mandai esset in
qͥnoe uenisset iii ꝙ in curra in qͣ
ucesq erat alii in celła Ious dcẽt
Bico duo bire ignoti succuicti Ila¬
dus ⁊ Iacła bina gestantes ardẽ¬
cib areis igne actenso dinemert
litem secuti ꝙ om̃is quasi dc̃a p̃
moustiatã uiami multi uestes ilti
uictoriosissime muuicarant qͣi iam
a mig ualle dicent illo extrricto
qui suũ fuãt deci aroꝵ matͦne
etꝭ sua in ignẽ et filioꝵ amamita
Iactabant luctꝰ mneteng fuit nõ
Romanoꝵ modo sud exc̾aꝵ qꝙgẽ¬

Expanded text:
suum munus in campum ipsum Martium deferret. suum munus in campum ipsum Martium deferret. Inde in forum a magistratibus delatus est; dumque, ubinam cremandus esset, in questionem venisset, aliique in curia, in qua occisus erat, alii in cella Iovis dicerent, subito duo viri ignoti, succincti gladiis et iacula bina gestantes, ardentibus cereis igne accenso, diremerunt litem, secutique omnes quasi divinitus premonstratam viam, multi vestes, multi victoriosissime militarant, quasi iam armis vale dicerent, illo extincto, qui summum fuerat decus armorum. Matrone etiam sua in ignem et filiorum ornamenta iactabant. Luctus ingens fuit, non Romanorum modo, sed exte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pu. Reliquit oiros quos
iiritim c̾tento sexc̾tios. quod
lerxtũ ingens fuisse quis quis
ppli nursitarẽ accendit intelliget
dec̾uãtit occisoies uipq in ciberum
Iaccare bona pablitaie acca Rouo¬
qui tũt ꝯsul ⁊ lepidi qui mag̃r
equitũ diccatoi erat / abstiti desti¬
tu̾it. fuit ꝙ llis unita suge ciuia
⁊insi etꝭ ludibiiũ oxit extunto
p̾paratam mirificos in hnones
ũsum est Roga ei accensi in cãpo
manio secꝰ tumłim Iulie nestio
quid in filie an sorons ut̾q enĩ
nom̃ fuãt edes aurea templi in
ac pmpina ad caput eus tͦpai¬
uiii ad głiam et uestis in qua
erat occisus ad ꝯmiẜaaie ppᶜ.¬
tanciũm excitandã suul q
int̾ ludos fimereos ad mĩam oc¬
cisi et Incudiam accisoꝵ pciuã¬
tatũ est quo cesan om̃s spnons
Inslurand quose om̃s ꝓ salute
eius oigauant ut euidencius
yi compendio ꝑ missum est numã
ad simꝰ de more serentib ut sine
ordine que quisq uellet in umẽ

Expanded text:
 reliquit hortos, quos viritim trecenos sextertios, quod legatum ingens fuisse, quisquis populi numerositatem attendit, intelliget. Decreverant occisores corpus in Tiberim iactare, bona publicare, acta revoqui tunc consul, et Lepidi, qui magister equitum dictatori erat, absterriti destiterunt, fuitque illis una fuge cura, quoniam etiam ludibrium extincto preparatum mirificos in honores versum est. Rogus enim accensus in campo Martio secus tumulum Iulie, nescio quidem an filie an sororis, utrique enim nomen hoc fuerat; edes aurea templi in ac purpura, ad caput eius tropheum ad gloriam et vestis, in qua erat occisus, ad commiserationem spectantium excitandam; simulque inter ludos funereos ad misericordiam occisi et invidiam occisorum Paitatum est, quo Cesari omnes honores iusiurandum, quo se omnes pro salute eius obligaverant, ut evidentius i compendio permissum est munera ad funus ex more ferentibus, ut sine ordine, quo quisque vellet in itinere,