comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenis animum sodalium dis¬
similes mores. et amicicie pro¬
cellose: similem sibi efficere
gestientes. Que si ei dulcescere
ꝑstitissent: necesse erat amares¬
cere illi quod in hac uita dulciꝰ
cordi eius insederat. castitatis
amorem. Cui p̃cipue inuiders
coluber tortuosus. spargebat
laqueos temptationum: ac
uariis occursib calcaneo eius
insidiabat᷑. Cum eñi aliqͣndo
curiosius aspiciendo defixos
in quandam ocłos aliqͣndiu
tenuisset: continuo ad se re¬
uersus. et de semecipso eru¬
bescens apud semet ip̃m: in
seip̃m ultor seuerissimꝰ exarsit
Stagno quippe gilidarũ aqͣꝵ
quod in ꝓximo erat collotenus
insiliens tamdiu mibi ꝑman¬
sit. donec pene exsanguis effectꝰ
a calore carnalis concupiscenti¬
e totus refriguit: induens il¬
lum castitatis affectum. quem
induerat qui dicebat. pepigi
fedus cum ocłis. ut ne cogita¬
rem qͥdem de uirgine. Circa
idem tempꝰ instinctu demoĩs
in lectum dormientis in iecta

Expanded text:
venis animum sodalium disvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientes. Quae si ei dulcescere perstitissent, necesse erat amarescere illi, quod in hac vita dulcius cordi ejus insederat, castitatis amorem. Cui praecipue invidens coluber tortuosus, spargebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. Stagno quippe gelidarum aquarum, quod in proximo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit, induens illum castitatis affectum, quem induerat qui dicebat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine . 7. Circa idem tempus instinctu daemonis in lectum dormientis injecta
Abbreviated transcription (Latin):
de die in diem ꝓficiens adex¬
trema deuenit: ꝑficienda ĩ
futuro. in eo in quo ꝓficiens
de hoc scło migrauit. Obdor¬
miuit autem psallentib cle¬
ricis qͥ cunuenerant. et ipsa
parit̾ psallens. ut in extremis
quoq cum iam uox eiꝰ au¬
diri ñ posset. adhuc moueri
labia uiderent᷑: et lingua
palpitans dñm confiteri. De¬
mum int̾ letame supplicati¬
ones cum diceret᷑. ꝑ passionẽ
et crucem tuam libera eam
dñe. eleuans manum signa
uit se et emisit sp̃m : ita ut
manum ñ posset depon̾e
quam leuarat.
x hoc bernardus suo ia
more. suo iure uictitare
incipiens. eleganti corpore.
grata facie p̃minens. suauis¬
simis ornatus morib. acri
ingenio preditus. acceptabili
pollens eloquio: magne spei
adolescens predicabatur. Cui
tanqͣm ingredienti scłm. plu¬
res se uie scłi ipsius offerre ce¬
perunt: & in om̃ib assurg̃e
prosꝑitates uite huius: &mag¬
nespes undiq arridere. Obsi¬
debant autem benignum iu¬

Expanded text:
de die in diem proficiens, ad exde die in diem proficiens, ad extrema devenit, perficienda in futuro in eo, in quo proficiens de hoc saeculo migravit. Obdormivit autem psallentibus clericis qui convenerant, et ipsa pariter psallens, ut in extremis quoque, cum jam vox ejus audiri non posset, adhuc moveri labia viderentur, et lingua palpitans Dominum confiteri. Demum inter litaniae supplicationes, cum diceretur, « Per passionem et crucem tuam libera eam, Domine, » elevans manum signavit se, et emisit spiritum, ita ut manum non posset deponere quam levarat. Ex hoc Bernardus suo jam more, suo jure victitare incipiens, eleganti corpore, grata facie praeeminens, suavissimis ornatus moribus, acri ingenio praeditus, acceptabili pollens eloquio, magnae spei adolescens praedicabatur. Cui, tanquam ingredienti saeculum, plures se viae saeculi ipsius offerre coeperunt, et in omnibus assurgere prosperitates vitae hujus, et magnae spes undiqdebant autem benignum ju
Abbreviated transcription (Latin):
puericia transiret in adoles¬
centiam: mat̾ eius liberis
froelit̾ educatis. et uias scłi
ingredientib. quasi ꝑactis
omnib que sua erant: felici¬
ter migrauit ad oñm. De qͣ
nequaqͣm p̃tereundum est.
quod cum multo tempore
uixisset cum iuro suo hone¬
ste et iuste. scđm iusticias et
honestates scłi huiꝰ. et legem
fidemq cumugii: ꝑ aliquot
ante obitum suum annos.
in eo ad quod nutrire filios
uidebatur. ꝓut potuit & li¬
cuit mulieri sub potestate
uiri consticute. nec habenti
ꝓprii corporis potestatem: õs
ipsa preuenit. Etenim irdo¬
mo sua et in ꝓfessione cunu¬
gali. et in medio scłi heremi¬
ticam seu monasticam uitã
ñ paruo tempore uisa ẽ emu¬
lari. in uictus parcitate. in
uilitate uestitus. delicias et
pompas scłi a se abdicando.
ab actib et curis scłarib in
qͣntum poterat se subtrahen¬
do. insistendo ieiuniis. uigi¬
liis et orationib: et qͦd minꝰ
assumpte ꝓfessionis habebat.

Expanded text:
pueritia transiret in adolespueritia transiret in adolescentiam; mater ejus liberis fideliter educatis et vias saeculi ingredientibus, quasi peractis omnibus quae sua erant, feliciter migravit ad Dominum. De qua nequaquam praetereundum est, quod cum multo tempore vixisset cum viro suo honeste et juste secundum justitias et honestates saeculi hujus, et legem fidemque conjugii; per aliquot ante obitum suum annos, in eo ad quod nutrire filios videbatur, prout potuit et licuit mulieri sub potestate viri constitutae, nec habenti proprii corporis potestatem, omnes ipsa praevenit. Etenim in domo sua, et in professione conjugali, et in medio saeculi eremiticam seu monasticam vitam non parvo tempore visa est aemulari, in victus parcitate, in vilitate vestitus, delicias et pompas saeculi a se abdicando, ab actibus et curis saecularibus, in quantum poterat, se subtrahendo, insistendo jejuniis, vigiliis, et orationibus; et quod minus assumptae professionis habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
usq fatetur: quod eam cre¬
dat horam fuisse dominice
natiuitatis. Sed et facile ẽ ad¬
uertere his qui eiꝰ auditorium
frequentauerunt ĩ quanta
benedictione ea hora p̾uen̾it
eum dñs: cum usq hodie
in his que ad illiro ꝑtinerit
sacramentum. et sensus ei ꝓ¬
fundior. et sermo copiosior
suppetere uideatur. Unde et
postinodum in laudem eiꝰdẽ¬
genitͥcis et geniti. et sc̃e eius
natiuitatis insigne edidit opꝰ¬
cłm. int̾ initia oꝑum suorũ.
seutractatuum: sumpta ma¬
teria ex eo euuangłii loco ubi
legitur. Missus est gabriel
angłs adeo inciuitatem ga¬
lilee. et cetera que ibi sequuit᷑.
Neq illud tacendum quod
ab ipsis iam puerilib annis.
si quos poterat nummos
habere clandestinas faciens
elemosinas: et uerecundie sue
morem gerebat: et ꝓ ȩtate im¬
mo supra etatem pietatis oꝑa
sectabatur.
Ium autem aliquanto
tempore euoluto. ꝓfici¬
eñs otate et gr̃a apud ũm et
homines puer bernardus. de

Expanded text:
usque fatetur, quod eam creusque fatetur, quod eam credat horam fuisse Dominicae Nativitatis. Sed et facile est advertere iis qui ejus auditorium frequentaverunt, in quanta benedictione ea hora praevenerit eum Dominus; cum usque hodie in iis quae ad illud pertinent sacramentum, et sensus ei profundior, et sermo copiosior suppetere videatur. Unde et postmodum in laudem Genitricis et Geniti, et sanctae ejus Nativitatis, insigne edidit opusculum, inter initia operum suorum seu tractatuum, sumpta materia ex eo Evangelii loco, ubi legitur, Missus est Gabriel angelus a Deo in civitatem Galilaeae , et caetera quae ibi sequuntur. 5. Neque illud tacendum, quod ab ipsis jam puerilibus annis, si quos poterat nummos habere, clandestinas faciens eleemosynas, et verecundiae suae morem gerebat, et pro aetate, imo supra aetatem, pietatis opera sectabatur. Cum autem aliquanto tempore evoluto, proficiens aetate et gratia apud Deum et homines puer Bernardus de
Abbreviated transcription (Latin):
so impetu sp̃s surgens. ab oĩ
dolore lib̾atum se esse cogno¬
uit. Ex quo cum ñ parum ĩ
fide ꝓficeret: adiecit ei dñs ap¬
parere sicut olim puero samu¬
eli in sylo: et manifestare ei
głam suam : Aderat namq
sollempnis illa nox natiuita¬
tis dñicȩ. et ad sollempnes ui¬
gilias om̃s ut moris est para¬
bantur. Cumq celebrandi no¬
cturni officii hora aliqͣntisꝑ
ꝓtelaret᷑: contigit sedentem
expectantemq bernardum
cum cet̾is inclinato capite pau¬
lulum soporari. Affuit ilico
puero suo se reuelans pueri iħu
sc̃a natiuitas: tenere fidei sug¬
gerens incrementa: et diuine
in eo inchoans misteria c̃tem¬
plationis. Apparuit enim ei¬
uelut denuo ꝓcedens sponsꝰ
e thalamo suo. Apparuit ei qͣ¬
si iterum ante oculos suos nas¬
cens ex utero matris uirginis
uerbum infans speciosus for¬
ma p̃filiis hominum: et pue¬
ruli sc̃i in se rapiens minime
iam pueriles affectus. ꝑsuasũ
autem ẽ animo eiꝰ et nunc

Expanded text:
so impetu spiritus surgens, ab omni so impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum se esse cognovit. Ex quo cum non parum in fide proficeret, abjecit ei Dominus apparere, sicut olim puero Samueli in Silo, et manifestare ei gloriam suam . Aderat namque solemnis illa nox Nativitatis Dominicae; et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se revelans pueri Jesu sancta Nativitas, tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo inchoans mysteria contemplationis. Apparuit enim velut denuo procedens sponsus e thalamo suo. Apparuit ei quasi iterum ante oculos suos nascens ex utero matris Virginis verbum infans, speciosus forma prae filiis hominum, et pueruli sancti in se rapiens minime jam pueriles affectus. Persuasum autem est animo ejus, et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
secum habitare. publicũ fu¬
gitans: mire cogitatiuus. Pa¬
rentib obediens et subditꝰ:
om̃ib benignus et gratꝰ.:
domi simplex et quietꝰ ⁊ foris
rarus et ultra qͣm credi pos¬
sit uerecundꝰ: nusqͣm mul¬
tum loqui amans: deo de¬
uotus. ut puram sibi pue¬
riciam suam conseruaret:
litterarũ etiam studio de¬
ditus. ꝑ quas in scriptu¬
ris dm̃ disceret et cognos¬
ceret. In quo quantum in bre
ui ꝓfecerit. et quani ꝑspica¬
cem in discernendo induerit
sensum: ex eo quod subiun¬
gimꝰ aduerti potest.
graui capitis dolore
uexaretur: decidit ĩ lectum.
adducta aũt ad eum ẽ mu¬
liercula. quasi dolorem miti¬
gatura carminib. Quam ẽ il¬
le appropinquantem sentiret
cum carminalib instrumen¬
tis quib hominib de uulgo
illudere cunsueuerat: cum
inlignatione magna excla¬
mans. a se reppulit et abiecit.
Nec defuit miscđia diuina
bono zelo seĩ pueri: s conti¬
nuo sensit iurtutem. et in ip¬

Expanded text:
 habitare secum, publicum fu habitare secum, publicum fugitans, mire cogitativus, parentibus obediens et subditus; omnibus benignus et gratus, domi simplex et quietus, foris rarus, et ultra quam credi posset verecundus; nusquam multum loqui amans, Deo devotus, ut puram sibi pueritiam suam conservaret; litterarum etiam studio deditus, per quas in Scripturis Deum disceret et cognosceret: in quo quantum in brevi et profecerit, et quam perspicacem in discernendo induerit sensum, ex eo quod subjungimus, adverti potest. gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam 1064 cum ille appropinquantem sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus hominibus de vulgo illudere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ip
Abbreviated transcription (Latin):
tam sublimia ꝓmitebant᷑.
Quod et factum ẽ. Mox eñi
ut felici partu edidit. ñ mͦ
obtulit eum ło sicut de aliis
agere consueuerat: s sicut
legitur de sca anna matre
samuelis. que petitũ a dño
et acceptum filium in taber¬
nacło eius destinauit perpe¬
tuo seruiturum: sic et ipsa
eum in eccłia di acceptabile
obtulit munus. Unde et
ꝗͣ cicius potuit in eccłia ca¬
stellionis. que post modum
ipsius bernardi oꝑa. a scła¬
ri conu̾satione in ordinem
regłarium canonicoꝵ ꝓmo¬
ta cognoscit᷑. magistris litte¬
rarum tradens erudiendu:
egit quicqͥd potuit ut ĩ eis
ꝓficeret. Puer aũt et gratia
plenus. et ingenio natura¬
li pollens: cito in hoc desi¬
derium matris impleuit.
Nam in litterarum qͥcđe
studio supra etatem et pre
coetaneis suis ꝓficiebat: sin re¬
b scłarib iam mortificationẽ
future ꝑfectionis uelut natu¬
raliter inchoabat. Erat qͥppe
simplicissimꝰ in scłarib: amais¬

Expanded text:
tam sublimia promittebantur: tam sublimia promittebantur: quod et factum est. Mox enim ut felici partu edidit, non modo obtulit eum Deo, sicut de aliis agere consueverat; sed, sicut legitur de sancta Anna matre Samuelis, quae petitum a Domino et acceptum filium in tabernaculo ejus destinavit perpetuo serviturum : sic et ipsa eum in Ecclesia Dei acceptabile obtulit munus. 3. Unde et quam citius potuit, in ecclesia Castellionis quae postmodum ipsius Bernardi opera a saeculari conversatione in Ordinem regularium canonicorum promota cogoscitur magistris litterarum tradens erudiendum, egit quidquid potuit, ut in eis proficeret. Puer autem et gratia plenus, et ingenio naturali pollens, cito in hoc desiderium matris implevit. Nam in litterarum quidem studio supra aetatem et prae coaetaneis suis proficiebat: sed in rebus saecularibus jam mortificationem futurae perfectionis velut naturaliter inchoabat. Erat namque simplicissimus in saecularibus, amans
Abbreviated transcription (Latin):
quasi continuo ad heremum
trinsmittendos.
ec cum in ordine filiorũ
tcium bernardum ha¬
beret in utero. somnium uidit
p̃sagium futuroꝵ: cadellum sci¬
licet totum candidum.in dor¬
so subrufum et latrantem in
utero se habere. Suꝑ qͦ t̾rita
uehement̃. cum religiosum
quemdam iuirum consulu¬
isset: continuo ille sp̃m ꝓphe¬
tie concipiens. quo dauid
de scĩs predicatorib dño di¬
cit: lingua canum tuoꝵ ex
inimicis: trepidanti et anxie
respondit. Ne timeas. bene
res agitur. Optimi catuli ma¬
ter eris: qui domꝰ dei custos
futurus. magnos ꝓ ea contͣ
inmicos fidei editurꝰ est
latratus. Erit eñi egregius p̃¬
dicator: et tanqͣm bonus ca¬
nis. gratia lingue medicinał
in multis. multos morbos cu¬
raturus ẽ animarum. Quo
responso mulier pia. et fide¬
lis quasi a deo suscepto leta
efficitur: et iam tunc in amo¬
rem nondum nati tota tͣns¬
funditur: cogitans sacris eũ
litteris erudiendum trađe.
scłm modum uisionis et
int̃pretationis. qua ei de illo

Expanded text:
quasi continuo ad eremum transmittendos. 2. Haec cum in ordine filiorum tertium Bernardum haberet in utero, somnium vidit praesagium futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso subrufum, et latrantem in utero se habere. Super quo territa vehementer, cum religiosum quemdam virum consuluisset, continuo ille spiritum prophetiae concipiens, quo David de sanctis praedicatoribus domino dicit, Lingua canum tuorum ex inimicis ; trepidanti et anxiae respondit: « Ne timeas, bene res agitur, optimi catuli mater eris, qui domus Dei custos futurus, magnos pro ea contra inimicos fidei editurus est latratus. Erit enim egregius praedicator, et tanquam bonus canis, gratia linguae medicinalis in multis multos morbos curaturus est animarum. » Quo responso mulier pia et fidelis quasi a Deo suscepto, laeta efficitur, et jam tunc in amorem nondum nati tota transfunditur, cogitans sacris eum litteris erudiendum tradere secundum modum visionis et interpretationis, qua ei de illo
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. ⁊ sub manu signantis
exilit clamitans. qr uisum rece¬
pi. Nec mora afferebatur alter.
utroq ocło cecus. ⁊ is qͦ ibidem
illuminatꝰ est. ip̃a hora. Aderat
aũt ep̃c ciuitatis. explorator di¬
ligens om̃ium quȩ fiebant. Audi¬
ens gͥ adolẽcentem illuminatum
se ẽẽ gratulabundis uocib ac¬
clamantem ut ꝓbaret anuerũ
essec de multis int̾rogabat eum.
⁊ incunctant̃ ille ad singła res¬
pondebat. Ip̃a die circa horã sex¬
tam exiit pat̾ sc̃s ut signaret
egrotos.⁊ ibi statim claudꝰ qui¬
dam gressum recepit.Audien¬
tes aũt qr semel exisset. ad infir¬
mos in domũ spaciosiore. mul¬
to plures pͥorib conuenerunt.
Dost nonam gͥ horam egresus
ad eos signauit ex ordine residen¬
tes. ꝙ ꝯtinuo ex his de quib cer¬
ti fuimꝰ illuminati st̃ ceci qͥnq.
⁊ claudi tres receper̃t gressum.

Expanded text:
tus est, et sub manu signantis tus est, et sub manu signantis exsiliit clamitans, quia visum recepit. Nec mora, afferebatur alter utroque oculo caecus, et hic quoque ibidem illuminatus est ipsa hora. Aderat autem episcopus civitatis, explorator diligens omnium quae fecerat. Audiens igitur adolescentem illuminatum se esse gratulabundis vocibus acclamantem, ut probaret an verum esset, de multis interrogabat eum, et incunctanter ille ad singula respondebat. Ipsa die circa horam sextam exiit Pater sanctus ut signaret aegrotos, et ibi statim claudus quidam gressum recepit. Audientes autem quia semel exisset ad infirmos in spatiosiorem domum, multo plures prioribus pervenerunt. Post horam igitur nonam egressus ad eos, signavit ex ordine residentes. Et continuo ex his, de quibus certi sumus illuminati sunt caeci quinque, et claudi tres receperunt gressum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitun dominica pꝰt octabas
epiphanie & scd̃a feria. leodii
mansimus. dum philippus
noster ea quib tenebatur im¬
plicitus scłaria negocia con¬
suminaret. factum est autẽ
die dñica cum ad altare beate ma¬
rie in maiore ȩccłia pat̾ sc̃s missa¬
rum sollemnia celebrasset coram
uniu̾so clero ⁊ ppło. puer oblatus
est quem ex utero claudum ẽẽ
dicebant. Ubi uͦ signauit tibias
eiꝰ ⁊ renes tetigit. app̃hendens ma¬
nũ ip̃iꝰ erexit eum ꝓtinus o de¬
duxit. Conclamatũ est statim a
clero. te d̾m laudamꝰ. s mugitus
flentium ⁊ singultꝰ. uociferatio¬
nem laudis euicit. Dabant pro
cantu lacrimas. plebs ignara ca¬
nendi. Duas quoq aridas manꝰ
ibidem cetigit ⁊ curauit. ut sen¬
sum parit̃ ⁊ motum reciperent.
Nec dum ab altari dimotꝰ senem
cecum ꝑ signũ crucis illumina¬
uit.⁊ alterum claudum ambu¬
lare fecit. in facie cotiꝰ eccłiȩ quȩ
nem cecus uno ocło iuuenis ad
tactum sacre manus illumina¬

Expanded text:
gitur Dominica post octavas Ephiphaniae, et secunda feria, Leodii mansimus, dum Philippus noster ea quibus tenebatur implicitus, saecularia negotia consummaret. Factum est autem dominica die, cum ad altare beatae Mariae, in majori ecclesia Pater sanctus Missarum solemnia celebrasset coram universo populo, puer oblatus est, quem ex utero claudum esse dicebant: ubi vero signavit tibias ejus et renes tetigit, apprehendens manum ipsius erexit eum protinus, et deduxit. Conclamatum est statim a clero, « Te Deum laudamus: » sed mugitus fletuum et singultus vociferationem laudis evicit. Dabat pro cantu lacrymas plebs ignara canendi. Duas quoque aridas manus ibidem tetigit et curavit, ut sensum pariter motumque reciperent. Necdum ab altari dimotus, senem caecum per signum crucis illuminavit, et alterum claudum ambulare fecit in facie totius ecclesiae, quae nem, caecus uno oculo juvenis ad tactum sacrae manus illumina
Abbreviated transcription (Latin):
ipse regebat. tam uehenienti
dolore capitis laborabat: ut nͦ
regłam obseruare ieiunii. nec
sine pelliceis posset pilleis sta

Expanded text:
ipse regebat, tam vehementi dolore capitis laborabat, ut nec Regulam observare jejunii, nec sine pelliceis posset pileis sta
Abbreviated transcription (Latin):
inumici. & quem nouiciorum
parauerat in ruinam: de ipsiꝰ
potius riuna illi confirma.¬
ti sunt.
riusquã a cathalauno re¬
cedamꝰ. cum aliq̃n pater
sanctus inde rediret: frigore
& uento. tam ip̃e qͣm qͥ ẽ eo
erant grauit̾ laborabant. Cũ¬
q precedentib multis qͥ cunc
forte incomitatu eius erant.
nec pre angustia frigoris ad
eum actendentib. pene solus
ipse sequeret᷑. contigit equũ
unius de duob quicum eo

Expanded text:
inimici, et quem novitiorum paraverat in ruinam, de ipsius potius ruina illi confirmati sunt. 66. Priusquam a Catalauno recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendentibus, pene solus ipse sequeretur, contigit equum unius de duobus qui cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
Excusante illo ⁊ dicente ñ pos¬
sum: ego tͥait in nomine dñi
⁊ eiꝰ uirtute p̃cipio. uade. ⁊ sanꝰ
esto iam ab hac hora. Qd plu¬
raꝰ: Statim deposit᷑. statim sa¬
natus est. statim lib̾e gͣdielut᷑.
repletus stupore & extasi. in eo
quod contigerat sibi. Set et
uicim eius ⁊ noti parit̃ congra¬
tulantes dñm collaudabant:
qͥ miserabilis homĩs ⁊ m̾itum
simul et uotum. abundantia
sue pietatis excessit. Unde etiã
usq hodie locus ab incolis de¬
monstrat᷑. ubi signũ tã eiudeis
diuine uͥtutis effulsit. ubi se¬
nex claudꝰ ex multis annis co¬
ta inferiori corporis sui parte
p̃mortuus ⁊ a renib deorsum
om̃i prsus membroꝵ destitu¬
tꝰ officio: dũ stipem postulat
sanitatẽ recip̃. Hic fuit uiri
sẽi nouissimus in remoꝵ par¬
tes ingressus: siquid̾ factũ
est hoc ante sacram eiꝰ depo¬
sitionem corporis anno uno.
De qua felicium eiꝰ auctuum
felicissima ꝯsũmatõne: erit

Expanded text:
Excusante eo et dicente, « Non posExcusante eo et dicente, « Non possum:--Ego tibi, ait, in nomine Domini et ejus virtute praecipio, vade, et sanus esto jam ab hac hora. » Quid plura? Statim depositus, statim sanatus est, statim libere gradiebatur repletus stupore et exstasi in eo quod contigerat sibi. Sed et vicini ejus et noti pariter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Unde etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum partes ingressus: siquidem factum est hoc ante sacram ejus depositionem corporis anno uno. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit
Abbreviated transcription (Latin):
transisset. conu̾tit se.⁊ paulisper
intendens in eũ. quid paciatur
int̾rogat. cͥcunstantes: ⁊ sibi illũ
p̃cipit exhiberi. Suspicati homi¬
nes qd̃ esset ei ampliꝰaliquid ip̃e
daturus. dñe inquiunt claudꝰ
ẽ. moueri potest: nos ad eum
ferimꝰ qd̾ uolueris dare. Quo
repetente u̾bum et dicente. til¬
lite eum ⁊ afferte ad me: pͥmo
quid̾ p̃ ammiratone mutuo sese
intuebant᷑. ignorantes quid eẽt
facturꝰ. Demum agnoscentes
eũ. clamabant ad inuicem. ab
agnoscertt᷑: ⁊ int̃dicere sociis
necui ex occurrentib manife¬
starent eum. aut de eo aliquid
loquerent᷑. s querentib qͥs tran¬
siret.dicerent monachos esse:
aut aliqͣm de ꝑsonis simul eun¬
tib nominarent. Igit᷑ agnito
d̾i famulo ruunt undiq: ⁊ le¬
uantes hominem ferunt.⁊ of¬
ferunt ei. Qͥ imponens utͣnq
manum capiti eiꝰ:⁊ in celum
suspiciens. ac breuit orans: de¬
poni illum iubet ⁊ ambulare.

Expanded text:
ertransisset, convertit se; et paulisper ertransisset, convertit se; et paulisper intendens in eum, quid patiatur interrogat circumstantes, et sibi illum praecipit exhiberi. Suspicati homines quod esset ei amplius aliquid ipse daturus:-- « Domine, inquiunt, claudus est, nec moveri potest; nos ad eum feremus quod volueris dare. » Quo respondente verbum et dicente, « Tollite eum, et afferte ad me; » primo quidem prae admiratione mutuo sese intuebantur, ignorantes quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clamabant ad invicem: « Aagnosceretur, et interdicere sociis ne cui ex occurrentibus manifestarent eum, aut de eo aliquid loquerentur; sed quaerentibus quis transiret, dicerent monachos esse, aut aliquem de personis simul euntibus nominarent. Igitur agnito Dei Famulo ruunt undique, et levantes hominem ferunt, et offerunt ei. Qui imponens utramque manum capiti ejus, et in coelum suspiciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare.
Abbreviated transcription (Latin):
bere annuens qͥcqͥd fuat pꝰtulatꝰ
brenam oppidum:men¬
dicantem in platea uidit fe¬
minam cecam. Q i aliqͣntis¬
ꝑ intuitus. cũ ex more a tran¬
seuntib elemosinã flagitaret:
tu inquit petis argentũ. ⁊ d̾s
tͥ uisum donabit. Accedens gͦ te¬
tigit eam: ⁊ ocłos eiꝰ aꝑuit. Que
bñficium sentiens insꝑatum:
ñ minꝰ miscd̾ie magnitudĩem
qͣm lucem insolitã mirabat᷑.
nter pͥmas ꝓpagines quas hec
abundantissima uitis emisit:
in remoꝵ parrochia monaste¬
rium igniacense plantatum
felicit᷑ radicauit. Qd̃ aliqͣndo
uisitans idem sc̃s: uicum ma¬
t̃ne fluuo ꝓximum quẽ ruo¬
lium nominant ꝑtͣnsibat. Uir
quoq magnificus ⁊ deuotissi¬
mꝰ eius amator. sanson remoꝵ
archiep̃e comitabat᷑ illũ: soli¬
ta ueneratione deducens. Se¬
nex aũt claudꝰ ad mendican¬
dum positꝰ erat inuia. cui unꝰ
e fratrib elemosinã dedit. Secu¬
tꝰ abbas sc̃s. cũ iam hominem ꝑ¬

Expanded text:
bere annuens quidquid fuerat postulatus bere annuens quidquid fuerat postulatus Christi Brenam oppidum, mendicantem in platea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mirabatur. Inter primas propagines, quas haec abundantissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem Sanctus, vicum Maternae fluvio proximum, quem Rivolium nominant, pertransibat. 1150 Vir quoque magnificus, et devotissimus ejus amator, Samson Remorum archiepiscopus, comitabatur illum, solita veneratione deducens. Senex autem claudus ad mendicandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominem p
Abbreviated transcription (Latin):
do barrensi comite. aliisq ꝑso¬
nis: tam ex clericali qͣm ex mili¬
cari ordine multis. Int̾im causa
excitit ut rogaret nobilem uirũ
henricum de salinis. suꝑ u̾bo
qͦdam qd̾ ip̃e ei ep̃c ⁊ alii qͥ con¬
uenerant sugg̾ebant: ut uide¬
licet metensi cuuitati ⁊ ppło pa¬
cem daret: cui gͣuit inimicaba¬
tur. Ille uͦ renuere penitꝰ ⁊ abiu¬
rare: nec ullis p̃cib flecti. Int̃
hec suꝑuenientes alii offebant
beato uiro hominẽ surdũ: ob¬
secrantes ut ei manũ impon̾e
dignaret᷑. At ille fidei delo suc¬
census sicut int̃dum ob causas
necessarias. t̃ror qͥdam ⁊ aucto¬
ritas supͣ homĩem ineiꝰ facie
rutilabat: conu̾sus ad milicem
tu nos inquit audire contemp¬
nis. quos continuo coram ce
audiet surdꝰ: ⁊ imponens ma¬
nus homini signauit eum:
⁊ in aures eiꝰ digitos misit. Qͦ
ꝓtinꝰ audiente: pauens henricꝰ.
⁊ tremens. ruit ad pedes hoĩs
di. humilit̃ satisfaciens: et li¬

Expanded text:
do Barrensi comite, aliisque persodo Barrensi comite, aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmis super verbo quodam, quod ipse ei episcopus et alii qui convenerant, suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec supervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et li
Abbreviated transcription (Latin):
sis. qd̃ gͣndissilua uocatur.
n constanciensi qͦq diocesi ꝓpe
castrũ frieburg. cũ homini ce¬
co inuia manũ imposuisset.
remisit qui uideret eum: et
inuentus est uidens.
uod de duiob aliis cecis
inꝑago coloniensi ꝓpe
monasteriũ qd̾ brunuillare
dicit᷑. similit̃ fecit: ⁊ cũ uidere
nunciarent᷑. confessus ẽ se qͦq
sensisse uircucem.
n t̾ricorio etiã senonensi. ĩ oppido
qd̾ scĩflorentini nomĩe uocant:
oblata ẽ uiro di mulier surda.
Cui manꝰ imponens. ꝑ sp̃m sen¬
sit uͥtutis effectum: cum illa
adhuc stupida ⁊ tumultuosa
ut est genus illud. ⁊ ut ipsa
ante solebat. nichil se audire
clamaret. Mane facto cũ nec
illa rediret. nec alt̃ aliqͥd indi¬
caret de ea. sciens sc̃s diuinam
illi miscd̃iam affuisse : accersi¬
ri feminam iibet. Inuenta gͥ
auditũ recepisse: uenit głificais
dĩn: ⁊ di famulo gratias agens.
grediebat᷑ idem pater me¬
tensium ciuitatem. q ex
more deuotꝰ eum ppłs deducebat.

Expanded text:
is-Silva vocatur. In Constantiensi quoque dioecesi prope 1149 castrum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope monasterium, quod Brumvillare dicitur, similiter fecit; et cum videre renuntiarentur, confessus est se quoque sensisse virtutem. 49. In territorio etiam Senonensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus imponens, per spiritum sensit virtutis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus divinam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum populus deducebat,
Abbreviated transcription (Latin):
acclamantib uniuersis.
lio tempore ꝓximũ castͣm
brenam cransiens. obui¬
am habuit ppłm multũ sicut
ubiq semꝑ ⁊ undiq ĩ ipsius
occursum confluebat innu¬
mera mnultitudo. Ubi cernen¬
tib cunctis feminam claudã
ex eodem oppido cetigit ⁊ erex̃:
quam ⁊ ibidem pꝰtea uidimꝰ
occurrentem ei. cum cęceris.
o pre ceteris gras referentẽ.
N pago senonico apud castrũ
qd̾ triangulum uocant. int̾
missarũ sacra sollemnia. femi¬
na cuiꝰ ibidem ꝑ annos decem
cecitas omnib innotuerat:
sub manu uiri dĩ mirantib
om̃ib uisum recepit.
pud monasteriosu quoq
ubi iona ⁊ sequana con¬
fluunt. p̃sente piissimo pͥnci¬
pe comite theobaldo. aliis qͦq
astantib ñ paucis potentib
uiris: offerenti diuina sacrifi¬
cia uiro dĩ ꝑaliticam feminam
obtulerunt. Quam explecis sol¬
lemniis tangens ⁊erigens ip̃a
hora sanam remisit ad ꝓpria:.

Expanded text:
acclamantibus universis. 42. Alio tempore proximum castrum Brenam transiens, obvium habuit populum multum, sicut ubique semper et undique in ipsius occursum confluebat innumera 1147 multitudo. Ubi cernentibus cunctis, feminam claudam ex eodem oppido tetigit et erexit, quam et ibidem postea vidimus occurrentem ei cum caeteris, et prae caeteris gratias referentem. In pago Senonico apud castrum quod Triangulum vocant, inter Missarum sacra solemnia, femina cujus ibidem per annos decem caecitas omnibus innotuerat, sub manu Viri Dei, mirantibus omnibus, visum recepit. Apud Monasteriolum quoque, ubi Yona et Sequana confluunt, praesente piissimo principe comite Theobaldo, aliisque astantibus non paucis potentibus viris, offerenti divina sacrificia Viro Dei paralyticam feminam obtulerunt: quam expletis solemnibus tangens et erigens, ipsa hora sanam remisit ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad patͥam: de mundo ad patr̃e.
De quo tͣnsitu eiꝰ muta nouimꝰ
apparuisse qͣm multis: et qͥdem
ñ indigna relatu s difficile ni¬
mnis singła uestigare: ⁊ scribere
om̃ia nimis longũ. Namoe usq
niodo multifarie multisq modis
pat̃nꝰ erga filios amor uere etiam
crebris reuelatõnib eoꝵ digna¬
t᷑ solari lacͥmas. releuare mesti¬
ciam: ut qͦ dulciꝰ ei gaudent.
minꝰ anxie dolent sibi. Siqua
tam̃ ex his minꝰ ꝓlixam deside¬
rantia narrationẽ lector scire de¬
siderat: ꝓpͥo mag̃ ⁊ nouissimo
credimꝰ reseruanda capitło. Inte¬
rim cȩt̾a ꝓsequentes. qͣnta possu¬
mus iuolentia animos au̾tamꝰ
ab illo tam grauigemitu ⁊ ru¬
gitu. qͦ nimirũ grex miserabił
pastore migrante ꝑsonuit. Par¬
camꝰ pagine.⁊ qͣntũ possumꝰ strin¬
gamꝰ ocłos. palpebras cõplodamꝰ
aduersus lacͥmas. qͥb in illo su¬
e claritatis abscessu uallis nr̃a
fluebat: eccłie ꝓtinꝰ uniu̾se cali¬

Expanded text:
ad patriam, de mundo ad Patrem! ad patriam, de mundo ad Patrem! De quo etiam transitu ejus multa novimus apparuisse quam multis, et quidem non indigna relatu, sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Nam et usque modo multifarie multisque modis paternus erga filios amor, vere etiam crebris revelationibus eorum dignatur solari lacrymas, relevare moestitiam, ut quo dulcius ei congaudent, minus anxie doleant sibi. Si qua tamen ex his, minus prolixam desiderantia narrationem, lector scire desiderat, proprio magis et novissimo credimus reservanda capitulo. 14. Interim caetera prosequentes, quanta possumus violentia animos avertamus ab illo tam gravi gemitu et rugitu, quo nimirum grex miserabilis, pastore migrante, personuit. Parcamus paginae, et quantum possumus, stringamus oculos, palpebras complodamus adversus lacrymas, quibus in illo suae claritatis abscessu vallis nostra fluebat, Ecclesiae protinus universae cali
Abbreviated transcription (Latin):
cia singłaris luc̾na sue genera¬
tionis sc̃s ac uere beatꝰ albs ber¬
nardꝰ. a corpore mortis in t̾ram
uiuentium felicit᷑ xp̃o duce
migrauit: ex filioꝵ circunstan¬
tium ⁊ int̃ graues singultus
ac lacrimas uberes ut cumq
psallentium choro. ad multoꝵ
quos ipse p̃miserat cȩtus tran¬
siens letabundos. ad sc̃orũ cu¬
neos gͣtulantes. ad obuia ag¬
mina angłoꝵ. Felix anima qͣm
sic leuabant excelsa suoꝵ pͥuile¬
gia meritoꝵ. qͣm sic pia filioꝵ
ꝓsequebant᷑ inferioꝵ uota: sic
quoq suꝑioꝵ desid̾ia sacra tra¬
hebant. felix illi ⁊ uere serenꝰ
dies: quo plenꝰ ei meridies xp̃c.
illuxit. Dies cunctis uite suȩ
dieb tantis ab eo expectatꝰ. de¬
sideriis: expetitus suspiriis:¬
frequentatꝰ meditatõnib. orati¬
onib p̃munitꝰ. Felix tͣnsitꝰ. dela¬
bore ad refrigerium. de expecta¬
tione ad p̃mium: de agone ad
brauium: de morte ad uitam. de
fide ad noticiam:. de ꝑegnatõne

Expanded text:
rtia singularis lucerna suae generartia singularis lucerna suae generationis, sanctus ac vere beatus abbas Bernardus, a corpore mortis in terram viventium feliciter Christo duce migravit, ex filiorum circumstantium et inter graves singultus ac lacrymas uberes utcunque psallentium choro ad multorum, quos ipse praemiserat, coetus transiens laetabundos, ad sanctorum cuneos gratulantes, ad obvia agmina angelorum. Felix anima, quam sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum, quam sic pia filiorum prosequebantur inferiorum vota; sic quoque superiorum desideria sacra trahebant! Felix illi et vere serenus dies, quo plenus ei meridies Christus illuxit: dies cunctis vitae suae diebus tantis ab eo exspectatus desideriis, expetitus suspiriis,frequentatus meditationibus, orationibus praemunitus! Felix transitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueniret. Nam ⁊ solitꝰ erat in
familiari collocutione fateri:
uix credere se hominib qd̃ sic
eum sibi utilem crederent ut
dicebant. S nec paruũ sese in
suis suꝑ hoc cogitationib ꝑhibe¬
bat aliqñ sustinuisse conflictũ.
qd̾ nec tam ueraces homines fal¬
lere uelle. nec tam prudentes
falli posse ueri simile uideret᷑:
cũ alt̾utrũ excusare ñ posset.
Qũẽ eñĩ totꝰ mirabat᷑ orbis. so¬
lus ipse qd̾ erat mirabiliꝰ non
uidebat. sue uidelic oꝑatõnis
opimionis ue splendorem sicut
ille qͦndam uir simplex ⁊ rectꝰ
nec solem cum fulgeret. nͨ lu¬
nam incedentem clare uidisse
se memorabat.
ouissime cũ excerioris ha¬
bitacłi undiq iam soluta
compago. desid̾anti anime libe¬
rum p̃staret egressum: magnꝰ
ille dies illuxit. quo ꝑpetuus
illi ortꝰ est dies. Ad cuiꝰ exitum
uicini ep̃i cũ abbatũ ⁊ fratrũ
copiosa multitudine fuerant
congregati. Hora aũt diei pene c̃¬

Expanded text:
proveniret. Nam et solitus erat in proveniret. Nam et solitus erat in familiari collocutione fateri, vix credere se hominibus, quod sic eum sibi utilem crederent ut dicebant. Sed nec parvum sese in suis super hoc cogitationibus perhibebat aliquando sustinuisse conflictum, quod nec tam veraces homines fallere velle, nec tam prudentes falli posse verisimile videretur cum alterutrum excusare non posset. Quem enim totus mirabatur Orbis, solus ipse quod erat mirabilius non videbat suae videlicet operationis opinionisve splendorem, sicut ille quondam vir simplex et rectus, nec solem cum fulgeret, nec lunam incedentem clare vidisse se memorabat . 13. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago, desideranti animae liberum praestaret egressum, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies, ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati. Hora autem diei pene te
Abbreviated transcription (Latin):
plicatõne pulsabant: ⁊ hec atq
huiꝰmodi loquebant᷑. Nunqͥd
ñ misereris huic monasterio
pat̃. nunqͥd ñ compat̾is nobus.
quos tanto pietatis affectu ma¬
dernis lactasti uberib. pat̃na
consolatione fouistiͦ Quomͦ sic
exponis labores tuos quos in
loco hoc laborastĩ qͦmͦ tã di¬
lectos hactenꝰ filios sic relinqͥs:
Tunc uͦ flens ip̃e cũ flentib.
⁊ columbinos ocłos in celum
porrigens. ac mente tota apli¬
cum illũ concipiens sp̃m ces¬
tabat᷑ coartatũ se ẽ duob.:⁊ qͥd
eligeret ignorantem: diuinȩ
tocũ tͥbuere arbitrio pietatis.
Nam ⁊ hinc pat̾na illũ urge¬
bat caritas. filioꝵ uotis annire¬
re ut maneret: ⁊ inde tͣhebat
xp̃i desid̾ium ut migraret.
Cuitam̃ ab olim iam atq altiꝰ
radicata inpectore eiꝰ humili¬
tas ꝑsuaserat. ut ex intimo cor¬
dis affectu seruum imitilem se
esse diceret. ⁊ arborem steriłe
reputaret: ex cuiꝰ uita nullus
sibi fructus. nullꝰ alt̾i cuiqͣm

Expanded text:
plicatione pulsabant, et haec atque hujusmodi loquebantur: « Nunquid non misereris huic monasterio, Pater? nunquid non compateris nobis, quos tanto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consolatione fovisti? Quomodo sic exponis labores tuos, quos in loco hoc laborasti? quomodo tam dilectos hactenus filios sic relinquis? » Tunc vero flens ipse cum flentibus, et columbinos oculos in coelum porrigens, ac mente tota apostolicum illum concipiens spiritum, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem , et divinae totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat charitas, filiorum votis annuere, ut maneret: et inde trahebat Christi desiderium, ut migraret. Cui tamen ab olim jam atque altius radicata in pectore ejus humilitas persuaserat, ut ex intimo cordis affectu servum inutilem se esse diceret, et arborem sterilem reputaret, ex cujus vita nullus sibi 1156 fructus, nullus alteri cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ notã uob manum agnos¬
catis affectũ.
nos diximꝰ ⁊ ip̃a quoq
eiisd̾e u̾ba declarant: pater
sc̃s exitu iam imminente
dictauit. Ex cuiꝰ tenore possit
nimirĩr diligens lector. sacru
illius uel ex parte aliqua pectꝰ
agnoscere qͣnta illi in ipsa sui
ruina corporis tranqͥllitas m̃¬
tis. serenitas animi. suauitas
sp̃c. qͣnta sub fiducie culmĩe
radix humilitatis. S ⁊ nr̃os
licebit. uultus exsangues. sin¬
gultus gͣues. crebra suspiria.
anxias cogitatõnes. Nimirũ
cum thesaurꝰ tantꝰ ⁊ tã amabi¬
et tam̃ nec spes esset diutius re-¬
tinendi. nec facultas parit̃ com¬
meandi. Nec lugendum nobis.
ullatenꝰ suꝑ illum qͥ ĩ gaudium

Expanded text:
ut per notam vobis manum agnoscatis affectum. » nos diximus, et ipsa quoque ejus verba declarant, Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Ex cujus tenore posset nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culmine radix humilitatis. Sed nostrumlicebit, gultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabiesset: et tamen nec spes esset diutius retinendi, nec facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ullatenus super illum, qui in gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum eidem ꝓximũ monas¬
terio : claudam feminã fecit af¬
ferri. hec ex multo iam tp̃re
reppens humi erigi penitꝰ ñ
ualebat: s scabellula tenens
manib renes emortuos post
se crahere consuerat. Cũ aũt
p̃ multitudine ppłi ad di homi¬
nem introdici femina ñ uale¬
ret. in basilica media repente
conualuit.⁊ exiliens ambula¬
bat: ñ sine lacͥmis agensgr̃as
do. Cuiꝰ scabellula ppłs iubi¬
lans tulit.ꝓtinꝰ ad altare: ut
sisterent ea dño ⁊ bernardo
seruo eiꝰ. De cuiꝰ nob curatione
confessus ẽ pat̾ sc̃s: qd̾ p̃ceden¬
ti nocte cͥ preostensa fuisset.
uidebat᷑ eñĩ sͥ in eadem basili¬
ca in medio ppłi circonstantis
clandestinꝰ ⁊ ignotꝰ eiꝰmodi fe¬
minã tangere ⁊ transire. ac
ꝓtinꝰ eam udere sanatam: plu¬
rimum sͥ ip̃e congratulans et
exultans qd̃ agnitꝰ ñ fuisset. Ca¬
dem etiã die rutilauit rutine
in beati uiri p̾̃sentia lux celesti.

Expanded text:
oppidum eidem proximum monasoppidum eidem proximum monasterio, claudam feminam fecit afferri. Haec ex multo jam tempore repens humi, erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina non valeret, in basilica media repente convaluit; et exsiliens ambulabat, non sine lacrymis agens gratias Deo: cujus scabellula populus jubilans tulit protinus ad altare, ut sisterent ea Domino, et Bernardo servo ejus. De cujus nobis curatione confessus est Pater sanctus, quod praecedenti nocte sibi praeostensa fuisset. Videbatur enim sibi in eadem basilica, in medio populi circumstantis, clandestinus et ignotus ejusmodi feminam tangere et transire, ac protinus eamdem videre sanatam, plurimum sibi ipse congratulans et exsultans, quod agnitus non fuisset. Eadem etiam die rutilavit Rutinae in beati Viri praesentia lux coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
recepit: et ibat gratias agens.
nno altero causa extitit ut
uit sc̃s lingonas peteret:
inter ep̃m et clerũ ciuitatis il¬
lius orta graui ad modũ simul¬
tate. Ubi cũ pͥma die inefficaci¬
t̃ laborasset.⁊ mane facto para¬
ret abire: dicebat fr̃ib quia ui¬
di ꝑ uisum noctis introeunti
mͥ eccłiam. offerri claudam fe¬
minam ⁊ sanari. post unam
fere horam cũ iterũ clerici ꝯ¬
uenissent. pret̃ spem õĩum
reformata pace: multis pre¬
cib coegerunt illum beati
mammetis mr̃is intrare ba¬
silicam: & qr fames inualue¬
rat. ppłm ad elemosinã exhorta¬
ri. Ubi int̃loquendu sicut p̃¬
dixerat oblata ẽ clauda muli¬
er ⁊ erecda: mirantib qͥdem
omnib. s eis ampliꝰ qui sicut
uidebant factum: ita sese et re¬
cordabant᷑ audisse futurum.
N pago treu̾ensi antiquũ extat
cenobium: qd̾ rucinense uoca¬
tur. Ubi celebrante a liqñ missa¬
rum sollemnia uiro d̾i: innu¬
merabił aderat multitudo In¬
terea guntramiꝰ de sirca qd̃ est

Expanded text:
recepit, et ibat gratias agens. 46. Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simultate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abire, dicebat fratribus, « Quia vidi per visum noctis introeunti mihi ecclesiam offerri claudam feminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invaluerat. populum ad eleemosynam exhortari. Ubi inter loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda mulier. et erecta. mirantibus quidem omnibus, sed eis amplius, qui sicut videbant factum, ita sese recordabantur audisse futurum. 47. In pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. Interea Guntranus de Sura, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ficus. choruscans miracuł:
fac nos eius quas frueris lu¬
cis suauitatisq participes.
Oodoriferum lilium mne

Expanded text:
ficiis, coruscans miraculis! fac nos ejus, qua frueris, lucis suavitatisque participes. O odoriferum lilium, in
Abbreviated transcription (Latin):
rent grãs d̾o. Multa proinde
cecta filentio ad nr̃am ñ ꝑuenere
noticiam. licet ex his qͦ que cer¬
tissime noui omiserim ñ pauca
scienter. uericꝰ eqͥdem ne force
qͣnlib curioso pareret copia tan¬
ta fastidium. Illud sane ñ cam
uobis loquor de cuiꝰ credulitate
non dubito. qͣm ceteris ĩ quoꝵ
manus hec potert̃ideuenire.
uil me scͥpsisse nisi qd̾ aut uidi

Expanded text:
rent gratias Deo. Multa proinde rent gratias Deo. Multa proinde tecta silentio ad nostram non pervenere notitiam: licet ex his quoque quae certissime novi, omiserim non pauca scienter, veritus equidem ne forte quamlibet curioso pareret copia tanta fastidium. Illud sane non tam vobis loquor, de cujus credulitate non dubito, quam caeteris, in quorum manus haec poterunt devenire: nihil me scripsisse, nisi quod aut vidi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ dilectissimo
ce reu̾entissimo
patͥ herimanno
di gr̃a ꝯstantiensi
ep̃o. puer scĩtatis eiꝰ gaufridus
clareuallis monachus qͣlis cumq
in orõnib suis filioꝵs meminis¬
se suoꝵ. Ea quidem miracula
que a spira usq leodium facta
iuidimꝰ ⁊ cognouimꝰ. ad clerum
coloniensem eod̾e descͥpsimꝰ modo
qͦ pͥora fuerant. ante descripta
ut ad instar collatõnis u̾cissim
ea quib affuimꝰ singłi loq̃rem᷑.
Quia gͦ libelli illiꝰ exemplar ue¬
stram pat̾ beatissime diligenti¬
am effugere ñ pot̾it ut confido
reliqua describ̾e. ⁊ scĩtati uestre
dirigere ñ neglexi. Multa qͥdem
nos ⁊ ex pͥorib ignorasse certissi¬
mum ẽ. nemo quippe ĩ transcur¬
su prosequi poterit uniuersa.
Maxime tam̃ nocuit uͥ teutomi¬
coꝵ exiuimꝰ regionem qd̾ cessa¬
uerat ur̃m illud cristuns gna¬
de. ⁊ ñ erat qui uociferaretur.
Neq eñĩ scd̾m ur̃ates ꝓpͥa habet
cantica ppłs romane lingue qͥb
ad singła queq miracła refer¬

Expanded text:
no dilectissimo et reverendissimo Patri HERMANNO, Dei gratia Constantiensi episcopo, puer sanctitatis ejus GAUFRIDUS Clarae-Vallis monachus qualiscunque, in orationibus suis filiorum meminisse suorum. 1182. Ea quidem miracula, quae a Spira usque Leodium facta vidimus et cognovimus, ad clerum Coloniensem eo descripsimus modo, quo priora fuerant ante descripta, ut, ad instar collationis, vicissim ea, quibus adfuimus, singuli loqueremur. Quia ergo libelli illius exemplar vestram, pater beatissime, diligentiam effugere non poterit, ut confido, reliqua describere, et Sanctitati vestrae dirigere non neglexi. Multa quidem nos et ex prioribus ignorasse certissimum est. Nemo quippe in transcursu prosequi poterit universa. Maxime tamen nocuit, ubi Teutonicorum exivimus regionem, quod cessaverat vestrum illud, « Christ, uns genade: » et non erat qui vociferaretur. Neque enim secundum vestrates propria habet cantica populus Romanae linguae, quibus ad singula quaeque miracula refer
Abbreviated transcription (Latin):
iuiro dĩ. At ille debilia membͣ
signans ⁊ attrectans. ambu¬
la inquit in nomne iħu xp̃i.
protinꝰ aut confortatꝰ ambu¬
lare cepit. ⁊ egressus ẽ sermo
in clerum ⁊ exclamauerunt

Expanded text:
iro Dei. At ille debilia membra signans et attrectans: « Ambula, inquit, in nomine Jesu Christi. » Protinus autem confortatus ambulare coepit. Et egressus est sermo in clerum, et exclamaver
Abbreviated transcription (Latin):
ppło. Nec mora &̃ clauda mulier
gressum recepit. ⁊ tres ceci illumi¬
nati st̃. ⁊ singłi quiq deducti in
ppłmm cum leticia & exultatione.
Philippus. Cum egrederetur
iur sc̃s tralectum causa extitit
ut ad eccłiam beati seruatii de¬
clinaret pro negotio fratris
noberti qui canonieꝰ erat eiꝰde
eccłiȩ s continuo ⁊ þrebende
abrenunciauit ⁊ scło. In ip̃o gͦ
itinere puer claudꝰ erectꝰ ẽ corã
nob̾. In eccłia qͦ beati seruatii
offerentes claudum hominem
patri nr̃o rogabant ut ei manũ
imponeret. At ille nescio inquit
si displicebit beato seruatõ si id

Expanded text:
populo. Nec mora, etiam clauda mulier populo. Nec mora, etiam clauda mulier gressum recepit; tres quoque caeci illuminati sunt, et singuli quique deducti in populum cum laetitia et exsultatione. 33. PHILIPPUS. Cum egrederetur Vir sanctus Trajectum, causa exstitit ut ad ecclesiam beati Servatii declinaret pro negotio fratris Norberti qui canonicus erat ejusdem ecclesiae: sed is continuo et praebendae abrenuntiavit et saeculo. In ipso autem itinere puer claudus erectus est coram nobis. In ecclesia quoque beati Servatii offerentes claudum hominem Patri nostro, rogabant ut ei manum imponeret. At ille: « Nescio, inquit, si displicebit beato Servatio, si id