comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos: demorte redimam illos ero morstua omorsero morssus tuus¬
thoc perpro phetam idẽ inpsalmis predixit: caromea requiescit
resurrectione: & inpsalmo tertio it acanitur.. Ego dormiui
& requeui. ex surrexi quia dñs suscepitme. Ubi quid aliud
indicat propheta quid dormierit & resurrexerit : nisisomnus
iste mors ẽet. & euigilatio resurrectio quod inqua dragesima
sicrequieuit. ut confestim postmortẽ resurger&. Item per esaia
deeadem resurrectione sua Sicclamat : Nunc ex surgam dicit
dñs nunc ex altabor nunc sub leuabor: ubi aꝑte testimonium resur¬
rectionis . & as censionis ostenditur ⁊ Unde &ibi zelum uideorum sub¬
TERTIA DIE RESUR CeNS¬

Expanded text:
eos, de morte redimam illos. Ero mors tua, o mors, ero morsus tuuseos, de morte redimam illos. Ero mors tua, o mors, ero morsus tuust hoc per prophetam idem in Psalmis praedixit: Caro mea requiescit resurrectione et in psalmo tertio ita cantatur: Ego dormivi, et requievi, et resurrexi, quia Dominus suscitavit me. 2. Ubi quid aliud indicat propheta, quod dormierit, et resurrexit, nisi quod somnus iste mors esset, et evigilatio resurrectio? quod in quadragesimo sic requievit, ut confestim post mortem resurgeret. 3. Item per Isaiam de eadem resurrectione sua sic clamat: Nunc exsurgam, dicit Dominus, nunc exaltabor, et nunc sublevabor . Ubi aperte testimonium resurrectionis et ascensionis ejus ostenditur. Unde et ibi zelum Judaeorum subtertia die resurre
Abbreviated transcription (Latin):
tuor  monu mento adpositum est¬
Perhieremiam ita idem ait: laborauit in lacu uita mea.
& posuerunt lapidem superme: Etiterum condusit uias
meas lapidibus quadris : cirtum edificauit aduersum
me ut non e grediar :
ic idem dñs in ecclesiastico dicit penetra bo om nes
inferiores partesterre : & in spiciam omnes ddormientes.
& in luminabo sperantes indm̃: Item in psalmis. iutamea
inferno ad propinquauit: ex pstima tussum cum descendentib
in lacũ. factus sũ sic homo sine adiutorio. inter mortuos liber :
Descendit enim sicut homo in ifernum. sed solus inter mortuos
liber fuit : quia mors illũ tenere non potuit: cup. Li¬
EM QUIA IN IN FER NUM
DES CENDENS. EOS
Qui CAPTIUI ERANT ADIABULO ERUIT. ET SIC ITE¬
RUM AD CELESTEM REMEAUIT SEDEM¬
dem per osee ita ante prenuntiauit: ego inquit accipiam etuadã.
tollam & non est qui eruat. uadens reuertas ad locum meum.
id est ad celestem solium. & infra demanu in quit mortis liberabo

Expanded text:
positus esper Jeremiam idem ait: Lapsa est in lacum vita mea, 55 et posuerunt lapidem super me. Et iterum: Conclusit vias meas lapidibus quadris, circumaedificavit adversum me, ut non egrediar. sic idem Dominus in Ecclesiastico dicit: Penetrabo omnes inferiores partes terrae, et inspiciam omnes dormientes, et illuminabo sperantes in Deum . Item in Psalmis: Vita mea inferno appropinquavit, aestimatus sum cum descendentibus in lacum, factus sum Descendit enim, sicut homo, in infernum, sed solus inter mortuos liber fuit, quia mors illum tenere non potuit. CAP Quia in infernum descendens eos qui captivi erant a diabolo eruit, et sic iterum ad coelestia remeavit,dem per Osee ita ante praenuntiavit: Ego, inquit, ego capiam, et vadam; tollam, et non est qui eruat; vadens revertar ad locum meum; id est, ad coeleste solium. Et infra: De manu, inquit, mortis liberabo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsesan abit nos : uiuificabit nos postduos dies indietertia
resuscitauit nos &ui uemus in conspectu eius: omnia enim¬
haec inxp̃o ita conpleta sunt.: Quinta feria enim traditus.
parasceue passus dominica circa dilucul̃ resurgens remeauit
ratus est egressus eius.. Quod autem dixit. resurgimus
et uiuimus in conspectu eius: hoc propheta desua persona
uel scorum eloquitur. qui inferno erand eccum illo certia
resus rexerunt:¬

Expanded text:
s dies, in die tertia suscitabit nos, et vivemus in conspectu ejus . Omnia haec in Christo ita completa sunt. Quinta enim feria traditus, Parasceve passus, Dominica circa diluculum resurgens, ab inferatus est egressus ejus. Quod autem dixit resurgemus et vivemus in conspectu ejus, hoc propheta de sua persona, vel sanctorum, eloquitur, qui in inferno erant, et cum illo tertia die resurrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
apolloniũ cum exercitu.xx. & duob milibꝰ. p̃cipiens ei
om̃s ꝑfecte a&atis interficere. mulieres ac iuuenes uen¬
dere. Qui cũ uenisset hierosolimã. pacẽ simulans.
qui euit usq ad scm̃ diẽ sabbati. Et tunc feriatis iudę¬
is. arma capere suis p̃cepit. om̃sq qui ad spectaculũ
ꝓcesserant trucidauit. Et quitatẽ cum armatis dis

Expanded text:
Apollonium cum exercitu viginti et duobus milibus praecipiens ei Apollonium cum exercitu viginti et duobus milibus praecipiens ei omnes perfectae aetatis interficere mulieres ac iuvenes vendere qui cum venisset Hierosolymam pacem simulans quievit usque ad sanctum diem sabbati et tunc feriatis Iudaeis arma capere suis praecepit omnesque qui ad spectaculum processerant trucidavit et civitatem cum armatis dis
Abbreviated transcription (Latin):
&iã hic statĩ adueniens. flagellatus & repulsus utiq fu¬
iss& abaudicia. Uerũ non propt̃. locũ gentẽ. sad propt̃
gentẽ locũ dñs elegit. Id eoq & ipse locus particeps fac¬
tus ẽ populi malorũ. postea aũ fi& socius & bonorum
Et qui derelictus ẽ in irađi omni potentis. iterũ in magn
dñi reconciliatione cũ summagloria ex altabitur
gitur antiochus mille &octingentis ablatis detẽplo
talentis. uelocit̃ antiochiã regressus ẽ. ex istimans se
presu perbia terrã ad nauigandum. pelagus uero ad it̃
agendũ deducturũ proptermentis elationẽ. Reliquit
aũ & p̃positos ad affligendã gentẽ. Hieroso lymis quidẽ
philippũ genere frigẽ . moribus crudeliorem eo ipso
a quo constititus ẽ. Ingarilinaũ andronicũ & mene¬
laum qui grauius quã c&eri imminebant ciuib. Cũq.
appositus e& contra iudeos. misit odiosũ principem

Expanded text:
etiam hic statim adveniens flagellatus et repulsus utique fuetiam hic statim adveniens flagellatus et repulsus utique fuisset ab audacia verum non propter locum gentem sed propter gentem locum Dominus elegit ideoque et ipse locus particeps factus est populi malorum postea autem fiet socius et bonorum et qui derelictus in ira Dei omnipotentis iterum in magni Domini reconciliatione cum summa gloria exaltabitur igitur Antiochus mille et octingentis ablatis de templo talentis velociter Antiochiam regressus est existimans se prae superbia terram ad navigandum pelagus vero ad iter agendum deducturum propter mentis elationem reliquit autem et praepositos ad adfligendam gentem Hierosolymis quidem Philippum genere Frigem moribus crudeliorem eo ipso a quo constitutus est in Garizin autem Andronicum et Menelaum qui gravius quam ceteri inminebant civibus cumque adpositus esset contra Iudaeos misit odiosum principem
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ quidem armis coepit: Iussit aũ militib̾ interfi¬
cere nec parcere occursantibus. & ꝑdomos ascenden¬
tes trucidare. Fiebant ergo cędes iuuenum ac senio¬
rum. muli erũ & natorũ exterminia. uirginũq & par¬
uulorũ neces. Erant aũ toto triduo octoginta milia
interfecti. quad raginta milia uineti. sed nec ista suf¬
ficiunt. Ausus ẽ intrare templum uniuersȩ terrae
sanctius menelao ductore. qui legũ & patriae fuit ꝓ¬
ditor. Et scelestis manib: sumens sca uasa quȩ ab aliis
regibus & ciuitatib erant posita ad ornatũ loci & gloriã.
contrectabat indigne & contaminabat . Ita alienatus
mente Antiochus non considerabat qđ propt̃ peccata
habitanuũ ciutiatẽ. modicũ dñs fuerat iratus. Propt̃
quod & accidit circa locũ despectio. alioquin. nisi con¬
tigiss& eos multis peccatis eẽ inuolutos. sic̃ heliodorus
qui missus c̃ a seleuco rege ad ex spoliandũ aerarium.

Expanded text:
vitatem quidem armis cepit iussit autem militibus interfivitatem quidem armis cepit iussit autem militibus interficere nec parcere occursantibus et per domos ascendentes trucidare fiebant ergo caedes iuvenum ac seniorum mulierum et natorum exterminia virginumque et parvulorum neces erant autem toto triduo octoginta milia interfecti quadraginta milia vincti sed nec ista sufficiunt ausus est intrare templum universa terra sanctius Menelao ductore qui legum et patriae fuit proditor et scelestis manibus sumens sancta vasa quae ab aliis regibus et civitatibus erant posita ad ornatum loci et gloriam contrectabat indigne et contaminabat ita alienatus mente Antiochus non considerabat quod propter peccata habitantium civitatem modicum Dominus fuerat iratus propter quod et accidit circa locum despectio alioquin nisi contigisset eos multis peccatis esse involutos sicut Heliodorus qui missus est a Seleuco rege ad expoliandum aerarium
Abbreviated transcription (Latin):
in arcem. Ia son uero non parcebat incede ciuibus suis.
nec cogitabat prosperitatem aduersus cognatos.
Malum esse maximum arbitrans. hostium & non ciui¬
um se trophea capturum. Et principatum quidem
non optinuit. Finem uero insidiarum suarum con¬
fusione coepit. & profugus iterum abiit in ammani¬
ten. adultimum in exitium sui conclusus ab ara ara¬
bum tyranno. fugiens deciuitate in ciuitatem
omnibus odiosus. ut refuga legum & execrabilis ut
patriȩ & ciuium hostis. inaegyptum extrusus e
Et quimultos depatria expulerat. peregre periit.
lacedemonas profectus quasi procognatione ibi refu¬
gium habiturus. E tqui insepultos ab iecerat mul¬
tos. ipse & in lamentatus & insepultus abicitur. Se¬
pultura neque peregrina usus. neque patrio sepul¬
chro participans
isna gestis suspicatus est rex soci& atem deserturos
iu dȩos. & obho ꝓfectus ex aegypto. efferatis animis ci¬

Expanded text:
in arcem Iason vero non parcebat in caede civibus suis in arcem Iason vero non parcebat in caede civibus suis nec cogitabat prosperitatem adversus cognatos malum esse maximum arbitrans hostium et non civium se tropea capturum et principatum quidem non obtinuit finem vero insidiarum suarum confusione cepit et profugus iterum abiit in Ammaniten ad ultimum in exitum sui conclusus ab Areta Arabum tyrannum fugiens de civitate in civitatem omnibus odiosus ut refuga legum et execrabilis ut patriae et civium hostis in Aegyptum extrusus est et qui multos de patria expulerat peregre periit Lacedemonas profectus quasi pro cognatione ibi refugium habiturus et qui insepultos abiecerat multos ipse et inlamentatus et insepultus abicitur sepultura neque peregrina usus neque patrio sepulchro participans his ita gestis suspicatus est rex societatem deserturos Iudaeos et ob hoc profectus ex Aegypto efferatis animis ci
Abbreviated transcription (Latin):
quoque indignati. erga sepulturam eorum liberalissimi
extiterunt. Menelaus autem propter eorum qui in po¬
tentia erant auaritiam. permanebat in potestate. crescens
inmalitia & ad insidias ciuium.
odem tempore. antiochus secundam profectionem parauit
inegyptum. Contigit autem peruniuersam hiero soly¬
morum ciuitatem uideri diebus quadraginta peraera
equites discurrentes. auratas stolas habentes. & hastas
quasi cohortes armatas habent. & cursus equorum per
ordines digestos. & congressiones fieri comminus. & scutox
motus. & galeatorum multitudinem. gladiis districtii
& telorum iactus. & aureorum armorem splendorem:
omnisq generis loricarum. Qua propter. omnes roga¬
bant. in bonum monstra conuerti. Sed cum falsus rumor
exiss&. tamquam uita ex cessiss& antiochus. assum¬
ptis iason nonminus mille uiris. repente aggressus
est ciuitatem. Etciuibus ad murum conuolantib
adultimum comprehensa ciuitate. menelaus fugit

Expanded text:
quoque indignati erga sepulturam eorum liberalissimi quoque indignati erga sepulturam eorum liberalissimi extiterunt Menelaus autem propter eorum qui in potentia erant avaritiam permanebat in potestate crescens in malitia et ad insidias civium eodem tempore Antiochus secundam profectionem paravit in Aegyptum contigit autem per universam Hierosolymorum civitatem videri diebus quadraginta per aera equites discurrentes auratas stolas habentes et hastis quasi cohortes armatas et cursus equorum per ordines digestos et congressiones fieri comminus et scutorum motus et galeatorum multitudinem gladiis destrictis et telorum iactus et aureorum armorum splendorem omnisque generis loricarum quapropter omnes rogabant in bonum monstra converti sed cum falsus rumor exisset tamquam vita excessisset Antiochus adsumptis Iason non minus mille viris repente adgressus est civitatem et civibus ad murum convolantibus ad ultimum adprehensa civitate Menelaus fugit
Abbreviated transcription (Latin):
ter & dementia prouecto. Sed ut intellex erunt conatum
lysimmachi. alii lapides. alii fustes ualidos arripuere
quidam uero cinerem in lysimachum iecere . & multiqui¬
dem uulnerati. quidam autem & prostrati. omnes uero in
fugam uersi sunt. ipsum &iam sacrilegum secus erarium
interfecerunt. De his ergo coepit iudicium aduersus
menelaũ agitari. Et cum ueniss& rex tirum. ad ipsum
negotium d&ulerunt. Missitres uiri a senioribus. &
cum superar&ur menelaus. promisit ptolomeo multas
peccunias dare ad suadendum regem. Itaque ptolome¬
us in quodam atrio positum quasi refrigerandi gratia
regem adiit . & a sententia deduxit. Etmene laum qui¬
dem uniuersae malitiȩ reum. criminibus absoluit. Mi¬
seros autem qui &iam: apud scitas causam dixissent. in¬
nocentes iudicarentur. morte damnauit. Cito ergo in¬
iustam poenam dederunt. qui prociuitate & populo
& sacris uasis. causam prosecutisunt. Quam obrem tyrii

Expanded text:
ter et dementia provecto sed ut intellexerunt conatum ter et dementia provecto sed ut intellexerunt conatum Lysimachi alii lapides alii fustes validos arripere quidam vero cinerem in Lysimachum iacere et multi quidem vulnerati quidam autem et prostrati omnes vero in fugam versi sunt ipsum etiam sacrilegum secus aerarium interfecerunt de his ergo coepit iudicium adversus Menelaum agitari et cum venisset rex Tyrum ad ipsum negotium detulerunt missi viri tres a senioribus et cum superaretur Menelaus promisit Ptolomeo multas pecunias ad suadendum regi itaque Ptolomeus in quodam atrio positum quasi refrigerandi gratia regem adiit et a sententia deduxit et Menelaum quidem universae malitiae reum criminibus absolvit miseros autem qui etiam si apud Scytas causam dixissent innocentes iudicarentur morte damnavit cito ergo iniustam poenam dederunt qui pro civitate et populo et sacris vasis causam prosecuti sunt quam ob rem Tyri
Abbreviated transcription (Latin):
titiam. Obquam causam nonsolum iudei. sed & aliȩ quoq
nationes indignabantur & moleste ferebant. denece tan¬
ti uiri in iusta
ed regressum regem deciliciae locis. adierunt iudęi
apud antiochiam. simul & greci conquerentes de iniqua
nece oniȩ. Contristatus itaque animo antiochus. & flexus
ad miseri cordiam lacrimas fudit. recordatus defuncti
sobri&atem & modestiam Accensusque animis. an dro¬
cum purpura exutum. circum duci pertotam ciuitatem
iub&. & eodem loco quo inoniam impietatem commise¬
rat. sacrilegum uita priuari. dño illi dignam poenam re¬
tribuente
ultis autem sacrilegiis intemplo alysimmacho com¬
missis. menelai consilio: & deuulgata fama congregata
est multitudo aduersus lysima cham. multo iam auro
exportato. Turbis autem insurgentibus & animis ira re¬
pl& is. lysimachus armatis fere tribus milibus. iniquis
manibus uti coepit. ducẽ quodam tyranno aetate pari¬

Expanded text:
titiam ob quam causam non solum Iudaei sed et aliae quoque titiam ob quam causam non solum Iudaei sed et aliae quoque nationes indignabantur et moleste ferebant de nece tanti viri iniusta sed regressum regem de Ciliciae locis adierunt Iudaei apud Antiochiam simul et Graeci conquerentes de iniqua nece Oniae contristatus itaque ad animam Antiochus et flexus ad misericordiam lacrimas fudit recordatus defuncti sobrietatem et modestiam accensusque animis Andronicum purpura exutum circumduci per totam civitatem iubet et eodem loco quo in Onian impietatem commiserat sacrilegum vita privari Domino illi dignam poenam tribuente multis autem sacrilegiis in templo a Lysimacho commissis Menelai consilio et divulgata fama congregata est multitudo adversus Lysimachum multo iam auro exportato turbis autem insurgentibus et animis ira repletis Lysimachus armatis fere tribus milibus iniquis manibus uti coepit duce quodam Tyranno aetate pari
Abbreviated transcription (Latin):
facer& prostratus. qui aroi erat prȩpositus. nam adhunc
exactio uectigalium pertinebat. quam obcausam utriq
adregem uocati. menelaus motus est a sa cerdotio succe¬
dente lysimacho fratre suo. substratus autem prae¬
latus est cypris
t cum haec agerentur contigit tharsenses & mallotas
seditionem mouere. eo quod antiochi concubinae regis
dono essent dati. Pestinanter itaque rex uenit sed are
illos relicto suffecto uno ex comitibus suis andronico
Ratus autemmenelaus accepisse se tempus oportunum.
aurea quȩdam uasa etemplo furatus donauit andronico
Etalia uendiderat tiro. & peruicinas ciuitates. Quod
cum certissime cognouiss& onias. arguebat eum. ipse
in loco tuto se continens antiochie secus dafnen. Vnde
menelaus accedens ad an dronicum. rogabat ut onian
interficeret. Qui cum ueniss& adonian. & datis dextris.
cum iure uirando quamuis ess& ei suspectus suasis s&¬
deasilo procedere. statim eum peremit. non ueritus ius¬

Expanded text:
faceret Sostratus qui arce erat praepositus nam ad hunc faceret Sostratus qui arce erat praepositus nam ad hunc exactio vectigalium pertinebat quam ob causam utrique ad regem vocati Menelaus motus est sacerdotio succedente Lysimacho fratre suo Sostratus autem praelatus est Cypris et cum haec agerentur contigit Tarsenses et Mallotas seditionem movere eo quod Antiochidi concubinae regis dono essent dati festinanter itaque rex venit sedare illos relicto suffecto uno ex comitibus suis Andronico ratus autem Menelaus accepisse se tempus oportunum aurea quaedam vasa templo furatus donavit Andronico et alia vendiderat Tyro et per vicinas civitates quod cum certissime cognovisset Onias arguebat eum ipse in loco tuto se continens Antiochiae secus Dafnen unde Menelaus accedens ad Andronicum rogabat ut Onian interficeret qui cum venisset ad Onian et datis dextris cum iureiurando quamvis esset ei suspectus suasisset asylo procedere statim eum peremit non veritus ius
Abbreviated transcription (Latin):
s& antiochus alienumse a negotiis regni effectum.
propriis utilitatibus consulens. profectus inde uenitꝰ
ioppen. & inde hierosolimam & magnifice ab iassone
& ciuitate susceptus. cum facularum luminibus & laudi¬
bus ingressus est. Etinde infoenicem exercitum
conuertit
tpost triennii tempus. misit iason menelaum supra dicti
sy monis fratrem. portantem pecuni as regi. & denegotus
necessarus responsa perlaturum . At ille commendatus
regi. cum magnificass& faciem potestatis eius. in sem& ipsũ
r& orsit sum mum sacerdotium. super ponens iasoni ta¬
lenta argenti trecenta Acceptisq arege mandatis uenit
nihil quidem dignum habens sacerdotio. animus uero
crudelis tyrannꝰ. & ferȩ beluȩ iram gerens. Et iason
quidem qui proprium fratrem captiuauerat. ipse dece¬
ptus profugus in ammanitem expulsus est regionem
Menelaus autem. principatum quidem optinuit. Depe¬
cuniis uero regi promissis nihil agebat. Cum exactionem

Expanded text:
set Antiochus alienum se a negotiis regni effectum set Antiochus alienum se a negotiis regni effectum propriis utilitatibus consulens profectus inde venit Ioppen et inde Hierosolymam et magnifice ab Iasone et civitate susceptus cum facularum luminibus et laudibus ingressus est et inde Foenicen exercitum convertit et post triennii tempus misit Iason Menelaum supradicti Simonis fratrem portantem pecunias regi et de negotiis necessariis responsa perlaturum at ille commendatus regi cum magnificasset faciem potestatis eius in semet ipsum retorsit summum sacerdotium superponens Iasonem talenta argenti trecenta acceptisque a rege mandatis venit nihil quidem dignum habens sacerdotio animos vero crudelis tyranni et ferae beluae iram gerens et Iason quidem qui proprium fratrem captivaverat ipse deceptus profugus in ammaniten expulsus est regionem Menelaus autem principatum quidem obtinuit de pecuniis vero regi promissis nihil agebat cum exactionem
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. & in exercitiis disci. & patrios quidem honores nihil
habentes. grecas glorias optimas arbitrabantur. qua¬
rum gratia periculosa eos contentio habebat. & eoru
instituta emulabantur. acper omnia his consimilis esse
cupiebant. quos hostes & peremptores habuerunt: In le¬
ges enim diuinas impiȩ agere inpune concedit. sed hȩc
sequens tempus declarauit
um autemquinquennalis agon tiro celebrar&ur. & rex
presens ess&. misit iason facinorosus abhierosolimis
ui ros peccatores portantes argenti didragmas trecentas.
in sacrificiis herculis. Quas postulauerunt hi qui ad porta¬
uerunt ne insacrificiis erogarentur quia non oporter&
sed in alios sumptus easdeputare. Sed hec oblata sunt qui¬
dem abeo quimiserat insacrificium herculis. propter
presentes autem date sunt infabricam nauium triremum.
Misso autem inegyptum apollonio nestei filio. propter
primatos ptolomei fil om&oris regis. cum cognouis¬

Expanded text:
tae et in exercitiis disci et patrios quidem honores nihil tae et in exercitiis disci et patrios quidem honores nihil habentes graecas glorias optimas arbitrabantur quarum gratia periculosa eos contentio habebat et eorum instituta aemulabantur ac per omnia his consimiles esse cupiebant quos hostes et peremptores habuerant in leges enim divinas impie agere inpune non cedit sed haec sequens tempus declaravit cum autem quinquennalis agon Tyro celebraretur et rex praesens esset misit Iason facinorosus ab Hierosolymis viros peccatores portantes argenti didragmas trecentas in sacrificiis Herculis quas postulaverunt hii qui adportaverant ne in sacrificiis erogarentur quia non oporteret sed in alios sumptus eas deputari sed haec oblata sunt quidem ab eo qui miserat in sacrificium Herculis propter praesentes autem datae sunt in fabricam navium triremis misso autem in Aegypto Apollonio Mnesthei filio propter primatus Filometoris regis cum cognovis
Abbreviated transcription (Latin):
bi an sibi constituere. & eos qui in hierosolymis erant antio¬
cenos scribere. Quod cum rex adnuiss& & obtinuiss& prin¬
cipatum. statim ad gentilem ritum contribules suos trans¬
ferre coepit Et amotis his quae humãnitatis. causa iudȩis
a regibus fuerant constituta. per iohannem patrem eupo¬
lemii quia apud romanos deamicitia & soci&ate functus
est legatione. legitima ciuium iura destituens. praua in¬
stituta sanciȩbat. Et enim ausus est sub ipsa arce gymna¬
sium constituere. & optimos quosque ephoeborum in lu¬
panaribus ponere. Erat autem hoc non initium sed incremttu
quoddam & profectus gentilis. & alienȩ conũ sationis.
propter impii & non sacerdotis iasonis nefarium. & in au¬
ditum scelus. ita ut sacerdotes iã ncirca altaris officia dediti
essent. sed contempto templo & sa crificus neglectis festi¬
narent participes fieri palestrae & prebitionis eius in ius¬

Expanded text:
bian sibi constituere et eos qui in Hierosolymis erant Antiobian sibi constituere et eos qui in Hierosolymis erant Antiochenos scribere quod cum rex agnovisset et obtinuisset principatum statim ad gentilem ritum contribules suos transferre coepit et amotis his quae humanitatis causa Iudaeis a regibus fuerant constituta per Iohannem patrem Eupolemi qui apud Romanos de amicitia et societate functus est legationem legitimam civium iura destituens prava instituta sancibat etenim ausus est sub ipsa arce gymnasium constituere et optimos quosque ephoeborum in lupanaribus ponere erat autem hoc non initium sed incrementum quoddam et profectus gentilis et alienigenae conversationis propter impii et non sacerdotis Iasonis nefarium et inauditum scelus ita ut sacerdotes iam non circa altaris officia dediti essent sed contempto templo et sacrificiis neglectis festinarent participes fieri palestrae et praebitionis eius inius
Abbreviated transcription (Latin):
instigass&. & ipse fuiss& incentor malorum. Prouiso¬
remq ciuitatis ac defensorem gentissuȩ & emulatorem
legis dĩ. audebat insidiatorem regni dicere. Sed
cum inimicitiae intantum procederent. ut &iam per
quosdam simonis necessarios homicidia fierent. consi¬
derans onias periculum contentionis. & appollonium
insanire. ut pute ducem coelisyriȩ & foenicis ad augen¬
dam malitiam simonis. adregem se contulit. nonutciui¬
um accusator. sed communem ut ilitatem apud sem& ip¬
sum uniuersȩ multitudinis considerans: Uidebat enim
sine regali prouidentia inpossibile esse pacem rebus dari
necsimonem posse cessare astultitia sua
ed post se leuci uitae excessum. cum suscepiss& regnum
antiochus qui nobilis apellabatur. ambiebat iason frater onis
summum sacerdotium. adito rege promittens ei argentita¬
lenta sexaginta trecenta & exreditibus ali is talenta octo¬
ginta. Super hȩc promittebat & alia centum quinquagin¬
ta si potestati eius concederetur gymnasium & ephoe¬

Expanded text:
t ipse fuisset incentor malorum provisoremque civitatis ac defensorem gentis suae et aemulatorem legis Dei audebat insidiatorem regni dicere sed cum inimicitiae in tantum procederent ut etiam per quosdam Simonis necessarios homicidia fierent considerans Onias periculum contentionis et Apollonium insanire utpote ducem Coelesyriae et Foenicis ad augendam malitiam Simonis ad regem se contulit non ut civium accusator sed communem utilitatem apud semet ipsum universae multitudinis considerans videbat enim sine regali providentia inpossibile esse pacem rebus dari nec Simonem posse cessare ab stultitia sua sed post Seleuci vitae excessum cum suscepisset regnum Antiochus qui Nobilis appellabatur ambiebat Iason frater Oniae summum sacerdotium adito rege promittens ei argenti talenta sexaginta et trecenta et ex reditibus aliis talenta octoginta super haec promittebat et alia centum quinquaginta si potestati eius concederetur gymnasium et ephoe
Abbreviated transcription (Latin):
mistici eloquii: Et quidem cuncta abstulit ab eis dñs
Et signauit illis omnia sacramenta iuxta duriciã cordis
eorum neforte intellegant eorum esaia dicente deipsis:
cum dederint scienti lit teras. dicent. Legeistud. Respon
legentibus in illa die : Audiunt surdi uerba librihinus:
Et detenebris & caligine. oculicecorum uidebunt: Pate¬
facta sunt enungentib legis misteria : Iudeis uero clau¬
sasunt. sicut &damheldicit: Clausi sunt signatique ser¬
mones. usque ad tempus consummationis: quo adus que dis¬
cant multi &impleatur uisio & cognoscant om̃a haec : Nam
& qđ moysi facies uelamine tegebatur dum discenderet de
monte cum tabulis: idsignificabat quia prȩcecitate cordis¬
& caligine ludaicus populus legem ipsam non possit agnoscere
Dumenim legitur moyses: uelamen est positũ suꝑ coreorũ:¬

Expanded text:
mystici . » 2. Haec quippe cuncta abstulit ab eis Deus, et signavit illis omnia sacramenta juxta duritiam cordis eorum, ne forte intelligant, eodem Isaia testante de ipsis:cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istud, et resgentibus? In illa, inquit, die audient surdi verba libri hujus, et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt . » Patefacta sunt enim legis mysteria. 3. Judaeis vero clausa sunt, sicut et Daniel dicit: Clausa sunt, signatique sermones usque ad tempus consummationis, quousque addiscant 104 multi, et impleatur visio, et cognoscant omnia haec . Nam quod et Moysi facies velamine tegebatur, dum descenderet de monte cum tabulis, id significabat, quia prae caecitatis caligine Judaicus populus legem ipsam non posset agnoscere, dum enim legitur Moyses, velamen est positum super cor eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ignata quippe sacramenta omnia habentiudei scripturarũ :
sed tamen ignorant qđ legunt: Legunt sane omnice. &¬
minime intellegunt: Legunt sicut deis cecinit dñs ꝑpro¬
intellegitis : Et cernentes uidebitis. & nonscietis : In cras¬
satum est enim corpopuli huius: Etiterum. Auferret

Expanded text:
amenta Scripturarum, et ignorant quod legunt: legunt quippe omnia, et non intelligunt, sicut de eis cecinit Dominus ad prointelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et
Abbreviated transcription (Latin):
cinctoria fecerant. multo uehe mentius ab illo&iã sic
sulcinsti uidepi uidebantur : Quitam quã familiaritẽ¬
peramento. ad eos uidendos ꝑcreaturã uisibilẽ uelud
huma nos oculos afferebat: Dñsergo uolensiã pecca¬
tores. more iustitiȩ intergatos punire Amplius quã e¬
rat illa pena dequã iam cogebantur erubescere:
Quis enĩ in quid indicauit tibi qđ nudus esses. nisi qđ
& ligno de quotibi p̃ceperã necomederes comedisti::
Hinc enĩ mors c̃cepta: ꝓpt̾ dĩ sententiã qui sic sue ratcõ¬
minatus. fecit adũti c̃cu piscentialiter mẽ bra ubi
dicta sunt aꝑtio culi & secutũ est qđ puder&:
Dixitq adãi mulier quã de distisotiã mihi. dedit mihi

Expanded text:
cinctoria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic cinctoria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic succincti videri verebantur, qui tanquam familiari temperamento ad eos videndos per creaturam visibilem velut humanos oculos afferebat. « Dominus ergo volens jam peccatores more justitiae interrogatos punire amplius quam erat illa poena, de qua jam cogebantur erubescere, Quis enim, inquit, indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo tibi praeceptum ne comederes, comedisti? Hinc enim mors concepta propter Dei sententiam, qui sic fuerat comminatus, fecit adverti concupiscentialiter membra: ubi dicti sunt aperti oculi, et secutum est quod puderet. » Dixitque Adam: Mulier quam dedisti m
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ uirodatũ est ꝑ quẽ ꝑuenir & ad femnã ita uir
pior inter gator: p̃ceptũ enĩ ad ñoꝑuirũ usq ad fe
mysticis significationib: plena sunt ñ idagentib: in qui¬
b: facta suns sed de his cegente potentissima sapientia
diiñaũ nunc significata reseramus sed gesta defendim
Quiait uocẽ tuã audiui inpara diso&timui eo qđ nudus
essem & abscondime : Satis ƿbabile est soleredm ꝑ cre¬
aturam taliastioni congruam. in forma humana primis
illis hominib: apfrere: quos tam̃ nũ quam ꝑmisit ad uerte¬
re nuditatẽ suã eorũ intentionem insuꝑ na sustollensinisi
post peccatũ pudendũ inmẽbrs motũ penali mẽbrorũ
lege sensissent: Sic ergo affecti sunt. ut solent afsicihomi¬
nes suboculis hominũ. & talis affectio peccati depoena
ẽrat : eũ latere uelle quẽ latere nihil potest.
Qđ enimiamipsos pudebat ergaseipsos unde sibi & suc¬

Expanded text:
aeceptum viro datum est per quem perveniret ad feminam; ita vir aeceptum viro datum est per quem perveniret ad feminam; ita vir prior mysticis significationibus plena sunt, non id agentibus in quibus facta sunt, sed de his id agente potentissima sapientia Dei non autem nunc significata referamus, sed gesta defendimus. » Qui ait: Vocem tuam audivi in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Satis probabile est solere Deum per creaturam tali actioni congruam in forma humana primis illis hominibus apparere, quos tamen nunquam permisit advertere nuditatem suam, eorum intentionem in superna sustollens, nisi post peccatum pudendum in membris motum poenali membrorum lege sensissent. Sic ergo affecti sunt, ut solent affici homines sub oculis hominum: et talis affectio de peccati poena erat, eum latere velle quem latere nihil potest. Quod enim jam ipsos pudebat erga se ipsos, unde sibi et suc
Abbreviated transcription (Latin):
hora diei prȩuaricatores paradiso expulerat : ecc con¬
fessorem inparadisi duc&: Abscondit seadã &uxor &¬
intrinsecus faciẽ suã ñmiremur hec fies, quȩ simil a sua
lementiȩ ꝑnimiũ pudorẽ actimorẽ : illo quoq: oculto instin¬
tu ñ quiescente altea nescientes facerent quȩ aliquid
significareNT. Quandoq scituris posteris ꝓpt̃ quo sista
c̃scripta sunt : Abscondunt se nãq a faciedĩ quipde can
quia indignosse diuine pi&atis reddunt aspectibus:
Abscondunt se a faciedi ñ ipsoꝵ c̃scientiã int̃ nus arbit̃
ñ uideat : sed ut ipsigloriã uultus eius. nũquã nisi resi¬
piscendo c̃spiciant: Vocauitq dñs ds̃adã & dixit ei¬
adq̃ ubies:. ñ utiq: ignorando que siũ sed increpan
lamenim quia dear bore uetita come dit᷑ mortuil
erat moste animȩ: cũ eã deseruis s& uita suads̃
Et hoc sane adaliquã ꝑtin& significationẽ : Qđ sicut p̃¬

Expanded text:
hora diei praevaricatores paradiso expulerat, ea conhora diei praevaricatores paradiso expulerat, ea confessorem in paradisum induceret. Abscondit se, quae similia sunt dementiae, per nimium pudorem ac timorem. Illo quoque occulto instinctu non quiescente, ut ea nescientes facerent, quae aliquid significarent, quandoque scituris posteris, propter quos ista conscripta sunt. Abscondunt se namque a facie Dei, qui peccant, quia indignos se divinae pietatis reddunt aspectibus; absus arbiter non videat, sed ut ipsi gloriam vultus ejus nunquam nisi resipiscendo conspiciant. » Vocavitque Dominus Deus Adam, et dixit ei: Ubi es? Non utique ignorando quaesivit, sed increpands non esset. Jam enim quia de arbore vetita comederat, mortuus erat morte animae, cum eam deseruisse vita sua dicitur. « Et hoc sane ad aliquam pertinet significationem, quod sicut pr
Abbreviated transcription (Latin):
in lecebrosa deliciarũ obumbrat prur gomundihumi¬
lis ad altitudinẽ fragilis ad laborẽ. mollis adusũ. ste¬
rilis ad fructũ : Et in alioloco: Quodigitur grauius
ẽ inquit hac seadã int̃ pratione suc cinex eoloci ubi
fructu magis se castitatis succingere debuis set
nlũ bis enĩ quib p̃cingimur quedã semina generationis
esse dicuntus : &ideo male ibi succinctusadã folis inutil
:ubi futur ege nerationis ñ fructũ futurũ sed quedã peccata
Et cum audissent uocem dñi dĩ. deambulatis in
paradiso ad auram post meridiem: abscondit se adã
& u xoreius: Post meridiem tales iam conuene¬
rat usitan. qui defecercant aluce ueritatis : Vnde
aperte dñs meridie crucem ascendit. & ꝓmissa la¬
troni habitationi para disi postmneridiem. Id est non a
hora spm̃tradidit : Vtuidelicet eadem hora quec
primus homo lignum preuaricationis tetigerat:
Secundus homo lignum redemptionis ascendor&: & qua

Expanded text:
illecebrosa deliciarum obumbret prurigo mundi, humiillecebrosa deliciarum obumbret prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. Et in alio loco: Quod igitur gravius est, inquit, hac se Adam interpretatione succinxit, eo loco ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. In lumbis enim, quibus praecingimur, quaedam semina generationis esse dicuntur; et ideo male ibi succinctus Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata et. Cumparadiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et uxor ejus. Post meridiem tales jam convenerat visitari qui defecerant a luce veritatis. Unde apte Dominus meridie crucem ascendit, et promissa latroni habitatione paradisi, post meridiem, id est, hora nona spiritum tradidit; ut videlicet eadem hora qua primus homo lignum praevaricationis tetigerat, secundus homo lignum redemptionis ascenderet, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ille pudendus motus dep̃cepti trans gressio ne uen¬
ebatuibienĩ sensit quaprius gratia uestiretur. Quan¬
do insua nuditate nihil indecens patiebatur. Deniq
illa conturbatione ad folia ficulnea cucur rerꝰ Quȩ for¬
te c̃turbati prima inuener : periz omata : idẽ succincto¬
ria c̃suerunh& quia glorianda de seuerant pudendate¬
er̃: Nec arbitr& eos cogitasse aliquid in illis folus. qđ ta¬
lib: c̃gruer& contegis mẽbra prusentia sedoculto in¬
stinctu. ad hoc illa c̃turbatione c̃pulsi sunt: Vt &iã talis
pene suȩ signisicatio anescientib fier& que peccatorẽ fac¬
tac̃ uincer& & docer& scripta lectorẽ : Misteriũ aũ huius
arboris. subqua & nathanahel adhuc positũ dñs uidit
Beatus ambrosuis breuiter quidẽ. sed patent̃ &x posuit
dicens: Beati qui subuite & olea equos suos alligant lupoꝵ
cur sũ suoꝵ paci & lecitiȩ c̃secrantes : Meficus adhuc idẽ

Expanded text:
quod ille pudendus motus de praecepti transgressione venquod ille pudendus motus de praecepti transgressione veniebat. Ibi enim sensit qua prius gratia vestiretur, quando in sua nuditate nihil indecens patiebatur; denique illa conturbatione ad folia ficulneae cucurrerunt, quae forte perturbati prima invenerunt, perizomata, id est, succinctoria consuerunt, et quia glorianda deseruerant, pudenda texerunt. Nec arbitror eos cogitasse aliquid in illis foliis quod talibus congrueret contegi jam membra prurientia, sed occulto instinctu ad hoc illi per conturbationem compulsi sunt, ut etiam talis poenae suae significatio a nescientibus fieret, quae peccatorem facta convinceret, et doceret scripta lectorem. Mysterium autem hujus arboris, sub qua et Nathanael adhuc positum Dominum vidit, beatus Ambrosius breviter quidem, sed patenter exposuit dicens: Beati qui sub vite et olea equos suos alligant, laborem cursuum suorum paci et laetitiae consecrantes, ne ficus adhuc id est,
Abbreviated transcription (Latin):
le tantũ qđ poterat sio bedientiã c̃seruarent in meli¬
orẽ spuꝰtalemq habitũ sine morte mutarꝰ : Sediã cor¬
pus mortis. inquolex in mẽbris repugnaret legim̃tis : Ne¬
q enĩ clausis oculis factierant & inpara disodelitarũ co¬
ci palpantesq: oberrabent: Tale est illud cuuangelucũ
dicer& deillis duob: quorũ erat unus cleopas. qđ cũ fregis¬
s& eis dñs panẽ aꝑtis̃ ocuheoꝵ & cognouerunteũ quẽ ꝑuiã¬
ñ cognouerun : Non utiq clausis oculis ambulantes. sed eũ
cognoscere ñ ualentes : Ad hoc ergo aꝑti sunt oculi primo¬
rũ hominũ ad qđ antea ñ patebant quã uisad alia pate¬
rent Cũq cognouis sent seẽẽ nudos. c̃suerunt folia ficus
& fecer̃ sibi pesꝰ Zomata. Anima rationalis bestialẽ motũ
in mẽbss suȩ carnis erubuit ẽiq incus sit pudorẽ ñ solũ qua
hoc ibi sentie bat ubi nũ quã antea taleal quid senserat: Uerdã

Expanded text:
le tantum, quod poterat, si obedientiam conservarent, in melile tantum, quod poterat, si obedientiam conservarent, in meliorem spiritalemque habitum sine morte mutari, sed jam corpus mortis, in quo lex in membris repugnaret legi mentis. » Neque enim clausis oculis facti erant, et in paradiso deliciarum caeci palpantesque oberrabant. Tale est illud Evangelii cum diceret de illis duobus, quorum erat unus Cleophas, quod cum fregisset eis Dominus panenon cognoverant: non utique clausis oculis ambulantes, sed eum cognoscere non valentes. Ad hoc ergo aperti sunt oculi primorum hominum, ad quod antea non patebant, quamvis ad alia paterent. Cumque cognovissent esse se nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata. « Anima rin membris suae carnis erubuit, eique incussit pudorem: non solum quia hoc ibi sentiebat, ubi nunquam antea tale aliquid senserat, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
re diuinitus sefusse ꝓhibitos. Nisiam inesset mentĩamor
ille ꝓpiꝰe potestatis : Et quȩdã dese suꝑbiȩ p̃sumptio.
quȩ ꝑ illam temptationẽ fuercet c̃uincenda & humi
uanda : Deniq uerbis ñ c̃tenta serpentis : c̃ sideraurt
lignũ: uiditq ut scriptura dicit qđ ẽ bonũ es s& ad
uescendũ & pulcrũ oculis asspectuq: delectabile:
Et ñcredens possese inde mori. arbitror qđ putauerit
dm̃ alicuius significationis causa dixisse. Simanducaue¬
ritis: morte moriemini. Atq: ideotulit defructu illius
& comedit deditq uiro suo : Fortas se &iam cũ uerbo su¬
asorio qđ scriptura tacens intellegendũ : Anforte nec
suaderi iamopus erat uiro quando illam eocybo mortuã
neẽ cernebat Qui comedit: & aꝑtisunt oculi amborum:
Quonisi adinuicem concupis cendũ ad peccati poenã car¬
nis ipsius morte conceptã. Vtiam corpus esset ñ anima¬

Expanded text:
re divinitus se fuisse prohibitos, nisi jam inesset menti amor re divinitus se fuisse prohibitos, nisi jam inesset menti amor ille propriae potestatis, et quaedam de se superba praesumptio, quae per illam tentationem fuerat convincendt lignum, viditque, ut Scriptura dicit, quod bonum esset ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et non credens posse inde se mori, arbitror quod putaverit Deum alicujus significationis causa dixisse; si manducaveritis, morte moriemini; atque ideo TULIT DE FRUCTU ILLIUS, ET COMEDIT, DEDITQUE VIRO SUO, fortassis etiam cum verbo suasorio, quod Scriptura tacens intelligendum reliquit. An forte nec suaderi am opus erat viro quando illam eo cibo mortuam non esse cernebat? » QUI COMEDIT. ET APERTI SUNT OCULI AMBORUM. « Quo? nisi ad invicem concupiscendum, ad peccati poenam carnis ipsius morte conceptam, ut jam esset corpus non anima
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã moriemini : Scit enĩds̃ quod inquocũq die
comederitis &ceo ãperientur oculi uis̃ &erios sicutdu
scientes bonũ & malum: Quid hic intellegitus nisi ꝑsuasu
ẽe eiut sub dõ esse nollent: sed in potestate p̃otius sinedõ
ut legem nus non obseruarent Quasi inuidentis sibi
neseipsi regeren nonindigentes illius &er nolumine
sedutentes proprio: ꝓuidentes quasi oculis suis addinos¬
cendũbonũ & malum qđ ille prohibuis sec : In quib:
uerbis notandũ quanta arte nequitiȩ diabolus ho¬
minem ab initio tẽptauerit: qui non solum eũ in obe¬
diente contẽptũq: suicreatoris. uelud sibi in uiden¬
tis docuit sed& numero sitatẽ deorũ illi credendam
ꝓposuit dicens: Eteriti s ut duquatenus & siforte
adinobedientiã eũ ꝑtrahere nequir& : Iade ita men
qua unũdm̃ colebant castitatemcor rumpere t:
Siuero ꝑtr aher&. in ut roq: uistor eisteret: Quando
autem his uerbis creder& mulier. ab onccatq utili

Expanded text:
eus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii scientes bonum et malum. Quid hic intelligitur, nisi persuasum ei esse, ut sub Deo esse nollent, sed in sua potestate potius sine Deo, ut legem ejus non observarent quasi invidentis sibi, ne se ipsi regerent, non indigentes illius aeterno lumine, sed vacantes propria providentia quasi oculis suis ad dignoscendum bonum et malum quod ille prohibuisset. In quibus verbis notandum quanta arte nequitiae diabolus hominem ab initio tentaverit, qui non solum eum inobedientiam contemptumque sui Creatoris velut sibi invidentis docuit, sed et numerositatem deorum illi credendam proponit dicens: Et eritis ut dii, quatenus etsi forte ad inobedientiam eum protrahere nequiret, fidei tamen, qua unum Deum colebant, castitatem corrumperet; si vero pertraheret, in utroque victor existeret. « Quando autem his verbis crederet mulier a bona atque utili
Abbreviated transcription (Latin):
impi&atis ac suꝑbiȩ suȩ ignidesti tus fuerat : Nunc ergo quod
serpentidicitur oad eũ qui serpentemoperatus est utiq refertur
procul dubio figuratũ est: Naminhis uerbis temptator illeꝰ scribitꝰ
qualis generihum anosuturus ess & : Suꝑpectus tuũ gradieris & ter¬
rã comederis cunctis diebus uitȩ tuȩ & &era : Suꝑ pectus quippe
graditur serpens. quia omnes gressus diaboli nequitiȩ suint &¬
fraudes : Nam in pectore callicditate m &uersutias cogitationũ eius
indicat quib: ad eos quos uult decipere serpit : Pro quo antiqua trans
desiderat cogitatione sugerit: Repit et uentre cũ eos ingluiue supe¬
ratos mestũ libidinis &citat : Omnia nãq quȩ repunt corpus ꝑ
terram trahunt: Corpusũdiaboli sunt om̃s reꝓbi &ipse᷑ pectore
& uentse suorepit . cũ ꝑiniquas cogitationes idẽ in lecebras cõ¬
mes sationȩs acluxurie adinfima de primit : Caueroeõ deuo

Expanded text:
impietatis ac superbiae suae igni destinatus fuerat. Nunc ergo quod impietatis ac superbiae suae igni destinatus fuerat. Nunc ergo quod serpenti dicitur, et ad eum qui per serpentem operatus est utique refertur, procul dubio figuratum est. Nam in his verbis tentator ille describitur qualis generi humano futurus esset. » Super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae. Super pectus quippe graditur serpens, quia omnes gressus diaboli nequitiae sunt et fraudes: nam in pectore calliditatem et versutias cogitationum ejus indicat, quibus ad eos quos vult decipere serpit, pro quo antiqua transldesiderat, cogitationes suggerit. Repit et ventre, cum eos ingluvie superatos in aestum libidinis excitat. Omnia namque quae repunt, corpus per terram trahunt. Corpus autem diaboli sunt omnes reprobi; et ipse pectore et ventre suo repit, cum eos per iniquas cogitationes vel illecebras comessationis ac luxuriae ad infima deprimit. Devorat au
Abbreviated transcription (Latin):
deformitate confusionis humilitatẽ : Adhoc ista scrip¬
ta sunt quia & ipsẽ int̃rogationes nimis ũ ad hoc factȩs
ut uliliter scriberentus. ut aduestamus quomodo suꝑ¬
bie᷑ laborent homines hodie: Nnisicreatorẽ conantes
referre: si quidegerint mali cũ sibiuelint tribui siquo¬
ipsa potius obedir& uiro &cãbo dõ: Et dixit dñs
pens decepit me& comedi Nec ista c̃fitetur pecca¬
tũ sed in alterũ referi in parisexu. parifastu:
Serpens inquit decepit me & comedi Quasicuius¬
quã suasio precepto dĩ debuerit ante poni: Et ipsa
aũ culpȩ causam increatorẽ refert. qui̾ser pentẽ
in paralyso ꝑquẽ deciperetur creauit : Et at dñs ds̃ ad serpentẽ :
Quia fecistihoc. maledictus es inter omnia animantia & bes¬
tias terrȩ : Qđ serpens curfecerit hoc non est interrogatus.
potest uideri qđ ñ ipse utiq id sua natura &uoluntate fecerat :
Sed diabolus deillo &ꝑillũ suerat operatus. quuam&x peccato

Expanded text:
et confessionis humilitatem. Ad hoc ista scripta sunt, quia et ipsae interrogationes nimirum ad hoc factae sunt, ut utiliter scriberentur, ut advertamus quomodo superbia laborent homines hodie, non nisi in Creatorem conantes referre si quid egerint mali, cum sibi velint tribui si quipsa potius obediret viro, et ambo Deo. 48. Et dixit Dominus pens tum, sed in alterum refert, impari sexu, pari fastu, Serpens, inquit, decepit me et comedi; quasi cujusquam suasio praecepto Dei debuerit anteponi. » Et ipsa autem culpae causam in Creatorem refert, qui serpentem in paradiso per quem deciperetur, creaverit. Et ait Dominus Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia animantia et bestias terrae. « Quia serpens cur hoc fecerit non est interrogatus, potest videri quod non ipse utique id sua natura et voluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum fuerat operatus, qui jam ex peccato
Abbreviated transcription (Latin):
doc uccsa lx : uel adhumilianda siue ꝓbcenda ua samisc¬
bat. quȩecillofiebant ad mulierem Neq enĩ conũsa
credendoc est anima hus in nacturam rationeclem quan¬
do quidem nec ipsi homines quoꝵ rationalis noctura est
cũ de monineis loquitur. eapassione Ciue ocista requi
ritur.: nesciunt quid lo quaentur: Quantominu subi telle¬
gtũ r& uerborũ sonos quos ꝑeũ  e eodiabolus illomo¬
dofaciebact: q̃ui hominẽ loquente m̃bntolleger & sica
adiabolica passione inmunis audir&:
Sixit ergo ad mulieremcur p̃cepit uobis ds̃ ut ñ come¬
deretis deligno para chsi : cui respondit mulier defruc¬
tulignorũ quȩ sunt in para disouescimur. defructuue

Expanded text:
da uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa miseda uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa misebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quando quidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cni exoritur, nesciunt quid loquantur: quanto minus ille intelligeret verborum sonos, quos per eum et ex eo diabolus illo modo faciebat qui hominem loquentem non intelligeret, si eum a diabolica passione immunis audiret. » Dixit ergo ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno Paradisi? Cui respondit mulier: De fructu ligno