comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nosfurfuras il uosse eñ quos set abundaintius quã aeteros labiom sudet qror dis ost
maenisica siblimesq̃ : uurtutes ipse cognoscit ils papuos quosq. e e ⁊inoos otfta
sta audea dicere similes ibi honores deaernit coglosos Att non labi uderimios de di det
sue beatitudinis lemis suis conferre disciplis cũ dicit pat̃ uolout uibi geose als
isti sinto qnecũ : eicũ iterũ dic̃ quia sedebitis &o uos suꝑduodecĩ thronos uidien¬

Expanded text:
cturus. Quosdam enim, quos scit abundantius quam caeteros laborasse, et quorum gesta magnifica sublimesque virtutes ipse cognoscit, illis praecipuos quosque eximios atque, ut ita audeam dicere similes sibi honores decernit et glorias. An non tibi videtur simile aliquid suae beatitudinis cbarissimis suis conferre discipulis, cum dicit? Pater, volo ut ubi sum ego, et isti sint mecum ; et cum iterum dicit: Quia sedebitis et vos super duodecim thronos, judican
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ utiq idcirco trauiuentiũ dr̃: qđ nesciat mortẽ. Et isti quidẽ magni & isti bet
sed beatiores illi qui iã non ꝑspeculũ & enigmate. neq insubstantis corporalib E
facie ad faciem dñ uidebunt sapientiȩ illuminatione radiati &e munere. diuna¬
tis capaces ꝑpuritatẽ cordis effecti portionẽq suã non increatura sed ineru¬
re habentes qui ẽ. suꝑ om̃ia ds̃ benedictus inscła. Ait gͦ. E⁊ numero nomin ui¬

Expanded text:
quae utique idcirco terra viventium dicitur quod nesciat mortem. Et isti quidem magni et isti beati: quae utique idcirco terra viventium dicitur quod nesciat mortem. Et isti quidem magni et isti beati: sed beatiores illi, qui jam non per speculum et in aenigmate, neque in substantiis corporalibus, sed facie ad faciem Deum videbunt, sapientiae illuminatione radiati, et mirae divinitatis capaces per puritatem cordis effecti, portionemque suam non in creatura, sed in creatore habentes, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Locutus est Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullis corporeȩ nature obstaculis hebetati. sed om̃iũ uisibiliũ ģłiã suꝑ gresi
in sola sibi sapientia dei & uerbo eius uidendi usũ exerciciũq posuer̃ : qui corpo.¬
reũ nichil requir̃. nichil rationis alienũ. concupier̃ enĩ sapientiã. concupier̃ seerto
dei agnitionẽ. Et ubi ẽ. cor eoꝵ : ibi ẽ. othesaurur eoꝵ. Isti ergo hereditatẽ non haben¬
int̾ris sed suꝑ grediuntur celi sũma fastigia : & ibi seꝑ in dño. sẽꝑ in uerbo eius sc̃ꝑ
insapientia & in uoluntate scientiȩ eius deliciabuntur. hic eius cibus. hoc erit pocilum
iste diuitiȩ hocerit regnũ. Lales ergo erunt & ex his erunt illi quib hereditas ipse di
erit. Qui autẽ inferiores sunt : nec inistũ ꝓfectuũ uerticẽ ꝑuener̃. hereditatẽ tern¬
accipient : licet sublimioris alicuiꝰ &e potentioris: Terra enĩ uiuentiũ reꝓmittia.

Expanded text:
qui nullis corpore naturae obstaculis hebetati, sed omnium visibilium gloriam supergressi, qui nullis corpore naturae obstaculis hebetati, sed omnium visibilium gloriam supergressi, in sola sibi sapientia Dei et verbo ejus, vivendi usum exercitiumque posuerunt, qui corporeum nihil requirunt, nihil rationis alienum. Concupierunt enim sapientiam, concupierunt secretorum Dei agnitionem: et ubi est cor eorum, ibi esupergrediuntur coeli summa fastigia, et ibi semper in Domino, semper in verbo ejus, semper in sapientia et in voluntate scientiae ejus deliciantur? Hic eis cibus, hoc erit poculum; istae divitiae, hoc erit signum. Tales ergo erunt, et in his erunt illi, quibus haereditas ipse Dominus erit. Qui autem inferiores sunt, nec ad istum profectuum verticem pers alicujus et potentiores: terra enim viventium repromittitur
Abbreviated transcription (Latin):
si dat aliquib hereditatẽ : non dat intͣ iordanẽ. nec transit omino ior danẽ. sed extͣ lor¬
danẽ dat terrã ñ fluentẽ lac & mel. s peccorib aptã: & muta animalia atq irratio¬
ñ dat indero. nec soerte distribuit: nec potest ꝑ plebes & domos ac familias & nomni
merita singulorũ. diuina sorte pensare. Hoc solus fac̃ is: cui om̃e iudiciũ pat̃ tͣd.¬
dit. Ipse scit qͦmͦ popłm suũ ñ solũ ꝑtrib & familias & domos. uerũ &̃ ꝑ nomina
unũ qũeq digna & competenti mansione dnspenset. St̃ tam̃ aliqui in istis quicn¬
ditionẽ sortis suꝑ eminent : & om̃ino nec adducuntur ad sortẽ. Om̃s leuite id ẽ. oñs
qui intente & indesinent̃ ꝑmanent inministerio dei. & ꝑuigiles inseruitio euis excis.¬
as gerunt : sortẽ int̃cȩteros non accipiunt. sed nec om̃ino int̾ra .ẽ. sors eoꝵ. sea
ipse dñs sors eis & hereditas . eẽ memoratur. Per hos illi michi uidentur indicri

Expanded text:
t intra Jordanem, sed extra Jordanem. Dat terram non fluentem lac et mel, sed pecoribus aptam. Et muta animalia atque irrationon dat in clero, nec sorte distribuit, nec potest per plebes et domos ac familias et nomina, merita singulorum divina sorte pensare. Hoc solus facit Jesus, cui omne judicium Pater tradidit. Ipse scit quomodo populum suum non solum per tribus ac familias et domos, verum et per nomina, unumquemque digna et competenti mansione dispenset. Sunt tamen aliqui in istis qui conditionem sortis supereminent, et omnino nec adducuntur ad sortem. Omnes Levitae, id est, qui intente et indesinenter permanent in ministerio Dei, et pervigiles in servitio ejus excubias gerunt, sortem inter caeteros non accipiunt. Sed nec omnino in terra est sors eorum, sed ipse Dominus sors eis, et haereditas esse memoratur. Per hos illi mihi videntur indicari,
Abbreviated transcription (Latin):
dei. hoꝵꝰ enĩ ex integro ipse dñs heredita serit. Et quis ita beatus. ut uł int̾ paucos
eriguũ t̃rȩ accipiat uł int̃electos sacdotes & ministros solũ dm̃ caꝑe hereditatis
sorte mereatur : Licet etiã ipsi ꝓpt̃ ium̃ta sua accipiant aliquid t̃rȩ quȩ urbib¬
contigua ẽ & adheret cuutatib . Potest tam̃ adhuc & alio modo intelligt sermo
iste : quidic̃ ut plurib: multiplicetur hereditas. Vnus enĩ iustus scđm hoc qđ
acceptus ẽ deo ꝓplurib: habetur. Deniq & scriptũ ẽ. Perunũ sapientẽ habitabit᷑
ciuitas t̾rib: autẽ iniquoꝵ desolabuntur. Et unus iustus ꝓtoto mundo reputatur :
iniqui autt̃ etiã si multi sint exigui & ꝓnichilo ducuntur apud dm̃. Est gͦ & mul-
iustus intus ẽ & in interiorib semꝑ conis tit quia intus in abscondito orat patrẽ : et om̃s

Expanded text:
Dei. Horum enim ex integro ipse Dominus haereditas erit. Et quis ita beatus est, ut inter paucos Dei. Horum enim ex integro ipse Dominus haereditas erit. Et quis ita beatus est, ut inter paucos exiguum terrae accipiat, vel inter electos sacerdotes et ministros solum Deum capere haereditatis sorte mereatur? Licet enim ipsi propter jumenta sua accipiunt aliquid terrae, sed icontigua est, et adhaeret civitatibus. Potest tamen adhuc et alio modo intelligi sermo iste, qui dicit, ut pluribus multiplicetur haereditas. Unus enim justus, secundum hoc quod acceptus est a Deo, pro pluribus habetur. Denique et scriptum est: Per unum sapientem habitabitur civitas: tribus autem iniquorum desolabuntur. Et unus justus pro toto mundo reputatur; iniqui autem etiam, si multi sunt, exigui et pro nihilo ducuntur apud Dominum. Est ergo et multijustus intus est, et in interioribus semper consistit, quia intus in abscondito orat Patrem; et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
& dci capix Sed o inde quȩ sit differentia int̃ paucos & multos colligamus inci¬
cu Con teñems humini generis numerũ & exuniuersis gentib eliee fideleis sin
dubo s amiore erunt qua sunt uniuers. Tu deinde exfideliuĩ numero elige
melos paicartũ ẽ qđ multo inferior numerus remanebit. Et iterũ ex ipsis quos
clegeris clige rursũ ꝑ fectiores: pauciores ꝓfecto repperies. Et quanto aplius
eligendo ꝓ̃cesseris. t anto ergguos & paucissimos inuenies : us quequo adultimũ
uenias adunũ. qui confident̃ dicat quia amplius quã om̃s illi laboraui. higͦ
qui hoc modo plures sunt plus terrȩ rplus corporeȩ ereditatis accipient. Pauci aũ
exiguũ aliquid de t̾ra consequentur : quia plus indño habent. Ubi autẽ nichil
om̃ino trenȩ hereditatis accipient : siqui digni fuerint sacerdotes sunt &ministri

Expanded text:
et Dei capax. Sed et inde, quae sit differentia inter paucos et multos, colligamus indiet Dei capax. Sed et inde, quae sit differentia inter paucos et multos, colligamus indicia. Pone omnem humani generis numerum et ex universis gentibus elige fideles. Sine dubio pauciores sunt, quam sunt universi. Tum deinde ex fidelium numero elige meliores. Certum est quod multo inferior numerus remanebit. Et item ex ipsis quos elegeris, elige rursum perfectiores. Profecto reperies, quanto amplius eligendo processeris, tanto exiguos et paucissimos invenies, usquequo ultimo venias ad unum aliquem qui confidenter dicat: quia amplius quam omnes illi laboravi . Hi ergo qui in hoc mundo plures sunt, plus terrae et plus corporeae haereditatis accipient. Pauci autem exiguum aliquid de terra consequentur, quia plus in Domino habent. Alii autem nihil omnino terrae accipient, si qui digni fuerint sacerdotes esse et ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
piilicuntur. Qui uͦ ꝑ artã ooangustã uã ꝑrexerint que duc̃ ad uitã: pauci
apbellantur . Et iterũ in aliis dr̃ quã pauci sunt quis aluantur. & tẽ inaliis
appyuistiplicatur iniquitas. refrigescet carttas multoꝵ non paucorũ. Sed drin
ubi mulue anoe constructa ẽ. ubi m̃sure celitus dant r pinferior bus atartioꝵ
arbto um ponitiur longitudo.: & qu un quaginta lotituco Ubisio textus enis ad alti ũt¬
ra corslieus ins cubtai spatiũ consumetur ꝓpt̾ta qđ ininferiorib quidẽ ubi
latat sputiosa h abebantur loca. uł bestiȩ uł pecudes erant locate. in
supiorib it aues. Instimis autẽ que angustiora & artiora erant ibi hõ ratio¬
sabiuis bollocatur . Ipse uero uertex: in unũ cubitũ colligitur. Om̃ia enĩ ad
monuse redigunt᷑ : que tam̃ trinitatis sacram̃tũ innumero trecentoꝵ cubi¬
tonndesignat. Et huic sacram̃to ꝓximus ponitur homo. ut pote rationalis

Expanded text:
ti dicuntur; qui vero per arctam et angustam viam perrexerint, quae ducit ad vitam, pauci appellantur. Et iterum in aliis dicitur: Quam pauci sunt, qui salvantur ! Et item in aliis: Ubi multiplicatur iniquitas, refrigescit charitas multorum , non paucorum. Sed in arca quae a Noe constructa est, ubi mensurae coelitus dantur in inferioribus trecentorum cubitorum ponitur longitudo, et quinquaginta latitudo. Ubi vero textus ein unius cubiti spatium consummetur. Propterea quod in inferioribus quidem ubi lata et spatiosa habebantur loca, vel bestiae vel pecudes erant locatae; in superioribus vero aves; in summis autem, quae angustiora et arctiora erant, ibi homo rationabilis collocatur. Ipse vero vertex in unum colligitur cubitum. Omnia enim ad monadem rediguntur. Quae tamen Trinitatis sacramentum in numero trecentorum cubitorum designat. Et huic sacramento proximus ponitur homo, ut pote rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
palmites pat᷑ aut̃ agricola est : qui purgat eos ut fructũ plurimũ
afferant Tu gͦ es uerus popłs isrł. qui scis sanguinẽ bibere: & nosti car¬
nẽ uerbi dei comedere. & sanguinẽ uerbi dei bibere: & uuȩ sanguinẽ illiꝰ
qui est exuera uite. & exillis palmitib quos pat̾ purgat haurire. Quoꝵ
palmitũ fructus uulneratoꝵ sanguis merito dicitur: quẽ ex uerbis eoꝵ &
doctrina bibimus:: si tam̃ simus caͣtulus leonis ex surgentes. & ut leo exultan-¬

Expanded text:
palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populus Israel, qui scis sanguinem bibere, et nosti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere; et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus ut catuli exsurgentes. Dixit ita
Abbreviated transcription (Latin):
ego locutus sũ uobis: sp̃s & uita sunt. Est gͦ & ipse uulneratus cuius nos san¬
gunẽ bibimus : id est doctrinȩ eius uerba suscipimus. Sed& illi nichilominꝰ
uulnerati sunt: qͥ nobis uerbũ eius p̃dicauerunt. Et ipsoꝵ enĩ idest apłoꝵ eiꝰ
uerba cũ legimus. & uitã exeis consequimur: uulneratoꝵ sanguinẽ bibimus
Non gͦ inquit dormiet: donec comedat p̃dam.: Iste eñ popłs qui eatuloleonis
uel leoni comparatur: ñ quiescet nec dormiet donec rapiat p̃dam. id est do.¬
lo ua insacram̃tis xp̃i confederatus est scribi : audi quomͦ & in aliis morses
forilia ꝓnunciat dicens. Butirũ boum. & lac ouiũ. cũ adipe agnoꝵ &ari-¬
ẽmilsilioꝵ tauroꝵ & hircoꝵ. cũ adipe renũ frum̃ti &e sanguine uue¬
bibent uinũ Et hic gͦ sangius qui nominatur uuȩ: illius uũȩ est quȩ nas.¬
bibenexilla uite dequa saluator dicit. Ego sũ uitis uera. Disc ipuli uero

Expanded text:
ego locutus sum, spiritus et vita sunt . Est ergo ipse vulneratus, cujus nos sanego locutus sum, spiritus et vita sunt . Est ergo ipse vulneratus, cujus nos sanguinem bibimus, id est, doctrinae ejus verba suscipimus. Sed et illi nihilominus vulnerati sunt, qui nobis verbum ejus praedicarunt. Et ipsorum enim, apostolorum ejus verba cum legimus, et vitam ex eis consequimur, vulneratorum sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, dolo qui in sacramentis Christi confoederatus est scribi, audi quomodo et in aliis Moyses similia pronuntiat dicens: Butyrum boum ac lac ovium, cum adipe agnorum et arietum, filiorum taurorum et hircorum, cum adipe renum frumbibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero
Abbreviated transcription (Latin):
popłs tã laudabilis. tã magnificus. dequo tanta p̃conia sermo dinumerat.
inhoc ueniat ut sanguinẽ uulneratoꝵ bibat: cũ tã ualidis p̃ceptis cibus sangui¬
nis int̾dicatur. ut etiã nos qui exgentib uocati sumus. necessario iubeamur
abstinere nos sicut abhis quȩ idolis immolantur: ita & asanguine: Dicant
ergo nobis. Quis est iste popłs qui inusu habet sanguinẽ bibere.  hȩc erant¬
& dixerunt᷑. Quis potest manducare carnes. & sanguinẽ bibere. Sed popłs
caueritis carnẽ meã & bibertts sanguinẽ meũ. ñ habebitis uitã in uobis ipsis:
quia caro mea uere cibus est. & sanguis m̃s uere potus est. Et utiq qͥ hȩc dicebat¬
dicit. Bibere aut̃ dicimus sanguinẽ xp̃i. ñ solũ sacramentoꝵ ritu: sed & cum
sermones eius recipimus in quib uita consistit: sicut & ipse dicit. Uerba quȩ

Expanded text:
populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste popet dixerunt: Quis potest manducare carnes, et sanguinem bibere ? Sed populcaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ipsis. Quia caro mea dicit . Bibere autem dicimus sanguinem Christi non solum sacramentorum ritu, sed et cum sermones ejus recipimus, in quibus vita consistit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicuntur. Ait enĩ Ecce sicut leo & sicut catulus leonis exsurget: & sicut
leo exultabit. Exsurrecturũ dicit popłm: utiq qͥ futurus erat . Nam sideeo
diceret quẽ uidebat: dixisset sine dubio. ecce popłs sicut catulus leonis ex¬
surrexit. Sed certũ est quia deillo populo dicat. dequo & alias scriptũ est :
& annunciabit iustitiã eius popłs qui nascetur. quẽ fecit dñs. Est ergo
popłs hic catulus leonis : dũ adhuc tanquã nuꝑ geniti infantes. rationabi¬
le & sine dololac clipiunt. Leo aut̃ exultans: cũ uir effectus quȩ paruuli
erant deposuit. Non dormiet donec comedat predam: & sanguinẽ
uulneratoꝵ bibat: In his uerbis quis itaerit historicȩ narrationis conten¬
tiosus assertor. immo quis itabrutus inuenietur: qui ñ horrescens sonũ
litcerȩ. ad allegoriȩ dulcedinẽ ipsa necessitate confugiat : Quomͦ enĩ iste

Expanded text:
ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in aliis scriptum est: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Est ergo populus hic catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit historicae narrationis contentiosus assertor, imo quis ita brutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste
Abbreviated transcription (Latin):
confidentiã populi describere credentis in xp̃o. & libertatẽ quã habet infide. &
exultationẽ quã gerit inspe. Comparatur enĩ catuloleonis: dũ tendit adꝑfectio-¬
nẽ letus & uelox: Leoni uero confertur: cũ iam obtinet quȩ ꝑfectasunt. Sicut
enĩ leo & catulus leonis nullũ animal nullã bestiã timent. sed sunt eiscuncta
subiecta: ita & ꝑfecto xp̃iano qͥ tollit crucẽ suã & sequitur xp̃mꝰ qͥ potest di-¬
cere mͥ enĩ mundus crucifixus est &ego mundo. cuncta subiecta sunt: quia inuia¬
dnĩ cuncta calcantur. Despicit enĩ & contẽpnit omĩa quȩ in hoc mundo sunti÷
& timitadur eũ qͥ leo de tribu iuda & catulus leonis dicitur: qiua sieut ipse lux
est mundi. & discipulis suis dedit ut &e ipst essent lux muncdi ttaceipse ũsit leo
& catulus leonis : etiã credentib inse nom̃ leonis & catuli leonis asscribit.
Uide aut̃ quia euident̃ ñ deillo qui tunc erat populo: sed de hoc qͥ futurus erat

Expanded text:
confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, cum jam obtinet quae perfecta sunt. Sicut enim leo et leaena vel catulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto Christiano, qui tollit crucem suam, et sequitur Christum: qui potest dicere: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo , cuncta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nunc abalaam: sed auerbo dei qͦd inore eius est positũ discimus. Nisi enĩ
uerba dñi essent: ñ ea utiq reuelasset famulo suo moysi. Quȩ ꝓcul positus. cũ
abeo regi balac dicerentur: certũ est qͦd nisi adeo sibi reuelata moyses scire ñ

Expanded text:
haec nunc ad Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim haec nunc ad Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea utique revelasset famulo suo Moysi, qui procul positus, cum ab eo regi Balac dicerentur, certum est quod nisi a Deo sibi revelata Moyses scire non
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliis qͥbus libet huius modi dȩmonib credunt: Propt̃ hoc ergo ñ erit
inqͥt auguratio iniacob: neq diuinatio inisrł. Sed qͥd his additur.: Intem¬
oportet & cũ expetdit: hoc est intẽpore. Siergo expedit p̃noscere futura: di-
ea nobis scire ñ expedit: qui diuersis artib & dȩmonũ in uocationib gestiunt
futura p̃noscere. nichil aliud faciunt nisi ea cuput discere quȩ sibi scire ñ
expedit. Iacob aut̃ in his dici intelligendũ est: om̃ĩs eui luctamen est aduersus
principatus & potestates : aduersũ mundi huius rectores Et israelẽ intellige
lodeo debemus discere defuturis. & neq diumũ. neq augurẽ. nec aliud qͦdcũq
horũ reciꝑe: ne iste ipse quidẽ balaam recipiendus a nobis est. Unus eni exhis est.
quos recipi ꝓhibet diuina sententia. Sed aduerte diligentius. & memento qͦd in
suꝑiorib legimus : ubi dicitur deeo qͥa imecit dñs uerbũ suũ mnos eius. Non ergo

Expanded text:
discede ab ea . Propter hoc ergo non erit, inquit, auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. Sed quid his additur? In temoportet et cum expedit, hoc est, in tempore. Si ergo expedit praenoscere nos futurascire nobis ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem intelligilo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus a nobis est. Unus est enim ex his quos recipi prohibet divina sententia. Sed adverte diligentius, et memento quod in superioribus legimus, ubi dicitur de eo quia injecit Dominus verbum suum in os ejus. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat. & auguriabatur. Et fecit uentrilo quos. & in cantatores: & multi-¬
plicauit ut faceret malũ in conspectu dñi. ut exacerbaret eũ. Hȩc gͦ omia
idest siue auguratio. siue extinspiciũ. siue quȩlibet immolatio. siue etiã
sortitio. aut quicũq motus auiũ uel pecudũ. & inspectio quȩcũq fibrarũ.
ut aliqͥd defuturis uideatur ostendere inoꝑ atione demonũ. fieri ñ dubito
dirigentiũ uel auiũ uel pecudũ uel fibrarũ motus aut sortiũ: scđm ea signa
quȩ docuerunt idem dȩmones obseruari. abhis quib artis huius scientiã
tradiderunt: a quib om̃ib qͥ homo dei est & inportione dei numeratur
penitus eẽ debet alienus: nec aliqͥd in his habere cõmune. quȩ occultis ma-¬
chinis dȩ mones oꝑantur : ne forte rursus ꝑhȩc dȩmonib societur: atq eoꝵ
spũ ouir tute repleatur. & adidoloꝵ cultũ denuo reparetur. Hȩc omĩa religio¬
diuinabitis. neq auguriabimim: Et postpauca. Non sequemini inqͥt uentrilo-¬

Expanded text:
es multiplicavit, ut faceret malum coram Domino, et irritaret eum. Haec ergo omnia, id est sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet immolatio, sive etiam sortitio, aut quicunque motus avium, vel pecudum, et inspectio quaecunque fibrarum, aut aliquid quod de futuris videatur ostendere, in operatione daemonum fieri non dubito, dirigentium vel avium, vel pecudum, vel si fibrarum motus, aut sortium secundum ea signa, quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam, tradiderunt: a quibus omnibus is, qui homo Dei est, et in portione Dei numeratur, penitus debet esse alienus: nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daemones operantur, ne forte rursus per haec daemonibus societur, atque eorum spiritu et virtute repleatur, et ad idolorum cultum denuo reparetur. Post aliquadivinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventrilo
Abbreviated transcription (Latin):
principũ cũ ipso sunt. Nunquã enĩ israelem suũ deserit ds̃. Quoꝵ aut̃ pͥn¬
cipũ prȩclara cũ ipsõ isrł sint uideamus Prȩclara principũ: potestas est.
principatus & regnũ. Uerũ qm̃ sunt & aliqui principes qͥ deprincipatu suo
uel expellendi uel iã forte depulsi sunt. & in locũ ac principatũ eoꝵ introdi¬
cendi hi qui uere israelite sunt: & p̃clara illa omĩa accepturi quȩ habueris
incelis ili principes quiñ seruauerunt siuĩ principatũ sed dereliqueriñ ȩt̃i
domicilia. isrł iste & iacob qui colluctatus est & uicit accipiet: & sic cum
ipso sunt p̃clara principũ. Os qui eduxit eũ ex ȩgẏpto: sicut głia unicornis¬

Expanded text:
uum deserit Deus. Quorum autem principum praeclara cum ipso Israel sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domicilia, Israel iste et Jacob, qui colluctatus est et vicit, accipiet, et sic cum ipso erunt praeclara principum. Deus eduxit eum de Aegypto: cujus forti
Abbreviated transcription (Latin):
mala : Nunc aut̃ hic consolatur : tu uero cruciaris. Ille gͦ est isrł & iacob: m
quẽ ñ uenit labor &dolor. Diues aut̃ ille: erat quidẽ & ipse scd̾m carnẽ isrł
Dicitur enĩ. quia frs̃ sui habent legẽ & ꝓpħas: audiant illos. Sed quia ñ erat

Expanded text:
mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in quem non venit labor et dolor. Dives enim ille erat quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim ei, quia fratres tui habent legem et prophetas audiant illos . Sed quia non erat
Abbreviated transcription (Latin):
tus est : non abalac sed adeo. qui iniecit uerbũ inos eius quo popłm bene¬
diceret: & hanc benedictionẽ ñ auertit. Nec enĩ potest etiã si uelit. uerbũdĩ
humana lingua conuertere: Posthȩc ñ erit inquit labor iniacob: neq
est qui hanc uitã sine labore & dolore transcurrat: Nec si petrus aliqiuis.
sit aut paulus.  quomͦꝰ ñ in labore & dolore est. cũ ter uirgis ceditur. semel
lapidatur. ter naufragiũ facit. in ꝓfundo maris die ac nocte est. aliaq in mi¬
mera ꝑpetitur quȩ delaborib suis aut sudorib scribit Sedibi istud comple.¬
bitur ubi dictũ est: aufugit dolor & tristitia & gemitus. Qđ tam̃ ñ ad om̃s
sed adeos tantũ qͥ inmeritis iacob &isrł fuerint refertur : ut fuit ille pau¬
lazarus qui p̃sentẽ quidẽ uitã in labore & dolore trans egit. Ibi aut̃ dicitur
addiuitẽ. Memento fili quia tu recepisti bona inuita tua: & lazarus similit̃

Expanded text:
tus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benetus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post haeest, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. ꝓmultis miserationib & in comp̃hensibili bonitate sua ds dicere
& ñ facere : loqui & ñ ꝑmanere. Ait gͦ ꝑieremiã dñs: Infinẽ loquar. iđ est ex
definito loquar suꝑ gentẽ & suꝑ regnũ: ut auferã eos & disꝑdã. Et si comier¬
tatur gens illa amalitiis sius: penitebo deom̃ib malisquȩ cogitaui facere eis.
Et infinẽ loquar suꝑ gentẽ & suꝑ regnũ : ut reȩdificẽ. & replantẽ. Et si fecerint
mala in conspectu meo. ut ñ audiant uocẽ meã: pęnitebit me deomĩbus
bonis quȩ locutus fuerã ut facerẽ eis. Quomodogͦ possumꝰ his quȩ absolute
ꝑleremiã dicta sunt p̃ferre illa quȩ suspense ꝑbalaam dicint᷑: ͥ nisi quia
negligentib & contẽptorib illa confirmanda. hȩc uͦ ꝑfectiorib secre tius
aduertenda sunt: Sed posthȩc balaam. ecce inquit adbenedicendũ
assũptus sũ: benedicã. & ñ auertam eam: Adbenedicendũ balaam assũp.¬

Expanded text:
ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dictnegligentibus et contemptoribus illa confirmanda: haec vero perfectioribus secretius advertenda sunt. Sed post haec Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum Balaam assump
Abbreviated transcription (Latin):
diligentuss desingulis quibusq discutere : ñ uidebitur ab surdũ. si etiã qͦ unit
aue uriatio uel diuinatio. qm̃ quidẽ placuit scripturȩ cõmemorare dehis: ne
quis forte ignorant̃ in hȩc incidat requiramus. Uidetur gͦ mn fitarror p̃scien¬
da quaniũ adipsã rem spectat mediũ qͥddã esse. id est neq ꝓprie bonũ neq
pprie malũ: quando quidẽ potest interdũ etiã aparte diaboli adhominũ notetiã
funiro ⁊ uenire p̃scientia. Sine dubio aut̃ cũ tẽpiis ce oportunttas pusũ n&uo
luntas dei fuerit datur etiã adeo ꝑprophas iomimb p̃scientias eoseco arxuꝰ
quiai artid pieie bonũ dici potest qđ aliquando uenit: necis ꝓprc malo hrer

Expanded text:
quibusque discutere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia quantum ad ipsam rem spectat, medium quiddam esse, id est, neque proprie bonum, neque proprie malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit, datur etiam a Deo et prophetia, hominibus praescientia. Et ideo diximus, quia neque proprie bonum dici potest quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidebimus ultra. ne moriamur. Non uult ds̃ auditores nos fieri& discipu.¬
los demonũ: neq uult ut si qͥd uolumus discere discamus ad emonib. Meliꝰ
est enĩ ignorare quã adȩmonib discere: & melius est nec apropħa discere
quã adiuinis inquirere. diuinatio enĩ ñ ut quidã putant diuinitus dat᷑.
sed magis ut mͥ uidetur. ꝑantifrasin idest ex contrario nom̃ accepit. quasi
quȩ ꝑhomines dȩmone repletos fiat. Sed gentiliũ ritus diuinũ credidit onẽ
qͦd ꝑ qualẽcũq spm ꝓferretur. Nos tam̃ nichil abhis discere ds̃ iubet: ne effu.¬
amur consortes ipsoꝵ. & incurramus mea quȩ isaias dicit: & humiliabuntur
int̾ra uerba tua & sermones tui sub t̾ra demergentur: &erit uox tua sicit
loquentis de t̾ra: & adsoluĩ uox tua infirmabitur. Propt̃ hoc & dns nr̃ iũs ñ
dignatur adȩmonib acciꝑe testimoniũ : sed ait. obmutesce. & exi abeo. Quem
etiã apłs suus paulus imitatus : dolens inquit conuertit se: & ait sp̃ui phito¬

Expanded text:
 Dominus Deus vester . Non vult Deus auditores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et melius est a prophetis discere, quam a divinis inquirere. Divinatio enim, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit omne quod qualicunque spiritu profertur. Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . Propter hoc et Deus noster Jesus non dignatur a daemonibus accipere testimonium, sed ait: Obmutesce et exi ab eo . Quem apostolus suus Paulus imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pytho
Abbreviated transcription (Latin):
est dedauad ubi trib dieb p̃missa fuerat mors ut uastaret popłm. & intr
unã diem usq adhorã prandii cessauit: Uidebitur fortassis. quia hȩc quȩ
ꝑ int̾rogationẽ dicuntur. ñ penitus ꝓdefinito accipienda sint: sed talis
quȩdã figura uerbi sit quȩ mediũ aliqͥd udeatur ostendere. ñ tam̃ define
irreuocabilis sententiȩ declaret affectũ: quo temꝑantus aliqͥd dictũ ii.¬
deatur ineo qͦd scriptũ est. ipse cũ dixerit nonne faciet. quãsi scriptũ
esset. ipse cũ dixerit om̃imodis faciet. Sed recenseamꝰ & ipsa scripturȩ b.¬
ca. quȩ uel in iona uel in regnoꝵ libris scͥripta sunt: neforte & ibi ut mi.¬
ris est scripturȩ diuinȩ secreti aliquid habeant. Scriptũ est gͦ in iona
t factũ est uerbũ dñi adionã filiũ amathi: dicens. Surge & uade in

Expanded text:
est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit? Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipquaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tamen definitae et irrevocabilis sententiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipsa Scripturae loca, quae vel in Jona, vel in Regum libris posita sunt, ne forte et ibi, ut moris est Scripturae, divini scripti aliquid habeat scriptum. Ergo in Jona: Et fa
Abbreviated transcription (Latin):
tie mucet fibiuͦ scđm hoc accipimus qđ in alis exemplarib drximꝰ lectũ hoc est
de territus emendet siqͥd male agit. ne ꝑueniat adeũ ipsa uindicta malefac¬
toꝵ suoꝵ. Non gͦ ita ds̃ terret ut homo. homo enĩ ut diximꝰ ꝓiactantia: ds̃
aut̃ ꝓemendatione t̃ret. Posthȩc ait. Ipse cũ dixerit ñ faciet. loquetur & ñ
ꝓmanebit: Sic legendus est locus iste quasi int̾rogantis affectudicat. ipse
hoc est ds̃ qͦd dicit nonne & facit: & quȩ locutus fuerit. ñ ꝑmanebit in eis:
cũ utiq homines ñ faciant qͦd dicunt: & iuicio humanȩ fragilitatis in his
ñ ꝑmaneant quȩ locuntur. Mutabilis est homo: immutabilis uero ds̃
Sed potest aliquis occurrere & dicere. Quomodo gͦ ñ ꝑmansit ds̃ inhis quȩ
locutus est deniniue ut post triduũ subuerteretur: ̃ neq in his quȩ lociitus

Expanded text:
hoc accipiamus, quod in aliis exemplaribus diximus lectum, hoc est hoc accipiamus, quod in aliis exemplaribus diximus lectum, hoc est deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum suorum. Non ergo ita Deus terret ut homo: homo enim, ut diximus, pro jactantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim est homo, immutabilis vero Deus. Sed potest aliquis occurrere et dicere: Quomodo ergo non permansit Deus in his quae locutus est de Ninive, ut post triduum subverteretur , neque in his, quae locutus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut filius hominis tretur ipse. Non habeas inquit hanc opinonẽ dedeo
ut putes eũ esse sicut hominẽ: qui in hisquȩ loquitur frustraripossit. homi
nes multis occasionib & uiciis impediuntur: ne uerũ sit qͦd locuntur. Aut ira
ti enĩ locuntur. & ira cessante frustra locuti sunt: aut metus aut cupiditatis
aut iactantiȩ grã alusq horũ similib. Et utiq frustra erit &e uanũ : omne
quicquid uicio dominante locuti sunt : Os̃ aut̃ in quo nulla est passio nulla fra¬
gilitas. om̃e qͦd dixerit ꝓcausarũ meritis dicit łtideo nunqua frustraripo¬
tesmouuia gueqͥd ratione ꝓfertur. carere ñ potest ratione. Non estgͦ ds̃ sicut
homo qui frustra loquatur: neq sicut filius hominis t̃retur: uel ut in aliis
exemplarib legimus. neq sicut filius hominis tret. In hominib interdũ
senrentiã mutat & t̾ror. dsaut̃ qui suꝑ om̃ia est. a quo t̃reri potest ut senten

Expanded text:
sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio dominante locuti sunt. Deus autem in quo nulla est passio, nulla fragilitas, omne quod dixerit pro causarum meritis dicit: et ideo nunquam frustrari potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. Non est ergo Deus sicut homo, qui frustra loquatur, neque sicut filius hominis terretur, vel, ut in aliis exemplaribus adhuc legimus, neque sicut filius hominis terret. In hominibus interdum sententiam mutat et terret. Deus autem qui supra omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
quia staret iuxta holocaustũ suũ : non ideretur magnope requirendũ cur
dixerit exsurge balac. Nunc aut̃ cũ ex hortetur exsurgere eũ quẽ nuꝑ
dixerat stare: non est ociose p̃tereundus sermo ꝓpħicus. Qđ gͦ ait insuꝑiorib
quia staret adholocaustũ suũ : designat eũ ñ recte stare. Stabat enĩ inidolatria
positus. & stabat quasi inimicus dei : qđ magis esset ñstare. sed cadere. Quasi ergo
qui deillo statu cadere debuerit immo qui & ceciderit. ita nunc intellectu ꝓpħico
ex surgere eũ iubet: quippe qui ꝑhoc qͦd staret inidolatria. uisus fuerat cecidisse.
Ex surgat gͦ qͥ talis est. exsurgat animo. exsurgat fide: &xefficiatur testis : si quadẽ¬
conuertitur testis fidei. Siȩnĩ ꝑmanet in fidelis : fit testis condẽpnationis suȩ
Sed qͥd est qͦd ei annunciat : Audiamus Non sicut homo inqͥt ds̃ frustratur: neq

Expanded text:
quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophetico exsurgere jubet eum, quippe qui per eum quod stare in idololatria visus fuerit, cecidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, et efficiatur testis fideciatur testis fidei. Si vero permanet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque
Abbreviated transcription (Latin):
credere ꝓpħis.  credant diuinis &uatib suis. Et assumens inquit parabe.¬
lã suã: dixit. Perparabolã gͦ dicit balaam. Surge balac & audi: aurib ꝑl
pe testis fili sepphor. Non sic ut homo ds̃ frustratur: neq sicut filius honi.¬
nis terretur. Ipse cũ dixerit ñ faciet᷑: loquetur & ñ ꝑmanebit: Eece ad
benedicendũ assũptus sũ: benedicã. & ñ auertã eam:. Non erit labor in
ia cob: neq uidebitur dolor in isrł. Oñs ds̃ suus cũ ipso: prȩclara principũ
cũ ipso sunt . ds̃ qui eduxit eũ exȩgypto : sicut głia unicornis ei Nonenĩ
erit auguratio in iacob: neq diuinatio inisrł. Intẽpore dicetur iacob &
isrł: quid ꝑficiet ds̃. Ecce popłs sicut catulus leonis exsurget. & sicut leo
exultabit. Non dormiet donec comedat p̃dam : & sanguinẽ uulneratorũ
primo hocipsũ qͦd ait: exsurge balac & audi. Sienĩ insuꝑiorib ñ dixissetꝰ

Expanded text:
credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. At credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. At lam suam dixit. Per parabolam ergo dicit Balaam: Surge, Balac, et audi: auribus percipe, fili testis Sephor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, nonne faciet? Loquetur et non permanebit? Ecce ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Non erit labor in Jacob, nec videtur dolor in Israel. Dominus Deus suus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt. Deus, qui eduxit eum de Aegypto, siore dicetur Jacob et Israel, quid perficiet Deus. Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et quasi leo exsultabit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
maledic mͥ eũ inde: Demens. qui israeliticã gr̃am loci obiectione cređet posse
celari: & qui nesciret quia ñ potest abscondi ciuitas supra montẽ posita . Et
assũpsit eũ inquit inspelunca agri inuertice montis cesi: & construxit ibiara
crificiũ tuũ: ego uͦ ꝑgam ꝑcunctari dm̃ Et occurrit ds̃ ipsi balaam: & imeen
adillũ: hic balac stabat iuxta holo caustomata sua: & om̃s principes moabcũ
ipso. Et dixit ei balac: Quid locutus est dñs: Res quidẽ ꝓfanis sacrificiis ge.¬
ritur : & diuinatio magica arte ꝑquiritur. Uolens tam̃ ds̃ ibi abundare gr̃am
ubi suꝑabundauit peccatũ: adesse dignatur: nec refugit abhisquȩ ñ scđm
ficuis sed inoccursũ uenienti: & ibi dat uerbũ sĩ. atq ibi mysteria futura p̃.¬
nunciat : ubi maxime fides && ammiratio gentiliũ pendet: ut qui nr̃is nolut̃

Expanded text:
maledic mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objectione crederet posse maledic mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi sepcrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit Deus ipsi Balaam, et injecAt ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte magica quaerebatur. Volens tamen Deus ibi abundare gratiam, ubi superabundavit peccatum, adesse dignatur nec refugit ab his quae non ficiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
balac rex ueluti attonitus & ꝑcussus ex his quȩ contra spem dici uidebat abalaã
benedictiones enĩ ꝓmaledictionib audiebat: ultra ñ ferens. int̾rupit uerba
eius. & ait. Qͥd fecisti mͥ: Ad maledicendos inimicos meos uocaui te: & ecce bene¬
dixisti benedictione. Non tulit rex amarus benedictionũ dulcedinẽ : sed
maledicta quȩrit: maledicta deposcit. Est enĩ excognatione illius: adquem
dixit dñs. Maledictus tu ab om̃ib bestiis t̾rȩ: Sed quid adhȩc respondit ei
ille cui uerbũ ds̃ more posuerat.: Nonne quȩcũq inquit iniecerit ds̃ mos
meũ. hȩc obseruaboloqui : Ad hȩc balac putans quia ꝑterritus esset balaam¬
populi ifraelitici multitudine. & idcirco ñ fuisset ausus ꝓferre maledicta:
mutationẽ loci sibi credidit ꝓfuturã. & ait adeũ. Ueni ad huc mecũ inloeũ
aliũ dequo totũ ñ uideas eũ : sed partẽ aliquã uideas. om̃s aut̃ ñ uideas: &

Expanded text:
Balac rex veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac putans quia perterritus esset populi Israelitici Balaam multitudine, et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, omnes autem non videas, et
Abbreviated transcription (Latin):
Unicornis quidẽ fertur eẽ animal: eo habitu formatũ quo nominis ipsius designat
indiciũ. Qͦd animal frequent̃ inscripturis diuinis positũ legimus. Sed
p̃cipue apud iob dĩ ipsius uocib potentia eius & uirtus exponitur: inqͥb
in quã plurimis xp̃s intelligitur designari. Et inscripturis diuinis cornu
pregno positũ sȩpe reꝑimus: sicut & ꝓpħa dicit. Quattuor aut̃ cornua qͣt¬
tuor regna sunt. Sub nomine itaq unicornis inxp̃o hoc uidetur ostendi.
quia omẽ qͦd est unũ. eius cornu est: hoc est unũ regnũ euis. Omĩaem̃ pat̃
subiecit sub pedib eius : usquequo & nouissimus inimicus destruatur mors.
eius ñ erit finis Erit gͦ inquit ei hoc est israeli illi spiritaligłia: sicut est
glia uncornis. Sic enĩ & ipse in euangelio dñs dicit. Pat̃ da illis: ut sicut ego
qsruu unũ simus lita &isti in nobis unũ sint : Et ideo similisgłia dabitur

Expanded text:
Unicornis quidem fertur esse animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intelligitur designari. Et in divinis Scripturis cornu pro regno positum saepe reperimus: sicut et propheta dicit: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Sub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, est, regni ejus non erit finis . Erit ergo ei, inquit, hoc est, Israeli illi spiritali gloria, sicut est gloria unicornis. Sic enim et ipse in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo similis gloria dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Et factũ est uerbũ dñi adionã stđo. dicens. Surge & uade inninuẽ cuuitatẽ
magnã : & p̃dica inea scđm p̃dicationẽ quã ego locutus sũ adte. Et ionas qͥdẽ
p̃dicauit: & dixit. Adhuc tres dies. uel ut hebrȩi habere se scriptũ dicunt.
adhucquadraginta dies : & niniue destruetur. Uiri aut̃ niniuetȩ crediderunt
deo. & p̃dicauerunt ieuiniũ: & induerunt se ciliciis amaiore usq ad mins¬

Expanded text:
em magnam, et praedica in ea secundum praedicationem quam ego locutus sum ad te . Et Jonas quidem praedicavit, et dixit: Adhuc tres dies, vel ut Hebraei scriptum habere se dicunt: Adhuc quadraginta dies, et Ninive destruetur. Viri autem Ninivitae crediderunt Deo, et praedicaverunt jejuniu
Abbreviated transcription (Latin):
malitiã quã locutus est facere: & ñ fecit. Obserua igitur in his quȩ assũpsinꝰ
de ꝓpħa. qͦd ñ inuenitur in sermonib dei quib ad ꝓpħam locut᷑ est dicũ
quia adhuc tres dies & nimue subuertetur: sed ionas cũ ingrederetur inei¬
ut sermo iste qui dictus est & ñ est factus: abiona potius quã adeo ꝓlatusẽ
uideatur. Sed& de scđo regnoꝵ libro ꝓferamus quȩ scripta sunt. Ubicũ
leuabo suꝑ te: elige unũ tibi exhis qͦd faciã tibi. Et intronut gad ad dauid
& denunciauit ei dicens. Aut ueniet tibi trib annis fames suꝑ terrã tuã:
aut trib mensib fugies ante inimicos tuos qui te ꝑsequentur: aut triduo
mors fiat in t̾ra tua:. Nunc gͦ scito & uide qͥd respondeã ei qͥ misit me. Et
dixit dauid adgad Angustiȩ m undiq ualde. Sed incidã in manus chũi
magis quia multȩ miserationes eius sunt : & inmanus hominũ ñ incidã
Et dedit ds̃ inisrł mortẽ amane usq adhorã prandii: & mortu sunt depo-

Expanded text:
malitiam, quam locutus est facere eis, et non fecit . Observa igitur in his quae assumpsimus de propheta, quod non invenitur in sermonibus Dei, quibus ad prophetam locutus est, dictum: Quia adhuc tres dies et Ninive subvertetur, ut sut sermo iste, qui dictus est, et non est factus, a Jona potius quam a Deo prolatus esse videatur. Sed et de secundo Regum libro proferamus quae scripta sunt, ubi cum levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames super terram tuam; aut tribus mensibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominum non incidam. Et dedit