comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neis rebꝰ. Quarum tam̃ rerũ multo maxima pars ad cor-¬
poris cõmodũ reu̾titur: ut inre puplica quedam sunt que
ut sic dicam ad corpus ꝑtinent ciuitatis. ut agri portꝰ.
pecunia. clausis naute. milites socii quibꝰ rebus incolo¬
mitatẽ ac libertatẽ retinent ciuitatis. Alie uͦ quȩ iã
quiddã magis amplum & minus necessariũ conficiũt
ut urbis egregia exornatio atq amplitudo ut quȩ
dam excellens pecunie magnitudo. Amiciciarũ ac so¬
cietatum multitudo. Q uibus rebus ñ illud solũ confici¬
tur ut salue ⁊ incolumes uerũ &̃ ut ample atq poten¬
tes sint ciuitates. Q uare utilitatis duȩ partes uident᷑
eẽ incolomitas ⁊ potentia¶ In colomitas ẽ salutis rata
atq: integra conseruatio ¶ Potentia ẽ ad sua conside¬
randa & alterius ad tenenda idonearũ rerum facultas.
Atq in his omnibꝰ que ante dictast̃. qͥd fieri autqͥd facile fie¬

Expanded text:
riis rebus; quarum tamen rerum multo maxima pars ad corriis rebus; quarum tamen rerum multo maxima pars ad corporis commodum revertitur, ut in re pu- blica quaedam sunt, quae, ut sic dicam, ad corpus pertinent civitatis, ut agri, portus, pecunia, classis, nautae, milites, socii, quibus rebus incolumitatem ac libertatem retinent civitates, aliae vero, quae iam quid- dam magis amplum et minus necessarium conficiunt, ut urbis egregia exornatio atque amplitudo, ut quae- dam excellens pecuniae magnitudo, amicitiarum ac societatum multitudo. quibus rebus non illud solum conficitur, ut salvae et incolumes, verum etiam, ut amplae atque potentes sint civitates. quare utilitatis duae partes videntur esse, incolumitas et potentia. in- columitas est salutis rata atque integra conservatio; potentia est ad sua conservanda et alterius adtenuanda idonearum rerum facultas. atque in iis omnibus, quae ante dicta sunt, quid fieri et quid facile fie
Abbreviated transcription (Latin):
quia de ciuilibꝰ causis loquimur. fructꝰ ad amiciciam
adiungimus. ut eoꝵ quoq causa petent̾ia udeatur:
ne forte quinos de om̃i amicicia dicere existimant re¬
p̃hendiere incipiant. quã quã st̃ qui ꝓpt̃ utilitatem
modo petendas putant amicicias. sunt qui ꝓpt̾ se solũ
sunt qui ꝓpt̃ se & utilitatem. Quoꝵ qͥdẽ uerissime
constituatur alius locꝰ erit considerandꝰ. Nunc hoc
sic adusum oratoriũ relinqͦtur utramq ꝓpt̃ rem amici¬
ciam ẽẽ expetendam. Amiciciar ũ aũt ratio qm̃ partim
sunt religionibꝰ iuncte. partim ñ sunt. &. quia partim
ueteres sunt. partim noue. partim ab illoꝵ. partim
ab nr̃o beneficio ꝓfecte. partim utiliores. partim minꝰ
utiles. ex causarũ dignitatibꝰ. ex tempoꝵ oportunitatibꝰ.
ex officũs. ex religionibꝰ. ex uetustatibꝰ habet᷑. Utilitas
aũt aut in nr̃is rebꝰ aut incorpore positaẽ aut inextra¬

Expanded text:
quia de civilibus causis lo- quimur, fructus ad amicitiam quia de civilibus causis lo- quimur, fructus ad amicitiam adiungimus, ut eorum quoque causa petenda videatur, ne forte, qui nos de omni amicitia dicere existimant, reprehendere inci- piant. quamquam sunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam; sunt qui propter se so- lum; sunt qui propter se et utilitatem. quorum quid verissime constituatur, alius locus erit considerandi. nunc hoc sic ad usum oratorium relinquatur, utram- que propter rem amicitiam esse expetendam. ami- citiarum autem ratio, quoniam partim sunt religioni- bus iunctae, partim non sunt, et quia partim veteres sunt, partim novae, partim ab illorum, partim ab nostro beneficio profectae, partim utiliores, partim minus utiles, ex causarum dignitatibus, ex temporum opportunitatibus, ex officiis, ex religionibus, ex vetu- statibus habebitur. Utilitas autem aut in corpore posita est aut in extra
Abbreviated transcription (Latin):
aũt longissime. Q  genꝰ fidentiş contrariũ ẽ. diffidentia
& eate uiciũ: Audatia ñ contrariũ s oppositũ est. ac pro¬
pinquũ ⁊ tam̃ uiciũ ẽ. Sic unicuiꝙ uirtuti sinitimum
uiciũ reperi etur aut certo iã noĩe appellatũ. ut audatra
que religioni ꝓpinqua ẽ. aut smne ullo certo noĩe quȩ oĩa
item uti contraria rerumbonarũ in rebꝰ uitandis reponũ¬
tur. Ac de eo qͥdẽ genere honestatis quod omni ex parte
ꝓpt̾ se petit᷑ satis dictũ et. Nunc de eo inquo utilitas
qͣq ad iungit᷑ qd tam̃ honestum uocamꝰ dicendum uide¬
tur ¶ Sunt igit᷑ multa que nos cũ dignitate tunc qꝙͦ.
do amicicia ¶ Gła ẽ frequens de aliquo fama cum laude.
¶Dignitas ẽ alicus honesta & cultu & honore. & uere¬
cunaia digna autoritas. Camplitudo. potentie aut
magestatis aut aliquarũ copiarũ magna habundantia.¬
¶ Amicicia. uoluntas. erga aliquẽ rerũ bonarũ ipsuis
sli causa quẽ diligit cum er pari uoluntate. Hic

Expanded text:
me; quod genus fidentiae contrarium est diffidentia et ea re vitium est; audacia non contrarium, sed appositum est ac propinquum et tamen vitium est. sic uni cuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo iam no- mine appellatum, ut audacia, quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni ex parte propter se petitur, satis dictum est. nunc de eo, in quo utilitas quoque adiungitur, quod tamen honestum vocamus, dicendum videtur. sunt igitur multa, quae nos cum dignitate tum quoque do, amicitia. gloria est frequens de aliquo fama cum laude; dignitas est alicuius honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas; ampli- tudo potentiae aut maiestatis aut aliquarum copiarum magna abundantia; amicitia voluntas erga aliquem rerum bonarum illius ipsius causa, quem diligit, cum eius pari voluntate. hic,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ int̾ponere. Tũ le ges qͦq ⁊ uidicia demon¬
stranda sut. ꝑ quȩ potuerit id peccatũ qđ spon¬
te sua reus punitꝰ sit. morib ⁊ uditio uindica¬
ri. Deide neꝗare. audiri oportere. id qđ in
eũ cͥminis ꝯferat᷑. de qͦ is ipse qui ꝯferat: ii¬
diciũ. fieri noluerit. Et id qđ iudicatum
nõ sit ꝓinfecto. haberi oportere. Postea impuden
nã demonstrare eoꝵ. qͥeũ nc̃ apd̃ indices accuiẽt.
quẽ sine udicib ipsi ꝯdẽpnarit. ⁊ de eo uiditi¬
ũ faciat᷑. de qͦ iã ipsi supliciũ sup̃serit. Postea ꝑ¬
turbationẽ uidicii futurã dicemꝰ ⁊ iudices lon¬
aiͫ. qm pocestate̾ habeat᷑ ꝓgressuros. s̃ simul
de reo: ⁊ de eo quẽ reus arguat. uidicarit. de¬
inde si hoc ꝯstitutũ sit. ut peccata homines pec¬
catis. ⁊ inurias. inuiriis ulciscant᷑. qͣntũ in ꝯmo¬
doꝵ consequat᷑. Aosi idẽ facere ipse qͥ nc̃ accu¬

Expanded text:
cium interponere. tum leges quoque et iudi- cia demoncium interponere. tum leges quoque et iudi- cia demonstranda sunt, per quae potuerit id pecca- tum, quod sponte sua reus poenitus sit, moribus et iudicio vindicari. deinde negare audire oportere id, quod in eum criminis conferatur, de quo is ipse, qui conferat, iudicium fieri noluerit, et id, quod iudicatum non sit, pro infecto habere oportere; postea inpuden- tiam demonstrare eorum, qui eum nunc apud iudices accusent, quem sine iudicibus ipsi condemnarint, et de eo iudicium faciant, de quo iam ipsi supplicium sump- serint; postea perturbationem iudicii futuram dice- mus et iudices longius, quam potestatem habeant, progressuros, si simul et de reo et de eo, quem reus arguat, iudicarint; deinde, si hoc constitutum sit, ut peccata homines peccatis et iniurias iniuriis ulciscantur, quan- tum incommodorum consequatur; ac si idem facere ipse, qui nunc accu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ curiati cũ gemitu ⁊ lam̃tatione. Indigne pas¬
sus uirginẽ occidit. Accusat᷑. Intentio ẽ: Inuiria
Cororẽ occidisti. Bepulsio ẽ iure occidi. Auestio
ẽ uire ne occiderit. Ratio ẽ. lua enĩ hostiũ mor¬
tẽ lugebat. frẽm negligebat. ie ⁊ ꝑꝑłm romanũ
incisse. molestȩ ferebat. Inftrmatio ẽ. Tam̃ a fr̃e in¬
dãpnatã necari nõ oportuit. Exqua uidicatiofit.
Cũ horatia frum mortẽ negligeret. hostiũ lugeret.
eã a fr̃e incdãpnatã necari. Hoc in geñe causȩ. pͥ¬
mũ si qͥd ex cet̾is dabit᷑ ꝯstitutionib sumi oꝑorte¬
bit. sicuti in ꝯꝑatione p̃ceptũ ẽ. Postea si qͣ facul¬
tas erit. ꝑ aliquã ꝯstitutionẽ. illũ in quẽ cͥm̃ ttas
feret᷑ defendere. Dem̃ leuiꝰ ẽẽ illud. qđ in alte¬
rũ peccatũ rens crãsferat. qm qđ ipse susce¬
ꝑit. Postea trãslationis partib uti. ⁊ ostende
dicari. aut statui de ea re ꝯuenerit. ac simul
ostendere. ñ oportuisse. ante supliciũ qͣuidi¬

Expanded text:
dem Curiatii cum gemitu et lamentatione. indigne passus virginem occidit. accusatur. intentio est: iniuria sororem occidisti. depulsio est: iure occidi. quaestio est: iurene occiderit? ratio est: illa enim hostium mortem lugebat, fratrum neglegebat; me et populum Romanum vicisse moleste ferebat. infirmatio est: tamen a fratre indamnatam necari non oportuit. ex quo iudicatio fit: cum Horatia fra- trum mortem neglegeret, hostium lugeret, eam a fratre indamnatam necari? Hoc in genere causae primum, si quid ex ceteris dabitur constitutionibus, sumi oportebit, sicuti in com- paratione praeceptum est; postea, si qua facultas erit, per aliquam constitutionem illum, in quem crimen tferetur, defendere; deinde, levius esse illud, quod in alterum peccatum reus transferat, quam quod ipse susceperit; postea translationis partibus uti et osten- de aut agi aut iudicari aut statui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quam iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Ea ẽ huim᷑i. Quidã imꝑator. cũ ab hostib cͥcũ sederet᷑.
neq effuꝯere ullo mͦ posset. depactꝰ ẽ. cũ hostib ut ar¬
ma ⁊ inpeclim̃ta relinqueret milites educeret. Itaq
fecit. armis ⁊ impedim̃tis amissis. p̃t̃ spẽ milites ꝯser¬
uauit. Accusat᷑ maiestatis. Incurrit huic diffinitio:
Q nos hc̃locũ de qͦ agimꝰ ꝯsidẽmꝰ. Intentio ẽ. ⁊ Iõ o¬
portuit. arma ⁊ impedim̃ta relinquere. depulsio
ẽ. Oportuit. Questio ẽ. oportuerit ne. Ratio ẽ. Di.¬
lites enĩ ꝑissẽt̃ om̃s. Infirmatio ẽ aut ꝯecturalis.
ñ perissẽt. aut altera ꝯecturalis. nõ icło fecisti. Ex

Expanded text:
ibus circumsederetur neque effugere ullo modo posset, depectus est cum iis, ut arma et inpedimenta relinqueret, milites educeret; itaque fecit; armis et in- pedimentis amissis praeter spem milites conservavit. accusatur maiestatis. incurrit huc definitio. sed nos hunc locum, de quo agimus, consideremus. intentio est: non oportuit arma et inpedimenta relinquere. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: milites enim omnes perissent. infirmatio est au dicit: “aut altera coniecturalis: non ideo fecisti”. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis p̃miũ sibi postulet. nũ aliqͣn ipse talẽ ob cau¬
sã aliquẽ p̃mio affici. negarit oportere. aut nc̃ iã sa¬
tis ꝓ eo qͣ fecerit. honos habitus sit. aut nũ necesse
fuerit ei facere. id qđ facerit. aut nũ ei̾modi sit faclũ.
ut nisi fecisset. supplicio dignꝰ esset. nũ qͥa fecerit p̃mio.
aut nĩ ante tẽpꝰ p̃miũ petat: ⁊ spẽ in certã. certo uen

Expanded text:
bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob caubonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo
Abbreviated transcription (Latin):
plex erit iudicatio ⁊ inq̃stione ipsa ꝯtinetit᷑. Indep̃¬
catione huꝰ mͦi. oporteat ne pena affici. In hachu¬
usmodi. oporteat ne dari p̃miũ. ⁊c̃ ad p̃mii
geñ infacultates. Benefitia. ex sua iii. ex tp̃re. exa¬
nimo eiꝰ qͥ fecit. ex casu ꝯsiderant᷑. Ex sua ui queren¬
t̃ hoc mͦ. magna. anparua. facilia. an difficilia. singei
laria sit̃: anuulgaria. uera. anfalsa quadã ex oratio¬
ne honestent᷑. Fa tp̃r aut̃. si tũ cũ indigeremꝰ cũ ee¬
teri ñ posset̃. aut nollẽt opitulari. si tũ cũ spes dese¬
ruisset. Ex animo. si ñ sui ꝯmodi causa. si eo ꝯsillo
fecit omĩa. ut hoc ꝯficere posset. Ex casu. si nõ for¬
tuna. s industria factũ uidebit᷑ aut si industoiȩ
fortuna obstitisset. In hominẽ aut̃. qͥb rationibus
uirerit. qͥd sup̃tꝰ in eã rẽ. aut laboris in sũpserit. &¬
qͥd aliq̃n tale fecerit. nũ alieni laboris. aut deoꝵbo

Expanded text:
plex erit iudi- catio et in quaestione ipsa continebitur: in deprplex erit iudi- catio et in quaestione ipsa continebitur: in depreca- tione, huiusmodi: oporteatne poena affici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus vixerit, quid sumptus in eam rem aut laboris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum
Abbreviated transcription (Latin):
explicemꝰ. Sũt enĩ multȩ causȩ. quȩ ex p̃mi alicuiꝰ
peticione ꝯstat̃. Nã ⁊ apd̃ udices de pͥmio sepe ac
petit᷑. Ac neminẽ ꝯueniet arbittari nos cũ aliqđ̃ ex¬
ẽplũ ponamꝰ. qđ in senatu agat᷑. ab iuditiali genere
exẽploꝵ recedere. Quic ꝗdem̃ de homine ꝓbando aut
inpbando ar̃. cũ ad eã dictionẽ sentenciarũ qͦq rati
bendũ. Om̃ino aut̃ qͥ diligent̃ omiũ causarũ uĩ ma
turã cognouerit. cũ genere. tũ etiã forma eas intellig&
dissidere. Ceteris aut̃ partib aptas intͣ se om̃s. ⁊ aliã
in alia implicatã uidebit Nc̃ de p̃miis ꝯsideremiis
¶ Ricimꝰ crassus ꝯsul. qͦsclã in citeriore gallia mil¬
lo illustri. neq certo duce. neq eo nomine. neq nu¬
rẽt consectat᷑ ẽ. Et confec̃. Romã redit. Triũphũ
ab senatu postulat. hic ⁊ indep̃catione ncħ ad
nos atltinet. rationib ⁊ infirmationib rationũ sub¬

Expanded text:
licemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe accpetitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam dictionem sententiarum quoque ratiobendum. omnino autem qui diligenter omnium cau- sarum vim et naturam cognoverit, gedissidere, ceteris autem partibus aptas inter se omnes et aliam in alia impli- catam videbit. Nunc de praemiis consideremus. L. Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque nurent, consectatus est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et infir- mationibus rationum sub
Abbreviated transcription (Latin):
inutile demonstrandũ. tali de homine supliciũ su¬
bit. ex his p̃ceptis. quȩ in pͥmo libro sũt. ex posita. Ad¬
uersariꝰ aut̃ malefacta angebit. nicħ inprudent̃. s oĩa
ex crudelitate ⁊ malicia. facta dicet. ipsũ in misericor¬
dẽ. suꝑbũ fuisse. L si poterit. ostendet sẽꝑ inimicuo
fuisse. ⁊ amicũ fieri nullomͦ posse. Si bene ficia ꝓfe¬
ret. aut aliqͣ de causa facta. nõ ꝓpt̃ benuolentiam
demonstrabit. Aut postea oduĩ ẽẽ hacre susceptũ.
aut illa omĩa. maleficiis ẽẽ deleta. aut leuiora be¬
neficia. quã maleficia. aut cũ benefitiĩs honos ha¬
bitꝰ sit ꝓ maleficio penas sumi oportere. Dem̃. tur¬
pe ẽẽ. ant inutile ignosci. Deinde de qͦ ut potes¬
tas esset. sepe optarint. in eũ potessatẽ. ñ uti sumiũ
ẽẽ stulticiã.:⁊ cogitare õportere quẽ animũ in eum
ł quale odiũ habuerĩt. Locus aut̃ ꝯmunis erit in

Expanded text:
inutile demonstrandum tali de homine supplicium suinutile demonstrandum tali de homine supplicium subit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quod odiu
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽt ꝯfirmatũ. om̃i tẽp̃r a tali ratione abfuturũ. De
inde spẽ ostendere aliqͦse in loco magno his. qͥ sibi
ꝯcesserit᷑ futurũ iisui. Postea si facultas erit seaut
ꝯsanguineũ. aut iã a maiorib aut in pͥmis ami¬
cũ cͥẽ demonstrabit. ⁊ amplitudinẽ suȩ uolunta¬
tis. nobilitatẽ generis. eoꝵ qͥ se saluũ uelit᷑: ⁊ digni¬
tatẽ ostendere. ⁊ cęr̾a ea quȩ ꝑsonis ad honestatẽ ⁊
amplitudinẽ. sut̃ adtͥbuta. cũ ꝯquestione. sine ar¬
rogancia. inse ẽẽ demonstrabit. ut honore potiꝰ ali¬
qͦ qͣmn ullo supplicio dignꝰ ẽẽ uideat᷑. Dem̃ cȩt̾os ꝓferte.
quib maiora delicta concessa sĩt. Ac multũ ꝓficiet.
sise misericordẽ in potestait. ꝓpensũ ad ignoscendũ
suisse ostendet. Atq ipsũ illud peccatũ erit. extenuã¬
dũ. ut qͣm minimũ obfuisse. uideat᷑. & aut t᷑pe. ant

Expanded text:
verint, con- firmatum omni tempore a tali ratione afuturum; de- verint, con- firmatum omni tempore a tali ratione afuturum; de- inde spem ostendere aliquo se in loco magno iis, qui sibi concesserint, usui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se salvum velint, dignitatem ostendere, et cetera ea, quae per- sonis ad honestatem et amplitudinem sunt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esse demon- strabit, ut honore potius aliquo quam ullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut
Abbreviated transcription (Latin):
de. siface. di delib̾atũ ẽ.⁊ de qͥnto numitorio p̾ullo.
apci . 2. opimiũ ⁊ eiꝰ ꝯsiliũ. dui ductũ ẽ. ⁊ magis in ħ
qͥđe ignoscendi. ꝗͣ cognoscendi postulatio ualuit.
Nã sẽꝑ animo bono se in ppłm .R. fuisse ñ tã facile ꝓba.¬
bat. cũ ꝯiecturali ꝯstitutione. uteret᷑. Quã ut ꝓpter
posteriꝰ beneficiũ sibi ignosceret᷑. cũ dep̾cationis par¬
tes adiungeret. Oportebit qͥ eũ qͥ sibi ut ignoscat᷑
postulabit. ꝯmemorare sua. si qua poterit benefici¬
ut płꝰ ab eo boni. qͣm mali ꝓfectũ ẽẽ uideat᷑. Deinde
maioꝵ suor benefitia. si qua extabt̃ ꝓferre. Deinde
ostendere ñ odio. neq crudelitate ferisse. qđ fece¬
rit. s aut stulticia. aut inpulsu alicuiꝰ. aut aliqua
honesta. aut ꝓbabili causa. Postea polliceri: ⁊ ꝯfirma¬
rise. ⁊ hoc peccato. doctũ ⁊ benefitio eoꝵ. qui sibi ignõ¬

Expanded text:
de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscendi quam cognoscendi postulatio valuit. nam semper animo bono se in populum Romanum fuisse non tam facile probabat, cum coniecturali con- stitutione uteretur, quam ut propter posterius bene- ficium sibi ignosceretur, cum deprecationis partes ad- iungeret. Oportebit igitur eum, qui sibi ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficiut plus ab eo boni quam mali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi igno
Abbreviated transcription (Latin):
oaut᷑ ioco de scͥpto ⁊ de sentencia dicemꝰ. T Ic̃ in al¬
terã ꝯcessionis partẽ ꝯsiderationẽ intendemꝰ. s dep̃ca.¬
ficile ẽ. ab eo qui peccatoꝵ uindex ẽẽ debet. ut iꝗ¬
noscat impetrare. quare parte eiꝰ generis. cũ cau¬
sã ñ idõ ꝯstitueris. uti liceb̾ ut si ꝓ ali qͦ claro aut
forti uro. cuiꝰ in rẽ publicã. multa sut̃ beneficia.
dicere possis. cũ udearis ñ uti dep̃catione. uti tm̃
add hc̃ modũ. At si iudices. hic ꝓsuis benefitis. ꝓ
suo studio qd in uos sẽꝑ habuit. tali suo tp̃r. multoꝵ
suoꝵ. recte factoꝵ causa uni delicto. ut ignoscere¬
trari. Deĩ augere benefitia licebit. ⁊ iudices ꝑlo
cũ ꝯmunẽ. ad ignoscendi uoluntatẽ ducere. Qua¬
re hoc genꝰ quã qͣm inuiditus nõ u̾satur. nͥ qͣdã ex
parte tam̃ qͥa ⁊ pars. ipsa inducenda ñ nũ quã est.
⁊ insenatu. ⁊ in ꝯsilio sepe om̃i in gen̾e. tractanda. in
id qͦq p̃cepta ponemꝰ. ⁊Iã insenatu aut in ꝯsilio.

Expanded text:
entia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecaficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam multa sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus quamquam in iudiciis non versatur nisi quadam ex parte, tamen, quia et pars haec ipsa inducenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio
Abbreviated transcription (Latin):
tas peccandi. relinqͣtur. si semel institutũ sit. ut nõ
defacto. s de facti causa q̃ratur. Defensoris ꝯq̃stio ẽ.
calamitaris eiꝰ. quȩ ñ culpa. sui maiore quadã accide¬
rit. ⁊ de fortunȩ potestate. ⁊ hominũ infirmitate ⁊uti
suũ animũ ñ euentũ ꝯsiderẽt. In qͥb omĩb ꝯquestionẽ
suarũ erupnarũ. & crudelitatis adu̾sarioꝵ indignatio¬
nẽ in ẽt̃ oportebit. Acneminẽ mirari ꝯueniet. si aut
inhis aut in aliis ecẽplis scͥpti qͦq ꝯtroũsiã. adiunctã
uidebit. q dde genere: post erit nob̃ separatĩ dicendũ.
ꝓpterea. qł qͥcia gen̾a causarũ. simplicit ex sua uiꝰ

Expanded text:
tas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non tas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considerent. in quibus omnibus conquestionem suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nobis separatim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum simpliciter ex sua vi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb insimili ercusatione ñ sit ignotũ. ⁊ contentio¬
ne magis illis ignoscendũ fuisse. ⁊ delib̾ationis
partib t᷑pe. aut inutile ẽẽ. c̃cedi eã rẽ. quȩ ab
adũsario ꝯmissa sit. ꝑmagnũ ẽẽ. ⁊ magno futu¬
rũ. detrim̃to. si ea res abhis qͥ potestatẽ hnt ui¬
dicandi. neglecta sit. Defensor aut̃ ꝯuersis õi¬
b his partib poterit uti. Marime aut̃ inuo¬
luntate defendenda. ꝯmorabit᷑.⁊ in ea re ad¬
augenda. quȩ uoluntati fuerit inpedim̃to.
⁊ se plus ꝗͣ fecerit. facere ñ potiusse. ⁊ in om̃ib
reb uoluntatẽ. spectari oportere. ⁊ se ꝯuinci
ñ posse qti absit a culpa. ⁊ er suo nomine ꝯmunẽ ho¬
minũ infirmitatẽ posse dãpnari. Deinde nicħ ẽt̃ in.¬
dignĩ qm eũ qͥ culpa careat. suplicio ñ carere. Roci au¬
tẽ ꝯmunes. accusatoris. inꝯfessionẽ. & alt̃ qnͣta potes¬

Expanded text:
quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentioquibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potes
Abbreviated transcription (Latin):
situdo. ⁊ ad his ul qđ reus inferat. separare .i. osten
nõ necessariũ fuerit. Postea demonstrare. potuisse ui¬
tari. ⁊ hacratione ꝓuideri potuisse. si hoc aut illud
fecisset. aut ne sic fecisset p̃caueri. ꝙ definitiomi¬
b ostendere. nõ hãc inprudentiã. aut casũ. aut ne
cessitudinẽ. s mertiã. negligentiã. fatuitatẽ. nomi¬
nari oportere. Ac si qͣ necessitudo turpitu dinem
uidebit᷑ habere. oportebit. ꝑ locoꝵ ꝯmuniũ inpli¬
cationẽ redarguentẽ demonstrare. qͥd uis ꝑpeti.
mori deniq satiꝰ fuisse. quã eiꝰmi necessitudim ob¬
tẽꝑare. Atq tũ. ex his locis. de qͥb in negotiali par¬
te. dictũ ẽ. uiris ⁊ eqͥtatis naturã oportebit quere¬
re.⁊ quasi in absoluta. uridiciale ꝑse hoc ipsũ
ab reb om̃ib seꝑatĩ ꝯsicłare. Atq hoc in loco si fa
cultas erit. exẽplis uti eoꝵ hominũ oportebit.

Expanded text:
situdo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendsitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendnon necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit,
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ. Rostrata nauis in portu dep̃m̃sa ẽ. Depulsio¬
ẽ concessio. Ratio ẽ. ui ⁊ necessario sumꝰ in portũ
coacłi. Infirmatio ẽ. ⁊ Iauẽ ex lege tm̃ ppłi ẽẽ opor¬
tet. Iudicatio ẽ. cũ rostratã nauẽ inportũ dep̃lm¬
sã lex publicarit. cũq hȩc naius inuitis nautis.
ui tẽpestatis in portũ ꝯiecta sit. oporteat ne eam
publicari. Hoꝵ tũ generũ. id cͥco in unũ locũ ꝯtu
lunꝰ exẽpla. qđ similis in ea p̃ceptio argum̃toꝵ tra¬
dit᷑. ⁊ Fã in his om̃ib pͥmũ si qͥa resipsa dabit. fa¬
cisltatis. ꝯiecturã induci. ab accusatore oporteb̾.
ut id qđ uoluntate factũ negabit᷑. ꝯsulto factũ
suspitione aliqͣ demonstretur. Dem̃ inducere
diffinitionẽ. necessitudinis. aut casus. aut inpru¬
dentiȩ:⁊ erẽpla ad eã diffinitionẽ adiungere. in
quib inprudentia uideat᷑ fuisse. aut casus. aut neces¬

Expanded text:
tio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsiotio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut neces
Abbreviated transcription (Latin):
cepit agere. Cũ subito magnis ꝯmotꝰ tẽpesta
ita magnꝰ ⁊ uehemens factꝰ ẽ. ut eo traduci ma¬
uictimȩ nullomͦ posset̃. Redẽptor suȩ uoluntatis
ostendende causa. hostias ꝯstituit om̃s inlutore. ut qͥ
trãfflum̃ ẽe̾nt. uidere possẽt. cũ om̃s studio ei subitã
qͥdia capitis arcessert̃. Intentio ẽ: Hostiȩ. qͣs debiusti
ad sacͥficiũ p̃sto ñ fuerut᷑. Depulsio ẽ. ꝯcessio. Ratio ẽ.
flum̃ enĩ subuto accreuit. ⁊ eare traduci ñ poruert᷑
leꝗẽ aliqͥd fecerit. qua in re studio eiꝰ subita flumi-¬
nis obstiterit magnitudo. suplicio dignꝰ ne sit. Sye¬
cessitudo aut̃ infert᷑. cũ ui quadã reus. id q̃ fecerit.
rostratu in portu nauis. dep̃hñsa sit. publicet᷑. Cũ ma¬
gna in alto tẽpestas ẽẽt. us uentoꝵ inuitis nautis.
in rhodioꝵ portũ naue̾̃ coegit. uestor nauẽ ꝑeli uo¬
cat. Nauis añs. negat oportere. publicari. Inten¬

Expanded text:
coepit agere. tum subito magnis commotis tempescoepit agere. tum subito magnis commotis tempesita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam s debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerun redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, rostrata in portu navis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. inten
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. s uoluntas defendit᷑. Ea partes ht̃ tres. Inprudẽ¬
tiã. casũ. necessitudinẽ. Inprudentia ẽ. cũ scisse ali¬
qͥd is qͥ arguit᷑ negat᷑. Ut apd̃ qͦsdã lex erat. ne qͥs
dianȩ uitulũ immolaret. Haute qͥdã cũ adũsa
tẽpestate in alto iactarent᷑. uouerũt. si eo portu quẽ
ꝯspitiebat̃. potiti ẽẽnt. ei dõ qͥ ibi ẽẽt. se uitulũ im¬
molaturos. Casu erat in eo portu fanũ dianȩ. eus
cui uitulũ immolari ñ licebat. Inprudentes legis.
iũ immolastis. ei dõ cui ñ licebat. Depulsio ẽ. in ꝯces¬
sione posita. Ratio ẽ. Nesciui ñ licere. Infirmatio ẽ.
Iudicatio ẽ. Cũ id fecerit. qđ ñ oportuerit. ⁊ id nõ
oportere nescierit. sit ne supplicio dignꝰ. ¶Casus
aut̃ inferet᷑. in ꝯcessionẽ cũ de monstrabit᷑. aliqͣ for¬
cunȩ uis uoluntati obstitisse. ut in hac. Cũ lacede¬
dẽptor p̾buisset. capitale ẽẽt. hostias is qͥ rede¬
merat. cũ sacͥficii dies instaret. in urbẽ ex agͦ

Expanded text:
 luntas defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, o est: vitulum immolastis ei deo, cui non licebat. depulsio est in concessione posita. ratio est: nescivi non licere. infirmatio est:iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaeam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro
Abbreviated transcription (Latin):
b̃nã diuertisset᷑. simul cenare. ⁊ in eodẽ loco sõnũ cape¬
re uoluerut᷑. Cenati. discubuerut̃ ibidẽ. Caupo aut̃¬
nã ita dr̃. post inuentũ. cũ in alio malefitio dep̃hñsus
esset. cũ illũ alterũ uidelicet. qͥ nũmos haberet ani¬
maduertisset noctu post quã illos artiuis iã ut fit. ex
lassitudine dormire sensit. accessit. ⁊ alteriꝰ eoꝵ qͥ sie
nũmis erat. gladitim ꝓpt appositũ. euagina edurit.
⁊ illũ alterũ occidit. nũmos abstulit. gladiũ cruentatũ
inuaginã recondidit. ipse sese in suũ lectũ recepit. Iue
aut̃ cuiꝰ gladio occisio erat facta. multo ante lucẽ surrer̃.
comitẽ illũ suũ inclamauit. semel. ⁊ sepiꝰ. Ilũ sõno in¬
peditũ. nõ respondere eristimaũ. Ipse. ꝗladiũ ⁊ cȩt̾a¬

Expanded text:
bernam devertissent, simul ce- nare et in eodem loco somnum capebernam devertissent, simul ce- nare et in eodem loco somnum capere voluerunt. cenati discubuerunt ibidem. copo autem—nam ita dicitur post inventum, cum in alio maleficio deprehensus est —cum illum alterum, videlicet qui nummos haberet, animum advertisset, noctu postquam illos artius iam ut ex lassitudine dormire sensit, accessit et alterius eorum, qui sine nummis erat, gladium propter adposi- tum e vagina eduxit et illum alterum occidit, nummos abstulit, gladium cruentum in vaginam recondidit, ipse se in suum lectum recepit. ille autem, cuius gladio occisio erat facta, multo ante lucem surrexit, comitem illum suum inclamavit semel et saepius. illum somno inpeditum non respondere e
Abbreviated transcription (Latin):
si sut̃. eoꝵ p̃cepta eadẽ ẽẽ nõ possut. Nẽq nc̃ hoc dicioꝰ
nõ easdẽ dicere ꝯstitutiones. Uerũ tam̃ oratio quȩ¬
dã ex ipso fine. ⁊ ex gen̾e cause nascitur. quȩ ꝑtineat
ad uitȩ alicuiꝰ demonstrationẽ. aut ad sentenciȩ dicti¬
onẽ. Qua re nc̃ inexponendis controuersiis inuidici¬
ali gen̾e causarũ. ⁊ p̃ceptoꝵ ũsabimur. ex qͦ pleraq
incęt̾a qͦq causarũ gña simili implicata ꝯtrouersia.
nulla cũ difficultate transferunt᷑. Post aut̃ separatĩ
de reliquis dicem us.
c̃ a ꝯectural ꝯstitutione: ꝓficis cam̃ cuiꝰ exẽplũ sit¬
noc. Iuitinere qͥdã ꝓficiscentẽ ad mercatũ quen¬
dã. ⁊ secũ aliqͣntũ nũmorũ ferentẽ ẽ comitatꝰ. Cũ hoc
ut fere fit. inuia sermonẽ ꝯtulit. Ex qͦ factũ ẽ: ut il¬
lud iter familiariꝰ facere uellẽt. Qua re cũ in eandẽ ta¬

Expanded text:
rsi sunt, eorum praecepta eadem esse non possunt. neque nunc hoc dicimus, rsi sunt, eorum praecepta eadem esse non possunt. neque nunc hoc dicimus, non easdem incidere constitutiones, verumtamen oratio quaedam ex ipso fine et ex genere causae nascitur, quae pertineat ad vitae alicuius demonstrationem aut ad sententiae dictionem. quare nunc in exponendis controversiis in iudiciali genere causarum et praeceptorum versabimur, ex quo pleraque in cetera quoque causarum genera simili implicata controversia nulla cum difficultate transferuntur; post autem separatim de reliquis di- cemus. Nunc ab coniecturali constitutioneinere qui- dam proficiscentem ad mercatum quendam et secum aliquantum nummorum ferentem est comitatus. cum hoc, ut fere fit, in via sermonem contulit; ex quo factum est, ut illud iter familiarius facere vellent. quare cum in eandem ta
Abbreviated transcription (Latin):
ponent᷑. simplicit᷑ sine ulla exornatione. ut ex hoc
imuienta ipsa. ex suꝑiore aut̃ expolitio. inuentorũ
pȩtat᷑. Qua re hȩc quȩ nc̃ p̃cipient᷑. ad ꝯfirmationis
& rep̃hm̃sionis partes referre oportebit. ¶ Omĩs ⁊ de¬
monstratua: ⁊ delib̾atiua. & uiditialis causa: neces.¬
se ẽ in aliqͦ eoꝵ quȩ ante erposita sũt ꝯstitutiois ge¬
nere uno plurib ue uerset᷑. Hoc quã qͣ ita ẽ. tam̃. cũ
ꝯmunit̾ quȩdã de om̃ib p̃cipi possit᷑ separatĩ qͦq aliȩ
sut̃ cuiꝰ q generis. diuerse p̃ceptiones. Alud enĩ laus
aluid uituꝑatio. aliud sentenciȩ dictio. aliud drecusa
Indemonstrationib. qͥd honestũ. Indelib̾ationib ut nos
arbitramur. qͥd honestũ sit. ⁊ qͥd utile. ⁊Iã cȩteri uti¬
litatis mͦ finẽ insuadendo. ⁊ indissuadendo. exponi opor¬
tere arbitrati sut̃. Quoꝵ qͥ generũ. fines ⁊ eritus diũ¬

Expanded text:
ponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc ponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud sententiae dictio, aliud accusatiin demonstra- tionibus, quid honestum, in deliberationibus, ut nos arbitramur, quid honestum sit et quid utile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo et in dissuadendo exponi oportere arbitrati sunt. quorum igitur generum fines et exitus dive
Abbreviated transcription (Latin):
re nos qͥdẽ sine ulla affirmatione simul q̃rentes. au¬
bitant̃ unũ qđq dicemꝰ. ne dũ pariulũ hoc ꝯseqͥm̃.
ut satis hȩc ꝯmode p̃scͥpsisse uideam̃. illud amittamus
qđ marunũ ẽ ut ne cui rei temere atq arroganter
assenserimꝰ. Nerũ hoc qͥdẽ nos ⁊ in hoc tẽꝑe. ⁊ in oñi
uita studiose qͦ ad facultas feret ꝯsequeni. Hc̃ aut
ne longiꝰ oratio ꝓgressa uideat᷑. De reliqͥs quȩ p̃cipi¬
enda uident᷑ ẽẽ dicemus.
partes orationis ⁊ in eas om̃s omĩa p̃cepta. Qua recũ
in eo cȩteris de rebꝰ distinctiꝰ dictũ ut. disꝑse ant̃ de
ꝯfirmatione ⁊ de rep̃hensione. nc̃ certos ꝯfirmandi.
⁊ rep̃hendendi in singula causarũ gen̾a locos tradẽ.¬
dos arbitramur. Et quia qͦ pacto tractari ꝯuenisset.
argum̃tationes. in libro pͥmo nõ indiligent᷑ erpo¬
sitũ: ẽ. hic tantũ ipsa argum̃ta unã quãq in rẽ ex¬

Expanded text:
re nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes dure nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes dubitanter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem nos et in hoc tempore et in omni vita studiose, quoad facultas feret, consequemur: nunc autem, ne longius oratio progressa videatur, de reliquis, quae praecipienda videntur esse, dicempartes orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dictum sit, disperse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- mandi et reprehendendi in singula causarum genera locos tradendos arbitramur. et quia, quo pacto trac- tari conveniret argumentationes, in libro primo non indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecti. multa de arte p̾cepta. reperimꝰ. Ex his duab
diuersis sicuti familiis. quarũ altera cũ uersaret᷑.
inphilosophia. nõ nullã rethoricȩ qͦq artis sibi
curã assumebat: Altera uͦ om̃is indicendi erat
studio. ⁊ p̃ceptione occupata. unũ qđ dã ẽ. ꝯflatũ
genꝰ. a posteriorib. qͥ ab utrisq ea quȩ ꝯmode dici
udebant᷑. insuas artes ꝯtulerut. Quos ipsos sunł
limus. Qđ si ea quȩ in his libris exponunt᷑ tan
toꝑe eligenda fuerũt. qͣnto studio electa sut̃. ꝓ¬
fecto neq nos. neq alios. industriȩ nr̃ȩ pęnite¬
bit. Sin aut̃ temere aliqͥd alicuꝰ p̃terise. aut ñ satis
elegant᷑ secuti uidebim̃. docti ab aliqͦ. facile ⁊ libent̃
sentenciã cõmutabimꝰ. NIõ enĩ parũ cognosse. s in
parũ cognito stulte: ⁊ dui ꝑseuerasse: turpe ẽ. ꝓpterea
qđ nõ intelligere alterũ ꝯmuni hominũ infirmita¬
ti alterũ singulari uniꝰ cuiꝰ q uitio ẽ attributũ. Iua.¬

Expanded text:
fecti, multa de arte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoque artis sibi curam assume- bat, altera vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbantur, in suas arteslimus. quodsi ea, quae in his libris exponuntur, tanto opere eligenda fuerunt, quanto studio electa sunt, profecto neque nos neque alios industriae nostrae paenitebit. sin autem temere aliquid alicuius praeterisse aut non satis eleganter se- cuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter senten- tiam commutabimus. non enim parum cognosse, sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari cuiusque vitio est adtributum. qua
Abbreviated transcription (Latin):
nestũ putari. oportere. nͥ qͦ animo qͦ tẽꝑe. qua de
causa factũ sit intelligat᷑ Qui locꝰ ita ꝯmunis. ẽ ut
bene tractatꝰ in hac causa. magno ad ꝑsuadendum
mom̃to futurus sit. E alt̃ locꝰ. ꝑquẽ magna cũ am¬
plificatione. beneficii magnitudo er urilitate. aut
honestate. aut facti necessitate. demonstrat᷑. Et ter¬
ciꝰ. ꝑ quẽ res exp̃ssa ũbis ante oculos eoꝵ. qͥ auduit᷑
ponit᷑. ut ipũ se qͦq idẽ facturos fuisse arburen

Expanded text:
nestum putari opor- tere, nisi, quo animo, quo tempore, qua de nestum putari opor- tere, nisi, quo animo, quo tempore, qua de causa fac- tum sit, intellegatur; qui locus ita communis est, ut bene tractatus in hac causa magno ad persuadendum momento futurus sit; et alter locus, per quem magna cum amplificatione beneficii magnitudo ex utilitate aut honestate aut facti necessitudine demonstratur; et tertius, per quem res expressa verbis ante oculos eorum, qui audiunt, ponitur, ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
tionis p̃ceptis dicere deinceps. Sit eñ. ħ uidicatio. ꝗͣ
ante exposuimꝰ. Cũ om̃s perituri milites ẽẽnt. nͥ ad
hãc pactionẽ uenire. utrũ satus fuerit. ꝑire mili¬
tes. an ad hãc pactionẽ. uenire. Hoc er locis deliba¬
tionis. quasi in aliqͣm ꝯsultationẽ res ueniat. tracta¬
ri oportebit. Defensor aut̃ qͥb in locis ab accusatore
aliȩ ꝯstitutiones erut᷑ inductȩ. In his ipse qͦq exhis¬
dẽ ꝯstitutionib defensionẽ ꝯꝑabit. Cȩteros autẽ
om̃s locos qͥ ad ipsã ꝯꝑationẽ ꝑtinebut. ex ꝯtͣriotc᷑¬
tabit. Loci c̃munes inerut̃ accusatoris. ineũ qͥ cũ de
facto turpi aliqͦ. aut inutili. aut utroq fateat᷑. quȩ¬
rat tam̃ aliqm defensionẽ & facti inutilitatẽ. aut
tͣpitudinẽ. cũ indignatione ꝓferre. Defensoris ẽ nul¬
lũ factũ inutile. neq turpe. neq irẽ utile. neq ho¬

Expanded text:
tionis praeceptis dicere. sit enim haec iudicatio, quam tionis praeceptis dicere. sit enim haec iudicatio, quam ante expo- suimus: cum omnes perituri mihanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locos, qui ad ipsam comparationem pertinebunt, ex contrario tractabit. Loci communes autem erunt: accusatoris in eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indignatione pro- ferre; defensoris est, nullum factum inutile neque turpe neque item utile neque ho
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ necessari uͭ fuisse. aut nõ tantoꝑere honestũ. aut¬
guat. ab eo qđ defensor ꝯꝑat seꝑare. Id aut̃ faciet.
si demonstrabit. ñ ita fieri solere. neq oportere. neq
esse rationẽ. Qua re hoc: ꝓpt̾ hoc faciat. ut ꝓpter
salutẽ militũ. ea q̃ salutis causa. ꝯꝑata sut̃ hostib
tradant᷑. Postea ꝯꝑare oportebit. cũ beneficio male¬
ficiũ. ⁊ omĩno id qđ arguit᷑. cũ eo qđ factũ ab de¬
fensore laudabit᷑. aut faciẽdũ fuisse. demonstrabitur.
contendere. & hoc ertenuando. maleficii. magnitudi-¬
nẽ. simul acd augere. Id fieri poterit. si demonstrabit᷑
honestiꝰ. utiliꝰ. maq̃ necessariũ fuisse. illud qđ uitarit
reus. qm illud qd fecerit. Honesti aut̃ ⁊ utilis. & ne¬
cessarũ uis ⁊ natura indelib̾ationis p̃ceptis. cognõ¬
cet᷑. Deinde oportebit. ipsã illã ꝯꝑatiuã uidicationẽ
exponere. tãquã causã delib̾atiuã. ⁊ de ea ex delib̾a¬

Expanded text:
aut non necessarium fuisse aut non tantoperguat, ab eo, quod defensor conparat, separare. id autem faciet, si demonstrabit non ita fieri solere neque oportere neque esse rationem, quare hoc propter hoc fiat, ut propter salutem militum ea, quae salutis causa comparata sunt, hostibus tradantur. postea com- parare oportet cum beneficio maleficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum fuisse demonstratur, conten- dere et hoc extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, utilius, magis necessarium fuisse illud, quod vitarit reus, quam illud, quod fecerit. honesti autem et utilis et necessarii vis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit ipsam illam com- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam et de ea ex delibera
Abbreviated transcription (Latin):
it. fuerit. Nicħ enĩ refert. nõ fuisse aut nõ ẽe aliqͥd
cõmodi. aut in cõmodi. si ostendi pot̾ ei uisũ ẽẽ. qͥ ar¬
ꝯuit᷑. Nã opimo duplicit̾ fallit homines. Cũ aut
res aliomͦ ẽ: ac putat᷑. aut nõ is euentus ẽ: quẽ ar¬
bitrati sut̃. Res alio mͦ ẽ: tũ. cũ ad id qđ bonũ ẽ:¬

Expanded text:
et, fuerit. nihil enim refert non fuisse aut non esse aliquid et, fuerit. nihil enim refert non fuisse aut non esse aliquid commodi aut incommodi, si ostendi potest ei visum esse, qui arguatur. nam opinio dupliciter fallit ho- mines, cum aut res alio modo est, ac putatur, aut non is eventus est, quem arbitrati sunt. res alio modo est tum, cum aut id,
Abbreviated transcription (Latin):
ioris. adipiscendi causa. aut maioris uitandi in ꝯ¬
modi p̃terit᷑. Hic locꝰ. sic̃ aliqđ fundam̃tũ ẽ. huius
aliqͥd quare factũ sit ostendit᷑. ¶ Ergo accusator cũ
ris. qͣnta animi ꝑturbatio. ex iracundia fiat. auter
ipsius animi affectionis explicatione curandũ ẽ.
ut ñ mirũ uideat᷑. si qđ ad facinus tali ꝑturbatio¬
ne ꝯmotꝰ animꝰ accesserit. ¶ Cũ aut̃ nõmnpulsione.
uerũ ratiotinatione aliquẽ ꝯmisisse qͥ dicet. qͥd
ꝯmodi sit secutus. aut qͥd in ꝯmodi fugerit. de¬
manstrabit. ⁊ id augebit. quã marime poterit.
ut qđ ad euis fieri possit idonea quã marime
causa. ad peccandũ hortata uideatur. Si glȩ
causa. quantã głam se ꝯsecuturũ eristimarit.
NItẽ si dominarionis. si pecuniȩ.si amiciciȩ. si in¬
umiciarũ ⁊ omĩno qͥd qͥd erit qđ causa fuisse
dicetur. id sũme augere debebit. ⁊ hoc eũ mag.
uerũ etiã uehementius qͥd in opimone euis quẽ argu¬

Expanded text:
scendi commodi aut maioris vitandi incommodi praeteritur. Hic locus sicut aliquod fundamentum est huius aliquid, quare factum sit, ostenditur. ergo accusator, cum ris, quanta animi per- turbatio ex iracundia fiat aut ex ipsius animi affectionis explicatione curandum est, ut non mirum videatur, si quod ad facinus tali pertur- batione commotus animus accesserit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa ad peccandum hortata videatur. si gloriae causa, quantam gloriam consecuturam existimarit; item si do- minationis, si pecuniae, si amicitiae, si inimicitiarum, et omnino quicquid erit, quod causae fuisse dicet, id summe augere debebit. et hoc eum magnverum etiam vehementius, quid in opinione eius, quem argu
Abbreviated transcription (Latin):
plerũ q in hoc gen̾e. accidut̃. ut ⁊ ꝯiectura ⁊ defintio¬
ne utendũ sit. Sin aliud qͦq aliqd genꝰ incidet. euis
generis p̃cepta. licebit. huc pari ratione transferre
Nã accusatori maxime ẽ in hoc laborandũ. ut id ipsũ
fadũ ꝓpt̃ qđ sibi reus. concedi putat oportere. qmͣ plu¬
rimis infirmet rationib. Qd facile ẽ. si qm plurini
c̃stiutionib aggrediet᷑ inꝓbare id. Ipsa aut̃ ꝯꝑatiose

Expanded text:
ple- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et definitiople- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est in hoc elaborandum, ut id ipsum factum, propter quod sibi reus concedi putet oportere, quam plurimis infirmet rationibus. quod facile est, si quam plurimis constitu- tionibus aggredietur id inprobare. ipsa aute