comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinculas posui. teq uirgo xp̃i eustochium precor vtinexpositio¬
ne difficillimae uisionis me orationibus iuues. Inqua ds̃ omni¬
potens insua cernitur maiestate.etduo seraphim stantia in
cussum. Etdomus iudaica tenebris erroris impleta. et conpara¬
tione diuinae gloriae. ꝓpheta inimunda labia habere se di¬
cens. Et habitare in medio populi plasphemantis. qui consona
impietatis uoce clamabant. crucifige crucifige talem. etnon
habemus regem nisi caesarem. Unũq deseraphim missũ adisaiã
qui forcipe dealtari carbone conp̃henso ꝓphetae purgar&
labia. et populus remaneret inmundus. Tertius ergo in isaiam
liber hoc habebit ex ordium. Anno quo mortuus est ozias.
uidi dnm sedentẽ suꝑsolium excelsum et eleuatum. Sub quatu¬
or regibus ꝓphetas se isaiam suꝑ iudam ethicrusalem. primae
uisionis titulo demonstratũ est. idest sub oria. ioatham. achaz.

Expanded text:
unculas posui. Teque, virgo Christi Eustochium, precor, ut in expositiounculas posui. Teque, virgo Christi Eustochium, precor, ut in expositione difficillimae visionis orationibus me juves: in qua Deus omnipotens in sua cernitur majestate; et duo Seraphim stantia in cussum, et domus Judaica tenebris erroris impleta. Et comparatione divinae gloriae Propheta immunda labia habere se dicens, et habitare in medio populi blasphemantis, qui consona impietatis voce clamabant: Crucifige, crucifige talem; et, Non habemus regem, nisi Caesarem . Unumque de Seraphim missum ad Isaiam, qui forcipe de altari carbone comprehenso, prophetae purgaret labia, et populus remaneret immundus. Tertius ergo in Isaiam liber hoc habet exordium. Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum. Sub quatuor regibus prophetasse Isaiam, super Judam 89 et Jerusalem, primae visionis titulo demonstratum est; id est sub Ozia, Joatham; Achaz
Abbreviated transcription (Latin):
quid significet. Cum igitur uenerit romanus exercitus et te¬
nuerit predam etnonfuerit quieruat. propheta conpatientis
affectu se iungit populo etait. aspiciemus in terrã. etecce tene¬
brae tribulationis. Caelum enim aspicere non audebimus cu¬
ius habitatorem offendimus. et lux nr̃a quam semꝑ habebamus
indõ. Tribulationum caligine obscurata est. legi incuiusdam
commentariis hoc quod dicitur. leuabit signum innationibus
procul. etsibilabit ad eum definibus terrae. deuocatione gen
tium debere intellegi. quod eleuato signo crucis. etdepositis
oneribus peccatorum. uelociter uenerint atq crediderint.
sed nescio quomodo hui sensui possint congruere quae se¬
UEFICIT MIHI UOLUMINUM MAGNITUDO QUAE INELA¬
natione isaiae prophetae texitur. ubi aliquid praetermit¬
tere damnum est intellegentiae. quam obrem insingulis li¬
bris. qui tantũ numerum ordinẽq significant. Breues p̃fati¬

Expanded text:
quid significet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tequid significet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tenuerit praedam, et non fuerit qui eruat, Propheta compatientis affectu se jungit populo, et ait: Aspiciemus in terram et ecce tenebrae tribulationis. Coelum enim aspicere non audebimus, cujus habitatorem offendimus: et lux nostra quam semper habebamus in Deo, tribulationum caligine obscurata est. Legi in cujusdam Commentariis, hoc quod dicitur: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione tium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae seufficit mihi voluminum magnitudo, quae in explanatione Isaiae prophetae texitur, ubi aliquid praetermittere, damnum est intelligentiae. Quamobrem in singulis libris, qui tantum numerum ordinemque significant, breves praefati
Abbreviated transcription (Latin):
niae populos. qui uespasiano. ethadriano romano im¬
perio subiacebant. Unde etitalia abeo quod ibi hespe¬
rus occidat. olim hesperia dicebatur. et hoc ueniente ꝑcussus est
Etomnes iudeae montes turbati sunt. vt interpraetatus est theo¬
dotio. etsymmachus. uel cõmoti. utaquila posuit. uel exacerua¬
ti .ut lxx. transtulerunt. Utimpetu hostium replerentur¬
om̃s plateae cadaueribus mortuorx. describit ergo sermo di¬
uinus uelocitatẽ uenientis exercitus. qui non sua sed dñi uenerit
uoluntate. immo adtractus sit. et sibilo illius ꝓuocatus quod non
defecerit nec tanto inere laborauerit etcupiditate praedan¬
di. somnum oculis nonad miserint. Calciamenta quoq illius non
sint adtrita. sagittariorx multitudinem. equitum turmas. cur¬
ruum quadrigarumq feruorẽ. Quod instar leonis nontam ad
pugnandum quam ad praedandum. etuorandum uenerit. etulu¬
latus uincentis exercitus. marinis fluctibus conparetur. ex
quo notandũ ubicumq sonitus maris inscripturis appellatur

Expanded text:
niae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel acerti, ut LXX transtulerunt, ut impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit, et ululatus vincentis exercitus, marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum ubicumque sonitus maris in Scripturis appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
orum calicem. vtaduersarus gentibus propinar&. uiuerentq
etuomerent etcaderent. Post quã audiuit. uade etprimũ ꝓpi¬
nabis hierusalẽ. respondit. decepistime dñe etdeceptus sũ. habet
hebraeorx obseruatio ẽ. ceterũ nos didicimus non temeritatis eẽ
sed oboedientiae. dño reobtulisse mitrendum. Etdixit uade
etdices populo huic. audite auditu etnolite intellegere. et
uidete uisu etnolite cognoscere. excecacor populi huius etau¬
res eius ad graua. etoculos eius claude. neforte uideat oculis suis.
etauribus audiat . et corde intellegat et conuertatur etsanetus:
Lxx. hunc locũ ita interp̃tati sunt. uteuangelista lucas in aposto¬
lorx actibus posuit. Cumq inuicẽ noneent̃ consentientes haut
dubium quin iudaei discedebant dicente paulo unũ uerbũ.
quia bene sp̃s sc̃s locutus ẽ ꝑisaiam ꝓphetã ad patres nr̃os dicens.
vade ad populum istũ etdic aure audietis etnonintellegitis. et

Expanded text:
orum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, orum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, et vomerent, et caderent, postquam audivit, vade, et primum propinabis Jerusalem, respondit: Decepisti me, Domine, et deceptus sum . Haec Hebraeorum observatio est. Caeterum nos dicimus non temeritatis esse, sed obedientiae, Domino se obtulisse mittendum. Et dixit: Vade, et dices populo huic: Auditu audite, et nolite intelligere, et videte visu, et nolite cognoscere. Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava, et oculos ejus claude, ne forte videat ocudiat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur. LXX hunc locum ita interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum: Quia bene Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad patres nostros, dicens: vade ad populum istum, et dic: Aure audiet
Abbreviated transcription (Latin):
datumq peccatum. Ergo et moyses cui dixerat dñs. veni mittam
te ad pharaonem regẽ aegypti. Etilleait. obsecro dñe non sũ dig¬
nus. et ꝓuide alium quem mittas. siue utinhebraeo legitur. Mit¬
te quem missurus es nonde contemptu. sed dehumilitate respon¬
dit. quia nibil depurgatis labiis suis audierat. qui omni sapien¬
tia aegyptiorum fuerat eruditus. Etisaias non sui merito sed
dñi gratia qua purgatus ẽ offert se admihisterium. Alii autẽ¬
putant. id circo se obtulisse isaiam: quia aestimabat po¬
pulo prospera nuntianda. sed quia audiuit . vade dic popu¬
lo huic auribus audietis etnonintellegitis. et uidentes uidebitis
et noncognoscetis. Propterea inconsequentibus. dicente ad eum
uoce dñi. Clama nonstatim clamat. sed interrogat quid clamabo.
Ethieremias cui dictum fuerat. accipe calicem et potionabis om¬
nes gentes adquas ego mittam re. libenter accipiens suppliti¬

Expanded text:
datumque peccatum. Ergo et Moses, cui dixerat Dominus: Veni, mittam datumque peccatum. Ergo et Moses, cui dixerat Dominus: Veni, mittam te ad Pharaonem regem Aegypti , et ille ait: Obsecro, Domine, non sum dignus, 96 provide alium quem mittas, sive ut in Hebraeo legitur, Mitte quem missurus es , non de contemptu, sed de humilitate respondit, quia nihil de purgatis labiis suis audierat, qui omni sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus. Et Isaias non suo  Al. sui merito, sed Domini gratia, qua purgatus est, offert se ad ministerium. Alii autputant, idcirco se obtulisse Isaiam, quia aestimabat populo prospera nuntianda: sed quia audivit: Vade, dic populo huic: Auribus audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non cognoscetis , propterea in consequentibus, dicente ad eum voce Domini: Clama, non statim clamat, sed interrogat, quid clamabo? Et Jeremias, cui dictum fuerat: Accipe calicem, et potionabis omnes gentes, ad quas ego mittam te , libenter accipiens supplici
Abbreviated transcription (Latin):
cem dñi dicentis quem mittã etquisibit nobis. et dixi ecce ego
mitte me. Proeo quod etnos etoms alii interp̃tes transtuler̃
nobis. quod hebraice dicitur. lanũ. nescio quid uolentes Lxx
posuerunt ad populum istũ. quod penitus inhebraico non habe¬
tur. Quando aut exdĩ ꝑsona dicitur nobis illo sensu accipien¬
dum est: quo etingenesi legimus. faciamus hominem adima¬
ginem et similitudinẽ nr̃am . vtsacramentũ indic& trinitatis.
quomodo enim in euangelio legimus. dicentẽ dnm. ego etpa¬
ter unum sumus. Etunum ad naturam referimus. sumus ad ꝑ¬
sonarum diuersitatem. sic dño iubente trinitas imperat. ꝓp¬
terea aũt nondicit dñs. quem ire p̃cipiat. sed ꝓponit audien¬
tibus optionem. utuoluntas premium consequatur . Etꝓpheta non
temeritate etarrogantia ꝓpriae conscientiae seire promittit.
sed fiducia quõ purgata sunt labia eius. etablata iniquitas mun¬

Expanded text:
cem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit nobis? Et dixi: Ecce ego, cem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit nobis? Et dixi: Ecce ego, mitte me. Pro eo quod et nos et alii omnes interpretes transtulerunt, nobis, quod Hebraice dicitur LANU  , nescio quid volentes LXX posuerunt ad populum istum, quod penitus in Hebraeo non habetur. Quando autem ex Dei persona dicitur, nobis, illo sensu accipiendum est, quo, et in Genesi legitur: Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram , ut sacramentum indicet Trinitatis. Quomodo enim in Evangelio legimus, dicente Domino: Ego et Pater unum sumus ; et unum ad naturam referimus, sumus, ad personarum diversitatem: sic, Domino jubente, Trinitas imperat. Propterea autem non dicit Dominus quem ire praecipiat, sed proponit audientibus optionem, ut voluntas praemium consequatur. Et Propheta non temeritate et arrogantia propriae conscientiae se ire promittit; sed fiducia: quoniam purgata sunt labia ejus, et ablata iniquitas, mun
Abbreviated transcription (Latin):
inos tuum. Porro adisaiam qui dixerat uir pollutus labus ego
sum. et inmedio populi polluta labia habentis ego habito. Non
dĩ manus porrigitur. sed seraphim mittitur adõ uel uolat ꝓpria
uoluntate . quia huic officio mancipatus ẽ. etinmanu sua tenet cal¬
culũ quiẽ iuxta Ixx ettheodotionem forcipe iuxta aquilam et
symmachum. qui hebraicum s̃ secuti forcipibus adp̃hendit. idest
malca im̃. uitanger& os eius . etpristina delicta purgaret. ma¬
nus aũt etadõ etaserapħ. mittitur utꝓpheta suicorporis mem¬
brum uidens. tactu non terreatur externo quidã nr̃orx forcipem.
quo calculus conp̃honditur. duo testamenta putat. quae in ter
se sp̃s sc̃ĩ unione sociantur. quia uero sedens dñs introducitur.
Etsedens intemplo: eidomus impletaẽ fumo. vtiudaei putant.
thymiamatis c̃
cipes quos in sacer dotali ministerio legimus. Etaudiui uo¬

Expanded text:
in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito, non Dei manus porrigitur, sed Seraphim mittitur a Deo, vel volat propria voluntate, quia huic officio mancipatus est. Et in manu sua tenet calculum, quem juxta LXX et Theodotionem, forcipe: juxta Aquilam, et Symmachum, qui Hebraicum sunt secuti, forcipibus apprehendit, id est, MALCAIM , ut tangeret os ejus, et pristina delicta purgaret. Manus autem, et a Deo et Seraphim mittitur, ut Propheta sui corporis membrum videns, tactu non terreatur externo. Quidam nostrorum forcipem, quo calculus comprehenditur, duo Testamenta putant, quae inter se Spiritus sancti unione sociantur. Quia vero sedens Dominus introducitur, et sedens in Templo, et domus impleta est fumo, ut Judaei putant, thymiamatis; cipes, quos et in sacerdotali ministerio legimus . Et audivi vo
Abbreviated transcription (Latin):
cherub. quod autem altare. sub quo animae martyrum sunt
uideatur in caelo. Etiohannes in apocalypsi loquitur etcal¬
dem . qui obcoloris flãmei similitudinẽ igneus appellatur . ex
quo intellegimus altare dĩ plenũ eẽ carbunculis. hoc est ignitis
calculis. et prunis peccata purgantibus . Vnde scriptum est dedõ
legimus. carbones succensi sunt abeo. Etdeipso dõ dicitur. qđ
ignis consumens sit. Etsaluator in euangelio. ignem uenimit¬
tere suꝑ terram. ut baptiꝰ ar& inspũ scõ etigni. uniuscuiusq opus
quale sit ignis probabit. etqui saluandus ẽ. sic saluabitur quasi
ꝑignem transierit. Ethoc notandum quod adhieremiam cui dic¬
tum est. Priusquã te formarem in utero nouite. et inuulua ma-¬
tris tuae sc̃ificauite. Quia labia non habebat inmunda. sed tan¬
tum dixerat nescio loqui quia iuuenis sum. extendit ipse dñs
manũ suam ectetigit os eius etdixit . ecce dedisermones meos

Expanded text:
Cherub. Quod autem altare sub quo animae martyrum sunt, Cherub. Quod autem altare sub quo animae martyrum sunt, videantur in coelo, et Joannes in Apocalypsi loquitur : et caldem, qui ob coloris flammei similitudinem igneus appellatur. Ex quo intelligimus altare Dei plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt ab eo . Et de ipso Domino dicitur, quod ignis consumens sit. Et Salvator in Evangelio: Ignem veni mittere super terram : ut baptizaret in Spiritu sancto, et igni. Uniuscujusque enim opus quale sit, ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prius quam te formarem in utero novi te, et in vulva matris tuae sanctificavi te , quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermones meos
Abbreviated transcription (Latin):
as. et ad sumis testamentum meum peros tuum. non est enim pul¬
chra laudatio in ore peccatoris. hoc aut̃ dicimus. non quo isaiam
talem fuisse doceamus. sed quo ipse prohumilitate et inmundis
tantum labus. indignum sedĩ laudibus fateatur. Etuolauit unus
U olauit uel missus est unus deseraphim qui interpretatur incen¬
dens ut prophete labia purgar& inmunda. et pruno uel calculo
quem de altari tulerat excoquer&. Mu ti autem putant duos ẽẽ
seraphim quia clamat alter ad alterum. cum et depluribus possint
singuli damare ad singulos. etlxx. editio magis signific& plu¬
rimos qui inter praetati sunt. seraphim stabant incircuitu eius.
quod si de duobus diceretur non incircuitu. sed exutraque par¬
te dixissent. ethoc conuenit. angelorum multitudini quae
indĩ ministerium preparata est. Seraphim autem plurali nu¬
mero appellantur. et singulari serapħ. sicut cherubim et

Expanded text:
as, et assumis testamentum meum per os tuum ? » Non est enim pulas, et assumis testamentum meum per os tuum ? » Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Hoc autem dicimus non quod Isaiam talem fuisse doceamus, sed quod ipse pro humilitate immundis tantum labiis indignum se Dei laude fateatur. « Et volavit ad me Volavit, vel missus est unus de Seraphim, qui interpretatur incendens, ut Prophetae labia purgaret immunda, et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant, duos esse Seraphim, quia clamabat alter ad alterum, cum et de pluribus possint singuli clamare ad singulos; et LXX editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt, Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuitu, sed ex utraque parte dixissent. Et hoc convenit Angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem plurali numero appellantur, et singulari Seraph: sicut Cherubim, et
Abbreviated transcription (Latin):
post quã uidit dnm. et audiuit uocẽ eius. terrã etcinerẽ eẽ se di¬
cit. Itisaias iuxta. lxx interp̃tes conpunctũ se eẽ testat᷑ nonob
alia crimina sed quia labia haber& inmunda. felix conscien¬
tia quae tantũ insermone peccauit. non suo uitio sed societa¬
te populi habentis polluta labia cum quo loqui sẽpissime co¬
gebatur . ex quo ostenditur noxium ẽẽ uiuere cum peccatori¬
bus. qui enim tangit picem inquinabitur . sed quia in hebraeo
legimus. vae mibi quia tacui. plangit se propheta quod non fue¬
rit dignus laudare dñm sabaoth cum seraphim. quas angelicas
fortitudines intellegimus. Non fuit autem ausus laudare dñm
quia labia habebat inmunda. et propterea labia habebat in¬
munda. quia cum peccatore populo uersabatur . uelcerte ita
intellegendum quia tacui. etnon audacter ohiam regem impiũ¬
corripui. ideo labia mea inmunda sunt etlaudes dñi cum angelis
cantare non audeo. nemihi dicatur. quare tuenarras iustitias me¬

Expanded text:
ocem ejus, terram et cinerem esse se dicit et Isaias juxta LXX Interpretes compunctum se esse testatur, non ob alia crimina, sed quia labia haberet immunda. Felix conscientia, quae tantum in sermone peccavit, non suo vitio, sed societate populi habentis polluta labia, cum quo loqui saepissime cogebatur. Ex quo ostenditur noxium esse, vivere cum peccatoribus: Qui enim tangit picem, inquinabitur ab ea . Sed quia in Hebraeo legimus: Vae mihi, quia tacui, plangit se Propheta, quia non fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, cum Seraphim, quos Angelicas fortitudines intelligimus. Non fuit autem ausus laudare Dominum: quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certe ita intelligendum: Quia tacui, et non audacter Ocorripui, ideo labia mea immunda sunt, et laudes Domini cum angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: « Quare tu enarras justitias me
Abbreviated transcription (Latin):
fumo qui noxius ẽ oculis. uel certe ꝑfumũ templi monstratur
incendiũ. prius enĩ euangeliũ saluatoris in toto orbe p̃dicatũẽ.
Etpost quadraginta etduo annos dominice passionis capta hie¬
rusalẽ. templũq succensũ est. luda ei putant templũ impletũ
fumo. thẏmiama significare. idest incensũ. et ꝑhoc aduentũ
diuine maiestatis: Et dixi uae mibi quia tacui. quia uir pol¬
lutus labus egosũ. et inmedio populi polluta labia habentis

Expanded text:
fumo, qui noxius est oculis. Vel certe per fumum Templi monstratur fumo, qui noxius est oculis. Vel certe per fumum Templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedicatum est, et post quadraginta duos annos Dominicae passionis, capta Jerusalem, Templumque succensum est. Judaei putant Templum impletum fumo, thymiama significare, id est, incensum, et per hoc adventum divinae majestatis. Et dixi: Vae mihi quia tacui, quia vir pollutus labiis ego su
Abbreviated transcription (Latin):
doceamus. Quidam latinoix duo seraphim uetus etnouum
instrumentũ intellegunt. quod tantũ dep̃senti scło loquitur:
Vnde ecse calas habere dicatur. et faciẽ dĩ pedesq uelare etcer¬
tatim proferre testimonium ueritatis . etomne quod cla¬
mat trinitatis sacramenta monstrare. etmirari ad inuicem
perit . ethumiliauerit se usq ad mortẽ . et mortem crucis. et
nequaquã ut prius caelestia eũ tantum sed etterrena cognoscant.
Et cõmota s̃ supliminaria cardinũ auoce clamantis. et domus impleta
est fumo. clamantibus seraphim. etintota terra trinitatis myste¬
riũ predicantibus. quando passionem dñi saluatoris . terra uni¬
uersa cognouit. statim cõmotum est siue sublatũ liminare templi.
etom̃s illius cardines concider̃ impleta saluatoris cõminatione¬
dicentis. relinquetur uobis domus ur̃a deserta. Et quã pulcher
ordo uerborx. postquã terra repleta ẽ gloria dñi sabaoth.
Iudaeorũ templũ impletũ ẽ inignorantiae tenebris etcaligine et

Expanded text:
dere. Quidam Latinorum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare, et mirari adinvicem qperit et humiliaverit se usque ad mortem, et mortem crucis ; et nequaquam, ut prius, coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. « Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. » Clamantibus seraphim et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare templi, et omdicentis: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et quam pulcher ordo verborum. Postquam terra repleta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum Templum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas poetarx. et pictorum licentiam pinnas habere testat᷑.
sed celerem incuncta discursum. et singuli senas alas quia de fabri¬
catione tantũ mundi et p̃sentis saeculi nouimus. quod clamat
alter ad alterũ. Uel iuxta hebraeos iste adistũ. idest unus adunũ
trent. etnequaquã templũ iudaeorx sicut prius. sed omnẽ ter¬
ram illius gloria plenã eẽ testentur. qui ꝓnr̃a salute digna¬
tus est humanũ corpus ad sumere. ad terrasq descendere. de¬
niq et mossi cũ ꝓadorato uitulo dnm p̃caretur. ut parcer&
populo peccatori. Respondit dñs. ꝓpitius ero illis . Verumta¬
men uiuo ego etuiuit nomen meũ. quia implebitur gloria
mea om̃is terra. Et septuagesimus primus psalmus canit. Imple
bus Gloria in excelsis dõ. et suꝑ terra pax in hominibus bone
uoluntatis. inpie ergo quidã duo seraphim. filium et spm¬

Expanded text:
fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; sed celerem in cuncta discursum. Et singuli senas alas; quia de fabricatione tantum mundi et praesentis saeculi novimus. Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad istum, id est, unus ad unum, trent: et nequaquam Templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere, ad terrasque descendere. Denique, et Mosi, cum pro adorato vitulo Dominum precaretur, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implebitur gloria mea omnis terra . Et septuagesimus primus psalmus canit: Implebbus: Gloria in excelsis Deo, et super terra, pax hominibus bonae voluntatis . Impie ergo quidam duo Seraphim, Filium, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo non recipit. Nonne om̃s inquit. ministri s̃ sp̃s lnmi¬
nisteriũ missi. ꝓpt̃ eos qui hereditatẽ accepturi s̃ salutis. Dani¬
hel quoq cũ in habitu regnantis dnm̃ descripsiss& adiecit. Milia
miliũ ministrabant ei . et decies milies centena milia ad sistebant
ei. Incherubim ergo ostendit᷑ dñs. inseraphim exparte ostendi¬
tur. exparte celatus. faciẽ enĩ etpedes eius operiunt. quia etp̃¬
terita ante mundũ etfutura p̾mundũ scire ñ possumꝰ. sed media
tantũ quae insex dieb facta s̃ contẽplamur. nec mux hoc desera¬
phim credere. Cũ et apłi saluatorẽ credentibus aperiant. infideli¬
bus abscondant. etuelũ ante archã fuerit testamenti. Alasquoq
habere dicunt᷑. ꝓpt̃ uelocitatẽ. etincuncta discursũ. siue quia
semꝑ in altioribus commorantur. neq enĩ illud quod deuentis
dicitur. qui ambulat suꝑ pinnas uentox. uere uentos iuxta

Expanded text:
consuetudo non recipit: Nonne omnes, inquit, ministri sunt spiritus, in miconsuetudo non recipit: Nonne omnes, inquit, ministri sunt spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem accepturi sunt salutis ? Daniel quoque cum in habitu regnantis Dominum descripsisset, adjecit: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. . In Cherubim ergo ostenditur Dominus: in Seraphim ex parte ostenditur, ex parte celatur. Faciem enim et pedes ejus operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus; sed media tantum quae in sex diebus facta sunt, contemplamur. Nec mirum hoc de Seraphim credere, cum, et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant: et velum ante Arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur, propter velocitatem, et in cuncta discursum: sive quia semper in altioribus commorantur. Neque enim illud quod de ventis dicitur: Qui ambulat super pennas ventorum , vere ventos, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
uertimus. lxx transtuler̃ incircuitu eius vtnonsuꝑtem plum
stare seraphim. sed incircuitu dñi describantur. Rursũ ubi nos
diximꝰ qđ unus de seraphĩ uelar& faciẽ etpedes eius ꝑquod intel¬
legitur dĩ in hebraeo scriptũ hab&. p̃hanaũ. et reglau. quod
Inseptua esimo nono psalmo legimus. qui sedes suꝑcherubim
manifestare. qui inlingua nr̃a interp̃tatur scientiae multitudo.
Vnde et dñs inaurigae modũ suꝑ cherubim sedere ostendit᷑. Seraphim
aut̃ p̃ter hunc locũ inscripturis canonicis alibi legisse me nescio.
qui stare dicunt᷑ suꝑ templũ vel incircuitu dñi. Ergo erant qui
solent inprecibus dicere. qui sedes suꝑ cherubim et seraphim quod
scriptura nondocuit. Seraphim aũt̃ int̃p̃tatur. eXTIENET nC̃.
quos nos dicere possumus incendentes. siue c̃burentes. luxta illud
quod alibi legimus. qui facit angelos suos sp̃s. etministros suosignẽ
urentẽ. Vnde et paulus apłus inepistola adhebraeos quã latina

Expanded text:
ertimus: LXX transtulerunt in circuitu ejus, ut non super Templum stare Seraphim, sed in circuitu Domini describantur. Rursum ubi nos diximus, quod unus de Seraphim velaret faciem et pedes ejus, per quod intelligitur, Dei: in Hebraeo scriptum habetur PHANAU et REGLAU  , qIn septuagesimo nono psalmo legimus: Qui sedes super Cherubin manifestare : qui in nostra lingua interpretantur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stare dicuntur super Templum, vel in circuitu Domini. Ergo errant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non docuit. Seraphim autem interpretantur ἐμπρησταὶ, quod nos dicere possumus incendentes, sive comburentes, juxta illud quod alibi legimus: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Unde et Paulus Apostolus in Epistolas ad Hebraeos, quam Latina
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo atq sublimitas. quasi side aliquo dicamus non ẽ
diuinus. sed diuinatio. non est riuus. sed fons. non ẽ homo. sed
ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interp̃tatus est.¬
quia singulariter de uno homine dicitur.referri po¬
test etaddñm saluatorem. iubente propheta. vtquies¬
cant &ͥ abeo qui in magno aliquo reputatus est. licet In¬
p̃sentia rum uideatur ut homo. etspiramen habere inna¬
ribus. sicut etceteri spirant homines. EXPLICIT LIBER I.¬
LBER SECUNDUS

Expanded text:
altitudo atque sublimitas: quasi si 46 de aliquo dicamus, non est altitudo atque sublimitas: quasi si 46 de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus estQuia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant homines. LIBER SECUNDUS
Abbreviated transcription (Latin):
secundum diuinam maiestatẽ excelsus etest.. etreputa¬
tur. et creditur. tacita mecum mente ꝑtractans ñ¬
ꝑtractans ñ
possũ inuenire rationẽ. Quare lxx. tã ꝑspicuam de
xp̃o propheciam ingreco noluerint uertere. Ceteri
enim qui uerterunt quidem. sed sermonẽ ambiguum ad
impietatis traxere sensum. Non mix cur male interp̃tati
sint nec uoluer̃ dexp̃o gloriosũ quid dicere. inquem non
credebant. uidelicet utiudaei. aut semi uidaei. idest he¬
bionitae. quod aut̃ xp̃s excelsus sit uel altissimus. qui alio
sermone apud hebreos appellatur. helion. In octogesimo
sexto psalmo legimus. Numquid sion dicet homo qđ homo
natus sit inea. etipse fundauit eã altissimus. Etin euange
lio. ettu puer ꝓpheta altissimi uocaberis. ac ne longum
funem traham. in expositione enĩ scãx scripturarx uerita¬
tem debemus sequi. non contentionẽ inisto loco. bama.
apud hebraeos. non excelsus dicitur. sed excelsũ udest ipsa

Expanded text:
secundum divinam majestatem excelsus et est, et reputasecundum divinam majestatem excelsus et est, et reputatur, et creditur. Tacita mecum mente pertractans, non possum invenire rationem, quare LXX tam perspicuam de Christo prophetiam in Graecum noluerint vertere. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriosum quid dicere, in quem non credebant: videlicet Judaei aut Semijudaei, id est, Ebionitae. Quod autem Christus excelsus sit vel altissimus, qui alio sermone apud Hebraeos appellatur, ELION , in octogesimo sexto psalmo legimus: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea; et ipse fundavit eam Altislio: Et tu puer Propheta Altissimi vocaberis . Ac ne longum funem traham in expositione enim sanctarum Scripturarum veritatem debemus sequi, non contentionem in isto loco BAMA apud Hebraeos non excelsus dicitur, sed excelsum, id est, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sin autem excelsũ. uel excelsus legimus. bamã. intelle¬
gentes ergo iudaei ꝓphetiam eẽ dexp̃o. uerbum ambi¬
quum indeteriorem partem interp̃tati sunt. ut uideren¬
tur non laudare xp̃m sed nihili pendere. quae est enim¬
uerborx consequentia. et qui ordo rationis ac sensus. ut
dicamus. Cum haec se ita habeant etdies uentura sit dñi
in qua uniuersus iudae status subuertendus ẽ ecomnia
conterenda. moneo uos atq p̃cipio ut quiescatis ab ho¬
mine qui ita spirat ac uiuit. Utnos homines quia in
nihili conputandus ẽ quisquam. ne hominũ ita quẽ piã
laudet utdicat. eauete ne offendatis eum qui omnino ni¬
hili est. Ergo econtrario sic intellegendũ. Cum haec uni¬
uersa uentura sint uobus etꝓphetali spũ praedicant᷑.
Moneo atq precipio ut quiescatis ab eo. qui secundum carnẽ
quidem homo ẽ. ethab& animam. etita spirat et  narib¬
halitum trabit utnos homines spiramus etuiui mus. sed

Expanded text:
sin autem, excelsum vel excelsus, legimus BAMA. Intellisin autem, excelsum vel excelsus, legimus BAMA. Intelligentes ergo Judaei prophetiam esse de Christo, verbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut viderentur non laudare verborum consequentia, et qui ordo orationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec se ita habeant et dies ventura sit Domini in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda, moneo vos atque praecipio ut quiescatis ab homine qui ita spirat et vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est. Quisquam ne hominem quempiam laudet, ut dicat: Cavete ne offendatis eum qui omnino nihil est. Ergo e contrario sic intelligendum: Cum haec universa ventura sint vobis et prophetali spiritu praedicantur, moneo atque praecipio ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et animam habet, et ita spirat et naribhalitum trahit, ut nos homines spiramus, et vivimus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire. haec iuxta ΑΝΑΓΩΓΗÑ ut potui breui sermo¬
ne perstrinxi. quae bebraei adbabylonia referunt tempo¬
ra . et subuersionem hierusalem. quando surrexit dñs ter¬
ram percutere iudaeorum. Quiescite ergo ab homine
cuius spiritus innaribus eius quia excelsus reputatus ẽ ipse
Noc praeter misere septuaguita. et ingrecis exemplaribus
ab origene sub astheriscis. de editione aquilae additum
est. quod in hebraeo ita legitur. heda ui lachem manã¬
adam ẽser nesamã baapħ pho. chibamã nẽsab hũ.
ubinos diximus excelsus reputatus est ipse. aquila inter¬
p̃tatus ẽ in quo reputatus ẽ iste. uerbum hebraicũ. bama.
VeL ΥUΩ Mã dicitur. id est excelsum. quod etin regno¬
rum libris etinhiezechiel legimus. velcerte. inquo eteis¬
dem litteris scribitur. beth. men. hẽ. ac pro locorum
qualitate . si uoluerimus legere. in quo dicimus . bamma.

Expanded text:
pervenire. Haec juxta anagogen, ut potui, brevi sermopervenire. Haec juxta anagogen, ut potui, brevi sermone perstrinxi, quae Hebraei ad Babylonia referunt tempora et subversionem Jerusalem, quando surrexit Dominus terram percutere Judaeorum. Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus: quia excelsus reputatus est ipse. Hoc praetermisere LXX, et in Graecis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, in quo reputatus est iste. 44 Verbum Hebraicum BAMA  , vel ὕψωμα dicitur, id est, excelsum, quod et in Regnorum libris, et in Ezechiele legimus: vel certe in quo, et eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo, dicimus BAMMA;
Abbreviated transcription (Latin):
hus infructuosa. theodotio ipsum hebraicum posuit. p̃har¬
pharoth. est autem animal absq oculis. quod semper terrã
fodit. ethumum egerit. etradices subter comedens. frugibus
noxium est. quod greci. ac bMakã. uocant uespertilio aut̃
nocturna auis. quae congruum abeis nomen accepit.
NYlT e pic̃. eo quod in nocte uolitet. paruum animal est.
etmurium simile. nontam uoce etrantu resonans. quam stri¬
dore . quod cum uideatur uolitare luci fugum ẽ. et solem
uidere non patitur. istius modi animantibus idola conpara¬
ta sunt. quae ceta ettenebrosa coluntur acecis. etomnia dog¬
mata contraria ueritati. quae cum indie dñĩ fuerint dere¬
licta. ingredientur hi qui ꝓiecerint ea infissuras petrarum.
cauernasq saxorum. utnon interrae puluere utuililuto
sed infirma ratione uersentur . Etnon inueniant sibi diuer¬
sa uirtutum foramina. perquae adueritatem ualeant

Expanded text:
hus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARhus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH  . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graeci ἀσπάλακα vocant. Vespertilio autem nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et inveniant sibi diversa virtutum foramina, per quae ad veritatem valeant
Abbreviated transcription (Latin):
sint. atq conficta penitus conterentur.
Indie illa proiciet homo idola argenti sui etsimulacra auri
sui quae fecerat sibi utador& talpas etuespertiliones. et in¬
gredientur infissuras petrarum etcauernas saxorum a facie
formidinis dñi. et agloria maiestatis eius cum surrexerit.
percutere terram. Saepe diximus argentum etaurum ꝓser¬
mone et sensu accipi quae cum ado hominibus data sint. Utuel
loquantur vel sentiant dm̃ etlaudent creatorem suum. illi
abutuntur hoc munere in idolorum similitudinem. iuxta
illud quod scriptum est. Dedi eis argentũ etaurum ipsi uero
de argento etauro meo operati sunt. bahal. Cumergo quis dñi
pauore perterritus primum inspelunca peccatoris sui idola
condiderit. etinuoraginibus terrae absconderit . non audens
proferre quod male finxerat. secundus ꝓfectus ẽ ut prius cela¬
ta prdiciat etinse eẽ non patiatur . protalpis quos nos in terp̃¬

Expanded text:
sint atque conficta, penitus conterentur. sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur in fissuras petrarum, et cavernas saxorum a facie formidinis Domini, et a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo operati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavore perterritus primum in spelunca pectoris sui idola condiderit; et 43 in voraginibus terrae absconderit, non audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpr
Abbreviated transcription (Latin):
autem tharsis. uel mare uel pelagus absolute accipere
neq enim ionas de ioppe nauigans adindiam poterat per¬
uenire. adquam illo mari non potest nauigari. sed simpli¬
citer ire inpelacus. et adquascumq insulas pergere
quodq sequitur. Et super omne quod uisu pulchrum est.
siue iseptuaginta transtulerunt. et super omnem aspectũ
pulchritudinis nauium. eodem sensu accipiendum. quod
destruatur adie dni quicquid pulchrum uidetur inuer¬
bis ethumana ratione constructũ. si se erigat contra sci¬
entiam dĩ
Etincuruabitur sublimitas hominum ethumiliabitur forti¬
tudo uirorum etleuabitur dñs solus indie illa. etidola pe¬
nitus conterentur: Iam diu uidetur humanus sermo habe¬
re rationem quam diu diuinae scientiae non fuerit conpara¬
tus. Cum aũt mendacium ueritati quasi stipula igni ad¬
propinquarit. cito uoratur etdeperit. etomnia dogmata
falsitatis quae nunc idola nominantur abeo quod similata

Expanded text:
est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. Neque enim Jonas de Joppe navigans, ad Indiam poterat pervenire, ad quam illo mari non potest navigari; sed simpliciter ire in pelagus, et ad quascumque insulas pergere. Quodque sequitur: Et super omne, quod visu pulchrum est: sive ut LXX transtulerunt, Et super omnem aspectum pulchritudinis navium, eodem sensu accipiendum, quod destruatur a die Domini quidquid pulchrum videtur in verbis, et humana ratione constructum, si se erigat contra scientiam Dei. . Et incurvabitur sublimitas hominum, et humiliabitur altitudo virorum, et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata
Abbreviated transcription (Latin):
sentitur insimus. Id circo inpsalmis legimus. Inspiritu uio¬
lento confringes naues tharsis . Et dehis nauibus. idem isaias
loquitur: Uae alis nauium quae sunt transaechiopiam.
sunt autem e contrario etbonae naues dequibus inistem
psalmis dicitur. qui descendunt in mare nauibus . Et faci¬
unt opus inaquis multis. ipsi uiderunt opera dñi et mirabi¬
lia eius in profundo. Qui enim insaeculi huius fluctibus
non sunt otiosi. sed operantur : et merces portant domini¬
cas. et ad portum quietis uenire festinant. ipsi uident ope¬
ra dñi et mirabilia eius in profundo. quando ad profundã
scientiam peruenerint. etuniuersa scrutantes. Hoc est
etiam profunda dĩ mirabilia eius aspexerint. Iosephus
tharsis . vrbem ciliciae tharsum arbitratur. Alii regio¬
nem putant indiae. ethoc nomine etiam deduodecim
gemmis lapidem appellari. qui apud nos uocatur
XPΥCO ATeoc. obmarini coloris similitudinem. melius est

Expanded text:
sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu viosentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae naves, de quibus in eisdem psalmis dicitur: Qui descendunt mare in navibus, et faciunt opus in aquis multis. Ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . Qui enim in saeculi hujus fluctibus non sunt otiosi, sed operantur, et merces portant dominicas, et ad portum quietis venire festinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etiam profunda Dei et mirabilia ejus aspexerint. 42 Josephus Tharsis urbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appellari, qui apud nos vocatur Chrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem
Abbreviated transcription (Latin):
beant. semꝑ posse redimi etemptoris pretium fluctuari.
Et super omnes naues tharsis. et suꝑ omne quod uisu pulchrũ est.
Pro tharsis. quod omnes similiter transtulerunt. solilxx. mare
interp̃tati sunt. Hebrȩi putant lingua proprie sua. mare
tharsis appellari. quando aut̃ dicitur. iam̃. non hebraico ser¬
mone appellari. sed syriaco. Habuit et ios aphat naues quas
mittebat intharsis. sed contritae sunt in asiongaber. Habuit
etsalomon quae ibant intharsis et post tres annos reuerte¬
bantur. ad ferebantq regi argentum. etaurum. ebur. et
simias. sed quia rex uterq peccauerat. alius deditus uolup¬
tati etexterarum gentium amans feminas. alius se cũ rege
samariae copulans. quod utrumq adethnicos refertur.
ethereticos. inquibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae
etsensus diaboli arte constructus. etsermo mortuus quod inter¬
praetatur indentibus. et simitudo rationis humanae quod

Expanded text:
beant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . beant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . Et super omnes naves Tharsis, et super omne, quod visu pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS   appellari, quando autem dicitur IAM  , non Hebraico sermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
turi sumus. quod ds̃ inuinea sua aedificauerit turrem et
fecerit torcular . et macheriã circum dederit. sed haec om̃a
de tructa sint atq uastata. quia uanae suꝑbiae suꝑcilio intu¬
muerit. muri quoq extruunt᷑ excelsi. ne cito ciuitas destruat᷑
ne hostibus pateant. qui circumdantur ecclesiae. ac sapientis¬
simis uiris. etomni ratione firmantur. ne quod dogma ꝑuer¬
sum praeualeat ueritati. de istius modi muris ds̃ loquitur ad
hierusalem. Ecce suꝑ manus meas depinxi muros tuos. etin
conspectu meo sunt semper. sin autem hi qui prius inpugna¬
uerant ecclesiam cognita ueritate transierint ad fidem etin
pugnauerint proea quam ante inpugnauerant. Tunc illud
adimplebitur. Cito aedificaberis abhis quibus destructa eras.
in leuitico quoq legimus. Domum quae in urbibus muratis sit
si intra annum redempta non fuerit. emptoria aeterna pos¬
sessione firmari. quod si in uillis etuiculis sit quae muros non ha¬

Expanded text:
turi sumus, quod Dominus in vinea sua aedificaverit turrim, et turi sumus, quod Dominus in vinea sua aedificaverit turrim, et fecerit torcular, et maceriam circumdederit, sed haec omnia destructa sint atque vastata, quia vano superbiae supercilio intumuerint . Muri quoque exstruuntur excelsi, ne cito civitas destruatur, ne hostibus pateat, quia circumdantur Ecclesiae sapientissimis viris, et omni ratione firmantur, ne quod dogma perversum praevaleat veritati. De istiusmodi muris Deus loquitur ad Jerusalem: Ecce super manus meas depinxi muros tuos, et in conspectu meo sunt semper . Sin autem hi qui prius impugnaverant Ecclesiam, cognita veritate, transierint ad fidem, et pugnaverint pro ea, quam ante impugnaverant, tunc illud implebitur: 41 Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non ha
Abbreviated transcription (Latin):
quae sibi auxilio fore existimabant. infoueas terrae demersi
sint. et profundissima antra sectati. sienim uoraciũ etluxurioso¬
rum uenter ẽ ds̃. quare non auari aurum etargentũ appelle¬
tur ds̃. Alii aut̃ haec adbabrlonia referunt tempora. ego iux¬
ta leges tropologiae singula quaeq ꝑcurram turris. uel ob
munitionem urbis aedificatur. uel obspecula. ut longe ueni¬
ens cernatur hortis. unusquisq ergo nrm deb& aedificare tur¬
rem prius sumptibus supputatis. Ne iuxta euangelicam para¬
bolã cum explere opus nequiuerit rideatur. Haec turris be¬
ne constructa ꝑsistit . sin aut erecta in superbiam firma non
habuerit fundamenta. cad& suꝑ eum a quo aedificata est.
sicut illa insiloam. quae decem etocto homines interfecit.
unde et dñs loquitur ad audientes. etuos si non egeritis pae¬
nititentiam similiter peribitis. in consequentibus quoq lec¬

Expanded text:
quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim voracium et luxuriosorum venter est Deus, quare non avari aurum et argentum appelletur Deus? Alii haec ad Babylonia referunt tempora. Ergo juxta leges tropologiae singula quaeque percurram. Turris vel ob munitionem urbis aedificatur, vel ob speculam, ut longe veniens cernatur hostis. Unusquisque ergo nostrum debet aedificare turrim, prius sumptibus supputatis, ne juxta Evangelicam parabolam , cum explere opus nequiverit, rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam, firma non habuerit fundamenta, cadet super eum, a quo aedificata est: sicut illa in Siloa, quae decem, et octo homines interfecit. Unde et Dominus loquitur ad audientes: Et vos si non egeritis poenitentiam, similiter peribitis . In consequentibus quoque lec