comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ solis a Ralendis ianuariis usq ad easdẽ uocamꝰ. S ⁊̃ a seqͣii¬
te pꝰ kalendas die usq ad eundã diẽ. ⁊ aqͦc̾q eiuꝰlibet m̃sis
die usq in diẽ eũdẽ reditꝰ reditꝰ annꝰ uocat᷑. ita huiꝰ mnunda
ni anni mitiũ sibi qͥsq fac̃. qͥcũq decreuerit. Ut ecce nẽ cice¬
ro adefectu solis qͥ sub romuli faie ꝯtigit. mu̾dani ann pͥnci¬
piũ sibi ipse ꝯstituit. Et licet iã sepissime p̾ea defectꝰ solis e
uenerit. ñ dr̃ tñ mũdanũ annũ repetita defectio solis implesse.
cũ sub romuli fine deficeret. Eͥ a discessu romuli pꝰ annoꝵ .xu.
eadeq parte sit ad idem pͥncipiũ in qͦ sub romulo fuerat. stęllis
qͦ oĩb signisq uocatis. Ricti aũ fuerãt cr̃i scipio in africa mi¬
litaret adiscessu romuli anni qͥngenti septuaginta ⁊ tres. Anno
ti. ab urbe condita sexcentesimo septimo. ħ scipio deleta carca¬
gine triunphauit. Ex qͦ numo annis remotis .xxx. duob regni

Expanded text:
n solum a Kalendis Januariis usque ad easdem vocamus, sed et a sequente post Kalendas die usque ad eumdem diem, et a quocunque cujuslibet mensis die usque in diem eumdem reditus, annus vocatur; itani anni initium sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni principium sibi ipse constituit. Et licet iam saepissime postea defectus solis enon dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu Romuli post annorum qeademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ita remeauerĩt. u ne una qͥ cęli stella in alio loco sit.
ꝗͣ in qͦ fuit cũ alie õs ex eo loco mote st̃ ad quẽ reuerse
anno suo finẽ dedert̃. Ita uͥ lumina qͦ. cũ erraticis .u. in his¬
dem locis ⁊ partib sit in qͥb incipiente mundano anno
fuert̃. ħ aũ uͥ phisici uolunt. pꝰ annoꝵ .xu. milia ꝑac
⁊ aliaꝵ stellaꝵ hi st̃ anni qͦs supͣ retulimꝰ. ita mundanũ
annũ. xu. milia annoꝵ quales nẽ ꝯputamꝰ efficiũt.
Ille gͦ uere aunꝰ uertens uocandꝰ ÷. quẽ ñ solis .i. unius
astri reditu metimur. s qu̾e stellaꝵ oĩũ quȩ in qͦc̾q
celo s̃ ad eũdẽ locũ reditꝰ sub eadẽ celi cotiꝰ descriptione

Expanded text:
locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno fuerunt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecet aliarum stellarum hi sunt anni quos supra rettulimus, ita mundanum annum quindecim milia annorum quales nunc computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocandus est, quem non solis, id est unius astri, reditu metimur, sed quem stellarum omnium, quae in quocumque caelo sunt, ad eundem locum reditus sub eadem caeli totius descripti
Abbreviated transcription (Latin):
ius ẽ. annũ qͥ cursu solis efticit᷑ sig̾care uolens. ait. Interea
magnũ sol circũ uoluit̾ annũ. Magnũ uocans solis ꝯpara¬
tione luniris. Nã cursꝰ qͥ ueneris atq mercurii. pene par
soli ẽ. Marcis uͦ annꝰ. fere bienniũ tenet. tanto .i. tp̃e celrĩ
circuit. Iouis aũ stella xii. ⁊ saturni .xxx. annos in eadem
circũ icione ꝯsumit. Hȩc de luminib ac uagis. u sepe rela¬
ta. iã nota s̃. Annꝰ uͦ qͥ mũdanꝰ uocat᷑. qͥ uere uercens est.
qi ꝯuerfione plene uniuersitatis efficit᷑. largissimis sctis ex¬
plicat᷑. Cuiꝰ ratio talis ẽ. Stelle õs ⁊ sydera que infixa cę¬

Expanded text:
uis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relata, iam nota sunt. Annus uero qui mundanus uocatur, qui uere uertens est quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis explicatur. Cuius ratio talis est. Stellae omnes et sidera quae infixa cae
Abbreviated transcription (Latin):
ille uere uertens annꝰ appellari pot̃. In qͦ uix dr̃e audeo.
ꝗͣ multa hoĩũ secla teneant᷑. Namq ũ olim deficere sol
hõib extinguiq uisꝰ ÷ cũ romul animꝰ hec ipsa intẽpla
penetrauit. qͣndoq ab eadem parte sol eodemq tp̃r it̾m
defecetit. tũ signis omib ad idẽ pͥncipiũ stellisq reuoca¬
tis. expletũi annũ habeto. Cuiꝰ ꝗͥ anni uũddũ uicesunã par¬
te scito e̾e̾ ꝯuersam. Idem agere ꝑserierat instans dissuasioi
głe desiderande. Quã cũ locis artã nec in ipsis argustus eter¬
uã supͣ dociusset. nẽ nͣsolũ ꝑpetuitatis expte̾. s nec ad uniꝰ inte¬
gri anni metas posse ꝓpagari docet. Cuiꝰ assertionis q̃ sit ratio
dicemꝰ. Annꝰ ñ is solꝰ÷. quẽ nẽ ꝯmunis oiũ us appellat. ẜ singłoꝵ
seu luminũ seu stellaꝵ em̃so oĩ celi circuitu acerto loco ĩ eũ¬

Expanded text:
le uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso o
Abbreviated transcription (Latin):
ruia secta pambas obliquus qua se signoꝵ uerceret or¬
doUidetur ti dr̃ẽ his u̾sib odiacũ ꝑ tempatas ductũ.
solis cursũ ꝑ ipsas fieri qͥ nec opinai fas ẽ. qr neutrũ
fpicũ curs solis excedit. Hungͥ illud attendit qͣ diximꝰ.
⁊int̃ toieũ in ea ꝑuste parte que uicina : tẽperate ha¬
uitatores eẽ Nam syene sub ipso tͦpico ÷ aepoe autẽ
⁊b milib octingentis stadiis inpustã a sxend intror sc̃ re¬
cedit. & ab illa usq ad t̾tã exnnamomi fecacẽ st̃ stidia
octingenta. Ec ꝑhȩc oĩa syatia pustę. licet rari tñ uita
fruunt᷑ habitantes. Uit̾ uͦ ĩa in accessũ ÷ ꝑꝑ niiiũ solis
ardorẽ. Cũ gͦ tm̃ spatii ex pusta uitã ministret.⁊ sine dubio

Expanded text:
s qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores esse? Nam Syene sub ipso tropico est, Meroe autem tribus milibus octingentis stadiis in perustam a Syene introrsum recedit, et ab illa usque ad terram cinnamomi feracem sunt stadia octingenta; et per haec omnia spatia perustae, licet rari, tamen uita fruuntur habitantes, ultra uero iam inaccessum est propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam ministret, et sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ex ũbis ei ostendit᷑. Ait .ni. ẽ qͥb: duos maxĩe int̾ se diusos ⁊ ce¬
liu̾ticib ipsis ex ut᷑q parte sub uixos obriguisse priuna ui¬
des. Eece testat᷑. finale frigus ẽẽ de oelo. Idem qͦ de feruore
medio dic̃. Mediũ aũ illũ ⁊ maximũ solis ardore correri.
Cũ gͥ manifeste ⁊ rigore de celi uercicib ⁊ feruore de sole in
tte cingulos uenire signauerit. ostendit pꝰ in celo hos eo̾dẽ
cingulos constitisse. Nc̃ qm ꝯstitit eascdẽ in celo ⁊ in t̾ra ⁊o¬
nas ee. ł cingulos. hec ti. uniꝰ rei duo s̃ noĩa. iã dicendũ ÷¬
q̃ causa inethere hanc dulsitatẽ qͣlitatis efficiat. ł usta.
duob t᷑picis claudit᷑. id÷ a g. inp. estiuo. & ab ẜ. inq. hie¬
mali. Ab fi aũ. in p. todiacũ descͥbendo ꝑduximꝰ. Sͦ signũ
p. tͦpicꝰ ille cancer habeat᷑. & signũ f. capͥcornꝰ. Constat at̾i
solem neq sursũ ult̃ cancrũ. neq uit̾ capͥcornũ deorsum

Expanded text:
 se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus esse de caelo. Idem quoque de feruore medio dicit: «medium autem illum et maximum solis ardore torreri». Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostendit prius in caelo hos eosdem cingulos constitisse. Nunc quoniam constitit easdem in caelo et in terra zonas esse uel cingulos - haec enim unius rei duo sune hanc diuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum
Abbreviated transcription (Latin):
pamꝰ. Alel dulce s. ⁊ mulsũ dulee uocitamꝰ. Hoꝵ tñ fingła
de diuersis diuersa sigcant. Alit̃ ti e igne. alit̃ de ferro. cali¬
di nom̃ accipimꝰ. qi ignis ꝑ se calet. ñ ab alio fit calidꝰ. Contra
ferrũ ñ nͥ ex alio cilescit. Ut ixfngida uͥ mel dulce sit ñ ili¬
ũd ͤ ꝯtingit. Saiͥo tñ frigidũł mulso aulcedo. a mue ł melle ꝓue¬
munt. Sic ⁊ stare ⁊ moueri tã de his dr̃. q̃ ab se ⁊ stant ł mo

Expanded text:
ulce, sed et mulsum dulce uocitamus. Horum tamen singula de diuersis diuersa significant. Aliter enim de igne, aliter de ferro calidi nomen accipimus, quia ignis per se calet, non ab alio fit calidus, contra ferrum non nisi ex alio calescit. Vt nix frigida, ut mel dulce sit non aliunde contingit; saxo tamen frigus uel mulso dulcedo a niue uel melle proueniunt. Sic et 'stare' et 'mou
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere qͦs eñsusos ⁊ qͦs obliqͦs nobis stare memorau̾it.
S: nec de ipsis pot̾ ea̾ dubitatio. qͣ t̾ns uisos nob̾ stare dixit.
inferiorẽ Zone nr̃ȩ parcẽ tenentes. Obliqͦs uͦ eos qui
australis cinguli deuexa sorciti sc̃. Suꝑ ÷ ũ de t̾re ip¬
sius spatiis quanta habitationi cesserit. qͣnta sint ĩcul¬
ta referamꝰ. id q̃ sit cinguloꝵ dim̃sio singuloꝵ. Ad u fa¬
cile dinoseas. redeundum tͥ ad orbis t̾re descriptionem.
ratio dim̃sionũ lucidiꝰ explicetut. Oñis t̾re orb ⁊dẽ circu¬
lus qͥ uniu̾isũ ambitũ claudit. eui adscͥpta s̃.a.u.c. ab¬

Expanded text:
inquirere quos transuersos et quos obliquos nobis stare memorauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transuersos nobis stare dixerit inferiorem zonae nostrae partem tenentes, obliquos uero eos qui australis cinguli deuexa sortiti sunt. Superest ut de terrae ipsius spatiis, quanta habitationi cesserint, quanta sint inculta referamus, id est quae sit singulorum dimensio cingulorum. Quod ut facile dinoscas, redeundum tibi est ad orbis terrae descriptionem ratio dimensionum lucidius explicetur. Omnis terrae orbis, id est circulus qui uniuersum ambitum claudit, cui adsc
Abbreviated transcription (Latin):
rioris medietatis id÷ .a.d. ꝑ .b. usq ad .c. similit̾ ĩstru¬
eris. Modo ti q orbẽ t̾re in plano pinximꝰ. In plano aũ
mediũ expͥm̾e ñ possumꝰ speralẽ cumorẽ. mutuati su¬
mꝰ altitudinis intellectũ. acirculo qͥ magis oriron. qͣ
meridianꝰ uidetur. Ceterũ uolo ħ mente̾ ꝑcipias. ita
nos hanc ꝓtulisse m̃surã. tanꝗ. a .d. ꝑ.a. usq ad .c. parꝰ

Expanded text:
rioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrurioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellectum a circulo qui magis horizon quam meridianus uidetur. Ceterum uolo hoc mente percipias ita nos hanc protulisse mensuram tamquam a D per A usque ad C pars
Abbreviated transcription (Latin):
agesimas. ⁊ stadioꝵ milia centũ ugniti sex. Quarta
uͦ pars q̃ ÷ ab .a. usq ad .c. incipiens amedio ꝑuste
ht̃ sexagesimas qͥndecĩ. ⁊ stadioꝵ milia sexaginta ⁊ tͥa.
Huĩ quartȩ partis m̃sura relata. constabit totiꝰ ambitꝰ
plena dim̃sio. Ab .a. gͥ usq ad .N. qd ÷ medietas puste
ht̃ sexagesimas qͣttuor q̃ facrant stadioꝵ milia sexde¬
eĩ. cũ octingentoꝵ adiectione. Ergo om̃is ꝑusta sex¬
agesimaꝵ octo ẽ. ⁊ tenet stadioꝵ milia .xxͦx. tͥa. ⁊ sex¬
centa insuꝑ. Latitudo aũ cinguli nr̃i qui teꝑatꝰ: .i.
stadioꝵ milia. xͥx. unũ. &sfacium frigide ad .i. usq ad
ducenta. Ex hac quarta parte orbis terraꝵ. cuiꝰ m̃su¬
ram euident᷑ expressimꝰ altiꝰ quarcȩ partis magnitudi¬
nẽ ab. a. usq ad.d. pari dim̃sionũ diftinctione cog¬
nosces. Cũ gͣ qͣntũ teneat spere suꝑ ficies q̃ ad nos est
in omi sua medietate cognoueris. de m̃sura qͦ infe¬

Expanded text:
agesimas et stadiorum milia centum uiginti sex. Quarta uero pars, quae est ab A usque ad C, incipiens a medio perustae, habet sexagesimas quindecim et stadiorum milia sexaginta et tria. Huius quartae partis mensura relata est medietas perustae, habet sexagesimas quattuor, quae faciunt stadiorum milia sedecim cum octingentorum adiectione. Ergo omnis perusta sexagesimarum octo est, et tenet stadiorum milia triginta tria et sescenta insuper. Latitudo autem cinguli nostri qui temperatus stadiorum milia uiginti unum; et spatium frigidae, ab I usque ad ducenta. Ex hac quarta parte orbis terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dimensionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque infe
Abbreviated transcription (Latin):
ad o. et̃no rigore densete. lõ in t̾ci idem ÷ ab s. usq ad R
ra tnuisq ad .n. Rurso in celo aq usq ad p. nimio calo¬
re feruet. Iõ in t̾ra qͦ ab .i. usq ad .m. idem feruor est.

Expanded text:
ad O, aeterno rigore densetae: ideo in terra idem est ab S usque ad K ad O, aeterno rigore densetae: ideo in terra idem est ab S usque ad K et a T usque ad N. Rursus in caelo a Q usque ad P nimio calore feruet: ideo in terra quoque ab L usque ad M idem feruor est.
Abbreviated transcription (Latin):
tͦpicꝰ esticius. a q in p. & eqͥnoctialis ab in a. & tͦpiẽ
hiȩmalis af. inq. & australis. ab e. in .r. S. ⁊ rodiacꝰ
ducat᷑ ab f. in p. Rursꝰ in spera t̾rȩ dacant᷑ idẽ limi¬
tes cinguloꝵ quos sup̃ descͥpsimꝰ. in .n. in .oi. in .i. in R.
his depictis. sine difficuliate ꝯstabit singulas t̾rȩ partes. a
singulis celi partib suꝑ uerticẽ suũ positis. qualitate cir¬
ca nimietatẽ ł tempiem mutuari. Nam qd ⁊ susũ.a d.
usq ad .i. ħ despicit t̃rã ab .s. usq ad R. ⁊ qd : in ce¬
lo ab r. usq ad .q. ħ inficit t̾rã ate. usq ad i. & qd
incelo: aq. usq in p. tale fac̃ in t̾ra. ab .l. usq ad.in.
Qualeꝙ ⁊ desup ap. usq ad o. tale in t̾ta ab m. usq ad .n.
& quale illic ab o. usq ad c. cale ħ ÷ ab .n. usq ad t. Sũt
aũ in echere extremitates ambe. id÷ ad. usq ad .r. & a c̃.

Expanded text:
tropicus aestiuus a G in P, et aequinoctialis a B in A, et tropicus tropicus aestiuus a G in P, et aequinoctialis a B in A, et tropicus hiemalis ab F in Q, et australis ab E in R; sed et zodiacus ducatur ab F in P; rursus, in sphaera terrae, ducantur idem limites cingulorum quos supra descripsimus, in N, in M, in L, in K. His depictis, sine difficultate constabit singulas terrae partes a singulis caeli partibus super uerticem suum positis qualitatem circa nimietatem uel temperiem mutuari. Nam quod est susum a D usque ad R, hoc despicit terrae ab S usque ad K: et quod est in caelo ab R usque ad Q, hoc inficit terrae a K usque ad L: et quod in caelo est a Q usque in P, tale facit in terra ab L usque ad M; qualeque est desuper a P usque ad O, tale in terra ab M usque ad N: et quale illic ab O usque ad C, tale hic est ab N usque ad T. Sunt autem in aethere extremitates ambae, id est a D usque ad R et a C usque
Abbreviated transcription (Latin):
lud qd ꝓbandũ ꝓmissimꝰ asseramꝰ. hos cuigulos. ⁊ bene
marore celo ⁊ uene t̃re. assignasse ei ceronẽ. ⁊ uttũq ñ dis¬
crepantia. s consona eadẽq: dixisse. Natura ti. celi hanc
indiu̾sis terre parcib tẽꝑiem nimietatẽ q distĩxit. ⁊
qͣlttas ł frigoris ł caloris q̃ culibet etheris parti semel
inhesit. eadẽ inficit. partẽ t̾re ꝗͣ despicit ambiendo. &
qr has diu̾sitates q̃ certis finib t̾minant᷑. cingulos in oe¬
lo uocauert̃. necee ÷ totidẽ cingulos ⁊̃ ħ intelligi. sic̃ in
breuissimo speculo cũ facies monstrat᷑ ingens. cenent in
angusto m̃bra: Plin am̃ta ordinẽ quẽ sua inuero di¬
gesserat amplitudo. S hic qͦ. asserendi qͣ dr̃ minuemꝰ
iaboiẽ. occilis subiciendo pieturã. Esto ti. cȩli spera.a.b.
e.d. ⁊ int̾ se claudat sperã t̾te. cui adscͥpta s̃ .s. x.t.ui.
& ducat᷑ in cęli spera cutulꝰ septẽtͥonalis. ab .i. usq in .o.

Expanded text:
hos cingulos et bene Maronem caelo et bene terrae adsignasse Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus temperiem nimietatemque distinxit, et qualitas uel frigoris uel caloris, quae cuilibet aetheris parti semel inhaesit, eadem inficit partem terrae quam despicit ambiendo. Et quia has diuersitates, quae certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totidem cingulos etiam hic intellegi, sicut in breuissimo speculo cum facies monstratur ingens, tenent in angusto membra uel liniamenta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque adserendi quod dicitur minuemus laborem oculis subiciendo picturam. Esto enim caeli sphaera A B C D, et intra se claudat sphaeram terrae, cui adscripta sunt S X T V; et ducatur in caeli sphaera circulus septentrionalis ab I usque in O,
Abbreviated transcription (Latin):
sequestrat. & illi a nob̾ septetonalis extremitatis rigeie
remorient᷑. ⁊̃ qr ñ ÷ una oĩũ ad finis ꝯtinuatio. s interie¬
cte s solitudines. ex calore ł frigore mutuũ negantib

Expanded text:
sequestrat, et illi a nobis septentrionalis extremitatis rigore sequestrat, et illi a nobis septentrionalis extremitatis rigore remouentur. Et quia non est una omnium adfinis continuatio, sed interiectae sunt solitudines ex calore uel frigore mutuum negantibus
Abbreviated transcription (Latin):
nes. S ⁊ iiiiͬ. habitationũ incolas. ⁊ relatione sitꝰ.⁊ ipsa qͦ
standi qͣlitate depinxit. Pmũ .ii. ait. alios p̃ter nos. ita in¬
colere t̾rã. uͥ a se int̾rupti nullã mneandi ad se habeant fa¬
cultatẽ. & u̾ba ipsa declarant. ñ eũ de uno hõĩũ gne̾ loqͥ
in hac suꝑficie a nob̾ soluis tͦrride intiectione diuiso. Sic
enĩ magis drẽt ita int̾ruptos. ũ nicħ ab illis ad uos ma
sint diuisa sig̾cat. Qd̾ aũ uere ad nr̃am partẽ referret᷑
adiecit dicendo de illis qͥ ⁊ a nob ⁊ a se inuicem dirusi sunt.¬
parti ⁊ adu̾sos stare nob̃. Int̾ruptio gͦ ñ uniꝰ gnis a nob̾. sed
oiũ generũ a se diuisoꝵ refertur. que ita distinguenda s̃.
Hi quos separat a nob̾ ꝑusta quos greci aNtoeRoC. uocãt.
S irailit̾ ab illis qͥ inferiorẽ ⁊one sue incolunt partẽ. int̾ie¬
cta austtali gelida separant᷑. Rursꝰ illos ab antoecis

Expanded text:
nes. Sed et quattuor habitationum incolas et relatione situs et ipsa quoque nes. Sed et quattuor habitationum incolas et relatione situs et ipsa quoque standi qualitate depinxit. Primum enim ait alios praeter nos ita incolere terram ut a se interrupti nullam meandi ad se habeant facultatem, et uerba ipsa declarant non eum de uno hominum genere loqui in hac superficie a nobis solius torridae interiectione diuiso. Sic enim magis diceret: «ita interruptos ut nihil ab illis ad uos mansint diuisa significat. Quod autem uere ad nostram partem referretur, adiecit, dicendo de illis qui et a nobis et a se in uicem diuisi suntInterruptio ergo non unius generis a nobis, sed omnium generum a se diuisorum refertur, quae ita distinguenda est. Hi quos separat a nobis perusta, quos Graeci ἀντοίκους uocant, similiter ab illis qui inferiorem zonae suae incolunt partem, interiecta australi gelida separantur; rursus illos ab antoecis
Abbreviated transcription (Latin):
oriens occidenti: Nã inutͣq par diametros habet᷑. Cũ gͦ
tam paucis u̾bis ciceronis inueniet. Nã cũ dic̃ t̾rã cin¬
grilis suis redimitã. atq cireũdatã ostendit. ꝑom̃e terrę
corp̃ eandẽ temꝑatoꝵ cinguloꝵ ꝯtinuatã ẽẽ temperiem.
cũ ait int̾ra maculas habitationũ uideri. ñ eas dic̃ q̃ in
parte nr̃e habitationis desertis ñullislocis intͣpositis in co¬
lunt᷑. ñ ti. adiceret in ipsis maculis uastas solitudines int̾ iec¬
tas. si ipsas solitudines dre̾t int̾ qͣs certe partes maculaꝵ in¬
star haberent᷑. S qi maculas dic̃ has.iiiiͬ. q̃s in duob t̾re
hemisperus. binas ẽe ratio monstrauit. bñ adiecit int̾iec¬
tas solitudines. Nã sic̃ pars q̃ habitat᷑ a nob multa solitu¬
dinũ int̾iectione distinguitur. Credendũ ÷ in illis qͦ trib
alus habitationib similes ẽẽ int̾ deserta ⁊ culta distinctio¬

Expanded text:
oriens occidenti? Nam in utraque parte par diametros habetur. Cum ergo oriens occidenti? Nam in utraque parte par diametros habetur. Cum ergo tam paucis uerbis Ciceronis inueniet. Nam cum dicit terram cingulis suis «redimitam atque circumdatam», ostendit per omne terrae corpus eandem tmaculas habitationum uideri, non eas dicit quae in parte nostrae habitationis non nullis desertis locis interpositis incoluntur. Non enim adiceret «in ipsis ... maculis ... uastas solitudines interiectas», si ipsas solitudines diceret, inter quas certae partes macularum instar haberentur, sed quia maculas dicit has quattuor quas in duobus terrae hemisphaeriis binas esse ratio monstrauit, bene adiecit «interiectas solitudines». Nam sicut pars quae habitatur a nobis multa solitudinum interiectione distinguitur, credendum est in illis quoque tribus aliis habitationibus similes esse inter deserta et culta distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ semꝑ impromptũ st:Nĩ qͥ ibi dicent᷑ inorari. eandẽ
credendi sͣ sperare aura. qr eadẽ ÷ in eiꝰdẽ zonalis ambitꝰ
atimuatione tẽpies. Idem sol illis ͤ obire dicetur nr̃o ortu.⁊
orietur cũ nob oocidet. Calcabt̃ ęque ũ nos humũ ⁊ super
uerticẽ semꝑ celũ uidebt̃. Hec metꝰ erit ne de t̾ra incelũ
decidant. cũ nicħ unꝗͣ possit ruere sursũ. Si .t nob qud
aisserere genꝰ ioci ẽ uisũ hadet᷑. uͥ ÷ t̾ra. ⁊ fusũ uͥ celũ. Illis
qͦ susũ erit. qd̾ de inferiore suspicient. nec aliqñ insuꝑna
casuri s̃. affirmauerĩ qͦ ⁊ ap̃ illos minꝰ rerũ peritos hoc
estimare de nob̾. nec credere posse nos in qͦ sumꝰ loco dege¬
re: s. opinari. si qͥs sub pedib eoꝵ tẽptaret stare casurum.
ferri supiꝰ relata docuert̃. Postremo qͥs ambigat in spera
tre itaque inferiora dñr supiorib suis ee ꝯtraria. uͥ est

Expanded text:
eadem semper in promptu sunt? Nam qui ibi dicuntur morari eandem eadem semper in promptu sunt? Nam qui ibi dicuntur morari eandem credendi sunt spirare auram, quia eadem est in eiusdem zonalis ambitus continuatione temperies; idem sol illis et obire dicetur nostro ortu et orietur cum nobis occidet; calcabunt aeque ut nos humum, et super uerticem semper caelum uidebunt; nec metus erit ne de terra in caelum decidaadserere genus ioci est, iusum habetur ubi est terra et susum ubi caelum, illis quoque susum erit quod de inferiore suspicient, nec aliquando in superna casuri sunt. Adfirmauerim quoque et apud illos minus rerum peritos hoc aestimare de nobis, nec credere posse nos in quo sumus loco degere, sed opinari, si quis sub pedibus eorum temptaret stare, casurum.ferri superius relata docuerunt. Postremo quis ambigat in sphaera terrae ea quae inferiora dicuntur superioribus suis esse contraria, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
calens puenit. Deq ti. ł ratio ł natura. pateret᷑ ut ex duob
e quo pressis rigore cardinib dissimili cactu fatꝰ emitteren¬
cent pp̃ eandẽ rationẽ calidũ ꝑuenire. ⁊ austrũ corpibus
eoꝵ genuino aure sue rigore blandiri. Fadẽ ratio nos ñ
ꝑmittit ambigere qͥn ꝑ illã qͦ suꝑficiẽ t̾re q̃ ad nos habet᷑.
inferior. integer ⁊onarũ ambitꝰ que bic temꝑate s̃ eodem
ductu tẽpatiis habeat᷑. Atq iõ illic qͦ ea̾dem due tone
a se distantes similit̃ incolant᷑. Aut dicat qͥsqͥs hiuic fidei
obuiare mauuilt. qͥd sit qd̃ ab hac eũ diffinitione deter¬
reat. Nã si nob uiuendi facultas ẽ. in hac t̾raꝵ parce ꝗͣ
colimꝰ. qr calcantes humũ cęlũ suspicimꝰ suꝑ uerticem
q sol nob ⁊ orit᷑. ⁊ occidit. qr circũ fuso fruimur aere
ciuꝰ spiramꝰ haustu. cur ñ ⁊ illic aliqͣs uiuere credamꝰ ubi

Expanded text:
calens peruenit. Neque enim uel ratio uel natura pateretur ut ex duobus calens peruenit. Neque enim uel ratio uel natura pateretur ut ex duobus aequo pressis rigore cardinibus dissimili tactu flatus emitterencent propter eandem rationem calidum peruenire, et austrum corporibus eorum genuino aurae suae rigore blandiri. Eadem ratio nos non permittit ambigere quin per illam quoque superficiem terrae, quae ad nos habetur inferior, integer zonarum ambitus quae hic temperatae sunt eodem ductu temperatus habeatur, atque ideo illic quoque eaedem duae zonae a se distantes similiter incolantur. Aut dicat quisquis huic fidei obuiare mauult quid sit quod ab hac eum definitione deterreat. Nam si nobis uiuendi facultas est in hac terrarum parte quam colimus quia, calcantes humum, caelum suspicimus super uerticem, quia sol nobis et oritur et occidit, quia circumfuso fruimur aere cuius spiramus haustu, cur non et illic aliquos uiuere credamus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
munere concesse diũ qͣs diximꝰ tẽperatas ñ tnͣ ambe rone
incolit᷑ ab om̃i quale scire possumtis. hoĩeũ gn̾e. romani.
greci ue sint. ł barbari cuiꝰq nationis. Illaͥ uͦ ab .l. usq
at .ẜ. sola ratione intelligit᷑. qd ꝓpt̾ similẽ tẽperiẽ similit̃
incolat᷑. s aqͥb neq licuit unꝗͣ nob̾ uec licebit cognosc̾e.
Intiecta ii. toirida. utriq ho̾iũ gn̾ cõmertiũ ad se denegat.
cõmeandi. Deniq de.iiiiͬ. habitationis nr̃e cardinib oriens
occidens ⁊ septẽtrio suis uocabulis ñcupant᷑. qr ab ipsis ex¬
ordus suis sciunt᷑ a nob. Nã ⁊ si septẽtrionalis extremitas in¬
habitabilis ÷ nͣ multo tñ ÷ a nob remota. Quarto uͦ nr̃e habi¬
tationis cardini causa hec alt̾m nom̃ dedit. u̾ meridies ñ
tate ꝓcedens adu̾sꝰ septẽtͥonali ÷ ⁊ hc̃ meridiẽ in reuocari
fac̃ locꝰ de qͦ incipit nob. Nã qr sentiri incipit. a medio t̾re in
ꝑuenit. id auster. ita in ouginae sua gelidus :. ũi apud nos

Expanded text:
iximus temperatas, non tamen ambae zonae incolitur ab omni quale scire possumus hominum genere, Romani Graeciue sint uel barbari cuiusque nationis. Illa uero ab L usque ad F sola ratione intellegitur quod propter similem temperiem similiter incolatur; sed ainteriecta enim torrida utrique hominum generi commercium ad se denegat commeandi. Denique de quattuor habitationis nostrae cardinibus oriens, occidens et septentrio suis uocabulis nuncupantur, quia ab ipsis exordiis suis sciuntur a nobis nam etsi septentrionalis extremitas inhabitabilis est, non multo tamen est a nobis remota. Quarto uero nostrae habitationis cardini causa haec alterum nomen dedit, ut meridies, non tate procedens aduersus septentrionali est, et hunc meridiem iure uocitari facit locus de quo incipit nobis: nam quia sentiri incipit a medio terrae inperuenit, id est auster, ita in origine sua gelidus est ut apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ uipse ñ nescit. nec uirgiliꝰ ignorat dicendo nec morti ẽẽ
locũ. Constat inꝗͣ nicħ int uirũ mudũ pire. s eoꝵ q̃ int̾i¬
re uident᷑ solã mutari spetiẽ.⁊ illud inoriginẽ suã atq in
ipsa elem̃ta remeare. qͥ tale qͣle fuit ẽẽ desierit. Deniq
⁊ plotinꝰ alio in loco eũ de corꝑꝵ assũptione dissereret. ⁊ ħ
dissolui posse ꝓnũtiaret. qͥc qͥd effluit obiecit fibi. Cur gͦ
elem̃ita quoꝵ fluxͦ in apto ẽ ñ similit̾ aliqͣn soluunt᷑ : ⁊ breui¬
t̃ tante obiectioni ualideq respondit. Iõ elem̃ta licet fluant
ñ ꝗͣ tã solui. qr ñ foras effluunt. acet̾is .i. corꝑib qd effluit
recedit. Elem̃toꝵ fluxꝰ ñꝗͣ ad ipsis recedit elem̃tis. Gͦ in hoc
mũdo pars uulla mortalis. scđm uere rationis asserta. S qͥ
ait quadã parte mortalẽ. ad cõmunẽ u diximꝰ opinionẽ pari¬
lulũ melinare se uoluit. Infinẽ aũ ualidissimũ ĩmortalitatis

Expanded text:
e locum, constat, inquam, nihil intra uiuum mundum perire, sed eorum quae interire uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa remeare quod tale quale fuit esse desierit. Denique et Plotinus alio in loco, cum de corporum absumptione dissereret et hoc dissolui posse pronuntiaret quicqelementa, quorum fluxus in aperto est, non similiter aliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant, numquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris enim corporibus quod effluit recedit; elementorum fluxus numquam ab ipsis recedit elementis; ergo in hoc mundo pars nulla mortalis secundum uerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad communem, ut diximus, opinionem paululum inclinare se uoluit. In fine autem ualidissimum immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dimittã ⁊ circũdatã circulis. E qͥb duo maxime int̾ se
diu̾sos ⁊ celi uerticib ipsis ex utͣq parte subnixos obri¬
guisse pruna uides. Mediũ aũ illũ ⁊ maximũ solis ar¬
dore correri. Duo s̃ habitales qͦr australis ille in quo qͥ
insistunt adu̾sa uob̾ urgent uestigia. nicħ ad ur̃m ge¬
nus. hic aũ alt̃ subiectus aquiloniꝰ. qũe in colitis cerne
ꝗͣ cenui uos parte ꝯcingait. Omĩs N. t̾ra q̃ colit᷑ auobis
angusta uercicib lat̾ib latior parua quedũ ÷ insula. cir¬
cũifusa illo mari. qͥ atlanticũ. qd magnũ quẽ occeanũ
appellatis in tͣris. qui tñ tanto noĩe ꝗ̃ sit paruus iudes.¬

Expanded text:
dimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se dimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cernequam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, circumfusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum, quem Oceanum appellatis in terris
Abbreviated transcription (Latin):
cata dupa ab aurib in colaꝵ amplitudinẽ fragoris exclu¬
dunt. qͥd mirũ si nrm sonꝰ excedit auditũ quẽ mundane
molis impulsꝰ emittit: Nec ti de nichilo ÷ qd̾ ait. Qͥ cõplet
aures meas cantꝰ.⁊ tã dulcis sonꝰ: S uoluit incelligi. qd̾
si euis qͥ olestib meruit int̾ẽẽ secretis ꝯplete aures sc̃t
soni magnitudine. suꝑẽ ut cet̾oꝵ hõiũ sensꝰ mũdaue
ꝯcinentiȩ ñ capiat auditũ. S ũ tͣctatũ adsequentia
feramꝰ. Uides habitari in t̾ra raris ⁊ angustis locis. ⁊ in
ipsis quasi maculis uͥ habitat᷑ uastas solitudines int̾iectã
eosq qͥ incolant t̾rã ñ mͦ int̾ruptos ita e̾e̾. ũ nicħ int̾ ip
sos ab alis ad alios manare possit. s partĩ obliqͦs partĩ tͣns¬
uersos. partĩ ⁊ adusos stare nob̃. aquib expectare głam
certe nullã pot̾is. Cernis aũ eandẽ t̾rã quasi qͥb dam re¬

Expanded text:
Catadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excluCatadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excludunt, quid mirum si nostrum sonus excedit auditum, quem mundanae molis impulsus emittit? Nec enim de nihilo est quod ait «qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonus», sed uoluit intellegi quod, si eius qui caelestibus meruit interesse secretis completae aures sunt soni magnitudine, superest ut ceterorum hominum sensus mundanae concinentiae non capiat auditum. Sed iam tractatum ad sequentia conferamus. «Vides habitari in terra raris et angustis locis, et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas solitudines interiectas, eosque qui incolant terram non modo interruptos ita esse ut nisos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos, partim etiam adversos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam re
Abbreviated transcription (Latin):
partib adimplebat. uͥ bine medictates singła spatia colli¬
garent. Ex quib uincłis hemiolii ⁊ epitrta.⁊ epogdoi no¬
scebant᷑. Hec platonis u̾ba ita a ñ nullis excepta s̃ ũ pͥmã
partẽ monada crederent. Scdam ꝗͣ dixi duplã pͥoris. dua¬
lem numerũ ẽẽ ꝯfiderent. T̃ciã t̾natiũ numerũ qͥ ad duo
tͥplus ẽ. Sextũ aũ octonariũ. qͥ p̾mũ octies ꝯtinet. At uͦ¬

Expanded text:
partibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia collipartibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia colligarent, ex quibus uinculis hemiolii et epitriti et epogdoi nascebantur.» Haec Platonis uerba ita a nonnullis excepta sunt ut primam partem monada crederent; secundam, quam dixi duplam prioris, dualem numerum esse confiderent; tertiam, ternarium numerum, qui ad duo triplus est; sextam autem octonarium, qui primum octies
Abbreviated transcription (Latin):
biq solidũ corpꝰ. monas uecessaria :. ⁊ Si. alii numeri .i. te
ni apari ⁊ impari. Apari ꝗͥ. duo. qͣtuor. octo. Ab inpari
aũ. tria. nouẽ. uiguiti sept̾e̾.Timeus gͥ platonis in fabri¬
canda mundi aĩa ꝯsiliũ diuinitatis enuntians. ait ulã
ꝑ hos nũos fuisse ꝯtextã. qͥ ⁊ apari. ⁊ ad impari ex bũi .i. p¬
fectionẽ solidatitis efficiunt. n qr aliqͥd significaret illã
hr̃e corporeũ. s ũ possit uniu̾sitatẽ animandõ penetrare. ⁊
mũdi solidũ corpꝰ implere. ꝓnũos soliditatis effecta ẽ. Hẽ
ad ipsa platonis u̾ba ueniamꝰ. Nã cũ dedõ aĩã mũdi fa¬
bricante loqueret᷑. ait. pͥmã ex omĩ ferm̃to partẽ culit.
Hinc sũpsit duplã partẽ pͥoris. Terciã uͦ sed̾e hemioliam.
pͥme octauã. Et septim̃a. uicies septies ap̾ma multiplicatã.
P ost hoc spatia ꝗͣ int̾ duplos ⁊ tͥplos nuos hiabant. in sertis

Expanded text:
obique solidum corpus, monas necessaria est et sex alii numeri, id est obique solidum corpus, monas necessaria est et sex alii numeri, id est terni a pari et impari: a pari quidem duo, quattuor, octo, ab impari autem tria, nouem, uiginti septem. Timaeus igitur Platonis, in fabricanda mundi anima consilium diuinitatis enuntians, ait illam per hos numeros fuisse contextam, qui et a pari et ab impari cybum, id est perfectionem soliditatis, efficiunt, non quia aliquid significaret illam habere corporeum, sed, ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit duplam partem prioris, tertiam uero secundae hemioliam, primae octuplam, et septimam uicies septies a prima multiplicatam. Post hoc spatia, quae inter duplos et triplos numeros hiabant, insertis
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ duab suꝑpofitas octo anguloꝵ dim̾̃sione integr̃a
corporis soliditatẽ ereare. & hoc ÷ qͥ apud geometras dr̃.
bis bina bis. corpꝰ ẽẽ iã solidũ. gͦ apari nu̾o accessio. usq
ad octo soliditas ⁊ corporis. Iõ int̾ pͥncipia huic nuio ple¬
nitudinẽ deputauit. Nẽ oportet ex impari qͦ nũo quẽ
admedñ idem eficiatir insricere. & qr tã puris ꝗ̃ impo
ris numeri monas origo ẽ. Ternariꝰ nus pͥma linea. Ereda¬
tur. ħ criplicatꝰ nouenariũ numerũ fac̃. qͥ ⁊ ipsẽ qͣsi
de duab lineis longũ latũ q corpꝰ estic̃. sic̃ quat̾narius
scłs de parib esfic̃. Itẽ nouenarꝰ triplicatꝰ terciã dimisio¬
nẽ prestat. & ita aparte imparis numeri in .xͦx uͣii. q̃ st̃
ter terna ter solidũ corpꝰ efficit᷑. sic̾ in nu̾o pari bis bina
bis. qͥ÷ octonariꝰ soliditatẽ creauit. Ergo ad efficiendũ ut̾¬

Expanded text:
diximus duabus superpositas octo angulorum dimensione integram diximus duabus superpositas octo angulorum dimensione integram corporis soliditatem creare; et hoc est quod apud geometras dicitur bis bina bis corpus esse iam solidum. Ergo a pari numero accessio usque ad octo soliditas est corporis; ideo inter principia huic numero plenitudinem deputauit. Nunc oportet ex impari quoque numero quem ad modum idem efficiatur inspicere. Et quia tam paris quam ris numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenarium numerum facit, qui et ipse quasi de dusecundus de paribus, effecit. Item nouenarius triplicatus tertiam dimensionem praestat. Et ita a parte imparis numeri in uiginti septem, quae sunt ter terna ter, solidum corpus efficitur, sicut in numero pari bis bina bis, qui est octonarius, soliditatem creauit. Ergo, ad efficiendum utr
Abbreviated transcription (Latin):
lato. siñ alto. ⁊ duob punctis. ex ittͣq parte solã longitu¬
dinẽ t̾minantib ꝯtinetur. Hanc lineam si geminaueris¬
alterũ mathematicũ corpꝰ efficies. q duab dim̾sionibus
estimat᷑. longo latoq s alto caret. & ħ ⁊ qd apud illos sci¬
lineas binis. Si uͦ he due linee fuerint duplicate. ut
subiectis duab due supponant᷑. addiciet᷑ ꝓfunditas. ⁊
hinc solidũ corpꝰ efficit᷑. qd̾ sine dubio octo angulis conti¬
nebit᷑. qͥ uidemꝰ in tessara. q̃ greco noĩe exboͥs uocatur.
His geometricis rõib adplicatur natura nũoꝵ. ⁊ monas
punctũ ꝑtitatur.qr sic̃ punctũ corpꝰ ñ ẽ. s ex se fac̾ cor¬
.iiͦiͦiͬ. ad similitudinẽ mathematici corpis. qͥ sub .uͦii. pun¬
ctis longo latoq distendit᷑. Quat̾nari qͦ ipse geminatꝰ
octo efficit. qͥ nũs solidũ corpꝰ unitatur. sic̃ duas lineas

Expanded text:
lato, sine alto, et duobus punctis ex utraque parte solam longitulato, sine alto, et duobus punctis ex utraque parte solam longitudinem terminantibcorpus efficies, quod duabus dimensionibus aestimatur, longo latoque, sed alto caret. Et hoc est quod apud illos suplineas binis. Si uero hae duae lineae fuerint duplicatae, ut subiectis duabus duae superponantur, adicietur profunditas, et hinc solidum corpus efficitur, quod sine dubio octo angulis continebitur: quod uidemus in tessera, quae Graeco nomine κύβος uocatur. His geometricis rationibus applicatur natura numerorum, et monas punctum putatur, quia, sicut punctum, corpus non est, sed ex se facit corquattuor, ad similitudinem mathematici corporis quod sub quattuor punctis longo latoque distenditur. Quaternarius quoque ipse geminatus octo efficit, qui numerus solidum corpus imitatur, sicut duas lineas
Abbreviated transcription (Latin):
idabile ꝯpetentiã. intimeo suo mũdi animã pistor
numeror ꝯtertione inefibui ꝓ uidenti di fabrte¬
coris instituit. Cuiꝰ sensus si huic opi fuerit adpositꝰ. plu¬
tunũ nos ad u̾boꝵ cioeronis que circa disciplinã mmusice
uidentur obscura utellectũ uiuabit. S ne qͥ in patroei¬
niũ alt̾iꝰ. expositionis adbibetur. ipsũ ꝑ se difficile
credatur. Pauca nob̃ pͣmittenda s̃ que simul utriꝰ q
intelligentiã faciant lucidiorẽ. Om̃e solidũ corpꝰ tͥna
dim̃sione distenditur. ht̃ n. longitudinẽ. latitudinẽ. ꝓ¬
funditatẽ. Nec pot̾ inueniri in quolibet corꝑe quarca
dim̃sio. s: his tͥb corpꝰ solidũ continetur. Geometre tñ a¬
lia sibi corꝑa ꝓponunt. qͣ appellant mathematica. cogita¬
diũ. in qͦ neq longitudo. neq latitudo. nec altitudo depͣ¬
hendatur. Ꝙppe qd̾ in nullas partes diuidi possit. ħ ꝓtra¬
cdũ efficit lineam .i. corpꝰ uniꝰ dim̃sionis. Longũ ÷ enĩ. siñ

Expanded text:
 istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabrs instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiorem. Omne solidum corpus trina dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mathematica, cogitaduum in quo neque longitudo, neque latitudo, nec altitudo deprehendatur, quippe quod in nullas partes diuidi possit. Hoc protractum efficit lineam, id est corpus unius dimensionis. Longum est enim, sine
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝗ nece̾e̾ ẽ apͥncipio oriri oĩa. Ita fit ũ motꝰ pͥncipiũ ex eo sit
qd ipsũ a se mouet᷑. Id aũ nec nasci pot̃. nec mori. uel conci¬
dat õe celũ oĩs que nat᷑a ⁊ ꝯsistat necee̾ ÷ nec ui ullã nan¬
sciscat᷑. ꝗͣ apͥmo impulsa moueat᷑. Cũ pateat gͥ et̾nũ id ee
qͥ ipsũ se moreat. qͥs ÷ qͥ ħanc nat᷑ã aĩs eͥ  t᷑ributã nege̾t:
In animũ ⁊ ti. õẽ qͥ pulsu agit᷑ ext̾no. Qd̾ aũ ẽ aĩa. id motu
cietur int̾iore ⁊ suo. Nã hec ÷ ꝓͥa natuta aĩ atq uis.
In qͣ ualidissimis argum̃tis aĩe ĩmortalitas asseritct. & hec ẽ ar¬
gum̃toꝵ sũma eẽ animã mortis ĩmunẽ. qm̃ ex se mouet᷑. Sei

Expanded text:
principio oriri omnia. Ita fit ut motus principium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se moueat, quis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo. Nam haec est propria natura animi atque uis; in quo ualidissimis argumentis animae immortalitas adseritur, et haec est argumentorum summa, esse animam mortis inmunem quoniam ex se
Abbreviated transcription (Latin):
S hec int̾ualla que in aĩa qͥppe incorporea sola estiman¬
tur ratione ñ sensu: Querendũ ÷ utrũ ⁊ in ipso mũdi
corpore. dim̃so librata seruauerit. Et archimedes qͥdẽ
stadioꝵ numerũ dep̃hendisse se credidit. quib a terre
suꝑficie luna distaret. ⁊ aluna mercuriꝰ. a mercurio
uenꝰ. sol auenere. mars a sole. a marte uppit̃. saturnꝰ
a ioue. S ⁊ saturni ab orbe usq ad ipsũ stelliferũ cȩ¬
lũ. om̃e spatiũ se ratione em̃seũ putauit. Que tñ archi¬
menidis dim̃sio aplatoniꝰs repudiata ÷. quasi dupla ⁊ tͥ¬
pla. int̾ualla ñ seruans. & statuert̃ ħ ẽẽ credendũ ut
qͣntũ ÷ at̾ra usq ad lunã. duplũ sit at̾ra usq ad solẽ.

Expanded text:
Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimanSed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum deprehendisse se credidit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus, sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque ad ipsum stelliferum caelum omne spatium se ratione mensum putauit. Quae tamen Archimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans; et statuerunt hoc esse credendum, ut, quantum est a terra usque ad lunam, dupl
Abbreviated transcription (Latin):
curas ⁊ ĩmittit ⁊ retͣhit. irã suggerit. clem̃tiã sua¬
det. corpoꝵ qͦ: morbis medetur. Nã hinc ẽ qd egris remedu
prestantes. p̃cinere dñr. & qͥd mirũ si int̾ homines musi¬
ce tanta dñatioẽ. cũ aues qͦ ut luscinie ut eygni alie¬
ue id genꝰ cantũ ueluti quadã disciplina artis exerce¬
ant: Nõnulle uͦ ł aues ł tͣrene sex aquatiles belue in¬
uitante cancu in retia sponte decurrant. ⁊ pastoralis fi¬
stula. pastũ ꝓgressũ quietẽ imꝑet gregib Nec mirũ.
Inẽe .N mũdane aĩe causas musice. quib ÷ intexta pre¬
diximꝰ. lp̃a aũ mũdi aĩa uiuentib omĩb uitã ministrat.
Hinc hõiũ pecudũq genꝰ uiteq uolantũ. & que marmoreo
fert monstͣ sub equore pontꝰ. Iure gͥ musica capit᷑ om̃e
qͥ uiuit qr cȩlestis aĩa qͣ aiãtur. uniu̾sitas originẽ sũp¬
sit ex musica. Hec dũ ad speralẽ motũ mundi corpꝰ ĩpel¬

Expanded text:
curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suacuras et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere dicuntur. Et quid mirum si inter homines musicae tanta dominatio est, cum aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae uero uel aues uel terrenae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impel
Abbreviated transcription (Latin):
u ñ soli qui st̃ habitu culciores. uerũ uniu̾se qͦ barbare
nationes cantꝰ qͥb ł ad ardorẽ uirtutis animent᷑. ł ad molli¬
ciem uoluptatis resoluant᷑ exerdeant. qr in corpꝰ defert me¬
moriã musice cuiꝰ in celo fuit conscia. & ita de lim m̃tis
canticis occupat᷑ ũ nullũ fit tã immite. tã asperũ pectꝰ.
qͥ ñ oblectam̃toꝵ taliũ teneat᷑ affectu. Hinc estimo ⁊ or¬
phei ł amphionis fabulã quoꝵ alt̃ aialia ratione caren¬
cia. Alt̃ saxa qͦ. tͣhere cantib ferebant᷑. sũpsisse pͥncipiũ.
qi pͥmi forte gc̃s ł sine rationis cultu barbaras. ł saxi in¬
star nullo affectu molles. ad sensũ uoluptatis canendo
tͣxerunt. Ita deniq om̃is habitꝰ anime cantib gubernat᷑.
uͥ ⁊ ad bellũ ꝓgressui. ⁊ itẽ receptui canat᷑. cantu ⁊ exci¬
tante. ⁊ rurs. Ed ante uirtutẽ. Dat sõnos adimitq nec ñ

Expanded text:
ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur, exerceant, quia in corpus defert memoriam musicae cuius in caelo fuit conscia, et ita delenimentis canticis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quorum alter animalia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon
Abbreviated transcription (Latin):
cem ⁊ principẽ orbiũ. cet̾oꝵ. ut ipse cicero refert. dux &
pͥnceps ⁊ moderator luminũ reliquoꝵ mens mũdi ⁊ tẽꝑa¬
cio. alusas ẽẽ mũdi cantũ aiam etrusciscuit. qͥ eas came¬
nas. qͣsi canenas a canendo dixerc̃. lõ canere celũ eiã theo¬
logi ꝯprobantes. sonos musicos sacrificuis adhibuert̃. Qui
apud alios lyra ł cẏthara apud ñ nullos txbiis alus ue
musicis instrum̃tis fieri solebant. In ipsis qͦ. ymnis deoꝵ
ut ꝑsteropham rectꝰ orbis stelliferi motꝰ. ꝑ antistropham. di¬
uersus uagaꝵ regressꝰ p̃dicaret᷑. Ex qͥb duob motib pͥmꝰ
in natura hẏmnꝰ dicandꝰ. dõ sũpsit exordiũ. Mortuos qͦq
ad sepulturam ꝓsequi oportere cũ cantu plurimaꝵ gen¬
tiũ ł regionũ instituta sanserunt. ꝑsuasione hac. Qua
post corpus aĩe ad originẽ dulcedinis mufice .i. ad cęlũ redi¬
re credant᷑. Nã iõ in hac uita oĩs aĩa musicis sonis capit᷑.

Expanded text:
efert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solebant. In ipsis quoque hymnis dut per stropham rectus orbis stelliferi motus, per antistropham diuersus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur,
Abbreviated transcription (Latin):
one censent᷑. Ex qͦ simphonia  diapasor nascitur. gͦ mundi
aiã q̃ ad motũ hoc qd̾ uidemꝰ uniu̾sitatis corpꝰ inpellit cõ¬
terta numeris musicã de se creantib ꝯtinentiã. nece̾e ͤ ũ so¬
nos mnusicos de motu ꝗͣ ꝓͥor impulsci prestat efficiat. Quoꝵ
originẽ in fabrica sue ꝯtextionis inuenit. ait n. plato u supͣ
supplesse. so doctissime culliꝰ inu̾b̾ suis oftenditplatonici dog¬

Expanded text:
 πασῶν nascitur. Ergo mundi anima, quae ad motum hoc quod uidemus uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem proprio impulsu praestat efficiat, quorum originem in fabrica suae contextionis inuenit. Ait enim Plato, ut ssupplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit Platonis dog