comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arabole salomonis filii dauid regis ufri: Parabole
grece : latine dicunt᷑ similitudines. Iuod hiue libro
uocabulũ salomon obid imposuit: ut sciremus
altius. & ñ uixeta litterã intelligere quȩt : in qͦ
dñm significat perparabolas turbis fusie Iocutu.¬
rũ . sic̃ etĩa nomine proprio. & pacifico rei sui
multiplicabit᷑ eiꝰ imperiũ. & pacis ñ erit finis. suꝑ soliũ dauid &
sinuat. Nam & ipse filiꝰ. eẽ. dauid & rex sꝑualis iss ł. &ĩa
turbarũ testimonio. quȩ ei hierusolimã uenienti. cũ palmarũ
ramis. & laudib occurrere declarat᷑. Notandũ aut̃ qͦd
uulgata editio ꝑparabolis quȩ hebraice. mas loth uocantur:
parhoemias. id est ꝓuerbia dicit: s nec ipsũ nom̃ ab horret
auero. Quȩ eñi parabole recte ñ cupant᷑. quia occulta sunt : postunt
ñ in congrue e ia ꝓuerbia uocari. quia talia sunt quȩ merito sepius in
ore colloquentui uersari. ac memoria debent retineri. Nã & ꝓuerbia

Expanded text:
is filii David regis Israel. Parabolae Graece, Latine dicuntur similitudines. Quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit, ut sciremus altius et non juxta litteram intelligere quae dicit: in quo Dominum significat per parabolas turbis fuisse locuturum, sicut etiam nomine proprio et pacifico regni sui Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David et sinuat. Nam et ipse filius esse David, et rex spiritualis Israel, etiam turbarum testimonio, quae ei Hierosolymam venienti, cum palmarum ramis et laudibus occurrere declarantur . Notandum autem, quod Vulgata editio pro Parabolis, quae Hebraice Missae vocantur, Paroemias, id est, proverbia dicit. Sed nec ipsum nomen abhorret a vero. Quae enim parabolae recte nuncupantur, quia occulta sunt, possunt non incongrue etiam proverbia vocari, quia talia sunt, quae merito saepius in ore colloquentium versari, ac memoria debeant retineri. Nam et proverbia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sonitus: in conuersis & sequentib popłis Sed isdẽ ips¬
onitus erit quandoq sonitus sublimis dĩ: quia multituo
uȩ nunc ad sidẽ ꝑ scõs doctores trahitur: quandoq in
elestẽ patriã coneregatur : ut ibi om̃s electi sinefi
audent : cũ uidẽrint sine sine quẽ laudant Et
quia tunc ꝑfecte corpus redep̃toris nr̃ĩ efficitur
om̃is multitudo scõꝵ iusta pauli uocẽ dicentis: & ips
creatura liberabitur a seruitute corruptionis in libi
ȩ filiorũ dĩ: eiq tunc inherent. ut eisdẽ corruptio
uȩ ꝑ resurrectionẽ uincitur iã nichilinsuo scõamon
intradicat: Sed unita głȩ sui redẽptoris fiat: recte
unc dr̃ quasi sonũ sublimis dĩ Notandisergo ẽ ord
escribentis: quia prius sonus exalis animaliũmnd qui
post niodũ quasi sonus aquarũ multarũ : ad extrem

Expanded text:
um sonitus, in conversis et sequentibus populis. Sed idem ipse sonitus erit quandoque sonus sublimis Dei, quia multitudo, quae nunc ad fidem per sanctos doctores trahitur, quandoque in coelestem patriam congregabitur, ut ibi omnes electi sine fine laudent, cum viderint sine fine quem laudent. Et quia tunc perfecte corpus Redemptoris efficitur omnis multitudo sanctorum, juxta Pauli vocem dicentis: Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionise filiorum Dei ; eique ita tunc inhaerent, ut eis 1237 de corruptione, quae per resurrectionem vincitur, jam nihil in suo sancto amore contradicat, sed unita gloriae sui Redemptoris fiat; recte dicitur: Quasi sonum sublimis Dei. 4. Notandus est ordo describentis, quia prius sonus ex alis animalium, qui postmodum quasi sonus aquarum multarum, ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentis aspirationẽ de ietechi hel
ꝓpheta locuturus: prius debeo tẽpora
& modos aperire ꝓpheciȩ: ut dũ ac cessus ei
ostenditur: uircus melius cognos catur Prophet
tẽpora tria sunt: scilicet prȩceritũ. prȩsens &
fturũ: Sed sciendũ estꝰ quod in duob tẽporibus
ꝓphetia echi mologiã perdit Quia cũ idõꝓphetia
dict sit qđ futura prȩdicat: quando dep̃terito
uel presenti loquitur. rationẽ sui nominis amittit:¬

Expanded text:
omnipotentis aspiratione de Ezechiele propheta locuturus, prius debeo tempora et modos aperire prophetiae, ut dum accessus ejus ostenditur, virtus melius cognoscatur. Prophetiae tempora tria sunt, scilicet praeteritum, praesens et futurum. Sed sciendum est quod in duobus temporibus prophetia etymolodicta sit, quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, rationem sui nominis amittit
Abbreviated transcription (Latin):
ominipotentis aspirationẽ de ietechi hel
ꝓͥpheta locuturus: prius debeo tẽpora
& modos aperire ꝓphetiȩ : utdũ ac cessus eiꝰ
ostenditur: uirtus melius cognos catur Prophetie
tẽpora tria sunt. scilicet prȩceritũ. prȩsens. &
futurũ: Sed sciendũ est̃ quod in duob tẽporibus
ꝓphetia ȩchi mologiã perdit Quia cũ idõ ꝓphetia
dicta sit qđ futura prȩdicat: quando depterito
uel presenti loquitur. rationẽ sui nominis amittit :

Expanded text:
omnipotentis aspiratione de Ezechiele propheta locuturus, prius debeo tempora et modos aperire prophetiae, ut dum accessus ejus ostenditur, virtus melius cognoscatur. Prophetiae tempora tria sunt, scilicet praeteritum, praesens et futurum. Sed sciendum est quod in duobus temporibus prophetia etymologiam perdit. Quia cum ideo prophetia dicta sit quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, rationem sui nominis amittit,
Abbreviated transcription (Latin):
melias quȩ inbeato ietechiel propha itauitorã
populo loquebant᷑ exceptȩsunt multiscur
irruentib in abolitione reliquerã ⁊ sed posẽ
amos octõ pecentib fatrib notiiorũ eedas
requirere studui : easq fauente dño transeur¬
rens inquantũ ab angustus tribulationum
licuit emendaui : Tua itaq dilectio has sibi ad
legendũ mitti po̾poscerat sed ualde in conguũ
credidi ÷ ut aquam despicabilem hauriret ẽ¬
que constat debeatorum patrũ ambrosu atq
egustini torrentib : ꝓfunda ac perspieua
fluenta assidue bibere. Sed rursumdũ cogito
quod sȩpe inter cotidianas delitias. etiam uiliores
cibi suauiter sapiunt ⁊ transmisi minima legonti
potiora: ut dũ cibus grossior uelut profastidĩo
sumitur: ad subtiliores epulas auidius redeatur

Expanded text:
milias quae in beatum Ezechielem prophetam, ita ut coram populo loquebar, exceptae sunt, multis curis irruentibus in abolitione reliqueram. Sed post annos octo, petentibus fratribus, notariorum schedas requirere studui, easque, favente Domino transcurrens, inquantum 1174 ab angustiis tribulationum licuit emendavi. Tua itaque dilectio has sibi ad legendum mitti poposcerat, sed valde incongruum credidi ut aquam despicabilem hauriret quem constat de beatorum Patrum Ambrosii atque Augustini torrentibus profunda ac perspicua fluenta assidue bibere. Sed rursum dum cogito quod saepe inter quotidianas delicias etiam viliores cibi suaviter sapiunt, transmisi minima legenti potiora, ut dum cibus grossior velut pro fastidio sumitur, ad subtiliores epulas avidius redeatur
Abbreviated transcription (Latin):
populo loquebant᷑ exceptesumt multiscuri
irruentib mabolitionẽ reliquem ⁊ sed posia
aomos octo pecentib fratrib: notariorũ seeda
requirere studui : easq fauente dño transcur¬
rens in quantũ ab angustus tribulationum
licuitꝰ emendaui: Iua itaq dilectio has sibi aci
legendũ mitti poposcerat: sed ualde in conguũ
credidi : ut aquam despicabilem hauriret
que constat debeatorim patrũ ambrosii atq
agustini correntib : ꝓfunda acper spieua
fluenta assidue bibere. Sed rursum dũ cogioo
quod sepe inter cotidianas delitias etiam uiliore
cibi suauiter sipiunt: transmisi minima legorti
potiora: ut dũ cibus gossior uelut profastidrio
sumitur: ad subtiliores epulas audius redeatur

Expanded text:
populo loquebar, exceptae sunt, multis curis irruentibus in abolitione reliqueram. Sed post annos octo, petentibus fratribus, notariorum schedas requirere studui, easque, favente Domino transcurrens, inquantum 1174 ab angustiis tribulationum licuit emendavi. Tua itaque dilectio has sibi ad legendum mitti poposcerat, sed valde incongruum credidi ut aquam despicabilem hauriret quem constat de beatorum Patrum Ambrosii atque Augustini torrentibus profunda ac perspicua fluenta assidue bibere. Sed rursum dum cogito quod saepe inter quotidianas delicias etiam viliores cibi suaviter sapiunt, transmisi minima legenti potiora, ut dum cibus grossior velut pro fastidio sumitur, ad subtiliores epulas avidius redeatur
Abbreviated transcription (Latin):
possũ subbreuitate transcurrere : ut infi¬
ie eiꝰ ualeã adloquendũ largius uacare. Sed quȩrer
prius . ẽ. an hȩc apd matheũ ipsa sit lectio: quȩ ap
cã sub appellatione cȩnȩ describit᷑. Et quidẽ sim
nonnulla quȩ sibi disiõna. eẽ. uideant᷑: quia hic p¬

Expanded text:
possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona e
Abbreviated transcription (Latin):
oc distare fr̃s km̃i inter delicias corporis
& cordis solet. quod corporales deliciȩ cũ
non habent᷑. graue in se desideriũ accen¬
dunt: cũ uero habitȩ ȩdunt᷑. comeden¬
tẽ ꝓtinus infastidiũ ꝑ satietatẽ uertunt.
At contra spiritales deliciȩ cũ non ha-¬
bentur infastidio sunt: cũ uͦ habent᷑ in desiderio. Tantoq:
a comedente amplius esuriunt᷑ : quanto & abesuriente
amplius comedunt᷑. In illis appetitus placet. experien-¬¬
tia displicet: in istis appetitus uilis. ẽ. experientia ma-¬
gis placet. In illis appetitus saturitatẽ. saturitas fastidiũ¬

Expanded text:
oc distare, fratres charissimi, inter delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidiu
Abbreviated transcription (Latin):
ua dñs ac redẽptor nr̃. nouus homo uenit
inmundũ : noua p̃cepta edidit mundo.
Uitȩ enĩ nr̃ȩ ueteri inuitiis enutritȩ: con¬
trarietatẽ opposuit nouitatis suȩ. Quid
enĩ uetus. quid carnalis homo nouerat.

Expanded text:
us ac Redemptor noster novus homo venit in mundum, nova praecepta edidit mundo. Vitae enim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatis suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua longius ab urbe digressi sumuis. ee
Ud reuertendũ nos tardior hora p̃pediat.
Qiecesse .ẽ. ut expositionẽ scĩ euangłii bre¬
uior sermo transcurrat. Dñs ac redẽptor
Or perituri mundi p̃currentia mala
Qdenuntiat: ut eo minus ꝑturbent ueni¬
entia: quo fuerint pscita. Mimus enĩ iacula fe suscpn
que pudett. Et nos tolerabilius mundi mala suscipimi

Expanded text:
mus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
amli brerficri sed nondũ stati fins. Pensanda st uerba re-¬
deptoris ur̃i ꝑque nos aliud interius. aliud exterius
passuros denuntiat. Bella quippeahostesꝑan exter
saditiones ad ciues. Ut ergo nos indicet interius erter¬
siq toncari. aliud nos fatetur ab hostib aliuda feib

Expanded text:
aec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a
Abbreviated transcription (Latin):
ita excepta. ẽ. Sed quidã fr̃s sacri uerbi studio feruen¬
tes. antequã ad ꝓpositũ modũ ea quȩ dixerã subtili emen¬
latione ꝑducerẽ : transtulerunt. Quos recte ego qu
prius quidẽ qasi sub quadã ambiguitate exposui. sed
eandẽ dubita Tonẽ postinodũ certa enoditione correx.
Cadẽ quoq omelias eo quo dictȩ sunt ordine. in duob
codicib ponere curaui. ut & priores uignti quȩ dictae
sunt. & posteriores totidẽ quȩ suboculis dic tȩ in singulis

Expanded text:
epta est. Sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili emendatione perducerem, transtulerunt. Quos recte ego quaprius quidem quasi sub quadam ambiguitate exposui, sed eamdem dubitationem postmodum certa notatione correxi. 1435 Easdem quoque homilias, eo quo dictae sunt ordine, in duobus Codicibus ponere curavi, ut et priores viginti, quae dictatae sunt, et posteriores totidem, quae sub oculis dictae, in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
Secundino epo. Gregorius¬
ep̃s seruus seruorum dei.
Orter sacra missarũ sõlem¬
nia. ex his quȩ dieb certis
in hac ȩccłia legi ex more sõ¬
lent: scĩ euangelii quadra¬
ginta lectiones expossi
ctata quidẽ adsisterte
plebe .ẽ. ꝑ notariũ recitata: quarundã uero explana

Expanded text:
Secundino episcopo, Gregorius servus servorum Dei. Inter sacra missarum solemnia, ex his quae diebus certis in hac Ecclesia legi ex more solent sancti Evangelii quadraginta lectiones exposui. ctata expositio, assistente plebe, est per notarium recitata; quar
Abbreviated transcription (Latin):
Secundino epõ: Gregorius¬
ep̃s seruus seruorum̃ dei.
Enter sacra missarũ solem¬
nia. ex his quȩ dieb certis
in hac ȩcełia legi ex more so¬
lent. scĩ euangelii quadra¬
ginta lettiones exposui
plebe .ẽ. ꝑnotariũ recitata: quarundã uero explana¬
tionẽ corã popło ipsẽ locutus sũ. atq ita ut loquebar.¬
ita excepta. ẽ. Sed quidã fr̃s sacri uerbi studio feruen¬
tes. antequã ad ꝓpositũ modũ ea quȩ dixerã subtili emen¬
datione ꝑducerẽ transtulerunt. Quost e te ego quasi
nt quã cibi plenius excoquant᷑. Hoc uero ubi sc̃ript
prius quidẽ qđasĩ subquadã ambiguitate exposui. sed
eandẽ dubita Nonẽ postmodũ certa enoditione correxi.
Casdẽ quoq omelias eo quo dicte sunt ordine. induob
codicib ponere curaui. ut & priores uignti quȩ dictae
sunt. & posteriores totidẽ quȩ suboculis dic te in singulis

Expanded text:
Secundino episcopo, Gregorius servus servorum Dei. Inter sacra missarum solemnia, ex his quae diebus certis in hac Ecclesia legi ex more solent sancti Evangelii quadraginta lectiones exposui. plebe, est per notarium recitata; quarumdam vero explanationem coram populo ipse locutus sum, atque ita ut loquebar excepta est. Sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili emendatione perducerem, transtulerunt. Quos recte ego quasi tunt quam plenius excoquantur. Hoc vero ubi scriptum, prius quidem quasi sub quadam ambiguitate exposui, sed eamdem dubitationem postmodum certa notatione correxi. 1435 Easdem quoque homilias, eo quo dictae sunt ordine, in duobus Codicibus ponere curavi, ut et priores viginti, quae dictatae sunt, et posteriores totidem, quae sub oculis dictae, in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
desis niscđia mea Raiocemis ergo ante ocilosina adeuts
ferimus: pensemus exquanta dĩ benignitate toleraoam
Conideremus quȩ sint pietatis ei uscera : ut ñ solũ culpas
indulgeat. sed cȩleste regñi penitentib: etiã post ciipas
ꝓmittt. Atq: ex om̃ib medullis cordis dicamus singuli

Expanded text:
ericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli,
Abbreviated transcription (Latin):
udistis sr̃s km̃i ex lectione euangelica erudi¬
periculũ nr̃m. Ecce enĩ is qui non ex acci¬
denti dono. sed essentialit̃ bonus. ẽ dicit: ego
sũ pastor bonus. Atq eiusdẽ bonitatis for.¬
Unã quã nos imitemur adiungit : dicens.
Bonus pastor: animã suã ponit ꝓouib suis. Fecit qđ monu¬
it: ostendit qđ iussit. Bonus pastor ꝓouib suis animã suã
posuit ut in sacram̃tũ nr̃m corpus suũ & sanguinẽ uerte¬
ret & oues quas redemerat carnis suȩ alimento satiaret.
Ostensa nobis est de contẽptu mortis uia quã sequam̃: appo¬
sita forma cui imprimam̃. Primũ nobis. ẽ. exteriora nr̃a
misericordit᷑ ouib eius impendere: postremũ uͦ si necesse
sit etiã mortẽ nram ꝓ eisdẽ ouib ministrare. A primo
autẽ hoc minimo: ꝑuenit᷑ ad postremũ maius. Sed cum
in cõparabilit̃ longe sit anima qua uiuimꝰ a terrena
substantia quã exterius possidemus: qui non dat ꝓoui

Expanded text:
issimi, ex lectione evangelica erudipericulum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit.osuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut id deffend̾e a mortix nct̃itate secccooo¬
nõ ualeat. Et uenenũ nõ aufr̾ifa ꝯcccco¬
ait uitam corpori. qͣi aufenda nõ c̃ẽt ꝯcoco¬
nͥ fuisset acceptũ. S accełat corporrꝰ oco¬
mortem. quod erat alñ din eius forte

Expanded text:
ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte
Abbreviated transcription (Latin):
memonam bona que egat. Qia miseri¬
seruo meo et ancille mee cũ discoptarẽt
adu̾sum me. quia hospitalie fin̾t fatet᷑
Si despexi p̃tõ̾untẽ eo qd̾ nõ habm̾t in¬
dumentum. quia largue in donie dicit. si
nõ bñdix̾u̾nt mͥ lat̾a eine et de uellerib o¬
niũ mearũ calefactue est. quia molentꝰ᷑
nõ fu̾t. testatur dicene. si leuani suꝑꝑn
pillum manũ meam cũ uide̾m me in por¬
ta suꝑiorem. Quia de inimiti ꝑiculo mĩ¬
quã exultanerit dicit. Si gauisue sñ ad
ruinã eine qui me od̾at quiã paciene fu
erit. etiã et morũ maliciã equanimit᷑ ꝑtri¬

Expanded text:
memoriam bona quae egerat. Quia miseriservo meo, et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Quia hospitalis fuerat, fatetur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum . Quia largus in donis fuit, dicit: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est non fuerit testatur, dicens: Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem . Quia de inimici periculo nunquam exsultaverit, dicit: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Quia patiens fuit, et etiam suorum malitiam aequanimit
Abbreviated transcription (Latin):
eac nͨ ado̾ suo se accepisse credidu̾nt. nͨ ad
eũ qui est finie bonoꝵ oĩm refr̾e uolu¬
ex fide ꝑcc̃m est. nõ dixit omẽ qd̾ nõ est ex
gesta uirtutes sunt. que ꝓfc̃o iustifi̾cant
aut si fu̾int sine fide nõ aliqua bona credẽ¬
da sunt S uitia que nõ iuuant suos opari¬
os. I ꝯdempnant. inflatoe q p̃cipitant. at
a finib etͥne salunȩ eliminant. So quid ego
ħ de infidelib. unde ulłue ambig̾e̾ uidet᷑ ex¬

Expanded text:
eas nec a Deo suo se accepisse crediderunt, nec ad eum qui est finis bonorum omnium referre voluex fide, peccatum est , non dixit: « Omne quod non est ex gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. Sed quid ego haec de infidelibus, unde nullus ambigere videtur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
goriue ep̃c sermue sernoꝵ d̾i. Ome¬
Haç que in beato ezechiele ꝓpħ̾a ita
ut coram ppło loquebar excepte
sunt multis curris irruentib in abolicione
relinqueram. S post annos octo petentib
fratrib. notarioꝵi cedas requir̾e studni.
eis ꝙ fauente domino transcurrane in¬
quantũ ab angustiie tribulacõnũ lont e¬
mendariui. Dna itaq dilectio haç sibi ad le¬
gendũ miti poposcat. Q ualde incongͣũ

Expanded text:
pus servus servorum Dei. Homilias quae in beatum Ezechielem prophetam, ita ut coram populo loquebar, exceptae sunt, multis curis irruentibus in abolitione reliqueram. Sed post annos octo, petentibus fratribus, notariorum schedas requirere studui, easque, favente Domino transcurrens, inquantum 1174 ab angustiis tribulationum licuit emendavi. Tua itaque dilectio has sibi ad legen
Abbreviated transcription (Latin):
fraterib nestrie tanquã mne ip̃m audie¬
ne. Erit autẽ quicomq nõ audierit. ꝓph̾am
quia de p̃t̾ito uera dixisset. Quia itaq do¬
cuimꝰ qualit̾ ex futuroꝵ ꝓpħ̾ia ꝓbantur¬
p̃tlta. restat mĩc ut ad huc de sacrie eloqͥie
sõũ indisset. misit ad magoe et arioloe õ¬
nec ꝙ sapientes babiloniee conuotanit. Nec
ab eic solum modo int̾pretacõnẽ sompnii
S etiam sumũ quesiuit. ut nmirsi ex p̃¬
tĩto collig̾et. Si quid in eoꝵ responsonib
tuissent. damel deductue ad mediũ est qͥ
de int̾p̃tacõne sompnii. et de narratõne
requisitue nõ sol̃ hoc respondit qd̾ int̾ro¬
gatue est. S ip̃am sompnii originẽ re¬
plicanit dicene. Tu rex cepisti cogitare
in stratu tuo quid esset̾ futurũ post hec

Expanded text:
estris, tanquam me ipsum audietis. Erit autem, quicunque non audierit prophetam quia de praeterito vera dixisset? 3. Quia itaque docuimus qualiter ex futurota, restat nunc ut adhuc de sacris eloquiissomnium vidisset , misit ad magos et ariolos, omnesque sapientes Babyloniae convocavit, nec ab eis solummodo interpretationem somnii, sed etiam somnium 1176 quaesivit, ut nimirum ex praeterito colligeret si quid in eorum resptuissent, Daniel deductus ad medium est, qui de interpretatione somnii, et de narratione requisitus, non solum hoc respondit quod interrogatus est, sed ipsam somnii originem replicavit, dicens: Tu, rex, caepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribilit̾ sequit᷑. ip̃e scilicet clamando gradiatur
Sacdoe ergo si p̃dicacõnie est nescius quã cla¬
ꝑtinus loquentes facit. Binc moysi p̃cipi¬
tur. ut tabernatulũ sac̾dos ingrediene tyntĩ¬
nabulie ambiatur. ut uidelicet uocẽ p̃dita¬
cõnie h̾eat ne suꝑni spͨtatorie iudiciũ ex si¬

Expanded text:
ribiliter sequitur, ipse scilicet clamando gradiatur. Sacerdos vero si praedicationis est nescius, quam claprotinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiatur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne su
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ de p̃t̾ito de dice̾t si de futuro etiam ab¬
quid nõ dixisset. In ip̃ine et enĩ libri fine in
cuine exordio ila de p̃tito dix̾at aliquid ꝓ¬
ph̾e ꝑ iacob nocem denenturie ꝑmiscuit
dicenç. Non aufe̾tur sceptrũ de inda et dire
de femore eiue donec ueniat qui mutendͦ
est. et ip̃e erit expectacõ gentiũ Qui etiã

Expanded text:
verum de praeterito diceret, si de futuro etiam aliquid non dixisset? In ipsius etenim libri fine, in cujus exordio illa de praeterite dixerat, aliquid prophetiae per Jacob vocem de venturis permiscuit, dicens: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse eri
Abbreviated transcription (Latin):
litas est que ⁊̃ in eos qui nchil indi¬
ge uident ᷑ exub̾at. in qua lib̾atitate roifa¬
miliarie ponit᷑ amplitudo. bũficientie
młta sunt eꝑa quib nccͣitati laboranciũ
misicordit᷑. subuent᷑ et de t̾repo censu
regni celestio heditas ꝯpatur. Si mͦ absꝙ
płariȩ impellat. Inuentt sunt quidĩ qui
S aut appetim ꝯpande opĩonis impulsi
aut caruali pietate ꝯmoti. aut spe reci¬
piendi qd̵ dirent. aut reddendi qd̾ accepis¬
sent ncͣctate ꝯftricti. Sunt alii quoȩ ad
largiendũ aliquid in ꝑauꝑes sola mou

Expanded text:
itas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur, et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque loriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui sed aut appetitu comparandae opinionis impulsi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet
Abbreviated transcription (Latin):
angustini torrentib ꝓfunda ac ꝓspicu¬
a fluenta assidne bib̾e. S rur sñ dñ cogi¬
to qd̾ sepe int̾ cotidianaş delicias̨ etiã ui¬
lioree cibi suanit̾ sapimit trausmisi mini¬
ma legenti portiora. ut dũ cilꝰ grosior
ueluit ꝓ fastidio simit᷑. ad sũpliciores epłaş
amdine redeat᷑.¬

Expanded text:
gustini torrentibus profunda ac perspicua fluenta assidue bibere. Sed rursum dum cogito quod saepe inter quotidianas delicias etiam viliores cibi suaviter sapiunt, transmisi minima legenti potiora, ut dum cibus grossior velut pro fastidio sumitur, ad subtiliores epulas avidius redeat
Abbreviated transcription (Latin):
ne u̾itatie inflotur. d in dño qm eũ intꝰ
illuminauit. ut enubilanda cognosc̾et gn̾e¬
tur qñ quidã scĩa sicut sine dono d̾i qd̾ est ca¬
ritas inflat ita si ei caritas adinisceatur e¬
dificat. ac ꝑ hoc qui de deo loqui uolu̾it.
ant nichil dicat et nlła eñ p̃cipitabit in¬
flacio. aut si aliquid dix̾it. et sicredid̾i̾t a
do̾ accepisse ad̾ dixit. ħ̾t uñ dd̾ grͣae agat
D iom ip̃a copsa tua que ut cũq soluen¬
da ꝓposinsti atrexam. Itaq ibes ut pautis edis¬
soram que sit nte ꝯtemplatiue ꝓp̾etas. et quid
int᷑ ip̃am ot actiuã uitam int̾sit quanta pos¬
am breuitate distinguam. utrũ ic cͣccłie re

Expanded text:
is infletur, sed in Domino, qui eum intus illuminavit, ut illuminanda cognosceret, glorietur. Quandoquidem scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, aedificat . Ac per hoc, qui de Deo loqui voluerit, aut nihil dicit, et nulla eum praecipitat inflatio; aut si aliquid dixerit, et se crediderit a Deo accepisse quod dixit, habet unde Deo gratias agat, e utcunque solvenda proposuistis, attexam. Itaque jubetis ut paucis edisseram quae sit vitae contemplativae proprietas: et quid inter ipsam et activam vitam intersit, quanta possum brevitate distinguam. Utrum is cui E
Abbreviated transcription (Latin):
rit suꝑare subia cait. qñ nõ ilo fertis hab. solet a
in ademdie laborib ꝑicułio ꝙ claru̾t. aut frenan¬
dic uolupptatib ac domandis instit̾it. S ale subu¬
uns et magmie. ille potens atq dignus foebiu¬
dinic appellacõne censendus est. qui nchi abiui
cii retellare aut dñari ꝑmisit. medo absit igna¬
uia ne nos id desꝑemꝰ posse qd̾ possumue abfit
glimptio uiciosa ne nobis hoc ad ꝑ di s tar
poslimu᷑ ascramue qr sine de mun̾e di qui forteᷤ
efticimur de sꝑtmuo. sine nos de ña possibili¬
eate iactomͣ. ẜdonei ad resistendũ uiciie eẽm̃
possimꝰ. et utiq amini fortitudo tane desoa¬
di ig namiã debet excute. quã iactantie ꝯtrarie¬

Expanded text:
rit superare subjaceat: quando non ille fortis haberi soleat qui in adeundis laboribus periculisque claruerit, aut frenandis voluptatibus ac domandis institerit; sed ille magnus et sublimis, ille potens atque dignus fortitudinis appellatione censendus est, qui nihil sibi vitii rebellare, aut dominari permiserit: modo absit ignavia, ne nos id desperemus posse quod possumus; absit praesumptio vitiosa, ne nobis hoc quod per Dei gratiam possumus ascribamus. Quia sive de munere Dei, quo fortes efficimur, desperemus; sive nos de nostra possibilitate jactemus, idonei ad resistendum vitiis esse non possumus. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignaviam debet excutere quam jactantiae contrai
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatũ mumꝰ impleuo nõ nichil edificacõnie
talũ studiosie. hoꝵ et huis similiũ capitłoꝵ
explicacõne ꝯferret. Cetm̃ si tu ea nestiree
inĩqnã tanto ordine dilucidanda apon̾es. Ideo aii
Uolustie cognita nobic disputatõnib iluistrari
Ut aut me si aliquid socus quã hec racio hͥt ex¬
ponem facetie emendari uł corrigi. aut certe
gͥ iam que sit nite ꝯtemplatiue ꝓpͥetas dño

Expanded text:
 nonnihil aedificationis talium studiosis, horum et his similium capitulorum explicatione conferret. Caeterum si tu ea nescires, nunquam tanto ordine dilucidanda proponeres. Ideo autem voluistis cognita vobis disputationibus illustrari, ut aut me, si aliquid secus quam ratio habet exponerem, faceretis emendari vel corrigi; aut certe igitur quae sit vitae contemplativae proprietas, Do
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾e̾ silentiũ. S suꝑbie ultro remi̾e. Guͣ¬
uie infirmie cernicib sit honuc impõitũ
cui hom̃ sustinendo. Et si mea rusticitas me¬
faciebat innandũ. nr̃e fid̾i credidi fiꝰ qd̾ inbe¬
botie ydoneũ. Noc quaꝵ mͥ audendi aliqͥd
fiduciam aabat. qd̾ magnaꝵ reꝵi magnus
ip̃e conatue eẽt. enã si młue disputacõnem
sequetur effcũe. Siquidã ncciaꝵ tunctacio

Expanded text:
ere silentium, sed superbiae ultra renuere, quamvis infirmis cervicibus onus impositum: cui oneri sustinendo, etsi mea me rusticitas faciebat invalidum, vestra fieri credidi fide qui jubebatis, idoneum. 2. Hoc quoque mihi audendi aliquid fiduciam dabat, quod magnarum rerum magnus ipse conatus esset, etiamsi nullus disputantem sequeretur ef
Abbreviated transcription (Latin):
cłie possidi̾ an ꝓfc̃onis amore ꝯtempni. Que
sit ab stmencie credenda ꝓfc̃o. Et utrũ tm̃
corpori an et anime ueciã debeat iudicari.
Quantũ a u̾tutil ueris u̾tutũ simłitudineȩ
distent. Quib p̃cedentib causie et sb̾soiuẽ¬
tib increm̃tis nasci soleant incia uł aug̾i Et
quib possint᷑ adiuuante dño iemediiş uetdo
quilidã medicam̃tio ĩminui. uł sanari. quot
modis uł gradib unaquoq uirtus possit ĩ¬
pleri. Et an uera sit illa pħoꝵ sm̃a. que uir¬

Expanded text:
amore contemni. Quae sit abstinentiae credenda perfectio; et utrum tantum corpori an et animae necessaria debeat judicari. Quantum a virtutibus veris virtutum similitudines distent. Quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri; et quibus possint, adjuvante Domino, remediis, velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari. Quot modis vel gradibus unaquaeque virtus possit impleri. Et an vera sit illa philosophorum
Abbreviated transcription (Latin):
tõnẽ intam potuisetie inꝑꝓuide temi̾ita pũ¬
tis argti̾e. Si tantam rem que utiq eẽt hone¬
rose ꝯͥ fractanda facile at sine ulla delib̾acõne
suscꝑem. cũ me oporte̾t pͥne ip̃me rei pondue
ad hoc arripiendũ qd̾ iub̾etie acced̾e E. hiiȩ
ei ut me ahauã dui astͥbendi p̃sumptõne siᷤ¬
pend̾em. S qr sicut cogitanda fuit inñcti
oꝑie difficuitas. ita cogitari debuit inm̃gẽ¬
tie anctoritao. nͨ nolui nͦ debui usq ꝙͣ sisre¬
sito. c̾tus qd̾ uirec meas młto amplius ad

Expanded text:
onem meam potuissetis improvidae temeritatis arguere, si tantam rem, quae utique esset operose tractanda, facile ac sine ulla deliberatione susciperem: cum me oporteret prius ipsius rei pondus ad hoc arripiendum, quod juberetis, accedere. His  ut me aliquandiu a scribendi praesumptione suspenderem. Sed quia sicut cogitanda fuit injuncti operis difficultas, ita cogitari debuit injungentis auctoritas, nec volui, nec debui usquequaque resistere, certus quod vires meas multo amplius a
Abbreviated transcription (Latin):
hat uita płdii. et qualit̾ ip̃a quoq
m coꝵ p̃corib qui so illi tradidu̾int ulłia uici¬
oꝵ u̾aleat impugnacõnib suꝑari fidẽs em̃
que est iustĩe slĩdamentũ quã ulła oꝑa bona p̃¬
cedirat. et ex qua omia bona ꝓcedunt ip̃a nos
apcc̃e om̃ib ꝑuigat. mentes uras ilũat
do reconciliat. cũctis ꝓticipib m̃ nature ꝯ
sociat. spem nobie futmre remunacõnis in¬
sparat anget in nobiȩ uirtutes scãs as

Expanded text:
hac vita praesidii, et qualiter ipsa quoque in eorum pectoribus qui se illi tradiderint, nullis vitiorum valeat impugnationibus superari. Fides enim, quae est justitiae fundamentum, quam nulla bona opera praecedunt, et ex qua omnia bona procedunt, ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo costrae consociat, spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis eĩe efaicto et in om̃ib ꝓecalnitibe fdo
qñ es s quoe scure scio p̾casse sine pͣcare qdĩ
crudelis aniim maligtuitate nõ inciepo nͣ
uo andiendi sirat illi qui se dicunt p̃pea de¬
linquentes obiuirgare in nõ posse. ne eos
qui emendare uolu̾nt sibi faciant inimi¬
cos. qui dũ ꝑcũt eoꝵ uolũtati. Saluti nõ
ꝑcunt. Se nõ ex iactancia d ex misidia t̃
cũ quodã pietate ꝯpacientie amini castiee¬
net adhuc ꝓcandi dulcedo. et salutem suã
nobis care ẽẽ c̾uentes masũ redd̾e ꝓ bono
uołint uolur̾nt. magis debemꝰ eoꝵ inimici¬
ciaş qui nolu̾nt emẽdare ꝯtrarie quã diu
offensam dũ ꝑcc̃antes palꝑamꝰ incurre S
de hiis qm̃ in sibro scdo pła iam dx̾imꝰ re¬
liquas istiẽ ꝑtes ut cepirqꝰ exeqͣmur¬

Expanded text:
onis ejus efficio; et in omnibus peccantibus pecco, quando eos quos scio peccasse sive peccare, quadam crudelis animi malignitate non increpo 2. Nec vero audiendi sunt illi qui se dicunt propterea delinquentes objurgare non posse, ne eos qui se emendare noluerint, sibi faciant inimicos. Qui dum parcunt eorum voluntati, saluti non parcunt. At si non ex jactantia, sed ex misericordia, et cum quadam pietate compatientis animi castigenet adhuc peccandi dulcedo, et salutem suam nobis curae esse cernentes, malum reddere pro bono voluerint; malle debemus eorum inimicitias, qui noluerint emendari, contrahere, quam Dei offensam, dum peccantes palpamus, incurrere. Sed de his quoniam in libro secundo plura jam diximus, reliquas justitiae partes, ut coepimus, exsequ
Abbreviated transcription (Latin):
ri uł ꝑd̾e feraꝵ est ꝓpͥum. quis dubitet ex¬
cellencie hũane ꝯpete̾. ut se alt̾utrũ ui¬
uat nenit. instruant. edificent et urlita¬
teni cõmuneni tanquã ꝓpͥam curent. unde
datur intelligi quod qui opprimendiç ac de¬
cipiendie hominib homines nati ꝑfistunt
ta mores ferino ⁊ nõ natura. S uĩte muta¬
cione degen̾ent.

Expanded text:
re, ferarum est proprium, quis dubitet excellentiae humanae competere, ut se alterutrum juvent, instruant, aedificent, et utilitatem communem tanquam propriam curent? Unde datur intelligi quod qui opprimendis ac decipiendis hominibus homines nati persistunt, in mores ferinos, non naturae, sed vitae mutatione degenerent.
Abbreviated transcription (Latin):
tõnẽ meam potuissetie inꝑꝓuide tenu̾ta pũ¬
tie argu̾e. Si tantam rem que utiq eẽt houe¬
rose qͥ tractanda facile at sine ulla delib̾acõne
suscꝑem. cũ me oporte̾t pͥne ip̃mę rei ponduc
pend̾e̾m. S qr sicut cogitanda fuit inm̃cti
oꝑie difficultas. ita cogitari debuit inm̃gẽ¬
tie auctoritas. nͦ nolui ñ debui usq ꝙͣ fisre¬
sist̾e. c̾tue qd̾ uirec meas młto ampliue ad¬

Expanded text:
onem meam potuissetis improvidae temeritatis arguere, si tantam rem, quae utique esset operose tractanda, facile ac sine ulla deliberatione susciperem: cum me oporteret prius ipsius rei pondus penderem. Sed quia sicut cogitanda fuit injuncti operis difficultas, ita cogitari debuit injungentis auctoritas, nec volui, nec debui usquequaque resistere, certus quod vires meas multo ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
tutes. uĩcia quoq quatuor uelut quasdã origi¬
uet maloꝵ õnim desfiinit. ¶Eet sunt ii¬
mirũ decem que me noliustiş enodare capi¬
tła. nõ ut absoło eoꝵ uobis abqnid cognicõmo
afferret. M ut mñ magie cura si regularit̾
imꝑatũ munꝰ impleuo nõ nchil edificatõnie
talũ studiosie. hoꝵ et hiis similiũ capitłoꝵ
explicatõne ꝯferret. Cetm si tu ea nestiree
niĩquã tanto ordine dilucidanda apon̾es. Ideo asi
Uohustie coguita nobic disputatõnib ilustrari
Ut aut me si aliquid secuo quã hec racio hͥt ex¬
pon̾em fac̾etis emendari uł corrigi. aut certe
ni nr̃is ꝯtonib ad inuante tractemꝰ. Et Gd̾¬

Expanded text:
a quoque quatuor, velut quasdam origines malorum omnium definivit. Haec sunt nimirum decem, quae a me voluistis enodari capitula, non ut absolutio eorum vobis aliquid cognitionis afferret, sed ut vestra magis cura, si regulariter imperatum munus implevevo, nonnihil aedificationis talium studiosis, horum et his similium capitulorum explicatione conferret. Caeterum si tu ea nescires, nunquam tanto ordine dilucidanda proponeres. Ideo autem voluistis cognita vobis disputationibus illustrari, ut aut me, si aliquid secus quam ratio habet exponerem, faceretis emendari vel corrigi; aut certe vestris orationibus adjuvante tractem
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾e̾ silenciũ. S suꝑbie ultro remu̾e. QRͣ¬
uie infirmie cernicib sit honuc impõitũ
cui hom̃ sustinendo. Et si mea rusticitas me¬
faciebat innalidũ. nr̃e fid̾i credidifĩ qd̾ inbe¬
batis ydoneũ. Noc quaꝵ mͥ audendi anqͥd
fiduciam dabat qdͥ magnaꝵ reꝵ magnus
ip̃e conatne ẽẽt. etiã si młue disputacõnem
sequ̾otur effc̃ũe. Diquidã ncciaꝵ tuictacio

Expanded text:
ere silentium, sed superbiae ultra renuere, quamvis infirmis cervicibus onus impositum: cui oneri sustinendo, etsi mea me rusticitas faciebat invalidum, vestra fieri credidi fide qui jubebatis, idoneum. 2. Hoc quoque mihi audendi aliquid fiduciam dabat, quod magnarum rerum magnus ipse conatus esset, etiamsi nullus disputantem sequeretur effectus. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne u̾itatie infletur. S in dño qm oũ intꝰ
illuminauit. ut enubilanda cognosc̾et gn̾e¬
tar qñ quidã scĩa sicut sine dono d̾i qd̾ est ca¬
ritas inflat ita si ei caritaȩ adimsceatur e¬
dificat. ac ꝑ hoc qui de deo loqui uolu̾it.
ant nichil dicat et nłła eñ p̃cipitabit in¬
flacio. aut si aliquid dix̾it. et sicredidi̾t a
do̾ accepisse qd̾ dixit. ħ̾t uñ do̾ grͣas agat

Expanded text:
is infletur, sed in Domino, qui eum intus illuminavit, ut illuminanda cognosceret, glorietur. Quandoquidem scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, aedificat . Ac per hoc, qui de Deo loqui voluerit, aut nihil dicit, et nulla eum praecipitat inflatio; aut si aliquid dixerit, et se crediderit a Deo accepisse quod dixit, habet unde Deo gratias agat
Abbreviated transcription (Latin):
cunu amer uot icalo &ueri sua deantur & falsa. quis audeat dicere
adues sus mendacium inde fenoribus sius inermẽ debere consiterdi coorra et
ã ui dasiciti alli. qui res falsas ꝑsuadiert conantur nouerat audion no uet
boni uolum uit intentum. ut docilem premio facere: istiaut̃ non noue¬
rint  Ilifalsa brtuit apte ueri similit: & isti uera sic piert. ellat alal ibus
raca lisala ertno npat at cieaor postremo non libeat elli filla cabus
isumn unis lgria no oupugy ent aserbit fisitatem. isti neouere defen¬
aogu mor fasa ualcant refutare:. Iili animos audieratn herrorie

Expanded text:
cam et vera suadeantur et falsa, quis audeat dicere, cam et vera suadeantur et falsa, quis audeat dicere, adversus mendacium in defensoribus suis inermem debere consistere veritatem, ut videlicet illi, qui res falsas persuadere conantur, noverint auditorem vel benevolum, vel intentum, vel docilem prooemio facere, isti autem non noverint; illi falsa breviter, aperte, verisimiliter, et isti vera sic narrent, ut ntelligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem; isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem
Abbreviated transcription (Latin):
dpus nrm quod inscribitur dedoctrina xp̃iana. induo
quȩdam fueram prima distributione partitus:
QQ am post proemium quo respondi eis quihoc fuerart
reprehensuri. duȩ sunt res inquam quib nititur omnis
tractatio scripturarũ. modus inueniendi quȩ intelli¬
gendasunt. & modus proferendi quȩ intellectas. Deinue¬
niondo prius depferendo postea disseremꝰ: Quia ergo deinueniendo multa
depfermno puca dicemus ut si fieri potuert uno libro eunes elaudape
cotumq hoc opus quat tuor uoluminibus terminecur. srumo sta p. eepec¬
tationen degontium quiferte meputant redorica. ditin ahi esse aoretpra
qua insco ls secularibr aeclidici & docui isti p̃ locitione ephibeo  at q ut ane
non eesectentuer admoneo. Nonquod nihl habcant atilteres sedqđ siqus
habetrscisum discendũ est: sicui fortis sis beno uoto aiamhee uauit discere
Monaus dime Qucdialot opere uel maliquo alio requirendum. qtom¬

Expanded text:
pus nostrum quod inscribitur de Doctrina Christiana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligenda sunt, et modus proferendi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo de inveniendo multa , de proferendo pauca dicemus; ut, si fieri potuerit, uno libro cuncta claudamus, totumque hoc opus quatuor voluminibus terminetur. 2. Primo itaque exspectationem legentium, qui forte me putant rhetorica daturum esse praecepta quae in scholis saecularibus et didici et docui, ista praelocutione cohibeo, atque ut a me non exspectentur, admoneo; non quod nihil habeant utilitatis; sed quod, si quid habent, seorsum discendum est, si cui fortassis bono viro etiam haec vacat discere, non autem a me vel in hoc opere, vel in aliquo alio requirendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Aueium fit uibi fieri solet. sine labore sequit᷑ intellectus: Cum uero ubi non
solet lnoritur ut intelligatur ab aliis magis ab aliis minus: sicut magis
minusue dona dĩ sunt in ingenus hominum: it adiutoria tribuuntur
Proindi sicut anuerbis propriis dequib suꝑius disputauimꝰ ubi res utdicun¬
tur intelli gende sunt: sic intrans latis que ficiunt tropicas loqutiones ubi
aliua ex ãio intelli gendum est Dequib huc usq quantũ uisam est satis
eqimus. Nan solũ ad monendisunt studiosi uenerabilium litterarũ
ut inseripturis scis genera. loqtionũ sciant. & quomodo apudeas dici aliquid
soleit uiglant᷑ aduertant momneritq retineant: uerũ etiam quod est
precipuum & maxime necessarium: orent ut intelligant: Ieis quipoe
Sedhec sacis etã designis quantũ ad uerba ꝑtinet dictisint. restat ut de

Expanded text:
quae cum fit, ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non quae cum fit, ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non solet, laboratur, ut intellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt in ingeniis hominum uel adiutoria tribuuntur. proinde sicut in uerbis propriis, de quibus superius disputauimus, ubi res ut dicuntur intellegendae sunt, sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sanctis genera locutionum sciant et quomodo apud eas dici aliquid soleat uigilanter aduertant memoriterque retineant, uerum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent, ut intellegant. in eis quippe Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de
Abbreviated transcription (Latin):
alea uetilabro ultimo scparetur: Quod enim scriptum est apud isuam quomͦ
cccidit deco lucifer manc oriens & cetera quȩ subfigura regis babiloniȩ
decadẽ osona ut adeandom ꝑsonam dicta sunt inipsa contexsione sermonis
dediabolo utiq intelliguntur: Ettam̃ qđ ibi dictũ est contricusest int̾ra
quimele adonis gentes: nontotũ ipsi capiti congriut: Nam &simitat ad
om̃ gerites diabolus anglos suos. tam̃ int̾ra crpus eius non ipse conteritaꝵe
ni gera ppseestri ncor pore suo quod contritum fit puluis: quempicĩet
uentus a facie terrȩ hȩ aut̃ om̃s regulȩ excepti una quȩ uocatur de
pcomissis a lege: aliud exalio faciunt intelligi quod est propriũ tropie
locutionis. Quȩ latius patet: quam ut possint ut mĩhi uidetur ab aliquo
uniuersa cõphendi. Nam ubicũq ulut aliud dicitur ut aliud intelligẽ
& sinomen ipsius tropi in loquendi arte non inuenitur. tropica loqutio est:

Expanded text:
alea uentilabro ultimo separetur. quod enim scriptum est apud Esaiam: quomodo de caelo cecidit Lucifer mane oriens et cetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona uel ad eandem personam dicta sunt, in ipsa contextione sermonis de diabolo utique intelleguntur, et tamen quod ibi dictum est: contritus est in terra qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. nam etsi mittit ad omnes gentes diabolus angelos suos, tamen in terra corpus eius, non ipse conteritur, nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit puluis, quem proiciat uentus. a facie terrae. Hae autem omnes regulae excepta una, quae uocatur "de promissis. et lege", aliud ex alio faciunt intellegi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet, quam ut pos-j sit, ut mihi uidetur, ab aliquo uniuersa comprehendi. nam ubicumque uelut aliud dicitur, ut aliud intellegatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non inuenitur, tropica locutio est.
Abbreviated transcription (Latin):
Opusnrm quod inscribitur dedoctrina xp̃iana: induo
quȩdam fueram prima distributione parcitũs.
p ampost proemium quo respondi eis qui hoc fuerant
reprehensuri : duȩ sunt res inquam quib nititur omnis
tactatio scripturarũ. modus inueniendi quȩ intelli¬
S gendasunt & modus proferendi quȩ intellectas. deiue
niondo prius. ae pferendo postea disseremꝰ: Qua ergo deinuenindo multa
densirmius peluta dicemus ut si fieri potuerit uno libro euncta claudamꝰ
cetumq ho papus quatmos uoluminibus terminetuar hrimo tiq eepec¬
tationon degontium quifarte meputant rethorica daturum esse precepa
quisinseo ls secularibr edidici &e docius isti p̃locutione ꝓphibeo atq utane
poue e scusum discendũ est . sicui sortas suis hono uoro &iam bȩe uacert discer

Expanded text:
ostrum quod inscribitur de Doctrina Christiana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligenda sunt, et modus proferendiniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo de inveniendo multa  de proferendo pauca dicemus; ut, si fieri potuerit, uno libro cuncta claudamus, totumque hoc opus quatuor voluminibus terminetur. 2. Primo itaque exspectationem legentium, qui forte me putant rhetorica daturum esse praecepta quae in scholis saecularibus et didici et docui, ista praelocutione cohibeo, atque ut a me i quid habent, seorsum discendum est, si cui fortassis bono viro etiam haec vacat discer
Abbreviated transcription (Latin):
renatos genus re¬
gium et sacerdotale fe¬
cisti. danobis et uelle &
posse quȩ precipis. ut
populo ad aeternitatẽ uoca¬
to una sit fides cordium.
et pietas actionum. ꝑ
s̃ qui credentes alia¬
inte fonte baptismatis
ianouasti. hanc renatis
r xp̃o concede custo¬
diam. ut nullo erroris
incursu. gratiam tuȩ
benedictioni amit tan.
ꝑ eũdem. ALIa

Expanded text:
renatos genus regium et sacerdotale fecisti, da nobis velle et posse quae praecipis, ut populo ad aeternitatem vocato una sit fides cordium et pietas actionum. » s, qui credentes in te fonte baptismatis innovasti, hanc renatis in Christo concede custodiam, ut nullo erroris incursu gratiam tuae benedictionis amittant. Per eumdem. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
chale fecisti. ꝓpiciare
supplicationibus nrĩs
it ater pellans pro
nobis pontifex summꝰ
id qued tibi est ȩqualis

Expanded text:
chale fecisti, propitiare supplicationibus nostris, ut interpellans pro nobis pontifex summusid quod tibi est aequalis,
Abbreviated transcription (Latin):
scientia & intellectus a quo & ipsum studiũ sipietate p̃di tũ est acceper̃:
Sed hȩc satis etiã designis quantũ aduerba ꝑtinet dictasint. restat ut de
proferendis eis quȩ sentimus. sequenti uolumine quȩ dñs donauerit

Expanded text:
scientia et intellectus. ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. scientia et intellectus. ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit,