comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria porro huius atrii . in laterib: ternarũ colũnarũ co¬
lumnarũ byssina erant: Ex tenta cubitis quindens.
erecta cubitis quins : Ab hoc ergo atrio intrabat᷑ ostiũ
tabernaculi : cũ transiss& altare & labrũ encũ : Quo
ostio ingresso: occurrebat uelũ qđ ad ostiũ fuerat op
positũ inquinq colũns extentõ uariatũ illis .iii. colorib¬
Iransito isto velo excipiebat pars tabernaculi media
int̃hoc uelũ & illud alterũ interius : Qđ colũnsiui¬
fuerat impositũ : ex illis ii. colorib factũ. Et sepa¬
rabat int̃ sc̃a quȩ forinsecus eran : & sca scõꝵ interas posita
In hoc itaq mediospatio : int̃ ista duo uela: mensa erat au¬
rea que habebat panes ꝓpositions. inpaste aqͥlons. Et
contra eã cande labrũ aureũ septẽ iucernarũ : in paste
& uirga a aron & urna aurea cũ manna Et ꝓpitiatoriũ
desuꝑ aureũ ubistabiiNs duo cherubim. alis obumbrantes

Expanded text:
ria porro huius atrii in lateribus ternarum columnarria porro huius atrii in lateribus ternarum columnarum byssina erant extenta cubitis quindenis, erecta cubitis quintabernaculi cum transitum esset altare, et labrum aeneum. Quo ostio positum, in quinque columnis extentum, extentum illis quattuor coloribransito isto velo, excipiebat pars tabernaculi media inter hoc velum et illud alterum interius, quod columnifuerat inpositum, ex illis quattuor coloribus factum. et separabat inter sancta quae forinsecus erant et sancta sanctorum interius posita. in hoc itaque medio spatio inter ista duo uela mensa erat aurea, quae habebat panes propositionis in parte aquilonis et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum in parte et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes
Abbreviated transcription (Latin):
rua erat ingredienti porta atrii quȩ patebat uiginti
cubitis & habebat quatuor colũnas Quib. depende¬
bat uelũ. ax cubitis extentũ : erectũ aut̃ cubitis quinq
quatuor illis sepe cõmemoratis colorib ac picto opere
uariatũ : Hac posta ingrediens excipiebat᷑ atrio: Cuius
latera dextra leuaq quindens cubitis & t̃ns colũns por¬
rigebant᷑ introrsus : Vt in mediũ ponerent ostiũ taber¬
naculi interioris : In ea paste qͣꝑuenebant : Sicut in me¬
dio poneban postũ atrii. ab ea paste unde incipiebant:
In hoc atrio erat altare sacrificiorũ qua dratũ v. scilic&
cubitis longũ & totidẽ latũ : Interportã & altare. spa¬
tiũ erat VbI uersabant᷑ qͥ sacrificia imponebant altari:
Introrsus uero int̃ altare & ostiũ tabernaculi. locd
erat cineris ante altare : Et de inde labrũ ȩneũ ubi
manus & pedes sacerdotes lauabun uel altari inatrio
seruituri ł tabernaculũ interius ingressuri: Tento¬

Expanded text:
a erat ingrediendi porta atrii, quae patebat uiginti cubitis et habebat quattuor columnas, quibus dependebat uelum uiginti cubitis extentum, erectum autem cubitis quinque, quattuor illis saepe commemoratis coloribus acu picto opere uariato. hac porta ingrediens excipiebatur atrio, cuius latera dextra laeuaque quindenis cubitis et ternis columnis porrigebantur introrsus, ut in medium ponerent ostium tabernaculi interioris in ea parte quo perueniebant, sicut in medio ponebant portam atrii ab ea parte unde incipiebin hoc atrio erat altare sacrificiorum quadratum, quinque scilicet cubitis longum et totidem latum. inter portam et altare spatium erat, ubi uersabantur qui sacrificia inponebant altari; introrsus uero inter altare et ostium tabernaculi locus erat cineris ante altare et deinde labrum aeneum, ubi manus et pedes sacerdotes lauabant uel altari in atrio seruituri uel tabernaculum interius ingressuri. tento
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: & effundent suꝑ illũ : Id est super
eundem cinerẽ : Aquã uiuã in uase: Etacci¬
piens ysopum tingens: In aqua uir mundus
& circum asperg& super domum. & super
uasa & super animas quotquot fuerint illic
Quod uero ysopo dixit aquã aspersionis as¬
pergi qua herba supra diximus fidẽ signifi¬
cari. quid aliud occurrit. nisi quod scriptũ
est᷑. Lide mundans corda eorum. Non enim
ꝓdest baptismus. sidesit fides. Auiro aũ
mundo dixit hoc fieri. Ubi significantur
ministri. portantes personam dñi sui
quiuere uir mundus est. Quanto magis san

Expanded text:
tionis et effundent super illum — id est super tionis et effundent super illum — id est super eundem cinerem — aquam uiuam in uase; et accipiens hyssopum intinguens in aqua uir mundus et circumaspergens super domum et super uasa et super animas, quotquot fuerint illicquod uero hyssopo dixit aquam aspersionis aspergi, qua herba supra diximus fidem significari, quid aliud occurrit nisi quod scriptum est: fide mundans corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro autem mundo dixit hoc fieri, ubi significantur ministri portantes personam domini sui, qui uere uir mundus est. nam et de his min
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum ẽ : quod dificillime repperitur in
his libris : Aliquid euidentius deuitȩ anima
post mostem. fuisse sciptum: Hic ergo dicit.
ifuerit mortuus. ante purificationem: manere
in illo immunditiam: & exteri animam illam ex
isrł: id est a consortio populi mei : quid aliud
uult intellegi nisi manere animae poena & ia
post mostem : sicum uiuit mundata non fuerit
sacramento isto: quo xp̃i baptismus figuratur.
Quõ aqua aspersionis inquit non ẽ circum aspersa
suꝑ eũ : inmundus ẽ : Ad huc immundiciae ius
in ipso est : Ad huc scilic&. & iam post mostem:
Quod uero supra dixit: tabernaculum dñi pol¬
luit quantum in ipso ẽ. utique dixit: Sic̃
apostolus : Sp̃m nolite extinguere : Lum ex¬
tingui ille non possit: Namsi ex hoc: taberna¬
culum inmundũ uell& intellegi. mundari utiq
iuber&. Postea uero. Immundis amortuis
factos. hoc ẽ amortuis operib quȩ sunt oms
iniquitates : Ita mundari iub&: & accipi

Expanded text:
notandum est quod difficillime reperitur in notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse conscriptum. hic ergo cum dicit "si fuerit mortuus ante purificationem, manere in illo inmunditiam et exteri animam illam ex Israhel, id est a consortio populi dei" , quid aliud uult intellegi nisi manere animae poenam etiam post mortem, si, cum uiuit, mundus non fuerit sacramento isto, quo Christi baptismus figuratur? quoniam aqua aspersionis, inquit, non est circumaspersa super eum, inmundus est; adhuc inmunditia eius in ipso est. "adhuc", scilicet etiam post mortem. quod uero supra dixit: tabernaculum domini polluit, quantum in ipso est utique, dixit, sicut apostolus: spiritum nolite extinguere, cum extingui ille non possit. nam si ex hoc tabernaculum inmundum factum uellet intellegi, mundari utique iuberet. Postea uero inmundos a mortuis factos, hoc est a mortuis operibus, quae sunt omnes iniquitates, ita mundari iubet. et accip
Abbreviated transcription (Latin):
aspersionis : et iudeis et gentib profuturum¬
Dẽ in hisrahelitis tam quam naturalib ramis.
& inserto pinguedini radicis oleastro. Qui¬
tetigerit in quit mostuum omnis Animȩ ho¬
minis: inmund̾ erit septem dieb: Hic puri¬
ficabitur die tertio. et die septimo et mun
dus erit: Ethic nihil aliud intellegendum
uideo: nisi contactum mostui e se hominis in¬
iqui tatẽ : Septem enim dierum immunditia
ꝓpter animam et corpus dictam puto: Ani¬
mã inter nario : corpus in qua ternario: Quod
quare ita sit: longum ẽ disputare: S cđm
hoc dictum arbitror ꝑ ꝓph&am Intrib &
quatuor inpi&atib: non a uersabor: Ad iungit
autem & dicit: Siaut᷑ nonpurificaueris die ter¬
cio & die septimo. Non erit mundus : Omnis qui
tetigerit mostuum abomni anima hominis : &
mortuus fuerit : & non fuerit purificatus.
id est mostuus fuerit. Ante tacto mortuo.
quã fuerit purificatus : tabernaculum dni
polluit: exter&ur anima illa ex israhel

Expanded text:
aspersionis, et Judaeis et gentibus profuturumaspersionis, et Judaeis et gentibus profuturumel et proselytis tamquam naturalibus ramis et inserto pinguedini radicis oleastro? qutetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis immunda erit septem diebus: hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dictam puto, animam in ternario, corpus in quaternario. quod quare ita sit, longum est disputare. secundum hoc dictum arbitror per prophetam: in tribus et quattuor inpietatibus non auersabor. adiautem et dicit: Si autem non purificatus fuerit die tertio, et in die septimo, non erit mundus; omnis qui tetigerit mortuum ab omni anima hominis, et mortuus fuerit et non fuerit purificatus, id est, ante mortuus fuerit tacto mortuo, quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel.
Abbreviated transcription (Latin):
dus cinerem iuuencȩ: & pon& extra castra in locũ
mundum: Quid dicimus cinerem iuuencȩ. reliqui¬
as uidelic& illius Interfectionis. & combustionis.
cinis erat : quia uelut mortuus ab infidelib contem¬
nabatur : & tamen mundabat : quia resurrexisse afi¬
delib credebatur: Et quia hȩc fama apud eos maxi¬
me claruit. qui inc&eris gentib erant. & non erant
de consortio ludeorum. Ideo dictũ est existimo.
& congregabit homo mundus cinerem iuuencȩ:
Mundus vtiq ab interfectione xp̃i : qui iudeos fece¬
rat reos: & repon& in locum mundum. Idest hono¬
rabiliter tractat: Tamen extra castra. quia extra
celebrationem iudaicȩ consu&udinis. honor
eu angelicus claruit: Eterit synago gȩ filiorũ
sionis : unde mundabantur a contactu mortu¬
orum. Quod utiq significat. ab iniquitate
huius moribundȩ uel morticinȩ uitȩ: Et erit¬
inquit filiis isrł . & prosditis qui apponun¬
tur : legitimum eternum: Quid aliud oftendit
nisi baptismum xp̃i. quem significabat aqua

Expanded text:
dus cinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum. Quid dicimus cinerem juvencae, reliquias videlicet interfectionis et combustionis, cinis erat, quia velut mortuus ab infidelibus contemnebatur; et tamen mundabat, quia resurrexisse a fidelibus credebatur. Et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in caeteris gentibus erant, et non erant de consortio Judaeorum, ideo dictum esse existimo, et congregabit homo mundus cinerem iuuencae: mundus utique ab interfectione Christi, quae Iudaeos fecerat reos. et reponet in locum mundum, id est honorabiliter tractabit, tamen "extra castra", quia extra celebrationem Iudaeicae consuetudinis honor euangelicus claruit. et erit synagogae filiorum sionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod utique significat ab iniquitate huius moribundae uel morticinae uitae. Sed miinquit, filiis Israel et proselytis, qui apponuntur, legitimum aeternum. Quid aliud ostendit, nisi baptismum Christi, quem significabat aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ruit resurrectio xp̃i : qui futuri erant rega¬
le sacerdotum: Iam qđ sequitur: & pellis eius
& carnes & sanguis eius. cum stercore eius
combur&ur: idipsũ expositum est. quomodo
concremabit: Et significatum ẽ. qđ non solũ
substantia mortalis corporis xp̃i. quȩ comme¬
moratione pellis & carnium & sanguinis inti¬
mata est : uerũ &iam contumelia & abiectio ple¬
bis : quã nomine stercoris significatam puto: con¬
uerter&ur ingloriam : quam combustionis flam¬
ma significat : Et accipi & sacerdos lignum cedri¬
nũ. & ysopum & coccinum: & mitt& in medium
combustionis iuuencȩ: Lignũ cedrinum spes est.
quȩ deb& Insupernis firmiter habitare. Usopus
fides : quȩ cum sit herba humilis. radicibus her&
imp&ra: Coccinum caritas. Quod feruorem sp̃s
igneo colore testatur: Hȩc tria debemus mit¬
tere Inresurrectionẽ . xp̃i tam quam in medium
combustionis illius: ut cum illo sit abscondita

Expanded text:
ruit resurrectio Christi, qui futuri erant regaruit resurrectio Christi, qui futuri erant regale sacerdotium. iam quod sequitur: et pellis eius et carnes et sanguis eius cum stercore eius conburetur, id ipsum expositum est quomodo concremabitur et significatum est, quod non solum substantia mortalis corporis Christi, quae commemoratione pellis et carnium et sanguinis intimata est, uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii. passionẽ dñi peruentura : Et eicient
signi ficatum ẽ: quia non habuit causam malã
Et occident eã in conspectu eius. Sicut occisa
est caro xp̃i in conspectu eorũ. qui iam futuri
erant In nouo testamento. dñi sacerdotes: Et
accipi& eleazar sanguinẽ eius. & asperg& con
tra faciem testimonii asanguine eius septies :
Hȩc testificatio ẽ: Xp̃m secundũ scripturas fudis¬
se sanguinẽ. In remissionẽ peccatorũ: Ideo contra
faciem tabernaculi testimonii. quia non aliter
declaratum ẽ : quam fuerat diuino testimonio
prȩnuntiatum : Et ideo septies. quia ipse nu¬
merus . admunditiã pertin& spiritalem: Et cre¬
mabunt eã in conspectu eius : Puto quia c̃cre¬
matio. Ad signũ pertin& resurrectionis: Na¬
tura ẽ quippe ignis. Ut insuperna moueatur.
& in eum conuertit᷑. qđ crematur : Nã & ipsũ
spectu eius idest in conspectu sacerdotis.
hoc mihi insinuatum uid&ur : qui a illis appa¬

Expanded text:
sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient significatum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant in nouo testamento domini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sanguinem eius et asperget contra faciem tabernaculi testimonii a sanguine eius septies. haec testificatio est Christum secundum scripturas fudisse sanguinem in remissionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum spectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuatum uidetur, quia illis adpa
Abbreviated transcription (Latin):
tendi causa dictum ẽ: fortasse non frustra est.
qđ eandem rem. ipsa rep&itione firmius commen¬
dauit : Quamquã & illud non ab orr& a uero.
& id eo ad ditũ intellegatur. quȩ non hab& inse
uitium : Cum iam dictum ẽ&. iuuenca sine uitio:
Quia inse non habuit uitiũ caro xp̃i. In aliis aut̃
habuit. qui membra sunt eius: Quȩ enim caro
in hac uita sine peccato. uisi illa sola quȩ non hab&
inse uitium᷑: Et non ẽ super positũ suꝑ eã iugũ:
Non enim sub iugata ẽ iniquitau. cui sub iuga¬
tos inueniens liberauit: & eorũ uincla disrupit.
Vt ei dicatur: Disrupisti uincula mea tibi sacri¬
ficabo hostiam laudis: Super illius quippe car¬
nem. non ẽ positũ iugum: qui potestatẽ habuit
ponendi animã suã & iterũ sumendi eam
Et dabis eam inquit ad eleazar sacerdotem:
Cur non adaaron: Nisi forte ita p̃figuratumẽ.
non ad tempus quod tunc erat. sed ad posteros hurs

Expanded text:
tendi causa dictum est, fortasse non frustra est, tendi causa dictum est, fortasse non frustra est, quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum intellegatur "quae non habet in se uitium", cum iam dictum esset: iuuencam sine uitio, quia in se non habuit uitium caro Christi, in aliis autem habuit, quae membra sunt eius. quae enim caro in hac uita sine peccato nisi illa sola quae non habet in se uitium? et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super illius quippe carnem non est positum iugum, qui potestatem habuit ponendi animam suam et iterum sumendi eam. Et dabis eam, inquit, ad Eleazar sacerdotem. cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros huius
Abbreviated transcription (Latin):
e luuenca rufa: cuius cinerẽ adaquã aspersi¬
onis. eorumq mundationẽ. qui mortuũ teti¬
gerint. proficere lex mandauit: nec tacere per¬
mittimur : Cuidentissimũ enim signũ in ea
noui testamenti p̃figuratur: Locutus ẽ dñs ad¬
hel: & accipiant adte iuuencã rufam. sine ui¬
tio: Iuuenca rufa carnẽ xi significat. Sexu
femin eus ẽ. propter infirmitatẽ carnalẽ :
Rufa ẽ. propter ipsam cruentã passionem:
Quod aut̃ ait. accipiant adte: In ipso mo¬
yse figurã legis ostendit: Quõ secundũle¬
gem sibi uisi sunt occidere xp̃m: quia sol¬
uebat secundũ ipsos sabbatũ: Et sicut pu¬
tabant. obseruationes legitimas. profanabat: Qđ
ergosine uitio dicitur hȩc iuuenca mirũ non ẽ:
Hanc enim carnẽ. &iam c&ere hostiȩ figurabant :
Ubi similiter sine uitio pecora Immolari iubent᷑:¬
hic. ubi euidentius legis diftinctionem d̃s uoluit
com mendare : parũ fuit dicere sine uitio: Nisi
di cer&ur. que non hab& inse uitiũ: Quodsi repe¬

Expanded text:
e iuuenca rufa, cuius cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem qui mortuum tetigerint proficere lex mandauit, nec tacere permittimur — euidentissimum enim signum in ea noui testamenti praefiguratur — nec satis dhel, et accipiant ad te iuuencam rufam sine uitio. iuuenca rufa carnem Christi significat: sexus femineus est propter infirmitatem carnalem; rufa est propter ipsam cruentam passionem. quod autem ait: accipiant ad te, in ipso Moyse figuram legis ostendit, quoniam secundum legem sibi uisi sunt occidere Christum, quia soluebat secundum ipsos sabbatum et, sicut putabant, obseruationes legitimas profanabat. quod ergo sine uitio dicitur haec iuuenca, mirum non est; hanc enim carnem etiam ceterae hostiae figurabant, ubi similiter sine uitio pecora immolari iubenthic ubi euidentius legis distinctionem deus uoluit commendare, parum fuit dicere: sine uitio, nisi diceretur: quae non habet in se uitium. quod si repe
Abbreviated transcription (Latin):
ileo duo sunt: ut soci&atẽ caritatis commendent
deo pennis suis ꝓpitiatoriũ obumbrant : quia dõ nox sibi
tribuuns pennas suas : Iđ dm̃ honoraN uirtutib: quib: prȩ¬
stant: Et uultus eorũ non sunt . nisi in ꝓpitiatorium
Quia cuicumq prouectui . admultitudinẽ scientiȩ
spes non est : nisi in dĩ misericordia¬
His uero ita compositis. in priori quidem ta¬
bernaculo semper introibant sacerdotes.
sacrificiorũ offitia consummantes. In secun¬
do autem. semel in anno solus pontifex. non
sine sanguine. quẽ offerr&. prosua & po¬
puli ignorantia

Expanded text:
ideo duo sunt, ut societatem charitatis commendent; ideo duo sunt, ut societatem charitatis commendent; ideo pennis suis propitiatorium obumbrant, quia Deo non sibi tribuunt pennas suas, id est, Deum honorant virtutibus, quibus praestant: et vultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuicumque profectui ad multitudinem scientiae spes non est, nisi in Dei misericordiaHis vero ita compositis, in priori quidem tabernaculo semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes: in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine sanguine, quem offert pro sua et populi ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
poni lex &manna. & uirga aaron : Inlege : precepta
sunt Virga potestas significatur: Manna : gratia
Quia nisi cũgratia: non est potestas precepta faciendi:
erumtamen quia lex a quouis ꝓficiente non exomni
parte compl&ur : ꝓpitiatoriũ est desuper : Adhoc enĩ
opus ẽ ut ꝓpitius sit ds̃ : Etideo desuꝑ ponitur. quia
suꝑ exaltat misericordia uiditid: Duo uero cherubim.
pennis suis obumbrant ꝓpitiatorium. id est honorant
velando : qũo mysteria ista sunt: Etinuicẽ se atten¬
dunt. quia consonant: Duo quippe ubi testamen.¬
ta figurantur : Etuultus eorũ sunt in ꝓpitiatorium¬
mendaq̃: quia misericordiam dĩ. inqua spes est : vel concilianN:
Deniq: hinc se ꝓmisit locuturum ds ad morsen. deme
dio cherubim. desursũ ꝓpitiatorii : Porro sicreatura
rationalis . inmultitudine scientiȩ : qũo hanc interp̃tationẽ
habent cherubim: duobus ipsis animalib: significatur

Expanded text:
poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia lex a quouis proficiente non ei omni parte completur, propitiatorium est desuper: ad hoc enim opus est, ut propitius sit deus, et ideo desuper ponitur, quia superexultat misericordia iudicio. duo uero cherubin pinnis suis obumbrant propitiatorium, id est honorant uelando, quoniam mysteria ista ibi sunt; et inuicem se adtendunt, quia consonant — duo quippe ibi testamenta figurantur — et uultus eorum sunt in propitiatorium, quia misericordiam dei, in qua una spes est, ualde commendant. denidio Cherubim desursum propitiatorii. Porro si creatura rationalis in multitudine scientiae, quoniam hanc interpretationem habent Cherubim, duobus ipsis animalibus significatur;
Abbreviated transcription (Latin):
sit utrumq in lectione u&eris testamenti. & ex pres¬
sũ operib & signficatione figuratũ: Ac ꝑ hoc. insc̃is
figura ẽ figurȩ. quia figura ẽ u&eris testamenti:
Inscĩs aut̃ scõrũ. figura ẽ ipsius ueritatis : quia figura
ẽ noui testamenti: Iotũ quippe u&us testamentũ.
in hs reb: & celebrationb: quȩ ita obseruanda p̃cipi
unt᷑ figura ẽ : Propitiatoriũ ꝗd dicat suꝑ imponen¬
dũ suꝑ arcã quȩrisol&: Sed cũ aureũ iubeat fieri. easq
longitudinẽ & latitudinẽ totã exprimat. quanta
& ipsius artȩ dicta ẽ : ꝓcul dubio uelut tabulã aureã
tantȩ formȩ fieri p̃cipit. qͣ teger&ur arca Ita ut
in ipso ꝓpitiatorio eẽnt duo cherubim . hnc atq: inde
alt̃ alterũ attendentes: Ita ut uultus eorũ inꝓpitia¬
toriũ eẽñ & penis suis obumbraren ꝓpitiatoriũ
đ magnũ ẽ sacramentum : Aurũ quippe significat
sapientiã Arca significat secretũ dĩ : In arca. iussa suns

Expanded text:
eris Testamenti, et expressum operibus, et significatione figuratum. Ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est Veteris Testamenti: in sanctis autem sanctorum figura est ipsius veritatis, quia figura est Novi Testamenti. Totum quippe Vetus Testamentum in his rebus et celebrationibus, quae ita observatur. Propitiatorium quid dicat superinponendum super aream quaeri solet. sed cum aureum iubeat fieri eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat quanta et ipsius arcae dicta est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecipit, qua tegeretur arca, ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum adtendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca iussa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quo prio accipiuns qͥ posteras uener aduineã : Siue qͦ lib&
alio modo qͥ me in p̃sentia forsitan fugit minores malresq
accipiendis. Illud tam̃ quantũ pores diligent attende
qđ tanto molimne conor ostendere : Cũ testantũ nouũ
ꝓph&a ꝓͥntter& Non scđm testam̃tũ qđ prius facto ẽ
populo i srł ex egỹpto liberato n hleũ desaenficior̃
uel quorũ cũq sacram̃torũ cõmuncatione dixisse
Quã uis & ipsa sine dubio fuerat secutura sicut secutã
suas daturis e& ds inmentẽ eorũ quiꝑtineroq adboc
testamtũ & eorĩ scriptura in cordib: Vnde apls sapsit

Expanded text:
quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , siue quolibet quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , siue quolibet alio modo, qui IIIC in praesentia forsitan fugit, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum nouum propheta promitteret non secundum testamentum quod prius factum est populo Israhel ex Aegypvel quorumque sacramentorum commutatione dixisse, quamvis et ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam suas daturus esset Deus in mentem eorum qui pertinerent ad hoc Testamentum, et eorum scripturus in cordibus; unde Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
vnusquisq ciuẽ suũ. aut frẽm suũ dicea Cognosce dñm.
Om̃s enĩ cognosceN eũ. annore uvsq. admaiore eorũ Qđ
multis modis intelligi potest : Siue quia & illic quisq
scorũ tã qũa stella abstella differt ingloria : Nec adrem
quicqũa inter ẽ utrũ annore usq ad maiorẽ sicut
dictũ ẽ : Ansiamaiore usq admnorẽ dicer&ur : qđ simlit̃
yhlinter ẽ &iã siminores intellexerimꝰ. quitantũ modo ere¬
dere: Maiores au qui&iã intelligere. quantũ in hac uita po¬
test lum̃ incorporeũ atq in cõmutabile ualuer̃. Siue mi¬
nores tẽpore posteriores Maiores aũ tẽpore priores in¬
telligi uolus : Simul eni ꝓmissã dĩ contẽplationẽ acceptu¬
ris om̃s quia & illi nob̵ meliora ꝓuider̃ ne sine nob ꝑfice¬
rent᷑: Et ideo uelit priores repperiunt᷑ in nores. qͥamnꝰ
dilatis: Sicut in illo euangelicodenrio ꝑ simlitadire diciđ

Expanded text:
icens: cognosce dominum; icens: cognosce dominum; omnes enim cognoscent cum a minore usque ad maiorem eorum. quod multis modis intellegi potest: siue quia et illic quisque sanctorum tamquam stella ab stella differt in gloria — nec ad rem quicquam interest, utrum a minore us q ue ad maiorem, sicut dictum est, an si a maiore usque ad minorem diceretur; quod similiter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi noluit simul enim promissam dei contemplationem accepturi sunt omnes, quia et illi pro nobis meliora rentur, et ideo uelut priores repperiuntur minores, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pta incordib mercesq: eius species c̃tẽplations qua sp̃italis
domus isrł ab hoc mundo liberata ꝑcipi& ꝑtin& ad testa¬
mentũ noũĩi : Tunc fi& qđ apłs dicit Siue ꝓph&iȩ euacua¬
bunt᷑. Siue linguȩ cessabuns siue scientia. euacuabit᷑ Illa
scilic& paruulox scientia: inqua hic uiuit᷑ quȩ ex parte ẽ
ꝑspeculũ inenigmate : Propt̃ hanc enĩ necessaria ẽ ꝓph&ia¬
cũ adhuc p̃teritis. fu tura succeduns: Propter
hanc linguȩ. iđ multipli¬
atq: alio aliud atq aliud ad monet᷑ : qui nondũ & erña lu¬
cẽ ꝑspicuȩ ueritatis. mente purgatissima c̃tẽplat᷑: Cũ
aũt uenerit qđ ꝑfectũ ẽ & totũ hoc qđ ex parte ẽ suerit
euacuatũ tunc qđ assũpta carne carni apparuit : osten.¬
d& seipsũ dilectorib suis : Tunc erit uita &erna. utco¬
gnoscams unũ uerũ dm̃ : Tunc simles ei erimus quo
tunc cognoscemu. sicut & cogniti sumus: Iunc p̃docebit

Expanded text:
pta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis pta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis domus Israhel ab hoc mundo liberata pertinet, pertinet ad testamentum nouum. tunc fiet quod apostolus dicit: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacua bitur, illa scilicet paruulorum scientia, in qua hic uiuitur, quae ex parte est per speculum in enigmate. propter hanc enim necessaria est pcum adhuc praeteritis futura succedunt; propter hanc linguae, id est multipliatque alio aliud atque aliud admonetur, qui nondum aeternam lucem perspicuae ueritatis mente purgatissima contemplatur. cum autem uenerit quod perfectum est et totum hoc quod ex parte est fuerit euaeuatum, tunc uet se ipsum dilectoribus suis: tunc erit vita aeterna, ut cognoscamus unum verum Deum ; tunc similes ei erimus , quoniam tunc cognoscemus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tis sc̃o sp̃u tãquã digito
dĩ inmentẽ dat᷑. & incor¬
dib: scribit᷑ : Non quã memoria teneans &uita negligant
sed qũa sciant intelligendo faciañ diligendo Inlatitudine
amoris Ñ intimoris angustuis Nã quitimore poenȩ. ñ amo¬
re iustitiȩ opus legis facit. ꝓfecto inuitus facit : Qđ aũt
inuitus facit : si poss& fieri. mall& utiq ñ iuberi: Ac ꝑ hoc
legis qua vell& non eẽ . ñ est amicus. sed potius inimeu:
Nec mundat᷑ opere . qui immundus ẽ uoluntate : Quib: aũt
ons reos. ñ ꝓmissionis efficit filios: Sed & ille quieiꝰ mennt:
nec eã diligit. eodẽ modo revẽ: Quia memoria ers. la¬
pis illi ẽ quodã modo scriptu . Non quo adornet᷑. sed quo
p̃matur : Pondus oneris. nontitulus honoris:¬
icut lex factorũ scripta intabulis lapideis. mercesq: eiꝰ terra
illa ꝓmssions. qua carnalis domus isrł cũ exegypto libera¬
ta eẽt accepit : Pertin& adtestam̃tũ v&us : Ita lex fidei scri¬

Expanded text:
to Spiritu tanquam digito Dei in mente datur, et in cordibus scribitur: non quam memoria teneant, et vita negligant; sed quam sciant intelligendo, faciant diligendo, in latitudine amoris, non in timoris angustiis. Nam qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, profecto invitus facit. Quod autem invitus facit, si posset fieri, mallet utique non juberi: ac per hoc legis, quam vellet non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est voluntate . Talis non onis reos, non promissionis efficit filios. Sed et ille qui ejus meminit, nec eam diligit, eo modo reus est; quia memoria ejus lapis illi est quodammodo scriptus, non quo adornetur, sed quo prematur; pondus oneris, non titulus honoris lex factorum scripta in tabulis lapideis mercesque eius terra illa promissionis, quam carnalis domus Israhel, cum ex Aegypto liberata esset, accepit, pertinet ad testamentum uetus, ita lex fidei scri
Abbreviated transcription (Latin):
quid prote offerendum ẽ: Quid ergo prote ob¬
laturus es ut munderis. si mundatus poteris of¬
ferre qđ mundũ est: Offerat ergo se ipsum
offeret prohominibus : Se ipsũ optulit. munda
uictima. felix uictima. uera uictima hoftia im¬
maculata: Non ergo optulit. qđ nos illi dedimus
Immo hoc optulit qđ a nobis accepit: & mundo
optulit: Carnẽ enimanobis accepit. hanc optu¬
lit : Sed unde accepitꝰ. De utero uirginis ma¬
riae. Ut mundã offerr& ꝓimmundis: Ipse
rex. ipse sacerdos Ynem carnis¬

Expanded text:
quid pro te offerendum est. Quid ergo pro te obquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum offerret pro hominibus; seipsum obtulit mundam victimam. Felix victima, vera victima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipse Sacerdos; in eo laete
Abbreviated transcription (Latin):
ilius dĩ fecit nos. factus ẽ inter nos. Et rex
noster. regit nos. quia creator nr̃ fecit nos:
Ipse ẽ tamen perquẽ factisumus. qui ẽ per
ges aut̃ unguebantur. & sacerdotes: Ille uers
unctus est. & rex & sacerdos: Rex pugnauit
pronobis Sacerdos. optulit se pronobis: Quan¬
do pronobis pugnauit. quasi uictus ẽ Immo
uere tunc uicit: Crucifixus ẽ enim: de cruce
sua. inqua erat fixus. diabolũ occidit. & inde
rex nr̃ : Inde aut sacerdos: quia pronobis
optulit: Date sacerdoti qđ offerat: Quid in¬
uenir& homo qđ dar&: Mundam uictimam:
Quã uictimã : Quid mundũ potest offerre pec¬
cator : Oinique. Oimpie : quicquid attuleris.
immundũ ẽ. Et aliquid mundũ ꝓte offerendũ ẽ
ari&ib: nec hyrcis. nec tauris: Om̃a ipsius sunt¬
& si non offeras: Offer ergo illi mundũ sacrifi¬
cium: Sed peccator es. impius es. sed inquina¬
tam conscientiã habes : Poteris forte aliquid
mundũ offerre. purgatus: Sed ut purgeris. ali¬

Expanded text:
ilius Dei qui fecit nos, factus est inter nos: et Rex noster regit nos, quia Creator noster fecit nos. Ipse est tamen per quem facti sumus, qui est per ges autem ungebantur et sacerdotes : ille vero unctus est et Rex et Sacerdos. Rex pugnavit pro nobis, Sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est; vere autem vicit. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundam victimam? Quam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, ali
Abbreviated transcription (Latin):
cari : Nam & ipsa quid aliud quã eccłe sacra¬
menta significat: Quod in logio : id est ratio¬
nali. inpectore sacerdotis posito. ludicia c̃ ftituit :¬
nlãmina uero. scĩ ficationẽ & oblationẽ pecca¬
torum : Iam quã rationale sit inpectore: simile
arcȩ. inqua lex erat: Et lãmina illa infronte.
similis propitiatorio: quod super arcamerat.

Expanded text:
cari: nam et ipsa quid aliud quam Ecclesiae Sacracari: nam et ipsa quid aliud quam Ecclesiae Sacramenta significat? Quod in λογίῳ, id est rationali in pectore sacerdotis posito judicia constituit, in lamina vero sanctificationem et ablationem peccatorum: tanquam rationale sit in pectore simile arcae in qua Lex erat, et lamina illa in fronte, similis propitiatorio quod super arcam erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim dixiss&. deseruire inscĩs scõrũ: nulla
e& questio: Ad hȩc enim ubi ẽ arca testimonii.
solus unus intrat. summus sacerdos: Quod &ĩã
In epistola adhebreos. diligentissime cõmen¬
datur : Nisi forte eo ipso qđ unũ dicit intrare
intabernaculũ teftimonii. deseruire inscĩs.
Non uult utiq intelligi. nisi inscĩs scõrũ. quia
& ipsa utiq scã appellantur: Non enim om̃a
quȩ sc̃ã sunt. &iã scã scõrum dicipossunt: Illa
uero quȩ sunt sca scoꝵ. procul dubio utiq scã
sunt : Unus autẽ iste. qui semel in anno intra
a pertissime supra dicta adhebreos epistola
commendatur : Quod autẽ pre figuratum
ẽ In sc̃o scõrum: ut super arcã quȩ legẽ habe¬
bat. e& propitiatoriũ: ubi dĩ misericordia
significari intelligenda est: quia propitius¬
fit eorum peccatis. qui legem non implent: hoc
mihi uid&ur &iã In ipsa ueste sacerdotis signifi¬

Expanded text:
Si enim dixisset, Deservire in sanctis sanctorum, nulla Si enim dixisset, Deservire in sanctis sanctorum, nulla esset quaestio. Ad haec enim, ubi est arca testimonii, solus unus intrabat summus sacerdos: quod etiam in Epistola ad Hebraeos diligentissime commendatur. Nisi forte eo ipso quod unum dicit intrare in tabernaculum testimonii, deservire in sanctis, non vult utique intelligi, nisi in sanctis sanctorum; quia et ipsa utique sancta appellantur. Non enim omnia quae sancta sunt, etiam sancta sanctorum dici possunt: illa vero quae sunt sancta sanctorum, procul dubio utique sancta sunt. Unus autem iste qui semel in anno intrabapertissime supradicta ad Hebraeos Epistola commendatur . Quod autem praefiguratum est in sancto sanctorum, ut super arcam quae Legem habebat, esset propitiatorium, ubi Dei misericordia significari intelligenda est, qua propitiusfit eorum peccatis qui Legem non implent; hoc mihi videtur etiam in ipsa veste sacerdotis signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero ait. Septẽ dieb uesti& se ea sa¬
cerdos. Numquid aliis dieb non uesti&.
Sed illis septẽ continuis Intelligi uoluit: qui¬
bus eius sacerdotiũ quodam modo dedicat᷑.
atq eb domadis ẽ in eius inchoatione festiui¬
tas: Successorẽ autẽ aaron . eũ dicit: qui in¬
trat intabernaculũ teftimonii. deseruire in
scĩs: Cum uidelic& significans. qui non po¬
terat ẽẽ nisi unus. Non quales erant & filii
aaron. cũ uiuo patre suo: sed qualis successor
ipsius aaron: Quo modo ergo propriũ dicit
huius unius eẽ. Intrare intaberna culũ tefti¬
monii. de seruire inscĩs: Cum & illa quȩ sunt
extra uelũ quo uelantur scã scõrũ. sc̃a appel¬
Et tabernaculũ testimoni &iã illud
uoc&ur : ubi sunt sca. idẽ mensa & candelabrũ
Ubi cum deseruiant & sequentes sacerdotes:
admensam & candelabrũ. & ipsum altare : quo¬
modo unũ dicit successorẽ aaron. qui intr&
intabernaculũ testimonii. deseruire inscĩs

Expanded text:
quod uero ait: septem diebus uestiet se ea sacerdos, numquid aliis diebus non uestiet? sed illis septem continuis intellegi uoluit, quibus eius sacerdotium quodam modo dedicatur, atque hebdomadis est in eius incoatione festiuitas. successorem autem Aaron eum dicit, qui intrat in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis, eum scilicet significans, qui non poterat esse nisi unus, non quales erant et filii Aaron cum uiuo patre suo, sed qualis successor ipsius Aaron. quomodo ergo proprium dicit huius unius esse "intrare in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis", cum et illa quae sunt extra uelum, quo uelantur sancta sanctorum, sancta appellentur et tabernaculum testimonii etiam illud uocetur, ubi sunt sancta, id est mensa et candelabrum. ubi cum desei-uiant et sequentes sacead mensam et candelabrum et ipsum altare, quomodo unum dicit successorem Aaron, qui intret in tabernaculum testimonii deservire in sanctis?
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenti:. Hoc ergo sacrificium. ubi sacer¬
dos est iuictima: redemit nos. fuso sangui¬
ne creatoris Non tamen nos creauit cum
sanguine. sed redemit sanguine. Creauit
enim nos. in principio. quod erat uerbũ. &
uerbũ erat apud dm̃. & ds erat uerbum
Ab hoc creati sumus. dermo conteatus ad¬
iungit. Om̃a perseipsũ facta sunt: & sine
ipso factũ ẽ nihil hoc est quo creati sumus
est inquit. In eo uita ẽ. Et uita erat lux¬
derunt. Adhuc ds̃ ẽ. Adhuc illud dicit
quod in cõmutabile semper ẽ. Ad huc illud
dicit: cui uidendo corda mundanda sunt
Vnde autẽ mundentur. nondũ dicit
Iux inquit intenebris luc&. & tenebrȩ
eam non conprehenderunt. Sed ut non

Expanded text:
ent . Hoc ergo sacrificium, ubi sacerdos est victima, redemit nos fuso sanguine Creatoris. Non tamen creavit nos cum sanguine, sed redemit sanguine. Creavit enim nos in principio quod erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ab hoc creati sumus. Sermo contextus adjungit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hoc est quo creati sumus. inquit, in eo vita ederunt. Adhuc Deus est: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ Ut bonũ di qđ diligus. ds sit ipse que diligunt sr¬
terqdũe & bomines nisi peccata ñ separant quȩ non nisi ꝑ
candẽ gratiã dimittant᷑: Unde cũ dixisse. Om̃s cnĩ co¬
gnoscen me annore vsq admaiorẽ eorũ Max ad didit
Quia ꝓpitius ero liquitatieorũ & peccatorũ corũ. x̃ memo¬
rabor ultra Perlegẽ enĩ factorũ dicit dñs ponc̃cupises
Penlegẽ sidei dic̃ dñs Sine me nibil potestis facere Age¬
bat enĩ debons operib hocẽ depaliitũ fructib: Cũhec
igit̃ appareat distantia u&eris & noui testam̃ti qđ lex
ibi intabulis hic incordib scribit᷑ ut qđ ibi forinsecuster¬
r& hic delect& intrinsecus Ibiq siat p̃uaricator ꝑocci¬
dentẽ litterã hic dilector ꝑuiuificante sp̃m ponideo
dicendũ ẽ qđ ds̃ adiuu& nos adoperandã iustitiã atq:
operet᷑ in nobis & uelle & operari ꝓbona uoluntate :
quia p̃ceptis iustitiȩ forinsecus insonat sensib nr̃is

Expanded text:
bonum est , ut bonum Dei quod diligunt, Deus sit ipse quem diligunt; inter quem et homines nisi peccata non separant, quae nonnisi per eamdem gratiam dimittuntur. Unde cum dixisset, Omnes enim cognoscent me, a minore usque ad majorem eorum; mox addidit, Quia propitius ero iniquitati eorum, et peccata eorum non memorabor ultra. Per legem ergo factorum dicit Dominus, Non concupisces : per legem fidei dicit Dominus, Sine me nihil potestis facere ; agebat enim de bonis operibus, hoc est, de palmitum fructibus. Cum igitur haec appareat distantia Veteris et Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic in cordibus scribitur, ut quod ibi forinsecus terret, hic delectet intrinsecus, ibique fiat praevaricator per occidentem litteram, hic dilector per vivificantem spiritum: non ideo dicendum est quod Deus adjuvet nos ad operandam justitiam atque operetur in nobis et velle et operari pro bona voluntate , quia praeceptis justitiae forinsecus insonat sensibus nostris;
Abbreviated transcription (Latin):
& c&era que ibi condudens ait : Si quid aliud sanȩ
doctrine aduersatur. quȩ ẽ secundum euangeliũ glo¬
nȩ beati dĩ qđ creditum ẽ mihi : Num quid ergota¬
lis erat iste qui dicit : Legem pone mihi dño : qualib:
beatus paulus dicit positã legem: Absit : quid ẽ orgo¬
qđ orat ut sibi lex adño ponatur si non ponitur iusto
An eo modo non ponitur iusto quo modo posita est
populo contumaci. Intabulis lapideis non intabulis
cordis carnalib: Scđm testamentũ u&us exmonte sina:
qđ in seruitutẽ generat : non secundũ testamentũ
nouum dequo scriptum est per hie remiam prophe¬
tam. Ecce dies ueniunt dicit dñs & consum mabo
domui isrł & domui iuda. testam̃tu nouũ : Non scđm testa¬
mentũ. qđ disposui patrib eorũ. indiȩ qua app̃hendi manũ

Expanded text:
quid aliud sanae doctrinae adversatur, quae est secundum Evangelium gloriae beati Dei, quod creditum est mihi» . Numquid ergo talis erat iste qui dicit, «Legem pone mihi, Domine,» qualibus beatus Paulus dicit positam legem? Absit. Si equod orat ut sibi lex a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est populo contumaci in tabulis lapideis, non in tabulis cordis carnalibus ; secundum Testamentum vetus in monte Sina , quod in servitute generat, non secundum Testamentum Novum , de quo scriptum est per Jeremiam prophetam: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum Novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes spiritalit̃ addomũ isrł & ad domũ iuda
Hoc ẽ ad filios isaac. ad semen abrahȩ Ipsa ẽ eñi ꝓmis¬
sio qua ei dictũ ẽ. In isaac uocabit᷑ tibi semen Non
enĩ qui filii carnis. hi filii dĩ Sed filii ꝓmissions de¬
putant᷑ insemen : Hlec est domus isrł. uel domus i
uorũ pnssions : H loc ẽ ñ operũ ꝓpriorũ sed beneficu dĩ Hoo¬
enĩ ds̃ ꝓuttit qđ ipse facit : Non enĩ ipse ꝓnttit & a lrs
me inquit : Om̃s domus israhel & domus iuda : Neq
onim omnes qui ex israhel: hi sunt israhel: Sed omnes
quibus dicitur inpsalmo prosusceptione matutina
hoc ẽ proluce noua testamenti scilic& noui. Uni¬
uersum semen la cob magnificate eum: timeat eum
omnis semen israhel

Expanded text:
tinentes spiritualiter ad domum Israel, et ad domum Juda, hoc est, ad filios Isaac, ad semen Abrahae? Ipsa est enim promissio, qua ei dictum est, In Isaac vocabitur tibenim qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semen . Haec est domus Israel et domus Juliorum promissionis, id est non operum propriorum, sed beneficii Deus, quod ipse facit. Non enim ipse promittit, et alius me, \'omncs\': domus Israhel et domus luda. neque enim omnes qui ex Tsrahel, hi sunt Israhel, sed omnes quibus dicitur in psalmo Pro susceptione matutina, hoc est pro luce nona, testamenti scilicet noui: uniuersum semen Iacob, magnificate cum: timeat eum omne semen Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
poralium quaerit. in nomine ap̃i ano: Intrinsecus et̃
beatitudinẽ nram: Si cut deanima ec desiastica. ore
ꝓph&ico dicitur. Omnis pulchritudo filiae regis.
in trinsetus: Nam ex trinsecus. maledicta & persecuti.¬
ones & d&ractiones ꝓmituntur : De quib tam̃ magna
merces incaelis ẽ: Quaesentitur incorde patientium
corũ quilim possunt dicere : Gloriamꝰ intribulationib
Scientes quõ tribulatio patientiam operatur: Patientua
bis : Non enim ista perpoi fructuo sum ẽ : sed ista ꝓxp̃i nomi¬
ne non solũ aquo animo sed &iam cũ exultatione tolerare:¬

Expanded text:
poralium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse poralium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima ecclesiastica ore prophetico dicitur: Omnis pulchritudo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia bis » . Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
in dño glori&ur : Noli ergo exultare. insuꝑbia tua
Gingratia dĩ: Uide ipsã gratiam tantã eẽ : cuilingua ea pli¬
candȩ ñ sit idonea & intellex isti iubilationẽ: Deniq suntel¬
lexisti ingratia lubilationẽ. Ipsius gratue audi cõmendationẽ:
Beatus certe populus. sciens lubilationẽ: Quã iubilationẽ.
Vide siñ degratia : uide sinon dedõ : &omyuno ñ d&e: Dñe
inlumine uultus tus. ambulabunt. & ln nomine tuo exul
tabunt tota die: Si uolunt tota die : In nomine tuo: Ni
aũ exultabunt In nomine suo: non tota die exultabunt:
Non enĩ ingaudio ꝑseuerabunt : quando deseipsis gaudebint.
& ꝑ superbim cadent: Ergo ut tota die excultent: In no¬
mine tuo exultabunt.
& dicent omne malũ aduersũ uos. mentientes ꝓp̃ter me:
Gaud &e & exultate . quõ merces ur̃a multa ẽ incidis: Anim¬
aduertat. quisquis delitus huius sȩculi. infacultates rerũ tẽ¬

Expanded text:
in Domino glorietur . Noli ergo exsultare in superbia tua, in Domino glorietur . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor iltabunt:» si volunt «tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; adversum vos, mentientes, propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum tem
Abbreviated transcription (Latin):
tare : dño exultare: Ergo exultatio mala ẽ exultare in sđo
Exultatio bonaẽ exultare dño : Pie debes dño exultare
siuis securus mundo in sulta re
Misericordia & ueritas. praeeunt ante faciem tuam: Iudi¬
cium uenturẽ timerẽ : nisi ante ceder&te misericordia
& ueritas tua : Qud timeam infine iuditia tua: quando
p̃cedente misericordia tua. delespeccata mea. Et exhibendo
ueritatẽ . impl& ꝓmissa tua : misericordia & ueritas p̃cunt
ante faciem tuam: Uniuersȩ enim iuȩ dñi misericordia
& ueritas: In his omnib: non exultabimꝰ. aut quid excultamus
capimꝰ: aut uerba sufficient la&itiȩ nraẽ : Aut lingua ldo¬
nea erit explicare gaudium nr̃m: Si ergo nulla uerba suf¬
ficiunt beatus populus sciens iubilatione. Obeate popule
putas intellegis lubilationẽ : Nullo modo beatus es. nisi intel
care nom possis: Gaudium enĩ tuũ : ñ d&e : Ut qui gloriatꝰ.

Expanded text:
tare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; tare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam, tuum venturum timerem, nisi antecederet te misericordia et veritas tua: quid timeam in fine judicia tua, quando praecedente misericordia tua deles peccata mea, et exhibendo veritatem imples promissa tua? «Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam.» Universae enim viae Domini misericordia 17. In his omnibus non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intellcare non possis. Gaudium enim tuum non de te, ut qui gloriatur,