comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat cur mala pati¬
at᷑. et ꝑ hoc iuste se pati
tra dm̃ murmurat: ius¬
ticiam uidicantis accusat.
Quͦ se cognoscit a uisto
iuidice pati quod sustinet:
etiam si ꝓ quo patit᷑ igno¬
ret: ꝑ hoc iam iustificat᷑.
qđ et se ipsum accusat.
et dĩ iusticiam laudat. Dũ
ex rebus ꝓsꝑis utilia uis¬
tus exempla p̾stat homi¬
nibus: necẽe ẽ eum iterũ
et adusitatibus tangi: qͣ¬
tenus eius patientia cõp¬
betur: ut denuo fortitu¬
dinis docum̃ta ex eo su¬
mant: qui ꝓsꝑitatis eius
temꝑantiam agnouer̃.
Q passionibus aĩe insidi¬
ante aduersario crucia¬
tur: ñ idcuro se credat
alienari axp̃o quia ta¬
lia patit᷑: s magis ꝑhoc
dõ cõmendabilem seẽẽ
existimet: si dum hȩc
patit᷑ laudet dm̃ poti¬
us. ñ accuset. Ad mag¬
nã utilitatẽ diurno ui.¬
dicio mens usti diuer¬
sis passionum tẽptatio¬
nibus agitatur: ꝓ qͥbus
si do grãs egͥit. sueq culpe as
talia dignus sit pati repita¬

Expanded text:
ignorat cur mala patiignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati tra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati, quod sustinet, etiam si pro quo patitur ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudat. 3. Dum ex rebus prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis docummant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco credat se alienari a Christo qui talia patitur, sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius quam accuset. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur. Pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talia dignus sit pati, reputa
Abbreviated transcription (Latin):
atq intellecta em̃det᷑. sin
atius uulnera carnis sentiun¬
tur quã anime: idõq ꝑ car¬
nis flagella. errantes citius
orriguntur. Hoc quippe in¬
dicant in pauli ocłis squa¬
me infidelitatis: quȩ dũ
mutate sunt ꝑ increpatio.¬
nem in oculis carnis: c̃fes¬
tim resoluta ẽ duritia m̃tis
Est ꝑnitiosa sanitas quȩ ad
mobedientiam hominem
ducit: est et salubris infir¬
mitas. quȩ ꝑ diuinã corre.¬
ptionem m̃tẽ a duritia frar¬
gt. Languor anime id̃ pec¬
atoꝵ infirmitas: ꝑnitio.¬
susẽ. De qua etiam apls
tatem carnis utilem ẽẽ:
idem apłs approbat. dic̃s:
qñ ĩnfirmor: tc̃ fortiorsũ.¬
n de tolerantia diuinȩ cor¬
reptionis.
Urmurare inflagellis
dĩ peccator hõ ñ de¬
bet: quia maximȩ ꝑhoc
quod corripitur. em̃dat᷑.
Unus quisq aut̃ tc̃ leui¬
us portat qͥ patitur: si sua
discusserit mala ꝓ quibꝰ
illi infertur retͥbutio uis¬
ta. Discat ñ murmurare
qui mala patit᷑. etiam si

Expanded text:
atque intellecta emendetur. Nam atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia frangit. 8. Languor animae, id est, peccatorum infirmitas perniciosa est, de qua etiam Aposttatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat, dicens: Quando infirmor, tunc fortior su De tolerantia divinae correptionis. urmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
sicq ꝓficiunt cõꝑati¬
one maloꝵ: dũ sibi idac¬
cidere timent. in quo de¬
perire alios uident. Qͦs¬
uoto corrigi: adu̾sitatũ
tangit stimulis. Quosdã
etiam p̾sciens multum
peccare posse. insalutẽ
flagellat eos corꝑis infir.¬
mitate ne peccent: ut
eis utilius sit frangi lan¬
guoribus ad salutẽ. quã
manere in columes ad dãp¬
tionem. Uisitatio dĩ nec sempe
in bonũ accipit᷑: nec sempi
malum. In bonũ enĩ acciptꝰ
sicut est illud uisita nos io
lutari tuo in malum uͦ ut
illud: in tempore uisitatior
sue ꝑibunt. Tribus ex can
infirmitates accidunt cor
ex intẽꝑantia passionis ÷
huic tantũ nouissime hus¬
na potest medicina succir¬
rere: illis uͦ sola pietas dii
sunt et saniꝰ utile ẽ illis int¬
mari et ñ peccare: ne ꝑus
rem salutis. illicitis sordsis¬
tur cupiditatũ et luxuro
desideruis. Duritia quȩ ĩ
p̾mit nec sentit᷑ꝰ utilit̾ m¬
tatur in carne ut sentiat

Expanded text:
sicque proficiunt comparatisicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosvoto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corpet ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divisunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur
Abbreviated transcription (Latin):
yͥmortẽ gehennȩ incendus
tadit᷑ cruciandꝰ. Porro qͥbꝰ¬
dam et hic male et illie
nale ẽ: quia corrigi nolen¬
tes. et flagellari in hac uita
incipunt: & inęt̾na ꝑcus¬
sione dãpnant᷑. In tanto
inmergi quosdã desꝑatio¬
nis ꝓfundo: ut nec ꝑ fla¬
gella ualeant em̃dari.
De quibus recte ꝑ ꝓpħam
dñs dicit: frustra ꝑcussi
filios ur̃os. disciplinam ñ
receꝑunt. Plerumq iuistꝰ
plangit: et nescit utrũ
ꝓ om̃ibꝰ sius peccatis p̾sen¬
tia patiat᷑ flagella. an ꝓ
uno tantũ: et nescit quȩ
sit culpa illa ꝓqua meru¬
it huuis modi pati suppli¬
cia: et ꝓipso ãbiguo ma¬
xime in merore u̾satur.
Quã uis flagella p̾sentia
iustũ a peccatis absoluãt.
adhuc tam̃ sub metu uin-¬
dicte turbat᷑. ne instantes
ei plage ñ sufficiant ad pur¬
ganda delicta. Proinde gͦ
et futura ꝑtimescit: quo¬
qualitatis homines qui
nesciant corrigi. nisi ali¬
os uiderint flagellari:

Expanded text:
post mortem gehennae incendiis post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam desperationis profundo, ut nec per flagella valeant emendari. De quibus recte per prophetam Dominus dicit: Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . 12. Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus suis peccatis praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13. Quamvis flagella praesentia justum a peccatis absolvunt, adhuc tamen sub metu vindictae turbatur, ne instantes ei plagae non sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo, et futura pertimescit, quoqualitatis homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari;
Abbreviated transcription (Latin):
la ab hac uita inchoant. gui
et̾na ꝑcussione ꝑdurant lñ
⁊i ꝑ moysen dñs dicit. gnis
exarsit in ira mea: et ardebs
usq ad inferos deorsum. dqͥ
dam dici solet. ñ uidicat d¬
bis in idipsum: qui tam̃ ña
tendunt illud quod alias si¬
titur: una tamen ꝑcussiom
telligit᷑. quȩ hic cepta. illi
ꝑficit᷑: ut in his qui omiro
ñ corriguint᷑ p̾cedentiums
cussio flagelloꝵ. seq̃ntium
sit initium tormentoꝵ. Hi
uestimentum ẽ: quo figuralit
induunt᷑. qui et temꝑali pe¬
nuntur. Unde et iheremi¬
asait. Contricio suꝑ contri¬
cionem: iđ gemina dãpna.¬
tio. et hic et infuturo scło.
t idem alibi. Et duplicicõ¬
tricione contere eos. id ge
mina pena: p̾̃senti scilicet
et futura. Quibusdam se.¬
creto dĩ uidicio. hic male
i. illic bene: scilicet ut dũ
bic castigati corriguntur:
ab et̃na dampnatione li¬
berent᷑. Quibusdam uͦ hic
bene ẽ illic male: sicut di¬
uiti illi accidit. qui hic po¬
tentiȩ claritate conspicuus.

Expanded text:
la ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . 8. A quibusdam dici solet: Non judicat Deus bis idipsum; qui tamen non attendunt illud quod alibi scrititur, una tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. 9vestimentum est, quo figuraliter induuntur qui et temporali poentur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus,
Abbreviated transcription (Latin):
s dum alterum intendit:
id quod minus ẽ luminis
imitari: s ipsam ueritatem
intuendo. ad cuius imagi¬
nem facti sunt iusticiam o¬
ꝑari. hoc indicat ꝗ scribit᷑.
quia ipsam intellegendo
imitatur diuinitatem: ad
cuius factus ẽ similitudinẽ.
Iste gͦ tantus ẽ. ut ñ egeat
hoĩe demonstratore iusticie

Expanded text:
sed dum alterum intendit, sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuoꝵ sepe secuti sumus
exempla: cur ñ imitem᷑
scoͣꝵ digna. et dõ placi¬
ta facta: Et si apti fui¬
mus imitari iniquos in
malũ: cur pigri sumus
imitari iustos & inbonũ
Orandus ẽ ds̃ ut uirtut¬
es quas sc̃is p̃parauit ad
coronam: nob̾ ad ꝓfec¬
tum sint posite. ñ ad pe¬
nam: ꝓficient autem
ad ꝓfectum nrͣm. si tot
exempla uoluerimus
imitari uirtutũ: certe
si ea potius ad u̾sati. qͣ
imitati fuerimus: ad damp¬
nationem nrãm erunt: quia
ea legenido implere negle¬
ximus. Multi uitã sc̃oꝵ imi¬
tantur. et de moribus alte¬
rius effigiem uirtutis sumit
tanquam si unago quęlibet
intendatur: et de eius simi¬
litudine species picta for¬
metur. Sicq sit imagini
similis ille: qui ad similitudi¬
nem uiuit imaginis: qui
scm̃ uirum imitat᷑. quasi
exremplar aliquod intuet᷑.
seseq in illo quasi inspeculo
ꝓspicit: ut addiciat quod
de eẽ uirtutis agnoscit: Mi¬
nus enim se ipsum homo:
ex semet ipso considerat:

Expanded text:
pravorum saepe secuti sumus pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat;
Abbreviated transcription (Latin):
litatem scribuntur scõꝵ ru¬
inȩ et reꝑationes: ut semꝑ¬
spem faciant saluti huma¬
ne: ne quisquam post lap¬
sum penitendo desꝑet
ueniam: dum conspicit
scoꝵ reparationem fuisse
etiam postruinam Sciãt
flagitio dediti ad quã utili¬
tatem eoꝵ exempla pro¬
ponant᷑ scõꝵꝰ scilicet ut
aut sint quos imitentur
ad reꝑationẽ: aut certe
e& eoꝵ cõꝑatione durius
de in obedientia puniant᷑.
Propt̃a uirtutes sc̃oꝵ adexem¬
plum nr̃m ds̃ proposuit:
ut quanto de imitatione
eoꝵ conferri possunt nob
usticie p̾mia: tanto de
ꝑseuerantia mali. sint
grauiora tormenta. Si
enim ad boni incitam̃¬
tum diuina quibꝰ ammo¬
neremur p̾cepta de eẽnt:
pro lege nob̾ scoꝵ exrem¬
pla sufficerent. At contͣ
dũ et ds̃ nos p̾ceptis suis
ammoneat. et uita scõꝵ
boni oꝑis nobis exempla
ꝓponãt: nulla ẽ. iam de
reatu excusatio. quia et
pulsat: et factoꝵ docu¬
menta bonoꝵ. cordisnr̃i
intima ꝓuocant. Et si

Expanded text:
litatem scribuntur sanctorum rulitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit torum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et ie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
mo conu̾sionis calore
ad uirtutes sese accingunt: acce¬
dente uͦ ꝓgͥssu dũ inmoderat
terrenis rebus incũbunt. pu¬
uere infimi appetitus obscu¬
rantur: Dñ et dñs de bonis
u̾bum dĩ: et a sollicitudine
scli. uł fallatia diuitiarum
suffocant uerbum: et sine
fructu efficiunt᷑. Nuꝑ coni̾l
nequaꝗͣ debent in curis eati¬
ribus prouehi: nã si implicem
confestim quasi plantata ar¬
buscula. et nec dum p̾fira
radice concutiunt᷑. pariter
et arescunt. Halet int̾oum
coni̾isis ꝓ anime salute mi¬
tatio loci. Plerumq et eni
dũ mutatur locus: mutat᷑
et m̃tis affectꝰ. Congruu̾e
enim inde etiam corꝑalit
euelli: ubi quisq nlecebrit
deseriuiit. Nam locus ubi qͥsq
pͦue uixit. hoc in aspectu m̃¬
tis opponit: quod semꝑ ibi
uel cogitauit. uel gessit: xi.¬
mortalium: multum ꝓsũt
biautẽ ñ attendunt docu¬
menta bonoꝵ que imiten¬
tur ad meluis. s propont̃
sibi exrempla maloꝵ: quȩ¬
tur in peius. Obhanc uti.¬

Expanded text:
mo conversionis calore mo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit.mortanum multum prosunt bi autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorutur in pejus. 3. Ob hanc uti
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satione: otiosa uerba.
et uanas cogitationes. no¬
xias ẽẽ ñ conspicit. Qđ si
atorꝑe m̃tis euigilau̾it.
ea quȩ leuia eristimabat.
confestim quasi horrenda
atq atrocia ꝑtimescit: Fraus
et desidia: in omĩ oꝑe bono
formidanda ẽ Fiaudem
facimus dõ: quoties de
bono oꝑe nr̃o nosmet ip¬
sos. ñ dm̃ laudamus. Desi¬
diam agimus: quoties
ꝑ torporem languide eaqͣ
dĩ sunt oꝑamur: Omĩs
ars scli huiis. strenuos
amatores ht̃. et adexrequen¬
dũ ꝓmptissimos: et hoc
pinde fit quia p̾sentem
ht̃ oꝑis sui remunerationẽ.
Ars uͦ diuini timoris pler¬
osq ħt sectatores langui¬
dos. tepidos: pigritiȩ in
ratione differtur: idoq
dum eoꝵ laborem mer¬
cedis retͥbutio ñ statum
consequit᷑: spe penȩ dis¬
soluta languescunt. Uñ
gm̃to solidiore consum¬
mant: atq eo ad ꝓme¬
rendam retͥbutionem
dariores p̾parant᷑. quo
firmius duri itineris
labores et inchoant et
consũmant. Qdam pͥ.¬

Expanded text:
conversione otiosa verba conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae ineratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde gmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam pri
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis sustinent. qđ tam̃
ad dãpnationẽ ñ tolerant
s ad probationẽ. Scilicet ut
semꝑ ħant ꝓ excutienda ĩ erela
hostẽ cui resistãt. dũ mͦ ñ ꝯsen¬
tiunt: Unde inouint serui di
se etiam apeccatis iam
ẽẽ mũdatos: s tamen cogitati¬
onum turpium adhuc int̾p¬
ellatione pulsari. Ante con¬
uersionem. p̾cedit turba p¬
euatoꝵ post conu̾sionem.
seq̃r turba tẽptatioñ. Illa
se obiciunt. ne ad dm̃ conu̾¬
tam᷑: ista se ingerunt: ne li¬
beris cor dis oculis dm̃ cer¬
namus: Utriusq tumultꝰ
insolentiam nob gignit: in¬
tentionemq nrãm sepe fra¬
ude multimoda int̾cludit.
Utile ẽ dĩ seruo post conu̾si¬
onem tẽptari: quatenus a
torpore negligentie solli¬
citantibus uitiis ad uirtu
o in pͥstinos errores
reducit: ac uiuendi tepo¬
ie resoluit. Hoꝵ gͦ erẽpla
quisq conu̾sus euita nedũ
timorem. dĩ atepore incipis:
rursus mundanis erroribꝰ
in mergaris: Tepidus in

Expanded text:
libidinis sustinent, quod tamen libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba prum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtuto in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qs quis ex de t̾iore
iam melior ẽe cepit: cau¬
eat de acceptis extolli uir¬
tutibus: ne grauius per
uanam głam corruat:
nis stimulos calcare cu¬
piat. et summam uirtu¬
tum subire contendat.
si forte adhuc aliqua ad¬
u̾sa de carnis molestiis
tollerat. ñ frangat᷑. quia
dispensator bonoꝵ noũ
adu̾sitatis repͥmere ui¬
tium: successione uir¬
tutum. Tẽ magis gra¬
uari se qͥsꝙ inpulsu
uitioꝵ. agnoscit: dum ad cog¬
nitionem dĩ accesserit: sicut po¬
płs isrł grauiori onere ab egĩp¬
tiis p̾mitur: dum ꝑ moysen
diuina illi cognitio aꝑitur:
Uitia enim ante conu̾sionẽ.
quasi pacem in homine ha¬
bent: quando autẽ expellin¬
tur: acori uirtute consurgin
Fiunt autẽ inimica conu̾so.
quȩ peccatori ꝓsꝑe blandiebãt
atq item funt blanda ꝯu̾so.
quȩ peccatori adu̾sa extite¬
rant. Multos habet ꝯflictus
dei seruus ex recordatiõe oꝑ¬
ũ preteritoꝵ. Multiq post con¬
u̾sionẽ etiã nolentes motũ

Expanded text:
tur. 8. Quisquis ex deteriore tur. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per vanam gloriam corruat, nis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu um agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum
Abbreviated transcription (Latin):
peccati pena seruos cõpͥ¬
mit: s amor iusticie lib̃os
reodit: Necesse ẽ omĩ conu̾¬
so. ut pꝰ timorem consurg¬
ere ad caritatẽ dĩ debeat
quasi filius.: ne semꝑ sub ti¬
more iaceat. quasi seruus.
Tẽ eni amorẽ nr̃e conu̾isio¬
nis ostendimus. si denui ut
patrem diligimus: quem
pͥus seruili m̃te uere ut
dñm formidabamus. Pri¬
mordia conu̾soꝵ blandis
refouenda sunt modis:
ne si ab ãꝑitate incipiãt:
ext̾riti ad pͥores lapsus
recurrant: Qenim conu̾¬
sum sine lenitate eruoit:
erasꝑare potius quam cor¬
rigere nouit. Conuersus
quisq antea ab oꝑe corri¬
gendis ẽ: postea uͦ a cogi¬
tatione: ut pͥus refrenet
prauũ actum: deinde ap¬
petitum ac delictũ: ut qđ
iam in oꝑe ñ appar&: inco¬
gitatione nequaꝗͣ ꝑduret.
Omĩs noua conuersio:
adhuc pͥstinę uite habet
cõmiationem proppt̃a
nequaꝗͣ ea uirtus ꝓcedẽ
ad hominũ oculos debet:
donec conu̾satio uetus fũ¬
ditus ab animo exstirpe¬

Expanded text:
peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refre appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus ab animo exstirpe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnȩ patriȩ. quatinꝰ ad
leat ꝑuenire. Qsq pecca¬
toꝵ memoria cõpungi.
id quod se amisisse re¬
colit interuis erubescit.
suoq uidicio peniten.¬
do iam punit. Nampe
it terra. Gressus dĩ sunt in cor¬
de hominis interioris: qn bo.¬
na desideria surgunt. ut calcen¬
tur mala. Qñ gͦ ista incorde ho¬
minis fiunt: sciendũ ẽ tẽ ẽẽ dm̃
ꝑ gratiam. cordi humano p̾sen¬
tem. Unde se tc̃ magis homo
uera cõpunctione rapst᷑. &
qualit̾ infirmata reu̾tat᷑: de¬
gustate lucis magnitudine
illũ nosse posse. qui iam aliqͥd
exinde gustauit. Sunt qͥn
ex uera cordis cõpunctione
sui accusatores fuint. s tantii
adhoc ẽẽ se peccatores assig¬
nant: ut ex ficta humilitate
confessionis. locũ inueniãt
scĩtatis xiii. De confessione per

Expanded text:
supernae patriae, quatenus ad leat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitu, quando id quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano ptem; unde se tunc magis homo vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis. CAPUT XIII. De confessione pe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna inspiciant᷑: Ante neces¬
se ẽ. timore conu̾ti ad dm̃: ut
metu futurarum penarũ
carnales illecebre deuincãt᷑.
deinde oportet abiecto ti¬
more: ad amorem uite et̃ne
transire. ꝑfecta enĩ caritas:
foras mittit timorem. Q
autẽ timet: penam habet.
et non ẽ ꝑfectus. Uñ et ap¬
ostolus: ñ accepistis sp̃m
seruitutis iterum intim¬
ore. s accepistis sp̃m ad op¬

Expanded text:
superna inspiciantur. 3. Ante necessuperna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore converti ad Deum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, poenam habet, et non est perfectus. Unde et Apostolus: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis sp
Abbreviated transcription (Latin):
no uidicio stare cernũ.¬
tur: iam tamen in dĩ
oculis ceciderunt: Mul¬
tl apud homines reꝓbi
sunt: et apud dm̃ elec¬
ti. atq item multi apud
homines electi putan¬
tur. & apud dm̃ reꝓbi
existunt: salomonedi¬
cente: Uidi inqͥt impi¬
os sepultos. qui dum ad uiu̾ent
in loco scõ erant: et laudabant᷑
in ciuitate quasi iustoꝵ. oꝑũ.
Nullus gͦ se putet electũ: ne
forte apud dm̃ sit reꝓbus.
De primordus conuersorur.
rimodũ genus ẽ.: conu̾si¬
onis ad dm̃ Inchoatiõis
cũ dulcedine: medietatis cu
labore: ꝑfectionis cũ requis
S tamen plerumq alii inci¬
piunt adulcedine: alii atẽp¬
tationum amaritudine.
Om̃is conu̾sus ante ex fletu
inchoet peccatoꝵ: et sic tran.¬
seat ad desiderium suꝑnoꝵ
Prius enim lacͥmis purgan.¬
da sũt uitia quȩ gessimus
et tc̃ mundata m̃tis acie
gaudium contemplemur
ut dum antea flendo pec¬
cati a nobis caligo detgitus.
mundatis cordis oculis lib̃e

Expanded text:
no judicio stare cernunno judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum sit reprobus.De primordiis conversorum. 1. Trimodum genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie mus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ad dm̃: ñ nulli uͦ co¬
acti plagis conuertuntur.⁊
qui ex deuotione ñ conu̾¬
tebant᷑. iuxta capitulum
psalmi dicentis: In camo
et freno maxillas eoꝵ. con¬
stringe: qui non appraxi¬
mant ad te. Pieriq aut̃¬
dum deuotione ñ conu̾tũ¬
tur. plage stimulis feriũt᷑.
Qui tamen nec subuerbe¬
consentiunt. ut aliquate¬
nus corrigantur. sicut eg¬
iptus qui et penas dedit:
et emendare nequiuit:
De talibus eni:ait ꝓpħa.
Pcussisti eos et ñ doluert̃:
atriuisti eos. et renuert̃
susciꝑe disciplinam. Multi
uiri seculares elatione m̃¬
tis tum̃tes. postinodum
conu̾si ad dm̃: religiosa
secuntur obedientia xp̃m
et qui antea celsitudine
mundiali tumebant: pꝰ¬
ea ipsam elationem inst¬
udiũ humilitatis cõmu¬
tant. Qdam sunt quiam
secrete conu̾si sunt. quoꝵ
conu̾sio quia ñ procedit
ad publicum: apuo exis¬
timationem humanã¬
.. quales fuerunt. talesad¬
huc ẽẽ putantur. s tam̃
indĩ ocłis surrexerunt.
Itẽ quidã adhuc huma¬

Expanded text:
tuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . Per cadum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De talibus enim ait propheta: Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc huma
Abbreviated transcription (Latin):
uarias consectare uirtutes
humilitatis earrp̃o. deuo¬
tionis ex petro: caritatis
ex ioħe. obedientię de ab¬
raham: patientiẽ de ysaac :
tolerantieͣ de iacob casti¬
moniȩ de ioseph: mansu¬
etudinis de moyse: cons¬
tantiẽ de iosue. benigni.¬
tatis de samuhele: miscõieͣ
de dauid:abstinentie. de
danihele. Sic & cet̾a fac¬
ta pͥoꝵ. quo labore. quo
moderamine. quaue inten¬
rãm: tione uł conpunctione
gerantur. uir sc̃s imnitando
considerat: .xii. de cõpuntiõe
onpuntio cordis.
cordisẽ humilitas
mentis cũ lacͥmis: exoriens
de recordatione peccati et
timore iudicii. Iula ẽ conu̾¬
sis ꝑfectior cõpuntionis
affectio: quȩ om̃s a se car¬
nalium desicderioꝵ affec¬
tus repellit: et intentionẽ
suam totom̃tis studio in
dĩ contepplatione defigit.
Neminam eẽ conpuncti¬
onem. qua ꝓpt̃̾ dm̃ anima
cuiusq electi afficitur. idẽ
considerat: uel dum desi.¬
derio et̾nȩ uite suspirat:
Quatuor ẽẽ qualitates affe¬

Expanded text:
unt consectari virtutes: humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat. CAPUT XII. De ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati et timore judicii. 2 Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione defigit. 3. Geminam esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur, id est, considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. 4. Quatuor esse qualitates affe
Abbreviated transcription (Latin):
endi boni oꝑis p̾mium:
Nam qđ ait. ꝓpħ̃a. solue fas¬
ciculos depͥmentes. maliẽ
em̃datio Quod uͦ adiecit. frã¬
ge esurienti panem tuum:
oꝑis boni ẽ actio. In eo uͦ qͦd
sub iungit. tc̃ erumpet ma¬
tutinum lum̃ tuum: oꝑis
boni ẽ retͥbutio. G ñ profi¬
cit facere bonũ: nisi correp¬
tum fuerit malum. Nec
poterit quisquam ad cont¬
emplationem dĩ. ꝓficere: nͥ
se pͥus in bonis studuerit
actibus excere. Multis
modis terret ds̃ homines.
ut uł sero conu̾tantur. atq¬
eir inde magis erubescant:
quodtamdui eaͥ pectati st̃
ut redirent. Nã nc̃ minis
nc̃ plagis. nunc reuelatio¬
nibus quosdam concutit:
ut qui uoluntate conu̾ti
despiciunt: cõmoti t̃roribꝰ
corrigantur. Pleriq e& so¬
la m̃tis deuotione conu̾

Expanded text:
endi boni operis praemium. endi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione con
Abbreviated transcription (Latin):
pe. nisi intra eccłiam ca¬
tholicam: Ꝙdo. nisi an¬
te uenturi exitus diem:
quia ecce nc̃ tempus ac¬
ceptabile: ecce nc̃ dies
salutis Qualibus: nisi
ad paruuloꝵ transeũt
imitationem:De ꝗb¬
potest quanti sit pon¬
deris in iusticia: uel
quanti fulgoris radio
iusticia dareat: nisiqͥ
pͥus toto mentis nisu
conu̾tatur ad dm̃. quatinus ip¬
so lumine quo illustratur.
et suam feditatẽ agnoscat.
et lum̃ qđ ceco corde ñ intu¬
ebatur. intellegat. Tc̃ autẽ
in attingiubilem intellegi
posse iusticiam. dum eã q¬
que sequi conu̾sus tẽptau̾t
quia lux ñ intelligitur. nͥ
cũ uidetur: Iutdiciũ qđ in
hominis potestate consisit
conu̾sionis ẽ grã: ꝑ quã nos¬
met ipsos iudicamus. ꝗͣda
flentes mala nr̃a punimꝰ.
et bono qđ ex dõ nob̾ẽ so¬
lidius inheremus. Triꝑii¬
tus describitur ẽẽ unius cuis
conu̾si profectus: idẽ pͥmus
corrigendi a malo: scds. faci¬
endi bonum: t̾cius. consequ¬

Expanded text:
pe? nisi intra Ecclesiam cape? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi ad parvulorum transeunt imitationem? de est quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuscujusque conversi profectus, id est, primus, corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit᷑ interire. Datur
ei qui uult ẽẽ bonus. alius
nec uult. nec ei datur ut
sit bonus. Iste nascitur
in errore et moritur łm¬
quo cepit usq infinẽ ꝑdu¬
rat: Tani du iste stat quo¬
usq cadat. ille male dui¬
iuuendo in fine saluat᷑.
ꝓdesse in bono iustus. nec
p̾ualet: uult nocere malus.
et ñ ualet: Iste uult dõ ua¬
care. et scło impedit᷑. ille
negotiis implicari cupit.
nec ꝑficit. Dominatur ma¬
lus bomõ. bonus dampnat᷑
ꝓ impio: impius honorat᷑
ꝓiusto: et inhac tanta obs¬
curitate nͣ ualet homodi¬
uinam ꝑscrutari dispo¬
sitionem: et ocultum p̃des¬
tinationis ꝑpendere
ordinem: uii. de conusis.
scriptũ ẽ. Qui ꝑseuerau̾it
usq infinem: hic saluus
erit: Tc̃ enim placet dõ
nr̃a conu̾sio: quando bo¬
nũ quod inchoamus. ꝑ¬
lis qui ẜtinentiam ꝑdid¬
erunt: idẽ qui opus bo¬
num ñ consũmauerũt.
Indulgentia peccatoꝵ sci¬
endum. ubi. quando. uł
qualibus dat᷑. Ubi quip¬

Expanded text:
permittitur interire. Datur permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moriturquo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur,9 5. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. CAPUT VII. De conversis. scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum quod inchoamus, uis qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quip
Abbreviated transcription (Latin):
siue electoꝵ ad reqͥem:
siue reproboꝵ ad mortem:
Utraq diuino agit᷑ iudicio:
ut semꝑ electos suꝑna et inte¬
riora seqͥ faciat: semꝑq repro¬
bos ut infima et ea teriora de¬
lectentur deserendoꝑ
mittat: Sicut ig norat
ho t̃minum lucis et tene¬
brarum. ł utriusq rei quis
finis sit. ita plenius nescit qͥs
ante suum finem luce iusti¬
cie p̾ueniatur: uł quis pec¬
catoꝵ. tenebris usq in suũ
t̃minum obscuret᷑: aut qͥs
pꝰ lapsum tenebrar um con-¬
u̾sus resurgat adlucem: Cunc¬
ta hec dõ patent.: hominem
uͦ latent: Quam uis iustoꝵ
conu̾satio in hac uita proba¬
bilis sit. incertum tamen
hominibus ẽẽ ad quem sint fi¬
nem p̃destinati: s omĩa reser.¬
uari fut᷑o exramini: Oura dis¬
positio ẽ. suꝑne distributio.¬
nis ꝑ quam bic iustus amp¬
lius uistificatur: impuis
amplius sordidatur: Malꝰ
uertitur. bonus ad malum
aliquando reflectit᷑ Uult
quisẽe bonus et ñ ualet:
uult alter eẽ malus. et ñ

Expanded text:
sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo mittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus vertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes uirare cõpel¬
lunt. Quacũq arte
tam̃ qui conscientie
testis ẽ. ita hoc accipit:
sicut ille cui uiratur
intelligit. Duppliciter
autem reus fit. qui et dĩ
nom inuanum assuit:
et praximũ dolo capit
Non ẽ conseruandũ sacͣ¬
mentum. quo malum
incaute ꝓmittitur: ue¬
luti si quispiam adulte¬
re ꝑpetuam cum ea ꝑ¬
manendi fidem polli¬
ceatur. Tolerabilius ẽ
enim ñ implere sacra¬
mentũ: quã ꝑmanere
in stupri flagitio
Iurare ẽd̃r ⁊ illa proui¬
dentia. i qͣlia statuit
non conuellere statu¬
ta. Penitentia aut̃ dĩ
rerum mutatio ẽ: ñ
penitere aut̃. statuta
ñ reuocare. ut ẽ illud.
Iurauit dñs et nonpe¬
nitebit eum: idẽ quȩ
iurauit. ñ mutabit:

Expanded text:
loquentes jurare coloquentes jurare cogunt. Quacunque arte tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere autem, statuta non revocare, ut illud: Juravit Dominus, et non poenitebit eum , id est, quae juravit non mutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ loquitur: sic ꝑ uirare ñ
poterit. qui uirare ñ ap¬
petit. Cauendam gͥ esse
dum. nisi in sola necessi¬
tate. Non ẽ contra dĩ pre¬
ceptũ uirare: s dum usũ
iurandi facimus: ꝑ uirii
crimen incurrimus. fl̃¬
quã gͦ iuret: qui ꝑͥiurare
timet. Multi dum locũ¬
tur iuirare semꝑ delectan¬
tur: dum oporteat hoc
tantum in ore eẽ. est. est.
non. non: amplius enun
quam est et non est ãma¬
lo est. Multi ut fallant
ꝑuirant: ut ꝑfidem sa¬
cramenti fidem faciant
uerbi. sicq fallendo dũ
piurant et m̃tiuntur.
hominem incautũ deci¬
piunt. Int̾oũ et falsis la¬
crimis seducti decipiũt᷑.
et creditur dum plorãt.
quibus credendũ ñ erat.
Ulerũq sine uiram̃to lo¬
qui disponimus: s incre¬
dulitate eoꝵ quinoncre¬
dunt ꝗ dicimus. uirare
cõpellimur: taliq neces¬
dinem facimus. Sũt
multi ad cradendum
pigri: qua non mouent᷑
ad ficlemdibi. Grauiter
aut̃ delinqulunt: qui sibi

Expanded text:
non loquitur, sic perjurare non non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur dum nisi in sola necessitate. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore Est est, Non non: amplius enim quam est et non est, a malo est . Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus; sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique jurandinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
purgat᷑: quanto magis
hec facile abstergit᷑. ꝗͦ.
merces ipsa comitatur:
Multa m̾tiunt᷑. multaq
fingunt homines ꝓpt̃
hominũ laudem. Sicq
fit: ut ⁊sti m̃tiendo
pereant: et eos quos
laudant ad uane głe
runam ꝑducant. Sic̃
bene sibi c̃scius. ñ me.¬
tuit aliene lingue con¬
uitium: ita et qui lau¬
datur ab alio. ñ debet
errorem aliene laudis
attendẽ: s magis unꝰ¬
quisq testimoniũ cͣsci¬
entiȩ suȩ querat. cuipł
ipse p̃sens ẽ: quam ille qui eur
laudat. Opus enim suũ unis¬
c̃scientia: ñ palam in alieni
lingua. ꝑ fecti uiri qui abt
radice fundati sunt. et si
flamine laudis ac uituna¬
onis. ut cumq quasi uent
int̾dum curuent᷑ impulsi
funditus tñ ñ deiciuntur.
s protinus firmitate radi¬
cis ad se redeunt. Bona m
ut aut oblectatione quẽ ꝙ
decipiant: aut t̃roribus
frangant. Qui laudatur.
in auditoꝵ amore inserĩ
s si ueracit᷑ et ñ ficte lau¬
oet᷑ hocẽ si uera sũt quȩ d̃

Expanded text:
purgatur, quanto magis purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. 10. Opus enim suum unusconscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12.ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, si vera sunt quae de
Abbreviated transcription (Latin):
rumq a ueritate incipit.
qui falsa confingit. La¬
tent sepe uenena. circũ¬
lita melle uerboꝵ: et tã¬
diu deceptor ueritatem
simulat: quo usq fallen¬
do decipiat. Non numꝗͣ
peius ẽ mendatiũ me¬
ditari: quam loqui. Nam
int̾dum quisꝙ incautꝰ
solet exp̾cipitacione loqͥ
mendatiũ: meditari aut̃
non potest. nisi ꝑstudiũ.
Grauius enĩ ille ex studio
m̃tiri ꝑhibetur: quam is
qui ex p̃cipitatione sola
mentit᷑. Sũmoꝑe cauen¬
dum ẽ om̃e mendatiũ:
qđ mendacii genus culpe
leuioris: si quisqͣm ꝓsa
lute hominũ m̃tiatur.
S quia scriptũ ẽ os qđ
mentit᷑ occioit animam.
et ꝑdes eos qui locunt᷑
mendatium: hoc qͦq
mendacii genus ꝑfecti
iuri sũmoꝑe fugiunt :
ut nec uita cuius libet
ꝑ eoꝵ fallatiam defendat᷑:
nec suȩ animȩ noceant.
dum p̾stare nitunt᷑ aliene:
carni ꝗͣ ꝗͣ hoc istud peccati
genus. facillime credimꝰ
relaxari. Nam si quelib¬
et culpa sequenti m̃cede

Expanded text:
rumque a veritate incipit rumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium. Meditari autem non potest nisi per studium grave. Pejus ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quod mendacii genus culpae levioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur, sed quia scriptum est: « Os quod mentitur occidit animamet: « Perdes eos qui loquuntur mendacium , » hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vitia cujuslibet per eorum fallaciam defendantur, nec suae animae noceant, dum praestare nituntur alienae carni, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede
Abbreviated transcription (Latin):
intellectii rationis discernat
Item nichil uiuat ꝙ int̾ bo¬
num et malum sensu pru¬
dentiori discernimus: nisi
oꝑe aut mala cogitata cali¬
amus: aut bona intellecta
faciamus: xxui. De conscicis
umana conditio dũ
di̾sis uiciositatibus
mentẽ c̃turbat: etiam ansis
penas gehenne ꝑ incondisi
animȩ appetitum. iam penas
c̃scientiȩ patitur. Omĩa fuge¬
re poterit homo: p̃ter corsu¬
um. Nenim potest a se quis
ter fugiat omĩs qui male
agit: uidicium tam̃ c̾scien¬
tiȩ sue effugere non pot.¬
est. Nam ⁊ si aliis celat qđ
egit: sibi tam̃ celare non
potest:qui plene nouit
malũ eẽ qͥ gessit. Duplex
sit gͦ in eo uiditium: quia
et hic suȩ conscientiȩ rea¬
tu punit᷑: et illic ꝑpetua¬
lipena dampnabitur.
hoc enĩ significat abyssus
abyssum inuocat: inuo¬
ce catharactarum. Abys¬
sum enĩ abyssũ inuocare
ẽ: de udicio ꝓpͥe c̃scientiȩ
ire ad iudiciũ dampnatio¬
nis ꝑpetuȩ. In uoce catha

Expanded text:
intellectu rationis discernat. intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. CAPUT XXVI. De conscientia. 1. Humana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisqterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae conscientiae ire ad judicium damnationis perpetuae. In voce c