comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uberandis om̃ib uenit. Exul¬
tet sẽs: quia appropinqͣt ad pal¬
mã. baudeat peccator: qr inuitat᷑
ad ueniã. Animetur gentilis. quia
uocatur ad uitam. Dei namq fi¬
lius scdm plenitudinẽ tẽporis
quã diuini consilii inscrutabiliꝰ
alticudo disposuit: reconcilian¬
cdã ꝯuctori suo naturã generis
assupsit humani: ut inuentor
mortis diabolus. ꝑ ipsã quã ui¬
cerat uĩceret᷑. In quo conflictu
ꝓ nob̾ inito magno & mirabili
iure equitatis certatũ est: dum
omps ddñs. cũ seuissimo hoste nͣ
formã eamdẽq naturã: morta¬
litatis quidẽ nr̃ȩ participem: s
peccati tocius expertẽ. Alienũ
qͥppe ab hac natiuitate ẽ. qͦd de
om̃ib legitur. Nemo mundus
a sorde: nec infans cuiꝰ est uniꝰ
diei uita suꝑ t̾ram. Nichil in
istã singularem natiutatẽ de car¬
nis concupiscentia tͣnsiuit: nci
de peccati iege manauit. Uirgo
regia dauitice styrpis eligitur.
que sacro grauidanda fẽtu diui¬
na humanãq ꝓlem priꝰ conci.¬

Expanded text:
omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia ocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, noformam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conci
Abbreviated transcription (Latin):
Wi pascha comedit uñ
habere reues accuntos
debet: ut qui solẽnitatẽ resiu¬
rectõis atq ĩcorrupcõis agit
co rupciomi iam per uicia ne¬
quaꝙ subiaceat: uoluptates
edomet: sarnẽ aluxuria re¬
strĩgat. Neq eteni cognouit
que sit solẽnitas ĩ corrupcõis:
qui adhuc per ĩcontinecĩã co¬
in pcõi subiacet. Hec qui¬
busdã dua sũt: scd augusta
porta est. que ducit aduitaui.
et habemus multa exempla
cõtinẽtium. Uude et bene
adhuc subditur. Calciamẽ¬
ta habebitis ĩ pedib. Qui
sũt etem pedes ñi nisi opera
quid uero salciameta nnsi pel¬
les mortuorũ aĩaliũ: Cal¬
ciamẽta autẽ: pedes muni¬
unt. Que uero sũt mortu
aĩalia ex quorũ pellib uri

Expanded text:
i pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque enim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptionis subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est quae ducit ad vitam, Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibu
Abbreviated transcription (Latin):
pascha indaicũ. scd excnipłũ
et enacuatũ ẽ pasche spũali
aduc̃tũ. quod xp̃us tradidit
Nam cũ mãducarẽt ĩquit
et biberent: accepit pane ci
fregit et dixit. Hoc est cor¬
pus meũ: quod pro uobis tra¬
detur. Agnoscant qd̃ loquo.
qui sunt diuimis cosecrati mi¬
sterus. Et iterũ accepit sa¬
lice. et dixit. Hic est san¬
giuis ieus qui pro multis et

Expanded text:
pascha Judaicum, sed exemptum et evacuatum est paschae spiritalis adventu, quod Christus tradidit. Nam cum manducarent, inquit, et biberent, accepit panem et fregit et dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Agnoscunt quod loquor, qui sunt divinis consecrati mysteriis. Et iterum: Accepit calicem et dixit: Hic est sanguis meus qui pro multis e
Abbreviated transcription (Latin):
d est regnorũ dicere. Non enĩ
multarum gentiũ regna descri.¬
bit: s unius israhelidici popł
qui tribubus duodecim contine.¬
tiuus liber duodecim ꝓpłarũ.
qui apud illos uocatur tharea¬
possidet. Et primus liber mci¬
pit a iob. secundus a dauid: quẽ
quinq incisionibus & uno psal¬
morum uolumine cðprehendus.
Tercius est salomon tres libros
habens: ꝓuerbia quȩ illi parabo¬
lis. id est masloth appellant : ꝙ.¬
axclesiasten id est coelech: & can¬
acum canticorum quẽ titulo si
tasyrim prenotant. Sextus est.
daniel. septimus dabreiamin: id
est uerba dierũ qđ significantiꝰ¬
due possumus appellare: qui li.

Expanded text:
 , id est, Regnorum dicere. Non enim  , id est, Regnorum dicere. Non enim multarum gentium regna describit; sed unius Israelitici populi, qui tribubus duodecim contineOctavus liber duodecim Prophetarum, qui apud illos vocatur THARE Apossidet; et primus liber incipit ab JOB  . Secundus a DAVID  , quem quinque incisionibus, et uno Psalmorum volumine comprehendunt. Tertius est SALAMON  tres libros habens: Proverbia, quae illi Parabolas, id est, MASALOTH   appellant: Ecclesiasten, id est, COELETH  : Canticum canticorum, quem titulo SIR ASSIRIM   praenotant. Sextus est DANIEL  . Septimus DABRE AJAMIM  , id est, verba dierum, quod significantiutoriae possumus
Abbreviated transcription (Latin):
mur:. & eoꝵ miciis uox huma¬
na cõprehenditur : ita uguit
duo uolumina suputantur quibꝰ
quasi litteris &. exordiis in dei
doctrina tenera adhuc & lactenꝰ
uiri iusti eruditur infantia. Pri.¬
mus apud eos uocat᷑ liber bresith
que̾ nos genesim dicimus. Secun¬
dus hellesmoth: qui exodus appel.¬
latur. Tercius uagechra: id est.
leuiticus. Quartus uagedaber:
quẽ numerũ uocamꝰ. Quintũ
p̾notatur. Hii sunt qͥnq libri
moxsi: quos ꝓprie thorath id
est legen appellant. Scđ̃m ꝓphe.¬
tarum ordinem faciunt: & iii.¬
cipiunt a sħu filio naue. qui
apud eos iosuȩ. benium dicitus.
Deinde subtexunt sopchyn. id
est iudic um librum: q. in eun¬
dem cõpingunt riith: quia in
diebus udiç um facta narratur
hstoria. Tercius sequitur sa¬
nuel: quẽ nos regnorũ pͥmuͣ
s sełm dicimꝰ. Quartꝰ malachi
id est regum: qui dercio & quar.¬
to regnoꝵ uolumine continet᷑.
Neliusq multo est malachim
id est regum: quã malachoth

Expanded text:
mur, et eorum initiis vox humamur, et eorum initiis vox humana comprehenditur: ita viginti duo volumina supputantur, quibus quasi litteris et exordiis, in Dei doctrina, tenera adhuc et lactens viri justi eruditur infantia. Primus apud eos liber vocatur BRESITH   quem nos Genesim dicimus. Secundus ELLE SMOTH  , qui Exodus appellatur. Tertius VAJECRA  , id est, Leviticus. Quartus VAJEDABBER  , quem Numeros vocamus. Quintus, praenotatur. Hi sunt, quinque libri Mosi, quos proprie THORATH  , id est, legem appellant. Secundum Prophetarum ordinem faciunt; et incipiunt ab Jesu filio Nave, qui apud eos JOSUE BEN NUN   dicitur. Deinde subtexunt SOPHTIM  , id est, Judicum librum; et in eumdem compingunt RUTH  , quia in diebus judicum facta narratur historia. Tertius sequitur SAMUEL  , quem nos Regnorum primum et secundum dicimus. Quartus MALACHIM  , id est, Regum, qui tertio et quarto Regnorum volumine continetur. Meliusque multo est, MALACHIM, id est, Regum, quam MALACHOTH
Abbreviated transcription (Latin):
tice ostenditur : & nomen dñi the¬
tragr̃amaton. in quibdam grecis
uoluminib usq hodie anti.¬
quis expressum litteris inuenimꝰ.
S & psalmus tricesimus sextus.
.ẜ centesimus decimus. & centesi.¬
mus undecimꝰ. .& centesimus octa.¬
uus decimus & centesimꝰ quadra.¬
gesimus quartus quãquã diu̾-¬
so scribantur metro. tamͣ eius.¬
deni numeri texuntur alpha¬
beto: & hieremiȩ lamentatio¬
nes. & oratio eiꝰ. salomonis quoq
in fine ꝓuerbia ab eo loco in quo
ait. mulierem forte̾ quis inueni¬
et: eiscle̾ alphabetis uel incisio.¬
nib supputantur. Porro qͥnq
littere dupplices apud hebreos
sunt : capħ. mem. niinphe sade.
Aliter enim ꝑ has scribunt pͥnci.¬
pia mechietatesq uerboꝵ: aliter
fines. Uide & quinq a plerisq
libri dupplices estimantur: samu.¬
el malachin dabre iamin esdras
hiereinias :÷ cunicynoth id est la¬
mentationib suis. Quomͦ gͥ iii.
ginti duo elementa sunt. ꝑ que
scribimus hebraice om̃e quod loqͥ.¬

Expanded text:
tice ostenditur. Et nomen Domini tetragrammaton in quibusdam Graecis voluminibus, usque hodie antiquis expressum litteris invenimus. Sed et psalmi tricesimus sextus, et centesimus decimus, et centesimus undecimus, et centesimus octavus decimus, et centesimus quadragesimus quartus, quamquam diverso scribantur metro, tamen ejusdem numeri texuntur alphabeto. Et Jeremiae Lamentationes, et Oratio ejus: Salomonis quoque in fine Proverbia, ab eo loco in quo ait, Mulierem fortem quis inveniet iisdem alphabetis vel incisionibus supputantur. Porro quinque litterae duplices apud Hebraeos sunt, CAPH, MEM, NUN, PHE, SADE: aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et quinque a plerisque libri duplices aestimantur: Samuel, Malachim, Dabre-Jamim, Ezras, Jeremias cum Cinoth, id est Lamentationibus suis. Quomodo igitur viginti duo elementa sunt, per quae scribimus Hebraice omne quod loqui
Abbreviated transcription (Latin):
propter prem id est ad illũ
tanꝙͣ ad maiorẽ referã uitã
meam exinanicio mea fecit:
ĩ qua me msit. Alt autẽ
quisq uiuat propter me: par¬
ticipacio facit. qua maducat
me. Egoitaq humiliat:
unio propter prem. Ille erec¬
tus uuit propterme. E go¬

Expanded text:
propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me.
Abbreviated transcription (Latin):
luntarieq sustinemꝰ. H. de ꝙ
re turbati estis pusillȩ fu lei:
Cur ñ habetis fortitudine: Cur
ñ confidẽtiam. & fidutiã apud
uos denetis: Et si mors irrueret :
nonne &ẽ eã debuissetis c̃stantissi¬
me sustinere: Id omne enĩ qͥcqͥd
euenerit. forditudo necessaria ẽ:
ad omne ꝑiculũ uel tribulatio.¬
nẽ. usq ad aniȩ exitũ. Simi.¬
lit᷑ & cont᷑ delicias &. diicias.
&. honores t̾renos animi fortitu.¬
io tenenda ẽ: ut neq extollariᷤ
o homo:⁊ neq in suꝑbiam eriga.¬
ris : ñ despicias inmicos ⁊ neq
humiles sꝑnas: neq obliuiscaris
dñ. neq derelinqͣs creatorem:
nec existas ingratus. Si gͦ in necei¬
sitate &. in periculis fortitudo ne-¬
cessaria ÷. ut uirilit̾ cũ fide tole.¬
res uniu̾sa multo magis contra
delicias ut dictũ ÷ ꝙ luxuriã for¬
titudo necessaria ẽ: ne in muscipu¬
lam incidas diaboli. S mathm¬

Expanded text:
luntarie sustinemus; unde et re conturbati estis, pusillae fidei; cur non habetis fortitudinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria lum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ti o ueraces dei discipuli:
dñm saluator̃ uob̾cũ habetis
&ẜ periculũ timetis: Uita uob̾c̃
÷. & de morte solliciti estis: Mariꝰ
t irborẽ trem̃tes creatore eiꝰ p̃sen¬
tẽ ita suscitatis: quasi nͥ possit
dormiente corꝑe fluctꝰ sedare.
uł mitigares S qͥd respondent
dilectissm discipuli: Paruul¬
inquiunt sumꝰ.⁊ adhuc infirmmi
& nondũ robusti: idõq timemꝰ:
ideoq trepidamꝰ. Necdũ uidimꝰ
cruc̃e: necdũ nos c̃firmauit passio

Expanded text:
Dei discipuli, Dominum salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis. Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis. Maris turbinem timentes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvulinquiunt, sumus, adhuc infirmi, et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
.&. ꝓ suis se hoc accepisse meritis
putant.ꝰ aut certe euͦ iactant se
habere qđ non habent: aut des¬
pectis cęt̾i̾s singłarit᷑ uideri ap.¬
petunt habere qđ habent. Qua
phariseus iste iactantię peste la¬
borasse dep̾henditur : qui iccirco
de templo abͦq iustificatione des¬
cendit: quia bonoꝵ oꝑum meri¬
ta sibi quasi singłarit᷑ tribuens.
oranti publicano se pretubit.
eiuno bis in sabb̾to: decimasx
do om̃iũ quę possideo. Ie zechiel
ꝓpħa: de ostensis sibi cęli anina.¬
lib scribit. Et totu corpꝰ plenũ
ocłis: in circuitu ipsoꝵ quatuor.
Corpora quippe animaliũ iccireo
sepe dũ aliis reb intendimꝰ fit
ut alia negligamꝰ: & ubi negligi¬
mus: ibi ꝓculdubio ocłm non ha¬
bemꝰ. Nam ecce phariscus ad exi¬
bendã abstinentiam. ad impenden.¬
dam miscłiam. ad referendas deo
gr̃as ocłm habuerat: s ad hu.¬
militatis custodiam ñ habebat.
Et qͥd ꝓdest qđ contra hosti.¬
um insidias pene tota ciuitas

Expanded text:
, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi, quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit. Et totum corpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor. Corpora quippe animalium idcirco saepe, dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus. Et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eccłe m̾bra ꝑtinet de quib
supra dicitur. ⁊ d̾s autẽ non fa.¬
ciet uindictã electoꝵ suorũ ela.¬
mantiũ ad se : phariseus autẽ
merita iactans ad ea de quibus
derribilis in conclusione senten¬
dia subditur: uerũptam̃ filius
hominis ueniens putas inueniet
fidem in tra : Phariseus stans.

Expanded text:
mbra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
lo: &. circundabunt te & co¬
angustabunt te undiq. &. ad
t̾ram ꝓsternent te: & filios
tuos qui inte sunt. Hoc qͦq ꝗd
additur & non relinquent
in te lapidẽ suꝑ lapidem: etiã
ipsa iam eiusdem ciuitatis tͣns.¬
migratiõ testatur : quia diun
nunc in eo loco constructa ẽ.
ubi extra portam dñs fue¬
rat crucifixus  pͥor illa ierłm¬
ut dr̃. funditus est euersa.
Cui ex qua culpa euersioniᷤ
suȩ pena fuerit ilata: sub.¬
iungitur. Eo qđ non cognoue¬
ris tempus uisitationis tuȩ.
Creator quippe om̃iũ ꝑ incar-¬
nationis suȩ misteriu̾ hanc ui¬
sitare dignatus est: s ipsa ti-¬
moris &. amoris illiꝰ recordata
non est. Unde etiam ꝑ ꝓpħam
in increpatiõe cordis huma¬
n aues cęli ad testimonium
deducuntur: dũ dr̃. Miluꝰ in
cȩlo cognouit tempꝰ suum.⁊
turtur & hẏrundo. & cyconia
custodierunt tempus aduentꝰ

Expanded text:
lo, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, prior illa Hierusalem funditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est. Unde etiam per prophetam increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, dum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempu
Abbreviated transcription (Latin):
natus est. In hoc manifesti sunt
filii dei: & filii diaboli. Om̃is qͥ
non ÷ iustus non est de deo: &
quam audistis ab inicio ut
diligatis alterutrũ : non sicut cha¬
im qui ex maligno erat : & oc¬
cidit frẽm suum. Et ꝓpt᷑ quid

Expanded text:
um. In hoc manifesti sunt filii Dei et filii diaboli. Omnis qui non est justus, non est de Deo; etquam audistis ab initio, ut diligatis alterutrum. Non sicut Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et propter quid
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo concupiscentia carnis &
concupiscentia oculoꝵ est. & suꝑ¬
bia uitȩ : quȩ ñ est ex patre: sed
ex mundo est. Et mundus tran¬
sit : & concupiscentia eiꝰ. Qui aut̃
facit uoluntatẽ dei: manet ineter¬
num. filioli nouissima hora est.
& sicut audistis quia antixp̃ͣs ue
nit :i nunc antixp̃i multi sunt fac¬

Expanded text:
ndo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae: quae non est ex Patre, sed ex mundo est. Et mundus transit, et concupiscentia ejus. Qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum. Filioli, novissima hora est: et sicut audistis quia Antichristus venit, et nunc Antichristi multi fac
Abbreviated transcription (Latin):
habetis a sc̃o:  nõstis om̃ia. Ui¬
on scripsi uobis quasi gno¬
rantib ueritatem⁊ s quas
scientib eam: & qm̃ omne men¬
datium ex uerttate non est. Quis
qui negat patreni ͤ filiũ. Umis qui negat fili

Expanded text:
ancto, et nostis omnia. Non scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam: et quoniam omne mendacium ex veritate non est. Quis qui negat Patrem, et Filium. Omnis qui negat Fili
Abbreviated transcription (Latin):
filiam deseruit᷑ demonium.
Ubi datur exemplũ cateci¬
tandi & baptizandi infantes: qͥa
ui delicet ꝑfidem & confessionẽ paren¬
tum in baptismo liberant᷑ a diabo¬
lo infantes: qui nec dum ꝑ se saꝑe.
uel aliquid agere boni possunt

Expanded text:
filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt
Abbreviated transcription (Latin):
dũs dedit: et tu ĩmucꝰ
coseruo perduras et cũ hoc aĩo
ad mẽsam pacis accedis: Ii
tuã cõseruo pro tua liberacõe
cõcedis: Sed forsitan dicis
Abũmico fraudatus sũ mul¬
tis me lesit dispendiis ma¬
gnis me detrimentis onera¬
uit. Quicquid dixeris. pec¬
cumarũ uertitur causã nõ te
crucifixit sicut uidei xp̃m:
et tamẽ ille effusum sãgui¬
nẽ ad salutẽ corũ qui effude¬
rũt larga pietate cõcessit
AIninucũ deo ẽ: tundũ ꝑecł.¬

Expanded text:
us dedit, et tu inimicus conservo perduras? et cum hoc animo ad mensam pacis accedis? Illtuam conservo pro tua liberatione concedis? Sed forsitan dicis: Ab inimico fraudatus sum, multis me laesit dispendiis, magnis me detrimentis oneravit. Quidquid dixeris pecuniarum vertitur causa. Non te crucifixit, sicut Judaei Christum, et tamen ille effusum sanguinem pro salute eorum qui effuderunt larga pietate concessit. Inimicum Deo est tumidum pec
Abbreviated transcription (Latin):
s si quando peccassent ab illo mi¬
auis corriꝑentur: & ñ blaphemis
x barbaris hominib traderentur.
ua die autẽ templũl.
ab alienigenis pollutũ fuerat:
contigit eademꝰ purgatio¬
iea fieri uicesima & qͥnta mensis
qui fuit callei: & cũ leticia dieb
ad egerunt in modũ tabernałoꝵ:
dicdantes qđ ante modicũ tempo

Expanded text:
 si quando peccassent ut ab ipso mitius corriperentur et non blasphemis ac barbaris hominibus traderentur qua die autem templum ab alienigenis pollutum fuerat contigit eadem die purgationem fieri vicesima et quinta mensis qui fuit casleu et cum laetitia diebus octo egerunt in modum tabernaculorum recordantes quod ante modicum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quid. Ubi et additur.
Neq coctũ aqua. Sedquid
aqua iisi humanã sciam
designat: iuxta hoc qd̃ per
salomonc subhyrcorũ uoce
dicitur. aque furtine. dul

Expanded text:
dum quid? ubi et additur, neque coctum in aqua. Sed quid aqua nisi humanam scientiam designat? Juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae du
Abbreviated transcription (Latin):
& spu o.ñ potest introirẽ in
clamabat. Masculus ciiu̾s prepu¬
cii caro circimcisa non fuerit. pͥꝰ¬
pnetũ inpara diso hominil a me
datũ acdãm puaricante transgres¬
sus e. in qͦ m̃s peccauerunt: ꝑibit
de cetu scoꝵ: si non ei fuerit remedio
salutari subrentũ. Utraq gͦ puri.¬
ficatio & circiicisionis ut uiddelxet
in lege uieuanglis harcismatis.
tollende p̾uarecionis primȩ gr̃a
posita est. Et ne cui labentis scłi eta¬
ti suꝑni respectus munera deessent.
illi quoq qͥ a mundi exordio usq
ad tempora date circuncisionis
uł post datam circuncisionẽ de
alus nationib deo placuerunt:
uel hostiarũ oblationib. uel certe
sola fidei uirtute suas suoꝵq ani¬
mas creatori cõmendantes: a pͥ¬
ini reatus uincłis absoluere cu¬
rabant. Sine fide enĩ: impossibile
est placere deo. Et sicut alias
seriptũ est: iustus aut̃ ex fide ui.¬

Expanded text:
 non potest intrare in clamabat: « Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, pen paradiso hominibus a me datum, Adam praevaricante, trangressum est, in quo omnes peccaverunt, peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vi
Abbreviated transcription (Latin):
uabimur. Et facti sumus ut ini.¬
nuridiis oĩs nos: quasi pannus
Et cecidimiis quasi folium unures¬
si: e iniquitates nr̃ȩ quasi uentus
abstulerunt nos. Nonẽ. quimno¬
cet nomen tuum: qui consurgat
ꝙ teneat te. Abscondisti faciem
tuam a nob̃: & allisist nos in manu
iniquitatis nr̃e. Et nc̃ dñe pat̾ nr̃

Expanded text:
ti sumus ut immundus omnes nos, quasi pannus Et cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos: Non est qui invocet nomen tuum: qui consurgat, et teneat te: Abscondisti faciem tuam a nobis, et allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. Et n
Abbreviated transcription (Latin):
comedunt carne̾ suillam & uis
ꝓfanũ in uasis eoꝵ : qui dicunt re¬
cede a me. ñ appropinques mͥ qͥa
immundus es: isti fumus erunt in
furore meo: ignis ardens dota die.
Ecx scriptũ est. corã me: ñ tacebo
sed reddam &. retribuã in sinu eoꝵ
inquitates ur̃as. & iniqicitates pa¬
trũ ur̃oꝵ simul dicit dñs ⁊ qͥ

Expanded text:
omedunt carnem suillam, et jus profanum in vasis eorum. Qui dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia immundus es: Isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die. Ecce scriptum est coram me, non tacebo, sed reddam et retribuam in sinum eorum iniquitates vestras, et iniquitates patrum vestrorum simul, dicit Dominus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
rrascaris dñe satis: & ne ultra memi¬
heris iniquitatis. Sexta.¬
cce respice: popłs tuus õs
nos: ciuitas tua sc̃a facta
te patres nr̃i: facta ẽ in exustio¬
re ignis: & omia deñderabilia
nr̃a uersa sunt in ruinas. Numqͥd
suꝑ his continebis de dñe: tacebis
& asfliges nos uehement᷑: Quesie¬
runt me qui ante ñ int̾rogabat:¬
inuenert᷑ qui nͨ quesierunt me.
Dixi: eoce ego. eor ego ad gentẽ quȩ
non inuecabat nomĩ meum. ex pan¬
di manus meas dota die ad pptm
incredulũ: qui graditur in uia ñ
bona. post cogit᷑ationes suas. ꝓpłs¬

Expanded text:
mineris iniquitatis ecce respice populus tuus omnes nos civitas sancti tui facta te patres nostri facta est in exustionem ignis et omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas numquid super his continebis te Domine tacebis et adfliges nos vehementer quaesierunt me qui ante non interinvenerunt qui non quaesierunt me. Dixi: Ecce ego, Ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur in via non bona post cogitationes suas.
Abbreviated transcription (Latin):
cenderes: a facie tua montes deflui¬
erent: sicut exustio ignis tabesce.¬
rent atq arcderent igni: ut notũ
fieret nomen tiui inimicis titis:
a facie tua gs̃ turbarent᷑. Cumi fe¬
ceris mirabilia non sustinebimꝰ des¬
cendisti.i &. a facie tua montes deflu¬
rerũr. a scło ñ audiert̃: neq auri¬
bus ꝑceperunt. Oculus ñ uidit ds̃
absq te: quȩ p̾parasti expectantib
te. Occurristi letam⁊ & facienti
iusticiam: inuus tuis recordabim

Expanded text:
s a facie tua montes defluerent sicut exustio ignis tabescerent aquae arderent igni ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis a facie tua gentes turbarentur cum feceris mirabilia non sustinebimus descendisti et a facie tua montes defluxerunt a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt oculus non vidit Deus absque te quae praeparasti expectantibus te occurristi laetanti et facienti iustitiam in
Abbreviated transcription (Latin):
indurasti cor mostrũ. ne timeremꝰ
te: Conuertere ꝓpt̾ seruos tuos:
trib hereditatis tua. Quasi nichi¬
lum posserunt popłm scm tuum
hostes nr̃i: conculcauert̃ scĩficati.¬
onẽ tiiam: facti sumus quasi in
principio. cũ non dñiareris nr̃i.
neq inuocaret᷑ nomen tuuͣ super

Expanded text:
timeremus te? Convertere propter servos tuos, tribus haereditatis tuae. Quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum: hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam. Facti sumus quasi in principio, cum non dominareris nostri, neque invocaretur nomen tuum super
Abbreviated transcription (Latin):
utera suꝑ t̾ram: sic iuraui utt
non trasea: & non increpẽ
de.Montes enĩ cõmouebuntur.
& colles contremiscent. Miscdia
autẽ mea non recedet : & fȩdus
pacis moȩ ñ mouebitur. dixit
miserator tuus dñs. Quinta.¬

Expanded text:
a super terram: sic juravi ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et colles contremiscent: misericordia autem mea non recedet a te, et foedus pacis meae non movebitur: Dixit miserator tuus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore suo: & mundũ tradidit
disputationi eoꝵ: ut nͥ inueniat
homo opiis qđ oꝑatus ÷ d̾s ab ini¬
cio usq in finem. Et cognoui qđ
non ee̾t melius: nisi letari & face¬
re bene in uita sua. Omis eni ho-¬
mo qui comedit & bibit & uidet
bonũ de labore suo: hoc donum
dĩ est. Didici qđ omĩa oꝑa quȩ
fecit ds̃: ꝑseuerent᷑ in ꝑpetinu.
Non possumꝰ eis quicquã addere
nec auferre : quȩ fecit ds̃ ut.ti¬
meatur. Quod factũ est ipsum
ꝑmanet: quȩ futura sunt iam
fuerunt : & ds instaurat qd̾ abi¬
it. Uidi sub sole in loco iudicii
impietatẽ : & in loco iusticiȩ ini

Expanded text:
o, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus perseverent in perpetuum non possumus eis quicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa quȩ desiderauert oculi mei
ñ uag h ͤ s eis: nec ꝓhibui cor meũ
quin om̃i uoluptate frueretur:
&ͥ oblectaret se in his quȩ paue¬
ram. Et hanc ratus sum partem
meam: si uterer. labore meo.
sũq me conuertissem ad uniusa
oꝑa mea quȩ fecerant manus
mex: ẜ ad labores inquib frus¬
tra sudaueram: uidi in om̃ibus
uanitatẽ & afflictionem animi:
Enichĩ ꝑinanert sub sole.Ui.¬
ransiui ad contemplamoasi
sapientiam: erroresq & stul.¬
aiciam. Quid est inquã homo ut
sequi possit rege̾ factorẽ suums
Et indi quia tantum p̾cederet
sanentia stulticiam: quantum
differt lux a tenebris. Sapien¬
as oeuli in capite euis: Ftultus
in tenebris ambulat.& didici
qđ unus utriꝰq ee̾t interitus.¬
Et dixi in corde meo. Si unus
stulti & ms occasus erit: qͥd mͥ
ꝓdest qd̃ maiorem sapientiȩ oꝑam
dedi: Locutusq cũ mente mea:
animadũti qđ hoc quoq ẽe̾t ua¬
nitas. Non enim erit memoria
sapientis similit᷑ ut stulti in ꝑpe.¬

Expanded text:
deravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utrimeo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in per
Abbreviated transcription (Latin):
dustriam meã qua sub sole ftu¬
diose laboraui: habiturus post me
heredem: que gnoro utrũ sapiens
an stultus futurus sit. Et dñabit᷑
in laborib meis: quib desud iui &
sollicitus fui. Et ẽ. quiquã tam ua¬
num: Unde cessaui renunciauitq
cor meum ultra laborare sub sole.
Nam cũ alius laboret in sapientia.
& doctrina & sollicitudine: homi¬
ni ocioso quesita dimittit.& hoc
enim ꝓdest homini de unuerso
labore suo. & afflictione sũs qua
sub sole cruciatus est. Cunctidi.¬
nec ꝑ noctẽ mente requiescia. Et
hoc nonne uanitas est: Honne
melius ÷ comede & bihere ⁊ osten¬
dere anime suȩ bona de labodł:
suis: Et hoc de mamii cui eft.

Expanded text:
 qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesenim proderit nomini de universo labore suo et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dinec per noctem mente requiescit: et hoc nonne vanitas est? Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae sua bona de laboribus suis? et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
.& gauidio dixi. Quid frustra dc̃i.¬
peris: Cogitaui in corde meo abs.¬
trahere a uino caruem mea. Nt
animũ nieum tranfferrem ad sapien¬
tiam deuitarem q stulticiam: dones
uiderem qͥd c̾ẽt utile filiis homi.¬
num: quo facto opus ÷ sub solen
nmero dierum uite suȩ. Maqns¬
tan uineas: feci ortos & pome

Expanded text:
frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magniplantavi vineas: Feci
Abbreviated transcription (Latin):
ic foris uestiti & templi nͣ tantũ
parietes uerũ etiam laquearia
trabes. ostia.postes. & pauimenta
erant cooꝑta: s & uasa uel uten.¬
slia domis itriꝰq cuncta pene
aurea: neq hȩc de auro purissi.¬
mo fieri licebat. Fructꝰ eciã ar¬
boꝵ qui in domo dñi offereban¬
tur purissimi & exquisiti ẽẽ ube¬
bantur: hoc ÷ uitis oliuȩ. turiꝰ.
myrre. uel stactis. & ceterarum
huiꝰ modi. Quȩ uidelicet cunc

Expanded text:
et foris vestiti, et templi non tantum et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, olivae, thuris, myrrhae, vel stactis, et caeterarum hujusmodi. Quae videlicet cunc
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ melodia. letis noctẽ uigilii
re more transegimꝰ: ita etiam pe.¬
ieralia cordium nr̃oꝵ semꝑ ne¬
essariis bonoꝵ oꝑum decoremꝰ
anatib: semꝑ in nob̾ flãma di¬
une parit̃ & frat̾nȩ caritatis au.¬
geseat: semꝑ in sanctuario pec.¬
boris nr̃i cglestiũ memoria p̃cepto.¬
ca resonet. Hii sunt enĩ fruct
bone arboris: hic boni thesaur᷑¬
laenclis. Hec fundam̃ta sapientis
ochitecti: quȩ nob hocdierna sc̃ĩ
tuangłi lectio cõmendat: ñ nos
drmã solummͦ s uirtutẽ pociꝰ
hibere pietatis. Qđ etiam mis.¬
nca ueteris instrum̃ti hystoria di¬
igenter insinuat: quando uł moy
utraq enĩ domꝰ firmit᷑ fundata
eͥ. refaccur: tabnaculũ qͥdẽ quia
compactos de tabulis habebat pa¬
retes suꝑ ba ses argenteas: templũ
quib & tab̾naculũ om̃e factũ.
ẜ templũ intꝰ ornatum ac desuꝑ
trctum fulgebat. Aitrũ etiam de
hesauro bono optimũ ꝓferebat᷑.
de quo & tabnaculi parietes int̾

Expanded text:
um melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorsancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel MoyUtraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus
Abbreviated transcription (Latin):
mini: audite qd uirgo in uterõ asqͥ¬
piet. Non ex desiderio partũ con¬
cipiers. neq serpentis ꝑsuasione de¬
cepta ẽ: neq eius afflatib ueneno¬
sis infecta: s uirgo in utero acci:¬
piet: p̾dicationẽ angłi suscipienꝰ:
ꝓpharum testimoniã assumens.
Uirgo in utero accipiet: ut deun
dignant᷑ incarnatũ ad mundi pa-¬
riat salutẽ. Ecce inquit: hoc ipsũ
qͦd dicit ecce. admirantis est tani¬

Expanded text:
mini, audite quod virgo in utero accimini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tan
Abbreviated transcription (Latin):
saluabit popłm suũ a peccatis eor.
sanguine uidelicet suo cunctos rt¬
dimens: morte sua de mortis cos
liberans potestate. Ipse saluabit:
hoc ẽ saluator om̃iũ hõiũ fideli.¬
um atq credentiũ. Hoc autẽ totĩ
factũ est. Quid totum: Hoc de uniꝰ¬
geniti descensione. hoc de ista dñi
incarnatione: hoc de angłi ad ui¬
ginẽ deftinatione: hoc de ipsius
uirginis desponsatione uel castitate
Hoc enĩ totũ factũ ẽ: ut unũ cõ¬
pleretur & unum consũmaret᷑. Quidẽ
iuud qͦd uirgo genuit. ⁊ qͦd uirgo
ꝑmansit. qͦd mat̾ fuit: & intac̾ta
ugoꝑseuerauit. Ecce uirgo in utero aco¬
cipiet. Audite quid dicit om̃is filie
euę: audite om̃s uos quȩ heredi.¬
tatem doloris & tristiciȩ. post il¬
lam & ex illius c̃dẽpnatione sũpli¬
tis: uos quȩ in tristicia generatis
filios. uel magis uos quȩ concupis¬
cȩntiam corruptibilẽ non tenuistis.
Audite & lȩtamini: audite & c̾sola.¬

Expanded text:
salvabit populum suum a peccatis eorum, salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad topleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consola
Abbreviated transcription (Latin):
men: nec ex te ei uocabulũ consti¬
tues: s nõmina. & uoca exultan¬
do iħm. id ẽ saluatorẽ. Saluato¬
rem eũ eẽ. testare: nec ex tẽpore¬
cepisse saluare: s etiã antiquissi¬
mũ saluatorẽ. Ipse enĩ saluũ fa¬
ciet popłm suũ a peccatis eors.
Duo enim ꝑ hoc uerbũ preclara
designant᷑: qͣd & ds fuerit & dñs
prius. ante incarnatione̾ xp̃s: &
qͦd popłs eiꝰ ab ip̃io saluandus
iam tunc annuntiabat᷑. Et ideo
dictũ ẽ ipse saluũ faciet popłm suũ
a peccatis eoꝵ: ut uere ds̃. Dei enĩ
est uirtꝰ: a peccato saluare. uel pecca.¬
ta diraittere. Iste gͦ filiꝰ dĩ habens
popłm suũ: ipsũ uenit ut dictũ est
liberare a peccatis atq saluare. si ue
ex iudeis siue ex gentib: de quo
ipsi iam ꝑ ꝓpħam fuerat elocutus
dicens. Dñis dixit ad me filiꝰ ms̃ es
tu. ego hodie genui te: pete a me
.& dabo tͥ gs̃ hereditatẽ tuam.⁊
⁊ possessionẽ tuam t̾minos t̾re. Iyse

Expanded text:
men, nec ex te ei vocabulum constimen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, salvatorem. Salvatorem eum equissimum salvatorem. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus, et quod populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fuerat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Coniugem eã dico: ꝓptea
ut diabolo uirginitatẽ e̾ius oc¬
cultẽ : ut uideoꝵ prauitatẽ exclu¬
dã. atq deiciam: ut legis institu¬
ta ñ destruã : & in consequentibuᷤ
demonstrabo qͦd ista nec tua roniux
scłm consuetudinẽ conugii habe¬
atur.⁊ nec iste qui genãtur tuus fi
te patris in humano corpore scõ
cooꝑante sp̃u int̾ hoĩes uenit.
Iste est: de quo scriptura p̾nũtia¬
uit dicens. Puer natꝰ ẽ. nobis: &
filiꝰ datꝰ est nob̾. Patris & enĩ unige¬
nitꝰ filiꝰ ex uirgine generatꝰ est: ut
rat. icerũ renouaret atq erigeret:
& qͥ ꝑ prauã uoluntatẽ. filii effecti
fuerant diaboli: ꝑ aloptionẽ gr̃ȩ.
filios efficeret dei.
ariet inquit filiũ: & uoca¬
bis nomen eiꝰ tħm. Uirgo
generat: & tu hc̃ genitum uõca¬
bis iħm: qͦd int̾pretat᷑ saluator.
Ipse enĩ saluũ faciet popłm suũ:
a peccagis eoꝵ. Uocabis ait nom̃
eiꝰ hoc Punte fuit: qͦd ante scła no¬
minatũ est. Non tu ei pones no¬

Expanded text:
em eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste qui generatur, tuus fite Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut rat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. ariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. Non tu ei impones no
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestẽ thesaurũ: ut dĩtatis diui¬
tias: sic̃ plenissimã sc̃itatẽ: sic̃ ꝑfec¬
tam iusticiã. Accipe eã sic̃ unige¬
niti mansionẽ: sicͣ honorabile tem
domũ iminaculatã. Ita gͦ ioseph
fili claiuid: ne timueris acciꝑe eã
tͥ cõmencdatã: tuȩ religiositati cre¬
ditam. Serua: fer curam⁊ atten¬
de: fugiens ab herode duc in egy¬
ptum: iterũ remeans post herodi
mortẽ deduc in t̾rã isrł. Ne timu¬
eris accrꝑe mariã coniugẽ tuam.
Coniuge audiens ñ expauescas: ñ

Expanded text:
aurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile tempdomum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavesca
Abbreviated transcription (Latin):
tetur de sp̃u: hoc̃ ioħes cene¬
gat de ꝑsona qͥa & iustuni sic
erat. ut & discipłis dñs spiritu¬
& ioħes isci̾em turbis carnalib
ñ de suo sp̃ti. s de corpore res¬
ponderet. Torrariũ ergo uide¬
nuit:  tam̃ a uleritatis tramite
ñ recessit. Qui cũ se etiam ꝓpħã
negat. quiã indelicet ñ solum
poterat redẽptore̾ p̃dicere. s etiã
demonstrare: quisnam sit conti¬
nuo expͥmit. dum subiungit.
Ego uox clamantis in deserto.

Expanded text:
tetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat ut discipulis Dominus spirituet Joannes eisdem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo verinuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto.
Abbreviated transcription (Latin):
batur. & ignis eum ñ tangebat: &
seut tres pueri in camino inclusi
habebantur. & tamen eos ñ lede.¬
bat incendiũ nec odor fumi erat
stris non aꝑtis allatũ est pranli.¬
um ab abacue: ita & hȩc sc̃a uir¬
go genuit dñm: s intacta per

Expanded text:
tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat stris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit D
Abbreviated transcription (Latin):
geratus u̾diq totus est ia eelo
& in t̾ra: & apud patre et in
uirgine:⁊ & ñ diuiditur. ut dic¬
tum̃ est neq scinditur neq in
partes efficitur: s totus totũ
tenet. totum implet: totum il¬
lustrat. & possidet: Huiꝰ itaq
unigeniti dei dr̃ hȩc mat̾ uir¬
go maria: digna digni: unma¬
culata scĩ: una unius: unica
unis. Nec enĩ alter unigenituᷤᷤ
suꝑ terrã uenit: aut alia uirgo
iingenitũ genuit. In his om̃ib
quȩ dicta sunt: desponsata legi¬
tur mater eius maria. Et ait
Primo ab angłis custodientibus
eam: ꝓtegent̾ib eam: conseruan.¬
tibus eam: uel eius beatissimã
animã ad honorẽ illius qui ab
ipsa generandus erat. Dehinc
inuenta ñ incongrue putat᷑ ab
ipso beato ioseph sco &̃ iusto: qͥ
pͥene licentia maritali. licet eam
non contingeret: futurȩ tamen
ut putabatur uxoris om̃ia noue
oseph autem .ii. rat.¬
uir eius inquit cum eẽt homo
iustus: & nollet eam traducere.

Expanded text:
genitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait:nventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ. plasmatctis. .s. creatoris cun¬
.ctoꝵ. Illius qui in excelsis sine ma¬
tre. & in t̾ra est sine patre: illius
qui in celis. scđm deitatem in si mi
est pãtris: & in terris sccłm corꝑis
suscertionẽ in sini est matris. Omag¬
ne admirationis gr̃a: o menarrabi¬
lis suauitatis głã.⁊ o messabile mag¬
nũq sa cramefitũ. Ipsa ẽadẽ uirgoͣ
psa & mat̾ dm̃. Ipsa genitrix: ipsa
eis ancilla. Plasmatio eius: ipsa
quȩ genuit. Quis unquã ista au¬
dunt: Quis uicrc talia: Quis hoc
excogitare potuit. ut mater uirgo
et: intacta generaret: quȩ &
uirgo ꝑmansit & genuit: Sicut
enim quondã rubus cõburi uide.

Expanded text:
cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et in terris est sine patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
intra lacum lednũ incluso. clau¬
stris non aꝑtis allatũ est prandi.¬
um ab abacuc: ita & hȩc sc̃a uir¬
go genuit dñm: s intacta per¬
mansit. Mater effecta ẽ: sed uirgi¬
nitatẽ non amisit. Genuit infan

Expanded text:
intra lacum leonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non a
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i sententia ad men.¬
dem reducitur: ex huiꝰ nobis lecti.¬
onis uerbis questio ualde implexa
generat᷑. Alio quippe in loco in.¬
quisitus a discipłis dñs de helie
aduentu: respondit. Helias iam
uenit .x. non cognouert eum: si
fecerunt in eo quec̾q uoluerunt.
Et si uultis scire: iohes ipse est
helias. Requisitus aut̾ ionannes:
dicit. Non sum helias. Quid est
affirmat. hoc ꝓpħa ueritatis ne¬
gat: Ualde namq int̾ se diu̾sa
sunt: ipse est. & non sum. Quo mͦ
S si subtilit᷑ ueritas ipsa reqͥrat᷑.
hoc qͦd int̾ se contrariũ sonuit:
quo mͦ contrarium ñ sit inuenit᷑.
Ad tochariam namq de ioħe
anołs dicit. Ipse p̾cedet ante illũ.
in sp̃u &e uirtute heliȩ. Qui ic¬
errco uenturus in sp̃u & uirtute
heliȩ dicit᷑: quia sicut helias
ioħes preuenit primũ. Sicut

Expanded text:
toris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid est affirmat, hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. QuomodoSed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias Joannes praevenit prim