comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate crucis. mundi suꝑbia de¬
belletur: lumine sidei. erroꝵ
tenebre depellantur. Nec in
uno id loco. aut in una fiat
regione ÷ s exaltate uocem.
ut in omnem terram exeat
sonus uester: & infines orbis
terre. uerba uestra.Ut autẽ
doctrina ueritatis libentius
audiatur. facilius credatur.
deuotius recipiatur÷ leuate
manum: ut qͦd uerbis doce.¬
tis. miraculis confirmetis.
Que omnia impleta st̃:
quando discipuli ꝓfecti. pre¬
dicauer̃t ubiq ⁊ deo cooꝑan¬
te & sermonem confirman.¬
te. sequentib signis. Potest
legi & ita. Uos predicatores
uerbi dei. ascendite de ual-¬
le ad montem. de littera ad
sp̃m ÷ de carnalib cerimoni.¬
is legis. ad sublimia sacra.¬
menta euangłii: & ita in
monte illo caliginoso in qͦ
est deus. idẽ inscripturarũ
scientia positi. leuate signũ
& cetera. Uel ita. Uos quos sub¬
limia predicare precipio. ad
sublimia mente conscendite :
ut in monte contemplationis
discatis. qͦd in mundi huius
ualle doceatis: & insublimi.

Expanded text:
tate crucis mundi superbia debelletur, lumine fidei errorum tenebrae depellantur. Nec id uno in loco, aut in una fiat regione, sed exaltate vocem ut in omnem terram exeat sonus vester, et in fines orbis terrae verba vestra. Ut autem doctrina veritatis libentius audiatur, facilius credatur, devotius recipiatur, levate manum ut quod verbis docetis, miraculis confirmetis. Quae omnia impleta sunt, quando discipuli profecti praedicaverunt ubique, Deo cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis . Potest legi et ita. Vos praedicatores verbi Dei, ascendite de valle ad montem, de littera ad spiritum, de carnalibus caeremoniis legis ad coelestia sacramenta Evangelii; et ita in monte illo caliginoso, in quo est Deus, id est Scripturarum scientia positi, levate signum, et vocem. Vel ita: Vos, quos sublimia praedicare praecipio, ad sublimia mente conscendite, ut in monte contemplationis discatis, quod in mundi hujus valle doceatis; et in sublimi,
Abbreviated transcription (Latin):
te abominationes secute
sunt ignorantiam: odia.
maledicta. blasphemie:
inquib miser ille popłs
cotidie crescit in per̾: ita
ut nullus sit reꝓborum qͥ
fumi illius agm̃ effugias.

Expanded text:
tae abominationes secutae sunt ignorantiam, odia, maledicta, blasphemiae; in quibus miser ille populus quotidie crescit in poenis, ita ut nullus sit reproborum, qui fumi illius agmen effugiat.
Abbreviated transcription (Latin):
compellebat. Sume ergo
parabolam contra regem
babilonis. Exulta cum tre¬
more: clama cum stupo¬
re. Quom cessaint exactor.
quicuit tributum: Insticit
cotidic sp̃c fornicationis a¬
licuius turpitudinis & in¬
munditie tributum exi¬
gens: nec erat repellendi
facultas. uel uirtus resi¬
stendi. Quomͦ gͦ cessauit
exactor⁊ quieuit tributũ:
Insurgens in me sp̃c ire.
ad uerba furoris crebrius

Expanded text:
erat. Sume ergo parabolam contra regem Babylonis. Exsulta cum tremore; clama cum stupore: Quomodo cessavit exactor? quievit tributum? Institit quotidie spiritus fornicationis, alicujus turpitudinis et immunditiae tributum exigens; nec erat repellendi facultas, vel virtus resistendi. Quomodo ergo cessavit exactor, quievit tributum? Insurgens in me spiritus irae ad verba furoris crebrius
Abbreviated transcription (Latin):
autem ipse est omniũ existenti.¬
um esse⁊ ita & omniũ uiuentiũ
uita: omniũ sapientiũ sapientia.
Adhanc formã creata ẽ raciona:

Expanded text:
autem ipse est omnium existentium esse, ita et omnium viventium vita, omnium sapientium sapientia. Ad hanc formam creata est rationa
Abbreviated transcription (Latin):
occulto oꝑe sp̃uali. in ca iusa
que similia sunt corporalib a
nima rapitur. extasis dicitur.
uel excessus: qua uisione. oc.¬
culta reuelantur. & premon.¬
strantur futura. Cui cũ acces.¬
serit uisio intellectualis. de
qua postea tractabimꝰ: fit ta¬
lia uidens ꝓpheta÷ uel miste.¬
ria loquens. uel occulta pasb¬
fatiens: uel uentura prenunci.¬
ans. In excessũ mentis petrus

Expanded text:
occulto opere spirituali in ea visa, occulto opere spirituali in ea visa, quae similia sunt corporalibus, anima rapitur, exstasis dicitur, vel excessus: qua visione occulta revelantur et praemonstrantur futura. Cui cum accesserit visio intellectualis, de qua postea tractabimus, fit talia videns propheta, vel mysteria loquens, vel occulta patefaciens, vel ventura praenuntians. In excessu mentis Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. Porro uisio quã ideo spi¬
ritalem dicimꝰ. quia in sp̃u
hominis. alterius sp̃c oꝑatio.¬
ne formatur ⁊ aut ꝑ somniũ
fit: aut ꝑ excessũ. Per somniũ
cũ a bonis spiritib corporaliũ
rerũ imagines in animo dor.¬
mientis formantur. Que ꝓfe.¬
cto uisio licet ꝓphetica sit:
ꝓphetam tam̃ ñ facit. ꝓphe¬
tica quippe uisio illa fuit. qua
ioseph patriarcha uidit solẽ
& lunã & stellas undecim ado.¬
rare se: ꝓpheta tam̃ hac uisio.
ne ñ fuit ⁊ si ipsius uisionis mi¬
steriũ ñ intellexit. Neq phara.
fucure ubertatis famisq sequẽ.¬
tis. in somnis dicitur conspexis.
sompnii illius occasione. ꝓpo.¬
sidi sui reserauit archanum.
Nec nabugodonosor ꝓphete
nomine dignũ estimo. cui statii¬
A illa in somnis apparuit: s po.¬
tius damelem cui somniũ ipsũ
sompniiq dacũ est nosse uirtutt̃
Preterea cũ sano corpore. nec
somno senfib consopitis. aliquo

Expanded text:
ramus. Porro visio, quam ideo spiramus. Porro visio, quam ideo spiritualem dicimus, quia in spiritu hominis alterius spiritus operatione formatur, aut per somnium fit, aut per excessum. Per somnium, cum a bonis spiritibus corporalium rerum imagines in animo dormientis formantur. Quae profecto visio, licet prophetica sit, prophetam tamen non facit. Prophetica quippe visio illa fuit, qua Joseph patriarcha vidit solem, et lunam, et stellas undecim adorare se . Propheta tamen hac visione non fuit, si ipsius mysterium visionis non intellexit. Neque Pharaon futurae ubertatis, famisque sequentis in somnis dicitur praesagium somnii illius occasione, propositi sui reseravit arcanum. Nec Nabuchodonosor prophetae nomine dignum aestimo, cui statua illa in somnis apparuit, sed potius Danielem, cui somnium ipsum, somniique datum est nosse virtutem . Praeterea cum sano corpore, nec somno sensibus consopitis, aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmata uana deludicur.
uel dormientib uel egrotanti.¬
bus. rerũ fantasie a malis spi.¬
ritib animo presentant᷑: uel
cũ uigilante & sano corpore.
anima ab ipsis. ã sensib abri.¬
pitur. Nam ꝓ certo scimus
multorũ oculis ita delusum
esse. ut homo eis bestia uideretͣ⁊
ut aqua fluere ubi nulla erat
aqua estimarerur: ut ignis se.¬
uire. ubi ignis ñ erat putaret᷑.
Et multa huiꝰmodi. Quod autẽ
a demonib somnia multa for¬
mentur: nulli incredibile est.
freneticis uero uel quolibet
alio morbo affectis. licet ipsa
ualitudine multa uisa formẽ¬
tur: potest tam̃ fieri ut a ne¬
quã spiritib multa eorũ ani.¬
mis obiectentur. Nerũ quocr¬
ens animã ã sensib quasi in
quandã excessũ malus abrip̃
sp̃s ⁊ delusũ fantasmatib ho¬
minẽ. aut demoniacũ facit.
aut arrepticur. aut falsũ pro¬
phetã. Hanc itaq uisionẽ
quã fantasticã diximr: ab pro¬
phecarũ officio omnino sepa¬

Expanded text:
phantasmata vana deluditur, phantasmata vana deluditur, vel dormientibus, vel aegrotantibus, rerum phantasiae a malis spiritibus animae praesentantur, vel cum vigilante et sano corpore, anima ab ipsius sensibus abripitur. Nam pro certo scimus multorum oculis ita delusum esse, ut homo eis bestia videretur, ut aqua fluere, ubi nulla erat aqua, aestimaretur; ut ignis saevire, ubi ignis non erat, putaretur: et multa hujusmodi. Quod autem a daemonibus somnia multa formentur, nulli incredibile est. Phreneticis vero, vel quolibet morbo alio affectis, licet ipsa valetudine multa visa formentur, potest tamen fieri, ut a nequam spiritibus multa eorum animis objectentur. Verum quoties animam a sensibus, quasi in quemdam excessum malus abripit spiritus, delusum phantasmatibus hominem, aut daemoniacum facit, aut arreptitium, aut falsum prophetam. Hanc itaque visionem, quam phantasticam diximus, a prophetarum officio omnino sepa
Abbreviated transcription (Latin):
uisio. nec ꝓphetica aliqndo
est. nec ꝓphetã aliqͣnͣdo fa¬
cit: nisi forte ideo ꝓphetica dici
possit. quod res sensibiles qͣndo
ꝓphetice sunt. imaginari in
animo possunt. Fantastica sa¬
ne uisio:aliquando a corpore
fit. aliqͣndo ab anima: aliqͣndo
autem ab aliquo alterius natu¬
re spu. Acorpore: uel somno
uel morbo. Somno: quando
dormientib nobis corpore. ani¬
ma que dormire ñ potest. ua¬
cantib sensib quib in ueris
corporib intuendis occupaba¬
tur. interim in corporũ fanta¬
siis naturaliter uersatur.
Morbo. qñ mala aliqua uali.¬
tudine sensib perturbatis.
uisa similia corporib cernun.¬
tur: qđ freneticis seꝑe acci.¬
dere manifestũ est. Sane
ab ipsa anima fancastica ur¬
sio est: qͣndo ea ipsa que ani.¬
ma in se frequenti uersat
cogitatione dũ uigilat ⁊ per
fantasias quasdam contuetur
cũ dormit. Porro ab alterius
nature spũ formatur hec ui.¬
sio⁊ qnͣdo uel oculis carnis ꝑ

Expanded text:
visio nec prophetica aliquando visio nec prophetica aliquando est, nec prophetam aliquando facit, nisi forte ideo prophetica dici possit, quod res sensibiles, quando propheticae sunt imaginari in animo possunt, Phantastica sane visio aliquando a corpore fit, aliquando ab anima, aliquando autem ab alterius naturae spiritu, a corpore, vel somno, vel morbo. Somno, quando dormientibus nobis corpore, anima, quae dormire non potest, vacantibus sensibus, quibus in veris corporibus intuendis occupabatur, interim in corporum phantasiis naturaliter versatur. Morbo, quando mala aliqua valetudine sensibus perturbatis, visa similia corporibus cernuntur, quod phreneticis saepe accidere manifestum est. Sane ab ipsa anima phantastica visio est, quando ea ipsa, quae anima in se frequenti versat cogitatione, dum vigilat, per phantasias quasdam contuetur, dum dormit. Porro ab alterius naturae spiritu formatur haec visio, quando vel oculis carnis per
Abbreviated transcription (Latin):
curabantur ꝓphecica fuit: ui.¬
dentes tam̃ ꝓphetas ñ fecit.
Sensualis etiam fuit illa ui.
sio qua sc̃s abrahã tres uiroᷤ
uidit. descendentes ꝑ uiam
quam & ꝓpheticã esse ipse
ñ dubitauit: qͥ tres uidit. &
unum adorauit. Ex illa autẽ
sensuali uisione quamuis
ꝓphetica fuerit. ipse abraham
ꝓpheta ñ fuit: s ex alia qua il.¬
iam sensualem ꝓpheticã esse
conspexit. Magis igitur ꝓpheca
fuit. qui exaratas in pariete
aule regie babilonis literas ex.
nem illam qua in animo corpo.¬
raliũ rerũ quas sensu ꝑcepimꝰ
uidemꝰ imagines. itcirco imagr¬
nariam dicimus: quia ñ aliun.¬
de nobis ingerunt᷑ harũ rerũ
similitudines ⁊ s a nobisipsis
ꝑ sensus inducte. sicut eas fo.¬
ris uidimꝰ. ita eas intus imagi¬
namͣ: uel ex eis ipsis alias fin.¬
gimꝰ. Nam similitudinẽ cerui
quadrupedis. quẽ oculis uidi
intus imaginor: & ex ea cerui
sexpedũ qͣm nunquã ur¬
di imaginẽ fingo. Hec autẽ

Expanded text:
curabantur , prophetica fuit; vicurabantur , prophetica fuit; videntes tamen prophetas non fecit. Sensualis etiam illa visio fuit, qua sanctus Abraham tres viros vidit descendentes per viam : quam et propheticam esse ipse non dubitavit, qui tres vidit et unum adoravit. Ex illa autem sensuali visione, quamvis prophetica fuerit, ipse Abraham propheta non fuit; sed ex alia, qua illam sensualem propheticam esse conspexit. Magis igitur propheta fuit, qui exaratas in pariete aulae regiae Babylonis litteras exponem illam, qua in animo corporalium rerum quas sensu percepimus, videmus imagines, idcirco imaginariam dicimus; quia non aliunde nobis ingeruntur harum rerum similitudines, sed a nobismetipsis per sensus inductae, sicut eas foris vidimus, ita eas intus imaginamur, vel ex eis ipsis alias fingimus. Nam similitudinem cervi quadrupedis, quem oculis vidi, interius imaginor, et ex ea cervi sex pedum quem nunquam vidi, imaginem fingo. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uisio uero fantastica est: qua
corporaliũ rerũ fantasmata
uel oculis uel animo obiciun.¬
tur. Porro spiritalis uisio est:
qua usibiliũ rerũ imagines
aliquid significantes. in ipso
sio racionalis est: qua uera a
falsis. uel uirtutes ã uitiis discer.¬
nuntur. Intellectualis est autẽ
uisio: qua ñ dico uera ã falsis
discernuntur: s qua in ipsis ue.¬
ris. ueritas ipsa conspicit᷑. Itaq
uisio sen sualis incorpore est.
corporeos omnes sensus eorũq
uim naturãq complectens.
Dicimus eñi inspice & uide
quam albũ sit. gusta & inde
qͣm dulce sit. audi & uide qͣm
sonorũ sit. olfac & uide quam
odoriferũ sit: tange & uide ꝗͣ
lene sit. Omns itaq ꝑcarna.¬
les sensus exꝑientia: insio dici¬
tur sensualis. Que quidẽ uisi
o ꝓphetica esse pocest: ꝓphe.¬
tam uero facere ñ potest: Uisio
quippe serpentis enci qͤm mo¬
yses exaltauit in beremo. qͦ
filii israel a serpentiũ morsib

Expanded text:
Visio vero phantastica est, qua Visio vero phantastica est, qua corporalium rerum phantasmata vel oculis vel animo objiciuntur. Porro spiritualis visio est, qua visibilium rerum imagines aliquid significantes in ipso sio rationalis est qua vera a falsis, vel virtutes a vitiis discernuntur. Intellectualis autem visio est qua, non dico vera a falsis discernuntur, sed qua in ipsis veris veritas ipsa conspicitur. Itaque visio sensualis in corpore est, corporeos omnes sensus, eorumque vim naturamque complectens. Dicimus enim, inspice, vide quam album sit; gusta et vide quam dulce sit ; audi et vide quam sonorum sit; olfac et vide quam odoriferum sit; tange, vide quam lene sit. Omnis itaque per carnales sensus experientia visio dicitur sensualis. Quae quidem visio prophetica esse potest, prophetam vero facere non potest. Visio quippe serpentis aenei, quam Moyses exaltavit in eremo, qua filii Israel a serpentum morsibus
Abbreviated transcription (Latin):
mi. de onerib locu¬
turus: qđ graue onꝰ
pp̃se lusceꝑĩ Unde inuocan.¬
dus est a nobis ipse sp̃c ⁊ ut qͥ
nob̃ primũ onꝰ imposuit cari.¬
tatis. omne onꝰ leue fatiat. qđ
ur̃is possit seruire ꝓfeccib:
quatinus qͥ dedit affectũ. sui
luminis infusione prestet
offectũ. Et onus quidẽ babiloniᷤ
quantũ spectabat ad titulũ:
hesterna die sicut potuimus
explicauimꝰ. S cũ scriptũ sit.
onus babilonis qđ uidit ysar¬
as filius amos: querendũ puta.¬
uimus quomͦ uisũ sit ab ysai¬
a onꝰ illud maxime cũ plures
sint uisiones: & ob quandam
uisionis excellentiã. ꝓphete¬
sint appellati uidentes. Est
quippe uisio sensualis: uisio
imaginaria ⁊ uisio fantastica⁊
uisio spiritalis⁊ uisio rationa.¬
lis: insio intellectualis. Uisio
sensualis est: qua corporeis sen¬
sib corporalia senciunt᷑. Nisio
imaginaria. qua earũ rerũ
que per corpus sentiuntur.
uel ex eis que ꝑcepta sunt. alia
que ñ sunt sensa finguntur.

Expanded text:
mi, de oneribus locuturus, quod grave onus ipse susceperim. Unde invocandus est a nobis ipse Spiritus, ut qui nobis primum onus imposuit charitatis, omne onus leve faciat, quod nostris possit servire profectibus; quatenus qui dedit affectum sui luminis infusione praestet effectum. Et onus quidem Babylonis, quantum spectabat ad titulum, hesterna die, sicut potuimus, explicavimus. Sed cum scriptum sit: Onus Babylonis, quod vidit Isaias, filius Amos, quaerendum putamus, quomodo visum sit ab Isaia onus istud: maxime cum plures sint visiones, et ob quamdam visionis excellentiam prophetae appellati sint videntes. Est quippe visio sensualis, visio imaginaria, visio phantastica, visio spiritualis, visio rationalis, visio intellectualis. Visio sensualis est, qua corporeis sensibus corporalia sentiuntur. Visio imaginaria, qua earum rerum, quae per corpus sentiuntur, vel ex eis quae percepta sunt, alia quae non sunt sensa finguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
est seꝑatione destructa: pauciᷤ
quidem uerbis s ꝓfundis sen-¬
tentiis comp̃hendit. Nunc ue¬
ro ad eos qui uel euangelii ue¬
ritatem ñ susceperunt ut sal¬
ui fierent. uel qui susceptam
fidei ueritatẽ iniquis oꝑib
corrũpebant: ꝓphȩtantis ser¬
mo conuertitur. Asũmitate
celi dñs & uasa furoris eius
ut disꝑdat omnẽ terrã. Non
hanc terram quã calcamus
p̾nuntiat disꝑdendam ÷ s terre
nomine eos uult intelligi. qͥ
ñ nisi terram sapiunt: qui ter¬
renis desideriis diuina ꝓmis¬
sa postponunt ⁊ qui eternis.
temꝑalia p̾ferunt: qui spre¬
ta euangłii ueritate. mundi
uanitatib & errorib implicã¬
tur. hos nimirũ disꝑdendos:
pͥmissa sententia ꝓphȩ declarat.
Sciendum sanc qdđ duob mo-¬
dis disꝑdunt᷑ peccatores: cum

Expanded text:
est separatione destructa, paucis quidem verbis, sed profundis sententiis comprehendit. Nunc vero ad eos, qui vel Evangelii veritatem non susceperunt, ut salvi fierent; vel qui susceptam fidei veritatem iniquis operibus corruperunt, prophetantis sermo convertitur. A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Non hanc terram, quam calcamus praenuntiat disperdendam, sed terrae nomine eos vult intelligi, qui nonnisi terram sapiunt, qui terrenis desideriis divina promissa postponunt, qui aeternis temporalia praeferunt, qui, spreta Evangelii veritate, mundi vanitatibus et erroribus implicantur. Hos nimirum disperdendos praemissa sententia prophetae declarat. Sciendum sane quod duobus modis disperduntur pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penitenciã. desinunt esse
qđ erant ÷ & incipiunt ẽẽ qđ
ñ erant: scđm illud. Uerce
impios & ñ crunt. Uel certe
cũ de malis indeteriora ruen¬
tes: postremo eternis suppli¬
tis mancipantur. Et pͥmũ illud
ab ip̃o dño in suis fieri. qui
miseretur cui uoluerit. nul¬
lus ambiget xp̃iamis: seqñs
illud. eius qͥdem iuditio. s spi-¬
rituum maloꝵ ministerio. scͥp¬
turarũ auctoritate ꝓbatur.
Nam & diabolus misit in cor
iude pͥmũ ut traderet dñm⁊
deinde ut suspenderet semet¬
ipsum. & in egiptios misit dñs
iram & indignationẽ & tribu¬
lationẽ. inmissiones ꝑ angłos
malos. Nerũ cur alius assu-¬
matur alius relinquatur
cur iste conuertat᷑ sanandu.
iste tradatur demonib indu¬
randus uel pumendus: ad
occulta dei iuditia ac ꝓfun-¬
da consilia ꝑtinere sciamus.
Ideo ait. A sũmitate cęli dñs
& uasa furoris eius:. ut disꝑdat
omnem terram. Summitas
cȩli. ut mͥ uidetur ipsa sũma
ac beata tͥnitas est: & qua ꝓfec¬

Expanded text:
nt esse quod erant, et incipiunt esse quod non erant, secundum illud: Verte impios, et non erunt ; vel certe cum de malis in deteriora ruentes, postremo aeternis suppliciis mancipantur. Et primum illud ab ipso Domino in suis fieri, qui miseretur cui voluerit, nullus ambigit Christianus: sequens illud ejus quidem judicio, sed spirituum malignorum ministerio, Scripturarum auctoritate probatur. Nam et diabolus misit in cor Judae, primum ut traderet Dominum, deinde ut suspenderet semetipsum : et in Aegyptios misit Dominus iram et indignationem et tribulationem, immissionem per angelos malos . Verum cur unus assumatur, alius relinquatur : cur iste convertatur sanandus, iste tradatur daemonibus indurandus vel puniendus, ad occulta Dei judicia ac profunda consilia pertinere sciamus. Ideo ait: A summitate coeli Dominus: et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Summitas coeli, ut mihi videtur, ipsa summa ac beata Trinitas est, a qua profec
Abbreviated transcription (Latin):
git d̃s ut confundat fortia⁊
& ignobilia & contemptibilia
mundi elegit ds̃. & ea que ñ
st̃: ut ea que sunt destrueret.
Isti sunt qui semetipsos hu¬
militate despitiunt. sicut
paruulr. qui omnia que st̃
mundi transiliunt. sicut he¬
brei. Hi crucẽ leuant⁊ diuitioᷤ
& uoluptates. que cruci st̃ con¬
traria calcant: maiores dunti.¬
as arbitrantes thesauris egip¬
tiorũ. impperiũ xp̃i. Audi
etiam quomͦ ꝓfunditatẽ diuine
uirtutis & sapientie: Leuata suꝑ
mundũ crucis predicatio clau¬
dat. Nos inquit paulus predi

Expanded text:
confundat fortia, et ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret . Isti sunt qui humilitate semetipsos despiciunt sicut parvuli: qui omnia, quae sunt mundi, transiliunt, sicut Hebraei. Hi crucem levant, divitias et voluptates, quae cruci sunt contraria, calcant, majores divitias arbitrantes thesauris Aegyptiorum improperium Christi. Audi etiam quomodo profunditatem divinae virtutis et sapientiae levata super mundum crucis praedicatio claudit. Nos, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
scandalũ: gentib stulticiam.
Sculticia gͥcrucis. dei abscon¬
debatur sapientia: untus ue¬
ro dei. crucis scandalo clau¬
debatur. S quib illud. Iude¬
is certe & gentibr. Non omnil
tam̃: s de quib alias scripsit
Uerbũ crucis ꝑeuntib quidẽ

Expanded text:
scandalum, gentibus autem stultitiam . Igitur crucis Dei abscondebatur sapientia; virtus vero Dei crucis scandalo claudebatur. Sed quibus illud? Judaeis quippe et gentibus. Non omnibus tamen, sed de quibus alias scripsit: Verbum c
Abbreviated transcription (Latin):
cet & apłici uiri⁊ qui iubentur
leuare signũ suꝑ montem cali¬
gmnosũ: ut unuersũ mundum
dñice cruci doceant esse subiet¬
tũ. Ia qđ alicui rei suꝑponitur.
aut premit: aut claudit. aut
suꝑeminet. Suꝑposita sunt
duo cherubin arche testam̃ti
ut altius eminerent: supposit̃
est lapis puteo ut clauderet: suꝑ¬
ponitur intorculari prelũ ut pre.¬
mat. Suꝑ montẽ igitur caligi.¬
nosum. uexillum crucis extolli.¬
tur: ut sua uirtute. mundi huiꝰ
potentiã premat: suꝑbis. redẽp.¬
tionis nr̃e misteria claudat: apd̃
mites uero & humiles omni mun¬
dane glorie supemineat. Nam
qđ premat: audi beacissimũ pau¬
lũ. p̃c factus est obediens pat usq
ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis.
Propter qđ deus exaltauit illũ

Expanded text:
et apostolici viri, qui jubentur levare signum super montem caliginosum, ut universum mundum Dominicae cruci doceant esse subjectum. Id, quod alicui rei superponitur, aut premit, aut claudit, aut supereminet. Superposita sunt duo cherubim arcae testamenti, ut altius eminerent; superpositus est lapis puteo, ut clauderet; superponitur torculari prelum ut premat. Super montem igitur caliginosum vexillum crucis extollitur, ut sua virtute mundi hujus potentiam premat; superbis redemptionis nostrae mysteria claudat; apud mites vero et humiles omni mundanae gloriae superemineat. Nam quod premat, audi beatissimum Paulum: Christus factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidẽ in omnem terrã ext¬
uit sonus eorũ: & in fines orbis
terre uerba eorũ. Sicut igit᷑
in signi eleuatione presigna¬
tũ dicimus dñice crucis miste¬
rĩ ita in uocis exaltatione.
apłice predicationis excellen-¬
tia & efficatia ꝓphetatur: sic̃
ait discipłis suĩ iħs. Funtes in.
mundũ uniuersum: predica¬
te euangliũ omni creature.
Occurrunt adhuc alie de uo¬
cis exaltatione sententie: s
quia nos ad alia quedam
negotia instans hora compel.¬
lrt: ab hac consideratione ddõ
uolente crastini sermonis su.¬
memus exordiũ. Nos autẽ de

Expanded text:
Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum et in fines orbis terrae verba eorum . Sicut igitur in signi elevatione praesignatum dicimus Dominicae crucis mysterium, ita in vocis exaltatione apostolicae praedicationis excellentia et efficacia prophetatur, sicut ait discipulis suis Jesus. Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . Occurrunt adhuc aliae de vocis exaltatione sententiae; sed quia nos ob alia quaedam negotia instans hora compellit, ab hac consideratione, Deo volente, crastini sermonis sumemus initium. Vos autem de
Abbreviated transcription (Latin):
signũ⁊ ut crucis uirtute omnib
gentib predicata. diripiantur
spolia babilonis. uel egipti: ab eo
uidelicet qui nos eruit de pote¬
state tenebrarũ. & transtulit in
regnũ filii claritatis sue. Elegit
quippe paruulos. idest humiles:
hebreos. idẽ transilientes: mun.¬
di huius contemptibiles. sed̃
mundo suꝑiores: infirmos mũ¬
di. s mundi fortil fortiores:
stultos mundi. s mundi sapi.¬
entib sapientiores. Que enĩ
stulta sunt mundi elegit ds.
ut confundat sapientes: &

Expanded text:
signum . Ut crucis virtute omnibus signum . Ut crucis virtute omnibus gentibus praedicata, diripiantur spolia Babylonis vel Aegypti ab eo videlicet, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum filii claritatis suae. Elegit quippe parvulos, id est humiles; Hebraeos, id est transilientes; mundi hujus comtemptibiles, sed mundo superiores; infirmos mundi, sed mundi fortibus fortiores: stultos mundi, sed mundi sapientibus sapientiores. Quae enim stulta sunt mundi elegit Deus ut confundat sapientes,
Abbreviated transcription (Latin):
omne nomen: ut innomine Iħ̾u
omne genu fiectat᷑: celestiũ ter.¬
restriũ & infernorũ. Ecce quomͦ
celũ. terra infernus ipse. crucis
subicitur sacram̃to: ac babiloni.¬
ci regis ubiq uirtus premitur.
euacuaturq potentia. Cũ fortis
inquit armatꝰ custodit atriũ su¬
um. in pace sunt ea que possi¬
det ⁊ srdsi fortior illo suꝑuemenꝰ.¬
uicerit eum: tc̃ uasa eius diripit.¬
& aufert arma. & spolia diuidit.
fortis armatus. diabolus: atriũ.
munduss uasa eius. mundi sa¬
pientes: arma. reges & pͥncipes:
spolia plebes. Ecee babilon & tx
cius: & diuitic illus. Ante fortio.¬
ris aduentũ: rex iste inpace. idẽ
nullo contradicente. regnabat.
S fortiori suꝑueniente:. imponi¬
tur ei on premens: onꝰ uincens:
onꝰ expolians. Onus istud babi.¬
lonis. crux xp̃i est: quẽ diabolũ
uicit & babilonem inuasit: que¬
spoliauit egrptios: ditauit ebre.¬
os. Isti st̃ hebrei. quib dicitur.
Suꝑ montẽ caliginosũ leuate

Expanded text:
omen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum. . Ecce quomodo coelum, terra, infernus, crucis subjicitur sacramento et Babylonici regis ubique virtus premitur, evacuaturque potentia. Cum fortis, inquit, armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Sed si fortior illo supervenerit, tunc vasa ejus diripit, et aufert arma, et spolia distribuit . Fortis armatus diabolus, atrium mundus, vasa ejus mundi sapientes, arma reges et principes, spolia plebes. Ecce Babylon, et rex ejus, et divitiae illius. Ante fortioris adventum rex iste in pace, id est, nullo contradicente, regnabat. Sed fortiore superveniente, imponitur ei onus premens, onus vincens, onus exspolians. Onus istud Babylonis, crux est Christi, quae diabolum vicitditavit Hebraeos. Isti sunt Hebraei, de quibus dicitur: Super montem caliginosum levate
Abbreviated transcription (Latin):
babilonẽ. idẽ mundũ secundũ
statũ in quo illũ xp̃c inuenit.
ñ inconuementer accipimus :
qui & mons dici potuit ꝓpter
suꝑbiã. & caliginosus ꝓpter er.¬
rorem. Quasi mons. romanũ¬
tc̃ erat imꝑiũ⁊ qđ uniuerso
suꝑeminens orbi. qͣntũ elatiõe
cumebat: tantũ errore mul.¬
tiplici. maxime autẽ dĩ igno¬
rantia. caligabat. Annon tetra
quadã caligine mundũ obdu¬
xerat idolorũ cultura⁊ uanitã
philosophoꝵ ⁊ temꝑlorũ suꝑsti¬
tio: licentiosa libido: Suꝑ mon.¬
tẽ caligmnosũ leuate signũ. Qđ̃
signũ: Euangeliũ audi. Ecce po¬
situs ẽ hic inrumã & in resur.¬
rectionẽ multoꝵ in isrł: & in
signũ cui contradicet᷑. Hoc est
signũ crucis. cui certe contra.¬
dixit humana superbia ÷ pu¬
gnantib aduersus eam iudeis
& gentib. cũ regib & principib.
cũ sapientib seculi & pruden.¬
tib: leuantib eam suꝑ montẽ ca-¬

Expanded text:
abylonem, id est mundum, secundum statum, in quo Christus illum invenit, non inconvenienter accipimus: qui et mons dici potuit pro superbia, et caliginosus propter errorem. Quasi mons tunc Romanum erat imperium, quod universo supereminens orbi, quantum elatione tumebat, tantum errore multiplici, maxime autem Dei ignorantia caligabat. Annon tetra quadam caligine mundum obduxerat idolorum cultura, vanitas philosophorum, templorum superstitio, licentiosa libido? Super montem caliginosum levare signum. Quod signum? Evangelium audi: Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur . Hoc est signum crucis, cui contradixit humana superbia, pugnantibus adversus eam Judaeis et gentibus, cum regibus et principibus, cum sapientibus saeculi et prudentib
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendo: futura predicunt.
Narrando: sicut ẽ illud. Erit in
nouissimis dieb preparatus
mons domus dñi: inuertice
montiũ. Orando: ut illud.
Ostende nobis dñe misericordi.¬
am tuam: & salutare tuũ da
nobis. Uel certe illud. Utinam
dirumꝑes celos & descenderes.
Sc̃s quoq moyses. Obsecro
dñe: mitte quem missurus es
Quasi maledicendo uero: sicut
ait ꝓph̃a. Bisperge illos in uir¬
meus dñe. Et. sicut funt cera ã
facie ignis: sic ꝑeant pectatoreᷤ
& facie dei. Et alibi ꝓph̃a. Da
cis inquit dñe. Quid dabis eise
Uuluam absq liberis: & ubera
arentia. Benedicendo: ut ysa.¬
ac adfiliũ suũ. Det tibi elcus de
rore celi: & deprn guedine ter.¬
re. habundantiã frumenti in.¬
Agendo etiã aliqͥd. sicut. iacob
lapidẽ erexit & unxit: sicuit
moyses serpentẽ ercũ in here¬
mo exaltauit: sicut etiã idẽ
iste ysaias nudus & discalcia¬
tus incessit. Quasi precipien.¬
do: ut insequentib libri huiꝰ
scriptũ est. Ite angłi ueloces

Expanded text:
cipiendo, futura praedicunt. Narrando, sicut est illud: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Orando, ut illud: Ostende nobis misericordiam tuam: et salutare tuum da nobis . Vel certe illud: Utinam disrumperes coelos, et descenderes . Sanctus quoque Moyses: Obsecro, Domine, mitte, quem missurus es . Quasi maledicendo vero, sicut ait Propheta: Disperge illos in virmeus, Domine . Et: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei . Et alibi Propheta: Da eis, inquit, Domine. Quid dabis eis? Vulvam absque liberis, et ubera arentia . Benedicendo, ut Isaac ad filium suum: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae abundantiam frumentAgendo etiam aliquid, sicut Jacob lapidem erexit, et unxit : sicut Moyses serpentem aeneum in eremo exaltavit : sicut etiam idem iste Isaias nudus et discalceatus incessit . Quasi praecipiendo, ut in sequentibus libri hujus scriptum est: Ite, angeli veloces,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ysaias immo ipse in
ysaia dñs iubet ut fiat. Exal.¬
tate inquit uocẽ. Qm̃ eñĩ ꝑ
uniuersũ mundũ. uasa ire
que babilonica libido pollu¬
erat. in uasa fuerant mutan.¬
da misericordie⁊ uox euange¬
lizantiũ. tanta uirtute ꝑso.¬
nuit: ut de ñ audito d̃i uerbo
nullus causari potuerit. Un.¬

Expanded text:
sum Isaias, imo ipse in sum Isaias, imo ipse in Isaia Dominus jubet, ut fiat. Exaltate, inquit, vocem. Quoniam enim per universum mundum vasa irae, quae Babylonica libido polluerat, in vasa fuerant mutanda misericordiae; vox evangelizantium tanta virtute personuit, ut de non audito fidei verbo nullus causari potuerit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
legalib fuerant instituti de¬
cretis. & literalib sacram̃tis
assueti: iubet sp̃s sanctus.
ut a lege ad euangłiũ. de lite.¬
piuntur. ut qđ predicant in
euangłio implecũ. Antiquis
literis probent prenuntiatũ:
sicut ait saluator. Scrutami.¬
ni scripturas: ipse enĩ sunc q̃
cestimoniũ phibent de me.
Et apł̃is. Oportet impleri om.
nia: que scripta sunt inlege
moy si & ꝓphetis. & psalmis
de me. Bifarie itaq potest
legi hic sermo ꝓpheticus. Suꝑ
montẽ caliginosũ leuate si¬
gnũ: ut uel signũ suꝑ montẽ
gnũ leuent. Exaltate uocem:
leuate manũ. Habes & alias.
Exalta infortitudine uocem
tuam: qui euangłitas ierłm.
Bec est illa apłice uocis exal.¬
tatio. quã sc̃s dauid legitur
expressisse⁊ inomnẽ inquien̾
terram exiuit sonus eorũ:
& infines orbis terre uerba
corũ. Quod igitur sanctus
dauid udit futurũ. & uerbo
preteriti temꝑis utens. quasi¬
iam factũ predicat: hoc ip.¬

Expanded text:
legalibus fuerant instituti delegalibus fuerant instituti decretis, et litteralibus sacramentis assueti, jubet Spiritus sanctus ut a lege ad Evangelium, de litteraecipiuntur, ut quod praedicant in Evangelio impletum, antiquis litteris probent praenuntiatum, sicut ait Salvator: Scrutamini Scripturas, ipsae enim sunt quae testimonium perhibent de me . Et apostolis: Oportet impleri, quae scripta sunt in lege Moysis et prophetis, et psalmis de me . Bifarie potest legi hic sermo propheticus: Super montem caliginosum levate signum, ut vel signum super montem gnum levent. Exaltate vocem, levate manum . Habes et alias: Exalta in fortitudine vocem tuam, qui evangelizas Jerusalem . Haec est illa evangelicae vocis exaltatio, quam sanctus David legitur expressisse. In omnem, inquiens, terram exivit sonus eorum, et in fines terrae verba eorum . Quod igitur sanctus David vidit futurum, et verbo praeteriti temporis utens jam factum praedicat, hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
Potest & scriptura ueteris te.¬
stamenti mons caliginosus
appellari÷ que alias mons um.¬
brosus dicit᷑ & condensus: que
& sublimis est propter spiritũ:
caliginosa ꝓpter literã. Sub
caligine quippe litere celesti.¬
um misteriorũ secreta uelan.¬
tur ⁊ que ab ipso ꝑ euangeliũ
reuelantur: de quo scriptũ est.
Nox dm̃i preparantis ceruos: &
reuelabit condensa. Unde ait
ꝓph̃a. Tenebrola aqua in nu¬
bib acris. Hinc salomon. Dñs
dixit qđ in habitaret in nebu¬
la. Unde & moyses potuit acce¬
dere ad caliginẽ: in qua crat
deus. Iubentur itaq predica¬
tores. a quib onꝰ nuntiatur ba.¬
bilonis. ut ñ minsimis iaceant
s disponant ascensiones incor¬
de ÷ & qui ea que desursũ sunt
predicant. que sursũ st̃ sapr¬
ant: & ita suꝑ montẽ positi.
ñ ad ualliũ ima deiecti. faci¬
ant qđ sequit᷑. Leuate sig.¬
nũ: exaltate uocem. Nel qͣm
primi ueritatis precones ex
reliquiis filiorũ isrł electi.

Expanded text:
Potest et scriptura Veteris TePotest et scriptura Veteris Testamenti mons caliginosus appellari, quae alias mons umbrosus dicitur, et condensus: quae et sublimis est propter spiritum, caliginosa propter litteram. Sub caligine quippe litterae, coelestium mysteriorum secreta velantur, quae ab ipso per Evangelium revelantur, de quo scriptum est: Vox Domini praeparantis cervos, et revelabit condensa . Unde ait Propheta: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Hinc Salomon: Dominus dixit quod habitaret in nebula. . Unde et Moyses non poterat accedere ad caliginem in qua erat Deus. Jubentur praedicatores, a quibus onus nuntiatur Babylonis, ut non in infimis jaceant, sed disponant ascensiones in corde suo; et qui ea, quae desursum sunt, praedicant, quae sursum sunt sapiant; et ita super montem positi, non ad vallium ima dejecti, faciant quod sequitur. Levate signum, exaltate vocem. Vel quoniam primi veritatis praecones ex reliquiis- filiorum Israel electi,
Abbreviated transcription (Latin):
b autẽ stulticiã: his aucẽ qui
uocati sc̃ iudeis & gentib. dĩ
uirtutẽ & d̃i sapientiã. Quomͦ¬
sane apud tales. omnib mun¬
di ditiis & honorib suꝑe¬
mineat crux: paulus ipse
docet qͥ ait. Michi autẽ ab.¬
sit głarr: nisi in cruce dm̃¬
nr̃i iħu xp̃i. Siquis uero mõ.¬
tem caliginosũ inbonã signi¬
ficationẽ accipiendũ existimet:.
ueniat ei inmentẽ. qđ ait
idem y saias. Suꝑ montem
excelsum ascende tu qͥ euan¬
głitas syon: cogitetq ut cuiꝰ
doctrina sublimis est. sit &
uita sublimis ⁊ nec manib
repat interris. cuius lingua
uersatur in celis: nec mnin¬
feriorib iaceat infrase. qui
sermone ascendit supra se.
Nam ipsa doctrina euangłi.¬
ca. nomine montis caligmnosi
ñ inconuenienter accipitur
que instar excelsissimi cuius¬
dam montis. omni munda.¬
ne suꝑeminet sapientie: & sa¬
cramentoꝵ uelamine ea que
sublimiora st̃ ab infideliũ uel
etiam infirmorũ oculis uelut
quadã abscondit caligine.

Expanded text:
autem stultitiam; his autem, qui vocati sunt, Judaeis et gentibus, Dei virtutem, et Dei sapientiam. Quomosane apud tales, omnibus mundi divitiis et honoribus superemineat crux Paulus ipse docet qui ait: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu Christi . Si quis vero montem caliginosum in bonam significationem accipiendum aestimet, veniat ei in mentem, quod ait idem Isaias: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion : cogitetque ut cujus doctrina sublimis est, sic et vita sublimis; nec manibus repat in terris, cujus lingua versatur in coelis; nec in inferioribus jaceat infra se, qui sermone ascendit supra se. Nam ipsa doctrina evangelica nomine montis caliginosi non inconvenienter accipitur, quae instar excelsissimi montis, omni mundanae supereminet sapientiae, et sacramentorum velamine ea, quae sublimiora sunt, ab infidelium vel etiam infirmorum oculis, velut quadam abscondit caligine.
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. De radice enĩ colubri.
egredietur regłs. ex uolũ¬
tate uidelicet corrupta.
delectatio inmunda: cu¬
ius sem̃ sunt oꝑa pessima:
quȩ totũ qđ prius inami¬
ma nr̃a alcũ sapiebat. &
instar uolucris pennate.
desiderio & affectu suꝑi¬
ora petebat. obruunt &
absorbent. S philisteis.
i est suꝑbis tali onere
de pressis. qͥd paupes faci¬
ent id est humiles : Sequit᷑.
Et pascentur pͥmogenita
pauꝑum: & paupes fiducia¬
liter requiescent. hi sunt
paupes: quib dñs ait. Bea
cundũ affectũ estimatur.
non scđ̃m censũ: cum ha¬
bundans diuiciis regnoq
sublimis dicat. Ego uero e¬
genꝰ. & pauꝑ sum.Sunt
autẽ quedã uirtutes a qͥb
incipimꝰ ⁊ quedã in quib
ũ fides est: qͣm spes corrobo¬
rat÷ caritas remunerat.
Illa autẽ fides uirtus est
quȩ ꝑdilectionem oꝑatur:
cũ sine spe remunerationis.
nemo bene opetur. Hi sunt
pͥmogeniti paupum. id est
humiliũ: qui ñ in se s in

Expanded text:
t. De radice enim colubri egredietur regulus; ex voluntate videlicet corrupta delectatio immunda, cujus semen sunt opera pessima, quae totum quod prius in anima nostra sapiebat, et instar volucris pennatae desiderio et affectu superiora petebat, obruunt et absorbent. Sed Philisthaeis, id est superbis tali onere depressis, quid pauperes facient, id est humiles? Sequitur: Et pascentur primogeniti pauperum; et pauperes fiducialiter requiescent. Hi sunt pauperes quibus Dominus ait: Beatcundum affectum aestimatur, non secundum sensum: cum abundans divitiis, regnoque sublimis, dicat: Ego vero egenus et pauper sum . Sunt autem quaedam virtutes in quibus incipimus, quaedam in quibus um fides, quam spes corroborat, charitas remunerat. Illa autem fides virtus est, quae per dilectionem operatur, cum sine spe remunerationis nemo bene operetur. Hi sunt primogeniti pauperum, id est humilium, qui non in se, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
quia cõminuta est uirga
ꝑcussoris tui. Ne leteris qđ
d̃ ꝑcussione cessauit quite
crudiuit ÷ cuius uirga ca¬
put serpentis exclusit. re¬
guli uenena depulit: &
scmen cius pessimũ are¬

Expanded text:
quia conminuta est virga percussoris tui. Ne laeteris, quod a percussione cessavit, qui te erudivit, cujus virga caput serpentis excludit, reguli venena depulit, et semen ejus pessimum are
Abbreviated transcription (Latin):
corporaliũ sensuũ adminiculo.
uerum uel falsum certa ratione
comprebendim᷑: qua inter in.¬
tia uirtutesq discernimꝰ⁊ qua
numerorũ & ponderũ & men.¬
surarũ rationes ueras esse pro.¬
bamus: ita ut nichil certiꝰ car.¬
ne uideam᷑⁊ quã ternarrũ nu¬
merũ in duas equales partes
diidi ñ posse. mente conspi.¬
cimus. Igitur uisione sensu.¬
ali. corporalia cernimꝰ⁊ iagi¬
naria corꝑalia imaginamur ⁊¬
fantastica. ꝑ imagines corꝑa.¬
les illudimur⁊ spiritali ꝑ cor¬
poreas similitudines sp̃c eru.¬
ditur⁊ rationali. in muisibilib
mens exercetur: intellectua¬
li. in ipsam ueritatẽ mens
inducitur. Nam intelleciua¬
lem illam dicimꝰ uisionem⁊
qua mens omne corpus. omesq
corporeas imagines similitu.¬
dinesq transcendens. in ipsa

Expanded text:
corporalium sensuum adminiculo corporalium sensuum adminiculo verum, vel falsum certa ratione apprehendimus; qua inter vitia virtutesque discernimus; qua numerorum, et ponderum, et mensurarum rationes veras esse probamus; ita ut nihil certius carne videamus quam ternarium numerum, in duas aequales partes dividi non posse, mente conspicimus. Igitur visione sensuali corporalia cernimus, ex imaginaria corporalia imaginamur; phantastica per imagines corporales illudimur; spirituali per corporeas similitudines spiritus eruditur; rationali in invisibilibus mens exercetur; intellectuali in ipsam veritatem mens inducitur. Nam intellectualem illam dicimus visionem, qua mens omne corpus, omnesque corporeas imagines ac similitudines transcendens, in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ de celo discũ as¬
pexit: in quo erant omnium
genera reptiliũ & ammantiũ.
Dictũq est ei. Macta & mandu¬
ca. Quã cerce uisionẽ uel pre.¬
ceptũ non tunc quidẽ. s acce¬
dente postiodũ intellectu-¬
ali uisione cognouit: qͣndo
ait. In ueritate cognoui. qͥa
ñ est ꝑsonarũ acceptor deus:
in carne. sc̃m edechielẽ ꝓphe¬
tam multa xp̃i & eccłȩ sacra¬
menta. sub specie ciuitatis
in monte posite legimꝰ aspe-¬
xisse: raptũq ꝑ excessũ in ie¬
rusalẽ: abominationes pessi.¬
mas iudeorũ ꝓphetico oculo
deprehendisse. Utrũ autem
ꝑ bonos aliquando sp̃c in sen¬
sib hominũ aliquid fiat. qͦ
sensus ipsi fallantur. sicut eo.¬
rũ ꝓfecto fallebatur sensus
quorũ oculi tenebantur ne
ap̃m agnoscerent: nolo pre¬
cipitare sentenciam. Nam
utrũ ꝑ bonos an malos sp̃c
syri ꝑcussi sint cecitate ne
heliseum. uel samariã agnosce.¬
rent: incertũ habeo. Rationał
sane uisio ea est. qua sinc omn

Expanded text:
descendentem de coelo discum aspexit, in quo erant omnia genera reptilium et animantium, dictumque est ei: Macta et manduca . Quam certe visionem, vel praeceptum, non tunc quidem, sed accedente postmodum intellectuali visione, cognovit, quando ait: In veritate comperi, quia nin carne sanctum Ezechielem prophetam, multa Christi et Ecclesia sacramenta sub specie civitatis in monte positae, legimus aspexisse , raptumque per excessum in Jerusalem, abominationes pessimas Judaeorum prophetico oculo deprehendisse . Utrum autem per bonos aliquando spiritus in sensibus hominum aliquid fiat, quo sensus ipsi fallantur, sicut eorum profecto fallebatur sensus, quorum oculi tenebantur ne Christum agnoscerent, nolo praecipitare sententiam. Nam utrum per bonos aut malos spiritus Syri percussi sint caecitate, ne Eliseum, vel Samariam agnoscerent , incertum habeo. Rationalis sane visio ea est, qua sine omni
Abbreviated transcription (Latin):
sores. Itaq a beato Siluestro
& cardinalib eiꝰ usq ad huiꝰ
nr̃i temꝑis adrianum &
cardinales eiꝰ. nulla nobis ẽ.
de legittma successione cun¬
ctatio. Ecce de functo adria¬
no legitimo petri successo¬
Cogitate nunc constitutos ra
medio eorum rolandum &
occouianum sic interim no¬
minemꝰ eos quasi in utero
matris sue eccłiȩ romane
iam laborantes inpartu.
Rogo fr̃s mei. ñ ne partus¬
iste similis iste similis est.
partui rebecceꝰ Ecce infe¬
lix ꝑsau ruffus & hispidus
qͦmͦ ipsa uiscera materna
contorquet & simplicem
illum iacob quem dotus ille

Expanded text:
sores. Itaque a B. Silvestro sores. Itaque a B. Silvestro et cardinalibus ejus, usque ad hujus nostri temporis Adrianum et cardinales ejus, nulla nobis est de legitima successione cunctatio. Ecce, defuncto Adriano legitimo Petri successoCogitate nunc constitutos in medio eorum Rolandum et Octavianum, sic interim nominemus eos, quasi in utero matris suae Ecclesiae Romanae jam laborantis in partu. Rogo, fratres mei, nonne partus iste similis est partui Rebeccae? Ecce infelix Esau rufus et hispidus, quomodo ipsa viscera materna contorquet, et simplicem illum Jacob, quem totus ille
Abbreviated transcription (Latin):
potestaᷤ ̃ cardinales constat
esse. transfusa. Hȩc ẽ. eccłia
Romana. cui qui ñ cõmum¬
cat hereticꝰ c̃. Illaus int̾ ẽ. con¬
sulere omnib iudicare de
omnib. ommib ꝓuidere.
ad qͣm in petro uox ista di¬
rigit᷑. Et tu aliqͣndo conuer¬
sus. confirma fr̃s tuos. Oc¬
quid ipsa statuerit susci¬
pio. approbo qͦd approba¬
uerit. & quod dampnau̾it
dampno. Ipsiꝰ est. eligere
fuit iuet̾i testam̃to incõ¬
stitutione pontificis car¬
nalis generatio. hoc e̾. in
nouo regularis electio. que
Quasi enim gen̾at qui eli¬
git. qͥsi gen̾at᷑ qui eligitur.
Itaq fr̃s quod aaron fuit
filios ꝓcreare: hoc fuit xͦ
apłos eligere. Ceteris filiis
aaron unus prefert᷑ elea
dass. ipsius curie electiõe
quasi spiritali qͣdam gene¬
ratione. solus defuncto suc¬
cessid anaclet᷑. Sicut gͥ illi
legitimi semꝑ fuerunt pe¬
tri successores quos eccłia
ipsa elegit. sic & illi quos
sui singulis temporib sibi

Expanded text:
potestas in cardinales constat potestas in cardinales constat esse transfusa. Haec est Ecclesia Romana, cui qui non communicat, haereticus est. Illius interest consulere omnibus, judicare de omnibus, omnibus providere, ad quam in Petro vox ista dirigitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos . Quidquid ipsa statuerit, suscipio; approbo quod approbaverit, et quod damnaverit damno. Ipsius est eligere fuit in veteri Testamento, in constitutione pontificis, carnalis generatio, hoc est in novo regularis electio, quaequasi enim generat qui eligit, quasi generatur qui eligitur. Itaque, fratres, quod Aaron fuit filios procreare, hoc fuit Christo apostolos eligere. Caeteris filiis Aaron unus praefertur Eleazdasset, ipsius curiae electione, quasi spirituali quadam generatione, solus defuncto successit Anacletus. Sicut igitur illi legitimi semper fuerunt Petri successores, quos Ecclesia ipsa elegit; sic et illi, quos sui singulis temporibus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
scs uocat apłs. cuiꝰ plenitudo
potestatis inipsꝰ pͥncipe pͥ¬
mo de oriente transmigͣns
in occidentẽ. autoritate sp̃s
sci in Romana resedit eccl̃ia.
Eccłiam sane Romanam ñ
parietes & soxa s clerum a
beatissimo petro primũ Ro¬
me ordinatum. nemo sani
capitis dubitat appellandũ.
dicut gͥ petro cdemens. anaclet᷑
clementi. Euaristꝰ anacleto
successit. ita ꝓfecto cderi illiꝰ
quem ordinauit & instituit
petrus aliꝰ ab aliis ordinat.
locum & dignitatẽ optinurit.
Sic semꝑ ꝓpatrib nati sunt
nobis filii. qui tandem dante
iure humano constiduti sc̃
pͥncipes suꝑ omnẽ terrã. Ex
hinc ob specialẽ excellentrã
diaconi. appellati sund car-¬
dinales. ab his uocabuli huiꝰ
mutͬandes honorem. de qͥb
scͥptum ẽ. Dm̃ enim sunt car¬
dines terre. & posuit suꝑ
eos orbem. dicut enim sũmꝰ
pontifex exlegitima & ut
ita dicam hereditaria suc¬
cessione petri optinet pͥnci¬
patum. ita ceteroꝵ apłorũ

Expanded text:
s vocat Apostolus, cujus plenitudo potestatis, in ipsius principe, primo de Oriente transmigrans in Occidentem, auctoritate Spiritus sancti in Romana resedit Ecclesia. Ecclesiam sane Romanam non parietes et saxa, sed clerum a beatissimo Petro primo Romae ordinatum, nemo sani capitis dubitat appellandum; sicut igitur Petro Clemens, Anacletus Clementi, Evaristus Anacleto successit, ita profecto cleri illius, quem ordinavit et instituit Petrus, alius ab aliis ordinatus, locum et dignitatem obtinuit. Sic semper pro patribus nati sunt nobis filii ; qui tandem, dante um, etiam jure humano constituti sunt principes super omnem terram . Ex hinc ob specialem excellentiam diaconi, appellati sunt cardinales, ab his vocabuli hujus mutuantes honorem, de quibus scriptum est: Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem . Sicut enim summus pontifex ex legitima, et, ut ita dicam, haereditaria successione, Petri obtinet principatum, ita caeterorum apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ gentiũ uoces. facte
sunt ineccłie ore cõmunes.
& qͦd pea factum e̾. mom¬
nium gentiũ conu̾sione. p̃¬
cessit in lingͣrũ omnũ u¬
ceps petrꝰ fuit. cui dictum ẽ.
suꝑ hanc petram edificabo
eccłiam meã. Et iterum. Pã¬
ce oues meas. Et cͥdabo cla¬
ues regni celoꝵ. Et qͦdcũq

Expanded text:
ntium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes, et quod postea factum est in omnium gentium conversione, praecessit in linguarum omnium uceps Petrus fuit, cui dictum est: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Et iterum: Pasce oves meas . Et: Tibi dabo claves reg
Abbreviated transcription (Latin):
cas ubi cubes inmeridie.
Merito terrendo & exꝓbrã¬
do respondet. Sugnoras te
egredere. Qm multi fr̃s ho¬
die nescientes scͥpturas
neq uͥtutẽ dei egressi sunt
de ȩccłia. & separantes se
hic xp̃c uel ecce illic cum
infide petri semꝑ sit xpc

Expanded text:
cas, ubi cubes in meridie . cas, ubi cubes in meridie . Merito terrendo, et exprobrando respondet: Si ignoras te, egredere . Quam multi, fratres, hodie nescientes Scripturas neque virtutem Dei, egressi sunt de Ecclesia, et separantes se hic Christus, vel ecce illic , cum in fide Petri semper sit Ch