comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qq̃ scriptum ẽ. inmultitudine sapientiae.
multitudo doloris. & qui addit scientiam.
addit dolorem intellegens qđ ꝑfectioni ca¬
reat & exeo quod nouit. quanta non noue¬
rit . & odio inquit habui uitã qm̃ malumẽ¬
suꝑ me op quod operor super terram
Om̃a enĩ uanitas & p̃sumptio sps̃. Nemoscit
quid futurum sit. Quod sicut ẽ. quis ad nuntiabit
ci. Sunt iusti ad quos peruenit quasi op ipiorũ¬
& sunt impii. ad quos peruenit quasiop. iustorũ
H oc id circo dr̃. quicertum iudicium solius dĩ. &
quos putamus iustos. sepe peccatores inueniuntꝰ.
& quos econtrario peccatores. apud di scientiã
iusti sunt . Quantum cumq: laborauerit homo
ut inquirat . non reperi& . & sidixerit sapiens
eẽ. inuenire non poterit. Omnium enim unꝰ
concursus ẽ. Cordaq filiorum hominum
repl&a sunt malitia. & incerto statu. quae
ut in ebreico hab&. mortuȩ. demoliuntur

Expanded text:
quoque scriptum est: In multitudine sapientiae, quoque scriptum est: In multitudine sapientiae, multitudo scientiae: et qui addit scientiam, addit dolorem : intelligens quod perfectione careat, et ex eo quod novit, quanta non noverit. Et odio, inquit, habui vitam, quoniam malum est opus quod operor super terram. Omnia enim vanitas, et praesumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sicuti est, quis annuntiabit ei? Sunt justi ad quos pervenit quasi opus impiorum sunt impii, ad quos pervenit quasi opus justorum . Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, et quos putamus justos, saepe peccatores inveniuntur, et quos e contrario peccatores, apud Dei scientiam justi sunt. Quamtumcumque laboraverit homo, ut inquirat, non reperiet. Et si dixerit sapiens nosse se, invenire non poterit. Omnium enim unus occursus est, cordaque filiorum hominum repleta sunt malitia, et incerto statu , quaeut in Hebraico habetur, mortuae, demoliuntur
Abbreviated transcription (Latin):
apłus doc&. Sol non occidat suꝑ iracundiã
uram. Vt peccatũ omnino sit ł leuit̃ irasor.
iftitia aut̃. ira celeri penitudine mitigare
Unde & pro ocioso uerbo reddituri sumus ra¬
tionem indie iudicii. Lic& inplerisq & in eodẽ
cuuangelio legamus. qui irascitur fratrisuo
sine causa. reuserit iudicii . Lic& inplerisq
Ut scilic&. neçum causa quidẽ debeamꝰ irasci
Quis hominum potest dicere qđ ira quae absq
Neglorieris incrastinum. nescis enim quid ad¬
ueniens pariat dies. Vnde scriptum est
N ebeatum dicas quempia ante mortem¬
Quamdiu enim uiuimus. incertamine sumus
Et quan diu incertamine . nulla ẽ certa uictoria:
Quȩ &iam a postolo fortissime p̃lianti. infuturo
scło reseruatur. Dñs atq saluator subꝑsona
assumpti hominis loquitur . Insipientissim
enim omnium hominum sum . & non ẽ pru¬
dentia hominis in me. Et in sexagesimo octauo
psalmo. Dĩ tuscis insipientiã meam. Sed fa¬
tuum dĩ. sapientius ẽ hominib . In ecclesiaste

Expanded text:
idat super iracundiam vestram ; ut peccatum omnino sit vel leviter irasci: justitia autem, iram celeri poenitudine mitigare. Unde pro otioso verbo reddituri sumus rationem in die judicii. Et in eodem Evangelio legimus: Qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit judicio . Licet in plerisque ut scilicet ne cum causa quidem debeamus irasci. Quis hominum poterit dicere, quod ira, quae absquNe glorieris in crastinum, nescis enim quid adveniens pariat dies . Unde scriptum est: Ne beatum dixeris quempiam ante mortemQuamdiu enim vivimus, in certamine sumus, et quamdiu in certamine, nulla est certa victoria, quae etiam Apostolo fortissime praelianti in futuro saeculo reservatur. Dominus atque Salvator sub persona assumpti hominis loquitur: 748 Insipientissimus enim omnium hominum sum, et non est hominis prudentia in me . Et in sexagesimo octavo Psalmo: Deus, tu scis insipientiam meam: sed fatuum Dei, sapientius est hominibus . In Ecclesiaste
Abbreviated transcription (Latin):
u& uoluntatem. Ds̃ lux appellat᷑. & tenebrae
in eo non sunt ullae. Quando dr̃ nullas indi
lumina aliqua sorde maculari. Deniq & apłi
appellantur lux mundi. sed ñ est scriptum. qđ
in apostolorum luce nullȩ sint tenebrae. Et
de iohanne scribitur. hic uenit ut testimoniũ¬

Expanded text:
 naturam. --Deus lux appellatur, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quando dicit nullas tenlumina aliqua sorde maculari. Denique et Apostoli appellantur lux mundi. Sed non est scriptum, quod in Apostolorum luce nullae sint tenebrae. Et de Joanne scribitur: Hic venit in testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
hominem uenientem inmundum. Unde &de
dõ scriptum ẽ. Quisolus hab& inmortalitatẽ
& lucem habitat in accessibilem : & certe legimꝰ
immortales angelos . Immortales thronos & do¬
minationes c& erasq uirtutes. sed solus ds est im¬
mortalis. qui non ẽ ꝑ gratiam. sed ꝑnaturam

Expanded text:
mundum . Unde et de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem, 750 et lucem habitat inaccessibilem . Et certe legimus immortales Angelos, immortales Thronos et Dominationes, caeterasque Virtutes. Sed solus Deus est immortalis, quia non est per gratiam, ut caetera
Abbreviated transcription (Latin):
enim iudcta apłm aduersum nos fragilitas
corporis. & spĩtalia nequitiae in caelestib ma¬
nifesta sunt dicentem. opera carnis. & opera
sp̃s. & haec sibi inuicem aduersantur. ut non
quȩ uolumus ipsa faciamus. Si non quod uolu¬
mus faciamus. sed qđ nolumꝰ illud operamur.
quomodo dicitis posse hominẽ sine peccato eẽ
siuelit: Ecce apłus omnesq credentes. quod
uolunt implere non poss̃. Caritas operit mul¬
titu dinem peccatorũ. nontã p̃sentium. quã

Expanded text:
enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas corporis, et spiritalia nequitiae in coelestibus . Manifesta sunt, dicente eodem, opera carnis et opera spiritus, et haec sibi invicem adversantur , ut non quae volumus, illa faciamus. Si non quod volumus, facimus, sed quod nolumus, illud operamur: quomodo dicitis, Posse hominem sine peccato esse, si velit? Ecce Apostolus, omnesque credentes, quod volunt, implere non possunt. Charitas operit multitudinem peccatorum , non tam praeteritorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia. Quatuor sunt ꝑturbationes quib:
genus uexatur humanum. Duae p̃sentes. &
duae futurae. Duȩ bonorum . & duae malorũ.
ΗAΟΝIΑ uoluptas a plerisq: nuncupatur
Alterum mali. alterum boni. Excedimusq
naturã. sigaudem suꝑhis quȩ non debemus
diuitus. potentia. honorib: inimicorum infelia¬
tate . ł mortib: Aut econtrario p̃sentium malorũ
quod apłus fieri prohibuit. Etrursum suscipia¬
mus ea quȩ arbitra mur bona. hereditatem. hono¬
res. prosperitatẽ rerum omnium. & corporissa¬
nitatem. & c&era. Quorum p̃sentium. gaudio
fruimur . & m&uamꝰ illa quae putamꝰ aduersa
quib ad ꝑfectũ carere. iuxta stoicos :eno nen
uidelic& & chrysippum possibile. iuxta ꝑipa¬
ticos aut̃ & difficile & impossibile est. cusenten¬
tiae omnis scripturae scãe c̃sentit auctoritas.
Vnde & iosephus machabeorũ scriptor historiae.
frangi & regi posse dix̃ ꝑturbationes animi ñ
libri his disputationib reserti sunt. Pugnat¬

Expanded text:
ris. --Quatuor sunt perturbationes, quibus genus vexatur humanum, duae praesentis, et duae futuri: duae bonorum, et duae malorum. ἡδονὴ voluptas a plerisque dicatur: alterum mali, alterum boni. Excedimusque mensuram, si gaudeamus super his, quae non debemus, divitiis, potentia, honoribus; inimicorum infelicitate, vel mortibus: aut e contrario praesentium malorum quod Apostolus fieri prohibet; et rursum si cupiamus ea quae arbitramur bona, haereditates, honores, prosperitates omnium rerum, et corporum sanitatem, et caetera quorum praesentia gaudio fruimur: et metuamus illa, quae putamus adversa; quibus ad perfectum carere juxta Stoicos, Zenonem videlicet, et Chrysippum, possibile est: juxta Peripateticos autem et difficile et impossibile est: cui sententiae omnis scripturae sanctae consentit auctoritas. Unde et Josephus Machabaeorum scriptor historiae, frangi et regi posse dixit perturbationes animi, non libri, his disputationibus referti sunt. Pugna
Abbreviated transcription (Latin):
Inquotibi plaudis s cuius regno imperium
tenes : prius adme uł in populo meo xp̃s ad¬
uenit
ECCLESIA DIXIT

Expanded text:
In quo tibi plaudis, sub cujus regno imperium tenes, prius ad me, vel in populo meo Christus advenit. ECCLESIA dixit
Abbreviated transcription (Latin):
demnatur . &iobsermone suo reprehendit᷑
&iosaphat &iosias qui iusti absq dubio scripti
sunt fecisse narrant᷑ quȩ dño displicerent.
Quorũ alter audiliũ impio tulit & correptus ẽ
aꝓph&a. Alter contra preceptũ dñi ea ore
hiere mie ocurrit nechao regi ȩgiptio &inter¬
fectus ẽ. & tane uterq iustus appellatur. Dece¬
teris non ẽ huius temporis scribere. Neq eñi
ame librũ sede pistolã flagit asti qui dictandus
exouo ẽ &omnes oppositiones eorũ Xp̃iauxilio
destruendȩ Quod nobis scãrũ scripturarũ testi¬
moniis adserendũ ẽ inquib: cotidie credentib
loquit᷑ ds̃ . Illudq ꝑte sc̃ȩ atq inlustris domꝰ concili¬
tres homunculos suscipiant tantarũ feces hereseon

Expanded text:
demnatur et Iob suo sermone reprehenditur demnatur et Iob suo sermone reprehenditur et Iosaphat et Iosias, qui iusti absque dubio scripti sunt, iecisse narrantur, quae domino displicerent. quorum alter inpio auxilium tulit et correptus est a propheta, alter contra praeceptum domini ex ore Hieremiae occurrit Nechao, regi Aegyptio, et interfectus est, et tamen uterque iustus appellatur. de ceteris non est huius temporis scribere; neque enim a me librum sed epistulam flagitasti, qui dictandus ex otio est, et omnes oppositiones eorum Christi auxilio destruendae. quod nobis sanctarum scripturarum testimoniis adserendum est, in quibus cotidie credentibus loquitur deus. illudque per te sanctae atque inlustris domus conciliut multum — tres homunculos suscipiant tantarum faeces hereseon
Abbreviated transcription (Latin):
elo quio sub sequenti Nequando ͬ tibi
displa cuerit neges quod locutus es
Aut sicerte errasti quas homo libere consitere. et discor
dantiũ redde interse concordia: Inmente tibi ueniat
tanicã salutaris nec amilitib fuisse confissã . Et fratrũ
inter se cernis iuirgia &rides atq l&aris quod alii
tuo nomine . Alii Xp̃i appellent᷑. Imitare ionam
&dicito. Si propter me ista tempestas ẽ tollite
me &mitato me inmare. Ille humilitate proiec
tus ẽ in profundũ. ut intypũ dnigloriosius surger&:
uꝑ superbiã ad astra sustolleris. ut d&e loquat᷑ i hs
idebã satanã quasi fulgur decelo cadaentẽ. Quod
aũ inscripturis sẽs iusti appellatur. ut ⁊achari
as &elis abeth. iob iosaphat &iosias & multi quorũ
nominib sacrascriptura contexta ẽ quã quã
uiter ftrinaisse sufficiat: Quod iusti appelleNt
non quo omni uitio careant sedexmaiore parte
uirtutum. Deniq: et racharias silenter con¬

Expanded text:
eloquio subsequenti, ne, quando tibi eloquio subsequenti, ne, quando tibi placuerit, neges, quod locutus es, aut, si certe errasti quasi hdantium inter se redde concordiam. In mentem tibi veniat, tunicam Salvatoris nec a militibus fuisse conscissam. Fratrum inter se cernis jurgia, et rides atque laetaris, quod alii tuo nomine, alii Christi appellentur. Imitare Jonam, et dicito: Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite in mare . Ille humitus est in profundum, ut in typum domini gloriosius surgeret; tu superbia ad astra sustolleris, ut de te loquatur Iesus: uidebam satanan quasi fulgur de caelo cadentem. Quod autem in scripturis sanctis iusti appellantur ut Zacharias et Helisabeth, Iob, Iosaphat et Iosias et multi, quorum nominibus sacra scriptura contexta est, quamquam uiter strinxisse sufficiat, quod iusti appellentur, non quod omni uitio careant, sed ex maiori parte uirtutum. denique et Zacharias silentio con
Abbreviated transcription (Latin):
tangitur Aduersum magistrum per¬
uersi dogmatis locuti sumus. Qui iratꝰ
fuerit atq: rescripserit. suo quasi ꝓdit᷑
inditio : ampliora inuero certamine
uulnera suscepturus. Multi anni
sunt. quod ab adulescentia usq: adhanc
a&atem diuersa scripsi opuscula. Sem¬
ꝑꝙ habui studiũ audientib loqui.
qđ publice inȩcclesia didiceram. Nec
philosophorum argum̃ta sec tafi. sed
apostolorũ simplicitati ad quiescere.
sciens illud scriptum. Perdam sapientiã¬
sapientium . & prudentiam prudentium
reꝓbabo. Et fatuum dĩ sapientius ẽ
hominib: ÷ Cum haec seita habeant.
prouoco aduersarios. ut omnes r&ro
cartulas discuciant. &siquid in meo in¬
geniolo reppererint uitu: proferant
inmedium. Aut enim bona erunt.
& contra dicam eorum calumni&
Aut rep̃hen sibilia & c̃ fitebor errorẽ.
Malens emendare: quã ꝑseuerare in pra¬
uitate sententiae. Et tuergo doctor
egregius. Aut defende quȩ locutus es.
& sententiarũ tuarũ accumina astrue

Expanded text:
tangitur; aduersus magistrum pertangitur; aduersus magistrum peruersi dogmatis locuti sumus. qui iratus fuerit atque rescripserit, suo quasi mus prodetur indicio ampliora in uero certamine uulnera suscepturus. Multi anni sunt, quod ab adulescentia usque ad hanc aeta-, tem diuersa scripsi opuscula, semperque habui studium audientibus loqui, quod publice in ecclesia didiceram, nec philosophorum argumenta sectari sed apostolorum simplicitati adquiescere sciens illud scriptum: perdam sapientiium et prudentiam prudentium reprobabo et: fatuum dei sapientius est hominibus. cum haec ita se habeant, prouoco aduersarios, ut omnes retro chartulas discutiant et, si quid in meo ingeniolo uitii reppererint, proferant in medium. aut enim bona erunt et contradicam eorum calumniae aut reprehensibilia et confitebor errorem malens emendare quam perseuerare in prauitate sententiae. et tu ergo, doctor egregie, aut defende, quod locutus es, et sententiarum tuarum acumina adstrue
Abbreviated transcription (Latin):
hab& conunci. quod sua statim ꝓfes¬
sione blasphemu ẽ : Minamini nob
responsionem quã uitare nullus po¬
test. nisi qui omnino ñscribit
Vnde nostis quid dicturisimus. ut res¬
ponsionem p̃par&is. forsitan ur̃a
dicemus. & frustra ingenii ur̃i acui¬
tis stilum
Enominiani arriani
Et macedonian. nominb. separati¬
impi&ate concordes Nullum uobis la¬
borem faciunt : loquunt᷑ enĩ qđ sentiun
pulorum. quod audierunt incubiculis
intectis predicant. Vt siplacuerit
audientib: quod dixerit : referatur
admagistrorum gloriam Si displicu¬
erit . culpa sit discipuli non magistri
I deo creuit heresis ur̃a. & decepistis plu¬
rimos. Maximeq: eos qui adherent mu¬
re meremini illud ꝓph&icum. Gloria
illis in partib: & parturitionib:. Da illis
dñe quid dabis illis Uuluam sterilem
& ubera arentia Feru& animus non pos¬
sum uerba cohibere. epistolaris angustia
non patitur longã operis magnitudinẽ :
Nullius in hoc opusculo nomen ꝓpriae

Expanded text:
habet conuinci, quod sua statim profeshabet conuinci, quod sua statim professione blasphemum est. minamini nobis responsionem, quam uitare nullus potest, nisi qui omnino non scribit. unde nostis, quid dicturi simus, ut responsionem paretis? forsitan uestra dicemus et frustra ingenii uestri acuitis stilum. Eunomiani, Arriani et Macedoniani nominibus separatiietate concordes nullum nobis laborem faciunt; loquuntur enim, quod sentiunt. pulorum. quod audierunt in cubiculis, in tectis praedicant, ut, si placuerit audientibus, quod dixerunt, referatur ad gloriam magistrorum, si displicuerit, culpa sit discipuli, non magistri. ideo creuit uestra heresis et decepistis plurimos maximeque eos, qui adhaerent mure meremini illud propheticum: gloria illis in partubus et parturitionibus. da illis, domine. quid dabis illis? uuluam sterilem et ubera arentia. feruet animus, non possum uerba cohibere. epistolaris angustia non patitur longi operis magnitudinem. nullius in hoc opusculo nomen proprie
Abbreviated transcription (Latin):
quare non libere qđ sentis loqueris.
Aliud audiunt cubiculorum tuorum
secr&a. aliud nr̃orum populi Et enĩ
uulgus indoctum. archanorum tuorũ
onerosa sustentare. nec capere solidũ
cibum. qui in faciae lacte contentus ẽ
Haec dumscripsi. comminaris mihi scrip¬
torum tuorum fulmin& ut scilic&
hoc timore ꝑterritus. non audeam ora
Et non anim aduertitis. Id¬
circo nos scribere. ut uos respondere
cogann & aꝑte aliquando dicere.
quod ꝓ tempore ꝑsonis & locis. uello¬
quimini uel tac&is: Nolo uobis libe¬
rum esse : negare. quod sem& scripse¬
ritis. a ecclesiae iuctoria ẽ. uos aꝑ te
dicere quod sentitis . Aut enim idem
responsuri estis. quod & nos loquimur.
& nequaquam eritis aduersarii sed amci
Aut si contraria nr̃o dogmati dixeritis.
in eo uincemus. quod omnes cognosceNT
aecclesiae quidsentiatis. Hententias
ur̃as ꝑdidisse : superasse est : Pat&
prima fronte blasphemia ñ necesse

Expanded text:
quare non libere, quod sentis, loqueris? quare non libere, quod sentis, loqueris? aliud audiunt cubiculorum tuorum secreta, aliud nostrorum populi. etenim uulgus indoctum non potest arcanorum tuorum onera sustentare nec capere solidum cibum, quod infantiae lacte contentum est. necdum scripsi et comminaris mihi rescriptorum tuorum fulmina, ut scilicet hoc timore perterritus non audeam ora reserare, et non animaduertitis idcirco nos scribere, ut uos respondere cogamini et aperte aliquando . dicere, quod pro tempore, personis et locis uel loquimini uel tacetis. nolo uobis liberum esse negare, quod semel scripseritis. ecclesiae uictoria est uos aperte dicere, quod sentitis. aut enim idem responsuri estis, quod et nos loquimur, et nequaquam eritis aduersarii sed amici, aut, si contraria nostro dogmati dixeritis, in eo uincemus, quod omnes cognoscent ecclesiae, quid sentiatis. sententias uestras prodidisse superasse est. patet prima fronte blasphemia. non necesse
Abbreviated transcription (Latin):
Quando enim te dicis peccatorem: & pos¬
se hominem sine peccato eẽ siuelit.
Illud uis intellegi: te quidem eẽ scm̃ &
omni carere peccato. sed ꝑhum litatẽ
peccati nomen adsumere. Alios po¬
tius laudes & tibi d&rahas  illud quoq
argumentum urm ferre quis possit.
Dicitis his uerbis aliud ẽ esse aliud eẽ posse:
se non est in nr̃a positum potesta¬
te esse autem posse generaliter dici
Quod lic& aliquis non fuerit. tamen
possit eẽ qui eẽ uoluerit. Rogo quȩ
ista ẽ argumentatio. posse eẽ quod nũ¬
quam fuit. posse fieri qđ nullum fecis¬
se testaris. Idculib& tribuere. quod an
futurus sit ignores & clare nescio.
cuiquid in patriarchis. ꝓph&is & a pos¬
tolis fuisse nequeas adꝓbare : Audi
eclesi asticam simplicitatem. siue rusti¬
citatem. Anim: imperitiam ut uobis ui¬
d&ur loquere quod credis. publice
p̃dica quod secr&o discipulis loqueris:
Quidicis eẽ habere arbitru libertatẽ.

Expanded text:
quando enim te dicis peccatorem et posquando enim te dicis peccatorem et posse hominem sine peccato esse, si uelit, illud uis intellegi, te quidem sanctum esse et omni carere peccato, sed per humilitatem peccati nomen adsumere, ut alios potius laudes et tibi detrahas. Illud quoque argumentum uestrum ferre quis possit? dicitis his uerbis: \'aliud est esse, aliud esse posse\'. esse non est in nostra positum potestate, esse autem posse generaliter dici, quod, licet alius non fuerit, tamen possit esse, qui esse uoluerit. rogo, quae est ista argumentatio: posse esse, quod numquam fuit, posse fieri, quod nullum fecisse testeris, id cuilibet tribuere, qui an futurus sit ignores, et dare nescio cui, quod in patriarchis, prophetis et apostolis fuisse nequeas adprobare? audi ecclesiasticam simplicitatem siue rusticitatem aut inperitiam, ut uobis uidetur. loquere, quod credis; publice praedica, quod secreto discipulis loqueris. qui dicis te habere arbitrii libertatem,
Abbreviated transcription (Latin):
a postolo Nonẽ uolentis neq currentis
sed dĩ miserentis : Uelle & currere nostrũ
ẽ. sed ipsum nm. sine dĩ semꝑ auxilio¬
non egeat. liberum arbitrium dat libe¬
ram uoluntatem. & non statim ex li¬
bero arbitrio facit dm̃. qui nullius ope
indig&. Tuipse qui ꝑ fectam & dõ ae¬
qualem in omnibus iustitiam iactita s.
& peccatorem esse te confiteris. Re¬
sponde mihi. uelis annolis carere pec¬
cato. Siuis quare iuxta sententiã tuã
non imples qđ desideras : Siautem non
us: comptorem te pͣceptorum dĩ eẽ
demonstras
Si contemptor es. utiq
& peccator
Sipeccator: Audiscripturã¬
tibi loquentem
Peccatori dixit ds̃¬
quare tu enarras iustitias meas & ad su¬
mis testamentum meum ꝑ os tuum.
Tuuero odisti disciplinam & ꝓiecisti uer¬
ba mea r&rorsum. Uerba didum
nonius facere postergum tuum ꝓicis
Et nouus apos orbi terrarum facienda.
& non facienda decernis sed non ẽ ita
ut loqueris . Aliud in tua mente uersat᷑

Expanded text:
apostolo: non est uolentis neque currentis apostolo: non est uolentis neque currentis sed miserentis dei. uelle et currere meum est, sed ipsum meum sine dei non egeat. liberum arbitrium dat liberam uoluntatem et non statim ex libero arbitrio facit deum, qui nullius opibus indiget. tu ipse, qui perfectam et deo aequalem in hominibus iustitiam iactitas et peccatorem esse te confiteris, responde mihi, uelis an nolis carere peccato. si uis, quare iuxta sententiam tuam non inples, quod desideras? sin autem non uis, contemptorem te praeceptorum dei esse demonstras. si contemptor es, utique et peccator. si peccator, audi tibi scripturam loquentem: peccatori dixit deuquare tu enarras iustitias meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu autem odisti disciplinam et proiecisti uerba mea retrorsum. uerba dei dum non uis facere, post tergum tuum proicis et nouus apostolus orbi terrarum facienda et non facienda decernis. sed non est ita, ut loqueris; aliud in tua mente uersatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sophatur & disputat. Sinihilago ab¬
sq dĩ auxilio. & ꝑsingula opera eius il¬
lius ẽ omne quod gessero: Ergo non
nisi ipse me semꝑ adiuuerit : destruit᷑
enim uoluntas quȩ alterius ope indig&
sed liberum arbitrium dedit ds̃. quod
aliter liberum nonerit: nisi fecero quae
uoluero. Acper hoc aut utor semel
potes itate quȩ mhdata ẽ ut liberum
seru&ur arbitrium :
Aut si alterius
ope indigeo. libertas in me arbitru de¬
stru&ur:: Qui haec dicit: quam non ex¬
cedit plas phemiam: quae her&icorum
uenena non superat. Ad serunt se per
arbitrii libertatem nequaquam ultra
nec essarium habere dm̃. & ignorant
scriptum. quid habes quid non accepisti.
Siautem accepisti. quidgloriaris quasi
non acceperis: Magnas dõ gratia sagit.
qui ꝑ arbitru libertatem rebellis in dm̃e.
quinos libenter amplectitur. Ita
dum taxat . ut agamus semꝑ gratias largi¬
tori: Sciamusq: nos nihil eẽ. nisisi quod
donauit nobis ipse seruauerit. Dicente

Expanded text:
sophatur et disputat: « Si nihil ago absophatur et disputat: « Si nihil ago absque Dei auxilio, et per singula opera, ejus est omne quod gessero: ergo non um, nisi ipse me semper adjuverit: destruitur enim voluntas, quae alterius ope indiget. Sed liberum dedit arbitrium Deus, quod aliter liberum non erit, nisi fecero quod uoluero. ac per hoc aut utor semel potestatem, quae mihi data est, ut liberum seruetur arbitrium, aut, si alterius ope indigeo, libertas in me arbitrii destruitur\'. Qui haec dicit, quam non excedit blasphemiam? quae hereticorum uenena non superat? adserunt se per arbitrii libertatem nequaquam ultra necessarium habere deum et ignorant scriptum: quid habes, quod non accepisti? s i autem a ccepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? magnas deo agit gratias, qui per arbitrii libertatem rebellis in deum est! quam nos libenter amplectimur, ita dumtaxat, ut agamus semper gratias largitori sciamusque nos nihil esse, nisi, quod donauit, in nobis ipse seruauerit dicente
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: Quod ꝑ os eorum intolera¬
bilem plasphemiam diabolus sibil&
Sienim in eo tantum dĩ ẽ gratia. quia
ꝓpriae nos condidit uoluntatis. & libero
arbitrio contenti sumus
indigemus auxilio . nesi in diguerimus
liberum frangatur arbitrium. Ergo
nequaquam ultra orare debemus : Nec
illius clementiam p̃cibus flectere. ut ac¬
cipiamus cottidie quod semel acceptũ
ẽ in nr̃a potestate Istius modi homines
tollunt orationem. & ꝑ liberum arbi¬
trium non homines ꝓpriae uoluntatis.
sed dĩ potentiae factos esse se iactant.
qui nullius ope indig& Tollantur
& ieiunia omnisq: continentia: Quid
enim mihi necesse ẽ laborare. ut acci¬
piam ꝑ industriam qđ semel meae
factum ẽ potestatis Hoc quod dico non
est meum argumentum. Unus disci¬
pulorum eius. immo magister
Et totius doctor exercitus. & contra
a postolum uas ꝑditionis. ꝑ solo ec ismo¬
rum & non ut sui iactitant sillogis¬
morum spinea decurrens. Sic philo

Expanded text:
dicentes, quod per os eorum intoleradicentes, quod per os eorum intolerabilem blasphemiam diabolus sibilet. si enim in eo tantum dei est gratia, quod propriae nos condidit uoluntatis et libero arbitrio contenti sumus, nec ultra eius indigemus auxilio, ne, si indiguerimus, liberum frangatur arbitrium, ergo nequaquam ultra orare debemus nec illius clementiam precibus flectere, ut accipiamus cotidie, quod semel acceptum in nostra est potestate. istius modi homines tollunt orationem et per liberum arbitrium non homines propriae uoluntatis sed dei potentiae factos esse se iactant, qui nullius ope indiget. tollantur et ieiunia omnisque continentia. quid enim mihi necesse est laborare, ut accipiam per industriam, quod semel meae factum est potestatis? hoc, quod dico, non est meum argumentum; unus discipulorum eius, immo iam magister et totius ductor exercitus et contra apostolum uas perditionis, per soloecismorum et non — ut sui iactitant — syllogismorum spineta d
Abbreviated transcription (Latin):
toro astris magis studiosissimum. & ex
mago episcopum. cui iuncta galla non
gente sed nomine germana. Huc illucq:
currentem. Nterius & uicinae hereseos
reliquid heredem. Nunc quoq myste¬
rium iniquitatis operatur duplex
sexus. utrumq: sub plantat. ut illud
ꝓph&icum cogamur adsumere. Cla¬
mauit ꝑ dix congregauitq non pepe¬
rit faciens diuitias suas non cum iudi¬
cio. Indimidio dierum derelinquent
eum. & nouissimum eius erit insipiens
Lulud uero quod ad decipiendos quosq
postea huic sententiae coaptarunt. ñ
absq dĩ gratia cum prima legentes
fronte decipiat. introspectum & diligen¬
tissimȩ uentilatum decipere non potest
Ita enim dĩ gratiam ponunt. ut non ꝑ
singula opera eius nitamur & regamur
auxilio sed adliberum referunt arbi¬
trium & ad precepta legis Ponentes
illud esaiae. legem enim in aduitoriu
dedit ds̃. ut in eo referendae sint gra¬
tiae. Quod tales nos condiderit qui nr̃o
arbitrio possimus & eligere bona &ui¬
tare mala. Et non in tellegunt ista

Expanded text:
oroastris magi studiosissimum et ex mago episcopum, cui iuncta Galla non gente sed nomine germanam huc illucque currentem alterius et uicinae hereseos reliquit heredem. nunc quoque mysterium iniquitatis operatur; duplex sexus utrumque supplantat, ut illud propheticum cogamur adsumere: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. in dimidio dierum derelinquent eum et nouissimum eius erit insipiens. Illud uero, quod ad decipiendos quosque postea huic sententiae coaptarunt: \'non absque dei gratia\' cum prima legentes fronte decipiat, introspectum et diligentissime uentilatum decipere non potest. ita enim dei gratiam ponunt, ut non per singula opera eius nitamur et regamur auxilio, sed ad liberum referunt arbitrium et ad praecepta legis ponentes illud Isaiae: legem enim in adiutorium dedit deus, ut in eo deo referendae sint gratiae, quod tales nos condiderit, qui nostro arbitrio possimus et eligere bona et uitare mala. et non intellegunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃to. deinde denouo.
V&eris testam̃ti princeps moyses
tur ad populũ. ꝑfecti estote inc̃spec¬
tu dñi dĩnr̃i. Et saluator adapostolos.
moyses & dñs p̃ceper̃. Aut si n possibi
le non ẽ culpa eorũ qui obȩdire non
possunt sed eius qui in possibilia p̃ce¬
pit A Hic locus apud imperitos &
scripturarum scarũ meditationem vsũq
& scientiã ñ habentes. uideur opinion
tuae prima fronte blandiri . c&erum

Expanded text:
Testamento, deinde de novo. Testamento, deinde de novo. Veteris Testamenti princeps Moyses tur ad populum: Perfecti estote in conspectu Domini Dei vestri . Et Salvator ad Apostolos: Moyses et Dominus praeceperunt: aut si impossibile est, non est culpa eorum qui obedire non possunt, sed ejus qui impossibilia praecepit. A. Hic locus apud imperitos, et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
ma : quicquid potuerit habere uirtutis.
non suũ putare eẽ sed dnĩ qui largitus ẽ
Quiergo natus ẽ ex dõ non peccat : quã diu
semen dĩ man& in eo & non potẽ peccare
quia ex dõ natus ẽ. Sed quia in agro
dominico dormiente patre familias.
in imicus homo titanam supra seminat:
nasq: sator nocturnus interserit:
dito paleas uentorũ flatib: disꝑgen¬
das Eturendas ignib: derelin quit
as ad frum̃tũ dic̃ dñs Paleae aut̃ afru¬
mento in consum matione sȩculi separant᷑
Exquo ad ꝓbat᷑. dum sumꝰ incorpore
isto mortali mixtas eẽ cũtritico. qđ
siopposueris quare dixerit & ñ potest
peccare qui exdõ natus ẽ. Audies &ubi
erit p̃miũ uoluntatis Sionĩ ideo non
peccat . quia peccare ñ potẽ liberũ
toll&ur arbitrium. & nequaquam
nrm fi& sednaturȩ bonum. quia pecca
ꝓposui. vt te inminorib: exercerẽ
Quid aliud dicere potes qđ quã uis sis
ingeniosus. nulla ualebis ratione
sub uertere. primã ponã deuteri

Expanded text:
a, quidquid potuerit habere virtutis, non suum putare esse, sed Domini qui largitus est. Qui ergo natus est ex Deo, non peccat, quamdiu semen Dei manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Sed quia in agro Dominico , dormiente patrefamilias, inimicus homo zizania superseminat, enasque steriles sator nocturnus interserit: dito, paleas ventorum flatibus dispergendas et urendas ignibus derelinquit.is ad frumentum, dicit Dominus ? Paleae autem a frumento in consummatione saeculi separantur. Ex quo approbatur dum sumus in corpore isto mortali, mixtos esse cum tritico. Quod si opposueris quare dixerit: Et non potest peccare, quia ex Deo natus est: audies, et ubi erit praemium voluntatis? Si enim ideo non peccat, quia peccare non potest, liberum tolletur arbitrium, et nequaquam nostrum fiet, sed naturae bonum, quae peccatproposui, ut te ad majora exercerem. Quid ad illud dicere potes, quod quamvis sis ingeniosus, nulla valebis arte subvertere? Primum ponam de veteri
Abbreviated transcription (Latin):
nit euang̃ iohañ: Scimꝰ quõ omnis
quinatus ẽ ex dõ non peccat. sed ge¬
neratio dic seru& eum . & malignus
non tang& eum Scimus quõ ex dõ
sumus & mundus totus inmaligno
positus e. A. Parpari referam: &
paruã euangelistȩ epistolã secun¬
dũ sensum tuum. docebo sibi eẽ contrariã :
Sienĩ omnis quinatus ẽ ex dõ peccatum
non facit quõ sem̃ eius man& in eo. Et
non potest peccare quia ex dõ natus ẽ :
qu a consequentia idẽ in eodem loco
atq: turbaris. audi eundem ex angelistã
iusti sumus: quando nos peccatores fa¬
temur : Eiustitia nr̃a ñ ex ꝓprio me¬
rito sed ex dĩ consistit misericordia
dicente scã scriptura : Iustus accusator
ẽ sui in principio sermonis : Etalio in loco
Dic tu peccata tua ut iustificeris. Con

Expanded text:
Scimus quod omnis qui natus est ex Deo, non peccat; sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit eum? Scimus quoniam ex Deo sumus, et mundus totus in maligno positus est . A. Par pari referam, et parvam Evangelistae Epistolam, secundum sensum tuum docebo sibi esse contrariam. Si enim omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ejus manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, qua consequentia idem in eodem loco atque turbaris. Audi eumdem Evangelistam: justi sumus, quando nos peccatores fatemur, et justitia nostra non ex proprio merito, sed ex Dei consistit misericordia, dicente sancta Scriptura: Justus accusatorest sui in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris .
Abbreviated transcription (Latin):
cus. sed int̃im ñ possum. possum faber.
sed nec dum didici: Quic quid igitur
artes ẽ medicina & fabrica. & artes
cactere inueniuntur inplurimis
q̃ absq peccato fuerint in ꝑp&uum
Aut sidare non potes: confitere inbecilli¬
tatem tuam . & noli ponere incaelum
uitia delabitur. E deuitiis ascendat
adsublimia & num quam eum eeͣ securũ.
sed semꝑ mauere intranquillitate nau¬
fragium. Ac ꝑ hͦ hominem sine peccato
eẽ nͣposse. Dicente salomone . None ho¬
mo iustus suꝑ terrã qui facit bonum &
non pecc&. Et eodem In regum libro.neq:
enĩ e homo qui non pecc&. Ac beato da¬
uid: delicta quis intellegit. ab ocultis
meis munda me dñe E abalienis par¬
ce seruo tuo : Et iterũ . Quõ non iu

Expanded text:
cus; sed interim non sum. Possum esse faber; sed necdum didici. Quidquid igitur artes est. Medicina et fabrica, et artes caeterae inveniuntur in plurimis:qui absque peccato fuerint in perpetuum: aut si dare non potes, confitere imbecillitatem tuam, et noli ponere in coelum vitia delabatur, et de vitiis ascendat ad sublimia; et numquam eum esse securum, sed semper 705 metuere in tranquillitate naufragium: ac per hoc hominem sine peccato esse non posse, dicente Salomone: Non est homo justus super terram, qui faciat bonum, et non peccet . Et eodem in Regum libro: Neque enim est homo qui non peccet . Ac beato David: Delicta quis intelligit? ab oculis meis munda me et ab alienis parce servo tuo . Et iterum: Ne intres in
Abbreviated transcription (Latin):
mihi repondeas. hominem me pu¬
tas. an beluam C.Side te ambigo
vtrum homo an belua sis ipse me beluã
confiteor. A Siergo ut dicis homo¬
sum qiñ d cum uelim. et satis cupiam non¬
peccare. delinquo C Quia uoluntas
inꝑfecta ẽ: sienim uere uelis. uere utiq
non peccares: A Ergotu quime argu¬
is ñuere cupere : sine peccato es. quia
uere cupis. C. Quo ego de medicam¬
quem peccatorem eeͬ confiteor. &n de
paucis &raris. si qui uoluerint ñ peccare
qui in terrogo. Et tu qui respondes pec¬
catores si mus. C. Sed possumus ñ
esse siuelimus. A Dixi uelle me non
peccare. te qqͣ id sentire ñ dubiumẽ.
non possumus : C. Quia plene nolumꝰ
A. Da ergo qui maiorum nõrũ plene
uoluerint & potuerint : C Hoc quidẽ
non facile ẽ ostendere. neq: enim quan¬
do dico posse homine̾ sine peccato eeͣ
siuelit. Aliquos fuisse contendo sed
simpliciter posse eẽ siuelit: Aiut¬
ẽ namq: eẽ posse. qui grece dicitur

Expanded text:
mihi respondeas. Hominem me putas, an belluam? C. Si de te ambigo, utrum homo, an bellna sis, ipse me bellnam confitebor. A. Si ergo, ut dicis, homsum, quomodo cum velim, et satis cupiam nonpeccare, delinquo? C. Quia voluntas imperfecta est. Si enim vere velles, vere utique non peccares. A. Ergo tu qui me arguis non vere cupere, sine peccato es, quia vere cupis? C. Quasi ego de me dicamquem peccatorem esse confiteor, et non de paucis et raris, si qui voluerint non peccarequi interrogo, et tu qui respondes, peccatores sumus. C. Sed possumus non esse si velimus. A. Dixi me velle non peccare, te quoque hoc sentire non dubium est. non possumus? C. Quia plene non volumus. A. Da ergo qui majorum nostrorum plene voluerint et potuerint. C. Hoc quidem non facile est ostendere. Neque enim quando dico hominem posse esse sine peccato si velit, aliquos fuisse contendo; sed simpliciter posse esse si velit. Aliud namque est esse posse, quod Graece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
labit qui custodit eam. Unde & apłus p̾cipit.
Sic currite ut comphendatis. & om̃s quidẽ
currunt sed unus accipit coronam. Et in
spalmo scriptum ẽ. dnẽ ut scuto bone uo¬
luntatis tuae coronastinos. Nra enim
uictoria & corona. uictoriae illius pro
rimus ut infuturo comphendamus. ubi
accipi& coronam. qui in hoc sęculo uictor
extiterit. Nobisq post baptisma dr̃. Ecce
plum dĩ estis. & sps̃ dĩ habitat in uobis
Siquis templum dĩ uiola uerit disꝑd& eũ ds̃
estis cum eo. Sireliqueritis eum & ille re¬
linqu& uos . Incuius putas delubro atq sa¬
crario xp̃i puritas ꝑman&. templiq sere¬
nitas nullo nubilo contristatur. Cundem
semꝑ uultum habere non possumꝰ. Quod
de socrate falso philosophi gloriantur.
sic & corda diuersa. Si fieri poss& ut semꝑ aquȩ
baptis matis mersos sternerent. uolitantia
nos desuꝑ peccata nontangerent. Sp̃s scĩ¬

Expanded text:
labit qui custodit eam . Unde et Apostolus praecipit: labit qui custodit eam . Unde et Apostolus praecipit: Sic currite, ut comprehendatis. Omnes quidem currunt, sed unus accipit coronam . Et in psalmo scriptum est: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Nostra enim victoria et corona victoriae, illius protrimus, ut in futuro comprehendamus: ibi accipiet coronam, qui in hoc saeculo victor exstiterit; nobisque post baptismum dicitur: Ecce splum Dei estis; et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei violaverit, disperdet estis cum eo: si reliqueritis eum, et ille relinquet vos . In cujus putas delubro atque sacrario Christi puritas permanet, templique serenitas nullo nubilo contristatur? Eumdem per vultum habere non possumus; quod de Socrate falso philosophi  Al. philossic et corda diversa. Si fieri posset, ut baptismatis mersos tenerent, volitantia nos desuper peccata non tangerent: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
dectatus sum tuorum multiplicatione¬
sermonum de quib: scriptum ẽ. in multilo¬
quio non effugies peccatum. Sedquid ad causã:
Certe enim fateberis eos qui apĩ baptisma
consecuti sunt ñhabere peccatum. Etsi
absq peccato s̃. iustos eẽ. Cumq semel iusti
fuerint. siegerint sollitite. posse insempit¬
num iustitiam custodire. Ac ꝑ hoc omne vi¬
tare peccatum. A. Nerubescis explosam
atq damnatã iouiniani sententiã sequi.
Et ille enim his testimonus. tuisq nititur
argum̃tis in motu illius inuenta sectaris.
Inoriente docere desiderans. quae olim
rome & dudum in affrica condẽnata sunt
Lege igitur quid illi responsumsit. & tibi re¬
sponsum ducito. indogmatib onĩ & inques¬
tionib disserendis. non ꝑsona sed causa que¬
renda ẽ. Et tam̃ hoc scito baptismum p̃¬
terita donare peccata. non futuram ser¬
uare iustitiam. Quae laboris industria
rogatur : Nostrum incipere. illius ꝑficere
Nostrum offerre qđ possumꝰ illius implere

Expanded text:
ectatus sum tuorum multiplicationesermonum, de quibus scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum : sed quid ad causam? Certe hoc fateberis eos, qui Christi baptisma consecuti sunt, non habere peccatum. Et si absque peccato sunt, justos esse. Cumque semel justi fuerint, si egerint sollicite, posse in sempiternum justitiam custodire, ac per hoc omne vitare peccatum. ATTIC. Non erubescis explosam atque damnatam Joviniani sententiam sequi? Et ille enim his testimoniis tuisque nititur argumentis; immo tu illius inventa sectaris, in Oriente docere desiderans, quae olim Romae, et dudum in Africa condemnata sunt. Lege ergo quid illi responsum sit, et tibi responsum ducito. In dogmatibus enim et quaestionibus disserendis non persona, sed causa quaerenda est. Et tamen hoc scito, baptismum praeterita donare peccata, non futuram servare justitiam, quae labore et industria,rogatur: nostrum incipere, illius perficere: nostrum offerre quod possumus, illius implere
Abbreviated transcription (Latin):
naue. ubi heliscus c&eriq scõrum peccauerint.
Nonẽ necesse nodum inscirpo querere. Ut inã
posson & manifesta reticere peccato. Siuis a me
uerum audire. nescio. Nihil inquit mihi
conscius sum. nec tam̃ in hoc iustificatus sũ
Homo iuid& infacie. ds̃ inorde. Apud cuius
conscientiam atq conspectum nullus iustifi

Expanded text:
Nave, ubi Elisaeus, caeterique sanctorum peccaverint. Non est necesse nodum in scirpo quaerere: utinam possem et manifesta reticere peccata. Si vis a me verum audire, nescio. Nihil, inquit, mihi conscius sum, nec tamen in hoc justificatus sum. Homo videt in facie, Deus in corde . Apud ejus conscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ger&᷑ arbitrium : C& erũ sunt pleriq: nostror
quiomã quȩ agimꝰ dicant fieri p̃sidio dĩ
A. Quihoc dic̃ ur̃ eẽ cessabit. aut igitur & tu
ista dicito. ut nr̃ eẽ incipias. aut siñdicis.
alienus eris cumhis qui nra dicunt
C. Tuus crosimea dixceris: immotums̃. siadũsa
ñ dixeris. Sana corpora confiteris. & animȩ
quȩ fortior est denegas sanitatem. Utenĩ
morb & uuln incorpore. ita peccatum in
anima. Qui igitur sanum aliquando
hominem confiteris. ex ea parte qua caro
ẽ. quare non sanum dicas ex ea parte qua
sp̃s ẽ .A. Sequar propositionem tuamnũ¬
quã hodie effugies. ueniam quocũq ocaris
C. Paratus sum ad audiendũ. A. Etego ad lo¬
quendũ surdis aurib: Respondeboigitur
utriusq substantiae naturã sequimur
Quomodo corp sanũ dicitur. sinullo lan¬
guore uexetur. Ita anima absq uitio. si

Expanded text:
geretur arbitrium. Caeterum sunt plerique nostrorum, geretur arbitrium. Caeterum sunt plerique nostrorum, qui omnia quae agimus, dicant fieri praesidio Dei. A. Qui hoc dicit, vester esse cessabit. Aut ergo et tu ista dicito, ut noster esse incipias, aut si non dicis, alienus eris cum his qui nostra non dicunt. C. Tuus ero, si mea dixeris, immo tu meus, si adversa non dixeris. Sana corpora confiteris, et animae, quae fortior est, denegas sanitatem. Ut enim morbus et vulnus in corpore, ita peccatum in anima. Qui ergo sanum aliquando hominem confiteris ex ea parte qua caro est, quare non sanum dicas et ex ea qua spiritus est? A. Sequar propositionem tuam. Numquam hodie effugies, veniam quocumque vocaris. C. Paratus sum ad audiendum. A. Et ego ad loquendum surdis auribus. 794 Respondebo igitur utriusque substantiae naturam consequimur. Quomodo corpus sanum dicitur, si nullo languore vexetur, ita anima absque vitio, si
Abbreviated transcription (Latin):
.somnꝰ
aufertur aboculis. ut comm̃tarios fideliũ¬
inse replicans. unum ministrorũ inueni¬
at mardo cheum. cuius indicio deinsi¬
diis liberatꝰ ẽ. Vt & hest̃ comm̃ dabilior
qui ab india usq ad septentrionem & & hi¬
opiam. cunctum possidebat orientem.
post largissimas culas & cibos toto orbe
quesitos. dormire cupiebat & somno re¬
dormiendi nis ⁊ dñs ꝓuisor bonorũ omnũ
impen diss& naturat ordinem. ut contra
naturã trranni crudelitas uincer&ur.
Longum ẽ si uoluero cuncta scãrum scrip¬
turarum exempla ꝓferre. Iotius sermo
scõrum addm̃ oratio ẽ. Tota oratio& de¬
p̃catio extorqu& lem̃tiam creatoris. Ut qui
nr̃is uirib & studio saluariñ possumus. illius
misericordia conseruemurꝰ. Ubi aũt mise¬
ricordia & gra ẽ liberum exparte cessat
arbitrium. Qđ in eo tantum ẽ utuelimus
atq cupiamꝰ & placitis tribuam adsensũ.
singuł operib nrĩs. sed in grã conditionis &
legis. sentiri auxilium dĩ. neliberum fran¬

Expanded text:
somnus aufertur ab oculis, ut Commentarios in se fidelium replicans ministrorum, inveniat Mardochaeum, cujus indicio de insidiis liberatus est; ut et Esther commendabilior qui ab India usque ab Septentrionem et Aethiopiam, cunctum possidebat Orientem, post largissimas epulas et cibos toto orbe quaesitos dormire cupiebat, et somno redormiendi, nisi Dominus provisor bonorum omnium impedisset naturae ordinem, ut contra naturam, tyranni crudelitas vinceretur. Longum est si voluero cuncta sanctarum Scripturarum exempla proferre. Totus sermo Sanctorum ad Deum oratio est: tota oratio et deprecatio extorquet clementiam Creatoris, ut qui nostris viribus et studio salvari non possumus, illius misericordia conservemur. Ubi autem misericordia et gratia est, liberum ex parte cessat arbitrium, quod in eo tantum est, ut velimus atque cupiamus, et placitis tribuamus assensumsingulis operibus nostris, sed in gratia conditionis et legis, sentiri auxilium Dei, ne liberum fran
Abbreviated transcription (Latin):
anim aduertendũ. qđ qui trahitur
ñsponte currit. sed ut r& ractans & tar¬
dus. aut inuit̾ adducitur: qui non po¬
test suis uirib & labore uenire ad iħm
quomodo potest om̃a peccata simul ui¬
tare : : &uitare in ꝑp&uum. & dĩsibi nom̃¬
Vnum ad¬
huc ponam testimonium. ne tibi & audito

Expanded text:
animadvertendum quod qui trahitur, non sponte currit, sed aut retractans, aut tardus, aut invitus adducitur. Qui non potest suis viribus et labore venire ad Jesum, quomodo potest omnia simul peccata vitare? Et vitare in perpetuum, et Dei sibi num adhuc ponam testimonium, ne tibi et audito
Abbreviated transcription (Latin):
tos eẽ non dubium est. Ammonium
uidelic& & eusebium. & eutimium. &
ipsũ euagrium . Or. quoq: &isidorũ & mul¬
tos alios quos enumerare tedium est
Et iuxta illud lucretii. Acł uti pueris
absinthia tetra medentes cum damus¬
ora prius circum inlinimus dulci mellis.
fauoq: liquore. ita ille vnum iohannem
in ipsius libri posuit principio. quem &
catholicum & scm fuisse non dubium ẽ
ut ꝑ illius occasionem. ca&eros quos po¬
suerat her&icos aeclesiae introducer&.:
Illam aut᷑ temeritatem immo insaniã
eius quis possit digno explicare sermone :
Quod librum sixti pythagorei hominis.
absq: xp̃o atq: a &hnici. immotato no¬
mine sixti martyris & romanȩ aeclesiȩ
episcopi prȩnotauit. Inquo iuxta dog¬
eius dicunt substantia multa de ꝑfectione
Ut qui uolumen philosophi ne¬
sciunt. sub martyris nomine bibant de
aureo calice babylonis. Deniq in ipso

Expanded text:
tos esse non dubium est, Ammonium tos esse non dubium est, Ammonium uidelicet et Eusebium et Euthymium et ipsum Euagrium, Or quoque et Isidorum et multos alios, quos enumerare taedium est. et iuxta illud Lucretii: ac ueluti pueris absinthia taetra medentes cum damus, prius ora circum inlinimus dulci mellis flauoque liquore, ita ille unum Iohannem in ipsius libri posuit principio, quem et catholicum et sanctum fuisse non dubium est, ut per illius occasionem ceteros, quos posuerat hereticos, ecclesiae introduceret. illam autem temeritatem, immo insaniam eius, quis possit digno explicare sermone, quod librum Sexti Pythagorei, hominis absque Christo atque ethnici, inmutato nomine Xysti, martyris et Romanae ecclesiae episcopi, praenotauit ? in quo iuxta dogeius dicunt esse substantia, multa de perfectione ut, qui uolumen philosophi nesciunt, sub martyris nomine bibant de aureo calice Babylonis. denique in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
late descendit . & omnis magnus alit
magno commixtus corpore fo&us.
Qui quidem & partem habent gnosticȩ
hereseos debasilidis impi&ate ueni¬
entem. Vnde &uos adseritis eos qui
absq: legis scientia sint. peccata uita¬
re non posse: Quidloquar de priscil
bis auctoritate damnatus est: Gu¬
agrius ponticus hiborita. quiscripsit
aduirgines. scripsit admonachos. scrip¬
sit adeam cuius nomen nigredine.
testatur ꝑfidiȩ tenebras edidit li¬
brum & sententias A ΠΛΘΕΛC¬
quam nos in possibilitatem uel in ꝑtur¬
bationem possumus dicere: Quando
num quam animus ulla cogitatione
& uitio commou&ur. Et ut suitisim¬
pliciter dicam. uel saxum uel ds̃ est
Cuius libros ꝑorientẽ grecos. & interp̃¬
tante discipulo eius rufino latinos
pleriq: in occidente lectitant. Qui
librum quoq: scripsit quasi demoni¬
chis. multosq: in eo numerat quinum¬
quam fuer Et quos fuisse descrip¬
sit origenistas. & abepiscopis damna¬

Expanded text:
laetae descendit et omnis magnus alit laetae descendit et omnis magnus alit magno commixtus corpore fetus. qui quidem et partem habent Gnosticae hereseos de Basilidis inpietate uenientem. unde et uos adseritis eos, qui absque legis scientia sint, peccata uitare non posse. quid loquar de Priscillbis auctoritate damnatus est ? Euagrius Ponticus Hiborita, qui scribit ad uirgines, scribit ad monachos, scribit ad eam, cuius nomen nigredinis testatur perfidiae tenebras, edidit librum et sententias περὶ ἀπαθείαquam nos \'inpassibilitatem\' uel \'inperturbationem'\' possumus dicere, quando numquam animus ulla cogitatione et uitio commouetur et — ut simpliciter dicam — uel saxum uel deus est. huius libros per orientem Graecos et interpretante discipulo eius Rufino Latinos plerique in occidente lectitant. qui librum quoque scripsit quasi de monachis multosque in eo enumerat, qui numquam fuerunt et quos fuisse describit Origenistas et ab episcopis damna