comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimam non corpus ẽẽ sed sp̃m̃. Et
contra ista mea. adeundem petrũ
scribsit ille duos libros. quasmichi
decȩsarea renatus monachus misit.
Quibus ego lectis. responsione mea.
quatuor recldidi. Unũ adrenatũ
monachum. alterum ad prb̃m pe-¬
trum. & duos ad eundem uictorẽ.
Sed ad petrum quamuis habeat
libri prolixitatem. tamen epła ẽ.
quam nolui atribus cęteris separa¬
ri. Inhis aut̃ omĩbus in quibus
multa necessaria disseruntur. de¬
fendi deorigine animarum. quȩ
singulis hominibus dantur ctnc¬
tacionem meam & multos erro¬
res atq prauitates presũptionis
euis ostendi. quem tamen iuuenẽ
non prepropere detestandum. sed
adhuc docendum quanta potui
lenitate tractaui & abeo rescripta
correptionis eius accepi. Huius
operis lib̃ adrenatum sic incipit.
Sinceritatem tuam gͦuos. Adpe-
nouissimoꝵ adiuncentium uie¬
torem primus sic incipit.¬

Expanded text:
nimam non corpus esse, sed spiritum, et nimam non corpus esse, sed spiritum, et contra ista mea ad eundem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. quibus ego lectis responsione mea quattuor reddidi, unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum et duos ad eundem Victorem. sed ad Petrum quamuis habeat libri prolixitatem, tamen epistula est, quam nolui a tribus ceteris separare. in his autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam et multos errores atque prauitates praesumptionis eius ostendi. quem tamen iuuenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta potui lenitate tractaui et ab eo scripta correctionis eius accepi. Huius operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos; ad Petnouissimorum ad Vincentium Victorem primus sic incipit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ego quoq alibi postea difputa¬
ui. Item quod in quinto libro dixi.
ubi cõmemorantur matres ingeñ¬
rationibus eugłicis non eas positas
nisi cũ patribus uerum est quidẽ.
sed adrem dequa agebatur non per¬
tinet. Agebatur aut̃ dehis quidu¬
cebant frm̃ uł propinquoꝵ con¬
iuges. eoꝵ qui sine filus defuncti
issent. propter duos patres ioseph
quoꝵ alcerum matheus cõmemo.¬
morat. alterum lucas. Dequa qͦsti¬
one diligent̃ in hoc opere disserui.
cum retractaremus opus nrm ẽtͣ
faustum manicheum. Hoc opus
sic incipit. Cum scripturas scãs
quȩ appellantur canonicȩ .lui
a cȩsariensi. inueni apud ispanũ
quendam prb̃m petrum. non¬
nullum opusculum meum. ubi quodã
loco de origine anime hominum sin-¬
guloꝵe utrum ȩxilla una prima hoĩs
acdeinde exparentibus propagentur.
ac sicut illi uni sine ulla propagatio¬
one singulȩ singut dentur. me nescire
confessussum. ueruntamen scire a¬

Expanded text:
sicut ego quoque alibi postea disputasicut ego quoque alibi postea disputaui. item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus, uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur autem de his, qui ducebant fratrum uel propinquorum coniuges eorum, qui sine filiis defuncti essent, propter duos patres Ioseph, quorum alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disserui, cum retractaremus opus nostrum contra Faustum Manicheum. Hoc opus sic incipit: Cum scripturas sanctas, quae appellantur canonicae. CAPVa Caesariensi inuenit apud Hispanum quendam presbyterum Petrum nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa primi hominis ac deinde ex parentibus propagentur an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum, uerum tamen scire a
Abbreviated transcription (Latin):
mortem sacerdotis patris non o-¬
porteret. dixi propt̃ hoc necesse
fuisse nondum sepulto patre
statim post eius mortem filiũ
euis constitui qui succederet patͥ
sum. quod bis indie necesse erat of¬
ferri qui sacerdos super mortem
nondum sepulti patris prohibet᷑
intrare. Sed parum adtendi po-¬
tuisse. hoc precipi magis propt̃
illos qui futuri fuerant summi
sacerdotes. non patribus summi
sacerdotibus succedentes. sed tam̃
ex filiis id est exposteris aaron. sifor¬
te summus sacerdos aut filios. ñ ha-¬
beret. aut ita repbos haberet. ut
nullus eoꝵ patri deberet succedere.
sicut samuhel sũmo sacerdoti heli
successit. cũ saterdotis filius ipse ñ
eẽt. sed tamen ex filiis. hoc est ex po¬
steris eẽtꝰ aron. Delatrone etiam
cui dictum est. hodie mecum eris
inparadiso. quod non fuerit uifi¬
biliter baptizatus. quasi certum po¬
sui cũ sit incertum. magisq illum
baptizatum fuisse credendum sit.

Expanded text:
mortem sacerdotis patris non omortem sacerdotis patris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum sepulto patre statim post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, sum, quod bis in die necesse erat offerri, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter baptizatus, quasi certum posui, cum sit incertum magisque illum baptizatum fuisse credendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
suimino agitur sacerdote quomͦ
creabat filios. cũ habert necessita.¬
tem bis die ingredi in scã scõꝵ ubi
erat altare incensi adofferendum
incensum mane & uespera quo
non posse sicut lex dicit in munđ
intrare. & eadem lexdicat inmu-¬
ndum fieri hominem etiam ex-
cõcubitu conuigili. quem uib
quidem lauari aqua. sed et lo¬
tum dicit. in iiuidum ẽẽ usq ad
uesperam. Unde dixi conseques fu¬
isse. ut aut continens eẽt. autdieb
aliquibus intermiteretur incen¬
sum. nonuidi ñ fuisse consequens.
Potest enim sic intellegi quod scͥp¬
tum est. inmundus erit usq adũ¬
peram. ut per ipsam uesperam iã
ñ esset in mundus sedusq ad ipsã.
ut uespertino iam tempore incen¬
sum mundus offerret cum pro-¬
pter creandos filios post matutinũ
incensum mixtus eẽt uxori. Itẽꝙ
ibi quesitum est. quomodo prohi¬
bitus esset suꝑfunus patris sac̃doᷤ
sũmus intrare. cũ eum fieri sac̃-¬
dotem quando unus erat nisi pꝰ

Expanded text:
summo agitur sacerdote, quomodo summo agitur sacerdote, quomodo creabat filios, cum haberet necessitatem bis dies ingredi in sancta sanctorum, ubi erat altare incensi, ad offerendum incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris summus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post
Abbreviated transcription (Latin):
Locutiones scripturarum. luii
bros questionum de libris eisd̃
diiins sepiem. quos idõ appellari
sic uolui quia ea quȩ ibi disputan¬
tur. Uagis querenda proposui ꝗͣ
quesita dissolui. quam ius mulco
plura in eis michi uideantur ita
ꝑtracta ut possint etiam soluta
& exposita non inmerito uidica¬
modo iam considerare cȩperamꝰ.
sed non mulcum progressi in alia
quȩ magis urguebant animuin
intendunus. In primo autem
libro ubi agitur deuirgis uaria¬
tis quas ponebat iacob inaqua
ut in conspecti posite oues eas ui¬
derent. cum biberent & uarios
fetus parerent. nonbene a nob
ex posita est causa cur iterum
concipientibus non ponebat. idest
cũ alios fetus conciperent. sed in pͥo-¬
ri conceptu. Nam questionis alte¬
rius expositio ubi queritur curdi¬
xcrit socero suo iacob & decepisti
mercedem meam decem agnab
satis ueraciter enodata demonstͣt
istam sicut solui debuit non solu¬
tam. Intercio quoq libro ubi de

Expanded text:
Locutiones scripturarum. CAPVTLocutiones scripturarum. CAPVTbros quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicamodo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam. In tertio quoque libro, ubi de
Abbreviated transcription (Latin):
legunt. diuinoꝵ eloquior. cum
sit locutionis genus & ñ nonquam
exculpunt. aliquid quod auerita¬
te quidẽ abhorreat. non tamenh
sensisse auctor quod scriptumẽ.
inuenitur. sed genere locutionis
hoc cdixisse credibilius apparet.
Multa aut̃ inliteris sacris obscu¬
ra. cognito locutionis genere dilu¬
cescunt. Propt̃ quod. cognoscenda
sunt eadem genera locutionum u̾
sententiȩ patent. ut etiam uͥ latent.
cognitio ipsa succurrat. easq inten¬
tioni legentis apperiat. Huius
oꝑis titulus est. locutiones dege¬
nesi atq ita desingulis libris. Qs̃
aut̃ inprimo libro posui scriptũ
ẽẽ yfecit noe omĩa uerba quȩc̃q
precepit illi dñs. sic fecit eamq lo¬
cutionem dixi. ẽẽ similem ei qd
in conditione creaturȩ postea ꝗͣ
dicitur & sic est factum. Addit᷑
& fecit deus. Non omĩmodo si¬
mile hoc eidem michi uidetur.
Deniq ibi etiam sensus latet. hic
sola iocutio ẽ. Hoc opus sic incip̃.

Expanded text:
legunt, diuinorum eloquiorum, cum legunt, diuinorum eloquiorum, cum sit locutionis genus, et nonnumquam exculpunt aliquid, quod a ueritate quidem non abhorreat, non tamen id sensisse auctor, a quo id scriptum est, inuenitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. multa autem in scripturis sanctis obscura cognito locutionis genere dilucescunt. propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum, ubi sententiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa succurrat easque intentioni praesentes aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. Quod autem in primo libro posui scriptum esse: et fecit Noe omnia uerba, quae praecepit illi dominus, sic fecit, eamque locutionem dixi esse similem ei, quod in condicione creaturae, posteaquam dicitur: et sic est factum, additur: et fecit deus, non omni modo simile hoc eidem mihi uidetur. denique ibi etiam sensus latet, hic sola locutio est. Hoc opus sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
cribsi duos libros ad inlustrẽ
uirum comitem ualerium
estm audissem pelagianos ei nescio
quid scribsisse de nõbis quod scilic
nuptias dampnaremus ad serendo
originale peccatum. quoꝵ libroꝵ
titulus est. denuptus & concupis.¬
centia. Bonitatem quippe defen-¬
dimus nuptiarum. neputaretur
earum ẽẽ uicium concupiscentia
carnis. & lex inmenbris repugnanᷤ
legi mentis. quo malo libidinis be-¬
ne utitur ad filio procreandos pu¬
diticia conuigalis. Ut aut̃ duo
libri essent. primus uenit inui-¬
liani pelagiani manus & scribsit
aduersus eum libros .iiii. exquib
quidam ñ nulla decersit. & comi¬
ti ualerio misit. Iue uero. ad nos.
Quȩ cum accepissem. alio libro
adeadem ipsa respondi. Huius
operis. primus liber sic incipit.
tuȩ curas. luil.
uinarum scripturarum. idẽ
moysi quinq & uno ihesu naue. et
altero iudicium feci. notatis locuti¬
onibus singuloꝵ. quȩ minus usita¬
te sunt linguȩ nr̃ȩ. quas parum
aduertendo sensum querunt qui

Expanded text:
cripsi duos libros ad inlustrem uirum, comitem Valerium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus asserendo originale peccatum. quorum librorum titulus est: de nuptiis et concupiscentia. bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse uitium concupiscentia carnis et lex in membris repugnans legi mentis, quo malo libidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia coniugalis. ut autem duo libri essent, primus uenit in Iuliani Pelagiani manus, et scripsit aduersus eum libros quattuor, ex quibus quidam nonnulla descripsit et comiti Valerio misit, ille uero ad nos. quae cum accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Huius operis primus liber sic incipit: tuae curas. CAPVT uinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
te dicitur. Item dixi. neq in¬
scite distinguitur quod aliud
sit ⁊ mago &e similitudo dĩ.
aliud ad imaginem & simili¬
tudinem dĩ. sicut hominẽ
factum accepimus. Quod ñ
ita est intellegendum quasi
homo nondicatur imago dĩ
cum dicat apłs. uir quidem non
debet uelare caput cum sit imago
& glã dĩ. s dicitur enam ad ma¬
ginem di quod unigenitus nondr̃
Itantum modo imago est. nol

Expanded text:
te dicitur. Item dixi: Neque inte dicitur. Item dixi: Neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo Dei, aliud ad imaginem et similitudinem Dei, sicut hominem factum accipimus. Quod non ita intelligendum est, quasi homo non dicatur imago Dei, cum dicat Apostolus, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei : sed dicitur etiam ad imaginem Dei, quod Unigenitus non dicitur, qui tantummodo imago est, non
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. ista propter grauitatẽ
Quadragesima quinta. est ad¬
uersus mathematicos. Quadrage¬
sima .ui. est deuideis. Quadrage¬
sima uii. utrum aliquando cogi¬
taciones nras uidere possimus.
Ubi quoddixi angłica corpora
qualia nos speranius habituros.
lucidissa atq etheria eẽ credendũ
est. si hoc siue menbrisq nunc
habeinus. & sine substantia ꝗͣ¬
ius incorruptibilis tamen car¬
nis accipiatur. erratur. Multo
autem melius inopere deciuita¬
te dĩ questio ista tracta est. de
iudendis cogitacionibus nrĩs.
Quadragesima octaua est. de
credibilibus. Quadragesima uiui.
quare filii isrł sacrificabant ui¬
sibiliter peccoꝵ uictimas. Qui¬
nquagesima. doqualitate filii.
Quinquagesima prima. deho¬
mine facto adunaginem & si¬
mili tudinem dĩ. Ubi quid est
quod dixi. homo sine uita ñ
recte appellatur cum dr̃ hõ
etiam cadauer hominis. Er¬
go saltem dicere debiu. non ꝑ¬
prie dicitur. ubi dixi non rec¬

Expanded text:
tatem, ista propter gravitatem. tatem, ista propter gravitatem. Quadragesima quinta, adversus mathematicos. Quadragesima sexta, de ideis. Quadragesima septima, utrum aliquando cogitationes nostras videre possimus. Ubi quod dixi, angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetherea esse credendum est; si hoc sine membris quae nunc habemus, et sine substantia, quamvis incorruptibilis, tamen carnis accipiatur, erratur. Multo autem melius in opere de Civitate Dei, quaestio ista tractata est, de videndis cogitationibus nostris . Quadragesima octava, de credibilibus. Quadragesima nona, quare filii Israel sacrificabant visibiliter pecorum victimas. Quinquagesima, de aequalitate Filii. Quinquagesima prima, de homine facto ad imaginem et similitudinem Dei. Ubi quid est, quod dixi, Homo sine vita non recte appellatur; cum dicatur homo etiam cadaver hominis? Ergo saltem dicere debui, Non proprie dicitur; ubi dixi, non rec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ animarum natura una
sit. unde hominum diuer¬
sȩ uoluntates. Quadragesi¬
ma prima. eum omĩa deus
fecerit. quare non ęqualiter fecit.
lis. Quadragesima tercia. quare
gesuna quarta. quare tanto post
generis humani tamquam
unius hominis ȩtates cõmemo¬
rarem. dixi nec oportuit ueni¬
re diuinitus magistrum. cuꝰ
imitacione in mores optunos
formaretur. nisi tempore ui¬
uentutis. E aduinxi ad hoc
ualere quod apls dicit suble¬
ge. tamquam sub pedagogo par¬
uulos custoditos. Sod potest
mouere. cur alibi dixerimus.
xpm̃ in generis humanis extra¬
ȩtate tamquam insenec tute ue¬
inisse. Hoc gͦ quod de uiuentute
dictum est. ad uigorem feruorẽq
fidei refertur que ꝑdilectionẽ
oꝑatur. Iulud aut̃ de senectute.
ad tempoꝵ numerum. Potest¬
enim intellegi utrumq inuni¬
uersitate hominum quod non
potest in ȩtatibus singuloꝵ. sic̃
in corꝑe non potest simul & in¬
uentus eẽ. & senectus. In animo
aut̃. potest illa propt̃ alacri¬

Expanded text:
cum animarum natura una cum animarum natura una sit, unde hominum diuersae uoluntates; quadragensima prima: cum omnia deus fecerit, quare non aequaliter fecit; lis; quadragensima tertia: quare gensima quarta: quare tanto post generis humani tamquam unius hominis aetates commemorarem, dixi: nec oportuit uenire diuinitus magistrum, cuius imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore iuuentutis, et adiunxi ad hoc ualere, quod apostolus dicit: sub lege tamquam sub paedagogo paruulos custodiens. sed potest mouere, cur alibi dixerimus Christum in generis humani sexta aetate tamquam in senectute uenisse. hoc ergo, quod de iuuentute dictum est, ad uigorem feruoremque fidei refertur, quae per dilectionem operatur, illud autem de senectute ad tempoenim intelligi utrumque in universitate hominum, quod non potest in aetatibus singulorum: sicut in corpore non potest esse simul et juventus et senectus, in animo autem potest; illa propter alacri
Abbreviated transcription (Latin):
noscendus est. nouerant. Item
quod dixi nemo igitur beatam
uitam nouit ce miser est. noũ
dixi quomodo noscenda esł.
Nam quis eam penitus nescit.
eoꝵ dum taxat quiiam ratio¬
ne utuntur. quando quidem
beatos se eẽ uelle nouerunt. u¬
Tricesua sęxta. denutrien¬
da caritate ubi dixi. ds̃ igitur
& animus quoainatur caritas
ꝓpriȩ dr̃ purgatissima & con¬
summata. si nichil aliud ama¬
tur. Quod si uerum est quomͦ
apłs ait. nemo uinquam car¬
nem suam odio habuit. et exh
ammonet ut diligantur uxoreᷤ.
Se idõ dictum est propriȩ
dilectio dicitur. qm̃ caro dili¬
gitur quidem. nec tamen ꝓ¬
priȩ. sed propter animam euu
sufficit adusum. Nam oe si
propter se ipsam uidetur dili¬
gicum eam nolumus ẽẽ. defor¬
men. ad aliud referendiun ÷
decus eius. ad illud scilicet aqͦ
decora sunt omĩa. Tricesima
septuna. de semper nato. Tri¬
cestma octaua. deconformati¬
one animȩ. Tricesia nona.
de alimentis. Quadragesuna.

Expanded text:
noscendus est, nouerant. item noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit eorum dumtaxat. qui iam ratione utuntur, quandoquidem beatos se esse uelle nouerunt? tricensima sexta de nutrienda caritate. ubi dixi: deus igitur et animus cum amantur, ita proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. quod si uerum est, quomodo apostolus ait: nemo umquam carnem suam odio habuit, et ex hoc admonet, ut diligantur uxores? sed ideo dictum est: proprie dicitur dicitur, quoniam caro diligitur quidem, nec tamen proprie, sed propter animam, cui sufficit ad usum. nam etsi propter se ipsam uidetur diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus eius, ad illud scilicet, a quo decora sunt omnia. tricensima septima de semper nato; tricensima octaua de conformatione animue; tricensima nona de alimentis; quadragensima:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Uicesima octaua. quareds
mundum facere uoluerit. Ui¬
cesima nona utrum aliquid
sit sursum. aut deorsum uniũ¬
so. Tricesima. utrum omĩa in
utilitate hominis creatasint.
Tricesima prima. eũ qui ut¬
sa mea est. sed ciceronis. Ue¬
rum quia et hȩc perme inno¬
tuit frĩbus. inter ista quȩ col¬
ligebaut scripserunt eam uo¬
lentes nosse quem ad modum
uirtutes animi abillo diui¬
sȩ atq definitȩ sint. Trisesima
scda est. utrum rem ullam.
alius alio magis intellegat.
atq ita eiusdem rei per infini¬
tum eat intellegentia. Trice¬
sima tercia esł. demetu. Tri¬
cesima quarta. utrum nona¬
liud amandum sit. quam me¬
tu carere. Tricesima quinta.
quid amandum sit inqua il¬
lud quoddixi. id eẽ amandũ
quod nchil est habere. quã
nosse. Nonsatis ad probo. Neq
enĩ dm̃ ñ habebant dequibus
dictum es ł. Mlescitis quia
templum dĩ estis et spc̃ dĩ ha¬
bitat in uobis. a Nec tamen
eum nouerant uel nonsie ut

Expanded text:
tia; uicensima octaua: quare deus tia; uicensima octaua: quare deus mundum facere uoluerit; uicensima nona: utrum aliquid sit sursum aut deorsum uniuerso; tricensima: utrum omnia in utilitatem hominis creata sint. tricensima prima nec isa mea est, sed Ciceronis, uerum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista, quae colligebant, scripserunt eam uolentes nosse, quemadmodum uirtutes animi ab illo diuisae atque definitae sint. tricensima secunda est: utrum rem illam alius alio magis intellegat atque ita eiusdem rei per infinitum eat intellegentia. tricensima tertia est de metu; tricensima quarta: utrum non aliud amandum sit quam metu carere; tricensima quinta: quid amandum sit. in qua illud, quod dixi: id esse amandum, quod nihil est aliud habere quam nosse, non satis adprobo. neque enim deum non habebant, de quibus dictum est: nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum sunt. untantumbo¬
nasunt. Et nehinc putetur ñ
ab illo ẽẽ penam maloꝵ. quȩ
utiq malum esł. hisqui puni¬
untur. s hoc ita dixi. quem ad¬
modum dic tum est. deus mor¬
tem uonfecit. cum alibi scrip¬
tum sit. mors & uita ad nõ dõ
est. Maloꝵ ergo pęna quȩ adõ
est. malum est quide malis.
se inbonis dĩ operib est. qm̃ iu
stum ẽ. ut mali puniantur.
& utiq bonum ẽ om̃e quodu¬
stum est. Uicesima scda est.
dm̃ non pati necessitatem. Nice¬
sima tercia esł. depatre et filio
ubi dixi. quod eam ipse genue¬
rit. qua sapiens dicitur sapien¬
tiam. Si melius istam questi¬
onem in libro postea de trinita¬
te tractaui. Uicesima quar¬
ta est. utrum & peccatum. &
rectum factum inlibero sit.
uoluntatis arbitrio quodita
ẽẽ omĩno uerissimum est. Si
ut ad recte faciendum liberũ
sit. dĩ grã liberatur. Uicesima
quinta. decruce xp̃i. Hicesiina
sexta. dedifferentia peccatoꝵ.
Uicesima septima. deprouiden¬

Expanded text:
in quantum sunt, in tantum boin quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut mali puniantur, et utique bonum est omne, quod iustum est. uicensima secunda est: deum non pati necessitatem. uicensima tertia est: de patre et filio. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, de qua sapiens dicitur, sapientiam; sed melius istam quaestionem in libro postea de trinitate tractaui. uicensima quarta est: utrum et peccatum et recte factum in libero sit uoluntatis arbitrio. quod ita esse omnino uerissimum est, sed ut ad recte faciendum liberum sit, dei gratia liberatur. uicensima quinta de cruce Christi; uicensima sexta de differentia peccatorum; uicensima septima de prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
ea nullus nr̃i corporis sensus ad¬
tingit. nisi forte diuinitus tale
aliquid reueletur. Decuna est.
utrum corpus ad sit. Undecima.
quare. xp̃c defemina natussit.
Duodecima. loco ubi titulus est.
sententia cuiusdam sapientis ñ ÷
mea. Sn quia ꝑme innotuit qui¬
busdam fribus qui tunc ame
consulebant & placuit eis. inter
nrãm eam scribere uoluerunt.
Est aut̃ ciiusdam fontei carta¬
ginensis demente mundauda
aduidendum dm̃. quod paganꝰ
quidem seripsit. s x pĩanus bap¬
tiratus est mortuus. Tercia de¬
cima est quod documento con¬
stet homines bestiis excellere.
Quarta decima. non fuisse cor
Quinta ciecima. de intellectu.
Sexta decuna defilio. Septima
decima. descientia dĩ. Detaua deci¬
ma. de trmitate. Nona decima. de
dõ &creatura. Uicesima. de locodĩ
Nicesima prima. utrum deus ma¬
li auctor non sit. Ubi uidendum
eit. ne male in tellegatur quod
dixi mali auctor non est. quia
omĩum que sunt auctor est. Qͥa

Expanded text:
ea nullus nostri corporis sensus adea nullus nostri corporis sensus adtingit, nisi forte diuinitus tale aliquid reueletur. decima est: utrum corpus a deo sit; undecima: quare Christus de femina natus sit. duodecima loco, ubi titulus est: sententia cuiusdam sapientis, non est mea, sed quia per me innotuit quibusdam fratribus, qui tunc casu nsulebant, et placuit eis, inter nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scripsit, sed Christianus baptizatus est mortuus. tertia decima est: quo documento constet homines bestiis excellere; quarta decima: non fuisse corpquinta decima de intellectu; sexta decima de filio; septima decima de scientia dei; octaua decima de trinitate; nona decima de deo et creatura; uicensima de loco dei; uicensima prima: utrum deus mali auctor non sit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
es ł etiam inter illa que
scripsimus quoddam ꝑli¬
dum opus. qui camen unus
deputatur liber cuius est ti¬
qm̃ abipso primo tempr̃e coni¬
uersionis meę postea quã
in affricam uenimus sicut
interrogabar. aftibus qͣndo
me uacantem uidebant. nul¬
la seruata ordinatione dicta¬
tȩ sunt. uissi eas iam ep̃c
colligi. et unum exeis librũ
fieri adhibitis numeris ut
quodquisq legere uoluerit.
facile inueniat .i. Harum
questionum prima est. ut¬
rum anma ase ipsa sit.
.iI. Scdã delibero arbitrio.
Tercia. utrum dõ auctore.
homo sit deterior..iii. Que
sit causa. ut sit homo deterior.
.u. U trum animal inrationale. beatũ
inanimante. anima dicatur .uii.
Utrum corpiis sensibus ꝑcipi ueri¬
tas possit. inqua illud quod dixi.
oinẽ quod corporeus sensus ad tingit.
quod & sensibile dicitur. si ne ulla
intermissione temporis commnoue¬
atur. sine dubio uerum quidem
non est incorporibus resurrectio¬
ius incorruptibilibus. sod nune

Expanded text:
Est etiam inter illa, quae Est etiam inter illa, quae scripsimus, quoddam prolixum opus, qui tamen unus deputatur liber, cuius est tiquoniam ab ipso primo tempore conuersionis meae, posteaquam in Africam uenimus, sicut interrogabar a fratribus, quando me uacantem uidebant, nulla seruata ordinatione dictatae sunt, iussi eas iam episcopus colligi et unum ex eis librum fieri adhibitis numeris, ut quod quisque legere uoluerit facile inueniat. Harum quaestionum prima est: utrum anima a se ipsa sit; secunda de libero arbitrio; tertia: utrum deo auctore sit homo deterior; quarta: quae sit causa, ut sit homo deterior; quinta: utrum animal inrationale beatum ein animante anima dicatur; octaua: utrum corporis sensibus percipi ueritas possit. in qua illud, quod dixi: omne, quod corporeus sensus adtingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur, sine dubio uerum quidem non est in corporibus resurrectionis incorruptibilibus, sed nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pis tolȩ quoq ad romanos
sicut adgalathas expositio¬
nem inchoaueram s⁊ huius
oꝑis sipersiceretur. plures li¬
bri erant futuri. Quoꝵ unũ
in sola dispositione ipsius salu¬
tacionis ab solui. abinitio scili¬
ut inmoraremur. cum uellemꝰ
soluere meur rentem sermoni
nr̃i difficillimam questionem
depeccato in spm̃ scm̃. quod ñ
remittatur neꝙ in hoc scło neq
infuturo. sed deinde cessaui.
alia uolumina adiungere
exponendo epłam totam. Ipsiꝰ
autem operis magnitudine
ac labore deterritus. & in alia
faciliora alibi delapsussum.
ita factum est. ut librum
quem feceram primum re¬
linquerem solum. cuius esse
titulum uolui epłȩ adroma¬
nos inchoata ex positio. Ubn
quod dixi grãm eẽ. indimissio¬
ne peccatoꝵ. pacem uero in
reconciliacione di. ubicunq
hoc dixi non sic accipiendũ ẽ
ac si par ipsa & reconciliatio.
non ꝑtineat ad grãm generalem.
se quod specialiter gr̃ę nomine
remissionem significauerit pec¬
inea sint & ꝓpħȩ. Hic liber

Expanded text:
pistulae quoque ad Romanos sicut ad Galatas expositionem susceperam. sed huius operis, si perficeretur, plures libri erant futuri, quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolui, ab initio sciliut immoraremur, cum uellemus soluere incurrentem sermoni nostro difficillimam quaestionem de peccato in spiritum sanctum, quod non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factquem feceram primum, relinquerem solum, cujus esse titulum volui: Epistolae ad Romanos inchoata Expositio. Ubi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem vero in reconciliatione Dei, ubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed quod specialiter nomine gratiae remissionem significaverit pecin ea sint et Prophetae. Hic liber
Abbreviated transcription (Latin):
posuisse in suis literis inue¬
nimus. st quibus docum̃¬
tis satis prosit ostendi quod
ignoro. Dequare in posteri¬
op̾b quibusdam opusculis
nr̃is diligentius disputatium est.
maxime in eo quod ad uincen¬
tium uictorem de animȩ origi¬
ne scripsimus. Lxiii. esł de

Expanded text:
posuisse in suis litteris inveposuisse in suis litteris invenimus; sed quibus documentis satis possit ostendi quod ignoro. De qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime in eo quod ad Vincentium Victorem de Animae Origine scripsimus . Se
Abbreviated transcription (Latin):
Lx. dedie autem et hora ne¬
Ubi quod diri duos pisces
duas illas significare ꝑsonas.
regiam scilier & sacerdotalem.
adquas etiam sacro sca illa
unctio ꝑtinebat. dicendum
potius fuit maxime pertinebant.
qm̃ unctos aliquando leginius
& ꝓphas. Item quod dixi lucas
qui tanquam ascendentem post
abolitionem peccatoꝵ sacerdotẽ.
ascendit addauid. quia nathã
ꝓ pħa missus erat. cuius correp¬
tione dauid ipsius peccati abo¬
litionem penitendo impetͣuit.
non sic accipiendum est tanꝗͣ
ipse fuerit nachan propħa
qui filius daiuid. quia nec hic
dictum esł quia ipse propħa
missus erat. sed dictum quia
nathan propħa missus erat.
ut mysterium non in eodẽ
homine. st in eodẽ nomine in¬
baptiz abat iħc plures quam
ioħs. quamuis ipse non bap¬
tizaret st discipuli eius. Nͥ
quoddixi latro ille cui dic¬
tum est amen dico cibi ho¬
die mecum eris inparadiso
qui nec ipsum baptisinum
acceperat. hoc quidem et ali¬
os ante nos rectores sc̃ẽ eccłȩ

Expanded text:
 de die autem et hora neubi quod dixi: duos pisces duas illas significare personas, regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat, dicendum potius fuit: maxime pertinebat, quoniam unctos aliquando legimus et prophetas. item dixi: Lucas, qui tamquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius Dauid, quia nec hic dictum est, quia ipse propheta missus erat, sed dictum: quia Nathan propheta missus erat, ut mysterium non in eodem homine, sed in eodem nomine inbaptizabat Jesus plures quam Joannes; quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ubi quod dixi, Latro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mecum eris in paradiso » ; qui nec ipsum baptismum acceperat: hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Luii. de eo quod scriptũ
et michi aut̃ ad herere deo
bonum est. Uur quod dixi qd
dut̃ est omĩ anima melius
id dm̃ dicimus. magis dici de
sexaginta sunt regine. oc togin¬
cta concubinȩ & adolescentulȩ
quarum ñ est numerus. Lui.¬
de annis quadraginta sex edi¬
quinquaginta tribus piscibus.¬

Expanded text:
rta de eo, quod scriptum est: mihi adhaerere deo bonum est. ubi quod dixi: quod autem est omni anima melius, id deum dicimus, magis dici debsexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum non est numerus; quide annis quadraginta sex aediquinquaginta tribus piscibus
Abbreviated transcription (Latin):
lud. cum esses in renibus patris
tui iudite. unde michi tamꝗͣ
scriptum sit occurrerit nescio.
ta est mors inuictoriam. Ubi
est mors contentio tua ubiest
mors aculeus tuus. a Aculeus
autem mortis. peccatum. Uirtꝰ
ur̃a portate. & sic adimplebi¬

Expanded text:
lud: cum esses in renibus patris lud: cum esses in renibus patris tui, uidi t e, unde mihi, tamquam scriptum sit, occurrerit nescio. ta est mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtusuestra portate, et sic inplebi
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum es ł o homo cuquis es
qui respondeas dõ. Ubi dixi
quia etiam si leuioribus quisq
peccatis aut certe quamus
grauioribus & multis. tamen¬
& dolore penitendi. miseđia
dei dignus fuerit non ipsiusqͥ
si relinqueretur interiret. st
miserentis dei qui eius ꝑrecib
doloribus ꝙ. subuenit. Pirũ ÷
tas precesserit. ad pacem.
Hic dictum est post pęniten¬
tiam. Nam es ł misedĩa dĩ
etiam ipsam preueniens uolu¬
ntatem quȩ si noneẽt. ñ prepa¬
retur uoluntas adnõ. Adeã
miscdĩam pertinet ipsa uoca¬
tio. quȩ etiam fidem preuenit.
dequa paulo post citm agerẽ
dixi. Hȩc aut̃ uocatio quȩ
siue in sigulis hominibus
siue inpopulis atq in tpso
generi humano ꝑtemporũ
oportuntates operatur. alte
ordinationis erit. Quo perti¬
net etiam illud. in utero scĩ¬
ficauite & cum eẽs in renib
patris tui uidite. & iacobdi¬
lexi. esaui aut̃ odio habui et¬
cȩtera. quamius testimonium il¬

Expanded text:
scriptum est: o homo, tu quis es, scriptum est: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamenet dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est tas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei etiam ipsam praeueniens uoluntatem, quae si non esset, non praepararetur uoluntas a domino. ad eam misericordiam pertinet et ipsa uocatio, quae etiam fidem praeuenit. de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates operatur, altae ordinationis erit. quo pertinet etiam illud: in utero sanctificaui te, et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, etcetera, quamuis testimonium il
Abbreviated transcription (Latin):
quam ñ abuit ante peccatum.
ne sint passiones hutus tempo¬
ris. ad futuram głam quȩ reue¬
labitur innobis. usq ad id quod
dictum est. spe enĩ salui facti
fumtis. Ubi cũ exponerem quod
scriptum esł & ipsa creatura
lib̾abitur a seruitute interius.
dixi & ipsa creatuira idest etip¬
se homo cum iam signaculo ima¬
ginis propt̾ peccatum amisso.
remansit tantum modo creat᷑a.
Quod non ita est accipiendũ.
quasi totum amiserit homo
quod habebat imaginis dei.
Nam si omĩno non ami̾sisset.
non eẽt propt̃ quod diceretur.
reformamini in nouitate m̃tis
ur̃ẽ. & in eandẽ imaginem tͣns¬
formamur. S rursus fito¬
tum amifisset. nichil manerꝵ
unde diceretur. quam quã
inimagine ꝑ ambulabat. hõ
tamen uane conturbatur.
Item quoddixi spãliter sum¬
mos angłos uiuere. infimos
uero anmaliter. audacius
dictum est de infĩmis quã
ut possit uel scripturis scĩs
tel ipsis rebtis ostendi. quia¬
& si forsitam pocest. difficillime

Expanded text:
quam non habuit ante peccatum. quam non habuit ante peccatum. nae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, Spe enim salvi facti sumus . Ubi cum exponerem quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero andictum est de infimis, quam ut possit vel scripturis sanctis vel ipsis rebus ostendi, quia, si forsan potest, difficillime
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. an ignoratis fr̃s
scientibus enim legem loquor.
quia lex dñatur homini in
quantum tempus uiuit. usq
adeum locum in quo scriptũ
esł iiuifieabit & mortalia cor¬
pora ur̃a per inhabitantem spm̃
eius in nobis. Ubi illud quod
ait apłs. scimus aut̃ quia lex
spãlis est ego aut̃ carnalis sum.
Eax ponere uolens. diri id est¬
carni consentio ñdum fpãli
grã libatus. Quod ñ sic accipi¬
endum est. quasi spãlis homo
iam subgrã constitutus etiã
de se ipso ñ possit hȩc dicere.
& cȩtera usq adeum locum
ubi dictum est miser ego hõ
quis ine lib̃abit de corpore mor¬
tis huius. quod pos tea didici
sicut sum iam aũ confessus.
Rursus exponens quod ait
apłs corpus quidẽ mortuũ ẽ
propt̃ peccatum. mortuum
inquam corpus dicit. quam¬
dui tale est ut indigentia
rerum temporalium mole¬
stet animam. Sr isto meliꝰ
michi postea uisum est ideo mor¬
tuum corpus dictum. quod ha¬
beat iam moriendi necessitatem.

Expanded text:
scriptum est: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. ubi illud, quod ait apostolus: scimus autem, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, exponere uolens dicarni consentio, nondum spirituali gratia liberatus: quod non sic accipiendum est, quasi spiritualis homo jam sub gratia constitutus, etiam de seipso non possit hoc dicere, et caetera usque ad cum locum ubi dictum est, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? quod postea didici, sicut jam sum ante confessus. Rursus exponens quod ait Apostolus, Corpus quidem mortuum est propter peccatum : Mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est ut indigentia rerum temporalium molestet animam. Sed multo melius mihi postea visum est, ideo mortuum corpus dictum, quod habeat jam moriendi necessitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tecdĩ. Lax ui de eo quod iacobuᷤ
apls dicit. uis aut̃ scire ohõ
manis. quia fides sine oꝑib
rum peccatum sit. Lax Uiii.
raonis fecerunt miracula-
sicut moyses famulus dei
quem enim diligit dñs corripit.¬
& flagellat omẽm filium quẽ

Expanded text:
ensima sexta de eo, quod Iacobus apostolus dicit: uis autem scire o homo inanis, quia fides sine operibrum peccatum sit; septuagensraonis fecerunt miracula quaedam sicut Moyses famulus Dei Quem enim diligit Dominus corripit; flagellat autem omnem filium quem
Abbreviated transcription (Latin):
qui nondum cognouerat. ⁊ pm̃
aquo iam fuerat inluminatus
in corpore. Nec illud placet.
quod phitagore philosopho. tan¬
tum laudis dedi. ut qui hanc
audit uel legit. possit putare
me credidisse nullos errores
imphitagorica ẽẽ docirina. cũ sint
plures idemq capitales. Hocopꝰ
sic incipit: de ordine rerum re

Expanded text:
qui nondum cognouerat Christum, qui nondum cognouerat Christum, a quo iam fuerat inluminatus in coquod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipit: De ordine rerum, Ze
Abbreviated transcription (Latin):
bitaui dicere. quia ita dixi incęlũ.
tanquã dic̾em ad dm̃ qui erus
etauctor et conditor sicut
beatus cyprianus non cuncta¬
tus est dicere. Nam cum cor¬
pus eterra. sp̃m possideamus
ecelo ipsi terra et cȩlum sumꝰ.
&in libro eccłias tes scriptũ
est. Sp̃c reuertatur addm̃.
qui dedit illum. Quod utiq sic
intellegendũ est. ut non resi¬
statur apło dicenti. Nondum
natos. nichil egisse bon aut
mali. Sine controuerfia ergo
quȩdam originalis regio beati¬
tudinis animideus ipse est.
qui eum non quidem de se ipso
genuit. sed denulla re alia condidet. sc̃ giat¬
suam satis ẽẽmus litteris ȩccłiasti¬
cis eruditi. Nec illud michi pla¬
cet. quodcũ dixissem sũma oꝑanlan¬
da est. optimis moribus. mox ad¬
didi. Deus enĩ nr̃ alit̃ nos exau¬
dire non poterit. bene aut̃ ui¬
uentes facillime exaudiet.
Sic enĩ dictũ est. tanquã ds̃
non exaudiẽt peccatores. quod
quidam dixit in eugłio. sedille

Expanded text:
bitavi dicere, quia ita dixi, in coelum, bitavi dicere, quia ita dixi, in coelum, tanquam dicerem, ad Deum, qui ejus est auctor et conditor sicut beatus Cyprianus non cunctatus est dicere: Nam cum corpus e terra, spiritum possideamus e coelo, ipsi terra et coelum sumus . Et in libro Ecclesiastae scriptum est: Spiritus revertatur ad Deum, qui dedit illum . Quod utique sic intelligendum est, ut non resistatur Apostolo dicenti, nondum natos nihil egisse boni aut mali . Sine controversia ergo quaedam originalis regio beatitudinis animi, Deus ipse est, qui eum non quidem de seipso genuit, sed de nulla re alia condidit, siam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa opera danda est optimis moribus, mox addidi: deus enim noster aliter nos exaudire non poterit; bene autem uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non exaudiat peccatores; quod quidem dixit in euangelio, sed ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ie in sermone euiꝰ quã ȩccbiastici
asputatoris. quãuis ab omina
uo inde sit dicta. quȩ indiuinis
abris assiduȩ repperitur. Inscd̾o
ait̾ lbro ꝓrsus mepta est et
nsulsa. Iila quasi fabula defilo¬
clia. et dephilosophia. quod st̃
gmane. et eodem parente pro¬
datȩ. Aut enĩ filocaliei. quȩ
E non iusi in nogis ẽ. et obhoc
philosophiȩ ĩnulla ratione ger¬
mana. aut si propt̾ea est hoc no¬
men honorandũ quia latine int̾¬
pretatũ amorem significat pul¬
chritudinis. et est uera ac sũma
sapientiȩ pulcbritudo. eadem ipsa
est in rebus corꝑalib atq sũmis
filocalia quę philosophia. neq ul¬
lomodo sunt quasi sorores duȩ.
Auo loco de animo cũ agerem
dixi. securior rediturus incelũ.
iturus aut̃ quã rediturus dixis¬
sem securius. ꝓpter eos qui putant
aminos humanos ꝓmeritis
peccatoꝵ suors decelo lapsos
seu deiectos incorꝑa ista detrudi.
Sed hoc ego propterea non du¬

Expanded text:
ue in sermone cuiusquam ecclesiastici ue in sermone cuiusquam ecclesiastici disputatoris, quamuis abominatio inde sit dicta, quae in divinis Libris assidue reperitur. 3. In secundo autem libro prorsus inepta est et insulsa illa quasi fabula de Philocalia et Philosophia, quod sint germanae et eodem parente procreatae . Aut enim philocalia quae dicitur, non nisi in nugis est, et ob hoc philosophiae nulla ratione germana: aut si propterea est hoc nomen honorandum, quia latine interpretatum, amorem significat pulchritudinis, et est vera ac summa sapientiae pulchritudo; eadem ipsa est in rebus incorporalibus atque summis philocalia quae philosophia, neque ullo modo sunt quasi sorores duae. Alio loco de animo, cum agerem dixi: Securior rediturus in coelum . Iturus autem, quam, rediturus dixissem securius, propter eos qui putant animos humanos pro meritis peccatorum suorum de coelo lapsos sive dejectos, in corpora ista detrudi. Sed hoc ego propterea non du
Abbreviated transcription (Latin):
beate uiuere nisi scdm id quod
et quid cdixerim in homine eẽ
optimũ. paudo pos⁊ ex plicans.
Quis inquã dubitauerimichil esse
aluid nominis optimũ. quã eam
partem animi cui dominanti ob¬
temperare comuienit cętera quȩ
in nomine sunt. Hȩc aut̃ ne aliã
pos tules definitionẽ. mens aut ra¬
no dici potest. Hoc quidem uerũ
st. Nam quantũ adtinet adho¬
minis naturam. nichil es t in eo
melius quã mens et ratio. Sed non
scđm ipsam debet uiuere. qui be¬
ate uult uiuere. Auoquin. scdm
hominem uiuit. cũ scđ̾m dm̃
uiuendũ sit. ut possit adbeatitudi¬
nem ꝑuenire. Propter quã conse¬
quendam. non se ipsa debet ẽẽ.
contenta. sed dõ mens nr̃a subden
uest. Item respondens ei cũ quo
dsputabatur. hic plane inquam
non erras. quominus tibi omen
st adreliqua libent̃ optauerim:
nelicet non serio sed ioeco dictũ
sit: Nollem tamen eo uerbo uti.
Omen quippe me legisse non reco¬
lo siue in sacris litteris nrĩs. si¬

Expanded text:
beate uiuere nisi secundum id, quod beate uiuere nisi secundum id, quod et quid dixerim in homine esse optimum, paulo post explicans: quis, inquam, dubitauerit nihil esse aliud hominis optimum quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare conuenit cetera, quaeque in homine sunt? haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest. hoc quidem uerum est — nam quantum adtinet ad hominis naturam, nihil est in eo melius quam mens et ratio — sed non secundum ipsam debet uiuere, qui beate uult uiuere. alioquin secundum hominem uiuit, cum secundum deum uiuendum sit, ut possit ad beatitudinem peruenire, propter quam consequendam non se ipsa debet esse contenta, sed deo mens nostra subdenda est. item respondens ei, cum quo disputabatur: hic plane, inquam, non erras; quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optauerim. hoc licet non serio, sed ioco dictum sit, nollem tamen eo uerbo uti. omen quippe me legisse non recolo siue in sacris litteris nostris si
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. ut diunũ animum mor¬
talib unerentẽ. nequaquã philo¬
sophiȩ portus accipie̾t et cȩtera:
aut nichil hoꝵ duoꝵ dicendũ su¬
it. quia etiã sic sensus posset ẽẽ. in¬
teger. aut satis erat dicere ꝓme
ritis nr̃is sicut uerũ est. exadã
tracta miseria. Ne ad dere siue ꝓ
necesfitate nature. quandoquidẽ
naturȩ nr̃ẽ dura necessitas me¬
rito precedentis iniquitatis exor¬
ta est. Itemq illic quod dixim
Mil omĩno colendum ẽẽ. totumq
abiciendum quicquid mortalib
oculis cernitur. quic quid ullus
sensus ad tingit: Addenda erant
uerba. ut diceretur quicquid mo¬
talis corporis ullus sensus attingit
Est enĩ sensus et mentis. Sed eoꝵ
more tunc loquebar. qui sensum
ñ nisi corꝑis dicunt et sensabilia.
ñ nsi corꝑalia. Itaq ubicunꝙ lo
cutussum. parũ ẽ ambiguitas
euitata. nisi apud eos quoꝵ con¬
suetudo est. Locutionis mutis.
Item dixi. quid censeas aliusã

Expanded text:
naturae, ut diuinum animum mornaturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura necessitas merito praecedentis iniquitatis exorta est. itemque illic quod dixi: nihil omnino colendum esse totumque abiciendum quidquid mortalibus oculis cernitur, quidquid ullus sensus adtingit, addenda erant uerba, ut diceretur: quidquid mortalis corporis sensus adtingit; est enim sensus et mentis. sed eorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt et sensibilia non nisi corporalia. itaque ubicumque sic locutus sum, parum est ambiguitas euitata nisi apud eos, quorum consuetudo est locutionis huius. item dixi: quid censes aliud esse