comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audierat credula in ip̃a pͥns
uideret ⁊ cõdigna exultatõe
ganderet. Sz qr ad aliena
bona p̾dicãda deuota cucͤ rit
unto sua ab aliis p̃dicau
andire debuit

Expanded text:
audierat credula in ipsa praesens videret, et condigna exsultatione exciperet. Sed quae ad aliena bona praedicanda jam devota cucurrit, merito sua ab aliis praedicari audire debuit
Abbreviated transcription (Latin):
Dsimis. matrum
militũ cogit castra inter
ubera: artem pietatis ob¬
pugnat. Inteneris uberibꝰ
ferrum durat. lac fundit
anteꝙͣ sanguiem dat ante
mortem sentire ꝙͣ uitansse¬

Expanded text:
sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire qua
Abbreviated transcription (Latin):
E rodes obsidens terre¬
num regnũ impug¬
uat celeste. Terremas ĩ hyas
irruit indiuina: ip̃amq
pietatem infectatur. Ristis¬

Expanded text:
erodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
Erodes stridet cadens
dip̾e in laqum ꝙ̃ tetẽdit
hĩnc ñquitate ꝙͣ ꝯsiderat
euaginat. defide ꝑfidie fu¬
mt arma: f̾reno que ⁊it
furore ꝙ̃ natũ celitꝰ nõ credit

Expanded text:
erodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit
Abbreviated transcription (Latin):
cum festiuatõe ĩ ciuitate
iuda ⁊ĩtrauit domũ zãcharie
Orale ẽ om̃ibꝯ ut qii
ftoẽ oxigunt fidẽ astru¬
ant. Et ideo cũ angelꝯ abs¬
condita m̃ciaret ut fides
astrueret᷑ exẽplo semoris
femine stilisq cc̃ceptũ uͥgini
marie nũciauit. et possibile
deo ome ꝙ ei placuerit

Expanded text:
civitatem Judae, et intravit in domum Zachariae, Morale est omnibus, ut qui fidem exigunt, fidem adstruant. Et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides astrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum virgini Mariae nuntiavit; ut possibile Deo omne quod ei placuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iscite ⁊ uos sc̃e młieres
ledulitatẽ ꝙ̃ pregnãtib
debeatis exibe̾ cognatis. Mã
tatis pudor nõ astudio asꝑ¬
itas mõtiu nõ ab officiy ꝓ¬
lixitas itin̾is retardabit R¬

Expanded text:
iscite et vos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnantibus debeatis exhibere cognatis. Marinitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardavit
Abbreviated transcription (Latin):
lit plebs honesta deũ
uite dona.Finram sic ex¬
p̾sse fudit radix iesse ut sit
mat̾ mĩis uati dei prĩs Eix
qua carius planta furgit
iigo sc̃a ex quo fluit fonte
lapis cesus mõte. Cselo
iani sublata młier btã suo
uos p̾catu purgec areatu.
Tano laus et um deo sit
coĩ cum qͦ uiuit anna simul

Expanded text:
lat Plebs honesta Dominvitae dona. Annam sic expresse Fudit radix Jesse, Ut sit Mater Matris Nati Dei Patris. Ex hac carnis planta Surgit Virgo Sancta: Ex hoc fluit fonte Lapis caesus monte. Coelo jam sublata Mulier beata Suo Nos precatu Purget a reatu. Trino laus et uni Deo sit co
Abbreviated transcription (Latin):
Rat tunc ĩ augusti du¬
mensi urbe fausti uiri
uis litteris bene institutus
et moub: ita ut ĩ primeue
iudolis florentibꝰ amus
senũ anticipans uita ĩ ma¬
culate m̃tis sincĩtare suꝑaret

Expanded text:
rat| tunc in augustodinensi urbe fausti nubelitteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticipans . uitam| inmaculatae mentes sinceritate superaret
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs qͥ ĩentii fint sꝙͥpta ĩlib ͤ uite uni¬
it autem dominꝯ per¬
cunctantibus discipulis¬
suis quis eoꝵ maior ĩ reg¬
no celoruni maior esset
statuto coram omiribus par¬
uulo. Iuicumq humiliau̾it
se sicut puulus iste hic mraior.
est in reg̃no celorũ. Resfidelis¬

Expanded text:
nire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde i
Abbreviated transcription (Latin):
pe scoꝵ decꝯ angłoꝵ rector
humaui gnĩs ⁊ auctor nb̾
etn̾ũ tribue benignus scãdere
celum. Angelũ pacis michael
adistam celitꝰ mitte rogitemꝰ
aulam nb̃ ut crebõ uemente
crescant prosꝑa cũcta. ¶ngls
fortis gabriel ut hostẽ pesfat
antiqũ uolitet ab alto seꝑiꝰ tẽplũ

Expanded text:
 decus angelorum, Rector humani generis et auctor, Nobis eternum tribue benignus Scandere celum. Angelum pacis Michael ad istam Celitus mitti rogitamus aulam, Nobis ut crebro veniente crescant Prospera cuncta. Angelus fortis Gabriel, ut hostem Pellat antiquum, volitet ab alto, Sepius templum
Abbreviated transcription (Latin):
naturam adcognoscendũ
se dñs condidit qui dũ cõast̾et
inet̾nitate uoluit eam procul
dubio adsuam simmlitudinẽ
cieare. Decen uero dragnias
hũit miłiet qr nouẽ sunt

Expanded text:
naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt
Abbreviated transcription (French):
le achab et iesabel. iste he¬
rodis et herodiadis.Ille ne
ab inpiis occidetur igneo cur
rii rapta incelum. iste ne ab
impiis uinceret᷑ ꝑfecto mͣtirii
certamine. celestia regna pe

Expanded text:
le Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna pe
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ. heri emin zex noster
trabea carus indutꝰ d̾ aula
uirgialis. egrediens insi¬
tare dignata est mundũ.
bod ie miles detab̾naculo
corpis ergastulo exiẽs trrũ

Expanded text:
sionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo co
Abbreviated transcription (Latin):
uia appuit ioe dams retrer sũ
conũsꝰ ꝯtra naturã ĩ sui fontis
reũtitur exordium. Icã mͣ.¬
et a q̃ depetra fluxit. fca mͣłpͣ¬
mꝙͣ nõ p̃ter naturã oꝑata¬

Expanded text:
is apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Net aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam opera
Abbreviated transcription (Latin):
riam sue magestatis¬
duxit ut discant ipĩ discãt¬
et omnes qui hanc uidere
siciunt non eam sibi ĩ huiꝰ
scłi profundo s in regno
ẽ bene cum diceret niͣ
quia duxit illos ĩ mon¬
tem exelsum addidit seor
In futuro eĩ funditus
se orsum adducent᷑ abeis¬
cum abscondet eos ĩ abscõ¬
dito facien sue acõturbatoe
hoĩm ꝓtegens eos ĩ tab̾na¬
culo suo acõtraditõe ligaꝵ
sionis oñdit significat scõs
indie iudicii reguũ ꝑcep¬
turos ꝙ eis pro misit q̃ non
mentitur deus ante tpr̃a se
audient ip̃o dicente. De¬
inte bñdicti prĩs im possi¬
est acõstitutoẽ mũdił. uĩ.¬

Expanded text:
riam suae Majestatisducit, ut discant ipsi, discant omnes qui hanc videre sitiunt, non eam sibi in hujus saeculi profundo, sed in regno Et bene cum diceret: Quia ducit eos in montem excelsum, addidit seorsin futuro funditus seorsum abducuntcum abscondet eos in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, proteget eos in tabernaculo suo a contradictione linguarum. sionis ostendit, significat sanctos in die judicii regnum percepturos quod eis promisit qui non mentitur Deus ante tempora saudient ipso dicente: Venite, benedicti Patris mei, possia constitutione mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris templũ repente fit
dei intacta nesciens uirũ
ũbo concepit filium En¬
xa est puerpera quẽ gabriel
predixerat quem maltris
aluo gestiens clansa ioħes
senserat. Eeno iacere per¬
tislit presepe nõ: obhorrunt
paruoq lacte pastꝰ ẽ ꝑꝙ̃

Expanded text:
um repente fit Dei, Intacta nesciens uirum Verbo creauit filium. Enixa. est puerpera Quem Gabrihel praedixerat, Quem matris aluo gestiens Clausus Iohannes senserat. Faeno iacere pertulit, Praesepe non abhorruit,. Paruoque lacte pastus est,
Abbreviated transcription (Latin):
iram hunc uocari sategebant
quia magis ioh̾es appellãdꝰ
esset astruebant
bia fuere nõ nulli celes¬
tium sacram̃toꝵ minꝯ
piti q̃ in pͥmord iis eunͣgłii¬
choruscantis carualia ad huc
logalia sacerdocii statuta simł
pas profecto ip̃a legis doc¬
trina de suscipienda xpĩ¬

Expanded text:
iam hunc vocari satagebant: quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coetium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelicoruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul uos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda
Abbreviated transcription (Latin):
dedarat postmodũ ⁊ ꝯfir mato
noĩe iohis aptũ est os zacharie
T loq̃batur bñdicens uĩ¬
dotum obediebat fidei relita¬
que tacituruitate uotura ad
na redẽptoris se deuota m̃te¬
submittebat

Expanded text:
declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens rdotum obediebat fidei, relictque taciturnitate nociva, ad na Redemptoris se devota submittebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ere bũdicta int̾ mu¬
lieres que sine exem¬
plo muliebris cõditõnis
cũ de core uirginitatis ga¬
uisa est honore parẽtis ꝙ¬

Expanded text:
enedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis
Abbreviated transcription (Latin):
suo regno tradito intali phauo¬
arcem tenebat ĩꝑii uir ĩ
armis stremus linga eruditꝰ
corpore decorus. Et quãuis
erat iifide catholica ⁊ erga di
cosdroe contra eracliũ
iuxta danubiui magnimi
Tandem inspirante dem̃tia
saluacoris utriq prĩcipi placuit

Expanded text:
suo regno tradito, ipse in faarcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis erat fide catholicus; et ergo Dei hosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit
Abbreviated transcription (Latin):
decceto prĩs luminũ parit
peginã uirginũ O btẽtu ir̃is
fibia maria plena gr̃a nb̃
ꝓpiciu. Sit laus paterno
lumini sit filio ⁊ flamini qui
nos ꝑ anne nũtũ celi trans¬

Expanded text:
rit Reginam Virginum. Obtentu Matris filiae Mariae plenae gratiae Nobis propitium. Sit laus Paterno lumini, Sit Filio, sit Flamini, Qui nos per Annae meritum Coeli tra
Abbreviated transcription (Latin):
Eds lam̃ hesterna die
celebraminꝯ natalẽ quo
Hodie celebranꝰ uatalẽ qͦ
primiceriꝯ mrͣm migrauit
ex hoc mundo
portebat at̾ ut pͥmũ ĩ¬
mortalis susciperet cai¬

Expanded text:
ephani. Hesterna die celebravimus natalem quo hodie celebramus natalem quo primicerius martyrum migravit ex mundo. Oportebat enim ut primo immortalis pr
Abbreviated transcription (Latin):
tõem̃ tuam ⁊ timui. ⁊ sid̾api
oꝑa tua ⁊ expaui.
uis non ex pauescat
et metuat tanti ꝓfun¬
ditatẽ misterii. qͣndo quidẽ
est d̾s ⁊ sine creante ẽ fm̃ hõ¬

Expanded text:
tionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem est Deus, et sine creante f
Abbreviated transcription (Latin):
ũsib uiderit esse
descriptos. metro eos es¬
timet apud ebreos ligari:
et aliꝙͥ simile hr̃e d̾ psal¬
mis uel oꝑibꝰ salomomis
s ꝙ ĩ demostenes. ⁊ tullio
solet fieri ut ꝑcola scri

Expanded text:
versibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola
Abbreviated transcription (Latin):
erum omini¬
um qͦ mũdꝰ
ertat cõditꝰ
uel quo resurgens con¬
ditor nos morte uita
liberet Dulsis ꝓcul
torporibus surgamuᷤ
omines occius ⁊ nocte
queramus piũ sicut
stras preces ut audiat
suã q derterã porrigat
ut expiatos sordibus
reddat polorũ sedibus
Tt quiq sacratissio
huius diei tpr̃e horis qͥ¬
etis plallimus doms
beatis mun̾et Iam
nũc paterna claritas
te postulanius affatĩ
absit libido sordidans
om̃isqz actus norius
Ne feda sit uł lubrica
cõpago nr̃i corporis per
quam auerni ignibus
ipsi cremenuir acrius
bhoc redemptor q̃s
ut probra nr̃a diluas.
uite perhẽms cõmoda
nobis benigne cõferas
Quo carius actueru¬
les effrcti ip̃i celibes ut

Expanded text:
erum omnium Quo mundus exstat conditus, Vel quo resurgens Conditor Nos morte victa libera Pulsis procul torporibus Surgamus omnes ocius, Et nocte queramus pium Sicut stras preces ut audiat, Suamque dextram porrigat, Et hic piatos sordibus Reddat polorum sedibus. Ut quique sacratissimo Huius diei tempore Horis qetis psallimus Donis beatis muneret. Iam nunc paterna claritas Te postulamus affatim, Absit libido sordidans Omnesque actus noxius. Ne feda sit vel lubrica Compago nostri corporis, Per que aberni ignibus Ipsi crememur acrius. Ob hoc Redemtor quesumus, Ut probra nostra diluas, Vite perhennis commoda Nobis benignus conferas. Quo carnis actu exules Effecti ipsi celi
Abbreviated transcription (Latin):
gandiis. Quo xꝰ ĩuictꝰ leo
drachone surgẽs obruty
dũ uoce uiua ꝑsonat amorte
finictos excitat. Quẽ deuo¬
tat impbꝰ p̃dam ⁊ efudit
tartharꝰ captiuitẽ lib̾a ihm
secũt᷑ agmina. Ctuphat
ille splẽdide et dignꝰ amplitu¬
dine soli poliq pr̃ia una facit
rem publicam Ipm̃ canedo
supplices degem p̃cem milites
ut ĩ suo clarissimo nos ordinẽt
palatõ. Per secla mete uesca
pr̃i sup̃mo gła honorq sit filio

Expanded text:
o Dracone surgens obruto, Dum voce viva personat A morte functos excitat. Quam devorarat improbus Praedam refudit tartarus, Captivitate libera Jesum sequuntur agmina Triumphat ille splendide Et dignus amplitudine, Soli polique patriam Unam facit rempublicam. Ipsum canendo supplices Regem precemur milites, Ut in suo clarissimo Nos ordinet palatio. Per saecla metae nescia Patri supremo gloria, Honorque sit cum Filio
Abbreviated transcription (Latin):
xͥans ignorat᷑
Ic amubas p̃ ceteris ãni
sollẽpnitatib honoratior
h̾et᷑ maxĩe aut̃ eo loco quo
pͥmatũ eccͣa catholica ĩ pastore¬
p̾mo sortita ẽ. Intãta enim
reũentia abillis ħet᷑ ut ea die
cũcta ciuitatis tͥba ĩ unũ coslita
missaꝵ sollẽma deuotissie cõce¬

Expanded text:
anis ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur. Maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in Pastore sortita est, in tanta ea reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum collecta, missarum sol
Abbreviated transcription (Latin):
Alue crux sc̃a salue mũdi
ferens gandia signũ salutis
salus ĩpericulis uitale lignũ
uitã portãs om̃i. NLe adorã¬
dã. te ccem inuificã ꝑ te redẽpti
dulce decus scłi sꝑ laudamus
sꝑ tibi canimꝯ ꝑ lignũ ẜui ꝑ¬

Expanded text:
alve, crux sancta, Salve, mundi ferens gaudia, Signum salutis, Salus in periculis, Vitale lignum, Vitam portans omnium. Te adorandam, Te crucem vivificam, In te redempti, Dulce decus saeculi, Semper laudamus, Semper tibi canimus, Per lignum
Abbreviated transcription (Latin):
ulit itaq fhare abrahai.
filium suum ⁊ loch filiu
aram filii sui et saray mirũ
suam uxorem abrabani et
eduxit eos in hur caldeorum
ut irẽt int̾ram chatraan uenũt
q ad aram et hĩta u̾ũt ibi. Et fã¬

Expanded text:
ulit itaque Thare Abram filium suum, et Lot filium Aran, filium filii sui, et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldaeorum, ut iret in terram Chanaan: veneruntque usque Aran, et habitaverunt ibi. Et fa
Abbreviated transcription (Latin):
cianit angeli qui uo sũma ar¬
changeli uocantur. Hinc est
enim ꝙ admariani uͥginez
non quilibet angelus sed
gabriel archangłs mittit᷑. Ad
hoc quippe misterium sũmuz¬
augelum uer̾re dignum frãt

Expanded text:
tiant, angeli, qui vero summa, archangeli vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus mittitur. Ad hoc quippe ministerium summum venire dignum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ii exip̃is ad nos ĩ ñdũ
missi futura p̾dicendo
puei̾iũt. Alii ad hoc sunt
constituti ut ꝑ eos sig̃ ⁊ mua¬
cula freꝙ̃cius fiant. Alii sb̾sti ⁊
angłoꝵ spiritibꝰ p̾sunt eisq ad
explenda diuina misteria prin¬

Expanded text:
ii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et mircula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria di
Abbreviated transcription (Latin):
dentes tr̃e corpora btãs celo aĩas cum¬
dũm̃ ũiuerũt ꝯfessiõe iuigrare ut
amputatis capitib adhuc putaretur
uimiꝵ ⁊ deo grata societas int̃ qͦs
nec pͥmus alter potuit ẽẽ nͨ tercius
s t̾iitatẽ cofitẽtes trino m̃ueruant

Expanded text:
rae corpora, beatas coelo animDominum meruerunt professione migrare, ut, amputatis capitibus, adhuc putaretur nimium et Deo grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse nec tertius, sed Trinitatem confitentes meruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
resurgat torpida que sorde
extat saucia sydꝯ ⁊efalget
iam nonũ ut tollat oẽ
noxenim. E sursũ agnꝰ
mittitur laxare gratis
debitũ õs pro ĩdulgentia
nocem demꝯ cũ lacrimis
S ecundo ut cũ fulcerit
mũdũq horior cinxerit
non pro reatu puniat s
pus tunc nos ꝓtegat

Expanded text:
surgat torpida, Quae sorde extat saucia: Sidus refulget jam novum, Ut tollat omne noxium. En sursum agnus mittitur Laxare gratia debitum: Omnes pro indulgentia Vocem demus cum lachrymis: Secundo ut cum fulserit, Mundumque horror cinxerit; Non pro reatu puniat. Sed pius tunc nos protegat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cursus eim impatoris
mudi istius uatalis cele¬
branda est: bñ nostis ꝙ¬
admodum duces enis l
princeps. õt etiã militã¬
cincti. oposis singulis.
auro fulgente p̾ciosis ã¬
brant solito nradiis n
conspectu regis ĩc edere

Expanded text:
ncursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militancincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere
Abbreviated transcription (Latin):
T quia impator
tanquã homo corda
non conspicit. affectuui
eormui arca se prebet
uel ħitum ꝯtuendo ita
fit ut splendidius seqͥsq

Expanded text:
t quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se
Abbreviated transcription (Latin):
Patre unigenita ad
baptis uia cͣce ꝯsecrans cũctos
fideles gũans Decelo
celsus prodiit excepit formã
hoĩs facturam morte redimẽs
gaudia inte largiens. E oc

Expanded text:
Patre, Unigenite, Ad Baptismi rore consecrans, Cunctos fide regenerans. De coelo celsus prodiens Excepit formam hominis Victor a morte rediens, Gaudia vitae largiens. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cusfit illa ista sanauit. Preua
Leta igitur maria gestat in¬
fantem occultans amplexat᷑
filiuui portat a quo portatur.
Nec fortuitu ut fingunt sa¬
belli reperit ꝑuulum s de cur¬
sꝯ nouem mensibus peꝑit
xp̃m. Plaudat minc orgaiuis
maria et int̾ ueloces artidos
timpana puerpera cõctepet
Concinant. letantes chori
et alt̾nantib modulis dulassi¬
ma carmina misceaut᷑. Audi¬
te igitur qͣno tympanistria
nr̃a cantaũunt. Ait enĩ. Mag¬
uificat aĩa mea dñm. Et exł¬
tauit sp̃s meus indeo saluta

Expanded text:
cussit; ista sanavit. Pro Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite igitur quemadmodum tympanistria nostra cantaverit; ait enim: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus i
Abbreviated transcription (Latin):
passio tr̃s qͦꝵ hodie
natale sollep̾niter celebraꝰ
cunctis est honoranda cie¬
dentibꝰ quos pro insticie
pietatisq magnitudie sal¬
uator mũdi hilão gm̃ et
pres esse de dit et iudices
uante aũt integritatis
qͣnte ue pietatis fu̾int
hinc uel maxime p̾uidẽdũ
est ꝙ ille eos ad eniũdatõe
corrupti scłi ⁊ nu̾steriũ sue
uoluntatis elogit ꝙ̃ non
fallebat electio

Expanded text:
passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio
Abbreviated transcription (Latin):
uantoq fluctꝰ nauicule
rauebant tanto magis¬
tiinor discipulos ꝯt̾babat
et plꝯ magis desid̾arent ad
liberandũ se mirabilia sal¬
uatoris

Expanded text:
quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magitimor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Ocente ĩ mõte dño
discipuli uen̾unt ad
eum sic̃ alacres sic̃ domestici
sicut ꝓximi sic̃ amici uł
fr̃es: ideo ait. ⁊ doꝰ adeos. uos
estis sal tr̃e: uos estis lux.
descendente demonte
turbe secute sunt eũ que in
mõtem ascendere nõ poter
Ut pigri ppłi ut necdigentes¬
ut inꝑfecti

Expanded text:
nte in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentesut impe
Abbreviated transcription (Latin):
eis pro xp̃i uoĩe passio con¬
secrauit. Multimoda nãq
patrum reuelatõe didiscimꝰ
non nullos mꝵͣ prostratos
gladio igne alios cõcrem̃tos¬
quã płres bestiaꝵ dilaceratos
spreta sui corporis morte x¬
ane fidei testĩo niũ reddidisse

Expanded text:
eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse
Abbreviated transcription (Latin):
Psitꝰ est aũt ĩ medio
lapis anglaris qͥ ad se
utrũq pietem duceret ⁊ io
utrũq noĩe nũuparet. essẽt¬
q unũ ꝯmunione uocabłi
qui fierẽt ĩ una gr̾a sacram̃ti

Expanded text:
positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
ossibꝰ adani ⁊ caro de carne
adã. s millã decarne pecta¬
trice trax̃ in adam culpe
ece qui tollit pct̾ał. uiii¬
mũdi ecte qͥ iustꝰ int̾
pc̃t̃ores mittis int̾ impios

Expanded text:
Beda, et caro de carne Adam, sed nullam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi; ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios,
Abbreviated transcription (Latin):
meretrix loq̃ris. Cui lucia.
Patͥmoniũ meũ ĩ loco tuto
constitui corruptores mẽ¬
aschasius dix̃. Q sunt
corruptores mẽtis. Uos

Expanded text:
meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constitui corruptores auPascasius dixit| qui sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
aapassionẽ aqua dolent̃ ali os reuocare nole
adups ã desideretis gratant̃ occurrere & lib ene¬
uetꝰ hoc artificiũ xp̃i ẽ: Na ipsũ quẽ uaselectionis
sue ẽẽ dignatꝰ ẽ. ⁊ uoluit magistrũ gentib dare. ñ
solũ fideliũ animos apietatis ꝓposito reuocabat. sed
etiã nolentes a xp̃o discedere lapidib eogebat abs
inferorũ conelaui exipsis draconũ faucib animas
tib et̾ne uitȩ ianuas pate fec̃: Quia gͦ om̃s demo¬
geli qͥ st̃ filii luminis gratulant᷑. aecedat unus¬
quisq ⁊ d& nom̃ siui. ut hodierno die usq adues¬
perã ꝑ eurrente ieumio. festiuũ baptismatis sa¬
craitũ. oportunu tẽpꝰ in ueniat Iustũ ẽ. enĩ. ut
nos a qͥ sc̃ificationis abluti. mundati ia ⁊ sinceri¬

Expanded text:
passionem a qua dolenter alios revocare voluistis, ad ipsam desideretis gratanter velle currere et liben ipsum quem vas electionis suae dignatus est et voluit magistrum gentibus dare, qui non solum fidelium animos a pietatis proposito revocabat, sed etiam nolentes a Christo discedere lapidibus obruebat; hinferorum conclavi, ex ipsis draconum faucibus, animatibus aeternae vitae januas patefecit. Quia ergo omnes daemogeli, qui sunt filii luminis, gratulantur, accedat uniusquisque, et det nomen suum, ut hodierno die usque ad vesperum perducente jejunio, festivum baptismatis sacramentum opportunum tempus inveniat. Justum est enim, ut sumus, aqua sanctificationis abluti ac mundati, et sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
babundantiã multa onttunt᷑. Pauca a¬
& eminentiora ꝓpt̾ memoriã posteris co¬
mendandã huic inserunt᷑ opusculo: prger
mortuoꝵ enĩ resuscitationẽ corporeã cett¬
rarũq infirmitatũ remedia crebertima
inibilargitate a dno pstitasunt & pͥstant.
Sigͥde & demoniaci ibidẽ curati &lang¬
uentes sunt recreati auriũ claustra rese¬
rata. occłoꝵ detersȩ caligines. mutoꝵ es¬
clusa silentia: paraliticoꝵ eliminata de fe¬
ctio. Sed & qͥcũq. amimȩ uł corporis necesi¬
tate coactus. fide integra aꝓud beatigall¬

Expanded text:
abundantiam multa omittuntur; pauca vet eminentiora propter memoriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. Praeter mortuorum enim resuscitationem corpoream ceterarum infirmitatum remedia creberrima inibi largitate a Domino praestita sunt et praestantur. Siquidem et daemoniaci ibidem curati et languentes sunt recreati, aurium claustra reserata, oculorum detersae caligines, mutorum exclusa silentia, paraliticorum eliminata defectio. Sed et quicumque animae vel corporis necessitate coactus fide integra apud
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ministrarent. anis quȩdã ignotȩ formȩ
consedit inlimine. Unꝰ assidentiũ torre deig¬
ne rapiens alitẽ ꝑcussit. Cuiꝰ carne̾ dũsius
usib p̃parassent incredibile saporis dulcedi¬
ne ingustu eaꝵ dep̃hender̃ facientib hocut
credimꝰ beatiuiri meritis. ut sic̃ famulis eiꝰ in
similitudinẽ antiqui miracłi qͦ pͦpłs dĩ cotuit¬
nicũ carnib insolitudine ẽ refectus Auis in¬
cognita muissa ẽ ita sapor ꝓcuratȩ cęlitꝰ escȩ.¬

Expanded text:
tuo ministrarent, avis quaedam ignotae formae tuo ministrarent, avis quaedam ignotae formae consedit in limine. Unus assidentium torrem de igne rapiens alitem percussit. Cuius carnes dum suis usibus praeparassent, incredibilem saporis dulcedinem in gustu earum deprehenderunt, facientibus hoc, ut credimus, beati viri meritis, ut, sicut famulis eius in similitudinem antiqui miraculi, quo populus Dei coturnicum carnibus in solitudine est refectus, avis incognita missa est, ita sapor
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ad caput. & alterũ ad pedes. distender
tes interse pallã quȩ pridẽ fuerat ignis ad
se collocarent. eꝙ excłȩ cãpanu insonuit. Etau¬
ditisunt duo chori incre dibili alternantiĩ ꝑ¬
sonarũ dulcedine ꝑstrepentes. Igit᷑ die illa
neqͣ quã ausist̃ oratorium introire. Die auti
scquenti. ante hostiũ eiꝰ unanimit̃ conglobas
ꝓstrauer̃se in oratione᷑. & cũsurrexissent
cũ magnotimore intr̾antes inuener pa¬
lã quã parti ignis arserat suꝑ lectũ expan
sic̃ pͥus expandi solebat. nulla imminutio¬
nis habente᷑ in dicia. sed potius latitudinem
uł longitudinẽ eiꝰ triũ auctã eẽ magnitu di¬
necubitoꝵ. Huiꝰ ꝑspicuitate mira łihilares
factibenedixer dño quitaꝰ manifestis grẽ
suȩ uirtutib serui sui merita de clarare
dã accessu ieuinii ñ haberet: resedit in cel¬
lula de eade̾ penuria cũ cȩteris loquittur:
Dũq: sermone uario pauꝑtatissolati aniu¬

Expanded text:
unum ad caput et alterum aunum ad caput et alterum ates inter se pallam, quae pridem fuerat ignis attse collocarent, ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt duo chori, incredibili alternantium personarum dulcedine perstrepentes. Igitur die illa nequaquam ausi sunt oratorium introire. Die autem sequenti ante ostium eius unanimiter conglobati prostraverunt se in orationem, et cum surrexissent, cum magno timore intrantes, invenerunt pallam, quam partim ignis absumpserat, super lectum expansam, sicut prius expandi solebat, nulla imminutionis habentem indicia, sed potius latitudinem vel longitudinem eius trium auctam esse magnitudine cubitorum. Huius perspicuitate miraculi hilares facti, benedixerunt Domino, qui tam manifestis gratiae suae virtutibus servi sui merita declarare sdam accessu ieiunii non haberet, resedit in cellula, de eadem penuria cum ceteris locuturus. Dumque sermone vario paupertatis solatia mu
Abbreviated transcription (Latin):
esꝰde̾ scĩ patris ȩcdã custodis fungeret᷑ officio.
qͣdã ues ꝑa in censã oratorio inferens cande¬
lã. posuit suꝑ cande labrũ iuxta beatiuir ⁊
sepulcrũ. Quȩ a rectitudine statꝰ uergens
in parte᷑ ardens cecidit suꝑ archã sepulcri.
Cuiꝰ ardoris iolentia. unã cõp̃hendens pallã
usq ad medietatẽ exussit. & ita restius taẽ:
nichil lecto. nichilbaculo qͥ in eo pendebat.
uł aliis linte aminib suꝑ sepulcrũ ex pansis.
inferens lesionis. Qua exre colligitur. ad
declarationẽ uirtutũ beati uiri. potius quã as
dãpnũ reb eiꝰ inferendũ ide᷑ euenisse in cendu
qr ut in sequentib apparet. pallã ꝗͣ lenis lla¬
ma diminuit. uirtus manifesta restituit. Mi¬
ne itaq facto. frsorator iũ ingressi qđ facti
fuerat ꝑuider̃. & ad nuratione ñ minuna
sunt ꝑculsi. Tercia uͦ idẽ die cũ ad matu¬
tinale c̃uenissent officiu᷑. in uener inorat¬
rio cȩreos ardentes. & duos iuuenes stantes

Expanded text:
s sancti ecclesia custodis fungeretur officio, quadam vespera incensam oratorio inferens candelam, posuit eam supra candelabrum juxta beati viri sepulcrum; quae a rectitudine status vergens in partem, ardens cecidit super aram sepulcri. Cujus ardoris violentia unam comprehendens pallam, usque ad medietatem exussit, et ita restincta est, nihil lecto, nihil baculo qui in eo pendebat, vel aliis linteaminibus super sepulcrum expansis inferens laesionis. Qua ex re colligitur ad declarationem virtutum beati viri potius quam ad damnum rebus ejus inferendum idem evenisse incendium. Quia, ut in sequentibus apparet, pallam quam levis flamma diminuit, virtus manifesta restituit. Mane itaque facto, fratres, oratorium ingressi, quid factum fuerat perviderunt, et admiratione non minima sunt perculsi. Tertia vero die, cum ad matutinale convenirent officium, invenerunt in oratorio cereos ardentes, et duos juvenes stantes,
Abbreviated transcription (Latin):
anutis suꝑficiȩ spoliatꝰ. etiã digitoꝵ ungnes
dnusit . E tut onub longo tẽpi ultionis incũ
duunte collatȩ signa paterent. eunctis uit
sue diel deformitate hac notabilis fut
Qdiens eͦ estantiensis ȩccłe p̃lul nomine boso
sepulerũbeatiss imigalli uolatũ et̃ abhostib
mulluq reman¶ Ise incellula p̃t duos hes
magnoa ldũ & theodorũ qͥ sacr i conporis
reliqui as tumulo restituere potuissent ueñ
aluc cũ clericissuis . &c inue hit celenta de¬
solata. scĩpatris corpꝰ desepulcro giectũ
altaria nudata : duosq fr̃s qͥ remanserant
spoliatos. iacentes inoratorio. & magnatudi¬
ne cala mitatis gemitib & lacrinus ꝓtestan
cib uerbis. illã replicans psalmistȩ senten¬
tiã quã dic̃. In tribulatione mea in uocaui
dñm & ex audiuit me inlatitudine. Dñs¬
m adutor ẽ. ntimebo qͥd faciat mͥ homo
His dictis: sumens loculũ in qͦ scm̃ corpꝰ erat.

Expanded text:
et cutis superficie spoliatus, etiam digitorum ungues et cutis superficie spoliatus, etiam digitorum ungues amisit. Et ut omnibus longo tempore ultionis in eum divinitus collatae signa paterent, cunctis vitae suae diebus hac deformitate notabilis fuit. 2. Audiens Constantiensis ecclesiae praesul nomine Boso, sepulchrum beatissimi Galli violatum esse ab hostibus, nullumque remansisse in cellula praeter duos fratres Magnoaldum et Theodorum, qui sacri corporis reliquias tumulo restituere potuissent, venit illuc cum clericis suis et invenit cellulam desolatam, sancti patris corpus de sepulchro eiectum, altaria nudata duosque fratres qui remanserant spoliatos iacentes in oratorio et magnitudinem calamitatis gemitibus et lacrimis protestantcibus verbis, illam replicans psalinistae sententiam, qua dicit: In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Dmihi adjutor, non timebo quid faciat mihi homo . His dictis, sumens loculum in quo sanctum corpus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
lic& in ueniendę pecume. unꝰ il loꝵ post
altare ueniens. pauim̃tũ ꝑcussit. & au¬
diens a cauitate tumuli sonitũ reildi.
hic ẽ inquit qđ oppido desideratis. Accur¬
rentes  pollintbres infesti. cȩper fode¬
re. Et cu ad loculũ ꝑuenissent. extuler
illũ dicentes. Quia isti rhetiani callida¬
tate naturali abundant. uid eamꝰ ne qͥs¬
piã subhac archa occulti remaneat. Huic sa¬
crilegio iseruentes. inuasit eos horror in¬
nensus. Qui infugã conuersi dũ ostiũ orato¬
rii singłi a poccupare niterent᷑. in sania agi¬
tati. enaginatis gladiis inuicẽ se c̃dider:
Erchonalaꝰ uͦ huiꝰ auctor sceleris. timore
cogente uolens exire phostiũ: caput sup¬
luminari illisit & ad tram c̃cidens alienatꝰ
nĩte iacebat. Cũq: asiis ꝑduceret᷑ ad ꝓpria:
nimia infirmitate. & nouis dolorib cepit
urgeri: Toto itaq ipsuiꝰ anni curriculofor¬
tissinis maceratus molesti is. capilloꝵ honere

Expanded text:
licet inveniendae pecuniae, unus illorum post licet inveniendae pecuniae, unus illorum post altare veniens, pavimentum percussit, et audiens, a cavitate tumuli sonitum reddi: 'Hic est', inquit, 'quod oppido desideratis'. Accurrentes igitur pollinctores infesti, coeperunt fodere, et cum ad loculum pervenissent, extulerunt illum, dicentes: 'Quia isti Rhetiani calliditate naturali abundant, videamus, ne quipiam sub hac arca occulti remaneat'. Huic sacrilegio inservientes invasit eos horror immensus. Qui in fugam conversi, dum ostium oratorii singuli praeoccupare niterentur, insania agitati, evaginatis gladiis invicem se conciderunt. Erchonaldus vero huius auctor sceleris, timore cogente, volens exilire per ostium, caput superliminari inlisit, et ad terram concidens, alienatus mente iacebat. Cumque a suis perduceretur ad propria, nimia infirmitate et novis doloribus coepit urgueri. Toto itaque ipsius anni curriculo fortissimis maceratus molestiis, capillorum honore
Abbreviated transcription (Latin):
boca: habuit reseiꝰdẽ cellulȩ notissimas. His
pratonũ ingressus. in ueñ ñdicũ quendã intꝰ
sedentẽ quẽ bene nouerat. & dix illi. Indica
nubiistiquos nudos & miseros inueniniꝰ ues¬
tes habeant repositas & utensilia. aurũq
& argentũ quoꝵ copia hactenꝰ fruebantur.
Ille respondit. Nonne melius ẽ illoꝵ denu¬
dare secreta. quã ur̃ȩ se ueritatisirã incin¬
rere : Sita inquit egeris eris inc̃ sortio
nr̃o & participiosotietatis nr̃ȩ gaudebis.
Qua pͥmissione ꝑsuasus. surregc. & eũ ad
subtraneũ duxał mariũ. Qđ cũ idẽ iu¬
cariuꝰ aꝑiri feciss&.speties qͦs in ibi reppe¬
rit. his q secũ erant facta diuisione distri¬
buit. His ita patratis. ꝓutantes passi tale
qđ occultari. discurrer loca singła signis
qͣ busdã sollicite explorantes. E iusdẽ rei
grã . er chonal assũptis ictũ iiii. pueris
initroiuit oratorium. Cũq clausis osti is
pauim̃ti planitie pulsarent. obsp̃e uide¬

Expanded text:
Is oratorium ingressus invenit mendicum quemdam intus sedentem, quem bene noverat, et dixit illi: Indica mihi ubi isti, quos tam nudos et miseros invenimus, vestes habeant repositas et utensilia, aurumque et argentum, quorum copia hactenus fruebantur. Ille respondit: Nonne mihi melius est illorum denudare secreta, quam vestrae severitatis iram incurrere? Si ita, inquit, egeris, eris in consortio nostro, et participio societatis nostrae gaudebis. Qua promissione persuasus, surrexit, et eum ad subterraneum duxit armarium. Quod cum idem vicarius aperiri fecisset, species quas inibi reperit his qui secum erant, facta divisione, distribuit. His ita patratis, putantes, passim tale quid occultari, discurrerunt, loca singula signis quibusdam sollicite explorantes. Eiusdem rei gratia Erchonaldus, assumptis secum septem pueris, introivit oratorium. Cumque, clausis ostiis, pavimenti planitiem pulsarent, ob spem vide
Abbreviated transcription (Latin):
ci a nuor at and in loculo repositũ. A pieds
sar cofagũ & exanime amicicadauer inspit¬
su e mar đ ees auihac uoce laerimas dedti
heu heupat amate. heu docton ecusts qus
ne dcelomo patibis eductũ. in his ꝑre ulis que
e hanũ dimisisti. & cfidentiã meã qua den¬

Expanded text:
i involutum et in loculo repositum; aperiensque sarcophagum, et exanime amici cadaver inspiciens, amariores cum hac voce lacrymas dedit: Heu, heu, Pater amate, heu doctor egregie, cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orphanum dimisisti, et confidentiam mea
Abbreviated transcription (Latin):
adepiscopiũ remeauit. Post multũ ͦ tẽpris
nusit pipinꝰ maior domꝰ exercitũ copiosũ. ad
de uastandã ala mannoꝵ ꝓuintiã. & itera¬
to francoꝵ ditioni subuigandã. Cũq tota
terra hostili c̃tereret᷑ incursu: auidip̃ done
arbonensũ pagũ ꝑcurrentes. ad cellã uiridi
sci iliũ duxere captiuos. Quinq aut̃ suꝑ
mnicmorati pͥncipisa tellites. ingressi orato¬
riũ. repperer̃ ibi qͦsdã ancillas eiꝰdẽ locicũ
paruulis suis & quȩ eẽnt ꝑ cunctatisunt. Quȩ
ap̃donib audier̃. Exit̾eꝰ egre dimini. scmͣ que
dicitis ignoramꝰ. & adduxer̃ eascaptiuas
infrantia. Codẽ uͦ anno a malignis sꝑitib
arrepti& amentes effecti. nudi circũquaq
discurrebant. Et ubiciiq urbes uł uicos in¬
gressisunt: cruciatꝰ sui retexebant causas
dicentes. Ballus abħ no᷑ hab& ligatos. Et cũ
hac misera cõmenioratione criminũ suoꝵ.
uitã infelicit̃ dicentes. flebilit̾ finieruntꝰ.¬

Expanded text:
ultum vero temporis misit Pippinus maior domus exercitum copiosum ad devastandam Alamannorum provinciam et iterato Francorum ditioni subiugandam. Cumque tota terra hostili contereretur incursu, avidi praedones Arbonensem pagum percurrentes, ad cellam viri Dei sancti illius, – duxere captivos. Quinque autem supra memorati principis satellites ingressi oratorium, repererunt ibi quasdam ancillas eiusdem loci cum parvulis earum, et quae essent, percontati sunt. Quae a praedonibus audierunt: Exite, egredimini; sanctum quem dicitis ignoramus. Et abduxerunt eas captivas in Franciam. Eodem vero anno, a malignis spiritibus arrepti et amentes effecti, nudi circumquaque discurrebant; et ubicunque urbes vel vicos ingressi sunt, cruciatus sui causas retexebant, dicentes: Gallus abbas nos habet ligatos. Et cum hac criminum misera commemoratione suorum, vitam infeliciter ducentes flebiliter finierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adier . qđ post modũ beatꝰ colũba nꝰ inpͥscũ reno¬
uaũ hamorẽ. Post mratunẽ cũ ꝑ girũ ocłis cuncta
iutrassent. placuit illis qͣ litas & situs locoꝵ. De¬
inde oratione p̃missa. circa oratoriũ mansiun¬
culas sibi fecer. Repperer̃ aut̃ intẽplo imagues
reasdeauratas parietiasfixas. qͥs pꝰpls dimisso altaris
sacricultuadorabat & oblatis sacrificiis dicere
consueuit. Isti sunt dii ueteres &. antiqͥ huiꝰ loci
tutores. quoꝵ solatio& nos et nr̃a ꝑdurant usq
in inp̃sens. Colubanꝰ itaq beato ballo id in uinxẽ
officii ut pꝰpłm aberrore idolatriȩ ad cultũ
di exortatione salutari reuocaret. quia ipse
ret. Qũq eiꝰdẽ tẽpli solepͥnitas ageret᷑. uenit
miultitudo ñ nimia ꝓnuscui sexus & etatis. non
tantũ ꝓpt̃ festiuitatis honor ẽ. uerũ etiã
aduidendos peregrinos qͦs agnouerant ad

Expanded text:
 postmodum beatus Columbanus in priscum renovavit honorem. Post orationem cum per gyrum oculis cuncta lustrassent, placuit illis qualitas et situs locorum. Deinde oratione praemissa, circa oratorium mansiunculas sibi fecerunt. Repererunt autem in templo tres imagines aereas deauratas, parieti affixas, quas populus dimisso altaris sacri cultu adorabat, et oblatis sacrificiis dicere consuevit: Isti sunt dii veteres, et antiqui hujus loci tutores, quorum solatio et nos et nostra perdurant usque in praesens. Columbanus itaque beato Gallo id injunxit officii, ut populum ab errore idololatriae ad cultum Dei exhortatione salutari revocaret, quia ipse ret. Cumque ejusdem templi solemnitas ageretur, venit multitudo non minima promiscui sexus et aetatis, non tantum propter festivitatis honorem, verum etiam ad videndos peregrinos quos agnoverant ad
Abbreviated transcription (Latin):
ot ortt.dux̃ eos hospitiũ. Qui
pacẽ domui impcantes. de posuer sarcinas suas. Iost¬
quã uͦ eccubutr̃. iussione abbatis gall diuina recita¬
uit elequia: ꝓfunda reserans ueritatis. a flfͤtuse
c̃tinere non potuit . Loto aut̃ septẽ dieruĩ circulo
cũ sumohonore & diligentia illis ministraũ. ei
qͦs carnalib fouet deliciis: ab ipsis quottidie pastꝰ ẽ
dapib scripturar ũ. Int̃ sacrȩ gͥ edificationis col¬
loqͥa colũbanꝰ abb prb̃m interrogaũ siscir& ali.¬
quẽ in solti udine locũ. in qͦcellula fieripotuisset
custodiis aliquantulũ regularib opor tuna. Hos¬
pes scõꝵ huic inqͥsctioni res pondit. In hac solituduae
locꝰ quiddã ẽ antiquȩ structurȩ seruans uit̃ riunas
uestigia. ubi terra pingius&. fructuariis ꝓuentil
apta: montes ꝑ girũ excelsi. heremꝰ uasta. &. innu¬
nensoppido planicies copiosa. uctũ querentib: fruc¬
stũ laboris ñnegat. Et cũ loci ipsius sitũ ꝑmulta lau¬

Expanded text:
troduxit eos hospitium. Qui pacem domui imprecantes, deposuerunt sarcinulas suas. Postquam vero recubuerunt, iussione abbatis Gallus divina recitavit eloquia, profunda reserans veritatis. Intecontinere non potuit. Toto autem septem dierum circulo cum summo honore et diligentia illis ministravit, et quos carnalibus fovit delitiis, ab ipsis cottidie pastus est dapibus scripturarum. Inter sacrae igitur aedificationis colloquia, Columbanus abba presbyterum interrogavit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri potuisset custodiis aliquantulum regularibus oportuna. Hospes sanctorum huic inquisitioni respondit: 'In hac solitudine locus quidam est antiquae structurae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra pinguis et fructuariis proventibus apta, montes per girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat'. Et cum loci ipsius situm per multa lau
Abbreviated transcription (Latin):
is iia duens. Ps cuiꝰ ꝓcudenitia mundus subsistit.
cunoto regunt᷑. fac suꝑ capit generationeͥs hui
eut sont uinelias quasfamulis tuis parauer᷑.
iuco stupores dirare cogant᷑. Ipsiq cũ terra quã
gias abipsis patrata descendat. Post hȩc non
timnore ꝑsecutionis ꝑterritꝰ sed amore spiritalis
uicri ꝑsiusus. contumaciã sterilis turbȩ ne mna
ma. quã plurinũ ꝓrodesse interĩ piruissa:

Expanded text:
s, cujus providentia mundus subsistit et cuncta reguntur, fac super caput generationis hujus reverti contumelias quas famulis tuis paraverunttaneo stupore delirare cogantur: ipsique cum terra quam lorum iniquitas ab ipsis patrata descendat'. 5. Post haec non timore persecutionis perterritus, sed amore spiritalis lucri persuasus, contumacium sterilem turbam reliquimentibus quamplurimum prodesse interim potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
in habitandũ. Porrohomines ibidẽ cõmanentes cru¬
deles erant & impii. simula cracolentes. i dola sa¬
crificus uenerantes. obseruantes auguria et
diuinationes. & alia multa quȩ contraria sunt
cultui diuno suꝑst iciosasectantes Sc̃i gͥ no
minescũ cȩpissent int̾ illos habitare docebant
dire fidei uerttatẽ. Beatꝰ quoq Gallus scĩ uiri
inuenit demersit in lacũ. Qua causa ꝑ motuira

Expanded text:
inhabitandum. Porro homines ibidem commanentes, crudeles erant et impii, simulacra colentes, idola sacrificiis venerantes, observantes auguria et divinationes, et multa quae contraria sunt cultui divino superstitiosa sectantes. Sancti igitur homines cum coepissent inter illos habitare, docebant dire fidei veritatem. Beatus quoque Gallus sancti viri venit oblata, demersit in lacum. Qua causa permoti,
Abbreviated transcription (Latin):
MMansit itaq: apud illũ a aliquot dieb sacras
scr ipturas aꝑiens. et insinuans ei ueritatẽ. Cũq
&c ipsũ rogaret ut ad agilulfũ regẽ langob dr¬
oloꝵ eiꝰ iussu ꝑ ala manniã duceretur. moleste
feres rextantoꝵ discessũ uiroꝵ. pollicitus ẽ
eis intra terminos sui rergn

Expanded text:
Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras scripturas aperiens et insinuans ei veritatem. Cumque et ipsum rogaret, ut ad Agilulfum regem Langobardorum eius iussu per Alamanniam duceretur, moleste ferens rex tantorum discessum virorum, pollicitus est eis, infra terminos sui regni
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ꝓmisit. Sidorubildis auia regis uidens
eũ uiridĩ consilus obedire. stimulo maliciȩ con¬
citata.mentẽ serpentino foris armaũ ueneno.
licrebat᷑ enĩ nesi abiectis concubinis regina
incoi sorciũ regniassumeret᷑. diggnitas sua ho¬
nore subtracto uilesceret. Quo timore labo¬
rans. inuidiã contrauirũ dĩ cȩp̃ habere.
& pꝰmultas in iurias quas illi machinata ẽ
ut scriptura sc̃ȩ conuersationis eiꝰ testatur:
consilio cũ rege inito. ut eũ regnosuo detur¬
baret. miste legatarios suos cu epistola adscm̃
uir ũ d enuncians ei ne de inceps in illor eig¬
no consisteret. Iile ie zabelis insidias uitans¬
cũsuis aggressus. adlothariũ regẽ ꝑuenit
Apud quẽ cũ aliquanto tẽꝑr moraret᷑ rogaũ
ut illius solatio ad theo debtũ austrasiorũ
Ingẽ ꝑuenire potuisset. Ad quẽ cũ scđm peti¬
cdonẽ uoluntatis suȩ uenerabilit̾ eẽt. suscep¬
tus ẽ ib eo cũ om̃i honore & gaudiogimagno.

Expanded text:
promisit. Sed Brunihildis, avia regis, videos eum viri Dei consiliis oboedire, stimulo malitiae concitata, mentem serpentino furoris armavit veneno. Verebatur enim, ne si, abiectis concubinis, regina in consortium regni assumeretur, dignitas sua, honore subtracto, vilesceret. Quo timore laborans, invidiam contra virum Dei coepit habere et post multas iniurias, quas illi machinata est, ut scriptura sanctae conversationis eius testatur, consilio cum rege inito, ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios suos cum epistola ad sanctum virum, denuntians ei, ne deinceps in illo regno consisteret. Ille Zezabelis insidias vitanssuis aggressus, ad Lotharium regem pervenit. Apud quem cum aliquanto tempore moraretur, rogavit, ut illius solatio ad Theodebertum Austrasiorum regem pervenire potuisset. Ad quem cum secundum petitionem voluntatis suae venerabiliter missus eb eo cum omni honore et gaudio magno.
Abbreviated transcription (Latin):
dib gentiũ plantare desiderans. aliquantisꝑ
moraturũ se ꝓmisit. si regia auctor itas factis
dicta firmaret. Ca p̃illi. Accepta gͥ a rege licen¬
tia eligendi locũ ubicũq uoluissent. dũ loca pluri¬
ma ꝑlustrassent: uener̃ infra partes alaman uę
adfluuiũ qͥ lindimacus uocat᷑. Iuxta quẽ ad suꝑiora
tendentes ꝑuener̃ adlacũ turicinũ. Cũq ꝑlii us
ambulantes uenissent adlatũ ad caput laci iplius
inlocũ qͥ tuconiadr̃. placuit illisloci qualiris ac

Expanded text:
dibus gentium plantare desiderans aliquantisper moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dicta firmaret . 4. Accepta igitur a rege licentia eligendi locum, ubicumque voluissent, dum loca plurima perlustrassent, venerunt infra partes Alamanniae ad fluvium qui Lindimacus vocatur. Iuxta quem ad superiora tendentes, pervenerunt ad lacum Turicinum. Cumque per litus ambulantes venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas a
Abbreviated transcription (Latin):
dens. posuit in altari. De inde ȩccłȩ limen ex¬
cedens: lacrimis absconditũ pate fec̃ amore᷑.
Post hȩc uocaũ eã: & uxta fec̃ in palacioresi¬
dere: & donis ingentib honorata᷑. p̃tultt mo¬
nasterio ancillar ũ dñi. qđ in honore beati
petri principis apłoꝵ constructũ ẽ in miec te¬
ũ ciuitate. ubi gesta sunt uniuerla quȩ pren
narratione retulimꝰ. In his aut̃ oñib ꝑfici¬
endissecuta ẽ puella c̃silui beatissimi galli. quiea¬

Expanded text:
dens posuit in altari; deinde ecclesiae limen exdens posuit in altari; deinde ecclesiae limen excedens, lacrimis absconditum patefecit amorem. Post haec vocavit eam et iuxta se fecit in palatio residere et donis ingentibus honoratam praetulit monasterio ancillarum Dei, quod in honore beati Petri principis apostolorum constructum est in Mettensium civitate, ubi gesta sunt universa, quae proxima narratione retulimus. In his autem omnibus perficiendis secuta est puella consilium beatissimi Galli, qui e