comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cauendum ÷ nec figuratã locutio¬
neni ad luterã accipias. Ad hoc enĩ ꝑ¬
tinet qͦd ait apłs. littera occidit. sp̃c aũ
uiuificat. Cum enĩ figurate sic dictũ
sic accipit᷑. tamꝗͣ ꝓpͥe dictũ sit carna¬
lit̾ sapitur. Neq ulla mors anime cõ¬
gruentius appeslatur. quã cũ id &̃ qͦd
in ea bestiis ante cellit. hoc ẽ intelligẽ¬
tia carni subicitur sequendo litt̾am.
Qui enĩ sequit᷑ lutem̃ translata u̾ba
sicut ꝓpͥa tenet neq illud quod ꝓprio
uerbo significatur refert ad aliam
significationẽ. Sed si sabbatum audi¬
erit. uerbi grã non iutelligit nisi
repetuntur. et cum audierit sacrifiti¬
um non excedit cogitacione illud qͥs
fieri de uictimis peccorũ terrenisq fruc¬
tibus solet. ła demum miserabius aĩe
seruitus signa ꝓrebus acciꝑe. & pau¬
lo post. In locutionibus figuratis ser¬
uabitur hec regula ut tam du u̾setur
diligenti consideratione quod legitur
donec ad regnum caritatis int̾pretõ

Expanded text:
tam locutionem ad litteram accipias. et ad hoc enim pertinet quod ait apostolus: littera occidit, spiritus autem uiuificat. cum enim figurate dictum sic accipitur. tamquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur, neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere  In locutionibus figuratis servabitur haec regula, ut tandiu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
Uon ĩmerito querit aliquis quare salua¬
tor nr̃ post cenam corꝑis et sanguinis sui
sacramenta apłis trndiderit. cũ ieumim
pa̾cha celebrari et consũmari. et sic ad
minus ꝑ se non constituit ieuinos ac¬
cipe sacramenta eucharistie: ut hrent
cius apostoli honorem. Aliquid ordinandi
apparet qñ pͥmo acceꝑunt discipuli corpꝰ
et sanguinẽ domini non eos accepisse ie¬
uinos. Nunquid tamen ꝑꝑea calũpnian¬
dum ÷ uniuerse eccłie quod a ieuinis
semꝑ accipitur. Ex hoc placuit sp̃ui
scõ ut in honorẽ tanti sacramenti ĩ os
dominꝰ ꝑꝑea pransi aut cenati fr̃s ad
illud sacramentũ accipiendũ cõueni¬
re debent aut sicut faciebant illi qͦs

Expanded text:
on immerito quaerit aliquis, quare Salvator noster, post coenam corporis et sanguinis sui, sacramenta apostolis tradiderit, vel unde pascha consummari, et sic ad minus per se non constituit jejunos accipere nos sacramenta Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem aliquid ordinandi apparet quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. Nunquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis semper accipitur. Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum convenire debebunt, aut sicut faciebant quos Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mentum gͦ corporis & sanguinis
domini ex rebus uisibilibꝰ & corpora¬
libus conficitur sed inuisibilem tã
cho digeritur et in secessum ut stercꝰ¬
enintitur. iterũ in statum pristinũ
redeat. cum nullus hoc unꝗͣ ita fieri

Expanded text:
amentum corporis et sanguinis, id est ex rebus visibilibus et corporalibus conficitur; sed invisibilem tam cho digeritur, et in secessum emittitur, iterum in statum pristinum redeat, cum nullus hoc unquam fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ud tenent qui baptismum noĩe
salutis appellant nͥ quod dictum ÷
saluos nos fecit ꝑ lauachrum rege¬
nerationis. & quod petrꝰait. sic ⁊
uos simił forma ꝑbaptis saluos fa¬
cit quid aliud quod sacramentũ
mense domine uitam uocant nisi
quod dictum ÷ ego sum panis ui¬
uus qui de celo descendi. et panis
sanguinem non habebitis uitam
in uobis. Si gͦ ut tot et tanta diui¬
na testimonia concinunt. nͨ salus
nec uita sine baptismo ⁊ corpore
⁊ sanguine domini cuiquã speran¬
da est frustra sine his ꝓmutitur
ꝓclamat. non solum in regnun dei
non baptizatos paruulos intrare nõ
posse. sed nec uitam eternam posse ha¬
bere p̾ter &ͥ corpus. cui ut incorporen¬
tur saciumento baptismatis inbuunt᷑¬

Expanded text:
ud tenent qui baptismum nomine ud tenent qui baptismum nomine salutis appellant, nisi quod dictum est: Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et quod Petrus ait: sic et uos simili forma baptisma saluos facit? quid aliud etiam qui sacramentum mensae dominicae uitam uocant, nisi quod dictum est: ego sum panis uiuus, quide caelo descendiet: panis, s, non habebitis uitam in uobis? si ergo, ut tot et tanta diuina testimonia concinunt, nec salus nec uita aeterna sine baptismo et corpore et sanguine domini cuiquam speranda est, frustra sine his promittitur proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuunt
Abbreviated transcription (Latin):
caro mea ÷ ꝙ seculi uita. quis aut̾
ambigat seculi nomine homines
significasse qui nascendo in hoc scł̃o
ueniunt. ac ꝑ hoc etiã ꝓ paruiloꝵ
uita caro data ẽ que data ÷ ꝓ scłi
uita & si non mauducauerint car¬
nem filii hominis nec ipsi habebt̃
sus multa. Cuius abyssi multitudi¬
nem ueluti expauescens. Excba¬
mat apłs. O altitudo diuitiaꝵ sapi¬
De baptismo paruuloꝵ marcel¬
line carissime quod non solum eis
ad regnum dei uerum &̃ ad salu¬
tem uitamq eternam ad ipiscendã
detur quã sine dei regno & sine xͥ
saluatoris societate in qua nõ suo
sanguine redemit hr̃e nullus potest
pͥore libro satis ut arbitror disputa¬
ci xp̃iani baptismum ipsum ncħ
cant. Unde nisi ex antiqua ut esti
mo apłica tradicione qua ecclesiexͥ
insitum tenent p̾ter baptismum
& participacionem mense dnĩce
non solum ad regnũ dĩ. sed nͨ ad sa¬
lutem & uitam et̾nam non posse
enim scͥptura testatur. Nunqͥd ali¬

Expanded text:
caro mea est et pro saeculi vita . Quis autem caro mea est et pro saeculi vita . Quis autem ambigat saeculi nomine homines signasse, qui nascendo in hoc saeculo ntur. ac per hoc etiam pro paruulorum uita caro data est, quae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carnem filii hut abyssus multa, cujus abyssi multitudinem veluti expavescens exclamat Apostolus : O altitudo divitiarum sapiDe Baptismo parvulorum, Marcelline charissime, quod non solum eis ad regnum Dei, verum etiam ad salutem vitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine Dei regno, et sine Christi salvatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus potest, priore libro satis, ut arbitror, disputaistiani baptismum ipsum nihil cant. Unde? nisi ex antiqua, ut aestimo, et apostolica traditione, qua Ecclesiae Christum insitum tenent, per baptismum et participationem mensae dominicae, non solum ad regnum Dei, sed nec ad salutem et vitam aeternam posse enim et Scriptura testatur. Nam quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
N emo nisi baptizatus ad mensam
dominici corꝑis rite accedit. Id eodem.
Nisi manducaueritis carnem meam
et biberitis sanguinẽ meum non habe¬
bitis uitam in uobis. Quid ultra queri¬
mus: quid ad hoc responderi pot̾ nisi
ꝑtinacia pugnaces neruos aduersus
constanciam ꝑspicue ui̾tatis intẽdat
A neruo quisquam etiam hoc dicere
audebit quod ad paruulos hec sentẽ¬
cia ñ ꝑtineat possintq sine partici¬
pacione corporis huiꝰ & sanguinis
in se hrẽ uitam quia ñ ait qui non
manducauerit ficũ de baptismo qͥ
non renatus fuerit sed ait si non
manducau̾itis uelud eos alloquens
qui audire et intelligere poterant
quod utiq non ualent parmibiͤ
Sed qui hoc dicit: non autendit qr
non om̃s istam sentenciam tene¬
ant ut sine corꝑe et sanguine filii
hominis uitam hr̃e non possunt
frustra etiã id maior etas currat.
pot̃ enim si non uoluntatem sed
uerba loquentis attendas eis solis
iudei dictum quib tunc dominꝰ
loquebatur. Panis quẽ ego dedero

Expanded text:
Nemo nisi baptizatus ad mensam Domini corporis rite accedit. Item: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participatione corporis huius et sanguinis in se habere uitam, quia non ait \'qui non manducauerit\', sicut de baptismo: qui non renatus fuerit, sed ait: si non manducaueritis, uelut eos alloquens qui audire et intellegere poterant, quod utique non ualent paruuli? sed qui hoc dicit, non adtendit, quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine filii hominis uitam habere non possint, frustra etiam aetas maior id curat. potest enim, si non uoluntatem, sed uerba lvidi dictum, quibus tunc Dominus loquebatur. Item: Panis, quem dedero,
Abbreviated transcription (Latin):
Diaconus presente prbro eu¬
charistiam corporis ap̃i populo sine¬
cessitas cogat uissus eroget. Pa niceno¬
ad scm̃ concilium quod in locis quib¬
dam et ciuitatibꝰ prb̃ris sacramenta
diaconi porrigant. Hoc neq regula
neq consuetudo tradidit ut hii qui
offerendi sacrisitii non hñt potesta¬
tem his qui offerunt xp̃i corpꝰ porri¬
gant. S & illud innotuit quod quidã
diacones etiã añ epõs sacramenta su¬
munt. hec gͦ onĩa ampitrentur et
maneant diacones intra suam ꝓpͥã
mensuram scientes qr ep̃oꝵ quidam
ministri sunt a prb̃ris autẽ inferiores
accipiant gͦ secundum ordinem post
prbros ab ep̃o uel a prb̃ro sacram¬
at. Si quis autẽ non uult his suffici¬
ens eẽ post hanc diffinitionem ces¬

Expanded text:
diaconus praesente presbytero Eucharistiam corporis Christi populo si necessitas cogit, jussus, eroget. XXXIad sanctum concilium quod, in locis quibusdam et civitatibus, presbyteris sacramenta diaconi porrigant, hoc neque regula, neque consuetudo tradidit ut hi qui offerendi sacrificii non habent potestatem, his qui offerunt corpus Christi porrigant, sed et illud innotuit quod quidem diacones etiam ante episcopos sacramenta sumant. Haec ergo omnia amputentur, et maneant 6 diacones intra suam propriam mensuram, scientes quia episcoporum quidem ministri sunt, a presbyteris vero inferiores sunt: accipiant ergo secundum ordinem post presbyteros ab episcopo vel prat. Si quis autem non vult esse subjectus etiam post hanc definitionem, ces
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritum uolite extinguere. Non
qr ille extingui potest sed quantũ pot̾¬
in ipsis ÷ extinctores eius mĩto dñr qͥ
sic agunt ut extinctum uelint. Ista sen¬
su recte potest intelligi quod scͥpsit bea¬
tissumis cypͥanus in epła de lapsis. cũ
eos qui tempore ꝑsecutionis idolis inmo¬
lauerant arguens hac nequid deesset in¬
quid ad criminis cumulum infantes
primo statim natiuitatis exordio fue¬
rant consecuti. Amiserunt quantum
aitinuit ad illoꝵ scelus a quib amittere
moratur epła quandã paruulã turba¬
tis in fuga parentib nutrici derelic¬
tam atq ab eadem mitrice demonum
sacrilegiis in pactam ꝑ ꝯstea in ecclesia
illatam sibi eucharistiam miris moti¬
bus respuisse: ideo michi uidetur di¬
uinitus factum ne maiores putarent
nicħ se in paruulos in illa iniquitate
ad penitenciam. Nec cum tale aliqͥd
diuina ꝓuidentia ꝑ infantulos ag̃.
ipsos id agere scientia uel ratione cre¬
dendum ẽ. Neq enim quia cuiusdam
prophete dementiam deus uoluit &

Expanded text:
Spiritum nolite extinguere, non a ille extingui potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum uelint. isto sensu recte intellegi potest, quod scripsit beatissimus Cyprianus in epistula de lapsis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deesset\', inquit, ad criminis cumulum, infantes primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus amittere moratur epistola, quamdam parvulam turbatis in fugam parentibus, nutrici derelictam, atque ab eadem nutrice daemonum sacrilegiis impactam, postea in ecclesia illatam sibi Eucharistiam miris motibus respuisse, ideo mihi videtur divinitus factum, ne majores putarent nihil se in parvulos in illa iniquitate deberent. nec cum tale aliquid diuina prouidentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia uel ratione credendum est. neque enim, quia cuiusdam prophetae dementiam deus uoluit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mis panib ẽ celebrari preceptꝰ. & nos qͣl
pascha ꝑpetuum facientes semꝑ ex hmũ¬
do transire p̃cipim᷑. Una quippedie ag¬
dieb agit᷑ in azimis sinceritatis & ueri¬
tatis p̃cepit eẽ uiuendũ totoq semꝑ ni¬

Expanded text:
panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Una quippe die agdiebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto magis mulieres que corpus
de pueris suis ꝑ sac̃dotẽ dr᷑ ut si a muli¬
erib mundi eẽnt panes ꝓpositionis
acciꝑent. Quos omĩo non acciꝑent nͥ pꝰ¬
eos mundos dauid a mulieribꝰ fatere
tur. Tunc autẽ uir qui pͥus ammixtio¬
siam licuerit intrare. Euticianꝰ pp̃.
Omnis homo ante sacram ꝯmunio¬
nem a propͥa uxore abstinere debet.iii.

Expanded text:
quanto magis mulieres, quae corpude pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mul. Tunc autem vir, qui post admixtioetiam licuerit intrare. III. Pars. Omnis homo ante sacram communionem a propria uxore abstinere debet 7,
Abbreviated transcription (Latin):
Omne sacrifitium soidida uetustate
ꝑditum igne comburendum ẽ. et cunus
iuxta altare sepeliendus ÷ Qui ñ bene¬
tas misse celebiitur xl dies penit̾. pꝰ pp̃.
retur. Si non fuerit tabula ut non con¬
culcetur locus radetur. et in igne con¬
sunetur. et cinis intra altare cũ datur
et sac̾dos aldies peuit̾. Si suꝑ altare ca¬
lix stillauerit sorbebat minister stillã
⁊ ii. dies penit̾. Suꝑ lunteum altaris
nis sumatur et iuxta altare recon¬

Expanded text:
Omne sacrificium sordida vetustate perditum, igne comburendum est, et cinis juxta altare sepeliendus. tas missae celebratur, XL dies poeniteat.etur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, locus corradetur, et igne consumetur, et cinis intra altare recondetur, et sacerdos XL diebus poeniteat. Si super altare stillaverit calix, sorbeat minister stillam, tres dies poeniteat. Si per linteum altaris nis sumatur, et juxta altare recon
Abbreviated transcription (Latin):
nicatos et publice penitentes sacͣ¬
menta corporis & sanguinis dñi
sumenda st̃ et in cena domini &
in uigilia pasche et in die resurrec¬
tionis et inpentecoste et in natale

Expanded text:
ica poenitentia sunt, sacramenta corporis et sanguinis Christi sumenda sunt: et in Coena Domini, in vigilia Paschae, et in die Resurrectionis Domini, et in Pentecoste; et in Natali
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius Si quociensc̃q
effiuiditur sangilis xp̃i in remissio¬
nem peccatorum effunditur qui
semꝑ pecco semꝑ debeo accipere me
dicinam sẽs liylarius. Si
tanta non sunt peccata ut excõmu¬
nicetur quis: non se debet a medici¬
na corꝑis domni separare. Unde ti¬
mendum ÷ ne du abstratus a domi¬
ni corpore alienus remaneat a sa¬

Expanded text:
Ambrosius : « Si quotiescunque effunditur sanguis Christi, in remissionem peccatorum effunditur: qui semper pecco, debeo semper accipere, deItem beatus Hilarius: « Si tanta non sunt peccata ut excommunicetur quis, non se debet a medicina corporis Domini subtrahere. Unde timendum est ne diu abstractus a corpore Christi, alienus remaneat a sa
Abbreviated transcription (Latin):
Pascha non ÷ grecũ nomen sed
hebreũ oportune tñ occurrit ĩ
hoc nomine congruentia utusq
linguȩ. Qui eiuĩ patit᷑ grece pachi
dr.Iõ pascha passio putata ẽ. s ĩ
sua lingua hoc ẽ in hebrea pascha
mũ pascha ppłs dei qñ mare rubr̃

Expanded text:
 non est Graecum nomen, sed Hebraeum. Opportune tamen concurrit in hoc nomine congruentia utriusque linguae. Qui enim patitur, Graece paschi dicitur. Ideo pascha passio putata est; sed in sua lingua, hoc est in Hebraea, mum pascha ce
Abbreviated transcription (Latin):
municandis non detur. Nam intictũ
panẽ aliis xpm p̾buisse non legimꝰ.
a sacrificando cesset ꝗͣ diu legitima
penitencie satisfactione correptus
ad gradus siu offitium redeat quod

Expanded text:
mendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus,a sacrificando cessabit, quandiu legitima poenitentiae satisfactione correptus ad gradus sui officium redeat quod
Abbreviated transcription (Latin):
dum hortor. Si tam̃ mens in affec¬
tu peccandi ẽ grauari magis dico
eucharistie ꝑceptione quã purifi¬
cari. Ꝙ ideo quãuis quis peccato
mordeatur. peccandi ñ habeat de
cetero uoluntatẽ & communicaturꝰ
satisfaciat lacͥmis & orationibꝰ et ꝯfi¬
dens de domini miseratione accedat
ad eucharistiã intrepidus et securꝰ
Sed hoc de illo dico que mortalia pec¬
eucharistiam. aliis affirmat cotidie
faciat unusquisq quod scd̾m fidem su¬
am pie credit ẽẽ faciendum. Neq enĩ
litigauerunt int̾se aut quisꝗͣ eorum
se preposuit alteri ⁊ acheus et ille cen¬
turio cum alter eorum gaudens in do
um ambo saluatorẽ honorificantes
quamius non uno modo ambo pecca¬
tis miseri. ambo miscd̃iam consecitti
Ad hoc ualet quod magna scd̾m ꝓpͥã
uoluntatem in ore cuiꝰq sapiebat.

Expanded text:
fectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur peccandi non habeat de caetero voluntatem, et communicaturus satis faciat lacrymis et orationibus, et confidens de Domini miseratione, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem mortalia pecEucharistiam, alius affirmet quotidie. Faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit, Zachaeus et ille centurio; quum alter eorum gaudens in domum: ambo Salvatorem honorificantes, quamvis non uno modo: ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consequuti. Ad hoc valet, quod magna secundum propriam voluntatem in ore cujusque sapiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
riũ quat᷑. tamꝗͣ cognitionẽ omniũ rer̃
incertã tprib Quat̾nario namq nũo
& diurna & annua curricula ꝑagũt᷑
diurna matutinis meridianis uesꝑti¬
nis nocturnisq horar̃ spatiis amiua
uernis estiuis. autũnalibꝰ. hyemalibꝰq
mensibꝰ. a temꝑm aut̃ delectõne dũ ĩ

Expanded text:
rium quater tamquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
sierit securitate presũpta cõ¬
munit̃ diẽ festũ celebrari. Uñ
⁊ dauid. Media nocte surgebã
ad ꝯfitendũ tͥ suꝑ iuditia iusti¬
Hac nocte ꝑmisterium dnĩ resurrec¬
tionis temporum ordo mutatus ẽ. ap¬
tissi me quondam nox sequebatur diẽ
qr homo aliice paradisi peccandolapiꝰ
in huiꝰ scli tenebras erũpnasq decidit.
Aptissime nẽ dies sequitur noctẽ qũ ꝑ
fidem resurrectionis a pecc̃i tenebris
& umbra mortis ad lucẽ uite xͦ largi¬
ente reducim᷑. Rabanus. Inter

Expanded text:
sierit, securitate praesumpta, communiter diem festum celebrari. Unde et David: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, super judicia justiHac nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Aptissime quondam nox sequebatur diem ; quia homo a luce paradisi peccando lapsus in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit; aptissime nunc dies sequitur noctem, quia per fidem resurrectionis a peccati tenebris, et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente reducimur. Illud er
Abbreviated transcription (Latin):
et bib̾it sanguinẽ meum licet & ĩmi
nistĩo possit intelligi. tamen uere
corpus ꝙͥ et sanguis eius sermo
scripturarum ẽ. doctrina diuina
est. Si qũ unus ad mistĩum quifi¬
dele intelligit si macula ceciderit:
ꝑiclitatur. Si qnͣ audimus sermo¬
ud cogitamus in quantũ ꝑiculum

Expanded text:
et biberit sanguinem meum : licet et in mysterio possit intelligi: tamen verius corpus Christi, et sanguis ejus, sermo Scripturarum est, doctrina divina est. Si quando imus ad mysterium, qui fidelis est, intelligit, si in maculam ceciderit, periclitatur. Si quando audimus sermoud cogitamus, in quantum periculum
Abbreviated transcription (Latin):
pupugit. de cuius punctionibꝰ sangͥs
ꝓtinus emanauit. Quo miraculo tã le¬
gati confusi quã om̃s qui aderant tre¬
mefacti. iussu gregorii cũ eoterre ꝓ¬
strati st̃ nec ante ab orationibꝰ cessaue¬
runt quã cuncta iudeoꝵ foramina

Expanded text:
pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dari. ⁊ aliud accipi. Dedit xp̃c
suam diuinitatẽ.⁊ accepit nrãm hu¬
manitatẽ. Qd̃ dedit colimꝰ ĩnatiui¬
tate eiꝰ qd̾ accepit in octauis. gͦ m̃bͣ
iuncta capiti ꝯgͣtulant᷑ in p̃senti
cipit. Cum plura nobis fr̃s Sic̃
antiquitas. hodie saluator a caldeiᷤ¬
ẽ adoratus. hodie saluator fluenta
iordanis bñdictione ꝓprii baptis¬
matis ꝯsecrauit. hodie inuitatꝰ ad
nuptias aquas uertit inuinũ.¬

Expanded text:
aliud dari, et aliud accipi. Dedit Christus suam deitatem, et accepit nostram humanitatem. Quod dedit colimus in nativitate ejus; et quod accepit, in octavis. Membra juncta capiti congratulantur in praesenti cipit: Cum plura nobis, fratres, antiquitas, hodie Salvator a Chaldaeis adoratus est, hodie fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit, hodie invitatus ad nuptias aquas vertit in vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ uid̾itis filium hominis ascendẽ¬
tem uͥ exat pͥus. Quid ẽ hoc: hinc sol¬
uit quod ille nouerat. hinc aꝑuit uñ
fuerant scandalizati. hinc plane si
intelligerent. Illi enim putabant eũ
erogaturum corpus suum. Ille aut̃ di¬
ocit se ascensurum incelum utiq ĩ¬
tegrum. Cum uid̾itis filium hoi̾s as¬
cendentẽ uͥ erat pͥus: certe uel tunc
uidebitis quia ñ eo mͦ quo putatis
erogat corpus. certe uel tunc intelli¬
getis quia grã eiꝰ non consumit᷑ mor¬
sibus. Nulla questio hic eẽt si ita dixis¬
sisset. Si uid̾itis filium hominis ascẽ¬
dentẽ ubi erat pͥus. Nunc aut̃ dixit
filium hoĩs. Nunquid filius hominis
Nemo ascendit incelum nͥ qui decelo des¬
cendit. filiꝰ hominis qui in celo ẽ. hic
ñ dixit erat sed ẽ. et tñ cum boc bixit ĩ
terra loquebatur & non dixit filius dĩ
sed filius hominis. Quod totum ad hoc
ꝑtiet ut intelligamus unam ꝑsonã¬

Expanded text:
Si ergo videritis filium hominis ascendentem, ubi prius erat? Quid est hoc? Hinc solvit, quod illos moverat; hinc aperit, unde fuerant scandalizati: hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant, eum erogaturum corpus suum. Ille autem dixit, se ascensurum in coelum, utique integrum. Quum videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis; quia non eo modo quo putatis erogat corpus suum. Certe vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus. Nulla quaestio hic esset; si ita dixisset: Si videritis Filium Dei ascendentem abi erat prius. Nunc autem dixit Filium hominis. Nunquid Filius hominis Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui in coelo est . Hic non dixit, erat, sed est: et tamen cum hoc dixit, in terra loquebatur, et non dixit, Filius Dei, sed Filius hominis. Quod totum ad hoc pertinet, ut intelligamus unam persona
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p xl cap̃. atrona quedã beato gre¬
gorio ꝑstaciones publicas missarũ sollẽ¬
nia celebrãti solitas oblationes obtule¬
ab eiꝰ ore ꝯu̾tens partẽ illã dominici cor¬
pors suꝑ altare deposuit. Expletis uͦ mis¬
sarum sollempniis matronã corã ppło ĩ¬
quisiuit ꝗͣobrẽ corpꝰ domini susceptura
ridere p̃sumpserit. At illa diu musitans
tandẽ ꝓrupit qr panẽ inqͥens ꝗ propͥis
manibꝰ me fecisse cognouerã. tu corpꝰdo¬
minicum ꝑhibebas. Tunc gregoriꝰ ꝓ in¬
c̾̃dulitate mulieris cũ tota plebe se in
orationem ꝓstrauit. & pꝰ paululũ fur¬
gens particulã panis ꝗͣ suꝑ altare posue¬
rat carnẽ factam repꝑit. Quã corã cũc¬
tis matrone ineredule demonstrans ad
crudelitatis grãm illam reuocauit ꝑ¬

Expanded text:
picetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtuleab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere praesumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
namq singularit̾ uictima ab et̾no int̾itu
aiãm saluat q illam nobis mortẽ unigeniti
ꝑ mistĩum representat. Quilicet surgẽs
a mortius iam ñ moritur. d mors illi ul¬
tra non dnãbitur. tñ inse ip̃o ĩmortalit̾
atq incorruptibilit̾ uiuens ꝓ nobis it̾m
in hoc misti̾o sacre oblationis t̃molatur
Eius quippe ibi corpus sumitur eiꝰ caro ĩ
populi salute partitur eiꝰ sanguis ñ iã
in aiãs infidelium sed in ora fidelium

Expanded text:
al., singularis victima ab aeterno interitu animam salvat, quae illam nobis mortem Unigeniti per mysterium repraesentat; qui licet surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in seipso immortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. Eius quippe ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex uisibilibꝰ atq inuisibilibꝰ fieri :
Seduecesse ÷ ut cum hec agimꝰ nosmet ipos
deo in contricione mactemꝰ. qr passionis do¬
minice mistĩa celebramꝰ. debenius imita¬
riquodagimꝰ. Tc̃ gͦ uere ꝓ nob̃ deo hostia erit
cum nos ipsos hostiam fecerit. Debenius co¬

Expanded text:
quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Sed necesse est, ut, cum haec agimus, nosmet ipsos Deo in cordis contricione mactemus: quia, qui passionis dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vere pro nobis Deo hostia erit, cum nos ipsos hostiam fecerit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
turam ꝯuerteret quid dicimꝰ de ipsa ꝯ¬
secratione diuina uͥ ip̃a uerba dñi sal¬
uatoris oꝑantur. Nam sacram̃tum istd̾
quod accipis acp̃i sermone conficitur.
Quodsitm̃ ualuit sermohelye ut ignẽ
de celo deponeret: non ualebit qͥ sermo
ut spes mutet elementoꝵ Detocius mũ¬
di oꝑib legisti quia ipse dixit et facta
sunt mandauit et creata sunt. Sermo
gͦ &ͥ qui potuit ex nichilo facere quod ñ
erat ñ pot̾ ea qͦ st̃ in idmutare qͦd ñ erĩt
Non enĩminus ÷ nouas reb dare quam
iutare naturas. Sed quod argum̃tis
utimur suis utamur exemplis incarna¬
tionisq astruamur misterii u̾itatem.
Nunquid nature usus p̾cessit cũ dñs iħe
ex maria uirgine nasceretͦ : Si ordinẽ
querimus uiro mixta femina generare
ꝯsueuit. Liquet gͥ quod p̾ter nature or¬
dinem uirgo generauit et hoc qͦd con¬
ficimꝰ corpꝰ ex uirgine ẽ. Quid hic qͦ¬
ris nature ordinem in xͥ corꝑe cũ p̾t̃¬

Expanded text:
turam conuerteret, quid dicimus de ipsa cturam conuerteret, quid dicimus de ipsa consecratione diuina ubi uerba ipsa domini saluatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum ualuit sermo Helie ut ignem de celo deponeret, non ualebit Christi sermo ut species mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia ipse dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt. Sermo ergo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea que sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est nouas rebus dare quam mutare naturas. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corp
Abbreviated transcription (Latin):
in figumi facta sunt nr̃i. Cognoiuisti p̾stan¬
ciora: Potior & enim ẽ lux quam umbra.
ueritas quã figura. corpus auctoris quam
manna decelo. Idem eodemForte
dicas. Alnd uideo qͦmodo tu mͥ asseris quod
xcp̃i corpus accipiam: & hoc nobis suꝑ ÷ ut¬
benius ñ hoc ẽẽ quod natura formauit sed
quod benedictio consecrauit. maiorẽq uĩ
eius benedictionis quam nature qr bene¬
dictione &̃e natura ip̃a mutatur. Uirgam
tenebat moyses ꝓiecit eam et facta ẽ ser¬
pens. Rursus app̾hendit caudam serpẽtis
et uirge natura reu̾titur. uides gͥ ꝓphetica
gm̾i bis mutatã ẽẽ naturam serpentis ⁊ uir¬
ge: Currebant egipti flumina puro aqͣr̃
meatu subito de fontium uenis sanguis
cepit erumꝑe. Nonerat potus in fluuiis
Rursus ad ꝓpħe uoces cruor cessauit flu¬
minum aquarum natura remeauit. Idẽ
tis ẽẽ grãm quã naturam & adhuc tũ ꝓphe¬
sitm̃ ualuit humana benedictio ut na¬

Expanded text:
in figuram facta sunt nostri. Cognovisti praestanin figuram facta sunt nostri. Cognovisti praestantiora: potior etenim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; quomodo tu mihi asseris, quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc srobemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis et gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et uirge. Currebant Egypti flumina puro aquarum meatu. Subito de fontium uenis sanguis cepit erumpere. Non erat potus in fluuiis. Rursus ad prophete uoces cruor cessauit fluminum, aquarum natura remeauit. His esse gratiam quam naturam, et adhuc tamen propheuod si tantum ualuit humana benedictio ut na
Abbreviated transcription (Latin):
illo participaris alimento. Idẽ qͥ intiuuila¬
est quod manua pluit d̃s̃ patrib & cotidiano
celi pascebantur alimento. Unde dictũ ÷
Panem angeloꝵ manducauit homo. Sed
tñ panem illum qͥ manducauerunt in de¬
serto mortui ft̃. Ista aut̃ esca quã accipis
pra celum. Iuud celi hoc domini celoꝵ
Illud corruptioni obnoxiũ si in dien al¬
terum seruaret᷑. hoc alienũ ab omu
corruptione. Quod quicumq religiose gͦ¬
tauerit corruptionem sentire ñ potĩt. Il¬
lis aqua de petra fluxit. tibi sangius de xp̃o
Illos ad horam saciauit aqua te sanguis di¬
luit inet̾num. Iudeus bibit et sitit. tu cũ bi¬
b̃is sitire ñ pot̾is. & illud inumbra. hoc ĩ
ueritate. Si illud quod miraris umbra ẽ
quantũ istud cuius umbrã miraris: audi
de spũali consequenti eos petra. Petra aut̃
erataͦ. Sed non in pluribꝰ eoꝵ complacitũ
est deo nam prostrati st̃ indeserto. Nec aut̃

Expanded text:
illo participaris alimento. » CAPUT XIillo participaris alimento. » CAPUT XIest, quod manna Deus pluit patribus et quotidiano coeli pascebantur alimento. Unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo. Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca, quam accipis,per coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; Illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit ; tibi sanguis ex Christo. Illos ad horam satiavit aqua; te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu cum biberis sitire non poteris: et illud in umbra; hoc in veritate. Si illud quod miraris umbra est, quantum istud est, cujus et umbra miraris? Audi de consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo. Nam prostrati sunt in deserto. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
ita uera eius caro est sicut ip̃e dicit ꝗͣ ac¬
cipimus et uerus est sanguis ÷ qͦ pota¬
mur. Sed forte dicas quod dixert̃ tunc
temꝑis & discipuli xp̃i audientes dicẽ¬
tem. nͥ quis manducaui̾t carnẽ meã
et biberit sanguinẽ meũ ñ manebit
in me nec habebit uitam eternam.
ñ uideo. non uideo uitatem. Primo oĩum
dixitͥ de sermone aͥ quid operatur ut pos¬
sit mutare et conu̾tere generi instituta
nature. Seinde uͥ nontulerunt sermonẽ
xxp̃i discipuli eiꝰ audientes qͦd carnẽ suã
daret manducare & sanguinẽ suũ daret
adhibendum recedebant. Solus autẽ pe¬
trus dixit. Uerba uite eterne habes et
ego ate quo recedam: Negͥ plures hoc di¬
cerent ec ueluti quidam eẽt horror cruo¬
ris sed maneret grã redemptoris iõ in si¬
militudinem ꝗͥ accipis sacramentum s
uere nature grãm iurtutẽq consequeris
łgosum inquit panis uiuus qui de celo des¬
cendi. Sed caro non descendit decelo quã
ihc ap̃c ꝯsors ẽ et diuinitatis & corꝑis:

Expanded text:
ita uera eius caro est sicut ipse dixit, quam accipimus, et uerus eius sanguis est, quem potamus. Sed forte dicas quod dixerunt tunc temporis etiam discipuli Christi audientes dicentem: Nisi quis manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non manebit in me nec habebit uitam eternam. em uideo, non uideo sanguinis ueritatem. Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare et conuertere genera instituta nature. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli eius, audientes quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret bibendum, recedebant. Solus autem Petrus dixit: Verba uite eterne habes et ego a te quo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, ueluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi. Sed caro non descendit de coelo, ho consors est et divinitatis et corporis:
Abbreviated transcription (Latin):
pite siue corpus siue sanguinẽ. Inde u̾ba
xxp̃i sunt accipite et bibite ex hoc om̃s.
hic ẽ sanguis m̃s. & uide singula. Qui pͥdie
inquit quã pateretur in scis manibꝰ suis
accepit panem ante quã consecretur
hoc om̃s. hoc est enu corpus meũ. &
ante u̾ba xp̃i calix ẽ uini et aque ple¬
nus. Uͥ uerba xp̃i oꝑata fuerint: ibi
singuis efficitur qui plebẽ redemit
G uidete qͣntis gn̾ibꝰ potens ÷ sermoxͥ.
uniũsa conuertere. deiide ip̃e dñs ihesꝰ
testificatur nobis quod corpus suuui ac¬
cipiamus & sanguinẽ. Nunqͥd debemꝰ de
eius fide et testificatione dubitare. &¬

Expanded text:
corpus, sive sanguinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide singula. Qui pridie, inquit, quam pateretur, in sanctis manibus suis accepit panem. Ante, quam consecretur,eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante uerba Christi calix est uini et aque plenus. Vbi uerba Christi operata fuerint, ibi sanguis efficitur qui plebem redemit. Ergo uidete quantis generibus potens est sermo Christi uniuersa conuertere. Deinde ipse dominus Iesus testificatur nobis, quod corpus suum accipiamus et sanguinem. Nunquid debemus de eius fide et testificatione dubitare?
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dil aniatur ds̃. Beati qui esuriunt
& sitiunt iusticiam qm̃ ipsi saturabunt᷑¬
cas ꝑ carnem ut reficiaristu: ile deficit.
ut reparet te: consumit᷑. sed manduca
iusticiam et tu reficeris et illa integra

Expanded text:
 Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntcas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est opus dei ut credatis in eum
ꝗͣ misit ille. hoc ÷ manducare cibum ꝗ
intĩoris esuriem qͣrit. Unde alibi. Bea¬
ti qui esuruint et sitiunt iusticiam¬
panem eẽ qui de celo descendit hor¬
tans ut credamꝰ in eũ. Credere enĩ in
tum hoc ÷ manducare panem uiuũ
& inuisibiliter saginatur qui inuisibi¬
liter renascitur. intus nouellatur &

Expanded text:
Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum nohominis esuriem quaerit. Unde alibi: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiapanem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum; et invisibiliter saginatur, qui invisibiliter renascitur; intus novellatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ quibꝰ uerbis ÷ et cuiꝰ sermonibꝰ domini
uenitur ut conficiatur uenembile sacra¬
mentum iam non suis sermonibus utit᷑
sacerdos sed utitur sermonibꝰxͥ. Gͦ ser
Iussit dominus factum ẽ celum. Iussit do¬
minus facta ẽ terra. Iussit dominꝰ facta ft̃¬
maria. Iussit dominꝰ omnis c̾atura genera¬
ta est. uides gͦ quan oꝑatoriꝰ sit sermo xͥ.¬
ut inciperent eẽ que non erant quãto
magis ẽ oꝑatorius ut sint qͦ erant et in
aliud ꝯmutentur. Non erat corpus cxp̃i¬
ante cousecrationẽ sed post consecratio¬
Ergo didicisti quod ex pane fiat corpꝰ
mutitur sed fit sanguis consecratione.
uerbi celestis. Sed forte dicis spẽm san¬
guinis non uideo sed ht̃ similitudinẽ.
Sicut gͦ mortis similitudinẽ sũpsisti:
ita & similitudinẽ p̾ciosi sanguinis bi¬
bis ut nullus horror cruoris sit et pre¬
tium tm̃ oꝑetur redemptionis. didiciᷤ¬
ti gͦ qr quod acceꝑis corpus ap̃i ÷ uissci
re quibꝰ uerb celestibꝰ consetratur accipe

Expanded text:
quibus verbis est, et cujus sermonibus? Domini eteris. Ubi venitur, ut conficiatur venerabile sacramentum, jam non suis sersacerdos, sed utitur sermonibus Christi. Jussit Dominus, et factum est coelum: jussit Dominus, et facta est terra: jussit Dominus, et fmaria; jussit Dominus, et omnis creatura generata est. Vides ergo, quam operatorius sit sermo Chrut inciperent esse quae non erant: quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? ante consecrationem, sed post consecratioErgo didicisti quod ex pane corpus Chriicem mittitur, sed fit sanguis consecratione verbi coelestis. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video; sed habet similitudinem. sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem 371 pretiosi sanguinis bibis; ut nullus horror cruoris sit, et pretium tamen operetur redemptionis. Didicisti ergo quia quod accipis, corpus est Christire quia verbis coelestibus consecratur ? Accipe
Abbreviated transcription (Latin):
fidei fides ÷ Nichil ẽ aut̃ aliud cre¬
dere quam fidem hrẽ. Ac ꝑhoc cum respõ¬
detur paruulus credere qui fidei nudum
ht̃ esfectum respondetur fidẽ hr̃e ꝓpt̾ fidĩ
sacramentum et cõuertere sead dm̃ ꝑꝑ cõ¬
uersionis sacramentũ quia & ipsa res¬
ponsio ad celebrationẽ ꝑtinet sacram̃¬
ti sicut de ipso baptismo apłs consepulti
Nonait sepulturam significauimꝰ sed
ꝓrsus ait cũ sepulti sumꝰ. Sacramentũ
gͦ tante rei ñ nisi eiusdẽ rei uocabulo
nuncupauit. Itaq paruulũ et sinũdũ
fides illa qͦ increbentiũ uoluntate con¬
sistit. iam tñ ip̃ius fidei sacram̃tum fide¬
lem facit nam sicut credere respondet᷑
ita &̃ fidelis uocatur non rem ipa̾m m̃te
annuuciando sed ipsius rei sacram̃tũ

Expanded text:
fidei fides est. nihil est autem aliud credere quam fidem habere. ac per hoc cum respondetur paruulus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso baptismo apostolus: Consepulti,in mortem; non ait: \'Sepulturam significauimus, sed prorsus ait: Consepulti sumus. sacramentum ergo tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. hoc est enim corpus meũ qͦd pro
multis confringetur. Similit̾᷑ c̃alicẽ
postquam cenauit pͥdie quã pateret᷑
accepit. respexit ad celum ad te scẽ pa¬
t̃ omĩpc eterne ds̃ grãs agens benedi¬
ocit apłis et discipulis suis tradidit di

Expanded text:
omnes! Hoc est enim corpus meum, quod pro multis confringetur. Similiter etiam calicem, postquam cęnatum est, pridie, quam pateretur, accepit, respexit ad caelum, ad te, sancte pater omnipotens ęterne deus, gratias agens benedixit, apostolis et discipulis suis tra
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit manna hunc panem significat
altare dĩ. Sacramenta insignis diu̾sa s̃
in re que significatur paria st̃. Audi ap¬
ostolum. Patres nr̃i om̃s sub nube fue¬
runt & om̃s mare transierunt. & õs ĩ
moyse baptizati st̃ in nube et in mari¬
& om̃s eandem escam sp̃ualem mandu¬
cauerunt. Spũalem utiq eandẽ nã
corꝑalem alteram sed patres nr̃i ñ pa
aliud nos. s sp̃e uisibili quod tñ hoc
idem significaret uirtute sp̃uali.
Quoniodo eundem potum: Bibebant
autẽ de spũali sequente eos petra. Petra
autẽ erat ap̃c. Inde panis. inde potus. Pe¬
carne.& quomõ bibert̃: ꝑcussa ÷ petͣ
de uirgabis quod significat duo ligna cru¬

Expanded text:
ficavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Audi Apostolum: Patres nostri omnes sub nube fueomnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati set omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt . Spiritualem utique eamdem, nam corporalem alteram: sed Patres nostri, nonalliud nos, sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali consequente eos petra. Petra autem erat Christus. Inde panis, inde potus. Pecarne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis, quod si
Abbreviated transcription (Latin):
suo locutus ẽ et quod in eiꝰ distributioniᷤᷤ
grã uitã uobis ꝓmisit eternã et qͦd hĩc
uoluit intelligi manducatores et po¬
tatores carnis et sanguinis sui ut in
ullo maneant et ip̃e in ipsis.⁊ qͦd ñ intel¬
lexerunt qui ñ credidedert̃ et qͦd spũalia
carnalit᷑ sapiendo scandalizati ft̃ et qͦd
eis scandalizatis et ꝑeuntibꝰ consolatio¬
ni dñs affuit discipulis qui remanxert̃
edamus tm̃ i sacramento quod &¬
multi mali faciunt sed usq ad sp̃c partici¬
pationẽ manducemꝰ et bibamꝰ ut in dñi cor
ꝑetamꝗͣ menbra maneamꝰ ut tiꝰ sp̃u uege¬
temur. & non scandalizemur &̾ si multi
mͦ nobiscũ manducant et bibunt tẽꝑalit̾
sacram̃ta. qͥ habebunt infine eternator¬
menta. M enim corpus &ͥ mixtũ ÷ tãꝗͣ

Expanded text:
s locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam; et quod hinc voluit intelligi, manducatores et potatores carnis et sanguinis sui ut in illo maneant et ipse in illis; et quod non intellexerunt, qui non crediderunt; et quod spiritualia carnaliter sapiendo, scandalizati sunt; et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consolationi Dominus adfuit discipulis qui remanseruntedamus tantum in sacramento, quod multi faciunt mali, sed usque ad spiritus participationem manducemus et bam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur et non scandalizemur, etiamsi multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mistum
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ uita in temꝑali esca: nam qͥ eã ñ
sumit non uiuet. nec tũꝰ qͥ eam siunit
uiuet. Cibum et potum qui dat uitam
eternã uult intelligi dn̾s societatem
corꝑis et menbroꝵ suoꝵ quod ẽ sc̃a ec¬
desia in p̾destinatis uocatis iustificatis
glorificatis. Quorum pͥmum iam fat:
quartum uͦ nunc inspe ẽ in re aut̃ futu¬
rum .i. głificatio. huiꝰ rei sacramentũ
id ÷ unitatis corporis et sanguinis xp̃i
alicubi cotidie alicubi certis inͤuallis
dierum in dominica mensa p̃paratur
et demensa dni sumitur quibꝰdã adui¬
tam quibꝰ dĩ ad exitiũ. Res uͦ cuius sacͫ¬
mentum ẽ omni homini ad uitam:
nulli autẽ ad exitium. Idem la uii c̾.iͦ.¬
Cum cibo & potui id appetunt ho¬
mines ut ñ esuriant neq sitiant hoc
ueracit̾ non p̾stat nisi iste cibus et po¬
tus qui eos a quibꝰ sumitur ĩmortale¬
scõꝵ uͥ pax erit et unitas ꝑfecta. Prop¬
nem suum in eis rebus commendauit qͦ
ad unum aliquid rediguntur ex multis

Expanded text:
Non est ita in temporali esca: nam qui eam non sumit, non vivet, nec tamen qui eam sumit, vivet. Cibum et potum, qui dat vitam aeternam, vult intelligi Dominus societatem corporis et membrorum suorum, quod est Ecclesia in praedestinatis, vocatis, justificatis, glorificatis. Quorum primum jam factquartum vero nunc in spe est, in re autem futurum, id est glorificatio. Hujus rei sacramentum, id est unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in Dominica mensa praeparatur, et de mensa Domini sumitur quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli autem ad exitium. Et ego rem cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortalsanctorum, ubi pax erit et unitas plena nem suum in eis rebus commendavit quae ad unum aliquid rediguntur ex multis.
Abbreviated transcription (Latin):
ccaxi capͦ pͥmo. Piscem comedit et pa¬
nem. Qui enim assari ut piscis potu¬
it ex humanitate. Panis nos reficit ex
diuinitate qui ait. Ego sum panis ui¬
uus qͥ de celo descendi. ¶Idem & in¬

Expanded text:
at, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Assum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & nͥ manducaiu̾itiscarnem meam et bi¬
iternam uel caro & sanguis qͦ crucifixa ÷
& qui militis ÷ effusus lancea. Iuxta hãc
diuisionem et in scĩs eius diuersitas san¬
guinis & carnis accipitur ut alia sit caro
qͣ usura ẽ salutare dei & alia caro sangͥs
que regnũ dei nequeat possidere. August¬
mortui sunt quia uisibilem cibum sp̃uali¬
ter intellexerunt ut moyses & aaron.
Nos &̃ hodie uisibilem cibum accipimus
Sed aliud ÷ sacramentum aliud uirtus sa¬
cramenti. quod multi de altari accipiũt
intrauit sed bonũ male malus accepit. Gͦ¬

Expanded text:
m meum biaeternam ; vel caro et sanguis, quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. Juxta hanc divisionem et in sanctis ejus diversitas sanguinis et carnis accipitur, ut alia sit caro quae visura est salutare Dei: alia caro et sanguis quae regnum Dei non queant possidere. Consmortui sunt, quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, ut Moyses et Aaron. Nos etiam hodie visibilem cibum accipimus, sed aliud est sacramentum, aliud est virtus sacramenti: quod intravit: non quia malum accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
sinuare. Tunc & enĩ cuiq nr̃m quasi
recens occiditur cũ credit occisũ. Tunc
caro eius comeditur cũ eiꝰ passionis sa¬
cramento & ore ad emundationẽ ꝑci¬
pitur et corde ad imitacionẽ cogitat᷑.¬

Expanded text:
tem ejus insinuare. Tunc etenim cuique nostrum quasi recens occiditur, cum credit occisum. Tunc caro ejus comeditur, cum ejus passionis sacramentum et ore ad emundationem percipitur, et corde ad imitationem cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
carnem meam et bibit sanguinẽ me¬
um in me manet & ego in eo. ostendit
qͥd sit ñ sacram̃to tenus s reuera corpꝰ
xpi manducare et eius sanguinẽ bibe.
Qui non manet in me & in quo ñ ma¬
neo non se dicat aut existimet mandu¬
care corpus meum aut bibere sangui¬

Expanded text:
carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet et ego in eo. ostendit quid sit non sacramento tenus, sed re uera corpus Christi manducare et eius sanguinem bibere"qui non in me manet et in quo non maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum aut bibere sangui
Abbreviated transcription (Latin):
telligite que locutus sum. Non hoc cor¬
pus quod uidetis manducaturi estis
& bibituri illum sanguinẽ quẽ fu¬
suri st̃ qui me crucifigent. Sacram̃¬
tum aliquod uobis commendaui spi¬
ritualit̾ intellectum uiuficabit uoᷤᷤ.¬

Expanded text:
tellige quae locutus sum. Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem effusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi, spiritualiter intellectum vivificabit vo