comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magna multitudo dulcedims tue domine
quam abscondisti timentib te. Impletũ
est profecto desiderium nostrum. Olim
enum cum dolens cernerem tanta te aui¬
ditate de labus adulantiũ mortis escã.
peccati suggere fomitem: optans tibi et
gemens iutra me aiebam. Quis michi det
te fratrem meum suggentem ubera matͥs
mee : Suit procul iam ate ⁊ blandi ⁊ frau¬
dulenti lactatores. qui cum in faciem te
benedicerent probris omnium atq lu¬
dibriis exponebant. et eorum p̾sens euge
orbis tibi fabulam pariebat. immo te fa¬
bulam orbi. Si musitant etiam nunc: di¬
cito illis. Si adhuc uobis placerem xp̃i
seruus non essem. Quibus in malis pla¬
ciumus eque ⁊ in bonis placere ñ possumꝰ.
uisi forte mutati prius incipiant et ipsi
odisse quod fuimus. ⁊ sic demũ qd̾ sumus
diligere. ¶ Que nostris temporibus orte
sunt in ecclesia noue ⁊ execrande p̃sumpti¬
ones. quarum una ut pacetua cõmemorẽ

Expanded text:
magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium nostrum. Olim enim, cum dolens cernerem tanta te aviditate de labiis adulantium, mortis escam, peccati sugere fomitem, optans tibi et gemens, intra me aiebam: Quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae? . Sint procul a te jam blandi ac fraudulenti lactatores, qui, cum in faciem te benedicerent, probris omnium atque ludibriis exponebant et eorum praesens Euge orbis tibi fabulam pariebat, imo te fabulam orbi. Si mussitant etiam nunc, dicito illis: Si adhuc vobis placerem, Christi servus non essem . Quibus in malis placuimus, aeque et in bonis placere non possumus; nisi forte, mutati, prius incipiant et ipsi odisse quod fuimus, et sic demum quod sumus diligere. 10. Duae nostris temporibus ortae sunt in Ecclesia novae et exsecrandae praesumptiones, quarum una ut pace tua commemorem
Abbreviated transcription (Latin):
fundant uulneribus. Siquidem dolentis
misericordie consueuer̃t deluure tͥsticiã.
bbi corripiunt uinum infundunt. oleum
cum blandiuntur. Et quidem uinũ absq
odio. oleum sine dolo. Prouide ñ om̃is laus
adulatio. sicut nec omnis reprehensio de
animi rancore descendit. Beatus qͥ dicere
potest. Corripiet me iustus in miscdia.
⁊ increpabit me.oleum aũ peccatoris non
dignum te probasti oleo ⁊ lacte sanctorũ.
Querant sibi iam in paruulis babilonis
dulces s truces matres. quib lac mortis
emulgeant. quos blandis mulceant fauo¬
ribus. flaminis nutriant sempit̾ns. slam
etclesie alumpnus ex uberibus sapientie
lactis melioris expertus dulcedinem.
iam in eo crescere in salutem: iam ⁊ ex eo
satiatus eructat dicens. Meliora st̃ ubã
tura uino. fragrantia unguentis optimis.
Et hoc ad matrem.uerum item gustato
ac probato qͣm suauis est dominꝰ. ut uere
patrem dulcissimum ait ad ip̃m. Quam

Expanded text:
fundat vulneribus. Siquidem dolentis,fundat vulneribus. Siquidem dolentis,misericordiae consuevit delinire tristitiam. Ubi corripit, vinum infundit; oleum, cum blanditur: et quidem vinum absque odio, oleum sine dolo. Proinde non omnis laus adulatio, sicut nec omnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem peccatoris non dignum te probasti oleo et lacte sanctorum. 9. Quaerant sibi jam in parvulis Babylonis dulces, sed truces matres, quibus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato quam suavis est Dominus, ut vere patrem dulcissimum, ait ad ipsum: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
quia in uerbo tuo supersperaui. Et item.
Collaudabunt multi sapientiam eius.
en tuam qͣmplures p̾dicant sapientiam.
s qui priorem detestati sunt insipientiã
uolo te talium preconus delectari qui
tam timeant palpare uicia: ꝙͣ detrectare
uirtutibus. Ueri isti sunt laudatores qui
ita bona laudare soleant: ut lactare in ma¬
lis non nouerint. Sunt enimficti laudato¬
res. ueri autem detractores quos script᷑a
commemorat dicens. Uani filii hominũ
mendaces filii hominũ in sta. ut .d.i. de .ii.¬
i idipsum. Hii plane sunt deuitandi iur¬
ta consilium sapientie dicentis.fili si te
lactauerint peccatores: non acquiescas eis.
habent ergo ⁊ lac ⁊ oleum peccatores. sua¬
ue quidem s uenenosum. s mortiferum
Molliti sunt inquit eius sermones hoc est
adulatoris super oleum: ⁊ ip̃i sunt iacula
habent oleum ⁊ iusti. s misericordie. sed
sanctificationis. s leticie spiritalis. Habẽt
etiam ⁊ uinum quod anime usolentis in¬

Expanded text:
quia in verbo tuo supersperavi ; et item: quia in verbo tuo supersperavi ; et item: Collaudabunt multi sapientiam ejus . En tuam quam plures praedicant sapientiam, sed qui priorem detestati sunt insipientiam. 8. Volo te talium praeconiis delectari, qui tam timeant palpare vitia, quam detrectare virtutibus. Veri isti sunt laudatores, qui ita bona laudare soleant, ut lactare in malis non noverint. Sunt enim ficti laudatores, veri autem detractores, quos Scriptura commemorat, dicens: Vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateri idipsum . Hi plane sunt devitandi, juxta consilium Sapientis dicentis: Fili, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Habent ergo et lac et oleum peccatores, suave quidem, sed venenosum, sed mortiferum. Molliti sunt, inquit, sermones ejus, hoc est adulatoris, super oleum, 81 et ipsi sunt jacula . Habet oleum et justus; sed misericordiae, sed sanctificationis, sed laetitiae spiritualis. Habet etiam et vinum, quod animae insolentis in
Abbreviated transcription (Latin):
iniquuis benedicitur. Noster qualiscũq
fauor de caritate procedit. ⁊ ueritatis li¬
mitem prout sapimus non excedit. Setu¬
rus gloriatur qui in domino glorratur.
hoc est in ueritate. Nos ñ malum bonum
s malum diximus quod malum eratꝰ. ue¬
rum si malis audacter cum iuidimꝰ obla¬
trauimus. nunc cum ad bona uentũ est
simile debemus ⁊ ñ magis testuoniũ
perhibere bono: Alioquin corrosores fuis¬
se conuincuur ñ correctores.⁊ mordere
qͣm emendare malumus si bonis obmu¬
tescimus. qui in tantum reclamauimus
malis. Iustus corripit i misericordia.
peccator adulatur in impietate. ille ut
curet. iste ut occultet quod erat curan¬
dum. Nichil tibi apud eos qui timentes
dominum glorificant: suspicandum est
de oleo peccatoris quo tuum quondam ca¬
put impinguare solebant. Laudamus te
qm̃ tu facis unde. Non nos sane adulam᷑.
s inte dei munere adimplet᷑ qd̾ psallis.
Qui tunent te uideliunt me ⁊ letabunt᷑.

Expanded text:
iniquus benedicitur . Noster qualiscumque iniquus benedicitur . Noster qualiscumque favor de charitate procedit, et veritatis limitem, prout sapimus, non excedit. Securus gloriatur qui in Domino gloriatur, hoc est in veritate. Nos non malum bonum, sed malum diximus quod malum erat. Verum si malis audacter, cum vidimus, oblatravimus, nunc, cum ad bona ventum est, silere debemus, et non magis testimonium perhibere bono? Alioquin corrosores fuisse convicimur, non correctores, et mordere quam emendare maluimus, si bonis obmutescimus, qui in tantum reclamavimus malis. Justus corripit in misericordia, peccator adulatur in impietate: ille, ut curet; iste, ut occultet quod erat curandum. Nihil tibi apud eos qui timentes Dominum glorificant, suspicandum est de oleo peccatoris, quo tuum quondam caput impinguare solebant. Laudamus te, quoniam tu facis unde non nos sane adulamur; sed in te Dei munere adimpletur quod psallis: Qui timent te, videbunt me, et laetabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
intersunt cantantibus. adsunt orantibꝰ
insunt meditantibus. supersunt quies¬
centibus. ordinantibus ⁊ procurantib
presunt. Agnoseunt nimirũ superne
potestates conciues suos. ⁊ pro huisqui
hereditatem capiunt salutis sollicite
congaudent. confortant. instruunt.
protegunt. prouidentq omnibus. omnes
in omnibus. felicem ego me dixerim qui ad¬
huc uiuam. ista ⁊ si non uidere qm̃ absens
sum: certe uel audire. Ceterum uos fratres
longe feliciores quibus ea datum est ⁊ acti¬
tare. Porro super omnes benedictus quẽ
tanti primatu boni totius actor boni¬
donare dignatus est. De qua merito
lamur. per quem utiq totum est
quod
miramur. Grauaris forsitan
laudib nostris sed non oportet. Nil¬
quippe si mile habet quod loquimur
illorum
blandiciis qui dicunt bonũ
quenicumq beatificant inerrorem in¬
ducunt. Blanda s periculosalans: cum lau¬
datur pectator in desideriis anime sue. et

Expanded text:
intersunt cantantibus, adsunt orantibus, intersunt cantantibus, adsunt orantibus, insunt meditantibus, supersunt quiescentibus, ordinantibus et procurantibus praesunt. Agnoscunt nimirum supernae postestates concives suos, et pro his qui haereditatem capiunt salutis, sollicite congaudent, confortant, instruunt, protegunt, providentque omnibus omnes in omnibus. Felicem ego me dixerim qui adhuc vivam, ista etsi non videre, quoniam absens sum, certe vel audire. Caeterum vos, fratres, longe feliciores, quibus ea datum est et actitare. Porro super omnes benedictus, quem tanti primatu boni totius auctor boni dignatus est; de qua merito lamur, per quem utique totum est quod miramur. 7. Gravaris forsitan laudibus nostris: sed non oportet. Niquippe simile habet quod loquimur, illorum blanditiis qui dicunt bonum quemcumque beatificant, in errorem inducunt. Blanda, sed periculosa laus, cum laudatur peccator in desideriis animae suae, et
Abbreviated transcription (Latin):
leta martyres aure quoꝵ permaxima lo¬
tum ipsum turba nobilitat. hoꝵ clamores
puerorum strepitus q percipiunt. quib
⁊ uicissim ñ minori utiq sue affectionis
clamore respondent. landate pueri dñm
laudate nomen domini. Et rursũ. Psal¬
lite deo nostro psallite. psallite regi nr̃o
psallite. Dum manibus pectora. genib
pauimenta tunduntur. uotis ⁊ deuotis
pretibus altaria cumulantur. sordent
gene latrimis. gemitibus atq suspiriis
imugiunt diuersoria. ⁊ pro forensibus
causis. canticis spiritalib sacra tectare¬
sultant: Nil supernis ciuibus. nil mag̃
spectare libet. nil regi summo iocundius
exhibetur. Quid enim aliud est quod ait
satrificium laudis honorificabit me:. O
si quis haberet oculos apertos qͦs orando
propheta puero reuelauit : uideret pro¬
tuldubio quemadmodum preuenerunt
principes comuncti psallentibus in me¬
dio iuuencularum tympanisterarum
Uideret inqͣm quacura. quoue tripudio

Expanded text:
laeta martyres aure, quorum permaxima lolaeta martyres aure, quorum permaxima locum ipsum turba nobilitat, horum clamores puerorum strepitusque 80 percipiunt! quibus et vicissim non minori utique suae affectionis clamore respondent: Laudate, pueri, Dominum; laudate nomen Domini ; et rursum, Psallite Deo nostro, psallite; psallite regi nostro, psallite . 6. Dum manibus pectora, genubus pavimenta tunduntur, votis et devotis precibus altaria cumulantur, sordent genae lacrymis, gemitibus atque suspiriis mugiunt diversoria, et pro forensibus causis, canticis spiritualibus sacra tecta resultant, nil supernis civibus magis spectare libet, nil Regi summo jucundius exibetur. Quid enim aliud est quod ait: Sacrificium laudis honorificabit me? O si quis haberet oculos apertos, quos orando propheta puero revelavit! videret procul dubio quemadmodum praeveniunt principes conjuncti psallentibus, in medio juvencularum tympanistriarum . Videret, inquam, qua cura quove tripudio
Abbreviated transcription (Latin):
tunt retentia iocundius bona clarescunt:
cum fueruit malis comparata poribus.
Similia ex similibus innotescunt. s ex
contrariis contraria: aut placent ampliꝰ
aut displicent. Iunge nigra candidis:
⁊ mutua collatione in ꝓprio queꝙ colore
distinctius enitescunt. Sic feda admota
pulchris: pulchriora redount. ⁊ ipsa magiᷤ
feda redduntur. Ne qua tamen offensionis
uel confusionis subrepat octasio: replica¬
mus ⁊ nos uobis illud apłi. Et hec quidem
fuistis: s abluti estis. s sanctificat estis.
Iam nullus secularibus in domũ dei
patet aditus. nullus curiosis ad¬
sancta accessus. suilla iã cum ociosis con¬
fabulatio permiscetur. Solitꝰ pue.roꝵ
aut puellarum strepitus non
audit᷑.
Solis pueris xp̃i de qͥb dicit᷑. ec
ecce ego
⁊ pueri mei metum. locꝰ sc̃s̃
peruius
⁊ expositus. diuinis tm̃.
laudib
at sacris soluendis uons. debita solli¬
citudine ⁊ reuerentia custoditur. Qͣm

Expanded text:
tunc recentia jucundius bona clarescunt, tunc recentia jucundius bona clarescunt, cum fuerint malis comparata prioribus. Similia ex similibus innotescunt, sed ex contrariis contraria aut placent amplius, aut displicent. Junge nigra candidis, et mutua collatione in proprio quoque colore distinctius enitescunt. Sic foeda admota pulchris, pulchriora reddunt, magis foeda redduntur. Ne qua tamen offensionis vel confusionis subrepat occasio, replicamus et nos vobis illud Apostoli: Et hoc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Jam nullus saecularibus in domum Dei patet aditus, nullus ad sancta curiosis accessus. Nulla jam cum otiosis confabulatio permiscetur, solitus puerorum aut puellarum strepitus non auditur. Solis pueris Christi, de quibus dicitur, Ecce ego et pueri mei mecum , locus sanctus pervius et expositus, divinis tantum laudibus ac sacris solvendis votis, debita sollicitudine et reverentia custoditur. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
que non confundit. uenturitior iudi¬
tii pio cedit fraterne caritatis exertitio.
Caritas quippe foras mittit timorem.
Tedium ⁊ accidiam: proculpellit scãiꝵ
uarietas obseruationum. Et hec reteri¬
mus ad laudem ⁊ gloriam dei tanꝙͣ om¬
nium auctoris. non tamen sine uestra
tanqͣm ipsius coaduitoris in omnibus
Potuit quidem ea agere ipse siue uobis.
s maluit uos operum habere consortem:
ut haberet ⁊ glorie. Intrepabat saluator
quosdam quod orationis domũ spelunta
latronum facerent. habebit ergo sine
dubio cominendatum qui e regione ope
⁊ aportis margaritam euius studio et
industria uulcam officina studiis udet᷑
mancipata celestibus. immo sua deo ha¬
bitatio reddita. ⁊ in id potus quodante
fuit ex synagoga sathane restituta. Sane
non ad confusionem cuiuspram siue imꝓ
perium preterita mala reteximus: seo
ut ex comparatione ueterum nouitatis
detus gratius uenustiusq appareat. qͥa

Expanded text:
quae non confundit. Venturi timor judiquae non confundit. Venturi timor judicii pio cedit fraternae charitatis exercitio; charitas quippe foras mittit timorem . Taedium et acediam procul pellit sanctarum varietas observationum. Et haec reteximus ad laudem et gloriam Dei, tanquam omnium auctoris; non tamen sine vestra, tanquam ipsius coadjutoris in omnibus. Potuit quidem ea ipse agere sine vobis; sed maluit vos operum habere consortem, ut haberet et gloriae. Increpabat Salvator quosdam, quod orationis domum speluncam latronum facerent . Habebit ergo sine dubio commendatum, qui e regione opera porcis margaritam; cujus studio et industria Vulcani officina studiis videtur mancipata coelestibus, imo sua Deo habitatio reddita; et, in id potius quod ante fuit, ex synagoga Satanae restituta. 5. Sane non ad confusionem cujuspiam sive im properium praeterita mala reteximus, sed ut, ex comparatione veterum, novitatis decus gravius venustiusque appareat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
terat. palacii causis regum q exercitibus
deseruire solebat. Sine cunctatõe ⁊ fraude
sua cesari reddebantur. s non etiam deo
que dei sunt persoluebantur eque fidelit̃.
Quod audiuimus non quod usdimus loqͥ¬
mur. Claustrũ ip̃m monasterii freq̃nter
ut auint stipari militibus. urgeri nego¬
ciis. uirgiis personare. patere interdum
⁊ feminis. Quid inter hec celeste. quid di¬
uinum. quid spirituale poterat cogitari:
Nunc uacatur inbi deo. studet᷑ continenti¬
e. discipline inuigilatur. lectionib sc̃is
intenditur. Iuge quippe silentium ⁊ ab
omni strepitu secularium perpetua quies:
togit celestia meditari. Porro continentie
labor. ⁊ rigor discipline: psalmoꝵ hymno¬
rum ꝙ dulcedine releuantur. Putor de
preteritis noue conuersationis tẽperat
austeritatem. Is autem qui in presenti
per pacientiam capitur bone conscientie
fructus: futurorum quoq bonoꝵ operat᷑
desiderium. quod ñ frustrabitur. ⁊ spem

Expanded text:
terat; palatii causis regumque exercitibus terat; palatii causis regumque exercitibus deservire solebat. Sine cunctatione et fraude, sua Caesari reddebantur; sed non etiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audivimus, non quod vidimus, loquimur: claustrum ipsum monasterii frequenter, ut alunt, stipari militibus, urgeri negotiis, jurgiis personare, patere interdum et feminis. Quid inter haec coeleste, quid divinum, quid spirituale poterat cogitari? Nunc vero vacatur inibi Deo, studetur continentiae, disciplinae invigilatur, lectionibus sanctis intenditur. Juge quippe silentium, et ab omni strepitu saecularium perpetua quies cogit coelestia meditari. Porro continentiae labor et rigor disciplinae psalmorum hymnorumque dulcedine revelantur. Pudor de praeteritis novae conversationis temperat austeritatem. Is autem qui in praesenti per patientiam capitur bonae conscientiae fructus, futurorum quoque bonorum operatur desiderium, quod non frustrabitur, et spem,
Abbreviated transcription (Latin):
succensebant. solamq in personam tuam
uon etiam in abbatiam fraternum susur¬
rium imurmurabat. Solum demq te
in causam uocauerant. Tute corrigeres:
⁊ nil residuum quod pateret calumpinie.
Te inqͣm mutato mox omnis tumultus
concideret. quiesceret strepitus. Solumq
at totum erat quod nos mouebat. tuus
ille scilicet habitus ⁊ apparatus cum pro¬
cederes quod paulo insolentior apparebat.
Deponeres fastum. habitum ꝙ mutares
et facile omnium quiescere poterat indit¬
natio. Ceterum tu ⁊ fetisti satis causanti¬
bus. ⁊ adietisti quod merito collaudemꝰ
Quid enim iam in humanis oꝑibus iure
laudabitur si hoc sumina ammniratione ⁊
laude dignissimum non habetur: Qmꝙͣ
opus tantoꝵ simul ⁊ tam repentina ĩmu¬
tatio. In celestibus magnũ suscitat gaudi¬
um unnis peccatoris conuersio. quid totiꝰ
congregationis: Quid ⁊ istius  Locꝰ qͥppe
ab antiquo nobilis ⁊ regie dignitatis exti¬

Expanded text:
succensebant, solamque in personam tuam, succensebant, solamque in personam tuam, non etiam in abbatiam fraternum susurrium immurmurabat. Solum denique te in causam vocaverant. Tu te corrigeres, et nil residuum quod pateret calumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret strepitus. Solumque ac totum erat quod 79 nos movebat, tuus ille scilicet habitus et apparatus cum procederes, quod paulo insolentior appareret. Denique deponeres fastum, habitumque mutares, et facile omnium quiescere poterat indignatio. Caeterum tu et fecisti satis causantibus, et adjecisti quod merito collaudemus. Quid enim jam in humanis operibus jure laudabitur, si hoc summa admiratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam opus, tantorum simul et tam repentina immutatio. In coelestibus magnum suscitat gaudium unius peccatoris conversio; quid totius congregationis? quid et istius? 4. Locus quippe ab antiquo nobilis, et regiae dignitatis exsti
Abbreviated transcription (Latin):
maluit captiuus abduci eum populo cui
sarium. Paulus eodem proculdubio sp̃u
pro fratribus. proprio experitur affectu
qͣm uera sit illa sententia. fortis est ut
mors dilectio. dura sicut infernꝰ emula¬
tio. uidetis quoꝵ uos mmuitatorẽ ꝓbau̾itis :
S addo adhuc quem pene pretermiserã
⁊ sanctum dauid. qui cernens dolens ꝙ po¬
puli stragem. angelo percutienti festinus
occurrit.⁊ in sepotius domumq patris
sui diuinam transferri flagitat ultionẽ
Quis hanc tibi perfectionem proponebat:
Ego tanta fateor audire dete. ⁊ si desidera¬
bam non tamen sperabam. Quis nempe
te crederet saltu ut ita dicam repentino
sumina occupare uirtutum. sublimia me¬
ritoꝵ aitingere : S absit ut pro nr̃e fidei
spei ue angustiis unmensa dei pietas esti¬
metur. qui quod uult in quo uult oꝑat᷑.
accelerans opus ⁊ alleuans onus. Qd enĩs
Tua certe non ⁊ tuorum errata sanctorũ
carpebat zelus. Tius non ip̃oꝵ excessibus

Expanded text:
maluit captivus adduci cum populo, cuimaluit captivus adduci cum populo, cuisarium. Paulus eodem procul dubio spirristo pro fratribus , proprio experitur affectu quam vera sit illa sententia: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Videtis quorum vos imitatores probaveritis? Sed addo adhuc quem pene praetermiseram et sanctum David, qui, cernens dolensque populi stragem, angelo percutienti festinus occurrit, et in se potius domumque patris sui divinam transferri flagitat ultionem . 3. Quis hanc tibi perfectionem proponebat? Ego tanta fateor audire de te, etsi desiderabam, non tamen sperabam. Quis nempe te crederet saltu, ut ita dicam, repentino summa occupare virtutum, sublimia meritorum attingere? Sed absit ut pro nostrae fidei speive angustiis immensa Dei pietas aestimetur, qui quod vult, in quo vult operatur, accelerans opus, et allevans onus! Quid enim? tua certe, non et tuorum errata, sanctorum carpebat zelus; tuis, non ipsorum excessibus
Abbreviated transcription (Latin):
forte factum secularibus comparamus.
quasi exempla nobis de ip̃a desint religio¬
ne ; An non liquido certus erat deo polli¬
cente moyses si quidem perisset populus
cui preerat se non solum pariter peritu¬
rum non esse. s ⁊ insuper missum iri in
gentem magnam : Et tamen quo affectu.
quostudio. quibus pietatis uisceribus
irritantibus subuenit. obiuiat irascenti.
Deniq ⁊ se obiciens pro delinquentibꝰ ait.
Si dimutis dimitte: sinautem dele me
de libro tuo quem scripsisti. fidelis aduoca¬
tus qui qm̃ non querit que sua sunt: faci¬
le obtinet omne quod querit. Plane be¬
nignus qui tanqͣm caput unitum m̃ẽbris
gentis sue firma caritate coherens aut
illa saluabit secum. aut non potest nisi
idem cum illis subire periculum. Ieremi
sius. s affectu compassionis ñ contentio¬
iuis assensu. pre cominuni exilio ⁊ serui¬
tute contempsit natale solum ac ꝓpriam
libere manere in patria liberum fuit. s

Expanded text:
forte factum saecularibus comparamus, forte factum saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de ipsa desint de religione? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si quidem perisset populus cui praeerat, se non solum pariter periturum non esse, sed insuper et missum iri in gentem magnam? Et tamen quo affectu, quo studio, quibus pietatis visceribus irritantibus subvenit, obviat irascenti? Denique et se objiciens pro delinquentibus ait: Si dimittis, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti . Fidelis advocatus, qui, quoniam non quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit. Plane benignus, qui tanquam caput unitum membris, genti suae firma charitate cohaerens, aut illam salvabit secum, aut non potest nisi idem cum illis subire periculum. Jeremiasuis, sed affectu compassionis, non contentionis assensu, prae communi exsilio et servitute contempsit natale solum ac proprialibere manere in patria liberum fuit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fugam uersos. iamq hostili passim gla¬
dio trucidari. et si se uel solum uideat
euadere posse. libet tamen magis mori
cum illis sine quibus uiu̾e̾ pudet. Pro¬
inde stat in prelio. fortiter duicat. et
inter cruentos gladios per medias aci¬
es hat illacq disturrens uoce et ense
terret quantum ualet aduersarios:¬
anuat suos. ubi acrius insistere hostẽ.
socuis q grauius comperit imminere peri¬
tulum: ibi adest. Occurrit ferienti pere¬
unti succurrit. eo quippe paratus mori¬
pro singulis quo desperatus de uniuersis.
At uero dum paulisper retentare ⁊ retar¬
dare nititur insequentes. suos uero quos
ualet erigit corruentes reuocat fugientes
fit plerunq ut in manu forti. tam gͣtam
qͣm inopinatam salutem suis conferat.
hostibus confusionem.fugant tandẽ qͦs
fugiebant: superant quos pene sustine¬
bant uictores. Et qui prius periclitaban¬
tur de uita: postmodum exultant et de
uictoria. S quid nos tam religiosum qͣm

Expanded text:
fugam versos, jamque hostili passim glafugam versos, jamque hostili passim gladio trucidari, etsi se vel solum videat evadere posse, libet tamen mori magis cum illis, sine quibus vivere pudet. Proinde stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios per medias acies hac illacque discurrens, voce et ense terret quantum valet adversarios,animat suos. Ubi acrius insistere hostem, sociisque gravius comperit imminere periculum, ibi adest. Occurrit ferienti, pereunti succurrit, eo quippe mori paratus pro singulis, quo desperatus de universis. At vero, dum paulisper retentare et retardare nititur insequentes, suos vero quos valet, erigit corruentes, revocat fugientes; fit plerumque ut in manu forti tam gratam quam inopinatam obtineat salutem suis, hostibus confusionem. Fugant tandem quos fugiebant, superant quos pene sustinebant victores; et qui prius periclitabantur de vita, postmodum exsultant de victoria. 2. Sed quid nos tam religiosum, tam
Abbreviated transcription (Latin):
qui me reprehendunt. quod dixerim ad
laudem uirginis ideo positum esse a deo
ne cui forte uel beatorum angeloꝵ suũ
consilium deus priusꝙͣ uirgim reuelas¬
se putetur. excepto duntaxat archange¬
lo gabriele. Suum consilium dixi. nõ de
opere. s de operis tempore. de loco. de modo.
de persone quoq electione. Ad suggeriũ¬
sermo bonus in terram nostram. in
bonum sine dubio bonis cooperaturus
ad quoscumq peruenerit. Emmuero au¬
dientes omnes quitunent deum qͣnta
fecit anume tue gaudent ⁊ stupent suꝑ
de quali factus es. atq in te deũ głificant.
Auget uero gaudium ⁊ miratulũ pariter
quod salutis consilium celitus insusum tͥ.
protinus tius refuidere atq implere sa¬
tegisti quod legitur. Qui audit dicat ue¬
ni. Et illud. Quoddico uobis intenebris.
dicite in lumine.⁊ quodin aure auditis:
predicate super tecta. Sic strenuus in
bello miles. umo sic pius at fortis mili¬
tum dux ubi suos forte conspexerit in

Expanded text:
qui me reprehendunt quod dixerim ad qui me reprehendunt quod dixerim ad laudem Virginis, ideo positum esse a Deo, ne cui forte vel beatorum Angelorum suum consilium Deus priusquam Virgini, revelasse putetur, excepto duntaxat archangelo Gabriele. Suum consilium dixi, non de opere, sed de operis tempore, de loco, de modo, de personae quoque electione. Valesermo bonus in terram nostram, in bonum sine dubio bonis cooperaturus, ad quoscumque pervenerit. Enim vero audientes omnes qui timent Deum, quanta fecit animae tuae, gaudent et stupent super de quali factus es, atque in te Deum glorificant. Auget vero gaudium et miraculum pariter, quod salutis consilium, coelitus infusum tibi, protinus tuis refundere, atque ita implere sategisti quod legitur: Qui audit, dicat: Veni ; et illud: Quod dico vobis in tenebris, 78 dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sic strenuus in bello miles, imo sic pius ac fortis militum dux, ubi suos forte conspexerit in
Abbreviated transcription (Latin):
neum confitetur magnus ille iohannes
cum se indignum perhibet solu̾e corrigiã
calciamenti. S ⁊ ipsam uirginem rogo
unde probabitur ex nomine uel ex facie
ante cognitam angelis. quod ip̃a udelic
esset quam deus elegerit in matrem sibi
excepto dutaxat archangelo cui ⁊ ser¬
uanda ab inicio tradita fuisse cͤdenda est:
Porro autem si diabolus eam nec post con¬
ceptionem agnouit. iosephutiq desponsa¬
tione deceptus. credi potest ⁊ sanctis an¬
gelis uel anteminime innotuisse. quod
ipsa uidelicet dei mat̾ esset futura. Sane
etenim reprobi spiritus ⁊ si destituti st̃
participatione gratiespiritalis: non tñ
uiuacitate industrie naturalis.uides ne
in quantis salua fide ⁊ u̾itate scripturar̃
diuinum angeli consilium poterant igno¬
rasse. presertim ut horum reuelandorum
prerogatiua matri uirgini seruaretur:
primum equidem est tempus. secundũ
locus. tercium modus. quartũ electio
persone uirginalis. Hoc responde fratͥb

Expanded text:
neum confitetur magnus ille Joannes, neum confitetur magnus ille Joannes, cum se indignum perhibet solvere corrigiam calceamenti. Sed et ipsam Virginem, rogo, unde probabitur ex nomine, vel ex facie ante cognitam Angelis, quod ipsa videlicet esset quam Deus elegerit in matrem sibi, excepto duntaxat archangelo, cui et servanda ab initio tradita fuisse credenda est! Porro autem si diabolus eam nec post conceptionem agnovit, Joseph utique desponsatione deceptus; credi potest et sanctis Angelis vel ante minime innotuisse, quod ipsa videlicet esset Dei mater futura. Sane etenim reprobi spiritus, etsi destituti sunt participatione gratiae spiritualis, non tamen vivacitate industriae naturalis. 22. Videsne, in quantis, salva fide et veritate Scripturarum, divinum Angeli consilium poterant ignorasse, praesertim ut horum revelandorum praerogativa matri Virgini servaretur? Primum equidem est tempus, secundum locus, tertium modus, quartum electio personae virginalis. Hoc responde fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
cur illud propheta predixerit. Potuit gͦ
⁊ de conceptionis loco ut prophetas sit ⁊
angelos diuinum latuisse consiliũ. Mo
quem ⁊ uirgo sollicita requisiuit. unde
queso doceri queam angelis fuisse p̾cog¬
nitum : Michi uero uidetur ne ip̃i quidẽ
ut pace eius dixerim qui ñciabat. Q uod
⁊ ipse fatetur: si uerba eius diligenter ad¬
uertimus. Respondens quippe. spiritus
sanctus superueniet inte. nonne aperte
mittere uidetur ad magisterium spiritꝰ
sancti. cuius unctione doceatur de om̃ib
quorum ipse sibi non presumit scientiã.
⁊ discat experiendo quod audiendo ñ pote¬
rat : Deniq subiungit. Et uirtus altissi¬
mi obumbrabit tibi. expressius ꝓfecto
significans modum secretissimum archa¬
ui incomprehensibilis ⁊ meffabilis satra¬
menti. quo quasi in umbra cum sola ⁊ in
sola uirgine sola trinitas conceptum fu¬
erat operatura diuinum. Ad hoc quoq
inuestigandum misterium minus se ido¬

Expanded text:
cur illud propheta praedixerit. Potuit ergo cur illud propheta praedixerit. Potuit ergo et de conceptionis loco, ut Prophetas, sic et Angelos divinum latuisse consilium. 635quem et Virgo sollicita requisivit, unde, quaeso, doceri queam Angelis fuisse praecognitum? Mihi vero videtur, ne ipsi quidem ut pace ejus dixerim qui nuntiabat: quod et ipse fatetur, si ejus verba diligenter advertimus. Respondens quippe, Spiritus sanctus superveniet in te; nonne aperte mittit ad magisterium Spiritus sancti, cujus unctione doceatur de omnibus, quorum ipse sibi non praesumit scientiam, et discat experiendo quod audiendo non poterat? Denique subjungit: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi ; expressius profecto significans modum secretissimum arcani incomprehensibilis et ineffabilis sacramenti, quo quasi in umbra cum sola, et in sola Virgine, sola Trinitas conceptum fuerat operatura divinum. Ad hoc quoque investigandum mysterium minus se ido
Abbreviated transcription (Latin):
ti natiuitatis. incunctanter bethleem res¬
ponderunt. Itaq natus in bethleem xp̃s
est ⁊ in iherusalem passus: ⁊ utr̃q aꝑte
predixisse prophetas manifestum est.
Conceptus eque est ⁊ in nazarech cuita¬
te galilee. nec tamen uisum est occurre
quippiam uel nichodemo per quod siue ga¬
uleam siue nazareth ad xp̃i aduentũ un¬
decumq pertinere doceret. Sic quoq
nathanael doctus ⁊ ip̃e in lege philippo
nuncianti iħ̃m filium iosephanazareth.
mox sub interrogatione admirando res¬
pondit. a nazarechinquit potest aliquid
boni esse: Nimirum admirans quod ana¬
zareth xp̃s nuntiaretur. quod ex nulla pe¬
nitus scriptura recoleret. Aut si ñ interro¬
gando quidem s magis affirmando illud
respondisse contenditur. memor utiq pre¬
fati testimonii. qm̃ nazareus uocabitur.
non tamen perinde quod in nazareth con¬
ceptus fuerit iħs eum agnouisse cõstabit:
cum multe alie cause octurr̾e̾ potuissent

Expanded text:
ti nativitatis, incunctanter Bethlehem resti nativitatis, incunctanter Bethlehem responderunt. Itaque natus in Bethlehem Christus est , et in Jerusalem passus; et utrumque aperte praedixisse Prophetas manifestum est. Conceptus aeque est et in Nazareth civitate Galilaeae: nec tamen visum est occurrere quidpiam vel Nicodemo, per quod sive Galilaeam, sive Nazareth ad Christi adventum undecunque pertinere doceret 20. Sic quoque Nathanael, doctus et ipse in lege, Philippo nuntianti Jesum filium Joseph a Nazareth, mox sub interrogatione admirando respondit: A Nazareth, inquit, potest aliquid boni esse? Nimirum admirans quod a Nazareth Christus nuntiaretur, quod ex nulla penitus Scriptura recoleret. Aut si non interrogando quidem, sed magis affirmando illud respondisse contenditur, memor utique praefati testimonii, quoniam Nazaraeus vocabitur: non tamen perinde, quod in Nazareth conceptus fuerit Jesus, cum agnovisse constabit; cum multae aliae causae occurrere potuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem salutare.⁊ partum nunciare
diuinum: Si quidem quod p̾electa fuerit
bethleem natiuitati. iherusalem passiom.¬
⁊ sic aperte prescitum ⁊ predictum est a
prophetis. quod autem ⁊ nazareth ꝓuisa
similiter est conceptioni:. non tñ similit̾
ut arbitror prouisum fuisse ⁊ a propħis
euidens aliquod inuenitur de scripturis
testimonium. Nam quod legitur quonrã
narareus uocabitur. profecto euangłista
qui hoc de propheta sumit. non tã ad con¬
ceptionem qͣm ad educationem referri
satis euidenter ostendit. quod illo uideli¬
cet ex egypto reportatus fuerit illic q
lilea non surgit. Et quidem scienti legẽ
loquebantur.⁊ qui magister erat in isrł
nichilꝙ facile ignoraret ex om̃ib. tota
tamen fiducia instabant: monstnͣtes scͥp¬
turas. non loqui xp̃m uenire agalilea
cuius nazareth ciuitas esse cognoscit᷑
Plus sane ad manum fuit eis testimoni¬
um de proph̃a. ex quo regi locum sciscitã¬

Expanded text:
Virginem salutare, et partum nuntiare Virginem salutare, et partum nuntiare divinum? Siquidem quod praeelecta fuerit Bethlehem nativitati, Jerusalem passioni; etiam sic aperte praescitum et praedictum est a Prophetis. Quod autem et Nazareth praevisa similiter est conceptioni, non tamen similiter, ut arbitror, praevisum fuisse et a Prophetis, evidens aliquod invenitur de Scripturis testimonium. Nam quod legitur, Quoniam Nazaraeus vocabitur , profecto evangelista, qui hoc de propheta sumit, non tam ad conceptionem, quam ad educationem referri satis evidenter ostendit, quod illo videlicet ex Aegypto reportatus fuerit, illicque lilaea non surgit . Et quidem scienti legem loquebantur, et qui magister erat in Israel, nihilque facile ignoraret ex omnibus: et tamen tota fiducia instabant, monstrantes Scripturas non loqui Christum venire a Galilaea, cujus Nazareth civitas esse cognoscitur. Plus sane ad manum fuit eis testimonium de propheta, ex quo Regi locum sciscitan
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Sane ibi unusquisq in suosen¬
su seturus habundat: ubi aut certerati¬
om aut non contempnende auctoritati
quod sentitur ñ oburat. Quenam enim
me ratio siue auctoritas sentire cogat eti¬
am tempus illud ab antiquo angelis in¬
notuisse de quo apostolus. postqͣm uenit
inquit plenitudo temporis misit deus
filium suum factum ex muliere factum
sub lege: Credibilius magis fortasse uide¬
tur. ut sicut futuri aduentus domini ip̃o
teste diem prorsus ignorant: ita quoq
prioris tempus nequaqͣm prescierint.
Quis scit enim si modo illo speciali dei sapi¬
entia de primo aduentu suo ⁊ angelis illd̾
locuta sit quod apostolis per os carnis assũp¬
te. de secundo legitur respondisse. ñ est inqͥ¬
ens uestrum tempora nosse ⁊ momenta. q̃
pater posuit in sua potestate: Que merur¬
sum credere compellit necessitas angelos
iam ante aduertisse niuitatem nazareth
qͣm illo cernerent missum archangelum

Expanded text:
videatur. Sane ibi unusquisque in suo senvideatur. Sane ibi unusquisque in suo sensu securus abundat, ubi aut certae rationi, aut non contemnendae auctoritati quod sentitur non obviat. 19. Quaenam enim me ratio sive auctoritas sentire cogat, etiam tempus illud ab antiquo Angelis innotuisse, de quo Apostolus: Postquam venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege? Credibilius magis fortasse videtur, ut sicut futuri adventus Domini, ipso teste, diem prorsus ignorant ; ita quoque prioris tempus nequaquam praescierint. Quis scit enim, si modo illo spirituali Dei Sapientia de primo adventu suo et Angelis illud locuta sit, quod Apostolis per os carnis assumptae de secundo legitur respondisse: Non est, inquiens, vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate? Quae me rursum credere compellat necessitas, Angelos jam ante advertisse civitatem Nazareth, quam illo cernerent missum archangelum
Abbreviated transcription (Latin):
causa que michi uidebatur cureuangeli¬
sta cum diceret. missus est angelus ga¬
briel nominatim subiecerit adeo. alt̾am
quoq temperate quidem ⁊ sub disiuncti¬
one subiunxi quo ⁊ michi ñ incumberet
defentendi necessitas. et lectori daretur
isset. Si igitur una quelibet illarũ stare
potest. de altera cur suggillor. quippe qui
neutram affirmans lectoris utͣmq mag̃
iuidicio derelinquo: Quamꝙͣ ⁊ si ex sen¬
angelis fuisse dei consilium. ñ quidẽ qͥa
per incarnandi uerbi misteruim dei pro¬
positum erat quandoq operari salutem
in medio terre. hoc enum ⁊ multis mor¬
talium ⁊ prescire donatum est ⁊ p̾dic̾e.
s quod potissimum tempus. qm̃ ue locũ
uel modum. precipueq quam uirginem
ad implendum propositum suũ elegisset
deus. si inqͣm hoc dei consilium ñ de opere
s de tempore. loco. modo. atq ꝑsona etiã
sanctos ignorasse angelos senserim ⁊ scͥp¬
serim: profecto ñ uideo cur incredibile

Expanded text:
causa quae mihi videbatur, cur Evangelicausa quae mihi videbatur, cur Evangelista, cum diceret: Missus est angelus Gabriel, nominatim subjecerit, a Deo ; alteram quoque temperate quidem et sub disjunctione subjunxi, quo et mihi non incumberet defendendi necessitas, et lectori daretur isset. Si igitur una quaelibet illarum stare potest, de altera quid suggillor, quippe qui neutram affirmans, lectoris utramque magis judicio derelinquo? Quanquam etsi ex senAngelis fuisse Dei consilium, non quidem quia per incarnandi Verbi mysterium Dei propositum erat quandoque operari salutem in medio terrae hoc enim et multis mortalium et praescire donatum est, et praedicere, sed quod potissimum tempus, quemve locum, vel modum, praecipueque quam virginem, ad implendum propositum suum elegisset Deus; si, inquam, hoc Dei consilium non de opere, sed de tempore, loco, modo, atque persona, etiam sanctos ignorasse Angelos senserim et scripserim; profecto non video cur incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
S et frustra in cruce saluator ꝓsius cru
cifixoribus. quippe nescientib ipso teste
quid facerent. ⁊ ita nequaqͣm peccantib.
Neq enim fas est ullatenus suspicari men¬
titum fuisse dominum iħm aperte prohi¬
bentem eos ignorare quid facerent. et si
forte de apostolo dubitet quis quod carnẽ
suam emulans sicut homo mentiri potu¬
erit ubi ait. Si enim cognouissent nunꝙͣ
dominum glorie crucifrcissent. Nunqͥd ñ
ex hiis satis apparet in qͣntis iaceat igno¬
rantie tenebris qui ignorat peccari posse
interdum per ignorantiam: Sed de hus
mea sententia. qua dixi cum euangelium
exponerem consilium dei nulli etiam beato¬
rum angeloꝵ anteqͣm uirgini reuelatũ.
Primo quidem inde ut arbitror quia non
satis iuste mouentur aduertere possis:
quod eamdem sententiam non constant᷑
affirmo. s cum temperamento. suspẽdens.
sub disiunctiua particula uel. ideo inqͣm
dicunit est adeo. Siquidem premissauna

Expanded text:
Sed et frustra in cruce Salvator pro suis oSed et frustra in cruce Salvator pro suis orabat crucifixoribus, quippe nescientibus, ipso teste, quid facerent , et ita nequaquam peccantibus. Neque enim fas est ullatenus suspicari mentitum fuisse Dominum Jesum, aperte perhibentem eos ignorare quid facerent; etsi forte de Apostolo dubitet quis, quod carnem suam aemulans, sicut homo mentiri potuerit, ubi ait: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Numquid non ex his satis apparet, in quantis jaceat ignorantiae tenebris, qui ignorat peccari posse interdum per ignorantiam? Sed de his mea sententia, qua dixi cum Evangelium exponerem, consilium Dei nulli, etiam beatorum Angelorum, antequam Virgini revelatum. Primo quidem inde, ut arbitror, quia non satis juste moventur, advertere possunt quod eamdem sententiam non constanter affirmo, sed cum temperamento, suspendens sub disjunctiva particula: « Vel ideo, » inquam, « dictum est, a Deo. » Siquidem praemissa una
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est in epistola ad hebreos. quia in
secundo tabernaculo semelin anno solus
pontifex intraret non si ne sanguine quẽ
offerret prosua ⁊ populi ignorantia: Si
pectatum ignorantie nullum esset. ñ ergo
peccauit saulus quod persecutus est eccle¬
siam dei: qm̃quidem ignorans hoc fecit
manens in incredulitate. Beneitaq fa¬
ciebat quod erat blasphemus ⁊ persecu¬
tor ⁊ contumeliosus. quod erat spirans
minarum ⁊ cedis in discipulos ih̃u. in hoc
ipso quippe habundantius emulator exi¬
stens paternarum suarum tͣdicionum.
Non ergo debuit dicere misericordiam
consecutus sum. s mercedem recepi. qͥp¬
pe quem ignorantia apeccato reddebat
immunem. insuper ⁊ emulatio remune¬
rabilem iudicabat. Si uiqͣm ignorantia
nunqͣm peccatur. quid ergo causamur
aduersus occisores apostoloꝵ. qͣndoquidẽ
non solum malum esse nescierunt inter¬
ficere illos. s insuper quoq id faciendo
arbitrati sunt obsequiũ se prestare deos

Expanded text:
dictum est in Epistola ad Hebraeos, quia in dictum est in Epistola ad Hebraeos, quia in secundo tabernaculo semel in anno solus pontifex intraret, non sine sanguine, quem offerret pro sui et populi ignorantia? Si peccatum ignorantiae nullum est, non ergo peccavit Saulus, quod persecutus est Ecclesiam Dei, quoniam quidem ignorans hoc fecit, manens in incredulitate. Bene itaque faciebat, quod erat blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; quod erat spirans minarum et caedis in discipulos Jesu; et in hoc ipso quippe abundanter aemulator existens paternarum suarum traditionum . Non ergo debuit dicere: Misericordiam consecutus sum ; sed, Mercedem recepi; quippe quem ignorantia a peccato reddebat immunem, insuper et aemulatio remunerabilem judicabat. Si, inquam, ignorantia nunquam peccatur; quid ergo causamur adversus occisores Apostolorum, quandoquidem non solum malum esse nescierunt interficere illos, sed insuper quoque id faciendo arbitrati sunt obsequium se praestare Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
tans forte sapientiam. securus spargat
seminarium uecordiein auribus insipi¬
entium:⁊ ita iam insipientie eius ñ est
numerus. Ueritatis proinde testimo¬
niis paucis ⁊ manifestis manifestũ men¬
dacium confutetur. Is forte qui asserit
non posse pectari per ignorantiam nunꝙͣ
pro sius ignorantiis depretatur. s potius
prophetam irridet deprecantem ⁊ dicen¬
tem. Delicta iuuentutis mee ⁊ ignoran¬
tias meas ne memineris dñe. forsitan
⁊ reprehendet deum exigentem propet¬
cato ignorantie satisfactionem. Loquit᷑
enim in leuitico ad moysen dicens. Aĩa
si pectauerit per ignorantiam. fecerit q
unum ex hiis que dñi lege prohibentur.
⁊ peccatirea intellexerit iniquitatẽ suã:
offeret arietem unmaculatum de gregi¬
bus sacerdoti. iusta mensuram estimati¬
onemq peccati. Et rursum. Qui orabit
pro eo quod nesciens fecerit ⁊ dimitet᷑
ei: quia per errorem deliquit in domino
Si ignorantia nunqͣm peccatum est. cur

Expanded text:
tans forte sapientiam, securius spargat tans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Forsitan et reprehendet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfactionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysen dicens: Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his quae lege Domini prohibentur, et peccati rea intellexerit iniquitatem suam, offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta mensuram aestimationemque peccati; et rursum: Qui orabit pro eo quod nesciens fecerit, et dimittetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum . 17. Si ignorantia nunquam peccatum est, cur
Abbreviated transcription (Latin):
pulus xp̃ianus scire ⁊ confiteri debeat fi¬
in legalibus cerimoniis tipice portaret.
Multa sunt que ad hec confirmanda con¬
currunt. s modus epistolaris cuncta ñ
patitur nec opus est. Arbitror enĩ ut
ante iam dixeram me quoq ñ responden¬
te ea potuisse sufficere que tua super hoc
epistola continet. S hoc addidi ne intac¬
tum quid preterirem ex omnibus que
non multum nobis arbitror laborandũ:
tum quod manifestam nimis p̾ferat fal¬
sitatem. tum quod ipse eius inuentor in
sua superiori sententia ipsam ꝑ se satis
impugnet sibimet ipsicontͣrius. Cũ enĩ
de nocturno illo priuatoq susurrio dñi
tum nichodemo laqueum nectat publice
dampnationis pertotum orbẽ ignoranti
tizatus. non ne aperte peccatum ignoran¬
tie ⁊ peccatum dampnabile confitetur:
Nlisi forte tam proteruus sit ut deum ho¬
mines sine culpa dampnare existimet.
uerendum tamen ne si uel breuiter non
respondetur stulto uixta stulticiam. pu¬

Expanded text:
pulus christianus scire et confiteri debeat fipulus christianus scire et confiteri debeat fiin legalibus caeremoniis typice portaret. » Multa sunt quae ad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non respondente, ea potuisse sufficere quae tua super hoc epistola continet. Sed hoc  al. hac addidi, ne intactum quid praeterirem ex omnibus quae non multum nobis arbitror laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitatem; tum quod ipse ejus inventor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibbaptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam protervus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; pu
Abbreviated transcription (Latin):
profecto in populo xp̃iano uite eterne se¬
culi q futuri quod indubitanter credunt
⁊ sperant. ⁊ ardenter desiderant. formam
tamen ac statum ne cogitare quidem uel
tenuiter norunt: Ita ergo multi ante sal¬
uatoris aduentum deum omnipotentem
tenentes ⁊ diligentes. sue salutis gratui¬
tum promissorem credentes in promissio¬
ne fidelem. sperantes certissimum redoi¬
torem. in hac fide ⁊ expectatione saluati
sunt. licet quando ⁊ qualit̾ ⁊ quo ordine
salus repromissafieret ignorarent. Deni¬
q beda aperte docet aperte omnia om̃ib
nequaqͣm fuisse que de xp̃o futura erant.
quod tu quoq testimonium intua epła
posuisti. Unum inquit idemq dominice
crucis tropheum prius ꝓpħe ⁊ moyses
quam apostoli nouerant ⁊ predicabant.
s prophete hoc aliquotiens figuratis ue¬
latisq sermonibus apostoli apostolorumq
successores patefacta luce euangelii semꝑ
aperte predicabant: ita ut nunc om̃is po¬

Expanded text:
profecto in populo christiano vitae aeternae, saeprofecto in populo christiano vitae aeternae, saeculique futuri, quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant, formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt: licet quando, et qualiter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Denique Beda aperte docet aperta omnia omnibus nequaquam fuisse quae de Christo futura erant, quod tu quoque testimonium in tua epistola posuisti. « Unum, » inquit, « idemque dominicae crucis tropaeum prius Prophetae et Moyses, quam Apostoli noverant et praedicabant: sed Prophetae hoc aliquoties figuratis velatisque sermonibus, Apostoli autem Apostolorumque successores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant: ita ut nunc omnis po