comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di mapphlas accepisti tibique eas insinũ misisti : quimox eius ues¬
tigiis prouolutus. stulte se egisse paenituit. et easquas insinu abs¬
nerabilis pater. uespertina iam hora corporis alimenta percipe¬
rat : eius monachus cuiusdam defensorii filius fuerat quiei ante
mensam lucernam tenebat :umq uirdi aederet : ipse autem
cum lucernae miniscerio ad staret. cocpit superbiae sp̃minmente sua
tacitus uoluere et percogitationẽ dicere: quis ẽ hic ciuego mandu¬
canti adsisto. lucernam teneo seruicium inpendo : quissum ego ut
isciseruiam: adquem uirdĩ statim conuersus. uehementer coe¬
pit eum increpare dicens : signa cortuum frater : quid ẽ quod lo¬
qris : signa cortuum : Vocatisq statim fr̃ibus. praecepit ei lucer¬
nam demanib: tolli: ipsum uero iussit a ministerio recedere : etsi¬
bihora eadem quictum sedere: qui requisitus a fratribus quidha¬

Expanded text:
Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vesDei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absnerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, coepit per superbiae spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid ha
Abbreviated transcription (Latin):
flasconem inclinasset : de eo procenus serpens egressus. ẽ : t unc
praedictus exhilaratus puer: per hoc quod inuinore perit. expa¬
ACCΕΡTIS: Non longe cutem cimonasterio uicus erat̃ in
quo nom minima multitudo hominũ ad fidem dĩ abidolorum
cultu benedicti fuerat exhortatione conuersa: Ibi quoq qua e¬
dam scae moniales feminae inerant : et crebroilluc pro exhor¬
tandis animab: fr̃ssuos mittere benedictus difamulus curabat:
Quadam uero dieimisit exmore: sedisquimissus fuerat mona¬
chuspost ammonitionẽ factam a scãe monialib feminis rogatus
mappdlas accepit. sibique eas abscondit insinu: quimox utre¬
uersi is ẽ. eum uirdĩ uehe mentissima amaritudine coepit incre¬
pare dicens : quomodo ingressa ẽ. iniquitas insinũtu atille
obscupuit : et quidegisset oblitus. unde corripiebatur ignorabat:
Cui ait : Num quid ego illic p̃sens non eram quando ab ancillis

Expanded text:
flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expam cognita. Non longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis
Abbreviated transcription (Latin):
quidem hominem illic tenere potuerunt sedimpleuit omnipo¬
tens dẽ quod fideli famulo benedicco promiserat: ut siresgentbo
traderet animas custo diret: qua in repauli uicem uideo ten¬
isse benedictum cuius dum nauis rerum omnium iactura per¬
tulit ipse in consolatione. uitamomnium quieum co mittaba¬
tur accepit : XUIII DEFLASCONESUBLATOPER¬
tus noster quem ipse conuersum nosti : transmissus ad ñosuo fue¬
rat ut diuiro in monasterium uino plena duo lignea uascula que
uulgo flascones uocantur deferret: quiunum deculit: alterũ
uero pergens initinere abscondit : uir autem dñi quem facta
absentia lutere non poterant : unum cum gratiarũ actione
suscepit. et disce dentem puerum monuit dicens : uidefili de
illo flas coñe quem abscondisti iam nonbibas sedincdlina illũ
caute et inuenies quidintus habet: qui confusus ualde : a dĩ hominc
exiuit: et regressus uolens adhuc probare quod audierat : cum

Expanded text:
quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipoquidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit. tus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
petrus Inobiectione meue quaestiunculue patuit
causa rationis. sed quae sotesiqu&esunt adhuc dehuius uiri uir¬
probus nomqne eiusdem benedicti patris fuerat ammonitio¬
ne conuersus qui prouitaesuae merito magnam apud eum fa¬
miliaritatis fiduciam habebat: hiccum quadam die eiuscellolã
fuisset ingressus hunc amarissime flentem reperit : cumq
diu subsisteret eiusque non finire lacrimas uideret. Nec tamen
ut uirdĩ consueuerat orando plangeret sed maerendo quaenã
causa tantiluctus exsisteret inqu: esiuit: Cui uirdĩ ilico respon¬
dit: omne hoc monasterium quod construxi. et cuncta quaefra¬
tribus praeparaui omnipocentis dĩ uidiciogentib: tradita sunt :
uix autem obtenere potui ut mihi ex hocloco animae cederen¬
tur : Cuius uocem tunc theo prob:cudiuit: Nosautem cernimus
quidis tructũ modo alangobardorum gente eius monas teriun
scimus: Noc turnoenim tempore. et quiescentibus fratrib nup
illic lango bardi ingressisunt : qui diripientes amnia neunum

Expanded text:
Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum
Abbreviated transcription (Latin):
unde ipsa quoq uerita s ut fidem discipulis angeret dixit : sinon
abiero paracirtus nonueniet aduos cumenim constet quia para¬
drcus sp̃s expatresemper procedat et filio. Curse filius recessu¬
rumdicit ut illeueniat quia filionum qua recedit : sed quia dis¬
cipuli in carnedñm cernentes corporeis hunc semperaculis uide¬
re sitiebant. rectae eis dicitur nisi ego abiero para cdrtus non ue¬
niet: acsi a perte diceretur: si corpus non subtrahoquisitamor sp̃
Nonostendo : et nisi medesieritis oculis corporalib: cernere num¬
quam mediscetis spiritalit̃ amare PETR̃S Placet qđ dicis
VREC Aliquantũ icm cloquutione cessandum ẽ utsud
aliorum mira cula enarranda: tendimus loquendi uires inte¬
rimpersilentium reparemus. EXPLTUITII¬

Expanded text:
Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus.
Abbreviated transcription (Latin):
insania capitis ulla tenuisset quae omniuitae suae tempore
in eadem quã acceperat salutẽ permansit. PETRUS
uid nam eẽ dicimus quod plerumq in ipsis quoq putro¬
ciniis martrrum. sic eẽ sentimus. ut non tanta persua corpora
quanta beneficia perreliqui as ostendant . atq: illic maiora
faciant signa ubi minime persemet ipsos iacentUR
bi insuis corporibus sc̃i martrres iaent. dubium pe¬
trenon ẽ quod multa ualeane signa monstraresicut et faci¬
unt . et pura mente quaerentibus innumera miracula osten¬
dunt: sed quia ab infirmis potest mentibus dubitare: utrum¬
ne ad ex audiendum ibi praesentes sint ubi constat. quia in suis
corporib: non sint ibi eos necesse ẽ maiora signa ostendere
ubide corum praesentia potest mens infirma dubitari. quorum uero
mensindõ fixa ẽ tanto magis habet fidei meritum. quanto illic cor
nouit et noniacere corpore. et tamen nonde. eẽ. ab exauditione:

Expanded text:
insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione.
Abbreviated transcription (Latin):
setuia quam cernerent in quisiuit illi autem senescire ꝓfes¬
si sunt : quib: ipseait: haec ẽ uia quadi lectus dño caclumbe¬
nedictus astendit: tunc itaq sc̃ĩ uiri obitum sicut praesentes
discipuli uiderunt ita absentes exsigno quod eis praedictum fue¬
rat agnouerunt : sepultus uero ẽ in oratoriobeatiio hannis bap¬
tistae quod destructa ara apollonis ipse construx̃. qui et in eospe¬
cuinquo prius sublatus habitauit : nuncusq sepetentium fides
exigat miraculis corruscat DEINS AIAMULIERIS¬
upernamq est resgescaquam narro. quia quaedã
muliermente capta. dumsensum funditus ꝑdidisset permon¬
tes et ualles siluas et camposdie noccuq uagabatur. ibstantũ¬
modo qui escebat . ubi hanc quiescere lassitudo coegiss&: Qua¬
dam uerodiedumuaganimium erraret. adbeatiuiri bene¬
dicti patris specum deuenit. ibiq: nesciens ingressamansit:
facto autem mane itas anato sensue gressa ẽ. acsieam numquã

Expanded text:
set via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professet via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. CAPUuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus indicens. ut auditapsi lentium tegerent : Absentib
indicans quod uel quale eis signum fieret quando cius inmi
de corpore exiret: ante sextum uero siui exitusdiem aperi
sibisepulturam iubet quimox correptus febrib: acri coepit
ardore fatigari cumq perdies singulos languor ingraiues¬
ceret : sexto dieportari se in oratorium a discipulis fecit ibq
exitum suum dominici corporis et sangtiinis perceptionemi¬
niuit. atq inter discipulorum mansb in becillia membrasis¬
tentans crectis in cael : manib: stetit et ultimum spm inter
uerba orationis efflauit: qua scilicet dieduob decofratrib
uniincella comioranti : alteri autem longiiis positi reuelati
unius atq in dissimilis uisionis apparuit : Viderunt namq
quia strata pallȩis atꝙ innumeris corru sca lampa dib uia
recto orientis tramite ab eiuscella in caclum usq tendebat:
Cuiuenerando habitu uir de superdarus ad sistens cuius es¬

Expanded text:
tibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus tibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus es
Abbreviated transcription (Latin):
tellexisse quaedixeras quando extarditate mea tantum creuit
expositiotua sed quia haec liquide meissensib: infudisti. quae so
ut ad narrationis ordinem redeas. DERECULAMONACHO
ibet petre adhuc dehoc uenerca¬
biuiputre multa narrare : sed qua edam eius studiose praetereq:
quia ad aliorum gestae uoluenda festino: haec autem nolote
lateđi quod uirdĩ inter tot miracula quibus inmundo claruit
doctrinae quoq: uerbo non mediocriter fulsit: Namscripsit
mona chorum regulam discretione praecipuam: sermone lu¬
culentam. Cuius siquis uelit subtilius mores uitamq cognosce¬
re potest in cadem inscitutione regulac omnis magisceruili
us actusinuenirȩ : qui a sc̃suir nullo modo potuit aliter docett¬
DΕΝVNTIXΑ Eodem uero canno quode hecc uitimno
exidirus quibusdam discipulis secum conuersantib quibus dã
lons manentib sc̃ĩs simisii obitus denunti auit diem praces¬

Expanded text:
tellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit tellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. CAPUT ibet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii nvenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docedenuntiata. Eodem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesen
Abbreviated transcription (Latin):
sis tatmundo fit uero ipsa uidentis anima etiam supersem& ipsã
Cumq indilumine rapitur superseminceriorib ampliatur
et utdum subse conspicit ex altata conprchendit. quam breue
st quod conpraehendere humiliata nom poterat: uir quoq qui
in dere globumigncum angelos quo&: ad caclum reder intes
uidebat haec proculdubio cernere nonnis indi lumine poterat:
quiditaq mirum simundum ante se collectum uidit. qui suble¬
uatus inmentis lumine extramundum fuit : quod autem collec¬
tus mundus ante oculos eiusdicitur. non caelum et terra contrac¬
ta c̃ sediuidencis animusdilatatur. Quiindõ raptus uiderss inedif¬
ficultate potuit omne quod in fradm̃ ẽ. in illa ergo luce quae ex¬
teriorib: oculis fulsit luxincerior inmente fuit: qua e uidentis
animum qui adsuperiora rapuit : ciquam angusta essẽt om̃a
inferiora monstrauit PEIR ideor mihi utiliter non in¬

Expanded text:
istat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. istat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non in
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad capuanamurbem sub cadem nocce transmittereis it
qundde gerinano ep̃o ageretur agnosceret t indicaret fic¬
urg ẽ etreuerentissimum uirum germanum epm is quims¬
noi fucra iam de functum reperit et requirens sibtilittric¬
nouit eodem momenco fuisse ilius obitum quouir dñi eĩcos¬
nouit ascensum Petrus Miru reniuede et uchenui¬
ei stupenda sed hoc quod dictum ẽ quia ance oculos ipsius
quasi subuino radio solis collectiu s omnis mundus adductus
Ei sscornum quam expertus sum ita nec conicere scio qñn¬
qu io ordine fieri porest ut mundus omnis ab homine unoui¬
deatur GRECOΚIVS E ixumte nepetre quodloquor
quia animae uidenti creatorem angusta ẽ omniscreatura
quar libet et enim parum deluce creatoris a spexerit breui
i furomne quod ereatũ ẽ quia ipsaluce uisionis intimȩines
laxacursinus. Tantumq expanditur indõ ut superiorex¬

Expanded text:
ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis hora respiciens uidit fusam lucem desuper. cunctas noc¬
tes te nebras effugasse : tanto splendore clarescere utdiem
uinceret luxilla : quae intertenebras radiasset: Mira aut̃
res ualde in hac speculatione secuta. ẽ: quia sicut post ipse
narrauit . omnis etiam mundus uelut subunosolisra dio
collectus ante oculoseius adductus ẽ: quiuenerabilis pat̃
duminit ta oculorumni aciemin hoc splendore corruscȩ luor
infigerti indie geriam capuami ep̃ amimam inst eri iģnas
abeng ibis in caelum sipri tunc tantisibi testem uolens adbi¬
bercimor culo seruandum diaconem iterato biscerq erui son¬
necimn dlamoris magnitudine uociuit cumq ille fiuactons¬
uro tuntiuui damore curbatus ascendit respexit partemo
anlueis exiguam uidit cuitantum hoc obscupestentomin¬
culum turdiperordinem quae fuerant gesta narrauit sta¬
cimd inessinum castrum religioso uiro heo probomandiũ

Expanded text:
tis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoq tempore serucendus dia conus us ꝗ abbriocius
monasttrii quodincampaniae partibus a liberio quon¬
dam patricio fucrat constructum ad eum uistationisgratia
exmore conuenerat : eius quippe monasterium frequenta¬
bat ut quia isdem quoq uirdoc erina gratiae caelestis influ¬
ebat dulcia sibi inuicem uitae uerba trans fundere nt etsua¬
uem cibum caclestis patriae quia ad huc perfectae gauden¬
do non poterant saltmsuspirando gustarent : Cumbora iam
quictis exigeret incuius curris superiorib: seuen crabilis be¬
nedictus in cius quoq inferiorib: seseruandus dia conus cor¬
locauit quo uidelicet in locoinferiora superioribus peruius
continuabat ascensus: ante eandem uero turrem largius
erat habitaculum in quo utriusq discipuliqui escebant: Cũq
uirdi benedictus adhuc quiescentib fratrib: instans uigilus
noc turnae orationis tempora praeuenisset. ad fenestram
stans ct omni potentem dñm dep̃cans subito intempesta noc¬

Expanded text:
Alio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noc
Abbreviated transcription (Latin):
debeo sed aliquid menecesse ẽ ei promunere portare tuncdu¬
assccum oblationum coronasdetulit qui mox ut peruenit ad
lccum homint̃ inuenit atq: exmore enus olsequio inlominib
usus eiliuit itaq & cumiam uestitus uoluisset egredi hoc
qued secum detulerat obsequenti sibi uiro ꝓlinedictione ob¬
tulit petens ut benigne suscipert. quodeicarititis gratia of¬
feriti cuiille maerens ad fluctus qua erespondigmibi is¬
tiquaredis pater iste panisses est :ego hunc manducare
nom possum meet enim quem uide uliquando loci huius
dominus fui sed proculpismeis hicpost mortem depdtatus sũ:
si autem mihi praestareuis omri potentido prome offer
hunc panem ut propeccatis meis interuenias. ẽt cunc exau¬
dicumte et̃ cognosce. cum hic ad lauandum ueneris et mi
nime memueneris : nquib: uerbis disparuit. et isqui. eẽ
homo uidebatur. euaniscendo in notuit quia sp̃s fuit isdem
uero prbc ebdomadi continua seproeo in lacrimis ad fli¬

Expanded text:
debeo, sed aliquid me necesse est ei pro munere portare. Tunc dudebeo, sed aliquid me necesse est ei pro munere portare. Tunc duas secum oblationum coronas detulit. Qui mox ut pervenit ad locum, hominem invenit, atque ex more ejus obsequio in omnibus usus est. Lavit itaque, et cum jamquod secum detulit obsequenti sibi viro pro benedictione obtulit, petens ut benigne susciperet quod ei charitatis gratia offerret. Cui ille moerens, afflictusque respondit: Mihi ista quare das, Pater? Iste panis sanctus est, et ego hunc manducare non possum. Me etenim quem vides, aliquando loci hujus dominus fui, sed pro culpis meis hic post mortem deputatus sum. Si autem mihi praestare vis, omnipotenti Deo pro me offer hunc panem, ut pro peccatis meis intervenias: et tunc exauditum te esse cognosce, cum huc ad luendum veneris, et me minime inveneris. In quibus verbis disparuit, et is qui esse homo videbatur, evanescendo innovero presbyter hebdomada continua se pro eo in lacrymis affli
Abbreviated transcription (Latin):
causae testimonio seruantur. Corpus uero illius omnino nona
prosunt quando hiqui indigni sunt aber isdem sacris locis di¬
poterit quod mortuarum ualeat animab: ꝓdesse ERs
Siculpue post mortem in solubiles nonsunt multum
so let animas aetiam post mortem sacra oblatio hostiae sli
nis quaein loco quitiuria nadicitur. sita ẽ praeerat cogo
lidae uaporis nimio faciunt quotiens necessitas corpe¬
exigebat lauari consueuerat: ubidum die quadunsu¬
set ingressus inuenit quaedĩ in cognitum uirum ada
obsequium praeparatũ. quisibi depedib: calciunenta is¬
trabert uestimenaa suscsper& et excuna ecalorib: sabani prae¬
berit atq omne minrsterum cum magno famulati perage¬
recumq hoc sacpius fieret isdem prbt die quodam adbalnea
ituriis intrasemet ipsum cogitans dixit uiro illo quimihi solet
cunderotis sime ad lauandum obsequiingratus apparere non

Expanded text:
ro ejusdem causae testimonio servantur; corpus vero illius omnino non ro ejusdem causae testimonio servantur; corpus vero illius omnino non prosunt, quando hi qui indigni sunt ab eisdem sacris locis dipoterit, quod mortuorum valeat animabus prodesse? GREGOR. Si culpae post mortem insolubiles non sunt, multum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salunis, quae in loco qui Taurania dicitur sita est, praeerat, cognlidae vapores nimios faciunt, quoties corporis necessitas exigebat, lavari consueverat. Ubi dum die quadam fuisset ingressus, invenit quemdam incognitum virum ad suum obsequium praeparatum, qui sibi de pedibus calceamenta abstraheret, vestimenta susciperet, et exeunti de caloribus sabana praeberet, atque omne ministerium cum magno famulatu perageret. Cumque hoc saepius fieret, idem presbyter die quadam ad balnea iturus, intra semetipsum cogitans, dixit: Viro illi qui mihi solet tam devotissime ad lavandum obsequi ingratus apparere non
Abbreviated transcription (Latin):
reuerenter insinuat ẽt ex qud ortum sit cogitatione manifesce¬
pacenter ostenditur quia hoc plerumq excogitatione simul
et reuelatione generatur: sed nimirum cum somnia totrerum¬
quib: cumq qualitantib: alternent. tanto eis credi difficilius de¬
bed quanto ex quo inpulsdueniant facilius nonelucsscit: sc̃i au¬
temuiri inter inlusiones atq: reuelationes ipsas uisionim uo¬
ces aut imagines quod amintimosapore discernunt ut sciant
uel quid abonospũ recipiant. uel quid ab in lisore patiantur:
Namsierga haec mens cauta non fuerit p̃erdeceptorẽ spmmil
re ut ad extremũ ualeat animam exaliqua falsitate laqueor

Expanded text:
rerepatenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant, facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritre, ut ad extremum valeat animam ex aliqua falsitate laquear
Abbreviated transcription (Latin):
do autem cogitatione simul et reuelatione generantur: sed
duo quae prima diximus omnes experimento cognoscimus sub¬
iuncta autem quattuor insacrae scripturae paginis inuenimus:
somnia et enimsi plerumq ab occult&e hosteper inlusionem non¬
ficrent nequaquam uirhoc sapiens indicaret dicens: multos
enim errare fecer somnia. exciderunt sperantes in illis. uel
riis coniunguntur: rursumnisi aliquando excogitatione
simul et in lusione procederint : uirsapiens minime dixis¬
sec multas causas sequuntur somnia: et nisi aliquando so¬
nia exmisterio reuelationis orirentur iosephpraeferen¬
aliquando somnia cogitatione simul ecreuelatione ꝓceder na nas¬
quaquum danihel propheta nabucho donosoruisionẽddissrens.
horĩdiẽ cogitationss inchoas set dicens turex cogitare coepsans
trad tuo quid eẽt futurum posthaec a quireuelat mrscenui os¬
tendit tibi qua euentura sunt: et paulo post uidebas et eccequis

Expanded text:
do autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed do autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus, omnes experimento cognoscimus. Subjuncta autem quatuor in sacrae ScrSomnia etenim, nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret, dicens: Multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis . Vel riis conjunguntur. Rursum nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procedederent, vir sapiens minime dixisset: Multas curas sequuntur somnia . Et nisi aliquando somni ex mysterio revelationis orirentur , nec Joseph praeferenaliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec; et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae futura Text. ventura sunt . Et paulo post: Videbas, et ecce quasi
Abbreviated transcription (Latin):
morieris sed paratus esto quia longum tempus hic facturus
non eriss quidum iam. eẽt a medicis disperatus. repente sa¬
natus ẽ atq: conualuitrem quã uiderat narrauit. seque
perbiennium indiseruitio sicut praedixi. ultra aetatis sue
annos ex hibuitante hoc autem triennium cum quidam
sepultus cuncts nobis b eodem crmiterio exeunt buseleolisdia¬
sissicuipostmodum pallens et oemens indicurt illĩe nobis ebii¬
uidentibus inuertus  eodem fratrequim ortuds fuerat desepul¬
cro uocatus ẽ quodmox aetiam subsequens finis edocuit nam
postdies decẽn iuasus febrib carne solatuse PRS
Doceri ue limsi hoc quod per nocturnus uisionĩs oster¬
ditur debeat obseruari QRS¬
ciendum petre est quia sex modis tangunt animnum in¬
magines somniorũ aliquando namq: somnia uentrisple¬
nitudine uel in anitate aliquando uero in lusione aliquando co¬
gitatione simul & inlusione : aliquando reuelatione. aliquan¬

Expanded text:
morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit. Ante hoc autem triennium, cum quidamerio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis discedentibus inventus, ab eodem fratre qui mortuus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis edocuit. Nam post dies decem, invasus febribus carne solutus est. PETR. Doceri velim si hoc quod per nocturnas visiones ostenditur debeat observariciendum magnopere est quod sex modis tangunt animum imagines somniorum. Aliquando namque somnia ventris plenitudine, vel inanitate, aliquando vero illusione, aliquando cogitatione simul et illusione, aliquando revelatione, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
neodeminoncs terio merolus: di¬
cebatur uehementer lacrimis atq: a e lrmosinis intentus psalmo di¬
a uero ex ore illius penae nullo tempore cessare consueuerat ex¬
ceptocum aut alimenta corpori. aut membra dedisset sopori:
huic noc turna uisione apparuit qui ex albis florib: coronade
caelo incaput illius descendebat qui mox molestia corporis occu¬
patus cum magna securitate animae atq: hilaritate defunctus
ẽ ad cuius sepulcrum. dum petrus quinunc monasterio pre¬
est sibi sepulturam facere post annosquattuor decimuoluisse
tantaut ad serit deeodem sepulchro illius flagrantia suauit¬
tis emanabat acsi illie florum omnium fuissent odoramenta
congregata ex qua mani feste patuit quam uirum fuerit qͥod
pernocturnam uisionemuidit: CRS In eo demime
tatem suam intellecti & humilitatis dulcedine et grauitate
transi ebat: huicergo iacenti atq: ad extremum deducto pes
nocturnam uisionem quidã senex apparuit et hunc uirga
t& egit eiq dixit: surge ex hac enim molestia modominime

Expanded text:
odem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asserit, de eodem sepulcro illius fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congregata. Qua ex re manifeste patuit quam verum fuit quod per nocturnam visionem vidit. In eodem quoque tatem suam intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime
Abbreviated transcription (Latin):
nac gratiae debitoresse. cẽ cognoscant quanto m aeternum mala
puniri conspiciunt quae eius adiutorio uicerunt. pei
Et ubi est quod sci sunt si promimicis suis quos tunc cerdẽ¬
Fre uidebunt non orabunt᷑ quib: utiq dictum . ẽ proinimi
cisurisorate GRGR rent promimicissuis : Eo
tempore quo possunt ad fructuosam paenitentiã eorum cor¬
Ida conuertere atq ipsa conuersi one saluare : Quidenim ali¬
ud promimicis orandum nisi hoc quod apostolus ait: ut det il¬
lis ds̃ paenitentiam ad cognoscendam ueritatẽ et resepescant
Adiaboli laqueis a quo captitenentur adipsius uo luntate :
et quomodo proillis tunc̃ orabitur quii amnullatenus possunt
aiustitiae opera ab iniquitate commutari : eademitaq causa
e : quur non oreturtunc prohominib: aeternoigne damnatis:
quaenunc ȩtiam causa. ẽ ut non oretur prodiabolo angelis¬
q ei acterno supplicio deputatis quaenunc ȩtiam causa. est

Expanded text:
 divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala  divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiEt ubi est quod sancti sint, si pro inimicis suis quos tunc ardere viderint non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ? GREGOR. Pro inimicis suis orant eo tempore quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi hoc quod Apostolus ait: Ut det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentEt quomodo pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est, ut non oretur pro diabolo, angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est
Abbreviated transcription (Latin):
doiustum sit: ut culpa quaecum perpẽtrata. ẽ sine fine puni¬
atur. CRS Nocrortie diceretur sidis¬
trictus iud ex non corda hominum s ed factapensare qni¬
qui enim in eocum fine deliquer: qui a dumfine uixerunt:
nam uoluis sent utiq sipotuissent sinse fine uiuere utpo¬
tuissent sine fine peccare: ostendunt enim quia in pecto
semꝑuiuere cupiunt quinum quã desinunt pece. reda
uiuunt : admagna mergo iustitiã uidicantis perernet ut
numquã careant supplicia quimba ciuita num quaudu¬
runt carere peccato. PEł RS Sednullus icsaus
crudelitate pascitur. et deliquens seruus aiusto domno l
circo caedi praeripitur ut anequitia corrgatur: ad hoc
ergo uapulatũt emendaridebeat: iniquiautẽ geheant
ignib: tradite si ad correteionem nonperueniuns
seditur sedimiquiomines aeter nosupplicio deputacisua qut desti¬
mniquitato paiuntur et rimen liquid ar debunt᷑ scilicet uer usit
omines etindouidtant gaudta quae peripiunt et inlli persduit¬

Expanded text:
do justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est sine fine puniatur. GREGOR. Hoc recte diceretur, sitrictus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique , si potuissent, sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt enim quia in peccato semper vivere cupiunt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. PETR. Sed nullus justus crudelitate pascirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur. Ad hoc enim vapulat, ut emendari debeat. Igni autem gehennae iniqui traditi, si ad correctionem nunquam veniunt, sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio deputati, sua quidem iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid ardebunt, scilicet ut justi omnes, et in Deo videant gaudia, quae percipiunt, et in illis respici
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut cuidã nostronuper certum est contigisse quidum
sominia uehement̃ ad tenderet ẽi persominium longa spatia
huius uitae pmissi sunt : cumq multas pecunias prolonȩn¬
rtsiueae sapendis collegiset ita repent defuncauis. c̃ uit incactis
omiti stliqueter et psesecum iihilexbemoo pere portur

Expanded text:
sicut cuidam nostro nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt; cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portar
Abbreviated transcription (Latin):
r ereconacus cumq: ille constantissimeresponderet
num quanisieram fidem posserelinq re. quamsemel
agnouis set iratus pater eum priuauit: cumq nec sic
custodia concludens collummanusq: illuis ferrareligaut:
coepititaq is demerminigildus rexiuuenis terrenum
regnum dispitiens. et forte desiderio caelestem quaerens
incilitiis iacere. uinculatus omnipotentidõ ad confor¬
tandumsepraeces effundere. tantoq: sublimius glo¬
riam transeuntis mandidis picere : quanto e. relig¬
ius agnouerat nibil fuisse quod potuit auferri:¬

Expanded text:
rere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, rere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri
Abbreviated transcription (Latin):
extincxisse secredidit atq ea siam sollicituseitinci
quiexiens ecclesiam clausit. sed post horarum trium
spatium regressus lucentes lam pades quas extinexe¬
rat inuenit ut uidelicet ex ipsolumine a pertedares¬
ceret qui a locusille decebris adlucem uenis se
petrus Et simmagnissumus tribulationi ispo¬
siti quiatamen a conditore nostronon sumuso uin¬
nodes pecti testantur eaquae audio eius stupend
tione transeamus uerbo adhis pania satq indeperafri¬
caimadit ali umredeamus perrs Herge quolibet nã
letusducorletus reducor GREQOPIVS¬
Sicut multorum quiabbis paniarum partib ueniunt
relatione cognoui Nuper hermengildis rexieuuigil¬
diregis uiis si gotharum filius ab arrianaberesiad cat¬
cholicam fidem uirare uerentissimolean drohis polita¬
no e p̃odudum mibiinamititiis familiariter iuncto p̃¬
dicante conuersus est: quem pater arrianus ut adeui¬
dem heresim rediret et praemus suacere et minisier¬

Expanded text:
exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda atione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducorSicut multorum, qui ab Hispaniarum partibus veniunt, relatione cognovimus, nuper Hermenigeldus rex, Lewigeldi regis Wisigotharum filius, ab Arriana hereses ad catholicam fidem, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter iuncto, praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis ter
Abbreviated transcription (Latin):
totinto terrore in sonuit : acsio mous illa ecclesia: ã fundo¬
insentis fuisset euersa et protenus recessit : Ac nulla illiul¬
Firuisinquietudo antiquihostis apparuit sed perterroris
sonitum quem fecit in notuit : A lo coquem diutenuerat
magna serenitate aeris super altare eius demecclesiie
nubescelitus dĩscendit suoq illud uel amine operuto
omnenq: ecclesiam tanto terroreacsuauita teoderes
repleuit ut patentib ianuis nullu sillic presumere
intraro et sacerdo satq custo des uelhi qui ad celebran¬
dammissarum solemnia uenerant remuideb ant in¬
gredimini ne poterant ec suauita tem miri ficiodoris
trabebant : Die uero alio cuminealampadessinelum¬
ne dependerent emisso diuinitus lumine sunt accens¬
atq post pauco siterum diescum ex pletis missarum
solemiuus extinctis lampadib custus ex eade mecdesa
egressus fuisset postpaululum intrauit : e l ampads
qua s exticexrat lucentes reperit quas nerlegenter

Expanded text:
to tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundto tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenueratmagna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
cumelausausq antebiennium remansisset. placuit infide
catholicamtroduccis illiebeati sebastiani et scãe agathae
martrrum reliquias dedicare debuissent: quod factum ẽ :
Namcum magnapo pulimultitudine uenientes atq omni¬
potentidño laudes canente se andemq: ecclesiamingraes¬
si sunt cumq seaiammis sarum soleminia celebrarentur et
p̃eusdem lociangustiam populise turba conprimeret
quid amexbis qui uixtasacrarium stabant porcum subito
intrasuos pedes bucillucq discurrere senserunt : quemdũ
unusquisq sentiret ec iuxta se stantib: indicaret isdemporcus
ecclesiae ianuas petut. et omnes perquos transut in ammi¬
rationem commouit: sed uiderinil potuit quamius sentiri
potiussec quodidcir codiuina pietas ostenderet ut cunctis
huc nocte eadem magnis in eius dem ecclesiae tectis stre¬
pitus fiatus est. Acsi in haec aliquis errando discurreret :
seqũs ntiautemi noctegrauior sonicus excreuit : cum subi¬

Expanded text:
cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martirum reliquiis, dedicari debuisset. Quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discuunusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis phuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subi
Abbreviated transcription (Latin):
cummagno sonicu omnia ecclesiae cdaustra patuerns¬
effuso desuiper lumine omnes quac extinetac fueranli¬
pades accensac sunt : Arrianus uero ep̃squi um facu¬
rus aduenerat subitoe caecitate percussis est atq ali¬
nis iammanib ad suum habitaculu reductus quodo¬
langouncadi in cadem regione posi taomnes agnoseu
nequaquã ulcerius praeslimpser catholica locatemne¬
rarci miuro et enim modoresgesta ẽ uit qui. a eus dem
axtionilaus i lampader in eeclen a beatipauli fueron
extinctic uno codemq tempore eciose lumenpierui
a in eclesiam lumen rediret DEΛRRΙ AΟI ET¬
ednet hocsileam quod ad eiusdem arrucne hicrese¬
oscdim macionẽ in hac quoe urbȩ antebicnniuim piedtis
suꝑna monstrauit:
eebis quippe quaenarr oaliud populus agnouit. aliaxbatem
sacer doset custodesccclesiae seri disse seuidis se testantur :
ati norum ec desiam in regioneurbis illuis quae subora dicitur

Expanded text:
cum magno sonicum magno sonieffuso desuper lumine, omnes quae exstinctae fuerant lampades accensae sunt. Arianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est, atque alienis jam manibus ad suum habitaculuLangobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur