comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc accipi quantũ potero breuiter
& diligenter exponam: Interro¬
gatuf igitur dnĩ noster secr&o adis¬
cipulis de consũmatione sȩculi in¬
termulta quȩ locutus est. hoc quo¬
q dixit: Tc̃ simile aestimabitur
regnũ cęlorum . deđm uirginibur:
& exera: De cemutiq uirgines quod n¬
quinq ammittuntꝰ. Quinq: exclu¬
duntur bonorum & malorũ discre¬
tionem significat: Qua propt̃ siuir¬
ginitas nom̃ honorabileẽ curre¬
ceptis exclusisq cõmune ẽ: De in¬
dequid sibi uult numerus inutraq
parte quinarius: quid aut̃ signifi¬
cat oleum᷑: mirũ uid&ur qđ sapien¬
tes p&entib ñ cõmunicant : Cum
inuidere fasñsit: eaq ta ꝑfectaerꝰ

Expanded text:
o accipi, quantum potero, breuiter et diligenter exponam. Interrogatus igitur dominus noster secreto a discipulis de consummatione saeculi inter multa, quae locutus est, hoc quoque dixit: tunc simile aestimabitur regnum caelorum decem uirginibus et cetera. decem utique uirginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. quapropter si uirginitatis nomen honorabile est, cur receptis exlusisque commune est? deinde quid sibi uult numerus in utraque parte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae
Abbreviated transcription (Latin):
poreforinsecus tracta sunt᷑: occul¬
tus pr&ceristosquinq: sensus motus
corporisanim ã tangit: Est&iam
ipse temporalis & lubricur : Etide¬
o quantum in labitur occultiur
ut cogitationẽ contingat: tanto
conuenientius serpenti conparat᷑:
Tria ergo haecut dicere coeperã simi¬
lia sunt. illice uera eiquȩ in genesi

Expanded text:
pore forinsecus tracta sunt; et si quis occultus praeter istos quinque sensus motus corporis animam tangit, est etiam ipse temporalis et lubricus; et ideo quanto illabitur occultius ut cogitationem contingat, tanto convenientius serpenti comparatur. Tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei quae in Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
e eo quod dicit dñr scribis uel doc¬
torib: iudeorũ: Tulistis clauem sci¬
entiae. ipsi non intro istis & eos qui in¬
troibant prohibuistir. Quod inscrip¬
tura dĩ humilitatem xp̃i necipsi in¬
tellegere: nec aliis intellegi uole

Expanded text:
e eo quod dicit dominus scribis uel doctoribus Iudaeorum: tulistis clauem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis: quod in scriptura dei humilitatem Christi nec ipsi intellegere nec ab aliis intellegi uole
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit Si enim innulla fuit tmnino
non fuit: Siaũ in aliqua uiciabatat
& corrũ pebat: eratq illinoxia
acper hoc bono priuabat: etideo
in mala natura. uoluntas mala eẽ
non poterat. sed inbonamutabili
tamencui uicium hoc nocerepos¬
s&: Sienim nonnocuit: ñ utiqueuiti¬
um fuit ac per hoc necmala uolun¬
tas fuisse dicenda est: porrosino¬
cuitbonum auferendo uelminu¬
endo utiq nocuit: Nonigitur esse
potuit sempiterna uoluntas ma¬
la: in eare in quabonum naturale
p̃cesserat : quod mala uoluntas
nocendo poss& adimere: Siergo ñ
erat sempiterna: quis eã fecerat:
quero restat ut dicatur qđ earer
fecerit malam uoluntatem: in qua
nulla uoluntas fuit: hȩc utrum su¬
periorsit requiro ainin ferior anȩ¬
qualis: Sed si superior utique meli¬
or. Quomodo nullius. ac non potius

Expanded text:
fuerit. si enim in nulla fuit, omnino fuerit. si enim in nulla fuit, omnino non fuit; si autem in aliqua, uitiabat eam et corrumpebat eratque illi noxia ac per hoc bono priuabat: et ideo in mala natura uoluntas mala esse non poterat, sed in bona, mutabili tamen, cui uitium hoc nocere posset. si enim non nocuit, non utique uitium fuit: ac per hoc nec mala uoluntas fuisse dicenda est. porro si nocuit, bonum auferendo uel minuendo utique nocuit. non igitur esse potuit sempiterna uoluntas mala in ea re, in qua bonum naturale praecesserat, quod mala uoluntas nocendo posset adimere. si ergo non erat sempquaero? Restat ut dicatur quod ea res fecerit malam voluntatem, in qua nulla voluntas fuit. Haec utrum superior sit requiro, an inferior, an aequalis, sed si superior utique melior: quomodo ergo nullius, ac non potius
Abbreviated transcription (Latin):
siqueratur: nihil inuenitur: quid
est enim quod facit uoluntatem
malam cumipsa faciat opusma¬
lum: ac perlioc mala uoluntas
efficiens est operis mali Maleaũ
uoluntatis efficiens ni hilest: quõ
res aliqua ẽ: aut hab& aut non ha¬
aut bontm profecto hab& aut ma¬
lã: Si bonã quis it adesipiat: ut di¬
cat. quodbona uoluntas. faciat
uoluntatem malam: erit enim
sut a estbona uoluntas causa p&¬
cati: quo ab surdius putarinihil
potest Siaũ resistat quȩ putatur
facere uoluntatem malã : Ipsa quo¬
que hab& uo luntatem mala &iã
ea quȩ fecerit resconsequenter
interrogo atqueut sit aliquis in qui¬
rendimodus. causam primȩ mabe
uoluntatis in quiro Nonest enim
prima uoluntas mala. quã fecit
uoluntas mala. Sed illa prima est.
quam nulla fecit Nam sip̃cessit
qua fier& illa priorest quȩ altera
fecit: Si respond&ur quod eanul¬
la resfecerit: et ideo semperfu¬
erit querouirum in aliquanatura

Expanded text:
si quaeratur, nihil inuenitur. quid si quaeratur, nihil inuenitur. quid eat enim quod facit uoluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum ? ac per hoc mala uoluntas efficiens est operis mali, malae autem uoluntatis efficiens nihil est: quoniam si res aliqua est, aut habet aut non haaut bonam profecto habet aut malam: si bonam, quis ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas faciat uoluntatem malam? erit enim, si ita est, bona uoluntas causa peccati, quo absurdius putari nihil potest. si autem res ista, quae putatur facere uoluntatem malam, ipsa quoque habet uoluntatem malam, etiam eam quae fecerit res consequenter interrogo atque, ut sit aliquis inquirendi modus, causam primae malae uoluntatis inquiro. non est enim prima uoluntas mala, quam fecit uoluntas mala, sed illa prima est quam nulla fecit. nam si praecessit qua fieret, illa prior est quae alteram fecit. si respondetur quod eam nulla res fecerit et ideo semper fuerit, quaero utrum in aliqua natura
Abbreviated transcription (Latin):
qui sum me est: atque oblioc
ab illo facta est om̃sessentiaquȩ
non sum meest : qui aneque illi
equalis esse deber& quȩ denihilo
factaess&. neq ullo modo esse pos¬
s& siabillo factanon ess& N& ullo¬
rum uitiorum offensione uitupe¬
randus : &omnium naturarum
consideratione laudandus est:
proinde cause beatitudinis angelo¬
rum bonorũ ea uerissima reppentꝰ
Qđ ei adherent qui sum meest: cũ
uero causamiseriȩ malorũ angeloꝵ
queriturea merito occurrit qđ ab
illo qui sum me est auersi adseipsos
couersi sunt. qui non sum mesunt:
Et hocuitium quid aliutłquã suꝑbia
nuncupatur: initium quippeom̃p&e¬
ergo ad illum custodire fortitudinẽ
suam : & qui magis essent: siei qui sũ¬
me est adherentseilli praeferen¬
uitiũ eius naturae. quȩ itacreata est.
ut nec sum me ess&: Et tamen adhe¬
atitudinem habendã eo qui summe
est frui poss&: a quo auersa ñ quidẽ
nulla Sed tamen minus ess& atq
ablioc misera fier&: huius porro
malȩ uoluntatis causa efficiens.

Expanded text:
qui summe est, atque ob hoc ab illo facta est omnis essentia, quae non summe est quia neque illi aequalis esse deberet, quae de nihilo facta esset, neque ullo modo esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum uitiorum offensione uituperandus et omnium naturarum consideratione laudandus est. Proinde causa beatitudinis angelorum bonorum quod ei adhaerent qui summe est. Cum uero causa miseriae malorum angelorum quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo, qui summe est, auersi ad se ipsos conuersi sunt, qui non summe sunt; et hoc uitium quid aliud quam superbia nuncupetur? Initium quippe omnis peergo ad illum custodire fortitudinem suam, et qui magis essent, si ei qui summe est adhaererent, se illi praeferenuitium eius naturae, quae ita creata est, ut nec summe esset, et tamen ad beatitudinem habendam eo, qui summe est, frui posset, a quo auersa non quidem nulla, sed tamen minus esset adque ob hoc misera fieret. Huius porro malae uoluntatis causa ef
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ eẽ quid ꝗd cũ hominib: agim̃
et ex officio sincerissimo caritatis: hoc
ergo excepto: incertũ eẽ ꝗd utilius aga¬
mus & ꝗd in portunius naut in t̃mitta¬
mus aut omnino c̃mitamus: quia eñi
merita hominũ ꝓquib: agimus. qualia
sint apud dm̃ ñ nouimꝰ: ꝗd eis ad tẽp
expediat: aut nulla aut tenuis sima
& incertissima ũiectura. suspicam᷑
potius quã c̃ pherdim: qua ꝓpt̃ res
quidem agendas: ꝓnr̃o captu ordinare
debemus: quas eo modo ꝗđ statuim

Expanded text:
agendum esse quidquid cum hominibus agimus, et ex officio sincerissimae charitatis; hoc ergo excepto, incertum esse quid utilius agamus, et quid opportunius aut intermittamus, aut omnino omittamus. Quia enim merita hominum pro quibus agimus, qualia sint apud Deum non novimus, quid eis ad tempus expediat aut nulla aut tenuissima aut incertissima conjectura suspicamur potius, quam comprehendimus. Quapropter res quidem agendas pro nostro captu ordinare debemus: quas eo modo quo statuim
Abbreviated transcription (Latin):
donec transeam : & auferã manũ meã¬
& tunc uidebis posterioramea: quasi
iam illo inp&raconstituto tegat ma¬
nusua suꝑ eũ & deinde transeat. Cũ
eẽ in p&ranon possit nisi posteius
transitũ: secs capitulatio intellegen¬
daẽ not pretermis sequam sol& ut i

Expanded text:
donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat manu sua super eum et deinde transeat, cum esse in petra non possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti
Abbreviated transcription (Latin):
bile gemuer̃: si enĩ ñ in eis erit
illa u dira cupiditas. quã posuit
explatone uirgilius. Vbi ait rursus.
& incipiant incorpora uelli reũti:
sic in quã cupiditatẽ reuertendi
adcorpora ñ habebunt cũ corpora
ut nũquã ñhabeant: Nũquã ea pror¬
sus ł exiguũ quã lib& temp: ulla mor¬
te deponant. CLXXIII
DECONTRARIIS DEEINITIONI¬
BUS PLATONIS ATQ PORPEIRII
IN QUIB SI UT̃Q ATERI CEOERIT
AUERITATE NEUTER DE ARET

Expanded text:
bili gemuerunt? Sic enim non in eis erit bili gemuerunt? Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Virgilius, ubi ait: Rursus et incipiant in corpora velle reverti. Sic, inquam, cupiditatem revertendi ad corpora non habebunt, cum corpora, ut nunquam non habeant, nunquam ea prorsus vel ad exiguum quam libet tempus ulla morte deponant. CAPUT XXVII.-- De contrariis definitionibus Platonis atque Porphyrii, in quibus si uterque alteri cederet, a veritate neuter deviaret
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siliũ meũ qđ maius ẽ uinculũ ad
ꝑ p&uitatẽ urãm : quã illa quibus
estis c̃ligati: siñ solum absurdi. sed
surdi ñs̃. qui hȩc audiunt: ñutiq
dubitant dis factis ab illo dõ. qui
eos fec̃ scđm platonẽ : qđ ẽ in possi¬
bile fuisse ꝓmissũ: Qui enĩ dic̃ uos
quidem in mortales eẽ ñ potestis sed
mea uoluntate in mortales eritis
Quid aliud dic̃ quã id qđ fieri ñ po¬
test me faciente tam̃ eritis Ille
igit᷑ carnẽ incorruptibilẽ inmor¬
talem spiritalem resuscitałi: Qui
iuxta platonẽ id qđ pͥossibile ẽ.
sefacturũ ẽẽ ꝓmisit quid ad huc
didit mundus: qui &iã ipse ꝓmis¬
sus ẽ crediturus ẽẽ in possibilecla
mant : quando quidem nos dm̃
qui &iã scđm platonẽ fac̃ inpossi¬
bilia id facturũ ẽẽ damamus Ñ
ergo utbeatȩ sint animȩ corp ẽ
omne fugiendũ sed corp: incor¬
ruptibile recipiendũ: & in quo
c̃uenientius incorruptibile cor¬
pore lȩtabunt᷑: quã incorrupti¬

Expanded text:
consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam illa quibus estis conligati.\' Si non solum absurdi, sed surdi non sunt qui haec audiunt non utique dubitant dis factis ab illo Deo qui eos fecit secundum Platonem quod est inpossibile fuisse promissum. Qui enim dicit: \'Vos quidem inmortales esse non potestis, sed mea uoluntate inmortales eritis,\' quid aliud dicit quam \'id quod fieri non potest me faciente tamen eritis\'? Ille igitur carnem incorruptibilem, inmortalem, spiritalem resuscitabit, qui iuxta Platonem id quod inpossibile est se facturum esse promisit. Quid adhuc, didit mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse imant? Quandoquidem nos Deum, qui etiam secundum Platonem facit impossibilia, id facturum esse clamamus. Non ergo, ut beatae sint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. Et in quo convenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
phirius redibunt ad corpora: Di¬
cat plato cum porphirio ñredibunt
admala: & adea corpora redire con¬
sentiant in quib: nulla patiunt᷑ ma¬
la Hȩc itaq ñ er̃ : nisi illa quȩ ꝓmit¬
tit ds̃. bextas animas in ȩt̃nũ cũ sua ȩt̃
na carne facturas: hoc eñi quantoͣ
ex istimo iã facile nob̵ concederent
ambo : ut qui faterent᷑ ad inmorta¬
lia corpora redituras animas esse
scõrũ ad sua illas redire ꝓmitterent :¬
in quib: mala huius sȩculi ꝑtuler̃.
in quib: dm̃. ut his malis carerent.
pie fidelit̃q: coluerunt. Clxxiiii
QUID ADUERÃ RESURRECTIONISFIdẽ
UEL PLATO UELABTO VEL ITIA UARRO
NES EORAI INUNÃ SENTENT IÃ CON¬
UENISSENT EXEODẼ UBRO XXUII.

Expanded text:
phyrius: \'Redibunt ad corpora\'; diphyrius: \'Redibunt ad corpora\'; dicat Plato cum Porphyrio: \'Non redibunt ad mala\': et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. Haec itaque non erunt nisi illa quae promittit Deus, beatas na carne facturus. Hoc enim, quantum existimo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire in quibus mala huius saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt.. CAPUT XXVIII. Quid ad ueram resurrectionis fidem uel Platouel Labeo uel etiam Varro nes eorum in unam sententiam convenissent; ex eodem libro, ti
Abbreviated transcription (Latin):
ingula quedam dixer̃ platoatq
Opor phirius quȩ si int̃se cõmuni¬
care potuissent factiessent for¬
tasse xp̃iani: plato dix̃. sine corpo¬
rib animas in ȩt̃nũ esse ñ posse: Ideo
enĩ dix̃ &iã sapientiũ animas. post
quam libet longũ temp: tam̃ ad cor¬
mala mundi nũquã eẽ reditur asn:
ac ꝑ hoc qđ uerũ uidit plato: sidedis¬
set porphirio: &iam iustorũ atq sa¬
pientiũ purgatissimas animas adhu¬
mana corpora redituras. Rursus
qđ uerũ uidit porphirius si dedissec
platoni. nũquã redituras ad miserias
corruptibilis corporis animas scãs.
ut ñ singuli hȩc singula sed ambo &
singuli utrũq dicerent puto qđ ui¬
derent. eẽ. iã c̃sequens ut & redirent
animȩ adcorpora & alia receperent
corpora: in quib beatȩ atq: inmor¬
talit̃ uiuerent: quõ scđm platonẽ
&iã sc̃ȩ animȩ adhumana corpora
redibunt: scđm porphiriũ ad ma¬
la mundi huius. sc̃ȩ animȩ ñ redi.¬
bunt: Dicat itaq: cũ platone por¬

Expanded text:
ingula quaedam dixerunt Plato adque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse Christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse. Ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus, tamen ad cormala mundi numquam esse redituram. Ac per hoc, quod uerum uidit Plato, si dedisset Porphyrio. etiam iustorum adque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius, si dedisset Plato. numquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas; ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent: puto quod uiderent esse iam consequens, ut et redirent animae ad corpora et talia reciperent corpora, in quibus beate adque inmortaliter uiuerent. Quoniam secundum Platonem etiam sanctae animae ad humana corpora redibunt; secundum Porphyrium ad mala mundi huius sanctae animae non redibunt: dicat itaque cum Platone Por
Abbreviated transcription (Latin):
Deloth filias animo turbato ciuibus
offerente ex eođ lib̵ questioñ degeñ
Qđ ait dr̃ ad abi mel&h pepercitibi
ne peccares in me. ostendit in eo
peccari cum talia committantur¬
Temptauit dr̃ abraham quomodo
non sit contrarium ia cobo dicente cuui¬
LXXXII

Expanded text:
De Loth filias animo turbato civibus offerente; ex eodem libro. QDe Loth filias animo turbato civibus  ait deus ad Abimelech: peperci tibi, ne peccares in me, ostendit in deum peccari, cum talia committunturTemtauit deus Abraham quomodo non sit contrarium Iacobo dicenti: deuLXXVII
Abbreviated transcription (Latin):
De uituli capite conbusto & in aquam
sparso potumq populo dato exeodem
Desemine suscitando sratri de functo
& contra obiectionem desollemnitati¬
b: uł quod duob modis intellegatur
a sanguine abstinendum quodq tur¬
di uł minorer auiculȩ quorum sanguis
non effunditur licite comedantur

Expanded text:
De vituli capite combusto et in aquam sparso, potumque populo dato; ex eodem De semine suscitando fratri defuncto; et contra obiectionem de sollemnitatibus uel quod duobus modis intellegatur a sanguine abstinendum quodque turdi uel minores auiculae, quarum sanguis non effunditur, licite comedantur
Abbreviated transcription (Latin):
Curchã peccans non in seipso de infilio
Erat omnis terra labium unum per
recapitulationem dictum exeodem
Quo modo sarra cumaliquot dies
apud regem egypti fecerit ei concu¬
bitu non credatur esse polluta.
Quomodo intellegatur &ernum
qđ ait dabotibi terram in possessione

Expanded text:
 peccans non in se ipso, sed in filio Erat omnis terra labium unum per recapitulationem dictum. Quomodo Sarra, cum aliquot dies apud regem Aegypti fecerit, eius concubitu non credatur esse polluta. odo intellegatur aeternum quod ait: dabo se
Abbreviated transcription (Latin):
cum cisione. alter exprȩputio uenientes.
quamuis in angulari lapide concordarent
ta mensuis quibusdam propri&atibus
dis tinctius eminebant : A tubi ecclesia
gentium talis effectaẽ : ut in eanullus
israhelita carnalis appareat: Quođiam
hoc xp̃ianus obseruat ut turdor uel mi¬
nutiores auiculas non attingat. nisiqua¬
rum sanguis effusus est. autleporem
nonedat simanu a ceruice percus sus.
nullo cruento uulnere occisusẽ : & qui for¬
te pauci ad hoctangere ista formidant
aceteris ihridentur : Ita omnium animꝰ
in hacretiut illa sententia ueritatis : non

Expanded text:
cumcisione, alter ex praeputio . uenientes, cumcisione, alter ex praeputio . uenientes, quamuis in angulari lapide concordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant, ac ubi ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita carnalis appareat, quis iam hoc christianus obseruat, ut turdos uel minutiores auiculas non attingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant, a ceteris irridentur. ita omnium animos in hac re tenuit illa sententia ueritatis: non
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq: intellegunt &in actib aposto¬
lorum hoc legi preceptum ab apostolis
utabstinerent genter tantum a forni¬
catione & abimmolatis &asanguine:
idestnequicquam ederent carnis cu¬
ius sanguinis nonesr& effusus: quod alu
nonsic intellegunt: Sed a sanguine prȩ¬
ceptum ẽe abstinendum. nequis oͥmici¬
dio secon tam in &: hoc nunc discutere lon¬
gumẽ & non necessarium quia & si hoc
tunc a postoli prȩceperunt ut animaliũ
sanguine abstinerent xp̃iani nepre¬
focatis carnibus uescerentur elegisse
sibi uiderentur. Protem pore rem faci¬
lem & nequa quã obseruantib: onerosã¬
inqua cumis rahelitis &iam gentes ꝓpt̃
angularem lapidem duos in seillum con¬
dentem: aliquid communiter &obserua.
rentsimul &ammonerent. inpsa arca.
noe quando ds̃ hociussit &cłam omniũ
gentium fuisse figurata: cuius facti prophe¬
tia iamgentib ad fidem accedentib in¬
cipiebat impleri : transacto uero illotẽ¬
pore: quo illiduo parietes: unus excir¬

Expanded text:
plerique intellegunt. et in actibus ■ apostolorum hoc legi praeceptum ab apostolis, ut abstinerent gentes tantum a fornicatione et ab inmolatis et a sanguine, id est ne quicquam ederent carnis, cuius sanguis non esset effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet. hoc nunc discutere longum est et non necessarium, quia et si hoc tunc apostoli praeceperunt, ut animalium sanguine abstinerent christiani, ne praefocatis carnibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosain qua cum Israhelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliqurent, simul et admonerent in ipsa arca Noe, quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem accedentibus incipiebat impleri. transacto uero illo tempore, quo illi duo parietes, unus ex cir
Abbreviated transcription (Latin):
UIS SIMA ESIT SC̃ITASLOCI
ubi beati felicis nolensis corpus
conditum est quouolui ut perge¬
rent. quia inde nobis facilius fi¬
delius que scribi poss&. quic quid
In eorum aliquod diuinitus fuerit
propalatum. Nam & nos nouimꝰ.
medio lani apud memoriam sco¬
rum. ubi mirabiliter & terribili¬
ter demones confitentur : furẽ
quendam qui ad eum locum ue¬
nerat. ut falsum iurando decipe¬
r&. conpulsum fuisse confiteri
furtum: & quod abstulerat red¬
dere: Num quid non & africascõ¬
rum martyrum corporibus plena
est: & tamen numquam hic scim:
talia fieri sicut enim quod apos¬
tolus dicit non omnes scĩ dona
habent curationum. nec omnesha¬
bent diiudicationem sp̃s. Ita nec
In omnibus memoriis scõrum
ista fieri uoluit ille. qui diuid&
ꝓpria uni cuique pro ut uult:

Expanded text:
issima est sanctitas loci, ubi beati Felicis Nolensis corpus conditum est, quo uolui ut pergerent, quia inde nobis facilius fideliusque scribi potest, quicquid in eorum aliquo diuinitus fuerit propalatum. nam et nos nouimus Mediolani apud memoriam sanctorum, ubi mirabiliter et terribiliter daemones confitentur, furem quendam, qui ad eum locum uenerat, ut falsum iurando deciperet, compulsum fuisse confiteri furtum et, quod abstulerat, reddere. numquid non et Africa sanctorum martyrum corporibus plena est? et tamen nusquam hic scimus talia fieri. sicut enim, quod apostolus dicit, non omnes sancti dona habent curationum nec omnes habent diiudicationem spirituum, ita nec in omnibus memoriis sanctorum ista fieri uoluit ille, qui diuidit propria unicuique, prout uult.
Abbreviated transcription (Latin):
sistit uellegladio uindicare : quam¬
quam sit xp̃ianus. & quantum aduer¬
tere potuimus. Nonsit ad haec cru¬
ciamenta proclibis. tamen si neces¬
se fuerit. &iam gestis iub&e allega¬
ri epistalas meas. quas de hacre sin¬
gulas uobis mittendas putaui So

Expanded text:
sistit uelle gladio uindicare, quamquam sit Christianus et, quantum aduertere potuimus, non sit ad haec cruenta procliuis, tamen, si necesse fuerit, etiam gestis iubete allegari epistulas meas, quas de hac re singulas nobis mittendas putaui. so
Abbreviated transcription (Latin):
dirent: Nunc saltim credere de¬
bent. cum compleri iam uident: ut
dehis tam magnis pressuris. tam¬
quam intorculari dñidĩ nostrisi¬
cut amurgͤa in fidelium murmu¬
rantium & blasphemantium fluit.
Ita oleum quoque fidelium. confi¬
tentium & orantium. exprimi &
liquari non cess&: illis enim: quicon¬
traxp̃ianam fidem. quęrellas impi¬
as iactare non quiescunt. dicentes.
quod antequam ista doctrina per
mundum praedicar&ur. tanta ma¬
la non patiebatur genus humanum.
facileest ex euangelio respondere:
Dñs enim dicit. seruus nesciens uo¬
luntatem dominisui. & faciens dig¬
na plagis. uapulau̾it paucis ser¬
uus autem sciens uoluntatem domi¬
ni sui. & faciens digna plagis. uapu¬
lau̾it multis: Quid ergo mirum. si
xp̃ianis temporibus. iste mundus
tam quam seruus iamsciens uolun¬
tatem domini sui & faciens digna
plagis uapulau̾it multis: at tendunt.
quanta celeritate euangelium prȩ¬
dicatur. & non attendunt. quanta

Expanded text:
dirent, nunc saltem credere dedirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit pauca, seruus autem sciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit multa. quid ergo mirum, si Christianis temporibus iste mundus tamquam seruus iam sciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulat multa? adtendunt, quanta celeritate euangelium praedicatur, et non adtendunt, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
cellionum latro cinia sic uastant¬
ecclesias. ut barbarorum fortasse
facta mitiorasint. quisenim bar¬
barus excogitare potuit quod
isti: ut in oculos clericorum nostro¬
rum. calcem & ac&um mitterent.
quorum membra &iam cerapla¬
gis orrendis uulneribus quesau¬
ciarunt: de predauerunt &iam do¬
mos aliquas & incenderunt. fruc¬
tus aridos diripiunt. humidos
fundunt: & alia c&eris commi¬
nando. multos &iam rebaptiza¬
ri conpellunt: pridie quam adte
ista dictaui: ex uno loco perhuius
to animȩ. mihi rebaptizatȩsunt:
plangenda sunt haec non miranda
& exclamandum addm̃: ut non se¬
cundum merita nostra. sed secun¬
dum suam misericordiam. atantis
malis liber& nos: Iam quid utiq
sperandum fuit generi humano.
cum haec & inproph&is. & in euan¬
gelio tanto ante praedicta sint.
non itaque debemus tam nobis
ipsis esse contrarii: ut credamus quan¬
do leguntur. & queramur quando
conplentur: sed potius & illi qui
Increduli fuerant. cum hac inscĩs
libris conscripta legerent uel au¬

Expanded text:
cellionum latrocinia sic uastecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. quis enim barbarus excogitare potuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt et talia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista dictaui, ex uno loco per huius II animae mihi rebaptizatae renuntiatae sunt. Plangenda sunt haec, non miranda, et exclamandum ad deum, ut non secundum merita nostra sed secundum suam misericordiam a tantis malis liberet nos. nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse contrarii, ut credamus, quando leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel au
Abbreviated transcription (Latin):
grandi dolore cornostrum. quibus
p&isti. prolixo opere aliquod respon¬
derem. cum talibus malis magis pro¬
lixi gemitus & fl&us. quam pro lixi
libri debeantur:. totus quoque mun¬
dus tantis affligitur cladibus. ut
pene pars nulla terrarum sit. ubi ñ
talia qualia scripsisti. cominittantꝰ
at que plangantur: nam ante par¬
uum tempus. &iam in illis solitudi¬
nibus aegipti. ubi monasteria sepa¬
rata ab omni strepitu quasi secura
degebant. ab arbaris interfestis unt
fratres: iam uero quaeinodo in regi¬
onibus italiae. quae lngalluis nefa¬
ria perp&ratasint. &iam uos late¬
re non arbitror: hispaniis quoq
tot ꝓuinciis. quae ab hismalis diuui¬
debantur in tacttae. coeperunt iamta
lia nuntiari: sed quid longeimus.
ecce in regione nostra hipponien¬
si. qũo eam barbari non attigerunt.¬
clericorum donatistarum. & circũ¬

Expanded text:
grandi dolore cor nostrum, quibus petisti, ut prolixo opere aliqua responderem, cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus quam prolixi libri debeantur. totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut paene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. nam ante paruum tempus etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu quasi secura degebant, a barbaris interfecti sunt fratres. iam uero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt ilia nuntiari. Sed quid longe imus? Ecce in regione nostra Hipponensi, quoniam eam barbari non attigerunt,corum donatistarum et Circu
Abbreviated transcription (Latin):
cesserint In ex emplis. ut qui non credi¬
dissent. uirginem concipere posse.
his exemplis conuincerentur. esse
quidem mirabile: sed tamen non erit
singulare: Nam omnia dĩ opera mi¬
rabilia: quia insapientia facta sunt:
siergo hoc nobis obiciatur. quid respon¬
demus: illud &iam meurgũ& uehe¬
mentissime: quod sic potest dici. In cor¬
poris ipsius dñi clarificati substantia
quia & ipsa poterit uideredĩ substan
lia sine uirili semine. f&us proprias
edere: certe᷑ si integre non reddunt:
tamen non possunt inlibata concipe¬
re: quomodo ergo ponitur. siexem¬
plum poscitur non erit singulare.
quando tot exempla proceduntꝰ: nas¬
ci&iam incorporibus. non solum In
faeminais. uerum &iam In uirorum:¬
ecce miracula: dequibus ratio nul¬
latenus redditur: aut si ad hoc red

Expanded text:
cesserint in exemplis, ut, qui non credicesserint in exemplis, ut, qui non credidissent uirginem concipere posse, his exemplis conuincerentur esse quidem mirabile, sed tamen non erit singulare; nam omnia dei opera mirabilia, quia in sapientia facta sunt. si ergo hoc nobis obiciatur, quid respondebimus? Illud etiam me urget uehementissime, quod sic potest dici de corporis ipsius domini clarificati substantia, quia et ipsa poterit uidere dei substanlia. sine uirili semine fetus proprios edere. certe, si integrae non reddunt, tamen possunt inlibatae concipere. quo modo ergo ponitur: \'Si exemplum poscitur, non erit singulare\', quando tot exempla procedunt? nasci etiam in corporibus non solum in femineis uerum etiam in uirorumecce miracula, de quibus ratio nullatenus redditur. Aut si ad hoc red
Abbreviated transcription (Latin):
larium. nescio quaenam possit ratio
exhiberi: nonergo de conceptione
uirginis tantum non redditur: sed
denulla quidem arbitror concepti¬
one. posse persolui rationem: Sed
exemplum poscitur: ecce & deuento
dicuntur equae. & decinere gallinae.
deaqua anates & alia. nulla anima
ditur. quia in uirgine
homine. nihiltale uiquam contin¬
git: tamen sunt exempla in aluis re¬
rum naturis. quia nata. & sine semini¬
bus concipiuntur. ex quibus pęnitus
ratio reddi nequaquam potest tamen:
nec ingeneratione. aliquid tale inue¬
niri: quod sicedat partus. ut integritas
naturae non uiol&ur. soleo enim audi¬
re. quod aranea. sine ulla uirili con¬
ceptione. & partus corruptione. illa
omnia fila. ex quibus tanta exquibus¬
herere sol& secundum naturae suae
modum proferat mirabiliter: & sibi
tantum quasi singulari praestitutum
esse demonstr&: ergo si & hoc quaera¬
tur. non tantum mirabileest. & exem¬
pla talia rerum dari nullatenus pos¬
sunt: in&uo enim neobhoc ipsa prre¬

Expanded text:
larium nescio quaenam possit ratio exhiberi. non ergo de conceptione uirginis tantum non redditur, sed de nulla quidem arbitror conceptione posse persolui rationem. Sed exemplum poscitur. ecce et de uento dicuntur equae et de cinere gallinae, de aqua anates et alia nonnulla animaditur, quia in uirgine homine nihil tale umquam contingit, tamen sunt exempla in aliis rerum naturis, quia nata et sine seminibus concipiuntur, ex quibus penitus ratio reddi nequaquam potest. potest tamen et in generatione aliquid tale inueniri, quod sic edat partus, ut integritas naturae non uioletur. soleo enim audire, quod aranea sine ulla uirili conceptione et partus corruptione illa omnia fila, ex quibus tenta e solet, secundum naturae suae modum proferat mirabiliter et sibi tantum quasi singulari praestitum esse demonstret. ergo si et hoc quaeratur, non tantum mirabile est et exempla talia rerum dari nullatenus possunt? metuo enim, ne ob hoc ipsa prae
Abbreviated transcription (Latin):
reddere coeperimus quia non potest.
hoc nobis obiciatur. quia si quod illa
conceptione & natiuitate factum est.
mirabileest. & singulare : ratione quẽ

Expanded text:
reddere coeperimus, quia non potest, hoc nobis obiciatur, quia, si, quod in illa conceptione et natiuitate factum est, mirabile est et singulare, rationem qu
Abbreviated transcription (Latin):
primi uidebantur: Ideo quippe quan¬
tum facultas datur. pro peccatis om¬
nibus intercedimus. quia omnia pec¬
cata uidentur ueni abiliora. cum
is quireus est correptionem promit

Expanded text:
primi uidebantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promit
Abbreviated transcription (Latin):
riatur aut corrumpatur. aut pecc& &
cum hoc dm̃ non posse dicimus. nonde¬
rogamus potestatieius. sed ae ternitatẽ
ueritatem que laudamus. Ita cum dici¬
mus. non posse uideri oculis corporis.
non lat&. sed pat& ratio bene intel¬
legentibus. qua perspicuum est dĩncor¬
pus nonesse. nec aliquid oculis corpo¬
reis cerni posse. nisi quod alicuius in¬
ter ualli inter positione cernatur Id
autem non nisi corpus esse. eamque sub¬
stantiam. quaeminor sit in parte quã
intoto. quod dedõ credere nefasesse de¬
b& &iam his qui hoc intellegere nondũ
ualent. lat& ratio diuersarum cominu
silua miraculorum Numquid tamen
ideo lat& esse corpora. habere nos cor¬
pus : nullum esse quantulum cum que
corpusculum: quod non prosuo modo lo¬
ci occup& spatium: Nec in eo quod oc¬
cupat ubique sit totum: sed minus sit in
parte quã in toto hȩcqũo non latent. his con¬
texenda sunt consequentia. quod nunc
facere nimis longum est: quibus osten¬

Expanded text:
riatur aut corrumpatur aut peccet, et, riatur aut corrumpatur aut peccet, et, cum hoc deum non posse dicimus, non derogamus potestati eius, sed aeternitatem ueritatemque laudamus, ita cum dicimus non posse uideri oculis corporeis, non latet. sed patet ratio bene intellegentibus, qua perspicuum est deum corpus non esse nec aliquid oculis corporeis cerni posse, nisi quod alicuius interualli interpositione cernatur, id autem non nisi corpus esse eamque substantiam, quae minor sit in parte quam n toto, quod de deo credere nefas esse debet etiam his, qui hoc intellegere nondum ualent. Latet ratio diuersarum commutasilua miraculorum. numquid tamen ideo latet esse corpora, habere nos corpus, nullum esse quantulumcumque coi-pusculum, quod non pro suo modo loci occupet spatium nec in eo, quod occupat, ubique sit totum, sed minus sit in parte quam in toto? haec quoniam non latent, his contexenda sunt consequentia, quod nunc facere nimis longum est, quibus osten
Abbreviated transcription (Latin):
ramur non in opinata stu pendo. sed
excellentia laudando miramur: quo
genere am̾mirationis centurio ille
laudatus est: Nec ideo est reprehen¬
denda sententia. quia dictum est si
ratio quaeritur: nonerit mirabile.
qũo est aliud genus ammirationis &i¬
am cumratio manifestaest ammi¬
ranti: rieque enim propter ea culpa¬
tur sententia. quia dictum est. dĩne¬
minem temtat. qũo est aliud genustem p¬
tationis. propter quod reste itidem dic¬
tum est: tenłtat uos dñs dĩ uester: Nec
quis quam existim& ideo posse meri¬
to dici corporeis oculis a filio patrem
uideri. ac̃ non potius sicutꝰ. patre filiũ.
quia illi qui hoc putant. cum inredden¬
da ratione defecerint. possunt & ipsi
dicere. siratio quaeritur. nonerit mira¬
bile: hoc enim dictum non quia non
est ratio. sed quia lat& illius autem non
miraculis sed erroris de monstrare de¬
b& nullam esse rationem. quisquis id
opinantes. repellere aggreditur sicut Nõ¬
enim nulla ratioest. quadĩnatura mo¬

Expanded text:
ramur, non inopinata stupendo sed excellentia laudando miramur, quo genere admirationis centurio ille laudatus est. nec ideo est reprehendenda sententia, qua dictum est: Si ratio quaeritur, non erit mirabile\', quoniam est aliud genus admirationis, etiam cum ratio manifesta est admiranti; neque enim propterea culpatur sententia, qua dictum est: Deus neminem temptat, quoniam est aliud genus temptationis, propter quod recte itidem dictum est: Temptat uos dominus deus uester. Nec quisquam existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio patrem uideri ac non potius sicut a patre filium, quia illi, qui hoc putant, cum in reddenda ratione defecerint, possunt et ipsi dicere: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quia non est ratio, sed quia latet. illius autem non miraculi sed erroris demonstrare debet nullam esse rationem, quisquis id opinantes refellere adgreditur. sicut enim nulla ratio est, qua dei natura mo
Abbreviated transcription (Latin):
bis non ambiam. quo modo dm̃n uerũ.
ubiest qui &e uite omnis fructus co¬
lant: nihil tibi est prode aduitam

Expanded text:
bis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam
Abbreviated transcription (Latin):
Ista ergo dilige. ista concupisce.
ista modis omnibus quęre prop¬
ter haec adquirenda &optinenda.
fac aelt̾mosinas. funde orationes.
exerce ieiunia. quantum sine le¬
sione tui corporis potes: bonaue¬
ro illa terrena noli diligere: quan¬
ta lib& tibi abundent. sic eis ute¬
re ut bona multa ex illis. Nullũ
autem malum facias propter il¬
la: omnia quippe talia peribuũ.
sedbona opera nonpereunt. &iã
quae debonis pereuntibus fiunt

Expanded text:
ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. hoc est tamquam aluminaribus
corporis animat absentia. quaefit cum
dormimus: siuis maior augeat ut totũ

Expanded text:
oculis, hoc est tamquam a luminaribus corporis animae absentiam, quae fit cum dormimus, si uis maior augeat, ut totu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ falsa suspicando pereatis: Illud
a postolicum recordamini testimo¬
nium. ubi ait: Nolite ante tem¬
Spus quem quam iudicare. donec
Sueniat dñs. & in lumin& abscondi
S ta tenebrarum & mani festabit
consilia cordis. & tunc laus erit
Suni cuique adõ: & ltem illud qđ
Sscriptum est. quae mani festasunt
Suobis: quae autem occulta: dño
NANIFESUUM ES I

Expanded text:
i falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recordamini, ubi ait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminebrarum, et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . Et item illud quod scriptum est: Quae manifesta sunt, vobis; quae autem occulta, Domino Manifestum es
Abbreviated transcription (Latin):
qui in agro. non reuertatur tollere tu¬
S nicam suam: potest congruentius in doͣ¬
tellegi sp̃iritaliter. quod intribulatio¬
uibus omnibus est cauendum nequis¬
que deuictus. ad carnalem uitam. de
sp̃iritali sub limitate descendat. aut
qui profecerat. In anteriora se extendens.
deficiendo in posteriora respiciat:. qđ
si in omni tribulatione. quanto ma¬
gis iuilla cauendum praecipi debu¬
it. quae talis futura praedicata est
illi ciuitati. qualis non fuit ab initio

Expanded text:
qui in agro, non reuertatur tollere tuqui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
ter dierum breuiationem fuisse tur¬
batas. uel illo iam tempore non fuisse
dñi in pl&esunt: quod quiputant.
restissime tua sententia refelluntur.
qui a dixisti. haec ergo abhominatio si
iam compl&a fuerat. quo modo dñs
mon& &dicit. Cum uideritis ab omi¬
nationem desolationis. quod dictum
est perdanihelem proph&am. stantẽ
In loco scõ: quilegit intellegat: his
uerbis beatitudinis tuae. illi merito cor¬
rigendisunt. quidicunt eam cum haec
dñs̃ loquer&ur: uel autepassionem re¬
surrecti onem que eius fuisse compl&ã.
Qui autem dicunt sicut apertissime
&iam lucas euangelista testatur. tunc
fuisse factam. quando euersaest hieru¬
salem: quid eis respondeatur. uiderede¬
bent. qui infine sȩculi uel circa finem.
aestimant haecfutura Quam quam
ipsa desolationis ab ominatio. propt̃
obscuritatem dicti. non uno modo ab
Shominibus potuerit intellegi & quod¬
I dictum est. quiest intesto non descen¬
Edat tollere aliquid dedomo sua. &

Expanded text:
ter dierum breuiationem fuisse turter dierum breuiationem fuisse turbatas uel illo iam tempore non fuisse domini impletae sunt. quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, quia dixisti: \'Haec ergo abominatio si iam completa fuerat, quo modo dominus monet et dicit: Cum uideritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intellegat?\' his uerbis beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt. qui dicunt eam, cum haec dominus loqueretur, uel ante passionem resurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quando euersa est Hierusalem, quid eis respondeatur, uidere debent, qui in fine saeculi uel circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab hominibus potuerit intellegi. Et quod dictum est: Qui est in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua et,
Abbreviated transcription (Latin):
ex istiment. Ita scilic& dictos breuio¬
res dies futuros. sicut fuit longior dies
orante hiesu naue. tamen lucas euan¬
gelista hanc dierum breuiationem &
ab hominationem desolationis. quaeduo
ipse nondixit. sed matheus marcus¬
qu edixerunt. ad euersionem hierusa¬
lem docuit pertinere talia cum eis
dicens apertius dehac eademrẽ.
quae illi posuerunt obscurius: nam
io seppus. quiiudaicam scripsit his¬
toriam: talia mala dicit illi populo
tunc accidisse. ut uixcredibilia uide¬
antur: unde non lnmerito dictum
est. talem tribulationem. nec fuisse
acreaturȩ initio. nec futuram: sed &¬
si tempore antichristinĩ. talis aut
maior forsitanerit. Intellegendum
est deillo populo dictum. quod eitalis
amplius futura nonerit: sienim an¬
tichristum illi primitus. & precipue
recepturi sunt. facturus est tunc idem
populus tribulationem̃ potius quam
passurus: non est ergo curputemus
ebdomadas ꝓph&e danihelis. uel ꝓp¬

Expanded text:
existiment, ita scilicet dictos breuioexistiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel prop
Abbreviated transcription (Latin):
deabhominatione desolationis: &
quod dictum est dedierum breuiatione
propter elestos. quia &siea ipse non
dixit. dixit tamen apertius c&era
dehoc ipso. quo & ista pertinere mons.¬
trauit: Non enim debemus ambi¬
gere. quando euersaest hierus alem.
fuisse in illo populo elestosdi. qui
excircum cissione crediderunt. siue.
fuerant credituri. elesti ante consti¬
tutionem mundi. propter quos bre
uiarentur dies illi. ut tolerabilia mala
fierent: Nam quidam conuenientius
Intellexisse mihi uidentur. mala ip¬
sa significata nomine dierum. sicut
dictisunt dies mali. In aliis diuinę
s cripturae locis ieque enim dies
ipsimali sunt. sed ea quaefiunt in eis:
ipsaergo dicta sunt breuiari. ut dõ
donante tollerantiam. minus senti¬
rentur: ac sic quae magna essent. bre¬
uia fierent: sed siue isto modo intel¬
legendasit dierum ista breuiatio: siue.
quod ad paucitatem redigerentur. si¬
ue quod cursu solis celeriore breuia¬
rentur: non enim desunt qui & hoc

Expanded text:
de abominatione desolationis, et de abominatione desolationis, et quod dictum est de dierum breviatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuiex circumcisione crediderant, sive fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, pruiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed siligenda sit dierum illa breviatio, sive quod ad paucitatem redigerentur, sive quod cursu solis celeriore breviarentur; non enim desunt qui et ho
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliste locuti sunt: denique &a¬
am iste similiter sequitur: tunc
qui in iudaea sunt: fugiant ln montes.
& pro eo quod dixerunt illi: & qui
super testum. nedescendat in domum.
nec intro eat ut tollat quid dedomo.
Iste dixit. & qui lu medio eius disce¬
dat. ut osten der&ur illis uerbis apud
alios euangelistas positis. festinatio¬
nem fugae fuisse praeceptum: & pro
eo quod illi posuerunt. & qui inagro
erit: non reuertatur r&ro tollere ues¬
timentum suum: apertius iste ait.
& qui in regionibus. non lutrent ln
eãdem. qui adiessunt ultionis hirit
Impleantur omnia quaescripta sunt:
Delnde similiter &iam iste sequitur.
ut prorsus manifestum sit. Dehac ip
sa re omnium trium essehunc euan¬
gelu locum: uaeautem pregnantibus.
& nutrientibus in illis diebus: &c&era
ad hoc pertinentia. qua iam comme¬
moraui superius lucas ergo patefa¬
cit quodesse poss& incertum. mon
ad sȩculi finem. sed ad expurgationem¬
hierusalem pertinere quod dictumẽ

Expanded text:
euangelistae locuti sunt. denique etieuangelistae locuti sunt. denique etiam iste similiter sequitur: Tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes. et pro eo, quod dixerunt illi: Et qui super tectum. ne descendat in domum nec introeat, ut tollat quid de domo, iste dixit: Et qui in medio eius, discedant, ut ostenderetur illis uerbis apud alios euangelistas positis festinationem fugae fuisse praeceptam. et pro eo, quod illi posuerunt: Et qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum, apertius iste ait: Et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scDeinde similiter etiam iste sequitur, ut prorsus manifestum sit de hac re ipsa omnium trium esse hunc Evangelii locum, Vae autem praegnantibus t nutrientibus in illis diebus, et caetera ad hoc pertinentia, quae jam commemoravi superius. 29. Lucas ergo patefecit quod esse posse incertum non ad saeculi finem, sed ad expugnationemrusalem pertinere id quod dictum est