comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nen uacti sunt qͣ me a se remouent.
diu itaq ilł instantib atq importu¬
int̾uenientib ad cellam qͣndam re¬
cessi. scolis more solito uaccaturus.
ad quas q tanta scolarium multi¬
tirdo conflurit. ut nec locꝰ ospitus
uͦ tr̃a suffic̾ẽt aluuentis. Ubi qd̃ ꝓ¬
fessiom mee ꝯuenientius erat. sacͤ
płimum lectioni stridium inten¬
deus scłarnum artium disciplinã
quib ampluis assuetus fueram.
⁊ quas ame płimum requirebant
ñ penitus abieci: s de his quasiha¬
uium quendam fabricarri. qͦ illos
philosophico sapore mescatos ad
uere philosophie lectionem attra¬
herem. sic̃ ⁊ summũ xp̃ianoꝵ philo¬
sophoꝵ origenem ꝯsuenisse hystori¬
a meiunt eccłiastica. Cũ aũ in di

Expanded text:
nem nacti sunt, qua me a se removerent. nem nacti sunt, qua me a se removerent. Diu itaque illis instantibus atque importuintervenientibus, ad cellam quamdam recessi, scholis more solito vacaturus. as quidem tanta scholarium multitudo confluxit, ut nec locus hospitiis, nec terra sufficeret alimentis. Ubi, quod professioni meae convenientius erat, sacrae plurimum lectioni studium intendens, saecularium artium disciplinam, quibus amplius assuetus fueram, et quas a me plurimum requirebant, non penitus abjeci; sed de his quasi hamum quemdam fabricavi, quo illos philosophico sapore inescatos ad verae philosophiae lectionem attraherem, sicut et summum Christianorum philosophorum Origenem consuevisse Historia meminit ecclesiastica. Cum autem in di
Abbreviated transcription (Latin):
usq pecume uł laridis cupiditate e¬
gerani: nẽ amore dĩ oꝑam studio darẽ.
atterdens qd̾ mͥ fuerat a dño talen¬
tum ꝯmissum ab ip̃o ẽẽ cũ usuris
erigerroum.⁊ qui diuitib marune
huc usq intend̾am: pauꝑib eriroi¬
endis amͦ strrd̃em. Eẜ ob boc marue
dñica manume uẽ tactum ẽẽ cog¬
uosc̾em quo liberiꝰ a carnalib illecebͥs
⁊ cumultuosa ruita scłi abstractus. stu¬
dio litt̃arum uaccarem. uec tam mũ¬
di qͣm dei uere philosophus fierem.
Erat aũ abb̃ia illa nr̃a ad qͣm me ꝯtu¬
leram scłaris ad modum uite atq tͣ¬
pissime. cuiꝰ alb̾s ip̃e quo cet̾is p̃lati¬
one maior: tanto uita deterior atq
iufanua notior erat. Quoꝵ ꝙ. iuito¬
lerabiles spurcitias ego freqñter atq
uehementer mͦ pͥuatim mͦ publice
redargiens: om̃ib me supra modũ
ouerosum atq odiosum effeci. Qui
ad coticliauam discipuloꝵ nr̃oꝵ in¬
stanciam maxime gauisi occasio¬

Expanded text:
usque pecuniae vel laudis cupiditate eusque pecuniae vel laudis cupiditate egeram, nunc amore Dei operam studio darem, attendens quod mihi fuerat a Domino talentum commissum , ab ipso esse cum usuris exigendum: et qui divitibus maxime hucusque intenderam, pauperibus erudiendis amodo studerem. Et ob hoc maxime Dominica manu me nunc tactum esse cognoscerem, quo liberius a carnalibus illecebris, et tumultuosa vita saeculi abstractus, studio litterarum vacarem. Nec tam mundi quam Dei vere philosophus fierem. Erat autem abbatia illa nostra, ad quam me contuleram, saecularis admodum vitae atque turpissimae. Cujus abbas ipse, quo caeteris praelatione major, tanto vita deterior atque infamia notior erat. Quorum quidem intolerabiles spurcitias ego frequenter atque vehementer modo privatim, modo publice redarguens, omnibus me supra modum onerosum atque odiosum effeci. Qui ad quotidianam discipulorum nostrorum instantiam maxime gavisi, occasio
Abbreviated transcription (Latin):
Non intrabit ennuchus atritis uł am¬
putatis testicłis: ⁊ absciso ueretro. ec¬
cliam dei. In tam misera me cotͥciõe
positum ꝯfusio fateor pirooris potiꝰ
qͣm deuotio ꝯu̾sionis ad monastichoꝵ
latibula claustroꝵ compulit: illa tũ pͥꝰ
ad imꝑium nr̃m sponte uelata ⁊ mo¬
uastĩum ingressa. Ambo itaq simul
sacrum habitum suscepimꝰ. ego q in
regle tanqͣm in tolerabili pena pluri¬
in frustra det̾rerent ei ꝯpacientes ĩ
illam cornelie quernnoniam int̾ lacͥ¬
uas ⁊ siigultus ꝓut pot̾at ꝓrũpens
digne meis. hoc uiris habebat in tm̃i
fortuna capud. eur ipia nupsi si
miseriun factura fru nẽ accipe penas.
s quas sponte luam. Atq in his uerb̾
benedictum uelum: ab altari tulit.
⁊ se mouastice ꝓfessioni coram om̃ib al¬
bigauit. uix aũ de uulñe adhuc ꝯualue¬
ram: cũ ad me confluentes cłici tam
ab alb̃e nr̃o qͣm ame ip̃o ꝯtinus sup¬
plicationib efflagitabant. qͣtinꝰ qd̾ huc¬

Expanded text:
Non intrabit eunuchus attritis vel amputatis testiculis, et abscisso veretro, Ecclesiam Dei. » In tam misera me contritione positum confusio, fateor, pudoris potius quam devotio conversionis ad monasticorum latibula claustrorum compulit. Illa tamen prius ad imperium nostrum sponte velata, et monasterium ingressa. Ambo itaque simul sacrum habitum suscepimus, ego quidregulae tanquam intolerabili poena plurimi frustra deterrerent ei compatientes, in illam Corneliae querimoniam inter lacrymas et singultus prout poterat prorumpens,digne meis! hoc juris habebat In tantum fortuna caput? cur impia nupsi, Si miserum factura fui? nunc accipe poenas, Sed quas sponte luam. . Atque in his verbis benedictum velum ab altare tulit, et se monasticae professioni coram omnibus alligavit. Vix autem de vulnere adhuc convalueram, cum ad me confluentes clerici tam ab abbate nostro, quam a meipso continuis supplicationibus efflagitabant; quatenus quod huc
Abbreviated transcription (Latin):
dissentit:aꝑte deuius est. nͨ ẽ audi¬
endus. Ex mͦͣ si placet bonum ⁊ rt
fr̃ ille froem suam coram om̃ib ex¬
ponat: ut ip̃a ꝓut oꝑtet uł approbe¬
tur uł imꝓbet᷑. atq corrigat᷑. Cũ aũ
ego ad ꝓfitendam ⁊ exponendam fi

Expanded text:
dissentit, aperte devius est, nec est audiendus. Et modo si placet, bonum est ut frater ille fidem suam coram omnibus exponat, ut ipsa prout oportet vel approbetur, vel improbetur atque corrigatur. » Cum autem ego ad profitendam et exponendam fi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i potius qͣm ille errãt. Ex quo
emuli nr̃i cotroie mag̃ ne magis
inflamabautur. Quadam aũ die
albericus ad me aiimo in temp
quia dixit se mirari quoddam qd̾
in libro illo notauerat. qd .s. cum
um libri: ⁊ inuemetis auctoritatẽ:
W erat p̃sto lib̾ quẽ secum ip̃e detule¬
uolebam. Erat ã sũa intitulata. Angꝰ¬
tinus de triuitate libro .iͦ. Qui prtat
eius potentie dm̃. ut se ip̃m ip̃e ge¬
nũit: eo plus errat. qd̾ non solũ dm̃¬

Expanded text:
ipsi potius, quam ille, errant? Ex quo ipsi potius, quam ille, errant? Ex quo aemuli nostri quotidie magis ac magis inflammabantur. Quadam autem die Albericus ad me animo intentatquia dixit se mirari quoddam, quod in libro illo notaverat: quod scilicum libri, et invenietis auctoritatem. » Et erat praesto liber quem secum ipse detulevolebam. Erat autem sententia intitulata: Augustinus De Trinitate lib. I : « Qui putat ejus potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat quod non solum De
Abbreviated transcription (Latin):
me tres dõs p̃dicare ⁊ scripsisse. sic̃
ipĩs ꝑsuasnm fuerat. Aocessi autẽ
mox ut ad ciuitatem ueni ad lega¬
trũn eiq libellum nr̃m iuspiciend̾
⁊ diuidicandũ tradidi. ⁊ me si aliqͥd
ca fide dissentiret. paratũ esse ad
lum ip̃m archiep̃o. illisq emrilis
uieis defferre. quatinus ip̃i m̃ iudi¬
carent qui me suꝑ hoc aceusabant.
ut illiro in me ⁊̃ compleretur. ⁊ mi
inspicientes atq reuoluentes libei¬
lũ: nͨ qͥd ui audientia ꝓferre a dũ¬
sum me auderent muenientes. di¬
stulerunt usq in finem ꝯcilii libri
ad qͣm auhelabant dãpuationem.
scͥpseram fidem catholicam uisse¬
rebami.⁊ cũ magna ãmiratione õs
qui andiebant tam u̾boꝵ aꝑtionẽ
ppłs ⁊ clerus inspicet: ceꝑurir aoin¬
uicem dic̃e. Ecee ninc palam loq̃r
⁊ uemo inerimi aliquid dic̃. ⁊ cõci¬
lium ad finem festinat: maxime
in eum ut audiuimus ꝯgregatũ.
Nũqurd urdices cognorerunt. qr

Expanded text:
me tres Deos praedicare et scripsisse, sicut me tres Deos praedicare et scripsisse, sicut ipsis persuasum fuerat. Accessi autem, mox ut ad civitatem veni, ad legatum; eique libellum nostrum inspiciendum et dijudicandum tradidi; et me, si aliquid ca fide dissentiret, paratum esse ad lum ipsum archiepiscopo, illisque aemulis meis deferre, quatenus ipsi me judicarent, qui me super hoc accusabant, ut illud in me etiam compleretur: « Et inspicientes atque revolventes libellum, nec quid in audientia proferre adversum me auderent invenientes, distulerunt usque in finem concilii libri, ad quam anhelabant, damnationem. scripseram fidem catholicam disserebam, et cum magna admiratione omnes qui audiebant tam verborum apertionem populus et clerus inspiceret, coeperunt adinvicem dicere: « Ecce nunc palam loquitur, et nemo in eum aliquid dicit. » Et concilium ad finem festinat, maxime in eum ut audivimus, congregatum. Nunquid judices cognoverunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quõnes iste p̃om̃ib difficiles
iudebantur qͥnanto earuĩ maior
ertiterat grauitas. tanto solutioĩs
eaꝵ censebat᷑ maior subtilitas. Uñ
emrili mei uehement̃ accensi: ꝯci¬
lium ꝯtra me conggauerunt. Ma¬
rime diio illi antiqui infroiatoreᷤ
albericus .s. ⁊ lotulfus qui iara de¬
uare se solos appetebant. atq ⁊̃ ip̃is
tanqͣm heredes succed̾e. Cum autẽ
ritͥq renus scolas reg̾ent: crebris sug¬
gestionib archiep̃m suum radui¬
fum aou̾sum me ꝯmouerunt. ut
ascito conauo prenestino ep̃o qͥ tũc
legatione fuugebatur in gallia.ꝯ
uenticłmi queurdam sub noĩe ꝯcilii
m suesionensi ciritate celebrarent.
uieq inuitarent. qͣtinus illud opꝰ
afferrem. Et factũ ÷ ita. Añqͣm añ
illuc ꝑrienirem duo illi p̃dc̃i enirili
nr̃i itame in cło ⁊ ppło diffamauert᷑.
ut pene me ppłs paucosq qua ad¬
uenerant ex discipulis nr̃is pͥma
die nr̃i aduentꝰ lapidarent. dicñte

Expanded text:
iones istae prae omnibus difficiles iones istae prae omnibus difficiles videbantur, quanto earum major exstiterat gravitas, tanto solutionis earum censebatur major subtilitas. Unde aemuli mei vehementer accensi concilium contra me congregaverunt, maxime duo illi antiqui insidiatores, Albericus scilicet et Lotulfus, qui jam denare se solos appetebant, atque etiam ipsis tanquam haeredes succedere. Cum autem utrique Remis scholas regerent, crebris suggestionibus archiepiscopum suum Rodulphum adversum me commoverunt, ut ascito Conano Praenestino episcopo, qui tunc legatione fungebatur in Gallia, conventiculum quemdam sub nomine concilii in Suessionensi civitate celebrarent, meque invitarent quatenus illud opus afferrem. Et factum est ita. Antequam autem illuc pervenirem, duo illi praedicti aemuli nostri ita me in clero et populo diffamaverunt, ut pene me populus paucosque qui advenerant ex discipulis nostris prima die nostri adventus lapidarent, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
uehemĩter atcenriari. Uñ maxime
iagistroꝵ murdiam atq odium
aduersrm me ꝯcitaui. Qͥ in om̃i¬
b q̃ pot̾ant uͥ derogantes: duo p̃¬
dio detineri. ⁊ qd̃ sine magistro
ad magist̾iuim diuine lectionis
accedere p̃sumpsissem: ut sic uidł.
oũe mͥ doctrine scolaris exerciti¬
um int̃ diceretur. Ad qd̾ incessant̃
epõs. archiep̃os. abbes. et quascũq
pot̾ant religiosi nõis ꝑsonas: mci¬
tabant. Accidit aũ mͥ ut ad ip̃m fi
dei nr̃e fiurdamentum humane
rõnis siurilitudinib disserendum.
pͥmo ie applicarem. ⁊ quẽdam theo¬
logie tractatum de runitate ⁊ truri¬
tate diuina scolarib nr̃is compo¬
nerem. qui humanas ⁊ philosophi
nritus intellectum. ⁊ ridiculosum
esse aliquem aluis p̃dicare. qd̃ ne ip¬
se uec illi quos doceret intellectu
caꝑe possent. dño ip̃o arguente qd̾
cepit in cõmune om̃ib płimum
plac̾e.: qd̃ ui eo pariter om̃ib satiffi¬
eri suꝑ hoc q̃onib uidebatur. Et

Expanded text:
enuari. Unde maxime magistrorum invidiam atque odium adversum me concitavi. Qui in omnibus quae poterant mihi derogantes, duo praedio detineri, et quod sine magistro ad magisterium divinae lectionis accedere praesumpsissem, ut sic videlicet omne mihi doctrinae scholaris exercitium interdiceretur, ad quod incessanter episcopos, archiepiscopos, abbates et quascunque poterant religiosi nominis personas incitabant. dei nostrae fundamentum humanae rationis similitudinibus disserendum primo me applicarem, et quemdam theologiae tractatum De unitate et Trinitate divina scholaribus nostris componerem, qui humanas et philosophicmitus intellectum, et ridiculosum esse aliquem aliis praedicare quod nec ipse nec illi quos doceret intellectu capere possent. Domino ipso arguente quod « coepit in commune omnibus plurimum placere, quod in eo pariter omnibus satisfieri super hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
efficẽt: ⁊ se ⁊ me ꝑit̃ humiliaret. Qͣn¬
tas ab ea nundris penas grigẽ debe¬
ret: si tantani ei luc̃nam anferret.
qͣute maledictiones: quanta dãpna
eccł̾ie. qͣnte philosophoꝵ lacͥmẽ:
hoc matrimonium essent sequnite.
Quam iudecens quam lamentabi¬
le eẽt ut quem om̃ib natura ere¬
auerat uni me feluine diearem.
⁊ trirꝑitiroimi tante subic̃em. detesta¬
batur uebement᷑ hoc matrimoni¬
mei pariter et difficultates matri¬
monii. Ad qͣs ꝗͥ uitandas nos exor¬
tans apłc ait. Solutus es ab uxore: no¬
liquerere tixorem. Si audem acceꝑis
uxorem: ñ peccasti. ex. supferit uir¬
go: ñ peccabit. Tribrilationem tũ car

Expanded text:
efficeret, et se et me pariter humiliaret. Quanefficeret, et se et me pariter humiliaret. Quantas ab ea mundus poenas exigere deberet, si tantam ei lucernam auferret, quantae maledictiones, quanta damna Ecclesiae, quantae philosophorum lacrymae hoc matrimonium essent secuturae. Quam indecens, quam lamentabile esset, ut quem omnibus natura creaverat, uni me feminae dicarem, et turpitudini tantae subjacerem. Detestabatur vehementer hoc matrimoniPraetendebat infamiam mei pariter et difficultates matrimonii, ad quas quidem vitandas nos exhortans Apostolus ait: « Solutus es ab uxore? noli quaerere uxorem. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Et si nupserit virgo, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
uehementer accrisans: cõrieni hõi¬
nem supplicando ⁊ ꝓmitando qͣm¬
cũq suꝑ hoc emendationem ipse
constitueret uͨ ulli mirabile id ui¬
deri assumens asserens. quicumq
iũ amoris exꝑtus fuiss ⁊ qui qͣnta
ruina sumimos qͦq uiros ab ip̃o sta¬
tun humani generis exordio mu¬
lieres deieceruit memoria retmẽt.
atq ut ampliꝰ erim mittigarem
suipra qͣm sꝑare pot̾at obtuli me ei
matͥmonio coprlando: drim mͦid
secreto fieret. ne fame detrimen¬
tum incurrerem. Assensit ille. et
tam sua qͣui suoꝵ froe ⁊ oscuł eam
qͣm reqrisuu ꝯcordiam mecũ uit.
quo me facilius ꝓderet. dehortatio
lico enim supͣdicte puelle anuptus.
reduri ut rirorem facẽm. Illa tũ ħ
mimume approbante: uumo penit᷑
duab decausis dissuadente. tam .s.
bat illũ mlła nũqͣmi sa tiffactione
suꝑ hoc placari posse sicut pꝰmodũ
cogritum ÷. Querebat ⁊̃ quam deme
głam habit᷑a effet cum me iugłosũ

Expanded text:
vehementer accusans, conveni homivehementer accusans, conveni hominem supplicando et promittendo quamcunque super hoc emendationem, ipse constitueret. Nec ulli mirabile id videri asserens, quicunque vim amoris expertus fuisset, et qui quanta ruina summos quoque viros ab ipso statim humani generis exordio mulieres dejecerint, memoria retineret. Atque ut amplius eum mitigarem supra quam sperare poterat, obtuli me ei matrimonio copulando, dummodo id secreto fieret, ne famae detrimentum incurrerem. Assensit ille, et tam sua quam suorum fide et osculis eam quam requisivi concordiam mecum iniit, quo me facilius proderet. CAP. VII. Dehortatio supradictae puellae a nuptiis. reduxi, ut uxorem facerem. Illa tamen hoc minime approbante, imo penitus duabus de causis dissuadente, tam scilbat illum nulla unquam satisfactione super hoc placari posse, sicut postmodum cognitum est. Quaerebat etiam quam de me gloriam habitura esset, cum me ingloriosum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e faciendum delib̾arem. Qua dam
itaq nocte amnculo eiꝰ absente: sic̃
nos coirdireramus eamde domo a¬
iumerili furtĩ sustrili. ⁊in patriam
ueam sine mora transurisi. uͥapd̾
sororem meam tam bui ꝯu̾sata est
douec pareret mascłm. quem astra¬
labium noĩauit. Aurinculus autẽ
eiꝰ pꝰ ip̃ius recessum quasi inuisaniã
ꝯriersus qͣnto estuaret dolore. qͣnto
afficeretur pudore: nͥ nemo exꝑiẽ¬
do cognoscẽt. Qd autem in me age¬
ret. quas mͥ tenderet infidias igno¬
rabat. Sime int̾ficeret. seu in aliqͦ
corpus merim debilitaret: id potis¬
sunum metuebat. ne dilectissima
neptis in hoc patria mea plectet᷑.
Caꝑe me ⁊ murtũ alicubi cohercẽ
nllatenus ualebat. marime cũ
ego mͥ suꝑ hoc płimum ꝓuiderem
qd̃ erun si ualeret uel auderet citiꝰ
in᷑greoi ñ dubitarem. Tand̃ ego eiꝰ
ĩmoderate aurietati ad modum cõ¬
patiens ⁊ de dolo quẽ fecerat amor
tanqͣ. de sumina ꝓditione me ip̃m

Expanded text:
ipse faciendum deliberarem. Quadam ipse faciendum deliberarem. Quadam itaque nocte avunculo ejus absente, sicut nos condixeramus, eam de domo avunculi furtim sustuli, et in patriam meam sine mora transmisi. Ubi apud sororem meam tandiu conversata est, donec pareret masculum quem Astrolabium nominavit. Avunculus autem ejus post ipsius recessum quasi in insaniam conversus, quanto aestuaret dolore, quanto afficeretur pudore nemo nisi experiendo cognosceret. Quid autem in me ageret, quas mihi tenderet insidias ignorabat. Si me interficeret, seu in aliquo corpus meum debilitaret, id potissimum mutuebat ne dilectissima neptis hoc in patria mea plecteretur. Capere me et invitum alicubi coercere nullatenus valebat, maxime cum ego mihi super hoc plurimum providerem, quod eum si valeret, vel auderet, citius aggredi non dubitarem. Tandem ego ejus immoderatae anxietati admodum compatiens, et de dolo quem fecerat amor, tanquam de summa proditione, meipsum
Abbreviated transcription (Latin):
git. ⁊ qd̾ om̃s dep̃hendunt: ñ ÷ faci¬
le uiũ lat̾e. Sic itaq płib euolutiꝰ
mensib ⁊ de nob̾ accroit. Oquantꝰ
in hoc cognoscendo dolor amincłi.
quantus in seꝑatione amantiũ do¬
lor ipsoꝵ quanta sũ erubescentia
ꝯfusus. qͣnta contritione suꝑ affuc¬
tione puelle sũ afflictus. quantos me¬
roris ip̃a de uerecundiamea sustimr¬
it estus: Nerit̃ qd̾ sͥ s qũ alt̾i contig̾ãt:
querebatur. uent̃ sua s alt̾ius plau¬
gebat incõmoda. Seꝑatio aũ ħ cor¬
poꝵ maxuua erat copulatio aĩorũ.
et negata sui copia ãpliꝰ amorẽ ascen¬
debat. ⁊ u̾ec̃die tͣnsacta iã passio: ĩu̾eꝯdio¬
reᷤ redo̾bat. tãtoq u̾eꝯdie minor extit̾at passio:
ꝙͣto ꝯueniẽtior uid̾bat᷑ actu. Actũ itaq ĩnob̾ẽ
qõ ui marte ⁊ uenere dephensis po¬
etica uarrat fabula. Non multo ã
pꝰt. puella se concepisse comꝑir. et
cũ srunma exultatione mͥ suꝑ hoc
ilico seͥpsit consuleus quid de hoc

Expanded text:
unt, non est facile unum latere. » Sic itaque pluribus evolutis mensibus et de nobis accidit. O quantus in hoc cognoscendo dolor avunculi! quantus in separatione amantium dolor ipsorum! quanta sum erubescentia confusus! quanta contritione super afflictione puellae sum afflictus! quantos moeroris ipsa de verecundia mea sustinuit aestus! Neuter quod sibi, sed quod alteri contigerat querebatur. Neuter sua, sed alterius plangebat incommoda. Separatio autem haec corporum maxima erat copulatio animorum, et negata sui copia amplius amorem accendebat, et verecundiae transacta jam passio inverecundiores reddebat, tantoque vequanto convenientior videbatur actio. Actum itaque in nobis est quod in Marte et Venere deprehensis poetica narrat fabula. Non multo autem post puella se concepisse comperit, et cum summa exsultatione mihi super hoc illico scripsit, consulens quid de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Uñ uehement̃ ille ꝯmotus: cͤbͥs
eam ꝯtumelis afficiebat. Ꝙ cũ ego
cognouissem: tͣnsmisi eam ad albĩa
qͣudam scĩmonialiũ ꝓpe parisius que
argenteolum appellatur. uibi ip̃a olĩ
puellula educata fuerat atq erudi
monastice ꝯuenirent excepto uelo
aptari feci: ⁊ his eam uromi. Qͦ audi¬
to auuuels ⁊ ꝯsanguinei seu affines
eiꝰ opmati st̃̾ me ñc sͥ płimũ illuxisse.
expedire. Uñ uehem̃t̾ indignati. ⁊ adu̾¬
sũ me ꝯiurati: nocte qͣdã hescẽtẽ me atq
dormientẽ ĩ secta hõpicũ mei cam̾a. qͦdã mͥ¬

Expanded text:
esset. Unde vehementer ille commotus, crebris esset. Unde vehementer ille commotus, crebris eam contumeliis afficiebat. Quod cum ego cognovissem, transmisi eam ad abbatiam quamdam sanctimonialium prope Parisius, quae Argenteolum appellatur, ubi ipsa olim puellula educata fuerat atque erudimonasticae convenirent, excepto velo, aptari feci, et his eam indui. Quo audito, avunculus et consanguinei seu affines ejus opinati sunt me nunc sibi plurimum illuxisse expedire. Unde vehementer indignati, et adversum me conjurati, nocte quadam quiescentem me atque dormientem in secreta hospitii mei camera, quodam m
Abbreviated transcription (Latin):
meam deflecte ũ posset stultician.
nͨ me sustiẽt offend̾e̾: suspirans
ꝑ orõnem suam tali fine t̾rainauit.
unũ inquro ad ultimum restat. ut
in ꝑditione uuoꝵ iniior ñ succedat
dolor. qͣm p̃cessit amor. Nec ui ħ ei
ꝓphecie defirit sp̃c. Nato itaq par¬
uulo nr̃o. sorori mee ꝯiũdato: pari¬
sius occulte reu̾timͣ. ⁊ pꝰ paucos dieᷤᷤ
nocte secretis orationũ iugiliis ĩ qͣd̾
eccłia celebratis: ibidem sũmo ma¬
ne auriucło eiꝰ atq quib dam nr̃is
uel ipsius amicis assistentib nup¬
tiali benedictione ꝯfederam᷑. mor¬
q occulte diuisim abscessimꝰ nͨ uos
ult̾ius nͥ raro latent̃q uidimꝰ. dissi¬
mulantes plunum quod eg̃amiꝰ.
Anuncłs autem ip̃ius atq domesti¬
ci eiꝰ ignomine sue solatium que¬
rentes mitũ matrimoniũ diuul¬
gare. ⁊ froem mͥ suꝑ ħ datam uio¬
lare cepunt. Hia autem econtra
anathatiz are ⁊ irare quia falsissimũ

Expanded text:
meam deflectere non posset stultitiam, meam deflectere non posset stultitiam, nec me sustineret offendere, suspirans perorationem suam tali fine terminavit. Unum, inquit, ad ultimum restat, ut in perditione duorum minor non succedat dolor quam praecessit amor. Nec in hoc ei, rophetiae defuit spiritus. Nato itaque parvulo nostro sorori meae commendato Parisius occulte revertimur, et post paucos dies nocte secretis orationum vigiliis in quadam ecclesia celebratis, ibidem summo mane, avunculo ejus atque quibusdam nostris vel ipsius amicis assistentibus, nuptiali benedictione confoederamur. Moxque occulte divisim abscessimus, nec nos ulterius nisi raro latenterque vidimus, dissimulantes plurimum quod egeramus. Avunculus autem ipsius, atque domestici ejus, ignominiae suae solatium quaerentes, initum matrimonium divulgare, et fidem mihi super hoc datam violare coeperunt. Illa autem e contra anathematizare et jurare quia falsissimum
Abbreviated transcription (Latin):
phi saltem defende dignitatem.
Sireuerentia dei contempnitur
amor saltem houestatis impiroẽ¬
tiam temꝑet. Meuiento socratẽ
uxoratum fuisse ⁊ qͣm fedo casu
hanc philosophie labem ip̃e pͥmo
luerit: ut deinceps cetĩ exemplo
eius cautiores efficerent᷑. Ꝙ nͨ ip̃e
pret̾it iheronimus ita inprimoꝯͣ
iouimanum de ip̃o seribens socͣte.
Quodam aũ tp̃r crm infinita ꝯui¬
ta ex suꝑiori loco ig̃enti. xanthip¬
pe restitiss aqua ꝓfusus ĩmũda
nichil respondit ampluis qͣ. capi
ut ista tonitrua ymber seq̃ret᷑.
Addebat ueniq ip̃sa ⁊ qͣui ꝑicłosũ
mͥi eẽt eam reducere ⁊ qͣm fibi cariꝰ
existeret: mͥq honestius. Aiuicam uici
qͣm uxorem. ut me ei sola grã conser¬
uaret: ñ ius aliqͣ iuncłi imiptiali cõ¬
string̃ẽt. ẽantoq nos ip̃os ad tp̃s
seꝑatos gratiora de conuentunr̃o
ꝑreceꝑe gaudia: qͣnto rariora. Hec ⁊
similia ꝑsuadens seir dissuadens c̃

Expanded text:
phi saltem defende dignitatem. phi saltem defende dignitatem. Si reverentia Dei contemnitur, amor saltem honestatis impudentiam temperet. Memento Socratem uxoratum fuisse, et quam foedo casu hanc philosophiae labem ipse primo luerit, ut deinceps caeteri exemplo ejus cautiores efficerentur. Quod nec ipse praeterit Hieronymus ita in primo contra Jovinianum de ipso scribens Socrate: « Quodam autem tempore, cum infinita convitia ex superiore loco ingerenti Xantipae restitisset, aqua profusus immunda nihil respondit amplius, quam caput ista tonitrua imber sequeretur. » Addebat denique ipsa et quam periculosum mihi esset eam reducere, et quam sibi charius existeret, mihique honestius amicam dici quam uxorem, ut me ei sola gratia conservaret, non vis aliqua vinculi nuptialis constringeret. Tantoque nos ipsos ad tempus separatos gratiora de conventu nostro percipere gaudia, quanto rariora. Haec et similia persuadens seu dissuadens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ortu didicimus: ip̃oꝵ qͦq testi¬
monio scõꝵ. Uñ ⁊ illũd ÷ beati au¬
gustimi . uiii.ue ciruitate uĩ libre¬
gña quid̃ philosophoꝵ distinguẽ¬
tis. Italicum gũs actorem habuit
phitagoraui samiũ: aquo ⁊ fert᷑
ip̃m philosophie nomen exortũ.
Nani cum antea sapientes appella¬
rent᷑: qui mͦ quodam lauo abilis
uite aliis p̾stare radebant᷑: iste
int̾rogatus quio ꝓfit̾et᷑ philosophũ
torem saprentie. qm̃ sapientẽ pro¬
fiteri arrogantissimum uidebat᷑.
hoc itaq loco cum dicitur: qͥmͦ qͦ¬
dam laudabilis iute aliis prãre
sapientes gentiuu .i. philosophos
ex laude uite potius quam sciẽcie
sic ẽẽ uominatos. Quam sobrie autẽ
te cłicum atq canonicum facere
oꝑtet. ne diuinis offitiis turpes p̃¬
feras uoluptates. ne te p̃cipitem
ħ caribdis absorbeat. ne obcenita¬
tib istis te impudenter atq irre¬
uocabilit̾ ĩmergas: Qui si cleriei
progatuiam non crras philoso¬

Expanded text:
ortu didicimus, ipsorum quoque testiortu didicimus, ipsorum quoque testimonio sanctorum. Unde et illud est beati Augustini libro VIII, De civitate Dei, genera quidem philosophorum distinguentis: « Italicum genus auctorem habuit Pythagoram Samium, a quo et fertur ipsum philosophiae nomen exortum. Nam cum antea sapientes appellarentur qui modo quodam laudabilis vitae aliis praestare videbantur, iste interrogatus quid profiteretur, philosophum torem sapientiae; quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. » Hoc itaque loco cum dicitur, « qui modo quodam laudabilis vitae aliis praestare sapientes gentium, id est philosophos ex laude vitae potius quam scientiae sic esse nominatos. Quam sobrie autem te clericum atque canonicum facere oportet, ne divinis officiis turpes praeferas voluptates, ne te praecipitem haec Charibdis absorbeat, ne obscenitatibus istis te impudenter atque irrevocabiliter immergas? Qui si clerici praerogativam non curas, philoso
Abbreviated transcription (Latin):
gentia sunt ut hiic assideamus
cui nullum tp̃s satis magnum:
Non multum refert utrum omit¬
tas philosophiami an int̾mutas.
Non enim ubi intrupta ⁊ mauet.
Resistendum est occupationib uͤ
uent qui uere monachi dur: hoc
desid̾io philosophie qui nobiles
in gentib extiterunt philosophi.
Iu om̃i namq ppło tam gentili .s.
state cet̾is p̃minentes. ⁊ se appło
aliqͣ ꝯtinentie uel abstinentie sui¬
gularitate segregantes. Aput ui¬
deo ꝙ antiquitus nazarei qͥ se do¬
mino scd̃m legem cousecrabant:
siue filiz ꝓph̾aꝵ helye uel helysei sec¬
tatores. quos beato attestante ihe¬
losophie secte quas iosephꝰ un libro¬
in antiqritatũ distingriens. Alioᷤᷤ
phariseos. alios saduceos. alios
⁊ solitariam ioħ̃is imittant᷑. Aprid
gentiles aut̃: rit dẽmi ÷ philosophi.
Nouenum sapientie uel philoso¬
phie nomen tam ad scientie ꝑcep¬
tionem: qͣm ad urte religionemre¬
ferebant: sicut ab ip̃o ⁊̃ huiꝰ nõis

Expanded text:
genda sunt, ut huic assideamus, genda sunt, ut huic assideamus, cui nullum tempus satis magnum est. » Non multum refert utrum omittas philosophiam an intermittas. Non enim ubi interrupta est manet. Resistendum est occupationibus, nnent qui vere monachi dicuntur, hoc desiderio philosophiae, qui nobiles in gentibus exstiterunt, philosophi. In omni namque populo tam gentili scilstate caeteris praeeminentes, et se a populo aliqua continentiae vel abstinentiae singularitate segregantes. Apud Judaeos quidem antiquitus Nazaraei, qui se Domino secundum legem consecrabant, sive filii prophetarum Eliae vel Elisaei sectatores, quos beato attestante Hielosophiae sectae, quas Josephus in libro Antiquitatum XVIII distinguens, alios Pharisaeos, alios Sadducaeos, alios et solitariam Joannis imitantur. Apud gentiles autem, ut dictum est, philosophi. Non enim sapientiae vel philosophiae nomen tam ad scientiae perceptionem, quam ad vitae religionem referebant, sicut ab ipso etiam hujus nominis
Abbreviated transcription (Latin):
ad colos stiloꝵ sine calamoꝵ ad fu¬
sos: elrus demiq sacris uł philoso¬
phicis meditationib intentus pue¬
riles uagitus. nutritũ que hos mitti¬
gant uenias. tumultuosam fami¬
lie tam in uiris qͣm iu feminis t᷑bam
sustuiere potĩt. elue ⁊̃ inhonestas
illas paruuloꝵ sordes assiduas to¬
lerare ualebit: Id inqres duuces
possunt: quoꝵ palatia uel domus
ample diu̾soria hñt. quoꝵ opuleu¬
tia non sentit expensas : nec coti¬
dianis sollicitudinib cruciatur.
q duritum: nec qui opib stiroent
uel scl̾arib implicantur curis.
duuius seu philosophiscis uacabt̃
offitis. uñ ⁊ insignes olim philoso¬
phos nuurdnm maxime ꝯtempnẽ¬
tes. nͨ tam relinquentes scłm qͣm
fugientes om̃s sibi uoluptates in¬
terdirerunt. ut in unuis philoso¬
phie requiescẽnt amplerib. Quoꝵ
iuius ⁊ maximus senẽca luciliũ
iuistruens ait. Non com uaccau̾is
philosophandnm ÷. Om̃ĩa uegli¬

Expanded text:
ad colos, stylorum sive calamorum ad fuad colos, stylorum sive calamorum ad fusos? Quis denique sacris vel philosophicis meditationibus intentus pueriles vagitus, nutricum, quae hos mitigant, naenias, tumultuosam familiae tam in viris quam in feminis turbam sustinere poterit? Quis etiam inhonestas illas parvulorum sordes assiduas tolerare valebit? Id, inquies, divites possunt, quorum palatia vel domus amplae diversoria habent, quorum opulentia non sentit expensas, nec quotidianis sollicitudinibus cruciatur.quae divitum, nec qui opibus student vel saecularibus implicantur curis, divinis seu philosophicis vacabunt officiis. Unde et insignes olim philosophi mundum maxime contemnentes, nec tam relinquentes saeculum quam fugientes, omnes sibi voluptates interdixerunt, ut in unius philosophiae requiescerent amplexibus. Quorum unns et maximus Seneca Lucilium instruens ait : « Non cum vacaveris philosophandum est; omnia negli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilium. uͭ scõꝵ exhortationes de tau¬
to matͥmonium ingo susciꝑem: sal¬
tem inquit philosophos consulem.
crepationem nrãm diligent̃ faciñt.
rat theophrastum intolerabilibus
nuptiarum molestiis. assidiusq in¬
quietu duribus ex magna ꝑde dili¬
gent̃ expositis. urorem sapienti nõ
ẽẽ ducendam. erudentissimis ratio¬
nib abstrurisse. Ubi ⁊ ip̃as itias ex¬
hortationis philosophice rationes
tali fine concludeus. ħ inquit ⁊ hu¬
ius modi theophastus disserens. qͥui
Cicero inquit rogatus ab hẏrcio ut
post repironuim therentie sororemeiꝰ
duceret: onĩmo fac̃e suꝑsedit. di¬
cens ñ posse se ⁊ urori ⁊ phulosophie
oꝑam parit̃ dare. Ñait oꝑam dare:
s adiurit pariter. uolens quicqͣm
agere. quod studio equaretur phi¬
losophie. Ut aũ hoc philosophici stu¬
diz nuic omittam impedunentũ.
ipm consule honeste ꝯu̾sationis sto¬
tum. Que enum conrientio scolari¬
um ad pedissequas scriptorioꝵ ad
cunabula. libroꝵ siue tabulariun

Expanded text:
silium, nec sanctorum exhortationes de tanto matrimonii jugo susciperem, saltem, inquit, philosophos consuleremcrepationem nostram diligenter faciunt. Qrat Theophrastum intolerabilibus nuptiarum molestiis, assiduisque inquietudinibus ex magna parte diligenter expositis, uxorem sapienti non esse ducendam evidentissimis rationibus astrinxisse, ubi et ipse illas exhortationis philosophicae rationes tali fine concludens: « Hoc, inquit, et hujusmodi Theophrastus disserens, quem dem: « Cicero, inquit, rogatus ab Hircio ut post repudium Terentiae, sororem ejus duceret; omnino facere supersedit, dicens non posse se et uxori et philosophiae operam pariter dare. Non ait operam dare, sed adjunxit pariter, nolens quidquam agere quod studio aequaretur philosophiae. » Ut autem hoc philosophici studii nunc omittam impedimentum, ipsum consule honestae conversationis statum. Quae enim conventio scholarium ad pedissequas, scriptoriorum ad cunabula, librorum sive tabularum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃seus nichil attin̾e̾ cum ip̃e uerba
tiũ ñ sensũ reqͥ siss. Si aũ sensum ⁊ ra¬
tionem attendere uellet: paratuui
pater ÷. siu ip̃ius filius sit. Quo ille
audito statim quasi furibuoꝰ effec¬
tus: ad minas ꝯu̾sus ⁊ asserens nec
rationes meas uͦ auctoritates nͥi
in hac cã suffragaturas eẽ. Atq ita
recesit. Extreuia uͦ die ꝯcilii pͥusqͣm
residerent. dui legatus ille atq archi¬
ep̃s cũ enuilis meis ⁊ quibdam ꝑsoni̾
delib̾are ceꝑunt. Qurd de me ip̃o et
libro nr̃o statueretur: ꝓ qͦ marime ꝯ

Expanded text:
sens nihil attinere, cum ipse verba tantum, non sensum requisisset. Si autem sensum et rationem attendere vellet, paratum pater est sui ipsius filius sit. » Quo ille audito, statim quasi furibundus effectus, ad minas conversus est, asserens nec rationes meas, nec auctoritates mihi in hac causa suffragaturas esse. Atque ita recessit. Extrema vero die concilii, priusquam residerent, diu legatus ille atque archiepiscopus cum aemulis meis et quibusdam personis deliberare coeperunt, quid de meipso et libro meo st
Abbreviated transcription (Latin):
equitatem efferrent. Qnͣtam ꝑpe¬
tui doloris contritõnem plaga hec
parentib meis ⁊ amicis eẽt conat᷑a.
einͣta dilatatione ħ singłaris infa¬
mia: uniu̾sum mundñ eẽt occnpa¬
tura. Qna mͥ ult̾uis iia pat̾ẽt. qua
fronte in publicum ꝓdirem om̃iũ
struosum spectacłm futurꝰ. nͨ me
dentem legis litt̾am tanta sit ap̃
om̃ ennuchor abhominatio ut
hoĩes ampritatis uł attritis testi¬
culis eunuchizati iutrare eccłiam
tinqͣm olentes ⁊ imundi ꝓhibeant᷑.
et in sacrifitio qͦq talia penitus ani¬
uł tonsis uł sectis ablatisq testicrilis:

Expanded text:
aequitatem efferrent. Quantam perpeaequitatem efferrent. Quantam perpetui doloris contritionem plaga haec parentibus meis et amicis esset collatura. Quanta dilatatione haec singularis infamia universum mundum esset occupatura. Qua mihi ulterius via pateret, qua fronte in publicum prodirem omnium struosum spectaculum futurus. Nec me dentem legis litteram tanta sit apud Deum eunuchorum abominatio, ut homines amputatis vel attritis testibus eunuchizati intrare Ecclesiam tanquam olentes et immundi prohibeantur, et in sacrificio quoque talia penitus anivel tonsis, vel sectis, ablatisque test
Abbreviated transcription (Latin):
excep̃. eis urdeł. corꝑis mei ꝑtib ami¬
putatis quib id qd̃ plangebaut cõ¬
iiseram. Qͥb mor in fugam ꝯũsis:
duo qui comp̃hendi potũerunt ocłi
⁊ geritalib prmati sunt. Quoꝵ alt̃
ille fuit supͣdictus seruiens. quicũ
in obsequio meo uecum maneret:
cupiditate ad ꝓditõuem ductus est.
gregata: qͣnta stuꝑet ãmiratione.
qͣnta se afflig̾ẽt lamentatione. qͣnto
me clamore uexarent: qͣnto plancta
ꝑcbarent: difficile ĩmo impossibile
scolares nr̃i: intolerabilib me lam̃¬
tis ⁊ eiulatib cruciabant. ut mul¬
co ampliris ex eoꝵ ꝯpassione qͣm ex
mulneris leder passione. ⁊ plus eru¬
bescenciam qͣm plagam sentirem.
⁊ pirdore magis quam dolore afflige¬
rer. Occurrebat aĩo qͣnta mͦ gła pol
liata ĩmno penitus eẽt extucta. Quã
iusto dei urditio in illa corꝑis mei
portione plectẽr: inqua deliq̃ram.
Quam iusta ꝓditione is quem ana
porderam uicen mͥ retulisset. Qnͣ¬
ta lande mei enuili tam manifestã

Expanded text:
 eis videlicet corporis mei partibus amputatis, quibus id quod plangebant commiseram. Quibus mox in fugam conversis, duo qui comprehendi potuerunt, oculis et genitalibus privati sunt. Quorum alter ille fuit supradictus serviens: qui cum in obsequio meo mecum maneret, cupiditate ad proditionem ductus est. gregata quanta stuperet admiratione, quanta se affligeret lamentatione, quanto me clamore vexarent, quanto planctu perturbarent: difficile, imo impossibile scholares nostri intolerabilibus me lamentis et ejulatibus cruciabant, ut multo amplius ex eorum compassione quam ex vulneris laederer passione, et plus erubescentiam quam plagam sentirem, et pudore magis quam dolore affligerer. Occurrebat animo quanta modo gloria pollliata, imo penitus esset exstincta. Quam justo Dei judicio in illa corporis mei portione plecterer, in qua deliqueram. Quam justa proditione is, quem antea prodideram, vicem mihi retulisset. Quanta laude mei aemuli tam manifestam
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ cũ in nõie sc̃e trinitatis eẽt fun¬
datun. ac pꝰea dedicatũ qr tñ ibi ꝓfugͦ
ac iam desꝑatus dirune gr̃a conso¬
lationis aliqͣntulum respirassem:
in memoria huius benefitii ip̃m

Expanded text:
 al. honore sanctae Trinitatis esset fundatum, ac postea dedicatum, quia tamen ibi profugus ac tam desperatus divinae gratia consolationis aliquantulum respirassem, in memoriam hujus beneficii ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rem uehementer constringerem.
Inqͣ re q qͣnta eius simplicitas eẽt
nehementer amiiratus: ñ minꝰ
apiro me obsturp rii: qͣni si agnani
teueram famelico lupo ꝯmictet.
Q̾ cñ eam mͥ ñ solum docendam
uerum ⁊̃ nehementer ꝯstringen¬
dam trad̾et: quid aliud agebat
qͣm ut uotis meis licentiam peni¬
tus daret. ⁊ occõnem ⁊̃ si uollemꝰ
offerret: rit qͣm uidel blandiers
ũ possem mis ⁊ u̾berib facilius

Expanded text:
irem vehementer constringerem. irem vehementer constringerem. In qua re quidem quanta ejus simplicitas esset vehementer admiratus, non minus apud me obstupui quam si agnam teneram famelico lupo committeret. Qui cum eam mihi non solum docendam, verum etiam vehementer constringendam traderet, quid aliud agebat quam ut votis meis licentiam penitus daret, et occasionem, etiamsi nollemus, offerret, ut quam videlicet blanditiis non possem, minis et verberibus fa
Abbreviated transcription (Latin):
efficẽm. ⁊ facilius ad osensum tͣhe¬
rem. eo̾ ꝗ̃ ut fieret: egi cium p̃dc̃o
puelle auniucło: quib dam ip̃uis ami¬
cis int̃uenientib qͣtuꝰ me in domũ
suiam que scolis nr̃is proruma erat
sub quociunq procrirationis precio
susciꝑet. hanc uidel. occasionem p̃¬
teudens: qd studrũ nr̃m domestica
ur̃e familie cura płimum p̃pedi¬
ret: ⁊ impensa iunia nimiũ me gͣ¬
uaret. Erat aũ cupidus ille ualoe:
atq erga neptim suam ut ampliuᷤᷤ
semꝑ in doctrinam ꝓficeret litt̃ato¬
riam płimum stuoiosus. qͥb ꝙdu¬
ob facile assensum assecritus sũ
⁊ qd̾ obtabam obtimui. crm ille ui¬
deł ⁊ ad pecuniam totus inhiaret
⁊ ueptim suam ex doctriua nr̃a ad
re p̃sumerem uoctis meis a ressit.¬
⁊ amori consuluit. eam uneł to¬
tani nr̃o magist̾io ꝯmiitens. ut
qͦtiens mͥ a scolis reu̾so naccaret tã
uidie qͣm in nocte: ei docende oꝑã
dareni:⁊eam si neglegentem seuu¬

Expanded text:
efficerem, et facilius ad consensum traheefficerem, et facilius ad consensum traherem. Quod quidem ut fieret, egi cum praedicto puellae avunculo quibusdam ipsius amicis intervenientibus, quatenus me in domum suam, quae scholis nostris proxima erat, sub quocunque procurationis pretio susciperet. Hanc videlicet occasionem praetendens, quod studium nostrum domestica nostrae familiae cura plurimum praepediret, et impensa nimia nimium me gravaret. Erat autem cupidus ille valde, atque erga neptim suam, ut amplius semper in doctrinam proficeret litteratoriam, plurimum studiosus. Quibus duobus facile assensum assecutus sum, et quod optabam obtinui, cum ille videlicet et ad pecuniam totus inhiaret, et neptim suam ex doctrina nostra are praesumerem votis meis accessit, et amori consuluit: eam videlicet totam nostro magisterio committens, ut quoties mihi a scholis reverso vacaret, tam in die quam in nocte, ei docendae operam darem, et eam si negligentem sent
Abbreviated transcription (Latin):
quedam noĩe heloysa. ueptis ꝑis txͣit.¬
canonici eniusd̾ qui fulbertus no¬
cabatur: qui eam qͣnto amplius di¬
ligebat. tanto diligentius in oẽm
ouerat. Que cum ꝑ faciem ñ ẽẽt in¬
fima: per hñndanciam litc̃aꝵ erat
sup̃ma. Nam quo bonũ hoc litt̃ato¬
rie .s. scientie in mulierib est rariꝰ.
eo ampluis puellam ꝯmendabat.
⁊ui toto regno noĩatissimam fecãt.
hanc gͥ om̃ib circrispectis q̃ aman¬
tes allicere solũt. ꝯmodiorem cẽsui
nominis eram ⁊ iiuentutis ⁊ for¬
iuinarrim nr̃o dignarer amore:
nullam uererer repulsam. Tanto
autem facilius hauc mͥ puellam
concensuram credroidi qͣnto am¬
plius eam eaui lict̃aꝵ scientiam: et
hr̃e ⁊ dilig̃e noueram. nosq ⁊̃ absen¬
tes scriptis int̾nuntus inuicem lic̾et
colloqui.⁊ sic semꝑ iocudis intesse
colloquis. In huius itaz adolescen¬
tule amoreni totus inflamatꝰ: occa¬
sionem q̃suri. qͣ eam mͥ domestica ⁊
cotidiana couu̾satione familiarem

Expanded text:
quaedam nomine Heloissa, neptis canonici cujusdam, qui Fulbertus vocabatur, qui eam quanto amplius diligebat, tanto diligentius in omnem duerat. Quae cum per faciem non esset infima, per abundantiam litterarum erat suprema. Nam quo bonum hoc, litteratoriae scilicet scientiae, in mulieribus est rarius: eo amplius puellam commendabat, et in toto regno, nominatissimam fecerat. Hanc igitur, omnibus circumspectis, quae amantes allicere solent, commodiorem censui nominis eram, et juventutis et forminarum nostro dignarer amore, nullam vererer repulsam. Tanto autem facilius hanc mihi puellam consensuram credidi, quanto amplius eam litterarum scientiam et habere et diligere noveram, nosque etiam absentes scriptis internuntiis invicem liceret colloqui, et sic semper jucundis interesse colloquiis. In hujus itaque adolescentulae amorem totus inflammatus, occasionem quaesivi qua eam mihi domestica et quotidiana conversatione familiarem
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾nis demonstrat᷑ ꝙ subditaꝵ ui¬
ta p̾lataꝵ sit exemplis informanda.
et sermocinatões. decet ut abbatisse si¬
cut in cet̾is ita quoꝙ ⁊ ĩ uirꝵ confa¬
bulatõib bonũ sͥ subditis exemplũ p̃bo¬
ant. Si qñ aũeis sermocinandi necc̃itaᷤ
incubuerit: uixta suꝑnotatam sentẽ¬
tiam beati cesarii adhibitis secum sã¬
monialib quas etas et morũ ꝓbitas
et uite innocentia cõm̃dant. id faciat.
et ꝙ. deliberand̾ ẽ prudenter deliberent
et ꝙ. disꝑonend̾. utilit̾ disponant. ¶a
si earum consilio et p̃sentiause fu̾int.
et mor morsum detractõis uitabunt.
et exemplum sͥ subditis salubriꝰ prebe

Expanded text:
doctrinis demonstratur, quod subditarum vita praelatarum sit exemplis informanda. et sermocinationes, decet ut abbatissae, sicut in caeteris, ita quoque et in virorum confabulationibus bonum sibi subditis exemplum praebeant. Si quando autem eis sermocinandi necessitas incubuerit, juxta supra notatam sententiam beati Caesarii, adhibitis secum sanctimonialibus quas et aetas, et morum probitas, et vitae innocentia commendant, id faciant, et quod deliberandum est, prudenter deliberent; et quod disponendum, utiliter disponant: quia si earum consilio et praesentia usae fuerint, et morsum detractionis vitabunt, et exemplum sibi subditis salubrius praeb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe conflictũ adeẽn certamine an tonina cũ suis exiuit inlitore Oñsq
lberos & mulieres uuandalor deleuit. Nec amal quicquã exillis uiuere
pmisit : Nuntius uelocissime ad hildemerẽ ꝑuenit uxore liberos
uuandedor fuisse delcos hildemerus & uuanduli destructa pha¬
longa p̃lu r&rorsũ cursu uelocicurrt̃ ad castris. t belsarius &
antonina undiq circũ datis uuandclis trucidant & usq ad int̃nitionẽ
del cũst̃. hildemer rex cũ paucis xii tantũ uuandalis in quodũ castro
tutissimo fugiens nec tam̃ liberat᷑. Coartatus augustians hilde¬
mer p&ebat belscrio tantũ modo ñ ligato eũ imperatori p̃sentare
Regale tam̃ legam̃ Catena argentea eũ constringit sociosq suos
int̃ fec̃. illũ tantũ singulũ iustiniano p̃sentauit. quẽ iustinianꝰ

Expanded text:
prope conflictum adessent certamine, Antunina cum suis exivit in litore, omnesque prope conflictum adessent certamine, Antunina cum suis exivit in litore, omnesque liberos et mulieres Wandalorum delivit, nec animal quicquam ex illis vivere permisit. Nuncius velocissime ad Ghyldemere pervenit, uxores et liberos Wandalorum fuisse delitis. Ghyldemer et Wandali, destructa phalanga priliae, retrorsum curso veloci pergunt ad castris. Tunc Bellesarius et Antunina undique circumdatis Wandalis trucedant, et usque ad internitionem deliti sunt. Ghyldemer rex cum paucis duodecem tantum Wandalis in quodam castro tutissimo fugiens, nec tamen liberatos. Coartatus angustians Ghyldemer petebat Bellesario, tantummodo non legato eum imper, praesentaret. regale tamen legamen catena argentea eum constrigit, sociusque suos interfecit, illum tantum singulum Iustiniano praesentavit; quem Iustin
Abbreviated transcription (Latin):
meror in l&tic̃: Dixitq belsarius ad eã ħ causa consiliure mulierib:
ã & pedit nec quicquã ẽ tecũ in hac re utile illa uero cũ e&̃ xp̃iuna
narrans uiro. Scriptũ ẽ saluabit᷑ uir infidelis ꝑ mulierẽ fidelem
hec audiens narrat uxori decr&ũ imperatoris contrauuandalis ir& in
bellum. Dix̃q antonina adeum. Vouoie deinceps baptizatũ xp̃m
auxilio superamꝰ eos. domine misi his fueris consiliũ ancillȩ tuȩ
ꝓuidentia dĩ obtata ꝑficies: Qui nobiscũ indomost̃ ñte cog¬
noscant merentẽ quid corde roineas. hilari uultu significa
Cunta terreno & ego mare it̃ arripimꝰ signũ daturi in uicẽ
nostis tẽpore. focos tui inlitore faciant & nos lucernas in naue
ergimꝰ. Ut ea quȩ sit euentus nr̃ nec oportos quem quã arguere
litore maris liberis & mulierib: ꝯtra belsariũ ꝓcedt̃ ao bellũ. Cũ iam

Expanded text:
maeror in laeticia'. Dixitque Bellesarius ad eam: 'Haec causa consiliare mulieribus maeror in laeticia'. Dixitque Bellesarius ad eam: 'Haec causa consiliare mulieribus non expedit, nec quicquam est tecum in hanc rem utile'. Illa vero cum esset christiana, narrans virum: 'Scriptum est: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem. haec audiens, narrat uxori decreto imperatoris, contra Wandalis iret ad bellum. Dixitque Antunina ad eum: 'Vovi, tae deinceps baptizatum Chrism; divino protecti auxilio, superavimus eos. Domine mi, si huius fueris usus consilium ancillae tuae, providentia Dei optata perficies. Qui nobiscum in domo sunt, non te cognuscant merentem; quid corde reteneas, hilari vulto significa. Cum tu terreno et ego mare iter arripemus, signum daturi invicem, noctis tempore focos tui in litore faciant, et nos lucernas in naves erigemus ut aeque sit eventus noster. Nec oportet quemquam urguere, congregatis liberis et mulieribus, contra Bellesario procedunt ad bellum. Cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
consilio uoluissemꝰ succũ bere iam olim ab imperio fueras degra¬
datus. Ipse disponit ut cibi succedat in regno: Qđ elle audieis
tacite aduersus belsariũ zelũ dicens. cũ consilio senatu: Iuba
eũ ab africa uuandalis expugnare: Ibi uiri fortissimi & multe
legiones militũ auuandalis sepe fuerant trucidaiti Belsarius
habens pueros ꝓprios .Xii. mła quos ꝓpriis stipendus habebat¬
& uiris fortis adp̃lium & depatriciatu & Gu mła p̃liutores
uiros qui ꝓcedebant ad bellũ his auditis belsarius cũ arbitrar
in possibile uuandalis superare graui merore ꝑterritus aoꝓpra
remeauit. Cũq antonina ad flictũ emerentẽ uidisse & non
dix̃ Domine miquare merore dep̃meris & more solito ueniens deim¬
perio ũ l&aris ne forte aliquid sit offendiculũ. Indica mihi his causȩ
euentũ forsitan ancilla tua in ibit tibi consiliũ oportunũ ut reuertat᷑

Expanded text:
consilium voluissemus subcumbere, iam olim ab imperio fueras degraconsilium voluissemus subcumbere, iam olim ab imperio fueras degradatus. Ipse disponit, ut tibi succedat in regnum'. Quod ille audiens, tacite adversus Bellesarium zelum ducens, cum consilio senatu iobet, eum ab Africa Wandalus expugnare. Ibi viri fortissimi et multi legionis militum a Wandalis saepe fuerant trucidati. Bellesarius habens pueros proprios 12 milia, quos propriis stipendiis alebat, viros fortis ad prilio, et de patriciatum 18 milia priliatores veros, qui procedebant ad bellum. His auditis, Bellesarius, cum arbitraret inpossebile Wandalos superare, grave merore perterritus, ad propriam remeavit. Cumque eum Antunina adflictum et merentem vidisset, et non dixit: 'Domeni mi, quare merore depraemeris et more solito veniens de imperio non laeteris? Ne forte aliquid sit offendiculum. Indica mihi huius causae eventum, forsitam ancilla tua inibit tibi consilium oportunum, ut revertatur