comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruandũ ẽ. St̃ enĩ qͥdã qui dũ uolũt t̾minos patrũ ex¬
cedere. ⁊ ad alta uolitare. ĩ una mergunt᷑: uolatilia celi¬
dicentes angłos esse: ceterasq in dei ministerio fortitu¬
diues. que absq cura sua dei alunit᷑ ꝓuidentia. Si hoc itã
ẽ ut intelligi uolunt. quomͦ sequit᷑ dictũ ad hoĩes. ñne ma
gis pluris estis illis: Simplicit̃ gͦ accipiendũ ẽ. Qd̃ si uo¬
latilia absq cura ⁊ erumpius. dĩ aluntꝰ ꝓuidentia. que ho¬
die funt icras ũ erunt. quoꝵ anima mortalis ẽ. ⁊ cũ esse

Expanded text:
um excedere, et ad alta volitare, in ima merguntur, volatilia dicentes coeli angelos esse, caeterasque in Dei ministerio fortitudines, quae absque cura sui, Dei aluntur providentia. Si hoc ita est ut intelligi volunt, quomodo sequitur dictum ad homines: Nonne vos pluris estis illis? Simpliciter ergo accipiendum est. Quod si volatilia, absque cura aerumnisque, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt, et cras non erunt, quorum anima mortalis est,
Abbreviated transcription (Latin):
uel mare tyberiadis. S mare galilee ab adiacente pro¬
uintia dictũ: mare tyheriadis aꝓxima ciuitate:. q̃ olim cen¬
nereth uocata. s ab herode tetracha ĩstaurata. ĩ honorẽ tybe¬
ru cesaris tyberias ẽ appellata. Porro genesar. a laci ipsius
natura qua crispantib aqͥs de seipso sͥ excitare aurã phi¬
betur: greco uocabulo qͣsi generans sͥ aurã dicitur. Neq¬

Expanded text:
re Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Cennerech vocata, sed ab Herode tetrarcha, instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata. Porro Genezar a laci ipsius natura, qui a crispantibus aquis de ipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo quasi generans s
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio: adhuc defensioni datur locus. In concilio autẽ
qͣmꝗͣ ⁊ iudiciũ esse soleat: tam̃ qͥa intesse aliqͥd hoc loco fa¬
teri cogit ipsa distinctio. udetur ad conciliũ ꝑtinere sen¬
tentie ꝓlatio: qͣndo ñ iã cũ ipso reo agitur. utru dãpnã¬
Dꝰ sit s int̾ se qui iudicãt cõfert̃. quo supplicio dãpnari
oporteat quẽ constat esse dãpnandũ.

Expanded text:
m judicio adhuc defensioni datur locus. In concilio autem m judicio adhuc defensioni datur locus. In concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videatur ad concilium pertinere sententiae prolatio, quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se, qui judicant, conferunt, quo supplicio damnari oporteat, quem constat e
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd int̾est int̾ reũ iudicio. ⁊ reũ cõcilio. ⁊⁊ reũ gehenne ie:¬
nis: Nã hoc postremũ grauissimũ sonat: ⁊ admonet
gͣlus quoscła factos aleuiorib ad gͣuora. donec ad ge¬
hennã ignis ueniretur.
radus sunt in istis peccatis: ut pͥmo qͥsq irascatur:
ut eũ motũ retineat corde conceptũ. Iã si extorserit
uocẽ ĩ dignã ipsa cõmotio ñ significantẽ aliqͥd: s illũ
animi motũ ipsa eruptione testantẽ qua feriatur ille cui
irascim᷑: plus ẽ utiq qm si surgens ira silentio p̃meret᷑.
Si uͦ ñ solum uox ĩdignantis audiat᷑: s etiã u̾bũ qd̃ iã
certã eius uituꝑationẽ in quẽ ꝓfertur designet ⁊ notet: qͥs
dubitet ampluis hoc eẽ qm si solus indignationis sonus
ederet᷑: Itaq ĩ pͥmo unũ ẽ: id est ira sola. In scdo̾ duo: ira
significat: ⁊ in uoce ipsa certe uituꝑationis exp̃ssio. Ui¬
de nc̃ etiã tres reatus: iudicii. concili. ⁊ gehenne ignis. sã¬

Expanded text:
hennae ignis. Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum, quod certam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignaederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira t in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus judicii concilii, gehennae ignis. Na
Abbreviated transcription (Latin):
int̾sit int̾ iusticiã phariseoꝵ: ⁊ iusticiã maiorẽ. q̃ ĩ regnũ
celoꝵ ĩtroducit. Qd̃ c̃ sit gͣuiꝰ occidere. qͣm u̾bo irrogare cõ¬
uicium: ibi occisio reũ facit iudicio: hic aũ ira facit reũ
iudicio. qd̃ triũ illoꝵ peccatoꝵ leuissimũ ẽ: quia illi que¬
stionẽ homicidii int̾ homines agitabãt: hic aũ omĩa di¬
uino iudicio dimittunt᷑: ubi finis dãpnatoꝵ ẽ gehenira
ignis. Qsqͥs autẽ dixit qd̾ gͣuiori supplicio ĩ maiore uisti¬
cia punitur homicidiũ si gehenna ignis punit᷑ couiciũ:
cogit intelligi esse differentias gehenñarũ .oor¬

Expanded text:
iam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecissent: cõclusert̃ pisciũ multitudinẽ copiosã. Rũpe¬
batur aũ rete eoꝵ. P̃ multitudine pisciũ rete rũpebatur:
qͥa nc̃ ad cõfessionẽ fidei etiã cũ electis reꝓbi tanti int̾nͣt:
qui ipsam quoq eccł̃am heresib scindant. Rumpit᷑ aũ
rete s ñ labitur piscis: quia suos dñs etiã int̾ ꝑsequen¬
tiũ scandala seruat.

Expanded text:
em copiosam, rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc a confessione fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam, haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat.
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis laude anglici: uelut etiã mnulti illoꝵ qͥ post
flagitia publica penitendo tͥ meruert̃ esse deuoti: qui e¬
tiã siquid boni tua grã largiente fecero: quo fine hoc fa¬
ciã qͣue ate districtione penset᷑ ignoro. .S̾. lucam.¬

Expanded text:
castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum, qui post castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum, qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
nitentib p̃bet: qd̃ publicanus qͥ reatũ sue nequitie ꝑfecte
cognouit. fleuit. confessus ẽ: ⁊ si iniustus ad templũ ue¬
nit iustificatus a templo rediit.
legis extollit merita sua: publicanus uͦ gentilis est
qui longe a dõ positus. confitetur peccata sua: quoꝵ unꝰ
supbiendo recessit humiliatus: alter lam̃tando appropinqͣ¬
re meruit exaltatus. Quia omĩs qui se exaltat humiliabit᷑:
÷ qͥ se humiliat exaltabitur. Et de utroq ꝓpło p̾fato. ⁊̃ de
om̃i suꝑbo uł humili recte potest intelligi: sicut ⁊ illud
qd̃ alibi legimus. Ante ruinã exaltatur cor: i ante głam
ari meruit. possumꝰ ex diu̾so formã humilitatis qͣ sublime¬
mur assumere: ut sicut ille consideratis ⁊ peioꝵ uicus ⁊
sius uirtutib ẽ elatus ad ruinã: ita nos ñ nr̃a solũ pͥgri¬
cret. Ds̃ omp̃s miserere supplici tuo: quia ñ sũ sicut ĩnume¬
ri serui tui. cõtep̃tu scłi sublimes: iusticie merito glosi:

Expanded text:
tentibus praebet, quod publicanus qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. legis extollit merita sua; publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus, confitetur peccata sua. Quorum superbiendo unus recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante glorari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis qua sublimemur assumere: ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis et suis virtutibus est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigricret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi,
Abbreviated transcription (Latin):
enignus ẽ ds̃ suꝑ ingratos ⁊ malos: uel multiplici sei¬
icet sua misccłia qua etiam ium̃ta salieat. tẽpalis ho¬
na largiendo. ut ad celestia dona singulari grã q̃ electos solũ
glorificat inspirando. S siue hoc siue illud siue uteꝙ intel¬
ligas : magna dĩ bonitate fit: que nob imitanda p̾cuꝑtͤ¬

Expanded text:
enignus est Deus super ingratos et malos, vel multiplici scilicet, sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo, vel ad coelestia dona singulari gratia, qua electos solum glorificat, inspirando. Sed sive hoc, sive illud, sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda p
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa etnũ dũ cõuiuiũ. nobis ĩ extremo p̃parabit᷑. rectũ
fuit ut hoc ñ prandiũ s cena uocaret᷑. S quis ꝑ hũc ser¬
uũ qͥ a patre familias ad inuitandũ mittit᷑: nͥ p̃dicator
ordo signatur: De quo uidelicet ordine qmiuis adhuc in
uos tñ in istis dieb suinꝰ. Et cũ de edificatione ur̃a uo¬
bis aliqͥd loquor: hoc ẽ qd̵ ago. Seriuis enĩ sũ sũmi patͥs¬
familias. Cũ uos ad moneo ad cõtẽptũ scłi: inuitare uos
uenio ad cenã dĩ. Nemo me ꝓpt̃ me hoc in loco despiciat.
Et si ad inuitandũ neqͣqm dignus apareo: s tam̃ mag¬
ne st̃ delicie qͣs ꝓmitto.
Tepe frẽs inei solet euenire qd̃ dico: ut ꝑsona potens famu

Expanded text:
mo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indmur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet e
Abbreviated transcription (Latin):
tyrũ ꝑsecutores ꝓbantur. Apłi ⁊ martyres scĩ. ñ ꝑsecutio¬
nẽ fecert̃: s ꝑsecutionẽ ꝑtulerunt. Non maledixert̃: s
maledicta sustinuert̃. Non blasphemauert̃ dm̃: s a blas¬
phematorib int̾fecti sunt. Isti aũ iniquissimi: om̃ia irreligi¬
osa implere curauert. Scõs ꝑ sequunt᷑: fideles oppͥmunt:
dm̃ etiã siũ u̾bis morib blasphemant. Propterea: ex fru
ctib eoꝵ cognoscetis eos. Nunquid colligunt de spiuis
uuas: aut de tͥbulis ficus: Manifeste dñs ꝑ hac̃ similitu¬
dinẽ declarauit. quia nullus prudentiũ ad spinas per¬
gens iuiarũ exinde dulcedinẽ querat: aut suꝑ tribu¬
los incedens. exinde ficoꝵ colligat suauitatẽ. S. Matheuin.¬

Expanded text:
tyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutiotyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. Sed tameis se contegunt. Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
upi gͣues nominant᷑ omĩs infideles heretici: qͥ gͣuiter
scãm eccłam oppͥmũt. ⁊ ꝑsecuntur. uł molestare frequẽ¬
tãt: qui sine misecdia raꝑe ⁊ coaceruare ñ desinũt. Aliqͣñ¬
do pecunie irruũt aliene: aliquando ĩ ipsos pecuniarum
dños: multomagi ᷤᷤ etiã satagt̃ animas raꝑe: ⁊ secũ mise¬
rabilit̃ ĩ ꝑditionẽ deducere. Et uestitũ ouiũ habere dicũt᷑.
qd̃ nom̃ habeant xp̃ianitatis: uelquia simulãt se miui¬
stros iusticie figurã religiositatis mentientes. ꝑ xp̃ianũ
itaq nom̃. multos seducere nitunt᷑: dulcib sermonibus.
multis scandalũ inferentes. Isti sunt: de quib iterũ apłs
ait. ꝑ suos dulces sermones : blandos: seducunt corda
x fructib eoꝵ cognoscetis eos. xii. Sĩ nocentiũ.
Nolite ad uultum attendere. s ad oꝑa: uolite uestim̃¬
tũ considerare: s inspicite figurã fallacie. Apłas p̃dicant:
s. aplis contͣria annuitiat᷑. Martyres magnificãt: s mar¬

Expanded text:
 graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda fructibus eorum cognoscetis eos. Hoc est, nolite ad vultum attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed mar
Abbreviated transcription (Latin):
it: qͥa pastor nr̃ reparato homine ad regnũ celeste redut
Ibi amicos: uicinos ĩuenit: illos uidelicet angłoꝵ choras
qui amici eius st̃: quia uoluntatẽ eius cõtinue ĩ sua stabili¬
tate custodrut̃. Uicini quoq eius sunt: quia claritate uisi¬
onis illius sua assiduitate ꝑfruunt᷑. Et notandũ qd̃ ñ di¬

Expanded text:
it, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit, ubi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros, qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur, et notandum quod non di
Abbreviated transcription (Latin):
lingue cõsuetudine omĩs aquarũ cõgregatio. siue dulcis
siue salsa. mare nuncupatur. Qͥ lacus ĩtfluente iordane
centũ qͣdraginta stadus ĩ longituoinẽ: ⁊ qͣdraginta exter¬
ditur ĩ latitudinẽ.
iua stagnũ siue mare p̃sens scłm designat: dñs secus

Expanded text:
linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. ergo stagnum sive
Abbreviated transcription (Latin):
uat: qͥa dũ ꝑ dampnationis sue supplicia ĩfideles ĩ uno sr̃
fideles qͦsq aute diẽ extremi iudicii suꝑ le ĩ requie atten¬
dũt: quoꝵ post gaudia cõtemplari nullatenus posst̃. Lõ¬
ge uͦ ẽ qd cõspiciũt: qͥa illuc ꝑ meritũ ñ attĩgũt. In ling
Ñ ampliꝰ ardere ostendit᷑: cũ dicit. Mute lararũ ut in
tinguat extremũ digiti sui ĩ aqͣ. ut refrigeret linguam
meã: qͥa crucior ĩ hac flãma. Infidelis ppłs u̾ba legis in
ore retiuuit: q̃ oꝑe seruare cõtempsit. Ibi gͦ ampluis ar¬
debat: ubi se ostendit scire qd̃ facere noluit. S̾ lucam.¬

Expanded text:
 damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius arderextremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. A
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniens dñs: adhortatus ẽ dicens. Attendite a falsis
ꝓph̃is: attendite diligentius. obseruate cautius. ut ñ sedu¬
canuimi. ut ñ circũueniamim: ut ñ fallamini. Attendite gͦ.
hoc ẽ considerate. qͥa ñ sũt oues s lupi in uestim̃to ouiũ. qͥa
ñ sunt religiosi. s irreligiosi. ĩ figura religiositatis: qͥa ñ¬

Expanded text:
eniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod n
Abbreviated transcription (Latin):
legis ñ ad caritatẽ habuit s ad elationẽ: qͣsi de aiceptis
opib tumuit. Et qͥa ei u̾ba defluebat de scientia: qͣsi mice
cadebat᷑ de mensa. At contͣ iacentis pauꝑis uuln̾a linge¬
bat̃ canes. Nonnũqͣm solẽt ĩ sacͦ eloqͥo ꝑ canes p̾dicatores.
intelligi. Canũ ienĩ lingua uulnꝰ dũ lingit curat. qͥa
dixłores sc̃i dũ in cõfessione peccati nr̃i nos ĩstruut̃. qͣsi
uuilnꝰ m̃tis ꝑ linguã tãgt̃ Et qͥa nos loquendo a peccatis en¬
put: qͣsi tangendo uulnera ad salutẽ reducũt. Qa enĩ ca¬
nũ nomine p̃dicator lingua signat᷑. dño ꝑ psalmistã dr̃¬

Expanded text:
ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt. Et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, a Domino per Psalmistam d
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ peccata dãpnãt: confessionẽ uͦ peccatoꝵ approbãt dicentẽ
Cõfitemini alterutm peccata ur̃a. ⁊ orate ꝓ inuicẽ ut sal¬
uemini: ulcera lazari canes lingũt. Sc̃i ⁊ enĩ doctores dũ
gentiliũ confessiones accipiũt: mentiũ uulnera saluti re¬
stitiuit. Unde ⁊ bñ lazarus int̾p̃tat᷑ adiutꝰ. qͥa ipsi hunc
ad ereptionẽ uuãt: qͥ eiꝰ uultiera ꝑ lingue correptionẽ cu¬
rãt. Potest etiã ꝑ luictionẽ canũ: lata adulantiũ lingua
signari. Adulantib eteiũ uulnera nr̃a lingere ẽ: qͥa pler̃ꝙ̃
solent etiã ipsa mnala q̃ nos ĩ nob̃ rep̃hendimꝰ. ĩꝑbo fauoie

Expanded text:
ssionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore
Abbreviated transcription (Latin):
naliudee spiritale t̾ricũ: qͣm xpĩane fidei uenerabile satm̃tũ.
Huiꝰ t̾tici m̃surã uob frẽs ĩ nomine dni damꝰ: qͦtiens illumi¬
nati dono grẽ spiritalis sccłm regulã uere fidi disputamꝰ.
Et eandẽ t̾tici mensurã ꝑ dñicos dispenfatores dispensatores¬
accipitis: cũ cotidie ꝑ dĩ famulos ubũ ueritatis auditis. De
ipsa ñc t̾tici mensura loqͥm᷑ ex ipsa sicut ds̃ diuidit unuisi
pascamͣs inde alinĩta bone uite sumamꝰ. ut ad et̾̃ne uite p̾mua
puenire possimꝰ: ĩ ulũ credentes. ĩ illũ sperantes. illũ p̃ iti¬

Expanded text:
Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possim
Abbreviated transcription (Latin):
ra impediat: ne si in t̾r̾a talentũ abscondit᷑: talenti dñs ad
nat. talentũ de t̾ra leuat: quia st̃ pleriq qͥ tẽ se at̾renis
oꝑib subtrahunt: qͣndo iã ꝑ animadittionẽ iudicis ad e¬
t̾nũ suppliciũ tͣhunt᷑. Ante gͦ de talenti nr̃i ponenda ratio¬
ne uigilemꝰ: ut cũ iã uidex ad feriendũ ĩminet: lucrũ nos
qd̃ fecimꝰ excuset. Lcõ ix. s matħ in

Expanded text:
ra impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad ra impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad nat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenisibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Quod praestet n
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ affluentiã uigilet ne a miscdie largitate torpescat
Habens artẽ qͣ regit᷑. magnoꝑe studeat. ut usũ atq utilitatẽ
illiꝰ cũ ꝓaimo partiat᷑. Habens loquendi locũ apd̃ diuitẽ
dãpnationẽ ꝓ retento talento timeat: si cũ italet ñ apd̾
eũ ꝓ pauꝑib int̾cedat. Tantũ qͥppe ab uno ꝙͦ nr̃m uen¬
turꝰ uidex exiget: qͣntũ dedit. Ut gͦ de talenti sui ratiom¬
b retleunte dño qͥsq securꝰ sit: cũ tremore penset cotidie
qͥd accepit. Ecce nãq iã iuxta ẽ: ut ille qͥ ꝑegre ꝓfectꝰ ẽ
redeat. Quasi ꝑegre qͥppe abut: qͥ de hac t̾ra ĩ qͣ natꝰ est
longe discessit. S ꝓfecto reu̾tit᷑ ut de talentis rationẽ po¬
nat: qͥa si a bona actione torpescimꝰ: de ipsis donis q̃ cõtu¬
lit uos dist̾ctius iudicat. Consideremꝰ gͦ q̃ accepimꝰ: atq in
eoꝵ erogatione uigilemꝰ. Nulla nos a spiritali oꝑe t̾rena cu¬

Expanded text:
rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cu
Abbreviated transcription (Latin):
cadit: qͥ ꝑ culpã suã sponte ĩ interiores tenebras cecidit. Illic
coactus patitur tenebras ultionis: qͥ hic libent᷑ sustinuit
ab hac talenti acceptione securꝰ ẽ. Nullus nãq ẽ: qͥ ueracitꝰ
dicat. Talentũ minime accepi: ñ ẽ unde rationẽ ponere co¬
gar. Talenti enĩ nomine: cuilibet pauꝑi etiã hoc ipsũ reputa¬
bit᷑. qd̾ uł minimũ accepit. Aliꝰ nãq accepit intelligentiã:
p̃dicationis ministiũ debet ex talento. Alius t̾renã substan¬
tiã accepit: erogationem talenti debet ex reb. Alius nec int̾¬
noꝵ intelligentiã nec rerũ affluentiã accepit: s tam̃ dididit.
artẽ qͣ pascit᷑: ipsa ars ei ĩ talenti acceptione reputabit᷑. Aliꝰ
nichil hoꝵ assecutꝰ ẽ: stũ fortasse familiaritatis locũ apud
duuitẽ meruit: talentũ ꝓfecto familiaritatis accepit. Si gͦ
nichil ei ꝓ indigentib loquit᷑: ꝓ talenti retentione dãpnat᷑.
Dibens gͥ intellectũ curet om̃ino ne taceat: habens .uiii.¬

Expanded text:
cadet, qui per culpam sua sponte in interiores tenebras cecidit. Illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si intna ac mistica penetrare nescuit᷑: ꝓ intentione tñ suꝑ¬
ne patͥe docent recta qͦs posst̃: de ipsis exxtĩorib q̃ accepert̃.
Dũq se a carnis petulantia. a t̾renarũ rerũ ambitu atq¬
a uisibiliũ uoluptate custoduit: ab his etiã alios ãmonen-¬
do cõpescut᷑. Et st̃ ñ nulli qͥ qͣsi duob talentis ditati. intelle
ctũ atq oꝑationẽ ꝑcipiut᷑: subtilia de int̾nis intelligũt: mi¬
ra ĩ ext̾iorib oꝑant᷑. Cũꝙ ⁊ intelligendo ⁊ oꝑando aliis p̾dicat᷑.
qͣsi duplicatũ de negotio lucrũ reportant. .xii.
Dene alia qͥnq uł alia duo. ĩ lucrũ uenisse referunt᷑: qͥa dũ
Ntͥq sexui p̃dicatio impendit᷑: qͣsi accepta talenta gemi¬
nant᷑.S is qͥ unũ talentũ acceꝑat abiens fodit ĩ t̾rã: ⁊ abscor¬
dit pecuniã dñi sui. Talentũ in t̾ra abscondere ẽ: acceptũ in¬
geniũ in t̾renis actib implicare: lucrũ spiritale ñ querere:

Expanded text:
etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi d alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
unt pleriq intͣ scãm eccłã. quoꝵ iste seruus imaginẽ
tenet. qͥ melioris uite uias aggredi metuunt: ⁊ tñ iace¬
re in sui torporis ignaura ñ ꝑtimescũt. C ũq se peccatores
cõsiderãt: scĩtatis uias arripere trepidat:⁊ remanere in su¬
is iniquitatib ñ formidãt. Quoꝵ petrus ad huc ĩ infirmi¬
tate positus speciẽ tenet: cũ uiso miraiło pisciũ dixit. Exi
ame dnẽ: qa homo peccõr sũ. Immo si te peccõrem cõsideras.
oportet. ut a te dñm ñ repellas. S qͥ iccirco melioris habitꝰ
uias. ⁊ rectioris uite app̃hendere arcẽ nolut. qͥa infirmos
se eẽ cõspiciut᷑: qͣsi ⁊ peccõres se eẽ fatent᷑. ⁊ dñm repellũt:
eũq quẽ in se scĩficare debuerãt. fuguĩt: ⁊ uelut ĩ ꝑtͣbatio

Expanded text:
intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare deb
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ iugit᷑ exoramꝰ ut nos ⁊ uos intimo grẽ sue pascere
dignet᷑ auxilio. Auferat a nob̾ dñationẽ praue cupiditatis
donec õĩb ꝓfectũ ⁊ ꝑseuerantiã caritatis. Lumbos nr̃os ip¬
se p̃cingat: lucernas nr̃as ipse faciat ardentes. Q aistodi¬
at ut nec refrigescat nr̃a caritas. nec aliqͣ nob̾ dn̾etͦ nuꝗͥtaᷤᷤ¬
s dñs ac redeptor nr̃ om̃ib grãm tͥbuat. unii̾sis doniẽ
scẽ uluminationis ac uirtitis infundat. Nob̾ donet ut qd
ab illo audiuimꝰ. recte intelligamꝰ: ⁊ sic̃ oportet faciamus
uotꝙ faciendũ sermone sufficienti⁊ cõgruo p̃dicemꝰ. Nob̾¬
prudentes : uos ꝙͦ faciat obedientes ⁊ humilee bratiensu ra
t̾tici dñici qm̃ uob̾ damꝰ. cõmunẽ uob̾cũ salubrit᷑ atꝙ uti¬
lit habeamꝰ. ł co sc̃i. ex̃: Sodm̃ mathm. Lues

Expanded text:
Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetnus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobprudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram tritici dominici, quam vobis damus, communem vobiscum salubriter atque utiliter ha
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ audistis. In usura quippe: pecunia etiã ñ data recipit᷑. Cum
enĩ hoc redditur qd̃ acceptũ fuerat: etiã illud suꝑ impendit᷑
qd̃ acceptũ ñ ẽ.¬
uetis: ⁊ curate ut ex eo qd̃ audistis etiã alia studeatis in¬
telligere q̃ ñ audistis: qͣtinꝰ alia ex aluis colligentes. etiã illa
discatis ex uob̾metipsis agere. q̃ neclũ ex p̃dicatoris ore d¬
dicistis. Pigrũ uͦ seruũ qͣ sententia feriat: audiamꝰ. Tollite
ab eo talentũ: ⁊ date ei qͥ habet decẽ talenta. O portunũ ualde
uidebat᷑. ut cũ malo seruo unũ talentũ tollit᷑: ei potius qͥ
duo ꝙͣ qͥ qͥnq talenta acceꝑat daret᷑. Illi enim dari debuit
qui minꝰ: qͣm qui plus habuit. S sicut suꝑiꝰ diximꝰ ꝑ qͥnq
talenta. qͥnq uidelicet sensus. id ẽ ext̾ĩor. scientia designat᷑:

Expanded text:
quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non estvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malduo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur;
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos ut fugiat libidinẽ: ardentẽ habeat lucernã ut cu¬
stodiat castitatẽ. Precinctos habeat lumbos ut aliqͥd alie¬
nũ nec rapiat nec furet᷑: ardentẽ habeat lucernã ut de suo
mat: ardentẽ habeat lucernã. ut opp̾sso uelam̃ iusticie
dũtaxat defensionis impendat. Precinctos habeat lũbas¬

Expanded text:
lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo mat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velamine justitiae justae defensionis auxilium impendat: praecinctos habeat lu
Abbreviated transcription (Latin):
n os nãq io ẽ serus qͦs pat᷑ ille familias rerũ om̃ur
dñs ad hoc ĩ sua magna domo cõstituit. ut ppło eiꝰ
u̾bũ grẽ ministremꝰ: specialit̃ inuingit᷑ scẽ p̃dicationis
Iferculis. sic celestiũ deliciarũ copia spiritalis exuberat: it
in u̾bo dĩ abundet qd̃ ꝑfectus comedat: ab undet etiã qd
paruulus sugat. Ibi enĩ simul ⁊ lacteus potꝰ q̃ te niera fide
liũ nutriat᷑ infantia: ⁊ solidꝰ cib qͦ robusta ꝑfectoꝵ iiuent¬
tẽ cõsulit᷑ unuisis: qͦs dñs saluare dignatur. Ibi ẽ qd̃ om̃i
etiti cõgruat: ibi qd̾ om̃i ꝓ fessioni conueniat. Ibi audini
p̃cepta q̃ faciamꝰ: ibi cognoscimꝰ p̃mia q̃ speremꝰ. Ibi ẽ uissio
q̃ nos ꝓ litterã doceat. ⁊ instruat ad scientiã: ibi ꝓmissio ã¬

Expanded text:
s namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul lium nutriatur infantia, & solidus cibus, quo robusta perfectorum iuuenttem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat
Abbreviated transcription (Latin):
erit illi qͥ ñ fecit miscdiã: qͣle iudiciũ erit illi qͥ fecerit rapi¬
nã: Timeamꝰ gͦ frẽs: timeamꝰ actus nros. Obediens xͦ uen¬
dat q̃ possidet. ⁊ elemosinã det: ut de tra cor ad celũ leuet.
ut auariciã calcet: ut ad ꝑfectionis culm̃ tota m̃tis ĩtentio¬
ne festinet: ut ñ sit sollicitꝰ que st̃ mundi s q̃ stͣ dñi: ut¬

Expanded text:
n fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ familia minirũ illa ẽ qm̃ ipse dñs de martud uxe¬
mit̃ sitedemptã se p̃cioso sui dñi sangune głat᷑ fuliꝰ enĩ ho¬
mĩs sicutt ipse. ait u̾tnit ñ ministraris ministiare.⁊ dare
arãm suã roedẽptionẽ ꝓ multis. Ipse ẽ etia passorborꝰ. que
miniã suã posuit ꝓ ouib sius. Grex gͦ boni pastoris. i psa
ẽ familia fedemptoris. Dispensator uͦ qͥs sit. quẽ oportet esse
fidelẽ parit ⁊ prudentẽ: paułꝰ nob̾ ostendit apłs: qͥ de se suisq
socus loquẽs ait. Sic nos existimet homo ut ministras xp̃i:
ctos existimer: neglectoꝙ militie spiritalis officio. seruus pi¬
st̃ dĩ dispensatorẽ.¬

Expanded text:
ni familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu tur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christctos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus piut Dei dispensatore
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ sum uob̃: sp̃s ⁊ uita st̃. In lumbis itaq cõcupiscentia
carnalis ostendit᷑: in lucernis uͦ fides ⁊ caritas xp̃iana mon¬
strat᷑. Iubens gͥ dñs lumbos nrõs p̃cingi: concupiscentias
carnis sine dubio p̃cipit refrenari. Imperans autẽ ut lucer¬
nas ardentes habeamꝰ: hoc utiq iubet. ut ⁊ lumine uere fi¬
dei splendeamꝰ: ⁊ scẽ caritatis oꝑib ferueamꝰ.
bens dñs ut sint lumbi nr̃i p̃cincti: mandat ut mala de¬
sideria atq praua oꝑa fugiamꝰ. Iubens ut sint lucerne nr̃e ar¬
dentes: monet ut bona diligamꝰ atq faciamꝰ. Ista q̃ de euan¬
głio ꝓposuimꝰ: cũ ꝓpheticis sermonib cõferamꝰ. Utrũq enĩ
testimoniũ dĩs instituit: unꝰ dñs dedit. Et si st̃ uiriꝰq testa¬
m̃ti diu̾sa ꝓ tẽꝑib sacram̃ta: cõcordat tñ ĩ utͦq salutis hu¬
mane sententia: qͣ p̃cipit᷑ ut ñ peccemꝰ. ⁊ iubet᷑ ut bonis oꝑi

Expanded text:
obis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sentent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fr̃s km̃i. ⁊ ualde cõgruũ. ualdeq cõmodũ. ⁊ m axĩe xͥanis.
om̃ib appetendũ: ut unꝰqͥsq deficere ñ delectet᷑ ĩ peiꝰ. s om̃o
fecunditatẽ donat: ipse fructificandi grãm subministra
Pluiua dĩ: ẽ sermo scẽ p̃dicationis. Culturad̾i ẽ: inful¬
sio grẽ spiritalis. Ds̃ gͥ p̃cepto nos cõpluit: aduitorio cole
Dũ cõpluit aufert a nob̾ ignorantie siccitatẽ: dũ colit. bñ
iuuendi cõdonat ub̾tatẽ. Dũ pluit t̾rã nr̃i cordis irrigat
dũ uͦ colit de ipsa t̃ra spinas ⁊ tͥbulos mundane cupidua¬
ebeniꝰ fecundari celestib pluiuis: debemꝰ itaq cõgrua
fructificatione. manib suꝑni respondere cultortᷤ. Et siñ po
om̃s arbores eqͣles fructus afferre: nulla tam̃ debet ĩ agͦ
dñico sterilis ꝑmanere. Multũ metuenda ẽ nob̃ frẽs. illa
sententia cõminantis: qͣ dr̃. Oĩs arbor que ũ facit fructi
bonũ: excidet᷑ ⁊ in ignẽ mittet᷑. Qd̃ si st̾ititas ĩ ignẽ mitit¬

Expanded text:
s omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditae fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur
Abbreviated transcription (Latin):
suenti tͥbuat alim̃tũ. Precinctos habeat lumbos it non
expoliet uestitũ: ardentẽ habeat luc̾nã ut uestiat nudũ
recinicbos habeat xp̃ianꝰ lumbos ut domũ nulliꝰ uii.
dentẽ habeat lucernã ut seruet humilitatẽ. Precĩctos ha¬
beat lũbas ut expellat a se inuidiã ⁊ liuorẽ : ardentẽ habe¬
at lucernã ut purã cunctis exhibeat caritatẽ. Precinctos
habeat lumbos ut ñ exhibeat m̃bra sua arma iniqͥtatis
peccato: ardentẽ habent lucernã ut exhibeat membra

Expanded text:
nti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius dentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra
Abbreviated transcription (Latin):
ne aũ de seruis expectantib subdit᷑. Ut cũ uen̾it ⁊ pulsa¬
uerit: cõfestim aꝑiant ei. Uenit qͥpꝑe: cũ ad iudiciũ ꝓperat
Pulsat uͦ: cũ ia ꝑ egͥtudinis molestias ẽẽ mortẽ uicinã de¬
signat. Cui confestim aꝑimꝰ: si h̃c cũ amore suscipimꝰ. Ape¬
rire enĩ iudici pulsanti ñ uult. qͥ exire de corpore trepidat:
⁊ iudete eũ quẽ cõtẽpsisse se meminit iudicẽ formidat.

Expanded text:
pectantibus subditur. Ut cum venerit et pulsaverit confestim aperiant ei. Venit quippe cum ad judicium properat. Pulsat vero cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat, cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit
Abbreviated transcription (Latin):
recingunt᷑ gͥ fideliũ lũbi dũ cõcupiscentia mala.
cõpͥmit᷑: dũ iniqua cogitatio cohibet᷑. dũ libidini
resistit animꝰ: dũ lasciuie luxurie denegat᷑ a ffectꝰ: dum
calcat᷑ luxuria: dũ auaricia cõcempnit᷑ ⁊ rapina: dum
ꝓximi lesio deuitat᷑: dũ suꝑbia uncit᷑: dũ inuidia su

Expanded text:
aecinguntur lumbi fidelium, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur effectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia su
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ debet uicio rapacitatis insistere: qͥa forte ñdũ potest om̃s
res suas pauꝑib crogare: Aut idõ debet aliena cõcupiscere:
qa ꝓpͥa necclũ potest omnino cõtempnere: Absit hoc frẽs
ab om̃ib xp̃ianis: au̾tat hoc ds̃ a fidelib sius. Apls enĩ ue¬
racit᷑ dicit: quia neq auari. neq rapaces. regnũ dĩ possi¬
debunt. Manifestũ ẽ aũ. qͥa omĩs qͥ aregno dĩ alienabi¬
t᷑: in et̾no igne cũ diabolo eiꝰꝙ angłis dãpnabit᷑. Pinde¬

Expanded text:
 debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnab
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Facite uob̾ amicos de mãmona iniqͥtatis: qͥ uos reci
p̃sentiũ delectatione futura cõtẽpnat: nemo et̾na despi¬
diens soła temporalia ꝑu̾sus aspiciat: nemo spiritalib
ilͤ corꝑalia p̃ferat: nemo t̾rena celestib anteponat. The¬
saurũ nrm frẽs ĩ celis ponamꝰ : ut etiã cor nrm ĩ celis habe¬
re possimꝰ. Necesse ẽ enĩ. ut qͦ p̃cesserit dilectionis thesaurꝰ.
illuc etiã cogitationis seqͣtur affectus. Idõ u̾itas ait. Ubi ẽ
de qd̃ amas. Uis nosse qͥd amas: Attende qͥd cogitas. Ita
fiet ut thesaurũ tuũ ex tuo amore cognoscas: ⁊ amorem
tuũ iudicio tue cogitationis intelligas.
ait. Sint lumbi ur̃i p̃cincti: ⁊ lucerne ardentes. Si istũ
dñi sermonẽ. scdm litterã uelimꝰ accipere: nichil ĩ eo cõmodi
spiritalis possumꝰ. inuenire. Qͥd enĩ ꝑficit ad aĩe salutẽ:
si aliqͥs corꝑalit̃ aut lumbos suos p̃cingat. aut lucernam

Expanded text:
cens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos cens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum, fratres, in coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enide quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intelligas. cincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
Cunctis gͦ debet eẽ cõmune: ut om̃ib donet᷑ et̃na felicitas.
u tantã uirtutẽ accipit adño. ut omĩa q̃ ĩ mundo. i¬
t̃. celestis regni amore cõtep̃nat: que habet uendat.
egenis expendat. Qͥ uͦ tante uirtutis ñdũ ẽ. dehis q̃ ha¬
bet in qͣntũ habet elemosinã faciat. Tantũ oꝑet᷑ bona
uoluntas: qnͣtũ suppetit facultas. ꝑ fectus possideat pri¬
mũ uirtutis locũ: imꝑfectus faltẽ ꝑueniat ad scdm. Effi¬
ciat᷑ ille głose dignus: sit iste laudabilit̾ largus. Sit ille
scẽ pauꝑtatis ardentissimꝰ amrator: sit iste scõꝵ pauꝑm pussim
cosolator. Habeat iste apud dm̃ pat̾nos pauperes: qͦs ille se
gaudet iurtutis habere cõsortes. Sit ille talis qͥ cũ dõ iudica¬
rurus sedeat: sit iste talis qͥ ad dexterã iudicandꝰ assistat
Sit ille talis qui et̾̃na tab̾nacula ꝓpetuo iure possideat:
sit iste talis quẽ illa recipiãt. Ammonet enĩ nos dñs di¬

Expanded text:
t omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaurus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
ei scã eccłia quẽ sub specie hinnuli ceruoꝵ querit: ine
ticis canticoꝵ dicit. Indica mͥ quẽ diligit anima mea
ubi pascas: ubi cubes in meridie. Ceruoꝵ qͥppe hui¬
nulus dñs appellatur: iuxta assũptã caruẽ antiquor
filiꝰ patrũ. feruentior uͦ in meridie estꝰ ardescit: ⁊ uibt¬
sũ locũ hinnulus querit. quem estus igne ñ afficr
In illis gͦ cordib dñs requiescit. que amor p̃sentis scli
ñ incendit: que carnis desideria ñ exurunt: que incenb
sius anxictatib. ĩ huiꝰ mundi concupiscentus ñ arescit᷑

Expanded text:
ei sancta Ecclesia, quem sub specie hinnuli cervorum quaerit, in Canticis canticorum dicit: Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie . Cervorum quippe hinnulus Dominus appellatur, juxta assumptam carnem antiquorum filius patrum. Ferventior osum locum Dominus quaerit, quem aestus igne non afficit. In illis ergo cordibus Dominus requiescit, quae amor praesentis saeculi non incendit, quae carnis desideria non exurunt, quae incensa suis curiositatibus in hujus mundi concupiscentiis non are
Abbreviated transcription (Latin):
agitare mala debuimꝰ: s quia cogitare recta nolumꝰ. e¬
cogitantes ꝑdidit: bene recogitantes querit. Ad uos gͥ
cerẽ peccatͥcẽ in exemplũ uob̃ imitationis anteferte: queq
uos in adolescentia queq in iuuentute deliqͥsse memi¬
nistis deflete: morũ operũq matulas latrimis t̾gite.
Amemꝰ iã redẽptoris nr̃i uestigia: que peccando cõtẽpsi
ni foce ut diximꝰ ad recipiendos nos suꝑne pietatis sis
apituo nec matulosa in nob uita cõtempnit᷑. ꝑ ho
qd inquinationẽ nrãm ꝑhorrescimꝰ: uiterne iã mun¬
dicie concordamꝰ. Reu̾tentes nos dñs clem̃t᷑ ampledrꝰ¬
quia peccatoꝵ uita ei eẽ indigna iam ñ potest. que fle¬

Expanded text:
cogitare mala debuimus. Sed quia cogitare recta noluimus, ecogitantes perdidit, bene recogitantes quaerit. Ad vos eratricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsis. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur: per hoc quod inquinationem nostram perhorrescimus, internae jam munditiae concordamus: requia peccatorum vita ei esse indigna iam non potest, quę fle
Abbreviated transcription (Latin):
Atuendũ sollertius. quomꝰ se petentib discipulis dicat
uerax magist᷑: ñ ẽ meũ dare uob̾. s quib paratũ ẽ ã
patre meo : cum alibi dixerit ipse. omĩa in terra sĩ
a patre meo. Idõq constat quecunq pater dederit. uł
parauerit dona fidelib: hec eadem una cũ eo filium
patare siuie dare. Nã÷ rursũ dicit de patre dñs. Que¬
cũq enĩ ille fecerit: hec ⁊ filius similit facit. Sigͦ dia¬

Expanded text:
tuendum solertius quomodo se petentibus discipulis dicat tuendum solertius quomodo se petentibus discipulis dicat verax magister, Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, cum alibi dixerit ipse: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo , ideoque constet quia quaecunque Pater dederit, vel paraverit dona fidelibus, haec eadem una cum eo Filium parare sive dare. Nam et rursum dicit de Patre Dominus: Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Si