comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Demq patriarche habitabant intentoriis. s hoc uelut
ꝑegrini inmundo: ad distinctionem eorum. qui in urbibus ac
domibus quasi terre ciues habitare solebant. Ytebantur psal¬
miste eythara et organo: s ad laudandum in eis dño Et econ¬
tra arguit ꝓpħa eos: qui cythara tẏmpano. et lyra inconuiui¬
is ꝑsonabant. Erant inpopło dei iuri docti incuncta oꝑa ȩris
et ferri: nec non et argenti et auri. S: hos ipse hanc artem. ad
constructionem sui tabernaculi transferre precepit. Propħa
quoq gaudia dñice in carnationis eugłitans: oꝑa ferri
noria tollenda atq inmelius commutanda predixit. Et con¬
flabunt inquiens gladios suos in uomeres: et lanceas suas
infalces. Non leuabit gens contra gentẽ gladium: nec exerce¬
buntur ultra ad prelium. Nec pretereundum negligent̃. qđ
cum homines adulterio in quinari. eum pascendis peccribus
amplius iusto insistere. eum modis musieis dissoluicum fa¬

Expanded text:
tur. Denique patriarchae habitabant in tentoriis, sed hoc velut tur. Denique patriarchae habitabant in tentoriis, sed hoc velut peregrini in mundo, ad distinctionem eorum qui in urbibus ac domibus quasi terrae cives habitare solebant. Utebantur psalmistae cithara et organo, sed ad laudandum in eis Dominum: et e contra arguit propheta eos qui cithara, tympano et lyra in conviviis personabant. Erant in populo Dei viri docti in cuncta opera aeris et ferri, necnon et argenti et auri: sed hos ipse hanc artem ad distinctionem sui tabernaculi transferre praecepit. Propheta quoque gaudia Dominicae incarnationis evangelizans, opera ferri noxia tollenda atque in melius commutanda praedixit, et conflabunt, inquiens, gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces; non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium . Nec praetereundum negligenter quod cum homines adulterio inquinari, cum pascendis pecoribus amplius justo insistere, cum modis musicis dissolvi, cum fa
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen uoluit adeo huic se of ficio mancipari: ut tin¬
doua sibi inquibus familiarius hoc exercere posset contexeret:
s sthare aut̃ et organo: absit ut uir tantus ullum tempus indul¬
geret. Siquiꝰ uero cuneta oꝑa que de ere ac ferro fiunt. sollerter
intuetur manifeste cognoscit: quia si recte naturalem legem ser¬
uaret genus humanum: etiam de paradysi gaudiis culpa pre¬
uaricationis expulsum. nequa quã his omnibus opus haberet
nde hec omnia afiliis maledietionis eẽ constat inuenta. quan¬
us post modum degenerante humano genere a castitate pͥme
conuersationis etiam boni dei famuli ꝓ cominunione iuite
scialis. aliquoties hunis modi rebus oꝑam dabant. S mag¬
nautiq distantia: quia nimirum repbi talibus quasi summo
suo hono delectantur: electi uero his aut omĩmodis abrenun¬
nant. aut ꝓcõmodo uitȩ huius aliquo donec ad eternam ꝑ¬
ueniant sicut uiator stabulo. siue uiatico transeuntes utun¬

Expanded text:
non tamen voluit adeo huic se officio mancipare, ut tennon tamen voluit adeo huic se officio mancipare, ut tentoria sibi in quibus familarius hoc exercere posset contexeret. Citharae autem et organo absit ut vir tantus ullum tempus indulgeret. Si quis vero cuncta opera quae de aere ac ferro fiunt solerter intuetur, manifeste cognoscit quia si recte naturalem legem servaret genus humanum, etiam de paradisi gaudiis culpa praevaricationis expulsum, nequaquam his omnibus opus haberet: unde haec omnia a filiis maledictionis esse constat inventa, quamvis postmodum, degenerante humano genere a castitate primae conversationis, etiam boni Dei famuli pro communione vitae socialis aliquotiens hujusmodi rebus operam dabant. Sed magna utique distantia, quia nimirum reprobi talibus quasi summo suo bono delectabantur: electi vero his aut omnimodis abrenuntiant, aut pro commodo vitae hujus aliquo, donec ad aeternam perveniant, sicut viator stabulo sive viatico, transeuntes utun
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus. cum sius frĩbus et uniuersa ꝓgenię deletus ẽ di¬
luuio: et non uidit eum homo: qui a eterna morte multatus
et ab ea quamdilexerat gła scłi. illam quam non p̃uidebat
est mutatus inpenam. Inqui Obus aꝑte designatur ut di¬
ximus: qđ scĩpost huius scłi sex eta tes adrequiem in alia
uita. et rȩꝓbi tendant ad suppliciũ: ut etiam narrante dñ
lazaripauꝑis. et diuitis suꝑbi manifeste probat historia.
Senuit in quit ada iabel: qui fuit pater habrtantium inten¬
toriis atq pastorum: et nomen fr̃is eius iubal: ipse fuit
pater canentium eythara et organo. Sella quoq genuit
tubal cam: qui fuit malleator incuncta oꝑa eris. et ferri.
Cuncta hec que filii lamech inuenisse uel egisse referunt᷑.
ad eultum. uel ornatum. uel illecebras huius uite ꝑtinent.
fecisse leguntur: s uelut ꝑegrini interra simplicem du¬
xisse uitam ꝓbant᷑. Nam et siabel pastor erat ouiũ.

Expanded text:
Mutatus, cum suis fratribus et universa progenie deletus est diMutatus, cum suis fratribus et universa progenie deletus est diluvio, et non vidit eum homo, quia aeterna morte mulctatus, et ab ea quam dilexerat gloria saeculi, illam quam non praevidebat est mutatus in poenam. In quibus aperte designatur, ut diximus, quod sancti post hujus saeculi sex aetates ad requiem in alia vita, et reprobi tendant ad supplicium, ut etiam, narrante Domino, Lazari pauperis et divitis superbi manifeste probat historia. Genuit, inquit, Ada Jabel, qui fuit pater habitantium in tentoriis atque pastorum, et nomen fratris ejus Jubal. Ipse fuit pater canentium cithara et organo. Sella quoque genuit Tubalcain, qui fuit malleator in cuncta opera aeris et ferri. Cuncta haec quae filii Lamech invenisse vel egisse referuntur, ad cultum vel ornatum vel illecebras hujus vitae pertinent: fecisse leguntur, sed velut peregrini in terra simplicem duxisse vitam probantur. Nam etsi Abel pastor erat ovium,
Abbreviated transcription (Latin):
uegaudentes. Porro enocbgeniuit irat: et irat genuit ma¬
uiah ni el. Et mauiahel genuit matusahel. et matusahel
genuit lamech. qui accepit uxores duas. nomen uni ada.
et nomen alteri sella.i Genuitq ada. iabel ꝓgenies
cam usq ad septimam generationẽ computatur. et inhac
tpse lamech occisus. septem uindictis quas diutissime misergi¬
stabat. Absolutus ẽ. in hac tota que de illo nata erat soboles
postquam ad auginentum maledictionis etiam ad ulterio
lamech polluta ẽ ingruente diluuio ꝑuit. Insexta quidem
generatione adulterio fedata: inseptima uero diluuio dele¬
ta. In quo sp̃italiter insinuatur: qđ impiorum ciuitas. idẽ
societas tota reproboꝵ insex huis scłi etatibus se corruptu¬
ra sceleribus. in septima aut̃ que ẽ infuturo meternum
sit ꝑitura. Sicut enĩ septimus ab adam enoch raptus est
in paradysum et non uidit eum homo. quia uiuit in
pace cum deo: ita septimus acam iabel qui interpretatur

Expanded text:
ne gaudentes. Porro Enoch genuit Iram, et Iram genuit Mane gaudentes. Porro Enoch genuit Iram, et Iram genuit Maviahel, et Maviahel genuit Matusahel, et Matusahel genuit Lamech, qui accepit uxores duas: nomen uni Ada, et nomen alteri Sella, genuitque Ada Jabel. Progenies Cain usque ad septimam generationem computatur, et in hac ipse a Lamech occisus, septem vindictis quas diutissime miser gestabat, absolutus est. In hac tota quae de illo nata erat soboles, postquam ad augmentum maledictionis etiam adulterio Lamech polluta est, ingruente diluvio periit. In sexta quidem generatione adulterio foedata, in septima vero diluvio deleta: in quo spiritaliter insinuatur quod impiorum civitas, id est, societas tota reproborum, in sex hujus saeculi aetatibus se corruptura sceleribus, in septima autem, quae est in futuro, in aeternum sit peritura. Sicut enim septimus ab Adam Enoch raptus est in paradisum, et non vidit eum homo, quia vivit in pace cum Deo; ita septimus a Cain Jabel, interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
snes se tales habiturum designaret: qui patrie cȩlestis ex¬
sntes in hunis uite delectatione corda fundarent. Et bene¬
noch interpretatur dedicatio: quia reprobi dum pro eis
que oꝑ antur inpresenti gaudere de iysiderant. quasi eiui¬
tatem quamsibi edificant in prima generatione dedicant. At
contra in illa generis humani ꝓsapia que ꝑ seth ad noe des¬
cendit: septimus ab adam nascitur enocħ. qui ambulasse
cum deo legitur. et non apparuisse: quia tulerit eum ds. Quia
nimirum requies et leticia. aspesq omnis electorum: non¬
nisi in futuro sabbato ẽ. quipostquam inhac uita ambu¬
lant cum dño humilit̾. eius p̃cepta sequentes. tolluntur
abeo inuita ꝑpetue quietis: et non apparent ultra inter
mortales: quia cum illo immortalit uiuunt. Ipsi enim sunt
ciuitates eius et templum: nunc cotidianis ꝓfectibus bo¬
norũ oꝑm ad ꝑfectionem tendentes: tunc finitis laborib̃

Expanded text:
sores se tales habiturum designaret, qui patriae coelestis exsores se tales habiturum designaret, qui patriae coelestis exsortes, in hujus vitae delectatione corda fundarent. Et bene Enoch interpretatur Dedicatio, quia reprobi dum pro eis quae operantur in praesenti gaudere desiderant, quasi civitatem, quam sibi aedificant, in prima generatione dedicant. At contra in illa generis humani prosapia quae per Seth ad Noe descendit, septimus ab Adam nascitur Enoch, qui ambulasse coram Deo legitur, et non apparuisse, quia tulerit eum Deus: quia nimirum requies et laetitia spesque omnis electorum nonnisi in futuro sabbato est, qui postquam in hac vita ambulant cum Domino, humiliter ejus praecepta sequentes, tolluntur ab eo in vitam perpetuae quietis, et non apparent ultra inter mortales, quia cum illo immortaliter vivunt. Ipsi enim sunt civitas ejus et templum, nunc quotidianis profectibus bonorum operum ad perfectionem tendentes, tunc finitis laboribus,
Abbreviated transcription (Latin):
in liuore aut̃ et ꝑsecunione cam. ꝑfidiȩ sunt insinuate rey¬
borum. que adfiuem usq scłi erunt ambe inmundo
ꝑmansure: sic et inciuitate quam edificauit cam typicȩ
intimabatur. qđ spes dota prauoꝵ in huius scło regno cet
acfelicitate figenda. ut pote qui futurorum bbnorum
aut fidem. aut desiderium nullum haberent. De qua
abel siue sedh quiꝓeo natus ẽ ciuitatem aut domos edi¬
ficasse leguntur: quia nmirum eos designabant immo
eorum erant primitie: qui suo gaudent cantare creatori
Qm̃ incola ego sum apud te interra et ꝑegrinus. sicut om̃s pa¬
tres mei. Quibus apte conuenit hoc qđ presmisimus dñĩ pro¬
missum: ds ego et non homo inmecdio tui ses̃. Quia quo a
mundane ciuitatis consortiose reddunt extraneos: eo mnb.¬
iitatione sui conditoris existunt digniores. Apte aut̃ cain
nomen ciuitatis ex nomine filii sui enoch uocauit: ut succes¬

Expanded text:
in livore autem et persecutione Caïn perfidiae sunt insinuatae repin livore autem et persecutione Caïn perfidiae sunt insinuatae reproborum, quae ad finem usque saeculi erunt ambae in mundo permansurae; sic et in civitate quam aedificavit Caïn typice intimabatur quod spes tota pravorum in hujus saeculi regno esset ac felicitate figenda, ut pote qui futurorum bonorum aut fidem aut desiderium nullum haberent. De qua Abel sive Seth, qui pro eo natus est, civitatem aut domos aedificasse leguntur: quia nimirum eos designabant, imo eorum erant primitiae, qui suo gaudent cantare Creatori: Quoniam incola ego sum apud te in terra et peregrinus sicut omnes patres mei . Quibus apte convenit hoc quod praemisimus Domini promissum: Deus ego et non homo in medio tui sanctus: quia quo a mundanae civitatis consortio se reddunt extraneos, eo inhabitatione sui Conditoris existunt digniores. Apte autem Cain nomen civitatis ex nomine filii sui Enoch vocavit, ut succes
Abbreviated transcription (Latin):
camn autumant. Porro nr̃ interpres non hoc nomenloci.s
rei ipsius esse significantiam intellexit: quia cam instabi¬
lis semper et fluctuans. ÷ atq incertarum sedium esset
futurus qđ quantum presenti iudeoꝵ statui conueniat:
uniuersus testis ẽ mundus. Quibene etiam contra eden
habitare ꝑhibetur: Eden quippe: uoluptatem. siue delici¬
as significat. Quia nimirum ꝑfidus ille popłs quantum
auersus acognitione ueritatis terrenis se negotiis im¬
plicat. tantum contrariam deliciis celestibus uitã gerit
Et quia temporalia solummꝰ gaudia sicit: torrenti uolup¬
tatis diuinȩ quoiusti potantur. siccis faucibus cordis ad¬
uersarius existit Cognouit aũt cam uxorem suam:
quȩ concepit. et peꝑit enoch. Et edificauit cuitatem: uo¬
cauitq nomeneius ex nomine filii sui enoch. Sicut ab
initio scłi incipientis in occisione abel passiones scõrum

Expanded text:
Caïn, autumant. Porro noster interpres non hoc nomen loci, sed Caïn, autumant. Porro noster interpres non hoc nomen loci, sed rei ipsius esse significantiam intellexit; quia Caïn instabilis semper et fluctuans atque incertarum sedium esset futurus. Quod quantum praesenti Judaeorum statui conveniat, universus testis est mundus. Qui bene etiam contra Eden habitare perhibetur. Eden quippe voluptatem sive delicias significat: quia nimirum perfidus ille populus quantum aversus a cognitione veritatis terrenis se negotiis implicat, tantum contrariam deliciis coelestibus vitam gerit; et quia temporalia solummodo gaudia sitit, torrenti voluptatis divinae, quo justi potantur, siccis faucibus cordis adversarius existit. Cognovit autem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavit civitatem vocavitque nomen ejus ex nomine filii sui Enoch. Sicut ab initio saeculi incipientis in occisione Abel passiones sanctorum;
Abbreviated transcription (Latin):
cam signum: ut non eum int̾ficeret omius qui inuenisset eũ.
Uabet gens iudea siue sub paganis regibus siue sub xp̃ianis le¬
gis sue signum: quo a ceteris gentibus poplisq distinguitur.
tomnis imꝑator uelrex qui eos inregno suo inuenit cum
ipsosigno eos inuenit necoccidit: idẽ non efficit ut non sint
iudei : certo quodam et ꝓprio sue obseruationis signo acetera¬
rum gentium comiunione discreti: nisi quicumq eorum ad
terra ꝓfugus. adorientalem plagam eden. Infacie dei agnitio
cius qua se manifestat ac dinoscitur. solet intelligi. Merito
ergo popłs quia diuine cognitionis gratia recessit. inter¬
rababitare ꝑhibetur. Nonenim potest dicere cum electis:
et habitauit in terra naid contra eden. Naid aut̃ inꝑfu¬
gum siue ut in libro hebreorum nominum inuenimus.
minstabilem motum et fluctuationem uertitur. Quod non tus¬
li quibus et iosephus consentit. locum esse in quo habitauerit

Expanded text:
Cain in signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Cain in signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Habet gens Judaea sive sub paganis regibus, sive sub Christianis sigis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, nisi quicumque eorum ad terra profugus ad orientalem plagam Eden. In facie Domini agnitio ejus, qua se manifestat ac dignoscitur, solet intelligi. Merito ergo populus, qui a divinae cognitionis gratia recessit, in terra habitare perhibetur. Non enim potest dicere cum electis: et habitavit in terra Naid contra Eden. Naid autem in profugum, sive ut in libro Hebraeorum nominum invenimus, instabilem motum et fluctuationem vertitur, quod nonnulli, quibus et Josephus consentit, locum esse in quo habitaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ac uagus ꝑ orhem quaẽq dispsus ẽ. timens ne ipsa etiam tĩ¬
porali uita priuetur: quasi dicit cum eam. Omnis igitur
qui inuenerit me: occidet me: S quid ei rẽ spondit đ̃s : Ne¬
quaquam ita fiet. s: omnis qui occiderit cam septem uindictas
ex soluet: id est non corpor ali morte interibit genus impium.
carnalium udeorum. Quicumq enim eos itaꝑdiderit .uii. undi¬
ctas exsoluet: idẽ auferet abeis septem uindictas. quibus
alligati sunt ꝓpter reatum occisi  xp̃i: ut hoc doto tempore
qđ septenario dierum numero uoluitur. magis quia non in¬
triit gens iudea.satis appareat fidelibus xp̃ianis: quam
sibiectionem meruerint. qui suꝑbo regno dñm interfecert̃.
huius expositionem sententiȩ ꝓpterea iuxta antiquam trans¬
lationẽ posuimus: quia de opusculis scĩ augustini qui hanc
sequebatur. sicut et alia multa decerpsimus. Posuitq ds̃

Expanded text:
ac vagus per orbem quacunque dispersus est, timens ne ipsa etiam temac vagus per orbem quacunque dispersus est, timens ne ipsa etiam temporali vita privetur, et quasi dicit cum Caïn: Omnis igitur qui invenerit me, occidet me. Sed quid ei respondit Deus? Nequaquam ita fiet, sed omnis qui occiderit Cain septem vindictas exsolvet, id est, non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum. Quicunque enim eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaea, satis appareat fidelibus Christianis quam subjectionem meruerint, qui superbo regno Dominum interfecerunt. Hujus expositionem sententiae propterea juxta antiquam translationem posuimus, quia de opusculis S. Augustini qui hanc sequebatur, sicut et alia multa decerpsimus. Posuitque Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iudei siuis ꝑsecutionibus agendo. ut amplius indm̃ ꝓficeret.
sepe etiam in multos ad mortem usq seuiendo. s ipsifidei et
preciose mortis.eorum fructum uidere non meruerunt. Qd̃
respondit dño cam. maiorẽ iniquitas mea. quã ut ueniam
merear. Ecce eicis me hodie afacie terre. et afacie tua abscon¬
dar: et ero uagus et ꝓfugus interrã. Patet de iudeorum po¬
pło luce clarius. quia maior ẽ iniquitas qua filium dei occi¬
dit: quam ut ueniam mereatur. Et ideo quicumq ex eo ue¬
niam penitentes accipiunt: hi ꝓfecto transmeritum suum
diuine grẽ pietatis saluantur: Patet quia eiectus ẽ afacie t̃ri.
idẽ asorte sc̃e eccłe. et absconsus a facie diuine contemplations.
qđ sibi ipse portẽdebat. quando faciem xp̃i inpassione uela¬
uit. quod illi etiam cȩlestia signa portẽdebant. quando eo eru¬
cifixo. solradios sue lucis abscondit. Perditoq regno ꝓfugie

Expanded text:
Judaei, suis persecutionibus agendo ut amplius in Deum proficeret: Judaei, suis persecutionibus agendo ut amplius in Deum proficeret: saepe etiam in multos ad mortem usque saeviendo, sed ipsi fidei et pretiosae mortis eorum fructum videre non meruerunt. Quod autem respondit Domino Caïn Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra: patet de Judaeorum populo luce clarius, quia major est iniquitas qua Filium Dei occidit, quam ut veniam mereatur; et ideo quicunque ex eo veniam poenitentes accipiunt, hi profecto trans meritum suum divinae gratia pietatis salvantur. Patet quia ejectus est a facie terrae, id est, a sorte sanctae Ecclesiae, et absconsus a facie divinae contemplationis; quod sibi ipse protendebat, quando faciem Christi in passione velavit, quod illi etiam coelestia signa protendebant, quando eo crucifixo sol radios suae lucis abscondit, perditoque regno profugus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑterram. que aꝑuit os suum: et suscepit sanguinẽ frĩs tu
de manu tua: Terram: dicit eccłam. Ipsa enim non alia. a¬
sanguinem.xp̃i: qui effusus ẽma rubus popłi iudeorum.
Suꝑhanc maledictus ẽ popłs idem: quianimirũ hec quan
dartius amori sui conditoris inheret: tanto grauius ini¬
micam eigentem maledictam esse intelligit: quam uis se ipsa
adhuc suꝑbiens specialiter benedictam głetur: Cum oꝑatus
fueris eam: non dabit tibi fructus suos. Oꝑatus ẽ popłsi
carne salutem nr̃am. crucifigendo eum quimortuus ẽ ꝓpter
delicta nr̃a. Nec ei dedit eadem terra fructus suos: quia non
iustificatus ẽ fide resurrectionis eius. qui resurrexit ꝓpter
iustificationem nrãm. Unde necresurgens eis aquibus era
crucifixus amortuis apparuit. tanquam cam oꝑanti terrai.
ut granum illud seminaretur: non ostendens eadem terra
fructum uirtutis sue: s eam terram quȩ ẽ eccł̃a oꝑati sunt

Expanded text:
super terram, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui super terram, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua. Terram dicit Ecclesiam: ipsa enim, non alia, asanguinem Christi qui effusus est manibus populi Judaeorum. Super hanc maledictus est populus idem: quia nimirum haec quanto arctius amori sui Conditoris inhaeret, tanto gravius inimicam ei gentem maledictam esse intelligit, quamvis seipsam, adhuc superbiens specialiter benedictam glorietur. Cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus suos. Operatus est populus carne salutem nostram, crucifigendo eum qui mortuus est propter delicta nostra, nec ei dedit eadem terra fructus suos, quia non justificatus est fide resurrectionis ejus qui resurrexit propter justificationem nostram: unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Caïn operanti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra fructum virtutis suae. Sed eam terram quae est Ecclesia operati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
scire dicunt. Essent aut̃ ipsi quod ammodo xp̃i custodes.
sixp̃ianam fidem susciꝑe et custodire uoluissent. Nam qui
eustodit. incorde suo. xp̃m. non dicit qđ eam. neseire se fratrẽ
suum nec eius eẽ custodem. Dixit ds̃ ad cam. quid fecisti: Uox
sanguinis frĩs tui: clamat adme de terra. Sic arguit inscri¬
pturis scĩs uox diuina iudeos. Habet enim̃ magnam uocẽ
xp̃i sanguis interra: cumi eo accepto. ab omĩbus gentibus
respondetur. amen. Hec ẽ dara uox sanguinis: quam sangͥs
ipse ex primit exore fidelium. eodem sanguine redẽptorum.
equo bene fidelibus. dicit apls. Accessistis ad testame nti no¬
ii mediatorem sħm. et sangius sparsionẽ. melius loquen¬
tem. quam abel Melius quippe loquitur sanguis xp̃i. quã
abel: quia nimirum ille incondempnationẽ fratricide cla¬
mabat ad dnm̃: hic aut̃ in saluationem xp̃i fratrũ fidelium.
uocemsuam tollit adcelum. Nunc igitur maledictus eris

Expanded text:
scire dicunt. Essent autem ipsi quodammodo Christi custodes, scire dicunt. Essent autem ipsi quodammodo Christi custodes, si Christianam fidem suscipere et custodire voluissent. Nam qui custodit in corde suo Christum, non dicit quod Caïn, nescire se fratrem suum, nec ejus esse custodem. Dixit Deus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos. Habet enim magnam vocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab omnibus gentibus respondetur Amen. Haec est, clara vox sanguinis quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemptorum de quo bene fidelibus dicit Apostolus: Accessistis ad Testamenti Novi mediatorem Jesum, et sanguinis sparsionem melius loquentem quam Abe . Melius quippe loquitur sanguis Christi quam Abel, quia nimirum ille in condemnationem fratricidae clamabat ad Dominum, hic autem in salvationem Christi fratrum fidelium vocem suam tollit ad coelum. Nunc igitur maledictus eris
Abbreviated transcription (Latin):
uel admoniti nichilominus malignis ꝑsteterint incoeptis.
sufficient᷑ eiugłica ꝓdit historia: Quibus apte conuenit qd̃
decam dicitur: quia conciderit uultus eius. Non enim po¬
terant reuelata faciȩ: głam dni speculari. Perdiderant nã¬
q gaudium illud diuine gr̃ẽ. de quo iusti głantes. aiunt.
Signatum ẽ suꝑ nos lumen uultus tui dnẽ: dedisti leticiam
incorde meo. Eduxit cam fratrẽ suum foras: et occidit in
agro. Eduxit popłs uidaieus dnm̃ foras de ciuitate sila
ilirłm: et erueifixit in loco caluariȩ. Quo utriusq loco passionis.
admonemur typicȩ. ut exeamus adnm̃ extra castra. impro¬
ꝑium eius portantes. Idẽ relieto mundi consortio ac societate
prauorum̃. libente abiecta queq scłi. ꝓpatriȩ celestis amore
toleremus. Interrogante dño cain ubi esset abelfrat̾ euis: ne¬
scire se respondit: nec eius eẽ custodem. Hactenus iudei int̾¬

Expanded text:
vel admoniti nihilominus malignis perstiterint in coeptis, vel admoniti nihilominus malignis perstiterint in coeptis, sufficienter evangelica prodit historia, quibus apte convenit quod de Caïn dicitur, quia conciderit vultus ejus: non enim poterant revelata facie gloriam Domini speculari. Perdiderant namque gaudium illud divinae gratiae, de quo justi gloriantes aiunt: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . Eduxit Cain fratrem suum foras, et occidit in agro. Eduxit populus Judaïcus Dominum foras de civitate sua Hierusalem, et crucifixit in loco Calvariae; quo utriusque loco passionis admonemur typice ut exeamus ad Dominum extra castra, improperium ejus portantes, id est, relicto mundi consortio ac societate pravorum, libenter abjecta quaeque saeculi pro patriae coelestis amore toleremus. Interrogante Domino Caïn ubi esset Abel frater ejus, nescire se respondit, nec ejus esse custodem. Hactenus Judaei inte
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis: offert illi uota eorum. oꝑ a udelicet bona. et pins¬
dinem internȩ dilectionis. Hȩc sunt enim primogenita
gregis eius: et adipes eorum. Respicit dns ad abel. dicens
Hic ẽ filius ms̃ dilectus: in quo michi complacui: Respicit
et ad numera eius: quia uitam electoꝵ quam offert illi
gratanter. ds̃ pater accipit. Et quasi ꝑignem decelo ho¬
stiam eius incendit: quia eos qui sese ꝓ dño mortificare
curauerint: ipse uirtute sui sp̃e. quo amplius incelestibus
igneseant: imino toti celestes efficiantur. inflamiat. Ad
cam uero et admunera eius non respicit: qui a redargu¬
ens carnalia iuideorum oꝑa. dicit ꝑ ꝓpħam. Quo michi mul¬
titudinẽ uictimarũ ur̃arum dicit dñs: Plenus sum ho¬
locausta arietum. et adipẽ pinguium: et sanguinẽ tau¬
roꝵ et hyrcoꝵ. et uituloꝵ. nolui. Et paulopost. Manus e
etatem: nec redargiitus ad nõ. aconcepto ꝑ inuidiam ꝑ in¬

Expanded text:
nitatis offert illi vota eorum, opera videlicet bona, et pingnitatis offert illi vota eorum, opera videlicet bona, et pinguedinem internae dilectionis. Haec sunt enim primogenita gregis ejus et adipes eorum. Respicit Dominus ad Abel dicens: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui . Respicit et ad munera ejus, quia vitam electorum quam offert illi gratanter, Deus Pater accipit, et quasi per ignem de coelo hostiam ejus incendit, quia eos qui se pro Domino mortificare curaverint, ipse virtute sui spiritus, quo amplius in coelestibus ignescant, imo toti coelestes efficiantur, inflammat. Ad Cain vero et ad munera ejus non respicit, quia redarguens carnalia Judaeorum opera dicit per prophetam: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum? dicit Dominus: Plenus sum, holocausta arietum et adipem pinguium et sanguinem taurorum et hircorum et vitulorum nolui . Et paulo post: Manus enetatem, nec redargutus a Domino a concepto per in
Abbreviated transcription (Latin):
uideorum possessio deiꝰ. sicut ipse ad moysen Filius inquit m̃s
ouium. Et dñs ait. Ego sum pastor bonus. Cam aut̃ agrioola:
uia popłs iudeorum terrenis ac temporalibus negotiis in¬
sistebat: uel hec iudelicet sola querens. uelhorum intuitu dño
seruiens: ut pote carnaliter intelligens ea que illi ꝓphetȩ
mystice decelesti ꝓmissione loquebantur: dicentes. Siuolue
enim cam defructibus terre munera dnõ: Quia popłs ille ꝑ
bona oꝑa que t̾rene retributionis grã sectabatur: dñmse
placare putabat. el certe defructibus terre munera obtulit:
cum se popłs idem ꝑ terrenam circumcisionẽ terenum sabba¬
tum. terrenum azima. terrenum pascha iustific aricredens:
iusticiam fidei que inxp̃o ẽ acciꝑe dĩspexit. Abel quoq ob¬
ulit deprimogenitis gregis sui. et adipibus eoꝵ. Quia dñs¬
interpellans patrem proscĩs sedm formam: assumpte huma¬

Expanded text:
Judaeorum possessio Dei, sicut ipse ad Mosen, Filius, inquit, mJudaeorum possessio Dei, sicut ipse ad Mosen, Filius, inquit, movium, et Dominus ait: Ego sum pastor bonus . Cain autem agricola, quia populus Judaeorum terrenis ac temporalibus negotiis insistebat, vel haec videlicet sola quaerens, vel horum intuitu Domino serviens, ut pote carnaliter intelligens ea quae illi prophetae mystice de coelesti promissione loquebantur dicentes: Si voluerenim Cain de fructibus terrae munera Domino. Quia populus ille per bona opera, quae terrenae retributionis gratia sectabatur, Domino se placere putabat. Vel certe de fructibus terrae munera obtulit, cum se populus idem per terrenam circumcisionem, terrenum sabbatum, terrenum azyma, terrenum Pacha, justificari credens, justitiam fidei quae in Christo est accipere despexit. Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui et adipibus eorum. Quia Dominterpellans Patrem pro sanctis, secundum formam assumptae huma
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Plantauerat aut̃ dñs ds̃ paradysum uoluptãtis
aprincipio: quod antiquimter p̃tes ita transtulere: et plas¬
tauit dñs ds paradysum ineden: contra orientem. Unde clatur
intelligi: adouentalem mundi plagam paradysum eẽ condi¬
tum.: Habitauit ergo cam non adorientalem plagam parady¬
si: alio quin ultra hunc mundum habitaret. s mnorientalibus mun¬
dipartibus. quibus inꝓximo ẽ paradysus:. quanuis in accessi¬
bilis et ignotus mortalibus. Cuncta aut̃ que de iusticia uel
martyrio abel et de prauitate ac clampnatione cainiuxta lit¬
uram dicuntur: mnysticȩ dnĩcȩ passioni uel conuersationi
incarne. et ꝑsecutioni ac ꝑdistinetioni iudeorum testimonium
ferunt: Neq enim frustra ipse dñs eisdem iudeis dicit: sicrede¬
retis moysi. erederetis forsitan et michi. Deme enim ille scrip¬
sit. Ergo cainerat primogenitus: abel scds Erat prior popłs

Expanded text:
dicitur: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis dicitur: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio, quod antiqui interpretes ita transtulere: Et plantavit Dominus Deus paradisum in Eden contra orientem: unde datur intelligi ad orientalem mundi plagam paradisum esse conditum. Habitavit ergo Cain, non ad orientalem plagam paradisi, alioquin ultra hunc mundum habitaret, sed in orientalibus mundi partibus, quibus in proximo est paradisus, quamvis inaccessibilis et ignotus mortalibus. Cuncta autem quae de justitia vel martyrio Abel, et de pravitate ac damnatione Cain juxta litteram dicuntur, mystice dominicae passioni velcon versationi in carne et persecutioni ac perditioni Judaeorum testimonium ferunt. Neque enim frustra ipse Dominus eisdem Judaeis dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Ergo Cain erat primogenitus, Abel secundus. Erat prior populus
Abbreviated transcription (Latin):
it. absoluit. Primum namq etus peccatum ẽ: qđ offerens dõ
tum: qđ interfecit. Quintum: qđ ꝓcaciter negauit nescio. Ser¬
tum: qđ se ipsum dampnauit. Maior ẽ iniquitas mea r̃ quã
ut ueniam merear. Septimum: qđ nec clampuatus egit
penitentiam. Posuitq d̾s cainsignum: ut non eum in¬
terficeret omĩs quiinuenisset eum. Ipsum uidelicet signũ
qđd tremens et gemiens uagusq et ꝓfugus semꝑ uiueret.
eadem sua erumpna admonitus. quia non passim aqui¬
bus libet posset occidi: Quicumq aut eum occideret. uel
magnis miseriis ipsum cam liberaret: uel se ipsum hoc
faciens septemplici uindicte manciparet. Egressusq cam
a facie dñi. idẽ apenetralibus illarum edium in quibus
eatenus cumparentibus in labitans sepus illum iuderi
in angłica forma solebat: Habitauit interra ꝓfugus
adorientalem plagam eden. Eden interpretatur uoluptas
siue delicie: quo nomine paradysus designatur. Dequo sup

Expanded text:
it, absolvit. Primum namque ejus peccatum est quod offerens Deo nit, absolvit. Primum namque ejus peccatum est quod offerens Deo ntum, quod interfecit; quintum, quod procaciter negavit: Nescio; sextum, quod se ipsum damnavit: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear; septimum, quod nec damnatus egit poenitentiam. Posuitque Deus Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Ipsum videlicet signum quod tremens et gemens vagusque et profugus semper viveret: eadem sua aerumna admonitus, quia non passim a quibuslibet posset occidi; quicunque autem eum occideret, vel magnis miseriis ipsum Cain liberaret, vel se ipsum hoc faciens septemplici vindictae manciparet Egressusque Cain a facie Domini, id est, a penetralibus illarum aedium in quibus eatenus cum parentibus inhabitans, saepius illum videre in angelica forma solebat. Habitavit in terra profugus ad orientalem plagam Eden. Eden interpretatur voluptas sive deliciae, quo nomine paradisus designatur de quo supra
Abbreviated transcription (Latin):
co. Si ambulauerits inquit exaduerso michi. nec uolueri¬
tis audire met addam plagas urãs septuplum. Et paulo
multipliciter. Et inbonam partem psalmista. Seꝑties indie
laudem dixi tibi. Quod ẽ aliis uerbis dicere. Semꝑ laus eius
more meo. Quod uero antiqui interpres dixerunt. omnis qͥ
occiderit cam septem uindictas ex soluet: hunc habet sensum.
Uiues usq ad septimam generationem: et conscientie tue ig¬
ne torqueberis: ita at quicumq te occiderit. scđm duplicem in¬
telligentiam. aut inseptima generatione. aut magno te liberet
cruciatu. Non quo ipse qui occiderit cam septem ultionibus
subiciendus sit: s quoseptẽ ui. dictas quȩ ineam toto tempo¬
pore cucurrerunt. soluat in int̾fecto occidens eum: qui uite
fuerat derelietus. adpęnam. Nam et septimus ab adam fuit
lamech: a quo occisus ẽẽ ꝑhibetur: cam Et hic eundem cam
ꝑ mortem septem uindictis. quas septemplicit̾ peccans meru¬

Expanded text:
co: Si ambulaveritis, inquit, ex adverso mihi, nec voluerico: Si ambulaveritis, inquit, ex adverso mihi, nec volueritis audire me, addam plagas vestras septuplum . Et pauloeo quod est multipliciter. Et in bonam partem Psalmista: Septies in die laudem dixi tibi , quod est aliis verbis dicere: Semper laus ejus in ore meo . Quod vero antiqui interpretes dixerunt: Omnis qui occiderit Cain septem vindictas exsolvet, hunc habet sensum. Vives usque ad septimam generationem, et conscientiae tuae igne torqueberis: ita ut quicunque te occiderit, secundum duplicem intelligentiam, aut in septima generatione, aut magno te liberet cruciatu: non quo ipse qui occiderit Cain septem ultionibus subjiciendus sit, sed quo septem vindictas, quae in Cain toto tempore cucurrerunt, solvat in interfecto, occidens eum qui vitae fuerat derelictus ad poenam. Nam et septimus ab Adam fuit Lamech a quo occisus esse Cain perhibetur: et hic eumdem Cain per mortem septem vindictis, quas septempliciter peccans meru
Abbreviated transcription (Latin):
tis. siue ex instabilitatẽ uagrac ꝓfugi eum esse intelligit. qui
mereatur interfici: uerum ds nollens eum compendio mor¬
ts finire cruciatus: nec tradens pene qua se ipse dampnaue¬
rat.: Nequaquam inquit ita fieti s: omnis qui occiderit
cam.septuplum punietur. Non ut estimas moueris.
et mortem ꝓremedio accipies:. s uiues pluri mo tempor¬
uel adexemplum ceteroꝵ nesic peccare aude ant: tantũq ab¬
ẽ ut te absquolibet interfici uelim: ut siqui s tȩ interficerit.
septuplum. id ẽ grauissima ultione pumatur: quinec tuȩ dã¬
pnationis acerbitate ad monitus: asanguine effundendo uo¬
luit manus cohibere. Non enim illum debuit homo occidere
hominenꝑ cũi ds uitam peccanti donauerat: uel ad cumulũ
pene ipsius. uel adexemplum cautele. et aliorum correctionis
Solet namq non nunquã scriptura septenario numero ple¬
nitudinẽm eins de qua loquitur rei significare: sicut in leuiti¬

Expanded text:
tis, sive ex instabilitate vagi ac profugi, eum esse intelligit qui tis, sive ex instabilitate vagi ac profugi, eum esse intelligit qui mereatur interfici. Verum Deus nolens eum compendio mortis finire cruciatus, nec tradens poenae qua seipsum damnaverat: Nequaquam, inquit, ita fiet, sed omnis qui occiderit Cain septuplum punietur. Non ut aestimas morieris, et mortem pro remedio accipies, sed vives plurimo tempore ad exemplum caeterorum, ne sic peccare audeant; tantumque abest ut te abs quolibet interfici velim, ut si quis te interfecerit, septuplum, id est, gravissima ultione puniatur, qui nec tuae damnationis acerbitate admonitus, a sanguine effundendo voluit manus cohibere. Non enim illum debuit homo occidere hominem cui Deus vitam peccanti donaverat, vel ad cumulum poenae ipsius, vel ad exemplum cautelae et aliorum correctionis. Solet namque nonnunquam Scriptura septenario numero plenitudinem ejus de qua loquitur rei significare, sicut in Leviti
Abbreviated transcription (Latin):
neq ausus uspiam sedes habere quietas. siue ut aliã trans¬
latio habet. tremens gemensq uiueret suꝑ terrã. At ille
auditapena tante suę maledictionis. noluit ueniam de¬
precari. s peccatis peccata congeminans. tantũ putauit
nefas cui adeo non posset ignosci. Deniq respondit ad dñm.
Maior ẽ iniquitas mea: quam ut ueniam merear: Eece eicis me
hodie a facię tua. et afacie terre abscondar: et ero uagus et
ꝓfugus interra. Eicior inquit a conspectu tuo. et conscien¬
tia sceleris. lucem ipsam ferre non sustinens: abscondar ut
latitem. uel certe eicis me afacie terre. ne uidelicet inulla
terrarum regione: ne inter ullos habitatores enis oibis securus
liberq manere ꝑmittar. Afacie quoq tua abscondar. ne hane
ultra uidere merear. quam usq hodiȩ sepius intuendo ac tuã
uocem aueliendo felicior uiu ebam. Omnis igit᷑ qui inuene¬
nt me occidet me. Dum extremore corporis et furiatremen¬

Expanded text:
neque ausus uspiam sedes habere quietas, sive, ut alia transneque ausus uspiam sedes habere quietas, sive, ut alia translatio habet, tremens gemensque viveret super terram. At ille, audita poena tantae suae maledictionis, noluit veniam deprecari, sed peccatis peccata congeminans, tantum putavit nefas, cui a Deo non posset ignosci. Denique respondit ad Dominum: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie tua, et a facie terrae abscondar, et ero vagus et profugus in terra. Ejicior, inquit, a conspectu tuo, et conscientia sceleris lucem ipsam ferre non sustinens, abscondar ut latitem. Vel certe ejicis me a facie terrae, ne videlicet in ulla terrarum regione, ne inter ullos habitatores ejus orbis securus liberque manere permittar, a facie quoque tua abscondar, ne hanc ultra videre merear, quam usque hodie saepius intuendo, ac tuam vocem audiendo, felicior vivebam. Omnis igitur qui invenerit me, occidet me. Dum ex tremore corporis et furia tremen
Abbreviated transcription (Latin):
tius ineius oꝑe malecdictioni subigitur: Non quidem adõ
ut fructus oꝑanti deneget. s ut laboranti ac desuclanti
suos cultori ꝓferat fructus: et ut labor idem aliquando pos¬
set finiri. ac requies eterna ingredi: carnis etiã morte ad¬
dicitur. quodbeneficii gr̃a factum ne semꝑ ita laboraret
ac doleret soli. qui p̃sentis scłi quam sit erũpnosa uitaꝑ
pendere nesciunt dubitant. Porro cam cum sciret p̃uari¬
cationem suoꝵ dampnationẽq parentum: addidit eius¬
dem noxe preuaricationis quã detraduce traxerat. gra¬
uiorem ꝑfidie liuoris. homicidii. et mendatii reatumn
de merito. et pena plectitur acriore. Primo ut ipse male¬
dictus sit suꝑ terram. quam cruore fratris eatenus mui¬
cdam polluerat: deinde ut interra exercenda suꝑ uacue
de sudaret: nulla suis laboribus frugum copia responden¬
te. Tercio ut meadem terra uagus semꝑ esset et ꝓfugus:

Expanded text:
tius in ejus opere maledictioni subjicitur; non quidem adeo tius in ejus opere maledictioni subjicitur; non quidem adeo ut fructus operanti deneget, sed ut laboranti ac desudanti suos cultori proferat fructus; et ut labor idem aliquando posset finiri, ac requies aeterna ingredi. Carnis etiam morte addicitur: quod beneficii gratia factum, ne semper ita laboraret ac doleret, soli qui praesentis saeculi quam sit aerumnosa vita perpendere nesciunt, dubitant. Porro Cain cum sciret praevaricationem suorum damnationemque parentum, addidit ejusdem noxae praevaricationis, quam de traduce traxerat, graviorem perfidiae, livoris, homicidii et mendacii reatum; unde merito et poena plectitur acriore: primo ut ipse maledictus sit super terram, quam cruore fratris, catenus mundam, polluerat; deinde ut in terra exercenda supervacue desudaret, nulla suis laboribus frugum copia respondente: tertio ut in eadem terra vagus semper esset et profugus,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat iohannes. cumait. Uidi sub altare animas int̃
interra. Clamant enim hec anime scõꝵ. non odio ininucoꝵ
s amore iusticie quam semꝑ esurire ac sitire didicerant. si¬
mul et desiderio recipiende sue carnis: ut quam ꝓ dño in mor¬
tem dederant: in hac immortali atq incorruptibili dño ad¬
stare mereantur. Magna aut̃ ẽ uox clamoris eorum: mag¬
num ẽ desiderium iusticie Clamante uero addnm̃ sanguine
scorum. idẽ iustam ultionem sue iniuiste necis expetente. qͥd
de ꝑsecutoribus eoꝵ agatur. subsequent̃ ostenditur dicen
teclnõ ad cam. Nunc igitur maledictus eris suꝑ terram:
que aꝑuit os suum. et suscepit sanguinem frĩs tui de manu
tua. sum oꝑatus fueris cam: non dabit tibi fructus suos.
Uagus et ꝓfugus eris. suꝑ terram. Iuxta mensuram peccantium
iustus iudex: et mensuram ponit undicte. Adam namq ue¬
titum comedens. nequaquam ipse maledicitur. s terra po¬

Expanded text:
manifestat Joannes cum ait: Vidi sub altare animas intermanifestat Joannes cum ait: Vidi sub altare animas interin terra ? Clamant enim haec animae sanctorum non odio inimicorum, sed amore justitiae, quam semper esurire ac sitire didicerunt, simul et desiderio recipiendae suae carnis, ut quam pro Domino in mortem dederant, in hac immortali atque incorruptibili Domino astare mereantur. Magna autem est vox clamoris eorum, magnum est desiderium justitiae. Clamante vero ad Dominum sanguine sanctorum, id est justam ultionem suae, injustae necis expetente, quid de persecutoribus eorum agatur, subsequenter ostenditur, dicente Domino ad Cain: Nunc igitur maledictus eris super terram quae aperuit os suum, tua: cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus suos: vagus et profugus eris super terram. Juxta mensuram peccantium justus judex et mensuram ponit vindictae: Adam namque vetitum comedens nequaquam ipse maledicitur, sed terra po
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu interni arbitris precios.a existit et clara: iustę
postulans. ut et hii qui insua simplicitate sunt. iniuste ꝑemy¬
ti coronentur. et illi qui eos in iuste ꝑsequendo trucidauere.
dampnentur. Eorum ergo sanguis oceisorum clamat ad dñm:
quorum et uita ante mortem clamasse ꝓbatur ad illum. qui
dicere solent. Clamaui intoto corde meo exaudime dnẽ: iusti¬
ficationes tuas requiram. Ille enim ad dnm corde clamat.
qui magna postulat: qui cȩlestia precatur: qui eterna
sꝑat: quinon głam huius scłi abillo: s iustificationum eius
custodiam requirit. Qui iudelicet clamor unde incordibus
iustorum nascatur: docet apłs dicens. Oisit d̾s sp̃m filii sui
incorda nr̃a clamantẽ abba pater. Clamantẽ namq incor¬
dibus nr̃is ad patrem dicit sp̃m: quia nimirum ip̃se hec
adelamandum cum impleuerit. accendit. Hune clamorem
pie deuotionis et animas martyrum post mortẽ habere.

Expanded text:
in conspectu interni arbitri pretiosa existit et clara, juste in conspectu interni arbitri pretiosa existit et clara, juste postulans ut et hi qui in sua simplicitate sunt injuste perempti, coronentur; et illi qui eos injuste persequendo trucidavere, damnentur. Eorum ergo sanguis occisorum clamat ad Dominum, quorum et vita ante mortem clamasse probatur ad illum, qui dicere solent: Clamavi in toto corde meo, exaudi me, Domine, justificationes tuas requiram . Ille enim ad Dominum corde clamat, qui magna postulat, qui coelestia precatur, qui aeterna sperat, qui non gloriam hujus saeculi ab illo, sed justificationum ejus custodiam requirit. Qui videlicet clamor unde in cordibus justorum nascatur docet Apostolus dicens: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem abba Pater ; clamantem namque in cordibus nostris ad Patrem dicit Spiritum, quia nimirum ipse haec ad clamandum cum impleverit accendit. Hunc clamorem piae devotionis et animas martyrum post mortem habere
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad cam. Ubi ẽ abel frater tuus: Non tanquã ignarus
eum a quo discat interrogat: s tamquam udex reum quẽ
puniat. Qui respondit. nescio. Num custos frĩs mei sum:
S tulta. pariter et suꝑba responsio. Stulta. cum illum falli posse
putabat. qui conscientiam suam peceatis et ante patratum
scelus fratricidii uelut occultorum cognitor arguebat. Suꝑba:
cum inmodũ serui ꝑuicacis custodem frĩs se esse negabat:
habere. et eum ab ingruentibus aduersis tutari quasi maior
debuerat. Nixitq adeum. Quid fecisti: Nox sanguinis frĩs
tui clamat adme de terra. Magnam uocem habet sanguis
non solum abel: s et omnium interfectorum ꝓ dño. Yox est
enim sanguinis corum ipsa fidei constantia. ipse feruor
caritatis:. ꝑ quem patiꝓ dño meruere. Ipse clamat ad dnñ
de terra: quia etiam si in abditis terre finibus sicut abel
fuerint ab impuis interempti: causa tamen ipsa mortis eoꝵ

Expanded text:
Dominus ad Cain: Ubi est Abel frater tuus? Non tanquam ignarus Dominus ad Cain: Ubi est Abel frater tuus? Non tanquam ignarus eum à quo discat interrogat, sed tanquam judex reum quem puniat. Qui respondit: Nescio. Num custos fratris mei sum? Stulta pariter et superba responsio; stulta, cum illum falli posse putabat, qui conscientiam suam peccantis et ante patratum scelus fratricidii velut occultorum cognitor arguebat; superba, cum in modum servi pervicacis custodem fratris se esse negabat, habere, et eum ab ingruentibus adversis tutari quasi major debuerat. Dixitque ad eum: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Magnam vocem habet sanguis, non solum Abel, sed et omnium interfectorum pro Domino: vox est enim sanguinis eorum ipsa fidei constantia, ipse fervor charitatis, per quem pati pro Domino meruere. Ipse clamat ad Dominum de terra: quia etiamsi in abditis terrae sinibus sicut Abel fuerint ab impiis interempti, causa tamen ipsa mortis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
primis hominibus ꝑcreaturam subiectam. uelut eorum
socius forma congrua loquebatur. Uerum quia ille non
intus. s foris ẽ admonitus: nichilominus deliberatum
scelus innec ando fr̃e etiam post uerbum diuine ammoni¬
tionis uel correptionis impleuit: Sequit᷑ enĩ. Opxitq
cam ad abel fratrem suum. Egrediamur in agrum. Cumq eẽne
magro: consurrexit cam aduersus abel fratrem suum. et in¬
terfecit eum. Et hic ꝑfidia cami. simul et innocentia demonstra¬
tur abel. Innocentia quidem abel. in eo qđ maiorem frẽm.si
erga se hostili odio accensum simpliciter qđ iubebatur ut
fratrem fr̃ secutus ẽ. Perfidia uero cam in eo. qđ occisurus
fratrẽ foras ducit: quasi in loco secretiori diuinam possit
declinare presentiam: non recogitans neq intelligens. qr
qui occulta cordis sui que redarguit nouerat: etiam quo
ipse se cederet quod ue in abdito posset intueri. Et ait

Expanded text:
primis hominibus per creaturam subjectam velut eorum primis hominibus per creaturam subjectam velut eorum socius forma congrua loquebatur. Verum quia ille non intus, sed foris est admonitus, nihilominus deliberatum scelus in necando fratre etiam post verbum divinae admonitionis vel correptionis implevit; sequitur enim. Dixitque Cain ad Abel fratrem suum: Egrediamur in agrum: cumque essent in agro, consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum, et interfecit eum. Et hic perfidia Cain simul et innocentia demonstratur Abel: innocentia quidem Abel, in eo quod majorem fratrem, sed erga se hostili odio accensum simpliciter quo jubebatur ut fratrem frater secutus est; perfidia vero Cain, in eo quod occisurus fratrem foras ducit, quasi in loco secretiori divinam possit declinare praesentiam: non recogitans, neque intelligens quia qui occulta cordis sui quae redarguit noverat, etiam quo ipse secederet quidve in abdito gereret posset intueri. Et ait