comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anima quidẽ pot̾ animã ꝓcreare: Licet
concretionẽ carnis ñ dubitemꝰ humano
semine coalescere: ita de utͣq substantia
id. ÷ carnis et animȩ. q̃ cui ascribat᷑ auc¬
tori. apło manifestiꝰ distingente:

Expanded text:
animam quidem potest anima procreare, licet concretionem carnis non dubitemus humano semine coalescere, ita de utraque substantia, id est, carnis et animae, quae cui ascribatur auctori, Apostolo manifestius distinguente.
Abbreviated transcription (Latin):
rans: Cũ enĩ nimia lassitudine facigat᷑ fr̃
requiescere iã finẽ q oꝑi uellet impouere
instigatione sp̃e illiꝰ aninat᷑: itĩ resum̾e
malleũ. nec desinere ab incepti oꝑis inten¬
tione urgebat᷑: ita ut isdẽ eiꝰ incitanientis
iufatigabilit̾ sustentatꝰ. tanti laboris ñ
sentiret in uiriã: Tandẽ gͥ senex tã dira
demonis luc̾ifi catione ꝑmotꝰ. ad cellã
contra istud durisfimũ saxũ uyx q illucd
potuimꝰ aliqñ ẽterere: ad hȩc senex. Bene
dixisti potumꝰ: Nion enĩ solus eras eũ illuo
cederes: s fuit aliꝰ tecũ quẽ ñ uidisti qͥ t
in hoc oꝑe ñ tã adiutor ꝗͣ uiolentꝰ impul
sor astabat: Et iccirco morbũ ambitꝰ scłarĩ
nt̃is mentib ñ ineẽ. ñ utiq eoꝵ tantũ ne¬
gocioꝵ abstinentia compbabit. q̃ etiãsi ue¬
limꝰ expetere. uł explere ñ possumn: neq llaꝵ
spũales uiros ꝗͣ ap̃ scłi homines nocabiles

Expanded text:
rans. cum enim nimia lassitudine fatigatus frater rans. cum enim nimia lassitudine fatigatus frater requiescere iam finemque operi uoluisset inponere, instigatione spiritus illius animatus iterum resumere malleum nec desinere ab intentione coepti operis urguebatur, ita ut isdem eius incitamentis infatigabiliter sustentatus tanti laboris non sentiret iniuriam. tandem igitur senex tam dira daemonis ludificatione permotus ad cellam contra istud durissimum saxum uixque illud potuimus aliquando conterere. ad haec senex: bene dixisti Cpotuimus\'. non enim solus eras, cum illud caederes, sed fuit alius tecum quem non uidisti, qui tibi in hsor astabat. Et idcirco morbum ambitus saecularis nostris mentibus non inesse, non utique eorum tantum negotiorum abstinentia comprobabit, quae, etiamsi velimus, expetere vel explere non possumus; neque illarum spirituales viros quam apud saeculi homines notabiles
Abbreviated transcription (Latin):
habitudo cellularũ: ambicione scłari atq:
amplitudine delectati. qͣtuor seii qͥna
cellas ⁊ has casdẽ exquisiti ornat᷑ & capa¬
tiores ꝗͣ usis desidãt exstruan᷑ pͥassiones
libidinis mundiaus. u qͥb possumꝰ p̃ferenteᷤ¬
d̾ ñ sine instinctu demonũ fierima ꝑuidie¬
nifestissima nos exꝑimenta docuerunt:
Nam quidã ꝓbatissimꝰ semoꝵ eũ transiret
uyxta cellã euiꝰdã fr̃is hac animi qua chxi¬
mus egritudine laborantis: ut poce qui in
extruends reꝑandisq. suꝑflus inquietꝰ coti¬
dianis distensionib desudaret e eminꝰ con¬
spexiset eũ gͣui malleo saxũ durissimũ con¬
terentẽ ui dissetq ethiopẽ quendã astantẽ
illi. & una cũ eodẽ ictus mallei iunctis con¬
sertis q manib ilidentẽ. eũ q ad oꝑis auꝰ
instantiã ignitis facib instigantẽ : diutis¬
sime substicit: uł impsionẽ dirissimi de¬
monis uł fraudẽ tante illusionis adii¬

Expanded text:
sufficiat cellularum, ambitione saeculari atque sufficiat cellularum, ambitione saeculari atque amplitudine delectati quattuor seu quinque cellas et has easdem exquisiti ornatus et capaciores quam usus desiderat extruamus, passionem libidinis mundialis in quibus possumus praeferenten sine instinctu daemonum fieri manifestissima nos experimenta docuerunt. nam quidam probatissimus seniorum cum transiret iuxta cellam cuiusdam fratris hac animi qua diximus aegritudine laborantis, utpote qui in extruendis reparandisque superfluis inquietus cotidianis distentionibus desudaret, et eminus conspexisset eum graui malleo saxum durissimum conterentem uidissetque Aethiopem quendam adstantem illi 6t una cum eodem ictus mallei iunctis consertisque manibus inlidentem eumque ad operis illius instantiam ignitis facibus instigantem, diutissime substitit uel inpressionem dirissimi daemonis uel fraudem tantae inlusionis admi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sodomoꝵ uitis eoꝵ: & sarm̃tũ eoꝵ
ex gomora: Lus ⁊̃ fructũ uicis istiꝰ atq sar¬
menti germ̃ agnoscere: Liua eoꝵ uua felł¬
rimꝰ eunctis uiciis expurgati: & ab omiũ pas¬
sionũ crapula sobii: absq ebrietate uini
epularũq om̃iũ affluentia. erit cor nr̃m
ebrietate & crapula magis noxia p̃gͣuatũ:
Naniqr scłares curȩ etiã in nos qui in nullis
actib mundi istiꝰ adniscem᷑. cadere ñnũꝗͣ
possint. manifesta racione monstrat᷑:
scdm̃ regłam senioꝵ qui qͥcquid necessi¬
tatẽ uictus cotidiam ⁊ ineuitabilẽ usũ
carnis excedit: ad scł̃arẽ definierunt curã
& sollicitudinẽ ꝑtinere Ut u̾bi gr̃a. Si
cũ possit oꝑatio uniꝰ solidi necessitatẽ nr̃i
corꝑis expedire. ad dii oꝵ uł tͥũ solidoꝵ
adquisitionẽ nosmecipsos ꝓpensiꝰ uelimꝰ
oꝑe ac labore distendere: E cũ duarũ
sufficiat uelam̃ tunicarũ. ad usũ scilicet
noctis ac diei: tͥũ aut quatuor fieri dñi

Expanded text:
inquit, Sodomorum uitis eorum et sarmenta eorum ei Gomorra. uis etiam frnctum nitis istius atque sarmenti germen agnoscere ? uua eorum uua fellrimus cunctis vitiis expurgati, et ab omnium passionum crapula sobrii, absque ebrietate vini epularumque omnium affluentia, erit cor nostrum ebrietate et crapula magis noxia praegravatum. Nam quia saeculares curae etiam in nos, qui nullis actibus mundi istius admiscemur, cadere nonnumquam possint, manifesta ratione monstratur secundum regulam seniorum, qui quidquid necessitatem uictus cotidiani et ineuitabilem usum carnis excedit, ad saecularem definierunt curam et sollicitudinem pertinere: ut uerbi gratia si, cum possit operatio unius solidi necessitatem nostri corporis expedire, ad duorum uel trium solidorum adquisitionem nosmet ipsos propensiore uelimus opere ac labore distendere, et cum duarum uelamen sufficiat tunicarum ad usum scilicet noctis ac diei, trium uel quattuor fieri domini
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis ac labore contenti. Et quoꝵ usq eosce-¬
lera suꝑcreuerunt: ut expiari mundꝰ
alias nisi diluuii inundatione ñ posset:
Ita gͦ filiis seth libidinis instigatione tͣns¬
gressis illud mandatũ. qd̾ ab exordio mun
di naturali instinctu diutissime fuerat
custoditũ: necc̃e fuit ꝑ litterã legis pꝰ¬
ea reparari filiã tuã ñ dabis filio eiꝰ ux¬
orc̃. nec de filiab coꝵ accipies filio tuo: qͥa
seducent corda ur̃a. ut discedatis ã dõ ur̃o.
& sequamini dõs earũ ac seruiatis eiꝰ. Germarꝰ
erito potuisset ilł ex hac p̾sup¬
tione coniugir cͥmen tͣnsgͥssionis as¬
scribi: si data fiuisset ilł ista p̃ceptio: At cũ
ẽiuinctionis istiꝰ obseruantia necdũ fuis¬
set aliqͣ constitutione p̃fixa: quẽ ad modũ
quȩ nullo fuerat int̾dicta mandatoꝰ
Lex enĩ ñ p̃t̾ita solet cͥimna s fut᷑a dãpnare.

Expanded text:
operis ac labore contenti, et quorum usque eo sceoperis ac labore contenti, et quorum usque eo scelera supercreuerant, ut expiari mundus alias nisi diluuii inundatione non posset. ita ergo filiis Seth libidinis instigatione transgressis illud mandatum, quod ab exordio mundi huius naturali instinctu diutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: filiam tuam non dabis filio eius uxorem nec de filiabus eorum accipies filio tuo, quia seducent corda uestra, ut discedatis a deo uestro etsequamini deos earum ac seruiatis eis. GERMANVS : Merito potuisset illis ex hac praesumptione coniugii crimen transgressionis adscribi, si data fuisset eis ista praeceptio. at cum seiunctionis istius obseruantia necdum aliqua fuisset constitutione praefixa, quemadmodum quae nullo fuerat interdicta mandato? lex enim non praeterita solet crimina, sed futura damnare.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq antiquȩ tͣditiones fert̃. cham̃ filiꝰ
noȩ qui suꝑsticionib istis & sacͥlegis ac ꝓ¬
phanss erat artib institutꝰ. sciens nullio
ferre in quã erat una cũ patre iusto
phana conmenta diu̾soꝵ metalloꝵ la¬
minis quȩ scilicet aquarũ corrũpi uiun¬
datione ñ possent: durissimis lapidib
ac ꝑpetuȩ nequitiȩ seminariũ tͣnsmisit
in posteros. Hac gͥ racione illa uulgi opi¬
nio qua credunt angłos uł maleficia uł
diu̾sas artes hominib tͣdidisse. in ueritate
completa ÷. De ilł gͦ quẽ admodũ diximꝰ
filiis sech. & filiab chain nequiores filii
pereati sunt. qui fuert̃ robustissimi ue¬
natores. uiolentissum ac truculentissimi
uiri: qui ꝓ enormitate corpoꝵ uel cru¬
delitatis atq malitiȩ gigantes muncupat
sunt: hii namq finitimos depopulari ac
rapinas int̾ homines pͥmi exercere ceꝑim̃:
p̃da pociꝰ exigentes uitã suã. quã sudore

Expanded text:
itaque antiquae traditiones ferunt, Cham filius itaque antiquae traditiones ferunt, Cham filius Noê, qui superstitionibus istis et sacrilegis ac profanis erat artibus institutus, sciens nullum m prorsus inferre, in qua erat una cum patre iusto rofana conmenta diuersorum metallorum lamminis, quae scilicet aquarum conrampi inundatione non possent, et durissimis lapidibus ac perpetuae nequitiae seminarium transmisit in posteros. hac itaque ratione illa uulgi opinio, qua credunt angelos uel maleficia uel diuersas artes hominibus tradidisse, in ueritate conpleta est. de illis ergo quemadmodum diximus filiis Seth et filiabus Cain nequiores filii procreati sunt,, qui fuerunt robustissimi uenatores, uioleatissimi ac traculentissimi uiri, qui pro inormitate corporum uel crudelitatis atque malitiae gigantes nuncupati sunt. hi namque finitimos popnlari ac rapinas inter homines primi exercere coeperunt, praeda potius exigentes uitam suam quam sudore
Abbreviated transcription (Latin):
sunt abscondita & in ꝓ̃ptu cognous hane
gͦ scientiã om̃iũ naturarũ ꝑ successiones
generationũ sem̃ sech pat̾na tͣditione
suscipiens: donec diusũ ã sacͥlega ꝓpa¬
gine ꝑdurauit. quẽad modũ sc̃e ꝑceꝑat.
ita eiã uł ad dĩ cultũ uł ad utilitatẽ
uite conimunis exercuit: Cũ uͦ impie
generationi fuisset admixtũ. ad res ꝓpha¬
nas et noxias quȩ pie didicerat instinc
tu qͦ demonĩ diriuauit. curiosasq ex
ca maleficioꝵ artes atq p̾stigia ac magi¬
cas suꝑstitiones audacter instiͥtuit. docens
posteros suos ut sacͦ illo cultu diuini no¬
minis derelicto. uł elem̃ta hȩc uł ignẽ
uł aerios demones uenerarent᷑ et colent:
hec igit᷑ ꝗͣ diximus curiosarũ rerũ noticia
qͥmͦ in diluuio ñ p̾ternt. ac suꝑuenien¬
tib scłis innotuerit. licet heͦcͤ minime
absolutio ꝓposite questionis exposcat:
tam̃ qr nos occasio huiꝰ expositionis admo¬
nuit ꝑstringendũ b̾uit̾ puto: Quantũ

Expanded text:
gnoui. hanc ergo scientiam omnium naturarum per successiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, donec diuisum a sacrilega propagine perdurauit, quemadmodum sancte perceperat, ita etiam uel ad dei cultum uel ad utilitatem uitae communis exercuit. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoque daemonum deriuauit curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa haec uel ignem uel aerios daemonas uenerarentur et colerent. haec igitur quam diximus curiosarum rerum notitia quomodo in diluuio non perierit ac superuenientibus saeculis innotuerit, licet hoc minime absolutio propositae quaestionis exposcat, tamen, quia nos occasio huius expositionis admonuit, praestringendum breuiter puto. quantum
Abbreviated transcription (Latin):
illa eos ingenita scitate ac simplicitate
pat̾na ꝓtinꝰ corruperunt: Ad quos satĩ
congrue directũ ẽ illud eloquiũ: Ego dixi
cduĩ estis. & filii excelsi om̃s. Uos aut̃ sic̃
homines moriemini: & sic̃ unꝰ de pͥncipib
cadetis: Quiq ab illa uera phisice pbilo¬
sophiȩ disciplina traclita sibi ã maiorib
excidunt: quã pͥmꝰ homo ille qui uni¬
uersarũ naturarũ insticutiones e uesti¬
gio subsecutꝰ est. potuit eudent̾ atting̾ẽ:
suis q posteris certa ratione tͣnsmnittere:
quippe qui mundi ipsuis infantiã ad¬
huc tenerã. & quodãmͦ palpitantẽ ru¬
dem q conspexerat. et in quẽ ñ tanta
fuit ñ solũ sapientiȩ plenitudo. s etiã
gr̃a ꝓphetiȩ diuina illa insufflacione
tͣusfusa. ut uniu̾sis animantib nomina.
rudis adhuc mundi huiꝰ habitator im¬
poneret. ac ñ solũ omigenos bestiarũ atq
serpentiũ furores uiresq discerneret. s

Expanded text:
illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad quos satis congrue directum est illud eloquium: ego dixi: dii estis, et filii excelsis omnes. uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quique ab illa uera physicae philosophiae disciplina tradita sibi a maioribus exciderunt, quam primus homo ille, qui uniuersarum naturarum institutionem e uestigio subsecutus est, potuit euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc teneram et quodammodo palpitantem rudemque conspexerat et in quem tanta fuit non solum sapientiae plenitudo, sed etiam gratia prophetiae diuina illa insuffiatione transfusa, ut uniuersis animantibus nomina rudis adhuc mundi huius habitator inponeret ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentum furores uirusque discerneret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Matusabel gñ lamech. Lamech gñ aiel. et
iubal: Itaq generatio illa q̃ de sech iust
ꝓpagine descendebat suȩ lince iugit̾ cog¬
nationiq ꝑmixta. in patrũ atq ac taui
sc̾itate longa etate durauit: nequaꝗͣ sei¬
licet sacͥlegiis ac malitia nequisimȩ ꝓlis
infecta. quȩ in semet impictatis germens
uelut auita tͣditione retinebat insertũ:
Donec gͦ ꝑseuerauit int̾ illas generationes
eoꝵ ista discretio. semen illud sech utpote
de optima radice ꝓcedens ꝓ nũto scĩta¬
tis. angłi dĩ. siue ut diu̾sa exemplaria
continent. filii dei uocati sunt: Et econ¬
trario illi ꝓpt̾ impietatẽ uł suã. uł patrũ
suoꝵ. & oꝑa terrena: filii hominũ nun-¬
cupant᷑: Cũ cẽt gͦ int̾ ipsos usq ad tẽpꝰ
illud hec utilis scã q diuisio: uidentes pꝰ
hȩc filii seth qui dĩ filii erant. filias eoꝵ
qui de chaim ꝓgenie nascebant᷑. desicdłio
pulcritudinis earũ succensi. acceꝑunt si
rentũ suoꝵ nequitias infundentes: ab

Expanded text:
Mathusalam genuit Lamec, Lamec genuit lobel et Iubal. itaque illa generatio quae de Seth iusti propagine descendebat suae lineae iugiter agnationique permixta in patrum atque ataui sanctitate longa aetate durauit, nequaquam scilicet sacrilegiis. ao malitia nequissimae prolis infecta, quae in semet inpietatis germen uelut auita traditione retinebat insertum. donec ergo perseuerauit inter illos generationis eorum ista discretio, semen illud Seth, utpote de optima radice procedens, pro merito sanctitatis angeli dei siue ut diuersa exemplaria continent . filii dei uocati sunt, et e contrario illi propter inpietatem uel suam uel patrum suorum et opera terrena filii hominum i nuncupantur. cum esset ergo inter ipsos usque ad illud tempus haec utilis sanctaque diuisio, uidentes post haec filii Seth qui dei filii erant filias eorum qui de Cain progenie nascebantur desiderio pulchritudinis earum succensi acceperunt de rentum suorum nequitias infundentes ab
Abbreviated transcription (Latin):
te s etiã frat̾nȩ usticię pietatiq succe-¬
deret: Cuiꝰ ꝓgenies patͥs secuta iusticiã
a societate ⁊ coniunctione cognationis ilhꝰ
quȩ ex chaun sacͥlego descendebat. semꝑ
diuisa ꝑmansit: sic̃ etiã analogiẽ discretio
manifeste declarat: ita dicens Adã ge
nuit sech. Sech gñ enos. Enos geñ cainã.
Cainã aut̃ gñ malaleel. Malaleel aũ gñ
iareth. Iareth aũ gñ. enoch. Enoch gñ¬

Expanded text:
ti sed etiam fraternae iustitiae pietatique succeti sed etiam fraternae iustitiae pietatique succederet. cuius progenies patris secuta iustitiam a societate et coniunctione cognationis illius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa permansit, sicut etiam genealogiae discretio manifeste denuit Seth, Seth genuit Enos, Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malaleel, Malaleel autem genuit Jareth, Jareth autem genuit Enoch, Enoch au
Abbreviated transcription (Latin):
nt de quib quant̃ possũ eodẽ qͦ ꝓposiusti¬
ordine respondebo Nullo mͦ credendũ ẽ
spũales naturas coire cũ feminis carnalit̾
posse: Qd̃ si aliꝗͣdo hoc scdm̃ litterã fieri
tingeret. ⁊ absq semine uł coitu iuri aliqͦs
nasci similit̾ de mulierib conceptu demo¬
nũ cerneremꝰ. eũ p̃sertĩ constet eos libidinũ
sordib admodũ delectari: Quas ꝓcul du¬
bio ꝑ semet ipsos exercere ꝗͣ ꝑ homines
niallent: si id ullo mͦ posset impleri. ec¬
cłaste qͦ id ipsũ ꝓnuntiante: Quid est
quod fuit. Ipsũ qd ẽ Et quid ẽ qd̾ factũ
est᷑ Ipsũ qđ fiet Et ñ ẽ omẽ recens sub
sole qd̵ loqͣt᷑ et dicat Ecce hoc nouũ ẽ.
Iam sunt in scłis quȩ fuerunt ante nos
S ista questio huiꝰ ꝓpositionis absoluit᷑:
Post necẽ abel iusti. ne a fr̃icida ⁊ impio
onĩe hominũ genꝰ exordiũ sumeret: in locũ
frĩ extinctinatꝰ est sech. qui ñ solũ pocesta¬

Expanded text:
 de quibus, quantum possum, eodem quo proposuiordine respondebo. Nullo modo credendum est spiritales naturas coire cum feminis carnaliter posse. Quod si aliquando hoc secundum litteram fieri tingeret et absque semine uel coitu uiri aliquos nasci similiter de mulieribus conceptu daemonum cerneremus? cum praesertim constet eos libidinum sordibus admodum delectari, quas procul dubio per semet ipsos exercere quam per homines mallent, si id ullo modo posset inpleri, Ecclesiaste quoque id ipsum pronuntiante: quid est quod fuit? ipsum quod est: et quid est quod factum est ? ipsum quod fiet: et non est omne recens sub sole quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est, iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos. sed ita quaestio huius propositionis absoluitur. post necem Abel iusti, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris extincti nascitur Seth, qui non solum posterita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ otandũ tñ: quib ex causis gͣuari m̃tẽ
dñs designauerit: Non enĩ adulteria.
ñ fornicationes. ñ homicidia. ñ blasphemit.
ñ rapinas. q̃ mortalia ẽẽ & dampnabilia
tatẽ: ⁊ curas siue sollicitudines secłares. Q
intantũ nemo hominũ mundi huiꝰ cauet.
aut dãnabilia uidicat᷑: ut &̃ m̃nulli qđ pu¬
det dicere semet ipsos monachos nuncupan¬
tes: isdẽ ipsis distensionib uelut innoxiis &
ac depͥmant ad terrena: et tñ eoꝵ facilis
declinatio: & maxime nob qui tã longa re¬
mocione ab omũi scłi huiꝰ conu̾satione dis¬
uingunͣ : & istis uisibilib curis atq ebrietatib
& crapulis. nulla penitꝰ occasione miscem̃.
erũ ÷ alia qͦ crapula ñ minꝰ noxia & ebrietas
spũalis cdifficilius eiutanda: cura qͦ ac sol¬
licitudo scłaris q̃ nos &̃ pꝰ om̃iũ facultatũ
nr̃aꝵ ꝑfectã renuntiationẽ. & uini epu
solitudine constitutos frequent᷑ in uoluit:

Expanded text:
Notandum tamen quibus ex causis grauari mentem dominus designauerit. non enim adulteria, non fornicationes, non homicidia, non blasphemias, non rapinas, quae mortalia esse et damnabilia tatem et curas siue sollicitudines saeculares. quae in tantum nemo hominum mundi huius cauet aut damnabilia iudicat, ut etiam nonnulli, quod pudet dicere, semet ipsos monachos nuncupantes isdem ipsis distentionibus uelut innoxiis etac deprimant ad terrena, est tamen eorum facilis declinatio et maxime nobis, qui tam longa remotione ab omni saeculi huius conuersatione disiungimur et istis uisibilibus curis et ebrietatibus et crapulis nulla penitus occasione miscemur. uerum est alia quoque crapula non miaus noxia et ebrietas spiritalis difficilius euitanda, cura quoque ac sollicitudo saecularis, quae nos etiam post omnium facultatum nostrarum perfectam renuntiationem et uini epsolitudine constitutos frequenter involvit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita his ac sumlib uiciis extrusis penitꝰ
et abscisis. quȩ hominũ qͦ posst̃ patere
conspectib tali sut diximꝰ repurgii enũ¬
datione p̃missa quȩ simplicitatis et in¬
nocentiȩ puritate ꝑficit᷑. ĩacienda st̃ pͥmũ ꝓ¬

Expanded text:
et ita his ac similibus vitiis extrusis penitus et ita his ac similibus vitiis extrusis penitus et abscissis, quae hominum quoque possunt patere conspectibus, talique, ut diximus, repurgii emundatione praemissa, quae simplicitatis et innocentiae puritate
Abbreviated transcription (Latin):
truenda. & ĩmobilit̾ ualeat stabiliri: & ad
sũma celoꝵ fastigia. confidentia ꝓpͥs fir¬
mitatis ac tolli fundamentis eteñ talib in¬
nitentẽ. qͣuis passionũ imbres largissims
ꝓfundant᷑: qͣuis ei ꝑsecutionũ uiolenti tor¬
rentes instar arietis illidant᷑: qͣuis irru¬
at & incũbat adu̾sarioꝵ spuũ seua tẽpes¬
tas ñ solũ ruia ñ diruet: s nec ipsa
aliqͣtenꝰ uexabit impulsio: Queaodĩt
qua debet emitti possit oratio: hec
sunt omimodis obseruanda: Priniũ solli¬
citudo rerũ carnaliũ generalit̾ absciden¬
da est: Peuide nullꝰ negocii cause ue
ñ solũ cura: s ne memoria quidẽ penitꝰ adinit¬
tenda. Detrationes. uaniloquia. seu multi¬
loquia. scurrilitatẽ qͦsimilit̾ amputande:
Irȩ p̃ om̃ib siue tͥsticiȩ ꝑturbatio: fundit᷑
eruenda: Concupiscentiȩ carnalis ac phi
largirie noxiꝰ fõmes. radicitꝰ euellendus.

Expanded text:
truenda et inmobiliter ualeat stabiliri et ad truenda et inmobiliter ualeat stabiliri et ad summa caelorum fastigia confidentia propriae firmitatis adtolli. fundamentis etenim talibus innitentem, quamuis passionum imbres largissimi profundantur, quamuis ei persecutionum uiolenti torrentes instar arietis inlidantur, quamuis inruat et incumbat aduersariorum spirituum saeua tempestas, non solum rualiquatenus vexabit impulsio. CAPUT III.qua debet, emitti possit oratio, haec sunt omnimodis obseruanda. primum sollicitudo rerum carnalium generaliter abscidenda est, deinde nullius negotii causaeue non solum cura, sed ne memoria quidem penitus admittenda, detractationes, uaniloquia seu multiloquia, scurrilitates quoque similiter amputandae, irae prae omnibus siue tristitiae perturbatio funditus eruenda, concupiscentiae clargyriae noxius fomes radicitus evellendus,
Abbreviated transcription (Latin):
uł stabilia potert̃ ꝑdurare: Quc̃ admodũ enĩ
sire ilł adquiri uł consũmari ñ pot̾. hec de
qua loqum᷑ ꝑpetua orationis iugisq tͣnqͥli¬
tas: ita nec illę quidẽ uirtutes quȩ hanc
p̾struunt. absq huiꝰ posst̃ assiduitate c̃ple¬
ri set icđo nec recte tͣctare de oratiois esfectu¬
nec ad eiꝰ pͥncipalẽ finẽ qui uniu̾sarũ moli¬
one pot̾imꝰ intrare: nisi pͥꝰ uniu̾sa quȩ illꝰ
obtentu uł abscidenda sunt uł paranda.
ꝑ ordinẽ dinumerata fuerint atq discussa.
& scđ̃m euangłice parabolȩ disciplinã ca
quȩ ad spũialis ac sublimissimȩ illiꝰ extructionẽ
ꝑtinei turris supputata fuerint ac dilignt̃
nec recte suꝑponi sibuet excelsa cacumi¬
na ꝑfectionis adinittent: nisi egesto pͥus
petre suꝑiecta fuerunt simplicitatis &
humilitatis firnussima fundaoenta. qͥb
hec tͣris spũaliũ uirtutũ molicionib ex¬

Expanded text:
 stabilia perdurare. quemadmodum enim  stabilia perdurare. quemadmodum enim sine illis adquiri uel consummari non potest haec de qua loquimur perpetua orationis iugisque tranquillitas, ita ne illae quidem uirtutes quae hanc praestruunt absque huius possunt adsiduitate conpleri. et ideo nec recte tractare de orationis effectunec ad eius principalem finem, qui uniuersarumone poterimus intrare, nisi prius uniuersa, quae illius obtentu uel abscidenda sunt uel paranda, per ordinem dinumerata fuerint atque discussa, et secundum euangelicae parabolae disciplinam ea, quae ad spiritalis ac sublimissimae illius extructionem pertinent turris, subputata fuerint ac diligenter nec recte superponi sibimet excelsa culmina perfectionis admittent, nisi egesto prius petrae superiecta fuerint simplicitatis et humilitatis firmissima fundamenta, quibus haec turris spiritalium uirtutum molitionibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
incessabili iugitate qđ in sed̾o institutionũ
libro ꝓmissũ ÷ collationes senis huiꝰ quẽ nc̃
in medio ꝓferimꝰ id ẽ. abbatis ysaac dño fa¬
beatissime papa leonti. & fr̃ scẽ elladi. satiste¬
ese me credo: uoluminis amplitudine pͥ¬
mit᷑ excusata. quȩ studentib nob̃ ñ solũ ser¬
mone suecunito uarranda ꝑstringere: s &̃
plurima silentio p̃e̾ire: in maiorẽ modũ ꝗͣ
cdisposueramꝰ extenta ÷. Prenissa namq suꝑ
diuersis institutis disputatione copiosas ꝗͣ
nos studio b̾uitatis resecare maluimꝰ. hec
ad uigẽ atq indiruptã orationis bendit¬
corpis ꝗͣ contͥcionẽ sp̃c indefesse querimꝰ &
iugit᷑ exercemꝰ Et est int̾ alterutrũ recppca
quedã inseꝑabilisq coniunctio: Nam sic̃
aci orationis ꝑfectionẽ om̃iũ tendit structu¬
ra uirtutũ: ita nisi huiꝰ culmuie hȩc omĩa
fuerint colligata atq ẽpacła: nullomͦ firma

Expanded text:
incessabili jugitate, quod in secundo Institutionum incessabili jugitate, quod in secundo Institutionum libro promissum est, collationes senis hujus quem nunc in medium proferimus, id est, abbatis Isaac, Domino fabeatissime papa Leonti, et sancte frater Helladi, satisfecisse me credo, voluminis amplitudine primitus excusata, quae studentibus nobis non solum sermone succincto narranda perstringere, sed etiam plurima silentio praeterire, in majorem modum quam disposueramus, extensa est. Praemissa namque super diversis institutis disputatione copiosa, quam nos studio brevitatis resecare maluimus, haec ad jugem atque indisruptam orationis pecorporis quam contritionem spiritus indefesse quaerimus et jugiter exercemus, et est inter alterutrum reciproca quaedam inseparabilisque conjunctio. Nam sicut ad orationis perfectionem omnium tendit structura virtutum, ita nisi hujus culmine haec omnia fuerint colligata atque compacta, nullo modo firma
Abbreviated transcription (Latin):
ad tutissimũ silentii portũ. ẽpendiũ nr̃e
rusticitatis atgͣcit. In quo quidẽ ꝓfundo
tanto diffusior p̃cedens oculoꝵ aciẽ sc̃ꝑ api¬
etͣ ĩmensitas: ac scd̾m sententiã salomonis
inueniet eã. Quãobrẽ dñm dep̃cem᷑. ut in
nob̾ uł timor eiꝰ uł caritas quȩ nescit ca¬
dere. ĩmobił ꝑseueret. quȩ nos et sapien¬
tes in om̃ib faciat: & ã diaboli telis ꝓtegat
mortis incurrere. Int̾ ꝑfectos aut̃ ⁊ imꝑfec¬
tos ista distantia. ⁊̃ qđ in ilł quidẽ fixa:
ut ita dixerun mat᷑ior caritas tenaciꝰ ꝑseue¬
rans. firmiꝰ ac faciliꝰ eos fac̃ in sc̃itate dura¬
re: in his uero uelut infirmiꝰ collocata de
faciliꝰ refrigescens. cito ac sepiꝰ cos peccatoꝵ
compellet laqueis inplicari:
uib auditis. ita collationis huiꝰ fermo¬
inflamauit: ut maiore m̃tis ardore abe¬
untes a cella senis ꝗͣ ante ueiuentẽ. dotͥne eiꝰ
Exuł spłenitudinẽ sicurmꝰ.
E RERUET UA ORATIONUIS AtQ

Expanded text:
ad tutissimum silentii portum compendium nostrae rusticitatis attraxit. In quo quidem profundo roduxit, tanto diffusior praecedens oculorum aciem semper aperietur immensitas, ac, secundum sententiam Salomonis, inueniet eam? quamobrem dominum deprecemur, ut in nobis uel timor eius uel caritas quae nescit cadere inmobilis perseueret, quae nos et sapientes in omnibus faciet et a diaboli telis protegemortis incurrere. inter perfectos autem et inperfectos ista distantia est, quod in illis quidem fixa et ut ita dixerim maturior caritas tenacius perseuerans firmius eos ac facilius facit in sanctitate durare, in his uero uelut infirmius conlocata ac facilius refrigescens cito ac saepius eos peccatorum conpellit laqueis inplicari. quibus auditis ita nos conlationis huiinflammavit, ut cum majore mentis ardore, abeuntes a cella senis quam ante venientes, doctrinae ejus plenitudinem sitiremus. e perpetua orationis atque
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑al lege. nec ad integrũ uiolata: nec e¬
uangłicã ꝑfectionẽ tͣdi ante legis potuis¬
se custodiã: Non enĩ poterant audire.
qui te ꝑcusserit in dext̾a maxilla tua.
pbe ei ⁊ alterã qui contenti ñ erant ca¬
lionis equalitate inuirias ꝓpͥas iundicare.
s letales calces ac teloꝵ uulnera ꝓ alapa
leuissima rependebãt. & ꝓ uno dente. ꝑeu¬
cientiũ animas expetebant: S ne dici ilł
poterat. Diligite inunicos ur̃os: in quib
inagnꝰ fructꝰ & utilitas ducebat᷑. ut ami¬
cos suos ciligerent. declinarent uͦ ab ini¬
micis & solo ab eis odio dissident. nec oppͥ¬
mere illos ⁊ int̾ficere festinarent:
llud uͦ qd̾ uos de diabolo mouerat. ꝙ m̃dae

Expanded text:
naturali lege nec ad integrum violata; nec enaturali lege nec ad integrum violata; nec evangelicam perfectionem tradi ante legis potuisse custodiam. Non enim poterant qui te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, qui contenti non erant talionis aequalitate iniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima rependebant et pro uno dente percutientium animas expetebant. sed nec dici illis poterat: diligite inimicos uestros, in quibus magnus fructus et utilitas ducebatur, ut amicos suos diligerent, declinarent uero ab inimicis et solo ab eis odio dissiderent nec obprimere illos et interficere festinarent. IIIud uero quod uos de diabolo mouerat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sus sine lege transire: Qd̾ si postea meliꝰ
aliquid inuenit: apparet eũ in pͥmordio
mundi infĩora uł deti̾ora sapuisse. & pꝰ ħ
ueluit exꝑimentis edoctũ. cepisse rectiora
ꝓspicere. ac pͥncipales ordinationes suas ui
meliꝰ em̃dare. Qd̃ iminensȩ p̃scientie dĩ
penitꝰ conuenire ñ pot̾it. nec sine ingenti
blasphemia hec de ipso ab heretica insama
ꝓferent᷑. dicente eccłastẽ: Cognoui qt om̃ia
que feẽ ds̃ ab inicio: ipsa erunt uet̾nũ:
ferat᷑. Et iecirco iustis ñ ÷ lex posita s¬
iiustis ⁊ ñ subditis: impiss ⁊ peccatorib
scłatis ⁊ c̃taminatis Illi namq h̃ntes
naturalis atq insitȩ legis sanã atq inte¬
gxã dlisciplinã: nequaꝗͣ hac lege extͥnsec̃
adhibita. litt̾isq descripta. queq in ad¬
nitoriũ illi naturali data ÷ indigebant:
Ex quib aꝑcissima racione coligit᷑: nec
ise. erat enĩ hoc suꝑfluũ fieri. stante adhuc

Expanded text:
sus sine lege transire? quodsi postea melius sus sine lege transire? quodsi postea melius aliquid adinuenit, apparet eum in primordio mundi inferiora uel deteriora sapuisse et post haec uelut experimentis edoctum coepisse rectiora prospicere ac principales ordinationes suas in melius emendare. quod inmensae praescientiae dei penitus conuenire non poterit nec sine ingenti blasphemia haec de ipso ab haeretica insania proferentur, dicente Ecclesiaste: cognoui quoniam omnia quae fecit dens ab initio ipsa erunt in aeternum: feratur. et idcirco iustis lex not non subditis, impiis et peccatoribus, sceleratis et contaminatis . Illi namque habentes naturalis atque insitae legis sanam atque integram disciplinam, nequaquam lege hac extrinsecus adhibita litterisque descripta, quaeque in adjutorium illi naturali data est, indigebant. Ex quibus apertissima ratione colligitur, nec isse, erat enim hoc superfluum fieri stante adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
in decalogo subsecunt᷑. ñ occides. ñ adul¬
terabis ñ facies fuitũ. ñ falsũ testimo¬
niũ dices. ñ c̃cupisces uxorẽ ꝓxuni
tui. alia q his multo maiora. quib ñ so¬
lũ legis s etiã euangłii p̃uenere man¬
data: Ita gͦ intelligimꝰ ab inicio dm̃ omĩa
creasse ꝑfecta. nec fuisse qd̾ ordinationi
eiꝰ pͥncipali uelut ĩꝑuide ⁊ imꝑfecte
necesse e̾e̾t adiungi. si in illo statu ac dis¬
positione qua ab illo creata sunt uniũ¬
sa mansissent. Et iecirco in eos qui ante
legẽ. immo ante diluuũ peccauerunt.
iusto iudicio anim aduertisse dnũn ꝓba¬
mus. qr tͣnsgressi naturalẽ legẽ. sine ulla
meruerunt excusatione puniri: Nec in
illoꝵ incidemꝰ basphemã calũpniã. qui ig¬
norantes hanc racionem derogant dõ ue¬
teris testamenti. ac detͣhentes nr̃ȩ fidei
subsannantesq respondent: Quid gͦ pla¬
cuit dõ ur̃o ut post tot annoꝵ milia
legẽ uoluerit ꝓmulgare: tanta scła pas¬

Expanded text:
dulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, non concupisces uxorem proximi tui aliaque his multo maiora, quibus non solum legis, sed etiam euangelii praeuenere mandata ? Ita ergo intellegimus ab initio deum omnia creasse perfecta nec fuisse quod ordinationi eius principali uelut inprouidae et inperfectae necesse esset adiungi, si in illo statu ac dispositione qua ab ipso creata sunt uniuersa mansissent, et idcirco in eos qui ante legem, immo ante diluuium peccauerunt, insto iudicio animaduertisse deum probamus, quia transgressi naturalem legem sine ulla meruerunt excusatione puniri, nec in illorum incidemus blasphemam calumniam, qui ignorantes hanc rationem derogant deo ueteris testamenti ac detrahentes nostrae fidei subsannantesque respondent: quid ergo placuit deo uestro, ut post tot annorum milia legem uoluerit promulgare, tanta saecula pas
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ nat᷑alit̃ fuisset instructus: Quẽad¬
modũ no e qđ mundũ uł qđ inmundõ
ẽet animal decreuisset nondũ hȩc lega¬
li distinguente mandato. nͥ scientia na¬
turali fuisset instructus: Uñ enoch di
dic̃ anibulare cũ dõ. nullã legis illumina¬
tiõẽ ab aliqͦ consequtꝰ: Libi sem & iaphet
legerant. turpitudinẽ patͥs tui ñ reuela¬
bis. ut incedentes retͦrsũ patͥs uerenda
uelarent: Unde monit᷑ abrahã spoliis
hostiũ quȩ sibi offerebant᷑. ne retͥbutio¬
nẽ laboris sui consequeret᷑ abstinuit :
uł decinias sacerdoti melchisedech quȩ
mosayea lege p̃cipiunt᷑ exsoluit ᷑ linde
idẽ ipse abrahã. unde loth tͣnsseuntib ac
peregrins humanitatis uira et abluti¬
onẽ pedũ necdũ euangłico choruscante.
mandato. supplicit̾ obculerunt : Linde
iob tantã deuotionẽ fidi. tantã casti¬
monie puritatẽ. tantã humilitatis.

Expanded text:
legem naturaliter fuisset edoctus? quemadlegem naturaliter fuisset edoctus? quemadmodum Noe quod mundum uel quod inmundum esset animal discreuisset nondum haec legali distinguente mandato, nisi scientia naturali fuisset indicit ambulare cum Deo, nullam legis illuminationem ab aliquo consecutus? Ubi Sem et Japhet legerant, Turpitudinem patris tui non revelabis , ut incedentes retrorsum, patris verenda velarent ? Unde monitus Abraham spoliis hostium quae sibi offerebantur, ne retributionem laboris sui consequeretur, abstinuit ; vel decimas sacerdoti Melchisedec, quae Mosaica lege praecipiuntur, exsolvit ? Unde idem ipse Abraham, unde Lot , transeuntibus ac peregrinis humanitatis jura et ablutionem pedum, necdum evangelico coruscante mandato, suppliciter obtulerunt? Unde Job tantam devotionem fidei, tantam castimoniae puritatem, tantam humilita
Abbreviated transcription (Latin):
Crat enĩ suꝑfluũ extrinsec̃ offerre remedi¬
um. qd̾ adbuc intͥnsecꝰ uigebat insertũ: S
qr hec ut diximꝰ penitꝰ corrupta iã fue¬
rat lib̾tate usuq peccandi: uelut huiꝰ ex¬
ecutor ac uindex. & ut ipsis seͥpturȩ u̾biꝰ
eloquar. adiutrix. apposita ÷ mosaycȩ legĩ
seuera districtio. ut ut metu pene p̃sen¬
tis ñ penitꝰ bonũ scienciȩ naturalis ex
centis Legẽ dedit in adiutoriũ:. Que õ
in data fuisse describit᷑: erudiens scilicet
cos atq custodiens. ne ab illa disciplina
in qua nat᷑alit̾ fuerant insticuti quadã
obluuone discedent: Nã qr sit homini
om̃is scientia legis ab inicio creationis
infusa: hinc manifeste ꝓbat᷑. qd̾ man¬
data legis absq lectione littere ante
legem. unmo ante diluuiũ om̃s scos
obseruasse cognoscimꝰ Quẽ adinodũ enĩ
scire potuit abel necdũ lege mandante.
qd̾ de pͥmiciis ouiũ suarũ & de adͥpe eaꝵ
sacͥficiũ dõ deberet offerre. nͥ ꝑ insitã sibi

Expanded text:
erat enim superfluum extrinsecus offerri remedium quod adhuc uigebat insertum. sed quia haec ut diximus penitus corrupta iam fuerat libertate usuque peccandi, uelut huius exsecutor ac uindex et ut ipsis scripturae uerbis eloquar adiutrix adposita est Moysaicae legis seuera districtio, ut uel metu poenae praesentis non penitus bonum scientiae naturalis extcentis: legem dedit in adiutorium. quae eti data fuisse describitur, erudiens scilicet eos atque custodiens, ne ab illa disciplina in qua naturaliter fuerant instituti quadam obliuione discederent. nam quia sit homini omnis scientia legis ab initio creationis nfosa, hinc manifeste probatur, quod mandata legis absque litterae lectione ante legem, immo ante diluuium omnes sanctos obseruasse cognoscimus. quemadmodum enim scire potuit Abel necdum lege mandante, quod de primitiuis ouium suarum et de adipe ipsarum sacrificium deo deberet offerre, nisi per insitam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
conflictũ: kiec contͣ unũ seu duos s
cont᷑ innumerabiles cateruas spũiale
certamen: Cuiꝰ casus tanto ꝑnitio¬
sior cunctis: quanto et infestior mi¬
micus. et congressus occultior: Et
ideo semꝑ senoꝵ sũma cautione
sunt sectanda uestigia: atq ad eos
cuncta quȩ in nr̃is cordib oriunt᷑.
sublato confusionis uelamine de
tationes malas studemꝰ obtegere. illa
p̃cipue creat causa: qua nouimus
quendã in syriȩ partib ut credeba¬
tur p̃cipuũ ĩenioꝵ cuidã fr̃i cogita¬
tiones suas simplici confessionẽ ꝓ¬
denti. post modũ quadã indignatiõe
conmotũ easdẽ gͣuit̾ ex probͣsse un¬
de fit: ut dũ eas in nobis p̃mimus ac
seniorib erubescimꝰ publicare: cura¬
tionũ remedia consequi nequeamꝰ:

Expanded text:
conflictum nec contra unum seu duos, sed conflictum nec contra unum seu duos, sed contra innumerabiles caternuas spiritale certamen, cuius casus tanto perniciosior cunctis, quanto et infestior inimicus et congressus occultior. et ideo semper seniorum summa cautione sunt sectanda uestigia atque ad eos cuncta quae in nostris cordibus oriuntur sublato confusionis uelamine defogitationes malas stadeamus obtegere, illa praecipue creat causa, qua nouimus quendam in Syriae partibus, ut credebatur, praecipuum seniorum cuidam fratri cogitationes suas simplici confessione prodenti postmodum quadam indignatione commotum easdem grauiter exprobrasse. unde fit, ut dum eas in nobis premimae ac senioribus erubescimus publicare, curationum remedia consequi nequeam
Abbreviated transcription (Latin):
diam᷑: Qua institutione firmatꝰ.
ñ modo ad ꝑfectã discretionis raci¬
onem quisq ꝑueniet: uerũ etiã a
cunctis insidiis inimici tutissimus
ꝑmanebit: Nullo nãq alio uicio tam
p̃cipitẽ diabolus monachũ ꝑtͣhit.
ac ꝑducit ad mortẽ: quã cũ eũ ne¬
glectis consiliis senioꝵ. suo iudicio
Etenim cũ om̃s artes ac disciplinȩ¬
humano ingenio reꝑtȩ et quę
nichil anrpliꝰ quã uitȩ huiꝰ tempora¬
riȩ conmodis ꝓsunt. licet palpari¬
manu queant. et ocłis ꝑuideri
recte tam̃ a quoꝗͣ sine insticuen¬
tis doctrina nequeant comp̃hendi
quã ineptũ ẽ gͦ credere hanc solã
non egere doctore. quȩ inuisibilis
et occulta est. et quȩ ñ nisi purissi¬
mo corde ꝑuidet᷑: Cuiꝰ error ñ tem¬
porale dampnũ nec qđ facile re¬
paret᷑. s animȩ dampnationẽ pa¬
rit. mortẽq ꝑpetuã habet enĩ ñ
aduersus uisibiles s inuisibiles atq
inmittes hostes diurnũ nocturnũs

Expanded text:
e firmatus, non modo ad perfectam discretionis rationem quisque perveniet, verum etiam a cunctis insidiis inimici tutissimus permanebit. Nullo namque alio vitio tam praecipitem diabolus monachum pertrahit ac perducit ad mortem, quam cum eum, neglectis consiliis seniorum, in suo judEtenim cum omhumano ingenio repertae et quae nihil amplius quam uitae huius temporariae conmodis prosunt, licet manu palpari queant et oculis peruideri, recte tamen a quoquam sine instituentis doctrina nequeant conprehendi, quam ineptum est credere hanc solam non egere doctore, quae et inuisibilis et occulta est et quae non nisi corde purissimo peruidetur, cuius error non temporale damnum nec quod facile reparetur, sed animae perditionem parit mortemque perpetuam. habet enim non adnergns uisibiles, sed innisibiles atque inmites hostes diurnum nocturnumque
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ mederi ꝓtinꝰ uul¬
neri et extͣhere de corde consu-¬
euit noxia uenena serpentis pa¬
tefacta ñ fuerit: succurrere pe¬
riditanti perituro ue ñ pote¬
rit: hoc gͥ modo ad scientiam
discretionis uere ꝑuenire facillime
poterimꝰ: ut senioꝵ uestigia subse¬
quentes. neq agere quicꝗͣ noui. neq
discernere nr̃o iudicio p̃sumamus

Expanded text:
scripturarum mederi protinus uulscripturarum mederi protinus uulneri et extrahere de corde consueuit noxia uenena serpentis, patefacta non fuerit, succurrere periclitanti perituroue non poterit. hoc igitur modo ad scientiam discretionis uerae peruenire facillime poterimus, ut seniorum uestigia subsequentes neque agere quicquam noui neque discernere nostro iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ecce inquit tibi dñs ueritatẽ
sermonũ meoꝵ usibilit̾ apꝓbauit.
ut passionis illiꝰ incentorẽ de cor¬
de tuo salubri confessione de¬
pulsũ ocłis ꝑuideres: patefactũq
hostẽ. nequaꝗͣ locũ in te ulteriꝰ
habiturũ aꝑta eiꝰ expulsione cog¬
nosceres: Itaq scdm senis senten¬
tiam. ita est in me inquit con
fessionis huiꝰ uirtute dñatio illiꝰ¬
diabolice tirannidis extincta.
atq inꝑpetuũ consopita᷑ ut nũꝗͣ
michi nec memoriã quidẽ con¬
cupiscentiȩ huiꝰ ult̾ius tempta¬
uerit inimicꝰ ingerere: nec me
post hec aliquando pulsatũ fur
Quẽ sensũ in eccłaste quoq pul¬
cherrime legimus figuratũ: Si
momorderit inquit serpens ñ in
sibilo: ñ ẽ habundantia incanta¬
tori. Taciti serpentis morsũ ꝑ¬
nitiosũ eẽ designans: id . ẽ. si ꝑ con¬
fessionẽ suggestio seu cogitatio
diabolica incantatori cuiꝗͣ spũa¬
li scilicet uiro. qui carminib

Expanded text:
ecce, inquit, dominus tibi ueritatem ecce, inquit, dominus tibi ueritatem sermonum meorum uisibiliter adprobauit, ut passionis illius incentorem de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis peruideres, patefactumque hostem nequaquam locum in te ulterius habiturum aperta eius expelsione cognosceres. itaque secundum sententiam senis ita est, inquit, in me confessionis huius uirtute dominatio diabolicae illius tyrannidis extincta atque in perpetuum consopita, ut numquam mihi ne memoriam quidem concupiscentiae hBins ulterius temptauerit inimicus ingerere nec me post haec aliquando pulsatum furtquem sensum in Ecclesiaste quoque pulcherrime legimns figuratum. si momorderit, inquit, serpens non in sibilo, non est abundantia incantatori, taciti serpentis morsum perniciosum esse designans, id est: si per confessionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spiritali scilicet uiro, qui carminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac captiuitame tacente tua con¬
fessio Uictorẽ namq tuũ aduer¬
sariũ hodie triumphasti: uali¬
dius eũ tua ꝓfessione ꝓsternenᷤ. :¬
quã ipse fueras ab eo taciturni¬
tate deiectus: Quẽ utiq nequaꝗͣ
uel tua uł altius responsione
confuitans. in te nunc usq ꝑmi¬
seras dñari: scdm̃ illã salomoni
sententiã Quia ñ fit contͣdictio
ab his qui faciunt malũ cito:
ideo repletũ ẽ cor filioꝵ hominis
in ipsis. ut faciant mala Et iccir¬
co iam te post hanc publicationẽ
suã nequissimꝰ spc̃ in quietare ñ
poterit: nec in te latibulũ sibi
teterrimꝰ serpens deinceps usur¬
pabit. ⁊ de tenebris cordis tui sa¬
lut aris confessione ꝓstratꝰ ad lu¬
cem: Necdũ hȩc uerba comple-¬
uerat: et ecce lampas accensa
de meo sinu ꝓcedens. ita cellã
repleuit odore sulphureo: ut
uehementia fetoris ipsiꝰ. uix in
ea nos residere ꝑmitteret: Re¬
sumensq ammonitionẽ senex:

Expanded text:
ab hac captiuitate etiam me tacente conab hac captiuitate etiam me tacente confessio tua. uictorem namque aduersarium tuum hodie triumphasti, ualidius eum tua confessione prosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturnitate deiectus. quem utique nequaquam uel tua uel alterius responsione confutans in te nunc usque permiseras dominari secundum illam Salomonis sententiam: quia non fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. et idcirco iam te post hanc publicationem suam iste nequissimus spiritus inquietare non poterit nec in te latibulum sibi taeterrimus serpens deinceps usurpabit, de tenebris cordis tui salutari confessione protractus ad lucem. necdum senex haec uerba conpleuerat et ecce lampas accensa de meo sinu procedens ita cellam repleuit odore sulpureo, ut uehementia foetoris ipsius uix in ea nos residere permitteret. resumensque af monitionem senex,
Abbreviated transcription (Latin):
pondensq senex ꝓpositis interroga¬
tionib eoꝵ. de castrimargie uicio
et occultarũ cogitationũ dñatio¬
ne dissereret. earũq naturã et
atrocissimã uĩ quã haberent do¬
nec celarent᷑ exponeret: ego colla¬
tionis huiꝰ uirtute compunctus.
et conscientia redarguente ꝑter¬
ritus. uelut qui crederẽ ob hoc ea
fuisse ꝓlata qđ seni dñs secreta
mei pectoris reuelasset : in occul¬
tos primũ gemitꝰ excitatꝰ. dehinc
cordis mei conpunctione crescente.
in aꝑtos singultus lacrimasq ꝓ¬
rumpens. paximatiũ qđ consuetu¬
dine uiciosa subtraxerã clanculũ
comedendũ. de sinu furti mei con¬
scio ac susceptore ꝓduxi: eũq in
mediũ ꝓferens. quẽ adinodũ cotidie
lacenter ederẽ. ꝓstratꝰ in terra cũ
uenie postulatione confessus sum
Et ubertim ꝓfusis lacrimis: ut
absolutionẽ dirissime captiuitatiᷤ
a dño poscerent impetͣui. Tunc
senex: Confide ait o puer: Absoluit te

Expanded text:
pondensque senex propositis interrogapondensque senex propositis interrogationibus eorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione dissereret earumque naturam et atrocissimam uim, quam haberent donec celarentur, exponeret, ego conlationis huius uirtute conpunctus et conscientia redarguente perterritus, uelut qui crederem ob hoc ea fuisse prolata, quod seni dominus secreta mei pectoris reuelasset, in occultos primum gemitus excitatus, dein cordis mei conpunctione crescente in apertos singultus lacrimaaque prorumpens paxamatium, quod consuetudine uitiosa subtraxeram clancule comedendum, de sinu furti mei conscio ac susceptore produxi, eumque in medium proferens, quemadmodum cotidie latenter ederem, prostratus in terram cum ueniae postulatione confessus sum, et ubertim profusis lacrimis ut absolutionem dirissimae captiuitatis a domino poscerent inploraui. tum senex: confide, ait, o puer. absoluit te
Abbreviated transcription (Latin):
serapionis factũ. qđ ille uiniorib
frequentissime instructionis gr̃a ꝓpo¬
nebat Cũ adhuc inquit essem pue¬
rulus. et cũ abbate theona conmo¬
rarer: hȩc michi inimici upugnati¬
one ingesta fuerat consuetudo. ut
postꝗͣ refecissem hora nona cũ sene
unũ paximatiũ cotidie in sinu
meo latent̾ absconderẽ. qđ sero is¬
norante illo. occulte edebam: Qđ̃
furtũ licet coniuentia uoluptatis
et inoliti semel desidii incontinen¬
tia sine cessatione conmitterem
expleta tam̃ concupiscentia frãdu¬
lenta in memetipsũ reuertens gra¬
uius suꝑ admissi furti crimine
cruciabar.: quã suꝑ esu eiꝰ fueram
iocundat᷑: Cũq illud molestissimũ
plere ñ sine cordis mei dolore com¬
pellerer: nec tam̃ eruere me possẽ
ab hac eoꝵ seuissima tirannide. &
clandestinũ furtũ seni manifesta¬
re confunderer: contigit dĩ nucu
de hoc me captiuitatis iugo uo¬
lentis eripere. ut quidã fr̃m cellã

Expanded text:
Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus frequentissime instructionis gratia proponebat.\' Cam adhuc, inquit, essem puerulus et cum abbate Theone conmanerem, haec mihi inimici inpugnatione ingesta fuerat consuetudo, ut postquam refecissem hora nona cum sene, unum pazamatium cotidie in sinu meo latenter absconderem, quod sero ignorante illo occulte edebam. quod furtum licet coniuentia uoluntatis et inoliti semel desiderii incontinentia sine cessatione conmitterem, expleta tamen concupiscentia fraudulenta ad memet ipsum reuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum plere non sine cordis mei dolore conpelierer nec tamen eruere me possem ab hac eorum saeuissima tyrannide et clandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit dei nutu de hoc me captiuitatis iugo uolentis eripere, ut quidam fratres cell