comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃ sc̃i de filio ẽẽ sine ꝓcełe: nec minorẽ nec posterio¬
re eũ filio fatem̃. Nempe qͣmins splendor ⁊ calor de so
leꝓcedant. nec possint eẽ nisi sit ille de qͦ st̃. nichil tasn
pus ant posteriꝰ in tribꝰ insole scilicet ⁊ sylendore ⁊ ci¬
loie intelligimꝰ. Multo itaq minꝰ cũ hec inreb tt̾pora

Expanded text:
um de Filio esse sive procedere nec minorem nec posteriorem eum Filio fatemur. Nempe quamvis splendor et calor de sole procedant, nec possint esse nisi sit ille de quo sunt; nihil tamen prius aut posterius in tribus, in sole scilicet, et splendore, et calore intelligimus: m
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supra posui existimo. Nã qm̃ adlhomonẽ eleiis¬
gtne conceptũ ostendłe uolebã ulud ñ ꝑtiñe. tale ilud
contitui. cui alquid ñ poss add̾i. ne sic̃ dpe pot hoc qͦd
imiestigabã inderer poncdus eiꝰ minorare. De quo quiẽ
Seccatũ ade ita in infantes descende. ut sic ꝓca i.xxii.¬
eo puniri ddebeant. ac si ipsi illud singłi fecissent ꝑso¬
nałiter sicut adam ñ puto: quãisꝓpt̾ illud factũsit.
ut eoꝵ millus possit nasci sine peccato. qͦd sequitar
dãpnatio. Cũ enim dicit apłe quia mors regnauit ab
adã usq ad moysen etiã meos qui ñ peccauert insimi
litudinẽ p̃uaricationis ade aꝑte iudet᷑ significare
qd ñ ilis ꝑsonalit᷑ imputet᷑ ipsa ade p̃uaricatio aut
aliqͥd tã magnũ qͣmuns om̃s filios ade extepto uirgini
filio peccatores ⁊ filios ire inscͥptis fitisꝑnuntiet. Nã cũ
ait etiã meos qui ñ peccauert̃ insimilitudinẽ p̃uarica¬

Expanded text:
sicut supra posui, existimo. Nam quoniam ad hominem de Virsicut supra posui, existimo. Nam quoniam ad hominem de Virgine conceptum ostendere volebam illud non pertinere; tale illud constitui, cui aliquid non posset addi: ne, sicut dixi, propter hoc quod investigabam, viderer pondus ejus minorare. De quo quid eccatum Adae ita in infantes descendere, ut sic puniri pro eo debeant, ac si ipsi singuli illud fecissent personaliter, sicut Adam, non puto, quamvis propter illud factum sit, ut eorum nullus possit nasci sine peccato, quod sequitur damnatio. Cum enim dicit Apostolus quia mors regnavit ab Adam usque ad Moysen, etlitudinem praevaricationis Adae : aperte videtur significare quod non illis personaliter imputetur ipsa Adae praevaricatio, aut aliquid tam magnum; quamvis omnes filios Adae excepto Virginis filio, peccatores et filios irae in scriptis suis pronuntiet. Nam cum ait, etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
oue erigente debuit. Quã obrẽ qm̃ de iusto patrese¬
crindũ diumã ⁊ de usta matre scd̾m humana nati¬
adle habent a sua origine iusticiã originalẽ habe dice¬
quod ad ullũ ñ attigerit. qm̃ humana nat᷑a nunquã
uillo fine dituina fuit. nec illiꝰ anima unquã aggiaua¬
ta cdrra uoluntatẽ aut ullo mͦ impedita ẽ. conuyti¬
uet porpe Que anima qm̃ ipsa ĩmno totus ulle homo
uerbũ di ds̃ una ꝑsona semꝑ exticit. nunq̃m sine ꝑ¬
fecta iusticia ⁊ sapientia ⁊ potestate fuit. quã semꝑ
ase ipso ille scd̾m ꝑsonã sicut ds̃ habuit. licet mnatis
sa fuerit libent᷑ accipio. ⁊ in eas si qͦd ñ arbitior cont᷑
ueritatẽ eẽ potert̾rint ostendi ñ teneo. Porro pect̃m
quã quia cũ infans iam racionalis ẽ. humananat᷑a
ñ habet in illo iusticiã quã accepit madã ⁊ quã seme¬
a cboet habe necꝑ eam excusat impotentia qͥuia ñ ha¬
bet sicut supͣ dictũ est. Illud tam̃ ñ ꝑ omanatã dauer

Expanded text:
one exigente, debuit. Quamobrem, quoniam de justo Patre secundum divinam, et de justa matre secundum humanam natu omnes alii filii Adae habent, a sua origine justitiam originalem habere dicequod ad illum non attigerit; quoniam humana natura nunquam in illo sine divina fuit, nec illius anima unquam aggravata contra voluntatem, aut ullo modo impedita est cootus ille homo et Verbum Dei Deus, una persona semper exstitit, nunquam sine perfecta justitia, et sapientia, et potestate fuit, quam semper a seipso ille secundum personam, sicut Deus, habuit; licet in naturis sa fuerit, libenter accipio; et meas, si quod non arbitror contra veritatem esse potuerint ostendi, non teneo. CAPUT us: quia cum infans jam rationalis est, humana natura non habet in illo justitiam quam accepit in Adam, et quam semper debet habere: neque eam excusat impotentia quia non habet, ut supra jam dictum est . Illud tamen non per omnia tam grave,
Abbreviated transcription (Latin):
so. nec pͥor aut postĩor. nec aliquid in se habet diuersũ
sic filiꝰ. uec pͥor ant post̾i̾or. nec maior nec minor ẽ. pa¬
tre. nec habet inse aliquid diuersũ ab eo. s sic̃ habet
abillo ꝑfecte eẽ. itahabet ꝑ omĩa abeodẽ equalẽ illi
⁊ similẽ mimo idipsũ ẽẽ. Quappt̃ sic̃ pat᷑ ñ est magis
ds̃ quã filiꝰ. qͣmiuis filiꝰ habeat ẽẽ de patre: ita nonẽ
magis sp̃c sc̃s de patre quã defilio. licet filiꝰ apatre
habeat ut de illo sit sp̃c sc̃s. Ineo enĩ inquo ẽ. unus¬
idem ꝙ cũ patre: id ẽ. meo qd̾ ds ẽ. ñ est aliꝰ ule.⁊ aliꝰꝑat.
as filꝰ neꝙ dissimibit᷑ st̃ id qd̾ st̾ s ineo qd̾ ille est pater
ioso do. quãuis dicamꝰ aliũ dealio. filiũ scło de patre
Sicut enĩ fupradictũ ẽ. quẽad modũ ds scd̾m nonen
ligͥcans imitatẽ. nullã recipit diuersitatẽ itascd̾m¬

Expanded text:
so, nec prior nec posterior, nec aliquid in se habet diversum; so, nec prior nec posterior, nec aliquid in se habet diversum; sic 60 Filius nec prior nec posterior, nec major nec minor est Patre, nec habet aliquid in se diversum ab eo; sed sicut habet ab illo perfecte esse, ita habet per omnia ab eodem aequalem illi et similem, imo idipsum esse. Quapropter sicut Pater non est magis Deus quam Filius, quamvis Filius habeat esse de Patre; ita non est magis Spiritus sanctus de Patre quam de Filio, licet Filius a Patre habeat, ut de illo sit Spiritus sanctus. In eo enim in quo est unusidemque cum Patre, id est in eo quod Deus est, non est alus; neque dissimiliter sunt id quod sunt, sed in eo quod ille est Pater, ipso Deo, quamvis dicamus alium de alio, Filium scilicet de Patre. Sicut enim supra dictum est, quemadmodum Deus, secundum nomen significans unitatem, nullam recipit diversitatem; ita
Abbreviated transcription (Latin):
Noligamus breuit᷑ qd̾ fupra plurib rationib effee¬
Ms quasi derino. Ex eo enĩ qd̾ pat̃ ⁊ filtus iũft. id est
erdeo e. spc̃ sc̃. ñ exeo unde alii st̃ ab muicẽ. Squi dõ
ide filio qui duo st̃. &̾ qũi pat̃ non ẽ. poi aut posterior
detitio quã depatre. nec maior nec mminor . E. existeus
de pati ⁊ quã existens defilio: nec magis .ẽ. nec minꝰ est
de uo quã de alt̾o. Namsi pͥtis aut post. uel maior aut
minor. aut magis aut minꝰ de uno eẽt quã de altero.
alioqͥn ñ eẽt dedõ. nec credi debet qd̾ impso uno sit se¬
cundũ qd̾ ẽ. aliqua diuersitas. Quare nec pͥusnec post
uec maior. aut minor. nec magis aut nimꝰ ẽ. sp̃c sc̃s
⁊ minꝰ pocest eẽ deuno ⁊ sũme simplici deo. Qd̃ si dicit᷑¬
bet eẽ. ũ incomienient asserit᷑. Qm̃ tam̃ sichabet esse
de patre filiꝰ. ut omłno idipsũ sit qd̾ pat̃. ⁊ unꝰ idẽꝙ ds̃
sic̃ solus ⁊ simplex ds̃ non potest eẽ inaior ułmmor seip¬

Expanded text:
ligamus breviter quod supra pluribus rationibus effecsed quasi de uno. Ex eo enim, quod Pater et Filius unum sunt, id est ex Deo, eset Filio, qui duo sunt. Et quoniam Pater non est prior aut posterior de Filio, quam de Patre; nec major nec minor est existens de Patre, quam existens de Filio; nec magis nec minus est de uno, quam de altero. Nam si prius aut post, vel major vel minor, aut magis aut minus de uno esset quam de altero, alioquin non esset de Deo. Nec credi debet quod in ipso uno sit, secundum quod est, aliqua diversitas. Quare nec prius nec post, nec major aut minor, nec magis aut minus est Spiritus aut minuspotest esse de uno et summe simplici Deo. CAPUT XXIbet esse, non inconvenienter asseritur. Quoniam tamen sic habet esse de Patre Filius, ut omnino idipsum sit quod Pater, et unus idemque Deus: sicut solus et simplex Deus non potest esse major vel minor seip
Abbreviated transcription (Latin):
filii de filii eẽntia sit ⁊ ꝓcedat᷑: Puto enĩ quia nemon¬
insufflatione dm̃ indiscipulos cuiꝰ feci mentionẽ fati
ẽ. ad sig̾candũ quia de eiusdẽ ꝑsone secreto ꝓcedebat
ie sp̃c quẽ dabat. de cuiꝰ occulto sp̃c ille ꝓcedebat que
insufflabat. Demq cũ scͥptura diuina sigcat aliquio
secretũ ꝑsensibiliũ similitudines: ñ ꝑ oĩa que sig̃cant
⁊ que sig̾cantur similia posst̃ eẽ. Non enĩ hoc eẽt simi¬
litudo: s identitas. Nisi forte qͥs dicere uoluerit. illã
insufflationẽ ita simplicit̃ ẽẽ factã a sapientia di si¬
ne omui spũali sig̃tatione. S neminẽ puto ita msen

Expanded text:
Filii, de Filii essentia sit et procedat? Puto enim quia nemo ininsufflatione Domini in discipulos, cujus feci mentionem, factum est ad significandum quia de ejusdem personae secreto procedat iura divina significat aliquid secretum per sensibilium similitudines; non per omnia quae significant et quae significantur, similia possunt esse: non enim hoc esset similitudo, sed identitas, nisi forte quis dicere voluerit illam insufflationem ita simpliciter esse factam a sapientia Dei, sine om
Abbreviated transcription (Latin):
nolimittet pat in noĩe filis Auid gͥ. ẽ. mitter pet m
noĩse file. ułi mietet pat̾ tanqͣm simittat filłato
patere mittit᷑. S ille mmttit a qͦ mutit᷑. Pat̃ itaq mnte
intelligit. cũ filiꝰ dicit. ego mittã apatre. Nuds e
ut una eadẽ q sit missio inea ⁊ patͥs: Cũ itaq filius
tanta diligentia ostendat unã eẽ imssionẽ patsistũ
uo nec pat̾ mittat insicũ filiꝰ mittit. nec filiꝰ insicũ

Expanded text:
mittet Pater in nomine Filii. Quid igitur est, mittet Pater in nomine Filii, nisi, mittet Pater, tanquam si mittat Filius, ut Patre mittitur. Sed ille mittit a quo mittitur: Pater itaque mittere intelligitur, cum Filius dicit: Ego mittam a Patre. Quid eut una et eadem sit missio mea et Patris? Cum itaque Filius tanta diligentia ostendat unam esse missionem Patris et suam; ut nec Pater mittat, nisi cum Filius mittit; nec Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tendo habet unde allꝰẽ. E sse aut̃ nequit nisiaut exa¬
liđꝰ sic̃ filiꝰ aut exutillo si c̃ pat. Qd̵ si exntisso quẽ dmo¬
di pat̾ existit. aut ita existit unꝰquisq ꝑse ut neut᷑
abalio quicquã habeat. ⁊ st duo dis̃ pat ⁊ spe sc̃s aut¬
niri ualet infide xp̃iana unde sint abiuicẽ alis s
huare si quis negat eũ et̃ afilio negare neq:. sba apatre

Expanded text:
tendo habet unde alius est. Esse autem nequit nisi aut ex aliquo, sicut Filius; aut ex nullo, sicut Pater. Quod si ex nullo quemadmodum Pater existit; aut ita existit unusquisque per se, ut neuter ab altero quidquam habeat; et sunt duo dii, Pater et Spiritniri valet in fide Christiana, unde sint ab invicem alii; Quare si quis eum negat esse a Filio, negare nequit illum a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
Ae patre. ⁊ spm̃ scm̃ de patre ⁊ filio. si fuo ineffabili quo
filiũ alterũ patrẽ. ⁊ filtũ ad sp̃in scm̃. sicut ñ credimus
e euius de eodẽ deo siue de eodẽ pͥncipio suo quisiisto
ris cognoscit̃. Idipsũ intelligit᷑ si dicimꝰ patirẽ et eaua
flii ⁊ patrẽ ⁊ filiũ causã spc sci Honenĩ anas possumis¬

Expanded text:
piritum sanctum de Patre et Filio, si suo ineffabili quodFilium; alterum, Patrem et Filium ad Spiritum sanctum. Sicut non credimus de eodem Deo, sive de eodem principio suo quisque molaris cognoscitur. Idipsum intelligitur , si dicimus Patrem esse causam Filii, et Patrem et Filium causam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
strabit. S pͥus dicemus despũ sc̃o. si scd̾m consequeniũ
pdictam sit de patre ⁊ descipso. de patre quidẽ necesse
est eñ ẽẽ. quia mula obuiat oppositio. Nonẽ. enĩ pat at
ulo . Dese ipso uͦ impossibile.ẽ. eum eẽ. quia non potest
eustens de aliquo ⁊ de quo ẽ. idem et̃. Inhis omnibꝰm

Expanded text:
strabitur. Sed prius dicemus de Spiritu sancto si secundum consequentiam praedictam sit de Patre, et de seipso. De Patre quidem necesse est eum esse; quia nulla obviat oppositio: non enim est Pater de illo. De seipso vero impossibile est eum esse; quia non potest existens de aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis si pdidta psonaꝵ pluralitas suã seruat ꝓpͥetattm
cem: d hoc nullatenꝰ admittit intuolabilis sniplititi
ditatis. quã untĩ solũ dm̃ credimꝰ eẽ. Sic repelitt unita
eeunie deitelatiuoꝵ conseqͥntiã. Consideranaũ q uopte.
quoni telationũ pluralitas obiuet utatis conseqmic
sipus posuerimꝰ aliqua ex his inqͥb milla obfistit op¬
positio. Dicimꝰ unũ dm̃ ẽẽ patrẽ. ⁊ eẽ filiũ. ⁊ eẽ spm̃scm¬

Expanded text:
tius, si praedicta personarum pluralitas suam servat proprietaticem? Sed hoc nullatenus admittit inviolabilis simplicitas Deitatis, quam unum solum Deum esse credimus. Sic repellit unitlativorum consequentiam. Considerandum quoque est quomodo relationum pluralitas obviet unitatis consequentiae; si prius posuerimus aliqua ex his, in quibus nulla obsistit oppositio. Dicimus unum Deum esse Patrem, et esse Filium, et es
Abbreviated transcription (Latin):
testaereeiꝰerat ire de alia ce̾ntia aut de nichilo feret sox¬
re ñerat ineo utt hic aliquo mͦ ẽẽt. llam nec inpotestaten
di potestatetdam ⁊ siusq ad uirginẽ matet̃ in peuintis
tboluntas seminauit. ⁊ nata germinanit. ut pplaur¬
ad partĩ naturali partĩ uoluntario cursu ad suũ ẽ ab
adam ꝑduceres sicut om̃salii. in illa tam̃ nec uolints
cteate ꝓlemi seminauit. nec natiua germinauto ñ si¬

Expanded text:
testate ejus erat ut de alia essentia, aut de nihilo fieret. Quare non erat in eo, ut hic aliquo modo esset. Nam nec in potestate Dei potestate. Nam etsi usque ad Virginem matrem in parentibus et voluntas seminavit, et natura germinavit, ut ipsa Virgo partim naturali, partim voluntario cursu ad suum esse ab Adam produceretur, sicut omnes alii, in illa tamen nec voluntas creaturae prolem seminavit, ne natura germinavit;
Abbreviated transcription (Latin):
abit uadosii consequens ubit̃ obiat aliqua desadt¬
Onti oppostio. net relatio ꝑdat qͥd fuu ⁊̃ ansiubi obsistr
unt coponeꝙ rabiti. Q a n ꝑ exempla consideremus
cariis apparebit. Qualit quidẽ uintatis simplicitasast n
pequt᷑ E alios abiuicẽ iplure sẽe patre isini: fius:

Expanded text:
aliquando suam consequentiam, ubi non obviat aliqua relationis oppositio; nec relatio perdat quod suum est, nisi ubi obsistit unitas inseparabilis. Quod si per exempla consideremus, clarius apparebit qualiter quidem unitatis simplicitas a se P
Abbreviated transcription (Latin):
pot naturã peccadt nascit᷑ ita natura ꝑ psonãmaiĩ
pectatr reddit᷑. quia cũ peccat ꝑsona quelib&ꝵ peceat
homo. Hoc peccatũ quod originale dico aliud intelli¬
geis uequeo in eisdẽ infantib nisi ipsã quã suprapo¬
fui factã ꝑ iobedientiã ade iusticie debite nuditatẽ.¬
a quãfecit in adã iusticie desertio. nec ꝑsonas excu¬
sat lit dictũ est recuꝑandi impocentia. Quã comita¬
tur beatitudinis quoq nuditas. ut sicut sunt li sine
omini iusticia: ita sint absq omni beatitudine ł quaᷤ
duas nuditates in huiꝰ uite exilio expositi st̃. ⁊ paren¬
tes peccatis ⁊ miseriis incessant̃ ubiq occurrentib
t undiq irruentib uisi quantũ diunia defendim¬
tir difpostione. Sont᷑ nlos qͥn putant ede antsi ne dec abes. M¬

Expanded text:
propter naturam, peccatrix nascitur, ita natura per personam magis propter naturam, peccatrix nascitur, ita natura per personam magis peccatrix redditur, quia cum peccat persona quaelibet, peccat homo. Hoc peccatum, quod originale dico, aliud intelligere nequeo in eisdem infantibus, nisi ipsam quam supra posui, factam per inobedientiam Adae justitiae debitae nuditatea, quam fecit in Adam, justitiae desertio; nec personas excusat, ut dictum est , recuperandi impotentia, quam comitatur beatitudinis quoque nuditas, ut sicut sunt sine omni justitia, ita sint absque omni beatitudine: per quas duas nuditates in hujus vitae exsilio expositi sunt, et patentes peccatis et miseriis incessanter ubique occurrentibus, et undique irruentibus, nisi quantum divina defenduntur dispositione. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o ade s ꝓsuo. llam supse ñ hab̾et sitũ peccatũ: non
dãp e naretur. Ita gͦ ñ portat inquitatẽ ade s suam:
qͣmiris ideo dicat᷑ portare quia miquitas illius peccati
cansa istiꝰ fuit. hec autẽ causa que fuit in adã ut infan¬
tes inpeccato nascant᷑. ñ est in aliis parentibꝰ: quia ñ
habet meis humana nat᷑a potestatẽ quẽ a dmodum
lloi. at filii ir stiꝓpagent᷑. Quare ũ ita sequit᷑ ut ꝓpcas¬
ulori sit ininfantib peccatũ sic̃ ꝓpeccato ade st idt
origuiale peccm̃ ⁊ qͦd momnibis sit equale. ai¬
aiginale gͥ peccatũ ñ aliud intelligo quã qͣd est in
infante mox ut haboe animã rationalẽ. quicq̃d pusu
corꝑ e nlum sicanimato factũ sit ut .ẽ. menbiiis ai¬
qua corruptio. uł post siue inanima siue in corpe fu¬
turusti.Quod ppter p̃dictas estimo rationesinomib̾
solo moriunt equalit᷑ dapnari Siquidẽ qui qdpt
cat: suꝑ aludadditur in homine ꝑsonale ẽ. ⁊ sic̃ ꝑsona

Expanded text:
sed pro suo. Nam si ipse non haberet suum peccatum, non damnaretur. Ita ergo non portat iniquitatem Adae, sed suam, quamvis ideo dicatur portare, quia iniquitas illius peccati, istius causa fuit. Haec autem causa, quae fuit in Adam, ut infantes in peccato nascantur, non est in aliis parentibus, quia non habet in eis humana natura potestatem, quemadmodum dixi, ut filii justi propagentur. Quare non ita sequitur ut pit originale peccatum, et quod in omnibus sit aequale. riginale igitur peccatum non aliud intelligo, quam quod est in infante, mox ut animam habet rationalem; quidquid prius in corpore nondum sic animato factum sit ut aliqua membrorum corruptio vel post sive in anima, sive in corpore, futurum sit. Quod propter praedictas aestimo rationes in omnisolo moriuntur aequaliter damnari. Siquidem quidquid peccati super illud additur in homine, personale est: et sicut persona,
Abbreviated transcription (Latin):
bet grige anatura qͥd ipse ñ dedit. ⁊ quod sbi ñ debener
net suste peusargart homo homimẽ cũ culpa nascisine ẽ
ꝯese n nascruur ⁊ dequa ñ insi ꝑ aliĩ sanatur. D u̾recte
erigit a natura qͦd ei dedit ⁊ quod sibi iuste. debet. Sed
Mhoc iudiciũ quo infantes dapnant᷑ ñ est alienũ mul¬
tũ si confideret᷑ ab hominũ idicio. Si quisem̃ uir &
uxor eiꝰ admagnã quandã dignitatẽ ⁊ possessioncm
millo fuo m̃ato s grã sola ꝓuecti simul crimengraue mex¬
cusabihit̃ cõmitrunt. ⁊peo iuste deiciunt᷑ ⁊ inseruiturẽ
reaigitit᷑ quis dicet filios quos post dãꝑnationẽ generãt
tidem ñ debe subiacere seruituti. s potiꝰ adbona que pa¬
rentes iuste ꝑdider t̃ gratis oport̾e restitui: Tales st pel
nnarentes⁊ filii eoꝵ quos iuste ꝓ culpa sua debeatitueli¬
ne miniseriã dapnati meodẽ generant exilio. Desmili¬
tuaimibꝰ itaq simile debet ẽẽ rudictũ. s deististanto di¬

Expanded text:
bet exigere a natura quod ipse non dedit, et quod sibi non debetur. Nec juste redarguit homo hominem cum culpa nasci, sine qua ipse non nascitur, et de qua non nisi per alium sanatur. Deus vero recte exigit a natura quod dedit ei, et quod sibi juste debetur. Sed et hoc judicium, quo infantes damnantur, non est alienum multum, si consideretur, ab hominum judicio. Si quis enim vir et uxor ejus, ad magnam quamdam dignitatem et possessionem nullo suo merito, sed gratia sola provecti, simul crimen grave inexcusabiliter committunt, et pro eo juste dejiciuntur, et in servitutem rediguntur, quis dicet filios, quos post damnationem generant, eidem non debere subjacere servituti, sed potius ad bona quae parentes juste perdiderunt, gratis oportere restitui? Tales sunt primi parentes, et filii eorum, quos juste pro culpa sua de beatitudine in miseriam damnati, in eodem generant exsilio. De similibus itaque simile debet esse judicium, sed de illis tanto di
Abbreviated transcription (Latin):
ungine. inqͦ monstratũ erat nullũ ẽẽ peccm̃. liberua
necessitatibꝰ p̃dictis in quibꝰ om̃s alios hoĩes concipi posue¬
rã poss intelligi Et de illa quidẽ necessitate qua recuꝑa¬
re iusticiã quã deseruit humana nat᷑a ꝑ se nequit &
sipus abillo necessitas peceati ⁊ debiti ade ⁊ ꝓncniori sualtr:
ration abilit alienareᷤ. Incepr itaqꝑ querere quoni ualent

Expanded text:
ne, in quo monstratum erat nullum esse peccatum, liberum a necessitatibus praedictis, in quibus omnes alios homines concipi posueram, posset intelligi: et de illa quidem necessitate, qua recuperare justitiam, quam deseruit humana natura, per se nequisi prius ab illo necessitas peccati et debiti Adae et proximorum parentum rationabiliter alienaretur. Incoepi itaque quaerere quomodo valeret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ seneetute uatiura snandi iã erat emortua ꝓpagtise uis
ꝓotsi. quia ꝑmuraculũ conceptist̃᷑: ualde utiq intelligenda i
abis is alieua racio illa que uirgmalẽ oceptionẽ libam ab
onuĩ peccati monstrat necessitate. Aliua enĩ est aliqͥd i¬
auditã ⁊ inopinabile atꝙ nat᷑e in cognitũ fac̾e. ⁊ alus
siaturã aut etate aut aliqͦ uicio debilitatã sanare ⁊ ad
seni ꝗpus reuocare. Namsi adam ĩ peccass. sic̃ ille inila
senectute milla causa infirmaret᷑. sic natura ꝓpagandi
creata in illo ⁊ ad utendũ ut iam dictũ ẽ. euis porestati
subidita unullo casu asuo carsu impediret᷑. Nongͥ miohe

Expanded text:
 senectute, natura generandi jam erat emortua, propagati supeccati, quia per miraculum concepti sunt; valde utique intelligenda est ab istis aliena, ratio illa quae virginalem conceptionem liberam ab omni peccati monstrat necessitate. Aliud est enim aliquid inauditum et inopinabile atque naturae incognitum facere: et aliud naturam aut aetate aut aliquo vitio debilitatam sanare, et ad suum opus revocare. Nam si Adam non peccasset, sicut ipse nulla senectute, nulla causa infirmaretur: sic natura propagandi creata in illo et ad utendum, ut jam dictum est, ejus potestati subdita, nullo casu a suo cursu impediretur. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidi atip oiuis qui opante nat᷑a quã acceꝑat ꝓpagã¬
tur.eĩ astricti debito nascunt᷑. Quã obiẽ qm̃ hum auana
cilro que sic erat uiadã tota ut nicħ de illa extraala
oste peccatudo sine onĩ necessitate adm̃ exhonoratitt u ule
pse satisfate ũ potuit. grãm quã acceptã ꝓpagandis
de se potuit semꝑ seruare ꝑdidit. ⁊ peccatũ secũ comitã¬
te pera peccati. quantũcũq ꝑdatã ꝓpagandi natiurã
ne diligent᷑ considerandũ est uitũ reri .xi.¬
hec quasi hereditas peccati ⁊ pene peccati adbo¬

Expanded text:
perdidit: atque omnes, qui operante natura quam acceperat, propagantur, ejus astricti debito nascuntur. Quamobrem quoniam humana natura quae sic erat in Adam tota, ut nihil de illa extra illum esset, peccando sine omni necessitate, Deum exhonoravit, unde per se satisfacere non potuit; gratiam, quam acceptam propagandis de se semper potuit servare, perdidit: et peccatum, secum comitante poena peccati, quantumcunque per datam propagandi naturam rerum. Nunc diligenter considerandum est utrum haec quasi h
Abbreviated transcription (Latin):
uioꝙ mͦ ꝓcedat: sequit᷑ ut ꝓcedat defilio. diemimẽ
expatre. ds̃ est dedeo unde ꝓbatur ut dictũ ẽ. cẽ quot¬
itle f lio ꝓ cerłe. Ab illo namq ꝓcedit deqͣ e. ⁊ de illo ex¬
istit a quo ꝓcedit. Si uͦ tũc tantũ ꝓcedit cũ mitciatur
uł datur ꝓcedit afilio a quo datur ⁊ intrit̃ ld suitos¬

Expanded text:
o procedat, sequitur ut procedat de Filio. Si enim est de Patre, Deus est de Deo: unde probatur, ut dictum est, esse quoque de Filio et procedere. Ab illo namque procedit de quo est, et de illo existit a quo procedit. Si vero tunc tantum procedit, cum mittitur vel datur, procedit a Filio, a quo datur et mittitur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. hac racione qm̃ natura subsistit in ꝑsonis. tꝑsone
ñ sunt sine natura: facit natura ꝑsonas infantũ peceat᷑¬
ces Sic spoliauit ꝑsona naturã bono iusticie madã ⁊ na¬
tura egens facta om̃s ꝑsonas quas ipsa de se ꝓcreat eadi
egestate peccatͥces ⁊ imustas facit. Hoc mͦ transit pecu¬
tũ ade ꝑsonale mom̃s qui de illo naturalit̾ ꝓpagant᷑.
⁊ ẽ inillis origniale siue nat᷑ale. Uerũ patet magnã ẽ
distantiã int̾ peccm̃ ade ⁊ peccatũ eoꝵ: quia ile pecra¬
tet quia par pena ñ sequat᷑ imparia peccata: inhocta¬
men similis ẽ. ꝑsonalis ⁊ originalis peccati dãpnatio.
quia nullus adimttit᷑ ad regnũ dĩ ad quod factusẽ¬

Expanded text:
ret hac ratione, quia natura subsistit in personis et personae ret hac ratione, quia natura subsistit in personis et personae non sunt sine natura, facit natura personas infantium peccatrices. Sic spoliavit persona naturam bono justitiae in Adam: et natura egens facta omnes personas, quas ipsa de se procreat, eadem egestate peccatrices et injustas facit. Hoc modo transit peccatum Adae personale in omnes qui de illo naturaliter propagantur, et est in illis originale sive naturale. Unde patet magnam esse distantiam inter peccatum Adae et peccatum eorum, quia ille peccatet quia par poena non sequatur imparia peccata, in hoc tamen similis est et personalis et originalis peccati damnatio, quia nullus admittitur ad regnum Dei, ad quod factus
Abbreviated transcription (Latin):
tat que sepe ⁊ multũ impedit mentẽ abintelleter
rectitucmis. ipsa pura isticia consideret. Qualiter
aut peccatũ idẽ m iuideat᷑ ad eos descendere paucis er¬
pediã. Eat peccatũ anatura ut dixi. ⁊ ẽ peccatũ aꝑsona
naturã: ita naturale adꝑsonã hoc mͦ. Ad̾adã comedle¬
bat. hoc natura exigebat: quia ita ut hoc exigerea
creata erat. Ad̾ ũ deligno uetito comedit: non hoc
uoluntas natiualis s ꝑsonalis id. ẽ ꝓpria fecit. Qd̃ tam eg
ꝑsona: ñ fecit sine natura. ꝑ sona enĩ erat qd dicelitor
adam. uatura qͥd homo. fecit gͥ psona peccatricẽ natiri
quia cri adam peceauit: homo peccauit. Siquidẽ il qua
Siilit sit iiinfantibꝰ ecomierso. Nempe qͥdinaus nĩ
esiustitia. quã debent hab̾e. ñ hoc fecit illoꝵ noliintas
ꝑsonalis sicut inadã s egestas naturalis quã ipsa ate
pit ab adã. In adam nãq extra quẽ de illa nichil erat. Et
iudata nisticia quã habebat. ⁊ ea semꝑ isi adiutaca¬

Expanded text:
tellectu rectitudinis, ipsa plura justitia consideretur. Qualiter autem peccatum idem mihi videatur ad eos descendere, paucis expediam. Est peccatum a natura, ut dixi : et est peccatum a persona. naturam; ita naturale ad personam hoc modo. Quod Adam comedebat, hoc natura exigebat; quia ut hoc ex geret, sic creata erat. Quod vero de ligno vetito comedit, non hoc voluntas naturalis sed personalis, hoc est propria fecit: quod tamen egit persona, non fecit sine natura. Persona enim erat, quod dicebatur Adam; natura, quod homo: fecit igitur persona peccatricem naturam, quia cum Adam peccavit, homo peccavit. Siquidem non quia Similiter fit in infantibus econverso. Nempe, quod in illis non est justitia, quam debent habere, non hoc fecit illorum voluntas personalis, sicut in Adam; sed egestas naturalis, quam ipsa natura accepit ab Adam. In Adam namque, extra quem de illa nihil erat, est nudata justitia quam habebat: et ea semper nisi adjuta ca
Abbreviated transcription (Latin):
at. Curaut ñ fit sine illa morte. ⁊ quom᷑ ꝑ alã sit salus ho¬
gñaturiserat insticiã suã ꝓcucere: nequaquã posse
eis suã musticiã transinitt̾e. Quare qm̃ nullus post a¬
dam filiis suis quiuit iusticiã suã seruare. millã uideo
rationẽ cur ꝑximoꝵ parentũ peccata filioꝵ debeant

Expanded text:
. Cur autem non sit sine illa morte, et quomodo per illam sit salus hous erat, justitiam suam perducere, nequaquam posset eis suam injustitiam transmittere. Quare, quoniam nullus post Adam filiis suis quivit justitiam suam servare, nullam video rationem cur proximorum parentum peccata filiorum debean
Abbreviated transcription (Latin):
ilet iusto ustior nͥ qui uoluntate magis autiopre¬
nes dut tuitat qͦd debet: ita ñ est imusto imiusticratat
mars uel minꝰ ueue qͥd debent aut. do ñ debens iuerie
poest ubarqͥ dininfantib alꝰ alio nascat᷑ eustior iet
poustios. Parcter e nec iusti sua nsticia reddee. ui¬

Expanded text:
t justo justior, nisi qui voluntate magis aut appetit, aut vitat quod debet; ita non est injusto injustior, nisi magis vel minus velle quod debent, aut quod non debent; nemo potest probare quod in infantibus alius alio nascatur justior vel injustior. Pariter ergo nec justi sua justitia reddere vi
Abbreviated transcription (Latin):
tuntate creat̾e. aut potestate s sola diuma urtate
haste panto mirabiliꝰ ⁊ maiori gr̃a quanto uli puri
homenes. hichomo ds̃ factus ẽ. Ualde itaꝙ diuerso
m̾ iste erat in adã quando ꝑeccauit. quã erant ili
qu uoluntario ⁊ naturali curfa ꝓcehnti. alos Eoluodt¬

Expanded text:
creaturae aut potestate, sed sola divina virtute: sed iste tanto mirabilius et majori gratia; quanto illi puri homines, hic homo Deus factus est. Valde itaque diverso modo iste erat in Adam, quando peccavit; quam erant illi, qui voluntario et naturali cursu procreantur. Illos ergo
Abbreviated transcription (Latin):
infantes iustoꝵ aliquã iusticiã. Si uͭ hoc. ẽ. leuius dap¬
nant᷑. quã infantes inustoꝵ simoriunt᷑ sine baptismo
aut si saluant᷑. cũ aliqͦ suo p̃cedenti m̃ito eliguntur.
uod paulus apłe negat. ubi ꝑiacob⁊ esati ꝓbat nulũ
nisi ouniũ merita p̃ueniente giã saluar. Qm̃ itaq
iullã dant iusti parentes ante baptifiũ infantibus
tiam. Qđ si dr̃ uon addunt inusti parentib sitis infan¬
tib aliquã intusticiã quib auferre nequeuit ullã
iusticiã ħ originalẽ quã habent ab adam facrunt in

Expanded text:
justorum aliquam justitiam. Si vero hoc est, levius damnatur, quam infantes justorum, si moriuntur sine baptismo; aut si salventur, cum aliquo suo praecedenti merito eliguntur. Quod Paulus apostolus negat , ubi per Jacob et Esau probat nullum, nisi omnium merita preveniente gratia, salvari. Quoniam itaque nullam dant justi parentes ante baptismum infantibus tiam. Quod si dicitur Non addunt injusti parentes suis infantibus aliquam injustitiam, quibus auferre nequeunt ullam justitiam; sed originalem, quam habent ab Adam, faciunt in
Abbreviated transcription (Latin):
poso undehic agit᷑ reddidi. Quomͦ ista racio ⁊ alt̾a ⁊
suibi data concordent ⁊ differant. .xuiiii.¬
ue due rationes intellectui meo uident᷑ ad questionẽ
aistaqueq ꝑ se sufficere. s ambe simul animo uim racionis
⁊i decore actionis querenti copiose satisfacere & quãus ad idẽ
tendant. in hoc tam̃ differunt: qd̾ ista quidẽ quã hic ꝓtuli
monstrat dm̃ etiã de peccatͥtis uirginis fubstantia qm̃ uus¬
quã et in homins natura p̃ter uoluntatẽ peccatũ. ꝓlem
taliꝓpagatione ꝓcucere illa uͦ ꝓbat quia etiã suntota
uirgins eẽntia pecc̃m eẽt. tam̃ adhuiꝰmodi conceptionis
munditiã ꝑ fidẽ munda fieri poss. Atq imista omĩs ne¬
cessitas mortis ⁊ cuiꝰ libet corruptionis atq laboris ab illo

Expanded text:
XIX. Quomodo ista ratio, et altera alibi data concordent et differant. Quae duae rationes intellectui meo videntur ad quaestionem unaquaeque per se sufficere; sed ambae simul animo vim rationis et decorem actionis quaerenti copiose satisfacere. Et quamvis ad idem tendant, in hoc tamen differunt, quod ista quidem, quam hic protuli, monstrat Deum etiam de peccatricis Virginis substantia, quoniam nusquam est in hominis natura praeter voluntatem peccatali propagatione producere. Illa vero probat quod etiam si in tota Virginis essentia peccatum esset, tamen ad hujusmodi conceptionis munditiam, per fidem munda fieri posset. Atque in ista omnis mortis necessitas, et cujuslibet corruptionis sive laboris ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
sicur ⁊ quomͦ insit ñ intelligit᷑. Quod quãuis dictũ
sit supra quantũ opuserat ad hoc qͣd querelat᷑. tañi
uerit suꝑfluũ si hicbreuit repetit᷑. E quidẽ negarine¬
quit infantes madã fuisse cũ peccauit. S nullo causa¬
liter siue materialit uelut in semine fuert̃ inseipsis
qu homimes in adã fuisse dicunt᷑ quasi nichil tmane

Expanded text:
cur, et quomodo insit, non intelligatur. Quod quamvis supradictum sit, quantum opus erat ad hoc quod quaerebatur; tamen non erit superfluum, si hic breviter repetitur. Equidem negari nequit infantes in Adam fuisse, cum peccavit: sed in illo causaliter, sive materialiter, velut in semine fuerunt; in seipsis alii homines in Adam fuisse dicuntur, quasi nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
stt de hac uita sic̃ faceret ante baptismũ. nec ad regnũ¬
lica utenet eccłia. Quod simbaptismo peccatũ in mnfti¬
tia futurĩ remittiͤ infantib cur ñ ⁊ulla q̃ isequent¬
suist etate: Ad quod respondeo quia in baptismo peccmiabre¬
pis que ante baptisiũ erant delent. A uart ougnalis¬

Expanded text:
d regnulica non tenet Ecclesia. Quod si in baptismo peccatum in infantia futurum remittitur infantibus, cur non et illa quae in sequentfiunt aetate? Ad quod respondeo quod in baptismo peccata penitus quae ante baptismum erant deleantur. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
osidũ ẽ fuit. quofuert om̃s alii homines madã. nec
seit as mane ałiqͥd cũ eos inillo fecit ẽe. Sisit ditũ
e in ilo fuert ñ alii ab illo. ⁊ ideo longe aiter quã sunt
inse uosis. Uerũ quãnis constet eosom̃s millos fuisse so¬
las tam fili uirgmis ualde dierso mͦ abaliisiillo fu¬
it. Uins quippe alii sic fuert̃ iillo ut ꝑ uaturã ꝓpagan¬
di que potestati ⁊ uoluntati eiꝰ subdita erat de alo es

Expanded text:
olidum esse fuit, quo fuerunt omnes alii homines in Adam: nec fecit Deus inane aliquid, cum eos in illo fecit esse; sed sicut dictum est, in illo fuerunt non alii ab illo, et ideo longe aliter, quam sunt in seipsis. Verum quamvis constet eos omnes in illo fuisse; solus tamen Filius Virginis valde diverso modo ab aliis in illo fuit. Omnes quippe alii sic fuerunt in illo, ut per naturam propagandi, quae potestati et voluntati ejus subdita erat, de illo e
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ miranda st̃: apparet quia tres st̃ cursus rerũ. scłae
mirabilis. uaturalis uoluntariꝰ. Et mirabilis quidẽ alis
illis facit iniuriã quando eis obuiare udet᷑: qͥa nichil
habent insi qͦd ab illo acceꝑunt. nec ille dedit eis aliqͥd
palam.ẽ. quia nequa qͣm sublacet legibꝰ ⁊ meritis il¬
lnis ꝓpagationis quã ⁊ uoluntas ⁊ natura qͣnattis dis¬
cretẽ oꝑant᷑. Aliud enĩ ibi facit uoluntas: aliud na¬
tiura. Parit tam̃ uerus ẽ. homo ⁊ adã de ñ homine
⁊ iłc de sola muliere ⁊ eua desolo iuro. siẽ est homo¬
he iebat. ut qui relepturus erat genus homuũ¬

Expanded text:
quia tres sunt cursus rerum, scilicet, mirabilis, naturalis, voluntarius: et mirabilis quidem aliis  neque illis facit injuriam, quando eis obviare videtur; quia nihil habent, nisi quod ab illo acceperunt, nec ille dedit eis aliquidpalam est quia nequaquam subjacet legibus et meritis illius propagationis, quam et voluntas et natura, quamvis discrete, operantur; aliud enim ibi facit voluntas, aliud natura: pariter tamen verus est homo et Adam de non homine, et Jesu de sola muliere, et Eva de solo viro; siexpediebat ut qui redempturus erat genus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
uissime ꝯceptus sit. ñ tam̃ hoc ea necessitate factũ ẽ. quasi
de peceat̾ce parente uista ples rationabilit gnari ꝑhiuus¬
modi ꝓpagationẽ nequiret. s quia decebat ut iuꝰ hoĩo
conceptio de matre purissima fieret. Hempe decenserat.
int ea puritatẽ qua maior subdeo neqͥt intelligi iuirgoilua
uiteret. cuids̃ pat̃ unicũ filiũ quẽ de corde suo equalẽ si¬
bi genitũ tanquã se ipsũ diligebat. ita dare aifonelit᷑
ut naturalit cẽt uimis idemq cõminis oi patͥsi uiriti¬
nis fulł ⁊ qua ipse filiꝰ substantialit̃ facere abimaus eligelui.

Expanded text:
 est, quasi de peccatrice parente justa proles rationabiliter generari per hujusmodi propagationem nequiret: sed quia decebat ut illius hominis conceptio de matre purissima fieret. Nempe decens erat, ut ea puritate, qua major sub Deo nequit intelligi, Virgo illa niteret, cui Deus Pater unicum Filium suum, quem de corde suo aequalem sibi genitum, tanquam seipsum diligebat, ita dare disponebat, ut naturaliter esset unus idemque communis Dei Patris et Virginis Filius: et quam ipse Filius su
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ in ꝑsonã dĩ s ut purus homo fiat.Nã eadẽ ipsa
ratione qua ũ debuit ds̃ adam facẽ nisi uistũ. necaliqͥ
debito. suit incõmodo grauatũ aꝑte mens rationalis

Expanded text:
matur in personam Dei, sed ut purus homo fiat. Nam eadem ipsa matur in personam Dei, sed ut purus homo fiat. Nam eadem ipsa ratione, qua non debuit Deus Adam facere nisi justum, nec aliquo debito sive incommodo gra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ alit̃ neqͥuit auferre sibibona que habebat. as
naħe mala que ñ habebat. quã non seruando sibi
bona cũ potutt: ita nlli alii ualuit eadẽ bona au¬
ferre. atq mala inferre nisi ñ seruando bona cui
seruare quiuit. Seruare aut̃ milli potuit eabona
nisi illis quoꝵ gn̾ationis potestatẽ uoluntar subdi¬
tã accepit Nuili gͤ ꝑsone quãius de se ꝓpagate trans¬
iuitĩe mala pdida potuit. in cuiꝰ gn̾atione nec natura
ili cdata poagandi. nec noluntas eiꝰ quicqͣm opataet
aer⁊ opari ualuit. Quare ade mala p̃dicta mislarato¬
ne auet rectitudine ad hominẽ conceptũ de nurgito
tet illũ talem eẽ. qualis primus homo factuis est tan¬
tomi di diligent᷑ puro rationis intuitu sapientẽ iei
speculam̃ i usticiã. nimis absurddũ intelligit᷑. it yi
uid sem̃ qd̾ ñ creata nat᷑a ñ uoluntas create ñ ulli dta
dle uurgine segregat. aliem peccati seu debiti siue pene
ad eundẽ hominẽ necessitas illa ꝑtranseat. etiã si ñ assi¬

Expanded text:
quivit sibi auferre bona quae habebat, et attrahere mala quae non habebat, quam non servando sibi bona, cum potuit: ita nulli alii valuit eadem bona auferre, atque mala inferre, nisi non servando bona cui servare quivit. Servare autem nulli potuit ea bona, nisi illis quorum generationis potestatem voluntati subditam accepit. Nulli ergo personae quamvis de se propagatae transmittere mala praedicta potuit in cujus generatione nec natura illi data est propagandi, nec voluntas ejus quidquam operata est, aut operari valuit. Quare Adae mala praedicta nulla ratione aut rectitudine ad hominem conceptum de Virgine esset illum talem esse, qualis primus homo factus est. Item: si diligenter puro rationis intuitu sapientem Dei speculamur justitiam; nimis absurdum intelligitur ut per illud semen, non creata natura, nec voluntas creaturae, non ulli data  peccato de Virgine segregat, alieni peccati seu debiti sive poenae ad eumdem hominem necessitas ulla pertranseat; etiamsi non assu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗeo ut qͥd ñ potest caꝑe capiat. s peto ut qͥd breuit᷑ ddicã
attendat. Iintiq qui hec dixeit aut uoluert eauitesli¬
gi de omĩ hominis semine aut tantũ de illo qd̵ ꝯsensu
seminat᷑ uoluptatis. que ñ eẽt nisibrutoꝵ animaliũ
si homo ñ pectass. at si de omĩ hoc sensert: gͦ senĩ de sola
unrgme suptũ ĩnundũ tanti uiri asseruert̃ qd̾ impiũ
ẽ. cred̾e. Nonitaq hoc de illo scͥpsert̃. s sidealiqͦ hominiꝰ
semine scđm strus sensũ ꝓtulert̃: ñ nisi de illo qͦd cũ pre¬
dicta uoluptate concipit᷑. incelligi uoluert᷑. hoc autẽ
millatenꝰ refragat᷑ nr̃e rationi. que sem̃ de uirgine
sũptũ asserit eẽ minidũ. quãuis sit de massa peccałie
Iam quẽ admodũ cecitas ñ est ialiqua parte hoĩs.
qͣmuis homo dicat᷑ cetus msi moculo ubi debet ẽt̃
ueistis onim est in manu uł in pede. nec surditas ẽ. insius
rs. cũ bomo dẽ surdus ita licet massa gen̾is hum asipe¬

Expanded text:
 peto ut quod breviter dicam, attendat. Illi utique qui haec dixerunt, aut voluerunt ea intelligi de omni hominis semine; aut tantum de illo quod cum sensu seminatur voluptatis, quae non esset nisi brutorum animalium, si homo non peccasset. At si de omni hoc senserunt; ergo semen de sola Virgine sumptum immundum tanti viri asseruerunt: quod impium est credere. Non itaque hoc de illo scripserunt. Sed si de aliquo hominis semine hoc juxta hunc sensum protulerunt, non nisi de illo, quod cum praedicta voluptate concipitur, intelligi voluerunt. Hoc autem nullatenus refragatur nostrae rationi, quae semen de Virgine sumptum asserit esse mundum, quamvis sit de massa peccatricNam quemadmodum caecitas non est in aliqua parte hominis, quamvis homo dicatur caecus, nisi in oculo ubi debet esse visus; non enim est in manu, vel in pede: nec surditas est nisi in aure, cum homo dicitur surdus; ita licet massa generis humani pe
Abbreviated transcription (Latin):
Sipurus homo qui ds̃ non eẽt potuit uafficer euts¬
fieride adam sine omni peccati contagione sicuet dicis
cuir netẽe fuit dm̃ incarnari. cũ aut ꝑureãn talẽ qui eẽt
sine omini peccato. poss ds peccatores recdime. an ioie
qot necessatii erant adꝑficiendã suꝑuã ccuttatẽ hoĩes
suoiimuracuils facere: Ad qͥd breuit iespondes. Iiles at
tartil  homis. quia ñ sufficeret adredimendos alios sic
insere fato opusculo monstratũ.ẽ. homo ũ d̃. Iccurdo etiã
n fecit tot homines tales quot necessarĩ erant. nesimullꝰ
acꝑpagatione naturali saluaret᷑ frustra naturã illã iadã
condidisse. ⁊ quasi qd̾ non bene feciss correxisse uidet ui

Expanded text:
Si purus homo, qui Deus non esset, potuit fieri de Adam sine omni peccati contagione, sicut dicis, cur necesse fuit Deum incarnari; cum aut per unum talem, qui esset sine omni peccato, posset peccatores Deus redimecivitatem, homines simili miraculo facere? Ad quod breviter respondeo. Ideo Deus factus est homo, quia non sufficeret ad redimendos alios, sicut in saepefato opusculo monstratum est, homo non Deus. Idcirco etiam non fecit tot homines tales, quot necessarii erant: ne si nullus de propagatione naturali salvaretur, frustra naturam illam in Adam condi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter mita bona parentũ filiis multa ⁊ magaa be¬
neficia corpis ⁊ anime impendi. apt̃ peccata ꝑcrentũ
filiosi nepotes usq interciã ⁊ quartã gnationẽ ⁊ for¬
sitan ultra diuersis tbulationib in hac uita flagel¬
lari ⁊ ea pdere bona etiã manima que forsitanꝑ illos
consequerent᷑ siuustieẽnt quoꝵ exempla longũ est nunis¬
hic aiserere. ẜ dico peccatũ originale in omnib insamĩ
conceptis uaturalit᷑ equalẽ eẽ. sicut peccatũ ade quo:
causa cur nascaut᷑ in illo ad om̃s ꝑtinet equaliter
fieri eristimo. ñ quodea ilti ds̃ imputet. aut qͦd cosia
eoꝵ m̃itis iusuis aliquando derelinqͥt. Qm̃ enĩ nemoi¬
ber.ẽ. apecc̃o nisi do̾ lib̾ante. cũ non liberat qr̃ indue
re i cũ ũ mollit nidurare. Iamq satis uidet᷑ susceptibi¬
leiꝰ qd̾ ds̃ amimã peccattem cui nichilp̃ter pena de¬
bet. ꝓot̾ parentũ peccata insuis diittat peceatis it
ꝓip sis puniat᷑: quã qͦd eã alienis oneret: ut ꝓtilis torqa¬

Expanded text:
erita bona parentum, filiis multa et magna beneficia corporis et animae impendi, et propter peccata parentum filios et nepotes usque in tertiam et quartam generationem, et forsitan ultra, diversis tribulationibus in hac vita flagellari, et ea perdere bona etiam in anima, quae forsitan per illos consequerentur, si justi essent; quorum exempla nimis longum est hic inserere. Sed dico peccatum originale in omnibus infantibus conceptis naturaliter aequale esse: sicut peccatum Adae, quod est causa cur nascantur in illo, ad omnes pertinet aequaliter. fieri existimo, non quod ea illis Deus imputet, aut quod eos in eorum meritis, in suis aliquando derelinquit. Quoniam enim nemo liber est a peccato, nisi Deo liberante satis videtur susceptibilius, quod Deus animam peccatricem, cui nihil praeter poenam debet, propter parentum peccata in suis dimittat peccatis, ut pro ipsis puniatur, quam quod eam alienis oneret, ut pro eis torquea
Abbreviated transcription (Latin):
ũsit aut opꝰ qd̃ fit. ⁊ reman&. Uerbi grã. cũ iuscribendo
ꝓ scribi ñ debet. cransit scͥptio: qua fiunt figͣe que rema¬
nent eẽt pectm̃. transeunte actione ut iã ñ sit: transiret
nmilit᷑ peccm̃. nec iã eẽt. aut qͣm diu remañet qd fit nũ¬
qm deleret᷑ peccm̃. d uidemꝰ pecc̃a seꝑe ⁊ ñ deleri actione
delcta ⁊ deleri oꝑe ñ deleto. Quare nec actio que tranfit
nec opꝰ qd  remanet. ẽ. aliquando peccm̃. Demq si deactio¬
nib uoluntariis que iniuste fiunt arguunt᷑ menbra. ⁊
scisus quibꝰ fiunt responde posst̃. Ds̃ nos ⁊ potestatẽ quẽ
inobisẽ. subiecit uoluntati. ut ad imꝑiũ eiꝰ ñ possimꝰ
ñ monere nos. ⁊ facere qd̾ uult. Inmo illa mouet nos
uelur instrum̃ta sua. ⁊ facit oꝑa que uidem fac̾e. Nec
nos possumꝰ illi ꝑ nos resist̾ẽ. nec oꝑa que facit possunt
ñ obecdire Quando illi obedimꝰ. deo qui hãc legẽ nob̾

Expanded text:
non sit; aut opus, quod sit et remanet verbi gratia: cum in scribendo quod scribi non debet, transit scriptio, qua fiunt scripturae quae remanet esset peccatum transeunte actione, ut jam non sit; transiret similiter peccatum, nec jam esset; aut quandiu remaneret quod fit, nunquam deleretur peccatum: sed videmus peccata saepe et non deleri, actione delata; et deleri opere non deleto. Quare nec actio, quae transit; nec opus, quod remanet, est aliquando peccatum. Denique si de actionibus voluntariis quae injuste fiunt, arguuentur membra et sensus quibus fiunt; respondere possunt: Deus nos, et potestatem quae in nobis est, subjecit voluntati; ut ad imperium ejus non possimus non movere nos, et facere quod vult; imo illa movet nos, velut instrumenta sua, et facit opera quae videmur facere; nec nos possumus illi per nos resistere; nec opera, quae facit, possuntnec debemus non obedire; quando illi obedimus, Deo qui hanc legem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ parentũ imqͥtates similit̾ deb̾e portare. aut illiꝰ
ñ deb̃e: confiłet diligent̃ quia ñ portant infantes pec¬
catũ adde s suũ. Nam alud fuit ade peccatũ. ⁊ aliud. ẽ.
yeccatũ infantũ. quia differt᷑ ut dictũ est. Inudenĩ fuit
eausa istud .ẽ. effectũ. adam caruit debita iusticia. ñ qͥa
aliꝰ s quia ipse deseruit. infantes carent ñ qm̃ ipsi s qm̃
& cũ dicit apłc qd̾ supra posui. quia mors regnauit ab
adã usq ad moysen etiã in eos qui ñ peccauert̃ insimili¬
tudinẽ puaricationis ade sic̃ sig̾cat infantũ minꝰ esse

Expanded text:
quoque parentum iniquitates similiter debere portare, aut illius non debere, consideret diligenter quia non portant infantes peccatum Adae, sed suum. Nam aliud fuit peccatum Adae, aliud est peccatum infantum; quia differunt, ut dictum est: illud enim fuit causa, istud est effectus; Adam caruit debita justitia, non quia alius, sed quia ipse deseruit. Infantes carent ea, non quoniam ipsEt cum dicit apostolus quod supra posui: Quia mors regnavit ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ipsã. In hoc gͦ st̃ om̃s parit̃ inusti. quia uuillã ha¬
bent. quã om̃is homo debet hab̾e iusticiã. Hec nudi¬
tas insticie descendit ad om̃s ab adã. in quo humana
mansit aliqua iusticia. ut in reb aliquib rectã ser¬
uaret uoluntatẽ. sic tam̃ pͥuata ẽ. illodono. quo sibi
iusticiã custodire poterat inposteros. ut innullo eoꝵ
ipsa cub a lui haruesticia segpagare queat. Plus itacy iumfe

Expanded text:
ariter injusti, quia nullam habent, quam omnis homo habere debet, justitiam. Haec nuditas justitiae descendit ad omnes ab Adam, in quo humana mansit aliqua justitia, ut in rebus aliquibus rectam servaret voluntatem: sic tamen privata est illo dono quo sibi justitiam custodire poterat in posteros; ut in nullo eorum ipsa cum aliqua justitia se propagare queat. Plus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
de grauat᷑. idcirto qͥa de illo ꝓpagatur. cũ eiusdẽ pecent
conuscius ñ fuerit Cũ ds̃ fecit adã fecit in eonat᷑am ppa¬
gancti quã subiecit eiꝰ potestati. ut ea uteret᷑ ꝓ sua uolũ¬
tate qͣmdiu ipse uellet sublitꝰ eẽ deo. Nam ñ ila uteret
bestiali ⁊ irrationabili uoluptate. s humana. ⁊ rationa¬
bili uolitate. Sic̃ enĩ bestiaꝵ ẽ. nichil uelle cũ ratione
ita hominũ eẽt nicħ uelle sine ratione. Qd̃ semꝑ debent.
qͥa potestatẽ hãc accepit adã. ⁊ eã semꝑ seruare potuit.
Dedit etiã illi ds̃ hanc grãm. ut sic̃ quando illũ condi¬
dit nulla ꝓpagandi oꝑante nat᷑a. aut uoluntate cre¬
ature. simul fecit eũ ⁊ rationalẽ ⁊ iustũ: ita simul cũ
rationalẽ hab̾ent animã. iustiẽẽnt. qͦs geueraret

Expanded text:
e gravetur, idcirco quia de illo propagatur; cum ejusdem peccati conscius non fuerit. Cum fecit Deus Adam fecit in eo naturam propagandi: quam subjecit ejus potestati, ut ea uteretur pro sua voluntate, quandiu ipse vellet subditus esse Deo: nam non illa uteretur bestiali et irrationali voluptate, sed humana et rationali voluntate. Sicut enim est bestiarum nihil velle cum ratione; ita hominum esset nihil velle sine ratione: quod semper debent, quia potestatem hanc accepit Adam et eam semper servare potuit. Dedit etiam illi 101 Deus hanc gratiam, ut sicut quando illum condidit nulla propagandi operante natura, aut voluntate creaturae, simul fecit eum et rationalem et justum: ita simul cum rationalem haberent animam, justi essent, quos generaret