comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit pessimus amor relus. suspicio¬
nese Quid quando uicia illrus
ꝑ aliquem discooꝑiebantur : Qmo
dolebat ⁊ quomodo flagellabatur
animus eiuse Et suꝑ hec omnia
cata sua: Qmͣ sepe ꝓpter ip̃a fla-¬
hoc faciam amplius: Nungra ampliꝰ
in illud uicium me demergam: Et
tamen mmistri pharaonis. idest in¬
mundi spiritus nos impingebant
quasi inuitos. ut faceremus lateres
luteos idest immunda et sordida o¬
ꝑa: et sic edificaremus ciuitatem
pharaoni. idest diabolo in corde nr̃o.
Quicunq potest recordari illam ui¬
olentiam quam patiebatur de suama¬
la consuetudine. et uidet se modo
ꝑdei gratiam et doctrinã beati be¬
nedicti liberatum: ip̃e uidet quia
nobis maiora p̾stitit deus ꝑ illum
qmͣ iudeis ꝑ moysen. Si compare¬
tis illam spiritalem dulcedinem qͣm
soletis sentire de xp̃o illi manne qͦd
iudei manducabant in desertor si cõ¬
paretis illas uictorias quas sepe ha¬
betis de sp̃italib mimicis ur̃is. per

Expanded text:
vit pessimus amor, zelus, suspiciovit pessimus amor, zelus, suspiciones? Quid, quando vitia illius per aliquem discooperiebantur? Quomodo dolebat, quomodo flagellabatur animus ejus? Et super haec omnia, cata sua: quam saepe propter ipsa flahoc faciam amplius, nunquam amplius in illud vitium me demergam? Et tamen ministri Pharaonis, id est immundi spiritus nos impingebant quasi invitos, ut faceremus lateres luteos, id est immunda et sordida opera; et sic aedificaremus civitatem Pharaoni, id est diabolo, in corde nostro. Quicunque potest recordari illam violentiam, quam patiebatur de sua mala consuetudine, et videt se modo per Dei gratiam, et doctrinam beati Benedicti liberatum, ipse videt, quia nobis majora praestitit Deus per illum quam Judaeis per Moysen. Si comparetis illam spiritualem dulcedinem, quam soletis sentire de Christo, illi mannae, quod Judaei manducabant in deserto; si comparetis illas victorias, quas saepe habetis de spiritualibus inimicis vestris, per
Abbreviated transcription (Latin):
non minus eum debent diligere
monachi: qmͣ moysen carnales ur¬
dei. Illos ꝑ ministerium moysi edux̃
dominus de egypto: nos ꝑ ministe¬
rium sancti benedicti. eduxit de se¬
culo. Iuli erant sub pharaone rege
pessimo: nos sub diabolo. Illi in ser¬
uitute egyptiorum : nos in dnĩo in¬
ciorum. Minista pharaonis flagel¬
lauerunt eos : et lateres de luto exi-¬
gebant. I orte obliti estis: que fla-¬
gella patiebamini in seculo. Ahus tẽ-¬
debat ad aliquem honorem secula¬
rem uel diuitias : que flagella pati¬
ebatur. in illis cupiditatib. qͦmodo
flagellauit eum timor inuidia. quo¬
modo flagellabat᷑ quando non po¬
tuit acquirere quod uoluit: quan¬
do aliquis alius hoc acquisiuit ad
quod ille ita ardent inhiauit: Si
autem acquisiuit quomodo eum fla-¬
gellauit timor ne amitteret: dolor
cum amitteret: Iliuis ad hoc to¬
ta intentione festinauit: ut posset
explere omnes uoluntates suas et
libid̾nes. Quomodo talem flagella-¬

Expanded text:
idebimus, quod non minus eum debent diligere idebimus, quod non minus eum debent diligere monachi quam Moysen carnales Judaei. Illos per ministerium Moysi eduxit Dominus de Aegypto; nos per ministerium S. Benedicti eduxit de saeculo. Illi erant sub Pharaone rege pessimo; nos sub diabolo. Illi in servitute Aegyptiorum; nos in dominio vitiorum. Ministri Pharaonis flagellabant eos, et lateres de luto exigebant. Forte obliti estis quae flagella patiebamini in saeculo. Alius tendebat ad aliquem honorem saecularem, vel divitias: quae flagella patiebatur in illis cupiditatibus? Quomodo flagellavit eum timor, invidia; quomodo flagellabatur, quando non potuit acquirere quod voluit; quando aliquis alius hoc acquisivit, an quod ille ita ardenter inhiavit? Si autem acquisivit, quomodo flagellavit eum timor, ne amitteret; dolor, cum amitteret? Alius ad hoc tota intentione festinavit ut posset explere omnes voluntates suas et libidines: quomodo talem flagella
Abbreviated transcription (Latin):
X bis debeat esse iocundior. Uidete is-¬
rahel secundum carnem. tarnales
scilicet iudeos. qui quanuis sint de
gn̾e magnorum patrum. abtahã.
ysaac. et iacob. de quib dñs dicit.
ego sum deus abraham. et deus y¬
saac. et deus iacob: quod utiq do¬
minus dixit ꝓpter eorum excellen-¬
tiam. tamen ipsi iudei magis gło¬
antur de moyse dicentes. Nos mo¬
ysi discipuli sumus. Et apłs iaco¬
bus: in actibus apostolorum dicit.
Habet moysef qui eum p̾dicent
ꝑ omne sabbatum in synagogis.
Quare ergo ipsi carnales iuder tã¬
tum affectum habent erga moysẽ:
Puto iccirco quod dñs ꝑ ministen¬
um moysi eduxit eos de t̾ra egyotiͣ
traduxit ꝑ mare rubrum ⁊ quod
ꝑ orationes eius manna de celo ac¬
ceperunt ⁊ aquam de petra. quia
illo orante inimicos suos superaue¬
quam si seruarent t̾ram regro¬
missionis et acciꝑent. et posside¬
rent. Certe fr̃s si bene uideamus
et intelligannis que nobis benefi

Expanded text:
bis debeat esse jucundior. Videte Isbis debeat esse jucundior. Videte Israel secundum carnem, carnales scilicet Judaeos: qui, quamvis sint de genere magnorum patrum Abraham, Isaac et Jacob, de quibus Dominus dicit: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob , quod utique Dominus dixit propter eorum excellentiam; tamen ipsi Judaei magis gloriantur de Moyse, dicentes: Nos Moysi discipuli sumus . Et apostolus Jacobus in Actibus apostolorum dicit: Habet Moyses, qui eum praedicent per omne sabbatum in Synagogis . Quare ergo ipsi carnales Judaei tantum affectum habent erga Moysen? Puto idcirco quod Dominus per ministerium Moysi eduxit eos de terra Aegypti, transduxit per mare Rubrum, quod per orationes ejus manna de coelo acceperunt, aquam de petra; quia, illo orante, inimicos suos superavequam si servarent, terram repromissionis et acciperent et possiderent. Certe, fratres, si bene videamus et intelligamus quae nobis benefic
Abbreviated transcription (Latin):
cio quia so¬
letis cum
omni gau¬
dio sc̃orum
docunq oc¬
currerint su¬
sciꝑe : et ꝑ utmouam et repre¬
sentationem uite et ꝑfectionis e¬
orum uosmet ipsos ad spiritua¬
lem feruorem exetare. tamen
puto quia festiuitas ista sc̃i patris nr̃i
benedicti. uobis dulcior est ceteris et
quodammodo acceptior. non quod
eius festiuitas sit ceteris altior: sed
quia ipse pater nr est nobis ceteris
euangłm ipse nos genint. Quicquid
enim puritatis habetis in castitate.
omnem spiritalem dulcedinem quã
habetis in caritate: omnẽ głam qũa
habetis in conscientia ur̃a de. mundi
contemptu: de laborib:. de uigiliis: de
ieiumis: de uoluntaria pauꝑtate: de
doctrina eius est. Quicquid in me¬
ditationibus. in orationib. in com¬
punctione. ĩ deuotione. ceterisq spi-¬
ritalib reb proficuis. nonne totum
uobis dei gr̾a ꝑ eius ministerium
et exemplum ministrauit:deo.
ip̃e uobis ceteris scis est uicinior:
ut non in merito eius festiuitas uo¬

Expanded text:
cio quia soletis cum omni gaudio sanctorum docunque occurrerint, suscipere, et per memoriam et repraesentationem vitae et perfectionis eorum vosmetipsos ad spiritualem fervorem excitare; tamen puto quia festivitas ista sancti Patris nostri Benedicti vobis dulcior est caeteris, et quodam modo acceptior: non quod ejus festivitas sit caeteris altior, sed quod ipse Pater noster est nobis caeteris per Evangelium ipse nos genuit. Quidquid enim puritatis habetis in castitate, omnem spiritualem dulcedinem quam habetis in charitate, omnem gloriam quam habetis in conscientia vestra de mundi contemptu, de laboribus, de vigiliis, de jejuniis, de voluntaria paupertate, de doctrina ejus est. Quidquid in meditationibus, in orationibus, in compunctione, in devotione, caeterisque spiritualibus rebus proficitis, nonne totum vobis Dei gratia per ejus ministerium et exemplum ministravit? Ideo ipse vobis caeteris sanctis est vicinior, ut non immerito ejus festivitas vo
Abbreviated transcription (Latin):
obuiauerunt sibi. Miscd̃ia et ue-¬
ritas adducunt asinam et pullũ
ad di filium: qr ut hominẽ totum
idest et carnem et animam dei filius
assumeret. sñ dubio miscd̃ia et u̾itas
fec̾ Non enim sola faceret misericordia :
quia non posset sine uentate. Nõ face¬
ret sola ueritas: qr nollet sine mĩa.
Item fec̾ hoc ut scilicet dei filius asinã
et pullum. idest carnem et animam
haberet mĩa et ueritas: ueritas quia
hoc ꝓmisit iudeis. miscd̃ia qũa uolu¬
it exhib̾e paganis. Et id̾o pulchre ħ
duo p̾mittit. qr hec ante suũ aduen¬
tum iureiurando qͣ in ueritate uide¬
is ꝓmisit: et hãc miãm gentib exhi¬

Expanded text:
obviaverunt sibi . Misericordia et veritas adducunt asinam et pullum ad Dei Filium, quia ut hominem totum, id est et carnem et animam Dei Filius assumeret, sine dubio misericordia et veritas fecit. Non enim sola faceret misericordia, quia non posset sine veritate. Non faceret sola veritas, quia nollet sine misericordia. Item fecit hoc, ut scilicet Dei Filius asinam et pullum, id est carnem et animam haberet, misericordia et veritas: veritas, quia hoc promisit Judaeis; misericordia, quam voluit exhibere paganis. Et ideo pulchre haec duo praemittit, quia haec ante suum adventum jurejurando quasi in veritate Judaeis promisit
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea. Soluite et adducite michi.
Qͥd significant isti duo aiscipuli:
quos p̾mittit cominus: Hi sunt qͥ
p̾cedunt faciem eius in omnem lo-¬
cum et castellum : quo est ipse
uenturus. Sic enim habes: in eu¬
angłio luce. Designauit iħt et a¬
lios septuaginta duos discipłos:
E misit eos biuos ante faciem su¬
am. in omĩem ciitatem et locũ
quo erat ipse uenturus. Foitasis
S isti duo significant illa duo q̃
ubiq p̾cedunt faciem eius: de qͥ¬
bus ait psalmista. Misccł̃ia et ue-
tis nr̃e ꝑ aduentum eiꝰ. Hanc fa-¬
ciem eius. hunc aduentum eius
p̾cedunt miscd̃ia et ueritas : ut ad¬
ducant sͥ asinam et pullum. Puto
quod ꝑ asinam et pullum possumꝰ
non inconuenient̃ acciꝑe dotã hu-¬
manam naturam: idest carnem
et animam. Per asinam carnem
ꝓpt tarditatem et grauitatem: ꝑ
pullum ammam ꝓpt̾ leuitatẽ et
mobilitatem. Miscdia et ueritas
adducunt asinam et pullũ ad fili-

Expanded text:
cum ea. Solvite et adducite mihi . Quid significant isti duo discipuli, quos praemittit Dominus? Hi sunt qui praecedunt faciem ejus in omnem locum et castellum, quo est ipse venturus. Sic enim habes in Evangelio Lucae: Designavit Dominus et alios septuaginta duos discipulos: et misit illos binos ante faciem suam, in omnem civitatem, et locum, quo erat ipse venturus . Fortassis ergo isti duo significant illa duo, quae ubique praecedunt faciem ejus, de quibus ait Psalmista: Misericordia et vtis nostrae per adventum ejus. Hanc faciem ejus, hunc adventum ejus, praecedit misericordia et veritas, ut adducant sibi asinam et pullum. Puto quod per asinam et pullum possumus non inconvenienter accipere totam humanam naturam, id est carnem et animam. Per asinam, carnem, propter tarditatem et gravitatem; per pullum, animam, propter levitatem et mobilitatem. Misericordia et veritas add
Abbreviated transcription (Latin):
uide illum in tanta gła et potesta-¬
tez quem contempserunt in hu-¬
mana infirmitate. Isti secundo ad¬
uentus domini conuen̾ satis: quod
de ista historia: alias quoq euan¬
gliste narrant. C eniente iħu ierłm
pueri hebreorũ acceperunt ramos
o liuarum uel palmarum: et ue¬
nerunt ei obuiam. Sic erit inse

Expanded text:
t potestate, quem contempserunt in humana infirmitate. Huic secundo adventui Domini convenit satis, quod de ista historia alii quoque Evangelistae narrant. Veniente Jesu Jerusalem, pueri Hebraeorum acceperunt ramos olivarum, vel palmarum, et venerunt ei obviam. Sic erit in se
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uenit ad montem oliueti:
tiam. et ut ita dicam cumulum mi¬
sericordie illius: de qua loquim᷑.
Uenit tunc ad montem oliueti qn̾
Iam illud tempus appropinquaũ
in quo uoluit illam mirabilem
Et excellentem misericordiã osten¬
dere: quam prius abrahe obedien¬
ti ꝓmiserat: et postea ꝑ ꝓpħas suos
omni p̾dicanerat. Cũ gͦ appropĩgͥss¬

Expanded text:
Quando venit ad montem Oliveti? tiam, et ut ita dicam, cumulum misericordiae illius, de qua loquimur. Venit tunc ad montem Oliveti, quando jam illud tempus appropinquavit, in quo voluit illam mirabilem et excellentem misericordiam ostendere, quam prius Abrahae obedienti promiserat, et postea per prophetas suos omni populo praedicaverat. Cum ergo appropinquas
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa et ueritas obuiauerunt sibi. et
ueritas de t̾ra orta est: assumensq
sibi asinam et pullum: corpis et ani¬
mã. uen̾ ad icrłm. uenit uisitare ec¬
cłiam suã. uenit eam saluare. Qod
utiq non seciss: nͥ illo modo ut dixi¬
mus asinam et pullum inseͥdiss. Nec
mouere debe: quod ait soluite. Nã
licet caro et anima quã d̾i filius assit̾p¬
sit. nunquam pecco fuerit obligata:
qr statim ex quo ille hõmo creatus fu¬
ist. utiq ꝑfectus d̾s fuit: tam̃ qr ip̾a hu¬
mana natura semꝑ ante. ĩ om̃ib ho

Expanded text:
ia et veritas obviaverunt sibi, et veritas de terra orta est: assumensque sibi asinam et pullum, corpus et animam, venit ad Jerusalem, venit visitare Ecclesiam suam, venit eam salvare. Quod utique non fecisset, nisi illo modo, ut diximus, asinam et pullum insedisset. Nec movere debet, quod ait, Solvite. Nam licet caro et anima quam Dei Filius assumpsit, nunquam peccato fuerit obligata, quia statim ex quo homo ille creatus fuit, utique perfectus Deus fuit; tamen quia ipsa humana na
Abbreviated transcription (Latin):
satisfieret libidin eius. s ut ꝓcrea¬
ret illud semen: de quo uasciturus
erat dtus celi. Ideo p̾cepit ei. ut po¬
neret manum sub femore eiuis. ut¬
ut iuiraret ꝑ deum celi. quia sine du¬
lno de eis semore. idest genera¬
tione nasciturus erat deus celi. Nam
quod semur ponatur pro gu̾atione:
satis usitatum est in scripturis. sd̃m
illud. Omnes anime que exierũt
et c̃ Non auferetur sceptrum de ui¬
da: et dux de femore eius. Sz hoc
signum dm̃ci aduentus occultum
erat. quia nondum uenerat ibc ad
domum oris: idest non aꝑte eius
idest popło. S cum iam fihi isrł
educti essent de egipto. cum acce¬
pissent legem. cum sacrificia cele¬
brarent. et tabernaculum constru-¬
erent. tunc uenire cepit ihc ad do-¬
mum oris: quia aꝑte omni popło
cep̾ eiꝰ aduentus reuelari. Nam
aꝑte moyses coram omni popło
non audierit ꝓpłam illum: ext̾mi¬
nabit᷑ de popło suo. Quod esse
ꝓpħatum de domino iħu: ip̃i apłi

Expanded text:
satisfaceret libidini ejus, sed ut procreasatisfaceret libidini ejus, sed ut procrearet illud semen, de quo nasciturus erat Deus coeli. Ideo praecepit ei ut poneret manum sub femore ejus, et juraret per Deum coeli, quia sine dubio de ejus femore, id est generatione nasciturus erat Deus coeli. Nam quod femur ponatur pro generatione, satis usitatum est in Scripturis secundum illud: Omnes animae quae exierunt Et: non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus . Sed hoc signum Dominici adventus occultum erat, quia nondum venerat Jesus ad domum oris, id est non aperte ejus est populo. Sed cum jam filii Israel educti essent de Aegypto, cum accepissent legem, cum sacrificia celebrarent, et tabernaculum construerent, tunc venire coepit Jesus ad domum oris, qua aperte omni populo coepit ejus adventus revelari. Nam aperte Moyses coram omni populo non audierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Quod esse prophetatum de Domino Jesu, ipsi apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
nima abrahe. nisi domꝰ obedientiȩ:
qui ut bontm obedientiȩ serua¬
ret ꝓprio filio. et tali filio non cre¬
oidit ẽẽ parcendum: Huic igitur
pͥmo uenit iħc: quia pͥmo de ad¬
uentu domini nr̃i lħm pͥmo ad eũ
facta est promissio S hanc ꝓmis¬
sionem. hauc futuram domini mise¬
ricordiam. ipse et filii eius tantum:
et si aliqui ali tameu pauci sciebãt:
s tamen aliis non ostendebant. Nõ
ostendebant ꝑ oris p̾dicationem:
s ꝑ quedam occulta et mirarabili¬
A signa. Ideo non uenerat adhuc
dominus ad bethphage: idest ad do¬
mum oris. Nam sine dubio sc̃s abra¬
ham. ꝑ quoddam signum occultum
ostendit incarnationem domini: qn̾
mittens seruum suum. ut assumeret
uxorem filio suo ait. Pone manum
tuam sub femore meo: et iura ꝑ dm̃
celi. Oid est hoce Deus celi erat ĩ
femore abrahe: Ostendit certe pul¬
chre s occulte. quare uoluit ut fili¬
us eius acciꝑet uxorem. non utiq uͭ

Expanded text:
nima Abrahae, nisi domus obedientiae, nima Abrahae, nisi domus obedientiae, qui ut bonum obedientiae servaret, proprio filio et tali filio non credidit esse parcendum? Huic igitur primo venit Jesus, quia de adventu Domini nostri Jesu primo ad eum facta est promissio. Sed hanc promissionem, hanc futuram Domini misericordiam, ipse et filii ejus tantum, et si aliqui alii, tamen pauci sciebant, sed tamen aliis non ostendebant. Non ostendebant per oris praedicationem, sed per quaedam occulta et mirabilia signa. Ideo non venerat adhuc Dominus ad Bethphage, id est ad domum oris. Nam sine dubio sancto Abraham per quoddam signum occultum ostendit Incarnationem Domini, quando mittens servum suum, ut assumeret uxorem filio suo, ait: Pone manum tuam sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid est hoc? Deus coeli erat in femore Abrahae? Ostendit certe pulchre, sed occulte, quare voluit, ut filius ejus acciperet uxorem; non utique ut
Abbreviated transcription (Latin):
seruos suos uocabit nomine alio.
Primo uocabãtił serui eius iudei
s modo uocantur xp̃iam. Et ser¬
uos suos uocabit nomine alio: in
quo qui benedicendus ẽ suꝑ t̾ram
bu̾dicet᷑ iũ domino Q sine cdu¬
bio nullus potest cauere maledi¬
ctionem nec habere bñdictionẽ:
qui hoc nomen non habuerit. Er¬
go tunc appropinquauit ih̃c ierłm
idest eccłie: quando suum aduẽ¬
tum ꝓmisit eccł̃ie ꝑ scm abraham.
Sanctam eccłiam aꝑte significauit.
quando omnes gentes nominauit:
quia sc̾a eccłia de omub gentib
constat. Cunc igitur cepit appropĩ¬
quare : s ñ adhuc uenit bethpha¬
ge. Hehphage quippe int̾p̃tatur
domus bucce: uel domus oris.
Nenerat fortasse ad bethtaniam:
nõ autem ad bechphage. Nam sic̃
alii euangłiste euident᷑ oftendũt.
pͥmo uenit ad bethtanam: ac de¬
inde cum appropinquass ierłm.
uenit bethphage. ad montem oli¬
ueti. Hechtania uit̾ p̃tat᷑ ÷ domus
obedientie. Et quid erat illa sc̃a a¬

Expanded text:
servos suos vocabit nomine alio . servos suos vocabit nomine alio . Primo vocabantur servi ejus Judaei, sed modo vocantur Christiani: Et servos suos vocabit nomine alio: in quo qui benedicendus est super terram, benedicetur in Domino. Quia sine dubio nullus potest cavere maledictionem, nec habere benedictionem, qui hoc nomen non habuerit. Ergo tunc appropinquavit Jesus Jerusalem, id est Ecclesiae, quando suum adventum promisit Ecclesiae per sanctum Abraham. Sanctam Ecclesiam aperte significavit, quando omnes gentes nominavit; quia sancta Ecclesia de omnibus gentibus constat. Tunc igitur coepit appropinquare, sed non adhuc venit Bethphage. Bethphage quippe interpretatur domus buccae, vel domus oris. Venerat fortasse ad Bethaniam, non autem ad Bethphage. Nam, sicut alii evangelistae evidenter ostendunt, primo venit ad Bethaniam, ac deinde cum appropinquasset Jerusalem, venit Bethphage, ad montem Oliveti. Bethania interpretatur domus obedientiae. Et quid erat illa sancta a
Abbreviated transcription (Latin):
mundum. Hoc modo recessit
totum genus humanum a deo:¬
Et ideo quoq ipsa que nunc est
eccłia dei. isto modo recessit ado
Et tam longe. ut nullo modo
ꝑ se posset appropinquare deo:
nec accede ad eum. Necessariũ
accede ad deum salutem suam:
ip̃e deus salus eius. accederet ad
eam. S pͥmo appropinquauit.
Accessit quidem quando illam
mirabilem iisericordiam exhi-¬
buit. qua in cruce pendens. su-¬
um ꝓ ea sanguinem fudit: et a-¬
ꝑto latere suo. sibi eam unint.
et sociauit : ut essent dno in car¬
ne una. Si gͦ tunc accessit appro¬
pinquait utiq quando ei mi-¬
et cepit ostendere. Appropinqͣu̾
do. salus misero homini expul¬
so de ꝑadiso: quando se homi¬
cordiam quam postea impleuit
ipsi abrahe ꝓmisit dicens. In se-¬
mine tuo: benedicent᷑ om̃s gen-¬
tes. De semine abrahe nasci¬
turus erat xp̃c. ꝑ quẽ abolenda
erat illa maledictio que data-
ẽ in adam: et illa bñdictio dan¬
da quam ꝓpħiauit ysaias dicens. Q

Expanded text:
mundum. Hoc modo recessit mundum. Hoc modo recessit totum genus humanum a Deo; ideo quoque ipsa quae nunc est Ecclesia Dei isto modo recessit a Deo, et tam longe ut nullomodo per se posset appropinquare Deo, nec accedere ad eum. Necessarium accedere ad Deum salutem suam, ipse Deus salus ejus accederet ad eam. Sed primo appropinquavit. Accessit quidem, quando illam mirabilem misericordiam exhibuit, qua in cruce pendens suum pro ea sanguinem fudit, et aperto latere suo, sibi eam univit et sociavit, ut essent duo in carne una . Si ergo tunc accessit, appropinquavit utique, quando ei miset coepit ostendere. Appropinquavisalus mundo, salus misero homini expulso de paradiso, quando se futucordiam quam postea implevit, ipsi Abrahae promisit, dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes . De semine Abrahae nasciturus erat Christus, per quem abolenda erat illa maledictio, quae lata est in Adam, et illa benedictio danda, quam prophetavit Isaias, dicens: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Scd̃m hunc quippe sensum
ierłm significabat eccłiam sca̾mi
in hominib: cui dic̃ ysaias. Sur¬
ge illuminare ierłm: quia uenit
lumen tuum. Ipsa dicitur ierłm
non quia ꝑfecte uidet eam pacẽ
quam uident angłi: s qͥa ad illã
pacem tendit recte credendo. be¬
ne oꝑando. feruent amando illum
quauit deus qui ubiq p̾sens est.
et nusqm deest: Et tamen ip̃e
chi: et ego appropiquabo uobis.
Et quomodo nos appropinquamꝰ
me. Qualis est iste accessus et re¬
cessus: Non fit de loco ad locum.
s de affectu in affectum. Si amas
mundum: recessisti a deo. Si re-¬
cedis ab amore mundi. et incipis
amare dm̃: iam accedis ad deum.
Nos itaq appropͥnquamus ei. quã¬
do ꝓficimus in illius amore: ille ap¬
ꝓpinquat nob̃. quando dignat᷑ mise¬
reri nobis. Isto modo recessit adã
a deo: scilicet m̃inus illũ amando.¬
et plus mundum. A mauit e¬
nun pͥuatam excellentiam: que
utiq ꝑtiuet non ad deum s ad

Expanded text:
mus. Secundum hunc quippe sensum mus. Secundum hunc quippe sensum Jerusalem significabat Ecclesiam sanctam in hominibus, cui dicit Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum . Ipsa dicitur Jerusalem, non quia perfecte videt eam pacem, quam vident angeli; sed quia ad illam pacem tendit recte credendo, bene operando, ferventer amando illum,quavit Deus, qui ubique praesens est, et nusquam deest? Et tamen dicit hi et ego appropinquabo vobis. Et quomodo nos appropinquamusme . Qualis est iste accessus et recessus? non fit de loco ad locum, sed de affectu in affectum. Si amas mundum, recessisti a Deo. Si recedis ab amore mundi, et incipis amare Deum, jam accedis ad Deum. Nos itaque appropinquamus ei, quando proficimus in illius amore; ille appropinquat nobis, quando dignatur misereri nobis. Isto modo recessit Adam a Deo, scilicet minus illum amando,et plus mundum. Amavit enim privatam excellentiam, quae utique pertinet non ad Deum, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiam salomon fec̃ illud mirabile
templum: de quo sepe audistis. Se¬
cundum istam faciem. idest scđm
historiam. nichil nob̾ ostendit᷑: qd̾
ad istam ꝑtineat celebritatem. Ideo
necesse ẽ:ut aliam huuis scͥpture fa¬
ciem attendamus. Ierłm siẽ audire
consueuistis: uisio pacis int̾pretatur.
Istud nomen pͥmum illis conuenit
qͥ ꝑmanent in ꝑfecta uisione di : qͥ
pera pax ẽ: et uera mentis tͣnqͥllitas.
Ac ꝑ hoc: in se ipsis ueram pacẽ et
tranquillitatem sentunt Hec est il¬
la beata angłorum societas. que
utiq dicitur ierłm: et ꝓprie sic̾ dic̃
apłs paulus. Que sursum ẽ ieru¬
salem libera est: que ẽ mat̾ nr̃a
S huic ciuitati quomodo d̾r appro¬
pinquare ih̾c. cum in ea seꝑ sit. et il¬
la ciuitas nunꝗͣ ab eo recesserit :
Hec ẽ illa alia facies huius scͥpture
idest anagoges: indelicet sensus de
suꝑiorib. d ppareat nob̃ illa nimc fa¬
cies: quam allegoriam nominaui¬

Expanded text:
etiam Salomon fecit illud mirabile etiam Salomon fecit illud mirabile templum, de quo saepe audistis. Secundum istam faciem, id est secundum historiam, nihil nobis ostenditur quod ad istam pertineat celebritatem. Ideo necesse est ut aliam hujus Scripturae faciem attendamus. Jerusalem, sicut audire consuevistis, visio pacis interpretatur. Istud nomen primum illis convenit, qui permanent in perfecta visione Dei, qui vera pax est, et vera mentis tranquillitas; ac per hoc in seipsis veram pacem et tranquillitatem sentiunt. Haec est illa beata angelorum societas, quae utique dicitur Jerusalem, et proprie, sicut dicit apostolus Paulus: Quae sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra . Sed huic civitati quomodo dicitur appropinquare Jesus, cum in ea semper sit, et illa civitas nunquam ab eo recesserit? haec est illa alia facies hujus Scripturae, id est anagoges, videlicet sensus de superioribus. Appareat nobis nunc illa facies, quam allegoriam nominavi
Abbreviated transcription (Latin):
quem sc̃i piͣs ueteris teslamenti di¬
u expectauerant. et multum desi¬
d̾auerant. humilit̾ uenit ut nos
redimeret: ut etiam ñ obliuiscam᷑
secundum eius atientum. in quo il¬
le quem om̃s sc̃i expectant. et de¬
sid̾ant ueniet cum magna potesta-¬
te et gła ut totum mundũ iudicet.
et reddat unicuiq scd̃m oꝑa sua.
Hec sunt pͥncipalit̾ illa duo. scilicet
memoria ułusq aduentus etꝰ ꝓpter¬
que ista celebratio constituta ẽ. et
hoc necessario. Uade enim bonũ ẽ
ut hec duo semꝑ habeamus ĩ me¬
moria. id est pͥmũ aduentũ domini
et secimdum: qut̃ de primo nascitur
ĩ cordib nr̃is amoi dei. de secund o
timor. Consideremus gͦ hoc eu¬
angłium quod modo lectum ẽ: ut
uideamꝰ que ibi sacramenta con¬
tineantur. Cum appropinquasset
dominus iħc ierłm. Scitis fratres
quia secundum litteram. ierłm q̃¬
dam ciuitas fuit. quam acquisiuit
dauid sanctus. et edificauit. in qua

Expanded text:
quem sancti patres Veteris Testamenti diquem sancti patres Veteris Testamenti diu exspectaverant, et multum desideraverant, humiliter venit, ut nos redimeret, ut etiam non obliviscamur secundum ejus adventum, in quo ille, quem omnes sancti exspectant et desiderant, veniet cum magna potestate et gloria, ut totum mundum judicet, et reddat unicuique secundum opera sua. Haec sunt principaliter illa duo, scilicet memoria utriusque adventus ejus, prquae ista celebratio constituta est, et hoc necessario. Valde enim bonum est, ut haec duo semper habeamus in memoria, id est primum adventum Domini, et secundum; quia de primo nascitur in cordibus nostris amor Dei, de secundo timor. Consideremus ergo hoc evangelium, quod modo lectum est, ut videamus quae ibi sacramenta contineantur. Cum appropinquasset Dominus Jerusalem . Scitis, fratres, quia secundum litteram Jerusalem quaedam civitas fuit, quam acquisivit David sanctus et aedificavit; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
cantum: et illi in pulcͥtudine hꝰ
faciei delectantur. Hme est etiã
quod quidam uidentes tantum
istam faciem scͥpture: qr in qua¬
dam parte ista facies mmus for¬
mosa est. sic̃ in facto iude patͥar¬
che qui cũ nuru sua cõcubuit. sic̃
et in facto dauid. qui occiso uria ac¬
cep̃ eius uxoiem. quando ñ poterãt
uidere alteram faciem huiꝰ scͥpture
scripturam euanglicam. et cõsidaui¬
mus unam eius faciem id est sim-
plicem historiam: et satis pulchra
nobis apparet. Que enm scriptu¬
ra pulchrior quam ista que nar¬
rat głam dulcissum domini nri et
deuotionem fidelis popłi: S ta¬
men secundum istam faciem suã
ñ ostendit nob: quod ad tempus ĩ¬
stud lectio ista ꝑtineat. Consideremꝰ
quappt̾ eius alteram faciem: et uide¬
amus utrum illa nobis aliquod
hunis temporis reuelet misteriũ
Et pͥmo breuit intimandun: quid
In se sacramenti tp̃s istud contine¬
ał. Constitutum est hoc tempus fr̃s

Expanded text:
tantum, et illi in pulchritudine hujus tantum, et illi in pulchritudine hujus faciei delectantur. Hinc est, quod quidam videntes tantum istam faciem Scripturae, quia in quadam parte ista facies minus formosa est, sicut in facto Judae patriarchae, qui cum nuru sua concubuit  sicut et in facto David qui, occiso Uria, accepit ejus uxorem , quando non poterant videre alteram faciem hujus Scripturae, Scripturam evangelicam, et consideravimus unam ejus faciem, id est ejus simplicem historiam, et satis pulchra nobis apparet. Quae enim Scriptura pulchrior quam ista, quae narrat gloriam dulcissimi Domini nostri, et devotionem fidelis populi? Sed tamen secundum istam faciem suam non ostendit nobis, quod ad tempus istud lectio ista pertineat Consideremus quapropter ejus alteram faciem, et videamus utrum illam nobis aliquod hujus temporis revelet mysterium. Et ideo breviter intimandum quid in se sacramenti tempus istud contineat. Constitutum est hoc tempus, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ passionem dñi s aduentũe
Ita est fratresꝰ hoc sine dubio sa¬
tum est. sicut alii euangłiste aꝑte
ostendunt: paucis diebus ante pas¬
sionem eius. Nam ꝓpter głam i¬
stam pharisei et pontisices maxi¬
ma inuidia cruciabantur : et cõ¬
gregato concilio tractabant de
morte eius. Puto tamen quia ñ
sine causa hodie historia in om¬
ni eccłia recitatur: nec sine cau¬
sa ita a sc̃is patͬbus statutum ẽ.
Scitis quia rota quam uidit ie¬
dechiel: quatuor facies habebat.
Nota illa significat scãm scͥptu¬
ram: unde dic̾ psalmista. Uox
tonitrui tui in rota. Ista rota q¬
tuor facies habet. et aliquando
considamus tantũ unam eius
faciem. aliquando duas. aliquã¬
do tres: aliquando õm̃s etĩam
quatuor. Prima facies eius est
historia altera moralitas. t̾cia al¬
legoria: quarta agnagom. idest
sensus de suꝑiorib. Qͥbusdam
qui non possunt caꝑe ꝓsundiora
ostendit scͥptura pͥmam faciem
suam. idest simplicem historiã

Expanded text:
 passionem Domini, sed adventum? Ita est, fratres, hoc sine dubio factum est, sicut alii evangelistae aperte ostendunt, paucis diebus ante passionem ejus. Nam propter gloriam istam Pharisaei et pontifices maxima invidia cruciabantur, et congregato concilio tractabant de morte ejus. Puto tamen, quia non sine causa hodie historia haec in omni Ecclesia recitatur, nec sine causa ita a sanctis Patribus statutum est. Scitis, quia rota, quam vidit Ezechiel, quatuor facies habebat. Rota illa significat sanctam Scripturam. Unde dicit Psalmista: Vox tonitrui tui in rota . Ista rota quatuor facies habet, et aliquando consideramus tantum unam ejus faciem, aliquando duas, aliquando tres; aliquando omnes quatuor. Prima facies ejus est historia, altera moralitas, tertia allegoria, quarta anagoge, id est sensus de superioribus. Quibusdam, qui non possunt capere profundiora, ostendit Scriptura primam faciem suam, id est simplicem historiam
Abbreviated transcription (Latin):
S ne infirmus et paruus estima¬
ret᷑ hic ħo: statim subiunxit. Et
uocabit᷑ nom̃ eius emmanuel: qͦd
ẽ nobiscum deus. Sic paulus cũ
de infirmitate eius dixissi. factus
E obediens usq ad mortem : pau¬
lo post ait. qr dominus ih̾e ĩ gła¬

Expanded text:
Sed ne infirmus et parvus aestimaSed ne infirmus et parvus aestimaretur hic homo, statim subjunxit: Et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Sed Paulus cum de infirmitate ejus dixisset: Factus est obediens usque ad mortem , paulo post ait: Quia Dominus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
animali uenisse ad ierłm. quia ĩ hu-¬
mana natura quam totam assũpsit.
idest in anima rõnali et carne. eccłiȩ
sue. hoc est fidelibi suis apparuisse.
S quid eͥ significant hec uestim̾tas
F orte hec sunt illa quib maior et
mminor filius noe pat̾s uerenda uer¬
sis ualtibus texerinit. Magnum
sacramentum fr̃s. Si quia ĩ multe
occupatos nos habet dies hec : bre¬
uit̾ dicam. quia hec uestimenta signi¬
ficant fidem et doctrinam apłoꝵ
nitione diuinitatis oꝑit᷑. Illi asi¬
nam et pullum quib insedit iħc
qͦiͣ nuda relinquũt: qͥ credebant
et p̾dicabant. eum e̾ẽ solum homi¬
nem et non deum. Isti nudam re-¬
liquerunt humanitatem eius. s
fides et doctrma apłorum et ꝓpłia¬
rum. ñ diiserunt eam nudam.
quia eius infirmitatẽ quam con-¬
tempserunt infideles. forcitudinẽ
giuinitatis eiꝰ p̃dicando texerunt.
Ait qͥppe ysaias. Ecce uirgo con¬
cipiet et pariet filium. Ecce homo.

Expanded text:
animali venisse ad Jerusalem; quia in huanimali venisse ad Jerusalem; quia in humana natura, quam totam assumpsit, id est in anima rationali et carne, Ecclesiae suae, hoc est fidelibus suis apparuit. Sed quid significant haec vestimenta? Forte haec sunt illa, quibus major et minor filius Noe patris verenda versis vultibus texerunt. Magnum sacramentum, fratres. Sed quia in multis occupatos nos habet dies haec, breviter dicam quia haec vestimenta significant fidem et doctrinam apostonitione divinitatis operitur. Illi asinam et pullum, quibus insedit Jesus, quasi nuda reliquerunt, qui credebant et praedicabant eum esse solum hominem, et non Deum. Isti nudam reliquerunt humanitatem ejus; sed fides et doctrina apostolorum et prophetarum non dimiserunt eam modum; quia ejus infirmitatem, quam contempserunt infideles, fortitudinem divinitatis ejus praedicando, texerunt. Ait quippe Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Ecce homo.
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i pecc̃i obligatione absolue¬
rit. ante qmͣ concipet᷑ in ea. ut hoc
sit soluere asinam et pullũ: et ad¬
ducẽ ad tħm. beatissime malͥs eius
carnem et animam ab om̃i pecco
mundare: et sic eam dei filio gra¬
uidare. siue gͦ hoc siue illud dicat᷑.
puto locum istum non inconuenient
expositum. Audiuimꝰ modũ quo iħic
uenit: ad eccłiam suam uidelicet se¬
cundum carnem et animam quã as-¬
sumpsit. Nam scd̃m diumitatem nͦ
uenit nec recedit: qr uͥq p̾sens ẽ. Si
quid significant ista uestimenta qͥb
discipłi tegunt hȩc animalia⁊ ĩ qͥb
sedet di filius : Dic̃ euangłista qͥa
adduxerunt asinam et pullum: et e¬
um dẽsuꝑ sedere fecerunt. Qͦ mo-¬
do potuit suꝑ utrunq sede : Alit¬
tera abstrati: coginur spu̾alem sen¬
sum inuestigare. Sa luo gͦ alio sensu
qͦ ꝓpt̾ aliam significationẽ hec duo a-¬
nimalia significant duos popłos: iu-¬
deum et gentilem: saluo inqmͣ et
hoc sensu. dicimus eum ĩ utroq hoc

Expanded text:
ab omni peccati obligatione absolverit, antequam conciperetur in ea: ut hoc sit solvere asinam et pullum, et adducere ad Jesum, beatissimae matris ejus carnem et animam ab omni peccato mundare, et sic eam Dei Filio gravidare; sive ergo hoc, sive illud dicatur, puto locum istum non inconvenienter expositum. Audivimus modum quo Jesus venit ad Ecclesiam suam, videlicet secundum carnem et animam quam assumpsit. Nam secundum divinitatem nec venit nec recedit, quia ubique praesens est. Sed quid significant ista vestimenta, quibus discipuli tegunt haec animalia, in quibus sedet Dei Filius? Dicit evangelista, quia adduxerunt asinam et pullum, et eum desuper sedere fecerunt . Quomodo potuit super utrumque sedere? A littera abstracti cogimur spiritualem sensum investigare. Salvo ergo alio sensu, quo per aliam significationem haec duo animalia significant duos populos, Judaeum et gentilem; salvo, inquam, et hoc sensu dicimus eum in utroque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o contempnere: et sub pedib
eius ꝓsternere. Qd ẽ enim uesti¬
mentum nr̃m nisi corpus nr̃m⁊ quo
ip̃a anima quodam modo degit᷑ et o-¬
ꝑitur: Beatus qui ipsa membra sua
ipsum corpus suum ꝓ xp̃o potest cõ¬
tempnere: et omnia facta corꝑis sui
ĩ dei obsequio mancipare. Utruq

Expanded text:
o contemnere, et sub pedibus ejus prosternere. Quid est enim vestimentum nostrum, nisi corpus nostrum, quo ipsa anima quodammodo tegitur et operitur? Beatus qui ipsa membra sua, ipsum corpus suum pro Christo potest contemnere, et omnia facta corporis sui in Dei obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
amplius in honorem xp̃i expendistis:
quia ꝓpͥam uoluntatem anime ur̃e di¬
mitatis ꝑ orro om̃s qui preibant et se¬
na filio dauid: bñd qͥ uenit ĩ nõe dñi
Magna fides magna confessio: mag¬
na laus. Osanna ẽ uox postulantis
salutem : quasi diceret᷑. Salifica
Sine dubio illum consitent᷑ salua¬
torem: a quo postulant salutem.
Qd̾ ꝓp̾e ptinet ad deum. Uocant
eum filium dauid: quia confiten¬
tur eum uerum hominem. Bene¬
dicunt eum: quia uenit in nomrne
domini: ꝑ quod aꝑte ostendunt.

Expanded text:
amplius, in honorem Christi expendistis, quia propriam voluntatem animae vestrae dimisistis. Porro omnes qui praeibant et sena filio David; benedictus qui venit in nomine Domini. Magna fides, magna confessio, magna laus. Hosanna est vox postulantis salutem, quasi diceretur, salvifica. Sine dubio illum confitentur Salvatorem, a quo postulant salutem, quod proprie pertinet ad Deum. Vocant eum filium David, quia confitentur eum verum hominem. Benedicunt eum, quia venit in nomine Domini: per quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo ꝑtinent ad sc̾am ec¬
cłiam : et de omnib illis con¬
stat illa una eccłia cui dicitur.
Una est columba mea. Pars u¬
na p̾cedit aduentum eius. abel.
noe. abraham. dauid: et ceteri sc̃i.
De istis omnib: alii uestimenta
sua ꝓsternunt ante pedes iħu. alii
ramos arborum. Ramos arborũ
ꝓsternunt: qui omnem mundi glo¬

Expanded text:
undo, pertinent ad sanctam Ecclesiam; et de omnibus illis constat illa una Ecclesia, cui dicitur: Una est columba mea . Pars una praecedit adventum ejus: Abel, Noe, Abraham, David, et caeteri sancti. De istis omnibus alii vestimenta sua prosternunt ante pedes Jesu, alii ramos arborum. Ramos arborum prosternunt, qui omnem mundi glo
Abbreviated transcription (Latin):
antur : et sunt una eccłia. in ista fide
utͥq saluant᷑. Qͥcunq sine ista fide
sunt extia eccłiam sunt: ad illos nõ
ueñ xp̃e. et ideo non saluant᷑. Hec.
de pͥmo aduentu. Scure autem de¬
betis fr̃s. quia in ipsa eadem forma.
in qua uenit pͥmo ut redimeret ec¬
clesiam suam: ueniet secundo. ut

Expanded text:
ista fide utrique salvantur. Quicunque sine ista fide sunt, extra Ecclesiam sunt: ad illos non venit Christus, et ideo non salvantur. Haec de primo adventu. Scire autem debetis, fratres, quia in ipsa eadem forma, in qua venit primo ut redimeret Ecclesiam suam, veniet secundo ut
Abbreviated transcription (Latin):
uos sequimini. Delectat me fr̃s de
dus ẽ: maxime quia in ipsis diui¬
nis officiis necẽẽ habemus diutiꝰ
immorari. Ob quod conuertamꝰ
nos ad ipsum dominum nr̃m iħm
mus: ut ipse respicere dignet᷑ su-
ꝑ familiam suam. ꝓ qua non du¬
bitauit manib tradi nocentium᷑:
et crucis subire cormentum: qui
cum prẽ et spũ sc̃o uiuit et regnat
frusalem : fec̃ sibi adduci asinam
et pullum. Iudistis etiam deuo¬
tionem plebis israheliticȩͥ quomo

Expanded text:
vos sequemini. Delectat me, fratresdus est, maxime quia ipsis divinis officiis necesse habemus diutius immorari. Ob quod convertamus nos ad ipsum Dominum nostrum Jmus ut ipse respicere dignetur super hanc familiam suam, pro qua non dubitavit manibus tradi nocentium, et crucis subire tormentum! Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat rusalem, fecit sibi adduci asinam et pullum. Audistis etiam devotionem plebis Israeliticae; quomo
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ad celestia iegna posucet᷑. Ita ũ qͥ hic ip̃o donanto¬
bñ uirent: ẽi̾t in illo resuite.hõe ħatissimꝰ. Q ẽ male.
miser post munus resuitectioĩs adeet. Et hoc ẽ pͥnci¬
pͥstmum futita de beatitudine reparar. H ec eigo ec¬
clesia catholica ꝑ orbem disfusa trib modis proba¬
tar existere. Qͥcquid in ea tenet᷑. ant auctoritas ẽ
scͥpturarũ. aut traditio uniu̾salis. aut certe ꝓpria et
particularis instructio. S ed auctoritate cota con¬
strigitur Uniuersali traditione maioram inchilo¬
minus tota. Pnuatis uero ĩslitutionibus et pro¬
priis informationibus tinagueq ues locoim ua¬
netate: uel pront cuiq bene uisum est subsistit
corruptbilia transitura. resurrectaros homines.
ad eramen ftini iudicii recepturos pro mentis
singulos. et in perpetitunn atq in eternũ debitis
sinbus permansatos. solumq esse premum
beatitudinis: contemplationem conditoris: tan
tam dim tarat. quanta creatiur ad creatorem. st¬

Expanded text:
ia pollicetur, ita ut qui hic bene ipso donante uixerit, esset in illa resurrectione beatissimus, qui uero male, miser post munus resurrectionis adesset. Et hoc est principristinum futura de beatitudine reparari. Haec ergo ecclesia catholica per orbem diffusa tribus modis probatur exsistere i quidquid in ea tenetur, aut auctoritas est scripturarum aut traditio uniuersalis aut certe propria et particulam instructio. Sed auctoritate tota constrmgitur, uniuersali traditione maiorum nihilo-minus tota, priuatis uero constitutionibus et propriis informationibus unaquaeque uel pro locorum uarietate uel prout cuique bene uisum est subsistit corruptibilia transitum, resurrecturos homines ad examen futuri iudicii, recepturos pio meritis singulos et in perpetuum atque in aeternum debitis finibus permansuros; solumque est 1 praemium beatitudinis contempltam duntaxat, quanta a creatura ad Creatorem fi
Abbreviated transcription (Latin):
mana salus q̃ ꝑ pͥmi hõis ĩobedientiã deꝑierat
ꝑ hoc̃m dñ itrsꝰ reparet᷑. Et qr extitat mulier
qͥ cansã mortis pͥma uiro suascrat: ẽẽt ħt sod̃a muli¬
er qͥ uite cansã hũanis iiscenb apportaret. Nec nile
uideat᷑ qd̾ d̾i filiꝰ ex uͥgine natus ẽ qũ p̾ter natẽ mo

Expanded text:
minis inoboedientiam deperierat per hominem deum rursus repararetur et quia exstiterat mulier quae causam mortis prima uiro suaserat, esset haec secunda mulier quae uitae causam humanis uisceribus apportaret. Nec uile uideatur quod dei filius ex uirgine natus est, quoniam praeter naturae
Abbreviated transcription (Latin):
sitate suceͤscens. eittp̃ in lites. ꝯmou̾ bella. occupaũ t̾re¬
nõ miseriã. qͦd felicitatẽ ꝑadisi ĩ pͥmo pr̃e ꝑdidat. Nec
tñ ex his desuerinit quos sͥ qditor. gr̾e seqͥstraret eiꝰq
placitis inseruirẽt. Qs licet meritũ nature dãpnaret
suti tñ sacramenti et longe postinodũ ꝓferẽdi faciendo
participes ꝑditã uoluit reꝑare nat᷑am. Ĩpletus ẽ gͦ mũ¬
dꝰ humano gn̾e. atq ingͦssus ẽ ħo uias suas qͥ malitia

Expanded text:
sitate succrescens erupit in lites, commouit bella, occupauit terresitate succrescens erupit in lites, commouit bella, occupauit terrenam miseriam quia 1 felicitatem paradisi in primo patre perdiderat. Nec tamen ex his defuerunt quos sibi conditor gratiae sequestraret eiusque placitis inseruirent; quos licet meritum naturae damnaret, futuri tamen sacramenti et longe postmodum proferendi faciendo participes perditam uoluit reparare naturam. Impletus est ergo mundus humano genere atque ingressus est homo uias suas
Abbreviated transcription (Latin):
rimus itaq homo añ pece̾m cãsua con¬
inge: incola ꝑadisi fint et uͥ aurẽ p̃bint
suasori: et conditoris p̃ceptũ neglex̃ adcen¬
dere. erul effectus ẽ. t̾ram iussus excołe atq
aꝑadisi sine seclusus. ĩ ignotis partib sui
gn̾is posteritatẽ tnͣsposuit atq penã qũa ip̾e
pͥmus ħo p̾uaricationis reus exceperat. gn̾an¬
do ttansinisit inposteros. Hĩc factũ ẽ: ut
et corꝑum et animar̃ corruptio et mortis
mortẽ meruit exꝑm̃: ut quãta ẽt̾t pena q̃m
ip̃e erceꝑit probaret ĩ sobole. Qd̃ si ip̃e pͥ
moreret᷑. nesciret quodãmodo ac si dic fas ẽ.
nec sentiret penã suã. S id̾o exꝑtus ĩ alte¬
ro ẽ: ut quio sͥ puire debet᷑ cõtẽptor agno¬
sceret: et dũ mottis penã sustinet. p̃a expe¬
ctatiõe fortiꝰ corq̃ret᷑. Hc ail p̃uaricatõis malũ qͦd ĩ¬
des a consortio sui mor reppulisse ꝓbat. A b ip̃o itaq
pͥmo hoĩe ꝓcedens humanũ gn̾s. ac multiplici numo¬

Expanded text:
rimus itaque homo ante peccatum cum sua coniuge incola paradisi fuit. At ubi aurem praebuit suasori et conditoris praeceptum neglexit attendere, exul effectus, terram iussus excolere atque a paradisi sinu seclusus in ignotis partibus sui generis posteritatem transposuit atque poenam quam ipse primus homo praeuaricationis reus exceperat generando transmisit in posteros. Hinc factum est ut et corporum atque animarum corruptio et mortis o meruit experiri, ut quanta esset poena quam ipse exceperit probaret in subole. Quod si ipse primus moreretur, nesciret quodam modo ac, si dici fas est, nec sentiret poenam suam, sed ideo expertus in altero est, ut quid sibi iure deberetur contemptor agnosceret et dum poenam mortis sustinet, ipsa exspectatione fortius torqueretur. Hoc autem praeuaricationis maludes a consortio sui mox reppulisse probatur. Ab ipso itaque primo homine procedens humanum genus ac multiplici numero
Abbreviated transcription (Latin):
let dunitr̾e spłm. Trãsmisso itaq ut dictũ ẽ ma¬
ri rubro uen̾ ꝑ deserta ħemi ad mõtẽ qͥ uocat᷑ sy¬
na. ibiq unit̾i̾sor̾ ꝯditor d̾s uolens futi sacm̾ti¬
que̾admodũ et sacͥsicior̾ ritus. et popłor̾ moreᷤ
ĩstruerent᷑. Et cũ multis ãnis multas qͦ gnt̾s
ꝑ uiã debellassent. uenert̃ tandẽ ad fluuiũ qͥ
uocat᷑ iordanis. duce iam iħu naue filio.
atq ad eor̃ tnsitũ quẽadmodũ aque maris rubͥ
ita qͦ iordanis fluenta siccata sũt. ꝑuẽtũq ẽ
reges restituti legũt᷑ Quorũ post saulẽ pͥma¬
tũ dauid de łbu uida legit᷑ ad eptus fuisse.
Descendit itaq ab eo ꝑ singulas succeilloes
regiũ stemma ꝑductũq ẽ usq ad herodis tẽ¬
pora ꝯͦ pͥmꝰ ex gentib memoratis popłis legit᷑
ĩꝑasse. Gub qͦ extint b̃a tͥgo maria q̃ de dauiti¬
ca stirpe ꝓuenãt: q̃ humani gn̾s genuit ꝯdi¬

Expanded text:
let dimittere populum. Transmisso itaque ut dictum est malet dimittere populum. Transmisso itaque ut dictum est mari rubro uenit per deserta eremi ad montem qui uocatur Sinai, ibique uniuersorum conditor deus uolens sacquemadmodum et sacrificiorum ritus et populorum mores instruerentur. Et cum multis annis multas quoque gentes per uiam debellassent, uenerunt tandem ad fluuium qui uocatur Iordanis duce iam Iesu Naue filio atque ad eorum transitum quemadmodum aquae maris rubri ita quoque Iordanis fluenta siccata sunt; peruentumque reges instituti leguntur, quorum post Saulem primatum Dauid de tribu Iuda legitur adeptus fuisse. Descendit itaque ab eo per singulas successiones regium stemma perductumque est usque ad Herodis tempora, qui primus ex gentilibus memoratis populis legitur imperasse. Sub quo exstitit beata uirgo Maria quae de Dauidica stirpe prouenerat, quae humani generis genuit condi
Abbreviated transcription (Latin):
luuii u̾da punierat. et qͥ numi̾osã ãnor̃ seriem ꝑmistꝰ
fuerat uiu̾e: ĩ bͤuitate a̾nor̾ humana etas addicta
ẽ. maluit q deuᷤ nõ iam diluuio ꝑire gn̾s humanũ.
s eod̾ modo ꝑmanente elig̾e uiros. ꝑ qͦr̾ seriẽ aliqua
gn̾atio ꝯmearet. ex qͥ nob̃ filiũ ꝓpͥũ uestitũ humano
Eẽt etate confectus eiꝰq uxor decrepita: ĩ senectu¬
te sua repmissioĩs largitione hab̾e filiũ meruert̃
Hic uocatus ẽ ysaac: atq ip̃e geninit iacob Idẽ
ꝙ duodecĩ patarchas. ñ reputãte d̾o ĩ eot̾ num̃o
quos more suo nat᷑a ꝓduxerat. Hic gͦ iacobfiliꝰ y¬
eosq pharao magna põder̾ mole p̃mi decͤuerat
et gͣuib om̃b affligebat. Tandẽ d̾s egyptii
regis du̾atiõem despiciens diuiso mar rubro
qd̃ nũquͣ an̾a natura ulla cognou̾a̾t suũ tͣmdig̾
exertitũ auctore moyse et aaron. Postea gͥ ꝓ
eorũ egͦssiõe altis egiptis plagis uastata ẽ: c̃ nol¬

Expanded text:
luuii unda puniuerat et qui numerosam annorum seriem permissus fuerat uiuere, in breuitate annorum humana aetas addicta est. Maluitque deus non iam diluuio punire genus humanum, sed eodem permanente eligere uiros per quorum seriem aliqua generatio commearet, ex qua nobis filium proprium uestitum humano esset aetate confectus eiusque uxor decrepita, in senectute sua repromissionis largitione habere filium meruerunt. Hic uocatus est Isaac atque ipse genuit Iacob. Idem quoque duodecim patriarchas non reputante deo in eorum numero quos more suo natura produxerat. Hic ergo Iacob cum filiieosque Pharao magna ponderum mole premi decreuerat et grauibus oneribus affligebat. Tandem deus Aegyptii regis dominationem despiciens diuiso mari rubro, quod numquam antea natura ulla cognouerat, suum transduxit exercitum auctore Moyse et Aaron. Postea igitur pro eorum egressione altis Aegyptus plagis uastata est, cum nol
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ geruis nature merito qu̾a ex pͥmo p̃uaricatore
contrarerat etne pene iaculis fuerat uulneratum
nec saluti sue erat idoneum. quod eam ĩparente
ꝑdid̾ãt: mediciualia q̃dam ttibuit sacram̾ta. ut
agnosceret aliud sibi deb̃i ꝑ nat̾e mentũ: aliuo ꝑ
gi̾e donit̃ ut nata nichil alud nͥ pene se sũbunt¬

Expanded text:
num genus naturae merito, quam ex primo praeuaricatore contraxerat, aeternae poenae iaculis fuerat uulneratum nec salutis suae erat idoneum, quod eam in parente perdiderat, medicinalia quaedam tribuit sacramenta, ut agnosceret aliud sibi deberi per naturae meritum, aliud per gratiae donum, ut natura nihil aliud nisi poenae summit