comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te deo. lumen de lumine. ⁊ huiꝰmiꝰ.
ci deus de deo. lumen de lumine se¬
cundum predcãm regłam. Nd
ꝙ dicimus. quia licet d̾s scd̃m sb̾¬
stantiam dicatur ⁊ lum̃ ⁊ sapĩa ⁊¬
hiꝰ. ⁊ nunquam relatiue accipiã¬
tur. Aliquando tamen pro relati
cipiuntur. ut cum dr̃ deus genu¬
it deum. alterum pro patre. alt̾m
pro filio ponitur. Similiter cum
dr deus de deo. lumen de lumine. In
aliis qͦ locutionib sepe reperiun-¬
tur nomina essentie ad significa¬
tionem personarum deducta. ut
cum dr̃ deus natus. deus mortu¬
us. deus passus. ubi filius tm̃
significatur. Ita et de soio filio in
dicantur. in .ui. li. de tri. ait. Qͦ¬
modo deus de deo. lumen de lumi¬
ne dicitur. Non enim simul am-¬
bo deus de deo. sz solus filius de deo.
.s. patre. nõ ambo simul lumen de
lumine. s solus filius de lumine pr̃e.

Expanded text:
e Deo, lumen de lumine, et hujusmodi, ci Deus de Deo, lumen de lumine, secundum praedictam regulam. Ad quod dicimus quia licet Deus secundum substantiam dicatur et lumen, et sapii, et nunquam relative accipiatur; aliquando tamen pro relativcipiuntur; ut cum dicitur: Deus genuit Deum, alterum pro Patre, alterum pro Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intdicantur, in lib. 6 de Trin., c. 2, ait: Quomodo de Deo lumen de lumine dicitur? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet, Patre, nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e iocus ñ est. locus tũ der: ab¬
usuie dr̃ templum dei. ñ ꝙ eo
tineatur. s ꝙ ei p̃sens sit ⁊ inhĩ¬
tans. id autem anima munda
in eo longe fit: ꝙ ab eius simi¬
litudiue recedit. ⁊ tanto longiꝰ
quanto fit dissimilior. Illa aũ
at ipa similitudo nuillo modo
ex aliqua parte possit esse dissi¬
milis. unde fit ut cum similitu¬
do patris filius sit: ex nulla ꝑ
te patri possit ẽẽ dissimilis cũ¬
ius ꝑticipatrone similia sunt
quetumq deo similia sunt. et
illa possunt recipere dissimilitu¬
dinem. Nichil estautem qd̵
hominem a deo deo dissimilem
faciat: quemadmodum pcc̃m.
priuatio boni ꝙ est manima ẽ
ettam priuatio ⁊ corruptio boĩ

Expanded text:
et ipse locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit et inhabitans; id autem anima munda in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa auteat ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo Patris Fte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitudinem. Nihil est autem quod hominem adeo Deo dissimilem faciat, quemadmodum peccatum. corruptio boni quae est in anima, est etiam privatio
Abbreviated transcription (Latin):
gradus notantur ꝓpassio ⁊ passio. ita¬
afficitur enĩ quis int̾d̾ timore ł tri¬
sticia. ita ut m̃tis intlłos ñ nñ mo¬
ueatur arectitudine uł dei contem¬
netur ⁊ turbatur. ⁊ tc̃ passio ẽ. xp̃c

Expanded text:
quidam notantur propassio et passio, itaAfficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemvetur et turbatur, et tunc passio est. C
Abbreviated transcription (Latin):
.li. de tͥ. ait. Pater est principium
deitatis. quia ip̃e est a nullo. Non
enim ht̃ de quo sit. uel de quo pro¬
cedat. s ab eo ⁊ filius est genitus.¬
cipium tocius deitatis ꝙ uel sui
uel diuine ẽẽntie principium sit.
nitas ip̃a simul ⁊ singła persona
principium dr̃ creaturarum. pat̾
gͦ principium ẽ sie principio. fi¬
lus principium de principio. Sp̃c
sanctus principium de utroq .i. de
patre ⁊ de fiuo.

Expanded text:
itate. ait: « Pater est principium Deitatis, quia ipse est a nullo. Non enim habet de quo sit vel de quo procedat; sed ab eo Filius est genituscipium totius deitatis, quod vel sui, vel divinae essentiae principium sit, nitas ipsa simul, et singula personarum principium dicitur creaturarum. Pater ergo principium est sine principio, Filius principium de principio, Spiritus sanctus principium de utroque, id est, de Patre et Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb aliis uir p̃sit mulieri
bito pares sunt. Iõ apłs utriq ꝑit¬
rcipit in hac cã sibi inuicẽ subiti ĩ
quiens. uir debitum reodat uxori.
simiłr ⁊ uxor uro. quia młr ñ ht¬

Expanded text:
ibus aliis vir praesit mulieri bito pares sunt. Ideo Apostolus utrique praecepit in hac causa invicem subjici, dicens: Vir debitum reddat uxori: similiter et uxor viro; quia mulier
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾atem ht̃ sũ mutuo ꝯssu. s alt̃
altiꝰ pt̾atem h̃t corꝑis. ut poscenti
altĩ: ñ liceat altĩ negare tributũ¬
debitum. In hoc eium pares sunt.
qr nec iuiro nec mlr̃i corꝰ suũ licet a¬
lii tradere. s sibi inuicẽ debitores
sunt in hac cã. ne peccandi det᷑ eccasi¬
um. Debent enĩ sibi ꝯugati ñ so¬
lum ip̃iꝰ sexꝰ sui ꝯmistẽdi fidẽ libõꝵ
procreandoꝵ cã q̃ prima ẽ mista
mortalitate societas:. u̾metiam in

Expanded text:
tatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasium. Debent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima est in ista m
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ꝙ hylarius ait in
ht̃ filius. ⁊ geniti honoris ãmira¬
tio in honore gn̾antis est. Cum
gͦ filius eẽntiam ħeat: tota enĩ
in eo ẽ diuina ẽẽntia. uidetur ꝙ
ip̃a diuina ẽẽntia nata sit. Itẽ
Ecce hic dicit natiuitatem dei ꝓ¬
fectam ex natura. ⁊ ita uidet᷑ ex
hus u̾bis atq predictis nat᷑a dei
genitum deum in forͣ dei manẽtẽ:
in naͣ dei mansisse ꝓfitem̃. nec u¬
nitatem forme suił in naͣm dĩne
unitatis refundimus. nec rursus
corͣli insiniatõe pr̃em in filio p̃di¬
camus. S ex eo eiusdem gnĩs ge¬
nitam naͣm nat᷑aliter in se gignẽ
nentis manens. form ne᷑ ⁊ infir¬
mitatis corͣus accepit. Nõ enim
defec̾at dei naturane ẽẽt. s in se
humilitatẽ t̾rene natiuitatis ma¬
nens sibi dei natura susceꝑat. ge¬
gneris sui potestatem. in hĩtu as¬
sumpte humilitatis ex̾cens. Ecce
hic aꝑte dicit ⁊ nat᷑am genuisse.
tur. Item in eod̃. Nunquid uni-¬
genito deo ꝯtumelia est prẽm sibi

Expanded text:
idetur, quod Hilarius ait in.habet Filius; et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentia nata sit. Item Ecce hic dicit nativitatem Dei provectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Deigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentnentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, tur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dans .i. deus. uel pocius gr̃a tͣ
gratis data: que uoluntatem
hominis preuenit. Non enun
esset magnum si ħ a deo dice̾nt᷑
eẽ a quo sunt omnia. s pocuis
eius grã gratis data intelligi¬
tur. ex qua incipuint bona me-¬
rita que cum ex sola gr̃a esse
dicantur: ñ excluditur lib̾m
bonis merendis cause princi¬
palitas: gr̃e attribuitur. quia
principalis causa bonoꝵ mito
uatur uoluntas hominis ut
sit bona.

Expanded text:
d est, Deus, vel potius gratia gratis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberubonis merendis causae principalitas gratiae attribuitur, quia principalis causa bonorum meritorvatur voluntas hominis ut sit bona.
Abbreviated transcription (Latin):
mines possunt. ñ solum bo sui
ni ꝑ uĩtatem: s etiam mali ꝑ at
occasionem. ita creationem rr̃
nisibilium d̾s int̾ius oꝑatur.
Exteriores autem oꝑationes atz
ptemꝑationes. siũ occasiones ab̾
angelis tam bonis quam mał.
uł etiam hominib adhibentur.
S hec ab bominib tanto diffi¬
cilius adhibentur quantum dest̃
sensuũ subtilitates. ⁊ corporum
ꝑmutabilitates in m̃bris t̾renis
et pigris. uñ qualibuscumq
angelis uicinas causas ab ele-¬
mentis contrahere. quanto faci¬
lius est: tanto mirabiliores: In
s ñ est creator nisi qui principalit
ista format. nec quisquam hoc pt̾
nisi unus c̾ator deus. Aliud est
enim ex iutimo ac sũmo causa¬
rum cardine cond̾e ac ministra¬
re creaturam ꝙ facit solus c̾ator
deus: Aliud autem ꝓ distributis
ab illo uirib ⁊ facuitatib aliꝙͣ
oꝑationem formsecus ad mouẽ.
ut tunc uł tunc. sic uł sic exeat:
qd̃ creatur. Ista quippe originałr
ac primordialiter in quadam tex¬

Expanded text:
mines possunt, non solum boni per veritatem, sed etiam mali per occasionem; ita creationem rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive occasiones, ab angelis tam bonis quam malis, vel etiam ab hominibus adhibentur. Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quantum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hsed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam tex
Abbreviated transcription (Latin):
que uidentur priuatões simpͥ
notare. et nichil ponere quia ꝑ
negatõm dicuntur: uere aliqua
poni actusq ꝑ eas sig̃cari. Nõ¬
sig̃cari. ita etiam tum d̾r: slon
ire ad ecclesiam malum est. ũ
euntis contemptus significat᷑.
.i. uoluntas mala. uł ꝓpositum.
ħ est enim declinare a bono ⁊ ĩo
malum est. sicut et eqͦ. declinare
a malo bonum est. Sicut igit᷑
declinatio a malo aliquid ponit.
.s. uoluntatem et ꝓpositum uitã¬
di malum: Non enim pot̾ ẽe bo¬
num. ꝙ omnino nich est. Ita de¬
scd̃m hoc: uera est ⁊ generalis illa

Expanded text:
quae videntur privationes simpliciter notare, et nihil ponere, quia per negationem dicuntur, vere aliqua poni, actusque per eas significari. Nosignificari. Ita etiam cum dicitur: Non ire ad ecclesiam malum est; non euntis contemptus significatur, id est, voluntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a malo, aliquid ponit, scilicet, voluntatem et propositum vitandi malum non enim potest esse bonum quod omnino nihil est, ita desecundum hoc vera est et generalis illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ignoro. Ꝙ aũ ignoro nec memini
nec uolo. Quicquid gͥ intlłigibłiũ
ñ intlłigo: conseq̃nt̾ ⁊̃ ñ memini.
nec uolo. Quicquid gͦ intlłigibili¬
um memini ⁊ uolo: consequenter

Expanded text:
 ignoro, Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam non memini, nec volo. Quidquid igitur intelligibilium memini, et volo; consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
ut sẽnsũ u̾roꝵ intlłigat. ium ac¬
centuũ sciat. distincte legat. neꝯ
fusione ꝓlationis intlłm audito¬
rib auferat. Attendat qͥd indica¬
tiue. quid int̾rogatine sit legend̾.
uͥ sit in orõe facienda distinctio. hec
enim male suata intlłcm turbãt.¬
⁊ alios ad risum ꝓuccãt. Aurib ⁊
cordi cõsułe d uox lcoris. Hoc

Expanded text:
ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsfundat᷑ ne celestes margaritas
titi. Corona eĩ signatł ẽ qͦ sigͣnt᷑.
in ꝑtẽ sortis mistii dĩni. Corona
re est. uñ mĩstri ecc̃e reges ẽẽ d̃.
ut se ⁊ alios regant. Quib petrꝰ
ait. uos estis genus elc̃m. regale
sac̾dotiũ ⁊ c̃. Sũmitas capitis de¬
berã monstret᷑. q̃ reuelata facre
głam dei contemplet᷑. Sũmitas
enĩ capitis est: eminẽtia m̃tis. de¬
nudatio capitis ẽ. reuelanom̃tis.
Cl̃icꝰ eĩ secretoꝵ dei ñ ignarꝰ ẽẽ d.
Tondent᷑ ⁊ capilli. usq ad reuela-
ceãt᷑ pͤcidenda : nead andiẽdũ ⁊ ĩ¬
qͦ snato reddet᷑ in excelsis corona.
gladiũ acutũ. ⁊ duc sr̃ cap̃ tuũ. et
qͦ ⁊ alii quidã discipsi xͥ hoc fẽcer̃t.

Expanded text:
transfundatur, ne coelestes margaritas titi. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona re est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis debera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad revelaticeantur praecidenda, ne ad audiendum et inquo servato reddetur in excelsis corona. gladium acutum, et duc super caput tuum et quoque et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
It q̃ri solet si pct̃m oĩo dotis.
dimissum ẽ a dõ ꝑ cordis con¬
ftõm ex quo penitens uotum ha¬
buit confitendi quid post̾a dimit¬
tat᷑ ei a sac̾dote. uideo enim quo uĩ
a quo eum absoluat. ⁊ iõ q̃ro ãn peĩ¬
tudinem quippe cordis aĩa rei ma¬
cłam ht̃. ⁊ fetorẽ pccĩ atq et̾̃ne ultio¬
nis uincło ligata existit. Si uͦ añ¬
ꝯfessõm ꝑ cordis contͥtõm d̾s ꝑ se¬
ip̃m sñ mĩsti̾o sac̃dotis. ⁊ debitũ oĩo
relaxat ⁊ aiãm int̾ĩus purgat a ꝯta¬
gione ⁊ fetore pccĩ: Quid gͦ mũdat
Quid dimittit sac̃dos : uͥ st̾ claues
ille qͣs dominꝰ tradidit᷑ petro ⁊ suc¬

Expanded text:
ic quaeri solet si peccatum omnino dimissum est a Deo per cordis contritionem, ex quo poenitens votum habuit confitendi, quid postea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vinca quo eum absolvat. Et ideo quaero. Ante poenitudinem quippe cordis, anima rei maculam habet et foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero anfessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et suc
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur scd̃m accidens. nõ acci¬
ꝙ accidat deo. s ꝙ accidit crea dit.¬
turis. ut creator domins. re in¬
Creator relatiue dr̃ ad creaturãs.
sicut dominus ad seruum. It̃m
coet̾nus prĩ ⁊ filio. dr̃ tamen ali¬
quid ex tempore ueluti hoc ip̃m
ꝙ donatum diximus. ENam sem¬
piterne sp̃c est douum tp̃alit̾ aũt
donatum. Et si domis ñ dicit᷑
nisi cum hr̃e incipit seruum. eti¬
am ista appellatio relatiua ex tẽ¬
pore est deo. Non enim sempit̾
cogamur etiam creaturam sem¬
pit̾nam dicere. quia ille sempi-¬
t̾ne ñ dominaret᷑. nͥ ⁊̃ ista sempi¬
terne famularet᷑. Sicut autem¬

Expanded text:
dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, reCreator relative dicitur ad creaturam, sicut Dominus ad servum. Itemcoaeternus Patri et Filio. dicatur tamen aliquid ex tempore ueluti hoc ipsum quod donatum dicimus. Nam sempiterne Spiritus donum, temporaliter autem donatum. Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est Deo. Non enim sempitercogamur etiam creaturam sempiternam dicere quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
dici incipit d̾s. ꝙ antea ñ dicebat᷑.
manifestũ ẽ relatiue dici. ñ tam̃
sm accidẽs dei. ꝙ ei aliquid accide¬
rit. s plane sin accidens eiꝰ ad ꝙ
dici aliquid d̾s incipit relatuie.
Ex hiis aꝑte ostendit᷑ ꝙ quedã
de deo temꝑalit̾ dñr relatiue ad
creaturas. sine mutatione di¬
uinitatis. s ñ sine mutatiõe
creature. ⁊ ita accidens est in c̾a¬
tura: ñ in creatore. ⁊ applło qͣ
creatura ad creatorẽ relatẽ dici
ẽ in ip̃a creatura. Applło uero illa
qua creator relatiue dr̃ ad c̾atam.
¶relatiua quidem est. s nullam
notat rełom que sit increatore.
Hic soluitur q̃stio

Expanded text:
dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquidci incipit deus quod antea non dicebatur, Ex his aperte ostenditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione dici aliquid dtura, non in Creatorerelative, ad Creatorem relativa est, est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nullam notat relationem quae fit in Creatore. Hic solvitur quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
de ħ as̃. in eodem.li. continue ita
dicit. Quisquis extiterit qui eter¬
num d̾m solum dicat. tp̃ra uero
ñ ẽẽ et̾na pp̃ uarietatem. ⁊ muta¬
błitatem. s tamen temꝑa nõ in
tempore esse cepisse. quia ñ erat
tempus ante qm tempora incipe¬
rent. ⁊ ĩo non in tempore acciderit
deo ut dñs esset. quia ip̃orum tẽ¬
porum domunꝰ ñ erat. que utiq
ñ in tempore esse ceperunt. quid
hedebit de homine qui in tp̃e fc̃s ẽ.
cuiꝰ utiq dñs ñ erat ante quam
esset. certe ut dñs hoĩs esset extẽ¬
pore accidit deo. Et ut om̃is amo¬
ueatur controu̾sia. certe ut tuus
dñs esset uł meus. qui mͦ esse ce¬
pimus ex tempore hũit. Quo-¬
mͦ gͥ obtinebimus nicħ scd̾ accidẽs
dici deum. nisi quia ip̃ius nate᷑
nich accidit. quo mutetur. ut ea
sint accidentia relatiua. que cũ
aliqua mutatione rerum. de qͥb
dñr accidunt. sit̾ amitus relati-
ue d̾r. Non enĩ amitꝰ ẽẽ incipit
nͥ cũ amare ceꝑit. fit gͦ aliqua

Expanded text:
De hoc Aug., in eodem lib., continue ita ait: Quisquis exstiterit qui aeternum Deum solum dicat, tempora vero non esse aeterna propter varietatem et mutabilitatem, sed tamen ipsa tempora non in tempore esse coepisse, quia non erat tempus antequam tempora inciperent; et ideo non in tempore accidere Deo ut Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex tempore habuit. Quomodo ergo obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uł fi. auoqum summe bonus nõ
ꝑmitteret ea fieri. uñ ab. in en¬
q̃ mala sunt. inquantum ma¬
Nam nisi eẽt hoc contra bonum.
ut essent ⁊ mala. nullomͦ sinent᷑
bio quam facile est ꝙ uultꝰ facexe
tam facile est ꝙ ñ uult ẽẽ ñ sin̾e.
hoc nͥ credamꝰ ꝑiclitatur nr̃a ton¬
fessio. qua nos in pr̃ẽm ommipo
tentem credere confitem᷑. Ecte hic
autem boni deus auctor est qui
uult omne bonum eẽ ꝙ ẽ. Cum
gͦ bonum sit mala fi uł esse: gͦ ⁊

Expanded text:
i, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in Enquae mala sunt, in quantum maNam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse bio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confetentem credere confitemur. Ecce hic autem boni Deus auctor est, qui vult omne bonum esse quod est. Cum ergo bonum sit mala fieri vel esse, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mala uelle ẽẽ uł fieri suã uł fĩ.¬
hiis modis muniunt intentio¬
nem. Si enim inquiunt mala
tens: certum est ñ posse fi̾ mala
uł eẽ nisi eo uolente. Quo modo
enim eo inuito ⁊ nolente posset
luit. S uult mala fĩ aut ñ fĩ.
Si uult ñ fĩ ñ fiunt. fiunt autẽ.

Expanded text:
mala velle esse vel fieri, suam his modis muniunt intentionem: Si enim, inquiunt, malatens, certum est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset luerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiu
Abbreviated transcription (Latin):
uero .s. ñ ab et̾no principium est.i.
s ẽẽ cepit. quia ñ d̃r principium
eẽ ceperunt a pẽe ⁊ filio ⁊ sp̃u scõ
Et dicuntur hii tres non trra. s
unum principium creaturarum¬
omnium. quia uno eodemꝙ mͦ
principium rerum sunt. Non e¬
nim aliter sunt res a pr̃e ⁊ aliter
a filio: s penitus eodem mͦ. Ideo
apłs intelligens hanc trinitatẽ
ẽẽ unum principium rerum ait.
Ex ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt om̃i¬
a. Qum gͦauduumus omnia
ẽẽ ex deo. ut ãb̃. ait. de natura bo¬
ni om̃s utiq naturas intlłigere
debemus. ⁊ omnia que naturalr̃
sunt. Non enim ex ip̃o sunt pec¬
cata que naturam non seruant.

Expanded text:
us non ab aeterno principium est, sed esse coepit, quia non dicitur principium esse coeperunt a Patre et Filio et Spiritu sancto; et dicuntur hi tres, non tria, sed unum principium omnium creaturarum, quia uno eodemque modo principium rerum sunt. Non enim aliter sunt res a Patre, et aliter a Filio, sed penitus eodem modo. Ideo Apostolus intelligens hanc Trinitatem esse unum principium rerum, ait: Ex ipso, per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum vero audimus omnia esse ex Deo, ut ait Aug., de Natura boni, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturalia sunt. Non enim ex ipso sunt peccata quae naturam non servant,
Abbreviated transcription (Latin):
latiue pr̃. idemq relatiue dr̃ prin¬
cipium. S pr ad filium dr̃. prĩ¬
cipium uero ad omnia que abip¬
so sunt. Et principium dr̃ filius.
Cum enim diceretur ei tu quis
se uoluit ostendere cum se dixit
ẽẽ principium. sicut ⁊ pr princi¬
pium ẽ creature. qr ab ip̃o sunt
omnia. Cum uero dicimus et
patrem principium. ⁊ filium pr̃i¬
cipium. ñ duo principia create᷑
dicimus. quia pr̃ ⁊ filius sunł
ad creaturam unum principium
est. sicut unus creator. Si aũt
quicquid in se manet ⁊ gignit.
uł oꝑat᷑ aliquid. principium ẽ
eius rei quam gignit. uł eiꝰ ꝙͣ
qr ñ eum seꝑamus ab applłone
treatoris. quia scriptum est de
illo. ꝙ oꝑetur. ⁊ utiq in se manẽs
oꝑatur. Non enini in aliquid eo¬
rum que oꝑatur ip̃e mutatur. ⁊
ũtitur. unum gͦ principium ad
rerum creatarum .i. uno eodemq
mͦ ẽẽ principium. ⁊ illum modũ

Expanded text:
latiue Pater idemque relatiue dicitur principium. Sed 'Pater' ad Filium dicitur, 'principium' uero ad omnia quae ab ipso sunt. Item: Et principium FCum enim diceretur ei: Tu quisse voluit ostendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, quia ab illo sunt omnia. Cum vero dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus Creator. Si autem quidquid in se manet et gignit vel operatur aliquid, principium est ejus rei quam gignit, vel ejus qquia non eum separamus ab appellatione Creatoris, quia scriptum est de illo, quod operetur; et utique in se manens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur ipse, mutatur et vertitur. Unum ergo principium ad rerum creatarum, id est, uno eodemque modo esse principium; et illum modum
Abbreviated transcription (Latin):
uigale ẽ castitas ꝓcreandi.⁊ red¬
dendi carnaliᷤ debiti fides. hoc ẽ opꝰ
nuptiarꝵ. ꝙ ab oi ꝓcc̃o defendit apłs
dicens. Non peccat iurgo sinupsit.
Cum gͥ culꝑabił ñ sit gn̾andi intẽ¬
tõe ꝯcubitꝰ. qui ꝓpͥe nuptiis impu
ñ ꝓpaginis uoluntate s libidinis
uoluptate. q̃ tñ uoluptas ñ pp̃ nup¬
tias cadit inculpani. s pp̃nuptias
laudabiles sũt nuptie. qr ⁊̃ iliud
nuptie. Oĩo gͥ ingn̾e suo nuptie
bone sũt. qr fidem thori suant. ⁊ ꝓł
suscipiende cã utrũq sexũ ꝯmiscẽt.
⁊ impietatẽ seꝑatõnis horrent.
obẽe pot̾. s poꝰ fidelis ꝓdest infide¬
defendit a pccõ sc̃ĩtas ꝯugii bonũ¬
q nuptiale. Si enĩ absq pcc̃o nõ

Expanded text:
ugale est castitas, procreandi, et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni peccato defendit Apostolus, dicens: Non peccat virgo si nupserit.Cum ergo culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputnon propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias laudabiles sunt nuptiae, quia etiam nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent .obesse potest, sed potius fidelis prodest infidedefendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non
Abbreviated transcription (Latin):
filius sit genitus de sub̾a patͥs. da.
ab aliis audire quam tradere. uͭ
tñ sine p̃uiditio atq temĩtate
loquar. ex ħ sensu dicta possũt
accipi. Natura coet̾na de deo ẽ.
.i. filius cret̾nus patri: de deo patre
est. ita ꝙ est eadem cum eo natura.
uel eiusdem nature. Quem sensũ
confirmat. ab̃. ibidem subiciens. ⁊
ꝙ̃ dix̾at quasi explanans. dicto e¬
nim natura ccet̾na de deo est. ad¬
didit. Nõ ẽ aluid filius. quam
lectum ex predictis ũbis fore hñd̃
aꝑit in eodem .li. contͣ maximiañ
dicens. Trinitas ħ: unus eus¬

Expanded text:
Filius sit genitus de substantia Patrisab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo est, id est, Filius coaeternus Patri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam lectum ex praedictis verbis fore habendum aperit in eodem libro contra Maximinum dicens: Trinitas haec unius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritates. non gͦ eius uo¬
iuntate fuint mala. Item si nol¬
cuis uoluntas humane uolũ¬
tatis effcũ impediretur. Ideoq
ñ concedunt. dm̃i uelle mala fĩ
ne malorum auctor intlłigat᷑.
nec concedunt eum uelle mala
uelle mala fi̾. ut ñ auctor s per¬
missoe malorum monstretur. uͣ
auctorem eẽ oĩm bonorum dicẽs.
omĩa ꝑ ip̃m frã sunt. conseq̃nr
maioꝵ auctor̃ esse negat dicens.

Expanded text:
auctoritates; non ergo ejus voluntate fiunt mala. Item, si noljus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt eum velle mala velle mala fieri, ut non auctor, sed permissor malorum monstretur. Undauctorem esse omnium bonorum dicens: Omnia per ipsum facta sunt, consequenter malorum auctorum esse negat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eius uolunitate. quia ñ eius uo¬
luntate fit pccm. Non gͦ deo uo¬
iente uł nolente. s ñ uolente fi-¬
unt mala. quia non subest dĩ
uolũtati ũ malum fiat ułñ fiat. s
ut fĩ sinat. quia bonum ẽ siñe
mala fi̾. ⁊ utiq uolens sinit. ñ
uolens mala. s uolens sin̾e ut
ipa siant. qr nec mala sunt bõa
nec ea fĩ uł ẽẽ bonum ẽ.

Expanded text:
 voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pot multa rerum uorabula accipi.¬
et uniũsaliter poni. ⁊ ꝓprie pro ai
quibusdam reb adhiberi. sicut le
que data est ꝑ moysen. multa au¬
a suppetunt exempla. s in re aꝑta
uitanda est longitudo sermonis. Si¬
cut gͦ unicum dei u̾bum ꝓprie uo¬
camus nomine sapĩe. cum sit u
uocabulo caritatis: cum sit ⁊ pat̾
⁊ filius uniu̾salit̾ caritas. S dei
nerbum .i. unigenitus dei filius
ucem: quia dilectio ex deo est. ad¬
natus est. quia deus dilectio est. ħͥ
manifestauit se dixisse eam dilec¬
tionem ẽẽ dñi: quam dixit ex deo.
deus gͦ ex deo est dilectio. S quia
⁊ filius ex deo patre natus est. et
dilectionem: Merito q̃rit᷑. pater
enim solus ita deus est: ut nõ sit
ex deo.⁊ ideo dilectio que ita deus est.
tib cum dei dilectionem comme¬
morasset ioh̾s. qua dilexit nos. et¬
hinc hortatus esset. ut ⁊ nos ĩui¬
cem diligamus. atq ita in nobis¬
deus maneat. quia utiq dilectõem
deum dixerat. statim uolens de ħxͣ

Expanded text:
st multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legquae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut ergo unicum dei uerbum proprie uocamus nomine sapientiae, cum sit unuocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est, novit Deum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam dixit ex Deo: Deus ergo ex Deo est dilectio. Sed quia et Dei Filius ex Deo Patre natus est, et dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, 36 ut non sit ex Deo, ac per hoc dilectio, quae ita Deus est tibus cum Dei dilectionem commemorasset, non qua hinc hortatus esset ut nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac
Abbreviated transcription (Latin):
pectatur. ⁊ recte uiuitur. uolũtas
uero ip̃a nisi gr̃a deilibe̾tur a sui¬
tute qua pcc̃i sua fc̃a est ⁊ ut ui¬
tia suꝑet aduuetu: recte pieq
uiui amortalib ñ p̃t. ⁊ hoc bene¬
ficium quo libãtur nͥ eam p̃ueni-¬
ret: iam mĩtis daretur. ⁊ ñ esset¬
gr̃a. que utiq gatis datur. pre¬
uenitur gͦ bona hominis uolun¬
tas illo gr̃e bñficio: quo lib̾atur
⁊ p̃paratur. ⁊ illud bñficium fides
illam ruinam a seruitute ptt̃i.
nec omnino ꝑ seip̃m. s ꝑ solam
dei grãm que in fide xͥ posita estli¬
beratur. ut uoluntas p̃paretur. Ec¬
ce aperte dicit grãm ꝑ quam lib̾at᷑
arbitrium. ⁊ pparatur uoluntas po
sitam ẽẽ in fide xͥ. fides enim xͥ. ut¬

Expanded text:
luntas vero ipsa nisi Dei gratia liberetur a servitute qua peccati serva est, et ut vitia superet adjuvetur, recte pieque vivi a mortalibus non potest: et hoc beneficium quo liberatur nisi eam praeveniret, jam meritis daretur et non gratia, quae utique gratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud beneficium fides illam ruinam a servitute peccati. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur ut voluntas praeparetur. Ecce aperte dicit gratiam, per quam liberatur arbitrium et praeparatur voluntas, sitam esse in fide Christi. Fides enim Christ
Abbreviated transcription (Latin):
quedam uera de temporalib re¬
b noscere ꝑmittuntur. partim sb̾¬
tilitate sensus. partim exꝑientia
temporum callidiores: pp̃ tã mag¬
nam longitudinem uite. partĩ
sc̃is angesis ꝙ ip̃i ab ommpotẽti
deo discunt uissu eius sibi reue¬
lud diuinando p̃dicunt.

Expanded text:
quaedam vera de temporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores propter tam magnam longitudinem vitae; partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotenti Deo discunt sunt uelut diuinando praedicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ec aũ sibi ñ repugnare aĩad¬
u̾tit. qͥ uerb̃ p̾missis simpli¬
ti cculo diligenter intendit. Qͥ
enim dixit ne duos fines nob̾
faciamus: Ipẽ p̃misit. ꝙ debemꝰ
manducare: ut enͣngeli zemꝰ.
Cum aũ ħ ita facimus: actionis
S ⁊ hunc finem ad regnum de¬
i referimus. Manducamus e
Duos gͦ fines nobis in mandu¬
cando ꝯstituimus. s ista fatien¬
tes nũquid peccamꝰ : absit. Nã
ipe sic facere suadet si diligent̾
u̾ba eiꝰ inspiciamꝰ. Cum ergo a
rum non referatur. Ita et cum
dicit pp̃ regnum dei tm̃ omia a¬
genda: ne cum ip̃o m̃cedem tꝑalẽ
meditandam: ita intlłnd̃ est. ut
ñ appetendo meditemur cũ regno
mus. ⁊ ista pp̃ illud: sic̃ ip̃e docet.
Si enim petimꝰ uitam et̾nam: pe¬
tuusq etiam tp̃ãlia a deo s ea¬

Expanded text:
ec autem sibi non repugnare animadvertit, qui verbis praemissis simplici oculo diligenter intendit; qui enim dixit, ne duos fines nobis faciamus, ipse praemisit quod debemus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis imus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. Manducamus enDuos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo aialter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mus, et ista propter illud, sicut ipse docet. Si enim petimus vitam aeternam, petimusque etiam temporalia a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m coniecturas cordii sui inscͥ¬
tabilem aititudinem iuditiorũ
dei cogitare conantes: in fabulas
uauitatis abierunt dicentes. qr
anime sursum in celo pecrant et
ditiguntur. ⁊ dignis sibi qua¬
si in carterib miluduntur. Ierx.¬
Ierunt hii tales post cogitationes
suas uolentes disputare dedĩ ꝓfũdo
u̾si sunt in ꝓfundum dicentes.
animas anͣte n in celo conũsatas
et ibi aliquid uł mali egisse. ⁊ ꝓ
meritis ad corꝑa terrena detrusas
ẽẽ. hec autem respuit catholica fides
bom uł mali egissent. ⁊ c̃. Melior
gͦ est fidelis ignorantia quam te¬
meraria scĩa. Elegit ergo quos uo¬
futuri erant s ut fideles essent.e¬
isq grãm dedit. ñ quia fideles erãt
tur quid̃ ⁊̃ fideli. sed data est priꝰ
ut esset ficelis. Ita etiam reꝓbauit

Expanded text:
dum conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides boni vel mali egissent, etc. Melior est ergo fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Elegit ergo eos quos vofuturi erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit, non quia fideles erant, tur quidem et fideli, sed data est etiam prius ut esset fidelis. Ita etiam reprobavit
Abbreviated transcription (Latin):
ritur utrum sic̃ d᷑ elegisse quosdã
ut boni fierent et fideles: ita etiam
concedi debeat. repbasse quosdam:
ut mali ẽẽnt. ⁊ infideles. ⁊ obdura¬
re ut peccent. ꝙ nullatenus conce¬
di oportet. ñ enim reprobatio ita
est cã mali: sicut p̃destinatio c̃a bo¬
ni. neq obduratio ita facit hoĩem

Expanded text:
ritur utrum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduratio ita facit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. s ⁊ añ qͣm fierent ĩmo ab et̾¬
no om̃ia placuerunt ei ñ minꝰ ꝙͣ
lexit. alios ad meliores usus. alios
adminꝰ bonos. omĩa enĩ bona nr̃a
alios mag̃ alios minꝰ dilex̃ ab et̃no
⁊ diligit ⁊̃ nũc. qr aliis maiora. aliis
minora ex dilcõe sua p̃ꝑauit bona
aliis q maiora. ⁊ aliis minora bõa
hos uł illos dilig̾e

Expanded text:
icet antequam fierent, imo ab aeterno omnia placuerunt ei, non minus lexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona hos vel illos dilige
Abbreviated transcription (Latin):
precipue pollutio q̃dam dict
quam ex feruore coitus ꝑen p̃i¬
tum. ⁊ concupĩa libidinosa cõ¬
trahit caro dum concipitur. cã
est originalis pcc̃i. que recte ui¬
cium siue corruptio carnis appł¬
lari pt̃. et que feditas maior eẽ¬
uidetur in carne concupĩalit̾ tra¬
ducta. quam in ea unde traduciꝰ
Et quod uitium uł corruptõ
sit in carne ante ꝯunctõm aĩe ef¬
fectu ꝓbat᷑ cum aĩa infunditur
q̃ ex corruptõe carnis matulatur.
sicut in uase dinoscitur uitium
ẽẽ cum uinum infusum acescit.¬
Inductu siłium osten

Expanded text:
praecipue pollutio quaedam, quam ex fervore coitus parentum et concupiscentia libidinosa contrahit caro dum concipitur, causa est originalis peccati; quae recte vitium, sive corruptio carnis appellari potest. Quae foeditas major videtur esse in carne concupiscentialiter traducta, quam in ea unde traducitur. Et quod vitium vel corruptio sit in carne ante conjunctionem animae, effectu probatur, cum anima infunditur, quae ex corruptione carnis maculatur; sicut in vase dignoscitur vitium esse, cum vinum infusum acescit.Inductu similium osten
Abbreviated transcription (Latin):
du quidam corruerunt. Inter f̾.¬
quos unus fuit omĩb alus ca¬
dentib excellentior. nec int̾stan¬
tes aliquis eo fuit dignior. sic̃
testimoniis auctoritatum mon¬
stratur. Ait enim iobi. principiũ¬
marum dei. ⁊ in ezechiele legitur.
Tu signacłm similitudinis ple-¬
mis scientra. et perfectione deco
eo subtilior est natura: eo magis
in illo ymago dei similis insimu¬
atur impressa. Itm̃ in ezechiele
clarior fuĩt. unde ⁊ uocatus est lu¬
inquit cecidisti lucifer qui mane
oriebaris ⁊ c̃. qui ñ unus ordo: sed
unus sp̃c accipiendꝰ est. Qui teste
nentiam nature. ⁊ ꝓfunditatẽ sci¬
entie sue ꝓpendens. in suum c̾ato¬

Expanded text:
du quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, cviarum Dei. Et in Ezechiele legitur, c. 28: Tu signaculum similitudinis, plenus scientia et perfectione, decoeo subtilior est natura, eo magis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in Ezechiele clarior fuit, unde vocatus est Lu Quomodo, inquit, cecidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui teste nentiam naturae et profunditatem scientiae suae perpendens, in suum Creato
Abbreviated transcription (Latin):
dii. s uus d̾s. licet pr̃ filiũ genu¬
erit. ⁊ iõ filius ñ sit qui pr̃ ẽ. filiꝰq
lius. s tm̃ prĩs ⁊ filii. sp̃c: utriq co¬
equalis. ⁊ ad tͥnitatis ꝑtinens u¬
nitatem. Teneamus gͥ pr̃em ⁊

Expanded text:
 licet Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est; Filiusque lius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, utrique coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem. Teneamus ergo Patrem, et
Abbreviated transcription (Latin):
quiuit. dei ⁊̃ uoluntas erat. ⁊ rõni i
placebat ut idem scd̾ caruẽ uellet ꝗͣ¬
tinus uĩtas hũanitatis in eo ꝓbarẽ
Nam qui hominis naturam susce¬
pit q̃ ip̃ius sunt subire debuit. Iõq
sieut i nobis lupaex est affectus
buit ẽẽ geminus affc̃s. ut m̃tis af¬
fcũ uell mori. ⁊ sensualitatis asf̃¬
tu noll. sic̃ in uiris sc̃is fit. petro

Expanded text:
luntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus,buit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pcc̃o penam subierit. quibus
additiendum est: ꝓcc̃m simul ac
penam per eum tͣnsisse in po¬
ita in omnes homines mors ꝑ¬
transiit.

Expanded text:
pro peccato poenam subierit; quibus adjiciendum est peccatum simul ac poenam per eum transisse in poita in omnes homines mors pertransiit. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃oni instant dicentes obiectõ.
deo ħ duo diu̾sa esse pc̃ca: qr di¬
isorum legis mandatorum p̃¬
uaricationes sunt. Auo enim
mandato legis ꝓhibetur actio
furti. stilicet. non furaberis. ali
hec duo duuersa mandata sint
quib illa duo ꝓhibentur: patet
illa duo diu̾sas esse preuaricati¬
ones. diuersa igitur peccata. Ad
qd̃ illi dicunt diu̾sa quidem esse
mandata. quib illa duo distĩctĩ¬
ꝓhñr. ut as. docet suꝑ exodum:¬
u̾mptũ in illis ñ obseruatis u
na preuaricatio tm̃ incurritur:
duo diuersa illis prohibeantur
Sicut econu̾so duo sunt manda¬
ta caritatis: quib duo p̃cipiunt᷑.
diligi. una tamen in eis comm̃¬
datur nobis caritas.

Expanded text:
oni instant, dicentes haec duo ideo diversa esse peccata, quia diversorum legis mandatorum praevaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio furti, scilicet, Non furaberis: aliohaec duo diversa mandata sint quibus illa duo prohibentur, patet illa duo diversas esse praevaricationes; diversa igitur peccata. Ad quod etiam illi dicunt, diversa quidem esse mandata quibus illa duo distinctir, ut August. docet super Exod. Verumtamen in illis non observatis una tantum praevaricatio incurritur, cet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
esse. eamq solam oĩo illo locali mo
calem ⁊ incirrumscriptibilem tu.
nullo concludi loco. sz a fine usq
ad finem attingẽ. ñ tñ spauosa

Expanded text:
esse, eamque solam omnino illocalem et incircumscriptibilem, nullo concludi loco, sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa
Abbreviated transcription (Latin):
tationem diaboli ruerz nͥ elatõ cõ¬
pͥmenda precessisset. ñ utiq tẽp¬
tationem: s opus pcc̃i. ¶alis
enim fuit ordinis ꝓcessus. dia¬
bolus temptando dixit. Si come¬
deritis eritis sic̃ dii scientes bo. ⁊
malum. Quo audito: statĩ mẽ¬
ti mulieris subrepsit elatio que¬
dam ⁊ amor ꝓprie pt̾atis. ex quo
placuit ei facere ꝙ diabolus sua¬
debat ⁊ utiq fecit. Suggestione
utiq peccauit. quia temptatio p̃¬
cessit. ex qua in mente euis orta

Expanded text:
tationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta
Abbreviated transcription (Latin):
aboli incurabile ẽẽ: qr ñ sug te.¬
gestione. s ꝓpria suꝑbia ceci¬
dit. hominis uero curabile: qr
alium resurgere potuit. Quo
ligentem lectorem efflagitant.
que sit intelligere sane quimꝰ
Non deiceretur homo .s. in actũ

Expanded text:
aboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile, quialium resurgere potuit. §. Qligentem lectorem efflagitant: quae sic intelligere sane quimus: Non dejiceretur homo in actum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ aliquid quo illa spõsa fr̃a sunt.
uͥ ẽ prima ⁊ incommutabił spẽs.
Iõq incorͣbilis. ⁊ illud ẽẽ rr̃ prin¬
cipium rectissime crediderunt ꝙ
Ecce tot mod̾ potuit cognosci uitas
dei. Cum gͦ d̾s una sit ⁊ simplex es-
modis cogͦscit᷑ uĩtas dei ꝑ ea q̃ fr̃a
sunt. Ex ꝑpetuitate namq c̾at᷑aꝵ¬
intllr conditor et̾nis. ex magni¬
tudine creaturarum: omp̃c. ex or¬
dine ⁊ dispõne. sapiens. ex gub̃na¬
tc̃ẽ: bonus. hec aũ omnia ad unita-¬
tem deitatis ꝑtinent mõstrandã.
Quõ in cͤaturis

Expanded text:
o illa speciosa facta sunt, ubi est prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis; et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, qEcce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essemodis cognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, omnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. odo in creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
iste sumplit exordium. Quibdã
tñ ñ indocte uidetur fidem. uͥtutẽ
et spem in eoñ fuisse situt in scĩs
iam bĩficatis. uel mangelis nõ
sunt. ⁊ tñ sci credunt ⁊ sꝑant rrͦnẽ¬

Expanded text:
iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant re
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est. ⁊ euaruatũ ẽ ꝙ ex ꝑte est.
uenit enĩ cognitio ⁊ euaruata est fi¬
des. uenit sp̃es. ⁊ desiit spes. Ita ⁊
xp̃c in quo fuerunt bona patrie. tͤ
gauit. nec tñ fitem uirtutẽ ł spẽ
hũit. qr ñ eniginaticã ⁊ specłarem
s clarissimã de ea cognitõm hũit.
intlłexit futuram. Sꝑauit fñ xͦ. sic̃¬
fidem uł spem nirtutẽ hũit. qr per
spẽm uidebat ea que credebat. De
antiquis uero prĩbus qui apud ĩ¬
feros usq ad passionem tenebant᷑
ñ incongrue dici pt̾ ꝙ fidẽ ⁊ spem nͥ¬
tutem habuerunt. ⁊ qua credebant
⁊ sꝑabant se uisuros dĩn ꝑ speciem
qualr eum t̃t ñ uidebant. quia nõ
potuit eis cognitio ẽẽ ꝑ spẽm: añ
passionem xp̃i qua ꝯsũmata a fi¬
de transierũt ad spẽm.¬

Expanded text:
m est, et evacuatum est quod ex parte est. Venit enim cognitio, et evacuata est fides. Venit species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, crravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, intellexit futuram. Speravit tamen Cfidem vel spem virtutem habuit, quia per speciem videbat ea quae credebat. De antiquis vero patribus qui apud iferos usque ad passionem tenebantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non patuit eis cognitio Dei per speciem ante passionem Christi, qua consummata, a fide transierunt ad spe
Abbreviated transcription (Latin):
actus est gͥ hõ mortał ut mo¬
riendo diabolum unit̾et nͥ eĩ
hõ ẽẽt qui diabolũ uinc̾et ñ iuste s
iuolenter hõ er tolli uid̾et᷑ qui se illi
sponte subiecit. s si hõ eũ uicit u¬
re manifesto hoĩẽm ꝑdidit. ⁊ ut hõ
uincat. ncc̃e est ut deus in eo sit qui
eũ a pccĩs ĩmunẽ faciatsi enĩ ꝑ se hõ
eẽt ł angłs in hoĩe fatile peccaret cũ
utramq ꝑtẽ naturam ꝑ se ꝯstet ce¬
cidisse. id̾o dei filius hõiem passibi¬
lem sumpsit ⁊ in quo mortẽ gusta¬
uit. quo celũ nob̃ aꝑuit. ⁊ a siutute

Expanded text:
actus est ergo homo mortalis, ut moriendo diabolum vinceret. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecit. Sed si eum homo vicit, jure manifesto hominem perdidit; et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit; qui eum a peccatis immunem faciat. Si enim per se homo esset, ve angelus in homine, facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Ideo Dei Filius hominem passibilem sumpsit, in quo et mortem gustavit, quo coelum nobis aperuit et a servitute
Abbreviated transcription (Latin):
calypsi. de filio legitur. ꝙ ht̃ nomẽ
scͥptum: ꝙ nemo scit nisi ip̃e. Nõ¬
ꝑabiles sunt. Aliquando etiam
nominant᷑ p̃r ⁊ filius. ⁊ tacetur
est uͭ ubicumq nominatur unꝰ.
sic̾ pr̃ ⁊ filius. tanta pate uni ad¬
herens. intlligatur ⁊ ip̃a pax quã¬
uis ñ commemoret᷑. uno gͦ istoꝵ
nominato ⁊̃ reliqui intlłiguntur
ꝙ in plurib scripture iocis occͣrit.

Expanded text:
calypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse parabiles sunt. Aliquando etiam nominantur Pater et Filius, et tacetur est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo istorum nominato, etiam reliqui intelliguntur, quod in pluribus Scripturae locis occurrit.