comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia ⁊ supponat se regłe moachali ⁊ ui¬
uat scd̾ni eam. nec exigitur q se suppo¬
nat alicui atb̾i. uł p̾ori. q pͥmus mdã¬
chus sũ om̃i ałb̾e uł pͥore moãchus
fuit. licet maĩchꝰ non fuit scd̾m forͣm¬

Expanded text:
tia et supponat se regule monachali et vivat secundum eam, nec exigetur quod se supponat alicui abbati vel priori, quia primus monachus sine omni abbate vel priore monachus fuit, licet non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
nonem. ego aut̃ credo ꝙ ĩ hec casu
standũ est consuetudini regioĩs. ꝑ¬
parisius .n. hꝰi coniugati cł̾ici de fo¬
ro sunt eccͣstico. ⁊ qͦ ad młta utunt᷑¬
p̾młio cłitali. s nõ tͦ ad ordines pꝰt¬
modũ susciprendos. uł eccͣstica bñfi¬
tia optinenda. fecit se militẽ. talis.
nor tenr̃ portare tonsurã aut lñt̃
tũ dimissa milicia. it̾ta rediret ad
recepit offm̃ cccidendi uł mutilandi
ꝯdep̃natos a iudice. uł tarq̃ndi reos.
ex offõ dico. qr si quis ex ira. uł ex ĩ¬
tilauit. ñ pp̃ hoc p̾iulegiũ cłicale a¬
mittit. ⁊̃ si ĩ apostasia hoc fecit. aut si
eciã ex offõ talia face̾t non dimissa
tonsura uł hĩtu cłicali nͣ tunc dem̃
tũ tͥ ãmonitus ab ep̃o se corrig̾e noll

Expanded text:
nonem. Ego autem credo, quod in hoc casu standum est consuetudini regionis. Parisius enim huiusmodi coniugati clerici de foro sunt ecclesiastico et quoad multa utuntio clericali, sed non quoad ordines postmodum suscipiendos vel ecclesiastica beneficia obtinenda. Qui vero fecit se militem, talis non tenetur portare tonsuram aut habitum men dimissa militia iterum rediret ad recepit officium occidendi vel multilandi damnatos a iudice vel torquendi reos Ex officio dico, quia si quis ex ira vel imtilaverit, non propter hoc privilegium clericale amittit, etiamsi in apostasia hoc fecerit. Aut si etiam ex officio talia fecerit non dimissa tonsura vel habitu clericali, nisi tunc demum, cum ter monitus ab episcopo, se corrigere nollet
Abbreviated transcription (Latin):
hug̃. sua sunt quo ad usũ. quo ad ꝓp̾e¬
tatem aũt siit eoꝵ qui deb̃nt ei suc¬
ced̾e ab ĩtestato. si tñ tͣnsfret se ad ali¬
aut̃ nͦ transtat nͨ hẽat tales succes¬
sores. succedet ta illis reb eccã. cũ hiꝰ¬

Expanded text:
 sua sunt quoad usum; quoad proprietatem autem eorum sunt qui debent ei succedere ab intestato. Si tamen transferat se ad aliautem nec se transfert nec habeat tales successores, succedet in illis rebus ecclesia, cum h
Abbreviated transcription (Latin):
sione hi ꝓpositi. uoti pͣsup̃tõnẽ ĩducit.
ad qd̾ neutrũ ꝑ se suffice̾t. Sic tredo ꝙ
ꝓpositũ eundi ultra mare. uł ad scñi
iacobũ. sñ uoto nõ obligat nͥ trucẽ acci¬
piat quo ad pͥmũ casũ. aut a sac̾dote
suo peram ⁊ bacłm bñdẽm. sit̃ fi̾ ꝯsuerͭ

Expanded text:
sione huius propositi, voti presumptionem inducit ad quod neutrum per se sufficeret. Sic credo quod propositum eundi ultra mare vel ad sanctum Iacobum sine voto non obligat, nisi crucem accipiat, quoad primum casum, aut a sacerdote suo peram et baculum benedictum, sicut fieri
Abbreviated transcription (Latin):
do q singłis horis ĩtesse teneat᷑. aut
singlis dieb ⁊ ncctib reside. ad ho-¬
is tam̃ tanonicas ditendas. aut audi¬
endas saltẽ extra eccãm ⁊ puua tĩ
credo ꝙ teneatur quilib cłicus bñ¬

Expanded text:
horis interesse teneatur aut singulis diebus et noctibus residere. Ad horas tamen canonicas dicendas vel audiendas, saltem extra ecclesiam et privatim, credo quod teneatur quilibet clericus in
Abbreviated transcription (Latin):
iurauit alicuid qd̾ pr̃ aut tutor re¬
uocauit. nͥ it̾m uoueat aut iuret. ⁊d̾
diñt de uxore que ad mandatũ mari¬
ti frangit uotũ. ꝙ eo mortuo ñ te¬
netur illud ĩplere. Id̾ dũt de s̾uo qui
ĩ trauit moãst̾ium. ⁊ reuocatꝰ a dũo
postea efficit᷑ lib̾. ꝙ ñ tenetur redi¬
re ad moãst̾iũ. Id̾ de uiro qui ĩuita
uł uesciente uxore ĩtrauit moãstĩ
mortua uxore nõ tenetur reĩtrare
moast̾ium. licet teneat᷑ contine̾. s ĩ

Expanded text:
iuravit aliquid quod tutor aut pater revocavit, nisi iterum voveat aut iuret. Idem dicunt de uxore, que ad mandatum viri frangit votum, quod eo mortuo non tenetur illud implere. Idem dicunt de servo, qui intravit moet postea efficitur liber, quod non tenetur redire ad monastetium. Idem de viro, qui invita vel nesciente uxore intravit monasterimortua uxore non tenetur reintrare monasterium, licet teneatur continere. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ꝑ ĩgressũ religioĩs lib̾antur a
uoto trucis. S ñ quuid idem de rege ⁊
imꝑatore ⁊ auce. uł comite aliqͦ pp̃o¬
tente. ex qͦ pend totus ex̾citus truce
signatoꝵ ⁊ de cuiꝰ absencia desolabit᷑.
Quid ⁊̃ si uouit ꝙ toto tp̃r iite s̃ue¬

Expanded text:
er ingressum religionis liberantur a voto crucis. Sed nunquid idem de rege et imperatore, duce vel comite aliquo prepotente, ex quo pendet totus exercitus cruce signatorum et de eius absentia desolabitur? Quid si vovit quod toto t
Abbreviated transcription (Latin):
isla soia uota uxors ab̾stinencie reũcra¬
re pt̃ que ip̃a ĩplere ñ pt̃ sũ scandalo u¬
ri. ut de ĩeñuuis. de surgñdo ad matutmͣs.
de ucendo de nocbe ĩ camisia. aliã aũt que¬
pt̃ ĩplerẽ sũ scandło u̾iri reuocare ñ ꝑt̃
nͨ uxor̃ tem̃ ei dredire ĩ reuocacõe. uiͭ si

Expanded text:
xoris abstinentie revocare potest, que ipsa implere non potest sine scandalo viri, ut de ieiuniis, de surgendo ad matutinas, de iacendo de nocte in camisia. Alia, que potest implere sine scandalo viri, revocare non potest nec uxor tenetur ei obedire in revocatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ simnptor erat uł usurarius qui młta
de alieno hũerat.aut młtas dap̃nifica¬
u̾ait ⁊ qr nesciebat quib facienda eẽt
restitucõ. uouit ꝙ ex illa expend̾et in
succursũ t̾re scẽ. ñ pt̃ sñ spãli licẽtia
pp ͤ. ĩ alios usus illa ꝯu̾t̾e licet ꝑ ĩgͤssũ
religionis ip̃o uire absolut᷑ sit a labore
ꝑrgiinacõis. Si aut̃ non nouit ut dẽm

Expanded text:
 si raptor fuerit vel usurarius, qui multa de alieno habuerat aut multos damnificaverat et, quia nesciebat quibus facienda erat restitutio, vovit quod illa expenderet in succursum terre sancte, non potest sine speciali licentia pape in alios usus illa convertere, licet per ingressum religionis ipso iure absolutus sit a labore peregrinationis. Si autem non vovi
Abbreviated transcription (Latin):
plex est cui nlła ad hibr̃ sollẽpni¬
tas. Sollempne uͦ dr̃ tui certa noti¬
ficacõ uł exp̃ssio de iure aut de consu¬
etudine Introducta ad hibr̃. Iu uoto
pegrmacõis adhibet᷑ sollep̃nitas ꝑ susce¬
pcõnem pere ⁊ lucłi bñdc̃i. a sacerdote

Expanded text:
plex est cui nulla adhibetur solemnitas. Solemne vero dicitur, cui certa notificatio vel expressio de iure aut de consuetudine introducta adhibetur. In voto peregrinationis adhibetur solemnitas per susceptionem pere et baculi benedicti a sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
unt ĩ partuuł ĩ infirmitatib aut
angustiis suis aut suoꝵ ⁊ ⁊̃ ea q̃ uiri
faciunt moti ex aliqͥ cã uł ꝑturbã¬
tes ⁊ de cã q̃ mouebat eos ad uouen
dũ uouebant : tenenda sunt. licet ĩ
tbłacõne ⁊ ꝑturbacõne suit emissa
Iuxͣ illud reddã tibi uota m̃a ⁊ c̃. usq¬

Expanded text:
unt in partu vel in infirmitatibus aut angustiis suis aut suorum et etiam ea, que viri faciunt moti ex aliqua angustia vel turbattes et de causa que movebat eos ad vovenebant, tenenda sunt, licet in tribulatione et perturbatione sunt emissa, iuxta illud: reddam tibi vota mea que dist
Abbreviated transcription (Latin):
restituat fiuctus tałi acceptos ego
tredo ꝙ non tenr̃ ad restituend̾ fruc¬
tus. pp̃ hec solum. & recepit illos aut
expendit dũ erat ĩ mortali. dũ tam̃
illos. ĩ debitos. uł licitos usus expẽdit.
si defraudauit eccam suã ẜ̃uitõ debi¬
to. ita qe nec ꝑ se nec ꝑ uicariũ ser¬
uiuit. fructus sic ꝑceptos tenr̃ resti¬
tuere dando eos pauꝑib uł conu̾tendo
ĩ utilitatẽ ecc̃ẽ. ñ fui̾t talis constitucõ
restitucõ fatienda est de bonis prĩmo¬
malib aut aluuide qͣm de eccã ac¬
sitis si h̾antur. ñ aut̃ de ꝓuentib bñ¬
ficii. eccͣstici. cũ quicqͥd suꝑest ei de hi

Expanded text:
restituat fructus sic perceptos. Ego credo quod non tenetur ad restituendum fructus propter hoc solum quod recepit illos aut expendit, dum erat in mortali; dum tamen illos debitos vel licitos usus expenderitsi defraudavit ecclesiam suam servitio debito, ita quod nec per vicarium servivit, fructus sic perceptos tenetur restituere dando eos pauperibus vel convertendo in utilitatem ecclesie, nisi fuerit talis constitutio restitutio facienda est de bonis patrimonialibus aut aliunde quam de ecclesia acquisitis, si habeantur; non autem de proventibus beneficii ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sacro ordĩe ꝯstitutus. sũ sit bñficia¬
tus sũ ñ. tenr̃ ad horas canoĩtas. qr
ordĩni sacro offm̃ est annexũ. Uñ
de si hactenus fuisti tardꝰ ad ecc̃a
modo sis uelax si hactenus fuisti sop̃¬
noleutus a modo sis uigilans. nec cre¬
daspensare. aut ĩ aliud cõmutare. aut
abbas cũ suo monacho pp̃ scolas. aut
mͦ si rõne bñficii tm̃ tenebatur añ

Expanded text:
in sacro constitutus. Et sive sit beneficiatus sive non tenetur ad horas canonicas, quia ordini sacro officium est annexum. Unde de si hactenus fuisti tardus ad ecclesiam, modo sis velox. Si hactenus fuisti somnolentus, modo sis vigilans. Nec credispensare aut in aliud commutare aut abbas cum suo monacho propter scholas modo si ratione beneficii tantum tenebatur ante,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ads suspm̃dr̃ aut ex cõitatur aut
degradatur ꝓhibet p̃latꝰ ne dr̃et ho¬
ias. pͥuatim: eiror eẽt exp̃ssus ĩ man¬
dato. nec tenet᷑ obedire nͥ fieret ex cã
ĩ hodiũ .s. ⁊ horrorẽ sliminis ꝑpetra

Expanded text:
cum aliquis suspenditur aut excommunicatur aut degradatur prohiberet prelatus, ne diceret horas privatim, error esset expressus in mandato nec tenetur obedire, nisi fieret ex causa in odium et terrorem criminis perpetrat
Abbreviated transcription (Latin):
moĩs de hoc constare potit. uno mͦ
si sic agit pu. sic cantrahit sic ꝯue¬
nit. sic ꝯuenitur. sic̃ laicus. si uadͭ
ĩ excitũ ⁊ talliatur ⁊ sustinz alia ho¬
nera laicalia. alio mͦ si ãmonitus
t̾cõ ꝙ se corrigat non uult corrig̾e¬
se. ⁊ ab apostasia recede. tbõ niͦ si cõ¬
uentus carã eccͣsti co iudite ꝑsonałr
excipit de foio scłari. aut alias con
tłicali renũciare ñ pt̃. qr illud ĩ tel¬
ligitur de illis qui remanent ĩ cł̾i ca¬
tu. secus de illis qui aposta tant. qui
fc̃o renũtiare possunt. sic̃ p ĩ qͥb dã

Expanded text:
modis de hoc constare poterit. Uno modo: si quis sic agit, publice contrahit; si convenit et convenitur sicut laicus, si vadat in exercitum et talliatur et sustinet alia onera laicalia. Alio modo: si admonitus tertio, quod se corrigat, non vult se corrigere et ab apostasia recedere. Tertio modo: si conventus coram ecclesiastico iudice personaliter excipit de foro seculari aut alias confclericali renunciare non potest, quia illud intelligitur de illis qui remanent in clericatu, secus de illis qui apostatant, qui de facto renunciare possunt, sicut patet in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuito dũ tam̃ emittat uotũ ꝯtinẽ¬
cie. qr ĩ hemo uł reclusorio ut dic̃
ẽ artior religio. qͣm ĩ eccã regłari. s
ñ credo ꝙ possit nͥ obliget se. ad obẜuã¬
ciam regłarem ⁊ sollẽpnit̾ renũciet
seło ⁊ om̃ĩ ꝓpͥetati. ita ꝙx teneat᷑ ad il¬
la t̾a usitata. que sũt ĩ qͣlib religiõe

Expanded text:
invito, dum tamen emittat votum continentie, quia in eremo vel reclusorio, ut dicit, est arctior religio quam in ecclesia regulari. Sed non credo quod possit, nisi obliget se ad observantiam regularem et solenniter renunciet seculo et omni proprietati, ita quod teneatur ad illa tria us
Abbreviated transcription (Latin):
rito d ꝯpelli ĩtrare moãst̾iũ. uł saltẽ
uoue ꝑpetuã continenciã. qd̾ satis credo
su p̃a fuit sui iuris alias nõ coedo ꝙ com¬
pest̾nda sit. s pocius reuocare maritũ
debebit. si ĩduci ñ possit illa ad ĩ trand̾
moast̾ium qñ est suspecta. uł ad uouẽ¬

Expanded text:
rito debet compelli intrare monasterium vel saltem vovere perpetuam continentiam. Quod satis credo, si ipsa ignara fuit iuris, alias non credo quod compellenda sit, sed potius revocare maritum debebit, si induci non possit illa ad intrandum monasterium, quando est suspecta, vel ad voven
Abbreviated transcription (Latin):
liceat assumere lñ tum sarratenoꝵ
aut ĩfideliũ ⁊ siłare se tałr sarrace
ri xp̃i militem gebat absconditũ. ⁊¬
sic̃ ieu simłabat se cołe baal. Si ã sig¬
nũ aliqd̾ uł alic̾s caract᷑ eẽt ĩstitutus
p̾ncipłr ad distinguend̾. ⁊ dinoscend̾
tur se ĩfidelitatis hi ꝓfessorem. ⁊ sic ĩ¬
mentiretur ꝑ tale signũ m̃dacio qd̾
consistit circa fid̾i ꝓfessionẽ. Sicut
.n. u̾bis pt̃ quis mñtiri. ita ⁊ signis. cũ

Expanded text:
liceat assumere habitum sarracenorum aut infidelium et simulare se taliter sarracenri, Christi militem gerebat absconditum, sicut Ihesu simulabat se velle colere Baal. Si a aliquis character esset institutus principaliter ad distinguendum et dignoscendum retur se infidelitatis huiusmodi professorem et sic mentiretur per tale signum mendacio quod consistit circa fidei professionem. Sicut enim verbis potest quis mentiri, ita et signis que
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. quibꝰ cognitis adsit bñi uolꝰ ꝑa¬
tus exig̃e ⁊ secũ honus portare ha¬
beat dulcedinẽ in affectione piota¬
tẽ ĩ ulñꝰ cͣmine. discretõnẽ inna¬
rie adunu confitẽtẽ. orando ełtis¬
⁊ c̾tera bona ꝓ eo faciendo. se̾ꝑ eil
iuu leniendo. consulendo. spem ꝓ
doleat loq̃ndo. instruat oꝑando. sit
particeps laboris. qui ꝑticeps nult
fĩ gaudii. docear ꝑ señ antiã. caue¬
at ne corruat. ne iuste ꝑdat potã¬

Expanded text:
. Quibus cognitis adsit benevolus, paratus erigere, et secum onus portare. Habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate. Adjuvet confitentem orando, e cetera bona pro eo faciendo; semper eum juvet leniendo, consolando, spem prDoleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potes
Abbreviated transcription (Latin):
in uotum religionis. qr illud indubitã¬
ter mͣlus ẽ. Uñ alex̾.iiiꝰ. reu̾fc̾acti uoti
uulla tenus hẽantur. qui tp̃rale obseqͥũ.
iuꝑꝑetuam noscuntur religionis obseruã¬
tiam ꝯmutare. ĩmo nec mutat aliqͥs ꝓpo¬
situm cum pro salute am̃e sue utilius ã n

Expanded text:
in votum religionis, quia illud est indubitanter melius. Unde Alexander III: Rei fracti voti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscuntur religionis observantiam commutare. Innoc Immo nec mutat aliquis propositum, cum pro salute anime sue utilius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
bes intra aut ab alio ponit᷑ inmo
tit. pot̃ egredi qñ uolũit. us ad etare
annos pub̾tans. nõ teñait. t̃ exire nĩ
pot̾ pͥusquam ueniat ad etatem legi¬
intuat pot̃ extrahi a patre uł tutore.
tñ addid ĩnocentiꝰ uiꝰ. qd sic̃ ĩ mͣmo
carnali malicia supplet etatẽ: ita ⁊

Expanded text:
bes intrat aut ab alio ponitur in mtit, potest egredi quando voluerit usque ad etatem annos pubertatis non teneat, tamen exire non potest priusquam perveniat ad etatem legit extrahi a patre vel tutore en addit Innocentius quod sicut in matrimonio carnali malitia supplet etatem, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓfessionem. añ ħ tp̃s. Credo saluo me¬
liou iuditio. q̃d illed reman̾e ĩ ordine
⁊ monast̾ium satiffac̾e dño. qi fũ in a¬
⁊ ad serebat se lib̾um cũ intĩogabatur
de h. uł forte ꝓbabat ħ ꝑ falsos testes
⁊ corruptos. si dñs uolũit eum ex gr̃a di¬
mutẽ. spoliabitur tamꝗͣm ĩdignus ⁊ uł
habitu ꝙ̃ furtiue accep̾ ⁊ restituenir do¬

Expanded text:
salvo meliori iudicio, quod ille debet remanere in ordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in cet asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes t corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit et restituetur do
Abbreviated transcription (Latin):
Siseruas intraũit religionem ⁊ ẽ ꝑson᷑
nota uł ẽt̃ ẽ incognita. quia ñscitur u¬
trum sit liber uelseruus nõ d recipi ad
tilit fide tñ accepta de impunitate ip̃iꝰ.
si aũ iufi tͥenniũ nõ fũ̾it requisitꝰ pꝰea

Expanded text:
si servus intraverit religionem et est persona nota, vel etiam est incognita, quia nescitur utrum sit liber vel servus, non debet recipi ad tulerit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem infra triennium non fuit requisitus, postea
Abbreviated transcription (Latin):
cã. ut si uouens sit senex. dẽbił uł inẜ¬
irmus. uł si ex ip̃ius absentia gueira
uł turbatio tpñetur. in tr̃a uł siu̾ siłr
redemptio uł ꝯmutõ m̾lior uideatur
⁊ magis accepta dõ. quam pegͥnatio ł

Expanded text:
Causa, ut si vovens sit senex, debilis vel infirmus vel si ex ipsius absentia, guerra vel turbatio timeretur in terra, vel si redemptio vel commutatio melior videatur t magis accep
Abbreviated transcription (Latin):
anos nec de suo abs graui dapno poᷤᷤ¬
s fac̃e etpensas sͥ neccĩas pot̾ a subdi¬
tis auxsliũ pet̃e mod̾atũ. It̃ si ĩ guer¬
ra uł in bello iusto exꝑte fua sit cap¬
tus ab hostibꝰ nͨ pͦ solu̾e redemptoe p

Expanded text:
anos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necessarias, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemp
Abbreviated transcription (Latin):
¶S quid de xͥanis qui accedentes adci¬
uitates paganoꝵ subtrahunt paga¬
nis hͦi pedagium uł tħloñũ. Ad ħ dico
si uadũt illuc tp̃r gͣueire ⁊ nõ portãt
m̾ces ꝓhĩbitas. de quib R ᷤ.iͣ. de sĩa
ni tenent eis fidem. defendendo eos ĩ suo
tentorio. ł mantima alatronib uel
pyratis dẽbẽt ip̃i xͥani fidełr illis ꝑsol

Expanded text:
 Quid de christianis, qui accedentes ad civitates paganorum, subtrahunt paganis huiusmodi pedagium vel teloneum. Ad hoc dico: si vadunt illuc tempore treuge et non portant merces prohibitas eni tenent eis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel piratis, debent christiani fideliter ipsis persol
Abbreviated transcription (Latin):
rita pedagra ⁊ tholon̾ia distĩgͤ
qr and sũt antiqua ᷝ ͥ nioua. ĩ
pͦ casu si fint impositũ ab his qui po¬
tuer̃ ĩponere uidel pͥncipib ⁊ rc¬
gib ⁊ p̃sertim auctoritato ecc̃ie.⁊
ꝑ uista cansa ut ꝓ defensione stra¬
te publice cõtm predoñs in tr̃a. uł
cõtra pyratas in a qua.ł ꝓ defenfi¬
one fidei ⁊ par̾e ꝯtra paganos ł ħe

Expanded text:
rca pedagia et telonia distingue quia aut sunt antiqua aut nova. In primo casu si fuit impositum ab his qui potuerunt imponere, videlicet principibus vel regibus et presertim auctoritate ecclesie et pro iusta causa, ut pro defensione strate publice contra predones in terra et contra pyratas in aqua vel pro defensione fidei et patrie contra paganos ve
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ expendend̾. Mercatores uͦ ⁊ transe¬
untes credo indistincte q̃o debẽt ꝑsol¬
ũe antiqũ ⁊ nouũ. dum mͦ recipies
facia ils p̃o qͥd fu̾it institutũ iux¬
ceret isti a quib exigͣ uł debent fr̃¬

Expanded text:
 penitentie Mercatores vero et transeuntes, credo indistincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit institutuceret, isti, a quibus exigitur, vel debent
Abbreviated transcription (Latin):
n cũ fuit suprepta eẽt eoꝵ custodie
ꝯm̃data. Participans aũt id solũ tenr̃
restituere qd̾ hũit. tenent᷑ u̾ ĩ solid̾.
Iub̾ns ⁊ ꝯsulens ⁊ ⁊̃ palpo. si pp̃ iuissi¬
onẽ ꝯsiliũ uł ad ulacõem furtũ fec̃¬
ens aut̃ coadiuuando tenr̃ ĩsolidũ
licet nichil de furto penes eũ reman¬
serit. ĩ qͦ tanĩ caũ de qͣdã eqͥtate tole¬
rari possit ꝙ nõ tenent᷑ ad restitucõ¬
nẽ consaciꝰ eiꝰ ⁊̃ si sũ eius adiutorio

Expanded text:
 que fuit surrepta, esset eorum custodie commendata. Participans autem id solum tenetur restituere quod habuit. Tenentur vero in solidum iubens et consulens et etiam palpo, si propter iussionem, consilium vel adulationem furtum fecens autem coadiuvando, tenetur in solidum, licet nihil de furto penes eum remanserit. In quo tamen casu quadam equitate tolerari posset, quod non teneretur ad restitutionem cum socius eius etiam sine eius adiutorio
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bro mulieris nõ ad ħ concesso
uoluĩt ini. Usus eĩ naturał si itͣ
modũ ꝓlabitur. ĩ uxore qͥdõ uenia¬
le ẽ. i meretri ce dãpnabile ẽ. Iste qͣ
c̃ quont᷑ naturã execrabilit̃ fit in
meretrice. s eyecrabiliꝰ ĩ upore.xx¬

Expanded text:
 ad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis si ultra modum prolabitur, in uxore quidem veniale est, in meretrice damnabile. Sed iste, qui est contra naturam, exsecrabiliter fit in meretrice, sed exsecrabilius in uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
trat᷑. Mulier uero adoprare nõ por̃
nͥ ex rescͥpto pͥncipis in solatiũ fibo¬
test adoptari quil tam masculus
quam femina dũ mͦ sit minoris eta¬
tis pr̃e adoptiuo ita qd filiꝰ eius n᷑a¬
lis ẽẽ possit. F .e.t. ad optio eĩ. Gf¬

Expanded text:
te. Mulier vero adoptare non potest, nisi ex rescripto principis in solatium filiotest adoptari quilibet, tam masculus, quam femina, dummodo sit minoris etatis patre adoptivo, ita quod filius eius naturalis esse possit. Effectus adoptioni
Abbreviated transcription (Latin):
sic descͥbitur. Ad optio ẽ extrance ꝑson
in filium ł neporem. ł deinceps adopt̃o
legitima. Sp̃es etꝰ sũt due. una dĩ ar¬
rogatio. Alia simpley adoptio. arroga¬
tur ille qͥ sui iurͣ ẽ .i. qui nõ ht̃ patrõ
ł si ht emancipatꝰ ẽ ⁊ transit ĩ potatẽ
anogantis. ⁊ ista fĩ de̾bẽt anͤc. p̾ncipis¬

Expanded text:
s penitentie Adoptio est extranee persone in filium vel in nepotem vel deinceps assumptio legitima. Species eius sunt due: una dicitur arrogatio, alia simplex adoptio. Arrogatur ille qui sui iuris est, id est qui non habet patrem vel, si habet, emancipatus est et transit in potestatem arrogantis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in tͥra liuoris dolositas declaratur.ħ ⁊
tenz consuetudo ecc̃e. Uͫ sol cantare d̃s
ueñrunt gñs.⁊ insignum tristicie In
die ueñis sc̃i altaria spoliare ᷤ . tñ distĩc. falł.
in illis qui ꝓ uiuis scienter celebrant of¬
fm̃ mortuoꝵ nam tales si fuĩnt dececti ĩ¬
distincte debent deponi ⁊ ad agendam pe¬

Expanded text:
terni livoris dolositas declaratur. Hoc etiam tenet consuetudo ecclesie, unde solet cantare, deus venerunt gentes et in signum tristitie in die veneris sancta altaria spoliare. Hec tamen distinctio fallit in illis, qui pro vivis scienter celebrant officium mortuorum. Nam tales si fuerint detecti, indistincte debent deponi et pena
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ꝑtitum ẽ. fides. ꝓles. sacram̃tũ. In
fide attenditur. ne pꝰ uinculũ con¬
uigale cum alio ł alia cocatur. In
ꝓle uta am̃ant̾ suscipiatur ⁊ reli¬
giose educetur. In sacram̃to ut cõ¬

Expanded text:
icet fides, proles, sacramentum. In fide attenditur, ne post vinculum conjugale cum alio vel cum alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento vero, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei dñr quilegem moysaycam ad
litt̾am tenent. se cͥcumcidendo ua
lia legalia faciento. dc̃i a nomine dig
aciem in bolł. ⁊ rogis pͥui leguim ob¬
tinebat .s. ut de ea sola tribu creare¬
tur rex. sic̃ ex tribu leui sacerdotes
pͥus aũ dicebantur hebrei ab heber
cuius familia cultum tenuit unius
dei cet̾is ỹdolatria fedatis. ¶Sama

Expanded text:
Iudei dicuntur qui legem mosaicam ad literam tenent, se circuncidendo et alia legalia faciendo. Dicti Iudei a nomine dignaciem in bellis et regis privilegium obtinebat, scilicet ut de ea sola tribu crearetur rex, sicut ex tribu Levi sacerdotes. Prius autem dicebantur Hebrei ab Heber, cuius familia cultum tenuit unius dei, ceteris idolatria fedatis. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
Item potest magr uondere doctͥnam sic̃
U. Non sane. Item gratis p̃t docere ⁊
nicħominus ꝓ expensis siuis colloctã
facere. sicut testis gratis testatur.⁊ tñ re
a non sufficiunt. ei ꝯpetent᷑ ⁊ honeste
potest licite etig̾e modemte. ał. ntehꝰ.

Expanded text:
Item potest magister vendere doctrinam, sicut m. Item gratis potest docere et nihilominus pro expensis suis collectam facere, sicut testis gratis testatur et tamen a non sufficiunt ei competenter, honeste potest et licite exigere, moderate tamen.
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾tur ad restitutionẽ illoꝵ fructuũ
quos uoluptuose consumũt. nõ faciẽ¬
tes seruitium uł facientes s nõ debi¬
to modo cͦ sint in pecc̃o mortali. uidet᷑
quod sic. quia ista oblata suerunt. eccuᷤ
ob cãm uidelic ut oraretur ꝓ offe̾ntibꝰ
⁊ inde pauꝑes ałentur. qui gͥ recipit ⁊
l non facit ỹfidelis ẽ ⁊ necator pauꝑũ¬

Expanded text:
tenentur ad restitutionem illorum fructuum quos voluptuose consumunt, non facientes servitium vel facientes, sed non debito modo, cum sint in peccato mortali? Videtur quod sic, quia ista oblata fuerunt ecclesiis ob causam, videlicet ut oraretur pro offerentibus et inde pauperes alerentur. Qui ergo recipit et hoc non facit, infidelis est et necator pau
Abbreviated transcription (Latin):
¶ tem nunqͥ cłici seculares. qui nõ por¬
tant coroiram ł tonsuram ł ħitum ꝯ¬
gruentem uł qui nõ int̾sunt diuiniᷤ
officiis. nec resident nec deserurunt ĩ
gonda: dico qͥd nõ. Cum eĩ ꝓ tali apoᷤ¬
tasia pena grauis ⁊ multipley inpo¬

Expanded text:
tem nunquid clerici seculares, qui non portant coronam vel tonsuram vel habitum congruentem vel qui non intersunt divinis officiis nec resident nec deserviunt eccgenda, dico quod non. Cum enim pro tali apostasia pena gravior et multiplex impo
Abbreviated transcription (Latin):
rem. uidetur qd ad huc tenetur de¬
feire coronam cantare in ecc̃a. ⁊ cłica¬
gunt utrum transiũ ꝓrsus ad actum
cõtrarium. puta duỹ u̾rorem corrupt̃a
cuit seua. uł simile ⁊ tc̃ mox denudat᷑
oĩ pͥuilogio ecc̃astice dignitatis. ut di.

Expanded text:
rem? Videtur adhuc quod tenetur deferre coronam, cantare in ecclesiagunt, utrum transivit prorsus ad actum contrarium, puta duxit uxorem corruptam rcuit seva vel simile et tunc mox denudatur omni privilegio ecclesiastice dignitatis. Aut non
Abbreviated transcription (Latin):
umisquis ⁊̃ gladium sr̃ femur suũ ꝑ¬
m̾dium castroꝵ transiens de porta ĩpor¬
tam nec parrat fr̃i ꝓpimo uł amico qͥ
statutis ꝯsilii. Uilipensis moꝵ ł uite abi¬
cit hoñstatem. uel non seruat in tons¬
um uestib ł aliis modestiam cłicalem.

Expanded text:
usquisque gladium super femur per medium castrorum transiens de porta in portam nec parcat fratri proximo uel amico. qui statutis concilii uilipensis morum uel uite abicit honestatem. uel non obseruat in tonsura. uestibus & aliis modestiam clericalem.
Abbreviated transcription (Latin):
apostatas ⁊ h̾eticos extitisse.⁊ in siłi ca¬
su fũ dampiratus de ħesi anastasiꝰ ẜ.
in corde in nlło deuiant de fide. nec
dico eos apostatas. nec ħeticos nͨ ex¬
cõitatos. peccant tñ mortałr. qͣntus¬

Expanded text:
apostatas extitisse. Et in simili casu fuit damnatus de heresi Anastasius septer metum, sed in corde in nullo deviant a fide, nec dico eos apostatas nec hereticos nec excommunicatos. Peccant tamen mortaliter, quantus
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝯmuni nͨ sunt sẏmoniaci
nͨ tenentur renuntiare. Unus si
imicꝰ mꝰ daret fraudulent̃ peccũ¬
nia ꝓ elctione m̾a. ut postea cassa¬
retur eloctio. ⁊ ego remanerẽ ĩ¬
famis. Alius sime inuito ⁊ exp̃sse.¬
⁊ contradicente aliquis latenter de¬
dit ł ꝓmisit pͦcuniam ep̃o nolenti
cõfirmare elctionẽ uł collatĩb suis¬
postea forte ꝯsenserĩ peccuniam sol¬

Expanded text:
iure communi non sunt simoniaci nec tenentur rennuciare. Unus, si inimicus meus daret fraudulenter pecuniam pro electione mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem ifamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, aliquis latenter dedit vel promisit pecuniam episcopo nolenti confirmare electionem vel collateralibuspostea forte
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d ꝓdest alicui ita ut obsit altĩ. qͣnis
non ad uindeãm corporalem. ut mẽ¬
datium testis in cã peccuniaria. Q¬
tum q̃d fit sola m̃tiendi fallendiq
libidine. qͣi sñ cã iutlitare. Quintũ¬

Expanded text:
quod prodest alicui, ita ut obsit alteri, quamvis non ad munditiam corporalem ut mendacium testis in causa pecuniaria. Quartum quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quasi sine causa et utilitate. Quintu
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum. qͥ nõ se ab agar ancilla
habine. de qua eoꝵ fuit origo. aga¬
renos uocare uolunt. s pocius asar
apllauint. sunt tam̃ inter saira ce¬
nos quidam. qui receꝑunt .U. libro ᷤᷤ
moysi. s ꝓpħas respuerunt. hi dñr

Expanded text:
testamentum; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Saraverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi, sed prophetas respuerunt. Hi dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
mceno. Qͥa ⁊ santiceni hodie iudarãt
Uñ eadem cã ꝓhibitionis ⁊ idem ꝑid̃m
ut᷑biq. excipitur. tam̃ castis in quo
licite possumꝰ uti cibis qui nb̃ apagi¬
nis apponuntur. ħ tñ cum modefua
⁊ gr̃arum actione. seruata et̃ ip̃e
quralitate. uidel si conting̃et nos ͥ¬

Expanded text:
raceno, quia Sarraceni hodie iudaizant. Unde eadem causa prohibitionis et idem periculum utrobique. Excipitur tamen casus, in quo licite possumus uti cibis, qui nobis a paganis apponuntur. Hoc tamen cum modestia et gratiarum actione, servata temporum qualitate, videlicet si contigerit nos
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotem indutum ad missã ⁊ ꝑueñ
iam ad canonẽ. ad ħ ũba. h oc ẽ corpꝰ
m̃um. Tuno occuirit conscĩe sue a¬
liquod mortale. Quid facien si ꝓcedͭ
peccat mortalit̾. conficiendo ⁊ sum̃do
quia iudicium sͥ manducat ⁊ bi. Si
nonficiat ⁊ fingat se confite grauiꝰ
peccare uidetur. quia dõ nõ ũetur il¬
ludere. ⁊ ppͦ quem decipit se astring̾¬
ex toto dimittat.⁊ magnũ scanda¬
lum gñat ⁊ ita uidetur ꝑpletꝰ. Soło
Credo p̾cipuam ⁊ tuciorẽ uiam. ut pe¬
niteat ⁊ contãtur. doleat ⁊̃ quia tã
tarde penitet.⁊ ꝓponat cõfiti quam
cito potĩt hẽre oꝑtunitatẽ ⁊ sic cõfici

Expanded text:
sacerdotem indutum ad missam et pervenit iam ad canonem ad illa verba: Hoc est corpus meum; tunc occurrit conscientie sue aliquod mortale, quid faciet? Si procedit, peccat mortaliter conficiendo et sumendo, quia iudicium sibi manducat et bibit. Si non conficiat et fingat se conficere, gravius peccare videtur, quia deo non veretur illudere et pro populo quem decipit se astringex toto dimittat, magnum scandalum generat et ita videtur perplexus. Solutio: Credo precipuam et tutiorem viam ut peniteat et conteratur. Doleat etiam quod ita tarde penitet et proponat confiteri quam cito poterit habere opportuni
Abbreviated transcription (Latin):
grat clauditur. iͥ se ĩfugã p̾cipitat
dicas gͦ qd̾ u̾itate insp̾ta nicħ ẽ ꝓple¬
xitas. nec pot̾ aliquis eẽ ꝑplexꝰ. inter
duo mala .i. necc̃tare astrictus ad
qͣm ds redderet int̃itum. Si nõ spõ

Expanded text:
se in fugam precipitat, Dicas ergo quod veritate inspecta nihil est perplexitas, nec potest aliquis esse perplexus inter duo mala, id est necessitate astrictus ad quam deus redderet interitu
Abbreviated transcription (Latin):
młierem. Si nõ audiant. Simiłr re
ta dĩa pollue. que p᷑gatoria cu̾ctar̃
contagionum existunt idcͥco p̾cipit᷑
qͣd ꝑcipratur modo a sacerdote. qͣnt̾¬
uidentur ꝑplexi. Soło. Hunc articulũ

Expanded text:
habere. Si non audiant, similiter ta divina polluere, que purgatoria cunctarum cogitationum existunt. Idcirco precipitur, quod percipiatur communio a sacerdote quantuvidentur perplexi. Hunc articulum
Abbreviated transcription (Latin):
auctortates diu̾sas sͥ adinuicẽ oppug¬
diam ẽ soluenda. Nam in iure nulla
ẽ contrarietas realis s uocalis sr̃ficia¬
lis tm̃. Perplexitas fc̃i e̾ c̃ diabꝰ sugges¬
tione sua mala ut ait ggͦ plimosq
ita peccare facit. q̃tenus si fortasse

Expanded text:
auctoritates sibi adinvicem repugdiam est solvenda. Nam in iure nulla est contrarietas realis, sed superficialis tantum. Perplexitas facti est, cum diabolus suggestione sua mala, ut ait Gregorius, plerosque ita peccare facit, quatenus si fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
disfr̃a utrũ letum inferas an adm¬
tas. mortẽ enĩ languentib ꝓbatur
inflig̾e. qui hanc cum possit ñ exclu¬
cãm. teñtur ⁊̃ si extorsit. salarium
uñ nõ debuit extorq̃re. ł si ultra qͣm
debũ. habere extorsit. ał. si abs frau¬
de ⁊ dolo ip̃iꝰ aliq̃ cẽnt ĩ sponte oblata
a suo clientulo si accipiat: ñ dico eũ
ten̾i ad restõnẽ. ⁊ idem dico de iur̾ cõsul

Expanded text:
differentia, an lethum inferas, an admittas. Mortem enim languentibus probatur infligam si extorsit salarium unde non debuit extorquere, vel si ultra quam debuit habere. Alias si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutionem et idem dico de iurisconsul
Abbreviated transcription (Latin):
simł inquirent diligẽt᷑ ⁊ caute sul¬
le spuriꝰ uł suppositus sit hõ spũal
⁊ times dm̃. qͦ inuento uocent ou
sec̾to ⁊ corã młiere. ⁊ si uidr᷑ expedire
longinqͣm regionemũ sic nͥ de ꝑcipi¬
at de bonis illiꝰ. q̃ credebat eẽ patrem

Expanded text:
simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem
Abbreviated transcription (Latin):
donis est eccdẽ q̃ ⁊ raptoris. cũ ut̃q
mptor dici possit. ut p̃do cõtiñatur
fuib raptore tanꝙͣ spes sub gn̾e.⁊
ita quos par facinus coinqͥnat et
equat. pena d siłis cõmitari.xy.q.¬
ursane. ¶Incendiariꝰ dr̃ qui incẽ¬
dit auctoritate ꝓpͥa ciuitatẽ ł uillã¬
ł mansum .ł. segetẽ. ł rem similẽ¬
ceret itssu eius qui ht̃ potestatem
indicendi bellũ nõ iudicarẽ eũ in¬
cendiarium salua distĩctione ꝙͣ¬

Expanded text:
edonis eadem est que et raptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam species sub genere. Et ita quos par facinus coinquinat et equa pena debet similisque comitari. Incendiarius dicitur, qui incendit, auctoritate prem simileceret iussu eius qui habet potestatem indicendi bellum, non iudicarem eum incendiarium, salva distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ⁊ potentes credo q̃d teñant᷑ siłr aed
restitutõem si illud receꝑunt ꝑf
raudes ł minais ut ĩportunitatẽ ĩ¬
debitam ⁊ ał sñ iusta cã. clicas tñ¬
ł platus excusaretur ĩ tali casu. si
dedit redim̃ret uexationẽ suam.

Expanded text:
vero et potentes, credo quod teneantur similiter ad restitutionem, si illud recipiebant per fraudes vel minas vel importunitatem indebitam vel aliter sine iusta causa. Clericus tlatus excusaretur in tali casu, si dedit ut redimeret vexationem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
habere pot̃it satiffacia uxͣ posse do¬
lens semꝑ de pecc̃o. ⁊ qr nõ pot̃ plene
satisfacere. ⁊ ꝓponẽs firmit̃ ĩ aĩo q̃d
satiffaciet quam cito pot̃ĩt. ħ tñ fiat
giosam secreto ⁊ caute.⁊ pot̃ un his
ũbis. Quedã ꝑsona tenetur ub̾ s ħ.
accipite.⁊ ita eĩt in bono statu. ar.¬

Expanded text:
posse, dolens semper de peccato. Et quia non potest plene satisfacere, proponat tamen firmiter in animo quod satisfaciet quam cito poterit. Hoc tamen fgiosam secrete et caute et potest uti his verbis: Quedam persona tenetur vobis, hoc accipite et ita erit in bono statu.
Abbreviated transcription (Latin):
ris młier̃ ẜ leges ẽ ut capite pini¬
atur. ⁊ eius suba mpte applicetur
si ĩgenuã ipuit. Si uero ancillã
ł liberam subam nõ admitti set
seruꝰ mapte nͥ uelit se redimere.xix.¬
Si tñ rapta uelit: cũ raptore ꝯͣhere¬

Expanded text:
rem secundum leges est ut capite puniatur et eius substantia rapte applicetur, si ingenuam rapuit; si vero ancillam vel liberam substantiam non amittit, sed servus rapte, nisi velit se redimere. Itamen rapta velit cum raptore contr
Abbreviated transcription (Latin):
ligioĩs. ex picto. s si quis ĩ fidelis. uellet
nos. uł si quis desid̾ms ĩ trare religionẽ
si eẽt solutus a debitis. aut sĩ studuiss
ꝑ aliqͦt annos ut capacõr eẽt ad ĩtelli¬
gñai que leg̾et ĩ religione abi aliqͦ sci¬
eute ełꝰ ꝓpositã reciꝑet pecumã uł red

Expanded text:
elis vellet nos, vel si quis desideraret intrare religionem, si esset solutus a debitis, aut si studuisset per aliquot annos, ut capacior esset ad intelligenda que legerentur in religione, et ab aliquo sciente eius propositum reciperet pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis recipi. aut nͥ hẽant ñ de usu¬
ra. ⁊ tũc ñ sit honestũ talia ab eis re¬
cipi licet ⁊ ĩ hoc casu ñ peccarent qͥ
hoc acciꝑent usq ad qͣntitatẽ dap̃ni
solebant a fidelib ĩ hĩtari. sic̃ nͨ pͤcaret
aliqͥs dampnificatus a fure uł raptore ꝑ

Expanded text:
ab eis recipi, aut nihil habeant nisi de usura, et tunc non sit honestum talia ab eis recipi. Licet etiam in hoc casu non peccarent qui hoc acciperent usque ad quantitatem damni solent a fidelibus inhabitari. Sicut non peccaret aliquis damnificatus a fure vel raptore per
Abbreviated transcription (Latin):
ubitũ. nͥ cũ ꝯu̾tũtur ad fidẽ qr tũc nõ
debnt ⁊ hoc ĩ fauorẽ fid̾i nͥ eas ꝑ se ħe¬
ant. ꝑ usurã. ĩ quo caũ deb̾nt eas restitu¬
ere aut p̃ciũ eaꝵ si de usura fu̾i̾nt ꝯꝑate.
illis a quib eas mĩerũt. sisciant᷑ uł eo¬

Expanded text:
tur ad fidem, quia tunc non debent et hoc in favorem fidei, nisi eas habeant per usuram, in quo casu debent eas restituere aut pretium earum, si de usura fuerint comparate, illis, a quibus eas habuerunt, si sciantu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽ q̃d si maritꝰ ꝓbat qt ĩten¬
dit. ł mislier ħ consiteatur nͥ młr
replicet contra eũ aliqͦm de p̾dc̃is.
eiꝰ cohitatõne ⁊ a seruitute qua sibi
tenebetur. ⁊ habitum religionis ca

Expanded text:
tionis est, quod si maritus probat quod intendit vel mulier hoc confiteatur, nisi mulier replicet contra eum aliquem de predictis eius cohabitatione et a servitute qua sibi tenebatur et habitum religionis ea
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uult. nunquid ẽ cogenda aũ
peccat sinõ redeat. Uidetur mͥ ꝙ
si uir ĩnocens ẽ qr nõ peccaũ adisi¬
tentia. qr ꝙ fauore m̾o introduͦ¬
tam ẽ in dampnũ meũ retorq̃¬
re. ¶Pone qd uir adultãtus
ẽ occulte. uxor manifeste. nũꝙͥ
cit uxori ius excipiendi. s prob̃o.

Expanded text:
numquid est cogenda et peccat si non redeat? Videtur mihi quod si vir innocens est, quia non peccavit adulttentia, quia quod favore meo introductum est, in damnum meum retorqued pone, quod vir adulteratus est occulte, uxor manifeste: numquid cit uxori ius excipiendi, sed probati
Abbreviated transcription (Latin):
nolos uxorem accusaro de adultio
coram iudico. seculari ad penam
legalem d inscͥbere .i. libellum
accusationis facere ⁊ ad penam ta¬
honis se obligare. s si comm ec̃as¬
tieo iudice uult cam accusare ad
thori soꝑationem tenetur ei dare
libellum accusationis. s nõ dẽbet se
obligare ad penam talionis. qm̃ sũ
tandũ quod in hac accusanone
sic̾ in reliquis cãib matrimonia¬
libꝰ pot̾ maritus agere. ⁊ illa respõ¬
dere ꝑ ꝓcuratorem. quamius seciꝰ
in p̾sentia pͥncipalim ꝑsonãt ã¬
geretur. ut dĩ in eado decre. frmꝰ.¬

Expanded text:
 uxorem de adulterio coram iudice seculari ad penam legalem debet inscribere, id est libellum accusationis facere, et ad penam talionis se obligare. Sed si coram ecclesiastico iudice vult eam accusare ad thori separationem, tenetur ei dare libellum accusationis, sed non debet se obligare ad penam talionis, quoniam ta quod in hac accusatione, sicut in reliquis casibus matrimonialibus, potest maritus agere et illa respondere per procuratorem, quamvis securius in presentia principalium personarum ageretur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
alia cã ñ lucͣtiua adeptꝰ eẽt eã bona fide.
ab usurario ñ credens forte eũ usura
de pecuĩa nsuraria. aut ipm usurariũ
hr̃e alias. uñ poss redde̾ usuras. S nũ¬
q̃d uir̃ qͥ duxit uxorẽ raptoris uł usura¬
rii filiã pt̾ acciꝑe dotẽ de reb illiꝰ cũ
qͥ cqͥd hẽat ñ sufficiat ad redd̾nd̾ qd̾ ra¬
puit uł nuĩt deusura: sxo. licet dos ñ
ꝓueniat ex tã lucͣtiua s recipiat᷑ pp̃
hon̾a mat̾mõii portanda. si tñ maritꝰ
sciens u̾i̾tatẽ. aut crassa ductꝰ igͦran¬
de reb ħ de eqͥtate canoĩta. licet de

Expanded text:
alia causa non lucrativa adeptus esset rem bona fide ab usurario, non credens forte eum esse de pecunia usuraria aut ipsum usurarum habere; alias unde posset reddere usuras. Sed numquid vir qui duxit uxorem raptoris vel usurarii filiam, potest accipere dotem de rebus illis, cum quidquid habet non sufficiat ad reddendum quod rapuit vel habuit de usura? Respondeo: Licet dos non proveniat ex causa lucrativa, sed recipiatur propter onera matrimonii portanda, si tamen maritus sciens veritatem aut crassa ductus ignorand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣctꝰ mutui ⁊ societatis. ut cũ quis hñs
.xx. capita tradat ea estimata alicui
acsi creditor dediss. ei mutuo .x. soł.
societatẽ ꝯcreditore hñte alia .x. ca¬
ꝑita. iͣ ꝙ sint coĩa ⁊ ip scci sint ĩ
ne mutui grauet creditor debitorẽ.
ĩ ꝯͣctu sccietatis. usura ẽ. ⁊ ĩ ħ caũ ꝓ¬
cietate. Illud ã ualde ĩiquũ ẽ cũ qͥs
cͥta capita oniũ tradit estimata eᷤᷤ¬
to p̾cio. ⁊ sub eo pacto ꝯͣhit societatẽ
x totã de ꝓuentib recipiat sortẽ.

Expanded text:
ctus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimata alicui,de est ac si creditor dedisset ei mutuo decem solsocietatem cum creditore habente decem alia capita, ita quod sint communia et ipsi socii sint in ne mutui gravet creditor debitorem in contractu societatis, usura est. Et in hoc casu psocietate. Illud autem valde iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de proventibus recipiat sortem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cõsiora sint futura nͨͦ ne ñ ẽusura. Si
aut .xx. marcas auri uł argñti ꝓ aliis to¬
tidẽ soluendis ad passagiũ trucesigͣtoꝵ.
distĩgue qr si creditor ñ erat suaturus
illã pecuĩam.usq ad illud tp̃e. s ĩt̾im ꝯ¬
sup̃turus: usura ẽ. si erat ꝯseruaturꝰ us¬
q ut sic ẜuando usq ad p̃dc̃m tp̃c lucra¬
retur. distingue. qr si aufert creditor de¬
bitori lib̾tatẽ ub̾andi se ĩt̾im ⁊ debitũ

Expanded text:
pretiosiora sint futura, necne, non est usura. Si aut XX marchas auri vel argenti pro aliis totidem solvendis ad passagium crucesignatorum, distingue quia si creditor non erat servaturus illam pecuniam usque ad illud tempus, sed interim consumpturus, usura est. Si erat servaturus, ut sic servando usque ad predictum tempus lucraretur, distingue quia si aufert debitori libertatem liberandi se interim et debitum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ ĩ fraudẽ usuraꝵ fi̾. id̾ credo de iłł.
qui scient̾ emũt fructꝰ t̾raꝵ ab illis
diui durat bona fides. Od de illis qui
enut̃ cͥtas eqͦs reddendos a uenditore
ĩcͥtis nũdinis. enunt ĩ qͣm mĩori p̾cõ
lucõis plus uł minus ualituros sicut
Dc̃m est supͣ ĩ quibdã caĩb uł nͥ sci¬
ualituri sint uł minus. Qͥd deillis
qui agrũ statĩ semĩatũ uł ẜ u̾ius fcͣ¬
tus. agri aliꝰ anni emũt. c̾to pcõ. s4 ͦ.¬

Expanded text:
i. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab illis care, quamdiu durat bona fides. Quid de illis qui emunt equos certos reddendos a venditore in certis nundinis, emunt inquam minori lutionis plus vel minus valituros, sicut dictum est supra in quibusdam casibus vel ubi scivalituri sint vel minus. Quid de illis qui agrum statim seminatum vel verius fructus agri illius anni emunt certo precio?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ: usurarii sũt. accipiũt .n. ultͣ sortẽ
ĩfaciendo ⁊ auferũt lib̾tatẽ pistorib
molendi ubi uoluerint. Si tñ debiꝰ¬
tores pp̃ ħ ñ sũt dap̃nificati ñ tenent᷑
creditores ad restitucõm aliqͣm eis faci¬
endã nͥ qͣtenus estĩari d lib̾tas moleu¬
di uͥ uolebant. pensatis ⁊̃ cꝯstãciis. de
maiori ⁊ mĩori remocõne molendino¬
ꝵ ⁊ facilitate molendi ⁊ qͣlicate. ¶¬

Expanded text:
 usurarii sunt. Accipiunt enim ultra sortem in faciendo, quia auferunt libertatem debitoribus molendi ubi voluerint. Si tamen debitores propter hoc non sunt damnificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendi et qualitate.
Abbreviated transcription (Latin):
lo qr si quis ex torq̃at a me iuram̃tũ ꝑ
uiołnciã. tid̾ ego pr̃are ñ teneor ⁊ ile
peccat extorq̃ndo. si ad elid̾udã eiꝰ malici¬
am utor uͥbis duplicib ĩ tlłigens ĩ alia
sensu qͣm ille ĩ tłłigat ñ credo me pͤcare.

Expanded text:
lo, quia si quis extorqueat a me iuramentum per violentiam quod ego prestare non teneor et ille peccat extorquendo, si ad elidendam eius malitiam utor verbis duplicibus, intelligens in alio sensu quam ille intelligat, non credo
Abbreviated transcription (Latin):
est. s alias uirant se ad fcũros uł ñ
ftũros ñ possũt sibi renitt̾e ut ĩ caũ
supͣpõito de hñtib ꝯmunẽ m̃surã.
ad illas Si aut̃ iuram̃tũ respit̃ ad cõ¬
si respicit ⁊ spectat ad ꝯmod̾ alienũ
obseruacõ iuram̃ti ñ possũt sibui re¬
mitte ait si iurent mechaniti alicꝰ
uendent oꝑa sua nͥ de mat̾ia sic ułsͤ
pͣgata. uł fullones pannoꝵ ꝙ ñ tra¬
ħ̾nt telas. uenales. ultra cͥtũ modũ
uł ꝙ ñ texent paimos de filis formatis
pnosa sit aliis. ñ ẽ obuigatoriũ. ut si
uirent sutores & nͥ faciet̃ de nocte de

Expanded text:
uros vel non facturos, non possunt sibi remittere, ut in casu supraposito, de habentibus communem mensuram, ad illas. Si autem iuramentum respicit ad comsi respicit et spectat ad commodum alienum observatio iuramenti, non possunt sibi remittere, ut si iurent mechanici alicuivendent opera sua, nisi de materia sic vel sic purgata, vel fullones pannorum quod non trahent venales telas ultra certum modum vel quod non texent pannos de filis formatis mnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ⁊ Iñ ĩcurrũt ĩ facilitatẽ lab̃ndi
ĩꝑiuriũ ⁊ ĩdetractionẽ. uñ petenda ẽ
absolucõ a suꝑiori. qui huiꝰ mõĩ iu¬
ram̃ta d facile relaxare. uł pociꝰ
ostend̾e̾ sic iurantes ñ fusse obligͣ¬
tos. ⁊ ĩpone pñiam de temario ui¬
ram̃to. nec te moueat qd dic̃ gͣci-¬

Expanded text:
um et inde incurrunt in facilitatem labendi in periurium et in detractionem, unde petenda est absolutio a superiori, qui huiusmodi iuramenta debet facile relaxare vel potius ostendere sic iurantes non fuisse obligatos et imponere penitentiam de temerario iuramento. Nec te moveat, quod dicit Grati
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝙ iudex ĩsior qui scit u̾itatẽ non d
ꝯdempnare ĩ nocentẽ. ⁊̃ si p̃cipiatur
ab eodẽ dełgato ut ab hone̾ ab solua¬
tur. qr leciuitur ibi de ciiulib cãis ⁊
eccͣsticis. uͥ nlłs ꝯdempnͣtur ad mor¬

Expanded text:
d iudex inferior qui scit veritatem, non debet condemnare innocentem, etiam si precipiatur ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ecclesiasticis, ubi nullus condemnatur ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ⁊ ĩ lucr̃ non seruanctiũ cũ ñ
sit u̾isiłe. qd̾ aliquis iuranciũ uolui̾t
facere ꝯdͦnem suam det̾iorẽ. ⁊ alioꝵ
meliorem. benigne ĩ tͥp̃tandũ ẽ sicut
dc̃m est. supͣ. ĩ caũ de m̃suris. si aũt

Expanded text:
mentum et in lucrum non servantium, cum non sit verissimile quod aliquis iurantium voluerit facere conditionem suam deteriorem et aliorum meliorem, benigne interpretandum est, sicut dictum est supra in casu de mensuris. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. aut religionẽ uł pietatẽ ꝑti¬
nec iuram̃tũ ñ possũt remitte. ut
si duo iurent ꝙ ibunt ultra mare
militare do̾ aut ꝙ ĩtrabũt religionẽ
aut ꝙ dicent duo uł tͥa psalt̾ia. ꝓĩ
uicem. aut si pistores uł aliqͥ me¬
chaniti iurẽt ꝙ de lutro suo ccã
pensionẽ dabũt fabͥce alicuiꝰ ecc̃ẽ
uł ĩ alios pios usus. uͥ tũ aliqͥ iurant
x ibũt ultra mare simuł. ñ riego qͥu

Expanded text:
dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel aliqui mechanici iurent quod de lucro suo certam portionem dabunt fabrice alicuius ecclesie vel in alios pios usus. Vel cum alicui iurant quod ibunt ultra mare simul, non quin
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾i̾t furẽ asportantẽ res tałr eiꝰ custo¬
die ꝯm̃datas. licet salus hoc uid̾at pt̃
clamare. ⁊ talem furẽ maĩfestare. ⁊
tendit. Siã ñ tenetur ad custodiã illa¬
ꝵ rerũ locũ ht̃ p̃dcã distĩctio. ut .s.¬

Expanded text:
viderit furem asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et tendit. Si autem non tenetur ad custodiam illarum rerum, locum habet predicta distinctio, ut s