comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stateris medietas dragmas appen¬
dens duas. Unde cũ inlitteris di¬
uinis legitur siclus. untia ẽ. cum uͦ
ingentiliũ. quarta pars untiȩ est.
untia dicta quod uniuersitatem
minoꝵ ponderũ sua unitate uin¬
cat .i. complectat. Constat autẽ
Quod ꝓinde legitimũ pondus ha¬
betur. quia numerus scripuloꝵ
eiꝰ horas die noctisq metitur. uł
quia librã efficit duo decies com¬
putata. Libra xͦiͫ. untiis ꝑficit᷑.¬
& inde habetur ꝑfecti ponderis
genus. quia tot hȩc constat untiis.
quot mensib annus. Hicta autẽ
libra quod sit libera & cuncta in¬
tra se pondera predicta concludat.
Mna inponderib centũ draginis
appenditur. & ẽ nomen grecum.
Talentũ autẽ sũmũ ẽẽ pondus
minus. nicħ talento maiꝰ. Cuius
uariũ apud diuersas gentes pon¬
dus habetur. Apud romanos enĩ
talentũ ẽ septuaginta duarum
librarũ. sicut plautꝰ ostendit qͥ
ait. duo talenta eẽ centũ quadra-¬

Expanded text:
stateris medietas, drachmas appenstateris medietas, drachmas appendens duas. Unde cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. 19. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est, complectatur. Constat autem Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum ejus horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies computatus. 20. Libra XII unciis perficitur, et inde habetur perfecti ponderis genus, quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra, quod sit libera, et cuncta intra Mina in ponderibus centum dragmis appenditur, et est nomen grecum. Talentum summum esse pondus minus, nihil talento majus; cujus varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos enim talentum est LXX duarum librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadra
Abbreviated transcription (Latin):
gnet᷑. Abinitio uͦ unũ ninmisma
unus argenteus erat. Hoc enim
ab assiris cepit. Dicunt autẽ iu¬
dei quod abraham int̾ra canaham
pͥmus hanc adduxerit formã. So¬
lidum autẽ apud latinos alio noĩe
sextula ar. quod his sexuntia cõ¬
pleatur. hunc ut diximꝰ uulgus
aureũ solidũ uocat. Cuius terciã
partẽ ideo dixerunt tremissem eo
quod solidũ faciat t̾ missus. Sex¬
tula bis assumpta. duellam facit.
t̃ posita steterẽ reddit. Stater aut̃
medietas untiȩ ẽ. appendens au¬
reos tres. Linde & uocatur stater.
quod trib solidis stet. ħ & semiun¬
tia quia semis ħt deuntia. hȩc &
semissis quia ponderis semissis ẽ
quasi semis axis. Quadrantẽ he¬
brei similit̾ codrantẽ uocant. Et
uocat᷑ quadrans. quod untiȩ qͣrtã
partẽ appendat. Sicel. qui latino
sermone siclus corruptȩ appellat᷑.
hebreũ nomen ẽ habens apud eos
untiȩ pondus. apud latinos autẽ
& grecos quarta pars untie ẽ. &

Expanded text:
gnetur. Ab initio vero unum nomisma gnetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat. Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexit formam. Solidus apud Latinos alio nomine Sextula dicitur, quod iis sex uncia compleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocat, cujus tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. 15. Sextula bis assumpta duellam facit, ter posita staterem reddit. 16. Stater autem medietas unciae est, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia. Hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. 17. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant, et vocatur quadrans, quod unciae quartam partem appendat. 18. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum 300 nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est, et
Abbreviated transcription (Latin):
geminis granis. Appellat᷑ autẽ
calcus quod sit paruulus sicut¬
& lapis calculus. qui a deo mini¬
mus ut sine molestia sui calcet᷑.
Siliqua uicesima quarta pars
solidi ẽ. ab arbore cuius semen ẽ
uocabulũ tenens. Ceratim oboli
pars media ẽ. hñs siliqmͣ unã¬
& senus. Hunc latinitas senuobo¬
lũ uocat. Ceratim autẽ grece.
latine siliqua cornuũ int̾pretat᷑.
Obolus siliquis trib appenditur
hñs ceratim duos. calcos qͣtuor.
fiebat enĩ olim ex ere adinstar
sagite. unde & nomen agrecis
accepit. hoc ẽ sagitta. Scripulꝰ
sex siliquarũ pondere constat.
hic apud grecos grãma uocat᷑.
Scripulus autẽ dictus ꝑ diminu¬
tionẽ ala pillo breui. qui scripꝰ
uocatur. ħ ragma. uiii. pars
untiȩ ẽ & denarii pondus
argenti. trib constans scripu
autẽ nuncupatũ. quia nichil
illi de ẽẽ uidetur. Solidum enĩ
Ipse quoq nunmisma uocat᷑ ꝓ eo¬
qd̾ nominib pͥncipũ effiguisq si¬

Expanded text:
geminis granis; appellatur autem geminis granis; appellatur autem calcus, quod sit parvulus sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est, ut sine moSiliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripul nuncupatum, quia nihil illi deesse viipse quoque numisma a quod nominibus principum effigiisque si
Abbreviated transcription (Latin):
argiuis ponderũ rationẽ ingrecia
constituit. Et licet alii antiqui¬
ores extiderint. s hac arte iste¬
exꝑientior fuit. Pondus dictũ
eo quod instatera libratũ pen-¬
deat. hinc & pensũ. Abusiue aut̃
pondus libra una ẽ. Linde etiã
dipondius dictũ ẽ quasi duo
pondera. quod nomen adhuc
inusu retinetur. Crutina est
gemina ponderũ lanx. equali
examine pendens. facta ꝓpter
talenta & centenaria appendẽ¬
da. sicut momentana. ꝓ par¬
ua modicaq pecunia. hec &
moneta uocata. Idem & state¬
ra nomen ex numero habens.
quod duab lancib & uno in
medio stilo librata equaliter
stet. Campana a regione ita-
liȩ nomen accepit. ubi pͥmũ
usus eiꝰ reꝑtus ẽ. Hȩc duas lances
unciᷤ. & uago pondere mensurata.
Examen ẽ filũ mediũ qͦ trutine
statera regitur. & lances equant᷑
Unde & in lanecis amentum dir.
Uinicuiq autẽ ponderi certus est
Calcus minima ponderis pars.
quarta pars oboli ẽ constans lentis

Expanded text:
Argivus ponderum rationem in Graecia Argivus ponderum rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria adpendenda; sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata. Idem et statera nomen ex numero habens, quod duobus lancis et uno in medio stilo librata aequaliter stet. liae nomen accepit, ubi primum eius usus repertus est. Haec duas lances unciis et vago pondere mensurata.Examen est filum medium, quo trutine statera regitur et lances equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est Calcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis
Abbreviated transcription (Latin):
lectrum uocatũ quod ad
radiũ solis clarius auro
argentoq reluceat. Sol enim a
poetis elector uocatur. Desiccatiꝰ
enĩ ẽ hoc metallũ om̃ib metallis.
ex pini arborib fluit. quod succi¬
nũ dr̃. Alt̾m metallũ qd̃ natura¬
lit̾ inuenit᷑ & inprecio habetur.
Tercium quod fit de trib partib
auri & argenti una quas partes
etiam si naturale soluas inuenies.
unde nichil inder ẽẽ natũ an
factũ. Utrumq enĩ eiꝰdem na¬
turȩ ẽ. Electrum quod ẽ natura¬
le eiusmodi nature ẽ. ut incon¬
uiuio & adlumina clarius cun¬
ctis metallis fulgeat. & uene¬
num ꝓdat. Nam si eo infundas
uenenũ stridorem edit. & colo¬
res uarios in modũ arcus celestis
emittit. De pondeRIbUs.
onderũ ac mensurarũ iu¬
uat cognoscere modũ. Nã
omĩa corporalia sic̃ scriptũ ẽ asũ¬
mis usq adima. inmensura et
numero & pondere disposita st̃.
atq formata. Cunctis enĩ corꝑeis
reb pondus natura dedit. suum
ante cedit gentiliũ philosophos.

Expanded text:
lectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit. De ponderibus . Ponderum ac mensurarum iuvat cognoscere modum. Nam omnia corporalia, sicut scriptum est, a summis usque ad ima in mensura et numero et pondere disposita sunt atque formata; cunctis enim corporeis rebus pondus natura dedit; suum antecedit gentilium philosophos t
Abbreviated transcription (Latin):
enera gimnicoꝵ quinq.
.i. saltus. cursus. iactus.
uirtus. atq luctatio. Unde ferunt
quendã regem. tot filios adoles¬
centes habentẽ : totidem geñib
de regno iussisse contendere. De sal
altus dictus quasi exilire Itu.
in altum. Est enim saltus: al
huic arti usus ẽ arrepto lapide. ꝓ¬
unde & piscatoꝵ rete iaculum dr̃.
iacere. sagittas arcu emittere. De
uirtute
uiriũ: in labore & pondere¬
uocata. quib cõminus certantes
uctatio a laterũ complexu
natã dicunt: scilicet quod in luc
tando cum medios arripiant fe¬
re quatiant: idq ap̃ud grecos palim
uocatur. Quid̃a opinant᷑ artẽm
luctandi. ursoꝵ contentione mon¬
stratã. Namq inter ceteras feras
eos solos & erigere congressos. O
subsidere celeriter ac reuerti. &
modo manib temptare inuicem.
mͦ complexu abigere sese more
luctantium.
uȩ latini certamina. greci¬
De agone.

Expanded text:
enera gymnicorum quinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno iussisse contendere. De saltu . Saltus dictus quasi exilire in alin altum. Est enim saltus altiur. Huic arti usus est arreptos lapides Unde et piscatorium rete iaculum dicitiacere, sagittas arcu emittere. De Virtus virium in labore et pondervocata. Luctatio a laterum conplexu natam dicunt, scilitando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter ceteras feras, eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti; et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese, more luctantium. Que Latini certamina, Greci agone
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ fullonũ familiare. Cerciũ
liquor ẽ. Usus eiꝰ ad lanas sulfin¬
das qm̃ candorẽ molliciẽq p̾stat.
Quartũ ad licina maxime con¬
ficienda aptum. Sulphuris tan¬
ta uis ẽ ut morbos commitiales
deprehendat nitore suoimpositꝰ
ignib ardescens in calice uini
prunaq subdita circunferuens
ex ardescentib reꝑcusso pallorẽ
dirum uelut defunctoꝵ effundit.
De glebis exaquis.ii.

Expanded text:
ntum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit. De glebis ex aqua .
Abbreviated transcription (Latin):
appellata. eo quod nitorẽ argento
reddat. Terra samia a samoisula
culis necessaria. Puluis puteola¬
nus. inpudeolanis italie colligit᷑
collib. opponit᷑q ad sustinenda
maria fluctusq frangendos. Nã
mersus aquis ꝓtinus lapis fit.
undisq codidie fortior effectus
insaxũ mutat᷑. sicut argilla ig¬
nee in lapidẽ uertit᷑. Sulphur
uocatũ. quia igne acendit᷑. ur
enĩ ignis ẽ. Nam ius eiꝰ&aquis
feruentib sentit᷑. neq alia res
facilius accendit᷑. Nascitur in in¬
sulis eoliis inter siciliã & italiã
quas ardere dicunt. Inuenitur
& in aliis locis effõsum. huius
gña quatuor. Lliuũ unũ qd̃ fodit᷑.
translucet enĩ & uiret quod solũ
ex om̃ib generib medici utunt᷑.

Expanded text:
appellappellreddat. 7 Terra Samia a Samo insulculis necessaria. 8. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria, fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidie fortior effectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in lapidem vertitur. 9. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: Ur enim ignis est. Nam vis ejus in aquis ferventibus sentitur, nec alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hujus 247 genera quatuor. Vivum quod foditur, translucetque et viret, quo solo ex omnibus gener
Abbreviated transcription (Latin):
ulius
dictꝰ
quod
ti pel¬
latur.
Tollit᷑
flatu
nec re¬
sistit.
nec stare nouit. sicut ait
propħa. Tanqmͣ puluis quem
proicit uentus afacie terrȩ. Li¬
mus uocatus quod lenis sit. Ce¬
num ẽ uorago lut. Cinis ex in
ꝑ ignem effecta sit. Nam fos¬
ignis ẽ. Gleba. quod sit globus.
p ulueris enim collectione cõpin¬
gitur & inuno glomere adunat᷑.
Terra autẽ ligata gleba ẽ. soluta
puluis. Labina eo quod ambulan¬
tib lapsum inferat. dicta ꝑdiriua¬
tionẽ alabe. Lutũ uocatũ quidã
ẽ. Uolutabra appellata quodibi
apri uolutent᷑. uligo sordes limi
uel aquȩ sunt. Sabulũ leuissi¬
mũ terre genus. Argilla ab argis
uocata. apud quos primũ ex ea
uasa confecta sunti Creta abin
sula creta ubi melior ẽ. nomen
traxit. Creta cimolia candida ẽ.
a cimea italiȩ insula. dicta. Qya¬
rũ altera uestimentoꝵ preciosos
colores emollit. & contristatos
sulphure quodam nitore ex hila¬
rat. altera geminis nitorẽ p̾stat.
Creta argentaria. & ipsa candida

Expanded text:
ulvis dictus, quod ti pellatur. Tollitur flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait Propheta: Tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. 2. Limus vocatus, quod lenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex inclla, quod per ignem effecta sit. Nam ignis est. 3. Gleba, quod glovus sit. Pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. 4. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. sula Creta, ubi melior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida
Abbreviated transcription (Latin):
nec uspiam alibi. Nusca ex greco ue¬
nit sicut mus. Heȩ sicut apes neca¬
te in aqua. aliquotiens pꝰ unius
hore spatium reuiuiscunt. Cinomi¬
a grece uocat᷑ .i. musca canina. Nã
cinos grece. canis uocat᷑. Culex
ab aculeo dictus. quod sanguinem
sugit. Habet enĩ inore fistulã in
modũ stimuli qua carnẽ terebrat.
ut sanguinẽ bibat. Scinifes.
musce minutissime st̃ aculeis
ꝑ molestȩ. qua tercia plaga suꝑb
nimal armatũ aculeis ꝑmolestũ.
Oestrum autẽ grecũ ẽ. qui latine
asilus. uulgo dabanus uocat᷑.
Bibiones sunt qui inuino nascũ¬
tur. quos uulgo musciones amu¬
sto appellant. Unde affranius.
Cum ãme spectas & fabulari
incipis. ex ore moculis tuis bibio¬
nes inuolant. Gurgulio dicit᷑.

Expanded text:
nec usquam alibi. Musca ex Graeco venec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. Scinifes muscae minutissimae sunt aculeis permolestae: qua tertia plaga superbus nimOestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
creentur. Sicut autẽ crabones
nascuntur de equoꝵ carnib pu¬
tridis. ita ex eis sepe nascuntur
scarabei. unde & cognominati ft̃.
Tauri uocant᷑ scarabei terrestres
ricino similes. Buprestis anĩal
beo longipedũ. Fallit inter her¬
bas bouem maxime. unde &
nomen ħt. deuoratũ q tacto fel¬
le ita inflaminat ut rumpat.
Cicendela scarabeoꝵ genus ẽ.
eo quod gradiens uel uolans lu¬
cet. Blate acolore nuncupate.
Siquidem & comprehense ma¬
num tingunt. unde & blacteum
colorem dicunt. hoc autẽ aĩal
lucem uidere ñ patit᷑. contrariũ
musce. Nam musca lucipeta. &
blacta lucifuga ẽ. P noctẽ enĩ¬
tantũ ambulat. Papiliones auicu¬
le sunt quȩ maxime abundant flo-¬
rentib malius. quiq uermiculos
stercore suo faciunt nasci. Locusta
quod pedib sit longis. ueluti hasta.
Unde & eã greci tam maritimã qmͣ
t̾restrem hastã appellant. Cicades
ex cicadarũ nascunt᷑ sputo. Heȩ
initalia apud reginos multȩ sunt.

Expanded text:
creentur. Sicut autem scabrones creentur. Sicut autem scabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex his iterum saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis animal carabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rumpat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens vel volans lucet. Blattae a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enitantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pedib inuicem alligant.
uł ꝓ eo quod sine pedib nascunt᷑.
Nam postea & pedes & pennas
accipuint. Hee sollertes ingene¬
randi mellis officia assignatas
in colunt sedes. domicilia me¬
narrabili arte componunt. ex ua
riis florib fauum condunt. tex¬
tisq ceris innumera ꝓle castra
replent. exercitũ & reges habent.
prelia mouent. fumũ fuguint.
dumultu exasꝑant᷑. Has pleriq
exꝑti sunt de boum cadauerib
nasci. Nlamꝓhis creandis. occisoꝵ
facto cruore uermes creent᷑. qui¬
pꝰ ea efficiunt᷑ apes. Propriȩ tam̃ apes
uocant᷑ orte debob. sicut crabones
de equis. fusci de mulis. uespe de
asmis. Castros greci appellant qͥ
mextremis fauoꝵ partib maiores
creantur. quos aliqui reges putant
dici quod castra ducant. Fucus
ẽ maior ape. crabone minor. Dictꝰ
autẽ fucus quod alienos labores
edat. quasi focus. depascit᷑ enĩ
quod non laborauit. Dequo uir
sepib arcent. Uespe crabones
uocati a cabo .i. caballo quod exeo

Expanded text:
pedibus se alligant, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, et ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci; nam pro his creandis, vitulorufacto cruorepostea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non laboravit. De quo Versepibus arcent. Vespae . . . Scabrones vocati a cabo, id est a caballo, quod ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud dulce habent nisi eũ a qͦ
creati sunt. Qd̾ autẽ duo seraphyn in
ysaia legunt᷑. figuralit̃ ueteris &
noui destam̃ti significationẽ osten¬
dunt. Quod uͦ faciem & pedes di oꝑi¬
unt. quia p̃terita ante mundum.
& futura post mundũ scire ñ pos¬
sumus: s media tantũ eoꝵ testimo¬
nio contemplam᷑. Singłi senas alas
habent: qͥa de fabrica tantũ mun¬
di quȩ in sex dieb facta sunt in pre¬
senti scło nouimꝰ. Qd̾ clamant ter sc̃s
alt̃ ad alterum: tͥnitatis in una di¬
uinitate demonstrant mysterium

Expanded text:
hil aliud dulce habent nisi eum a quo hil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
nib appellantur: qͥa hoc ipsum
officium in ꝓpͥo ordine pleniꝰ acce¬
ꝑunt. & cũ sint om̃ib cõmunia.
ꝓpͥe tam̃ hȩc nomina suis ordinibꝰ
deputantur. Unicuique etiã sicut
p̃dictum est ꝓpͥa officia sunt iniun¬
cta: quȩ ꝓmeruisse eos in mundi
constat exordio Nam qͥa angli &¬
locis & hominib p̃sunt: ꝑ propħam testa¬
ẽẽ cui angłi non p̃sint. Presunt enim
& auspiciis oꝑum om̃ium. Hic ẽ ordo
uł distinctio angłorum: qͥ post lapsum
maloꝵ in celesti uigore steterunt. Nã
post quã apostate angłi ceciderunt:
hii ꝑseuerantia et̾nȩ beatitudinis
solidati sunt. Unde & post cęli crea
mentũ. Et uocatũ est firmam̃tũ cȩlũ:
nimirũ ostendens qͦd post ruinam
angłorum maloꝵ hii qui ꝑmansert
firmitatẽ et̃ne ꝑseuerantiȩ consecuti
sunt. nullo iam lapsu auersi. nulla
suꝑbia cadentes. s firmit in d̃i amo¬
re & contemplatione manentes. ni¬

Expanded text:
nibus appellantur, quia hoc ipsud nibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli locis et hominibus praesunt, per Prophetam testalocum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et pmentum, et vocatum est firmamentum caelum.' Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, ni
Abbreviated transcription (Latin):
hibentur: qͥ ex hebreo in linguam
nr̃am interp̃tantur scienciȩ mul¬
titudo. Sunt enĩ sublimiora agnui¬
na angłorum: qui ꝓ eo qͦd uiciniꝰ positi
diuina sciencia cet̾is ampliꝰ pleni sunt.
cherubyn id est plenitudo scienciȩ ap¬
pellantur. Ipsa sunt illa duo anima¬
lia supra ꝓpiciatoriũ archȩ facta ex
metallo. ꝓpt̾ significandam angłoꝵ
p̃sentiam: in quoꝵ medio ostendit᷑ ds̃.
Seraphyn quoq similit̃ multitudo
est angłorum: qͥ ex hebreo in latinũ
tantur. Q iccuco ardentes uocant᷑.
quia int̃ eos & dm nulli alii angłi
consistunt: & ido quanto uicinius
coram eo consistunt. tanto magis
claritate diuini luminis inflam¬
mantur. Unde & ipsi uelant faciẽ
&e pedes sedentis in throno di: et
iccirco cet̾a angłoꝵ turba uidere
cialia ordinũ singłorum: ut tam̃
sint ex parte commnunia om̃ium.
Nam dũ throni sedes d̃i in quoꝵdã
angłorum ordines specialiter de¬
ordines angłorum pͥuatis nomi¬

Expanded text:
rhibentur; qui ex Hebraeo in linguam rhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum etantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre cialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter deordines angelorum privatis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ꝓpt̾ quod & uirtutes dicunt᷑.
Potestates sunt. quibꝰ uirtutes adu̾¬
sȩ subiectȩ sunt: & inde potestatum
nomine nuncupant᷑. quia maligni
sp̃s eorum potestate cohercent᷑. ne tan¬
tum noceant quantũ cupiunt. Pnt¬
cipatꝰ sunt hii qui angłorum agni¬
nibus p̃sunt: qui ꝓ eo qͦd subditos
angłos ad explendum minist̾ium
diuinũ disponunt. pͥncipatus uo¬
cabulũ acceꝑunt. Nam alii sunt qͥ
amministrant: alii qͥ assistunt: sic̃
& ꝑ danielem dicit᷑. Milia milium
ministrabant ei : & decies milies cen¬
tena milia assistebant ei. Domi¬
nationes sunt hii. qͥ etiam uirtuti
bus & pͥncipatib p̾minent: qui
ꝓ eo quod cetĩs angłorum agminibꝰ
dnãntur. dominationes uocant᷑
Throni sunt agmina angłorum: qͥ
latino eloquio sedes dicuntur. Et
uocati throns. qͥa in illis conditor
p̃sidet: & ꝑ eos iudicia sua disponit.
Cherubyn autẽ &e ipsi sublimes cȩloꝵ
potestates. & anglica ministeria ꝑͥ¬

Expanded text:
nt, propter quod et virtutes dicuntur. nt, propter quod et virtutes dicuntur. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde potestatum nomine nuncupantur, quia maligni Spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Pincipatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt: qui pro eo quod subditos angelos ad explendum mysterium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt sicut et per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant illi . Dominationes sunbus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria pe
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur: & ex ipso oꝑe nom̃ est eiꝰ.
qͥa nemo ualet facere. qͦd facere p̃¬
rium est. hic archangłs a deo mit¬
titur: & inde medicina di uocat᷑.
Unde & ad tobiam idem archangłs
missus. oculis eiꝰ curationẽ adhibuit:
& cetitate det̾sa uisũ ei restituit. No¬
minis enĩ interp̃tatione: & angħi
officiũ designatur. Unieb inter¬
p̃tatur ignis di: sicut legimus ap¬
paruisse ignẽ in rubo. Uegimꝰ etiã
ignem missũ desuꝑ: & implesse qͦd
p̃ceptum est. Chroni autẽ & dña¬
tiones. & pͥncipatus. & potestates.
& uirtutes. qͥbꝰ uniu̾sam celestem
societatẽ apł̃s complectitur ordines angłoꝵ
& dignitates intelligunt᷑: & ꝓ hac ipsa
distributione officioꝵ alii throni. alii
dũationes. alii pͥncipatus. alii potesta¬
des dicunt᷑. ꝓ certis dignitatib quib
inuicẽ distingunt᷑. Uirtutes angłicȩ
quȩda ministeria habere ꝑhibentur.
ꝑ quos signa & mracła in mundo fi

Expanded text:
mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere prrium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. 14. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit; nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. 16. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae sign
Abbreviated transcription (Latin):
dine unicuique angłorum officia
deputata sunt. Nã quia archangłi
tur in me egrediebatur: & alius an¬
gelus egrediebat᷑ in occursum eiꝰ. &
dixit ad eũ. Curre & loquere ad pu¬
erum istũ dicens. Absque muro ha¬
bitabit᷑ iherłm. Si eñ in ipsis officiis angłoꝵ
nequaquã potestates suꝑiores inferiores
disponerent: nullo mͦ hoc quod homini
diceret angłs ab angło cognouisset. Qdã
autẽ archangłorum pͥuatis nominibꝰ
appellant᷑: ut ꝑ uocabula ipsa in oꝑe
suo qͥd ualeant designet᷑. O abriet
hebraice: in linguam nrãm uertitur
fortitudo di. Ubi enĩ potentia diuina
uł fortitudo manifestat᷑: gabriel mit¬
titur. Unde & eo tempore qͦ erat dñs
nasciturus. & tͥumphaturus de mun¬
do. gabriel mittit᷑ ad mariam: ut
illũ annunciaret qͥ ad debellanda s
aerias potestates humilis uenire di¬
gnatꝰ est. Nychael interp̃tatur qͥs
ut ds. Quando enĩ aliquid in mun¬
do fit mire uirtutis. hic archangłs

Expanded text:
dine unicuique angelorum officia dine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangelitur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. 10. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. 11. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus
Abbreviated transcription (Latin):
ma laoth. latine uͦ nuncii interpre¬
tant᷑: ab eo qͦd adñ uoluntatẽ popłis¬
nunciant. Angłorum autẽ uocabulum.
cunt: ut celerem eoꝵ in cuncta dis¬
cursum significent: sicut & uixta fa¬
bulas poetarũ uenti pennas habere
dicuntur: ꝓpt̾ uelocitatem scilicet.
Unde & scͥptura sacra dicit. Qui am¬
bulat suꝑ pennas uentoꝵ. Nouem
autẽ ordines angłorum sacrȩ scrip¬
turȩ testant᷑: id est angłi. archan
geli. throni. dñationes. uirtutes.
seraphyn. Quoꝵ officioꝵ uocabula.
cur ita dicta sint: interp̃tando ex¬
equimur. Angłi uocant᷑: ꝓpt̾
quod de celis ad annunciandũ ho¬
minib mittunt᷑. Angłs enĩ grece:
latine nuncius dicitur. Arehan¬
głi greca lingua: summi nuncii
interp̃tantur. Q enim parua uł
minima annunciant. angłi: qͥ
uͦ summa. archangłi nuncupant᷑.
Archangłi dicti: eo quod pͥmatum te¬
neant int̾ angłos. Archoᷤ enĩ grece.
latine pͥnceps interp̃tatur. Sunt
enĩ duces & pͥncipes: sub quoꝵ or¬

Expanded text:
malaoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem popnuntient. Angelorum autem vocabulum ocit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et sacra Scriptura dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . Novem autem esse ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, ageli, throni, dominationes, virtutes, seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum or
Abbreviated transcription (Latin):
ca dicta. eo qd̾ ferat micas faͬris. cuiꝰ
sollertia multa. Prouidet enĩ infitt᷑m.
& preparat estate. quod hieme come¬
dat. In messe autẽ eligit triticum. or¬
deum non tangit. Dum pluit enĩ
suꝑ frumentũ. totum eicit. Dicunt᷑¬
quȩ harenas aureas pedib eruunt.
quas custodiunt nequis auferat.
captantesq adnecẽ ꝑsequunt᷑. For¬
micaleon obhoc uocatus quia ẽ uel
formicarũ leo. uł certe formica pari-¬
ter & leo. Est enĩanimal paruum.
formicis sadis infestũ. quod se inpul¬
uere abscondit. & formicas frumenta
gestantes interficit. Promde autẽ
leo & formica uocatur. quia aliis a¬
nimalib ut formica ẽ. formicis autẽ
ut leo est.
iIII. De serpentibus.

Expanded text:
ca dicta, eo quod ferat micas farris, cujus ca dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum, et praeparat dat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit: dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntuquae arenas aureas pedibus eruunt, quas cuscaptantesque ad necem persequuntur. Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo est. § 4 De serpentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
culis. Semꝑterrã fodit & humum
egerit. ⁊ subt radices frugib comedit.
quod greci afallaca uocant. O lires du¬
dicti sunt: quia pingues eos efficit
somnus. N am gliscere dicimꝰ crescẽ.
hieme enĩ tota dormiunt. & immo¬
biles quasi mortui iacent. tempore
estiuo reuiuiscunt. Hericius aial
spinis cooꝑtum. quod exinde dicit᷑
nominatũ. eo quod subrigit se qñ
spinis suis claudit᷑. quib undiq ꝓ¬
tectus ẽ contra insidias. Nam statim
ut aliquid presenserit. pͥmũ se sub¬
rigit atq inglobum conuersus. insua
se arma recoiligit. Huius prudentia
quedam ẽ. N am dum abscidit uuã
de uite. supinus sese uolutat. suꝑ eã.
& sic eam exibet natis suis. O rillꝰ
nomen ħt a sono uocis. Hic retro am¬
bulat. terrã terebrat. stridet noctibꝰ.
Uenatur eũ formica cucumligata
capillo incauernã eius coniecta. af¬
flato pͥus puluere ne se abscondat.
ita formicȩ complexib trahit᷑. Pormi¬

Expanded text:
culis, semper terram fodit, et humum culis, semper terram fodit, et humum egerit, atque radices subter frugibus comedit, quam Graeci ἀσφάλακα vocant. 6. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiles, quasi mortui jacent, tempore aestivo reviviscunt. 7. Hericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se, quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. 8. Grillus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formi
Abbreviated transcription (Latin):
us pusillum animal grecũ
nomen ẽ illi. Quicquid uero
ex eotrahit latinum fit. Alii
dicunt mures quod ex humore t̾rȩ
nascantur. Nam mus t̾ra. Unde et
humus. His inplenilunio iecur
crescit: sicut quȩdam maritima
augentur. que rursus minuente
luna. deficiunt. S orex latinumẽ:
eo quod rodat & immodũ serre pre¬
cidat. Antiqui autẽ soricem sauricẽ
dicebant. sicut & clodum claudũ.
ustela dicta. quasi mus longus.
Nam telũ a longitudine dictũ. Hec
ingenio subdola indomib ubinu¬
trit catulos suos tranffert. mutatq
alterũ enim siluestrȩ ẽ distans mag¬
nitudine. quam greci ictidas uocant.
Alt̾m indomib oberrans. Falso autẽ
opinant᷑ qui dicunt mustelã ore
conciꝑe: aure effunde partũ. Nus
araneum cũ morsu aranea. Est in
sardinia animal ꝑexiguũ aranee
forma quȩ soli fuga dr. quod solem
fugiat. In metallis argentariis płi
ma ẽ occulto reptans. & ꝑmpruden
pa dicta. quod sit damnata cecitate
ꝑpetua tenebris. Est enim absq o¬

Expanded text:
us pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metalma est, occulto reptans, et per imprpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua, et tenebris. Est etenim absque o
Abbreviated transcription (Latin):
publica ibi p̃beat᷑ inspectio. hȩc
& ludicra nuncupata. quod in lu¬
dis gerant᷑. aut in scenis. Ludoꝵ
origo sic traditur. Lidioᷤ ex asia tnͣs¬
uectos inetruria consedisse. du¬
ce tirreno. qui fr̃i suo cesserat reg¬
num. Consentione gͥ metruria
inter ceteros ritus suꝑstitionũ
suarũ: spectacula quoq religio¬
nis nomine instituerunt. Inde
romani arcessitos artifices mu¬
tuati sunt: & inde ludi a lidiis
uocati sunt. Marro autẽ dicit.
ludos aluisu uocatos: quod iuue¬
nes ꝑdies festos. solebant ludi ex¬
ultatione ppłm delectare. Unde
& eum lusũ iuuenũ: & dieb festis
& templis & relligionib reputatł.
Nicħ ẽ iam de causa uocabuli. dũ
rei causa idolatria sit. Unde & ꝓ¬
miscue ludi lib̾alia uocabantur.
ob honorẽ lib̾i patris. Obhoc despi¬
cienda ẽ originis macula: ne bonũ
estimes quod initium amalo acce¬
pit. Ludus autẽ aut giminicꝰ ẽ aut
circensis. aut gladiatorius. aut
scenicus.
De ludo gumnico.

Expanded text:
publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut scenicus. De ludo gymnico
Abbreviated transcription (Latin):
imnicus ludus ẽ. uelocita
hinc accidit ut omniũ ꝓpe artiũ
exercitia: giminasia di cant᷑. An-
cea enĩinludis certantes cincti
erant: ne nudarent᷑. Post relaxato
cingulo repente ꝓstratꝰ & exani¬
matus ẽ qui d̃a cursor. Quare ex
concilii decreto. tunc arcon ippo¬
menes ut nudi deinceps om̃s
exercitarent᷑ ꝑmisit. Ex illogim¬
nasiũ dictũ quod iuuenes nudi
exercerent᷑ in campũ: ubi sola
De generibus gunnicorum.

Expanded text:
mnicus ludus est velocitatHinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola  XVIII De generibus gymnicorum.
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentia. Ipsa autẽ ꝑttia dicen¬
di. in tribꝰ rebꝰ consistit: natura.
doctrina. usu. Natura: ingenio:
doctrina: scientia: usu: assiduitate. Hȩc
sunt enĩ quȩ ñ solum in oratore: s in
unoquoque homine artifice expectan¬
tur ut aliquid efficiat.
ibꝰ causarũ.

Expanded text:
ere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. ibus causaru
Abbreviated transcription (Latin):
sominune ẽ insulis. ut pro¬
mineant. Inde & loca e¬
arum ꝓmontoria dñr. S alustius
de sardinia tam inoriente. qm in
occidente latior ꝓminet. Sigeũ
ꝓmontoriũ asie ubi hellespontus
aꝑtius dilatatur. Dictum ẽ sigeũ
ppt̾ herculis taciturnitatẽ. quia
ꝓhibitus hospicio alaomedonte
troianoꝵ rege. simulauit abs¬
cessum. & inde contra troiã cũ
silentio uenit. quod drr sige. Ma
ut ꝑsequi nauigantes uideatur.
hoc autẽ ꝓmontoriũ a maleo rege
argiuoꝵ nomen accepit. Peloꝵ
ꝓmontorium siciliȩ respiciens a¬
quilonẽ scd̃m salustium dictum.
a gub̃natore hannibalis illic se
sepulto. Pacinum ꝓmontorium
sicilie austrũ stans abaeris cras¬
situdine dictum. Nam passic ẽ
pinguis & crassus. Austro enim
ꝑflatur. Libeum ꝓmontorium
sicilie. solis occasum intendens:
uocatũ ab eiusdem nominis ci¬
montoriũ numidiȩ uocatũ ita
quod aquilonẽ intendat. Hoc
ippone regium. postea dictum.
ꝓ eo quod sit equore interruptũ.

Expanded text:
ommune est insulis, ut promineant inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: « In orientem quam occidentem latior prominet. » Sigaeum promontorium Asiae, ubi Hellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem: quia prohibitus hospitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Malut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sesepulto. Pachynum promuntorium Siciliae Austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum, nam παχὺς est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum promuntorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab eiusdem nominis ciromuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hip quia sit equore interruptum.
Abbreviated transcription (Latin):
Item uit̃ hystoriam. & argumentũ. & fa¬
bulam hoc uit est. Nam hystorie sunt
res uerȩ: quȩ factȩ sunt. Argum̃ta st̃:
quȩ & si facta ñ sunt. fieri tam̃ posst̃.
fabulȩ uͦ sunt: quȩ nec factȩ sunt. nec
De rethorica eiusq nomine. .i. libri scđ̃i.

Expanded text:
Item inter historiam et argumentum et fabulam hoc interest. Nam historie sunt res vere, que facte sunt. Argumenta sunt, que etsi facta fabulae vero sunt quae nec factae sunt nec fDe Rhetorica eiusque nomine. Rhetoric
Abbreviated transcription (Latin):
ystoriȩ gentiũ: ñ impediunt le¬
gentib in his quȩ utilia dixer̃t.
Multi enĩ sapientes p̃terita ho¬
muiũ gesta: ad insticutionẽ presen-¬
tium hystoriis indiderunt. Si quidem
& hystoria sũma retro tempoꝵ annoꝵq
supputatio comp̃hendit᷑: & ꝑ consulũ
regumq successũ. multa necessaria
ꝑscrutantur.
iii. De generibꝰ hystoriȩ.
enus hystoriȩ: triplex ẽ. Effemeriᷤ
namq appellatur. uniꝰ diei ge¬
stio. Hoc apud nos diariũ uocatur.
Nam qͦd latine diurnũ: gͤce̾ effemeri¬
da dicunt. Ralendaria appellant᷑.
quȩ in menses singłos digeruntur.
Annales sunt res singłoꝵ annorũ:
queq enĩ digna memoriȩ domi mi¬
licieq mari ac t̾rȩ ꝑ annos in com¬
mentariis acta sunt: ab anniu̾sariiᷤ
gestis annales nominauerunt. Hy
libris delati sunt. Int̃ hystoriã autẽ
&e annales hoc urt̃ est. qͦd hystoria ẽ
eoꝵ tempoꝵ quȩ uidimꝰ: annales uͦ¬

Expanded text:
storiae gentium non impediunt legentes in iis quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt. 2. Si quidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio comprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur.741 De generibus historiae. 1. Genus Historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diarium, Graeci ephemerida dicunt. 2. Kalendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales sunt res singulorum annorum. Quaecunque enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales
Abbreviated transcription (Latin):
conspici a ppło possit. quo liberius
uiuendi. Est enĩ locus insubli¬
mi constitutꝰ. unde uniuersa ex¬
audiri ꝑossint. Alias tribunal
atribub denominatũ. quod ad
illud trib conuocent᷑. Analogium
Nam logos grece. sermo đr. Quod
& ipsum altius situm ẽ. ut in eo
lector uel psalmista positus cons
diatur.
Derepositorus.u.

Expanded text:
conspici a populo posconspici a populo posvivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universa exaudiri posa tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector vel psalmista positus in pudiatur. De repositoriis .
Abbreviated transcription (Latin):
in spũscĩ misterio formant᷑. cres
indescensu. tres in acensu. Septi¬
mus uͦ is ẽ. qui & quartꝰ .i. similis
filio hominis extinguens fornacẽ
ignis. stabilimentũ pedũ. funda¬
mentũ aquȩ. in quo plenitudo
diuinitatis habitat corporaliter.
basilicȩ prius uocabant᷑ regum
habitacula. unde & nom̃ ħnt.
Nam basileus rex. & basilicȩ regie
habitationes. Nunc autẽ ideo di¬
uina templa basilice nominant᷑.
quia ibi regi omniũ deo. cultus
& sacrificia offerũt᷑. Martiriũ locꝰ
martirii greca diriuatione eoquod
in memoria martiris sit construc¬
tũ: uel quod sepulchra scõrum
ibi si nt martirũ. Aram quidã
uocatã dixerunt: quod ibi incen¬
se uictime ardeant. Alii aras dñt
Unde contra imprecatio saturadr̃.
Alui uolunt ab altitudine aras.s
male. Altare autẽ abaltitudine
constat ẽẽ nominatũ. quasi alta
ara. Pulpitũ. quod in eo lector.
uel psalmista positus inpublico

Expanded text:
in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur rehabitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt unde contra imprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico