comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
õs contaminatores p̾ualebit. Prenussam con¬
solatioẽm hãc: subseqͤns cõpleri colla postulat
tim᷑ in eoꝙ errãtes. falso iudicam᷑. ⁊ iudicamꝰ.
illustbit eiꝰ aduentꝰ. qm nõ tardari poscmiꝰ:
sic̾ in subseqͣnti lectione epłe. ait idem apłs.
hec lectio tendit in ħ: ut nob̾ ꝓ minimo sit
iudieari ab humano die: sicͥ fuit ioħi. qͥ ut

Expanded text:
omnes criminatores praevalebit. Promissam consolationem hanc subsequens compleri collecta postulat, timur, in eo quod errantes falso judicamur et judicamus, illustrabit ejus adventus, quem non tardari poscimus. Sicut in subsequenti lectione epistolae ait idem Apostolus: haec lectio tendit in hoc, ut nobis pro minimo sit judicari ab humano die, sicut fuit Joanni, qui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
trũ fit. Ipẽ ẽ rimꝰ. ĩmo pͥmꝰ discipłoꝵ: qui
ad soluendã illã magnã asmã missi sunt.
te oliuaꝵ missi sũt. ad soluendã illã aĩalẽ
asinam. in typũ om̃iũ p̾dictoꝵ. in his u¬
deant᷑: qͥ capͭ mũdi romã. dͥxͥ regis et̾ni ue

Expanded text:
trum fit; ipse est unus, imo primus discipulorum, qui ad solvendam illam magnam asinam missi sunt. te Olivarum missi sunt, ad solvendam illam animalem asinam, in typum omnium praedicatorum, in his dudentur, qui caput mundi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
pit aduentũ: qͦq ꝑ fidẽ iustificata.⁊ pacen
hnĩs ad dm̃. tesid̾at in scd̾o aduẽtu uid̾e gło¬
sũ regẽ siũ. Mulier qͥppe casta ẽ. q̃ uiri sui
ab̾sentiã plorat: p̾sentiã desid̾at: ⁊ ꝯ ad uni¬
ei sponsi sui suspirat thalamũ: qmadmo
ti. festinanti. atq anhelanti. p̾ses̃ offm̾. le¬
ticiã p̾mĩciat: sꝑem inculeat. paciẽtiam
p̾dicat. Pͥriũ eũgłii sentẽtiã cõtẽplem᷑
eu cetere officii ꝑtes plene gaudii plene
consolatiõĩs.⁊ paciꝯ. cõsonare uidenturr
pͥmissis signis. q̃ głosũ eiꝰ illũ aduẽtũ. pre¬

Expanded text:
pacem habens ad Deum, desiderat in secundo adventu videre gloriosum regem suum. Mulier quippe casta est, quae viri sui absentiam plorat, praesentiam desiderat; et sic unici sponsi sui suspirat thalamum, « quemati, festinanti atque anhelanti, praesens officium laetitiam praenuntiat, spem inculcat, patientiam praedicat. Primum Evangelii sententiam contemplemur, cui caeterae officii partes, plenae gaudii, plenae consolationis et pacis, consonare probentur, praemissis signis, quae gloriosum illum adventum prae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ neqͥcie: s mazimis sinc̾itatis ⁊ u̾itatis.
uͤ id̾o reitã necessarie significatio hec re¬
icienda ẽ: qͥa delegis antiqͤ cerimoniis il¬
lam cõstat eẽ ꝓfectã. Non .N. euuctas legisan¬
tiqͤ significatiuas consuetudĩes abiecimiꝰ.
Ad huc qͥppe plenariam lune faciẽ cẽsid̾a mꝰ
nͨ unꝙͣ in defectu eꝰ pascha celebͣmꝰ. Thus sa¬

Expanded text:
ed in azymis sinceritatis et veritatis . » Nec ideo rei tam necessariae significatio haec rejicienda est, quia de legis antiquae caeremoniis illam constat esse profectam. Non enim cunctas legis antiquae significativas consuetudines abjecimus . Adhuc quippe plenariam lunae faciem consideramus, nec unquam in defectu ejus pascha celebramus
Abbreviated transcription (Latin):
conclamat᷑. Intͥuenit apłs paulꝰ :⁊ inlecti¬
one epłe demonstͣt asme inas: qͣs ambu¬
lare ł qͣs ñ ambulare debeat. qͣꝵ de mõ¬
ꝑficiat᷑. asinã infrenat. qͦ rectas uias te
clamat offerenda. ꝙ antiphona ad
int̾rrum: hoc innuit. ꝙ asma illa. ⁊ cũ
acceꝑit sesserẽ suũ dnm. secina eẽ non

Expanded text:
conclamatur. Intervenit apostolus Paulus, et in lectione Epistolae demonstrat asinae vias, quas ambulare, vel quas non ambulare debeat. Quarum demonperficiat, asinam infrenat, quo rectas vias tenclamat offerenda quod antiphona ad introitum, hoc innuit, quod asina illa, etiam cum acceperit sessorem suum Dominum, secura esse n
Abbreviated transcription (Latin):
bãt azimatas. ⁊ eos nimis ꝑseqñtes. eoꝵ
ecꝰeᷤᷤ claudebãt. ⁊ muchaelẽ pat̾archã. a grã
gretia: ut mir̃ ind̾i nõ debeat ħ ꝙ de f̾men¬
to ĩmolant. Tante e ꝯͣsinc̾i̾tatis sẽꝑ fuit
scã romana eccͣ ut cͥ deest scͥpt᷑aꝵ noticia.
uł argum̃tandi facultas. sola illi de azimo
contͣ grecos suffic̾e debeat. eiꝰ auctoritas.
Nam cõstãtiopoł. nõ solũ h̾eticos. s ⁊ here¬
siarcas ꝓtulit multos. Romana uͦ eccͣ. su
stetit: ⁊ tam gretie ꝙͣ totiꝰ orb̾ heticos. semꝑ
confutauit: ⁊ de excelso fidei tͥbumali bata
sentẽcia. udicauit.Scͥpt᷑aꝵ tñ suffragia de¬
ẽẽ nõ debent: ne ullã tã sinc̾a auctoritas.
uideat᷑ passa iact᷑am. Qͤ cerciꝰ atq cõmo¬
diꝰ putarent᷑: si uł scͥpto. uł auctore certo

Expanded text:
Azymitas, et eos nimis persequentes, eorum ecclesias claudebant, et Michaelem patriarcham, a gratia Graecia, ut mirum videri non debeat hoc quod de fermento immolat. Tantae econtra sinceritatis semper fuit sancta Romana Ecclesia, ut cui deest Scripturarum notitia, vel argumentandi facultas, sola illi de azymo contra Graecos sufficere debeat ejus auctoritas. Nam Constantinopolitana non solum haereticos, sed et haeresiarchas protulit multos. Romana vero Ecclesistetit, et tam Graeciae quam totius orbis haereticos semper confutavit, et de excelso fidei tribunali data sententia judicavit. Scripturarum tamen suffragia deesse non debent, ne ullam tam sincera auctoritas videatur passa esse jacturam. Quae certius atque commodius peterentur, si vel scripto vel auctore certo
Abbreviated transcription (Latin):
ut in dño ampliꝰ gloriem᷑. aspiciẽtes
in fut᷑am resurrectionẽ: qñ om̃s electi
qͥb nc̃ pꝰ depositioem carnis in aiã tãtũ
remun̾atie. single̾ stole albe date sũt. binas
q̃ cappe bene ab int̾ior i ꝑte patule sut.
⁊ om̃ino.p̾tͥ solã necessariã fibulã: con¬

Expanded text:
n Deo gloriemur, aspicientes in futuram resurrectionem, quando omnes electi, quibus nunc post depositionem carnis in anima tantum remuneratis, singulae stolae albae datae sunt , binas . Quae cappae bene ab interiori parte patulae sunt, et omnino praeter solam necessariam fibulam
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ ꝙͣ ꝑlustrans. millum fidei passa ẽ ꝑicl̃m.
satis q confidit in d̾o iã ad ulta uel excercita
fragiũ. Nũc iuxͣ ꝓpositũ nr̃m ad ordinẽ anni
uoris. aura nrm implere uelũ ñ desmat:
d on᷑ ꝓpositũ opꝰ. adoptate cõsũmatioĩs por¬
tum ꝑducat. Qd̾ ab aduentu dͥ inchoq̃tes

Expanded text:
quam perlustrans, nullum fidei passa est periculum, satisque confidit in Deo jam adulta vel exercitatfragium. Nunc juxta propositum nostrum, ad ordinem anni, voris aura nostrum implere velum non desinat, donec propositum opus ad optatae consummationis portum perduc
Abbreviated transcription (Latin):
casulis: quã nestẽ sac̾dotis eẽ diximꝰ cũ de
habitu eꝰ loqͤrem᷑: ꝙ neminẽ mou̾e debet.
Nc̃ .n. qͦ utunt᷑ casulis subdiaꝰ. aut diac̾. ut
in ipĩs legant uł ministrẽt: s lecturi aut
mĩstͣ turi. illas exuunt: maĩfeste ꝓfitẽces

Expanded text:
uam vestem sacerdotis esse diximus, cum de habitu ejus loqueremur. Quod neminem movere debet. Non enim sic utuntur casulis subdiaconus aut diaconus, ut in ipsis legant vel ministrent, sed lecturi aut ministraturi illas exuunt, manifeste profitentes,
Abbreviated transcription (Latin):
bebit s xͦ głosam speciosam. ñ habentem
macłam uel rugam. Codices qͦ eũgłici
auro ⁊ argento lapidibq p̾ciosis nõ inm̾¬
to decorant᷑: in qͥb rutilat aurũ celestis
sapiẽ: nitec argentũ fidelis eloqͤncie: ful¬
gent miracłoꝵ p̾ciosi lapides: q̃ manꝰ xp̃i
tornatiles auree.ꝑlene iacinctis oꝑate
sunt. ħis itaq aliis ħcemodi ornatib
loqͣ qͦdãm᷑ regma. q̃ assistit a dextͥs specio¬
si. ac potentissimi regiꝰ: ut uestim̃tũ de¬
auratũ. ⁊ uarietates. qͥb ip̃a cͥcũ amicta

Expanded text:
tus gloriosam sponsam, non habentem maculam vel rugam . » Codices quoque evangelici auro et argento, lapidibusque pretiosis non immerito decorantur, in quibus rutilat aurum coelestis sapientiae, nitet argentum fidelis eloquentiae, fulgent miraculorum pretiosi lapides, quae manus Christi tornatiles aureae plenae hyacinthis operatae sunt. His atque aliis hujusmodi ornatibus loquitur quodammodo regina, quae assistit a dextris speciosi ac potentissimi regis, ut vestitum deauratum, et varietates, quibus ipsa circumamicta
Abbreviated transcription (Latin):
nas hñis. ⁊ multa ħi. Nam illa qͦ significan¬
tur. qm̃ bona sũt moralia: significationes
ipãs. õs qͥdẽ lectione: qͣsdã uͦ actu qͦ celebͤmꝰ.
ut significata ipa nr̃is sensib oportue in¬
oportune ingerãt᷑. Qͥs ħ imꝓbare audeat:
auferre. si qͣ ab illis ꝓbe dc̃a uł fcã sũt: ⁊ tãꝗͣ
captiue mulieris ugues pilasq suꝑflu¬
os amputare: ut ab alienigena falsicate

Expanded text:
a ejusmodi . Nam illa quae significantur, quoniam bona sunt moralia, significationes ipsas omnes quidem lectione, quasdam vero actu quoque celebramus, ut significata ipsa nostris sensibus, opportune importune ingerantur. Quis hoc improbare audeat? auferre, si qua ab aliis probe dicta vel facta sunt, et tanquam captivae mulieris ungnes pilosque superfluos amputare , ut ab alienigena falsitate
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ. illis .n. nͨdũ aduenit. qͥ fidẽ incarnati¬
oniꝰ eꝰ nͨ dũ receꝑũt: illis inqmͣ qͥ nͨ dũ
ĩ aduentu eiꝰ credid̾unt: adueniat tan¬
ta salus ꝑ fidẽ: ut confidentes in dnõ.
nõ erubescant.⁊ neq irrideat inimi
ci .i. demones ditiꝰ. asmã illã quã al¬
ligau̾unt uincłis pccoꝵ: s solute ias

Expanded text:
it, qui fidem incarnationis ejus nondum receperunt; illis, inquam, qui necdum in adventu ejus crediderunt adveniat tanta salus per fidem, ut confidentes in Domino non erubescant, neque irrideant inimici, id est daemones, diutius asinam illam, quam alligaverunt vinculis peccatorum, sed solutae vias
Abbreviated transcription (Latin):
comemiꝰ. noͣnqͥd de ferm̃to qͥcꝗͣ dixit aut
qͦstꝰ ẽ. qd̾ cogente consuetudinelegis. fer¬
m̃tũ ꝯͥ defuerit. Immo qͥ in lege de azimis
iussit: in gr̃ã qd̾ contriũ erat. statuere ñ
pͤobuit. Notandũ qͥpe ẽ.⁊ animo memori
retinendu nullas antiq legis conluetu¬
dines contͣriis suꝑuenientib ex eũgłio
decͤcis ẽẽ destructas. S qͤ abolite sũt uł
destͥcce. meliorib ñ contriis cesserũt. ut
cͥꝯcisio baptismo. Nã cͥcuncisio bonaqͥdẽ:
s bapt̃s melior: nͨ mutabilitate usus ẽ d̾s.
dũ bono p̾tulit meliꝰ: p̾sertĩ eũ bonum
illudirritũ fecisset ille pple: sic̃ ip̃e dꝰ imꝑ

Expanded text:
onem , » nunquid de fermento quidquam dixit aut questus est, quod cogente consuetudine legis fermentum sibi defuerit? Imo qui in lege de azymis jussit, in gratia quod contrarium erat, statuere non debuit. Notandum quippe est, et animo memori retinendum, nullas antiquae legis consuetudines, contrariis supervenientibus ex Evangelio decretis, esse destructas. Sed quae abolitae sunt vel destructae, melioribus non contrariis cesserunt, ut circumcisio baptismo. Nam circumcisio bona quidem, sed baptismus melior. Nec mutabilitate usus est Deus, dum bono praetulit melius, praesertim cum bonum ill
Abbreviated transcription (Latin):
goga.rasit cap̃ fortisfimi sanson .i. solis
nrĩ ⁊ tradidit ĩ manꝰ philistiim:⁊ ille
resq hostiũ occidit mortuuꝰ ꝙͣ occid̾at
tẽ uicit: uitã redidit. Nos ꝙͣuis insupra¬
dictis ornatib. de uictoria ẽ gͥaudeamꝰ
in rasura capitis. de decaluatioẽ eius
ꝑ cõpassionem lugemꝰ. Hoc aũ humili¬
tatis isigne. uocamꝰ coronam .i. iictori¬
am: qͥa urdelie.illa dͥ decaluatio cꝰ hec¬

Expanded text:
inops synagoga, rasit caput fortissimi Samson, id est solis nostri, et tradidit in manus Philistinorum . At ille occiderat tem vicit, vitam reddidit. Nos, quamvis in supradictis ornatibus de victoria ejus gaudeamus, tamen in rasura capitum decalvationem ejus per compassionem lugemus. Hoc autem humilitatis insigne vocamus coronam, id est victoriam, quia fidelis illa Domini decalvatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Sergius. lxxx. ultimũ ħ insticuit: ut inter
cõicandũ agnꝰ dĩ a clero cantetur. Sic
studiosa diuine legis ecc romana pau¬
latĩ ꝓtulit. de thesauro suo noua pietatis
monim̃ta. ⁊ qd̾dã uelut ex auro lapidib¬
q p̾ciosis. religiosi officnĩ. sacͦ sacͥficio fa¬
oratioẽm consec bat᷑: s maxĩe decint. ut fi¬
des q̃ ad huc erat illo tꝑ̃e rudis. ⁊ut ait qͥ dam
tã doctꝰ ꝙͣ fideł. agͤstit᷑bida cł̾tu. nuda hume¬
ros. intonsa comas. exerta lac̾tos. uͥornari po¬
tint. maxĩe ĩ h ꝑte. tãꝙͣ ĩ capice suo. de aura¬

Expanded text:
Sergius, LXXX, ultimum hoc instituit, ut inter communicandum, « Agnus Dei » a clero cantetur. Sic studiosa divinae legis Ecclesia Romana paulatim protulit de thesauro suo nova pmonumenta, quoddam velut ex auro lapidibusque preciosis religiosi officii sancto sacrificio faorationem consecrabatur, sed maxime decuit ut fides, quae adhuc erat illo tempore rudis, et, ut ait quidam tam doctus quam fidelis, agresti turbida cultu, nuda humeros, intonsa comas, exerta lacertos, ubi ornari potuit, maxime in hac parte, tanquam in capite suo, deaura
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in libra unguẽti pistici. librã appẽdit po¬
tiꝰ pietatis ⁊ fidei: ⁊ id̾o ꝓ odore. qͥ resꝑsus
ẽ in una domo. memoriam p̾dicande muli¬
eris spirare fecit in toto mundo. Igͤ. dũ au¬
ro ⁊ lapidib. ac seicis uestib honorat᷑ .x. in
altaris apparatu. pot̾at ⁊ ħ dari pauꝑibus:
s non id̾o iure ornatꝰ m̃se dͥ rep̾hendit᷑ ⁊
cꝰ habitꝰ. dumẽ incultꝰ. ñ sine culꝑa eoꝵ des

Expanded text:
est, in libra unguenti pistici libram appendit potius pietatis et fidei, et ideo pro odore, qui respersus est in una domo, memoriam praedicandae mulieris spirare fecit in toto mundo. Igitur dum auro, et lapidibus, ac sericis vestibus honoratur Christus in altaris apparatu, poterat et hoc dari pauperibus, sed non ideo jure ornatus mensae Domini reprehenditur, cujus habitus, dum est incultus,
Abbreviated transcription (Latin):
celebrabant᷑: nͨ ab uno qͦlib. hec omĩs reli¬
giosi obseqͥi gła consumata ⁊ ꝑpolita ẽ. Pon¬
tifices qͥppe sacͥ splendida romane sedis lu¬
imnaria. sic̃ diu̾sis tꝑib effulserũt: ica
paulatĩ. studii sui claritate uemistatẽ
hꝰ salutaris officii ꝑ fecerũt. Et sic̃ traditũ
a dño ꝓ moysen. sacͥficii ord̾is uet̾is ordinẽ

Expanded text:
celebrabantur, nec ab uno quolibet haec omnis religiosi obsequii gloria consummata et perpolita est. Pontifices quippe sacri, splendida Romanae sedis luminaria, sicut diversis temporibus affulserunt, ita paulatim studii sui claritate, venustatem hujus salutaris officii perfecerunt. Et sicut traditum a Domino per Moysem sacrificii veteris ordinem,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ reꝓmttit: cũ illis ẜ carnẽ fr̃ibus
sius sic̃ in patriarcha ioseph p̃figuratũ
ẽ. Nam sĩc ad illũ in tota t̾ra egipti domi¬
nantẽ uenert qui eũ uendiderant fr̃es
sui. fame cõpulsi ⁊ ab eo recogruti atq
recepti st̃ ⁊ ip̃e cũ eis celebrauit cõuiui
pͥncipat̃e. ⁊ egiptios .i. gentiles qui in
pec̾oꝵ tenebris fu̾ant pane uite copiosi¬
us alentẽ. reu̾tent᷑ reliquie filioꝵ isrł. ⁊
ab eo recipient᷑ in gr̃a. que negauert ⁊ oc¬
cider̃t: ⁊ tc m̃sam suam cõmunicabit eis.
⁊ mnebriabit᷑ ioseph iste cũ fr̃ib suis. huiꝰ
quo ip̃e narrat᷑ de qͥnq panib saturasse
qͥnꝙ milia hõinũ. Tunc enĩ qͥnq libros
moysi aꝑiet uideis: qͦs ñc uelud integro

Expanded text:
 carnem fratribus suis, sicut in patriarcha Joseph praefiguratum est. Nam sicut ad illum in tota terra Aegypti dominantem venerunt, qui eum vendiderant fratres sui, fame compulsi, et ab eo recogniti atque recepti sunt, et ipse cum illis celebravit conviviuprincipantem, et Aegyptios, id est gentiles, qui in peccatorum tenebris fuerant, pane vitae copiosius alentem, revertentur reliquiae filiorum Israel, et ab eo recipientur in gratiam, quem negaverunt et occiderunt, et tunc mensam suam communicabit eis, et inebriabitur Joseph iste cum fratribus suis. Hujus quo ipse narratur de quinque panibus saturasse quinque millia hominum . Tunc enim quinque libros Mosi aperiet Judaeis, quos nunc velut integros
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad nos. Tunc eĩ coħ̾itatõ fr̃m ẽ sĩc illd̾
unguentũ cũ donamꝰ inuic̃e si qͥd habe¬
mus adu̾sus alt̾utrũ fr̃s ⁊ cõserui. sicut
eugłicus rex xp̃c donauit nobis. Manda¬
uit nãꝙ bñdictõem .i. eandẽ remissionis
caritatẽ. ut donemꝰ inuic̾ẽ ⁊ uit̾a usq in

Expanded text:
usque ad nos. Tunc enim cohabitatio fratrum est, sicut illud unguentum, cum donamus invicem, si quid habemus adversus alterutrum , fratres et conservi, sicut evangelicus rex Christus donavit nobis. Mandavit namque benedictionem , id est eamdem remissionis charitatem, ut donemus invicem, et vitam usque in
Abbreviated transcription (Latin):
agit: ut ꝓfutura ꝙͦ filioꝵ isrł salute gr̾as
agas: qͦs suo qñꝙ corpori uniendos fore
cognoscit. Nam qr in fine mundi reliqͥe
illoꝵ salue fient: in hoc ultimo anni offõ
gratulat᷑ de illis: ut pote futuris m̃bris
siuis. Dicit gͦ in introitu annuncians iu

Expanded text:
agit, ut pro futura quoque filiorum Israel salute gratias agat, quos suo quandoque corpori uniendos fore cognoscit. Nam quia in fine mundi reliquiae illorum salvae fient , in hoc ultimo anni officio gratulatur de illis, utpote futuris membris suis. Dicit ergo in introitu annuntians ju
Abbreviated transcription (Latin):
grũ dõ debitũ reddimꝰ seruitiũ. Singłis
horis capita .i. iitia p̃cidimꝰ: fines ꝙͦ ea¬
rũ subsilentio abscondimꝰ. Missa u̾o ⁊
głarit᷑ fecundat᷑. ⁊ sic̃ die .uͭ. in ebd̾a
mũdane creat̾ois genꝰ ex aqͥs ortũ par¬
tĩgurgiti remissũ: ꝑtĩ iaera reuatũ
est: ut stirpe una ꝓdita diu̾sa raꝑent lo
ati. sacram̃ta uniꝰ eiꝰdẽꝙ salutis ꝑtĩ nos de¬
primũt intristiciam ꝑtim leuant in
gandiũ. ut ꝓuna salute edita: ualde
diũ socultu uł ħctu celebrent᷑ mist̾ia.
Causam gͦ iuxta textũ reqͥrentes eũa¬
glicũ ab hiis que leta st̃ sumamꝰ initi

Expanded text:
grum Deo debitum reddimus servitium, singulis horis capita, id est initia praecidimus, fines quoque earum sub silentio abscondimus. Missa vero et gulariter fecundatur. Et sicut die quinta in hebdomada mundanae creationis, genus ex aquia ortum, partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una prodita, diversa raperent locati, sacramenta unius ejusdemque salutis, partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium, ut pro una salute edita, valde diverso cultu vel habitu celebrentur mysteria. Causas ergo juxta textum requirentes evangelicum, ab h
Abbreviated transcription (Latin):
tis potentia rursus aĩauit: ⁊ sic̃ uere ruti¬
lansignis gła b̾e resurrectõis hac nocte in
ꝑpetuũ nobis gaudiũ felicit᷑ illuxit. Item¬
ex eodẽ igne cõsecrati cerei cuncti quim ec¬
diast̃ illuminari debent cereoli. Qd cũfit.
oportune nob̾ iid̾ in m̃item subuenit: qd̾
dñs nr ea die qͣ resurrexit cũesset sero. stas
nis qũe ꝑ hunc uisibłem ign̾e constat sig¬
ificari qu̾e uenit ip̃e mitt̾e in t̾ram: ⁊¬

Expanded text:
tis potentia rursus animavit, et sicut vere rutitis potentia rursus animavit, et sicut vere rutilans ignis, gloria beatae resurrectionis hac nocte in perpetuum nobis gaudium feliciter illuxit. Item eodem igne consecrati cerei cuncti, qui in Ecclesia sunt, illuminari debent cereoli. Quod, cum fit, opportune nobis illud in mentem subvenit quod Dominus noster ea die, qua resurrexit, cum esset sero, stansnis, quem per hunc visibilem ignem constat significari, quem venit ipse mittere in terram
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dñs d̾s n̾r die ac nocte intuet᷑ ñc ce¬
lestib doctrinis cõpluens ut uere colũp¬
na nuibis: ñc igne sui sp̃c accendens: ut
uere colũpna ignis. Iam gͦ uere colũpne
huĩ mistĩanonimꝰ. Qo aũt adicit de nat᷑a
ignis dicens: qui licet diuisus in partes
mutuati tñ luminis detͥm̃ta ñ nouit. mł¬
ta nãq luminaria de uno uidemꝰ accen¬
di: nͨ illd̾ unũ ꝓpt̾e̾a sibi met lum̃ diminu¬
it: nicħominus ad ide argum̾tũ ꝓficit.
Nunqͥd ẽiremi talẽ tali in loco p̾sertĩõĩb
notã ñ ꝓpt̾ aliud ꝙͣ ꝓpt̾ semet ip̃am docere
nosuoluit. Siquidẽ meptũ fuisset: hoc ab¬
sꝙ mist̾io tantis inserere lampadib. Dũ
gͦ colũpnã ceream rutilans ignis accendit:
sic de sua naturali copia laudat᷑: ut ꝑ hoc
aliud ꝑpulchrũ piũꝙ spectacłm nr̃arũ
m̃tiũ ocłis ing̾at᷑. Seniq sic illd̾ innuit᷑¬
tis xͥ sub̾am. desuꝑ aspirans ignea diuinita¬

Expanded text:
 Deus noster die ac nocte intuetur » nunc coelestibus doctrinis compluens, ut vere columna nubis, nunc igne sui spiritus accendens, ut vere columna ignis. Jam ergo verae columnae hujus mysteria novimus. Quod autem adjicit de natura ignis dicens: Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis 78 detrimenta non novit: multa namque luminaria de uno videmus accendi, nec illud unum propterea sibimet lumen diminuit, nihilominus ad idem argumentum proficit. Nunquid enim rem talem tali in loco praesertim omnibus notam, non propter aliud, quam propter semetipsam docere nos voluit? Siquidem ineptum fuisse hoc absque mysterio tantis inserere laudibus. Dum ergo columnam ceream rutilans ignis accendit, sic de sua naturali copia laudatus, per hoc aliud perpulchrum piumque spectaculum nostrarum mentium oculis ingeritur. Denique illud innuitntiam de supernis aspirans ignea divinita
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ tuba clarissima ꝑsonet. S ĩa colũp¬
ne huiꝰ inqͥt p̃conia nouimꝰ. ꝙͣ in honore
dñi rutilans ignis accendit: qui licet di¬
iusus in partes mutuatĩ tñ luminis det̾¬
m̃ta ñ nouit. Ex hiis qͦ duob̾ u̾sicłis: magis
as magis sepedc̃a cerei fignificatõ collucescit.
Quod eñi ait colũpne huiꝰ p̃conia nouimus
aꝑte nob̃ innuit qd̾ uid̾ idẽ ꝑ hãc p̃ciosam
to exeuntiũ ꝑ mare rubrũ p̃cedebat. Sig¬
nificabat aũt illa colũpna nubis bene
notã nobis nubem humanitatis xͥ: in
qua ꝓpͥe thronũ suũ posuit sapientia dei.
sic̃ ip̃a dicit᷑ thronꝰ meus in colũpna nu¬
bis. Siqͥdẽ ñc illa colũpna nubis ppłm su¬
um a diaboli seruitute lib̾atũ ⁊ rubrũ
mare baptismi transeuntẽ p̃cedit lux
ituu̾s: ut inducat in uer̃a t̾ram repinis

Expanded text:
tanquam tuba clarissima personet. Sed jam columntanquam tuba clarissima personet. Sed jam columnae hujus, inquit, praeconia novimus quam in honorem Domini rutilans ignis accendit. Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis detrimenta non novit. Ex his quoque duobus versiculis magis ac magis saepe dicta cerei significatio collucescit. Quod enim ait: Columnae hujus praeconia novimus, aperte nobis innuit quod illud idem per hanc pretiosam to exeuntium per mare Rubrum praecedebat . Significabat autem illa columna nubis bene notam nobis nubem humanitatis Christi, in qua proprie thronum suum posuit sapientia Dei, sicut ipsa dicit: « Thronus meus in columna nubis . » Siquidem nunc illa columna nubis populum suum a diaboli servitute liberatum et Rubrum mare baptismi transeuntem praecedit dux itineris, ut inducat in terram vera
Abbreviated transcription (Latin):
teris extinguit᷑ ipm̃ dñm significare: qui
englitans occidit᷑: unꝰ ex ꝓpħis reputatꝰ. Cõstat
aũt qr qui cõtemptꝰ ⁊ humilis occisus ẽ ħc
d̾s suscitauit: ac pͥncip̃e ⁊ saluatorẽ exalta¬
uit: ad dãdam penitenciam ⁊ remissionẽ
resurgentis magnitudinẽ p̃clari significet
magnitudo cerei. Co uł maxime cereus ad
iurgo maria d̾i genitrix q̃ inuiolata nob̾
dm̃i incarne qͣi mel in cera ꝓtulit. Cũ gͦ rec¬
te humanitatis x similitudinẽ gerat:
amꝰ illi ab incarnatr̃e eiꝰdẽ dñi xp̃i cõseꝙ̃¬
Primo cũm p̾fatõe bñdicens rogat: ut qͥ
me ñ mei meritis intͣ leuitaꝵ numerum
dignatꝰ ẽ aggregare: luminis sus g̾ram
infundendo cerei huiꝰ laudẽ impłe p̃cipiat¬
uł ꝑficiat. Laus ẽi cerei nlło mͦ nominan¬
unꝰ d̾s ⁊ solus laudandus ẽ sig̃caret. Pre¬
sertĩ cũlaus eadẽ cerei noctis huiꝰ iocundũ
ac p̃dulce p̃coniũ sit: ⁊ resurgentis gr̃am
atꝙ uictoriam uetera cũ nouis cõferens

Expanded text:
teris exstinguitur, ipsum Dominum significare, qui evangelizans occiditur, unus ex prophetis reputatus. Constat autem quia qui contemptus et humilis occisus est, hunc Deus suscitavit, ac « principem et Salvatorem exaltavit, ad dandam poenitentiam in remissionem resurgentis magnitudinem praeclari significat magnitudo cerei. Eo vel maxime cereus ad virgo Maria Dei genitrix, quae inviolata nobis Deum in carne, quasi mel in cera, protulit. Cum ergo recte humanitatis Christi similitudinem gerat, annus illi ab Incarnatione ejusdem Domini CPrimo cum in Praefatione benedicens rogat: Ut qui me, non meis meritis, intra levitarum numerum dignatus est congregare, luminis sui gratiam infundendo, cerei hujus laudem implere praecipiat. Laus enim cerei nullo modo nominanunus et solus laudandus est, significaret, praesertim cum laus eadem cerei noctis hujus jucundum ac praedulce praeconium sit, et resurgentis gratiam atque victoriam, vetera cum novis conferens,
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam eandẽ cũctis m̃bris eiꝰdẽ capitis
⁊ toti reꝓmittens corpori eccłie. Cuuꝰ officii
statio ad scm̃ ioh̾em. ad lateranas p̃scͥpta
ualde cõgruit. Sĩc enĩ hoc offm̾ totũ in
uerã saluatoris decantat᷑ felicitatẽ. qͥ pre¬

Expanded text:
victoriam eamdem cunctis membris ejusdem capitis, et toti repromittentes corpori Ecclesiae. Cujus officii statio ad sanctum Joannem ad Lateranas praescripta, valde congruit. Sicut enim hoc officium totum in veram Salvatoris decantatur felicitatem, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: ac sic̃ tenebrosa aqua in nubib acriᷤᷤ.
nec agnꝰ d̾i solus dignꝰ acciꝑe librũ ⁊ sol¬
uere signacła eiꝰ in passio̾e sua cõplendo
ꝓph̃icas apperiret uoces. iccirco ab hac
paschali ebd̾a depositõe ueloꝵ eadẽ remo¬
uet᷑ significatõ. que fc̃a est. ꝑ hoc ꝙ ue

Expanded text:
 quia tenebrosa aqua in nubibus aeris, nec Agnus Dei, solus dignus solvere librum, significata ejus in passione sua complendo aperiret propheticas voces, idcirco ab hac paschalia hebdomada depositione velorum, eadem renovetur significatio, quae facta est per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ter atq cõgrue geminat oracłm
sine mutat̾oe rerũ ac ꝑsonaꝵ. quo pug
Spectat dñita hec: qͣrtã mundi etatem
qua mundus plenaria iuuenturte robora
puus ꝓph̾aꝵ. manu fortẽ ł desidãble̾m

Expanded text:
ter atque congeminat oraculum, sine mutatione rerum ac personarum, quo pugnSpectat Dominica haec quartam mundi aetatem, qua 45 mundus plenaria juventute roboratupuus prophetarum, manu fortem vel desiderabilem
Abbreviated transcription (Latin):
endũ aũt qd̾ rectius faciunt hii qͦs ⁊ nos
imitam᷑. ⁊ ordini eugłico magis eoꝵ ꝓp̃i¬
modia penitentiali lauari cõsueuimꝰ.
hispidi ꝙͦ ramuscłi cũ qͥb lauant᷑ flagel¬
la significant: q̃ pectus illd̃ sacratũ dei¬
ꝙ capax atrociter secuert. Non eĩ diui¬
uitas mħitans passibłitatẽ carnis exclu¬
serat:s ueros dolores uerosq uirgaꝵ ui¬

Expanded text:
endum autem quod rectius faciunt hi quos et nos endum autem quod rectius faciunt hi quos et nos imitamur, et ordini evangelico magis eorum propimodia poenitentiali lavare consuevimus. Hispidi quoque ramusculi, cum quibus lavantur, flagella significant, quae pectus illud sacratum Deique capax atrociter secuerunt. Non enim divinitas inhabitans, passibilitatem carnis excluserat, sed veros dolores verasque virgarum vi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ: qr dñsũr qũc altare significat ut dc̃m
ẽ. de latere suo lancea nulitis ꝑforato san¬
guin̾e ⁊ aqũa effudit. Id̾o lauant᷑ uino
taqua. Uinũ ẽĩ ꝓsanguine in sacra¬
m̃tocͦ satrificii ip̃o dño auctore
ascitũ ẽ. Sañguinẽ inꝙͣ ⁊ aqu̾a effu¬
dit de latere suo sũmꝰ nr̃e opifex sa¬
lutis: que pͥma st̃ eĩdẽ elem̃ta salutis.
Sanguine redimim: aqͣ abluim. Hec c̃i
aqͣ pͥma sui fuit origo baptismi qͦ bap¬
titam nos. que a nlło accepit s ip̃c primꝰ
auctor eiꝰ extitit. hoc id̾o dicimꝰ ne putemꝰ
illum a ioh̃e suũ accepisse baptismũ: qͦd
romana auctoritas ñcõcedit grecoꝵ cõ¬
tradicens traditõi ut in die epipħie bap¬
tismũ celebremꝰ sic̃ in nocte paschali: qͦd
⁊ supͣdc̃m ẽ. ubi de die epipħie m̃tio fc̃a ẽ.
S de origine baptismi oportumꝰ dicemꝰ.
cũ de morte dñi inseꝙ̃ti ꝑasceue uł sabb̾i
scĩ offõ tractatꝰ uł ordo cãꝵ poposcerit. Sci¬

Expanded text:
us noster, quem altare significat, ut dictum est, de latere suo lancea militis perforato sanguinem et aquam effudit . Ideo lavantur vino et aqua. Vinum enim pro sanguine, in sacramento quoque sacrificii, ipso Domino auctore, ascitum est. Sanguinem, inquam, et aquam effudit de latere suo summus nostrae opifex salutis, quae prima sunt ejusdem elementa salutis. Sanguine redimimur, aqua abluimur. Haec enim aqua, prima sui fuit origo baptismi, quo baptizamur nos, quem a nullo accepit, sed ipse primus ejus auctor exstitit. Hoc ideo dicimus, ne putemus illum a Joanne suum accepisse baptismum, quod Romana auctoritas non concedit, Graecorum contradicens traditioni, ut die Epiphaniae baptismum celebremus, sicut in nocte paschali, quod et supra dictum est, ubi de die Epiphaniae mentio facta est. Sed de origine baptismi opportunius dicemus, cum de morte Domini in sequenti Parasceve, vel Sabbati sancti officio, tractatus vel ordo causarum poposcerit. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ bibit ex uinea sua quã plantauit.
.s. ex gente iudaica ꝙͣ de egipto tnͣstulit:
qr cunctis amaritudinib mebriatꝰ sopo¬
ratusꝙ sompno mortis. Et in cunctis a
diuinitatis sue gła nudatꝰ ad t̾ẽpꝰ appa¬
ruit. Cũ gͦ altare xp̃m significet. recte
ob cõmemoratõem hoꝵ uestitu ⁊ orna¬

Expanded text:
vinum bibit ex vinea sua, quam plantavit, scilicet ex gente Judaica, quam de Aegypto transtulit , quia cunctis amaritudinibus inebriatus, soporatus est somno mortis, et in cunctis a divinitatis suae gloria nudatus ad tempus apparuit. Cum ergo altare Christum significet, recte ob commemorationem horum, vestitu et orna
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filius dĩ uiui: uoc̃e illam clarissim̃ã
rep̃ssit: cõticuit. xp̃m reliqͥt: fugit ⁊ t̾cio
negauit. Igr ex hora qua dñs traditꝰ ẽ: rec¬
te signis eccłie silentiũ indicimꝰ. xp̃mq
solum torcular calcantẽ: solũq in ligno
crucis extenso corpore tĩpanitantẽ testi¬
moniũꝙ iũtati humili ac solitaria
uoce ꝓhibentẽ. ligneo malleolo in tabu¬
la suspenso ⁊ ꝑsonante ppłmq ad eccłi¬
am inuitante significamꝰ. Cur altaria¬
ut altare nudet᷑ nudent᷑. sxxxuiii
scire uolentib facile liquet si pͥus
aĩadu̾terint qͥd ip̃m altare significet.
minet. ꝙ si ⁊ auctoritas desiderat᷑: occur¬
rit illa dñi dicentis ad moysen: altare
Altare de t̾ra facẽ ẽ. in incarnat̾oem me¬
diatoris sꝑare. ẽunc qͥppe ad̾o munꝰ nr̃m

Expanded text:
ssimam repressit, conticuit, Christum reliquit, fugit et negavit . Igitur ea hora qua Dominus traditus est, recte signis Ecclesiae silentium indicimus, Christumque solum torcular calcantem, solum in ligno crucis, extenso corpore tympanizantem, testimonium veritati humili ac solitaria voce perhibentem, ligneo malleolo in tabula suspenso et personante, populumque ad Ecclesiam invitante significamus. CAPUT cire volentibus facile liquet, si prius animadverterint, quid ipsum altare significet. aeeminet. Quod si et auctoritas desideratur, occurrit illa Domini dicentis per Mosen: « Altar« Altare de terra facere, est in incarnatione Mediatoris sperare. Tunc quippe a Deo nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
nificare suo loco iam dcm̃ ẽ: qui carita¬
tis igne excocti ⁊ diuina institutõe for¬
mati in ꝑtect̾oe d̾i celi tãꝙͣ in turrifor¬
titudinis cõmanentes ĩmo suspensam̃¬
te pendentes qͣdam suꝑne dilectois corda
cõmouent᷑. tota q die ⁊ tota nocte cõmo¬
uent᷑: ut ñ taceant p̃dicare nom̃ dñi diꝰ
centes. Qui reminiscimini dñi ne tace¬
atis: ⁊ ne detis silentiũ ei. Notũ ẽ aũt pri¬
mos huiꝰmodi p̃cones .s. scõs apłos ñ solũ

Expanded text:
nificare suo loco jam dictum est, qui charitatis igne excocti, et divina instructione formati, in protectione Dei coeli, tanquam in turri fortitudinis commanentes , imo suspensa mente pendentes quadam fraternae dilectionis chorda commoventur, totaque die et tota nocte commoventur, ut non taceant praedicare nomen Domini, dicentes: « Qui reminiscimini Domini ne taceatis et ne detis silentium ei . » Notum est autem primos hujusmodi praecones, sc
Abbreviated transcription (Latin):
seriuaccipiens: maxĩe in passic̾e sua uisus
ẽ ñ habens sp̃em neq decorẽ: ⁊ qͣi abscondi¬
tus uultꝰ eiꝰ ñ antea decorus incedebat:
⁊ magnificabat᷑ ab ⁊ õib: qui sic̃ laudat᷑
in cãticis: uent̃ eiꝰ eburneus distinctus
erat saphiris .i. nat᷑e ñre infirmitas int̃¬
dũ celestib in illo resplendebat miracłis.

Expanded text:
iens , » maxime in passione sua visus est non habens speciem, neque decorem, et quasi absconditus vultus ejus. Nam antea decorus incedebat, et magnificabatur ab omnibus, quia sicut laudatur in Canticis: « Venter ejus eburneus, distinctus erat sapphiris , » id est naturae infirmitas interdum coelestibus in illo resplendebat miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat᷑ alapis cedebat᷑ uelabat᷑ cõspu¬
areole aromatũ gratũ ꝓpe ac cedẽ¬
tib spirant odor̃e: ⁊ta contuen tib
benignitatẽ eiꝰ expͥmebant ⁊ man¬
suetudinẽ. manꝰ eiꝰ que ita faciles er̃at
ad oꝑanda miracła diuini bñficii: ut
merito dc̃e fi̾nt tornatiles auree plene
iacinctis: uincłis astricte st̃: claiuis cõfi¬
xest̃. Propt̾ talia dcm̃ ẽ ⁊ aspectus in eo
ñ ẽ:⁊ ñ ẽ ei sp̃es neq decor. Insuꝑ ⁊ hoc ad
denudati altaris cãm ꝑtinet ꝙ id dñs ue¬

Expanded text:
 velabatur, conspareolae aromatum gratum prope accedentibus spirant odorem, ita contuentibus benignitatem ejus exprimebant et mansuetudinem. Manus ejus, quae ita faciles erant ad operanda miracula divini beneficii, ut merito dictae fuerint « tornatiles, aureae, plenae hyacinthis , » vinculis astrictae sunt, clavis confixae sunt. Propter talia dictum est: « Et aspectus in eo non est, et non est ei specie neque decor . » Insuper hoc ad denudati altaris causam pertinet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendata festiuitas: nobłis admirabłis.
decora ⁊ suauis. splendida desid̾abłis. Nõ
enĩ parũ ẽ ꝙ in illa nobis octaua reposi¬
tũ ẽ. Nam sic̃ octaua dies ẽadẽ que pͥma
ẽ sic illa etate restituet᷑. ho in hoc ip̃m
ad qͦd conditꝰ ẽ: erit ꝙ corpore ⁊ aĩa ĩmor¬
talit̾ felix. ⁊ felicit̾ ĩmortalis sic̃ angłi
d̾ĩ Imo supͣ pͥme origius reꝑabit᷑ digni¬
tatem: eo ꝙ suam in unitate ꝑsõe filii dĩ
acorꝑib głam sẽpit̾nam iam adepti sunt
diem ꝙ celebramꝰ octauũ beatificantes
illos: ex eo qͦ ꝙ in fut᷑o corpoꝵ receptoꝵ
ĩmortalitatẽ głosam felicit᷑ obtinebunt.
hoc ⁊ ꝑ uiͦii. beatitudines eugłicas sig¬
nificat᷑. uͥ octaua redit ad caput. Nãq
⁊ in pͥma ⁊ in octaua hec eadẽ beatitudi

Expanded text:
 commendata festivitas, nobilis, admirabilis, decora et suavis, splendida et desiderabilis. Non enim parum est quod in illa nobis octava repositum est. Nam sicut octava dies eadem quae prima est, sic in illa aetate restituitur homo in hoc ipsum, ad quod conditus est, eritque corpore et anima immortaliter felix, et feliciter immortalis sicut angeli Dei imo supra primae originis reparatus dignitatem, eo quod suam in unitate personae Filii Dei, a corporibus gloriam sempiternam jam adepti sunt, diem quoque celebramus octavum, beatificantes illos ex eo quoque, quod in futuro corporum receptorum immortalitatem gloriosam feliciter obtinebunt. Hoc et per octo beatitudines evangelicas significatur, ubi octava redit ad caput. Namque et in prima, et in octava haec eadem beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis añcedit nobłitas. Octaua aũt illa
fut᷑a ẽ ꝑfecte atq cõsũmate resurrect̾ois
gła in qua electi o̾es qui ñc post depositio¬
nẽ carnis una ⁊simplici soliuis anime
beatitudine ꝑfruunt᷑ sic̃ in apocalipsi le¬
gimꝰ: qr date sunt illis singłe stole albe:
duplici .i. corporis ⁊ aĩe felicitate remu¬
n̾abunt᷑. sicq binas ꝑhenus głe stolas
accipient. Qũã octauã sic̃ uuͭ. mundi eta¬
tes ordine suo p̃eunt: quaꝵ. uiͣ. ñc ab ad¬

Expanded text:
nitatis antecedit nobilitas. Octava autem illa futura est perfectae atque consummatae resurrectionis gloria, in qua electi omnes, qui nunc post depositionem carnis una et simplici solius animae beatitudine perfruuntur, sicut in Apocalypsi legimus quia « datae sunt illis singulae stolae albae ; duplici, id est corporis et animae felicitate remunerabuntur, sicque binas perennis gloriae stolas accipient. Quam octavam sicut septem mundi aetates ordine suo praeeunt, quarum sexta nunc ab ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo ꝑarũ płatitas: ut que ante incarna¬
t̾oemeiꝰ erat trinitas. pꝰ dicat᷑ aut sit qͣtni¬
tas. Non c̃ĩ duos ecclia catholica recipit fi¬
lios. ĩmo anathematirat nestoriĩ ⁊ oe̾s
qui unũ añ scł̃a aliũ ꝓfitent᷑ pꝰ carnis
assũpt̃oem. sam duo qͣuide .i. duas subas

Expanded text:
ex eo personarum pluralitas, ut quae ante Incarnationem ejus erat Trinitas, post dicatur aut sit quaternitas. Non enim duos Ecclesia catholica recipit filios, imo anathematizat Nestorium et omnes, qui unum ante saecula, alium profitentur post carnis assumptionem. Nam duo quidem, id est duas subs
Abbreviated transcription (Latin):
nos: qui cũ holeast̾ ẽẽmꝰ naturalib ramis
ꝓp̃t̾ incredulitatẽ fractis. ꝑ cande fid̾e in
bonã oluĩa inserti sumꝰ. Olima qͥppe libri
illoꝵ testimonia trinitatis engłio xͥ cõ
seraphim significant᷑ in ysaia quoꝵ ẽ

Expanded text:
nos: qui cum oleaster essemus, naturalibus ramis nos: qui cum oleaster essemus, naturalibus ramis propter incredulitatem fractis, per eamdem fidem in bonam olivam inserti sumus . Plurima quippe illorum libri testimonia Trinitatis Evangelio Chriseraphin significantur in Isaia, quorum est
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it: s qr sic ẽ cõmunis quidẽ ⁊ ubiq in¬
seꝑabłis sũme ⁊ unius diuinitatis oꝑa¬
tio: ut tñ ĩprietate uł ordine oꝑis ma¬
nifesta nulłi q fideliũ ignoranda ꝑso¬
naꝵ sit discretio. Nã illa uox faciamus
hõiem ad ymagin̾e ⁊ similitudinẽ
nr̃am: patris uox ẽ ad filiũ spm̃ scm̃:¬
⁊ illa caro que de uirgine sũpta mor¬
tua ac sepulta ẽ ⁊ resurrexit: filii ca¬
ro ẽ: ⁊ illa colũba que suꝑ dñm descẽ¬
dit: ⁊ ille ignis qui suꝑ aplõs eiꝰ appa¬
ruit: ñ quid̾e sub̾am. s p̾sentẽ scĩ sp̾̃c
potentiam uisibłr exhibuit. p̃teritis
⁊ sub pedagogo seruienti ppło dei decla¬
rata ñ fuerat: hec eade trinitas adoran
nͨ sine illa uet̾es sc̃i dõ placuert.s .xiiii.
on tñ penitꝰ absq hac fide ueteres
d̾o placuert: qm̃ hii a quib tanꝙͣ¬
a radĩcib siuis młtiplices rami portabã¬
tur .s. magni patres: diuni huiꝰ nõis
pinguedine ñ caruer̃t: qua ñc pascimur

Expanded text:
s quidem, et ubique inseparabilis summae et unius divinitatis operatio, ut tamen, in proprietate vel ordine operis, manifesta nullique fidelium ignoranda personarum sit discretio. Nam illa vox: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , » Patris vox est ad Filium et S illa caro quae de Virgine sumpta, mortua ac sepulta est, et resurrexit, Filii caro est, et illa columba, quae super Dominum descendit , et ille ignis, qui super apostolos ejus apparuit , non quidem spotentiam visibiliter exhibuit. Praeteritis et sub paedagogo servienti populo Dei declarata non fuerat haec eadem Trinitas adorandnec sine illa veteres sancti Deo placuerint. Non tamen penitus absque fide veteres Deo placuerunt, quoniam hi, a quibus tanquam radicibus suis multiplices rami portabantur, scilicet magni Patres divini hujus nominis pinguedine non caruerunt, qua nunc pascimur
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i: qr necdũ illd̃ caꝑe pot̾at infancia
seu iuuentꝰ: mundi mimirũ carnalis
quippe. qui nec ñc quidẽ iam grande¬
uus. p᷑ꝙͣ incanuit xp̃o adueniente sine
magno p̃dicantiũ labore inteslig̾e po¬
tuit: simł qr necdũ illam ꝙͣ in hac fide
cõfitemur suam beata trinitas fecãt
miscd̃iam. Necdũ inꝙͣ nobis cũ ilła ꝓ qͣ
ñc ure colit᷑ fec̾at miscd̃iam: ꝙͣ sibi cir¬
ca salute nr̃am beata trinita diuisit
oꝑat̾oem tͥnam: ut hoĩem qũe pat̾ cre¬
Non qr pater absꝙe filio spũ ꝙ sc̃o qͥcꝙͣ
redemerit: aut sp̃s sc̃s absq patre filio

Expanded text:
cti, quia necdum illud capere poterat infantia, seu juventus mundi nimium carnalis, quippe qui ne nunc quidem jam grandaevus, postquam incanuit, Christo adveniente sine magno praedicantium labore intelligere potuit, simul quia necdum illam, quam in hac fide confitemur, suam beata Trinitas fecerat misericordiam. Necdum, inquam, nobiscum illam pro qua nunc jure colitur, fecerat misericordiam, qua sibi circa salutem nostram beata Trinitas divisit operationem trinam, ut hominem quem Pater crenon quia Pater absque Filio sanctoque reaverit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾c ꝙͣ in gn̾at̾oe filii ꝯtendit cõseꝙ̾t̾ uitl¬
ligi oportere. dicendũ ẽ male illos nunium¬
q carnali sensu sibuet illusisse. Nõ enĩ
acarne que in ꝓpagando passibłr defluit
argum̾tũ duce̾ debuerant in rat̾oe diui¬
ne gn̾atõis. Reb qͥppe dissimłib ead̾ẽ nõ
cõueniunt. Qͥd aũt tam dissimile ꝙͣ car

Expanded text:
uam in generatione filii contendit, consequenter intelligi oportere dicendum est male illos nimiumque carnali sensu sibimet illusisse. Non enim a carne, quae in propagando passibiliter defluit, argumentum ducere debuerant in ratione divinae generationis. Rebus quippe dissimilibus eadem non conveniunt. Quid autem tam dissimile quam car
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitas humanitate tanꝙͣ equo usa
ẽ. Uñ ⁊ in zacharia equus rufus roseus
ostendit᷑: ⁊ in eugłio samaritanus hõiem
a latronib ꝯuulneratũ iim̾̃to suo ĩposu¬
isse legit᷑. Itaq que ad modũ filius tuus si
egressus pedes forte sedens equo adte reu̾¬
tit᷑: ñ iccirco tecũ ꝑsonas triplicat: s tm̃
ut prius geminat: ñ enĩ dignũ ẽ ut cũ
filio tuo siliuis uim̃ti ꝑsonã triplicet.
sic filius dei u̾bũ patris in sola diuini¬
tate eructatũ in uterũ uirginis: dũ cũ
humanitate redit ad dextram patris:
ꝑsonarũ numerus ñ inde succrescit: qr
dignũ ñ ẽ ut in nat᷑a dĩ ꝑsonã duplicet
rib distat differentiis: ꝙͣ equus ab hõĩe.
Nam hoĩem ab equo rationalis differẽ¬
tia se uingit: hõiem aũt ad̾o płime se¬
c̾nuit quas enumerare longũ ẽ sub̾a¬

Expanded text:
divinitas humanitate tanquam equo usa est. Unde in Zacharia propheta equus roseus ostenditur , et in Evangelio Samaritanus hominem a latronibus convulneratum, jumento suo imposuisse legitur . Itaque quemadmodum filius tuus, si egressus pedes, forte sedens equo ad te revertitur, non idcirco tecum personas triplicat, sed tantum ut prius geminat; non enim dignum est ut cum filio tuo filius jumenti personam duplicet: sic Filius Dei, Verbum Patris in sola divinitate eructatum in uterum Virginis, dum cum humanitate redit ad dexteram Patris, personarum numerus non inde succrescit, quia dignum non est ut cum natura Dei personam duplicet ibus et majoribus distat differentiis, quam equus ab homine. Nam hominem ab equo rationalis differentia sejungit, hominem autem a Deo plurimae secernunt, quas enumerare longum est, sub
Abbreviated transcription (Latin):
nalitas. Alioqͥn nlla ẽet rõe carens aĩa.
S ẽ bruta peccoris aĩa que sĩc ratoe caret
sic ⁊ et̾nitate: ⁊ sic̃ solis funginr sensib
carnis sic ⁊ cũ carne morit᷑. Itẽ rationali¬
tas ñ ẽ ip̃a que dilectio. Alioqͥn nlłm rati¬
onale ẽẽt absq dilectoe. S ẽ o̾is homo
uł oĩs angłs ht in se dĩ dilectõem. Uñ argu¬
itur ꝑ erechielem diabolus qr illam in se¬
met ip̃o spreuit pͥmus. Aurũ inqͥt opus
decoris tui ⁊ foramina tua in die qua cõ¬
ditus es p̃parata st̃. Et pꝰpauca repleta st̃
ait int̾iora tua iniquitate. Rationalita¬
tẽ cũ qͣ cõditꝰ ẽ foramina eiꝰ appłłat: qr sic̃
lapis p̾ciosus auro ligat᷑: ita spũ sc̃o qui
utiq dilectio ẽ ligari: ⁊ in unitate celestis
ordinis cũ posset astringi recusauit. Sic h̾o
unũ opus ꝑfcm ⁊ cratori similc ostendunt.

Expanded text:
nalitas, alioqui nulla esset ratione carens anima. Sed est bruta pecoris anima, quae sicut ratione caret, sic et aeternitate; et sicut solis fungitur carnis sensibus, sic et cum carne moritur. Item rationalitas non est ipsa quae dilectio, alioquin nullum rationale esset absque dilectione. Sed est omnis homo, vel omnis angelus habet in se Dei dilectionem. Unde arguitur per Ezechielem diabolus, qui illam in semetipso sprevit primus: « Aurum, inquit, opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt . » Et post pauca: « Repleta sunt, ait, interiora tua iniquitate » Rationalitatem cum qua conditus est, foramina ejus appellat, quia sicut lapis pretiosus auro ligatur, ita Spiritu sancto, qui utique dilectio est, ligari et in unitate coelestis ordinis cum posset astringi, recusavit. Sic et homo unum opus perfectum, et Creatori simile ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾saꝵ sp̃cꝵ indiuiduis duos aut tres p̃di
nient̃ hoc moble̾ p̾̃dicabis cũ sub̾ale fixũ
ñ sit ꝙ subic̾e possis: qr neq hõĩes neq e¬
quos de uno hoĩe ⁊ uno equo dic̾e r̾o ꝑmi¬
trit. Nõ minꝰ incõuenient᷑ de xp̃o p̃dicabis
duos Nã quo mͦ cõstat hic eques ex hoc ho¬
mine ⁊ ex hoc equo: sic ⁊ xp̃c cõstat ex hoc
in diuiduo dĩ ꝙ ẽ u̾bũ patris: ⁊ ex hoc in¬
duuduo hoĩs ꝙ ex uirgine maria nascẽ¬
do initiũ sũpsit. Dubiũ aũt ñ ẽ ꝙ d̾s ⁊
tiis longe ab inuic̃e distantes: aliisq ge¬
net᷑ h̃o.: d̾s aũt uerus sub incorporso. Si
gͦ de xp̃o loquens dixĩs duos incõuenien¬
e subic̾e possis. Nec si xp̃oᷤ subieceris recte
de hõie ⁊ equo. S ⁊ minꝰ cõuenient̃ de do̾
⁊ hoĩe duos dicis xp̃os: ꝙͣ de hoĩe ⁊ equo
equites duos: qi d̾s homini unitꝰ nũꝙͣ

Expanded text:
versarum specierum individuis duos aut tres praedniente hoc mobile praedicabis, cum substantiale fixum non sit, quod subjicere possis, quia neque homines neque equos de uno homine et uno equo dicere ratio permittit. Non minus inconvenienter de Christo praedicabis duos. Nam quomodo constat hic eques ex hoc homine et ex hoc equo, sicut et Christus constat ex hoc individuo Dei quod est verbum Patris, et ex hoc individuo hominis, quod ex virgine Maria nascendo initium sumpsit. Dubium autem non est tiis longe ad invicem distantes, ab usque genetur homo, Deus autem verus sub incorporeo. Si ergo de Christo loquens dixeris duos, inconveniene subjicere possis. Nec si Christos subjeceris, recte de homine et equo. Sed et minus convenienter de Deo et homine duos dicis Christos, quam de homine et equo equites duos, quia Deus homini unitus, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑsõas c̃sundens ꝯseꝙ̃t̃ dc̃a sit patri pa¬
nus detestabłi errore ꝑsonas trinitatis cõ¬
fundens: unã ẽẽ ꝑsonã asserit .i. ip̃m sibi
ec̃ filiũ qui pat̾ ẽ. ip̃m ꝙ spm̃ scm̃: ita cecus
m̃te: ut uł hec tã p̾clara tã aꝑta testimoni¬

Expanded text:
na personas confundens, consequenter dicta sit Patripanus detestabili errore personas Trinitatis confundens, unam esse personam asserit, id est ipsum sibi esse Filium, qui Pater est, ipsumque Spiritum, ita caecus mente ut
Abbreviated transcription (Latin):
lus pͥnceps tenebraꝵ fe̾s: ⁊ h̾o simiłr absq
dilect̃oe malus: ⁊ eiꝰd̾e diaboli filiꝰ ẽ. Qd̾ sira¬
Si aĩa uł sp̃c ñ sit: młto mag̾ nͨ rationalitaᷤᷤ
nec dilectio in ulla creat᷑a erit. Sic inꝙͣ ꝙͣ
idẽ sp̃c amor sit dm̃ sine amore .i. hostẽ uł
inimicũ tͥ cõstitiusti. Si filiũ deneges: cum
filius dĩ sapientia sit dm̃ tͥ brutũ ⁊ insipi¬
entẽ pharanatico errore cõfinxisti. Nã de
filio male sentientes: niceni fides cõcilii
gentiliũ similes õe couincit. Itaq uire ca¬
matirat cõfusio̾em uł ꝑemptõem. qͦmͦ¬

Expanded text:
lus princeps tenebrarum factus. Et homo similiter absque dilectione malus, et ejusdem diaboli filius est. Quod si raSi anima vel spiritus non sit, multo magis nec rationalitas nec dilectio in ulla creatura est; si, inquam, idem Spiritus amor sit, Deum sine amore, id est hostem et inimicum tibi constituisti. Si Filium deneges, cum Filius Dei sapientia sit, Deum tibi brutum et insipientem phantastico errore confinxisti. Nam de Filio male sentientes, Nicaeni fides concilii gentilium similes esse convincit. Itaque jure camatizat confusionem vel peremptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾s enĩ sp̃s ẽ: ⁊ eũ qui adorat in spũ ⁊ ueritate
oportet adorare. Nob̾ gͦ filiũ di naturałr ex
patre natũ cõfitentib obic̾e ñ debuerant:
que in gn̾at̾oe carnis ñ abẽ .i. fluxus uł
diminutio cõsequeret᷑. Nã ẽ quid̾e aliqua
similitudo a carne sũpta ad dm̃i: qui sp̃c
ẽ. sacris ꝙ inserta scripturis: ut in cãticis
misticisq ꝓpħaꝵ libris sub nõib sponsi
⁊ sp̃ose aut uiri ⁊ uxoris. S õino figurate
hoc fit. ut in eo ꝙ littã sonat longe alit̃
tudo que ab interiore hõie sumpta suis
.s. dei ymago splend̾e ꝓbat᷑. Non aũt cor¬
pus hõĩs formatũ ẽ ad ymaginẽ dĩ ꝙ
arbitrati st̃ hi qui dicunt᷑ humani¬
formii. ꝓeo ꝙ dm̃ humanã h̃r̃e formã
suspicantes. iimane simulacrũ in tẽplo
cordis sui collocau̾nt. Nã cũ scriptũ sit ce

Expanded text:
s est, et eum qui adorat, in spiritu et veritate oportet adorare . Nobis ergo Filium Dei naturaliter ex Patre natum confitentibus objicere non debuerant, quae in generatione carnis non abest, id est fluxus vel diminutio consequeretur. Nam est quidem aliqua similitudo a carne sumpta ad Deum qui spiritus est, sacrisque inserta Scripturis, ut in canticis mysticisque prophetarum libris, sub nominibus sponsi et sponsae, aut viri et uxoris, sed omnino figurate hoc, id est ut in eo quod littera sonat, longe aliud tudo, quae ab interiore homine sumpta, suis scilicet Dei imago splendere probatur. Non autem corpus hominis formatum est ad imaginem Dei, quod arbitrati sunt hi qui dicuntur Humaniformii, pro eo quod Deum humanam formam suspicantes, immane simulacrum in templo cordi