comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mob renati. Hodie saluator mun¬
di ꝑ matrein nascendi tempus
accepit: qui de patre natuitatis
non ht̃ tempus. Hodie ꝑ homi¬
nem filius dei ingressus est mũ¬
dum cuꝰ manu ante ante homi¬
nem factus est mundus. Nodi¬
⁊ hĩtator celi uenit ad t̾ras: qui
t̾rarum incolas euocaret ad ce¬
lum. Mirabilis inquit deus.
in sanstis sus. Si in scĩs suis
mirabilis deus: quomodo nõ in
seip̃o mirabilis: Si mirabilis
ĩ iohanne queni nasci de patit
senissimo ⁊ sterili de matre pre¬
cepit: qlito magis in se est mi¬
rabilis. qui ut nostre conditio¬
nem carnis indueret. nouum
uirgini ⁊ conceptum declit et
scat ⁊ metuat tanti ꝓfundita¬
tem mysterii: qndo quidem uit
idemq sine conceptione natus
est deus: ⁊ smne creante fastus
est homo: Duas in xp̃o gene¬
ip̃o genuit deus: hic eum u̾go
deo oꝑante concepit. Ibi sine in¬
tio: hic sine exemplo. Ibi natus
ut conderet uitam: hic factus
ut tolleret mortem. Ibi patri.
natus: hic hominib ꝓcreatus

Expanded text:
nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et vescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo geneipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam. acceptu ᷤ
est illi. Concinit
autem his beate
marie uerbis ip̃i¬
us dñi sermo: quo
non tantum ma¬
trem. que se corpo¬
raliter generare me

Expanded text:
ustitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter meruit ge
Abbreviated transcription (Latin):
iuderunt eum. et obstupuerunt
aluuens aũt eis manu ut cace¬
rent: enarrauit quomodo dñs
eduxisset eum de carcere. Dint¬
q Nuntia te iacobo: et fraribus
hec. Et egressus: abiit in altu

Expanded text:
iderunt eum et obstipuerunt annuens autem eis manu ut tacerent enarravit quomodo Dominus eduxisset eum de carcere dixitque nuntiate Iacobo et fratribus haec et egressus abiit in aliu
Abbreviated transcription (Latin):
suos: quib milites xp̃i coronã¬
tur. Dei enĩ in effabilis ⁊ ĩmẽ¬
sa pietas etiam hoc preuidit.
ut laborum quidẽ tempus ⁊
agonis nõ extenderet: ne lon¬
gum faceret aut eternum. s
breue et ut ita dicam momẽ¬
taneum: ut ĩ hac breui et
exigua uita agones eẽnt et
labores ⁊ ĩ illa uero que et̾na
est. corone ⁊ premia meritoꝵ
ut labores quidem cito finir̃¬
ient᷑⁊ neritoꝵ uͦ premia sine fine
duarent: ut post mundi huiꝰ te¬
nebras uisuri ẽẽnt candidissimã
lucem ⁊ acceꝑturi maiorem pas¬
sionum cunctarx a cerbitatib be¬
atitudinẽ: testante hoc apło ubi
ait. Non sunt condigne passione
que reuelabitur ĩ nobis. Quam
leto sinu de prelio reu̾tentes ciui¬
tas celestis excipit: de hoste pro¬
strato trophea ferentib occurrit
cũ triumphantib iuris ⁊ feĩe.
ueniũt : que cũ scło sexum quoq
nicerũt: et geminata głe milicia
urgines cum pueris. teneros an¬

Expanded text:
suos, quibus milites Christi coronasuos, quibus milites Christi coronatur. Dei enim ineffabilis et immensa bonitas, etiam hoc praevidit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, ne longum faceret, aut aeternum, sed breve, et, ut ita, dicam, momentaneum, ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores, nulla vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum, ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent, ut post hujus tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc idem Apostolo, ubi ait: Non sunt condignae passiones quae revelabitur in nobis; quam laxo sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato trophaea ferentibus occurrit. Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, qui cum saeculo sexum quoque vicerunt, et, geminata gloria militiae, virgines cum pueris, teneros an
Abbreviated transcription (Latin):
exultat : quoꝵ patrocimis t̾ra
letatur quoꝵ triumphis sc̃a
eccłia coronatur: quoꝵ cõfes¬
sio qnͣto ĩ passione fortior. tan¬
to est clarior ĩ honore: quia dũ
treuit pugna : creuit ⁊pug¬
nantiuni gła. Et martorii
triumphus. multiplici passio¬
num genere adornatur : ꝑ¬
que grauiora tormenta grã¬
tiora fuere ⁊ premia: dum ca¬
tholica mater eccłia per totũ
orbem longe lateq diffusa. in
ip̃o capite suo xp̃o ih̃u. edocta
cõ tumelias cruces. ⁊ mortem
nõ timere. magisq roborata ñ
resistendo s ꝑferendo uniñsos
quos agmine inclito carcer pe¬
nalis ĩ clusit. pari ⁊ simili ca¬
mater eccłia qmͣ sic honor diu¬
ne dignationis illuminat: ꝙͣ¬
sangius exornat: qmͣ ĩuiola¬
te confessiomis candida indu¬
it uirginitas. Ulorib euas i
rose nec lilia desunt. Certent
honoris ampłissimas accipere
dignitatum coronas: ut de uir¬
ginitate candidas : ut de pas¬
sione purpureas. In celestib
castris pax ⁊ acies hñt flores

Expanded text:
trociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edoctaest contumelias, cruces et mortem, non timere, magis magisque roborata, non resistendo, sed perferendo, universos quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili camater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, qusanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certent honores, amplissimas accipere dignitatum coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores
Abbreviated transcription (Latin):
ed qui idcirco melioris ha¬
bitus uias. et rectioris
uite apprehendere arcem nolũt.
quia infirmos se ẽẽ conspiciunt
quasi et ꝑccõres se fatentur et
dñm repellunt eumq quem in
se sanstificare debuerant fugiũt
⁊ uelut in ꝑturbatione consiliũ
non hñt. dum moriuntur ⁊ uitã

Expanded text:
ed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Domino repellunt, eumque in quo sanctificari debuerant, fugiunt, et velut in turbatione consilium non habent, dum moriuntur et vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Et locutus est michi: ⁊ dixitad me
Ingredere ⁊ ĩcludere ĩ medio domus
cue. Et infili hominis ecce data sũt
suꝑ te uincła et ligabunt de ineis:
et nõ egredieris ĩ medio eorum E
linguam tuam adherescere faciã
palato tuo et eris mutus. nec qͣi
uir obiurgans: quia dom̃ exaspe

Expanded text:
 dixit ad me ingredere et includere in medio domus tuae et tu fili hominis ecce data sunt super te vincula et ligabunt te in eis et non egredieris in medio eorum et linguam tuam adherescere faciam palato tuo et eris mutus nec quasi vir obiurgans quia domus exaspe
Abbreviated transcription (Latin):
sacris. Diem festum
sacratilimẽ uirginis celebremus.
Hinc psalmi resonent: inde con¬
crepent lectiones. Hint populor
turbe letentur: indesubleuent᷑
pauperes xp̃i. Omnes ergos̾¬
tulemur in domino: ⁊ ad eclitica¬
tionem nirginum quałr passa
sit agnes beatissima. ad memo¬
riam reuocemus. Tercio decimo
uitam inuenit: quia solum uite
dilexit auctorem Infantia compu¬
tabatur in annus: s erat senectia
mentis immensa. Corpore quidẽ
iuuencula: sed animo cana. Pul

Expanded text:
sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pul
Abbreviated transcription (Latin):
riuitas: qui et illis de parentibus
quorum ẽẽt desperata posteritas.
xi munere nasceretur. Nam tan¬
ta auctoritate tantoq docendi põ

Expanded text:
tivitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi po
Abbreviated transcription (Latin):
eprosi nõ absuͣ¬
de intelligi possunt qui sci¬
entiam uere fidei. nõ habẽ¬
tes uarias doctrinas profitentur
erroris. Non enĩ uł abscondunt
imꝑitiam suam: s ꝓ summa pe¬
ritia ꝓferunt ĩ lucem: ⁊ ia stan¬
tiam sermonis oftentant. Nul¬
la porro falsa doctrina est:que
non aliqua uera int̾misceat. Se¬
ra ergo falsis mordinate ꝓmixta.
ĩ una disputatione uł narratio¬
ne hominis. tanqͣm in unius cor¬
poris colore apparentia: significãt
lepram tanqm ueris falsisq locis
colorem humana corꝑa uariantẽ
atq maculandem. Hi aũt tam ui¬
tandi sunt eccͣe: ut si fieri potest.
longius remoti magno clamore
xp̃m interpellent. Unde apte sp̃.¬
uingitur. Qui fteterunt a longe
et leuauerunt uocem dicentes.
hesu preceptor miserere nr̃i

Expanded text:
eprosi non absude intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permixta, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum fucis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Eclongius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩs amplificatione simul cũ
sua coniuge benedici ꝓmeriit. ut
qui catenus abram. id est pater
excelsus dictus est. deinde abrahã
id est pater multarum gentium
uocaretur : quia patrem inquit
multarum gentium cõstituite Qe
fidelissima ꝓmissio. tam late ꝑ orbẽ
iam patet impleta: ut etiam nos
ip̃i de gentib ad fidei illius deuoti¬
onem uocati: ip̃m nos patrem spi¬
ritałi habere gaudeamus: dicen¬
quit uxorem tuam nõ uocabis
sarai s saram: id est non uocabis¬
pͥncipem meam s pͥncipem uide¬
licz aꝑte docens. ut eam que tante
fidei particeps. ⁊ socia facta ẽ. nõ
ꝓprie pͥncipem sue domus. s abso¬
lute pͥncipem: id est õium rectecre¬
dentiũ feminarũ. uocaret ⁊ inteł¬
ligeret cẽ parentem. Unde beatꝰ
petrus apłs credentes de genti¬
b feminas ad humilitatis casti¬
tatis ⁊ modestie uirtutem ꝓuotãs:
eiusdem matris nr̃e sare debita
cum laude meminit Sicut sara
inquit obedrebat abrahe. dñm eũ

Expanded text:
nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicenquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs codem die sue circunci¬
sionis nomen ut ih̾e uocaretur
accepit : ad imitationem prisce
fecit obseruationis: quam ex co
credimus sumptam. qd̾ abrahã
patriarcha qui primus circũcisi¬
onis sacramentũ ĩ testimoniũ
sue magne fidei. ⁊ diuine ad eñ
ꝓmissionis accepit: codem die sue

Expanded text:
d eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem d
Abbreviated transcription (Latin):
ellator armis in clytus mar¬
tinus actu nobilis que ges¬
serit miraculis hymns canam
debitis. Qui frigoris sub tpre
dum clamidẽ nudum tegit mox
xp̃c ip̃a quam scidit se ueste testũ
prodidit. T ros arte sc̃a pallidos
resuscitauit mortnos. de febre cã¬
thecuminũ et alterum suspendio
rationis ambitu latro sepul¬
tus proditur qua nõ cadebũt im¬
petu pinus reflexa ducitur Dĩo¬
rophana clum succenderet

Expanded text:
ellator armis inclytus, Martinus, actu nobilis, Quae gesserit miraculis Hymnis canamus debitis. Qui frigoris sub tempore Dum chlamyde nudum legit, Mox Christus ipsa, quam scidit, Se veste tectum prodidit. Tres arte sancta pallidos Resuscitavit mortuos, De febre Catechumenum Et alterum suspendio. Orationis ambitu Latro sepultus proditur; Qua non cadebat impetu Pinus reflexa ducitur. Profana dum succenderet
Abbreviated transcription (Latin):
patre ⁊ cum sp̃u sc̃o semꝑ existentẽ.
clarissima assercione ꝑdocuit ĩmo
omĩa. diuine ueritatis ⁊ uere diut¬
nitatis. qnͣtum alteri mortaliũ
nlłi licuit archana reserauit Et
hoc uͥgini pͥuilegium recte serua¬
batur: ut ad scrutanda uerbi in¬
corruptibilis sacramenta. ĩ corru¬
pto ip̃e nõ solum corde s ⁊ corpo¬
re proderet. De cuiꝰ dictorum ue¬
ritate qmͣ sĩ neniuii ambigen¬
dum: ip̃e quoq curauit oftendere
Qui cũ dixiss. hic est discipulus qͥ
testimonium ꝑhibet de his. ⁊ scrip

Expanded text:
Patre, et cum Spiritu sancto semper existentem Patre, et cum Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et sc
Abbreviated transcription (Latin):
lus est: irrumpentes ⁊̃ eccłiam he¬
ntici. quasi ĩ destituta pastore o¬
ulia lupi. marcion. cheruitus. ⁊
fuisse ante maizi ain negabant:
tmplicitatem fidei euͣngelice ꝑ¬
ursa maculauere dostrina. Sed
dun ip̃e post occisionem domici¬
di ꝑmittente ꝑio pͥncipe uerua
dint ephesum: compulsus est
Ai altus facere sermonem: eo
aha uidelic. maci ⁊ luce. de hu¬
liamurate euuis atꝙq de his que ꝑ
homusẽ gesit. sufficiens sibi uide¬
rentur hre testimoniũ. Qd ille se
non aliter facturum rendit: nisi.
in dicto ieiunio om̃s ĩ commune
dñm p̃carentur. ut ille digna scri¬
bere posset. Et hoc ita patrato ÷ in
debriatus om̃s hereticorum tene¬
bras patefacte subito ueritatis:
luce clispulit: in pͥncipio erat in¬
quiens u̾bum. et uerbum erat
apud deum. ⁊ łs erat u̾bum. Si¬
milemq initiis totum sui sermo¬
nis cursum faciens ÷ dñm nr̃m
uere ex homine temporaliter fc̃m
ita etiam uerum deum uere ex dõ
patre eternaliter natum. uere cũ

Expanded text:
sentia, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, Cerinthus, et Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva rediret Ephesum, compulsus ab oChristi, altius facere sermonem, eo humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scriberratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciens Dominum nost hominem, vere ex homine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum
Abbreviated transcription (Latin):
nium eius. Quia ergo ⁊ nos cũ
ceteris fidelib scimus uerum eẽ
testimoniũ eius ÷ curemus ꝑ oĩa
recta fide intelligendo. recta ope¬
rationẽ exercendo que docuit.ad
dona sempiterna que ꝓmisit ꝑuẽ¬

Expanded text:
ium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, dona sempiterna quae promisit pe
Abbreviated transcription (Latin):
icum. s exemptum ⁊ euacuatũ
ẽ. pasche spũalis aduentu. quod
xp̃s tradidit. Nami cum n andu¬
carent inquit ⁊ biberent. accepit
panem. ⁊ fregit ⁊ dixit. Hoc est
corpꝰ meum. qd̃ ꝓ uob̃ tradetur.
Agnoscunt qd̃ loquor. qui sunt
dnuiius cousecrati nusteriis.
Et iterum accepit calicem. ⁊ di¬
xit. Hic est sanguis meꝰ. qui
pro mnultis effundetur. in remis¬
sionem pccõꝵ. Et presens indas
erat. ista xp̃o dicente. Iste ẽ sãgus
dic iuda. quem trignita dena¬
riis uendidisti: Iste ẽ sanguis.¬
de quo aute cum phariseis pacta
paciscebatur ut uenderet. ⁊ xp̃s
ei sanguiẽ quẽ uendidit offe¬
rebat. ut hẽret remissionẽ pcc̃oꝵ.
si tũ impius existere noluisset
Nam affuit uidas. ⁊ illius sacri¬
ficii cõmunucationem meruit.
et pedeo enis quando alioꝵ di

Expanded text:
emptum et evacuatum est paschae spiritalis adventu, quod Christus tradidit. Nam cum manducarent, inquit, et biberent, accepit panem et fregit et dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Agnoscunt quod loquor, qui sunt divinis consecrati mysteriis. Et iterum: Accepit calicem et dixit: Hic est sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Et praesens Judas erat, ista Christo dicente. Iste est sanguis, dic, Juda, quem triginta denariis vendidisti. Iste ede quo cum Pharisaeis pacta paciscebatur ut venderet, et Christus ei sanguinem quem vendidit offerebat; ut haberet remissionem peccatorum, si tamen impius existere noluisset. Nam adfuit Judas, qui illius sacrificii communicationem meruit, et pedes ejus quando aliorum di
Abbreviated transcription (Latin):
et eterno patri filium semꝑ ẽẽ
coeternum. Qd̃ aũt futuro tp̃re
clicitur. hic erit magnus ⁊ filius
altissimi nocabitur: nemo ita in¬
telligendum putet. qd̃ dũs ih̃c xp̃
ante partum uirgnus nõ fuerit:
sed ita hoc potius dictum intelliga¬
mus. quia potentiam diuine ma¬
iestatis qmͣ dei filius eternaliter
hũit. hanc idem homo natus ex
tempore acceperit. ut una ĩ duab
naturis ꝑsona cẽt mediatoris ac
redemptoris nr̃i. Et dabit illi dñs
deus sedem dauid patris eius. Se¬
dem dauid regnum dicit isrlitice
plebis: qd̾ suo tempore dauid iuben¬
te pariter et adiuuante cdño fideli
deuotione gubernauit. Pelit gͦ
dñs recemptori nr̃o sedem dauid pa¬
tris eius. quando hunc de genere
dauid incarnari disposuit ut ꝓplm
quem dauid temporali imꝑio rexit:
rp̃e gr̃a spiritali ad eternum ꝓuehe¬
ret regnum. De quo apls ait Qui
eruit nos de potestate tenebrarũ.
et transtulit in regnum filii cla¬
ritatis sue. Hinc est qd̃ idem ppłs¬

Expanded text:
et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem p
Abbreviated transcription (Latin):
uebantur. Qͦs uidelicet dies eius
uxor atq horas discutiens. tunc
eun recognouit absolutũ. cum
ꝓ eo sacuticium meminerat obla
sacra hostia. ꝙͣtum in nob̃ solu̾e
ualcat ligaturam cordis. si obla¬
ta ab altero. potuit in altero solu̾e
uincula corporis. Lectio. Umͣ

Expanded text:
ebantur. Quos videlicet dies eius uxor atque horas discutiens, tunc eum recognovit absolutum, cum pro eo sacrificium meminerat oblatsacra hostia quantum in nobis solvere valeat ligaturam cordis, si oblata ab altero potuit in altero solvere vincula corporis! Relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
kimi. quia de accepta hac
uerbi pecunia usuras soluetis:
et curate ut ex eo qd̃ audisti. eti¬
am alia studeatis intelli gere
que non audistis: quatinus
alia ex aliis colligentes. etiam
illa cliscatis ex nobis met ip̃is a¬
gere que necdum ex predicatoris
ore clidicistis. Pigrum uero ser̃¬
uum qua sentencia feriat: au¬
diamus. Tollite ab eo talentũ:
et date ei qui habet decem talen¬
ta. Oportunum ualde uidebatur:
ut cum malo seruo unum talen¬
tum tollitur ei pocius qui duo qͣ
qui qͥnq talenta acceperat dare¬
tur. Illi enĩ dari debuit quimin̾.
qm qui plus habuit. S sicut
superius diximus. ꝑ quinq ta¬
lenta. qͥnq uidelicet sensus. idest
exteriorum sciencia designatur.
ꝑ duo aũt intellectus ⁊ oꝑatio.

Expanded text:
imi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne sue lumen infudit ÷ et quos
non ha bebamus oculos cordis
inseruit: et uelut radios quos¬
dam apłos suos misit. qui nos de

Expanded text:
e suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de
Abbreviated transcription (Latin):
ris solet. ĩ scripturis semꝑ pb
exempla patrum p̃cedentium qͥ¬
bus ad meliora ꝓficiant quibus
agnitis de sius actib humilient᷑
inquirere: sic e contrario reprobi
si quid forte ĩ electis reprehensibi¬
le reperiunt. quasi suas ex co ne¬
quitias obtesturi aut ꝓ iusto de¬
fensuri. libencissime solent am¬
plecti. Ideoq multo ardentiꝰ legũt
qd̾ facta est contentio inter disci¬
pulos xp̃i. quis eoꝵ uideretur esse
maior: quam qd̃ multitudinis.
credentium erat cor unum ⁊ aĩa
una. Multo recolunt ten atiꝰ. qd̃
fc̃a est dissensis inter barnabam
cum enĩ sit inter uos zelus ⁊ con¬
tentio nõne carnales estis. nõne
homines estis: quasi nobis in¬
firmitas sanctorũ imitranda ꝓpona¬
tur. et nõ illd̃ potius quia conualu¬
crunt de infirmitate. fortes fc̃i sũt
ĩbello: hoc maxime ĩ loco. ubi et

Expanded text:
ris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentiuuna . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio inter Barnabam Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
nox paterna. confurmat: Propt
qd̃ clilectissimi tam magnũ hoc
natiuitatis dñice satramentũ:
clignis uo cib honoremus Dili¬
gamus pre omnib castitatem
quia ut placere hano sibi xp̃c oł
denderet : pudiciciam uteri iur¬
ginalis elegit. Sectemur mĩam
quia pietatis est qd̃ saluamur
Iustitiam solliciteteneam᷑: quia
ob hoc unigenitus dec effici ligi¬
natus est homo⁊ ut ueritatem
predicans. uniu̾sam mũcli faci¬
em dampnata iniquitate pur¬

Expanded text:
vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus Dei effici dignatus est homo, ut veritatem praedicans, universam mundi faciem damnata iniquitate pur
Abbreviated transcription (Latin):
mat: in uire non est. Qui ĩ uite
non est: in xp̃o non est. Qui in
xp̃o non est: xp̃ianus non est
Hec sunt ꝓrofunda submersi¬
onis ur̃e. Etiam atq etiam con¬
saltem paruum aliquem fruc¬
tum posse a semec ip̃o palmitẽ
ferre: cum dixisset. hic fert fruc¬
tum multum. nõ ait quia sine
me parum aliquid potestis fa¬
cere: s nichil potestis facere Si¬
ue ergo paruũ siue multum sine
illo fieri non potest: sine quo nichil

Expanded text:
 in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, Christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. Etiam atque etiam consaltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ieut palmes non potest le.¬
ferre fructum a semet ipso
nili manserit in uite: sic nͨ uos
nisi ĩ me manseritis. Magna
gracie cõmendatio fratres mei.
Corda instruit humilium: ora
obstruit suꝑborum. Ecce cui si
aucl ent respondeant: qui ig¬
norantes dei iusticiam ⁊ suam
uolentes constituere iusticie dei
nõ sunt subiecti. Ecce cui respõ¬
deant sibi placentes: et ad bona
opera facienda. deum sibi uõ¬
necessarium putantes. Nonne
huic resistunt ueritati. hom̃es
mente corrupti. reprobi circa
fidem ⁊ qui respondent et locũ¬
tur iniquitatem clicentes. a d̾o
habemus qd̾ homines sumus
Quid dicitis. quid uos ip̃os deci¬
pitis ⁊ nõ assertores s precipita¬
tores liberi arbitrii. ex alto ela¬
tionis ꝑ mania presumptionis
in ꝓfuñda submersionis: Nem¬
ꝑe uox ur̃a est qd̾ homo ex lemet¬
ipso facit iusticiam: hoc est al¬
tum elationis nr̃e. Sed uerital
contradicit: et dicit. Palmes nõ
potest ferre frustum a semet¬
ipso: nisi manserit ĩuite.

Expanded text:
ut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ad illius donũ
refert. qui essencia¬
liter potens et mag¬
nus existens. fidele
suos de perius atq
infirnus. fortes fa¬
cere conlueuit et
magnos. Beue

Expanded text:
nem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicatur: Sed cedri nomine sig
nantur hi qui iuuirtutes ⁊ signa
exhibent ĩ sua oꝑatione: qui
dicere cum paulo ualent. xp̃i bonꝰ
odor sumus deo. Quorum corda
ita interno amore solidata sunt.
ut ea iam t̾ren amoris putredo.
nulla corrumpat. Per spinam
uero signati sunt doctrine sp̃ualis
uiri. qui dum de peccatis ac uirtũ¬
tib disserunt. ⁊ modo eterna suꝑ¬
plicia minantur. modo celestis re¬
gni gaudia ꝓmitiunt: cor audi¬
entium pungunt: suq mentem
dolore cõpũctionis ꝑforant: ut
ab corum oculis quasi quidã san¬
gius anime. lacrime deturrant
Myrtus uero temꝑatiue uirtu¬
tis est: ita ut dissoluta membra
temꝑando restringat. Qui itaq
ꝑ myrtum: nisi hi signati sunt
qͥui affustionib ꝓrimoꝵ cõpati
Tciunt. eoꝵq tribulationem ꝑ cõ¬
passionem temꝑant. Iuxta hoc qd

Expanded text:
tiplicatur? Sed cedri signantur tiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta ho
Abbreviated transcription (Latin):
mum quoq pariter ꝓmisit dicẽs
Ponam desertum ĩstagna aqua¬
rum: ⁊ t̾ram inuiam ĩ riuos a¬
quarum. Dabo in solitudine ce¬
drum ⁊ spinam: myrtum ⁊ lig¬
num oluie. Ponam ĩ desertum
abietem: ulmum ⁊ buxum simł
ut uideant. ⁊ sciant. ⁊ recogitent
quippe dñs ĩ ftagna aquare. et
tram ĩuam ĩ riuos aquarum po¬
luit : quia genulitati que prius
ꝑ ariditatem mentis nullos bo¬
norum oꝑiim frustus ferebat
fluenta sc̃e p̃dicationis dedit: et
ip̃a ad quam prius pro asꝑitate
sue siccitatis ua p̃dicatorib nõ
patebat. doctrine postmod̃ riuo
emanauit. Cui adhuc ex mun̾e
magno ꝓmitcitur. Dabo ĩ solitu¬
dine tedrum ⁊ spinam. Cecdrum
quia magni odoris est atq impu¬
tribilis nature: iure accipimus ĩ.
ꝓmissione. De spina uero cũ pcc̃ati
homini dictum sit t̾ra tua spinas
⁊ tribulos germinabit tibi: quid
mirum si sc̃e ecc̃e illud ꝓmitittur
qd̃ peccãti homini pro pena mul¬

Expanded text:
mum quoque pariter promisit, dicens: mum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitenquippe in stagnum aquae et terram inviam in rivos aquarum poum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena mul
Abbreviated transcription (Latin):
Ui igitur alimentum ꝓphete
ꝓpter hoc qd̾ ꝓpheta est tribu¬
buit: ꝓphetie illius uires ad loq̃n¬
dum dedit. Cum ꝓpheta ergo mer¬
ccdem ꝓphete recipiet: quia ⁊ si spi¬
ritu ꝓphetie plenus non fuit: hoc
tamen ante dei oculos exhibuit ꝙ
aduiuit. Hinc est cnĩ qd̃ de quib¬
dam peregͥnantib fratrib gaioꝑ
iohannem dicitur. Pro nomine
enĩ xp̃i ꝓfecti sunt: nichil accipi¬
entes a gentilib. Nos ergo debe¬
mus suscipere huiusmodi: ut coo¬
peratores simus ueritatis. Qui
cnĩ sp̃ualia dona habentib tem¬
poralia subsidia tribuit: in ipsis
donis sp̃ualib cooperator. existit
Nam cum pauci sint. qui spiri¬
talia dona ꝑcipiunt: ⁊ multi qui
reb temporalib abundant: per
hoc se cliuitos uirtutib pauperũ
inserunt. qd̃ cisdem sanctis pau¬
perib de sius diuitiis solaciant᷑
Undẽ cum ꝑ ysaie uocem dñs de
rlicte gentilitati. id est sc̃e eccłie spi¬
ritualium uirtutum merita tan¬
qͣm deserto arbusta ꝓ mitteret: ul¬

Expanded text:
ui igitur alimentum prophetae propter hoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum cedem prophetae 1522 recipiet, quia etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei oculos exhibuit, quod adjuvit. Hinc est quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Caio per Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ul
Abbreviated transcription (Latin):
dicatorem dicitur. Si aũt uos x:
lii cẽ desierunt. Quia uero ĩ illo¬
die tremenci examinis. parentes
boni malis filiis ꝓdesse non possi̾t
testatur ꝓph̾a qui dicit. Noe ⁊ da¬
niel ⁊ iob si fuerint ĩ medio corũ
uiuo ego dicit dñs ds. quia siliũ
⁊ filiam nõ liberabunt: s ip̃i u¬
sticia sua liberabunt aĩas suas.
Etrursum quia boni filii nichil
malis parentib prosint s adre¬
atum pocius malorum parentũ
ꝓficiat᷑ bonitas filioꝵ: ipa ꝑse ue

Expanded text:
dicatorem dicitur: Si autem vos Christi, dicatorem dicitur: Si autem vos Christi, lii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum oꝑum lucra ꝑ penitẽ¬
tiam: qnͣto grauiora sibi intulit
dampna ꝑculpam. S udei de
gen̾is nobilitate głantes. i dcirco
se agnoscere pcc̃ores nolebant: qr
de abrahe styrpe descenderant. Qeb
reste dicitur. Et ne ceperitis dicere:
patrem hẽmus abraham. Dico
enĩ uobis: quia potens est deus de
lapidib istis suscitare filios abra¬
he. Quid enĩ lapides. nͥ corda genti¬
lium fuerurit: Ad intellectum d̾i
om̃ipotẽtis ĩ sensibilia: Sicut eri¬
am quibdam ox uideis dicitur.
Auferam cor lapideum de carneue¬
stra. Nec ĩmerito lapiciũ nomĩe
gentes significate sunt: que lapi¬
des coluerunt. Unde scriptum est.
Similes illis fiant qui faciunt ea
⁊ om̃s qui confidunt ĩ eis. De qͥb¬
nimirum lapidib filii abrahe su¬
scitati sunt: qr dum dura corda
gentilium. ĩ abrahe scm̃. id est ĩ
xp̃m crediderunt: oius fili fasti
sunt: cuiꝰ seminis sunt uniti. Uñ
⁊ cildem gentib ꝑ ogregium pre¬

Expanded text:
bonorum operum lucra per poenitenbonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abrahabis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quid enim lapides nisi corda gentilium fuerunt, ad intellectum Dei omnipotentis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De qnimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium prae
Abbreviated transcription (Latin):
te: qm sint ĩcomp̃hensibilia. in¬
om̃i potente deo miscd̃is uiscera
Latro iste cruentis manib abst᷑¬
ctus a fauce itineris: suspensus ẽ
in patibulo crucis. Ibi confessus ẽ
ibi saluatus ẽ. Ibi audire meruit
hodie mocum eris ĩ paradiso. Qͥ d
est hoc: Quis tantam dei bonicatẽ
dicere : quis estimare sufficiat:
De ip̃a pena crimĩs: ꝑuenit ad p̃¬
mia iurtutis. Idarco aũt omp̃s d̾s
electos suos ĩ quibdam laꝑsibus
cadere ꝑmisit: ut aliis in culpa
iacentib. si toto ad eum corde con¬
surgant. spem uenie redderet: et
eis ꝑ lamenta penitencie uiam
pietatis aꝑiret. Exerccam ergo
nosinz ip̃os in lamentis: extingna¬
mus fletib ⁊ dignis penitẽcie fru¬
stib culpas qͦs fecimus. Ad indul¬
gentiam tempora indulta nõ pe¬
reant: quia qui multos a sius ine¬
quitatib iam sanos aspicimus.
quid aliud qm suꝑne miscd̃ie pi.¬

Expanded text:
te quae sint incomprehensibilia te quae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aestimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus et dignis poenitentiae fructibus culpas quas fecimus; ad indulgentiam nobis tempora indulta non pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniant. Cum uero quis uel
suꝑbia tumidus uł carnis faci¬
nore pollutus. uł iracundia accẽ¬
sus. uł crudelitato impius. post
culpas ad penitentiam redit. et¬
uitam eternam ꝑcipit: quasi in
locum peccator intrat alienum
Adieb ergo iohĩs baptiste reg¬
num celorum uim patitur. et
iuolenti rapiunt illd̾: qr qui pe¬
initentiã pcc̃orib indixit: quid¬
aliud quam regno celoꝵ fieri iu¬
olentiam docuit: Recogitemus
atteramꝰ Ixreditatẽ iustoꝵ quã
nõ tenumus ꝑuitam: rapiam᷑
ꝑ penitẽtiam. Uult a nobis om̃i¬
potens deus. talem uolentiã
perpett. Nam regnum celoꝵ mpi
uult nostris fletib: qd̾ nr̃is meri¬
tis nõ debetur. Ab spei ergo certitu¬
dine: nlła nos maloꝵ nr̃oꝵ qua¬
litas. nlła qͣntitas frangat. Pres¬
tat magnam uenie fidutiam. a¬
tro ille uenerabilis: qui nõ in de
uenerabilis. unde latro. Nam la¬
tro ex crudelitate: uenerabilis ex
confessione. Cogitaterogo cogita¬

Expanded text:
perveniant. Cum vero quis vel perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud, quia qui poenitentiaaliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogitemus atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ptiste usq nunc rognum celorum
um patit᷑: eo uolenti mpiunt
illd̃. Que suꝑne uerba sentencie.
nobis sunt magnoꝑe ꝑscrutan¬
da. Nam q̃rendum est: quo modo
nim. ꝓpeti regnũ celoꝵ possit. Qͥs
etũ celo iuolentiam irrogat: Et
rursum q̃rendũ est. si pati uim
regnũ celorũ potest: cur eandom
iim a dieb iohannis baptiste ⁊
nõ etiam ante ꝑtulerit. S cum
lex clicat. si quis hec uł illa fecerit
morte moriatur: cunctis legenti¬
b liquet quia peccatores quosq
pena sue seueritatis ꝑ culit: nõ
aũt ꝑ penitentiã ad uitam redux
Cum uero iohannes baptista re
dempteris gr̃am p̃currens penitẽ¬
tiam p̃dicat᷑ ut peccator qui ex
culpa est mortuus ꝑ cõuersion ẽ
uiuat: ꝓfecto a dieb iohannis.
baptiste regnũ celorum uim pa¬
titur. Qed ẽ aũ regnũ celorum
nisi locus iustorum: Solis enim
iustis celestis patrie premia debẽ¬
tur: ut humiles. casti. mites atq
misericordes. ad gaudia suꝑ na

Expanded text:
ptistae usque nunc regnum coelorum ptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joanndemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemium debetur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia superna
Abbreviated transcription (Latin):
criptis pͥus arborib dicitur: ut.
uideant et sciant. ⁊ recogitent et
intelligant. Ubi. ⁊ apte subiungi¬
tur pariter: quia cum intra scãm
eccłiam liuersi hominũ mores. di¬
uersi sint ordines: ncce est ut om̃s
sinuil discant: dum ĩ ea sp̃uales
uiri diuerse qualitatis. etatis et
ordinis. Ad imitandum simul ui¬
dentur. S ecce nos clum demon¬
strare ulmum q̃rimus: ꝑ multa
arbusta longius euagatisumꝰ.
Ad hoc itaq propt̾ quod ꝓphete
testimonium ꝓtulimus: reuerta¬
mur. Qui rocipit ꝓph̾am ĩ nomĩe
⁊ si fructum ulmus nõ ht: uitẽ
tamen cum. frustib portans. hec
ip̃a sua efficit que bene sustentat
aliena. Quia uero ad magna nos
oꝑa iohannes ammonet clicens.
Facite ergo fructus dignos peni¬
tentie: ⁊ rursus. qui ht duas tu¬
nicas det nõ habenti. ⁊ qui hab
escas simiłr faciat: iam patent᷑
datur intolligi. quid est quod ueri
tas dicit. Adieb aũt iohannis ba¬

Expanded text:
criptis prius arboribus dicitur: Ut criptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quiBa
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Ad hoc myrtus ponitur
ut qui in ardore tribulationis.
ab ore uł opere proximi compa¬
tientis temꝑamentũ consolati¬
oiuis acceperit: ip̃e etiam discat
q̃madmod̃ afflictis proximis sue¬
consolationis temꝑamentũ ꝓfe¬
rat. Ad hoc oluia ponitur: ut qͥ
discat q̃ madinod̾ debeat inligen¬
ti ꝓrimo. ⁊ ip̃e misereri. Ad hoc
abies ponitur: ut quisqͥs ium ꝯ¬
templationis eius agnouerit ip̃e
quoq ad contemplanda eterna
p̃mia succendatur Ad hoc ulmꝰ
ponitur: ut quisqͥs intuctur
eum qui hr̃c uirtutum frustum sp̃i¬
ritualiũ nõ ualet. s tam̃ eos qui
sp̃ualib donis pleni sunt susten¬
tat: ip̃e qͦ scõrum uite qͣnta ualet
largitate inseruiat: ⁊ celestium do¬
noꝵ botros quos gignendo ñ ualz.
sustinendo ferat. Ad hoc buxus po¬
pitur: ut qui hr̃e multos ad huc
in infirma ctate positos uere fid̾i
niriditatem cõsiderat: etiam ip̃e
oẽ infidelis erubescat. Bene gͦ des¬

Expanded text:
gere. Ad hoc myrtus ponitur, gere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulatab ore vel ab opere proximi compatientis temperamentum consolationis accipit, ipse etiam discat, quemadmodum afflictis proximis consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnovit, ipse quoque ad contemplanda praemia aeterna succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuetur eum qui habere fructum virtutum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo des
Abbreviated transcription (Latin):
seculares uiri intra sc̃am eccłam
quãius sp̃ualium uͥtutum dona
nõ hc̃aut. dum tamen scos uiros
donis sp̃ualib plenos sua largi¬
tate sustentant: quid aliud qm
uitem cũ botris portant: Buxꝰ
aũt quos alios designat. que in
altum nõ ꝓficit.⁊ quãius fructũ
nõ h̃eat uiriditatem ht̃. nisi coc
qui intra sc̃am eccłiam adhuc
exctatis infirmitate bona oꝑa
ferre nõ ualent. s tam̃ parentũ
fidelium credulitatem sequentes
fidem ꝑpetue iuriditatis tenent
Post que om̃ia apte subiungit᷑
Ut uideant ⁊ sciant ⁊ recogitent.
⁊ intelligant pariter. Ad hoc
cnĩ cedrus ĩ occłia ponitur ut
quisquis a ꝓximo odorem uirtu¬
tutum sp̃ualium trahit: ip̃e qͦ
interne. uite delectatione nõ tor¬
peat: s ad donorum celestiuni
desideria ignescat. Ad hoc spina
ponitur: ut qui p̃dicationis ci
uerbo compunctus fuerit. ip̃e qͦ
exemplo illius cliscat corda seq̃nce¬
um predicationis uerbo compũ¬

Expanded text:
saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritualium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritualibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus vero quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compun