comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo eius p̃cepira calcantur : quem contemptum dĩ nullares alia persuadet
ibus nisi superbia : quae etiam in ipso diabulo. utdiabolus exange
ret. aeterne perditionis extitit causa, Denique &ipsesciens sepersuperbiã
decaelestib corruisse. &in hunc caliginosi aeris carcerem trusum homini sub¬
uertendo quem dr̃ fecerat sineullo peccato. uitium persuasit serpentina calli¬
ditate superbiae certus quod recepta superbia qua e est malorum omnium
causx facile iampeccata om̃a quae nonnisi superbo concipiuntur animoper¬
petraret : Hinc est quod idem primus homo superbi sp̃selatione corruptus.
omnem posteritatem suam quae inillo radicaliter fuit. necessitati corruptio¬
nis ac mortalitatis ad dixit. ut corruptibilis & mortalis effectus corrup¬
tibiles mortalesq generaret. atqueita quod in illo egerat punienda super¬

Expanded text:
quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus, nisi superbia; quae etiam in ipso diabolo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per superbiam de coelestibus corruisse, et in hunc caliginosi aeris carcerem trusum; homini subvertendo quem Deus fecerat sine ullo peccato, vitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam peccata omnia, quae non nisi superbo concipiuntur animo, perpetraret. 2. Hinc est quod idem primus homo superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda super
Abbreviated transcription (Latin):
estis quiloquimini. sed sp̃s patris uestri caelestis quiloquitur in uobis. & alibi.
ita õstuum &ego adimplebo illud. ea quaemihi ut homini inpossib
in luminanted nõ ueldocente possibilia fiunt. Consideremus ergo quaecause
p̃cedant. quas uitia subsequantur: quod ut credibilius uideatur. non hoc ame
prudentia uestra perquirat : sed uobis. & mihi uel omnibus scriptura diuina
consulta respondeat quaeuelut siiam quaereremus ab ea. in mobilem sententiã
protulit dicens. Initium omnis peccati superbia. quid potest apertius: quid
probabilius dici : In itium inquit non alicuius. sed omnis peccati superbia.
iter ostenderet. quod ipsa sit peccatorum omnium causa: Qm̃ non
lum peccatum estipsa. sed etiam nullum peccatum fieri potuit pocest aut po¬
terit sineipsa: Si quidem nihilaliud omnepeccatum. nisidĩ contemptus est

Expanded text:
estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis ; et alibi, estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis ; et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud : ea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. Consideremus ergo quae causae praecedant, quae vitia subsequantur. Quod ut credibilius videatur, non hoc a me prudentia vestra perquirat; sed vobis, et mihi, vel omnibus Scriptura divina consulta respondeat: quae velut si jam quaereremus ab ea immobilem sententiam protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Quid potest apertius, quid probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum, nisi Dei contemptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
pescit futura p̃sentibus ante ponit. carnem spu subdit. & quic quid cu¬
pit autagit non uultex sua sed ex dĩsui uoluntate procedere : cui placere
totis uirib: concupiscit : ltaq si ut cumque iamclaruit. quod uirtutes ue¬
ras non uideantur habere quisimulant. & illi simulant qui non exfide
aut non propter dm̃. sed propter homines tantum boni aliquid operantus.
elemos ynis ac ieiumis. uel aͥstinentiae. Aderis quȩ bonis operib seruiendo. non
ut bonifiant. sed ut sebonos hominibus fingant : Nec ad recipiendam sempiter¬
nam mercedem. sed ad comparandam gloriam popularem : llideamus nunc qui¬
bus praȩcedentibus causis & subsequentib incrementis nasci soleant uitia uelau¬
geri & quibus adiuuanted nõ remedus pos sint uelut quibusdam medicamentis
inminui uel sanari: II QUOOSUPERBIASIT MALORŨ OMNIUMCAUSA
st quidem hoc capitulum ualdeperplexum. sedsi oretis illum quidixit. non uos

Expanded text:
pescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit. 5. Itaque, si utcunque jam claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant; et illi simulant qui non ex fide, aut non propter Deum, sed propter homines tantum boni aliqueleemosynis, ac jejuniis, vel abstinentiae caeterisque bonis operibus serviendo, non ut boni fiant, sed ut bonos se hominibus fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem. Videamus nunc quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri, et quibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari. CAPUT II. Quod superbia sit malorum omnium causa. 1. Est quidem hoc caput valde perplexum, sed si oretis illum qui dixit: Non vos
Abbreviated transcription (Latin):
aut nihil ei proderit quic quidboni propter homines facit: quia humanis
laudibus delectatus. hiciam temporalem mercedem recipit suorum operum
qua e temporaliter fecit : igitur ille secundum hominem uiuit. qui secundũ
seipsum uiuit : quia & ipsehomo est. & secundum seipsum uiuit: quisi
potuerit. est cum quibus uult. pergit quouult. dormit quando & quan¬
diuuult. loquitur quaeuult: &ubiuult. manducat acbibit quando & quod
uult. & quantum uult ridec aciocatur interquos uult: postremo. quic¬
uid naribus suaueest. quic quid tactuiblandum. quicquid oculi
bile. quicquid ceteris sensibus carnis suae iocundum exercit ac sequitur:
qualiter uult qui omã licita & in licita carnaliter uult: qui autem secun¬
um dm̃ uiuit. non quod eum carnaliter delectat. sed quod sp̃ital
ficat facit &omnia desideria carnis. sp̃italis desiderii delectatione com¬

Expanded text:
aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit: quia humanis aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit: quia humanis laudibus delectatus, hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum, quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit, qui secundum seipsum vivit, quia et ipse homo est, et secundum seipsum vivit; qui si potuerit esse cum quibus vult, pergit quo vult, dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando, et quod vult, et quantum vult; ridet ac jocatur inter quos vult: postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum, exercet ac sequitur qualiter vult, qui omnia licita vel illicita carnaliter vult. Qui autem secundum Deum vivit, non quod eum carnaliter delectat, sed quod spiritualiter aedificat facit, et omnia desideria carnis spiritualis desiderii delectatione com
Abbreviated transcription (Latin):
qui secundum hominem uiuunt. etiam in hac uita torquentur : Cum & con¬
tentio hereticos reddat. & zelus imitatores diaboli paradisum primis hominil
inuidentis efficiat : acsiquando fideles iustitia pietate . misericordia man¬
suetudine humilitate . in nocentia ceteris que uirtutibus gaudent : Aut secun¬
dum dm̃ uiuunt. &uirtutes ueras habere credendi sunt . quae sp̃italiter
uiuentes adeptae scĩficant & dõ commendant : Aut secundum hominem
uiuunt & non sunt uerae uirtutes. sed uirtutum similitudines. quaenihil
Icarnaliter uiuentibus prosunt: qua propter: qui religiose. qui continenter.
ui sobrie. qui misericorditer uiuit . sidõ cuius munere ut beneuiu
tur ad scribit secundum dm̃ sp̃italiter uiuit : Siuero omnia quaebeneagit.
uiribus suis ad scribat . quasi etiam sine adiutorio dĩ adbeneagendum sibi
sufficiat secundum hominem carnaliter uiuit: &ideo autbene non uiuit.

Expanded text:
qui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et conqui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac si quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, humilitate, innocentia, caeterisque virtutibus gaudent, aut secundum Deum vivunt, et non sunt, vera habere credendi sunt, quae spiritaliter viventes adeptae sanctificant, et Deo commendant; aut secundum hominem vivunt, et non sunt verae virtutes, sed virtutum similitudines, quae nihil carnaliter viventibus prosunt. Quapropter qui religiose, qui continenter, qui sobrie, qui misericorditer vivit, si Deo, cujus munere ut bene vivat, adjuvatur, ascribit, secundum Deum spiritaliter vivit: si vero omnia quae bene agit, viribus suis ascribat quasi etiam sine adjutorio Dei ad bene agendum sibi su
Abbreviated transcription (Latin):
uit . quod omnia bona aut exfide gesta uirtutes sunt. quae profecto iustifi¬
cant: Autsi fuerint sinefide non sunt aliqua bona credenda seduitia : quae
non iuuant suosoperdos. sed condemnant. inflatosque p̃cipitant. atq afinib:
a eternae salutis eliminant: Sed quid ego haec dein fidelib undenullus ambige¬
re uidetur ex aggero : Cum sc̃s a postolus etiam fideles quosdam quicredentes
dicens & ego fratres cum uenissem aduos. non uobis potui loqui quasi sp̃itali¬
bus sed quasi carnalibus Nondumenim poteratis. sed nec adhuc quidem po¬
testis adhuc enim estis carnales : & tamquam quȩreremus quid carnales
uellet intellegi secutus ad iunxit : Elimenim sitinteruos zȩlus & contentio
nonne carnales estis. & secundum hominem ambulatis quid potest duabus
his animipestibus inueniri deterius. gelo & contentione᷑. Quibus carnales

Expanded text:
vit quod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justifivit quod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. Sed quid ego haec de infidelibus, unde nullus ambigere videtur, exaggero, cum sanctus Apostolus etiam fideles quosdam, qui credentedicens: « Et ego, fratres, cum venissem ad vos, non vobis potui loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus . » Nondum enim poteratis, sed ne adhuc quidem potestis, adhuc enim estis carnales? Et tanquam quaereremus quid carnales velit intelligi, secutus adjunxit: « Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? » Quid potest duabus his animi pestibus inveniri deterius, zelo et contentione, quibus carnales
Abbreviated transcription (Latin):
s. diligentem temerarius. fortem. Inhumanus. parcum
Gulosus. humanum. ignauus quietum. timidus. cautum. Inpudentia fi¬
duciae sibi nomen adscribit. Procacitas. appellationem libertatis obtendit
eloquentiam uerbositas fingit. &curiositatis malum. substudii sp̃italis
delitescit: haec & si possunt ingenio humano discerni. tami
donodĩ quantum mihi uidetur : necuirtutes possunt appeti uel haberi :
nec earum similitudines. quae sunt uitia uirtutes imitantia declinari.
intantum ut in fidelibus nihil pro fuis secredamus: Etiam si sunt aliquas per
corpus operatiuir tutes. quod eas nec a dõsuo seaccepisse crediderunt. Nec
ad eum qui est finis bonorum omnium referre uoluerunt: &quid dico
nihil eis profuerunt. immo etiam nocuerunt. Dicente scõ apostolo
omne quod non est exfide peccatumest: Non dixit omne quo dnon est ex
fide nihilest sed dicendo omne quod nonest exfide peccatum est. declara¬

Expanded text:
s diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietum, timidus cautum. Impudentia fiduciae sibi nomen ascribit, procacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam fingit verbositas, et curiositatis malum sub studii spiritualis colore delitescit. Haec etsi possunt ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtutes possunt appeti vel haberi; nec earum similitudines, quae sunt vitia virtutes imitantia, declinari: in tantum, ut infidelibus niihil profuisse credamus, etiamsi sunt acorpus operati virtutes, quod eas nec a Deo suo se accepisse crediderunt, nec ad eum qui est finis bonorum omnium referre voluerunt: et quid dico? nihil eis profecerunt, imo etiam nocuerunt, dicente sancto Apostolo: « Omne quod non est ex fide, peccatum est , non dixit: « Omne quod non est ex fide » nihil est; sed dicendo, « Omne quod non est ex fide, peccatum est, » declara
Abbreviated transcription (Latin):
ifter germanicis iugis oritur. effusus monte qui rauracos
gallice aspectat. sexaginta amnes inse recipit. ferme om̃s
nauigabiles . septem ostiis pontum influit: quorũ primum
peuce. sec undũ narcustoma. tertiũ calonstoma. ac de inde stenps¬
tona quartum psedostoma namboriomstoma acde inde spilon¬
stoma languidiora sunt ceteris : septimum uero pigrum acpa¬
lustrispecie non habet quo damni conparetur. Prima oraquat¬
tuor adeimagna sunt ut ꝑ longitudinẽ quadraginta milium
passuum non misceantur equori. dulcem quȩ: haust ũ in cor¬
rupto detinent sapere: Peruniuersum pontũ fiber plurimus
quem alio uocabulo dicunt castorẽ. lytris similis est animalmorsu
potentissimum. adeo. ut cũ hominem inuase conuentũ dentium
non prius. lax et quã concrepusse persenserit fracta ossa: testi¬
culi eius adpetuntur in usũ medellarũ id circo cumurgeri se
intellegit necaptus pussit. ipse geminos suos deuorat. Mittit
pontus et gemmas quas apatria ponticas dicimus genere diuerso¬

Expanded text:
ister Germanicis iugis oritur, effusus monte qui Rauracos Galliae aspectat. Sexaginta amnes in se recipit ferme omnes navigabiles. Septem ostiis Pontum influit. Quorum primum Peuce, secundum Naracustoma, tertium Calonstoma, quartum Pseudostoma, quintum stoma languidiora sunt ceteris, septimum uero pigrum ac palustri specie non habet quod amni comparetur. Priora quattuor ita magna sunt, ut per longitudinem quadraginta milium passuum non misceantur aequori dulcemque haustum incorrupto detineant sapore. Per uniuersum Pontum fiber plurimus, quem alio uocabulo dicunt castorem. Lytris similis est, animal morsu potentissimum, adeo ut cum hominem inuaserit, conuentum dentium non prius laxet quam concrepuisse persenserit fracta ossa. Testiculi eius adpetuntur in usum medellarum; idcirco cum urgeri se intellegit, ne captus prosit, ipse geminos suos deuorat. Mittit Pontus et gemmas quas a patria Ponticas dicimus genere diuerso
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia primũ dedit. In achatae fluminis ripis repertum non uilem.
cũibitantũ inuenir&ur quippe interstribentes eum uentnatu¬
ralibus. sit notã formis. ut cũ optimus est. uarias praeferat rerum
imagines. Unde anulus pyrriregis. qui aduersus romanos gessit bella
non ignobilis famae fuit : cuiusgemma agat heserat: In quo nouem
muse tum insignib: sius singulae. et apollotenen schytharũ uitdebant᷑
non in pressis figuris. sed ingentis nunc diuersis locis paret: dat creta
quem curalii agathem uotant. curallio similẽ. seidet inlitũ guitis
auro mitantib: et scorpionũ ictib resistentẽ : dat in ilia reddentẽ
nunt nemorũ nunc animaliũ facies: quẽ uidisse oculis fabet. quiq
intra os receptus. sedatꝰ sitim. sunt et qui usti redolent myrrae
odorẽ: agathes sanguineis maculis in rubescit: sedqui maxime
probantur. uitream habent per specuitatẽ ut cyprius: nam qui

Expanded text:
Sicilia primum dedit in Achatae fluminis ripis repertum, non uilem, Sicilia primum dedit in Achatae fluminis ripis repertum, non uilem, cum ibi tantum inueniretur, quippe interscribentes eum uenae naturalibus sic notant formis, ut cum optimus est uarias praeferat rerum imagines. Vnde anulus Pyrrhi regis, qui aduersus Romanos bella gessit, non ignobilis famae fuit, cuius gemma achates erat, in quo nouem Musae cum insignibus suis singulae et Apollo tenens citharam uidebantur, non inpressis figuris sed ingenitis. Nunc diuersis locis paret. Dat Creta quem curalliachaten uocant curallio similem, sed inlitum guttis auro micantibus et scorpionum ictibus resistentem. Dat India reddentem nunc nemorum nunc animalium facies, quem uidisse oculis fauet quique intra os receptus sedat sitim. Sunt et qui usti redolent myrrhae odorem: haemachates sanguineis maculis inrubescit; sed qui maxime probantur uitream habent perspicuitatem, ut Cyprius: nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
serpentib noxium est. homini salutare: In loco agrigentino oleũ
supernatat. hoc pingue her& harundinum comis: de ad siduo
uolutabro aequorũ capillamentis. legitur unguentũ medicũ
contra armentarios morbos net longe inde collis uulcanius. inquo quid
diuina iei operantur. ligna uetta suꝑ aras struunt net ignis apponitur
in hanc congeriem cũ prosicias intulerunt. siad est deussisatrũ ꝓbeđ
sacramenta licet. uiridia sponte concipiunt: et nullo in flagrante
h alitato numine fit atcendium: Ibi epulantis adludit flamma quae
flexuosis ex cessibus uagabunda quem contigerit non adurit: nec
aliud est. quã imago nuntia perfettirite uoti: Idem ager agrigen¬
tinus eructat limosas scaturrigines. et ut uenae fontium fufficiant
riuis sub ministrandis: ita in hac sicilia parte solo numquã defici¬
ente aeterna reictatione : terrã terra tuomit. Athatem lapidẽ

Expanded text:
serpentibus noxium est, homini salutare. In lacu Agrigentino oleum serpentibus noxium est, homini salutare. In lacu Agrigentino oleum supernatat; hoc pingue haeret harundinum comis de assiduo uolutabro, e quarum capillamentis legitur unguentum medicum contra armentarios morbos. Nec longe inde collis Vulcanius, in quo qui diuinae rei operantur ligna uitea super aras struunt nec ignis adponitur in hanc congeriem; cum prosicias intulerint, si adest deus, si sacrum probetur, sarmenta licet uiridia sponte concipiunt et nullo inflagrante halitu ab ipso numine fit accendium. Ibi epulantes adludit flamma, quae flexuosis excessibus uagabunda quem contigerit non adurit nec aliud est quam imago nuntia perfecti rite uoti. Idem ager Agrigentinus eructat limosas scaturrigines et ut uenae fontium sufficiunt riuis subministrandis, ita in hac Siciliae parte solo numquam deficiente aeterna reiectatione terram terra euomit. Achaten lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
Funguntur cautio ministerio: nam illit excidunt signa atd facies ho¬
minum uel deorum: thermitanis locis insula est. harundinũ ferax:
ea commodatissime sunt in omnẽ sonum tibiarum: seu p̃centorias
facias: quarũ locus est adpuluia naria precinendi. siue uastasquȩ
uotamendatur: siue gingrinas quȩ breuiores lic&. subtiliori¬
bus tam̃ modis insonant: aut miliunas quȩ inaccentus exeunt
accutissimos: aut lydias quas et turarias dicunt uel corinthias uel
aegyptias: alias ue amuscis perdiuersas officiorum et nominũ species
separatas in alesina regione fons alias quietus et tranquillus. tum
siletur sunsonent tibiae. ex ultabundus ad cantus eleuatur: &
quasi miretur uocis dulcedinem. ultra margines in tumescit:
gelonium stagnum tetro odore ab igit proximantis ibi et fontes
duo. alter dequo sisterilis sumpserit. fecundatur. alter quem
sifecunda hauserit. uertitur insterilitatẽ: stagnum pretensium

Expanded text:
funguntur cautium ministerio; nam illinc excuduntur signa ad facies hofunguntur cautium ministerio; nam illinc excuduntur signa ad facies hominum uel deorum. Thermitanis locis insula est harundinum ferax: hae accommodatissimae sunt in omnem sonum tibiarum, seu praecentorias facias, quarum locus est ad puluinaria praecinendi, siue uascas quaeuocamen datur, siue gingrinas quae breuiores licet subtilioribus tamen modis insonant, aut miluinas quae in accentus exeunt acutissimos, aut Lydias quas et turarias dicunt, uel Corinthias uel Aegyptias aliasue a musicis per diuersas officiorum et nominum species separatas. In Halesina regione fons alias quietus et tranquillus cum siletur, si insonent tibiae, exultabundus ad cantus eleuatur, et quasi miretur uocis dulcedinem, ultra margines intumescit. Gelonium stagnum taetro odore abigit proximantes. Ibi et fontes duo, alter de quo si sterilis sumpserit fecundatur, alter quem si fecunda hauserit uertitur in sterilitatem. Stagnum Petrensium
Abbreviated transcription (Latin):
horũ memoriam ita potestas munerata est: ut sepulchri locus nomi¬
naretur campus piorum: dearethusa et alpheo. uerum est attenus
quod conueniunt. fons etamnis fluminũ miracula abunde uana
sunt. Dianam qui ad camerinam fluit. si habitus pudicae hauserit.
non coibunt incorpus unum latex uineus et latex aquae aput
segetanos. helbessus in medio flumine. subita ex estuatione feruescit¬
Hat idem quamuis dimissum atͥna nullus frigore ante uertit: himercũ
celestȩ mutant plage. Amarus deniq est dum in aqullonẽ fluit.
dulcis ubi ad meridiem flectitur: quanta in aquis. tanta nouitas insa¬
linis salem agrigentinum si igni unceris. dissoluitur ustione. cui sili¬
quor aquae proxima uerit. crepitat ueluti torreatur. Purpurtum
aetͥna mittit: in pac hyno trans lucidus inuenitur: cetera salinarũ
metalla quae sunt. aut agrigentino. aut centuri pino pruximantia

Expanded text:
Horum memoriam ita posteritas munerata est, ut sepulcri locus nomiHorum memoriam ita posteritas munerata est, ut sepulcri locus nominaretur campus piorum. De Arethusa et Alpheo uerum est hactenus, quod conueniunt fons et amnis. Fluminum miracula abunde uaria sunt. Dianam qui ad Camerinam fluit si habitus inpudice hauserit, non coibunt in corpus unum latex uineus et latex aquae. Apud Segestanos Helbesus in medio flumine subita exaestuatione ferueidem, quamuis dimissum Aetna nullus frigore anteuertit. Himeraeum caelestes mutant plagae; amarus denique est, dum in aquilonem fluit, dulcis ubi ad meridiem flectitur. Quanta in aquis, tanta nouitas in salinis. Salem Agrigentinum si igni iunxeris, dissoluitur ustione; cui si liquor aquae proximauerit, crepitat ueluti torreatur. Purpureum Aetna mittit, in Pachyno translucidus inuenitur. Cetera salinarum metalla, quae sunt aut Agrigento aut Centuripis proximantia,
Abbreviated transcription (Latin):
pino troco uincit: hic primum inuenta comedia: hit et cauillatio
mimica instena stetit: hinc domo art himedis qui iuxta siderum
disciplinã mathenarius commentator fuit : hinc laisilla quieligere
patriã maluit. quam faterigentem cvclop̃ um. testatur uastif
specus lestrigonum sedes adhuc sit uocantur ceres. inde magis¬
tra stationis fructariae: hic ibitdem campus hennensis infloribus
semꝑ et omni uernus dies: quem propter est demersũ foramen
qua ditem patrem adraptus liberet exuentem fama est lucem
hausum intertatinã et syracusas. Certamen est de in lustrium
fratrũ memoria. quorũ nomina sibi diuersae partes adoptant
Sitatinenses audiamus. anapius fuit. et amphinomus: siquod malunt
sẏratusae emant. iam putauimus et critonem catinenses : ta men regio¬
causam dedit facto inquã secum incendia aaetnȩ protulissent.
iuuenes duo sublatos parentes euexerint. interflam mas in lesi ignib:

Expanded text:
pino croco vincitur. Hic primum inventa comoedia: hic et cavillatio pino croco vincitur. Hic primum inventa comoedia: hic et cavillatio mimica in scaena stetit: hinc domo Archimedes qui iuxta siderum disciplinam machinarius commentor fuit: hinc Lais illa quae eligere patriam maluit quam fateri. Gentem Cyclopum testantur vasti specus: Laestrygonum sedes adhuc sic vocantur. Ceres inde magistra sationis fructuariae. Hic ibidem campus Hennensis in floribus semper et omni vernus die: quem propter est demersum foramen, qua Ditem patrem ad raptus Liberae exeuntem fama est lucem hausum. Inter Catinam et Syracusas certamen est de inlustrium fratrum memoria, quorum nomina sibi diversae partes adoptant: si Catinenses audiamus, Anapius fuit et Amphinomus: si quod malunt Syracusae, Emantiam putabimus et Critonem: Catinenscausam dedit facto. In quam se cum Aetnae incendia protulissent, iuuenes duo sublatos parentes euexerunt inter flammas inlaesi ignibus.
Abbreviated transcription (Latin):
filius in hanc plurmi corinthiorum. argiuorum ilensiũ. doriensiũ.
cretensium confluxert̃: Inter quos et decdalus fabre artis magis¬
ter principem urbium syracusas hab&: Inqua etiã cum hiberno
conduntur serena nollonondie solest adde quod arethusa
fons in hac urbe est. eminet montib et na. et erice uulcano etna
sacer est. erix ueneri in aetͥnae uertice hiatus duo sunt crateres
nominati ꝑ quos eructatus erumpit uapore premisso. prius fre¬
mitu. qui ꝑ aestuantis cauernarum latebras. longo mugitu
intra tere uiscera diuoluit᷑: necante se flammarũ globi
attollunt : quã interni strepitus ante cedant: laudant alios montes¬
duo. ne brodem et neptunium: eneptuno specula est inpelagustustũ.
et adriaticum: nebroden dammae et inulei gregatim ꝑ uagantur :
inde nebrodes quic quid sicilia gignit. siue solis. siue hominis ingeno
proximum est. hisquae optima iuditantur. nisiqđ fetus terrae centuri¬

Expanded text:
filius. In hanc plurimi Corinthiorum Argiuorum Iliensium Doriensium filius. In hanc plurimi Corinthiorum Argiuorum Iliensium Doriensium Cretensium confluxerunt, inter quos et Daedalus fabricae artis magister. Principem urbium Syracusas habet, in qua etiam cum hiberno conduntur serena, nullo non die sol est. Adde quod Arethusa fons in hac urbe est. Eminet montibus Aetna et Eryce. Vulcano Aetna sacer est, Eryx Veneri. In Aetnae unominati per quos eructatus erumpit vapor, praemisso prius fremitu, qui per aestuantes cavernarum latebras longo mugitu intra terrae viscera divolvitur. Nec ante se flammarum globi attollunt quam interni strepitus antecedent" duos Nebroden et Neptunium. E Neptunio specula est in pelagus Tuscum et Adriaticum. Nebroden dammae et hinnulei gregatim pervagantur: inde Nebrodes. Quidquid Sicilia gignit sive soli sive hominis ingenio, proximum est his quae optima iudicantur, nisi quod fetus terrae Centuri
Abbreviated transcription (Latin):
pedestres accessus excipit. duplicem piscandi uenandiq uoluptatem
Numeratur inter eximia tertium ara sacrum ad probat. quaȩ in medio
sita breuia diuidit a profundis quã ad eam ꝑgitur aquã. Crurum
tenus peruenit: quod ultra est. nͥet explorari lic& nec at tingi: & si
fiat quidsit ausus malo plectitur. Quam tamque sui parte ingurgita¬
uerit. tantam in perditum uadit: ferunt quendam in haec alta quã
longismã iecerat ietisse lineam . ut recuperar& demerso brachio
nisum adiuuat cacdauer manũ factam: peloritana ora⁊ colonia
tauro menia quam pristinax umuecabant . oppido messina regio
italiae opposita: qđ regiolad hiscendi argumento regium greciditi¬
tabant. pachynt multa thinnorum in est copia: ac propter ea semꝑ
captura larga lilybitanoli lybeam oppidum tlecus est sibyllae
sepulchro sicaniae diuante throiana bella. sicanus nom̃ rex dedit:
aduertus cum amplissima hiberorum manu post siculus neptun

Expanded text:
pedestres accessus excipit, duplicem piscandi uenandique praebeat uoluptatem, numeratur inter eximia. Tertium ara sacrum adprobat, quae in medio sita breuia diuidit a profundis. Qua ad eam pergitur, aqua crurum tenus peruenit; quod ultra est, nec explorari licet nec attingi et si fiat, qui id sit ausus malo plectitur quantamque sui partem ingurgitauerit, tantam perditum it. Ferunt quendam in haec alta quam longissimam poterat iecisse lineam, eam ut recuperaret dum merso brachio nisum adiuuat, cadauer manum factam. Peloritana ora habitatur colonia Tauromenia, quam prisci Naxum uocabant, oppido Messana Italiae Regio opposita. Quod Regium a dehiscendi argumento Rhegion Graeci dictitabant. Pachyno multa thynnorum inest copia ac propterea semper captura larga. Lilybitano Lilybaeum oppidum decus est Sibyllae sepulcro. Sicaniae diu ante Troiana bella Sicanus rex nomen dedit, aduectus cum amplissima Hiberorum manu, post Siculus Neptuni
Abbreviated transcription (Latin):
Quilegem diligit probat se in hominibus iniquis id quod contra legem odisse.
Legem spernentes odit cumlegis amator
Non homines odit sed reprobat quod agunt
OESCRUTANDIS MANDATIS DI
indita dĩ serutari nisi quietamens non potest ut ergo religiosum exerceatur
studium a bigenda est iniuria malignorum¬

Expanded text:
Qui legem Dei diligit, probat se in omnibus iniquis id quod contra legem est odisse, Legem spernentes odit cum legis amator, Non homines odit, sed reprobat quod agunt. XXVI. De scrutandis mandatis Dei. Mandata Dei scrutari nisi quieta mens non potest. Ut ergo religiosum exerceatur studium, abigenda sunt jurgia malignorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sibi neccuiquam quod noceat faciens
Namquicumque alium molitur ledere primum
Ipsum seia culo percutiat proprio.
ꝑtcum forte animum non sit secutura facultas
Non dubium incordis uscere uulnus hab&
Nec fugit infecti sceleris mens praua reatum
Cuinimis hoc solum quod uoluit nocuit
DILIGEN DES

Expanded text:
Nec sibi, nec cuiquam quod noceat faciens. Nam quicumque alium molitur laedere, primum Ipsum se jaculo percutiet proprio. 617 Et cum forte animum non sit subitura facultas, Non dubium in cordis viscere vulnus habet. Nec fugit infecti sceleris mens prava reatum, Cui nimis hoc solum quod voluit nocuit. diligendis
Abbreviated transcription (Latin):
aliis inmeridiem extenditur: quorũ gerestos spectatat. ticã cathaẽrẽ
prominet in helles pontum ubi postilii excidium. argiua
sem. uel mineruae ira u&l quod certior prodit memori a
turi gra uibus ad fecit casibus:

Expanded text:
aliis in meridiem extenditur; quorum Geraestos spectat Atticam, Caphereus prominet in Hellespontum. Vbi post Ilii excidium Argiuam classem uel Mineruae ira uel, quod certior prodit memoria, sidus Arcturi grauibus adfecit casibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uertice tantus ad tollitur. ut summa eius caelũ ac colae uocent:
ara est in tacumine iouitdicata. cuius altarib si qua de extis in¬
feruntur. nec difflantur uentosis spiritibus. nec pluuiis diluunt᷑.
sed uoluente anno cuius modi relicta fuerint. eius modi reperiunt᷑:
et omnib: tempestatibus ac orruptelis aurarum uindicatur:
quic quid ibi semel est deeo consecratũ: in regione magnensia
mothona oppidum est: quod cũ obsideret philippus macedoni
magni pater. damnatus est oculo iactu sagittȩ. quã iecerat aster
nus. inscribitam suo nomine. loco uulneris nomine qu
petebat: populum istũ callere arte sagittaria credere possumus
uel defilocteta. quõ melibta in hoc pede conputatur: sed netranstamus
presitlium poetarum. fons libetyrius et ipse magnisiae est

Expanded text:
uertice tantus attollitur, ut summa eius caelum accolae uocent. uertice tantus attollitur, ut summa eius caelum accolae uocent. Ara est in cacumine Ioui dicata, cuius altaribus si qua de extis inferuntur, nec difflantur uentosis spiritibus nec pluuiis diluuntur, sed uoluente anno cuiusmodi relicta fuerint, eiusmodi reperiuntur; et omnibus tempestatibus a corruptelis aurarum uindicatur quidquid ibi semel est deo consecratum. In regione Magnesia Mothona oppidum est, quod cum obsideret Philippus Macedonis Magni pater, damnatus est oculo iactu sagittae, quam iecerat Aster oppidanus inscriptam suo nomine, loco uulneris, nomine quem petebat. Populum istum callere arte sagittaria credere possumus uel de Philocteta, quoniam Meliboea in hoc pede conputatur. Sed ne transeamus praesidium poetarum. Fons Libethrius et ipse Magnesiae est
Abbreviated transcription (Latin):
he salie eadem est et hemonia. quã omerus argo spelasgi con
nominat ubi genitus est hellena. quo reges hellenes nominati: huius
a tergo pieria admacedoniam protenditur: quȩ deuicta subma¬
cedonum uenit iugum multa ibi oppida. multa flumina: de oppi¬
dis egregia sunt. Phialarisa thessalia et thebe: de amnib penius.
qui praeter ossa mmolympum. quedeturrens collib dextra leuaque
mollit̃ curuis nemorosis conuallib thesalica facit tempẽ undisq
apertior macetloniam ac magnes. iam inter luens ithermeum
sinum tlecidit. Thesaliae sunt pharsalicicã piyinquib ciuilium
bellorũ letonuerunt ꝓcellae: at ne in montes notos eamus. pindũ
et othrin agitent. qui lapitharum originem per sequentur
ossam. quos centaurorum stabulis immorari iubat: pelium aut̃ nup
conuiuiũ thetidis atq pelei. intantũ notitiae optulut
taceri e eo magis mirũ sit. Nam olympum. ab homero ñ per
audatiã celebratũ docent. quae in eo uisitantur. primũ excellenti

Expanded text:
hessalia eadem est et Haemonia, quam Homerus Argos Pelasgicon nominat, ubi genitus est Hellen, a quo rege Hellenes nominati. Huius a tergo Pieria ad Macedoniam protenditur, quae deuicta sub Macedonum uenit iugum. Multa ibi oppida, multa flumina. De oppidis egregia sunt Phthia, Larisa Thessala et Thebae, de amnibus Peneus, qui praeter Ossam Olympumque decurrens collibus dextra laeuaque molliter curuis nemorosis conuallibus Thessalica facit Tempe, undisque apertior Macedoniam ac Magnesiam interluens in Thermaeum sinum decidit. Thessaliae sunt Pharsalici campi, in quibus ciuilium bellorum detonuerunt procellae. Ac ne in montes notos eamus, Pindum et Othryn agitent qui Lapitharum originem persequentur, Ossam quos Centaurorum stabulis immorari iuuat. Pelium autem nuptiale conuiuium Thetidis atque Pelei in tantum notitiae optulit, ut taceri de eo magis mirum sit. Nam Olympum ab Homero non per audaciam celebratum docent, quae in eo uisitantur. Primum excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
nicium assyriorum adia bene facit incuius parte arbelitis regio
Aest. quẽ locum uictoria alex andri magni nonsinit praeteriri
nam ibi copias darii fudit ipsum sub egit. expugnatisq eius castris
inreliquo apparatu regis. repperit strinium unguentis refertum
ueterũ ab bac uictoriũ in letebra defendimus atq: ad eoicenfurã

Expanded text:
iorum initium Adiabene facit; in cuius parte Arbelitis regio est, quem locum uictoria Alexandri Magni non sinit praeteriri. Nam ibi copias Darii fudit, ipsum subegit expugnatisque eius castris in reliquo apparatu regis repperit scrinium unguentis refertum,ueterum ab hac uitiorum inlecebra defensi sumus atque adeo in
Abbreviated transcription (Latin):
rhipeis se iugis adnectit. Progentium ac linguarũ uarietated
pluri fariam nominatus. apud in dos iamos: Mox propansos
choatros apud parthos post nifates: inde taurus atque ubi
in excellentissimã consurgit sublimitatẽ caucasus. interteptam
apopulis appellationẽ trahit: ad extero latere taspius dicitur
uel hyrtanus. aleuo amatonicus. mosthicus. st ythicus. ad haec
uocabulũ hab& alia multa. ubi dehiscit hiultis iugis facit por¬
tas. quarũ primae sunt armeniae tunc taspia post cilitiae
in greciam uerticẽ exserit. ubicera unius p̃dicatur. Aciliciae
finibus. asiaticum limitem dispicit . quantũ meridiem uidet.
sole in aestuat. quicquid septentrioni oppositum ẽ. uento
tunditur. & priuina quod siluestri est efferatur plurimis bestus
& leonib in manissimis

Expanded text:
Ripaeis se iugis adnectit. Pro gentium ac linguarum uarietate Ripaeis se iugis adnectit. Pro gentium ac linguarum uarietate plurifariam nominatus, apud Indos Imaus, mox Propanisus, Choatras apud Parthos, post Niphates, inde Taurus atque ubi in excelsissimam consurgit sublimitatem, Caucasus. Interea etiam a populis appellationem trahit; a dextero latere Caspius dicitur uel Hyrcanus, a laeuo Amazonicus, Moschicus, Scythicus; ad haec uocabula habet alia multa. Vbi dehiscit hiulcis iugis, facit portas, quarum primae sunt Armeniae, tum Caspiae, post Ciliciae. In Graeciam uerticem exerit, ubi Ceraunius praedicatur. A Ciliciae finibus Asiaticum limitem dispescit. Quantus meridiem uidet, sole inaestuat; quicquid septemtrioni oppositum est, uento tunditur et pruina; quo siluestris est, efferatur multis bestiis et leonibus inmanissimi
Abbreviated transcription (Latin):
gigantis cubile positũ accolȩ trediderunt. Heliopolis anti¬
quum oppidum ciliciae fuit. patria thrysippi stoitae sapien¬
tiat potentissimi. Quod atygranȩ armenio subactũ & diusolũ
pompeiopolim deuictis cilicibus gneus magnus cognominauit
Mons taurus ab indico primũ marisurgit. de inde ascopolis
cheliodonis. inter aegyptiũ & pamphilium pelagus obiectus
septentrioni dextero latere. laeuo meridianȩ plagȩ occurrit.
obuersus fronte. prorsus palma est terras eũ continua reuoluisse
penetrato mari. nisi pro fundis obsistentib: extendere radices
suas nequir&: deniq: quiratiocinantur denaturis locorum
temptasse eum omnis exitus promuntoriis probant. Nam quo¬
quo uersum mari adluitur. procedit in prominentias. sed
modo intercluditur foenic o. modo pontico sinu. interdum
caspio uel hyrcano. quib retinentib sub inde fractus contra
maeotim lacũ flectitur. multisq difficultatib fatigatus.

Expanded text:
gigantis cubile positum qui uolunt credunt. Heliopolis antigigantis cubile positum qui uolunt credunt. Heliopolis antiquum oppidum Ciliciae fuit, patria Chrysippi stoicae sapientiae potentissimi; quod a Tigrane Armenio subactum et diu Solum, Pompeiopolim deuictis Cilicibus Cn. Magnus cognominauit. Mons Taurus ab Indico primum mari surgit, deinde a scopulis Chelidoniis, inter Aegyptium et Pamphylium pelagus, obiectus septemtrioni dextero latere, laeuo meridianae plagae, occidenti obuersus fronte profusa. Palam est terras eum continuare uoluisse penetrato mari, nisi profundis resistentibus extendere radices suas uetaretur. Denique qui periclitantur naturas locorum, temptasse eum omnes exitus promunturiis probant; etenim quoquouorsum mari adluitur, procedit in prominentias; sed modo intercluditur Phoenicio, modo Pontico sinu, interdum Caspio uel Hyrcano; quibus renitentibus subinde fractus contra Maeotium lacum flectitur multisque difficultatibus fatigatus
Abbreviated transcription (Latin):
quã diu interripas persidis fluat. sibi soli ex eo sumant po
Exillo igitur cydnus miram tradit suauitatẽ. quicquid candidũ
est et qui&us Cirta coryton cilitiae trocrum plurimũ opimũ¬
que d& licet sitilia tl& cyrena. d&licia. hoc primũ est. spirat
flagrantius. colore plus aureo suco citius proficit ad medelã
Vbicoritus oppidum & specus qui montẽ in positũ maria sũ mo
cauat uertite. patulus hiatu amplissimo. Nam de iectis late¬
ribus interrae profundum nemoroso orbe amplectitur. mediã
inanitatem uirens. introrsus lucis pendentib distensus in eum
perduo milia et quingentos passus. numero nonsine largo die
Hinc inde fontium adsiduo fluore. ubi peruentum adima pri¬
misimus. alter rursus specus panditur. quod antrũ latis primũ
pat& faucibus. post modum in processu ꝑ angustias obsturat᷑
in eos sacrũ est iouis fanum in cuius recessu intymotifonis

Expanded text:
quamdiu inter ripas Persidis fluat soli, sibi ex eo pocula uinquamdiu inter ripas Persidis fluat soli, sibi ex eo pocula uinEx illo parente Cydnus miram trahit suauitatem. Quicquid candidum s et quietus. Circa Corycum Ciliciae crocum plurimum optimumque: det licet Sicilia, det Cyrena, det et Lycia, hoc primum est: spirat fragrantius, colore plus aureo est, suci ope citius proficit ad medellam. Ibi Corycos oppidum est et specus, qui montem inpositum mari a summo cauat uertice, patulus hiatu amplissimo; nam deiectis lateribus in terrae profundum nemoroso orbe amplectitur mediam inanitatem, uirens introrsus lucis pendentibus. Descensus in eum per duo milia et quingentos passus non sine largo die, hinc inde fontium adsidua scaturrigine. Vbi peruentum ad ima primi sinus, alter rursus specus panditur; quod antrum latis primum patet faucibus, postmodum in processu per angustias obscuratur. In eo sacrum est Iouis fanum, in cuius recessu intimo Typhonis
Abbreviated transcription (Latin):
iliciam quade agatur si ut nunc est lo quamur. dero gasse
uidebimur fidei uetus tatis. si terminos sequimur. quos
habuit olim. ab sonũ est ac ontemplatione rerũ presentiũ.
Ergo inter utramq culpam factu optimũ est amborum temporũ
statum persequi Cilitia antea usq pelusium aegypti pertinebat
Lydis medis armeniis. pamphilia . capadocia. sub imperio cilicum
constitutis. mox ab assirus sub acta inbreuiorẽ modum stripta
est plurima. Lac& in campo sinulato recipiens mare issicum
abtergo montium tauri. & a maniti iugis clausa sortita nomen
acilice. quẽ actas pristina pene ultra memoriã abscondit auorũ
hunc foenice ortum. qui anti quior ioue. deprimis terre aluimnis
habetur. matrẽ urbium hab& tarson. quã tlanae proles nobilis¬
sima perseus locauit. Hanc urbem ad luit cydnus amnis. hunc
cydnum alii praecipitari tauro. alii deriuari ex aluto hyco¬
daspitradiderunt. Qui hydas pesita dulcis est. ut persicirgges

Expanded text:
iliciam, qua de agitur, si ut nunc est loquamur, derogasse uidebimur fidei uetustatis; si terminos sequimur quos habuit olim, absonum est a contemplatione rerum praesentium. Ergo inter utramque culpam factu optimum est amborum temporum statum persequi. Cilicia antea usque ad Pelusium Aegypti pertinebat Lydis Medis Armeniis Pamphylia Cappadocia sub imperio Cilicum constitutis; mox ab Assyriis subacta in breuiorem modum scripta est. Plurima iacet campo, sinu lato recipiens mare Issicum, a tergo montium Tauri et Amani iugis clausa. A Cilice nomen trahit, quem aetas pristina paene ultra aeuum memoriae abscondit; hunc Phoenice ortum, qui antiquior Ioue de primis terrae alumnis habetur. Matrem urbium habet Tarson, quam Danaae proles nobilissima Perseus locauit. Hanc urbem intersecat Cydnus amnis. Hunc Cydnum alii praecipitari Tauro, alii deriuari ex alueo Choaspi tradiderunt. Qui Choaspes ita dulcis est, ut Persici reges,
Abbreviated transcription (Latin):
Inseilli aduitam posseredire dedit.
Qui patris indeitate manens ds̃ omni creator
Verus desacra uirgine natus homo est.
Sic nostrum ad sumens matris de corpore corpus
ł ss& ut adsumptae carnis origo ds̃
In quo perlauacrum fidei uirtute yenata
Caeleste accepit gens noua principium
Nil hominis primi retinens sed plena secundi.
Splendore &capitis glorificanda sui

Expanded text:
In se illi ad vitam posse redire dedit: Qui Patris in Deitate manens Deus omnicreator, Verus de sacra Virgine natus homo est. Sic nostrum assumens Matris de corpore corpus, Esset ut assumptae carnis origo Deus: In quo per lavacrum, fidei virtute renata, Coeleste accipiet gens nova principium. Nil hominis primi retinens, sed plena secundi, Splendore in capitis glorificanda sui
Abbreviated transcription (Latin):
ustitiae merces gemina est cum uel bona rectis
Uel prauis digne cum mala restituit.
Saluatrix autem cunctorum gratia xp̃i
Non pensans meritum diluit omne malum
Credentes que omnes renouans baptis mate sacro.
Dat bona quae propter dec meliora bonis.
DE SUPERNE ERTREAE CIUIBUS

Expanded text:
ustitiae merces gemina est, vel cum bona rectis, Vel pravis digne cum mala restituit. Salvatrix autem cunctorum gratia Christi, Non pensans meritum, diluit omne malum. Credentesque omnes renovans baptismate sacro, Dat bona, quae propter det meliora bonis. XVII. De supernae patriae civibus
Abbreviated transcription (Latin):
alliȩ interrenum et pyreneum. Item inter oceanum et mon¬
tes cebennam aciuris porriguntur. felices glaebis prepin¬
guibus. ac comodae ꝓuenientib fructuariis. pleraeq: consitae
uitibus et arbustis. omã ad usum animantiũ fetu beatissimȩ. rigua¬
eaquis fluminum et fontium sed fontaneis interdũ sacris et calentib
ritu ueri enĩ periculum non admerecipio iniuria religionis humanis
litant hostuis. Existo sinu qua qua parte orbe uelis extas in his panias.
et in italiã terra mariq In africam maritantum sithraciasit potenda
aiugius alpium. ad modũ laetus: dehinc pannoniae uiro fortis.
solo plano ubertoque. drauo. sauoque. inclutis amnibus circum¬
fluae. mox moesiae . quas maiores nr̃i iure tereis horreũ nominabant:
inquarũ parte quȩ pontica est. appar& herba. qua inficitur oleum
qđ uocant medicum. hoc ad intendiũ excitantdũ si obruere aqua ni¬
taris. ardet magis. nec alio sopitus. quam iactu pulueris

Expanded text:
alliae inter Rhenum et Pyrenaeum, item inter Oceanum et montes Cebennam ac Iuris porriguntur, praepinguibus glebis accommodae prouentibus fructuariis, pleraeque consitae uitibus et arbustis, omni ad usum animantium fetu beatissimae, riguae aquis fluminum et fontium, sed fontaneis interdum sacris et uaporantibus. ueri enim periculum non ad me recipio iniuria religionis humanis litant hostiis. Ex isto sinu quoquo orbis uelis exeas: in Hispanias et in Italiam terra marique, in Africam mari tantum; si Thracia sit petenda, a jugis Alpium, admodum laetus. Dehinc Pannoniae viro fortes, solo plano ubertoque, Dravo Savoque inclytis amnibus circumfluae. » In quarum parte quae Pontica est apparet herba, qua inficitur oleum quod uocant Medicum: hoc ad incendium excitatum si obruere aqua gestias, ardet magis nec alio sopitur quam iactu pulueris
Abbreviated transcription (Latin):
effusior: dubitatur etiã nunc quib: ex causis intumes tat oceanus uel
quatenus cũ superfliuis sibifuerit. rursus inse residat. Nec in obscuro
est plura proingeniis disserentiũ. potius quã ueritatis fide expressa
d omisso ancipiti conturrentiũ quaestionũ. has opinione
simas inuenimus. fisrci auint. mundũ animal eẽ : eumq: exuarus
elementorũ corporib: conglobatum. moueri spiritu. regimente.
quae utraq diffusa ꝑ membra om̃ã. aeternae molis uigorem exerce¬
ant: sicut ergo incorporib: nr̃is commercia sunt spĩtalia. ita
in pro fundis oceaninares quasdam mundi constititas ꝑ quasemissi
anhelitus uel reducti modo efflent maria. modo reuocent: at hi
qui secuntur disciplinã sid erum. contendunt meatus istos commo¬
ueri lunae cursibus ad eo ut sit uicissit udines inter maciẽ aquarũ.
et plenitudinẽ. respitiant ad auctus eius. uel eliquia. neq: eodem

Expanded text:
effusior. Dubitatur etiamnunc quibus ex causis intumescat uel effusior. Dubitatur etiamnunc quibus ex causis intumescat uel quatenus, cum superfluus sibi fuerit, rursus in se residat. Nec in obscuro est plura pro ingeniis disserentium potius quam pro ueritatis fide expressa. Sed omisso ancipiti concurrentium quaestionum has opiniones probatissimas inuenimus. Physici aiunt mundum animal esse eumque ex uariis elementorum corporibus conglobatum moueri spiritu regente; quae utraque diffusa per membra omnia aeternae molis uigorem exerceant. Sicut ergo in corporibus nostris commercia sunt spiritalia, ita in profundis Oceani nares quasdam mundi constitutas, per quas emissi anhelitus uel reducti modo efflent maria, modo reuocent. At hi qui siderum sequuntur disciplinam contendunt meatus istos commoueri lunae cursibus, adeo ut sic uicissitudines inter maciem aquarum et plenitudinem respiciant ad auctus eius uel eliquia. Neque eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dal macũ ligusticũ tuscũ abobpidis ad riaticũ argolicum
torindiuĩ tyriũ. A casib: hominũ mysteũ uel helles pontũ ame¬
moria regis ioniũ aboiuis transitu uel angustus. etiã mea tibus boũ
uiis bosporos. A morib: accolarum euxinus acsinus ante appella¬
tus ab ordine fluente propontis aegẏptium pellagus asiae datur.
gallicũ europȩ affricũ libyae his ut quȩque proxima sunt uener
in partes partiũ : haec ingremiis terrarũ : Oras autẽ extimas
oceanus ã plectitur. quia litor ibus suis arabicus. persicis. indicus.
eo us. sericus hircanus caspius seythicus. germanicus. gallicus
at lanticus. lybicus aegẏptius dicitur. cuius accessus in crementa
cirta litora indiae uehementissime proruunt. maximusque
ibi exitus faciunt. siue quod suspensus. altius sustolatur uĩ.
caligoris seu quod in ea parte orbis et fontium et fluminũ copia sit

Expanded text:
Dalmaticum Ligusticum Tuscum; ab oppidis Adriaticum Argolicum Dalmaticum Ligusticum Tuscum; ab oppidis Adriaticum Argolicum Corinthium Tyrium; a casibus hominum Myrteum uel Hellespontum; a memoria regis Ionium; a bouis transitu uel angustiis etiam meatibus boum peruiis Bosporos; a moribus accolarum Euxinus, Axinos ante appellatus; ab ordine fluenti Propontis. Aegyptium pelagus Asiae datur, Gallicum Europae, Africum Libyae; his ut quaeque proxima sunt uenerunt in partes partium. Haec in gremiis terrarum. Oras autem extimas Oceanus amplectitur, qui a litoribus suis Arabicus Persicus Indicus Eous Sericus Hyrcanus Caspius Scythicus Germanicus Gallicus Atlanticus Libycus Aegyptius dicitur. Cuius accessus incrementa circa litora Indiae uehementissime proruunt maximosque ibi exitus faciunt, siue quod suspensius sustollatur ui caloris, seu quod in ea parte orbis et fontium et fluminum copia sit