comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis urbs egipti conderet᷑. Ipsa ẽ
arbe anumero ita uocata. qd ibi tres
patriarche sepulti sunt & qͣ rtꝰ
adam. Ipsa ẽ & manbrȩ uocata
ex uno amico abrahe. Samariã
aqua om̃is regio que circa eã fuit
nom̃ accepit sennacherib rex assi¬
rioꝵ construxit uocauitq eã sa¬
mariã .i. custodiam. quia quando
isrł transtulit. medos ibi custodes
constituit. Hanc obsidione captã
antiochus solo coequauit. qm pꝰ¬
ea herodes afundamentis instau¬
rans. in honorem augusti augu-¬
stam .i. sebastiã. greco sermone uo¬
cauit. Ibi siti sunt heliseus & ab¬
dias ꝓpħȩ & quo maior int̾natos
mulierũ non fuit baptista ioħes.uͦꝰ
Tib̃iadem uͦ herodes alius inuidea
in nomine tib̃ii cesaris condidit.
Tirus urbs fenicũ condita afeni¬
cib fuit. Hȩc ẽ cuuitas ex qua au¬
rũ regi salomoni deferebat᷑. inqͣ
optima purpura tinguit᷑. Unde
& tyria dr. nobilis purpura. Fe¬
nices arubro mari ꝓfecti sidonẽ

Expanded text:
nis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est nis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitque Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuit, Baptista Iohannes. Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem
Abbreviated transcription (Latin):
capta atq d estructa ẽ: ꝓpt̾ quam
tercia edificata ẽ urbs quȩ usq¬
hodie ꝑmanet. Sichem samariȩ
urbem quȩ latine & grece sicima
uocatur edificauit emor. appel¬
lauitq eam nomine sichem filii
sui. Ipsa ẽ nunc neapolis ciui¬
tas samaritanoꝵ. Bethel urbem
samarie condiderunt iebusei q̃
prius uocabatur luza. s pꝰqmͣ
sa nomen locus accepit bethel.
.i. domus di. Quando autẽ ibi¬
ab iheroboam uituli aurei fabri-¬
cati sunt uocata ẽ bethauen.
.i. domus idoli: quȩ antea uocaba-¬
tur domus di. Bethleem iuda
ciuitas dauid quȩ mundi genuit
saluatorem. a iebuseis condita
fertur. & uocata primũ effrata.
Quando autẽ iacob ibi pecora sua
pauit. eidem loco beth leem
nomen quodam uaticinio fut᷑i
imposuit quod domus panis in¬
terpietatur : ꝓpter eum panem
qui ibi de cęlo descendit. Ebron
ciuitas iudee que quondã uocabat᷑
arbe. ibidem condita ẽ agigantibꝰ
ante septem annos qm abeis tap¬

Expanded text:
capta atque destructa est; propter quam capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postqsa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Ta
Abbreviated transcription (Latin):
it. cum bellum egiptiis intulisset.
ꝑ sarum enim lingua. thesaurꝰ
gata nominatur. Philistiim ur¬
bem condiderunt allophili. ip¬
sa ẽ ascalon. dequa suꝑuis me¬
morauimꝰ : nuncupata ex noĩe
cesloim. qui fuit nepos cham. et
filius mesraim. Dor urbs fuit qͦn¬
dam potentissima. & uersa uice
stratonis turris. postea abherode
rege uideȩ in honorem cesaris
augusti cesarea nuncupata est.
Inqua cornelii domũ xp̃i uidit
eccłia & philippi ediculas. & cubi¬
culum quatuor uirginũ ꝓpħaꝵ
Ioppe oppidum palestĩnȩ mariti-¬
mum idem palestini edificauert̾̃.
ubi saxum ostenditur qͦ uincłoꝵ
andromade uestigia ad huc reti¬
nentur. Cuius beluȩ forma emi¬
nentior elephantis fuit. Iherico
a iebuseis condita traditur: aqͥ¬
b & nomen traxisse ꝑhibetur.
hanc subuertit iħc. postea con¬
struxit aliam oram de bethel:
extribu effraim. S & hȩc eo tem¬
pore quo ihrłm oppugnabatur
a romanis ꝓpt̾ ꝑfidiam ciuium

Expanded text:
it, cum bellum Aegyptiis intulisset; it, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium
Abbreviated transcription (Latin):
uerso nomine a seleueo rege dicta
ẽ seleutia. Phila delfiam urbem
arabie condidit raphaim gens
antiquissima. quam interfecert̃
filui loth. Seleucus unus expueris
alexandri post mortẽ eiꝰdẽ ale¬
xandri. occupato regno orientis
urbem insiria condidit eamq¬
ex nomine antiochi patris sui an¬
cupauit. & siriȩ caput instituit.
Ipse quoq laoditiam & seleutiam.
Ipse apamiã & edissam. urbes con¬
struxit. Damascum siriȩ conditã
& nuncupatã. adamasco dispensa¬
tore abrahe filio. Hȩc antea mom̃
siria tenuit principatũ. Necdum
florebant ibi antiochia. laodotia.
& appannia. quas urbes pꝰ alexan¬
drum constructas ẽẽ cognoscimus.
Hic ẽ damascus quem abram futu¬
rum sibi heredem dixerat. anteqmͣ¬
ꝓmissus illi eẽt ysaac. Gazam op¬
pidum palestine: condidert̃ euei.
in qua habitauerunt capadoces.
pristinis cultorib interfectis. Uo¬
cata autẽ gaza eo quod ibi cambi.ses
rex ꝑsarum thesauros suos posu¬

Expanded text:
verso nomine a Seleuco rege dicta verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. Seleucus, unus ex posteris Alexandri, post mortem eiusdem Alexandri occupato regno orientis urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui ncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, ipse Apamiam et Edessam urbem construxit. Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses rex Persarum thensauros suos posu
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑseus adane filuis condidit:
famosissimã confertissimãq opib
aquo & ꝑsida dicta ẽ. Hinc & thesi¬
fontem quoq parchi apud parthiã
condiderunt: inemulatione babi¬
lone urbis. Susis oppidum ꝑsidȩ:
aiunt mennonis frẽm constituisse.
Dictũ ẽ autẽ susis: quod immineat
suse fluuio. Ibi ẽ regia cyri lapide
candido & uario cum columnns
aureis & lacunarib gemmisq
dictincta. continens etiã simula¬
chrum celi. stellis micantib pre¬
signatũ & cetera humanis mentib
incredibilia. Bactrum oppidum
bactriani condiderunt. exꝓprio
amne eũ cognominantes quibac¬
trus uocatur. Carra ciuitas me¬
sopotamiȩ transedissam condita
a parthis. ubi quondã romanus
cesus ẽ exercitus: & crassus dux
captus. Edissam mesopotamiȩ¬
urbem condidit nenbrot filius
chus postqmͣ de babilone migra¬
uit inqua & regnauit quȩ antea
larex cognominata ẽ. Ipse con¬
struxit & calanne quȩ postea

Expanded text:
ni Perseus Danaes 195 filius condidit ni Perseus Danaes 195 filius condidit famosissimam, confertissimamque opibus, a quo et Persida dicta est. 9. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt, in aemulationem Babyloniae urbis. 10. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis patrem constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli, stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia. 11. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactrus sopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit et Chalannen, quae postea
Abbreviated transcription (Latin):
confuse sint atq cominixtȩ lingͣ
edificantium tuxim. Iudei assert̃
sen filiũ noe quem dicunt mel-¬
chi sedech primũ pꝰ diluuium
insiria condidisse urbem salem:
in qua regnum fuit eiꝰdem melchi¬
sedech. hanc postea tenuerunt
iebusei ex quib sortita ẽ uocabulũ
iebus. sicq duob nominib copu¬
latis ieb & salem uocata ẽ iħrłm.¬
lima nuncupata. & post modum
In ipsa ẽ & syon quȩ hebraice inter¬
pretat᷑ speculatio. eo quod insubli
mi sit constructa. ut delonge ue¬
nientia contempletur. Ihrłm autẽ
pacifica innr̃o sermone tranffert᷑.
Oppida autẽ nobilia qui uel quȩ
constituerunt. Dionisuis qui &
lib̾ pater cum indiam uictor per¬
ambulasset nisam urbem ex suo
nomine iuxta indum fluium
condidit: &. quinquaginta milib
hominũ impleuit. Medus autẽ
egei filius. mediã construxit: uñ
& regio eiꝰ mediȩ nomen sortita ẽ.
ꝑsi polim urbem caput ꝑsici reg¬

Expanded text:
confusae sint atque permixtae linguae confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierlim nuncupata, et postmodum in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, emi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia qui, vel quae constituerunt. 6. Dionysius qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine juxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta millibus hominum adimplevit. 7. Medus autem Aegaei filius Mediam construxit, unde et regio ejus Mediae nomen sortita est. 8. Persepolim urbem caput Persici reg
Abbreviated transcription (Latin):
e aue¬
torib
conli¬
tarũ
urbiũ
plerũq
dissen¬
siom
adeo
ut nec urbis quidem rome origo.
possit diligenter agnosci. Nam sa
ego accepi condere atq habuere
initio troiam. & cum his habuisse¬
originem. Alii dicunt abeuandro
auspiciis illa inclita roma. Si gͥ
tantȩ ciuitatis certa ratio ñ appa¬
ret. ñ mirũ in aliarũ opinioe dubi¬
tatur. Un de nec hystoricos nec cõ¬
m̃tatores uaria dicentes imꝑite.
condemnare debemus. quia an¬
tiquitas ipsa creauit errorem.
Sane quasdam de quib aut scẽ
scripture. aut historiȩ gentium
certam originem referunt. pau¬
cis ad modum uerbis retexere o¬
portet. Primus ante diluuium
cam ciuitatẽ enoch ex nomine filii
sui inindia condidit: qmͣ urbẽ.
sola multitudine suȩ posteritatis
impleuit. Primus post diliuuũ
nembrot gigas. babilonem urb̃e
mesopatamie fundauit. Hanc
semi ramis regina assirioꝵ ampli-¬
auit: murũq urbis bitumine &.
cocto latere fecit. Uocabulũ autẽ
sumpsit a confusione. eo quod ibi

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Salego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandroauspiciis illa inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
us nlitare ẽ. belli inferendi sollẽp¬
nitas. federis faciendi nexus. sig¬
no dato egressio in hostem. uł cõ¬
missio. Item. signo dato receptio⁊
item. flagicii militaris disciplina
si locus deseratur. Itẽ stipendioꝵ
modus. dignitatũ gradus. pre¬
mioꝵ honor: ueluti cũ corona uł
Quid sit ius publicum.
us publicum est in sacris. in sacerdotib
& magistratibus.
sit uis quiritum.

Expanded text:
us militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel Quid sit ius publicum. Ius publicum est in sacris et sacerdotibus, in magistratibus. sit ius Quiritum.
Abbreviated transcription (Latin):
cydũ. ypolitus ep̃c temporib alex¬
andri imꝑatoris pͥmus conscripsit: pꝰt
quẽ ꝓbatissimi auctores eusebiꝰ cesarien¬
sis. teophilus alexandrinꝰ. ꝓsper quoq
natione aquitanꝰ. atq uictorinꝰ. ampli¬
ficatis eiꝰdem festiuitatis racionibꝰ. mul¬
tiplices circulos ediderunt. Cuiꝰ quidẽ
racionẽ beatissimꝰ cyrillus alex andri¬
nȩ urbis ep̃c in nonaginta qͥnque an¬
nos. ꝑ quinquies decẽ nouies calculanͨ.
quoto kł̃ die uł luna debeat pascha¬
lis sollempnitas celebrari: summa
breuitate notauit. Cyclũ autẽ uocatũ.
eo qͦd in orbe digestũ sit. et quasi in
circulo dispositũ ordinem cõ¬
plectatur annoꝵ sine uarietate & si¬
ne ulla arte: unde factũ est ut cuiq
materiȩ carmina simplici formita¬
te facta cyclia uocarent᷑. Hunc & la¬
terculum dictum: quod ordinẽ ha¬
beat stratum annorum.

Expanded text:
cyclum Hippolytus episcopus temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum.
Abbreviated transcription (Latin):
inuentas litteras picto dracone cau¬
dam suã mordente: qͥa in se recurrit.
renouatur enĩ semꝑ. Iria sunt au¬
tem genera annoꝵ. Aut enĩ lunaris
annus est triguita dierũ: aut solsti¬
cialis qͥ duodecun continet menses:
aut magnꝰ. om̃ib planetis in eunde
locũ recurrentibꝰ: qui fit post annos
solsticiales plurimos. Nera singłoꝵ
annoꝵ est constituta a cesare augꝰto
quando pͥmũ censũ exegit: & roma¬
num orbem descripsit. Dicta autem
exa: ex eo qͦd om̃is orbis es reddere ꝓ¬

Expanded text:
inventas litteras picto dracone cauinventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere p
Abbreviated transcription (Latin):
ma dicitur. quasi braxin id est bre¬
uis: uł a cibo. qͦd maior ste tunc
uescendi appetitus. Edacitas enĩ
grece bruma appellat᷑: unde &
imbrumati dicunt᷑. quib fastidi¬
um est ciboꝵ. Hybernus inter
hyemem &e uernũ est. quasi hye¬
uernus: qͥ plerumq a parte totã
hyemem significat. Hec tempora
singłis etiam cęli partib ascbunt᷑
Uer quippe orienti datur: quia tunc ex
t̾ris omĩa oriuntur. Estas uͦ meridiano.
eo qͦd pars eiꝰ calore flagrantior sit. Hy¬
emps septentͥoni: eo quod frigorib &
ꝑpetuo gelu torpet. Autumpnꝰ occiduo
ꝓpt̃ quod graues morbos habet: unde
ce tunc omĩa folia arboꝵ defluunt. Ut
autẽ autumpnꝰ habundet morbis:¬
facit hoc confiniũ frigoris. & caloris:
amfractus: cũ ꝑ actis trecentis
sexaguta qͥnque dieb ad eadem loca
sẏderũ redit. Annꝰ autẽ dictus. quia
mensib in se recurrentib uoluitur:
Sic enĩ apud egyptios indicabat᷑ ante

Expanded text:
ma dicitur quasi braxim, id est brema dicitur quasi braxim, id est brevis, vel a cibo, quod major sit tunc vescendi adpetitus, edacitas enim Graece bruma appellatur, unde et inbrumati dicuntur, quibus fastidium est ciborum. Hybernus autem inter hyemem et vernum est, quasi hybernus plerumque a parte totum hyemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur. Aestas vero meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit. Hyems septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet, unde et tunc omnia arborum folia defluunt. Ut autem autumnfacit hoc confinium frigoris et caloris, fractus, cum peractis trecentis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus quia mensibus in se recurrentibus volvitur.Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante
Abbreviated transcription (Latin):
estas. autumpnꝰ. & hyemps.
Dicta sunt autẽ tempora a communionis
temperam̃to: qͦd inuicẽ se humore. siccita¬
te. calore. & frigore. temperent. Hȩc & cur¬
ricula dicuitur: qͥa ñ stant s currunt.
Constat autẽ post factũ mundum ex
qualitate cursus solis tempora int̾¬
nos m̃ses fuisse diuisa: quoꝵ tempoꝵ
talem ueteres faciunt discretionem.
ut pͥmo mense uer nouũ dicatur:⁊
scd̾o adultum: t̾cio pceps Sic & estaᷤᷤ
in suis trib mensib: noua. adulta.
& p̃ceps. Sic & autumpnꝰ: nouus.
adultus. & p̾ceps. Item hyemps no¬
ua. adulta. & p̾ceps: siue extrema
Unde est illud. Extreme sub casu hy
emus. Uer autẽ dictum: qͦd uiret
Tunc enĩ post hyemem uestitur
tellus herbis: & in florem cuncta
rumpunt᷑. Estas dicit᷑ ab estu id
est a calore: & estas quasi usta id
est exusta. & arida. Nã calor aridꝰ
est. Autumpnꝰ a tempestate uo¬
catus. quando & folia arborũ ca¬
dunt. & om̃ia maturescunt. Hy
tur cuculo. Unde & hoc dempꝰ bru¬

Expanded text:
aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem, post factum qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta praeceps; sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde eemis. Ver autem dictum, quod viret, tunc enim post hyemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore, et aestas quasi usta, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autumnus a tempestate vocatus, quando folia arborum cadunt, et omnia maturescunt. Hyetur circulo. Unde et hoc tempus bru
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o planetȩ dicuntur. id est er¬
rantes: quia ꝑ totũ mundũ uario
motu discurrunt. Unde ꝓ eo qͦd er¬
rant retrograda dicuntur. uł ano¬
mala efficiunt᷑: id est quando par¬
ticulas addunt uł detrahunt. Ce¬
terum quando detrahunt retrogra¬
da dicuntur: stationẽ autem faci¬
unt quando stant
tia & antegradatione stellarũ.

Expanded text:
ideo planetae dicuntur, id est errantes, quia per totum mundum vario motu discurrunt. Unde pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. tia et antegradatione stellarum.
Abbreviated transcription (Latin):
bẏssus ꝓfunditas ẽ aquarum
in penetrabilis. siue speluncȩ
aquarum latentium : ex quib fon¬
tes & flumina ꝓcedunt. uel quȩ oc¬
culte subtereunt. Unde &. abyssus
dictus. Nam om̃s aquȩ siue torrentes
ꝑoccultas uenas ad matricẽ abissỹ
reuertunt᷑. Fluctus dicti quod fla-¬
tib fiant. Uentoꝵ enim impulsu
agitate aquȩ fluctuant. Aqua est
statiua & sine motu equalis. Unda
ueminens liquor qui semꝑ in mo
motus & corpus illud qđ refluctuat.
Nam nec unda ꝑse aqua ẽ: s a qͣin
motu quodam & agitatione quasi
ab eundo & redeundo unda uoca¬
ta ẽ. Latex quippe liquor fontis ẽ:
& dictus latex. quod inuenis terrȩ
latent. Gutta ẽ quȩ stat: stilla quȩ
cadit. Hinc stillicidiũ quasi stilla
cadens. Stiria enim grecum ẽ. id ẽ
guita. Inde fit diminitauũ. ut
dicamus stilla. Dum autẽ stat aut
pendet detectis uel arborib. quasi
glutinosa gutta ẽ: dũ cecidit stil¬
la ẽ. Spuma ẽ dicta abeo quod spuat᷑.
sordes enim sunt undarum. Unde

Expanded text:
byssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda vero, eminens liquor qui semper in mmotus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde
Abbreviated transcription (Latin):
Intempestiuũ est mediũ &e inac¬
tuosum noctis dempꝰ: quando agi
nichil potest. & om̃ia sopore qui¬
eta sunt. Nã tempꝰ ꝑ se non intel¬
ligitur: nisi ꝑ actus humanos
Mediũ autẽ noctis: actu caret. G¬
intempesta. in actuosa. quasi sine
tempore. hoc est sine actu : ꝑ que
dinoscitur tempꝰ Unde est: intem¬
pestiue uenisti. Ergo intempesta
dicit᷑: quia caret tempore id ẽ actu.
Galliciniũ: ꝓpt̾ gallos lucis p̃mn¬
cios dictũ Hatutinũ est inter
abscessũ tenebrarũ: & aurore ad¬
uentũ. Et dictũ matutinum: qͦd
hoc tempꝰ inchoante mane sit.
Diluculũ. quasi iam incipiens par¬
ua diei lux. Hec & aurora: quȩ
solem p̃cedit. Est autẽ aurora dies
clarescentis exordiũ. & primꝰ splen¬
dor. aeris qui grece eous dictt᷑. quã
nos ꝑ diriuationẽ auroram uocamꝰ.
quasi euroram. Unde est illud. &
letus eous eurus. equis: eoasq acies.

Expanded text:
Intempestum est medium et inacIntempestum est medium et inactuosum noctis tempus quando agi nihil potest, et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intelligitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actu caret: ergo tempestas inactuosa, quasi sine tempore, hoc est, sine actu, per quem dignoscitur. Unde est: intempestive venisti: ergo intempesta dicitur, quia caret tempore, id est, actu. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est, inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum: et dictum matutinum, quod hoc tempore inchoante mane sit. Diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux: haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece eos dicitur, quam nos per derivationem auroram vocamus, quasi euroram. Unde est illud: . . . . Laetus Eois Eurus equis. . . . Et:
Abbreviated transcription (Latin):
ox a nocendo dicta: eo quod
ocłis noceat. Quȩ iccirco lu¬
nȩ ac syderũ lucem habet. ne in¬
decora ẽet. & ut consolarent᷑ om̃s.
nocte oꝑantes: & ut quibꝰdam ani¬
mantib quȩ lucẽ solis ferre ñ pos¬
sunt. ad sufficientiã temperaretur.
uicissitudinẽ dormiendi uigilan¬
diq effecta est: & oͣꝑis diurni labo¬
rem noctis requies temperaret. No
go itinere lassatur sol. & cũ ad ul¬
timũ cęli spaciũ ꝑuenit elangue¬
sutt. ac tabefactus efflat suos ignes:¬
aut quia eadem u sub t̾ras cogitur qͣ
noctem facit. Unde & uirgilius. ruit
occe ano nox inuoluens umbra mag¬
na t̾ramq polumq. Noctis partes
conticiniũ. intempestiuũ. gallicinũ.
matutinũ. diluculũ. Crepusculũ
est: dubia lux. Nã creꝑum dicimus
dubiũ: hoc est uit lucem & tenebͣs.
Uesꝑum ab stella occidentali uoca¬
tum: quȩ solem occiduũ sequit᷑. &
ponit uesꝑ olimpo. I enebras
autem dictas: quod teneant um
silent: conticescere enĩ: silere est.

Expanded text:
ox a nocendo est dicta, eo quod oculis noceat; quae idcirco lunae et siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolarentur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Intergo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum coeli spatium pervenit, elanguescit, ac tabefactus efflat suos ignes:aut quia eadem vi sub terras cogitur, qunoctem facit. Unde et Virgilius : Ruit Oceano nox, Involvens umbra magna terramque polumque. Inter. Partes conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Crepusculum est dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. erum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur et ponit vesper Olympo. Tenebras autem dictas, quod teneant umbsilent. Conticescere enim
Abbreviated transcription (Latin):
Precordia sunt loca cordis uicin.a.¬
a quib sensus ꝑcipitur. Et dicta p̃¬
cordia eo quod ibi sĩ pͥncipiũ cordis
&̾e cogitationis. Pulsus uocat᷑ qd̾
palpitet. Cuius inditio aut infirmi¬
tatem intelligimꝰ aut salutẽ. Huiꝰ
duplex ẽ motꝰ. aut simplex. aut
compositꝰ. Simplex qui ex uno sal¬
tu constat. Compositus ẽ qui expłib
motib mordinatus & in equalis exi

Expanded text:
Praecordia sunt loca cordis vicinPraecordia sunt loca cordis vicina quibus sensus percipitur; et dicta praecordia eo quod ibi sit principium cordis et cogitationis. Pulsus vocatus, quod palpitet; cuius indicio aut infirmitatem intellegimus aut salutem. Huius duplex est motus; aut simplex, aut conpositus. Simplex, qui ex uno saltu constat; conpositus, qui ex pluribus motibus inordinatus et inaequalis exi
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta sustineat & solum pedis qd̃
iscera ñ tantũ intestina dicimꝰ
s quicqͥd subcorio ẽ aiuisco quod
ẽ inter cutẽ & carnẽ. Item uiscera ui¬
talia .i. circunfusa cordis loca quasi
uiscora. eo quod ibi uita .i. anima con¬
tinet᷑. Item uiscera capita neruoꝵ ex
sanguine & neruis copulata. E ade
la certi siue mures. quia sic insin¬
gulis menbris corporis cordis loco st̃.
ut cor inmedia totius corporis parte.
appel lant᷑q a nomine similiũ ani¬
maliũ subt̾ra delitescentiũ. Nã inde
muscłi amuriũ similitudine. Idem
etiam & thori quod illic uiscera torta
uident᷑. Cor agreca appellatione
diriuatũ. quod illi cardiandñt. siue
acura. In eo enĩ om̃is sollicitudo et
scientie causa manet. Qđ ideo pul¬
moni iuicinũ ẽ: ut cũ ira accendit᷑
pulmonis humore temꝑet᷑. huius
duȩ arteriȩ sunt. equib sinistra plꝰ
sanguinẽ ħt. dextra plus spm̃. Uñ
& dextro brachio pulsum inspicimꝰ.

Expanded text:
cuncta sustineat; et solum pedis, quod cuncta sustineat; et solum pedis, quod Viscera non tantum intestina dicimus, sed quidquid sub corio est, a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera vitalia, id est circumfusa cordis loca, quasi viscora, eo quod ibi vita, id est anima, continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Item lacerti, sive mures, quia sic in singulis membris cordis loco sunt ut cor in media totius corporis parte, appellanturque a nomine similium animalium sub terra delitescentium. Nam inde musculi a murium similitudine: idem etiam et tori, quod illic viscera torta i. Cor a Graeca appellatione derivatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Qmoni vicinus est ut, cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Huius duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextra plus spiritum: unde et in dextro brachio pulsum inspicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quia inhis currimꝰ. & gressũ fa¬
cimus. Sunt autẽ subgenib usq ad
suras. Tibiȩ uocatȩ quasi tubȩ. St̃
enĩ & longitudine & spetiȩ similes.
Talus dictus ãtolo. Namtolus ẽ. emi¬
nens rotunditas. Unde & fastigium
templi rotundi. tolus uocat᷑. Talus
autẽ sub crura ẽ. subtalo calcanei.
Pedes exgreca ethimologia nomen
sortiti sunt. hos enĩ grece podas dñt.
quia alt̾nis motib solo fixi incedunt.
Plantȩ ãplanitiȩ nuncupatȩ quia
non rotundȩ ut in quadrupedib ne
stare non possit bipes homo. s plane
atq longiores formate sunt. ut sta¬
bile corpus efficerent. Sunt autẽ
plante anteriores partes. quȩ ex
multis ossib constant. Calcis pͥma
pars plante. acallo illi nom̃ ĩpositũ:
quo tram calcamꝰ. hinc & calcaneꝰ.
Solum. inferior pars pedis dictũ.
quia eo terrȩ uestigia impͥmimus.
S & solum dr om̃e qd̃ aliqͥd sustinet.
quasi solidũ. Unde & t̾ra solũ quod

Expanded text:
dicta, quia in his currimus et gressum fadicta, quia in his currimus et gressum facimus. Sunt autem sub genibus usque ad suras. Tibiae vocatae quasi tubae. Sunt enim et longitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci πόδας dicunt, qui alternis motibus solo fixi incedunt. Plantae a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Sunt autem plantae anteriores partes, quae etiam de multis ossibus constant. Calcis prima pars plantae: a callo illi nomen inpositum, quo terram calcamus; hinc et calcaneus. Solum inferior pars pedis, dictum quia eo terrae vestigia inprimimus. Sed et solum dicitur omne quod aliquid sustinet, quasi solidum: unde et terra solum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Femina autẽ ꝑ diriuationẽ femoꝵ par¬
tes st̃. quib inequitando tergis equoꝵ
adheremꝰ. Uñ & preliatores olim sub
feminib equos amisisse dicebantur.
Cerȩ quasi conuinctȩ axes. Ipsis
enĩ femora mouent᷑. quoꝵ concaua uer¬
tebra uocant᷑. quia ineis capita femoꝵ
uertunt᷑. Suffragines. quia subꝰ
inbrachiis. O enua sunt cõmissiones
femoꝵ & crurũ. Et dicta genua eo
quod inutero sint genis opposita. Co¬
herent enĩ sibi & cognata sunt oculis
lacrimarũ indicib & miscđdiȩ. Nam
agenis genua dñr. Deniq cõplicatũ
gigni formariq hominẽ ita ut genua
sursũ sint. quib oculi formant᷑. ut
caui & reconditi fiant. Unde ennius.
atq genua compͥmit arta gena. In de
ẽ quod homines dũ ad genua se pro¬
sternunt. statim lacrimant᷑. Uoluit
enĩ eos natura ntm̃ mat̾nũ rememo¬
rare. ubi quasi intenebris consedebãt
anteqmͣ uenirent adlucẽ. Crura

Expanded text:
Femina autem per derivationem femorum parFemina autem per derivationem femorum partes sunt, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Unde et proeliatores olim sub feminibus equos amisisse dicebantur. Coxae quasi coniunctae axes; ipsis enim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtuin brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognata sunt oculis, lacrimarum indicibus et misericordiae. Nam a genis genua dicuntur. Denique conplicatum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Enniusinc. 14: Atque genua conprimit arta gena. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris consedebant antequam venirent ad lucem. Crura
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Unde & conglobata ẽ in eis caro.
ne p̃mentis corporis mole ossa dolereil.
Genitalia corporis partes ut nom̃
ipsũ docet gignende sobolis acceꝑunt
uocabulũ. quod his ꝓcreatur & gignit᷑.
hȩc & pudenda ꝓuerecũdia siue ãpubȩ.
sicut menbra quȩ imꝓnitu locata st̃.
Idem & ueretrũ quia uiriẽ tantũ. si¬
ue quod ex eouirus emittit᷑. Nã uirꝰ
ꝓpͥe dr humor fluens anatura uiri.
Testiculi ꝑdiminutionẽ a testib dic¬
ti quoꝵ numerꝰ incipit aduob. hii
semen calamo ministrant. quod ab spi¬
ne medulla & renib & lumbis susci¬
piunt ad gr̃am ꝓcreandi. Uiscus ẽ
pellis in qua testiculi sunt. P osteriora
autẽ uocata quod retro st̃ & auultu a¬
uersa. nedum aluũ purgamus inqͥ¬
narem᷑ aspectu. Neatus inde appel¬
latus. quia ꝑ eũ manant .i. egeruntur
stercora. Iemora dicta sunt. quod ea
parte afemina sexus uiri discrepat.
St̃ autẽ abinguinib usq ad genua.

Expanded text:
mus. Unde et conglobata est in eis caro, mus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa dolerent. Genitalia corporis partes, ut nomen ipsud docet, gignendae sobolis acceperunt vocabulum, quod his procreatur et gignitur. Haec et pudenda pro verecundia, sive a pube: sicut membra quae in promptu locata sunt. Idem et veretrum, quia viri est tantum, sive quod ex eo virus emittitur. Nam virus proprie dicitur humor fluens a natura viri. Testiculi per diminutionem a testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant, quod ab spinae medulla et renes et lumbus suscipiunt ad gratiam procreandi. Fiscus est pellis in qua testiculi sunt. Posteriora vero vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus inquinaremus aspectum. Meatus inde appellatus, quia per eum meant, id est egeruntur, stercora. Femora dicta sunt, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt autem ab inguinibus usque ad genua.
Abbreviated transcription (Latin):
agentilib diis suis dabat᷑. Uñ & sacͣ
spina dr. Renes ait uarro dictos. qͥ
riui abhis obsceni humoris nascant᷑.
N amuene & medullȩ tenuẽ liquorẽ
desudant inrenes. qui liquor rursꝰ
arenibꝰ calore uenerio resolutꝰ decurrit.
Iumbi oblidinis lasciuiã dicti. qr
inuiris causa corporeȩ uoluptatis
inipsis ẽ. sicut inumbilico feminis.
Unde & adiob in exordio sermonis dic¬
tũ ẽ. accinge sicut uir lumbos tuos
ut in his eẽt resistendi p̃paratio. m
quib libidinis ẽ usitata dñandi occa¬
sio. Umbilicus ẽ medius locus cor¬
poris. dictus quod sit unib ilioꝵ. Uñ
& umbo appellat᷑ locus imedio cli¬
pei aquo pendet. Ex eo enĩinfans
inutero pendet. ex eo etiam & nutrit᷑.
lium greco sermone appellatũ. quod
ibi nos obuoluamꝰ. Grece enim ilios.
obuoluere dicimꝰ. Clunes uocate
quod sint iuxta colũ. quod ẽ longũ.
Nates quod in ipsis innitim᷑ dũ sede¬

Expanded text:
a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ait Varro dictos quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus calore Venerio resolutus decurrit. Lumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ad Iob in exordio sermonis dictum est38, 3: 'Accinge sicut vir lumbos tuos': ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus quod sit umbus iliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur. Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur. Clunes vocatae, quod sint iuxta colum, quod est longao. Nates, quod in ipsis innitimur dum sede
Abbreviated transcription (Latin):
Latus quia iacentib nob̾ latet. Est
enĩ leua pars corporis. Dextro autẽ
lateri habilior motꝰ ẽ. leuo fortior. &
oneri ferendo accõmodatior. Unde
& leua nuncupata. quod aptior sit
ad leuandũ aliquid & portandum.
Ipsa enĩ gestat clipeũ. ensem. phare¬
tram. & reliqua onera. ut expedita
sit dextera adagendũ. Dorsum ẽ
a ceruice usq ad renes. Dictũ autẽ
dorsum quod sit suꝑficies durior cor¬
poris inmodũ saxi fortis. & ad portan¬
dũ. & adꝑpetiendũ. Terga quia
in ea su pini iacemus interra. qd̵ solꝰ
homo pot̾. Nam muta animalia tm̃
aut inuentre aut in latere iacent. Uñ
in animalib t̾ga abusiue dñr. Sea¬
pule ascandendo dñr. Int̾ scapiliũ
spatiũ quod int̾ scapulas ẽ. uñ & no¬
minatũ. Palȩ sunt dorsi dextra le¬
uaq eminentia menbra. dicta qd̾ in
cerebri quȩ fert᷑ ꝑ eos. longo tractu ad
ceteras corporis partes. Sacra spina
cepto nascit᷑. ideoq & hostia id pͥmũ

Expanded text:
Latus, quia iacentibus nobis latet: est Latus, quia iacentibus nobis latet: est enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est; laevo fortior, et oneri ferendo adcommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clipeum, ensem, pharetra et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum. Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum quod sit superficies durior corporis in modum saxi, fortis et ad portandum et ad perpetiendum. Terga, quia in ea supini iacemus in terra, quod solus homo potest. Nam muta animalia tantum aut in ventre aut in latere iacent. Unde et in animalibus terga dicuntur. Scapula a scandendo dicitur. Interscapulium est spatium quod est inter scapulas, unde est nominatum. Palae sunt dorsi dextra levaque eminentia membra, dicta quod in cerebri quae fertur per hos longo tractu ad caeteras corporcepto nascitur, ideoque ex hostia id primum
Abbreviated transcription (Latin):
nora menbra ut digia. Cõpago st̃ capita
ossuũ dicta. eo quod sibi compacta.
nerius uelut glutino quodã adhere¬
ant. O ssa sunt corporis solidam̃ta.
Inhis enim positio om̃is roburq sub¬
sistit. Ossa autẽ abusto dicta ꝓpt̾ qd̃
cremarent᷑ ab antiquis. siue ut alii
putant abore. eo quod ibi pateant.
Nam ubiq cute uisceribq obtecta ce¬
lantur. Medulle appellate. quod
madefaciant ossa. Irrigant enim
& confortant. Uer tibula sunt sũ¬
me ossium partes. nodis crassiorib
conglobatȩ. dicta ita eo quod ad infle¬
xionẽ menbroꝵ illa uertant᷑. Car¬
tilagines ossa mollia. & sine medulla.
Quod genus auriculȩ & nariũ dis¬
crimen. & costarũ extremitates ħnt.
siue oꝑcula ossi ũ quȩ mouentur.
Et dicte cartilagines quod leni attri¬
tu carent dolore. dum plectuntur.
Costas appellari quidam putant
quod abipsis interiora custodiantur.
& tota mollicies uentris uallata seruet᷑.

Expanded text:
nora membra, ut digiti. Conpage capita nora membra, ut digiti. Conpage capita sunt ossuum, dicta eo quod sibi conpacta nervis velut glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim positio omnis roburque subsistit. Ossa autem ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis; sive, ut alii putant, ab ore, eo quod ibi pateant. Nam ubique cute visceribusque obtecta celantur. Medulla appellata, quod madefaciant ossa; inrigant enim et confortant. Vertibula sunt summae ossuum partes nodis crassioribus conglobatae, dictae ita eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia et sine medulla, quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent; sive opercula ossuum, quae moventur. Et dictae cartilagines quod leni attritu carent dolorem dum flectuntur. Costas appellari quidam putant quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ardorẽ ꝑferat. Pellis autẽ mox de¬
tracta. subacta iam corium dicitur.
Corium autẽ ꝑdiriuationẽ caro ap¬
pellatur quod eo tegat᷑. S hoc inbru¬
greco nomine appellant᷑. qui latine
ꝓprie spiramenta dicunt᷑ eo qd̾ ꝑeos
uiuificus sp̃c exterius ministretur.
Aruina ẽ pinguedo. cuti adherens.
Pulpa ẽ caro sine pinguedine. di¬
cta quod palpitet. resilit enĩ sepe.
Hanc enim pleriq & uiscũ uocant.
ppt̾ quod glutinosa sit. Nenbra st̃
partes corporis. Aitus quib colligan¬
tur menbra abartando dicti. Ner
li neura uocant. Alui latine uocatos
neruos putant. eo quod artuũ con¬
iunctiones iuicem his inhereant.
Maximã autẽ uiriũ substantiã ner¬
uos facere certissimũ ẽ. Nam quanto
fuerint densiores. tanto propensius
augescere firmitatẽ. Artus dicti qd̾
colligati inuicem nerius artentur.
.i. stringantur. quoꝵ diminutiua st̃
articuli. Nam artus dicimus men¬
bra maiora. ut brachia. articłos mi¬

Expanded text:
ardores perferat. 79. Pellis autem mox deardores perferat. 79. Pellis autem mox detracta, subacta jam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit, quod eo tegatur; sed hoc in bruGraeco nomine appellantur, qui Latine proprie spiramenta dicuntur, eo quod per eos vivificus spiritus exterius ministretur. Arvina est pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine, dicta quod palpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Membra sunt partes corporis. Artus, quibus conligantur membra, ab artando dicti. Nervli νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum coniunctiones invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. Artus dicti, quod conligati invicem nervis artentur, id est stringantur; quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra maiora, ut brachia; articulos mi
Abbreviated transcription (Latin):
millarũ partes. Unde & pectinẽ
dicimus. quod pexos capillos faciat.
Namillȩ uocate quod rotundȩ st̃.
quasi male ꝑdiminutionẽ scilicet.
papillȩ quod eas infantes quasi pal¬
pant dum lac suggunt. Proinde
mamilla ẽ om̃is eminentia ub̃is.
papilla uͦ breue illud unde lac tra¬
hitur. U bera dicta uel quia lacte
ub̃ta uel quia uiudahumore. scł
lactis in morẽ uuarũ plena. Lac
ium nominis ã colore trahit. quod
sit alb liquor. Leucos enĩ greci al¬
bum dicunt. cuiꝰ natura ex sangui¬
ne cõmutatur: Nam post partum
siquid sanguinis nundũ fu̾it uteri
nutrimento consũptũ. naturalimea¬
tu fluit immamillas & earũ iuitute
albescens. lactis accipit qualitatẽ.
Cutis ẽ quȩ incorpore ẽ appellata pͥma.
quod ipsa corpori suꝑposita incisionẽ
prima patitur. Cutis enĩ grece inci¬
sio dicitur. Eadem & pellis quod
externas inurias corporis tegendo
pellat. pluiiasq & uentos solisq

Expanded text:
millarum partes; unde et pectus millarum partes; unde et pectus dicitur, eo quod pexos capillos facit. Mamillae vocatae quod rotundae sint, quasi malae per diminutionem. Sed papillae quod eas infantes quasi palpant dum lac sugmamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. 76. Ubera dicta, vel quia lacte uberta, vel quia uvida, humore scilicet lactis in morem uvarum plena. 77. Lac vim nominis a colore trahit, quod sit albus liquor, λευκὸς enim Graece album dicunt, cujus natura ex sanguine commutatur; nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento 14 consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem. 78. Cutis est quae in corpore prima est appellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patitur, κοπτὴ enim Graece incisio dicitur. Eadem et pellis, quod externas injurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ &. ordinem decentissimũ.
Primus pollex uocatur. eo quod in¬
ter oeteros polleat uirtute & pote¬
state. S cds index & salutaris.
seu demonstratoriꝰ. quia eo fere
salutamꝰ. uel ostendimꝰ. Tercius
impudicus. quod plerũq ꝑ eum
opprobrii inspectatio exprimitur.
Quartus anularis. eo quod in ipso
anulus geritur. Idem & medicina¬
lis quod eo trita colliria. amedico
colligunt᷑. Quintus auricularis.
ꝓeo quod eo aurem scalpimꝰ. Ungłas
ex greco uocamus. Illi enĩ onices di¬
cunt has. Truncus media pars
corporis: acollo adinguinẽ. Dequo
nigidius. Caput collo uehit᷑. Trun¬
trunci. a collo usq ad stomachum.
qmͣ nos dicimus archam. eo quod
ibi archanũ sit .i. secretũ. quo cȩt̾i
arcentur. Unde & archa & ara di¬
cta quasi res secretȩ cuiꝰ eminentes
pulpe. manullȩ. inter quas pars
illa ossea. pectus dr. dextra autẽ
leuaq coste. Pectus uocatũ qd̾
sit pexum. inder eminentes ma-¬

Expanded text:
erfectum et ordinem decentissimum. erfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus vel ostendimus. Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: illi enim has cunt. Truncus, media pars corporis a collo ad inguina. De quo Nigidius: Caput collo vehitur, truntrunci a collo, usque ad stomachum, quam nos dicimus arcam, eo quod ibi arcanum sit, id est, secretum, quo caeteri arcentur. Unde, et arca, et ara dicta, quasi res secretae, cujus eminentes pulpae mamillae. Inter quas pars illa ossea pectus dlaevaque costae. Pectus vocatum, eo quod sit pexum inter eminentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
bitus dr̃ Nlȩ subbrachia sunt apel¬
late eo quod ex eis immodũ alarũ
cillent᷑ .i. moueant᷑. Unde & oscilla
dicta. ab eo quod oscillant᷑. hoc est
moueant᷑ ora. Nam cillare ẽ mo¬
uere. has quid̃a sub hẏrcos uocant.
quod in plerisq hominib hẏrcoꝵ
fetorem reddant. Manus dicta qd̾
sit tocius corporis munus. Ipsa enĩ
cibũ oriministrat. ipsa om̃ia oꝑat᷑
& damꝰ. Abusiue autẽ manꝰ. etiã
ars. uel artifex. Unde & manꝰ preci¬
um dicimus. D extra uocat᷑ adan-¬
do. Ipsa enĩ pignus pacis dat᷑ ipsa
fidei testis atq salutis adhibetur.
& hocẽ illud apud tulliũ. fidem
autẽ uocata quasi sine dextra. siue
quod rem fieri sinat. Asmnendo eni
sinistra ẽ noncupata. Palma ẽ
manus ex pansis digitis. sicut
contractis pugnus. Pugnꝰ autẽ
apugillo dictus. sicut palma ab
expansis palme ramis. Digiti
nuncupati. uel quod decem sunt.
uł quia dicent̾ iuncti existunt.
Nan habent inse & numerũ ꝑ¬

Expanded text:
bitus dicitur. Alae sub brachiis sunt appelbitus dicitur. Alae sub brachiis sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum cillentur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est movere: has quidam hircos dicunt, eo quod in plerisque hominibus hircinum fetorem reddant. Manus dicta quod sit totius cocibum ori ministrat; ipsa operatur omnet damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur; ipsa fidei testis atque salutis adhibetur; et hoc est illud apud TulliumCat. 3,  autem vocata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum p