comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ualde occulta sint lxuiii.¬
diuina iudicia.cur in hac uita
non nunquam bonis male sit. mał
bene: tẽ occultiora st̃. cum & bonis
hic b̃n ẽ & malis male. Nam cum
bonis male est. malis bn. hoc fortas¬
se dep̃hendit᷑. qr & boni siqua deliqͦ¬
runt hic recipiunt. ut ab et̾na ple¬
nius damnatione libent᷑: & mali
bona que ꝓhac uita faciunt hic
inueniunt. ut ad sola in post̾um
tormenta ꝑtrahant᷑. Unde ⁊ arden¬
ti in inferno diutti dr. Memento fi¬
li q recepisti bona inuita tua: &
lazarꝰ similit̾ mala. At cum bonis
hic bn est. & malis male. incertum
ualde ẽ. utrum boni iccircobona¬
accipiant. ut ꝓuocati ad aliquid
meliꝰ crescant: an iusto latentiq
iudicio hic suors oꝑm remunera¬
tionem ꝑcipiant. tit a p̃miis uite
sequentis uanescant: & utrũ ma¬
los iccirco adu̾sa feriant. ut ab et̾¬
nis supplicus corrigentia defendãt:¬
an hic eorum pena incipiat. ut
q̃nq complenda. eos adultima ge-¬
henne tormenta ꝑducat. Sc̃i gͥuiri

Expanded text:
um valde occulta sint divina judicia, cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene: tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur: quia et boni, si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur: et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit, utrum boni iaccipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentique judicio hic suorum operum remunerationem recipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Ut utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigentia defendaAn hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda eos ad ultima gehennae tormenta perducat. Sancti igitur viri,
Abbreviated transcription (Latin):
gua đr: q̃ in conuuuo int̾ alias gra¬
uior fuit culpa monstratur. Mor̾¬
autem nc̃ inopiam diuitis arden¬
dis: cuiꝰ tanta fuit abundantia epu¬
lantis. fut enim. Pat̾ abrabam mi¬
serere mei. & mitte lazarum ut in¬
tinguat extremum digiti sui in aqͣ
a refrigeret linguam meam: quia
crucior in hac flamma. Qͥb u̾bis
nob̾ non hoc umnotescit᷑. quia illic
in tanto ardore una tc̃ ad sufficientiã
refrigerii aque stilla requirat᷑. s qͦd
is quide abundantia peccat̾ut. illic
estuanti nimis cremet᷑ inopia. Uide¬
mus enim in t̾b diuitis. & subtilissi¬
mo di iudicio: qͣm digna tali cul¬
pe pena respondit.Agente nanq
inopia. illic usq ad minima peten¬
da compulsꝰ ẽ: qui hic agente tena¬
nit. Quid rethui subtilius. quid
distͥctius pocest: Guitam aque pe¬
tut: qui micas panis negauit. oqͥor̃¬

Expanded text:
gua dicitur, quae in convivio inter alias gragua dicitur, quae in convivio inter alias gravior fuerit, culpa monstratuautem nunc inopiam divitis ardentis cujus tanta fuit abundantia epulantis. Ait enim: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam quia crucior in hac flamma . Quibus verbis nobis non hoc innotescitur, quia illic in tanto ardore una tunc ad sufficientiam refrigerii aquae stilla requiratur, sed quod is qui de abundantia peccaverit, illic aestuante nimis cremetur inopia. Videmus enim in verbis divitis ex subtilissimo Dei judicio quam digna tali culpae poena responderit. Agente namque inopia, illic usque ad minima petenda compulsus est, qui hic, agente tenanit. Quid retribui subtilius, quid districtius potest? Guttam aquae petit, qui micas panis negavit. Appr
Abbreviated transcription (Latin):
etremum digiti sui in aqͣ & refrigẽt
linguam meam: qr crucior in hac flã¬
ma Qͥb ꝓfecto u̾bis ostendit᷑. qr epu¬
uando cotidie crebriꝰ in lingua pecca¬
uerat: qͥ totꝰ ardens refrigerari se p̃ci¬
que in lingua requirebat. Priꝰ qͥppe
qulatꝰ cotidie splendide dr: & post
aquam petere in lingua memorat᷑
Quia enimut diximus int̾ epulas
ualde diffluere loquacitas solet: ex pe¬
naindicat culpam. cum eum quem e¬
pulatum splendide u̾itas dixerat. in
lingua plus ardere ꝑhibebat. Hi qͥ
cordaꝵ armoniam temꝑant. tanta
hanc arte dispensant: ut plerumq
cumuna tangit᷑. longe alia ⁊ multis
int̾iacentib posita corda quatiatur.
Cumq ista somitum reddit: illa que
in eodem cantu temꝑata ẽ. aliis in¬
ꝑcussis tremit. Sic gͦ scͥptura sacra
plerumq de uirccitib sic & de uitiiᷤ
agit: ut dum loquendo aliud insi¬
nuat. tacendo aliud innotescat. Ni¬
chil enim contͣ diuitem de loqua¬
citate memorat᷑: s dum pena in lin¬

Expanded text:
 refrigeret linguam meam: quia crucior in hac flamma. Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Prius quippe epulatus quotidie splendide dicitur; et post aquam petere in lingua memoratur: quia enim, ut diximus, inter epulas valde defluere loquacitas solet, ex poena indicat culpam, cum eum quem epulatum splendide Veritas dixerat, in lingua plus ardere perhibebat. Hi qui chordarum harmoniam temperant, tanta hanc arte dispensant, ut plerumque cum una tangitur, longe alia ex multis interjacentibus posita chorda quatiatur. Cumque ista sonitum reddit, illa quae in eodem cantu temperata est aliis impercussis tremit. Sic ergo Scriptura sacra plerumque de virtutibus, sic de vitiis agit, ut dum loquendo aliud insinuat, tacendo aliud innotescat. Nihil enim contra divitem de loquacitate memoratur, sed dum poena in lin
Abbreviated transcription (Latin):
stis patͥe ꝑceptione differunt᷑. Mor
qͥppe ut a carnis colligatione exe¬
unt. in celesti sede requiescunt:
attestante paulo qͥ ait. Scimꝰ qm̃
si t̾restris domͦ nr̃a huiꝰ habitatio¬
nis dissoluat᷑: quod edificationen
ex deo habemꝰ domum ñ manuf¬
ctam et̾nam in cęlis. Priꝰ autem
quam redemptor nr̃ morte sua
humani gñis penam solueret. eo
etiam qͥ celestis patͥe uias sec̾tati
sunt post eg̃ssum carnis inferni
claustra tenuerunt: ñ ut pena qͣsi
peccõres plecteret. s ut eos in locis
remotiorib qͥ escentes. qr necdum
int̾cessio mecdiatoris aduenerat.
ab ing̾ssu regni reatꝰ pͥme culpe ꝓ¬
hiberet. Unde iuxta eiꝰdem redem¬
ptoris nr̃i testimonium diues qui
Qui ꝓfecto si adhuc in imis ñ eẽnt
hos ille in tormentis postt᷑ ñ uidẽ
penetrat: ut suos qͥ ei inheserant
ad cȩlos reducat. S quo nẽ homo
redemptꝰ ascendit: illuc ꝓfecto si
peccare noluisset. etiam sine redẽ¬

Expanded text:
stis patriae perceptione differuntur. Mox stis patriae perceptione differuntur. Mox quippe ut a carnis colligatione exeunt, in coelesti sede requiescunt, attestante Paulo, qui ait: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus domum non manufactam, aeternam in coelis . Prius autem quam Redemptor noster morte sua humani generis poenam solveret, eos etiam qui coelestis patriae vias sectati sunt, post egressum carnis inferni claustra tenuerunt: 128 non ut poena quasi peccatores plecteret, sed ut eos in locis remotioribus quiescentes, quia necdum intercessio Mediatoris advenerat, ab ingressu regni reatus primae culpae prohiberet. Unde juxta ejusdem Redemptoris nostri testimonium, dives qui tur . Qui profecto si adhuc in imis non essent, hos ille in tormentis positus non videpenetrat; ut suos, qui ei inhaeserant, ad coelestia reducat. Sed quo nunc homo redemptus ascendit, illuc profecto si peccare noluisset, etiam sine redem
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ⁊ inpictura niger color subster¬
nitur. ut albꝰ uel rubeus clarior
uideat᷑: S sic̃ dict̾um ẽ. tanto bo¬
nis sua gaudia excrescunt: qnͣto
eoꝵs ocłis damnatoꝵ mala subt̾¬
iacent que euaserunt. Quamuiᷤ
absq dubio semꝑ aspiciunt: qr qͥ
creatoris sui claritatem uident.
nicħ in creat᷑a agit᷑ quoduidere ñ
Pret̾ea de ipsis animab sciendumẽ:
qm̃ siẽ hi qui adhuc uiuentes ft̃.
mortuorum animas qͦ locohabe¬
antur ignorant: ita mortui uitã
in carne uiuentium pꝰ eos qualit̾
disponat᷑ nesctunt: qͥa & uita sp̃s
longe ẽ a uita carns. ⁊ sic̃ corporea
& incorporea diu̾sa sunt genere.
ita etiam distincta cognitione. Od
ẽ: qͥa que intꝰ omnipotentis dei
claritatem uident. nullomodo
credendum ẽ. quia sit foris ali¬
quid quod ignorent. Moralium¬
libro.iiͦii. Et sciendum quod
electi dei ⁊ ꝑfecti postquam de corpo¬
ribus tͣnseunt: nequaquam ꝑmo¬
rarum spacia sic̃ antiqͥ pat᷑s acele¬

Expanded text:
rum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quodeterea de ipsis animabus sciendum est quoniam sicut ii qui adhuc viventes sunt mortuorum animas quo loco habeantur ignorant, ita mortui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis; et sicut corporea et incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod est, quia quae intus omnipotentis Dei claritatem vident nullo modo credendum est quia sit foris aliquid quod ignorent. Et sciignorent. Et sciendum quod electi et perfecti postquam de corporibus transeunt, nequaquam per morarum spatia, sicut antiqui Patres, a coele
Abbreviated transcription (Latin):
adoles centiã tuã otẽꝑnat: sciendũ no¬
bẽ. qm̃ insacro eloqͥo aliqñ adolescen¬
tia iuuentꝰ uocat᷑. Qd̾ citꝰ ostendit᷑: si
salomonis ad mediũ u̾ba ꝓferant᷑ qͥait
Letare iuucnis in adolescentia tua.
Sienĩ unũ utͣq ec̃ ñ discerneret: quem
monebat in adolescentia. iuiuenẽ ñuo

Expanded text:
 sciendum nobis est quia in sacro eloquio aliquando adolescentia juventus vocatur. Quod citius ostenditur, si Salomonis ad medium verba proferantur, qui ait: Laetare juvenis in adolescentia tua . Si enim utraque unum esse non decerneret, quem monebat in adolescentia, juvenem no
Abbreviated transcription (Latin):
am securis ad radicẽ arborũ posita ẽ. diuitam:
Nouerint tenaces qd̾ hanc pͥmũ deo .xuii.¬
iniuriã faciunt: qͥa dantis om̃a. nullã
miscd̃iȩ hostiã reddunt. Hinc & enĩ ꝑsal¬
mista art. Non dabit do ꝓpiciationẽ
suã: nec p̃ciũ redemptionis aĩe sue. Pre¬
ciũ nãq redẽptionis dare ẽ: opꝰ bonũ
p̃uenienti nos grẽ reddere. Hinc ioħs
exclamat dicens. Iam securis ad radicẽ
arborum posita ẽ. Om̃is arbor que ñ
fac̃ fructũ bonũ: excidet᷑ & inignẽ mit

Expanded text:
am securis ad radicem arborum posila est . Noverint tenaces quod hanc primum Deo injuriam faciunt, quia danti sibi omnia nullam misericordiae hostiam reddunt. Hinc etenim Psalmista ait: Non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Pretium namque redemptionis dare est opus bonum praevenienti nos gratiae reddere. Hinc Joannes exclamat, dicens: Jam securis ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum b
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑ ce torporẽ imꝑuide securita¬
tis amitcant: ne cũ ferre fructũ boni
oꝑis negligt̃: a p̃sentiuita funditus
quasi ariditate radicis exsiccent᷑. Sol¬
licite etiã tenaces attendant. qd̾ ficul¬
nea q̃ fructa ñ habuit. contra hanc
districtus agricola querit̃: qd̾ etiã
t̃rã occupauit. Terrã quippe ficulnea
sine fructu occupat: qñmens tenaciũ ħ
quẽ exercere aliꝰ ꝑsolẽ bom oꝑis ualuit
stultus ꝑ desidiȩ umbram p̃mit. Hi aũ
tenaces ñ nũꝗͣ dr̃e solent. Concessis uti¬
m. aliena ñ q̃rimus: &e si digna miscd̃ię
recͥbutione ñ agimꝰ: nulla tñ pu̾sa
ꝑpetramꝰ. Qd iccircosentiunt: qͥa ui¬
delicet aurẽ cordis a u̾bis cȩlestib clau¬
dt̃. Neq enĩ diues inçuuangłio qͥ ĩdu¬
ebat᷑ purp̃a cebysso. qͥ epulabat᷑ coti
die splendide: aliena rapuisse. s ĩfru¬
ctuose ꝓpͥisusus fuisse phibet᷑. Cũq
pꝰ hanc uitã ult̾x gehenna suscepit: ñ

Expanded text:
nt, et torporem improvidae securitatis amittant, ne cum ferre fructum boni operis negligunt, a praesenti vita funditus quasi ex viriditate radicis exsiccentur. Sollicite etiam tenaces attendant, quod ficulnea quae fructum non habuerit, contra hanc districtius agricola queritur, quod etiam terram occupavit. Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoquem exercere alius per solem boni operis valuit stultus per desidiae umbram premit. Hi autem tenaces nonnunquam dicere solent, cum concessis utimur, aliena non quaerimus, etsi digna misericordiae retributione non agimus, nulla tamen perversa perpetramus. Quod idcirco sentiunt, quia videlicet aurem cordis a verbis coelestibus claudunt. Neque enim dives in Evangelio , qui induebadie splendide, aliena rapuit, sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur. Eumque post hanc vitam ultrix gehenna suscepit, non
Abbreviated transcription (Latin):
t peperit maria filiũ suũ pͥmoge¬
nitũ: & reclinauit eũ inp̃sepio.
Añ redẽptoris nr̃i aduentũ. exelectis
gentilib. & ex hebraicopopło scĩ qͥq
iongo tẽpore redẽptionẽ suã expectã¬
ddo gemuerunt & desiderauerunt:
gentiles qm̃ eos necdũ redẽptoris sui
grã reficiebat: uidei qͥa legẽ tenentes.
legis auctorẽ ñ uidebant. Beati iob
em̃ attestante uita cognoscimꝰ. ut ex¬
pectasse redẽptoris aduentũ multos oe¬
ergentilibꝰ credamꝰ: & nascente dño
symeone in spũ intẽplũ ueniente di¬
dicimꝰ qnͣto desidio ex plebe isrłiti¬
ca sci uiri incarnationisesꝰ mysteriũ ui¬
dere cupierunt. Uñ &e ꝑ eundẽ redẽptorẽ

Expanded text:
t peperit Maria filium suum primogenitum, et reclinavit eum in praesepio . Ante Redemptoris nostri adventum ex electis gentilibus et ex Hebraico populo sancti quique longo tempore redemptionem suam exspectando gemuerunt, et desideraverunt. Gentiles, quoniam eos necdum Redemptoris sui gratia reficiebat; Judaei, quia, legem tenentes, legis auctorem non videbant. Beati enim Job attestante vita cognoscimus, ut exspectasse Redemptoris nostri adventum multos etex gentibus credamus. Et nascente Domino, Simeone in spiritu in templum veniente, didicimus quanto desiderio ex plebe Israelitica sancti viri incarnationis ejus mysterium videre cupierunt. Unde et per eumdem Redemptorem
Abbreviated transcription (Latin):
&e de eis ꝑ ꝓpħ̾am dr̃. Similes illis fiant
qui faciunt ea: & om̃s qui confidunt
incis. Uñ ioh̃s uideos aspiciens se de
estimatione gñatioĩs extollere. & gen¬
tiles p̃uiddens ad abrahe ꝓlem cogna¬
tione fidei tnsire ait. He uelitis dicere
intranos. patrẽ habemus abrahã. Di¬
co enĩ uob̾. qͥa potens ẽ ds̃ de lapidib
istis suscitare filios abrahe: lapides
utiq duros ꝑfidia gentiles uocans. Et
rursũ ꝑ lapides solent designari forti¬

Expanded text:
Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Unde Joannes Judaeos aspiciens se de aestimatione generationis extollere, et gentiles praevidens ad Abrahae prolem cognitione fidei transire, ait: Ne velitis dicere intra vos, patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae: lapides utique duros perfidia gentiles vocans; et rursum per lapides solent designari forti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iħe annorũ duodecĩ dr. in medio
doctoꝵ sedens. ñ docens s int̾rogans in¬
uenit᷑. Quo exemplo scilicet ostendit᷑.
ne infirmus docere quis audeat: si ille
puer doceri int̾rogando uoluit: qͥ ꝑdi
uinitatis potentiã u̾bũ scientie ipsis
suis octorib ministrauit Cũ uͦ ꝑ pau

Expanded text:
us annorum duodecim dicitur in medio doctorum sedens, non docens sed interrogans invenitur. Quo exemplo scilicet ostenditur ne infirmus docere quis audeat, si ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nis esꝰ feno saciant᷑. Presepe enĩ natusim¬
pleuit: qͥ cibũ semecipsũ m̃tib mortali¬
ũ p̃buit dicens. Qui comedit carnẽ me¬
am e bibit sanguinẽ meũ: in mema¬
net. & ego in eo. Ipsaꝗͥ gn̾is humani
quȩ uenit infine mundi redemptio.
abhis qui a mundi p̃cessert̃ initio. tar¬
da uidebat᷑. & ab eis multũ desidabat᷑:
qͥa longo tẽporisspatio acȩlestiũ remu¬
neratione disungebantur.In om̃ srsũ natꝰ
It pastores erant tẽ de iudeis ⁊ gentib¬

Expanded text:
nis ejus feno satiarentur. Praesepe enim natus implevit qui cibum semetipsum mentibus mortalium praebuit, dicens: Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Ipsa igitur generis humani, quae venit in fine mundi, redemptio, ab iis qui a mundi praecesserunt initio tarda credebatur, et ab eis multum desiderabatur, quia longo temporis spatio a coelestium remuneratione disjungebantur. CAP. Et pastores erant in regione
Abbreviated transcription (Latin):
sceret᷑. discordiã cũ angłis habiumꝰ.
a quoꝵ claritate & mundicia ꝑ pͥ¬
mȩ culpe meritũ. ce ꝑ cotidiana de¬
licta longe clistabam: Quia enĩpec¬
cando extranei eramꝰ ado: extrane¬
os nos asuo c̃sortio deputabãt angłi
conditor uenit. ⁊ seq hominẽ etiã sub
qłis. Etqͥa int̃ nosoe cosdc̃spc̃. discordan¬
tis uite scandalũ repperit: mira potẽ¬
cia.mirabiliori c̃e pietate sũma creãs:
una suscipiens: miacũ sũmis umx̃.
Hinc ẽ gͥ qd̃ eodẽ rege nato. angłoꝵ
chori ineiꝰ annuntiatione ꝓdeunt.
hymnũ dicunt: & deuicta pͣuȩ ui¬
te discordia. nos qͦs dudũ despexe¬
rant. ciues agnoscunt. consono ore
p̃dicantes. Gła mnexcelsis ło: & int̃¬
ra pax hominiby bone uoluntatis.
Acsi aꝑte dicant. Qs a nob̃ malicia
disiunxerat: iã ñc int̃ra nata boni¬
tas iungat. Is gͦ qͥ ꝓpt̾ nos minor.
angłis extitit: equales nos angłis
uirtute sue minorationis fec̃. Et qͥa

Expanded text:
ceretur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate et munditia per primae culpae meritum et per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli Conditor venit, seque hominem etiam sub gelis . Et quia inter nos et eosdem spiritus discordantis vitae scandalum reperit, mira potentia, mirabiliori etiam pietate summa creans, ima suscipiens, ima cum summis junxit. Hinc est igitur quod eodem rege nato, angelorum chori in ejus annuntiatione prodeunt, hymnum dicunt, et devicta pravae vitae discordia, nos quos dudum despexerant cives agnoscunt, consono ore praedicantes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Ac si aperte dicant: Quos a nobis malitia disjunxerat jam nunc in terra nata bonitas jungat. Is ergo qui propter nos minor angelis exstitit, aequales nos angelis virtute suae minorationis f
Abbreviated transcription (Latin):
piens. ad una de sublimib uenit su¬
Pꝰ incarnationis mysteriũ etiã elec᷑¬
ti angłi mirati fc̃. qͥ eodẽ mysterio
redẽpti ñ st̃: & cũ redẽptis infine mun¬
rt᷑. Ipsi quippe ut nos ad laudẽ condi¬
toris accenderent: orto ꝑcarnẽ dño. cla¬
mauert̃ gła in excelsis d̃o. Neoẽptoris
gͦ potentiã laudant & głificant. qͥa

Expanded text:
ad ima de sublimibus venit. Cujus incarnationis mysterium etiam electi angeli mirati sunt, qui eodem mysterio redempti non sunt; et cum redemptis in fine munrunt. Ipsi quippe ut nos ad laudem Conditoris accenderent, orto per carnem Domino, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo. Redemptoris ergo potentiam laudant et glorificant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
&e iosue angłos adorant. nectñ adora¬
re ꝓhibent iob̃s uͦ inapocalypsi ad
dicens. Uide ne fcceris: conseruus¬
redẽptoris aduentũ angłi ab homi¬
nib ad orant̃ ce tacent pꝰmodumue¬
ro adorari refugiunt: ñ qͦd naturã no¬
strã qũa pͥꝰ despexerant. pꝰ ꝙͣ hanc suꝑp
se assũptã conspiciunt ꝓstratã s̾ uidt
ꝑtimescunt:ᷤ Nonenĩ ĩã subse uelut
infirmã contẽpñe ausi sc̃. ꝙͣ suꝑse ui¬
delicet inceli rege uenerant᷑: nec hr̃e d

Expanded text:
vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur. Joannes in Apocalypsi adodicens: Vide ne feceris, conservusRedemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur et tacent, postmodum vero adorari refugiunt; nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, prostratam sibi videre pertimescunt? Non enim jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli rege venerantur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ifirma ȩcate:qͥa ille anno duodecimo
t̃ra: qͥ ꝑ diuinitatẽ suã semꝑ angłos do
istis suscitare filios abrahe. In scͥpxx¬
tura sacra aliq̃n lapides in malo: align
uͦinbono solent accipi. Nã cũ lapides
ꝓinsensibilitate ponunt᷑. dura ꝑ lapi¬
des corda signant᷑. unds qͦd p̃misimꝰ
ꝑ ioħem. dicitur. potens ẽ ds̃ de la¬
pidib istis suscitare filios abrahe. Qr¬

Expanded text:
lle anno duodecimo terra, qui per divinitatem suam semper angelos docistis suscitare filios Abrahae . In Scriptura sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono solent accipi. Nam cum lapides pro insensibilitate ponuntur, dura per lapides corda signantur. Unde quod praemisimus per Joannem dicitur: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est. Uoce delapsa ad etim huꝰ¬
cemodi a magnifica gła: hic est filiꝰ
meus dilectus. in quo mͥ complacui.
Atq subiungit᷑. Et hanc uocem nos
audiuimꝰ: cum ẽẽmus cum ipso in
& ꝓtinus agnoscent qr cum uox ista
de celouenit. petrꝰ apłs in monte
cum deo stecit. Ipse gͦ hanc cpłam
scͥpsit: qui hanc uocem in monte

Expanded text:
ptum est: Voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Atque subjungitur: Et hanc vocem nos audivimus, cum essemus cum ipso in um, et protinus agnoscent quia cum vox ista de coelo venit, Petrus apostolus in monte cum Domino stetit. Ipse ergo hanc Epistolam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
narrationis initio p̃misit dicens.
Creditum est michi euangłm p̃¬
putii sicut petro circumeisionis
Qui enm oꝑatus est petro in
apłatu circumcisionis: oꝑatꝰ ẽ ⁊ mͥ
int̾ gentes. Patet gͦ de qͦ petro paulus
loquit᷑. quem ce apłm nominat: &
p̃fuisse euangłio circumcisionis
narrat. Q fuerunt quidam qͥ scd̃am

Expanded text:
narrationis initio praemisit, dicens: narrationis initio praemisit, dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut et Petro circumcisionis. Qui enim operatus est Petro in olatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Patet ergo de quo Petro Paulus loquitur, quem et apostolum nominat, et praefuisse Evangelio circumcisionis narrat. Et fuerunt quidam qui secundam
Abbreviated transcription (Latin):
sui umbra sanauerat: non quod m̃tai¬
entes uerbo occiderat: non qͦd mor¬
tuos oratione suscitabat. Ne gͥ in¬
erepationis uerba dedignarettir
audire. omnia dona que acceꝑat.
quasi a memoria reppulit: ut unũ
fortit̃ humilitatis donum deneret.
Ols rogo nr̃m si uel extremum
aliquod signum fecisset. aminore
tr̃e increpatus. increpationis u̾ba
patient̾ audiree: N il enim signi fe¬
cimus: & siquis nos fortasse de acti¬
one nr̃a rep̃hendit. statim intumes¬
cimus. Magnos quosdam nos tacia
cogitamꝰ: uirtutes nob̃ ad animum
deducimus. etiam qͣs non habemꝰ.
At contͣ petrꝰ cum uirtutibus hu¬
milisin rep̃hensione ꝑmansit.
S sunt nonnulli: qui non petrũ
mine qui a patilo est rep̃hensus.
accipiunt. Qui si patili apłi stu¬
diostus u̾ba legissent: ista non di¬
cerent. Dicturꝰ ce enim paulus cũ
uenisset petrꝰ antiochiam in faci¬
em ei restiti. ut de quo petro lo¬
queretur ostendet. in ipso sue

Expanded text:
sui umbra sanaverat, non quod mentisui umbra sanaverat, non quod mentientes verbo occiderat, non quod mortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis ergo nostrum si vel extremum aliquod signum fecisset, a minore fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos taciti cogitamus, virtutes nobis ad animum deducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit. Sed sunt nonnulli qui non Petrum nomine qui a Paulo est reprehensus accipiunt; qui si Pauli apostoli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ejus restiti ; ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae
Abbreviated transcription (Latin):
petrꝰ pauli epłas: non laudasset. Si
autem legit: qr illic ipse rep̃hensib¬
lis diceret᷑ inuenit. Amicus gͦ tieri¬
tatis laudauit cẽ quod rep̾hensus
est: atq ei &e ipsum placuit qr in his
non placuerat que alit̾ quam debu¬
erat sensit: seq cẽ minori fr̃a ad con¬
sensum dedit. atq in eadem re factꝰ
est secutor minoris fui. ut etiam in
hoc p̃iret: quatinus qui pͥmus erat
in apłatꝰ culmine. eẽt pͥmꝰ & in humi¬
m̃tis uertice stetit: qui illas epłas
laudauit. inquib se scͥptum uttu¬
perabilem iuenit. Que illa tanta
ẽẽ mansuetudo potuit: q̃ animi
nis: Ecce a minore suo rep̾hendit᷑:
& rep̃hendi non dedignatur. N¬
ad memoriam reuocat. quod pͥmꝰ
in apłatu uocatꝰ est: non qͦd claues
regni cȩlestis accepit: non qͦd pecc̃a
quecunq in terra solueret essent
soluta in celo: non quod in mari
pedib ambulauit: non quod pa¬
raliticos in iħu nomine iubendo
erererat.non quod egros corporis

Expanded text:
Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est: atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit, seque etiam minori fratrum ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sequens minoris sui ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine, esset primus et in humimontis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit, in quibus se scriptum vituperabilem invenit. Quae illa tanta esse mansuetudo potuit, quae quienis? Ecce a minore suo et reprehenditur, et reprehendi non dedignatur. Nad memoriam revocat quod primus in apostolatum vocatus est, non quod claves regni coelestis accepit, non quod peccata quaecunque in terra solveret essent soluta in coelo; non quod in mari pedibus ambulavit, non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat, non quod aegros corporis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui se legi mortuum ꝑ legem
p̃cepta legis teneri carnalit̾ noluit:
circeumeisionem in gentibꝰ fieri uita¬
tut. ¶ eum petrus apłs seruari ad¬
huc in circumeisione legis consue¬
tudinem uellet.an faciem resistit:
eumq hac in re fiuisse rep̾hens ibilẽ
dicit: & hoc eius stuiditm discipulis
loquens. non solum culꝑam s quod
maius est ypocrisim. id ẽ simulatio¬
nem nominat dicens. Cum uenisset
petrꝰ antiochiam. in faciem ei resti¬
ti: qr rep̃hensibilis erat. E paulopꝰ.¬
ta discipłos admoneret. & a quibꝰdam
detrahi pauli scͥptis cognosceret. dix̃.
Sic̃ karissimus fr̾ ñr paulus sedm
datam sibi sapientiam sc̃psit uobis
loquens in eis. de his in qͥb sunt q̃¬
dam difficilia intellectu. que indocti
& instabiles deprauant. sicut & cet̾as
scripturas ad suam ipsoꝵ ꝑditionem.
Ecce paulus in epłis suis sẽbit petrum
rep̾hensibilem: ecce petiꝰ in epłis suis
asserit paulum in his que scͥpserat
admirandum. Certe enim nisi legisset

Expanded text:
us, qui se legi mortuum per leges, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit. Et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non solum culpam, sed, quod est majus, hypocrisim, id est simulationem, nominat, dicens: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Et paulo pota discipulos admoneret, et a quibusdam detrahi Pauli scriptis cognosceret, dixit: Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicuscripturas ad suam ipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset
Abbreviated transcription (Latin):
lesqͥ sunt in eccłia illos constituite
ad rudicandum: ut ipsi uidelicet¬
dispensationib t̾renis inseruiant.
quos dona sp̃alia non exornant. Ac
si aꝑte dicat. Qui minoris meriti
sunt ineccłia. & nullis magnorũ
donorum uirtutib pollent. ipsi de
t̾renis negotiis udicent: quatinus
ꝑ qͦs magna nequeunt.bona mino¬
ra suppleant᷑: &e qͥ penetrare neque¬
unt intima. saltem foris oꝑentur
necessaria. Qͦs ce contemptibiles
nominat: ce tam̃ sapientes uocat.
int̾ uos. qͥ possit iudicare int̾ frẽm
suum: Qua ex re qͥd colligit᷑. nͥ
ut hi t̾renas causas examinent. qͥ
ext̾ioꝵ rerum sapĩam ꝑceperunt:
ꝓfecto t̾renis ñ debent negotiis
implicari: ut dum non coguntur
inferiora bona disponere. ex̾citati
ualeant bonis suꝑiorib deserui

Expanded text:
les qui sunt in Ecclesia, illos constituite les qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad dispensationibus terrenis inserviant quos dona spiritualia non exornant. Ac si apertius dicat: Qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur quia penetrare nequeunt intima, saltem foris operentur necessaria. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, m, qui possit judicare 627 inter fratrem suum ? Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causexteriorum rerum sapientiam accipiunt? terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, exercitati valeant bonis superioribus deservi
Abbreviated transcription (Latin):
claria iudicia si habũitis. A
subiectis inferiora gerencda
sunt. a rectorib uͦ summa cogi¬
obscuret. Caput nanq subiectoꝵ
sunt cuncti qͥ p̃sunt: & ut rect̾a
pedes ualeant itinera carꝑe. hec
ꝓcul dubio caput debet ex alto ꝓ¬
uidere : ne a ꝓfectus fui itinere
pedes torpeant: cum curuata rec¬
titudine corporis. sese caput ad t̾¬
ram declinat. Hinc moyses qͥcum
deo loquit᷑. iethro alienigene rep̃¬
hensione iudicat᷑: quod t̃renis
popłorum negotiis stulto labore
deseruiat. Qui &e consilium mox
p̃betur. ut ꝓse alios ad iurgia
dirimenda constituat: ceiꝑse
libiꝰ ad erudiendos popłos sp̃aliũ¬
archana cognoscat. Hinc pauilus reli¬
giosorum mentes amundi consortio cõ¬
testando ac poti conueniendo spendit di¬
cens. Nemo militans deo implicat
se negotiis scłarib: ut ei placeat cui
se ꝓbauit. Hinc eccłie rect̾oribus ⁊
uacandi studia p̃cipit: & consulen¬
di remedia ostendit dicens. Scłaria
gͥ iudicia si habuertts. contemptib¬

Expanded text:
laria judicia si habueritis . A subjectis inferiora gerenda sunt, a rectoribus vero summa cogiobscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt, et ut recta pedes valeant itinera capere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a profectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis sese caput ad terram declinat. Hinc Moyses qui cum Deo loquitur, Jetro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat . Cui et consilium mox praebetur ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spirituaarcana cognoscat. Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vacandi studia praecipit, et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dulcedinẽ sumpsit: mel siluestre
edit. Quiauͦ iudeorũ plebem in suo
corpore ex parte conu̾tit: in cibo locu¬
stas accepit. Ipsos nãq locustȩ signifi¬
cant: subitos dantes saltꝰ. s ꝓtinꝰ adt̾rã
cadentes. Saltꝰ enim dabant: cum p̃¬
cepta dñi se implere ꝓmitterent. S
citiꝰ ad t̾ram cadebant: cũ ꝑ praua oꝑa
hec se audisse denegarent. Uideamꝰ¬
ineis qͣsi quendam locustarũ saltũ. Om̃a

Expanded text:
tatis dulcedinem sumpsit, mel silvestre tatis dulcedinem sumpsit, mel silvestre edit. Quia vero Judaeorum plebem in suo corpore ex parte convertit, in cibo locustas accepit. Ipsos namque locustae significant subitos saltus dantes, sed protinus ad terram cadentes. Saltus enim dabant cum praecepta Domini se implere promitterent; sed citius ad terram cadebant, cum per prava opera haec se audisse denegarent. Videamin eis quasi quemdam locustarum saltum: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
putant ẽẽ pecc̾m. Qo si uidelicet pecc̾m
ñ eẽt: nequaꝗͣ sermo dĩ tam uigilanter
expͥmeret. qd̃ diues qui torquebat᷑ apud
inferos. bysso & purpura indutꝰ fuisset.
Nemo qͥpye uestim̃ta p̃cipua nͥ adinanẽ
głam querit: iuidelicet ut honorabilior ce¬
t̃is ẽẽ uideat᷑. Nam qͥa ꝓsola inani gła
uestimentum p̃ciosus queriͣt. res ipsa
testat᷑: qd̃ nemo uult ibi p̃ciosis uestib
culpã possumus meliꝰ etiã ex adu̾so colli¬
g̾e: qͥa si abiectio uilis indum̃ti uircus
baptista ñ dr̃et. erat indutꝰ pilis cameloꝵ.¬
edebat. Locustarum nomine aliq̃n
uideorũ popłs: aliq̃n conu̾sa gentilitas
designat᷑. Qͥa enĩ iudeorũ ppłm locustȩ
expͥmant. uita ioħis signat: de qͦ scͥptũ÷.¬
qͥa locustas & mel siluestrȩ edebat. Ioħs
quippe eum quẽ ꝓpħie auctoritate ꝓ¬
nuntiat: etiam specie ciborũ clamat.
Insemetipso enim designauit dñm que
p̃uenit. Qui nimirum in redemptionẽ
nram ueniens. qͥa infructuose gentili¬

Expanded text:
putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus Baptista non diceret: Erat indutus pilis cameledebat . Locustarum nomine aliquando Judaicus populus, aliquando conversa gentilitassignatur. Quia enim Judaeorum populum locustae exprimant, vita Joannis signat, de quo scriptum est: Locustas et mel silvestre edebat . Joannes quippe eum quem prophetiae auctoritate pronuntiat, etiam specie ciborum clamat. In semetipso enim designavit Dominum, quem praevenit. Qui nimirum in redemptionem nostram veniens, quia infructuosae gentili
Abbreviated transcription (Latin):
ruit incȩlo: ⁊ mulier amict̾a sole. &
lima sub pedib eiꝰ. In scͥptura sacra
cum sol figurate ponit᷑. aliqñ dñs per
eum designat᷑. sic̃ sapientiȩ libro ꝑhi¬
betur. qͦd om̃s impii in extremi die ui¬
dicii. cognitasua damnatione die¬
turi sunt. Errauimus a uia u̾itatis:
&e lumen iusticie ñ luxit nob̾: & sol ñ
ortꝰ est nob̾. Ac si aꝑte dicant. In t̾ni
nob luminis radiꝰ non refulsit. Unde
e ioħs ait. Mulier amicta sole:⁊ lu¬
na sub pedib eiꝰ. In sole enim illustͣ¬
tio ueritatis: in lunauͦ que m̃struiᷤ
suppletionib deficit. mutabilitas
temporalitatis accipit᷑. Sc̃a autem
eccłia. qr suꝑni luminis splendore
ꝓtegit᷑: quasi sole uestit᷑. Quia uero
cuncta temporalia despicit. lunam

Expanded text:
mulier amicta sole et luna sub pedibus ejus . In Scriptura sacra cum sol figurate ponitur, aliquando Dominus per eum designatur, sicut sapientiae libro perhibetur quod omnes impii in extremi judicii cognita sua damnatione dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et lumen justitiae non luxit nobis; et sol non est ortus nobis . Ac si aperte dicant: Interni nobis luminis radius non refulsit. Unde et Joannes ait: Mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus . In sole enim illustratio veritatis, in luna autem, quae menstruis suppletionibus deficit, mutabilitas temporalitatis accipitur. Sancta autem Ecclesia, quia superni luminis splendore protegitur, quasi sole cuncta temporalia despicit, lunam
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑. sic̃ ueritas in euuangłio dicit.
qd̾ nata sine radicib semina. orto sole
aruer̃: qͥa indelicet u̾ba uitȩ in corde
trenorum hõiũ temporali mom̃to uren¬
tia. suꝑueniente ꝑsecutionis ardore sie¬
acumen sapientium designat᷑: sic̃ ꝑ cõ
Sgl ꝑmanet: stultꝰ ut luna mutabit᷑.¬

Expanded text:
signatur, sicut Veritas in Evangelio dicit quod nata sine radicibus semina, orto sole, aruerunt, quia videlicet verba vitae in corde terrenorum hominum temporali momento virentia, superveniente persecutionis ardore, sicacumen sapientium designatur, per comparsol permanet, stultus ut luna mutabit
Abbreviated transcription (Latin):
xut seminans ad seminandũ.xi.
Et dum seminat: aliud cecidit secꝰ
uiam. & uolucres comederunt illud.
signant᷑ aerie. ñ nunꝗͣ bonorũ studi¬
is aduerse. Uñ ueritatis uoce dr. qm̃ se¬

Expanded text:
t seminans ad seminandum. Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et volucres comederunt illud .signantur aereae, nonnunquam bonorum studiis adversae. Unde Veritatis ore dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
melioris comparatione reꝓbat᷑.
In rep̃hensione qͥppe eiꝰ incauite di¬
labuntur: s tamen quia tantiui¬
ri amici sunt. ex illiꝰ familiaritate
mistica multa didicerunt. Unde
assumens. ex u̾itate ꝓlata ẽẽ testat᷑. Que
tamen ũitas recte rep̃hendit: qr quam¬
libet fortis sententia contͣsc̃m uirum

Expanded text:
melioris comparatione reprobatur. melioris comparatione reprobatur. In reprehensione quippe ejus incaute dilabuntur. Sed tamen quia tanti viri amici sunt, ex illius familiaritate mystica multa didicerunt. Unde,assumens, ex Veritate prolata esse testatur; quae tamen Veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia, contra sanctum virum
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis amictunt. Mira uͦ st̃
multa que dic̃t̃: nͥ in scĩ uiri adu̾si¬
tate dicerent᷑. In semetipsis gͦ mag¬
na sunt: s qr uirum iustum tͣns fi¬
gere appetunt. eiꝰdem magnitudiniᷤ
pondus ꝑdunt: qr & quamlibet for¬
te frustra iacłm mittit᷑. ut dura saxa
feriant᷑: eo enmobtu fum longius
dissilit: qͦ intortum fortit̃ uenit. G
amicoꝵ beati iob dict̾a licet in qͥb¬
dam ualde sint fortia: cum tam̃ scĩ
uiri uitam fortem feriunt. cunc̃¬
dunt. Qa gͦ &e insemetipsis magna
sunt. s contra beatum iobnullomͦ
assumi debuert̃. & paulꝰ hec ex uir¬
tute pens ans. in auetoritate ꝓferat.
& iudex qm̃ incaute ꝓlata funt. ex
qualitate ꝑsone rep̃hendat. Ami¬
cos gͥ beati iob hereticorum sp̃ẽm
tenentes indictis suis nequaquã
sententiam contͣ eos dr. non estis
locuti coram me rectum. & ꝓtinꝰ¬
addit᷑. fic̃ seruus m̃s iob: ꝓfectoli¬
quet qr ñ omnino despicit᷑. qͦd ex

Expanded text:
fortitudinis amittunt. Mira vero sunt fortitudinis amittunt. Mira vero sunt multa quae dicunt, nisi in sancti viri adversitatem dicerentur; in semetipsis ergo magna sunt, sed quia virum justum transfigere appetunt, ejusdem magnitudinis pondus perdunt; quia et quamlibet forte frustra jaculum mittitur ut dura saxa feriantur, eo enim obtusum longius resilit quo intortum fortiter venit. Igitur amicorum beati Job dicta, licet in quibusdam valde sint fortia, cum tamen sancti viri vitam fortem feriunt, cuncdunt. Quia ergo et in semetipsis magna sunt, sed contra beatum Job nullo modo assumi debuerunt, et Paulus haec ex virtute pensans in auctoritate proferat; et judex, quoniam incaute prolata sunt, ex quantitate personae reprehendat. Amicos igitur beati Job, haereticorum speciem tenentes, in dictis suis nequaquam sententia contra eos dicitur: Non estis locuti coram me rectum additur: Sicut servus meus Job, profecto liquet quia non omnino despicitur quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃hendam sapientes in astucia
eorum. Querendum uideo. c̃
paulus sententiis amicors beati iob.
tanta auctoritate utitͣ: si he eorum
sententie dñĩca rep̃hensione cassan¬
tur. cum dr. Non estis locuti corã
me rectum: sic̃ seruus m̃s iob. Eli¬
phaz qͥppe u̾ba funt: que corithi¬
is ꝑaulus intulit dicens. Sic̃ scͥptũ
est: comp̃hendam sapientes in astu¬
cia eorum. Quomͦ gͥ quasi praua
respuimus: qͤ ꝑaulꝰ ex auct̃oritate
astruit: fut qͦm atcestatione pau¬
li recta putabimus : qͦ ꝑ semetipsũ
dñs non recta definiuit: S hec utͣ
citiꝰ quam ñ sint diu̾sa cognoscimꝰ:
si eiꝰdem dominice sententie fubti¬
lius u̾ba pensamus. Quinimirtm
cum diceret. ñ estis locuti coram me
rectum. ilico adiunxit: sic̃ seruus
meus iob. Liquet gͦqr quedam in eoꝵs
dictis recta sunt: s melioris compa¬
ratione suꝑant᷑. Nam int̾ alia que
irrationabilit̃ dicunt. multas ad
beatum iobfortes sententias ꝓferuñ:.
s comparate dictis fortiorib uim

Expanded text:
Comprehendam sapientes in astutia eorum . Quaerendum video cur Paulus sententiis amicorum beati Job tanta auctoritate utitur, si hae eorum sententiae dominica reprehensione cassantur, cum dicitur: Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job phas quippe verba sunt quae Corinthiis Paulus intulit, dicens, sicut scriptum est: Comprehendam sapientes in astutia eorum. Quomodo igitur quasi prava respuemus quae Paulus ex auctoritate astruit? aut quomodo attestatione Pauli recta putabimus quae per semetipsum Dominus non recta definivit? Sed haec utraque citius quam non sint diversa cognoscimus, si ejusdem dominicae sententiae subtilius verba pensamus. Quia nimirum cum diceret: Non estis locuti coram me rectum, illico adjunxit: sicut servus meus Job. Liquet ergo quia quaedam eorum in dictis recta sunt, sed melioris comparatione superantur. Nam inter alia quae irrationabiliter dicunt, multas ad beatum Job fortes sententias proferunt. Sed comparatae dictis fortioribus, vim
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ infut᷑o posse laxari. Quod enim de
uno negat᷑. consequens intellectus pa¬
tet: quia de qͥbdam concedit᷑. S tñ
ut p̃dixi hoc de paruis minimisq
peccatis fieri posse credendum ẽ: sic̃
est assiduus ociosꝰ sermo. immodat᷑
risus. uł peccatum cure rei familia¬
ris. que uix sine culpa uł ab ipsis a¬
gitur. qͥ culpam qualit declinare
debeant seitint: aut in ñ grauibus
reb error ignorantie. Que cuncta cẽ
pͥmortem grauant: si adhuc in hac

Expanded text:
vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam 444 conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant sciunt; aut in non gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem grava
Abbreviated transcription (Latin):
ritis omnia que p̃cepta sunt uobis.
dicite. Serui inutiles sumꝰ: quod de
burimus facere. fecimus. Moral libͦ
Undamentum aliud nemopot̃
ponere. In scͥptura sacra ꝑfunda¬
menta p̃dicatores intelliguntur:
unde dauid ꝓpħa cum scãm eccłiã
infublimib apłorum mentibus po¬
ni edifieariq conspiceret. dix̃. fun
in sacͦ eloquio ñ fundamenta. h sm¬
gulari numero fundamentum dicitur::
nullꝰ aliꝰ nͥ ipse dñs designat᷑. ꝑ cuius
diuinitatis potentiam. nutantia in¬
firmitatis nr̃e corda solidant᷑: de qͦ ce
paulꝰ ait. fundamentum aliud nemo
potest ponere p̾t̾ id qͦd positum ẽ: qͦd

Expanded text:
ritis omnia quae praecepta sunt vobis, ritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicbuimus facere, fecimus . CAP. mentum aliud nemo potest ponere . In Scriptura sacra per fundamenta praedicatores intelliguntur. Unde David propheta cum sanctam Ecclesiam in sublimibus apostolorum mentibus poni aedificarique cons iceret, dixit: Funin sacro eloquio non fundamenta, sed singulari numero fundamentum dicitur, nullus alius nisi ipse Dominus designatur, per cujus divinitatis potentiam, nutantia infirmitatis nostrae corda solidantur. De quo et Paulus ait: Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ant quod ꝑ exortationem suam au¬
aures corporum uox docenttum in¬
cassum sonat.formare enim uocem
magistͥ ext̾ius posst̾: s hanc impͥm̾e
intiꝰ ñ posst̃. S int̾ hec sciendum est.
qr plerumq dm̃ humilit̾ p̃dicationẽ
agentes adiuuant: unde ꝑpaulum
dr. Dei enim sumꝰ adiutores. Namcum
ei quemiꝑse ꝑ int̾̃nam gr̃am infundit.
nos exhortationis uoce concurrimus.
nos ext̃ius ministĩouocis adiuuamꝰ.
Et tẽ solum nr̃a exhortatio ad ꝑfectio¬
nem ducit᷑. cum in corde fu̾it deus
qͥ adiuuet᷑. unde & ꝑpaulum dicidur.
Meq qͥ plantat est aliquid neq qui
rigat: s qui incrementum dat d̾s.
Nantare qͥppe ce rigare. adiuuare ẽ.
quod utrumq uacuum erit mini¬
sterium. sids in corde ũdat increm̃¬
tum. S qͥ de sensu suo alta sapiunt
ẽẽ humilit̃ di adiutores nolunt:
qr dum se do utiles ẽẽ estimant. a
fruetu se utilitatis alienant: unde
& uoce u̾itatis discipłis đr: cum feci¬

Expanded text:
ant quod per exhortationem suam auant quod per exhortationem suam auaures corporum vox docentium incassum sonat. Formare enim vocem magistri exterius possunt, sed hanc exprimere interius non possunt. Sed inter haec sciendum est quod plerumagentes adjuvamus. Unde per Paulum dicitur: Dei enim sumus adjutores . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, nos exterius ministerio vocis adjuvamus. Et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde fuerit Deus qui adjuvet. Unde et per Paulum dicitur: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare adjuvare est: quod utrumque vacuum erit ministerium, si Deus in corde non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alta sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et voce Veritatis discipulis dicitur: Cum fece
Abbreviated transcription (Latin):
tate discipline iusticiam ñ amisit:
qm eisdem delinquentib dicit. Qͥd
uultis. inuga ueniam ad uos: ⁊c̃.
Sctunt gͦ p̃dicatores scĩ utͦq moda¬
mine artem magistii temꝑare: ce
cum delinquentium reatꝰ inueni¬
unt. sciunt mͦ seuere corriꝑe.modo
mulante iusticia eos seuere corrigẽ
int̾ne dulcedinis & caritatis erga
eos grãmnon amittunt. & eorum
amore ardent. in qͦs asꝑa correptio¬
ne seuiuunt: seq etiam eis intͥnsecꝰ
in sec̾to cordis humiliant. qͦs duriꝰ
foris aĩadũsionum stimulis quasi
despiciendo castigant. Perunq
autem & ñ despiciendo despiciuñ.
& ñ desꝑando desꝑant: ut tanto
celeriꝰ eos a culꝑa pauescere ac resi¬
lire faciant: quantoiam quasi ui
ciniꝰ mortis foueam ostendunt.
suos ce doctores uoce sua foris
insonat: s audientium corda ꝑse
iꝑsum int̾ius illustrat: paulo at¬
testante qͥ ait. Ego plantaui. apol¬
lorigauit: s ds incrementum de¬
dit. Nequaquam gͥ s doctores tͥbu¬

Expanded text:
tate disciplinae justitiam non amisit, qui eisdem delinquentibus dicit: Quid vultis, in virga veniam ad vos ? Sciunt ergo praedicatores sancti utroque moderamine artem magisterii temperare: et cum delinquentium reatus inveniunt, sciunt modo severe corripere, modo mulante justitia eos severe corrigunt, internae dulcedinis charitatis erga eos gratiam non amittunt, et eorum amore ardent in quos aspera correptione saeviunt, seque etiam eis intrinsecus in secreto cordis humiliant quos duris foris animadversionum stimulis quasi despiciendo castigant. Plerumque etiam et non despiciendo despiciunt, et non desperando desperant, ut tanto celerius eos à culpa reviviscere ac resilire faciant quanto quasi jam vicinius mortis foveam ostentant.suos et doctores voce sua foris insonat, sed audientium corda per seipsum interius illustrat, Paulo attestante, qui ait: Ego plantavi, Apollo rigavit: sed Deus incrementum dedit. Nequaquam ergo sibi doctores tribu
Abbreviated transcription (Latin):
uis hoc de igne tͥbulationis in hae
uita nob̃ adhibito possit intelligi:
tamen siqͥs hec de igne fut᷑e purgatio¬
nis accipiat: pensandum sollicite
est. qr illum dix̃ ꝑ ignem posse salua¬
ri.ñ qͥ suꝑ hoc fundamentum. ferrũ
es. uł plumbum ȩdificat. id ẽ pecc̃a
maiora & iccirco duriora atꝙ tc iã
insolubilia: s ligna. fenum. stipulã.
id est peccata minima atq leuissima
que ignis facile consumat. Hoc tñ
sciendum ẽ. qr illic saltem de mini¬
mis nicħ quisq purgationis obti¬
nebit: nͥbonis hoc actib in hac ad¬
huc uita positꝰ ut illic obtineat ꝓ

Expanded text:
is hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit per ignem posse salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia, sed ligna, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac vita adhuc positus ut illic o