comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ natiuitatem dñi scđm carnem
annunciauer̃. deinceps eciã angłi
qui ãd mariã loquit᷑ dicens. maria
inuenisti gr̃am ante conspectum
dñi. & accepisti in utero: ⁊ paries
filium et uocabis nom̃ eius iħm.
hic enim saluum faciet ppłm suũ:
a peccatis eors. Sanson aut̃ int̾pre¬
tatur sol ipsoꝵ. eor scilicet quib
lucet. ñ omniũ sicuti ẽ oriens suꝑ
bonos & malos. s quore dam. Es
sol iusticiȩ. ⁊ sanitas in pennis aꝰ.
Uere enim hic ẽ sol iusticiȩ. quia
omnium credentium mentes cȩ¬
lesti lumine cdarificat. Hic ẽ ue
numcupatꝰ. Iste gͦ dum tenderet
ad ministerium nuptiar. leo oc
uxoris causa ad alienigenas ten
nis occisi fauus significabat extͣc¬
tus. nͥ ut conspicimꝰ. leges ipsius
muerunt ante: nunc iã ꝑemta fe¬
ritate dulcedini eugłicȩ p̾dicandȩ
am quid in semecipso exp̾ssit. q̃d̃¬
sanson paucos quidem dum uiue¬
ret int̾emit. destructo aut̃ templo
hostes innumeros cũ moreret᷑ occi¬

Expanded text:
 nativitatem Domini secundum carnem annuntiaverunt; deinceps etiam angeli, qui ad Mariam loquitur, dicens: Maria, invenisti gratiam ante conspectum Domini, et accipies in utero, et paries filium, et vocabitur nomen ejus Jesus; hic enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . 3. Samson autem interpretatur sol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet, non omnium, sicuti est oriens super bonos et malos sol, sed quorumdam. Sed sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Vere enim hic sol justitiae est qui omnium credentium mentes coelesti munimine clarificat: hic vere Nnuncupatus. Iste ergo, cum tenderet ad mysterium nuptiarum, leo ruxoris causa ad alienigenas tendnis occisi favus mellis extractus, nisi quia ut conspicimus leges ipsas muerunt, nunc jam, perempta feritate, dulcedini evangelicae praedicandae m quid in semetipso expressit quod paucos quidem dum viveret interemit, destructo autem templo, hostes multos cum moreretur occi
Abbreviated transcription (Latin):
rat ut si sponsus sponsam repu¬
diare uellet: discalciaret᷑ ille. et
cem: maioꝵ aut̃ natu benedictio
hoc ostendit: in nomine iħu om̃s
apud grecos decem significat. Quȩ
om̃s gentes saluandas ac benedi¬
cendas eẽ demonstrat. Nec dubi¬
tet gͦ quisquam. hȩc ut dicta st̃
credere. cum uideat uniu̾sa & ab im¬
cio figuris antecedentib p̾currisse.
&e̾ ꝑ aduentum dñi manifestata et
ãdimpleta sic ẽẽ. & quȩ suꝑsunt hoc
mõdo ꝑficienda in ueritate. conso¬
nantib omnib & uocib et figuriᷤ
sc̃ars scͥpturarum. quȩ ãdimpleuit

Expanded text:
rat, ut si sponsus sponsam repudiare vellet, discalcearetur ille, etem majorum natu benedictio hoc ostendit, in nomine Jesu omneapud Graecos decem significat, quae m salvandas ac benedicendas esse demonstrat. Nec dubitet ergo quisquam haec ut dicta sunt credere cum videat universa, et ab initio figuris antecedentibus praecucurrisse, et per adventum Domini manifeste adimpleta sic esse, et quae supersunt hoc modo perficienda in veritate, consonantibus omnibus et vocibus et figuris sanctarum Scripturarum, quae adimplebit
Abbreviated transcription (Latin):
repudiata uenerunt ãd ramnũ.
ut eam sͥ facerent regem. S cur
nare noluerunt: Ligna quippe
fic̾us aut̃ sacrȩ legis imaginẽ te¬
net. sic̃ in eugłio scͥptum ẽ. Quidã
pat̾familias plantauit uineam. et
in tunea sua plantauit ficum. Quis
pat̾ familias nͥ dñs. qui familiȩ
suȩ id ẽ omnium credentium pat̾
est : Plantauit uineam. ĩd ẽ ppłm.¬

Expanded text:
vite, venerunt ad rhamnum, ut eum sibi facerent regem. Sed prinare noluerint. Ligna quippe Ficus autem sacrae legis imaginem habet, sicut in Evangelio scriptum est: Quidam paterfamilias plantavit vineam et in vinea sua plantavit ficum . Quis paterfamilias, nisi Deus, qui familiae suae, id est, omnium credentium pater est? Plantavit ergo vineam, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tisq nobilib filiis id ẽ his qui
fuit iunior filiꝰ. ex nobili matri¬
monio. qui se abscond̾at. Iumor¬
dituri. et antixp̃i gladium eua¬
suri. Ascendit inquit iste in u̾¬
ticem montis garizin. S cur
montem ascendit: Quia nec ꝓpħa
ascend̾it. hic ẽ enim garizu qͥ
a moyse in benedictione deputat᷑.
Itaq cum ascendisset eleuata uo¬
ce clamauit. & dixit. Audite me
uiri sichem. Uenerunt ligna ut
ungerent suꝑ se regem. Aixerũtq
oliuȩ. imꝑa nob̃. Qtiȩ respondit.
Numqͥd possum amittere pingue¬
dinem meam qua dii utunt᷑ & ho¬
mines.⁊ uenire ut int̾ ligna ꝓmo¬
uear : Dixeruntq ligna ad arborẽ
pe. Quȩ respondit. Numqͥd possũ

Expanded text:
tisque nobilibus filiis, id est, his qui,tisque nobilibus filiis, id est, his qui,fuit junior filius, ex nobili matrimonio, qui se absconderat; dituri, et Antichristi gladium evasuri. « Ascendit, inquit, iste in verticem montis Garizim. » Sed cur montem ascendit? Quia nec prophascenderit. Hic est enim mons Garizim, qui a Moyse in benedictione deputatur. « Itaque cum ascendisset, elevata voce clamavit et dixit: Audite me, viri Sichem. Ierunt ligna, ut ungerent super se regem, dixeruntque olivae: Impera nobis. Quae respondit: Nunquid possum amittere pinguedinem meam, qua dii utuntur et homines, et venire, ut inter ligna promovear? Dixeruntque ligna 500 ad arborem um. Quae respondit eis: Nunquid possum
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta filios. & unum
nomine abimelech ex concubina.
qui conduxit uiros uagos et abi¬
erunt pꝰ illum. & intrauit in do¬
mum patͥs sui & occidit fr̃s suos
septuaginta uiros suꝑ lapidem u¬
num. & remansit iohathan iumor
qm̃ absconditus erat. et cȩtera. Hoc
factum si nichil ꝓpheticum indica¬
ret. quid opus erat ut magnoꝑe
scriberet᷑ utrum gedeon septuagin¬
ta filios & multas uxores habuissec.
et concubinam de qua unum et
malũ filium suscepisset: Qd cum
turpe factũ sit. tunc eciã turpius
ẽẽt si hec posteris ãd exemplum
rerum gesta ꝑ typos ce figuras
ostendent. Gedeon itaq ut suꝑius
dictũ ẽ typũ dñi portendebat. Plu
ginta turi filii etꝰ. septuaginta lin¬
guȩ sunt: in hoc mundo diffusȩ.
in quib ꝑ fidem filios sͥ dñs ge¬
De qua iohes apłs in apocalypsi
filius ancillȩ. ĩd ẽ synagoge illiuᷤ
peccatͥcis. qr qui peccatũ facit ser¬
uus ẽ peccati. hic in quã congre¬
gatis sͥ impiis sic̃ abimelech fecit

Expanded text:
septuaginta filios, et unum, nomine Abimelech, natum ex concubina, qui conduxit sibi viros vagos, et abierunt post illum. Et intravit in domum patris sui, et occidit fratres suos, septuaginta viros, super lapidem unum. Et remansit Joathan junior, quoniam absconsus erat, etc. Hoc factum si nihil propheticum indicaret, quid opus erat ut magnopere scriberetur utrum Gedeon septuaginta filios et multas uxores habuisset, sed et concubinam, de qua unum et malum filium suscepisset; quod cum turpe factum sit, tunc etiam turpius esset, si haec posteris ad exemplum rerum gesta per typos et figuras ostenderent? Gedeon igitur, ut superius dictum est, typum Domini protendebat. Plurginta vero filii ejus, septuaginta linguae sunt in hoc mundo diffusae, in quibus per fidem filios sibi Dominus gede qua Joannes apostolus in Apocalypsi filius ancillae, id est, Synagogae illius peccatricis, quia qui peccatum, vus, est peccati . Hic, inquam, congregatis sibi impiis, sicut Abimelech fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
quib gens illa meruit captiua¬
ri in babilonem. Porro quinto
seculo. io ẽ transmigratione ba¬
bilonie. facta sunt quasi anima
lia in aquis. et uolatilia celi: qr
tunc rudei inter gentes tanquã
in mari uiuere ceꝑunt: nec ha¬
bebant stabilem locum. tanꝙͣ¬
aues uolantes. Hurtis diei qua¬
si uesꝑa ẽ multiplicõ peccatoꝵ
inppło iudeorum: qͣn sic exceca¬
ti sunt. ut etiam dominum
ism ñ possent agnoscere. Iam
Isextum seculum fit in aduen¬
tu  domini nr̃i iħu xp̃i. Nam
sic̃ I. milla sexta die primus hõ
adã de limo terre adimaginem
ãi formatus est: sic inista sexta scłie
carne de maria uirgine natus ẽ.
Ille in anima uiuente: hic in sp̃u
uuificante. & sicut in illa die fit
anima uiua: sic in isto scło uitam
desiderantes eternam. Et sicut in
ula sexta die. serpentium. et ferarũ
gen̾a terra ꝓduxit: ita et in hac t̾ra¬
sexta etate scłi. gentes appetentes iu¬
tam eternam. eccł̃ia gen̾auit: qũe

Expanded text:
quibus gens illa meruit captivaquibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est in transmigratione Babyloniae, facta sunt quasi anlia in aquis, et volatilia coeli, quia tunc Judaei inter gentes, tanquam in mari, vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum, tanquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum Jesum non possint agnoscere. 267 8. Jam sextum saeculum fit in adventu Domini nostri Jesu Christi. Nam sicut in illa sexta die primus homo Adam de limo terrae ad imaginem Dei formatus est, sic in ista sexta aetate carne de Maria virgine natus est: ille in animam viventem, hic in spiritum vivificantem. Et sicut in illa die fit anima viva, sic in isto saeculo vitam desiderantes aeternam. 9. Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentes vitam appetentes aeternam Ecclesia generavit. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
has omnes mundi etates: et
replicantes ordinem temꝑm.
corum mystice differentias
distingamus. Orimo enim se¬
culo factus ẽ tanquam lux hõ
in paradiso: inIetate filios dei
in lucis nomine diuidit deus
a filiis hominum. quasi a
tenebris. Fitq huius diei uesꝑa
diluiitim. Sedm scłm factũ ẽ
quasi fir mam̃tum inter aquã
et aquam: archa utiq illa que
natauit inter pluuiam et ma¬
ria. Huius uesꝑa fit confusio
linguarum. Tercium scłm fa¬
ctum est. quando seꝑaũ popłm
suum agentib ꝑ abraham. dis¬
cernens eum tanquam aridam
ab aquis: ut ꝓferret germ̃ herba¬
rum. atq lignorum: id ẽ scõs. et
fructum sc̃aꝵ scͥpturarum. Huiꝰ
uesꝑa fint peccatum: et malicia
regis saul. Inde quartum scłm
cepit adauid: qn constituit deus
luminaria in firmamento celi.
id ẽ splendorem regni. tanquã¬
soł excellentiam: et in lune sp̃e
obtemꝑantem. idẽ sinagogam:
et stellas. Id ẽ pͥncipes eius. Ciniꝰ
etatis fuit uesꝑa in peccatis regũ:

Expanded text:
has omnes mundi aetates, et replicantes ordinem temporum, eorum mystice differentias distinguamus. Primo namque saeculo factus est tanquam lux homo in paradiso, in qua aetate filios Dei in lucis nomine divisit Deus a filiis hominum quasi a tenebris, fitque hujus diei vespera diluvium. Secundum saeculum factum est quasi firmamentum inter aquam et aquam, arca utique illa quae natavit inter pluviam et maria; hujus vespera fuit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham, discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarum atque lignorum, id est, sanctos et fructum sanctarum Scripturarum, hujus vespera fuit peccatum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum saeculum coepit a David, quando constituit Deus luminaria in firmamento coeli, id est, splendorem regni tanquam excellentiam solis, et in lunae specie obtemperantem, tanquam Synagogam, et stellas principes ejus: cujus aetatis fit vespera in peccatis regum,
Abbreviated transcription (Latin):
centem. Demnde qd̃ addi dit
ante ꝗͣ eẽt suꝑ terram: intel litur
anteꝗͣ anima peccaret. Terrenis
enim cupiditatib sordidata: tanqͣ.¬
pluerat d̃s suꝑ terram. Quasi aꝑ¬
tedicẽt. Anteqͣ peccaret anima.
mundum nubib scͥpturarum plu
gandam concesserat. Nundum
ꝓpter hominem qui ẽ t̾ra. dñs nr̃
nubilum nr̃e carnis assũꝑserat:
ꝑ qd̾ imbrem sc̃i euugłn largissi
nem. unde natus ẽ xp̃c. Ipse est
enim lapis de monte abscisus si¬
absq coitu et humano semine
de utrginali ut̾o quasi de mon¬
te humane nature et substantie
carnalis abscisus. S fons ascen¬
debat de terra irrigans uniuer¬
sam suꝑficiem tere. T̃ erra. mat̾
me accipitur: de qua scͥptum ẽ.
Aꝑiatur t̾ra: et germinet salua¬
torem. Quam t̾ram irrigauit.
sp̃c sc̃s: qui fontis et aque noĩe
in eugłio significatur. Formauit

Expanded text:
centem. Deinde quod addidit: centem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibpluerat Dominus erte diceret: Antequam peccaret anima, nondum nubibus Scripturarum pluvgandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster, nubem carnis assumpserat: per quam imbrem snem, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscissus siabsque coitu et humano semine de virginali utero, quasi de monte humanae naturae, et substantiae carnis abscissus. Sed fons ascendebat de terra, irrigans universam superficiem terrae. Terra mater me accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
in claritate uenturus est: et tune
requiescent cum xp̃o ab omnib
Tales enim facient: oꝑa bona ualde.
Pꝰtalia enim oꝑa. sꝑanda ẽ requies
in die septimo: qui uesꝑam ñ ht̃.
Dequitur hinc recapitu¬
latio unuierse condite cre¬
celi et t̾ie qñ cirate sunt in die qͦ fec̃
deus celum et tr̃am. et omne uir¬
gultum agri. omnemq ħbam
regionis: anteꝗ̃ eẽt suꝑ t̾ram.
Suꝑius autem septem dies
numerati sunt: nunc unus dr̃
dies qͦ fecit ds̃ celum et t̾ramꝰ. et
omne uirgultum agri: et omnẽ
herbam regionis. H uius diei no
huius uite significatur. in qͦ celũ
et t̾ra factum ẽ: id ẽ in quo creature
iuisibiles disponuntur: admini
strantur. atq exsistunt. S̃ ed quid
regionis. et tacuit cetera que sunt
in celo & in t̾ra. uel etiam in ma¬
ri: nͥ qr ꝑ uirgultum agri. inuisi¬
bilem creaturam demonstrat in¬
telligi sicut ẽ anima: Bicit aut̃
uirgultum ꝓpt̃ ingorem. uel¬
eandem uitam nunquã ẜ ares¬

Expanded text:
in charitate venturus est. Tunc in charitate venturus est. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae conditae crecoeli et terrae, quando creatae sunt, in die qua fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam esset super terram. Superius septem dies numerati dicitur quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. M. Hujus diei nomhujus vitae significatur, in quo coelum et terra factum est, id est in quo creaturae visibiles disponuntur, administrantur atque existunt. Sed quid siregionis, et tacuit caetera quae sunt in coelo et in terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima. Dictum autem virgultum, propter vigorem eamdem vitam, nunquam marces
Abbreviated transcription (Latin):
te. gentib. ppłis. et nationib. ut
ab eo regantur. uł carnali concu¬
piscentie dediti. sicuti peccora. uł
terrena curiositate obscurati sicut
serpentes. uł elati suꝑbia quasi
aues. Et sicut in illa die pascit᷑
homo. et animalia. que cum illo
sunt herbis seminalib et lignis
fructiferis et herbis uiridibus.
bonus minister ẽ iħu xp̃i. cum
ipso ppło spiritaliter pas citur
sc̃arum scripturarum alimentis.
et lege diuina ad concipiendam
fecunditatem rationum. atq ser¬
monum.tanquam herbis semi¬
nalib. partm ad utilitatem mo¬
rum conuersionis humane. tan¬
quam lignis fructiferis. partim
ad iugorem fidi. spei. et caritatis
in uitam eternam. tanquam ħb̃
uirentib. que nullo tͥbulationum¬
cibis ficut alimentis pas citur. ut
necdum potest. Tamen ut ros dẽ
cibos om̃s habent. Huius autem
etatis quasi uesꝑa: utinam nos
ñ inueniat. Illa ẽ enim de qua
filius hominis inueniet fidem
suꝑ t̾ram: Post istam ues ꝑam
ueniet mane. cum ipse dominus

Expanded text:
 gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentiae dediti, sicuti pecora, vel terrena curiositate obscurati, quasi serpentes, vel elati superbia, quasi aves. 11. Et sicut in illa die pascitur homo, et animalia quae cum illo sunt, herbis seminalibus, et lignis fructiferis, et herbis viridibus, bonus minister est Jesu Christi, cum ipso populo spiritualiter pascitur sanctarum Scripturarum alimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum, atque sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversationis humanae, tanquam lignis fruad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis virentibus, quae nullo aestu tribulationumcibis, sic istis alimentis pascitur, ut necdum potest; tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Filius hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ex dieb consummauit d̃s̃ om¬
nia oꝑa sua: et septimo requie¬
uit. Sex etatib humanum genus
in hoc scło ꝑsuccessiones temꝑm
opa di insigniunt. Q uarum pri¬
ma etas ẽ ab adam usq adnoe. Se¬
cunda: a noe usq ad abraham.
Tercia: ab abraham usq ad dauid.
Quarta: adauid usq ad transinigra¬
mundus iste finiatur: donec excel¬
sus ueniat ad iudicium. Septima
uͦ intelligitur in requie sc̃orum: q̃
scilicet uesꝑam ñ habet: qr eam
iam nullus terminus claudit. Ega¬

Expanded text:
Sex diebus consummavit Deus omnia opera sua, et septimo requievit. Sex aetatibus humanum genus in hoc saeculo, per successiones temporum Dei opera insinuant, quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigramundus finiatur, donec Excelsus veniat ad judicium. Septima vero intelligitur in requie sanctorum, quae scilicet vesperam non habet, quia eam jam nullus terminus claudit. Perga
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor flumina: quatuor a¬
om̃s utiles discipline. Fructus
lignorum: mores piorum. Lig¬
num uite ipsa bonorum omni¬
um mater sap̃ia est: de qua scͥp¬
uite ẽ his qui app̃henderint eã
et qui tenuerit eam beatus. Lig¬
num autem scientie bomi et ma

Expanded text:
atuor flumina, quatuor omnes utiles disciplinae lignorum fructus, mores piorum, lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua scripvitae est his qui apprehendunt illam, et qui tenuerit eam, beatus . Lignum scientiae boni et mal
Abbreviated transcription (Latin):
guine uituli digito sacerdotis
popłm asꝑgendum. alterũ uͦ
in quo omnia peccata & maledic¬
tiones totius popł̃i imponende
ẽent in locum desertum ꝑduci. ibiq¬
ẽẽ dimittendum: S pͥus necesse
ẽ uituli sacͥficium pandẽ: deinde e¬
ciam hyrcoꝵ causas misteriaq nar
rarẽ. uitulus itaq hic qui ꝓ pecca¬
to sacerdotis & totius ppłi emun¬
datione occidi iubet᷑. figuram dñi
et saluatoris nr̃i in semetipso li¬
niabat: qui ñ solum ꝓ peccato sa¬
cerdotis et ppłi: uerũ eciam ꝓ oĩ

Expanded text:
guine vituli digito sacerdotis guine vituli digito sacerdotis populum aspergendum. Alterum vero, in quo omnia peccata et maledictiones totius populi imponendae essent, in locum desertum perducendum, ibique dimittendum; sed prius necesse est vituli sacrificium pandere, et tum etiam hircorum causas mysteriaque eorum narrare. Vitulus itaque hic, qui pro peccato sacerdotis et totius populi emundatione occidi jubetur, figuram Domini et Salvatoris nostri in semetipso portabat, qui non solum pro peccatis sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta p̾ceptum dĩ moy ses
lauisse aaron & filios eiꝰ legitur.
Iam tunc purgationem mundi-
et rerum omniũ sc̃ĩtatem baptis¬
mi sacramento significabat. Non
accipiunt uestes nͥ lotis pͥus sor¬
dib: nec ornant᷑ ad sacra. nisi in
xp̃o noui omnes renascant᷑. Qd̃
aut̃ moyses lauat: legis indici¬
um ẽ. Preceptis enim dĩ lauan¬
di sumus. et cum parati ad in-¬
dumentum xp̃i tunicas pellicias
deposuerimꝰ tunc induem᷑ ueste
linea nichil in se mortis habente
s tota candida: ut de baptismo
consurgentes cingamꝰ lumbos¬
nr̃os in ueritate. et tota pͥstinoꝵ
et dauid. Beati inquit quoꝵ re¬
missȩ sunt imquitates: et quo¬
rum tecta sunt peccata. De ob
quid sibi uelit. qd̃ lex imagina
ria iubet uitulum ꝓ peccato sa¬
cerdotis immolari. et sanguine
eius septies digito ppłm asꝑgen¬
dum. deinde duos hyrcos offer¬
ri debere. unũ in quo sors dñi
uenisset occidendum ẽẽ et de¬
B xiiusanguine eiꝰ similit̾. ut de san¬

Expanded text:
uxta praeceptum Dei Moyses lavisse Aaron, et filios ejus legitur: jam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem baptismi sacramento significabant. Non accipiunt vestes, nisi prius lotis sordibus; nec ordinantur ad sacra, nisi in Christo novi homines renascantur. Quod autem Moyses lavat, legis indicium est: praeceptis enim Dei lavandi sumus, et cum parati ad indumentum Christi tunicas pelliceas deposuerimus, tunc induemur veste linea, nihil in se mortis habente; sed tota candida, ut de bapconsurgentes, cingamus lumbos in veritate, et tota peccatoruet David: Beati, inquit, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . CAPUT autem sibi velit lex imaginaria, quae jubet vitulum pro peccato sacerdotis immolari, et sanguine ejus septies digito populum aspergi. Deinde duos hircos offerri deberi: unum in quo sors Domini venisset occidendum esse, et sanguine ejus, similiter ut de san
Abbreviated transcription (Latin):
nam legem meditat᷑. Reicit᷑ et pa-¬
pulam habens: qͥ pruritu libidi¬
nis & ardore concupiscentiarũ
exestuat. Similit̾ & scabiosum:
qui peccatum carnis ꝑficit conta¬
gio oꝑis.Iam uͦ impetiginem ha¬
bens hereticoꝵ figurat collectio¬
nem: quȩ frequent̾ in se ȩccłȩ cor¬
pus immergit: & ut impetigo li¬
uorem facit. Porro aure amputa¬
ta sunt qui u̾bo dĩ ñ obȩdiunt: ñ
faciendo quȩ iussa sunt. Qui uero
caudã habet amputatam: ille ẽ
qui bonũ qd̃ incipit ꝑseueranti
fine ñ ꝑficit. Porro desectum ub
testiculis amputatum. indicat e¬
os qui cum corꝑe uiri sint: tur.¬
pitudinis usu effeminant᷑. his

Expanded text:
nam legem meditatur. 5. Rejicitur et panam legem meditatur. 5. Rejicitur et papulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupiscentiarum exaestuat. Similiter et scabiosum, qui peccatum carnis perficit contagione operis. Jam vero impetiginem habens 427 haereticorum figurat collectionem, quae frequenter se in Ecclesiae corpus immergit, et, ut impetigo, livorem facit. Porro aure amputati sunt qui verbo Dei non obediunt, non faciendo quae jussa sunt. 6. Qui vero caudam habet amputatam, ille est qui bonum quod incipit perseveranti fine non perficit. Porro desectum, vel testiculis amputatum, indicat eos qui cum corpore viri sint, turpitudinis usu effeminantur. His
Abbreviated transcription (Latin):
lam aut scabiem uł impetiginẽ.
ñ offerenda ea dño: neq adolen¬
dum ex his suꝑ altare dñi. Bouẽ
ec ouem: aure aut cauda ampu¬
tatis uoluntarie offerre potest:
uotumꝰ ex his fieri aũt̃ ñ potest.
Omne animal qd uł contritis
uł tunsis. uel sectis ablatisq
nu alienigene: ñ offeretis panes
dõ ur̃o. Quicqͥd aliũd dare uolu¬
erint. qͥa corrupta & maculata
sunt om̃ia: ñ suscipietis ea. Pri¬
mo qͥppe reicit᷑ a sacͥficio maculosũ
bidine nunc in cupiditate nunc
in diu̾sis criminib demutantur.
Reicitur quidẽ & cȩcũ animab. ĩd
est qͥ nec dm̃ uidet: nec oꝑa eius
facit. Fractum quoq id ẽ uiciis
carnalib uexatum atq collisum.
Reicit᷑ & cicatͥcem habens. id ẽ qͥ¬
ñ digna satisfactione penitentiȩ
uulnera peccators deplorat:s ad¬
huc uet̾is morbi signum ꝑ delicđi¬
um uoluptatis int̾ius gestat. Re¬
ꝓbatur et lingua amputatum¬
id ẽ qui dm̃ ñ confitet᷑: neq diui¬

Expanded text:
ut scabiem, vel impetiginem, non offeretis ea Domino; neque adolebitis ex eis super altare Domini. Bovem et ovem aure aut cauda amputatis voluntarie offerri potest: votum autem ex his fieri non potest. Omne animal quod vel contritis vel tonsis vel sectis, ablatisque nu alienigenae non offeretis panes o, nec quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis ea. Primum rejicitur a sacrificio maculosum bidine et cupiditate, nunc in diversis criminibus demutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est, qui nec Deum videt, nec opera ejus facit. 4. Fractum quoque, id est, vitiis carnalibus vexatum ac collisum. Rejicitur et cicatricem habens, qui non digna satisfactione poenitentiae vulnera peccatorum deplorat, sed adhuc veteris morbi signum per desideria voluptatis interius gestat. Reprobatur et lingua amputatum, qui Dominum non confitetur, neque divi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi haberet᷑ in regno sic̃ apłs a
it. heredes quidẽ dĩ sumꝰ cohere¬
in sorte dñi ñ uenit similitudinẽ
tenet infidelium: qui nunquã in
xp̃o credere uoluerunt. Hi utiq
accipiunt maledictionem totius
ppłi. & om̃s iniquitates humam
gen̾is: et ꝓicient᷑ in desertũ locũ.
S quid ẽ omnes iniqͥtates & ma¬
ledictiones acciꝑe. nͥ quia oĩa pec¬

Expanded text:
Domini haberetur in regno. Sicut Apostolus Domini haberetur in regno. Sicut Apostolus ait: Haeredes quidem Dei sumus, cohaerein sortem Domini non venit, similitudinem tenet infidelium, qui nunquam in Christo credere voluerunt. Hi utique accipiunt maledictionem totius populi, et omnes iniquitates humani generis, et projiciuntur in desertum locum. Sed quid est, omnes iniquitates et maledictiones accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
latus: sic̃ apłs ait. Qui ꝓpͥo filio
tradidit illum. Merito & hoc in¬
loco de huius uituli sanguine.
septies ppłs digito sacerdotis asꝑ¬
gi iubetur: ut redemptionẽ nr̃am
et purificationẽ in xp̃i sanguine
collatam ꝑ gr̃am septempliciᷤᷤ sp̃s
demonstraret. Duo aut̃ hyrci du¬
oꝵs ppłors figuram ꝑspicua ratio¬
ne demonstrauer̃: ꝓpter originalẽ
peccati p̾uaricationẽ hyrcoꝵ for¬
mam gerentium: quoꝵ sunt si¬
militudine in ȩugłio hedi ĩd est
peccatores ad sinistram futuri. S
ex his qui in xp̃o credidissent et
penitentiã delictoꝵ suoꝵ toto
corde egissent baptismni gr̃am con¬
secuti: hi in similitudine unius
hyrci qͥ in sorte dñi uenit figurã
accipiunt: cuiꝰ sanguis cũ sangui¬
ne uituli ꝑmisceri iubetͣ: ut con¬
sortes passionis xp̃i effecti: parti¬
cipes głe ipsius efficiant᷑. S qͥd
ẽ hyrcum in sortem dñi uenire:nͥ
ut ppłs credentium cuius ille figu¬
ram habebat consors & coheres

Expanded text:
ait: Qui Filio tradidit eum . Merito et hoc loco de hujus vituli sanguine septies populum digito sacerdotis aspergi jubetur, ut redemptio nostra et purificatio in Christi sanguine lata per gratiam septemplicis Spiritus demonstretopulorum figuram perspicua ratione demonstraverunt, propter originalem peccati praevaricationem, hireorum formam gerentes, quorum est similitudo in Evangelio. Haedi, id est, peccatores ad sinistram futuri, sed ex eis qui in Christo credidissent, et poenitentiam delictorum suorum toto corde egissent, baptismi gratiam consecuti. Hi in similitudinem hujus hirci, qui in sorte Domini venit, figuram accipiunt, cujus sanguis cum sanguine vituli permisceri jubetur: ut consortes passionis Christi effecti, participes gloriae ipsius efficiantur. Sed quid est hircum in sortem Domini venire, nisi ut populus credentium, cujus ille figuram habebat, consors et cohaeres
Abbreviated transcription (Latin):
generis in desertũ locum ꝓicien¬
tur. id ẽ in tenebras exteriores
ubi ẽ fletus et stridor dentium:
et in stagno ignis qd̃ ẽ gehenna.
ubi ignis eoꝵs ñ extinguet᷑. et u̾¬

Expanded text:
generis, in desertum locum projicientur, id est, in tenebras exteriores, ubi fletus et stridor dentium, et in stagnum ignis, quod est gehenna, ubi ignis eorum non exstinguetur, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuxa enim ce occulta tedet or̃o:
breuis et aꝑta delectat. Et qr
iampͥdem iuxta litderam a
nobis seimo totus contextus est:
necẽe ẽ ut p̃cedente hystorie fun¬
damento. allegoricus sensus seqͣt᷑
pħica indicia precedentia futuroꝵ.
Sane ñ omnia que in lege & ꝓ¬
pħis scripta sunt. mysteriorum
enigiatib obdeguntur: s ꝓ his
que aliquid significant. etiam
que nicħ significant conectunt᷑
S icut enim in citharis. et huris¬
modi organis musicis. ñ quidem
omnia que tanguntur. canorum
aliquid resonant. s tantum cor¬
de: cet̾a tamen in toto & thare
corꝑe ideo facta sunt. ut ẽẽt ubi
conecterentur. et qͦ tenderentur il¬
la. que ad cantilene suauitatem
modulaturus ẽ artifex: ita in his
queq dicuntur. aut aliquid so¬
nant in significatiõe futurorum:
aut si nicħ sonant: ad ħ interpo¬
nuntur. ut sit unde illa signifi¬
cantia tanquam sonantia conec¬
tantur. Has autem rerum gesta¬
rum figuras de mysticis thesauris

Expanded text:
xa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fundamento, allegoricus sensus sequatur. rophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysteriorum aenigmatibus obteguntur; sed pro his quae aliquid significant, etiam quae nihil significant connectuntur. Sicut enim in citharis, et hujusmodi organis musicis, non quidem omnia quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut esset ubi connecterentur et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex: ita in his que dicuntur aut aliquid sonant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum figuras de mysticis thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepturi quam ꝑ legem ãdepti sunt.
Ham duȩ ille semistrib ꝓculdubio
pͥorem ppłm adumbrabant. s ideo
duȩ semis ddicunt᷑ quia hi qͥ in lege
agebant᷑. contigerunt quidem cog¬
nitionem trinitatis s ꝑfectam eiꝰ
scientiam ñ habuerunt. sic̃ eccłasticꝰ
liber loquit᷑ dicens. Qui ñ ꝑfecit
pͥmo scire sapientiam & infirmior
ñ inuestigauit illam. Hic aut̃ no¬

Expanded text:
percepturi, quam qui per legem adepti sunt. Nam duae illae semis tribus procul dubio priorem populum adumbrabant; sed ideo duae semis dicuntur, quia hi qui in lege agebant contigerunt cognitionem Trinitatis, sed perfectam ejus scientiam non habuerunt. Sicut et Ecclesiasticus liber loquitur dicens: Qui non perfecit primo scire sapientiam, et infirmior non investigavit illam . Hinc autem no
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso aduentu dm̃. neqͣincarna¬
tione eius cuncta nob̃ ꝑ semet¬
ipsum ꝑfecte ãdnunciata sunt.
Inde & ipse dicit discipłis suis.
Multa adhuc habeo quȩ uobis
nunciabit uob̃ omnia. ꝑfectio itaq
ac summa omnium bonors: in sp̃u
sco consistit. Allioqͥn nichil in eo ꝑ¬
fectum putabit᷑. cui sp̃s sc̃s de est.

Expanded text:
ipso adventu Domini vel incarnatione ejus cuncta nobis per semetipsum perfecte annuntiata sunt. Unde et ipse dicit discipulis: Multa adhuc habeo quae vobis nuntiabit vobis omnia . Perfectio itaque ad summam cunctorum bonorum in Spiritu sancto consistit, alioquin nihil in eo perfectum putabitur, cui Spiritus sanctus deest.
Abbreviated transcription (Latin):
sus pellit᷑ ab omnib: &e statim
occidit᷑. dum iudicat᷑ a sp̃italib.
Sic gͦ omnia quȩcũq illis iu¬
dcis ꝑ legem acciderunt: forma¬
litex intelligenda sunt.Datan

Expanded text:
sus, pellitur ab omnibus, et statim occiditur, dum judicatur a spiritalibus. Sic ergo omnia quaecunque illis Judaeis per legem acciderunt, formaliter intelligenda sunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tem in uictoria. In eo aut̃ ppło hec
rite cȩlebrata s̃. cuius & regnum
et sacerdotium ꝓpħia erat uent᷑i
regis & sacerdotis ad regendos
et sacrandos fideles: in omnib
gentib: & introducendos in reg¬
num celors & sacrartum angłors
ad uitam ȩt̾nam. huiꝰ itaq ueri sa¬
crificii sicut religiosa sacramenta
hebrei celebrauert: ita sacͥlega imi¬
tamenta pagani. Nam quȩ im¬
molant gentes ur ait apłs: de¬
moniis immolant & ñ deo. fnti¬
qua enim res ẽ p̾nuncia: qͥa
immolatio sanguinis futurã pas-¬
sionem mediatoris ab inicio ge-
neris humani ẽ testificans. Hanc
pͥmus abel obtulisse in sacris lit

Expanded text:
tem victoria . In eo autem populo haec rite celebrata sunt, cujus regnum et sacerdotium prophetia erat venturi regis et sacerdotis, ad regendos et congregandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum, ad sacrarium angelorum, et ad vitam aeternam. Hujus itaque veri sacrificii sicut religiosa sacramenta Hebraei celebraverunt, ita sacrilega imitamenta pagani, quae immolant gentes, ut ait Apostolus: Daemonibus immolant, et non Deo. Antiqua enim res est, et praenuntiativa immolatio sanguinis, futuram passionem Memani generis testificans. Hanc enim primus Abel obtulisse in sacris Lit
Abbreviated transcription (Latin):
egina autem austri .xxxii.
quȩ ab int̾uallis ultimis
excitata ueniens. salomonis au¬
dire sapientiã concupiit iã
to & ppłi sui ⁊ pat̾nȩ domus obli¬
de ñ solũ celesti pͥmio resurrectio¬
nis beata. s eciam potestate apłica
de iudeis adulteris iudicandis ip¬
sius ore iudicit digna censet᷑. qͥa
ne mystica ęccłȩ ꝓuidentis imple¬

Expanded text:
egina autem Austri, quae, ab intervallis ultimis excitata veniens, Salomonis audire sapientiam concupivit, jam to et populi et paternae domus oblide non solum caelesti praemio resurrectionis beatae, sed etiam potestate apostolorum de Iudaeis adulteris iudicandi ipsius ore iudicis ne mystica Ecclesiam praevidentis imple
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in similitudinem arenȩ maris.
uł in mulcitudinem stellarum
celi futura. ¶iciens gͦ abram de¬
us foris: ostendit illi stellas celi
dicens. Sic faciam semen tuum:
id ẽ xp̃ianam gentem. cuius tu
pates in fide subsistis⁊ sic faciam
resurrectionis lumine corus cha

Expanded text:
est, in similitudinem arenae maris, est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura: Ejiciens ergo Abram Deus foris, ostendit ei stellas coeli, dicens: Sic faciam, ait, semen tuum, id est Christianam gentem, cujus tu pater in fide subsistens, sic faciam resurrectionis lumine corusca
Abbreviated transcription (Latin):
futurumq. ut sac̃dotium eccłie ha¬
bentis p̃putium. benedic̾e̾t in ab ra¬
ham circuncisio. sacerdotio sina¬
goge. Qui enim benedicit: ma¬
ior e quam qui benedicitur. Unde
et sacerdotes ex semine abrahe nati. fr̃s
suos benedicebant: idẽ ppłm israhel
quib illi decimas secundum legis
mandatum dabant: uere ut maio¬
rib. et eminentiorib suis. N om̃aũt
ipsum melchis edech. rex pacis. uł
rex iusticie interpretatur: qd bene
pacis: qr ꝑ ipsum reconciliamur
deo. Ipse ẽ rex iusticie: quia ipse
ueniet ut discernat scõs ab impi¬
dos: qr ad redemptionem omniũ.
hostiam deo patri semet ipsum
obtulit: et ut uerus rex in p̃senti
seculo ppłm suum regit: et in fu
bRe &e̾ ꝓmissione dei.
pst hanc uictoriam factũ :
lierbum domini ad abram
in uisu. dum ẽẽt de posteritate
sollicitus. et sͥ uid̾et ñ nasci filiũ:
ectam̃ semini suo factam ꝓmissi¬
onem teneret. Statim fit illi du
plex figura. ꝓmissi seminis eius:

Expanded text:
futurumque, ut sacerdotium Ecclesiae hafuturumque, ut sacerdotium Ecclesiae habens praeputium benediceret in Abraham 299 circumciso sacerdotium Synagogae. Qui enim benedicit, major est quam qui benedicitur. 7. Unde et sacsuos benedicebant, id est populum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex pacis, vel rex justitiae interpretatur, quod bene pacis, quia per ipsum reconciDeo. Ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impirex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo Patri se ipsum obtulit, et ut verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futbrahae et promissione Dei. 1. Post hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum esset de posteritate sollicitus, et sibi videret non nasci filium, et tamen semini suo factam promissioplex figura promissi seminis ejus, id
Abbreviated transcription (Latin):
chisedech rex salem sacerdos dei in¬
enarrabili parente ꝓgenitus: bene¬
dixitq ꝓgenitus abram. offerens¬
ei panem et uinum in sacrificium
đo. Hunc melchisedech apłs paulus
sine patre et sine matre commemo¬
rans: figuraliter refert ad xp̃m.
Ipse est enim solus de patre. sine
matre genitus ꝑ diuinitatem: ipse
de matre. sine patre genitus per
humanitatem: ipse qͦ sacerdos et̃¬
nus. ad quem dr. Tu es sacerdos
in eternum scdm ordinem melchi¬
sedech: utiq ꝓpter misterium. sacͣ¬
menti. qd̃ xp̃ianis celebrare p̃cep̃:
ut ñ scđm aaron. pecudum uicti¬
mas. s oblationem panis. et uni:
idẽ corꝑis. et sanguinis eius i¬
sacramentum. in sacrificii
offeramus. Qd uͦ patͥarcha mag¬
nus decimas omnis substantie
sue. melchisedech sacerdoti pꝰ bene¬
ditionem dedit: sciuit sp̃aliter ma¬
ius sacerdotium futurum in ppło
gentium. quam leuiticum: qd in
isił de ipso erat nasciturum:

Expanded text:
chisedech, rex Salem sacerdos Dei, inchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Utique propter mysterium sacramenti, quod Christianis celebrare praecepit, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero patriarcha magnus decimas omnis substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritualiter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod de ipso in Israel erat nasciturum,
Abbreviated transcription (Latin):
Regipto unde uenerat. tunc
loth fr̃is filius in terram sodomoꝵ
salua caritate discessit. uitans dis¬
cordias: quia diuites facti erant:
et pastores eorum inuicem rixaban¬
tur. ꝑmansit autem habram.
in terra chanaam: habitauitq uixta
quercum manbre. Deinde a quinq
regib qui sodomis irruerant. cap¬
tum loth liberat: habens secum in
p̃lio trecentos decem et octo uerna¬
culos. S quid ħ uictoria abre de
quinq regib indicabat. quos ille fide¬
nͥ qd fides nr̃a si confirmata sit in
spũ principali. totidem corꝑis nr̃i
riori homine tͥumphabit. Qd uͦ
ille ñ in multitudine. nec uirtute
legionum. s tantum trecentis decẽ
et octo uernacuł comitantib adu̾¬
sarios pͥncipes debellauit. iam tc̃
in sacramento crucis. cuius figura.
ꝑ tau litteram grecam numerus
trecentorum expͥmitur. imaginabat᷑.
qd nos passio xp̃i lib̾atet a domina¬
tu quinq carnalium sensuum: qͥ
nos antea uariis uitiis captiuantes
hostium abram. oecurrit ei moxnel¬

Expanded text:
Aegypto, unde venerat, tunc Lot fratris filius ab illo in terram Sodomorum salva charitate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidenisi quod fides nostra, si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri riore homine triumphat. 3. Quod vero ille non multitudine, nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes hostium Abraham occurrit ei mox Mel
Abbreviated transcription (Latin):
condit: qui auersus a preceptis
Hic ostendit qr quicumq a fide
uł bonis oꝑib ad mendacia
sua. desideriaq labuntur. ñ des¬
picit illos d̃s: s adhuc ut rede¬
ant ꝑpenitentiam uocat: qr ñ
uult mortem peccatoris. s ut
conuertatur et uiuat. Gͦ ñ ẽ des¬
pandum quiblibet peccatori

Expanded text:
condit, qui aversus a prcondit, qui aversus a prHic ostendit quia si qui a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandu
Abbreviated transcription (Latin):
hendunt eos qͦs simpliciter creden¬
tes inuenint. & qr omnino car¬
nalia ꝑsuadent: quasi ad car¬
nalium occłorum aꝑtionem co¬
nantur adducere: ut int̾ior ocłs
idit gͥ mulier qd bonum eẽt
qr pͦ delectationẽ carnał ꝯcupiscẽtie
nr̃ez etiam ratio subicitur ad pec¬
candum. Cumq cognouissent
se ẽẽ nudos: consuerunt folia fi¬
plectuntur: qui prurigine car
decepti heretica prauitate. et gr̃a
di nudati. tegumenta mendaqi¬
orum tanquam folia fici colli¬
gunt: facientes sͥ succinctoria
prauitatis: cum de domino uł
eccłia mentiuntur. Cumq audis¬
sent uocem domini dei deam bu¬
lantis in ꝑadiso ad auram post
meridiem. Deambulat d̃s̃ in ilł
et ñ stat: qui stabiles in eius pre¬
cepto ñ ꝑseuerant. Et bene ad
auram pꝰ meridiem: qr iam ab¬
eis aufertur lux ista illa feruens
ueritatis: appropinquantibus
errorum tenebris. Abs conderunt
se a facie domini in medio ligni
ꝑadisi. In medio ligni se abs¬

Expanded text:
hendunt eos quos simpliciter credenhendunt eos quos simpliciter credentes invenerint: et quia omnino carnalia persuadent, quasi et carnalium oculorum adapertionem conantur adducere, ut interior oculus itur mulier quod bonum esset quia post delectationem carnalis concupiscentiae nostrae, etiam ratio nostra subjicitur ad peccandum. Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia fiplectudecepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem. Deambulat Deus in illis, et non stat, quia stabiles in ejus praecepto non perseverant, et bene ad auram post meridiem, quia jam aufertur ab eis lux illa ferventior charitatis, appropinquantibus errorum tese a facie Dei, in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se abs
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam boni. et mali: et inip̃o
homine tanquam in arbore q̃
plantata ẽ in medio ꝑadisi eã
dinoscendam demonstrare. Con¬
thunc serpentem clamat apłs.
cum dicit. M etuo. ne sicut ser¬
pens seduxit euam astutia sua:
sic sensus ur̃i corrumpantur. Se¬
ducitur autem uerbis huius ser¬
pentis carnalis nr̃a concupiscen¬
mulierem. Cur precepit uobis do¬
minus: ut ñ comed̾etis ex omni
ligno ꝑadisi: S ic et heticorum
curiosa calliditas. sic praui p̃di¬
catores ad diligendam erroris¬
infaniam fallatiam auditorum
carnalium corda succendunt di
mali scientiam penetrate. Unde
apud salomonem mulier illa
hereticorum sp̃em tenens. dicit.
Aque furtiue meliores sunt: ce
panis absconditus suauior. S ub¬
iecit demde. isdem serpens. Qua¬
cumq die comeditis. ex es statim
apientur oculi ut̃i. et erius sicut¬
dn scientes bonum. et malum. Sic
tatis mĩtum ꝓfitentur: atq scien¬
tie pollitatione decipiunt: et rep̃¬

Expanded text:
scientiam boni et mali, et in ipso scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore, quae plantata est in medio paradisi, etiam dignoscentiam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita sensus vestri corrumpantur . Seducitur autem verbis hujus serpentis carnalis nostra concupiscenmulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederitis ex omni ligno paradisi? Sic et haereticorum curiosa cupiditas, sic pravi praedicatores, ad diligendam erroris fallaciam, auditorum carnalium corda succendunt, dimalique scientiam penetrate. Unde apud Salomonem mulier illa haereticorum sententiam tenens, dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Subjecit deinde idem serpens: Quacunque die comederitis, statim aperientur oculi vestri, et eritis scientes sicut dii bonum et malum. Sic tatis meritum profitentur, atque scientiae pollicitatione decipiunt, et rep
Abbreviated transcription (Latin):
geritur:. in occulto qͦdam secretoꝙ
coniugio. Suggestionem quippe
mulierem uͦ. animalem corꝑis
sensum: rationem autem uirum.
Quappter quando occurrit ma¬
la suggestio: quasi serpens loqͥt᷑.
S si sola cogitatio oblectetur illi
suggestioni: & refrenante ratione
consensus explendi oꝑis ñ succedat:
sola mulier uidetur comedisse
illicitum. Qd̃ si ipsum peccatũ
etiam et mens ꝓpetrandum dec̃¬
nat: iam uir deceptus ẽ: iam mu¬
Iuecebre enim consentire: de lig¬
no uetito manducare ẽ. Tunc
quippe iure auita beta tanquã
a ꝑadiso expellitur homo: pec¬
catumq ei imputatur: &̃ siñ sub
sequatur effectus: qr &e si ñ ẽ in fa¬
cdis culpa: ꝓ consensu tamen rea¬
tenetur conscientia. H ec scdm a¬
nagogen. Ceterum iuxta metafo¬
ram. pͣ & callidus ĩste serpens: he¬
reticorum uersutiam designare.
N onnulli enim loquatius. atꝙ
subtilius ꝓmittunt illicita curio
sitate secretorum ad aꝑtionem. atq

Expanded text:
geritur, in occulto quodam secretoque geritur, in occulto quodam secretoque conjugio. Suggestionem quippe Mulierem vero animalem corporis sensum, rationem autem virum. Ergo quando occurrit mala sused si sola cogitatio oblectetur, illius suggestionis et refrenante ratione consensus explendi operis non succedat, sola mulier videtur comedisse illicitum. Quod si ipsum peccatum etiam et mens perpetrandum decernat, jam vir deceptus est, jam muIllecebrae enim consentire, de ligno prohibito manducare est. Tunc quippe jure a vita beata tanquam a paradiso expellitur homo, peccatumque ei imputatur, etiamsi non sequatur effectus: quia etsi non est in factis culpa, in consensu tamen retinetur conscientia. Haec secundum anagogen. Caeterum juxta metaphoram poterit callidus iste serpens haereticorum versutiam designare. Nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque
Abbreviated transcription (Latin):
am dehinc p̃ceptum qd accep̃ figu¬
raliter ad ãnos accepimus in xp̃o:
qr unusquisq xp̃ianus ñ incon¬
grue gestat ꝑsonam xp̃i: dicente
ipso domino. Que fecistis itrri ex
minimis istis: mͥ fecistis. Dicit᷑¬
gͦ illi. Ex omni ligno ꝑadisi
comedes: de ligno autem scientie
boni et mali ne comedas. Preci¬
pitur enim nobis ut fruamur
omni ligno ꝑadisi: quo signifi¬
cantur sꝑales delitie. Fructus aut̃
sp̃c ẽ: caritas. gaudium. pax. pa¬
bonitas. mansuetudo. continen
mus lignum in medio ꝑadisi
plantatum scientie boni. et mali:
id ẽ. ñ uelimus suꝑbire de natu¬
ra arbitrii nr̃i que media ẽ. ut
decepti pꝰ scientiam boni. exꝑiam
et malum. S erpens autem ille
sapientior omnib bestiis. indi
cat diabolum: qui idõ serpens
dr̃. qd uolubili uersetur astutia.
S quid est qd iste ꝑ mulierem
decipit. et ñ ꝑ uirum: Quia ñ
affectu: qui magis debet obtem¬
pare ratiomi tanꝗͣ uiro dominan¬
ti. Hoc &enim in uno quoq hõe

Expanded text:
accepit. Praeceptum quod accepit figuraliter Christus, nos accipimus in illo quia unusquisque Christianus non incongrue gestat personam Christi, dicente ipso Domino: Quae fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Dicitur ergo Ex omni ligno paradisi comedes; de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. Praecipitur enim nobis ut fruamur omni ligno paradisi, quo significantur spirituales deliciae. Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, onitas, mansuetudo, continentmus lignum in medio paradisi plantatum scientiae boni et mali, id est, ne velimus superbire de natura arbitrii nostri, quae media est, ut, decepti per scientiam, experiamur et malum. Serpens autem ille, sapcat diabolum, qui inde serpens dicitur, quod volubili versetur astutia. Sed quid est quod ipse per mulierem decepit et non per virum? quia non ffectu, qui magis debet obtemperare rationi tanquam viro dominanti, hoc enim in unoquoque homine