comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erroris alt̾ius ꝯgregare. Multum ẽĩ ⁊ pam̃
si ꝑipatenitoꝵ pͥncipem seqͥm: legiume
qnͣtitatis dimunicõm ĩ singuł̾ reꝵ gem̾ibe
significant ł excessum. licebit ne gͦ tanes
multiplicare uolucres ue rapaces. aut tͣ¬
ces bestias. ant quelibet ꝑtenta nat᷑e cui
equoꝵ qui ad miliciam neccͣris sũt. ⁊ nlũ
toti uite. ex legitima quantitate p̾fimit
est num̾us: Nam de hystͥonb. ⁊ mimis.
giis hominũ que pͥncipem oꝑtet poti
ext̾: minare quam fouere: ñ fuerat ĩ
lege menuo fatienda. q̃ qͥdem õs abhoĩa.¬
tiones istas ñ mͦ a pͥncipis aula excludit.
s eliminat a ppło dei. Cqͦꝵ nõie: totꝰ
familie inpedim̃toꝵ omniũ nectius
intlłigunt usus. Cinͦ legitima qͣntitas
est: quam rõ neccͣitatis aut utilitatis
exposcit. Ita tñ ut utile ⁊ honestũ coe¬
quent᷑ ⁊ tiuilitas ꝯscͥbatur honestis.
Philosophiᷤᷤ eĩ iamp̾dem platuit. ꝑuici¬
osioremr nullam ẽẽ opinionem. illoꝵ

Expanded text:
erroris alterius congregare. Multum enim et parum, si Peripateticorum principem sequimur, legitimae quantitatis diminutionem in singulis rerum generibus significant, vel excessum. Licebit ne ergo canes multiplicare, volucresve rapaces, aut truces bestias, aut quaelibet portenta naturae, cui equorum qui ad malitiam necessarii sunt, et usum totius vitae, ex legitima quantitate praefinitus est numerus? Nam de histrionibus et mimis, giis hominum, quae principem potius oportet exterminare quam fovere, non fuerat in lege mentio facienda; quae quidem omnes abominationes istas, non modo a principis aula excludit, sed eliminat a populo Dei. Equorum nomine, totius familiae et impedimentorum omnium, necessarius intelligitur usus. Cujus legitima quantitas est, quam ratio necessitatis, aut utilitatis exposcit. Ita tamen ut utile et honestum coaequentur, et civilitas conscribatur honestis. Philosophis enim jampridem placuit, perniciosiorem nullam esse opinionem, illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum fatile suꝑari quam fuga. eo qd̃ ip̃m
qui gentes doinuerat: uen̾is nexib inno¬
auit mulier inpudita.
et quid ad emencticata gencium
exempla decurro que tñ plurima
Enit. cũ redius qͥiq possit ad fatienda le¬
gibus quam exemplis urgeri: At ne ip̃m
pͥncipem usꝙqͣ solutũ legib opin̾is. Au¬
di quam legem imponat pͥncipib. rex
magnꝰ suꝑ om̃em t̾ram t̾ribilis. ⁊ qͥ au¬
fert sp̃m pͥncipum.
um inquit ingressus fueris t̾rã
quam dñs deus tius dabit tͥ. et
possederis eam: h̃tau̾usq in illa ⁊ tixeri
constituam suꝑ me regem. sicut ħñt õs
ꝑ circuitum naciones: eñ ꝯstitues quẽ
dñs deus tuus eleg̾it de num̾o fr̃m tnoꝵ

Expanded text:
tam facile superari, quam fuga, eo quod ipsum, tam facile superari, quam fuga, eo quod ipsum, qui gentes domuerat, Veneris nexibus innodavit mulier impudica.ed quid ad emendicata gentium exempla decurro, quae tamen plurima sunt, cum rectius quisque possit ad facienda legibus, quam exemplis urgeri? At ne ipsum principem usquequaque solutum legibus opineris, audi quam legem imponat principibus Rex magnus super omnem terram terribilis, et qui aufert spiritum principum: Cum, inquit, ingressus fueris terram quam Dominus Deus dabit tibi, et possederis eam, habitaverisque in illa, et dixeris: Constituam super me regem sicut habent omnes per circuitum nationes, eum constitues quem Dominus Deus tuus elegerit de numero
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio roborabant᷑ exposuit. c̃ apd̾
om̃s ꝯstaret: qd̾ ea ñ poss fac̾e nͥ deus.
S̾ q multa ĩutͣmq ꝑtem crebro fama
mentitur: ip̃am iuuabat famam qd̾ dis¬
cipłi illuis maiora faciebant aum ad uin¬
bram cliscipłi a qͣt̃q infirmitate sanabã¬
tur egroti. Quid młta : astuctias aristotił
tͥuppi acumina. oiũq philopħoꝵ tendicłas
resurgens mortuus ꝯfutabat. Decios duces
romanoꝵ se ꝓ fuis exc̃citib deuouisse ꝑce¬
lebee est. Iulius qͦ cesar. dux inqͥt qui ñ
laborat ut militib carus sit: militem
nescit armare. Nescit hũantatẽ ducis
ĩ exc̾citu adu̾sus hostes ẽẽ. Id. Nuncꝙͣ
dixit mlitib ite huc: s uenite. Dice¬
bat eĩ ꝙ ꝑticipat᷑ c̃ duce labor uidet᷑
militib mitior. Pt̾ea uoluptas cor¬
ꝑis eodem aucdore uitanda ẽ. Aiebat
em̃ in bello. corꝑa hõmũ gladiis ĩ pate:
uoluptatib uuln̾ari. Senserat em̃ gen¬
cium tͥhumphator uoluptatem mllo mͦ

Expanded text:
o roborabantur, exposuit; cum apud omnes constaret, quod ea non posset facere, nisi Deus. Sed quia multa in utramque partem crebro fama mentitur, ipsam juvabat famam, quod, discipuli ejus majora faciebant, dum ad umbram discipuli, a quacunque infirmitate sanabantur aegroti. Quid multa? Astutias Aristotelis, Chrysippi acumina, omniumque philosophorum tendiculas resurgens mortuus confutabat. Decios duces Romanorum, se pro suis exercitibus devovisse percelebre est. Julius quoque Caesar: « Dux, inquit, qui non laborat ut militibus charus sit, militem nescit amare. » Nescit humanitatem ducis in exercitu adversus hostes esse. Idem nunquam dixit militibus: Ite huc; sed: Venite. Dicebat enim quia participatus cum duce labor, videtur militibus minor. Praeterea voluptas corporis, eodem auctore, vitanda est. Aiebat enim in bello corpora hominum gladiis, in pace voluptatibus vulnerari. Senserat enim gentium triumphator, voluptatem nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Maximũ honorẽ ꝓ gradu etatis
senũ ẽẽ uoluit. nͨ sane usquam t̾re
locum honoracõrem senͣtꝰ ht̃. Deinde
ut etͥnitatem suis legib daret: inre¬
iurando obligat ciuitatem. nͥ eosde ei
legib imitaturos: añquam reu̾teretur
ꝓficisaitur autem cretam. ibi ꝑpetimm̃
exilium egit. abiciq moriens osa sua ĩ ma¬
re iussit. ne relans latetemonem solutos
se religione iusiuranli indissoluendis le¬
gibus arbitrarent᷑. Hiis qͥdem exemplis eo
libencius utor. qd̃ apłm paulum eisdem usũ
dum atheniensib p̾cdicaret: inuenio. Stu
fixum sic m̃tib eoꝵ ingerere. ut ꝑ ignonu¬
mam crucis: li̾acõm multoꝵ exemplo gẽ¬
tilium ꝓuenisse doc̾et. S et ista ꝑsuasit fi
gererent magistratũ. ꝑro ad liberacõm om̃iũ
inueniri nͥ ille cin ĩ h̾editatem date sunt
gentel. ⁊ p̾finita est oĩs t̾ra possessio ei. Hũc
autem alium ẽe non posse quam filiũ oĩ¬

Expanded text:
nia. Maximum honorem pro gradu aetatis nia. Maximum honorem pro gradu aetatis senum esse voluit; nec sane usquam terrae locum honoratiorem senectus habet. Deinde ut aeternitatem suis legibus daret, jurejurando obligat civitatem, nihil eos de ejus legibus mutaturos, antequam reverteretur. Proficiscitur autem Cretam, ibi perpetuum exsilium egit, abjicique moriens ossa sua in mare jussit, ne relatis Lacedaemonem solutos se religione jurisjurandi in dissolvendis legibus arbitrarentur. His quidem exemplis eo libentius utor, quod apostolum Paulum eisdem usum dum Atheniensibus praedicaret, invenio. Studfixum, sic mentibus eorum ingerere, ut per ignominiam crucis, liberationem multorum, exemplo gentilium provenisse, doceret. Sed et ista persuasit fiegererent magistratum. Porro ad liberationem omniuinveniri, nisi ille cui in haereditatem datae sunt gentes, et praefinita est omnis terra possessio ejus. Hunc autem alium esse non posse, quam filium omn
Abbreviated transcription (Latin):
amoris ꝯft̾ngunt ñ facile rũppitur
orenses cũ athemensib pungnan᷑
de euentu p̾lii oracła ꝯsuluerũt
Respbnsum ẽ suꝑiores fore. ni regem
athemensiũ occidissent. Cũ uentũ eẽt
T bellũ militib aute om̃ia regis cus.¬
stodia p̾cipit᷑. Ach emensib eo tẽpe
rex cobrus erat. Qui resp̃oso dei. ⁊ p̃ceptiͦ
hostiũ ꝯgnitis: mutato regis hĩtu. sar¬
menta collo gerens. castra hostiũ ingre¬
cditur. Ibi turba obsistentiũ a milite qu
falce ꝑcusserat: int̾ficit᷑. Cognito regis
corꝑe. dorenses sñ pͣlio discedunt. Atq
ita athenienses uͥtute ducis ꝓ salute
pat̾e morti se offerentis bello lib̾ant᷑.
tem ligurgus in regno
suo decreta ꝯstituens. ppłm ĩ obsequia
pͥncipum. pͥncipes ad iusticiam ĩꝑioꝵ
ttrmauit. Auri argentiq usum ⁊ oĩu
scelerum mat̾iam sustulit. Se natui
tustodiam legũ. ppło sub legendi senañ
potestatem dedit. Statuit u̾gĩnem sñ
dote nubere. ut uxores elige̾nt᷑ ñ pͥcu¬

Expanded text:
facile rumpitur. Dorenses cum Atheniensibus pugnaturi de eventu praelii oracula consuluerunt. Responsum est superiores fore, nisi regem Atheniensium occidissent. Cum ventum esset in bellum, militibus ante omnia regis custodia praecipitur. Atheniensibus eo tempore rex Codrus erat. Qui responso dei, et praeceptis hostium cognitis, mutato regis habitu, sarmenta collo gerens, in castra hostium ingreditur. In turba obsistentium, a milite quem falce percusserat, interficitur. Cognito regis corpore, Dorenses sine praelio discedunt. Atque ita Athenienses virtute ducis, pro salute patriae morti se offerentis, bello liberantur. Item Lycurgus in regno suo decreta constituens, populum in obsequia principum, principes ad justitiam impiorum firmavit: auri argentique usum, et omnium scelerum materiam sustulit: senatui custodiam legum, populo sublegendi senatum potestatem dedit. Statuit virginem sine dote nubere, ut uxores eligerentur, non pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueqͣꝙͣ amplius ꝑ eandemuiam reu̾ta¬
mini. Non hebit uxores plur imas qͥ as
ficiant animam eiꝰ. neq argentił auxi
inmensa pondera. Post quani & secerit
in solio regni sui: descͥbet s̃ deut̾onomiũ
legis hmꝰ in uolumine. actipiens exemplar
si sac̾dotib leuitue tͥbus. ⁊ hebit secum
leget q illud omnib dieb uite su̾e ut
discat timere dñm deum suũ: ⁊ custodire
u̾ba. ⁊ cerimomas eiꝰ que ĩ lege p̃cepta
sunt. Nec eleuet᷑ cor el in suꝑbiam sr̃
frẽs suos neꝙ dedinet ĩ partem dext̾am
ł sinistm: ut longo tẽꝑe regnet ip̃e. ⁊¬

Expanded text:
ut nequaquam amplius per eandem viam revertamini non habebit uxores plurimas quae inliciant animum eius neque argenti et auri inmensa pondera postquam autem sederit in solio regni sui describet sibi deuteronomium legis huius in volumine accipiens exemplar a sacerdotibus leviticae tribus et habebit secum legetque illud omnibus diebus vitae suae ut discat timere Dominum Deum suum et custodire verba et caerimonias eius quae lege praecepta sunt nec elevetur cor eius in superbiam super fratres suos neque declinet in partem dextram vel sinistram ut longo tempore regnet ipse
Abbreviated transcription (Latin):
aitatur quem sex ista ꝯstͥngit: hec ur¬
unq cliuina ẽ. ⁊ inpune solui ñ potest.
D̾ingula uͥba ei si sapiant in aurib pͥn¬
cipum: tonitrua fu̾t. Taceo de electõne ⁊
paulis ꝙ attende. Cum inquit fuerit ꝯsti¬
tut᷑ qui se tocd ppłi frẽm relidͣnis cultu ⁊
affectu caritatis ꝓfiteaturr: ñ multipłica

Expanded text:
arctatur, quem lex ista constringit? Haec utique divina est, et impune solvi non potest. Singula verba ejus si sapiant in auribus principum, tonitrua sunt. Taceo de electione ejpaulisper attende. Cum, inquit, fuerit constitutus, qui se totius populi fratrem religionis cultu, et affectu charitatis profiteatur, non multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
depuycerũt. qui utolenta dũati¬
one ppłm p̾mit. sicut quilegib̾
regit pͥnceꝑs ÷. Porro lex donũ d̾i÷
equitatis forma. norma i̾ticie.
dinine uolũtatis imago. salutis
custodia ainio ⁊ ꝯsolidatio ppłor
regula officioꝵ. exclusio ⁊ ext̾mi¬
natio iuicior molentie ⁊ tocius
iniurie pena. ħ aũ. añ molentia
au dolo ĩpugnat᷑. ⁊ qͣi aut leonis
inmanitate uastatur: aut dͣco¬
ns supplantat᷑ insidiis. Qͦcũq aũ
ppłi lib̾tate. tiranꝰ mł actũ putat:
nin leges enacuet. ⁊ ꝑpłm deuoc:
ins nitutẽ. Imago q̃dam diuiri¬

Expanded text:
depinxerunt, qui violenta dominatione populum premit, sicut qui legibus regit princeps est. Porro lex donum Dei est, aequitatis forma, norma justitiae, divinae voluntatis imago, salutis custodia, unio et consolidatio populorum, regula officiorum, exclusio et exterminatio vitiorum, violentiae et totius injuriae poena. Haec autem aut violentia, aut dolo impugnatur, et quasi aut leonis immanitate vastatur, aut draconis supplantatur insidiis. Quocunque autem populi libertate; tyrannus nihil actum putat, nisi leges evacuet, et populum devocet in servitutem. Ima
Abbreviated transcription (Latin):
excreu̾int: diu̾sos ex se pariũt
riuos. ⁊ qͣi intumescentibꝰ acuiᷤ
diluiui mũdũ obruũt aĩancia
ꝑinũ̃t. ⁊ sic omĩa delent: ut t̾¬
ra uideri połlit insolitudinẽ
redigenda nisi qr paucas .i. oc to
aĩas resurrectionis scił filios

Expanded text:
excreverint, diversos ex se pariunt excreverint, diversos ex se pariunt rivos, et quasi intumescentibus aquis diluvii, mundum obruunt, animantia perimunt, et sic omnia delent, ut terra videri possit in solitudinem redigenda, nisi quia paucas, id est octo animas, resurrectionis scilicet filios
Abbreviated transcription (Latin):
flumĩa oriunt᷑. E diu̾so ⁊ epi¬
cureoꝵ ortꝰ fõtẽ suu̾ h̃t libidi¬
nem. q̃ ⁊ ip̃e parturit fluria
q̃ irrigant iinsa hant ual¬
lem lacrimaꝵ ⁊ miserie in &
eiettus est exul qͥ ꝙ libuit. qm
qd̾ licuit bace p̃elẽgit. Et q̃dẽ¬
qͣi inꝰ ruus est Amor hndi. quo
ad sufficientia reꝵ copia q̃rtur.
in gͦ auaricia laborat p̃t̾ licͥctũ pos¬
sid̾e̾ ł scire. Alt̾ uꝰ luxurie. leuotini¬
a diffundit. ⁊ d̾t flunit inuarias
uoluptates: dũ ad tͣnqͥllitatis ⁊
leticie gaudia tendons aspirat
Tettiꝰ uixes niret colligit quibus
lestie ꝓpulsare possit ĩiurias. ⁊
cũ inribꝰ habũdau̾it: ꝓsilit ino¬
dĩbilem tiraundis uenã. Qͣrtͦ
ab appetitũ celeb̾tatis ⁊ reu̾entie
dũ eminenciã q̃rit fallacit̃ ĩtu¬
mescit. ħ sunt .iiii. fluma que
infundunt. ⁊ tirtueunt orbem.
⁊ d̾ fonte ꝑu̾se uoluntatis scatu¬
riunt. qͥ sedẽ ht̃ ĩimo ⁊ orignĩe
ꝯtͣhit aluto uanitatis. Cũ au̾̃t

Expanded text:
flumina oriuntur. E diverso et Epicureorum hortus fontem suum habet libidinem, qui et ipse parturit flumina, quae irrigant universam hanc vallem lacrymarum et miseriae, in quam ejectus est exsul, qui quod libuit, et quod licuit, facere praeelegit. Et quidasi unus rivus est amor habendi, quo ad sufficientiam rerum copia quaeritur, in quo avaritia laborat praeter licitum possidere, vel scire. Alter vero luxuriae lenocinia diffundit, et defluit in varias voluptates, dum ad tranquillitatis, et laetitiae gaudia tendens aspirat. Tertius vires colligit, quibus lestiae propulsare possit injurias: et cum viribus abundaverit, prosilit in odibilem tyrannidis venam. Quartus ab appetitu celebritatis et reverentiae, dum eminentiam quaerit, fallaciter intumescit. Haec sunt quatuor flumina, quae infundunt et circumeunt orbem, et de fonte perversae voluntatis scaturiunt, qui sedem habent in imo, et originem contrahunt a luto vanitatis. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nał ꝯtẽpnes mr̃is gr̃e familiarita¬
tem. ħoĩa morᷤ indum̃ta us urpet.
nͨ fragrant. uͨ decent. nͨ pascendo:
placuisse scribunt᷑ in iacob: ⁊ aũ
nõ usus aũ odorem suauitatis
dedisse pr̃i ñ scͥbitur esau. Nã dum
bõis abutit᷑ sensibꝰ integͥs: gͣtus
eẽ ñ põt. gͦ uana bonor species nec
laciat. nͨ lecifica᷑ n lib̾at. nͨ exaltat.
Porro adu̾sus luxuriam. auari¬
ciam ⁊ cenodoxiam q̃ dã sr̃iis dc̃a
sunt. uiruũ affectatio qͦdamͦ hac¬
tenus mansit in tacta. que ⁊
si lib̾tatis ⁊ tellitudinis uideat᷑
afferte iuffragnuu: au̾itate
utriuq ꝑutiosius ab ducit er¬
mam inducit pestem ⁊ tiranni¬
dis ꝓturans ortũ: cõpag̾e qui¬
etis. ⁊ patis qͣ ncħ salubrus ÷ mo¬
litur extinguere. Si qͥdẽ ħ flũi¬
na caritatem extingunt. his
quibꝰ uita negatur. In his can¬
talus laborat in fabissis aitra
sacictatem. ⁊ scrmo ꝓpħicꝰ degentiũ
inhis aqͥs increpat᷑ sitam. Sicien¬

Expanded text:
ntemnens matris gratiae familiaritatem, haec omnia morum indumenta usurpet, nec fragrant, nec decent, nec pascendo rplacuisse scribuntur in Jacob, et eis aut non usus, aut odorem suavitatis dedisse patri non scribitur Esau. Nam dum bonis abutitur, sensibus integris gratus esse non potest. Ergo vana bonorum species nec satiat, nec laetificat, nec liberat, nec exaltat. Porro adversus luxuriam, avaritiam, cenodoxiam, quaedam superius dicta sunt: virium affectatio quodammodo hactenus mansit intacta, quae, etsi libertatis et celsitudinis videatur afferre suffragium, a veritate utriusque perniciosius abducit ermam inducit pestem, et tyrannidis procurans ortum, compagem quietis et pacis, qua nihil salubrius est, molitur exstinguere. Siquidem haec flumina charitatem exstinguunt his, quibus vita negatur. In his Tantalus laborat in fabulis citra satietatem, et sermo propheticus degentium in his aquis increpat sitim. Sitien
Abbreviated transcription (Latin):
t ĩtelligat. potent̃ imꝑlet. tolet
pacient. he itaꝙ s̃pĩgnates ⁊ dul¬
qr his salsuginẽ ear ab sorbuit
lignũ crucis ⁊ dulcorauit eas. ⁊
sapĩe celestis in fusio easdẽ ĩsalu¬
tem aĩaꝵ ⁊ lacietat̾e fecit ẽẽ po¬
tabiles. he qͦ lib̾ant. ⁊ totiꝰ tirã¬
nidis incursũ inpediũt: aut p̾¬
lut. añ puniũt. Nõ gͦ uane ui¬
res s u̾tas lib̾at in equitate ꝯ
sistens. ⁊ lic uanitas ꝓmittat
nisi quos filius lib̾auit. Iu na¬
ture. gr̃e ⁊ głie  distingue lib̾ta¬
tem. ⁊ inuenies nlłam eaꝵ d̾

Expanded text:
 potenter impleat, toleret patienter. Hae itaque impinguantes et dulquia his salsuginem earum absorbuit lignum crucis, et dulcoravit eas, et sapientiae coelestis infusio, easdem in salutem animarum et satietatem fecit esse potabiles. Hae quoque liberant, totius tyrannidis incursum impediunt aut premunt, aut puniunt. Non ergo vanae vireonsistens, et licet vanitas promittat nisi quos filius liberaverit. Tu naturae, gratiae et gloriae distingue libertatem, et invenies nullam earum de
Abbreviated transcription (Latin):
uarias pluit dñs in augm̃ tñ
diluui relinqudi occasi ões. ꝑ¬
mtitens uͥ subtͣcta gr̃a quibiis
ferit. Nõ qͦ appetitũ comodi sitemꝑ¬
atus sit dicã ẽẽ culpabilc. Aut cõ¬
piam rerũ sufficientem. aut. letici¬
am m̃tis. aut naturałẽ lib̾tate᷑.
amorem. aut eiinendi m̾itũ dircã
incͥmine s nncħ istoꝵ qd̃ pollicetur
affert. eo qͥdẽ mͦ quo q̃ritar: ꝯtͣriũ
pociꝰ oꝑatur effectũ. ħec aũt oĩa bo¬
na sunt si cis docentegt̃a rette
filius ad u̾sus carn̾e luctans ⁊ san¬
gum̃e. ⁊a pr̃e gaudii ⁊ exultatõis
bñdicendꝰ utatur. ⁊ eisde̾ qiͣ flori

Expanded text:
luit Dominus, in augmentum diluvii, delinquendi occasiones; permittens ut subtracta gratia, qui in ferit. Non quod appetitum commodi, si temperatus sit, dicam esse culpabilem, aut copiam rerum sufficientem, aut laetitiam mentis, aut naturalem libertatis amorem, aut eminendi meritum ducam in crimine; sed nihil istorum quod pollicetur, affert; eo quidem modo quo quaeritur, contrarium potius operatur effectum. Haec autem omnia bona sunt, si eis, docente gratia, recte filius adversus carnem luctans et sanguinem, et a patre gaudii et exsultationis benedicendus, utatu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ disposicione diuina illuxerat eis
lendas sua sydera de fuerũt. Hiri
quidem uͥtutis. titulo nobiles. mag¬
noꝵq oꝑum fulgentes. insignib. cͦ
exemplis ad cultum iusticie semꝑ alii
ꝓueantur. ⁊sonne abel innotenciam
ctocuit. enoch mundiciam actõnis:
Quid de longaninitate spei ⁊ oꝑis.
non h̃uit noe. Quid de obedientia
fidelit̾ implenda dlefuit abrahe: ysa¬
ac coniugii castimoniam instruit.
⁊ lacob laboris tollerantiam ostendit.
Ioseph paritudas fr̃ẽs boni retͥhuci¬
oue remim̾at. eo q docz a bonis bona
ꝓ malis tͥbuenda.
N młtis milib intreduli. intdurati.

Expanded text:
quod dispositione divina illuxerat eis.quod dispositione divina illuxerat eis.lendas, sua sidera defuerunt, viri quidem virtutis titulo nobiles, magnorumque operum fulgentes insignibus, quorum exemplis ad cultum justitiae semper alii provehantur. Nonne Abel innocentiam docuit, Enoch munditiam actionis? Quid de longanimitate spei et operis non habuit Noe? Quid de obedientia fideliter implenda defuit Abrahae? Isaac conjugii castimoniam instruit, et Jacob laboris tolerantiam ostendit. Joseph parricidas fratres boni retributione remunerat, eoque docet a bonis bona pro malis tribuenda. In multis millibus increduli, indurat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nom testamenti in eo clistinguitur
fides: qd̾ isti iam sͥ gaudent imple¬
ta. q illi exptabant. ⁊ desiderabãt
implenda. Sit gͦ uen̾abilis ymago uͥtu¬
tutis. dum sine ficde ⁊ dilectõne sb̾a
uirtutis ẽẽ ñ possit. Et utinam inue¬
niatur in nobis qui ł uirtutis yma-¬
ginem timeat᷑. Quis eĩ uirtutem am¬
pleditur ip̃am. Quis eciam umibras
uirtutum induit. quib uidemꝰ flo¬
ruisse gentiles. licet eis sb̾tracto xp̃o
uere b̃atitudinis non appͥhñderint.
fructum. Quis temestodis diligen¬
ciam. frontonis granitatem. ꝯtinenti¬
am socratis. fabricii fidem. m̃ocentiam
nume. pudiciciam scipionis. longani¬
mitatem ulixis. catonis ꝑtitatẽ titi pie¬
tẽ imnitatur: Quis ñ cum admiracõne
uen̾at᷑. ꝓbitas siquidem lauclame
⁊ alget. Pͥro p̾dicti ⁊ consimiles. mag¬
nignidem ⁊ laulabiles uiri. qͣiͣ que¬
ilam scł̃oꝵ suoꝵs sydera splenduer̃t.
illustrantes temꝑa sua p̾ambula coe¬
taneoꝵ suoꝵ in id iusticie ⁊ u̾itatis

Expanded text:
 Novi Testamenti in eo distinguitur fides, quod isti jam sibi gaudent impleta, quae illi exspectabant et desiderabant implenda. Sit ergo venerabilis imago virtutis, dum sine fide et dilectione substantia virtutis esse non possit. Et utinam inveniatur in nobis, qui vel virtutis imaginem teneat! Quis enim virtutem amplectitur ipsam? Quis etiam umbras virtutum induit, quibus videmus floruisse gentiles, licet eis subtracto Christo, verae beatitudinis non apprehenderint fructum? Quis Themistoclis diligentiam, Frontonis gravitatem, continentiam Socratis, Fabricii fidem, innocentiam Numae, pudicitiam Scipionis, longanimitatem Ulyxis, Catonis parcitatem, Titi pietatem imitatur? Quis non cum admiratione veneratur? Probitas siquidem laudatur, et alget. Porro praedicti, et consimiles magni quidem et laudabiles viri, quasi quaedam saeculorum suorum sidera splenduerunt, illustrantes tempora sua, praeambuli coaetaneorum suorum in id justitiae et veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
s noste fatim fortuna deam. celoq
lotam᷑. Eato qͦ licet uerũ ñ angno¬
niss deũ gencium q suꝑsticionib
aberraret: in libia tñ ionis qũe cole.¬
bat contẽpsit oracła. se ad ea que
sibi gerenda erant suffic̾e arbitratꝰ
Et qͥdem ⁊̃ ip̃a ymago uͥtutis suam
quanidam h̃t uenustatis. decorisq
daritatem: ut qͥcquid ĩ ea cernit᷑: eͦi
merito uemustũ credat᷑ ⁊ decoꝵ. ⁊ sõ

Expanded text:
sed nos Te facimus, fortuna, deam, coeloque sed nos Te facimus, fortuna, deam, coeloque locamus. Cato quoque, licet verum non agnovisset Deum, gentiumque superstitionibus aberraret, in Lybia tamen Jovis, quem colebat, contempsit oracula, se ad ea quae sibi gerenda erant, sufficere arbitratus. Et quidem etiam ipsa imago virtutis, suam quamdam habet venustatis decorisque claritatem, ut quidquid in ea cernitur, ejus merito venustum credatur et decorum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
pndus gͥ suos ht. elisios. solẽq
suũ ⁊ sua syd̾a nonit. uirtꝰ siqͥ¬
ilem solaris quiclam raclius est a fon¬
te claritatis omnib clatꝰ inusũ. ⁊ qui
om̃ua que attingit: claritate sui facit
se: statimi in subiectoꝵ ꝯspͥt i clarescũt.
siunt ꝙ qdammͦ uͥtutis titulo głiosi.
ablit eĩ ut qͥsquam u̾e sit głiosus. nͥ
qͥ ĩ dño głiatur. Non eĩ qͥ seip̃m : aut
quem hõ ꝯmendat ille ꝓbatꝰ ẽ: s quẽ
dens ꝯmendat. Ord̾ ntiꝙ uera ⁊ sola
go. Hoc autem ẽe arbitror quicqͥd ĩn
morib egregum de nat᷑e bñficio ⁊
ext̾tino mentis citra grãm philoso¬
phi sibi repmittunt. eoq ip̃o euami¬
ermnt a cõgitationib suis de lib̾o
confisi arbitͥo. ⁊ clicentes se eͣeͣ sapiẽ¬
tes stuln fc̃i sũt. Eultiq apparuert̃.¬
hñ echitꝰ. Satis oͣrare iouem: qui do¬
nat ⁊ anfert. det nitam det opes.
animũ mͥ ego ip̃e parabo. alius qͦq
nuslum numem hẽs. si sit pͣdentia.

Expanded text:
Mundus igitur suos habet Elysios, solemque suum et sua sidera novit. Virtus siquidem solaris quidam radius est, a fonte claritatis omnibus datus in usum, et qui omnia quae attingit, claritate sui faciat se, statim in subjectorum conspectu clarescunt, fiuntque quodammodo virtutis titulo gloriosi. Absit enim, ut quisquam vere sit gloriosus, nisi qui in Domino gloriatur. Non enim qui se ipsum, aut quem hDeus commendat . Quod utique vera et sola go. Hoc autem esse arbitror, quidquid in moribus egregium de naturae beneficio, et exercitio mentis citra gratiam, philosophi sibi repromittunt, eoque ipso evanuerunt in cogitationibus suis, de libero confisi arbitrio, et dicentes se esse sapientes . Satis orare Jovem qui donat et aufert, Det vitam, det opes, animum mihi ego ipse parabo. Alius quoque. Nullum numen habes si sit prudentia;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adincrepacionem iniurie ⁊ ꝯdẽpna¬
cionem ĩiquitatis: om̃iũ fileliũ ligs
exatuit. Quid noui testamenti refe¬
ram pr̃es. quoꝵ exempla sũt discipli¬
na moꝵ. ⁊ rectissima instituta uiuẽdi ͤ
Bii quidem sunt in septem milib
uiroꝵ qͦs sͥ dominꝰ reseruauit. ut nõ
curuarent genua sua anͣ baal: aut
cuicumq uanitati ꝓstotnant aĩas
p̾ciosas. Hii sũt qͥ ĩt̾ insensatos hnt᷑
insani. ꝙ aliene insanie nolũt ẽe ꝑti¬
cipes. Et finem sine honore credunt᷑
hii sũt forti qui de alto uͥtutũ cłmi¬
ne theatrum mundi despitiunt. lulũ¬
q fortune ꝯtẽpnentes: mullis illecebͥs
impllunt᷑ acłuanitates. ⁊ in samias
falsas. hii iam in suis gaudẽt elisiis
ad utilitatem suam uident pluri¬
ma: ⁊ ad eam oĩa uisa retorquẽt. Eũ
ẽ sideł aĩa a t̾ra exaltat᷑: tunc demũ
oĩa trahit ad seip̃am. Speculantur
isti comet̾r̃iã mũdanam c̃ eo qͥde inꝑ
astat ut hõĩes actꝰq eoꝵ ⁊ uoluntates

Expanded text:
 ad increpationem injuriae, et condemnationem iniquitatis, omnium fidelium linguas exacuit. Quid utriusque Testamenti referam Patres, quorum exempla sunt disciplina morum, et rectissima instituta vivendi? Hi quidem sunt in septem millibus virorum, quos sibi Dominus reservavit, ut non curvarent genua sua ante Baal, aut cuicunque vanitati prostituant animas pretiosas. Hi sunt qui inter insensatos habentur insani, quia alienae insaniae nolunt esse participes. Et finem sine honore habituri Hi sunt forte qui de alto virtutum culmine theatrum mundi despiciunt, ludumque fortunae contemnentes, nullis illecebris impelluntur ad vanitates, et insanias falsas. Hi jam in suis gaudent Elysiis, ad utilitatem suam vident plurima, et ad eam omnia visa retorquent. Cum enim fidelis anima de terra exaltatur, tunc demum omnia trahit ad se ipsam. Speculantur isti comoediam mundanam cum eo qui desuper astat, ut homines actusque eorum, et voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̃tiales uł ad rodanũ. ⁊ alpes
t̾ritat: s munitionibꝰ dirutis ppłisq
sub actis qiͣ uniu̾sis p̃sens ĩmineat.
timore pͥcipes hispanos ꝯcussit ⁊ gal¬
los. Int̾atis rer tumłtibꝰ. q̃so custo¬
eqͥtatẽ. nͨ amore. nͦ odio. timore ł
spe declines auia recta. Iusti .ir. ħe¬
ditab̾t t̾rã. ⁊ ũ auctoritate ꝯstat
Altissimi. sem̃ ĩpioꝵ ꝑibit Si hec
q̃ tͥ sencera deuocione çuraui scͥ¬
bere ĩ tanto tumltu leg̾t ñ natat.¬

Expanded text:
sque ad Rhodanum et Alpes territat, sed munitionibus diruptis, populisque subactis, quasi universis praesens immineat, timore principes Hispanos concussit et Gallos. In tantis rerum tumultibus, quaeso, custoaequitatem, nec amore, nec odio, timore vel spe declines a via recta. Justi enim haereditabunt terram, et ut auctoritate constat Altissimi, semen impiorum peribit . Si haec quae tibi sincera devotione curavi scribere, in tanto tumultu legere n
Abbreviated transcription (Latin):
tie p̃tendit. S qͥs ato auellet ramũ
cũ ł ip̃am arborem.u qͥd fieri opor¬
teat ꝑpanci nou̾int: Nunqͥd ramꝰ
facile in notescet. uͥ p̃ multitudine
desipienciũ. ⁊ male agentiũ ip̃a ar¬
bor occłit᷑ hoc ip̃m forte sensit ⁊
maro. qͥlicet uͤitatis eẽt ignarus.
⁊ in cenebͥs gentiũ ambularet:
ad eliseos cãpos feliciũ ⁊ cari geni¬
toris ꝯspͨtũ cucam admittendũ ẽẽ
ñ credidit. nͥ docẽte sibilla. q̃ qiͣ sios
tatur: ramũ hñt ꝓserpine q̃ pro¬
serpentẽ ⁊ erigentem se aniciis ui¬
tam innuit ꝯsetͣret. Ait gͦ. Accipe
q̃ ꝑagenda pͥus. latet arbore opa¬
ca aure. ⁊ foliis tlento iuimine ra¬
mꝰ. Iunoni inferne dictꝰ sac̾. hc te¬
git om̃is luc̃ ⁊ obscuris claudũt
conualubꝰ umbre. b ñ añ dat᷑ tel¬
luris oꝑta subire. auri comos ꝙͣ qͥ
suũ ferri ꝓserpina mimꝰ. ĩfictuit
pͥmo amlso: nõ deficit alt̃ aureus
⁊ simili frõdescit uͥga metallo.
Plane qͥd penaꝵ lateat ĩtrenis

Expanded text:
s cito avellet ramum, cum vel ipsam arborem, id est quid fieri oporteat perpauci noverint? Nunquid ramus facile innotescet, ubi prae multitudine desipientium, et male agentium ipsa arbor occulitur? Hoc ipsum forte sensit et Maro, qui licet veritatis esset ignarus, et in tenebris gentium ambularet, ad Elysios campos felicium, et chari genitoris conspectum, Aeneam admittendum esse non credidit, nisi docente Sibylla, quae quasretatur, ramum hunc Proserpinae, quae proserpentem et erigentem se a vitiis vitam innuit, consecraret. Ait ergo. Accipe quae peragenda prius: latet arbore opaca Aureus et foliis, et lento vimine ramus, Junoni infernae dictus sacer, hunc tegit omnis Lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae. Sed non ante datur telluris operta subire, Auricomos quam quis suum ferri Proserpina munus Instituit; primo avulso, non deficit alter Aureus, et simili frondescit virga metallo. Plane quid poenarum lateat in terrenis,
Abbreviated transcription (Latin):
adquirat sͥ. & possideat p̾mium
uite. Scio enĩ quia in multilo¬
quio pecc̃m nõ deest. s inuito &
incaritate dei exortor lectorem qͤ
mei memor in or̃onib suis impe¬
tret. ut filus dei uim oe urrgimiꝰ
intem̾ate. d̾s homo manifestet
seip̃m. & palam fatiat uiam.
qua nobis mcedendum est. in
benep acito suo os dirigat ĩ eo¬

Expanded text:
ossideat praemium vitae. Scio enim quia in multiloquio peccatum non deest, sed invito, et in charitate Dei exhortor lectorem, quod mei memor in orationibus suis impetret, ut Filius Dei vivi, et Virginis intemeratae, Deus homo, manifestet se ipsum, et palam faciat viam, qua nobis incedendum est in beneplacito suo, et dirigat in eo
Abbreviated transcription (Latin):
põt sola suffic̾e. ad eo qͥd̾ ũ extͣ posita
tionis adiciãt. Nec ĩ hibeo qͥn ues¬
tibꝰ inteas de auratis circũdatus
uarietate. qͥn epuleris cotidie spłe¬
dide. qͥn pͥmos bonores habeas ⁊ ut
pautis młta rõplectar: qͣn temꝑi.¬

Expanded text:
o quidem, ut extra posita tionis adjiciant. Nec inhibeo quin vestibus niteas deauratis circumdatus varietate, quin epuleris quotidie splendide, quin primos honores habeas: et, ut paucis multa complectar, quin tem
Abbreviated transcription (Latin):
queris oꝑibꝰ. Inmemoria et̾na erit
istꝰ. Uisne securꝰ cẽ : Ab audicione
mala ñ timebit. s om̃s desꝑiciet
inimicos. Grãm ne ling affectas:
Labia iustoꝵ clistillant gr̃am.¬
Distͥ fut᷑a ĩnotesc̾e̾: Exp̾catio iꝰtoꝵ
letitia. uis iocũditatẽ tͥ ꝓ rogari in
⁊ ĩpate st̾. licet mori ĩsiꝑientib
uideant᷑. Rcce habes mã u̾issimã
⁊ fidelissimã ad alseqñdã statũ q̃m
d̾sid̾at eꝑicurꝰ. ⁊ li cã tenueris: b̃s es.¬

Expanded text:
In memoria aeterna erit justus . Visne securus esse? Ab auditione mala non timebit, sed omnes despiciet inimicos . Gratiamne linguae affectas? Labia justorum distillant grai futura innotescere? Exspectatio justorum laetitia . Vis jucunditatem tibi prorogari in et in pace sunt, licet mori insipientibus videantur. Ecce habes viam verissimam et fidelissimam, ad sequendum statum quem desiderat E
Abbreviated transcription (Latin):
uhente: nõ offendit qͥs ad lapide̾ pe¬
dem suũ. Ip̃e namq lapis offensio¬
ns ⁊ petͣ scandali gͣdientes in se qͥs
accipit erigit ⁊ corro borat: ut hu¬
miliati in se in eo głantes audactꝰ
tlib̾e p̃conent᷑. qr oĩa. in eo possumꝰ
qͥ nos ꝯfortat. Uia siqͥde̾ ħ uͥtꝰ est. duo¬
bus int̾iecta ⁊ artata limitibꝰ cogni¬
tione .s. ⁊ ex̾cicio boni. Nosse nain
bonũ ⁊ nõ fac̾c: m̾itũ dampnati¬
onis est. nõ uia beatitudinis. Uñ
in qͥs hãc mia in gͦdiar qͥ ĩinuio¬

Expanded text:
endit quis ad lapidem pedem suum. Ipse namque lapis offensionis et petra scandali , gradientes in se quos accipit, erigit et corroborat, ut humiliati in se, in eo gloriantes, audacter et libere praeconentur, quia omnia in eo possumus, qui nos confortat. Via siquidem haec virtus est, duobus interjecta et arctata limitibus, cognitione scilicet et exercitio boni. Nosse namque bonum et non facere, meritum damnationis est, non via beatitudinis. Unde, inquis, hanc viam ing
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ a dõ ⁊ indõ. gaudiũ ꝙ
nemo tollet tollet ab ip̃o. Acce¬
dat gͦ ad ar̃borẽ ducente gr̃a
ccͣtia. Et qr ũ fuerat hoĩem deiet¬
turꝰ temptator nͥ ĩ m̃te eiꝰ elatio
p̃cessisset: atimore ꝯcipiat und
humilietur sub potenti manu dĩ
qͥ ex altari desiderat in die uisi¬
tacionis. Abstincat a lititis qͥ p̾sũe¬
sit illicita ⁊ ĩcẽdiũ ꝯcupiscene
ordinata mitiget karitate. De

Expanded text:
gaudium a Deo, et in Deo, gaudium quod nemo tollet ab ipsa. Accedat ergo ad arborem, ducente graticontraria. Et quia non fuerat hominem dejecturus tentator, nisi in mentem ejus elatio praecessisset, a timore concipiat unde humilietur sub potenti manu Dei, qui, exaltari desiderat in die visitationis. Abstineat a licitis, qui praesumpsit illicita, et incendium concupiscentiae ordina
Abbreviated transcription (Latin):
coat. qͥ honori tuo studuit inser¬
uire. Si ꝓbai̾us intẽcionẽ: pat̾ti¬
nab̾is oꝑi. Sm aũt: ut nolueris
cõdempnet᷑. Qd .n. ad alios ut sermũ
iudicẽt alienũᷤ lib̃ .n. ħ ñ qͥlibet
suo: tͥ dño. stat aut cadit. Multi¬
tudinis ĩ ꝑite ñ formido indicia me¬
is tñ rogo parcãt. opuscuł. ⁊ si cauria¬
ales sĩt qdã qꝵ libͥs eoꝵ nũqͣm de¬
rogani ĩ aliquo. Si p̃ces meas an¬
dire nolueu̾t impbitatis iudicio
tenebunt᷑ obnoxii. qr uͥ ait mar¬
cialis imꝓbe facit. qͥ m alieno li¬
bro ĩgemosus ẽ. eͤ aũt de curiali¬
lnis mugis dc̃a sũt ĩ nullo eoꝵ s
forte ĩme aut mei silibꝰ dep̾hẽdi¬
D. ⁊ plane nunis arta lege ꝯftͥngor
si me ip̃m ⁊ amicos castigare. ⁊
bit uares frõtem ꝯtͣhet. aut faci¬
em rubure uestiet. aut pallore ꝯ¬
fundet. eꝰ labia ꝯtͣhent᷑ aut salient
toxitabit᷑ lingͣ. genua trement.
manꝰ. ꝓtermet: se ip̃m migis nr̃is
ꝓpositi semꝑ antigis. ad bona tnͣ¬

Expanded text:
uit inservire. Si probaveris intentionem, patrocinaberis operi. Sin autem, ut volueris condemnetur. Quid enim ad alios, ut servum judicent alienum? Liber enim hic, ut quilibet suo, tibi domino stat aut cadit. Multitudinis imperitae non formido judicia, meis tamen rogo parcant opusculis; et si curiales sunt quidam, quia libris eorum nunquam derogavi in aliquo. Si preces meas audire noluerint, improbitatis judicio tenebuntur obnoxii, quia, ut ait Martialis, improbe facit, qui in alieno libro ingeniosus est. Quae autem de curialibus nugis dicta sunt, in nullo eorum, sed forte in me, aut mei similibus deprehendi; et plane nimis arcta lege constringor, si me ipsum et amicos castigare et bit nares, frontem contrahet, aut faciem rubore vestiet, aut pallore confundet, cujus labia contrahentur, aut salient, toxicabitur lingua, genua trement, manus proterviet, se ipsum nugis nostris propositi semper a nugis ad bona t
Abbreviated transcription (Latin):
uit hõ. nͨ reu̾tetur ad intam: nͥ ad
arborẽ sciencie redeat. ⁊ m̃ u̾itatr̃
in cognitione. uͥtut̾e in oꝑe nitam
ĩ iocũditate mutuent᷑. Rõnis itaq
acum̃ ex̾ceat. uͥ discernat int̾ bonũ
⁊ malũ. ⁊ ĩ ip̃is boĩs aut malis. qͥd
au p̾põd̾et agnoscat .i. iugi dem̃
curet sollicitudine ne part̾e suã
faciat det̾iorẽ s toto conatu m̃tis
⁊ corꝑis p̾ eligendis inseruiat. Ip̃e
q labor dulcescat sͥ ⁊ totam ama¬
ritudin̾e Rerũ p̾sentiũ ũ ait beatꝰ
uoctuq sub exp̃tatione di sui aibat᷑¬

Expanded text:
ad vitam, nisi ad arborem scientiae redeat, et inde veritatem in cognitione, virtutem in opere, vitam in jucunditate mutuetur. Rationis itaque acumen exerceat, ut discernat inter bonum et malum, et in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoscat: jugi deinde curet sollicitudine, ne partem suam faciat deteriorem, sed toto conatu mentis et corporis, praeeligendis inserviat. Ipse quoque labor dulcescat sibi, et totam amaritudinem rerum praesentium, ut ait beatus noctuque sub exspectatio
Abbreviated transcription (Latin):
uiam inmo reuera nĩã q̃ sola
duc̃ aduitã ⁊ q̃mq bõi uoti cõpo¬
tem fatit. Lactea ħ est ĩnocentie
manifesta candore. ⁊ alim̃toꝵ se¬
dulitate mitͥtis explet offmm. ⁊
sola p̃parat ad ꝓfectũ. Nam sũ
tube p̾uaritatoribꝰ uͭ redeant ad¬

Expanded text:
imo revera viam, quae sola ducit ad vitam, et quemque boni voti compotem facit. Lactea haec est, innocentiae manifesta candore, et alimentorum sedulitate nutricis explet officium, et sola praeparat ad profectum. Nam sine tubae praevaricatoribus, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
limuis celo maĩfesta sereno. Lactea
lacteam hauc agnosces uiam. Re¬
di ad te: prũm suscipe moniuũta
⁊ ibi intuere diligent̾. uͥ a uia d̾flex¬
eris g̾sfũ ⁊ uͥ cecid̾is in errorẽ. Re¬
colo aũt nos ab ertasse ibi pͥmũ.¬
riam ⁊ incautam manũ extend̃.
ꝑm̃adatũ. seduxit me ⁊ ꝑilld̃ occidͭ.
Ipm̃i nam mandatũ oꝑatũ est
in me õem ꝯcupiscencia. qr semꝑ

Expanded text:
limis coelo manifesta sereno. Lactea lacteam hanc agnosces viam. Redi ad te, patrum suspice monumenta, et ibi intuere diligenter, ubi a via deflexeris gressum, et ubi cecideris in errorem. Recolo autem nos aberrasse ibi priam et incautam manum extendit.per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Ipsum namque mandatum operatum est in me omnem concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. obtenebͣtꝰ est hõ. ⁊ in elurĩe ꝓstͣ¬
tꝰ. fedꝰ feriens cũ morte. ⁊ pactũ fa¬
ciens cũ infcrno. Bonitu w mali
miserie locũ fecit in se. Gͦ aligno
ĩcientie dũ ꝓ hibitꝰ illd̾ ascend̾e̾t.

Expanded text:
Dei, obtenebratus est homo, et in esuriem prostratus, foedus feriens cum morte, et pactum faciens cum inferno. Boni tamen, et mali miseriae locum fecit in se. Ergo a ligno scientiae dum prohibitus illud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uiciosa exetutione arbittor ĩ fa¬
matã. Ad eo qͥd̃. uͥcũ epicurei sint
płimi .i. uaĩ sectatores uoluptatis:
diffinitiõi fidelis det᷑ ĩtp̃s. ⁊ senten¬
cie comodꝰ exetutor. qͥ mam̃ appo¬

Expanded text:
 vitiosa exsecutione, arbitror infamatam. Adeo quidem, ut cum Epicurei sint plurimi, id est vani sectatores voluptatis, diffinitioni fidelis detur interpres, et sententiae commodus exsecutor, qui manum appo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tinorem dei doceri debet ⁊ hu¬
milis ẽẽ. ⁊ sic seruare humilitatem:
qd̃ auctoritas publica non miniat᷑.
⁊ qd̃ p̃ceptoꝵ alia sunt mobilia. alia
inmobilia.

Expanded text:
Quod timorem Dei doceri debet, et humilis esse, et sit servare humilitatem, quod auctoritas publica non minuatur: et quod praeceptorum alia mobilia, alia immobilia.
Abbreviated transcription (Latin):
equites ni cempestatis ĩpossessiões
suas ꝯpulsos: aluit ac uestiuit.
Qdmulta: Nõ mortale̾ aliqͣm s
ꝓpicie fortune beniguũ. ẽẽ. dres
simini. gͦ ꝙ gillias p̾ossidebat. õiu
qͣi cõmune pr̃imoniũ erat ꝓ cuiꝰ
salute ⁊ ĩcremẽtis cũ agͥgentina
ciuitas. cũ ⁊ uicine regiones. cũ¬
cia inexorabilibꝰ clanstris obsera¬
tas. nõne p̾stantiorẽ alig̾nto existi¬
mes illam impensam qͣm hãc custo¬
diaui: Demq qcqͥd sapiencia dis¬
poiit.: approbatur. ꝙ tem̾rtas p̃su¬
mit: uere sauti fructũ neqͣqu̾a

Expanded text:
equites ui tempestatis in possessiones equites ui tempestatis in possessiones suas conpulsos aluit ac uestiuit. quid multa? non mortalem aliquem, sed propitiae Fortunae benignum esse diceres sinum. ergo quod Gillias possidebat omnium quasi commune patrimonium erat. pro cuius salute et incrementis cum Acragantina ciuitas tum cas inexorabilibus claustris obseratas, nonne praestantiorem aliquando existimes illam impensam, quam hanc custodiam? Denique quidquid sapientia disponit, approbatur; quod temeritas praesumit, verae laudi
Abbreviated transcription (Latin):
Na qͥ nc̃ p̾cipue negociationi de¬
lectantur cũ pecunia domũ cru¬
enta tulerũt. ꝙͣ ĩ ꝓbando exultãt
gandio ꝯgnoscẽt. si diligenter
aggentinũ gilliam. q̃m ꝓpe mo¬
dũ ip̃iꝰ lib̾alitatis p̾conia ꝯstat
habuisse. Erat opibꝰ excellẽs. set¬
młto ⁊ aĩo ꝙͣ diuiciis locupletior
femꝑq ĩerogando potiꝰ qua i cor¬
ripienda pecunia ocupatus a deo: ũ
domꝰ eius qͣi qͥ̃dam munificencie
officina crederet᷑. Illic n ꝑnblicis i¬
libus apta monum̃ta ectͣebant᷑
illit gͣta publicis ocuł sp̃tacła ede¬
bantur. illĩt epulaꝵ magnifici
apparatus. labũtiq annone sub¬
liclia oriẽbant᷑. Et cũ ħ uniu̾sis p¬
uatim alim̃ta in opia laborantibꝰ.
dotes uͥginibꝰ. pauꝑtate ꝑssis subsi¬
dia detͥnĩetoꝵ ĩ cursu qͣssatis solaci¬
a erogabant᷑. hospites qͦ tũ urba¬
nis penatibꝰ. cũ ⁊ rusticis tectis be¬
ingnissime excepti. uariis mim̾i¬
bus oruati dimittebant᷑. Qͦ dam

Expanded text:
one delectantur, cum pecuniam domum cruentam retulerunt, quam improbando exsultent gaudio, cognoscent, si diligenter Agrigentinum Gilliam, quem propemodum ipsius liberalitatis praecordia constat habuisse. Erat opibus excellens, semo, quam divitiis, locupletior. Semperque in eroganda potius, quam in corripienda pecunia occupatus, adeo ut domus ejus quasi quaedam munificentiae officina crederetur. Illinc enim publicis usibus apta monumenta exstruebantur, illinc grata publicis oculis spectacula edebantur, illinc epularum magnifici apparatus, labentique annonae subsidia criebantur. Et cum haec universis, privatim alimenta inopia laborantibus, dotes virginibus, paupertate pressis subsidia, detrimentorum incursu quassatis solatia erogabantur: hospites quoque tum urbanis penatibus, tum etiam rusticis tectis benignissime excepti, uariis muneribus ornati dimittebantur. quodam
Abbreviated transcription (Latin):
lustentari natura. Expedit qͥdem
õĩ petenti tͥbuere. uł affectũ m̃tis.
ł solaciũ caritatis. Int̾dũ tñ ĩcre¬
largiri. Qͥd moror: Qcqͥd caritas
erogat: remimeratur a clũo. Qͦd
clispensat uanitas euanescit. In
qͥnto ꝯsidio saluberrimi exempli
uet sĩne paruo ip̃iꝰ fructu libeta¬
litas referẽte ualerio ad notata ÷.
qͥ catheline furore ita ꝯsternatã¬
re publica uͥ ne a locupletibꝰ qͥdẽ
possessionũ diminiti solui cre¬
ditoribꝰ possẽt. cũ centies atqs qͥnqͣ¬
gies sexterc suma in fenore hr̃et
neq desorte ꝙͥ ꝙͣ dẽbitorũ suor noq

Expanded text:
naturam. Expedit enim omni petenti tribuere, vel affectum mentis vel solatium charitatis. Interdum tamen increlargiri. Quid moror? Quidquid charitas erogat remuneratur a Domino. Quod dispensat vanitas, evanescit. In Quinto Considio saluberrimi exempli, nec sine parvo ipsius fructu, liberalitas, referente Valerio, adnotata est: qui, Catilinae furore ita re publica, ut ne a locupletibus quidem possessionum deminutis solui creditoribus possent, cum centies atque quinquagies sestertii summam in faenore haberet, neque de sorte quemquam debitorum suorum neque
Abbreviated transcription (Latin):
et tñ ꝙ si ꝑligalitas indratur¬
inculpa. locum arbitror aua¬
det̾ius÷. nullñ de testabiliꝰ p̾sertim
in his. qͥ pͥncipatũ aũ magistratũ
alique inre publica gerunt. Nõ n
alicui. aut amore dlignꝰ. qͥ ex mnto
ap̃ gͣues & circũ sp̃tos unros auaricie
suspicionẽ incurrit. Cũ uͦ laus ꝙ
fauor humaĩs qͣi a duplici fonte ꝓ
or ⁊ spłeclidior ⁊ dignior uiro forti
⁊ claro. Nam qͥ uͥtutis oꝑa ⁊ ĩ dus¬
tria liberales erunt. quo pluribꝰ
ꝓfuerĩt: eo plures ad bñfaciendũ
habebunt aduitores. Deinde bñfa¬
ciendi ꝯfuetudĩe paraciores erũt.
& tanqui exertitatiores acdbene de
⁊socͣtes ut dicitur int̾rogatus: q̃¬
nam eẽt substancia beatitudis.
dignis donare respondit. Ego qͥdẽ
soctitam diffiicion̾e sic int̾p̃can¬
dam arbitror. ũ dignitas maccipi¬
enciũ neteslitate credatur eẽ nł m̾i¬
tis. Illis  qͥ ꝑ̾mueruerũt donare
ustu ꝙ il qui indigẽt sisb uenite

Expanded text:
en, etsi prodigalitas videaturin culpa, locum arbitror avadeterius est, nullum detestabilius, praesertim in his qui principatum, aut magistratum aliquem in republica gerunt. Non enalicui, aut amore dignus, qui ex merito apud graves et circumspectos viros avaritiae suspicionem incurrit. Cum vero laus et favor humanus, quasi a duplici fonte pror et splendidior et dignior viro forti et claro. Nam qui virtutis opera et industria liberales erunt quo pluribus profuerint, eo plures ad benefaciendum habebunt adjutores. Deinde benefaciendi consuetudine paratiores erunt, et tanquam exercitatiores ad bene de et Socrates, ut dicitur, interrogatus quaenam esset substantia beatitudinis, dignis donare respondit. Ego quidem Socraticam definitionem sic interpretandam arbitror, ut dignitas in accipientium necessitate credatur esse, vel meritis. Illis enim qui promeruerunt, donare jus
Abbreviated transcription (Latin):
rent. clecem milis. Hospitem meñ pla.¬
centinũ dxisse recolo. uirum utiq sãgͥ¬
ne genosum. hẽntẽ pͣdentiam mundi
hi ĩ tĩmore cdm̃i. hoc ĩ ciuitatib ithalie
usu frequenti celeb̾imum ec̃: qd̃ clnm
pacem cdiligunt. ⁊ insticiam colunt. ⁊
ꝑiuriis abstinent. tante lib̾tatis. ⁊ pa¬
tis gaudio ꝑfruint᷑: qd̾ nichil omnino¬
ẽ. qd̃ uł in minimo quietem eoꝵ ꝯcuciat.
as iniustitie semitas cindunt᷑ in se¬
met ip̃is: statim ł fastum romanũ
tentiam reu̾tant᷑. Quo solo remedio apd̃
illos. oũ cellat tẽpestas. Aditiebat ⁊̃ qd̾¬

Expanded text:
rent decem millia. Hospitem meum Plarent decem millia. Hospitem meum Placentinum dixisse recolo, virum utique sanguine generosum, habentem prudentiam mundi hujus in timore Domini, hoc in civitatibus Italiae usu frequenti celeberrimum esse, quod cum pacem diligunt, et justitiam colunt, et perjuriis abstinent, tantae libertatis et pacis gaudio perfruuntur, quod nihil est omnino, quod vel in minimo quietem eorum concutiat. as injustitiae semitas, scinduntur in semetipsis, statim vel fastum Romanum,tentiam revertantur. Quo solo remedio apud illos omnis cessat tempestas. Adjiciebat
Abbreviated transcription (Latin):
scept᷑ .i. hasta tetig̾at ꝑ guaass : pat̾no
mot᷑ affectu ccͣ religionis uotũ peꝑcit
filio. ciĩ p̃uaricaricatione ppłs iscł
ea die uisus est corruisse. Hely qͦ lic
sq̃ in se fuisse legatur: q filioꝵ peꝑcit
uiciis: au̾sa sella fractis ceruicib. cor¬
ruens expiranit. Ut de cet̾is tateam
qͣntũ queso publitam hõmũ dilexit
⁊ quesiuit salutem. qͥ ꝓpͥo filio ñ pe¬
ꝑcit s ꝓ nob̾ tradidit illum. ut que
merueramꝰ uincla. flagella. tͣtem susti¬
n̾et ĩmunis. ⁊ in nocens morte tͣpissi¬
ad ħ petitum regem a deo ĩuenies:
ut p̾celeret faciem ppłi. ⁊ p̾liaretar bella
eoꝵ. ⁊ acl similitudinem gentium toti ppłĩ
on̾a sustin̾et. Qui tñ ñ fuerat ncͨci: ñ ⁊¬
isrł p̃uaricat᷑ ẽẽt ĩ similitudinem genci¬
datis cdomini fidelit̾ ambulass: ꝓ nithi¬
lo humiliaret deus hostes eoꝵ. ⁊ suꝑ tͣbu¬
lantes eos mittet manĩ suqm. ꝑt solito
dei anxilio. unͦ ꝑseq̃ret᷑ mille. ⁊ duo fuga¬

Expanded text:
 paterno motus affectu, contra religionis votum pepercit filio, cujus praevaricatione populus Israel ea die visus est corruisse. Heli quoque licet sanctus in se fuisse legatur, quia filiorum pepercit vitiis, aversa sella, fractis cervicibus corruens, exspiravit. Ut de caeteris taceam, quantum, quaeso, publicam hominum dilexit, et quaesivit salutem, qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum , ut quae merueramus vincula, flagella, crucem sustineret immunis, et innocens morte turpissiad hoc petitum regem a Deo invenies, ut praecederet faciem populi, et praeliaretur bella eorum, et ad similitudinem gentium totius populi onera sustineret. Qui tamen non fuerat necraevaricatus esset in similitudinem gentidatis Domini fideliter ambulasset, pro nihilo humiliaret Deus hostes eorum, et super tribulantes eos mitteret manum suam, ut solito Dei auxilio unus persequeretur mille, et duo fuga
Abbreviated transcription (Latin):
pimientis cͥmine uindicari. Uñ ⁊ ĩfe¬
licitatis testimoniũ bruto phibet. ⁊
poeta laudator. Ait eĩ ĩ sexto uͥgiliꝰ¬
Natosq pr noua bella mouentes:
Ac penam pulcra ꝓ lib̾tate uocabit.
Infelix ut cũq ferent ea facta mino¬
quenti exscusat: ut inains głie argu¬
at uanitatem dicens. Uincit amor pa¬
tͥe. laudum q inmensa cupido. S neqͥs
amͦ britũ mnutetur ꝑpłm liberis p̃fe¬
rens: frustra sollicitaberis. c̃ ł nicia
at añferri. In libͦ regñ arguitur¬

Expanded text:
punientis crimine vindicari. Unde et infepunientis crimine vindicari. Unde et infelicitatis testimonium Bruto perhibet etiam poeta laudator, ait enim in sexto Virgilinatosque pater nova bella moventes, Ad penam pulcra pro libertate vocabit. Infelix! utcumque ferent ea facta minoquenti excusat, ut inanis gloriae arguat veritatem, dicens: Vincet amor patriae, laudumque immensa cupido. Sed, ne quis amodo Brutum imitetur, populum liberis praeferens, frustra sollicitaberis, cum vel vitia at anteferri. In libro enim Regnu