comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestates mundi huiꝰ. & adusus
rectores tenebrarũ harũ contraspi¬
ritualia nequitie incȩlestibꝰ. quia
demones qui sunt spirituales: & ne¬
quã. in hoc turbulento aere nob̾
ꝓpinqͦ: qui celũ appellat᷑: habitant.
Unde.: & diabolus princeps aerisd̾̃i:¬
on est eis concessũ: habitare in
oclo: quia clarus locus est. &
amenus. Nec interrã nobiscũ. ne
homines nimis infestarent. S ux¬
ta petri apłi doctrinã: in epła ca¬
nonica traditã: inaere isto caligi¬
noso. qui eis quasi carcer: usq ad
tempus iudicii deputatus ẽ. Tunc
ni. scõm illud. Ite maledicti inig¬

Expanded text:
ndi hujus, et adversus rectores tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus ; quia daemones qui sunt spirituales et nequam, in hoc turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicit est eis concessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, tempus judicii deputatus est . Tunnferni secundum illud: Ite, maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut intbonos angłos alii aliis
p̃sunt ita &s inter malos: alii aluꝰᷤ
p̃latist̃. & alii aliis subiecti. Quãdiu
enĩ durat mundus: angłi angłis.
demonibꝰ p̃sunt. S infuturo: omĩs
bent quoq scd̾m modũ scĩe maio¬
ris. uł minoris: p̃lationes alias: a¬
lii maiores. alii minores. Quida e¬
nim uni ꝓuincie. alii. uni homni.
aliqui: uni uicio p̃sunt. Unde dr. sp̃c̃¬

Expanded text:
 sicut inter bonos angelos alii aliis praesunt, ita inter malos alii aliis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli angelis, hominibus praesunt. Sed in futuro omnis bent quoque secundum modum scientiae majoris vel minoris, praelationes alias majores vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii uni homini, aliqui etiam uni vitio praesunt. Unde dic
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate. s ꝓpͥa. ac spontanea uo¬
luntate. ꝑ grãm quidẽ adiuti. bonũ
cligunt. & malũ respuunt. Et mali
similit̾. spontanea uoluntate a gr̃ã
destituti: bonũ uitant. & malũ secun¬
s dep̾ssũ. atq corruptũ. qđ surgere

Expanded text:
necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum sequunsed depressum atque corruptum, quod sur
Abbreviated transcription (Latin):
est lucifer. sicut testat᷑ ysaias. Quo
ne oriebaris: & cͥ. Qui ñ unus ordo:
s unus sp̃c accipiendus est. Qui
teste ysidoro. postquã c̾atus ẽ. e¬
minentiã nature: & ꝓfunditatẽ¬
sciẽ sue ꝑpendens: insuũ c̾atorẽ su¬
ꝑbiuit. intantũ: qđ etiã se equare

Expanded text:
est Lucifer, sicut testatur Isaias, c. est Lucifer, sicut testatur Isaias, c. ne oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus eteste Isidoro, postquam creatus est, eminentiam naturae, et profunditatentiae perpendens, in suum Creatorem superbivit in tantum, quod ei aequari
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃cessisse p̃miũ: tempore: s causa.
liis autẽ uidr: qđ beatitudinẽ qͣm¬
receꝑunt in ꝯfirmatione: ꝑ grãm tẽ
appositã ñ meruerint. dicentes: tẽ¬
ñ fuisse eis collatã grãm: admeren¬
dũ. s adbeate uiuendũ. ñ tc̃ eis da¬
tum esse bonũ: quo mererent᷑. s qͦ fe¬
liciter fruerent᷑. Qd̾ autẽ tẽ inp̃miũ
acceꝑunt: ꝑ obsequia nobis post ex¬
hibita: exdei obedientia & reuerentia¬
post mereri dicunt. & ita p̃miũ p̃ces¬
sit merita. & hoc mͥ magis placere. fa
qm̃ sicut demaioribꝰ: & minoribꝰ:
quida ꝑstiterunt: ita deutroq gradu:
quicła corruerunt. interquos: unꝰ
fuit omĩbꝰ aliis cadentibus excellea¬
tior. nec interstantes: aliquis eo fuit
dignior. sicut testimoniis auetorita¬
tum monstrat᷑. Ait enĩ iob. Ipe pͥnci
Tusignaculũ similitudinis. płenꝰ¬
paradysi dei fuisti. Qđ gregoriꝰ expo
natura: eo magis in illo ẏmago d̾i
similis insinuatur imp̃ssa. Iterum

Expanded text:
re, sed causa. Aliis autem videtur quod beatitudinem quareceperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collatam gratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fatequoniam sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: ITu signaculum similitudinis, eparadisi natura, eo magis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
ttante suꝑbie merito: suꝑbiȩ.
de celo .i. de empyreo. in quo cũ
aliis fuerat: deiectus est inistũ ca¬
liginosũ aerẽ. cũ omibꝰ sue pͣuita¬
tis consortibus. Nam ut ioħs ait in
apocalypsi: draco decelo cadens:
secum traxit terciã partẽ stellarũ.
quia lucifer ille: aliis maior: ñ so¬
lus cecidit: s cũ eo alii multi: qͥei
inmilitia consenserunt. eosq cadn¬
tes: huiꝰ caliginosi aeris habitacu¬
lũ accep̃ert̃ & hoc: adnrãm ꝓbati¬
onẽ factum est. ut sint nobis cã exer¬
citationis. Unde apłs. Colluctatio¬

Expanded text:
tantae superbiae merito de coelo, id est, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dfirmati ꝑ gr̃am: ut peccare ñ pos¬
sint.⁊ inali ita obstinati in malo: ut
upͣdictũ est: qđ angłi qui ꝑstitert̃.
ꝑ grãm confirmati sunt. & qui ceci¬
derunt: a gr̃a dei deserti sunt. Et boni
quidẽ intantũ ꝯfirmati sunt ꝑ grãoꝵ
qd peccare nequeunt. Mali uͦ: ꝑmali¬
tiã ado sunt obstinati: qđ bonã uo¬
luntatẽ habere: siue bene uelle: ñ ua¬
lent. & si bonũ sit: qđ aliqñ uolunt.

Expanded text:
SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO, UT Supra dictum est quod angeli qui perstiterunt, per gratiam confirmati sunt; et qui ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sita ñ fuit An sit imputandũ illis
qđ duersio sunt.
deoq aquibusda dicisolet: ñ esse
imputandũ illis qđ auersi sunt. &
ñ ꝯuersi. quia sine grã conuerti ñ po¬
terant. S illa: ñ est data. nec culpa
illoꝵ fuit: qd ñ est data. quia in eis.
nulla culpa adhuc p̃cesserat. Ad qd̾.
dicipotest. qm̃ quibus apposita est
iꝑ̃a gr̃a. ñ fuit exmeritis eoꝵ Alioqͥa.
fuit. quia cũ stare possent: nolu¬
erunt: quousq grã apponeret᷑. sicut
alii ꝑstiterunt: donec illis cadentibꝰ
gͦ cadentiũ culpa: in hoc dep̃hendi
potest: quia licet sine gr̃a neqͥrent
qd eis collatũ erat increatione: po¬
terant ñ cadere .i. stare. quia nichil
erat: qđ ad casũ eos compelleret. s
sua spontanea uoluntate: declina¬
uerunt. Qd si ñ fecissent: qđ datũ ẽ
aliis: utiq daretur os istis Qđ angłi¬

Expanded text:
sita non fuit. 5. An sit imputandum illis qui aversi sunt. Ideoque a quibusdam dici solet non esse imputandum illis qui aversi sunt et non conversi, quia sine gratia converti non poterant; sed illa non est eis data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecesserat. Ad hoc dici potest quoniam quibus apposita est gratia non fuit ex meritis eorum, alioquin fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus ergo cadentium culpa in hoc deprehendi potest, quiquod eis collatum erat in creatione, poterant non cadere, id est stare; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecissent; quod datum est aliis, utique daretur et istis. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
ic querisolet: tiunt.¬
utrũ inipã ꝯfirmatione: beati
fuint angłi. & an ip̃ãm beatitudi¬
Enẽ aliquo modo merueruit. Qd̾ in
ip̃a ꝯfirmatione beati fu̾int: plu¬
res ꝯtestantur auctoritates. & ido
ꝑ ꝯstanti habendũ est. Utrũ uͦ ꝑgra¬
tiam tc̃ sͥ datã ip̃am beatitudinẽ
meruerint: ambiguũ est. Quibus¬
dam enĩ placet: qđ eam merue¬
rint ꝑgrãm: quã in confirmatio¬
ne ꝑceperunt. simulq ineis. meri¬

Expanded text:
ic quaeri solet utrum in ipsa confirmatione beati fuerint angeli; et an ipsam beatitudinem aliquo modo meruerint. Quod in ipsa confirmatione beati fuerint, plures contestantur auctoritates, et ideo pro constanti habendum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datam ipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirmatione perceperunt, simulq
Abbreviated transcription (Latin):
habet de quo sit. Sic̃ gͦ pater genuio:
filiꝰ genitꝰ est: ita ogrue: pat̾ misit.
filiꝰ missus ẽ. Ab illo enĩ ꝯuenienter
mittit᷑ dei uerbũ: cuiꝰ est uerbũ. Ab
Id̾oq pat̾ missus ñ ẽ. nesi mitteret᷑
ab alio ẽẽ putaret᷑. Missus ẽ gͦ pͥmo:
filiꝰ. qui asolo patre ẽ. Deinde: etiã
lus: incarne missus ẽ. ñ sp̃e sc̃s. siẽ¬
nec pater. Qd id̾o factũ est: ut qͥ erat
indiuinitate dei filiꝰ: in humanitate
eẽt filius: aliꝰ inhumanitate. & ne
ide eẽt pater & filiꝰ si d̾s pat̾: de hoĩe
matibꝰ. Ñ pater carnẽ assũpsit. neꝙ
uinitate dei filiꝰ: ip̃e fieret in hoĩe: ho¬
minis filiꝰ. ne filii nom̃: ad altũ tͣnsi¬
ret: qui ñ eẽt natiuitate filiꝰ. Dei gͦfi
ueritatẽ nature: exd̾o: d̾i filiꝰ. & scd̾m
ueritatẽ nature: ex homine: hoĩs fi¬
lius: ut ueritas geniti: ñ ad optione:
ñ appellatione: s in utraꝙ natiuitate:
filii nom̃ nascendo haberet. & eẽt

Expanded text:
sit. » Sicut ergo Pater genuit et Filius genitus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab ideoque Pater missus non est, ne si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est; deinde etiam lus incarnari missus est; non Spiritus snec Pater. Quod ideo factum est, ut qui erat in divinitate Dei Filius, in humanitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine Non Pater carnem assumpsit, nequevinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis Filius: ne Filii nomen ad alterum transireveritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex ocupiscentiȩ motu ꝯcepta est
omĩno ñ babuit. nec excarnali delec¬
tatione nata ẽ. Uenit gͦ: adecepꝰ im¬
maculatũ. qd preterlibidinis ocupi¬
centiã fuit oceptũ. nec illud inse ha¬
buit uiciũ: qđ inaliis ẽ cã peceati. nͦ
meo peocauit. Idoq uere d̾r uerbi ea¬
ro ñ fuisse inxp̃o. obligata peccato.

Expanded text:
quae ex concupiscentiae motu concepta est, quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
scendit Cũ gͦ leui: & xp̃c: sed̾m carnẽ
eẽnt in lumbis abrahȩ: qn decimatꝰ
est: ideo parit̾ decimati ñ sunt: qͥa
rat ibi leui. Scd̾m rationẽ quippe il¬
lã seminalẽ: ibi fuit Leui: qua rõne:¬
ꝑ ocubitũ uenturꝰ erat in matrẽ. Scd̾m
quã rationẽ: ñ erat ibi. xp̃i caro. qͣmuiᷤ
scd̾m ip̃am ibi fuerat marie caro. Ille
qͦ decimatꝰ ẽ in abrahã: qͥ sic fuit inlũ¬
bis abrahe: sic̃ ille fuit in lumbis patͥs
ꝑeccatͥx. s similis. qͦ aꝑit᷑: quare obliga
sit enĩ ds filiũ suũ ut ait apłs: insimi
litudinẽ carnis peccati. Assũpsit enĩ
uerbũ: carnẽ peccatrici similẽ: inpe
la illiꝰ: ñ est caro peccati. qͥa ñ eũ ma¬
ter ocupiscentia: s gra ꝯcepit. Habet
tam̃ similitudinẽ carnis peccati: ꝑ
passibilitatẽ. & mortalitatẽ. quia esu¬
nata sine pec̃eo. & nec ip̃e milla unꝗͣ
peccauit. In pena gͦ similis ẽ nr̃e. ñ in
qualitate peccati. quia pollutionẽ.

Expanded text:
s Super Genesim: « Sicut Adam peccante, qui in ejus lumbis erant, peccaverunt; sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius in lumbis Adae et Abrahae fuerit, quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi  erat ibi Christi caro, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Mariae caro. Ille ergo decimatus est in Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris peccatrix, sed similis; quo aperitur quare obligatsit enim Deus Filium suum, ut Apostolus ailitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poela illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esunata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem
Abbreviated transcription (Latin):
& intriduo excitabo illud. Dixerunt
gͦ iudei. Quadraginta. &sex annis
edificatũ ẽ hoc templũ: ꝙ tu intribus
diebus excitabis illud. Hic inqͥt nu
humani cceporis ꝑficit᷑. Hoꝵ u̾boꝵ
occasione: quid̾a dicere p̃sũpserunt.
diũ corporis formã: tot diebus: admo¬
amentis distinctam. os mox: uerbũdi
sͥ unisse carnẽ &s animã. &s hoc modo
dicunt: illũ numerũ ꝑfectioni dĩci
cceporis conuenire. S alia ratio huiꝰ
dicti extitit. ex qua: sana orit᷑ intelli¬
gentia uerbi. Non enĩ ideo illud dix̃
aug̃: quin mox. ut caro illa oꝑe sp̃c
it: uerbo dei cũ anima uniret᷑. ut ꝑ¬
fectus & uerus d̾s: eẽt ꝑfectus & uerus
homo. s quia menbroꝵ illius dnĩci
corporis distinctio: in ip̃o momento
oceptionis & unionis dei & hominis:
adeo tenuis erat & parua: ut huma¬
no uisui uix posset subici. diebꝰ autẽ
illis: quos memorat aug̃. ꝑfecta ẽ. ⁊
notabilis facta. Incarnatũ ẽ gͥ uebũ:

Expanded text:
ud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est hoc templum, et tu tribus diebus excitabis illud? Hic, inquit, humani corporis perficitur. Horum occasione verborum quidam dicere praesumpserunt, dominici corporis formam tot diebus ad moamentis distinctam; et mox Verbum dicitur sibi unisse carnem et animam; et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti extitit, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa opere Spiit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici, diebus autem illis quos Aug. memorat perfecta est, et notabilis facta. Incarnatum est ergo Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
liũ dei uerũ hominẽ suscepisse dicunt.
neq natũ defemina. s falsam carnẽ:
qs ymaginẽ corporis simulatã: ostendiᷤᷤ¬
se uidentibꝰ. Inquẽ errorẽ. prumpuno:
quia timent: qđ ficri ñ pot̾.s. nehuma¬

Expanded text:
lium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri non pos
Abbreviated transcription (Latin):
crificiũ locosuo ꝯmemorent᷑: oretur. ac ꝓ
illis quoq id offerri: ꝯmemoret᷑. Non est
gͥ ambigendũ: ista ꝓdesse defunctis. s ta¬
libus: qui ita uxerunt ante mortẽ: ut poᷤ¬
sint eis hec utilia esse post mortẽ. Nã qͥsine
fide oꝑante ꝑdilectionẽ ȩiusq sacramentis
de corpore exierunt: frustra illis asuis huiꝰ¬
modi pietatis officia impendunt᷑. cuiꝰ dũ
hic eent: pignore caruerunt. ñ miscdiã sͥ
thesaurslantes: s iram. Non gͦ moetuis no¬
ua merita cõparant᷑: cum ꝓ eis aliquid bo

Expanded text:
oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Non est ergo ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur; cujus, dum hic essent, pignore, caruerunt, non misericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis aliquid b
Abbreviated transcription (Latin):
iuͦ querit᷑ de coeporibus bunt.¬
maloꝵ : quomͦi inigne ardeant os ñ ꝯ
sumant᷑: aug̃ uariis exemplis astruit: &
sempit̾nis ignibꝰ ea ardere: & ñ osumi illa
uit. S dolorẽ pati potest: & mori ñ potest.
Hoc enĩ erit tunc etiã incorporibus
mis omniũ. Si demones corporali igne
Ad qđ aug̃ respondens: ait. Cur ñ dicamꝰ.
quãuis miris ueris tam̃ modis: etiã sp̃c in¬
corporeos posse pena eceporalis ignis affli¬
gi: si sp̃c hominũ: etiã ip̃i incorporei: & ñ
potuierunt includi corporalibus menbris:
es tunc poterunt ocepoꝵ suoꝵ uinculis in¬
solubiliter alligari: Gchenna illa: quȩ stag¬
nũ ignis & sulphuris dicta est: coepoteus
ignis erit: & cruciabit dãpiatoꝵ eoepora
ria: demonũ. Unus enĩ: utͥsq erit ignis. ut¬

Expanded text:
 quaeritur de corporibus malorum, quomodo in igne ardeant, et non sumantur, Augustinus variis exemplis astruit, et sempiternis ignibus ea ardere, et non consumi ulla vit, et dolorem pati potest, mori autem non potest. Hoc enim erit tunc in corporibus omnium. 6. Si daemones corporali igne Ad quod August. respondens ait, super Gen.quamvis miris, veris tamen, modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Gehenna illa quae stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit damnatorum corpora rea daemonum. Unus enim utrisque ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ista reddunt᷑. Nam istam quisq finiens uitã:
nͥ qđ in ea meru̾it: ñ poterit hab̾e posteã.
Ecce: quibus. & qualiter ꝓsint illa: ꝗͣ ꝓde
functis frequentat eccła. Mediocriter ma¬
lis suffragant᷑: ad pene mitigationẽ. Medi¬
ocrit̾ bonis: ad plenã absolutionẽ. Qui ñ
habent cantȩ ꝑfectionis merita: ut ñ indi¬
geant iuuari ꝑ pauperes: quoꝵ est regnũ
celoꝵ. quos sibi fecerunt amicos de mãmo¬
na iniquitatis. Quoꝵ tanta ẽ ꝑfectio: ut
his adutoriis ñ indigeant. quales sunt a
orationibus ꝯmendari e aliis autẽ defun¬
ctis: orat᷑¬
orat᷑ De officiis sepulture

Expanded text:
s vitam, nisi quod in ea meruerit, non poterit habere post eam. Ecce quibus et qualiter prosunt illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia. Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est regnum coelorum, quos sibi fecerunt amicos de mammona iniquitatis; quorum tanta est perfectio, ut his adjutoriis non indigeant: quales sunt aporationibus commendari; pro aliis autem defunctis oratur. 3. De officiis sepultur
Abbreviated transcription (Latin):
uiora. qñ: cum corpore torquebunt᷑. Erhis¬
ostenditur: qđ maius erit gaudiũ scõꝵ in
resurrectione. & post: quã fu̾it ante. & qd̃
diuersa receptacula habebunt animȩ
rectionẽ inter positũ est: animas abditis
receptaculis continet. sic̃ unaquȩq digna
est: uł requir uel erũpna. ꝓeo qđ soetita ẽ:
in carne eum uiueret. De suffragiis defun
suoꝵ uiuentiũ releuari. cũ ꝓ illis sacrificiũ
mediatori offertur. uel elemosinȩ funt ui
hȩc sibi ut postea possent ꝓdesse meruer̃t̃.

Expanded text:
bonae habent gaudium, malae vero torbonae habent gaudium, malae vero torostenditur quod majus erit gaudium sanctorum in resurrectione et post, quam fuerit ante; et quod diversa receptacula habebunt animae rectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie, vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. 2. De suffragiis defuncium posse relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclverent, haec sibi ut postea possint prodesse, meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quant᷑ occidant: impudentia nimia ui¬
detur. Ex quo autẽ incipit homo uiuere.
ex illo utiq iam mori pot̾. Mortiurus uͦ: u
surrectionẽ ñ ꝑtincat: inuenire nequeo.
Neq enim & monstra quȩ nascunt᷑ &
uiuunt: quamlibos eito moriant᷑: aut
resurrectura negabunt᷑: aut ita resurre¬
ctura credenda sunt. s potius: correcta
emendataq natura. Absit enĩ: ut illũ bi¬
menbrẽ quẽ nuꝑ natũ inoriente fr̃es fide¬
lissimi qui eũ uiderunt retulerunt: o sc̃s
ieronimꝰ scͥptũ reliquit: ut unũ hominẽ
duplicẽ: ac ñ potius duos: qđ futurũ erat
si genuni nascerent᷑: resurrecturos estiore¬
mus. Ita os eȩtera que nimia deformitate
reterea sciendũ est:
qd̾ om̃s animȩ ut ait aug̃. cũ de scło¬
exierint: diuersas habent receptiones
bonȩ: habent gaudiũ. malȩ: habent tor¬
menta.S cũ facta fu̾it resurrectio: & bonoꝵ
gaudiũ amplius erit. & maloꝵ torm̃ta: gͣ

Expanded text:
quantur, occidant, impudentia nimia viquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus vero, resurrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, quem nuper natum in Oriente fratres fidelissimi qui eum viderunt retulerunt, et sanctus Hieron. scriptum reliquit, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate Praeterea sciendum est quod omnes animae, ut ait August., sexierint, diversas habent receptiones: bonae habent gaudium, malae vero tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et exierint, diversas habent receptiones:
Abbreviated transcription (Latin):
similibus. suie in requie: siue indoloribꝰ.
Incassyani etiã uoluminibus legitur: qd̃
ñ sint otiosȩ. neq nichil ñ sentiant. eũ di¬
ues ille minferno se flãma eruciari cla¬
mat. Unde ꝓbat᷑: animas defunctoꝵ: ñ solũ
suis sensibus ñ pͥuari: s nec istis affectibꝰ. seał.
spe. tristicia. gaudio ac metu carere. &exhis.
quȩ sibi in illo generali examine rescruant᷑.
inuestigari oportet: si abortiui fȩtus: &s mon¬
nati sunt inuteris matrũ. s ñ ita: ut iã pos¬
sint renasci. Si enĩ eos resurrecturos dixeri¬
mus: dehis qui iã formati sunt: tolerari po
fu̾intꝰ Scrupulose quidem inter doctores
queri ac disputari potest: qn incipit homo
in utero uiuere. an sit quȩdam uita occulta.
quȩ ñdũ motibus uiuentis: appareat. Ne¬
gari enĩ uixisse puerꝑia: quȩ id̃o menbra¬
tim exsecantur. ut eiciantur ex uteris p̃g¬
nantiũ: ne matres etiã si mortua ibi relin¬

Expanded text:
similibus sive in requie, sive in doloribus. similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, scilicet, spe, tristitia, gaudio ac metu carere; et ex his quae sibi in illo generali examine reservantur, investigari oportet si abortivi foetus et monnati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potefuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari potest, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relin
Abbreviated transcription (Latin):
te futurus sit: hominẽ scire arbitror ne¬
minẽ. nͥ forte cui spc diuinꝰ ostendit.
Si anime sine corporibus sentiunt ignẽ cor
igne materiali incorporibus crucian¬
das: queri solet: an interim ante resũptionẽ
corpoꝵ: anime defunctoꝵ reꝓboꝵ materi
net᷑ in corpore: cur ñ post mortẽ etiã corpo¬
reo igne teneat᷑: Teneri autẽ ꝑ ignẽ spm di¬
cimus: ut intormento ignis sit: uidendo
diues mortuus dr in inferno sepultus. cuiꝰ
guat excremũ digiti sui in aꝗͣ ut re. lin .m.¬
uitẽ dãp̃natũ in ignibꝰ ueritas ꝑbibet. qͥs
sapiens repbaꝵ animas teneri ignibꝰ negeo:
Precipue: cũ humanã animã corporis si¬
poris: os corporaliũ om̃ino menbroꝵ: qͥsqͥs
renuit: potest negare animã esse: ꝗͦ insom¬
nis uidet. uł ambulare se. uł sedere. uł huc
atq illuc: gressu: uł etiã uolatu ferrił ind̾.
rit: ñ corporalẽ. s corpori similẽ: ita etiã in
locis udr esse. ñ corporalibus s corporaliũ

Expanded text:
te futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus divinus ostendit. 7. Si animae sine corporibus sentiunt ignem corpigne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiatenetur in corpore, cur non post mortem etiam corpore igneo teneatur? Teneri autem per ignem spiritum dicimus, ut in tormento ignis videndo atqueitatis voce dives mortuus dicitur in inferno sepultus; cujus gat extremum digiti sui in aquam, et refrigvitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis siporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sirit, non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis videtur esse non corporalibus, sed corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi modꝰ: nec tã bonus: ut ñ re¬
quirat ista post mortẽ. nec tã malus: ut ei
ñ ꝓsint ista post mortẽ. Est uͦ talis in bono:
ut ista ñ requirat. Et est rursus talis in ma¬
lo: ut nec his ualeat cum hȩc uita transie¬
rit adiuuari. Quocirca: hic om̃e meritũ
comparat᷑: quo possit post hanc uitã: qͥspi¬
am grauari. uel releuari. Nemo autẽ spe¬
ret: qđ hic neglexit: cum obierit: apud do
ꝓmereri. Non gͥ ista quȩ ꝓdefunctis omen¬
dandis frequentat ȩccła: illi apłicȩ aduersa¬
suit sententiȩ: qua dictũ est. om̃s astabimꝰ
corpore uiueret: cõparauit: ut possent ista
ei ꝓdesse. Non enim om̃ibꝰ ꝓsunt. & quare

Expanded text:
bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam quispiam gravari vel relevari. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sstabimuscorpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare
Abbreviated transcription (Latin):
giũ: ignorantibus dñis. De illo qui se ser¬
Qud etiã notandũ: qđ si mulier uirũ libe¬
rũ acceperit: & ille ut causam p̃stet disci¬
dii: se alicuiꝰ seruũ fecerit: nec uxorẽ dimit¬
tere: nec illa ob uinculũ oiugii inseruitutẽ
ceperit uxorẽ. & post filioꝵ ꝓcirationẽ: occa¬
sione diuoetii: cuiusda se seruũ fecerit. utrũ
mulierẽ necessario tenere debeat. & si tenue¬
rit: an illa etiã seruituti subici debeat: qͣsi¬
tum ẽ. Iudicatũ est: uxorẽ minime debere
dimitti. Non tam̃ obxp̃i legẽ mulierẽ u

Expanded text:
o qui se faIllud etiam notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem ceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici debeat quaesitum est. Judicatum est uxorem minime debere dimitti; non tamen ob Christi legem mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ est nobis: qđ quid̃a legitima ser¬
uoꝵ matrimonia: potestatiua quad̾a
p̃sũptione: dirimant. ñ attendentes
Unde nobis iusum est: ut oiugia ser¬
uoꝵ ñ dirimantur: etiã si diuersos do¬
minos habeant.s in uno diugio ꝑ¬
manentes: dñis seriuiant suis. Et hoc in il¬
lis obseruandũ est: ubi legalis ꝯiunctio fu¬
it. & ꝑ uoluntatẽ dñoꝵ. Attende finẽ buiꝰ
capituli. ubi uidr innui: preter uoluntatẽ
dominoꝵ: interseruũ &s ancillã: ñ posse
trahi coniugiũ. uł si ꝯtrahit᷑: ñ esse ratum.

Expanded text:
Dictum est nobis, quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non attendentes Unde nobis visum est ut conjugia servorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant, sed in uno conjugio permanentes dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est ubi legalis conjunctio fuit, et per voluntatem dominorum. Attende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi
Abbreviated transcription (Latin):
si pudicitia seruat᷑: dãpnatio ñ timet᷑. S
inuiduali ꝯtinentia: & uirginali excellen¬
tia: uirtus muneris amplioris expetitur.
qua expetita: & electa: & uoto oblata: iam
ñ solum capesc̾e nuptias: s etiã si ñ nubat᷑:
nubere uelle dãpnabile ẽ. Uouentibꝰ enĩ ur¬
ginitatẽ: uel uduitatẽ: ñ solũ nubere: s
motheo scribens. Adolescentiores uiduas
deuita. Cum enĩ luxuriatȩ fu̾nt: inxp̃o
nubere uolunt .i. cum post uotũ ⁊tinen¬
tiȩ indeliciis egerint uitã: ñ dico: nubunt.
s nubere uolunt: inxp̃o. quasi tẽ ñ sit pec¬
catũ. s qđ sit: ostendit subdens. habentes
dãpnationẽ. Et quare: subdit. quia pͥmã
fidem irritã fecerunt. Et si ñ nubendo: tñ
uolendo. ut uoluntatẽ quȩ aꝓposito ceci

Expanded text:
si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia et virginali excellentia virtus muneris amplioris expetitur: qua expetita, et electa, et voto oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam si non nubat, nubere velle damnabile est. Voventibus enim virginitatem vel viduitatem, non solum nubere sed es viduas devita; cum enim luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt; id est, cum post votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt in Christo, quasi tunc non sit peccatum; sed quod sit ostendit subdens, habentes damnationem; et quare, subdit, quia primam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volend
Abbreviated transcription (Latin):
dio: ñ materiali: cri¬
minosos feriri uibet.¬
Unde idem nẏcholaus. Inter hoc: ur̃a set̃taᷤᷤ
addere studuit: si cuiꝰ uxor adulteriũ ꝑpe¬
danã legẽ interficere. S sca dei ȩccła: nun

Expanded text:
dio, non materiali, crminosos ferire debet.Unde idem Nicolaus: Inter haec vestra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpendanam legem interficere
Abbreviated transcription (Latin):
uerint: a p̃decessore nr̃o innocentio ta¬
liter decretũ habemus. Heȩ quȩ nec dũ sacro
uelamine tecte: tam̃ inꝓposito uirginali
semꝑ sesimulauerum ꝑmanere: licet ue¬
his agenda penitentia ẽ. quia sponsio eaꝵ:
a dño tenebat᷑. Si enim inter homines so¬
lent bonȩ fidei dtractus nulla ratione dis¬
solui: quanto magis ista pollicitatio quã
cum deo pepigit: solui sine uindicta ñ po¬
terit. Item. Si uirgines ñdũ uelatȩ taliter
deliũ usq adsatisfactionẽ excludunt᷑: qͣn¬
tomagis uiduȩ quȩ ꝑfectioris ętatis & ma¬
turioris ꝯsilii existunt: & habitũ religionis
assũpserunt: & deinde apostatauerunt: at¬
q ad pͥorẽ uomitũ sunt reuersȩ : a nobis
&. ab omĩbus fidelibus: aliminibus eccłȩ:
os a ctu fideliũ: usq ad satisfactionẽ sunt
eliminande: & carceribus tradendȩ: Eachiꝰ
apparet: uirgines uł uiduas: uoto ꝯtinen¬
tiȩ astrictas. siue fu̾i̾nt uelatȩ: siue ñ: nul¬

Expanded text:
riae praedecessore nostro papa Innocentio taliter decretum habemus: « Hae vero, quae necdum sacro velamine tectae tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet vehis agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis pollicitatio quam cum Deo pepigit, solvi sine vindicta non poterit, etc. Nam si virgines nondum velatae taliter delium usque ad satisfactionem excluduntur, quanto magis viduae, quae perfectioris aetatis, et maturioris concilii existunt, et habitum religionis assumpserunt, et deinde apostataverunt, atque ad priorem vomitum sunt reversae, a nobis et ab omnibus fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nul
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ irritã fecerunt .i. uotũ. uel in uoto uio¬
lato: fidem quam in baptismo ꝓfessi sunt.
nubendi dãpnant᷑. constat si eam ef¬
fectui mancipauerint: reuocandũ id ẽe
in uritũ. easq arcendas redire ad ꝓpositũ.
te nosse: a sc̃o paulo. nͥ ouertantur olimeẽ
dãpnatas. quas &s nos apłica auctoritate
dãpnandas: & a omunione fideliũ atq
a limit᷑ibꝰ eccłȩ arcendas fore: censenius.

Expanded text:
m irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositumte nosse a S. Paulo, nisi convertantur, olim esse damnatas; quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uotũ aliud est ꝯmune. aliud sin¬
gulare. Cõmune: ut illud qđ inbaptismo
om̃s faciunt. cũ spondent renuntiare di¬
abolo: & pompis eiꝰ. Singulare: ut cũ ali¬
quis sponte ꝓmittit seruare uirginitatẽ.
uł ꝯtinentiã. uł aliquid huiꝰmodi. Item.
Singulare uotũ: aliud est pͥuatũ. aliudso

Expanded text:
orum aliud est commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singula
Abbreviated transcription (Latin):
rios: exorcistas: acolitos: si extra uotũ o
habitũ inueniunt᷑: os otinentiã ꝓfiteri
nolunt: uxorẽ duc̾e uirginẽ eccła roma¬
na ꝑmittit. ñ uiduã uel repudiatã. qͥa
deinceps: nec ad subdiaconatũ ꝓuehi po¬
terunt. Nec laicus uxorẽ sortitꝰ: ñ uirgi¬
nẽ: uł bigamꝰ: ad clericatũ. Item. Ex¬
pb̃ros. diaconos. subdiaconos: etiam
abuxoribus abstinere. Qd si ñ fecerint: eti¬
am ab eccłastico remoueant᷑ officio. Cȩte¬
ros uͦ dericos: ad boc ñ cogi. Item leo Lex¬

Expanded text:
rios, exorcistas, acolytos, si extra votum et rios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item exyteros, diaconos, subdiaconos etiam ab uxoribus abstinere; quod si non fecerint, etiam ab ecclesiastico removeantur officio. Caeteros vero clericos ad hoc non cogit. Item Leo
Abbreviated transcription (Latin):
sođ̾m leges matrimoniũ mire nequeunt.
Qđ si ante p̃dicta tempora copulã inierĩt:
separari possunt. quamuis uoluntate &
assensu parentũ: iunctisint. Qui uͦ in
puericia copulati: post annos pub̾tatis
nolunt se relinquere: s inoiunctione ꝑ¬
manere: lam ex hoc efficiunt᷑ coniuges. &
ante septenniũ ꝯtrabi ñ possunt. Solo enĩ .d.¬
sensu ꝯtrahunt᷑. Qui interuenire ñ potest:
nͥ ab alterutra parte intelligat᷑. qđ inter
eos agit᷑. ¶ Duo illa exsecuti sumus euor
alioꝵ quorunda adiectione: quibus ꝯiu¬
giũ solui potest. nec tam̃ solui semꝑ ne¬
cesse est. Nunc de aliis quȩ ꝑsonas illegi¬
timas penitus faciunt: addendũ ẽ. & pͥ
unt gͥ quidã oedines: inqͥbus nulla¬
tenꝰ potest contrahi diugiũ. & si inter¬
cesserit copula: fit diuortiũ. ut sacerdotiũ
diaconatus. os subdiaconatus. In aliis uͦ:
ꝑmittit᷑ sortiri ꝯiugiũ. nͥ religionis habi¬
tum sumpserint: uł uotũ otinentiȩ fece¬

Expanded text:
dum leges matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et ante septennium contrahi non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quibus conjugium solvi potest; nec tamen solvi semper necesse est. Nunc de illis qui personas illegitimas penitus faciunt, addendum est, et pur quidam ordines in quibus nullatenus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum sumpserint, vel continentiae votum fece
Abbreviated transcription (Latin):
pͥam uxorẽ absq lege & sine causa inteife¬
cerit: alianq duxerit: armis depositis pu¬
blicam agat penitentiã. Et si ꝯtumax ex¬
inspiciamus. Notũ est testificatio qͦdã
ꝓmissionis spontaneȩ. quȩ deo: & de his
quȩ dei sunt: ꝓpͥe fieri debet.Sunt tam̃ ⁊¬

Expanded text:
am uxorem absque lege et sine causa interfecerit, aliamque duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam; et si contumax exinspiciamus. Votum est testificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aliquid boni. uł mali egisse. & ꝓ
m̾itis adocepora t̾rena demissas eẽ.
Hoc autẽ respuit catholica fides. ꝓpt̾
euidentẽ apłi sententiã: qͣ ait. Cum
ñdũ nati eẽnt. aut aliqͥd boni uel
mali egissent. &c̾ Melior ẽ gͦ fidelis
ignorantia: quã temeraria scĩa. E¬
legit gͦ quos uoluit gratuita mĩa.
ñ quia fideles futuri erant: s ut fi¬
deles erant: s ut fierent. Ait enĩ apłs.
Non ait: quia fidelis erã. Dat᷑ quid̃os̃
fideli. s data ẽ etiã prius: ut eẽt fidelis.
Ita etiã rȩꝓbauit quos uoluit. ñ ꝓpter¬

Expanded text:
ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit Catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali eignorantia, quam temeraria scientia. Elegit ergo eos quos voluit gratuita misericordia, non quia fideles futuri erant, sed ut fideles erant, sed ut fierent, ait enim Apostonon ait: Quia fidelis eram. Datur quidem et fideli, sed data est etiam prius ut esset fidelis. Ita etiam reprobavit quos voluit, non prop
Abbreviated transcription (Latin):
potest: ꝑ quã iustificat᷑. Potest tam̃
meren: ut ñ apponat᷑. & ut penitꝰ ab¬
iciat᷑. Et quidẽ aliqui: intantũ ꝓfiui¬
dũ iniquitatis deuenert̃: ut hec me¬
reant᷑. ut hoc digni sint. Alii uͦ ita
uiuunt: ut & si ñ mereant᷑ grãm ui¬
stificõnis: ñ tam̃ merent᷑ ꝯmĩno re¬
pelli. & gr̃am sͥ subtrahi. Idoq dixit:
in quibusda p̃cedẽ: qͦ digni sint iu¬
stificatione & in aliis. quo dignisit᷑
obtusione. S hoc fruolũ est. Opinio
quorunda falsa de occultis di disse
inscrutabilẽ altitudinẽ iudicioꝵ d̾i
cogitare conantes: infabulas uani¬
tatis abierunt. dicentes. quia aĩe
sursũ incelo peccant. & scdm sua pec¬
cata: ad corpora ꝓmeritis dirigunt᷑.
os dignis sͥ quasi carceribus includiri¬
tur. Ierunt hii tales pꝰ cogitationes
Suas. & uolentes disputare dedi ꝓ¬
fundo: uersi sunt in ꝓfundũ. dicei¬
tes: animas incelo ante ꝯu̾satas. &

Expanded text:
potest, per quam justificatur; potest tamen potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, ut penitus abjiciatur. Et quidem aliqui in tantum profundum iniquitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et graibus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni sint obtusione; sed hoc frivolum est. 4. Opinio quorumdam falsa de occultis Dei disseinscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et
Abbreviated transcription (Latin):
cultissimis meritis. quia & ip̃i pecca¬
tores: cũ ꝓpt̾ gn̾ale pecẽm unã massã
fec̾int: ñ tam̃ nulla inter eos ẽ diu̾¬
sitas. Pcedit gͦ aliquid inpeccatoribꝰ:
quo: qͣmuis ñdũ sint iustificati: dig¬
ni tam̃ efficiant᷑ iustificatione. Et itẽ.
Precedit in aliis peccatoribꝰ: quo: dig¬
ni sunt obtusione. E cce hic uid̾r au¬
gustinꝰ dice̾: qd & ip̃a dei uoluntas:
qua alios eligit. alios reꝓbat: exme
grã iustificationis: aliis ñ: unde
obtundunt᷑. S quid intellig̾e uo¬
luerit: ignoratur. nͥ forte dicatur hic¬
intellexisse: qđ supra diximꝰ. eũ re¬
tractasse. Nam ibide etiã qued̾a alia
ꝯtinue subdit: que in libro retracta
genti patebit. Unde: ueri simile ẽ: in
p̾missis etiã hoc recractasse. Quid̾a
tam̃: exeo sensu accipiunt fore dictũ
ñ quia aliqͥs p̃destinet᷑ meritis. uel
iustificõnis grãm mereat᷑. s ꝙ aliqͥ ñ
ado mali sunt: ut mereant᷑ s grãm ã
imꝑtiri. Nullus enĩ dei grãm mereri

Expanded text:
cultissimis meritis: quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerunt, tamen nonnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios eligit, alios reprobat, ex gratia justificationis, aliis non, unde obtunduntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue subdit, quae in lib. 1 Retract., genti patebit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retractasse. Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt autẽ ñnulli heretici: nup¬
tias detestantes. qui tatiani appel¬
lati sunt. Hii nuptias om̃ino dãp¬
nant. ac pares fornicationibus aliisq
corruptionibus faciunt. nec recipi¬
unt in suoꝵ ꝯsortio: roniugio uten
in uinũ ꝯuersa. Qui etiã postea uirũ¬

Expanded text:
Fuerunt autem nonnulli haeretici nupFuerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentin vinum conversa; qui etiam postea vir
Abbreviated transcription (Latin):
clinauerit: meret᷑ exiciale iudiciũ.
Qđ scđm indulgentiã ꝯceditur. uõ¬
luntariũ ẽ. ñ necessariũ. Alioqͥn: tͣns¬
gressiorẽet: qui illud ñ faceret. Et po¬
test sane intelligi illud sub p̃cepto
dictũ hominibus pͥmis ante pecca¬
tũ: crescite & multiplicamini. Quo
etiã post pecẽm tenebant᷑: usq quo
facta est multiplicatio. post quã:
scd̃m indulgentiã: matrimonii
stractus fuit. Ita etiã post diluuium¬
quo uniu̾sũ pene genus bumanũ de¬
letũ est: scdm p̃ceptũ dictũ est filiis noe.
Creseite. & multiplicamini. Multipli¬
cato uͦ homine: scd̾m indulgentiã o¬
Quibꝰ modis accipitur indulgentiam.
Ndulgentia autẽ diuetsis modis acci
missione. Et est ꝑmissio in nouo testa¬
mento: de minorbus bonis: & de mi¬
noribꝰ malis. De minoribus bonis: est
ꝯiugiũ. qđ ñ meret᷑ palmã. s est reme¬
diũ. De minoribꝰ malis : i. de uenialibꝰ.
est coitus: qui fit cã in ꝯtinentiȩ. Illud.¬
ita: qđ ñ ꝓhibetur.

Expanded text:
udicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamini. Quo etiam post peccatum tenebantur, usquequo est facta multiplicatio; post quam secundum indulgentiam matrimonii contractus fuit. Ita enim post diluviumquo universum pene humanum genus deletum est, secundum praeceptum dictum est filiis Noe: Crescite et multiplicamini. Multiplicato vero homine, secundum indulgentiam coQuibus modis accipiatur indulgentia. Indulgentia autem diversis modis accipissione, pro permissione. Et est permissio in novo Testamento, de minoribus bonis, et de minoribus malis. De minoribus bonis est conjugium, quod non meretur palmam, sed est in remedium. De minoribus malis, id est, de venialibus, est coitusita quod non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat sine carnali copula ñ posse
ꝯtrahi matrimoniũ. & inter mariã
& ioseph ñ fuisse ꝯiugiũ. uł ñ fuisse
ꝑfectum. Qđ nefas est sentire. Ganto
enim sancdius fuit: atq ꝑfectius:
quanto a carnali oꝑe inmunius.
S suꝑiꝰ posita ea rõne dicta intelli¬
gendũ est: ñ quin ꝑtineat mulier
illa ad matrimoniũ: cũ qua ñ ẽ ꝑ¬
Est gͦ & in illo matͥmonio typus ꝯiuncti
sceptionẽ carnis: capiti menbra uniunt᷑.
Nec id̾o tam̃ minus scm̃ est iugiũ. qͥa

Expanded text:
la non posse contrahi matrimonium; et inter Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est pEst ergo et in illo matrimonio typus conjunctsusceptionem carnis, capiti membra uniuntur. Nec ideo tamen minus sanctum est conjugium, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
linqͤt homo patrẽ & matr̃e. & adhere¬
bit uxori suȩ. & erunt duo incarne
una. Hoc autẽ magnũ est sacramen
cũ eo. & ip̃e formã assumpsit de nat᷑a
hoĩs. Copulata est gͥsponsa sponso: spi¬
ritualiter & corpo raliter .i. caritate:
ac nature ꝯformitate. Huiꝰ ittͥusq co¬

Expanded text:
linquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Hoc autem, ait, magnum sacramentum cum eo, et ipse formam assumpsit de natura hominis. Copulata est ergo sponsa sponso spiritaliter et corporaliter, id est charitate ac naturae conformitate. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmant uerbis uł aliis cȩteris signis:
nec talis osensus efficit maͥtͥmoniũ.
Si autẽ uerbis explicat᷑. qđ tñ corde
ñ uolunt: si ñ sit coactio ibi: uł dolꝰ
obligatio illa uerboꝵ.: quibꝰ ꝯsentiunt
dicentes: accipio te in uirũ: & ego te
in uxorẽ: matrimoniũ facit.
Auctoritatibꝰ ꝓbut qđ osensus solus fa¬
osensus matrimoniũ faciat. sub¬
ditis ꝓbat᷑ testimoniis Ait enim ysido¬
rus. Consensus facit matrimoniũ. Itẽ
nycholaus papa.S ufficiat solus scd̾m
leges: eoꝵ ꝯsensus: de quoꝵ ꝯiunctio¬
nibus agitur. Qui solus si forte nupti¬
is defu̾it: ꝯtera etiã cum ip̃o coitu
celebrata frustrant᷑. Itẽ ioħs crysosto¬
mus. Matrimoniũ quidẽ ñ facit coitꝰ.
s uoluntas. & ido: ñ soluit illud sepa¬
ratio corporis. Item amb̃ꝵ. Non de

Expanded text:
primant verbis vel aliis certis signis; primant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatibus probat quod solus sensus Matrimonium faciat, subditis probatur testimoniis. Ait enim Isidorus: Consensus facit Matrimonium. Item Nicolaus papa: Sufficiat solus secundum leges eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur; qui solus si forte in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. Item Joan. Chrysost Matrimonium quidem non facit coitus, sed voluntas; et ideo non solvit illud separatio corporis. Item Ambrosius, in