comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit utiq in hoc mundo: ĩ uitã
grnam. ip̃e custodit eam. Ma¬
ga ⁊ mira sententia: quẽ ad¬
rodum sit hominis ĩ animam
bam amor ut pereat ⁊ odium ne
patat. Si male amaueris tunc
sdisti: si bene oderis tunc amasti
Nices qui oderunt custodiendo
de perdant amando.S uide ne t
librepat. ut te ip̃m uelis interĩ¬
aite. si inteligendo qͥd debes odis¬
se in hoc mundo aiam tuam Hic
enim quidam maligni atq ꝑ uer¬
si. ⁊ in semetip̃is crudeliores ⁊ sce¬
leratiores homicide.flammis se
donant: aquis p̃focant precipi¬
cio collidunt ⁊ pereunt. Hoc xp̃s
non docuit: immo etiam dyabo¬
lo precipiciun sugg̾enti. recli.
inquit retro sathana. Scriptũ
est: nõ temptabis dñm deuntu

Expanded text:
uam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam . Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Hoc fuit subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia. Petrus
spĩscator erat. aiues nõ fuerat.
cibos manu ⁊ arte querebat. et
tamen loquitur confidenter
reliquimus om̃ĩa. Omĩa enim
reliquit: qui uoluntatẽ haben¬
di deseruit. Et quia nõ sufficit
tantum relinq̃re: iungit quod
ꝓfectum est ⁊ secuti sumus te
fẽcimus qd̾ iussisti. Quid igct¬

Expanded text:
fiducia! Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Omnia enim relinquit, qui voluntatem habendi deserit. Sed quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod jussisti, quid igit
Abbreviated transcription (Latin):
stantem supra montem syon. ⁊ cũ
eo sanftorum milia. Et habebant
nom̃ eius. ⁊ nomen patris eius icri¬
d̾ uixta uaticimum ihere¬
Mie. uox in rama. id est in
excelso audita est ploratus ⁊ u¬
lulatus: mani feste denunciat
lictum sc̃e eccłie. quo de ĩusta
nembroruni suoꝵ nece gemit:
nen ut hoctes garriunt in ua¬
aum cadere. s usq ad soliun
pothomartyris abel. ita etiam
anguiuem ceterorum martyr̃
e terra clamare ad dñm iuxta
illud iuiri sapientis. Non despi¬
act preces pupilli: nec iucluam
si effundat loquelam gemitus.
Nonne lacrime iudue ad maxil¬
lam descendunt÷ et exclamatõ
tus suꝑ delucentem eas: Ama¬
alla enum ascendunt usq ad
cdum ⁊ dominꝰ exauditor non
dlestabitur ĩ illis. Quod rachel

Expanded text:
stantem supra montem Sion, et cum stantem supra montem Sion, et cum eo sanctorum millia. Et habebant nomen ejus, et nomen patris ejus scrid juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
e morte preciosa
martyrum xp̃i innocentiũ
est mors designata. Qd eniꝰ par¬
uuli occisi sunt significat ꝑ hũi¬
litatis meritum. ad martyriꝑ
ueniendum głam: et quia nisi
conu̾sus fuerit quis ⁊ effectus ut
paruulus. non possit animam
dare pro xp̃o. Qd̾ in bethleem et
inonniub finib eius occisi sunt.
ostendit non solum ĩ iudea un¬
de eccłie cepit origo: sed ⁊ ĩ om̃ib
eiusdem eccłie finib. qua cunq
per orbem diffusa est. persecutio¬
nem seuituram perfidorum.
⁊piorum patienciam ẽẽ coror̃¬
dam. Qui bimi occisi sunt: dost¬
na et opere perfectos indicant
Qui uero in fra: simplices uł idi¬
otas ⁊ fidei tamen nõ ficte constã¬
cia fortes eque denuntiant. Qd
illi quidem occisi sunt. s xp̃cqui
pro quo persecutio tota seuit.
nullatenus eis uł uiuentibus
uł occisis posse auferri: s cos ue¬
raciter contestari. quia siue ui¬
uimus dño uiumus : siue mo¬
rimur. domino morimur szuie
enĩ iuuimus siue morimlr do¬

Expanded text:
e morte pretiosa martyrum Christi innocentium mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christupro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Do
Abbreviated transcription (Latin):
homine diuinitas uideri non ꝓo¬
tuit. Hominẽ ergo uidit. ⁊ d̾m
confessus dicens. Dñs meus et
deus meus. Nidendo ergo credi
non poterat. exclamauit Letificat
ualde qd̃ sequitur. Heati qui nõ
uderunt et crediderunt. s iolxm¬

Expanded text:
divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Deus meus et Dominus meus. Videndo ergo credidnon poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
Cum paulus apłs dicat. ẽ enĩ
fides sperandarum substantia
rerum argumentum nõ appañ¬
tium. ꝓfecto liquet. quia fides il¬
larum rerum argumentũ est
que apparere non possunt Que
etenĩ apparent iam fdem ĩ ha¬
bent. sed agnitionem lectio. x¬
ũ ergo uidit thomas. dũ pał¬
pauit. cur ei licitur. quia iu¬
disti me credidisti: S alud tudit

Expanded text:
m Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidisti? Sed a
Abbreviated transcription (Latin):
et facere ĩ celestib consed̾e. ut sit
d̃s omĩa ĩ om̃ib ÷ eternitaten¬
ꝙ amatorib sius. ⁊ ĩ mortalita¬
tem largiri. ad qͣm cos sang¬
nis sui uiuificatõne reparantt
denuo ad parady sũ reducere it¬
gna celorum. fide ⁊ ueritate suc
pollicidationis aperire: Hec
hereant firmiter sensib nostri
hec intelligantur plena fide
hec corde toto diliganttr: hec
indesinentium operũ magna¬
nimitate acquirant᷑. Res po¬
sita est ĩ potestate facientis: qr
regnũ celorum uim patitur.
Res ista o homo id est regnũ ce¬
leste aliud nõ querit precium
nisi teip̃m. Tanti ualet: qͣntũ
es. Te da: et habebis illd̾. Q uid
turbaris de precio: xp̃c semẽt¬
ip̃m traclidit. ut acquireret te re
gnũ deo patri: ita tu temet ip̃m
da. ut sis regnũ eius ac nõ reg¬
net pcc̃m ĩ mortali tuo corpore.
s spiritus ĩ acquisitionẽ uite.
ad hanc igitur oꝑum salutari¬
um deleftetur currere palmam.
quicũq desiderat hr̃e premia re¬

Expanded text:
facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit, denuo ad paradisum reducere, regna coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec toto corde diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te in regnum Deo Patri: ita et tu te ipsum da, ut sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium delectetur currere palmam, quicumque desiderat praemia re
Abbreviated transcription (Latin):
minũ medius residet: dic̾e
uox nlła sufficit. Effugit enim
oninẽ sermonem. atq omnem
sensũ humane mentis excedit
decus illd̾: illa pulchritudo. illa
uirtus ⁊ illa gła. illa magnificen¬
tia: illa maiestas. Ultra enĩ oẽm
scõrum est głam ip̃ius ĩestima¬
bilem adipisci conspectum: ⁊ splẽ¬
dore maiestatis eius irradiari.
Si eñ cotidie oporteret nos tor¬
menta ꝑferre. si ip̃am gehennã
paruo tempore tolerare. ut xp̃m
iudere possemus ĩ gła uenien¬
ten ⁊ scõrum eiꝰ numero socia¬
ri: nõne erat dignũ pati om̃e
qd̾ triste est. ut tantiboni tante
& głie participes haberemur:
tia ÷ cum unaqueq facies fulgi¬
bit ut sol cũ ordinib distinctis
popłm suũ dñs ĩ regno patro
sui ceperit recensere. ⁊ meritis
atꝙ operib iingulorum p̃mia
ꝓmissa restituere ⁊ ꝓ t̾renis cele¬
stia. ꝓ temꝑalib sẽmpit̾na. pr¬

Expanded text:
horum medius residet dicere, vox nulla sufficiet; effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctorum est gloriam ipsius inaestimabilem adipisci conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Sic enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, sic ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possimus in gloria venientem, et sanctorum numero sociari. Nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantaeque gloriae participes haberemur? tia, cum unaquaeque facies fulgebit ut sol, cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regnum Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalib
Abbreviated transcription (Latin):
sancto repletam es¬
se signauit: non ã¬
plius tacere potuit
dona que perceperat:
sed que semper ani¬
mo gerebat. ubi ap¬
tuui tempus inue¬
nit. etiam deuota o¬
ris professione pate

Expanded text:
sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione pate
Abbreviated transcription (Latin):
õpostolici natalis gau¬
dio. fratres km̃i petri
et pauli quorum ho¬
die beatissimis pas¬
sonib iõcundamur: letior ꝑ
uniuersum mundum xp̃i ex¬
ultat eccłia. Que licet om̃iũ
scõꝵ martyrio certa sit adorna¬
uidet de hoc seculo ip̃os fi der
patres. ⁊ magistros marcyix
trium phassẽ Quid enĩ insig¬
nius. Petro. qui ĩ carne positus
m ensuram carnis egressus xpi¬
stum ih̃m. uiui dei filium ue¬
rum confitetur: et quod omni¬
um ad huc mortalium pectus
latebat. pͥma petri lingua no¬
uo est sermone confessa.

Expanded text:
postolici natalis gaudio, fratres carissimi, Petri et Pauli, quorum hodie beatissimis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae sanctorum martyrio certa sit adornvidet de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, Christum Jesum, vivi Dei Filium verum confitetur, et quod omnium adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa.
Abbreviated transcription (Latin):
daui scĩficatis meis: ⁊ uocaui for¬
tes meos ⁊̃ ira mea. exultantes ĩ
gła mea. Uox multitudinis in
montib quasi populorum freq̃n¬
tium: uox sonitus regum ⁊ genti¬
um cõgregatarum. Dñs ex̾cituũ
p̃cepit milicie belli uenientib de
terra ꝓcul a summitate celi cdñs:
⁊ uasa furoris eiꝰ. ut disꝑdat omnẽ¬

Expanded text:
ficatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea, exsultantes in gloria mea. Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium: Vox sonitus regum, gentium congregatarum: Dominus exercituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul. A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omne
Abbreviated transcription (Latin):
et inuocate nomen eius. Notas
facite ĩ ppłis adinuentiones eiꝰ:
mementote qm̃ excelsum est no¬
men eius. Cantate dño qm̃ mag¬
nifice fecit: annuntiate hoc ĩ uĩ¬
u̾sa terra. Exulta et lauda hĩtatio
syon: quiã magnus ĩ medio tu

Expanded text:
et inuocate nomen eius, notas facite in populis adinuentiones eius, mementote quoniam excelsum est nomen eius. cantate domino, quoniam magnifice fecit, adnuntiate hoc in uniuersa terra. exulta et lauda, habitatio Sion: quia magnus in medio tui
Abbreviated transcription (Latin):
mei uidetur michi qd capd̃
nr̃m infirmiouib sius. membris
compassum est. ne de se forte mẽ¬
bra infirma desperarent. si sicut
est humana fragilitas morte ꝓpĩ¬
qnͣte perturbarentur. ⁊ dicerent
non se ad deum ꝑtinere. Nam si
ꝑtinerent gauderent Ideo prius
xp̃s dixit. Tristis est anima mea
usq ad mortem. usti in perpe¬

Expanded text:
mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
uerit passione ⁊ occidentis ꝓla¬
gam nequid minus ẽẽt. uice sua
apłorum sanguine illuminaro
dignatus est. Et licet illiꝰ passio
nobis sufficiat ad salutem: ta¬
men etiam horum martyrium

Expanded text:
erit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
merita laudarentur. qͣm na¬
tiuitas formaretur. Hic igit᷑
zacharie iustissimo sacerdoti
cum multa esset etate prouetꝰ
et sterilitate senissime coniugis
successionem uotiui germinis
desperasset: om̃ipotentis dei cu¬
ra ꝑ angłm ꝓmittit᷑ naiciturꝰ.
Et bene senissimis parentibus
nouus filius datur: qui senescẽ¬
ti labentiq mundo. unigenitũ
dei ad spem future iuuentutis¬

Expanded text:
merita laudarentur quam namerita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis
Abbreviated transcription (Latin):
unctorum quidem
hoclie natalis honoratur. in tm̃
merito suꝑgressus est głam ⁊ ut
solum ẽẽ uenturum s aduentas¬
se iam. et cohabitare hominibz
ueritate presentis testimonii re¬
uelaret. Quem cũ inter ꝓmis¬
cuas turbas. ad baptismum suũ
ꝓperare uidisset: uelut cligito
demonstrans ait. Ecce agnus
dei: ecce qui tollit pc̃ca mundi
Quam in nocens est huiꝰ uita᷑
uel qua possumus deuotione ei̾
merita compensare. qui agni ce¬
lestis aduentum. ⁊ pͥmus agno¬
uit et solus oftendit: Quam
conium: de cuiꝰ ore primo absolu¬
tionem suam mũdus audiuit.
de quo ꝓphetica annũtiatio¬
ne predictum est. Uox claman¬
tis in deserto: parate uiam dñi.
rectas facite semitas dei nostri
Clamaturus enĩ erat. sicut et
clamauit: ut nociferante salu¬
tis precone. obturatas diu au¬
res mortalium predicatio celes¬
tis aperiret. Quis ergo huiꝰmo¬
di ꝓphetam nõ tota admiratõne
suscipiat ÷ quem tantũ recogno¬
scit optinuisse de deo. ut ante eiꝰ

Expanded text:
unctorum quidem genuinus natalis honoratur, in tantum pergressus est gloriam, ut solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam conium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ: et posuit in car¬
cerom. Perodes tu ad ulterium
facis: et in carcerem uadit io¬
hannes: Sic uidicat sedens in
loco iudicis reus: in loco uindi¬
cis ĩnocentie persecutor. Rogo
ubi rerum facies. uͥ forma : uͥ
pudor. ubi existimatio publici co¬
gnitoris ⁊ ubi deus. ribi homo
ubi fas. ubi lex. ubi ip̃ius uira
nature. Simul om̃ia sunt he¬
rodes te agente. te iudicante. te
iuente confusa. Tenuit inqͥt
accusat: te diuulgat ꝓduc̾ta ĩ
publicum pena Iohannes in¬
uiriatur. Cansam custodie qui
requirit: in te inuenit qd̾ pu¬
niat: et in iohanne ꝗd̾ dolcat Io¬
hannes orbi notus. fama uitu¬
ns cognitus. celebr atissimus.

Expanded text:
it eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquiaccusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uitus habuerit. Au¬
dita ergo responsio¬
ne elisãbeth. qua eã
beatami uiter muli¬
cres predicauit ma¬
trem dñi sui cogno

Expanded text:
tus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cogno
Abbreviated transcription (Latin):
portam domus dñi orientalem q̃
respitit solis ortum: ⁊ ecce in mito¬
itu porte iuginti qͥnꝙ uiri. Et u¬
di ĩ medio eorum iezoniam filiũ
azur. ⁊ phelthyam filium bana¬
nie: pͥncipos ppłi. Dixitq ad me. si¬
li hominis: hii uiri qui cogitant
iniquitatẽ: ⁊ trastant con si luiia
pessimum ĩ urbe ista dicentel.
Nonne dudum edificate sunt de¬
mus: Hec est lebes: nos aũt carne¬
Idcirro uaticinare de eis: uatiana¬
re fili hominis. Et irruit ĩ mesi
cit dñs. Sic locuti estis domus imi¬
⁊ cogitationes cordis ur̃i ego nora
Plimos octidistis ĩ urbc̃ hac. ⁊ ĩpe
to uias euis interfatis. Propt̾ea
dicit dñs d̾s. Int̾resti ur̃i quos
liustis ĩ medio eius: hii sũt carꝰ¬
s ⁊ hec est lebes: ⁊ educam uos
rmedio eius. Gladium metustis.
iladium inducam suꝑ uos: att
his deus. Et eiciam uos de medio
us: daboq uos ĩ manus hostiũ
eraciam ĩ uobis iuidicia. Giadio
artis: ĩ finib isrł iudicabo uos.¬

Expanded text:
ntalem quae respicit solis ortum et ecce in introitu portae viginti quinque viri et vidi in medio eorum Hiezoniam filium Azur et Pheltiam filium Banaiae principes populi dixitque ad me fili hominis hii viri qui cogitant iniquitatem et tractant consilium pessimum in urbe ista dicentes nonne dudum aedificatae sunt domus hIdcirco vaticinare de eis, vaticinare, fili hominis. Et irruit in me spcit Dominus: Sic locuti estis, domus Israel, cogitationes cordis vestri ego novi: Plurimos occidistis stis vias eius interfectis propterea haec dicit Dominus Deus interfecti vestri quos posuistis in medio eius hii sunt carnes et haec est lebes et educam vos de medio eius gladium metuistis et gladium inducam super vos ait Dominus Deus et eiciam vos de medio eius daboque vos in manu hostium et faciam in vobis iudicia gladio cadetis in finib
Abbreviated transcription (Latin):
sequamur corde: ubi eum corꝑe as¬
cendisse credimus. Desidena t̾rena
fugiamꝰ̃ nich̾ nos iam delectet in
insimis. qͥ pr̃em hẽmꝰ ĩ celis. Et hoc
nobis est magnopere perpendend̾.
quia is qui placidus ascendit ter¬
ribilis redit. et quicqͥd nobis cum
manfuetud̾ie p̾cepit: hoca nobis
cũ diftrictione exiget. Nemo ergo
iudulta penitencie tempora parui¬
pendat: nemo curã sui dũ ualet
agere negligat: quia redemptor ñr
tanto tunc ĩ iudiciũ districtior ue¬
niet: qnͣto nobis añ iudicium ma¬
gnam pacientiam p̾rogauit. Hec
itaꝙ nobiscũ fr̃es agite: hec ĩ men¬
te sedula cogitatõne u̾sate Qmͣuis
ad huc rerum ꝑ turbatõib animꝰ
fluctuet : iam tam̃ spei ur̃e ancho¬
ram ĩ eterna prĩa figite. intentõnẽ
mentis. ĩ uera luce solidate. Etce ad
celos ascendisse dmm̃ audiuimus.
hoc ergo seruemus ĩ meditatõne ꝙ
credimus. Et si ad huc tenemur hͥ¬
infirmitate corꝑis: sequam᷑ tam̃
eum passib amoris Non aũt dese¬

Expanded text:
sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque vobiscum, fratres, agite, haec in mente sedula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem dese
Abbreviated transcription (Latin):
peciso  sc̃a eius eccłia ĩ auctoritate.
predicationis excreuit. Huic eiusdem
eccłie uoce ꝑ salomonẽ dicitur. Ecce
iste uenit saliens ĩ montib ⁊ tran¬
siliens colles. Considerauit namq
tantoꝵ operum culmina: et ait
Ecce iste uenit saliens ĩ montibus
ueniendo quippe ad redemptionem
nr̃am. quosdam ut ita dixerim saltꝰ
de utero uenit ĩ p̃sepium: de p̃sepio
uenit ĩ crucẽ: de cruce. uenit ĩ sepul¬
chrum. de sepulchro rediit ĩ celum Et
ce ut nos post se currere faceret: quos¬
dam pro nobis saltus manifestata
ꝑ tarnom ueritas dedit. Qui et exul¬
tauit ut gygas ad currendã uiam:
ut nos et ex corde dicerem᷑. Trahe me
post te curremus inodore unguentoꝵ¬

Expanded text:
cta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, saltude utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro redce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestatae per carnem veritatis dedit; qui et exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguento
Abbreviated transcription (Latin):
uis reste appellatus est cominꝰ:
quia corpus carneũ ad ethera
lbrauit. Quiꝰ auis semitã ignorauit
Maquis eum ad celum ascendisse n
Dalidit De hac sollempnitate per
almistam dicit᷑. Eleuata ẽ magni¬
acencia tua. suꝑ celos. De hac rursꝰ
MAscendit deus in iubilatione. et
dña ĩ uoce tube. De hac i̾ dicit: aftẽ¬
¶ in altum captiuam duxit caꝑ¬
enitatemr declit dona hominib fascẽ¬
donis qmppe in altum captiuam dux̃
aptintatem. quia corruptionẽ nr̃am
prtute sue ĩ corruptionis ab iorbuit
deit uero dona hominib. quianis¬
si defuꝵ sp̃u. alii sermonẽ sap̃ieꝰ alii
etonem scencie ali gtͥam utht̃¬
num tribuit. Dedit ergo dona hõib
gła: etiam abacuch ait. Fleuatus est
sol: ⁊ luna stetit in ord̾ie suo. Quis
enĩ solis nomĩe nisidũs: et que lune
nõie nͥ eccłia designatur. Quousq
dauit. At postqͣm eius ascensione ro¬
uorata est: a ꝑte p̃dicauit qd̾ occulte

Expanded text:
nim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratnum tribuit. Dedit ergo dona hominibgloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousquedavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574 est, aperte praedicavit quod occulte
Abbreviated transcription (Latin):
acret oronem: benedicens dñm dix̃
p̾enedcm̃ est nomen tuũ dñe deus
patrũ nostroꝵ. qui cum iratus fu̾is
msodĩam facies: ⁊ ĩ tempore tribu¬
lationis peccata climittis. his qui
muocant te. Ad te clñc faciem me¬
an conu̾to: ad te oculos moos con¬
narto. Peto dñe ut de uinculo ĩppe¬
ri huiꝰ ab soluas me: aut certe de¬
suꝑ tram cripias me. os aliũ

Expanded text:
pleret orationem benedicens Dominum, dixit: Benedictum est nomen tuum, Deus patrum nostrorum: qui cum iratus fueris, misericordiam facies, et in tempore tribulationis peccata dimittis his qui invocant te. Ad te, Domine, faciem meam converto, ad te oculos meos dirigo. Peto, Domine, ut de vinculo improperii hujus absolvas me, aut certe desuper terram eripias
Abbreviated transcription (Latin):
A
nna uxor tobie ibat ad
textrinum opus cotidie ⁊ de
labore manuum suaꝵ iuctum ꝙ̃
consequi potat deferebat. Unde fcm̃
est: utꝰ edum caprarum accipiens de¬
tulisset domum: cuiꝰ cũ uocem ba¬
lantis uir cus audisset: elixit. Ui¬
dete ne forte furtuuis sit. Redoite
eum dñis sius: quia nõ licet aliqͥd
ex furto nobis aut edere aut contĩ¬
gere. Ad hec uxor illiꝰ irata: rendit.
Manifeste uana fc̃a est spes tua: ot
elemosine tue modo apparuerunt
exprobrabat ei. Tunc tobias ingemu¬
it: et cepit orare cum lacrimis di¬
cens. Iustus es dñe ⁊ omĩa iudicia
tua iusta sunt: ⁊ om̃s ue tue mĩa¬

Expanded text:
a vero uxor eius ibat ad textrinum opus cotidie et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat deferebat unde factum est ut hedum caprarum accipiens detulisset domi cuius cum vocem balantis vir eius audisset dixit videte ne forte furtivus sit reddite eum dominis suis quia non licet aut contingere. Ad haec uxor ejus irata respondit: Manifeste vana facta est spes tua, et eleemosynae tuae modo apparuerunt exprobrabat ei.  Cap. III. Tunc Tobias ingemuit, et coepit orare cum lacrymis, dicens: Justus es, Domine, et omnia judicia tua justa sunt, et omnes viae tuae, mi
Abbreviated transcription (Latin):
Eath int agiogripha logit᷑
cuꝰ auctoritas ad roboranda illa q̃ ĩ
contentõne ueniunt minus idonca
udicatur. Chaldeo tam̃ sermone
conscriptus: inter hyftorias cõpu¬
tatur. S quia hunc librum sy¬
nodits nicena ĩ numero sc̃are scrip¬
turarũ legitur cõputasse: ac quie¬
ui computatõni nr̃e. ĩmo exactioni
⁊ sepoĩtis occupatõnib quib uehe¬
menter artabar: huic unam lu¬
cubraciunclam dedi: magis sensũ
e sensu. qmͣ ex uerbo uerbum tũffe¬
rons. Multoꝵ codicum uarietatem
uiciosissimam amputaui: sola ea q̃
intelligencia integra ĩ uerbis chal

Expanded text:
th inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chal
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ ogimus scd̃m p̾cepta.
tua et nõ ambulauimus. sincerit̾
coram te. Et nunc dñe scd̃m uolun¬
tatem tuam fac mecum: ⁊⁊ p̾cipe in
pace recipi spͣm nncũ Expedit enim
patris sui: qm̃ tradita fuerat sep¬
tem uiris: ⁊ demonium noĩe asmo¬
deus occidebat eos: mox ut ingres¬
si suissent ad eam. Ergo cum pro
culpa increparet puellam: rend̃
ei dicens Amplius ex te nõ iudca¬
mus filium aut filiam suꝑ t̾ram
int̾fectrix iiroꝵ tuoꝵ Nunquid e¬
me occidere uis. sicut etiam septem¬

Expanded text:
qui non egimus secundum praecepta tua, et non ambulavimus sinceriter coram te. Et nunc, Domine, secundum voluntatem tuam fac mecum, et praecipe in pace recipi spiritum meum: expedit enim patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numquid et occidere me vis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Si tu es nõ miror qd̃ solidam car¬
nem suꝑ liquentis elementi terga
suspendis. Quid enĩ mirũ ÷ si con¬
ditori suo creatura famulatur. Hoc
ergo nõ miror: fac qd mirer ÷ am¬
bulet petrus. Fac qd̾ mirer: iube
dñs. Ueni inquit. Nec dubitauit
petrus. Audiuit dñ uerbum. ⁊ mox
cucurrit ad uerbum. Cito credidit:¬
quia fidelis homo erat. Sed cum ce¬
Aibi exclamauit: fide it̾m surre¬
xit. Non titubaret si bene crederet
s nec clamaret si non crederet. Dñe
inquit saluum me fac. Et dñs
extenlit manũ ÷ leuauit eum:
et ait illi. Modice fider: quare
ctus presseras ÷ uentum iuceras:
quare dubitasti. In petro ⁊taq di¬
lectissimi cõmunis om̃ium nostrũ
consideranda conditio est: ut si
clamemus ad xp̃m. Quid est clame¬
mus: Oremus.Porrigit enim ma¬
num: et eruit de ꝓfundo. Et enĩ
manus eius deducit nos: et tene¬
bit nos dextera eius : donec ad sem¬
piterna nos ꝓmissa ꝑducat ih̾c¬

Expanded text:
Si tu es, non miror quod solidam carSi tu es, non miror quod solidam carnem super liquentis elementi terga suspendis. Quid enim mirum, si Conditori suo creatura famulatur? Hoc ego non miror: fac quod mirer, ambulet Petrus. 5. Fidei mors atque Dominus, Veni, inquit. Nec dubitavit Petrus; audivit Domini verbum, et mox cucurrit ad Verbum: cito credidit,quia fidelis homo erat. Sed cum ubi exclamavit, fides iterum resurrexit. Non titubaret, nisi crederet: sed nec clamaret, nisi crederet. Domine, inquit, salvum me fac! Et Dominus extensa manu levavit eum; et ait illi, Modicae fidei, quare ctus presseras, ventos viceras; Quare dubitasti? In Petro itaque communis omnium nostrum consideranda conditio est: ut si clamemus ad Christum. Quid est, clamemus? Oremus. Porriget ille manum; et eruet de profundo. Etenim manus ejus deducet nos, et continebit nos dextera ejus, donec nos ad sempiterna sua promissa perducat
Abbreviated transcription (Latin):
noctis: extrema pars noctis. Uigi¬
lia una: tres horas habet. Ac per
hoc nox quatuor uigilias habet:
ternis horis per singula uigilias
clistributis. Quarta ergo uigilia
noctis: hoc est pene iam nocte fini¬
ta. Sꝯic ueniet ĩ finem scłi. iniqui¬
tatis nocte transasta: ad iuditan¬
dos uiuos et mortuos. Aleint enĩ
nunc sicut audistis ualde mirabi¬
liter ambulans super aquas. Sur¬
gebant fluctus: s calcabantur
Fremens pelagus sub dñi uestigi¬
is murniurabat: s tamen eum
uolens nolensꝙ portabat. Qnͣtũ¬
libet tumores scłi potestatesq con¬
surgant: premit eorum caput. no¬
strum caput.
um appropinquaret dñs na¬
uicule: turbati sunt pre timo¬
re discipuli : et exclamauerunt. ꝑu¬
tantes fantasmata ẽẽ. Quib dñs
ait. Labete fiduciam: ego sum. no¬
lite timere. Quid est ego sum: Non
sum fantasma qd putatis: agno s¬
cite quen uidetis. Ad hanc uocem
exiliit petrus: et ait. Dñeͬ si tu es:
ibe me uenire ad te super aquas.

Expanded text:
noctis, extrema pars noctis est. Vigilia una tres horas habet, ac per hoc nox quatuor vigilias habet, ternis horis per singulas vigilias distributis. Quarta ergo vigilia noctis, hoc est pene jam nocte finita. Sic veniet in fine saeculi, iniquitatis nocte transacta, ad judicandos vivos et mortuos. Venit enim nunc, sicut audistis, valde mirabiliter ambulans super aquas. Surgebant fluctus; sed calcabantur: fremens pelagus sub Domini vestigiis murmurabat; sed tamen eum volens nolens portabat. Quantumlibet tumores saeculi potestatesque consurgant, premit eorum caput, nostrum Caput. Cum vero appropinquaret naviculae, turbati sunt prae timore discipuli, et exclamaverunt, putantes phantasma esse. Quibus Dominus ait: Habete fiduciam; ego sum, nolite timere. Quid est, Ego sum? Non sum phantasma quod putatis, agnoscite quem videtis. Ad hanc vocem exsiliit Petrus et ait: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.
Abbreviated transcription (Latin):
auis cungelica edificata est
n icrłm atq inde in medio pelagi
uꝰ frementis emissa est: estuanti¬
In uolumina undarum ⁊ furen¬
um flabra uentorum dum eam
ue atq illuc cirtũferunt om̃ium.
antium littorib appulerunt : pe¬
grinas merces quacũq uenit ad¬
iait. Quid enĩ tam peregrinum
a terra nr̃a: quam ꝑ penitentiam

Expanded text:
avis haec aedificata est in Jerusalem, atque inde in medio pelagi hujus frementis emissa est, aestuantium volumina undarum, et furentiam flabra ventorum, dum eam huc atque illuc circumferunt, omnium gentium littoribus appulerunt, peregrinas merces quocumque venit, advexit. Quid enim tam peregrinum in terra nostra, quam per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue. Tunc aulientes hec filu is¬
rahel qui hĩtabant ĩ t̾ra iudoe:
ti iuerunt ualde a facie cius. Tre¬
mor etiam. ⁊ horror. euasit sens

Expanded text:
IV 1 «Tunc audientes haec filii Israhel, qui habitabant terram Iudeae, timuerunt valde a facie eius. Tremor etiam et horror invasit sens
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor rex holofernem
pͥncipem milicie sue. ⁊ diait ei. G¬
gredere ad u̾sum omne regnũ occi¬
dentis: ⁊ cont᷑ eos procipue qui cõ¬
tempserunt imperium meũ. Nor
pareet oculus tuus ulli regno om¬
nemꝙ urbem munitam sb̾uiga¬
bis michi. Tunc holofernes uoca¬
uit duces. ⁊ magistratus uͥtutis
assyrioꝵ ⁊ dinumerauit uirosi
expedĩone sicut p̃cepit ei rex cen¬
tum iuginti milia peditum pug¬
natoꝵ: et equitos sagrtarios duo¬
decim milia: omnẽq expeditõnem
suam fecit preire ĩ multitudĩe in¬
numerabilium cameloꝵ: cumhis
que exercitib sufficerent copiose

Expanded text:
Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit ei: “Egredere adversum omne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernem huncvit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose
Abbreviated transcription (Latin):
de celo. super omnem impietatem
⁊ in iustitiam hominũ. eorũ qui
ueritatem dei in iniusticia detinẽt
quia qd̃ notum est dei. manife¬
stum est mn illis. Deus enĩ illis
reuelauit. Inuisibilia enĩ ip̃ius a
creatura mundi ꝑ ea que facta st̃
intellecta conspiciuntur ⁊ sempit̾¬
na quoq eius uirtus ⁊ luunitas.

Expanded text:
de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum qui ueritatem dei in iniustitia detinent, quia quod notum est dei manifestum est in illis. Deus enim illis reuelauit. Inuisibilia enim ipsius a creatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoq
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m pro om̃ib uobis: quia
fides ur̃a annuntiatur ĩ uniuerso
mundo. Testis enĩ michi est deus.
cii seruio ĩ sp̃u meo. ĩ eungłio filiĩ
eius: qd̃ sine intermissione memo¬
riam ur̃i facio semꝑ ĩ or̃onib meis:¬

Expanded text:
Iesum Christum pro omnibus vobis quia fides vestra adnuntiatur in universo mundo testis enim mihi est Deus cui servio in spiritu meo in evangelio Filii eius quod sine intermissione memoriam vestri facio sem
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur: presens sc̃e eccłie
iuta intelligitur. Unde scriptum
est. Longitudo dierum ĩ dexiera
eius: ĩ sinistra illius diuitie ⁊ gła¬
est .L.ongitudo quippe dierum in
patria. electis et angłis et homini¬
b lux indefectiua donatur. In si¬
nistra illius diuicie et gła: quia
et in hoc exilio peregrinationis
diuiciis uirtutum et gła fider do¬
nec ad eternam ꝑueniamus refi¬
cimur. De qua iudelicet gła: di¬
cit apłs. Et gloriamur in spe głe
filiorum dei. Non solum autem:
s et głiamur in tribulationibus.

Expanded text:
accipitur, praesens sanctae Ecclesiae vita intelligitur, unde scriptum est: Longitudo dierum in dextra ejus, in sinistra ejus divitiae et gloria . Longitudo quippe dierum in patria electis, et angelis, et hominibus, lux indefectiva donatur. In sinistra illius divitiae et gloria, quia et in hujus exsilio peregrinationis divitiis virtutum et gloria fidei, donec ad aeterna perveniamus, reficimur. De qua videlicet gloria dicit Apostolus: Et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei: non solum autem, sed et gloriamur
Abbreviated transcription (Latin):
cus iniquitatis qui dñi
uoce laudatur cuiꝰ cum
uellem scire rationem
de quo fonte ꝓcesserit: reuolui
uolumen eungłicum. et int̾ oet̾a
apperi. qd̃ appropinqͣntib sal¬
ratorpublicanis ⁊ ꝑcc̃oribus
t audirent eum: murmura¬
dent pharisei et scribe dicentes
euare iste pocores recipit: et come¬
li cum eis: Qui locutus est eis
ratabolam centũ ouium ⁊ uniꝰ
ibte. que inuenta pastoris hu¬
inis reportata est: et cur esset
gsita statim intulit. Dico uob̾¬
D ita enit gaudium ĩ celo. super
tno pcc̃ore penitenciam agente¬
lam parabolam decem drag¬
Anarum uniules ꝑdite atq.
reperte. cũ cłñs ꝓposuiset. simisi cã
fine compleuit. Sic dico uobis g
gaudium erit coram angłis dei
suꝑ uno peccatore penitenciam
agente. Terciam quoq parabo¬
lam ꝓposuit. hominis habentis du¬
os filios: et cliuidentis inter eos
sub fcanciam. Cumq minor fa¬
cultatib ꝑditis egere cepisset. ⁊
comed̾et filiqͣs porcorum cibum:
reuersus ad patrem. susceptus est

Expanded text:
cus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agenteuoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab
Abbreviated transcription (Latin):
suo: dispersit su per¬
bos uente cordis
sui. In brachiosu¬
o: iuditione propͥe
uirtutis significat.
Non enun alieno
ad operandum in¬
diget auxilio: cui
sicũt scriptum est
sub est cum uolue

Expanded text:
spersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum volue
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑ maxima estꝰ ne uelut stupri
teã dampnaretur. si uirum ñ hñe
filium ꝓcrearet. Deinde ut in his
etiam que domestica cura natułr
exigebat: puerpera solatio susten¬
taretuiꝰ uirili. Oportebat ergo be¬
atam mariam hr̃e uirum: qu ⁊
restis integritatis eius certissimꝰ.
et nati ex ea dñi ac saluatorisnri
eẽt nutricius fidissimus: quiq et
pro eo paruulo scd̾m legem hosti¬
as ad templum deferret. ⁊ eum in¬
stante ꝑsecutionis artitulo. ĩ egy¬
ꝑtum cum matre ferret ⁊ referreo:
aliaq illi ꝑ plura que assumpte
humanitatis fragilitas poscebat
neftia ministraret. Nec multum
obfuit. siquis illum ad tempus
eius filium credidit: cum p̃dicã¬
tib apłis post ascensionem eius
cunctis palam credentib qd̾ de
uirgine natus ẽẽt patuerit. Nec
pretercundum: qd̾ beata dei geni.¬
trix meritis precipius etiam noĩe
testimonium redoit. Interpetat᷑
enĩ stella maris. Et ip̃a quas ip̃¬

Expanded text:
bus permaxima est, ne velut stupri bus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi si
Abbreviated transcription (Latin):
signentur ex nomine. Uerũ quo¬
cienscumq fit: ideo utiq fit. ut
etiam nomĩe ip̃o qui minstrati
ueniant insinuent. Gabriel nã¬
q: fortitudo dei flicitur. Et merito
tali nomĩe p̃fulget: qui nascito
ĩ carne deo testimonium ꝓhibet.
de quo ꝓpħa in psalmo. cdñs inqͥt
fortis. ⁊ potens dñs potens ĩ p̃lio
Illo nimirum p̃lio: quo potesta¬
tes aerias debellare. et ab carum
tyrannde mundũ ueniebat
eripere. Ad uirginem desponsa¬
tam uiro cui nomen erat iosepħ
de domo dauid: ⁊ nomen uuginis
maria. Qd̃ clicitur de domo daud.
nõ tantum ad ioseph s etiam ꝑ¬
tinet ad mariam. Legis namq
bu ac familia duceret uxorem:
apło quoq attestante qui ad ti¬
motheum scribens ait. M cmor
citer ex semine dauld ortus ẽ dñs:
Cur aũt ip̃e nõ de simplici uirgine
l de desponsata uiro. concipi ⁊ nas¬
ti uoluerit: plurime a patrib rã¬
tionabiles cause ꝓferuntur. E qui¬

Expanded text:
signantur ex nomine. Verum quosignantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque bu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Memor citer ex semine David ortus est ChrisCur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e qui
Abbreviated transcription (Latin):
rat ad uirginem. ut nouam ĩ car¬
ne natiuitatem filii dei predicaret
ꝑ qͣm nos abiesta uetustate noxia
renouari atq inter filios dei com¬
putari possimus. Ut ergo ad ꝓmis¬
se salutis mereamur dona ꝓting̾
pmordium eiꝰ intenta curemus
aure ꝑcipere. Missus est inquit
angelus gabriel a deo ĩ ciuitatẽ
galilee. cui nomen nazareth: ad
uirginem desponsatam uiro. cui
nomen erat ioseph. Aptum ꝓfc̃o
humane restauratõis principium.
ut angłs a deo mitt̾etur ad uirgi¬
nom partu consetrandam. diuino
quia pͥma ꝑditionis humane fu¬
it causa. cum serpens a di abolo mit¬
tebatur ad mulierem. sp̃u suꝑbie
detipiendam: imino ipe in serpen¬
te diabolus ueniebat: qui genus
humanũ deceptis parentib pri¬
mis ĩmortalitatis gła nudaret
Qia ergo mors intrauit ꝑ fe¬
minam: apte rediit ⁊ uita ꝑ fe¬
minam Illa a diabolo seducta
ꝑ serpentem uiro gustum nocis
Missus est ergo angelus gabri¬
el a deo. Raro aũt legimus: qr
apparentes hominib angłi de¬

Expanded text:
in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli de
Abbreviated transcription (Latin):
quodq maxime timorem pellere
consuenit. quasi bene cognitam
ac domesticam. ꝓprio eam nomĩe
uocat: ⁊ quare gr̃a plenam dli¬
ceret. diligenter edocet. Ne time.¬
as inquit maria: inuenisti enĩ gra¬
ciam apud dm̃ Ecre cõcipies ĩ ut̃o
t paries filium: ⁊ uocabis nom̃
eius ih̃m. Hic erit magnus: ⁊ fi¬
lius altissimi uocabitur. Notan¬
dus sollerter ordo uerborum:⁊tan¬
to artius est cordi inserendus. qͣn¬
to manifeste patet quia in his
tota redemptionis summa nr̃e
consistit. Nam manifestissime
dñm iħm id est saluatorem nr̃m
et uerum dei patris. et uerum ho¬
minis matris filium preclicauł
Ecce inquit concipies inutero:
et paries filium. Agnosce uerũ
hunc hominem ueram de carne
iurginis assumpsisse sub̾am car¬
nis. Hic erit magnus ⁊ filius al

Expanded text:
quodque maxime timorem pellere quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominum Jesum, id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Al