comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit dñs. et tempꝰ omĩs rei sub celo tc̃ erit: Interĩ aut̃¬
nc̃ obscura st̃ omĩa. et ꝑmixta currt̾ ad finẽ suũ Et u¬
na sorte inuoluunt᷑ iusti cũ impiis. donec parit̾ currt̃ in
uia. ut cũ simł exierint disc̾nant᷑. et ordinent᷑ dispariter
Usq illuc enĩ nulla disc̾tio ẽ in omĩbꝰ q̃ foris parent sub so¬
le. s sic̃ sinł oriunt᷑ omĩa. sic uiuunt simł. et simł ꝑtͣnse¬
unt uniu̾sa Et hoc totũ fit ut ꝓbent᷑ corda hominũ si ui¬
uat aliqͥd in eis de cognitioẽ u̾itatis et affectu boni qd̾ abs¬
conditũ ẽ. si forte ex illo argum̃tũ fidei sum̾e incipiant
se ẽẽ ampliꝰ. quã id qd̾ uidetur solũ: Nam exeͣ nicħ ẽ unde
hoc possit agnosci. et gollunt᷑ foris argum̃ta omĩa. ut o¬
perari incipiat qd̾ intꝰ ẽ. et ꝓbet᷑ qñtũ sit: Nã si cognou̾it
se ex eo hõ magnũ ẽ. et ꝓ merito constat. quod reqͥrit ꝑ

Expanded text:
 omnis rei sub coelo tunc erit. Interim autem obscura sunt omnia, et permista currunt ad finem suum. Et una sorte involvuntur justi cum impiis, donec pariter currunt in via, ut, cum simul exierint, discernantur et ordinentur dispariter. Usque illuc enim nulla discretio est in omnibus quae foris apparent sub sole. Sed sicut simul oriuntur omnia, sic vivunt simul, et simul pertranseunt universa. Et hoc totum fit, ut probentur corda hominum: an vivat in eis aliquid de cognitione veritatis, et affectu boni quod absconditum est, si forte ex illo argumentum fidei sumere incipiant se esse amplius, quam id quod videtur solum. Nam extra nihil est unde hoc possit agnosci, et tolluntur foris argumenta omnia ut operari incipiat, quod intus est, et probetur quantum sit. Nam, si cognoverit se ex eo homo magnum est, et pro merito constat quod Deum requirit per
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. hoc satis ẽ declinasse si datur Oulta enĩ st̃ in ꝓfundo
sap̃ie sec̾ta abscondita. et ñ ualet hõ scrutari archana eiꝰ et u̾¬
ba sap̾ie ad sensũ omnẽ excell̃tia spargunt. de his q̃ latent
lum̃ aliqd̃. et ipsũ modicũ ẽ ad totum: ꝓ pt̾ea laborat hõ cum
uidet illd̃. et estimat ing̾di ut contẽplet᷑ et ñ ualet. nͥ fu̾it cũ
ipso sap̾ia. et ostñdat illi intus sec̾ta uiarũ suaꝵ. in parte qͣ
gratiosus factus ẽ ad eã: Et cũ hauserit multũ. hoc multũ ẽ¬
illi. et exiguũ ẽ ipsũ ad plenitudinẽ redundantẽ: Id̾o multa
diximus de fluctibꝰ rerũ. et de agitatione contͣria eoꝵ q̃ suboe¬
lõ st̃. et parũ ẽ adhuc hoc totũ ad totũ. et ert̃ fortassis qui no
ꝓfundiores estimaturi sint in loqñdo. qͥa ñ att̃ndunt młtitu¬
dinẽ dicendoꝵ. et eoꝵ q̃ dicta sunt ꝓfunditatẽ: Nos breuit̾ ħ

Expanded text:
venit, hoc satis est declinasse si datur. Multa enim sunt in profundo venit, hoc satis est declinasse si datur. Multa enim sunt in profundo sapientiae secreta abscondita, et non valet homo scrutari arcana ejus; et verba sapientiae ad sensum omnem excellentia spargunt de iis quae latent lumen aliquod, et ipsum modicum est ad totum. Propterea laborat homo cum videt illud, et existimat ingredi ut contempletur; et non valet nisi fuerit cum ipso sapientia, et ostendat illi intus secreta viarum suarum in parte qua gratiosus factus est ad eam. Et cum hauserit multum, hoc multum illi est, et exiguum est ipsum ad plenitudinem redundantem. Ideo multa diximus de fluctibus rerum et de agitatione contraria eorum quae sub coelo sunt; et parum est adhuc totum hoc ad totum; et erunt fortassis qui nos profusiores existimaturi sunt in loquendo, quia non attendunt multitudinem dicendorum, et eorum quae dicta su
Abbreviated transcription (Latin):
bñ fi possunt: et id̾o tꝑs habent. cũ iuste fieri habent Nã ẽ
gladius iusticie qͦ reges et pͥncipes cͥminosos puniunt ꝓ zelo
equitatis. et int̾ficiunt homines dãpnatos ꝓ scełibus suis
sed̾m p̃cepta legis diuine accepta potestate in hoc ipso deo
seruientes. et hi pro defensione ꝓpͥa et pace eccłiarũ bella
gerunt. et expugnant inimicos pacis ne oppͥmant inno¬
centes Est et odium sc̃m qͦ cͥmina odiunt᷑ ñ hõies. et ip̃m
aliqn ꝓ terrore salubri seu̾itatẽ distͥctam ext̾ius corrigen¬
dis uichs irrogat. et int̾ dulcedinẽ dilectionis qͦ salutem
hominũ sitit. inuiolatã conseruat: Propt̾ea tempus ẽ odii et
tempus belli. et omĩa tempus habent. qnͣ iuste fi̾ habent ꝓ¬
fiteri licet mͥ qd̃ et in pͥncipio qͥ ad alta et sublimia ista sensu
minor sim.ut narrẽ qd oporteat. qͥa hoc qd̾ ñ oportet et ñ con¬

Expanded text:
bene fieri possunt; et ideo tempus habent, cum juste fieri habent. Nam est et bene fieri possunt; et ideo tempus habent, cum juste fieri habent. Nam est et gladius justitiae, quo reges et principes criminosos puniunt pro zelo aequitatis, et interficiunt homines damnatos pro sceleribus suis, secundum praecepta legis divinae accepta potestate in hoc ipso Deo servientes. Et hi pro defensione patriae, et pace Ecclesiarum, bella gerunt, et expugnant inimicos pacis, ne opprimant innocentes. Est et odium sanctum quo crimina odiuntur, non homines; et ipsum aliquando pro terrore salubri severitatem districtam exterius corrigendis vitiis irrogat, et intus dulcedinem dilectionis, qua salutem hominum sitit, inviolatam conservat. Propterea tempus est odii, et tempus belli: et omnia tempus habent, quando juste fieri habent. Profiteri licet mihi quod et in principio: quod ad alta et sublimia ista sensu minor sim ut narrem quod oporteat, quia quod non oportet et non con
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiat. quia ad malũ faciendũ hõ nullũ tꝑs accep̃. cui ꝓpt
hoc solũ tꝑs suũ datũ ẽ. ut uł corrigat mala q̃ fec̃. uł bona
suppleat qͣ ñdũ fec̃ ł pt̾ea pecc̃a tꝑs ñ habent. et ominatꝑ
habent. quia in tꝑẽ suo omĩa bñfieri habent. et bona st̃
cũ bñ fiunt omĩa. et ex omnibꝰ ñ st̃ pecc̃a q̃ bñfieri habent.
nec sunt bona pecc̃a. et si bonũ sit ut sint ipsa pecca Id̾o
facta fu̾nt. iuste ordinant᷑. et fit tꝑs ut fĩ ꝑmittant᷑. et ñ
fit tempꝰ ut fiant. quia ñ bñ funt. et bñ ꝑmittunt᷑. ut ĩte
ordinentur: Tempꝰ plantandi. tp̃s lugndi. tꝑs saltandi. tꝑ
adqͥrendi. Ubi ẽ tꝑs luxuriandi. et tꝑs inebriandi : s n¬
la bñ fi posst̃ in tꝑe suo Id̾o ipsa tꝑs ħabent Ista tꝑs non
habent. qr nũꝗͣ. bene fi̾ habent: Sed forte contrariũ uideat᷑
qd positum ẽ tͥꝑs occidñdi .tꝑs belli. tꝑs odii. Sed ħ omnia

Expanded text:
ut fiat, quia ad malum faciendum homo nullum tempus accepit, cui propter hoc solum tempus suum datum est, ut vel corrigat mala quae fecit, vel bona suppleat quae nondum fecit. Propterea peccata tempus non habent; et omnia tempus habent, quia in tempore suo omnia bene fieri habent; et bona sunt cum bene fiunt omnia, et ex omnibus non sunt peccata, quae bene fieri habent, nec sunt bona peccata, tametsi bonum est ut sint ipsa peccata. Idefacta fuerint, juste ordinantur; et fit tempus ut fieri permittantur, et non fit tempus ut fiant quia non bene fiunt, et bene permittuntur, ut juste ordinentur. Tempus plantandi, tempus lugendi, tempus saltandi, tempus acquirendi. Ubi est tempus luxuriandi et tempus inebriandi? Sed illa bene fieri possunt in tempore suo: ideo ipsa tempus habent. Ista tempus non habent, quia nunquam bene fieri habent. Sed forte contrarium videatur quod positum est tempus occidendi, tempus belli, tempus odii. Sed haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ erat hõ ut ñ moreret᷑. neq int̾ram reu̾teret᷑ de ꝗͣ factꝰ ẽ:
Ita tc̃ ꝑ incorruptionẽ corꝑis humił origo tegebat᷑. et dissimu¬
latũ erat ꝑ immortalitatẽ ne ueniret in exꝓbrationẽ. qͥa hõ
eiꝰ. ut eũ in ipsiꝰ conditioe totũ expon̾et. s uestiũ eũ płeritu¬
dine ĩmortalitatis. et posuit seorsũ extͣ genꝰ suũ in sortẽ alte¬
rã: Gũ uͦ peccasset hõ. id̾o pͥuaũ eũ głia sua. et remisit ad ori¬
ginẽ suã. ut ꝑ id qͦ ibat. agnosce̾t uñ uen̾at: Propt̾ea unꝰ ẽ in¬

Expanded text:
at homo ut non moreretur, neque in terram reverteretur de qua factus est. Ita tunc per incorruptionem corporis humilis origo tegebatur, et dissimulatum erat per immortalitatem ne veniret in exprobrationem quod homo ejus, ut eum in ipsius conditione totum exponeret. Sed vestivit eum pulchritudine immortalitatis, et posuit seorsum extra genus suum in sortem alteram. Cum vero peccasset homo Deo, privavit eum gloria sua, et remisit ad originem suam, ut per id, quo ibat, agnosceret unde venerat. Propterea unus est in
Abbreviated transcription (Latin):
copia usq ad oꝑm sc̃orũ mltiplicationẽ redundat: Hoc gͦ tꝑs
ẽ adqͥrendi. qñ merita sc̃a cumulant᷑. et bonoꝵ oꝑm merceᷤᷤ
młtiplicat᷑ in thesauris et̾narũ diuitiaꝵ  Sed ne forte suc¬

Expanded text:
copia usque ad operum sanctorum multiplicationem redundat. Hoc ergo tempus copia usque ad operum sanctorum multiplicationem redundat. Hoc ergo tempus est acquirendi, quando merita sancta cumulantur, et bonorum operum merces multiplicatur in thesauris aet
Abbreviated transcription (Latin):
ut fortit astringeret᷑. et morã fac̾et et ꝑman̾et. et id̾o ci
to uelocit̾ fug̃ ab eis. nec potuit caritate extͣnea retin̾
fug̃ gͥ dilectus.s dilectꝰ ñ fug̃ ut effugiat. s abscondit se
post modicũ rursũ elabit᷑. fructũ reseruans in posterũ:
Et in his om̃ibꝰ tempus ẽ amplexandi. et tempus longe
fi ab amplexibꝰ Tempus adquirendi. et tempus ꝑdendi
ibus: Quando enĩ dilectꝰ p̃sens ẽ successus om̃iũ uͥtutũ
multiplicat᷑. et replet᷑ domus int̾ior habundantia et
ub̾tate Tẽ st̾ilia fructũ faciunt. et q̃ emarcuerant im¬
pinguant᷑ fecunditate. et diuitias suas aĩa ipsa mirat᷑
quas possidet  flagrant affectꝰ scĩ et desidia casta. mo¬
tus aut᷑ adu̾si sopiunt᷑. et qͥcqͥd repugnare c̃sueu̾at.
uł importunũ exist̾e̾. longe fit ut pacata sint et qͥeta uniu̾sa
Bene agendi facultas ꝓ uoto suppeditat. et diuitis uoluntatis

Expanded text:
ut fortiter astringeretur, et moram faceret, et permaneret; et ideo cito ut fortiter astringeretur, et moram faceret, et permaneret; et ideo cito et velociter fugit ab eis, nec potuit charitate extranea retineri. Fugit igitur dilectus. Sed dilectus non fugit ut effugiat; sed abscondit se post modicum rursum elabitur, fructum reservans in posterum.  colligendi tempus amplexandi et tempus longe fieri a conplexibus tempus adquirendi et tempus perdendi ibus? Quando enim dilectus praesens est, successus omnium virtutum multiplicatur, et repletur domus interior abundantia et ubertate. Tunc sterilia fructum faciunt, et quae emarcuerant impinguantur fecunditate, et divitias suas anima ipsa miratur quas possidet. Flagrant affectus sancti, desideria casta, motus autem adversi sopiuntur; et quidquid repugnare consueverat, vel importunum obsistere, longe fit, ut pacata sint et quieta universa. Bene agendi facultas pro voto suppeditat, et divitis voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic excusata malicia simunt᷑. ut ad eam cognitioe aliq̃
contingendã accedant: Sed hoc int̾est qd̾ iusti qͥq atq elec¬
ti ptꝰ degustatã int̾ni boni dulcedinẽ id̾o ad tꝑs repellun¬
tur. ut ampliꝰ desid̾io ardeant. reꝓbi uero p̃ost agͥnitã
ueritatẽ abiciunt᷑. ut ex ipsa cognitione contͣ se sue dap¬
nationis testimoniũ sumant: Iili gͦ admittunt᷑. et repel¬
lunt᷑ ut ꝓuocent᷑. isti ad mittunt᷑ et abiciunt᷑ ut confun¬
dant᷑: Sic̃ philosophi gentiliũ in parte płima admissi fu¬
erunt. set non deꝓpe contingebant sapientiã. neq illam
ad se attͣxerunt. ut ꝑfruerent᷑ suauitate illiꝰ U id̾unt.
enĩ et cognouer̃t. et dilig̾e se putauer̃ Sed erat ꝑegͥnꝰ
amor delonge speciẽ cõmendans. s non hauriens suaui¬
tatẽ illiꝰ: Procul qͣi extentis brachiis et manibꝰ expan¬
sis amplexũ fac̾e uoluert̃. et non erat dilectꝰ int̾ u̾bera

Expanded text:
nec sit excusata malitia, sinuntur, ut ad eam cognitione aliqua nec sit excusata malitia, sinuntur, ut ad eam cognitione aliqua contingendam accedant. Sed hoc interest, quod justi quique atque electi post degustatam interni boni dulcedinem ideo ad tempus repelluntur, ut amplius desiderio ardeant; reprobi vero post agnitam veritatem abjiciuntur, ut ex ipsa cognitione contra se suae damnationis testimonium sumant. Illi ergo admittuntur, et repelluntur ut provocentur; isti admittuntur et abjiciuntur, ut confundantur. Sic philosophi gentilium in parte plurima admissi fuerunt; sed non de prope contingebant sapientiam, neque illam ad se attraxerunt ut perfruerentur suavitate illius. Viderunt enim, et cognoverunt, et diligere se putaverunt, sed erat peregrinus amor de longe, speciem commendans, sed non hauriens suavitatem illius. Procul quasi extentis brachiis, et manibus expansis, amplexum facere voluerunt; et non erat dilectus inter ubera
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ modo u̾itatẽ ostendit: Ergo id qd̾ ꝓ malis tantũ ł
łonis ordine dicendi cõmutato narratur. sine disc̾tioẽ
in bonis parit̃ et malis ũ inconuenient̃ accipit᷑. ut et̃
ñ nũquã hoc mag̃ ad bonos scd̃m significationẽ ꝑtine¬
demonstrat: Possumꝰ tam̃ et hoc ipsũ de reꝓbis qͥbusꝙ
ñ inconuenient̾ dictũ acciꝑe: Qui et si aliqnͣ ad amo¬
rem boni scd̾m quendã affectũ sp̃em ututis habentem
qͣi ad amplexũ sap̾ie approximare uideant᷑. tñ qͥa m̃tẽ a
desid̾iis carnalib et cupidicatibꝰ t̾renis ñ diuidt̃. cito ad
solita relapsi. in eo ipso qd appropinqͣsse uidebant᷑ lon¬
ge fiunt: Sic̃ gͦ electi ab amplexii summe u̾itatis adtꝑs
suspendunt᷑. ut eiꝰ desid̾io ex ipsa sua dilectiõe ampliꝰ inar¬
descant. et tandẽ desið̾atam capiant pleniꝰ. ita reꝓbi qͦq
ad tꝑs scd̾m quendã modũ ut uideant qͦ confundantur.

Expanded text:
tantummodo veritatem ostendit. Ergo id quod pro malis tantum vel tantummodo veritatem ostendit. Ergo id quod pro malis tantum vel bonis ordine dicendi commutato narratur sine discretione in bonis pariter, et malis non inconvenienter accipitur, ut etiam nonnunquam hoc magis ad bonos secundum significationem pertinedemonstrat. Possumus tamen et hoc ipsum de reprobis quibusque non inconvenienter dictum accipere: qui etsi aliquando ad amorem boni, secundum quemdam affectum, speciem virtutis habentem, quasi ad amplexum sapientiae approximare videntur, tamen quia mentem a desideriis carnalibus et cupiditatibus terrenis non dividunt, cito ad solita relapsi, in eo ipso quod appropinquasse videbantur, longe fiunt. Sicut ergo electi ab amplexu summae veritatis ad tempus suspenduntur, ut ejus desiderio ex ipsa sui dilatione amplius inardescant, et tandem desideratam plenius capiant, ita reprobi quoque ad tempus secundum quemdam modum, ut videant quo confundantur,
Abbreviated transcription (Latin):
et poscit pactũ ꝑpetis mansionis Sed qͥa mortalis uita
ab int̾ni luminis aspectu eito tenebrarũ suarũ caligine
int̾cepta repellit᷑. et mutabilitate conditioĩs sue ab et̾¬
ne stabilitatis societate seꝑat᷑. apte subiungit᷑: Tempu
longe fi̾ ab amplexibꝰ Post tempus enĩ ãplexandi. sequi¬
tur tempꝰ longe fieri ab amplexibꝰ qͥa humana mens lic
aliqn ꝑ gr̃am subleuata ad tactũ int̾ne dulcedinis admi¬
tatur. cito infirmitatis sue ponð̾e p̃ssa. ad t̾rena sursũ
et solita cogitanda relabit᷑: Hec sententia licet sp̃alit̾
onẽ in p̃cedentibꝰ sex q̃ exposumꝰ. obseruasse sufficiat.
ut cet̾a q̃ sequuntur ad gen̾alẽ potiꝰ significationẽ ap¬
plicemꝰ: Aliud enĩ ꝑ disp̃nsationem notat᷑. atq aliud ꝑ
significationẽ exprimit᷑. qͥa dispositio ordinis qĩ diftic¬
tionẽ ꝑsonarũ innuit : Significatio uͦ ꝑ sententiã reꝵ

Expanded text:
et poscit pactum perpetis mansionis. Sed quia mortalis vita et poscit pactum perpetis mansionis. Sed quia mortalis vita ab interni luminis aspectu cito tenebrarum suarum caligine intercepta repellitur, et mutabilitate conditionis suae ab aeternae stabilitatis societate separatur, apte subjungitur: Tempus longe fieri ab amplexibus. Post tempus enim amplexandi, sequitur tempus longe fieri ab amplexibus; quia humana mens, licet aliquando per gratiam sublevata, ad tactum internae dulcedidinis admittatur: tamen cito infirmitatis suae pondere pressa, ad terrena rursum, et solita cogitanda relabitur. Haec sententia licet specialitonem in praecedentibus sex quae exposuimus observasse sufficiat, ut caetera quae sequuntur ad generalem potius significationem applicemus. Aliud enim per dispositionem notatur, atque aliud per significationem exprimitur; quia dispositio ordinis quasi distinctionem personarum innuit, significatio vero per sententiam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ colligendi: Si ꝑ lapides fortia uͥtutũ oꝑa accipiamꝰ.
qͥd aliud in disꝑsione lapidũ. nͥ multiplicationẽ bonoꝵ
oꝑum acciꝑe debemꝰ: Lapides enĩ sparg̾e ẽ. fortiũ exem¬
pla oꝑum in multoꝵ noticiã longe lateq efferre: Lapi¬
des uero colligere ẽ. post studiũ laboris fructũ bonoꝵ
iterũ lapides colligendi. qͥa pͥus debet hõ in studiis acti¬
ue uite bonis se oꝑibꝰ exercere. ut possit pt modũ fru¬
ctũ oꝑis sui ingustu contẽplationis ꝑciꝑe: De ꝗͦ gustu
qͥa fruentibꝰ iocundissimꝰ ẽ. et summa delectatiõe plenꝰ
ut his que amari possunt uniu̾sis p̃celłe uideat᷑. apte
mox subdit᷑: Tempus amplexandi  Sunt enĩ amplexus
qͥdam sapĩe. et it̾m amoris delectabiles nexus cũ mens in¬
trorsũ admissa app̃hendit gaudiũ dilectionis sue. et qͣi qͥ¬
busdã brachiis desidioꝵ suoꝵ astringens illud fedꝰ facit.

Expanded text:
tempus colligendi. Si per lapides fortia virtutum opera accipimus, tempus colligendi. Si per lapides fortia virtutum opera accipimus, quid aliud in dispersione lapidum nisi multiplicationem bonorum operum accipere debemus? Lapides enim spargere, est fortium exempla operum in multorum notitiam longe lateque offerre. Lapides vero colligere, est post studium laboris fructum operumiterum lapides colligendi; quia prius debet homo in studiis activae vitae bonis se operibus exercere, ut possit postmodum fructum operis sui in gustu contemplationis percipere. De quo gustu quia fruentibus jucundissimus est et summa delectatione plenus, ut iis quae amari possunt universis praecellere videatur apte mox subditur: Tempus amplexandi. Sunt enim amplexus quidam sapientiae et interni amoris delectabiles nexus: cum mens introrsum admissa apprehendit gaudium dilectionis suae, et quibusdam brachiis desideriorum suorum astringens illud, foedus facit,
Abbreviated transcription (Latin):
ant. et bona differunt᷑ in finẽ. ut maneant sine fine Et
possumꝰ in hac narratiõe ordinẽ quẽdã correctionis et em̃¬
dationis aĩe iustificande consid̾are: Primũ enĩ omĩũ ẽ. ut
in eo qͥ corrigit᷑ uoluntas pͣua int̾imat᷑. ac dem bona uł
sanet᷑ infirma. uł mortua uiuificet᷑: Qd̃ enĩ male urũ.
bene occiditur. et qd̾ male infirmũ ẽ. bene sanat᷑. Post
mutatã uoluntatẽ pͣuoꝵ oꝑm moles male edificata deftry¬
itur. et bonoꝵ oꝑm studia longa negligentia dissipata
reedificant᷑: Deinde ꝓ culpa p̾terita fletꝰ seqͥtur. qui cũ
lacͥmarũ fonte conscientiã mundau̾it. in risũ tandẽ con¬
solationis et gaudiũ cõmutat᷑: S equunt᷑ eni in penicentia
planctus et luctꝰ. cũ dolor m̃tis usq ad carnis afflictionẽ
ꝓducit᷑. ut postea cũ exultatiõe animi caro et̃ attrita
sua consolatione letificet᷑ Tempꝰ spargendi lapides.

Expanded text:
ant, et bona differuntur in finem ut maneant sine fine. Et ant, et bona differuntur in finem ut maneant sine fine. Et possumus in hac narratione ordinem quemdam correctionis et emendationis animae justificandae considerare. Pr voluntas prava interimatur, ac deinde bona, vel sanctur infirma, vel mortua vivificetur. Quod enim male vivit, bene occiditur; et quod male infirmum est, bene sanatur. Post mutatam voluntatem pravorum operum moles male aedificata destruitur, et bonorum operum studia longa negligentia dissipata reaedificantur. Deinde pro culpa praeterita fletus sequitur, qui cum lacrymarum fonte conscientiam mundaverit, in risum tandem consolationis, et gaudium commutatur. Sequuntur etiam in poenitentia planctus, vel luctus, cum dolor mentis usque ad carnis afflictionem producitur, ut postea cum exsultatione animi caro etiam attrita sui consolatione laetificetur Tempus spargendi lapides et
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ p̃uisis ad malũ Dem seqͥtur uita bonoꝵ in q̃ ma¬
la p̃cedunt ut hona subsequant᷑. et ipsa mala q̃ p̃currt̃.
in bonũ cooꝑant᷑ Tempꝰ occidñdi. et tꝑs sanandi Occidit̃
in electis pͥmũ uetus ħo. et uita carnał q̃ uiũ scd̾m carnis a¬
die ut surgat edificatio pͥua q̃ destruenda ẽ. et subu̾tenda
in his qͥ salui fiunt. ut iusticia edificet᷑ in eis Tempꝰ flendi.
et tꝑs ridendi Prius flere debet hõ ꝓ his q̃ pͣua ip̃se com¬
misit. ut deĩn secure rideat in his que adõbona accep̃ Ni
Tempus lugendi siue plangendi. et tꝑs saltandi Priꝰ caro
debet in penitentia torm̃tis ꝓ pua delectatione affici. pꝰtea
in studio uͥtutũ bonis oꝑibus exerceri Sic nimirũ uita
iustoꝵ doloribꝰ erudit᷑. et penis p̃parat᷑ ad gaudia. ut mun¬
da ueniat ad fructũ suũ. et p̃cedunt semꝑ mala eiꝰ ut tnseo¬

Expanded text:
sequuntur praevisis ad malum. Deinde sequitur vita bonorum in qua masequuntur praevisis ad malum. Deinde sequitur vita bonorum in qua mala praecedunt ut bona subsequantur, et ipsa mala quae praecurrunt, in bonum cooperantur. Tempus occidendi, tempus sanandi. Occiditur in electis primum vetus homo, et vita carnalis quae vivit die, ut surgat aedificatio prava: quae destruenda est, et subvertenda in iis qui salvi fiunt ut justitia aedificetur in eis. Tempus flendi et tempus ridendi. Prius flere debet homo pro iis quae prava ipse commisit, ut deinde secure rideat in iis quae a Deo bona accepit. NiTempus lugendi sive plangendi et tempus saltandi. Prius caro debet in poenitentia tormentis pro prava delectatione affici, postea in studio virtutum bonis operibus exerceri. Sic nimirum vita justorum doloribus eruditur, et poenis praeparatur ad gaudia ut munda veniat ad fructum suum, et praecedunt semper mala ejus ut transe
Abbreviated transcription (Latin):
nascendi. et tꝑs moriendi: ĩempꝰ nascendi in bono pͣuis ẽ.
cũ ꝑ subitũ mentis feruorẽ recta aliqͣ incipiunt. s sequit᷑
eos continuo tꝑs mouendi. qͥa ꝑseuerantiã boni ñ habñ¬
tes eãdẽ m̃tis leuitate qua ceꝑant. temꝑe p̃ssure imminẽ¬
tis cepta bona derelinquunt: Tempꝰ plantandi. et tꝑs euel¬
lendi: Nlantant᷑ in malis bona. cũ ꝑ exortationẽ uł ammo¬
nitionẽ rectã aliqͣn bona suscipiunt. euellunt᷑ aut̃ pꝰtea.
qͣñ pͣua suggestione c̃quassata. bona cepta amittunt:
Nascunt᷑ itaq ꝑ ꝓpͥam uoluntatẽ. plantant᷑ ꝑ aliã am moni¬
tionem. moriunt᷑ aut̃ cũ ꝓpͥa desidia a bono tepescunt. euel¬
lunt᷑ cũ aliena supplautatioẽ cõncidunt Et in his om̃ib
habent mali tꝑa sua in qͥbus iusto iudicio disponunt᷑ siue
ad hoc sure ad illud. et ubiq p̃ueniunt bona et mala sub¬

Expanded text:
nascendi et tempus moriendi. Tempus nascendi in bono, pravis est, nascendi et tempus moriendi. Tempus nascendi in bono, pravis est, cum per subitum mentis fervorem recta aliqua incipiunt, sed sequitur eos continuo tempus moriendi; quia perseverantiam boni non habentes, eadem mentis levitate qua coeperant, tempore pressurae imminentis coepta bona derelinquunt. Tempus plantandi et tempus evellendi. Plantantur in malis bona, cum per exhortationem vel admonitionem rectam aliquando bona suscipiunt; evelluntur autem postea, quando prava suggestione conquassati, bona coepta amittunt. Nascuntur itaque per propriam voluntatem, plantantur per alienam admonitionem; moriuntur autem, cum propria desideria a bono tepescunt; evelluntur, cum alia supplantatione concidunt. Et in his omnibus habent mali tempora sua, in quibus justo judicio disponuntur, sive ad hoc sive ad illud: et ubique praeveniunt bona, et mala sub
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstia tꝑa suecedt̃. et marcent g̾mina bona in siccitate. et tͥ¬
buli. et spine uicioꝵ multiplicant᷑ ad laborẽ et dolorẽ hõi
peccatori Et in his om̃ibꝰ tꝑa sua patit᷑ anima peccatͥx.
celũ desuꝑ qd̾ ꝑdidit et̾nitatis immobile ꝓspectans. cũ ip̃ã
deorsũ uoluat᷑ tꝑalis. et in ea ꝑtͣnseant spaciis et m̃suris
suis q̃ stare non posst̃ omĩa Et id̾o omĩa tp̃s habent. et su¬
is spaciis tͣnseunt uuru̾sa sub celo Tempꝰ nascendi. et tp̃s
moriendi: hec ẽ sors peccoꝵ in temꝑe. ut si forte in eis bo¬
na nascant᷑ aliꝗͣ. postea moriant᷑. et ñ ꝑseuerent in finem
Nascunt᷑ enĩ et in malis aliqͣn bona aliqua. et incipiun
quasi oriri et germ̃ fac̾e. s nata mox arescunt. qͥa ñhabent
humorẽ: Ad tempꝰ enĩ credunt. et intꝑe tẽptationis recȩ¬
dunt. ut tempꝰ habeant. et ñ ꝑueniant ad eternitatẽ: Tẽpꝰ

Expanded text:
tristia tempora succedunt, et marcent genimima bona in siccitate, et tritristia tempora succedunt, et marcent genimima bona in siccitate, et tribuli et spinae vitiorum multiplicantur ad laborem et dolorem homini peccatori. Et in his omnibus tempora sua patitur anima peccatrix, coelum desuper, quod perdidit, aeternitate immobile prospectans, cum ipsa deorsum volvatur temporalis: et in ea pertranseant spatiis, et mensuris suis quae stare non possunt omnia. Et ideo omnia tempus habent, et spatiis suis transeunt universa sub coelo. Tempus nascendi et tempus moriendi. Haec est sors peccatorum in tempore, ut si forte in eis bona nascuntur aliqua, postea moriantur, et non perseverent in finem. Nascuntur enim etiam in malis aliquando bona aliqua, et incipiunt quasi oriri et germen facere; sed nata mox arescunt, quia non habent humorem. Ad tempus enim credunt, et in tempore tentationis recedunt, ut tempus habeant et non perveniant ad aeternitatem. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tates. fecunditas et sterilitas Om̃ia enĩ ista in sp̃ualiũ nat̾a
adducta. similitudine corruptibiliũ noxa pec̃ci ꝑagunt᷑. ut
nat᷑a ad et̾nitatẽ facta. ei q̃ temꝑalit̾ tͣnsit pͣue associata simi¬
lit̾ in alt̾ationẽ deficiat: Surgunt qͥ ppe gramina uͥtutum
ex radice pͥma. et ꝑgunt ut crescant. et ueniant in effectũ
c̃summationis Et uenunt contͣ uicioꝵ ort᷑ et zrxania suꝑse¬
minata. et extollunt se ut suffocent ea q̃ recta sunt ne pro¬
sꝑent᷑. et fit magna expectatio et ꝑicłm gͣue spei ad mixtũ
et̃ timori Nam pluuiã gr̃e et stillicidia ui̾tatis sue si effu¬
d̾it ds̃ in animã sitientẽ. surgit messis u̾ͥtutũ ꝓuentu mul¬
tiplici. et ueniunt anni fecunditatis. et tꝑa serena illuces¬
cunt. nubilo ignorantie depulso Si aut̃ auferat bñficia sua
irat᷑. et contineat bñdictionẽ suã ut iudicia sua ex̾ceat.tẽ

Expanded text:
tates, fecunditates et sterilitates. Omnia enim ista in spiritualium natura tates, fecunditates et sterilitates. Omnia enim ista in spiritualium natura adducta similitudine corruptibilium noxa peccati peraguntur, ut natura ad aeternitatem facta, ei quae temporaliter transit, prave associata similiter in alterationem deficiat. Surgunt quippe germina virtutum ex radice prima, et pergunt ut crescant, et veniant in effectum consummationis. Et veniunt contra vitiorum ortus, et zizania superseminata; et extollunt se ut suffocent ea quae recta sunt, ne prosperentur; et fit magna exspectatio, et periculum grave spei admistum et timori. Nam pluviam gratiae, et stillicidia veritatis suae si effuderit Deus in animam sitientem, surgit messis virtutum proventu multiplici; et veniunt anni fecunditatis et tempora serena illucescunt nubilo ignorantiae depulso. Sin autem auferat beneficia sua iratus, et contineat benedictionem suam ut judicia sua exerceat, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
subtꝰ se labentia cuncta despexit: Postꝗͣ aut̃ cor suũ de¬
clinaũ ut illd̾ ꝑ concupiscentiã rebus mutabilibꝰ subic̾et.
qi de celo lapsus cep̃ deorsũ cũ his qͥbus inherebat deflu̾e.
et ꝑ uolumina mutabilitatis sue ductus. temꝑm mom̃¬
ta sentire Hinc mens humana tꝑibꝰ obnoxia facca ẽ
ut in ea iam mala cũ bonis uicẽ habeant. quã sola pͥus
bona sine uicissitudine qͥetã et. inconcussam possidebant
ꝓpt̾ea om̃ia tꝑs habent. et suis sꝑaciis tͣnseunt uniu̾sa
alioꝵ sue mutabilitatis fluctibꝰ agitat᷑. qͥetus stare non
possit Sic gͦ tꝑa uen̾unt in corde humano. qnͣ multã de¬
sidia intierunt in illd̾. et mutabilitas illic dñari cepit.
et uenerunt alia et alia discessert̃. et facta ẽ fluctuatio et in¬
constantia magna Iam enĩ cũ mundo uisibili mundꝰ inuisibi¬
lis uoluebat᷑. et ceꝑunt in eũ temꝑm mom̃ta discurrere: ⁊ ẽẽ
anni et m̃ses. dies et noctes. sem̃tes et messes. pluuie et sicci¬

Expanded text:
pexit. Postquam autem cor suum declinavit, ut illud per concupiscentiam rebus mutabilibus subjiceret, quasi de coelo lapsus coepit deorsum cum iis quibus inhaerebat defluere, et per volumina mutabilitatis suae ductus temporum momenta sentire. Hinc mens humana temporibus obnoxia facta est; ut in ea jam mala cum bonis vicem habent, quam sola prius bona sine vicissitudine quietam et inconcussam possidebant. Propterea omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa aliorum suae mutabilitatis fluctibus agitatus, quietus stare non possit. Sic ergo tempora venerunt in cor humanum, quando multa desideria introicrunt in illud, et mutabilitas illic dominari coepit: et venerunt alia, et alia discesserunt; et facta est fluctuatio et inconstantia magna. Jam enim cum mundo visibili mundus invisibilis volvebatur, et coeperunt in eo temporum momenta discurrere, et esse anni, et menses, dies, et noctes, sementes et messes, pluviae et sicci
Abbreviated transcription (Latin):
sarĩ. et cogitationũ inaniñ Et dict̃ alii qͥa nat᷑a sola ẽ
et ñ ẽ aliud. et ds̃ nicħ ẽ. sed timor uanꝰ adinueñ omĩa. et sic¬

Expanded text:
suarum et cogitationum inanium. Et dicunt alii quod natura sola est, suarum et cogitationum inanium. Et dicunt alii quod natura sola est, et non est aliud; et D
Abbreviated transcription (Latin):
potuisset Et litigant adhuc quotidie et incertationibꝰ
pugnant disputantes. et dic̃ aliꝰ hoc ẽ. et aliꝰ dic̃ ñ ẽ hoc
sed ẽ aliud. et dicunt᷑ multa et confingunt᷑. quasi fabre¬
facta m̃dacia opinionũ de iudicio rerũ. et płimi assert̃
qͥa nichil ẽ nisi ipsũ qd̾ uidet᷑. et ueniunt ałii et contestã¬
tur qͥa nicħ uere ẽ. nͥ ipsũ qd ñ uidet᷑ Et in his om̃ibꝰ congert̃
et multiplicant argum̃ta sua. et texunt rationes et qua¬
si rationes. et cuicũq ratio ẽ estimatio sua P roposuit e¬
nũ ds̃ opꝰ suũ in ocłis hominũ. ut int̾roget corda ipsoꝵ
de eo. et ipse retrorsũ absconditꝰ latet. donec exꝑiatur
excitationẽ nr̃am in illo Et hauriunt sensu et corde ⁊¬
iudicant. et ꝓfert̃ płima de thesauro iudicioꝵ suorũ
et de ꝓfunda abisso fantasiarũ. et opinionũ suarũ fal

Expanded text:
potuisset. Et litigant adhuc quotidie, et concertationibus potuisset. Et litigant adhuc quotidie, et concertationibus pugnant disputantes: et dicit alius Hoc est, et alius dicit Non est, sed est aliud; et dicuntur multa, et confinguntur quasi fabrefacta mendacia opinionum de judicio rerum. Et plurimi asserunt quod nihil est nisi ipsum quod videtur, et veniunt alii, et contestantur quod nihil vere est nisi ipsum quod non videtur. Et in his omnibus congerunt et multiplicant argumenta sua, et texunt rationes, et quasi rationes: et est cuique ratio existimatio sua. Proposuit enim Deus opus suum in oculis hominum, ut interroget corda ipsorum de eo: et ipse retrorsum absconditus latet, donec experiantur exercitationem nostram in illo. Et hauriunt sensu, et corde dijudicant, et proferunt plurima de thesauro judiciorum suorum, et de profunda abysso phantasiarum, et opinionum falsarum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdidit disputatioĩ eoꝵ. ut ñ inueniat hõmo opꝰ qd̾ oꝑatus ẽ
dd ab inicio usq ad finẽ : Ergo mutabilitas rerũ ñ afflig̃
hominẽ. s disputatio sua ip̃sa afflig̃ eũ Et mito. qͥa d̾is¬
putatio inqͥetudinẽ semꝑ significat᷑. et concertationẽ: Et
ido mutabilitas rerũ labor hominis ñ ẽ. s qm̃ ipse inqͥ¬
etus factꝰ ẽ. hic ẽ labor illiꝰ Et ipsa inqͥetudo disputatio
magna ẽ. qm habet hõ in instabilitate sua. ut non senti¬
at idem qm diuisus ẽ. et alius factꝰ ut ñ sit unꝰ totus: Co¬
sid̾atȩ enĩ nẽ magnã disputationẽ. qͣm exercet homo
suꝑ t̾ram Multa enĩ ẽ et ꝓlixa et inuoluta nimis u
ñ facile finẽ habere possit. donec hõ ipse finem accipi¬
at: Et nc̃ ut credatis. uidete qͣm multas ab inicio cu¬
riosi sapĩe de oꝑibꝰ dĩ sentñtias formauert̃. et nemo fu¬
it usq ad huc. qui negocio huic tã gndi finẽ impon̾e

Expanded text:
mo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Ergo mutabilitas rerum non affligit hominem, sed disputatio sua ipsa affligit eum. Et merito: quia disputatio inquietudinem semper significat et concertationem. Et ideo mutabilitas rerum, labor hominis non est; sed quod ipse inquietus factus est, hic est labor illius. Et ipsa inquietudo disputatio magna est, quam habet homo in instabilitate sua, ut non sentiat idem: quoniam divisus est, et alius factus, ut non sit unus totus. Considerate nunc magnam disputationem quam exercet homo super terram. Multa enim est, et prolixa, et involuta nimis: ut non facile finem habere possit, donec homo ipse finem accipiat. Et nunc, ut credatis, videte quam multas ab initio curiosi sapientiae de operibus Dei sententias formaverunt: et nemo fuit usque adhuc qui negotio huic tam grandi finem imponere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uolumina et tnsitus tꝑm. ut ñ stent in u̾itate. s deflu¬
ant cũ eis q̃ uadunt ut tͣnseant: ꝓ pt̾ea cessat ab his om̃ibꝰ
q̃ foris nutant et fluctuant. qiͣ modica sint uniu̾sa ħ. ⁊ ñ
ualde ad ꝑicłm oꝑantia. et conu̾tit se intꝰ. et ingeminat. il¬
lic q̃relã de uanitate q̃ abscondita ẽ. et illã gͣui examinat
conq̃stione suꝑ eã. q̃ foris paret aliena: Non enĩ nocuisset
mutabilitas rerũ. si animoꝵ mutabilitas ñ fuisset. qͣm
id ipsũ bonũ erat ut tͣnsitoria ꝓ temꝑe mutent sꝑeciem.

Expanded text:
super volumina, et transitus temporum, ut non stent in veritate, sed deflusuper volumina, et transitus temporum, ut non stent in veritate, sed defluant cum eis quae vadunt ut transeant. Propterea cessat ab his omnibus quae foris nutant, et fluctuant quasi modica sint universa haec et non valde ad periculum operantia: et convertit se introrsum, et ingeminat illic querelam de vanitate quae abscondita est: et illam gravi examinat conquestione super eam quae foris paret aliena. Non enim nocuisset mutabilitas rerum, si animorum mutabilitas non fuisset: quoniam idipsum bonum erat, ut transitoria pro tempore mutent
Abbreviated transcription (Latin):
uersa alia q̃ temꝑm ꝓuentꝰ rota sue uolubilitatis educit: Nõ
gͦ ampliꝰ ht̃ de labore suo qm bellũ et pacẽ. qm̃ hoc labore suo
habere ñ pot̃. ut habeat solã pacẽ: Igͥ nec labore suo pacẽ ħt.
sic̃ uoluntate sua bellũ ñ ħt : Omĩa enĩ nutũ sequunt᷑ dispo¬
sitionis suꝑne. neq arbito huão temꝑm mom̃ta subdunt᷑
ut hoc uł illud eueniat. s patit᷑ legẽ homo in om̃ĩbꝰ siue uolenꝰ
ad m̾itũ. siue nolens ad tormentũ: Non gͥ confide debet hõ in
labore suo. neq in actis suis spẽ pon̾e. qiͣ possit ipse uł qdde¬
suꝑ ñ ordinatũ ẽ effic̾e. uł qd dispositũ ẽ impedire: Nicħem̃¬
artificis moðatio sic cuncta in eqͥtate dis posuit. ut om̃e qd
sine eiꝰ cooꝑatione nitit᷑ uniu̾sitatis ordinẽ deserens. ad ñ
ẽẽ potius moueatur:¬
odo de temꝑibꝰ exiuimus. sed utinã ꝑuenissemus ad
mutabilitatẽ rerũ gͣuis confusio animoꝵ. qm ꝑgunt corda

Expanded text:
e temporum proventus rota suae volubilitatis educit? Non ergo amplius habet de labore suo quam bellum et pacem: quoniam hoc labore suo non potest, ut habeat solam pacem. Igitur nec labore suo pacem habet, sicut voluntate sua bellum non habet. Omnia enim nutum sequuntur dispositionis supernae: neque arbitrio humano temporum momenta subduntur, ut hoc, vel illud, eveniat; sed patitur legem homo in omnibus, sive volens ad meritum, sive nolens ad tormentum. Non igitur confidere debet homo in labore suo, neque in actis suis spem ponere, quasi possit ipse, vel quod desuper non ordinatum est efficere, vel quod dispositum est impedire. NiArtificis moderatio sic cuncta in aequitate disposuit, ut omne, quod sine ejus cooperatione nititur, universitatis ordinem deserens, ad non esse potius moveaturodo de temporibus exivimus, sed utinam pervenissemus ad mutabilitatem rerum gravis confusio animorum: quoniam pergunt corda
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ a spe nr̃a. et patientia bona. ut tandẽ pax plena et
integͣ restituat᷑ pꝰt consũmatũ laborẽ conc̾catdonis: Tc̃ enim
fugabit᷑ a nob diabolus diuina uͥtute. ut ñ audeat p̃sum̃e
adu̾sũ nos. sed t̾ritus fugiat. et abscedat in confusionem:
Mundus qͦ ipse qͥ seugre in cõmotionibꝰ suis consueu̾at. pa¬
cabit᷑. et carnis desidia spu roborato sopient᷑  Tc̃ in tem¬

Expanded text:
rimus a spe nostra et patientia bona, ut tandem pax plena et rimus a spe nostra et patientia bona, ut tandem pax plena et integra restituatur post consummatum laborem concertationis. Tunc enim fugabitur a nobis diabolus divina virtute, ut non audeat praesumere adversum nos; sed territus fugiat, et abscedat in confusionem. Mundus quoque ipse, qui saevire in commotionibus suis consueverat, pacabitur, et carnis desideria spiritu roborato sopientur. Tunc in tem
Abbreviated transcription (Latin):
stant̾ ꝓsꝑa eiꝰ despicimꝰ. et patient̾ adu̾sa toleramꝰ: Carnẽ
aut̃ uincimꝰ. si pͣuis eiꝰ desidiis ñ consentiamꝰ. S hostes se
mel uicti ñ statm cessant. ut pax continua eẽ possit. s
tẽptant it̾m. et it̾m moliunt᷑. et conant᷑ qͦmͦ possunt. et se¬
pe qiͣ audientes cũ sint timidi ipsi. cũ terrore impetũ fa¬
ciunt. ut ꝓbent qͥd sit animi in nob̃. sepe insidias struunt
et ꝓgrediunt᷑ occulte ad explorandũ. et celant se. et uolt̾ ẽẽ
occulti. donec imꝓuisi suꝑueniant Et in his om̃ibꝰ ꝑicła
multa oruint᷑. et circũspectio cotidiana. et timor undiq
et fit beliũ magnũ. et diut᷑na conc̾tatio. donec pars nr̃a
conualescat omimodo. et desꝑati ꝓrsus cessent. et discedãt
ab spe sua. ut aut deterreant᷑ a nob̃. aut in nr̃am ditionẽ
subitiant᷑. Nã et hoc sine dubitatione ꝓueniet. si ñ defece¬

Expanded text:
stanter prospera ejus despicimus, et patienter adversa toleramus. Carnem stanter prospera ejus despicimus, et patienter adversa toleramus. Carnem autem vincimus, si pravis ejus desideriis ne possit; sed tentant iterum, et iterum moliuntur, et conantur quomodo possunt: et saepe quasi audentes, cum sint timidi, ipsi cum terrore impetum faciunt, ut probent quid sit animi in nobis; saepe insidias struunt, et progrediuntur occulte ad explorandum, et celant se, et volunt esse occulti, donec improvisi superveniant. Et in his omnibus pericula multa oriuntur, et circumspectio quotidiana, et timor undique: et fit bellum magnum, et diuturna concertatio, donec pars nostra convalescat omni modo, et desperantes prorsus cessent, et discedant a spe sua; ut aut deterreantur a nobis aut in nostram ditionem subjiciantur. Nam, et hoc sine dubitatione proveniet, si non defece
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sũ mundi rectores tenebrarũ harũ: contͣ sp̃alia neqͥcie
in celestibꝰ Rursũ adu̾sus mundũ. idẽ hoĩes ꝑu̾sos amato¬
res mundi pugnã fuisse sibi asseruit. qͥ se ẽphesi contͣ bestiaᷤᷤ
pugnasse narraũ: Itẽ adu̾sus carnẽ ꝓpriam pugnã sibi in¬
cessabilẽ ẽẽ testat᷑. dicens: Sic pugno ñ qĩ aere uerberans.
s castigo corpꝰ meũ et in seruitutem redigo. ne forte cũ aliiᷤ
p̃dicauerĩ. ipse reꝓbis efficiar Tres gͥ sunt tyranni qͥ contͣ
nos ex̾citus suos ꝓduct in p̃liũ. et habent singłi acies suas
instructas ad faciendũ bellũ aĩe: Diabolus siquidẽ aduers
fidelẽ animã suggestionũ agmina instruit G sundꝰ ꝓsꝑa
om̃s oportet fidelẽ animã uirilit᷑ decertare. et ad debellan¬
das adu̾se potestatis uires uͥtutũ iacła dĩ ꝓtectioẽ munttã
exerere: Diabolũ qͥppe uincimꝰ.si cũ u̾tutum ꝑseu̾antia eiꝰ
suggestiones susciꝑe recusamꝰ: Mundũ uincimus. si et con¬

Expanded text:
ectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Rursum adversus mundum, id est homines perversos amatores mundi, pugnam sibi fuisse asseruit, qui se Ephesi contra bestias pugnasse narravit . Item adversus carnem propriam pugnam sibi incessabilem esse testatur, dicens: Sic pugno non quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Tres igitur sunt tyranni, qui contra nos exercitus suos producunt in praelium: et habent singuli acies suas instructas ad faciendum bellum animae. Diabolus siquidem adversus fidelem animam suggestionum agmina instruit: mundus prospeomnes oportet fidelem animam viriliter decertare, et ad debellandas adversae potestatis vires, virtutum jacula, Dei protectione munitam, exercere. Diabolum quippe vincimus, si cum perseverantia ejus suggestiones suscipere recusamus. Mundum vincimus, si et con
Abbreviated transcription (Latin):
militer odiunt᷑ płima  Et in om̃ibꝰ q̃ diligunt᷑. p̾auei ueri¬
tatẽ diligt̃. et in his q̃ odiunt᷑ pauci odiunt iniquitatem
ꝓpt̾ hoc diligt̃ hoĩes. et putant sepe bñ se diligere et mã¬
le diligunt. quia in his que diligt. u̾itatẽ ñ diligunt. nec
ea q̃ diligt̃ ꝓpt̾ u̾itatem: Similit̾ odia ex̾cent płimi. et iac¬
tant zelũ snũ ꝓ iusticia et eqͥtate. et latet intꝰ rixa incorde.
et furor seuus odio se pascens iniqͦ Et ꝓpt̾ea ñ posst̃ discer¬
nere tempꝰ suũ pͥuatus amor et odiũ. quia non sequunt᷑
iudiciũ iusticie et u̾itatis. s suo nutu ferunt᷑ in appetit̾
puos. ut faciant q̃ uolunt: Diligunt et odiunt. amant or
relant sepe q̃ non debent. sepe qnͣ ñ debent. sepe qͦmͦ non
debent: et confusio fit magna amoris et odii. et disꝑgit᷑ cor
in uniu̾sam uanitatẽ fugiens q̃ recta st̃. et q̃ pͣua st̃ concupi¬

Expanded text:
militer odiuntur plurima. Et in omnibus, quae diliguntur, pauci verimiliter odiuntur plurima. Et in omnibus, quae diliguntur, pauci veritatem diligunt: et in iis, quae odiuntur, pauci odiunt iniquitatem. Propter hoc diligunt homines, et putant saepe bene se diligere, et male diligunt: quia in iis, quae diligunt, veritatem non diligunt: nec ea diligunt, propter veritatem. Similiter odia exercent plurimi, et jactant zelum suum pro justitia et aequitate: et latet intus rixa in corde, et furor saevus odio se pascens iniquo. Et propterea non possunt discernere tempus suum primitus amor, et odium: quia non sequuntur judicium justitiae et veritatis, sed suo nutu feruntur in appetitus pravos, ut faciant quae volunt. Diligunt, et odiunt, amant, et zelant, saepe, quae non debent, saepe quando non debent: et confusio fit magna amoris et odii, et dispergitur cor in universam vanitatem fugiens, quae recta sunt et quae prava sunt concupi
Abbreviated transcription (Latin):
his q̃ discitt̾e ñ possumus. p̃sum̾e ñ debemꝰ. et item tꝑs lo
q̃ndi. qͥa alia q̃ possumꝰ comp̃hendẽ ꝓpt̾ eruditionẽ ꝓrimo¬
rũ neceẽ ẽ non retic̾e: Unde non solum oꝑa hominum. sed
et u̾ba fugientis uite incertũ sequunt᷑. ut totũ uanitas
occupet. et nicħ stabile uł constans relinqͣtur. cũ nec semꝑ
dic̾e possimꝰ q̃ scimꝰ. nec semꝑ q̃ nouimꝰ reticere. et nc̃ tacui¬
sse noceat q̃ dicñda fuerant. nc̃ uͦ dixisse culpa sit q̃ fu̾ant
reticenda Item sepe ñ possimꝰ cũ uelimꝰ. et sepe ñ uelimꝰ cũ
possimꝰ. sepuus aut̃ utrũq ñ debeamꝰ. cũ facimꝰ: In hoc mag¬
nũ ẽ incercũ. et caligo ignoratiõĩs ꝓfunde. ut iactet᷑ hõ de
temꝑe ad tempꝰ. et ñ in telligat tempꝰ suũ in omi oꝑe suo:
Tempꝰ dilectionis. et tꝑs odii: Multa sunt q̃ diligunt᷑ in ħm̃do ⁊ si¬

Expanded text:
iis quae discutere non possumus, praesumere non deiis quae discutere non possumus, praesumere non dequendi: quia alia quae possumus comprehendere, propter eruditionem proximorum necesse est non reticere. Unde non solum opera hominum, sed et verba fugientis vitae incertum sequuntur, ut totum vanitas occupet: et nihil stabile vel constans relinquatur: cum nec semper dicere possimus quae scimus, nec semper quae novimus, retinere: et nunc tacuisse noceat, quae dicenda fuerant: nunc vero dixisse culpa sit, quae fuerant reticenda. Item saepe non possumus, cum volumus: et sapere non volumus, cum possumus: saepius autem utrumque non debemus, cum facimus. In hoc magnum est incertum, et caligo ignorationis profundae: ut jactetur homo de tempore ad tempus, et non intelligat tempus suum in omni opere suo. Tempus dilectionis, et tempus odii. Multa sunt quae diliguntur in hoc mundo, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Sic se similitudines rerũ pr̃ant ad sapientiã intelligendã.
et utit᷑ ip̃a sap̃ia oꝑibꝰ suis. ut se manifestet in nobis: Mul¬
ta sunt que in ꝑabolis dicunt᷑. et ꝓfunda scrutatiõe digna.
s ñ cuncta exire uolt̃. ut semꝑ intus reqͥrant᷑: Tempꝰ taẽn¬
di. et tꝑs loqñdi: Prius tempus tacendi. postea tempꝰ loqñ¬
di Sapĩa enĩ de corde exit. et non aliunde lingͣ habet qd roc¬
te ꝓferri possit. nͥ pͥus uerbũ intelligñtia formet: Propt̾e.
pͥus ẽ tempꝰ tacendi. post tempꝰ loqñdi. qm̃ auditores u̾biali¬
qñ illud cum desidio et amore suscipunt. aliqñ si sine reue¬
rentia abiciendo contẽpnunt: Qua ꝓpt̾ tempus tacendi ẽ.
cũ auditores ammonitionis omĩmodis impatientes aspici¬
mus. tempꝰ aut̃ loqndi. cũ eos u̾bum uł desid̾are. uł saltem
sustin̾e uelle uidemꝰ: Propt̾ hoc qͦ tempꝰ tacendi ẽ. qͥa in

Expanded text:
Sic se similitudines rerum praestant ad sapientiam intelligendam: Sic se similitudines rerum praestant ad sapientiam intelligendam: et utitur ipsa sapientia operibus suis ut se manifestet in nobis. Multa sunt quae in parabolis dicuntur et profunda scrutatione digna; sed non cuncta exire volunt, ut semper intus requirantur. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Prius tempus tacendi, postea tempus loquendi. Sapientia enim de corde exit, nec aliunde lingua habet quod recte proferre possit, nisi prius verbum intelligentia formet. Propterea prius est tempus tacendi, post tempus loquendi: ut prius iunt, aliquando vero sine reverentia abjiciendo contemnunt. Quapropter tempus tacendi est, cum auditores admonitionis omnimodo impatientes aspicimus; tempus autem loquendi, cum eos verbum vel desiderare vel saltem sustinere velle videmus. Propter hoc quoque tempus tacendi est, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
societas humane conu̾sationis nc̃ quiaᷤ utilitatis aliqͥd
conferre uidetur appetenda ẽ. nc̃ uerꝰo qͥa sepe eadẽ ad¬
ducit detrim̃tũ fugienda Habet gͦ consutionẽ suã tẽpe
suo consensus socialis. habet et scissionẽ suã in tempe
suo iuste zelus contͣdictionis. ut et bñ uolentibꝰ et bona
agentibꝰ assensu et oꝑe muniam᷑. ab hi  qͥ p̃ua diligt̃. et
in iqua oꝑant᷑. aĩo parit̃ et oꝑatione diuidam. Sed ne
forte ħ sententia eadẽ uideat᷑ cũ illa. qua supͣdictũ ẽ tꝑs
amplexandi. et tempꝰ longe fi ab amplexibꝰ. qm̃ in illa si¬
mlit de conuinctioe et seꝑ itione socialis dilectionis
t tari asserrimꝰ posst ̃ inconuenient q̃ illic dicta st̃
tm̃ de amore ac dilectioẽ significanda accipi. q̃ uͦ hic memo¬
rant᷑. ad quãcũq societatẽ siue pactionẽ qͣilibet in qua
idem consensus ẽ. et concordie placitũ figurandã referri.

Expanded text:
societas humanae conversationis, nunc quia utilitatis aliquid societas humanae conversationis, nunc quia utilitatis aliquid conferre videtur, appetenda est; nunc vero quia saepe eadem detrimentum adducit, fugienda. Habet ergo consutionem suam tempore suo consensus socialis; habet et scissionem suam in tempore suo zelus justae contradictionis; ut et bene volentibus et bona agentibus assensu et opere uniamur; ab his autem qui prava diligunt et iniqua operantur, animo pariter et operatione dividamur. Sed ne forte haec sententia eadem videatur cum illa qua supradictum est: tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus: quoniam in illa similiter de conjunctione et separatione socialis dilectionis tractari asseruimus, possunt non inconvenienter quae illic dicta sunt tantum de amore ac dilectione significanda accipi: quae vero hic memorantur, ad quamcunque societatem sive pactionem quamlibet in qua idem consensus est et concordiae placitum, figurandam referri.
Abbreviated transcription (Latin):
bans hominẽ in cunctis oꝑibꝰ suis. et ostendens uana ẽẽ oĩa
sub celo: Propt̃ hoc dat᷑ tempꝰ adqͥrendi. et tempꝰ ꝑdendi. ut
dũ adeptus fu̾it hõ q̃ concupierat. discat exꝑiendo qͥd po¬
ssint hec gaudii conferre his. qͥ magni estimant ꝑitura.
Cũ uͦ habita ꝑdit. agnoscatsomĩa que inuito tolli pot̾ant.
fuerant et cum possidebant᷑ extͣnea: Tempꝰ custodiendi.
et tempꝰ abiciendi: Bona tꝑalia tꝑe suo custodienda st̃
qͥntũ uite tꝑalis necessitas postulat: Sed qͥa in morte car¬
nis om̃e qd̾ ad uite carnał iocunditatẽ ꝑtinet. necessita¬
te amittit᷑. dignũ ẽ ut etiã ante mortem ab amore cordiᷤ
uoluntate abiciat᷑ Tempꝰ scindendi. et tempꝰ consuendi
G ĩcindit unita diuidit. qͥ aut̃ consint. diuisa et seꝑa¬
ia coniung̃: Omĩa hec in uita hominũ quousq muta¬
bilitati subiacet sine çessatione agi iste ꝓspex̾at. in qua

Expanded text:
bans hominem in cunctis operibus suis, et ostendens vana omnia esse bans hominem in cunctis operibus suis, et ostendens vana omnia esse sub coelo. Propter hoc datur tempus acquirendi; et tempus perdendi: ut dum adeptus fuerit homo quae concupierat, discat experiendo quod possint haec gaudia conferre iis qui magni aestimant peritura: cum vero habita perdit agnoscat quod omnia quae invito tolli poterant, fuerant etiam cum possidebantur extranea. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Bona temporalia tempore suo custodienda sunt, quantum vitae temporalis necessitas postulat; sed quia in morte carnis omne quod ad vitae carnalis jucunditatem pertinet, necessitate amittitur, dignum est ut etiam ante mortem ab amore cordis voluntate abjiciatur. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Qui scindit, unita dividit: qui autem consuit, divisa et separata conjungit. Omnia haec in vita hominum, quousque mutabilitati subjacet, sine cessatione agi iste prospexerat: in qua