comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acternam patriam iugiter
anhelabat ⁊ erat itaque omnimo¬
do affabilis atque subtilis. cor¬
depius & animo: &iam ad belli¬
gerandum fortis
enique aliquando roga¬
tus a rege legationem
fungere partibus bntta¬
niae. nihil ille cunctatus per¬
rexit tamotio quam xp̃i carita¬
te securus. Quo cum perue¬
nisset. brittonorum principẽ
adut. causas pacti indicauit. pa¬
cis obsidlam recepit: Etcũ
non nulli iurgia eos uelbella¬
mutuo sibi indicere estima¬
rent. tanta prȩfatum princi¬
pem benignitate & mansuetu¬
dine haclenitate attraxit.
utetiam secum eum adduce¬
re facile suaderet.: Commo¬
ratus ergo ibidem aliquam¬
diu. rediens domum perdux¬
it secum regem cum multo
exercitu generis sui eumque
criuilo inuilla regis francho¬
rum praesentans pacifice con¬
foederauit: Qui copiosa mu¬
nera intulit. Seduberius mu¬
neratus ad propria rediit.
Sedquis plene sufficiat enar¬
rare quantas eodem itinere
elemosinas elegius fecent

Expanded text:
aeternam patriam iugiter aeternam patriam iugiter anhelabat. Erat itaque omnimodo affabilis atque subtilis, corde plus et animo etiam ad belligerandum fortis. 13. Denique aliquando rogatus a rege legationem fungere partibus Brittaniae, nibil ille cunctatus perrexit tam otius, quam Christi caritate securus. Quo cum pervenisset, Brittanorum principem adiit, causas pacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli iurgia eos mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefatum principem benignitate et mansuetudine ac lenitate attraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquandiu, rediens demum perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eumque Crioilo in villa regi Francorum praesentans, pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad propria rediit. Sed quis plene sufficiat enarrare quantas in eodem itinere eleemosynas Eligius fecerit?
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciter oculos ad cęlum
leuare. suspiria sus piriis iun¬
gere. fletum lectioni miscert
singultihus pectus quatere
atque ora. latrłs uberrime
fundere: Et cum plerumq
interipsa diuina uerba som¬
noue hementer ingruente
grauarctur: ex ipsa quodam
modo letionis uerb& etiam
persomnum meditabatur:
um que subito excitatus lec¬
tionem expleret. rursus se
cundum morem conferebat se
adorationem In quo opere
tantum silentium studebat¬
ut nusquam caput replectens.
Nihilque aliud intendens ut
uox alitum spiraminis cius
quisquam audire possit
Cane frequenter diuersis ex
causis & noctu & maturius.
in regis camara uocatus nul¬
lus intus pergebat etiam si
missi ad sequerentur missos.
priusquam suum propositũ
in xp̃i conpler& obsequium :
E grediens enim domum orati¬
onis. &crucis muniebatur sig¬
no. re grediens uero domum.
oratio occurrebatei prius
quam sessio . , Taliter nem¬
pe agebat cunctis diebus ui¬
tae suae. & hisexercitiis ad

Expanded text:
suppliciter oculos ad caelum suppliciter oculos ad caelum levare, suspiria suspiriis iungere, fletum lectioni misceri, singultibus pectus quatere atque ora lacrimis uberrime perfundere. Et cum plerumque inter ipsa divina verba somno vehementer ingruente gravaretur, ipsa quodam modo lectionis verba etiam per somnum meditabatur. Cumque subito excitatus lectionem expleret, rursus se secundum morem conferebat ad orationem, in quo opere tantum silentium studebat, nusquam caput reflectens nihilque aliud intendens, ut vix alitum spiraminis eius quisquam audire possit. Sane frequenter diversis ex causis et noctu et maturius in regis camara vocatus nullus intus pergebat, etiamsi missi adsequerentur missos, priusquam suum propositum in Christi conpleret obsequium. Egrediens enim domum, orationis et crucis muniebatur signo; regrediens vero domum, oratio occurrebat ei prius quam sessio. Taliter nempe agebat cunctis diebus vitae suae et his exercitiis ad
Abbreviated transcription (Latin):
longe utique iterare sufficimus.
Habebat itaque incubi culo suo
multa scõrum dependentia pig¬
nora nec non & sacros libros ingi¬
ro peraxem plurimos., Quos post
psalmodium xorationem ituol¬
uens & quasi apis prudentis sima
diuersas exdiuersis flores legens.
in aluearium sui pectoris optima
quaeque recondebat Eratei
consuctudo in noctibus cilicium
ante lectulum sternere. seque
aut aprimo crepusculo: Aut post
paulolum quietis electulo ex cu¬
tiens. supereum summisso capi¬
te prostratum orare: Sicque
plerumq noctestotas ex cubi is
insistendo cum lacrimis ducere
grandis enimei attributa erat
gratia lacrimarum: Nam diuer¬
sis modis inquantum humanac
permittere poterat natura .iu¬
giter insistebat. ut omne noctis
spatium indi consumer& seruitio:
Cumenim prolixius orar& pro
quadam leuamine inter mittens
orationem. psalmos concinebat
erordine: Quibus longe can¬
tatis ad lectionem ilico accede¬
bat., Dumque sacra uerba
percurrera. Uideres repente

Expanded text:
longe utique iterare sufficimus. longe utique iterare sufficimus. Habebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pignora necnon et sacros libros in giro per axem plurimos; quos post psalmodiam et orationem revolvens, et quasi apis prudentissima diversas ex diversis flores legens, in alvearium sui pectoris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo crepusculo aut post paulolum quietis e lectulo excutiens, super eum summisso capite prostratum orare sicque plerumque noctes totas excubiis insistendo cum lacrimis ducere. Grandis enim ei adtributa erat gratia lacrimarum; nam diversis modis, in quantum humana permittere poterat natura, iugiter insistebat, ut omne noctis spatium in Dei consumeret servitium. Cum enim prolixe′ oraret, pro quodam levamine intermittens orationem, psalmos concinebat ex ordine, quibus longe cantatis ad lectionem ilico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repente
Abbreviated transcription (Latin):
uero metallo rutilas. oraque sarga¬
rum auro o pertas.⁊ Cuncta quidẽ
uestimenta preciosissima non nul¬
la etiam olostrica: Sed haec om¬
nia obostentationem fugiendã.
primo tempore utebatur in palã
intrinsecus uero ad carnẽ ciliciũ
gestabat ex consuetudine: Post¬
eauero cumadauctus profecit:
cuncta ornamenta inegentium ne¬
cessitatibus consũpsit. Uideres
plerumque sreofuniculo cinctum
uilibus uestibus tectumquederes
dudum radianciaaun & gemmarũ
mole opertum: Nonnum quã
uero cumuideret eumrex obde¬
uotionem amorem que xp̃i expo¬
liatum: subripiens sibi ipsi. dabat
ei proprium & indumentum &
cingulum.: Dicebat enim non
eẽ dignum hos qui sacculo mili¬
tarent incedere ornatos &is qui
obxp̃m cuncta sibi auferret
esse inglonos Isdemq: apud regem
habitans habebat mansionem assi¬
duae subiunctam cumdadone. si¬
cut enim animam suam itadiligebat
illum, De cuius quidem exem¬
plis multa sumpsimus quaeneca

Expanded text:
vero metallo rutilas orasque sarcavero metallo rutilas orasque sarcarum auro opertas, cuncta quidem vestimenta praetiosissima, nonnulla etiam olosirica. Sed haec omnia ob ostentationem fugiendam primo tempore utebatur in palam, intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem videbas dudum radientia auri et gemmarum mole opertum. Nonnumquam vero cum videret eum rex ob devotionem amoremque Christi expoliatum, subripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; dicebat enim non esse dignum hos qui saeculo militarent incedere ornatos, et his qui ob Christum cuncta sibi auferrent esse inglorios. Isdemque apud regem habitans habebat mansionem assiduae subiunctam cum Dadone; sicut enim animam suam, ita diligebat illum. De cuius quidem exemplis multa sumsimus, quae nec a
Abbreviated transcription (Latin):
nec mora. aliquando prius quã
uerba compleret: Pulsabant
uin uestibula domus panes ce¬
teraque necessana affluentor
deferentes:: quos autrex ut
sepe consueuerat. aut diues
qui dam acdeuota mittebat
per sona. : Omnes enim iam
conpertum habebant. & qui¬
bus elegius indiger&. & qui¬
bus sui iuris substantiam dis¬
perger&. : Unde cum que ergo
num quam sefellit. quõ uera¬
citer dicit scriptura. quia hila¬
rem datorem diligitđs̃. & hoc
sane non transitoriae. aut ad
momentaneae fecit.
omne pęne uitae suae tempo¬
re idagens. tale galliae ex¬
emplum reliquit, Seddus
uidi hominem curetiam non
& formulam eius depingam
rubicundus. gerebat caesariem formo¬
sam. & crinem quoq circillatum
Manus habebat honestas. & digitos
longos angelico uultu. simplice &
prudente uisu, Ut ebatur quidẽ
in primordio. auro & gemmis in ha¬
bitu: Habebat quoque zonas exau¬
ro & gemmis conpositas nec non &
bursas eleganter gemmatas. Lineas

Expanded text:
Nec mora, aliquando priusquam Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque necessaria affluenter deferentes quos aut rex, ut saepe consueverat, aut dives quidam, aut devota mittebat persona; omnes enim jam compertum habebant et quibus Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam dispergeret; undecunque ergo nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura: Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale Galliae exemplum reliquit. Sed dum vidi hominem, cur etiam non et formulam ejus depingam?rubicundus; gerebat caesariem formosam, et crinem quoque circillatum, manus habebat honestas et digitos longos, Angelicum vultum, simplicem et prudentem visum: utebatur quidem in primordio auro et gemmis in habitu, habebat quoque zonas ex auro et gemmis conpositas necnon et bursas eliganter gemmatas; lineas
Abbreviated transcription (Latin):
ta. omnium iam fame refecta
sic ipse aut ante cos stans autcer¬
te ad cornu cartibulae uili sel¬
lula utens ualde exiguum atq
ex comsdentium sumebat frag¬
mine cybum. Mlerumque e¬
nim egentes ad mensam iuxta
morem uocatos. cum & ipsi eẽt
congrua hora cibum sumere. men
tiam lotis. Necunus quidem
super erat quiilico inuitatis ad¬
ponidebuiss& punis.: Omnia
ut sepe contingebat eadem die
usque acluictum. aut in elemo¬
sinis redacta aut in praeciec
captiuorum absum ꝑta: Sed cũ
ex famulis quidam circum stanti¬
bus haec sepius uidentes in ride¬
rent. non nulli etiam humiliter
in opiã paterentur : uniuersos si¬
mul uirbeatus cohertens atque
fouens aiebat.⁊ Quid molesti
estis modice fidei. numquid
quiheliam & iohannem inde¬
serto pauit. nobis modo in me¬
dio cocto suum fraudabit bene¬
ficium s̃ credo inquit increato¬
rem mneum quõ & sinos non me¬
remur hitam̃ pauperes xp̃i.
refocilati hodie ipsius dono
ab hoc recedunt tabernaculo:

Expanded text:
tis omnium fame refecta, tis omnium fame refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut certe ad cornu cartibulae vili sellula utens, valde exiguum, atque ex comedentium sumebat fragmine cibum; plerumque enim egenis ad mensam juxta morem vocatis, cum et ipsi esset congrua hora cibum sumere, menstiam lotis, ne unus quidem supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, ut saepe contingebat, eadem die usque ad victum, aut in eleemosynas redactis, aut in pretia captivorum absumptis; sed cum quidam ex famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, nonnulli etiam humiliter inopiam compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo.
Abbreviated transcription (Latin):
& qui uolunt diuites fieri in hoc mun¬
do incidunt intemptationem & la¬
queum diaboli & desideriamulta
inutilia & nociua quaemergunt ho¬
minem in interitum & perditionẽ:
biduum. nonnumquam uero post
triduum paratum accederet su¬
mere cybum. destinatis indiuer¬
si famulis. omnes quos inuenire
potiussent egenos uel peregrinos.
scu & mendicos aclanguidos sibim&
adduci praccipiebat. hoc&iam cunc¬
tis diebus exceptis his quibus ipse
reficiebatur faciebat: Raroenim
autcerte numquam contingebat
ut tum eo pauperes minime conui¬
uarentur Quibus ad ducta s pro¬
prie famulorum intercipiens of¬
fitium. eorum necessitatibus a¬
lacritor ualde inscriuebat. Auel¬
lens abhumeris sartinis diuersa.
mandibula leuigans. aquam
manibus fundens. merum que
scyfore fundens. Ip se bibere
porngens. bucellam ipse prebens:
Omnes postiemo in ordine faciens
mense discumbert Ipse panem
frangens. cybos isdemque in¬
rens, Postremo ista perac¬

Expanded text:
et: Qui volunt divites fieri in hoc munet: Qui volunt divites fieri in hoc mundo, incidunt in tentationem et laqueum diaboli ; et: Desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in interitum et perditionem biduum, nonnunquam vero post triduum, paratum accederet sumere cibum, destinatis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc etiam cunctis diebus exceptis his quibus et ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacriter valde inserviebat, avellens ab humeris sarcinas, detersa mantibulis levigans, aquam manibus fundens, merumque scypho refundens, ipse bibere porrigens, buccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, cibum iisdemque inrens; postremo his perac
Abbreviated transcription (Latin):
die ad cum confluchant. Intantũ
utsiquis ignotus aut peregrinus
elegii inquirens domicilium cumex
eo interrogar& quem piam. idab eo
acceper& responsum. Vade inquiens
illa inplatea. & ubi pauperum coctus
conspexeris
Illicutique & elegium
repperies
Sicut enim ut dictum
est. apescirtumdant fauum. Itaas¬
siduđ turbis pauperum constipatus
incedebat elegius. Quibus autper
se. autperfamulum alimoniam pa¬
riter & elemosinam tribuens benig¬
nissi me cotidie refouebat, Habe¬
bat enim & loculos. ubiaurum dis¬
tribuendum secum iugiter porta¬
re consueuerat nesicubi pauper
fortuitu obuiasset. dilatio uel par¬
ua porrigendi interceder&: Qui
post pauperes obuians tot sportellã
uices peruulsam simpliciter doce¬
rim. trita immoque pollita debeato
Quid plura
quicquid habuit excepto tegumen¬
to & uictu totum egenis & monas¬
teris dispersit:
Sciens a postoli
esse preceptum
Habentes uic
tum & uestitum his contentisimus ⁊

Expanded text:
die ad eum confluebant, in tantum die ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo interrogaret quempiam, id ab eo reciperet responsum: Vade, inquiens, illam in plagam, et ubi pauperum coetus conspexeris, illic utique et Eligium reperies: sicut enim, ut dictum est, apes circumdant favum, ita assidue turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebat; habebat enim et loculos ubi aurum distribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi pauperem fortuitu obviasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui quot pauperes obviant, tot sportella vicibus pervulsa ut simpliciter dixerim trita, imoque polita de beato id plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli  praeceptum: Habentes autem victum et vestitum his contenti sumus ;
Abbreviated transcription (Latin):
quam dominos insigniter honorans.
uestimenta etiam & quaeque erant
necessaria tribuens ilico archite¬
riis cum exultatione destinatos. cũ
gradu demum sollicitudinem eorũ
gerebat &curam⁊ habebat practer¬
ea secum plures uernaculos in suo
contubernio degentes sibiquene¬
cessario iugiter obtem perantes.
ex quibus erat baudericus eius dẽ
libes cun prouincialis qui in omni¬
bus honestę ualde cius curã gerebat
Erat ctiam tituinus genere sueuus.
fidelis cubiculanus laicus. qui post¬
ea ad mercedis cumulum perue¬
nit inter emptus: Nec non & bu¬
chanus ex gentili conuersus qui&
ipse postea uenerabilis extitit.
Ac ferrariensi caenobio praefuit:
Andreas quoque & martinus atq
iohannes. qui co etiam procurante
addericatum peruenire meruerunt:
Sed& alii quam plures quos enume¬
rare per longumest. quidie noc
qui die noc¬
tuque in eius came̾ra cumomni
studio sollemniter Ranonicum ad¬
apes adalurariam undique cotti¬

Expanded text:
quam dominos insigniter honorans, quam dominos insigniter honorans, vestimenta etiam et quaeque erant necessaria tribuens, ilico architeriis cum exultatione destinatos, cum grandi demum sollicitudine eorum gerebat curam. Habebat praeterea secum plures vernaculos in suo contubernio degentes sibique necessario iugiter obtemperantes. Ex quibus erat Baudericus eiusdem liber cumprovincialis, qui in omnibus honestae valde eius curam gerebat. Erat etiam Tituinus genere Suevus fidelis cubicularius laicus, qui postea ad mercedis cumulum pervenit interemptus, necnon et Buchinus ex gentili conversus, qui et ipse postea venerabilis extitit ac Ferrariensi coenobio praefuit; Andreas quoque et Martinus atque Iohannes, qui, eo etiam procurante, ad clericatum pervenire meruerunt, sed et alii quam plures, quos enumerare perlongum est, qui die nocqui die noctuque in ejus camera cum omni studio solemniter canonicum adapes ad alvearium, undique quoti
Abbreviated transcription (Latin):
tam sibi subripuit. tantum ut mi¬
seris succurreret.: Ut autem bre¬
uiter conprehendam. tanta cap¬
tiuorum multitudine. persucce¬
dentia temporum spatia. domi¬
norum ab soluit iugo. tantasque
elemosinas diuerso hominum ge¬
neri utrius que sexus diuersis
ecclesus ac monasteriis distribu¬
it. ut nullus ea orator. quamuis
studiosus quam uissit eloquens
ad plenum narrare sufficiat.
Redemptos enim captiuos. proti¬
nus coram rege statuens. iacta¬
tis ante cum denariis. carthas
eis lib̵tatis tribuebat. De in¬
de trium ipsis optionum propo¬
nebat electionem. Idestut si
qui uellat iamliberi ad propri¬
am remeare patriam. ipse eis
inquantum suppetebat praebe
cum ipso uelint permanere. li¬
bens ualde a commodabat ad¬
sensum. Ita dumtarat noniam
ut serui sed potius ut fratres cum co¬
dem degerent.: Porro siquos sua¬
dere poterant ut uenerabilem mo¬
nachorum uitam arripientes claus¬
tra cęnohi expeterent. hos tam¬

Expanded text:
tam sibi subripuit, tantum ut mitam sibi subripuit, tantum ut miseris succurreret ? Ut autem breviter conprehendam, tanta captivorum multitudine per succedentia temporum spatia a duro dominorum absolvit iugo tantasque elemosinas diverso hominum genere utriusque sexus, diversis ecclesiis ac monasteriis distribuit, ut nullus ea orator, quamvis studiosus, quamvis sit eloquens, ad plenum narrare sufficiat. Redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, iactatis ante eum denariis , cartas eis libertatis tribuebat. Deinde trium ipsis optionum proponebat electionem: id est, ut si qui velint iam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum subpetebat, praebecum ipso velint permanere, libens valde accommodabat adsensum, ita dumtaxat non iam ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; porro si quos suadere poterat, ut venerabilem monachorum vitam arripientes claustra coenobii expeterent, hos tam
Abbreviated transcription (Latin):
tio liberabat captiuum Inter¬
dum &iam usque aduiginti &
triginta. seu quinquaginta nu¬
mero. simul acaptiuitate redi¬
mebat. Nonnumuero agmen
integrum. &usque ad centum
animas cum nauat̃ egrederentur
utriusque sexus exdiuersis gen¬
tibus uenientei pariter liberabat:
Romanorum scilicet. gallorum
atq brit tanorum. nec non & in¬
surorum: Sed praccipuȩ ergene¬
re saxonarum qui abunde e¬
o tempore ueluti greges a sedi¬
bus propriis euulii indiuersa
distrahebantur Quodsicon¬
tigisset ut copiosus uenditorũ
numerus mensuram prȩcuet¬
cĩderet
cuncta prȩter corpus¬
proprium quae habere poterat usq
ad cingulum. & amphibalum nec¬
non & uictum necessarium sed &
usque ad calciamentum. cunctis
se expoliabat. tantum modo ut
captiuis subuenir& Idetiam et
in peregrinis xp̃i sae pissi me facie¬
bat .⁊ O quotiens debitores scuo¬
luit. ut debitoribus sub ueniret.
Quotiens brachile aureum purgã
quoque auro gemmisque comp¬

Expanded text:
tio liberabat captivum; intertio liberabat captivum; interdum etiam usque ad viginti et triginta seu et quinquaginta numero simul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, ex diversis gentibus venientes, pariter liberabat, Romanorum scilicet, Gallorum atque Brittanorum necnon et Maurorum, sed praecipuae ex genere Saxonorum, qui abunde eo tempore veluti greges a sedibus propriis evulsi in diversa distrahebantur. Quod si contigisset, ut copiosus venditorum numerus mensuram praetii excideret, cuncta praeter corpusproprium quae habere poterat usque ad cingulum et amphibalum necnon et victum necessarium, sed et usque ad calciamenta cuncta se expoliabat, tantummodo ut captivis subveniret. Id etiam et in peregrinos Christi saepissime faciebat. O quotiens debitor esse voluit, ut debitoribus subveniret? Quotiens brachilem aureum, pungam quoque auro gemmisque comp
Abbreviated transcription (Latin):
go elegius ad opus prȩdictum. codi¬
cem sibi m& praeoculis praeparabat
apertum. ut quocum que genere
laborans. diuinum perceperat
mandatum Sicigitur duplage¬
rens officia. manus usibus homi¬
num: mentẽ usui mancipabat di¬
uino .⁊ Flagrabat eius ubique fama:
intantum ut siqui exromana. uel
italica. aut gothica uelqua le cum¬
que prouintia legationis foedere:
aut aliqua cumque ex causa pala¬
tium regis franchorum adire pa¬
rarent. non prius regi occurrerent
quamelegium adgrederentur
uel iubamen alimoniae ab eo pos¬
centes. uel certe consilium sa lubre
quaerentes, Confluebantq:
ad eum undique uin religiosi
aduenę quoque & monachi. &
quiequid milatare poterat. aut
cis inelemosinam dabat. autcer¬
te captiuorum in praetia distra¬
hebat. Habebat enim maximũt
inhuius modi opere studium
Sanc ubicum que uenundandũ
intellexis set mancipium. mag¬
na cummise.incordia & festina¬
tione occurrens. Mox dato prȩ¬

Expanded text:
go Elgo Elcem sibimet prae oculis praeparabat apertum, ut quoquo genere laborans divinum perciperet mandatum. Sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Flagrabat eius ubique fama in tantum, ut si qui ex Romana vel Italica aut Gothica vel qualecumque provintia legationis foedere aut alia quacumque ex causa palatium regis Francorum adire pararent, non prius regi occurrerent quam Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consilium salubre quaerentes. Confluebantque ad eum undique viri religiosi, advenae quoque et monachi, et quicquid militare poterat, aut eis in elemosinam dabat aut certe captivorum in praetia distrahebat; habebat enim maximum in huiusmodi opere studium. Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna cum misericordia et festinatione occurrens, mox dato prae
Abbreviated transcription (Latin):
egenis. ut pro eisdem mercart uo
paradisi delitias. Deuitabat̃
quidẽ superbiam amplectabatus
humilitatem. di semper auxiliu
rogans. sine miugiter felicẽ postula
Quisenim illo intemp̃ humilitatem ei¬
us cernens non protinus conpunge¬
retur.  Aut quis amator pae cuni¬
ae. eius humilitatem ac parsimoniã
deuotionem quoque & studid̾aspi¬
ciens. non confestim admirando ob¬
stu pescer& ÷ Nam quicquid bonosũ
in principio arripuit usque ad sinẽ
uite nullis negotiis passus est inpli¬
care: Sed integrum & scm̃ propo¬
situm seruans. in nullo ceptam regu¬
lam commutauit. Subhabitis enĩ
alterius semper alteri militauit.
& quicquid habere potuit inmundo.
uigiliis. inicuniis. atque incaritate :
fabricabat In usuregis utensiliae
quam plurima ex auro &gemmis⁊
Sedebat fabncans indefossum. & con¬
tra eum ille uernaculus cius erge¬
nert saxonico. qui magistri uestigi
a sequens. & ipse postmodum uene¬
rabilem uitam diocit.. Sedens er¬

Expanded text:
egenis, ut per easdem mercaretur egenis, ut per easdem mercaretur paradisi delicias. Devitabat quidem superbiam, amplectebatur humilitatem, Dei semper auxilium rogans, finem jugiter felicem postulans. Quis enim illo tempore humilitatem ejus cernens, non protinus compungeretur? aut quis amator pecuniae ejus humanitatem ac parcimoniam, devotionem quoque et studium aspiciens, non confestim admirando obstupesceret? Nam quidquid bonorum in principio arripuit, usque ad finem vitae nullis negotiis passus est implicari, sed integrum et sanctum propositum servans, in nullo coeptam regulam commutavit; sub habitu enim alterius semper alteri militavit, et quidquid habere potuit in mundo, vigiliis, in jejuniis, atque in charitate: fabricabat in usum regis utensilia quamplurima ex auro et gemmis: sedebat fabricans indefesso, et contra cum Thille vernaculus ejus, ex genere Saxonico, qui, magistri sequens vestigia, et ipse postmodum venerabilem vitam duxit. Sedens er
Abbreviated transcription (Latin):
que dolentem. dulci consolabatur qͥffec¬
tu: Hoc proferebat exlabiis quod
mentem aedificar& audientes. fiebat¬
que eiussermo expectatione ȩc desiae
utilis : Nihil enim exomnibus quac
egis set bonis. menitis suis tribuebat
Nihilq inuinbus suis umquam pręsu¬
mebat: Sed omne opussuum add̃
semper conferens: incunctis actibus
eius auxilium implorabat.⁊ Bonum
quod didicerat docebat. uerba tamen
operibus praecedebat sciens quõnm
est laude dignum quod doc& nisidie¬
tis facto coniunxent.: Sed potius i
quod doc& & facit: tunc gloriosus ha¬
bebitur Vnde& apostolus dicit
Necum aliis praedicauerim ipscrepro¬
bus efficiar. Hostem praeter cͥa
inuisibilem orationibus & prȩcibus
repellere iugiter contendebat. pug¬
nans ore nongladio. orationibus
nontelo. precibus non ferro.: Cun¬
tis aũ dieb. cunctis oris. dĩ flagita¬
hat praesidium. ut dignus postmun¬
diluem possit peruenire ad braui¬
um Restem poralias tribuebat

Expanded text:
que dolentem dulci consolabatur affaque dolentem dulci consolabatur affatu. Hoc proferebat ex labiis quod mentem aedificaret audientis; fiebatque ejus sermo exspectationi Ecclesiae utilis; nihil enim ex omnibus quae egisset bonis, meritis suis tribuebat, nihilque in viribus suis unquam praesumebat, sed omne opus suum ad Deum semper conferens, in cunctis actibus ejus auxilium implorabat. Bonum quod didicerat docebat, verba tamen operibus praecedebat, sciens quoniam non est laude dignum quod docet quis, nisi dictis facta conjunxerit, sed potius si quod docet et facit, tunc gloriosus habebitur. Unde et Apostolus dicit: Ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Hostem praeterea invisibilem orationibus et precibus repellere jugiter contendebat, pugnans ore, non gladio; orationibus, non telo, precibus, non ferro. Cunctis autem diebus, cunctis horis Dei flagitabat praesidium, ut dignus post mundi lucem posset pervenire ad bravium. Res temporales tribuebat
Abbreviated transcription (Latin):
metuens nese tamquam furhora il¬
la inermem conprehender&.
Cumopere etiam lectione uacabat
Sciens quod lectionis sensus augetur
& intellectus tribuitur. & quod lec¬
tio doc& quid caueatur. : Erat uero
erga omnes humileͥs. nimium que
in humilitate fundatus. nullise
prȩponens nulli superiorem sede¬
putans : Sciens & illud. quia siquis
perfectam contentus fuerit humi¬
litatem. halebit ex illa gloriam
Et quanto quis humilior fuerit. tan¬
to eum altitudo glonae sequitur :
habebat enim temperamentum in
pros peris. patientiam in aduernis
mentemque. nec gaudio. nec me¬
cabat⁊ Irascentem quoque pati¬
entia deliniebat. & blandimento
iracundiam furentis temperabat:
ac sic alienam miseriam tam quã
suam lugebat: Erat que ci inin¬
siessu simplicitas. in motupuri¬
tas. ingestu grauitas. Incessu honestas
Iniciunio hilantas. Animus enim eius
in modestissimo corpons habitu appa¬
rebat ⁊ Erat &iam parcus in sermone
blandusque in eloquio.: Instem immo¬

Expanded text:
metuens ne se tanquam fur hora ilmetuens ne se tanquam fur hora illa inermem comprehenderet. Cum opere etiam lectioni vacabat, sciens quod lectione sensus augetur et intellectus tribuitur, et quod lectio docet quid caveatur. Erat vero erga omnes humilis nimiumque in humilitate fundatus; nulli se praeponens, nulli superiorem se deputans; sciens et illud, quia si quis perfecta contentus fuerit humilitate, habebit ex illa gloriam, et quanto quis humilior fuerit, tanto eum altitudo gloriae sequetur. Habebat enim temperamentum in prosperis, patientiam in adversis, mentemque nec gaudio nec moecabat. Irascentem quoque patientia deliniebat, et blandimento iracundiam furentis temperabat, ac sic alienam miseriam tanquam suam lugebat; eratque ei in ingressu simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, in jejunio hilaritas; animus enim ejus in modestissimo corporis habitu apparebat: erat etiam parcus in sermone, blandusque in eloquio, tristem imo
Abbreviated transcription (Latin):
tum planum moderatam speciẽ.
Ornatum aspectum. quictum sensũ
animum lactum. humilem sapi¬
entam Semper operabona fac¬
tis amplius quam uerbis ostende¬
bat. corpus fame castigans. iciu
consolans. spemsuam dõ commit¬
tens. oratione frequenter in cum¬
bens. nihilque amort xp̃i prae¬
ponens ⁊ Quod credebat docens
quod docebat imitans. Semꝑ
enim ante oculos eius dicsultimus
uersabatur. semperq: mens eius
praccepta caelestia meditabatur:
Orabat autem frequenter. quiadidi¬
cerat quod o port& sine cessatione
dñm rogare.⁊ Sata gebat mag¬
nopere nesecundus cuiquam in ope
erga famulosdĩ ualde hum anus
atque banignus ⁊ Cantatem uero
super omnia & ipsediligebat. &om¬
nibus seruare mandabat.⁊ Exsis¬
tebat utique incunctis casibus fir¬
mus. omnia que ad uersa patienter
ferebat: pericula aliena in seperti¬
mescebat: aliorumq casus. suos eẽ
laqueos iudicabat: finem quoque
uitae sollicitae semper considerabat

Expanded text:
tum planum, moderatam speciem, tum planum, moderatam speciem, ornatum aspectum, quietum sensum, animum laetum, humilem sapientiam, semper opera bona factis amplius quam verbis ostendebat. Corpus fame castigans, jejunconsolans, spem suam Deo committens, orationi frequenter incumbens, nihilque amori Christi praeponens, quod credebat docens, quod docebat imitans; semper enim ante oculos ejus dies ultimus versabatur, semperque mens ejus praecepta coelestia meditabatur: orabat autem frequenter, quia didicerat quod oportet sine cessatione Dominum rogare: satagebat magnopere ne secundus cuiquam in opererga famulos Dei valde humanus atque benignus; charitatem vero super omnia et ipse diligebat, et omnibus servare mandabat; existebat utique in cunctis casibus firmus, omniaque adversa patienter ferebat; pericula aliena in se pertimescebat, aliorumque casus suos esse laqueos judicabat. Finem quoque vitae sollicite semper considerabat,
Abbreviated transcription (Latin):
rum absque ulla pensa a rege acci¬
perit.: Crescebat que ei honor cum
magno fauore dedie indiem &om¬
niex parte probatus. uernabat in au¬
la deuotus. Mortuo interea chlo¬
thario rege franchorum. Dagob̾¬
tus filius eius monarchiam regni
solus obtinuit: A quo elegius tan¬
ta familiantate habitus est ut
plurimorum eius felicitas. ingentẽ
gigner& odium Siquidem oderant¬
cum pręutquique quo magno pere
oderat ipse superbiam. diligebat
ueritatem Et cum esset strenuus
iugis ei erat contraeorum uesaniam
pugna. perpetuumq certamen.⁊
Sed plane illum boniomnes admira¬
bantur & diligebant. quiec noue¬
rant catholicam hominisscienti am
ac patriae cęlestis mentẽ iugiter
intentam. semperque actibus bo¬
nis prȩparatam .⁊ Sectabaturita¬
que iugiter cantatem mansuctu¬
dinem. & longanimitatem. Di¬
ligebat dm̃ extoto corde &tota
anima. atque extota uirtute.
Erat quoque tranquillus moribus
& serenus aspectu.: Uere bat uul¬

Expanded text:
rum absque ulla pensa a rege accirum absque ulla pensa a rege acciperet; crescebatque ei honor cum magno favore de die in diem, et omni ex parte probatus, vernabat in aula devotus. Mortuo interea Chlothario rege Francorum, Dagobertus filius eius monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum eius felicitas ingentem gignereum pravi quique, quoniam magnopere oderat ipse superbiam, diligebat veritatem, et cum esset strenuus, jugis ei erat contra eorum vesaniam pugna, perpetuumque certamen; sed plane illum boni omnes admirabantur et diligebant, quia noverant catholicam hominis scientiam, ac patriae coelesti mentem jugiter intentam, semperque actibus bonis praeparatam. Sectabatur itaque jugiter charitatem, mansuetudinem et longanimitatem, diligebat Deum ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute: erat quoque tranquillus moribus, et serenus aspectu, gerebat vul
Abbreviated transcription (Latin):
initium uirtutum eius. immo omni¬
potentis dĩ. ꝑ quemom̃somnia pas¬
sunt: Quod cum uirsẽs sodalisuo.
audo lino nomine. cognom̃¬
to dadone. quem sicut animam su¬
am diligebat secretius orasset uicis¬
sim ab eo exigit. ne quo usque ipse in
corpore maner&. eadem cuiquam
indicaret.: At ille haec audiens coe¬
pit continuo animo conpungi. coe¬
pit que secrete archanorum eius uis
quaedam in terni amonis accendi:
Iam quae ex hoc spreta saeculiblan¬
dimenta cupiebat exstudio elegiũ
emulare adbonum Accito etiam
germanosuo adone in consilium
commune Erant enim uin indi¬
ti obtimates aule. filu scilicet aut¬
charii. huergo commune habito con¬
silio coeperunt imitare quae abele¬
gio gerebantur. eratque eis fami¬
liare consortium. & cordna in dño
atque anima unu
nuenit ergo elegius gratiam coram
dño. & coram regibus franchorum
& ferebatur eisus ab omnibus testi¬
monium. intantum ut copio sam
molem argenti &auri. uelgem ma¬

Expanded text:
initium virtutum eius, immo omniinitium virtutum eius, immo omnipotentis Dei, per quem omnes omnia possunt. Quod cum vir sanctus sodali Audoino nomine, cognomento Dadone, quem sicut animam suam diligebat, secretius enarrasset, vicissim ab eo exegit, ne, usquequo ipse in corpore maneret, eadem cuiquam indicaret. At ille haec audiens coepit continuo animo conpungi coepitque secreta archanorum eius vis quaedam interni amoris accendere; iamquae ex hoc spreta saeculi blandimenta, cupiebat ex studio Eligium emulare ad bonum. Accito etiam germano suo Adone in consilio commune, – erant enim viri incliti obtimates aulae, filii scilicet Autcharii , – hii ergo, commune habito consilio, coeperunt imitare, quae ab Eligio gerebantur; eratque eis familiare consortium et cor unum in Domino atque anima una. 9. Invenit ergo Eligius gratiam coram Domino et coram regibus Francorum , et ferebatur eius ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemma
Abbreviated transcription (Latin):
dam nocte inoratione prostratus.
supercilicium incumberet. som¬
no ingruente obpressus. ueluti
transcundo in momento obdor¬
miuit . ⁊ Ui sum que estei ad siltis¬
se repente quendam atque dixis¬
se.⁊ Ecce elegi exauditę sunt
prȩcestuȩ Indicia ore olim quę¬
sita. nunctibi concessa. Mox il¬
le excitatus. odorem hausit gratis¬
simum: Sensit &iam exgerulo
reliquiarum. guttas sua uissimas
supra suum lenissime defluere ca¬
płt. ex quonimis attonitus sur¬
rexit uelociter. & sollicite conspi¬
ciens. uidit quasibalsamum dis¬
tillare de crismano & pallio quo
erat opertus:. Tanta quippe fla¬
grantia odons suauissimi totũ
illud repleuerat cubiculum. ut etiã
ipse uix ibi sub sistere qui uisset: Tunc
memor suae petitionis nimium que
largitatem bonitatis dĩ miratus. al¬
tius ingemescens. fidelem retribu¬
torem. exintimo corde benedice¬
bat xp̃m. quinum quam derelin¬
quet sperantes inse.: Hocergo fuit

Expanded text:
dam nocte in oratione prostratus dam nocte in oratione prostratus super cilicium incumberet, somno ingruente obpressus, veluti transeundo in momento obdormivit, visumque est ei adstetisse repente quendam atque dixisse: 'Ecce, Eligi, exauditae sunt praeces tuae indiciaque olim quaesita nunc tibi concessa!' Mox ille excitatus odorem hausit gratissimum, sensit etiam ex gerulo reliquiarum guttas suavissimas supra suum lenissimae defluere caput. Ex quo nimis attonitus surrexit velociter, et sollicite conspiciens, vidit quasi balsamum distillare de crismario et pallio quo erat opertus. Tanta quippe flagrantia odoris suavissimi totum illud repleverat cubiculum, ut etiam ipse vix ibi subsistere quivisset. Tunc memor suae petitionis, nimiumque largitatem bonitatis Dei miratus, altius ingemescens, fidelem retributorem ex intimo corde benedicebat Christum, qui numquam derelinquit sperantes in se. Hoc ergo fuit
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss& mestitia. tanta fuit &ue¬
nia Et quanta sehumiliter af
flocit. tanto clementer sublima¬
ri ad nomen meruit.⁊ Opro fun
que non prius assiduo fletu delicto¬
rum flammas extinguendo. fre
quentique ie iunio peccatorum ui¬
rus excludendo destitit. quam
miseri cordiam quam poscebat a
dño impetrar&.⁊ Detalibus quip¬
pe permalachiam prophetam
dñs dicit: Dediei timorem &ti¬
muit me &a facie nominis mei pa¬
uebat ÷ Hinciterum scriptũ est
Ti mor dñi expellit peccatum
Etrursum. quitimet dñm nihil¬
trepidabit. & non pauebit. quo
ipse est spes cius: Denique iu¬
giter dñm interpellans pleno
pectore fide exigebat : Ut sies¬
set accepta eius penitentia dõ.
quoque ei modo dignaretur da¬
re notitiam: habebat itaque incu¬
biculo ubiassi duae cubitare solitus
erat. multorum pignora scõrum in
supernis dependentia sub quorũ
sacro uelamine redinato incilicio
capite. orare consueuerat nocte:
Quomirum in loco cum exmore qua¬

Expanded text:
fuit moestitia, tanta fuit et vefuit moestitia, tanta fuit et venia; et quantum se humiliter a flixerat, tantum clementer sublimari a Domino meruit. O profundque non prius assiduo fletu delictorum flammas exstinguendo, frequentique ieiunio peccatorum virus excludendo destitit, quam misericordiam quam poscebat a Domino impetraret ! De talibus quippe per Malachiam prophetam Dominus dicit: Dedi ei timorem, et timuit me et a facie nominis mei pavebat. Hinc iterum scriptum est: Timor Domini expellit peccatum; et rursus: Qui timet Dominum, nihiltrepidabit et non pavebit, quoniam ipse est spes eius. 8. Denique iugiter Dominum interpellans pleno pectore fide exigebat, ut si esset accepta eius penitentia Deo, quoquo ei modo dignaretur dare notitiam. Habebat itaque in cubiculo, ubi assiduae cubitare solitus erat, multorum pignora sanctorum in suppremis dependentia, sub quorum sacro velamine reclinato in cilicio capite orare consueverat nocte. Quo nimirum in loco, cum ex more qua
Abbreviated transcription (Latin):
semperest pauidus: Et illuda¬
postoli. Cumtimore & tremo¬
re. uestram salutem operdonini.
Nec non & illudiob dictum: Semꝑ
enim quasitumentes suꝑ me fluc¬
tus timuidm̃: ad dñi sui pedes
noctibus iacebat manibus pectus
tundens. genas lacrimis rigans:
Uoderato ore suspirio. oculis ad
caelum leuatis: Illum semper
respiciebat. quem fortasse delin¬
quendo offendisse timebat.
ac lacrimabiliuoce haec crebrius
uerba geminabat dicens: Tibi
soli peccaui miserere mei secun¬
dum magnam miseri cordiam tuã.
Et illud beati iob Memento in¬
qui ens quiauentus est uita mea
& parce mihi nibil enim sunt dies¬
mei, Etex se quodam modo egre¬
diens illudꝰ siiam pingebat mentẽ.
quod necoculus uidit. nec auns au¬
diuit nec in cor hominis ascendit
quae prȩparauit ds̃ diligentibus ser
Idcirco ista iugiter meditando. quan¬
toplus proficiebat. tanto plus
humiliabatur.: Ut quantum plus
humiliatus fuisset. tanto ampli¬
us proficer&⁊ Cuius quantum

Expanded text:
semper est pavidus; et illud asemper est pavidus; et illud apostoli: Cum timore et tremore vestram salutem operamini; necnon et illud Iob dictum: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum. Ad Domini sui pedes noctibus iacebat, manibus pectus tundens, genas lacrimis rigans, moderatoque suspirio, oculis ad caelum levatis, illum semper respiciebat, quem fortasse delinquendo offendisse timebat, ac lacrimabili voce haec crebrius verba geminabat: Tibi soli peccavi; miserere mei secundum magnam misericordiam tuam; et illud beati Iob: Memento, inquiens, quia ventus est vita mea; et: Parce mihi, nihil enim sunt diesmei. Et ex se quodam modo egrediens, illud ante suam pingebat mentem: Quod nec oculus vidit nec auris audivit nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligenIdcirco ista jugiter meditando quanto plus proficiebat, tanto plus humiliabatur; ut quanto plus humiliatus fuisset, tanto amplius proficeret. Cujus quanta
Abbreviated transcription (Latin):
secundum a postolum. Inuigiliis.
Iniciunus. In castitato In patien¬
tia multa. Atq: incanitate non ficta.:
Proponebat namque sibi aduersus
praesentis carnis ardores futuri
supplicii ignes acmemoriu ardo¬
ris gehennȩ̨. ardorem excludebat
Orabat iugiter prodo¬
nis cȩlestibus. precabatur dm̃ di¬
ebus ac noctibus. illud exlibro
iob prius reuoluens.⁊ Ergo in¬
quit deprecabor dñm. & adlm̃
ponam eloquium meum qui facit
magna & inscrutabilia. & mirabi¬
lia absque numero : Qui ponit
humiles in sublime & merentes eri¬
git sospitate.. Adimebat sibi sa¬
tuntatem panis ut caelestem pos¬
sit promereri panem. Ora quidẽ
cius ieiunis p allebant. corpus an¬
dum marcescebat: Sed mens acri¬
us semper aeternę patnae amo¬
re aestuabat. Et unde grauio¬
ra recordabatur. inde patientius
leuiora portabat Semper enim
presentis uitȩ terminum intuens.:
futuram dĩ sententiam. ac metu¬
enda iudiciat formidabat.: Sci¬
ens scriptum, Beatus homo qui

Expanded text:
secundum apostolum, in vigiliis, secundum apostolum, in vigiliis, in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoria ardoris gehennae ardorem excludebat Orabat iugiter pro donis caelestibus, praecabatur Deum diebus ac noctibus, illud ex libro Iob crebrius revolvens: Ego, inquit, deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum, qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia absque numero, qui ponit humiles in sublime et merentes erigit sospitate. Adimebat sibi saturitatem panis, ut caelestem possit promerere panem. Ora quidem eius ieiuniis pallebant, corpus aridum marcescebat, sed mens acrius semper aeternae patriae amore aestuabat; et unde graviora recordabatur, inde patientius leviora portabat. Semper enim praesentis vitae terminum intuens, futuram Dei sententiam ac metuenda iudicia formidabat, sciens scriptum: Beatus homo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rexclegio. quorum reliqui as
scõrum pręcipiebatei ut in posi¬
tione manuum sacris pignorib
donar& sacramentum: Sed il¬
le diuino intuitu. uerans recu¬
sare humiliter omninisu temp¬
tabat.⁊ Cum que instantius id face¬
re conpelleretur. anxius ualde. coe¬
pit moxubertim lacrimas profunde¬
re.: Metuens scilic& regem offen¬
dere. septuplumq pauens scĩs pig¬
noribus manus in ponere ⁊ Intuens
itaque rexeius timorem simulque
mirans tantam uiri deuotionem. de¬
sut ultracum cogere, Sed magis¬
Sed magis
blande interque demulcens lae¬
tissimo illum uultu dimisit Pol
licens seplus cum exhociam credi¬
turum quam simulatimodo tunc
uinlem ager& aetictem. cupiens
fenus dõ exhibere scĩficatum: ac
metuens. Ne aliqua suum delicta
pectus fuscarent omnia adules¬
centiae suae coram sacerdote con
fessus est acta Siquę̧ sibi forte in¬
ponens paenitentiam coepit forti¬
tes conluctatione carnis sp̃s furo¬
re resistere. In laboribus scilic&

Expanded text:
rex Eligio quoram reliquias rex Eligio quoram reliquias sanctorum praecipiebat ei, ut inpositione manuum sacris pignoribus donaret sacramentum; sed ille divino intuitu vereng, recusare humiliter omni nisu temptabat. Cumque instantius id facere conpelleretur, anxius valde coepit mox ubertim lacrimas profundere, metuens scilicet regem offendere septuplumque pavens sanctis pignoribus manus inponere. Intuens itaque rex eius timorem simulque mirans tantam viri devotionem, desiit ultra eum cogere, sed magis blande liniterque demulcens laetissimo illum vullicens se plus eum ex hoc jam crediturum, quam si multimoda tunc virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum, ac metuens ne aliqua suum delicta pectus frustrarent, omnia adolescentiae suae coram sacfessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in laboribus scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
labons dignam. Tuncelegius alte¬
ram sellam in medio prolatam quod
super fuit inquit ex auro non negle¬
gens perdere huic opereͥ aptaui
Confestim stupe factus rex & maiore
admiratione detentus. sciscitabatur
opificem sicuncta ex eodem penso fa¬
cere potuiss& Etcum consequen¬
ter iuxta id quod fuerat sciscitatus
responsum accepisset. ingenium cius
sublime fauore attollens. ex hoc iã
inquit &iam in maximis credipoteris:
Porro fuit initium. nec non & testimo¬
nium inpalatio regis honorandi. im¬
moque credendi elegium : Ex
hoc nempe adauctius consurgens
factus est aunfex peritissimus atq
in omni fabricandi arte doctissimus:
Inuenit gratiam in oculis regis &
coram cunctis obtimatibus e̾i
ad ño iubente roborabatur infide.
& arege prouocatus crescebat in
melius cottidie
e pręsente. nescio quam ob cau¬
sam. nisi quod facile datur in¬
tellegi fidelitatis obtentd̃dum
apud regem puerolus habitarem
quadam die rotulo in agro accito

Expanded text:
laboris dignam. Tunc Eligius, altelaboris dignam. Tunc Eligius, alteram sellam in medio prolatam: 'Quod superfuit', inquit, 'ex auro ne neglegens perderem, huic opere abtavi'. Confestim stupefactus rex et maiore admiratione detentus, sciscitabatur opificem, si cuncta ex eodem penso facere potuisset, et cum consequenter iuxta id quod fuerat sciscitatus responsum accepisset, ingenium eius sublime favore attollens: 'Ex hoc iam', inquit, 'etiam in maximis credi poteris'. Porro hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis honorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex peritissimus atque in omni fabricandi arte doctissimus, invenitque gratiam in oculis regis et coram cunctis obtimatibus eius, Domino iuvante, roborabatur in fide, et a rege provocatus, crescebat in melius cottidie. Me praesente, nescio quam ob causam, nisi quod facile datur intellegi fidelitatis obtento, dum apud regem puerolus habitarem, quadam die Rotoilo in agro accito
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus ad principem. Indicat
ei inuenisse s atificem industriũ
mente gratissima. tradidit ei co pio
slim auri in pensam: Sed & ipse
nihil hominus tradidit elegio
At ille accepto opere cumcele ntate
inchoauit. atq cumdiligentiu ce¬
leriter consum mauit.⁊
eniq quod ad unius opificu
acceperat usum. ita ex ea duo
conposuit. ut incredibile foret.
omnia exeodem pondere fieri po¬
tuisse. Namabsque ulla frau¬
de uelunius &iam siliq: inminu¬
tione commisso sibi parauit opere
Nonceterorum fraudolentiam sec¬
tans: non mordacis limae frag¬
mina culpans. non foci ę̧dacem
flammam indurans. sed omnia
gemina fideliter complens feli¬
citer meruit felax remunerationẽ:
O pus ergo perfectumde fert pro¬
tinus ad palatium. trad& regi
quam donauerat sellam: Sed¬
iam alteram penesse quam gratu¬
ito fecerat reseruatam. Coepit
autem princeps miran simul & ef¬
ferri tantam operi clegantiam lus¬
sitque ilico fabro tribuere mercedẽ

Expanded text:
ingressus ad principem indicavit ingressus ad principem indicavit ei invenisse se artificem industrium,mente gratissima tradidit ei copiosam auri inpensam, sed et ipse nihilhominus tradidit Eligio; at ille accepto opere cum celeritate inchoavit atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex ea duo conposuit, ut incredibile foret, omnia ex eodem pondere fieri potuisset; nam absque ulla fraude vel unius etiam siliquae inminutione commisso sibi patravit opere, non ceterorum fraudolentiam sectans, non mordacis limae fragmine culpans, non foci ędacem flammam incusans, sed omnia gemina fideliter complens, feliciter meruit felix remunerationem. Opus ergo perfectum defert protinus ad palatium traditque regi quam donaverat sellam, alteram penes se, quam gratuitu fecerat, reservatam. Coepit autem princeps mirari simul et efferri tantam operis eligantiam, iussitque ilico fabro tribuere inercedem