comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
metallis. Chio insula. contra bithi¬
niam: cinus nom̃. sira lingua ma¬
sticen designat: eo qͦd ibi mastix
gignit᷑ Hanc alii chiam appella¬
uerunt: achione nympha. Samo¬

Expanded text:
tatis. Chio insula ante Bithynia, in cujus nomen Syra lingua masticem dgignitur. Hanc aliqui Chiam appellavere a Chione nympha Cho
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑. Iouem namq diuũ patrẽ.
Paulũ uͦ mercuriũ: qm̃ ipse erat
bant eloquiũ linguãq p̃stare
mortalibꝰ Unde ⁊ mereurium
quasi medio currentẽ .i. inter au¬
ras linguasq latim nuncupãt.

Expanded text:
deretur. Jovem namque divum patrem, Paulum vero Mercurium, quoniam ipse erat bant eloquium linguamque praestare mortalibus. Unde et Mercurium quasi medio currentem, id est, inter aures linguasque, Latini nuncupabant.
Abbreviated transcription (Latin):
phus. in cẏpro insula. ueneris
quondã sacris carminibq poe¬
tarum famosa: que frequenti ter¬
rę motu lapsa: nunc riunarũ
tantũ uestigiis. qͥd olim fuerit

Expanded text:
 in Cypro insula, Veneris quondam sacris carminibusque Poetarum famosa, quae, frequenti terraemotu lapsa, nunc ruinarum tantum vestigiis, quid olim fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
mini castores .i. castor. ⁊ polluxgir¬
cȩ uocant᷑ Testis ẽ. urbs coleorum.
que abamphito i cutio geminoꝵ
iurigis facta: ex eoꝵ nomine. di¬
oscoria cognominata ẽ. Quos ob
a gentiles in mari deos uocant.
quia in ꝓcligiis nautarũ. si solita¬
ne stellȩ innaui. uel antemnis ap¬
paruerint. ꝑiculosi. si uͦ gemine:
nsi cursus sunt nuntiȩ. Syracu
si metropolis siciliȩ: sub ꝓmun¬
tno pachino. Si quidẽ sicilia ip¬
s̃ trib ẽ distincta ꝓmunctoriis.
mangula specie. trinacria qͦndã
quadras diuisa. inde asiculo

Expanded text:
mini Castores, id est, Castor et Pollux Graece vocantur. Testis est urbs Colchorum, quae, ab Amphito et Circio geminorum aurigis facta, ex eorum nomine Dioscoria cognominata est. Quos ob id gentiles in mari Deos invocant, quia in prodigiis nautarum, si solidariae stellae in navi vel antennis apparuerint, periculosi; si vero geminae, prosperi cursus sunt nuntiae. Quarusa , metropolis Siciliae, sub promontorio Pachyno: siquidem Sicilia ipsa tribus est distincta promontoriis: ianguli specie, Trinacria quondam quadras divisa. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
irgio. ab indo fiumine consungens.
iuxta egẏptum. inter nilũ. oc
cinitate iacens: quorũ tres st̃ popłi.
hespis occidentis. garamantis tri¬
polis: inde orientis. Lidda ciuitas

Expanded text:
regio ab Indo flumine consurgens, juxta Aegyptum inter Nilum et cinitate jacet. Quorum sunt tres populi, Hesperii Occidentis, Garamantes Tripolis, Indi Orientis. Alexandria, civitas
Abbreviated transcription (Latin):
lionas. qͦd interpretat᷑ campestris:
igio ẽ acesarea palestinȩ. usq ad
oppidum ioppe ꝑtingens: & ẽ ho¬
die locus pascendis gregib aptꝰ.
quȩ iuxta soli qualitatẽ. petro
predicate. fidei continuio fructus
germinauit: s inter montẽ tha¬
bor. ⁊ stagnum tyberiadis. regio

Expanded text:
as , quod interpretatur campestris, regio est Caesareae Palaestinae, usque ad oppidum Joppe pertingens. Et est hodie locus pascendis gregibus aptus: quae juxta soli qualitatem, Petro praedicante, fidei continuo fructus germinavit. Sed et inter montem Thabor et stagnum Tyberiadis, regio
Abbreviated transcription (Latin):
masia maritima: x. stadiis abostio
medriamnis secreta: uͥ paulus ma¬
iores ephisiorũ alloquit᷑. Est um
sula ignobilis. nominis eiusdem:
quȩ minor cognominat᷑. absq ori¬
entali parte. qua ad capadotiam
siriamq ꝓgreditur. undiq ẽ cir¬
cumdata mari. Cuius ꝓuintiȩ st̃
frigia. pamphilia: cilitia. licaonia:
galatia: et alie multȩ. s spetialit̃.
ubi ephesus. ẽ ciuitas. asia uocat᷑.
mam p̃ciosiosiorẽ: i. temꝑalẽ uitã.

Expanded text:
in Asia maritima, decem stadiis ab ostio Maeandri amnis secreta, ubi Paulus Ephesiorum majores alloquitur. Est et insula ignobilis nominis ejusdem, quae minor cognominatur, absque orientali parte qua ad Cappadociam Syriamque progreditur, undique circumdata est mari. Cujus provinciae sunt, Phrygia, Pamphylia, Cilicia, Chaonia, Galatia, et aliae multae. Sed specialiter ubi Ephesus civitas est, Asia vocatur. ma
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur simulachrũ ignomi¬
mie. Idolum. enĩ. fuit moab.
qua pulsus.ẽ. ꝓpter uirilis m̃
Scandalũ. grecum nom̃ est:
significans sinistrũ: qͦd mentẽ

Expanded text:
rpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim qua pulsus est, et propter virilis membrScandalum nomen Graecum est, significans sinistrum, eo quod eor
Abbreviated transcription (Latin):
ies clareat. ut simul legimus.
simul scribimꝰ. semitũ. loci recip̃
significationẽ: tanquã similitũ.
Int̾ sceleratũ. ⁊ scelestũ. ⁊ scelero¬
sum. hoc interẽ: qͦd sceleratus
suo scclere. uel akieno contami¬
natus: scelestuis scelerũ cogitator:
scelerosus quasi insidiosus peri¬
culosus. uel totus. uł dies. uł ani¬
mus ꝓpter ardnitatẽ. Int̃ reliqͦs
ꝯcȩt̾os hoc interẽ: qͦd reliquos.
dicimꝰ relictos ex omnib: cetͥos.
oͦs nescimus. Inter redibibũ ꝑ
b lit̾eram. & rediuiuũ ꝑ u. litt̾am
hoc inter: ẽ: qͦd redibibum ẽ qͦd
nascit᷑: rediuiuũ qͦd reui uiscit.

Expanded text:
er clareat, ut: Simul legimus, simul scribimus. Simitum lucri recipit significationem, quasi simulitum. 61. Inter scelestum, sceleratum et scelerosum hoc interest, quod sceleratus, suo scelere, vel alieno contaminatus; scelestus, scelerum cogitator; scelerosus, quasi insidiosus, periculosus,  vel totus dies vel animus propter arduitatem. 62. Inter reliquos et caeteros hoc interest, quod reliquos dicimus relictos ex omnibus; caeteros quos nescimus. 63. Inter redibidum per b litteram, et redivivum per v litteram hoc interest, quod redibidum est quod nascitur, redivivum q
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uniuersi uͦ. qui in uno
loco uersi. Inter undã ⁊ aquã
hoc inter ẽ. qͦd tinda. copiosa
aqua ẽ: aqua ętiã naturals ẽ.
Inter tacere ⁊ silere hoc int̾ est.
qđ qui desinnit loqui silet. qui
nondũ cępit. tacet. Int̾ auxili¬
um. ⁊ presidiũ. ⁊ subsidiũ hoc
inter. ẽ: quod auxilium labo¬
rantib mittitur. presidiũ pre¬
paratur: subsidium seruatur:
ut cũ exegerit necessitas detur.
Inter insequi ⁊ consequi hoc
cũ: consequim᷑ precedentem.

Expanded text:
sunt, universi qui in uno loco versi. 54. Inter undam et aquam hoc interest, quod unda copiosa aqua est, aqua est naturalis. 430 55. Inter tacere et silere hoc interest, quod qui desinit loqui silet, et qui non coepit tacet. 56. Inter auxilium, praesidium et subsidium hoc interest, quod auxilium laborantibus mittitur, praesidium praeparatur, subsidium servatur, ut cum exegerit necessitas detur. 57. Inter insequi et consequi hoc  consequimur praecedentem,
Abbreviated transcription (Latin):
imũ ⁊infimum hoc inter ẽ:
qͦd imus loco: infimus ordi
ne. Inter curam ⁊ diligentiã
hoc inter. ẽ: qͦd cura cruciatũ
ht̃. qui cõmoueat: diligentia.
rerũ administratio. Int̃ graue
derosum hoc inter. ẽ: qͦd graue
scd̾m ferentis qualitatẽ: ponde¬
rosum. natura. Inter ultorem
nuindicem hoc interẽ: quod
ulciscimur nos. accepta inuiria:
uindicamꝰ. ne accipiamꝰ. Inter
fallacem ⁊⁊ pellacem hoc int̃¬

Expanded text:
imum et infimum hoc interest, imum et infimum hoc interest, quod imus loco, infimus ordine. 175. Inter curam et diligentiam hoc interest, quod cura cruciatum habet qui commoveat; diligentia, rerum administratio. 176. Intederosum hoc interest, quod grave secundum ferentis qualitatem, ponderosum natura. 179. Inter ultorem et vindicem hoc interest, quod ulciscimur accepta injuria, vindicamus ne accipiamus. 180. Inter fallacem et pellacem hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
ria hoc interẽ: qͦd pomeria ua¬
cua dicimꝰ. sic̃ nolearia i ficaria:
ponera quasi malera: ficeta
olueta. Inter egrũ ⁊ egrotum
hoc inter ẽ: quod eger animo:
egrotus corꝑe. Inter pͥor uenit
iante uenit. hoc inter.ẽ. qđ
pͥor addignitatẽ. ante. ad tempꝰ
refertur. Inter inficere ⁊ offic̾e
hoc inter. ẽ. qđ officit. qͥ nocet :
dunt mala: eueniunt utraq.¬
fiunt oliueta. Inder nixus &
nisus hoc inter. ẽ. qđ nixus ad
qͦd nefarius a prec̾itis intelligit᷑:
nefandus in oꝑe. Int̃ nutrit
mulier: nutricat nutricius.
Int̾ maritimũ ⁊ marinũ hoc
inter. ẽ: quod maritimũ ꝓxi¬
mũ mari: marinũ exipso ma
ri. Inter lamat. & lacerat: ⁊ laci¬
nat hoc inter ẽ: quod laniat.
cũ membratim discindit: la¬
cerat qui partib suis membra
destituit : lacinat. qui inutilit̃
m̃bra discerpit. Int̃ laurum
rus. ẽ. ipsa arbor: laurea. corona.
uel uirga. Inter ceruleũ ⁊ ce¬
rulũ hoc interẽ: qͦd cerulum
dicimꝰ sicut aurũ. Ceruleum

Expanded text:
d pomaria vaga dicimus, sicut olearia et ficaria; pometa, quasi maleta, ficeta et oleta. 66. Inter aegrum et aegrotum hoc interest, quod aeger animo, aegrotus corpore. 67. Inter prior venit et ante venit hoc interest, quod prior ad dignitatem, ante ad tempus refertur. 68. Inter inficere et officere hoc interest, quod officit qui nocet, dunt mala, eveniunt utraqfiunt oliveta. 431 72. Inter nixus et nisus hoc interest, quod nixus ad quod nefarius a praeteritis intelligitur, nefandus in opere. 74. Inter nutrit mulier nutrit, nutricat nutritius. 75. Inter maritimum et marinum hoc interest, quod maritimum proximum mari, marinum ex ipso mari. 76. Inter laniat, lacerat et lancinat hoc interest, quod laniat qui membratim distendit, lacerat qui partibus suis membra destituit, lancinat qui inutiliter membra discerpit. 77. Inter patulum rus est ipsa arbor; laurea, corona vel virga. 173. Inter caeruleum et caerulum hoc interest, quod caerulum dicimus, sicut aurum; caeruleum
Abbreviated transcription (Latin):
dum missus: ut oris rationẽ
⁊ mertem. ⁊ segnem. hoc int̾¬
ẽ: quod tardus dr̃ qui trahit
hoc interẽ: qͦd natus particu¬
lariter dr̃ auerbo. ut ẽ nasci.
gnatus. filius a gen̾atione. Int̾
infamẽ: ⁊ famosum. hoc int̾¬
ẽ: qđ famosus tam in bona
cogitatione. quã in mala. in¬
famis tantũ in mala. Inter
decus ⁊⁊ decorem hoc inter est
qͦd decus ad uirtutẽ refertur:
decor ad corpus. Inter suꝑ et

Expanded text:
dum missus, ut oris oratione einertem et segnem hoc interest, quod tardus dicitur qui trahit hoc interest, quod natus particulariter a verbo nasci, gnatus dicitur filius a generatione. 48. Inter infamem et famosum hoc interest, quod famosus tam in bona cogitatione quam in mala, infamis tantum in mala. decus et decorem hoc interest, quod decus ad virtutem refertur, decor ad corpus. 51. Inter supra et
Abbreviated transcription (Latin):
drreptis namq nadab &
abui filii aaron thuribulis
siuis posuerunt ignem ⁊ in¬
iensum de suꝑ: offerentes co¬
cam dño ignẽ alieñ: qͦd eis
yceptum non erat. Egressus¬
ꝙ ignis adño. deuorauit eos:
⁊ mortu sunt corã dño.

Expanded text:
Arreptis, inquit, Nadab et Abiu filii Aaron thuribulis suis, posuerunt ignem et incensum desuper, offerentes coram Domino ignem alienum, quod eis praeceptum non erat: egressusque ignis a Domino, devoravit eos, et mortui sunt coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ prudentia si terminos
suos excedat: callidus et
pauidi acuminis eris: in uesi¬
gator latentiũ: ⁊ scrutator qua¬
liumcũq noxarũ ostenderis.
attentus. Semꝑ aliquio tuets.
conuincens. et qui subtillissims
suspitiones tuas. ad reprehen¬
si. Notaberis digito: astu plenꝰ
uersipellis: & simplicitatis in¬
micus: commendatorq eulpa¬
acunctis malus homo uocabis.
In has gͦ maculas: prudentia

Expanded text:
prudentia terminos prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, attentus, semper aliquid quaerens, id dubitans, et subtilissimas suspiciones suasMonstraberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culpaocaberis a cunctis, malus homo. In has ergo maculas prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
lex. aut uinculũ societatis hu¬
mane: In hac ñ quod estime¬
Omus. s quid expediat. Expe¬
dit enĩ: quicquid illa dictau̾it.
sideras: tie pͥus dm̃: iama¬
deũ. ut ameris a dõ. Amabis
beris. ut uelis omnib ꝓdesse:
nulli nocere. Et tẽ te uirum
cere. non ẽ iusticia: s abstinen¬
tia alieni. Abhis gͦ in choa. ut
ñ auferas: & admaiora ꝓuehe¬
tuas: raptoresq ipsos ne aliis
timendi sint: castiga ⁊ cohibe.
Exnulla uocis ambiguitate
controuersiã nectas: s quali
tatem animi speculare. Nicħ
intersit: an affirmes. an iures.
ubicumq de ueritate tractat᷑.
Nam isi iure iurando deus¬
ñ inuocetur: ñ non inuocan¬
tis destis.ẽ. Tam̃ ñ transeas ue¬
ritatem: nec iusticie transeas
leges. Quod ⁊⁊ si aliquando co¬
arteris in mendatio: utere. ñ
adfalsi s adueri custodiam.
Et si contigerit ueritatẽ men¬
datio redimere. ñ mentieris ÷
Tacenda enĩ tacet: loquenda
iurume si mensurã rectitudims.
earũ ȩquȩ uiuendi sinefine ser¬

Expanded text:
 est, vinculum societatis humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibi, quidquid illa dictaverit. sideras, Deum time prius et ama, ut ameris a Deo. Amabilis beris, ut velis omnibus prodesse, et nulli nocere. Et tunc te justum cere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora provetuas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. ubicunque de veritate tractatur: nam si jurejurando Deus invocetur, et non invocanti testis est, amen non transies veritatem, ne justitiae transeas legem. Quod si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, tacenda enim tacet, loquenda ctitudinis earum aequo vivendi fine ser
Abbreviated transcription (Latin):
martũ desideria tua constrin¬
ge. Considera tecũ. quantum
natura poscat: ñ quantũ eu¬
piditas expetat. Si continens¬
ut te ipso contentus sis. Nam
qui sibi ipsi satis. ẽ: cũ diuitiis
natus. ẽ. Impone concupiscen
tatem. Obserua: ne in conuiuio
uel inqualibet urtȩ cõmunita¬
te. quos imiteris. dãnnare uide¬
aris. Non p̃sentib delitis in¬
herebis: nec desiderab̾ absen¬
tes. uictus t ex facili sit: nec
aduoluptatẽ. s adcẏbum acce¬
las. Palatum tuũ fames ex¬
citet: ñ sapores. Desideria tua
paruo redime: quia hoc tm̃
curare debes. ut desinant. Atq¬
ita. quasi ad exemplar diui¬

Expanded text:
arctum desideria tua constrinarctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Si continensut te ipso contentus sis. Nam qui sibi ipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concupiscenttatem. Observa ne in convivio aut in qualibet vitae communitate, quos non imitaberis, damnare videaris. Nec praesentibus deliciis inhaerebis, nec desiderabis absentes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tantum curare debes, ut desinant: atque quasi ad exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
Nec quã multis. s qualibus
placeas: cogita. Id quere: qd̾¬
pocest inueniri. Id disce: quod
te imponas: in qua sianti tͥ
tremendũ: descendenti cauen¬
dũ sit. Tunc consilia salutaria¬
tͥ aduoca: cũ tibi alludit huiꝰ¬
lubrico retinebis: nec tͥ libe
na fidutia uiues liber. uite¬
pidus. alacer. Magnũ huma
intrepidũ expectare. Si mag
nanimus fueris: numquã
udicabis tͥ contumeliã fieri.
e inimico dices. ñ mͥ nocu
trs animũ nocentẽ habu¬
it. Et cũ illũ ir potestate
tua uidebis: uindictã puta¬
uis. uindicare potuisse. Scito
undictȩ: ignoscere. Neminẽ
susurrio appetas: neminem
suffodias: palam aggredere.
Non geres conflictum: nisi
indixeris. Ilam fraudes et
doli: imbecillũ faciunt. Eris
magnanimꝰ: si ꝑicula ñ ap¬
petas ut temerarius : neo for¬
mides ut timidus. Nam timi¬
dum ñ facit animũ: nisi re¬
prehensibilis uitȩ mala con¬
ontinentiã uͦ si diligis:
circũcide suꝑflua: &.

Expanded text:
Nec quam multis, sed qualibus Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod invenire possis. Id disce, quod rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitlubrico retinebis ac sistes, nec na fiducia vives liber, ipidus, alacer. Magni animi intrepidus exspectare.nanimus fueris, nunquam judicabis tibi contumeliam fieri: de inimico dices: non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vindicare potuisse. Scito indictae esse ignoscere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae conContinentiam vero si diligis, circumcide superflua et in
Abbreviated transcription (Latin):
sit uanis: s aut suadeat. aut
moneat: aut consoletur. aut
p̃cipiat. Lauda parre. uituꝑa
partiꝰ. Nam similit̾ rep̃hensi¬
bilis ẽ nunia laudatio: quã im¬
moderata culpatio. Illa siqͥdẽ
adulatione: ista malignitate
suspecta ẽ. Cestimoniũ ueritati:
ñ amicitiꝙ reddas. Cum con¬
sideratione ꝓmitte: plenius
quã ꝓmiseris presta. Si pru-¬
dens ẽ animus tuus: trib
temꝑib disꝑib dispensetur.
Presentia ordina: futura pre¬
caue: pret̾ita recordare Nam
qui de p̃terito ñ cogitat ꝑdit
uitam: qui de futuro ñ p̃me¬
clitatur: in omĩa in cautus
ineidit. Pmpone animo tuo
sustinere possis: ac ista mode¬
rari. Non semꝑ sis in actu:
s interdũ animo tuo reqͥ¬
plena sit sapientiae studiis.
& cogitationib honis. Nã pra¬
dens. nunquã otio marcet
animum aliquando remis¬
sum habet: nunquã solucũ.
Accelerat tarda: ꝑplexa expe
aggredi debeat: ⁊ cito singło.
imꝑitorũ: ex aꝑtis obscura
existimat: exparuis magna

Expanded text:
sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consideratione promitte plenius quae promiseris praesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide, praeterita recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requplena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Habet autem aliquando remissum animum, nunquam solutum. Accelerat tarda, perplexa expedaggredi debeat: et distincte peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna,
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus esto auditor: audientũ
ymptus recitator. Requirenti fa¬
ne responde: concedenti facile
Qa cito descendas. Si continens
orianimi tui ⁊i corporis motꝰ
obserua. ne indecori sint. Nec
aeo contempnas qr latent:nã ille
nichil differt. si nemo uideat:
cũ ipse illos uideas. Mobilis
ysta. ñ leuis: constans. ñ ꝑtinax.
Aucuiꝰ rei scientiam te habere.
nec ignotũ sit. nec molestũ.
Omnes tibi pares facias. Si in¬
feriores. suꝑbiendo ñ contem¬
nas: suꝑiores. recte. iuuendo ñ
timeas. In reddenda officiositate
ñ negligas: nec exactor appare¬
as. Cunctis esto benignus: ne¬

Expanded text:
tacitus auditor, audientium tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile e discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
multu. Quies. ñ desidia erit tͥ¬
& cum ab aliis luditur: tu aliqͥ
sc̃i honestiq tractabis. Si conti¬
nens es: adulationes euita. Sit
q: tam triste laudari a durpib
quã lauderis obturpia. Letior
eris. quotiens displices malis.
& malorũ de te estimationes
malas. ueram tibi laudationẽ
a scribito. Bifficillimũ continen¬
tiȩ opus. ẽ. assentationes adulan¬
tium repellere: quoꝵ sermones
animũ quadam uoluptater¬
soluunt. Nullius ꝑ assentatiore
amicitiã merearis: nec hunc
das. Non eris audax: ñ arrogas
Submittes te. nõ ꝓities: Prau¬
tate seruata ammoneberis li¬
benter. reprehenderis sapient̃
Si merito obiurgabit aliquis.
timebis. Esto uitiorũ fugax
ipse: aliorũ uͦ neq curiosus
scrutator. neq a cerb rẽphen¬
sor. s sine exꝓbratione correp¬
tor: ita ut ammonitionẽ hi¬
laritate p̃uenias: ⁊ errori faci¬
le ueniam cdato. Nec extollas
quẽquã: nec deitias. Dicentiũ

Expanded text:
multu: quies tibi, non desidia erit; etmultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, timebis verba. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto
Abbreviated transcription (Latin):
tas immunda sit: nec parsimo¬
nia sordida. nec simplicitas ne¬
glecta: uec lenitas languida.
Et si res tͥ exiguȩ sunt: ñ tam̃
sint angustȩ: nec tua defleas:
nec aliena mireris. Si continen¬
tiam diligis: turpia fugito. an¬
dequã accedant. Necquemquã
alium uereberis: plusquã de.¬
Omnia tolerabilia p̃der tur¬
pitudinem. crede: uerbis qͦq
turpib abstincto: qr licentia
eorum. imprudentiã nutrit
Sermones utiles. magis quã
facetos ⁊affabiles ama: rectos
potiꝰ quã obsecundantes. Inter¬
dũ miscebis seriis iocos. sed
temperatos : ⁊ sine detrim̃to
dignitatis ac uerecundie. Nam
reprehensibilis risus. ẽ. si ĩmo¬
dicus: si pueriliter esfusus: si
muliebrit̃ fractus. Odibilem
quoq hominẽ facit risus: aut
de gere: ut te nec grauet quisqͣ¬
uelut asꝑum:nec contẽnnat
ut uilem. Non erit tͥ seurilis :
s grata urbanitas. Sales tui
sine dente: ioci sint sine uili¬
tate: risus sine cachinno: uox
sine clamore: incessus sine tu¬

Expanded text:
tibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas languida; et si tibi res exiguae sunt, non tamen sint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede; a verbis quoque turpibus abstineto. Nam licentia eorum impudentiam nutrit. Sermones facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, aut ntiae gere, ut te nec gravent tanquam asperum, nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tu
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ. non putaui id fieri. quã
ñ dubitẽt s expectat: nec sus¬
picatur. s cauet. Cuiuscũq
facti causam require. Cũ mi¬
tiaueris: exitus cogitabis. Sci
to inquibdam ꝑseuerare de¬
inciꝑe: in quib ꝑseuerare. sit
noxium. Prudens nec falli¬
les ñ recipias: quib si animũ¬
tuũ oblectaueris: cũ omnia
disposueris. tristis remaneb̾.¬

Expanded text:
dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseincipere, in quibus perseverare sit noxium. Prudens fallmiles non recipias, quibus si animum oblectaveris, cum omnia disposueris, tristis remaneb
Abbreviated transcription (Latin):
tiam desideras: tunc ꝑ
rationem recte uiues. si omĩa
pͥus estimes i ꝑpenses: & digni¬
tatem rerũ. non exopinione
multorũ. s ex earum natura
constituas. Nam scire debes.
sides: ñ mireris. nec magni es¬
times. qđ caducũ ẽ: nec apud
te seruabis. quȩ habes tanquã
uꝓut rerum uarietas exigit.
ita de accommodes tempori:
nec de in aliquib mutes s po¬
tius aptes: sicut manꝰ. quȩ ead
ẽ. icũ in palmã extenditur:
icũ impugnũ adstringitur.
Prudentis ꝓprium. ẽ. examina¬
re consilia: ⁊ ñ cito facili cre¬
dulitate. ad falsa ꝓlabi. Dedu¬
pͥmũ incredibile iudet᷑ non
continuo falsum . ẽ. Crebro siqͥ¬
dem faciem mendacis u̾itas
retinet: crebro mendatiũ spẽ
u̾itatis occultat᷑. Nam sic̃ ali¬
quotiens tristem frontẽ amicꝰ.
ꝯblandã adulator ostendit:
ra ꝓspectũ intende: & quȩ pos¬
sint contingere. animo tuo
cuncta ꝓpone. Nich tibi subi¬
tum sit: s dotũ ante ꝓspicies.
Nam qui prudens ẽ: nũquã

Expanded text:
ui desideras, tunc per rationem recte vives, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes n mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam uccommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De duprimum incredibile videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; rum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiat. Ad presbiterũ ꝑti¬
net. sacramentũ corꝑis ⁊ san¬
guinis dñi in altare dei confi¬
cere: & orationem dicere: &
benedicẽ dona dĩ. Aa ep̃m
ytinet. basilicarũ consecratio
unctio altaris: ⁊ confectio chis¬
matis. Ipse prȩdicta officia.⁊
ordines eccłasticos distribuit:
ipse sacras uirgines benedic̃:
a dũ precessit untisqͥsq in sin¬
qilis: hic tam̃ preordinator ẽ
in cunctis. Ni sunt ordines.¬
ac ministeria clericorũ: quȩ
tam̃ auctoritate pontificali
in archidiaconi cura ⁊ primi¬
cerii ac thesaurarii sollicitudi¬
ne diuidunt᷑. Archidiaconus
enĩ imꝑat subdiaconis ⁊ leuitis:
adquẽ ista mn inisteria ꝑtinent.
Ordinatio uesti. endi altaris
a leuitis: cura incensi. ⁊i sacri¬
sicii necessaria sollicitudo: qͥs
quis responsoriũ in dominicis
dieb aut sollemnitatibꝰ decan¬
tet. Sollicitudo quoq parro¬
chianorũ. ⁊ ordinatio: uurgia:
ad eius ꝑtinent curã. Preꝑan¬

Expanded text:
annuntiat. Ad presbyterum pertiannuntiat. Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Ad episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Et dum praecessit unusquisque in singulis, ipse tamen praeordinator est in cunctis. et ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura et primicerii ac thesaurarii sollicitudine dividuntur. § 11. Archidiaconus enim imperat subdiaconis et Levitis; ad quem ista ministeria pertinent: ordinatio vestiendi altaris a Levitis, cura incensi et sacrificii necessaria sollicitudo, quisu responsoria in dominicis diebus aut solennitatibus decantet. Solchianorum et ordinatio. et jurgia, ad ejus pertinent curam. Praeparan
Abbreviated transcription (Latin):
exorcismos memorit̾ retinere:
manusq suꝑ inerguminos
& cathecuminos. in exoreran¬
do imponere. Ed accolitum
ꝑtinet p̃paratio luminarioꝵ
insacrario. Ipse cereum por¬
tat: ipse suggesta ꝓeucharistia
calicis preꝑat. Ad subdiacomĩ
ꝑtinet. calicem ⁊⁊ patenam ad
altare xp̃i deferre. ⁊ leuitis dra¬
dere. eisq monstrare: uireolũ
quoq cũ aqua. manile. ⁊ ma¬
nutergium tenere: ep̃o. prbo.
manib aquã prebere. Adcͥa¬
conum ꝑtinet. assistere sac̾do¬
tibus: ⁊ ministrare in om̃ib
que aguntur in xp̃i sacram̃
tis: in baptismo scilicet inchris¬
mate. ⁊ patena. ⁊ calice: oblati¬
ones quoq inferre. ⁊ disponere
in altari: componere ȩtiã men¬
sam dñi. atq uestire: crucem
Nam sicut lectorib uetꝰ testa¬
mentũ: ita diaconib nouum
predicare p̃ceptum. ẽ. Ad ipsũ
quoq ꝑtinet. officium precũ:
⁊ recitatio nominũ. Ipse p̃mo
orare: ipse clamat: upse pacẽ

Expanded text:
exorcismos memoriter retinere, exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse suggesta pro eucharistia calicis praeparat. Ad subdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque ministrare; urceolum quoque et aquamanile, et manutergium tenere, episcopo, prmanibus coram praebere. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae Christi, in baptismo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes quoque inferre et disponere in altari, componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem Nam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconibus Novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum. Ipse praemorare, ipse clamat, et pacem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c. Perlectis sanctitatis tuȩ
litteris: gauisus sum. Quod
optabam: salutem tuã. earũ
relatu cognoui. De hiᷤᷤ aut̃ qͦ in
sequentib in sinuare eloquii
dui sermo studuit: grãs ago
deo. qͦd sollicitudinem officii
pastoralis tͥ impendis: qualit̃¬
q ecclesiastica officia ordinent᷑
ꝑquiris. Et licet omnia pru¬
dentiȩ tuȩ sint cognita: tam̃
quia affectu fratno me consuł.
ex parte quã ualeo expediam:
& de omnib eccłiȩ gradib qͦd
adquemlibet ꝑtineat eloquar.
Ad psalmistã namq ꝑtinet.
officium canendi: dicere lau¬
des. benedictiones. sacrificiũ.
responsoria: ce quicqͥd ꝑtinet
ad canendi ꝑitiam. Ad ostia
rium aut̃. ꝑtinent claues ȩo¬
clesiȩ: ut claudat: ⁊ aꝑiat tem¬
plum dei: omĩa que st̃ intus
extraq custodiat: fideles reci¬
piat: excõmunicatos: ⁊ infide leᷤ
excipiat. Ad lectorem ꝑtinet.
lectiones ꝓnuntiare: & ea quȩ
ꝓphetȩ uaticinarunt. popłis
predicare. Ad exorcistã ꝑtinet.

Expanded text:
pus. Perlectis sanctitatis tuae litteris, gavisus sum quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem quae in sequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo, quod sollicitudinem officii pastoralis tibi impendis, qualiterque ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae tuae sint cognita: tamen quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo, expediam: et de omnibus Ecclesiae gradibus, quid ad quemlibet pertineat, eloquar. Ad psalmistam pertinet officium canendi, dicere benedictiones, laudes, sacrificium, responsoria, et quicquid pertinet ad canendi peritiam. rium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aplum Dei, et omnia quae sunt intus, extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. Ad lectorem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinarint populis praedicare. Ad exorcistam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
agnanamitas si se extra
faciẽt iurum minacem furi
Somnib suꝑcilia rigens. ut besti¬
arius: ȩciã rueta exeitat᷑ alũ
ferit. alium frangit. S licet au¬
dax sit impugnator: multa ta
men extra se ualentia. ferre
ñ poterit: s aut miserũ obtinet
finem: aut erumnosam sui me¬
moriam derelinquet. Mensura
magnanimitatis ẽ: nec tumi¬
dum eẽ hominẽ nec audacem.
deinde: his terminis se as¬
trngit. Caue ne parcussis: ne
suspitiose ⁊ tuide manũ con¬
trahas: ne in minimis quoq
speculam ponas. Nam talis
itam circũcisa pudebit inte¬
gritas. Hac gͦ mediocritatis li¬
na continentiã obseruabis: ut
nec uoluptati deditus. ꝓdigus.
aut luxuriosus appareas: nec
uara denacitate sordidus:
uitĩis. corrigendi euram geres.
s licentiã peccandi. aut alluden¬
di tibi blande. aut illudentib
ꝓterue ꝑmites: neq rursum
nimia rigiditatis asprtate. nich
ueniȩ aut benignitatis reser¬
uans. humane societati durus
ciȩ regula tenenda ẽ: ut reue¬

Expanded text:
as autem si se extra faciet virum minacem, inflomnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mmagnanimitatis est, nec timidum esse, nec audacem.deinde his terminis astringat: cave ne parcus sis, ne speciose et timide manum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus avitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, aut illudentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et asperitate, nil veniae aut benignitati reservans, humanae societati durus tiae regula tenenda est, ut reve
Abbreviated transcription (Latin):
parũ amare. Cum rogas deũ
uiro suo inipso adultio depre¬
hensa. cũ debeat petere ueni¬
am criminis. roget potius.
ne interrũpat ei ipsius adult̾is
uoluptatẽ. Non satis. ẽ. tibi a
deo formcari. nisi ipsũ ad hoc
melines: ut ea quib corrũꝑis
fruendo. ad angeat. conseruet
ncoaptet: idẽ. formas corpoꝵ.
de eo. qui totam intentiouẽ
suã ⁊ tempus impendit ad ful¬
ciri. ẽ. impossibile. ex his rebus
exquib nil omnino fulciri po¬
test. uel si potest. ipse fulturȩ in-¬
cdigent totidem fulturis aliis.
quot ipsa domus quȩ exipsis
fulcienda. ẽ:ille fulturȩ totidẽ.
fultor tu. fulturȩ. temꝑalia: quȩ
nunquã in eodem statu ꝑmanẽt.
nnec fulcire nec fulciri omĩno

Expanded text:
ri. Cum rogas Deum viro suo in ipso adulterio deprehensa, cum debeat petere veniam criminis, roget potius ne interrumpat ei ipsius adulterii voluptatem. Non satis tibi est a Deo fornicari, nisi ipsum ad hoc inclines, ut ea quibus corrumperis fruendo, augeat, conservet, et coaptet, id est formas corporum, de eo qui totam intentionem suam, et tempus impendit ad fulciri est impossibile ex his rebus ex quibus nil omnino fulciri potest, vel si possit, ipsae fulturae indigent totidem fulturis aliis quot ipsa domus quae ex his fulcienda est; et illae fulturae totidem, fultor, tu; fulturae, temporalia, quae nunquam in eodem statu permanent, et nec fulcire, nec fulciri omnino
Abbreviated transcription (Latin):
go remanet impressa m̃ti¬
tuȩ tanquã simulaerũ intem¬
plo suo: cui ñ bouem. ñ lur¬
cum. s animã rationalem
corpus .i. te ipsum totũ immo¬
las: cũ ea frueris. Non sit ex-¬
poralis pacis: necessario parit
inquietudinẽ mentis. Qui gͦ
habet hanc pacẽ. ⁊amat: ne¬
cessario caret pace. Cũ bene
ꝓbaueris ullũ. eẽ sceleratum:
erit tͥ necesse ut lugeas pecra¬
tũ eius: quia udñs luxit tuũ.
Cur enĩ rimaris languidi
morbum: si cognito ñ solum
ñ condoles nec mederis. s in¬
suꝑ insultas: Quod aliquomͦ
cruciaris. siue tunendo. siue
irascendo. siue odiendo. siue
quolibet modo dolendo: tͥ tan¬
tum imputa. idẽ coneu piscen¬
tiȩ tuȩ. ignorantiȩ uł torpori.
Quod siquis te uult ledere. eiꝰ
imputa concupiscentiȩ. Lesura
tua ⁊ dolor. indicium. ẽ peccati
tui: amasse te scilicet lesibile
aliquid deo dimisso. ue illi. euiꝰ
fiatibus ferebam᷑. Ad gauden¬
dum seu dolendũ: alternatiõe
occursantiũ formarũ. De regi¬

Expanded text:
go remanet impressa tanquam simulacrum in templo suo, cui non bovem, non hircum, sed animam rationalem et corpus, id est teipsum totum immolas, cum ea frueris. Videporalis pacis necessario parit inquietudinem mentis. Qui ergo habet hanc pacem et amat, necessario caret pace. Si maleprobaveris illum esse sceleratum, erit tibi necesse ut lugeas peccatum ejus, quia et Dominus luxit tuum. Cur enim rimaris languidi morbum, si cognito morbo non solum non condoles nec mederis, sed etucieris. Quod aliquo modo cruciaris, sive timendo, sive irascendo, sive odiendo, sive quolibet modo dolendo, tibi tantummodo imputa, id est concupiscentiae tuae, ignorantiae, vel torpori. Quod si quis vult te laedere, ejus imputa concupiscentiae. Laesura tua et dolor, indicium est peccati tui; amasse te scilicet laesibile aliquid, Deo dimisso. Laesis flatibus ferebamur ad gaudendum seu dolendum alternatione occursantium formarum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitorũ.c̃. quasi fons timorũ
mutiliũ ⁊⁊ dolorũ: ac sollicitu¬
dinũ uniuersarũ. Pauperem
gͥ a potente liberat dñs: sol¬
uendo eum auinculo mun¬
dani amoris. Qui enĩ nil pe¬
riturum diligit. ubi a quolibet
potente ledatur ñ habet: nomĩ¬
no iniolabilis .ẽ. qui sola mui

Expanded text:
periturorum est quasi fons timorum inutilium et dolorum, ac sollicitudinum universarum. Pauperem ergo a potente liberat Dominus, solvendo eum a vinculo mundani amoris. Qui enim nil periturum diligit, ubi a quolibet potente laedatur non habet, et omnino inviolabilis est, quia sola i
Abbreviated transcription (Latin):
mius. laudare dm̃. ad qͦd crea¬
tus es. iceta. Et quia supra sũ¬
mũ locus ñ est nec infra infi¬
mũ: dũ supra summũ tendis.
infra infimũ trusus es. Qui enĩ
aliquo fruitur: ei necesse est ꝑ
amorem subclat᷑. Tu aut̃ fra¬
eris uifimis. Ergo infra uifima
trusus es: ubi locus nullus est.

Expanded text:
minis, laudare Deum, ad quod creaminis, laudare Deum, ad quod creatus es, etc. Et quia supra summum locus non est, nec infra infimum, dum supra summum tendis, infra infimum rursus es. Qui enim aliquo fruitur, ei necesse est per amorum subdatur. Tu autem frueris infimis. Ergo infra infima trusus es, ubi locus nullus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nil dignius in creaturis ratio¬
nalib mentib. presertim piis:
nil uilius corruptionib corpoꝵ.
nibus. hac ipsa suꝑbia cecatus:
uide adquȩ miseranda deue¬
neris. Uide gͦ iusticiã dei. Tu
dũ. excellentissime parti crea¬
turarũ. nille subiecit te infimũ:
ri. laudari. admirationi ⁊ uenera¬
omnia ab excellentissima om̃iũ
creaturarũ parte .i. a solis ratio¬
nalib mentib soli deo clebent᷑.
Iuste gͦ factũ. ut qui de dm̃ di¬
gnissimis creaturȩ partib ꝓpo¬
nebas. quod in ea iilissimũ est
ut dm̃ acciꝑes: ⁊ qui ab excel¬
lentissimis quicqͥd soli dõ debe¬
batur extorquere ꝑuersa usur¬
patione uoliusti: quicqͥd ipse de¬
bebas deo soli. uilissimis .i. cor¬
ruptionib corporũ calaueribꝰ¬
q impenderes. Nam omĩa quę
suꝑius posuisti soli deo debita.
amorem scilicet ⁊ cedera: istis
exhibes toto corde. Dũ gͦ usur¬
pas quicqͥd. ẽ. dei. laudari scilioet¬
ncetera: amisisti quieqͥd est ho¬

Expanded text:
Nil dignius in creaturis rationabilibus, mentibus praesertim piis, nil vilius corruptionibus corporunibus, hac ipsa superbia caecatus, vide ad quam miseranda deveneris. Vide ergo justitiam Dei. Tu dum excellentissimae parti creaturarum, et ille subjecit te infimae. ri, laudari, admirationi et veneraomnia ab excellentissima omnium creaturarum parte, id est solis rationabilibus mentibus, soli Deo debentur. Juste ergo factum est ut qui Deum dignissimis creaturae partibus te proponebas, quod in ea vilissimum est, ut Deum acciperes, et qui ab excelleutissimis, quidquid soli Deo debebatur, extorquere perversa usurpatione voluisti, quidquid ipse debebas, soli Deo vilissimis, id est corruptis corporum cadaveribus impenderes. Nam omnia quae superius posuisti, soli Deo debita amorem scilicet, etc., istis exhibes toto corde. Dum ergo usurpas quidquid est Dei, laudari scilicet, etc., amisisti quidquid est ho
Abbreviated transcription (Latin):
mes. Cum uolitur bonũ quod
indiget alio bono. ñ miseria
digentia augetur. Ergo uelis
bonũ. q ñ indigeat alio bono.
Omnia aut̃ bona. bonitate
bona sunt. Igitur omĩa egent
bonitate: ut bona sint. Boni¬
tas aut̃. nullius eget. ꝑse enĩ
bona.ẽ Hanc itaq ama: &

Expanded text:
. Cum volitur bonum quod indiget aliquo bono, non miseria atur et augetur. Ergo velis bonum quod non indiget alio bono. Omnia autem bonitate bona sunt. Igitur omnia egent bonitate ut bona sint. Bonitas autem nullius eget; per se enim est bona. Hanc itaque ama, et
Abbreviated transcription (Latin):
uacares. Lesis spectaculis do¬
les. tibi nerrori tuo hoc im¬
puta. qui lesibilib inhesisti:
quia in tantũ consueuit hõ¬
omne malũ in aliud retorgͤre.
ut si in lapidem offenderit.
aut igne ustus fuerit. ipsas
dei creaturas culpare ac ma¬
ledicere audeat: quȩ nͥ hoc
facerent. tanquã inualide
atq emortuȩ merito culpa¬
rentur: ñ potius suȩ infir¬
mitatis lugere miseriã. Sic̃
in fabula puella defecit intu¬
endo solem: ita es tu ad neces¬
sario ꝑituras corpoꝵ formas.
nantur homines facere sibi¬
ueram uoluptatẽ siue beati¬
tudinem. quasi aut nulla sit
aut fieri possit. cũ ipsa sola¬
uere sit: fieri uł nullomͦ possit.
Idem.ẽ. aut̃. facere sibi beatitu¬
dinem ⁊ dm̃. ⁊putare ñ esse¬
deo totum ⁊ solum bonum. ẽ
tibi. ita separari ab eo totum
ꝯsolum malum ẽ tibi:⁊ nicħ
aliud. Hoc tibi gehenna. hoc
tibi infernus. Ignorantia. ẽ¬

Expanded text:
. Laesis spectaculis doles. Tibi et errori tuo hoc imputa, quia laesibilibus inhaesisti. Nam in tantum consuevit homo malum omne in aliud retorquere, ut si aut in lapidem offenderit, aut igne adustus fuerit, ipsas Dei creaturas culpare ac maledicere audeat; quae nisi hoc facerent, tanquam invalidae atque emortuae merito culparentur, et non potius suae debilitatis lugere miseriam. Vide in fabula puella defecit intuendo solem, ita es tu ad necessario perituras corporum formas et nantur homines facere veram voluptatem sive beatitudinem, quasi aut nulla sit, aut fieri possit, cum ipsa sola sit, fieri vero nullo modo possit. Id autem est facere sibi beatitudinem et Deum; et putare non esseDeo, totum et solum bonum est tibi, ita separari ab eo, totum et solum malum est tibi, et nihil aliud. Hoc tibi gehenna, hoc tibi infernus. Ablactare
Abbreviated transcription (Latin):
eam quasi ñ sit: sic̃ pagani
dm̃. Nam si ds̃ solus utilitas
hominũ est. quo carere ñ
potest. nisi qui eum neqͦquã
diligit. ñ facienda utiq ẽ
cũ sit eterna. s tantũ dili¬
genda. Hoc solũ ꝓrsus to¬
tius miserie nr̃e causa. qͦd
scilicet utilitatẽ nr̃am aut
ñ cognoscimꝰ ⁊ amamꝰ aut
ñ quantũ uł sicut cognos

Expanded text:
eam quasi non sit, sicut pagani eam quasi non sit, sicut pagani Deum. Nam si solus Deus utilitas est hominum, quo carere non potest, nisi qui eum nequaquam diligit, non facienda utique est, cum sit aeterna, sed tantum diligenda. Hoc solum prorsus est totius miseriae nostrae causa, quod scilicet utilitatem aut non cognoscimus et non amamus, aut non quantum vel sicut co
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ non colit dm̃: sed¬
qđ errore deceptus habet ꝓ
deo. Ita homines sine du¬
bio ñ utilitatẽ suã diligt̃.
aut uolunt: s qͦd errantes
utilitatẽ suã putant. Et
ideo quicqͥd ꝓre tali aut
agunt aut patiuntur: pro
utilitate sua agere se pu¬
tant aut pati. Non autẽ
uult aut diligit utilitatem
suã: nisi qui dm̃ diligit. Ip¬
se qurppe solus. tota ⁊ sola uti
litas. ẽ humanȩ naturȩ. Scrip
ritate .i. qui dm̃ diligit: in deo
manet. ⁊ deus in eo. Calis gͦ. ẽ.
utilitas humana: ut eam nͥ
qui habet diligere nemo pos¬
sit: ⁊quȩ a dilectore suo non
possit omnino se iungi. Hoc
gͦ ipsum qͦd dicunt homines
diligere se quidẽ utilitatem
suam.quis ẽ enĩ qui hoc ñ
ñ habere. hoc in quã ipsum.
testimoniũ. ẽ. eos aliud dili¬
gere. ñ ipsam suã utilitatẽ.
Nichil enĩ aliud homini fa¬
ciendũ. ut utilitatẽ suã habe¬
at: nͥ diligere. S ipsi homi¬
nes conantur assidue fac̾e̾

Expanded text:
Et tamen non colit Deum, sedEt tamen non colit Deum, sed, errore deceptus, pro Deo habet. Ita homines sine dubio non utilitatem suam diligunt aut volunt, sed quod errantes utilitatem suam putant. Et ideo quidquid pro re tali aut agunt aut patiuntur, pro utilitate se agere putant aut pati. Non autem vult aut diligit utilitatem suam, nisi qui Deum diligit. Ipse quippe solus, tota et sola est utilitas humanae naturae. Scriptritate, id est qui Deum diligit, in Deo manet, et Deus in eo . Talis est ergo utilitas humana ut eam, nisi qui habet, diligere nemo possit, et quae a suo dilectore non possit omnino sejungi. Hoc ergo ipsum quod dicunt homines diligere se quidem utilitatem suam quis est enim qui hoc non non habere, hoc ipsum, inquam, testimonium est, eos aliud diligere, non ipsam suam utilitatem. Nihil enim aliud homini faciendum est ut utilitatem suam habeat, nisi diligere. Sed ipsi homines conantur assidue facere
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes qͣre sint miseri. utrũ qͥa ñ ue¬
lint qd sͥ sit utile. anqͥa ñ habeant qd
uolt̃. respondebt̾ statĩ qͥa ñ posst̃ hab̾e
qͦd uolunt: Noc aut̃ ẽ dicere.
Illuminati quidẽ sumꝰ. ⁊bene
namamus: s infirmamur.
Quod falsum. ẽ. Quis enĩ secu¬
larium diligit aliquid: qͦd eũ
tant homines: qͦd ñ sit uilius
ipsis. Et quomͦ id qͦd melius ac
p̃ciosius. ẽ. idignius. ex detiorib
& uliorib uindigniorib possit
meliorari: Heu quot. sunt qͥ
agunt quod uolunt: quã pau¬
ci qui uelint qͦd sibi ꝓsit adep¬
tum. Et tam̃ quis poterit un¬
quã hoc ꝑsuadere fuiis ade:
Quando credent ñ amare se¬
utilitatem suã cũ parati suit
urare. nil se sibi mali optare.⁊
nomnia quȩ patiunt᷑ in tot
laborib ꝓpter suã utilitatẽ
se tolerare: Tanquã si dicas
ydolatrȩ. quia ñ colit deum
Statim enĩ insiliet. uirans
se colere dm̃: ⁊quanta in eiꝰ¬
bit. ipsumq ȩtiã quẽ colit
deum digito demonstrabit.

Expanded text:
homines quare sint miseri, utrum non velint quod sibi sit utile, an quia non habeant quod nolunt, respondebunt statim quia non possunt habere quod volunt. Hoc autem est dicere: Illuminati quidem sumus, et bene et amamus, sed infirmamur. Quod falsum est. Quis enim saecularium omnium diligit aliquid quod eum tant homines quod non sit vilius ipsis. Et quomodo id quod melius et pretiosius est ac dignius, ex deterioribus vilioribus et indignioribus potest meliorari? Heu quot sunt qui agunt quod volunt, quam pauci qui velint quod sibi prosit adeptum! Et tamen quis unquam poterit hoc persuadere filiis Adae? Quando credentur non amare utilitatem suam, cum parati sint jurare, nihil se sibi male optare, et omnia quae patiuntur in tot laboribus propter suam utilitatem se tolerare? Tanquam si dicas idololatrae quia non colit Deum. Statim enim insiliet, jurans se colere Deum, et quanta in culbit, ipsumque etiam quem colit Deum, digito demonstrabit.
Abbreviated transcription (Latin):
in amplexũ sponsi sui: nos auellit
ab adult̾o .i. mũdo. Illos fortes ⁊ con¬
stantes efficit ad fruendũ sponso .i. se:¬
noᷤᷤ ad carendũ adult̾o .i. mũdo. Illos
ten in spccis seuit: noᷤ ĩfioe ⁊ spe. Iul ꝑftitũ
dat gaudiũ in uera beatitu¬
dine: nob̾ tolerantiã intribu¬
latione. Iilis beatã uitã: nob̾
aut̃ ut multũ p̃ciosam mortẽ.
Illis uiuere sibi .i. deo: nob̾ mori
mundo. Illis gaudere de sus
bonis. nob̃ dolere de nr̃is ma¬
us. siis leta corda: nob̾ cont̾ta.
Illis iusticiam: nob̾ penitentiã.
lilis finem: nob̾ initiũ boni.
Confidenter iuro. angłos nul¬
lum a deo ꝑcepisse munus
mauis aut dignius. p̃ciosius
siue utilius: Nideo nec optabi¬
lius nec pulerius. caritate.
Quis hoc intelligat. aut cre¬
dat : Deus enĩ caritas. ẽ Et
ideo qui mauis aliquid aut
melius caritate habet: aliqͥd
maius .⁊ melius deo habet.

Expanded text:
in amplexum sponsi sui; nos avellit ab adultero, id est a mundo. Illos fortes et constantes efficit ad fruendum sponso, nos ad carendum adultero, id est mundo. Illos tenet in specie seu re, nos in fide et spe. Illis perfectum dat gaudium in vera beatitudine, nobis tolerantiam in tribulatione. Illis, beatam vitam, nobis autem, ut multum, pretiosam mortem. Illis, vivere sibi, id est, Deo; nobis, mori mundo. Illis, gaudere de suis bonis; nobis, dolere de nostris malis. Illis, laeta corda; nobis, contrita. Illis, justitiam; nobis, poenitentiam. Illis, finem; nobis, initium boni. Confidenter juro angelos nullum a Deo percepisse munus majus aut dignius, pretiosus sive utilius, et ideo optabilius, nec pulchrius, charitate. Quis hoc intelligat aut credat? Deus enim charitas est. Et ideo qui majus aliquid aut melius charitate habet, aliquid majus aut melius Deo habet.