comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
religionis ei suasic assum̾e habitũ
Premlegium ꝙͦ poscente p̃fato albẽ
bertario eidem contulit monasteri¬
o ut salicet ip̃e p̃sul idera monasre¬
rium in sin unis dñacione: dum
aduiueret. conseruaret: ut p̃t suũ
om̃s ad u̾sandes deffendat: Ip̃i uero
monachi potestatem hẽant. p̃lacũ
sibi reglariter eligendi ꝓut in des¬
criptõne ipñs p̃uilegii continet᷑:

Expanded text:
religionis ei suasit assumere habitum. religionis ei suasit assumere habitum. Privilegium quoque, poscente praefato abbate Berecario, eidem contulit monasterio: ut scilicet ipse praesul idem monasterium in sui juris dominatione dum adviveret, conservaret, et ut post suum omnes adversitates defendat; ipsi vero monachi potestatem habeant praelatum sibi regulariter eligendi, prout in descriptione ipsius privilegii continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tra reolum coĩtem. qui remĩsis p̃t
ercicit ep̃c pro filus enis. quos occi¬
derat multiõe filioꝵ suoꝵ. quos.
reolus pro lacrociuio qd̾ erercebãt
suspendio necauat. Unde domius
inuardus eum cũ reolo. qui neptẽ
suam filiam childerici hẽbac uxo¬
rem. pacificauit: ⁊ sic ip̃e teoderan¬
nus simł cum cetis frib suis eaud̃
possessionem scõ nuardo cõmuta¬
tione ab eo sũpta. tradidit. Mox
idem presul succidi siluam iubẽs
in honore sancti pecri ⁊ om̃i apło¬
rum. ibi construxit eccłam: Ec ubi
resedisse columbam inderat al care
um ordinauit. ubi eciam̃ p̃fatus ce¬
oderãnus monachus efficitur Sẽd
⁊ reolus filiũ suũ noie grdeone. a.
de nepte sc̃i nͥuardĩ susceptũ: ibi
monachũ fieri pecut ⁊ reꝵ sũarũm
ꝑcem ad ideii monasterrũ ꝯdonauit
nasterio. qͥcquid possemonicm̃ asicẽ
episcopatũ fu̾at iusus hẽre: ad ip̃ i
locũ tradidit. ⁊ exortatus dñs reolum

Expanded text:
tra Reolum comitem, qui Remensis post tra Reolum comitem, qui Remensis post exstitit episcopus, pro filiis ejus, quos occiderat in ultione filiorum suorum, quos Reolus pro latrocinio quod exercebant, suspendio necaverat. Unde dominus Nivardus eum cum Reolo, qui neptem suam filiam Childerici habebat uxorem, pacificavit; et sic ipse Theoderamnus simul cum caeteris fratribus suis eamdem possessionem sancto Nivardo, commutatione ab eo sumpta, tradidit. Mox idem praesul succidi silvam jubens, in honore sancti Petri et omnium apostolorum ibi construxit ecclesiam, et ubi resedisse columbam viderat, altare um ordinavit. Ubi etiam praefatus Theoderamnus monachus efficitur. Sed et Reolus filium suum nomine Gedeonem, de nepte sancti Nivardi susceptum, ibi monachum fieri petiit et rerum suarum partem ad idem monasterium condonavit. quid possessionum ante episcopatum fuerat visus habere ad ipsum locum tradidit, et exhortatus beatum Reolum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in fago quadam post hant cu tinu¬
icionem resedisse. Ideoq tertio bo¬
lubani eandam egisse tumq ce¬
los pecisse. Quain uisiouem ficut
ip̃e in sompnis. itaqͦr p̃dictus be¬
recarius iugilans fercur asperisse:
Quo uuĩsu cõpunctus. idem cepit ab¬
bas fundere lacrimas: Exprectus au¬
dem beacus presul ⁊ sõpuo: ex la cͥus
ens sibi faciem reꝑꝑit udam ⁊ int̾¬
rogans que illi causa flecus existe̾t:
accipit eũ ꝓpter sui ruã fleuisse oꝑ¬
ris: Inuicemq sibi uisa referentib:
traditur pontifex hec eniam cuidan
dei seruo noie bauom. cuiꝰ erat ipsa
possessio insa narrasse: Qui orato¬
rum in honore sc̃e crucis illic habẽo
ibi cõuersabatur: Qͥ eciam postꝙͣ ui¬
sionen p̃sulis ⁊ eiꝰ aguounit uolũta¬
tem: obtulit illi eandem possessionẽ
suam. ꝑtem qͦ possessionis anusdã
frĩs si noĩe baldim. Alt̾ius n̾o frĩs
deoderamm noĩe: causam reculit.
quod eciam scilicec in factione con¬

Expanded text:
et in fago quadam post hanc circumet in fago quadam post hanc circumitionem resedisse; idque tertio columbam videt eamdem egisse, tumque coelos petisse. Quam visionem, sicut ipse in somnis, ita praedictus quoque Berecarius vigilans fertur accepisse. Quo viso compunctus idem coepit abbas fundere lacrymas. Experrectus autem beatus praesul a somno, ex lacrymis ejus sibi faciem reperit udam; et interrogans quae illi causa fletus existeret, accipit cum propter sui ruinam flevisse operis. Invicemque sibi visa referentibus, traditur pontifex haec etiam cuidam Dei servo, nomine Bavoni, cujus erat ipsa possessio, visa narrasse. Qui oratorium in honore sanctae crucis illic habens, ibi conversabatur. Qui etiam postquam visionem praesulis, et ejus agnovit voluntatem, obtulit illi eamdem possessionem suam, partem quoque possessionis cujusdam fratris sui, nomine Baldini. Alterius vero fratris, Theoderamni nomine, causam retulit, quod esset scilicet in factione con
Abbreviated transcription (Latin):
eos indebide in aliquo inquiecare p̃¬
siniet. sed eis quieto ordine. sub sc̃a
regula mu̾e. ac do seriure liceret Pre¬
ceptũ eciam ĩmuntatis. achildeberto
tis eccłie remensi obtimut: ẽ ui q̃q¬
quasdam in mailliaco suꝑ fluuiũ
indulami. quas quib dam int̾idelib
sius eiectis. receꝑat. auctoritatis su
ep̃cepto concessit. Hniꝰ etiam tꝑis¬
tradidit griuuoaldus uir illustris.
consensu tociꝰ consili p̃sulũ gal¬
lie. nami necis romam nissione põ¬
tificis exhibiti. rege fauente: restͣ¬
aisset eccl̾am monasteru suꝑ rip¬
pam marctu fliminus. in loco nuĩ¬
cupato iullari dudum siti. sedabor¬
bans duupti. ⁊ ab eo constructa hc̃
fuuditus cecidisset eccłia in alio lo¬
co rursus ab ip̃o restructa. nirsum
tradit corrusse: Quadam uero die
sibi est tũsito flumine. debere pau¬
lulu reqͥescere: Sicq caput in
sinuim sedentis recliuans bereca¬
ru obdormuit. ⁊ usum uidit. scili¬
cet columbam locũ silue cirtumire

Expanded text:
os indebite in aliquo inquietare praesumeret, sed eis quieto ordine sub sancta regula vivere, ac Deo servire liceret. Praeceptum etiam immunitatis a Childeberto tis, eccquasdam in Malliaco super fluvium Vidulam, quas, quibusdam infidelibus suis eiectis, receperat, auctoritatis sue precepto concessit. Huius etiam ttradidit Grimoaldus vir illustris consensu totius concilii praesulum Galliae, Namnetis, Romani jussione pontificis, exhibiti, rege favente, restruxisset ecclesiam monasterii super ripam Maternae fluminis, in loco nuncupato Villari, dudum siti, sed a barbaris diruti, et ab eo constructa haec funditus cecidisset ecclesia, in alio loco rursus ab eo restructa, rursum traditur corruisse. Quadam vero die sibi est, transito flumine, debere paululum requiescere: sicque caput in sinum sedentis reclinans Berecarii, obdormivit, et visum vidit, scilicet columbam locum silvae circumire,
Abbreviated transcription (Latin):
geuulus. sibadu̾sarus cũ in supee¬
mo mortis ꝑiculo ocło̾s ad celũ ri¬
tendet. iuotato uoce lac̾mabili bõ
basolo ior aut̃ morte dira. ruꝑ¬
to meriuit lib̾ari laqueo. P̾ostił¬
ta deniq pietatis ĩsignia in iuta
uni: qui eũ ad se alemo incina re¬
gione ꝑduce̾t sigunificaus illi ꝙ post
obitũ suũ in p̃dc̃o sue ꝯu̾satoĩs ħĩtatu

Expanded text:
um in supremo mortis periculo oculos ad coelum intenderet, invocato voce lacrymabili beato Basolo, mox a morte dira rupto meruit liberari laqueo. Post multa denique pietatis insignia in vita ium, qui eum ad se a Lemovicina regione perduceret, significans illi quod post obi
Abbreviated transcription (Latin):
natõne nobilis. s feror tumore ĩ¬
tis. Qͥ pt̃ orõnem baculũ huiꝰ beti
pacris accipiens. ⁊ illũ suꝑ pedeni
suũ ponens ut erat ꝓcerus corꝑe.
qĩ subsauando ꝓtulit dicens. En
ultõne:. Cuiꝰ corpꝰ ad cumlandũ fr̾i
disponicur ad huiꝰ scĩ de mostiuni
s aggͣnatũnullo miͦ ual mom̾i fereccũ:

Expanded text:
natione nobilis, sed ferox tumore mentis; qui post orationem baculum hujus beati Patris accipiens, et illum super pedem suum ponens, ut erat procerus corpore, quasi subsannando protulit dicens: En labore. Cujus corpus ad tumulandum ferri disponitur ad hujus sancti Dei monasterium; sed agg
Abbreviated transcription (Latin):
remou̾nt: Qͥ. statuu ab argẽto racen¬
sem urbem. quã nũc straceburgi
uocant deductos. ex ilio ꝯdẽpnacus
est. in cuiꝰ loco rom ulfus filius lupi
subrogatus est epiphamo ab alb̃is
officio. qͥ basilice scĩ remign p̃erat
remoto. Mulca enĩ auri argẽtiq ĩ
huiꝰ epĩ regesta pond̾a sunc reꝑta
Que aũt de illa ĩquitatis milicia e

Expanded text:
removerunt. Qui statim ad Argentoratenremoverunt. Qui statim ad Argentoratensem urbem, quam nunc Strateburgum vocant, deductus exsilio condemnatus est. In cujus loco Romulfus filius Lupi subrogatus est, Epiphanio ab abbatis officio, qui basilicae sancti Remigii praeerat, remoto. Multa enim auri argentique in hujus episcopi regesto pondera sunt reperta. Quae autem de illa iniquitatis militia
Abbreviated transcription (Latin):
ad fuit eciã albas eꝑiphã nus basilioe
sauct remigu dicens. ꝙ duo imilia
aureoe spetiesꝙ młtas pro conser¬
p̃sul accepiss. ⁊ cũ legatis qͥ cũ ep̃o
missi fu̾ant. ad memoratũ regem ꝓ¬
palat idem albas qualiter de eridio
regionis ac regis goncr̃m cõuentũ
suac. ⁊ ut gestũ est ex ordine uarrat
hec audientes ep̃i ⁊ intrantis malis
sac̾dotem dñi cõtuentes triduam tem¬
dertia: cõuemiẽtes inecdesiam int̾rogãt
epii. aut si aliqͥd excusatois hr̃et. edice̾t
alt ale confusus ait Ad siñam daudã
suꝑ culpabilem memorann: Na megx
nom me ob cͥmẽ magestatis reũ esse
mortis qͥsemꝑ cont̃ utilitatẽ huiꝰ regi
mac ioq eiꝰ egi. ac ꝑ meũ consilium.
multa fuisse gesta certanina quibe
nõmilla galliaꝵ loca depopulata sũt.
Het ep̃i audientes ac lam̃tandes frĩs
oþprobriũ obtẽta uita. ip̃m ab ordine
sacerdotali. lcis canonũ sanctionibus

Expanded text:
adfuit etiam abbas Epiphanius basilicae adfuit etiam abbas Epiphanius basilicae sancti Remigii, dicens quod duo millia aureorum, speciesque multas pro conserpraesul accepisset: et cum legatis, qui cum episcopo missi fuerant ad memoratum regem, propalat idem abbas, qualiter de excidio regionis ac regis Gontranni conventum fuerat, et ut gestum est ex ordine narrat. Haec audientes episcopi, et in tantis malis sacerdotem Domini contuentes, triduani temtertia, convenientes in ecclesiam interrogant episcopum, ut si aliquid excusationis haberet, ediceret. At ille confusus ait: « Ad sententiam dandam super culpabilem ne moramini. Nam ego novi me ob crimen majestatis reum esse mortis, qui semper contra utilitatem hujus regis, matrisque ejus egi: ac per meum consilium multa fuisse gesta certamina novi, quibus nonnulla Galliarum loca depopulata sunt. » Haec episcopi audientes, ac lamentantes fratris opprobrium, obtenta vita, ipsum ab ordine sacerdotali, lectis canonum sanctionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
batur qͥ prẽui enis int̾fecit matreni
exilio cõdempnauit. regnũq ꝑuasit
⁊ iui hus urbib quas ut dixiniꝰ in qͦ
ꝑuasionis ordine suo dño subuiga¬
uit: Tu ab eodem possessionũ fistaliũ
Non tam̃ cont̃utilitatem regis chil¬
deb̾ti hec anncicia pululant: Uillas
uero quits memoras ꝑ istius regis
cartas emerin: Qͦ ꝓferente easdem ĩ
publico. negat se rer heclargitũ fusse
Reqͥsitus cito qͥ tũc refendarius su̾at
cunur ibi subscriptio medicata tene ba¬
tur. adsuit negans se subscripsisse
dis tenebantur q̃ ad chilꝑicũ scripte
fuerant. Siłr ⁊ chilꝑici ad epm̃ delace¬
in qͥb int̾ reliqua hẽbatur nisertam
culmus qui t̾ris editus nõ arescit:
Bude ꝓrsus maifestũ est. ⁊deo hec
scripta. ut suꝑata beminchilde. filiu̾
enis oppͥme̾tur. Item alia nõnulla e¬
idem p̃siili obiciunt᷑ tam de pactõi¬
quedam negaiit. quedã negare ñ
potint: Et dũ alt̾cacio duci᷑ crah̾etur.

Expanded text:
batur, qui patrem ejus interfecit, matrem batur, qui patrem ejus interfecit, matrem exsilio condemnavit, regnumque pervasit, et in his urbibus, quas, ut diximus, iniquo pervasionis ordine suo subjugavit, tu ab eodem possessionum fiscalium non tamen contra utilitatem regis Childeberti haec amicitia pullulavit. Villas vero quas memoras, per istius regis chartas emerui. Quo proferente easdem in publico, negat se rex haec largitum fuisse. Requisitus Otto, qui tunc referendarius fuerat, cujus ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negans se subscripsisse. dis tenebantur, quae ad Chilpericum scriptae fuerant, similiter et Chilperici ad episcin quibus inter reliqua habebatur insertum, culmus qui terris est editus non arescit. Unde prorsus manifestum est ideo haec scripta, ut superata Brunechilde filius ejus opprimeretur. Item alia nonnulla eidem praesuli objiciuntur, tam de pactioniquaedam negavit, quaedam negare non potuit. Et dum altercatio diutius traheretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnmi cͥmine: Posteademq ut dũ
quidã reus coeq̃retur. qui ad ꝑcutien¬
dũ childeb̾tum regẽ a fredegũde regma
fuat missus. cõfessus est hũc ep̃m soci¬
um fiuise. inqͦꝵdam cõsilio ad ĩcerficien¬
dũ eundem childeb̾tuni regem Iletino
ra ep̃c rapitur ⁊ ad metensem urbẽ
cũ ess ualde ab egͦtatione longĩqua de¬
fessus adducitur: Ibiq dũ fub custo¬
dia dege̾t rex epõs erersiri ad eiꝰ exan¬
q audiencia ⁊ in custodia retendi
p̃cepiss ꝑmisit eũ ad urbẽ. suã redi¬
re dirigeas eplas a dom̃s regni sin
esse. Demq cõuementes ꝑtrectisũt
usq muecẽsem urbem ibiq ⁊ egidiꝰ
p̃lul ad fuit: Tunc rex ñuicum sͥ
eũ regionisq proditoren ẽẽ ꝓmĩ¬
cians: ẽnodiũ ducem sid negocumi
dirigit ꝓsequendũs Quiꝰ ꝓposiciopͥ¬
fuit. ut relicto rege. i cuiꝰ urbe e¬
piscopatus honore fruebaris. chil¬
pici de regis annacus lubderes qui
semꝑ ĩmicus dño nr̃o regi fuisse pro¬

Expanded text:
ostea denique dum quidam reus torqueretur, qui ad percutiendum Childebertum regem a Fredegunde regina fuerat missus, confessus est hunc episcopum socium fuisse in quorumdam consilio ad interficiendum eumdem Childebertum regem GREGOpus rapitur, et ad Metensem urbem, cum esset valde ab aegrotatione longinqua defessus, adducitur. Ibique dum sub custodia degeret, rex episcopos accersiri ad ejus examque audientia, et in custodiam retrudi praecepisset, permisit eum ad urbem suam redire, dirigens epistolas ad omnes regni sui esse. Denique convenientes pertracti sunt usque ad Metensem urbem: ibique et Egidius praesul adfuit. Tunc rex inimicum sibi eum religionisque proditorem esse pronuntians, Ennodium ducem ad negotium dirigit prosequendum. Cujus propositio pr tibi visum fuit, ut relicto rege, in cujus urbe episcopatus honore fruebaris, Chilperici te regiis amicitiis subderes, qui semper inimicus domino nostro regi fuisse pro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ et̾ua ocupiscens. uictꝰ pensam
pauꝑib erogat᷑ pauxillũs̾ dũtar̃
reseruans ad ĩfirmitatem corꝑis
suftentãdam tã ultutũ crescens
culum̃e solicariã ꝯcupiscit uitam.
fastigiũ q ad sec̾cius hĩtandũ. cõ¬
tigui diligit mõcis. ĩ quo cellulã
cum oratoric cõstruit. ubi libernᷤᷤ

Expanded text:
et aeterna concupiscens, victus pensam et aeterna concupiscens, victus pensam pauperibus erogabat, pauxillum sibi duntaxat reservans, ad infirmitatem corporis sustentandam. Ita virtutum crescens culmine, solitariam concupiscit vitam, fastigiumque, ad secretius habitandum, contigui deligit montis, in quo cellulam cum oratorio construit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sanctꝰ dm̃ hasolus ex territorio
lenio uitino. regione armoricana no
ad urbem. Qui aduementi comes i¬
tiers oppariusse tradicur diu au
gelus. quẽ constat hũisse p̃ducẽ.
dũ dectinatã ingrediti urbem hũt
dignissime p̃fatus p̃ful egidiꝰ suscipid
cognito ꝑegͥnantis desidio pecitusq se¬
tretõris cõuersatõĩs hĩtatulũ con ed̾e
libentissime tepit. sicubi sib iplatitum
dei famłs infra epñim reniẽse ⁊ ialu¬
iss reꝑire: Inuenic tandem suꝑna
disponente grã. locũs cõgruũ in uico
iuriziato ad radices mõtis remoi ũ.
quẽ neniꝰ iide incipiens obumbrac
ligẽcunii: Et loci tũc ꝙꝑis erat cenobi¬
um. usi̾o duodecim monachoꝵ: Hic
gͥ benigne susceptꝰ a fr̃ĩb tradicur
ab albẽ. litc̾is imbuendus: Nec lon¬
gũsic doctua emicuit. ut rrecaneos
⁊ cõcubermales sapĩe luce preiret:
Nulla illi ꝓpeusior aura ꝙͣ aut in
lcõne uel sermone de dõ auc ĩorõ¬
ne loqͥ cum d̾o: T̃ rãsicoria despiciõs

Expanded text:
sanctus Domini Basolus, ex territorio Lemovicino, regione Armoricana, noad urbem. Cui advenienti comes itineris apparuisse traditur angelus Domini, quem constat habuisse praeducem, dum destinatam ingreditur urbem. Hunc dignissime praefatus praesul Egidius suscipiens, cognito peregrinantis desiderio, petitusque secretioris conversationis habitaculum concedere, libentissime cessit, sicubi sibi placitum Dei famulus infra episcopium Remense valuisset reperire. Invenit tandem, superna disponente gratia, locum sibi congruum in vico Viriziaco, ad radices montis Remorum, quem nemus inde incipiens obumbrat Rigetium. Eo loci tunc temporis erat coenobium, numero duodecim monachorum. Hic igitur benigne susceptus a fratribus, traditur ab abbate litteris imbuendus. Nec longum, sic doctrina emicuit, ut coaetaneos et contubernales sapientiae luce praeiret. Nulla illi propensior cura quam, aut in lectione vel sermone de Deo, aut in oratione loqui cum Deo. Transitoria despiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
siguis. Nam orãte illo. dũs aqm ei mõ¬
hausti dulcis ⁊ ad potandũ salubris.
Dequo uideli fonte młti sanitatũ
remedia potentes uel balneis utẽtes
seu capita diluentes oseqũt᷑ egroci
pͥuatꝰ ocłoꝵ ab etate pͥmeua lu¬
munie. aunegiselus nõie. ante fore¬

Expanded text:
signis. Nam, orante illo, Dominus aquam ei monhaustu dulcis, et ad potandum salubris. De quo videlicet fonte multi sanitatum remedia, potantes, vel balneis utentes, seu capita diluentes, consequuntur aegroti. privatus oculorum ab aetate primaeva lumine, Annegiselu
Abbreviated transcription (Latin):
sabit ecclie: Item. Uiduas que se dño
consecrari pecierũt. uel puellas dño
consecratas nullus neq ꝑ auctori¬
datem regiam neq quũlicũq poce¬
stace suffultus: aut ꝓpͥa cerm̾tate
caꝑe uel trahe audeat: Quod si utͥ¬
Ꝙ consensint. coĩone pͥuent᷑ Iudi¬

Expanded text:
sabit ecclesiae. 25. Item, viduas, quae se Domino sabit ecclesiae. 25. Item, viduas, quae se Domino consecrari petierunt, vel puellas Domino consecratas, nullus, neque per auctoritatem regiam, neque qualicunque potestate suffultus, aut propria temeritate rapere aut trahere audeat. Quod si utrique consenserint, communione priventu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonicus ab ep̃o se de inqͥetudine eiꝰ
reuocare neglex̾it. aut enĩdare no¬
luerit. tamꝙͣ calũpnia reũ placuit
causis aliter adire debeant forum
p̃ponatur sed qui senior in ipĩs esse
debet. cłicus ordiuecur: Item ponti¬
fices quib in sũmo sacerdocio con¬
stitutis. ab ertraneis dũtapat aliꝙͥ
aut cũ eccłia aut seq̃stratim. aut di¬
mittitur. fut donatur. quia ille
qui donat. ꝓ remedio aĩe sue. non
pro cõmodo sacerdotis ꝓbatur offerre.
nõ quasi suũ ꝓprium s qͣi dimissum
eccłie. inter facultates suas eccłia
ꝯputatũ recin̾e non potit. Item si
callida cupiditate ꝑuaserit. auc sine
audiencia presumpserit usurpare: sc
suis ueleccłie sue dcõnib reuocare
dũ cõĩone pͥuati nõ potest. ut ne¬
cator pauꝑmi ab officio deponacur.
Iceui si quis ep̃c. excepto. si eueuit ar¬
dua ncoitas pro redemptõne capciuaꝵ
msteria scã frange ꝓ qualicunq
condco ne p̃sumpserit. ab officio ces¬

Expanded text:
itus ab episcopo se de inquietudine ejus revocare neglexerit, aut emendare noluerit, tanquam calumniae reum placuit causis aliter adire debeant forum,praeponatur, sed qui senior in ipsis esse debet clericus ordinetur. 22. Item, pontifices quibus in summo sacerdotio constitutis ab extraneis duntaxat aliquid, aut cum ecclesia, aut sequestratim, aut dimittitur, aut donatur quia ille qui donat, pro remedio animae suae, non pro commodo sacerdotis probatur offerre non quasi suum proprium, sed quasi dimissum ecclesiae inter facultcomputatum retinere non poterit. 23. Item, si callida cupiditate pervaserit, aut sine audientia praesumpserit usurpare, ac suis vel ecclesiae suae ditionibus revocare, dum communione privari non potest, ut necator pauperum, ab officio deponatur. 24. Item, si quis episcopus excepto, si evenerit ardua necessitas, pro redemptione captivorum ministeria sancta frangere pro qualicunque conditione praesumpserit, ab officio ces
Abbreviated transcription (Latin):
sunt collata romedia. Incipit
cui pocoitas reg̾ia. q̃dam cessisse re
delegasso repitur Quã ꝑcem uille
ip̃e ꝙͣ p̃sul tendechildi p̃fati regnie
tilie. usufructuario p̃precariã saluo¬
iudicio sicut ab es meliorata fuiss.
additõneui remĩsis reuocieretur ecc̃e
Que sailiz cendechildis regina post¬

Expanded text:
sunt collata remedia. LIBER SEsunt collata remedia. LIBER SEcui potestas regia quaedam cessisse repdelegasse reperitur. Quam partem villae ipse quoque praesul Teudechildi praefatae reginae filiae, usufructuario, per precariajudicio, sicut ab ea meliorata fuisset, ad ditionem Remensis revocaretur Ecclesiae. Quae scilicet Teudechildis regina post
Abbreviated transcription (Latin):
sibierat. monastium u̾sus magũ
iudit. sicq saluat ab ĩairmitate
sua locus abcessit. secitic tẽpio
hoc in loco illinati. niõ milli cdatudi
erecti fuuti loqua sũc ⁊ surdire¬
ceperũt auditu
In uꝑꝙͣ ordinato hugone rẽmi ᷤ
rie. mageildis noĩe adiuonita
ꝑ uisum illo se deferri petut. atꝙ
ut aqͣ ipius foncis ꝑtusa est inco¬
lumitatem recepit Sdam nichilꝰ
adeluuidis noĩe ardabrechns. ut
cadr lota est aqua sospicate poti¬
sa. recessit. Eecus qͥdem de castio mo¬
recipe merut: Quedã panpcula
De ip̃o loco. ut odłor sͥ hoc fontedilii¬
it. linẽ qd̾ iaui ab aimuis ultͣ quã
xuiͣ pͥdidat. recepit. Fulbertus qͥda
beachi uugereus saidũ. ⁊ ĩutile sibi
menibrũ. ut se hoc aqua ꝑfudit se¬
intatẽ brachiꝙ tẽcepit ucilitatem
Tunc etiã quidã cetus noĩe amalri¬
cus. ibi uisun recepit. morubi se
hoc fonce lainit. Aliaq plura nũc
ibi resulille ꝓbantur in rracula.
Ter diusis egritudinb diuersa

Expanded text:
ierat monasterium versus, magnum vidit, sicque salvatus ab infirmitate sua, laetus abscessit. Caeci tunc temporis hoc in loco illuminati nonnulli, claudi erecti, muti locuti sunt, et surdi receperunt auditum. Nuper quoque ordinato Hugone Remis riae, Magenildis nomine, admonita per visum, illo se deferri petiit, atque ut aqua ipsius fontis perfusa est, incolumitatem recepit. Quaedam nihilominus Adelwidis nomine, arida brachiis, ut eadem lota est aqua, sospitate potita recessit. Caecus quidam de castro Morecipere meruit. Quaedam paupercula de ipso loco, ut oculos sibi hoc fonte diluit, lumen, quod jam ab annis ultra quam sexdecim perdiderat, recepit. Fulbertus quidam brachium gerens aridum, et inutile sibi membrum, ut se hac aqua perfudit, sanitatem, brachiique recepit utilitatem. Tunc etiam quidam caecus, nomine Amalricus, ibi visum recepit, mox ubi se hoc fonte lavit; aliaque plura nunc ibi refulsisse probantur miracula, et ex diversis aegritudinibus diversa
Abbreviated transcription (Latin):
re dereliquit ut ad loca scõꝵ a se de¬
stinata. posteoꝵ reu̾tencur decessum
Mancipia nõnulla libertate donauit:
abditisq ditauit petulus: Quod in¬
ri dei testam̃tum regalis precepti re¬
ꝑicur pagina roboratum. De leude¬
giselo ep̃o angleb̾to ⁊ laudane
ost hunc beatum utrum. leudegi¬
selus actile epĩ frater. tempore
dagob̾t regis epm rexit. quodeciãs
eccł̃ie ordinatis dupofuit colonis:
unt seqͥtuis anglebtus. ip̃e qͦ reb ͥ¬
emptis auxisse reꝑitur episcopĩ
Cui successit laudo in illustrissimis.

Expanded text:
eliquit, ut ad loca sanctorum a se destinata post eorum reverterentur decessum. Mancipia nonnulla libertate donavit, additisque ditavit peculiis. Quod viri Dei testamentum regalis praecepti reperitur pagina roboratum. CAPUT VI. De Leudegiselo episcopo, Angelberto et Landone. Post hunc beatum virum Leudegiselus, Attilae episcopi frater, tempore Dagoberti regis episcopium rexit, quod etiam ecclesiae ordinatis disposuit colonis. Hunc sequitur Angelbertus. Ipse quoque remptis auxisse reperitur episcopium. Cui successit Lando vir illustrissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
monastrũ patrũꝓ monachi
modo clicos habet. Quoꝵ qͥdẽ nuꝑ
otbeichues noĩe. pͥusꝙͣ gallia gladi¬
is hũgaror lacrranda cradetur. ad
extrema deductus. dũ ctamina de¬
monũ ꝓ se licigancium. ⁊ cũ adi

Expanded text:
monasterium patrum pro monachis modo clericos habet. Quorum quidam nuper, Otbertus nomine, priusquam Gallia gladiis Hungarorum laceranda traderetur, ad extrema deductus, dum certamina daemonum pro se litigantium, et eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. iudit supͣ ip̃m̃ fonteiei
incnatũ quendam senem in
cłical habitu ftrntem aureum
haculum manu tenentẽ. Qui
sum so nitu aduemẽtis ingtꝰ se
iudetur erexisse a fonce. tñto iste
in t̾ram caderet̃: ⁊ ncħ oĩo uid̾e

Expanded text:
veniens, vidit supra ipsum fontem veniens, vidit supra ipsum fontem inclinatum quemdam senem in clericali habitu stantem, aureum baculum manu tenentem. Qui cum sonitu advenientis motus se videretur erexisse a fonte, tanto iste in terram caderet, et nihil omnino videre
Abbreviated transcription (Latin):
gnatõne recede̾. indit etiã i quẽ¬
dam frẽm dcm bertritum qui nõ
longe aite decesserat. se crebre ta¬
sitũtem. osolendo ꝯͦ monẽteui. ne
hic apud scłm ultra men̾e cupiat.
imo adeũ ꝙͣtocius ire gaudent ut
ea que nuĩꝙͣ potuit cogitare. ualeat in¬
dere. Qm̃ si deierarecur in scło dru¬
cius. neqͣꝙͣ tautũ malũ indiss aliꝙ̃¬
de. ꝯntum usurus essetin prexĩo
Quꝰ dieta ꝓbata cõstat i̾catis inse¬
quta. iste si quidẽ lem delore corꝑis
narrat. ⁊ eos corã se caritatis gra
pocũ sum̾e rogat de seruicio dei
studiosius agendo ⁊ psalmodiam
tũ deuotõne canendo uouet. atq
iam qi seturus ⁊ hylaris migrat
Post cuiꝰ obitũ gens hũgaroꝵ gal¬
liam ingressa cedib incendus at
rapinis pene tũcta deuastat. ip̃m¬
q mosteriũ flãnus exurit ⁊ prĩs¬
ꝓderit. In duemiurq mͦ iam mara¬
feste ꝙͣ uera siu̾nt: que ille audi
o. fons dudũ nouit̾ erortus est
Ad quẽ fabricitans qͥdam casu de¬

Expanded text:
gnatione recedere. Vidit etiam et quemdam fratrem, dictum Bertricum, qui non longe ante decesserat, se crebro visitantem, consolando quoque monentem, ne hic apud saeculum ultra manere cupiat, imo ad eum quantocius ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. Quoniam si demoraretur in saeculo diutius, nequaquam tantum malum vidisset aliquando, quantum visurus esset in proximo. Cujus dicta probatio constat veritatis insecuta. Iste siquidem levi dolore corporis narrat, et eos coram se charitatis gratia potum sumere rogat. De servitio Dei studiosius agendo, et psalmodiam cum devotione canendam monet, atque jam quasi securus et hilaris migrat. Post cujus obitum gens Hungarorum Galliam ingressa, caedibus, incendiis, ac rapinis pene cuncta devastat: ipsumque monasterium flammis exurit, et proterit. Intuemurque modo jam manifeste quam vera fuerint quae ille audieo, fons dudum noviter exortus est. Ad quem febricitans quidam casu de
Abbreviated transcription (Latin):
se testans ocłoꝵ exꝑiri probatõne.
que de seruo dm̃ quordam dudũ
eis hoc cũ sun pcc̃or hõ ascribas me
nõ cesses uen̾ari qui possũt in oĩ¬
bies suriliũ largiti T̾ ałib itaq
uirũ instruens monitis. databñ¬
dcõne ꝑmusit abire. Unde liqͥdo pa¬
det eñ cum uͥtute mirabihũ spñ¬

Expanded text:
se testans oculorum experiri probatione, se testans oculorum experiri probatione, quae de servo Domini quorumdam dudum ei, hocnon cesses venerari, qui tibi possunt in omnibus auxilium largiri. Talibus itaque virum instruens monitis, data benedictione permisit abire. Unde liquido patet eum cum virtute mirabilium sp
Abbreviated transcription (Latin):
met ip̃o gemiõs dat cruciatus aĩo.n
de ĩdignatõne uidelic ⁊ damꝓno.
Oũq uir scũs id post soporem nũcio
cogno uiss ad hoiẽm ꝯsulendũ nõ di¬
stulit exire: Suecoq de more blãdo
conatur alloquio efferos eiꝰ giõs mi¬
tigare ĩuitasq ad or̃onem monet.
ii deo spem poñe ac de hoc qd actidi¬
illis ad basilicam xpĩ ꝯfessoris hyla¬
in dicm̃ ueĩunt in locũ tibi signũ
trucis adoratur in uia p̃ce solito
data blaude uultũ uercens in pre¬
dictum legorium. noli ait ueren.
quia eqũ tuũ inrueĩes añ fores mo¬
nasteri sanũ. Qui suta suribũdus
ut ceꝑas. recessisses. cadauer eqmi
mortiu nobis reliquisses. Legata¬
rio u̾o eñu non apponẽte. p̃sercrui
cũ uiderit eũ mortũ. sic tote cor¬
pore tuundũ. decurnt puerenie
affirmans ita reuise hẽre ut ei se¬
cerdo ⁊ xp̃i teodulphus studuerat
iudicare Siꝙ qd̾ ro credebat. mi¬
raculo ututis probaco. mencis fu¬
rore deposito. grãs refert dño uere

Expanded text:
i, geminos dat cruciatus animo, de indignatione videlicet, et damno. Cumque vir sanctus id post soporem nuntio cognovisset, ad hominem consalandum non distulit exire; suetoque de more blando conatur alloquio efferos ejus animos mitigare, invitansque ad orationem, monet in Deo spem ponere, ac de hoc quod accidiillis ad basilicam Christi confessoris Hilarii, dum veniunt in locum ubi signum crucis adoratur, in via prece solito data, blande vultum vertens in praedictum legatarium: Noli, ait, vereri, quia equum tuum invenies ante fores monasterii sanum, qui si ita furibundus, ut coeperas, recessisses, cadaver equi mortui nobis reliquisses. Legatario vero animum non apponente, praesertim cum viderit eum mortuum, ac toto corpore tumidum, decurrit puer ejus, affirmans ita se rem habere, ut ei sacerdos Christi, Theodulfus studuerat indicare: sicque quod non credebat, miraculo virtutis probato, mentis furore deposito, gratias refert Domino, vera
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ ubi eccł̃ia construi debuit. lenti¬
bus uolacib stetit. Et ne l oc ab in¬
credulis casu contigisse pucaretur.
ip̃ nacalis diũ die quadriãmio conci¬
nuo suꝑ uolando monastium circum¬
ire. miratib płimns eadem aquilace¬
gessic insiginia. non humanꝰ enar
ost successum deniq tẽporis ubi
pbr̃alis subut. onus oneris imple¬
tem: De lubrico moͣchum de latroue
datorem largissimũ. de seruo dyabo¬
de ce sancta per ppłos deuulgabat᷑
opimo. Et ne ueluci lucerna con¬

Expanded text:
ra ubi ecclesia construi debuit, lentira ubi ecclesia construi debuit, lentis volatibus stetit, et ne hoc ab incredulis casu contigisse putaretur, ipso natalis Domini die, quadriennio continuo supervolando, monasterium circumire, mirantibus plurimis, eadem aquila cegessit insignia, non humanus sermo Post successum denique temporis, ubi presbyteralis subiit onus honoris, impletem. De lubrico monachum, de latrone datorem largissimum, de servo diabode eo sancta per populos divulgabatur opi
Abbreviated transcription (Latin):
tacis detore sponsus. ãplexatui spõ¬
sam. quã uidet a uoluntate seducto¬
ris ⁊ uoluptate tarius ereptaui cõ¬
ditoriq iam sub ĩtegritatis honore
mancipatii
irigitur ad ꝓuidendũ sibi locũ
hĩtadionis cũ u̾ͥgnie uirgo.
susanna cũ th̃oderico: Est sili ula
nn mõte sita trib a ciuitate nili¬
bus seꝑata. in quo uisun est ue¬
nerabili semp iudñus flagranti
pacris rengu construi cenobium.
quo sub pii regum̃e ductoris. quẽ
ꝓfic̾e ꝓbabat exemplo u̾cutum. ca¬
teruami xpõ milicantum collige̾t
frntrum. Conscenso denq siluosi
mõtis u̾tice. dũ cutũferentes celo¬
rum nutitur aliger nider acul¬
unne. ꝑ quẽ celes scarifure locꝰ in
terris bõ deprouiẽtur chõderico:
Nam nusticus ales aquila spaciã¬
de girans. ⁊ girando cirtũuolans.
qnͣtum in ip̃o fuic locũ monast̾u
capacem. secans aera designaui
Ec ut exp̃ssius ostende̾t quid dñs
ueslet. inꝰ fere hore spacio. supͣ¬

Expanded text:
tatis decore sponsus amplexatur spontatis decore sponsus amplexatur sponsam, quam videt a voluntate seductoris et voluptate carnis ereptam, conditorique jam sub integritatis honore mancipatam. Dirigitur ad providendum sibi locum habitationis cum virgine virgo, Susanna cum Theoderico. Est silvula in monte sita, tribus a civitate millibus separata, in quo visum est venerabili semper in divinis flagranti patri Remigio construi coenobium: quo sub pii regimine ductoris, quem proficere probabat exemplo virtutum, catervam Christo militantium colligeret fratrum. Conscenso denique silvosi montis vertice, dum circumferentes oculorum mine, per quem coelos scansuro locus in terris beato depromeretur Theoderico. Nam mysticus ales aquila spatiando gyrans et gyrando circumvolans, quantum in ipso fuit, locum monasterii capacem secans aera designavit. Et ut expressius ostenderet quid Dominus vellet, unius fere horae spatio, sup
Abbreviated transcription (Latin):
cognita sui cordis. Erumpentibus
lacrius geĩtu concurbatur. singui¬
tu cõcutitur. acq salubre consilud
sibi cum subsidio p̃cum subuixe fer¬
ri p̃catur. Ad hũc compũctionis
moca sunt iustera benignissime.
matris: Eflenti compatitur. lugẽ.¬
tem cõsolatur: merẽtem letificat.
⁊ut eum uoti compotem faciar.
dũm pietacis exoruat. Cõmumꝰ
itaq pacer ut̾usq pussimꝰ. ab
utroq simul hac decausa sanctꝰ¬
consulicur renugiꝰ. cinus ĩstitutõe
subliunter iam bs̃ ꝓfecerat thodicꝰ
Pro sponsa demq mittitur eterue
prennũ retributõis. in uͥgratate ꝑse¬
uerantib. apr̃e seruari deuionstrat᷑.
⁊ qr u̾gnutas angłice. gͣta mũdicie sit
anica ꝓpalatur: Acquiescit spõsa
demũ prudendissum patri imo cõ¬
plectitur astamiua. iite telestrs dł¬
cedine mellita. seseq pollicetur. si xͦ
mereatur adh̾ere ĩcorruptã salua pu¬
dicicia ꝓ man̾e. Letus tandeui casti¬

Expanded text:
cognita sui cordis; erumpentibus cognita sui cordis; erumpentibus lacrymis gemitu conturbatur, singultu concutitur, atque salubre consilium sibi cum subsidio precum subnixe ferri precatur. Ad hunc compunctionis mota sunt viscera benignissimae matris, flenti compatitur, lugentem consolatur, moerentem laetificat, et ut eum voti compotem faciat, Dominum pietatis exorat. Communis itaque pater utriusque piissimus, ab utroque simul hac de causa sanctconsulitur Remigius: cujus institutione sublimiter jam beatus profecerat Theodericus. Pro sponsa denique mittitur, aeternae praemium retributionis in virginitate perseverantibus a patre servari demonstratur: et quia virginitas angelicae grata munditiae sit amica, propalatur. Acquiescit sponsa demum prudentissimi patris, imo complectitur affamina, vitae coelestis dulcedine mellita, seseque pollicetur, si Christo mereatur, adhaerere, incorruptam salva pudicitia permanere. Laetus tandem casti
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ⁊ castitatis dilectio iudula¬
scit. Desideriũ desidĩo restĩguit᷑
⁊ ardor carius ardore spũo fupt¬
ratur: Abrenũciat amator pu¬
dicicie iũdo. fedus nnt cuiu deo
Dellumu cõciencie indicit hosti sin¬
gularis lotus queritur certamni:
Allequicur beatus thodericus spon¬
sam. ⁊ ad sponsi celestis hortatur a¬
pollicetur honorem. Sed sponsa ta¬
bescens auiore carualis defideru. sꝑ¬
unt salucaria moinda sponsi. ⁊ amaro
aĩo respondet. dum se despectanibi¬
det Cumq dei seruus cerueret. ꝙ
eiꝰ in oĩo sponse cohortacio locum
nou hẽrec. dissencientem deserit
⁊ urhemi reuẽsem ꝓpere pecans.
albĩclam quandem celibis uite
tulcrice iii. noĩe sisauuam requi¬
rit: Sobrius adit sobriam. pudi¬
cus pudicam uirgo uirguieni.
Que sub tutela bĩ renugn ꝓuellari
p̃erat cougregationi. ffemma ui¬
rilie aniim uirago ꝓfundi consibu
sanctus s contulit theodenuro. So¬
lo sternitur eaite pedes spiritalis
matris. eiq ꝓdit arthana soli do

Expanded text:
 castitatis dilectio indulcescit, desiderium desiderio restringitur, et ardor carnis ardore spiritus superatur. Abrenuntiat amator pudicitiae mundo, foedus init cum Deo. Bellum continentiae indicitur hosti, singulari locus quaeritur certamini. Alloquitur beatus Theodericus sponsam, et ad sponsi coelestis hortatur apollicetur honorem. Sed sponsa tabescens amore carnalis desiderii, spernit salutaria monita sponsi, et amaro animo respondet, dum se despectam videt. Cumque Dei servus cerneret quod ejus in animo sponsae cohortatio locum non haberet, diset urbem Remensem proprie petens, abbatissam quamdam coelibis vitae cultricem, nomine Susannam, requirit. Sobrius adit sobriam, pudicus pudicam, virgo virginem; quae sub tutela beati Remigii puellari praeerat congregationi, femina virilis animi, virago profundi consilii, sanctus se contulit Theodericus, solo sternitur ante pedes spiritalis matris, eique prodit arcana soli Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cipia in põtisi acu ꝑol tus aut aug¬
m̃tum eclie ĩuenitur emisse: Ora¬
to nĩ demq sub honore bĩ germa¬
in cõstruit in atrio scĩ remgn Qs¬
dam qͦ res a qͥbusdam ꝓuasas apud
regiam magestatem agẽte p̃fato
sounacio archidiacono eũ dicasse
reppitur. rege auctoritatis suꝑ hus¬

Expanded text:
cipia, in pontificatu positas ad augmentum ecclesiae invenitur emisse. Oratorium denique sub honore beati Germani construxit in atrio sancti Remigii. Quasdam quoque res a quibusdam pervasas, apud regiam majestatem, agente praefato Sonnatio archidiacono, evindicasse reperitur, regiae auctoritatis su
Abbreviated transcription (Latin):
corona muĩci. qĩ nicħ aũ gessiss ite¬
rum p̃dicta uota reddebat ĩ eccl̃ia
Qui lic tlam taliter agẽdo uellz
hab̾e qd̃ meruit. opatñ cultoris
sui nõ est passa dĩitas oculi:
ccidit itaq qͣdam die ut sus
cirta puteũ quo loco huiis

Expanded text:
corona meriti, quasi nihil ante gessisset, itecorona meriti, quasi nihil ante gessisset, iterum praedicta vota reddebat in ecclesia: qui licet clam, taliter agendo, vellet habere quod meruit, opera tamen cultoris sui non est passa divinitas oculi. Accedit itaque quadam die, ut sus circa puteum, quo loci hujus
Abbreviated transcription (Latin):
pnisit: Et quo qͥs dolorẽ deuciũ pa¬
ciens haculam p̃tidisset. aode lo¬
co doloris par sangͥnem fluere fe¬
cisset statiu mede lam salutis op¬
rebatur: Hec bñficia nẽ studita so
lũ. ẜ apłius insa noscũtur. ⁊ sam¬
tate reciꝙata. sũt c̃cissire ꝓpalata:
efucto deraq albe. qui bõ te¬
odulfo p̃erat. tertius urut
p̾missũ est. idem uir uen̾abilis na
loco sce recordatoĩs diñ teoderici
est ordinatꝰ albas. p̃sule ãnuẽte
⁊ monathoꝵ cat̾ua petente. Qui
adepto regiĩs honore: qiͣ rudis tyro
nouit̃ addictus ex̾cicio. nullã fere
p̃stabac artub reqͥem. Quĩut infa¬
tigatus ii oꝑa manuũ p̃stiterat
sic eĩtendo se nõsͥ ꝑcens ad d̾ma co¬
cum duppliciter aptabat nũft̾i̾a
Fabrica uic enĩ basilicã in honore
sci h: laru quo cͣsum sun dupplicareͤ
laboris Signo siqͥdẽ daco ꝯ frĩb cõ¬
ueiens. horaꝵ laudes ꝑsoluebat
hymuo logiaꝵ. S̾ edut dupplex eẽt¬

Expanded text:
nsit. De quo quisquis dolorem dentium patiens hastulam praecidisset, ac de loco doloris parum sanguinis fluere fecisset, statim medelam salutis exoprebatur. Haec beneficia non audita soa noscuntur, et sanitate recuperata, sunt certissime propalata. Defuncto denique abbate, qui beato Theodulfo praeerat tertius, ut praemissum est, idem vir venerabilis in loco sanctae recordationis domni Theoderici est ordinatus abbas, praesule annuente, et monachorum caterva petente. Qui adepto regiminis honore, quasi rudis tiro noviter addictus exercitio, nullam fere praestabat artubus requiem. Quin ut infatigatus in opera manuum praestiterat, sic exercendo se, non sibi parcens, ad divina totum dupliciter aptabat ministeria. Fabricavit enim basilicam in honore S. Hilarii, quo cursum sui duplicaret laboris. Signo siquidem dato, cum fratribus conveniens, harum laudes persolvebat hymnologiarum. Sed ut duplex
Abbreviated transcription (Latin):
uenando tamq sr̃issimo famłabrit
patri : D. uoꝵ iudecur exinus agri¬
coia uepos ip̃ius pb̃r uenerandus
⁊ eidem obsequns. ut ip̃e testatie:
a puicia placidus. qmi dometatos
enis exegit intra parietes. queni
otiam cum erclia remensi. bõq lupo
ep̃o frĩs sui filio. i om̃i sub̾a sua pͣ¬
ter id qd spaliter incuiq donauat
dan ut iusserat heredem confatit

Expanded text:
do, tamque sanctissimo famulabantur patri. Quorum videtur eximius, Agricola nepos ipsius, presbyter venerandus, et eidem obsequiis, ut ipse testatur, a pueritia placitus, quam domesticos ejus exegit intra parietes: quem etiam cum Ecclesia Remensi, beatoque Lupo episcopo fratris sui filio, in omni substantia sua, praeter id quod specialiter unicuique donaverat, darive jusserat, haeredem constit
Abbreviated transcription (Latin):
sub taliseeme labore durãt ãm
curutulũ: . uã mat̾ assectu dili¬
sens tenero. deq salutis ipius so¬
licita recupatõe. studuit obinã
deduc̾e: Dũꝙ comuꝰ obdẽsitatẽ
młticudĩs nõ uale̾t accede̾. ꝓcu¬
rat uliꝙͣtulũ uulgꝰ eñcede̾. Mcx
ur ina ꝑ quãiter erat agendũ
se seꝓsteruẽs simł cũ solule ful¬
tn. ualida fide. p̃ tes ad deũ deuota
dirigit m̃te. Nerdũ ab oracõne
cessarat. ⁊ eut ppr̃us cepit uoti¬
ferari silia s. uagert ut macer

Expanded text:
sub tali ferme labore duxerat anni curriculum. Quam mater affectu diligens tenero, deque salutis ipsius sollicita recuperatione, studuit obviam deducere, dumque cominus ob densitatem multitudinis non valet accedere, procurat aliquantulum vulgus antecedere. Mox in via, per quam iter erat agendum, sese prosternens simul cum sobole, fulta valida fide, preces ad Deum devota dirigit mente. Necdum ab oratione cessarat, et ecce ipsius coepit vociferari filia, quam genitrix, ut mater
Abbreviated transcription (Latin):
uemẽs a ꝑtib orientis. dũ adhumo
gra mõsteriũ itr dei indet᷑ ingrests
S̾ cur uo theodullus corꝑe laborib
uugilusꝙ cõfecto fessus forte quies¬
cerbat in ho legatarĩ anin felleo¬
motus qd̾ albas loci nõ ͥ dedisset.
Oetiisum iãtore turbidur mẽtis. da¬
bat ore ꝓfen̾s que nõ detobant: Quq
abiret indiguans ut imire misce̾t᷑
pocẽcissimꝰ eiꝰ equs apu̾o mortirus

Expanded text:
veniens a partibus Orientis, dum ad hujus veniens a partibus Orientis, dum ad hujus gratia monasterium viri Dei videtur ingressus. Sanctus vero Theodulfus, corpore laboribus vigiliisque confecto, fessus forte quiescebat in lecto. Legatarius animi felle commotus, quod abbas loci non sibi dedisset occursum, rancore turbidus mentis, dabat ore proferens quae non decebant. Cumque abiret indignans, ut ira irae misceretur, potentissimus ejus equus, a puero mor
Abbreviated transcription (Latin):
rustici tecigit dicẽs Per istud ca¬
put ce hõ ꝯtestor. ne uiã quã uir¬
dei decigerat. candans aꝑꝑuit ut
lana: Nec dubiũ ꝙͥ hõ dei uoluit
ut capilli cadent s ut signa ꝑ
succ edẽtem gn̾ationẽ ꝓ me̾ntur
huiꝰ ft̃i. ne qͥs ag̾e siłe presuniet
qd̾ scũs dei th̃o dulsus impetͣuit
ne. fieret. Nara dum gn̾acio ip̃i
agritole mansit signũ qd̾ a sunc¬
touuro perter. sutepit ⁊ ip̃a siłi ruodo
ir deniq qͥdam ueĩt ad ii rũ¬
⁊ luĩe pͥuacũ ciu nulla dabat᷑ raͥes
do crucicitõne nͥ spes erat de insicͤ
landa Ille saca uelamna ore tenge
bat ⁊ fennie xp̃tp̃cib i cubabat Si¬
git scũs a paunñco. ⁊ nlla doloris uesti¬
gia reniserũt in nusoms ocło. Nali ut
erat di guĩ. luuo dei gtas t̾efena pro
medela. gandens remesaint ad ꝓprie
Collacas quã qr esierat medicia:
indam ꝙͥͦ legntus austrasioꝵ noi¬
ne offs qui sunt suꝑiores fñci:

Expanded text:
rustici tetigit dicens: Per istud carustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam iDei tetigerat, candens apparuit ut lana. Nec dubium quod non homo Dei voluit ut capilli caderent, sed ut signa per succedentem generationem promerentur hujus facti, ne quis agere simile praesumeret quod sanctus Dei Theodulfus imperavit ne fieret. Nam dum generatio ipsius agricolae mansit, signum quod a sancto viro pater accepit, et ipsa simili modo Vir denique quidam venit ad viru lumine privatum, cui nulla dabatur de cruciatione, nec spes erat de visus rlanda. Ille sacra velamina ore tangeprecibus incubabat. Surgit sanctus a pavimento, et nulla doloris vestigia remanserunt in juvenis oculo. Qui, ut erat dignum, viro Dei gratias referens pro medela, gaudens remeavit ad propria, collata sibi quam quaesierat medicina. Quidam quoque legatus Austrasiorum, nomine Offo qui sunt superiores Franci
Abbreviated transcription (Latin):
mõchis. cũ millus eẽt qͥ peũteu
poss eriꝑe de ꝓfũde. p̾serum cum
xp̃o pitcheus centũ pedũ feratur
alticũdĩs. iear dei suꝑienit. ẜeibo¬
qr cõꝑto. de coĩquinatõe aque. sis
a ĩal idee moreretur. antiaru
cepit. oculisq od eelũ porrectis
pedes ipr̃us subito limpha super
os puchei redũdãte. aĩal illesũ
ꝓuenio: Uidentes cũcti stupore uie¬
hem̃ti repleti grãs egerũt dño qͥ
tam benignitatis fue grãm fideli
suo contulit seruo
uadãꝙͦ die cũ istem uir dei it̾
age̾t a monastio. ad quẽdam
locũ ꝓperans. agͥcolau ꝙ lib aran¬
tem uiãpublica ꝑ quã tñsire soli¬
tus erat. ĩuenit. Cui ⁊ dixit. Non
est bonũ o hõ uiam aracro scrndi
q̃ deb auiatorib ioffenso pede cal¬
cari. Regͥdiens aũt uir scus ꝑ eãdã
inam. rinsus agͥcolã mnam ut ceꝑac
aranteu offendit. Nõne inqͥt dixi
tibi qr iam istã arare nõ debes:
Appropiausq manu scã caput

Expanded text:
monachis, cum nullus esset qui pereuntem posset eripere de profundo, praesertim cum ipse puteus centum pedum feratur altitudinis, vir Dei supervenit: factoque comperto, de coinquinatione aquae, si animal idem ibi moreretur, anxiari coepit, oculisque ad coelum porrectis,pedes ipsius subito, limpha super os putei redundante, animal illaesum pervenit. Videntes cuncti stupore vehementi repleti, gratias egerunt Deo, qui tantam benignitatis suae gratiam fideli suo contulit servo. Quadam quoque die, cum isdem vir Dei iter ageret, a monasterio ad quemdam locum properans, agricolam quemlibet arantem viam publicam, per quam transire solitus erat, invenit. Cui et dixit: Non est bonum, o homo, viam aratro scindi, quae debet a viatoribus inoffenso pede calcari. Regrediens autem vir sanctus per eamdem viam, rursus agricolam viam ut coeperat arantem offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput
Abbreviated transcription (Latin):
bile traditor idem iñẽti nec ecate
net lassicudine deficiẽtes. qd̾ aln ru¬
ricole cũ quatuor uelser aut octo ur
potant ꝑcꝑe hic cum duob ĩfatigabi¬
liter explebat: Gũq paululũ cesla¬
ret ab aratro. rursũ studebat isift̾e
rastro. Scupendiũ ꝙͦr ualde qd̾ cũ¬
Duro serincio intẽtus ess ñ deẜice̾t
ab agro rediens. imã sepe noctẽ sĩ e¬
quẽter duets ꝑuigil hymnor psel¬
moꝵ ꝙ laudib trad itur ex cubare so
S dũ laboris int̾mittenditẽꝑe do¬
Nũ redicu̾e ab ag̾tultã cssass mons¬
stiun repetendi qd̾sib apꝰ eĩdandi
aratri acadit. ũ ganiq stimli figens
in s̾cam. Dnũ quo tendebat ĩmenie
eiusdem forte imo sit dĩna disposut
fieri mod̾ado ꝓuenit Mirabile dictu
Spmea uͥga sub nocte radices in ter¬
ram dedit. ⁊ maue cũ ad cõsuetũ bs̃
uir opꝰ rediet. atq resim̃e bellet
dirgenteu frond b ĩuenit. Que¬

Expanded text:
i nec aetate, nec lassitudine deficientes: quod alii ruricolae cum quatuor, vel sex, aut octo vix poterant perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. Cumque paululum cessaret ab aratro, rursum studebat insistere rastro. Stupendum quoque valde, quod cuduro servitio intentus esset, nec deficeret, ab agro rediens unam saepe noctem, frequenter duas pervigil hymnorum, psalmorumque laudibus traditur excubare solitus. , dum laboris intermittendi tempore domum rediturus ab agricultura cessasset, monasterium repetenti quodlibet opus emendandi aratri accidit, virgamque stimuli figens in terram, domum quo tendebat, immemor ejusdem forte, imo sic divina disposuit fieri moderatio, pervenit. Mirabile dictu, spinea virga sub nocte radices in terram dedit, et mane, cum ad consuetum beatus vir opus rediret, atque resumere vellet, turgentem frondibus i
Abbreviated transcription (Latin):
tae oꝑatõnes. cetis nempe iusuni
surdis auditũ. claudir gressũ res¬
taui aus. aridasq contractas ma¬
nus it laxans. obsessor a demõĩb
liberans. mille nocendi sathaue
frauder. ꝑ diuine medicne deftebat
doctorem. cui datũ est tum corpibus
ꝙͣ aĩab conferre salutem P seu̾auit
aũt in dei famulatu usq in snera
quod ore docuit. exemplis euidentil¬
sums demõstranit: Qui p̃t mul¬
tarũ unrtutũ oꝑa p̃t miraculerũ¬

Expanded text:
nes. Caecis nempe visum, surdis auditum, claudis gressum restaurans, aridas contractasque manus relaxans, obsessos a daemonibus liberans, mille nocendi Satanae fraudes per divinae medicinae destruebat ductorem, cui datum est tam corporibus quam animabus conferre salutem! Perseveravit autem in Dei famulatu usque in finem, et quod ore docuit exemplis evidentissimis demonstravit. Qui post multarum virtutum opera post miraculoru