comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiaret. ne ad mensã quidẽ. Quod si ꝓlapsus fecisset. unã de statutis ꝑdebat
potionẽ. Numerus enĩ erat secũ comanentibꝰ ⁊ conuuiantibꝰ poculoꝵ p̾fixus.
Indisciplinationes ⁊ transgressiones suoꝵ a regula recta ⁊ honesta et argu
cor declinaretꝰ in uerba maligna ad excusandas excusationes ĩ peccatis
Et dũ quisq offerret munus ad altare. si ilic recordatus fuisset qđ fr̃
suus habet adiquid aduersus illũ relinquendũ eẽ munꝰ ante altare atq¬

Expanded text:
t suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat t suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, argucor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atq
Abbreviated transcription (Latin):
et. De qua soror ipsuis c̃questa qd ab eadẽ circa mi nisteriũ multũ occupat
ñ adiuuaret᷑. audiuit. Alartha martha. meliorẽ partẽ elegit maria. que non
auferet᷑ ab ea. fͦ abric& nouaꝵ nunꝗͣ studix̃ habuit. deuitans in eis implicatio¬
iẽ sui animi. quẽ semꝑ lib̾ũ hab̾e uoluit ab om̃i molestia temporali. Non tai
uolentes illas edificare ꝓhibebat. nͥ tantũ immodatos. Int̾ea dũ eccłiȩ pecunia
⁊ conflari: et indigentibus dispensari. Quod ñ cominerassẽ. nͥ contra carnalẽ sensũ
rumdã fieri ꝑuiderẽ. Hoc etiã ipsũ uenerabilis antistes ambrosius in talibus nec¬
sitatibꝰ indubitant̃ faciendũ ẽẽ. ⁊ dixit et scripsit. Sed ⁊ de neglecto a fidelibus
garcphilatio ⁊ secretario unde altari necessaria inferut᷑. aliquando ĩ eccłi̾a
oquens ammonebat. qd etiã p̾fatũ beatissimũ ambrosiũ se p̾sente in ecdĩa loi¬

Expanded text:
et: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata et: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Martha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecunia  conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ec
Abbreviated transcription (Latin):
ecuniã eiꝰ respuit: rescriptis eundẽ sicut oportuit ⁊ arguit ⁊ corripuit: adme¬
nens ut de sua simulatione ⁊ iniquitate. ꝑpenitentiã ⁊ humiliratẽ d̃o satisface.¬
legata offerenda ẽẽ ꝗͣ exigenda. Commendata queq ipse ñ suscipiebat: sed uo¬
entes susciꝑe clericos ñ ꝓhibebat. In his aut̃ que eccłia habebat. intentꝰ am¬
cogitatione relaxabat. ⁊ disponebat. Quibꝰ dispositis recteq ordinatis. tanq̃ arebꝰ
mordacibꝰ atq molestis. antmȩ recursũ ad int̾iora mentis ⁊ suꝑiora fariebat. qͦ
uł de inueniendis diuinis rebꝰ cogitaret. uł de iã inuentis aliqͥd dictaret. aut cerie
x iã dictis atq transcriptis aliquid emendaret. Ia uero agebat in die laboran
⁊ in nocte lucubrans. Et erat tanꝗͣ illa religiosissima Maria typũ gestans suꝑne
eccłiȩ. de qua scriptũ ẽ. qd̃ sederet ad pedes d̃ni. ⁊ intenta aure uerbũ eiꝰ audi¬

Expanded text:
uit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfacelegata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiebat, sed volentes suscipere clericos non prohibebat. In iis quoque quae Ecclesia habebat et cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum gestans supernae Ecclesiae, de qua scriptum est, quod sederet ad pedes Domini atque intenta ejus verbum audir
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã sc̃ĩtatis. ut nihil supͣsit. ⁊ hec tantũ uerecundiȩ ut nͥ faciã
rabuilis et suscipiende pat̃. Non enĩ iustas qđ pleriq homines loci istius
facuint. ut qdeũq sollicitꝰ uolueris extorqueas s qd tꝰ audi toteu¬
ris obstricto petibile uisũ fuerit. admones ⁊ rogas subseruiente ue¬
recundia quȩ maxima difficiliũ int̾ bonos efficatia est. łinde statim
comdatis effectũ desiderii tribue. Nã sꝑandi uiã ueniȩ ante pate¬

Expanded text:
scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam m, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines istiusfaciunt ut quodcumque sollicitus volueris, extorqueas; sed quod tibi a judice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones recundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. proinde statim commendatis effectum desiderii tribui; nam sperandi uiam ante pate
Abbreviated transcription (Latin):
Faciebat hoc tãꝗͣ speculator a dño constitutꝰ domꝰ isrł. p̃dicans uer¬
bũ atq instans oportune. importune. arguens. obsecrans. increpans
in om̃i longanimitate ⁊ doctrina. p̃cipueq oꝑam dabat instruere
eos qui eent idonei ⁊ alios docere. Rogatꝰ a ñ nullis in eoꝵ tẽpora¬
libꝰ causis epłas ad diuersos dabat. ⁊ hanc suã a meliorib reb auoca¬
sius Rarissimis ltt̾arũ int̾eessũ apud scłi potestates postulatũ n de¬
dissc. dicentẽ cuiꝰdã sapientis seruanda c̾ẽ sententiã. de quo scriptũ ẽ.
qđ multa sue famȩ contẽplatione amicis ñ p̃stitisse. Et ullua nichulo¬
ee̾t rogatꝰ tã id honeste ac tẽperant̃ agebat. ut ñ solũ onerosus ac
molestꝰ ñ uideret᷑. uerũ mirabilis haberet᷑. Cũ eni exorta necessitate.
more solito apud quendã affricȩ uicariũ macedoniũ nomine ꝓ sup¬
plici litt̃is int̾ueniret. ille sine mora paruit. ⁊ hoc mͦ scriptũ remisit.

Expanded text:
ebat hoc tanquam speculator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupasuis charissimis litterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihiloc temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣ plurimos sacerdotes di. simpliciore fide uiuentes de sua ciutate
ad et uolebat ne adce̾nt om̃imꝰ recusabat. Et dũ id ꝑnegasset diccis

Expanded text:
et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac fieri volebat, ne adessent omni modo recusabat. Et dum id pernegasset, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nomine fidei catholicȩ hominẽ. ad quosđa manichete. quos clectos uł e¬
nis augustinꝰ fuit. qͥ p̃cet̾is illã execrabilẽ sectã nouerat eox ꝓdens
dãnabiles blasphemias ex locis librex quos illi accipiunt. Manicheus
qͥđa ad confessionẽ earũdẽ blasphemiarũ. eos ꝑduxit. et quȩ int̃ se illi¬
clectarũ ꝓditione illis ecclusticis gestis declaratũ ẽ. Itaq pastoꝵ diligen
competens ꝓcurata est. Qũ quoda etiã felice manicheo. de nume¬
ro eoꝵ quos electos uocant. idẽ manichei. quiq ẏpponẽ uenerat.¬
cundẽ seminaturus errorẽ. publice in ypponiensi eccĩa notariis
excipientibꝰ disputauit. ppło multo astante. Post scđam aũt et
tertiam collationẽ manicheus ille frustata uanitate ⁊ errore
ipsius. recte ad nr̃am conuersus ẽ fide atq eccłam: sicut eadem
comite domꝰ regic arriano. qui ꝑ auctoritatẽ suę ꝑsonę fisci
uehementissimꝰ exactor. fidẽ catholicã atrocit ac iugit᷑ oppugnabat

Expanded text:
m, fidei catholicae hominem, ad quosdam Manichaeorum, quos electos vel eae Augustinus fuit, qui prae caeteris illam exsecrabilem sectam noveradamnabiles blasphemias ex locis librorum, quos illi accipiunt Manichaei, usque ad confessionem earumdem blasphemiarum eos perduxit: et quae inter se illielectarum proditione, illis ecclesiasticis gestis declaratum est. Atque ita pastorum dcompetens procurata est. Cum quodam etiam Felice, de numero eorum quos electos dicunt Manichaeicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputavit populo astante: et post secundam vel tertiam collationem ille Manichaeus frustrata vanitate et errore ipsius sectae, ad nostram conversus est fidem atque Ecclesiam, sicut eadem comite domus regiae Ariano, qui per auctoritatem suae personae fisci vehementissimus exactor, fidem catholicam atrociter ac jugiter oppugnabat,
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ recte fidĩ ueritate. Et erat ille memorabilis uir dugustinꝰ¬
pcipuũ dinei corporis menbrũ cirea uniuersalis eccłȩ utilitates s÷¬
licitꝰ semꝑ ac ꝑuigil. Ituic aut diuinit̾ donatũ ẽ. ut ac iaboꝵ sug.
fructu etiã in hac uita gaudere mereret᷑. priꝰ quidẽ ĩypponien¬
si eccła ⁊ regione cui maxime p̃uidebat unitate ac pace ꝑfecta
deinde ĩ aliis affrice partib siue ꝑ semet ipsũ siue ꝑalios. ⁊ qͥs
ipse dederat sacerdotes pullulasse. multiplicatãq fiuisse eccłã di¬

Expanded text:
errorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praerrorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praecipuum dominici corporis membrum, circa universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semfructu, etiam in hac vita gaudere provenisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasse, et multiplicatam fuisse Domini
Abbreviated transcription (Latin):
rũ hereticos ⁊ disputatores callidos. arte subtili. ⁊ noxia scribentes ⁊ ubi¬
tauit. Et qm̃ idẽ ꝑuersi sedi apłicȩ ꝑ suã ãbitionẽ eandẽ ꝑfidiã ꝑsua¬
dere conabant᷑ instantissime etiã c̃ciliis affricanis scõꝵ ep̃oꝵ gestũ ẽ.
ut prius sc̃õ papę in nocentio. ⁊ postea secõ Zosimo eiꝰ successore inno¬
tesceret. qͣntũ illa secta a fide catholica. ⁊ ab hominanda ⁊ dapnanda
fusset. At illi tandẽ. sedis antistites. diuersis tẽporibꝰ suis cose no¬
tantes atq a m̃bris eccłe p̃cidentes. datis litt̾is ad affricanas ⁊ oco¬
dentis ⁊ orientis in partibꝰ eccłas. eos anathematizandos ⁊ deuitando
ab om̃ibꝰ catholicis censuerunt. Tale etiã de illis catholicȩ eceȩ ꝑ¬
latũ uidiciũ pussimꝰ imꝑator honoriꝰ audiens ac sequens sius cos
legibꝰ dãpnandos ⁊ int̃ hercticos habendos constituit. Unde ñ nulli
alii redeunt. in notescente ⁊ p̃ualescente aduersus illũ de testabilẽ

Expanded text:
rum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubitans. Et quoniam iidem perversi Sedi apostolicae per suam ambitionem eamdem perfidiam persuadere conabantur, instantissime etiam conciliis Africanist prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale de illis Ecclesiae Dei am piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli alii redeunt, innotescente et praevalescente adversus illum detestabilem
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ipsoꝵ qͦq arrianoꝵ ep̃o quodã maximino cũ gothis ad affricã.
qͥd singulȩ asseruerint partes scriptũ ẽ. Quȩ si studiosi diligent᷑
legere curauerint: ꝓcus dubio uidebunt. uł qͥd callida ⁊ irrationabi¬
ginẽ. de multa sua incollatione loqͣcitate uictorẽ de se ipsa collati¬
one recessisse iactauit. ⁊ mentitꝰ ẽ. Qui cũ utiq ñ facile a diuinȩ le¬
gis ignaris. examinari ⁊ diudicari posset. a uenerabili uiro augus¬
no sequenti tẽpore. stilo totiꝰ illiꝰ collationis de singulis obiectis ⁊

Expanded text:
um quoque Arianorum episcopo quodam Maximino cum Gothis ad Africam quid singulae asseruerint partes, scriptum est. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabiginem, de sua multa in collatione loquacitate victorem se de ipsa collatione recessisse jactavit, et mentitus est; quae utique non facile a divinae legis ignaris examinari et dijudicari possent: a venerabili Augustino sequentis temporis stilo, et illius totius collationis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ errorẽ docere ⁊ curare uoluit. in cuiꝰ manꝰ sunt ⁊ nos ⁊ sermone
nr̃i. Nã cũ ꝓpositȩ questiones latera ꝑtractarẽ. in aliũ sermonis
excursũ prexi. Atq ita conclusa uł explicata. questione. disputati¬
onẽ terminaui. magis aduersus maniche& errorẽ unde nichil di¬
cere decreuerã disputans. quã de his quȩ asserere ꝓposuerã. fcce

Expanded text:
 in cujus manu sunt et nos et sermones nostri. Nam cum propositae quaestionis latebras pertractarem, in aliud sermonis excursu perrexi, atque ita non conclusa vel explicata quaestione, disputationem terminavi, magis adversum Manichaeorum errorem, unde nihil dicere decreveram, disputans, quam de iis quae asserere proposueram. E
Abbreviated transcription (Latin):
uicerimꝰ an uicti fuerimꝰ. Et alio loco dũ a notario ut responderet
amoneret᷑. nichil ait . Non eñi inueniens qͥđ responderet. totũ sermonẽ
quẽ de solis maximianistis. in auribꝰ ciꝰ ⁊ om̃iũ qͥ aderant egregius doc

Expanded text:
vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut responderet, vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut responderet, abentur opusculis. ubi non inueniens, quid responderet, totum sermonem meum, quem de solis Maximianistis in auribus eius et omnium, qui aderant, explic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ẽ. Porro aũt pꝰ illã quȩ cũ donatistis facta ẽ collatio. ñ de¬
fuerunt qͥ dicerent ꝑmissos ñ fuisse eosẽ ep̃os apud potestatẽ quȩ
causã audiuit dicere om̃ia ꝓsuis partibꝰ. qm̃ catholicȩ cõmunionis.
p̃is. sedis apłicȩ littere cõpulerunt. obt̃minandas uidelicet alias eccłȩ
sue secte p̃cipuũ in illa collatione. habuerunt defensorẽ uideret. &
disputaret. gestis eccłasticis ꝓuocaret. ut qd forte sicut dicebant ꝓ¬
sequi potuit. in pͥma collatione ⁊ ꝑmissus ñ fuerat. m p̾senti alicuiꝰ¬
sine potestatis ꝓhibitione. securus dicere minime dubitaret. ⁊ ĩ si
Ille nec hac oratione. nec parentũ suoꝵ aut ciuiũ instanti peticione.
id uoluit facere. qui ei pollicebant᷑ se ad eiꝰ redit᷑os cõmunionẽ. etiã
cũ discrimine patͥmonii uł salutis suȩ tẽporalis. si tantũmͦ catholicã
suꝑaret assertionẽ. at ipse ãpliꝰ responde illis gestis nolens. hoc tan

Expanded text:
uoniam post illam, quae cum Donatistis facta est, collationem, non defuerunt qui dicerent, permissos non fuisse eosdem episcopos apud potestatem, quae causam audivit, dicere omnia pro suis partibus, quoniam catholicae communionis s coepiscopis Sedis apostolicae litterae compulerant, ob terminandas videlicet alias Ecclesisuae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret, edisputaret, et provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, sed permissus non erat, in praesenti sine alicujus potestatIlle neque hac hortatione, nec suorum parentum et civium instanti petitione id facere voluit, qui ei pollicebantur, se ad ejus redituros communionem, etiam cum discrimine patrimoniorum salutisque suae temporalis, si modo catholicam superaret assertionem. At ille amplius dicere illis gestis nihil voluit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pacis unitas. multiplicabat᷑ eccłȩ dĩ fr̃nitas. Et id maxime factũ est.
pꝰcollationẽ. quȩ ab uniuersis ep̃is catholicis. apud kartaginẽ cũ eisdẽ
lonatistarũ ep̃is pꝰ mođii facta ẽ. id iubente głosissimo ⁊ religiosissin
cellinũ in affricã uidicẽ miserat. In qͣ controuersia illi om̃ino c̃futa.¬
ti. atq de errore a catholicis conuicti. sententia cognitoris notati st̃.
sunt. Ex qͣ ratione solito amplius eoꝵ ep̃i. cũ suis clericis ⁊ plebibꝰ cõmu¬
nicauerunt. ⁊ pacẽ ten̾entes catholicã. multas eoꝵ ꝑ secutiones. usq ad
menbroꝵ ampitationẽ ⁊ int̾nitionẽ ꝑtulerunt. Totũq illud bonũ¬

Expanded text:
pacis unitas, et Ecclesiae Dei fraternitas. Et id maxime factum est post collationem, quae ab universis episcopis catholicis apud Carthaginem cum eisdem Donatistcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; mnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicaverunt, et pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem pertulerunt. Et totum illud bonu
Abbreviated transcription (Latin):
set: uxori suȩ ait. Meluis mͥ fuerat. ut istũ tã p̾stantis formȩ equũ
emissẽ: qͣm ut librũ cũ qͦ illũ cõparaui in augusta dimisissẽ. lui
illa. Utilius in qͥt tͥ ut puto fuisset : si nũqͣm manus tua ipsũ
librũ tetigisset. Ille uͦ du molli attactu ꝑ posteriora dorsi ut
agi solet equo blandiri uoluit: max ab eodẽ ꝑcussus interiit.
etiã ipse iusti iudicis irã sensit. obsessus nãq in ciuitate radas¬
pona. paratus ad p̃liũ exut: ibiq occisus interut. Quida ho¬
io de episcopatu qͥ eihstete dicit᷑. partẽ uilissimi m̃salis de
supͣdictis rebꝰ iniuste sibi usurpauit. ⁊ secũ domũ reportauit.
s mex a demonio occupatꝰ. nullũ nec intra eccłam:. nec extra.
locũ abscondendi inuenire potuit: nec benedicta asꝑsus aqua.
mes manere uideret᷑: donec augustã rediens. rẽ iniuste abla¬

Expanded text:
set, uxori suae ait: Melius mihi fuerat ut istum tam praestantis formae equum set, uxori suae ait: Melius mihi fuerat ut istum tam praestantis formae equum emissem, quam librum quo illum comparavi, in Augusta dimisissem. Cui illa: Utilius, inquit, ut spero, tibi fuisset, si nunquam manus tua ipsum librum tetigisset. Ille vero dum molli tactu per posteriora dorsi, ut assolet, equo blandiri voluit, mox ab eodem percussus interiit. etiam ipse justi Judicis iram sensit. Obsessa namque civitate Ratisbona, paratus ad praelium exiit, ibique occisus interiit. Quidam homo de episcopatu, qui Eistete dicitur, partem vilissimi mensalis de saepe dictis rebus injuste usurpavit, secumque asportavit. Sed mox a daemonio occupatus nullum neque intra neque extra ecclesiam abscondendi locum invenire potuit: nec benedicta aspersus aqua, mes manere, donec Augustam rediens, rem injuste abla
Abbreviated transcription (Latin):
it. S ñ cessit ei ĩ ꝓsperũ: qđ talia p̾sũpsitꝰ c̃tra dĩ seruũ. Nã par¬
uo int̾iecto dierũ spacio. a comite ad alꝑto. ac fr̃e ep̃i Theotbal¬
lo ab obsidione cũ detrim̃to suo& coactꝰ ẽ secedere. & cũ debita
resꝑsus c̃fusione in patriã redire: etiã ibidẽ capto eiꝰdẽ fr̃e
Ferimanno. S et fortissimꝰ pugnator ad alꝑtꝰ. uelud alt̾ ma¬
chabeus. ꝓ eccła dĩ acrit̃ dimicando cecidit in eode bello: et¬
ut ueracit̾ ẽ credendu. ꝑ mortalitatis dispendiũ. ad eptus ẽ
immortalitatis cõpendiũ. Cuiꝰ corpus sc̃s &delricus augustã de¬
ferens. in eccł̃a scẽ mariȩ semꝑ uirginis condidit : sp̃m uͦ ꝑ sacre
ꝑtinentibꝰ. aliqͥd̃ usurpare p̃sumeret: qͥa nullus eox qͥ inde aliqͥd̃
antea iniuste abstulerunt. uł in scm di deliquerunt. impunitꝰ e
ruit absolutionẽ. Ut enĩ ex pluribꝰ pauca exempli causa ꝓfera¬
mꝰ. unꝰ ex his uicinis in ueritate c̃testantibꝰ tamdiu ꝑdito sensu ꝓ¬

Expanded text:
 non cessit ei in prosperum quod talia praesumpsit contra Dei servum. Nam, parvo interjecto dierum spatio, a comite Adalbero et episcodo ab obsidione cum detrimento suorum coactus est secedere, et debita respersus confusione, in patriam redire, etiam ibi capto ejusdem fratre Herimanno. Sed et fortissimus pugnator Adalbertus, velut alter Machabaeus, pro Ecclesia Dei acriter dimicando, cecidit in eodem bello, ut veraciter est credendum per mortalitatis dispendium transiens ad immortalitatis compendium. Cujus corpus sanctus Udalricus Augustam deferens, in ecclesia sanctae Mariae semper virginis condidit: spiritum vepertinentibus, aliquid usurpare praesumeret: quia nullus eorum qui antea inde aliquid injuste abstulerunt, vel in sanctum Dei deliquerunt, impunitus eruit absolutionem. Ut enim ex pluribus pauca exempli causa proferamus, unus ex his, vicinis in veritate contestantibus, tandiu perdito sensu p
Abbreviated transcription (Latin):
exorta in tantũ accreuisset. ut ñ alit̃ nͥ ferro finiri potuisset. iãq¬
partis acie utriusq ordinata. cõminus cõmitti deberet pugna: adhl¬
ait. beati pacifici. qm̃ filii dĩ uocabunt᷑: assũpto fartb̾to curiensis eccłȩ
ep̃o religioso. se mediũ iniecit : ac tanta eos arte suadendi aggressi
sunt. sp̃u patris in amb&ꝵ ore loquente : ut facile pacis federa in etx¬

Expanded text:
exorta, in tantum accrevisset, ut non aliter nisi ferro finiri potuisset, jamque acie utriusque partis ordinata, ut cominus committi deberet pugna, athlait: Beati pacifici quoniam filii Dei vocabuntur: assumpto Hartberto, Curiensis Ecclesiae episcopo religioso, se in medium injecit: ac tanta eos arte suadendi aggressi sunt, Spiritu Patris in amborum ore loquente, ut facile ad pacis foedera re
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sup̃ dictũ est. cognito maximianus
thebeorum responso. p̾ciptti ira feruidus
obneglecta imperia. decimũ quemq exca¬
dem legione gladio ferire iub&. quo facilius
ceteri rebus certis territi metu cederenturꝰ redintegrati
mandatͥs edicit ut reliqui inperse¬
cuuonem xp̃ianorum cogantur. Ubi uero
adihebeos denuntiatio iterata per uenit. cog¬
nitumq ab eis est. in iuingu sibi rursus exccu¬
tones profanasꝰ uociferatio passim ac tumul¬
tus in castris exortur. affirmantium nun¬
quã se ulli in hȩç tam sacrilega ministeria
Unum se et̃nitatis colere dm̃ꝰ extrema
experiri satius ẽt. quam aduersus xp̃ia¬
nam fidem uenire. His deinde cõꝑtis
marimianus om̃i belua eruentior. rursis
ad ingenii sȩuitiam redit. atq imperat ut
uerum decimus e̾oꝵ: deturꝰ. ceteri nihilomi-

Expanded text:
sicut supra diximus, cognito Maximianus sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in persecutionem Christianorum cogantur. ubi uero ad Thebaeos denuntiatio iterata peruenit cognitumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, uociferatio - passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria unum se aeternitatis deum colere; extrema experiri satius esse quam aduersum Christianam fidem uenire. his deinde conpertis Maximianus omni belua . cruentior rursus ad ingenii sui saeuitiam redit atque imperat, ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo mi
Abbreviated transcription (Latin):
litatis ministerium detractare ausi sunt.:
itq huius modi p̃ceptis so̾ ptemperaturos
negant. Maximianus non longe ab erat.
nam se circa octoderum itinere fessus te¬
nebat. Ubi cum ei ꝑnuntium delatũ
ess& legionem hanc ad uersus mandata
regia rebellem in hus angustiis subsittisse.
furore in stinctus indignationis ex¬
arsit. Sed płius mihi quã reliqua cõme¬
morem : situs loci illius relatione in se¬
rendus uidetur. Locus hic seraginta
fere milibus agenuensi urbe ab est: quatu¬
ordecim fere milibus acapite lemannici
lacus quem infiuit rodanus. Locus hic
iam inter alpina iuga in ualle situs est: atq
ꝑgentibus difficili transitu asperũ aꝑ
artum uer panditur In festus namq roda¬
nus saxo: sed montis radicibus uix ꝑ̃uiũ
uiantibus ner reliquit Iuictis trans¬
missisq angustiarum faucibus. subito
nec exiguus inter montium rupes capus
a peritur: In hoc legio scãn consederat. Igit̃

Expanded text:
litatis ministerium detrectare ausi sunt litatis ministerium detrectare ausi sunt atque huius modi praeceptis se obtemperaturos negant. Maximianus non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduersum mandata regia rebellem in Agaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu indignationis exarsit. sed mihi priusquam reliqua conmemorem, situs loci eius relationi inserendus uidetur. Agaunus sexaginta ferme milibus a Genauensi urbe abest, quattuordecim uero milibus distat a capite Lemanni lacus quem influit Rhodanus. locus ipse iam inter Alpina iuga in ualle situs est ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque artum iter panditur. infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus uix peruium uiantibus aggerem reliquit. euictis transmissisque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. in hoc legio sancta consederat. igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
imianus sicut auaritia. libi dine. crude¬
litate. ceterisq uiciis obsessus furebat ita
cuã execrandis gentilium rͥubus. erga
dm̃ cęli profanus. impietatem suam
ad extinguendũ xp̃i antratis nomen ar¬
mauerat. Si qui tunc di uͬri cultũ
profiteri audebant. sparsis usq quaq
militum turmis. uł ad supplicia uł ad
barbaris data: prorsus in religione bar¬
Ima cõmouerant. Erat codem tempore
in exercitu legio miltrũ: quithebei ap¬
pellabantur: legio autẽ uocabaturisex
milia ac seccentos uiros in armis habe¬
bat. Hii in axiliũ marimiano ab orien¬
tis partibus accisiti uenerant. uiri in
rebus bellicis strennui: uirtute nobiles.
sed fide nobiliores. Erga imperato¬
rem foritiudine. erga xp̃m de uotio¬
ne certabant : euangelici p̾cepti etiam
sub armis non in memores. reddebant
quę erant đĩ đo. et quę cęsaris cęsari
restituebant. Itaq cum et hii sicut
ceteri militum addilaniandam xp̃ianoꝵ
multitudinẽ destinarentur. soli crude¬

Expanded text:
imianus sicut auaritia, libidine, crudelitate, ceterisque uitiis obsessus furebat, ita etiam exsecrandis gentilium ritibus deditus et erga deum caeli profanus impietatem suam ad extinguendum Christianitatis nomen armauerat. si qui tunc dei ueri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad ne barbaris gentibus data prorsus in religionem arma conmouerat. erat eodem tempore in exercitu legio militum, qui Thebaei appellabantur. legio autem uocabatur quae tunc sex milia ac sexcentos uiros in armis habebat. hi in auxilium Maximiano ab Oritis partibus acciti uenerant, uiri in rebus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobiliores fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelici praecepti etiam sub annis non inmemores reddebant quae dei erant deo, et quae Caesaris Caesari restituebant. itaque cum et hi sicut ceteri militum ad pertrahendam Christianorum multitudinem destinarentur, soli crude
Abbreviated transcription (Latin):
& rediuiue lucis cõpendia desertis habitaculis restaura¬
uit. Multa qͦq & ĩniimera uirtutuᷤ suarũ ĩsignia. quȩ
diebꝰ singulis ex more concrescunt. relatio nr̃a p̾teriit.
ut nec lateret silentio magnitudo oꝑis. nec diei consume.¬
ret spaciu tanta ꝓlixitas dictionis. Eluiꝰ gͦ piã mages¬
tatẽ fusis indesinent᷑ p̾cibꝰ exoremꝰ. ut clem̃tissumm theu¬
dob̾ti regis nr̃i felicitatẽ crebris successibꝰ dilatata. uel
in ext̾nis gentibꝰ iusto dñandi uire ꝓcul extensã ꝓsua
pietate longeuet. & clem̃tissimo sigeb̾to quonđa regi
sẽpit᷑nã reqͥem prestare dignet᷑: quatenꝰ qͥ tẽpli eiꝰ spacia
deuotꝰ extendens. ad excelsa fastigii tegmina sũptuoso decore ꝓ
dant᷑ scept᷑ regiȩ potestatis: ac ꝑinde medeła ꝑpłiᷤᷤ. pace̾q tͥbual
p̃sidiũ. qͥ speciale sollẽpnitatis suȩ hodie mundo prestitit or

Expanded text:
et redivivae lucis compendia desertis habitaculis restauraet redivivae lucis compendia desertis habitaculis restauravit. Multa quoque et innumera virtutum suarum insignia, quae diebus singulis ex more concrescunt, relatio nostra praeteriit, ut nec lateret silentio magnitudo operis, nec diei consumeret spatium tanta prolixitas dictionis. 13. Hujus ergo piam Majestatem fusis indesinenter precibus exoremus, ut clementissimi Theodeberti, regis nostri, felicitatem, crebris successibus dilatatam, et in externis gentibus justo dominandi jure procul extensam, pro sua pietate longaevet, et clementissimi Sigiberti quondam regisempiternam requiem praestare dignetur, qui templi ejus spatia devotus extendens, ad excelsa fastigii tegmina sumptuoso decore pedantur sceptra regiae potestatis, ac perinde medelam populis, pacemque tribuat praesidium, qui speciale solemnitatis suae hodie mundo praestitit or
Abbreviated transcription (Latin):
fusis pͣcibꝰ expetit᷑. incunctant᷑ effectibꝰ obtinet᷑. Auiꝰ igit
broꝵ debilitas diu̾so uire discrete dapnauerat. pristinę
ĩ colomitatis meruit augm̾ta suscipere. & salutis głam
obtinere. ut singłis uigor artubꝰ redditꝰ confestĩ suffra¬
gante remedio astaret illes: Et euiꝰ prius cõmunis usum
sermonis annexa palato lingua confuderat: uirtutẽ sci
antistitis resoluta oris cõpage laudabat. Itinꝰ scił sepe
retentacula gressibꝰ negatis astrinxerat. ad templi¬
oraculũ sũmꝰ antistes ueniendi prestitit facultatem:
& robustã metalli natura exuꝑans. uasta cõpeđu uin-¬
cla confregit. Multos gͥ ꝓmiscui sexus quos mͬbroꝵ de¬
bilitas miseranda contraxerat: usibꝰ restitutis. uirtus
medica idiscreta soluebat. Crebriꝰ etiã ocłoꝵ captis lu¬
mine. purgatis tenebris p̾sidiũ contẽplationis ĩdulsit:

Expanded text:
fusis precibus expetitur, incunctanter effectibus obtinetur. Hujus igitur fusis precibus expetitur, incunctanter effectibus obtinetur. Hujus igitur brorum debilitas diverso iure discrete damnaverat, pristinae incolomitatis meruit augmenta suscipere et salutis gloriam obtinere. ut singulis vigor artubus redditus, confestim suffragante remedio adstarit inlaesus, et cuius prius communi nece sermonis adnexa palatu lingua confuderat, virtutem sancti antestitis resoluta oris conpage laudabat. 33 Protenus scretentacula gressiboraculum summus antistes veniendi praestitit facultatem; et robustam metalli naturam exsuperans, vasta compedum vincla confregit. Multos igitur promiscui sexus, quos membrorum debilitas miseranda contraxerat, usibus restitutis, virtus medica indiscrete solvebat. Crebrius etiam oculorum captis lumine, purgatis tenebris, praesidium contemplationis indulsit,
Abbreviated transcription (Latin):
reliquos etiam asseuerante ut uidit willecharis pbro.
quando sẽs mebariꝰ accepit corꝑis transitũ. ipsiꝰ hore
horas diuina luminaria cunctis uidentibꝰ astiterunt.
Nox in t̾ra grande fluxit diluuiuꝰ ita ut plueret mul¬
tũ calida aqua de nubilo. Cuiꝰ corꝑis sollẽpne pignus:
p̾cellentissimi clotharii principis francoꝵ. uł deuotione
uł tẽꝑe suessionensiũ urbis. tanti muneris pmio ditat
ꝓmeruit. Sed cũ om̃ium ppłoꝵ fides sollẽpni ambitione¬
sacratissima feretro tradenda sepulture mbra conueherẽt
& unanimitate uł amore gestandi onus leue sentirent:
surdꝰ quida occurrens: & pciosi uelaminis pepłu osculans.
psallentiũ ilico stupens melos auduitt: & fraudati sensus
fideliu maximo decora p̃fulta eiꝰ tumuli urna exornata
surrexit: ꝓlixũ ẽ narrare quantis se uirtutibꝰ. quantisq
ꝓdebiliũ clamor attollat emundatione tͦpheis: aquo qͥeqͥd

Expanded text:
reliquos, etiam asseverante ut vidit Willacario presbytero, reliquos, etiam asseverante ut vidit Willacario presbytero, quando sanctus Medardus accepit corporis transitum, ipsius horae horas divina luminaria cunctis videntibus astiterunt; moxque in terra grande fluxit diluvium, ita ut plueret multum calida aqua de nubilo. 10. Cujus corporis solemne pignus, praecellentissimi Clotarii principis Francorum vel devotione vel tempore, Suessionensium urbs, tanti muneris praemio ditata, promeruit. Sed cum omnium populorum fides solemni ambitione, gravissimo feretro, tradenda sepulturae membra conveheret, et unanimitate vel amore gestandi onus leve sentiret, tsurdus quidam occurrens; et pretiosi velaminis peplum osculans, psallentium illico stupens melos audivit, et fraudati sensus  devotione fidelium maximo decore praefulta ejus tumuli urna exornata surrexit, prolixum est enarrare quantis se virtutibus quantisque pro debilium clamor attollat emundatione tropaeis; a quo quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ti fuissent. diuina mox uirtute soli de longa regione
nullo hominũ sequente ad scm uiruꝰ reducti sunt.
ec hoc int̾ reliqͣ miracula signũ p̃tereat. Quida tho-¬
S̾io noie demonii grauit᷑ oppressus iꝰfestatione: cura¬
ri meruit expresso uiri di signaculo. S cũ ia multi¬
modis uirtutu fulgeret studiis. famaq eiꝰ ꝑdiu̾sa
orbis spacia gr̃a crescente p̾celleret: defuncto iuro¬
mandensiũ urbis pontifice. i eiꝰ loco consecrat᷑ episco¬
pus. Ibi conu̾satione cęlesti t̾quinis annoꝵ curricu¬
lis. sci̾monia ipsiꝰ officii sac̾dos extitit p̾ciosus. Et nͥ qđ
ꝑcussor corꝑis defuit: iã martyriu confesso ĩplesset. Sus¬
tinuit uigit᷑ diabolo p̃liante całupnia: sed ꝑuenit
uictor meritis adcoronã. Tunc pontifex beatissimꝰ menbr&ꝵ.
cõpage ꝓtenta longeuitate defessus. sꝑm requiẽ dep̾catus
amisit. & conuexa cęli adthleta triumphalis ascendit. Intͤ

Expanded text:
ti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, ti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, nullo homine sequente, ad sanctum virum reducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei signaculo. 9. Sed cum jam multimodis virtutum fulgeret studiis, famaque ejus per diversa orbis spatia gratia crescente praecelleret, defuncto Viromandensium urbis pontifice, in ejus locum consecratur episcopus. Ubi conversatione coelesti ter quinis annorum circulis in sanctimonia ipsius officii sacerdos exstitit pretiosus; et nisi quod percussor corporis defuit, martyrium confessor implevit. Sustinuit jugiter diabolo praeliante calumniam, sed pervenit victor meritis ad coronam. Tunc pontifex beatissimus, membrorum compage, protenta longaevitate defessus, spiritum requiem deprecatus emisit, et convexa coeli athleta triumphalis ascendit. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita demũ reddito uire naturę. cepit species iꝰ anima¬
ta celare. nec sonitu se nͥ pulsa detegere. Sẽs igit᷑ ad¬
thleta xꝑi. absq reatu ꝓpͥo ꝓ delicto confundit᷑ alieno:
atq ideo mercełe reo ꝓculpa tͥbuit. ne inani abitione
tristior remearet. Quada uice p̾celsꝰ clothariꝰ rex in
ꝓcinctu francoꝵ mouens exercitũ: cũ transsisset fluui¬
uͦ cuiꝰ est sunna uocabułu. oĩa quȩ ĩueniebant loca
pͣdantes & pecora. ꝑuenientes int̾ castellũ qđ fert᷑ noui.¬
omagu & isara fluuiũ. qͥcͥ qͥd fuit uehiculoꝵ carra uel
saumas trahentiuiꝰ pedes affigentes. de loco nullatenꝰ
qͤ d̾r occurrt᷑ uiro scissimo: & data oratione discarri-¬
cantes qͣ tulert᷑. laxati ꝑgt᷑ itinera. N ec illd̃ omit¬
tendũ ẽ. qđ ꝑ miraculu factũ eͦ. Cũ porcarii sui ĩglan¬
de porcos dediicerent. & ab iniqͥs hominibꝰ furto subduc¬

Expanded text:
 Ita demum reddita juri naturae, coepit species se non anima Ita demum reddita juri naturae, coepit species se non animata celare, nec sonitu se nisi pulsa detegere. Sanctus igitur athleta Christi, absque reatu proprio, pro delicto confunditur alieno; atque ideo mercedem reo pro culpa tribuit, ne inani ambitione tristior remearet. 7. Quadam vice praecelsus Clotarius rex in procinctu, Francorum movens exercitum, cum transisset fluvium, cujus est Sumina vocabulum, omnia quae inveniebant loca praedantes et pecora, pervenientes inter castellum quod fertur Noviomagum et Isara fluvium, quicquid fuit vehiculorum carra vel saumas trahentium pedes adfigentes de loco nullatenusqui dicetur occurrunt viro sanctissimo et data oratione discarecantes quae tulerant laxati pergunt itinera. tendum est, quod per miraculum factum est. Cum porcarii sui in glandem porcos deducerent, et ab iniquis hominibus furto subduc
Abbreviated transcription (Latin):
ne: quẽ ipsa ultrix pena torquebat. Nccidit autem¬
etiã simile sub hac ꝓdicione mysteriũ. Dũ uiator
qͥda uixta domũ eiꝰ agendi itineris copiã pͣteriret:
capiens illiꝰ callida fraude uiuencũ. furti scelere
tintinnabułu collo pͣripuit. atq hiatũ ipsiꝰ ĩpres¬
si graminis fraude condepnans. nulliꝰ contẽplatioe
dep̾hensꝰ abscessit. Et cũ iã se censuit uel cͥminis
euasisse ꝑicułu. uł sortituꝰ cõpendia fuisse ꝑfurtũ.¬
obstaculo nullo: seruata ipsa dedit pͣda tinnitum.
cupiens đni redire psidio. Que quãlibet abditis
penetͣlibꝰ studio diligenti locata uł ferrata. claus¬
tr& obseruatione retrusa maneret. tinniente ambitu
scelꝰ nullo modulante uulgabat. hiatuꝰ ĩgenti uomens
auctorẽ cͥminis. querela geminante confundit. Tc̃ latͦ
pͣteritis memoratis confusa m̃te ꝑiclis. reuexit d̃no ter¬
ritꝰ qđ abstulerat: qłq etiã pietatis studio nͦ seruabat.¬

Expanded text:
ne, quem ipsa ultrix praeda torquebat. 6. Accidit ne, quem ipsa ultrix praeda torquebat. 6. Accidit etiam simile sub hac proditione mysterium. Dum viator quidam juxta domum ejus agendi itineris copia praeteriret, capiens illius callida fraude juvencum, furti scelere tintinnabulum collo praeripuit; atque hiatum ipsius impressi graminis fraude condemnans, nullius contemplatione deprehensus abscessit; et cum jam se censuit vel criminis evasisse periculuobstaculo nullo serata ipsa dedit praeda tinnitum, cupiens Domini redire praesidio. Quae quamlibet abditis penetralibus studio diligenti locata, vel ferrata claustrorum obseratione retrusa maneret; tinniente ambitu, scelus nullo modulante vulgabat, hiatum ingentem vomens, auctorem criminis querela geminare confudit. Tunc latro praeteritis memorans confusa mente periclis, revexit domino territus quod abstulerat, quod etiam pietatis studio non ser
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sciꝰ uinee dnator concurrer&. fure̾ repperit.
quẽ sua iã p̃da p̾unxerat. & ut᷑q aliu mutato
iure seruabat. Tunc usq adeo sci ultio rei seuit
ĩ crimine: ut uuas ꝓpͥa manu discerpens. aug¬
mentũ magis illi ꝓfusa oblatione tribueret. & de¬
lictũ obuirgation̾e castigans. remeandi aditum
ĩ dulgeret. Pari gͥ meruit pena confundi uel ꝑ¬
durante insidia coherceri i qͥ uasa eiꝰ domũ nocturna
opreptione pͦueniens. distenta melle furatꝰ fuerat.
Custoles deceptione callida fallȩre potuerat. pecꝰ qđ
rapuerat temerariꝰ ñ euasit. Pastr& habitaeula sub¬
latȩ apes cũ ĩdignatione linquebant. ubiq furem
ñ casto ditantes oꝑe. s aculeoꝵ seuicia ꝑsequentes:
qͦ usq latͦnis detecta confusio. scõ qđ fraudauerat
reddidit. & ueniaᷤ ꝓstratꝰ inuenit. Sed nec ĩmeri-¬
to pia sac̾dotis ĩdulgentia reu̾ ñ dap̾nabat excͥmi¬

Expanded text:
praescius vineae dominator occurreret, furem reperit, praescius vineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda praevinxerat, et uterque alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saevit in crimine, ut uvas propria manu discerpens, augmentum magis illi profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. 5. Pari igitur meruit poena percelli, vel perdurante insidia coerceri, qui vasa ejus, domum nocturna obreptione praeveniens, distenta melle, furatus fuerat. Custodes deceptione callida fallere potuit, pecus quod rapuerat temerarius non evasit. Castrorum habitacula sublatae apes cum indignatione linquebant; ubique furem non casto ditantes opere, sed aculeorum saevitia persequentes, quousque latronis detecta confusio, sancto quod fraudaverat reddidit, et veniam prostratus invenit; sed nec immerito pia sacerdotis indulgentia reum non damnabat ex crimi
Abbreviated transcription (Latin):
dotii honoribꝰ. in tiecta discretione tẽpoꝵ. eccłastici
moris tenorẽ ꝑcurrens. presbiterii officiũ electꝰ ex¬
cepit. ꝓbatꝰ obtinuit: & ita se deinceps scĩs cepit
publicare uirtutibꝰ. ut xꝑi merito putaret᷑ a¬
lu̾nus. Contigit gͦ ut autũni tẽporis fructꝰ
Intẽpesta gͥ nocte cu potius iꝰhumanis corꝑibus
curarũ diu̾sitate seclusa. dnante silentio. blandi
soporis onus iꝰ cumbit. uineaᷤ suã cupidine frau-¬
dis ĩpulsꝰ latro capiendꝰ expetiit. tenendꝰ irrii¬
pit. Tunc p̃da gladio secante corripiens. ipse magiꝰ
p̾datꝰ in tra patentia septa constringit᷑. & qđ effrĩ¬
gere iuolentꝰ ualuit. neq̃qã euasit ĩposterũ suo eͥ¬
mine captiuatꝰ. Gustũ habere defurto nͨ meruit:
& redeundi aditu ebrius nͦ inuenit. Nec amit¬
tere poterat qđ p̃sũpserat: nec auferre fas habu¬
it qđ ambiebat. Sꝯ cũ inibi pͥmo diluculo. rei

Expanded text:
dotii honoribus, interjecta discretione temporum, ecclesiastici dotii honoribus, interjecta discretione temporum, ecclesiastici moris tenorem cepit, probatus obtinuit; et ita se deinceps sanctis coepit publicare virtutibus, ut Christi merito putaretur alumnus. 4. Contigit ergo ut, autumni tempore, fructus Intempesta igitur nocte, cum potius in humanis corporibus, curarum diversitate seclusa, dominante silentio, blandi soporis onus incumbit, vineam suam, cupiditate fraudis impulsus, latro capiendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc praedam gladio secante corripiens, ipse magis praedatus, intra patentia septa constringitur; et quod effringere violentus voluit, nequaquam evasit. In posterum, suo crimine captivatus, gustum ha redeundi aditum ebrius non invenit. Nec amittere poterat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat. Sed cum inibi primo diluculo, rei
Abbreviated transcription (Latin):
nos libratis pacientiȩ moribꝰ tẽperaret: cũ ꝓpͥe uolun¬
tatis arbitriuᷤ. mundiq illecebras uitando despiceret.
officiũ sac̾dotis excepit. parit̾ & animo conũsꝰ & habi¬
tuꝰ morũ etiã claritate p̾cellens. Ponfestĩ gͥ claruit
apud urbis pontificẽ conu̾satione pꝰcipuus. apud
cunctos m̃tis puritate sincerꝰ Nũquã se ub̾tate leti¬
ciȩ plus extulit: nuꝰquã meroris acerbitate turbauit.
fuit sc̃ꝑ tolerans iꝰ adu̾sis. mitis ĩ ꝓsperiͥ eunctos sͥ¬
obedientie sedulitate ꝓ̃ferens. egentibꝰ larga mise¬
ratione succurrens. Ex om̃ibꝰ calcato uicioꝵ fomite.
angusti callis tramit᷑e sc̃ę conu̾sationis gressu sur¬
gente conscendens. qͥcqͥd adu̾sũ est horruitꝰ qe qͥd
p̾ciosũ elegit. Quid plura. It hospes cerneret᷑¬
in scło. etiã possessor eẽt iꝰ cęlo. crescentibꝰ singłis sacer¬

Expanded text:
nos libratis pacientiae moribus temperaret propriae volunnos libratis pacientiae moribus temperaret propriae voluntatis arbitrio, dum mundi inlecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit pariter et animo conversus et habito. Morum caritate praecellens, confestim claruit apud urbis pontificem conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. 9 Numquam se laeticiae ubertate plus extulit, numquam maeroris acerbitate turbavit. Fuit semper tolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos oboedientiae sedulitate praeferens, egentibratione succurrens, et ex omnibus calcato vitiorum fomite, augusti collis tramitem, sanctae conversationis gressu surgente conscendens. Quidquid adversum est horruit, quidquid pretiosum elegit. Quid plura? Ut hospes cerneretin saeculo, et jam possessor esset in coelo. Tunc crescentibus singulis sacer
Abbreviated transcription (Latin):
bus tradidisset. Quoꝵ ĩueromandensi t̾ritorio: & ha¬
bitatio fuisse dinoscit᷑ & origo. Inqͥ urbe cuꝰ adolescens
ad scoła recurreret. casuła quã ei genitrix sua fecerat
ꝑ ipsũ ad artificẽ cõponenda direxit: quã in itinere cȩco a se
ĩuento mox p̃buit. Similit᷑ qͥcqͥd ad escã accipere deber&
di suox parentũ gregẽ pasceret. si pauperẽ uidisset ci¬
bos egeno porrigebat. ipse ferebat ĩopiã diei ducens
ieuinia. Nec illd̃ reticenđu rei geste misteriũ. G
adhuc esset iꝰ scolis uir sc̃s. paruus & ĩ nocens: dicit
ad eleutheriũ quendã puerulũ cõparẽ. qđ publica in
actione comitiuã assumeret. & cũ triginta annorũ
spaciũ caperet. ipsũ dixit sũmum futurũ di ponti¬
fice᷑. Qui in tornaco ciuitate pastor ẽ datꝰ eccłiȩ :
iã ꝓbauit. Deinde cũ crebriꝰ ad tẽploꝵ oracula fidei
monitu ꝓmulgante discurreret. & tenerositatis an¬

Expanded text:
bus tradidisset; quorum in Viromandensi territorio et habus tradidisset; quorum in Viromandensi territorio et habitatio fuisse dignoscitur, et origo. In qua urbe cum adolescens ad scholam recurreret, casululam, quam ei sua genitrix fecerat, per ipsum ad artificem componendam direxit: quam in itinere caeco a sinvento mox praebuit. Similiter quicquid ad aescam accipere deberet, dum suorum parentum gregem pasceret, si pauperem vidisset, cibos egeno porrigebat, ipse ferens inopiam, diei ducens ieiunia. 6 Nec illud est reticendum rei gestae mysterium. Dum adhuc esset in scolis vir sanctus, parvus et innocens, dicit ad Eleutherium quendam puerulum conparem, quod publica in actione comitivam adsumeret, et cum triginta annorum vitae spatium caperet, ipsum dixit futurum summum dei pontificem, qui in Tornaco civitate pastor est datus ecclesiaprobavit. 8 Deinde cum crebrius ad templorum oracula fidei monitu promulgante discurreret et teneros aetates an
Abbreviated transcription (Latin):
Me naRoi antistitis uitã quę ħiniu̾ sum
orbẽ uirtutũ ꝓpalat᷑ insignibꝰ neqͥuimꝰ
silentio p̾terire: quamius ñ ualemꝰ gestoꝵ
cuncta ꝑstringere. Et qͥa sollep̾nitatis eiꝰ
diẽ ueneratione ꝑspicuũ. om̃ium ppłorũ
cat᷑uas quot annis expetere deposicionis suȩ cõmemo¬
nitudo. ut si in hac rarꝰ sit qͥ existat imitator oꝑis.
cunctos tam̃ faciat eiꝰ in t̾cessio potiores. Nuiꝰ gͦorigi¬
ne ꝓptea pͥmũ suggestio nr̃i sermonis ĩsinuat. ut nul¬
lus forsitan desperationis obstaculo magis culpandꝰ
offendat. qm̃ dm ĩ tegro amore diligere. nͨ facit gen¬
tiũ diuisa discretio. seo unita fidei plenitudo: ne di
mine Nectaridꝰ: de forti francoꝵ genere ñ fuit ĩfimꝰ
lib̾tate. Mat᷑ u̾ romana nomine ꝓtagia. absolutis
claruit seruitute natalibꝰ. Quẽ i xꝑi tab̾naculis
ut censemꝰ p̾cioso fecunda partu plꝰ placuit: quam
si integratate seruata. nequaquã se uinculis uirili¬

Expanded text:
sum orbem virtutum propalatur insignibus, nequivimus silentio praeterire, quamvis non valeamus gestorum cuncta perstringere. Et quia solemnitatis ejus diem, veneratione perspicuum, omnium populorum catervas quotannis expetere, depositionis suae commemonitudo, ut si in hac rarus sit qui existat imitator operis, cunctos tamen faciat ejus intercessio potiores. Hujus ergo originem propterea primum suggestio nostri sermonis insinuat, ut nullus forsitan desperationis obstaculo magis culpandus offendat, quoniam Deum integro amore diligere, non facit gentium divisa discretio, sed unita fidei plenitudo, ne divmine Nectardus, de forte Francorum genere, non fuit infimus libertate. Mater vero Romana, nomine Protagia, absolutis claruit servitute natalibus: quae in Christi tabernaculis ut censemus pretioso fecunda partu plus placuit, quam si integritate servata nequaquam se vinculis virili