comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ m̃tientiᷤ astu s compatientiᷤᷤ affectu: cum cogitareᷤ
tamme ñ relinquẽdũ inea culpa inꝗͣ me ꝓlapsum
eristimasti. quamnecte uelles sicomͦ ꝓlapsꝰ eẽs. Uñ
agens grãs beniuole iñtierga me tuȩ. sura po¬
scout ⁊̃ mͥ ñ succenscas.q. cum inopꝰculis tius aliqua
me mouerent. motũ meũ intimaui tͥ. H erga me
qͥd imꝓbandum putant inscͥpti meiᷤ nec claudãt
sub dolo pectore. necita rep̃hendant ap̃alioᷤ ut ta¬
ceant ap̃me. hinc potiꝰ existimans lediamicitiã.
⁊nece̾situdiniꝰ uira iuolari. Nescio enim utrũ xͥa
quam eccłastitum. fidelioras uulnera amici. quã
noluntaria oscula inimici. Siñ carissimo̾ nrõs qui
mĩs laborib sincensimȩ fauent ħ potiꝰ quanta pꝰ¬
sumꝰ instantia doceamꝰ qͦsciant fieri pꝰse ut int̾ li m̾o
aliqͥd altut᷑ sermone cẽdicat᷑ nec tñcantaᷤ ipsa mur¬
at᷑ nec uentã odium parat q̃ debet᷑ amicitiȩ siue¬

Expanded text:
non mentientis astu, sed compatientis affectu, cum cogitares tam me non relinquendum 779 in ea culpa, in quam me prolapsum existimasti, quam nec te velles, si co modo prolapsus esses. Unde agens gratias benevolae menti erga me tuae, simul posco ut etiam mihi non succenseas, quod cum in opusculis tuis aliqua me moverent, motum meum intimavi tibi: hoc erga me dquid improbandum putant in scriptis meis, nec laudent subdolo pectore, nec ita reprehendant apud alios, ut taceant apud me; hinc potius existimans laedi amicitiam, et necessitudinis jura violari. Nescio enim utrum amicquam Ecclesiaticum, Fideliora sunt vulnera amici, quam uoluntaria oscula inimici. Proinde carissimos nostros, qui nostris laboribus sincerissime fauent, hoc potius, quanta possumus instantia, doceamus, quo sciant fieri posse, ut inter carissimos aliquid alterutro sermone contra dicatur nec tamen caritas ipsa minuatur nec ueritas odium p
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: mallemiam in om̃ib latinis cucurbitã legi
sati tͥb epłis tuis respondisse arbitor. quaꝵdu
uisum fuit adnõ ł alios instiuendos. dabo aũt
oꝑam diligentiorẽ quantum me adiuuat dns.
ur litterȩ quas ad te scͥbo prius adte pueniant
quam ad quenquã aqͦ latius dispgant᷑. fateor
enim nec mͥ ħ fien uelle detuis ad me ꝙ de meis
ad te factum iustissimȩ expostulã. am̃placeat
nob̾ inuicẽ ñ tantũ cartas: uerĩ ĩ libtas amiciti¬
tna dilectione ñ displicet. ꝙ sunt̃ nõ fien p̾ꝰse sine
ipsius dilectionis ꝑnitiosa. offensiõe ñpita. no
fiat. Illa enuim canta quam tecum habe uelle
ꝓfecto maiorẽ: s melius hec minor. quã nul¬

Expanded text:
tur, mallem iam in omnibus Latinis cucurbitam legi.tur, mallem iam in omnibus Latinis cucurbitam legi.satis tribus epistulis tuis respondisse arbitror, quarum uisum fuerit, ad nos uel alios instruendos. dabo autem operam diligentiorem, quantum me adiuuat dominus, ut litterae, quas ad te scribo, prius ad te perueniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. fateor enim nec mihi hoc fieri uelle de tuis ad me, quod de meis ad te factum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas, uerum etiam libertas amicititerna dilectione non displicet. quod si inter nos fieri posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas, non fiat. illa enim caritas, quam tecum habere uellem, profecto maior est, sed melius haec minor quam nul
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eo factum animo qͦ putat᷑. nec oĩo meȩ fuisse uo
ut eos credam hec tuȩ scĩtati maluiola m̃te sug
facile de homine humana uitia suspicari. ħ u
me de illis equumẽ crede. siuas as̃ .xͥ. ñ incõtumeliã¬
s. inbonorẽ facta.⁊ disposita indomo magna. adõ in
opꝰbonum. ꝙ si pꝰhanc attestationẽ meã. sinoti¬
tiam eorumuenent facẽ uoluint quã ũ rectȩ faciãt
⁊ tuuides. ꝙ sane scͥpseram nullũ me librũ ad u̾sy
te romã misisse. iõscͥpseram. qr ⁊ libͥno m̃ ab illa epła
discernebam. uñ oĩo nescio quidaluid teaudĩse e¬
⁊ aduersus te ñ ẽẽ arbitrabar. ꝙ sincertate a micitiȩ
suie adionendum siue adteł me abs te corrigẽdr̃
fecisse menoueram. Exceptis aũt familiarib tuis
te ipsum obsec᷑ ꝑ grãm qua redempti sumꝰ ut q̃c̃q
suisse. Siquidaũt inte peccaui. dimittaᷤ mͥ. Nec
alud ꝙ de tenescio cꝰ poctȩ facto ineptifortasequã
utteratiꝰ anic ꝯmemoratum ẽ. ampłiꝰ quã dixi ad te

Expanded text:
n eo factum animo, quo putatur, nec omnino meae fuisse uoluut eos credam haec tuae sanctitati maliuola mente suggfacile de homine humana uitia suspicari. hoc enim me de illis aequum est credere, si uasa sunt Christised in honorem facta et disposita in domo magna a deo in opus bonum. quod si post hanc adtestationem meam, si in notitiam eorum uenerit, facere uoluerint, quam non recte faciant, et tu uides. Quod sane scripseram nullum me librum aduersus te Romam misisse, ideo scripseram, quia et libri nomen ab illa epistula discernebam, unde omnino nescio quid aliud te audisse eiseram et aduersus te non esse arbitrabar, quod sinceritate amicitiae siue ad admonendum siue ad te fecisse me noveram. Exceptis autem familiaribus tuis, teipsum obsecro per gratiam, qua redempti sumus, ut quaecumque suisse. Si quid autem in te peccavi, dimittas mihi. Nec illud, quod de nescio cujus Poetae facto ineptius fortasse, quam litteratius a me commemoratum est, amplius quam dixi, ad te
Abbreviated transcription (Latin):
detractorib nr̃is tͥbuere materiã contendẽdi.
b̃ abs te uba ñ solum ex anuno dicta sentio. uerũ
te pure ⁊xͥane diligere cupio. nec quicquã intea
m̃te retinere ꝗ dist alabus. Ouir sc̃ẽ mͥq ut d̃s¬

Expanded text:
detractoribus nostris tribuere materiam contendendi. detractoribus nostris tribuere materiam contendendi. haec abs te uerba non solum ex animo dicta sentio, uerum te pure et Christiane diligere cupio nec quicquam in mea mente retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
tales estis iustruite hꝰ modi inspũ lenitatiᷤ. intẽdẽ
te ipsum ne ⁊ tutemptenᷤ. Uide siñ dix̃ fien tan¬
quamille ut illum lucͥfacias. Ñutiq ut ipsum de¬
lictum fallacit᷑ ageret. aut se id hab̾e sunularet.
scdit̃ subueniret. hẽ ñm̃tientis astu s compatiẽ¬
tis affectu. Siciudeo. sic gentili. siccuilib hoĩ.
paulus inerrore ł peccato aliqͥ constituto. ñ simulã
do ꝙ ũerat. s compatiendo qi eẽ potuiss. tãquã qͥ
sohominẽ cogitaret. om̃ib omnia. factus ẽ. utõs
lucͥfaceret. Teipsum si placr obsecͦ te paulisꝑ in¬
tuere. teipsum inquam erga meipsũ ⁊ recole. ł
si habes conscͥpta relege uerba tua. inilla epła ꝗͣ
rem imsisti. quamueraci. quam germano quã
pleno cantatis affectu cum q̃dam me inte ꝯmi¬
sisse ex postulasses grauiter sub uinristi. iuble
dit̾ amicitia. in ħ nocessitudiuiꝰᷤ uira uiolant᷑.
ne uideam̃ certare puerilit᷑:⁊ fautorib in uicẽ ł

Expanded text:
stis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu sed compatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non erat, sed compatiendo. quia esse potuisset, tamquam qui se hominem cogitaret, omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret. Te ipsum, si placet, obsecro te, paulisper intuere, te ipsum, inquam, erga me ipsum et recole uel, si habes conscripta, relege uerba tua in illa epistularem misisti, quam ueraci, quam germano, quam pleno caritatis affectu, cum quaedam me in te commisisse expostulasses, grauiter subiunxisti: In hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis iura uiolantur; ne uideamur certare pueriliter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ loquunt᷑ m̃datiũ. S ut dixi.⁊ alia ⁊ magna q̃¬
tum ẽ. hͥiamquerit᷑ int̃ tlispensatore ut fidelis
quis inueniat᷑. tã quã magnũ aliquid sͥ fidelitet
didicisse uideant᷑ ꝓ uĩtatis dipensatioe m̃tiri tõ
ipsafides in latino sermone ab eodieat᷑ appellata
fibelis gͥ dispensator apłs paulus. ꝓculdubio nob̾
rxbib inscͥbendo fidem qr uĩtatis dispensator erat

Expanded text:
qui loquuntur mendacium; sed, ut dixi, et alia et magna ququi loquuntur mendacium; sed, ut dixi, et alia et magna qutum est, Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appellatfidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat,
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcuicisio ⁊ ct̃a q̃ grȩ̃ reuelatione latiꝰ innotescente
neceẽ fuãt abolen iustificare neminem poterant:
ñ tñ iõ fuant tanquam diabolica gentium saclegi¬
a fugienda ⁊iã cum ipsa grã iã inciꝑ reuelan q̃ in
umibri talib fuãt p̃nuntiata. s ꝑmittẽda paulu¬
lum eis maxime quiexillo ppło cuidatas uenerant
pꝰea uͦ tanquam cumhonore sepultasint aranis
aut enĩ hẽ ꝙ ego appello offitiosum indatiũ. ut h̃
dispensatio sit offitium ueluthonestȩ m̃tiendi.
ait qͥd aliud sit oĩo ñ uideo. nͥ forte addito nõe dis¬
pensatioĩs. fit. ut m̃datium ñ sit iñdatium. ꝙ si
absurdumnẽ. curgͦ ñ aꝑtȩ dici offitiosum mñdati¬
um defendendũ. nͥ forte nom̃ te moui. qr ñtã usi¬
tatum ẽ inecclasticis libri uocabulum offitii. ꝙ
ambrosiꝰ nr̃ ñtimuit quisuo qͦsdam libroᷤᷤ utili¬
um p̃ceptionum plenoᷤ de offitiis uoluit appellare̾:
ansiosfitiosȩ intiatur quisq culpandꝰ ẽ. si dispen¬

Expanded text:
uae gratiae reuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant. postea uero tamquam cum honore sepulta sint a Christianis aut enim hoc est, quod ego appello officiosum mendacium, ut haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo, nisi forte addito nomine dispensationis fit, ut mendacium non sit mendacium. quod si absurdum est, cur ergo non aperte dicis officiosum mendacium defendendum? nisi forte nomen te mouet, quia non tam usitatum est in ecclesiasticis libris uocabulum officii, quod Ambrosius noster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos de officiis uoluit appellare. an, si officiose mentiatur quisque, culpandus est, si dispen
Abbreviated transcription (Latin):
re qͦ ł in xp̃m crede nolebant. ł ꝑ uetera sacerdotu
sua. cermoniaiumq obseruatioes seapeccatiꝰ pͥse
mundan fieriq saluos existimabant. siclib̾are cu¬
piebat tam quam ipse illo errbreteneret᷑. diligens
utiq ꝓriuum tanquã seipsũ. ⁊ ħ aliis faciens

Expanded text:
ristum credere nolebant uel per uetera sacerdotia sua caeremoniarumque | obseruationes se a peccatis posse mundari fierique saluos existimabant, sic liberare cupiebat, tamquam ipse illo errore teneretur, diligens utique proximum tamquam se ipsum et haec aliis faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
catum ꝑmandatum fieri suꝑ modum. ħ alibi.
lex sub intrauit ut babundaret delictum . ubi
autem habundauit delictum suꝑbabuudauit
Atq buic int̾rogationi continuo responor. Fre¬
uaricationis grã posita ẽ. douec ueniret sem̃ ecui
ꝓmissumẽ. ħ gͦ dampnabilit̃ dic̃ eẽ sub lege: qͦs
reos fac̃ lex non implentes legẽ. dum ñ intelligẽ
tes gix̃ benefitium ad facienda dĩ p̃cepta. quaside
legi cantã. carita uͦ di diffusa ẽ incordib mis. ñ ꝑno
satis ẽ explicandȩ ꝓ lixꝰ fortasse ⁊ sipͥi uolum iniꝰ ser¬
mo debet. Sigͦ illud ꝙ lexait ñ concupisces. si huma¬
na infirmitas grã dĩ aduitañ fuĩt. subse reũ tem.¬

Expanded text:
andatum fieri supra modum, hoc alibi: Lex subintrauit, ut abundaret delictum: ubi autem abundauit delictum, superabundauit atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabilreos facit Lex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi deLegis charitas . Charitas vero Dei diffusa est in cordibus nosatis est explicandae, prolixior fortasse et sui proprii voluminis sermo debetur. Si ergo illud quod Lex ait, Non concupisces , si humana infirmitas gratia Dei adjuta non fuerit, sub se reum te
Abbreviated transcription (Latin):
mortiuis ẽ. ħ declarat & ꝙ ipse cominemorasti.
debant ñ quilegituna illa ineiꝰ honore aqͥ mãda¬
ta sunt obseruabaut. urtelligenteᷤ ⁊ q p̃nuntiãdȩ¬
uĩtauꝰ rõe mandata suit. ⁊ qͦusq debeant ꝑdurare:
uũ ẽ illud ꝙ ait. sispũducumini ñ adhuc estiꝰ sub
lege. Uñ uelut colligiᷤ apparere qui sublege ẽ ñ diͦ¬
pensatiuȩ ut nrõs putas uoluisse maiore. s uere ut
culpat. Neq enim ħ eum ꝓpt̃ cͥcumcisionẽ arbit᷑r
dicẽ. aut illa sacrifitia quȩ tune facta a patͥb nẽ¬

Expanded text:
mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: edebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant perdurare. unde est illud, quod ait: spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege, unde, uelut colligis, apparere, qui sub lege est, non dispensatiue; ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus n
Abbreviated transcription (Latin):
quib ad uenientib remansisse illa xͥani legenda
ret fidĩ reuelatio quȩ his significabat᷑ eẽ uentura.
S quamuis gentib imponenda ñ eẽnt. ñ tñsic de¬
buisse auferm a consuetudine iudeoꝵ. tanquã de¬
testanda atq dampnanda. Sensiui ꝓm̃atq̃: pau¬
sent credenteᷤ se ustifican saluosq fier nulis ũ¬
bris rerum ante futuraꝵ. tc̃ iamuenientiũ atq p̾¬
summaret᷑ umbraꝵ. ħ ei suffecisse ad comindationẽ
ut tĩ tanquã detestanda.⁊ simił idolatrie uiqderet᷑.
ultra uͦ non hab̾ ꝓgressum neputaret᷑ necessaua

Expanded text:
quibus aduenientibus remansisse illa Christiani:o; ret fidei reuelatio, quae his significabatur esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detestanda atque damnanda. sensim proinde atque pausent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum tunc iam uenientium atque praesumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ iamnec ipse cogebatur. quamui ꝑꝑ ꝯindanda eloqͥ¬
a. dĩ quȩ iidĩs sunt credita ñ ꝓhibebat᷑: quid muũ
ꝗ mag̃ arbitror añ illud ierosolimitanũ cõciliũ pe¬
trus fec̃ nec sicnurum ẽ ꝙ eum uolebat paulꝰ ñ timi¬
de obtegere s fidenterasserere ꝙ eum parit̾ sentrre
iamnouerat. siue ꝙ cum eo contulerat eũgłium. si
ueꝙ incoruelii centurionis nocatiõe ⁊̃ diuinitꝰ eũ
dehacre ammonitũ acceꝑat: sine ꝙ ante quam isli
qͦs cunuerat uenissent autiochiã. cum gentib eũ ẽ¬
uesci uidat. Neq enimnegamꝰ inhaesententia. fu¬
isse iampetrum inqua⁊ paulus fuit. slitaq tẽ cum
quid iuea reueriumn eẽt docebat. s ÷ͣ simulationẽ qua
genteᷤ iuitiuizare cogelunt᷑ arguebat: ñ obaliud uͥqi
sic illa omnia simulatoria gerebant᷑. tanquã ueꝵ¬

Expanded text:
, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloqu, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei. quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum  magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue quod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue quod ante, quam illi. quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam ue
Abbreviated transcription (Latin):
t̃.⁊ ꝑbaptisini sacram̃tum ministrabat᷑. s illi h de
paulo sparserant qui sic ea uolebant obseruari tã¬
quam sinehĩ i eugłio salus credentib eẽ ñ pꝰs. lp¬
sum enim senserant uehem̃tissimum grẽ p̃dicatorẽ
diamn ⁊ ꝑsecutionẽ concitare molientes tãquam
immicum legiᷤ mantatoꝵq diuinoꝵ cͥminabant᷑.
cꝰ faisȩ cminatioĩs inuidiã congruentiꝰ deuitare
ñ p̾s quam ut ea ipsecelebraret quȩ dampnare
tanquam sacrilega putabatur atq ita ostend
nec uideos tẽ abeis tanquamanefariis ꝓhibẽdes.
nec gentues ad ea tanquamad ucces saria ꝯpellẽ¬
dos. Nam si reuera su ea repbaret. quẽ ad mod ũ d
ilo auditumerat. ⁊ iõ celebranda susciꝑ. ut accͥõe
sunulata suampꝰs occultare sententiã: ñ ei dice¬
ret iacob ⁊ scient onĩs. s dicerent ⁊ putabunt om̃s
gentes cogeret uidarare. ñ aut̃ decreuerant ne.
quisquam tẽ iudẽs iudaizare ꝓbib̾. quamius ⁊¬

Expanded text:
et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem diam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deunon posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria conpellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Iacobus: et scient omnes, sed diceret: \'et putabunt omnesgentes cogeret iudaizare, non autem decreuerant, ne quisquam tunc Iudaeos iudaizare prohiberet, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
retda continuo ł inimicoꝵ obtrectatioib tãquã
luerit tanquam sopitos cineres seruatis. ũerit
puis deductor ł bauilus corꝑis. s impuis sepul¬
his qui ea uellent sicut aparentib ꝑ legem accepe¬

Expanded text:
renda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam renda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam luerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulhis, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem accepe
Abbreviated transcription (Latin):
quamlib aliam ueterẽ. s innescio quã nouã dela¬
bimur: quȩ sit eo ꝑniuosior. qͥ ñ errore s ꝓposito
ẽacuoluntate fallaci. ꝙ si respondes ut te abhac
purtes sententia. ⁊ẽ apłos ista laudabilit̃ simulaᷤᷤ¬
se ne scandaurarentur in fini quiȩx iudis multi
erediderant. ⁊ eares puenda ñdum intelligebant.
tir. quisquis ea simiando agere uoluit insanire:
curmͥ ñlicet dicere apłm paulum ralio̾ rectȩ fidĩ
rͥanõ tc̃ illa uerera sacrainta paululum obscruã¬
do ueracit᷑ comiñdare debuisse ne putarent᷑ ille
ꝓ heticȩ sig̾catioĩs obseruationes apiissimiꝰ patͥb
custoditȩ tanquam sacͥlegia diabolica aposteris
detestate: lamenim cum ueniss fides q̃ prius
illis obseruationib p̃nuntiata pꝰ mortẽ⁊ resurre¬
ctionem domini reuelata ẽ: amiserant tãquam
uitam offitui sui. Uerumtam̃ sic̃ defuncta corꝑa
necessanorum deducenda erant qͦdammꝰ ad se¬
pulturã. nec sunulatȩ s religiose.: ñ aũt dese¬

Expanded text:
ueterem, sed in nescio quam nouam delabimur, quae sit eo perniciosior, quo non errore, sed proposito est ac uoluntate fallaci. quodsi respondes, ut te ab hac purges sententia, tunc apostolos ista laudabiliter simulasse, ne scandalizarentur infirmi, qui ex Iudaeis multi crediderant et ea respuenda nondum intellegebant, tur, quisquis ea simulando agere uoluerit, insanire, cur mihi non licet dicere apostolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis obseruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae ? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui, uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate, sed religiose, non autem dese
Abbreviated transcription (Latin):
tib euminbaratrũ diaboli deuolutũ: q̃uidqueri
uersationem. ab huuis tp̃is quã uis imnime siu¬
lata cerunoniaꝵ udaicaꝵ obseruatioẽ secerno. q̃m̃
tẽ fuit approbanda. nẽ detestanta: ita quaiuiꝰ le¬
gerimus lex ⁊ ꝓh̾e usq ad ioħm baptistam.⁊ q ꝑꝑȩa¬

Expanded text:
te, eum in barathrum diaboli devolutum. Quid quaeris versationem ab hujus temporis, quamvis minime simulata, cerimoniarum Judaicarum observatione secerno; quoniam tunc fuit approbanda, nunc detestanda. Ita quamvis legerimus, Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam ; e
Abbreviated transcription (Latin):
tem minimȩ ꝓhibebat: siec illud arbtror euro
dixisse fallaciter lepso. quein certe ñ illa ꝑmoy¬
sen p̃cepta. o bseruatio s ipse mundauerat. ua.
mumillis. Nec fallaciter ascendit addiẽ festũ. usq
ad eo ñ caus aostentauionis coramhominib ut ñ
eudenit᷑ ascendent s latent̃. Ac enimdix̃ idapłs.¬

Expanded text:
tem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter leproso, quem certe non illa per Moysen praecepta obseruatio, sed ipse mundauerat: uade in testimonium illis; nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non euidenter ascenderit, sed latenter. At enim dixit id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intemplis demomiorum spc̃ immundꝰ ĩstituit.
Siñ potius culpanda ẽ negligentia. mea qi ħ nõ
addidli: quam obiurgatio tua. Uerumtam̃ lot¬
ge antequam tuas literas accepissẽ scͥbens eẽ
faustũ manicheum qͥm̃ eundem locum qu ãuis
breuit̃ ex plicauerim ⁊ ħ illic ñ p̃tiniserim. legere po¬
tuerat siñ dedignetur benignitaᷤ tua. ⁊ acanssimis
ulut me ante dictasse mͥq de animo meo crede ꝙ
coram dõ loquens iure caritatis exposco: nũquã mͥ
illa uetera qͦlib affectu quolib animo celebrare de¬
be. aut eis ullomꝰ licere: cum illud de paulo semꝑi
tasensenm ex qͥ ilius inlittẽ innotuer᷑ sic̃ nec tͥ ui¬
uetur l tpẽ cuiquameẽ ist̾a simulanda. cum ħ fe¬
cisse apłos credas. iñ sicut tuecontrario loqueris.
⁊ lier reclamante siẽ sebis inundo liba uoce ꝓnutiaᷤᷤ
cerimonia udeoꝵ ⁊ ꝑnitiosas cẽ ⁊ mortifera  rͥanis

Expanded text:
quod in templis daemoniorum spiritus inmundus instituit. proinde potius culpanda est neglegentia mea, quia hoc non I addidi, quam obiurgatio tua. uerum tamen longe ante, quam tuas I litteras accepissem, scribens contra Faustum Manicheum, quomodo eundem locum quamuis breuiter explicauerim et hoc illic non praetermiserim, et legere poterit, si non dedignetur, benignitas tua et a carissimisme ante dictasse. mihique de animo meo crede, quod coram deo loquens iure caritatis exposco, numquam 30 actos sacramenta illa uetera quolibet affectu, quolibet animo celebrare debere aut eis ullo modo licere, cum illud de Paulo semper ta senserim, ex quo illius mihi litterae innotuerunt, sicut nec tibi uidetur hoc tempore cuiquam ista esse simulanda, cum hoc fecisse apostolos credas. Proinde, sicut tu e contrario loqueris et licet reclamante, sicut scribis, mundo libera uoce pronuntias caeremonias Iudaeorum et perniciosas e
Abbreviated transcription (Latin):
q alus obseruationib umbre futuroꝵ putabant cͤ¬
dentes saluios ec̃ ñ pꝰse. Gͦ ⁊ timotheum ꝓpterea cͥcũ¬
cidit. ne uideis ⁊ marimȩ cognationi eiꝰ mat̾nȩ sic
iuderentur quiergentib in xp̃m crediderant de¬
testari cͥcumcisionem sicut idolatria detestanda ẽ.
cumillam ds̃ fier p̃ceperit. hanc sathanaᷤ ꝑsuase¬
nt ꝙ titum ꝓpterea ñ cͥciuncidit. ne occasionẽ
daret eis quisine illacͥcumcislone dicebant creden¬
tes saluos eẽ ñ p̾se .ꝙ. ad deceptionem gentium br̃
paulum sentire iactarent: ꝙ ipse satis sig̃cat uͥait.
S neq: titus qui mecum erat cum ẽet grecꝰ compul¬
qui subintidierant ꝑseratan lib̾tatem nr̃ãm ut nõ¬
inseruititeni redigerent: quib nec ad horã cessi¬
mꝰ subiectiomi ut ueritas eugłii ꝓmaneat ad uo̾.
hͥ apparet quid eos captare intellexent ut ñ face¬
ret ꝙ uitimotheo fecerat: ꝙ ealibtate facẽ potat̃
qͣ ostenc illa sacram̃ta. nectanquam necesana de¬

Expanded text:
futurorum putabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis tt maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit. hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit. ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed neque Titus, qui mecum erat. cum esset Graecus, compulqui subintroierant perin seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic apparet. quid eos captare intellexerit, ut non faceret, quod in Timotheo fecerat, quod ea libertate facere poterat, qua ostenderet illa sacramenta nec tamquam necessaria debe
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nee xͥaui eẽ potuer᷑. quoꝵ sententiã mͥeauendã
quamuis mea nunquam fiuim: tũ beniuolẽtissi¬
me ad monere dignatus es. incꝰ sententiȩ ñ consen
sionem s simulationẽ timore petus inciderat ut
de illo paulus uenssime scberet. ꝙ cumuidiss ñree¬
te ingredientem adiũtatem eũgłii eiq uenssimȩ
diceret ꝙ gentes uidanare cogebat. ꝙ paulus u¬
tiq noncogebat. ob ħ illa uetera ueracit᷑ uͥopꝰ eẽt
obseruans ut dampnanda ñ ẽẽ monstraret.: p̃di¬
cans tñ instant̃ ñ eis s reuelata grã fidĩ saluos fie¬
rifidele. ne ad ea quem quam uelut necersana su¬
scipienda compelleret. Sic autem credoapłm par¬
lum ueraciter cuncti᷑ illa gessisse. nec tñnẽ quequa
cͥfitia offerant q̃ optulit paulus. si fiios cͥcumei¬
dant. si sabbatum obsenient ut paulus intimo¬
tbeo. ⁊ om̃s obseruauere uidei. dummͦ. fallacit᷑¬

Expanded text:
i esse potuerunt. Quorum sententiam mihi cavendam, quamvis in ea nunquam fuerim, tamen benevolentissime admonere digsionem sed simulationem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, tique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fidelescipienda compelleret. Sic autem credo Apostolum Paulum veraciter cuncta illa gessisse, nec tamen nunc quecrificia offerant, quae obtulit Paulus; si filios circumcidant, si sabbatum observent, ut Paulus in Timotheo , et omnes observavere Judaei, dummodo haec
Abbreviated transcription (Latin):
tinam mererem̃ complȩxꝰ tuoᷤ. ⁊ collatione mutua
ł doceremus aliqua ł disceremus. ꝙ si teipsũ con
siłatione uitȩ ac morumtuoꝵ. ñ simulate ñ falla¬
cit᷑ dirxisse credo. quantoniag̃ equiim ẽ mecredere
apłim pauiũ ñ aluib sensisse quam sc̃psent. uͥait.
de petͦ: barnaba cumuderem ꝙr ñrectȩ ingͥdiun¬
t̃ adiũtatem eugłii dixi petro coramõib. Situ cũ siᷤ
uid s gentilit᷑ ⁊ nuidaicȩ uuus. qͦ mͦ gente cogiꝰ iudai¬
tare. De qͦ enuncertꝰ sumꝙ. me scͥbendo ł loquendo
iĩ fallat. si fallebat apłs filios suos qͦs iterum parturi¬

Expanded text:
tinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua tinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. » Tensideratione uitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu: cum sis Iudaeus, gentilizare ? De quo enim certus sim, quod me scribendo vel loquendo non fallat, si fallebat Apostolus filios suos, quos iterum parturi
Abbreviated transcription (Latin):
ludit᷑ s miram si nob ñilludit᷑. Ego enim fateor cari¬
tatitue solis eis scͥpturarum libris q̃ iam canonicȩ ap¬
pellant᷑. didici hc̃timorem honorẽq deferre. ut nul¬
lum eorum auctorem scbendo errasse aliquid firmisi¬
me credam: Atͤ si aliquid ineis offendero litt̃is ꝙ uide¬
at᷑ contranũ uĩtati. nicħ aliud quam ł m̃dosum eẽ
codicem ł int̃p̃tem ñ assequutum eẽ ꝙ dictum ẽ. ł
ine minime intellerisse ñ ambigam. alio aut̃ itale¬
go. ut quantalib scĩtate docinaq p̃polleant. nõ
iõ uerum putem quia ipsiita ienserunt: s qr mͥ ł ꝑ¬
herreat ꝑsu ad̾e potuerunt. secte mifr̃ sentire ali¬
liquid existimo. Srorsus inquam t̃te arbitror. sic
rum scptis ꝙ omni errore careant dubitare nefar¬
numẽ. absit ħ aprahumilitate. ⁊ ueraci de teme:¬
ipso cogitatione: qͣ nͥ eẽs p̃ditus. ñutiq dicere̾ . u¬

Expanded text:
luditur, sed mirum, si nobis non inluditur. ego enim — fateor cariluditur, sed mirum, si nobis non inluditur. ego enim — fateor caritati tuae — solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo errasse aliquid firmissime credam ac, si aliquid in eis offendero litteris, quod uideatur contrarium ueritati, nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me minime intellexisse non ambigam. alios autem ita lego, ut, quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo uerum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia horreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliud existimo: prorsus, inquam, non te arbitror sic rum scriptis quod omni errore careant dubitare nefarium est. Absit hoc a pia humilitate et veraci de temetipso cogitatione: qua nisi esse praeditus, non utique diceres, u
Abbreviated transcription (Latin):
benignitate iuriũ tuaꝵ. prudentiaq tã docta roti¬
osa annosa studiosa. ingeniosa diligentia. ħt
ñ tantumdonante uerumetiam dic:ante spũscõ
ut inmaguis ⁊ laboriosis questionib ñ tã quam lu¬
dentem incampo sc̃pturaꝵ. s. inmontib anbelantẽ
disserentes decet. putasti dicendum ẽẽ ludamꝰ siue ulld̃
aptum ⁊ planum sit uñ colloquimur. suc arduũ atq.¬
dentib. cercȩ taitlius intelligentib ñ ꝓbatum ẽ. ⁊ qͥd
nob uideatur c̃ẽconamurasserere. siħ aliqͣnto secu¬
riore lib̾tate dicamꝰ. ñ uicidamus insuspitionẽ pue¬
nł iactantiȩ. quasi nro nomini famam iurõ illustre̾
accusando queramꝰ. Si aut̃ aliquid asperum refellẽ
cͥcuinfundamꝰ eloquio. litum melle gladium strin
sic disputemus: ut quicqͥd dixĩt neceẽ sit apꝓbare. nec
querendi saltem cansa liceat aliquantulum reluctari.
T uiꝰ uͦ sine ullo timore offensioĩs tanquam incampo

Expanded text:
benignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otibenignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otiosa, annosa, studiosa, ingeniosa diligentia haec tibi non tantum donante uerum etiam dictante spiritu sancto, ut in magnis et laboriosis quaestionibus non tamquam ludentem in campo scripturarum sed in montibus anhelantem disserentes decet, putasti dicendum esse \'ludamus\\ siue illud apertum et planum sit, undentibus, certe tardius intelligentibus, non probatum est, et quid nobis videatur, contra conamur asserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis jactantiae, quasi nostro nomini famam, viros illustres accusando, quaeramus: si autem aliquid asperum, refellencircumfundamus eloquio, ne litum melle gladium stringsic disputemus, ut quidquid dixerit, necesse sit approbare, nec quaerendi saltem causa, liceat aliquTum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo
Abbreviated transcription (Latin):
tiit stilo repulsus ẽ ut sitbumanitatiꝰ mex̧ atq ui¬
stitiȩ accusantem rep̃hende ũ respondentẽ. ħ solo
tenuissimo iuditio utc̃q conitio legissete illã epłam
meam. in ea quippe deploraui tantam int̾uoᷤ extitiᷤ¬
se discordiã. de quorum tanta amicitia. quaqͣu̾sũ
meã fama diffuderat. caritaᷤ fratna gaudebat qd̾
ñ feci rep̃hendendo germanitatemtuã. cꝰ inea re
aliquam culpam me cogͦuisse ñ ausimdicẽ. s dolẽ¬
do humanammiseriam: c̾in amicitiis mutua can¬
tate retinendis. quantalib illa sit incerta. ꝑmãsi
oẽ. uerum illud malueram tuis nosse rescͥptis u¬
trum mͥ ueniam quam poposcerã dederiꝰ. ꝙ aꝑtiu̾
in intiman cupio. quamus hilarior quidã uultũ
seti ł potiꝰ fidutia canitatis uibes. ut in scͥpturaꝵ
camposine nrõ inuiceni dolore lubamꝰ. &. quidẽ
quartum ad me attim. serio ista quam ludonõ
uere placuit. ego fateor mauis aliquid expeto a

Expanded text:
it, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem. hoc solo tenuissimo indicio utcumque conicio legisse te illam epistulam meam. in ea quippe deploraui tantam inter uos extitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaqua uersum eam fama diffuderat, caritas fraterna gaudebat. quod non feci reprehendendo germanitatem tuam, cuius in ea re aliquam culpam me cognouisse non ausim dicere, sed dolendo humanam miseriam, cuius in amicitiis mutua caritate retinendis, quantalibet illa sit, incerta permansio est. uerum illud malueram tuis nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam poposceram, dederis. quod apertius mihi intimari cupio, quamuubes, ut in scripturarum campo sine nostro inuicem dolore ludamus. equidem, quantum ad me adtinet. serio nos ista quam ludo litatem ponere placuit, ego fateor maius aliquid expeto a
Abbreviated transcription (Latin):
legiᷤᷤ. audier̃ aut̃ dete quia discissionẽ doces amo¬
ysȩ eoꝵ qui ꝑgentes s̃iudeoꝵ. dicẽs ñ deb̾e cͥcũ¬
cide eos filios suoᷤ. neq scdm consuetudinẽ ĩ gredi
quid gͦ ẽ: Utq oportet conuenire multitũdinẽ
Audient enim te suꝑuenisse. ħ gͥ fac ꝙ t clicimꝰ¬

Expanded text:
dierunt autem de te quia discessionem doceas a Mose eorum qui per gentes sunt Iudaeorum dicens non debere circumcidere eos filios suos neque secundum consuetudinem ingredi quid ergo est utique oportet convenire multitudinem audient enim te supervenisse hoc ergo fac quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nunnantes grãm quauistificam̃ nec tñinala q di¬
iunitꝰ p̃ceptas. tempori ꝑsoĩsq congruentia: cum
pulo dedisse p̃cepta ñboã. forte enumꝓpterea ñ di¬
xͣ mala. s rantum ñ boã .i. ñ talia ut illis hões boni
fiant. aut sine illis boninfiant. Uellemine doce¬
ret benigna sinceritã tua. utirum simulate quis¬
quã sc̃s orientał cum romam uenent ieium sab¬
bato. ercepto illo die pascałuigiliȩ. ꝗ simalũ eẽ
dixeninꝰ: ñ solum romanã eccłam. s ⁊̃ multa eiui¬
cina ⁊ aliquanto remotiora dampnabimꝰ. uͥmos
idem tenet᷑ ⁊ mam. Si aut̃ ñ ieiunare sabbato ma¬
lum putauerimꝰ tot eccłas orienti. ⁊ multo maio¬
rem orbis xͥanipartẽ. quatemeritate cͥminabim̃s
Placrue tͥ ut medium quiddam et̃ dicamꝰ ꝙ tñ
acceptabile sit ei qͥh ñsimulatȩ s congnuenti
socictate atq obseruantia fecerit: & tñ nicħ iñ
legimꝰ incanoniciᷤᷤ libriᷤ p̃ceptum eẽ rͥanꝰ. quãto

Expanded text:
nuntiantes gratiam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum pulo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant. uellem me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excepto illo die paschalis uigiliae. quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam ecclesiam sed etiam multa ei uicina et aliquanto remotiora damnabimus, ubi mos idem tenetur et manet. si autem non ieiunare sabbato malum putauerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabimur! placetne tibi, ut medium quiddam esse dicamus, quod tamen acceptabile sit ei. qui hoc non simulate sed congruenti societate atque obseruantia fecerit? et tamen nihil inde legimus in canonicis libris praeceptum esse Christianis. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
s in autem amicꝰ qui me pͥmus gladio petiit stilo
repuisus ẽ. sithumanitatis tuȩ atq iustitiȩ accu¬
santem rep̃bende ñ respondentem. Inscͥpturarum¬
siplaer campo. sine nr̃o inuicẽ dolore ludamꝰ.¬

Expanded text:
sin autem amicus, qui me primus gladio petiit, stilo sin autem amicus, qui me primus gladio petiit, stilo repulsus est, sit humanitatis tuae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem. in scsi placet, campo, sine nostro invicem dolore ludam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ascõ frẽ nro sollicite q̃¬
rerem quid agere. sospitẽte
letus audiui. Rurzum cũ tuã luttera ñdico sꝑa
rem s exigerem: nescientete de afnca ꝓfectũ eẽ
sedix̃. ltaq reddo tͥ ꝑ eumsalutatioĩs offitia qͥ
te unico amore complectit᷑. simulq obsec ut ig¬
scã pudorimeo ꝙ diup̃cipientiut rescͥberẽ nega
reñ potui: necego tͥ s cause causa respondit. &
siculpa ẽ respondisse. quesout patient᷑ audias.
multo maior ẽ ꝓuocas se. S facessant istius modi
querimomȩ. Sit uit̃ nõ pura germanitaᷤᷤ. ⁊ dein¬
ceps ñ questionum s cantatis ad nõ scͥpta mtita¬
mꝰ. Seĩfr̃s qui nob̾cum dnõ seruiunt. affatĩ te
salutant. Scõs qui tecum rͥ leue trahunt uigũ.
p̃cipuȩ scm̃ ⁊ suscipiendum papã alipiũ ut meo ob¬
sequio salutes precor. Incolumte ⁊ memorẽ mei.
papa. Silegisti librum ex planationũ in ionam:
puto qd̾ ndiculam cucurbitȩ ñ tecipia questionẽ.

Expanded text:
cto fratre nostro sollicite quaererem, quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum, cum tuas litteras non dico spera- I rem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. I itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore I complectitur, simulque obsecro, ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi, sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse – quaeso, ut patienter audias —, multo maior est prouocasse. sed facessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps non quaestionum, sed caritatis ad nos scripta mit fratres, qui nobiscum domino seruiunt, affatim te salutant. sanctos, qui tecum Christi leue trahunt iugum. praecipue sanctum et suscipiendum papam Alypium ut meo obsequio salutes, precor. incolumem te et memorem mpapa. Si legisti librum explanationum in Ionam, puto, quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cedentis lingue auetoritate uñ latimilibri int̾pta¬
tis ꝓbare aliqñpotuer᷑: notissuna omib uitate su¬
ꝑan confusiq discedunt. Itane ñ intelligit sc̃a pͥ
dentia tua. quanta malitiȩ illoꝵ patescat occasio.
siñ abaliis aplicas littãs ẽẽ fal satã. s ipsos apłos
quid fecent: quid scͥpsent quero. ħ ad questionẽqͣm
suscepi maxime ꝑtim: ut uĩtas diuinaꝵ scͥpturaꝵ
ad urãm fidem edificandĩ mẽmerie ꝯ ineata n agb
recepta exomĩ parte ueraxatq indubitãda ꝑsistat.
Namsi ħ fecit petius ꝙ facẽ debuit. mentitus ẽ pauꝰ
ꝙ eum uidit ñ recte ingredientẽ ad uĩtatẽ eũgłi. &s¬

Expanded text:
us, nec praecedentis linguae auctoritate unde Latini libri intus, nec praecedentis linguae auctoritate unde Latini libri intbare aliquando potuerunt, notissima omnibus veritate superati confusique discedunt. Itane non intelligit prudentia sancta tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, si non ab aliis Apostolicas litteras esse falsatas, sed ipsos Apostolos quid fecerit, sed quid scripserit quaero. Hoc ad quaestionem quam suscepi maxime pertinet; ut veritas divinarum Scripturarum ad nostram fidem aedificandam memoriae commendata, recepta ex omni parte uerax atque indubitanda persistat. nam si hoc fecit Petrus, quod facere debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quis
Abbreviated transcription (Latin):
baii ñ recte ingrediente̾ ad uitatem eugłu ac pet ĩ fa¬
ciem restitisse. ñ obaliud nͥ ꝙ genteᷤ cogeret udarare:
At enim satuis ẽ credẽ apłim paulũ aliquid ñuere scͥ p¬
gatiun eẽ apetro xp̃m. ⁊ m̃tiri regnoꝵ librũ quã tãtũ¬
ꝓħam aduõdõ tam excellent᷑ clectum ⁊ inconcupiscẽ¬
da atq abducenda uxore aliena ꝯmisisse adultĩum.
⁊ in manto eiꝰ necando tam horrendum homicidiũ.
lmmouꝰ scãm scͥpturã insumino ⁊ cȩlesti auctoritati
culmine collocatã. de uĩtate eiꝰ certus acsecurꝰ legã.
dam laubabit excellentiȩ ꝑsoĩs aliqñ crede timeo
rep̃hendenda ipsa diuina eloquia mͥ sint uͥq suspec¬
ta. Manichei pliuima diuinaꝵ scͥpturaꝵ quib eoꝵ
nefarius error. clanssima sententiaꝵ ꝑspicuitate cõ¬
uincit᷑. ql inalium sensum detorquere ñ pꝰs faisa eẽ
contendunt. itatĩ ut eand falsitatẽ ñ sc̃bentib aplio
tͥbuant. s nescio quib codicum corruptorib. ꝙ tñ

Expanded text:
ecte ingredientes ad ueritatem euangelii ac Petro in faciem restitisse non ob aliud, nisi quod gentes cogeret iudaizare? At enim satius est credere apostolum Paulum aliquid non uere scripgatum esse a Petro Christum, et mentiri regnorum librum, quam tantu deo tam excellenter electum et in concupiscenda atque abducenda uxore aliena commisisse adulterium et in marito eius necando tam horrendum homicidium. immo uero sanctam scripturam in summo et caelesti auctoritaticulmine collocatam, de veritate ejus certus ac securus legamsdam laudabilis excellentiae personis aliquando credere timeo reprehendenda, ipsa divina eloquia mihi sint ubique suspecta. 6. « Manichaei plurima divinarum Scripturarum, quibus eorum nefarius error clarissima sententiarum perspicuitate convincitur, quia in alium sensum detorquere non possunt, falsa esse contendunt: ita tamen ut eamdem falsitatem non scribentibus Apostolis tribuant, sed nescio quibus codicum corruptoribus: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nos mandauimus iudicante nicħ eius inodi seiua¬
re illos nͥutobseruent ab ydolis unmolato ⁊ a sãgͥne
afornicatiõe. s ut opinor obscunimẽ. ⁊ iacobum
ħ iõ monuisse ut scirent falsa eẽ q̃ de illo audierant
tauerant. ñ illiqui intelligebant qͦ animo auidĩs
fidelib obseruan tunc ista deberent ꝓpt̾ ꝯm̃dãdã¬

Expanded text:
nos mandauimus iudicantes nihil eius modi seruare illos, nisi ut obseruent ab idolis immolato et a sanguine et a fornicati one. non, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo audierant tauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commenda
Abbreviated transcription (Latin):
neq in peccañ numerent᷑: & urgeam̃ eo ꝙ obserare
legiᷤ ceninoniaᷤ ñ pot̃ eẽ indifferens. s aut bonũ aut
malũ. ut sibonun dixerunꝰ. eas nos quoq obserua¬
re cogam̃. si autem malum. ñuere s simulate ab
apłis obseruatã eẽ credamꝰ. Ego uͦ apłis ñ tamerẽ¬
plum philosophorum tuneo. qñ illiinsua diͦpu¬
tatione aliquid dicunt uen: quam forensium ab¬
similitudo simmipsa expositione epłe adgalathas¬
ad confirmandã simulationẽ petͥ ⁊pauli putata ẽ
dectnt᷑ induci: quid ego ap̃te uineam nom̃phi¬
loso phoꝵ qui non ppterea uanis̃ quia omnna fab¬
sa dicunt. s quiai falsis płiq confidunt.⁊ iͥuera ĩ¬

Expanded text:
od obseruare legis caeremonias non potest esse indifferens sed aut bonum aut malum, ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque obseruare cogamur, si autem malum, non uere sed simulate ab apostolis obseruatas esse credamus. ego uero apostolis non tam exemplum philosophorum timeo, quando et illi in sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium adsimilitudo si in ipsa expositione epistulaad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci; quid ego apud te timeam nomen philosophorum, qui non propterea vani sunt, quia omnia falsa dicunt; sed quia et falsis p
Abbreviated transcription (Latin):
eate papa augustine inscͥpturarũ
si plaer campo sine nrõ inuicẽ dolo¬
re ludamꝰ. Noligͥ annoꝵ existimare
nos numero. nec sapientiam canis repures.
s canos sapientiȩ. scͥptura testante. Cani
hoĩs prudentia eiꝰ. Nolunquam fidem pen

Expanded text:
eate papa Augustine, in Scripturarum, si placet, campo, sine nostro invicem dolore ludamus. Noli igitur annorum existimare nos numero: nec sapientiam canos reputes, sed canos sapientiam, Scriptura testante: Cani hominis, prudentia ejus. Noli, inquam, fidem pen
Abbreviated transcription (Latin):
rint. s adsensum suum incõgrua aptat̃ testi¬
monia. quasi grande sit ⁊ ñ uiosissimũ dicen¬
digenus deprauare sententias ⁊ ad uoluntatẽ
suam scͥpturam retraħe repugnantẽ. quasi ñ
legerimus homero centonas. ⁊ uirgilio centonoᷤ

Expanded text:
rint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinis ẽ in quib dam eccłus tacere pb̃ros ⁊ p̃
sentib epĩs ñ loqui. quasi aut inuideant aut
ñ clignentur audire. ⁊ si alii inquit paulus apłs
fuerit reuelatum sedenti: pͥor taceat. Potestis u¬

Expanded text:
nsuetudinis est in qnsuetudinis est in qsentibus episcopis non loqui: quasi aut invideant aut non dignentur audire. Et si alii, inquit Paulus apostolus, fuerit revelatum sedenti, prior taceat. Potestis
Abbreviated transcription (Latin):
delicatus magister ẽ quipleno uentre de ieui¬
niis disputat. Accusare auaritiam ⁊ latͦ pot̃.
pontifici tuo ⁊ quasi animȩ parentẽ suscipe:
Amare filiorum timere seruorũ ẽ. Si pat̃ sũ inqͥt
nͥ ẽ honor ms̃. Sidominus ego sum ubiẽ timor
m̃s : Plura tͥ in eodem uiro obseruanbas nõa.
monacꝰ. pontifex. auunculus. S ⁊epĩ sacerdo¬
tes se sciant eẽ ñ dominos. honorent clicõ qua¬
si cłicos ut ⁊ ipsi acłicis quasi epĩ deferantur.
Scitum illud ẽ oratoris domicii. Cur ego te in¬
quit habeam ut pͥncipẽ. cuntume ñ habcas ut
senatorem: qd aaron ⁊ filios eiꝰ h eẽ epĩ ⁊ pb̃roᷤ¬
noucrimꝰ. unꝰ dominꝰ unum tẽplũ. unum sit ⁊̃
gregem domini. ꝓuidentes ñ coactȩ s spontane¬
neq ut dñantes inclerum s forma facti gregis ꝙ¬
ex animo ut cum apparuent princeps pastorũ. ꝑci¬
piatis inmartes s ibilengłe coronam. sessimȩ c̃¬

Expanded text:
delicatas magister est, qui pleno uentre de ieiudelicatas magister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; accusare auaritiam et latro potepontifici tuo et quasi animae parentem suspice; amare filiorum. timere seruorum est: et si pater sum, inquit, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? plura tibi in eodem uiro obseruanda sunt nomina: monachus, pontifex, auunculus. sed et episcopi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te, inquit, habeam ut principem, cum tu me non habeas ut senatorem? quod Aaron et filios eius, hoc episconouerimus: unus dominus, unum templum, unum sit etiam gregem domini prouidentesnoncoacto, sed spontaneneque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis ex animo: ut cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis immarcescibilem gloriae coronam » . Pessimae co
Abbreviated transcription (Latin):
bq labiis ancominodius habeant sciscitant᷑.
⁊ si paululum senex uegetior fuit: ꝑiclitant᷑.
ac simulata letitia mens intnsecꝰ auara tor.¬
quet᷑. Timent enim ne ꝑdant ministerium
⁊ iuuacem senem matusale anni comparant.
O quanta ap̃ deum merces inp̃senti p̃sentia nõ
sꝑare: quantis sudorib ħediras cassa expetit᷑
minori ꝓmissum labore margantum xͥ emi
poterat. Ouunas scͥpturas potius lege. un¬
mo nunquamdemanib tuis sacra lectio de¬
ponatur. disce qd̾ doceas. optine eum qui se¬
cundum doctunam ẽ fidelem sermonem ut
possis exortan indoctrina sana ⁊cẽdicentes
reuincere. ꝑmane in his quȩ didicisti ⁊ credi¬
ta sunt tͥ sciens a qͦ didicers. ꝑatus seinꝑ ad sa¬
tis factionem omni poscenti te rationem de ea
quȩ inte ẽ spe. Non confunbant oꝑa seimonẽ
tuum necumineccła loquens tacitus quilib
responbeat. Curgͦ hec quȩ dicis ipse ñ facis:

Expanded text:
busque labiis, an commodius habeant, sciscitantur busque labiis, an commodius habeant, sciscitantur et, si paululum senex uegetior fuerit, periclitantur ac simulata laetitia mens intrinsecus auara torquetur. timent enim, ne perdant ministerium, et uiuacem senem Mathusalae annis conparant. o quanta apud dominum merces, si in praesenti pretium non speraret! quantis sudoribus hereditas cassa expetitur! minori labore margaritum Christi emi poterat. Diuinas scripturas saepius lege, immo numquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. disce, quod doceas; obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere; ta sunt tibi, sciens, a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. non confundant opera sermonem ttmm, ne, cum in ecclesia loqueris, tacitas quilibet respondeat: \'cur ergo haec ipse non facis?\'