comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nostis laban filium nachorꝰ. Dixerunt. siouimꝰ. Sanꝰ¬
ne est inquit: Ualet inqͥunt. Et ecce rachel filia eiꝰ uenit cũ
grege suo. nam gregem ipsa pascebat. Quã cũ uidiss iacob.
⁊ sciret consobͥnam suam ẽẽ. ouesq laban auunculi sui. a¬
mouit lapidem quo puteꝰ claudebatur. ⁊ ad aqͣto grege: osclatꝰ
est eam. Cleuataq uoce fleuit. ⁊ indicauit ei ꝙ fr̃ eẽt patris

Expanded text:
t, Laban filium Nachor? Aiunt: Novimus. Sanusne est, inquit? Valet, inquiunt. Et ecce Rachel filia ejus venit cum ris sui: nam gregem ipsa pascebant. Quam cum vidisset Jacob, et sciret consobrinam suam, ovesque Laban avunculi sui: amovit lapidem quo puteus claudebatur. Et adaquato grege, osculatus est eam: elevataque voce, flevit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
ocauit q ysaat ia cob: ⁊ bñ dixit ei. p̃cepitq ei dicens.¬
Noli acciꝑe ꝯiugem de gn̾e chanaan. s uade ⁊ proficiscere in
mesopotamiã sỹrie. ad domũ bathuel patrem matris tue. et
accipe tͥ inde uxorem de filiab laban auunculitui. Ds̃ aut̃
om̃ps bñdicat tͥ. ⁊ crescere te faciat atq młtiplicet. ut sis in
tͣmas ppłoꝵ. et det tͥ bñdictiones abrahe:⁊semini tuo pꝰt te.¬

Expanded text:
censnoli accipere coniugem de genere Chanaan sed vade et proficiscere in Mesopotamiam Syriae ad domum Bathuel patrem matris tuae et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui Deus autem omnipotens benedicat tibi et crescere te faciat atque multiplicet ut sis in turbas populorum et det t
Abbreviated transcription (Latin):
Iui ꝓducit in montib fenum ⁊ herbam: suicirci hõiũ.
Qui dat iumentis escam ipsoꝵ: ⁊ pullis coruoꝵ inuocan¬
tib eum. Non in fortitudine equi uoluntatem habebit.
nec in tybiis uiri bñplacitum erit ei. Beneplacitum ẽ
dño suꝑ tim̃tes eum: ⁊ in eisqui sꝑant suꝑ miscdia eiꝰ.¬

Expanded text:
montibus fenum, et herbam servituti hominum. Qui dat jumentis escam ipsorum et pullis corvorum invocantibus eum. Non in fortitudine equi voluntatem habebit, neque in tibiis viri beneplacitum erit ei. Beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant super mise
Abbreviated transcription (Latin):
et us s dontiuis quia reputas ei. ł omo uanita¬
ti su lis factus ẽ: cheseiꝰ sicut umbia pretereunt.
oniine incliacelos tuos ⁊ descende: tange monces. ⁊ fu¬
migabunt. Fulgura choruscationẽ ⁊ dissipabis eos: emit¬
te sagritas tuas ⁊ ꝯturbabis eos. mitte manũ tuã de alto.

Expanded text:
us hominis quia reputas eum? Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra praetereunt. omine, inclina coelos tuos et descende; tange montes, et fumigabunt. Fulgura coruscationem, et dissipabis eos; emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Emitte manum tuam de alto
Abbreviated transcription (Latin):
meam. ¶lamaui ad te domine. dixi tu es spes mea: portõ
inea in tersa uiuentitu.ntende ad dep̃cationẽ meã:
quia humiliat᷑ sum nimis. Lib̾a me a ꝑseq̃ntib. ⁊ne:
quia confortati sunt sr̃ me. Educ de custodra ammã
meam ad confitend̾̃ nõi tuo: me expͤtant iusti. donͦ re¬

Expanded text:
ne; dixi: Tu es spes mea, portio mea in terra viventium. Intende ad deprecationem meam, quia humiliatus sum nimis. Libera me a persequentibus me, quoniam confortati sunt super me. Educ de custodia animam meam ad confitendum nomini tuo; me exspectant justi, donec re
Abbreviated transcription (Latin):
rtabilia testimonia tua: ideo firutata ẽ ea aĩa meã. He¬
claracio sermonũ tuoꝵ illuminat: et intellectum
dat pariuilis Os meum apur ⁊ abstraxi sp̃m: cͥpman¬
data tua desid̾abam. Aspice in me. ⁊miserẽ mei: scdm iudi¬
cium diligentiũ nomen tuũ. Gressus meos dirige sccłm e¬
loqͥum tuum: ut ñ dñetur mei omnis imꝰticia. edie¬

Expanded text:
a tua, ideo scrutata est ea anima mea. Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis. Os meum aperui et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. Aspice in me, et miserere mei secundum judicium diligentium nomen tuum. Gressus meos dirige secundum eloquium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
egit. Exaltare qui uidicas t̾ram: redde retribu¬
tionem suꝑbis. sq quo peccõres dñe: usq qͦ pecc̃ores
głabuntur. Effabuntur ⁊ loquentur iniquitatem:
loquentur omnes qui oꝑantur iniusticiam. opłm
tuum dñc huliauerunt: ⁊ heditatẽ tuã uexauerunt.
Uiduam ⁊ aduenam int̾fecert: ⁊ pupillos occiderimt.

Expanded text:
e qui judicas terram, redde retributionem superbis. Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? effabuntur et loquentur iniquitatem, loquentur omnes qui operantur injustitiam? Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt. Viduam et adven
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibus eruditam: et sic semꝑ consolare subsi¬
oncede misericors deus ut deuotꝰ tibi colła.¬
populus semꝑ existat et de tua clemencia qd̾
ei ꝓsit indesinenter optineat. ꝑ dnm. fre .iiii.
efende domine familiani tuam: ad uͣs colla.¬
et ut toto tͥ corde prostratam ab hostium
tuere formidine: nec bona tua difficulter muẽi¬
at pro quib et sancti tui et angłice supplicant
onserua q̃s dñe populum tuum et gr̃e
tue in eo dona multiplica ut ab om̃ibus
liberi osfensis et temporalibus nõ desticuãtur
auxilus et sempit̾uis gaudeat institutis. P. d̾.

Expanded text:
operibus eruditam, et sic praesentibus consolare subsioperibus eruditam, et sic praesentibus consolare subsioncede, misericors Deus, ut devotus tibi populus semper existat, et de tua clementia, quod ei prosit, indesinenter obtineat. Per. FERIA IV efende, Domine, familiam tuam, et toto tibi corde prostratam ab hostium tuere formidine; nec bona tua difficulter inveniat, pro quibus et sancti tui et angelicae tibi supplicant s, Domine, populum tuum, et gratiae tuae in eo dona multiplica, ut ab omnibus liber offensis, et temporalibus non destituatur auxiliis, et sempiternis gaudeat institutis. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ inimera et ite ad dñ t̾re er cum iuenert¬
alorate eum suꝑ t̾ram Ds̃ aũt meus faciat eum nob̾
placabilem et renuittat ⁊ hunc frem nt̃m uobiscum ⁊
frugibus in nasis ur̃is et ferte uiro muua. Deus. R
D ixit ioseph undecim fratrib suis ego sum iosepli q
uẽdidistis in egyptum adhuc iit pater noster se¬
mior de quo dixeratis mͥ Ite adducite eum ad me ut
possit uiue̾ u̾ Biennum est enim qd̾ cepit eẽ fames
in t̾ra adhuc restant anui quinq quib nec arari po¬
fratribus sius et dixit pax uobis nolite timere pro
salute enim ur̃a milit me dominuis ante uos. U
olite timere nec uobis durur esse indeatur quod
uendidistis me in hus regionibus. Pro salute. R
Nunciauerunt iacob dicentes ioseph filius tiuis ui¬
uit et ip̃e dominatur in totam t̾ram egypti quo andi¬
to reuixit sp̃s eius et dixit Sufficit michi uadam et iu¬
nos misericordia tua Et securi seruimus regi. ẜUene
onserua domine familiam tuam bonis semꝑ

Expanded text:
vobiscum munera, et ite ad Dominum terrae; et dum inveneradorate eum super terram. Deus autem meus faciat vobis eum placabilem, et reducat et hunc fratrem vestrum vobiscum, et fructibuDixit Joseph undecim fratribus: Ego sum Joseph quem vendidistis in Aegyptum. Adhuc vivit pater noster senior, de quo dixeratis mihi? Ite, adducite eum ad me, ut possit vivere. Vers. Biennium est quod coepit esse fames in terram; adhuc restant alii quinque. Ite, afratribus suis, ait: Pax vobis, nolite timere; pro salute enim vestra misit me Dominus ante vos. Vers. Nolite timere, ne durum vobis esse videatur quod vendid Joseph filius tuus vivit, et ipse dominatur totam terram Aegypti. Quo audito revixit spiritus ejus et dixit: Sufficit mihi, vadam et vinos misericordia tua, et securi serviemus tibi. Vers.onserva, Domine, familiam tuam bonis semper
Abbreviated transcription (Latin):
cietenꝰ desiure. ceperunt multa contra eum ex eiusdẽ mun¬
di cura succrescere. ut in eo non iam specie. s ut ip̃e de se
asserit. retineretur ex mente.Leccio Quinta¬
andem cim ⁊ parentũ iam dudum obitu lib̾am dispo
aꝑut. Qdq iam in diuinis obtutib: humanis etiã uisib¬
ostendit. Mox et enĩ cuncta cuncta q̃ hr̃e potuit. ad pietatis opꝰ

Expanded text:
cie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disporuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus
Abbreviated transcription (Latin):
in hac t̾ra ad huc ẽẽt quo temꝑalit̾ libere uti potuiss. despe¬
xit iam quasi aridum mundum cum flore: lectõ.
ui lib̾iorign̾e ex ꝓuincia nursie exort᷑. rome lib̾ali¬
fuerat. S cũ in eis multos ꝑ abrupta uicioꝵ ire c̾neret.
eũ quem qͣi in ingressum posuerat: retraxit pedem. ne
siquid de scientia eius attingeret. ipse quoq pꝰt modũ
in immane precipium totus iret.

Expanded text:
in hac terra esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit iam quasi arui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalifuerat. Sed cum in eieum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret.
Abbreviated transcription (Latin):
sui pulsat᷑ uulnere meminit qualis aliqͣndo in monasteno
fuit. quomͦ ei labentia cuncta subt̾ erant. qͣntũ reb om̃b¬
q̃ uoluunt᷑ eminebat. qd̾ nulla nͥ celestia cogitare consue

Expanded text:
suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consue
Abbreviated transcription (Latin):
tib. solttꝰ erat ꝑ urbem ꝓcedere trabeatus: post uili ꝯrectus
timine. iinistrabat pauꝑ ipse pauꝑib. Et eñi mutato
rpente secl̃i bĩtu monasterium petit. et ex huiꝰ mundi
nauffragio mudus euasit.¬
anta uͦ in eo ꝑfectionis gracia cepit conu̾sari. ut iam
dunc in ip̃is miciis ꝑfc̃oꝵ poss num̾o deputari. In¬
erat deniq ei tanta abstinentia in cibis. ugilantia ĩ orõ¬
nib strenuitas in ieniniis. ut infirmato stomaco uix
cnsistere poss. Sustinebat p̃terea assiduas corꝑis infir¬
mitates. maximeq ea pulsabatur molestia. quã medici
greco eloqͥo sẏncopin uocant. Cuꝰ in cõmodis ita uitaliũ
rnciabatur incisione. ut crebͥs int̾ceptis angustiis ꝑ sin¬
gula pene horaꝵ momĩta ad exitum propinquaret:
ualis autẽ in monastio fuerit. qͣmq laudabili studio ui¬
tam duyxerit. ex ipsiꝰpossumꝰ uerbis collig̾e. quib ip̃e in
spontificatiu iam positus. dũ cum petro suo colloq̃re᷑ diaco

Expanded text:
tibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloquer
Abbreviated transcription (Latin):
tulit : probis morib decorauit. R Euge suebone.
eniq ut in ꝓpatulo claruit. nec sine magno p̃sagio
uixit. Uigilauit ⁊ fidelib ppłis. dum doctͥne affluentis in
genio. cis quo tramite celestia scand̾ent. patefecit. le .iii.¬
isciplinis uͦ lib̾alib. hoc ẽ. gramatica rethorica dẏale¬
caretur ẽẽ scd̃s. Inerat ei in parua ad huc etate maturũ iu
num auditu ꝑciꝑe. ñ segniter obluuoni trad̾e. sed tenati
potius memorie commendare. Lectio arta.¬

Expanded text:
tulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam pvixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentiselestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialecdus esse putaretur. Inerat ei in parva adhuc aetate maturum jam npotius memoriae commendaret. St
Abbreviated transcription (Latin):
inestimabilis ⁊ ĩmensa potestas. hoĩem in t̾ra po
situm tenere celum. Occe nunc ad nutum petri
tib celimmi. O qͣm uicina ⁊ prosunda remedia. Iuxta se habit
mundꝰ dei regnum si currat ad petrum. Postut ad uidem suã
inseculo celestis regni clauicarium petrum. ne difficile fio.
ad celum quispiam existimaret ascensum. ẽ ransiuit
quidem etiam in alios apłos uisistiꝰ potestatis. Iͥ om̃s eccłie
principes decreti huiꝰ ꝯstitutio ꝯmeanit. S n fruftra uni
ꝯm̃datur. qd̾ omnib intimetur. Petro enim ideo hoc sin¬
gulariter creditur: quia cuntis eccłie rectorib petͥ fama

Expanded text:
inestimabilis & immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere cœlum! Ecce nunc ad nutum Petri tibus cœlum. O quam vicina & profunda remedia. Iuxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad vicem suam in seculo cœlestis regni Clauicularium Petrum, ne difficilem sibi ad cœlum quispiam existimaret ascensum. Transiuit quidem etiam in alios Apostolos, ius istius potestatis, & ad omnes Ecclesiæ principes decreti huius constitutio commeauit, sed non frustra vni commendatur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cūctis Ecclesiæ rectoribus Petri forma
Abbreviated transcription (Latin):
conditor ⁊ redemptor. cum ꝓpensiori ⁊ archano ꝯsilio.
censuiss mund̾ languid̾ clem̃ter uisitare. suumq plasma de
potestate humani octoruiam scilicet augͣti humilit̾ nasti dig
cꝑinde ꝑ ucrementa crescens ut effc̃m se. ni snatus ẽ.¬
uere incarnatiolus sue ostend̾et. q̃m quid̾ ille eẽt uerus
dies qui duodecim horis lucebat. duodecim apłos elig̾e censint
Deinde ad siłitudinẽ septuaginta duos discipłos. septuagita

Expanded text:
conditor atque redemptor, cum propensiore et arcano consilio censuisset mundum languidum clementissime visitare, suumque plasma de potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci diginde per incrementa crescens, ut effectum verae incarnationis suae ostenderet; quoniam quidem ille esset verus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am iue uirtutis ostendit. ut om̃s a muumo u̾q
ad maximum: una uoce confit̾entur dñm. Et ne młtis¬
immorer. intra septem dies plusqͣm tria milia hominũ
baptizati sunt. ⁊scĩficatione diuina consecrati. ad eo ut
omni auiditatis desid̾io. theophilus qui erat cunctis potñ¬
tib in cuudate sublimior domꝰ sue ingentem basilicam

Expanded text:
ae suae virtutem ostendit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentur Deum. Et intra septem dies plusquam X millia hominum baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domus su
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑe datur ⁊ titulus ex mito potestatis imponit᷑.a dũo
uit. diuinitatẽ meam ita ⁊ ego tͥ notam facio excellentiã
tuam. quia tu es petrus. Cum egosim inuiolabilis petra.
ego lapis angularis qui facio utraq unum. ego fundam̃¬
tum p̃ter quod nemo potest aliud pon̾e. tñ tu quoq perͣ
es. quia mea uirtute solidaris. ut que mͥ potestate sunt
propria. suit tͥ mecum participatione ꝯmunia.

Expanded text:
ex opere datur, & titulus ex merito potestatis imponitur, cum auit diuinitatem meam, ita & ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus, id est cum ego sim inuiolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio vtraque vnum, Ego fundamentum præter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, vt quæ mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione communia.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ hanc petram edificabo eccłiam meam: ⁊ porte ĩ¬
feri ñ p̃ualebunt adu̾sus eam. Suꝑ hanc inqͥt for¬
titudinem. et̾num instruam templũ. ⁊eccłie mee ce¬
lo inserenda sublimitas. ex huiꝰ fidei firmitate consinget.
hanc confessionem porte inferi non tenebunt. mortis uin¬
Propt̾ qd̾ dicitur bĩssimo petro. Tibi dabo claues regni
celoꝵ. It qd̾cumq ligau̾is suꝑ t̾ram erit ligatum ⁊ ĩ ceł.
et qd̾cumq solueris suꝑ t̾ram: erit solutũ ⁊m ceł. N̾
Qui regni claues. ⁊ cam tradidit ouilis qui celi t̾req petͦ cõmisit ha¬
benas. Ut reseret clansis ⁊ soluat uincla ligatis. Discipłis p̃cep¬

Expanded text:
edificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex hujus fidei firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vinPropter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveQui regni claves et curam tradit ovilis; qui coeli terraeque Petro commisit habenas, ut reseret clausis, et solvat vincla ligatis. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ me esse uidentes. nolite putare ꝙ a me possitis re¬
cuꝑare salutem. s ꝑ eum qui de celo descendens ostendit
sibi credentib integram aĩe ⁊ corporis medicinã. Unde
uox ur̃a testem habeat oẽm hunc ppłm: quia ex toto corde
creditis in dnm̃ nr̃m ihm xp̃m. ut sciant etiã seipos ab illo

Expanded text:
minem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat hunc omnem populum, quia ex toto corde creditis in Dominum Jesum Christum, ut sciant etiam semetipsos ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Umq omnis multitudo infirmantium una uoce cla¬
marent hunc uerum deum quem petrꝰ annunciat.
subito ĩmensum lumen grẽ dei in medio plebis apparuit.
Et ceꝑunt paralitici curre ad pedes petͥ sani. ceci recepto iu¬
su clamare. claudi recepto gressu gr̃as ag̾c. languentes retu¬
ꝑata sanitate gaud̾e. Nonnulli etiam solo flatu uiuentes iã
sine sensu ⁊ sine uoce iacentes recuꝑati sunt. Omnes quoq lu¬
natici ⁊ pleni demoniis lib̾ati sunt. R̾ Quem dicunt ho¬

Expanded text:
Cumque omnis multitudo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce, recuperati sunt, omnes quoque lunatici et daemoniis pleni liberati sunt. Tantam it
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exultate ꝙ nomina ur̃a scripta sim: in celis. hoc ip̃o antui¬
ente quia ita conuenit. Propt hanc excellentiã illoꝵ sollemp¬
nitates sub una festiuitate nu̾to celebrari congruum fuerat.
sicuti ꝯmimẽ uitam atq consortium cum dño hũert̃. lẽ. U.
am. ⁊bs ieronimꝰ hoc astruens in martyrologo quod tro¬
matio ⁊ helyodoro ep̃is se dedit ꝯiunctos eos censuit or¬
dinare dicens. Sane inpͥma parte libelli mei. oium aplorum
festa oportunissime scripsimꝰ. ut dieb uaruis ñ uideantur di¬
uidi. qͥs una dignitas apłatꝰ in celestigła fecit cẽ sb̾limes .uii.¬
ed quia mox obtinuit in scã eccłia. ut uniꝰcuiꝰq apłi festa
specialit̾. quo die celo sit natꝰ ⁊ coronatꝰ: in illo celebret᷑.
uinerõne excolere debemiꝰ. quanta ut p̃dc̃m ẽ. int̾ apłos mi
magneq excellentie sac̃mentum ẽ. ⁊ ab̾o luca eiingelista

Expanded text:
ripta sunt in coelis . Hoc quia ipso annuente ita convenit, propter hanc excellentiam illorum solemnitates sub una festivitate merito celebrari congruum fuerat, sicuti communem vitam atque consortium cum Domino habuerunt. Nam et B. Hieronymus hoc astruens in Martyrologio quod Chromatio et Heliodoro episcopis edidit, conjunctos eos censuit ordinare, dicens: Sane in prima parte libelli mei omnium apostolorum festa opportunissime scripsimus: ut diebus variis non videantur dividi quos una dignitas apostolatus in coelesti gloria fecit esse sublimes. Sed quia mox obtinuit in sancta Ecclesia ut uniuscujusque apostoli festa specialiter quo die coelo sit natus et coronatus, in illo celebrenturveneratione excolere debemus, quanta, ut praedictum est, inter apostolos magnaeque excellentiae sacramentum est, et a B. Luca evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
gistis. in bethleem uide. Sic enĩ dc̃m ẽ ꝑ propħam. Et tu beh¬
leem uide. neqͣquã minima es int̾ principes iuda. Ex ce
enim exiet dux qui regat ppłm meum isrł. Hunç princi¬
pem natum et pastorib angeli. ⁊ uobis nunciau̾e̾ pasto¬
res. hunc pͥncipem longinque orientaliũ gentiũ nationes
insolito noui syderis splendore didicert. ⁊ ne de loco edi¬
ti regis ambig̾ent. ur̃a eruditio edidit. qd stella ñ docuit.
Cur uobis uiam quã aliis aꝑtus obstruttis : Cur in ur̃a
infidelitate resedit dubium. qd̾ ex ur̃a yesione fit mani¬

Expanded text:
gistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est pegistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est pe es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam intelligendo uenamur. Quantam enĩ gr̃aꝵ actionẽ
debcamꝰ deo ꝓilluminatione gentium probat obcecatio iu¬
deoꝵ. Quid enĩ tam cecum quid tam lutis alienum qͣm illi
sacerdotes ⁊ scribe isrłitaꝵ fuerunt. qui ꝑcunctantib magis ⁊⁊
hoc respondert de ꝓpħico eloquio. qd̾ inclicabat stella de celo.
Que utiq pot̾at magos iherosolimis p̾t̾missis usq ad tu¬
nabula pueri. sic̃ pꝰtmod fecit sua significatione ꝑduceret
nisi ad confutandã iudeoꝵ ꝑfidiam ꝑstitiss. ut ñ solũ duc¬
tu syd̃is. s etiam ip̃oꝵ professione innotesc̾et natiuitas salua
atum antiquis oraculis xp̃m alienigenaꝵ corda discebant.
Noluerunt enĩ agnosce oculis: quẽ de sacris indicauer̃t libͥs.
ut quem nadorabant in infantie infirmitate: humilẽ pꝰtea
crucifigent in uirtutũ sublimitate fulgentẽ. Que ista tudei
rogati ubixp̃c nasc̾e̾tur. ueraciter ⁊ memorit dicitis qd̾ le¬

Expanded text:
 etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et hoc responderunt de prophetico eloquio, quod indicabat stella de coelo. Quae utique potuerat mages Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri sicut postmodum fecit, sua significatione perducere, nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret natum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP. III. Quae rrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod le
Abbreviated transcription (Latin):
t enun usuhumano loquar. deum hunc celi ẽẽ cognoue¬
runt. quia ptinus stellam miserunt. Mare cognonit. qr
sub plantis eiꝰ calcabile se p̃buit. T̃erra cognonit : quia eo mo¬
riente contremuit. Sol cognonit: quia lucis sue radios abscondit.
Saxa et parietes cognouerunt: quia tempore mortis eiꝰ scissa sunt.
Infernus cognouit. quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et ta¬
men hunc quem deum omnia insensibilia elementa senserũt.
ad huc infidelium corda uideoꝵ. deum ẽẽ minime cognouerũt.¬
⁊ duriora saxis scindi ad penitentiã nolunt. Cumq confiteri ab¬
negant. quem elementa ut diximꝰ. aut signis. aut scissionib dm
natum despiciunt. nasciturum longe ante p̃scierunt. Et ñ solũ
quia nasceretur nouant: s etiam ubi nasceret᷑. R In colum

Expanded text:
edam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deulum, eum, quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
eniq hac uoce in passione usus est. sic̃ in euͣngłio legimꝰ.
dereliquisti: Hac inqͣm uoce usus ẽ. ut qd̾̃ ꝓpħa anninciau̾at.
rei exitus approbaret. Et q̃m sequentia pene manifesta st. illũ
inspiciamꝰ uersicłm. in quo ait. Ego sum u̾mis. iñ homo. Cur
totius dñs creature u̾micło se uoluit comparari: Possumus hoc
quidem humiliati pͥmitꝰ assignare. q̃ scõꝵ uirtꝰ ẽ maxima. sic̃
sc̃s̃ moyses ante dñm animal se irrationabile ꝓfitet᷑. ⁊ dauid
pulicem se sepe comimemorat. ̾ Saluum me fac ds q̃m intra¬

Expanded text:
ne usus est, sicut in Evangelio legimus: dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis i
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. nͨ post futurꝰ. c̃. Apud om̃s aut̃ filios isrł ñ inucier
canis ab homine usq ad pet᷑. ut sciatis quanto miracło diui¬
dat dñs egyptios ab isrł. Descendent q om̃s seruitu isti
ad me: ⁊ adorabunt me dicentes. Egred̾ẽ tu ⁊ omnis ppłs¬
qui subicctꝰ ÷ tͥ. Post hec egrediem᷑. Et exiut apharaone ira¬

Expanded text:
t, nec postea futurus est. Apud omnes autem filios Israel non mutiet canis ab homine usque ad pecus: ut sciatis quanto miraculo dividat inter Aegyptios et Israel. Descendentque omnes servi tui ad me, et adorabunt me, dicentes: Egredere tu, et omnis populqui subjectus est tibi: post haec egrediemur. Et exivit a Pharaone ira
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s meus respice in me. Quare me d̾eliquisti: Quare
assumpti hominis agit causam. ut int̾rogare quodam¬
modo ideatur dicens. Ds̃ õum qui es ds mõ. cur me dereliqͥsti
erat dolus in ore eiꝰ. Hoc ã dicit ut manifestaret ꝓpt̾ nos se esse
derelictum quoꝵ pecc̃a portabat. ac uidentes disceremꝰ et nos
pro ip̃õ scõ ⁊ iusto mori: cum pro pecc̃orib ille moreretur.

Expanded text:
Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquistierat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cum pro peccatoribus et ille moreretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ox enĩ quodam modo anfert otulos mundo: auro¬
ra restituit. atq ita ante matutina susceptione
ꝑfruimur. ut gloriosiꝰ post mod̾ solis splendore potia¬
mur. S q̃m sicut dicit apłe. lex spiritalis ẽ. ⁊spiritali¬
b spiritalia comꝑanda sunt. solem ĩticie arbitror hic¬
designari. hoc ẽ xp̃m dñm. qui nobis ignorantie tene¬
bris. ⁊ pecc̃oꝵ cecitate submerfis. celestis doctͥne fue lum̃
infundit. et quos ñ habebamꝰ oculos cordis inseruiti et¬
uelut radios quosdam apłos suos misit. qui nos de nocte
tet̾rima delinquentie liberarent. et paulatim resolutis in
nobis tenebris pecc̃oꝵ. matutina nos susceptione ꝯficescerent.
ut ꝑsequiiti faciliꝰ possimꝰ tolerare solis ardorem. Hoc est pͥ¬
num nos p̃ceptis simpliciorib erudirent: quo capaces effice¬

Expanded text:
ox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, etvelut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores effice
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuiam. ꝑ t̾ram fitis ⁊ ymaginẽ mortis. ꝑ t̾ram in quañ
ambulauit uir neq hĩtauit homo. ⁊ induxi uos in terram
carmeli. ut comed̾etis fructum cus: et optima illiꝰ. L̾c. iñ.¬
t ingressi contaminastis t̾ram meã . sh̾editatẽ meã po¬
suistis in abhoĩationẽ. Sac̃dotes dixer̃tm̃ ẽ dñs. ⁊ tenẽ¬

Expanded text:
 terram sitis et imaginem mortis per terram in qua non ambulavit vir neque habitavit homo et induxi vos in terram Carmeli ut comederetis fructum eius et optima illius t ingressi contaminastis terram meam et hereditatem meam posuistis in abominatione
Abbreviated transcription (Latin):
isi fallor susceptio matutina solis ortum semꝑ lc .ii.¬
anteuenit. et pͥusqͣm orbem radioꝵ clarus splendor
illuminet matutinũ noctiũ tenebris t̾minũ ponit. ac
resoluta sensim caliginũ cecitate. reb cunctis facies que¬
dam ac lumen infunditur. et cum ueluti subuna mate¬
rie tenebraꝵ mundꝰ in confusione iacuerit : int̾uenien

Expanded text:
isi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, intervenient
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpħe eoꝵ dicentes ligno. pat̾ meꝰ estu: et lapidi. tu mege¬
niusti. U̾ter̃t ad met̾gum. ⁊ñ faciem: et in tempore afflic¬
tionis sue dicent. surge et lib̾a nos. Hec dicit.¬
bi funt du tui. quos fecistit᷑: Surgant ⁊ lib̾ent te in
tempore afflictionis tue. Scd̾m numerũ quippe ciuii¬
tatum tuaꝵ. erant dii tui iuda. Quid uultis mec̾ iudi¬
cio contend̾e: Om̃s dereliquistis me dicit dñs. frustra
ꝑcussi filios ur̃os. disciplinam ñ receꝑunt. Deuora uit¬

Expanded text:
 eorum dicentes ligno pater meus es tu et lapidi tu me genuisti verterunt ad me tergum et non faciem et in tempore adflictionis suae dicent surge et libera nos ubi sunt dii tui quos fecisti tibi surgant et liberent te in tempore adflictionis tuae secundum numerum quippe civitatum tuarum erant dii tui Iuda quid vultis mecum iudicio contendere omnes dereliquistis me dicit Dominus frustra percussi filios ves
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ñ nulli qui p̃cepta dei ñ aure corꝑis ꝑciꝑe dignant᷑.
Et sunt ñnulli qui hec quidẽ aure corporis ꝑcipiunt. s uł¬
lo ea mentis desid̾io complecturntur. Et sunt ñulłi quibi¬
benter u̾ba d̃i suscipiunt. ita ut etiam infletib ꝯpungãt᷑
s post latͥmaꝵ tempꝰ ad miquitatẽ redeunt. Hi ꝑfecto
u̾ba cłi ñ audiunt: qui hec excere in oꝑe contẽpnunt.¬

Expanded text:
pta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut etiam in fletibus compungantur, sed post lacrymarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, qui haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
ait dñs ad moysen. Adhuc una plaga tangã phara¬
onẽ et egyptum. ⁊ post hec dimittet uos. et exire ꝯpel¬
let. Dices gͦ omni plebi. ut postulet uir ab amicosuo. et
mulier a uitina sua uasa argentea ⁊ auira. Dabit autem do¬
minus gratiam populo suo coram egyptiis. Lectio seg̃..¬
utq moyses uir magnꝰ ualde in t̾ra egypti coram suis

Expanded text:
Adhuc una plaga tantum feriam Pharaonem et Aegyptum, et post haec dimittet vos, et exire compellet. Dices ergo omni plebi, ut postulet vir ab amico suo, et mulier a vicina sua, vasa argentea et aurea. Dabit autem Dominus gratiam populo coram Aegyptiis. Fuitque Moyses vir magnus valde in terra Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
carnem p̃buit. quã clausis ianius introduxit. Qua in reduo
mira .⁊ uixta humanã rationẽ sibi ualde contͣria ostendit.
dum post resurrõnẽ suã corpꝰ suum incorruptibile demon¬
strauit. ⁊ tamen palpabile. Nam corrumpi necesse est quod
palpatur: ⁊ palpari non potest: qd̾ ñ corrumpitur.

Expanded text:
carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur.
Abbreviated transcription (Latin):
õmuimi humani gn̾is t̾ra nascendo susceꝑat. resurgendo
iam suꝑ omnia t̾rena subleuatum. ce lesti unrtute indriert
Inmonte uͦ apparuit. ut ꝯmoneret fideles si illic celsitudinẽ
resurrectionis eiꝰ cupiunt uidere hic ab insimis cupiditati¬
b ad suꝑnastudcant desid̾ia transire. Nlomen uͦ galilee.
quid mysterii salutaris contineat. crebra patrum exposi¬
A

Expanded text:
t, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infirmis cupiditatibus ad superna desideria transire. Nomen vero Galilaeae, quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum exposia
Abbreviated transcription (Latin):
posiustis in carc̾em: sunt in templo. stantes ⁊ docentes
płm. ẽ unc abiit magistrat᷑ cum ministris ⁊ adduxit illoᷤ
sieui. Timebant enim popłm ne lapidarentur. Lc. sod̾a.¬
t cũ adduxissent illos: statuerunt in concilio. Et in terro¬
uit eos pͥnceps sac̃dotum dicens. Orecipiendo p̃cepimus
uobis ne doceretis in noĩe isto: ⁊ ecce replestis therłm doctri¬

Expanded text:
in templo stantes, et docentes populum. Tunc abiit magistratus cum ministris, et adduxit illos sine vi: timebant enim populum, ne lapidarentur; et cum adduxissent illos, statuerunt in concilio: et interrogavit eos princeps sacerdotum, dicens; Praecipiendo praecepimus vobis, ne doceretis in nomine isto: et ecce replestis Jerusalem doctri
Abbreviated transcription (Latin):
ir autẽ quidam noĩe ananias cum saphira uxore srauen¬
enic agrũ ⁊ sadauuit de p̃tio agri conseaurxore sauer
afferens purtem. quai d̃ ad ped̾es apłoꝵ posuit. Dixit ã perus ad¬
amaniam. Anania curtemptauit sathanas cortium intiri
despĩi sĩs. ⁊ fraudare de p̃cio agri: Nonne manenst mane
uti uenundatũ intua erat potestate: Quare posiusti ĩcor

Expanded text:
ir autem quidam nomine Ananias cum Saffira uxore sua vendidit agrum et fraudavit de pretio agri conscia uxore sua et adferens partem quandam ad pedes apostolorum posuit dixit autem Petrus Anania cur temptavit Satanas cor tuum mentiri te Spiritui Sancto et fraudare de pretio agri nonne manens tibi manebat et venunda
Abbreviated transcription (Latin):
uid fr̃s kim̃i. quid cursus iste significat: Numqͥd nã hoc
tam subtilis euͣngeliste descriptio a mysteriis uacare
diceret. si in ip̃a sua trepidatione myst̾ium defuisse credi¬
ga. ꝑ seniorem uͦ eccłia signari ꝑhibetur. Quia ⁊ si ad dei
cultum pͥor ẽ synagoga qͣm eccłia gentium: ad usum tamen
t setuli. prior ẽ multitudo gentium: qͣm synagoga: paulo at¬
testante: qui ait. Quia ñ prĩ qd̾ spiritale ẽ. s qd̾ animale ẽ.

Expanded text:
uid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse crediga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale .
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ euͣngełii. quam mͦ fis̃ audistis. ualde in suꝑficie
historie ẽ apta. s eiꝰ nobis sunt mystĩa sub breuitate requi¬
renda. Maria magdalene cum adhuc tenebre cẽnt. uenit
ad monum̃tum. Iuxca hystoriam notatur hora. uixta in¬
tellectum uͦ mysticum: requirentis signatur intlłigñcia.
monum̃tum. Cucurrit citiꝰ: discipulis nunciauit. S illi
p̃ cet̾is cucurrerunt: qui p̃ cet̾is amauerunt. uidelicet pe

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requrenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. mentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Pe
Abbreviated transcription (Latin):
unt eos. q̃uni cum iħu fuerant. Hominẽ qͦ uidentes stantes
serunt ã eõs foas extra conciliũ secedere. ⁊ oferebunt ad
inuicem dicentes. Quid faciemꝰ hominib istise Qm̃ quidẽ no¬
tum signũ fc̃m ẽ. ꝑ cos omnib hĩtantib iherłm. Manifestũ ẽ
ũ possumꝰ negare. S ne ampliꝰ diuulgetur in ppłm: ꝯmine
mur eis. ne ultra loquantur in noĩe hoc: ulli hominũ. Et uo

Expanded text:
ntes stantem serunt autem eos foras extra concilium secedere et conferebant ad invicem dicentes quid faciemus hominibus istis quoniam quidem notum signum factum est per eos omnibus habitantibus in Hierusalem manifestum et non possumus negare sed ne amplius divulgetutur eis ne ultra loquantur in nomine hoc ulli hominum. Consen
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. eiꝰq uulti insistere ĩ portune. itaut capi inanuposset.
si hanc uir sc̃s ten̾e uoluisset. S signo c̾cis edito: recessit auis.
anta ã carnis temptatio aui ead recedente secuta ẽ.ix.
feminã ud̾at. quã malignꝰ spc̃ ante eiꝰ m̃tis oculos reduxit.
Tantoq igne sui dei animũ inspeciem eiꝰ accendit. ut se in
eius pectore amoris flãma uix caꝑet. et iam pene deser̾e here¬
mũ uoluptate delib̾aret. cum subito suꝑna gr̃a respectꝰ ad
semet ip̃m reu̾sus ẽ. atqurticaꝵ ⁊ nepͥum uixta densa suc¬
crescere frucceta conspiciens. exut̾ indum̃to. nudũ se i illi
spinaꝵ aculeis ⁊ urticaꝵ incendiis piecit. Ibiq dui uolup¬
tatus. toto ex eis corpore uuln̾atus exiit. In nuatio dñica¬

Expanded text:
coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per c
Abbreviated transcription (Latin):
ticem suam occulte fugiens deserti loci secessũ petut.
cu sublacꝰ uocabłm ẽ. Qui a romana urbe. qͥdra¬
hnta fere milib distans. fugidas att ꝑspicuas e¬
manat aquas. Que illic uidelicet aquaꝵ hũndantia inexten¬
sopͥus lacu colligitur: adpostremũ uͦ in annẽ d aiuat. Uni.
uo dum fugiens ꝑg̾et: monachꝰ quidã romanꝰ noĩe. hunc

Expanded text:
us extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
me ferecepit. quiauas qd pstitum acceꝑat. frac¬
tum uidebat. Senedẽs ã religiosus ⁊piꝰ puer cum nu¬
tucem suã flere conspic̾et. eius dolori compassus. ab¬
latis utrisq fracti capisterii partib. sese cum lacͥmis
in orõnem dedit. Qui ab orõne surgens ita ruxtase ua
sanum repꝑit: ut ĩ eo fract᷑e nlłe ĩ ueniri potuissent.

Expanded text:
me flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in
Abbreviated transcription (Latin):
clarifica filium tuum. s addid̾it etiam. ut filiꝰ tuꝰ clarificet
te. m̾ito q̃ritur. quomͦ patrem clarificau̾it filiꝰ. cũ sempit̾na
claritas patris nec diminuta fu̾it in forma humana. nec
augeri pot̾it in sua ꝑfectione diuina. s in ip̃a diuinitate
claritas patris nec minui. nec augeri potest. Lectio . ii.¬
pud homines ã procul dubio minor erat. qͣndo iniu
dea tm̃mͦ d̾s notus erat. ñdum a solis ortu usq ad oc¬
casum laudabant pueri nom̃ dñi. Hoc ã quia ꝑ euuan
głm xͥ fcm̃ ẽ. ut ꝑ filium pat̾ innotesc̾et gentib. ꝓfecto
unc ã resurrõne clarificatꝰ a patre. resurrectionis sue
p̃dicatione clarificat patrem. hoc quippe aꝑit ordo
ipse uerboꝵ. Clarifica in qͥt filiũ tuũ. ut filius tuus clan¬
ficet te. Tanqͣm dic̾e̾t. resuscita me. ut ignotescas toto o¬
be ꝑ me. Deinde magis magisq pandens quomͦ clarific
patrem filiꝰ.: sic̃ dedisti ei inquit potestatẽ omnis carnis

Expanded text:
t Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in tantummodo Deus notus erat : et nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evan factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto urrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
go dicit dñs. qr oĩb his uelut ornamĩto uestieris. Lectõ.¬
I circunidabis tͥ eos qiͣ sponsa. quia deserta tua. ⁊solitu¬
dines tue.  t̾ra ruine tue nc̃ angustata erunt p̃ hĩtato¬
rib :⁊ longe effugabuntur qui absorbebant te adhuc di¬
cent in aurib tuis filii sterilitatis tue. ã ngustꝰ ẽ mͥ locus.

Expanded text:
go dicit Dominus quia omnibus his velut ornamento vestieris et circumdabis tibi eos quasi sponsa quia deserta tua et solitudines tuae et terra ruinae tuae nunc angusta erunt prae habitatoribus et longe fugabuntur qui absorbebant te adhuc dicent in auribus tuis filii sterilitatis tuae angustus mihi est locus
Abbreviated transcription (Latin):
st̾nerentur tͥ fluctus maris campi ced̾ent imꝑanti. añqͣm uentͥ
te iubente siluisset. mortuꝰ te uocante resurrexiss. t̾ra te resgen
dhuc enĩ matris manib portabaris: ⁊ram dñs orbis agno
celis. pulcher in t̾ris. pulcher in patre u̾bum. pulcher in matre.
caro ⁊ u̾bum. Pulcher in ut̾o uirginis. nͥ ñ amisit diuinitatẽ:
cũ suscepit humanitatem. Quia cum hic fuisset. c̃ maĩb porta¬
ret᷑: loquitti sunt celi. gauisi ft̃angeli: stella magos duȩxit. e

Expanded text:
sternerentur fluctus maris calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te morientdhuc enim in manibus matris portabaris; et jam Dominus orbis cognoscoelis, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Magos ste
Abbreviated transcription (Latin):
ta agnescum ingenti constantia dixit. Si scires quis ẽ
ds ñs. ñ ista tu ex tuo ore ꝓferres. Uñ quia ego noui uͥ¬
tutem dñi mei iħu xͥ. secura contẽpno minas tuas cre¬
dens in eum. qd̃ neq sacrificem ydolis tuis. neq pollu¬
ar sordib alienis. Mecum enim habeo custodem corporis meian¬

Expanded text:
ta Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est s non ista ex ore tuo proferris . unde quia| ego noui uirtutem domini secura contemno moenas tuas . credens . | quod neque sacrificem idolis tuis neque polluar moribus ali| enis mecum enim habeo custodem corporis mei an
Abbreviated transcription (Latin):
Unc b̾a lucina. ip̃a ꝑ se cum sius suis media nocte a¬
biit et eleuans eum posuit in pauone suo ⁊ duxit
ad locum ubi ip̃e imꝑau̾at: ⁊ ibi cum õi diligentia sepe¬
Que statim ut eccłia głam pacis accepit. in domũ suam
derelinquens. fecit ip̃ani eccłiam heredem dño nr̃o iħu xͦ.

Expanded text:
unc B. Lucina ipsa per se cum servis suis medio noctis abiit, et levans eum posuit in pavone suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepequae statim ut Ecclesia gloriam pacis accepit, domum suam fecquiem relinquens, fecit ipsam Ecclesiam haeredem in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
rimogenitũ ã omne masculini sexꝰ. scm dño uocari.
atq munda queq offerri deo. ĩmunda ã mundis mu¬
redimi. Si autẽ feminã peꝑiss mulier. ĩmundafieri iꝰsa
templi suspendi. donec octogesimo natiuitatis die. q̃ dies
purgationis eiꝰ uocabatur. illo se suamq sobolem hostiis scĩ¬
ficatura ueniret. ac sidemũ ad thorũ uiri. lib̾a redire deb̾et.

Expanded text:
rimogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis muredimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri juss ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura venir
Abbreviated transcription (Latin):
Dene puer iħc pͥmo circunciditur. ac si int̾positis dieb iero¬
solimã cum hostia defert.r. quia ipse iam uiuenis pͥꝰ oẽm
carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcauit. ac deinde
intpositis dieb cum ip̃a carne iam ĩmortali ꝓ nr̃a salute. ꝙͣ ho¬
stiam dño fecerat ad gaudium suꝑne ciuitatis ascendit.
ne purgatur. ac sic ꝓficiente grã noue lucis ad altare scm̃
salutari hostia dnĩci corporis ⁊ sanguinis consecrandꝰ ingredi¬
tur. Nam ⁊ ip̃a singulariter simplex ⁊ casta nr̃i saluatoris hu¬
manitas. que oblata patͥ ẽ pro nobis ñ incongrue ꝑ u mola¬
tionem columbe siueturturis potest singłarit̾ expͥmi. Ce .iii.

Expanded text:
em puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra ne purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Dominici corporis et sanguinis consecrandus ingreditur. Nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Deo Patri pro nobis, non incongrue per immolationem c
Abbreviated transcription (Latin):
Unc insanꝰ udex iussit eam expoliari. nudã adlupanar
duci sub uoce p̃conis. Agnem sacrilegam uirginẽ dus
blasfemiam inferentem. scorto nou̾itis lupanarib datam.
Statim ã ut expoliata ẽ. cͥne resoluto tantam denfitatẽ ea¬
pellis eiꝰ diuina gr̃a concessit. ut meliꝰ eoꝵ fimbriis uidetur
qͣm uestib decta. Ingressa ã turpitudinis locum. angelũ dñ¬

Expanded text:
 movere, jussit eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci sub voce praeconia dicentis: Agnem sacrilegam virginem, diis blasphemiam inferentem, scortum traditam lupanaribus. Statim autem ut spoliata est, crine resoluto tantam densitatem capillis ejus gratia divina concessit, ut melius eorum fimbriis videretur quam vestibus tecta. Ingressa autem turpitudinis locum, angelum