comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hominẽ rusticanũ. latẽti
inicẽ manꝰ:⁊ excussa e ma¬
nib securi ⁊ ascia. uł ligone
in palatiũ tͣhere. leuare in
cathedram. induere purpu¬
ra ⁊ bysso: accingẽ gladio ad
faciendam iundictã in nati¬
onib. increpationes ĩ ppłis:
ad alligandos reges eoꝵ ĩ cõ¬
pedib. ⁊ nobiles eoꝵ ĩ mani¬
cis ferreis : Sic ñ erat int̾ nos
sapiens et exertitatus. cui po¬
tius ista ꝯuenirent. Ridicłi
ꝓfc̃o uidet᷑ pannosũ homũti¬
onẽ assumi ad p̾sidendũ pͥn¬
cipib ad imꝑandũ epĩs: ad
regna ⁊ ĩperia disponenda. Ri¬
dicl̃man miracłme Plane uñũ
hoꝵ. Non nego. ñ diffido. pos¬
se fuisse hoc ⁊̃ opus dĩ. qui fa¬
cit mirabilia magna solus.p̾¬
serum cũ audiam usqqͣ ex

Expanded text:
in hominem rusticanum, latenti in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis? Sic non erat inter vos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex
Abbreviated transcription (Latin):
reuendis cardinalib oe
epĩs om̃ĩb qui sunt de cu¬
ria: puer scĩtatis eoꝵ. Par¬
cat uobis d̾s: qd fecistis: Se¬
pultũ hominẽ. reuocastis ad
homines: fugitantẽ curas ⁊
turbas. curis denuo ĩpliciusti.
⁊ ĩmistuistis t᷑bis. Fecistis no¬
uissimũ pͥmũ: ⁊ ecce nouissi¬
do. et qͣui elegerat abiectus
esse in domo dĩ fui: ipm uos
in dñm om̃um elegistis. Cur
ꝯsiliũ in opis ꝯfudistis: Cur
pauꝑis hominis ⁊ indici ⁊ cõ¬
pũcti corde iuditiũ ꝑ t̾bastis:
Currebat bene.Quiduob̾ ui¬
sum est sepire uias euis. au̾te¬
re semitas. gressus ĩuolueres
ñ magis ascendet de iericho.
sic incidit in latrones: Q qui
nib carnis illecebris. ⁊ gl̾e se¬
culi potent̾ excusserat: ñ tñ
ualuit effugere manꝰ ur̃as.
Nũ iocirco pisam deseruit:
ut reciꝑet romã: Nũ qui ĩ
una ecclia ñ sustinuit uice¬
requirebat: Quid gͥ ratoĩs.
seu ꝯsilii hũit defuncto sum¬
mo pontifice repente iriuere

Expanded text:
rendis, cardinalibus, et episcopis omnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissido: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? em, et non magis ascenderet de Jericho, sic incidit in latrones: et quinibus, carnis illecebris, et gloria saeculi potenter excusserat, non tamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia non sustinuit vicerequirebat? 2. Quid igitur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere
Abbreviated transcription (Latin):
potius ñ irasci. Nam qid̃ sub¬
reptũ est tͥ: miserationẽ ma¬
gis qmͣ in dignatoẽm meret᷑.
Nimirũ homo es. nauigans
sicutͤ om̃e humanũ genus ĩ
hoc mari magno ⁊ spacioso ma¬
nib: u reptilia quoꝵ ñ ẽ nu-¬
merus. Quis se iactet in eo as¬
siduis ñ impelli uentis: ñ ia¬
ctari fluctib. Noueris te nau¬
fragasse in eis: ꝑiełm in falsis
frĩb in cidisse. I cer dico: hec
ueritas. Deceptus fuisti : ⁊ sp̃c
m̃dax in ore pseudo ꝓpħarũ
supplantauit te. S ecce eua¬
nuit falsitas: luce uĩtatis obor¬
ta. Si adhuc qd̾ absit ꝑgis ĩcu¬
aobstinatione ꝑsistere: ego te
intum ñ iudicabo. est qͥ q̃rat
& iudicet. Ego aũt parco tͥ. dis¬
simulans ce diffecens intim
in uirga uenire ad te. Porro ĩ
allicẽ te nobis curabo si po¬
tero: nã id m̃ sentio familia
dubito. Illũ sane maginare
sr̃ te gladiũ ñ cunctabor qͤ
ĩ mat̾no m̃o pectore iacet re¬
conditꝰ. ꝯtinuus utiq dolor

Expanded text:
potius non irasci. Nam quod subpotius non irasci. Nam quod subreptum est tibi, miserationem magis quam indignationem meretur. Nimirum homo es, navigans, sicut et omne humanum genus, in hoc mari magno et spatioso manibus, ubi reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens interim in virga venire ad te. Porro in allicere te nobis curabo, si potero: nam id mihi sentio familiardubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor
Abbreviated transcription (Latin):
cogitarẽ. sñ ratione oe iudicio
a regimine fr̃narũ aĩarum.
qͥd tibi crediderã submouere.
Non ẽ hoc uerũ: s audipotiꝰ
de hac re paucis qd̃ uerũ est.
Hoc ⁊ si uoluissem ñ licuiss:
ce si licuiss. ut de ꝓpͥa ꝯsiien¬
tia loqͣr. eg̾o nullatenꝰ uolu¬
issem. Hec uitas. Si gͦ hoc to¬
tũ fuit qd̃ au̾tit cor tuũ lue¬
ritate cõꝑta. quid restat. nͥ
ut resipisbas. redeas ad te. re¬
deas ad nos. arguas in suꝑ
te ip̃m leuicatis. ⁊ credulita¬
tes in cau te: Si enĩ tantũ
potuit una maledicta suspi¬
cto ad te alienandũ ⁊ p̃cipi¬
tandũ: qnͣto magisnẽ abso¬
luta certitudo ualere debet
ad erigendũ. ⁊ reuocandũ te.
Turpe ẽ tͥ falsitate posse se¬
duci ⁊ ui̾tate reduci ñ posse.
Habeat sone ueniã acqͥeuisse
ad tẽpus palliate falsitati.
At uꝰ dep̾hense iam ce nuda¬
te acquiesce̾ adhuc ĩmo etiã
ñ multũ irasci. qͣnͣtũ ꝯfusio¬
nis habet: Qm obrem iraseere
ce noli peccare. si ius nos uł dm̃i

Expanded text:
cogitarem sine ratione et judicio te a regimine fraternarum animarum, quod tibi credideram, submovere. Non est hoc verum: sed audi potius de hac re paucis quod verum est. Hoc et si voluissem, non licuisset · et si licuisset ut de propria conscientia loquar, ego nullatenus voluissem. Haec veritas. Si ergo hoc totum fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam acquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam non multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ aĩa cua quia uulnata ca¬
ritate ego sũͤ tu de te uideris.
ritas liberabit nos. S quid
dixii Quomͦ miser. quomꝰ
lib̾abor effusis uiscerib. filio
ꝑeunte: Non quiescet affe¬
ctus. ⁊ si ñ seqͣtur effectus: ñ
sedabitur dolor. ñ cessabunt
lacͥ̾me.Exhibebo tͥ qmͣ diu
uixero alterũ samuelem: tu
utinã ñ altm saulem mͥ.
Rogabo ce: rogabo ꝓ te ut ue¬
mas. Ueni ueni. pͥusꝙͣ mori¬
am: ut qui dileximus nos
inuita. in morte ñ separem᷑.¬

Expanded text:
a tua, Quia vulnerata charitate ego sum; tu de te videris: ritas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui dileximus nos in vita, in morte non separem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ ñc. roma nͥ sũ capite
truncũ corpus. sñ ocłis frons
effossa. facies tenebrosa : Aꝑi
gens misera. aꝑi oclõs tuos:
ce uide desolationẽ tuã. ia iãq
ĩminentẽ. Quomꝰ in breui mu¬
tatus ẽ color optimꝰ: fcã es qͣi

Expanded text:
Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies tenebrosa? Aperi, gens misera, aperi oculos tuos, et vide desolationem tuam jamjamque imminentem. Quomodo in brevi mutatus est color
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ⁊ dolet᷑. Quid uobis ui¬
sum ẽ o romani offend̾e pͥnci¬
pes mundi. ur̃os aũt specia¬
les patronos: sur regẽ terre.
cur dm celi. furore tam ĩto¬
lerabili ꝙͣ irrationabili ĩuos
parit̾ ꝓuocatis.⁊ dũ sacram ⁊
apłicãm seclem. diuinis rega¬
lib q pͥuilegiis singłariter
sublimatã. ausu sacrilego in¬
cessere suoq minuere honore
si oportuiss defendere debiu¬
stis: Sic farui romani. ñ indi¬
cantes. neq qd̾ honestũ est dis¬
cernentes. caput ur̃m atꝙ
ꝓ quo magis nͨ ur̃is ip̃ts cer¬
uicib ꝑcendum a uobis ẜo¬
ret si necessitas exegiss. Pa¬
tres ur̃i urbi orbem subiuga¬
uert: uos urbẽ ꝓꝑatts orbi fa¬
ce̾ fabulam.En petri hes petͥ
secle ce urbe a uobis expulsus
est: en reb ⁊ domib suis ur̃is
manib spoliani sunt carclina¬
les. atq ep̃i. ministri clñi. O
ppl̃e stulte oe insipiens o colum¬
ba seducta ñ hñs cor. Nonne
ille caput: ce illi ocłi tui erãts

Expanded text:
gitur et doletur. 3. Quid vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales patronos? Cur Regem terrae, cur Dominum coeli, furore tam intolerabili, quam irrationabili in vos pariter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod honestum est discernentes, caput vestrum atque pro quo magis nec vestris ipsis cervicibus parcendum a vobis foret, si necessitas exegisset? Patres vestri Urbi orbem subjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a vobis expulsus est: en rebus et domibus suis, vestris manibus spoliati sunt cardinales atque episcopi ministri Domini. O popule stulte et insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne ille caput, et illi oculi tui erant?
Abbreviated transcription (Latin):
bere possetis rogare dignãtis.¬
sime maluistis: norit pat̾nita
ur̃a ad me añ natiuitatẽ sẽema¬
rie minime ꝑuenisse. Itaq ñ di¬
co. iuga boum emi qͥnq. aut uil¬
lam emi. aut uxore duxi:. s pla¬
ne qd ⁊ uos ñ ignoratis. ꝑuulo
lactare me fateor.⁊ idõ qͥuomͦ
sñ graui scandalo ac ꝑicło ip̃o¬
rũ uenire possim ñ uideo. ad¬

Expanded text:
bere possetis, rogare dignantisbere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video.
Abbreviated transcription (Latin):
cis: ⁊ illi qu̾si ꝯculeant eos.
erito qͣles fouent: tales ⁊ su¬
stinẽt. Qluos ditãt eccłie boni
ñ corrigũt mala. malosq gra¬
uati portant. Alienis nimirũ
laborib locupletant᷑ derici.. co¬
medũt fructũ t̾re absq pecunia:
⁊ ꝓdit qͣi ex aclipe ũquitas eoꝵ
Quos ꝓpͥe hodieq respicit ue¬
tus illa scͥpt᷑a. Sedit ppłs man¬
ducare ⁊ bib̾e: ⁊ surrexert̃ ludẽ.
ssiens quippe assueta deliciis nͨ
ex culta discipline sarculo: mł¬
tas ꝯtͣhit sordes. Porro ĩuetera¬
tã rubiginẽ si tẽptes abrade̾. nͨ
sũmis saltẽ digitis ꝯtingipa¬
tiet᷑ : s sic̃ scͥptũ est incrassatꝰ
ẽ dilectus ⁊ recalctt᷑uit. In sur¬
rexer̃t testes ũqui. hoĩes qͦs
delectat uitã semꝑ alienam
rodere nͣ lig̾e̾ fuã. Supplicat
puer ũr ꝓ eo cuiꝰ in hac discor¬
dia si ñ fallor tota cłpa ẽ qd
culpas redarguerit clericoꝵ
facio. Sccipta dignatoĩs ur̃e.
quib me uenire ad uos. cũiu¬

Expanded text:
i conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorufacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
re qͣm acciꝑe beatiꝰ ee̾: s si det᷑
qd̃ danci honestũ. accipienti
utile sit. quale itio penes
me quisqm ẽẽ penitꝰ nescio.
Qd̾ aũt habeo. uereor si ĩ me¬
diũ uenerit. ne te qͦ optasse
illd̾ pudeat: peniteat postula¬
se.S qͣdͭ Non melius nos
apud te tu ip̃e excusabis :
Lui tͥ certe fidẽ ocłi faciant.
Tedo ĩportunitaci tue. ut uł
exhibitio tollit suspicionẽ.

Expanded text:
re quam accipere beatius esse ; sed si detur re quam accipere beatius esse ; sed si detur quod danti honestum, accipienti utile sit: quale utique penes me quidquam esse penitus nescio. Quod autem habeo, vereor si in medium venerit, ne te quoque optasse illud pudeat, poeniteat postulasse. Sed quid? non melius nos apud te tu ipse excusabis? Tui tibi certe fidem oculi faciant. Cedo importunitati tuae ut vel exhibitio tollat suspicionem.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ tuã ⁊ curã. in hoc sa¬
tis ꝓdũt crebre eple̾ tue: ⁊ ue¬
hem̃tior sp̃c eas aĩans. Nimi¬
rũ ꝓinde qnͣto id curiosiꝰ uel¬
le tẽ sentio. tanto crede mͥ scru¬
pulosius acq̃esco. sur hoc.Ne
magna uidł expectanti: ridu¬
cłm ꝓducã mutẽ. Hoc u̾eor:
⁊ ħ causa cũctatoĩs mee. Q
quid mricũ si uereor dare. qd
edere uerecundor: Inuitꝰ fateor
Quis sane dare uelit. qd̃ dedis¬
se dedeceat. accepisse ñ ꝓsit. Li¬
bens do: inuicus ꝑdo. Scimꝰ
qm̃ sꝑanti gͣndia. modica mi¬
nus grata uenire solent. Qd̾
aũt ñ uenit gͣtum: ꝑditũ est
ñ datũ. Tibi studii ẽ. utpote o¬
cioso ⁊ uacanti. Uñ cũq ꝑ quire
incentiua igni ig quo ardes :
ut acdeas magis. ⁊ impleas uo¬
luntatẽ dñi cui dicentis. Oe
quid uolo: ñ ut ardeat: Laudo.
 si illic ea q̃ras: uͥ te frustrat
pt᷑modũ ñ q̃ratis. Erias si apd̃
nos q̃ris. ego potiꝰ illa abste me¬
dicare debuerĩ. Scio qͥdem da¬

Expanded text:
tuam et curam in hoc satis produnt crebrae epistolae tuae, et vehementior spiritus eas animans. Nimirum proinde quanto id curiosius velle te sentio, tanto, crede mihi, scrupulosius acquiesco. Cur hoc? Ne magna videlicet exspectanti, ridiculum producam murem. Hoc vereor, haec causa cunctationis imeae. Et quid mirum si vereor dare, quod edere verecundor? Invitus, fateor, mnendum. Quis sane dare velit, quod dedisse dedeceat, accepisse non prosit? Libens do, invitus perdo. Scimus quoniam speranti grandia, modica minus grata venire solent. Quod autem non venit gratum, perditum est, non datum. 2. Tibi studii est, utpote otioso et vacanti, undecumque perquirere incentiva igni quo ardes, ut ardeas magis, et impleas voluntatem Domini tui dicentis: Et quid volo nisi ut ardeat? Laudo; sed si illic ea quaeras, ubi te frustratum postmodum non queraris. Erras si apud nos quaeris. Ego potius illa abs te mendicare debuerim. Scio quidem da
Abbreviated transcription (Latin):
etiã audicu om̃im aures exasperat.
uolo tam̃ eam ipãm. ut ⁊ m m exhi¬
beas. Cum tam patiens sis. ut a qͦ¬
lib etiam qͦ ñ licet ꝑtrahi ñ con¬
tendas: liceat et me obsecro paulo
ñtconfidentius agere tecũ. Aliocͥn.
male multũ merui dete: si quod
nemini soles. soli mͥ indignandũ
potaueris. Igit᷑ tuam conuenio c̃õ¬
scientiam. uolens an inuitꝰ ꝓfe¬
ctus es S si exuoluntate. ĩ am
sĩ ex obedientia. Si aũt inuitus
suspectum uideris habuisse obse¬
quiũ. cui obsecͥ̾ granabaris abi
nͥ suspicio: ibi iscussio necessa¬
ria. uerũ. tu ut tue patientie da¬
res uł caꝑes exꝑim̃tum. nichil
discutiens. trahi te passus es. ñ
solum p̃ter uoluntatẽ tuam.
s et contra conscientiã. O paciẽ¬
tia. om̃i digna impacientia.
Non possum fateor ñ irasci. huic
contentõsissime pacientie. Ui¬
debas disꝑgentẽ: et seq̃baris:

Expanded text:
etiam auditu omnium aures exasperat? etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut et mihi modo exhibeas. Cum tam patiens sis, ut a quolibet etiam quo non licet, pertrahi non contendas; liceat et me, obsecro, paulo nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles soli mihi indignandum putaveris. 11. Igitur tuam convenio conscientiam. Volens, an invitus profectus es? Sed si ex voluntate, jam non ex obedientia. Si autem invitus, suspectum videris habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Verum tu ut tuae patientiae dares vel caperes experimentum; nihil discutiens, trahi te passus es, non solum praeter voluntatem tuam, sed et contra conscientiam. O patientia omni digna impatientia! Non possum, fateor, non irasci huic contentiosissimae patientiae. Videbas dispergentem, et sequebaris:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. his gͦ talib et tam gͣuib da¬
re malis assensum. exhibere obse¬
quiũ. impendere adiutoriũ. tum
obedientiam nominas: modestiã
nuncupas: appellas mansuetudi.¬
nẽ: Tu inꝙͣ. conaris pessima uicia.
nirtutũ palliare nominib. Au
de ꝑutas hoc sine imuria facẽ
dñi uirtutũ: qd̾ uirtutib fatis
iniuitam. Uanissima p̃sumptio¬
nẽ turpissimã leuitacẽ. crudelissi¬
niam dissensionẽ. obedientie mo¬
destie. mãsuetudinis nominib ue¬
las: et uelatis sordib. sacra illa
uocabula maculas: Hãc ego nũ¬
qm emuler obedientiam. Talẽ
mͥ nunqui libeat modestiam. ł
potiꝰ molestiam imitari. Hunis¬
cemi mausuetũdo: semꝑ longe
fiat ame. Talis siqͥdem obed¬
entia. om̃i est cõcemptu deteri¬
or. Talis quoq mõdestia: ułtra
onẽm modum extendit᷑. Ultͣ
clicam an citra: S ueriꝰ forsitamn e
uttaqꝵ cõpetentiꝰ dixerim extra. Q¬
lis deniq illa ẽ mansuetudo: q̃ up̃o

Expanded text:
10. His ergo talibus et tam gravibus ma10. His ergo talibus et tam gravibus malis dare assensum, exhibere obsequium, impendere adjutorium, tu mihi obedientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? An te putas hoc sine injuria facere Domini virtutum, quod virtutibus facis injuriam? Vanissimam praesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissimam dissensionem, obedientiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula maculas. Hanc ego nunquam aemuler obedientiam: talem mihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitari: hujuscemodi mansuetudo semper longe fiat a me. Talis siquidem obedientia omni est contemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur. Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso
Abbreviated transcription (Latin):
peccaretis: Mima cautela: et stu¬
penda ꝓuidentia. Malũ quod
iam corde cõceꝑant. oꝑe tñ cau¬
ti fuerũt ñ implere: nisi cũ li¬
centia. Conceꝑunt dolorẽ: s
ñ peperur̃. iniquitatẽ: donec ĩ¬
iquo papa cõceptui p̃buiss as¬
sensum. Quo lucro. Quo ue
saltim cõpendio mali: Nũqͥã
ido̾ aut malũ ẽẽ desiit: aut
uł minoratũ est quia papa
concessit: Quis uͦ malũ eẽ
neget: assensum p̃bere ina¬
lo: Qd̾ tam̃ sũmũ fecisse
pontificem neqͣ qͣm crediderm: nͥ aut
cirrũuentũ mendatio. aut inpor¬
tunitate uictũ. Qnͣdo et enim a¬
lit̾ huiꝰcem᷑i uobis licentiam in¬
dulgeret seminandi usdelicet scã¬
dala. scismata suscitandi. amicos
cõtͥstandi. frm̃ contͣbandi pacem.
et confundendi unitatẽ: ꝓpͥumꝙ
insuꝑ contẽnendi ep̃m: Ce hec qͣ
necessitate. necesse ñ habeo dice̾:
cũ rei exitus satis indicet. ꝓfectos
nempe plangimꝰ: ꝓfectũ nõ cerm

Expanded text:
peccaretis? Mira cautela, et stupeccaretis? Mira cautela, et stupenda providentia! Malum quod jam corde conceperant, opere tamen cauti fuerunt non implere nisi cum licentia. Conceperunt dolorem, sed non pepererunt iniquitatem, donec iniquo Papa conceptui praebuisset assensum. Quo lucro? quove saltem compendio mali? Nunquid ideo aut malum esse desiit, aut vel minoratum est, quia Papa concessit? Quis vero malum esse neget, assensum praebere malo? Quod tamen summum fecisse Pontificem nequaquam crediderim, nisi aut circumventum mendacio, aut importunitate victum. Quando etenim aliter hujuscemodi vobis licentiam indulgeret, seminandi videlicet scandala, schismata suscitandi, amicos contristandi, fratrum conturbandi pacem, et confundendi unitatem, propriumque insuper contemnendi episcopum? Et haec qua necessitate, necesse non habeo dicere, cum rei exitus satis indicet. Profectos nempe plangimus, profectum non cernimus.
Abbreviated transcription (Latin):
causa cõfidentes: remorsas ac
remordentes cõscientias aplica
conati estis delinire licẽtia. O
friuolũ satis remẽdiũ: q̃d̾ ñ est
teritatis cõseientiis texere ꝑizo¬
mata: uĩdelicet ãd uelam̃tũ.
trauimꝰ. Utinã ñ licentiã q̃sis¬
setis s cõsiluĩ: idest ñ ut licẽt.
s an licẽt. Uñ tam̃ q̃rebatis li¬
fuisse dicat᷑. qd absq licentia qͥ¬
dem ñ liceret. licẽt aũt si cũ licen¬
tia fieret. Uerũ. idiam suꝑins ĩ¬
uncibili exclusum ẽ iatione.
Nec enĩ d̾s ubi ait nolite contẽpni̾e
unũ exhis pusillis. qui in me cre¬
dt̃. addidit ⁊̃. ñ cũ licentia aut
dicẽs. q̃ scanda liz auit unũ de
pusillis meis et oetã: det̾mina¬
uic sub uingẽs sine licentia. Cõ¬
stat gͥ ubi ueritas. et ueritas ne¬
trandi mali q̃rendam putasti
c̃ẽ licentiã. Ss ad quid. An
ut qͣnto licentiꝰ. tanto securiꝰ:
et quo securius. eo et ꝑ iculosiꝰ

Expanded text:
causa confidentes, remorsas ac causa confidentes, remorsas ac remordentes conscientias apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est teriatis 812 conscientiis texere perizomata, videlicet ad velamentum, travimus. Utiam non licentiam quaesissetis, sed consilium; id est, non ut liceret, sed an liceret. Unde tamen quaerebatis lifuisse dicatur, quod absque licentia quidem non liceret, liceret autem si cum licentia fieret. Verum idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis pusillis qui in me credunt; addidit etiam, Nisi cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis meis , et caetera, determinavit subjungens, Sine licentia. Constat igitur ubi veritas, et veritas netrandi mali quaerendam putastis esse licentiam. Sed ad quid? An ut quanto licentius, tanto securius; et quo securius, eo et periculosius
Abbreviated transcription (Latin):
rũsicut in refutabilit̾ ꝓ batũ est
malũ fuit: cũ suꝑuis uichilomi¬
nꝰ allegatũ sit ea que huiꝰmͦi sũt
idẽmpura mala ut nũqͣ. uiste
uiberi. sic uec licite posse fieris
uides ꝙͣ manis excusato de hu¬
mana obedientia. ubi in dm̃ cõ¬
uincit᷑ facta transg̃ssio: Nec ci¬
ĩdũ mͥ arbitror. qd̃ ad illud
dei responsũ de sibinuntiatosca¬
dalo phariseorũ refugias: ut qͦ¬
mͦ ille nichili pendebat diceus. si¬
nite illos. ceci sũt duces cecoꝵ. ita
existimes. uides nẽpe qͣm ul si
si cõpares ꝑsonas: illic pharisei
Si causas: hic leuitas. ibi uerttas
in causa ẽe dinosert᷑. Rursus q̃d̾
et suꝑiuł ꝓpositũ ẽ. uos ñ solũ di¬
uinis humana. s et cõmunib
pͥuata p̃tulisse imꝑia. hoc solũ
ad ꝓbationẽ fuffitiat. qd̾ ur̃e il¬
liet nouitatiinsolite. et insolen¬
tip̃sumptioni. ñ tantũ nr̃i ordi¬
oꝵ ⁊ cõsuetudo. et institutõ recla¬
meritotim̃tes. nͨ satis de ꝓpͥa

Expanded text:
refutabiliter probatum est malum fuit: cum superius nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita exissi compares personas, illic Pharisaei si causas, hic levitas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rursus, quod et superius propositum est, vos non solum divinprivata praetulisse imperia, hoc solum ad probationem sufficiat, quod vestrae illi et novitati insolitae, et insolenti praesumptioni, non tantum nostri Ordiorum et consuetudo, et institutio reclamerito timentes, nec satis de propria
Abbreviated transcription (Latin):
to tẽꝑe ac labore seqñdo dñm
qͦcũq iret: ꝑmanes cũ eo in
tẽp̃tationib suis. S et si oc¬
currat de ambrosio. qd̃ detͥbu¬
ualib ad sac̾dotiũ raptꝰ fuerit.
ñ me ualde cõfortat: cũ apue¬
romũdã in mũdo duxecit iu¬
t̃a. ⁊ sic ⁊̃ fuga ⁊ latebris. mul¬
tisq dissimulationũ modis. de¬
clinare conatꝰ sit. Si de saulo
uas electionis. repente doc̃tor
ste peccauit. inanens uiere¬
dulitate. Quãtͣ si tale qͥppiam
qũdoq bñ etutilit̾ fcm̃ fuisse
agnoscit᷑ de quo diciueratĩt pos¬
sit. hec ẽ mutatõ dextere mocel¬
si: ñ tam exẽplũ qͣm miracłm¬

Expanded text:
to tempore ac labore sequendo Dominum to tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a puero mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo vas electionis, repente Doctor gste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo dici veraciter possit, Haec est mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam mirac
Abbreviated transcription (Latin):
militũdinis. in t̾ram uiuenti¬
ũ: ⁊ de luco fecis ĩꝑadysũ uolup¬
tatis. Hoc subitũ pietatis reme¬
diũ ꝑcepit felixilla p̾catͥx: cũ
repente ubi suꝑhabundauerãt
delicta habundare cepit ⁊ gr̃a.
Absq młto penitentie labore
dimissa suit ei pcc̃a multa qm̃
dilexit multũ: et in breui meru¬
it caricatis acciꝑe lacitudinẽ:
q̃ ut scriptũ ẽ cooꝑit młtitudi¬
nẽ p̾catoꝵ hoc et ille ꝑ alyticꝰ
ineũgłio. duplex atꝙͣ celerri¬
mũ potentissime bonitatis ꝑ¬
sensit benefitiũ: pͥus m̃te qm
carne curatꝰ. S aliud ẽ celerem
adipisci ueniã pec̃oꝵ: et aliud de
ip̃is scelerib ad infulas mox ꝓ¬
uehi dignitatũ uidõ tam̃ mat hm¬
h̃m detheloneo ad apłatꝰ culm̃
assupcũ. S hoc me rursũ cont᷑¬
bat qd̾ ñ pus audierit cũ ceteris
coapłis suis ite in orbẽ uniu̾¬
sũ. p̃dicate eũgłm om̃i crea¬
ture qͣm egerit᷑ penitentiã ml¬

Expanded text:
militudinis in terram viventimilitudinis in terram viventium, et de luto faecis in paradisum voluptatis . Hoc subitum pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae labore dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum ; et in brevi meruit charitatis accipere latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed hoc me rursum conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem universum, praedicate Evangelium omni creaturae ; quam egerit poenitentiam, mul
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝓpͥam: deinde alienas curare
studeas cõscientias. Primꝰ qͥppe
pietatis gͣdus ẽ: de qͦ scriptũ est.
Misere̾ aĩe tue placens dõ. Ex ħ
aũ ⁊ miserandũ ꝓ ximũ recto ĩã
tramite caritas ordinata ꝓcedit.
quippe quẽ ad sui qͥsq m̃suram
amare p̃ciꝑit᷑. Qd̾ si in hc̃ modũ
qͦ te hac̾tenꝰ ip̃e amasti. et tͥ com¬
mittendos amaturꝰ es: maloe¬
go qͥdẽ tͥ ñ cõmitti. qm sic dili¬
gi.Si aũt pͥus te dilige̾ didiscis¬
ses ⁊ me forsitã scires amare. S
qͥd. si suã d̾s acceleret tͥ grãm ⁊
tuendã ĩnocentiã efficatior uelox
clem̃tia. ꝙͣ diutͦna penitentia.
Beatꝰ si qͥdẽ: cui ñ imputabit do¬
minꝰ pccm. Nam qͥs accusabit
adu̾sus elec̃tũ dĩ. ħi ds̃ iuistificat:
qͥs est qͥ ꝯdẽpnet. hoc salutis cõ¬
pendiũ. sc̃s ille latͦ cõsecutꝰ est:
uno eõdẽꝙ die. simb̾ ⁊ cõfessus
latrocinia ⁊ introductꝰ in głam:
breui qͦdam cõcentꝰ ponte crucis.

Expanded text:
us propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et tuendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus justificat, quis est qui condemnet? Hoc salutis compendium sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis
Abbreviated transcription (Latin):
stũ in noie iusti: mercedem ui¬
sti accipiet. Mercedẽ quippe ui¬
sti clixerĩ: qd̾ uistꝰ reputor: ñ ob a¬
liud. ñ qd̾ iustũ recepi. Nam si qͣ
suꝑaddica sũt: ea uistus ñ tam
ex iũtate rei. qm expuritate sui
locutꝰ est. Audistis credidistis. ex¬
ultastis: scͥpsistis. ⁊ ñ me parũ
lecificastis: ñ solum qd̃ aliquẽ
locũ gr̃e ⁊ locũ ñ mediocr̃e apd̃¬

Expanded text:
stum in nomine justi, mercedem justum in nomine justi, mercedem justi accipiet . Mercedem quippe justi dixerim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetificastis, non solum quod aliquem locum gratiae, et locum non mediocrem, ap
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ur̃m et si gratissimũ paulis ꝑ
inguietare ociũ ꝓpt̾ suũ negoci¬
ũ. Ipa ꝓfcõ ip̃a cũ uult. facit uos
extedere dõ. ip̃a ⁊ cũ uoluit fecit
sobrios nob̾⁊ a dõut minime du¬
ceretis inclignũ me ñ mͦ sustine
loqñtẽ: s tacentẽ in suꝑ benigne
ꝑuocare. Amplector benignitatẽ.
diguationẽ admiror: laudo ⁊ ue¬
neror puritatẽ: quia de nr̃is ꝓ¬
ta exultatione gla̾mini. Glori¬
or ⁊ ego plurimũ tanto testimo¬
nio⁊ secuoꝵ dĩ tã grata qm gratu¬
ita admodũ familiaritate delector
Hec iam gla mea. hoc gandiũ me¬
um. hedelicic cordis mei qd̾ ñ fru¬
stra leuauerĩ ocłos meos inmon
ualles nr̃eabundabũt frum̃to.
festiuus erit mͥ dies ille dicendꝰ.
⁊ memoriale sempit̾nũ: in qͦ uitũ
perer.Q quidẽ iam añ receꝑatis.
ut apparet in littis ur̃is: s nc̃ al¬
credidit. En reuera in me exꝑior.
qd̃ ait saluator. Qui recipit ui¬

Expanded text:
vestrum, etsi gratissimum, paulisper vestrum, etsi gratissimum, paulisper inquietare otium, propter suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vult, facit vos excedere Deo; ipsa et cum voluit, fecit sobrios nobis: adeo ut minime duceretis indignum, non modo sustinere loquentem, sed tacentem insuper benigne provocare. Amplector benignitatem, dignationem admiror, laudo et veneror puritatem, qua de nostris pexsultatione gloriamini. Glorior et ego plurimum tanto testimonio, et servorum Dei tam grata, quam gratuita admodum familiaritate delector. Haec jam gloria mea, hoc gaudium meum, hae deliciae cordis mei, quod non frustra levarim oculos meos in montvalles nostrae abundabunt frumento. Festivus enim erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempiternum, in quo virum perer. Et quidem jam ante receperatis, ut apparet in litteris vestris: sed nunc acredidit. En revera in me experior quod ait Salvator: Qui recipit ju
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃re dñe quia audit seruus
tuus: ⁊ ego me audiri p̃sumere:
Timebam inqͣm ne si dauide¬
longanti se⁊ fugienti manenti¬
q insolitudine importunꝰ insis¬
terẽ: indignans excusares ⁊ di¬
ceret. Sine meñ audio te modo.
Audiam potius qd̾ dulciꝰ auscul¬
to. Audiam quid loqͣtur in me
dñs ds: qm̃ loq̃tur pacẽ in ple¬
bem suam: ⁊ suꝑ scõs suos. et in
eos qui cõu̾tunt᷑ ad cor. Aut cer¬
te illud.Declinate a me malig¬
niͤ ⁊ scruta bor mandata di mei.
Quid enĩ: Ego ne tam temerariꝰ
eẽm. ut int̾ s̃ponsi brachia suami¬
t̾ quiescentẽ auderẽ suscitare di¬
lectam qͦusq uellet ip̃a᷑ Putarẽ
ilico me auditurũ ab illa. Noli
m̃ molestꝰ eẽ Ego dilecto meo. ⁊
dilectus m̃s mͥ: qui pasci᷑t int̾ lili
a. uerũ quod ñ audeo ego. audet
caritas: ⁊ cũ om̃i fiducia pulsat
adhostiũ amici. neqͣꝙͣ putans
pati se debere repulsam. q̃ amici¬
tiarũ matoem se nouit: nec uere

Expanded text:
Loquere, Domine, quia audit servus Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et ego me audiri praesumerem? Timebam, inquam, ne si et David elonganti se et fugienti, manentique in solitudine, importunus insisterem, indignans excusaret et diceret: Sine me, non audio te modo; audiam potius quod dulcius ausculto. Audiam quid loquatur in meDeus; quoniam loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertuntur ad cor . Aut certe illud: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Quid enim? egone tam temerarius essem, ut inter sponsi brachia suaviter quiescentem auderem suscitare dilectam, quousque vellet ipsa? Putarem illico auditurum me ab illa: Noli mihi molestus esse: Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia . 29 2. Verum quod non audeo ego, audet charitas, et cum omni fiducia pulsat ad ostium amici, nequaquam putans pati se debere repulsam, quae amicitiarum matrem se novit; nec veretur
Abbreviated transcription (Latin):
euolant seinitille. Ur̃a illa sue¬
censa ⁊ succendẽs salutatõ sic
mͥ ut uerũ fatear accepta fuit
⁊ ẽ: qͣi sĩ ab homine. s certissime
ab illo qui mandat salutes ia¬
cob. descend̾e̾ uidẽt᷑. Non me
sane arbitror salutatũ in uia.
ñ intransitu: ñ ueluti ex hocca¬
sione ut assolet cõsuetudinis:
s plane exiuscerib ut sentio
uobis pͥmũ sẽbentib fiducia re¬
scribendi: sc̃be qͥdem ad uos iã
p̾dem gestienti. s ñ p̃sum̃ti.
uerebar nimirũ scãm qͣm in
dño habetis importunis scͥpti¬
tationib infestare qͥetẽ: iuge
illud ur̃m sacrũꝙ silentiũ a se¬
cło. susurriũ cũ do̾ uł ad modi¬
cũ int̾rũpere. nr̃aq ingerere
aurib secretis penitus occupa¬
ti sac suꝑnis eulogiis. Time¬
bã om̃ino molestus fieri. uł mo¬
ỹsi in monte. uł helie in deserto.
aut c̾ te excubantiintẽplo sa¬
mueli: si diuinis intentissimos
cõfabulationib. aliqͣtenꝰ auo¬
care tẽptasseui. Clamat samuel.

Expanded text:
evolant scintillae! Vestra illa succensa et succendens salutatio sic mihi, ut verum fatear, accepta fuit, et est, quasi non ab homine, sed certissime ab illo qui mandat salutes Jacob, descendere videretur. Non me sane arbitror salutatum in via, non in transitu, non veluti ex occasione, ut assolet, consuetudinis; sed plane ex visceribus, ut sentio, vobis primum scribentibus, fiducia rescribendi, scribere quidem ad vos jam pridem gestienti, sed non praesumenti. Verebar nimirum sanctam, quam in Domino habetis, importunis scriptitationibus infestare quietem, juge illud vestrum sacrumque silentium a saeculo, susurrium cum Deo, vel ad modicum interrumpere, nostraque ingerere auribus secretis penitus occupatis supernisque eulogiis. Timebam omnino molestus fieri vel Moysi in monte, vel Eliae in deserto, aut certe excubanti in templo Samueli, si divinis intentissimos confabulationibus aliquatenus avocare tentassem. Clamat Samuel,
Abbreviated transcription (Latin):
Longum quidẽ adhuc texere sꝰ¬
monẽ insatiabili colloq̃ndi ad
finẽ indicũt. Primũ qͥdẽ qd̾ max¬
une u̾eor ne fidan onerosus nob̾.
Scdm. qͥa pudet loqͣcitatis. Ter¬
ciũ qd̾ domesticis urgeor curis.
In fine p̃cor. miserem̾i mei : et si
exultastis in bonis de metantũ
auditis. certis q̃so cõpatim̾i mał.
uidit fortassis qui uob̾ ea narra¬
uit aliqua parua. ⁊ deꝑuis gͣndia
estimauit. Ur̃a aũt sinceritas.
facile creclidit qd̾ libent audiuit.
Gratulor qͥdem de caritate q̃ oĩd
credit: s cõfundor ꝓ ueritate qͦ
oĩa nouit. Uolo uos mͥ cred̾e̾ deme:
magisqͣ alt̾i q̾ tantũ uidet ĩfacie.
qui de me loquor ñ ex cõiectura
s ex sententia: ñ sũ talis quał
putor. uł clico. Qd̃ quidẽ tam se

Expanded text:
Longum quidem adhuc texere sermonem insatiabili colloquendi ad Primum quidem, quod maxime vereor ne fiam onerosus vobis: secundum, quia pudet loquacitatis: tertium, quod domesticis urgeor curis. In fine precor, miseremini mei; et si exsultastis in bonis de me tantum auditis, certis, quaeso, compatimini malis. Vidit fortassis qui vobis ea narravit, aliqua parva, et de parvis grandia aestimavit; vestra autem sinceritas facile credidit quod libenter audivit. Gratulor quidem de charitate, quae omnia credit ; sed confundor pro veritate, quae omnia novit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. qui de me loquor non ex conjectura, sed ex sententia: Non sum talis qualis putor vel dicor. Quod quidem tam se
Abbreviated transcription (Latin):
nmorũ innotuit. Paucis ꝓ certo
aꝑuistis: cuiꝰ sp̃c estis. Gaudeo ꝑ¬
inde mͥ. gaudeo ⁊ uob̾: mee utiłi¬
tati. et ur̃e sinceriati. Illa si qui¬
dẽ uera ⁊ sincera ẽ carctas:⁊ om̃i¬
no de corde puro ⁊ cõscientia bo¬
na. ⁊ fide ñ ficta iudicanda ꝓce¬
dere: qua ꝓximi bonũ eqͣ ut no¬
strũ diligimus.

Expanded text:
certo aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta judicanda procedere, qua proximi bonum aeque ut nostrum dili
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa sufficiãt. Neq enĩ pos¬
reꝰ sententĩa. Sic cõtinge̾re de¬
bet q̃renti rẽ ubi ñ sit. Sermo
a ꝓpħa: cõsiliũ a sapiente que¬
bendũ est. Nũquid enĩ de luto
limpsdũ quippiã hauriete po¬
testes. unũ tam̃ est qd̾ amico.
absq ꝑiculo et neqͦꝙͣ sine fru¬
ctu impendere possumꝰ: nr̃e ui¬
delicet ꝓ hac te orationis ad de¬
ũ qͣlecũq suffragiũ. Deo gͦ re¬
linq̃ntes sui qd̃ ignoramꝰ se
cretũ cõsilii: ip̃m supplici deuo¬
tione ⁊ deuota supplicatione
p̃cam. ut in uob̾ ⁊ de uobis oꝑe¬
t. qd̾ ⁊ se deceat.⁊ uob̃ expediat.
Habetis aũt dñm norbertũ.
quẽ meluis p̃sentẽ p̃sens. de
talib interrogare potesti s
Nam tanto iir ille indiui¬
nis aꝑiendis mistĩis nobis ꝓ¬
suscepi scͥpta deuot᷑. ⁊ ad
inu̾icta sollicitꝰ fui: et si
ꝓ fui. uos ꝓbabitis.S de hoc
satis. Porro meadem carttate.
audeo q̃ secũt᷑. Si cunctos qui
uocant ad minist̾iũ constade¬

Expanded text:
Neque enim posre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes spplici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis psuscepi scripta devotus, et ad injuncta sollicitus fui; et si profui, vos probabitis. Sed de hoc satis. Porro in eadem charitate audeo quae sequuntur. Si cunctos qui vocantur ad ministerium, constat e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarũ. Iste ꝓfecto necessari
timoris tuticls triplex: diffi¬
cile rũpit᷑. Durꝰ ne itideor qͥa
ñ blandior. qd̃ mecũ incutio.
cid̾ amico cupio initiũ sapi¬
encie. Sic mͥ contingat semꝑ
beare amicos. idẽt̃rendo salub¬
t᷑. ñ adulando fallacit᷑. Ad illud
me ꝓuocat qui dicit. ẜeat᷑ hõ ẽ
qͥ semꝑ ẽ pauidꝰ. Ab hoc reuocat
qui ait. fpłe m̃s qui te beatificãt
orrendũ punire nefas. et¬
si duplici ratione in cum¬
bat uobis. tũ iideliçet ꝓ
debito officii. tũ quia ⁊ apłicai¬
uingit auc̃toritas: Puto tñ qd̾
ñ suꝑuacua in retanta etiam
amici ad monitio accedit. Hoc
aũt est qsd̾ amicũ ⁊ patr̃e cupunꝰ
ẽẽ ad monitũ. ut ħ ip̃a ultio q̃
facienda ẽ. eo qͦ ⁊ elo qͦ facienda
est fiat: qͣtiꝰ ñ sobũ p̃sens faci¬
militemeritate audiẽs om̃is
malignitas. cõpesoat᷑. id car

Expanded text:
sonarum. Iste profecto necessarii timoris funiculus triplex difficile rumpitur. Durusne videor, quia non blandior, quod metum incutio, quod amico cupio initium sapientiae? Sic mihi contingat semper beare amicos, id est, terrendo salubriter, non adulando fallaciter. Ad illud me provocat qui dicit: Beatus homo qui semper est pavidus . Ab hoc revocat qui ait: Popule meus, qui te beatificant, orrendum punire nefas, etsi duplici ratione incumbat vobis, tum videlicet pro debito officii, tum quia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod amicum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facimili temeritate audiens omnis malignitas compescatur
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m quoq anglm de celo. si aliud
cis euũgłi ⁊ auerit. dubitare ñ op¬
porteat aplica auctoritate anathe¬
ma dice: et ab ip̃o doceant᷑ apło. se
ab om̃i frẽ inquiete ambulante
deb̾e subtͥhere. Qui uos qͦ doceat ñ
suꝑbe saꝑe: nͨ sꝑare in incerto diui¬
tiarum: donec om̃ib abrenunci¬
antẽ probatum sibi xp̃c uendi¬
cet discipulum. Ualete. Ad a¬

Expanded text:
ipsum quoque angelum de coelo, si aliud ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntiantem, probatum sibi Christus vindicet discipulum. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
roris assumpsit. Int̾ quos tres qͦꝵ
uos mnaxime ablatione turbauit:
ausus est etiam seducere ⁊ secum
nostis: nobisemq illum puerũ
conradum: quem ⁊ p̾dẽñ sinescan¬
dalo culerat de colonia. Quos tñ
si oꝑani dare uolueritis. nr̃a con¬
fidimꝰ posse reuoeari udustria. Nã
de ip̃iꝰ arnoldi reuocatione. quia iã
in plurib eiꝰ inflexibilis animi ob¬
stinationẽ ꝓbarumꝰ: incassum la
borare uos nolumus. Andiminꝰ aũt
euerardũ ⁊ adam.⁊ ñ nullos eiꝰdẽ
cõsortii alios frẽs:inirris adhueꝑ
tib demorari. Qd̃ si uerũ est: opor¬
tet uos cos ꝑuos interun si digna¬
mini conuenire: flectere p̃cib. ra¬
tione comunce̾: et columbinã eoꝵ¬
simplieitatẽ prudentia instruere
seipentina. ne putent obedientia.
in obelienti adherere : nelicite seqͥ
se posse confedant uagantẽ illicite:
ne seducant᷑ deserere ꝓfessum ezdi¬
nem ꝓpt̾ in ordinatũ homine: cũ

Expanded text:
roris assumpsit. Inter quos, tres quorum roris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secunostis, nobilemque illum puerum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obdubitare te quoque oportuerit, borare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, rarobusti sunt, desolatae domui fuesimplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum
Abbreviated transcription (Latin):
salutem: et siquid potest peccatoris
oratio. Exquo dudum uemus nr̃i in¬
oblitum. Q ab hoc ñ timide tanqͣm
adextumeũ. s fidentis sime scribo ad
uos. q̃ cunq uolo: ut adnotum et fami¬
liarem nr̃m. Arnolclꝰ abbas morimũ¬
densis ingͣue totius nr̃i ordinis scan¬
dalum. suũ nuꝑ monasteriũ. satis
in ordinate desernt. Quippe qui n
coabbatum suoꝵ. in tam scrupuloso
facto. expectauit consiliũ: ñ ip̃ius cii
p̃cipuam debebat subiectionem: ab¬
batis scilicet cist̾cientis licentiam
ul assensum. S cum eẽc homo sub
potestate. habens ⁊ ip̃e sub se militẽ¬
potestatis impaciens suꝑioris. alie¬
num quidem uigum. a ꝓpͥa cetiice
suꝑbus abiecit. suum aũt suꝑbor in
subiec̾tos recimuit. Si qui dem dema¬
gna mltitudine monachoꝵ quos
circũiens mare et aridam manit᷑
modum. his q simpliciorib acre¬
missiorib relictis desolatis: melio¬
res quosq et ꝑfetiores sui socios er¬

Expanded text:
salutem, et si quid potest peccatoris salutem, et si quid potest peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri inoblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub cumfodiet? quis impinguabit fimpotestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam inanitemodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis, meliores quosque et perfectiores sui socios er
Abbreviated transcription (Latin):
liariũ demille: discas p̃cursoris dñi ex¬
emplo. ñ solum mollib ñ uestiri: s
nec inmodũ uento agitate arundi¬
nis curumferri om̃i uento doc̃trine:
discas exenugłio. domũ tuam supra
petram fundare: discas ⁊ cũ discipłis.
serpentis ñ obliuisci prudentiam. cũ
simplicitate columbe: ⁊ tam exhis
quam exaliss atq aliis scripturartĩ
testimoniis. hanc colligas sumnĩa.
quantũ tibi uidelicet usq mͦ mlle¬
formis ille seductor elusit: qui cum
in te boni iitium ñ ualuit p̃pedire.
inuidit ꝑseuantie. hoc nimirũ sue
posse susficere malicie. iudicans: si
hanc posset auferre tibi. quam solam
uirtutũ nouerat coronari Obsecro
loco quidem oportimo uenias loqui.
si quod forte tantis malis. que iam¬
bonis nobis ex ura discessione aut ue¬
nisse sentimus aut uentura metui¬
mns. q̃ at remedium inueniri. Uale.
suo. fr̾ber niensẽ uñ s .ui.
nardus abbas dictus declara ualle¬

Expanded text:
liarium de mille ; discas Praecursoris Domini exliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecroloco quidem opportuno venias loqui, si quod forte tantis malis, quae jam nobis ex vestra discessione, aut venisse sentimus, aut ventura metuimus, queat remedium inveniri. Vale. do ruinam, te ruere non praesumis: qui in hoc videlicet positus e