comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidequi sapiat. uidequid caleat: Necquia
dixi ea credi quae cbsunt a sensibus nr̃is
sic accipiactur : ut interualla deputentur
quae aliquando uidimus. & nos uidisre
r&inemus : cestiq: sumus quã uis tunc non
praesto sint cũ recoluntur a nobis neque
enĩ int̃credita. sed interui sa deputantur
& ideo nota sunt: non quia fidẽ habuimus
aliis testibus : sed quia nos uidisse sine dubio
recordamur & scimus : Constat igitur
nr̃a scientia. ex uisis rebus & creditis
Sed in his quaeui dimus ał uidemus nosipsi
testessumus : in his aũ qua tredimus aliis
testibus mouemur ad fidom. Cũ earũ rerũ
quas nec ui dirse nos recolimus nec uidemꝰ
dantur signa uł in uocibus ł in litteris
uel in quibusq: documentis. quibus uisis
non uisa credantur ⁊ Noncũ in merito
scirenos dicimus non soũ eccquaeuidimus
autuidemus uerum &illa quaeidon eis
adquã que rom cõmoti testimoniis. uel
testibus credisus. Porro siscire non

Expanded text:
Vide quid sapiat, Vide quid caleat. Nec quia Vide quid sapiat, Vide quid caleat. Nec quia dixi ea credi quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur ut inter illa deputentur quae aliquando vidimus, et nos vidisse retinemus certique sumus, quamvis tunc non praesto sint cum renim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non
Abbreviated transcription (Latin):
sensibus siue animi siue corporis : Vnde
dicẽ ductouocabulo p̃sentu nominantur
sic enĩ haniclucẽ corporis sensu : sic & meã¬
ł uolunta tẽ plane uideo : quia prasto est
tininimoi sen sibus atq: intus mihi p̃sens est¬
Si quismnihi uero indic& uoluntatẽ suã cuiur
os & uox mihi p̃sensest. tam̃ quuc ipsa
uduntaes quã mihi indicat lact& sensu
corporis m̃ei & animi credo nanuideo
Aut sicũ mnentiri existimo noncredo
& siferto ut dicit itcsia⁊ Creduntur
ergpille quae absunt a sensibus nr̃is¬
siuid &ur idoneum qđ eis testimonium
ꝑ hib&ur : Videntur aũ qua praesto sunt
inde & p̃sentia nominantur. uł animi uel
corponis sensibus : Nam cũ sint quinque
corporissensus cernendi audiendi
olfecciendi gustandi tangendi : uisus
quidem ineis p̃cipue oculis ad tributus est
Verũ tam̃ hoc uerbo utimur & inc&eris
Neq enĩ tantũ dicimus uidequid luce ut
sed &iã uidequid son& uidequid olecit

Expanded text:
sensibus siue animi sine corporis, unde sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi pSi quis vero mihi indicet voluntatem suam, cujus os et vox mihi praesens est; tamen quia ipsa voluntas quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non video: aut si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nostsi videtur idoneum quod eis testimonium perhibetur. Videntur autem quae praesto sunt, unde et praesentia nominantur vel animi vel corporis sensibus. Nam cum sint quinque corporis sensus, cernendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, tangendi; visus quidem in eis praecipue oculis attributus est, verumtamen hoc verbo utimur et in caeteris. Non enim tantum dicimus, Vide quid luceat; sed etiam, Vide quid sonet, Vide quid oleat,
Abbreviated transcription (Latin):
nihlominus euidentẽ sicut nr̃auolunt cos
a nob̵ m& ipsis intus aspicit᷑ cũ aliquiduolumus
uł cogitatio cũ cogitamus: uel memoria
cũ recordamur uł tale aliquidin animosine
copore. Aliudaũ credere qđ in corporis
mentisue conspectu nec ad ost. nec ad fuisse
recolitur : Sicut sine parentibus cretum
adm. &natũ exiurgine passũq rosurrexis
sexpm ⁊ haecenĩ &iam corporalit̃ facta suił
qua coculis cernitur. Aut uoluntas quic
nunc aliquid uolumus : quemente con¬
spicitur. Sed quichaec distinctio falsa
non est. profecto illa praestructiominus
habebat quod intertredere. & cliquid
p̃sens menspicere : nc omni modo
unũ atque idimputar&ur parũ clara
fuerut elocitionediscr&um : Qui dergo
dicemus Numsatis ost ut inter uidere
& credere hoc disit redicamus : quia prȩ¬
sontia uidentur: creduntur absentia.
P lane forsitan satisest si p̃sentia illa hoc
loco intellegamus dicta qua prestosunt

Expanded text:
nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere, quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine passumque resurrexisse Christum. haec enim etiam - corporaliter facta sunt quae oculis cernitur, aut uoluntas, qua nunc aliquid uolumus, quae mente conspicitur. sed quia haec distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus habebat, quod inter credere et aliquid praesens mente conspicere, ne omni modo unum atque idem putaretur, parum clara fuerat elocutione discretum. Quid ergo dicemus ? num satis est, ut inter aidere et credere hoc distare dicamus, quia praesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iudicamus sinon sit contra illam fidẽ quic
pi&ccs in formatur. : Haec p̃loquutiomea
non dũ ꝓpositt̃ discutit quaestionom : sed te
atq alios qui istcclecturi sunt praestruit.
qualesetirũ seu quorũ lib& scriptorũ iudices
eẽ debeatis: Nouł scire uos opinemini qđ
nescitis : uł temere credctis : qđ neq: corpo¬
ris sensibus. aut animi contuitu in eius dẽ
nti quȩ cognoscenda ẽ. euidentia ꝑcepistis.
neq canonicarum scripturatum auctoritatẽ
&iam sinon ad fuit sensib: ł animi ł corporisari:
tamen credendũ ẽe dichcistis. lamne ergo
uenimus ad causam. an ad huc lecturus instũ¬
endus est: Non nulli enimputant ipsum
qđ dicimus credere : cũ res uera creditur. hoc
solum eẽ mente contueri: quod siitaẽ fallitur
staña prȩlocutio in quadistincximus aliud
ẽe aliquid sentire corpus. sicut incelo solem
& interramontem. arborem corpus ueali quao¬
quod lib&. & aliudmentis intuitu  rom

Expanded text:
iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua pietas informatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scripturarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel animi uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. Iamne ergo uenimus ad causam? an adhuc lecturas instruendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ftciendã fidẽ ł habere ł ñ habero ꝑpenderis
sensimus uł mente ł corpore nequedoscrip¬
turis scĩs uł legendo ł ccudiendo didicimus
nullac omnino credidissemus: undesciremus
eõ ciuitactes ubinũ quã fuimus : uł aromulo
conditĩc̃ romã  uelut ꝓprioribus loquur
constanti nopoli a constantino: Vnde postre¬
mo sciremus quinam pccrentes nos ꝓcreauis¬
sent. quibus patribus auis maiorib: genitiessemus
Tcdium quippecũ prima sciamus non tam̃ ea
ł ullo sensu p̃sentia sicut solem sic̃ nf̃i animi
uoluntaiẽ uł canonicorũ eloquiorũ auctoritate
sicut adãc fuis se primũ hominẽ. Aut xpm
in carnatũ passũq resurrexis sedidicimus
sed cclus referentibus . dequorũ testimonio
in hocdũ tcxat rerũ genero minime dubi tan¬
dũ eẽ. puttbimus : In quibus si clicubi falli¬
murcredendo : uł iatcẽe quod itic non est.
uł non itec eẽ qđ ita est : nihi lpericuli eẽ

Expanded text:
ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis.ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis.sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur credendo uel ita esse, quod ita non est, uel non ita esse, quod ita est, nihil periculi esse
Abbreviated transcription (Latin):
sccpores feruores & siquid aliud ꝑcorpus
cernendo audiendo ol faciendo gustando
tangendo sentimus: Aut itccuideas mentis
intuitu. ut uides uitĩ. uoluntatẽ. cogitatio¬
nẽ memoriã. intellegentiã scientiã fidẽ
tuã . & quicquidaliud mente conspicis : atq
itic ẽõ non tantũ credendo: sed plano uiden¬
do non dubitas: hoc me iudi ces ostendirse.
Quodaũ non sic ostendero ut aut corporis. aut
animisensu uisu ꝑceptuq: ten&ur. &tam̃
dixero aliquid qđ aut uerũ celiquid aut fal¬
sum ẽo necossesit : sed nullo illoꝵ duorum
genere udecctur. restat ut tantũ modo
credatus ł ñ credatur  Sed sidiuinarum
scripturarũ : eccrũ scilic& qua ca noni cae
inȩłũ nominantur ꝑspicui firmat᷑ auct oritate.
si ne ulla dubitatione credendũ est : Aliis
uero testibus : ł testimoniis : quibus aliquid
credendũ ÷ d &ur tibi credere ł non
crederolicotet: quantũ ea momenti

Expanded text:
sapores, feruores et si quid aliud per corpus sapores, feruores et si quid aliud per corpus cernendo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides uitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ in quisitionẽ scientiã agnitionẽ:
quia nec ipsac est contempnonda uisio. uidere
qđ nescias: Sic inquã uides hãnnia. ut
inteuideccs. a pud tohabeas acsinpullis
figurarũ liniamentis. colorũ qnitoribus
tanto clacrius &certius quanto simplicius
interiusq: conspicias. : Cumigitur nec cor¬
poris oculis sicut corpora. siue caelestia
si ue terrestrico : Nec montis aspectu sicut eie
sunt quorũ non nulla cõmemoraui . quae
apud tem & ipsc̃ cestissime in tueris. nunc uide¬
amusđm. Curcredimus cũ uideri. nisiquia
scripturae accõmodamus fidom ubi legitur.
Beatimundo corde quõ ipsidm̃ uidebunt.
& siquã alia in hac sententiamea eccdem
diuina auctoritate amscripta sunt. Cui non
credero nefas ducimus credere autem
pidatis c̃ẽ minime dubitamus: Hancitaq:
distinctionẽ teno : ut siquidte ammonuero
disserendo qđ iteciude ccsoculis carnis. uł
ullo alio sensu eussentics: seute sensereco

Expanded text:
uoluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, uoluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, quia nec ipsa est contemnenda uisio uidere, quod nescias. sic, inquam, uides haec omnia, ut in te uideas, apud te habeas ac sine ullis figurarum liniamentis colorumque nitoribus tanto clarius et certius quanto simplicius interiusque conspicias. cum igitur nec corporis oculis sicut corpora siue caelestia siue terrestria nec mentis aspectu, sicut ea sunt, quorum nonnulla commemoraui, quae apud temet ipsam certissime intueris, nunc uideamus deum, cur credimus eum uideri, nisi quia scripturae accommodamus fidem, ubi legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et si qua alia in hanc sententiam eadem diuina auctoritate conscripta sunt, cui . non credere nefas ducimus, credere autem pietatis esse minime dubitamus ? Hanc itaque distinctionem tene, ut, si quid te admonuero disserendo, quod ita uideas oculis carnis uel ullo alio sensu eius sentias seu te sensisse reco
Abbreviated transcription (Latin):
non nũquĩc sit uerũ uidos : Aut interiur
demonstranti ueritati. ut hoc planeuideas
Exempligratia dicamaliquid quo ad haec
cestius praestrucris : & inde potissimum
unde nobis in hoc ipso opere propositus est
disputandi bor : Credimus uideri dm̃
nunc quia uidimus uel ꝑ oculos corporis
sicut uidemus hunc solem : uel mentis optutu
sicut sequisq interius uid& uiuentẽ : uid& uo¬
Tuitaq ipscc lectis hislitteris : solem quidẽ
uidisse terecolis ꝑoculos corporis. potest
÷& icc̃statimuidere si est id temporis. & eo
loco es ubi execc paste caclũ oculistuis usq
ad solem contuendũ pat&.: Ad illa ueso
uidenda que mente consp̃ici dixi iđ quod
uiuas quod uideredm̃ uelis qđ id requiras
nescias. Ad haec inqua omniauidendec¬
ñ oculos corporis adhibes: Nec in t̃uadlũ loci
ꝑ quod intendatur obtutus. ut ad eacernenda
ꝑueniat sontis. autqueris. sicuides uitã tuã

Expanded text:
nondum, quam sit uerum, uides, aut interius nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis in hoc ipso opere\' propositus est disputandi labor. credimus uideri deum nunc;! num quia uidimus uel per oculos corporis, sicut uidemus hunc solem, uel mentis obtutu, sicut se quisque interius uidet ; uiuentem, uidet uotu itaque ipsa lectis his litteris solem quidem: uidisse te recolis per oculos corporis, potes etiam statim. uidere, si est id temporis et eo loci es, ubi ex ea parte caelum oculis tuis usque ad solem contuendum patet ad illa uero uidenda, quae mente conspici dixi, id est quod uiuas, quod uidere deum uelis, quod id requiras,nescias, ad haec, inquanon oculos corporis adhibes nec interuallum loci, per quod intendatur obtutus, ut ad ea cernenda perueniat, sentis aut quaeris; sic uides uitam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
sed cũ plantator & rigator officiũ sui gesse¬
rit muneris c& erccilli quidat incrementũ
relinquit: Ille quippe &ic̃ ipsũ plantatorẽ
rigatoremq: formauit : cđm in teriorem
igitur hominẽ ꝑcipe uerba intellectus.
Ipse enĩ renouatur dedie indiem : &icẽ cũ ex¬
terior iste corrumpitur: siuecastigectioni¬
& abstinentuae : siue aliqua morbi ueditũdine.
s iue quo lib& casu. uel ceste quod necesse est
&iã his qui sano corpore diuuiuunt ipso
aolcctis accessu: Erige itaq: sensũ mentis
tuae qui re nouatur in agnitione scđm
imceginẽ eius qui creauit eũ. ubi ꝑfidẽ inte
habitat xp̃s. Vbi non est iudeus & grecus
seruus liber masculus femina ubi non
morieris cũ solui corpore coeperis. quia nec
ibi marcuisti cũsis annis grauis.: Hoc interi¬
oretuo erecta intendo &udequa loquor
Nolo auctoritatõ meã sequaris. ut id eo putes
sed aut scripturis canonicis cedces si quid

Expanded text:
sed, cum plantator et rigator officium sui gessesed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formauit. Secundum interiorem igitur hominem percipe uerba intellectus. ipse enim renouatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiritum mentis tuae, qui renouatur in agni-I tione secundum imaginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te habitat Christus, ubi non est Iudaeus et\' Graecus, seruus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes sed aut! scripturis canonicis credas, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
EMORDESITI QUOS EI
tucp&itione & iea promissione
facctũ est religiosa famuladĩ paulina¬
ꝑ insolutione quoque eius neglegens ẽẽ non
debui Cumonĩ p&iuisses ut de inuisibilid̃o
utrũ ꝑ oculos corporeos possit uideri pro¬
lixe aliquid copioseq ad tescriberem ne¬
gare non potui. Nescm̃studiũ tuum offende¬
rem: sed promissũ distuli: siue propter
alics occupationes siue qđ ame id flugra¬
r&ur unde aliquando diutius cogitari opor¬
tebat.: Sed cũ tantares ess& quae cogitan¬
do non tam quid de ecsentiendũ dicendũ ue
ess& : quc̃ quõ modo ꝑsucdendũ his quidi¬
uersa sentirent fier& difficilior: finem
aliquando dilationi adhibendũ puticui.
spercns diuinũ adiutorium magis mihi scri¬
benti quãc differenti ad futurũ : Qũã obrẽ
primũ mihi uid&ur plus uedere in hecc inqui¬
sitione uiuendi quam loquendi modum
& humilescorde: plus cogitcendo & orando
ꝓficiunt quc̃ legendo & audiendo : Nec ideo
tam̃ agere partes sucs sermocessa uerit:

Expanded text:
emor debiti, quod ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tanta res esset, quae cogitando, non tam quid de ea sentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi quam : loquendi modum. et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt quam legendo et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Uox in rama audita est ploratus & ululatus multus rachel plo¬
rans filios suos. & noluit consolari qui a nonsunt. De functo cũ herode
et ceapparuit angelusdñi in somnis ioseph in aegrptodicens. Surge & accipe
puerum &matrẽ eius & uade in terramisrł defuncti sunt enimquiquaerebanT
animã pueri. Qui consurgens accepit puerum &matremeius. & uenit in ter¬
ramisrł. Audiensaũ qđ archelaus regar& in iudeti prohero de patresuo

Expanded text:
n Rama audita est ploratus et ululatus multus Rachel plorans filios suos et noluit consolari quia non sunt defuncto autem Herode ecce apparuit angelus Domini in somnis Ioseph in Aegypto dicens surge et accipe puerum et matrem eius et vade in terram Israhel defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri qui surgens accepit puerum et matrem eius et venit in terram Israhel audiens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsit suꝑbos mente cordissui. Deposuit potentes desede & exaltauit humiles
esurientes impleuitbonis & diuites dimisit inanes. Suscepit isrł puerum suum
recordatus misericordiaesuae. Sicut locutus est ad patres nostros abraham
& seminieius usq: insaeculum Mansit aũmaria cum illa quasi mensibus
tribus & reuersa est indomũ suam: Mattheussic. Et inuentaest in ute¬
ro habens despuscõ Iosephaũ uireius cumess&iustus. & noll& eamtraducere¬

Expanded text:
les. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Suscepit Israel puerum suum, memorari misericordiae suae. Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam ; et inventa est in utero habens de Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
et fidei exultatione seturus. mortem in fidelitatis ignoret: ꝑacientiam caritatis
exhibeat : sacrilegia aliena nonteneat: E idem etiã pignoribus suis p̃ferat scđm
sus etiã nr̃os dilue utte adoremus. te colamus : uisibiliũ & inuisibilium creatorem:
Non potes ergo inuisibilis autbonus non esse : quid etiã tuis operibus contulisti :¬

Expanded text:
et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis exhibeat, sacrilegia aliena non teneat, fidem etiam pignoribus suis praeferat, secundum sus etiam nostros dilue, ut te adoremus, te colamus visibilium et invisibilium creatorem. Non potes ergo invisibilis aut bonus non esse, qui id etiam tuis operibus contulisti
Abbreviated transcription (Latin):
bus hicliber uenerit uacuas mihi presta : necubi auditȩ ꝑfidiȩ sordes residant : Emun
daergo non fontanis poculis. nec fluuiali haustd. nec susurro pr&ermeantis riuuli.
sed sermonibus aduicem a quarum operintibus. supranitorẽ aquarũ ꝑspicuis: & om̃i
purioribus niue: Illis utiq sermonibus : quibus dixisti : Si fuerint peccata nr̃e sicut
faenicium : etniuem dealbabo Estetiam poculum : quosecreta mentis consuesti.: mu¬
illo botrione peregrino: qui sicutuua deuite. ita ille in carne crucis pependit eligno:
Exhocergo botrione : estuinum quod laetificat corhominis : Sobrietatẽ in ebriat:
craxpulam fideietuere relegionis exhalat : Crapulam castitatis infundit: hocigit᷑
uino dñemeus. dnẽ aures augustȩ mentis emunda : ut sicutuino naturcli homines
in ebriati. quietem diligunt . timorẽ mortis expellunt in iurias non sentiunt alie¬
na non quaerunt. suorũ obliuiscuntur : Itaetiam uinotuo crapulatus pacẽ diligat

Expanded text:
us hic libellus venerit, vacuas mihi praesta aures; necubi auditae perfidiae sordes resideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum operantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, quibus dixisti: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo . 135. Est etiam poculum quo secreta mentis mundare consueillo botryone peregrino, qui sicut uva de vite, ita ille in carne crucis pependit e ligno. Ex hoc ergo botryone est vinum quod laetificat cor hominis, sobrietatem inebriat, crapulam fidei et verae religionis exhalat, crapulam castitatis infundit. 136. Hoc igitur vino, Domine meus, domini aures Augusti mentis emunda, ut sicut vino naturali homines inebriati, quietem diligunt, timorem mortis expellunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: ita etiam vino tuo crapulatus, pacem diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
uosmanducare & c& usq adillud ubict. ManducaNTimaũ fuit nume¬
rus quique milia uirorũ exceptis mulierib: & paruulis . Hocergo mira¬
culũ quod om̃squat tuor euuangelistae cõmemor aNT. & puttuTur interse
aliquid discreparei considertindum adque tractandum est. Vtex hoc
&iam ad c&erdimegulae locutionum discanTur. quib tã diuersis et dẽ
tamensersentia r&in&. &etidem rerum ueritas custoditur :¬
Etincos anda quidem ẽ. consideratio non amattheo secundũ ordinem eiuua¬
gelistarum : seda lohanne potius. a quo ita expressa est ista narratio
ut &i amnomina discipulorum dicer&. cum quib: deticrelocutus est dñs
Ita enĩ dic̃ Cũ subleuas set ergo ihs oculos & uidis s& quia multitudo maxima
uenita deũ dicita dfilippũ. Vnde ememꝰ punes utmanduceNThu. Hocaũ

Expanded text:
a usque ad illud ubi ait: manducantium autem fuit numerus quinque milia uirorum exceptis mulieribus et paruulis. hoc ergo miraculum, quod omnes quattuor euangelistae commemorant et putantur inter se aliquid discrepare, considerandum adque tractandum est, ut ex hoc etiam ad cetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diuersis eadem tamen sententia retinetur et eadem rerum ueritas custodituet inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarum, sed a Iohanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus oculos et uidisset quia multitudo maxima uenit ad eum, dicit ad Philippum: unde ememus panes, ut mandu
Abbreviated transcription (Latin):
eo die quo haec loquebat᷑ ihs̃ & illo quo eibuit memoratã bt monse uisi¬
onẽ medios dies intueses dixer: Post sex dies qđ ille ad numeratis
finalib: id est primo atq: ultimo dix̃ pꝰ. oc todies eo loquendimodo quo
pars ꝓtoto cõmemorat᷑. Itẽ quod lucascut demorse & helia & fac¬
tũ estꝰ dũ discederenTab illo, Aitp&rus ad ihm̃. Praeceptor. bonum
est noshic esse & c&. Ñ deb & puttiri conruriũ ei quod mattheus mar¬
cusq: ita coniunxer̃ p&rũ hoc sugges sase quasiadhucmorses & helias
cũ dñõ loquerentur. Nonenĩ ex presser̃ quod tunc sed tacuer̃ potius qđ isteu didit
Illis dicedentibus hocp&rum d&ribus taberna culis fatiendis dño sugges sisre
Addit&iã lucas in tranłib: illis innubem fac tames se uocem de nube quod
illi non dixer̃ sed nec contradixerui

Expanded text:
eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisieo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, et cetera, non debet putari contrarium ei quod Mattheus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc. sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse. addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem factam esse uocem de nube. quod illi non dixerunt, sed nec contra dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
mon tẽ excel sum seor sum &c& usq adillud ubiait Nemini dexerius uiłiomẽ
nisifilius hominis cmortusre sargat: Haeciusio dñi in montecorã tribus
discipulis p&ro & ia cobo &b hanne ubidiã decelo illi testimoniũ pat̃nȩ
uo cisperibitũ est atrib: euuangelistis Fodemor dine cõmemorat᷑ & etisdem
omnino senencias sed e& era secundum e genera locutionũ diuersa sine
ulla senentiarũ diuersitate. quȩ multis locis superius demonsirtiimꝰ:
uideri cilegentib: possuns Qđ aũ marcus postsex dies factũ dic̃ sicut
mattheus lucasaũ postocto ñ contemnendis si quos inou& sedratione
reddita instruendi. Dies enĩ quando enuntiamꝰ. dicenses .pꝰ. tot dies
cliquando non adniumeramꝰ eũ in quoloquimur. & eũ quores ipsai futura
est quã ꝓnuisiamꝰ uel pollicemur: Sed mediospost quosteuera plenos
ađq in tegos illud futurum ẽ : Hoc fec̃ matibeus & marcus & cepto

Expanded text:
m seorsum, et cetera usque ad illud ubi ait: nemini dixeritis uisionem, nisi filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram tribus discipulis, Petro. Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto
Abbreviated transcription (Latin):
or dinẽ &iam marcustenens pꝰ illud deseptem panib mira culum¬
hocidẽ subicit qđ nat theustiusi quod dalman ut haquod in quibusdam
codicib legit᷑. ñ dexitmat theus sed mage dan Ñ aũ ubittudum est
eundera lo cumeẽ sub utroq nomine Namplerique odices non habet̃s¬
&iam sidm̃ marcum nisimagedan. Nec illud mouetit qđ martus iondic̃
responsum eẽ quȩrensib: signum decelo Idem qđ mattheus deiona. Sedait
dhm̃ respondis se signũ nondabit᷑ei. Vellegendumn est enĩ qualep&ebans
Hocẽ deiaelo Ptermisiitũ dicere deiona qđ mattheus cõmemor auit:
equit᷑ mattheus: ꝑ trelictis illis habuit. Q cũ uenis sea T discipulieiꝰ trunfre

Expanded text:
ordinem etiam Marcus tenens pordinem etiam Marcus tenens phoc idem subjicit quod Matthaeus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Matthaeus, sed Magedan . Non autem dubitandum est eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum, nisi Magedan. Nec illud moveat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de coelo, idem quod Matthaeus de Jona, sed ait m respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod Mattheus commemorauit. Sequitur Mattheus: et relictis illis abiit. et cum uenissent discipuli ei
Abbreviated transcription (Latin):
deseptempanibus narrauer̃ nec illud dequinq panib tacuer̃ neminem mou&
&utrũ que ftictũ om̃s intelleguis. Hoc ideo diximꝰ ut sic ubi s imile bnuenitur
factũ adño qđ in aliquo alteri euuangelistae ita repugnare uideatur utom¬
nino solui non possit Nihilaliud intellegat᷑ quã utrũq factũesse & aliud
ab alio cõmemoratũ.: Sicut decenenis & quinquagenis discumbentib: cõmen¬
dauimus. Quia si non &iã illud utrum que apud unum inueniremus
contraria singulos dixis seputa remus:
Sequi turmat theus &dicit. & dimis sct᷑ba ascendit innauiculã & uenitinfines
Imagedan &c& usqueti dillud ubiait. Coeneratiomala &tdulterti signũ¬
querit. & signũ nondabit᷑ ei nisi signũ ionae. Hoc&iã &alibi dix̃ idem mat¬
theus Cnde&uã adq &iã r&inendũ est sepius dnm etdem dixisse. ut qđ ex¬
istente conrario solui non potuerit bis dictũ intellegatur.: Hunc sane

Expanded text:
de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos dixisse putaremus. LI. Sequitur Mattheus et dicit: et dimissa turba ascendit in nauiculam et uenit in fines Magedandixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ & nohabeNT qđ manducent & c& usquea dillud ubiat. Franta ut̃
quimanduca uerunt quattuor milia hominum & traparuulos & muli¬
eres. Hoc aliud mirticulum deseptem panib: & paucispiscib: &iam
marcs cõmemorat. Eodẽ pene&iam ordine nisiquia inter ponit qđ
nullus alius dic̃ desurdo cuidñs auresaperuit spuens indigitos & dicens:
ffeta quod ẽ ad aperire. Hocsane non abrefuerit acmonere in hoc
miraculo deseptempanib: qđ duo euuangelistae mattheus mares que
conrtrius c&eris pucur&ur. Quis enĩ non existimar& unũ idemq factum ei¬
Icũ integre &ueraciter si uetbillo siueabaliis siue bomnib: fuis senar¬
ratum. Seda ut illum ꝓquinq: panib: septẽ dũ failler&ur cõmemorasse:
autillos ꝓseptem quinq aut utrosq: menitos uel obliuione deceptos. Hoc
& deduo decim coffinqs & deseptem sportis opinar&ur quasi contrarium
Hoc dequinq milib: & quat tuormilib: eoꝵ quipascerent. Sed quia illi quimira culũ

Expanded text:
etera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de surdo, cui dominus aures aperuit spuens in digitos et dicens: effeta, quod est adaperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miraculo de septem panibus quod duo euangelistae Mattheus Marcusque pcontrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum e integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
sem&ipsum & tollat crucẽsuã & sequat᷑ me. & c& usqueti dilludubiait. & tunc
red d& unicuiq: uxta opuseius. Hoc& marcus subiungit. Fundemor dinẽ ser¬
uans : sedipse non dic& defiliohominis uensuro cũ angelis suis utreddat unicuiq
secundum opussuũ : cõmemorat tã men&iã illud dixis sednm̃: Quienuĩ meconfes¬
sus fuerit & meti uerba ingenerationeista adultera & peccatrice & silius ho¬
minis confund& ureum cũ uenerit ingloria sua cũ angelis scis. Qđ intellegi
potestad eandem seNenciã ꝑtinere. quad ix̃ mattheus. utreddat unicuique
seđm opussuum. Lucas quoque eadem eodemq ordine adnectit non multũ
diuerso uerboꝵ modo eadem tam̃ sensenciarum uerita tesimillimus:
equit᷑ martheus. Amendicouob̵. Suisquidã de hic stantibus qui nongus¬
tabt̃ mortem donecuideaN filium hominisuenieNem inregnosuo. Etpꝰ.

Expanded text:
semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me, et cetera usque ad illud ubi ait: et tunc reddet unicuique secundum opus eius. hoc et Marcus subiungit eundem ordinem seruans; sed ipse non dicit de filio hominis uenturo cum angelis suis, ut reddat unicuique secundum opus suum. commemorat tamen etiam illud dixisse dominum: qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in gloria sua cum angelis sanctis. quod intellegi potest ad eandem sententiam pertinere, qua dixit Mattheus, ut reddat unicuique secundum opus suum. Lucas quoque eadem eodemque ordine adnectit non multum diuerso uerborum modo. eadem tamen sententiarum ueritate simillimus. LVI. Sequitur Mattheus: amen dico uobis. sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem. donec uideant filium hominis uenientem in re
Abbreviated transcription (Latin):
illis interpositis dictũ est quaemat theus norsacuit. Idẽ quia dis¬
cipuliro gtiuer̃ eumpilla & quia respondit non seeẽ missum nisi
taest &ador a uiteũ dicens adiuuame.: Turic deoidedictũ est
quodeuuangeliste ambo cõmemorciT.
equitur mattheus. Ita narrans & cum trunsis r& indeihs̃ uenit sec usmare gali
leae &ascendens in monsem sedebatibi. & accesser̃ adeum turbae multa e

Expanded text:
illis interpositis dictum est quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia disillis interpositis dictum est quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit non se esse missum nisi ta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangelistae ambo commemorant. Sequitur Mattheus ita narrans: et cum translaeae, ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae,
Abbreviated transcription (Latin):
&cã usqueti dillud ubiant. Omulie magna ẽ fidestua fiat tibisicut
uis. &ssinata ẽ filicieiꝰ &illaora. Hoc demuliere chananet &iam
mas escõmemorat. Fundem rerũ gestarum ordinẽseruans nec of¬
ferens aliquã repugnansiae questionẽ. nisiqđ indomodicit fuis sedhnm
Cũadillũ uenit ea dem mulier ꝓfilia sua roguns Aat theuscũ
posset quidẽ facil eintellegi sidedomo tacuis s&. Fandem tamen
mit teillã qualamat postnos. Nihiluid&ur tliud significare
quãpꝰ. ambulã semdnm mulierem illã deprectorias uocestmisse
iuo modo er go indomo nisi quia intellegendumẽ dixis se quidem marcũ
Qđ intrauerit ubierait ihs̃ cũ eum p̃ dixiss& fuisse indomo: Sed quia
mat heusct . Vrespondite i uerbum deditagnoscere qđ ambo
ta cuer̃ In eo sil elentio egres sumfuis reibim dedomoilla adq ita
c& eraco sexunt᷑ qua eiã innullo discor dais. Qđ enĩ mares tõme¬
morat. Eum respondis sedepanefilioꝵ nonmittendo canibus

Expanded text:
a usque ad illud ubi ait: o mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut uis. et sanata est filia eius ex illa hora. hoc de muliere Chananaea etiam Marcus commemorat eundem rerum gestarum ordinem seruans nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem. nisi quod in domo dicit fuisse dominum cum ad illum uenit eadem mulier pro filia sua rogans. Mattheus autem posset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen mitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsar anisitus indicat rerum&iam quae conse cutes seruans :
Etegres su sin quid indeihs̃ seces sit in partes trriaetsedonis & eccemulier
chancinea a finib: illis egressaclamabat dicense: Miserere meid ñe

Expanded text:
ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt seruans: ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt seruans: et egressus, inquit, inde Iesus secessit in partes Tyri et Sidonis. et ecce mulier Chananaea a finibus illis egr
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mauiducare non co inquinant hominem: Haec & marcus cõmemo¬
rut: Sinealiqua repugnantiae quaestione. Quidquid enĩ diuerso
modo ab alio dict᷑ ab ecdemsenen tia non recedit. Iohan nestiuabilla
iniene aũmoresuo insermonedũ intentus cum e occasione panis prae¬
ciprae quec  diuniu locutum ẽt̃ cõmemorat Postque ppsumsermonen
rursusina liud dini crratio sublimiterfertur : Nec tamen in eo qđ
abises digreditur aliquid or dinustoꝵ illius inalia transitus aiduer sat̃
Qurdemĩ phib& onrtellegerł &illos et̃ sana tosa dĩo De quib: narru mat thcus
aircreus &illis quieũ seuitinons̃ transmart haeccum lo cutim et. quaepre¬
dicat lobannes. Quando quidem capharnciũ quodicu setundum lohañ
Tcanst artis recux tastagnũ est genesar ad quã terrã secundumi matehaũ
dicuntur ex iss&
equitur ut quemat theus Pillũ sermonem dũ ubi denonlotis manibus
sipharseis egit : adq: ita conserit marri tionusor dinem quaisum

Expanded text:
inquinat hominem . Haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione : quidquid enim diverso modo ab alio dicitur, ab eadem sententia non recedit. Joannes autem ab in terram, more suo in sermonem Domini intentus, eum ex occasione panis multa praecipueque divina locutum esse commemorat; postque ipsum sermonem rursus in aliud atque aliud ejus narratio sublimiter fertur . Nec tamen in eo quod ab istis digreditur, aliquid ordini istorum, illius in alia transitus adversatur. Quid enim prohibet intelligere et illos esse sanatos a Domino, de quibus narrant Matthaeus , et illis qui eum secuti sunt trans mare haec eum locutum esse quae praedicat Iohannes, quando quidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Iohannem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam terram secundum Mattheum dicuntur exisse? Sequitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum Pharisaeis egit, adque ita conserit narrationem, ordinem, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubimarcus duo decim discipulos nominatin cõmemor aus. Dex apella tos la cobũ
Rihannẽ filiostonigrui arbͥtrandam est nomen accepisse parũ. Quia dc̃illi
quo din posuerit er nom̃ ut uocar& pe trus. hocenĩ recolendo dix̃ non qđ tunc factũsit
equit᷑ mat theus & dic̃. Tuncprecepit discipulis suis utiem inidicerenT quia ipset̃

Expanded text:
loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum et Iohannem filios tonitrui. arbitrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; hoc enim recolendo dixit, non quod tunc factum sit. Sequitur Mattheus et dicit: tunc praecepit disci- suis suis. ut nemini dicerent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
riseoꝵ &saduceoꝵ &c& usq adillud ubiait. Tunc intellexer̃ quia non
equit᷑ mattheus Genitaũ ihs̃ in partescesare aephilippi & interroga¬
bat discipulos suos dicens Quẽ medicu som̃ eẽ filiũ hominis aitilli
eritsolutũ & incaelis. Hoc eodem poeneor dine mares narrat:
sed in terposuit primo deta eco inluminato qđ solus ipse cõmemora
deillo quidix̃ dño. uideo homines sit᷑ arbor esambulaues. Lucas
aũ postmirticulum illud dequinquepanib: hocretor dat adq inserit
uiusrecoꝵ dationis or do sicͥsupra iã ostendimꝰ nihilrepugnator dini
istoꝵ. Seddpotest illud mouere qđ lucasd riminter rogasse discipulos
suos. Quẽ illũ dicereu homines. Tunc dix̃ cũ solus e& oraus &ade¬
sent &iã ipst. Porro cũ marcs̃ inuia dicillos hoc abeo deinterrogatos
Sed eũ mou& quinumquã orauit inuia: Iã &iã dixine merecolo uequis
mor at eidictũ eẽ. Tuuo caberis cephas qđ interp̃tat᷑ p&rus a denecilli

Expanded text:
et cetera usque ad illud ubi ait: tunc intellexerunt, quia non Sequitur Mattheus: uenit autem Iesus in partes Caesareae Philippi et interrogabat discipulos suos dicens: quem me dicunt homines esse filium hominis? at illierit solutum in caelis. hoc eodem paene ordine Marcus narrat, sed interposuit primo de caeco inluminato, quod solus ipse commemorat, de illo qui dixit domino: uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas autem post miraculum illud de quinque panibus hoc recordatur adque inserit, cuius recordationis ordo, sicut supra iam ostendimus. nihil repugnat ordini istorum. sed potest illud mouere quod Lucas dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, tunc dixit, cum esset solus orans et adessent etiam ipsi, porro autem Marcus in uia dicit illos hoc ab eodem interrogatos. sed eum mouet qui numquam orauit in uia. Iam etiam dixisse me recolo, ne quis morat ei dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec illo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uid&ur. in hoc congruere matheo. Quia dix̃ cum solus es s& orans
ũ illedixisse ascenditinmonsem solus orare. Sedomnino a libicũsolusora¬
r& &esserscũillo discipuli hocin terrogauit. solum quippelucas fus se
dix nsine discipulis sicutmat theus & lohannes. quando ab illo discesseruNT
ut p̃cedereieũ trunsmare. Istenamque apertissone adiunx̃. Fraus
cum illo & discipcli ꝓ inde selũ dix̃ sin&durbis quaetũilloñ habitabai

Expanded text:
enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, cum ille dixisset: ascendit in montem solus orare — sed omnino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulis, sicut Mattheus et Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non habit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ postea dot᷑ Su &iã quos dixerat. ascendis senauem. &uenis se trunsmare
incapharnaum: dicta deos Inmarilabor anses uenis sedrm̃ ab ulauTem
suꝑaiquas. quodutiqueprius in ipsa nauigatione fuc tuest qđ ueniebas
capharnaum: Luccs tiũ posinarra tũ dequinq: panib: mira culũ pergit
in aliud &abordi neistodigreditur: Neque enĩaliquid den a uicula illa
cõmemorat & deiua dñi suꝑaquas. Sedcũ dixiss& &manducaiuer̃ om̃s
&saturatis & sublatũ est qđ suꝑfuit illis frac mensorũ coffiniduo decim
einde subiunxit Ftstictumẽ cumsolus e& orans ertiiscum illo & discipuli
& in terroguuit eos dicens. Quem me dicuiT eẽ turbaeꝰ lã de inceps a liud
narrans non qđ illitres quidnm̃ abulasem suꝑ aquas uenis seti dnauigai es
discipulos r &uler : Nec ideo puturi deb& in illomonze quo eum dix̃ mattheus
ascendis seutsdusor ar&. dixis sediscipulis quem medicuidurbae. Lucas

Expanded text:
quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordine isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophini duodset orans, erant cum illo et discipuli et interrogauit eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans, non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
fugit iterum in monem ipsesolus Neq: enĩ causȩ orandiconraria ẽ.
causa fugiendi. Quando quidẽ & hinc dñs trani figurtins inse corpꝰ. humi¬
litatis nrae ut confor mefucer& corporigloriesuae. Id quoque doceat
hauc eẽ nob̵ magnã causã orandi. quando & cusã fugiendi. Nec illud
aduersũ est qđ mat theus priuseũ dix̃. Iussis sediscipulos ascendere inna¬
uiculã & p̃cedere eũ truns fr&um donec dimitter& turbas. Acde inde
dimis isturbis ascendisse in monsem solũ orare. Iohannesuero priuseũ
uidetit hocrecapitulando lo hannem posteti dixis sẽ factũ
adiscipulis qđ iã ihs̃ ius sertit antequã fugiss& in monẽ. Sicutsol&
insermone adaliquid pr&ermis sure diri quodam modo. Sed quia
ipsereditus maxime in breuitate ac puncto temporis fuctus non cõ¬
memorat᷑ putta N plerique quiaudius: Hoc&iam postet fac tuesse

Expanded text:
fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare, Iohannes uero prius eum a. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse