comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acerbã ostupescent dentes eius. Et alibi. Molas leonũ
confregit dñs. Si ergo per membra dicit̾ ledi animã
& percuti: manũ quoq ꝓmanu. & pede ꝓ pede depos¬
citur. Manus est animȩ uirtus quȩ tene̾re aliquid
⁊ constringere potest uel ut si dicamꝰ actus eius
& fortitudo eius & spes a quo incedit ad bona ł mala.
Qiuia ergo scandałii patitur anima non sołu infide
sed ⁊ mactibus deicitur. quȩ permanus ñgnicantur
combusturã quã combussit. & gehenne tradidit ani¬
mam. Per quȩ singula hoc ostenditur ut iste percus¬
sor omnibus de truncatus membris a corpore excida¬
tur erclesiȩ ut ceteri inquid uidentes timorẽ habeãt

Expanded text:
acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur combusturam qua combussit, et gehennae animam tradidit: per quae singula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
Uel certe potest fortassis etiã illud aptari ut qͥ sibi con¬
scus tanti scandali fuerit ponat animã suã ꝓ aĩa illus
quẽ scanda lĩ Ilauerit. & usq ad mortẽ det oꝑã quomͦ re¬
deat quomͦ reparet᷑. quomͦ restituat᷑ ad side: ponat etiã
ocułu ꝓoculo si ocułu lesit aĩȩ id est intellectũ eiꝰ tur¬
bauit᷑: auferat᷑ obulus eius ab eo qui ecclesie p̃est & in¬
tellectus ipsius ille turbulentus & ferox qui scanda¬
lum generat de secetur. S ⁊ si dentẽ lesit auditoris qͦ
suscipiens cibũ uerbi. uel com miniere. uł molaribus
terere solitus erat ut subtiłe exhis add uentrẽ anime
transmitteret sensũ. si hunc̾ dentẽ ille uexauit ⁊ eiui¬
sit. ut contentione ipsius ñ possit anima subtilit &
sp̃italit̃ suscipere uerbũ dĩ: auferat᷑ dens eius qui non
bene scripturã cõminuit ⁊ diuidit cibos. fortassis ꝓter
hoc ⁊ alibi dr de dno. Pentes peccatoꝵ contriuisti. &
alibi nichil ominꝰ scribitur qui manducat uuam

Expanded text:
el certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam
Abbreviated transcription (Latin):
fletcum dicit. Ue ƿregnantibus ⁊ nutrientibꝰ
in illis diebus: in quibus scanda lĩhabuntur si
fieri potest etiam & electi. Sciendum tamen-
est qđ non est. perfee corũ scandalihari. sed aut¬
muliertm aut paruulorum: sicut & d̃ns in

Expanded text:
th. XXIV: Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus, in quibus scandalizabuntur, si fieri potest, etiam electi. Sciendum tamen quod non est perfectorum scandalizari, sed mulierum aut parvulorum; unde
Abbreviated transcription (Latin):
sciã quid agunt. s ut ipsos sciã. ⁊ scientia mea dig¬
nos faciã. si qͦs in ipsis inueniã iustos. si qͦsinue¬
niã penitentes si qͦs tales qͦs debeã scire. Neniq
qͥa nullus qͥ pencteret. nullus qͥ ẽuerteret᷑ aliis
inuentꝰ ẽ p̃ter loth ĩpse solus agnoscit᷑ ipse so¬

Expanded text:
ego quid agunt sciam: sed ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse so
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre. Recuꝑandi gͥ humani generis desidium
sumunt atq instaurandi scłi ex sese dandi opinant᷑
c̃cubitũ patris: grauior tam̃ eis uidebat᷑ impietaᷤᷤ
si humane ut putabãt posteritatis sp̃ẽ seruata
castitate delerẽt. Pp̃t hoc gͦ c̃siliũ ineunt minore
ut ego arbitror culpa̾. spe tam̃ argum̃toq maio¬
re patris mesticiã uł rigorẽ. iuno molluĩt ⁊ re¬
soluunt: singulis ingresse noctibꝰ. singule susci¬
piunt ab ignorante conceptũ.: ultra ñ repetũt
crim̃ arguit᷑. qͣuomͦ dabit᷑ uitio. qđ ñ iterat᷑ in

Expanded text:
 Recuperandi igitur humani generis desiderium sumunt, atque instaurandi saeculi ex sese dandum opinantur concubitum patris, gravior tamesi humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  Z., addit argumentoque majore patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignorante conceptum; ultra non repetunt crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in
Abbreviated transcription (Latin):
patient̃ moderamina ꝑtuler̃. Nona plaga tenebrȩ su
siue ut m̃tis eoꝵ cecitas arguat᷑. siue ut intelligant di¬
uinȩ dispensationis & prudentie obseurissimas e̾e̾ ratio¬
nes. Iosuit enĩ ds tenebras latibułu suũ qͣs illi audact
& temere ꝑserutari cupientes ⁊ alia ex aliis asserentes.
in crassas ⁊ palpabiles erroꝵ tenebras deuoliti sunt. Ad
supra nostrã intelligentiã qđ cõmisimus ab &giptiis uide¬
at᷑ in eccła primitiuoꝵ qͦ asscripta ẽ incelis. Unde ⁊ exter¬
minator angłs ad huiꝰcemodi ministeriũ mittit᷑ qui
parat illis tantũ qͥ utrosq postes agni sanguine in¬
egiptioꝵ sui e eos pͥncipatus ⁊ potestates. ⁊mundi huꝰ

Expanded text:
patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit eniet temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad igentiam, quod commissum ab Aegyptiis videatur in Ecclesiam primitivorum, quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni sanguine siAegyptiorum: sive eos principatus et potest
Abbreviated transcription (Latin):
in ẽẽ dixinũ. in his uiderent miranda supplicia. Ulcera
malitia. inuesicis tum̃s ⁊ inflata suꝑbia. inferuoris
do supplicia tẽperant᷑. Post hȩc uͦ uerbera ueniunt. de
suꝑnis uoces tonitrui: sine dubio ⁊ grando. ⁊ ignis dis¬
eurrens in grandine. Uidete tẽperam̃tũ diyinȩ correp¬
tionis. Non cũ silentio uerberat. s dat uoces ⁊ doctrinã
cęlitꝰ mittit. ꝑ quã possit culpã suã castigatꝰ agnoscere.¬
Pat grandinẽ: ꝑ quã tenera ad huc uastaent᷑ nascentiã
uitiox. dat ⁊ ignẽ sciens ẽẽ spinas ⁊ tribulos qͦs debeat
ignis ille depasci: de qͦ dic̃ dñs. Ignẽ ueni mittere in ter¬
ram. ꝑhunc enĩ incentiua uoluptas ⁊ libidinis consu¬
mani generis in constantiã confutari. Locusta enĩ cũ
regẽ non habeat. sic̃ scriptura dic̃. una acie ordinatũ
duc̃ ex ercitũ. homines cũ rationabiles ado facti sint
neq semetipsos ordinate rẽgere potuer̃ꝰ neq di regis

Expanded text:
inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. 369 11. Ulcera malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervoribus do supplicia temperantur. 12. Post haec vero verbera veniunt desupernis voces et tonitrua, et grando, et ignis discurrens in grandine. Videte temperamentum divinae correptionis. Non cum silentio verberat; sed dat voces, et doctrinam coelitus mittit, per quam possit culpam suam mundus castigatinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum; dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci; de quo dicit Dominus, Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumani generis inconstantiam designari. Locusta enim cum regem non habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis
Abbreviated transcription (Latin):
si omp̃s cls qͥ celi act̾re dominatũ tenet uolens testam̃¬
tũ ponere eũ uiro sc̃o. in hoc sũmã tanti negorii collo¬
cabat᷑ ut p̃putiũ carnis eiꝰ. ac fut̃ȩ ex eosobolis circũ¬
eideret᷑. Grit enĩ inqͥt testam̃tũ meũ suꝑ carnẽ tuam¬
Hoecine hoc inerat qđ cȩli act̾re dñs ei quẽ euuclis
mortalibus sołu diligerat & erni testam̃ti mun̾e con¬
ferebat. Hec enĩ s̃ sola inqͥbꝰ magistri & doctoressina

Expanded text:
s Deus, qui coeli ac terrae dominatum tenet, volens testamentum ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praeputium carnis ejus, sed et futura ex ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Syna
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ audire Ueniamꝰ si uultis & ad labioꝵ
circũcisionẽ Ego puto qđ incircũcisus sit labus.
qͥ ñ dũ cessauit abstultilo qͥto abscurilitate. qͥ
bonis derogat. qͥ criminai᷑ ꝓximos. qͥ instigat li¬
tes. qͥ calupnias mouit qͥ fr̃s int̃ se falsa loquendo
s̃ ppło xp̃iano ꝓloqt᷑. Si qͥs uͦ ab his abl omnibus
c̃tinet os sitũ & disponit sermones suos ĩ uudicio
uerbositatẽ reprimit. linguã tẽꝑat. uerba moderat᷑
iste merito circũcisus labiis dr̃. S ⁊ qͥ iniqͥtatẽ inex¬
celsũ locunt᷑. extenoet in cełu linquã suã sic̃ here¬
tici faciunt. in circũcisi & inmundi labris dicen

Expanded text:
itatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo . Si quis vero ab his omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inoꝑibꝰ mĩȩ odorẽ suauitatis reqͥritꝰ huius
cireu̾cisa ẽ odoratio. Qui uͦ primis ungentiꝰ
delibitꝰ incedit: iste ĩcircũcisus odoratu di¬
cendus ẽ. S ⁊ singuli qͦq m̃broꝵ Qĩ si in officiis man¬
datoꝵ cli de seruiant: circũcisa dicenda s̃. Si uͦ ultr
p̃scripta sͥ duunitꝰ luxuriant leges. incircũcisa re¬

Expanded text:
icordiae odorem suavitatis requirit, hujus circumcisa est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa re
Abbreviated transcription (Latin):
t̾antũ ꝓmandatis łi circueant. Circũcidat᷑ ⁊ oclẽ
ne concupiscat alienũ: ne uideat ad c̃cupiscen¬
csu mulierẽ . Eui enĩ erga feminaꝵ formas lasei¬
uus ⁊ curiosus oberrat aspectus: iste incircũ

Expanded text:
tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumc
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis & fedis cupiditatibꝰ estuat. & ut bre¬
uit̃ dicã qͥ mechat᷑ incorde: hic incircũcisus ẽ corde
O⁊ qͥ hereticos sensus m̃te continet & plasphemas
adsertionones contra scientiã xp̃i disponit incor¬
cde: hic incircũcisus ẽ corde Quiuͦ purã ficse in con¬
scientie sinceritate custodit. iste circũcisus ẽ cor¬
de: Deqͦ dici potest Heati mundo corde: qͥa ipsid̃m
uidebunt: Ego uͦ audeo ex simili &iã hec ꝓpheticis
uocibꝰ addere. Qiuia sic̃ oportet auribꝰ &labiis &
corde. & carnẽ p̃putii. scđm ea qͤ supra diximus.
circũcidi: ita fortassis & manus nr̃ȩ indigent
circũcisione & pedes ⁊ uisus. ⁊ odoratꝰ & tactus:
Ut enĩ ꝑfectus sit homo di in omnibꝰ: cuncta cir¬
cũ cidenda s̃ m̃braꝰ manus qͥde arapinis. asurtis.
acedibus. ⁊ ad sola oꝑa dĩ pandenda fireũciden
digt pedes. ne ueloces sint. adefundendũ san¬
guinẽ.⁊ ne intrent inconsiliũ malignantiũ ͥ sut

Expanded text:
cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
trectantis. it maledici & plasphemi uerba ñ audi¬
pateant: nichil obscenũ recipiant: s ab omni scȩna
corruptionis auerse sint: Nȩc ẽ circũcisio qͣ eccl̃a
xp̃i. aures suorũ circũcidit infantũ: iste credost
aures qͣs in auditoribꝰ suis dns reqͥrebat dicens: Q
habet aures audiendi audiat Nemo enĩ potest¬

Expanded text:
trectantis, maledici et blasphemi verba non audipateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat
Abbreviated transcription (Latin):
doctor gentiũ in fide & ueritate. de circũcisionis
ait circucisio qͥ sp̃u do seruimꝰ & ñ ĩcarne fidutiã¬
habemus: hȩc una pauli de circũcisione sententia. au¬
di&xaliã. Non enĩ qͥ in manifesto iudeus ẽ inqͥt. neq qͦ
manifeste incarne ẽ circisio. s qͥ in occulto udeus cir¬
cũcisione cordis in sp̃u ñ littera. Nontͥ dign̾us u¬
det᷑ talis circũcisio dicenda in sc̃is. & amicis dĩ quã
carnis obtruncatio. Sed sermonis nouitas fortasse
ñ sołu iuideos. s &iã aliqͦs fratrũ nostͥoꝵ deterreat.
Inpossibilia enĩ udet᷑ paulus p̃sumere: qͥ circũcisi¬
onẽ cordis inducit. Quomͦ enĩ fieri poterit᷑: ut eir¬
cũcidat᷑ m̃brũ. qđ int̃nis uisceribꝰ obtectũ. etiã a
conspectibꝰ hominũ ipsis latet: Redeamus gͦ ad ꝓ¬

Expanded text:
doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciahabemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur talis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspectib
Abbreviated transcription (Latin):
quos terrena ⁊ sordida repleuerat intelligentia.
quȩ cũq lex ⁊ ꝓphȩte dixerunt. de ipso dixerunt:
eis. Ecce relinquet᷑ uob̃ domus urã deserta. fodit gͦ isa ac¬
⁊ nouos puteos immo pueri isaac fodiunt. Lueri isaac
sunt. matheus. marcus. lucas ioħs: ꝓueri eiꝰ s̃ petrus.
ia cobꝰ. uidas. puer eiꝰ ẽ apłs paulus: qui om̃s noui testa¬
m̃ti piteos fodiunt.S. ⁊ ꝓhis alt̾cant᷑ illi qͥ terrena sa¬
piunt nec noua condi patiunt᷑. nec uetera purgari. E¬
głi. s puteis contra dic̃t. apłicis aduersant᷑. Et qm̃ in
om̃ibꝰ contra diẽt. in om̃ibꝰ litigant. dicit᷑ ad eos Qͣm
Cost hec fodit tertiũ pitteũ isaac: ⁊ appellauitꝰ nom̃
loci illiꝰ amplitudo dic̃s. Quia nũc dilatauit nos dns¬
rã exiit sonus eoꝵ ⁊ infinẽ orb̃ terrȩ uerba eoꝵ. Exe
runt piteos. ÷ aquã uiuã om̃ibꝰ ostenderunt: bap¬
tĩl antes omnes gentes in nomine patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃e¬

Expanded text:
quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Jquaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso eis: Ecce relinquetur domus vestra vobis deserta. 3. Fodit ergo Isaac novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri Isaac sunt Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, Petrus, Jacobus, Judas, et apostolus Paulus. Qui omnes Novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vangelicis puteis contradicunt, et apostolicis adversantur, et quoniam in omnibus contradicunt, in omnibus litigant, dicitur ad eos: Quoniam mus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrrunt puteos, et aquam vivam omnibus ostenderunt, baptizantes omnes gentes in nomine Patris, et Filii, e
Abbreviated transcription (Latin):
ta notabilit̃ arguunt᷑. Que res nob̃ ⁊ triꝑtitã ut in
aliis fecimꝰ explanationis materiã subicit: ita ut
benedictiones historie locũ seruent. ꝓphetia uero
misticũ atq dogmatieũ mgrẽ correptio ⁊ obuorga¬
meus uirtꝰ mea. ⁊ initiũ filioꝵ meoꝵ: durus incon¬
uersatione. duris temerariis contumelias in rogas¬
ti tãꝗͣ aqͣ ñ efferuescas. Ascendisti suꝑ cubile patͥs
tii: tũ polliusti thoꝵ ubi ascendisti. Incesti histo¬
ria neminẽ latet. quomͦ ruben in concubinã patris
efferbuerit. flãma libidinis. ⁊ paternũ macula uerit
thorũ: s qđ in initiis laudis ei aliqͥd uidet᷑ ascribere
dicẽs. ti uirtus mea id circo fit ut grauius notet᷑ in
crimine. qͥ cũ uirtꝰ pat̾s haberet᷑.⁊ iitiũ filioꝵ nescit
seruare reuerentiã patͥs. quale ẽ ⁊ illud qđ đr ꝑ ꝓphe

Expanded text:
ta notabiliter arguuntur. Quae res nobis et tripartitam, ut et in aliis fecimus, explanationis materiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgaum filiorum meorum, durus conversatione, et durus, temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui cum virtus patris haberetur, et initium filiorum, nescit servare r
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mansuetudine corripientes eos qͥ res istunt
ñ eũ lite sic̃ prius cũ scandału intulit. Qđ si for¬
matꝰ iã suerit infans. dabit aĩam ꝓ aĩa. formatꝰ
infans potest uideri sermo dĩ i corde eiꝰ. anime
qͦ grãm baptismi consecuta ẽ: uel quȩ euelentius
& clarius uerbũ fidei concepit Nȩc gͦ si nimia contenti

Expanded text:
e corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contenti
Abbreviated transcription (Latin):
aiiꝰ ita npse ñ erit mundus in hoc scło neq corrilpit᷑ ꝓpec¬
cato neq flagellat᷑. Omia nãq ei seruata sunt infiturum.
Unde ⁊ ipse seiens sibi illud statutũ tempꝰ ẽt̾ pęnaꝵ dicebat
ad saluatorẽ. Qiuid uenisti ante tempꝰ torquere nos: Dumgͦ
sat hic mundus peccata sua ñ recipit diabolus qui ẽ peccan¬
tũ pat̃. reddunt᷑ infilios id ẽ in eos qͦs genuit ꝑpeccatum:
Eteñ homines in carne positi corripiunt᷑ adno uerberant̃.
principes mundi ac rectores tenebraꝵ hax ipsi efficiurt̃
sunt qͥmnp̃senti scło corripiant᷑. s infituro recipiunt que
tis: hi recipunt quȩ gesser̃ ut purgatiores ad futurum
scłm ꝑgant ⁊ ultra diabolo sotũ ñ efficiant᷑ inpena. Quia

Expanded text:
 neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberprincipes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi enisunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro recipiunt quaeti, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saeculum pergant, et ultra diabolo socii non efficiantur in poena. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ad aquas baptismi suscepit etiã legẽ. qͥtam̃ lex̾
Tibis genus ẽ tegminis ex uirgis aut ex papiro contex¬
tũ uł etiã ex arboꝵ cortice formatũ: intra qđ iniectus
tribꝰ locis. atͦq intra sapientiȩ aulas. ⁊ regalia tecta¬
moises. A moto enĩ uelamine littere. ꝑfectus inlech

Expanded text:
esia ad aquas baptismi, suscepit etiam legem, quae tamen lex tibes, genus tegminis ex virgis et papiro contextum vel etiam ex arborum cortice formatum. T 104 TIBURTUStribus locis, intra sapientiae aulas et regalia tectaor; amoto enim vel
Abbreviated transcription (Latin):
Istas obstetrices dixer̃ ante nos qͥda rationalis erudicio¬
nis formã tenere. Obstetrices enĩ medicȩ qͦda s̃ ⁊tã mas
culos nascentes quã feminas fouent. Eruditio ista com¬
munis racionalis scientie ad omnẽ ꝓpemodii ꝑuenit
sensũ: om̃s instruet: om̃s fouet. Si quis mea uirilis ani¬

Expanded text:
Istas obstetrices dixerunt quidam rationabilis eruditionis formam tenere. Obtam masculos quam feminas fovent: sic eruditio ista communis rationabilis scientiae ad omnes propemodum pertingit sensus: omnes instruit, omnes fovet; et sive coeles
Abbreviated transcription (Latin):
uir au̾t rationabilis sensus ⁊ intellectualis sit sp̃s. Sensum¬
sursũ s̃ querere: hunc odit pharao rex ⁊ princeps egipti: hc¬
⁊ qͣ ad materiã ꝑtinent corporałe. hȩc ñ sołu uiuere. s ⁊auge¬
ri&e excoli cupit. Uult enĩ ut om̃s carnalia sapiant. tẽpora¬
oceulos suos. nemo reqͥrat unde huc uenerit: nemo patͥam
ƿaradisũ recordet᷑. Cũ gͦ uideris homines inuoluntatibs¬

Expanded text:
 secundumsursum sunt quaerere, odit Pharao rex Aegypti, materiam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporaoculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatib
Abbreviated transcription (Latin):
sui generis spetiẽ multiplicit̾ diffundat᷑ ⁊tanto eu¬
mulatius quanto uł pericius agricola plus seminibꝰ
laboris inpenderit. uł benesiciũ terrȩ fecundioris
indulserit. Sic gͦ efficit᷑ ut culture diligentia ex igo¬
um sem̃ uerbi. causa sinapis qd̾ est minimũ omniũ. effici¬
at᷑ mauis omnibꝰ holeribꝰ ⁊ fiat arbor: itaut ueniãt uo¬
latilia celi & habitent in ramis eiꝰ. Ita ⁊ hic sermo qͥ nũe
nob̃ exdixinis uoluminibꝰ recitatꝰ ẽ. si ꝑitũ inueniat &
diligentẽ colonũ. cũ primo ad tactu uideat᷑ exiguus &
breuis.: ut cȩperit excoli ⁊ sp̃italia retractari: erescit in
arborẽ in ramos ⁊ in uirgulta diffundit᷑: ita ut pos¬
sint uenire disputatores ⁊ rethores huiꝰ mundi qui
uelut aues celi leuibus penius uerboꝵ cłu taxat pom¬
pa execelsa sectant᷑. ⁊ ardua ⁊ rationibꝰ capti uelint
habitare in ramis istis inqͥbꝰ ñ lo qͣndi decus ẽ s ratio

Expanded text:
sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus laboris ?: i--  penderit, vel beneficium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis volumidiligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa sectentur, et ardua: et rationibus capti, velint habitare in ramis istis, in quibus non loquendi decor est, sed ratio
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑ quã mundus hic uincit᷑.⁊ princeps huiꝰ mundi cũ
principibꝰ & potestatibꝰ triumphant. Qđ au̾t uirga ꝓ iẽc¬
ta fit draco uel serpens.⁊ deuorat egiptioꝵ magoꝵ ser¬
cuiꝰ p̃dicatio stulticia uidebat᷑ quã moises id ẽ lex conti¬
net sic̃ dns dix̃ de me enĩ ille scripsit. hȩc inquã crux de

Expanded text:
mundus hic vincitur, et princeps hujus mundi cum principatibus et potestatibus triumphatur. Quod autem virga projecta fit draco vel serpens, et devorat Aegyptiorum sercujus praedicatio stulta videbatur, quam Moyses, id est lex continet, secundum illud: « De me enim ille scripsit » conversa e
Abbreviated transcription (Latin):
post hoc intrat s accersitꝰ accedit.:: in hoc ita arbitror intelligi
posse. qđ sie nob̃ in uerbo dĩ ⁊ religionis assertione certam̃ ẽ
ad uersũ pharaonẽ siue etiã obsessas ab eo aĩas depotestate enᷤ
conam̃ eripere. ⁊ ẽ nob̵̃ indisputatione luctam̃ ñ statĩ in pͥma
fronte ingredi debemꝰ adultima questionũ loca s occurrendũ
nob̾ ẽ ad uersario ⁊ occurrendu ad aqͣs suas. Aque enĩ sue st̃
auctores gentiliũ philosophoꝵ ibi gͦ nob̾ pͥmo disputare uo¬
lentibꝰ oceurrendũ ẽ. ut ipsos arguamꝰ ⁊ ipsos errasse doceamiᷤ
post hȩc iã ingrediendu ẽ nob̃ ad interiora certaminis. Piẽ enĩ¬
⁊ dñc. Nisi prius qͥs alligauerit fortẽ ñ pot̃ introire indomũ
eiꝰ. ⁊ uasa eiꝰ diriꝑe. Prius nob̃ alligandus ẽ fortis. x qͦstionis um¬
culis constrigendus ⁊ ita introeundu ad diripienda uasa eiꝰ
⁊ liberandasᷤ aĩas qͣs deceptionis fraude possederat. Iđ cũ

Expanded text:
intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos errare doceamus; post hoc jam ingrediendum est nobis ad interiora certaminis. Dicit enim Dejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
neq semetipsos ordinate rẽgere potuer̃ꝰ neq di regis
patient̃ moderamina ꝑtuler̃. Nona plaga tenebrȩ su
siue ut m̃tis eoꝵ cecitas arguat᷑. siue ut intelligant di¬
uinȩ dispensationis & prudentie obseurissimas e̾e̾ ratio¬
nes. Iosuit enĩ ds tenebras latibułu suũ qͣs illi audact
& temere ꝑserutari cupientes ⁊ alia ex aliis asserentes.
in crassas ⁊ palpabiles erroꝵ tenebras deuoliti sunt. Ad
supra nostrã intelligentiã qđ cõmisimus ab &giptiis uide¬
at᷑ in eccła primitiuoꝵ qͦ asscripta ẽ incelis. Unde ⁊ exter¬
minator angłs ad huiꝰcemodi ministeriũ mittit᷑ qui
parat illis tantũ qͥ utrosq postes agni sanguine in¬
egiptioꝵ sui e eos pͥncipatus ⁊ potestates. ⁊mundi huꝰ

Expanded text:
neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit eniet temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad igentiam, quod commissum ab Aegyptiis videatur in Ecclesiam primitivorum, quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni sanguine siAegyptiorum: sive eos principatus et potest
Abbreviated transcription (Latin):
in ẽẽ dixinũ. in his uiderent miranda supplicia. Ulcera
malitia. inuesicis tum̃s ⁊ inflata suꝑbia. inferuoris
do supplicia tẽperant᷑. Post hȩc uͦ uerbera ueniunt. de
suꝑnis uoces tonitrui: sine dubio ⁊ grando. ⁊ ignis dis¬
eurrens in grandine. Uidete tẽperam̃tũ diyinȩ correp¬
tionis. Non cũ silentio uerberat. s dat uoces ⁊ doctrinã
cęlitꝰ mittit. ꝑ quã possit culpã suã castigatꝰ agnoscere.¬
Pat grandinẽ: ꝑ quã tenera ad huc uastaent᷑ nascentiã
uitiox. dat ⁊ ignẽ sciens ẽẽ spinas ⁊ tribulos qͦs debeat
ignis ille depasci: de qͦ dic̃ dñs. Ignẽ ueni mittere in ter¬
ram. ꝑhunc enĩ incentiua uoluptas ⁊ libidinis consu¬
munt᷑. Qđd aut locustarũ octauo in loco sit m̃tio. picto¬
mani generis in constantiã confutari. Locusta enĩ cũ
regẽ non habeat. sic̃ scriptura dic̃. una acie ordinatũ
duc̃ ex ercitũ. homines cũ rationabiles ado facti sint

Expanded text:
inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. 369 11. Ulcera malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervoribus do supplicia temperantur. 12. Post haec vero verbera veniunt desupernis voces et tonitrua, et grando, et ignis discurrens in grandine. Videte temperamentum divinae correptionis. Non cum silentio verberat; sed dat voces, et doctrinam coelitus mittit, per quam possit culpam suam mundus castigatinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putmani generis inconstantiam designari. Locusta enim cum regem non habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ceat.
empla qͥbꝰ mordeant᷑ & de pascant᷑ om̃s inqͥeti motꝰ eiꝰ⁊ tur¬
bidi: qͦ  ⁊ ipse discat qđ ⁊ apł̃s docet ut omĩa sua scđm or¬
dinẽ fiant. Ubi uͦ sufficient̃ suerit castigata ꝓmoribus
uerberũ senserit. & confiteri iã cȩꝑit qͥa digitꝰ dĩẽ. &
parũ qͥd agnitionis acceꝑit: tunc p̃cipue gestoꝵ suoꝵ

Expanded text:
ceat. ceat. empla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus verberum senserit, confitens quia digitus Dei est, et parum agnitionis acceperit: tunc praecipue gestorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
isse dr hoc ẽ captiuos duxisse ⁊ triumphasse inligno
do fuer̃ religionũ dicamꝰ qͣs xp̃i ueritas eũ siuis extin¬
dicemꝰ qđ una queq anima in hoc mundo cđu inerro¬
ribꝰ uiuit. in ignorantia ueritatis. in egipto posita ẽ.
guinẽ id ẽ fluuida ⁊ lubricã iyuentutis uitã çon-¬
uertit iͦis anguinẽ ueteris uł noui testam̃ti. tum
deinde educit exea uanã ⁊ mn anẽ loqͣcitatẽ ⁊ aduer¬
sũ dĩ ꝓuidentiã ranaꝵ simiłe queresa. purgat etiã
malignas cogitationes eiꝰ. ⁊ cynifarũ mordacitati
similes callidttatis aculeos diseitit. libidinũ quoꝙ
morsus cinomiȩ spiculis similes depellit stulticiã¬
qͣ in ea.⁊ intellectũ pecudibꝰ simiłe delet. ꝑ quã ho¬
mocũ inhonore e̾ẽt ñ intellex̾: s cõparatꝰ ẽ im̃tis in¬
sipientibꝰ ⁊ similis factus ẽ illis. Arguit & eiꝰ uleera
peccatoꝵ atq arrogantiã: tumorẽ feruorẽq in ea
furoris extinguit. Ad hib etiã posthȩc uoces filioꝵ to

Expanded text:
id est, captivos duxisse, et triumphasse in lignodo sunt religionum, quas Christi veritas cum suis exstindicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. guinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exstinguit. Adhibet post haec etiam voces filiorum ton
Abbreviated transcription (Latin):
cia eoꝵ. Qđ uͦ aque fluminis uertunt᷑ insangunẽ satis .n¬
conuenient̃ aptat᷑ : primo qͥdẽ is fluuius cuiꝰ hebreoꝵ par¬
uulos crudeli nece tradiderant auctoribꝰ scȩleris poecu¬
lu sangiuinis redder&. ⁊ cruorẽ polluti: gurgitis quem
parricidali cedȩ maculauerant potando sentirẽt: tu̾¬

Expanded text:
fluminis vertuntur in sanguinem, satis convenienter aptatur ut fluvius cui Hebraeorum parvulos crudeli nece tradiderant, auctoribus sceleris poculum sanguinis redderet, et cruorem polluti gurgitis, quem parricidali caede maculaverant, potando sentirent.
Abbreviated transcription (Latin):
gipti. &ñ poterãt resistere moisi. Inseptima uigilare ꝙ¬
bet᷑ mane ualde ⁊ stare contra pharaonẽ cũ grandinẽ &
ignẽ ꝓduẽ ⁊ uoces: in octaua intrare p̃cipit᷑ ad eũ cũ lo¬
onẽ : similit̃ ⁊ in decima cũ primitiua delent᷑. ⁊ cogit᷑ eũ
festinatione exire de egipto. Sunt ⁊ aliȩ multe obseruati

Expanded text:
Mosi. In septima vigilare jubetur valde mane, et stare contra Pharaonem, cum grandinem et ignem producit et voces. In octava intrare praecipitur ad eum cum loonem. Similiter in decima, cum primitiva delentur, et cogitur cum festinatione exire de Aegypto. Et Dominus dedi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝓprii agnoscat erroris. Cũ uͦ qͥnto in loco animaliũ
nece uł peccudũ egiptꝰ uerberat᷑ uecordia in hoe argut
stulticiaq mortaliũ: qͥ tãꝗͣ irrationabilia peceudũ eul¬
tũ ⁊ uoeabułu dĩ inposuer̃ figuris ñ sołu hominũ s & pec¬

Expanded text:
tates proprii agnoscat erroris. Quinto in loco animalium tates proprii agnoscat erroris. Quinto in loco animalium nece vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur stultitiaque mortalium, qui tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducunt᷑ indieari figuralit̾ arbitror carmina poetaꝵ qͥ in¬
ani quada ⁊ inflata modulatione uł ut ranaꝵ sonis ⁊ cantibꝰ
mundo huic deceptionis fabulas intuler̃. Ad nichil enĩ ani¬
mal illud utile ẽ nisi qd sonũ uocis imꝓbis ⁊ inportunis ela¬
moribꝰ reddit. Post hoc einifes ꝓducunt᷑. Noc animal penus
qͥde suspendit᷑ ꝑaera uolitãs: s ita subtile ẽ ⁊ minutũ. ut¬
̃occulis insũ nisi accite cernentes effugiat. Corpꝰ tam̃ cũ
insed erit acerbissimo terebrat stimulo. ita ut quẽ uolan¬
tẽ uidere qͥs ñ ualet. sentiat stimulantẽ. hoc gͦ animalis
tate eircũuenit: ut deceptꝰ nec uideat nec intelligat un¬
cde decipit᷑. Quarto qͦq in loco einomia cinico sectȩ cõpa
rauerim : qͥ ad reliq̃s deceptionis suȩ imꝓbitates etiã uo
gula priꝰ deceptꝰ ẽ mundus. ad ueniẽs sermo ⁊ lȩx di huiiᷤ¬
cemodi eũ correptionibꝰ arguit. ut ex qualitate pęnaꝵ qͣli¬

Expanded text:
 indicari figuraliter arbitror carmina poetarum; qui inani quadam et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Ad nihil enim animal illud utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post hoc sciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans; soculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cui insederit, acerbissimo terebrat stimulo; ita ut quem volantem videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis tate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat unde deceptus sit. Quarto quoque in loco cynomyia, id est, muscaratur, qui ad reliquas deceptionis suae improbitates, etiam vogula prius deceptus est mundus, adveniens sermo et Lex Dei hujuscemodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum quali
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad supplem̃tũ ęxatis ad uenerit & uł ut naturalis in
ea qͦdã lex ceꝑit sua ira defendere pͥrimosine dubio
motus. sccło desideriũ carnis ꝓducit. qͦs ex concupis¬
centiȩ uł ire fomite uis incentiua conmouerit. Un¬
de quasi p̃cipuũ ⁊ qd ñ sit cõmune eũ ceteris homi¬
priꝰ quã sciat puer bonu aut mału resistit malitię
ut eligat qd̃ bonũ ẽ. Alius aut ꝓpheta tãꝗͣ de semet¬
ipso dicebat. delicta iyuentictis meȩ ⁊ ignorantias
meas ne memineris. Quia gͦ primi isti aniͦmȩ motus
sedm carnẽ ꝓlati inpeccatũ ruunt: merito in mora¬
li loeo egiptiq primitiua ponunt᷑ quȩ eatenus extin¬
gunt᷑ si relique uitȩ conuersio em̃datiorẽ dirigat
cursũ Sie gͦ inanima quã lex diu ina aberrorib
nisi post hec om̃ia in
infidelitate ꝑduret &
nolit iungi israhe¬
litice plebi ut ex eat deꝓfundo ⁊ euadat in colomis. s iniqͥra¬
te ꝑmaneat ⁊ descendat tãꝗͣ płubũ in aquã ualidissimã I ni¬

Expanded text:
cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desiderium carnis producit: quos ex concupiscentiae vel irae fomite vis incentiva commoverit. Unde quasi praecipuum, et quod non sit commune cum caeteris homipriusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribunisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissima
Abbreviated transcription (Latin):
perisset una. relictis nonaginta nouẽ in montibꝰ.
guita nouẽ qñ perierant: hic gͦ centenarius to¬
tius creature. rationabilis numerus. q̃m ñ ex se¬
met ipso subsistte. s extrinitate descendit. & lon¬
gitudinẽ uitȩ hoc est in mortalitatis gr̃ãm ex
patre ꝑfiliũ. ac sc̃m sp̃m suscepit. idcireo tripli¬

Expanded text:
quibus cum periisset una, relictis nonaginta novem in montibus, uae perierat. Hic vero centenarius totius creaturae rationabilis numerus, quando non ex semetipso subsistit, sed ex trinitate, descendit, et longitudinem vitae, hoc est immortalitatis gratiam, ex Patre per Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
locatꝰ sit Trad̃t aũt etiã ostiũ qđ exlatere fac¬
tũ dr̃ eoloco suisse. ut inferiora qͥ dixit bicame¬
rata infra se haberet: et qͤ dỹ tricamerata suꝑ¬
iora aloco ostii suꝑiora appellata sint: ⁊ inde in¬
supͣ diximꝰ congrua discretione direpta sint:¬

Expanded text:
orsum. Tradunt enim etiam ostium quod ex latere factum dicitur, eo loco fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata, infra se haberet, et quae dixit tricamerata superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde insupra diximus, congrua discretione divisa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ apparetꝰ. quatuor angulis eximo consur¬
gentẽ. eisdẽq paulatĩ usq ad sũmũ inangustĩs
adtractis inspatiũ uniꝰ cubitis fuisse collectam.
Sic enĩ refert᷑. qđ infundam̃tũ eius trecenti-
cubiti in longitudine. in latitudine u l. sint¬
positi. triginta aũt in altitudinẽ edificati s collecta in
cacum̃ angustũ. ita ut eubitũ sit latituduus & lon¬

Expanded text:
one, illa quatuor angulis ex imo assurgere, et eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuisse collecta, quia sic refertur, quod in fundamentis trecenti cubiti in longitudine, et in latitudine quinquaginta sint, et in altitudine triginta, sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit lon
Abbreviated transcription (Latin):
malis ⁊ mundantibꝰ uitiis conuertere se pot̃. arebꝰ
fluxis ac ꝑeuntibꝰ & caducis. & audire uerbũ dĩ.
ac p̃cepta celestiaͥ hic intra corsuum. archa salu¬
tis edificat. ⁊ bibliothecã ut ita dicã intra se diui¬
fidẽ trinitatis ad longitudinẽ uite. in morta¬
litatẽq distentans. latitudinẽ caritatis indul

Expanded text:
is inundantibus malis convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se diviFidem trinitas, et longitudinem vitae, et immortalitatem ostendit, latitudinem charitatis indu
Abbreviated transcription (Latin):
arũ & diluuii spectat nulla potuit tã conueniens
⁊ ẽgrua arcȩ speties dari. ꝗͣ ut esũmo uł ut ececto
qͦdã mangustũ culm̃ educto diffunderet imbriũ
ruinas. ⁊ uma maqͥs qͣdrata stabilitate c̃sistens. ne
mpulsu uentorũ. nec impetu fluctũu. nec inqͥe¬
tudine animaliũ qͤ intrinsecus erant. aut ieli¬

Expanded text:
conveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodam angusto culmen defenderet imbrium ruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intrinsecus erant, aut incli
Abbreviated transcription (Latin):
s unus accipit palmã: scilicet qͥ cogitationũ uarie¬
ħac bibliotecã ñ exagrestibꝰ& inpolitiss. ex qua¬
idẽ ñ scłariũ auctorũ: s exypheticis atq aposfoli¬
tationibꝰ edolati. resecatis omnibꝰ uitiis & excisis
q̃dratã c̃tinent uitã: ex omni parte libratã Nã

Expanded text:
sed unus accipit bravium, scilicet qui cogitationum variehanc bibliothecam non ex agrestibus et impolitis, sed ex qua propheticis et apostolit qui, resecatis universis vitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
in latitudine collocauit. Nisi enĩ remissionem
eccłe latitudo diffusa. Triginta aut̃ altitudinis.¬
numerus simile. ut trecenti. continet sacram̃tum:
qd enĩ ibi centeni: hic deni t̃ciomultiplicati faciunt.
Ad unũ aut totiꝰ constructionis num̾um summa reuo¬
cat᷑.: quia unus łs pat̃. ex quo omnia. ⁊ unus d̃ns. ⁊ una¬

Expanded text:
erum collocavit. Nisi enim remissionem terrarum Ecclesiae latitudo diffusa. Triginta autem altitudinisnumerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus D
Abbreviated transcription (Latin):
ignoramus  Aliqui uestrũ ut recitare audierunt que
legunt statim discedunt: nulla exhis que lecta sunt inqul¬
senoaa inuicẽ nulla conlatio: nusquã memoria mandati
ilius quote diuina lex commonet interroga patres tuois
& acent tibi prespiteros tuos ⁊ an nuntiabuntn bĩ eilũ
se hoc ipsum quide patient᷑ ex spectant usq du lestro¬
nes i ecclesia leguntur recitentur alii autem nee si. pe¬
ertentur sciunt: sed inremotioribꝰ dominicȩ domus locis
secularibus fabulis occupantur. De quibus ego sum ausus
aicere quia cum legitur moises iam non uelam sed pa¬

Expanded text:
inum. Aliqui vestrum, ut recitari audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velame
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est prius quid sit ad uersus. Omnis qui cũ recitantur
uerba legis communis fabulis occupaturꝰ auersus estDm¬
nis qui cũ legit᷑ moises de negotiis scłi de pecunia de lueris
sollititudinẽ gerit. auersus est. Omnis qui possesionũ euris
stringit᷑ ⁊ diuitiarũ curis cupiditate distenditur qͣuiglo¬
ria secculi & mundi honoribus studetꝰ iste auersus eftͦ.
Sed & qui ab his quide uidetur alienus assistit & audit
uerba legis ⁊ uultu atq oculis intentus corde tamen &
cogitacionibus &uagatur: auersus est. Quid ergo est con¬
uerti . Si his omnibus terga uertamus et studio. actibꝰ.
mente. sollicitudine uerbo dei. operam demus. in lege
eus die ac nocte meditem urͣ om issis omnibꝰ. deo ua

Expanded text:
possimus quid sit conversus. Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distenditur, qui gloriatur saeculo, et mundi honoribus studet, aversus est. Sed et alius qui ab his quidem videtur alienus, assistit autem et audit verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus est. Quid ergo est converti? Si his omnibus terga vertitis, et studio ac mentis sollicitudine verbo Dei operam detis, in lege ejus die ac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
lis efficit᷑. S ⁊ ipse moises dic̃ ad dñm: quia ex quo lo¬
tribulationũ pugna consurgit. Ex qͦ gͦ loqͥ cȩpit moises
yaaron ad faraonẽ. affligit᷑ p̃płs dĩ. Ex qͦ in animã tuam
sermo di ꝑ latus ẽ: necessario certam̃ intrate uirtictibꝰ¬
argueret uitia intra te in pace durabant̾. s ubi sermo
na consurgitꝰ. ⁊ sine federe nascit᷑ belłu. Cũ in iusticia ent¬
etate: cũ ueritate mendatiũ Et ideo ñ magnoꝑe ꝑtur¬
bemur. si uidet᷑ odor nr̃ execrabilis ẽẽ pharaoni exeera¬
nos contra pharaonẽ. ⁊ ñ flectam̃ neq in clinem: s ste¬
mus succinti lũbos nr̃os inueritate. & calciati pedes

Expanded text:
lis efficitur. Ipse quoque Moses dicit Domino: Ex quo lotribulationum pugna consurgit. Ex quo ergo loqui coepit Moses et Aaron ad Pharaonem, affligitur populus Dei. Ex quo in animam tuam sermo Dei prolatus est, certamen intra te virtutibus intra te in pace durabant. Sed ubi facere na consurgit, et sine foedere nascitur bellum: quia injustitia jusetas, cum veritate mendacium? Et ideo non magnopere perturbemur, si videtur odor noster execrabilis esse Pharaoni. Execranos contra Pharaonem et non flectamur neque inclinemur, sed stemus succincti lumbos nostros in veritate et calciati pedes
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ fortit steterimꝰ: conseqͤnt̃ fiet ⁊ illud qđ orat
paulus ꝓdiscipulis dicens. qͥa ds conteret ⁊ satanan
sub pedibꝰ ur̃is ueloeit̃. Quanto nos constant̃ ⁊ forttũ
steterimꝰ: tanto in firmus ⁊ inualidus erit pharao. Si
au̾t nos uel infirmi ceperimꝰ ẽẽ ł dubii ille aduersũ
nos ualidior ⁊ constantior fiet. ⁊ uere illud impletur
in nob̾ in qͦ mois es dedit figurã. Cũ enĩ ipse eleuaret ma¬
nus. uncebat᷑ amalech.si uͦ uelut lassas eas deiceret.¬
⁊ brachia infirma deponeret: inualescebat a malech.
Ita gͦ etiã nos inuirtute erucis xp̃i extollamꝰ brachia.

Expanded text:
Si enim fortiter steterimus, consequenter illud quod orat Paulus pro discipulis, dicens: «Deus conteret Satan sub pedibus vestris» velociter, quanto enim nos constanter et fortiter steterimus, tanto infirmior et invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt᷑ quales adulescentes ne laborent ne militent
neagant aliqͥd qđ eis ꝓsit. relictis rebus necessariis &¬
utilibꝰ in eptias sequunt᷑ ⁊ otiũ. Quid ẽ seruire dõ. Labo¬
re nolunt. ⁊ mnertis otii ocasiones reqͥrunt. Hec erant
tunc uerba pharaonis. hȩc ⁊ nẽ amici eiꝰ & familiares lo¬

Expanded text:
pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare nolunt et otii occasiones quaerunt: haec erant tunc verba Pharaonis, haec et nunc amici ejus lo