comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in fructum ced̾e non magis qͣm
si thesaurus fuerit inuentus in
fructu enim non ꝯputabitur s
ꝑs cius dimidia restituetur qͣi
in alieno inuenti ¶Si uir in f¬
undo mulieris docali lapidicinas
marmoreas inuenerit et fund̾
fructuosiorem fecerit marmor
ꝙ cesum neq exportatũ est ma¬
ritti esse et impensa non est ei
prestanda qi neq in fructu est
marmor nisi talis refsit ut la¬
ꝑis ibi renascauir quales sũt in
gallia et in asia ¶S si crecifoti¬
ne uł argentifodine uł aurifo
dine uł cuiuslibet alterius ma¬
terie fu̾nt uł harene utiq in
fructu habebuntur. nterd̾
maricto de fructibus a muliere
cauetur et nichil retinet si fru¬
ctibus stantibus mulier fundũ
recipiat interdum retinebitto¬
tũ maritrus et nichil restituet
.i. si non plus erit quã pro poitõ¬
ne eum retinere oportet inter¬
dum uero reddet si plus ꝑ ceꝑit
quã eum retinere oꝑtet. Cad̾
ꝯdicio erit ⁊̃ si cum socero uel¬

Expanded text:
in fructum cedere non magis, quam in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti.Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur, quales sunt in Gallia, sunt et in Asia.Sed si cretifodinae, argenti fodinae uel auri uel cuius alterius materiae sint uel harenae, utique in fructu habebuntur.Interdum marito de fructibus a muliere cauetur et nihil retinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: interdum retinebit tantum maritus et nihil restituet,  si non plus erit, quam pro portione eum retinere oportet: interdum vero et reddet, si plus percepit quam eum retinere oportet. Eadem condicio erit eti
Abbreviated transcription (Latin):
solum autem de fundo set de pe¬
core idem dicimus ut lana omiũ
fetus q pecorũ prestarẽtur qͣre
et oues doti acceꝑit Item proxi¬
mas tonsu̾ras post ꝑcum et ou¬
es consas protinus diuorcio fcõ
uichil reddatur nam ⁊ hĩc fiuc¬
tus toto tempore quo curant᷑
non quo percipiuatur rõnem
accipere debemus ¶In seruo quoz
anni rõ habetur siin annũ forte
oꝑe eius locate sunt ut precenti
temporis ad marittũ post diuorci¬
um aũt ad mulierem oꝑe ꝑtine¬
ant.¶Se pensiombus quo urb¬
anorũ piediorũ idem est ꝗ in fr¬
uctibus rusticoꝵ. ¶Si funduui¬
ro uxor in dotem dederit isq inde
arbores deciderit si hee fructus
intelliguntur pro porcione anni
debent restitui puto autem si a¬
rbores cedue fuerint uel gesi¬
minales dici oportet in fructũ
cedere si minus quasi det̾ĩorem
fundum fecerit marictus tene¬
bitursset et si ui tempestatis ce¬
ciderint dici oportet preciume¬
arum restiturndum młieri nͨ

Expanded text:
solum autem de fundo, sed etiam de pesolum autem de fundo, sed etiam de pecore idem dicemus, ut lana ovium fetusque pecorum praestaretur. quare  oues doti acceperit, item proximas tonsurae, post partum et tonsas oues protinus diuortio facto nihil reddat? nam et hic fructus toto tempore quo curantur, non quo percipiuntur, rationem accipere debemus.In seruo quoque anni ratio habetur, si in annum forte operae eius locatae sunt, ut praeteriti temporis ad maritum, post diuortium autem ad mulierem operae pertineant.De pensionibus quoque praediorum urbanorum idem est quod in fructibus rusticorum.Si fundum uiro uxor in dotem dederit isque inde arbores deciderit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec
Abbreviated transcription (Latin):
ur fi̾̃t secictum non solum ꝑ¬
tem duo decime mertedis sec ꝑ
modo temporis om̃inm mensũi
qͦ dotale prediũ fuit ex merce¬
de que debetur porcionem reti¬
nebit ¶Item si meisses eius ãm
quo diuorciũ fcm̾ est colonum
ex forma locatõnis sequantur
ante uinderniam soluto miio
nichilominus pocunia meissium
in ꝯputatione cum spe future
uindemie ueniet  apparet igĩt
ex hiis illos fructus quos muli¬
er ꝑceꝑit aute quã nuberet ñ
debere in ꝯtributionem uenire
Ob donaciones item ob res a¬
motas ex huis fructibus quipost
diuorcium percepti sunt compẽ
saciones fieri possunt ¶Quod
in anno dicitur potest et in sex
mensibus dici si bis ꝗ ĩ amno
fiuctus capiantur ut est in locis
uriguis et in plibus annis idem
dici potest ut in silua cedua Itẽ
si locacio agri talis sit ut suꝑ an¬
nuam mercedem quinquennio
quoi aliquid amplius prestaret᷑
in eo enim ꝗ amplius tempusẽ
ad quinquenniũ ꝯputamus¶Nõ

Expanded text:
t secutum, non solum pt secutum, non solum partem duodecimam mercedis, sed pro modo temporis omnium mensum, quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo diuortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ante uindemiam soluto matrimonio nihilo minus pecunia messium in computationem cum spe futurae uindemiae ueniet. Apparet igitur ex his illos fructus, quos mulier percepit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire. Ob donationes, item ob res amotas ex his fructibus, qui post diuortium percesationes fieri possunt. Quod in anno dicitur, potest dici et in sex mensibus, si bis in anno fructus capientur, ut est in locis inriguis. Et in pluribus annis idem dici potest, ut in silva caedua. Item si locatio agri talis sit, ut super annuam mercedem quinquennio quoque aliquid amplius praestaretur: in eo enim quod amplius est tempus ad quinquennium computamus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
¶Igitur si marictus aliquid impe¬
dit in eundem amiũ utriusꝙ
impense conciurent. ita estͤ si
impensan a młiere fcãꝵ rõ
habeatur ¶Cum płimis annis
iñ mm̾io fu̾it ncc̃e est primi ã¬
ni ꝯputari tempus ꝙ sit ante
set habita rac̾ione piecedent¬
is temporis quo mulier in ma
trimonio fuit s neq enim si ui¬
ndemie tempore fundus in dot¬
emi datus sit cundem q uir ex
kłis nouembris primis fruend̾
locau̾it mensis i añ supp̃ma di¬
e fr̃o diuorcio retinere uirũ et
uin demie fructus ⁊ eius anmi
quo diuorcium fcm̃ est quart¬
am ꝑtem mercedis equi est
alioquin si coactis uindenuĩs al¬
tera die diuorcium intertedat
fructus incegros recinebitꝰ. Its¬
et quarta porcio mercedis inst¬
antis anni ꝯfundi debibt̃ ut ex
ea pecunia tercia portio uiro
sreliquatur E conuerso quo
idem obseruandum est namsi
mulier pertepta uindemia statĩ
uiro fundum in dotem dederit ⁊
nir ex kbis marcii eundem loca¬
u̾it ⁊ kłis aprilis primis diuorti

Expanded text:
uid inpendit in eundem annum, utriusque inpensae concurrent. ita et, si impensarum a muliere factarum ratio habeatur, cum plurimis annis in matrimonio fuit, necesse est primi anni computari temporis quod sit ante sed habita ratione praecedentis temtrimonio fuit: neque enim, si uindemiae tempore fundus in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto diuortio, retinere uirum et uindemiae fructus et eius anni, quo diuortium factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itet quarta portio mercedis instantis anni confundi debebunt, ut ex ea pecunia tertia portio uiro relinquatur.E contrario quoque idem obseruandum est: nam si mulier percepta uindemia statim fundum uiro in dotem dederit et uir ex calendis Martiis eundem locauerit et calendis Aprilibus primis diuorti
Abbreviated transcription (Latin):
cur an ex die matrimonii anex
die traditi marito fundi mar¬
ittus sibi computet tempus et
utiꝙ in fructibus a uiro reciue¬
tidis neq dies dotis constitute
neq dies nuꝑtiarum obsern¬
abitur sec quo priuns dotale
predium constitutum est ide¬
st tradita possessione
ad emudem diem sequentis an¬
ui computandus est auuis idẽo
in ceteris an nis obsernatur don¬
ec diuorcium fiat nam si ante
nupcias traditus sit et fructus
inde percepti hii restituendi sũt
quandoq diuorcio fcõ quasi
dotis fcĩ.
lp̃ructus eos esse constat qͥ
deducta impensa supererũt qd̾
sceuola ⁊ ad maricti ⁊ ad mulie¬
ris impensas refert nani si muli¬
er pridie uindemias doteni dede¬
rit mox sb̾latis a mancto ninde¬
miis diuercit non putat .xxei
duntaxat mensiimmi fructus re¬
pensas. que ancequam porcõneᷤ

Expanded text:
tur, ex die matrimonii an ex tur, ex die matrimonii an ex die traditi marito fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitutae neque nuptiarum obseruabitur, sed quo primum dotale praedium constitutum est, id est tradita possessione. ad eundem diem sequentis anni computandus annus est: idem in ceteris annis servatur, donec divortium fiat. Nam si ante nuptias traditus sit et fructus inde percepti, hi restituendi sunt quandoque divortio facto quasi dotis facti.constat, qui deducta inpensa supererunt: quod Scaeuola et ad mariti et ad mulieris inpensas refert. nam si mulier pridie uindemias doti dedit, mox sublatis a marito uindemiis diuortit, non putat ei undecim dumtaxat mensum fructus repensas, quae, an
Abbreviated transcription (Latin):
sic accipiius ut consenciat an
uero nec contradicat filia et e¬
st ab imperatore antonino res¬
triptum filiam nisi eudenter co ssi¬
utradicat uideri consentire ꝑa¬
uoluntate filie uideri experiri
patrem si furiosam filiam habe¬
at uain ubi non potest per de¬
menciam contradicere consen¬
cire quis eam merito credet. ¶¬
s et si absens filia sit dicendum
erit non ex uoluntate eius id
factum cauendum q ratam re¬
in filiam habituram a patre.
ubi enim sapit scire eam exigi¬
mus ut uideatur non contradi
exigenda set etiam in soluend¬
a dote que cominimis est prĩs
et filie utriusq uoluntas exqui¬
ritur uec alter alterius deterio¬
iem condicionem facere pocest
set si pecunia ad patrem perue¬
uit quam filia accepit actio de
dote utriusq tolletur põponꝰ
su filie docem a uiro exegisset
et eandem alii uiro eius dem fili¬
e nomine de disset et mortuo pa¬
tre filia cum pnoreuiro ageret
uo diuorcium factum est queri¬

Expanded text:
si‹c› accipimus, ut consentiat an si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire pauoluntate filiae uideri experiri patrem, si furiosam filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim sapit, scire eam exigimus, ut uideatur non contradicexigenda, sed etiam in soluenda dote, quae communis est patris et filiae, utriusque uoluntas exquiritur nec alter alterius deteriorem condicionem facere potest. sed si pecunia ad patrem peruenit, quam filia accepit, actio de dote utrisque tolletur. 4 Pomposu filiae dotem a uiro exegisset et eandem alii uiro eius filiae nomine dedisset et mortuo patre filia cum priore uiro ageret,uo diuortium factum est, quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ S oluto matrimonio sol¬
m dos mulieri debet nec cogit¬
ur marittus alii eam ab inicio
stipulanti promittere nisi h¬
oc ei nichil noceat nam si in¬
cominodum aliquod marittus
suspectum habet non debere e¬
um cogi alii quam uxori pro¬
mittere. dicendum est hoc si
sui iuris mulier est¶¶ Quod
si in patris potestate est et dos
ab eo profecta sit ipsius et fili¬
e dos est. ¶¶Deniq pater non
aliter quam ex uoluntate filie
petere dotem nec per se nec
per procuratorem potest. sic e¬
rgo et promictendum sabin¬
Ceterum si pater solus iusserit
totis actio filie non erit adem¬
ꝑta quandocumq sui iuris fili¬
te solius filie promittatur rem¬
anebit dotis actio integra pa¬
tri set utrum ut et agat solus
an ut etͣ iuncta quoq filie per¬
sona experiri possit et puto nec
eam actionem amissam quam
adiuncta filie persona potest h¬
abere ¶Quod si sui iuꝑis filia
facta fuerit nocebit eĩ stipul¬
acio. ¶ uoluntatem autem fili¬
e cum pater agit de dote utrum

Expanded text:
Soluto matrimonio solui mulieri dos debet. nec cogitur maritus alii eam ab initio stipulanti promittere, nisi hoc ei nihil nocet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi alii quam uxori promittere dicendum est. haec si sui iuris mulier est.Quod si in patris potestate est et dos ab eo profecta sit, ipsius et filiae dos est: denique pater non aliter quam ex uoluntate filiae petere dotem nec per se nec per procuratorem potest. sic ergo et promittendum SabinCeterum si pater solus iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quandoque sui iuris filite solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed an et ut adiuncta quoque filiae persona experiri possit? et puto nec eam actionem amissam, quam adiuncta filiae persona potest habere. quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
est¬
uam ⁊ publice interest docesin¬
ulieribus conseruari cum dotat¬
as esse feminas ad sobolem procre¬
andam. replendam q liberis ciui¬
tatem. maxime sit necessariu

Expanded text:
estnam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime sit necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ n hrditas alit̾ acquiri pot̾it qͣ si pꝰ
ꝯpletam ꝯditõnem ideg̾it scriptus
h̃s uł legatarius ꝑ quẽ hĩditas autle¬
gatum acquiri solet ¶arc̃
ges aut que legis incem optiuẽt scͥp¬
te uł que cc bonos mores uł derisorie

Expanded text:
tum aliter adquiri potest, quam si post impletam condicionem id egerit scriptus heres uel legatarius, per quod hereditas aut legatum adquiri solet. 14 Mages aut quae legis uicem optinent scriptae uel quae contra bonos mores uel derisoriae
Abbreviated transcription (Latin):
ml nonnũquã seꝑiꝰ diem ad delib̾an
suffecissetdem
h̾rdi instituto pietorem sb̾uẽire detͥe
liq copiã m̃strum̃toꝵ inspiciendoꝵ
fac̾e ut ꝑĩ instruere se possit̃ expe¬
res fiũt adico p̃tore p is qui delib̾at
nti ium̃ta neualicia itemea q̃ mora
det̾iora fient uend̾e qñ pret̾ea cura¬
turus sit utes alienũ ꝗ sb̃ pena uel
su̾ precõsis pignorib debeat᷑ soluãt

Expanded text:
mel, nonnumquam saepius diem ad deliberansuffecisse: 4 heredi instituto praetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, experes fiunt, adito praetore potest is qui deliberat nta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus debeatur, soluat
Abbreviated transcription (Latin):
audũ s eicui seruꝰ est qr ꝓ ulło istih¬
abũtur ap̃ p̃torem itaq sipłumiser¬
tuis sit utiq om̃ib dñis p̃stituemus
Ccũ dicit tempꝰ nec adicit diem sñ du d̾¬
bio ostũdit esse in ius dicendtis potã¬
tem queni diem prestituat

Expanded text:
ius seruus est, quia pro nullo isti habentur apud praetorem. itemque si plurium seruus sit, utique omnibus dominis praestituemus. Cum dicit tempus nec adicit diem, sine dubio ostendit esse in ius dicentis potestate, quem diem praestituat
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ ⁊ iquis sb̃ ꝯdicõne h̃rdes in¬
sticuisset si uruicem cauissẽt se le¬
gata eoꝵ test̾o relca reddituros ꝑ
demn legum respicerz que uetarent
quosdam legata caꝑe quanquã ⁊ fi
cantũ eẽt in ip̃a exactone tuendns¬

Expanded text:
m. Si quis sub condicione heredes instituisset, si inuicem cauissent se legata eo testamento relicta reddituros, pad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosdam legata capere: quamquam et si cautum esset, in ipsa actione e
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃ post hos doniciamis pꝰea dulner¬
ua plenissiã indłgenciam in pulites
ꝯtulit eamq ⁊ traianus serutꝰ est ⁊¬
exinde mandatis inserĩ cepit᷑ capitu¬
lũ tole caput᷑ ex mandatis cũmuo
cenciam meanipiolatũsit̃ sb̃moe tẽ¬
st̾a aͥ  uluitonib relicta profen i qͣue
possint in contron̾siam deduci s ad
diligñciam legũ reuotent᷑ ⁊ obser¬
uaticiam secutus aĩ meĩ integntudi¬
nem erga optiõs fidelissimos ꝯͣmiu¬
tones simplicitati eoꝵ ꝯsulendum
existimauit ut quoquo mͦ testati fũ¬
potum̾t sufficiat ꝙ ad bopoꝵ suoꝵ
diuisionem faciendam nda uolun¬
tas testacoris miles aũt̃ appliatur
uł a milicia .i. dnricia quã pio nos̾
sustiuẽt aut a mltitudine aut ama¬
lo qd̾ arcͥe tilites solut aut a nũo

Expanded text:
st hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale. Caput ex mandatis: 'Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fupoterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'. Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝯditõneᷤ testmñ eus ut uałat na
⁊ si inc̾cus an p̾r suus iuat testm̃ fe¬
cerit testm̃ eius ualebit  si fimsfã¬
ñ ignoraus prẽm suũ decessisse de
castrensi petulio in nulicia testatut
sit non ꝑtĩnebut adhĩdem enis pñe
bona s sbia castrensia ł ap̃ iomi¬

Expanded text:
e est testamentum eius, ut ualeat: nam et si incertus, an pater suus uiuat, testamentum fecerit, testamentum eius ualebit. Si filius familias ignorans patrem suum decessisse de castrensi peculio in militia testatus sit, non pertinebunt ad heredem eius patris bona, sed sola castrensia:
Abbreviated transcription (Latin):
canclłauerit ⁊ mox ual̾e uoluit ua¬
iebit ex supp̃mna nolũtate ⁊ iõ cum
mules induxisset test̾m suũ mox aul̾¬
o suo signãsset qui suꝑeare cogintu¬
rus erit ꝯsio̾abit id q̃uo piopoato
id fec̾it nã si nuitate uolũtatis eũ
cũ pocior existimaur᷑ testiñ añ mi¬
liciã fcm̃ a ilite si in milicia deces̾it
iure militarĩ uałe. si militis uolũ¬
pius se ¶ si quis se scribat h̾idem in
test̾o militis non renuititur ei se
natus ꝯsulti pena. Miles ad cp̃c hrde

Expanded text:
cancellauerit et mox ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum cii potior existimabitur. Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari ualere, si militis uolunPius rescripsit. Si quis se scribat heredem in tesnatus consulti poena. Miles ad tempus her
Abbreviated transcription (Latin):
ei datũ eñ q añ quã ascendiss mortẽ
morte defecisse iõq moriente eo le¬
gati diem cessisse alt̾a uo spẽs ꝯditio¬
nis nuo filio nõ admittit nepotes ad
hĩditatem ꝗ si sb̾stituti nõ eeñt inte¬
stato amto hĩdes exist̾ent u n. filiꝰ iu
obstitisse post cuuis mortẽ pr̃ie test̾m
destitintur q̃ admod̾ si exhĩdato eod̾
filio nepotes cũ filius morietur ħrdes¬

Expanded text:
ei datum, eumque antequam ascenderet mortem morte defecisse ideoque moriente eo legati diem cessisse. altera uero species condicionis uiuo filio non admittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non essent, intestato auo heredes existerent: neque enim filiuobstitisse, post cuius mortem patris testamentum destituitur, quemadmodum si exheredato eodem filio nepotes, cum filius moreretur, here
Abbreviated transcription (Latin):
lebu s si mortis tp̃r in cuntate nu¬
enatur institutõ incpit qualesc̾e
id poc̾itdici quos miles scͥbit hrdes
ut institutõ incipiat ires hr̃e sim¬
ortis tpr̃ cał muenatur ut a milite

Expanded text:
in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat uires habere, si mortis tempore talis inueniatur, ut a milite
Abbreviated transcription (Latin):
ta eẽt prom̃ ⁊ siita scͥpserit cuiusno¬
meu codicillis scͥpsero iue mͥ ħĩs esto
pari rõne dicendũ erit insticitõnẽ
uał̾e ⁊ ulło iure impediente si quẽ
nlła sit ꝯdicio que in pceritũ ꝯfera¬
tur uł que iñ presens ueluti sirex ꝑt¬
hoꝵ uiuit si nanis iñ portu stat
rit filius meꝰ si ticiũ adoptau̾it hi̾s
esto si non adoptau̾t exhrs esto ⁊ fi¬
uo ꝑato adoptare ticiũs uolit se ad¬
arrogand̾ dãe erit filius hĩs qͣi exple¬
ta ꝯditõne ħ ermogemanis¬
erba ħ publus meuius si uol hr̃s es¬
to iñ nccãrio ꝯditõnem faciũt ut si
uolit hĩs non existat nã in uolũta¬
na hrdis ꝑͥa frustra addunt᷑ cũ ⁊ si
nõ fui̾t addita inuitus non efficitur

Expanded text:
ta esset. proinde et si ita scripserit: 'cuius nomen codicillis scripsero, ille mihi heres esto', pari ratione dicendum erit institutionem ualere nullo iure impediente. Si quemnulla sit condicio, quae in praeteritum confertur uel quae in praesens, ueluti 'si rex Parthorum uiuit', 'si nauis in portu statrit: 'filius meus si Titium adoptauerit, heres esto: si non adoptauerit, exheres esto' et filio parato adoptare Titius nolit se adrogandum dare, erit filius heres quasi expleta condicione. 12 Hermogeniec: 'Publius Maeuius, si uolet, heres esto', in necessario condicionem faciunt, ut, si nolit, heres non existat: nam in uoluntaria heredis persona frustra adduntur, cum, etsi non fuerint addita, inuitus non efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
dem Srita scriptũ fui̾t ticiꝰh̃is est¬
to siticius hĩs nõ erit meuiꝰ hrs esto
si ticius suspectam adierit hĩditatẽ
potest me suo arbitrio adire ⁊ quar
cuniã pedebebat ita irũ hĩdem iñstitu¬
ciasset cetĩs hrdib ꝑ se nõ stare qͦmi¬
nus acceptũ fac̾ id ꝙ ex doceulla deb̾¬

Expanded text:
 ita scriptum fuerit 'Titius heres esto: si Titius heres erit, Maeuius heres esto': si Titius suspectam adierit hereditatem, potest Maeuius suo arbitrio adire et quarcuniam debebat, uirum heredem ita institutiasset ceteris heredibus per se non stare, quo minus acceptum faceret id quod ex dote sibi debe
Abbreviated transcription (Latin):
dicuns ni adimi pocest porro in defec¬
tum ꝯditõnis de a demptõne ħ̾rdita¬
ficit spͥ qual ꝯditõne filiũ hrdem in¬
stituisse s ita demũ cest̾m ratũ est si
ꝯditõfu̾i̾t iñ filii potãte considemꝰ ñ¬
quid int̾sit que ꝯditõ fui̾t ascͥpta u¬
trũ que moriente filio impłi nõ po¬
tuit ułuci si alexandriã iert flꝰ
hrs esto isq rome decessit anu̾o q̃
potuit in extremo uite momĩto im¬

Expanded text:
is neque adimi potest: porro in defectu condicionis de ademptione hereditaficit sub qualibet condicione filium heredem institui, sed ita demum testamentum ratum est, si condicio fuit in filii potestate, consideremus, numquid intersit, quae condicio fuerit adscripta, utrum quae moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, an uero quae potuit etiam extremo uitae momento im
Abbreviated transcription (Latin):
ue hr̃s quãuis uerũ sit ꝯpllenom
eum maũmitt̾e simrets idem est ⁊
esto ita ut sticũ inaĩmuttat aut ticĩ
o .c. ita lego ut sticũ mãnmittat nã
mortuo stico nemo dic sb̾monendũ
eum non .n. indetur defectus ꝯditõ¬
ne si ꝑere ꝯdicõni non possit impl¬

Expanded text:
amuis uerum sit compellendum eum manumittere, si uiueret. idem est et esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non uidetur enim defectus condicione, si
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ agit tñ h̾s erit uerũ est enĩ eñ
maĩtinsisse s pꝰ aditõnem lib̾tas ser¬
no data ẜ uoluntatem testatoris con¬
ualescit si quis te hp̃dem ita iustituit
si eum hrdem instituisses aut qͥd sibtͣ
legasses nich intere̾ quo gradu is ate
hĩs iustitutus sit uł quid ei legatũsit
dũ mͦ aliquo gradu id te fecisse ꝓbes

Expanded text:
heres erit: uerum est enim eum manumississe: sed post aditionem libertas seruo data secundum uoluntatem testatoris conualescit. Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus uel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probe
Abbreviated transcription (Latin):
pretorem adire semłꝰ .n. in ꝑpecuũ
a p̃core renussum est nec ꝑsingu¬
ios renuictendũ ẽ ⁊ icuco ex quo di¬
es legnti cesserit remissu in detur
⁊̃ ignorante scripto hĩte iõq inħ
edem legatarui recte probatur ut
post diem legati cedentem si decessĩt
legataxiꝰ debeat hrs eius actoneleͣ
ti uti qͣi pure legato relicto ei auihe¬
res excit̾atP aulus

Expanded text:
praetorem: semel enim in perpetuum a praetore remissum est nec per singulos remittendum. et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum uidetur etiam ignorante scripto herede. ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, quasi pure legato relicto ei cui heres exstiterat.
Abbreviated transcription (Latin):
testator heat legatario dare ꝗ si
nlłas h̾edes reliq̃rit mag̃ derisorrũ
est quã utile legatũ . De eiucto̾ne
an cau̾e debeat is qui seruũ piestat
legata euuncitur posse cam ex test̾o pe¬
ti ceterũ si in uidicõ petita est offõ
iudicis cautõ ncͣcia est ut sit ex sti¬
płaru actio ¶In peciña legata ꝯfitẽ¬
ti h̾edi modicũ tempꝰ ad solucõnẽ
dand̾ est net urgend̾ ad suscipien¬
dũ iudiciũ ꝗ quid̾ tpt̃ ex bono et
cquo p̃corem obsernare oꝑtebit¬
qui ꝯfitetur se quid̾ deb̾e iustam
añ cam̃ affert car utii prestare ñ
posset audiendꝰ est utputasi aliena

Expanded text:
o dare: quod si nullas aedes reliquerit, magis derisorium est quam utile legatum.De euictione an cauere debeat is, qui seruum praestat legata euincitur, posse eam ex testamento peti: ceterum si iudicio petita est, officio iudicis cautio necessaria est, ut si‹t› ex stipulatu actio.In pecunia legata confitenti heredi modicum tempus ad solutionem dandum est nec urguendum ad sus‹cip›iendum iudicium: quod quidem tempus ex bono et aequo praetorem obseruare oportebit.Qui confitetur se quidem debere, iustam autem causam adfert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut puta si aliena
Abbreviated transcription (Latin):
dem Seruo legato legari possere¬
ceptũ est qd̾ adita heditate statĩ
seruꝰ acqͥritur legatario. dem̃ seqͥt᷑
legatũ ¶Si suũ sb̾ ꝯditõne legatũ
hes alien auit deide ꝯditõ extit̾it
potest uͥominꝰ a legatario uendica¬
ri nec extingnit᷑ legatũ Sitestacor
quos damex h̃ edib iusserit es alie¬
nũ solu̾e nõ credicores hebũt adu̾¬
sus eos actones s coh̾etes quoꝵ in
actõnem quã cui testacor uissit da¬
ri s alio caũ qͦ uluti si filie noĩe
gnõ aut sponso docem dari insserit
nõ enĩ gener aut sponsus s filia hͥc
actõnem cuuis maxime int̾est in¬
docatam non esse¶si fundꝰ qui est¬
legatus s̃uitutem debeat impositã
optimꝰ maximꝰ ꝙ est lib̾ p̃standus
es¶ Seruus qui in negõ fui̾t legͣtꝰ
nõ añ tradi d quã rõnes explicet
dubiũ sit an hõ legatus uiuat pla¬
cuit agi qͥd̃ ex cest̾o posse s offõ in¬
dicis ꝯtin̾i ut cantõ inc̾pon̾etur
qua h̾es caueret eam rem se ꝑsecu¬

Expanded text:
Seruo legato legari posse receptum est, quod adita hereditate statim seruus adquiritur legatario, deinde sequetur legatum.Si seruum sub condicione legatum heres alienauerit, deinde condicio exstiterit, potest nihilo minus a legatario uindicari nec extinguitur legatum.Si testator quosdam ex heredibus iusserit aes alienum soluere, non creditores habebunt aduersus eos actionem, sed coheredes, quorum inactionem, quam cui testator dari iussit, sed alio quoque, ueluti si filiae nomine genero aut sponso dotem dari iusserit: non enim gener aut sponsus, sed filia habet actionem, cuius maxime interest ‹indotatam non esse.Si fundus qui legatus est› seruitutem debeat impositam,optimus maximusque', liber praestandus est.Seruus, qui in negotio fuerit, legatus non ante tradi debet quam rationes explicet, et dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ex testamento posse, sed officio iudicis contineri, ut cautio interponeretur, qua heres caueret eam rem persecu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uł iirẽm uł frẽs nat᷑ales equissi¬
niũ est eiũ ꝯcedi ex hac cã estimatõ¬
nẽ offõ uidicis prestare ¶Eum ali
bat id seꝑari a se uon impetrabit
Si fiidus municipũ uectigał ip̃is
municib sit legatꝰ an legatũ ꝯsi¬
stat peti q possit uideamꝰ ⁊ uł .ł.¬

Expanded text:
el fratres naturales: aequissimum est enim concedi ei ex hac causa aestimationem officio iudicis praestare.Cum alicbat id separari a se, non impetrauit .Si fundus municipum uectigalis ipsis municipibus sit legatus, an legatum consistat petique possit, uideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ malũ ⁊es a¬
uł clpã tutoris aristo ait pn¬
Dillũ possessorẽ ꝯdep̃nandñ si ñ puto
quanti auctor in littẽ iurau̾it nõ cã
amnustrat mutuãdatã sciplat᷑ ipẽ¬
fuit ul p̃dia i nomẽ suĩ emnit ucĩe
actõ ei cꝰ peciũa fuit datur ad rẽ uẽ¬
dicandã ł mutuã peciũam exigñdã¬

Expanded text:
dolum malum uel culpam tutoris Aristo ait pupillum possessorem condemnandun, sed non puto, quanti actor in litem iuraret: et tamen trat, mutua data ipse stipulatus fuerit uel praedia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem uindicandam uel mutuam pecuniam exigenda
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ l tem legato ꝯtiuent᷑ mãci¬
pia puta lecticamꝰ qui solã matrẽ
fa portabant: i tẽ ium̃ta uł lectica
uł sella uł bordones Itẽ mãçiꝑia
alia puelle fortassis q̃uas s gmo¬
tas mł̾ieres exornãt s si forte uiri¬
ua ei quedã doãuit quodã mͦ eiͦ
ꝓmiscue usus sit solitꝰ tñ fui̾t ab¬

Expanded text:
inum.Item legato continentur mancipia, puta lecticarii, qui solam matrem familias portabant. item iumenta uel lectica uel sella uel burdones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant.Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius promiscui usus sint, solit
Abbreviated transcription (Latin):
bam ⁊̃ res estiãtas quaꝵ p̃ciũ m̃do¬
tem erat nec optũii qiͣ cestator
nõ sensiss de huis reb alto qͥn si in
usum eius date sũt nich̾ int̾est ab
urnũ ualentem uinẽi relatũ mu¬
lier res estiãtas in docem ded̾at ac

Expanded text:
am res aestimatas, quarum pretium in dotem erat, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint, nihil interest, ab urnium Valentem inveni ita relatum: mulier
Abbreviated transcription (Latin):
testantis int̾ quos fructuarii
non ꝯtinentur s qui boã fide
testatori suiũt suoꝵ applłatõ¬
ne mag̃ est ut ꝯtiẽantur si mͦs
uoꝵ applłatõne cos qͦs suoꝵ noͦ
quos qͥs pignori ypothece ne
dedit siue dubio intͥ suos legͣsse
uidebi᷑ debitor: creditor nequaꝗͣ

Expanded text:
testantis: inter quos fructuarii non continebuntur. Sed qui bona fide testatori serviunt, suorum appellatione magis est ut contineantur, si modo suorum appellatione eos quos suorum qu‹o›s quis pignori hypothecaeue dedit, sine dubio inter suos legasse uidebitur debitor: creditor nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
uuimui¶lane applłatõne eatemis
extñdi placet quoad telã ꝑueniss
tam si modo tĩcta non sit lane ap¬
pllatõne cormentũ non ꝯtinebi¬
tur s nec ea lana ex qua qͥs qͣq ue¬
stimentũ fec̾it ualitudinis uł deli¬

Expanded text:
utimur. Lanae appellationem eatenus extendi placet, quoad ad telam pervenisset. tam, si modo tincta non sit. Lanae appellatione tomentum non continebitur. Sed nec ea lana, ex qua quis quasi vestimentum fecerit valetudinis vel deli
Abbreviated transcription (Latin):
acsi singłi hoĩes legati eẽn  hus u¬
bis que ibi mobilia mã erũt do le¬
go nũmos ibi repositos ut mutuo
darentur nõ esse datos legatos ꝓ¬
culus ait ad eos quos p̃sidũcã repo¬
sitos ht̃ ut quibusdã blłis ciuilib
factitassent᷑ eos legato ꝯtuli ⁊ au¬
disse se rusticos senes ita dicñtes
pecuĩam sine peculio fragilẽ esse
etur area legata si mẽdificata tẽ¬
ꝑe medio fu̾it ac rursus fcã area
sit̃ quãciuã tc̃ peti uõ pot̾at nc̃tũ
debetur¶ Seruũ qͦ legatũ si inter¬
im mau̾mittat᷑ ⁊ postea seruꝰ sit fa

Expanded text:
asi singuli homines legati sint. His verbis: "quae ibi mobilia mea erunt, do lego" nummos ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos quos praesidii causa repositos habet, ut quidam bellis civilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, etur. Area legata si inaedificata medio tempore fuerit ac rursus area sit, quamquam tunc peti non poterat, nunc tamen debetur. Servus quoque legatus si interim manumittatur et postea ser
Abbreviated transcription (Latin):
s libri debebunt᷑ nͥ forte ⁊ ħ nos
ingesserit uolũtas utputa siqͥs
forte cartas sic reliq̃nt carꝑas i
dubitat lbros debĩ nã ⁊ iñusu
płiq libͦs cartas applłant ¶qd gͦ
si qͥs cartas legau̾it p᷑as m̃bra¬

Expanded text:
s libri debebuntur, nisi forte et hic nos urserit voluntas: ut puta si quis forte chartas sic reliquerit "chartadubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legaverit p
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł  egatis suis exceptis nego¬
ciatorib lab̾o scribit eos excep
conducend̾ prepositi eẽnt Cubicł¬
arios qͦ obseruatores uł eos quĩp¬
ĩscͥaͣto resͣ prepositi sut̃ nõ uid̾i ne¬
to u̾am esse lab̾ouis sĩauissi ex

Expanded text:
um.Legatis seruis exceptis negotiatoribus Labeo scripsit eos legato exceptconducendum praepositi essent: cubicularios autem uel obsonatores uel eos, qui piscatoribus praepositi sunt, non uideri neto ueram esse Labeonis s
Abbreviated transcription (Latin):
fundi supͣ scripti qiͣ ad se ꝑtinen
debitoris ¶Ex hus ubis cͣate agros
acced̾e ⁊ itã fiat ut filiꝰ meus filio ᷤ¬
seruos cões a seia ita relictos si mĩ
erũt cũmoriar non deb̾i si modo
ita sensit cestatͥor ut ita deb̾ent᷑
si insolidũ eius fuissents p̃diis cũ
hus anthecis que uni ea possessone

Expanded text:
fundi supra scripti quasi ad se pertinentdebitoris.Ex his uerbi‹s›: 'curate agros attendere, et ita fiet, ut filius meus filio.Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent.Praediis cum his entheci
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩsactõnib ꝑalam est cũ uendi¬
nisse quĩ ⁊̃ si nomẽ qͥs legau̾i̾t id
qdꝰ in acdõibus est legͣtũ intlłigit᷑
atenus uidentur quidam aiebant
agnũ dũtaxat .ui. mensiũ esse s
uxori legatis que eiꝰ cã ꝑata eeñt
cũ multã lanam ⁊ oĩs gñs reliqͥs¬

Expanded text:
st, cum vendinisse. quin etiam si nomen quis legaverit, id quod in actionibus est legatum intellegituatenus viderentur, quidam aiebant agnum dumtaxat sex mensum esse: sed uxori legatis, quae eius causa parata essent, cum multam lanam et omnis generis reliq
Abbreviated transcription (Latin):
cã fidi ꝯmissi poterũt qr utrius
uterest legatariũ solu̾c ¶Memu¬
isse aũ oi eũ qui dap̃natur hoc
com fiundu uend̾e non gratis dap̃
cere ncc̃e ħ̾ebit tanti uend̾e ꝗͣti
damꝑnatus est
porcõne legatũ eĩ relictũ adqͥret
¶Si heditatis iudex ꝯtrahedem pro¬
sorie agentem nichil nocebit le¬
gatarus quid gͦ si ꝑ iniuriã fuit ꝓ¬
ria ei fcã nõ nocebit legatarusut

Expanded text:
terunt, quia utriusque interest legatarium soluere.Meminisse autem oportet eum, qui damnatur hoc solum 'fundum uendere', non gratis damnacere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatus estportione legatum ei relictum adquiret. Si hereditatis iudex contra heredem prosorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis. quid ergo, si per iniuriam fuerit pria ei facta n
Abbreviated transcription (Latin):
siet᷑it telatorẽ sibi utei hedita
aͥdiudicetur ⁊ hon̾ib careret uel
minus plene defendit cam nõ se
ex honat exemplo eiꝰ qui collusorie
h̾editatem eius legauit si nũs ñ¬
consuetuto deinde regionis iniqua
u̾satus est ex quirenda est. s ⁊ mes
ritas et ncc̃itudo item eaꝵ q̃ ꝑre¬
cedũt uł que seꝯtur sũmaꝵ scͥpta
sũt spectanda

Expanded text:
iecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.Si numerus nulias consuetudo, deinde regionis, in qua versatus est, exquirenda est: sed et meritas et necessitudo, item earum quae praecedunt vel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda
Abbreviated transcription (Latin):
arẽ ⁊ lane si in exiliũdatꝰ sit tutor
pͭ se excͦare si in ꝑpetuũ datꝰ su fa¬
ciliꝰ añ exulis ignorãcia qͥeũ tuto¬
iẽ suspectũ fac̾e nõ potu̾it ueĩ am
h̾ebit

Expanded text:
lane si in exilium datus sit tutor, potest se excusare, si in perpetuum datus est.Facilius autem exulis ignorantia, qui contutorem suspectum facere non potuerit, ueniam habebit
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩc legatũ Gnalit̾ aut̃ ꝑ entes
⁊ lib̾os p̃tor excepit nec gradus
descendat qͥsquis gͥ ex lib̾is ꝑen¬
tib q fui̾t ad legati petitõnẽad¬
mittetur s ita demũ si iura cogͣ¬
eos ad legatoꝵ petitõnem admit¬
remꝰ qui iñ adoptõnẽ dati sunt
postini ub̃is legata relcã utiq p̃¬
stabuntur

Expanded text:
nomine legatum. Generaliter parentes et liberos praetor excepit nec gradus descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cogneos ad legatorum petitionem admittimus, qui in adoptionem dati sunt Postumis liberis legata relicta utique praestabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Sus qui filiũ ⁊ ex eo nepotem in. pc̃a¬
te h̾ebat silum in adoptõnẽ dedit̃ne¬
pote retũto iñ ꝑtãte postea filius e¬
mãcipatꝰ a pr̃e adoptiuo decessit exͣ¬
neĩs hĩdib institutis filius eius quĩ
.to ꝓom̃ petere pot̾it quãuis nũqnã
in ꝑtãte eiuis fuit iõ nec de bnuisse ĩ
pfate ẽẽ uidetur nã si alit̾ obẜue¬
tur nec si emãcip̃atꝰ filiꝰ fui̾t nepoᷤ
ex eo qui in ptãte aui remãsit bo.¬

Expanded text:
s, qui filium et ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui it, quamuis numquam in potestate huius fuerit. ideo nec debuisse in potestate esse uidetur. nam, si aliter obseruatur, nec si emancipatus filius fuerit, nepos ex eo, qui in potestate aui remansit, bo
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ ꝑ omnia nritũ ad notã ex¬
hr̃datonis solam proficisci uide at᷑
redire ad intestatiexitum ut
adu̾sus filiũsuũ ex assẽ hĩdem ab
intestato prẽ emantipatũ p̃tor
replłat filium iñ pt̃ate relictũ
piẽt que assenm emãcipato filio
obnuserit hrditatem in.bo portõ
nem exhr̾datum effectũ admittet
iure fcm̃ solum suũ hĩdem s q̃ ad¬
modũ p̃tor emancipatũ tueatur
si adita nõ fin̾thiditas ita nec fuiꝰ
quĩ in ptãte remãsit adhitõne ad¬
hibita in totũ explłendus erit ĩ
ad hiditatis petitõnem admitten¬
dus estᷤ Ex cã moffosi q̃rele ctͣ e¬
mancipatũ mouẽte iudeamꝰ cñi
isto cãn quo ntͥq ad boã pũs uẽi¬
unit an hi confeire tebeant eman¬

Expanded text:
er omnia irritum ad notam exheredationis solam profecisse uideatur, redit res ad intestati exitum, ut aduersus filium suum ex asse heredem ab intestato patr‹i› emancipatum praetor repellat filium in potestate relictum praestetque assem emancipato filio ditatem, in portionem bonorum exheredatum effect‹u› admittet, iure factum solum suum heredem. sed quemadmodum praetor emancipatum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admittendus est ex causa inofficiosi querellae contra emancipatum mouendae. Uideamus tamen isto casu, quo utrique ad bona patris ueniun
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑt ꝑueĩre supra dodrantez
in peciña legatũ nõ hon̾at hr̃¬
dem ulliti hĩditas pupilli si foa¬
te sb̾stitutus sit exhĩdato qpr

Expanded text:
enire, supra dodrantem in pecuniam legatum non onerat heredem, veluti hereditas pupilli, si forte substitutus sit exheredato q
Abbreviated transcription (Latin):
si alt̾ ex piõnis flliũ alt̾ nepõtẽ reliq̃rit
utrũ ad solũ filiũ anu̾o ⁊ ad nepotem
tucela ꝑtineat qr ⁊ nepos in fam̃ pñs
tiñet gͦ ⁊ tutela ad solũ filiũ descñdit
pꝰ filiũ tẽ ad nepotẽ q̃ri potest si pr̃o¬
ut succedi nõ posse nõ scribat icͥco a
bierũt tutela ut ⁊ alii in loꝯ coꝵ deu¬

Expanded text:
si alter ex patronis filium, alter nepotem reliquerit, utrum ad solum filium an vero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia paertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si put succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locum e
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ⁊ pr̃ exhedate filie tutores ded̾it
⁊ testm̃ eius ruptũ dicat᷑ nato pꝰumo
ꝯmodissimũ e eosd̾ tutores pupille
dari ad petũdam intestati heditatẽ
qͥs tutores dare possit paulꝰ Ex posse
d cũ qͦ qͥ nr̃ pp̃ notitiã tutor datꝰ est
qui eod̾ test̾o datisuẽ ¶luciꝰ ticiꝰ hedesi̾¬
stituit filios suos pupillaris etatis eis¬
qͦ tutorẽ hus ub̾ dedit. filiis m̾stuto¬
i es sũto guiꝰ meuꝰ ⁊ luciꝰ ħos cui hoiͣ li¬
b̾tatẽ nõ dedit fuit añ ħos int xxu.

Expanded text:
er exheredatae filiae tutores dederit et testamentum eius ruptum dicatur nato postumo, commodissimum est eosdem tutores pupillae dari ad petendam intestati hereditatequis tutores dar‹e› possit? Paulus reui propter rerum notitiam tutor datus est, qui eodem testamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit filios suos pupillaris aetatis eisque tutores his verbis dedit: "filiis meis tutores sunto Gaius Maevius et Lucius Eros", cui Eroti libertatem non
Abbreviated transcription (Latin):
pales ab hiis quos ded̾uit aut nõ potu¬
erĩt aut nolu̾int satisexige̾ posse di¬
ci ⁊̃ in hũs quo caũ cautũ nõ est admit¬
tendã prouocatõnẽ angͦ ⁊ in piõnis
to ĩ ꝑrõuis nõ oꝑt̾e admitti ꝓuocat̃o¬
nẽ nͥ ex magna cã ue qͥd sꝑẽ suctessõ¬
nis diminuat nã ⁊ si prõno tutela nõ
fu̾it ꝯmissa pot̾it ꝑꝰ prõnũ dap̃no af¬
fici qui solus rẽ pupilli male ãmĩsit

Expanded text:
pales ab his quos dederint aut non potuerunt aut noluerunt satis exigere, posse dici etiam in his, quo casu cautum non est, admittendam provocationem. An ergo et in patronis ronis non oportere admitti provocationem nisi ex magna causa, ne quis spem successionis deminuat: nam si patrono tutela non fuerit commissa, poterit per compatronum damno adfici, qui solus rem pupilli male administr
Abbreviated transcription (Latin):
hiͦc fũma ꝓuidẽcia ut qui sꝑarõt hac
successonẽ idꝰ tenoiur lona uedila¬
pidarñtiu Int̾dũ alibiest heditusa¬
libi tutela uipnta si sit ꝯsãguiea pu
tutela aũad agnatũ It inlbtins si
sit prõna ⁊ pr̃oui filiꝰ nã tutelã prõ¬
i filiꝰ h̾editatẽ prõna optĩebit tm̃¬
Idem erit ⁊ sisit ꝓiõn filia ⁊ nepos
¶si ap̃ hostes sit fr ifious gradꝰ agͣto
tutela nõ defert᷑ nã ⁊ si prõnꝰ ap̃ho¬
stes sit ꝑiõni filio tutela nõ defert᷑
sñ tutela utputa iñ eo qͥ latitauit

Expanded text:
hoc summa providentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea puptutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non defertursine tutela, ut puta in eo qui latitauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnuscere se hroitati sic̃ deũ re¬
stituere ꝗ si fẽcuit trasculisse
uidebũtur actõnes difisto na¬
cancia bona deferant᷑ nec uer
bona agnosc̾e ⁊ fid̾iꝯmssaĩo re¬
stituere equissimũ erit quasi
uendicau̾it sic̃ fisꝯ restitutõnẽ¬
facͥe ¶ t̃ si nuũcipes h ditatẽ suc¬
pectam dicãt hr̃tes m̃stituti di¬
cend̾ erit cogi eos agnosc̾e hĩ¬
ditatem ⁊ restituere io ꝙ erit̃

Expanded text:
miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fisfacere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit
Abbreviated transcription (Latin):
sũt nã ⁊̃ adn̾sus absũtes postu¬
latur decretũ srue c̾cior sit̃ qͦ¬
dam uolũtas recusanciũ adne
⁊ restituere brditatem ai no mc̾¬
riã¶Meminisse aut oꝑtebit te
bĩde mstituto senatũ loqͥ io ꝙ
tractatũ est ap̃ius an ad iatesta¬

Expanded text:
sunt: nam etiam adversus absentes postulatur decretum, sive certior sit eorum voluntas recusantium adire et restituere hereditatem sive inceria. Meminisse autem oportebit de herede instituto senatum loqui: ideoque tractatum est apud Iulianum, ad intesta
Abbreviated transcription (Latin):
nã si it̾a institut᷑ eẽt si cicõ x de
diss nõ alit̾ cog̾etur quãfieĩ
peciũa offa̾tur si ⁊ salutis ac di¬
morbo ĩplicit᷑ alexãduam iũt¬
sus fuĩt adire uł nom̃ uẽspili

Expanded text:
nam si ita institutus esset "si Titio decem dedisset", non aliter cogeretur, quam si ei pecunia offeratur. sed et salutis ac dimorbo adplicitus Alexandriae iussus fuit adire vel nomen vispellio
Abbreviated transcription (Latin):
simosco cheodoro ex ꝑte h̃de
instituto a pãphũo testatorele¬
gatus est euudemq theodorus
postquã adiit hr̃ditatem prius
quã a cohĩde eius pãphili a dir¬
etur hĩditas ad iustã lib̾tatẽ ꝑ¬
duxit ⁊ obħ iñ eũ casũ res ꝑd¬
ucta est ut is quilegauit uitest¬
atus esse nõ possit honia post¬
ulante ticius euarescus ꝯꝑłł¬
endus est peculiũ eiũs a dire ⁊
ex cã fid̾ĩꝯmissi hĩditatẽ resti¬

Expanded text:
si Mosco Theodoto ex parte heredi instituto a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legavit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est periculo eius adire et ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
scã ita scribit si ad hr̃dis honꝰ
eẽ testator legata dix̾it ⁊ hr̃s
sponte adũt hĩditatem ita de¬
tere ꝯputacõnem falcidie iui¬
relicta trecãta u̾o iegata ut ĩ¬

Expanded text:
cie ita scribit: si ad heredis onus esse testator legata dixerit et heres sponte adiit hereditatem, ita debere computationem Falcidiae inirelicta, trecenta vero legata, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝯpetãt qͣͣ ex treblłiano re¬
stituta hĩditate Mecianꝰ scribͭ
cũquis ex fid̾ iꝯmissariis areẽtt
p̃sentes desid̾ent suo ꝑicło adi¬
re bĩditatem trãslatisq in so¬
lidũ actõnib in eũ qui coegit
nec quartã eũ retñturũ adu̾s¬

Expanded text:
petant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit nec quartam eum retenturum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tretum a diuo seuo nõ posse q¬
tori eidemq actori restitu
h̾rditatem qr mñ suam rem ac¬
tor eẽ nõ pͥ: curatori tñ adole¬
scentis ab adolescũte poti̾t re
Staũt collegiũ uł corpꝰ sit ꝗ ro¬
gatũ est restituere cecreto eoꝵ
qui fũt in collegio uł corꝑe in¬

Expanded text:
posse tutori se auctore restituere hereditatem, quia in rem suam auctor esse non potest. Curatori tamen adulescentis ab adulescente poterit reSi autem collegium vel corpus sit, quod rogatum est restituere decreto eorum cui, qui sunt in collegio
Abbreviated transcription (Latin):
uctis ducentis rogauit hĩte
seio restituere hĩditatem an
trecentoꝵ homis fidiꝯmissa¬
rius sb̾eat an u̾o hactenꝰ qua¬
tenus ad eum ex hĩditate ꝑ¬

Expanded text:
t et deductis ducentis rogaverit heredem Seio restituere hereditatem, an trecentorum onus fideicommissarius subeat an vero hactenus, quatenus ad eum ex hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ exceptõnem q agñdi fa¬
cłtas fid̾i ꝯmissariis ꝯpetit. pro¬
cui dubio sb̾uentũ est fid̾iomi¬
iudicio qui de castrensi petulio
uł qͣi castrensi testari potest se

Expanded text:
tur per exceptionem quodque agendi facultas fideicommissariis competit, procul dubio consultum est fideicommiiudicio, qui de castrensi peculio uel quasi castrensi testari potest, se