comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃ ipsã. gͦ ab oĩ sua factura laudanda est
optima causa. qm̃ ab ea facta ẽ. E echori¬
tat dauid dicens. Laudate eũ celi celorũ
m̃ dñi. Et qͣre laudare debeant supposuit
dicens. Qm̃ ip̃e dix̃ ⁊ facta s.mandatĩ et
creata s̃. S ⁊ tertio ad iung. quare optima
causa laudanda sit ab oĩbꝰ causatiuis. Et up¬
sa ẽ ante omĩa. Gͦ siẽ res ante rior. genero¬
fior ⁊ sublimior. si c̃ causa sine euo añ euũ.
sine scło añ seculũ. sic̃ que ht̃ pͥmatũ ate
om̃e pͥmatũ ⁊ excellentiã añ omnẽ excel¬

Expanded text:
 ipsam, ergo ab omni sua factura laudanda est optima causa, quoniam ab ea facta est. Quod hortatur David dicens: «Laudate eum celi celorum», men Domini». Et quare laudare debeant, supposuit dicens: «Quoniam ipse dixit et facta sunt, mandavit et creata sunt». Sed et tertio adiungit quare optima causa laudanda sit ab omnibus causativis: et ipsa est ante omnia. Ergo sicut res anterior generosior et sublimior, sicut causa sine evo ante evum, sine seculo ante seculum, sicut que habet primatum ante omne primatum, et excellentiam ante omne
Abbreviated transcription (Latin):
sit optima õiũ q̃ s̃. ñ ẽ ambigendũ: ꝗa cũ sit
causa ñ mat̾ialis uel formalis. s efficiens om̃ũ
meliꝰ sic̃ est creatꝰ sp̃s sibi aũ soli suꝑlatiuũ
substantiue reseruaui̾t subsistentia bonitatis
dĩ: ut cũ sit causa oĩũ q̃ s̃. ñ quomͦlib causa
s eẽ optima causa. prestantissima noatiõe
uolu̾it. Sed quid sibi uult: qd̃ causa ista op¬
tima. ẽ ꝓuidentia pͥncipalis diuinitatis. nͥ
qd ipã causa optima ⁊ efficiens oĩũ q̃ sus
filiꝰ dĩ ẽ: in quo pat̃ misericordiarũ omĩa fe¬
cit. ⁊ ip̃e sit ꝓudentia pͥncipalis diuinita¬

Expanded text:
sit optima omnium que sunt, non est ambigendum quia, cum sit causa non materialis vel formalis sed efficiens omnium melius sicut est creatus spiritus; sibi autem soli superlativum substantive reservaverit subsistentia bonitatis Dei, ut cum sit causa omnium que sunt, non quomodolibet causa sed esse optima causa prestantissima nominatione voluerit. Sed quid sibi vult, quod causa ista optima est providentia principalis divinitatis, nisi quod ipsa causa optima et efficiens omnium que sunt Filius Dei est, in quo Pater misericordiarum omnia fecit, et ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
creatura . ñ tam̃ creatorẽ id̃ ẽẽ qd̃ c̾atu¬
ra: uel ĩ aliqͦ cũ c̾atura ꝯgru̾e. Subsi¬
stentia enĩ bonitatis dĩ. q̃ ẽ ẽẽ om̃iũ
q̃ s̃. creator ẽ: nec differt a subsisten¬
tia creata nec id̃ ẽ: ⁊ tam̃ subsisten¬
tia c̾ata. differt oĩo a subsistentia c̾¬
atore. Sane hoc ipsũ qd de subsisten¬
tia bonitatis dĩ dictũ ẽ. de eẽ boni¬
tatis dĩ intelligendũ ẽ. Eẽ nãq boni¬
tatis dei eiꝰ subsistentia ẽ. qd̃ ñ differt
ab ẽẽ creato ex quo eẽ creatura ⁊ est
lo diuino eẽ. oĩo differt. Esse cͥatũ di

Expanded text:
creatura, non tamen creatorem idem esse quod creatucreatura, non tamen creatorem idem esse quod creatura vel in aliquo cum creatura e omnium que sunt, creator est nec differt a subsistentia creata nec idem est, et tamen subsistentia creata differt omnino a subsistentia creatore. Sane hoc ipsum, quod de subsistentia bonitatis Dei dictum est, de esse bonitatis Dei intelligendum est. Esse namque bonitatis Dei eius subsistentia est quod non differt ab esse creato, ex quo esse creatura et est lo divino esse omnino differt.
Abbreviated transcription (Latin):
istis. uel ꝯueñ cũ istis. Regula theologoꝵ
ẽ. nulla fore diu̾sa q̃ id̾e ñ sint. Si quis
uͦ in naturalibꝰ hac̃ uelit pͣsume̾. ut so¬
ne ⁊ falsũ esset qd̃ dicit philoso phus
intopicis suis. quia qtͦ modis idẽ: tot mo¬
dis diu̾sũ p̃dicamꝰ. Et id̃ dicit᷑ tͥbꝰ mo¬
dis. gen̾e ⁊ specie ⁊ nu̾o. Dicunt tam̃
quidã. qd̃ accidens cũ sub̃a. ⁊ pars cum
suo toto. ⁊ subsistentia cũ subsisten¬
te. ñ sint aliqͣ duo. nec differre nuo
ꝗa qͥd duo sint. a signari ñ possit ⁊ uͥ
dualitas desit. ibi diffa̾ ad eẽ ñ possit.
nec etiã differre ꝯtingat. uł dici ut
color ñ differt a colorato: ꝗͥa ñ pot̃
dici color ⁊ coloratũ s̃ aliqͣ uł aliqua
duo: ꝗa ꝗd duo s. assignari ñ potest.
ut sint uł due sub̾e uel duo acciden¬
tia. Hec id circo diximꝰ. ut ostende̾mꝰ c̾¬
aturã differre a creatore. s ñ c̾atorẽ a

Expanded text:
istis vel convenit cum istis. Regula theologorum istis vel convenit cum istis. Regula theologorum est, nulla fore diversa que idem non sint. Si quis vero in naturalibus hanc velit presumere, ut soet falsum esset quod dicit philosophus in Topicis suis, quia quot modis idem, tot modis diversum predicamus, et “idem” dicitur tribus modis genere et specie et numero. Dicunt tamen quidam, quod accidens cum substantia, et pars cum suo toto, et subsistentia cum subsistente, non sint aliqua duo, nec differre numero, quia quid duo sint as
ignari non possit, et ubi dualitas desit, ibi differentia adesse non possit, nec etiam differre contingat vel dici, ut color non differt a colorato, quia non potest dici “color et coloratum sunt aliqua vel aliqua duo”, quia quid duo sunt, assignari non potest, ut sint vel due substantie vel duo accidentia. Hec idcirco diximus, ut ostanderemus creaturam differre a creatore, sed non creatorem a
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ uͦ subsistentia bonitatis ipsiꝰ. dei uide¬
licet. ẽ eẽ om̃iũ q̃ s̃ ⁊ ẽ causa optima oĩũ
monet. ut de supͣpositis ꝑ iochis: diligen¬
tiꝰ aliqd ĩ uestigemꝰ. Diẽ enĩ qd̾ subsi¬
stentia bonitatis dei. ẽ eẽ oĩũ q̃ s. Sub¬
sistentia enĩ: grece dicit᷑ osyosis. Cuiꝰ ca¬
usã reddit boetiꝰ ĩ libͦ tͥnitatis dicens. Sulb¬
sistit enĩ nullo indigens. Et addit. Unde
etiã dicimꝰ unã ẽẽ oycian uel oysiasin
÷. essentiã uel subsi stentiã dectatisss
cũ oẽ esse subiecti sit subsistentia. ut
humanitas ẽ subsistentia hõĩs. corporali¬
tas subsistentia corporis.⁊ sic de ali is. ĩ
qͦ differt dei subsistentia ab istis subsisten¬
tiis : ad qd̃ dicendũ qd̃ cũ dĩ subsistentia
⁊ mat̾ia ⁊ motu careat. iste uͦ sint ĩ mat̾ia
⁊ ĩ motu multũ differant he. a dĩ subsisten¬
tia. s dĩ subsistentia ab istis differre ñ po
differt ab istis ⁊ ẽ aliꝗd. id circo ẽ idt̃ cũ

Expanded text:
 subsistentia bonitatis ipsius, Dei videlicet, est esse omnium que sunt et est causa optima omniummonet, ut de suprapositis periochis diligentius aliquid investigemus. Dicit enim quod subsistentia bonitatis Dei est esse omnium que sunt. Subsistentia enim grece dicitur osyosis, cuius causam reddit Boetius in libro Trinitatis dicens: «Subsistit enim nullo indigens», et addit: «Unde etiam dicimus unam esse oysian vel oysiasin, id est essentiam vel subsistentiam deitatis». Sed cum omne esse subiecti sit subsistentia, ut humanitas est subsistentia hominis, corporalitas subsistentia corporis et sic de aliis, in quo differt Dei subsistentia ab istis subsistentiis? Ad quod dicendum quod, cum Dei subsistentia et materia et motu careat, iste vero sint in materia et in motu, multum differunt he a Dei subsistentia, sed Dei subsistentia ab istis differe non pot, si non differt ab istis et est aliquid, idcirco est idem cum
Abbreviated transcription (Latin):
se multitu dines haꝵ sũmitatũ: ut pͥncipiũ
rei ht̃ motũ ad suũ finẽ: quisꝗs hoc dixerit.
uel certe meliꝰ. ueriꝰ. ⁊ uiuaciꝰ: ego ñ liti¬
go: ꝗa si meliꝰ uidissẽ meliꝰ dixissẽ. Satis
sit mͥ intali łemate. uel mat̾iã sapienti
dedisse. Sic gͦ ut sepe dictũ ẽ iustũ ẽ lau¬
dare diuinitatẽ suꝑ eminentẽ ⁊ remotã
tu. Et ut uniu̾salit̾ dicatsr. ab oĩbꝰ q̃cũq
s̃ existentia. Quia iustũ eã landare singu¬
lariter remotã ⁊ eminentẽ ab oĩbꝰ q̃cũq
s̃ existentia .i. ab oĩbꝰ creaturis. Sola enĩ
ereata siue sint natiua ut corpꝰ ⁊ sp̃s. siue
sint nature ut q̃ s̃ ĩ corporibꝰ ⁊ spiritibꝰ. st̃
ea q̃ existunt. Falsa uͦ ⁊ ficticia ñ existuñ.

Expanded text:
se multitudines harum summitatum, ut principium rei habet motum ad suum finem; quisquis hoc dixerit, vel certe melius verius et vivacius, ego non litigo, quia si melius vidissem, melius dixissem. Satis sit michi in tali t<h>emate vel materiam sapienti dedisse. Sic ergo, ut sepe dictum est, iustum est laudare divinitatem supereminentem et remotam tu et, ut universaliter dicatur, ab omnibus, quecumque sunt existentia, quia iustum eam laudare singulariter remotam et eminentem ab omnibus quecumque sunt existentia, id est ab omnibus creaturis. Sola enim creata sive sint nativa ut corpus et spiritus, sive sint nature ut que sunt in corporibus et spiritibus, sunt ea que existunt; falsa vero et ficticia non existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ad ca q̃ s̃. s⁊ etiã ad ea q̃ ñ s̃. Ut a¬
liqua causa ẽ falsoꝵ: sic̃ uoluntas fallẽ¬
di. s tñ falsa ñ s̃ in rerũ nat̾a. Sic enã
opinio ẽ causa fictoꝵ. q̃ ficta ñ existunt.
unũ s̃. Et si dicat᷑ unũ falsũ uel una ci¬
mera. ñ tam̃ ibi unũ ẽ unũ. ꝗa tale est
sẽꝑ pͣdicatũ qͣle subiectũ eẽ ꝑmisit. Cum
enĩ dr̃ falsũ ẽ unũ uel cimera ẽ una:
ibi unũ qd̃ affirmat᷑ de falso uel de ci

Expanded text:
solum ad ea que sunt, sed etiam ad ea que non sunt, ut aliqua causa est falsorum, sicut voluntas fallendi, sed tamen falsa non sunt in rerum natura. Sic etiam opinio est causa fictorum, que ficta non existunt. unum sunt. Et si dicatur unum falsum vel una cimera, non tamen ibi unum est unum, quia tale est semper predicatum quale subiectum esse permiserit. Cum enim dicitur “falsum est unum” vel “cimera est una”, ubi unum q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fas ẽ laudare diuinitatẽ eẽ remotã &
eminentẽ ab omĩ unitate .i. a motu oĩs uni¬
tats. que ẽ oĩs nu̾i sũmitas ⁊ origo: sic etiã de¬
beamꝰ eã laudare remotã ⁊ eminentẽ. ab oĩ
alia sũmitate .i. ab oĩ motu cuiꝰlib sũ mita¬
tis aliꝰ: ut a motu sũmitatũ elem̃toꝵ ignis

Expanded text:
tatem esse remotam et eminentem ab omni unitate, id est a motu omnis unitatis que est omnis numeri summitas et origo, sic etiam debemus eam laudare remotam et eminentem ab omni alia summitate, id est ab omni motu cuiuslibet summitatis ut a motu summitatum elementorum, ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̃ sequit᷑. Sed ꝗa qͥdẽ diximꝰ cũ iheolo¬
gos caracteres exposuimꝰ .i. cũ diuina noĩa po¬
suimꝰ supͣ. Dixerat eñi suꝑiꝰ diuinos caracteres
tia suꝑ essentialis. thearchica bonitas. saluta¬
ris iusticia. ĩ ꝯp̃hensibilis. ĩ ꝯtemplabilis. ĩ¬
uisibilis. simpla similitudo. ĩ formitas .i. sine
ali qͣ forma q̃ ñ sit ip̃e. suꝑ essentialis magna¬
tudo. suꝑ rationale bonũ. unitas unifaca oĩs
unitatis ĩ tellectꝰ ĩuisibit. u̾bũ archanũ. ir¬
rationabilitas .i. de qͦ ratio ñ ẽ abilis fari. ĩ uisi¬
bilitas. ̃ noãbilitas. causale oĩbꝰ essendi. suꝑ¬
essentialis diuinitas. ⁊ scrutabilis. ĩ uestigabił.
uniu̾sale bonũ. ĩ passibilit̾ glorificatũ. glo

Expanded text:
iximus, cum theologos caracteres exposuimus, id est cum divina nomina posuimus supra. Dixerat enim superius divinos caracteres,tia superessentialis, thearchica bonitas, salutaris iusticia, incomprehensibilis incontemplabilis invisibilis simpla similitudo, informitas, id est sine aliqua forma que non sit ipse, superessentialis magnitudo, superrationale bonum, unitas unifica omnis unitatis, intellectus invisibilis, verbum archanum, irrationabilitas, id est de quo ratio non est <h>abilis fari, invisibilitas, innominabilitas, causale omnibus essendi, superessentialis divinitas, inscrutabilis, investigabilis, universale bonum, impassi
Abbreviated transcription (Latin):
ia e gͦ ex oĩbꝰ causatius landandũ c̃ usto
e enĩ ut causa ex suis causatiuis laudetur
Na opificẽ laudamꝰ ex opere. Quare deus la¬
ndanous sit ex oĩbꝰ causatiuis i enoub n¬
Sm ⁊ cirea ipsã oĩa. ͦ mͦ circa optimã cau¬
Ssam. sint oĩa q̃cũq s̃. ⁊ quẽ locun
significat eirca: circa diuinitatẽ ubi nullus
loe ẽ: ñ ẽ facile memoratu. Tatai dic̃ qd cir
da ẽ g optima eausa a suis causatiuis. qm̃
airta ipsã st̃ oĩa causatiua p̃sentia. q̃sũq
s uel fuer᷑ siue futura s̃. et qm̃ ꝓp̃ ipsam¬

Expanded text:
 ergo ex omnibus causativis laudandum est. Iustum est enim ut causa ex suis causativis laudetur. Nam opificem laudamus ex opere. 19 Quare Deus laudandus sit ex omnibus causativis, id est m et circa ipsam omnia. Quomodo circa optimam causam sint omnia quecumque sunt, et quem locum significat “circa”, circa divinitatem ubi nullus locus est, non est facile memoratu. Tamen dicit quod circda est ergo optima causa a suis causativis, quoniam circa ipsam sunt omnia causativa presentia, quecumque sunt vel fuerunt sive futura sunt. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
crobiꝰ ꝓͥe mens ẽ quã diuiniorẽ anima ne¬
mo dubitauit Ñ ẽ uita .i. anima qͣ uiuit
aiãl ⁊ qua morit᷑ cũ aĩa discedit a corpore.
anima enĩ ipã ñ defic̃. ꝗꝑpe q̃ ĩ mortalis
⁊ ꝑ petua ẽ. S ĩplecis nuis dierũ. corpꝰ fa¬
tiscit.: nec aĩã lassat᷑ animando. s officiũ
anime deserit corpꝰ. cũ iã ñ possit anima¬
r. Nec ẽ essentia aliqͣ corporalis. uel spiri¬
talis. Sͦ ñ ẽ iustũ ut eã ita laudemꝰ. sic̃ ⁊
ista laudamꝰ. Istoꝵ nãq laudes ꝗa finibilia

Expanded text:
proprie mens est, quam diviniorem anima nemo dubitavit; non est vita, id est anima qua vivit animal et qua moritur cum anima discedit a corpore: anima enim ipsa non deficit, quippe que inmortalis et perpetua est, sed impletis numeris dierum, corpus fatiscit, nec anima lassatur animando, sed officium anime deserit corpus, cum iam non possit animari; nec est essentia aliqua corporalis vel spiritalis. Ergo non est iustum ut eam ita laudemus, sicut et is
Abbreviated transcription (Latin):
et qd ipa sit añ oĩa. ĩ libro eccłastico ipamet
fatet. Ait erũ. abintio ⁊ añ scl̃a c̾ata sũ i. ge¬
nita. Quarto qͦ subpoñ quare hec optima
causa sit laudanda. ⁊ ait. Et om̃ĩa ĩ ipsa
ꝯstituta s̃. Omĩa tã formata ꝗͣ forme ĩ ip¬
sa ꝯstituta s̃. Nã cũ facta s̃. ĩ ipã facta s.

Expanded text:
d ipsa sit ante omnia, in libro Ecclesiastico ipsamet fatetur. Ait enim: «Ab initio et ante secula creata sum», id est genita. Quarto quoque subponit quare hec optima causa sit laudanda, et ait: et omnia in ipsa constituta sunt. Omnia tam formata quam forme in ipsa constituta sun
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ collocant᷑. alia s̃ numerꝰ alia numerata: uel a¬
liꝰ ẽ nũs qͥ numerat᷑ ut duo hoiẽs duo corpora:
cet̾a talia: aliꝰ ẽ qͦ nu̾a̾t᷑. uel qui ĩ rebꝰ nuabili¬

Expanded text:
que collocantur, alia sunt numerus, alia numerata, vel aque collocantur, alia sunt numerus, alia numerata, vel alius est numerus qui numeratur, ut duo homines, duo corpora et cetera talia, alius est quo numeratur vel qui in rebus numerabili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ intelligendi uł sentiendi. Sic ⁊ ab om̃i ĩtel¬
ligentia .i. ab om̃i motu intelligentie. Mouet᷑ mn¬
telligentia ad intelligendũ ĩ corporalia. ut natu¬
ras ⁊ subsistentias rerũ: ad intelligendũ spiritales
⁊ ĩ corporeas sub̃as. ut animã ⁊ angelũ. S tam̃
omĩs iste motꝰ a diuinitate ꝓcul ẽ. ⁊ ipsã ut ab oĩ
tali motu remotã laudare fas ẽ. Sic ab essentia
.i. ab onuĩ motu essentie corporalis. remotã fore
necessario eã ꝓfitemͣ. Diuidit aũ corporałs mo¬
tũ ꝑ suas partes: a quibꝰ diuinitatẽ remotã eẽ
necesse ẽ. Ait gͦ. Et ab omĩ statu. Sstatꝰ autẽ
motꝰ s̃ .ui. Gn̾atio. corruptio. augm̃tũ. diminutio.
alteratio. ⁊ scđm locũ mutatio. Et ñ solũ ab his
tur aũ res sursũ ut leuia. deorsũ uͦ grauia te¬
nuere locũ. Et hoc ẽ qd̃ dic̃. ⁊ ab oĩ collocatiõe.
remotã fore diuinitatẽ intelligas. Et qm̃ oĩũ

Expanded text:
quam intelligendi vel sentiendi; sic et ab omni intelquam intelligendi vel sentiendi; sic et ab omni intelligentia, id est ab omni motu intelligentie. Movetur intelligentia ad intelligendum incorporalia, ut naturas et subsistentias rerum; ad intelligendum spiritales et incorporeas substantias, ut animam et angelum. Sed tamen omnis iste motus a divinitate procul est, et ipsam ut ab omni tali motu remotam laudare fas est. Sic ab essentia, id est ab omni motu essentie corporalis, remotam fore necessario eam profitemur. Dividit autem corporalem motum per suas partes, a quibus divinitatem remotam esse necesse est. Ait ergo: et ab omni statu. Status autem motus sunt VI: generatio, corruptio, augmentum, diminutio, alteratio et secundum locum mutatio. Et non solum ab his tur autem res sursum ut levia, deorsum vero gravia tenuere locum. Et hoc est quod dicit, et ab omni collocatione remotam fore divinitatem intelligas. Et quoniam omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tã. tã sensibili qui ẽ sensibiliũ. ꝗͣ intelligibili
qͥ ẽ intelligibiliũ. Et ñ solũ remota ẽ a motu
senso uel ab intelligentie motu. s etiã amotu oĩ
phantasie que ꝓcedit ĩ fronte. Et hoc ẽ. Laudemꝰ
eũ remotã ⁊ suꝑ eminentẽ ut ab ulla phantasi
i. ab oĩ motu phantasie. Liel ab ulla phantasia.
i. ab ullo motuͣ oĩũ phantasiarũ. Pend enĩ ulł
uł ulla ut aiunt gͣmatici. ex ĩ finito oĩũ nuo
Necesse ẽ enĩ ullus oĩũ intellig̾e̾. Idcoq sic cx¬
ponendũ ẽ ut dicat᷑ ab ulla phantasia .i. a motu
alicꝰ omĩũ phantasiarũ. Similit̃ remotã ⁊ su¬
ꝑ eminentẽ debemꝰ eã laudare. ab oĩ opinioẽ.
i. a motu oĩs opinionis: ⁊ ab oĩ noĩe .i. a motu
significatiõĩs cuiꝰ lib noĩs. ꝗa diuinitas cũ sit
ĩ nõabilis. cũ sit ĩ effabilis ñ ht̃ nom̃. neq fa
ẽ cuiꝰ lib intelligentie ł ꝯceptionis. Ab om̃i
uirtute .i. ab oĩ motu uirtutis tã ꝯtẽplandi

Expanded text:
ili qui est sensibilium, quam intelligibili qui est intelligibilium. Et non solum remota est a motu sensus vel ab intelligentie motu, sed etiam a motu omnis phantasie que procedit in fronte. Et hoc est: laudemus eam remotam et supereminentem ut ab ulla phantasia, id est ab omni motu phantasie, vel ab ulla phantasia id est ab ullo motu omnium phantasiarum. Pendet enim “ullus” vel “ulla”, ut aiunt grammatici, ex infinito omnium numero. Necesse est enim “ullus” “omnium” intelligere. Ideoque sic exponendum ealicuius omnium phantasiarum. Similiter remotam et supereminentem debemus eam laudare ab omni opinione, id est a motu omnis opinionis, et ab omni nomine, id est a motu significationis cuiuslibet nominis, quia divinitas, cum sit innominabilis, cum sit ineffabilis non habet nomen neest cuiuslibet intelligentie vel conceptionis; ab omni virtute, id est ab omni motu virtutis tam contemplandi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ s̃. quare unitas dĩ ñ ẽ dicta causa s cau¬
sale om̃iũ q̃ s̃. Ĩs puto qͥa utrũq bene
dicit᷑ de deo. qd̃ ipẽ sit ⁊ causa ⁊ causa¬
le simul. Et fortasse ñ erat ĩ usu qd̃
d̃s dice̾t᷑ causale om̃iũ q̃ s̃. s tantũ causa.
ideoq ut sciamꝰ dm̃ ẽẽ ista duo q̃ ñ s̃
ĩ ip̃o duo s unũ. ait. qd̃ sit causale oĩỹ
q̃ sunt. In oĩbꝰ sane rebꝰ c̾atis. aliud ẽ
causa aliud uͦ causatũ uł causale. sic̃
aliud ẽ forma aliud formale uł for¬
matũ. s ĩ deo id̾ ẽ: ꝗa ds̃. ẽ hoc ipsũ ds.

Expanded text:
ta causa sed causale omnium que sunt? Sed puto quia utrumque bene dicitur de Deo, quod ipse sit et “causa” et “causale” simul. Et fortasse non erat in usu quod Deus diceretur “causale omnium que sunt”, sed tantum “causa”, ideoque ut sciamus Deum esse ista duo, que non sunt in ipso duo sed unum, ait quod sit “causale omnium que sunt”. In omnibus sane creatis aliud est causa, aliud vero causatum vel causale, sicut aliud est forma, aliud formale vel formatum, sed in Deo idem est, quia Deus est hoc ipsum Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
deat ex eiꝰ beatissima unitate illuminat᷑. Uñ
dauid. Sacͥficio laudis honorificabit me. et
illic iter qd̃ ostendã illi salutare di. De qua
laude ad huc subdit᷑. Laudant illũ potissi¬
me. ꝑ om̃iũ q̃ s̃ oblationẽ. Dic̃ qd̃ potissime
⁊ pressiꝰ laudant eũ. cũ ꝓ oĩbꝰ q̃ fec̾ laudãt¬

Expanded text:
deat ex eius beatissima unitate illuminatur, unde deat ex eius beatissima unitate illuminatur, unde David: «Sacrificio laudis honorificabit me, et illic iter quo ostendam illi salutare Dei». De qua laude adhuc subditur: laudant illum potissime per omnium, que sunt, oblationem. Dicit quod potissime et pressius laudant eum, cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
intellectꝰ eoꝵ mouet᷑ ⁊ oꝑat᷑ ob id. ut cir¬
cũ scͥpta oĩ c̾atura ⁊ quasi oblita ut puta rẽ
ĩ se raboriosã ⁊ caducã. et̾nũ illud pͥncipiõ
ꝗͥtũ fas est ꝯtẽplando intelligant. ⁊ĩ ip̃o
uelut om̃i labore sopito requiescant. Sic
⁊ aĩ mortaliũ quantũ possibile fu̾it. a
sensibꝰ carnis egressq creaturã omnẽ que
ingemiscit ⁊ parturit usq ad huc. ceu rẽ
t̃ se plenã laboribꝰ. el euando se sublimẽs
ꝑ ꝯtemplatiõĩs intellectꝰq aciem usq ad
angeli illuminati uere s. ꝗa laudant altissimõ
alis aũ fit deificatoꝵ aiõꝵ ad sũmũ lum̃ unitas.
qd̃ laudant ipsũ sũmũ lum̃. Nã laudare dm̃.
ẽ ẽẽ deo unitũ. Esse uͦ deo unitũ. ẽ ei eẽ coadu¬
natũ. Sane coadunari deo. ẽ illuminari ex eiꝰ
bectissima unitate. Gͦ ꝑ laud̃e ꝗ deo unit᷑. ꝑ u
nionẽ coadunat᷑. ꝑ coadunationẽ ut beũ ui¬

Expanded text:
intellectus eorum movetur et operatur ob id ut, cirintellectus eorum movetur et operatur ob id ut, circumscripta omni creatura et quasi oblita, ut puta rem in se laboriosam et caducam, eternum illud principium quantum fas est contemplando intelligant et in ipso velut omni labore sopito requiescant. Sic et animi mortalium, quantum possibile fuerit, a sensibus carnis egressi, creaturam omnem, que ingemiscit et parturit usque adhuc ceu rem in se plenam laboribus, elevando se sublimes per contemplationis intellectusque aciem usque ad angeli illuminati vere sunt, quia laudant Altissimum Talis autem fit deificatorum animorum ad summum lumen unitas, quod laudant ipsum summum lumen. Nam laudare Deum est esse Deo unitum; esse vero Deo unitum est ei esse coadunatum; sane coadunari Deo est illuminari ex eius beatissima unitate; ergo per laudem quis Deo unitur, per unionem coadunatur, per coadunationem ut Deum vi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ut dictũ ẽ unitates scẽ angeloꝵ solis ip¬
sis subsistunt. S quibꝰ solis subsistant. ad¬
iec̃ ⁊ ait. Dignis suis angelis .i. dignis suis
angel ꝗtionibꝰ. Honore nãq ⁊ ꝓprietate
angelica ⁊ unitate scã angeloꝵ sunt ĩ di¬
gni. qͥ noluer̃ ĩ dilectiõis dĩ unitate ꝑsist̾e̾.
s eam ĩ se ipsis scindentes tyrannice corrues.
is deiformis angelica imitatiõe ꝗͣtũ lior
Icoadunati aĩ. Dic̃ qd̃ animi nrĩ coaduna¬
ti ⁊ uniti angelica imitatiõe. ꝗͣtũ lici ĩ te¬
sta corporea. ⁊ in carcere huiꝰ carnisimi¬
tari bonos angelos. debent fieri dei formes
his .s. angelis. ut sic̃ ipĩ ad uerȩ unitatis si
formã ꝑ dilectioĩs unitatẽ ⁊ reqͥs̃ se ex hi¬
bent. ita ⁊ aĩ nr̃i. Causã etiã subdit ⁊ doc¬
tͥnã innuit hꝰ rei faciende. Qm̃ scdm om¬
nẽ intellectualẽ oꝑationẽ requiescunt. hi
sc̃i angeli quos imitari debemꝰ. Dis enĩ

Expanded text:
ergo, ut dictum est, unitates sancte angelorum solis ipergo, ut dictum est, unitates sancte angelorum solis ipsis subsistunt. Sed quibus solis subsistant, adiecit et ait: dignis suis angelis, id est dignis suis angel<i>tionibus. Honore namque et proprietate angelica et unitate sancta angelorum sunt indigni, qui noluerunt in dilectionis Dei unitate persistere, sed eam in se ipsis scindentes tyrannice corruerunHis deiform<e>s angelica imitatione, quantum licet, coadunati animi. Dicit quod animi nostri coadunati et uniti angelica imitatione, quantum licet in testa corporea et in carcere huius carnis imitari bonos angelos, debent fieri deiformes his, scilicet angelis, ut sicut ipsi ad vere unitatis Dei formam per dilectionis unitatem et requiem se exhibent, ita et animi nostri. Causam etiam subdit et doctrinam innuit huius rei faciende: quoniam secundum omnem intellectualem operationem requiescunt, hi sancti angeli quos imitari debemus. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ignotis. sibi soli uiuunt uł sciunt : ita dicitur
qd̃ unitates angelice. solis ip̃is angelicis spiri¬
tibꝰ subsistunt. ĩ comunicabiles aliis. ad eoꝵ ex¬
i. ꝓp̃ ipõs solos uniendos ĩ dĩ dilectioẽ subsi
Sane qͦmͦ sẽꝑ ĩuariabilit̾ ⁊ ĩ ꝯcusse. ille u¬
tutates subsiste̾nt. ut discordiã nũꝗͣ possin
admitt̾e: ita enĩ ꝑ grãm s̃ firmate ĩ bonũ
ut nũꝗͣ possint uelle malũ. ipĩ angeli non
nor̃. Uñ subiunx̃. Suꝑ scientiã angelicã.
eiͣ dicat. Ille unitates solis illis subsisti
s suꝑ scientiã angelicã. fortasse. ut quẽ
angeloꝵ. Non tam̃ dicemꝰ eos eẽ stultos.
si tantũ sp̃s angeloꝵ scit q̃ s̃ angelorũ.
sciat ea q̃ s̃ ĩ hol̃bꝰ. IS q̃ris ubi angeli di¬
dicerint. quibꝰ ue ĩ scolis suũ tẏrociniũ ex¬
ercuerint. Et dicendũ. qd̃ dĩ habeant ĩspi¬
ratioẽ scientiã. ꝗa sp̃s dĩ spiraũ ĩ illis. Sic

Expanded text:
ignotis “sibi soli vivunt vel sciunt”, ita dicitur ignotis “sibi soli vivunt vel sciunt”, ita dicitur quod unitates angelice solis ipsis angelicis spiritibus subsistunt incommunicabiles aliis, ad eorum exid est propter ipsos solos uniendos in Dei dilectione subsisSane quomodo semper invariabiliter et inconcusse ille unitates subsist<u>nt - ut discordiam numquam possint admittere, ita enim per gratiam sunt firmate in bonum, ut numquam possint velle malum - ipsi angeli non norunt. Unde subiunxit “super scientiam angelicam”, quasi dicat: ille unitates solis illis subsistunt, sed super scientiam angelicam. Fortasse ut quemadangelorum. Non tamen dicemus eos esse stultos, si tantum spiritus angelorum scit que sunt angelorum, sciat ea que sunt in hominibus. Sed queris ubi angeli didicerint, quibusve in scolis suum tyrocinium exercuerint. Et dicendum quod Dei habeant inspiratione scientiam, quia Spiritus Dei spiravit in illis. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ⁊ qd̵̃ uenturũ ẽ  Suffioiat uniciuiq
scẽ unitati. si sua possit acceptiuatiõe. es
suꝑlucentẽ p̃sentialitatẽ accipere: nec dũ
ea q̃ suo presenti circũplectit᷑. futã uidelier
ac preterita ꝯtinge̾ gestiat. Tẽ qͥd̃ suꝑlucen¬
tis bonitatis acceptiue ꝯsisterent. si fulgo¬
ris eiꝰ luminossimã lãpadẽ suꝑeminentis sple¬
doris acceptã sufferre. ñ dicã semꝑ s si freqͣn¬
t̃ ualereñ. Uerũ ꝗͣ ꝗͣ suꝑ lucentis bonitatis
ip̃e mi nime sint acceptiue .i. possibiles
apteq ad accipiendũ: nob̾ tam̃ archane st̃
⁊ incognite ⁊ solis ipsis suꝑ scientiã angelicã
subsistunt cognite .i. suꝑ scientiã quoꝵ dã an¬
geloꝵ solis ipsis ĩ suo dignitatis ordine fulgen¬
tibꝰ existunt cognite. Uel solis ip̃is subsistunt.
i. angelice unitates subsistunt solis ipsis angelis:
ad honorẽ ⁊ dignitatẽ ip̃oꝵ soloꝵ. Sic̃ enĩ dici¬
mꝰ de aliquibꝰ extͣ publicũ multoꝵ ꝯstitutis ⁊

Expanded text:
fuit et quod venturum est? Sufficiat unicuique sancte unitati, si sua possit acceptivatione eius superlucentem presentialitatem accipere, necdum ea que suo presenti circumplectitur, futura videlicet ac preterita, contingere gestiat. Tunc quidem superlucentis bonitatis acceptive consisterent, si fulgoris eius lumino<si>ssimam lampadem supereminentis splendoris acceptam sufferre, non dicam semper sed si frequenter valerent. Verum quamquam superlucentis bonitatis ipse miniapteque ad accipiendum, nobis tamen archane sunt et incognite, et solis ipsis super scientiam angelicam subsistunt cognite, id est super scientiam quorundam angelorum solis ipsis in suo dignitatis ordine fulgentibus existunt cognite. Vel solis ipsis subsistunt, id est angelice unitates subsistunt solis ipsis angelis, ad honorem et dignitatem ipsorum solorum. Sicut enim dicimus de aliquibus extra publicum multorum constitutis et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in om̃ibꝰ facturis eiꝰ. laudamꝰ eũ. Qͥd
uͦ ꝑ laudẽ hanc ꝯsequant᷑ subpoñ. In hoc
uere ⁊ suꝑnat̾alit᷑ illuminati ex beatissi¬
ma cũ ip̃o unitate. Dicit qd̃ animi laudan
lum inant᷑. ad uidendũ deũ dõꝵ ĩ syon. ex
ip̃o deo .i. ex beatissima unitate dei. De qͣ
unitate beatissima. ꝗͣ sit sublimis subpo¬
nit ⁊ ĩ fit. Quod omiũ quid̃ c̃. q̃ s causale.
Dic̃ qd unitas dĩ ẽ pͥncipiũ a qͦ facta s̃ oĩa

Expanded text:
ibus facturis eius laudamus eum. Quid vero per laudem hanc consequantur, subponit: in hoc vere et supernaturaliter illuminati ex beatissina cum ipso unitate. Dicit quod animi laudantluminantur, ad videndum Deum deorum in Syon, ex ipso Deo, id est ex beatissima unitate Dei. De qua unitate beatissima quia sit sublimis subponit et infinit: quod omnium quidem est, que sunt, causale. Dicit quod unitas Dei est principium a quo facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ata ꝗͣ ꝯcreta. s̃ enĩ forme subiectoꝵ cũ
ip̃is subiectis ꝯcrite. Uñ boetiꝰ intͥnitate
cõmendans nat̾ulẽ scientiã uł speculati¬
onẽ ait. Naturalis ĩ motu in abstracta. Con¬
siderat eñĩ corporũ formas cũ mat̾ia que
actu seꝑari ñ poss̃. Tantũ enĩ ẽ ꝯsiderare
attend̾e. Dix̃ qd̃ beatissima unitas. ẽ pͥnci¬
piũ causale om̃iũ q̃ sIs quare dixit cau¬
sale ⁊ ñ causa: sũ tnĩ unitas dĩ sit uolun

Expanded text:
quam concreta. Sunt enim forme subiectorum cum ipsis subiectis concrete, unde Boetius in Trinitate commendans naturalem scientiam vel speculationem ait: «Naturalis in motu inabstracta; considerat enim corporum formas cum materia que actu separari non possunt». Tantum enim est considerare attendere. Dixit quod beatissima unitas est principium causale omnium que sunt. Sed quare dixit “causale” et non “causa”? Cum enim unitas Dei sit volu
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ut unꝰ duo qͣttuor octo: uł unꝰ. tͥa. nouẽ
ein. siue qͦ fiat ĩ sũmitatibꝰ de nomina¬
tionũ. ut eũ unꝰ nãs nu̾at᷑ ab altero ꝑ qͦs
ip̃a unitas motitat᷑. ut ab uno de noãt q̃dã
sũma siue q̃dã sũmitas ut x. a duobꝰ.xx.
a fpꝰ rxx. a .x. centũ. a .c. mille. Et ita
motꝰ fit unitatis. ẽ qͥd cũ sit monas atq
unũ. ⁊ mas idẽ. qͥa ĩ par nu̾s. ⁊ femina. ꝗa
par ẽ. ap̃ geomet᷑s censet᷑ par id atq in¬
par. Ipẽ ñ nũs. s fons ⁊ origo nu̾oꝵ. oͦ ꝗ
pͥncipiũ ẽ nũoꝵ. ipsa ñ in se. s in nui̾s a se
ꝓcreatis. motũ assciscit. Qd̃ qualit̾tũq sit:
ab oĩ motu unitatis. diuinitatẽ fore remo¬
tã dionisiꝰ sentit ⁊ ait. ⁊ ab omĩ unitate.i.
ab oĩ motu u̾nitatis. S ꝗa unitas mouet ĩ¬

Expanded text:
novem XXVII; sive quoque fiat in summitatibus denominationum, ut cum unus numerus numeratur ab altero per quos ipsa unitas motitatur, ut ab uno denominatur quedam summa sive quedam summitas ut X, a duobus XX, a tribus XXX, a X centum, a C mille. Et ita motus fit unitatis. Que quidem, cum sit monas atque unum et mas idem quia impar numerus et femina quia par est, apud geometras censetur par idem atque impar.ncipium est numerorum, ipsa non in se, sed in numeris a se procreatis motum asciscit. Quod qualitercumque sit, ab omni motu unitatis divinitatem fore remotam, Dionisius sentit et ait: et ab omni unitate, id est ab omni motu unitatis. S
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ mͦ unitas cherubim uł seraphim suꝑ ĩ¬
cognitũ potest speculari. cũ illic mentis
ĩ fere ac supere deficiat uniu̾sꝰ ĩtuitus :
Qͦ mͦq cũ acceptiuare ĩ sua pͣsentialitate ua¬
lebit. qͦmͦ capere. qͦmͦ ipsũ lucentẽ et̃nũ¬

Expanded text:
Quomodo unitas cherubim vel seraphim superinQuomodo unitas cherubim vel seraphim superincognitum potest speculari, cum illic mentis infere ac supere deficiat universus intuitus? Quomodoque eum acceptivare in sua presentialitate valebit, quomodo capere, q
Abbreviated transcription (Latin):
ordinibꝰ scd̃m sapientis dĩ sapientẽ dis¬
positionẽ unite s̃ ⁊ plene uirtutũ. uni¬
tates uirtutũ ⁊ uirtutes unitatũ estiman¬
t᷑. Uirtutes enĩ ipẽ s̃. s unite unitates.u¬
nitates q̃dã ipẽ s̃. s unite uirtutes. Quis
potest aperire q̃ unitates sint ip̃i ordines
angeloꝵ p̃sertĩ cũ unitates. ñ angeli s
simplices ꝗͣtitates ap̃ loycã censeant᷑. S
theologia eos ꝓp̃ in dissolubile dilectionis
pacis ꝰ ĩ ꝯcusse uinculũ. q̃ discors eẽ ñ nou̾.
scãs unitates appellaũ: Cũ gͥ ille scẽ uni¬
tates angelice. nob archane sint ⁊ ĩ cogni¬
te. cũ sint c̾ature ⁊ creatoris figm̃tũ sic̃
⁊ nos: ꝗͣtomag̃ c̾ator oĩũ ds cũ qͦ nullo
gen̾e̾ subsistentie ꝯgruimꝰ. nob ĩdicibi¬
eũ speculant᷑ sic̃ ẽ nec etiã ꝑcipiunt. Uñ
seqͥt᷑. de ipis angelicis unitatibꝰ. Quas ĩ ꝗt
ñ speculatiuas siue acceptiuas suꝑ ĩ cogni¬
te ⁊ suꝑlucentis bonitatis oportet dicere.

Expanded text:
nibus secundum sapientis Dei sapientem dispositionem unite sunt et plene virtutum, unitates virtutum et virtutes unitatum estimantur. Virtutes enim ipse sunt, sed unite unitates; unitates quedam ipse sunt, sed unite virtutes. Quis potest aperire, que unitates sint ipsi ordines angelorum, presertim cum unitates, non angeli sed simplices quantitates apud loycam censeantur? Sed theologia eos propter indissolubile dilectionis pacis inconcusse vinculum, que discors esse non novit, sanctas unitates appellavit. Cum igitur ille sancte unitates angelice nobis archane sint et incognite, cum sint creature et creatoris figmentum sicut et nos, quanto magis creator omnium Deus, cum quo nullo genere subsistentie congruimus, nobis indicibieum speculantur sicut est nec etiam percipiunt. Unde sequitur de ipsis angelicis unitatibus: quas, inquit, non speculativas sive acceptivas superincognite et superlucentis bonitatis oportet dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
entia .i. si maior ⁊ altior ẽ omĩ ratioẽ specu¬
latiua q̃ ẽ s̃ angelis ⁊ oĩ scientia. ¶hoĩs. ut
ñ possit ꝑꝑ sui eminentiã ꝯtẽplaĩ ab angelis
nec ab hoĩs sciri.si hoc ẽ qd̃ utiq ẽ. ⁊ si collo¬
cat᷑ uniu̾salit̾ suꝑ omnẽ ĩtellectũ quarũ lib es¬
sentiaꝵ tã hoĩnũ ꝗͣ angeloꝵ: ut sic̃ nulla ratio¬

Expanded text:
entia, id est si maior et altior est omni ratione specuentia, id est si maior et altior est omni ratione speculativa, que est in angelis, et omni scientia hominis, ut non possit propter sui eminentiam contemplari ab angelis nec ab homine sciri; si hoc est, quod utique est, et si collocatur universaliter super omnem intellectum quarumlibet essentiarum tam ho
Abbreviated transcription (Latin):
bet hoꝵ scientia. Nã cũ astruit᷑ de aliqͣ
re. scientia istiꝰ ẽ. esse scientiã istiꝰ. ñ de ñ
ente s de existente dr̃. Scientie nãq no¬
ta idcͥco addicit᷑ ut id cui adiungit᷑ eõ
ꝯfiteat. Repetit gͥ auctor ypotheticã
ꝯditioĩs ⁊ ait. Si scientie om̃s s̃ existenti¬
ũ. ⁊ ĩ ea q̃ s̃ finẽ habent .i. si scientie
finiunt᷑ cũ rebꝰ existentibꝰ. ut ñ possit
sciri nͥ res que creata subsistat: ⁊ suspen¬
dit ꝯstructionẽ ponens multa añceden¬
tia equipollentia ut unũ ĩferat ꝯsequer
Ait aũ. Et si ipã sũmitas. sub audi diui¬
nitatis. ab oĩ essentia ⁊ ab oĩ scientia ẽ
remota: ut sic̃ ñ ẽ aliqͣ essentia creata.
ita ñ sciat ab aliqͣ creata scientia ut
ꝯcreta: ut si ñ ẽ aliqͣ facturi. ñ sciat᷑ ab
aliqͣ factura: nicħ enĩ pͭ plene sciri a
factura. nͥ id qd ẽ factura: si hoc est :¬
⁊ si diuina sũmitas melior ẽ õĩ ratiõẽ ⁊ oĩ sci¬

Expanded text:
 cum astruitur de aliqua re, scientia istius est; esse scientiam istius non de non ente sed de existente dicitur. Scientie namque nota idcirco addicitur, ut id cui adiungitur esse confiteatur. Repetit igitur auctor ypotheticam conditionis et ait: si scientie omnes sunt existentium et in ea que sunt finem habent, id est si scientie finiuntur cum rebus existentibus, ut non possit sciri nisi res que creata subsistat, et suspendit constructionem ponens multa antecedentia equipollentia ut unum inferat consequens. Ait autem: et si ipsa summitas, subaudi «divinitatis», ab omni essentia et ab omni scientia est remota, ut sicut non est aliqua essentia creata, ita non sciatur ab aliqua creata scientia vel concreta, ut si non est aliqua factura, non sciatur ab aliqua factura, nichil enim potest plene sciri a factura, nisi id quod est factura; si hoc est, et si divina summitas melior est omni ratione et omni sci
Abbreviated transcription (Latin):
xionis ordo ab antecedenti sic. Si ẽ u̾bũ.
la uiuat. Uiuit enĩ corpꝰ qd̃ ẽ essentia
ex uita. Uel fiat ordo a ꝯsequenti destruc¬
to. ut qd̃ ĩ numerando fuit ultimũ ĩ executi¬
one ĩ ueniat᷑ pͥmũ. Nã si ñ ẽ essentia ñ est
uita. si ñ ẽ uita. ñ ẽ animꝰ. si ñ ẽ animꝰ ñ¬
cuiꝰlib causa eẽ uidet᷑. Et qm̃ ostensũ ẽ
qb ñ deb laudari ut aliqd̾ istoꝵ. ꝗa ñ ẽ
aliqd̃ istoꝵ. sic̃ paganoꝵ philosophi puta¬
bant. Nã stoyci qͥdã dicebant deũ ẽẽ uer¬
bũ ⁊ significabant ꝑ u̾bũ mentis ꝯceptum:
alii asserebant eũ eẽ uirtutẽ omĩũ elemen¬
toꝵ ⁊ mentiũ. qͥdã uͦ autumabant ipsũ esse
animũ ut pote cato stoyce secte dix̃. si deus
ẽ animꝰ nob̃ ut carmina dicunt stoycoꝵ. ñ¬
nulli aiebant cũ ẽõ uitã rerũ ⁊ ĩ rebꝰ collo¬
catã ⁊ statutã. Spicuri uͭ arbitbant᷑ eũ ẽs̃
essentiã .i. magnitudinẽ aliꝗͣ corporalem

Expanded text:
xionis ordo ab antecedenti sic: si est verbumla vivat; vivit enim corpus, quod est essentia, ex vita. Vel fiat ordo a consequenti destructo, ut quod in numerando fuit ultimum, in executione inveniatur primum. Nam si non est essentia, non est vita: si non est vita, non est animcuiuslibet causa esse videtur. Et quoniam ostensum est, quod non debet laudari ut aliquod istorum, quia non est aliquod istorum, sicut paganorum philosophi putabant. Nam stoyci quidam dicebant Deum esse verbum, et significabant per verbum mentis conceptus; alii asserebant eum esse virtutem omnium elementorum et mentium; quidam vero autumabant ipsum esse animum, utpote Cato stoyce secte dixit: «Si Deus est animus, nobis ut carmina dicunt» stoycorum; nonnulli aiebant eum esse vitam rerum et in rebus collocatam et statutam; epicurei vero arbitrabantur eum esse essentiam, id est magninudinem aliquam corporalem.
Abbreviated transcription (Latin):
laudare diuinitatt᷑ ut u̾bũ. ne forte arbi¬
trareris qd̃ par eẽt ut laudaris siẽ scien¬
tia. hoc renoũ ⁊ ait. Aut ut uirtutẽ. Uir¬
Atus enĩ q̃ scientia ẽ. sit lici multũ lauda¬
bilis. ꝗa tñ finibilis ẽ. diuinitas q̃ sine fine t̃.
eiꝰ laude haut digna ẽ. Comunicatio enĩ ra¬
ra ẽ. finibilis cũ ĩfinito. Et idcͥco ait ꝗa ñ
ẽ iustũ laudare diuinitatẽ ut uirtutẽ. S¬

Expanded text:
laudare divinitatem ut verbum, ne forte arbilaudare divinitatem ut verbum, ne forte arbitrareris quod par esset ut laudaretur sicut scientia. Hoc removit et ait: aut ut virtutem. Virtus enim, que scientia est, sit licet multum laudabilis, quia tamen finibilis est, divinitas, que sine fine est, eius laude haut digna est. Communicatio enim rara est finibilis cum infinito. Et idcirco ait, quia non est iustum laudare divinitatem ut virtutem. S
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd dic̃ in hac ꝯclusioẽ : Audiamꝰ. Igͥ super¬
essentialẽ diuinitatẽ laudare ẽ iustũ. Quass
dicat. Qñquid̃ dĩficati animi angeloꝵ. illuminati
s̃ ox beatissima unitate cũ ip̃o ꝗa laudant deũ.
ut nos etiã illuminari meream᷑ ab eo. gͥ iustũ
Qualis sit ad laudandũ suꝑ essentiał diuinitas.
⁊ qualis ẽ suꝑ subsistentia bonitatis ad lau¬
dandũ: Diuinitas q̃ ẽ suꝑ omnẽ sub sisten¬
tiã ⁊ suꝑ omnẽ bonitatẽ. qͣlis ẽ ad laudandũ:
Nũꝗd ita laudabit᷑ sic̃ laudant᷑ optima rerũ
q̃ s̃ increaturis : Solemꝰ laudare optima u̾ba
q̃ nob̾ ⁊ sententia ⁊ ꝯiunctura dictionali c̃place¬
ant. S nũꝗd ita laudare iustũ ẽ diuinitatẽ:
absit. Uñ subpoñ. Neq ut u̾bũ. Uerũ qm̃ u̾¬
bo sigͥcat᷑ uirtꝰ. q̃ ẽ scientia. q̃ longe digni¬
or c̃ uerbo a qͦ significat᷑. et enĩ oẽ signifi¬
catũ digniꝰ ẽ suo significanto. ⁊ parũ erat

Expanded text:
conclusione? Audiamus: Igitur superessentialem divinitatem laudare est iustum. Quasi dicat: quandoquidem deificati animi angelorum illuminati sunt ex beatissima unitate cum ipso quia laudant Deum, ut nos etiam illuminari mereamur ab eo, igitur iustum Qualis sit ad laudandum superessentialis divinitas Sed qualis est supersubsistentia <super>bonitatis ad laudandum? Divinitas, que est super omnem subsistentiam et super omnem bonitatem, qualis est ad laudandum? Numquid ita laudabitur, sicut laudantur optima rerum, que sunt in creaturis? Solemus laudare optima verba que nobis et sententia et coniunctura dictionali complaceant. Sed numquid ita laudare iustum est divinitatem? Absit! Unde subponit: neque ut verbum. Verum qubo significatur virtus, que est scientia, que longe dignior est verbo a quo significatur -etenim omne significatum dignius est suo significante- et parum erat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gͦ qͦmͦ de diuinis noĩbꝰ actitabr̃ sermo si¬
ne uocabulo. suꝑessentiali dectate ostensa. suꝑ
nõationẽ existe̾. Et nota qͥa cognitionẽ diui¬
ne essentie ab omĩ c̾atura ꝑ species remouit
⁊ ꝓͥa. Ut cũ ab ea essentiã .i. spiritalẽ subam¬

Expanded text:
ergo quomodo de divinis nominibus actitabitur sermo sine vocabulo, superessentiali deitate ostensa super nominationem existere? Et nota, quia cognitionem divine essentie ab omni creatura per species removit et propria. Ut cum ab ea essentiam, id est spiritalem sub
Abbreviated transcription (Latin):
iste scientie c̾ant᷑ ĩ aiã ⁊ generant᷑. tã quã
speculatũ de speculo tãꝗͣ imaginatũ de sua
imagine ⁊ exẽplũ de suo exẽplari expͦssũ.
Qͥd gͦ dicemꝰ : Audebit ꝗs fateri. has scienti¬
as quaꝵ doctͥnis tã inhiant̃ ĩ sistimꝰ. ñ eẽ ĩ
ip̃õ radio diuino p̃ambitas uł añ substitu¬
tas. s tantũmͦ eaꝵ sũmitates uel ydeas si¬
dionisii astruat. ꝗd respondebit apło qui
de ip̃o radio diuinitatis affirmat. qd̾ ĩ ipõ
sint om̃s thesauri sapientie ⁊ scientie ab¬
sconditi : ast muniet sententiã suã. ꝗa ñ

Expanded text:
iste scientie creantur in anima et generantur, tamquam iste scientie creantur in anima et generantur, tamquam speculatum de speculo, tamquam imaginatum de sua imagine, et exemplum de suo exemplari expressum. Quid ergo dicemus? Audebit quis fateri has scientias, quarum doctrinis tam inhianter insistimus, non esse in ipso radio divino preambitas vel ante substitutas, sed tantummodo earum summitates vel ydeas si verbis sancti Dionisii astruat, quid respondebit Apostolo qui de ipso radio divinitatis affirmat quod in ipso sint omnes thesauri sapientie et scientie abs
Abbreviated transcription (Latin):
tamtũm poss̃ eẽ fines uł summitates uł y¬
dee .i. forme exẽplares: ex quibꝰ cognitioẽs
uirtutũ.i. scientiarũ generant᷑ . Et nota di¬
ligent̃ ꝗa fines cognitionũ. siue dicas sũmi¬
tates cognitionũ siue ydeas cognitionũ. s̃ p̃¬
ambite ab ip̃o radio diuino. ⁊ hoc suꝑ essen¬
tialit̃ .i. suꝑ omnẽ sensũ alicꝰ essentie cre¬
ate. ⁊ inde ĩ aĩmabꝰ generant᷑ scientis q̃
dicunt᷑ cognitiões ⁊ uirtutes. Et q̃ scientie
ñ sint nͥ existentiũ. Omĩs enĩ scientia om̃is¬
q cognitio entiũ ẽ. Nicħ enĩ scit᷑. nilq cogno¬
scit᷑ nͥ ens. Uñ opinio uł fictio nil ẽ ⁊ nulliꝰ
d̾ca ydea opinionis uł finis seu sũmitas nul¬
la ẽ. nͨ preambita ẽ a radio diuino ¶Deniq
uidt᷑ qd̃ ñ scientie uł cognitioc̾s sint p̃ambi¬
te uł ante subsutute in radio diuino s tã¬
tũ he sũmitates uł fines siue ydee. ex qͥbꝰ

Expanded text:
tantummodo possunt esse fines vel summitates vel ytantummodo possunt esse fines vel summitates vel ydee, id est forme exemplares, ex quibus cognitiones virtutum, id est scientiarum, generantur. Et nota diligenter quia fines cognitionum, sive dicas summitates cognitionum sive ydeas cognitionum, sunt preambite ab ipso radio divino, et hoc superessentialiter, id est super omnem sensum alicuius essentie create, et inde in animabus generantur scientie, que dicuntur cognitiones et virtutes, et que scientie non sint nisi existentium. Omnis enim scientia omnisque cognitio entium est. Nichil enim scitur nilque cognoscitur nisi ens, unde opinio vel fictio nil est et nulliquod non est. Quocirca ydea opinionis vel finis seu summitas nulla est, nec preambita est a radio divino. Denique videtur quod non scientie vel cognitiones sint preambite vel ante substitute in radio divino, sed tantum he summitates vel fines sive ydee, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nat̾e create: a cognitiõe creatẽ ñ s̃ remote
⁊ iõ ñ s̃ ĩ cognite. Radiꝰ uͦ diuinꝰ ꝗͣto distat
gnẽ a creatura: tanto remotior a cognitiõe.
scientiau ꝰ ambit ĩ se ip̃o. qͥ uocant᷑ ydee. Repe¬
tit qd̃ supͣ dixerat. ꝗa ĩ diuino radio ante es¬
sent substituti ꝗͣ ex isterent. õs fines oĩum
cognitionũ. Et ñ solũ hoc sciendũ. sed etiã
debemꝰ ĩtueri ipsũ diuinũ radiũ. suꝑ essen¬
tialit̃ preambientẽ ĩ se ip̃õ. ⁊ simul ⁊ õs
sũmitates essentialiũ ꝗd̃ cognitionũ ⁊ uir¬
tutũ. Ibi fines .i. sũmitates oiũ cognitionũ
añ ꝗͣ essent erant substituti ĩ ip̃o radio
hic simul ambit om̃s ĩ semet ip̃o. ꝗa oiã
scit ante quã fiant. siue sint fines qui alio
noĩe dnr̃ summitates uł ydee essentialiũ co¬
gnitionũ ⁊ uirtutũ: siue sint ipã essentialia
ut existentia rerũ. Essentialia siue existen¬
tia rerũ intelligunt᷑ res existentes. dequibꝰ

Expanded text:
nature create, a cognitione creature non sunt remote et ideo non sunt incognite. Radius vero divinus quanto distat genere a creatura, tanto <est> remotior a cognitione. scientiarum <pre>ambit in se ipso, qui vocantur ydee Repetit quod supra dixerat, quia in divino radio ante essent substituti quam existerent omnes fines omnium cognitionum. Et non solum hoc sciendum, sed etiam debemus intueri ipsum divinum radium superessentialiter preambientem in se ipso et simul et omnes summitates essentialium quidem cognitionem et virtutum. Ibi fines, id est summitates, omnium cognitionum ante quam essent erant substituti in ipso radio, hic simul ambit omnes in semetipso, quia omnia scit ante quam fiant, sive sint fines, qui alio nomine dicuntur summitates vel ydee essentialium cognitionum et virtutum, sive sint ipsa essentialia vel existentia rerum. Essentialia sive existentia rerum intelliguntur res existentes, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
altitudine maiestatis sue uniu̾salit̾ sit ĩꝯ¬
prebensibilis: ideo ait ꝑ se. ꝗa fortasse ꝑ the¬
ophanias c̾at̾e aliqͦ mͦ ꝯp̃hensibilis ẽ. ⁊ si ne¬
q sensꝰ eiꝰ ẽ. ꝗa ñ ht̃ corporalitatẽ. neq ima¬
ginatio eiꝰ ẽ qͥa nil ĩ ꝑfectũ cogitat qd̃ ꝯfusũ
qd̃ ꝯfusũ ex sensu imaginatiõẽ pͣsumat. neq
fantasia eiꝰ ẽ. ꝗa ap̃ eũ nulla falsitas ẽ. neꝙ
aliꝙ melancolie humor. neq eiꝰ opinio est
menbra nec ĩstrum̃ta tangendi. neq scientia

Expanded text:
altitudine maiestatis sue, universaliter sit incomprehensibilis, ideo ait “per se”, quia fortasse per theophanias creature aliquo modo comprehensibilis est, et si neque sensus eius est, quia non habet corporalitatem neque imaginatio eius est quia nil imperfectum cogitat quod confusum ex sensu imaginatione presumat,neque fantasia eius est, quia apud eum nulla falsitas est neque aliquis melancolie humor, neque eius opinio est, membra nec instrumenta
Abbreviated transcription (Latin):
scientie abscondite s qd̾ om̃s thesauri sa¬
pientie ⁊ scientie .i. om̃s sũ mitates uł yde
sapientie ⁊ scientie. ita qd̾ noĩe thesauri
ydeas formas exẽplares notauit. Simi¬
lit̃ ⁊ illud icremie qui ĩ ueñ omnẽ scien¬
tiã .i. ydeas uł sũmitates scientie oĩs. Sic
sic defendant᷑ ab eo qͥ hac̃ seqͥt᷑ opinionẽ.
Dic̃ qd̃ sic̃ de bemꝰ ꝯtẽplari radiũ diuinũ
p̃ambientẽ oĩã. ita oĩbꝰ suꝑ locatum. Et
deberet ꝯp̃hendi. oporteret hoc asimili uir¬
tute ꝑactitari. Similis aũ uirtꝰ eiꝰ uirtuti. nul¬
la nec ĩ celo nec ĩtra ẽ. Nã illa una ẽ ⁊ eadẽ.
⁊ tanta singularitate sublimis: qd ñ admituit
simile. Quia uͭ cunctã suã operã ea fac̃ uͥtute.

Expanded text:
ntie abscondite, sed quod omnes thesauri sapientie et scientie, id est omnes summitates vel ydee sapientie et scientie, ita quod nomine thesauri ydeas formas exemplares notaverit. Similiter et illud Ieremie qui invenit omnem scientiam, id est ydeas vel summitates scientie omnis, sicsic defendantur ab eo qui hanc sequitur opinionem. 11 Dicit quod sicut debemus contemplari radium divinum preambientem omnia, ita omnibus superlocatum. Et deberet comprehendi, oporteret hoc a simili virtute peractitari. Similis autem virtus eius virtuti, nulla nec in celo nec in terra est. Nam illa una est et eadem, et tanta singularitate sublimis, quod non admittit simile. Quia vero cunctam suam operam ea facit virtute,
Abbreviated transcription (Latin):
participantes ĩ passibili ⁊ inmatiali intel¬
lectu. Qsi dicat. Uisio illa fuit intellectu¬
alis. ⁊ ñ potuit participari nͥ simili intellec¬
tu .i. ĩ passibil ⁊ ĩmati̾ali. In passibilis ille ĩ¬
tellectꝰ fuit. ꝗa hc̃ nulla passio aĩ .i. nec gar¬
diũ nec timor nec spes nec dolor ex añce¬
denti aliqͣ actiõe elicuit. Dĩs enĩ passibilis
intellectꝰ: ex aliqͣ corporalis sensꝰ actione

Expanded text:
participantes impassibili et inmateriali intelparticipantes impassibili et inmateriali intellectu. Quasi dicat: visio illa fuit intellectualis, et non potuit participari nisi simili intellectu, id est impassibili et inmateriali. Impassibilis ille intellectus fuit, quia hunc nulla passio animi, id est nec gaudium nec timor nec spes nec dolor, ex antecedenti aliqua actione elicuit. Omnis enim passibilis intellectus ex aliqua corporalis sensus actione