comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te sĩ in sp̃u adiuuante. qd̃ mandatum si¬
fit timore pene ñ amore iusticie. seruiłr
fit ñ liberałr. ⁊ io nec fit. si enim fructꝰ
scriptum: lex faciebat tuneri uera sponsa
xp̃i intelligit quid distet intter litt̾am et
spm̃. q̃ duo alio modo dũr lex ⁊ gr̃a nec re¬
grã ut cum caritate stsa prodest. sñca
ritate octidit. ita lex sine gra occsoit cum
la. Sie ⁊ lexl sine gr̃a ñ uruificet. si tam̃
mala est. q̃ cum uibet qd sine gr̃a ĩple¬
ri si pot̾. indicat hõi qd̾ infirmus ẽ. ut
demonstrata infirmitate q̃rat grãmr
lex ducit adfidem. fides impetrat sp̃m
largiorem qui diffunrdit caritatem q̃
asi ñ est libera nisi liberata fu̾it abillo
qui dixit. si filius uos liberau̾it uete

Expanded text:
te, non in spiritu adjuvante. De fit timore pene non amore justitiae, serviliter fit non liberaliter; et ideo nec fit. Non enim fructus scriptum lex faciebat timeri. Vera sponsa Christi intelligit quid distaret inter litteram et spiritum, quae duo alio modo dicuntur lex et gratia; nec regratia, ut cum charitate scientia prodest, sive ea occidit. Ita lex sine gratia occidit, cum sine gratia non vivificet, non tamen mala est. Quae cum jubet quod sine gratia impleri non potest, indicat homini quod infirmus est, ut demonstrata infirmitate quaerat gratiam. Lex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitatem quae autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit, vere
Abbreviated transcription (Latin):
cit spualiter intlłre. ⁊ implere qd litterap̃¬
cipit. aduerte qũadicat apłc litt̾amã oc¬
cidit. cui uelut e contrario sp̃m inufrcan¬
tem ing̾it eacerte ẽ decalogusin illis dit¬
ab tabulis descriptus qr sex subintrauit
ut habundaret delictũ. porroaũ precepta
ista t̾a sunt utilia facienti ⁊ salubria. ut
uisiea quis fecerit uitam hr̃e ñ possit. ñ¬

Expanded text:
itualiter, et implere quod littera praecipit. Adverte quam dicat litteram quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta ista tam snisi quis ea fecerit uitam habere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
lã fornicatorem qui
uxore patris habetat¬
⁊ eos qui eũ tolera¬
bant. erant enim ip̃i¬
participes dũ pate¬
rentur reu̾ tara in¬
gentis pcc̃i secum ĩ¬
correctum ꝯuenire.¬
s̃ ergo solum illum
aꝑte reũ mortis. s¬
⁊̃ adherentes illis̃ ĩ¬
munes atrinite de¬
monstrat q q̃ro an

Expanded text:
lum fornicatorem qui uxorem patris tenebatllos qui illum tolerabant. Erant enim ipparticipes, dum paterentur reum tam igentis peccati secum incorreptum convenire. ergo solum illum aperte reum mortis, am adhaerentes illi non immunes a crimine dmonstrabat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
si ab illis edoctisitiꝰ
hie uaide qui quere¬
bantur se dudranñ
adhuc indigni eent
audire. eatnales a¬
sõ sunt qui ⁊ aĩales
carnales a carneaĩa
inusdia de baptistiꝰ¬

Expanded text:
si ab illis edocti sitishic valde qui querbantur se dudum non adhuc indigni essent audire. Carnales am sunt qui et animales; carnales a carne, ani invidia de baptisti
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum daret aliis siłia sustmendi en
tñ absq pcc̃o ⁊ io pot̾ liberare ex eo em̃ qd̃
tẽptatus ẽ scit compati. ex eouero ꝙ sñ poc̃o
ẽ potens est liberare. impossibile eni est sci¬
re afflictoꝵ afflictiones hõi qui afflictionis
experim̃tum ñ hũit. ⁊ sensibiliter om̃ia ñ
sustinust. xp̃ uero scit si solum per hoc cid

Expanded text:
exemplum daret aliis similia sustinendi, ens tamen absque peccato. Et ideo potest liberare. Ex eo enim quod tentatus est, scit compati; ex eo vero quod sine peccato est, potens est liberare. Impossibile est enim scire afflictorum afflictionem homini qui afflictionis experimentum non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Christus vero scit non solum per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
sitalis ⁊ ñ debes
si baptiratꝰ es a petro. qũo cliscernisab
eo qui baptizatus ẽ apaulo. nicħ itur
ille ħt a bap̾a. nicħtu. quidaũ. hic reda¬
guit illos eosd̾e qui głabantur de ma-¬
gisterio ꝑsendo ꝯtempnentes doctria¬

Expanded text:
sit alius, et non debes.Si baptizatus es a Petro, quomodo discernis ab eo qui baptizatus est a Paulo? Nihil utique illi habet a baptista, nihil tu. Quid autem hic redarguit illos eosdem qui gloriabantur de magisterio pseudo, contemnentes doctri
Abbreviated transcription (Latin):
contra illos qui eadem q̃ ab apło accepe¬
rant audientes de magisterio ꝑseudo
se cõmenclantes głam in se u̾tebant. ̃
apłs se contẽptibilem uideri fecerat.
uidebat᷑ cũ subdit.
am satura¬

Expanded text:
contra illos qui eadem quae ab Apostolo acceperant, audientes de magisterio pseudoase commendantes, gloriam in se vertebant, cum Apostolus se contemptibilem videri fecerat, videbatur, cum subdit: Jam satura
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ẜ nos dixerunt ⁊ de atheniensis
are inscriptione ait. mueni arã in qua
subscriptũ est deignoto d̾o. ita clła auctori¬
ĩo oĩa q̃ ibi scripta sunt accipienda confir¬
mat. uñ in sege p̃ceptum ẽ iudeis ut si
manciꝑiũ gentile em̾ent. eius caꝑitsi
raderentur. ⁊ unguium intrementa absci¬
d̾entur. dem̃ adusus domesticos assumeret᷑
tta uanis at superflius gentiliũ suꝑsti¬
decisis. qsd̾ purum repertũ fuerit. ad minis

Expanded text:
undum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoriia ibi quae inscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic vanis et superfluis Gentilium superstidecisis, quod purum repertum fuerit as
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ⁊ dauid dicit. uł
cut scriptũ est. ⁊
ea scriptitra in¬
telligitur inqua
est auctoritas di.
homo au̾ merudi¬
tus canis rabios¬
ausus est dreistũ
de ꝓpħis iudeorũ
fuisse de quo ait

Expanded text:
avid dicit, vel cut scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo autem ineruditus, canis rabiosausus est dicere istum de prophetis Judaeorum fuisse, de quo ait
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝯaro ue i in corripi¬
endo ueritas apparet
arguentis. dũ qui
argunntur se em̾¬
dant. dum em cor¬
rectum mutantur
testimoniũ perhi¬
bent arguento ue¬
ram ergo ostendenꝰ
suam per efficatiã
illoꝵ: ait. s sĩt̃ in

Expanded text:
 est in corripiendo veritas apparet arguentis, dum qui arguuntur se emendant; dum enim correcti immutantur, testimonium perhibent arguenti. Veram ergo ostendens suam per efficaciam illorum ait, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
dant hanc imist᷑¬
tionem nrãm per
raultos dieo O¬
ficantes deumn so
lum de ur̃a largi¬
tate. s ⁊̃ inde accep¬

Expanded text:
dant hanc ministrationem nostram. Per multos dico glorificantes Deum, non solum de vestra largitate, sed etiam inde accep
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim dep̾sum̃
genter opera eoꝵ considerate qui in ꝯspe
ducant ut uelitis eos p̃ferre nobis qd̾
ñ debetis. qr si quis illoꝵ p̃sumentium
inflatione animi apło se p̃ponebant.

Expanded text:
Hoc enim de praesugenter opera eorum considerate, qui in vestducant, ut velitis eos praeferre nobis. Quod non debetis, quia, si quis illorum praesumentium inflatione animi Apostolo se praeponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cit uñ obsecret eo
deam in quosdam
incorrectos .i. ne p̃¬
sens audaster pu¬
niam eos per eam
confidere absens
tantum p̾sens fa¬
ciam in re.nisise
em̾dauerint. hoc
ergo rogat neta¬
les eos inueniatũ
cogatur irasci. s¬

Expanded text:
cit unde obsecret eosdeam in quosdam incorrectos, id est ne praesens audacter puniam eos, per eam audere absenstantum praesens faciam in re, nisi se emendaverint. Hoc ergo rogat ut tales illos inveniat, ne cogatur irasci
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ nos remordet
quo minus audea
recognouero õs ex
diłcone obeclientes
tc̃ eñi uinclicat in¬
obedĩam cũ illam
ꝯdẽpnat ꝑ obedien¬
tiam. tc̃ ilłam destru¬
ens qñ eos qui resis¬
tunt perclucit ad
fidem ⁊ ħ est digna
ultio ut pertidra ab

Expanded text:
il nos remordet, quo minus audeamrecognovero omnes ex dilectione obedientes. Tunc enim vindicat inobedientiam, cum illam condemnat per obedientiam; tunc illam destruens quando eos qui resistunt perducit ad fidem. Et hoc est digna ultio, ut perfidia ab
Abbreviated transcription (French):
ri ip̃eaũ. postqͣm¬
admonuit bonos
de elemosinis in
scõs faciendis: a¬
git de incorrectis
qui ꝑseudo secĩ¬
cem putabant q

Expanded text:
 Ipse autem. Postqadmonuit bonos de eleemosynis in nctos faciendis, agit qui pseudo sequecem putabant, q
Abbreviated transcription (Latin):
supplem̃to indigentie protuntialiũ xp̃i
⁊ militum xp̃i egit huic de reb carnalib
eruttuans clamat.
huicrũ tot bona ft̃
grãs ago d̾o sẽ. do.¬

Expanded text:
supplemento indigentiae provincialium Christi et militum Christi egit. Hinc de rebus carnalibus in eructans clamat: hinc tot bona sunt, gratias ago Deo super do
Abbreviated transcription (Latin):
dũ int̾ir. i docens ⁊ faciens nos orare situt
timus ⁊ indolore positi liberari ꝑetimus ⁊ q̃
longe futura sunt mox fĩ uolumus autci¬
scõ adinuari. adiuuat aũ qr ñ sinit uł añ petu
qͣm debeat uł contraria. Et nota qr si solum
illud qd orõ impetrat. s ⁊̃ ip̃a oro inter gr̃e
mimera reperitur. quicquid enim oratio
impetrat. enident᷑ ostenditur donum dei eẽ
ne homo estumnet a seip̃o ẽẽ qd sim potestate
hr̃et ñ utiq posceret. s ⁊ ip̃m orare ex grã ẽ
nulla enim or̃onis p̾cedunt m̾ita quib
si gratuita deritur. s debita rectlantur. sa

Expanded text:
 nostram, docens et faciens nos orare sicut cimus, et in dolore positi liberari petimus, et quae longe futura sunt mox fieri volumus, aut cisancto adjuvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oratio impetrat, sed etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. Quidquid enim oratio impetrat, evidenter ostenditur donum Dei esse, ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam
Abbreviated transcription (Latin):
salluare. si aũ ꝙ esd̾
uidetur ñ speratur.
s potuis qd̃ ñ uidetur. si asi hoc ẽ.u
UrcIM uisperamus qid̃ ñ uidemus crescit
hoc m̃itum. dũ pec pa q̃ est ad¬

Expanded text:
salvare. Si autem. videtur non speratur, sed potius quod non videtur; si autem hoc est, id est si speramus quod non videmus, crescit hoc meritum, dum per patientia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricatio. operatũ est dico: oct̾one ac pe ꝑ.¬
.i. per legem fomes occonem accepit ꝑ mani¬
datum qr talis est nr̃a carnalitas ut arden¬
accepit occonem qr uidens legẽ in auxiliũ
hõib datam magis exar sit iratundia adũ¬
sus homin̾e ⁊ magis institit ut legẽ uerte¬
ret illim pernitiem cũ prius qͣi secure possi

Expanded text:
uia etiam praevaricatio. Operatum est, dico, occasione acceinus Fomes occasionem accipit per mandatum, quia talis est nostra carnalitas, ut ardenaccepit occasionem, quia videns legem in auxilium hominibus datam, magis exarsit iracundia adversus hominem, et magis institit ut verteret legem illis in perniciem, cum prius quasi secure possid
Abbreviated transcription (Latin):
quo trahebat ensq illecebras blandas. et ex
oatrnali suauitato iocundas magna felitita¬
tẽ putabat. s uenientelege qͣr oppõito obite
uidit ħo malum suum uoluit refrenare ꝯtu
sitis obitib legis. s ñ siccatus ĩmo qi de sende
gr̃a homo p̃surapsit aucta est ꝯtupĩa orpo¬
sita lege. ⁊ q prius eũ clucebat obitenisilo.
obruit eũ obite rupto ꝑer legẽ eni doctus
ea p̾uaritata peuuis est uictus ⁊ fc̃s est le¬
gis p̾uaricator qui fuit asi uaescuis pc̃coꝵ
⁊ iõ benedicit oẽm ꝯcupĩ̾am. oĩs enĩ est
ine lege

Expanded text:
quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concsitis obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius peccator; et ideo bene dicit omnem concupiscentiam. Omnis enim est ine lege
Abbreviated transcription (Latin):
eius. qr euus uicari sumus. uł pro no. eiꝰ
romani facitis. dem̃ ut familiarius ad¬
moneat comu̾tit se ad eos dicens. inquib
scire possunt ꝙ si debent sub lege agere. qr
⁊ hi eam seruare debent. Secre. sib qui

Expanded text:
ejus, quia ejus vicarii sumus. Vel pro nomine ejus sicut vos Romani facitis. Deinde ut familiarius admoneat, convertit se ad eos dicens: In quibuscire possunt quod non debent sub lege agere, quiet hi eam servare debent. Omnibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
paulus talis ⁊ talis scribit oĩb qui s. ro
ñ aliis s diłcis dei .i. dilectis ado. ꝙ uis enĩ
rõanis scribat. sslistłi se scribere sigicat
qui in cacritate dei fc̃. qui st̃ hi niui qui
de filio dei recte sentiunt: hii sunt scĩ

Expanded text:
Paulus talis et talis scribit, omnibus qui sunt Romae, non aliis, sed dilectis Dei, id est dilectis a Deo. Quamvis enim Romanis scribat, illis tamen se scribere sigqui in charitate Dei sunt. Qui sunt hi, nisi qui de Filio Dei recte sentiunt? Isti sancti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
buit ⁊ mrẽm. s qr in geñ indutitur subito
octurrisse abrahe ⁊ nec añ. nec post genea¬
logia eius inuenttur uł nom̃. huius aũ exẽ¬
pło affirmat apłs ꝙ sacerdotiũ aaron⁊ prin¬
cipium hũit tfinem. s ecc̃e sacerdotiũ ⁊ in p̃

Expanded text:
buit et matrem, sed quia in Genesi inducitur subito occurrisse Abrahae, et nec ante nec post genealogia ejus invenitur vel nomen: hujus autem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium h
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃o qui filios per iusticiam re
in pate eterna regere ñ desinit. ip̃e ⁊̃ est
subintrant ⁊ dominantur. situt .iiii. regeᷤ
per .u. uistos uinctũ loch tenebant. ⁊ bñ¬
dicit ei .s. fideli dando intrem̃tum fidi bon
operis. dat ĩ ⁊ pan̾e ⁊ uinum .i. corpꝰ ⁊ san¬
gune suũ quo pastia p̃teritis mundan¬
tur. ⁊in futurũ ꝯfortantur. eui abrahã
.i. fidelis dat decimas õm. u õem perfecti

Expanded text:
est Christus qui filios per justitiam regin pace aeterna regere non desinit. Ipse etiam est subintrant et dominantur, sicut quatuor reges per quinque victos vinctum Lot tenebant, et benedicit ei, scilicet fideli dando incrementum fidei et boni operis. Dat etiam panem et vinum, id est corpus et sanguinem suum quo pasti a praeteritis mundantur et in futurum confortantur. Cui Abraham, id est fidelis dat decimas omnium, id est
Abbreviated transcription (Latin):
bat ⁊ captus est a .iiii. qd̾ cum audisset a¬
braham cũ trecentis x.uiii. uernacłis
persecutus ẽ eos atq percussit. reduxitq
loth ⁊ omnẽ subam suam qũa ceperant.
huic igitur abrahe redeitriti occurrit
abraham natus ẽ. ces. le .xxx. annos ha¬
buisse ⁊ abrahe nepoti obiuasse ⁊ pane
in pefeationẽ diis ÷ iͥuop ꝓtiliualẽ tut

Expanded text:
tus a quatuor. Quod cum audisset Abraham cum CCCXVIII vernaculis persecutus est eos atque percussit, reduxit Lot et omnem substantiam quam ceperant. Huic igitur Abrahae redeunti occurrit Abraham natus est, CCC nonaginta annos habuisse, et Abrahae ut nepoti obviasse, et panem in
Abbreviated transcription (Latin):
b complexus est.
n̾a pastor enimñ est nisi hat doe¬
truia qua pascat gregem. etceqũo alu
plus alu minuꝰ dedit. hõĩb dat ad miurã
ip̃e ueroñ ad mͣsuram accipit. hos aũ s̃e

Expanded text:
 complexus est, inam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit. Hos autem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
S q̃ritur qͣlis est
hec speculatio. et¬
uñ dicatur. illuo
occieri qd̾ in spe¬
culo ñ nisi ymag¬
o cernitur. ũ quiꝑ¬

Expanded text:
Si quaeritur qualis est haec speculatio, etde dicatur, illud occurrit quod in speculo non nisi imago cernitur. Ubi qui
Abbreviated transcription (Latin):
.u qͣm mrabilis ⁊¬
ex quanta discone
sit fcã adimplecto¬
D. archane redẽptionis. hee st̃ diuitie
inuestigabiles. idem eñi appellat¬
mn sacram̃tum qd̾ supraduitias. s g̃r
si muestittabiles sunt ssle diuitie. qũõ
apłs eas euangłizauit. na inuestiga

Expanded text:
quam mirabilis,ex quanta dilectione sit facta adimpletio arcanae redemptionis. Hae sunt divitiae investigabiles. Idem enim appellat sacramentum quod supra divitias. Sed si investigabiles sunt illae divitiae, quomodo Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ingerit exeruitiũ
illoꝵ in opera fidi¬
bona fuisse testa¬
tur. s nequitia
maloꝵ impeditoᷤ¬
ne cursum suumi¬

Expanded text:
ingerit? Exercitium illorum in opera fid fuisse testatur, sed nequitia malorum impeditone cursum suum
Abbreviated transcription (Latin):
nttatem fĩdei ⁊ ecc̃e conimnendans ⁊dona
grẽ enumerans. tandem ad certam̃ ex¬
hortan ꝯtra principes tenebrarũ m¬
lttie xpĩane armaturam describit prĩ
ergo saluitans ⁊ se notato noĩe sig̃itans

Expanded text:
nitatem fidei et Ecclesiae commendans et dona nitatem fidei et Ecclesiae commendans et dona gratiae connumerans. Tandem ad certamen exhortans contra principes tenebrarum, militiae Christianae armaturam describit. Prius ergo salutans, et se noto nomine significans,
Abbreviated transcription (Latin):
na de tarcere per tyticũ ꝯforta¬
riam epłam cum ulterius ñ eẽt eos
iusurus. ⁊ sciens eos ẽe bonos ñ arguit de
culpa. s ne relabantur tinĩdum ẽrat. qͥ
enim stat cadere ꝑot̃. qr nullus adeo per¬
fectus est qui crescere ñ possit eos ad ul¬
teriora hortatur⁊ ne receclant a fide pro
eos in tumorem ostendit de quo gradu
ad qͣmdignum uocati sunt ditens oĩa
beneficia eis uel apłis epłis ep̃ta ut to¬
ti humano gñi data per solam digrãm¬
fore collata est igitur intentio aptiͣ in
hat epła ephesios in bonis ħctis contre¬
mare ⁊ ad ulteriora prouocare. necñ ad
humilitatem actionem q gr̃arum ifor¬
mare. Modus tractanditalis est demo¬
re suo salutationem p̃mitutideiñ gras
agit deo exponens prius bnficia huna¬
no gñi prestita post ip̃is apłio sp̃anter
indulta dem̃ ephesus ip̃is oftentens a
quo ⁊ ad quid uocatisint deiũ xp̃i clig¬
iitater ⁊ p̃lationem ostendit. postea
ad patĩam ⁊ caritatera cosinuttat. u¬

Expanded text:
a de carcere per Tychicum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora hortatur; et ne recedant a fide pro eos in tumorem, ostendit de quo statu ad quem dignum vocati sunt, dicens, omnia beneficia eis vel apostolis ipsis, vel toti humano generi per solam Dei gratiam collata fore. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Ephesios in bonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta, deinde Ephesiis ipsis ostendens a quo et ad quid vocati sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit, postea ad patientiam et charitatem eos invitat, u
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes bona q̃ promisit ip̃e tñ fecit qr facitũ
illi faciant ñ illi fatiunt ut ip̃e fatiat qd pro-¬
misit alioqum ut dei promissa cõpleantur
si ui dei s in hom potestate ẽ promisit ergo
qd̃ ip̃e facturus erat. ñ qsd̾ hoĩes ñ enim denrẽ
uoliuitatis potestate. s desua p̃ destinatione
ꝓmisit. congrue ergoñ ait p̾dixit uel p̾scint
n̾a ⁊ aliena fca pot̾ens est predr̃e at prescire
s promisit ut hoc intlłretur promittere qd̾
ip̃e facit. ñ enim ip̃̾e promittit ⁊ alius facit

Expanded text:
homines bona quae promisit, ipse tamen facit, quia facit ut illi faciant, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit. Alioquin ut Dei promissa impleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate. Promisit ergo quod ipse facturus fuerat, non quod homines. Non enim de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit. Congrue ergo non ait praedixit, vel praescivit. Nam et aliena facta potest praedicere atque praescire; sed promisit, ut hoc intelligeretur promittere quod ipse facit. Non enim ipse promittit, et alius facit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut .⁊ le tͣn. fi qr eni simus ab eod̃ ⁊ sub ead̾
sponsione utraq data sunt. qd̾ de rino dr̃
necẽ est ut de altero intłłigatur. ⁊ m̾ito tͥns¬
lato sacerdotio tͣnffertur lex. ppls .e. at le
lex per eũ impletur lex q̃ dr̃ consũmare

Expanded text:
tio fiat, quia enim simul ab eodem, et sub eadem sponsione utraque data sunt, quod de uno dicitur, necesse ut de altero intelligatur, et merito translato sacerdotio transfertur lex. Populus enim aclex, et per eum impletur lex quae dicitur consummare.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa permittit soluendo hoĩes a lege.
confirmare cor debetis ⁊ ñ studere obs
s qui perseuerant student in eis uel
desti ciboꝵ uero illa custodia nicħ ꝓtuit
s fides. siłr habundare grãrum donis
ꝑdest. uentrẽ uero obruere escarum

Expanded text:
permittit solvendo a lege confirmare cor debetis, et non studere obsesed qui perseveranter se student in eis, veldest; ciborum vero illa custodia nihil profuit, sed fides. Similiter abundare gratiarum donis prodest; ventrem vero obruere escarum
Abbreviated transcription (Latin):
eos s in simplici
ñquid titus
uos circum¬
uenit:nne
eodem sp̃u.
ambulamꝰ.
ñne eisdem
uestigiis:
limputa¬
Timeo enĩ
ne forte cũ
les uosuolo
inueniam
uos et ego

Expanded text:
i Nunquid Titus vos circumvenit? Nonne eodem spiritu ambulavimus, nonne eisdem vestigiis? Olim putaTimeo enim ne forte, cum quales volo inveniam vos, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
dias. detra tum de¬
trahit quuis eiqu̾e
odit. infla ut in¬
flabantur illiqui
maiora dona habe¬
tus ad pugnam.

Expanded text:
dias, detractiones, detrahit quis ei quem odit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora dona habeltus ad pugnam.
Abbreviated transcription (Latin):
eit qr forte suspi¬
catur iõ eumcon¬
tempsisse qr par.¬
ua offerebantirr
ut maiora ⁊ seq̃re¬
se ut intimarent
eis malora clare.
S sĩ quid peraliq̃¬

Expanded text:
cit, quia forte suspentur ideo eum contempsisse, quiava offerebantur ut majora consequese ut intimarent eis majora dare: sed nunquid per aliq
Abbreviated transcription (Latin):
fiti multiplitia
uaria q signa erant satrificia priᷤ¬
ca. per multa illa satrifitia hoc u¬
num sigicabatur qͣi multis uerbis
una res ddr̃etur. ut sũ fastidio mul¬
tũ comiñdaretur. hiuc sũmo ueroq¬

Expanded text:
ficii multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca. Per illa multa sacrificia hoc unum significabatur, quasi multis verbis una res diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo veroq
Abbreviated transcription (Latin):
tit augm̾to scĩe et¬
farit per hoc qd̾ alii¬
plus hant qͣm uos.
s ita hoc facit sicut
betis superaddere. ẽ¬
in uobis dico exea
.d. qͣ primũ per ar¬
chippum au credẽ¬

Expanded text:
iae, etfacit per hoc quod aliplus habeant quam vos, sed ita hoc facit sicut betis superaddere. Ein vobis, dico, ex ea die, qua primum per Achippum aud
Abbreviated transcription (Latin):
bonsi nuntiũ. ne
lam q̃ratis quam
pruis intlxistis.
ñ uos primi habu¬
re si cut per mer
sum mundũ ue¬
manens in. uni m̃¬

Expanded text:
bonum nuntium. Ne pem quaeratis, quam prius intellexistis: non vos primi habure sicut per me et sum mundum, emanens in uni
Abbreviated transcription (Latin):
capitale uitiũ appo¬
situm sibi apłs cli¬
cit mordax epytima quo tumor curaret᷑.
Quis ergo de se seturus estͦ qũo securu:
agnus egreclietur. ubi aries sic periclita¬
rimetuit: Et quis est ille stimulus qui
enim ad ꝯseruatior̾e humilitatis nmi¬
sit. cdiabolus añ uenit ut ad defc̃m trahe¬
ret. deus enim ad hoc iustoñ parcebatut eiꝰ
uirtute minsirmitate perficeret dansco¬
laphirantem angłm diabolus eni si hoc
zandus anglo sathane qui per eũ trade¬
bat inustos ip̃i sachane. hoc ergo reme¬
dium clatum est apło ad̾o ut temptatio¬
nib pssus si extolleretr uñ sibdit ut me
superbie intutiendo tribłonem ⁊ dolores
sam dolore quodam corporis traditur
uehem̃ter agitatus. dolores aũ corꝑmple¬
rumq iminittuntur abangłis sathane.
s hoc ñ possunt nisi permissi. sic ⁊ iob ꝓbatꝰ
est. permissus est ad eum probatidum sa¬
thanas ⁊ pertussit eum uulnere. ĩmundꝰ
enim permtitebatur s sc̃s probabatur

Expanded text:
capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui enim ad conservationem humilitatis immisit. Diabolus autem venit ut ad effectum traheret. Deus autem ad hoc juste non parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem angelum. Diabolus enim non hoc zandus angelo Satanae, qui per eum tradebat injustos ipsi Satanae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo a Deo, ut tentationibus pressus non extollatur. Unde subdit: Ut mesuperbiae incutiendo tribulationes et dolores. Nam et dolore quodam corporis trahitur vehementer agitatus, dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Satanae, sed hoc non possunt nisi permissi. Sic et Job probatus est; permissus est ad eum probandum Satanas, et percussit eum vulnere. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt de loco ad lo
perlit perficlia cũ
se uicisse gratulat᷑
plaudet ergo xp̃ia¬
nus cũ illiinsulta¬
tur. ⁊ surgit cum p̃
trrã culpa qi uos me
.coe. qui debuistis
ꝯtra pscudo comiñ¬

Expanded text:
fiunt de loco ad locperdit perfidia, cum se vicisse gratulatur. Plaudit ergo Christianus cum illi insultatur, et surgit cum prevestra culpa, quia vos me coegistis, qui debuistis contra pseudo com
Abbreviated transcription (Latin):
unt. temptatio aũ cui si ꝯsentitur ñ ẽ pcc̃m
s mat̾ia exercende uirtutis. hoc intellige
dcm̃ detemptatione q̃ fit ab hoste ñ a car¬
ne q̃ ꝑcc̃m est ueniale ⁊ sicis ⁊sentiatur.
facere ut stimuluꝰ
.dis. ame. qr graiis
est meditina infir¬
dicũ ut auferretqd̾
apposuerat qr mole¬
stum erat ut cum¬
melitus apponit
te epythimartole¬
stum ⁊ ardens quo¬
curanclus ẽ illetiuꝰ
ultera tumebant:¬
citutꝰ. rogat ille mecditum cs̃ illo medi¬
cam̃to crutiari ceprt ut auferat
mecitẽ aũ consolatur ⁊ monet patĩam qr
auferret molestũ epythima qd̾ michi
apposuerat. s audiui uocẽ meclici cłrs
melius mithi prouiders dix̃. mi ꝑ in¬
spirõnem uł perangłm ꝯ paule. sut ti
de infideli fidelem. de persetutore apłm
⁊ plus om̃ib laborantẽ ⁊ archana uden¬
tem. uires quo stimusos tolerandi tibi
addidi. ⁊ iõ noli hoc orare ut cliscetlat sti¬

Expanded text:
unt. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Hoc intellige dictum de tentatione quae fit ab hoste, non a carne: quae peccatum est veniale, si ei non consentiatur. us potest facere ut stimulus a me. Quia gravis erat medicina infirdicum, ut auferret apposuerat, quia molestum erat: ut cumedicus apponit te epithima molestum et ardens quocurandus est ille cujus viscera tumebant, rogat ille medicum, cum illo medicamento cruciari coeperit, ut auferat; medicus autem consolatur et monet patientiam, quia auferret molestum epithima quod mihi apposuerat, sed audivi vocem medici. Et Dominus melius mihi providens, dixit mihi, per inspirationem vel per angelum: O Paulede infideli fidelem, de persecutore Apostolum, et plus omnibus laborantem et arcana videntem; vires quoque stimulos tolerandi tibi 138 addidi. Et noli hoc orare, ut discedat sti
Abbreviated transcription (Latin):
petens iobtemptandum. tñ exauditur
paulus petens stimulũ remouencłũ. ex¬
aucduit eum qũe clisposuerat clãpnare.
⁊ ñ exaudunt eũ quem uoluerat sanare:
n̾a eger petit multa a medito q̃ mecditus
si dat. sĩ exauelit ad uoliritatẽ. ut exauclat
ad sanitatem itardñs ñ exaudunt peulũ
ad uoluntatẽ. ⁊ñ est magnũ ado exaudiri
ad uoluritatẽ s ad utilitatẽ. alicisi deus
iratus dat qd̃ petitis cũ uero eaque deus
laudat ⁊ promittit ab illo petitis. securi
pente ila em ꝓpitio do ꝯceluntuo qũ aũ¬

Expanded text:
petens Job tentandum, et non exauditur Apostolus, petens stimulum removendum. Exaudivit eum quem disposuerat damnare, et non audivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico quae medicus non dat; non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ita et Dominus non exaudivit Paulum ad voluntatem. Non est magnum a Deo exaudiri ad voluntatem, sed ad utilitatem. Aliquando Deus iratus dat quod petitis. Cum vero ea quae Deus laudat et promittit ab illo petitis, securi petite. Illa enim propitio Deo conceduntur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
.ã.e. pietatis .u cari¬
bona ⁊ fideñ ficta
ħ est uirtus quam
nchil uucit. ulłs
ignis nullus flueł
sct̃. nulla flumĩa
tẽptationis ecm ex
dico ut tales deuite
quidam sunt ples
aũ in fine futuris¬
ingrecdiebantur.N.
in domos młrm et
decipiebant eas. uñ
erculas prius ⁊ꝑeaᷤᷤ
iuros earũ ut dia¬
bolus prurs eia se¬
duxit ⁊ pereã ada.¬
quos ydoneosinue¬
niunt ducunt cap
si młtes seclueunt᷑

Expanded text:
aride fide non ficta, haec est virtus quam nihil vincit, nullus ignis, nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis eam exdico ut tales devites, quidam sunt; plures autem in fine futuriIngrediebantur enim in domos mulierum, et decipiebant eas. Undeerculas prius, et per eas viros earum, ut diabolus prius Evam seduxit, et per eam Adaquos idoneos inveniunt ducunt captsi mulieres seducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃a perueniatur ostendit. cibũ uite sug¬
gerit. iea panes mundi erant .i.xii. apłu
siquis moritur. statĩ alius loco eius substi¬
tuendus ẽ. s in.uͣi. etate õs auferentur
Sccłm post uelũ est ecc̃a celestis q̃ uelat᷑¬
qͣmclui iiumus. thuribislũ xp̃o igne cari¬
mone ⁊ opere eus si nisi pura u̾itas. lon¬
gitudo perseuerantia doctrine q̃ per unuĩ¬
cubitũ. ⁊ operationis q̃ per alt̾m cubitum¬
designatur ad cuius perfcõnem humami
intellectus impertes est. qd̃ signat diraidiꝰ
tubitus. latitudo: perfectio caritatis alti¬
tudo: perfectio spei ad qũa nos cdimidi.b¬
parati contrahostes. In archa urna hus
qua reficiuntur ⁊ angłi. uirga sigicat sa¬
cerdotalẽ potestatem xp̃i tabule qd̾ ip̃e
nobis. duo cheribyn os ordines celi qui
in eo ꝯsistunt. qui inuicem diłcone mnexi
sunt. qui⁊ si sapientes tñeum obubrant.
qͣntum in seẽ. in primo aũ tabernacło coti¬
die introibant sacerdotes satrificioꝵ ritu

Expanded text:
ad ipsa perveniatur ostendit, cibum vitae suggerit. In ea panes mundi erant, id est duodesi quis moritur, statim loco ejus alius substituendus est, sed in septima aetate omnes auferentur. Secundum post velum est Ecchic vivimus, thuribulum Christus igne charimone et opere ejus, non nisi pura veritas; longitudo, perseverantia doctrinae quae per cubitum unum, et operationis quae per designatur, ad cujus perfectionem humanus intellectus imperfectus est, quod significat dimidius cubitus. Latitudo perfectionem charitatis, altitudo perfectionem spei, ad quam nos dimidiparati contra hostes. In arca enim erat qua reficiuntur etiam angeli. Virga significat sacerdotalem potestatem Christi; tabulae, quod ipse nobis; duo cherubin omnes ordines coeli, qui in eo consistunt, qui invicem dilectione connexi sunt, quia, etsi sapientes, tamen eum obumbrant, quantum in se est. In primo tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes sacrificiorum ritus
Abbreviated transcription (Latin):
erat de lignis sechim ħlis cribitos du¬
os ⁊ dimidiũ in longitudĩe unsĩ ⁊ di¬
midiũ in latitudine tm̃dem in altitu¬
dine. ⁊ in inoquor angulo anuilum
b assidue erant ad portandũ uectes delig¬
nis sechim auro purissĩo deaurati ꝓpitia¬
toriũ uero erat tabula sr̃ archa eiuid̾ lon¬
gitudinis ⁊ latitudims sr̃ qu̾a stabant
cherubyn ⁊ qui semper aspitiebant. Ad
forte aliqñ exhireat nccĩas pro ꝑcc̃o sater¬
dotis uł uniu̾se synagoge in priori aũ
tabernacło cotidie intrabant sacerdotes
ritũ satrifitioꝵ explentes. hoc aũ totum
parabola ẽ ⁊ umbra celestiũ primũ enĩ
ueniatur ad celũ. tabernacłm eñ ꝓpͥe
belligerantiũ est. in qͣ est candelabrum
rea sunt qr sap̃ĩa lucent. aurum enim
sapĩam sig̾icat. ip̃e xp̃c est stipes qui por¬
tat tria brachia a dextris ⁊ tria a sistai
qr ip̃e est uitis uera in qua fundati st̃ tre
grãm: qͣi sinistri fu̾nt. hi tresordines fide¬
lium sigicati sunt in trib uiris quos

Expanded text:
rat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altitudine, et in unoquoque angelo aureum uibus assidue erant ad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium erat tabula super arcam ejusdem longitudinis et latitudinis, super quam stabant cherubim, in quem semper aspiciebant. Ad forte aliquando exigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes ritum sacrificiorum explentes. Hoc autem totum parabola est et umbra coelestium. Primum enim veniatur ad coelum. Tabernaculum enim proprie belligerantium est, in quo est candelabrum rea sunt, quia sapientia lucent. Aurum enim sapientiam significat. Ipse Christus est stipes, qui portat tria brachia a dextris et tria a sinistris; quia ipse est vitis vera , in qua fundati sunt tres gratiam, quasi sinistri fuerunt. Hi tres ordines fidelium significati sunt in tribus viris quos
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem quo tabernatło erat altare
incensi ubi s̃. adolebatur intensũ super
tineres calentes qui illuc deferebantur
abaltari sacrificioꝵ qd̾ erat extra tab̾¬
.U. tubitis latũ ⁊ totidem longũ. primũ

Expanded text:
In eodem quoque tabernaculo erat altare In eodem quoque tabernaculo erat altare incensi, ubi scilicet adolebatur incensum super cineres calentes, qui illuc deferebantur ab altari sacrificiorum, quod erat extra tabequinque cubitis latum, et totidem longum. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
bernatulũ. In primo aũ tabernaculo erat
eandelabrũ aureum. s apłs dicit candela
chia erat eni in medio hastile herens ꝑ¬
bant brachia ta a dexta parte.⁊tria a
sinistra. ħ̃ntia per tria lota ciphos. speraᷤ.
⁊lilia. in eodem ⁊̃ erat m̃sa quadrata. ut
altare ⁊ habebat .iiii. pedes. ⁊ erat post
introitũ tabernatuli. q̃ erat delignis se¬
thim. ⁊ inaurata auro purissimo. q̃ ha¬
bebat labtũ aureum per tircuitũ ac de¬
super coronã auream int̾rasilem altã
digitis .iiii. ⁊ sr̃ illam alt̾am coronam
aureolam. Habebat ⁊̃ per singłos angu¬
los tirculos aureos quib ĩmitcebant᷑
uectes ut poss uectari. qui erant de lig¬
nis sechim ⁊ auro cirtundati ⁊ sr̃ men¬
sam erant .xii. panes d̾o ꝓpõiti qui erãt
desinula ⁊ singulis sabb̃is õs mutabant᷑.
Si uero ante salb̃m aliquis eẽt rtc̃ius
ñ poterat suminisi alius statĩ loco eius
substitueretur. ⁊ st̃ panes erat patena
aurea. ⁊ pugillus lutidissimi thuris.

Expanded text:
bernaculum. In primo autem tabernaculo erat candelabrum aureum, sed Apostolus dicit candelabchia. Erat enim in medio hastile per quabant brachia, tria a dextera parte, et tria a sinistra habentia per tria loca scyphos, sphaeras, et lilia. In eodem etiam erat mensa quadrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post introitum tabernaculi quae erat de lignis Setim et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem altam digitis quatuor, et super illam alteram coronam aureolam habebat etiam per singulos angelos circulos aureos, quibus immittebantur vectes, ut posset portari, qui erant de lignis Setim, et auro circumdati, et super mensam erant duodecim panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis erat necessarius, non poterat sumi, nisi alius statim loco ejus substitueretur. Et super panes erat patena aurea, et pugillus lucidissimi thuris.
Abbreviated transcription (Latin):
ri uenerõne habebatur. ⁊ qr sig̾icat sr̃ce¬
lestem ecc̃am ubi incħ pccĩ est. in quo
ti intus ⁊ foris auro operta. in quaerant
tria .s. urna aurea h̃ns manna ⁊ uirga
aaron q̃ fronduerat. ⁊ tabulem quib
lex scripta fuit ⁊ fẽ archam erat ꝓpitia
torium. G. tabula eiusdem longitudĩe ⁊
latitudinis euius archa. ⁊ erat tabula
de auro purissimo q̃ dicebatur ꝓpitiato¬
riũ siue oratulũ. qr ibiangelus dei
moysi apparebat loqͥns qñ ꝓpͥitiaturuᷤ
kes głosissimedecorata ac se ꝯtuentia.¬

Expanded text:
ri veneratione habebatur, et quia significat supercoelestem Ecclesiam, ubi nihil peccati est. In quo nti intus et foris auro operta, in qua erant tria, scilicet urna aurea habens manna, et virga Aaron, quae fronduerat, et tabulae in quibus ltorium, scilicet tabula ejusdem longitudinis et latitudinis cujus et arca, et erat tabula de auro purissimo, quae dicebatur propitiatorium sive oraculum; quia ibi angelus Dei Moysi apparebat loquens, quando propitiaturus sissime decorata, ac sese i
Abbreviated transcription (Latin):
labra sunt dona sp̃t sc̃i que in ecca lucent.
panis super insam .i u̾bum satre scripture
p̃sto est a salbo sper ubi in xp̃o aturbine
scłi tuti sumus us ad sabbm plene quie¬
tis ubi spes implebitur. ENequitur.
ost uelam̾

Expanded text:
labra sunt dona sancti Spiritus quae in Ecclesia lucent. Panis super mensam, id est verbum sacrae Scripturae praesto est Sabbato spei, ubi in Christo a turbine saeculi tuti sumus usque ad Sabbatum plenae quietis, ubi spes implebitur. VERS. 3-8.-- Post velam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ agas ꝙ iniuste eligat uł reprobet ma¬
gna indignitas est ⁊ p̃sumptio homine
contradr̃e d̾o. iniquum iusto. malũ bono.
imꝑitũ perfc̃o infirmũ fortissimo mortałe
iimortali. seruum clño. creaturã creatori
Mouetur asĩ iniquus eo ꝙ de ead̾massatre¬
atos alios iustificat d̃s abios reprobat adħ
aũ osterdendũ uecte fieri utiturr u̾bis ysaie
⁊ fign̾iti similitudine qsd̃ adu̾sus figulum ñ

Expanded text:
m agas quod injuste eligat vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non
Abbreviated transcription (Latin):
sic ttũ homot̾ingeris ad̾o. ⁊ io nequis adu̾sus
dm̃ caułariqͣre fecittesic uel n sic siem̃ pecꝰ
loqui poss ⁊ drẽt deo quare me pecudẽ fetisti
cũ illum feceris homin̾e ñne iuste sic cense¬
res ⁊ chões opetus tuquis es qui Rdeas deo.

Expanded text:
sic et tu homo fingeris a Deo, et ideo nequis adversum Deum causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem enĩ¬
sarre de alia irxore
.ẜ. cethura alios ge¬
nuit quiũ perti¬
nent adhane sig¬
multi legentes
apłm. librum aũ
geneseos ignora¬
tes putant solos
duos filios habu¬
dc̃a isse abrabã. st hos solos ore¬
morat apłs qr de hiis duobus
scͥptura sp̃aliter singła exequitur in¬
nuens aliquid egregium in hiis prefi¬
ut̃q quidem de abraham natus est. s
diuersa oꝑerõne qr cmi deancilla: ẜea¬
nis naturã natus ẽ. qr inuentła de se¬
ne solet ꝯcipere. qui aũ delibera. non ẜ
uim carnis ut uetula ⁊ sterilis de sene
conciperet. s per operõnem d̾i qui ꝓmi¬
sit. illũ ergo genuit demonstraus ꝯsue¬
tudo naturam. istũ nero dedit promissio
sig̾icans grãm. ibi humanus usus ostẽ¬
ditur. hic diuinũ beneficiũ comien¬
datur. Natus ẽ ergo ysmael sicut nas¬
tuntur hoĩes per mixtion̾e utrius sexͦ
usitata lege nature. ĩo dc̃m est ẜ carnt̃¬

Expanded text:
Post mortem enSarae, de alia uxore, scilicet Cethura, alios gnuit, qui non pertinent ad hanc sigmulti legentes olum, librum autem Geneseos igntes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefiUterque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla senis naturam natus est, quia juvencula de sene solet concipere. Qui autem de libera, non secundum vim carnis, ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per operationem Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secun
Abbreviated transcription (Latin):
allegoria eni dicitut cũ aliquid alitd
uiderur sonare mu̾bis: ⁊ aliud inintł¬
lectu sigicare. sicut hic. abraham eĩ
dititur pr̃. quiest põ multarũ gentiũ
sic enim intp̃r hoc nom̃ abraham. alba
enm pr̃. ham multarũ subaulitur

Expanded text:
Allegoria enim dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enim est Deus Pater, qui est pater multarum gentium. Sic enim interpretatur hoc nomen Abraham. Abba enim pater, ham m
Abbreviated transcription (Latin):
de reb muunidanis. om eni diumiarũ hu¬
manarumq ẽr sublimis ⁊ profunda cog¬
nitio ẽ apud deum. qui solus sic̃ sunt oĩa
intuetur. ad euiies noticiam oĩs sensus nr̃
ꝓ quib cepit de sapĩa ⁊ sc̾ia loqi ⁊ hoc ẽ¬

Expanded text:
est de mundanis. Omnium enim divinarum humanarumque rerum sublimis et profunda cognitio est apud Deum, qui solus sicut sunt omnia intuetur, ad cujus notitiam omnis sensus noster rpro quibus cepit de sapientia et scientia. Et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mue su Dł impletiones disrõnis. qr neo t̃
ex hditione pot cognosci qd disposuit. De¬
in utens uͥbis ysaie altam ẽẽ dei sapĩam.
probat subdens.¬
uis enim

Expanded text:
est impletiones dispositionis, quia nec in exhibitione potest cognosci quod disposuit. Deinde, utens verbis Isaiae, altam esse sapientiam Dei probat subdensuis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe hortatur ut digz¬
netur deus doctri¬
nam sitam infati¬
gabili cursu cliri¬
gere ⁊ tranffundere
unde subdit. et ut
liberemur ab hõĩb¬
pseudone nros se¬
ducant uel nobis
insidias tendant. importuris ⁊ lmprob̾¬
uel liberemur abimportuns hominib.¬
i intidelib qui resistunt uerboueritatiꝰ
liec stant in portu quietis ⁊ malis .s. qui
persecuntur fĩdeles. sceo dic̃o liberemur¬
turi sunt. uł ita. uere importuni sutr
importum ueron habent fdem. Qreoꝵ
nisius habet fidem. s est error qd̾ tenent
s uos qui habetis fidem confirmabit d̾s
rare ut sermo dei
currat ⁊ clarifice¬
orantib om̃ium

Expanded text:
e hortatur ut dignetur Deus doctrinam suam infatigabili cursu dirigere et transfundere Unde subdit: Et ut liberemur ab hominpseudo ne nos seducant, vel nobis insidias tendant. Importunis, Vel, liberemur ab importunis, id est infidelibus qui resistunt verbo Dei, nec stant in portu quietis. Et malis, qui persequuntur infideles. turi sunt. Vel ita, vere importuni sunt et importuni non habent fidem, quia eorum nullus fidem habet, sed est error quod tenent, sed vos qui habetis fidem confirmabit Deusrare ut sermo Dei currat et clarificeorantibus, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
grauat penas eoꝵ¬
subdens. Qui
nescientes. da. pe .i.
emi ponitur aliqñ
ꝓ sustinere. ita⁊ hic.
⁊ congrue qui enĩ
patitur dat et ꝙ̃ of¬
fendit penas qiͣ gͣ¬
tas. dabunt penas¬
dico ñ corporis ⁊ aĩe
dissołone termina¬

Expanded text:
gravat poenas eosubdens: Qui, nescientes, dabunt poenm ponitur aliquando pro sustinere, ita et  congrue. Qui enim patitur dat efendit poenas quasi gratas. Dabunt poenasdico, non corporis et animae dissolutione termina
Abbreviated transcription (Latin):
s q̃ in obseruationib illis fiẽbant ꝓ¬
deit enim lex scripta in tabulis inqͥb
erant tria mandata ꝑtinentia ad disc̃o¬
nem dei ⁊ .uii. ad diłconem proxĩ cetera
uero sunt oneri qd̃ legis auctoritate ꝓ¬
criptum

Expanded text:
 illis observationibus fiebant. Prodest enim lex scripta in tabulis, in quibus erant tria mandata pertinentia ad dilectionem Dei, et septem ad dilectionem proximi; caetera vero sunt hominum quod legis auctoritate pcriptum
Abbreviated transcription (Latin):
qr multa fecitapd̃
me recepistis dona
res eccłiis iudeoꝵ ⁊
gaudeant ur dono
dei qui participes
illos facere digna¬
tus est promissio¬
nis abrahe. situt.¬
dc̃. q. itaistud di¬
uinum stimus .s.¬

Expanded text:
 multa fecit apudme recepistis dona res Ecclesiis Judaeorum, et gaudeant in dono Dei qui participes illos facere dignatus est promissionis Abrahae. Sicat: Ita istud divinum scimus, s
Abbreviated transcription (Latin):
ħite ꝯtra mala.
q̃ sustinentia est
spel qr iam facit
spes głe. ñ enini
tanta mala pos¬
sent sustinere:
lusi spes eoscon¬
firmaret. q̃ spes
ñ frustratire qr

Expanded text:
itae contra mala, quae sustinentia est spei, quia eam facit spes gloriae. Non enim tanta mala possent sustinere, nisi spes eos confirmaret quae spes non frustratur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ legitime uti legi inuistꝰ eiũ lege utit le
gitune. cũ intlłsis quare sit data eius coram¬
natione tanꝙͣ pedagogo ꝑdutitur adgrãm
ꝑ qua iustus fiat. iustus uero ⁊ ea segitime
utitur. cũ eamtenendo imponit iustis it

Expanded text:
dicatur legitime uti lege. Injustus enim lege legitime utitur cum intelligens quare sit data, ejus comminatio ne tanquam paedagogo perducitur ad gratiam per quam justus fiat. Justus vero etiam ea legitime ut
Abbreviated transcription (Latin):
si promisit ille p̃clicit labores us infiriẽ
uenturos ip̃i scło. tu per prosꝑera sllead ꝯfor¬
tandũ cortuũ uenit ꝑati mori sputisillira¬
ei sꝑmis coronari. opprobria bibere lignoi
ꝯfigi oĩa ħ illetulit protetu nicħ proillos
ꝑtẽ. ille ꝯfortans infirmũ ut cũ crediderit
ñ speret prospera huius scłiait fili accederᷤ

Expanded text:
per labores usque in finem venturos ipsi saeculo, tu prospera; ille ad confortandum cor tuum venit pati, mori, sputis illini, spinis coronari, opprobria bibere, ligno configi. Omnia haec ille tulit pro te, tu nihil pro illo; sed pro te ille confortans infirmum ut, cum crediderit, non speret prospera hujus saeculi ait: Fili, accedens
Abbreviated transcription (Latin):
.&. s ⁊ ħi ħ̾deo eoꝵ uoluntate hoc meruisse. sic
er̃ excecaat cłs sicut obduxat. qd est desereri¬
do ñ fatiendo ⁊ hoc meruit uoluntas. hoc enĩ
uitiũ secitatis ⁊ duritie superbientis audaci
am uoluntatis inflixit. Si ergo clicit ñ posst̃
sunt qr nolunt qd̾ deus p̾stiuit ⁊ p̾dixit si fent¬
ũ ergo mirũ est ꝙ ñ poterant cred̾ qnoꝵ uoluntaᷤ
sic superba erat ut tmͣ sins utrib attribuerent ut
possunt cred̾e in xp̃m. s̃ q mutari in melius
homines ni possuit s qͣmdintalia sapiunt ñ pos¬

Expanded text:
spondeo eorum voluntatem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixit. Si ergo dicitur, non possunt sunt quia nolunt, quod Deus praescivit et praedixit non feur mirum est quod non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut tantum suis viribus attribuerent, utpoterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
nos auclimus ate. q aliquis credidit fĩõs qui¬
dam emi int̾ semusitant ⁊ ubi possint procła¬
mant ⁊ turbulenta disceptatione ⁊tendunt
clicentes quid fecerunt uidei uł que ełꝑa eoꝵ
fͣuit si nct̾e erat ut sermo implẽtur ys̃. quem
plus urgent ⁊ profundiorem fatiunt ea q̃ le¬
guntur in euangłio ioħis ait enim. p̾ꝑea ñ po¬
terant tred̾e q dixit ys̃. excecauit ocłos eoꝵ¬

Expanded text:
 quasi dicat: Aliquis credidit, non omnis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo impleretur Isaiae quem  urgent et profundiorem faciunt, per ea quae leguntur in Evangelio Joannis. Ait enim: Propterea non poterant credere quod dixit Isaias: excaecavit oculos eo
Abbreviated transcription (Latin):
luminant mundum
inquo apparet adeo
missos. alioquin hoc
macerie legalisrit.
in uideis.⁊ ydolatrie
impios ꝑ fid̾e̾ iustifi¬
cantem ⁊ holes meũ
credentes. euang̾.⁊̃¬

Expanded text:
luminant, in quo apparet a Deo missos, alioquin hoc maceria legalis ritus in Judaeis, et idololatriae impios per fidem justificantem, et homines in eum credentes.