comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matheriam multos uitȩ spiritalis
fructus ubi attaminauerit ꝑdit.
s et innumera plerũq quȩ optima
uidebant᷑ locutionis folia consu¬
mit. Et lingua ignis ẽ. uniuersi¬
tas iniquitatis. Ignis ẽ lingua. qͥa
uirtutum siluam male loquẽdo
deuorat. Inde uir sapiens de in¬
sipiente. Et aꝑtio inquit oris illiꝰ
inflamatio ẽ. Et ħ uic iudelicet
igni ꝑditionis: contrarius ẽ ignis
ille saluatoris. qui ligna. fenum.
stipulam uitiorum consumens:
secreta cordis illustrat. Quo scĩ
inflãmant᷑ doctores. ut & ipsi
ardeant amando: &e quasilĩgius
ignitis accendant alios . p̃dicãdo.
de quib bene scriptum ẽ: quia
apparuerunt illis disꝑtite lingue
tamquã ignis. seditq supra sin¬
gulos eorum. & repletisunt om̃s
spũ scõ. Rec̾te autem de lingua in¬
disciplinata dicit᷑. quod ipsa sit
uniuersitas iniquitatis: quia cũc¬
da fere facinora ꝑeam aut concin¬
nantur ut latrocinia. stupra. auc

Expanded text:
materiam, multos vitae spiritalis materiam, multos vitae spiritalis fructus, ubi attaminaverit perdit, sed et innumera plerumque quae optima videbantur locutionis folia consumit. Et lingua ignis est, universitas iniquitatis. Ignis est lingua, quia virtutum silvam male loquendo devorat. Unde vir sapiens de insipiente: Et apertio, inquit, oris illius inflammatio est. Cui videlicet igni perditionis contrarius est ille ignis salutaris, qui lingua, fenum, stipulam, vitiorum consumens, secreta cordis illustrat, quo sancti inflammantur doctores, ut et ipsi ardeant amando, et quasi linguis ignitis accendant alios praedicando. De quibus bene scriptum est: Quia apparuerunt illis dispartitae linguae tanquam ignis, seditque supra singulos eorum, et repleti sunt omnes Spiritu sancto . Recte autem de lingua indisciplinata dicitur quod ipsa sit universitas iniquitatis, quia cuncta fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, stupra; aut
Abbreviated transcription (Latin):
tra: sipraue agit. Namq hoc aduer¬
sus eos qui &e uita ce scientia desti¬
tudi: docere p̃sumebant. Ideoq
magis eccłam ledebant. Quod si
ut in quibdam codicib inuenit᷑¬
legatur & magna ex altat. illa
nimirum hic ex altatio debet in¬
telligi: dequa insequentib cum
ꝑplura lingue uitia enumerasset.
ad iunxit. Nunc autẽ exultatis:
insuꝑbiis urĩs. Omĩs exultatio
talis: maligna. aqua: & mater be¬
ati samuelis nospia exortatione
cõpescit. dicens. Nolite multipli¬
care loqui sublimia: gloriantes.
Magna gͦ ex altat lingua: quȩ ce¬
terorum sensus & uerba despiciẽs.
singulariter ẽẽ se sapientẽ iactat.
& feͥcundam. Ecce quantus ignis
quã magnam siluam. incendit: Qͣntꝰ
dicit quã modicus. Deniq & co¬
dices quidã sic habent. Ecce modi¬
cus ignis. Sicut enim amodica
sintilla ignis excrescens magnã
sepe siluam incendit: ita incon¬
tinentia lingue suis nutrita leui¬
tatib magnã bonorum operum

Expanded text:
tra, si grave agit. Namque hoc advertra, si grave agit. Namque hoc adversus eos dicit qui, et vita et scientia destituti, docere praesumebant, ideoque magis Ecclesiam laedebant; quod si legatur ut in quibusdam Codicibus invenitur: Et magna exsultat, illa nimirum hic exsultatio debet intelligi, de qua in sequentibus, cum per plura linguae vitia enumerasset, adjunxit: Nunc autem exsultatis in superbiis vestris. Omnis exsultatio talis maligna est. A qua et mater beati Samuelis nos pia exhortatione compescit, dicens: Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes . Magna ergo exsultat lingua, quae, caeterorum sensus et verba despiciens, singulariter se esse sapientem jactat et facundam. Ecce quantus ignis quam magnam silvam incendit. Quantus dicit quam modicus. Denique et Codices sic habent: Ecce modicus ignis. Sicut enim a modica scintilla ignis excrescens magnam saepe silvam incendit, ita incontinentia linguae suis nutrita levitatibus magnam operum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
lidi aquib minantirr. ipsi appe¬
titus sunt mentium: quibus na¬
turalit̾ cogunt᷑ aliquid agere.
ꝑ quod uel ad bonum uel ad ma¬
lum ꝑueniant finem. Gub̃nacu¬
lum quo huiusmodi naues er¬
cumferunt᷑ ubi impetus dirigi
uoluerit. ipsa cordis intentio:
qua electi transgressis huius
scłi fluctib. felicem patrie celest
portum adtingunt. Reꝓbi autẽ
quasi silla uel earibdi necati:
fluctuosis uite huius erroribus
quos deserere nesciebant intere¬
unt. Et quia ex habundantia cor¬
dis os loquitur: recte subiun¬
git. Ita ce lingua modicũ quidẽ
menbrumẽ: s magna exaltat.
Magna utiq p̃mia exaltat. sieã
impetus animi dirigentis bene
gubnauerit. Iuxta illud salomo¬
nis: quia & intelligens gubnacu¬
la possidebit: Sinautem male: ma¬
la econtrario sibi suisq magna
ꝑditionis exaltat. Inde & salo¬
mon. Mors inquid & uita: in ma¬
nibus lingue. yitam gͦ exaltat:
sibene docet eccłam.Mortem con¬

Expanded text:
lidi a quibus minantur ipsi appelidi a quibus minantur ipsi appetitus sunt mentium, quibus naturaliter coguntur aliquid agere, per quod vel ad bonum, vel ad malum perveniant finem. Cubernaculum quo hujusmodi naves circumferuntur, ubi impetus dirigentis voluerit, ipsa cordis intentio est, qua electi, transgressis hujus saeculi fluctibus, felicem patriae coelestis portum attingunt, reprobi autem quasi Scylla vel Charybdi necati fluctuosis vitae hujus erroribus, quos deserere nesciebant, intereunt. Et quia ex abundantia cordis os loquitur, recte subjungitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Magna utique praemia exaltat, si eam impetus animi dirigentis bene gubernaverit. Juxta illud Salomonis: Qui intelligit, gubernacula possidebit. Sin autem male, mala e contrario sibi suisque magna perditionis exaltat. Unde et Salomon: Mors, inquit, et vita in manibus linguae . Vitam ergo exaltat, si bene docet Ecclesiam. Mortem con
Abbreviated transcription (Latin):
penȩ ineuitabilis ẽ cauet. hic cõ¬
suetudine fixa eiusdẽ continen¬
tia etiam cetera corporis menbra
quȩ facilus castigari possunt:
ne arecto itinere deuertant. discit
obseruare.Si autem equis frenos
in ora mittimus ad consentiendũ
nobis. & omne corpus illorum¬
circum ferimus: sub audis. quãto
amplius magis decet ut nobis
ipsis frenum continentiȩ in ora
mittamus ad consentiendum
conditori nr̃õ. quatenus ꝑlin¬
gue custodiam operum quoq
rectitudinem optinere queamus:
Quodsi ut quidã codices habẽt
legerimus. sicut autem equis fri
nos mittimus in ora nichil que¬
stionis erit: quia conuingitur
ad hoc quod insequentib dicitꝰ
ita ce lingua modicum quidem
menbrum ẽ. & cetera. Ecce & na¬
ues cummagne sint & auentis
ualidis minentur. circũferun¬
tur amodico gubernaculo: ubi
impetus dirigentis uoluerit.
Naues magne inmari: mentes sũt
hominum in hac uita. suie bo¬
norum siue malorum. yenti ua¬

Expanded text:
pene inevitabilis est, cavet, hic conpene inevitabilis est, cavet, hic consuetudine fixa ejusdem continentiae etiam caetera corporis membra, quae facilius castigari possunt, ne a recto itinere divertant, discit observare. Si autem equis frenos in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum ferimus. Subaudis: Quanto amplius decet ut nobis ipsis frenum continentiae in ora mittamus ad consentiendum Creatori nostro, quatenus per linguae custodiam operum quoque rectitudinem obtinere quaeramus? Quod si, ut quidam Codices habent, legerimus: Sicut autem equis frenos in ora mittimus, nihil quaestionis erit, quia conjungitur ad hoc quod in sequentibus dicitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, etc. Ecce et naves cum magnae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur a modico gubernaculo quo impetus dirigentis voluerit. Naves magnae in mari mentes sunt hominum in hac vita, sive bonorum, sive malorum. Venti va
Abbreviated transcription (Latin):
rum. operum. medela: quȩ offen¬
dentem uistum ne interrã ꝓru¬
at. & nuptialem caritatis ac fides
uestem puluere uitiorum sor¬
didet otius erigit. Siquis gͦ in
uerbo non offendit. hic ꝑfectus
ẽ uir. Illo uidelicet uerbo euius
offenfionem humana potest
uitare fragilitas. Ut ẽ uerbũ do¬
li. detractionis. maledictionis.
suꝑbiȩ. iactatie. exeusationis in
peccatis: emulationis. dissensi¬
onis heresis. mendatii. ꝑuirii: s
& occiose. nec non etiam suꝑflue
locutionis: inhis quȩ necessaria
uidentur. In quo nimirum uer¬
bo quisquis se sine offensione cu¬
stodit: hic ꝑfectus ẽ uir. Qui enĩ
custodit os suum & linguã suam.
custodit abangustiis animã suã.
potest etiam freno circum ducere
totum corpus. Pendet hic uersus:
asuꝑiore. Siquis inquit in uerbo
non offendit hic ꝑfectus ẽ uir:
Et hic potest etiam freno cireũdu¬
cere totum corpus. Quod ẽ aperte
dicere. Siquis lapsum lingue qui

Expanded text:
rum operum medela, quae offenrum operum medela, quae offendentem justum, ne in terram proruat, et nuptialem charitatis ac fidei vestem pulvere vitiorum sordidet, ocius erigit. « Si quis ergo in verbo non offendit, hic perfectus est vir. » Illo videlicet verbo, cujus offensionem humana potest t fragilitas, ut est verbum doli, detractionis, maledictionis, superbiae, jactantiae, excusationis in peccatis, aemulationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii, sed et otiosae, nec non etiam superfluae locutionis in his quae necessaria videntur. In quo nimirum verbo quisquis se sine offensione custodit, hic perfectus est vir. Qui enim custodit os suum et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . Potest etiam freno circumducere totum corpus. Pendet hic versus a superiori. Si quis, inquit, in verbo non offendit, hic perfectus est vir, et hic potest etiam freno circumducere totum corpus. Quod est aperte dicere: Si quis lapsum linguae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cogno scerent. quia ne ꝑfecꝰti
duce incedunt huius uite uiã
absq offensione peccati alicuiꝰ
transigere ullatenus possent:
uxta quod alibi scriptum est.
Celi non sunt mundi. inconspec¬
tu euis. Et sicut salomon ait.
quia non ẽ homo iustus inter¬
ra qui faciat bonum. & non peccet.
Siquis inuerbo non offendit:
hic ꝑfectus ẽ uir. Quomodo dic̃
ꝑfectum eẽ uirum qui in uerbo
non offendit: cum p̃mitteret quia
in multis offendimus om̃s. an
quia & multi offendere possunt
electi: & tamen. ꝑseuerare ꝑfecti:
immo ita legendum ẽ. Namq di¬
uersa offensionum ẽ species.
aliter elect: aliter offendunt re
ꝓbi salomone teste quiait Sep¬
ties enim cadit uistus & resurgit:
Impii autem corruent in malum.
Et si enim iustus ꝑfragilitatem
carnis uel ignorantiam forte of¬
fenderit. iustus tamen ẽẽ non
desistit:quia ut cotidiana ẽ huiꝰ¬
modi & in eiutabilis offensio. ita
ẽ & cotidiane orationum acbono¬

Expanded text:
cognoverint, quia nec perfecti cognoverint, quia nec perfecti duce incedunt, hujus vitae viam absque offensione peccati alicujus transire nullatenus possint, juxta quod alibi scriptum est: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus . Et sicut Salomon ait: Quia non est homo justus in terra qui faciat bonum et non peccet . Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Quomodo dicit perfectum esse virum qui in verbo non offendit, cum praemiserit: Quia in multis offendimus omnes? An quia et in multis offendere possunt electi, et tamen perseverare perfecti? Imo ita intelligendum est. Namque diversae offensionum sunt species. Aliter electi, aliter offendunt rebi, Salomone testante, qui ait: « Septies enim cadit justus, et resurgit: impii autem corruent in malum . » Etsi enim justus per fragilitatem carnis, vel ignorantiam forte offenderit, justus tamen esse non desistit, quia ut quotidiana est hujusmodi et inevitabilis offensio, ita est et quotidiana orationum ac bono
Abbreviated transcription (Latin):
huuismodi doctores. beatus iaco¬
bus abofficio uerbi remouet.
ne inpedimentum his qui illud
rite implere poterant facerent.
scientes inquit quia maius iudi¬
tium sumitis. Sicut enim his ꝙ
bene ministrauerit gradum bonũ
sibi ad quirit: ita qui officium
docendi sibi indoctus usur paił
suo inscelere periret. In multis
enim: offendimus omnes. Non
dixit offenditis cum illos argu¬
eret. quos & scientia & operatio¬
ne minus ꝑfectos uidebat. talesq
acathedra magisterii deponeret.
timens ne uel errorem predican¬
do pariuilos lederent. atq abau¬
ditu doctͥorum preoceupando.
eorum aures auerterent. uel cer¬
te ea quȩ recte p̃dicarent non rec¬
te actionis sorde fedarent: ac ꝑ
hoc uitam euuangłice ꝑfectio¬
nis sinistra opinione fuscarẽt:
S offendimus inquid. cũ sũmꝰ¬
multis. & subiunexit om̃s: ut
tanto aiit uis e inꝑfecti quiq
inagendo uel loquendo circũ¬
spicerent. quanto certissime

Expanded text:
hujusmodi doctores beatus Jacohujusmodi doctores beatus Jacobus ab officio verbi removet, ne impedimentum his qui illud rite implere poterant facerent. Scientes quoniam majus judicium sumitis? Sicut enim is qui bene ministraverit gradum bonum sibi acquirit, ita qui officium docendi sibi indoctus usurpare tus in suo scelere periret. In multis enim offendimus omnes. Non dixit offenditis, cum illos argueret quos et scientia et operatione minus perfectos videbat, talesque a cathedra magisterii deponeret, timens ne vel per errorem praedicando parvulos laederent, atque ab auditu doctorum praeoccupando eorum aures averterent; vel certe ea quae recte praedicarent non rectae actionis sorde foedarent, ac per hoc viam evangelicae perfectionis sinistra opinione fuscarent; sed offendimus, inquit, cum summultis, et subjunxit, omnes; ut tanto cautius se imperfecti quoque in loquendo, vel agendo circumspiciant, quanto certius
Abbreviated transcription (Latin):
esfectum. beati pauli apłi ma-¬
gistrum gamalielem in hyero¬
solimis fecisse: p̃fatus actuum
apłorum liber insinuat. quãdo
disponente senatu uideorum
apłos interficere ipse sapienti¬
ori consilio eorum molimina
euacuauit: ereptosq de insidi¬
is eorum apłos: ad euãgłirandũ
ihm̃ remisit incolumes. Noli¬
um sumitis. Multum fuisse
studii credentib tempore apłoꝵ
ut uerbum. latius ꝓpagarent.
actus eorum edocent: ita ut apol¬
lo urr inscripturis doctissimus
sciens tantum baptisma ioh̃is.
fidutialiter xp̃m predicarent.
qui tamen quia sapiens erat.
mox ut doctor a sfuit: facilli¬
me quod minus habuerat ad¬
impleuit: atq ad predicandi of¬
ficium. iam ꝑfectus rediit. Alii
maiore ineptia descendentes. de
uidea anthiochiam. docebant
credentes exgentib quia nisicir¬
cumciderent᷑ scđ̃m legem moysi
salui ẽẽ non possent. nec paruum
castis predicatorib questionis
laborem contulerunt. hos gͦ &

Expanded text:
 effectum, beati Pauli apostoli ma effectum, beati Pauli apostoli magistrum Gamalielem in Jerosolymis fecisse praefatus Actuum apostolorum liber insinuat, quando, disponente senatu Judaeorum apostolos interficere, ipse sapientiore consilio eorum molimina evacuavit, ereptosque de insidiis eorum apostolos ad evangelizandum Jesum remisit incolumes. CAPres mei. Multum fuisse studii credentibus tempore apostolorum, ut verbum latius propagarent, Actus eorum edocent, ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus, sciens tantum baptisma Joannis, fiducialiter Christum praedicaret. Qui tamen quia sapiens erat, mox ut doctor adfuit, facillime quod minus habuerat adimplevit, atque ad praedicandi officium jam perfectus rediit. Alii majore imperitia discedentes de Judaea Antiochiam, docebant credentes ex gentibus quia, nisi circumciderentur secundum legem Moysi, salvi esse non possent, nec parvum castis praedicatoribus quaestionis laborem contulerunt. Hos ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
ei ppłi ciuis a sscribi. regalis eoꝵ
ꝓsapie catalogo annumerari:
ipsius dni ac saluatoris nr̃i ge¬
nerationib quȩ apatriarcharũ
fonte descendunt inseri: ab ex¬
cidio patrie pereuntis eiuus ꝑ¬
fidiam deseruit erui. huius gͥ
conuerse ad meliora mulieris
exemplis:suadet au ditores su¬
os patrie pereuntis interitum
cauere: & acuius sceleribus
credendo recesserant: ab hac etiã
fructuosis oꝑib se meminisse
secernere:quatenus scõrum ceti¬
bus copulari & ad redemptoris
sui mereant᷑ ꝑtinere consortium.
et illos gͦ ortatur suscipere nũ¬
tios ihũ: hoc ẽ p̃dicatores uerbi
euangłii gratantur audire. Et
hos acontribulationibus suis
repulsos.uel certe admortem
quesitos esse cognouerint. ut se¬
pe factum actus eorum edocẽt:
ipsi econtra accepto abeis con¬
silio salutis sue. ad dñm ihm̃
eos in pace remittant. quod ho¬
norabilem quondã uniuer se
plebi uideorum. & nunc magis
honorandum omni ȩccłȩ xp̃i

Expanded text:
ci populi civis ascribi, regalis eorum ci populi civis ascribi, regalis eorum prosapiae catalogo annumerari, ipsius Domini ac Salvatoris nostri generationibus quae a patriarcharum fonte descendunt inseri, ab excidio patriae pereuntis, cujus perfidiam deseruit, erui. His igitur conversae ad meliora mulieris exemplis suadet auditores suos patriae pereuntis introitum cavere, et a cujus sceleribus credendo recesserant, ab hac etiam fructuosis operibus se meminisse secernere, quatenus sanctorum coetibus copulari, et ad Redemptoris sui mereantur pertingere consortium. Et illos ergo hortatur suscipere nuntios Jesu, hoc praedicatores verbi Evangelii gratanter audire. Et cum hos a contribulibus suis repulsos, vel certe ad mortem quaesitos esse cognoverint, ut saepe factum Actus eorum edocent, ipsi contra, accepto ab eis consilio salutis suae, ad Dominum Jesum eos in pace remittant. Quod honorabilem quondam universae plebi Judaeorum, et nunc magis honorandum omni Ecclesiae Chr
Abbreviated transcription (Latin):
pore. nec bonis curant insiste
re operib his inculcandum ẽ
quod beatus iacobus ꝓposito
exemplo fidei simul & operum
abrae. mox subdidit dicens.
Quod ait exoꝑib significat ex
oꝑib fidei. quia ꝑfecta oꝑa sine
fide. nullus habere potest. fidẽ
uero sine oꝑib multi: sullis
operum tempus nonadsistat
de qualib dic̾tum ẽ Raptus ẽ
ne malitia mutaret intelletum
illius: aut fictio decipiat animã
euis. Similiter autem & raab
meretrix nonne exoꝑibꝰ uistifi¬
cata ẽ. suscipiens nuntios & alia
uia eiciens: ne se negarent oꝑa
tanti patris abrale imitari non
ualere. presertim cum nullus
eos modo cogeret do filios offer¬
re perimendos. s hoc potius ipse
post scripturas ds fieri ꝑhibe¬
at. addit. Et mulieris exemplũ.
alienigene. quȩ tamen ꝑopera
misericordie. ꝑofficium ospita¬
litatis etiam cumꝑiculo suȩ iii¬
te qi famulis exibitum iustifi¬
cari apeccatis meruerit. Asrłiti¬

Expanded text:
pore, nec bonis insistere pore, nec bonis insistere curant operibus, his inculcandum est quod beatus Jacobus proposito exemplo fidei simul et operum Abrahae, mox subdidit dicens: Quod ait ex operibus, significat ex operibus fidei. Quia perfecta opera sine fide nullus habere potest, fidem vero sine operibus multi, si illis operandi tempus non adsit. De qualibus dictum est: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum illius, aut fictio deciperet animam ejus . Similiter et Raab meretrix nonne ex operibus justificata est, suscipiens nuntios et alia via ejiciens? Ne se causarentur opera tanti patris Abrahae imitari non valere, praesertim cum nullus eos modo cogeret Deo filios offerre perimendos, sed hoc potius ipse per Scripturas Deus fieri prohibeat, addit et mulieris criminosae, nigenae, quae tamen per opera misericordiae, per officium hospitalitatis, etiam cum periculo vitae suae Dei famulis exhibitum, justificari a peccatis meruit, Israeliti
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio paulus ad romanos
firmissime disseruit: manifeste
docens. Quia tanta ẽ uirtus fi¬
dei: ut statim ꝑceptis eius miste¬
riis. iustum de impio facere
possit hominem. Quia enim
abraham tanta & tam feruenti
fide credidit deo ut ꝓntus eẽt
animo ad agenda omnia que
deus iuberet.: merito fides eius
adeo qui cor nouerat illius re¬
putata ẽ ad iusticiam: & ut nos
quoq fidem illius qua ustifica.¬
tus ẽ seiremus: tempta uit eum
deus uibens offerre filium: Et
ex operibus fides consũmata ẽ.
id ẽ qu ã eẽt incorde eius ꝑfecta.
oper̃ executione ꝓbatum ẽ. hoc
quoq tempore siquis nuꝑ ad fi¬
dem ueniens baptisinũ acceꝑit et ꝓpo¬
nens setodo corde dei seriure p̃ceptis.
mox de hac luce migratierit. iustifica¬
tus utiq ꝑfidem sine operib
migrauit.quia tempus oꝑandi
unde fidem ꝓbaret:. ipso inq̃
credidit deo disponente non ha¬
buerit. At qui ꝑceptis fidei sa¬
cramentis longosꝑuuunt tẽ¬

Expanded text:
testimonio Paulus ad Romanos testimonio Paulus ad Romanos firmissime disseruit, manifeste docens quia tanta est virtus fidei, ut statim perceptis ejus mysteriis justum de impio facere possit hominem. Quia enim Abraham tanta et tam ferventi fide credidit Deo, ut promptus esset animo ad agenda omnia quae Deus juberet merito fides ejus a Deo, qui cognoverat illius, reputata es ad justitiam. Et ut nos quoque fidem illius qua justificatus est sciremus, tentavit eum Deus jubens offerre filium, et ex operibus fides consummata est, id est, quia esset in corde ejus perfecta operum exsecutione probatum est. Hoc quoque tempore si quis nuper ad fidem veniens baptismum acceperit, et proponens se toto corde Dei servire praeceptis, mox de hac luce migraverit, justificatus utique per fidem sine operibus migravit, quia tempus operandi unde fidem probaret, ipso in quem credidit Deo disponente non habuit. At qui perceptis fidei sacramentis longo supervivunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
se extollebant oꝑib. ostendit
quia sine fide impossibile ẽ pla¬
cere deo. atq ad redarguendam
corrigendamq eorum teme¬
ritatem collectis omnium patri¬
archarum exemplis manifeste
edocuit quia omnes testimonio
fidei ꝓbati sunt. Ynde & specia¬
liter de abraham intulit quia
fide offerret isaac. arbitrãs in¬
quit quia & mortuos suscitare
potens ẽ deus. Coniunxit gͦ op̾
fidei. qui ideo filium mox offer¬
re uoluit: quia dm̃ hunc conti¬
nuo resuscitaturum esse crede¬
bat. Ideo autem. hunc post mor¬
tem a deo resuscitandum ẽẽ cre¬
debat: quia uerum eẽ credebat
quod audierat quia in isaac uo¬
cabitur tibi semen. quã cõuinc¬
tionem utriusq uirtutis. beatꝰ
quoq iacob subsequenter expo¬
nit. dicens. Uides qm̃ fides coo¬
perabat᷑ oꝑibus illiꝰ. & ex operibꝰ
fides seruata ẽ: & suppleta ẽ scrip¬
tura dicens. Credit ab raham do.
& reputatum ẽ illi ad ustitiam
& amicus dei appellatus ẽ. Dehoc

Expanded text:
se extollebant operibus, ostendit se extollebant operibus, ostendit quia sine fide impossibile est placere Deo , atque ad redarguendam corrigendamque eorum temeritatem, collectis omnium patriarcharum exemplis, manifeste edocuit quia omnes testimonio fidei probati sunt. Unde et specialiter de Abraham intulit quia fide offerret Isaac, arbitrans inquit quia et mortuos suscitare potens est Deus . Conjunxit ergo opus fidei, qui ideo filium mox offerre voluit, quia Deum hunc continuo resuscitaturum esse credebat. Ideo autem hunc post mortem a Deo resuscitandum esse credebat, quia verum esse credebat quod audierat, quia in Isaac vocabitur tibi semen. Quam conjunctionem utriusque virtutis beatus quoque Jacobus subsequenter exponit dicens: Vides quoniam fides cooperabatur operibus illius, et ex operibus fides servata est, et suppleta est Scriptura dicens: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
isaac filium suum cum temp¬
taretur. & unigenitum offerebat
quẽ susceperat reꝓmissionis
ad quem dictum ẽ quod isaac
uocabitur. tibi semen: arbitrãs
quia & mortuos suscitare potẽs
ẽ ds. Siquidem in uno eodẽq
facto beati abraham lacobꝰ
operum eius magnificentiam
paulus fidei constantiã lauda¬
uit nectamen disparem diuer¬
samq aiacobo ꝓtulit paulus
sententiam. Sciebant namq am¬
bo quod abraham ce fide &r ope¬
rib erat ꝑfectus. & ideo quisq¬
illorum. illam magis meo uirtu¬
tem p̃dicauit: quas uos audi¬
tores indigere amplius ꝑspexit
Quia enim iacobꝰ illis seribebat
qui fidem sine oꝑib ociosam
denebant: oportune ꝓtulit exem¬
plum inquo illa precipua fides
abrahȩ quȩ & prius scriptura
teste laudata ẽ appareret. quia
non occiosa eius incorde torpu¬
isset: s ad obediendum diuinis
imperiis iam ꝓrrpta flagras¬
set. Quia uero paulus illos insti¬
tuebat qui sine grã fidei desus

Expanded text:
Isaac filium suum cum tenIsaac filium suum cum tentaretur, et unigenitum offerebat quem susceperat per repromissionem, ad quem dictum est, quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et mortuos suscitare potens est Deus . Si quidem in uno eodemque facto beati Abraham Jacobus operum ejus magnificentiam, Paulus fidei constantiam laudavit. Nec tamen disparem diversamque Jacobo protulit Paulus sententiam. Sciebant namque ambo quia Abraham et fide et operibus erat perfectus, et ideo quisque eorum illam magis in eo virtutem praedicavit, qua suos auditores amplius indigere perspexit. Quia enim Jacobus illis scribebat qui fidem sine operibus otiosam tenebant, opportune illud protulit exemplum in quo illa praecipua fides Abrahae, quae et prius Scriptura teste laudata est, appareret, quae non otiosa ejus in corde torpuisset, sed ad obediendum divinis imperiis jam probata flagrasset. Quia vero Paulus illos instituebat qui sine gratia fidei de suis
Abbreviated transcription (Latin):
incircumcisis gentib xp̃i grã
traderet᷑. unde apłs paulus
si iuste operari : Cum gͦ dicat
iacob abraham pater noster
non ne exoꝑib iustificatus
ẽ offerens isaac filium suum
suꝑ altare. Eleganter exemplũ
bene oꝑationis abipso patri¬
archa monuit ẽẽ discendum.
ꝓuocans uidelicet eos qui de
iuideis crediderunt ut quasi
bone soboles primi & maximi
sui parentis actus sequerentur:
& qm̃ eos ne intemptationib
deficerent & ut fidem suam
ꝑopera ꝓbarent ammonebat.
elegans depatriarcha posuit
exemplum: ꝑ quod eos inutraq
uirtute posset institere. Que
enim tẽptatio maior exceptis
his que ad ꝓprii corporis plagas
ꝑtinent accedere potest: quã
si filium unicum dilectissimũq
suum senex cogat᷑ occidere. Quo¬
modo aut̃ tunicam uel escas
suas ꝓdiuino amore pauperibꝰ
dare diferret: qui filium quem
senex acceperat heredem ad us¬
sionem dni statim morti dare
lus ait. fide obtulit abraham

Expanded text:
incircumcisis gentibus Christi gratia incircumcisis gentibus Christi gratia traderetur. Unde apostolus Paulus si juste operari? Cum ergo dicit Jacobus: Abraham pater noster nonne operibus justificatus est, offerens Isaac filium suum super altare? Eleganter exemplum bonae operationis ab ipso patriarcha monuit esse discendum, provocans videlicet eos qui de Judaeis crediderunt, ut quasi bonae soboles primi et maximi sui parentis actus sequerentur. Et quoniam eos ne in tentationibus deficerent, et ut fidem suam per opera probarent, admonebat, eleganter de patriarcha posuit exemplum, per quod eos in utraque virtute posset instituere. Quae enim tentatio major, exceptis his quae ad proprii corporis plagas pertinent, accidere potest, quam si quis filium unicum dilectissimumque suum senex cogatur occidere? Quomodo autem tunicas vel escas suas pro divino amore pauperibus dare differret, qui filium quem senex acceperat haeredem ad jussionem Domini statim morti dare lus ait: Fide obtulit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
apłs p̃dicans iustificari homi¬
nem ꝑfidem sine operib Non
bene intellectus ẽ abeis qui sic
dictum acceperunt ut putarẽt
cum semel inxp̃o credidissent.
etiam simale oꝑarentur & faci¬
norose flagitioseq uiuerent
saluos se eẽ posse ꝑfidem. Locus
iste huius epłe eundem sensũ
pauli apłi. quomodo sit intel¬
ligendus. exponit. Ideo habraȩ
magis exemplo utitur uacuã
ẽẽ fidem. sinon bene operetur.
Qm̃ habrae exemplo etiã paulꝰ
bona oꝑa commemorẽt habrae
que euis fidẽ comitata sunt: sa¬
tis ostendit apłm paulum non
ita ꝑhabraam docere iustifica¬
ri hominem ꝑfidem sine oꝑibꝰ.
ut siquis crederet. non adeum
ꝑtineat bene oꝑari: s ad hoc
potus ut nemo arbitretur me¬
ritis priorum bonorum ope¬
rum se p̾reuenisse addonum
iustificationis que ẽ infide.
quia dicebant se meritis bono¬
rum operum que in lege sũt
preuenisse ad euagłicam grã:
ideoq scandalitabantur mul¬
ti qui ex eis crediderunt: quod

Expanded text:
aedicans justificari hominem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic dictum acceperunt, ut putarent, cum semel in Christum credidissent, etiam si male operarentur, et facinorose flagitioseque viverent, salvos se esse per fidem: locus iste hujus epistolae eumdem sensum Pauli apostoli quomodo sit intelligendus exponit. Ideoque magis Abrahae exemplo utitur, vacuam esse fidem si non bene operetur, quoniam Abrahae exemplo etiam Paulusbona opera commemorat Abrahae, quae ejus fidem comitata sunt, satis ostendit apostolum Paulum, non ita per Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis crediderit, non ad eum pertineat bene operari, sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis quae est in fide. quia dicebant se meritis bonorum operum, quae in lege sunt, pervenisse ad evangelicam gratiam. Ideoque scandalizabantur multi qui ex eis crediderunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
oleo innomine domini. significat
oleum in nomine domini conse¬
erato. yel certe qui etiam cũ ungũt
infirmum nomen domini inuo
care suꝑ eum pariter debent. Et
si inpeccatis sit dimittent᷑ ei. Mul¬
ti ꝓpt̾ peccata inanima facta: in¬
firmitate aut etiam morte plec
tuntur corporis. Inde apłs corĩ
uos multi infirmi & inbecilles st̃.
& dormiunt multi. Si gͦ infirmi
inpeccatis sint. et hec presbiteris
eccłȩ confessi fuerint. ac ꝑfecto
corde ea relinquere atq emenda¬
re satagerit. dimittent᷑ eis. Neq
enim sine confessione emendatio
nis peccata queunt dimitqi. ynde¬
alterutrum peccata urã. & orate ꝓ
inuicem. ut saluemini. Inhac aut̃
sententia. illa debet ẽẽ discretio: ut
cotidiana leuiaq peccata alteru¬
trum coȩqualib confitea mur:
eorumq cotidiana credamus ora¬
tione saluari. Porro grauioris leprȩ
immunditiam uixta legem sacer¬
doti pandamus: atq ad eius arbi¬
trium. equaliter. et quando tem¬

Expanded text:
oleo in nomine Domini, significat oleo in nomine Domini, significat oleo in nomine Domini consecrato, vel certe quia etiam cum ungunt infirmum, nomen Domini super eum invocare pariter debent. Et si in peccatis sit, dimittentur ei. Multi propter peccata in animam facta infirmituntur corporis. Unde apostolus Cvos multi et infirmi et imbecilles sunt, et dormiunt multi . Si ergo infirmi in peccatis sint, et haec presbyteris Ecclesiae confessi fuerint, ac perfecto corde ea relinquere atque emendare satagerint, dimittentur eis. Neque enim sine confenis peccata queunt dimitti: alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam juxta legem sacerdoti pandamus, atque ad ejus arbitrium qualiter et quanto tem
Abbreviated transcription (Latin):
que mortem oꝑatur. absorbeat:
Ipse quoq crebra psalmodi e dul¬
cedine: nociuam mestitiȩ pestẽ
u ro decorde repellite. Infirmat᷑¬
derat contristato. sic dat et infir
amurmurationis stulticia tue¬
atur. Iuxtaq modum uulne¬
ris: modum ponit & medele:
Tristato p̃cipiens ut ipse ꝓse
oret & psallat. In firm autem
uel corpore uel fide mandans.
ut qui maiorem sustinuit pla¬
gã. plurimorum se ad uitorio.
et hoc seniorum curare memi¬
nerit. neq adiuniores minusq
doctos causam suȩ inbecillita¬
as referat: ne forte quid ꝑcos
allocutionis aut consilii nocẽ¬
tis accipiat. Etorent inquit
et oratio fidei saluabit infirmum
hoc & apłi in euangłio fecisse le¬
guntur. et tune eccłe consuetudo
tenet: ut infirmi oleo consecra¬
to unguantur ap̃sbiteris: & ora¬
tione comitante sanentur. Nec
uti licet eodem oleo insuã aut
suorum necessicatẽ unguendo:
quod tamen oleum: non nisi ab
epĩs licet confici. Nam quodait

Expanded text:
quae mortem operatur, absorbeat . quae mortem operatur, absorbeat . Ipsi quoque crebra psalmodiae dulcedine, nocivam moestitiae pestem vestro de corde repellite. Infirmatderat contristato, sic dat consiliuma murmurationis stultitia tueatur, juxtaque modum vulneris, modum ponit et medelae, tristato praecipiens ut ipse pro se oret et psallat, infirmanti autem vel corpore vel fide mandans ut qui majorem sustinuit plagam, plurimorum se adjutorio, et hoc seniorum, curare meminerit, neque ad juniores minusque doctos causam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos allocutionis aut consilii nocentis accipiat. Et orent super et oratio fidei salvabit infirmum. Hoc et apostoli in Evangelio fecisse leguntur, et nunc Ecclesiae consuetudo tenet, ut infirmi oleo consecrato ungantur a presbyteris, et oratione comitante sanentur. Non uti licet eodem oleo in sua aut suorum necessitate ungendo; quod tamen oleum nonnisi ab episcopis licet confici. Nam quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
etiam inꝑuirium decidatis:
s eo longuis apeiurandi uitio
stetis. quo nec uerum de uirare
nisi ꝓxima necessitate uelitis.
S et ille sub uiditio reatus de¬
cidit: qui & sinumquã peiurat.
crebrius tamen quam opus ẽ
uerum deuirat: qͥa nimirum
ipsa suꝑflue locutionis otiosi
tate delinquit. Offenditq udi¬
cem: qui & inutile uerbum et
uiramentum omne uetuit.
Tristaturr. aliquis urm: oret eqͦ
adinuicem fratres ingemiscere
ꝓhibuit: Nunc quid econtran¬
O gerendum sit ipse demonstra
Siquid inquid alicui uestrũ
tristicia deprimentis uel aba¬
luis. hominib inlata forte inui¬
ria ingruent. uel culpa accidẽ¬
te. uel domestico dãpno p̃oceu¬
pante. uel alia qualibet rationl
uos contristari contigerit. neqͣ¬
quam illa ora adiniucem mur¬
muraturi. et de di uiditii quȩ¬
relas de posituri conueniatis.
s: potius ad eccłam concurrentes
flexis genib dominum orate:
ut consolationis sue grãm mit¬
tat. neuos tristicia huius scłi

Expanded text:
etiam in perjurium decidatis; etiam in perjurium decidatis; sed eo longius a pejerandi vitio stetis, quo nec verum dejerare nisi pro maxima necessitate velitis. Sed et ille sub judicium reatus decidit, qui etsi nunquam pejerat, crebrius tamen quam opus est verum dejerat: quia nimirum ipsa superfluae lotate delinquit, offenditque Judicem, qui et inutile verbum et juramentum omne vetuit. Tristatur aliquis vestrum? etc. ad invicem fratres ingemiscere prohibuit, nunc quid e contrario gerendum sit ipse demonstrat. Si quid, inquit, alicui vestrum tristitiae deprimentis, vel ab aliis hominibus illata forte injuria ingruerit, vel culpa accidente, vel domestico damno praeoccupante, vel alia qualibet ratione vos contristari contigerit, nequaquam illa hora ad invicem murmuraturi, et de Dei judiciis querelas deposituri conveniatis, sed potius ad ecclesiam concurrentes flexis genibus Dominum orate, ut consolationis suae gratiam mittat, ne vos tristitia saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
minus et miserator ut uel inp̃¬
senti suos atemptationib libe¬
ret: et ꝓconstantia fidei etiam
coram hominib uiuentes glo¬
rificet: uel post mortem in oc¬
culto coronet: & nec sic quidẽ
abhominib memoriam quã
meruere laudis auferat. Ante
omnia. autem frẽs mei: nolite ui¬
uirus ad integrum insuis audi¬
torib exaurire desiderat. qui de¬
trahere alterutrum uetuit: Qui
udicare ꝓximum inderdixit:
qui in aduersitatib alterutrum
ingemiscere ꝓhibuit. quȩ sunt
aꝑta peccata. ad dit ẽt hoc quod
quibusdã leue uidetur: ut ui¬
ris quoq uirandi consuetudinẽ
tollat. Nam hoc quoq illis neqͣ¬
quam paruipendendum patẽ¬
ter apparet: qui illam domini sẽ¬
tentiam sollicite considerant
qua dicit. Omne uerbum ocio¬
sum quod locuti fuerint homi¬
nes reddent rationẽ deo: indie
iuditii. ut non subuditio deci¬
datis. Ideo inquit uos auiratio¬
nis culpa compesco: ne frequẽ¬
ter uera uirando aliquando

Expanded text:
minus et miserator. Ut vel in praeminus et miserator. Ut vel in praesenti suos a tentationibus liberet, et pro constantia fidei etiam coram hominibus viventes glorificet, vel post mortem in occulto coronet, et ne sic quidem ab hominibus memoriam quam meruere laudis auferat. Ante omnia autem, fratres mei, nolite juvirus ad integrum in suis auditoribus exhaurire desiderat, qui detrahere alterutrum vetuit, qui judicare proximum interdixit, qui in adversitatibus alterutrum ingemiscere prohibuit, quae sunt aperta peccata; addit etiam hoc quod quibusdam leve videtur, ut juris quoque jurandi consuetudinem tollat. Nam hoc quoque illis nequaquam parvipendendum patenter apparet, qui illam Domini sententiam sollicite considerant, qua dicit: « Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo in die judicii , » ut non sub judicio decidatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ut tacharias. urias et macha¬
bei martires: & innouo testam̃¬
to. ioħ̃s. stephanus. iacob ⁊ebede¬
i. et alii quã plurimi. Nec tam̃ ꝓ
huiusmodi exitum ingemiscere:
s eum potius longanimiter fer¬
re uolebant. Alii longos sustimi¬
ere labores: s hos patienter &e sine
murmuratione tulere. ut noe
inedifficatione arche ꝑcentũ
annos: mosses inereptione et
ducatu ppłi ꝑannos quadra¬
ginta: dauid inexilio sine cul¬
pa ꝑpesso. Ioseph et inseruitio
fratrum fraude suscepto: ad
utraq autem firmum et inmu¬
tabile subiunexit exemplum
dicens. Patientiam iob audistis:
et finem dñi uidistis: laborem
inquit et patientiam iob lecti¬
one cognouistis: et quia dupli¬
cia cuncta quȩ hostis fraude
ꝑdidit: dũo miserante recepit
Exitum quoq domini incruce
quem longanimiter suscepit
adstantes ipsi uidistis. s gloriã
resuͬrectionis & ascensionis eius
ad celos euuangłica p̃dicatione
didicistis: quia misericors ẽ do¬

Expanded text:
ut Zacharias, Urias, et Machaut Zacharias, Urias, et Machabaei martyres. Et in novo Testamento Joannes, Stephanus, Jacobus Zebedaei, et alii quam plurimi. Nec tamen hujusmodi exitu ingemiscere, sed eum potius longanimiter ferre volebant. Alii longos sustinuere labores, sed hos patienter et sine murmuratione tulere, ut Noe in aedificatione arcae per centum annos, Moyses in ereptione et ducatu populi per annos XL, David in exsilio sine culpa perpesso, Joseph in servitio fratrum fraude suscepto. Ad utraque autem firmum et immutabile subjunxit exemplum dicens: Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Laborem, inquit, et patientiam Job lectione cognovistis, et quia duplicia cuncta, quae hostis fraude perdidit, Domino miserante, recepit. Exitum quoque Domini in cruce quem longanimiter suscepit, astantes ipsi vidistis, sed et gloriam resurrectionis et ascensionis ejus ad coelos, evangelica praedicatione didicistis. Quia misericors est Do
Abbreviated transcription (Latin):
one laborum: uxta illud apłi.
Abetis fructum ur̃m inscĩficati¬
onem: finem uero. uitam eternã.
Nolite ingemisscere frẽs inalte
rutrum. quasi uos maiora me¬
ritis aduersa patiamini: et ꝑse¬
cutores ur̃i cum maxima scele¬
ra fecerint. nichil ferre uideant᷑
aduersi. ut ñ uidicemini. In uidi¬
do uidelicet dampnationis
eo quod udicem uistũ quasi
inique iudieantem uituꝑetis
lece iuidex ante ianuam a ssi¬
stit: qui et uobis premia pati¬
entiȩ: et aduersarus urĩs penã
quã merent᷑ restituat. Ante ia¬
nuam autem a ssistit: quia uel
ꝓrimus ẽ ad noscenda omnia
quȩ geritis: uel cito ueniet ad re¬
Exemplum accipite frẽs exitus
mali et longanimitatis. laboris.
& patientiȩ. ꝑ ꝓpħas qui locuti sũt
innomine domini. Uidete inquit
quia ꝓpħe qui tam scĩ erant tã
inmunes adelictis. ut di sp̃s ꝑ
eos sua misteria loqueret᷑ homini¬
bus. Exitum malum habuerunt
mortem. patiendo ab infidelib.

Expanded text:
one laborum, juxta illud Apostoli: one laborum, juxta illud Apostoli: Habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Nolite ingemis. Quasi vos majora meritis adversa patiamini, et persecutores vestri cum maxima scelera fecerint, nihil ferre videantur adversi. Ut non judicemini. Judicio videlicet damnationis, eo quod judicem istum quasi inique judicantem vituperetis. Ecce Judex ante januam assistit. Qui et vobis praemia patientiae, et adversariis vestris poenam quam merentur restituet. Ante januam autem assistit, quia vel proximus est ad noscenda omnia quae geritis, vel cito veniet ad reExemplum accipite, fratres, exitus mali, et longanimitatis, et laboris, et patientiae, prophetas qui locuti sunt in nomine Domini. Videte, inquit, quia prophetae qui tam sancti erant, tam immunes a delictis, ut Dei spiritus per eos sua mysteria loqueretur hominibus, exitum malum habuerunt mortem patiendo ab infidelibus,
Abbreviated transcription (Latin):
te frẽs usq adauentum domini.
Postquã suꝑbos et incredulos
increpauerat: rursus conuertit
ad eos qui talium imꝓbitate
fuerant oppressi: cohortans eos
ad patientiam. et insinuans qͥa
talium p̃ssurarum finis ꝓximꝰ
instet: aut ipsis uidelicet rap¬
tis ad dnm̃ fructumq sue pati¬
entie recipientib aut ꝑsecuto¬
rib eorum potestatͣ ꝑsequẽdi
priuatis. Ecce agricola expectat
preciosum fructum terrȩ pag¬
enter ferens:donec accipiat tẽ¬
poraneum & serotinum Et.tam¬
E si ille ꝓterre fructu quẽ expec¬
tat & temporalem sperat ꝓuenl¬
re tanta patienter laborat. quã¬
tomagis uos ꝓcelestis fruc̾tu
mercedis quẽ ꝑpetuo possiden
ualetis. omnia nunc aduersa
sustinere debetis: accipietis &¬
enim ^ cͤemporalem fructum. ui¬
tam uidelicet anime post mor.¬
tem: accipietis & serotimim
carnis incorruptionẽ. inuiditio.
yel certe temporaneum inoꝑibꝰ
iustitie. serotinum in recributi¬

Expanded text:
te, fratres, usque ad adventum Domini. te, fratres, usque ad adventum Domini. Postquam superbos et incredulos increpaverat, rursus convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant oppressi, cohortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis proximus instet, aut ipsis videlicet raptis ad Dominum, fructumque suae patientiae recipientibus, aut persecutoribus eorum potestate persequendi privatis. Ecce agricola exspectat pretiosum fructum terrae, patienter ferens donec accipiat temporaneum et serotinum, etc. Si ille pro terrae fructu quem exspectat, et temporalem sperat provenire, tam patienter laborat, quanto magis vos pro coelestis fructu mercedis, quem perpetuo possidere valetis, omnia nunc adversa sustinere debetis? Accipietis etenim vos temporalem fructum, vitam videlicet animae post mortem. Accipietis et serotinum, carnis incorruptionem in judicio. Vel certe temporaneum in operibus justitiae, serotinum in retributi
Abbreviated transcription (Latin):
nis eius quõ saluarentur accepe¬
rant. De quib & supra loquitur.
tiam opprimunt uos. et ipsi tra¬
hunt uos adiuditia: non ne ip¬
si blasphemant bonum nomen
quod inuocatum ẽ suꝑ uosꝰ Et
quia duodecim tribubus que
sunt indisꝑsione seribit: ita fi¬
deles monet oꝑa. fidei facere:
ut eos etiam qui nec dum ere di¬
derant. ad fidem dominicam
simul et fidei oꝑa. suadeat con¬
uerti: reuocans illis admemoriã
qiuia dei filium occiderint: et
insuꝑ quasi nichil mali ꝑfecissẽt.
luxuriȩ sese & auaricie manci¬
parint: nec tantum scelus peni¬
tentia & elimosinis emundare
curarint. Quib ꝓprie cõuenit
quod ait. Auariciã carnes eorũ
instar ignis manducaturam:
et quia thesauritauerint sibi
iram. in nouissimis diebus. hoc
enum meis post occisionem ip¬
sius iacobi cõpletum ẽẽ clariut
cumierosolimorum ciuitas im¬
mo omnis uideȩ ꝓuintia expu¬
gnaretur ac deleretur aromanis¬
trarant scelerũ. Pacientes gͥ esto¬

Expanded text:
nis ejus qua salvarentur accepenis ejus qua salvarentur acceperant. De quibus et supra loquitur tiam opprimunt uos et ipsi adtrahunt uos ad iudicia? nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? quia duodecim tribubus quae sunt in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fidem dominicam simul et fidei opera suadeat converti, revocans illis ad memoriam quia Dei Filium occiderint, et insuper quasi nihil mali perfecissent, luxuriae sese et avaritiae manciparint, nec tantum scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam carnes eorum instar ignis manducaturam, et quia thesaurizaverunt sibi iram in novissimis diebus. Hoc namque in eis post occisionem ipsius Jacobi completum esse claruit, cum Jerosolymorum civitas, imo omnis Judaeae provincia expugnaretur ac declaretur a Romanistrarant scelerum. Patientes ergo esto
Abbreviated transcription (Latin):
tisq sequitur: ut ne una quidẽ
aque gutta tunc possit aliũ de
lingua parumꝑ refrigeretur
Et in luxuriis enutristis corda
urã. Illi inluxuriis enutriũt
corda sua: qui iuxta illud ec¬
clesiastiei sermonem non ꝓhi¬
bent cor. quin omni uolupta¬
de fruãtur et oblectant se inhis
quȩ parauerint: et hanc dicũt
partem suam si utantur ipsi
laboribus suis: nullã de pau¬
perum nutrimento uel oblecꝰta¬
mento curam habentes. Indie
occisionis adduxistis occidistis
iustum: et non restiit uobis.
Iustum appellat dñm saluato¬
rem: de quo & beatus ꝓtomartir
stephanus eisdem uideis loquit᷑.
Quem ꝓpħarum non sunt ꝑsecu¬
ti patres uri. et occiderunt eos
quiannuntiabant deaduentu
iusti. cuuis uos nunc ꝓditores
& homicide fuistis: Apparet gͦ
quod beatus iacob illos diuites
alloquitur ex eo loco quo ait.
agite nunc diuites. plorate ulu¬
lantes qui innece diui conura¬
uerant: et nec dum fidem nomi¬

Expanded text:
tisque sequetur, ut ne una quidem tisque sequetur, ut ne una quidem aquae gutta tunc possit aliunde lingua refrigeretur. Et in luxuriis enutristis corda vestra. Illi in luxuriis enutriunt corda sua, qui, juxta illum Ecclesiastis sermonem, non prohibent cor, quin omni voluptate fruatur, et oblectet se in his quae paraverint. Et hanc ducunt partem suam, si utantur ipsi laboribus suis, nullam de pauperum nutrimento vel oblectamento curam habentes . In die occisionis adduxistis et occidistis justum, nec restitit vobis. Justum appellat Dominum Salvatorem, de quo et beatus protomartyr Stephanus eisdem Judaeis loquitur: Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri, et occiderunt eos qui annuntiabant de adventu Justi? cujus vos nunc proditores et homicidae fuistis . Apparet ergo quod beatus Jacobus illos divites alloquitur ex eo loco, quo ait: Agite nunc, divites, plorate ululantes, qui in necem Domini conjuraverant, et necdum fidem nomi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq mercenariis uel famulis
sius debitam laboris sui merce¬
dem reddere nolunt. Quod im¬
pietatis uitium: beatus iob se¬
multum cauere insinuat. cũ
ait. Si aduersum me terra mea
clamat: et cum ipsa sulci eius
deflent. Si fructus eius cõme¬
di absq pecunia. et animam
agncolarum eius affligi: ꝑro
frumento oriatur michi tribu¬
lus. et ꝓ ordeo spina: & clamor
ipsorum inaures dñi saba hot
intro hiit. Dñm sabaoth. idẽ. do¬
minum exercituum appellat:
ad terrorem eorum qui paupe¬
res putant nullum habere
tutorem: huic autem loco: con¬
gruit illud psalmiste. Tibi enĩ
derelictus ẽ pauꝑ: pupillo tu
eris adiitor Et quod
in libro beati iob scriptum ẽ
Neq enim frustra audiet deus:
et omnipotens singulorum cau¬
sas intuebit᷑. Epulati estis suꝑ
terram. neglectis gaudiis cele¬
stib ad que ꝑafflictionis et
ieiunia uenire poteratis. epu¬
las tantum diligitis carnales:
quas tanta. infuturo famĩs si¬

Expanded text:
quoque mercenariis, vel famulis quoque mercenariis, vel famulis suis debitam laboris sui mercedem reddere nolunt. Quod impietatis vitium beatus Job multum se cavere insinuat, cum ait: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia, et animam agricolarum ejus afflixi, pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina . Et clamor ipsorum in aures Domini Sabaoth introivit. Dominum Sabaoth, id est, Dominum exercituum appellat, ad terrorem eorum qui pauperes putant nullum habere tutorem. Huic autem loco congruit illud Psalmistae: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor . Et quod in libro beati Job scriptum est: Neque enim frustra audiet Deus, et omnipotens singulorum causas intuebitur . Epulati estis super terram. Neglectis gaudiis coelestibus ad quae per afflictiones et jejunia venire poteratis, epulas tantum diligitis carnales, quas tanta in futuro fames si