comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mantiatamcito facta sunt: adten¬
dat quẽ ad modum & susta psdmo¬
dulo facultatis liumane. ab hon¬
nibus procurentur: Unde enim
fit. ut eadem cospora. citius uermescant
estate quã hi emecitius in calidio¬
ꝯb: quam infrigidionb: locis: Sed
hȩc ab hominibus. tanto difficilius
adhibentur quanto de sunt sensu¬
um subtilitater. & cospor& mobilita¬
tir. & membns terenis. &pigris:
Unde qualibus cumque angelis.
uicinas causas ab elementis contra¬
here: quanto facilius est: tantomi

Expanded text:
mantia tam cito facta sunt, attenmantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mi
Abbreviated transcription (Latin):
ex lipro iii detrinitate t̃uui
ednede ani malibus. quasidiuer¬
saratio moueat. quod habent
sp̃m̃ uitȩ. cum sensu app&endi
quȩ secundum naturã sunt: uitan¬
dique contraria: Etiam hoc est
uidere : quã multi hominer noue¬
Int. ex quibur herbir. aut carhib:
aut quar&que rerx quilib& sucis aut
humonb: uł ita positis. uł ita obrutis.
uł ita contritis. ułita conmixtir quȩ
animalia nascisoleant: quor& siꝗͥr̃
tam demenr audeat dicere creato¬
rem: Quidergo mir&. siquẽ ad modũ
potest nosse quilib& nequissimur
homo: unde illi uł illiuermer. muscę̧¬
que nasceatur: Ita mali angeli.
prd̃ subtilitate sui sensur. in ocultbn¬
bur elementor& seminibur norunt
underanȩ serpentesq nascantur.
Et h& perceptas & notar emperati¬
onum oportunitates: occultis moti¬
b adhibendo faciunt crearinon
qreant: sed illalo miner quȩ solent
ab hominibur fien non mirantur.
Quod si quis quam celeritatiͦs in cre¬
mentor& foste miratur: quod illa ani¬

Expanded text:
EX LIBRO III DE TRINITATE T. VIIII. Sed ne de animalibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa ani
Abbreviated transcription (Latin):
flagrasti & duxispm̃. & anbelo
tibi: gustaui . & esuno & sitio
T&igistime & exam in pac&ua.
cum in hȩ serotibi ex omnimente.
nur quã entmihi dolor & labor
& uiua erit uita mea tota plenate
Nuncaũ. quõ quemtu imples sub¬
leuas eum. quõ tui plenus ñ sum
onbrimihisum: contendunt l&i¬
tiȩ meȩ flendȩ cum lȩtandir
me iðribus : & exqua parte st&
uictoria nescio: Contendunt
memores mei mali. cum gaudus
bonir. & ex qua parte st& uictona
nescio. Ei mihidnẽ misererems:
eimihi ecceuulneramea non
abscondo: medicus es ȩger sum:
mi sen correr misersum: numquid
non temptatio est uita liumana

Expanded text:
fragrasti, et duxi spiritum et anhelo tibi; gustaui, et esurio et sitio; tetigisti me, et exarsi in pacem tuam. Cum inhaesero tibi ex omni me, nusquam erit mihi dolor et labor t uiua erit uita mea tota plena te. nunc autem quoniam quem tu imples subleuas eum, quoniam tui plenus non sum oneri mihi sum. contendunt laetitiae meae flendae cum laetandis maeroribus et ex qua parte stet uictoria nescio. contendunt maerores mei mali cum gaudiis bonis et ex qua parte stet uictoria nescio. hei mihi, domine, miserere mei; hei mihi! ecce uulnera mea non abscondo. medicus es, aeger sum; misericors es, miser sum. numquid non temtatio est uita humana
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam dixuocem quedenubib edebat̾:
acper hoc melius in his quȩ ad sensum
audiendi ꝑtinebant : Ceneralis sen¬
ctotum uell& scriptura conplecti: quã
ut his que ꝑtinent aduidendi sensum.
sub intellegeret᷑ auditus: quomore
loqui non solemꝰ: Nam uide quid sonat.
solemur dicere: audiquidluceat. ñ solem:¬

Expanded text:
ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his, quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sentotum vellet Scriptura complecti, quam ut in iis quae pertinent ad videndi sensum, subintelligeretur auditus: quo more loqui non solemus. Nam, Vide quid sonet, solemus dicere; Audi quid luceat, non solem
Abbreviated transcription (Latin):
Etomnis populus uidebat uoces &lam¬
padas . & uocem tubȩ & montẽ fumantẽ:
Sol& quȩri quomodo populus uidebat
uocem: cumuox non aduisum. sed po¬
tius adauditum pertinere uideatur:
Sed sicut modo dixiiudeat̃ de omnibus
quȩ a medicta sunt sic uideresol& proge¬
nerali sensu poni: non solum corporis.
uerum &iam animi Unde & illudest
Cumuidiss& iacob quia sunt esce megyp¬
to: undeutiq absens erat Quam quã
nonnulli uidere uocẽ nihilaliudẽẽ ar¬
bitratis : quam in tellegere : quiuisus
mentis ẽ : Cum uero hic breuit̃ dicendũ
e&. quod populus uidebat uoces &lã¬
padas. & uocem tube. & montẽ fuman¬
tem: questio maior oriret᷑:. Quomo
do audiebat lampadas & montẽ fuman¬
tem : quod ꝑtin& ad sensum uidendi:
Nisi quis dicat. nec tam breuit̃ dicendũ
fuisse ut totũ dicer&. Audiebat uocẽ
&uidebat lampadas: & audiebat uocẽ
tubȩ. & uidebat montem fumantem:
Duo quippe generauocis erant : & denu¬
bibur. sicut thonitrua: & de tuba: si tam̃

Expanded text:
Et omnis populus uidebat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem. solet quaeri, quomodo populus uidebat uocem, cum uox non ad uisum, sed potius ad auditum pertinere uideatur. sed sicut modo dixi "uideatur" de omnibus, quae a me dicta sunt, sic "uidere" solet pro generali sensu poni non solum corporis uerum etiam animi. unde et illud est: cum uidisset Iacob, quia sunt escae in Aegypto, unde utique absens erat. quam quam nonnulli uidere uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam intellegere, qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendum esset, quod p-opulus uidebat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem, quaestio maior oreretur, quodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant: de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis : cũ sit & pat̃ & filius uniũs alit̃
caritas sed dĩ ũbũ id ẽ unigenitus dĩ fi¬
lius aꝑte dictus ẽ dĩ sapientia. ore apos¬
inuenimꝰ. sidiligent̃ iohannis apłi¬
scrutemur eloquiũ: Quicũ dixiss&: diłmi.
diligamꝰ inuicẽ quia dilectio exdõ ẽ secu¬
tus adiunx̃ : & om̃is quidiligit: ex dõ natus ẽ:
qui ñ diligit ñ cognou̾ dm̃. quia ds̃ dilectio
ẽ. Hic manifestaũ eam sedixisse dilecti¬
onem dm̃ quam dix̃ exdõ: Ds̃ ergo exdõ
est dilectio: Sed quia et dĩ filius exdõ
dilectionẽ dm̃: merito quȩrit᷑ Pat̃ eñi solus
ita ds̃ ẽ ut ñ sit exdõ: ac ꝑ hoc dilectio quȩ
rasset . ñ quia nos eũ s quanos ipse dilexit.
& misit filiũ suũ litatorem ꝓpeccatis nr̃is:
& hinc exortatus eẽt. ut & nosinuicẽ diliga¬
m̃ atq: ita in nob̵ ds̃maneat: Quia utiq di¬
lectionẽ dm̃ dixerat. Statim uolens de hac

Expanded text:
caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dei sapientia ore aposn-is uenimus, si diligenter Iohannis aposscrutemur eloquium. qui cum dixisset: dilectissimi, diligamus inuicem, quia dilectio ex deo est, secutus adiunxit: et omnis qui diligit ex deo natus est. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est. hic manifestauit eam se dixisse dilectionem deum, quam dixit ex deo; deus ergo ex deo est dilectio. sed quia et dei filius ex deo dilectionem deum merito quaeritur. pater enim solus ita deus est, ut non sit ex deo; ac per hoc dilectio, quae rasset, non qua nos eum, sed qua nos ipse dilexit et misit filium suum liberatorem pro peccatis nostris, et hinc exhortatus esset, ut et nos inuicem diligamus atque ita in nobis deus maneat, quia utique dilectionem deum dixerat: statim nolens de hac
Abbreviated transcription (Latin):
nificatis: & tam̃ alio loco ipse salua¬
tor: oportebat inquit impleri om̃a
quȩ scripta s̃ inlege & ꝓphetis epsal¬
mis deme: hic rursus ꝓphetarũ nomi¬
ne&ceptis psalmis inlege intellegi
uoluit: ut dicitur. Ergo lex uniuer¬
salit̃ cum ꝓphetis & psalmis.: dicitur.
& ꝓpriȩ. quȩ ꝑmoysen data est: Itẽ
dicunt᷑ cõmunit̃ ꝓphętȩ simul cũ
psalmis: dicunt᷑ & ꝓprie pret̾ psal¬
mos: & multis aliis exemplis docere
potest: Multa rerum uocabula. &
uniũ salit̃ poni: & ꝓprie quibus dam
reb adhiberi: nisi in reaꝑta: uitanda
sit longitudo sermonis: hoc ideo dixi
nequisquã ꝓpt̃ea nos inc̃uenient̃ ex¬
istim& caritatem appellare spm̃ scm̃¬
quia & ds̃pat̃. & ds̃ filius. potest cantas
nuncupari : Sic̃ ergo unicũ dĩ uerbũ.
ꝓpriȩ uocamus nomine sapientiȩ: cũ
sit uniũ salit̃ & sp̃s sc̃s & pat̃ ipsa sapien¬
tia : ita sp̃s ꝓpriȩ nuncupat᷑ uocabulo

Expanded text:
nificati sunt, et tamen alio loco ipse saluanificati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uniuersaliter cum prophetis et psalmis, dicitur proprie quae per Mosen data est. item dicuntur communiter prophetae simul cum psalmis, dicuntur et proprie praeter psalmos. et multis aliis exemplis doceri potest multa rerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconuenienter existimet caritatem appellare spiritumquia et deus pater et deus filius potest caritas nuncupari. Sicut ergo unicum dei uerbum proprie uocamus nomine sapientiae, cum sit uniuersaliter spiritus sanctus et pater sapientia, ita spiritus proprie nuncupatur uocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s: Siergo ꝓpriȩ aliquid horũ triũ
caritas nuncupanda est: Quid aptius
quam ut hoc sit sp̃s sc̃s: ut scilicet in illa
simplici summaq: natura ñ sit. Aliud
substantia & aliud caritas: sed substan¬
tia ipsa sit caritas: & caritas ipsa sit¬
substantia. siue in patre siue infilio
ne aliquando simul om̃a ueteris
instrumenti scãrum scripturarũ
significantur eloquia: Nam expro¬
pheta esaia testimoniũ ponens.
apostolus ubi ait: In aliis linguis &
in aliis labis Loquar huic populo:
Pręmisit tamen in lege scriptũ est :
&ipse dñs inlege inquit eorũ scrip¬
tum est: Quia oder̃ me gratis: cũ
hoc legat᷑ inpsalmo aliquando aũ
ꝓpriȩ uocat᷑. Lex quȩdata ẽ ꝑ moysen:
scđm qđ dictũ ẽ lex & ꝓphȩtȩ usque
adiohannẽ: & in his duob p̃ceptis
tota lex pend& & ꝓphete hic utiq
ꝓprie lex appellata ẽ demonte syna:
ꝓphetarũ aũ nomine etiã psalmi sig¬

Expanded text:
Si ergo proprie aliquid horum trium Si ergo proprie aliquid horum trium charitas nuncupanda est, quid aptius quam ut hoc sit Spiritus sanctus? Ut scilicet in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio ne aliquando simul omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex propheta Esaia testimonium ponens apostolus, ubi ait: in aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, praemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse dominus: in lege, inquit, eorum scriptum est: quia oderunt me gratis, cum hoc legatur in psalmo. aliquando autem proprie uocatur lex quae data est per Mosen, secundum quod dictum est: lex et prophetae usque ad-Iohannem, et: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi sig
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃a singuli habeant. in suaquisq
natura nec distent in eis ista: sic̃ in nob
Aliud ẽ memoria. aliud intellegentia
aliud dilectio siue caritas: sed unum
aliquid sit qđ om̃a ualeat sicut ipsa
sapientia: Etsic habetur in unius cu¬
iusq natura utiq habet. hoc sit qđ ha¬
bet sic̃ inmutabilis simplexq substantia :
Stergo hȩc intellecta sint : & quantum
nob̵ ex reb: tantis uidere ł coniectare
concessum ẽ uera esse claruer̃ uec n¬
scio cur ñ sic̃ sapientia & pat̃ dr̃ & fili
tas: Sic eñi & pat̃ ds̃ & filius ds̃ & sps̃sc̃s
ds̃ & simul om̃ unus dĩ: & tam̃ ñ frustra
In hac trinitate ñ dr̃ uerbum dĩ nisi
filius nec donũ dĩ nisi spr scs̃: nec de
aũ addidi principaliter. quia & de
filio sp̃s sc̃s procedere repperit᷑: sed hoc
quoq: illi pat̃ dedit : Noniam existenti
& ñdum habenti sed quicꝗd unigenito
uerbo dedit: gignendo dedit: Sic ergo
Non ẽ igit᷑ accipienda transeunter sed
diligent̃ intuenda inseparabilis trinita¬

Expanded text:
 et singuli habeant in sua quisque natura; nec distent in eis ista; ut in nobis, aliud est memoria, aliud intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliquid sit, quod omnia valeat, sicut ipsa sapientia. Et sic habetur in uniuscque natura, ut qui habet, hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapientia et pater dicitas. Sic enim et Pater Deus, et Filius Deus, et Spirituss, et simul omnes unus Deus. Et tamen non frustra in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei nisi Filius, nec donum Dei nisi Spiritus sanctus, nec de autem addidi, principaliter, quia et de Filio Spiritus sanctus procedere reperitur: sed hoc quoque illi Pater dedit, non jam existenti, et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo Non est igitur accipienda transeunter, sed diligenter intuenda inseparabilis Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
credunt & contremescunt: Dilec¬
tio igitur. quȩ ex dõ est dr̃ est.
propriȩ sp̃s sc̃s est perquem diffun¬
ditur incordibus nostris. caritas dĩ:
perquem nos tota in habitet tri¬
nitas: quo circa rectissime sp̃s
sc̃s cum sit dĩ. uocatur etiam do
num dĩ: quod donũ propriȩ quid:
nisi caris intellegenda est: quȩ
perducit ad dm̃ & sine qua qđ lib&
aliud dĩ donũ non ꝑducit ad dm̃¬

Expanded text:
credunt et contremescunt. dileccredunt et contremescunt. dilectio igitur, quae ex deo est et deus est, proprie spiritus sanctus est, per quem diffunditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perducit ad d
Abbreviated transcription (Latin):
buerit ꝓphetiã & scierit om̃a sacram̃ta
& omnẽ scientiã & habuerit omnẽ fidẽ
ita ut montes transferat nihil ẽ : Etsi dis¬
tribuerit omnẽ substantiã suã & sitra¬
diderit corp: suũ ut ardeat. nihil ꝓdẽ:
neminẽ bona tanta ꝑducunt᷑: Ipsa
uero dilectio. siue caritas. nam unius
rei est nom̃ utrumq : si habeam eam:
qus ñ loquitur linguis nec habet pro¬
phetiam. nec omnia scit sacramen¬
ta. omnemque scientiam: nec distri¬
buit omnia sua pauperibus: uel non
habendo qđ distribuat. ł aliquem ne¬
cessitate prohibitus. nec tradit corpus
suum ut ardeat : Sitalis passionis nul¬
la temptatio est perducit ad regnum
ita ut ipsam fidem non faciat utilem
nisi caritas: Sine caritate quippe fides
potest quidem esse sed non & pro desse:
propt̃ quod & apostolus paulus in xp̃o
inquit ihũ neq: circũcisio aliquid ua¬
let neque prȩputium sed fides quȩ ꝑ
dilectionem operatur: Sieam discer¬
nens abea fide. quia et dȩmones

Expanded text:
buerit prophetiam et scierit omnia sacramenta et omnem scientiam et habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est; et si distribuerit omnem substantiam suam et si tradiderit corpus suum, ut ardeat, nihil prodesneminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas — nam unius rei est nomen utrumque — si habeat eam qui non loquitur linguis nec habet prophetiam nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam nec distribuit omnia sua pauperibus, uel non habendo quod distribuat uel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum, ut ardeat, si talis passionis nulla temtatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi caritas. sine caritate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. propter quod et apostolus Paulus: in Christo, inquit, Iesu neque circumcisio aliquid ualet neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur, sic eam discernens ab ea fide, qua et daemones
Abbreviated transcription (Latin):
ccead quod missus es̃ filius dĩ.
sum esse filium dĩ: quecumq
propter faciendam fidem. qua
mundaremur ad contem plandã
ueritatem. in rebus ortis ab&er¬
nitate prolatis. & at iad &ernitatẽ
relatis temporaliter gesta sunt :
auttestimonia missi onis huius
fuerunt : Autipsa missio filii dĩ ad
testimonia: quȩ dam uenturum
prȩnuntiauerunt: quȩdã uenisse
testata sunt: Factã quippe creatu¬
ram: perquam facta est omnis
creatura: Omnem creaturantes¬
tem habere oportebat.: Nisi emm
multir missis p̃dicar&ur unus : ñ
multis de missis. tener&urunus:
Et nisitalia es sent testimonia. quae
paruis magna uiderentur. non cre¬
der&ur. ut magnus facer& magnor:
quiad paruor missus est paruus:
Inconparabiliter enim inaiora fi¬
ludĩ facta sunt cȩlum & terra : &
omnia quȩ ineisnnt : qui a omnia
peripsum facta sunt quam signa
atque postentia: quȩ in eius testi¬
monium proruperunt:
Item oe eodem meoiato nis

Expanded text:
cce ad quod missus est Filius Dei; sum esse Filium Dei? Quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur ad contemplandam veritatem, in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis hujus fuerunt, aut ipsa missio Filii Dei. Sed testimonia quaedam venturum praenuntiaverunt, quaedam venisse testata sunt. Factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portenta, quae in eius testimonium proruperunt. ITEM DE EODEM MEDIATORIS
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũ confregit animũ tuũ alterius ac¬
tionis. cui tãquã magis necessariȩ iã
suspensus eras omisso: & ꝓpt̃ea tristis.

Expanded text:
Si autem confregit animum tuum alterius actionis, cui tanquam magis necessariae jam suspensus eras, omissio, et propterea tristis
Abbreviated transcription (Latin):
poris. unde puniretur admisit: Octo ge¬
nera pęnarum in legibus esse scribit tullius:
damnum : uincula uerberata le onemig¬
nominiam: exilium: mortẽ seruitutẽ : Quid
horumẽ : quod inbreuetempus. procuiusq
peccati celeritate coartetur : ut tantauin¬
dic&ur morula: quanta de prehenditur
perp&ratum: nisi forte talio: idenim agit.
ut hoc patiatur quisq quod fecit unde il¬
ludẽ legir: oculum prooculo: dentem pro
dente: Fieri enim potest : ut tam breuitem¬
pore quisq: amittat oculum seueritateum¬
dictȩ : quamtulit ipse alteri . in probitate
peccati: Porro aũ : sialienȩ feminȩ osculum
infixum ratione sit uerbere uindicare . Nne
qui illud puncto temporis fecerit in con¬
parabilȩ horum spatia uerberum: & sua
uitas uoluptectis exiguȩ diuturno do¬
lore punitur: quid inuinculis : Num qđ
tam diu quisq: iudicandus ẽ essedebere
quam diu fecit undemeruit alligari
quos sscutsteme. annosas penas seruus
cum iustissim& a nobis poena seru is in

Expanded text:
poris unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, qui illud puncto temporis fecerit, incomparabili horarum spatio verberatur, et vitas voluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid in vinculis? Nunquid ibi tandiu quisque judicandus est esse debere quandiu fecit unde meruit alligari, cum justissime annosas poenas servus cum iustissime annosas poenas seruus in
Abbreviated transcription (Latin):
prosit ad capessendum regnũ cęloꝵ
largitas elemosinarũ : quib &iam
iustorum sustentantur inopia &
fiunt amici. qui in tabernacula ȩt̃¬
na suscipiant : Nec tam bonȩ utad

Expanded text:
prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ hiezechielẽ ꝓphetã dr̃ Et sabba¬
ta mea dedieis insignũ int̃me &it̃
eos utscirent quia ego dñs qui sc̃ĩfico
eos: hoc ꝑfecte tc̃scimus quando ꝑ¬
&iã numerus &atũ ueluti dierũ si
scđm eos articulos tẽporis cõputetͥ
qui inscripturis uident᷑ conpressi
iste sabbatismus euidentius appare¬
bit quõ septimus inuenit᷑: ut prima
&as. tãquã primus dies eẽt. ab ad am
usq ad diluuiũ: secunda inde usq ad
abraham: ñ equalitate tẽporũ s in

Expanded text:
 Ezechihel prophetam dicitur: et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego dominus, qui sanctifico eos. hoc perfecte tunc sciemus, quando peretiam numerus aetatum ueluti dierum si secundum eos articulos temporis computetur, qui in scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur; ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
illis dictũ ẽ Pducant aq reptan¬
tia animarũ uiuentiũ: & ꝓducat
t̃ra animã uiuentẽ ut ergo plenis¬
sime ac planissime noueris eã quȩ
anima ẽ more diuinorũ eloquio¬
abanima diffiniuit Vnde manifes¬
tũ ẽ qđ generali uocabulo anima
peccoris recte potuit sic uocari:
Sic̃ legit᷑ in libro ecclesiaste: quis ut ill&
scit si sp̃s filiorũ hominis. ascendat
ipse sursũ & sp̃s pecoris. sidescen¬
dat ipse deorsũ int̾rã: Itaq indi¬
luuii uastitate scriptũ ẽ: & mor¬
tua ẽ om̃is caro. quȩ mouebatur
suꝑtrã uolatiliũ peccorũ &
ium̃torũ & ferarũ : & omis serpens
qui mouet᷑ suꝑ t̃rã. & om̃is homo
Vbi remotis omnib dubitationis
ambagib: generale anime nom̃
tus aerius quã uis sit corporeus
appelletͥ in psalmo sp̃s tempestatis :
nuncupari puto: scđm illud. au¬
feres spm̃ eorũ & deficient &iterũ
&iet sp̃s eorũ & reũtetͥ int̃rã suam

Expanded text:
illis dictum est: producant aquae repenillis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquioab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens qui mouetur super terram et omnis homo ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nomen tus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. nuncupari puto secundum illud: auferes spiritum eorum, et deficient, et iterum: exiet spiritus eorum, etreuertetur in terram suam,
Abbreviated transcription (Latin):
cõparasti. N utiq habentib in tel¬
lectũ : qđ & alio loco scriptũ ẽ. No¬
lite esse sic̃ equus &mulus. in quib
ñ ẽ intellectus: Quȩ cũita sint.
adtende etiã quib: uerbis spm̃ de¬
finieris. atq: descripseris: cũ illũ
ab anima distinguere niteris. Hȩc
anima inquis. quȩ ex flatu dĩ hab&
originẽ : sine sensu ꝓprio. atq intel¬
lectu intimo esse ñ potuit: qđ ẽ¬
sp̃s: & paulo post: & quãuis anima
quis erit anima. aliud sps̃ sapien¬
tia: ẽ sensus anime : his uerbis satis
indicas. quid esse sp̃m hominis sentias.
idẽ rationale nrm̃: Qđ sentit atq in¬
tellegit anima: ñsic̃ sentit᷑ corpo¬
ris sensib sed sic̃ ẽ ille intimus sen¬
sus ex quo ẽ appellata sententia:
Hinc aũ pecori sine dubitatione
p̃ponimur eo qđ sunt illa rationis
exꝑta: ñ habent itaq spm̃ pecora
idẽ intellectũ. & rationis ac sapien¬
tiȩ sensũ sed ammã tantũ: Nã &de

Expanded text:
comparasti non utique habentibus intelcomparasti non utique habentibus intellectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, adtende etiam quibus uerbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere niteris. hanima" inquis "quae ex flatu dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, qs. et paulo post: et quamuis anima,inquis, anima et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. his uerbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est rationale nostrum, quo sentit atque intellegit anima, non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. non habent itaque spiritum pecora, id est intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. nam et de
Abbreviated transcription (Latin):
audis ł legis. dño moriente ꝗd scrip¬
tũẽ &indinato capite tradidit
spm: Itauis intellegi tãquã aptȩ
significauerit totũ: ñ qđ ea quȩ ani¬
ma ẽ possit & sp̃s nuncupari: a tego
ut possim ꝓbare expeditius qđ dico
te ipsũ testem cicius & cõmodius adhi¬
bebo: Sic enĩ spm̃ definisti ut pecora
appareant ñ spm̃ habere sed animã :
inrationabilia quippe ideo dicunt᷑.
qđ uim ñ habeant intellegentiȩ atq
rationis : Vnde cũ hominẽ ipsũ ãmo¬
nere uoluisses suã nosse naturam:
ita locutus es: Nã cũds̃ bonos nihil
ñsine ratione condiderat ipsũꝗ
hominẽ animal rationale. intellec¬
tus capacẽ. rationis conpotem. sen¬
susq uiuacẽ : qui om̃a rationis experti a¬
perłia prudenti ordinatione dis¬
tribuat ꝓcreauerat: Istis his ũbis
satis asseruisti. qđ omnino uerissi¬
mũ ẽ hominẽ esse conpotem ratio
no eos qui ñ intellegunt: pecorib

Expanded text:
audis uel legis. domino moriente quid scripaudis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradidit spiritum. ita uis intellegi, tamquam a parte significauerit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego, ut possim probare expeditius quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibeo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non spiritum habere, sed animam; inrationabilia quippe ideo dicuntur, quod uim non habeant intellegentiae atque rationis. unde cum hominem ipsum admonere uoluisses suam nosse naturam, ita locutus es: "nam cum deus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit." his tuis uerbis satis asseruisti, qmum est, hominem esse compotem rationno eos, qui non intellegunt, pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
caro : Nam & hoc scriptũ ẽ in expoli¬
atione corporis carnis: ubi carnem
corp: appellat : Dic̃ sane & aliomodo
spm̃ hominis : quẽ ꝓrsus am̃te discer¬
nit: Si enĩ orauero lingua inquit sp̃s
m̃s orat: mens inquit mea infructu¬
osa ẽ : Verũ nc̃ de isto spũ loquimur
qui ẽ ame distinctus: Habet iste suã
eandẽq difficilẽ quȩstionẽ: Mul¬
tis enĩ modis atq: indiũsis significa¬
tionib scripturȩ diuine spm̃ nomi
nant: Sed dequo nẽ agimꝰ quo ra¬
tiocinamur intellegimꝰ sapimus.
constat int̃nos sic eũ &iã ꝓpriȩ spm̃
nuncupari: utñsit uniũsa anima
sed aliꝗd eius: tam̃ animã &iã spm̃
esse. siꝓpt̃ea negas. quia ei intelle¬
gentia diftincte dr̃ sp̃s. poteris ne¬
gare uniũsũ sem̃ ia cob appellare
isrł : quõ excepto uida &iã distinc¬
te appellatus ẽ isrł. intrib: decẽ
quȩ insamaria fuerunt: Sed ꝗͥdop:
ẽ hic diutius immorari: iãnc̃ unde
facilius ostendam us: adtende eã

Expanded text:
caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. est. uerum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus – habet iste suam eandemque difficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibusnant; sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, constat inter nos sic eum etiam proprie spiritum nuncupari, ut non sit uniuersa anima, sed aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria fuerunt. sed quid opus est hic diutius immorari? Iam nunc unde facilius ostendamus attende eam
Abbreviated transcription (Latin):
lam ponit: quam d&em poribus a p¬
pellat: quaregula plerumq inueni¬
re uel conicipossit. latens inscriptu¬
quantitas tem porum duob aut̃ mo¬
disuigere dicit hancregulam: aut
tropos sinedoche: aut legitimis nu¬
meris tropose nec doche: aut a parte

Expanded text:
lam ponit, quam "de temporibus" appellat, qua regula plerumque inueniri uel conici possit latens in scriptuquantitas temporum. duobus autem modis uigere dicit hanc regulam, aut tropo synecdoche ant legitimis numeris. tropo synecdoche aut a parte
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: proneces sariis suis qđ p̃illa
fiat similiter asuis: corporiaũt hu¬
mando quicquid inpenditur ñ ẽ pre¬
sidium salutis sedhumanitatis of¬
ficium: secundũ affectum: quonemo
umquã carnẽ suã odio hab&: unde
opot& ut quã potest procarne prox¬
imicuragerat: cumille indecesserit
qui regebat & si hȩc faciunt quicar¬
nis resurrectionem ñcredunt. quan¬
to magirdebent facere quicredunt:
ut corporemortuo: sed tamen resur¬
recturo in&nitatẽmansuro inpen¬
sum eius modi officiũ sit &iã quodã
modo eiusdem fidei testimonium:
Quod ueroquisq apud memorias mar¬
trrum sepelitur hoctantũ mihiui¬
d&ur proderse defuncto : ut cõmen¬
danseum &iãmartrrũ patrocinio.
affectus ꝓillo supplicationis augeatur
RIT MULIEÑẼ ADCONCPISCENDṼ EX
LIBPRIMO DESERMOUEDŨI IUMOVTT

Expanded text:
quisque pro necessariis suis, quo pro illo fiat similiter a suis. corpori autem humando quidquid inpenditur, non est praesidium salutis, sed humanitatis officium secundum affectum, quo nemo umquam carnem suam odio habet unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei testimonium! quod uero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse defuncto, ut codans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro ille supplicationis augeatur.rit mulierem ad concupiscendum, etc.; ex libro I de sermone Domini in mont
Abbreviated transcription (Latin):
gia uulnerum tãquamtituli glori¬
arum: Ideo ille medicus cicatrices
finxisse dicer&ur. quia cum ꝑ artẽ
efficere potuerat ut ñ essent : certa
existente causa ꝑ artem effecit poti¬
us uteẽnt quȩ uno sold̃ modo sicut
superius dixi falsȩ conuincerentur:
sinulla uulnera sanarentur:

Expanded text:
gia uulnerum tamquam tituli glorigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa exsistente causa per artem effecit potius, ut essent, quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumere non potuerit: in ꝑfectę fe¬
licitatis sicibos eguerit: sciat sane
qui has proposuit questioner.xp̃m pꝰ
resur rectionem cicatrices non uul¬
nera demonstrasse dubitantib ꝓpt̃
quos &iam cibum acpotum. sumere
uoluit. Non semel sed sepius: ne illud
ñ corpus sed sp̃m ẽẽ arbitrarentur.
& sibi ñ solide sed imaginaliter appa¬
rer&. Tuncaũt illȩ false cicatrices
fuissent. si nulla uulnera precessis¬
sent: & tamen nec ipse essent sie as
esseno luisr& : Voluit aũt certedis¬
pensationis gratia. uteis quos aedi¬
ficabat infide non ficta ñ aliud ꝓalio.
sed hoc quod cruci fixum uiderant re¬
surrexisse monstrar& Quidestergo
quod dicitur. si propt̃ incredulum fe¬
cit. finxit quasiues siquis quam uir
fortis propatria dimicans multaad¬
uersa uulnera &ciper& & peritis si¬
mo medico qui haec curare itaua¬
ler& &cicatricer nullȩ apparerent:
ipsepotius dicer& sicseuelle sanare:
ut magis essent incorporesuo uesti¬

Expanded text:
sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. Sciat sane qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non uulnera demonstrasse dubitantibus: propter quos etiam cibum ac potum sumere uoluit, non semel, sed saepius, ne illud non corpus, sed spiritum esse arbitrarentur et sibi non solide, sed imaginaliter appareret. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent: et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis quos aedificabat in fide non ficta non aliud pro alio, sed hoc quod crucifixum uiderant resurrexisse monstraret. quid est ergo quod dicitur: "si propter incredulum fecit, finxit" ? quasi uero si quisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut si cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uesti
Abbreviated transcription (Latin):
diu illarum cui consentitis per¬
man& motur: Ip̃seaũt̃ conflic¬
tur in quo &iam baptizati uel¬
ut in agone decertant: cũ caro
bonumopur: non consentiendo
concupiscentiȩ malȩ: sed non ꝑ¬
ficit. quia ipsam a ladesideria
non absumit &caro facit malũ
indesiderium: sed neipra ꝑficit:
quia non sibi consentiente sp̃u
&ipsa ado pera dam nanda non
ꝑuenit: Iste ergo conflictur non
iudeorum: quorum lib& aliorum :
sed plane xp̃i anorum fideliũ & be¬
ne uiuentium. in hoccertamine
laborantium breuiter ostendit᷑
ad romanos ubiait: Igitur ipse
ego mente seruio legidĩ carneaũt
legepeccati Siergo haec est con¬
ditio incorpore mortis huius quȩ
utiq: ñ fuit in paradrso incorpore
uitȩillius : Procul dubio satir ciu
denter appar& unde d&rahant
paruuli obligationem peccati.
cum carnaliternascuntur: quȩ ñ
soluitur. Nisicum spiritaliter re¬
nascantur: Non enim hanctra¬
hunt ex opere quohumanã. namꝰ
dr̃naturam facit : Sed ex uulnere.

Expanded text:
diu illarum, cui non consentimus, permanet motus. Ipse autem conflictus, in quo etiam baptizati velut in agone decertant cum caro cbonum opus, non consentiendo concupiscentiae malae, sed non perficit, quia ipsa mala desideria non absumit, et caro facit malum desiderium, sed nec ipsa perficit, quia sibi non consentiente spiritu, et ipsa ad opera damnanda non pervenit: iste ergo conflictus non Judaeorum, nec quorumlibet aliorum, sed plane christianorum fidelium et bene vivendo in hoc certamine laborantium, breviter ostenditur, ad Romanos ubi ait: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Si ergo haec est conditio in corpore mortis hujus, quae utique non fuit in paradiso in corpore vitae illius, procudenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritaliter renascuntur. non enim hanc trahunt ex opere, quo humanam deus naturam facit, sed ex uulnere,
Abbreviated transcription (Latin):
In principio erat uerbũ: quod grece.
Nocos dicitur latinȩ &rationem
& uerbũ significat: sed hoc loco me¬
lius uerbum interpr&amur. ut signifi¬
c&urñsolum ad patrem respectur sed ad
illa &iam quȩ ꝑuerbum facta sunt. o¬
peratiua potentia: ratio aut̃ & sinihil

Expanded text:
In principio erat Verbum, quod Graece Λόγος dicitur, Latine et Rationem, et Verbum significat: sed hoc loco melius Verbum interpretamur, ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt, operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
liqui dae ueritatis: unde sibiquisq
uerum. quod de hisrebus potesthic
illud ille illud perlongiores loquel¬
larum an fractus trahat: Alu enim
cum h& uerbalegunt. uelaudiunt.
cogitant dm̃ quasi hominem: autqua¬
si aliquã molẽ in mense p̃ditã potesta¬
tem̃. nouo quodã & repentino placi¬
to. Extrase ipsant̾am quam locis
distantibus. fecisse cȩlũ & terram:
duo magna corpora. Supra & infra
quibus omnia contefrentur: etcum
audiunt. dixit dr̃. fiatillud. & factũ ẽ
illud: cogitant uerba coepta & fi¬
nita sonantia temporibu s. atque
transeuntia: post quorum transi¬
tum statim existere quod iussum ẽ
ut &xister& et siquid forte aliud
hocmodo. ex familiaritate camis
opinantur: inquibus. ad biuc par¬
uulis animalibus: dumisto humil¬
limo generȩ uerborum.: tamquam
maternos ineorum gestatur infir¬
mitas sedubriter aedificatur fi¬
des. quacertum habeant & tene¬
ant dĩ. Fecisse omnes naturas.
quas eorum sensus mirabiliuan¬

Expanded text:
liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum, quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole inmensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsam tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur, et cum audiunt: dixit deus: fiat illud, et factum est illud, cogitant uerba coepta et finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existeret quod iussum est ut existeret, et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uar
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis quiaͦ incorpos proprium
peccari recte intellegitur. qui anus¬
quã sic totus homo corporis ipsius uolup¬
tati adicitur uel ineffabi liter uel in eui¬
tabiliter afficitur. ut in conparatione
huius tantimali c&era peccata extracor¬
pus eẽ uideantur. &iam si ꝑ corpus exer¬
ceantur. quẽ ad modum solius fornica

Expanded text:
fornicationis, qua in corpus proprium peccare recte intellegitur, quia nusquam sic totus homo corporis ipsius uoluptati addicitur uel ineffabiliter uel ineuitabiliter affigitur, ut in comparatione huius tanti mali cetera peccata extra corpus esse uideantur, etiam si per corpus exerceantur, quemadmodum solius fornica
Abbreviated transcription (Latin):
lis factaẽ : ut ammonendo homines
ne hoc faciant. tãquã condia. t
cor eorum. nesint fatui: Excu.
De duoo: in lecto : et ouas: mo¬
Dui sunt in illa nocte. duo inlecto
&duȩ molentes in unũ & duo in
agro dequib: omnib binis : singuli
assument᷑ & singuli relinquent᷑ : Trea
genera hominũ hic uident᷑ significa¬
re: unũ eorũ quiotiũ & quietem
elegunt. neq negotiis secularib neq
negotus ecclesiasticis occupati: que il¬
lorum requies lecti nomine signifi¬
cata est: Alterũ eorũ qui inplebibus
constituti. regunt᷑ adoctorib agen¬
tes ea quȩ sunt huius scłi quos & femi¬
narum nomine significauit. quia c̃si¬
lus ut dixi peritorũ regi. expetiͣ: &
molentes dix̃ ꝓpt̃ temporaliũ nego¬
tiarũ orbem atq circuitũ: quas tam̃

Expanded text:
lis facta est, ut admonendo homines, lis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faciant, tamquam condiat cor eorum, ne sint fatui. CLXXVII. DE DVOBVS IN LECTO ET DVABVS MOQui set duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tam
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quod dic̃ dñs quifuerit in
tecto &uasa ei indomo ñdescen¬
dat darit tollere illa: Intecto Est qui ex¬
cedens carnalia tãquã in aura libera
sp̃italit̃ uiuit uasa eiꝰ indomos sensus
carnales: quib ad inuestigandã ue¬
ritatẽ. quȩ intellectu capit᷑. multi
utentes pęnitus errauer̃: huius er¬
go spĩtalis uiri iam uasa ista uacant
indomo: qui amente corpori suꝑ¬
eminens ꝑ aciem intellegentiȩ tã¬
quã intecto positus ꝑspicuitate sa¬
pientiȩ ueluti cęlo aꝑtissime̾ fru¬
tur: Caueat ergo iste: neindie tri¬
bulationis rursus uita carnali: quȩ
ꝑsensus corporis pascet᷑ delectatus
aduasa huiusmodi tollenda descen¬
dant: Quid ẽ qđ dictũ ẽ similit̃ &
qui operat᷑ in ecclesia. & sicut
paulus & apollo plantat &rigat
ñ respiciat spem secularẽ. cui re¬
nuntiauit: quid significat uxor
loth: eos qui intribulatione retro
respiciunt & se abspe diuine ꝓmis¬
sionis auertunt: Etideo statua sa¬

Expanded text:
uid est quod dicit dominus: qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penitus errauergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. Quid est quod dictum est: similiter et qui operatur in ecclesia et sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiauit. Quid significauit uxor Loth? eos qui in tribulatione retro respiciunt et se ab spe diuinae promissionis auertunt. et ideo statua sa
Abbreviated transcription (Latin):
mani: Siquis interuos facithomicidiũ quod aũtat
dr̃ pelle illũ uultis depatria & continuo si fieri
ab ominamini. nec uobis homo uidebit᷑: Siquis
concupiscit resalienas. raptor & iniustus de¬
putatur: Siquis uiolatus fuerit cum ancillis

Expanded text:
mani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis
Abbreviated transcription (Latin):
illa corpora quia dolebunt: postremo:
sicorpora faciunt ut animȩdoleant:
quur eis dolores poss. mortẽ uero in¬
ferre non possunt: Nisi quia non est
consequens ut mortem faciat quod
dolorem faciat: Quurergo incredi¬
bileẽ. ita ignes illis corporib: dolorẽ
posse inferre nonmortẽ . Sicut ipsa
incorpore dolorẽ animȩ faciunt quas

Expanded text:
illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem vero inferre non possunt, nisi quia non est consequens ut mortem faciat quod dolorem facit. Cur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas
Abbreviated transcription (Latin):
rus baptismus succedere: quia idem
ipse sibi succedere ñ potẽ : quia nec de¬
cedere potẽ : Ad hoc ergo heretici
ad catholicã ueniunt : ut qđ eorũ ma¬
lũ ẽ corrigat̃ ñ qđ dĩ bonũ ẽ rep&atur :
dic̃ aliquis: Nihilne ergo int̃ ẽ siduo
merrore pari atq: malicia c̃stituti
sint nec uita & corde mutato alius
eorũ foris. alius intus baptiretͤ: fateor
int̃eẽ : Ille enĩ peior ẽ qui &iã foris
baptizat᷑ ñ eo baptizatͥ sedeo qđ fons¬

Expanded text:
rus baptismus succedere, quia idem rus baptismus succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur sed eo q
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ qualis fuit error eorũ: sed in eis
& sacram̃ti in tegritas honorat &m̃tis
uanitas em̃dat᷑ &iã c̃firmata : &cũ for¬
tasse multis c̃tentionib defensacallu
cue forisẽ baptismũ illic euangelicũ
accepit : ñtalẽ utiq baptismũ accepit
quali errore cȩcatͥ: & ꝓpt̃ea si respi¬
ciens uiderit relinquendũ eẽ qđ male
tenuerat ñ simul ei relinquendũ ẽbo¬
nũ qđ acceperat: nec quia error illius
in ꝓbandus ẽ: ꝓpt̃ea in illo xpĩ baptis¬
mus exsufflandus ẽ: Iam enĩ ex his
quos in tus contigit de dõfalsa oppinan¬
tes baptitari : satis elucet: discernen¬
dã eẽ sacram̃ti ueritatẽ. amale cre¬
dentis errore : quã uis utrũq in homine
uno ualeat inueniri : & ideo cũ &iam
foris inerrore aliquo c̃stitutus. uera
tam̃ sacram̃to fuerit baptieatus: cũ eđȩ
red ditͥ unitati. sic̃ falsȩ fidei uera suc¬
cedit : ñ sic potest &iã uero baptismo:ue¬

Expanded text:
cuntur, qualis fuit error ipsorum: sed in eis cuntur, qualis fuit error ipsorum: sed in eis et Sacramenti integritas honoratur, et mentis vanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluecue foris est, si baptismum illic evangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit, quali errore caecatur. Et propterea si resipiscens viderit, relinquendum esse quod male tenueratnum quod acceperat, nec quia error illius inprobandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his, quos intus contingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo ue