comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nium xp̃i passiones sustinuerunt: &
usque ad mortẽ ꝓ ueritate certauert̃.
Quod uͦ ñ testes quod latine utiq possu¬
mus. s grece mr̃es appellamꝰ: famili¬
ariꝰ ȩccł̃iȩ auribꝰ hoc grecũ uerbũ re¬
sonat: sicut & multa greca nomina
quȩ ꝓ latinis utimur. Nr̃m pͥmꝰ
in nouo testam̃to stephanus fuit:⁊
qͥ hebreo sermone int̃pretat᷑ norma:
qͦd pͥor fuit in mr̃io ad imitationẽ
fideliũ. Iem autẽ: & greco sermone
in latinũ uertit᷑ coronatꝰ. Et hoc ꝓ¬
pħice: ut qͦd sequeret᷑ in re. uatici
nio qͦdam futuri pͥus in uocabulo
resonaret. Passus est enĩ: & qͦd uo¬
cabatur accepit. Stephanus enĩ:
corona dicct᷑. Humilit̃ lapidatꝰ: s
sublimit̃ coronatꝰ. Quo autẽ sc̃
mr̃ii genera. Unũ in aꝑta passione:
alterum in occulta animi uirtu¬
te. Nã multi hostis insidias tole
rantes. & cunctis carnalibꝰ deside¬
riis resistentes: ꝑ hoc qͦd om̃i poten¬
ti se d̾o in corde mactauerunt etiã

Expanded text:
nium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod seqnio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias diaboli tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
asus a cadendo dicti: ꝑ eos enĩ
inflexa nomina uariantur & cad̃t.
Nominatiuus casus dictꝰ. quia ꝑ eũ
aliquid nominamꝰ : ut hic magist᷑.
Genitiuus. quia ꝑ eũ genus cuiꝰcũq
querimꝰ. ut huius magistri filius:
uł quod rem significamꝰ ut huius
magistri. Datiuus. quia ꝑ eũ nos
dare alicui demonstramus aliqͥd:
ut da huic magistro. Accusatiuus.
quia ꝑ eũ aliquem accusamus:¬
ut accuso hunc magistrũ. Uocatiuus.
quia ꝑ eum nos aliquem uocamus.
ut o magister. Ablatiuus. quia ꝑ eũ
nos auferre aliquid cuiquam signi¬
ficamꝰ. ut auferam a magistro.
xaptota nomina dicta. eo quod
ꝑ sex casus uarietates habent ut est
unus. Pentaptota. qͦd tantũ in
quinque casibꝰ uariant᷑: ut doctus.
Tetraptota quod tantũ in quatuor.
casib declinantur: ut lateris.
Criptota: quod tantũ in tribus
ut templum. Diptota: qͦd tan¬
tum in duobꝰ. ut iupit̃. Monop¬
tota. quod uno tantũ casu utunt᷑.
ut frugi.

Expanded text:
31. Casus a cadendo dicti; per eos enim 31. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur, et cadunt. Nominativus casus dictus, quia per eum aliquid nominamus, Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus,ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum quinque casibus variantur, ut doctus. Tretraptota, quod tantum in quatuor casibus declinantur, ut latus. Triptota, quod tantum in tribus, ut templum. Diptota, quod tantum in duobus, ut Jupiter. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi.
Abbreviated transcription (Latin):
Comꝑatiuus. ab eo quod comꝑatus positi¬
uo p̃fertur illi. ut doctior: plus enim
nouit doctior. quam doctꝰ. Suꝑlatiuus.
eo quod comꝑatiuo suꝑferatur: ut do¬
ctissimꝰ Plus enim scit: quã doctior.
enera dicta sunt quia generan:
ut masculinũ & femininũ.
Cetera nomina ñ sunt genera: S hoc
nominũ racio & auctoritas uoluit.
Neutrũ dictum. quia nec hoc est nec
illud: id ÷ nec mascłinum nec femini¬
num. Commune dictum. quia duobꝰ
generibꝰ nomen unũ communicat:
ut hic & hec canis. Cui contrariũ est
epichenon: quia utrumq sexũ sub
uno genere enuntiat. ut hic piscis.
Est enuim incerti sexus. qͦd nec natura¬
nec oculis discernitur: s sensus tantũ
ꝑitia. Oñe genus dictum. qͥa cunctis
generibꝰ seruit: masculino femi¬
nino. neutro. communs. & omni.
umerus uocatꝰ: quia ꝑ eũ
uł singularia uł pluralia
nomina ostenduntur. tigura: qͥa
simplicia uł composita sunt.

Expanded text:
Conparativus ab eo, quod conparatus positiConparativus ab eo, quod conparatus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conparativo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est ennec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino, et feminino, neutro, et communi, et omni. 30. Numerus vocatus, quia per eum, vel singularia, vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia, vel simplicia, vel composita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sessione: ut euandrius ensis. Epitheta
quȩ latinȩ a diectiua uł suꝑposita ap¬
pellantur. eo qͦd ad implendam sui
significationẽ nominib adiciant᷑:
ut magnꝰ. doctus. Adicis ea ꝑsonis.
ut magnꝰ philosophus : doctus homo:
&e plenus est sensus. Actualia ab
actu descendunt: ut dux. rex. cur¬
sor. nutrix. orator. Gentis a gente
ueniunt: ut grecus romanus. Fa¬
triȩ a patria descendunt: ut athe¬
niensis. thebanus. Loci a loco: ut
suburbanus. U erbialia dicunt᷑.
quȩ de uerbo nascunt᷑: ut lector.
Participialia: quȩ sic sonant sicut
participia ut legens. Uerbi similia
a uerbi similitudine dicta: ut con¬
templator. Nam & uerbũ est. imꝑa¬
tiui modi. futuri temporis: & nom̃.
quia declinationẽ recipit. He om̃s
species: a nominũ appellatione de¬
scendunt. Scd̃a ꝑ ars nominis: com¬
ꝑatio est. Comꝑatio dicta:
que ex alterus comꝑatione alte¬
rum p̃fert. Cuiꝰ gradũs tres sunt:

Expanded text:
sessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, sessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. Sinonma hoc ẽ plurino¬
mia. eo quod sit in pluribꝰ nominib
significatio una: ut derra. humꝰ.
dellus: idem enĩ sunt omnia. Ho¬
monima. hoc ẽ uni nomia. eo quod
sit in uno nomine significatio plu¬
rima: ut tumulus. nunc mons
breuis: nunc tumens tellus: nunc
sepulchrũ. Est enim in uno nomine
significatio diuersa. Relatiua dicta.
eo quod ad aliam referantur ꝑsonã:
ut magister. dñs. pater. Illa autem
quȩ dicuntur ad aliquid alit̾ se ha¬
bentia e contraria significatione
dicta sunt: ut dexter: Dici enĩ dext̃¬
ñ potest: nisi sinister fuerit. Porro
qualitatis nomina ex eo dicta. quia ꝑ
ea qualis quisq sit ostenditur: ut sa¬
piens. formosus. diues. Quantitatis:
quia a mensura trahuntur. ut longꝰ.
breius. Patronomica dicuntur. eo qͦd
trahuntur a patribus: ut titide
tidei filius. eneus enee filius: qͣuis
& a matrib & a maiorib ducant᷑.
Thetica id est possessiua dicuntur a pos¬

Expanded text:
nascitur. Synonyma, hoc est plurinonascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, ut 'magister', 'dominus', 'pater'. Illa autem quae dicuntur ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dextnon potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a pos
Abbreviated transcription (Latin):
nec uideri nec tangi possunt: ut
ueritas. iusticia Generalia. quia
multarũ rerum sunt: ut animal.
Nam & homo. & equus. & auis: ani¬
malia sunt. Specialia: qͥa partem
demonstrant. ut homo. Species enĩ ani¬
malium homo. Principalia. quia pri¬
mam positionẽ habent. nec aliunde
nascuntur: ut mons. fons. Diriuati¬
ua. eo quod ex alio nomine deducant᷑:
ut a monte montanus. Diminutuia
quia minuunt sensũ: ut greculus.
scolasticulus. Sono diminitiua. qͥa
sic sonant sicut diminutiua: s ui¬
tellectu pͥncipalia sunt: ut tabula.
fabula. Tota greca. quia ex toto gͣce
declinantur: ut calisto. Sic enĩ grecꝰ
& latinus dicit. T ota latina: quia
ex toto in latinum uertuntur. Grecꝰ
dicit. odisseos: latinus ulixes. Media
& notha. quia corrumpunt ultimaᷤᷤ
sillabas manentib priorib: ut apd̃
grecos. alexandros. menandros: apd̃
nos alexander. menander. Dicta au¬
dem notha: quẽ admodum nothus
dicitur quisquis de dispari genere

Expanded text:
nec videri nec tangi possunt, ut nec videri nec tangi possunt, ut veritas, justitia. 5. Generalia, quia multarum Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere
Abbreviated transcription (Latin):
est quasi notamen: qͦd nobis
uocabulo suo res notas faciat. Nisi enĩ
nom̃ scieris: cognitio rerum ꝑte. Propͥa
nomina dicta sunt quia specialia st̃.
uniꝰ enim tantũ ꝑsonam significant
Species ꝓprioꝵ nominũ quatuor: pre
nomen. nom̃i. cognom̃. agnomen. Pre¬
nom̃ dicitur eo qͦd nomini p̃ponitur:
ut lucius quintꝰ. Nomen uocatum:
qͦd notat genus. ut cornelius. Corne¬
lii enim: om̃s in eo genere cognomina¬
uingitur: ut scipio. Agnomen uͦ qͣsi
accidens nom̃: ut metellus creticus.
quia cretam subegit. Extrinsecus enĩ
uenit agnomen: ab aliqua rati¬
one. Cognom̃ autem uulgo di¬
ctum ẽ. eo quod nomini cognitioniᷤᷤ
causa suꝑ adiciatur: siue quod cũ
nomine est. Appellatiua nomina
inde uocantur. quia communia st̃:
& in multoꝵ significatione consis¬
tunt. Hec autem: in uiguiti & octo
species diuidunt᷑. Ex quib corporalia
dicta sunt. que uł uidentur uel
tanguntur: ut eȩlum & t̾ra. Incor¬
poralia quia carent corpore: unde

Expanded text:
 quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Spnomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum, eo quod nomini praeponatur, ut Lucius, Quintus. 2. Nomen vocatum, quia notat genus, ut Cornelius; Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomjungitur, ut Scipio; agnomen vero, quasi accidens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum, eo quod nomini cognitionis causa superadjiciatur, sive quod cum nomine est. 3. Appellativa nomina inde vocantur, quia communia sunt, 14 et in multorum significatione consistunt. Haec in viginti octo species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur, vel tanguntur, ut coelum, terra. 4. Incorporalia, quia carent corpore; unde
Abbreviated transcription (Latin):
be uocatus. cuiꝰ fetorem ħt. Propriȩ
autẽ uermis incarne putrida nascit᷑.
Imea inuestimentis. Eruca in
holere. T eredo inligno. Tarmꝰ
in lardo. Uermis autẽ ñut serpeis
aꝑtis passib uel squamarũ nisib
repit. quia nonẽ illi spinȩ rigor ut
colubri. s indirectum corpusculi
sui partes gradatim porrigendo con-¬
tractas. contrahendo porrectas mo¬
tum explicat. sicq agitatus ꝑlabit᷑.¬

Expanded text:
bae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie bae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabit
Abbreviated transcription (Latin):
latinos ligniuermes uocant. qͦs
tempore in oportuno cese arbores
gignunt. Imea uestimentorum
uermis dicta quod teneat. & eousq
insid.at quo erodat. Inde & ꝑti¬
nax. quod in eandem rem identid̃e
urgeat. Uermes carniũ enigra¬
neus lumbricus. ascaridȩ. costi. pe¬
diculi. pulices. lendex. tarmus.
ricinus. usia. cimex. Emigraneus
uermis capitis uocatur. Iũbricꝰ
uermis intestinoꝵ dictus. quasi lũ¬
bicus. quia labitur. uel quod inlum¬
bis sit. Ascaridȩ. costi pediculi. uer¬
mes. uermes cutis apedib dicti.
unde &. pediculosi dicunt᷑. quib
pediculi incorpore efferuescunt. Pu¬
lices uͦuocati sunt. quod expuluere
magis nutriant᷑. Iendex. Tar¬
mus uermis ẽ lardi. Ricinus
uermis ẽ canis. uocatus eo quod he¬
ret inaurib canum. Cenos enĩ g̃ce
canis ẽ. Usia uermis ẽ porci appella¬
ta. quia urit. Nam ubi momorderit.
adeolocus ardet. ut ibi uesice fiant.
Ci mex de similitudine cuiꝰdam her¬

Expanded text:
Latinos ligni vermes vocantur, quos Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae . . . Costi . . . Peduculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pulvere magis nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam her
Abbreviated transcription (Latin):
mano corpori statim ut fuerit appli¬
catus. sui adustione uesicas facit.
plenas humore. Multipes uermis
terrenus exmultitudine pedum
uocatus. qui contractus in globum
complicat᷑. nascitur subpetris ex hu¬
more & terra. Iumax. uermis limi
dictus. quod inlimo uel delimo na¬
scatur. Unde & sordida semꝑ et
immunda habetur. B ombicis
frondiũ uermis ex cuius textura
bombicinũ conficitur. Appellatͦ
autẽ hoc nomine ab eo quod euacuat᷑.
dum fil.a generat. & aer solus meo
remaneat. E ruca frondium ũmis
in holere uel pampino inuoluta.
aberodendo dicta. De qua memi¬
nit plautus. Imitatus neqmͣ bestiã
& maleficã inuolutã in pampino.
Implicat se idem nec aduolat ut lo¬
custa. uͭ huc illucq discurrens se¬
mi pasta dimittat. s ꝑmanet ꝑi¬
turis frugib. Et tardo lapsu pi-¬
grisq morsib uniuersa consumit.
Teredonas greci uocant lignoꝵ
uermes. quod terendo edant. Hos
nos t̾emides dicimus. Ita enim ap̃

Expanded text:
mano corpori statim fuerit applimano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua meminit Plautus Cist. 728: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud
Abbreviated transcription (Latin):
de carne uel deligno uel dequacũq
re terrena sine ullo concubitu gignit᷑.
licet ñ nunqmͣ. & de ouis nascantur
sicut scorpio. Sunt autẽ uermes
aut terre aut aquȩ. aut aeris. aut
carniũ. aut frondiũ. aut lignoꝵ.
aut uestimentoꝵ. Aranta uermis
aeris. aberis nutrimento cognomi¬
nata: quȩ exiguo corpore longa fila
deducit. & tele semꝑ intenta ñqmͣ
desinit laborare. ꝑpetuũ sustinens
insua arte suspendiũ. Sanguissu¬
ga uermis aquatilis dicta. qd̾ sangͥnẽ
suggit. Potantib autẽ insidiatur.
cumq illabit᷑ faucib. uł ubi uspiã
adheserit. sangumẽ haurit. & cũ
nimio cruore maduerit. euomre
quod hausit. ut recentiorẽ denuo
sugat. S corpio. uermis terremis.
qui potius uermib ascribit᷑. non
serpentib. Animal armatũ aculeo.
& ex eo grece uocatũ quod caudam
figat. & arcuato uulnere uenena
diffundat. Propriũ autẽ ẽ scorpi¬
onis. quod manus palmã feriat.
Cantarida. uermis terrenꝰ. qui hu¬

Expanded text:
de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. Sanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui hu
Abbreviated transcription (Latin):
ex salice fierent. Nam greci ut di¬
ximus: lignũ cala uocabant. Ta¬
lares calci socci sunt qui inde no¬
minati uident᷑. quod ea figura
sint ut contingant talum: sicut
sutolares. quod subtalosint qͣsi
subtalares. Obstrigilli sunt qui
ꝑ plantas consuti sunt: & ex suꝑ¬
iore parte corrigiũ trahit᷑. ut con¬
stringant᷑. Unde & nominantur.
Ossas puto ab osse pͥmũ factas.
& qmͣuis nunc ex alio genere nom̃
tam̃ pͥstinũ retinent. Mulei. similes
st̃ coturnoꝵ solo alto. suꝑiore autẽ
parte. cũ osseis łeneis malleolis ad
quos lora deligabant᷑. Dicti autẽ st̃¬
a colore rubro qualis ẽ muli piscis.
Solee sunt quib tantũ pedũ plan¬
te regunt᷑. dicte a solo pedũ. Idem
solee mat̾iales ex mat̾ia. corio con¬
texta. Socci euiꝰ diminutiuũ soccel¬
li appellati. inde quod soccũ habeãt:
s tm̃ intromittunt᷑. Cernui. socci
st̃ sine solo. lingulati. quos nos
foliatos uocamꝰ. Clauati perones

Expanded text:
ex salice fierent; nam Graeci, ut diex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt a colore rubro, qualis est mulli piscis. 11. Soleae sunt, quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia corio intecta. 12. Socci, cujus diminutivum socelli, appellati inde, quod saccum habeant, sed tantum intromittuntur. 13. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati, quas
Abbreviated transcription (Latin):
no fiant: łquod calcentur. Crept¬
das greci ante reꝑtas usi sunt. Est
autẽ genus singulari forma: & id̾e
udriq aptum pedi ł dextro ł sinistͦ.
Crepidas autẽ dictas quod cum
sono stringant᷑: siue ãpedũ cre¬
pitu in ambulando. Calceos reges
utebant᷑. & cesares forma eor.
Patricios calceos romulus repꝑit.
quatuor corrigiarũ assutaq luna.
Hos soli patricii utebant᷑. Luna
autẽ in eis non sid̾is formã. s notã
centenarii numeri significabat.
quod initio patricii senatores. een¬
tum fuint. O creȩ tibilia calcia¬
menta sunt dicta quodcrura te¬
gant. Coturni sunt quib calcia¬
bantur tragedi. qui intheatro dic¬
turierant: & alta intonantiq uo¬
ce carmina cantaturi. Est enĩ cal¬
ciamentũ in modũ crepidarũ. qͦ
heroes utebant᷑. s tale ẽ ut & in
dextro & in leuo conueniat pede.
Baxea calciamentũ comedoꝵ erat.
sicut tragedoꝵ coturni: quos qͥdã
etiam calones appellant. eo quod

Expanded text:
no, fiant; vel quod calcentur. Crepino, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
hat atq coniuĩgendo componat. hc̃
uulgo brachilem quasi brachialem
dñt. qmͣuis nunc ñ brachioꝵ. s renũ
sit cingulũ. Subcinctoriũ autẽ
uocatũ quod ut dictũ ẽ sub brachiis¬
ductũ alarũ sinũ ambit: atq inde
subcingit. Fascia ẽ qua tegit᷑ pectꝰ
& papillȩ cõprimunt᷑ : atq crispan¬
ti cingulo angustiꝰ pectus artatur.
Et dicta fascia: quod inmodũ fascłi
corpus alliget. Hinc & fasciola: qͥb
uulnera colligant᷑. Uitta dicta. qd̾
ea pectus uincit᷑: instar uittis ligan¬
tis. Limb ẽ qmͣ nos ornaturã dm̃s.
fasciola ẽ quȩ ambit extremitatẽ
uestiũ: aut exfilis. aut ex auro con¬
texta. assutaq extrinsecus. in extre
patos quod insertis filo porco-¬
rũ setis suant .i. consuant: quasi
setores. Caligarios uͦ non a callo
pedũ. s acalo .i. ligno uocatos: sine
quo consui calciamenta non posst̃.
prius ex salice diñ. Hinc & calcia¬
menta dicta. quod incalo .i. in lig¬

Expanded text:
ahat, atque conjungedo componat. Hoc ahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Succinctorium autem vocatum, quod, ut dictum esductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta adsutaque extrinsecus in extremapatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est lig
Abbreviated transcription (Latin):
latazona. & minus lata.
semicinctiũ. & utrisq minima
cingulũ. Nam acincto ꝑdiminuti¬
onẽ cingulũ nominatũ. Cincto
autẽ iuuenes in exercitatione cam¬
pestri. uerecũda uelabant: uñ
& campestris dicebat᷑. B alteus
cingulũ militare ẽ dictũ ꝓpt̾ quod
ex eo signa dependent ad demon¬
strandã legionis militaris sũmã:
.i. sex. miliũ sexcentoꝵ exqͦ num̾o
& ipsiconsistunt. Uñ & balteus
arma dependent. Tona grecũ ẽ:
qmͣ illi zonarĩ nos cingulũ ñcupamꝰ.
geminis: de quo ait cinna. Stro¬
phio lactandes cincta papilla. S¬
prudentius. nomen hoc gemine
dictus lunus quia tranuersas ħt
purpuras .i. lunas. Caltulũ cingłi
genus: a coacto loro dictũ. fibula
ligat. Sub fibulũ. sub ligaculum.
Redimiculũ ẽ quod succinctoriũ
siue brachilẽ nuncupamꝰ. quod des¬
cendens ꝑceruicẽ. & alat̾ib colli
diuisũ utrarũq alarũ sinus ambit
atq hinc in de subcingit: ut constͥn¬
gens latitudinẽ uestis corpus contͣ¬

Expanded text:
lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque 478 minima cingulum. Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatur. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unde et campestre dicebatur. 2. Balteus cingulum militare est, dictus, propter quod ex eo signa dependent, ad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteusarma dependent. Zona grecum est, quam illi zonarium, nos cingulum nuncupamus. gemmis: de quo dicit Cinna. Strophio lactanPrudentius: Nomen hoc gemmae dictus limus, quia transversas habet purpuras, id est, limas. Caltulum, cinguli genus a coacto loro dictum. Fibula ligat. Suffibulum, subligaculum. 5. Redimiculum est quod succinctorium, sive brachile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit, atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contr
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑: ubi aliqua res magna om̃i¬
no est c Anchora inferior ẽ: ubi
aliquid uilissime uł inconuenientiꝰ
denunciatũ est.S. C ronis nota ẽ:
quȩ tantũ in fine libri apponit᷑. A
tes paginaꝵ exponuntur. ut ubi
lector in liminari huiꝰmodi signũ
inuenerit. ad textũ recurrens eiꝰde
sermonis uł uersiculi sciat ẽe ex¬
positionẽ: cuius similem suꝑia¬
centẽ notam inuenerit. .xii. De¬
.xii. De

Expanded text:
ponitur, ubi aliqua res magna omniponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fine libri apponitur. 27. tes paginarum exponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam invenerit. CAPUT XXII. De
Abbreviated transcription (Latin):
cũ puncto ponit᷑. in his locis ubi in
eodem sensu dupplices uersus sunt:
&e dubitatur qͥ potius eligendꝰ sit
Diple. hanc scriptores nr̃i apponunt
nia sc̃arum scripturarum.
ctis. Hanc antiqui in his apponebais
quȩ reodotus effesius ñ recte adiece¬
rat. aut detraxerat. aut ꝑmutaue¬
rat: in his &e nr̃i ea usi sunt. N.¬
iple obelismene: int̾ponitur ad se¬
ꝑandos in comediis uł tragediis pe¬
ponitur. quotiens strofe & antistrofos
infertur. Q̃ Nuersa cũ obelo ad ea
apponitur. quȩ s aliquid respiciunt.
do. conamur nos an miseros qͥ troas
achiius subiecit . .Diple suꝑne
obelata: ponit᷑ ad condiciones locoꝵ
ac tempoꝵ ꝑsonarumq mutatas. I
Recta &e adũsa suꝑne obelata. appo¬
nitur finita loco suo. monade signi¬
ficante similem sequentẽ quoq ẽe.
R Crisimon: hec sola ex uoluntate
uniꝰciuiusq ad aliquid notandum
ubi aliquid obscuritatis ẽ: ob sollici¬
tudinẽ ponitur.  Anchora suꝑior

Expanded text:
cum puncto ponitur in his locis ubi in cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adponunt nia sanctarum Scripturarum. ctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis peλισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt, do conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas. Diple recta et adversa superne obolata ponitur finita loco suo monade, significatque similem sequentem quoque esse.  Chresimon  . Haec sola ex voluntate uniuscujusque ad aliquid notandum ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior
Abbreviated transcription (Latin):
appontt᷑ in his locis: que sacrȩ scͥp¬
turȩ int̃pretes eodem sensu. s diu̾sis
sermonib transtulerunt. Ianti¬
graphus cũ puncto apponitur: ubi
in translationib diuersus sensus ha¬
betur Asteriscus cum obelo.
hac ꝓpriȩ aristarcus utebat᷑ in his¬
uersib qui ñ suo loco positi erant. I¬
Para grafus ponit᷑ ad seꝑandas res.
a rebꝰ quȩ in coneru concurrunt: quẽ¬
admodũ in cathalogo loca a locis.
regiones a regionib. in agone p̾mia
a p̃miis. certamina a diuersis cer¬
taminib seꝑantur. IPositura
ẽ figura paragrafo contraria. & idõ
sic formata: quia sicut ille pͥncipia
notat. ita ista fines a principiis se¬
parat. U. Crifia circuli pars in¬
ferior. cũ puncto pontt᷑ in his locis:
ubi questio dura & obseura aꝑiri
uł solui ñ potuit. Antissimina po¬
nitur. ad eos uersus: quoꝵ ordo ꝑmu¬
tandus ẽ. Sic & in antiquis auctoribꝰ
positum inuentt᷑.ꝰ Antissimina

Expanded text:
apponitur in his locis, que sacre scripapponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac versibus, qui non suo loco positi erant. Paragraphus ponitur ad separandas res a rebus, quae in conexu concurrunt, quemadmodum in Catalogo loca a locis et regiones a regionibus, in Agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. Positura est figura paragrapho contraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma
Abbreviated transcription (Latin):
dam scripturarũ notȩ apd̾
celeb̾rimos auctores fuerunt. qͣsq
antiqui ad distinctionẽ scriptura¬
rum carminib & historiis appo¬
suerunt. Nota ẽ figura ꝓpria
in littere modũ posita: ad demon¬
strandam unamquãque uerbi.
sententiarũq. ac uersuũ racionẽ.
Notȩ autẽ uersib apponuntur.
numero uiginti & sex: quȩ sunt nominib
infra scriptis.  Asteriscus appontt᷑¬
in his quȩ omissa sunt: ut illucescant ꝑ
eam notã quȩ deesse uident᷑. Stella enĩ
aster dicitur greco sermone: a quo aste¬
riscus ẽ diriuatus. Obelus id: uir¬
gula lacens. apponitur in uerbis
uł sententiis suꝑflue iteratis. siue in
his locis ubi lectio aliqua falsitate no¬
tata ẽ: ut quasi sagitta uigulet suꝑ¬
uacua. atq falsa confodiat. Sagitta
enĩ grece: obelus dicit᷑. Obelus
& punctus suꝑne ponit᷑ in hisdem de
quib dubitatur: utrũ tolli debeant
nec ne apponi.Liminiscus idest
uirgula int̾ geminos punctos iacenᷤ.

Expanded text:
dam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. Asteriscus  apponitin his que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens,
Abbreviated transcription (Latin):
gatione: de contradictione. Nomen ẽ
uox significatiua. scđm placitũ sine
tempore: cuiꝰ nulla pars ẽ significati¬
ua separata: ut socrates. Uerbum est
quod significat tempꝰ. cuiꝰ pars nichil
extra significat: s semꝑ eoꝵ quȩ de al¬
dero dicunt᷑ notat: ut cogitat. dispu¬
tat. Oracio ẽ uox significatiua. cuius
partiũ aliquid seꝑatum significati¬
uum ẽ: ut socrates disputat. Enun¬
ciatiua oratio ẽ. uox significatiua de
eo quod ẽ aliquid uł ñ est. ut socrates
ẽ: socrates ñ est. Affirmatio ẽ enunci¬
acio alicuiꝰ de aliquo: ut socrates est.
Negatio ẽ alicuiꝰ ab aliquo: ut socra¬
tes ñ est. Contradictio ẽ. affirmatio¬
nis & negationis oppositio: ut so¬
crates disputat. socrates ñ disputat.

Expanded text:
gatigatiuox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat.
Abbreviated transcription (Latin):
e quitur de hinc liber ꝑierme¬
nias subtilissimꝰ nimis. et ꝑ
uarias formas iterationesq
cautissimus. de quo dicit᷑. aristoti¬
les quando ꝑiermenias scͥptitabat:
calamũ in mente tinguebat.
mĩs quippe res quȩ una est ce
uno significat᷑ sermone: aut ꝑ
nomen significat᷑. aut ꝑ uerbum.
Quȩ duȩ partes orationis: interp̃¬
tantur totũ quicquid conceperit
mens ad loquendũ. Omĩs enim e¬
loquutio concepte rei: m̃tis int̾¬
pres ẽ. Hanc aristotiles uir in re¬
rum exp̃ssione & faciendis sermo¬
nib ꝑitissimꝰ. ꝑiermeniã nomi¬
nat᷑. quã interp̃tationem nos ap¬
pellamꝰ. scilicet qͦd res mente con¬
ceptas ꝓlatis sermonib interp̃tet᷑
affirmationẽ & negationem. P
affirmationẽ: ut homo currit:
ꝑ negationẽ. ut homo ñ currit.
In his itaq ꝑiermeniis supradictꝰ phylo¬
sophus deseptẽ his specieb tractat. id
ẽ de nomine. de uerbo. de oratione. de
enuntiatione. de affirmatione. de ne¬

Expanded text:
equitur dehinc liber perihermenias, subtilissimus nimis et per varias formas iterationesque cautissimus. De quo dicitur quod Aristoteles quando perihermenias scriptitabat, calamum in mente tingebat. Omnis quippe res que una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interptantur totum, quidquid conceperit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de ne
Abbreviated transcription (Latin):
& dicente. Si qͥs sitit ueniat ad me
& bibat: qͥ credit in me flumina
aquȩ uiuȩ fluent de uentre eius.
Euuangłista autẽ exposuit: unde
diceret. Secutꝰ enim ait. Hoc enĩ dice¬
bat de sp̃u: quẽ accepturi erant cre¬
dentes in eũ. S aliud est aqua sacra¬
menti: aliud aqua quȩ significat
sp̃m dĩ. Aqua enĩ sacramenti uisi¬
bilis est: aqua sp̃s sc̃i inuisibilis est.
Ista abluit corpꝰ: & significat quod fit
in anima.ꝑ illũ aittẽ sp̃m scm: ipsa
qͥa sicut oleũ naturali pondere super¬
fert᷑ om̃i liquori: ita in pͥncipio suꝑ¬
ferebat᷑ sp̃s sc̃s aquis. Unde & dñs oleo

Expanded text:
eniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre eius.' Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: 'Hoc enim dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo
Abbreviated transcription (Latin):
tre & filio significet᷑. Unde & paulus
ait. Hȩc autẽ omĩa oꝑatur unꝰ atq
idem sp̃s: diuidens singłis ꝓ ut uult.
Sicut autẽ ꝑ baptismũ in xp̃o morim.
& renascimur: ita sp̃u signamur qͥ
est digitꝰ di. & sp̃uale signaculum.
Sp̃s sc̃s iccirco in columbȩ specie uenisse
scribit᷑: ut natura eiꝰ ꝑ auem simpli¬
citatis & in nocentiȩ declarareturr.
Unde & dñs. estote inquit simplices
sicut columbȩ. Hȩc enĩ auis corpora¬
lit̾ ipso felle caret: habens tantum
innocentiã & amorem Sp̃s sẽt inde no¬
mine ignis appellat᷑: ꝓpt̾ hoc quod in
apłorum actib ꝑ diuisionẽ linguarũ
ut ignis apparuit. qͥ & insedit suꝑ unũ¬
quemque eoꝵ. Propt̃a autẽ diu̾sarũ
nei efficerentur fideliũ erudicioni po¬
płorum. Quod uͦ supra singłos sedisse
memorat᷑. id causȩ est: ut intelligat᷑
ꝑ plures ñ fuisse diuisus. s mansisse
in singłis totꝰ: sicut fere ignibꝰ mos ẽ.
Hanc enĩ naturã habet ignis accensus.

Expanded text:
significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, qui est digitus Dei et spiritale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum nei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus,
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur uocabulo caritatis. cũ sit
ce pat̾ & filius uniuersalit caritas
Sp̃s sc̃s digitus di ẽẽ: in libͥs euuangłis
aꝑtissime declarat᷑. Cum enĩ unus
euuangłista dixiss in digito di eicio
demonia: aliꝰ hoc idem ita dixtt in
sp̃u di eicio demonia. Unde & digi¬
to di scͥpta lex est. data qͥnquagesi¬
mo die post occisionẽ agni: & die
qͥnquagesimo uenit sp̃s sc̃s a passio¬

Expanded text:
cupatur uocabulo caritatis, cum sit cupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritass Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesima ab occisione agni: et die quinquagesima venit Spiritus sanctus a passio
Abbreviated transcription (Latin):
Ds est sp̃s. Quod enĩ ñ est corpꝰ. & tam̃
est: uidetur restare qͦd sp̃s sit. Intelli¬
gitur gͦ ibi a ñnullis tͥnitas signifi
dͥo enĩ donũ est nuncupatũ. Notissi¬
mũ est enim dnm iħm xp̃m cũ post
impleti linguis om̃ium gentiũ lo¬
quebantur. Intantũ autẽ donum
di est: in quantũ datur eis qui ꝑ
eũ diligunt d̃m. Apud se autem d̃s
est: apud nos autẽ donum est. Sed
distribuens singłis ꝓut uult gr̃aꝵ
dona. Nam & ꝓpħias quib uult
imꝑtit: & peccata qͥb uult dimit¬
tit. Nam peccata sine sp̃u sc̃o ñ do
dit: uł quia in nobis id agit ut in dõ
maneamꝰ. & ipse in nobis. Unde & in
donis di nichil est maiꝰ caritate: & nul¬
lum est maiꝰ donũ d̃i quã sp̃s sc̃i. Ipse
est gr̃a: quȩ quia ñ meritis nr̃is s uo¬
luntate diuina gratis dat᷑: inde gr̃a¬
nuncupat᷑. Sicut autẽ unicũ di uerbr̃
ꝓpͥe uocamus nomine sapientiȩ cũ
in se sapientia: ita sp̃s sc̃s ꝓpͥe nun¬

Expanded text:
s est . » Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare, ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significdo enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim, Dominum Jesum Christinpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non dondit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae quia non meritis nostris, sed voluntate dinuncupatur. Sicut unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum pater sapientia, ita spiritus proprie nun
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus as unus est: scilicet ut & tͥnitaᷤᷤ
sit. & unꝰ dñsꝰ as sit. fides apd grecos
de tͥnitate hoc mͦ est. una usia ac si
dicat unã naturã. aut unã essen¬
ciam. tres ypostasis. qͦd resonat in la¬
tinum. uł tres ꝑsonas. uł tres sub¬
stantias. Nã latinitas ꝓpͥe ñ dicit
de dõ nis essenciã Substantiam uͦ ñ¬

Expanded text:
tuus Deus unus est,' scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: una οὐσία, ac si dicat una natura aut una essentia: tres ὑποστάσεις, quod resonat in Latinum vel tres personas vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam; substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & hoc nom̃ quod sp̃s dicitur. ñ
semꝑ scdm id quod refert᷑ ad aliqͥd.
s scdm id quod aliquã naturã sig
ra: sp̃s in scͥpturis sacris appellat᷑.
Unde ñ tantũ patͥ ce filio & sp̃iu sc̃o
s om̃i racionali creaturȩ & anime.
hoc uocabulũ congruit. Igit᷑ sp̃s d̃ĩ¬

Expanded text:
Nam et hoc nomen quod Spiritus dicitur, non semper secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam signra spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: quia ex patre filioq ꝓcedit.
aliud de patre ꝓcedere potuit: quã
qͦd ipse est pat. Sp̃s sc̃s autẽ dictꝰ.
scđm id qͦd ad aliquid refert᷑ spiratꝰ.¬
& spirans utiq sp̃u inspirans est. &¬
ex eo appellatꝰ est sp̃s. Propͥo autẽ mͦ

Expanded text:
s, quia ex Patre Filioque procedialiud de Patre procedere potuit, quam quod ipse est Pater. 2. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic &e sp̃ssc̃s: quia est patͥs filiiq spiritꝰ.
His enĩ appellationib hoc significat᷑
qͦd ad se inuicem referunt᷑: ñ ipsa sub¬
stantia qua unu sunt. Proinde tͥni¬
tas: in relatiuis ꝑsonarũ nominib
est. Deitas ñ tͥplicatur. s in singłari¬
tate est: qͥa si triplicat᷑. deorum in¬
ducimꝰ pluralitatẽ. Nom̃ autem deoꝵ
in angłis & in scĩs hominib iđo plu¬
ralit̃ dicitur: ꝓpt̾ quod ñ sint meri¬
dii estis. De patre autẽ & filio & sp̃u¬

Expanded text:
sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint meriDii estis.' De Patre autem et Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
circenses ab ensib circa quos cur¬
rebant. Siqui d̾e mlittore circa ri¬
pas fluminũ. currus agitantes
gladios in ordine in ripe littore
ponebant: & erat artis. equum
circa picula torquere. Inde &. cir¬
censes dicti putantur: quasi cir-¬
ciuienses.
De cireo.

Expanded text:
Circenses, ab ensibus circa quos curCircenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. De Circo
Abbreviated transcription (Latin):
ci. alii quod incirculis & quasi ago¬
nis .i. sine angulo locis ederentur.
nuncupatos agones putant. De ge
sagittandi ꝑitia. standi patientia.
ad citharã quoq uel tibias inceden¬
di gestus. de morib quoq. de forma.
de cantandi modulatione. t̾restris
quoq belli. & naualis prelii. ꝑpe
celebrationib instituti sunt. Uñ
& qui eos spectant: demonũ culti¬
b inseruire uident᷑. Nã res eqͦͤstris
andea simplex agebat᷑. & utiq cõ¬
munis usus huius reatus non erat:
s cum adludos coattus ẽ naturał
usus. ad demonioꝵ cultũ transla-¬
tus ẽ. Itaq castori & polluci depu¬
tant᷑ hee spẽs. quib equos amer¬
curio distributos historie docent.
S & neptunius equestris ludus ẽ:
quẽ greci ipoñ appellant. S & mar¬
ti. & ioui in ludis equi sunt consecͣa.
& ipsis qͣdrigis presunt. Circen¬
ses autẽ ludi ideo dicti. ł acircũ¬
eundo uel quod ubinunc mete st̃.
olim gladii ponebantur. quos qͣ¬
drige circumibant : & inde dicti

Expanded text:
ci; alii quod in circulis, et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonas putant. CAPUT sagittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetcelebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti
Abbreviated transcription (Latin):
pulpitrũ erat scenȩ. ubi
saltator agere posset: aut duo
inter se disputare. Ibi enĩ poete
comedi & tragedi ad certamen cõ¬
scendebant: hisq canentib alii
gestus edebant

Expanded text:
pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poete comedi et tragedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant