comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
armenta greges. aurum. argentũ. Postremo ne quid defuisse py¬
tetur: luxum quoq & uoluptates adiungit. Cantores & cantatri¬
ces. & delicias filiorum hominum: & om̃ia inquid quȩ desiqauert̃
oculi mei non negaui eis. nec ꝓhibui cor meum quin om̃i uolupta¬

Expanded text:
armenta, greges, aurum, argentum. Postremo ne quid defuisse puarmenta, greges, aurum, argentum. Postremo ne quid defuisse putetur, luxum quoque et voluptatem adjungit. Cantores, cantatrices et delicias filiorum hominum: et omnia, inquit, quae desideraverunt oculi mei non nega
Abbreviated transcription (Latin):
quia si id quoq uanitati subiectum est quod deus fecit. dubitan
non potest om̃ino uanum esse. & inultomagis uanũ quod homois¬
nitas facit. hoc est quod modo in greditur de monstrare. omĩaui¬
delicet opera homint̃ quȩ subsole fiuint uana esse. & nichidampiꝰ
habere hominem de unuerso labore suo quo laborat sub sole. In
autem suȩ assertioni fidem faciat. se ipsum in exemplum ꝓponit õ¬
um quȩ dicturus est asserens se cuncta quȩ loquitur experm̃ito
didicisse ac probasse uera. Qe iccirco talem ꝓponit suam personã.
ut non in credibile uideatur harum rerum omniũ eum eiꝑm̃tũ
habere potuisse. Propterea potentiam & dignaitatẽ suam demon¬
strat rex israhel. in ierłm. Sapientiam quoq ostendit: & preces
sapientia om̃s qui fuerunt ante me u ihrłm. Diuitias etiam ens¬
merat. domos. uneas. hortos. pomeria piscinas. seruos. ancillas

Expanded text:
Quia si id quoque vanitati subjectum est quod Deus fecit, dubitari Quia si id quoque vanitati subjectum est quod Deus fecit, dubitari non potest omnino vanum esse, et multo magis vanum, quod homo vanitas facit. Hoc est quod modo ingreditur demonstrare omnia videlicet opera hominum quae sub sole fiunt vana esse, et nihil amplius habere hominem de universo labore suo quo laborat sub sole. Ut autem suae assertioni fidem faciat, seipsum in exemplum proponit omnium quae dicturus est, asserens se cuncta quae loquitur experimento didicisse ac probasse vera. Et idcirco talem proponit suam personam, ut non incredibile videatur harum rerum omnium eum experimentum habere potuisse. Propterea potentiam et dignitatem suam demonstrat rex Israel in Hierusalem. Sapientiam quoque ostendit. Et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Divitias enumerat, domos, vineas, hortos, pomaria, piscinas, servos, ancillas,
Abbreviated transcription (Latin):
to totũ ita dictum sit ut ad breuitatem quidem nichilini¬
nus. ad cu identiam uͦ nichil amplius dicendum uideatur. S
hȩc sapientia fecit quȩ in toto tota est. & in singłis tota. nec
insingulis tota contrahitur. nec in toto tota dilatatur: sedtan¬
ta in singulis quanta in toto. & intoto qualis tota insingłis.¬
quia uecrintas mpior se ẽt̃ potest: nec uniersitas maior. Ipsa
q̃tioq sapientĩa in hoc breui sermonis corpore totam unuersi¬
tatis estigiem expressit. ut parui in paruo magnum uieam
quia insemet ipso totum non possumus. E uidimus illic totun
mundum. & agnouimus uere unniersorũ nichil esse quod maus¬
at. sed esfluere ac pertransire. omĩa quȩ sub sole sunt. ueram qͥsi¬
tentiam. quia omĩa uanitas. Nunc gͦ postquam nobis demonstra¬
uit qualia sunt ea quȩ nobiscum facta sunt. transit ut doceat
nos quid sentire debeanus. aut expectare de his quȩ a nobis fum

Expanded text:
to totum, ita dictum sit, ut ad brevitatem quidem nihil mito totum, ita dictum sit, ut ad brevitatem quidem nihil minus; ad evidentiam vero nihil amplius dicendum videatur. Sed hoc sapientia fecit quae in toto tota est, et in singulis tota. Nec in singulis tota contrahitur, nec in toto tota dilatatur; sed tanta in singulis quanta in toto, et in toto talis qualis tota in singquia nec unitas minor se esse potest, nec immensitas major. Ipsa ergo sapientia in hoc brevi sermonis corpore totam universitatis effigiem expressit, ut parvi in parvo magnum videamus, quia in seipso totum non possumus. Et vidimus illic totum mundum, et agnovimus vere universorum nihil esse quod maneat, sed fluere ac pertransire omnia quae sub sole sunt, veramqtentiam, quod omnia vanitas. Nunc ergo postquam nobis demonstravit qualia sint ea quae nobiscum facta sunt, transit ut doceat nos quid sentire debeamus, aut exspectare de iis quae a nobis fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in regno cȩlorum qui profert de thesauro suo noua &s uetera.
si nobis adueniat. ecce ille est cui dedit deus sap̃iãm & intelligen¬
tiam adaꝑire eam: &s manifestare ut sciant homines quonam
in ipsa est uita. Sed nos qui sumus tenebrȩ ad lucem: ut comp̃¬
hendere cogiteinus quod abscondit deus ab oculis hominũ.
amicis suis reuelare secretũ sapientię suȩ: Quid facimus noᷤ:
G non meditabinur in mandatis eiꝰ neq inuestigabimꝰ semitas
euis: & requiescere poterit cor nr̃m donec inueniat illam:
Tamen ipsis sermonibus per sequamur illam. & si forte inuen¬
tio differatur pascat interim nos in quisitio illius. super onña
sumientam non possumus. tamen quesitam doceamus. Ecce
eccłiastes nr̃ huc usq ad rerum mutabiliũ uanitaten dispy-¬
tans breuisermone tam multa complexus est. ut in illis eius
uerbis hoc nobis mirabile appareat. quo pacto totũ & de to¬

Expanded text:
in regno coelorum qui profert de thesauro suo nova et vetera , in regno coelorum qui profert de thesauro suo nova et vetera , si nobis adveniat, ecce ille qui dedit Deus sapientiam et intelligentiam adaperire eam et manifestare, ut sciant homines, quoniam in ipsa est vita. Sed nos quid sumus? tenebrae ad lucem ut comprehendere cogitemus quod abscondit Deus ab oculis hominum, amicis suis revelare secretum sapientiae suae. Quid facimus nos? Ergo non meditabimur in mandatis ejus, neque investigabimus semitas illius, et requiescere poterit cor nostrum donec inveniat illam. Tantum ipsis sermonibus persequamur illam: et si forte inventio differatur, pascat interim nos inquisitio illius super omnia; si inventam non possumus, tamen quaesitam doceamus. Ecce Ecclesiastes noster hucusque de rerum mutabilium vanitate disputans brevi sermone tam multa complexus est, ut in illis ejus verbis hoc nobis mirabile appareat, quo pacto totum et de to
Abbreviated transcription (Latin):
os eorum quȩ futura sunt.: & natura consimilis. Nichil enĩnoiũ
sub sole. nec ualet quisquã ticere hoc recens est: iam enim precessit in
seculis quȩ fuerunt ante nos. Et quia sumilis conditio est: gͦ sicut p̃¬
terita sic & futura. Ꝙ qualia sunt putas ipsa preterita: Audi
qualia. Nonest inquid priorũ memoria. Ergo non solumpre¬
sentia eorũ interitu sublata est: sed memoria quoq obluuõe
deleta est. Magna ruma talia sunt & ipsa quȩ futura sunt: nã
& eoꝵ qui post nos futurisunt non erit recordatio apudeos
qui post nos futurisũt in nouissimo. Uera sententia est. Uani¬
tas uanitatũ. uanitas uanitatũ: & omĩa uanitas.
rere & inuestigare sapienter de omnibus quȩ frunt sub
sole. Sermones sapientiũ & eniginata eoꝵ scrutari: & eam quȩ
intrinsecus abscondita est sapientię dulcedinem ad gustum elicere
spetiemq eius in lucem proferre quis potens est.Scriba doctꝰ

Expanded text:
et eorum quae futura sunt, et natura consimilis. Nihil enim novum est et eorum quae futura sunt, et natura consimilis. Nihil enim novum est sub sole, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos. Et quia similis conditio est; ergo sicut praeterita, sic et futura. Et qualia sunt putas ipsa praeterita? Audi qualia: Non est, inquit, priorum memoria. Ergo non solum praesentia eorum interitu sublata est, sed memoria quoque oblivione deleta est. Magna ruina. Talia sunt et ipsa, quae futura sunt. Nam et eorum qui post nos futuri sunt, non erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo. Veraque sententia est: Vanitas vanitatum, vanitarere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole. Sermones sapientium et aenigmata eorum scrutari, et eam quae intrinsecus abscondita est sapientiae dulcedinem ad gustum elicere, speciemque ejus in lucem proferre quis potens est? Scriba doctus
Abbreviated transcription (Latin):
quod iam siest. pene nichil est quod est. Et iccirco nequaquã inter¬
rogat quid sit quod est. quia a ipsum interrogantis est. responaen¬
ti quantum uis ꝓximo fuit. & iam non est. Recte gͦ dicitur quia
est quod fuit. ipsum quod futurum est. Quid est quod factum est.
ipsum quod faciendum est. Ac si diceret. Ex preteritorum consid̾am̃¬
ppendite. quid de beatis de suꝑuenientibus ex pec tare. Idem est enĩ
utrumq quod fuit: &s quod futurum est. Quod factum est. aut
quod faciendum est. idem est. non ꝑ essentiam. sed per consinuilemna¬
turam. Quod enĩ fuit quantũ ad res: & quod factum est quantuo
adactiones. Utrumq ꝑtransiit & non est iam. uel quoa fuit uel
quod factum est. Similiter quod futurum est in rebus. & quod
factum est in actionibus totum pertransibit. & nonerit aliquid
sub sole ꝑpetuum. Unde hoc: Quiꝰ eadem est conditio preteritoꝵ.

Expanded text:
quod jam non est; pene nihil est, quod est. Et idcirco nequaquam interquod jam non est; pene nihil est, quod est. Et idcirco nequaquam interroga, quid sit quod est? quia et ipsum interrogantis est respondenti quantumvis proximo, fuit jam, et non est. Recte ergo dicitur: Quid est quod fuit? ipsum quod futurum est. Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Niperpendite, quid debeatis de supervenientibus exspectare, idem enim est utrumque. Et quod fuit, et quod futurum est. Quod factum est, et quod faciendum est. Idem est, non per essentiam, sed per consimilem naturam. Quod enim fuit quantum ad res, et quod factum est quantum ad actiones utrumque pertransiit. Et non est jam vel quod factum est. Similiter quod futurum est in rebus, et quod faciendum est in actionibus, totum pertransibit, et non erit aliquid sub sole perpetuum. Unde hoc? Quia eadem est conditio praeteritorum,
Abbreviated transcription (Latin):
est: Ꝙiam ipsum preterit & nonest. Ipsum gͦ idem tale erit &a
lud quod faciendum est: quia & ipsũ cum factum fuerit pertransusꝰ
& amplius non erit. Sed queri potest quare preterita solumasu¬
tura commemorauit: eum presentium rerum potius contẽpͥtum
persuadere intendat. Sed hoc ipsum ad magnum contemptum
pertinet eorum quȩ uidentur. quod ea solum innumero rerum
commemorare noluit. quȩ sola sensus carnis presentia comprehen¬
sentia nomenta ita cursu festino & ueloci elapsu fuguint: ut ã
de se loquentiũ sermonem expectare nonpossint. Nam & si alqͣn
ab interrogante scđm aliquid recte dici possit. est . a respondente
tamen semper uerius dicitur fuit & non est. Sic ipsa int̾rogatio
responsionem quidem querit quȩ nondum est. sed responsio ueni¬
ens int̃̾rogationẽ non inuenit quȩ iam nonest. In uera gͥ considi¬
tione hoc solum quasi non esse uictit quod solum esse uidetur: qͥa
dum sitnul &s esse incipit ex eo quod nondum est. & esse desuit imd

Expanded text:
 et non est ipsum. Ergo idem tale erit et illud quod faciendum est; quia et ipsum cum factum fuerit, pertransibit, et amplius non erit. Sed quaeri potest quare praeterita solum et futura commemoravit, cum praesentium rerum potius contemptum persuadere intendat? Sed hoc ipsum ad magnum contemptum pertinet eorum quae videntur, quod ea solum in numero eorum commemorare voluit, quae sola sensus carnis praesentia comprehensentium momenta ita cursu festino et veloci elapsu fugiunt, ut etiam de se loquentium sermones exspectare non possint. Nam etsi aliquando ab interrogante secundum quid recte dici possit, est, a respondente tamen semper verius dicitur, fuit, et non est. Sic ipsa interrogatio responsionem quidem quaerit, quae nondum est. Sed responsio veniens interrogationem non invenit, quae jam non est. In vera igitur consideratione hoc solum quasi non esse vidit, quod solum esse videtur. Quia dum simul et esse incipit ex eo quod nondum est, et esse desinit in id
Abbreviated transcription (Latin):
Ex mautt maiuis aliquia & multo mauis ꝓposiui. Nam quȩ funt
la non queram: sedͦ de ilis queram. Querere a ain poestgt. eem
etis quȩ fuint sub sole. Don illa quȩ uidentur: sed de ulis qur

Expanded text:
Quia, inquit, majus aliquid, et multo majus proposui. Nam ea quae fiunt Quia, inquit, majus aliquid, et multo majus proposui. Nam ea quae fiunt illa non quaeram, sed de illis quaeram. Quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Non illa quae videntur, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
sitaris. hocenm dixisti: ꝓposui in animo meo querere q inuestĩga¬
ri sapienter de cunctis quȩ funt subsole. Si gͦ sapienter quere¬
res: ꝓsapientian quereres. E dicis. Utiq sic ꝑsapientiam queram.
Malt enũ quererem: si ꝑsapientiam nonquererem. Namsi sine sa¬
pientia quererem: &iam si sapientiam quererem iusipienter que¬
rerem. Sapientiam uero insipient̃ querere: idipsũ iam sapere ñ
esset sed desipere. Qua ꝓpt̾̃ sapienter queram. & per sapientiam qͦ¬
ram: o sapientiam queram: Dic gͦ michi sapientiam per qũa que¬
res: ubi queres: Ꝙ perquam sapientiam queres: sapientiam ꝑ quã
queres: Iam inquit habeo sapientiam perquã queram. & ideo per
sapientiam quam habeo queram: & fapientiam perquam querao
non queram. Quid queres: De cunctis quȩ fuit subsole. Quid
ist at cunctis: Querere non dixisti cuncta quȩ fuint sub sole.

Expanded text:
fiteris: hoc enim dixisti: Proposui in animo meo quaerere, et investigafiteris: hoc enim dixisti: Proposui in animo meo quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fsapientiam quaeres. Et dicis: Utique sic; per sapientiam quaeram. Male enim quaererem, si per sapientiam non quaererem. Nam si sine sapientia quaererem, etiamsi sapientiam quaererem, insipienter quaererem. Sapientiam vero insipienter quaerere, idipsum jam sapere non esset, sed desipere. Quapropter sapienter quaeram, et per sapientiam quaeram, et sapientiam quaeram. Dic ergo mihi sapientiam per quam quaeres, ubi quaeres? et per quam sapientiam quaeres sapientiam. Per quam quaeris? Jam, inquit, habeo sapientiam per quam quaeram et ideo per sapientiam quam habeo, quaeram; et sapientiam per quam quaeram, non quaeram. Quid quaeres? De cunctis, quae fiunt sub sole. Quid est de cunctis? Quare non dixisti cuncta quae fiunt sub sole?
Abbreviated transcription (Latin):
quents ariniestigare sapienter de om̃ib quȩ fune subsole. Mag¬
quin positui siati ⁊ffectum uenuire potusset. Sed inets humana
quonoso a d tanta sufficeret: Magna gͥ supbia mortalem hoĩ em
qu dnntis presumti ere: &s rursum magna curiositas tammulta aspr¬
cere. Pposũ inquit. Uidete quomiodo elationem sonant onĩactioti
nt cacdsaui sed posui. ut saltem uenialis frasset. & humana tempta¬
no si subito ac transitorie sicut nunnmquã solet tumida cogita¬
tio animum tangeretds tamen per consensum recepta. uelaprro¬
bata non fuissent. Nunc uero nonsolum elata uerum es ceca mens
iatantum eryoris ꝓfundum corruit. ut nonsolum id quod mordi¬
uarũ erat facere cogitaret: sed etiam iad quod imposfibile fuerat
implere se posse presumeret. Proposui in animo meo. Ingenscona¬
ts. & quo. Querere & inuestigare. Querere ignota inuestiga¬
ne profunda. Quomodo. Sapienter. Ocor insipiens. Eego sapien¬
tiam non queris: sed tantum modo per sapientiam querere te pro¬

Expanded text:
re sapienter de omnibus, quae fiunt sub sole. Magnum propositum si ad effectum venire potuisset, sed mens humana quomodo ad tanta sufficeret? Magna igitur superbia mortalem hominem de tam multis praesumere, et rursum magna curiositas tam multa appetere. Proposui, inquit. Videte quomodo elationem sonant omnia. Non ait, cogitavi; sed proposui, ut saltem venialis fuisset, et humana tentatio si subito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida cogitatio animam tangeret: et tamen per consensum recepta, vel approbata non fuisset. Nunc vero non solum elata, verum etiam caeca mens, ad tantum erroris profundum corruit, ut non solum id quod inordinatum erat facere cogitaret, sed etiam id quod impossibile fuerat implere se posse praesumeret. Proposui in animo meo. Ingens conatus. Et quae? Quaerere, et investigare. Quaerere ignota, et investigare profunda. Quomodo? sapienter. O cor insipiens! Ergo sapientiam non quaeris, sed tantummodo per sapientiam, quaerere te pro
Abbreviated transcription (Latin):
se adȩternitaten aliquatenus extendant. quodam modo ipso tem¬
pore concluduntur. quia eorum tempus & precessit initiũ. & subse¬
quitur fineni. Tamen in his ne prorsus uanitas dominetur. & ñ
iueniat ueritas sub sole ubi capud redinet. excipimus quȩdam ex
his quȩ fiunt sub tempore. & eis siuanitatem prorsus non tollimꝰ
seruire tamen uanitati prohibemus. Eorũ q uppe quȩ fiunt sub
tempore. alia fiunt pro tempore. alia pro ȩternitate. E ea qui¬

Expanded text:
se ad aeternitatem aliquatenus extendant quodammodo temse ad aeternitatem aliquatenus extendant quodammodo tempore concluduntur; quia eorum tempus et praecessit initium, et subsequitur finem. Tamen in his ne prorsus vanitas dominetur, et non inveniat veritas sub sole ubi caput reclinet , excepimus quaedam ex his quae fiunt sub tempore, et eis si vanitatem prorsus non tollimus, servire tamen vanitati prohibemus. Eorum quippe quae fiunt sub tempore, alia fiunt pro tempore, alia fiunt pro aeternitate. Et ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
nem. sp̃c. curamq suꝑfluam inuenisse testatur incunctis quȩ fi¬
unt sub sole. Quȩ autem sint illa. quȩ fiunt sub sole supra iam
dictum est: seut competentius sermo adea quȩ sunt dicenda tͣn¬
seat. breuite n ͫ aͦ summatim repetimꝰ quȩ dicta sunt. Per sołe namq
tempus significari ostendimus. ꝓpterea quia per sole p̃cipue om̃is
temporũ mutabilitas atq iuessitudo distinguit᷑: ut idemintelligatiꝵ
per id quod dictumest. sub sole. acsidictum fuisset subtempore. Qur¬
sum ut euicdentus pateret quȩ essent illa que sub folt tecapore. fa¬
eta auctor uanitatis argueret. distraximus alia esse quȩ facta sũt
cum tempore. alia esse quȩ facta sunt in tempore. Eorum itemquȩ
factasine intempore: alia facta sunt intempore. non sub tempore.
alia in tempore. & sub tempore. E̾ ea quidem que facta sunt sub
tempore magis subiecta sunt tempori. & obnoxia mutabilitati. qͥa
in tempore ceperunt & pariter finientur in tempore. atq ideo ne

Expanded text:
nem curamque superfluam invenisse testatur in cunctis quae fiunt sub sole. Quae autem sint illa quae fiunt sub sole, supra jam dictum est. Sed ut competentius sermo ad ea quae sunt dicenda transeat, breviter nunc et summatim repetemus quae dicta sunt. Per solem namque tempus significari ostendimus, propterea quia per solem praecipue omnis temporum mutabilitas atque vicissitudo distinguitur, ut idem intelligatur per id quod dictum est, sub sole, ac si dictum fuisset sub tempore. Rursum, ut evidentius pateret quae essent illa quae sub tempore facta auctor vanitatis argueret, distinximus alia esse quae facta sunt cum tempore, alia quae facta sunt in tempore. Eorum item quae facta sunt in tempore, alia facta sunt in tempore, non sub tempore, alia in tempore, et sub tempore. Et ea quidem quae facta sunt sub tempore, magis subjecta sunt tempori, et obnoxia mutabilitati, quia in tempore coeperunt et pariter finientur in tempore, atque ideo ne
Abbreviated transcription (Latin):
uana sunt. sed fructu non sunt: qm̃ & sitͣnseunt in opere. ꝑma¬
netit tamen in retributione. Qua ꝓpter eiusmodi & si plene uani¬
tatem non euaserunt. non tamen uanitati sed ueritati seruiunt:
neq in eis om̃ino uanum est quod sunt. quia uauitas non est pro-
quo sunt. Illa uero quȩ sub tempore & pro tempore fuint. pror¬
sus uanitati subiecta sunt: quia & quod in illis est uanum est. &
uanitas pariter quod ex illis est. E hȩo sunt illa de quibus inpre-¬
ailigunt inuenitur. Ee tamen in his ipsa uanitas quasi per qͦsdã¬
gradus ad increm̃tũ consurgit. & corruptio uelud a modico ex¬
crescens paulatim aucta semꝑ in peius procedit. Nam ineis pͥ¬
ma origo uanitatis inuenitur curiositas. deinde cupiditas. postͤ¬
mo uoluptas: inter quas pͥnia quidem ad concupiscentiam ocłoꝵ
pertinet. scdã ad anibitionẽ scłi. tercia ad concupiscentiã carniᷤᷤ:¬
ant ñee amiale. per quas uide icet uanitates humanuis animus a sumina ueritat¬

Expanded text:
nseant in opere, permanent tamen in retributione. Quapropter ejusmodi etsi plene vanitatem non evaserunt, non tamen vanitati sed veritati serviunt; neque in eis omnino vanum est quod sunt, quia vanitas non est pro quo sunt. Illa vero quae sub tempore et pro tempore fiunt, prorsus vanitati subjecta sunt; quia, et quod in illis est vanum est, et vanitas pariter quod ex illis est. Et haec sunt illa de quibus in praediligunt, invenitur. gradus ad incrementum consurgit, et corruptio velut a modico excrescens, paulatim aucta semper in pejus procedit. Nam in eis prima origo vanitatis invenitur, curiositas, deinde cupiditas, postremo voluptas. Inter quas prima quidem ad concupiscentiam oculorum pertinet; secunda ad ambitionem saeculi; tertia ad concupiscentiam carnis. Per quas videlicet vanitates humanus animus a summa verit
Abbreviated transcription (Latin):
post te sequat᷑ uanitas. cũ sentire ceꝑint exꝑiendo qͣnta inte la¬
teat laborandi difficultas. Apt̾erta iste adiunxit & ait.
idi quȩ funt cuncta sub sole: q ecce uinu̾sa uanitas &

Expanded text:
post te sequatur vanitas, cum sentire coeperint experiendo quanta in te lapost te sequatur vanitas, cum sentire coeperint experiendo quanta in te lateat laborantibus difficultas. Propterea iste adjunxit et ait: Vidi quae fiunt cuncta sub sole, et ecce universa vani
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ꝙ qͣntũ tollis: Amittis homini totũ qͦa ipse ñ ÷: os tollis to¬
tũ qͦd ipse ẽ. Qđ si totũ dares qͦd ꝓmittis: q totũ tolłes qͦatollis:
Quid enĩ ꝓdest homini si uniu̾sũ mundũ lucret᷑ : animȩ uͦ suȩ
detrm̃tũ patiat᷑. Quantomagis mͦ quia fallacit̃ totũ ꝓmit¬
tis es ueracit̾ tollis pessima es & distendens ꝙ dissipans. affligens
as erucians ammios qͥbꝰ ad̃naris: illa semꝑ appetenda sugge̾ns qͦꝵ¬
inquifitio aut noxia sit aut uana. inuentio uͦ multomagis arit m¬
utilis aut ꝑnitiosa. Si gͦ dulcis esses & sine labore possidẽ animosiui
leresi: quis malitiamtuã uinqͣm dep̃henet:Nunc aũ ipse labo
& afflictio quã m̃tib ingeris. octiosam te faciunt. & faciliꝰ qͦd ꝓ¬
mittis uanũ ẽẽ agnoscitur. dũ id qͦd infers aurũ ẽẽ sentit᷑. Sio
m ultos erudis ad sapientiã qͥ tc̃ deinũ plene dep̃hendunt. qͣnti

Expanded text:
tis, et quantum tollis? Promittis homini totum quod ipse non est, et tollis totis, et quantum tollis? Promittis homini totum quod ipse non est, et tollis totum quod ipse est. Quid si totum dares quod promittis, et totum tolleres, quod tollis? Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Quanto magis modo, quia fallaciter totum promittis, et veraciter totum tollis? Pessima es distendens et dissipans, affligens et crucians animos: quibus dominaris illa semper appetenda suggerens, quoinquisitio aut noxia sit, aut vana; inventio vero multo magis aut inutilis, aut perniciosa. Si ergo dulcis esses, et sine labore animos possidere valeres, quis malitiam tuam unquam deprehenderet? Nunc autem ipse labor et afflictio quam mentibus ingeris odiosam te faciunt, et facilius quod promittis vanum esse agnoscitur, dum id quod infers durum esse sentitur. Sic multos erudis ad sapientiam, qui tunc demum plene deprehendunt, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hende ñ ualet. ꝑ dilationẽ & desꝑationẽ fatigat. Hanc gͦ oc
cupationẽ pessimã dedit deus filiis hominũ: ut distendant᷑ mea.
Quid est distendant᷑.: Ex terus intumescant: interius in anes
fiant. Nam quod distendit᷑ foris qͥde mauis apparet: sed uñ ex¬
trinsecꝰ increnĩtũ accepisse cernit᷑. iñ ueraeit̃ int̾ius solidita¬
tem amississe ꝯꝓbat᷑. Dum enĩ ultra se ꝑtingere nititur un ia
quod ñ ÷: insemetipso deficere incipit: &s manescere ab eo qͦd ÷
Sic nimirũ mens humana dũ ꝑcuriositatẽ ad inquirenda ea
quȩ extra ipsam sunt tendit᷑: ne semetipsã ꝯsidare ualeat. ipsa
suȩ inquisitionis occupatione p̃pedit᷑. hano gͦ occupationẽ pes¬
simã dedit deus filiis hominũ: ut distendant᷑ in ea. Opessima
occupatio.: o distensio ꝑnitiosa qͦ trahis animũ: Quantũ ꝓmit¬

Expanded text:
apprehendere non valet per dilatiapprehendere non valet per dilaticupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant, interius inanes fiant. Nam quod distenditur foris quidem majus apparet; sed unde extrinsecus incrementum accepisse cernitur, inde veraciter interius soliditatem amisisse comprobatur. Dum enim ultra se pertingere nititur in id quod non est, in semetipso deficere incipit, et inanescere ab eo quod est. Sic nimirum mens humana dum per curiositatem ad inquirenda ea quae extra ipsam sunt, tenditur ne semetipsam considerare valeat, ipsa suae inquisitionis occupatione praepeditur. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. O pessima occupatio! o distentio perniciosa! quo trahis animum? Quantum promit
Abbreviated transcription (Latin):
ut distendant᷑ in ea. Occupatio enĩ est distͣctio & illigatio m̃tiu.
quȩ au̾tit & dissipat & illa queat animas: ne cogitare p̃ualeant ea
quȩ salutis sunt. Ex ido occupatio. Quare pessima: Quia est & alia
mala occupatio sed ñ pessima: & ipsa est quȩ circa necessitates uitȩ
mortalis u̾satur. & sollicita est erga plurima. E hȩc ipsa occupa¬
tio mala est: ut amplius aliqͥd dicamꝰ. ipsa malicia est. ut de illa
recte dictũ iitelligat᷑ sufficit diei malicia sua. hȩc gͦ occupatio¬
mala miseriȩ uitę mortalis necessaria÷. postea a gła uitȩ inmor¬
ti contrariã. Occupatio aũ curios itatis qua se mens ad illicita ex¬
tendit. & iustat scrutari & inuestigare quod ei scire aut ñ con-¬
uenit aut noxiũ ÷. ipsa ÷ pessima occupatio: quia tũ sedilatat ultͣ
m̃surã. aut effectũ capit. & animũ ꝑuanẽ scientiã inflat. uł si

Expanded text:
ut distendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium ut distendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium quae avertit et dissipat et illaqueat animas ne cogitare pervaleant ea quae salutis sunt, et ideo occupatio. Quare pessima? Quia est et alia mala occupatio, sed non pessima; et ipsa est quae circa necessitates vitae mortalis versatur, et sollicita est erga plurima; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius aliquid dicamus, ipsa malitia est, ut de illa recte dictum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio miseriae vitae mortalis necessaria est; postea a gloria vitae immortitiae ac veritati contrariam. Occupatio autem curiositatis qua se mens ad illicita extendit, et instat scrutari et investigare quod ei scire aut non convenit, aut noxium est: ipsa est pessima occupatio, quia, dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, et animum per inanem scientiam inflat; aut si
Abbreviated transcription (Latin):
distendatit᷑ in ea. Quare dedit: Ut distendantur in ea. ut se ten¬
dant & distendant: laborent & deficiant. & reu̾tant᷑ & sanit
eos. Si etũ in occupatione sua ñ distendent᷑ neq lab orarent. dul¬
cis fieret nimis ipsa occupatio. & nollent eã deserere: neq redire
ampliꝰ concupiscerent ubi ueritas :. Propterea dedit illiꝰd s oc
rare nos facit in malo nr̃o in au̾sionȩ nr̃a. quia sepuut spinis
uiam nr̃am ut reu̾tam᷑ & conu̾tamꝰ ad ipsũ uirũ & sponsũ nr̃m
& amicũ animȩ nr̃e. quia bene erat nob̾ tunc magis quã nunc
hoc aũ ñ intelleximꝰ nos. & putauimꝰ nob̾ beue ẽẽ cũ male erat.
&s ido aspersit ipse amaritudinẽ & absinthiũ. & fel in poculũ de¬
dit. suꝑ male dulcẽ & blandientẽ ad mortẽ actu̾sionẽ nrãm a
occupationẽ pessimã: & dedit hanc occupationẽ pessimã filiis hominũ.

Expanded text:
distendantur in ea. Quare dedit, ut distendantur in ea? Ut se tendistendantur in ea. Quare dedit, ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, laborent et deficiant, et revertantur et sanet eos. Si enim in occupatione sua non distenderentur neque laborarent, dulcis fieret nimis ipsa occupatio, et nollent illam deserere, neque redire amplius, concupiscerent ubi veritas est. Propterea dedit illis occuparare nos fecit in malo nostro, in aversione nostra; quia sepivit spinis viam nostram ut revertamur et convertamur ad ipsum virum et sponobis tunc magis quam nunc. Hoc autem non intelleximus nos et putavimus nobis bene esse cum male erat. Et ideo aspersit ipse amaritudinem et absinthium, et fel in poculum dedit super male dulcem et blandientem ad mortem aversionem nostram et occupationem pessimam. Et dedit hanc occupationem pessimam filiis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ab inuisibilium cognitione tenebreseit: quia dũ amplius ꝑ ext̾i¬
ra spargit᷑ magis ab interioribus cecata cecat᷑. Uñ uene caimq̃
scelus suũ de tectũ cerneret. & maioriscełe reꝓbus de uenia desp
ret. sceleris: legitur dixisse ad dñm. Ecce eieis me hodie a facie tua
& a facie tua abscondar: & ero uagus & ꝓfugus suꝑ t̾ram. Reꝓba
& enĩ mens eiecta a facie dñi absconditur: dumi se ꝑ ext̾iora spar¬
gens. tantomagis ab int̃ni luminis aspectu tegitur. quanto ma¬
gis inhis quȩ foris sunt cogitandis semꝑ occupata tenet᷑. Uñ &
bene illic dr. uagus & ꝓfugus. Uagus enĩ ꝑ mordinatã concupis¬
centiam: & ꝓfugus ꝑ peccatrieem conscientiã. dũ se in coneupis cen¬
tia ꝑ cogitationẽ diuidit. & in conscieentia ꝑ desꝑationẽ au̾tit.
ipse sibi peceator ne redire ualeat. a se lum̃ ueritatis abscondit.
Ergo hanc occupationẽ pessimam dedit deus filiis hominũ: ut

Expanded text:
ab invisibilium cognitione tenebrescit; quia dum amplius per exteriab invisibilium cognitione tenebrescit; quia dum amplius per exteriora spargitur, magis ab interioribus aversa caecatur. Unde bene Cain cum scelus suum detectum cerneret, et majori scelere reprobus, de venis me hodie a facie terrae! et a facie tua abscondar: et ero vagus et profugus super terram . Reproba etenim mens ejecta a facie Domini absconditur, dum se per exteriora spargens, tanto magis ab interni luminis aspectu tegitur, quanto magis in iis quae foris sunt, cogitandis semper occupata tenetur. Unde bene illic dicitur, vagus et profugus. Vagus enim per inordinatam concupiscentiam, et profugus per peccatricem conscientiam, dum se in concupiscentia per cogitationem dividit, et in conscientia per desperationem avertit, ipse sibi peccator ne redire valeat, ad se lumen veritatis abscondit. Ergo hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut
Abbreviated transcription (Latin):
quod credidi. & ibi agnoui quia hanc occupationẽ pessimã dedit
deus filiis hominũ ut distendantur mea. Ergo insipientem fuis¬
st ꝓfuit: sead ins ipientia sapientia ñ fuit. Data est tam̃ insipien.¬
tia.: ut ad sapientiam erudiat filios hommũ. Dirasssi sunt sibi
ut agnoscant se. & agnoscentes dampuent & fugiant qͦa facti¬
sunt ex se. hanc gͦ occupationem pessimam decdit deus filiis hominũ. ut
dustendantur inea. Quia enĩ mens homiinis in illo uno bono staren¬
luit. in quo potuit feliciter requiesceye. & sine distractione uelor¬
cupatione suminȩ ueritatis plenitudinẽ possidere. proiecta fors
extra semet ipsã inmultiplicitatem rerũ uisibiliũ spargitur. & ue¬
tatem quam intꝰ cecata a fonte haurire ñ potest. quasi ꝑrumuilas
quasda iusibiliũ. arescentib p̃cordiis saltem fugere conatur. Sea q
magis se foras ꝑ intentionẽ ad uisibilia fundit. tanto magis uit

Expanded text:
od credidi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit od credidi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Ergo insipientem fuisse profuit; sed tamen insipientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientiam erudiat filios hominum. Dimissi sunt sibi, ut agnoscant se, et agnoscentes damnent, et fugiant quod factisunt ex se. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quia enim mens hominis in illo uno bono stare noluit, in quo potuit feliciter requiescere, et sine distractione vel occupatione, summae veritatis plenitudinem possidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicitatem rerum visibilium spargitur, et veritatem quam intus caecata a fonte haurire non potest, quasi per rivulos quosdam visibilium arescentibus praecordiis saltem fugere conatur. Sed quo magis se foras per intentionem ad visibilia fundit tanto magis intus
Abbreviated transcription (Latin):
& inuestigare sapienter de cimet̾is quȩ fiunt sub sole: Tolle ait sapi¬
sub sole. Sed quis hoc potest: Supra sensum hominis est causaᷤ
inuestigare om̃iũ. & comprehendere rationem unuiersoꝵ quȩ
fiunt sub sole. Ergo ꝓponi potest: fieri non potest querere & intie-¬
stigare sapienter de omib quȩ fuint subsole. Multa enim latent
& absconduntur plurima: & euncta reseruantur in posterum.
nec debet inuestigari quod fleri non licet. Ergo quod non pot̃
sapienter. fieri: non potest sapienter ꝓponi. & si ꝓponit᷑ sapienter
sieri. Ego gͥ insipient̃ ꝓposui quod sapienter facere non potii.
querere & inuestigare de cunctis quȩ fuint subsole. utrobiq in¬
sipiens. & dum ꝓposui quod non potui. & dum feci quad nonde¬
bui. tercia insipientia adiuncta quod utrumq ignoraui. Que¬
siui tamen & inuestigaui quod querere & inuestigare ꝓpostu.¬

Expanded text:
et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole? Tolle, ait, sapiet investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole? Tolle, ait, sapisub sole. Sed quis hoc potest? Supra hominis sensum est causas investigare omnium et comprehendere rationem universorum quae fiunt sub sole. Ergo proponi potest, fieri non potest quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Multa enim latent et absconduntur plurima et cuncta reservantur in posterum, nec debet investigari quod fieri non licet. Ergo quod non potest sapienter fieri, non potest sapienter proponi, etiamsi proponitur sapienter fieri. Ego igitur insipienter proposui quod sapienter facere non potui, quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Utrobique insipiens, et dum proposui quod non potui, et dum feci quod non debui, tertia adjuncta insipientia: quod utrumque ignoravi. Quaesivi tamen et investigavi quod quaerere et investigare p
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuanitatem. Propterea in quid uidi cuncta quȩ fiunt sis
sole: & ecce uniuer sa uanitas & afflictio spc. Dõ gr̃as. Modo pri¬
mum sapere cepisti. Modo uideo te sapientiam habere ꝑ quan
possis querere & inuestigare sapienter decunctis quȩ fuint sub sole.
Sapienter enim inuenisti. & sapienter intellexisti: quia uniuersa
uanitas & afflictio sp̃c. Uelim tamenscire unde ista tibi plenitudotã
subita. Magnum qui aͥdam expectauimus: & illud ꝓpositum gͣnde
oñis nos attentos & expectantes iam fecerat. Qui senim de tanta pro¬
missione exigirum aliquid exire posse patarer: Querere inquid &s
inuestigare sapienter de cunctis quȩ fuint subsole. &y quid postea:
hano occupationem pessimam dedit deus filiis hominum: ut disten¬
datur in ea. Quam occupationem dicis:hanc inquit ut ꝓponant
in animo suo querere & inuestigare sapienter de cunctis quȩ fiunt
sub sole. Quare gͦtu hanc occupationẽ pessimam esse dicis querere

Expanded text:
Propterea, inquit, vidi cuncta, quae fiunt sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio spiritus, Deo gratias. Modo primum sapere coepisti. Modo video te sapientiam habere, per quam possis quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Sapienter enim invenisti et sapienter intellexisti quod universa vanitas et afflictio spiritus. Velim tamen scire unde ista tibi poenitudo tam subita. Magnum quoddam exspectavimus, et illud propositum grande omnes non attentos et exspectantes jam fecerat. Quis enim de tanta promissione exiguum aliquid exire posse putaret? Quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Et qui postea: Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Quam occupationem dicis? Hanc inquis, ut proponant in animo suo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Quare ergo tu hanc occupationem pessimam dicis: Quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nat᷑ałe uanitatẽ id mutabilitatẽ apt̾ã dicimꝰ: quia ex or¬
dinata uicissitudine rerũ tͣnseuntiũ. maior uniu̾sitatis
pulchritudo constat. maioriq ꝯmodo eiꝰ instabilitas aispen¬
satꝰ: quia in eo & fastidiũ rerũ uarietate m̃tib humanis tol¬
lit᷑. & decor ut dictũ ÷ uniu̾sitatis auget᷑. Corporea enĩ nat᷑a
cuiꝰ pulchritudo scd̾m spẽs & formas diuersas ꝑficitur ex ipsa
sua mutabilitate ampliori decore adornatur. dũ ꝑ int̾ual¬
la tempoꝵ & alt̾natõnẽ tempore tͣnseuntiũ ac tempore suc¬
cedentiũ. capit qͦd simul caꝑe ñ potuit: quia sp̃es eiꝰ ꝑ suoces¬
sionẽ aduenunt. quȩ illi parit̃ in ẽẽ ñ potuerunt. Porroil

Expanded text:
tatem aptam dicimus, quod ex ordinata vicissitudine rerum transeuntium, major universitatis pulchritudo constat, majorique commodo ejus instabilitas dispensatur; quia in eo et fastidium rerum varietate mentibus humanis tollitur, et decor, ut dictum est, universitatis augetur. Corporea enim natura, cujus pulchritudo secundum species, et formas diversas perficitur, ex ipsa sua mutabilitate ampliori decore adornatur, dum per intervalla temporum, et alterationem tempore transeuntium ac tempore succedentium capit, quod simul capere non potuit; quia species ejus per successionem adveniunt, quae illi pariter inesse non potuerunt. Porro il
Abbreviated transcription (Latin):
nificat nouitatẽ. Et ÷ cũ aggͣuatione ꝓ lata sententia. Nã sunt
gͣctus qͥda. & quasi quȩda ꝓg̃ssiones. & in meliꝰ & in det̾ius eunti Si
nitas uanitatũ: ut qͣda parili distantia. & differentia consimili

Expanded text:
aggeratione prolata sententia. Nam sunt gradus quidam; et quasi quaedam progressiones, et in melius, et in deterius eunti. SiVanitas vanitatum, ut quadam parili distantia et differentia consimili
Abbreviated transcription (Latin):
utinã uiuat. Qd uiuit in carne uanũ ÷: qͦd uunt u deo ñ ua¬
nũ ÷. sed uerũ ÷. quia ex ueritate ÷. In ea gͥ parte qua ex u̾itate
uiuit ueracit̾ uanitatẽ arguit: & inuenit᷑ qͦmͦ uanitas arguit
uanitatẽ ñ ꝑ uanitatẽ sed ꝑ u̾tatẽ. Recte gͦ eccłiastes qͥ m̃te ele¬
uatꝰ erat supra omtĩe uanitatẽ. & ad ipsam ꝑuen̾at u̾itatẽ: in ea¬
de ui̾tate sublimĩt uidit. qͦd ac ea arguenda uanitate u̾acit̾ dĩx

Expanded text:
t? Quod vivit in carne, vanum est. Quod vivit in Deo non vanum est, sed verum est, quia ex veritate est. In ea igitur parte, qua ex veritate vivit, veraciter vanitatem arguit, et invenitur quomodo vanitas arguit vanitatem, non per vanitatem sed per veritatem. Recte ergo Ecclesiastes, qui mente elevatus erat supra omnem vanitatem et ad ipsam pervenerat veritatem, in eadem veritate sublimiter vidit quod de arguenda
Abbreviated transcription (Latin):
is siue dignitatib głari uelit: qͥd uaniꝰ ẽẽ pot̃. Quis enĩ ñ ua¬
ne głet᷑ amplius ce t̾is honoratũ ẽẽ : hoc ꝓfecto diuitie. hoc
quirendis uł ꝯseruandis. plꝰ semꝑ labore atterunt. uł cura affli¬
gunt. Sed inhis omĩbꝰ uanitas magna ÷: & cura suꝑflua. Ua¬
nitas mortalitatis in duob constat: in pęna uidelicet quȩ at¬
t̾it. & in pȩna quȩ dissoluit. Pena que att̾it pͥmũ nos facit ꝑ
defectũ uitȩ senescere: pęna quę dissouit postmodũ ꝯpellit
in putredinẽ ire. & in pulu̾em de qͦ sũpti sumꝰ ꝑ carnẽ. reu̾ti ꝑ
carnis corruptionẽ. huniꝰ gͦ ꝑpendat ħo in qua uanitate ui

Expanded text:
is, sive dignitatibus gloriis, sive dignitatibus glorine glorietur amplius se caeteris oneratum esse? Hoc profecto divitiae, hoc quirendis vel conservandis plus semper vel labore atterunt vel cura affligunt. Sed in his omnibus vanitas magna est, et cura superflua. Vanitas mortalitatis, quae in duobus constat, in poena videlicet quae atterit, et in poena quae dissolvit. Poena quae atterit, primum nos facit per defectum vitae senescere. Poena quae dissolvit, postmodum compellit in putredinem ire, et in pulverem de quo sumpti fuimus per carnem, reverti per carnis corruptionem. Hinc ergo perpendat
Abbreviated transcription (Latin):
sidate. Certe om̃is creatura talis ÷ homini qualis ipse : sibi: ut
ab his quȩ foris sunt. nec bona mens ledi possit. nec mala uiuari
Igit᷑ ħ om̃ia nec ad malũ bono. nec ad bonũ malo ẽẽ possunt: nͥ
quantũ ipse animꝰ uł ista asꝑnando ꝓficit. uel deficit ꝑu̾se a¬
mando. aut metuendo uane. Quant̾a gͦ uanitas÷. hec qͣsi aliciũ
sint mom̃ti. siue ad danc̃a siue ad tollenc̾a salutẽ tanta sollicitudi¬
ne accur iositate ꝓspic̾e: & adea in quibꝰ uera salus constat int̾iora
bona. aut ñ attendere. aut dissimulare. Quid de ꝯeupiscentia
carnis dicã. quã sit uana: cũ ipsa carnis delectatio quantacũq
fuerit. nec p̃t̾ita uuare possit. nec p̃sens ꝑmanere: Quid ꝓdest
carnẽ moriturã deliciarũ luxui. & uoluptatũ affluentia contra
corruptionẽ tanto annisu defendere: cũ nemo sit qui possit
eã a corruptõne custodire.Nã si suꝑbia uitȩ siue de diuiti-¬

Expanded text:
siderate. Certe omnis creatura talis est homini, qualis ipse est illi, ut siderate. Certe omnis creatura talis est homini, qualis ipse est illi, ut ab iis, quae foris sunt, nec bona mens laedi possit, nec mala juvari. Igitur haec omnia nec ad malum bono, nec ad bonum malo esse possunt, nisi quantum ipse animus vel ista aspernando proficit, vel deficit perverse amando, aut metuendo vane. Quanta ergo vanitas est, haec quasi alicujus sint momenti, sive ad dandam, sive ad tollendam salutem tanta sollicitudine ac curiositate prospicere, et ea in quibus vera salus constat interiora bona aut non attendere aut dissimulare? Quid de concupiscentia carnis dicam? Quam sit vana, cum ipsa carnis delectatio quantacunque fuerit, nec praeterita juvare possit, nec praesens permanere? Quid prodest carnem morituram deliciarum luxu, et voluptatum affluentia contra corruptionem tanto adnisu defendere, cum nemo sit qui possit eam a corruptione custodire? Nam superbia vitae, sive de diviti
Abbreviated transcription (Latin):
& lubricos captat aspectꝰ. Oblita sui foras fundit᷑. ac totã se curi¬
ositati dedens circuit omĩa. lustrat unu̾isa si qͣ forte noua si qua
insolita. si qͣ mira occurrant: qͥd sibi illa uł illa uolunt. quã ħant
spẽm singła. uł quã p̃tendant significationẽ. Ad om̃s rerũ motꝰ
& lubrica. sepe uana spe exultans. sepe in anitimore trepidans.
nulła int̾ius radicẽ ħns. sed semꝑ sus pecta. ad ext̾iores rerũ penans
motꝰ. Añ ꝑicłm nutat. añ discrimen trepidat: omne qͦd euenire
pot̃ in utrãq partẽ siue bonũ siue malũ sit. metuens. & cupiens
utrũq: uane sola suspitione declinat. Urit᷑ more impatiens
expectans uidere qͦd fut᷑m . ad instantia dissoluit᷑. ad consistentia
hebetat᷑: & ad omñe rerũ uicissitudiũẽ stue tͥstia suie leta fuerint.
in constanti m̃tis fluctuatione uariat᷑. hocaũ quã uanũ sit. con¬

Expanded text:
et lubricos captat aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiet lubricos captat aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiositati dedens circuit omnia, lustrat universa, si qua forte nova, si qua insolita, si qua mira occurrant, quid sibi illa vel illa velint, quam habeant speciem singula, vel quam praetendant significationem. Ad omnes rerum motuet lubrica; saepe vana spe exsultans, saepe inani timore trepidans, nullam interius radicem habens, sed semper suspecta ad exteriores rerum pendens motus. Ante periculum nutat, ante discrimen trepidat; omne quod evenire potest in utramque partem, sive bonum sive malum, sit metuens, et cupiens utrumque vane sola suspicione declinat. Uritur more impatientis, exspectans videre quod futurum est; ad instantia dissolvitur, ad consistentia hebetatur, et ad omnem rerum vicissitudinem, sive tristia sive laeta fuerint, inconstanti mentis fluctuatione variatur. Hoc autem quam vanum sit, con
Abbreviated transcription (Latin):
quia oo si aliquã hnt ẽẽntiã. sed subsistentiã nulła ħnt. Iilic uan
sunt. quia sine u̾itate spẽm opponunt: hio uanȩ sunt. quiasta
sa & fallentia. quia uana diligunt. & in uanitate ꝯfidunt: & ꝑeo
ñ solũ uani sed & uanitas ipsa ex uanitate facti deficuint. Ua¬
nitas cupiditatis in tͥb constat: in concupiscentia scilicet occłoꝵ
in concupiscentia carnis. & in suꝑbia uitȩ. In om̃ib enĩ istis uam¬
tas est : quia omĩa quȩ ad carnẽ ꝑtinent siue bona siue mala ui¬
deant᷑. nec uerabona. nec uera mala sunt: nec possunt semperi
ẽẽ siue bona siue mala sint. id qͦd sunt. ꝓpt̾ea tam uanũ: inhis
quȩ bona uident᷑ sp̃e pon̾e̾: qͣm quȩ mala putant᷑ forinidare.
Quid enĩ facit ꝯcupiscentia occłoꝵ Uidete qͥd facit. & inueni¬
etis qͣnta lateat uanitas palliata sub hoc uelo fallaces rerũ fucos

Expanded text:
quia etsi aliquam habent essentiam, tamen substantiam nullam habent. Illic vanae quia etsi aliquam habent essentiam, tamen substantiam nullam habent. Illic vanae sunt, quia sine veritate speciem opponunt. Hic vanae sunt, quia sta, falsa et fallentia: qui vana diligunt, et in vanitate confidunt, et pro eo non solum vani, sed vanitas ipsa ex vanitate facti deficiunt. Vanitas cupiditatis in tribus constat, in concupiscentia scilicet oculorum, in concupiscentia carnis et in superbia vitae. In omnibus enim istis vanitas est. Quia omnia, quae ad carnem pertinent, sive bona, sive mala videantur; nec vera mala, nec vera bona sunt; nec possunt semper esse, sive bona, sive mala sint, id quod sunt. Propterea tam vanum est in iis quae bona videntur spem ponere, quam ea quae mala putantur formidare. Quid enim facit concupiscentia oculorum? Videte quid facit, et invenietis quanta lateat vanitas palliata sub hoc velo. Fallaces rerum fucos,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ñ inrtellexit. ꝯparatꝰ ÷ uim̃tis insipientib. & siilis factus:
illis. Nisi enĩ ipse prius ꝑ in ordinatã ꝯcupiscentiã carins ad
ea quȩ sunt ium̃toꝵ se inclinasset: nequaquã ꝑ mortalitatẽ
carnis iuiñtis similis factus fuisset. Nunc aũ qr ꝑ desicdũ m̃
ẽt̃ ñ potuit. Possumꝰ alhuc alia aiuisione has uanitates distin¬
guere: ut id ip̃m qͦd multipliciꝰ exponit. tanto euidentiꝰ ag¬
noscatur. Uanitas alia ÷ in reb ꝯditis. alia in oꝑib humanis:
alia incorporib alia in m̃tib. Prima  mutabilitatis. & scdã
curiositatis. t̾cia mortalitatis: quarta iniqͥtatis. Uanitas mu¬
tabilitatis duob modis in reb cognoscit᷑: siue quia manes sp̃.
suie quia tͣnsitoriȩ sunt. In illo uanȩ sunt. quia ostendunt qͦd
non b̾nt. in isto uanȩ sunt. qutia non ꝑmanent meo quodb̾nt. Ibi
uanȩ sunt.quia sola fornĩa ħnt. ẽentiã ñ ħnt hic uanȩ sunt.¬

Expanded text:
exit; sed comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Nisi enim prius ipse per inordinatam concupiscentiam carnis ad ea quae sunt jumentorum se inclinasset, nequaquam per mortalitatem carnis jumentis similis factus fuisset. Nunc autem, quia per desidesse non potuit. Possumus adhuc alia divisione has vanitates distinguere, ut idipsum quo multiplicius exponitur tanto evidentius agnoscatur. Vanitas alia est in rebus conditis. Alia in operibus humanis, alia in corporibus, alia in mentibus. Prima est mutabilitatis; secunda curiositatis; tertia mortalitatis; quarta iniquitatis. Vanitas mutabilitatis duobus modis in rebus consideratur: sive quia inanes sunt; sive quia transitoriae sunt. In illo vanae sunt, quia ostendunt, quod non habent; in isto vanae sunt, quia non permanent in eo quod habent. Ibi vanae sunt, quia solam for
Abbreviated transcription (Latin):
suã ꝑsonã apposuit ꝯuenient̃ se ñ quasi se. sca quasi aliũ
dixite ut quia magnũ se aliquẽ ꝓut res postulabat dicere habuit.
decentiꝰ ac maturius hoc dic̾e̾t de se in alioquã inse. Sic balaam de
se loquens ait. Dixit auditor sermonũ dĩ. qͥ uisiones om̃ipotentis
intuitꝰ ÷. qui cadit & aꝑtos ħt occłos. & iohes in euuangłio suo ipse

Expanded text:
suam personam apposuit; convenienter se non quasi se, sed quasi alium suam personam apposuit; convenienter se non quasi se, sed quasi alium dixit, ut quia magnum aliquem se prout res postulabat dicere habuit, decentius ac maturius hoc diceret de se in alio, quam in se. Sic Balaam de se loquens, ait: Dixit auditor sermonum Dei, qui visiones Omnipotentis intuitus est, qui cadit et apertos habet oculos . Et Joannes in E