comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. parentes paupe¬
res elegit. Unde & ag¬
nus qui pro illo offer&ur
de fuit. colum barum
pullus & par tur turum.
ad sacrifitium mater in¬
uenit : Pro sperari in hoc
mundo noluit. obpro¬
bria iñ risionesq tolera¬
uit: Sputa. flagella a lapas
spineam coronam. crucẽ
sustinuit : Et qui rerum
corporalium de lectione.
agaudio a&erno cecidi¬
mus. cum qua amaritudi¬
tit duos ex discipulis suis.
& ait illis. Ite in castellum
quod contra uos ẽ. B & hana
ẽ uillua. siue ciuitas in la¬
tere montis oliu&i.
salem. sicut iohannes euan¬
gelista manifestat. ubi laa¬
rusesuscitatus amortuis. cuus
& monum̃tum. ec clesia ibidẽ
constructa de monstrat.
B& hania aũ. domus oboedi¬
entiȩ dicitur : Et apre
dñs hierosolimã uenturus.
ac mundum suo sangune
redempturus. Primo b&h¬
niam presentiae suȩ digna¬
tione sublimauit. ibiq amu¬
liere de uota. mystyco
chrͣsinatȩ per unctus est .:
Qui a nimirũ multos ante
passionẽ suam do cendo. do¬

Expanded text:
noluit, parentes paupenoluit, parentes pauperes elegit, unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo voluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amarituditit duos ex discipulis suis, et ait illis: Ite in castellum quod contra vos est. Bethania est villula sive civitas in latere montis Oliveti, salem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethania autem domus obedientiae dicitur. Et apte Dominus Jerosolymam venturus, ac mundum suo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a muliere devota mystico chrismate perunctus est, quia nimirum multos ante passionem suam docendo, do
Abbreviated transcription (Latin):
dit extra lucem aliquid
quȩrere. quia &si habere
quod lib& potest. sine luce
non potest uidere. quod
hab&. Imitemur ergo
eum. quẽ & corpore audi¬
Non falsas diuitias. non t̃¬
rena dona. non fugitiuos
honores adnõ. sed lucem
queramus. Illam uidelic&
lucem. quod uidere cum
solis angelis possimus. qui
nec iitium in choat. nec
finis angustat. Ad quam
pro fecto lucẽ: uia fides est:
Unde recte & in luminando
cȩco. protinus respond&ur .
Vade fides tua te saluũ fecit .
Et confestim inquid uidit.
& sequebatur eum inuia:
Ui d& & sequitur. qui bo nũ¬
quidem quod in tellegit
operatur : Uid& aũ sed ñ
sequitur. qui bonũ quidẽ
intellegit. sed bene opera
sequitur qui imitatur.
Hinc namq dicit. Siquis
mihi ministrat me sequat᷑
Consideremus ergo quagra¬
ditur. ut sequi. mereamur
Ecce cum sit dñs & crea¬
tor angeloꝵ. sus cepturus
naturam nr̃am quã condi¬
didit. in uterum uirgi¬
nis uenit : N asci tam̃
in hoc mundo ꝑ di uites

Expanded text:
dit extra lucem aliquid dit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quaelibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore et mNon falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus. Illam videlicet lucem quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur. Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim, inquit, vidit, et sequebatur eum in via. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bene operarDominum sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites
Abbreviated transcription (Latin):
spem eos salutis habere.
ac de torpore uitiorum
erigi. atq ad uir tutũ stu¬
dia. quib: inlumi nari me¬
reantur. sese accingere
iubent. dicentes cum pro¬
pheta. Ac cedite ad eum &
in lumini : Et iterum: Sur¬
ge qui dormis. & ex surge
amortuis. & in luminabit
mitiua de gentib aecłȩ
tanto promissi in xp̃oha¬
qui ab iectis mundi r&i¬
naculis. ex pedito mentis
gressu. ad largitorẽ a&nȩ
lucis properat. Et res¬
pondens iħs. dixit illi
Quid uis tibi faciam : Cȩcus
aũ dix̃ ei. Rabboni. ut ui¬
deam. Num quid qui lu¬
men reddere poterat .
quid uell& cȩcus ignora¬
bat : Sed p&i uult hoc
quod & nos p&ere. & se
concedere prȩnoscit. In¬
portune namq adorati¬
onẽ nos ammon&. & tam̃
dicit: Scit namq pater
ur̃ quod opus sit uobis:
antequam p&atis eum .:
d hoc ergo requirit ut
p&at. ad hoc requirit. ut
cor ad orationẽ excit& :
Vnde & cȩcus protinus ad¬
iungit: Rabboni ut uideã.
sed lucẽ querit. par ui pen¬

Expanded text:
spem eos salutis habere spem eos salutis habere ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari mereantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit mitiva de gentibus Ecclesia tanto promissi in Chqui abjectis mundi retinaculis expedito mentis gressu ad largitorem aeternae lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi: Quid vis tibi faciam? Caecus autem dixit ei: Rabboni, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et dicit: Scit namque Pater vester, quid opus sit vobis antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit ut petatur, ad hoc requirit ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Rabboni, ut videam. sed lucem requirit. Parvi pen
Abbreviated transcription (Latin):
Quia populus gentium ag¬
nita fama nominis xp̃i. par¬
ticeps eius fieri quȩrebat :
Contra dicebant multi. primo¬
iudei ut in apostoloꝵ actib
legimus. De in de &iam gen¬
tiles. acriori ac fortiori ꝑ¬
secutione frequenter insta¬
bat. ne in luminandus sanan¬
dusq xpm̃ mundus inuoca¬
car&. nec tunc eos. qui ad
uitam erant pre ordinati
a &ernam. uefanus in pug¬
nantium furor disposita
ualebat salute priuare.
Et stans iħs. precepit il¬
lum uocare. Ecce stat
qui ante transiebat. Qua
in re aliquid nubis innuit:
quod in tellegi dehumani nami¬
tate ac diuinitate illius.
utilit̃ pos sit : Cla mantẽ
& enim cęcum transiens
audiuit. sed stans miracu¬
lum inluminationis ex¬
hibuit dicens. Et uocanz
cȩcum dicentes ei : anime¬
quior esto. Surge uocatte.
Ela mantẽ ad se cȩcun dñs
uocat. Cum populo gentiũ
scientiam ueritatis desi¬
deranti. ꝑ scõs p̃dicatores.
uerbum fidei cõmittit.
dicando uerbum in doctis

Expanded text:
Quia populus gentium agQuia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primoJudaei, ut in apostolorum Actibus legimus, deinde etiam gentiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabant, ne illuminandus sanandusque Christum mundus invocaret; nec tamen eos qui ad vitam erant praeordinati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te. Clamantem ad se caecum Dominus vocat, cum populo gentium scientiam veritatis desideranti per sanctos praedicatores verbum fidei committit. aedicando verbum indoctis,
Abbreviated transcription (Latin):
orabat. Quidaẽm aũ tran¬
seundo audire. stando lum̃
restituere. nisi quod ꝑhu
manitatẽ suã misertus ẽ .
qui ꝑ diuinitatis potentiã.
a nobis mentis nr̃ȩ tenebras
exclusit. Quod enim prop¬
ter nos natlus & passus ẽ.
qui resurrexit. ascendit
incȩlum. quasi transiit iħs.
quia haec nimirũ actio tem
dispensatio tẽporalis: ita uer¬
bi a&ernitas transit. quȩ
inse manens in nouat om̃a
Stare enimꝰẽ in cõmutabili
cogitatione. mutabilia cunc¬
ta disponere: Qui ergo uo¬
ces p&entis transiens audi¬
uit stans lum̃ reddidit .
Quia & si propter ͦ tẽporalia
pertulit. inde tam̃ nobis
lum̃ tribuit : unde habere
mutabilitatis transitum
quia iħs natarenus ẽ. coepit
clamare ac̃ dicere: Fi lidđ̃
ihũ miserere mei: Et com¬
minabantur ei multi ut
tacer&: At ille. multo magis
clamabat. dic̃s. fili dđ mise¬
rere mei. Audiens ihm̃
cȩcus. miserere sui precat᷑
nec multis lic& prohiben¬
tib ac clamando desistit.

Expanded text:
orabat. Quid est autem tranorabat. Quid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam misertus est, qui per divinitatis potentiam a nobis mentis nostrae teexclusit? Quod enim propter nos natus et passus est, quod resurrexit, ascendit in coelum; quasi transit Jesus: quia haec nimirum actio tempdispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens, innovat omnia; stare enim Dei est, incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit; quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum quia Jesus Nazarenus est, coepit clamare ac dicere: Fili David Jesu miserere mei. Et comminabantur ei multi ut taceret. At ille magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens Jesum caecus, misereri sui precatur, nec multis licet prohibentibus a clamando desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
tium defigurant: Iste aũ
natum ex fideli sinagoga
fidelem gentiũ populum.
ordine suȩ narrationis in¬
timare curauit : Proficis¬
cipulis eius & plurima mul¬
titu dine de hiericho. cȩcus
sedebat secus uiam mendi¬
cans. Quia ascendente
adcelos dño. & multis
fidelium sequentib: immo
cunctis ab initio mundi
electis. una cum illo ianu¬
am regni caelestis ingredi¬
entib mox gentiũ popu¬
lus diuꝑfidia cęcus. Audito
saluatoris aduentu. coepit¬
& ip se suae salutis. atq in¬
luminationis spem habere:
Dequo bene dicitur. quia
sedebat secus uiam mendi¬
cans: Mendicat enim iuxta
uiam sedens. qui nec dum it̃
ueritatis ingrediens. nec dũ
cognoscens. sedula intentio¬
ne. atq inqui sitione deside¬
riisalutaris. ad hoc ꝑ uenire
contendit. & qui sit uerus
religionis cultus. in uestiga¬
re ꝑsistit. Quod inhistoria
cornelii centurionis preci¬
pue declaratur. qui dnũ quẽ
colebat crebis prȩcib ut se¬
se inluminare dignar&ur

Expanded text:
tium figurant; iste autem tium figurant; iste autem natum ex fideli synagoga fidelem gentium populum proximo ordine suae narrationis intimare curavit. Proficiscipulis ejus et plurima multitudine de Jericho, caecus sedebat juxta viam mendicans; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus, audito Salvatoris adventu coepit et ipse suae salutis atque illuminationis spem habere. De quo bene dicitur, quia sedebat juxta viam mendicans. Mendicat enim juxta viam sedens, qui necdum iter veritatis ingrediens, necdum cognoscens, sedula intentione atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire contendit, et qui sit verus religionis cultus investigare persistit. Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum est, qui Deum quem colebat crebris precibus ut sese illuminare dignaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
modis aluce ueritatis ex¬
torres fuerant. & ideo
quantum famosa infi¬
delitatis eoꝵ erat cęcitas.
tantum famofa facta ẽ
in luminantis eos grã
saluatoris : Et bene mar¬
cus qui gentib scribebat
euangelium. unum dicit
in luminatũ. ut eoꝵ quos
in stituebat ad fidem salua¬
tioni figura congruer&:
Matheus uero qui credentib:
ex hebreis suum scribebat
euangelium. quod ingen¬
tium quoq noticiam
erat ꝑuenturum : Recte
duos dicit inluminatus.
ad u trumq populum.
unam eandemq fidei gram̃
ꝑtinere do cer&: Quod
de asino in quo dñs sedere
dignatus ẽ. eadem euange¬
lica seruare scriptura cũ¬
rauit. Matheus namq
qui fidelib. ex iudeis euan¬
gelizabat. Asi nam si mul &
pullum adductos ad nõ
refert : Porro c&eritres
e uangeliste. qui congre¬
gate denationib aecclesiȩ
scripserunt: Asini solũ¬
modo ad dnm̃ adducti faci¬
unt mentionẽ.: De ma¬
tre omnino r&icent. qua
illi simpliciter fidem gen¬

Expanded text:
modis a luce veritatis exmodis a luce veritatis extorres fuerant. Et ideo quantum famosa infidelitatis eorum erat caecitas, tantum famosa facta est illuminantis eos gratia Salvatoris. Et bene Marcus, qui in gentibus scribebat Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum quos instituebat ad fidem salvationi figura congrueret. Matthaeus vero qui credentibus ex Hebraeis suum scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam erat perventurum, recte duos dicit illuminatos, ut ad utrumque populum unam eamdemque fidei gratiam pertinere doceret. Quod de asino, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evangelizabat, asinam simul et pullum adductos Domino refert. Porro caeteri tres Evangelistae qui congregatae de nationibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reticent. Quia illi simpliciter fidem gen
Abbreviated transcription (Latin):
quia ueniens in carnẽ. & pas¬
sion propinquans. multos
adfidẽ & confessionẽ di¬
uine cogitationis addux:
on enim in primis in car¬
nationis suȩ temporib
sed paucis antequam pate¬
r&ur annis. Id est post¬
annoꝵ ministerium uer¬
bi mundo quo inlumina¬
r&ur exhibuit: Sed &
de hiericho proficiscens
cȩcos inluminauit. quia
resurgens amortuis. atq
as cendens in celum. misit
spm̃ scm̃ a postolis. eosq ad
in lustrationẽ omnium
populoꝵ disꝑsit in mundũ
Q uod aũ adpro pinquans
hiericho unum inlumi¬
nauit. at pro ficis cens
de hiericho duos: Noc in¬
timauit typice. quia
ante passionẽ suam uni
tantum populo iudeoꝵ
prȩdicauit. Post resur¬
rectionẽ uero atq ascen¬
sionem suam. mani festius
ꝑapostolos. & iudeis &
gentib & a&ernae diui¬
nitatis. & ad sumptȩ a se
huma nitatis ar chana pate¬
fecit. Q uod uero mar¬
cus unum in luminatum
scribit : Ad gentium salutẽ
specialit̃ respicit : qui om ni¬

Expanded text:
quia veniens in carnem et pasquia veniens in carnem et passioni appropinquans multos ad fidem et confessionem divinae cognitionis adduxit. Non enim primis incarnationis suae temporibus, sed paucis antequam pateretur annis, id est, postannorum, ministerium verbi mundo quo illuminaretur exhibuit. Sed et de Jericho proficiscens, caecos illuminavit: quia resurgens a mortuis atque ascendens in coelum, misit Spiritum sanctum apostolis, eosque ad illustrationem omnium populorum dispersit in mundum. Quod autem appropinquans Jericho unum illuminavit, et proficiscens de Jericho duos, hoc intimavit typice, quod ante passionem suam uni tantum populo Judaeorum praedicavit, post resurrectionem vero atque ascensionem suam manifestius per apostolos et Judaeis et gentibus, et aeternae divinitatis et assumptae a se humanitatis arcana patefecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, qui omni
Abbreviated transcription (Latin):
qua magna felicitate deiec¬
tus. notissime & famosis¬
simȩ miseriȩ fuit. quod
non solum cȩcus. uerum &iã
men dicus. sedebat: Hinc ẽ
ergo quod ipsum uoluit
cõmorare marcus. cuius¬
in luminatio tam claram
famã. huic mira culo cõ¬
parauit. quam illius erat¬
nota calamitas : Cȩcier
ẽ inscii. sed ipso donante
ad cognoscendam constoen¬
damq suam cȩcitatem ac
p&endam ueritatis lucẽ
conpuncti: Niericho
aũ qui interpretari dicit᷑
luna defectũ nr̃ģ mutabi¬
litatis ac mortalitatis sig¬
nificat. quod ex illa maxi¬
me euangelii parabula cla¬
ruit. Ubi homo descendens
ab hieru salẽ in hierichum
incidit in latrones. & luil¬
neratus ab eis ac dispoliatꝰ.
ꝑpiam sa maritaniin dustria.
ad salutẽ reuocatus est.
Quia nimirũ genus humanũ
auisio ne sum mȩ pacis. in
desideria scłi huius labe
mortifera decidens. Per
do ꝑdiderat reducitur.
&propinquans ergo dñi
hiericho. cȩco lum̃ red didit.

Expanded text:
qua magna felicitate dejecqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae fuit, qui non solum caecus, verum etiam mendicus sedebat. Hinc est ergo, quod ipsum solum commemorare Marcus, cujusilluminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam erat illius nota calamitas. Caeci erstus est inscii, sed ipso donante ad cognoscendam confitendamque suam caecitatem ac petendam veritatis lucem compuncti. Jericho autem quae interpretari dicitur luna, defectum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens a Jerusalem in Jericho incidit in latrones, et vulneratus ab eis ac despoliatus, per piam Samaritani industriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis, in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens, per do perdiderat, reducitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, caeco lumen reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
bar timeus cȩcus. sedebat.
iuxta uiam mendicans . & c&¬
Matheus hoc in loco duos
iuxta uiam sedentes. & ad
dnm̃ clamantes cȩcos dicit es¬
se inluminatos.: Lucas aut̃ cũ
ad pro pinqua r& iericho.
pari ordine in luminatũ
abeo cȩcum eẽ per hib&:
Ubi nemo sanũ fapiens autu¬
m&. euangelistas sibi m&
contraria scribere : sed
alium scribere plenius qđ
alter omisit : Quod uero
matheo referente. qui a dñs
duos in luminauerit cȩcos.
luit inluminatũ. cui tam̃
alterum adfuisse non ne¬
gat In tellegendum ẽ unũ
eoꝵ fuisse notissimũ. quod
ex hoc &iam satis appar&.
quia & nom̃ eius & patris
eius. mar cus commemorauit¬
¶ uod in tot superius fanatis
ad nõ non facile occurrit.
nisi cum iarum archisina¬
gogum &iam nomine ex¬
pressit. cuius filiam resus¬
citauit iħs : In quo &iam
magis iste sensus appar&.
quia & ille archisinagugus.
utiq in loco illo nobilis fuit:
Pro cul dubio itaq bartime¬
us iste timei filius. ex ali¬

Expanded text:
Bartimeus caecus sedebat Bartimeus caecus sedebat iuxta viam mendicans qui cMatthaeus hoc in loco duos juxta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit. Quod vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, nere illuminatum, cui tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris ejus Marcus commemoravit, quod in tot superius sanatis a Domino non facile occurrit, nisi cum Jairum archisynagogum etiam nomine expressit, cujus filiam resuscitavit Jesus. In quo etiam magis iste sensus apparet, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. Procul dubio itaque Bartimaeus iste Timaei filius, ex ali
Abbreviated transcription (Latin):
lare suꝑbis Humilis magister & mitis.
nec cupiditatis in modicȩ
duos arguit postu lantes.
nec .x. reliquos indignati¬
onis increpat & liuoris.
sedtale ponit ex emplum.
quo doceat eum maiorem
eẽ quiminor fuerit. & il¬
lum dnm̃ fieri. qui omniũ
seruus sit. Frustra igit᷑
aut illi inmoderata quȩsi¬
erant. aut isti dolent su¬
ꝑ ma iorum desiderio . cũ
ad summitatẽ ur tutum
non potentia sed humili¬
tate uenixtur. Denique
sui eꝓponit exemplum.
ut si dicta par ui pende¬
rent. erubescerent ad
opera & dicit.
am & filius hominis.
non uenit ut ministra¬
o ta quod crebro diximus.
eum qui mi nistrar&. filiũ¬
appellari hominis. Et da¬
re animã suam. redempti¬
onem promultis. Quan¬
do formam serui accepit:
ut promundo sanguinem
funder&: Et non dixit da¬
re animã suam redempti¬
onẽ pro omnib sed pro mul¬
tis. idẽ pro his qui credere
unt hierichum : Et pro¬
ficiscente eo de hiericho
& dispłi eius. & plurima
multi tudine. filius timei.

Expanded text:
r servus. Humilis magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos  Al. suos arguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut Filius hominis non venit ministraNota, quod crebro diximus, eum qui ministrat, appellari Filium hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet . Non dixit animam suam redemptionem dare pro omnibus, sed pro multis, id est, pro his qui credere unt Hierichum et proficiscente eo de Hiericho et discipulis eius et plurima multitudine filius Timei
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis suae gloriã
p̃ dic̃. Ut cum mori entẽ
sicut p̃dictum ẽ cerne¬
rent. &iam resurrecturũ
non dubitarent. Ubi paga¬
noꝵ quoq dementia. qua ei
crucem deridere solent. aꝑ¬
tissime confutat: cum ꝓximȩ
suȩ passiones & tẽpus qua¬
si futuroꝵ prescius ostendit
pidus adit. Et accedunt
ad eum ia cobus & io han¬
nes filui ⁊ebedȩi dicentes
Magister. uolumus. ut quod¬
cumq p&ierimus. facias
nobis. At ille dixit eis
Quid uultis ut faciam uobis.
& dixerunt. Na nobis ut
unus addexteram tuam.
& alius ad mnstram tuam
sedeamus in gloriatua.
Ma theus scribit. haec ma¬
trẽ filioꝵ ⁊ebedȩi dnm̃
postulasse pro illis. sed mir
matre. & ipsos potius dic̃
postulare: quod ipsoꝵ ro¬
gatu ꝑ matrẽ nouerat. ip¬
se postulatum. Neniq dñs
seđm utrumq euangelistã.
non matri ss ipsis respon

Expanded text:
ionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Ubi paganorum quoque dementiam, qua ejus crucem deridere solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum praescius ostendit, pidus adiit. Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedaei dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimudixit eis: Quid vultis ut faciam vobis? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistram tuam sedeamus in gloria tua. Matthaeus scribit, haec matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcmatre, ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque Evangelistam, non matri, s
Abbreviated transcription (Latin):
Et non sinebat ut quis quam
trans ferr& uas pertẽ¬
plum. Ne uasis aũ dicitur
illis. quȩ mercandi gratia
inferebantur. C& erum
ab sit. ut uasa dõ dicata dñs
eicer& de templo. uel in¬
da & profana eliminat
uasa de tẽplo ac neam plius
inferantur. prohib&.:¬

Expanded text:
Et non sinebat ut quisquam Et non sinebat ut quisquam transferret vas per templum. De vasis dicit illis quae mercandi gratia inferebant. Caeterum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel inda et profana eliminat vasa de templo, ac ne amplius inferantur prohib
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis ea quȩ nus quã
fieri lic&. plus caelestis irȩ
merentur. si in aedibus
dõ sacratis aguntur. ÷¬
Uerum quia sp̃s sc̃s in colũ¬
ba super dñm apparuit.
Rec te per columbas. scĩ sp̃s
chris mata signant: Qui
aũ sunt intemplo dĩ hodie
qui columbas uendunt.
nisi qui in ecclesia prȩciũ
de inpositione manus ac.¬
cipiunt. ꝑ quam ui delic&
iñ positionẽ sp̃s sc̃s caelitus
datur : Columba igitur
uenditur. quia manus in¬
positio. ꝑ quam sp̃s sc̃s ac¬
cipitur : ad prȩcium prȩ¬
b&ur. Sed redemptor
nr̃ chathedras uendentium
columbas euertit. quia ta¬
lium negotiatorũ sacer¬
dotium destruit.: Ninc ẽ
quod sacri canones simoni¬
acam heresim damnant.
& eos sacerdotio priuari
prȩcipiunt. qui delargi en¬
dis ordinibus precium quȩ¬
runt. Cathedra ergo uen¬
dentium columbas euertit᷑
quiahi qui spiritalem grañ
uenun dant. uel ante hu¬
ma naos uel ante dĩ oculos
sacer dotio priuantur

Expanded text:
quanto magis ea quae nusquam quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus sanctus in columba super Dominum apparuit, recte per columbas sancti Spiritus charismata signantur. Qui autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quando manus impositio, per quam Spiritus sanctus accipitur, ad pretium praebetur. Sed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quia ii qui spiritalem gratiam venundant, vel ante humanos, vel ante Dei oculos sacerdotio privantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mertia rerum humanarũ
dedomo illa in qua diuinas
tantum res agi. Hostias &
orationes dõ offerri uer¬
bum dĩ legi audiri. & de¬
cantari. preceptum ẽrat.
Et quid etredendum est.
quia tantum uendilenhl
reppererit intemplo nisi
quȩ ad minis terium neces¬
saria eent eius dem tem¬
pli. iuxta hoc quod alias
factum legimus: cum idem
templum in grediens. in¬
uenit: in eo uendentes.
& em̃tes. oues & boues &
columbas: Quȩ nimirũ
om̃a non nisi ut offererent᷑
indomo dñi. eos qui delon¬
ge uenerant. ab indigenis
comparare. credendum ẽ.
Si ergo dñs nec ea uolebat
in tẽplo uolebat offerri :
Ui delic& propter studium
auaritiȩ. siue fraudis. quod
proprium sol& eẽ negotian¬
tium facinus. quanta putas
anim ad uersionepunir&.
si inuenis s& aliquos ubi risui
uel uani loquio uacantes. aut
Aliciu lib& uitio mancipa¬
tos  Si enim eatquȩ alibi
libere geri poterant. dñs
indomo sua temporalia ne¬
gotia geri non patitur.

Expanded text:
mercia rerum humanarum mercia rerum humanarum de domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec omnia, nonnisi ut offerrentur in domo Domini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo Dominus nec ea volebat in templo volebat offerri, videlicet propter studium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet esse negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi liberi gerere poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& cum intro iss& intẽplum
coepit eicere uendentes &
ementes in templo. & men¬
sas nummuꝰ lariorum. & ca¬
thedras uendentiũ colum¬
bas euertit : Quod maledi¬
cendo ficum inꝰ fructuosam
ꝑfigurã fecit dñs. hoc idem
mox. aꝑtius oftendit eici¬
endo inͣ probos e templo:
Neq enim aliquid peccauit
arbor . quȩ esuriente dño
poma non habuit. quorum
nec dum tempus aduenerat.
sed pec cauere sacer dotes
qui indomo dñi sȩcularia
negotia gerebant. & fruc¬
tum pi&atis quem debueraa.
quẽq in eis dñs esuriebat
ferre suꝑ sederant: Are fec̃
aũ arborem maledicto. ut
homines haec uidentes si ue
audientes. multo magis in¬
tellegerent se se diuino con¬
demnandos eẽ iuditio. st
absq operum fructu deplau¬
su tantum sibi religiosi ser¬
monis uelut desonitu & te¬
gumento. blandirentur.
iurictantium folioꝵ.  erũ
quia non in tellexerunt.
in ipsos consequenter dis¬
trictionẽ meritȩ ultionis
exercuit. Giecitq com¬

Expanded text:
et cum introisset templum et cum introisset templum coepit eicere vendentes et ementes in templo et mensas nummulariorum et cathedras vendentium columbas ecendo ficum infructuosam per figuram fecit Dominus, hoc idem mox apertius ostendit, ejiciendo improbos e templo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma non habuit, quorum necdum tempus advenerat; sed peccare sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant, quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes, multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis, vel ut de sonitu et tegumento blandirentur, viridantium foliorum. Verum quia non intellexerunt, in ipsos consequenter districtionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit com
Abbreviated transcription (Latin):
usq fodiam cirta: ⁊̃ illam.
& mittam stercora. & siqui¬
dem fecerit fructum. sin
aũ infuturũ suc cides eam.
Cultor aũ uineȩ. ordo ẽ
a postoloꝵ. doctoꝵq spiri¬
talium. qui sy nago gam ne
perir& diligenter adpen¬
tentiam uocare. proque
salute dño supplicare studu¬
erunt : Precipue ia cobus
frater dñi. qui regendȩ hie¬
ro solimoꝵ ecclesiȩ prȩlatusẽ :
Uerum quia illa. nec in lega¬
libus edictis. nec in prophȩ¬
ticis contestationib nec in
ipsa corus tantis euangelu
gratia. fructum oboedien¬
tiȩ ferre consensit. Quasi
trib annis ficus sterilis ꝑ¬
manens abiecta ẽ adnõ & ae¬
terna ma ledictione sub uer¬
sa : Namq non solum ab elec¬
torum sorte repulsa. sed
ab ipsa &iam quam inanis.
occupat terra abscisa est.
Sed & tu si non ius audire in
iudicio a xp̃o. Discedite
ame maledictione in ignẽ
a &ernum. quia esuriui &
caue. quin potius pauperi
xp̃o & esurienti. fructum
pi&atis quo indig& offer
It ueniunt hiero solimam.

Expanded text:
odiam circa illam et mittam stercora. Et si quidem fecerit fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est apostolorum doctorumque spiritalium qui Synagogam, nei periret, diligenter ad poenitentiam vocare proque ejus salute Domino supplicare studuerunt. Praecipue Jacobus frater Domini, qui regendae Jerosolymorum Ecclesiae praelatus est. Verum quia illa nec in legalibus edictis, nec in propheticis contestationibus, nec in ipsa coruscantis Evangelii gratia fructum obedientiae ferre consensit, quasi tribus annis ficus sterilis permanens, abjecta est a Domino, et aeterna maledictione subversa. Namque non solum ab electorum sorte repulsa, sed ab ipsa etiam quam inanis occupabat terra abscissa est. Sed et tu, si non vis audire in judicio a Christo: Discede a me, maledicte, in ignem aeternum, quia esurivi, eto, quin potius pauperi Christo et esurienti fructum pietatis quo indiget offert veniunt Hierosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quinq dies ex quo hie¬
ro solimam ascenderat :¬
usq ad tempus passionis.
hoc ipsum solebat agere
plo do cer&. noctib uero
exiens morar&ur in mon¬
te oliu&i. sicut in luca le¬
gimus. docendo enim in¬
credulis offitium correp¬
tionis sedulus impende¬
bat. Commanendo aut̃
a pud fideles. gratiam eis
benignitatis. propitius
ex hibebat: ꝑ ene aut̃ dicit᷑
quia circum spectis omnib:
ex iuit in b&haniam.
n spicit quippe internus
arbiter omniũ corda.
& cum in contra dicentib
ac resistentib ueritati.
non inuenit ubi caput
reclin&. se cedit ad fide¬
les. & in eis qui oboediant
uerbo. mansionem sibi
una cum patre facere
domus oboedientiae dicit᷑.
Hoc quoq in tellegendum ẽ.
quod tantȩ dñs fuerit pau¬
pertatis. & ita nulli sit
adolatus. ut in urbe maxi¬
ma nullũ hospitem. nullã
inuenerit mansionem. sed
in agro par uulo apud la¬
zarum sororesq eius habi¬
tauerit. eoꝵ quippe uicus
b&bania ẽ. Etalia diȩ

Expanded text:
omnes quinque dies ex quo Jeomnes quinque dies ex quo Jerosolymam ascenderat usque ad tempus passionis, hoc ipsum agere plo doceret, noctibus vero exiens moraretur in monte Oliveti, sicut in Luca legimus. Docendo enim incredulos, officium correctionis sedulus impendebat. Commanendo autem apud fideles, gratiam eis benignitexhibebat. Bene autem dicitur, quia circumspectis omnibus exivit in Bethaniam. Inspicit quippe internus arbiter omnium corda, et cum in contradicentibus ac resistentibus veritati, non invenit ubi caput reclinet, secedit ad fideles, et in eis qui obediunt verbo, mansionem sibi una cum Patre facere domus obedientiae dicitur. Hoc quoque intelligendum est, quod tantae Dominus fuerit paupertatis, et ita nulli sit adulatus, ut in urbe maxima nullum hospitem, nullam invenerit mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum sororesque ejus habitaret. Eorum quippe vicus Bethania est. Et alia die
Abbreviated transcription (Latin):
mensis: Immo labitq eum
uniuersa multitudo. filioꝵ
ilrł ad uesperam. Decima
ergo die mensis primi ag¬
nus qui in pascha immola¬
r&ur domum intro duci
ius sus ẽ. Quia & dñs decima
die eius dem mensis. hoc ẽ
ante quinq: dies paschȩ
inciuitatẽ in qua pater&ur.
erat ingressurus. Et sic̃
agnus de toto grege electus .¬
Certum suȩ uicti mationis
diem ex pectabat: Ita & dñs
coniurante aduersum se
omni seniorum & principũ
concilio. certus prȩsto la¬
batur horam. inqua se ipsũ
pro salute mundi oblationẽ
dõ. & hostiam. in odorem
suauitatis offerr&. Immo¬
labatur. agnus quarta die
primi mensis ad uesperam.
& dñs eadem hora. agnum
cum dispłis manducans. ubi
legalis paschae de cr&a cõpleũ.
Egressus ẽ cum eis statim
ad locum orationis. ubi
conprehensus aiudeis. &
ligatus. iam sacramenta.
beatȩ suae uictimationis
inchoar&. Et circũ¬
spectis omnib cum iam
uespere e& hora. ex iit
in b& haniam cum .xii.
Non hoc semel fecit. sed suꝑ

Expanded text:
mensis hujus, immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam . Decima ergo die mensis primi, agnus qui in Pascha immolaretur, domum introduci jussus est, quia et Dominus decima die ejusdem mensis, hoc est ante quinque dies Paschae, in civitatem in qua pateretur erat ingressurus. Et sicut agnus de toto grege electus certum suae victimationis diem exspectabat, ita et Dominus, conjurante adversum se omni seniorum et principum concilio, certus praestolabatur horam, in qua seipsum pro salute mundi oblationem Deo et hostiam in odorem suavitatis offerret. Immolabatur agnus quarta decima die primi mensis ad vesperam, et Dominus eadem hora agnum cum discipulis manducans, ubi legalis Paschae decreta complevit, egressus est cum eis statim ad locum orationis, ubi comprehensus a Judaeis et ligatus, jam sacramenta beatae suae victimationis inchoaret. Et circumspectis omnibus, cum jam vesperae esset hora, exiit in Bethaniam cum duodecim. Non hoc semel fecit; sed per
Abbreviated transcription (Latin):
n luca scriptum ẽ. quia dix¬
erunt domini eius ad illos.
quid soluitis pullum: Et ap¬
te satis. multos quippe ha
bebat dominos. non uno
dogmati. & suꝑ stitioni
deditus. sed pro libitu in¬
mundoꝵ spirituum. adua¬
rios diuersos: miser rap
uernacula quadam scriptu¬
rȩ consu&udine. Commu¬
ne eẽ dicitur. quod in mun¬
dũ ẽ. sicut & ad p&rum
uox decęlo dicit. Quod ds̃
mundauit. tune commu
ne dixeris. Quia qui sc̃s ẽ.
solius dĩ ẽ. & cũ nullo ei
cõmunis ẽ. Qui aũ pec cator
ẽ & inmundus. multoꝵ ẽ.
ulti eñ demones possident
eũ. & ideo cõmunis. appel
uendo pullo contras dixeran.
audito dñ nomine qui es¬
cunt. quia magistri erroꝵ.
qui uenientib ad salutem
gentium doctorib obsiste¬
bant. Fa tenus suas tene¬
bras defendere: Do nec mi¬
raculis adtestantib ueri
pos sessoris ac dñi uirtus
emicuit: At post quam fi¬
dei dominice potestas ap¬
paruit. Cedentib: pas sim
aduersarioꝵ quȩrelis. liber
corde por tar& adducebat᷑

Expanded text:
n Luca scriptum est, quia Dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Mbebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptvernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est, solius Dei est, et cum nullo ei communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appellaendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, liber corde portet, adducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑredemptorem nr̃m. est in
caelo collocata: Dedit aut̃
seruis suis potestatẽ cuiusq
operis. quia fidelibus suis con¬
cessa scĩ sp̃s gr̃ã. facultatem
tribuit bonis operib: serui en¬
di: Ianitori quoq prȩcepit
ut uigilar&. quia ordini pas¬
torum ac rectorum spirita¬
lium cõmissȩ sibi ecłȩ curam.
sollerti obseruantia iub&
inpendere: Quod aũ uob
dico omnib dico. uigilate:
Non apłi tantum. & suc cesso¬
res eorum. rectores nimirũ
ecłae. sed & om̃s uigilare prȩ¬
cipimur. uniuersi ianuascor¬
dium nroꝵ. ne hostis antiquus
mala suggerendo irrumpat.
nstanter seruare iubemur.
ne nos dormientes dñs ueni¬
ens inueniat. sedulo singuli
p̃cauere debemus. unus quisq

Expanded text:
per Redemptorem nostrum est in per Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
er spicue ostendit quare dix¬
erit. dedie aũ illo. uel hora.
nemo scit. neq angeli incaelo.
neq filius nisi pat̃. quod non ex¬
pediat. scire apłis. ut pendulȩ
expectationis incerto. semꝑ
eum credant eẽ uenturum.
quem ignorant quando uen¬
turus sit: Et non dix̃. quia
nescimus quahora dñs uentu¬
rus sit. sed nescitis : Prȩmissoq
patris familias exemplo cur
r&iceat consummationis
diem. manifestius doc& dic̃s:
Uigilate ergo. nescitis enim quan¬
do domus dñs ueniat: Sero.
añ media nocte. Angalli cantu:
añ mane: ne cum uenerit re¬
pente inueniat uos dormien¬
tes : Nomo aũ qui peregre pro¬
fectus reliquid domũ suam
Haud dubium quin xp̃ssit.
qui ad patrem post resurrec¬
tionẽ uictor ascendens. eccle¬
siam corporalit̃ reliquid. qui
tam̃ num quã diuinȩ prȩsidio
p̃sentiȩ distituit. manens in
illa omnib dieb usq ad consũ¬
mationẽ scłi : Carnis & enim
locus propriȩ terra ẽ. quȩ uel
ut peregrina ducta est. cum

Expanded text:
erspicue ostendit Dominus quare dixerit: De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius docet, dicens: Vigilate ergo; nescitis enim quando Dominus veniat, sero, an media nocte, a Ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. Homo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rosolima. & p̃cedebat illos
iħs. & stupebant. & sequentes
timebant .: Ideo hiero solimã
tendentes dispłi cum dño.
stupebant & timebant. qͥa
meminerant sermonis eiꝰ
quo se passurũ multa a sũms
sacer dotib. & scribis. & oc¬
cidendũ eẽ predixerat
m&u entes ne uel ip̃si cum
eo occiderentur. uel sal¬
tĩ ille cuius uita & magis¬
terio gaudebant. inimicoꝵ
manib: oc cum ber&.
Et ad sumens iterum .xii.
coepit illis dicere. quȩ
eent ei uentura. Q uia
ecce ascendimus in hie
te. & tradent eũ gentib
& in ludent ei. & conspu¬

Expanded text:
rosolymam, et praecedebat illos rosolymam, et praecedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant. Ideo Jerosolymam tendentes discipuli cum Domino, stupebant et timebant, quia meminerant sermonis ejus quo se passurum multa a summis sacerdotibus et scribis, et occidendum praedixerat esse, metuentes ne vel ipsi cum eo occiderentur, vel saltem ille cujus vita et magisterio gaudebant, inimicorum manibus occumberet. et adsumens iterum duodecim coepit illis dicere quae essent ei ventura quia ecce ascendimus in Hierti et tradent eum gentibus et inludent ei et conspu
Abbreviated transcription (Latin):
lestis. quae iure indextera
significatur . Omnium pari¬
ter electoꝵ sincerissima di¬
lectione fruuntur.. Uerũ
quia multi uir tutũ studia.
non eadem qua incipiunt
intentione pi&xatis consum¬
mant. sed uel ab accepto uir¬
tutũ amore tepescunt. Uel
integro ad scelerum uolu¬
tabra relabuntur. terribi¬
lis mox sententia sub infert᷑.
ulti aũ erunt primi nouis¬
simi. & nouis simi primi.:
Uide enim iudam de apostolo
in apostatã uersum & dicito
quia multi erunt primi no¬
uissimi. Ui de latronem in
cruce factum confessorem
eodemq: die. quo prosuis¬
crucifixus ẽ peccatis. grã.
fidei cum xp̃o in para drso
gaudentẽ. & dicito . quia¬
& nouissimi erunt primi.
Sed & cottidie ui demus mul¬
tos in laico habitu constitu¬
tos magnis uitȩ meritis ex¬
cellere. & alios aprima
a&ate. spiritali studio fer¬
uentes. ad extremũ otio
torpente lasescere atq in r&iti
stultitia. quod sp̃ũ coeperunt
aũ inuia ascendentes in hie¬

Expanded text:
lestis quae jure in dextera lestis quae jure in dextera significatur omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt intentione pietatis consummant, sed vel accepto virtutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito, quod multi erunt primi novissimi; vide latronem in cruce factum confessorem, eodemqcrucifixus est peccatis gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicitur: Quia novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos magnis vitae meritis excellere, et alios, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia quod spiritu coeperantautem in via ascendentes Je
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nimirũ afratrib atq
consortib propositi sui.
qui ei spĩtali glutino conli¬
gantur. multo gratiorem
&iam in hac uita recipi&
caritatẽ. Lege actus apł̃o
quia multitudinis creden¬
tium erat cor & animauna:
& erant illis om̃a cõmuna.
Nullus egens erat inter eos.
qui sua ꝓ dño reliquerant.
De quib: & apłus ait. Tamquã
nihil habentes & om̃a possi¬
dentes. Po test sane hoc
quod ait . Accipi& centies
tantum nunc intempore
hoc domus & fr̃s. & soro¬
res & matres. & filios. &
agros. cũ ꝑsecutionb ꝑ
significationẽ altius intl¬
legi : Centenarius quippe
numerus deleua trans latus
indextrã: lic& eandem
in flexu digitoꝵ iudeatur
tenere figuram quã habu¬
erat denarius in leua. nimi¬
um tam̃ quantitatis magni¬
tudine sursum crescit: Quia
uidelic& om̃s qui ꝓpt̃ regnũ
dĩ. temporalia spernunt. &iã
in hac uita ꝑsecutionib plens¬
sima. eius dem regni gaudiũ
fide certa de gustant. atque
in expectatione patriae cae¬

Expanded text:
Quia nimirum a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege Actus apostolorum, quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, et erant illis omnia communia, nullusque egens erqui sua pro Domino reliquerant, de quibus et Apostolus ait: Tanquam nihil habentes et omnia possidentes. Potest sane hoc, quod ait: Accipiet centies, tantum nunc in tempore hoc, domos et fratres et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia videlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coe
Abbreviated transcription (Latin):
uos quoq ac cipi&is illud:
I tẽ non ẽ meum dare suꝑbis
hoc enim adhuc erant
sed si uultis illud accipere
nolite eẽ quod estis. Aliis
paratum ẽ. & uos alii estote
& uobis paratum ẽ: quid
ẽ alii estote: prius humili
amini . quiaiam uultis ex¬
altari. Et audientes
tri filioꝵ ⁊ebedei. nec ad
mulierem audaciam re¬
ferunt postulationis. sed
ad filios qui ignorantes
mensurã suã . In modica
cupiditate ex arserint.
quib & dñs dixerat . nesci¬
tis quid p&atis. Ihs aut̃
uocans eos. ait illis: Scitis
quia hi qui uidentur. prin¬
cipari gentib dominan¬

Expanded text:
vos quoque accipietis illud. vos quoque accipietis illud. t. Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant, sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? prius huamini, qui jam vultis exaltari. Et audientes tri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed ad filios, qui, ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserunt. Quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi qui videntur principari gentib
Abbreviated transcription (Latin):
tolum. ab herode capite
truncatum. Io hannes aũ
propria morte uitã fine¬
rit.: Ced si legam ec clesi¬
asticas historias. in quib fer¬
tur quod & ipse propt̃
mar tyrium sit missus in
feruentis holei doleum.
& inde ad suscipiendum
coronam xp̃i. athleta
prȩcesserit. statimq re
legatus in pathmos insula
sit. uidebimus martrrio
animũ defuisse. & bibisse
iohannẽ calicem confes¬
sionis. quẽ & tres pueri in
camino biberunt. lic&
ꝑsecutor non fuderit san¬
giunẽ: Quod aũ sub iungit :
edere aũ ad dexteram meã.
ł adsinistrã ñ ẽ meã dare uob̵.
Sed quib. paratum ẽ : Sic in
telle gendũ ẽ: Regnum
caeloꝵ. non ẽ dantis sed
ac cipientis : Nonẽ enim
ꝑsonarum ac ceptio apud
dm̃. sed quicũq talẽ se prȩ¬
buerit. ut regno caeloꝵ dg¬
nus sit. hic accipi&. quod
non ꝑsonae sed uitȩ paratũe
iitaq tales estis. qui conse¬
quamini regnũ cęloꝵ. quod
pat̃ meus trium phantib
& uictoridius. prepa rauit.

Expanded text:
tolum ab Herode capite tolum ab Herode capite truncatum; Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque exsilio relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis biberunt, licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem subjungit: Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis, setelligendum est, regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio apud Deum: sed quicunque talem se praebuerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit,