comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: ⁊ uerum dicam. Cenebͣs
deseris: ⁊ lucem in grederis. De
ꝓfundo fluctuum: emergis ad
portum. Se misera seruitute: in
felioem libertatẽ respiras. Be
morte deniq tnͣsis aduitam. Si qͥ¬
dem usq modo tua ñ dei uolunta¬
te.dua uiuens. ñ dei lege. iuinens
mortua eras. Uiuens mundo.
mortua deo. siue ut uerius laqͣr.
nec mundo uiuens nͨ deo uolens
quippe sub habitu ⁊ nomine re¬
ligionis. instar unius de scło
conu̾sari: sola deum ate uolũ¬
tate repuleras Pon aũt ualens
quod stulte uolebas: ñ tu quidẽ
mundum. ste mundꝰ repulerat.
Heum gͦ repellẽs. ⁊ a scło repulsa.
int̾ duas ut dicitur sellas corrue¬
ras. Nec deo itaꝙ uuebas quia
nolebas: nec scło quia pot̾as.
Alceri quidem uolens. alteri in¬
tant. ⁊ intus aliud appetunt. At
uero nunc ꝑ di miscdiam incipis
reui uisce̾. nͥ peccato. s iusticie: ñ¬
ta. Beati nempe mortui. qui in
domino moriuntur. Ex hoc iam
nec uotum tuum irritum: nec

Expanded text:
dicam, et verum dicam: tenebras dicam, et verum dicam: tenebras deseris, et lucem ingrederis. De profundo fluctuum emergis ad portum; de misera servitute in felicem libertatem respiras; de morte denique transis ad vitam: siquidem usquemodo tua non Dei voluntate, tua vivens non Dei lege, vivens mortua eras; vivens mundo, mortua Deo; sive, ut verius loquar, nec mundo vivens, nec Deo. Volens quippe sub habitu et nomine religionis instar unius de saeculo conversari, sola Deum a te voluntate repuleras: non autem valens quod stulte volebas, non tu quidem mundum, sed te mundus repulerat. Deum ergo repellens, et a saeculo repulsa, inter duas, ut dicitur, sellas corrueras. Nec Deo itaque vivebas, quia nolebas; nec saeculo, quia non poteras: alteri quidem volens, alteri intant, et intus aliud appetunt. At vero nunc per Dei misericordiam incipis reviviscere, non peccato, sed justitiae; nta. Beati nempe mortui, qui in Domino moriuntur. 3. Ex hoc jam nec votum tuum irritum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
le plorationis. s de illa ꝙͣ flu¬
minis impetus letificat cuuta¬
tem d̾i. et reuera illud uerum.
⁊ solum est gaudium. quod ñ
de creatura. s de creatore conci¬
ꝑiture ⁊ quod cum pollideri.¬
nemo tollet ate. Qui comꝑata
omius aliunde iocunditas.me¬
ror ẽ: omnis suauitas dolor est.
omne clulce amaru. omne de¬
corum. fedum: om ne postremo
qdcumq aliud delectari possit.
molestum. Beniq tu michi tes¬
tis es in hac re. Te iꝑãm int̾roga:
quia tu tͥ familiarius credes.
Nũquid ñ hoc ip̃m clamat ĩ
tu femina ⁊ iuuenełã formosa.
ce ingenua. sie fragilem ⁊ sexum
uince̾s ⁊ etatem. sic sꝑectabilem
⁊ formam ⁊ generositatem con¬
tempneres: n tuncta que sensi¬
b corꝑis subiacent. in illorum
iam tͥ comꝑatione uilescerent
que te ⁊ int̾ius ꝯfortant ut iuin¬
cas. ⁊ delectant ut p̃feras: Nec
immerito. Qodica. tnͣsitoria. t̾re¬
na sunt que despicis. Maxima.
et̾na. celestia sũt que apꝑetis. Pluꝰ

Expanded text:
le plorationis, sed de illa quam fluminis impetus laetificat civitate Dei. Et revera illud verum et solum est gaudium, quod non de creatura, sed de Creatore concipitur; et quod cum possedernemo tollet a te: cui comparata omnis aliunde jucunditas, moeror est; omnis suavitas dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcunque aliud delectare possit, molestum. Denique tu mihi testis es in hac re: te ipsam interroga, quia tu tibi familiarius credes. Nunquid non hoc ipsum clamat in tu femina et juvencula, formosa et ingenua, sic fragilem et sexum vinceres et aetatem; sic spectabilem et formam et generositatem contemneres, nisi cuncta quae corporis sensibus subjacent, in illorum jam tibi comparatione vilescerent, quae te interius et confortant ut vincas et delectant ut praeferas? 2. Nec immerito. Modica, transitoria, terrena sunt quae despicis; maxima, aeterna, coelestia sunt quae appetis. Plus
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃ de clara ualle sic sius
ad inuicem caris castisq de¬
lectari amplexib. ut solus xp̃i.
amor suꝑet in ambob. Ex quo
cepimus mitt̾e ꝓnr̃a necessitate
uenimus in ocłs ur̃e clignitatiꝰ
familiaritatem ⁊ grãm. B ñdictõ¬
nem largitatis ur̃e nr̃ie homi¬
nib cum necesse fuit. liberalit᷑
exhibiustis. Passagium tnͣse¬
untib. & si qd̃ est aliud iuris ur̃i
debitum. mercantib libent̾ cli¬
misistis. De quil omib sine du¬
bio merces ur̃a multa ẽ in celis:
sitam̃ uerum ẽẽ credimus qd
dominus in ewãgło ꝑmittit. Qmͣ¬
clui fecistis uini de minimis meiꝰ
hoc: michi fecistis. S quid ẽ quod
ministros ur̃os que uos donastiᷤ.
exigere rursum ꝑmittitis: Hig¬
nũ est uob̃ ⁊ honorificum. ut qd̃
cuit donoͬre: nems ur̃oꝵ repete̾
audeat. Si ergo uos quod absit
quod in benep lacito ur̃o ano bio
sepe recipimus. eque adhuc ut ha¬
beamꝰ utriq ur̃m complacee: iu¬
bete ita firmit᷑ &r in concusse tene

Expanded text:
abbas de Clara-Valle, sic suis ad invicem charis et castis delectari amplexibus, ut solus amor Christi superet in ambobus. Ex quo coepimus mittere pro nostra necessitate venimus in oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrae nostris hominibus, cum necesse fuit, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimus quod Dominus in Evangelio promittit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod cuit donare, nemo vestrorum repetere audeat. Si ergo vos quod absit!quod in beneplacito vestro a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse tener
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾c̃ intẽptationib ur̃is. ita
ut ꝯsũptis pene uirib corꝑis
uix pꝰt redditã celitus patẽ eccle.
repatriare potuerĩ. Ee recolo
⁊ reposcens debitũ ur̃e misera¬
tionis effectũ. Urget necessitas
mͦ om̃s repet̾e debitores. Ego
uero si feci qd̾ face̾ debui: aut a¬
liud me exeo qͣm sermĩ ĩutilẽ
reputo. uixta sermonẽ dñĩ. Ue¬
yptñ si feci qd̾ oportuit. aut qd̾
faciendũ fuit. nũquid merui
uapislare: Et ecce rediens auo¬
b̾ tͥbulatoẽm ⁊ dolorẽ inueni. ⁊

Expanded text:
 in tentationibus vestris, ita ut, consumptis pene viribus corporis, vix post redditam coelitus pacem Ecclesiae repatriare potuerim. Et recolo et reposcens debitum vestrae miserationis affectum. Urget necessitas modo omnes repetere debitores. Ego vero si feci quod facere debui, haud aliud me ex eo quam servum inutilem reputo, juxta sermonem Domini . Verumtamen si feci quod oportuit, aut quod faciendum fuit, nunquid merui vapulare? Et ecce rediens a vobis, tribulationem et dolorem inveni, et
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ feram ab his uł corꝑe seꝑa¬
ri. Non mirens rex. Ante ele¬
gissema corꝑe ꝑegͥnari. ꝙͣ istoᷤ
emicce: si solus cause de ẽẽt
d̾s. Suscipe illos tãqͣm adue¬
scõꝵ ce domesticos d̾i. Parũ dixi.
ciues. reges st̾. Ipõꝵ est enim
regnũ celoꝵs iure ⁊ metito pau¬
ꝑtatis. Non decet frustra elõ¬
ginqͦ ẽẽ uocatos. oe suis se¬
dib exules: ĩutili ꝑ egͥnatõe
ulagari. Putas poterurt can¬
tare canticũ dñi. in t̾ra ali¬
enaͦ S ñ recte forte dixerim
alienã. q̃ semini bono spon¬
taneũ expandit sinũ: et p̃ci¬
osum depositũ. iã leto ĩgre¬
mio pie foue̾ suscepit. Ceci¬
dit ut iideo cecidit granũ bo¬
nũ in t̾ram bonã ⁊ optimã:
radicabit g̾minabit. mltipli¬
cabit᷑. ⁊ referet fructũ in pa¬
tientia. Porro hũc cũ rege ꝑti¬
borem accipiet.¬

Expanded text:
ter feram ab his vel corpore separater feram ab his vel corpore separari. Non mireris, Rex. Ante elegissem a corpore peregrinari, quam istos emittere, si solus causae deesset Deus. Suscipe illos tanquam advesanctorum, et domesticos Dei Parum dixi cives; reges sunt. Ipsorum est enim regnum coelorum, jure et merito paupertatis. Non decet frustra e longinquo esse vocatos, et suis sedibus exsules inutili peregrinatione vagari. Putas poterunt cantare canticum Domini in terra aliena? Sed non recte forte dixerim alienam, quae semini bono spontaneum expandit sinum, et pretiosum depositum jam laeto in gremio pie fovere suscepit. Cecidit, ut video, cecidit granum bonum in terram bonam et optimam: radicabit, germinabit, multiplicabitur, et referet fructum in patientia . Porro hunc cum Rege partim accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
nisse grãm apd̃ regiã maie¬
statẽ : ira ut q̃rat uide̾ me.
Q qͥs ego sũ. ut dissimulẽ bñ¬
placitũ regis: Accurro. et qͥ
q̃ rebar ecce adsũ : ñ in p̾sen¬
tia corꝑis in firma. in quades¬
pexit dnm̃ herodes. attñ in
uiscerib meis. Nam quis me
seꝑabit abhis. Seqͣr eos qͦcã¬
q ierint. Et si habitauerĩt
inextremis maris. ñ erunt
absq me. Habes rexlum̃ o¬
anunã meam. Qͥd si modicũ
nũi abest : Corpꝰcłm loqͦr uile
istud mancipiũ: qd̃ ⁊ si uolun¬
tas exponẽt. s retinẽt necessi¬
tas. Non ualet seqͥ uolantẽ ani¬
mũ. qm̃ infirmũ ẽ: oe solum
pene illi suꝑest sepulchrũ. S
q̃ cura. Anima mea ĩ bonis de¬
morabit᷑: cũ sem̃ meũ hedita.¬
bit t̾tam. Sem̃ meũ: sem̃ boñ.
berminabit: si tñ in t̾rã bonã
cecid̾it. Letabit᷑ ⁊ delectabit᷑ in
crassitudine aĩa mea: quippe
ut ꝯfido dabit᷑ illi de fructu
manuũ suacũ. Reposita ẽ hec
spes mea ĩ sinu mõ: ut patiẽ¬

Expanded text:
se gratiam apud regiam majestatem, ita ut quaerat videre me. Et quis ego sum, ut dissimulem beneplacitum Regis? Accurro, et, qui quaerebar, ecce adsum: non in praesentia corporis infirma, in qua despexit Dominum Herodes ; attamen in visceribus meis. Nam quis me separabit ab his? Sequar eos quocumque ierint: et si habitaverint in extremis maris, non erunt absque me. Habes, Rex, lumen oanimam meam. Quid si modicum nostri abest? Corpusculum loquor, vile istud mancipium, quod etsi voluntas exponeret, sed retineret necessitas. Non valet sequi volantem animum, quoniam infirmum est, et solum pene illi superest sepulcrum. Sed quae cura? Anima mea in bonis demorabitur, cum semen meum haereditabit terram. Semen meum, semen bonum. Germinabit, si tamen in terram bonam ceciderit. Laetabitur et delectabitur in crassitudine anima mea; quippe, ut confido, dabitur illi de fructu manuum suarum. Reposita est haec spes mea in sinu meo, ut patien
Abbreviated transcription (Latin):
olo et p̃cor ut harũ lator uene¬
rabiłis altecũbe abbas uiui¬
anus. mͥ obsuam religiositatẽ
admodũ familiaris amitus. a¬
micum uos ꝑ dei amore et nr̃o.
in suo negocio exꝑiat᷑. Ce hec ꝓ
illo: reliqua aũt uobis. Quod
ꝓdest hoĩ si uniu̾sum iucretur¬
inundum aiẽ aũt sue detͥmen¬
tũ patiatur: aut qm dabit ho
cõmucatoem̃ ꝑ anima suas
Ne ᷤ totus mundꝰ suffice̾t. Mag
cruce potuit reparari. Si rursũ
coiruerit pcc̃o dũ taxat ad mor¬
tem: unde iam reꝑabitur: Nũ¬
quid aut alt̾ xp̃c aut idem itm
crutifige̾ ht̃ ꝓ illa. Suꝑ hoc uel¬
lem uos nunquã obliuisci il¬
lud sapientis cõsiluu. fili me¬
morare nouissima tua: et ineter¬

Expanded text:
olo et precor ut harum lator venerabilis Altaecumbae abbas Vivianus, mihi ob suam religiositatem admodum familiaris amicus, amicum vos pro Dei amore et nostro, in suo negotio experiatur. Et haec pro illo, reliqua autem vobis. Quid prodest homini si universum mue autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Nec totus mundus sufficeret. Magncruce potuit reparari. Si rursum corruerit peccato duntaxat ad mortem, unde jam reparabitur? Nunquid aut alter Christus, aut idem iterum crucifigi habet pro illa? Super hoc vellem vos nunquam oblivisci illud Sapientis consilium: Fili, memorare novissima tua, et in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
sit ierosolimã: ego nescis
Nam cũ ante hos paucos diesꝰ
cius faciem uidere ⁊ de cclesti
fistula. ore iuidł ip̃is pluxi¬
ma haurire meruer̃i: hoc tñ
ab̃ ip̃o ñ audiui uerum dean¬
tixp̃o cũ inqͥrerẽ quid sentiret:
durante adhuc ea q̃ nc̃ istge¬
neratõe reuelandum illum
ret suscitanti mͥ expone uellet
audito qd̾ respondit ñ me illud
ꝑ certo crede̾ debere putaui. Ad
sũmã tñ hoc asseruit. ñ iusu¬
rum se mortẽ. ñ p̾us uideat ge¬
neralem in eccłia ꝑsecutionẽ.
De cet̾o memorari urãm pieta¬
tẽ uolo. illius pauꝑis ⁊ exulis cũ¬
lumb̾ti noĩe. qui dudũ ñ trecis
eẽtis uob̾ supplicabat qͣtinꝰ ad co¬
mitẽ theobaldũ qui eũ exheda¬
uãt int̾cederetis. Qd̃ ⁊ ego ñue
ꝓ ip̃o ⁊ cũ ip̃o. itidem a ur̃a fla¬
gito pietate. Nam nr̃as luta̾s
de hac rep̾catorias iam ad p̃di¬
ctũ pͥncipem misi: s grãm ñ
inueniens nichil effeci.Iam qd̾

Expanded text:
sit Jerosolymam, ego nescio. sit Jerosolymam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos dies ejus faciem videre, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius, plurima haurire meruerim; hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea, quae nunc est, generatione revelandum illum ret, sciscitanti mihi exponere vellet; audito quod respondit, non me illud pro certo credere debere putavi. Ad summam tamen hoc asseruit, non visurum se mortem, nisi prius videat generalem in Ecclesia persecutionem. De caetero memorari vestram pietatem volo illius pauperis et exsulis Humberti nomine: qui dudum, cum Trecis essetis, vobis supplicabat, quatenus ad comitem Theobaldum, qui eum exhaeredaverat, intercederetis. Quod et ego nunc pro ipso, et cum ipso itidem a vestra flagito pietate. Nam nostras litteras de hac re precatorias jam ad praedictum principem misi: sed gratiam non inveniens nihil effeci. Jam quod
Abbreviated transcription (Latin):
de clara ualle seruus. claritate
ꝑfundi montiũ et̾noꝵ. Quan¬
tum nob̾ honoris ur̃a laudabi¬
ł uita : tm̃ affert ⁊ oneris iau¬
dans fama. Ecce enĩ is ꝑ quẽ
⁊ pio qͦ p̃sentes lictas accipitis
exemplo ceteroꝵ quos sepe tales
ñ paucos exꝑimini. motus ⁊ ipẽ
bono odore urĩ quẽ de longe sen
Est aũt hec causa euis. Quadã
se cella ꝓ amore di ⁊ ꝓposico in¬
cluserat. Eg̃ssionis atq trans¬
glłionis sue: uob̾ ip̃e causas ex¬
ponet. Qx qͥdem ad ꝓpositũ redire
cupit: s ꝑuos implere ꝓposuit.:
uire curauit optinere potuerit.
facite gͦ morẽ ur̃m. ferte opem
misero. ĩmo quia uos sapientib
⁊ ĩsipientib debitorẽ agnosciti
erroneã xͥ ouicłam de faucib
lupi festinate eriꝑe. ⁊ ad pastũ
reducendo p̾orẽ. uixta aliquos
ouiliũ ur̃oꝵ. qͣcunq in cellu¬
la ibete recludi: nͥ forte aluid
quid ei magis expedire ꝑspex¬
adere potueritis. Ad eundẽ lui.
sciscitamĩ. si indeł iturꝰ

Expanded text:
de Clara-Valle servus, claritate perfundi montium aeternorum. Quantum vobis honoris vestra laudabilis vita, tantum affert et oneris laudans fama. Ecce enim 60 is per quem et pro quo praesentes litteras accipitis, exemplo caeterorum, quos saepe tales non paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensEst autem haec causa ejus. Quadam se cella pro amore Dei ex proposito incluserat. Egressionis atque transgressionis suae vobis ipse causas exponet. Et quidem ad propositum redire cupit; sed per vos implere proposuit, nire curavit, obtinere potuerit. Facite ergo morem vestrum: ferte opem misero; imo quia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo priorem, juxta aliquod ovilium vestrorum quacunque in cellula jubete recludi: nisi forte aliud quid ei magis expedire perspexadere potueritis. EPISTOLA LVI. sciscitamini, si videlicet iturus
Abbreviated transcription (Latin):
dictus de elara ualle. in
spũ cõsilii ⁊ fortitudines. qd̾
bñ ceptũ est digno exitu ꝯ¬
sũmare. Benedictus d̾s qui
fecit uob̾ uilescere mundi glo¬
riã. largit᷑s suã. O qm uani
filii hoim qm m̃daces filii
hor̃m instateris. qui sed̾m
illud enͣgłii głam ab inuicẽ
q̃runt. ⁊ głam que a solo do
est nolunt: plane in hoc ip̃i
decipientes deuanitate in
idipm̃. uos aũt ñ sic. Ab hoc
uos obpbrio lib̾auit nẽ di¬
uina mĩa. ut cetĩs xp̃i bonus¬
odor do in om̃i loco: ip̃i ad głam
angłis ad leticiam. hominib
ad exemplum. Si quidẽ gaudi¬
ũ est in celo suꝑ uno peccato¬
re penitentiã agente. Qnͣto
magis suꝑ tot et talib uiris.
⁊ de cali urbe cõu̾sis: Et ego fr̃s
rexistis: decreu̾am simł cũ ipĩs
uenire ad uos. Cetm̃ melius
existimans ñ marticło tẽꝑis.
neq in tͣri situ uos uidere: di¬
stuli ułꝙ ad reditũ nr̃m. ꝓ¬
et auxiliũ qd̾ scdm rationem¬

Expanded text:
dictus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Evangelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina miodor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratrexistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nosteo auxili
Abbreviated transcription (Latin):
tas ñ inuidet: Serua depositũ
urbs fidelis: agnosce grãm: stu¬
de p̾rogatiue ñ inueniri in gͣ¬
ta. Honora cuũ et uniu̾sitatis
patrem: honora mũdi pͥncipes
qui in cesunt. ⁊ iudices t̾re: quo¬
rũ te p̾sentia rectlit illustrem.
głosã. famosam. Alioquin sug¬
noras te o pulchra int̾ciuitates:
egreclieris ptꝰ greges sodaliũ tuo¬
rũ. pascere edos tuos. Sapienti¬
b sat dictũ est. Comm̃do uobiᷤ
marchione engelbertũ. qui do¬
mino pape et amicis euis mil¬
sus est in adiutoriũ. uiuenis
fortis ce strenuus. et si ñ fallor
ficdelis. Habetote eũ nr̃is p̾ci¬
b magis cõmendatũ: quia et
ego et uos amplius cõmenda¬
re curaui. moniuq ut ur̃is po¬
tissimũ cõsiliis innitat᷑.

Expanded text:
tas non invidet? Serva depositum, tas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum nostris precibus magis commendatum, quia et ego ei vos amplius commendare curavi, monuique ut vestris potissimum consiliis innitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de cõsolationis. & honoris. que
sponse silii eius in tẽꝑe malo ⁊
indieb afflictionis sue exhibu¬
istis. ce exhibetis. E quidẽ hoc
iam implet᷑ exꝑte: g mationis
huiꝰ ñ nullus capit᷑. fructus.
Digna plane retͥbutioᷤ celeriiã.
cõpenłat᷑ effectu. Iam ꝓ mertu
tecũ actitat ds. ppłs qͣuẽ elegit
in heditatẽ s: oino ppłm accep¬
tabilẽ. sectatorẽ bonoꝵ oꝑum.
Afsumit᷑ pisa. in locũ rome. q
de cunctis urbib t̾rȩ. ad apłi¬
ce seclis culm̃ eligit. Nec for¬
tuitu siue humano ꝯtigit y¬
istud cõsilio. s celesti ꝓuiden¬
tia: oe u̾i benigno fauore fit.
qui diligentes se diligit qui
dixit xp̃o suo innocentio. Pisam
in habita: et ego benedicens be¬
nedicam ei. Hic habitabo qm̃
elegi eam. Me auctore tyran¬
ni sicłi malitie pisana constan¬
tia ñ tedit. Nec minis cõcutit᷑.
nec donis corrũpit᷑: nec circum¬
uenit᷑ dolis. O pifani pisani. ma¬
gnificauit dtis facere nobiseũ:
facti sumꝰ lecantes. Que ciui¬

Expanded text:
ationis et honoris, quae sponsae Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus facere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civi
Abbreviated transcription (Latin):
tib sͥ. ⁊ mͥ parit̾. qui absens
eram diuicdendũ cõmisit: qd̾
nob̾ nota eent loca pauꝑiora
scõꝵ. Porro abbes illi domũ ue¬
nientes.⁊ si ĩuenientes me de¬
tinebar enĩ tẽ tẽꝑis ex ur̃o mã¬
dato patis q̃rende negociis. ni¬
ch̾ominꝰ pecuniam sicut eis ui¬
sũ est diuiserẽ: me ñ solũ ñ co¬
niuente. s ⁊ nesciente quid
fecertt̃. Cedet ia si placet ma¬
nifeste in dignatio ueritatiͤ
nec m de inceps frons ruget᷑.
aut suꝑciliũ deponat᷑: s solica
redeat serenitas. blando ⁊ be¬
nigno uultui: ac suo denuo
sole leta facies induat᷑. Nam
in młtis sc̃ptitationib meis.
hoc me iam metuere ñ oporte¬
bit: qm̃ facile enĩdabo.Scio.
scio p̾sũpsi plusꝙͣ oportuit. pa¬
rũ attendẽs. qͥs. cui scͥꝑtitare
p̃sumerẽ: s ad ĩo quidẽ audẽ¬
dũ. ur̃a me armarat benigni¬
tas ͥ ñ negabitis. Urgebat de¬
inde caritas amicoꝵ: ⁊ enĩ ꝑ¬
pauca ꝓ me scͥpsi si bene me¬

Expanded text:
i, et mihi pariter qui absens eram, dividendum commisit; eo quod nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole laeta facies induatur. 202in multis scriptitationibus meis, hoc me jam metuere non oportebit, quoniam facile emendabo. Scio, scio, praesumpsi plus quam oportuit, parum attendens quis cui scriptitare praesumerem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene me
Abbreviated transcription (Latin):
postulaca respondẽs. Modo aũ
me merito ñ modicũ dico. s
nichilũ: qm̃ abheri ⁊ nudius¬
t̾cius au̾tit factem suã a me.
sur hoc : Quid p᷑cauiͤ Multũ
fateor. si pecunia cardinał iuo¬
nis bone memorie meo arbitͥo
distͥbuta fuit. ⁊ ñ ad nutũ ip̃iꝰ.
qd̾ utiq ad aures dñi mei fu¬
isse ꝑlatũ. mͥ relatũ ẽ. S con¬
fido. quia nẽ huiꝰ rei ueritate
cognoscetis: ⁊ ueritas liberabit
me. Non sũ tam hebes: ut ig¬
norẽ eccłie ẽe quidqͥd ille re¬
rũ suarũ ñ dederit. S ĩa au¬
dite simpliceos uitatẽ. Si fue¬
tiũ: ip̃m os meũ ꝯdẽpnabit
me. Qñ homo exuit hominẽ
absens erami immo ⁊ ualde
remotus. Audiui aũt ab his
qui affluert̃ qd̃ ip̃e fecĩt suũ te¬
stam̃tũ: ⁊ qd̃ fectt. fecit ⁊ scͥbi:
⁊ de reb sius q̃ uoluit. quib

Expanded text:
do autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non ad nutum ipsius: quod utique ad aures domini mei fuisse perlatum, mihi relatum est. Sed confido quia nunc hujus rei veritatem cognoscetis, et veritas liberabit me. Non sum tam hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si invecium, ipsum os meum condemnabit me. Quando homo exuit hominem, absens eram, imo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de re
Abbreviated transcription (Latin):
de imminentib eccłie ꝑicłis. ⁊
gͣui scismate qd̃ timemꝰ: ac plu¬
ruis q̃ sustinemꝰ ĩ cõmodis.
adherentib: ab ipĩs audire po¬
titis. si scire placuent. q̃ scrip¬
serim ego.

Expanded text:
de imminentibus Ecclesiae periculis, et gravi schismate quod timemus, ac plurimis quae sustinemus incommodis. adhaerentibus: ab ipsis audire poteritis, si scire placuerit, quae scripserim ego.
Abbreviated transcription (Latin):
i semen bonũ iac̾tũ int̾¬
ram bonam fructum
attulisse uidet᷑. ip̃ius ẽ
gła qui dedit sem̃ serenti. fe¬
cunditatẽ t̾re. semini increm̃¬
tũ. Cͥd in his nos capimus ͤ
Multo uero serupulosius u¬
surpabo mͥ. ꝓfecto lex cdnĩ ꝯ¬
bona lutẽ tornat᷑a manꝰ: nõ
calamꝰ. fateor ut multũ tͥ¬
buã mͥ. ling̃ mea calamꝰ
scribe. uelocitꝰ scribentis. Sibi
gͦ in quis quid afferunt boni.
speciosi pedes euugłitant᷑iũ bo¬
na: Multũ ꝑ om̃em modũ.
Primũ quidem quia filii sũt
se duẽt̃ alienã. Nam si filii:
⁊ heredes. De inde uͦ qd̃ ꝓximo¬
rũ salutẽ. suã nichominus
arbitrant᷑: quippe quos tan¬
qm seip̃os diligunt. Tertio qͦ¬
q qd̃ labor labioꝵ ip̃oꝵ. sͥ pe¬
nitus ꝑire ñ potit. Unus quis¬
ꝙ enĩ m̾cedẽ accipiet. scd̾m ꝓ¬
pͥum laborem. Ego labia mea
ñ ꝓhibiui tu aꝑiusti ⁊ iuscerat
ideo ꝓculdubio plus recept᷑s.
qm̃ plus laborasti. Certus sũ e¬
nim quia ñ uacat tͥ qd̃ sitienti

Expanded text:
i semen bonum, jactum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus? Emulto vero scrupulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini cbona litterae tornatura manus, non calamus. Fateor, ut multum tribuam mihi lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti
Abbreviated transcription (Latin):
mis ignisq duplici ꝯtͥtione. Eya
gͦ festina. exi. recede. moriatur a¬
numa tua morte iustorũ: quo
fiant & nouissima tua hoꝵ si¬
milia. ¶ ꝙͣ p̃ciosa ẽ in conspetu
domini mors scõe eius.. Fuge q̃so¬
so inuia peceatoꝵ ne stet̾is Quo

Expanded text:
ermis ignisque duplici contritione. Eia ermis ignisque duplici contritione. Eia ergo festina, exi, recede: moriatur anima tua morte justorum, quo fiant et novissima tua horum similia. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus! Fuge, quaeso; in via peccatorum ne st
Abbreviated transcription (Latin):
cupatus fuit: in refrigerioe¬
rit. Mori tur quidem &s uistꝰ.
s secuxe. quippe cuiꝰ mors. ut p̃¬
sentis ẽ exitus uite: ita introitꝰ
melioris. ẜona mors. si peceato
moriaris: ut iusticie uiuas. Hec
mors necesse ẽ ut p̃currat: ut se¬
quatur ĩ secura. In hac uitaꝙͣ
diu durat: comꝑa tͥ illam que
semꝑ durat. Num uiis incar¬
ne. morere mundo: ut post mor¬
tem carnis d̾o uiu̾e̾ incipias.
Quid .n. si concidit mors saccũ
corꝑis tui. dum te subinde cir¬
cũdet leticiq: ¶ quam bĩmor¬
tui qui in dño moriuntur: au¬
dientes asꝑũ. ut reqͥescant iã
a la bonbus sures Monsalum
autem s q succedit iocunditas
de nouitate: ac de et̾nitate securi¬
tas. Bona ꝓinde mors iusti ꝓpt̾
requiem. molior ꝓpt̾ nouitatem :
optima ꝓpt̾ securitatem. Econtia
mors peccatcꝵ pessima. Et audi
unde pessima. ¶ala si quidẽ
ẽ ininundi amissione: ꝑeior ĩ
carnis seꝑatione: pessima inu̾¬

Expanded text:
cupatus fuerit, in refrigerio ecupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus mors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissione, pejor in carnis separatione, pessima in v
Abbreviated transcription (Latin):
clare uall. romano suo.
quod suo. Bene fecisti
keñe. tui nobis ꝑlitteras et
renouans dulcem memoriã:
& excusans molestissimam
moram. Minime quidem de¬
siderantium te cordib ulla po¬
tuit subriꝑe qnͣdoq obliuio
tue dilectioins: s te tui fate¬
or pene oblirum ẽẽ putaui¬
mus. pͥus qm illas lict̾as ii¬
deremus. Nunc itaq rumꝑe
moras. fac eito q̃d spͥsisti: et si
ueraciter stilus exp̃ssit affec¬
tum. efficacit᷑ op̾us stilum
quem iam dudum conceꝑisti
spm̃ parturire salutis. Hil mor¬
talib uł morte certuis uł certurs
hora mortis. Si quidem tanꝙͣ
fur in nocte. ita ueniet. ue preg¬
nantibus in illa die. Si suꝑue
ferum partum: heu ꝑ focdiet
domum. scm̃ germ̃ exxtinguet.
Tum enim dixerĩt pax c̃ se¬
curitas: tũc repentinus su¬
ꝑueniet eis interitus. sicut
dolor inutero habenti. et ñ
effugient. uolo te mortem o¬
siñ effugere. oerte uł ñ timere.
Iustus quippe mortẽ & siñ cauet:
tñ ñ pauet. Dȩniq si morte poc¬

Expanded text:
larae-Vallis, ROMANO suo, quod suo. Bene fecisti, charissime, tui nobis per litteras et renovans dulcem memoriam, et excusans molestissimam moram. Minime quidem desiderantium te cordibus ulla potuit subrepere quandoque oblivio tuae dilectionis; sed te tui, fateor, pene oblitum esse putavimus, priusquam illas litteras videremus. Nunc itaque rumpe moras, fac cito quod scripsisti; et si veraciter stylus expressit affectum, efficaciter opus stylum quem jamdudum concepisti, spiritum parturire salutis? Nil mortalibus vel morte certius, vel incertius hora mortis: siquidem tanquam fur in nocte, ita veniet. Vae praegnantibus in illa die! Si supervferum partum, heu! perfodiet domum, sanctum germen exstinguet. Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus superveniet eis interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient . Volo te mortem etsi non effugere, certe vel non timere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeoc
Abbreviated transcription (Latin):
ti ur̃e reditũ ãnuere ad frs mõs.
le oꝑans. lecͦ tñ ob manipłos pa¬
cis quos reportabã ad monast̾iũ
cũ ꝓsꝑitate ꝑueni. Ereclidi me
de labore euasisse ad reqͥem. lice̾
mͥ uttũq resarcire sp̃ualiũ dã¬
pna studioꝵ. ac scẽ quietis de¬
trim̃ta q̃ foris inc̾reram: ⁊ ecce
tͥbulatõ ⁊ angustia ĩuenert me.
En lectulo recubantẽ plus cordis
ꝙͣ corꝑis dolor excruciat AIec
enĩ ego deploro tẽporale incom¬
modũ ullũ. Aiã mea in mani¬
b meis: salus eiꝰ in causa est.
placet. Qm obrem dixi ani
bis potiꝰ inspiret quod potius ẽ
reclucẽ uidł ad memoriam si
egerim: et pon̾e ocłos ꝓietatis
sr̃ puerũ nr̃m: et lib̾are afflicł
de angustia. Quin potiꝰ ñ obliuis¬
ei qͣnta d̾s ip̃e fecerit uobis. ⁊
inqͣnͣtule cũq uicẽ recõpensatoĩs.
ad ip̃ius głam qd̃ tã ꝑꝑam fa

Expanded text:
rae reditum annuere ad fratres meos, le operans, laetus tamen ob manipulos pacis quos reportabam, ad monasterium cum prosperitate perveni. Credidi me de labore evasisse ad requiem; licere mihi utcumque resarcire spiritualium damna studiorum, ac sanctae quietis detrimenta, quae foris incurreram; et ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus in causa est. placet. Quamobrem dixi animbis potius inspiret quod potius est; reducere videlicet ad memoriam si egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem recompensationis, ad ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
iustãq dispositionẽ ñ timuer̃t
elige̾: etiam ptꝰ appellationem
tui nominis ausi sũt execͣre. et
hoc p̃sũpsert̃. lugdunensis. edu¬
ensis. matiscom̃sis. a mici dn¬
diniacenses. In fraude ⁊ temerita¬
te istoꝵ heu ꝙͣ ingens młtitu¬
do scõꝵ tͦbabitur: si angariati
fuerint tale portare iugũ. talit̾¬
q ĩpositũ. Phnefas. hoc ita ac¬
cept᷑i st̾ ac si cogant᷑ genua cͤua
re baal: ant certe iuxta ꝓph̾am.
pactum face̾ cũ morte. oeꝰ cum
inferno fedus inire. Riogo uͥ
ius. uͥ lex uͥ sacroꝵ anctontas
canonũ. uͥ deniq reu̾entia ma¬
iestatis: Illa illa q̃ nlłi negat᷑
opp̾sso: sołi mͥ ñ ꝓ fuit appellatõ.
ubi nimirũ un ꝑabat aurũ.
indicabat argentũ. leges cano¬
nes q silebant. locũ. ratio ⁊ eqͥ¬
tas ñ habebant. Cisdẽ telis q̃d̾
intolerabiliꝰ est arcẽ quoq a¬
płici culminis oppugnare̾ mi¬
nant᷑. Id uͦ ridicłe. fundata enĩ
ẽ supͣ firmã petrã. S qͥd ago:

Expanded text:
ustamque dispositionem non timuerunt eligere, etiam post appellationem tui nominis ausi sunt exsecrare. Et hoc praesumpserunt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctoritas canonum ubi denique reverentia majestatis? Illa, illa quae nulli negatur oppresso, soli mihi non profuit appellatio. Ubi nimirum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et aequitas non habebant. Eisdem telis, quod intolerabilius est, arcem quoque apostolici culminis oppugnare minantur. Id vero ridicule; fundata est enim supra firmam petram. 2. Sed quid ago?
Abbreviated transcription (Latin):
terun clamo.
ici̾ pulso: ⁊ si ñ elamosis uoci¬
b certe lacͥmosis gemitib. Co¬
git iterare clamores. itãta ĩ nos
addentes p̾uaricatoẽm. Appont̃
inquitatẽ sr̃ iniquitatẽ: ⁊ suꝑ¬
bia eorũ ascendit semꝑ. Inua

Expanded text:
terum clamo, iterum pulso, etsi non clamosis vocibus, certe lacrymosis gemitibus. Cogit iterare clamores iterata in nos addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit sem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s facit ⁊ suum:̃ quid uos
ꝑditis. aut ip̃e quid ꝑdit:
Fit de diuit e ditior. de nobili
generosior. clarior de illust᷑: ⁊
catore. O portet aũt eum p̃ꝑ ari
regno qd̃ s̾ ꝑatum ẽ ab origi¬
ne mundi. atq huiꝰ rei gr̃ã mo¬
dicum tempꝰ quod uiut ha-¬
bet manẽ nob̾cũ donec abrasã
spurcitia uite scłaris. ac t̾reno
det̾so puluere. celesti mansioni
fiat idoneus. Si diligitis eum.
gaudebitis utiq quia nactit ad
patrem: ⁊ talem patrem. Ipẽ
quidem uadit ad clm̃̃. s uos ñ
ꝑditis eum: quin potuis ml-¬
tos ꝑ eum acquiritis uobis fi¬
lios. Et quot sumus in dara¬
ualle. uł de clata ualle. ip̃m ĩ
frẽm. uos in parentes suscipi¬
mus. At fortasse metuitis corꝑi
eius uite asꝑitatem: qd̾ nimirũ
tenerum nostis ac delieatum.
Cet̾m de huius mi timore dicitur
Ibi trepidauerunt timore uͥ ñ
fuit timor. Confidite. ꝯsolami¬
ni. Ego ero illi inpatrem ⁊ ip̃e
erit in infilium: quousq de me¬
is manib excipiat eum pater

Expanded text:
s facit et suum, quid vos perditis, aut ipse quid perdit? Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de illustri; et, catore. Oportet autem eum praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gratia modicum tempus, quod vivere habet, manere nobiscum, donec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium, quousque de meis manibus excipiat eum Pater
Abbreviated transcription (Latin):
sqͦ misera illa aurelianẽ¬
sis. ecclia in cassum uisce¬
ra pulsat patris orphano¬
cet iã olim ĩpulue̾ u̾go nobił
isrł. ñ solũ iucluata uira s et
caris orbata pignorib. ꝓhdo¬
lor: ñ est qui subleuet eam. Qͦ¬
usq ⁊ filios ñ dimittitis cũma¬
tre misera clamantes ptꝰ uos :
Illos dico qui amissis reb ⁊ do¬
mib: capitib sius refugium.
solũ in irenere diffugium. Qd
cardat intrepidamanꝰ: nulbe ha¬
ctenꝰ uł negata opp̾ssis. uł remis¬
sa p̾sũptorib: Qd tardat in qͣm
afflictos eriꝑe de manu fortium.
⁊ reddẽ retͥbutoẽm suꝑbis: Et si tar¬
magis dilat᷑ auxiliũ tandẽ ue¬
nire ualidius: ⁊ subuenire per¬
fectius. Illa sit si placet moleste
tardicatis recõpensatio: ut ⁊ qui
apłica pacientia suꝑbe abusi st̃.
nich̾ inde in fine lucrent᷑. Et qui
ĩ u̾bo ur̃o pacient̾ passi sunt. mi¬
nime eos sue qñq pigeat pati¬
entie.

Expanded text:
quo misera illa Aurelianensis Ecclesia incassum viscera pulsat patris orphanocet jam olim in pulvere virgo nobilis Israel, non solum viduata viro, sed et charis orbata pignoribus. Proh dolor! non est qui sublevet eam. Quousque et filios non dimittitis cum matre misera clamantes post vos? illos dico, qui, amissis rebus et domibus, capitibus suis refugium solum invenere diffugium. Quid tardat intrepida manus, nullis hactenus vel negata oppressis, vel remissa praesumptoribus? Quid tardat, inquam, afflictos eripere de manu fortium, et reddere retributionem superbis? Et si tarmagis dilatum auxilium tandem venire validius, et subvenire perfectius. Illa sit, si placet, molestae tarditatis recompensatio, ut et qui apostolica patientia superbe abusi sunt, nihil inde in fine lucrentur: et qui in verbo vestro patienter passi sunt, minime eos suae quandoque pigeat patientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
oni de scĩtate: de affectit quẽ erga
uos me hab̾e ꝓtestatꝰ sũ. ꝓpͥe cõscten¬
tie. Nam qd̾ illiꝰ sententie. q̃ mee sĩ¬
plicitati merito ut mͥ uidebat᷑ sccu¬
piaũ mouebat oblitũ nos ẽẽ fate¬
mini. tã libent̾ accipio. qm̃ letꝰ com¬
pendiosam purissime ueritatis asser¬
tionẽ inlittis ur̃is nouissimis lego:
ita ut me potuis sensa tr̃a ñ intel¬
lexisse qͣm uos quippiã mali sen¬
sisse pene creliderim. Deinde mo¬
destie ur̃e frat̾na p̃sup̃tione con
quiete uiu̾e ꝑmisistis. mortuũ ĩ¬
quietare desinatis: ne dũ ñ ualen¬
tẽ ꝓ se responde̾ rep̃henditis. magis
hoc ex caritatis inopia. qͣm ueri¬
tatis fidtcia descendere totã ꝓ eoreᷤ¬
pondentẽ ecclia audtatis ꝓhum¬
b̾to steut rogaui uos ttm rogo: ut
rir̃m et cũ poteritis nͨ consilium

Expanded text:
ffectu, quem erga vos me habere protestatus sum, propriae conscientiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae fraterna praesumptione consquiete vivere permisistis, mortuum inquietare desinatis: ne, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro Humberto, sicut rogavi vos, iterum rogo; ut vestrum ei, cum poteritis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs ⁊ uix expectanit uelocissime
tedelidi. Ubi pͥmũ breuit᷑ ac uera¬
cit̾ in sinto. antiqriũ nr̃m ⁊ dile¬
ctorem dilectum. totis me carita¬
tis uiscib ⁊ susciꝑe ut catholitũ.

Expanded text:
ectavit, velocissime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus et suscipere ut catholicum,
Abbreviated transcription (Latin):
Notifico etiam tͥ quod et nunc
paulisꝑ aggͣuata manudo¬
mini suꝑ me. impulsus eu̾¬
sus sum ut caderem. ita ut se¬
curi ad radicem infructuose
arboris corꝑis mei apposita.
iam iãq suocidi metuerem:
cum ecce tuis ceteroꝵ ꝙ ami¬
corum nr̃oꝵ orationib oe hac

Expanded text:
Notifico etiam tibi, quod et nunc Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jamjamque succidi metuerem: cum ecce tuis caeterorumque amicorum nostrorum orationibus et hac
Abbreviated transcription (Latin):
labia a confabulando. a scͥben¬
do digiti. adiscurrendo nunciz:
ñ aut̃ quiescant corda die ac
nocte meclitari in lege domini
que ẽ caritas. A quo negotio qñ¬
to quietiores sumus: tanto m̃a¬
nis quiscimus. Qñtoq ocupa¬
tiores sumus in illo: tonto nos
quietiores sentimus exillo. A¬
memius & amemur: inaltero
nob̾ in alt̾o nr̃is consulentes
Nam quos amamus inipĩs
ꝓfecto requiescimus. Aquibus
aũt a mamur : ip̃is nos ino¬
bis requiem ꝑamus. Studere
re ost. S facio. Ego ꝓmissor bͤ¬
uitatis. iam tenebor ꝓ licitatis
exhibitor. Si defr̃ẽ wirrico de¬
sideras inimo quia desideras
scire. sic cͣrit ñ quasi mincer¬
tum: sic pugnat ñ quasi aerẽ
uerberans. S qm̃ scit neq
pugnantis ẽẽ neq cͣrentis. s
miserentis dĩ. ip̃m rogat ate
orari ꝑse. qͣtinus quia iam do¬
nauit ereꝑugnare & currere:
corde meo & ore tuo saluto: gra¬
tantissime eũ uisurus illo et
temꝑe & loco. quo ꝓmisisti.

Expanded text:
labia a confabulando, a scribenlabia a confabulando, a scribendo digiti, a discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque occupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requiescimus; a quibus autem amamur, ipsis nos in nobis requiem paramus. Porro re evitatis, jam tenebor prolixitatis exhibitor. Si de fratre Guerrico desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis esse, neque currentis, sed miserentis Dei; ipsum rogat a te orari pro se, quatenus qui jam donavit ei et pugnare et currere, corde meo et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
reues breuis recilidi
litas. occasionem utiq bre¬
uit̾ rescribendi. de tuaꝵ bre¬
uitate libent̾ accipiens. Et uere
quid iuuat ueras oͥ ueraciter
loqueris eternas amicitias. ua¬
nis atꝙ tnͣsitoris iac̃titare u̾br¬
lis: Qnͣtalibet u̾suum diu̾sita¬
te. u̾borum multiplitate. sepͥtoꝵ
narietate tuam michi carita¬
tẽ ostentare. seu cõmendare co¬
neris: minus certe sentio te expͥ¬
mere qmͣ liligis. Idemq tu de
me sentiendo.n falleris. Cumtre
littẽ inimanus nr̃as uenerunt:
te incorde nr̃o qui eas miseras ĩ¬
uenerunt. Has quoq nr̃as nͦ
me sine te sebere certus sum:
nͨ te sine me confido lecturum.
Laboramus quidem ut̾q ad
alt̾utrum scͥptitando. fatigant᷑
et nuncii alterius ad alterum
sc̃pta portando: s nunquid sp̃s
gͣuantur amando:Cessent igiꝰ
que absq labore ñ possunt acti¬
tari. & illud frequentur quod
qnͣdo attentius satagitur. tã¬
to minus ꝯstat laborari. Qiues¬
cant inqmͣ a dictando ingenia.

Expanded text:
reves brevibus reddidi litteras, occasionem utique breviter rescribendi de tuarum brevitate libenter accipiens. Et vere quid juvat veras, et, ut veraciter loqueris, aeternas amicitias vanis atque transitoriis jactitare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me sentiendo non falleris. Cum tuae litterae in manus nostras venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentetur, quod quanto attentius satagitur, tanto minus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. s olent etiam fortissimi
milites audita bucina. ante
congressum trepidare. At u¬
b ad p̃lium uentum fuerit:
spes uctorie. ⁊ timor ne uincã¬
tur. reddit intrepidos. Quiduͦ
tu trepidas. quẽ fr̃m unani¬
mitas armatoꝵ circũmuniet.
cui angłi assistent a latere quẽ
lux belli xp̃c p̾ibit. suos ani¬
mans ad uictoriam ⁊ dicẽs̾. cõ¬
fidite ego uici mundum: Si xp̃c
ꝓ nobis. quis contra nos: Secu¬
rus potes pugnare: uͥ securus
uilneratus. nec ꝓstratus aiͦ
conculcatus. nͨ miles si fieripos¬
sit occisus. fraudaberis auic¬
toria:tantum ne fugias. Sola
causa qua ꝑdere possis ictori¬
amĩ fuga ẽ. fugiendo potes illã
amittere moriendo ñ potes. Q̾
beatus sipugnando moriaris:
quia. mortiius. mox coro naberis.
Ue aũt tͥ. si declinando pug¬
nam. ꝑdis ⁊ iuc̃toriam simul
& coronam. Quod ip̃e au̾tat a
te fili dilectissime. qui iniudici¬
o de his meis litteris maiorẽ
tͥ habet inferre dampnatio¬

Expanded text:
tavit. Solent etiam fortissimi tavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus vulneratus, nec prostratus, nec conculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c resurrexit : & ignoras qd̾
cxarmatulet tu timidio hos¬
tib minus timendꝰ sis: Arma¬
torũ multitudo circũuallauer̃t
domum.⁊ &e tu dormis: Iam as¬
cendunt aggerẽ.⁊ iam lissipãt
sepem: iam irruũt ꝑ posticiũ.
Tutius ne ẽ ergo tͥ. ut te inue¬
niant solum qmͣ cum aliis ⁊
nudum in lectulo. qmͣ arma¬
tum incampo:. Exꝑgiscere su¬
me arma.⁊ fuge ad cõmilito¬
nes tuos quos fugiens deser¬
ueras. ut qui te abeis disum¬
xerat. ip̃e te denuo timor im¬
gat. Quid armoꝵ refugis pon¬
dus zasꝑitatem delicate miles:
Aduersarius instans. ⁊cirtũ¬
uolantia spicla. facient clipe¬
um ñ eẽ oneri: lorieam ñ senti¬
ri aiłgaleam. & quidem subito
ꝓcedẽnti de umbra ad solem.
de ocio ad laborem: gͣue cernit᷑
omne quod incipit. S cum ab
his dissuescere ⁊ ad illa se pau¬
lisꝑ assuescere ceꝑit. ⁊usus tol¬
lit dificultatem. inuenitq fale
ẽẽ: quod imꝑossibile ante pu¬

Expanded text:
Christus resurrexerit: et ignoras quod Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam dissipant sepem, jam irruunt per posticum. Tutiusne est ergo tibi ut te inveniant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante pu