comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq iudicaremur. Unde adhuc sube¬
ditur. Signasti quasi in saculo delicta
mea: sed curasti iniquitatem meam. Sis¬
nantur quasi in saculo delicta nr̃a : qͥa
hoc quod nos exterius agimus nisi peni¬
tentia interueniente diluãmus. in secreto
iuditioꝵ dei sub quadam occultatione
seruatur: ut quandoq etiam de sigillo
steirta eircat ad publicum iudicũ. Q nde etiam
meysen dicitur. Hon ne hec cosigregata sũt
apud me ce signata in thesauris meis ͦ In
aie ultionis reddam illis. Cum uiero ꝓ mali̾
quȩ ficimus discipline Aagello atterimur.
& hec ꝑ penitentiam deflemis ⁊ iniquita¬
tem nram signat & curat: quia nec inul¬
ta hic deserit ⁊ nec in iuditio punienda ser-¬
uat. Signat igitur delicta. quia ea hic
subtiliter attendit ut feriat. Curat uero:
quia hec ꝑ flagellum funditus relaxat.
Unae iniquitatem quoq illius ꝑsccutoris
sui quem in terra ꝓstrauerat signando cu¬
rauit: cum de illo ad ananiam dixit.

Expanded text:
non utique judicaremur : unde adhuc subnon utique judicaremur : unde adhuc subditur: Signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Signata sunt quasi in sacculo delicta nostra, quia hoc quod nos exterius agimus, nisi poenitentia interveniente diluerimus, in secreto judiciorum Dei sub quadam occultatione servatur, ut quandoque etiam de sigillo secreti exeat ad publicum judicii; unde etiam per Moysen dicitur: Nonne haec congregata sunt apud me, et signata in thesauris meis? In die ultionis reddam illis . Cum vero pro malis quae fecimus disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram signat et curat, quia nec inulta hic deserit, nec in judicio punienda reservat. Signat igitur delicta, quia ea hic subtiliter attendit ut feriat; curat vero, quia haec per flagellum funditus relaxat. Unde iniquitatem quoque illius persecutoris sui, quem in terra 401 prostraverat, signando curavit, cum de illo ad Ananiam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uocanti nos do quandoq ad incorruptionis
gloriam respondere ualeamus. Qua ĩre
largitatem diuine miscricordie pensare qͥs
ualcat ÷ quod ad tantam ꝑducit głam
hominem post culpam .S Pensat ds mala
quȩ fecimus: de tamen ꝑ benignitatis sue
subditur. Tu quidem gressus meos dinu¬
merasti. sed parce peccatis meis. G ressus as
ꝓpter retributionem signat. Quid enim
in gressibus nisi unaqueq nr̃a actio desig¬
natur. Omnipotens itaq deus  gressus
diniimerat ⁊ & peccatis parcit: quiace
subtiliter acta nr̃a considerat ÷ & tam̃ hec
penitentib misericorditer relaxat: qui&e
duritiam in peccantib conspicit ⁊ sed tam̃
hanc preueniente gr̃a ad penitentiam emol¬
lit. Culpas ergo dinumerat: cum nos
ipsos ad singula que fecunus deflenda con¬
uertit. Quas misericorditer relaxat ⁊ qͥd
cas dum nos punimus. ipse nequaquam in
ertremo examine uidicat: paulo attestante
qui ait. Si nos metipsõ duudicaremus.

Expanded text:
vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat Deus mala quae facimus, et tamen per benignitatis suae Deo: Tu quidem gressus meos dinumerasti, sed parce peccatis meis . Gregorius: propter retributionem signat. Quid enim in gressibus, nisi unaquaeque nostra actio designatur? Omnipotens itaque Deus, et gressus dinumerat et peccatis parcit, quia et subtiliter acta nostra considerat, et tamen haec poenitentibus misericorditer relaxat. Qui et duritiam in peccantibus conspicit, sed tamen hanc, praeveniente gratia, ad poenitentiam emollit. Culpas ergo enumerat, cum nos ipsos ad singula, quae fecimus, deflenda convertit: quas misericorditer relaxat, quia eas, dum nos punimus, ipse nequaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos judicaremus,
Abbreviated transcription (Latin):
recte subingitur. O peri manuũ tuaꝵ
porrigis dexteram. Aesi patenter dicat.
dcirco creatura corruptibilis ꝑsistere ad¬
incorruptionem potest. quia tuȩ potestatis
manu crigitur: & tui respectus gratia
ut persistat tenetur. Humana namq
creatura co ipso quo creatura est: in semet-¬
ipsa habet subse defluere. Sed a condito¬
re suo homo accepit ut &e suꝑ se cõtempla¬
tione rapiatur: &e in se ipso in incorrupti¬
one teneatur. C reatura ergo ne sub se
defluat. sed in incorruptione ꝑsistat: ad
incomutabilitatis statum auctoris sui gce¬
tera leuatur. Potest quoq dertere nomin
filius designari: quia omnia ꝑ ipsũ facta
sunt. O peri igitur manuum suaꝵ por¬
rexit omnipotens ds dexteram suam.
quia ut abiectum atq in infimis iacens ad
sũmam erigeret genus humanum: uicar¬
natum ad hoc unigenitum misit. Excuꝰ
nobis in carnatione datum est. ut qui ex
uoluntate ꝓpria in corruptionem cecidimus:

Expanded text:
recte subjungrecte subjungporrige dexteram. - Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis incorruptionem potest, quia tuae potestatis manu erigitur, et tui respectus gratia, ut persistat, tenetur. Humana namque creatura, eo ipso quod creatura est, in semetipsa habet sub se defluere, sed a conditore suo homo accepit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso incorruptione teneatur. Creatura ergo ne sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui deevatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex voluntate propria in corruptionem cecidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionis statum desiderans: ait. Cunctis
dieb quib nunc milito: expecto donec ue¬
niat immutatio mea. In qua ĩmutatione
quid agatur adiungit. Uocabis me :e¬
ego respondebo tibi. Respondere cuilibet
dicimur: cum eius factis congrua ad mnui¬
cem opera reddlimus. In illa igitur comuta¬
tione dñs uocat. & respondet homo: quia
ante incorrupti claritatem incorruptus hõ
ostenditur post corruptionem. N unc ocenĩ
quousq subditi corruptioni sumus. aucto¬
ri nr̃o minime respondemus ⁊ quia dum
corruptio ab incorruptione longe est: simi
litudo apta nr̃e responsionis non est. De
illa uero immutatione scriptum est. Cũ
apyaruerit similes ei erimus: quoniam
uidebimus eum sicuti est. Tunc ergo uo¬
canti deo ueraciter respondemus: quãdo
ad summne incorruptionis iussum incorru-¬
tura ex semetipsa non ualet ⁊ sed solius
omnipotentis dei dono agitur ut ad tan¬
tam incorruptionis głam ꝑmutetur:

Expanded text:
ruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis ruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur adjungit: CAPUT ego respondebo tibi. - Respondere cuilibet dicimus, cum ejus factis congrua ad invicem opera reddimus. In illa igitur mutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, Auctori nostro minime respondemus, quia, dum corruptio ab incorruptione longe est, simlitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum incorruptura ex semetipsa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam permutetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cursum uitȩ presentis quantum despitiat
innotescit: qui hunc militiam apellat. Per
militiam quipƿe semper ad finem tenditur:
& cotidie condusionis terminus expectatur.
Cursum itaq uitȩ huius despicit ⁊ c statũ
soliditatis requirit ⁊ qui per hoc quod muta¬
biliter mulitat : ad iminutacionem suam
peruenire festinat. Iustis quippe in hac
uita ipsa sareina suę corruptionis oncrosa¬
est: quod uigiliȩ defatigant ⁊ somnus que¬
ritur ut uigiliaꝵ labor atq anxictas tem¬
peretur: sed non numquã etiam somnus
occidit. Fame corpus atteritur: atq ut
eius necessitas repellatur cibi requiruntur.
S ed sepe oe cibi grauant: qui ad repellen¬
dum debilitatis grauamen quęsiti fuerant.
ceret. Uanitati creatura subiecta est uon
uolens. sed ꝓpter cum qui subiecit in spe: qͥa
ptionis in libertatem głȩ filioꝵ dei. Scimus
enim quod omnis creatura congemiscit: &
parturit uiq ahuc. Ses ergo uir incor-¬

Expanded text:
cursum vitae praesentis quantum despiciat, cursum vitae praesentis quantum despiciat, innotescit qui hunc miseriam appellat. Per malitiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corruptionis onest, quod vigiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atque anxietas temperetur . Nonnunquam etiam sonus occidit, fames corpus atterit, atque ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur. Sed saepe et cibi gravant, qui ad repellendum debilitatis gravamen quaesiti fuerant. ceret: Vanitati creatura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, quia tatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incor
Abbreviated transcription (Latin):
sumpiit dicens. pater mi si possibile est trans¬
eat a me calix iste: eoꝵ q timorem ut abstrã¬
heret suscepit. Et rursus ꝑ obedientiam uĩ
fortitudinis ostendens÷ ait. uerũtamen non
sicut ego uolo sed sicut tu: ut cum hoc ĩmi¬
net quod fieri nolumus. sic ꝑ infirmitatem
petamus ut non fiat ÷ quatinus ꝑ fortitudinẽ
ƿarati simus. ut uoluntas conditoris nr̃i
etiam contra uoluntatem nr̃am fiat. Hoc
igitur exemplo non nũquam a fortib infir-¬
mitatis uerba suscipienda sunt : ut ꝑ eoꝵ
post p̃dicamenta fortia. infirmoꝵ corda gratiꝰ
roborentur. Unde beatus cum quasi dubi¬
tantis uerba protulit dicens. putas ne mortu¬
us homo rursus uiuet ⁊ ilico sententiã suȩ
certitudinis adiuixit: qui ait. Cunctis¬
dieb quibus nunc milito: expecto donec
ueniat ĩmutatio mea. Qui itaq imutati¬
onem suam tanto desiderio expectat ⁊ qͣm
sit de resurrectione certus insinuat: &

Expanded text:
sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transsumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste , eorumque timorem, ut abstraheret, suscepit; et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas conditoris nostri etiam contra voluntatem nostram fiat. Hoc igitur exemplo nonnunquam a fortibus infirmitatis verba suscipienda sunt, ut per eorum post praedicamenta fortia infirmorum corda gratius roborentur. Unde beatus Job, cum quasi dubitantis verba protulit, dicens: Putasne mortuus homo rursum vivet? illico sententiam suae certitudinis adjunxit, qua ait: CAPUTdiebus quibus milito, exspecto donec veniat immutatio mea. - Qui itaque immutationem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrectione certus, insinuat; et
Abbreviated transcription (Latin):
lit. partem reliquit: non occidit funditus.
sed momordit infernum. Dicit ergo. ero mor̾
tua o mors: id est in electis meis te funditꝰ
perumo. Ero morsus tuus inferne: quia
sublatis eis te ex parte transfigo. Sciens gͥ
beatus iob hunc aduentum ad inferos redemp:¬
toris nr̃i: petat quod futurum esse p̃uidet¬
& dicat. Et constituas michi tempus in
quo recorderis mei. Sequitur. Putasne¬
iusti uiri in eo quod ipsi certum ac solidum
sentiunt. quasi ex dubictate aliquid ꝓferre:
ut infirmoꝵ in se uerba tranferant. S ed
rursum ꝑ fortem sententiam infirmantis
dubietati omnimodo contradicunt ⁊ qͣtinꝰ
ꝑ hoc quod dubie ꝓferre cernuntur. infir-¬
mis aliquatenus condescendant: & ꝑ hoc
quod certam sententiam ꝓferunt. infirmoꝵ
mentes dubias ad soliditatem trahant.
Quod nimirum dum faciunt: exemplũ
nr̃i capitis secuntur. Passioni quipye dñs
appropinquans. infirmantium in se uocem

Expanded text:
lit, partemque reliquit, non occidit funditus, lit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei. Sequitur: CAjusti viri in eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmanti dubietate omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, 399 infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciunt exemplum nostri capitis sequuntur. Passioni quippe Dominus propinquans infirmantium in se vocem
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo temporis: misit d̃s fihum suum
factum ex muliere factum sub lege ⁊ ut eos
qui sub lege erant redimeret. Hanc itaq re-¬
demptionem uir dñi presciens in qua erant
multi etiam ex gentilitate liberandi sicut ipse
ait: licet hec celes in corde tuo. tamen scio qͥa
unuersoꝵ memineris: apud omnipotentem
am̃ tẽpus sibi constitu suę recordationis
petit. Hinc est enim quod in euangelio dñs
dicit. Et ego si exaltatus fucro a terra: omĩa
traham ad me ipsum: omĩa uidelicet electa.
Non enim ab inferno rediens dñs electos simul
&e reyrobos traxit: sed illa exinde omĩa su¬
stulit. quȩ sibi inhesisse presciuit. Unde ctiã
per osẽe ꝓphetam dicit. Ero mors tua o mors:
ero morsus tuus inferne. Quod enim occidi¬
mus: agimus ut penitus non sit. Ex eo enĩ
quod mordemus: partem abstrahimus. par-¬
temq relinquimus. Quia ergo in electis suis
funditus dñs occidit mortem: mors mortis
extitit. Quia uero ex inferno partem abstu-¬

Expanded text:
itudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . » Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: « Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . » Apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est enim quod in Evangelio Dominus dicit: « Et ego, si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum . » Omnia videlNon enim ab inferno rediens Dominus electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Unde etiam per Osee prophetam dicit: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne . Quod enim occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo enim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstu
Abbreviated transcription (Latin):
iste peruersus uam superni iudicis ꝑpen¬
ait presentem ⁊ sed a malo non auertit᷑:
ut ctiam ipsa quoq ab eius interitu uale¬
at auerti. Accusante se autẽ conscientia
feriri metuit: sed tam̃ semꝑ auget quod
feriatur. Contempuit autem reditũ suũ:
desperat ueniam  suꝑbit in culpa: sed
tamen testem suȩ nequitiȩ intus habet
timorem ÷ & quaniuis praua uideatur
foras audacter agere: de his tam̃ apud
semetipsum cogitur trepidare. E nde scri¬
ptum est. Cum enim sit tiida neqͥ¬
na ⁊ dat testimoniũ condẽpnationi: qͥa
cum illicita quisquis perpettat pauet
quod facit ⁊ & apertus dampnationis
testis est ipse timor iniquitatis: quia ce
timetur quod agitur ⁊ & tam̃ malum
non uincitur quod timetur. De quo ad

Expanded text:
iste perversus iram superni judicis perpeniste perversus iram superni judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non vincitur quod timetur. De quo et
Abbreviated transcription (Latin):
inter talia cuilibet ꝓximus suus siplicit
loquatur: nil aduersum cogitet. Sed
cum par sit ille insidias suspicatur ⁊ quia
qui semper dolose agit: simplicit̃ erga se
agi non cxtimat. Et quia scriptum est.
impius cum in profundum uenerit peccatoꝵ.
contempnit: iuolutus iniquitatis sue
tenebris iam de luce desperat. Unde &
de tenebris circumspectãs undiq gladium:
quia dum fcriri se uidiq insidus credit:
salute desperata semꝑ ad nequitiam cxere
scit. Aliquando uero iste peruersus ctiam
superna iuditia attendit : & super se hec
uenire uetuit. Sed cum stipendium uitȩ
presentis querit ⁊ hec eadem iuditia quȩ
metuere ceperat: auaritiȩ deuictus iusa¬
uia contempnit. E t quidem mori se pose
in peccato existimat: sed tamen a peccato
non cessat. Unde or subditur. Cum se
quod paratus sit in manu eius tenebraꝵ
sentis: tenebraꝵ uero dies tempus ultio¬
nis accipitur. In actu itaq suo aliquãdo

Expanded text:
ut tali cuilibet proximus suus simpliciter ut tali cuilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est: « Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . » Involutus iniquitatis suae tenebris, jam de luce desperat. Unde etde tenebris, circumspectans undique gladium. - Quia dum feriri se undique insidiis credit, salute dscit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se posse in peccato existimat, sed tamen a peccato non cessat. Unde et subditur: CAPUT Xquod paratus sit in manu ejus tenebrarusentis; tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In actu itaque suo aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
riant ÷ ut semꝑ trepidi semꝑq suspecti. mala
ab aliis pati metuant quȩ se aliis fecisse memi
nerunt. Unde adhuc de hoc impio subditur.¬
Sonitus terroris semꝑ in aurib illius: &
cum pax sit ille insidias suspicatur. Nil aũt
simplici corde feliqus ⁊ quia quo in nocen¬
tiam erga alios exhibet : nichil est quod¬
pati ab aliis formidet. Habet enim quasi
arcem quandam fortitudinis simplicitatem
suam: uec suspectus est pati quod se fecisse
conuiuium. Quasi enim continuatio refec-
At contra mens praua semꝑ ẽ inlaboribus ⁊
quia aut molitur mala quȩ inferat: aut
metuit ne hec sibi ab aliis inferantur ⁊ &
quiequid contra ꝓrimos excogitat. hoc cõtͣ
se excogitari s proximis formidat: fit ui¬
diq suspecta. undiq trepida. Omins qͥ
ad memoriã uenit: ex quirere contraria
creditur. Cui ergo tranquillitas securita¬
tis deest: huic ꝓculdubio terroris sonitꝰ
semꝑ in aurib est. Et sepe contingit ut

Expanded text:
riant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala riant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant qunerunt. Unde adhuc de hoc impio subditurSonitus terroris semper in auribus illius, et cum pax sit, ille insidias suspicatur. - Nil autem simplici corde felicius, quia quo innocentiam erga alios exhibet, nipati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam. Nec suspectus est pati quod se fecisse convivium . Quasi enim continuatio refectiAt contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae inferat, aut metuit ne hquidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est, et saepe contingit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ latentem nequitiam hoc exercet apud se
in cogitatione sua: nec intuetur dñs quan¬
tum quisq mal ualeat facere. sed qͣntũ
uelit. Et cum deest potestas foris ⁊ apud
se tẏranuus est cui iniquitas dominatur
intus: quia cx si exterius non affligit proxi¬
mos ⁊ intrinsecus tamen habere potestatem
ayyetit. ut affligat. Et quia omĩpotens deus
corda pensat: iam in eius oculis impius fecit
quod cogitauit. Adhoc autem conditor nr̃
latere nos uoluit finem nr̃m ⁊ ut dum in¬
certi sumus quando moriamur: semꝑ ad
recte postquam dictum est cunctis diebus
suis impiui suꝑbit: adiungit. & numerꝰ
annoꝵ incertus est tyrannidis cus. Acsi
aperte diceretur. Cur quasi de certo extolli-¬
tur ⁊ cuiꝰ uita sub pęna incertitudinis tenct᷑:
Sed omnipotens deus praue agentib non
solum uentura supplitia reseruat ⁊ sed coꝵ
corda hic etiam ubi delinquunt penis im¬
plicat : ut eo ipso quo peccãt semetipsos fe¬

Expanded text:
per latentem nequitiam hoc exercet apud se per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest potestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit ut affligat: et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitudinis tenetur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos fe
Abbreviated transcription (Latin):
manere cxistimat quȩ ad presens tenet. So¬
lidatur in elatione animus: in despectu de-¬
ducitur omnis ꝓpinquuis. Quam repenti¬
na mors subrepat nũquam considerat:
quam sit eius iucerta felicitas nũquã pensat.
Qui si incertitudiiẽ fugacis uitȩ conspiccrit:
incerta ꝓ certo nequaquam teneret. Unde
ce bene subditur. Et numerus annoꝵ incer-
tus est tẏrannidis eius. Suꝑbire enĩ mini¬
me debuisset. etiam si annoꝵ suoꝵ. nume
rum certum habere potuisset ⁊ ut sciens
quantum uiueret: presciret quando se
ab clatioue remoueret. At postquam p̃sens
uita semꝑ incerta est: tanto semꝑ mors
subripiens tuneri debet ⁊ quanto nũquã
preuideri ualet. Bene autem superbiam
impii tyrannidem uocat. Proprie enun
tyruinidem cxercet. Nam quod non num¬
quam alius in re publica. hoc ꝑ accptam
diuinitatis potentiam alius in ꝓuincia. alius¬
in ciuitate. alius in domo propria ⁊ alius

Expanded text:
manere existimat quae ad praesens tenet. Somanere existimat quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. Unde et bene sutus est tyrannidis ejus. - Superbire minime debuisset, etiamsi annorum rum certum habere potuisset, ut sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subrepens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat. Proprie enim tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in republica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam, alius in in civitate, alius in domo propria, alius
Abbreviated transcription (Latin):
alieno ꝑ uuumquenq transire est: miq̃s
u corde eius cogitationes inmitͥere. Qhnads
& ꝑ prophetȩ uocem de malignis spiritib
contra stantem animam dicitur. Et dixet᷑
animȩ tuę: incuruare ut transeamus.
Sed eliphaꝵ themanitis quia quȩdã nar-¬
raturus audiri uult. quamuis multa quȩ
dicenda sunt sciat ⁊ sed quia beato iob
dicenda non erant nesciat: audiamꝰ sentẽtiã
quas contra beatum iob ꝓtulit. Nec debemus
cui. sed solum pensare qui dixit. Sequitur.¬
Cunctis diebusꝰ iͣmpius superbit. Solent
etiam electi in quibusdam suis cogitationibus
atq actib suꝑbire : sed quia electi sunt cunctiᷤ
dieb suis suꝑbire non possunt: quia prius¬
quam uitam finiant. ad humilitatis metũ
ab elatione cotla cõmutant. Impius uero
dieb suis omnib superbit: quia sic uitam
termiuat. ut ab elatione minime recedat.
Circuinspicit quod tem poralit floret: &¬
pensare negligit quod ineternum ducitur.
In uita carnis fidutiam ponit: eaq diu per¬

Expanded text:
alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Unde et per prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequiturcunctis diebus suis impius superbit. Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire, sed quia elediebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu per
Abbreviated transcription (Latin):
tionem faceret quȩ ei uiderentur indigna:
Sc̃ã autem ȩcclesia ueram carnem. ueram
mortem illius consitetur: sed hec dicens ab
hercticis irrogare deo contumeliã creditur.
Unde nunc dicitur. Et immitaris ligña
blas̃phemantium. Cui si quid in hoc mun¬
do aduersitatis euenerit: hoc ei contingeri
ex ipsa hac iuiuria suȩ confessionis dicunt.
tuum &e non ego: & labia tua responde
bunt tibi. Quia enim ex ertore cõfessi¬
onis existimant mala aduersitatis erum¬
pere. labia sua ei asserunt respondere: ut
cusꝑa eloqui sit causa flagali. A liq̃ndo
uero ea comprimere quasi ratiocinantes

Expanded text:
tionem faceret, quae ei videntur indigna? tionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius confitetur; sed haec dicens, ab haereticis irrogare Deo contumeliam creditur. Unde nunc dicitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere ex ipsa hac injuria suae confessionis dicunt. tuum et non ego, et labia tua respondbunt tibi. - Quia enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt resculpa eloquii sit causa flagelli. Aliquando vero eam comprimere quasi ratiocinantes
Abbreviated transcription (Latin):
tuum: & immitaris linguam blaspheman¬
tium. Iniquitas os docet: quando ex mala¬
uita concipitur quod perus dicatur. Quia
autem beatus iob tanto in ore liber fuerat.
quanto iustus in opere ⁊ ab amicis suis here¬
ticoꝵ typum tenentib. & de iniqua uita
de de audaci ore reprehenditur: ut dicatur.
docuit enĩ tua iniquitas os tuum. Aesi ei
aperte diceretur. Quod peruerse loqueris:
ex peruersiore uita didicisti. Sepe uero he¬
retici dum quasi uenerantur dm̃ eius miste¬
riis contradicunt: & hunuilitatem putant
si ueritatem denegant. Sunt namq uon¬
nulli qui deo se iniuriam irrogare existimãt.
si cum ueram carnem assumpsisse fatrantur:
aut si hune ueraciter pro nobis catne mori
potuisse crediderint. Cumq deo quasi plus
honoris conantur tribuere: arguũtur lau¬
des ueras illius bonitatis negare. Quid
enim ei est in caritatis suȩ laude potentius
quam ut illa sibi pro nobis digna ad suscep¬

Expanded text:
tuum, et imitaris linguam blasphemantuum, et imitaris linguam blasphemantium. vita concipitur quod pejus dicatur. Quia autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenentibus, et de iniqua vita, et de audaci ore reprehenditur, ut dicatur: Docuit enim iniquitas tua os tuum. Ac si aperte ei diceretur: Quod perverse loqueris, ex perversiore didicisti vita. Saepe vero haeretici dum quasi venerantur Deum, ejus mysteriis contradicunt, et humilitatem putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes veras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad suscep
Abbreviated transcription (Latin):
uero illius hereticoꝵ speciem tenere: qui qͣsi
ex defensione dñi occasionem stulte locutionis
inueniunt ⁊ & contu meliosa contra bonos uer-¬
ba iaculantur. Quib cuncta quȩ a fidelib
sentiuntur. quasi in uentum prolata displicẽt:
unde nunc dicitur. numquid sapiens respon-¬
debit quasi in uentum loquens: nec bonoꝵ uer¬
ba dicta rationis. sed stimulos furoris existimãt:
unde & subditur. & implebit ardore stoma¬
chum suum : quia ea etiam quȩ squnt con¬
tumeliose dicere. student᷑ ut dictum est ex
dñi defensione palliare. Unde cliphaz subdit.
quem potuerint ad sue confessionis stultitiam
dño. Tulisti dicitur abstulisti. A esi aperte
dicat. De tua iustitia presumens: creatoris
tui grãm despicis deprecari. Cum enĩ uera
mala heretici contra bonos non inueniunt.
fingunt quȩ redarguant: ut iusti esse uide-¬
antur. E t fit plerumq ut ad aperta cõtu-¬
meliaꝵ uerba ꝑueniant. Unde adhuc
subditur. Docuit enim iniquitas tua os

Expanded text:
 amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui, quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur quasi in ventum prolata displicent. Unde nunc dicitur: Nunquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens? Nec bonorum verba dicta rationis, sed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contumeliose dicere, student semper, ut dictum est, ex Domini defensione palliare. Unde 404 Eliphaz subdit: quem potuerunt ad suae confessionis stultitiam Domino. - Tulisti, dicitur abstulisti. Ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens Creatoris tui gratiam despicis deprecari. Cum enim vera mala haeretici contra bonos non inveniunt, fingunt quae redarguunt, ut justi esse videantur. Et fit plerumque ut ad aperta contumeliorum verba perveniant. Unde adhuc subditur: VERS. 5. Docuit enim iniquitas tua os
Abbreviated transcription (Latin):
senserint. in usum hoc clationis inflectant :
atq unde ꝑ intellectum sibunctipsis altiores
fiunt. inde ꝑ tum orem in foueam elationis
cadant: seq doctis doctiores estiment ⁊ reue¬
rentiam sibi a meliorib exigant: & docere
sanctiores quasi ex auctoritate contendant.
Unde nunc dicitur. Ostendam tibi audi me
Et quia cum minori auctoritate docet is
qui audita. quam is qui ea quȩ uiderit loqͥt:
ut fortiorem sibi met auctoritatem lipha
arroget dicit: quod uidi narrabo tibi. Qa
uero non nũquam heretici de dãpnatis suiꝰ
patrib confunduntur ⁊ & tamen coꝵ. sen¬
tentias quasi cum auctoritate ad medium
ꝓferunt. ex quoꝵ stultitia iure reybant᷑:
recte ipsa hereticoꝵ audatia subinfertur.
laudem ꝓsilunt: & cos ulut solos gccłe
terram existimant : quia solos erroꝵ snoꝵ
magistros rexisse ueraciter ecclesiam putant.
Quis uero alienus. uisi apostata anglus
uocatur. S Unde & per pialmistam de cune¬

Expanded text:
senserint, in usum hoc elationis inflectant, senserint, in usum hoc elationis inflectant, atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiunt, inde cadant, seque doctis doctiores existiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa haereticorum audacia subinfertur, laudem prosiliunt, et eos velut solos Ecclesiae terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunc
Abbreviated transcription (Latin):
& inutilis intelligi &e aliter potest. Aliquãdo
enim homo peruersus quedam recte agere
uidetur: sed per ea quȩ iniqua sunt etiam ca
quȩ eius recta sunt destruuntur. Et quia mul¬
tum deo displicent mala: neq illa placent
quȩ uidentur bona. Qui ergo in malis suis
deo abhominabilis est. fit in bonis mutilis:
quia dum se ꝑ praua opera deo execrabilem exhi¬
bet: nec illud deo quod rectum uidetur placet.
Bene autem dicitur. qui bibit quasi aquas ini¬
quitatem. Hoc namq quod comeditur cum
mora glutitur: quia manditur ut glutiatur.
Quod autem bibitur tanto ad glutiendum
moram non habet: quanto nullam ad
mandendum necessitatem habet. Culpa
ergo quia ab stulto homine sine ulla rettac¬
tatione perpetratur: quasi aqua iniquitas
bibitur. Quienim illicita sine timore facit
quasi potum iniustitię sine obstaculo glutit.
uidi narrabo tibi. Habent hoc omnes arro
gantes ꝓprium: ut cum rectum quid uel paꝵ

Expanded text:
et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam recte agere videtur; sed per ea, quae iniqua sunt, etiam ea, quae ejus recta sunt destruuntur. Et cum multum Deo dispquae videntur bona. Qui ergo in malis suis Deo abominabilis est, in bonis est inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud de eo quod rectum videtur placet. Bene autem dicitur: Qui bibit quasi aquas iniquitatem. Hoc namque quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla retratatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstaculo glutit. vidi nagantes proprium, ut cum rectum quid vel parum
Abbreviated transcription (Latin):
dinis obumbratio. Ipsa enim mutabilitas ũbra
est: quę quasi obscuraret lucem si hanc ꝑ aliquã
uicissitudines ꝑmutaret. Sed quia in deo mu¬
tabilitas non uenit: nulla cius lumen umbra
uicissitudinis intercipit. Bene autem dicitur.
cęli non sunt mundi in conspecti eius: quia ꝑ¬
scmnetipsos ante districtum di iudicium. nec ipsi
esse mundi ad ꝑfecum possunt qui munditie
Si dixcrimus quia pęçcatum non habemus:
ipsi nos sedicimus. Si igitur inter scõs
illius nemo ĩmutabilis. & celi in conspectu
illius non sunt mundi ÷ quis apud se de iu¬
stitiȩ opere presumat  Unde &e subditur.
Quantõmagis ab hominãbilis & inutilis hõ qͥ
⁊bibit quasi aquas iniquitatem  Qui in ma¬
culatum prius hominem & iustum ꝑ se esse posse
negauerat: hunc abhominabilem & inutilem ap¬
pellat. Abhominabilem scilicet ꝓpter ĩmundi¬
tiam maculȩ: inutilem uero ꝓpter iniustitiã
inperfectę uitę. Qui tamen abhominabilis

Expanded text:
dinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra dinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis intercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus, quia semetipsos ante districtum Dei judicium, nec ipsi esse mundi ad perfectum possunt, qui munditiae Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus . Si igitur inter sanctos illius nemo immutabilis est, et coeli in conspectu ejus non sunt mundi, quis apud se de justitiae opere prQuanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquas iniquitatem? » Qui immaculatum prius hominem, et justum esse per se posse negaverat, hinc abominabilem et inutilem appellat. Abominabilem scilicet propter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis
Abbreviated transcription (Latin):
hec uero sciendum est quod furoris nomen
diuinitati non congruit: quia naturam
adci simplicem ꝑturbatio nulla confundit.
Unde ei dicitur. Tu autẽ dñator uirtutis
cum tranquillitate iudicas: & cum magna
reuerentia disponis nos. Sed quia iustoꝵ
anime ꝑ mediatoris aduentum erant qͣndos
ab inferni locis quamuis non penalib libe.¬
randȩ: hoc quoq iustus uir preuidet:
o petendo subiungit. Et constuuaᷤ miehi¬
tempus in quo recorderis mei. At ubi uenit

Expanded text:
haec vero sciendum est quod furoris nomen haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir praevidet, et petendo subtempus in quo recorderis mei . At ubi venit
Abbreviated transcription (Latin):
& uersatilis dicitur: pro eo quod quandoq
ueniret tempus ut etiam remoueri potuiset
Nectamen ita iustoꝵ. animas ad infernum
dicimus descendisse. ut in locis penalibus
tenerentur ⁊ sed esse superiora inferni loca.
esse alia inferiora creclenda sunt: ut oe in su¬
periorib iusti requiescerent ⁊ & in inftriorib
iniusti cruciarentur. Unde & psalmista ꝓpt
preuenientem se dei grãm dicit. E ripuisti
animam meam ex inferno inferiori. Beatus
igitur iob ante mediatoris aduentũ ad infer¬
num se descendere sciens. conditoris sui illie
protectionem postulat ÷ ut alocis penalibus
alienus existat: ubi dum ad requiem ducitur.
a supplitiis abscondatur. Unde subiungit.
Ut abscondas me donec pertranseat furor
Ituus. F uror &enim omnipotentis dei u
hoc cotidie uim suȩ districtionis peragit: qͥd
indigne uiuentes dignis supplitiis demergit.
ad paradisi gaudia mediator de hominum
dũ ipse illuc pie descenderet reduxit. Int

Expanded text:
et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praevenientem se Dei gratiam dicit: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Beatus igitur Job ante Mediatoris adventum ad infernum se descendprotectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a suppliciis abscondatur. Unde subjungit: Ut abscondas me, donec transeat furor tuus . Furor etenim omnipotentis Dei in hoc quotidie vim suae districtviventes indigne dignis suppliciis demergit. ad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
ens. medicamentum predicationis suę mira
arte cõponit: & illum quem iam reiurrexis-¬
se nouerant eis mortuum insinuare non
dubitat.  Eos uero qui necdum resurrȩxerãt.
ut spem resurrectionis insinuet: non dormi¬
entes mortuos. sed dormientes uocat. N on
enim uerebatur dicere mortuum quẽ audi¬
tores iam resurrexisse cognouerant: & uere¬
batur dicere mortuos quos resurgere uix
credebant. Beatus igitur iob quia carne
mortuos ad uitam rursus eiugilare non du¬
bitat : eos dormientes potius quam mor¬
tuos appellat. Sequitur. Quis michi tri
aduentum mediatoris di & hominis. omnis
homo quamuis mundȩ ꝓbateq uitȩ fuerit¬
ad inferni claustra descendit dubium non
est: quoniam homo qui ꝑ se eccidit. ꝑse ad
paradisi requiem redire non potuit: nisi
ueniret ille qui suȩ incarnationis misterio
ciusdem nobis paradisi iter aperiet. Ende
& post culpam hominis ad ꝑaradisi aditum
rõphea flãmea posita esse memoratur. Quȩ

Expanded text:
ens, medicamentum praedicationis suae mira ens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat. Sequitur: CAPUT Iadventum mediatoris Dei et hominis omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fueritad inferni claustra descenderit, dubium non est, quoniam homo, qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur , quae
Abbreviated transcription (Latin):
patenter datur intelligi. quia in cõpararatiõe
ligni reuirentis hominem mortuum peccato¬
rem memnorat. a uitȩ scilicet iustitię extinc¬
tum. Ubi autem de morte carnis loquitur.
non hanc mortem sed somuum maluit uo¬
care ⁊ spem ꝓculdubio resurrectionis insinu¬
aus: quia sicut citius homo a somno euigilat :
ita concite ad conditoris nutum a morte
corporis surgat. Q ehementer enim ab in¬
firmis mentib nomen mortis pertimescit᷑:
somni autem uocabulum non timetur.
Unde  paulus discipulos ãmoncns dicit.
N olumus autem uos ignorare fr̃s de dormi¬
entib : ut non contristemini sicut & ceteri
qui spem non habent. Si enum credimus
quod iħs mortuus est & resurrexit: ita
d̾s eos qui dormierunt ꝑ iħm addiicet
cum eo. Quid est quod predicator egregius
mortem dñi mortem uocat ⁊ mortem uero
seruoꝵ dñi non mortem sed somnum noĩat:
nisi quia infirma corda audientium respici¬

Expanded text:
patenter datur intelligi quia in comparatione patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem, sed somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris nutum a morte corporis resurgat. Vehementer enim ab infirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni autem vocabulum non timetur. Unde et Paulus discipulos admonens, dicit: Nolumus autem ignorare vos, fratres, de dormientibus, un habent. Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Quid est quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortem vero servorum Domini, non mortem, sed somnum nominat, nisi quia, infirma corda audientium respici
Abbreviated transcription (Latin):
surgit. Cur itaq laboramus: si ad resurree¬
tionis retributionem non tendimus: Q mͦ
autem dicitur non resurget ⁊ cum scriptũ
sit. omnes quidem resurgemus. sed non
omnes inmutabimur.  Et rursum. Si
in hac uita tantum in xp̃o sperantes sumͦ:
miserabiliores sumus omnib hominib. Et
ꝑ semetipsam ueritas dicit. Omnes qui in
monumentis sunt audient uocem eius:
& procedent qui bona fecerunt in resurrec-¬
tionem uitȩ. Sed subiuncta sententia ii¬
dicat: quę discretio impressa lateat. Nam
quia nisi mundibuius finis aduenerit: hu¬
manum genus a somno mortis ad uitam
non euigilabit. Non ergo dicit quia omni¬
modo non resurgat: sed quia ante cõtritio
nem celi humanum genus minime resur-¬
gat insinuat. Hotandum quoq est cur
postquã superius hominem mortuum dixit.
uiferius non non mortuum sed dormientem
nõminat ÷ cumq de somno suo minune cõsur¬
gere donec celum atteratur narrat: nisi quod

Expanded text:
surget. Cur itaque laboramus, si in resurrecsurget. Cur itaque laboramus, si in resurrectionis retributionem non tendimus? Quomodo autem dicitur: Non resurget, cum scriptum sit: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur . Et rursum: Si in 397 hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Et per semetionumentis sunt audient vocem ejus, et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae . Sed subjuncta sententia indicat quae discretio in praemissa lateat. Nam ur coelum, quia nisi mundi hujus finis advenerit, humanon evigilabit. Non ergo quia omnimodo nonem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce quasi fluctus maris sunt cogitationes
mentis: quȩ aliquando ꝑ iram tum escũt:
per grãm tranquillȩ fiunt: ꝑ odium cum
amaritudine defluunt. S ed cum homo mo-¬
ritur aquȩ maris recedunt: quia iuxta uocẽ¬
psalmiste in illa die peribunt omnes cogi-¬
tationes eoꝵ. Et rursum de moriente scrip¬
tum est. Amor quoq ce odium simul peri¬
bunt. A rescit gͦ fluuius uacuefactus: quia
subducta anima uacuum remanet corpus.
Quasi enim alueus fluminis uacuus: ita¬
est corpus exanime. Qua in re uigilanter
intuendum est: quod uita presens uidelicet
quousq anima moratux in corpore mari cõ-¬
paratur oe fluuio. Aqua enim maris ama-¬
ra est: fluminis dulcis. Et quia hic uiuentes
modo quibdam amaritudinib turbati affi¬
cimur ÷ modo autem dulcedine tranquilli
ac mites inuenimur: presentis uitȩ decursus
cõparatione exprimitur maris & fluminis.
Sed in his durum ualde uidetur esse quod
subditur: sic homo cum dormierit non re¬

Expanded text:
et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, quia, juxta Psamistae vocem: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et rursum de moriente scriptum est: Amor quoque et odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus exanime. Qua in re vigilanter intuendum est quia vita praesens, videlicet quousque anima moratur in corpore, mari comparatur et fluvio. Aqua enim maris amara est, fluminis dulcis. Et quia hic viventes modo quibusdam amaritudinibus afficimur, modo autem dulcedine tranquilli ac mites invenimur, praesentis vitae decursus comparatione exprimitur maris et fluminis. Sed in his durum valde videtur esse quod subditur: Sic homo, cum dormierit, non re
Abbreviated transcription (Latin):
ta angelo qui dixit. sedebo in monte testam̃ti
in laterib aquilonis. in frigido suo corde re¬
probatur. Et rursum ꝑ lignum incarnata
dei sapientia figuratur : sicut de eadem scrip-¬
tum est. Lignum uite est his qui app̃hende.¬
rint eam. Et sicut ipsa ait. Si in uiridi lig¬
no hec faciunt : in arido quid fiet: Hoc itaq¬
loco cum lignum prefertur homini ⁊ quid
homo nisi carnalis quisq accipitur.  Et qͥd
ligni nomine nisi iusti uniuscuiusq uita sig-¬
natur Lignum &enim habet spem. si preci-¬
sum fuerit ru̾sum uirescit ÷ quia cũ in mor¬
te passionis ꝓ ueritate iustus afficitur in eĩnȩ
uite uiriditate recuperatur: & qui hic uire-¬
bat per fidem ⁊ illic uirescit per spetiem.
Et rami eius pululant ⁊ quia plerumq ex
passione iusti fideles quiq ad amorem celestis
patrie multiplicantur: & uriditatem uite
spintalis accipiunt. dum hic yro deo fortiter
egisse gatulantur. Sequitur. Si senuerit in

Expanded text:
ta angelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, ta angelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaqloco cum lignum praefertur homini, quid homo, nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine, nisi justi uniuscujusque vita signatur? Lignum etenim habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit. Quia cum in morte passionis pro veritate afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur, et qui hic virebat per fidem, illic virescit per speciem. Et rami ejus pullulant. Quia plerumque ex passione justi fideles quoque ad amorem coelestis patriae multiplicantur, et viriditatem vitae spiritalis accipiunt, dum hic pro Deo fortiter egisse gratulantur. Sequitur: CAPUT V.