comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obstupuit. & refugit dicens. hoc
suȩ ñ esse uirtutis: senẽ errare uidi¬
cio. ñ eẽ se dignũ ꝑquẽ dñs signũ
uirtutis oftenderet. S cũ ꝑstaret
uehem̃tiꝰ flens pat̾ et orans. ut exa¬
nim ẽ uisitaret: postremo a circon¬
stantib ep̃is ire conpulsus. descen¬
dit ad domũ puellȩ. Ingens turba
esset acturus. de pͥmum quȩ erant
illiꝰ familiaria in istiꝰ modi reb ar¬
ma. solo ꝓstratꝰ orauit: dem̃ egrã
intuens dari sibi oleũ postulat.
Quod cũ benedirisset: in os puelle
um seĩ liquoris infudit: statimꝙ
uor reddita ẽ. Tũ paulatĩ singula
ontactii euis ceꝑunt m̃bra uiuiscẽ.
odẽq temꝑe tetradii cuiusdam
ꝓconsularis uiri seruus demonio
areptus: dolendo eritu eruciabat᷑.
fiogitis gͦ martinꝰ ut ei manũ un¬
poneret: deduci eũ ad se iuibet. S.
nequã sp̃e nullo ꝓferrimodo er eellu¬
liin qua erat potuit: ita in adue¬
nentes rabidis dentib seuiebat.

Expanded text:
obstupuit, et refugit dicens: Hoc obstupuit, et refugit dicens: Hoc suae non esse virtutis; senem errare judicio; non esse se dignum, per quem Dominus signum virtutis ostenderet. Perstare vehementius flens pater, et orare ut exanimem visitaret. Postremo a circumstantibus episcopis ire compulsus descendit ad domum puellae. Ingens turba esset facturus. Ac primum, quae erant illius familiaria in istiusmodi rebus arma, solo prostratus oravit; deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat; quod cum benedixisset, in os puellae vim sancti liquoris infudit, statimque vox reddita est. Tunc paulatim singula contactu ejus coeperunt membra viviscere, odem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
rusticis ne eoꝵ fana destrueret.
ita p̃dicatione scã gentiliũ animos
mitigabat. ut luce eis ueritatis
ostensa. ipsi sua tẽpla subu̾terent.
Curationũ uͦ tam potens in eo gr̃a
erat: ut nullus fere ad eũ egrotꝰ
accesserit. qui ñ continuo recep̃
sanitatẽ. Quod ł ex consequenti li¬
quebit exẽplo.u.¬
reueris puella quedã dira ꝑali¬
sis egͥtudine tenebat᷑. ta ut iãꝑ
multũ dẽpꝰ. nullo ad humanos usus
corꝑis officio fungeret᷑. Om̃ĩ ex par¬
te p̃mortua: uix tenui spũ palpita¬
bat. Tristes ad solam funeris erper¬
tationem astabant ꝓpinqͥ: eũ subi
ꝑit: currit exanimis ꝓfilia rogaturꝰ.
Et forte martinus iam ȩccłiam fue¬
rat ingressus. Ibi inspectante popso
filia mea morit᷑ misero genere lan¬
guoris: & qͦd ipsa ẽ morte crudelius.
solo sp̃u uiuit. iã carne p̃mortua:.
rogo ut eã ad eas atq benedicas.
Confido enĩ: qͦd ꝑ te reddenda sit
sanitati. Qua ille uoce confusus

Expanded text:
rusticis, ne fana eorum destrueret, rusticis, ne fana eorum destrueret, ita praedicatione sancta gentilium animos mitigabat, ut luce eis veritatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod vel ex consequenti liquebit exemplo. Treveris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subiterit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspectante populo, dicens: Filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu vivit, jam carne praemortua; rogo ut eam adeas, atque benedicas, confido enim quod per te reddenda sit sanitati. Qua ille voce confusus
Abbreviated transcription (Latin):
& opꝰ ceptũ deuotus impleret .Ita
regressus ad uicũ: inspectantile
aras om̃s atq simulac̾ re¬
ł inpuluerẽ. Quo uiso rusti
uĩ se intelligerent diuino nutu
stupefactos atq ꝑt̾ritos ne ep̃o
pugnarent. om̃s fere in iħm xp̃m¬
dñm crediderunt. clamantes palã
& conficentes dnm martini colen¬
non possent.
uid etiã in pago edoꝵ gestũ sit
referam. Ubi dũ tẽplũ itidẽ
eu̾teret: furens gentiliũ rusticoꝵ
in eum irruit multitudo. Cũꝙ
unꝰ audatior cęt̾is stricto eũ gla¬
dio peter&: reiecto pallio nudã
ceruicẽ ꝑcussuro p̾buit. Nec eunc¬
tatus ferire gentilis. S cũ dext̾am
altiꝰ extulisset resupinus ruit..
const̾natusq diuino metu ueniã
p̃cabatur. xnii¬
ec dissimile huic fuit illud. eũ
eũ idola destruentẽ cult᷑ quidã
ferire uoluisset: in ipso ictu ferrũ
ei de manib excussum ñ cõparuit.
Plerũq aũt contra dicentib sibi

Expanded text:
et opus coeptum deuotus impleret. ita et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colennon possent. XV. Quid etiam in pago Aeduorum gestum sit, referam. Ubi dum templum itidem everteret, furens gentilium rusticorum in eum irruit multitudo; cumque unus audacior caeteris stricto eum gladio peteret, rejecto pallio nudam cervicem percussori praebuit: nec cunctatus ferire gentilis; sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precabatur. Nec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ec minorẽ sub eodi¬
E
uico qͦdã fano antiquissimo
immo adherentẽ domũ. agente
to flãmarũ globi ferebantur. Ql
ubi martinus adu̾cit. rapido cur¬
su tectũ domꝰ asscendit: obuiũ se
aduenientib flãmis inferens. Tuc̃
uͦ mirũ in modũ cerneres contͣ ui
uenti ignẽ retorqueri: ut cõpug¬
nantiũ int̾ se elem̃toꝵ. qͥdã conflie¬
tus uideret᷑. Ita uirtute martini.
suꝑstitione religionis uoluisset eũte¬
re restitit ei multitudo gentiliũ:
adeo ut ñ absq iniuria sit repulsus.
Itaq secessit ad ꝓxima loca: ibiq ꝑ
t̾eluĩ cilieio tectus & cinere iciuinãs
quia cemplũ illud eu̾tere bumana
manu ñ potuisset. uirtꝰ illud di¬
uina dirueret. Tũ subito ei duo an¬
gni hastati atq scutati. instarmi¬
lidiȩ celestis se obtulerunt: dicen¬
des missos se a dño ut rusticã mul¬
ticudinẽ fugarent. p̃sidiũ q mar¬
tino ferrent: ne quis dũ tẽplum
dirueret᷑ obsisteret. Rediret gͦ:

Expanded text:
Nec minorem sub idNec minorem sub idevico quodam fano antiquissimo immo adhaerentem domum agente vento flammarum globi ferebantur. Quod ubi Martinus advertit, rapido cursu tectum domus scandit, obvium se advenientibus flammis inferens. Tum vero mirum in modum cerneres contra vim venti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus videretur. Ita virtute Martini isuperstitione religionis voluisset evertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque injuria sit repulsus. Itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, jejunans quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in dño intrepidus oꝑiens: cumiã
fragorẽ sui pinꝰ concidens edidiss&̃
iam cadenti. iã suꝑse ruenti. eleua¬
ta obriiã manu signũ salutis oppo
putares: diu̾sam in partem ruit.
adeo ut rusticos qui tuto ui locoste¬
terant: pene ꝓstrauerit. Tuc̃ uͦ in
celũ elamore sublato. gentiles stu¬
pere miraculo: monachi flere p̾gau¬
dio: xp̃i nom̃ in cõmune ab om̃ib
p̃dicari. Satisq constat: eodie salu¬
tẽ illi uenisse regioni. Nam nemo
fere ex ĩmani illa multitudine gen¬
tilium fuit: qui ñ impositione ma¬
nꝰ desiderata anm̃ iħm relicto un
pietatis errore crediderit. Et uere
ante martinũ pauci ad modũ: im¬
mo pene nulli in illis regionib xp̃i
nom̃ receꝑant. Quod adeo uirtuti¬
b illiꝰ exemploq conualuit: ut iã
ibi nullus iocus sit. qͥ ñ aut eccłiis
frequetissimis aut monast᷑iis sit
repletus. Nã ubi fana destrurerat:
statĩ ibi aut eccłias aut monastia
construe

Expanded text:
in Domino intrepidus opperiens, cum iam in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis oppontro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat.
Abbreviated transcription (Latin):
quia eẽt demoni dedicata. Cunc
iuius ex his qui erat audatior cetis
si habes inquit aliquã de dõ tuo
quẽ dicis te colere fiduciã. nosm&
ipsi succidimꝰ hane arborẽ. turu¬
entẽ excipe: et si tecũ est tuus ut di¬
cis dñs. euadis. Tunc ille intrepide
confisus in dño: facturũ se polli¬
cetur. Hic uͦ ad istiꝰ modi condicio¬
nẽ omnis illa gentiliũ tͦba consen¬
sit: facilẽq arboris suȩ habuere
iacturam. si inimicũ sacroꝵ suoꝵ
casu illiꝰ obrussent. Itaq cum unã
in partẽ pinus illa ẽẽt acelinis: ut
ñ eẽt dubiũ quã in partẽ succissa
corrueret: eo loco uinctꝰ statuit᷑ ꝓ
arbitͥo rusticoꝵ. quo arborem ẽẽ
asurã nemo dubitabat. Succidẽ
gͥ ipsi suã pinũ eum ingenti gau¬
dio leciciaq ceꝑunt. Aderat eminꝰ
turba mirantiũ. Iamq paulatĩ nu¬
tare pinus: ad ruinã suã casura mi¬
nitari. Pallebant eminꝰ monachi. &
mortẽ expectantes. Et ille confisus

Expanded text:
quia esset daemoni dedicata. tum quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi etmortem expectantes. at ille confisus
Abbreviated transcription (Latin):
riguisse. Dein cũ ꝓmouere se
sũmo conamine niterent᷑: ultra
accedere ñ ualentes rediculã in u̾ti¬
ginẽ rotabant᷑. donec uicti pon¬
dere corꝑis onꝰ deponunt atconiti:
&. semel inuicẽ aspectantes qͥd nã
sibi accidisset taciti cogitabant.S.
cũ beatꝰ uir cõꝑisset exequiarũ eẽ illã
frequentiã ñ sacroꝵ: eleuata rursũ
manu. dat eis abeundi & tollendi cor¬
pu potestatẽ. Ita eos et cũ uoluit sta¬
re cõpulit: & cũ liburt abire ꝑmisit.
tem cũ in uico qͦddã templũ.
antiquissimũ diruisset: & arborẽ
pinũ quȩ fano erat ꝓxima eẽt ag̃ssus
excidere: tũc ͦ antistites loci illiꝰ ce¬
t̾a q gentiliũ turba cepit obsistere.
Et cũ idem illi dũ templũ eu̾titur
imꝑante dño quieuissent. succidi
arborẽ ñ patiebant᷑. Ille eos sedulo
cõmonẽ. nichil ee religionis insti¬
pite: dm̃ potiꝰ cui seruiret ipse se¬
querent᷑: arborẽ illam excidi oportẽ.

Expanded text:
riguisse. dein, cum promouere se riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere,
Abbreviated transcription (Latin):
modũ uocem loquentis qͥ
nt audiebant: ꝑsonã tam̃ ñ
lebant. Tũc martinꝰ qͥd uidisset
posuit: uissit q ex eo loco altare qͦd
A fuerat submoueri. atq ita popłm
suꝑsticionis absoluit errore.x
ecidit aut̃ sequenti tẽꝑe dũ iter
ageret: ut gentilis cuiꝰdã corpꝰ
qͦd ad sepulchrũ cũ suꝑsticioso funere
deferebat᷑ obuiũ haberet. Conspica¬
tusq eminus uenientiũ turbam:
qͥdnã id esset ignarus paululũ stecit.
slam cũ fere qͥngentoꝵ passuũ int̾¬
uallũ erat: ut difficile fuerit dinos¬
cere qͥd uideret: tam̃ quia rusticã
manũ cerneret. & agente uento
linteamina corꝑi suꝑiecta uolita¬
rent. ꝓfanos sacͥficioꝵ ritus agicre¬
didit: quia eẽt hoc galloꝵ rusticis
consuetudo simulachra demonũ
candido tecta uelamine. misera ꝑ
agros suos circũferre dementia.
Eleuato gͦ in adu̾so signo erucis:
imꝑat turbȩ ñ moueri loco: onꝰq
deponere. Hic uͦ mirũ in modum
uideres miseros pͥmũ uelud saxa

Expanded text:
uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hos martini p̃sbit̾ accubuerat.
pple aũt sella uxta regẽ posita con¬
saerait. Ad medium fere conuiuiũ
ut moris est paterã regi minister
obtulit. Ille scõ ad modũ ep̃o potius
dari iubet: expectans atq ambiens
ut ab iliꝰ dext̾a poculũ sumeret. Sed
martinꝰ ubi ebibit: pat̾am p̃sbit̾o
suo tradidit: nullum scilic& existi¬
mans cigniorẽ qui pꝰ se pͥor biberet.
ni integrum sibi fore si aut regem
ipsum: aut eos qui a rege erant ꝓri
sunt: ut hoc ipsum eis in quo con¬
tẽptifuerant placeret. Celeb̾rimũ
ꝙ ꝑ omne palatiũ fuit: fecisse mar
futurum. ut si ad italiã ꝑgeret qͥire

Expanded text:
inter hos Martini presbyter accubuerat, inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proxsunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martfuturum ut, si ad Italiam pergeret, quo
Abbreviated transcription (Latin):
lis dignitas subdidisset: in solo mar¬
tino apłica auctoritas ꝑmanebat. Pã
& si ꝓ aliquib supplicandum regi¬
fuit. imꝑauit potiꝰ quam ro¬
gauit. & a conuiuio eiꝰ frequenter
rogatꝰ abstinuit. dicens se mensȩ eiꝰ
participẽ eẽ ñ posse: qͥ duos imꝑa¬
tores unũ regno alt̾um uita expu¬
lisset: postremo cũ maximꝰ se ñ spon¬
te sũpsisse imꝑium affirmaret. s
impositam sibi a militib diuino
nitu regni necessitatẽ armis defen¬
aisse. & ñ alienã abeo dĩ uoluntatẽ ri¬
aeri. penes quẽ tam ineredibili euen¬
ci uictoria fuisset: nullũq ex adu̾¬
saris nͥ in atie occubuisse. tandẽ uie¬
tis uł ratione ł p̃cib ad conuiuiũ
uenit: mirũ in modũ gaudente rege
ꝓ id impet̾ss&e. Conuius aũt̃ aderant
ueliti ad diem festum euocati sũmi
atꝙ illustres uiri: p̃fectus idẽ ꝙ con¬
sul euodius: uir qͦ nichil unꝗͣ illo¬
ustꝰ fuit. comites duo sũma p̾diti

Expanded text:
lis dignitas subdidisset, in solo Marlis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potesta
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ sublato om̃i dolore restitu
pse aut̃ cũ casu quodã trii it.¬
esset de cenacło deuolitꝰ. & ꝑ confra¬
gosos scale gͥalꝰ decidens. multiꝰ uulneti¬
b eet affectus. cum eranimis iacert
ui cellula. & inmodicis dolorib eruei¬
aretur: nocte ei angłs uisus ẽ eluers
uulnera: & salubri unguine contusi
corꝑis m̃bra contingere. Atq ita postõ
die restitutus ẽ sanitati: ut inehil
ũ ꝗͣ ꝑtulisse in cõmodi putaret᷑. S. q
longũ est ire ꝑ singła: sufficiant hec
multis uitare fastidium. Atq ut mi¬
nora tantis in seram: qũauis ut est
nr̃oꝵ etas temꝑum. qͥb iã depͣuata om̃ia
atq corrupta sunt. pene p̾cipuũ sit.
adulationi regiȩ sac̃dotalem ñ cessisse
constantiam.
um ad imꝑatorem marimũ ferocis
ingenii uirum: & belloꝵ ciuuilium
uictoria elatum. plures e diũsis parti
om̃ium adulatio notaret᷑. seq degene¬
ri inconstantia regiȩ clientelȩ sace̾dota¬

Expanded text:
sanitatem sublato omni dolore restituit. sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, sufficiant haec multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbiomnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdota
Abbreviated transcription (Latin):
nitenti cute grãs ꝓsanitate quã
eꝑat agebat. S nec hoc pͣtereun¬
ĩ est: qͦd fimbriȩ uestim̃to eiꝰ cilicio
detractȩ. crebras suꝑ infirmantib
egere uirtutes. Nam aut digitis illi¬
gate. aut collo inditȩ: ꝑsepe ab egro¬
tantib morbos efugauerunt.
aboriꝰ aũt uir p̾fectoriꝰ sci admo¬
dũ & fidelis ingenii. cũ filia eius
grauissimis quartane febrib urere¬
tͦ. epłam martini quȩ casu ad eĩt dela¬
ta fuerat. pectori puelle in ipso ac¬
censu ardoris inseruit: statĩꝙ fu¬
gata febris est. Quȩ res ap̃ arboriũ
in tantũ ualuit: ut statim puellã
dõ uouerit. & ꝑpetuȩ uirginitati
dica uiͣt. Erofectusq ad iartinum.
puellã ei p̃sens ob uirtutũ testimo¬
nium. quȩ ꝑ absentẽ lice eurata eẽt
obtulit. neq ab alio eam quã a mar¬
tino habitu uirginitatis imposito
lere cepiss&. & iã pupillã eiꝰ crassior
nubes suꝑducta texisset: oculũ ei
martinꝰ pęnicło tetigit. pͥstinãq ei

Expanded text:
 sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos fugauerunt.\' Arborius autem, uir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia eius grauissimis quartanae febribus ureretur, epistulam Martini, quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. quae res apud Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicarit: profectusque ad Martinum puellam ei, praesens uirtutum eius testimonium, quae per absentem licet curata eobtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito,lere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei
Abbreviated transcription (Latin):
tis mactant. Nec laboriosum debet
ẽẽ doctorib ꝓ conuersis peccatoribꝰ lacri¬
mas fundere: quando et ise qui omĩa

Expanded text:
tis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus pro conversis peccatoribus lacrymas fundere quando et ipse qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
absq ulla retractatione seruire in mo¬
niterio omĩpotenti dño ꝑmittatur.
ut abhumano seruicio liber recedat:
appetit seruitutem. Si autẽ & in mo¬
nachico habitu scđm patrũ regulas
inrep̃hensibiliter fuerit conuersatus :
ꝓuehatur: si tam̃ illis ñ fuerit crimi¬
nib maculatus. quȩ intestamento ue¬
teri morte multantur. xuiii
ẽd & ingelauiano codice de mis¬
sarũ sollempnus multa subtra.¬
hens. pauca conuertens. ñ nulla uero
suꝑ adiciens: ꝓ exponendis euange¬
licis lectionib in unius libri uolumi¬
ne coatauit: in canone apposuit.
diesq nr̃os in tua pace dispone: atq ab
eterna dampnatione nos eripi: & in
electorũ tuorũ iubeas grege numerari.
tationes ꝑ basilicas. uel ix
beatorũ martirũ cimiteria. scđm
qͥd actenus plebs romana quasi eo ui¬
uente certatim discurrit. solliciter or¬
dmauit: ꝑ quas &e ipse simul discur¬
rens. dũ adhuc loqui p̃ualuit .xͭx.

Expanded text:
absque ulla retractatione servire in moabsque ulla retractatione servire in monasterio omnipotenti Deo permittatur, ut ab humano servitio liber recedat, appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, um provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. » 17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » 18. Stationes per basilicbeatorum martyrum coemeteria secundum quod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit, viginti
Abbreviated transcription (Latin):
laudau̾it dicens. Qͥ scłarem habitũ
deserens. ad eccłiastica officia uenire
festinat: non relinquere cupit scłm¬
ad clericalem ꝓfessionẽ. tamer
eccłiastica quã ex scłari quoq milicu
diuersis occasionib cotidie pene innu¬
merabilis multitudo conflueret: pa¬
stor ad omĩa ꝓuidus. nequaqũa eos
ad eccłiastici decoris officiũ: s ad capi¬
endũ solũ mͦ monachicũ ꝓpositũ susa¬
piendos ẽẽ censebat dicens. Multos er
eccłiastica seu scłari militia nouuimus
ad omĩpotentus̃ dĩ seruitiũ festinare:
omib fungendi eccliastici iuiris dm̃io
occasionẽ prebemus. Si uero festinan¬
tes ad omĩpotentis dĩ seruiciũ incanti
retinemus : illi inuenimur negare
quedã qui dedit omĩa. Unde neces¬
scłaris miliciȩ seruitute. ad di serui¬
tiũ conuerti
desiderat: ꝓbetur
pͥus in laico
habitu consti¬
si mores erus
satio bono
desiderio
illius tes¬
timonium
ferunt.

Expanded text:
laudavit dicens: 'Qui saecularem habitum laudavit dicens: 'Qui saecularem habitum deferens ad ecclesiastica officia venire festinat, non relinquere cupit saad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saad omnipotentis Dei servitium festinare, omnibus fugiendi ecclesiastici juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimur negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necessaecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constisi mores ejus satio bono desiderio illius testimonium ferant,
Abbreviated transcription (Latin):
pocius aut potissimũ in uno quoq
negocio sequendũ putaretur. artifi-¬
ciõsis argumentationib racionabilit̾
inquirente. diues in ercia quȩ mͦ se
bat.: sola deerat interpretandi bilin¬
giuis pericia: & facundisima uirgo
cetropia. que quondã suȩ m̃tis acu¬
mina. uarrone celibatũ suũ auferẽ¬
te latinis tradiderat. imposturarũ
sib p̃stigia sicut ipse in suis epłis que¬
omĩa eccłiastici iuris munia. ęccła¬
stici nic hilominus uiri subibant.
nimirũ laicis ad armorũ solã milici¬
ã. uel agrorũ curã continuã deputa¬
tũ. Ob hoc se ñ nulli ꝓcerũ sub ob¬
tentu religionis primo tonsorare
ceperunt. Qꝰ tũ tergiuersationi
maurioius imperator prudenter
occurrens. data ꝑ longinũ statorẽ
lege precepit: ut quisquis publicis fu¬
ĩet ãministrationib implicatus.: ad
eccłiasticũ uenire offĩciũ non liceret.
Quã legẽ gregoris super hoc ualde

Expanded text:
potius aut potissimum in unoquoque potius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives inertia, quae modo sbat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis episomnia ecclesiastici iuris munia ecclesiastici nichilominus viri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens data per Longinum stratorem lege praecepit, ut, quisquis publicis fuisset administrationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde
Abbreviated transcription (Latin):
simi monachi: & in diuersis ꝑfecti¬
onib habebatur uita cõmunis: ita
ut talis esset sub gregorio penes ur¬
bem romanã eccłia: qualem hanc
fuisse sub apłis lucas. & sub marcho
euangłista. penes alexandriam phi-
pre sapientia romane sibi tem¬
plũ uisibiliter quodãm fabricatat.
& septẽplicib artib ueluti colũnis
nobilissimorũ todidem apłice se
dis atriũ fulciebat. Nullus pontifi¬
ꝗ famulantiũ a minimo usq ad
maximũ barbarũ quidlibet in
sermone uel habitu preferebat.
sed togata quiritũ more seu trabeata
latinitas suũ latiũ in ipso latiari pa¬
lacio singulariter obtinebe. RReflo¬
ruerant ibi diuersarũ artiu stiudlia:
& qui uel scĩmonialis. prudentia for¬
te carebat. suo ipsius iudicio subsisten-¬
di coram pontifice fiduciã ñ habebat.
ẽ cersebantur pontificalib ꝓfundis
consiliis prudentes uiri quos
ꝑhibui pocius quã potentes : & pau¬
pere philosophia intrinsecus. quid

Expanded text:
simi monachi, et in diversis professisimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philoerum Sapientia Romae sibi templum visibiliter quodammodo fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem dis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia, et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat. 14. Arcessebantur pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid
Abbreviated transcription (Latin):
pari sententia condempnauit. Mo-¬
nachorũ uero scĩssimos sibi famili¬
ares elegit: inter quos maximia¬
nũ mon̾asterii
eiq ꝑ siciliã
iuces suaᷤᷤ
cominisit:
augusti¬
nũ eiꝰdem
monaste¬
rii sui p̃¬
& mellitũ ꝑ quos anglorii gentem ad
xpianis mi grãm dñi conuocauit:
mariuanũ eitisdem monasteru sui
monachũ. quẽ inrauennati metro¬
poli ep̃m consecrauit. ꝓbũ qũe subi¬
to abbatem spu reuelante constituens
ꝓ construendo xenodochio hierosoli¬
mis destinauit: simulq claudium
classitane ciuitatis abbatẽ. qui de ꝓ¬
uerbiis. de canticis quoq canticorũ.
de ꝓpħis. de libris regũ. deq epta¬
tico ꝓapa disputante. multa licet
non eodem sensu cõposuit.
Um quib gregorius die
noctuq uersatũs: nichil monasticȩ
ꝑfectionis in palatio. nichil pontifi¬
calis institutionis in eccłia dereliquid
Uidebantur passim cũ eruditissimis
clericis adherere pontifici religiosis¬

Expanded text:
pari sententia condemnavit. Mopari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter quos Maximianum, monasterii eique per Siciliam vices suas commisit; Augustinum ejusdem monasterii sui pret Mellitum, per quos Anglorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis abbatem, qui de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12. Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosis
Abbreviated transcription (Latin):
leuitate quadam cognouit. Mletten¬
ses uͦ. sola naturali feritate paululũ
quid disonare p̃uidit. Deniq usq
hodie quartũ romano canturmetten¬
canarũ eccłiarũ germaniarũq can-¬
tis ab hus̃ qui uera ueritatẽ diligunt
compbatur. Hȩc ergo ꝑ anticipatio¬
nẽ retulerim: ne indiscussam galloꝵ
leuitatẽ uidear preterisie.
sterũ prudentissimus rector
gregorius remotis asuo cubicu
siliarios familiaresq de legit. Inter
quos petrũ diaconẽ coetineũ suum.
cũ quo pꝰ ea disputans. quattuor dia¬
logorũ libros composuit: emilianũ¬
cũ sociis suis ercepit. pateriũ eque
notariũ qui ab eo scđi cerius factus
ex libris illius aliqua utillima deflo¬
rauit: & iohem defensorẽ. qui eiꝰ uis-¬
su in hispanis cognitor destinatus. ia¬
nuariũ ep̃m ciuitatis malanitane.
ab ep̃is suis cũ patriotis depositum.
sedi ꝓprie restaurauit: &. depositoreᷤᷤ
eiꝰ cum eo qui in locũ eiꝰ obrepserat.

Expanded text:
levitate quadam cognovit, Metenlevitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metencanarum Ecclesiarum Germaniarumque cantus, ab his qui meram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Caeterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubicusiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianucum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat
Abbreviated transcription (Latin):
tenticũ antiphonariũ ꝓbabiliter osften¬
tarent: interrogasĩe fertur quis int̃
riuũ & fontem lunpidiorẽ aqũa con-¬
ferre soleret. Respondentib fontem:
prudenter adiecit. Ergo & nos qui
de riuo corruptã limpham usq acte¬
nus bibimꝰ : ad ꝑhennis fontis neces¬
se ẽ fluenta principalia recurramus.
Mor itaq duos suorũ industrios cleri¬
cos adriano tunc ep̃o dereliquit. Qb
tandẽ satis eleganter instructis: met¬
tensem metropolim ad suauitatem
modulationis pͥstinȩ reuocauit. ꝑq
illã totã galliam suã correxit.
ed cũ multopost temꝑe defunctis
his qui rome fuerant educati can¬
tũ gallicanarũ eccłiarũ amettensi di¬
crepare prudentissimus regũ uidisset.
ad fontẽ. Tunc regis p̃cib sicut hohie
quidã ueridice astipulantur adrianu
papa ꝑmotus: duos in galliã cantores
emisit. Qͥrũ iudicio: rer om̃s quidem
corrupisse dulcedinẽ romani cantus

Expanded text:
thenticum Antiphonarium probabiliter ostenthenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus
Abbreviated transcription (Latin):
cantilenam: naturali quodã frago¬
re quasi plaustra ꝑ gradus confuse
sonantia. rigidas uoces iactat: sicq
audientiũ animos. quos mulcere
deberet. eraspirando magis ac ob¬
strependo conturbat.
iric ẽ qͦd huiꝰ gregorn temꝑe cum
augustino tunc brittannias ad¬
eunte. ꝑ occidentẽ quoq romane
institutionis cantores dispersi: bar¬
baros insigniter docuerunt. Qͥ bꝰ
defunctis. occidentales eccłiȩ. ita
susceptũ modulationis organum
uiciarunt: ut ioħs quidã romanꝰ
cantor cũ theodoro eque ciue ro¬
mano. sede buraci archiep̃o. per
gallias in brittannias uitalia no
sit p̃suli destinatus. Ql circũ qͣq
positarũ eccłiarũ filios. ad pri¬
stinã cantilene dulcedinẽ reuocãs.
tam ꝑse qũa ꝑ suos discipłos mul¬
dissonantia romani & galliani can¬
tus romȩ offensus: cũ gallorũ ꝓ cacrtis
cantũ anr̃atib quibusdã argum̃ta
returͤ qͣ ͤ corruptũ. nr̃iq e diuerso an¬

Expanded text:
cantilenam, natarali quodam fragocantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. 8. Hinc est quod hujus Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos muldissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naretur esse corruptum, nostrique e diverso au
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ sub gradib basilicȩ beati petͥ
apłi. alterũ uͦ sub lateranensis patͥar¬
eͥii domib fabricauit: usq hodie
lectis eius quo recubans modulaba¬
tur. & flagellũ ipsius quo pueris
minabatur: ueneratione congrua
cũ autentico anthiphonario reser¬
uantur. Que uidelicet loca ꝑ p̃cepti
seriem subinterpositione anathe¬
matis: obministerii cotidiani utro¬
biq grãm subdiuisit.
Iuius modulationis discedinẽ
inter alias europe gentes. germani
seu galli discere. crebroq rediscere
insigniter potuerunt: incorruptã
uͦ tam leuitate animi. qua ñ nulla
de ꝓpͥrio gregorianis cantib miscu¬
erunt. quã feritate quoq naturali
seruare minime nouerunt. Alpi¬
na siquidem corpora uocũ suarũ.
tonitruis altisone ꝑstrepentia susce¬
ptȩ modulationis dulcedine ꝓpͥȩ
ñ resultant: quia bibuli gutturis
barbara feritas. dũ inflexionibus
& reꝑcussionib mitẽ nititur edere

Expanded text:
alterum sub gradibus basilicae beati Petri alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub interpositione anathematis ob ministerii quotidiam utrobique gratiam subdivisit. 7. Hujus modulationis dulcedinem inter alias Europae gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem corpora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere
Abbreviated transcription (Latin):
tificũ morẽ luculenter apłicis thronis
erposuit: animaduertens ido se a dño
suꝑ gentes & regna sũmũ pontificẽ con¬
stitutũ. ut uxta illud ꝓpheticũ uicio.¬
oiũ radices euelleret. destrueret. atq di¬
cam traditionẽ apłicam nouiter pullu¬
lasse cognouerat. uidelicet de ministris.¬
de cantorib. de laicis pontifici famili¬
ariter adherentib. de titulandis p̃iuꝰ¬
dicialiter quibꝰ libet reb. de contegen¬
do dalmaticis apłico feretro. de pa¬
quidem a romane eccłiȩ. pꝰmodum
uero collectis circumquaq positarũ
salis eccłiȩ corꝑe segregauit: eaq sub
interpositione terribilis a nathema¬
lomonis. ꝓpter musicȩ compunctiõem
dulcedinis: antiphonariũ cantorũ stu¬
diosissimus. nimis utiliter compslauit.
Scolam quoq cantorũ que hactenus
eũdem institutionib in sc̃a romana
eccłia modulatur instituit: eiq cum
ñ nullis predus duo habitacula. scilicet

Expanded text:
tificum morem, luculenter apostolicis thronis tificum morem, luculenter apostolicis thronis exposuit, animadvertens se ideo a Domino super gentes et regna summum pontificem constitutum, ut, juxta illud propheticum , vitiorum radices evelleret, destrueret atque dicam traditionem apostolicam noviter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris cantoribus, de laicis pontifici familiariter adhaerentibus, de titulandis praejudicialiter quibuslibet rebus, de contegendo dalmaticis apostolico feretro, de paquidem a Romanae Ecclesiae, postmodum vero collectis circumquaque positarum salis Ecclesiae corpore segregavit, eaque sub interpositione terribilis anathemalomonis, propter musicae compunctionem dulcedinis, Antiphonarium centonem cantorum studiosissimus nimis utiliter compilavit; scholam quoque cantorum, quae hactenus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
approbatione custodio: qͥa inhis uelut
inquadrato laꝑide scẽ fidi structura con¬
sirgit. cuiꝰlibet uitȩ atq actionis existat:
qͥa qsqͥs eorũ soliditatẽ ñ tenet. etiã si
lapis ẽẽ cernitur: tam̃ extra edificium
iacet. Qͥ ntũ qͦq conciliũ pariter uene¬
ror: inquo epła quȩ ibi dicit᷑ erroris ple¬
na repbatur: & theodorus ꝑ sonã medi-¬
atois dĩ & hominũ. induab substantiiᷤ
seꝑans. ad impietatis ꝑfidiam cecidisse
conscribitur. Scripta quoq theodoriti
ꝑquȩ beati cirilli fides rep̃henditur:
sine audientia plata refutantur. Eunc¬
tis uero quas p̃fata ueneranda concilia
ꝑsonas respuunt. respuo. quas ueneran¬
tur amplector: qͥa dũ uniuersali sunt
consensu constituta: non illa destruit. qͥs-¬
qͥs p̃sumit aut soluere quos religant: aut
ligire quos soluunt. Qͥsqͥs ergo aliud
sapit: anathema sit.
fidei suȩ scđm priscũ decessorũ suorũ pon¬

Expanded text:
approbatione custodio, quia in his velut approbatione custodio, quia in his velut in quadrato lapide, sancte fidei structura consurgit et cuiuslibet vite et accionis existat, quisquis eorum solidilapis esse cernitur, tamen extra aedificium jacet. Quintum quoque concilium pariter veneror, in quo epistola quae Ibae dicitur, erroris plena, reprobatur, et Theodorus personam Mediatoris Dei et hominum in duobus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur. Scripta 47 quoque Theodoriti, per quae beati Cyrilli fides reprehenditur, ausu dementiae prolata refutantur. Cunctas vero quas praefata veneranda concilia personas respuunt respuo; quas venerantur amplector. Quia dum universali sunt consensu constituta, se et non illa destruit, quisquis praesumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit. fidei secundum priscum praedecessorum suorum pon
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ utcumq hunc timorem subpͥmo: &.
consolatam mentem ad pontificalis oꝑis
studia accingo: considerata ipsa rei mi¬
mensitate deterreor. Perpendo quippe
qͦd omĩ cura iugilandũ ẽ. ut rector cogi¬
tatione sit mundus: oꝑatione sit p̃cipu¬
us. discretus insilentio. ittilis inuerbo:
singłis in compassione ꝓximus . p̃cunctis¬
in contẽplatione suspensus: bene agenti¬
b ꝑ humilitatẽ socus. contra delinquen¬
tium uicia ꝑ telũ rectitudinis erectus.
creditur ad iusticiam. ore autẽ con¬
fessio fit ad salutem. sicut scĩ euangłii
quatuor libros. sic quatuor concilia susei¬
pere & uenerari me fateoi: niclienũ sci¬
licet. in quo ꝑuersũ arrii dogina destris¬
itur: constantmopolitanũ quoq inquẽ
eunomii & machedonii ertor conuincit.
efesia̾iũ etiã plemĩ. inquo nesthoris
impiecas iuidicatur. calcedionense uͦ inqͦ
eithicis dioscoriq prauitas repbatur.
ota deuotione complector. integerrima

Expanded text:
vero utcunque hunc timorem supprimo, et vero utcunque hunc timorem supprimo, et consolatam mentem ad pontificalis operis studia accingo, considerata ipsa rei immensitate, deterreor. Perpendo quippe quod omni cura vigilandum est ut rector cogitatione sit mundus, operatione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum rectitudinis erectus, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , sicut sancti Evangelii quatuor libros, sic quatuor concilia suscipere et venerari me fateor: Nicaenum scilicet, in quo perversum Arii dogma destruitur; Constantinopolitanum quoqueEunomii et Macedonii error convincitur, Effesinum etiam primum, in quo Nestorii impietas iudicatur, Calcedonense vero, in quo Euticetis Dioscorique pravitas reprobatur, tota devotione amplector, integerrima
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. nͥ eas. quȩ uideri nilsinunt tene¬
bras uidet. Nũqͥd antistes a dño nͥ ꝓ de¬
lictis popłi intercessor eligitur: Qa itaq
Si fortasse qͥspiam apud potentẽ uirũ
qͥ & sibi iratus. & mͥ e̾e̾t incognitus. in¬
tercessorẽ suũ me fieri quereret. ꝓtimuᷤᷤ
responderem. Ad intercedendũ ueni¬
re nequeo: qͥa eiꝰ noticiam ersedula fa-¬
miliaritite ñ habes. Si gͥ̃ rete
homo adhominem de quo minime p̃¬
sumpsissem fieri intercessor erubescerẽ.
quantȩ hoc audaciȩ ẽ qͦd apud dm̃ ꝓ
popło locũ intercessoris obtineo: cui fami¬
liarem me ꝑ uite meritum ñ agnosco:
Qua inre ẽ mͥ ad huc aliquid grauius
formidandũ : qͥa sicut cuncti liquido
nouimus: cũ is qͥ displicet ad interce¬
dendũ mittitur: irati animus ad de¬
teriora ꝓuocatur. Et ualde ꝑtimescone
cõmissa plebs fidelium. reatus mei ad¬
ditamento depereat. cuiꝰ nunc usq dñs
delicta equanimiter tolerabat. Cum

Expanded text:
aliud nisi eas quae videri nil sinunt tenealiud nisi eas quae videri nil sinunt tenebras videt. Nam quid antistes a Domino, nisi pro delictis populi intercessor eligitur? Qua itaquSi fortasse quispiam apud potentem virum, qui et sibi iratus, et mihi esset incognitus, intercessorem suum me fieri quaereret, protinus responderem: Ad intercedendum venire nequeo, quia ejus notitiam ex sedula familiaritate non habeo. Si igitur recte homo apud hominem, de quo minime praesumpsissem, fieri intercessor erubescerem, quantae hoc audaciae est, quod apud Deum pro populo locum intercessoris obtineo, cui famiesse per vitae meritum non agnosco? Qua in re est mihi adhuc aliud gravius formidandum, quia sicut cuncti liquido cognovimus, cum is qui displicet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur, et valde pertimesco ne commissa mihi plebs fidelium reatus mei additamento depereat, cujus nunc usque Dominus aequanimiter delicta tolerabat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
patre: omĩum uisibiliũ & iniusibili¬
um conditorẽ. Limen ex lumine: dm̃
uerũ de dõ: spbendorem głiȩ. figiiram
substantiȩ: qui manens uerbũ ante
scła. qui ꝑfectus homo creatus: iuxta
sul a sept ab s peeato. & suis pontio
pilato crucifixus ẽ. & sepultus. tertia die
resurrerit amortuis. Die autẽ quadra¬
gesimo ascendit in cȩlũ. sedet ad dex¬
teram patris unde uenturuis iudicare
uiuos & mortuos: positurus ante ocłos
omĩum occulta singulorũ: daturus cũc¬
tis bonis ꝑpetua p̃mia regni cȩlestis.
iniquis autẽ supplicia ignis etern: in
unũ baptisma: unã apłicã & uniuersa¬
lem eccłiam: inqua sola possunt laxa¬
gorius scđm pͥscam decesiorũ suoiũ morẽ
ioħi constantinopolitano. eulogio. alex
andrino. gregorio antiocheno. ioħi hie¬
rosolimitano. & anastasio expatriarcha
onsideranti mͥ qͦd impar meritis.
ac toto animo regͣens pastoralis cure
pondera portare compulsus sum: cali¬
go meroris occurrit. & triste cor nichil

Expanded text:
invisibilium Conditorem, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloriae, figuram substantiae; qui manens Verbum ante saecula, perfectus homo creatus est juxta suscepit absque peccato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus tertia die resurrexit a mortuis; die autem quadragesimo ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. Unde venturus est judicare vivos et mortuos, positurus ante oculos omnium omnia occulta singulorum, daturus sanctis perpetua praemia regni coelestis, iniquis autem supplicia ignis aeterni, iunum baptisma, unam apostolicam, et universalem Ecclesiam, in qua sola possunt laxagorius, secundum priscum decessorum suorum morem, Joanni Constantinopolitano, andrino, Gregorio Antiocheno, Joanni Jerosolymitano, et Anastasio expatriarchae Consideranti mihi quod impar meritis, at toto animo renitens, pastoralis curae pondera portare compulsus sum, caligo moeroris occurrit, et triste cor nihil