comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inferior nobis ẽ. qͥ uł tanta neq̃¬
unt. qͣnta nos facere possumꝰ. uł
talia faciunt. qualia nos imitari
ñ debemꝰ. Proinde in his talis ha¬
benda ẽ discretio. ut suꝑioribus
quidẽ in om̃i loco. et in om̃i oꝑe
uł sermone exhibere studeamus
reuerentiã: et qͥcqͥd egerint. aut
ubicũq fu̾int. ñ p̾sumamꝰ impu¬
dent̃ eis nos quasi coequando in¬
gerere. Sic nanq debemꝰ in eiꝰ.¬
modi uirtutis exemplũ quod
imitem quodam mͦ taciti et quasi¬
de longe considerare: ut tam̃ con¬
sortium cooꝑandi nunqũa p̃su-¬
mamꝰ expetere. quatinꝰ dũ eis
ubiq cedimꝰ: facile ex nr̃a mo¬
destia clareat. qũa humilia de
nob̃. et quã sublimia de illis sen¬
tiamꝰ. Hegligentes uͦ et maxime eos
quoꝵ oꝑa uł studia rep̃hensione
digna apparent. tali nos cautela
declinare oportet. ut et fugiamꝰ
qͦd faciunt. ec tam̃ iudicare non
p̃sumamꝰ quod st̃. Cogitemꝰ in eiꝰ¬

Expanded text:
inferior nobis est, qui vel tanta nequinferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in eju
Abbreviated transcription (Latin):
b uerecundi. Item scdm conu̾satio¬
nẽ alios nobis quasi suꝑiores.alios
quasi ȩquales. alios quasi inferiores
debemꝰ attendẽ. Illorũ conu̾satio
inferior ẽ nobis. quoꝵ. facta et sicon¬
deminare ñ p̃sumimꝰ. imitari tam̃
ñ debemꝰ. Illoꝵ. conu̾sadio par nob̃
ẽ. quȩ sic nr̃ȩ infirmitati contẽ ꝑa¬
da ẽ. ut et iurtutis exemplũ prebe¬
at. et cooꝑandi facilitate in consor¬
tiũ nos suȩ exercitationis admit¬
tat. Illoꝵ conu̾satio supra nos ẽqͣm
uenerari quidẽ et admirari possumꝰ.
mutari autẽ non ualemꝰ. Illoꝵ con¬
tutẽ illoꝵ nr̃a infirmitas qͣmuis in¬
cipiat ꝑ amorẽ appetere. ꝑ imitatio¬
nẽ tam̃ ñ ualeat coȩquare. Illorum
conu̾sacio quasi par nobis ẽ. quoꝵ
oꝑa ita nr̃is uirib condemꝑantur.
ut in eis nichil sit quod possibita¬
tẽ nãm excedat. et tam̃ de uotio
nr̃a satis in eis qͦd imitari possit
inueniat. Illoꝵ conuersatio qͣsi

Expanded text:
bus verecundi. Item secundum conversatiobus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, imitari tamen non debemus. Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus. Illorum contutem illorum nostra infirmitas quamvis incipiat per amorem appetere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores. Suꝑiorib obedientiã.
timorẽ. obsequiũ. et uen̾ationẽ de¬
bemꝰ exhibere. Cũ ȩqualib pacem
et concordiã custodire. inuicẽ obse¬
quio. beneficio et honore p̃uenire
In om̃i actione et u̾bo suꝑiorẽ eis
locũ tribuere. et siqͣndo fortassis in ali¬
quo negotio eos p̃tre cogam᷑. cũ omni
humilicate et reuerentia quȩ facien¬
da sunt ñ p̃ciꝑe s demonstrare. et si
deuotione quasi ex necessitate subiec¬
ti obedire. Inferiorib semꝑ benefi¬
ciũ et auxiliũ impendẽ. nunquam
impꝑare. sine contumelia corriꝑe.
sine suꝑbia gub̃nare. sine crudelita¬
de castigare. cũ pietate fouere. Uene¬
rationẽ ñ exigere. societatẽ atq eqͣli¬
tatẽ amare. Maiorib ꝑtimorẽ subdi.
ȩqualib ꝑcaritatẽ obsequi. iunio¬
rib ꝑhumilitatẽ coȩquari. Preci¬
pientib parati. obȩdientib mode¬
sti. maledicentib taciti. laudanti¬

Expanded text:
inferiores. Superioribus obedientiam, inferiores. Superioribus obedientiam, timorem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et reverentia quae facienda sunt non praecipere sed demonstrare, et si devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudanti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ inferiorem gradũ inhomine uir¬
tutẽ despicit. siue in eo qui ꝓpt̾ uitã
inferiorẽ gradũ suꝑiorẽ condemnit.
Istis gͦ honor. illis amor impendat᷑:
sic tñ ut et honor istorũ sit uolunta¬
rius.et illorũ amor uenerandus. Re¬
uerentia enĩsine amore magis ser¬
uilis est: et amor sine reuerentia pu¬
erilis iudicari debet. Cũ tanta gͥ
humilitate et reuerentia meliorib
exhibendũ ẽ beneficiũ dilectionis.
ut illis quasi ex necessitate uidea¬
m eẽ subiecti: et cũ tanto affectu at¬
q hilaritate suꝑiorib soluendũ est
obsequiũ subiectionis ut solo potiꝰ
dilectionis debito. illis credamur
astricti. Istis sic reddamꝰ sua. quasi
nr̃m impendimꝰ: illis sic exhibea¬
mꝰ nr̃a. quasi suũ reddemꝰ. Sex de¬
niq modis discretionẽ ꝑsonarũ
habendã: ex his colligimꝰ. Trib
scđm dignitatẽ: et trib scđm con-¬
u̾sationem. Alii nanq scđm digni¬
tate suꝑiores sunt: alii ȩquales. alii

Expanded text:
riorem gradum, in homine virtutem despicit; sive in eo qui propter vitam inferiorem, gradum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, quasi suum redderemus. Sex denique modis discretionem personarum habendam ex his colligimus, tribus secundum dignitatem, et tribus secundum conversationem. Alii namque secundum dignitatem superiores sunt, alii aequales, alii
Abbreviated transcription (Latin):
nis nouitate. festos dies honorare.
Incȩt̾is uero dieb quib oꝑari licet.
nullus om̃ino ociosus apparere:s
unꝰqͥsq i eo qͦd sibi iniunctũ fuerit.
ñ qͦd ipse elegerit oꝑe. qͣntũ scientiȩ
et uiriũ suarũ possibilitas suppetit.
sese debet exercere. Quantũ eñĩ deco¬
ris addit dieb festis quies uacatio¬
tus: tantũ ornam̃ti. confert cȩteris
dieb studiũ boni oꝑis. ita ut et in il¬
lis qͥs qͥs noluerit ẽẽ quietꝰ. index
sit uanitatis suȩ. et in istis qͥ ñ fu̾it
studiosus testis pigritiȩ. Carnales
siquidẽ m̃tes ne uel in illis dieb qui¬
escant. uanitas exagitat: uł ne in istis
inbono oꝑe se exerceant. pigritia li¬
gat. Quaꝓpt̃. ñ negligenter qͥdẽ
habenda ẽ in bono oꝑe discretio tẽ¬
porũ: qͥa sicut malũ opꝰ nullo dem¬
pore laudabileẽ: ita bonũ opꝰ quo¬
dã mͦ rep̃hensione dignũ iudicat᷑.
si temꝑe oportuno factũ ñ est.

Expanded text:
nis novitate festos dies honorare. nis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert diebus caeteris labor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tempore opportuno factum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Ante sũptũ cibũ doctrine
et oratiomis tempꝰ est. pꝰ uero oꝑis:
qͥa et tunc exercendus ẽ animꝰ dũ
adhuc ad studum spiritale leuis
ẽ. et tunc repͥmenda ẽ caro qͣndo
calor incentiui eiꝰ ꝑ cibũ amplius
excitatus est. Sic et festidies aliud
studiũ et aliũ conu̾sadionis modũ
exigunt: atq alium hi in quibus
oꝑari licet exposcunt. In illis nos
oportet adȩccłam studiosus et
alacrius conuenire.et ad celebran¬
da diuina myst̾ia deuotiꝰ intendẽ.
atq in oratione diutiꝰ ꝑseuerare.
habitu. incessu. et actu maiorẽ deuo¬
tionẽ erga cultũ diuinũ demonstra¬
re. nichil ñ scm̃. nichil ñ diuinum.
nichil ñ ordinatũ agere. linguam
a uaniloquio cohibere.pedes ab ex¬
cursu et discursu stringere. oculos
compͥmere. uultũ inclinare. m̃tem
erigere. omnẽ deniq actũ etom¬
nẽ motũ cordis parit᷑ et corporis
ministerio diuino mancipare
atq ut ita dicam quadã conu̾satio¬

Expanded text:
tetur. Ante sumptum cibum, doctrinae tetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ficientes intuentib scandalũ facimꝰ.
aut inepte id quod in nobis non est
discernenda sunt. Alius ẽ mo¬
dus uiuendi in nocte. alius in die.
hox ẽ tempꝰ silentii et quieris. Dies
tempꝰ laboris et motionis et oꝑis.
In nocte secũ debent ẽẽ homines et
aut fessa m̃bra somno reficere. aut
orationib uel meditationib scĩs in
silentio animũ exercere. In die uͦ de
secreto suo in unũ coeunt. et ad in¬
iucem rursũ uidendos se et imican¬
dos ostendunt. Tunc exempla bono
iure dr̃: tẽ qͥ alienos actus qͣntũ expe¬
dit imitari dissimulat. dorpens et inu¬
tilis merito nominatur. S nec eadẽ
ẽẽ debet facies nr̃a pꝰ qũã refecti sumꝰ.
quȩ fuit pͥus quã cibũ sũpsimꝰ. Ante
sũptũ cibũ magis hylares nos ẽẽcon¬
uenit. ne ipsa nr̃a abstinentia grauis
et molesta uideatur: post uero ma-¬
gis modestos et tacitos. ne ꝑ gulȩ
uicium crapula nos inflãmasse pu¬

Expanded text:
ficientes intuentibus scandalum facimus, ficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est discernenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum coeunt, et mutuo videndos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorjure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse pu
Abbreviated transcription (Latin):
agere debeat consideret necesse est.
Alius ẽ modus habendi in eoloco uͥ
as̃ adoratur: alius ineo ubi corpus
reficitur. Alius in eo qͥ locutioni de¬
putatus ẽ: alius in ẽo ubi silentium
custoditur. Alius deniq intus. aliꝰ
foris: alius in secreto. alius in publi¬
co. Et qͣmius in nullo loco discipli¬
nã fuam homo deserere debeat. dili¬
gentius tam̃ et magis sollicite ibi con-¬
seruanda ẽ. ubi uel neglec̾ta plurib
generat scandalũ. uel custodita bone
imitationis exemplũ. Discernendũ
ẽgͥ quȩ sint illa quȩ in custodienda
disciplina nusqũa int̾mitti possunt.
et quȩ rursum illa sint. quȩ ꝓ loco
et temꝑe nc̃ int̾micti. ñc exerceri uo¬
lunt. Sepe tam̃ etiam illa quȩ in pu¬
blico necessaria st̃ quendã pͥus insecre¬
to exercitationis usũ exposcunt. qͥasi
ea ꝓrsus in occulto negligimꝰ. uti post¬
modũ eis dũ opus ẽ in publico ñ uale¬
mꝰ. Et cunc aut ꝓrsus a disciplina de¬

Expanded text:
agere debeat, consideret necesse est. agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rursum illa sint quae pro loco et tempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd deceat et qͥd ñ deceat in om̃i actu.
in om̃i loco. in om̃i dempore. erga om
qualit̾ humana officia. et quȩ ad
usum corporis ꝑtinent exercere con¬
ueniat. Quam timoratũ. quã sollici¬
tũ. qũa de uotũ ac religiosũ indĩser¬
uitio homo exhibere sedebeat: quã
spontaneũ. quã hylarẽ et quã para¬
tum offerre in subleuandis necessi¬
tatib ꝓximoꝵ. Qũã parcũ quã mo¬
destũ. et quã nulli inportunũ in bs
quȩ ad se ꝑtinent quȩrendis ac ꝑficien¬
dis p̃stare. ut semꝑ et sibi sit parcus.
et ꝓiximo ꝓmptꝰ. et deo deuotus. Qua¬
liter assuescat suas in om̃ib uolun¬
tates frangere et alienis se uoluntati¬
bus qͣntũ fas et decens ẽẽ constic̾it ꝑ
omĩa discat inclinare. Qualis sedens.
ambulans. qualis loquens. qualis
tacens. qualis comedens. qualis ieui¬
nans. qualis deniq aliqͥd agens. et qͣ¬
agat. s etiam in quo loco quid

Expanded text:
quid deceat, et quid non deceat, in omni actu, et quid deceat, et quid non deceat, in omni actu, et in omni loco, in omni tempore, erga omnqualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse constiterit per omnia discas inclinare. Qualis sedens, ambulans, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis jejunans, qualis denique aliquid agens, et quagat, sed etiam in quo loco quid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cinxistis uos ad currendã uiam eiꝰ.
hichil iam amori illius p̃ponitis. illũ
solũ quęritis. ꝓ quo lucrificando oĩa
huiꝰ mundi blandim̃ta. quasi absin-¬
tiũ amara. et omnẽ głam adq deco-¬
rẽ. quasi stercora reputatis. Intrate
uiam eiꝰ. et currite ad ipsum. Tanto
etis. Uia ad ipsum sunt: scientia. di¬
sciplina. bonitas. ꝑscientiã itur ad
disciplinã. ꝑdisciplinã: itur ad boni¬
tatẽ. Per bonitatẽ: itur adbĩtudinẽ.
Hoc est ꝓpt̃ quod uobiscũ loqui cȩpi¬
mꝰ: ut qͣntũ dñs dedit de hac uia qua¬
tiã quȩ ad institutionẽ recte et honeste
uiuendi ꝑtinet. multis modis homi¬
nẽ colligere. et cõꝑare sibi oportet:
partim rõne. partĩ doctrina. partĩ
exemplo. partim meditatione sc̃ãrũ
scͥpturarũ. parti assidua inspectione
hoc mͦ. Debet si quidẽ diligent᷑
considerare. et qͣntũ ualet ꝑ semetip¬
sum discerñe qͥd liceat et qͥd ñ liceat.

Expanded text:
praecinxistis vos ad currendam viam ejus. praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite ad ipsum, tanto eum pervenietis. Via ad ipsum sunt scientia, disciplina, bonitas; per scientiam itur ad disciplinam, per disciplinam itur ad bonitatem, per bonitatem itur ad beatitudinem. Hoc est propter quod vobiscum loqui coepimus, ut quantum Dtiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione modo. Debet siquidem diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat,
Abbreviated transcription (Latin):
me secutꝰ adiunxit. qͥa mandatis
tuis credidi. acsidiceret dõ. idõ do¬
cere me debes. qualit̾ tibi seruire de¬
beo: qͥa p̃ceptis tius ĩã ꝑcontumatiã
non resisto. C redo bonum ẽẽ qͦd p̃cipis.
Credo uerũ ẽẽ qͦd ꝓmictis. Acquieui
iam ꝓpt̃ te mea relinquere: et iccirco
queso. ꝑte merear. tua bona optin̾e.
Quia mandatis tuis credidi. Sic et
uos fr̃s gr̃a dĩ iam credidistis man-¬
datis eius. reliquistis ur̃a ꝓpt̾ ipsũ.
quęrite nc̃ sua ab ipso ut mereamini
ꝑ sua uenire ad ipsũ. Credidistis
mandatis eiꝰ dicentis. Si uis ꝑfectus
ẽẽ. uadeet uende omĩa quȩ habes: et
ueni sequere me. et habebis thesaurũ
incȩlo. fecistis qͦd p̃cepit. sꝑatis quod
ꝓmisit: petite ñc ab ipso. qͦd ad id op¬
tinendũ expedit. Hullus iam carna-¬
lis affectꝰ aꝑcipienda gr̃a eiꝰ uos im¬
pedit: reliquistis patrem. et matrẽ.
fr̃s. et sorores. cognatos. et affines. et

Expanded text:
me secutus adjunxit: « Quia mandatis me secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « quia mandatis tuis credidi. » Sic et vos fratres gratia Dei jam credidistis mandatis ejus, reliquistis vestra propter ipsum, quaerite nunc sua. Credidistis mandatis ejus dicentis: « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . » Fecistis quod praecepit, speratis quod promisit, petite nunc ab ipso quod ad id obtinendum expedit. Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑfecte hominẽ reformans. ꝑ uirtu¬
t̃ẽ ad beatitudinẽ ꝑducit. Hanc uiã
et hanc patriã tunc etiã uiderat: cũ
dicebat. Bonitatẽ et disciplinã et
scientiã doce me. Considerauit nam¬
q qͦd ꝑ bonitatẽ uenit᷑ ad beatitudi¬
nẽ: atq idõ bonitatẽ doceri se petuit.
qͥa ꝑ hanc ad illam ꝑtingere concupi¬
uit. S qͥa rursũ uidit. quod adboni¬
tatẽ optinendã disciplina necessaria
eẽt: adiunxit et dixit. Disciplinã do¬
ceme. Paratus eñi erat disciplinam
seruare: et ñ solũ adillam seruandã.
spontaneũ se obtulit. s ut illã quoq
acciꝑe mereret᷑ supplicauit. Postremo
qͥa uidit neminẽ seruare posse disci¬
plinã boni oꝑis. qui ñ habeat scienti¬
am uere discretionis: hanc quoq si¬
bidari quasi quoddã fundam̃tum
et pͥncipiũ sc̃ẽ conu̾sationis postula¬
uit. Bonitatẽ inquit et disciplinam.
et scientiã doce me. Et ut se idoneũ
adhec discenda ostenderet nouissi¬

Expanded text:
reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc viam et hanc patriam tunc etiam viderat cum dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed ut illam quoque accipere mereretur, supplicavit. Postremo quia vidit neminem servare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis postulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissi
Abbreviated transcription (Latin):
na uirtutis ñ negligent̃ custodiat᷑.
Usus eñĩ disciplinȩ ad uirtutẽ am¬
mũ dirigit. uirtus autẽ adbeatitu¬
diñe ꝑducit. ac ꝑ hoc exercitiũ disci¬
plinȩ ẽẽ debet ur̃a inchoatio. uirtus
ꝑfectio. p̃miũ uirtutis ȩt̃na beatitu¬
do. Hȩc ẽ fr̃s uia. et ista ẽ patria: per
qũa currimꝰ. et ad qua ꝑuenire desi¬
deramꝰ. Hanc iam et hanc patriã
psalmista uiderat: cum dicebat. Bea¬
ti immaculati in uia. qui ambulãt in le¬
ge dñ. Hanc uiam et hanc a iii¬
patriam uiderat: cũ dicebat. Discipli

Expanded text:
iatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem perducit. Ac per hoc exercitium disciplinae esse debet vestra inchoatio, virtus perfectio, praemium virtutis aeterna beatitudo. Haec est, fratres, via, et ista est patria, per quam currimus et ad quam pervenire desideramus. Hanc viam et hanc patriam Psalmista viderat cum dicebat: « Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . » Hanc viam et hanc patriam viderat cum dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
mino de uana conuer¬
satione huius scłi per
desiderium sc̃m̃ con¬
uersi estis. et
ad ipsum qui fecit uos totamentis
intentione ac uoto redire disponitis:
oportet uos nc̃ ipsam uiã discere. ꝑ
quã possitis ad illũ quẽ quęritis ꝑ¬
uenire. Ipse ẽ enĩ uera et sempic̃na
uita. extra qu̾e. sicut nemo feliciter¬
uiuere potest: ita quicunq in ipso
et cũ ipso uiuit beatus ẽ. Si gͥ dm̃¬

Expanded text:
mino de vana conversatione hujus saeculi per desiderium sanctum conversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ fr̃s qui
scolam disciplinȩ iam intra¬
stis: in lectione diuina pͥus debetis
quȩr̾ẽ qͦd mores ur̃os ad uirtutem⁊
instruat. quã qͦd sensum acuat ad
subtilitatẽ: magisq uelle informa¬
ri p̃ceptis scͥpturarũ. quã quȩstio¬
nib impediri. Cũ gͥ diuinas scͥp¬
turas legicis sollerter ꝑpendide. qͥd
ibi dictum sit ad excitandũ i uo¬
bis amorẽ dĩ. qͥd ad contẽptũ scłi.
qͥd ad cauendas insidias inimici.
qͥd adbonos affectus nutriendos.
et praua desideria extinguenda
ualeat. et qͥd citiꝰ cor ꝑ cõpunctio¬
nis ardorem accendat. quid disci¬
plinã in oꝑe. qͥd humilitatẽ in co¬
tis.qͥd patientiã in adũsis habere
doceat. qͥd deniq ad agendabona
sedulũ. et ad mala cauenda doceat
ẽẽ circũspectũ. Hoc modo lecta scͥp¬
cura. intelligentiã confert saluta¬
rem: et hanc ipsam sapientiã quã ꝓ
uirtute libent̾ despicitis. meliꝰ post

Expanded text:
os autem fratres, qui scholam disciplinae jam intrastis, in lectione divina prius debetis quaerere, quod mores instruat ad virtutem, quam quod sensum acuat ad subtilitatem, magisque velle informari praeceptis Scripturarum, quam quaestionibus impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria exstinguenda valeat, et quid citius cor per compunctionis ardorem accendat. Quid disciplinam in opere, quid humilitatem in copatientiam in adversis habere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam quam pro virtute libenter despicitis melius post
Abbreviated transcription (Latin):
uini et olei optulerit pͥmiti¬
as. iungit et loquiturꝰ: im¬
pinguasti in oleo caput me¬
um: & calix tuus mebri¬
ans quam p̃clarus est:
illo oleo qd̃ absq fece mun¬
dissimum ad lucernã dñi
preparaturꝰ. qd qui pre¬
parauerit exhilaratur fa¬
cies eius in oleo. oleo exuil¬
tationis quo xꝑc unctus ẽ
pre participib suis. & effe¬
ctus oliua cum ꝓpħa canta¬
bit: ego autem sicut oliua
fructifera in domo dñi: et
illo uino qd de uera uite re¬
dundat in torcularib salua¬
toris. dicente dño: Ego sũ
uitis. uos propagines : et¬
pater m̃s agricola est: De
his torcularib tres psalmoᷤ
legimus: octauum. & octo¬
gesimum. et octogesimum
tertrum: qui om̃s ad eccłie
sacramenta referuntur:
Ꝙ in ueteri quidem lege absq
mensura erant & numero
primitie: non enfi ad men

Expanded text:
rit primitias, jungit et loquitur: « Impinguasti in oleo caput meum, et calix tuus inebrians quam praeclarus est , » illo oleo quod absque fece mundissimum ad lucernam Domini praeparatur. Quod qui paraverit, exhilaratur facies ejus in oleo, oleo exsultationis quo Christus unctus est prae participibus suis , et effectus oliva cum propheta cantabit: « Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini , » et illo vino quod de vera vite redundat in torcularibus Salvatoris, dicente Domino: « Ego sum vitis, vos propagines, Pater meus agricola . » De his torcularibus tres psalmos legimus, octavum, et octogesimum, et octogesimum tertium, qui omnes ad Ecclesiae sacramenta referuntur. Et in veteri quidem Lege absque mensura erant et numero primitiae: « Non enim ad men
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. uł mente conspexeris
audientib demonstrare: ut
et ipsi tecum uidisse uideant᷑:
Quãobrem scribit ⁊ iosephus
eos qui ad describendã terrã
missi st̃ ab ih̾u filio naue fuisse
nc̃ philosophoꝵ propͥa ẽ. ha¬
dm̃. ostenditur domus hoc
est templum. qd̃ erechiel si¬
tum in monte conspexit: &
ñ solum in monte. s sic̃ nẽ
dicitur in su̾mitate montis
ꝗͣ nequaꝗͣ illam putemus
que asalomone constructa¬
uidet᷑ narrat᷑ in regum et
paralippomenon libris: Illa
enim alterius ordiis atq
m̃sura ẽ. & in singulis magnã
habens diuersitatẽ. tantũq
inferior templo qd nc̃ osten¬
ditur ezechieli. ut ñ solum
cultores eius & editui. s
ipse fabricator eius salomon
peccauerit. ꝙ offendĩt d̃m
licet postea egerit penitenti¬
am: scribens ꝓuerbia m
quib ait: Noiussime ego
egi penitentiam: & respexi

Expanded text:
carnis vel mente conspexeris audientibus demonstrare, ut et ipsi tecum vidisse videantur. Quamobrem scribit et Josephus eos qui ad describendam terram missi sunt ab Jesu filio Nave, fuisse nunc philosophorum propria est, haDeum, ostenditur domus, hoc est templum quod Ezechiel situm in monte conspexit, et non solum in monte, sed sicut nunc dicitur, in summitate montis: quam nequaquam illam putemus, quae a Salomone constructa narratur in Regum et in Paralipomenon libris. Illa enim alterius ordinis atque mensurae est, et in singulis magnam habens diversitatem: tantumque inferior templo, quod nunc ostenditur Ezechieli, ut non solum cultores ejus, et aeditui; sed et ipse fabricator ejus Salomon peccaverit, et offenderit Deum, licet postea egerit poenitentiam, scribens Proverbia, in quibus ait: Novissime ego egi poenitentiam, et respexi
Abbreviated transcription (Latin):
pectatio gentrum. Uere enum
in aduentu dñi saluatoris due
uuirge.:⁊ ut in hebraico positũ ÷
duo ligna in unum iuncta st̃
sceptrum. & in baptismate xꝑi
dudũ separata sociant᷑. ut fi¬
ant in unũ noũi hoĩem.⁊ in
unam gentem: Neq polluant᷑
ultra in idolis & in abhomina¬
tionib s mundi lauachro
sint popłs dei:⁊ imꝑet eis xͤ.¬
& habitent suꝑ terrã mitum.
terrãq uiuentum ꝗͣ dederat
seruo suo iacob. qui popłm
isrł inmatris utero supplanta¬
uit: Sinãu uoluerimis iuxta
ꝓphiam osee. qui pene omnis
ad decem trib dirigitur. id ẽ
ad ioseph et effraim ⁊ samariã
usrł intelligere falsi nõis scien¬
tiam. & diuersas turbas he¬
ticoꝵ hoc dicimꝰ. qđ in ult mo
tꝑre ꝗͣdo subintrauerit pleni¬
tudo gentium. & om̃is isrł
saluus fuerit: tc̃ etiã adu̾sarii

Expanded text:
spectatio gentium . Vere enim in adventu Domini Salvatoris, duae virgae, et ut in Hebraico positum est, duo ligna in unum juncta sunt sceptrum, et in baptismate Christi dudum separata sociantur: ut fiant in unum novum hominem, et in unam gentem, neque polluantur ultra in idolis et abominationibus; sed mundi lavacro, sint populus Dei, et imperet eis  habitent super terram, terramque viventium quam dederat servo suo Jacob, qui populum Israel in matris utero supplantavit. Sin autem voluerimus juxta prophetiam Osee quae pene omnis ad decem tribus dirigitur, id est ad Joseph, et Ephraim, et Samariam, et Israel, intelligere falsi nominis scientiam, et divisas turbas haereticorum, hoc dicemus, quod in ultimo tempore « quando subintraverit plenitudo gentium, et omnis Israel salvus
Abbreviated transcription (Latin):
s se exinaniuit formã serui
accipiens: & factus ẽ obecdi¬
ens patriusq ad mortẽ: mor¬
dem autẽ crucis: Cumq
sub tali rege fuerint. ꝑcutiã
illis fedus pacis. nequaꝗͣ
ut in ueteri testam̃to certa¬
minũ atq belloꝵ. s pactum
pacis que exsuꝑat omnẽ sen¬
sum: De qua saluator loqͥt᷑
ad apłos: Pacẽ meam douob̃:
dicit: Factus ẽ in pace locus¬

Expanded text:
sed se exinanivit, formam servi sed se exinanivit, formam servi accipiens, et factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . » Cumque sub tali rege fuerint, percutiam illis foedus pacis, nequaquam ut in Veteri Testamento, certaminum atque bellorum, sed pactum pacis quae exsuperat omnem sensum. De qua Salvator loquitur ad apostolos : « Pacem meam do vobis, dicit: « Factus est in
Abbreviated transcription (Latin):
cauerant omnib uitiis ẽe mũ¬
dandos ⁊ futuros popłm dei:¬
ita ut dñs sit d̃s eoꝵ. & seruus
inquit m̾̃s dđ̃ rex suꝑ eos de
quo & angłs loquitur in eugl̃io
qd̃ regnaturus sit suꝑ domũ
iacob. & regni eius ñ sit finis.
tanteq erit clementie ut ñ so¬
lum rex s et pastor appellet᷑
qd sitꝑbum nom̃ imꝑii pasto¬
ris uocabulum mitiget. Qr
postꝗͣ fuerit ingentẽ unã. et
in terrã isrł.⁊ in montib habita¬
uerint. ambulaturi fint in õib
iudiciis dñi. & p̃cepta illius cu¬
stodituri. habitaturi autẽ non
in alia terra. s in ea ꝗͣ dedit
seruo suo iacob in qua habita¬
uert̾ patres eoꝵ abrahã ysaac
⁊ iacõb. ⁊ reliqui scĩ. ⁊ ñ solum
ipsi habitaturi sint. s ⁊ filii eoꝵ
ac nepotes . iuxta illud uirgili¬
anum: & natinatoꝵ ⁊ qͥ nascẽ¬
tur ab illis. habitentq ñ ad
breue tp̃s: s in ꝑpetuum:
Ultis autẽ ait scire. qͥsit iste rex
arbitratus eẽ se equalẽ deo.

Expanded text:
duabus manibus, sed una Christi teneantur manu. Dicit enim se assuus sit Deus eorum. « Et servus, inquit, meus David rex super eos. » De quo et angelus loquitur in Evangelio , quod regnaturus sit super domum Jacob, et regni ejus non sit finis. Tantaeque erit clementiae, ut non solum rex, sed et pastor appelletur. Quod superbum nomen imperii pastoris vocabulum mitiget. Qui postquam fuerint in gentem unam, et in terra Israel, ac montibus habitaverint, ambulaturi sint in omnibus judiciis Domini, et praecepta illius custodituri: habitaturi autem non in alia terra, sed in ea quam dedit servo suo Jacob, in qua habitaverunt patres eorum, Abraham, Isaac, et Jacob, et reliqui sancti: et non solum ipsi habitaturi sint, sed et filiae eorum ac nepotes, juxta illud Virgilianum: Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: habitentque non ad breve tempus, sed in perpetuum. Vultis autem scire qui sit iste rex arbitratus esse se aequalem Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
truunt᷑. ⁊ patriarchis siuis qͥ
eos in blasphemiarũ baratrũ
deduxerunt confurgant et
relinquant idola sua:⁊ abho¬
minationes suas quas de suo
corde confinxerant:⁊ de cunctis
sedib sius in quib peccauerant
transeant ad eccłiasticã fidem et
mundent᷑ ⁊ sint popłs xꝑi. et
ipse sit ds eoꝵ: que plenius in
oste ꝓpħa dictasse me noui: Qd̃
si iudei ⁊ xꝑiani iudarrantes.
ħ ad mille annoꝵ uoluerint re¬
ferre regnũ. necessitate cogent᷑
ut suscipiant om̃s qui salui fue¬
rint habitaturos interra isrł
edificandã ierłm. extruendum
templũ. cunctas legis cerimo¬
nas exercendas. obseruandũ
sabbatũ. accipiendã circũcisio¬
tus iniuriã. manducandũ ⁊
bibendũ tliuitiaꝵ habundan¬
tiam. ꝓ summa beatitudine
⁊ cunctis opib estimandã. cum
Quomͦ aũ intipo resurrectionis
suꝑior sermo ꝓpħicus restitutio¬
nem iudaici popli demonstra¬
ista prophia nequaꝗͣ ad carnis
s ad anime ꝑtinet felicitatem

Expanded text:
truantur, et patriarchis suis, qui eos in blasphemiarum barathrum deduxerunt, consurgant, et relinquant idola sua, et abominationes suas, quas de suo corde confinxerant, et de cunctis sedibus suis, in quibus peccaverunt, transeant ad ecclesiasticam fidem, et mundentur, et sint populus Christi, et ipse sit Deus eorum: quae plenius in Osee propheta dictasse me novi. Quod si Judaei et Christiani Judaizantes, haec ad mille annorum voluerint referre regnum, necessitate coguntur, ut suscipiant omnes qui salvi fuerint habitaturos in terra Israel, aedificandam Jerusalem, exstruendum templum, cunctas Legis caeremonias exercendas, observandum sabbatum, accipiendam circumcisionis injuriam, manducandum et bibendum, et divitiarum abundantiam pro summa beatitudine et cunctis opibus aestimandam, cum Quomodo autem in typo resurrectionis superior sermo propheticus resurrectionem Judaici populi demonstraista prophetia nequaquam ad carnis sed ad animae pertinet felicitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eoꝵ in ꝑpetuum:
Regum narrat historia sub ro¬
boam filio salomonis xii. tri¬
bus fuisse diuisas.⁊ duas. hoc
ẽ iudam ⁊ beniamin cũ leui¬
tis ac sacerdotib secutas ẽe
roboam qui regnauit in ie¬
rłm. & regnũ eius appellatũ
ẽ iuda. alias uͦ .x. trib que
dixerunt non ẽ nobis parsin
Iheroboam filio nabath de tͥbu
effraim qui fuit filius ioseph
suibinisisse ceruices & seruisse ez
appellatasq ex magna parte
populi antiquo noĩe isrl. et
multo tpr̃e regnum iuda et
ifrl̃ aduersum se habuisse cer¬
tamina. ꝓpriisq paruisse re-¬
gib. pͥmasq .x. trib captas
redditam : decẽ autẽ tribus
quȩ uocabant᷑ isrł. usq hodie
in montib urbibꝰq medorũ
seruire capquas: P̃sens gͥꝓ¬

Expanded text:
in medio eorum in perpetuum. » Regum narrat historia , sub Roboam filio Salomonis duodecim tribus fuisse divisas, et duas, hoc est, Judam et Benjamin cum Levitis ac sacerdotibus secutas esse Roboam, qui regnavit in Jerusalem, et regnum ejus appellatum est Juda. Alias vero decem tribus quae dixerunt: Non est nobis parJeroboam filio Nabath de tribu Ephraim, qui fuit filius Joseph, submisisse cervices, et servisse ei: appellatasque ex magna parte populi antiquo nomine Israel; et multo tempore regnum Juda et Israel adversum se habuisse certamina, propriisque paruisse regibus : primasque decem tribus captas redditam: decem autem tribus quae vocabantur Israel, usque hodie in montibus, urbibusque Medorum servire captivas . Praesens
Abbreviated transcription (Latin):
discimꝰ. et decutit᷑ suꝑciliũ iudõꝵ
nichil inter isrł. ⁊ gentũ ppłm ẽe
diuisum: Si enĩ aduenis ⁊alie¬
nigenis cũ his qͥst̾ de popło ifrł
hoc ẽ indigenis terra diuiditurꝰ.
nulli dubitm eand̃ ẽe ħeditatẽ
num.habentib iudeis legis lit
sorte terra diuidit᷑ Hic aũ ut
diximꝰ dñi iudicio delegat᷑ unaq

Expanded text:
discimus, et decutitur supercilium Judaeorum, nihil inter Israel et gentium populum esse divisum. Si enim advenis et alienigenis cum his qui sunt de populo Israel, hoc est indigenis, terra dividitur, nulli dubium eamdem esse haereditatem num habentibus Judaeis legis littsorte terra dividitur, hic autem ut diximus Domini judicio delegatur unaq
Abbreviated transcription (Latin):
qui longe recesser̃t a deo in
errore filioꝵ isrł ⁊ errauer̃t
ab eo post idola sua ipsi muns¬
trent in domo. & mactent ho¬
locausta & uictimas populi:
et ipsistent in conspectu eoꝵ
ut ministrent eis: Qͥd enim
amplius facturi ft̃ sac̾dotes
filii sadoch. quicustodiert
cerimonias scuarii dei : de
quib dicit: Ipsi accedent ad
autem: hunc habet senfum:
Oiñis alienigena incircũcisus
corde ⁊ carne. ñ ingredietur
in scũarium meum : licet
cum populo isrł ẽẽ uideat᷑:
Leuite aũ hoc ẽ sacerdotalis
gradus qͥ longe recesserunt
ame in errore filioꝵ isrł: ⁊ se.
quitti st̃ idola. portabt̃ iiqͥ¬
tatem suam eo qd̃ fuerint in
scũario meo ministrantes in
officio portarũ domus ⁊ mi¬
nistri eius: Ipsi enim offere¬
bant holocaustũ & iictimas
ppłi: & ipsi stabant in conspec¬
tu eoꝵ ut ministrarent ꝓ eis:
Quia gͦ ministrauert ꝓ illis.
in conspectu idoloꝵ suoꝵ. et¬

Expanded text:
qui longe recesserunt a Deo in qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et erraverunt ab eo post idola sua, ipsi ministrent in domo et mactent holocausta et victimas populi, et ipsi stent in conspectu eorum, ut ministrent eis? Quid enim amplius facturi sunt sacerdotes filii Sadoc, qui custodierunt ceremonias sanctuarii Dei, de quibus diciautem hunc habet sensum: « Omnis alienigena incircumcisus corde et carne, non ingredietur sanctuarium meum, » licet cum populo Israel esse videatur. Levitae autem, hoc est, sacerdotalis gradus, qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola, portabunt iniquitatem suam, eo quod fuerint in sanctuario meo ministrantes in officio portarum domus, et ministri ejus. Ipsi enim offerebant holocaustum, et victimas populi, et ipsi stabant in conspectu eorum, ut ministrarent pro eis. Quia ergo ministraverunt pro illis in conspectu idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex cõparatione eaꝵ qͥd .lxx.
senserint. qͥd hebraicũ teneat
scire ualeamus: Lxx. hoc sig¬
nificant: qd alienigene incir¬
cuncisi corde ⁊carne. qͥ habi¬
tant in medio filioꝵ isrł. ing̾¬
di ñ debeant scũarium dei
Leuite aũ. hoc ẽ sacerdotalis
gradus. qͥ longe recessert̃ a
dño in errore filioꝵ isrł. et
errauert post idolas suas. pꝰ¬
ꝗͣ receꝑint iniquitatẽ suam.
stent in scũario dñi editui et
ianitores. ministriq domus
ꝙ mactent holocausta ⁊ uict¬
mas ppłi. ⁊ isti suit in conspec¬
tu eoꝵ ut ministrent eis. eo
qd̃ ministrauert̃ illis in
conspectu idoloꝵ suoꝵ. et
facti sint domui isrł in
tormentum iniquitatis: et
iccirco manum leuasse se dicit
suꝑ eos dñs ds. ut ñ accedant
ad eum. ⁊ sacerdotio fungant᷑
illi. neq offerant illi in sc̃o
sc̃oꝵ. portentq ignominiam
suam in errore quo errauer̃t
ut scilicet ponantur in obser
quomͦ stare potest. ut leuite

Expanded text:
ut ex comparatione earum quid LXX ut ex comparatione earum quid LXX senserint, quid Hebraicum teneat, scire valeamus. Septuaginta hoc significant, quod alienigenae incircumcisi corde, et carne qui habitant in medio filiorum Israel, ingredi non debeant sanctuarium Dei: Levitae autem, hoc est, sacerdotalis gradus, qui longe recesserunt a Domino in errore filiorum Israel, et erraverunt post idola sua, postquam receperint iniquitatem suam, stent in sanctuario Domini aeditui et janitores, ministrique domus, et mactent holocausta 544 et victimas populi: et isti sint in conspectu eorum ut ministrent einistraverint illis in conspectu idolorum suorum, et facti sunt domui Israel in tormentum iniquitatis: et idcirco manum levasse se dicit super eos Dominus Deus: ut non accedant ad eum, et sacerdotio fungantur illi, neque offerant illi in sancta sanctorum, portentque ignominiam suam in errore quo erraverunt: ut scilicet ponantur in observquomodo stare poterit, ut Levitae
Abbreviated transcription (Latin):
nistrantes: hostiarii inportis
domus: & ministri domus:
sti unmolabt̃ holocausta et
iuctimas dño. & ististabunt
ante popłm ut ministrent en
pro eo qd̃ ministrauert eis arte
faciem idoloꝵ suoꝵ: & factum
ẽ domui isrł in torm̃tum uu¬
quitatis: P ropterea leuaui
manũ suꝑ eos dicit dñs deus:
& accipient iniquitatẽ suam
⁊ non accedent ad me. ut sacer¬
dotio fungantur mͥ. neq ut
errore qͦ errauert̾: E poneq̃
eos ut seruent custodias do¬
mus in omnia oꝑa do eius:
in uniuersa que fecert̃ in eos:
Sacerdotes. leuite filii sadoch. qͥ
custodiert̃ custodias scõꝵ medꝵ
cum erraret domus isrł a me
ist aoceclent ad me ut ministrẽt
mͥ.⁊ stabunt ante faciẽ meam
ut offerant mͥ hostiam. adipẽ
et sanguinem: dicit d̃ns deus:
sti ingredient᷑ in scã mea⁊ ist
acceclent ad mensam meã ut
ministrent mͥ: & obseruent
custodias meas: Iuxta utͣnq
editionẽ posui testimonium:

Expanded text:
nistrantes, ostiarii in portis nistrantes, ostiarii in portis domus, et ministri domus. Isti immolabunt holocausta et victimas populo, et isti stabunt ante populum ut ministrent eis. Pro eo quod ministraverunt eis ante faciem idolorum suorum, et factum est domui Israel in tormentum iniquitatis: propterea levavi manum meam super eos, dicit Dominus Deus, et accipient iniquitatem suam: et non accedent ad me, ut sacerdotio fungantur mihi: neque ut errore, quo erraverunt. Et ponent eos ut servent custodias domus in omnia opera ejus: et in universa quae fecerunt in ea. Sacerdotes Levitae filii Sadduc, qui custodierunt custodias sanctorum meorum cum erraret domus Israel a me, isti accedent ad me ut ministrent mihi, et stabunt ante faciem meam ut offerant mihi hostiam, adipem et sanguinem, dicit Dominus Deus. Isti ingredientur in sancta mea, et isti accedent ad mensam meam, ut ministrent mihi, et observent custodias meas. Juxta utramque editionem posui testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
suam ⁊ ñ appropinquabunt
ad me. ut sacerdotio fungã¬
tur mͥ. neq accedant ad om̃e
sc̃uarium meum iuxta scã
sc̃oꝵ. s portabt̾ confusionẽ
suam & scelera sua que fece¬
runt. et dabo eos ianitores
domus in omni ministerio
cius : ⁊ uniu̾sis que fiunt
in ea: S acerdotes autẽ. leui¬
te filii sadoch qui custodiert̃
cerimonias scũarii mei cum
errarent filii isrłame. ipsi
accecdent ad me ut ministrent
mͥ. ⁊ stabunt in conspectu meo
ut offerant mͥ adipem ⁊ san¬
guinem ait dñs d̃s : ipsi ingredi
entur in scũarium meũ. ⁊ ipsi
accencdent ad mensam meam
ut ministrent mͥ: & custodiant
cerimonlas meas: Lxx:¬
mnnis filius alienigena incircũ¬
cisus corde . & incircuncisus car¬
ne. ñ ingrediet᷑ in scũaria mea
in omnib filiis alienigenarum
qui fc̃ in medio domus isrł: s
ꝙ leuite qui recessert a me cum
erraret isrł a me post cogitatio¬
nes suas.⁊ accipient iniquitatẽ
suam. & erunt in scĩs meis mi¬

Expanded text:
suam et non adpropinquabunt ad me ut sacerdotio fungantur mihi neque accedent ad omne sanctuarium meum iuxta sancta sanctorum sed portabunt confusionem suam et scelera sua quae fecerunt et dabo eos ianitores domus in omni ministerio eius et universis quae fiunt in ea sacerdotes autem Levitae filii Sadoc qui custodierunt caerimonias sanctuarii mei cum errarent filii Israhel a me ipsi accedent ad me ut ministrent mihi et stabunt in conspectu meo ut offerant mihi adipem et sanguinem ait Dominus Deus ipsi ingreentur in sanctuarium meum, et ipsi accedent ad mensam meam ut ministrent mihi, et custodiant caeremonias meas. lienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur in sancta mea in omnibus filiis alienigenarum qui sunt in medio domus Israel, sed et Levitae qui longe recesserunt a me cum erraret Israel a me post cogitationes suas, et accipient iniquitatem suam, et erunt in sanctis meis mi
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ne ministros xꝑi nr̃os
faciamus ministros: &. ꝓ
carnalib refrigeriis alta¬
ria dñi polluamus: Pro eo
qd̾ nos posiumꝰ. & dabo eõ
lantidres domus in om̃i¬
ministerio eius.⁊ in uniu¬
sis que frunt in ea . eos ui¬
delicet leuitaꝵ qͥ longe re¬
cesserunt ab eo in errore fi¬
lioꝵ isrł. ⁊ secuti st̃ id ola
quib uictimas immolaue¬
runt : syminacꝰ ordinem
lectionis senfumq conside¬
rans. rectus interp̃tatus:
dicens: Posueram enim eos
custodes ianuarum domus
uniuersi ministerii eius. et
cunctoꝵ que fuint in ea: ut
ñ ad eos ꝑtineat qui futuri¬
sunt ui cemplo. s ad eos qui
fuerunt:
umq ingredient᷑ portas
atrii uterioris. uestib siue
stolis lineis induent᷑. nec as-¬
cendet suꝑ eos qͥcꝗͣ laneum.
siue ꝙ ñ induentur lanificiis
ꝗͣdo inuustrant in portis. siue
aportis atrii interioris. et
intrinsecus uicce linee er̾t
in capitib eoꝵ. siue cyda¬
res lineas habebunt super

Expanded text:
Dei, ne ministros Christi, nostros Dei, ne ministros Christi, nostros faciamus ministros, et pro carnalibus refrigeriis altaria Domini polluamus. Pro eo quod nos posuimus: « Et dabo eos janitores domus in ministerio ejus, et in universis quae fiunt in ea, » eos videlicet Levitarum qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola quibus victimas immolarunt. Symmachus ordinem lectionis sensumque considerans, rectius interpretatus est, dicens: Posueram enim eos custodes januarum domus universi ministerii ejus, et cunctorum quae fiunt in ea, ut non ad eos pertineat qui sunt in templo, sed ad eos qui fuerunt. « Cumque ingredientur portas atrii interioris, vestibus sive stolis lineis induentur: nec ascendet super eos quidquam laneum sive et non induentur lanificiis quando ministrant in portis sive a portis atrii interioris et intrinsecus. Vitae lineae erunt in capitibus eorum sive cidares lineas habebunt super
Abbreviated transcription (Latin):
& non solum uoce. s ⁊ subscͥp¬
tione manus asseuert̃ deifi¬
lium creaturã. & seruiert̃
creature magis ꝗͣ creatori
qui ẽ benedictus in scla:
quomͦ sͥ sacerdotale ⁊ pontifi¬
cale assumunt fastigium. et
audent offerre uictimas deo
cultores quondam idolorum
s ut ardentissimꝰ poeta testat᷑
quicqͥd amultis peccat᷑ inul¬
tum est. multitudo peccanti¬
um impetrabiliorẽ fecit im¬
piis ueniam. ut qͥ redacti
in laicos. pͥstina sacrilegii
sui debuerant scelera de¬
plorare: nunc resupini
inpontificali solio sedeant¬
& ructent nobis simulate
fidei nausias. unmo oꝑte
ꝑfidie oꝑta compendia:
Audiant gͥ saltim sero & ob¬
seruent p̃cepta om̃ipoten¬
tis dei. omnis alienigena
incircuncisus corde. ⁊ incir¬
cuincisus carne. ñ ingredi¬
etur scuarium meu. licet
ille sit filius. licet cognatio¬
ne saciatus: licet antiqua
nobis necessitudine hereat.
S incircũcisus corde ł carne
est. ñ introducat᷑ in scuiariũ

Expanded text:
et non solum voce, sed et subscripet non solum voce, sed et subscriptione manus asseruerunt Dei filium creaturam, et servierunt creaturae magis quam creatori qui est benedictus in saecula, quomodo sacerdotale sibi, et pontificale adsumunt fastigium, et audent offerre victimas Deo cultores quondam idolorum? Sed ut ardentissimus poeta testatur: Quidquid a multis peccatur inultum est. Multitudo peccantium impetrabiliorem fecit impiis veniam, ut qui redacti in laicos pristina sacrilegii sui debuerant scelera deplorare, nunc resupini in pontificali solio sedeant, et ructent nobis simulatae fidei nauseas, imo apertae perfidiae aperta compendia. Audiant igitur saltem sero, et observent praecepta omnipotentis Dei. Omnis alienigena incircumcisus corde et incircumcisus carne non ingredietur sanctuarium meum. Licet ille sit filius, licet cognatione sociatus, licet antiqua nobis haereat necessitudine, si incircumcisus corde vel carne est, non introducatur in sanctuarium