comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occursionibus. ipse &iam ubiq discurrit. & qui
ante pedibus aut asello ire consueuerat. spu¬
meo equo superbus inuehitur Parua prius
ac uili cellula contentus habitare. erigit
celsa laquearia. construit multa conclauia.
sculpit ostia. pingit armaria. uestem respu¬
it grossiorem: indumentum molle deside¬
rat. atq: haec caris uiduis: ac familiaribus man¬
dat tributa uirginibus. Illa ut birrum
rigentem. haec ut fluentem texat lacernã
VUerum haec discribenda mordacius. beato
iuro hieronimo relinquamus. ad propositũ
reuertamur. Tũ uero inquit gallus meus.
nescio quid hieronimo reliqueris disputan¬
dum. Ita breuiter uniuersa nostrorum
instituta complexus es. ut pauca haec tua uer¬
ba. si ȩquanimiter acceperint. & patienter
ꝑpenderint. multum eis arbitrer profutu¬
ra. ut non indigeant libris post haec hiero¬
nimi coerceri Sed tu illa potius euolue
quȩ coeperas . & illud quod aduersus falsã

Expanded text:
occursionibus. Ipse etiam ubique discurrit. Et qui occursionibus. Ipse etiam ubique discurrit. Et qui ante pedibus aut asello ire consueuerat, spumeo equo sac nili cellula contentus habitare erigit celsa laquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, adque haec caris uiduis ac familiaribus mandat tributa uirginibus, illa ut byrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam
Abbreviated transcription (Latin):
est. Tentus in uinculis. omnia illa quae¬
energumini solent ferre perpessus : quinto
demum mense purgatus est. non tantum dȩ¬
mone. sed quod illi erat utilius atq optatius
infelicitas. nostra occurrit infirmitas
Quis enim nostrum est. quem si unus homunculus
humilis salutauerit. aut fatuis atq adulan¬
tibus uerbis femina una laudauerit. non
continuo elatus sit superbia: non statim in¬
flatus sit uanitate: ut &iam si non habeat
conscientiam sanctitatis. tamen quia uel stul¬
torum adulatione. aut fortassis errore
sc̃s esse dicatur. sanctissimum se putabit.
Iam uero si ei munera crebra mittantur. dĩ
se magnificentia asserit honorari. cui dor¬
mienti atq resoluto: necessaria conferantur
Quod si uel demodico ei aliqua uirtutis signa
succederent. angelum se putar&. C&erũ.
cum neq opere neq uirtute conspicuus sit. siquis
dericus fuerit effectus. dilatat continuo fim¬
brias suas. gaud& salutationibus. inflatur

Expanded text:
est est energumeni solent ferre perpessus. Quinto demum mense purgatus est, non tamen daemone, sed, quod illi erat utilius atque optatius, infelicitas, nostra occurrit infirmitas. Quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis sahutauerit, aut fatuus, atque aduuantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? Aut etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen quia uel stultorum adulatione, aut fortassis errore, sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit? Iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si uel de modico ei aliqua uirtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum, neque opere, neque uirtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur
Abbreviated transcription (Latin):
ne gallus hoc audiat. septem tantum caricis
sustentari. Interea scõ uiro. ut exiirtute
honor. Ita exhonore uanitas coepit obre¬
pere:. Quod malum ille ubi primũ po¬
tuit inse sentire grassari . diu multumq
uel tacita conscientia uanitas. perseuerante
uirtute non potuit : Ubiq nomen eius dȩ̨mo¬
nes fatebantur: excludere ase confluentium
populos non ualebat. Hirus interim latens
serpebat in pectore. & cuius nutu ex aliorũ
corporibus dȩmones fugabantur . se ipsum
occultis cogitationibus uanitatis. purgare
non poterat. Totis igitur precibus conuer¬
sus ad dnm fertur orasse. ut permissa inse
mensibus quinq diaboli potestate. similis
his fier& quos ipse curauerat: Quid mul¬
tis morer: ille prȩpotens. ille qui signis atq
uirtutibus toto oriente uulgatus. ille ad
cuius limina populi ante confluxerant.
ad cuius fores sum mae istius sȩculi. se pro¬
strauerant potestates. correptus a dȩmone

Expanded text:
ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu multumque uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saeculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone
Abbreviated transcription (Latin):
UO UOBIS AD HUC PRAE¬
clara memorabo. Quorum unum ȩgre¬
gium erit. aduersus inflationem miserȩ
uanitatis exemplum: Alterum aduersus
falsam iustitiam. non mediocre documentũ
Quidam ergo sc̃s. fugandorum de corporib
obsessis dȩmonum. incredibili prȩditus po¬
testate. in audita persingulos dies signa
faciebat: Non solum enim praesens. neꝙ
uerbo tantum: sed absens quoq: Interdũ
cilicii sui fimbriis. aut epiftolis missis.
corpora obsessa curabat. Hic ergo. mirum
inmodum frequentabatur apopulis. exto¬
to ad eum orbe uenientibus: Ia ceo demi¬
noribus. Praefecti comitesq: ac diuersarũ
iudices potestatum. proforibus illius sȩpe
Episcopi quoq sanctissimi. sa¬
cerdotali auctoritate deposita: contingise
ab eo atq benedici. humiliter postulantes.
sanctificatos se ac diuino munere illustratos.
quotiens manum illiuis uestemq contigerant.
non immerito crediderunt. Hic ferebatur
omni potu inperp&uum penitus abstinere
ac procibo. tibi sulpici inaurem loquar.

Expanded text:
uo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos, quotiens manum illius uestemque contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
illius quae non queant explicari. ueluti est
iftud. quod nescio anita ut gestum ẽ. ano¬
bis possit exponi. Quidam efratribus. no¬
men non ignoratis. sed cę̧landa persona ẽ
ne sc̃o uiro uerecundiam fecerimus.. quiđã
ergo cum adfornaculam illius carbonũ co¬
piam repperisset. & ad mota sibi sellula
diuaricatis pedibus. super ignem illum nu
dato inguine resider&. continuo mastinus
factam sacro tegmini sensit Iniuriam. ma¬
gna uoce proclamans: quis inquit nudato
inguine: nostrum inceftat habitaculum.
Hoc ubi ille frater audiuit. & ex conscien¬
tia quod increpabatur agnouit. continuo
ad nos cucurrit exanimis. pudorem su ũ
non sine mastini uistute confessus

Expanded text:
illius, quae non queant explicari. uelut istud illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimus - quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedidato inguine resideret; continuo Martinus factam sacro tegmini sensit injuriam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine nostrum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini virtute confess
Abbreviated transcription (Latin):
tus. rem eẽ remisit difficilem imp&rari.
Nam spũ sentiebat. domum illam diuino
numine uerberari Iamen non prius desti¬
tit. septem totos dies totidemq noctes.
orando &ieiunando continuans. quã id
quod exorandum receperat. imp&rar&
Mox ad eum lycontius: diuina expestus bene¬
ficia. per volauit. nuntians simul & agens
gratias. domum suam omni periculo libera¬
tam. Centum &iam argenti libras optulit
quas iur beatus. nec respuit: nec recepit
Sed pondus illud prius quã monasterii limen
at tinger&. redimendis captiuis continuo
deputauit . Et cum ei sugger&ur a fratri¬
bus. ut aliquid exeo insumptus monasterii
reseruar& . omnibus in angustum eẽ uictum.
multis de esse uestitum: Nos inquit ecclesia.
& pascat : &uestiat : dummodo. nihil nostris
usibus quaesisse udeamur
UC CURRUNT HOC LO CO
illius uiri magna miracula. quae faci¬
lius admirari possumus quam referre
Agnoscitis profecto quod dico. multa sunt

Expanded text:
tus t rem esse promisit difficilem inpetrari: tus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamur. Succurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
s& detrimentum sentire uistutis. Sed ecim
post ea uixit. annos. nullam synodum adit
ab omnibus episcoporum conuentibus se¬
remouit
ED PLANE UT EXPER¬
ti sumus. imminutam ad tempus gra¬
tiam. multiplici mercede reparauit
Vidi post ea ad pseudo forum monasterii
ipsius adductum energuminum. & prius
quam limen attinger&. fuisse curatum xuii.
ESTANTEM QUEN¬
dam nuper audiui. cum Intyrreno
mari. cursu illo quo romam tenditur¬
nauigar&. subito turbinib: exostis. extremũ
uitȩ omnium fuisse discrimen. In quo cũ quidã
aegyptius negotiator: nec dum xp̃ianus uo¬
ce magna clamauerit. ds̃ mastini eripenos
mox tempestatẽ fuisse sedatam. seq optatũ
cursum cum summa placidi ȩquoris qui&e
tenuisse¬
YCONTIUS EXUI CARI¬
is uir. fidelis. cum familiam illius lues ex¬
trema uexar&. & in auditȩ calamitatis ex¬
emplo. per totam domum corpora aegra
procumberent. mastini per litteras implo¬
rauit auxilium. Quo tempore uir bea¬

Expanded text:
set, detrimentum sentire uirtutis. sedecim set, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus seremouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditurnauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisseLycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir bea
Abbreviated transcription (Latin):
cibus gladius imminebat:
ma ui episcopis nitentibus. ut communionem
illam subscriptione firmar&. extorqueri ñ
potuit. Postero die se inde proripiens. cũ
reuestens inuiam mȩstus ingemiscer&. se
uel adhoram noxiȩ communioni fuisse per¬
mixtum. haut longe auico cui nomen est
ande thanna: qua uasta solitudine siluarũ
secr&a parantur. pro gressis paululum
comitibus: ille subsedit. Causam doloris
& facti. accusante ac defendente inuicem co¬
gitatione peruoluens: Asstitit ei repente
angelus. Merito inquit mastine conpun¬
geris sed aliter exire nequisti. repara uis¬
tutem. resume constantiam. ne lam non
periculum gloriae sed salutis incurreris
Itaq ab illo tempore satis cauit. cum illa
Ithacianȩ pastis communione misceri
C&erum cum quosdam exenerguminis tardi¬
us quam solebat: & gratia minore curar&.
sub inde nobis cum lacrimis fatebatur se pro¬
pter communionis illius malum. cuise uel
puncto temporis. necessitate non spũ miscuis¬

Expanded text:
cibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuis
Abbreviated transcription (Latin):
sistere scilic& laborantibus. opem ferre ise¬
ris. Alere egentes. vestire nudos. Nihil sibi
exmilitiȩ stipendis. pra&er cottidianum
uictum reseruabat. Iam tum euangelii non
surdus auditor. decrastino yon cogitabat
UODAMITAqUE TEMꝑo AuT¬
re. cum iam nihil pr&er arma
& sim plicem militiae vestem haber&.¬
media hieme quae solito asperior inhorrue¬
rat. adeo. ut plerosq uvis algoris extinguer&.
obuium hab& inposta ambianensium ciuita¬
tis: pauperem nudum: Qui cum pr&ereun¬
tes ut sui misererentur orar&. omnesq mise¬
rum pr&erirent. Intellexit uir dõ plenus.
sibi illum: aliis misericordiam non prȩstan¬
tibus. reseruari. Quid tamen ager&: Ni¬
hil pr&er clamidem: qua indutus erat. habe¬
bat. Iam enim reliqua: In opus simile con¬
sumpserat. Arrepto itaq ferro quo accin¬
ctus erat. mediam diuidit: pastemq eius
pauperi tribuit. reliqua rursus induitor
Interea decircum stantib ridere xonnulli .

Expanded text:
sistere scilicet laborantibus, opem ferre misesistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum reservans, jam tum Evangelii non surdus auditor de crastino non cogitabat. III. Quodam itaque tempore, cum jam nihil praeter arma et simplicem militiae vestem haberetmedia hieme quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque vis algoris exstingueret obvium habet in porta Ambianensium civitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret, omnesque miserum praeterirent; intellexit vir Deo plenus sibi illum, aliis misericordiam non praestantibus, reservari. Quid tamen ageret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, habebat: jam enim reliqua in opus simile consumpserat. Arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam dividit, partemque ejus pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. Interea de circumstantibus ridere nonnulli,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. prodente patre: qui felicib eius
actib In uidebat. Cum ess& annorũ quin¬
decim. raptus & catenatus. sacramentis mi¬
litaribus Implicatus est. Uno tantṽ ser¬
uo conte contentvs. cui tamen versa vi¬
ce: domnus seruiebat. Adeo. ut plerũq
ei & calciamenta ipse de traher&. & ipse
de terger&. Cibum una caperent. hic sepi¬
us ministrar&. Triennium fere ante bap¬
tisma in armis fuit. Integer tamen ab hs
uitiis. quib illud hominum genus. Impli¬
cari sol&  Multa illi circa comnzlitones be U¬
nignitas. mira caritas : Patientia uero atꝙ
humilitas. ultra humanum modũ: Nam fru¬
galitatem In eo laudari. Non est necesse. qua
ita usus est. ut iam illo tempore: Non mi¬
les sed monachus putar&ur. Quib rebus
ita sibi omnes commilitones suos devinxerat.
ut eum miro affectu uenerarentvr: Necdum
tamen regeneratus in xẽo. agebat quendam
bonis operibus. baptismatis candidatũ As¬

Expanded text:
rentur; prodente patre, qui felicibus ejus rentur; prodente patre, qui felicibus ejus actibus invidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus implicatus est, uno tantum servo comite contentus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. Quibus rebus ita sibi omnes commilitones suos devinxerat, ut eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: as
Abbreviated transcription (Latin):
GTI UR MARTI¬
NUS SABARIE PANNONTARU
OPPIDO ORIUNDUS EUIT. SEO INTRA
i taliam ticini alitus est. Parentib se¬
cundum sȩculi dignitatem Non infimis.
gentilib tamen. Pater eius. miles primũ:
post tribunus militum fuit. Ipse arma¬
tam militiam in adolescentia secutus. In¬
terscolares alas. subrege constantio. de¬
in. sub iuliano cȩsare militauit. Non tam̃
sponte. quia aprimis fere annis. diuinã
potius seruitutem : sacra illustris pueri
spirauit infantia Nam cum ess& an¬
norum decem. In uitis parentib ad eccle¬
siam confugit. Seq caticuminum fieri
postulauit. Mox mirum in modũ.
totus in dĩ opere conuersus. Cum ess&
annorum duo decim: heremum concupiuit.
feciss&q uotis satis. si adatis infirntas non ob¬
stitiss& Anmus tamen. aut circa monasteria
aut circa ecclesiam semper intentus. meditaba¬
tur adhuc in a&ate puerili. quod post ea de¬
uotus impleuit : Sed cum edictum ess& are¬
gibus. ut u&eranorũ filii admilitiam scribe

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scribe
Abbreviated transcription (Latin):
referes audita chastagini. Lic& iam pri¬
dem ut ipse dixisti uirum nouerit. tamen
nunc prȩcipue de eo plura cognoscat. ne
solum ibi cyprianum mastyrem suum:
quamuis scõ illius sanguine consecrata mire¬
tur Iam si ad leuam. achaiae sinum pau¬
lulum diuexus intraueris. sciat chorinthus.
sciant athenȩ. non sapientiorem In achade¬
mia platonem. nec socratem carcere for
felicem quidem greciam. quae me

Expanded text:
referes audita Carthagini: licet iam, prreferes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae me
Abbreviated transcription (Latin):
ta referendi. Latius ille diffunditur.
quam ut ullo ualeat sermone concludi
Ista interim de illo uiro postabis orienti
Sed dum recurris. diuersasq regiones. lo¬
ca. postus. insulas. Urbesq prȩterlegis.
mastini nomen & gloriam sparge perpo¬
pulos. In primis memento . non pr&eri¬
re campaniam. & si maxime cursus indeui¬
o sit. non tamen tibi tantisint. uel mag¬
narum morarum ulla dispendia: quin
illic ad eas illustrem uirum. ac toto lau¬
datum orbe paulinum.: Illi quaeso te
primum. sermonis nr̃i. quod uel hester¬
no confecimus. uel hodie diximus uolu¬
men euolue. Illi omnia referes. illi cuncta
recitabis. ut mox per illum sacras iuiri laudes
roma cognoscat: sicut primum illum nr̃m
libellum. non per italiam tantũ. sed perto¬
tum &iam diffudit illyricum. Ille mastini
non inuidus gloriarum. sanctarumq: In xeo
iustutum piissimus ȩstimator. non abnu&
prȩsulem nostrum. cum suo felice compone¬
re. Inde si foste adafricam trans fr&abis.

Expanded text:
ta referendi: latius ille diffunditur, quam ut ullo valeat sermonista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inuidus gloriarum sanctarumque in Christo uirtutum piissimus aestimator non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis,
Abbreviated transcription (Latin):
tores illius uidebantur: solebat flere peccatis.
qui remotum & qui &um. uenenatis linguis.
& uipereo ore carpebant. Et uere non nul¬
los expesti sumus inuidos. uistutibus uitȩq
eius. qui in illo oderant. quod inse non uide¬
bant. & quod imitari non ualebant
Atq o xefas dolendum & ingemiscendum.
Non alii fuere insectatores eius. lic& pauci
admodum. Non alii tamen. quam episco¬
pi ferebantur. Nec uero quem quã Nonz¬
nare necesse est. Lic& nosm& ipsos pleriq
circum latrent: Sufficit ut si qui exhis haec
legerit & agnouerit: erubescat: Nam si
irascitur. dese ipse dictum fatebitur . cum
fortasse nos de aliis senserimus. Non refu¬
gimus autem: ut siqui eius modi sunt. Nos
quoq cum tali uiro oderint. Illud facile
confido. omnibus sanctis. opusculum istud
gratum fore. De c&ero. siquis haec infi¬
deliter legerit. ipse peccabit
Ego mihi conscius sum. mererum fide & a¬
more xẽi impulsum ut scriberem. manife¬

Expanded text:
tores uidebantur, solebat flere peccatis, tores uidebantur, solebat flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uidebant et quod imitari non ualebant. adque, o nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent: sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat. nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manife
Abbreviated transcription (Latin):
agebat. Num quam animos ab oratione la¬
xabat . Nimirum ut fabris ferrariis mo¬
ris est. qui inter operandum. pro quodam
laboris leuamine: Incudem suam feriunt.
ita mastinus &iam. dum aliud agere ui¬
der&ur. semper orabat. Ouere bea¬
tus: in quo dolus non fuit : Neminem iudi¬
cans. Neminem damnans. Nulli malum
promalo reddens. Tantam quippe ad¬
uersus omnes iniurias. patientiam assum¬
pserat. ut cum ess& summus sacerdos. Im¬
pune &iam ab infimis clericis laeder&ur
Nec propter id eos: aut loco um quã amo¬
uerit. aut a sua quantum in ipso fuit¬
caritate repulerit:. Nemo um quam illum
uidit iratum. Nemo merentem. Nemo riden¬
tem. Unus idemq semper. cȩlestem quo¬
dammodo la&itiam uultu praeferens. ex¬
tra naturam hominis uidebatur. Num quã
in illius ore: NIsi xẽc : Num quam in illius cor¬
de Nisi pi&as. Nisi pax. Nisi misericordia in¬
erat:. Plerumq &iam pro eorum qui obtrecta¬

Expanded text:
agebat, numquam animum ab oratione laagebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuitcaritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit iratum, nemo commotum, nemo maerentem, nemo ridentem: unus idemque fuit semper, caelestem quodammodo laetitiam uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. numquam in illius ore nisi Christus, numquam in illius corde nisi pietas, nisi pax, nisi misericordia inerat. plerumque etiam pro eorum, qui illius obtrecta
Abbreviated transcription (Latin):
ediam finem liber postulat. sermo clau¬
dendus est. Non qđ om̃a quȩ de mastino fue¬
rant dicenda defecerint. sed quia nos ut in¬
estes po&ȩ: extremo in opere neglegentes.
uicti materiȩ mole succumbimus. Nam
&si facta illius explicari uerbis ut cumq po¬
tuerunt. interiorem uitam illius & cotti
semper intentum. Nulla um quam uere pro¬
fiteor. nulla explicat oratio. Illam scilic&
perseuerantiam & temperamentum in absti¬
nentia : & ieiuniis potentiam. inuigilus & ora¬
tionibus. noctesq ab eo perinde & dies actas.
Nullumq uacuum ab opere dĩ tempus. quo
uel otio indulserit vel negotio. Sed ne cibo
necessitas cogebat: Vere fatebor. xonsi
ipse ut aiint ab inferis omerus emerger&
poss& exponere. Ad eo omnia maiora in
mastino sunt. quam ut uerbis concipi que¬
ant: Numquam hora ulla: momentumq
prȩteriit . quo xon aut orationi incumber&
aut insister& lectioni. Quamquam &iam
inter legendum. aut siquid aliud forte

Expanded text:
Sed iam finem liber postulat, sermo clauSed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem uitam illius et conuesemper intentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte
Abbreviated transcription (Latin):
Qui summis opibus ab iectis. xẽm secutus. solus
pene his temporibus. euangelica praecepta
compless& : Illum nobis sequendum. illum
clamabat imitandum. Beatumq esse prȩ¬
sens sȩculum tantȩ fidei uistutisq docu¬
mento. cum secundum sententiam dñi.
diues & possidens multa. uendendo omnia
& dando pauperibus . quod erat facto impos¬
sibile. possibile feciss& exemplo. Iam uero
in uerbis & confabulatione eius quanta gra¬
uitas. quanta dignitas erat. Quam alacer.
quam efficax. quam in exsoluendis scriptu¬
rarum questionibus promptus & facilis
Et quia multos adhanc partem incredulosscio.
quippe quos uiderim me ipso &iam referen¬
te non credere. ium testor : spemq com¬
munem: me exnullius umquam ore. tantũ
scientiae. tantum ingenii. tam boni & tã
puri sermonis audisse. Quam quã in marti¬
ni uistutibus: quantula est ista laudatio.
Nisi quod mirum est homini in literato.
ne hanc quidem gratiam defuisse.

Expanded text:
qui summis opibus abiectis Christum secutus solus qui summis opibus abiectis Christum secutus solus paene his temporibus euangelica praecepta conplesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque documento, cum secundum sententiam Domini diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecisset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax erat, quam in absoluendis scripturarum quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii boni et tam puri sermonis audisse. quamquam in Martini uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
fide eius. uita atq uirtutibus. deside¬
rio illius ȩstuaremus. gratam nobis ad eum
Simul quia iam ardebat animus. uitam illi¬
us scribere. partim ab ipso inquantum ille
interrogari potuit: sciscitati sumus. par tim
ab his qui inter fuerant uel sciebant. cogno¬
uimus. Quo quidem tempore credi non
potest. qua me humilitate. qua benignita¬
te susceperit. Congratulatus plurimum
& gauisus in dño. quod tanti ess& habitus
anobis. quem peregrinatione suscepta ex
confiteri. cum me scõ conuiuio suo dignatus ẽ
adhibere: Aquã manibus nostris ipse optulit
Aduesperam autem ipse nobis pedes abluit
Nec reniti aut contraire constantia fuit
Ita auctoritate illius oppressus sum. ut nefas
putarem: si non adqui euissem. Sermo autẽ
illius non alius apud nos fuit. quam mundi¬
huius illecebras: & scłi onera relinquenda.
ut dnm ium. liberi expeditiq sequeremur
Prestantissimumq nobis praesentium tem¬
porum. illustris uiri paulini. cuius supra
mentionem fecimus: exemplum ingerebat

Expanded text:
fide eius, uita adque uirtute desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum  simul quia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expconfiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum autem pedes ipse nobis abluit. nec reniti aut Contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquieuissem. sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi inlecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Iesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri Paulini, cuius supra fecimus mentionem, exemplum ingerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rum labente curriculo. cum neq nocte
neq: interdiu. aquarius ille cessar& opera¬
tor. uirga floruit. Ego ipsam ex illa¬
uirgula arbusculam. quae hodieq intra atri¬
um monasterii est. ramis uirentibus uidi¬
Quae quasi intestimonium manens. quantum
oboedientia meruit. & quantum fides pos¬
sit ostendit. Sed me dies ante defici&. quã
diuersa miracula. quae mihi descõrũ uirtu
tibus sunt comperta consum mem

Expanded text:
rum labente curriculo, cum neque noctu rum labente curriculo, cum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illauirgula arbusculam uidi, quae hodieque in atrio monasterii ramis uirentibus quasi in testiobedientia meruit, et quantum fides possit, ostendit. Sed me dies ante deficiet, quam diversa miracula quae mihi de virtutibus Sanctorum sunt comperta, consummem
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosus probatus oboedientia. glorifica¬
tus est passione¬
NEODEM AUTEM MO¬
nasterio. factum id quod dicturus sum re¬
centi memoria ferebatur. Quidam itidẽ¬
ad eundem abbatem recipiendus aduene¬
rat. Cum prima ei lex oboedientię pone¬
r&ur. ac perp&em polli cer&ur ad omya
uel extrema patientiam. casu abbas stora cinã
uirgam lam pridem aridam manu gerebat
Hanc solo fixit. atq illi aduenȩ id operis impo¬
nit. ut tamdiu uirgulȩ aquam irriguam
ministrar&. donec quod contra omnem natu¬
ram erat. lignum aridum insolo arente uiui¬
scer& : Subiectus aduena. durȩ legis imperio.
aquam propriis humeris cottidie conuehebat.
quae anilo flumine perduo ferme milia pe¬
tebatur. Iamq emenso anni spatio. labor
non cessabat operantis. & defructu operis spes
esse non poterat. Tamen oboedientiae iur¬
tus. in labore durabat. Sequens quoq an¬
nus. uanum laborem iam affecti fratris elu¬
dit Tertio demum succedentium tempo¬

Expanded text:
gloriosus, probatus oboedientia, glorificagloriosus, probatus oboedientia, glorificatus est passionen eodem autem mnasterio factum id, quod dicturus sum, recenti memoria ferebatur. quidam itidead eundem abbatem recipiendus aduenerat. cum prima ei lex oboedientiae poneretur ac perpetem polliceretur ad omnia uel extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi aduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium tempo
Abbreviated transcription (Latin):
bas inignem ire praeceperit. non recusar&
intrare. Quam illius professionem. ubi ma¬
gister accepit. noncunctatus probare profi¬
tentem. casu clibanus propter ardebat . qui
multo igne succensus. coquendis panibus pa¬
rabatur. Exundabat abruptis flamma for¬
nacibus. & intra camini illius concaua: totis
habenis regnabat incendium. Hoc igitur¬
aduenam illum. iub& magister intrare
Nec distulit parere prȩcepto. medias flam¬
mas nihil cunctatus ingreditur. Quȩ mox¬
tam audaci fide uictȩ. velut illis quondam
hebreis pueris .cessere uenienti . superata natu¬
ra est. fugit incendium. Et qui putabatur
arsurus. uelut frigido rore perfusus. se ipse
miratus est. Sed quid mirum. si tuum xẽe
tyronem. ignis ille non attigit. ut nec abba¬
tem piger& dura mandasse. nec discipulum
peniter& imperio paruisse. Qui eo quo adue¬
nerat die. dum temptar&ur infirmus. per¬
fectus inuentus est Merito felix. merito

Expanded text:
bas in ignem ire praeciperet, non recusaret bas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur: exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concaua totis habenis regnabat incendium. hic aduenam illum iubet magister intrare, nec distulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae moxtam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid mirum, si tuum, Christe, tironem ignis ille non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur infirmus, perfectus inuentus est: merito felix, merito
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus & prima est oboedientia. Neq alit̃
adueniens ad mona sterium abbatis suscipitur.
quam qui temptatus prius fuerit & probatus.
nullum um quam recusaturus. quam lib& ar¬
duum ac difficile. Indignumq toleratu.
abbatis imperium¬
UO UOBIS REFERAM IN¬
credibilis oboedientiae: ad modum
magna miracula. lic& supp&ant plura
recolenti. Sed ad excitandam uirtutum
ȩmulationem. cui pauca non sufficiunt. mul¬
ta non proderunt. Ergo cum quidam
sȩculi actibus abdicatis. monasteriũ magnȩ
dispositionis. ingressus coepiss& rogare. abbas
ei coepit multa proponere. graues eẽ istius
disciplinȩ labores. sua uero dura imperia. quȩ
nullius facile ualer& implere patientia. Ali¬
ud potius monasterium. ubi facilioribus legi¬
bus ui uer&ur. expeter&. non temptar& ag¬
gredi quod implere non poss& Ille uero ni¬
hil his terroribus permoueri. sed magis ita
omnem oboedientiam polliceri. ut si eum ab¬

Expanded text:
uirtus et prima est oboedientia: neque aliter uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperiumuo uobis referam incredibilis oboedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad incitandam uirtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum ab
Abbreviated transcription (Latin):
bat . Hic quotiens eum religiosi uiri adire
uoluerunt. cursu auia p&ens. congressus ui¬
tabat humanos. Uni tantum modo ferebatur.
se ante quinquennium prȩbuisse. qui credo po¬
tenti fide . id optinere promeruit. Cui inter
multa colloquia percontanti. cur homines
tanto pere uitar&. respondisse perhib&ur.
eum qui ab hominibus frequentar&ur. non
posse ab angelis frequentari. Unde non im¬
merito recepta opinione. multorum fama
uulgauerat. scm̃ illum ab angelis uisitari
Ego autem asina monte digressus. ad nilum flu¬
men regressus. cuius ripas frequentibus mona¬
steriis consertas. utraq expaste lustraui
Plerumq uidi ut dudum dixeram. uno in loco
habitare centenos. Sed & bina & terna milia.
in isdem uiculis agere constabat. Nec sane
ibi minorem put&is diuersantium in multi¬
tudine monachorum esse iustutem. quam eo¬
rum esse cognoscitis. qui se abhumanis coetibus
remouerunt. Precipua ut iam dixeram. ibi

Expanded text:
bat. hic quotiens eum religiosi uiri adire bat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
barum uenena uitauit:. Sed longum est
de omnibus qui heremum incolunt. com¬
perta nobis uel audita memorare
Annum integrum. & septem fere menses
intra solitudines constitutus exegi. magis uir¬
tutis admirator alienȩ. quam quod ipse tam ar¬
duum atq difficile potuerim temptare propo¬
situm. Sepius tamen cum sene illo. qui pute¬
um & bouem habebat habitaui AI.
UO BEATIANTONII MONA¬
steria adii. quae hodieq ab eius discipulis
incoluntur. Ad eum &iam locum. in quobe¬
atissimus paulus primus heremita est diuer¬
satus accessi. Rubrum mare uidi. iugum
sina montis. cuius summum cacumen caelo
pene contiguum. nequaquam adiri potest
Inter huius recessus. anachor&a esse aliquis
ferebatur. quem diu multumq quȩsitum. ui¬
dere non potui. Qui fere iam ante quinqua¬
ginta annos. a conuersatione humana remo¬
tus. nullo uestis usu. sed sȩtis corporis sui te
ctus. nuditatem suam diuino munere uestie¬

Expanded text:
barum uenena uitauit. sed longum est, barum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discincoluntur. Ad eum etiam locum in quo beatissimus Paulus primus eremita est diversatus, accessi. Rubrum mare vidi: jugum Sina montis ascendi, cujus summum cacumen coelo pene contiguum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum videre non potui, qui fere jam ante quinquaginta annos a conversatione humana remotus, nullo vestis usu, setis corpctus, nuditatem suam diuino munere nescie
Abbreviated transcription (Latin):
cibus quas prȩdulces interdum. & saporis exi¬
mii fert harena uicturis. ignarus germi¬
nis eligendi. noxia plerumq carpebat¬
Nec erat facile uim radicum sapore discernere:
quia omnia aeq dulcia. sed pleraq occulti¬
ore natura. uirus letale cohibebant
Cum edentem ergo uis interna torquer&.
& immensis doloribus uitalia uniuersa qua¬
terentur. ac frequens uomitus cruciatibus
non ferendis. ipsam animȩ sedem. stomacho
iam fatiscente dissoluer&. omnia penitus quȩ¬
essent edenda formidans. septimum inieiuni¬
is diem. spũ deficiente ducebat Cum ad eum
fera. cui ibicis est nomen. accessit. Huic pro¬
pius astanti. fasciculum herbarum quem col¬
lectum pridie attingere non audebat. obiecit.
Sed fera quae uirulenta erant ore discutiens.
quae in noxia nouerat. eligebat. Ita uir scs̃
eius exemplo . quid edere. quid respuere de¬
ber& edoctus. & periculum famis euasit. & her¬
barum uenena uita uit

Expanded text:
cibus, quas praedulces interdum et saporis exicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumqnec erat facile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit
Abbreviated transcription (Latin):
bestia postular&. Inuocatoq dĩ nomine. con¬
trectauit manu lumina clausa catulorum
ac statim cȩcitate repulsa. apertis oculis bes¬
tiarum. diu negata lux patuit. Ita fra¬
tres illi. anachor&a quem desiderabant uisi¬
tato. cum ad modum fructuosa laboris sui
mercede. redierunt. Qui intestimonium tan¬
tȩ uirtutis admissi. fidem scĩ. gloriam XP̃I.
quae per ipsos esse t testificanda uidissent
Mira dicturus sum. leenam post dies quinque
ad auctorem tanti beneficii reuertisse. eidemq
inusitatȩ ferȩ pellem. promunere d&ulisse
Qua plerumq sc̃sille. quasi amiculo circum¬
tectus. non dedignatus est munus perbesti¬
am sumere. cuius alium potius inter preta¬
batur auctorem¬
X.
RAT ET IAM ALTERIUS
ana choretȩ. in illis regionibus nomen illu¬
stre. qui in ea parte deserti quae syenis iun¬
gitur habitabat. Hic cum primum se adhe¬
remum contuliss&. exherbis herbarumq: radi¬

Expanded text:
bestia postularet, inuocatoque Dei nomine conbestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissi fidem sancti, gloriam Christi, quae per ipsos esset testificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium potius interpretabatur auctorem. Erat etiam aanachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenes, habitabat. Hic cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radi
Abbreviated transcription (Latin):
agnitos non refugit. seq carissimis per triduũ
non negauit: Quarto die aliquantulum pro¬
gressus. cum prosequer&ur ab euntes. leenam
mirȩ magnitudinis adse uenire conspiciunt
Bestia lic& tribus repertis . non incerta quem
p&er&. anachor&ae pedibaduoluitur
Et cum fl&u quodam ac lamentatione pro
cumbens. indicabat gementis pariter &ro¬
gantis affectum. Mouit omnes : & prȩci¬
pue illum. qui se intellexerat exp&itum
Praecedentem sequuntur. Nam prȩiens. & sub¬
inde restans. sub inde respectans: facile pote¬
rat intellegi. id eam uelle. ut quo illa du
cebat. anachor&a sequer&ur. Quid mul¬
Quid mul¬
tis: adspeluncam bestiae peruenitur: ubi
illa adultos iam quinq catulos male f&a
nutriebat. Qui ut clausis luminibus exal¬
uo matris exierant. cȩcitate perp&ua
tenebantur. Quos singulos derupe prola¬
tos. ante anachor& ȩ pedes. mater exposu¬
it ⁊ Tum demum sc̃s anim aduestit. quid

Expanded text:
agnitos non refugit seque carissimis per triduum agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatcumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. Movit omnes, et praecipue illum qui se intellexerat expetitum. Praecedentem sequuntur: nam praeiens, et subinde restitans subindeque respectans, facile poterat incebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid