comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Us etenim cellȩ fuit: ut q̃uotiens
ad responsum aliquod egrederent᷑
st̃. in quo tardiori compulsi st̃ hora de¬
morari. Qͥ manere iuxta religiosã fe¬
minã nouerant: cuius ingressi habita¬
łm sumpserunt cibum. Cumq iamtar¬
dius ad cellam redissent: benedictionem
pat̾s ex more petierunt. Qͦs ille ꝓtinus per¬
cunctatus est dicens. Ubi comedistis: Qͥ
tesponderunt. dicentes. Nusquam. Qb
ille ait. Quare ita mentimini: Nũquid
illꝰ talis feminȩ habitacłm non intrastiᷤ:
unquid hos atq illoᷤ cibos non accepistis:
Numqͥd tot calices nonbibistis: sumq
eis uen̾abilis pater. & hospiciũ mulieris.
& gña ciboꝵ .&. numerũ potionũ dice¬
r reeognoscentes cuncta quȩ egerant.
ad eius pedes tremefacti ceciderunt : ꝙ.
si deliquisse confessi sunt. Ipse aut ꝓti¬
nus culps peꝑcit: ꝑpendens quod in eiꝰ
absentia ultra non facerent: quẽ p̃sen¬
T̃ sibiesse inspũ scirent.

Expanded text:
s etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederenturessi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent.
Abbreviated transcription (Latin):
pratum: ecce amenus locus. inquo possumꝰ
refier& parum quiescȩre: ut ualeamus
direntur: hac t̾cia admonitione ꝑsuasus.
consensit &. comedit. Uesꝑtina uͦ hora: ꝑ¬
uenit ad cellam. Presentatus aut̃ uen᷑a¬
bili pͥatͥ benedicto. sibi orationẽ petiit:
s meocei uir dei. hoc qd inuia egerat. im¬
nus hostis qͥ tͥ ꝑ conuiatorẽ tuũ locutus ẽ.
semel tͥ ꝑsuadere non potuit. scdo non
potuit: t̾cio ꝑsuasit: & te adhoc qd̾ uolu¬
it suꝑauit. Tunc ille reatum infirmę
suȩ mentis agnoscens: eius pedibꝰ ꝓuolu¬
tus. tantomagis cepit culpam deflere
&erubescere: quantd se cognouit etiam
absentẽ in benedicti patͥs ocłis deliqͥsse.

Expanded text:
pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus direntur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat imuod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse.
Abbreviated transcription (Latin):
rat laicus. s religiosus. Qͥ ut serui dei ora¬
tionem ꝑcipers. & germanũ frẽm uiderȩ:
annis singłls de loco suo ad cellam eius
leuinus uenire consueuerat. Quadam
gͥ die. dum iter ad monastium faceret:
sese illi alt̾ uator adiunxit. qui sumen
doᷤᷤ in itinere portabat cybos. Cũq tardi¬
or iam hora excreuiss&: dix̃. Ueni frat᷑:
sumamis cibum: ne lassem᷑ in uia. Cus
ille respondit. Absit fr̃. non facio: quia
ad uen̾abilẽ patrẽ benedictũ. ieiuniis sẽ
ꝑ uemire consueui. Qͦ responso ꝑcepto:
ad horã conuiator conticuit. S cum pꝰ
hȩc aliquantulum itineris spaciũ egissẽt:
rursus admonuit ut manducarent.
rat. uenire. Tacuit quidẽ qui ad mandu¬
candũ inuitauerat: & cũ eo ieiunꝰ adhuc
pergere ad modicum consensit. Cũq & it̾
longius agerent. & eos tadior hora fati¬
gar&: ambulantes inuenerunt initine¬
re pratum & fontem: & queq poterant
ad reficiendum corpus delectabilia uide¬
ri. Tunc conuiator ait. Ecce aqua: ecce

Expanded text:
icus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
hosse uelim: sinunc ante resti¬
tutionẽ corꝑum. in cęlo recipi ua¬
leant animȩ iustoꝵ Gregoius.
oc neq de om̃ibus iustis fateri
ammȩ: quȩ acȩlesti regno quibus¬
dã adhuc mansionibus differunt᷑.
In quo dilationis dampno: qͥd aliud
innuitur: nisi qd̾ de ꝑfecta iꝰticia
aliquid minus habuerunt: Etta¬
men luce clarius constat: quia ꝑ¬
fector iustorum animȩ mox ut huuis
carnis claustra exeunt: incȩlestibus¬
o. sedibis recipiunt᷑. Qd̃ & ipsa u̾itas
per se dicit. Ubicumq fuerit coepꝰ.
illuc congregabuntur & aquilȩ. qr
ubi ipse redemptor nr̃ ẽ. corpore: il¬
luc ꝓculdubio colliguntur ꝙ ani¬
me iustor. Ꝙ paulus dissolui desi¬
ẽ incelo non dubitat: nec pauli a¬
nimam esse incȩlo negat. ¶ etiam
dissolutionẽ sui corꝑis. atq habitati¬
onẽ pate celestis insinuans dic̃. Sci¬
mus qm̃ si t̾restͥs domus nr̃a huiiꝰ

Expanded text:
nosse si nunc ante restitutionem corporum, in coelum recipi valeant animae sanctorum. GREGORIUS. -Hoc neque de omnibus justis fateri mae quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur. In quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quod perfectae justitiae aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per sr, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae: quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animae justorum. Et Paulus dissolvi desie in coelo non dubitat, nec Pauli animam esse in coelo negat. Qui etiam dissolutionem sui corporis atque habitationem patriae coelestis, dicit: Scimus quoniam terrestris domus
Abbreviated transcription (Latin):
iecum uidebam. subito extinctũ udi
Sdeius anima utrum egressa sit annon
nudi Et ualde dur̃ uidet᷑. ut creda¬
f res eẽ. quã nullus ualeat uidere s¬
Iyio mir̃ petre. si egredientẽ animã
non uidisti: quã &. manentẽ in cor
non uidese Nynquidnã mͦ cũ me¬
sen loqueris. quia iudere inme non
ules animã meã: i co̾co me eẽ exanimẽ
credis: Natura qͥppe animȩ inuisibiliꝰ est:
atq ita ex corpore inuisibilit̾ egͣditur: si¬
cut in corpore. inuisibilit̾ manet.Petrꝰ
ed uitam animȩ incorpore manenti.

Expanded text:
em videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videreem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibiliter manet. Petrus: Sed vitam animae in corpore ma
Abbreviated transcription (Latin):
leuam᷑. Iue itaq qͥ porcos pauit: uagati¬
one mentis & inmundiciȩ. subsem&. ipso ce¬
cidit. Iste uͦ quẽ angłs soluit: esq mentẽ
inextasi rapuit: extra se quidem. s super
semet ipsum fuit. Uterq gͦ ad se rediit:
quando & ille aberrore oꝑis se collegit ad
cor: & ille a contemplationis culmine. ad
hoc rediit. qd̾ in intellectu conmuni & pͥ¬
us fuit. Uen̾abilis gͥ benedictꝰ. in illa so¬
litudine habitauit secum: inquantũ se
intra cogitationis claustra eustodiuit.
Nã quocienscũq hunc. contẽplationis
ardor in altũ rapuit: se ꝓculdubio sub
se reliquit.
PetRUS.

Expanded text:
levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatilevamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃is. qui in longinquã regionẽ abiit:
poctionẽ quã acceꝑat consũpsit: um in
ea ciuium adhesit: porco ᷤ pauit: quosꝙ
manducare siliquas uider&. ⁊ esurir&:¬
Qͥ tamen cũ pꝰ modũ cepit cogitare bona
quȩ ꝑdidit: scͥptum de illoẽ. Inse reuer¬
sus dix. Quanti mercennarii in domo
patͥs mei habundant panibꝰ : Sig secũ
fuit: unde adse rediit: Hunc gͦ uen̾a¬
bilẽ uirũ. secum habitasse dixerim.
quia insua semꝑ custodia cͥcumspectꝰ.
ante oculos conditoris se semꝑ aspiciens.
se semꝑ eraminans. extra se mentiᷤᷤsuȩ
oculum non diuulgauit. Petrꝰ
dũ de carcere ab angło eductꝰ fuiss
qui a adse reuersus dix: nunc scio
uere quia misit dñs angłm suũ. & eri¬
puit me de manu herodis. & de om̃i ex¬
pectatione plebis udeoꝵ: Gregon̾.
uobus modis petre extra noᷤ duci¬
mur: quia aut ꝑ cogitationi᷑ lap¬
sum. sub nosmet ipsos recidimꝰ: aut ꝑ
contẽplationis gram suꝑ nosinet ipsos

Expanded text:
regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos cum manducare siliquas videret, et has esuriret? Tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
nus patent᷑ intelligo: quidnã:
sit. habitauit secum Gregor.
i sẽs uir contra se unanimit̾ con¬
spirantes. suęq conu̾sationi longe
dissimiles. coactoᷤ dui subse tenere uo¬
luiss: foctasse sui uigoris usum ꝙ mod̾
tranquillitatis exceder&: atq a contẽpla¬
tionis lumine. mentis sue oculũ declinaᷤ¬
s&. Dũq cotidie illoꝵ incorrectione fatiga

Expanded text:
nus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Du
Abbreviated transcription (Latin):
alectione minime surrex: s uocatis fri¬
bus. eũ introrsus tolli. ut benedictionẽ
acciper& p̾cepit. Quem a se reductũ. ut
a tante crudelitatis insania quiescere de¬
ber&: ãmonuit. Qui fractꝰ recedens
nil ulterius a rustico petere p̃sumpsit.
quẽ uir dei. non tangendo s respiciendo
soluerat. Ecce est petre qd̾ dixi: quia hii
qui om̾ipotñti deo familiariꝰ seruiunt:
aliquando mira facere.etiam ex potesta¬
te possunt. Qui enim ferocitatem got¬
thi terribilis. sedens repressit: lora uͦ
nodosq ligaturȩ. q̃ innocentis brachia
astruxerant. oculis dissoluit: ipsa mi¬
naculi celeritate indicat. qt̾ na ex potestate
acceꝑat habere qd̾ fecit. Rursum quoq
quale quantum ꝙ miraełm orando ua¬
luit obtinere: subiungam.

Expanded text:
a lectione minime surrexit, sed vocatis fratria lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ subsequenti & seuienti zalle: rustic̾
dix̃. Ecce iste ẽ de quo dixeram: Benedictꝰ
pater. Quẽ dum feruido spũ. cũ ꝑuer¬
se mentis insania fuiss intuitus: eo ter¬
rore quo consueuerat. acturũ se existtmaᷤ.
magnis cepit uocibus clamare dicens. Sur¬
ge. surge ꝙ reᷤ istuᷤ rustici redde. quas ac¬
cepisti. Ad cuiꝰ uoc̾e uirdei ꝓtinus oculoᷤ
leuauit alectione: eumq intuitꝰ. mox
etiam rusticũ qui ligatus tenebat᷑. attñ¬
dit. Ad cuiiͦ brachia dum oculos defleris¬
s&: miro mͦ tanta se celeritate ceꝑunt il¬
ligata brachiis lora deuoluere: ut dis¬
solui tam concite nulla hominũ festina¬
tione potuissent. Cũq is qui ligatꝰ ue¬
nerat. cepiss subito astare solutus: ad
tantȩ potestatis uim tremefactꝰ zalla.
ad terram corruit: & ceruice crudelita¬
tis rigidam. ad eiꝰ uestigia inclinans: ora¬
tionibꝰ se illiꝰ conmendauit. Hir aut̃ sc̃s

Expanded text:
autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit arrianȩ. Qͥ totilȩ regis eorum
temꝑibꝰ contra catholicȩ eccłȩ religiosos
uiros. ardore inmanissi mȩ crudelitatis
exarsit. ita ut quisquis ei clericͦ mona¬
chus ue. ante faciem ueniss&: ab eiꝰ mani
auariciȩ sue estu succensus. in rapinam
rerum inhians. dum quendã rusticũ
tormentis crudelibus affuger&. eumq
ꝑ supplicia diu̾sa laniaret: uictꝰ penis
rusticꝰ. sese res suas benedicto dei famu¬
lo conmendasse ꝓfessus est: ut dum hoc
a torquente creditur: suspensa int̾im
erudelitate. ad uitam horȩ raꝑentur.
Tuno isdẽ ⁊alla cessauit rusticũ torm̃tiᷤ
afflgere: s eius brachia loris fortibus
astringens. ante equum suu̾ cepit im¬
pellere: ut quis ess benedictus. qui eius
res susceꝑat. demonstraris. Quẽ ligatis
brachiis rusticus antecedens. duxit ad
si uiri monast̾ium: eũq ante ingressũ
cellȩ solum sedentẽ repperit. & legentẽ. Fidẽ

Expanded text:
fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab eius manibus avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ui deuota mente deo adherent. cũ
rerum necessitas exposcit. ex hibe¬
rẽsigna mͦ utroq solent: ut miriqͥ¬
q. aliquando ex p̃ce faciant: aliquandser
potestetei Nũ enĩ iohannes dier. quotit
aũ recepunt eum. dedit eis potestatem
fiuoᷤ dei fieri : qͥ filii dei ex potestate sunt.
qͥomir̃ sisigna facere ex potestate ualent.
Quia uͦ utroq mͦ miracula exhibeant: te¬
stat᷑ petrꝰ qͥ tabitam mortuã oiundo su¬
sritauit: ananiã uͦ & saphirã mentienteᷤ.
morti increpando tradidit. Neq enĩ oras¬
se ineor ertinctione legit᷑: s solu̾mͦ cul¬
pã quam ꝑpetrauerant increpasse. Con¬
stat gͦ. quia aliquando hȩc ex potestate.
Aliquando uͦ exhibent expostulatione: dum
& istis uitam increpando abstulit: & illi red¬
didit orando. Nam duo qͦ fidelis dei famu
li senedict facta nunc replico: inquib
aꝑte cdareat: aliud hunc accepta diuinit᷑
potestate: aliud exoratione potuisse.
othor̃ quidã ⁊ alla nomine. ꝑfidiȩ

Expanded text:
ui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa duobus modis solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse.othorum quidam Zalla nomine pertidiae
Abbreviated transcription (Latin):
filium. quẽ insua heresi relinquebat. con¬
mendare curauit: ut in ipso qͦ talia face¬
ret: qualia in fre illius suis exhoctationib
ferisset. Qua uidelic&. conmendatiõe exple¬
ta defunctus est. Nꝰ cuiͦ mortẽ recharedus
rer. non patrẽ ꝑfidum s frẽm martyrẽ
sequens. ab arrianȩ heresis prauitate con¬
uersus est: totamq uuisigothoꝵ gentem.
sa ad ueram ꝑdux̃ fidem: ut nullũ suo
agno militare ꝑmitter&: qͥ in regno dei
bostis existere ꝑhereticã ꝑfidiam nonti¬
hers. Hec mirũ qd uerȩ fidei p̾dicator
factꝰ ẽ. qͥ frat᷑ ẽ martyris. cuiꝰ hunc qͦ me
rita aduiuant : ad om̃ipotentis dei gre¬
miũ tam multoᷤᷤ reducat. Qꝰ in re con-¬
sid̾andum nobisẽ: quia totũ hoc agine¬
quaquam poss&: si erminiglidꝰ rex ꝓue
ritate mortuus non fuiss. Nam sic̃ scͥp¬
tũẽ nisi granũ frum̃ti cadens interra
mortuũ fuerit. ipsũ solũ manet. si aũ

Expanded text:
filium, quem in sua heresi relinquebat, comfilium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre illius suis exortationibus fecisset. Qua videlicet commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per hereticam perfidiam non timeret. Nec mirum, quod verae fidei praedicator factus est qui frater est martyris, cuius hunc quoque merita admium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus non fuisset. Nam sicut scriptum est: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si a
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat. occiderent. Qd̃ & factumẽ. Nã
mox ut ingressi st̃ securĩ cerebmo illius
infigentes. uitam corporis abstulerunt: hoc¬
q in eo ualuerunt ꝑimere: qd̾ ipsũ qͦ qui
ꝑemptꝰ ẽ in se constiterat despexisse. S ꝓ
defuere miracula. Nam cepit noctur¬
nosuentio psalmodie cantꝰ ad coepꝰ eiꝰdẽ
regis & martyris audiri: atq ideo uera¬
cit̾ regis. quia martyris. Quidam etiã
ferunt quod illic nocturno tempore
accensȩ lampades apparebant. Unde fac¬
tũ ẽ. quatinus corpis illius. ut uidelic&s.
martyris. iure a cunctis fidelib uene¬
rari debiuiss&. Pat̾ uͦ ꝑfidus & parricida.
conmotꝰ penitentia. hoc fecisse se doluit.
nec tamen usq ad optinendã salutẽ. Nã
quia uera eẽt catholica fides agnouit.
sgentis suȩ timore ꝑtritus. ad hanc per¬
uenire non meruit. Qͥ oborta egͥtudine
adextrema ꝑductꝰ. leandro ep̃o. quẽ pͥꝰ
uehement̾ afflxerat. recharedũ regem

Expanded text:
iacebat occiderent. Quod factum est. Nam iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pdefuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem
Abbreviated transcription (Latin):
collũ manusq illus ferro ligauit. Ce¬
pit itaq isdem erminigildꝰ rer uiue¬
nis t̾renum regnũ despicere. & fortide¬
sid̾io celeste querens in cilicus iacere ui
culatus. om̃ipotenti deo ad confortan¬
dunse p̾ce effundere: tantoq sublini
głam transeuntis mundi despice̾. qui¬
to &. religatꝰ agnouerat. nil fuisse quod
potuit auferri. Suꝑueniente aut̃ p¬
scaus festiuitatis die in tempestȩ noc¬
tis silentio. ad eũ ꝑfidus pat̾ arrianũ
epm misit. ut ex eius manu sacͥlega
consecrationis conmunionẽ ꝑciperet. ate
ꝑ hoc ad patͥs grãm redire mereret᷑. S
iuir deo deditus. arriano ep̃o uenienti
exꝓbrauit ut debuit. eiusq ase ꝑfidũ
rlignis increpationib reppulit. quia
&. si exteris iacebat ligatus. ap̃se tam̃
inmagno mentis culmine stabat secur
Adse itaq reu̾so ep̃o. arrianꝰ pat̾ infre¬
muit: statimq suos apparitores misit.
qͥ constantissimũ confessorẽ dei. illie ubi

Expanded text:
collum manusque illius ferro ligavit. Coecollum manusque illius ferro ligavit. Coepit itaque idem Herminigildus rex juvenis terrenum regnum despicere , et forti desiderio coeleste quaerens, in ciliciis vinculatus jacere, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi despicere, quanto et religatus agnoverat nil fuisse quod potuerit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die , intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi
Abbreviated transcription (Latin):
t si in magnis sumꝰ tͥbulationi¬
bus positi: quia tamen a condi¬
tore nr̃o non sumus om̃ino despecti.
testant᷑ ea quȩ audio eiꝰ stupenda mi¬
quȩ initalia gesta sunt narrare
decre ueram.: uisne tamen ut ostñdñ¬
da eiꝰdẽ arriane hereseoᷤ dãpuatiõe trã¬
seamꝰ u̾bo adypanias. atq inde ꝑ af
fricã ad italiam redeamꝰ  Petrus
erge qͦ lib&: nam letꝰ ducor letus
ic̃ multoꝵ qͥ ab yspanar̾ partibus
uenerunt relatione cognouimꝰ.
nuꝑ erminigildus rex. leouigildire¬
gis uiusigothor filiꝰ. ab ariana heresi
ad catholicã fidẽ. uiro reu̾entissimo
leandro hispalitano ep̃o. dudũ mͥ in
amĩciis familiarit̾ iuncto. p̃dicante
conuersusẽ. Quẽ pat̾ arrianꝰ. ut ad
eaniem heresim rediret. d p̃miis suade¬
re. & minis t̾rere. conatꝰ ẽ. Cũq ille con¬
stantissime responderet. nunquã se ue¬
ram fidem posse relinquere. quã semel
agnouisset. iratꝰ pat̾ eũ pͥuauit regno
set. iarta illũ custodia concludens.

Expanded text:
tsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miquae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus Sicut multorum qui ab Hispaniarum partibus veniunt relatione cognovimus, nuper Herminigildus rex Leuvigildi regis Visigothorum filius, ab Ariana haeresi ad fidem catholicam, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter juncto, praedicante conversus est. Quem pater Arianus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno,set, in arcta illum custodia concludens,
Abbreviated transcription (Latin):
nficis sanaro: negauit dicens. Igo ꝓ eo
est : quia cũ manu ista xp̃ianũ hominẽ
non occid̾it. S longobardus iꝰdem. qui
ut ita dicã brachiũ contra deũ tendñdo
pdiderat: pena sua exigente compulsus est
iurare. sexp̃ianum hominẽ nunquã occi¬
dere. Tunc uir dei p̃cepit dicens. Depone
manũ deorsum. Qͥ statum deposuit. Atq
ilio adiunx̾. Remitte gladiũ in uaginã.
Sstatim remisit. Om̃s gͥ tantę uirtutiꝰ ho¬
minẽ cognoscentes: boues & iumenta quȩ
ueỹddat fuerant. certatim ei offerre in mu¬
nere uolebant. S uir dñi tale munꝰ su¬
sipere rennuit: munꝰ aũ bonȩ mercedis
quesiuit dicens. Si mͥ aliqͥd uultiᷤ conce

Expanded text:
nificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo nificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo rit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, quae depraedati fuerant, certatim ei ofFerre in munere volebant. Sed vir Domini tale munus suscipere renuit. Munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: 'Si m
Abbreviated transcription (Latin):
eodem loco inuenti st̃ longobarãi conuerert
ꝙ sic̃ sunt nimię crudelitatis. leti adspec¬
noneẽt. qd uno ictu caput eiꝰ abscident
Uenerandꝰ gͥ uir int̾ armatoᷤᷤ deductis
dsua arma statĩ cucurrit. Nã petit it
sibi paululũ orandi licentia daretur
Cui cũ concessũ fuiss: int̾ram se straut
ꝙ orauit. Qͥ dũ paulo diutiꝰ orars. hure
electus int̾fector calce pulsauit ut surc¬
ret: dicens. Surge & flexo genu tende
ceruicẽ. Surrex̃ aũ uir dñ. genu fier
ceruicẽ tetendit. S tenso collo. educła
contra se spatã intuetis. hoc unũ fertuł
publice dixisse. Sc̃e iohanneᷤ suscipt il
i prcussurꝰ leuauit: s deponere nullomͦ.
umnit. Nã repente diriguit. Serecto in
tngladio brachiũ inflexibile remansit.
isa mirari cepit: uirumq dei cum timo¬
r uenerari: quia ꝓfecto claruerat. cuuiᷤ
sĩtaitis ẽẽtꝰ. qͥ carnificis sui brachiũ ia
m ligasset. Itaq postulatꝰ ut surgeret:
surrẽs. Postulatus ut brachiũ sui car¬

Expanded text:
eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad specnon esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur puum percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit: nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. versa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui car
Abbreviated transcription (Latin):
rat: legis p̃cepta nesciebat. S quia ple¬
uitudo legis est caritas: legẽ totã inclei
ac ꝑxini dilectione seruauit. S qd foraᷤ
in cognitione non nouerat: ei intꝰ uiue¬
bit in amore. & qui nunqu̾ã fortasse le¬
gerat. qd̾ de redemptore nr̃o iohanne apłs
ddix̃. qm̃ sic̃ illẽ ꝓ nobis animã suã posuit:
sic&. nos debemus ꝓfr̃ibus animã po¬
nere: tã sublime apficum p̃ceptũ. facien¬
do magis quam sciendo nouerat. Cõpa¬
remꝰ si placet: cũ hac nr̃a indocta scientia:
illiꝰ doctam ignorantiã. Ubi hȩc nr̃a iacꝙ.
ibi illius disciplina emin&. Nos de uir¬
tutibus uacu loquim᷑: & quasi int̾ fruc¬
tifera arbusta positi. odoram᷑ poma. nec
manducamꝰ: ille uͦ uirtutũ fructꝰ car¬
pere nouerat: quauis bos in uerbi odo¬
rari nescisset.

Expanded text:
ia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod de Redemptore Joannes Aposobis animan suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , tam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
i habeam unde ꝓuobis debeam orare.
rtumq est. & om̃s captiui cũ eodimis
lsunt: atq suꝑna gr̃a disponente eũ se
dis puno morti obtulit. multos a mor
alberauit. Petros
ira res & quãuis hanc abalus & ipse
cognouerim: uere tamen fatece. qui
am quociens narratur. innouat᷑ Greg¬
simplicem mentem tenuit: atq intanto
uirtutis culmine erexit. Ubi enĩ eiusa¬
nimus fuit. quando mori pro prorimo
tam constanter decreuit. & ꝓtemporali
gladio ceruicem tetendit. Quȩ gͦ uisamo¬
ris illud cor tenuit: qd̾ mortẽ suam ꝓuni

Expanded text:
debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGsimplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporgladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ me occidi ipse ꝑmiserit. Tunc omibis
qͥ illic aderant longobardis placuit. ut
eũ capite truncare debuissent. qͥtinꝰ sine
graui cruciatui uitã eiꝰ cõpendiosa mart
t̾minarent. Sognito itaq qd̾ sanctulius

Expanded text:
qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctul
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. Quẽ nocte media cũ longobar¬
dos om̃s sompno graui dep̃ssoᷤ aspice¬
ret. excitauit. &ait. Surge ꝙ con¬
citꝰ fuge: liber& te omp̃s deus. Sed
isdẽ diaconus ꝓmissionis eiꝰ non inme¬
mor: respondit dicens. Fugere pater
non possum: quia si ego fugero: ꝓme
sine dubio ipse morieris. Quẽ uir dñi
sanctolus ad fugiendũ cõpulit dicens.
Surge & uade: te omps ds eripiat.
Nam ego inmanu eius sum: tantũ
miserit. fugit ita diaconꝰ ꝙ quasi de¬
ceptꝰ in medio fide iussor remansit.
facto gͦ mane. longobardi qͥ diaconẽ
ad custodiendũ dederant uenerunt :
que dederant petierunt. S hunc
uenerandus p̾soit̾ fugisse respondit.
Tunc illi inqͥunt. Scis ipse meliꝰ qͥd conut¬
nit. Seruꝰ aut̃ dñi constant̾ ait. Sc̃io si
idixerunt. Bonus homo es: nolumꝰ ter
uarioᷤᷤ cruciatꝰ mori: elige tͥ mortẽ quĩ
ius. Qͥbus uir dñi respondit dicens in
manu dei sum: ea morte me occidite.

Expanded text:
fidem; quem nocte media cum Lfidem; quem nocte media cum Ldos omnes somno gravi depraessos aspiceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; liberet te omnipotens Deus'. Sed isdem diaconus, promissionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum miserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inqnit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse petre multoᷤᷤ de uno pane pauit per
seruũ: qͥ exquĩq panib qͥnq milia ho¬
mines satiauit ꝑsemet ipsũ: qͥ pauca se¬
minũ grana. in innumera segetũ fru¬
menta multiplicat: qͥ ipsa qͦ semina
ꝓdux̃ ex terra: & simul om̃ia creauit
ex nichilo. S ne dutius mireris qͥd
inuirtute dñi uenerandꝰ uir sancto¬
lus exterius fecerit: audi ex uirtute
dñi qualis interius fuit. Die etenim
tenebatur ligatus. eũq ipsi qͥ tenue¬
rant int̾ficere cogitabant. Ad uespera¬
scente aut̃ die. uir dei sanctolus abe¬
isdẽ longobardis petiit. ut relaxari.
eiq uita concedi debiusset. Qd̃ posse
se facere om̃ino negauerunt. Cũq
mortẽ illius deliberasse eoᷤᷤ cerneret: pe¬
tiit ut sibi adcustodiam tradidebius¬
set. Cui ꝓtinus responderunt. Tibi
qͥdẽ eũ ad custodiendũ tradimꝰ s ea
conditione int̾posita: ut si iste fugerit.
ꝓeo ipse moriaris. Qd̃ uir dei libent̾ ac¬
cipiens. p̾dictũ diaconẽ in suã suscepit

Expanded text:
os de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in suam suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
r& Tunc ꝓ raritatis exħibitiõe. ali¬
quantulũ exsecutorẽ suũ incella re¬
tinuit: eiq laboris sui conmodũ. coac¬
to renitentiq dedit. Cognosce itaq pe¬
tre. inquanta dei custodia st̃ qͥ in hac
ti foris hominibꝰ eẽ non erubesct᷑: qui¬
a econtra in dei oculis iacent. qͥ apud
suos & ꝓximoꝵ oculos. ꝑ inanis gloriȩ
appetitum tument. Unde &. quibꝰdã
u̾itas dic̃ Uos estis qͥ iustificatis uos
coram hominib. ds̃ aũ nouit corda ue¬
stra: quia qd̾ hominib altum est. ab¬
hominabile est ante deum. Pemꝰ
iror ualde. qd̃ de tali iuro. subri

Expanded text:
ret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac ti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subri
Abbreviated transcription (Latin):
mis: Qua eiꝰ inquisitioe cõpulsus uir
scͥs: indicauit p̾dicationis licentiã qua¬
lit̾ accepit dicens. Ea que mͥ loqueris:
ego qͦ mecũ ipse quondã ꝑtractaui. Sed
iuuenis astitit: atq in lingua mea medi¬
cinale ferramentũ. id est flebotomũ po¬
suit dicens. Eoce posui u̾ba mea inore tu¬
o: egredere ad p̾dicand̃. Atq ex illo die ẽti¬
ã si uoluero de deo tacere non possum Petrꝰ
qui fertur talia dona ꝑcepisse. Greg̃
pus petre exdono est: non donum
exopere. Alioquin gra iam nonẽ.
gra. Om̃e quippe opus dona p̾ueniunt.
quãuis ex subsequent oꝑe. ipsa etiam do¬
na succrescunt. Ne tamen uitȩ eiꝰ cog¬
nitiõe frauderis: bene de eo reu̾entissi¬
mꝰ uirꝰ ablinꝰ reatinȩ antistes ȩcclesiȩ ag

Expanded text:
mis? Qua ejus inquisitione compulsus vir mis? Qua ejus inquisitione compulsus vir sanctus indicavit praedicationis licentiam qualiter accepit, dicens: Ea quae mihi loqueris ego quoque mecum ipse pertracto. Sed juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramentum, id est phlebotomum posuit, dicens: Ecce posui verba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die etiam cum voluero, de Deo tacere non possum. PETR. qui fertur talia dona percepisse. GREGOR. Opus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
tucã conspiciens concupiuit: eamq sig¬
no erucis benedicere oblita. auide mo¬
mordit. s arrepta adiabolo ꝓtinꝰ cecidit.
Cumq uexaret᷑: eidem patͥ equitio sub ce¬
ieritate nuntiatũ est. ut uenir& conci¬
tꝰ .&. orando succurrer&. Maxq ut or¬
tũ isdem pat̾ ingressus ẽ: cepit ex eiꝰ
ore quasi satisfaciens ipse qͥ hanc arri¬
puerat diabolus clamare dicens. Ego
qͥo feci: ego quid feci: Sedebam mͥ suꝑ
lactucã: uenit illa &. momordit me.
Cui cũ graui indignatiõe iuirdei p̃ce¬
pit ut absced̾ &: &. locum in om̃ipotñ¬
tis dei famula non haber&e. Qͥ ꝓtinus
abscessit: nec eam continge ultra p̃ua¬
luit. Quidã uͦ felix nomine nursiȩ pro¬
intię nobilis. pat̾ huiꝰ castorii: qͥ nũc
nobisc̾ in romana urbe demorat᷑. cũ eun
sacrum oedinem non habes. atq a roma¬
no pͦntifice sub quo degis. p̾dicationis
licentiã non accepisti: p̃dicare qͦmͦ p̃su¬

Expanded text:
tucam conspiciens concupivit, eamque sigtucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet, et locum in omnipotentis Dei famula non haberet. Qui protinus abscessit, nec eam ultra contingere praevaluit. 168 Quidam vero, Felix nomine, Nursiae provinciae nobilis, pater hujus Castorii qui nunc nobiscum in Romana urbe demoratur, cum eumsacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degis praedicationis licentiam non accepisti, praedicare quomodo praesu
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑. nolite eẽ solliciti: qr ex hac hora.
neq febbus laboratura est. neq hasi¬
liũ quesitura. Regressus ẽ monachꝰ.
& ea hora saluti restr utã dei uirginẽ
agnouit. qua eandẽ salutẽ illiꝰ. dei fa¬
mulus equitiꝰ. longe positꝰ dix̃. in uir¬
tute sciło miraci .li. exemplũ teneus
magist᷑: qͥ inuita:ꝰ ad filiũ regul eũ
solo n̾bo restituit saluti: ut reu̾tens pa¬
t. ea hora filium restitutũ uitȩ cognosc̾ȩ:
qua uitam illius. ex ore u̾itatis audiss. Os
aũ monachi uissionem sui patͥs implẽ¬
tes. eundũ basiliũ ex monaft̾ii habitati¬
d̾e reppulert̃. Qͥ repulsus dr̃c frequent̾
se cellulam equicii magicis artib in ae¬
ra suspendisse: nec tamen eius quẽpiam
ledere potuisse. Qͥ non pꝰ longuͣ tempuᷤᷤ
in hac romana urbe exardescente zelo
xp̃iani pͦpłi: igne crematꝰ ẽ. Quadam
uͦ dei una dei famula ex eodem mona¬
stio uirginũ. ortum ingressa est: que lac¬

Expanded text:
getur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora getur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressus est autem monachus, et ea hora saluti restitutam Dei virginem agnovit, qua eamdem salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum tenens Magistri, qui invitatus ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis audisset. Omnes autem monachi jussionem Patris sui implentes, eumdem Basilium ex monasterii habitatione repulerunt. Qui repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lac
Abbreviated transcription (Latin):
discetlente. contigit ut inmonastio uͥ¬
ginũ in qͦ eiusdẽ patͥs cura uigilabat.
una ear̃ quȩ iuxta carniꝰ huiꝰ putredinẽ
speciosa uidebat᷑. febͥcitare inciꝑ&. & ue
hement̾ anxiari: magnisq non iam uo¬
cibus s stͥdorib clamare. Sodo morit᷑a
sum. nͥ basilus monachꝰ ueniat: & ipse
mͥ ꝑsuȩ curationis studiũ. salutẽ red¬
dat. S in tanti patͥs absentia. accedere
quispiam monachoꝵ incongregationem
uirginũ minime audebat: quanto mi¬
nus ille qͥ nouus aduenerat. cuiͦq adhuc
uitã fru̾m congregatio nesciebat: Mis¬
sũ repente est. & dei famulo equitio enũ¬
tiatum. qd scĩmonialis illa in mensis
febͥbus estuars: &. basilii monachi uisi¬
tationẽ anxie querer&. Qͦ audito. iur
sc̃s dedignando subrisit. atq ait Nũ¬
qͥd non dixi qd diabolus ee̾t non mo¬
nachꝰ: Ite &. de cella eũ expellite. De
anc illa uͦ dei que anxietate febͥũ ur¬

Expanded text:
discedente contigit ut in monasterio vidiscedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium ur
Abbreviated transcription (Latin):
donũ qd̾ non accepissent. Eo aũ tem¬
pore qͦ malefici in hac st̾ romana ur¬
be dep̾hensi. basilius qͥ in magiciᷤᷤ oꝑi¬
bꝰ pͥmus fuit: in monachico habitu
reu̾entissimũ castoriũ amitertinę
ciuitatis ep̃m ꝑgens: postolauit ab
eo ut eũ equitio abbati conmnittaͦ:
ac sanand̾ monast̾io illꝰ conmendans.
Tunc admonast̾iũ uenit ep̃c. secumq
basilium monachũ dedux̃. & equiti
in congregatione susciꝑ&. rogauit.
Quẽ statim uir sc̾s intuens: ait. Hc̃
quẽ mͥ conmendas pat̾: ego non uide¬
o monachũ eẽ. s diabolum. Cui i
le respondit. Occasionẽ quens: ne
debeas p̃stare qd̾ peteris. Ad quem
maxr dei famulus dix̃. Eigo quidẽ
hoc eũ ẽẽ denuntio qd̾ uideo: ne ta¬
men uolle me obedire existime: facio
qd̾ iubes. Susceptꝰ itaq inmonastio ẽ¬
cũ non pꝰ młtos dies. isdem dei famulus
ꝓexortandis ad desid̾ia suꝑna fidelibus.
paulo longius a cella digressus est. Qͦ

Expanded text:
donum quod non accepissent. Eo autem temdonum quod non accepissent. Eo autem tempore quo malefici in hac sunt Romana urbe deprehensi, Basilius, qui in magicis operibus primus fuit, in monachico habitu reverentissimum Castorium Amiterninae civitatis episcopum pergens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum deduxit, et Equitin congregationem susciperet. Quem statim vir sanctus intuens, ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
relatione didici. qd narro. U scissimus
mirationis habebat᷑. cui fortunat᷑ isoẽ.
familiarit̾ notus fuit. Qͥ nimir̃ eqͥ¬
cius ꝓ suę magnitudine scitatiꝰ młtoꝵ
in eadẽ ꝓuicia monast̾ioꝵ pat̾ exti¬
tit. Hunc cũ iuuentutis suȩ temꝑe
acͥ certamine carnis incentiua fatiga¬
rent: ipse suȩ tẽptationis angustiȩ.¬
eũ ad orationis studrũ. sollertiorẽ fe¬
cerunt. Cũq hac in re ab omipotñ¬
te d̾o remediũ continuis p̾cib quereret:
nocte quadã assistente angło eunuchi¬
rari se uidit: eiꝰq uisiomi apparuit. qd̃
omnẽ motũ ex genitalibꝰ menbͥs eius
abscido. Atq ex eotempe ita alienus
extitit a temptatioe: acsi sexũ non ha¬
b̾&. incorꝑe. Qua uirtute fretus: ex¬
d̾i om̃ipotñtis auxilio. ut uiris añ p̃e¬
rat: ita cepit pꝰmod̃ etiam feminiᷤ p̃¬
esse. Nec tamen discipulo ᷤᷤ suo ᷤᷤ ad mo¬
nere cessabat. ne se exemplo eiꝰ in hac
re facile crederent: & casuri tẽptars.

Expanded text:
relatione quod narro. Vir sanctissimus mirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sanctitatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum juventutis suae tempore acri certamine carnis incentiva fatigarent, ipsae suae tentationis angustiae ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmodum etiam feminis praeesse; nec tamen discipulos suos admonere cessabat, ne se ejus exemplo in hac re facile crederent, et casuri tentarent