comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt: Et eis uanagaudia tã¬
quã fatius conciliando: aliquam
dehis mercedem siue erborũ siue
pecuniȩ: siuehonoris. siuealicu¬
ius cõmoditempora lis accipiumt:
ñ intellegentib qđ dictũ ẽ. quiuos
felicer dicunt. inerrorẽ uosmit¬
tunt: Meliusẽ aut̃ aiusto obiur¬
gari: quã apeccatore laudari. Em̃¬
dauit inquit meiustus inmiseri¬
cordia & argu&me: oleumaut̃ pec¬
catoris ñ in pingu& caput meũ: Ite
ergo aduendentes &emite uobis:
Idẽ uid eamꝰ nũ quiduos adiuuam
qui uob laudes uendere c̃sueuerant¬
& uos inerrorẽ inducere: ut ñ corani
dño sed ab hominib gloriã recipi¬
&is: euntib aut̃ illis emere uenit
sponsus idẽ inlinantib: seillis
in ea quȩ forissunt : & solitis gaude¬
re quȩrentib quiagaudia int̾na
ñ nouerant: Uenit ille quiudi¬
cat & quȩ paratȩ erant : Idẽ ꝗͥ bus

Expanded text:
mittunt et eis uana gaudia tammittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum enimfacta aliena laude
fulciuntur: Eadem subtracta defi¬
ciunt : Et de consu&udine id sem ꝑ
inquirit. unde gaudere animus
sol&: itaq: hominũ qui corde ñ ui¬
dent testimonium uolunt habere
aput dm̃ qui inspector cordis est:
proserationem reddit : Nec alieno
testimonio adiuuatur aput dm̃
ciu secr&a cordis apparent Etuix
sibiquisq sufficit. ut ei testimoni¬
um ꝑ habeat conscientia sua: quis
enim gloriabitꝰ mundũ sehabere
cor idest qđ a posto lus dic̃: mihi
minimũ ẽ ut a uobis iudicer aut ab
humanodie: Sedneq meipsõ iudi¬
co: qua propt̃ cum desequisq aut ñ
omnino. autuix possit ferre uerã
sententiam: quo modo potẽ de alio
iudicare cũ sciat nemo quidagatur
in homine : nisi spr hominis. Ite
magis aduendentes. & emite uõb̃.:
ñ consilium de dirse putandȩ sunt.
Sedcrim̃ corum ex obliquo cõmemo¬
rasse: Venduntenim adulatores¬
oleum quisiue falra siue ignoran¬
tiȩ laudando inerrores animar

Expanded text:
quorum enim facta aliena laude quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. pro se rationem reddet nec\' alieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas
Abbreviated transcription (Latin):
&ñ in altero : Tardente ergo sponso
dormierunt om̃s. qui a ex utroq ge¬
nere continen tium hominũ. siue
eorum quicoram dõ exultant: Siue
eorum quin laudib hominũ ad¬
qui escunt moriuntur hoc inter¬
uallo temporis. donec subaduento
dnĩ fiat resurrectio mortuorum
Media aut̃ nocte. id est nullo sciente
aut sperante: quippe cum ipse di¬
cebat dñr: Dedie aut̃ illa &hora ne¬
moscit: &apostolusdicit: diesdnĩ tã¬
quã furita in nocte ueniat : Ex quo
significat penitus latere cũ uenit:
clamor factus ẽ. ec̃ sponsus uenit:
surgite obiuiam: ⁊tinictuoculi in
nouissimatuba om̃s resurgemur ⁊
Ergo resurrex erunt om̃s illȩ uirgines.
& aptauerunt lampades suar: idẽ ad
rationes red dendasoperũ suorum:
Oport& enimnos ex hiberi ante tri¬
bunalxpĩ: ut illic recipiat unꝰ quis¬
q: qđ gessit incorpore. siuebonum
siue malum: Et dixerstulte adsa¬
pientes datenobis deo leuro quia
lam pades nostrȩ extinguntur.

Expanded text:
non in altero. tardante ergo sponso non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur:
Abbreviated transcription (Latin):
uisã diuerso fomite gaudeat:
Lam pades aut̃ sunt quȩ manib ges
tiamfiunt Dictum &iã. luceant
operaur̃a coram hominib:: Omnes
uero acceperꝰlam pades suas &uene¬
runt obuiam sponso: Intellegen¬
dum ẽ ergo xpĩ nomine censeride
quib agitur: Non enim possunt
uiam: sedquinq fatuȩ. acceptis lã¬
padib: suis ñ sumpserꝰ oleum secum:
Multienim quã uis dexpĩbonitate
plurimum sperent: gaudium.
tam̃ ñ habent: dum continenter
uiuunt: nisun laudib: hominum:
Nonergo habent oleum secũ: Nam
ipsam l&itiam: oleum significare
arbitror: propterea unx̃ inquit te
dr̃ dr̃ cuur õleo exultationis: quiaũ
ñ propt̾ ea gaud& quia dõ intrinse¬
cus plac& ñ hab& oleum secũ: pru¬
dente saut̃ acceperunt oleũ secum
in uasiscũ lampadib suis: &itiam
bonorũ operum: incorde atq consci¬
entia posuerunt : Sic& aposto lus
mon& prob&aut̃ se homo inquit
& tunc insem&ipso habebit gloriã

Expanded text:
uis diuerso fomite gaudeat. uis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gesttiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt uiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut absponso recipiantur: quo no¬
mine. nullo dubitante dñrnoster
desesse oporteat ad prȩstandum
exeo qđ habent. Pręscribente illa
sententia eiurdem dnĩ dicentis om¬
niposcenti tetribue: Quidẽ aut̃
quod pos sitdando ñ utrisq: suffi¬
cere: hec maxime augent questi¬
onis difficultatẽ: quã quã & c&e¬
radiligenter considerata Aut
omnia inunã rationem concurrant :
Nihilq: inuna partẽ dicatur. qđ im¬
pediat aliam : magna cautio ẽ adhi¬
benda: uidentur itaq: mihi quin¬
q uirginer significare. quinq ꝑ¬
titam continentiam a carnis in leq
cebris continendusẽ enim animi
app&itus auoluptate oculorum:
auoluptate aurium: a uoluptate
olfaciendi : gustandi tangendi: sed
quia ista continentia partim corã
dõ fit: utillȩ placeatur interiorigau¬
dio conscientiȩ: partim corã homi¬
nib: tantum ut gloria humana ca¬
piatur : Quinq dicunt᷑ sapientes.
& quinq: stultȩ : utraq tam̃ uirgi¬
nesquia utraq continentia ẽ quã¬

Expanded text:
ut ab sponso recipiantur, quo nomine, nullo dubitante, Dominus Jedes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis: Omni poscenti tribue. Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem, quanquam et caetera diligenter considerata ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videntur itaque mihi quinque virgines significare quinquepartitam conticebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ediis argenteis & aureis fieri p̃¬
Quomodo intellegatur. non coques
agnum lacte matris suae ex lib ss
cxuiiiii Curꝓpitiatorium arcae superponen¬
đ dicente moysi ostende mihi gloriã
tuam respondit dñr egotransibo antete
Quomodotabulȩ quas erat moyserdõ
utique presciente facturus non homi¬
nis opur dicatur esse. posteriores uerd¬
intab̵ naculo dĩtam diu massuraȩ ab h¬
omine abscise sint uel con scriptae
ex eodem lib̵ questionum exodi

Expanded text:
dis argenteis et aureis fieri prQuomodo intellegatur: non coques agnum in lacte matris suae. CXIII. 128. Cur propitiatorium arcae superponen dicenti Moysi: ostende mihi gloriam tuam, respondit, dominus: ego transibo ante Quomodo tabulae, quas erat Moses deo utique praescieute fracturus, non hominis opus dicain tabernaculo Dei tandiu mansurae ab homine abscisae sint vel conscriptae? ex eodem libro Quaestionum Exodi
Abbreviated transcription (Latin):
ortini quid sibi uelit incelebratione pashȩ
obseruatio sabbati & lunȩ. & dequa¬
dragesima uł decon sonantia pentecoster
cum dielegis data ex libro secundo
adeundem ianuarium.
terlegunt ex eo đ lib̵ scđo adianuariũ.

Expanded text:
I. Quid sibi velit in celebratione Paschae observatio Sabbati et Lunae, et de Quadragesima, vel de consonantia Pentecoste cum die legis datae, ex libro secundo ad eumdem Januarium. tes legunt, ex eodem libro II ad Januarium.
Abbreviated transcription (Latin):
nibur deberetur: Quod si omnib red¬
deretur: iustitiã uindicantis iuste nemo
de agantur maxime gratiȩ grauido
munere liberantis:
MINOSIS SUEPLICIA POSTMORTEM CAUSAPURGATI¬

Expanded text:
nibus deberetur. Quod si omnibus redr, iustitiam uindicantis iuste nemo de agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantis. minosis supplicia post mortem causa purgati
Abbreviated transcription (Latin):
b: credentes initiantur. & qđ delignis qua¬
dratis fieri iub&ur undiq stabilẽ uitã scõrx
significat: Ouacũq cnĩ uerteris quadratum :
stabit: & c& era. quȩ cu in ciusdem arcȩ construc¬
tionẽ dicuntꝰ ȩcclesi asticarũ signa s̃ rerum :
sed ea nunc ꝑ sequi longũ ẽ : Ethociam feci¬
mus in opere qđ aduersus faustũ manicheũ
scripsimꝰ: negantem in ebreorum librisali¬
quid dexp̃o esse proph&atum: et fieri quidẽ
potest ut& nobis quispiam: & alius alio expo¬
nat haecaptius dũtamen ea quȩ dicuntur:
adhanc dequa loquimurdĩciuitatem. in hoc
seculo maligno. tam quã in diliuuo peregri¬
nantẽ omnia referanturi si abeius sensu

Expanded text:
 credentes initiantur. et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat; quacumque enim uerteris quadratum, stabit. et cetera, quae cum in eiusdem arcae constructione dicuntur, ecclesiasticarum signa sunt rerum. sed ea nunc persequi longum est et hoc iam fecimus in opere, quod aduersus Faustum Manichaeum scripsimus negantem in Hebraeorum libris aliquid de Christo esse prophetatum. et fieri quidem potest at et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea quae dicuntur ad hanc de qua loquimur dei ciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur, si ab eius sensu
Abbreviated transcription (Latin):
uel ut speculum. quantũ possent: si pos¬
sent cernerent trinitatem dm̃: in nos¬
tra memoriã intellegentiã uolunta¬
te: quȩ tria insuamente natura liter
diuinitus instituta : quisquis uiuacit̃
ꝑspicit: & quã magnũ sit in ea: unde po¬
test &iã sempit̾na inmutabilisq natu¬
ra recoli conspici concupisce. reminisci¬
tur ꝑme moriã : intu&ur ꝑ intellegen¬
tiam amplectitur ꝑ dilectionẽ pro fec¬
to repperit illius sũ mȩ trinitatis ima¬
ginemad quã sũ mãtrinitatẽ reminis¬
cendam uidendam. Diligendã :ut
eam record&ur: eam contempl&ur:¬
eam delect&ur: totam deb& referre
qđ uiuit: Uerũ neant imaginem abea¬
demtrinitate factã & suo uitio in de¬
terius cõmutatã: itaeidem cõpar& tri¬
nitati ut omnimodo ex istim & similẽ:
sed potius in qua licũq: ista similitudine:
magnã quoq dissimilitudinẽ cernat:
quantũ satis esse uidebatꝰ am monui¬

Expanded text:
uelut speculum, quantum possent, si posuelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem. ad quam summam trinitatem reminiscendam, uidendam, diligendam, ut eam recordea delectetur, totum debet referre quod vivit. Verum ne hanc imaginem, ab eadem Trinitate factam, et suo vitio in deterius commutatam, ita eidem comparet Trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicunque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, quantum satis esse videbatur admonui
Abbreviated transcription (Latin):
cute san equidamrespondit uersutis
sime in terro gante: utrũ dr̃ filiũ uo¬
lens annolens genuerit : ut sidicer&ur
absurdissima dĩ miseria
uoluntatis: Atille uigllantissime ui¬
cissim quȩsiuit ab eo utrum dr̃ pater uo¬
lens annolens sit dr̃: utsi responder& no¬
lens: sequer&ur illa miseria quã de
dõ credere magna in sania ẽ Si autem
Quidergo restabat . nisi ut obmutes ce¬
r&. & sua in terrogatione obligatũ in¬
solubiliuinculo seuider&: sed uoluntas
dĩ si& ꝓprie dicenda ẽ aliqua intrini¬
isto libro secundum scripturas scãs. hoc
sub stantiȩ : nec minorem quã est pater
& filius qđ in superiorib: libris secundũ
easdem scripturas scãs uerũ eẽ docuimꝰ:
Detreatura &iam quam fecit dr̃ quantũ
ualuimus ammonuimus eos. quiratio¬
nem dereb: talib poscunt : utinuisi¬
bilia eius perea quȩ facta sunt sicut pos¬
sent intellecta conspicerent: & maxi
me ꝑrationalẽ uel intellectualẽ crea¬
turã quȩ factaẽ ad imaginẽ dĩ ꝑ quod

Expanded text:
cute sane quidam respondit haeretico sime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, absurdissima Dei miseria voluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus: ut si responderet, Nolens, sequeretur illa miseria quam de Deo credere magna insania est; si autem Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, et sua interrogatione obligatum insolubili vinculo se videret? Sed voluntas Dei si et proprie dicenda est aliqua in Triniisto libro secundum Scripturas sanctas hoc substantiae, nec minorem quam est Pater et Filius, quod in superioribus libris secundum easdem Scripturas verum esse docuimus. De creatura etiam quam fecit Deus, quantum valuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent , et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
uide paganis euangelicis sortes le¬
gunt : & sioptandumẽ ut hȩc potius fa¬
ciant: quam addemonia consulenda con¬
currant : Tamen & istamihi displicet
consu&udo ad negotia secularia & ad¬
uit& huius uanitatem: propt̃ aliã uitã
loquentia oracula diuina illiuelle
Aluco coeperint etnunc amoctis
conputent̾ ex sermone aopopu¬
lũ inuigiliis paschę.

Expanded text:
ui de paginis evangelicis sortes legunt, etsi optandum est ut ad id potius faciant quam ad daemonia consulenda concurrant, tamen ista mihi displicet consuvitae hujus vanitatem propter aliam vitam, loquentia oracula divina velle conva luce coeperint, et nunc a noctibus computentur, ex sermone ad populum in vigiliis Paschae.
Abbreviated transcription (Latin):
&ate & caritate quacbeati sunt angeli.
qui fruuntur dõ : an aliquotempore.
in scõ co&u fuerit angelorum: &iam
ipse pariter utus. & pariter beatus:
Non nulli enim dicunt. ipsum et
fuisse casum a supernis sedibus qđ in¬
uiderit homini facto adimaginẽ dĩ:

Expanded text:
etate et caritate, qua beati sunt angeli, etate et caritate, qua beati sunt angeli, qui fruuntur deo, an aliquo tempore in sancto coetu fuerit angelorum etiam ipse pariter iustus et pariter beatus. nonnfuisse casum a supernis sedibus, quod inviderit homini facto ad imaginem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
non posse: Malã uero uoluntatem in¬
ordinate moueri. bona inferiora supe¬
rioribus p̃ponendo Atque ita factũ est.
utrationalis creatura sp̃r. sua potestate
propter excellentiã delectatur. tumesce¬
r& superbias perquã uider& ab eatitudi¬
ne spiritalis paradssi & inuidentia
contabescer&. In quota menbonũ est
hoc ipsum quoduiuit. &uiuificat corpus
Siue aereur. sicut ipsius diaboli uel demo¬
num spiritus : siue terrenum: sicut hom¬
nis animacuius uis. &iam maligna at¬
que ꝑuersi: itadum uolunt aliquid qđ
dr̃ fecerit. propria uoluntate p&care:
ipsius dĩ substantiã dicunt primo ne¬
cessitate . & post expiabiliter uoluntate.
corruptam atque ꝑuersam: Sed deisto¬
rum dementissimo errore.: alias iam
multa diximus: In hocaũ opere queren¬
dum est. secundum scam̃ scripturam:
quid qui dediabolo dicendum sit: primum.
utrum ab initio ipsius mundi sua potes¬
tate del&ctatus abstiterit abilla soci¬

Expanded text:
non posse, malam uero uoluntatem innon posse, malam uero uoluntatem inordinate moueri bona inferiora superioribus praeponendo, atque ita factum esse, ut rationalis creaturae spiritus sua potestate propter excellentiam delectatus tumesceret superbia, per quam caderet a beatitudine spiritalis paradisi, et inuidentia contabesceret. in quo tamen bonum est hoc ipsum, quod uiuit et uiuificat corpus, siue aerium, sicut ipsius diaboli uel daemonum spiritus, siue terrenum, sicut hominis anima cuiusuis, etiam maligni atque peruersi. ita dum nolunt aliquid quod deus fecerit propria uoluntate peccare, ipsius dei substantiam dicunt primo necessitate et post inexpiabiliter uoluntate corruptam atque peruersam. sed de istorum demenmulta diximus., In hoc autem opere quaerendum est secundum sanctam scripturam quid de diabolo dicendum sit. primum utrum ab initio ipsius mundi sua potestate delectatus abstiterit ab illa soci
Abbreviated transcription (Latin):
subquo ipsediabolus: suã quippe hab&
cupiditatem nocendi: Eacultatem autẽ.
non nisiquȩ datur. uel ad sub uertenda.
acꝑdenda uasairae uel ad humilianda
siue probanda uasa miseri cordicce
Natura itaq serpentis unde sit nouimus:
Produxit enim terra in uerbo dĩ omnia
pecora & bestias & serpentes: quȩ muniũ sa
creatura habens in seanimã uiuam. in ratio¬
nabilem : uniuersȩ rationali creaturae.
siuebonȩ siue malȩ uoluntatis. lege diuini
ordinis subditaest: quidergomirũ siper
serpentem aliquidagere ꝑmissus est diabo¬
lur: cum de monia inporcos intrarep̃s
ipse ꝑmiserit: Magis deipsa natura diabo¬
li scro polosius queri sol& quã totã quidã
her&ici offensi molestian malȩuolunta¬
tisei. alienare conant̾ acreatoris sũmi
&ueridĩ : et alterum eidare principiũ.
quod sit contra dm̃ Nonenim ualent
intellegere. omne quod est. inquantum
aliqua substantia est: & bonum esse & nisi
ab illo uerodõ a quo omne bonum est esse¬

Expanded text:
ua et ipse diabolus suam quidem habet cupiditatem nocendi, facultatem autem non nisi quae datur uel ad subuertenda ac perdenda uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa misericordiae. natura itaque serpentis unde sit nouimus: produxit enim terra in uerbo dei omnia pecora et bestias et serpentes; quae uniuersa creatura habens in se animam uiuam, inrationabilem, uniuersae rationali creaturae siue bonae siue malae uoluntatis lege diuini ordinis subdita est. quid ergo mirum, si per serpentem aliquid agere permissus est diabolus, cum daemonia in porcos intrare Christus ipse permiserit? Magis de ipsa natura diaboli scrupulosius quaeri solet; quam totam quidam haeretici offensi molestia malae uoluntatis eius alienare conantur a creatura summi et ueri dei et alterum ei dare principium, quod sit contra deum. non enim ualent intellegere omne quod est, in quantum aliqua substantia est, et bonum esse et nisi ab illo uero
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad nos ueniunt ñ em̃ damus sed po¬
tius adꝓbamus: In quib enĩ ñ dissenti¬
unt a nob̵in eis ñ disiungunt᷑ a nob̵ sed
tam̃ quia nihil eis ꝓsunt. quã diu scisma¬
tici ł hereticis̃ : ꝓpt̃ alia in quib aue¬
ritate dissentiunt . & ꝓpt̃ ipsum
seperationis inmanissimũ scelus.
siue ꝑmanserint in eis peccata. siue
continuo dimissa redierint: ut ad
salutẽ pacis & caritatis ueniant.
adhortam : ñ solũ utaliꝗd habeant.
qđ ñ habebant sed ut eis &iã illud
ꝓdesse incipiat. qđ habebant: Seq̃r
Quod Baptis mus dĩ sit

Expanded text:
cum ad nos ueniunt, non emendamus, sed pocum ad nos ueniunt, non emendamus, sed potius approbamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiunguntur a nobis. sed tamen, quia nihil eis prosunt. quamdiu schismatici uel haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis inmanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue contisalutem pacis atque charitatis veniant, adhortamur; non solum, ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat, quod habebant. CAPUT Quod baptismus Dei sit
Abbreviated transcription (Latin):
Iam plerũq fit. ut homo habeat
inimicũ quẽ iniquissime odent : Quã¬
quã etiã inimicos diligere iubeam᷑
&orare ꝓeis: Subito aũ periculomor¬
tis incipit ꝑturbari. & poscit baptis¬
mũ: quẽ tanta festinatione accipit.
ut necessariã in t̃rogationẽ paucorũ
uerborũ uix periculi temp: ãmittat.
quantominus sermonẽ longissimũ
ut illud odiũ corde pellat᷑. &iã si
baptizanti sit cognitũ : Certe ista
ñ solũ apudnos sed etiã apud illos
euenire ñ cessant: Quid ergo dicimꝰ:
dimittunt᷑ peccata huic homini. an
ñ dimit tunt᷑ : ꝓrsus qđ uolunt eligant:
Si enĩ dimittunt᷑ c̃tinuo redeunt:
Euangeliũ loquit᷑ ueritas clamat: Siue
uero dimittunt᷑ siue ñ dimittantur.
necessaria ẽ postea medicina: Nec tam̃
siuixerit atq id corrigendũ eẽ didi¬
cerit atq: correxerit: denuo baptita¬
tur. siue apud illos siue apud nos: sic
& illa quȩ scismatici ł heretici ñ alĩt
habent nec alit̃ agunt quã uera eđa

Expanded text:
am plerumque fit, ut homo habeat inimicum, quem iniquissime oderit, quamquam etiam inimicos diligere iubeamur et orare pro eis; subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiam si baptizanti sit cognitum. certe ista non solum apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic et illa quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
nus habuerit alterũ ordinan dum
eẽ censuerunt. Desacram̃to enim
agitur ñ depeccato Nã in baptis mo
peccata om̃a dimit tunt̃: sed qui dix̃
siacceperisux orem ñ peccasti & si
nupserit uirgo ñ peccat & qđ uult¬
faciat ñ peccat᷑ nubat̃satis dela¬
rauit. nuptias nullum ẽẽ peccatũ:
propt sacram̃tũ aut sc̃ĩtatẽ. sicut
femina &iã sicaticumina fuerit
uitiata non potest postbaptismũ inter
dĩ uirgines consecrari. Itaut᷑ absurde
uisũ est . eum quiexcessit ux orem ne merũ
tionis edesi asticae singularũ necessari

Expanded text:
nus habuerit alteram, ordinandum esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat, et: faciat; non peccat; . nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum tionis ecclesiasticae signaculum necessari
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ ẽ. donec occurramꝓ
om̃s in uirũ ꝑfectũ: inm̃surã ętatis
plenitudinis xp̃i & conformes ima¬
ginis filudĩ. nec insexu femineo
resurrecturas feminas credunt: sed
inuirili. omes: aiunt: quõ ds̃ solũ ui

Expanded text:
nec occurramus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et: conformes imaginis filii dei nec in sexu femineo resurrecturas feminas credunt, sed in uirili omnes aiunt, quoniam deus solum ui
Abbreviated transcription (Latin):
corporib quis certus ẽ demonũ: utrũ
in eis doleant. quandose affligi magnis
crutiatib confitentur: Quodsi respon¬
detur: terrenum corpus. solidũ scilic&
atq conspicuum nullum eẽ : atq ut uno
potius nomine id explicem eẽ carnem

Expanded text:
corporalibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet atque conspicuum nullum esse atque, ut uno potius nomine id explicem, n
Abbreviated transcription (Latin):
herendo beatus est: Nemo aũ illi
eripit dm̃: Ille ergo uerissime atq
certissime inuictus homo est qͥui co¬
her& dõ: non ut abeo aliquid boni
extrame reatur sed cui nihil aliud:
quamipsum adherere dõ honum ẽ:
hicuir: quam diu est in hacuita : utitur
amico ad rependendam gratiam:
utitur inimico ad patientiam: utitur
quibus potest adbene ficientiam.
utitur omnibus adbeni uolentiã:
Et quã quãtemporalia non liligit.
ipse recte utitur temporalibus: & ꝓ
eorum sorte. hominibus consulit. &¬
si aequaliter non potest omnibus.
quareꝰ. sialiquem familiarium
suorum promptius. quã quem li¬
b& alliquitur: Non eũ magisdili¬
git : sedadeum hab& maiorem
fiduciam: & a pertiorem tempons
ianuã: Tractat enimꝰ tem pori de¬
ditis tanto melius: quanto ipse mi¬
nus obligatus est tempore : cumitaq
minime: quos pariter diligit pro

Expanded text:
haerendo beatus est. nemo autem illi haerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempore. cum itaque omnibus quos pariter diligit pro
Abbreviated transcription (Latin):
cantauerit: Qui ergo inuidet bene
cantanti: non amat bene cantantẽ
Sed rursus qui eo indig& non cantat
bene: quod multo ad commodatiur
debene uiuente daci potest: quia
& inuidere nulli potest: quo eum
prueniunt beneuiuentes: tantun¬
dem est omnibus: n&c minus fit cum
plures habuerint: & potestesse tem¬
pus quobonus cantator cantare.
non decenter quȩat: & indigeat
uoce alterius. qua sibi exhibeatur
quod diligit: tam quam si ali cubi
conuiu&ur: ubi eum cantare tuspe
sit: Sed deceat audire cantantem:
Beneuiuereaũ. semper dec&: quarẽ
quisquis hocdiligit & facit non solũ
non inuid& imitantibus: sed eis se
preb& libentissime. atque huma¬
nissime. quantum potest: nec eis tam̃
indig&: Nam quod in illis diligit:
in se ipso hab& totum atque perf&tũ:
itacum diligat proximumtanquã
seipsum: Non in uid& ei: quin&
sibi ipsi: praestatei quod potest quia
& sibi ipsinon eo in dig& quian&
se ipso: tantum dõ indig& cui ad¬

Expanded text:
oantauerit. qui ergo inuidet bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui ad
Abbreviated transcription (Latin):
Siue sit perficienda siue perfecta:
omnes subuno dõ patre cognatir̃.
qui eum diligunt.& faciunt uolun¬
tatem ipsius &inuicem sibi sunt¬
& patres. cum sibi consulunt: & filii
cum sibi obtemperant & fratrer.
maxime: qui a eos unus pater. testa
mento suo adunam hȩreditatem
uocat: Qua propter curiste non
sit inuictus hominem diligendo
cum ineo nihil pr&er hominem
diligat: id est creaturam dĩ ad eius
imaginem factam: nec ei pos sit
deesse per fecta natura quam di¬
ligit: cum ipse perfectus est: Sicut
enim uerbi gratia: si quis quam di¬
ligat bene cantantem: non hunc
autillum. sed tantum bene cantan¬
tem quem lib& cum sit cantator
ipseperfectur: itauult omnes tales
esse: ut tamen nonei desit quoddi¬
ligit : quia ipse bene cantat Nam
sicuiquam inuidet bene cantante:
Noniam illũd diligit: sed laudem.
aut aliquid aliud: quod bene cantan¬
do uult peruenire : & potest ei mi¬
nui uel auferri : Si & aliur bene

Expanded text:
sive sit perficienda sive perfecta. sive sit perficienda sive perfecta. Omnes sub uno Deo patre cognati sunt, qui eum diligunt et faciunt voluntatem ipsius. Et invicem sibi sunt, et patres cum sibi consulunt, et filii cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus Pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam diligit, cum ipse perfectus est? sicut enim uerbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene
Abbreviated transcription (Latin):
immo utrum que aut quis piam:
immo illud unum dicit dr̃: Dicit
enim uerissime ueritas Nemo
potest duobus dominis seruire:
Nemo enim potest perfecte diligere
quo uocamur: nisi oderit undeuo¬
peccatum nostram dr̃ fecit Reuoca¬
mur aũ ab eius dil&tione quam p&¬
cando meruimus: quãre oderimur
oport& : inde ut liberemur optamꝰ:
Oderimus ergotem porales neces si¬
tudines. si a &ernitates caritate
flacgramur: Diligat homo protimẽ
tam quam seipsum: Certe enim sibi
ipsi nemo est pater aut filiur. autađ¬
finis. autaliquid huius modi: sed tantũ
homo: quiergo diligit aliquem
tamquam seipsum.hoc ineo deb&
diligere quod sibi ipse est: corpora
uero non sunt. quod nor sum Non¬
ergo in homine corus est expeten¬
dum: aut des̃derandum: ual& ad
hoc &iam quod prȩceptum est.
Necon cupiscar rem proximitui:
Qua propter quisquir in proximo
aliud diligit. quam sibi ipsf̃est: ñ eũ
diligittam quam seipsum: Ipsa
igitur natura humana. s̃ ne
carnali conditione diligenda est :

Expanded text:
immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuopeccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis caritate flagramus. diligat homo proximum tamquam se ipsum. certe enim sibi ipse nemo est pater aut filius aut affinis aut aliquid huius modi, sed tantum homo. qui ergo diligit aliquem tamquam se ipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. corpora uero non sunt quod nos sumergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui . Quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum. Ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitati ibi ꝑficient᷑. Uacate & uidete
quõ ego sũ ds̃: qđ erit uere maximum
sabbatũ ñ habens uesperã qđ cõm̃ dau
dñs in primis operib: suis quȩ fec łtbe

Expanded text:
ciuitati. Ibi perficietur: Vacate et uidete quoniam ego sum Deus; quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ub
Abbreviated transcription (Latin):
nunt quia leges condunon ps igno¬
rant: cũ meliorsit quinouit eẽ re¬
sur rectionẽ mortuorũ. quã ille qui
nouit consequens eẽ. ut si re surrectio
q partiendi quã quã &iã in reb fal¬
sis. plerũ qͦ abeatur: ipsatam̃ falsa
nẽ neq ab hominib: instituta. sed in
rerũ ratione cõꝑta: ñ enim quia & fa¬
bulis suis eã po&ȩ: &opinionib: erro¬
ris sui uł falsiphiloso phi uł &iã here¬
tici hocẽ falsi xp̃iand adhibere consu¬
er᷑: ꝓpt̃ea falsũ ẽ: neq inde finiendo.
neq indiuidendo. aut partiendo a¬
liquid conplectendum eẽ qđ ad rem
ipsã ñ ꝑtin& aut aliquid qđ ꝑtin&
pr&ereundum: hocuerũ ẽ &iã siea
quȩde finiuntur aut distribuuntur
uera ñ sint : nã & ipsũ falsũ definitur.
cũ dicimur falsã eẽ significationẽ rei
ñita sehabentis ut significar&ur. siue
alio aliquomodo quȩ difinitio ueraẽ.
quã uis falsũ uerũ eẽ ñ possit: possu¬
mus &iã diuidere dicentes duo esse

Expanded text:
nunt, quia leges conclusionis ignorant, cum melior sit qui nouit esse resurrectionem mortuorum quam ille qui nouit consequens esse, ut, si resurrectio que partiendi quamquam etiam in rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. non enim, quia et fabulis suis eam poetae et opinionibus erroris sui uel falsi philosophi uel etiam haeretici, hoc est falsi christiani, adhibere consueuerunt, propterea falsum est neque in definiendo neque in diuidendo aut partiendo aliquid complectendum esse, quod ad rem ipsam non pertinet, aut aliquid quod pertinet praetereundum. hoc uerum est, etiam si ea quae definiuntur aut distribuuntur uera non sint. nam et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsam esse significationem rei non ita se habentis, ut significatur, siue alio aliquo modo: quae definitio uera est, quamuis falsum uerum esse non possit. possumus etiam diuidere dicentes duo esse
Abbreviated transcription (Latin):
asperum & sarcinã grauem portantib
nec inuenientib requiem animabus
suis: Quia caritas non querit quȩ suas:
Ideo animositar hereticorũ. semꝑ in¬
quietccẽ : Quos magorum pharaonis
habere conatum. declarat apłrdicens:
Sicutenim iamnes & mambres resti¬
terunt moysi. Sic & hi resistunt ue¬
ritati homines mente corrupti repro¬
bi circa fidẽ: sed ultra non proficient:
dementia enim eorũ manifestaerit
omnib: sicut & illorum fuit: Quia eñi
peripiam corruptionem m̃tis. inqui¬
etissimi fuerunt: in signotertio defe¬
cerunt: Fatentes sibi aduersum
ficientes dixerunt. Digitus dĩẽ hoc:
Sicutaũ conciliatus & placatus. sp̃ssẽr
corde. Ita contrarius &aduersur.
immitis ac superbis inquietudinẽ
exagitat: Quam in quietudinẽ muscȩ
ille breuissi me significauer sub quib
magipharaonis defecer dicentes:
tadecima primimensis. quo factũ ẽ

Expanded text:
asperum et sarcinam grauem portantibus asperum et sarcinam grauem portantibus nec inuenientibus requiem animabus suis; quia caritas non. quaerit quae sua sunt. ideo animositas haereticorum semper inquieta est; quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Mosi, sic et hi resistunt neritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem. sed ultra non proficient; dementia eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt fatentes sibi aduersum ficientes dixerunt: digitus dei est hic. sicut autem conciliatus et placatus spiritus scorde, ita contrarius et aduersus immites M superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicenteta decima primi mensis, quo factum e
Abbreviated transcription (Latin):
genarius. hab& alterũ sacramentum:
quod septies septene. quad raginta .viiii.
fiunt : &cum redit᷑ admitium quodẽ
octauus. qui & primus dies. quinqua¬
ginta conplentur: quicȩlebrant post
dñi resurrectionem. iaminfigura non
laboris. sed quietis & lȩtitiȩ : Propter
hoc ieunia rel axentur &staentes
oramus. quod signum ẽ resurrectionis:
Vnde&iam diebus omnib: dominicis.
ad altareobseruatur & alleluia canitꝰ.
nisi laudem dĩ sicut scriptum ẽ : Beati¬
qui habitant indomotua: in sȩcula seculo¬
rũ laudabunt te: Sed dies quinquagin¬
ta & inscripturis comm̃dantur: Non
tantũ
in euangelio: quia tunc
occiso agnocȩlebrauerunt: quinqua¬
gintadier numerantur. usq: indiem¬
quolex dattcẽ in monte syna famulo
dĩ morsȩ. digito dĩ scripta celebratꝰ uͦ
uerum pascha: & interpositis quin¬
quaginta dieb: daturad caritatem
sp̃s sc̃s : qui ẽ digiturdĩ contrarius ho¬
minib: sua querentib Etideo iugũ

Expanded text:
genarius habet alterum sacramentum, genarius habet alterum sacramentum, quod septies septeni XLVIIII fiunt et, cum reditur ad initium, quod est octauus, qui et primus dies, quinquaginta complentur, qui celebrantur post domini resurrectionem iam in figura non laboris sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur.nisi laudem dei, sicut scriptum est: Beatiqui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. Sed dies quinquaginta et in scripturis commendantur, non tantum in euangelio, quia tunc occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usqquo lex data est in monte Sinai famulo Dei Moysi, digito Dei scripta. Celebratur uerum pascha et interpositis quinquaginta diebus datur ad caritatem spiritus sanctus, qui est digitus dei, contrarius hominibus sua quaerentibus et ideo iugum
Abbreviated transcription (Latin):
seruatio quadrage simȩ constituer&
nisi confinis atq: contiga dominicae
passionis quia in ea significat᷑ hȩcuita la¬
boriosa. Cuiopusẽ hȩc continentia ut ab
ipsius mundi amicitia ieiunetur: Quȩutiq
fallacit̃ blandire & in le¬
cebrum
sucas circum spargere.
atq iectare
noncessat: Numero aũ quadragenario.
uitam istam propterea figurari arbitror
quiccdenarius in quo ẽ perfectio beccti¬
tudiis nrẽ. sicut in octonario quia redit
ad primam. Itain hoc. quia creaturaquȩ
septenario figurat᷑ adher& creatori. In
quo declarat̃ unitas trinitatis: peruni¬
uersum mundũ temporalit̃ adnuntia¬
tusẽ : Quia mundus &aquattuor uen¬
itis deliniatur : & aquattuor elem̃tis
erigitur : & iii annus temporũ uicib
tatus. ad ditipsum denarium: & fiunt
rectionem in hac terra & in hacuita cũ
discipulis conuersatusẽ: & postea quã
ascendit incelum: decem dieb in ter¬
pletodie pentecosten Quidier quinqua¬

Expanded text:
seruatio quadragesimae constitueretur seruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iacere non cessat ? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas trinitatis — per uniuersum mundum temporaliter annuntiatus est, quia mundus et a quattuor uentis de. liniatur et a quattuor elementis erigitur et a quattuor annuis temporum uicibus tatus addit ipsum denarium, et fiunt rectionem in hac terra et in hac uita cum discipulis conuersatus est et, posteaquam ascendit in caelum, decem diebus intertum completo die pentecostes: qui dies quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
operanrã. ut eua cuetur corpus peccati.
Quam diu &xterior homocorrumpitur.
ut interior renouet̾ dedie indiẽ. Tempus
ẽcrucis: Hȩc sunt &iam bona opera quidẽ
tam̃ adhuc laboriosa: quorũ meressest
adagendum pascha non ẽ preceptũ temp:
nisi ex: m̃ senouorum᷑. luna quarta decima.
usq aduicensimam primã: Ex euangelio
tam̃. quia manifestumẽ. quo &iã died̃s
crucifixussit. & in sepultura fuerit. & re¬
surr exeeua diunctaẽ &iam ipsorũ dierũ
celebrari oportere Quadrage sima ie
iuniorum : hab& auctoritatẽ . & inueten¬
bus libris Et exieiunio moysi & helis:
& exeuangelio: quia totidem diebus
dñs ieiunauit: De monstrans euangeliũ
defen de roa lege & prophetis:
Inpersona quippe moysilex: in persona
heliȩ prophȩtȩ accipiuntur: Inter
quos in monte gloriosus apparuit: ut e¬
uidentius eminer&. Quod deillo dic̃
apłs: testimoniũ habens a lege & ꝓphȩtis:
Inquaergo parte anni congruentius ob¬

Expanded text:
opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. haec sunt etiam bona opera quidem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces estanisi ex mense novorum luna quartadecima usque ad vicesimam primam. Ea Evangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit et resurrexerit, adjuncta est etiam ipsorum dierum celebrari oportere. Quadragesima sane jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus libris ex jejunio Moysi et Heliae, et ex Evangelio quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et Prophetis. In persona quippe Moysi Lex, in persona Heliae Prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus: Testimonium habens a Lege et Prophetis. In qua ergo parte anni congruentius ob
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ad tertiȩ lune ebdomadã concurrere :
Vteundem quoq: diem dñs potius sua
passione signar&: Qui&iã dominicũ
idestoctauũ qui & primusẽ declaratus
aduenerat: Ad tendeigitur sacratis
simum triduum crucifixi. sepulti.
suscitati: horum triũ: quod significat
crux: in prȩsenti agimus uita: Quodaũ
significat sepultura & resurrectio fide
acspegerimꝰ : Nuncenim dr̃ homini
tolle crucemtuã & sequereme: Cruciat᷑
aũcaro: cum mortificant᷑ membra nr̃a
suꝑ terrã : Fornicatio. inmundicia. lixx¬
uria. a uaritia. & cȩtera huius modi de
quibur dicit : Sienim scđm carnẽ uixentis.
moriemini: Si auspũ facta carnis morti¬
ficaretis: uiuetis: Hinc&iã deseipsodicit:
Mundus mihicrucifixus ẽ. & egomundo:
&alio loco. scientes inquid quiauetus ho
monr simulcruei fixus ẽcrucicumillo.
ut euacuetur corpus peccati: utultra non
seruiamus peccato: Quam diuergo id agum

Expanded text:
rum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere, rum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere, ut eundem quoque diem dominus potius sua passione signaret, qui etiam dominicum, id est octauum, qui et primus est, declaraturus aduenerat. Adtensimum triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nunc enim dicitur homini: tolle crucem tuam et sequere me. cruciatur autem caro, cum mortificautur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia., luxuria, auaritia et cetera huius modi, de quibus dicit: si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: mundus mihi crucifixus est et ego mundo. et alio loco: scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuaretur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quamdiu ergo id agunt
Abbreviated transcription (Latin):
plenos prophȩticospũ. octaui sacram̃tũ
nequaquam later&. quo significar&ur
resurrectio : Nam & proactauo psalmus
scribitur: & octa cuodie cirtum cidebant̾
infantes : Et ineclesiasten ad duorũtes¬
tam̃torum significationem diciturillis
septem: & illis octo: reseruatumẽ. Tamen
occultatum: & solum cȩlebrandũ sabbatũ
traditumẽ: Quia erat antea requies mor¬
tuorum : resurrectio aũ nullius eroet
Qui resurgens amortuis iãn on meritur.
& morsilli ultra non dommaret᷑ : Vit post¬
quam factaẽ talis resurrectio in corpore
dñi ut preir& incapite ȩđe quod cor¬
pus ȩđe sperar& infine : Iam diesdo¬
minicus. idẽoctauus. qui& primus in¬
ciper& celebrari: Ipsa&iam causa in tel¬
legitur. curobseruandum pascha : ubi
ouem occidere &edereiubet᷑. Cũ mani¬
festissime passionem dñi prefigurat :
Noneis ita preceptumẽ : ut adtenderent
occurrere sabbatum & cum mense nouo¬

Expanded text:
plenos prophetico spiritu octaui sacramentum plenos prophetico spiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, reseruatum est tamen et occultatum et solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem nullius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini, ut praeiret in capite ecclesiae, quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies dominicus, id est octauus, qui et primus, inciperet celebrari. ipsa etiam causa intellegitur, cur obseruandum pascha, ubi ouem occidere et edere iubentur, cum manifestissime passionem domini praefigurat, non eis ita praeceptum est, ut adtenderent occurrere sabbatum et cum mense nouo