comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irrepunt: & eam illece brando deuinount:
Adũ facta quędam non grauia libere ac sine
metu cõmittiunus: ad pociora scelera & horrend̃a.
peccandi consuetudine labimur: Sicut plerunq
multiloquioꝵ stulticia reprehenditur: ita rursum
nimis tacentiũ uicia denotantur: Illi enim satis
laxando lingũa. in leuitatis uicio defluunt: isti
tumis recicendo ab utilitate torpescunt: Imꝑiti sic̃
loqui nesciunt: ita tacere non possunt: Mente enĩ
in cruditie loquaces. uerbis prostrepunt: sensu
nichil dicunt: Sicut falsitatis erdmnen a proficien¬
tibus ꝑtimescitur: ita ociosa uerba a ꝑfectis uiris
uitantur: Nã ut ait quidã. sicut ꝑ ociosa uerba
racio ponitur: itapro sermone in iusto pęna ex¬
soluitur: Uani sermones. in ore xp̃iani ẽẽ ñ debent:
Na sicut malos mores bona colloquia corrigunt:
ita praue colloquia bouos mores corrumpunt:¬
Custodia ori ponitur: dum quisq non se iustũ

Expanded text:
irrepunt, et eam illecebrando devincunt. irrepunt, et eam illecebrando devincunt. dum facta quaedam non gravia libere ac sine ttimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum,
Abbreviated transcription (Latin):
aculpa uacamus: Sepe que apuo hominũ
uidiciũ bona patent: apud examen diligentis¬
simi & acutissimi uidices reproba detegunt᷑.
deoq omis sanctus uerẽtur: ne force bo¬
nũ quod agit. pro aliqua animi intentioe
moculis dei reprobum sit: xxuiii. d̾ sensibꝰ carniᷤ.
er sensus carnis: morbus irrepit
Omnes cogitationes t̾rȩ ab aquilone uenient:
& ponent unusquisq solũi suũ in introitu
Iportarũ ierłm Regna aquilonis. uicia sunt:
Que sedes suas in porcis pomnt: quando
ꝑ sensus carnis labem animȩ ingerunt. laoq
in ipsis portis: id est in ipsis sensibus regnant:
Neq enĩ aliunde peccamus: nisi uidendo: au¬
diendo: attrectando: gustando: atq cangendo:
Unde & alias dicitur Intrauit mors ꝑ fenestras
nr̃as. Ꝙ alibi. Extranei ingrediebantur ꝑ por¬
das euis: & super ierłm mutebant sortem
Extraneos quippe immundos ẽẽ spiritus: qui
tanqua ꝑ portas. ita ꝑ sensus carnis animam

Expanded text:
a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit. CAPUT XXVIII. De sensibus carnis. 1. Per sensus carnis morbus irrepit Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas ejus, et super Jerusalem mittebant sortem. Extraneos quippe immundos esse spiritus, qui tanquam per portas, ita per sensus carnis animam
Abbreviated transcription (Latin):
Quanuis humana uidicia subter fugiat omnis
qui male agit: iuidiciũ camen conscientie suȩ
effugere non potest: Nam & si aliis & lat quod
agit: sibi tamen celare non potest: qui plene
nouit malum ẽẽ quod gessit: Duplex eigo fit
in eo uidiciũ: quia & hic sue conscientie reatu
punitur: & illuc ꝑpetuali pęna dampnantur.
Hoc eñi significat. abyssus abyssum inuocat: in
uoce catharactarũ tuarũ Abyssũ enĩ abyssũ
inuocare est: de iudicio sue conscientiȩ irȩ ad
iudicium dampnationis ꝑpetuę Inuoce catha¬
bona est: & opus intentionis ipsuis
bonuim est Alioquui male intentionis etiam
qũ ex sua intentione aut ꝑrobatur bonum.
aut reprobatur indignũ: Bona est ergo inten
bona intentione non faciunt: pro hoc magi
xcantur opere. ꝑ quod illuminari pocuert̃.
Unus quisq bom̃i opus quod agit intentiõe
bona agat: qm̃ pro mala intentione plerũq
opus bonũ quod agunus ꝑdimus & uunus

Expanded text:
Quamvis humana judicia subterfugiat omnis Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae conscientiae ire ad judicium damnationis perpetuae. In voce catabona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam st, quoniam ex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentbona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, perdimus, et minus
Abbreviated transcription (Latin):
D d̃i scruus uidicio timoris dĩ earum cempta¬
menta a semet ipso reicit: bonisq contra obiec̃¬
tis cogitationibus turyes ase repellit: Magna ob¬
seruantia ciroa cordis est custodiam ahibenda:
quia auit bone aut malȩ rei ibi consistit origo:
Nam sicut scriptum est: de corde ęxeunt cogita¬
tiones male: Iacoq si priis prauę cogitationi
resistimus: in lapsum oꝑis non incurrimus.
Non est cimendum si bona malaq incogita¬
tionem ueniant: s magis gloriandum est:
simens mala a bonis intellectu racionis dis¬
cernat: Item nil uiuat. quod inter bonum
& malun̾i sensu prudentiore discernimus:
nisi oꝑe aut mala cognita caueamus: aut
conturbat: ctiam ante penas ge¬
henuę. ꝑ in conditũ anime appetitũ iã pe¬
ual conscientie patitur: Omĩa figl re poterit
homo: preter cor suũ: Non enĩ potest a se
quisq recedere. Ubicumq enim abierit:
reatus sui conscientia illum non dereliquit:

Expanded text:
Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectaSed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
temur:. Sicut iuꝑa afiliis in utero positis lace¬
rata periminir. ita nos cogitationes ur̃e in¬
tra nos enutrite occiaunt: & concepte interi
iuꝑeo ueneno consumunt: animamq nr̃am
crudeli uulnere perimunt. Non est arbitmi
nr̃i: cogitationis prauę suggestioug  p̃uenire:
Iacere autẽ in animao cogitationẽꝰ nĩx atti¬
net uoluntati Illud ergo ad culpam non re¬
digitur: istud culpȩ proprię imputatur. Na
cogitationes auoitas occurrere demom̃i est.
cogitationibus oblectari ꝑuersis. nr̃m est
rerum species. quas didiciinus. nr̃is mentib
opponantur: & nolentes eas eogitemus. Quan¬
toq abeis aeiem mentis auertere nititur
tanto magis ille se animo ingerunt: obscenisq in
nobis motibus irrepunt:. Sed fit hoc pro condiciõe
mortali: quã meruit primus homo in pęnã sui
peccati: Dñ unus quisq diuina illuumi natione p̃¬
uenitur : statĩ molestiis curpiũ cogitationũ pulsat᷑:

Expanded text:
temur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacetemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectari perversis, nostrum rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatum meum cognitum cibi feci Dixi:
pronuntiabo aduersum me inusticias meas
dño. Supra enim dixerat: quoniam cacui.
inueterauerunt omnia ossa mea. dum clania¬
rem tota die Quid ergo tacuisse se penitet.
nisi confessionem peecatoꝵ: Iuid clamasse
se dolet: nisi defensionem maloꝵ: Qui gͦ
peccatoꝵ suoꝵ defensor extitit. necesse est
operis & cogitationis: Quoꝵ unũ
imquitas dicitur. quod opere gẽritur: aliud
in iusticia. quod cogitatione ademttitur. Iriꝰ
qutem actio resecanda est: postea cogitatio
Priꝰ prana operi: postinodum desideria: Uicis¬
sim autẽ & ex cogitatione admattitur: opera
procetunt. & ab opere cogitatio nascitur qͣn¬
is & si ab opere malo quisq uacet: pro soluis
tamen pranę cogitationis malicia non erit
in nocens: Vnde & dñs ꝑ isaiam.: Auferce inqͥt
malum cegitationum urarũ ab oculis meis:
Non enu solum factis: sed & cogitationis
delinquimus: si eis illicite occurrentibus delec̃¬

Expanded text:
. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: . Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est operis et cogitationis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delec
Abbreviated transcription (Latin):
Tartius autẽ sanatur uulmis: quod iam pu¬
& ꝓpħa: Ne inquit qui trahitis inquitatẽ in
funiculis uanitatis: & quasi iunculũ plaustri
peccatum: Trahit enim iniquitatẽ ut fumou¬
lũ: qui tardat conuercti addđm. T rahere enim¬
est iniquitatẽ: moram facere in iniquitate:
UInde &e psalmus: Prolongauerunt inquit mni
onum est homini semper ante occulos¬
S
propria adhibere delicta: scđm psal¬
mi sententiam. Et peccatum meum ante me
est semꝑ: Dicut enim non oporcet reminisci
peccati affectum: sic semꝑ necesse est. unuũiquẽq
suũ indeflendo cominemorare peocatũ Apuo
iustum. recordatio peccati: facit tedium animi:
Qui autẽ luxurie &e cupiditati subditi sunt.
contimaci superbia etiam de ip̃so peccati oꝑe
głantur Seruo di tanta recordatio esse debar
peccati: ut ea que gessit semꝑ lacrinans con¬
fiteatur. Unde & psalmista dicit Conuersus
sum in erumna mea dum configitur spina:¬

Expanded text:
tardius autem sanatur vulnus quod iam putardius autem sanatur vulnus quod iam puet propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum . Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates. 1. Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina
Abbreviated transcription (Latin):
Nero eito resurgere. non est in profundum ire:
lex consuetudo est quam peccando concipimus: & ñ
ab ea cum uolumus discedius: qui iam necessita¬
tis uinculo per consuetudinem retinemur Multũ
ueri amor agit ui homine: sed resultat caro male
consuetudinis lege: Bene autem audacter ꝓ bonã
conscientia exultat: qui ualefiter inse reprimit.
quod insolent̾ impugnat. frequenter peccare ca-¬
uendum est Nam hoc ipsum quod de malo nr̃o
plerumq deus nobis salutem operatur: quanto
mimbie est: tanto ꝑrarũ est: Rropterea mecuen¬
dum est confidere ita saluari. ne force dum ex¬
pectannis a uiciis sanari. & uicia multiplica mus:
& salutem non adipiscamur: Ergo studeamus aut
non cadere: arit cito conuersi a lapsa consurgere.
Omnino peocare cauendũ est Quod si humana
fragilitate peccatũ subrexerit: confestimi erit cor¬
rigendum: quod ne quiter sentitur commssũ:
Cito enim corrigitur culpa. que cito cognoscit᷑.

Expanded text:
vero cito resurgere, non est in profundum ire. vero cito resurgere, non est in profundum ire. lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum volumus, discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa que cito cognoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
consenfionem: consensio actionẽ: actio consuetu¬
tinẽ: consuetutlo necessitatẽ. Sicq his uinculis
honio implicatus. quada cathena uicioꝵ tenet᷑
astrictus: ita ut ab ea euelli nequaqũa rialeat.
nisi diuina grã manũ iacentis apprehendat.
leccatũ admitere. cãdere est in puteũ: Consu¬
etudiuẽ uero peccandi facere: os pritei est coan¬
gustars: ne his qui cecidit ualeat exire: ed
interdum etiam tales deus liberat: dum eoꝵ
desperationẽ ad conuersionẽ libertatis cõmutat
Ipso eñi miserante peccata dimittuntur. quo
procegente. fit. ne in deteriꝰ peccando eatur
e quissimũ est peccare. peiꝰ est pecrandi con¬
suetudinem facere: Ab illo facibe: ab hoc cum
labore resiugitur. dum male consuetudini re¬
pugna tur. Uale agendi consuetudiuẽ recessit
ẽẽ ꝓpħa asserit in profundum: cuuꝰ usu quasi
quadã lege homo tenetur astrictus. tit etiam
auiando non uult peccatũ admittat A lapsu

Expanded text:
consensionem, consensio actionem, actio consuetuconsensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehendat. 222 4. Peccatum admittere cadere est in puteum; consuetudinem vero peccandi facere, os putei est angustare, ne is qui cecidit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in deterius peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi consuetudinem recessum esse propheta asserit , in profundum, cujus usu, quasi quadam lege, homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum committat. A lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdum mali quod peccandi necessitate:¬
existimus. Uercenda est autem necessitas mali:
in uoluntatẽ boni Heriq non uoluntate sed
sola necessitate peocant. ꝑtimescentes tempora¬
lem in opiam:. Q̾ dum p̾sentis sołi necessitateo
refugiunt: a futuris bouis priuantur Itẽ non
nullaq coacti inopia existunt iniqui: s tantũ
gratis cupiunt cẽ mali: Neq eiũ ipsã rẽ amant.
quã appetunt: sed ipsa tantum peocati mali¬
cia delectantur: xXiii. De pecrandi consuecuaie
elus est peccatum cauiere: qu̾ã emen¬
dare: faicilius enim resistimꝰ ente hosti.
Ia quo uondũ ticti sumꝰ. quã ei a quo
ũ superati ac deuicti cognosennur. Dume peccatũ
antequã acdmittatur: amplius percunescitur. Qnuis
autem graue sit. dũ inusũ uenerit leue existimat᷑:
& sine ullo metu comnuttitur: Istis fomitibus. qͣs
quibusdã gnidibus calescit omne peccatũ. Cogita¬
tio nanq praua delectationem parit: dilectatio

Expanded text:
nterdum mali quod sumus, necessitateexistimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nmittunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. CAPUT XXIII. De peccandi consuetudine. 1. Melius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
gessimus: & cunc mundata mentis acie. id quod
querimus contempleiur: ut dum antea flen-¬
da peccati a nobis caligo detergitur mundatis
cordis oculis libere suꝑna inspiciantur: Ante
necesse est timore conuerci ad dm̃: ut metu fu¬
turarum pęnarũ. carnales illecebrȩ deuincant᷑.
de inde oporcet. abiecto timore ad amorẽ uitę
e t̾ne transire: Ffecta enĩ caritas: fonas mittit
timorẽ: Qui autẽ timet. penam habet: & ñ

Expanded text:
gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore converti ad Deum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, poenam habet
Abbreviated transcription (Latin):
elationem instudio humilitatis cõmutant:
Quidam sunt qui iam secrecim conuersi sunt:
quoꝵ conuersio. quia non procedit ad publi¬
cum. apud estimationẽ humanã quales
fuerunt tałes ad huc ẽẽ putantur: iam tam̃
in dĩ oculis surrexerunt: Itẽ quidam adhuc
humano udicio stare cernuntur: iã tam̃
indĩ oculis &eciderunt: Multi apud homines
reprobi sunt: & a pud d̃m electi Atq itẽ imil¬
ti apud homines electi putantur: & apud dm̃
reprobi existunt: salomone docente: uidi inqͥt
impios sepultos: qui cũ aduiuerent in loco
sc̃o erant: & laudabantur in eiuitate: quasi
iustor operum:. Nullus ergo se putet electũ:
choationis cũ dulcedine: medieta.¬
tu cium labore. ꝑfectionis cum requie: S
dm̃ pleriunq alii incipinnt adulcedine.
alia temptationum a maritudine: Om̃is
conuersus ante ex flecii inchoet pecca¬
con. uit sic trauseat ad desiderium su ꝑnoꝵ
Prius enim lacrimis purganda sunt nicia quȩ

Expanded text:
elationem in studio humilitatis commutant. 12. elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se putet electum,  Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae
Abbreviated transcription (Latin):
magis erubescant: quod tã dui expectati sunt
ut redient: Nam nc̃ minis. nc̃ plagis. nc̃ reue¬
latiouibus quosdam coneutit: ut qui noluu¬
tate conuerti despieiunt: cõmoti troribus
corrigantur: Periq ex sola mientis deuotione
conuertuntur ad dm̃. non muili uero coacti
plagis conuertuntur: qui ex denotione non
conuertebantur: uxta capitulũ psalmi di¬
centis: In freno & camo maxillas eoꝵ constrin¬
ge: qui non approximant adce: Periq autẽ
dum deuotione non conuertuntur. plage
stimulis feriuntur: qui tam̃ nec sub uerb̃e
sentiunt. ut aliquatenꝰ corrigantur. sic̃ egypt
quę & pęnas dedit. & emendari nequiuit: Pe
talibus eiũ ait ꝓpħa: Percussisti eos & non
doluerunt: attriuisti: & renuerunt acciꝑe
disciplinam: Non nulli uiri scłares elacione m̃ti
tumentes: põstinodũ conuersi ad dm̃: religiosa
secuntur obedientia xp̃m: Et qui antea celsi¬
tudine mundiali cumebant: postea ipsam

Expanded text:
magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De talibus enim ait propheta: Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mattingibilẽ intelligi posse iusticiã:
dũ cam quisq sequi conuersus temptauie¬
rit: quia lux non intelligitur. nisi oũ i¬
decur: Iudicium quod in hominis potestate
consistit. conuersionis est ustiera ꝑ qũã nos¬
mec ipsos uidicamꝰ: quando flentes mala
nr̃a punimus: & bono quod exdõ nobis
est solidiꝰ in hȩremus Triꝑtitus describitur
corrigendi a malo: scds faciendi bonum :¬
tereuis consequendi bomi operis premiũ: Ilã quod
ait propha. solue fascitulos deprimentes. mali ẽ.
emendatio: quod uero adieoit. frauge esurienti
panem tuũ. oꝑis boni est actio: in co uero quod
rectum fuerit tualũ operis boni est recributio:
Ergo non proficit facere bonuni. nisi correctũ
fuerit malum: nec poterit quisquã ad contem¬
plationem dĩ proficere: uisi se priꝰ in bonis stu¬
duerit actibus exercere: Multis modis terret ds
homines. ut uł sero conuertantur: atq ex inde

Expanded text:
autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum,tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod umen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde
Abbreviated transcription (Latin):
dere ordinem: .uii. De conuersis.
titur: s perseuerantibus datur:
sicut scriptum est. Qui ꝑseueraue¬
rit usq in finem: hic saluus erit Tunc
enĩ placet deo nr̃a conuersio: quaudo bonũ
quod inchoamus. ꝑseueranti fine compleius.
Nam sicut scriptum est. ue his qui sustinen¬
ciã ꝑdidert̃: iđ est opus bonum non consũ¬
mauerunt: Indulgentia pedcatoꝵ. sciendũ ubi:
quando: uel qualibus datur Ubi quippe: ñ¬
uisi intra eocłam catholicã Quiando: ñ nisi
ante uenturi exitus diem: quia eoce nc̃ tẽpꝰ
acceptabile: ecce nc̃ dies salutis Qualibus:¬
non nisi conuersis: qui ꝑ humilitatẽ ad par¬
uulor transeunt imitationẽ: de quibꝰ dicit᷑.
potest quanti sit ponderis in iusticia. uel
quanti fulgoris radio iusticia clareat: nisi
qui prius toto mentis nisu conuertatur ad
dm̃: quatinus ipso lumine quo illustratur.
&e suam feditatẽ agnoscat: & lumen quod
ceco corde non int̾uebatur intelligat Tẽ

Expanded text:
dere ordinem. CAPUT VII. De conversis. dere ordinem. CAPUT VII. De conversis. titur, sed perseverantibus datur, sicut scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit 2. Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum, quod inchoamus, perseveranti fine complemus Nam sicut scriptum est: Vae his qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus dicituremo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
positio est suꝑne distributionis. ꝑ quã hio iustꝰ
ampluis iustificatur. ipius amplius sordita¬
tur: malus ad bonum aliquando conuercitur.
bonus ad malum aliquando reflectitur: uislt
quis ẽẽ bonus & non ualet: uult alter essẽ
malus. & non ꝑmittitur interire: datur ei qͥ
uult eẽ bonus. alter nec uult. nec ei datur ut
sit boirus: iste uascitur in errore & moritur.
ille in bono quo cępit. usq infinẽ ꝑdũrat: cã¬
diu iste stat quo usq cadat: ille diu male u¬
uendo. in finem saluatur. respectusq conuer¬
titur: uult prodesse in bono iustus. neo preua¬
let: uult nocere malus. & ualet: iste nult
dõ uacare. & scło impeditur: ille negotiis
implicari cupit. nec proficit: dñatur malus
bono. bonus dãnatur pro impio. impuis ho¬
noratur pro iusto. & in hac tanta obseuri¬
tate. non ualet homo diumã ꝑscrutari dis¬
positionẽ. & occultum predestinationis ꝑpen¬

Expanded text:
positio est supernae distributionis, per quam hic justus positio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur, respectusque convertitur. 199 5. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpen
Abbreviated transcription (Latin):
non auferat. Plerisq dei dona dantur. ꝑseueran¬
tia uero donoꝵ non datur: Q inde est quod
quidam principia habent conuersionis bonã:
dom: La ergo causa est. quod quidam & bene
ad requiem: suie reproboꝵ ad mortẽ:
Utraq aiumno agitur iudicio. ut
semꝑ el ectos suꝑna & interiora sequi faciat:
semꝑq reprobos ut infima & exteriora delec¬
tentur deserendo ꝑmittat: Dieut ignonit hõ
t̃minum lucis & tenebrarũ: uel utriusq rei
quis futꝰ sit. ita plenius nescit quis ante suũ
finẽ luoe iusticiȩ preueniatur: uel quis pec¬
catoꝵ tenebris u̾sq in suũ t̾minũ obsouretur.
ant quis post lapsum tenebrarũ conuersus
refurgut ad lucẽ: Enncta hȩc dẽo patent.
hominem uero latent Qu̾auis iustoꝵ conii¬
satio in hac uta probabilis sit. incercũ itm̃
hominibus ẽẽ. ad quem sint fine m predestinati:
sed omnia reseruari futuro examini. ¶ira dis¬

Expanded text:
non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverannon auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, doni. Ea ergo causa est, quod quidam et benead requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dis
Abbreviated transcription (Latin):
ficio. surripit alienum: Mali aona idõ ad dã¬
nationem accipiunt: quia illa non ad dĩ lau¬
dem. s ad suam uanitatẽ utuntur: Bonis ma¬
le utuntur: qui ea que a deo illis donata sunt.
in malos usus assumunt. sieut iugeniũ: sicut
cȩcera dĩ dona: Alulta dĩ doua gaudemus.
que nos ab eo ꝑcepisse cognoscimiis Nã auod
sap̃ientes sumus: quod diuites. quod potentes
existuus: non alterius. s potius diuino nu¬
nere sumus. Utamur ergo optime aiuina
beneficia: quatinus & dm̃ non peniteat dedis¬
se. & nobis accepisse sit utile. Auferre deus
dicitur homini donum aliquod quod hõ
ñ habuit: id est quod accipere uon meruit.
sicͤ & obdurare aeus dicitur hominem. non eius
faciendo duriciam: s non anferendo eam quam
sibi ipse nutrunt: Non aliter & obeecare dicit
quosdã deus. non quod in eis eandẽ ipse cętitatẽ
faciat: sed quod pro eoꝵ ui utilibus meritis. ce¬

Expanded text:
ficio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damficio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis cae
Abbreviated transcription (Latin):
sccinitur: In diuisione donoꝵ diuersi ꝑcipiint
diuersa dĩ munera: non tamen conceduntur
uni omnia: ut sit pro humilitatis studio. qđ̃
alt̃ ad muxtur in altero: Nam auos in erechiele
anmialiũ alȩ. altem ad alteram ꝑcuciuntur.
iurtutes de signantur scõꝵ. mutuo sese
affectu prouocatitiũ: atq alterno exemplo in¬
uicem sese erudientiũ: Munera gr̃arũ alii ista:
alii uero donantur illa: nec dantur ita hab̃e
um. ut non egeat alteri: Posse fieri non est du¬
bim. ut hĩi quos quidã uirtutũ oxcellentia
antecedunt: dĩ repentina prebientẽ gr̃a. quosdã
cõpendio scĩtatis p̃ucniant: & dum suit conuer¬
sione postremi: subito efficiuntur uirtutis cul¬
mine primi: Dum quisq aliqđ donũ accipit:
uon appetat amplius quã quođ . meruit: nedũ
alterius menbri officiũ arripere temptat: iđ
quod meruit ꝑdat: Conturbat enm corpo¬
ris ordinem totum: qui non suo contentus of¬

Expanded text:
sequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt sequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus of
Abbreviated transcription (Latin):
Sciant liberi arbitrii defensores. nichiliposse
dicit: Perdicio. cua isrł. tantum in me auxiliũ
salueris. meo auxilio: Hominis meritum suꝑna
grã non ut ueniat inuenit. seo postquam uene¬
rit facit: atq ad indignam mentẽ ueniens. facit
in ea meritum quod remimeret: que solum in¬
uenerat quod puniret: Quid enĩ ex se ille latro
meruit. qui de faucibus erueem ascendit. de cru¬
ce paradysum adiit. Reus quidem ille. & fr̃no
sanguine ueinit cruentus: s diuina gr̃a in oruoe
mutatur. Sciendum. quod & nr̃a sit iusticia
inhis quȩ recte agimus. & dei gr̃a eo quod eam
mereamur. Hec enim & dantis dĩ: & accipientis
est hominis: Dicut & panem nr̃m dicimus. quẽ
tam̃ adõ accipere postulamus: Sp̃alis gr̃a non
omnibus distribintur: s tantũmodo electis do¬
natur: Non enim omniũ est fides. Quã & si
plurimi suscipiunt: opiis tamen fidei non con¬

Expanded text:
Sciant liberi arbitrii defensores nihil posse Sciant liberi arbitrii defensores nihil posse dicit: Perditio ex te tua, Israel, tantum in me auxilium salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non con
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. spe & formi dine niteͥt᷑: quia nunc illũ
ad gandiu̾m spes erigit: mine ad formidinem
terror gehenne addicit: .U. De gracia:
Nterdum peccantibus nobis sua deus dona ñ
rẽtrahit: ut ad spemdiuinȩ propitiationis menꝰ
humana consurgat Nam non pocest conuersũ
sꝑnere: quem peccantẽ. suis benefioiis ꝓuocat
ad se redire. Confessionem hominis: non esse
humane uircutis Nam si confessionem boni
oꝑis. non in nobis deus operatur: cur ꝑ ꝓpħam
dicitur. confessio & magnificentia opis eius.
Ab illo enim nobis omina bona gr̃a preueni¬
ente donantur Nam mchil bomi operis de¬
dinius: ꝑ quod confessionẽ fidei accipere me¬
reremur Frofectus hominis donum dĩ est.
nec ase potest quisquã. s a dño corrigi: Non
em̃ quicquã bom habet ꝓprium homo: cui
uia non est euis. testante propła. Sȩio dñs¬
inquit quia non est hominis uia eiꝰ. nec
iuri est ut ambulet. & dirigat gressus suos.

Expanded text:
justus spe et formidine nitet, quia nunc illum justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae addicit. CAPUT V. De gratia. 1. Interdum peccantibus nobis sua Deus dona non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur per prophetam dicitur: Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non est hominis via ejus; nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . 196 4.
Abbreviated transcription (Latin):
in se ctilectionẽ adĩ. aui a caritate non diuidit̾
proximi: Qma frat̾na societate se cernitur: diui¬
ne caritaris parcicipatione priuatur. Nec pote¬
rit dñ diligere: qui noscitur in prorimi dilec̃¬
tioue erpire. Ap̃e deus & homo est. Tocũ ergo ex corde¬
xp̃m non diligit: qui hominẽ odit Bonoꝵ discre¬
tionis est. non ocdisse ꝑsonas s culpas. & recte
dicta pio falsis non sꝑnere: s probare. Qui in ꝑ¬
fectisunt mdĩ amore. sepe a iuciis separari dis¬
ponunt s. pondeie uicioꝵ gniuiati. rursus ad
i male agere non desistunt: uana
spe indulgentiam de dĩ piecate requirunt Sũa
recte quererent: si a praua actione cessarent:
Metuendum ualde est. ut neq ꝑ spem uenie qͣ
pronuttit deus ꝑseueranter peccemus: neq quia
uista peccata distringit. ueniam desperemus: s
utroq periculo eiutato. & a malo declinemus.
& de pietate dĩ ueniã speremus: Dnmis quippe

Expanded text:
in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione errare. Christus Deus et homo est. Totum ergo Christum non diligit, qui hominem odit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad pe. 1. Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
re caritatis. quanuis quisq recte credat: ad
beatitudinẽ ꝑuenire non potest: quia tanta
est caritatis uircꝰ. ut etiam ꝓphetia & mar¬
tyriũ sine illa nehil ẽẽ credantur: Nullum pre¬
nuũ caritati pensatur. Caritas enim. uircutũ
omniũ obtinet principatũ: Unde & uinculum
ꝑfectionis caritas ab apło dicitur: eo quod uniuise
uircutes eius unculo religentur. Dilectio d̃i mor¬
ti comparatur: dicente salomone. ualida est ut
mnors dilectio: iociroo quia sicut mors uolenter
separat animã a corpore: ita & dilectio dĩ uolent̃
segregat hominẽ a mundano & carnali aniore.
Qui dĩ precepta contẽpuit: dm̃ non diligit. Nleq
enĩ regem diligimiis: si odio leges eius habemus.
Deuenda est cũ scĩs iuiris unitas caritatis: &
quanto se quisq subtrahit mundo: tanto opꝰ¬
est ut se associet bonoꝵ consorcio Caritas. in
dilectione dĩ & pixximi constat Seruat autẽ

Expanded text:
re charitatis quamvis quisque recte credat, ad re charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum pr charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisqest ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ quam uerbo colit. oborta temptatione facile
ꝑdit: Multi side tantũ xpiam sunt: oꝑe uero a
xp̃iana doctriua dissentiunt: Mum quoq fidẽ
xp̃i ex cotde non amant. s humano terrote
eandẽ ꝑ hypochrisim tenere se simulant. Et
qui ẽẽ non possunt aꝑte mali. ꝑ terrorẽ ficte
boni noscutur. Amatores mundi pugnant ali¬
quando pro fide. & aliis quidẽ proficiunt: ipsi
uero amore terreno implicati cȩlestia non re¬
quirunt: sed uerbo tantũ fidem defendunt:
Quidã pro fide etiam hereticos insecuntar .s
ꝑ arrogantiã eos qui intra ęccłam sunt contẽp¬
nunt. Aduersarios quidẽ fidei confutant ꝓ
in fidelitate: s fideles premunt fasce suꝑbie:
g̃e parcicipes: tamen quia pͥuantur
caritate frat̾ne dilectionis: nullũ habent in¬
crem̃tũ uircutis Nã siout ait apłs. si tradi¬
dero corpus meũ ut ardeani. caritatẽ autẽ¬
non habuero: nichil michi prodest: Sine amo

Expanded text:
fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi fide tantum Christiani sunt, opere vero a Christiana doctrina dissentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce superbiaesse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem non habue
Abbreviated transcription (Latin):
de respioit deus fidem. ubi se non possunt ho¬
mines excusare: aui ore simulant ueritatis
professionẽ: & corde retentant erroris impietatẽ
itta quosdam obiurgat dicens. Peruit fides ab¬
lata est deore eoꝵ: Fides enim que conde cre¬
ditur: confessione oris ad salutẽ profercur
Uacuam ẽẽ sine oꝑibus sidem: & frũstra
sbi de sola fide blanditur: qui bonis oꝑibꝰ
non ornatur. Qui crucẽ portat᷑ debet mun¬
do & mori: Nam ferre crucẽ. mortisicars
se ipsum est: ferre & non mori. simulatio
pochritarũ est. Qui ꝑfidem cognitonẽ
dei habent. & operibus obscurantur: exẽ¬
ulũ balaam sequitur : qui cadens oꝑe
aptos oculos habuit ꝑ contẽplationis fidẽ
caruales sidem non ꝓuirture animi: seo ꝓ
cõmodo quęrere temporali: Unde & ans dioit: Quȩ¬
ritis me. non quia uidistis signa: s quia man̾dũ¬
castis de panibus meis Xp̃ianus malus dũ sodm
euuangelii doctrinam̃ non uiuit: eciam ipsam

Expanded text:
de respicit Deus fidem, ubi se non possunt hode respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori. Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus . 12. Christianus malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
illum facit uita recta cum fide .ii. De fide.
eẽ. qui & recte credendo. bene uirut:
& bene̾ uiuendo. fidem rectam oustodit:
Deus si creditur: merito inuocatur & querit᷑.
Ao ꝑ hoc cunc ꝑfecte laudatur: quando et
sensu carnis dinoscimus: sed magis etiam
quod intellectu mentis conspicimus: id est
deũ: Sine fide: nemo potest placere dõ Ome
enĩ quod non est exͣ deo: peccatum est: sides
nequaquã uii extorquetur: s racione atqi
exemplis suadetur: Quibus autem exigitur ui¬
olenter. ꝑseuerare in eis non potest: exemplo ut
ait quidam nouellȩ arboris: Cuiꝰ si quis cacũ¬
men iolenter presserit: denuo dum laxatur:
in id quod fuerat confestim reuercitur: Dicut
homo libero arbitrio conditus sua sponte di¬
uertita deo: ita  propria mentis conuers¬
one credendus est recurrere ad đm. ut & lib̾tas
cognoscatur arbitrii ꝑ propriã uoluntatẽ: &
beneficiũ gr̃ę. ꝑ acceptam fidei ueritatẽ In cor¬

Expanded text:
illum facit vita recta cum fide. 192 CAPUT II. illum facit vita recta cum fide. 192 CAPUT II. esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudatur, quando invsensu carnis dignoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In cor