comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii it textum ⁊ mysterium tanta ẽ libratione pensan¬
dus: ut utriusq partis lancȩ moderata. hunc neq nimiȩ
discussiois pondtus deprimat: neq rursum toepoe in curiȩ ua¬
cuum relinquat Multȩ quippe eius sententiȩ. tanta allego¬
riarum conceptione sunt grauidȩ: ut quisquis eas ad solam
tenere hystoriam nititur  earum noticia ꝑsuam incuriam
pͥuetur. Nonnullȩ uͦita exterioribus p̃ceptis inseruiunt: ut
si quis eas fubtilius penetrare desiderat. intus quidẽ nichil
inueniat: s hoc sibi etiam qd̃ foris loquuntur. abscondat:
Unde bene quoq narratione hystorica ꝑ significationẽ di-¬
citur: ł ollens iacob uirgas populeas iurides. ⁊ amigdalinas.
⁊ ex platans: ex parte decorticauit eas. ⁊ reliqͣ Quid ẽ enĩ
uirgas uirides. amigdalinas. atq ex platanis. ante oculos
gregum ponere: nisi ꝑ scripturȩ sacrȩ seriem. antiquorũ
patrum uitas atqi: sententias in exemplũ ppłis prebere. d¬

Expanded text:
eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virideset ex platanis, ex parte decorticavit eas, et reliqua. Quid est virgas virides et amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum Vitas atque sententias in exemplum populi praebere?
Abbreviated transcription (Latin):
sederitis: Rachel gͦ idola sedendo cooꝑuit: quia sc̃a eccłia¬
De hac cooꝑtione uitiorum. ꝑ ꝓpħam dicitur: Beati quorũ
remissȩ sunt iniquitates: ⁊ quorum tecta sunt peccata: Nos
gͥ rachel illa signauit: qui idola sedendo p̃mimus. si culpas
auariciȩ pęnttendo dampnamꝰ. Quȩ utiq auaricia illis ñ
sol& euenire qui inuia dñi uirilit currunt. quibꝰ dicitur.

Expanded text:
sederitis . Rachel ergo idola sedendo cooperuit, quia sancta Eccsederitis . Rachel ergo idola sedendo cooperuit, quia sancta EccDe hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel illa signavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritia illis non solet evenire, qui in via Domini viril
Abbreviated transcription (Latin):
cob. sua apud eum idola requisiuit: Laban interp̃tatur
lucis: Hiuc seruiuit iacob id ẽ ex parte reꝑborum uidaicꝰ
mundus hic expͥmi. qui cũ furore iacob ꝑsequit᷑: quia elec¬
tos quosq qui redemptoris nr̃i menbra sunt. ꝑsequendo
oppͥmere conat᷑. Hutꝰ filiam. id ẽ. seu mundi. seu diaboli
iacob abstulit: cum sibi xp̃c ȩccłiam ex gentilitate coniunx̃:
Qua & de domo patris abstrahit: qui ei ꝑ ꝓpłiam dicit: Obli¬
uiscere ppłm tuum ⁊ domum patris tui Quid uͦ in idolis: nͥ
auaricia designat᷑.  Unde ⁊ ꝑ paulum dicit᷑. Et auaricia quȩ
ẽ idolorum seruitus. Laban uero ueniens apud iacob idolũ
ñ inuenit: quia ostensis mundi thesauris diabolus in redẽ¬
ptore nr̃o uestigia ꝯcupiscentiȩ t̾renȩ non repperit: S quȩ
iacob ñ habuit: ea rachel sedendo cooꝑuit. Per rachel quippe
quȩ & oiuis dicit᷑: eccłia figuratur. Sedere autem ẽ. humili¬
tatem pęnitentiȩ appẽtere: sicut scriptum ẽ. Surgite postquã

Expanded text:
niens sua apud Jacob idola requisivit . Laban quippe interpretatur lucis . Huic servivit Jacob, id est ex parte reproborum Judaicus mundus hic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, seu diaboli, Jacob abstulit, cum sibi Christus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit, quam et de domo patris abstrahit, quia ei per prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . 4. Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? unde et per Paulumest idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idolum non invenit, quia ostensis mundi thesauris diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae et ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem, est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est, Surgite postquam
Abbreviated transcription (Latin):
nis. sed equalitatẽ condicionis attendunt. Nec preẽe gaudent homi¬
nib s: prodesse. Sciunt enim quod antiqui pacres nr̃i non cam
reges hominũ: quã pastores pecoꝵ fuisse memorantur. Unde & cũ noe
añs filiisq esꝰ post diluuiũ diceret. crescite & multiplicamina &¬
implete terrã. subdidit: & terror ur̃ ac tremor sit suꝑ cuncta am¬
lb & ñ ab homine timeatur: quia contra naturã suꝑbire ẽ. ab
equali uelle timeri. Cuncti gͥ qui presunt non in se pocestatẽ de¬
bent ordinis: s equalitatẽ debent pensare condicionis. Nam sic̃
diximꝰ antiqui patres nr̃i pastores pecoꝵ: & ñ reges hominũ fuisse
memorant᷑. E tam̃ necesse ẽ. ut rectores ab subditis timeant᷑. quando
ab eis dm̃ minime timeri dephendunt: ut humana saltẽ formi¬
dine peccare metuant: qui liuna uidicia non foemidant. Nleq̃q̃
namq prepositi ex hoc quesico timore suꝑbiunt: in quo ñ suã

Expanded text:
nis, sed aequalitatem conditionis attendunt; nec praeesse gaudent hominis, sed aequalitatem conditionis attendunt; nec praeesse gaudent hominibus, sed prodesse: sciunt ereges hominum quam pastores pecorum fuisse memorantur. Unde et cum Noe Dominus filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite, et multiplicamini, subdidit: Et terror vester, et tremor sit super cuncta anlibus, et non ab homine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri. Cuncti ergo qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis. Nam sic, ut diximus, antiqui patres nostri pastores pecorum, et non reges hominum fuisse meri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam
Abbreviated transcription (Latin):
ris magna ẽ uirtꝰ humilitatis: considerata equalitas condiciõis.
Om̃s namq homines natura equales sumꝰ: s accessit dispensato¬
rio ordine ut quibdã prelati uideamur. Si gͥhoc amente depͥ¬
mimꝰ ꝗd̃ temporalit̾ accessit: inueniemꝰ citiꝰ quid naturaliter
sumꝰ. Plerũq enim se animo accepta potestaᷤᷤ obicit: eũq cumi¬
dis cogitationib fallit. Manu gͦ humillimȩ considerationis : de¬
pͥmendus ẽ tͥimor elationis. Si enim apud semet ipsam mens des¬
cendit de uertice culminis: citius planiciẽ inuenit naturalis equa¬
ltatis. Plam ut prefati sumus om̃s homines natura equales ge¬
nuit: s. uariante meritoꝵ ordine. alidꝰ aliis dispensatio occuita postpo¬
nit. Ipsa aucẽ diuersitas quȩ accessit ex uicio. recte ẽ diumis iudicus
&edinata: ut quia omĩs homo iter uite eque non graditur. alter ab
alcers regatur. Scĩ autẽ uiri cum presunt: non in se potestatẽ ordi¬

Expanded text:
ris magna est virtus humilitatis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor clationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se potestatem ordi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentium patrum sententiȩ quasi uirgȩ uariȩ ponuntur:
in quibꝰ dũ plerumq intellectum litterȩ fugimus. qͣsi corti¬
cem subtrahimꝰ : & dum plerumq intellectum litterȩ seqͥ¬
mur. qͣsi corticem reseruamꝰ Dumq abipsis cortex litterȩ
subdit᷑. allegoriȩ candor interior demonstrat᷑: ⁊ dũ cortex
relinquit᷑. exterioris intelligentiȩ urentia exempla mon¬
strantur: Quas bene iacob in aquȩ canalibus posuit: quia¬
cus infundum fixit Has aspicientes arietescũ ouibꝰ cõeunt:
quia rationales ñri sp̃c dum in earum intentione defixist̃.
singulis quibꝰq actionibꝰ ꝑmiscent᷑ ut tales fȩtus oꝑm pro¬

Expanded text:
cedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus. Et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Varias virgas Jacob in aquae canalibus posuit : quiacus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum pro
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctum ẽ. Quȩrendũ nobis ẽ cur paulꝰ ꝑgens da¬
mascum. suꝑno illustratus lumine infaciem cadit: & de ascẽ¬
sore equi. id ẽ. de huiꝰ mundi gła elato dicitur. ut cadat as¬
censor eius retrorsum: ⁊ de ꝑsequutoribꝰ dñi scriptum ẽ. abi¬
erunt retroesum. ⁊ ceciderunt in terrã. Quid ẽ hoc qͦd electi
infaciem. & reꝓbi in terram retrorsum cactunt. nisi qͦd oĩs
qui post se cactit. ibi ꝓculdubio cadit ubi ñ uud&ͥIniqui
ibi corruunt. ubi quid eos tunc sequat᷑ modo uidere non
possunt: Iusti uͦ quia in istis uisibilibꝰ semet ipsos sponte
deiciunt. ut in inuisibilibꝰ erigantur. quasi in faciem cadurł̃.
loco beniamin nomine nisi paulus apłs designatur: de
beniamin stirpe ꝓgenitus: Qui mane p̃dam comedit: ꝙ
in primordiis siuis. fideles quos potuit rapiens crudelitati
ꝓpriȩ satisfecit: Uesꝑe spolia diuidit: quia fidelis post mo¬
dum factus. sacra eloquia exponendo distribuit E xplici¬

Expanded text:
adjunctum est:-- Quaerendum nobis est, cur Paulus pergens Damascum, superno illustratus lumine in faciem cadit, et de ascensore equi, id est hujus mundi gloria elato dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro: quia de persecutoribus Domini scriptum est: Abiere retrorsum, et cecidere inin faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, loco Benjamin nomine, nisi Paulus apostolus designatur? De Benjamin stirpe genitus, qui mane comedit praedam; quia in primordiis suis fideles quos potuit rapiens, crudelitati propriae satisfecit, vespere spolia dividit, quia fidelis postmodum factus, sacra eloquia exponendo distribuit. LI
Abbreviated transcription (Latin):
ñ carne s pomo subdidit: & scđ̾m non carne s pane temptauit:
hinc ẽ qͦd plerumq adam culpa cõmittitur: etiam cũ abiecͤ¬
ta i iulla sumunt᷑: Neq enim adam solus ut a uetito se pomo
suspender&. p̃ceptum ꝓhibitionis accepit: Nam cũ alim̃ta
quȩdam saluti nr̃e deus contraria indicat: ab his nos qͣsi
ꝑ sententiam uetat᷑ Et cum concupiscentes noxia attin¬
gius.  ꝓfecto quid aliud qͣm uetita degustamꝰ   Ea ttaq
sumenda sunt quȩ naturȩ necessitas quęrit. ⁊ non quȩ eden¬
di libido suggerit: ne si hȩc moderata discretio minus cau¬
te ꝓspexerit illicita ẽẽ. in concupiscentiȩ se quis uoraginẽ¬

Expanded text:
non carne, sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. non carne, sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc quod plerumque Adam culpa committitur, etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque Adam etenim solus, ut a vetito se pomo contineret, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per sententiam vetat. Et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit, ne si haec moderata discretio minus caute prospexerit, illicitae se concupiscentiae quis voragine
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ad ierłm dicitur. hȩc fuit iniquitas sororis tuȩ sodomȩ
suꝑbia. saturitas panis ⁊ habundantia: aꝑte ostenditur qͦd ic
circo salitem ꝑdidit: quia cũ suꝑbiȩ uitio mensiram mode¬
ratȩ refectionis excessit. Hinc iesau pͥmogenitorũ głam ami-¬
sit: quia magno ȩstu desiderii uilem cibum id ẽ lenticulam
concupiuit: quã cum uendendis etiam pͥmogenitis p̃tulit.
quo in illam appetitu anhelar&e. indicauit: N eq enim cybus.
s appetitus in uitio ẽ. Unde ⁊ lautiores cibos plerumq sine cul¬
pa sumimꝰ: & abiectiores non sine reatu conscientiȩ degustamꝰ:
hic quippe quẽ diximus esau. primatum ꝑ lenticulam ꝑdidit:
& helias in heremo uirtutem corporis carnes edendo seruauit:
Unde & antiquus hostis. quia non cibum s cibi concupiscen¬
tiã e̾ẽ causam dampnationis intelligit: primũ sibi hominẽ

Expanded text:
. Cum ad Jerusalem dicitur: Haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae, . Cum ad Jerusalem dicitur: Haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae, superbia, saturitas panis, et abundantcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Et primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderii, vilem cibum, id est lenticulam, concupivit. Quam cum venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illam appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem et Elias in eremo virtute corporis carnis edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem
Abbreviated transcription (Latin):
quinq nos modis gulȩ uitium temptat Aliquando namiq in¬
digentiȩ temp̾ra preuenit: aliquando uero tempꝰ non preue
uit.s cibos lautiores querit: aliquando quȩlib& sumenda st̃.
p̃curari accuratius expetit: Aliquando autẽ & qualttati cibo¬
rum ⁊ tempori congruit: s in ipsa quantitate sumendi m̃su¬
ram refectioĩs excedit Nun numquã uͦ & abiectius ẽ quod
desiderat: itamen ipso ȩstu imm̃si desiderii deteruis peccat:
Quȩ uitiorum tempora melius ostendimus: si hȩc exemplis e¬
uidentibꝰ approbemus: Mortis quippe sententiam patris ore
ionathan meruit: quia in gustu mellis constitutũ edendi tem¬
pus antecessit. & ex egipto ppłs eductus in heremo occubuit:
quia despecto manna cibos carnium petiit. quos lautiores
putauit: Et prima filiorum heli culpa suborta ẽ: quod ex eoꝵ
uoto sacerdotis puer ñ antiquo more coctas uellet de sacrificio
carnes acciꝑe. sed crudas querer&. quas accuratius exhiber&.

Expanded text:
endum quia quinque nos modis gulae vitium tentat. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando tempus non praenit, sed cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet sumenda sint, praeparari accuratius expetit. Aliquando autem et qualitati ciborum et tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi mensuram refectionis excedit. Nonnunquam vero et abjectius est quod desiderat, et tamen ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Quae vitiorum tempora melius ostendimus, si haec exemplis evidentioribus approbemus. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et ex Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia despecto manna cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima filiorum Heli culpa suborta est quod ex eorum voto sacerdotis puer carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃c ds semen abrahȩ multiplicare ꝑ¬
catus ẽ ysa¬
ac dñm ꝓ uxore sua: eo quod esset sterilis: Qui ex audi¬
uit eum: ⁊ dedit conceptum rebeccȩ: Si gͦ multiplicatio
generis abrahȩ ꝑ ysaac p̃destinata fuit: conuigem sterilẽ¬
cur accepit. S nimirum constat. quia p̃destinatio p̃cibꝰ
impletur: quando is in quo d̃s multiplicare semen ab ra¬
hȩ p̃destinauerat. oratione obtinuit ut filios habere potu

Expanded text:
ac multiplicare,ecatus est Isaac Dominum pro uxore sua eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impleretur, quando is in quo Dominus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filium habere potu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepimus. & quȩq nos illiciunt subigamiꝰ. Quia enĩ uolup¬
tas ipsa ex ꝓsꝑitate nascitur. eiusdem prosꝑitatis ẽ considera¬
tione ferienda: quatinus hostis ñr unde ortt. inde moriat᷑:
Considerandum quippe ẽ ne acceptum munꝰ uertamꝰ in
uitium: ne ꝑ fauorem uttȩ. nos sorbeat uorago nequitiȩ. Ir̃a
namq contra nos superni iudicis in extingiubilit accendi¬
mus: si contra benignitatẽ illius etiam ex ipsa sua largita¬

Expanded text:
percepimus, et quae nos alliciunt subigamus. Quia enim voluppercepimus, et quae nos alliciunt subigamus. Quia enim voluptas ipsa ex prosperitate nascitur, ejusdem prosperitatis est consideratione ferienda, quatenus hostis noster unde oritur, inde moriatur. Considerandum quippe est ne acceptum munus vertamus in vitium, ne per favorem vitae nos absorbeat vorago nequitiae. Iram namque contra nos superni judicis inexstinguibiliter accendimus, si contra benignitatem illius etiam ex ipsa sua largita
Abbreviated transcription (Latin):
successionibꝰ eleuatus. lenocinantis cordis lȩticia temptari se
luxuriȩ stimulis sentit: ioseph factum ad memoriã reuocet.
& in arce se castitatis seru& Qui dũ sibi a domina conspice¬
ret pudititiȩ dampna suaderi: ait Ecce dñs m̃s omnibus
michi traditis. ignorat quid habeat in domo sua: nec quic¬
quã ẽ qͦd non in mea potestate sit. uł non tradiderit michi.
preter te quȩ uxor eius es Quomͦ gͦ possum hoc malũ face:
& peccare in dm̃ meum ͨ Quibꝰ uerbis ostendit᷑: quia bona
quȩ assecutus fuerat. repente memoriȩ intulit: & malum
qd̾ se pulsabat euicit: & quia ꝑceptȩ gr̃ȩ meminit: ium cul¬
pe imminentis fregit: Cum enĩ uoluptas lubrica temptat
in ꝓsꝑis. hȩc ipsa sunt ꝓspera aculeo temptatioĩs obponenda:
ut eo erubescamus praua cõmittere. quo nos a deo memini¬
mus gͣtutta bona ꝑcepisse: & illatam grãm exteriorum mu-¬
merum. u̾tamus in arma uirtutũ: ut sint ante oculos quȩ

Expanded text:
successibus elevatus, lenocinante cordis laetitia, tentari se luxuriae s in arce se castitatis servat. Qui dum sibi a domina conspiceret pudicitiae damna suaderi, ait: Ecce dominus meus, omnibus mihi traditis, ignorat quid habeat in domo sua, nec quidquam est quod non in mea sit potestate, vel non tradiderit mihi praeter te, quae uxor ejus es; quomodo ergo possum hoc malum facere, et peccare in dominum meum ? Quibus verbis ostenditur quia bona quae assecutus fuerat repente memoriae intulit, et malum quod se pulsabat evicit; et quia perceptae gratiae meminit, vim culpae imminentis fregit. Cum enim voluptas lubrica tentat in prosperis, haec ipsa sunt prospera aculeo tentationis opponenda, ut eo erubescamus prava committere, quo nos a Deo meminimus gratuito bona percepisse, et illatam gratiam exteriorum munerum vertamus in arma virtutum, ut sint ante oculos quae
Abbreviated transcription (Latin):
describit᷑. solus talarem tunicã habusse ꝑhibetur: Q uid
ẽ gͦ talaris tunica: nͥ actio consummata  Quasi enĩ ꝑten¬
sa tunica talum corporis oꝑit: cum bona actio ante dei oculos
usq ad uitȩ nos terminum tegit. Unide ⁊ ꝑ moysen cauda
hostiȩ in altari offerre p̃cipitur: ut uidelic& om̃e bonum
qͦd incipimꝰ. etiam ꝑseueranti fine compleamꝰ: In exposit̃¬

Expanded text:
describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata. Quasi enim propensa tunica talum corporis cooperit, cum bona actio ante Dei oculos, usque ad vitae terminum nos tegit. Unde et per Moysen, cauda hostiae in altari offerri praecipitur, ut videlicet omne bonum quod incipimus, etiam perseveranti fine compleamus. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dina ut mulieres uideat alienȩ regionis egredit᷑: qͣndo
una quȩq mens sua studia negligens. actiones ali enas
curans : extra habitum atq extra ordinẽ ꝓprium uagat᷑
Qũa sichem pͥnceps terrȩ opprimit: quia uidelic& inuen¬
tam in curis ex terioribus diabolus corrumpit: Et conglu¬
tinata ẽ anima eiꝰ cum ea: quia unita sibi ꝑ iniquitatem
respicit:. & quia cum mens a culpa resipiscit afficit᷑. atq
admissum flere conat᷑: corruptor auttẽ spes ac securitates
uacuas ante oculos uocat. qͣtinus utilitatẽ tristiciȩ subtͣhat
recte illic adutngit᷑. Tristemq blandiciis deliniuit: Modo eñi
aliorum facta gͣuiora : modo nichil ẽẽ qd̾ ꝑpetratum ẽ: modo
miscdem d̃m loquitur: modo adhuc tempus subsequens ad
penitentiã pollicetur: ut dum ꝑ hȩc decepta mens ducit᷑. ab
intentione pęnitentiȩ suspendatur: quatinꝰ tuncbona nulla
ꝑcipiat. qͣm ñc̃ mala nulla contristant: ⁊ tunc pleniꝰ obruat᷑

Expanded text:
Dina, ut mulieres videat alienae regionis, egreditur quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et conglutinata est anima ejus cum ea: quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscere atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Dominum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant, et tunc plenius obruatur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qd̾ ꝑfectus quisq p̃dicator extinctam a p̃sentis uitȩ desi¬
deriis animã suã. sub bonȩ oꝑationis tegmine & contempla¬
tionis abscondit: ut a carnali concupiscentia sub actiua c̃õ¬
templatiuaq uita quasi insensibilis lateat. quȩ prius mitu¬
di desideria sentiens mortalĩt uiuebat:  Unde ⁊ ꝑ egregium
p̃dicatorem dicitur: Nortui enĩ estis: & uita ur̃a abscondita
est cum xp̃o indeo. Actiua quippe uita sepulchrum ẽ: quia
a prauis oꝑibus mortuos tegit. S contemplatiua ꝑfectiꝰ sẽpe¬
lit: quia a cunctis mundi actionibꝰ funditus diuidit: Quis¬
quis gͦ iam inse contumelias carnis edomuit. suꝑ est ut men¬
tem ꝑstudia sc̃ȩ operationis exerceat: & quisquis ĩa mentẽ
ꝑ sc̃a oꝑa dilatat. suꝑ ẽ. ut hanc usq ad secreta intimȩ contẽ¬
plationis extendat: Neq enĩ ꝑfectus p̃dicator est: qui uł ꝓp̃i
contemplatiõis studium oꝑanda negligit: uł ꝓpter oꝑati

Expanded text:
nisi quod perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam, sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit? Ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mundi desideria sentiens, mortaliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra absconest cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat. Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est qui vel propter contemplationis studium operanda negligit, vel propter operati
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi paruam quippe ciuitat᷑e inueniunt in qua ab ignibus
defendant᷑: quia coniugalis hȩc uita ñ quidem in uirtutibus
mira ẽ. s: tam̃ a suppliciis secura: Unde isdem loth ad angelũ
dicit: Est ciuitas hec iuixta ad quam possum fugere parua:.
i saluabor in ea: Nunquid ñ modica ẽ. ⁊ uiuet anima mea
in ea: Iuxta igitur dicit. ⁊ tamen ad salutem tuta ꝑhibet᷑:
quia coniuigalis uita nec a mundo longe diuisa ẽ. nec tam̃
a gaudio salitis aliena: S tunc in actione hac uttam sua
ꝯuges quasi in parua ciuitate custodiunt: quando ꝓse assi¬
dius deprecationibꝰ intercedunt: Unde & recte ꝑ angelum
ad eundem loth dicit᷑: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas.
ut ñ subu̾tam urbem ꝓ qua locutus es: quia uidelic& cum
deo dep̃catio funditur: nequaqͣm talis conuigũ uita lam¬
pnatur De qua dep̃catione quoq paulꝰ ammon& dicens.
Nolite fraudare inuicen: nisi forte ex consensu ad tempꝰ

Expanded text:
Quasi parvam quippe civitatem inveniunt in qua ab ignibus Quasi parvam quippe civitatem inveniunt in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde idem Loth ad angelum dicit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva; et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivet anima mea in ea ? Juxta ergo dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in hac actione vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde et recte per angelum 81 ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es . Qui videlicet cum deprecatio funditur Deo nequaquam talis conjugii vita damnatur. De qua deprecatione Paulus quoque admonet, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ segor inueniens: nequaqͣm mox montana conscendit:
Ardentem sodomã fugere est: illicita carnis incendia declina¬
re: Altitudo uͦ ẽ montium: mundicia continentium: Hel
certe quasi in monte sunt: qui etiam carnali copulȩ inherent.
s: tam̃ extra suscipiendȩ ꝓlis ãmixtionem debitã. nulla car¬
nis uoluptate soluunt. In montẽ quippe stare quid ẽ. nisi fruc¬
tum ꝓpaginis in carne ñ querere. In monte stare ẽ: carni car¬
naltter non adherere:. S quia multi sunt qui scelera carnis
quidem deserunt. nec tam in coniugio positi usu solum modo
debiti uira conseruant: exiit qͥdem loth sodomã. s tam̃ mox
ad montana ñ ꝑuentt: quia iam dampnabilis uita relinqͥ¬
tur. s adhuc celsitudo conuigalis continentiȩ subtilit̃ non
tenetur: Est uͦ in medio segor ciuitas quȩ fugientẽ saluet in¬
firmum: quia uidelic& cum sibi ꝑ incontinentiã miscent᷑
coniuges: & lapsus scelerum fugiunt. ⁊ tam̃ uenia saluantur:

Expanded text:
sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est, nisi fructum propaginis in carne non quaerere. In monte stare, est carni carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usus solummedo debiti jura conservant, exiit quidem Loth Sodomam, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas, quae fugientem salvet infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
& ignẽ Quid in sulphure: nisi fȩtor carnis: tͥt quid ꝑ igñe
nisi ardor desiderii carnalis exprimit᷑.  Cum gͦ habitantũ
sodomis uł gomorra. carnis scelera punire dñs decreuisset: in
ipsa qualitate ultionis. notauit maculã criminis Sulphur
quippe fȩtorem hab&: ignis ardorem: Quia itaq ad ꝑuersa
desideria ex carnis fȩtore arserant: dignum fuit ut si mul
ex in iusto desiderio quid fȩcissent: In exposit libri beati ioh¬

Expanded text:
 Greg. Quid in sulphure nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul sex injusto desiderio quid fecissent. Respiciensque
Abbreviated transcription (Latin):
Alĩt redol& spica cum ad maturitatem ꝑducttur: quia bo¬
norum oꝑum ꝑfectio. ad satietatem eorum qui iusticiã esu¬
riunt p̃paratur. Quia gͦ gentilis ppłs in electis suis ubiq
ꝑ mundũ sparsus ẽ. ⁊ ex eis uirtutibꝰ quas agit. om̃s qͥ intel¬
ligunt odore bonȩ opinionis replet: dicat᷑ recte: odor filii
mei. sicut odor agri pleni S quia easdem uirtittes ex semet
quosdam uͦ in actiuȩ uttȩ solũmodo oꝑa pinguescit: recte ił
quotiens ꝑ infusionẽ contemplationis intimȩ. de suꝑnis aliquid
tenuit uidemꝰ Cum uͦ bona oꝑa etiam ꝑ corpus agimus: de
terrȩ pinguedine ditam. Quid ẽ autem qͦd esau tarde ad
patrem redit: nisi qͦd uidaicus ppłs ad placandum dñm sero
reuertitur. Cui ⁊ hoc in benedictione dicit᷑. Tempusq erit.
cum soluat᷑ uigum de collo tuo: quia a seruitute peccati ui¬
daicus ppłs infine liberatur: sicut scriptum ẽ. donec pleni¬

Expanded text:
Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia boAliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparatur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Odor filii mei sicut odor agri pleni. Sed quia easdem virtutes ex semetiquosdam vero in activae vitae solummodo opera pinguescit, recte illquoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur? Cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo, quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est: Donec pleni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoui seruiuit mͥ:  Quid est. quod p̃sentem ñ uidit i
quia hanc quandoq collecturus erat. ꝑ benedictionis grãm p̃¬
iudit: Unde ⁊ eidem ia cob gentilis ppłi figuram tenenti: in
benedictione dicit᷑ Ecce odor filii mei sicut odor agri ple¬
ni: cui benedixit dñs ds̃ Sicut enim in ȩuangłio ueritas
dicit. ager est hic mundus: ⁊ quia electorum ppłs in uns¬
uerso mundo uirtutibꝰ redol&: odor filii. odor est agri ple¬
ni. Alĩt namq olet flos uuȩ. quia magna ẽ uirtus ⁊ opi¬
nio p̃dicatorum. qui debriant mñtes audientium. Alit̃ flos
iluc& Altt̃ flos rosȩ: quia mira ẽ fraglantia quȩ¬
candida uita carnis ẽ. de incorruptione uirginitatis: Alit
flos uiolȩ: quia magna ẽ. uirtus humilium. qui ex desidic
loca ultima tenentes se ꝑhumilitatẽ a terra in altum non
subleuant: & cęlestis regni purpuram in m̃tem seruant.

Expanded text:
non cognovi serviet mihi? Quid est, quod praesentem non vidit, et non cognovi serviet mihi? Quid est, quod praesentem non vidit, et  tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit. Unde et eidem Jacob gentilis populi figuram tenenti in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus . Et quia electorum populus in universo mundo virtutibus redolet. Odor fidei, odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui debriant mentes credentium. Aliter flosrelucet. Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, qucandida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes se per humilitatem a terra in altum non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit: quia gentilis ppłs placere deo de exterioribus sacrificiis
ñ quȩrens. ꝑ uocẽ ꝓphetȩ dicit In me sunt d̾s uota tua: qͣ
reddam laudationes tibi. Iuid ẽ. qͦd isdem iacob manꝰ ibra¬
chia. ⁊ collum hedinis pellibꝰ texit: nisi qͦd hedus ꝓ peccato¬
offerri consueuit. ⁊ gentilis ppłs dum se ꝓ eccatorem confi¬
teri ñ erubescit carnis inse peccata mactauit Quid ẽ.
qͦd uestim̃tis frĩs maioris induit᷑: nisi qͦd sacrȩ script᷑ẽ
p̃ceptis quȩ maiori ppło data fuerant. in bona oꝑatione uesti¬
tus ẽ. s & eis minor in domo utit᷑. que maioe foras exiens intͦ
reliquit: quia illa gentilis ppłs p̃cepta tenet in mente: quȩ
iudaicus ppłs habere ñ potuit. dũ solam in eis litterã atten¬
dit Et quid ẽ. qd̾ ysaac eundem filium nescit quẽ benedic̃:¬
nͥ hoc quod de gentili ppło dñs ꝑ psalmistam dicit. ppłs que

Expanded text:
praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis non quaerens, per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et collum hofferri consuevit, et gentilis populus, dum se peccatorem confiteri non erubescit, carnis in se peccata mactavit? Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est? et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia ille Gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est, quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicnisi hoc, quod de gentili populo Dominus per Psalmistam dicit: Populus quem
Abbreviated transcription (Latin):
in facto esau ⁊ iacob. qͦd alter aduenatum mittit᷑. ut bene¬
dicat᷑. alter uͦ ꝑ subpositionẽ matris a patre benedict᷑t᷑. nisi
uixta sacre lectionis hystoriam pascitur: n qua uidelicet
hystoria. si ad intellectum paulo subtilius stringatur uidet:
quia iacob pͥmogeniti benedictionẽ. non ꝑ fraudem subripuit.
s ut sibi debitam accepit: quã concedente fratre datȩ lentis
mercede comparauit. At uͦ si quis altiꝰ sentiens utrorumq facͤ¬
ta uelit ꝑ allegoriȩ archana discutere: protinꝰ ab historia in
mysterium surgit Quid ẽ engm qͦd ysaac de maioris
filii sui uenatione uesci concupiuit. nisi qͦd omp̃c deus
uidaici ppłi bona oꝑatione pasci desiderauit .  S illo tardan-¬
te minorem rebecca subposuit: quia dũ iudaicus ppłs bona
oꝑa foras quęrit. gentilem ipłm mat gr̃a iutroduxit: ut om-¬
nipotenti patri cibum boni oꝑis offerr&: ⁊ibenedictionẽ ma¬
ioris frĩs acciꝑet: Qui eosdem cibos ex domesticis animalibꝰ

Expanded text:
in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur, ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur, nisi juxta sacrae lectionis historiam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videtur quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed ut sibi debitam accepit, quam concedente fratre de lentis mercede comparavit. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupiscit, nisi quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desiderabat? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩstimabat: Si gͥ ita se despicit qui usq ad honorem diuinȩ
collocutionis ascendit: sollicita intentione pensandum est
qua pęna illi feriendi sunt qui ⁊ ad sũma non ꝓficunt: et
faciebant loth uehementissime. & iam ꝓximum erat ut fran¬
gerent fores & miserunt manũ uiri. ⁊ introduxerunt ad
se loth. clauseruntq ostium: & eos qui erant foris ꝑcusserur̃
cecitate a minimo usq ad maximum : ita ut ostium in¬
quisq dum prauorum insidias sustin& ad mentẽ reuertt
i imꝑterritus man&e: Sodomitȩ autẽ uiri in domo loth
inuenire ostium nequeunt: quia corruptores mentiũ contͣ
uitam usti nullum accusatiõĩs aditum dep̃hendunt:. Per¬
cussi enim cecitate quasi domũ circũcunt: qui in uidentes
facta dictaq ꝑscrutant᷑. s quia eis de uita iusti fortis undiꝙ ac
saudabilis accio obuiat: errantes nichil altud quã parietem

Expanded text:
aestimabat. Si igitur ita se despicit qui usque ad honorem divinae aestimabat. Si igitur ita se despicit qui usque ad honorem divinae collocutionis ascendit, sollicita intentione pensandum est, qua poena illi feriendi sunt, qui et ad summa non proficiunt, et faciebant Loth vehementissime, et jam proximum erat ut frangerent fores, et miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Loth, clauseruntque ostium, et eos qui erant foris percussere caecitate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium inquisque dum pravorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Lot invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi enim caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur. Sed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam parietem
Abbreviated transcription (Latin):
qui dum se terrenis opibꝰ habundare conspiciunt ueras dei
diuitias ñ requirunt. atq ȩt̃nam patriam ñ amant: quia
hoc sibi sufficere qd̾ rebus temporalibus fulciuntur putant.
Non ẽ gͦ census in crimine: s affectus C uncta enim quȩ
ds̃ condidit bona sunt: s qui bonis male utitur. ꝓfecto agit
ut qͣsi ꝑ edacitatis ingluuem. in eo ꝑ quẽ uiuere debuit pane
moriatur: Pauꝑ ad requiem lazarus uenerat: suꝑbum uͦ
diuitem tormenta cruciabant: Sed tam̃ diues abraham
fuerat: qui in sinu lazarum tenebat. Qui tam̃ auctori suo
colloquens dicit: loquar ad dñm meũ cum sim pulius ⁊ cinis.
Quid itaq iste diuitias suas ęstimare nouerat: qui semet¬
ipsum puluem cineremq pensabat:  Aut qͣndo hunc res pos¬
sessȩ extollerent: qui de se quoq earum uidelic& possessore
tam abiecta sentir&. Aꝑte entm cernimꝰ in quo loco se posue¬
rat: qui pulu̾em se ac cinerem etiam dum cũ deo loqueretur

Expanded text:
qui, dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras Dei divitias non requirunt, atque aeternam patriam non amant, quia hoc sibi sufficere, quod rebus temporalibus fulciuntur, putant. Non est ergo census in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt; sed qui bonis male utitur profecto agit ut, quasi per edacitatis ingluviem, eo per quem vivere debuit pane moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant . Sed tamen dives Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat; qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas aestimare noverat, qui semetipsum pulverem cineremqsessae extollerent, qui de se quoque earum videlicet possessore, tam abjecta sentiret? Aperte enim cernimus in quo loco se posuerat, qui pulverem se ac cinerem, etiam cum Deo loqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
citer aecegi s uerecunde moderari. Cui tam̃ sepe cum dicit᷑ ut de
se minime p̃sumat. s. totam se in diuinȩ spei fiduciã transferat despi¬
cit: & cessante studio adẽẽ sibi uitȩ subsidia posse diffidit. Unde a hg
eadem sara ꝓmissiones dĩ audiens ridet. s ridens corripitur: correp¬
ta autẽ fecundatur ꝓtinꝰ: & que in uiuentute uigens fecundari ñ
pocuit. annis fracta senilib utero marcescente concepit: quia cũ cu¬
ra carnis. sui confidentiam habere desierit. contra spem ex diuna
ꝓmissione recipit. qđ habituram se ex humana ratione dubitauit.
Unde bene ysaac idẽ risus dicitur qui generat᷑: quia dum suꝑne fpi
fiduciam concipit: quid mens nr̃a aliud quã gaudiũ parit: In e¬

Expanded text:
citer detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de citer detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, et totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et cessante studio adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur. Et quae in juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus utero marcescente concepit, quia cum cura carnis, sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Unde bene Isaac, id est risus dicitur, qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit?
Abbreviated transcription (Latin):
tione magni moderaminis carnis cura frenenda ẽ. ut seriuat. &¬
minime principetur: ne quasi dña animũ uincat. sed subasta
mentis dominio quasi ancilla famuletur: ut iussa adsit. atq ad
nutum cordis repulsa dissiliat: ut uix a tergo scȩ cogitationis appa¬
reat: & nunquã contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene
nobis hystoria sacrȩ lectionis innuit᷑: cum abraham tͥb angł̃is occur¬
risse memoratur. Ipse quippe uenientib extra ostium occurrit.sara
uͥ post hostium subfistit. Quid gͥ ꝑ hunc nobis abiahe occursum innu¬
itur: nisi quia uidelicet ut uir ac dñs domus sp̃ualis. nr̃ scilicet in¬
tellectus debet in cogitatione trinitatis cdaustra carnis excedere. & qͣsi
habitationis in fine ianuam exire : Cura autẽ carnis ut femina fo-¬
ras non appareat. & uideri iaccant̾ erubescat: ut quasi post tergũ
iuiri fit discretione sp̃c solis necessariis intenta: nequaquã sciat ꝓca¬

Expanded text:
tione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed subacta mentis dominio quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantinobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur. Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium substitit. Quid ergo per hunc nobis Abrahae occursum innuitur, nisi quod videlicet ut vir ac dominus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire? Cura autem carnis ut femina non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat proca
Abbreviated transcription (Latin):
nerat: cum uͦ ad laborem se p̃dicationis dirigit. minus
uid&. s ampliꝰ parit. Contemplatiua gͥ uita speciosa est
in animo: s. dum quiescere insilentio appetit. filios ñ gene¬
tat ex p̃dicatione: Hid& ⁊ ñ parit: quia quietis sus studio
minus se in aliorum collectione succendit: & qͣntum introe¬
sum conspicit. aꝑire altis p̃dicando ñ sufficit. Dia nͥ lupa¬
i fecuuda ẽ: quia actiua uita dũ occupat᷑ in oꝑe minus ui¬
det: s. dum mͦ ꝑ uerbum. mͦ perꝰ exemplum adunttationem
suã pximos accendit. multos in bono oꝑe filios generat: Et si ui
contemplatione ment̾ẽ tenere non ualet: ex eo tamen qͦd
agit exterius. gignere sequaces ualet. Post liȩ ergo comple¬
xus. ad rachel iacob ꝑuentt: quia ꝑfectus quisq ante acti¬
ue uitȩ ad fecunditatem iungitur  & post contemplatiuȩ

Expanded text:
nerat. Cum vero se ad laborem praedicationis dirigit, minus nerat. Cum vero se ad laborem praedicationis dirigit, minus videt, sed amplius parit. Contemplativa vita valde speciosa est in animo, sed dum quiescere in silentio appetit, filios non generat ex praedicatione: videt, et non parit, quia quietis suae studio intenta minus se in aliorum collectione succendit. Et quantum introrsum conspicit, aperire aliis praedicando non sufficit. Lia uiva vita dum occupatur in opere, minus videt, sed dum modo per verbum, modo per exemplum, ad imitationem suam proximos accendit, multos in bono opere filios generat; et si in contemplatione mentem tenere non valet, ex eo tamen quod agit exterius gignere sequaces valet. Post Liae ergo complexus ad Rachelem Jacob pervenit, quod profecto quisque ante activae vitae ad fecunditatem jungitur, et post contemplativae
Abbreviated transcription (Latin):
liam accepit. Quid in his duabꝰ iacob uxoribꝰ lia iudelic&
rachel. ni actiua contemplatiuaq uita signatur. łia qͥp¬
pe interp̃tatur laboriosa: rachel uͦ ouis uł uisum pͥnciptũ.
Actiua aute uita laboriosa ẽ. quia desudat in oꝑe. Rontem¬
platiua uͦ simplex. add solum uidendũ principiũ anhelat.
uidelic& adipsum qui att ł gosum pͥncipium. ꝓpter quod¬
loquor uobis: Beatuis aut̃e iacob. rachel quidem comcupieiat
s. in nocte accepit liam: quia uidelic& om̃is qui ad dm̃ con¬
uertitur. contemplatiuã uitã desiderat. quietem ȩterne pa¬
triȩ appetit: s prius necesse est ut ii nocte uitȩ p̃sentis opetͣ
bona quȩ potest: desud& in labore. idẽ. liam accipiat. ut
post ad uidendum pͥnciptum in rachel amplexibus reqͥ escat
Eiat aute rachel uidens s: sterilis. lia aute lippa s fecunlas.
rachel pulchra ⁊ infȩcunda: quia nimirum mens eũ con¬
templanddi otia appetit: plus uid&. s minus deo filios ge¬

Expanded text:
l, etc.--Quidnam his duabus Jacob uxoribus Lia videlicet et Rachel, nisi activa et contemplativa vita signatur? Lia quippe interpretatur laboriosa, Rachel vero ovis, vel visum principium. Activa autem vita laboriosa est, quia desudat in opere; contemplativa vero simplex ad solum videndum principium anhelat, videlicet ipsum qui ait: et loquor vobis . Beatus Jacob Rachel quidem concupierat, sed in nocte accepit Liam ; quia videlicet omnis qui ad Deum convertitur contemplativam vitam desiderat, quietem aeternae patriae appetit; sed prius necesse est ut in nocte vitae praesentis operetur bona quae potest, desudet in labore, id est, Liam accipiat, ut post ad videndum principium in Rachel amplexibus requiescat. Erat Rachel videns, sed sterilis, Lia autem lippis, sed fecunda. Rachel pulchra et infecunda, quia nimirum mens quae contemplandi otia appetit, plus videt, sed minus Deo filios ge
Abbreviated transcription (Latin):
diuini colloquii ꝑ angłica officia ministranti tractaret᷑: adum
quando imaginib & ante ocłos corporeos ad tempus ex aere assũ¬
tis ꝑ angłlos loquitur ds̃: sicut abraham non solum tres uros in¬
ros uidere potuit. sed etiam habitaculo terreno susciꝑe: nec solum
susciꝑe. sed eoꝵ usib etiam cibos adhibere. Nisi enim angłi quedã
nobis interna nuntiantes ad tempus ex aere corpora sumerent:
exterioribus ꝓfecto nr̃is obtutib ñ apparerent. Nec cibos cum abra¬
ham caꝑent: nisi propt̾ nos solidũ aliquod ex cȩlesti elemento
gestarent. Nec mirũ quod illic ipsi qui suscepti sunt. modo an¬
głi. modo dñs uocant᷑: quia angłoꝵ uocabulo exprimunt᷑ qui
exterius ministrabant: & apellatione dñi ostenditur qui eis in¬
terius preerat: ut ꝑ hoc p̾sidentis imꝑuim: & ꝑ illud claresceret

Expanded text:
ficia ministrandi tractaretur, in quando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis per angelos loquitur Deus, sicut Abraham non solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere: et non solum suscipere, sed eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli quaedam nobis in terra nuntiantes, ad temexterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, modo angeli, modo Dominus nuncupantur, quia angelorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat, ut et per hoc praesidentis imperium, et per illud claresceret