comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in conlocutionibus est cuiq: interrogandi
potestas : Ubi aũt om̃s tacent ut audicctur
unus . & in eum intenta ora conuertunt.
ubi ut requirat unus quisq: quod ñ intellex¬
erit : ne moris est  ne decoris: ac ꝑhoc
deb& maxime tacenti : sub uenire cura
dicentis:: Sol& aũtmo tusuo significare
utrum intellexerit cognoscendi auida mul¬
titudo qđ don& signific&: uersandũ est
qđ agitur multimodo uari&ctedicendi:
quod inpotestate non hab&: qui post¬
parata & aduerbũm e moriter
r&enta ꝓnuntiant: Mox aũt
ut intellectum ẽẽ constitent
aut sermo finiendus est : aut in alia trans eundũ
Sicut enĩgratus est qui agnoscenda enubilaet
sic honerosus qui cognita inculcat:
modo dicendi & quidoporteat prȩ¬
dicatopem indicendo os seruare.

Expanded text:
in collocutionibus est cuique interrogandi in collocutionibus est cuique interrogandi potestas; ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat unusquisque quae non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quae donec significet, versandum est quod agitur multimoda varietate dicendi; quae in postestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo sumendus est, aut in alia transeundum. Sicut enim gratus est qui agnoscenda enubilat, sic onerosus, qui cognita inculcat. modo dicendi, et quid oporteat praedicatorem in dicendo observare.
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis inbonis doctoribus tanta do¬
cendi cura sit. uel eẽ debeat : ut uer¬
bum qđ nimis obscurum sit uel ambi¬
guum latinũ ẽẽ non possit : uulgi aũt mo¬
re sic dicatur: ut ambiguitas obscuritasq
uiteur non sic dicaturut adoctis: sed po¬
tius ut ab indoctis dici sol&: quid enim
ꝓdest locutionis integritas: quã non sequi¬
tur intellectus audientis : cũloquendi
omnino nulla sit causa : si quodlo quimur
non intellegunt : propter quos ut intel¬
legant loquimur: quiergo doc& uitabit
uerba om̃a quȩ nondocent &si proeis
aliqua quȩ intellegantur in tegra potest
dicere ad mocgis elig&: Siaũt non potest.
siue qui a non sunt : si ue quia in p̃sentia
non occurrunt: ut &ur &iam uerbis minus
in tegris. dũ tamen res ipsa doceatur atq:¬
discatur inte gre: Et hoc quidem ñ solum
in conlocutionibus . siue fiant cũ aliquo
uno siue cũ pluribus: uerũ &iam multo
magis in populis quando sermo ꝓmitur :
utcum intellegamur instandum est : quia

Expanded text:
m in bonis doctoribus tanta docendi cura sit vel esse debeat, ut verbum, quia nimis obscurum sit vel ambiguum, Latinum esse non possit, vulgi tamen sic more dicatur, ut ambiguitas obscuritasque vitetur: non sic dicatur, ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, sed quod loquitur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent. Et si pro his aliqua, quae intelliguntur integra potest dicere, id magis eliget. Si autem non potest, sive quia non sunt, sive in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atqdiscatur integre. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus, verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ formȩ sunt: qucentũ aduerba
pertin&. Namq: autignotum
uerbum facit herere lectorem : aut ig¬
nota locutio. quȩsi exalienis linguir
ueniunt : aut querenda sunt abearũ
linguarum hominibur aut lingua eadem
si & otium est &ingenium ediscende
aut plurimũ interp̃tum consulenda
conlatio est. si aũt ipsius linguȩ nr̃ȩ
idest lactine aliqua uerba locutiones¬
que ignoramus : Legendi consu&udine
audiendique innotescunt: Nullo
sanȩ sunt magis mandanda memoriȩ
quã illa uerborũ locutionũq: genera
quȩ ignoramus: Ut cum peritior oo¬
quam uimhabeat. quiduȩ signific&
quod ignoramus facile adiuuante
memoria possimus cduertere & dis¬
cere: Deb& aũt studere is qui ꝓpro¬
rum signorum peritus esse uult: id est
quantũ ad sermones ꝑtin&. ut & certã
cognoscat uim uerborum & proprium
sciat modum locutionum: quoda grã¬
maticis & rethoribus non mediocriter
discere qui uult

Expanded text:
duae formae sunt, quantum ad verba pertinet; namque aut ignotum verbum facit haerere lectorem, aut ignota locutio. Quae si ex aliis linguis veniunt, aut quaerenda sunt ab earum linguarum hominibus, aut lingua eadem, si et otium est et ingenium ediscenda, aut plurimum interpretum consulenda collatio. Si autem ipsius linguae nostrae, id est Latinae, aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus, ut cum peritior ocquam vim habeat, quidque significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Debet autem studere, is qui propriorum signorum peritus esse vult, id est, quantum ad sermones pertinet, ut et certam cognoscat vim verborum, et proprium sciat modum locutionum, quod a grammaticis et rhetoribus non mediocriter discere qui vult
Abbreviated transcription (Latin):
DUNADLECLIESIACAHOLCA
Ecclesia ergo dicatholica que pertotum
orbem dilatata diffunditur xp̃inomi¬
ne nobilitata glorificatur: Omnis eñi
homo qui recte fidei exsistit particeps.
& sacrobaptis mate regeneratur
id est uniuersalis quia in toto mundo una

Expanded text:
Dei Ecclesia catholica. Ecclesia ergo Dei catholica, quae per totum orbem dilatata diffunditur, Christi nomine nobilitata glorificatur. Omnis enim homo qui rectae fidei existit particeps, et sacro baptismate regeneratur,id est, universalis, quia in toto mundo una
Abbreviated transcription (Latin):
primitus acmaximȩ : ut intellegantur elaebo¬
rent : ea quaentũ possunt ꝑspicuitate dicendi
ut aut multum tardus sit qui ñ intellegit. aut
in rerum quas explicare atque ostendere
uolumus difficultate ac sublimitate : Non
in ñr̃a locutione sit causa : quominus tardiur¬
ue qđ dicimus possit intellegi : Sunt aũt
quȩdam quȩ uixa ut non intelleguntur
aut uix intelleguntur : quã uis planissime
dicentis uersentur eloquia : quȩ inpopuli au¬
dientiam uel raro si aliquid urgu& uelnũ¬
quam omnino mittendo sunt
Locutione uulgus defeat doceri:

Expanded text:
primitus ac maxime ut intelligantur elaboprimitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi. Sunt enim quaedam, quae aut non intelliguntur, aut vix intelliguntur, quamvis planissime dicentis versentur eloquio, quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt.locutione uti in vulgus debeat. Quamvi
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ auctores nr̃i quorũ scripta diuinitus
inspirata : canonẽ nobis sccluberrima auc¬
toritate fecerunt : Sccpientes tantũ modo
an eloquentes &iam nuncupandi sunt : quȩ
quidem questio apud me ipsum : &apudeos
quimecum quod dico sentiunt facillime
potest & audeo
dicere. om̃s
qui rectȩ in¬
tellegunt.
qđ illi locuntꝰ
simulin¬
tellegere.
ñeos aliter loqui debuisse: Sicut enĩ eos quedã
eloquentia quȩ magis &atẽ iuuenilem dec& ẽẽ
quã senilem. N&ciam dicenda eloquentia : nꝑ¬
sone ñ congruat eloquentis: Ubi uero ñ eos in¬
tellego minus quidem appacr& mihi eorũ elo¬
quentia. sed eam non dubito eẽ talem : qualis
est ubi intellego : Sic quippe illi locuti sunt:
ut posteriores qui eos recte intellegerent &
exponerent : Alteram gratiã disparem quidem
Uerum tamen subsequentẽ in dĩ eccła repperi¬
rent : Nonergo expositores eorũ ita loqui de¬
bent tã quã seipsos exponendos simili aucton¬
tate ꝓponant : Sed in omnibus sermonibus suis

Expanded text:
Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sunt? Quae quidem quaestio apud meipsum et apud eos qui mecum, quod dico, sentiunt, facillime potest; et audeo dicere omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debuisse. Sicut autem est quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda eloquentia, si personae non congruat eloquentis. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem apparet mihi eorum eloquentia, sed eam non dubito esse talem, qualis est ubi intelligo. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam seipsos exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
eiunium res est sca opus cȩlestȩ ianua
segni : forma futuri: qđ qui sc̃ȩ agit
dõiungitur alienatur mundo spirita¬
lis efficitur: ꝓhoc enim prosternuntꝰ.
uitia humilictur caro diaboli tẽpta¬
menta uincuntur:¬

Expanded text:
ejunium res est sancta, opus coeleste, janua regni, forma futuri. Quod qui sancte agit, Deo jungitur, alienatur mundo, spiritalis efficitur. Per hoc enim prosternuntur vitia, humiliatur caro, diaboli tentamenta vincuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: qđ sensit : In diciũ aut uel signum
idcirco dr̃ qđ illo intẽpore si cut paulus
apostolus dicit. & in actibus apostolorũ
refestur. multi simulabant se esse
a postolos xp̃i : nominantes quidem xp̃m
sed non integris traditionũ lineis nunti
antes: Id circo igitur istud indiciũ posu¬
ere : ꝑ qđ agnoscer&ur is qui xp̃m uere
secundum a postolicas regulas p̃dicar&
estaũt symbolum signũ  ꝑ qđ agnoscit᷑
ds̃: qđque proinde credenter accipiunt
ut nouerint qualiter contradiabolũ fidei
cestamina preprent. in quo quidem pau¬
ca sunt uerba sed om̃a continentur sa¬
cramenta. de totis enĩ scripturis hȩc
breuiatim collecta sunt abapostolis : It
quomodo plures credentium lit teras
nesciunt uel quisciunt prȩoccupatio¬
ne sȩculi scopturas legere Non possunt :
Hec corde r&inentes habeant sufficientẽ
sibi scientiã salutarem. Est enĩbreue
fidei uerbum  &olim aꝓph&a p̃dictũ.¬

Expanded text:
quisque quod sensit. Indicium autem vel signum quisque quod sensit. Indicium autem vel signum idcirco dicitur, quod illo in tempore sicut Paulus apostolus dicit, et in Actibus apostolorum refertur: Multi simulabant se esse apostolos Christi, nominantes quidem Christum, sed non integris traditionum antes. Idcirco igitur istud indicium posuere, per quod agnosceretur is qui Christum vere secundum apostolicas regulas praedicaret. Est autem symbolum signum per quod agnoscitur Deus, quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent. In quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis, haec breviatim collecta sunt ab apostolis; ut quoniam plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt praeoccupatione saeculi Scripturas legere non possunt, haec corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a Propheta praedictu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: qđ post ascensionem dñi&sccluco¬
toris nr̃i ad paetrẽ. cũ postaduentũ sc̃isps
discipuli eius inflamati linguis omnium
gentiũ loquerentur : quo presagio conse¬
cutũ est: ut nullaillis gens extera. Nul¬
la lingua barbaris in accessa uel in uida
uider&ur : preceptũ eis est ad ño datum
ad p̃dicandũ di uerbũ ad singulas quasq
nationes adire. Discessuri itaq: ab inuicẽ
norm ã prius sibi futurȩ p̃dicationis in cõ¬
muni constituunt. nelo caliter ab inuicẽ
discedentes diuersum aliquod uel disso¬
num predicareur his qui ad fidem xp̃i.
inuitabantur : om̃s igitur in uno positi:
& spũ scõ repl&i breue sibi p̃dicationis in¬
dicium conferendo imunum qđ sentiebant
conponunt. atque hanc credentibus dan¬
dam eẽ regulam statuunt. symbolũ a ũt
hoc multis &iustissimis causis appellare
unum conferunt : Idenĩ fecerunt apłi
in his sermonibus in unũ conferendo unus¬

Expanded text:
dunt, quod post ascensionem Domini et Sadunt, quod post ascensionem Domini et Satoris nostri ad Patrem, cum per adventum sancti Spiritus discipuli ejus inflammati linguis omnium gentium loquerentur, quo praesagio consecutum est ut nulla illis gens extera, nulla lingua barbara, inaccessa vel invia videretur, praeceptum est eis a Domino datum, ad praedicandum Dei verbum, ad singulas quasque nationes adire . 2. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in commune constituunt, ne, localiter ab invicem discedentes, diversum aliquid vel dissonum praedicarent his qui ad fidem Christi invitabantur. Omnes igitur in uno positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi praedicationis indicium, conferendo in unum quod sentiebant componunt, atque hanc credentibus dandam ehoc multis et justissimis causis appellare unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli, in his sermonibus in unum conferendo unus
Abbreviated transcription (Latin):
tate processit : qui illud ꝑhelis ȩum in fon¬
tem mittiius sit: ut sanccr&ur sterelitas
aquarũ hiericho : Ergo natura scclis : noc¬
turȩ aquȩ uicina & coniunctissima est.
quia eiusdem elementi ambosunt &idem
officiũ & significationẽ habent : Nacm
aqua a sordibus mundat : salputre dinem
fugat. a quã nitorẽ p̃b&: salsinceritatẽ.
adhib&: a qua potũ sapientiȩ significat.¬
& salgustum prudentiȩ indicat : qđ sci¬
lic& sacrorũ librorũ scctis testatur aucto¬
ritas & multiplicia eorũ ꝓdunt . testimo¬
nia : Fit enĩ hic mirabilis operationis diuinȩ
effectus. ut ꝑsacerdotũ ora : ds̃ ipse bene¬
dicat. & ꝑsensibile eorũ ministeriũ : uir¬
tus diuina in uisibiliter efficioet sacram̃¬
tum. Dep̃catur quidem prosa lute homi¬
num pia sacerdotis intentio : & prestat
eam diuinȩ pieatis deuotio: Sic quefit
ut caritas quȩ ex hib& in sacerdote dep̃ca
tione insticutum maiores nr̃itra¬

Expanded text:
tate processit, quia illud per Elisaeum in fontate processit, quia illud per Elisaeum in fontem mitti jussit, ut sanaretur sterilitas aquarum Jericho. Ergo natura salis naturae aquae vicina et conjunctissima est, quia ejusdem clementiae ambo sunt, et idem officium et significationem habent. Nam aqua a sordibus mundat, sal putredinem fugat; aqua nitorem praebet, sal sinceritatem adhibet; aqua potum sapientiae significat, et sal gustum prudentiae indicat, quod scilicet sacrorum librorum satis testatur auctoritas, et multiplicia eorum produnt testimonia. Fit enim hic mirabilis operationis divinae effectus, ut per sacerdotum ora Deus ipse benedicat, et per sensibile eorum ministerium virtus divina invisibiliter efficiat sacramentum. Deprecatur quidem pro salute hominum pia sacerdotis intentio, et praestat eam divinae pietatis devotio; sicque fit ut charitas quae exhibet in sacerdote deprecitione institutum majores nostri tra
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: usus aeclesiȩ multiplices benedic¬
tiones indiuersis rebus hab& : Benedicit᷑
oleum exapostolica auctoritate ad infir¬
morũ medicamentũ : Iacobo apostolo hoc
iea p̃cipiente : Infirmatur inquid quis in
uobis inducat pbros. a &clesiȩ ut orent suꝑ
eum : unguentes eũ oleo in nomine dñiñn
sos usus fideliũ. ad homines infirmor
contra fantasiam inimici. ad pecorum
sanitatẽ. admorbos auferendos &c&era
Sic & legitur alexander septimus postpe¬
trum romanȩ urbis ep̃s & martyres consti¬
tuisse aquã sparsionis cũsale benedici.
in haebitaculis hominũ : Nam nullũ est ali¬
ud elementũ quod in hoc mundo purg&
cũbaepti ⁊amur in xp̃o ꝑ ipsud renascimur
utpurificati uiuificemur: qđ intẽpore
passionis una cũ sanguine delatere xp̃i
profluxit. adostendendum utiq: omnis
scificationis & munditiȩ ucclidum se in¬
dehabere sacramentum : qđ aũt salscifica¬
tum aquȩ inmisc&ur exdiuina auctori¬

Expanded text:
quoque usus Ecclesiae multiplices benedicquoque usus Ecclesiae multiplices benedictiones in diversis rebus habet. Benedicitur oleum ex apostolica auctoritate, ad infirmorum medicamentum, Jacobo apostolo hoc ita praecipiente: Infirmatur, inquit, quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, ut orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini nsos usus fidelium, ad homines infirmos, contra phantasiam inimici, ad pecorum sanitatem, ad morbos auferendos, etc., sicut legitur Alexander, septimus post Petrum, Romanae urbis episcopus, et martyr, constituisse aquam sparsionis cum sale benedici in habitaculis hominum. Nam nullum est aliud elementum quod in hoc mundo purgetcum baptizamur in Christo, per ipsum renascimur, ut purificati vivificemur; quod in tempore passionis una cum sanguine de latere Christi profluxit, ad ostendendum utique omnis sanctificationis et munditiae validum se inde habere sacramentum. Quod autem sal sanctificatum aquae immiscetur, ex divina auctori
Abbreviated transcription (Latin):
cuius iuxta hiero solimi sententiã : alte¬
rum sepulchrũ apud effesum demonstra¬
tur : Iudas suam edidit epistolam : Actur
a postolorũ lucar conposuit : sicut audi¬
uit uel uidit: Apocalipsin iohaenner
euange lista scripsit: eodem tẽpore quo
ob euangelii p̃dicationẽ in insulam phad¬
mos traditur alligatus : hisunt scripto¬
res sacrorũ librorũ : diuina in spiratione
loquentes . atque ad eruditionẽ nram
p̃cepta a&clesiȩ dispensantes : Auctor
creditur. Ipse enĩ scripsit qui ꝑ prophe¬
tas suos scribenda dictauit:
tibus populo. antiqua ꝑmoysen
benedictio pandit & conprobcot:
quabenedicere populo  subsacra¬
mento trinȩ in uocationis iub&ur. Aitenĩ
admossen dñs sic benedices populũ meũ :¬
& ego benedicam illos: Benedicatted ñs :¬
& custodiat tẽ in lumin& dñs faciem suã
suꝑte & misereatur tui : Conuertatq:
dñs uultũ suũ adte & d& tibi pacem : hino

Expanded text:
cujus juxta Hieronymi sententiam altecujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratione loquentes, atque ad eruditionem nostram praecepta coelestia disptus esse creditur. Ipse enim scripsit, qui per prophetas suos scribenda dictavit. tibus populo, antiqua per Moysen benedictio pandit et comprobat, qua benedicere populo suo, sub sacramento trinae invocationis jubetur. Ait enim ad Moysen Dominus: Sic benedices populum meum, et ego benedicam illos. Benedicat te Dominus et custodiat te ; illuminet Dominus faciem suam super te, et misereatur tui ; convertatque Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
uum aũt testamentum iiii. libros euan¬
geliorum quat tuor euange listȩ
singulos scripserunt. quorũ solus
matheus hebreo scripsisse ꝑhibe¬
tur eloquio: C&eri greco :
poculus a postolus suas scripsit epistolas:
ex quibus nouem septẽ & desus scripsit :
reliquas discipulissuis : Timotheo : tito
& filemoni : adhebreos aũt epistola ple¬
risq: latinis eius eẽ incerta est. ꝓpter
dissonantiam sermonis : eandemq: alii.
barnaban conscripsisse alii ademente
scriptam fuisse suspicantur: perus aũt
scripsit duas nomini suo epistolas: quȩ
catholicȩ nominantur. quacrum secunda
a quibus dam eius esse noncreditur : ꝓpt̃
stili sermonisque distantiam : Ia cobus suã
scripsit epistolam : quȩ &ipsa annon nul¬
lis eius esse negatur: sed sub nomine
eius. ab alio dictata ex istimatur : Iohon¬
nes epistolas idem iohannes edidit
eius esse asseritur. Reliq: duȩ iohan¬
nis cuiusdam pb̃ri ex istimcentur :

Expanded text:
vum autem Testamentum, quatuor libros Evanvum autem Testamentum, quatuor libros Evangeliorum quatuor evangelistae singulos scripserunt: quorum solus Matthaeus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, caeteri Graeco. Paulus apostolus suas scripsit Epistolas, ex quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipet Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. 12. Petrus scripsit duas nomine suo epistolas, quae catholicae nominantur: quarum secunda a quibusdam ejus esse non creditur propter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam. Quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur,
Abbreviated transcription (Latin):
interfecerunt : memorantes in eodem libro
tam euidentissima dexp̃o testimonia qui¬
bus dicitur : Dixerunt interse impii.
conp̃hendamus iustum quia in utilis est
nobis & contrarius est operibus nr̃s. & ꝓ¬
mittit scientiac se dĩ habere : & filiũ
dĩ se nominat: &infra. Sieñ estuese
filius dĩ suscipi& illũ & liberauit eum de
manu contrariorũ : Acdeinde: ut sciamꝰ
reuerentiã illius & probemus patientiã
eius morte turpissima condemus eũ:
Conlatione facta nenr̃i eos posteatam aꝑ¬
to sacrilegio derogarent. a proph&icis
eum uoluminibus reciderunt: Legen¬
dumq: suis ꝓhibuerunt : Librũ aũt eccle¬
si asticũ : conposuit ih̃s filius sirachhiero¬
solimita nepos ihũ sacerdotis : De quo
meminit zacharias : quiliberapudlati¬
nos propter elo quii similitudinẽ salo mo¬
nis titulo p̃notatur: pr&er ea iudith:
& tobi: siue machabeorũ libri : qui auo¬
tores scripserint minine constat . No¬

Expanded text:
interfecerunt, memorantes in eodem libro interfecerunt, memorantes in eodem libro tam evidentissima de Christo testimonia quibus dicitur: Dixerunt inter se impii: Comprehendamus justum quia inutilis est nobis, et contrarius est operibus nostris, et promittit se scientiam Dei habere, et Filium Dei se nominat . Et infra: Si enim est vere Filius Dei, suscipiet illum et liberabit illum de manu contrariorum. Ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima condemnemus eum ; collatione facta, ne nostri eos pro tam aperto sacrilegio derogarent, a propheticis eum voluminibus reciderunt, legendumque suis prohibuerunt. Librum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Hierosolymitanus, nepos Jesu sacerdotis, de quo meminit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquii similitudinem, Salomonis titulo praenotatur. Praeterea Judith et Tobiae sive Machabaeorum libros, qui auctores scripserint, minime constat. No
Abbreviated transcription (Latin):
latinorũ in t̃p̃tũ qui degreco in nr̃m elo¬
quium transtulerunt . ut meminit sc̃s
augustinus infinitus numerus est: Sicui
enĩ inquit primis fidei tẽporibus ad ma¬
nus uenit codex grecus : atq aliquan¬
tulum eẽ. sibi utriusq: linguȩ peritiȩ
sensit : ausus est statim int̃ptocri : Atq:
inde accidit : tam in numerabiles aput
lactinos extitisse interp̃tes: De hebfeo
aut in latinũ eloquiũ: tantũ modo hiero¬
nimus pr̃br sacrasscypturas conuertit :
Cuius editione generaliter om̃s eclesiȩ
usquequaq: utuntur : pro eo qđ ueratior
sit insententiis : & clarior in uerbis : Libru
sapientiȩ salo monscypsisse ꝓbatur
testimoniis illis quibus ibi legitur : Tume
inquit elegisti regem populo tuo : & dix¬
isti mihi ȩdificare tẽplũ in nomine s cõ
tuo inciuitate habitationis tuȩ : Hoc
opushebrei ut quidam sapientũ memi¬
nit inter canonicas scripturas recipi¬
ebant : sed post quã conp̃hendentes xp̃m

Expanded text:
Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloLatinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo autem in Latinum eloquium, tantummodo Hieronymus presbyter sacras Scripturas convertit: cujus editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veneratior sit in sententiis, et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur, testimoniis illis quibus legitur: Tu me, inquit, elegisti regem populo tuo, et dixisti aedificare templum nomini sancto tuo, in civitate sanctae habitationis tuae . Hoc opus Hebraei ut quidam sapientum meminit, inter canonicas Scripturas recipiebant. Sed postquam comprehendentes Christum
Abbreviated transcription (Latin):
alexandri qui inlegendo stodiosus fuit :
te enĩ ab eleazaro quierat princeps
sacerdo tũ multa donamittens adtẽplu
p&it ut senes deduo decim tribus is raħ.
trans mit terentur : quiint̃p̃tacrentur
om̃s libros : & ut fidem in t̃p̃tationis aduer¬
ter& : Singulis eorum qui fuerant desti¬
nati. singulas cellulas dedit : & adsig¬
nans omnibus : om̃s scripturas iussit in
nullo adnullum propinquante fecer :
solum intellectu : uerti &iam insermo¬
nibus consonantes in uenirentur : Hȩc
fuit prima interp̃tatio : uera ac diuina
hos libros meditari : omniũ gentiũ edesiȩ
primũ coeperunt : Fosdemq: degreco inla¬
tinũ in ẽp̃tantes primi ecclesicrum ꝓuisores
tradiderunt : posthȩc secundã editionẽ
aquila : Tertiã & quaertam theodotion &
simmachus ediderunt ambo iudȩi ꝓseliti:
quintã uero & sextam editionem origenes
repperit : &cũ c&eris supradictis editionib:
conparauit : hi sunt itaq: tantũ : quiscrip¬

Expanded text:
Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, te enim ab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petit ut senes de duodecim tribubus Israel transmitterentur, qui interpretarentur omnes libros eorum, et ut fidem interpretationis adverteret, singulis eorum qui fuerunt destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus, omnes Scripturas jussit intnullo ad nullum propinquante fecerunt, solum intellectu, verum etiam et in sermonibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
aũt testamenti secundũ hebreorũ
traditionẽ hi scrptores habentur pri¬
mu moyses scripsit . penthatheucum
scripsit dauid. malachim totũ : edidit
singulorũ regum historics: Ioblibrum
hebrei. moysenscrpsisse putant. alui
unum exꝓph&is. psalteriũ uero scripse¬
runt decem ꝓph&ȩ id est moyses : da¬
uid: salomon a saph: & han idithun
enian & filuichore ⁊dest asir: elchana
& tachariã : scripsis sedicunt : Salo mon
scripsit ꝓuerbia eclesi asten. cantica
canticorum : Esaias scripsit librũ suum.
hieremics librũ suũ cũ lamentationi¬
sit librũ suũ: Om̃s aũthos libros idem
esdra scriba : post incensã legẽ. achal¬
deis : dũiudȩi regressi fuissent in hieru
rant agentibus corrupta correxit : to¬
tũq: testamentũ. inuiginti duos libros
constituit: Ut tot libriessent in lege :
q̃t habentur & littere : primam post
es dram editionem dehebreo ingreco :
septuacginta in terp̃tes ediderunt.
sub ptholomeo ȩgiptio rege successore

Expanded text:
autem Testamenti secundum Hebraeorum traditionem 374 hi scriptores habentur: primus Moyses scripsit Pentateuchum, scripsit David. Malachim autem in communsingulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. 2. Psalterium vero scripserunt decem prophetae, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Etham, Idithum, Eman, et filii Core, id est, Asir, Elcana, t Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, Ecclesiastem, et Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias librum suum cum lamentationisit librum suum. 3. Omnes autem hos libros idem Esdradaeis, dum Iudaei regressi fuissent in Hierusrant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constiuot habentur et litterae. Primum post Esdram editionem de Hebraeo in Graecum Septuaginta interpretes ediderunt, sub Ptolemaeo Aegyptiorum rege, successore
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓbaendus : Certa uero a &ernaque
bona : solos possebonos infuturo con¬
sequi: Quorũpignore: & clesiã nunc
informatam credimus detineri hic
hocbentẽ primitics sp̃s : in futuro ꝑfec¬
tionem : Hic sustentari in spe. post ea
pasci inre : hic uideri ꝑspeculum in
enigmate. infuturo aũt facie ad
faciem . cum adspeciem fuerit ꝑducta
perfidem. quoddo nec ꝑficiatur ut sumi
dĩbonis fruamur a &ernis: fruendum
inde nouerimus & ꝓximis : Eam quoque
nos spem resurrectionis habere : ut eodem
ordine . eademq: forma quoc ipse dñs
resurrexit amortuis: nos quoque resur¬
recturos esse credamus in eodem corpo¬
re in quosumus uel uiuimus: Nonnaturã
aut sexum mutantes: sed tantũ fragili¬
tatẽ & uitia deponentes: Ipsum quoq:
satanan : cũ angelis suis atque cultorib
a &erno incendio condemnandum
Neq: secundũ quorundam sacrilegam
disputationem: ad pristinã idest an¬
gelicam digni tatem. ex quec ꝓpria

Expanded text:
aut probandus. Caetera vero aeternaque aut probandus. Caetera vero aeternaque bona solos posse bonos in futuro consequi: quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias spiritus, in futuro perfectionem, hic sustentari in spe, postea pasci in re, hic videri per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem, quod donec perficiatur ut summi Dei bonis fruamur aeternis, fruendum, inde non obsumus et proximis. Eam quoque nos spem resurrectionis habere, ut eodem ordine, eademque forma qua ipse Dominus resurrexit a mortuis, nos quoque resurrecturos esse credamus, in eodem corpore in quo sumus, vel vivimus, non naturam aut sexum mutantes, sed tantum fragilitatem et vitia deponentes. Ipsum quoque Satanam cum angelis suis atque cultoribus aeterno incendio condemnandum, neque secundum quorumdam sacrilegam disputationem, ad pristinam, id est, angelicam dignitatem, ex qua propria
Abbreviated transcription (Latin):
hic est qui baptizat inspͥusc̃o : Etego uidi
& testimoniũ ꝑhibui : quia hicest filius
dĩ: & ne penitentiȩ reme diis nos ege¬
re. ñ putemus procotidianis humanȩ
fragilitatis excessibus: sine quibus in hac
uita esse non possumus: Ita penitentiȩ
conpunctione fructuosa: fatecmur
deleri peccata: Sicut scyptũ est : Beati
quorum remisse sunt iniquitates: &
quorum teetasunt peccata: Beatur
iir cui non inputauit dñs peccatum:
Nullum quoq: suis uiribus sed ꝑdiuinã
gratiã capiti xp̃o subiungi : atque in disrup¬
te pacis ꝑseuerantia: inunitate aecclesiȩ
ipsius solidari : Nec humane uoluntatis
arbitrio boni quiddam deputandum ex¬
istimaeri: sed secundum ꝓpositũ uolun¬
tatis dĩ omnẽ numerũ electorũ adquis.
Bona quoq: tẽporalia bonir malisque cõ¬
munia adõ creccri : cuiusq: dispensatio¬
ne singulis quibusq uel tribui : uel ne¬
gari : quorũ bonorũ in uno quoq fideliũ.
non habitus sed usus autin probcndirest

Expanded text:
t qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei . » Et ne poenitentiae remediis nos egere non putemus, pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus sine quibus in hac vita esse non possumus, ita poenitentiae compunctione fructuosa universa fateamur deleri peccata, sicut scriptum est: « Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata: beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum . » Nullum quoque suis viribus, sed per divinam gratiam capiti Christo subjungi, atque indisruptae pacis perseverantia in unitate Ecclesiae ipsius solidari, nec humanae voluntatis arbitrio boni quiddam deputandum existimari: sed secundum propositum bonae voluntatis Dei omnem numerum electorum acquiri. Bona quoque temporalia bonis, malisque communia a Deo creari, ejusque dispensatione singulis quibusque vel tribui vel negari, quorum bonorum in unoquoque fidelium non habitus, sed usus, aut improbandus est
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nonten&ur consensio : Legitimas
nuptics non credidamnandarten&ur:
lic& ex eis quoq: originceli peccato ob¬
noxia credactur nasci posteritas. eisq:
iure fideliũ uirginũ uel continentiũ : p̃fe¬
renda doceatur in tegritas: neque unum
trinitatis baptisma: quod nefas est ite¬
r&ur. neque prodiuersitate tradentiũ
ministrorũ : singulis put&ur quibusq:
conferri. sed abeo singulari potestate
donari. De quo dictũ legimus : Suꝑuide

Expanded text:
tatis non tenetur consensio. Legitimas tatis non tenetur consensio. Legitimas nuptias non credi damnandas, licet ex eis quoque originali peccato obnoxia credatur nasci posteritas, eisque jure fidelium virginum vel continentium praeferenda doceatur integritas. Ne unum Trinitatis baptisma, quod nefas est, iteretur, neque pro diversitate tradentium ministrorum singulis putetur quibusque conferri, sed ab eo singulari potestate donari, de quo dictum legimus: « Supe
Abbreviated transcription (Latin):
intemerato iure seruauit. qđ noui &ue¬
teris testamenti salubris cõmendat auc¬
toritas: Illac ꝑ proph&iã ista ꝑ histonã
ueraciter ꝑsoluta: & quod neq: dedõ
neque decreatura scłi sit cũpaganis
aut cũ her&icis aliquid sentiendum :
protestantur eloquia. hoc tantum
modo sentiendum qđ siue hominem
siue uniuersa : nulla ds̃ necessitate
creauerit. nocullam esse omnino
uisibilem in uisibilemq: substantiã : nisi aut
que dr̃ sit aut ab onodo bona creata sit sed
dĩ sũ me & in cõmutabili terbonus : Creatu¬
ra uero inferius & mutabili terbona : & qđ
animȩ origo incerta sit : & qđ an gelorum
nectura uel animȩ non sit pars diuinae
substantiȩ : sed dĩ creatura exnihilo con¬
dita : Ideoq: incorporea quia adimaegi¬
qua fides diuini cultus otiosa torpescit:
in imicorũ ꝑtendendo ꝓficiat ut profici¬
endo ꝑueniat : Alterum quoq: altenur
non pollui posse peccato : ubi paer uolun¬

Expanded text:
intemerato jure servavit. Quod Novi et Veintemerato jure servavit. Quod Novi et Veteris Testamenti salubris commendat auctoritas, illa per prophetiam, ista per historiam veraciter persoluta; et quod neque de Deo, neque de creatura saeculi sit cum paganis aut cum haereticis aliquid sentiendum inprotestantur eloquia, hoc tanmodo sentiendum. Quod sive hominem sive universa, nulla Deus necessitate creaverit. Nec ullam esse omnino visibilem invisibilemque substantiam, nisi aut quae Deus sit, aut a Deo bono, bona creata sit, sed Deus summe et incommutabiliter bonus, creatura vero inferius et mutabiliter bona. Et quod animae origo incerta sit, et quod angelorum natura vel animae non sit pars divinae substantiae, sed Dei creatura ex nihilo condita, ideoque incorporea, quia ad imagiqua fides divini cultus otiosa torpescit, inimicorum pertendendo proficiat, ut proficiendo perveniat. Alterum quoque alterius non pollui posse peccato, ubi par volun
Abbreviated transcription (Latin):
depequla fidet:
ec est aut post a postolicũ symbolũ
Icertissima fides : quã doctores ñri
trã diderunt. Ut profiteamur patrẽ & fi¬
demq: potestatis & sempiternitatis unũ
dm̃ in uisibilem ita ut in singulis ꝑsonarũ
propi&ate seruata. n& sub stanticli¬
ter trinitas diuidi n& ꝑsonaliter debe¬
at omnino confundi: Patrẽquoq: confi¬
terun genitum. filium unigenitum :
ꝑfectum. Ex uirgine sine peccatoho¬
minẽ suscepisse : Vt quẽ solabonita¬
te creauerat. sponte lapsum miseri¬
corditer repacrar& : quẽ ueraciter
crucifixum : & tertiadie resurrexis¬
se : Etcũ eadem ipsa carne glorificata
cescendisse in caelũ : inqua& adiudiciũ
uiuorũ & mortuorũ expectatur uenturus:
Et qđ diuinã humanãq: substantiã in utro¬
que ꝑfectus una xp̃s persona gestauent :
quian& geminauit utriusq: substantiȩ
integritas ꝑsonam: ne confudit geminã
unitas ꝑsonȩ substantiã : Altero quippe
ne utrum exclusit : quia utrumq unus

Expanded text:
DE REGULA FIDEI. Haec est, post Apostolorum Symbolum certissima fides, quam doctores nostri tradiderunt, ut profiteamur Patrem, et Fidemque potestatis et sempiternitatis, unum Deum invisibilem, ita ut in singulis personarum proprietate servata, nec substantialiter Trinitas dividi, nec personaliter debeat omnino confundi: Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium unigenitum, Sperfectum ex virgine, sine peccato hominem suscepisse: ut, quem sola bonitate creaverat, sponte lapsum misericorditer repararet; quem veraciter crucifixum, et tertia die resurrexisse, et cum eadem ipsa carne glorificata ascendisse in coelum, in qua et ad judicium vivorum et mortuorum exspectatur venturus; et quod divinam humanamque substantiam in utroque perfectus una Christus persona gestaverat, quia nec geminavit utriusque substantiae integritas personam, nec confudit geminam unitas personae substantiam: altero quippe neutrum exclusit, quia utrumque unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
de nomine leui : leuitȩ exortis.
a quibus intẽplodĩ mystici sac ramentiminir¬
teria explebantur : precepit em̃ dñs &
dix̃ admoysen : ut postordinationẽ aaron
sacerdotis & filioru eius rursur leuitrib:
in diuini cultus ministerio ordinar&ur.
& consecrarentur dño ꝓomnibus primo¬
genitis: & seruirentꝓisrahel corã a aron
& filiis eius in tabernaculo dñi excuban¬
tes intẽplodie & nocte: Ipsiquegestasent
arcam & tabernaculum & om̃auas aeius
& in circuitu tabernaculi castra ipsi consti¬
tuerent . & in promouendo tabernacu¬
lo ipsi deponerent &rursus ipsi conpo¬
tridicuntur : Quod sicut in sacerdote con¬
secratio: ita india cono ministerii dispen¬
satio hab&ur : Hi inu&eri testamento
excubabant in tabernaculo testimonii
ad p̃cepta aaron. & adcunta opera taber¬
naculi . uerũ tamen aduasa sc̃uarii &
ad altare ñ accedebant. sicut mandaue¬
rat dñs aa rondicens : Egodediuobis fr̃s

Expanded text:
de nomine Levi Levitae exorti sunt, de nomine Levi Levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei, mystici sacramenti mysteria explebantur. Praecepit enim Dominus et dixit ad Moysen, ut post ordinationem Aaron sacerdotis et filiorum ejus rursus Levi tribus in divini cultus ministeriis ordinarentur, et consecrarentur Domino pro omnibus primogenitis, et servirent pro Israel coram Aaron et filiis in tabernaculo Domini, excubantes in templo die ac nocte; ipsique gestarent arcam, et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituerent, et in promovendo tabernaculo ipsi deponerent, rursus ipsi compotri dicuntur, quod sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio habetur. In Veteri Testamento excubabant in tabernaculo testimonii ad praecepta Aaron, et ad cuncta opera tabernaculi; verumtamen ad vasa sanctuarii et ad altare non accedebant, sicut mandaverat Dominus Aaron dicens: Ecce dedi vobis fratres
Abbreviated transcription (Latin):
biteri sacerdotes uocantur : quia sa¬
crũdant sicut &ẽp̃i : Id est in confectio¬
ne diuini corporis & sanguinis & inbap¬
tismate & in offitio p̃dicandi: Sedlic&
sintsacerdotes : tamen pontificatus
apicem ñ habent : quia n& chrismate
frontem signant nec paraclytũ sp̃mdant :
quod solis ep̃is deberilectio actus a postoloꝵ
demonstrat . nec ordinare clericos in sacris
preferebant Lxcuiri in u&eri testamto :
in quibus dñs sp̃m moysi propagauit : Ut
talibus adiutoribur usus in populo in nu¬
merar multitudines facile gubernar&
Sic & paterne plenitudinis habundan¬
tia trans fusa est & eleataro & thamar
ut adhosticos salutares & frequentioris
officii sacram̃tũ : ministeriũ sufficer&
sacerdotum : Sic & apostolis xp̃i docto¬
res fidei comites additi sunt : quibus illi
orbom totũ secundis p̃dicatoribur in ple¬
uerunt . & euangelicã doc trinã dilata¬
uerunt
DEDIACONIBUS
euite ex nomine auctoris uocati.

Expanded text:
byteri sacerdotes vocantur, quia sabyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, id est, in confectione divini corporis et sanguinis, et in baptismate, et in officio praedicandi. Sed licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent, quod nec chrismate frontem signant, nec paracle tum spiritum dant, quod solis episcopis deberi lectio Actus apostolorum demonstrat; nec ordinare clericos in sacris praeferebant LXX viri in Veteri Testamento, in quibus Dominus spiritum Moysi propagavit, ut talibus adjutoribus usus in populo, innumeras multitudines facile gubernaret. Sic et paternae plenitudinis abundantia transfusa est in Eleazaro et Ithamaro, ut ad hostias salutares et frequentioris officii sacramentum, ministerium sufficeret sacerdotum. Sic et apostolis Christi, doctores, fidei comites additi sunt, quibus illi orbem totum secundis praedicatoribus impleverunt, et per evangelicam doctrinam dilataveruntDe diaconis. Levitae ex nomine auctoris vocati,
Abbreviated transcription (Latin):
resbiteror ũordo exordiũ sumpsit
a filiis ut dictũ est aaron: quienim
sacerdotes inu&eri testamento uocaban¬
tur hi sunt quinunc
appellantur
princeps sa¬
Non ꝓa&ate aũt: uel de crepita senectute.
sed ꝓpt̃ honorẽ & dignitatẽ & doctrinam
sapientiȩ quã acceperunt. presbiterino¬
minantur. sicut ꝑsapientiã dicitur : Elora
senũ canities. &item canities hominum
prudentia est : Unde & apud u&eres idem
& ep̃i & presbiteri fuerunt. quia illud
nomen dignitatis est : hoc &atis & paulur¬
reliquitecr&e : ut ea quȩde sunt corri¬
gas & constituas ꝑciuitates presbiteror
sicut ego tibi disposui : Siquis sine crimine
est unius uxoris uirfilios habens fideles¬
ñ in accusatione luxoriȩ aut non subditos:
si ne crimine esse : sicut dĩ dispensatorẽ
non suꝑbũ : non iracundum : non uinolen¬
bit : cũ unaciuitas plures epis copos habe¬
re non possit. sed subepis coporũ nomine
presbiteros cõplexus est : Ideo aũt pres¬

Expanded text:
resbyterorum ordo exordium sumpsit a filiis, ut dictum est, Aaron. Qui enim sacerdotes in Veteri Testamento vocabuntur, hi sunt qui nunc appellantur princeps saNon pro aetate autem vel decrepita senectute, sed propter honorem et dignitatem et doctrinam sapientiae quam acceperunt, presbyteri nominantur, sicut per Sapientiam dicitur: Gloria senum canities , et item: Canities hominis antur: unde et apud veteres idem episcopi et presbyteri fuerunt, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. reliqui te Cretae, ut ea quae desunt corrigas et constituas per civitates presbiteros, sicut ego tibi disposui. Si quis sine crimine est, unius uxoris vir, filios habens, nonon in accusatione luxuriae, aut non subditos. sine crimine esse sicut dei dispensatorem, non superbum, non iracundum, non uinolenibit, cum una civitas plures episcopos habere non possit, sed sub episcoporum nomine presbyteros complexus est. Ideo autem pres
Abbreviated transcription (Latin):
pe eẽ. immo taliter conuersari d&&
omnes: qui diuinis officiis se manciparun¬
coll&tic sedula meditatione ꝑlegere :¬
& memoriae cõmendare . &ad iuuante
diuina gratia. iuxti uires adimplere.
quo facilius & liberius maiora a scĩs
patrib editio. ex sequi ualeant
Uocatione ergo qua uocati sunt. n&e ad
dexterim n& ad sinistram d&linantes
ambulent quatenus diuinis iussionib:
obtemperantes. ad xp̃m incuius soste
onachicus id est singulariter conuersa
ocest a seculari conuersatione remotus
s enĩ grece singularitas dicitur : Etmo¬
ssingulceris. uel solitarius. tertius estor¬
tores ñridicunt . quia mathias sorte
est quẽ primũ ab a postolis legimuror
cipes ordinabant. sorte elegebant.:
heredi tatismeae : Iste autor
sacramenta populis dispensat:

Expanded text:
pe esse, imo taliter conversari decet pe esse, imo taliter conversari decet omnes, qui divinis officiis se manciparunollecta sedula meditatione perlegere et memoriae commendare, et adjuvante divina gratia, juxta vires adimplere, quo facilius et liberius majora a sanctis Patribus edita, exsequi valeant. Vocatione ergo qua vocati sunt, nec ad dexteram, nec ad sinistram declinantes, ambulent, quatenus divinis jussionibus obtemperantes, ad Christum, in cujus sorte monachicus, id est singulariter conversans, hoc est, a saeculari conversatione remotus. Monas enim Graece singularitas dicitur, et monachus singularis vel solitarius. Tertius est ordo clerDoctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est, quem primum ab apostolis legimus orprincipes ordinabant, sorte legebant. Nam atis meae . Iste autem deseruit, et sacramenta populis dispensat.
Abbreviated transcription (Latin):
Fa p̃cipuȩ causa quia ipso uesperascente
die gaudium scãe resurrectionis a fideli¬
bus honoris cȩlebratur : Sed quia unus¬
quisq: in suo sensu habundot siue hoc
siue aliud: sit salua fide & religione

Expanded text:
Ea praecipue causa est, quia vesperascente ipso Ea praecipue causa est, quia vesperascente ipso die, gaudium sanctae Resurrectionis a fidelibus honorifice celebratur. Sed quia unusquisque in suo sensu abundat , sive hoc, sive aliud sit, salva fide et religione
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in quadra gencrionumero particu¬
latim ieiun ando imitari & ut primã .ł quin¬
nent in abstinentia: Melchiades uerona¬
tione a ferui ꝑ om̃a a postolicus trecesimur
qucertus post sc̃m p&rum: Cui successit
agere presumer& : Nam quur in prima
feria ieiunium ipso tradente salucctori
non est necessitas. texendo replicari:
ipsanãq: sc̃m chrisma conficitur adablu¬
endam totius mundi primo originis culpas
sedemptor omnium cenando cũ discipulir
panẽ fregit & calicem paritereis dedit :¬
Infigura corporis & sanguinis sui  nobisq:
ꝓfuturũ magnũ ex hbuit sacramentũ :
Eouidelic& die post multa mysteria
riosa ascensione caelos pen&rauit : Sep
tua gesima deniq: ut estimamus ꝓpt̃ ea
pascha .VIIII. ebdomade sunt . quȩ faci¬
ebđ tres prefatos subtraxeris dies & par¬
ds̃ ab omnibus operibus requieuit . non so¬
lum obsuꝑstitionẽ iudȩorũ : n& ꝓpter
mandata legalia u&eris testamentiq: sum
umbra futurorum sedne. cũiudȩ is sabba

Expanded text:
m in quadragenario numero particulatim jejunando imitari, et ut primam, vel quinnent in abstinentia. Melchiades vero natione Afer, vir per omnia apostolicus, tricesimus quartus post sanctum Petrum, cui successit agere praesumeret. Nam cur in prima feria jejunium ipso tradente solvatur, non est necessitas texendo replicare. ipsa namque sanctum chrisma conficitur ad abluendas totius mundi primae originis culpas redemptor omnium coenando cum discipulis panem fregit, et calicem pariter eis dedit in figura corporis et sanguinis sui, nobisque profuturum magnum exhibuit sacramentum, eo videlicet die post multa mysteria riosa ascensione coelos penetravit. Sed tuagesima denique, ut aestimamus, propterea Pascha, novem hebdomadae sunt, quae facihebdomada tres praefatos subtraxeris dies, et PasDeus ab omnibus operibus requievit , non solum ob superstitionem Judaeorum, nec propter mandata legalia veteris testamenti, quae sunt umbra futurorum, sed ne cum Judaeis sca
Abbreviated transcription (Latin):
ebđs quod sic soluendum est. Quienim
sexebđs obseruantesse abstinentia
tradunt. subtractus ui diebus dominicis
quibus ieiuncre minime lic& Deci
doctor edoc& ieiunant: Religione¬
uero crescente atheles phorio
pontifice qui post p&rũ principem a płorum
Nonus in sc̃a eccła romana clarauit : Ui. ebđ
in abstinentiȩ dedicate sunt & hoc tẽpus quo
alio nomine rectũ uocare: Quã quinquage¬
liter qui uiui. septua gesimã iuxta p̃fatã
rationẽ nom̃ in posuerunt : & non obnume
si qui nunc fuissent quidecimã ebdomadã
addere ꝓaliquã iustam rationẽ uoluissent :¬
Non ꝓpt̃ numerũ ebdomada d&agesi mã¬
simam ordine conseruato uocabulorum
recto tramite periendo nuncupccrede¬

Expanded text:
 Quod sic solvendum est; qui enim sex hebdomadas observantes se abstinentiae tradunt, subtractis sex diebus dominicis in quibus jejunare minime licet, decidoctor edocet, jejunant. Et hovero crescente a Telesphoro pontifice, qui post Petrum principem apostolorum nonus in sancta Ecclesia claruit, hoc tempus in abstinentia dedicatae sunt; et noc tempus, quo alio nomine rectius vocari quam Quinquageliter qui novem, Septuagesimae, juxta praefatam rationem, nomen imposuerunt, et non ob numesiqui nunc fuissent, qui decimam hebdomadam addere pro aliqua justa ratione voluissent, eropter numerum hebdomadarum decagesimasimam, ordine servato vocabulorum, tramite recto pergendo nuncupare de