comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mani sanguinis effusione
imicos urõs sic humiliauit:
regamꝰ ur̃ama satis nobis
exꝑtam clem̃tiã. ut tẽpore
suo cũ reqͥsierint p̾dicti me¬
utiq mediatorẽ sue recon¬
ciliationis grãm uram
benignos uos atq placabi¬
les inueniamꝰ: quatinus
nͨ eos penitees lanis ꝑuisse ꝯ¬
siliis. ⁊ uos de eis debitũ habe¬
atis seruitiũ et honorem. Nõ
enĩ decet ut fideles ur̃i. qui
ꝑ honore ũro laborant. apd̃
uos c̃õfundant᷑. Confundent᷑
aũt. si quib de benignitate
uĩa spem indulgentie ꝓmi¬
serũt: cũ ꝓ ip̃is int̾uenerint:
c̃õuenint itos qd̾ absit in ex¬

Expanded text:
mani sanguinis effusione, inimicos vestros sic humiliavit; rogamus vestram satis nobis expertam clementiam, ut tempore suo, cum requisierint praedicti Meutique mediatorem suae reconciliationis, gratiam vestram, benignos vos atque placabiles inveniamus: quatenus nec eos poeniteat sanis paruisse consiliis, et vos de eis debitum habeatis servitium et honorem. Non enim decet ut fideles vestri, qui pro honore vestro laborant, apud vos confundantur. Confundentur autem, si qui de benignitate vestra spem indulgentiae promiserunt, cum pro ipsis intervenerint, invenerint vos, quod absit! inex
Abbreviated transcription (Latin):
i t̾stia sẽꝑ
accident: quis fustineret:
tempnetc S rerũ canta gu¬
bernatrix sapientia. horũ. ꝑ¬
necessaria uicissitudine eo m̾o¬
deramine eloctis suis cub¬
sum uite tẽꝑalis alt̾natꝰ. ut
nes adu̾sa frangant. nͨ leta dis¬
soluant: cũ potuis oe ista ex
illis gͣtiora. et illa ex his to¬
lerabiliora rectlant᷑. Benedi¬
ctus ꝑ omĩa d̾s. tristicia no¬
stra uersa est ingaudium.
acceꝑunt oleũ ptꝰ uinũ u¬
ulnera nr̃a. Raptores ce u̾¬
dones: cõpuncti humiliant᷑.
Sacerdotẽ dñi in quẽ ausi
sut inicere manus: cũ ho¬
nore remutunt. Spolia q̃
dixipuerarit. ce sine desidia
recolligunt.⁊ sine fraude re¬
stitiuit. Si qͥd hoꝵ ẽ quod
inueniri ñ possic: dalphinꝰ
ꝑ eo satisfaciet ad bñplaci¬
tum ur̃m. Hoc quippe ma¬
nu sua in ur̃a firmatut. ꝑ
qua sua ꝓmissione ad imil¬
plarda. si uenerit ad podes
agi cũ iuuene. Non qd̃ ueli¬
mꝰ impunitũ e̾e̾ tari gran¬
de facinꝰ. s ut eccłia ita si

Expanded text:
i tristia semper acciderent, quis sustineret? ntemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictus per 144 omnia Deus: tristitia nostra versa est in gaudium, acceperunt oleum post vinum vulnera nostra. Raptores et praedones compuncti humiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus, sed ut Ecclesia, si
Abbreviated transcription (Latin):
molum̃ta reputent᷑: qm̃ds
in causa est. Quicũ sit be¬
uignꝰ. ⁊ oĩa possit. facile dãp¬
na resarciet: ñ solũ integre.
t̾rarũ spaciis diuisi a nobis
uideam. Quic̃q in uobisbe¬
ne offictiosum sẽ ipm̃ exhib
humilem timoratũ. stũdio¬
sum lectoĩs orationib iugi¬
lem. fr̃ne caritatis. sollicitũ:
ñ me putet absentẽ s. Nam
quom ei p̾sens spũ ñ sum.
cũ quo est mͥ cor unũ. ⁊ aĩa
unas Siquis aũt susuero qd̾
absit existee it̾ rios. aut bilin¬
gͥs. aut inmurans. aut contu¬
max. ⁊ ĩpatiens discipline.
aut in quietꝰ ⁊ uagꝰ. ⁊ qui panẽ
ociosus comed̾e ñ erubescatͤ.
huie ⁊̃ si corꝑe p̾sens eẽm. longe
ẽẽt aib eo anima mea. eo qd ip̃e
longe fecerit a se dm̃. moꝵ ñ

Expanded text:
molumenta reputentur, quoniam Deus molumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non
Abbreviated transcription (Latin):
esse molestiorẽ. Non eñĩ paris
iacture nͨ eiusdẽ gͣuaminis
est me uno carere uos:me¬
q ur̃a uniu̾sitate desticui.
Tot me necesse ẽ affici curis.
qͣt uos estis: ⁊ ad singulos qͦ
urm dolere absenciã. cumere
picla. Ouplex contͥtio ista ñ
me cleleret: quousꝙ meis
uiscerib ego reddar. Quod
quidẽ ⁊ uos sentire ꝓ me ñ
ãbigo: s ego unus sũm. uobis
gͦ una mͥ młciplex ĩcũbit tristã¬
di ratio. ut pote pro oĩb uobis.
Nec solũ cruciat. qd̾ absq uob̾
uł ad tẽpus uiu̾e cogor sine qͥ¬
b ⁊ regnare miserã mͥ reputo
seruitutẽ: s ⁊̃ qd̾ u̾sari com¬
pellor in his. q̃ amicã qui etẽ
minꝰ fortasse ꝯuensunt. Hec
scientes. more mee q̃ mee ñ¬
est uoluntatis. s eccli̾astice
necessicatis: ñ oportet uos ĩ¬
dignari. s cõpati. Sꝑo aũt
qd̃ ñ erat longa: uos orate
ut ñ sit infructuosa. Decͥm̃¬
taq̃ intum forte ꝯtingent. e¬

Expanded text:
esse molestiorem. Non enim paris esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine quibus et regnare miseram mihi reputo servitutem: sed etiam quod versari compellor in his quae amicam quietem minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, q sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, e
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ⁊̃ hoc factũ. humilitate re¬
dolere: Que ꝙͣ accepta sit di¬
iune maiestati. docet ille qͥ
dicit. Suꝑbis s resistit. hu¬
milib aũt dat grãm. Osten¬
dit ⁊ ip̃e humilitatis magist̾.
ꝑ semet ipm̃ clicens. Discite a
me. quia mitis sũ et humil
corde. Quid licam de nr̃o
pusillo grege clare ualł cui
specialuis adhesistis. quan¬
to uos ⁊ qm speciali cõplecta¬
t᷑ affectu : son potest dici u̾¬
bo. qd̃ de mutua caritate int̾
nos ⁊ uos spũalis infusio mi
eligere patrem. Nsam si me ex¬
pectaretis. uereor ne aduentꝰ
nrͣ differat᷑ in longũ: ⁊ illa di¬
latio eẽt ꝑiculosa. S uocate
⁊ in hoc sicut in aliis impleat
forte illoꝵ quos ip̃e ꝓ se mise¬
rit si uenire ñ pocit. necñ ⁊
patris urb. Garini. talem ꝑso¬
nam eligatis: de qua ⁊ ds ho¬
uorẽ habeat. ⁊ uos salutẽ. Me¬
clareuallenses .c.xliii.¬
mĩs frĩb clare uallis mo
ar ego. Si uob̾ molesta est ab¬
sentia mea: nemo dubitet mͥ

Expanded text:
tiam hoc factum humilitatem redolere: quae quam accepta sit divinae majestati, docet ille qui dicit, Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam : ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis infusio mirmaturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate et in hoc, sicut in aliis, impleat forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. MeCLARAE-VALLENSES. Dimis fratribus CLARAE-VALLIS monar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dictus de clareiualle. ho¬
norẽ. sospitatẽ. & pacem. uel¬
le uos instruere de his p̾ser¬
tim q̃ spectant ad honestatẽ.
aut insipientis est. aut uos
penitꝰ igriorantis. Ea ꝓpt̾ rẽ
simplicit᷑ incimare suffiete.
runt᷑. In ingressu urbis su¬
mꝰ. salus ẽ in ianus. iusti¬
cia nobiscũ ẽ. s romanis
militib eib iste ñ sapit. Ica¬
q uisticia placamꝰ dĩ. mi¬
litia c̾remꝰ hostes: solis neces¬
sariis necessaria ñ habemꝰ.
Quid opꝰ sit fc̃o. ut opus ue¬
strũ cõpleat᷑ quod de dñi pa¬
ꝑe innocentii magnifica. ⁊
honorifica illa susceptione
fecistis: uos melius nostis.¬

Expanded text:
dictus de Clara-Valle, honorem, sospitatem et pacem. Velle vos instruere, de his praesertim quae spectant ad honestatem, aut insipientis est, aut vos penitus ignorantis. Eapropter rem simpliciter intimare sufficit, runtur. In ingressu urbis sumus, salus est in januis, justitia nobiscum est; sed Romanis militibus cibus iste non sapit. Itaque justitia placamus Deum, militia terremus hostes: solis necessariis necessaria 145 non habemus. Quid opus sit facto, ut opus vestrum compleatur, quod de domini papae Innocentii magnifica et honorifica illa susceptione fecistis, vos melius nostis.
Abbreviated transcription (Latin):
se mortuus ẽ. Cui enĩ iustiꝰ
uiuã qm ei qui si ñ morere¬
t᷑ ego ñ inuem᷑. Cui cõmodiꝰ.
Cui magis ex necessitate
qm flaminas ꝑpetuas mi¬
nitanti. S seruo uolunta.¬
rie: quia caritas lib̾tatem
donat. Huc ꝓuoco uiscera ma.
Seruite in caritate illa q̃ ti¬
morem expellit. labores nõ
sentit. mertcũ ñ intuet᷑: p̃¬
miũ ñ requirit. E cñ plus
oĩb urget. Nullus t̾ror sic sol¬
licitat. nulla p̾mia lic ĩuitãt.
nulla iusticia sic exigit. Ip̃a
uos mͥ inseꝑabilit̾ iungit: ip¬
la me uobis iugit̾ rep̾sentet.
horis maxime quib oratis.
kini ⁊ desid̾antissimi fratres.

Expanded text:
enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
uenti estis. Necta facere ⁊ in¬
utilem se reputare. apud pau¬
cos inuenit᷑. ⁊ id̾o multi ad mi¬
rant᷑. Hoc in qm hoc ꝓrsus uoᷤ
de illustrib reddiclit illustrio¬
res : sanctiores de scĩs. E uͥcũq
diuulgatꝰ est sermo iste: reple¬
liis. om̃i deniq corꝑali exer¬
eitio: tancin uere pietas q̃
ad omia ualet. Qm leto sinu
collegit uos multitudo eist̾ci¬
ensis: qm alacri uultu spec¬
tauit hoc anglica selsitudo.

Expanded text:
venti estis. Recta facere, et inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, repleliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ sol et luna stecit in or¬
dine suo. Sol est ille ꝑ quẽ
alpensis cong̃gatio illustus
ubiq reddit tanqͣm luna
ꝑ solem. Elouato itaq illoste¬
mꝰ nos in ordine nr̃o: qͥcũq
elegimꝰ abiecti ẽẽ in domo dĩ
ur̃i. magisqͣm habitare intha¬
bernacłis pccoꝵ. Ordo nr̃e ab¬
iectio ẽ obeclientia. pax. gau¬
sub magistro sub abbe. sub re¬
guła. sub disciplina. Ordo ñr
ẽ studere silentio. ex̾ceri ieiu¬
is. iugliis. orationib. oꝑe ma¬
nuũ: et suꝑ omĩa excellentio¬
rem uiam tenere. q̃ est caritas.
Porro in his oĩb ꝓfic̾e de clie ĩ
cdiem: ce in ipĩs ꝑseuerare us¬
q ad ultumũ csiem. Et hec qͥ¬
dem assiclue uos conficlimꝰ
actitaro. Cecm̃ unũ opꝰ fecis¬
tis. ñ reputantes urãm scł¬
tatem. aliena ꝑcicipare cu¬
rastis: ut eẽtis sauc̃tores. Im¬
pletũ est qd̾ legit᷑ in cuiigłio.
Cum feceritis oĩa q̃ manda¬
iui. inuciles sumꝰ. Inutiles
uos reputanis: ⁊ humiles in¬

Expanded text:
TUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorest, obedientia, pax, gausub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio,, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum; et super omnia, excellentiorem viam tenere, quae est charitas porro in his omnibus proficere de die in diem, et in ipsis perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDAVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles in
Abbreviated transcription (Latin):
discipline fodit in ea. et edi¬
ficauit scẽ pauꝑtatis t᷑rim
ad celos usq ꝑcingentẽ: tecł¬
torem acq custodem ꝯstituit.
Honestauit te in laborib tr¬
is: et complebit illos si ꝑmit¬
tis. S tu ꝓhnefas destruis ma¬
ceriam eius: ce racemis opti¬
mis plenã. ex porus om̃ib
qͥ p̃tergrediunt uiam. Heu
quis ꝓhibebit aprũ desilua
ut ñ ext̾minet. oe singlarẽ
ferũ ne depascat eams Mir
uͦ si in hoc morti ce bñ p̾parare
putas. qd̃ quidẽ ad me scrip¬
sisti: ut in tanto scandalo ⁊ ĩ
anathemate dñi pp᷑ mori uel¬
le si timeas. Deinde si ita ne¬
cessariũ erat ñ potuit aliud tẽ¬
pus ꝯsiderari. nͥ cũ necefsita¬
tib uniu̾salis ecclĩe detine¬
orͥ ut illi misere qm exponis.
ñ liceat subuenire: Obsecro
te ꝑ eum qui ꝓ te crucifixꝰ est.
ut satis afflictos amplius cru¬
cidor parcas. ⁊ tͥsticiã suꝑ tͥs¬
ticiã adcłe desistas: quia ut
uerũ fatear. sic ꝓ hac eccłie
generali grauiq scissura affe¬

Expanded text:
dit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini papae mori velle non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affe
Abbreviated transcription (Latin):
in expugnabiles: Qm dignũ.
qmͣ equum. qmͣ plenũ ratio¬
ne et iusticia fuerat. ut fide¬
liũ t̾ra intĩm saltun dũ hec
actitarent ab om̃i hoste secu¬
ra ꝯsisteret: tũ ꝓ p̾sentia sũ¬
ini pontificis. quẽ iamdudũ
exulem.pisani apud se cũ sũ¬
mo honore seruabant ce ser¬
uant: tum et pro seruitio un¬
ꝑatoris. ꝓ quo ⁊ ip̃i tũc tem¬
poris exhulabant. factũ est
aũt ꝑ contrariũ : ut grãm qͥ
offenderunt.⁊ qui seruierunt
uam mererent᷑. S uos fortas¬
sis achuc ista nesciebatis. O¬
portet gͦ nẽ qñ res est nota uo¬
bis. immo et decet ⁊ expedit
mutareuos ⁊ u̾bũ ⁊ animũ.
ut uiri regiis magis fauori¬
b ⁊ munerib honorandi. a
uũa ꝑte de cet̾o aucliant ⁊ re¬
cipiant ꝓut meriti sunt. O
quantũ meniere pisani. qnͣ¬
tũ adhuc mert possunt. Sac
est dictũ sapientu.l¬

Expanded text:
inexpugnabiles? Quam dignum, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fidelium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum adhuc mereri possunt! Sat est dictum sapienti.
Abbreviated transcription (Latin):
ni certe duplici honore. ⁊ gr̃a
contͣria a nobis audirent. Pi¬
sauos dieo: qui pͥmi ⁊ solo ĩ¬
tu adhuc erexere uexillum
adu̾sus inuasorẽ imꝑii. Qm
iustius in eos regia in candu¬
iss indignatio. qui ppłmstre¬
nuũ ⁊ deuotũ quacũq occa¬
sione offendere ausi sunt: eo
p̾cipue tp̃r quo accincti in
multis milib suis. exierant
oppugnare tyrannũ. ulcisci
in uiriam dñi sui. & imꝑia¬
lem defensare corona. Ut̃ .n.
ꝯgruentissime assignẽ huic
genti. qd̃ olim de scõ daiud
clicebatur. que nã q̃so in oĩ¬
b cuutatib sicut pisa fideł.
egreliens et regrecliens. ⁊ ꝑ¬
gens ad imꝑiũ regis: Nõne
hi sunt qui nuꝑ regni illũ
unicũ ac potentissimũ hostẽ
ab obsiclione neapolis fuga¬
uerũt: Nonne bi sũt qui pe¬
ne ⁊̃ qd incredibile dictum
est inuno impetu suo expͥg
mas. ⁊ munitissimas: om̃ĩ¬
b ꝗ qui ante hac tẽptauert̃
usq ad hoc tempiis ut auĩt

Expanded text:
ni certe duplici honore et gratia, ni certe duplici honore et gratia, contraria a vobis audirent. Pisanos dico, qui primi et soli interim adhuc erexere vexillum 146 adversus invasorem imperii. Quam justius in eos regia incanduisset indignatio, qui populum strenuum et devotum quacunque occasione offendere ausi sunt, eo praecipue tempore, quo accincti in multis millibus suis exierant oppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu est, in uno impetu suo expugnmas et munitissimas, omnibusque qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ri ad pugna est tñ secur
dico aduocati eccłie. arcere
abectłie infestatione. scisma¬
ticoꝵs mbiem: est cesaris ꝓ¬
pͥam uencdicare coronam.
ab i: sircpatore siculo. Ut .n.
constat uidaicã sobolem. se¬
dem petri in xͥ occupasse in¬
iurcam: sio ꝓculdubio oĩs
qui in sicilia regem se facit.
apud tullũ res cłi minuit᷑
cũ ceseͥr nicħ ibi lucret᷑ ue¬
rendũ ẽ ne minimoꝵ neg¬
lectus. impedim̃tũ sit max¬
imoꝵ. Hoc ẽ qd̾ dico. Ecclia
sc̃i iengulfi grauit̾ in iuste¬
q ut dicit᷑ in illa ciuitate
oppͥmit᷑: ⁊ aunt ur̃e prudẽ¬
tie nescio qua fraude subrep¬
tũ ut dño pape ꝑ iusticiam
subuenire paranti. ur̃e int̾¬
uentu p̾cis obuiarens. Ob¬
secro oe consulo cõsultiꝰ agi.
noxiam reuocari p̾cem. da¬
ri locũ iusticie: añqͣm eccła
illa funditꝰ destiuat᷑. Pau¬
si uideor importunꝰ fortassis
tror eniꝰ instinctu uł con¬
silio iugilantie ur̃e fubri¬
pi potuerit. ut hoĩes dig¬

Expanded text:
ri ad pugnam: est tamen securus ri ad pugnam: est tamen securus dico advocati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatione schismaticorum rabiem: est Caesaris propriam vindicare coronam ab usurpatore Siculo . Ut enim constat Judaicam sobolem sedem Petri in Christi occupasse injuriam; sic procul dubio omnis qui in Sicilia regem se facit, apud Tullum res Dei minuitur, cum Caesar nihil ibi lucretur? Verendum est ne minimorum neglectus, impedimentum sit maximorum. Hoc est quod dico. Ecclesia Sancti Gengulfi graviter injusteque, ut dicitur, in illa civitate opprimitur: et aiunt vestrae prudentiae nescio qua fraude subreptum, ut domino papae, per justitiam subvenire paranti, vestrae interventu precis obviaretis. Obsecro et consulo consultius agi, noxiam revocari precem, dari locum justitiae, antequam ecclesia illa funditus destruatur. Pausi videor importunus, fortassis ror cujus instinctu vel consilio vigilantiae vestrae subripi potuerit, ut homines, dig
Abbreviated transcription (Latin):
nu salucis nobis ad laudem
et głam nominis sui. ⁊ reꝑan¬
dũ imꝑii decꝰ. ad subueniẽ¬
e in tẽpore malo: postremo
ad oꝑandũ ⁊̃ nc̃ salutẽ in
medio t̾re. Ip̃iꝰ est enĩ opus
qd̃ corona głe ur̃e ita indi¬
es ampliatur et sublunat᷑
mirabilit̾ cresoens ac ꝓficiẽs
in om̃i decore ⁊ magnificẽtia.
apud dm̃i ⁊ hoĩes. Ip̃ius ꝓfec̃to
nuꝑ opus oe u̾tus fuit. qd̾
it̾ satis laboriosũ ⁊ meticulo¬
sũ. ꝓ pace. regni ⁊ ecclie libe¬
ratione susceptũ. in tanta ꝓ¬
sꝑitate ꝑ egistis:. rome siqni¬
dem imꝑał culminis pleni¬
tudinẽ gloriosissime assocutꝰ.
Idq qd̃ maiꝰ fuit in manu ñ
magna: ut animi fidi̾q mag¬
nitudo clariꝰ emineret. Qd̾ si
ante tantillũ exercicũ t̾ra
tremuit ⁊ quieuit: quantꝰ
putamꝰ horror hostiũ corda
in uadere habeat. cũ ceꝑit
rex ꝑcedete in magnitudi¬
ne brachii sui: Animabit
in suꝑ honestas cause: im¬
mo duplex ꝓuocabit neces¬
licas. Non elt meũ horta¬

Expanded text:
em et gloriam nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subvenienae in tempore malo, postremo ad operandum etiam nunc salutem in medio terrae. Ipsius est enim opus, quod corona gloriae vestrae ita in dies ampliatur et sublimatur, mirabiliter crescens ac proficiens in omni decore et magnificentia apud Deum et homines. Ipsius profecto nuper opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii sui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provocabit necessitas. Non est meum horta
Abbreviated transcription (Latin):
N reconciliatione mediolane¬
suĩ. ñ obliti sumꝰ. unde anẽd
excellentia p̾monia fueramꝰ.
Qs et si ñ monuissetis. nicħ¬
ominꝰ honori ur̃o. et regni u¬
tilitatib intendemꝰ sicut n¬
possumꝰ facimꝰ Nonante sa¬
ne mediolanenses in grar
dni pape et eccłie uiitatẽ
recepti sunt: quousq palam
conrado refucato. ⁊ abnegato
dnm̃ nr̃m lochariũ in suũ
regem ⁊ dnm receꝑunt. oe
rernanoꝵ imꝑarorẽ augu¬
stũ una cũ toto orbe cõfessi

Expanded text:
n reconciliatione Mediolanensium non obliti sumus unde a vestra excellentia praemoniti fueramus. Quod etsi non monuissetis, nihilominus honori vestro et regni utilitatibus intenderemus, sicut upossumus, facimus. Non ante sane Mediolanenses in gratiam domini papae et Ecclesiae unitatem recepti sunt, quousque palam Conrado refutato et abnegato, dominum nostrum Lotharium in suum regem et dominum receperunt, et Romanorum imperatorem Augustum
Abbreviated transcription (Latin):
S fac qd̾ dico: nã ego te ñ se¬
duco. Conu̾cere magis ad hu¬
militatẽ : ad mansuetudinẽ.
Si quidẽ ce humilib dat ds
grãm: ⁊ mansueti heditabũt
terrã. Esto cau ta. dñe ⁊ ma¬
tris tue. recuꝑatã seruare grãm.
Et sic ei placere studeas de re¬
liquo: quatinꝰ placeat ei ñ
solum seruare tͥ q̃ reddidit.
s ⁊̃ adicere q̃ nũdũ dedit.

Expanded text:
Sed fac quod dico: nam ego te non seSed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibus dat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic ei placere studeas de reliquo, quatenus placeat ei non solum servare tibi quae reddidit, sed etiam adjicere quae nondum dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ce recalcit᷑tio male suasa. apse¬
udo ꝓphis tuis: Qũe fructũ
habiusti. in quib nc̃ erubes¬
ciss Agnosce potiꝰ in qua po¬
testate glła ce honore suffraga¬
neoꝵ tuoꝵ tam diu pͥuata ex¬
sticisti. Quis ꝓ te ualuit ob¬
iuare aplice auctoritatis ui¬
stissime seueritati: cũ ꝓuoca¬
ta ciuis excessib decreuit de
tius illis antiqͥs ac p̾claris
ornam̃tis nudare. mutilare
m̃bris: Qe hodie cõfusa cetrũ¬
cata iaceres: si ñ benignius
qͣm potentiꝰ recũ actum fu¬
ill. Quis eam ꝓhibere uale¬
bit. etiã a grauiorib. si rur¬
sum qd̃ absit adieceris pro¬
uocare: Uide ne patiaris re¬
cidiuũ: quia ꝓ certo nͥ fallor.
ñ tam facile denuo poti̾t in¬
ueniri remediũ. Siquis ita¬
ꝙ dixerit tͥ partim oportet o¬
bedire partim ñ oportet. cũ tu
inte exꝑta sis plenitudinẽ
aplice potestatis. auc̃toricatis
incegͥtatẽ: ñ ne huiꝰmͦi aut se¬
duc̃tus ẽ aut seduce̾ uult:

Expanded text:
et recalcitratio male suasa a pseet recalcitratio male suasa a pseudoprophetis tuis? quem fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore suffraganeorum tuorum tam diu privata exstitisti. Quis pro te valuit obviare apostolicae auctoritatis justissimae severitati, cum, provocata tuis excessibus, decrevit te tuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et truncata jaceres, si non benignius quam potentius tecum actum fuisset. Quis eam prohibere valebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris provocare? Vide ne patiaris recidivum: quia pro certo, nisi fallor, non tam facile denuo poterit inveniri remedium. Si quis itaque dixerit tibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis plenitudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult?
Abbreviated transcription (Latin):
tentia oppͥmaris. S dicit ali¬
quis. Debitam ei yeuerentiã
exhibebo: ce nichil amplius.
Esto. fac qd̾ dicis: quia si echi¬
beas debitã: et oĩmodam. Ple¬
nitudo si qͥdem potestatis. suꝑ
uniuisas orbis eccłias. singła¬
ri p̃rogaturꝗ apłice sedi do¬
nata ẽ. Qui gͥ huic potestati
resistit: di ordinattoni resistit.
Potest si utile uidicauit nouo̾
ordinare ep̃atus: uͥ hactenus
ñ fuerũt. Potest eos qui sũt.
alios depͥmere. alios sublima¬
re ꝓ ut ratio sibi dictau erit᷑. ita
ut de ep̃is creare archiepõs li¬
ceat: ce econu̾so.si necesse ui¬
sum fu erit. Pocest a finib t̾¬
re sublimes quascũq ꝑsonas
eccliasticas euocare &e coge̾ ad
suã p̾sentiã. ñ semel aut bis:
s quociens expedire uidebit.
Porro ĩ promptu est ei omẽm
ulcisci in obedientiã: si quis
forte peluctari conatꝰ fuerit.
Deniq ꝓbasti ⁊ tu. Quid enĩ
contulit᷑ tͥ uetus tua rebellio.

Expanded text:
tentia opprimaris. 2. Sed dicit alitentia opprimaris. 2. Sed dicit aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apostolicae Sedi donata est. Qui igitur huic potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Potest, si utile judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de episeopis creare archiepiscopos liceat, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedientiam, si quis forte reluctari conatus fuerit. Denique probasti et tu. Quid enim contulit tibi vetus tua rebellio
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. Bene uobiscũ facit đs:
bñ uobiscũ facit romana ec¬
cłia. facit ille quod pater: fa¬
cit illa quod mat̾. Oe reue¬
ra quid uobis debuit facere
et ñ fecit: Si postulastis mit¬
ti uobis decuria honorabiles
ri qd unanimitas ur̃a de ue¬
nerabilis patris ur̃i electione
firmauerat: factum ẽ. Si uolu¬
iscis licuisse uobis qd̃ illicitũ
nͥ ꝓ magna quidem necessita¬
ues ur̃os de iuncłis placenti¬
noꝵ. qd̾ utiq ego p̾termittere
nec uolo nec ualeo: et hoc fem
est. In quo postremo q̃cunq ra¬
tionabilis petitio filie ñ di¬
co repulsam. s uel morã pas¬
sa ẽ apud piã matrẽ: En ad
cõplem̃tũ palliũ ꝓ̾sto est: ple¬
nitudo honoris. Nunc uero
audi me inclita plebs. gens
nobilis. cuutas głasa.Audi
inqͣm me.ueritatẽ lico ñ
mñtior. dilectorẽ tui. zelato¬
rẽ salutis tue. Romana ee¬
cłia ualde cemens ẽ: sedt
hilominꝰ potens. fidele consi¬
liũ ⁊ om̃i acceptione dignũ.
noli abuti clementia. ne po¬

Expanded text:
no. 1. Bene vobiscum facit Deus: bene vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 ri quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitaves vestros de vinculis Placentinorum, quod utique ego praetermittere nec volo nec valeo; et hoc factum est. In quo postremo quaecunque rationabilis petitio filiae, non dico repulsam, sed vel moram passa est apud piam matrem? En ad complementum pallium praesto est, plenitudo honoris. Nunc vero audi me, inclyta plebs, gens nobilis, civitas gloriosa. Audi, inquam, me veritatem dico, non mentior dilectorem tui, zelatorem salutis tuae. Romana Ecclesia valde clemens est, sed nihilominus potens. Fidele consilium, et omni acceptione dignum: Noli abuti clementia, ne po
Abbreviated transcription (Latin):
sermo iste int̾ catholicos. audi¬
uit oe letata est sẏon: ⁊ est uob
głia corã cło. ⁊ om̃i ppło. Qm
letis amplexib mat̾ eccłia col¬
ligit tot ⁊ tantoꝵ multitũdinẽ
filioꝵ: quos se amisisse dolebat.
Qm leto ⁊ sereno uultir ds pa¬
ter recipit hoo sacͥfitiũ de mani¬
ditis: facitis qd̾ filii pacis. Q
ego fr̃s ꝑticeps ⁊ socius gau¬
dii ur̃i fieri cupiens. iuixca
petitionẽ ur̃ãm ad uos cũ di¬
lectis frĩb nr̃is nuntiis ur̃i
ueniebam : de quib mͥ scrip¬
sistis pleniꝰ scđm rationem.
in bñplacito d̾i satisfactus
quia tẽpus breue ẽ quo adꝯ
ciliũ iestinamꝰ : ñ grauet uo¬

Expanded text:
 audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de maniditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri fieri cupiens, juxta petitionem vestram ad vos cum dilectis fratribus nostris, nuntiis vestris, veniebam, de quibus mihi scripsistis, plenius secundum rationem in beneplacito Dei satisfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festinamus; n
Abbreviated transcription (Latin):
dictus de clara ualle. in
spũ cõsilii ⁊ fortitudines. qd̾
bñ ceptũ est digno exitu ꝯ¬
sũmare. Benedictus d̾s qui
fecit uob̾ uilescere mundi glo¬
riã. largit᷑s suã. O qͣm uani
filii hom̃ qm m̃daces filii
hor̃m instateris. qui sed̾m
illud enͣgłii głam ab inuicẽ
q̃runt. ⁊ głam que a solodo
est nolunt: plane in hoc ip̃i
decipientes deuanitate in
idipm̃. uos aũt ñ sic. Ab hoc
uos obꝑbrio lib̾auit nẽ di¬
uina mĩa. ut cetis xp̃i bonus
odor dõ in om̃i loco: ip̃i ad głam
angłis ad leticiam. hominib
ad exemplum. Si quidẽ gaudi¬
ũ est in celo suꝑ uno peccato¬
re penitentiã agente. Quͣto
magis suꝑ tot et talib uiris.
⁊ de tali urbe cõu̾sis: Et ego fr̃s
rexistis: decreuam simł oũ ip̃is
uenut ad uos. Cetm̃ melius
existimans ñ marticło tẽꝑis.
neq in tͣn situ uos uidere: di¬
stuli usiꝑ ad reditũ ñm. ꝓ¬

Expanded text:
dictus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Evangelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina miodor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratrexistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nost
Abbreviated transcription (Latin):
uenio meritũ: diuinitꝰ credo da¬
tũ. Non recuso fauorẽ ingen¬
tis. in signis q ppłi. Amplector
oblatã gr̃ãm. ⁊ obuiis mani¬
b głiose cnucatis deuotionẽ
deuotis excipio: p̾sertun hoc
tẽpr quo abiecto errore scis¬
matccoꝵ ad sinũ matris eccłie.
cũ gaudio totius orbis reu̾saẽ.
ce a fomosissima urbe cũ sim
pauꝑ gnobilisꝙ ꝑsona tanti
boni mediator atq minister
assumor: s uob̾ quoq ꝑ calẽ
nicħominꝰ honor ẽ flecti ad pa
quos nec multarũ auitatũ
hostilis impetꝰ ut bñ notum
est mũdo. cedere aliq̃n cõpulit.
Itaq festinãs ad ꝯciliũ. sꝑo
de gr̃a qͣm ꝑmittitis. Qui aũ¬

Expanded text:
venio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris Ecclesiae cum gaudio totius orbis reversa eset a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus honor est flecti ad pacrorum, quos nec multarum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero de gratia quam promittitis.
Abbreviated transcription (Latin):
i semen bonũ i actũ int̾¬
ram bonam fructum
attulisse uidet᷑. ip̃ius ẽ
gła qui dedit sem̃ serenti. fe¬
cunditatẽ t̾re. semini increm̃¬
tũ. Qłd in his nos capimus ͤ
Multo uero scrupulosius u¬
surpabo mͥ. ꝓfecto lex dnĩ ꝯ
ũ dm̃i fidele sapientiam p̃s
buã mͥ. lig̃ mea calamꝰ
scribe. uelocit scribentis. Sibi
gͦ inquis quid afferunt boni
speciosi pedes euugłitantui bo¬
na : Multũ ꝑ om̃em modũ
Primũ quidem quia filii sũt
se duẽt alienã. Nam si filii:
⁊ heredes. De inde uͦ esd ꝓximo¬
rũ salutẽ. suã nichominus
arbicrant᷑. quippe quos tan¬
qm seip̃os diligunt. Tertio qͦ
q qd̃ labor labioꝵ ip̃oꝵ. sͥ pe¬
nitus ꝑire ñ potĩt. Unus quis¬
ꝙ enĩ m̾cedẽ accipiet. scđm ꝓ
pͥum laborem. Ego labia mea
ñ ꝓhibui tu aꝑiusti ⁊ iuscera:
ideo ꝓculdubio plus recept᷑s.
qm̃ plus laborasti. Certus sũ e¬
nim quia ñ uacat tͥ qd̾ siticnti
tulisti aqͣm: oe cũ panib occ᷑¬

Expanded text:
i semen bonum, jactum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus? Emulto vero scrupulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini  Domini fidele sapientiam praeibuam mihi lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occur
Abbreviated transcription (Latin):
noras te o pulchra int̾ ciuitates:
egredieris ptꝰ greges sodaliũ tuo¬
rũ. pascere edos tuos. Sapienti¬
b sat lictũ est. Comm̃do uobiᷤ
marchione engelbercũ. qui do¬
mino pape et amicis euis mis¬
sus est in adiutoriũ. iuuenis
fortis oe strenuus. et si ñ fallor
fidelis. Habetote eũ nr̃is p̾ci¬
b magis cõmendatũ: quia et
ego el uos amplius cõmenda¬
re curaii. moniuq ut ur̃is po¬
tissimũ cõsiliis innicat᷑.¬

Expanded text:
noras te, o pulchra inter civitates, noras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum nostris precibus magis commendatum, quia et ego ei vos amplius commendare curavi, monuique ut vestris potissimum consiliis innitatu
Abbreviated transcription (Latin):
tecuĩ actitat s. ppłs qͣuẽ elegr
in heclitatẽ sͥ: oĩo ppłm accep¬
tabilẽ. sectatorẽ bonoꝵ oꝑum.
Afsumit᷑ pisa. in locũ roĩnie. Q
de cunctis urbib t̾re. ad apłi¬
ce seilis culm̃ eligit. Nec for¬
tuitu siue humano ꝯtigitt
istud cõsilio. s celesti ꝓuiden¬
tia. &e di benigno fauore fit.
qui diligentes se di ligit. qui
ddixit xp̃o suo innocentio. Pisam
inhabita: et ego benedicens be¬
nedicam ei. Hic habitabo qm̃
elegi eam. Me auctore tyran¬
ni sicłi malitie pisana constan¬
cia ñ tedit. Nec minis cõcutit᷑.
nec donis corrũpit᷑: nec circum¬
uenit᷑ dolis. O pifani pisani. ma¬
gnific auit dtis facere nobiscũ:
facti sumꝰ lecantes. Que ciui¬
tas ñ inuidet : Serua depositũ
urbs fidelis: agnosce grãm: stu¬
de p̾rogatiue ñ inueniri in gͣ¬
ta. Honora cuũ et uniu̾sitatis
patrem: honora mũdi pͥncipes
qui in ce sunt. ⁊ iudices t̾re: quo¬
rũ te p̾sentia recdlit illustrem.
głosã.famosam. Alioquin sug¬

Expanded text:
itat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus facere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ig
Abbreviated transcription (Latin):
Seruate ꝓ inde
uol pacẽ br̃ib uris pisans. fi¬
dẽ dño papt: fidelitatẽ regi ᷤ uo¬
b honorẽ. H oc enĩ expedit: hoc deꝰ¬
cet hoc iusticia exigit. Audiuimꝰ
uenisse ad uos nuntios ducis ro¬
gerii: quĩ acculerĩt quidueretu¬
lerĩt nos nescimꝰ. Uerũ eͣgo uixta
illud poete. ut uerũ fatear: sem

Expanded text:
inde vos pacem fratribus vestris Pisanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, s
Abbreviated transcription (Latin):
norificũ ⁊ salutiferũ est. iit recipi¬
atis. Dñi pape ĩnocentii. ⁊ ĩnotẽs
uita ⁊ incegͣ. famd̃. et ele¬
ctio canonicap̃ dicat᷑. Priora
duo. n hostes diffitent᷑. Ter¬

Expanded text:
rificum et salutiferum est ut recipiatis. Domini papae Innocentii et innocens vita, et integra fama, et electio canonica praedicatur. Priora duo nec hostes diffitentur; ter
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ꝙ isurpate corone u̾icede
riducła cõꝑatũ. Deniq quidbo¬
ni. quid uirtutis. quid honesta¬
tis. afferũt de fũmo poncifice
suo. ut ⁊ nos ꝓnocent ad fauo¬
rem: Si uera sũt. q̃ uͥqꝙ diuul¬
gat opinio: nͨ umiꝰ dignꝰ est uicul¬
deri potestate. Si uera ñ sũt. de¬
cet nichominus caput eccłie ñ
solũ uice habere sanicatẽ: s ⁊ fa¬
me decorẽ. Tutiꝰ ꝓ inde nobis ẽ
mi cognate lm̃e. ut in suscepti¬
one uniũsalis pape. ab uniu̾sita¬
tił consensu ⁊ cõsilio ñ recedatis.
Quẽ om̃is religio quẽ regũ una

Expanded text:
ipsumque usurpatae coronae mercede ipsumque usurpatae coronae mercede ridicula comparatum. Denique quid boni, quid virtutis, quid honestatis afferunt de summo pontifice suo, ut et nos provocent ad favorem? Si vera sunt quae ubique divulgat opinio, nec unius dignus est viculi potestate; si vera non sunt, decet nihilominus caput Ecclesiae, non solum vitae habere sanitatem, sed et famae decorem. Tutius proinde vobis est, mi cognate charissime, ut in susceptione universalis papae, ab universitatis consensu et consilio non recedatis: quem omnis religio, q
Abbreviated transcription (Latin):
cipũ. Errorẽ ur̃m ultra dissi¬
mulare ũ fero: quippe carne
ꝓꝓmquꝰ ⁊ corde amitꝰ. Siquis de
ppło deuiat. solus ꝑit. Uerũ pͥn¬
cipes crror multos inuolure. et
tantis obest. qnͣtis p̃est. ip̃e. N
p̃sumꝰ sicut scͨtis ut ꝑdamꝰ. s
ut rogamꝰ subiectos. ꝑ quere¬
ges regnanit. ipẽ nos pͥfecit po¬
plis suis. a nobis tuendis. ñ
magnitudi ne potentatꝰ¬
⁊ laudabilit᷑ desernis se no¬
camini᷑ mi ror qͣnã u̾sutia.
mͦ ur̃a illa prudentia crrcũ¬
uenta fuerit. candẽ matr̃e
uram ⁊ do minã desere̾ in
tẽꝑe malo: insi forte ⁊ hoc
uobis ur̃i illi cõsiliarii ꝑsu¬
ade̾ conãt᷑. ad solam pet̾ leo¬
nis domũ. uniu̾salẽ eccłiam
cẽ reclactã. uiri mdaces. qͦs
ueritas licut et caput eoꝵ anti¬
xp̃m destruit spũ oris sui affir¬
mans eam ꝑ os dauid. ⁊ uniu̾sos
fines t̾re.⁊ adumiũsas familias
gentiũ dilatari. Habent tñ du¬
oe apulie. s solum ex p̾ncipib.

Expanded text:
cipum. 1. Errorem vestrum ultra dissimulare non fero, quippe carne propinquus et corde amicus. Si quis de populo deviat, solus perit; verum principis error multos involvit, et tantis obest, quantis praeest ipse. Nec praesumus, sicut scitis, ut perdamus, sed ut rogamus subjectos. Per quem reges regnant, ipse nos praefecit populis suis, a nobis tuendis, non magnitudine potentat laudabiliter deservisse noscamini, 138 miror quanam versutia modo vestra illa prudentia circumventa fuerit, eamdem matrem vestram et dominam deserere in tempore malo: nisi forte et hoc vobis vestri illi consiliarii persuadere conentur, ad solam Petri Leonis domum, universalem Ecclesiam esse redactam. Viri mendaces, quos Veritas, sicut et caput eorum antichristum, destruit spiritu oris sui, affirmans eam per os David ad universos fines terrae, et ad universas familias gentium dilatari . 2. Habent  cem Apuliae, sed solum ex principibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Neo animo ⁊ in ea uoluntate
memini me discessisse dudũ a
te pͥnceps exemie. ut totis af¬
nilily lalutẽ uramet honorẽ
eo qdͣ ñ relirẽ frandatꝰ fructu

Expanded text:
eo animo et in ea voluntate memini me discessisse dudum a te, princeps eximie, ut totis afnisibus salutem vestram et honorem eo
Abbreviated transcription (Latin):
dicorẽ cõmunisꝰ honoris et bo¬
nestatis. Siqͥs itẽ susurro ĩ ppło.
diaboli s assumẽs uicẽ iurgiase¬
minare. ⁊ pacẽ t bare uelle reꝑi¬
atͣ qneadmodũ ille discor̃die sẽ¬
per ẽ amator ⁊ auctor: huie rigi¬
de censura remedio citiꝰ obiue¬
t᷑. eo qͥppe pessime. quo intime
pesti. Hostilis exercitꝰ uastat a¬
gros. domosq spoliat: prana
aũt consilia corrũprnt bonos
moresł ⁊ modicũ ferm̃tũ totam
masam corrũꝑit. Serite plan¬
tate. negotiamini. ut antiqua
mala ñ solũ ñ iteretis. s etiã
de iustis laborib ur̃is expiare
⁊ delere possitił. Scͥptũ quippe
est. Redẽptio aĩe uiri. ꝓpͥ̾e di¬
uitie. ⁊rursũ. Date elemosi¬
ũa: ⁊ om̃ia mũda. sunt uo¬
bis. Ed̾ si mili. tare pla
dũ adu̾sus uicinos ⁊ amicos. cũ
magis eccłie ũmicos expugna¬
re deceret: s ⁊ regni ur̃i inua¬
sam a sicłis defensare coronam.
Suꝑ illos sane ce honestius ac¬
qiuretis : ce uistiꝰ possidebitis ac¬

Expanded text:
ditorem communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placndum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ra celeritas: qͥa magna necessi¬
tas. slec tarditatẽ passus sum
nͨ difficultatẽ: una peni die:⁊
serens et metens: et reportans
cũ exultatõe manipło̾s pacis.
Hec quippe messis. qm messui.
Etulib captiuis. cõpeditis. o
in carteratis euadendi atq re¬
patriandi letã reportauimus
spem: metũ hostib. cõfusionẽ
scismaticis. gliam eccłie orbi
nͥ ut amoniami de ꝑseuerãtia.
q̃ sola meret᷑ uiris głam. co¬
seuerancia. nec qui pugnat ui¬
ctoriam: nͨ palmã uictor cõseqͥ¬
t᷑. Uigor uiriũ. uirtucũ cõsũma¬
tio ẽ: nutec ad meritũ. mecliatx

Expanded text:
ra celeritas, quia magna necessira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismaticis, gloriam Ecclesiae, orbi  ut admoneamini de perseverantia, quae sola meretur viris gloriam, coerseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad me
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ociosus: ecclia paulopt
in sua necessitate ꝓbauit aqua¬
⁊ missi fueramꝰ. Honorifice uos.
⁊ suscepistis ⁊ cemistis exignũ
qd̾ apud uos furimꝰ ⁊ quidem
digne uobis. S sup̃ nere hu¬
militatis mõdũ. Pfecto ut ñ
ĩmemores. sic ñ ingrati sumꝰ.
uicẽ rependat qui pocest: ce qͥ ĩ
causa fuit ds. Etos enim uñ
illũ recõpensemꝰ. uenerationi
cultũ. s obseqͥũ. s affectum.
plenũ amoris ⁊ gr̃e : Non qd̃
nr̃o delectem᷑ fauore. s ur̃e de¬
uotioni colletam᷑. Omͥ dies illoᷤᷤ
festiuos: s pautcos. Inetͥnũ ñ
obluuiscar tui plebs deuota.
honorabilis gens: ciuitas illu¬
stris. uesꝑe mane ce meridie
nũtiabam: de erat tanta au¬
diendi auiditas: quanta ⁊ au¬
dientiũ caritas. Portabamꝰ
ũbum pacis. Cũq inuenifsemꝰ
filios pacis: requieuit sr̃ eos pax
nr̃a. Exieram plane seminare
sem̃ ñ meũ. s dĩ. ⁊ cadens int̾¬
ram bonam sem̃ bonũ. fructũ
fecit centuplũ ⁊ tẽpestiuũ. Mhi¬

Expanded text:
fuerit otiosus, Ecclesia paulo post in sua necessitate probavit, a qua missi et fueramus. Honorifice nos et suscepistis, et tenuistis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed supra nostrae humilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. Vespere et mane et meridie, nuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mi