comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turie senioꝵ agitant expetra frugis. et centuria dicit᷑
ducenta iugere magris. sicut ager ducentoꝵ ingerũ
qui antiquitus acentũiug̾ib ceturiauccabantur. ss
post duplicata est mensura et nomẽ pristiuũ retinuit
i nũo enĩ centurie multiplicate sũt. ss nomen muta¬
diuisas. unde et qui hic presunt centuriones dicũtrir¬

Expanded text:
turie seniorum agitant expertia frugis’; et centuria dicitur ducenta iugera in agris sicut ager ducentorum iugerum, qui antiquitus a centum iugeribus centuria vocabatur, sed postea duplicata est mensura et nomen pristinum retinuit; in numero enim centurie multiplicate sunt, sed nomen mutadivisa. Unde et qui iis praesunt centuriones dicunt. 4
Abbreviated transcription (Latin):
añ romani olim mlttarent iuxta aquiluiã cuutatõ
quesietunt a ciutbus qd̾ ẽẽt nomẽ ciuitatis. Illi uero
ex ꝑtes lingue latine ut pote greci se a romanis eẽ sa¬
lutatos. credentes responderũt chere ꝙ est salue. tunc
romani cere nomẽ ciuitatis ẽe credentes. subtirixerũt
h. et addiderunt hanc silsam te. Et dixerũt hoc cerete.
ceretis. ꝓnomĩe ciuitatis penultĩa ꝓducta. unde ãtiqui
sumpserũt nomen patruũ hic et h ceretis et hoc cerete
penultĩa ꝓducta. Si postea romani antiqui causa drse
pducta post ea moderni amplius nomen corruꝑunt
silłam ꝑ syncopã. et dixerũt hic et hec ceres. et hͦ ceret e.
nomĩe correpta apud auctores. Cum ergo in pͥmitĩo
inuenitur .I. penult̾ torr̃. uimus improprie ponitur
sola poetica licencia. uide etiã in ceritis.¬

Expanded text:
 Romani olim militarent iuxta Achiliam civitatem, quesiverunt a civibus quod esset nomen civitatis; illi vero expertes lingue latine, utpote Greci, se a Romanis esse salutatos credentes, responderunt: ‘chere’, quod est salve. Tunc Romani chere nomen civitatis esse credentes, subtraxerunt h et addiderunt hanc sillabam te, et dixerunt hoc Cerete -tis pro nomine civitatis, penultima producta, unde antiqui sumpserunt hoc patrium hic et hec ceretis et hoc -te, penultima producta, sed postea idem antiqui causa diffeproducta. Postea moderni amplius nomen corruperunsillabam per sincopam, et dixerunt hic et hec ceres et hoc -rete, geisto nomine correpta apud auctores; cum ergo in primitivo invenitur i penultima correpta, nimis improprie ponitur sola poetica licentia. C 145 Hic CHER
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlongenam senectutis plumax tegimĩe alar remi¬
gio nudatos cirtunstans soboles cicoma penius¬
priis foret. Et quid dicam collato cibo pasctt. qña
eniã ip̃a reparat nẽ dispendict ut huic atq inde sub¬
leuantes. semen fultro alaꝵ suaꝵ ad uolandũ exes
et in p̃stinos usus desueta. Iam renocent prĩs mẽdes¬
senem subs hum̃is impottat qd̾ in ip̃a historia uiy
credibile hẽtur quis ut pius sit non hꝰ serut̾ mãd
obsequiũ at uero auib non est grane ꝙ pietatis ẽ
plenũ non est honerosũ ꝙ soluitur ne debito aueste
crubescunt reu̾endi senis membra portare. ẽ eñ ue¬
tura pietatis ꝙ eousq ad frequenti testificatione
ꝑ crebuit ut congrue mertetẽ renumerationis ia¬
uenerit. Nlam romanoꝵ usu pia auis uocatur. Eͫ
ꝙ uix uiri imꝑatoꝵ consulto senatus delatũ diͦ¬
iste aues. in ꝯmũe m̃uerũt. habẽt ergo aues iste de¬
creta patrum. ac ꝓprie insigne clemencie pios em̃ si¬
lios prm̃ prius oꝑtuit in dici osp̃dicari.

Expanded text:
per longaeuum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circum instans suboles pinnis propriis fouet et — quid dicam? — collaticio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem fulcro alarum suarum ad uolandum exerceant et in pristinos usus desueta iam pii patris resenem suis umeris inponat, quod in ipsa sunt uix credibile habeatur ? quis, ut pius sit, non hoc seruulis mandet obsequium? at uero auibus non est graue quod pietatis est plenum, non est onerosum quod soluitur naturae derubescunt reuerendi senis membra portare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum diistae aues in commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ti .I. calx et minictoꝵ lapidũ congregatio et cesu¬
ra. lapidum et fundamentũ domus. quia ceso lapide
surgat. unde ħ cementarius qui dispouit lapides in inu¬
ro. Cementũ etiã dr̃ mendatiũ.
Lena. acenon ꝙ est ꝯmũe. dr̃ ħ cena quasi a coĩone.
uescendi antiqui enĩ publice et inpatulo comedebant.
non sali tarii et priuate sicut homo modo nesin gła¬
iantadm in mane. prandiũ. in t̾cia. m̾enda uł ante¬
cenia in nona obsoniũ. post cenã. a cena. dr̃ ħ̾ centla

Expanded text:
ti, idest calx et minutorum lapidum congregatio, et cesura lapidum et fundamentum domus, quia ceso lapide surgat, unde hic cementarius qui disponit lapidem in muro; cementum etiam dicitur mendacium.n, quod est commune, dicitur cena quasi a communione vescendi; antiqui enim publice et in propatulo comedebant, non solitarii et private sicut modo, ne singulaiantanculum in mane, prandium in tertia, merenda vel antecena in nona, obsonium post cenam; sed tracta
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾m autẽ hystoriã yxion pͥmus ingrecia centũ milites
armatos ad nuauit. Qui equites cum ab indatis
lnũ uderent᷑ suꝑ equos unũ ał reputati ex hornĩe¬
tequo dicti sunt centauri. quasi centũ armati uił qui a
cuitũ erant. quasi aura cito uolantes t̾ram consurne¬
entenarius. ria.nũ. continens centũ. uł hñs centum
onnos. et hic centenarius ꝓtali nũo. et ħ centenariũ
quodã pondere centũ librar. Qd̾ pondus roma ĩn in¬

Expanded text:
dum historiam, Yxion primus in Grecia centum equites armatos adunavit, qui equites, cum ab indoctis primum viderentur super equos, unum animal reputati ex homine et equo, dicti sunt centauri, quasi centum armati; vel quia centum erant, et quasi aura cito volantes terram non conentenarius -a -um continens centum vel habens centum annos, et hic centenarius pro tali numero, et hoc centenarium pro quodam pondere centum librarum, quod pondus Romani in
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iconia .me. dr̃ asono quo crepitat. quasi atama
quia sonus potiꝰ est oris ꝙͣ uocis quia qͣ ciente rostro facietũ
unde et ciconiã ꝙ et citoniũ dicitur uocant hisꝑam li¬
gnũ longũ quo in ortis hauriũt aquã quia itta
na illuĩs aius leuarctis et deponẽtis rostrũ dum
dangit eñdem ortolani telonã uocant tale lignum

Expanded text:
ICONIA -e dicitur a sono quo crepitat quasi cicania, qui sonus potius est oris quam vocis, quia cum quatiente rostro faciunt, unde et ciconiam, quod et ciconium dicitur, vocant Yspani lignum longum quo in ortis hauriunt aquam, quia imitatur naturam illius avis levantis et deponentis rostrum dum clangit; eundem ortulani telonem vocant. Tale lignum
Abbreviated transcription (Latin):
Cataracta.cte. uia subt̾ranea qua aqua sub f̾ra desci¬
rit. unde ꝑtranslationẽ in celo dicũtur eatarage ne
ponitur cũ cata ꝙ est pex. et dicitur hic catascopus.ͥs
gĩ quod latine speculatoriũ dr̃. quia mutatur caua
indagandi et speculandi. unde sepe catastopus dr̃ expl¬
rator indagator artulator inuestigator. Et cort̾. sco.¬

Expanded text:
CATARACTA est via subterranea qua aqua sub terra discurrit, unde et per translationem in celo dicuntur cataracte mponitur cum cata, quod est per, et dicitur hic catascopus -pi, et navigium, quod latine speculatorium dicitur, quia mittatur causa indagandi et speculandi, unde et sepe catascopus dicitur explorator, indagator, circulator, investigator. Item sco
Abbreviated transcription (Latin):
liũ pacis. telle ⁊ celi h̃tatio cognate fũt. quia sicut ce¬
noĩs sic pietatis. acelando enĩ celum et cella nomen
incelis. huc et in celis. Quid riam hoc est uricate do
longua uł difficilis uia non inuentiur. acella enĩ sepe¬
in celum ascenditur. uix aut nũꝙͣ acella in inferno de¬
reuisere amant graidia celestia ut ardencius appetĩs.
sic dolores in ferni ut horreant et refugiant. Et ħ est
sui cella fouet. nitrit. amplectitur. et ad plenitudinẽ
ꝑfectoĩs ꝑducit. et colloquio dei dignũ efficit. Cella t̾ra¬

Expanded text:
lae siquidem et coeli habitatio cognatae sunt; quia sicut coeionem nominis, sic et pietatis. A celando enim coelum, et cella nomen in coelis, hoc et inlonga vel difficilis via invenitur. A cella enim in coelum saepe ascenditur; vix autem unquam a cella in infernum desrevisere amant gaudia coelestia, ut ardentius ea appetant: sic et dolores inferni, ut horreant et refugiant. Et hoc essui cella fovet, nutrit, amplectitur, et ad plenitudinem perfectionis perducit, et colloquio Dei dignum efficit: a
Abbreviated transcription (Latin):
ug̃. castus olim pͥmo a castratõne dictus postea pla¬
cuit ueterib eciã eos sic nom̃ari qui ꝓpetuã libidinis
abstinẽtiã pollicentur. Et comꝑatur rastus. stior. stissimꝰ
post corruptionẽ sexu ab renũciatio. Dicctur tñ con¬
tinens non solũ in castitate s eciã in cibo et potu et ira

Expanded text:
um, olim primo a castratione dictus, postea placuit veteribus vel eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicentur, et comparatur -stior -simus, post corruptionem sexui renuntiatio; dicitur tamen continens non solum in castitate, sed etiam in cibo et potu et ira et
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur conc̾to tas .I. simul uł cum alio certare. de certo
tas .I. ualde certare. recerto. tas .I. iterũ certare. Certo.
tas. Et composita ab eo omĩa sunt neutra.
dicitur qui ceruit rem de quastificatur licet qũq ad ani¬
mam referatur. Et comꝑatur certior. cissimus. unde
certe. certius. me adu̾bium. Et hic certitudo. dinis. certꝰ

Expanded text:
ponitur concerto -as, idest simul vel cum alio certare, decerto -as, idest valde certare, recerto -as, idest iterum certare; certo -as et ab eo composita omnia sunt neutra. dicitur qui cernit rem de qua certificatur, licet quandoque et ad animum referatur; et comparatur certior -simus, unde certe -tius -sime adverbium, et hec certitudo -nis, et a
Abbreviated transcription (Latin):
Celido.dinis. fe.g.i. hirundo quia in celo .i. in aere
unt. Et celidonia quedã gẽma exhyrundinũ colore uo¬
cata q̃ ⁊ celonites dr̃ unde hic celidoniacus. gladius
lati ferri. cuius mucro duꝑlex et bifuxtatus in modũ
caude hyrundinis formatur.

Expanded text:
celido idest yrundo, quia in celo idest in aere unt, et celidonia quedam gemma ex yrundinum colore vocata, que et celonitis dicitur, unde celidoniacus, scilicet gladius lati ferri, cuius mucro duplex et bifurcus in modum caude yrundinis formatur.
Abbreviated transcription (Latin):
no. unde succentor. toris. Et nota ꝙ omia ũba cõposita
a cano mutant in pñti .d. in .I. et in supino .o. inae¬
cepto occano et omĩa faciũt pñs in cino penultĩa cori
et p̾t̾itũ in.cinui. et supinũ incentũ. excepto occano.
Et omĩa surt nentra recino tñ p̃t ẽe actiuũ proreatm
si tamen cõposita a cano redoleant aliquã uł utiũa

Expanded text:
a composita a cano -nis mutant in presenti a in i, sed in supino in e, excepto occano, et omnia faciunt presens in -cino, penultima correpta, et preteritum in -cinui et supinum in -centum, excepto occano; et omnia sunt neutra; recino tamen potest esse activum pro recitare. Si tamen composita a cano redoleant aliquam vel utra
Abbreviated transcription (Latin):
i. ille qui facit cancellos. Et cancellarius dr̃ in cu¬
ua imꝑatoris ab illa sigtione scd̾m quã cancellus
dĩ. ala palacii quia semꝑ hĩtat in cancello .I. in als
palatii. Cum .n. thesaurus imꝑatoris ẽẽt incustodia
raus. Ip̃e iuxta thesaurũ manebat qui erat repositp¬
d̃ in cancelło. uł dr̃ cancellarius a cancesso scd̾m uła¬
sistionẽ qua tancellus. dr̃ intersticlũ muraliũ. et
ut hoc tractũ a palestina regione ubi tecta de super
anuninata non erarit s iacebant in planũ prostrata.
leuabãtur uero parientes cirtũquaq admodum
ialiũ. Illa uero int̾sticia que sunt inter ꝓpugns¬
alla dicũtur ꝓprie cancelłi. Qui uero epistolas mis¬
sis redtare uolelat ppło in regione palestina ariti¬
qulue ascendebat suꝑ tectũ et de cancellis recitabat
stbes in oleuit usus qui lrãs pͥncipib nussas hnͣt
epon̾e cantelsarii. usitato nonũe dicantur. urice
us ancellaria tam ꝓ illa que ht ilsud officiũ ⁊ͣ

Expanded text:
, ille qui facit cancellos, et cancellarius dicitur in curia imperatoris ab illa significatione secundum quam cancellus dicitur ala palatii, quia semper habitat in cancello, idest in ala palatii; cum enim thesauri imperatoris essent in custodia eius, ipse iuxta thesaurum manebat, qui erat repositus in cancello. Vel dicitur cancellarius a cancello secusecundum quam cancellus dicitur interstitium muralium, et fuit hoc tractum a Palestina regione, ubi tecta desuper cacuminata non erant, sed iacebant in planum prostrata; elevabantur enim parietes circumquaque ad modum muralium; illa vero interstitia que sunt inter propugnacula dicuntur proprie cancelli. Qui vero missas epistolas recitare volebat populo in regione Palestina, antiquitus ascendebat super tectum et de cancellis recitabat. Et inde inolevit usus ut, qui litteras principibus missas habent exponere, cancellarii usitato nomine dicantur; unde hec cancellaria tam pro illa que habet illud officium, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ ꝑtinet. Et hic cardinalis. lis. abłto cardinali
quia ꝑ eos mundus debet regi et gub̾nari et moueri
accipimꝰ cum eaꝵ ordinẽ custodimꝰ. Pma siquidem
prudencia. scd̃a fortitudo. t̾cia iusticia. quarta tem¬
ꝙͣ uirtus est. S qui prudent᷑ intelligit quod agct
si modũ non ht̃ in crudelitatẽ cadit. Ip̃a ergo iusticia
uera iusticia est q̃ se temperantie freno moderatur ut ẽ
zelo quo quisq feruet n ͨ eciam temperaris ne si plus
ferueat ꝑdat iusticiã cuius seruare moderamina igrio

Expanded text:
dines pertinet, et hic cardinalis -lis, quia per eos mundus debet regi et gubernari et moveri accipimus, cum earum ordinem custodimus. Prima quippe prudentia, secunda fortitudo, tertia justitia, quarta temquam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agat,si modum non habet, in crudelitatem cadit. Ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet, sit etiam temperans; ne si plus ferveat, perdat justitiam, cujus servare moderamina igno
Abbreviated transcription (Latin):
cerannia. noꝵ .i. acuitõnes uł exaltatiões undiꝵ intẽ¬
pestate quasi amues cormiti. unde lucanus in .uͦ. mont¬
q cerannia. naritis. unde ceranua dicũtur saxa pro¬
mĩencia in mari instar cornuũ. Item a cera hec cerãme
ceranmaꝵ .I. uites uł une qr rubeant ut ignis. et h
cerannia quadã gẽma sic dicta quia alibinon ĩne¬
nitur nisi inlcco fulmĩe ieto. Et hoc ceraunũ.niii.
Nota sit fc̃a. Et ponitur qñ multi u̾sus inꝓpbant᷑
nec ꝑ singulos obelantur. et ħ cerannia. nioꝵ. pre

Expanded text:
ceraunia -orum, idest acutiones et exaltationes undarum in tempestate, quasi amnes cornuti, unde Lucanus 5, 457 ‘movitque ceraunia nautis’, unde ceraunia dicuntur saxa prominentia in mari ad instar cornuum. Item ceraunos greunie vites vel uve quia rubeant ut ignis, et hec ceraunia -e quedam gemma sic dicta quia alibi non invenitur nisi in loco fulmine icto; et hoc ceraunium -nii, nota sic facta: †; et ponitur quando multi versus improbantur nec per singulos obelantur, et hec ceraunia -orum pre
Abbreviated transcription (Latin):
E crtisus. ansi. fe. g. cuitas fuit ponti. Quam aun
cum lucutlus deleuisset quoddã genus pomi. Indea¬
uexit et dicta est arbor hac ceraius. et terructus eus
s̾. media. pars oboli hñs siliqͣm unã et seniis qnit
latini sẽi obolum uocant ceratim. grece latine
Ceratus a cera. dr̃. ceratus. iata. tũ. et differt aces¬
rea. reñ. quia cereũ est ꝙͦ totũ ex cera constat. cerm
quia linitũ uł in crustatũ est cera. unde et cerate arꝰ
tabule inquib scribitur

Expanded text:
ERASUS -si civitas fuit Ponti; quam civitatem cum Lucullus delevisset, quoddam genus pomi inde advexit; et dicta est arbor hec cerasus, fructus hoc cerasmedia pars oboli habens siliquam unam et semis: hunc Latini semiobolum vocant; ceratim autem grece, latine Item a cera ceratus -a -um, et differt a cereus -a -um: cereum est quod totum ex cera constat, ceratum quod litum vel incrustatum est cera, unde et cerate dicuntur tabule in quibus scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ morte alicuius carentis herede. unde hic caducarius
eshec caducaria. ille uł illa cui hoc contingit .s. qui
accaptt caducũ. Caduca etiã dicĩtur folia maloꝵ uł
¶adula. lorũ.I. gutte que cadunt expigui carne
um assatur uł eciam ex cereo et corripit. du

Expanded text:
ex morte alicuius carentis herede, unde hic caducarius et hec caducaria, ille vel illa cui hoc contingit, scilicet qui accipit caducum; caduca etiam dicuntur malorum adula -lorum, idest gutte que cadunt ex pingui carne cum assatur vel etiam ex cereo, et hoc cadu
Abbreviated transcription (Latin):
capra hic capreus. prei .. siluestris caper. quaa sit siłis
capro et hec caprea siluestris capra. Et scias ꝙ caprei¬
et caꝑree dicũtur dorcades et eciã ibices.
nus quasi caprina hñs cornua. Capricornus etiã dr̃
dicta quia parietes quib in nascitur carpit et fodit
parsius. Et que semel intus in nata est rupto iecore

Expanded text:
capra hic capreus, idest silvestris caper, quia sit similis capro, unde hec caprea, idest silvestris capra, et hic et capree dicuntur dorcades et ibices, sicut nus quasi caprina habens cornua; Capricornus etiam dicitur dicta quia parietes quibus innascitur carpit et fodit Persius: «et quae semel intus / innata est rupto iecore
Abbreviated transcription (Latin):
Centaurus. gigno uł genitus componit᷑ cum aura
cadr̃ hic centaurus .rii. quasi gentaurus .i. genitus
tarius in nouis eam in t̾pellauit de concubitu que cũ¬
filio iouis formauit quãdã nubẽ in sur speciẽ et eam
obtulit yxioui. Quã putãs ille iunonem ẽe effudit
semẽ in nubem. Et Iude nata sunt quedã moristra ĩ
erdicti sunt centari quasi gentanri .I. gentti ex aura.

Expanded text:
em gigno vel genitus componitur cum aura, et dicitur centaurus, quasi gentaurus, idest genitus tarius Iunonis, eam interpellavit de concubitu, que, consilio Iovis, formavit quandam nubem in sui speciem et eam obtulit Yxioni, quam ille putans Iunonem esse effudit semen in illam nubem, et inde nata sunt quedam monstra, in dicti sunt centauri, quas
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ quia apta sit bellis. uł abalo. las. quia qͣi balua
unde beluinꝰ. na. nũ. et belutus .ta. tũ .I. turpis. Et be¬
Selues. uei fem̃ .gͬ. dicitur egeftas que solet contĩ
elus. li. pater .iiii. pͥmus rex fuit assiriorũ. et ce¬
ꝑit postea haberi ꝓdeo et coli ibi. et in africa et factũ
est ei. ydolurri in babilonia qd̾ uccatum est bel. qd̾
interp̃tatur uetus. unde et lingua punica. baail dicit᷑
deus. fed. sed apud assyrios bel quod est deus uł uir
et zebub quia est musta dictũ est idem ydolum belo¬
bub .I. deus uł uir mustaꝵ pro ĩmũdicia et sordib
ydolatrii et sanguinis ibi ĩ molati ad quẽ multitido
musiaꝵ cõueniebat. uł ꝓ in mũdicia belial .I. dyabo¬
li. qui ibi collebatur. Et idem ydolum dictũ est acha¬
ron et belial et a.bel. et phegor. qui fuit quidã. mons¬
dicitur belphegor qd̃ interp̃tatur similacrũ ignoĩe
ydolũ .ii. fuit moab cognomento baal. suꝑ montem

Expanded text:
belua quia apta sit bellis vel a balo -as quasi balua, unde belluinus -a -um, et bellutus -a -um idest turpis et beelues -is idest egestas, que solet contingere ELUS pater fuit Nini, primus rex Assiriorum, et cepit postea haberi pro deo et ibi et in Africa, et factum est ei ydolum in Babilonia, quod vocatum est Bel, quod interpretatur vetus; unde et lingua punica Bal dicitur deus, sed apud Assirios Bel; et a Bel, quod est deus vel vir, et zebub, quod est musca, dictum est idem ydolum Belzebub, idest deus vel vir muscarum pro immunditia et sordibus ydolatrie et sanguinis ibi immolati ad quem multitudo muscarum conveniebat, vel pro immunditia Belial, idest diaboli qui ibi colebatur; et idem ydolum dictum est Acaron et Belial; et a Bel et Fegor, quod fuit quidam mons, Belfegor, quod interpretatur simulacrum ignominie. Ydolum enim fuit Moab, cognomento Bahal, super montem
Abbreviated transcription (Latin):
et dĩ huius capitecensus. sus. sui .I. corona que ĩ capite
critur uł texatio possessionũ. Et adiectiue capiteten¬
sus. sa. sĩ. qui de suo rapite ãnuatim reddit censũ .I. tri¬
butũ uł qui in capite geret romani. coronã.
quia colũnaꝵ st capita quasi suꝑ collum caput di

Expanded text:
et dicitur hic capitecensus -sus -sui corona que in capite geritur vel taxatio possessionum, et capitecensus -a -um qui de suo capite annuatim reddit censum idest tributum, vel qui in capite gerit coronam; in columnarum capita; quasi super collum caput.
Abbreviated transcription (Latin):
uł hoc nũo maioritatẽ tm̃ pene notat hebreus ut¬
dicit mulieres sue male sepe tractabant eũ unde ipse
irttus dicebat eis se pati hoc ꝓduplici homicidio qd̾
fecerat. tñ f̾rebat eas subdendo penas qi dicat. cur uultis
me occidere. grauius punietur qui me interficiet ꝙ̃
eris suꝑ t̾ram uagus et ꝓfugus. Merito iste maledr̃
non adam. quia sciens iste penã pͥme p̾uaricationis
tñ frĩcidiũ incurrit. Timens ergo caym ne uł bestie eũ
deuorarent si egred̾etur ab honũb uł si maneret cum
ait maior est inquitas mea ꝙͣ ut ueniã merear .i. ꝙͣ¬

Expanded text:
vel hoc numero majoritatem poenae tantum notat. Hebraeus ait: Mulieres suae saepe male tractabant eum. Unde ipse iratus dicebat eis se pati hoc pro duplici homicidio quod egerat; tamen terrebat eas, subdendo poenam, quasi dicat: Cur me vultis interficere? Gravius punietur qui me interficiet, eris super terram vagus, et profugus. Merito iste maledicitur, et non Adam, quia sciens iste poenam primae praevaricationis, inde fratricidium addidit. Timens ergo Cain, ne vel bestiae devorarent eum, si egrederetur ab hominibus, vel si maneret cum ait: «Maior est iniquitas mea quam ut veniam merear. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
Sa siliscus . sci. grece latine interp̃tatur regulus.
eo qd̾ rex serpentum. sit. adeo. ut eũ bidentes fugiant
quia olfatu suo eos necat. nã et hominẽsi bidea¬
uł aspicia ⁊ in terimi t. Si quidẽ et eius aspeci
nulla auis uolans illesa transit. s ꝙͣuis ꝓtul tres
occidit nichil .n. patens ille rerũ si ne remedio constr
Eat autẽ longitudine senu pedalis alibis maculis li

Expanded text:
Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus eo, quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant: quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem si vel aspiciat, interimit. Siquidem et ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit: sed quam procul sitoccidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis albis maculis li
Abbreviated transcription (Latin):
quod et canisco. scis: Inueĩtur qͣi a u̾bo tertie cõiugatoĩs
Caneo cõponitur concaneo. nes .I. simul cañe. Inca¬
neo. nes .I. ualde canere. Precaneo. ne .I. tempestine
nicularis ambo diminutiua. Canicula eciã dr̃ quedã
stessa. in qua scd̃m poetas. nutata fuit canicula ycar
unde hic et hec canicularis et hoc .re. ut dies camcula¬
res in quibus canicula regnat scd̾m ugõnẽ. Papias

Expanded text:
quod canisco invenitur, quasi a verbo tertie coniugationis; caneo componitur concaneo, idest simul canere, incaneo, idest valde canere, precaneo, idest intempestive nicula ambo diminutiva; Canicula etiam dicitur quedam stella in quam mutata fuit canicula Ycari, unde hic et hec canicularis et hoc -re, ut dies caniculares in quibus canicula regnat. Item a canis
Abbreviated transcription (Latin):
et dicitur hic et hec bipennus et hoc .ne. quia duas ht
pennas .s. ante et retro. Et adiectiue declinatur uł com
quia duas ht̃ pennas .I. acutas ꝑtes. unde et auiũ
dicũtur pẽne quia sunt acute. hͨ et dolabra dicitur
quia duo latera ht nã seairis simplex est.

Expanded text:
et dicitur hec bipennis, quia duas habet pennas ante et retro, et adiective declinatur hic et quia habet duas pennas, idest acutas partes, unde et avium dicuntur penne quia sint acute, et hec dolabra dicitur quia duo habeat labra: nam securis simple
Abbreviated transcription (Latin):
unde dr̃ cariuen quasi carens mente. quia iui qui illud
canebant mente car̃e credebentur uł dĩ a carpo ꝑis.
quia carptim ꝓnũtiatur. Et dr̃ camẽ quicquid pedi
tabili cõmetro. ut in boetio. Carmina qui quondã ftu
metro unde liber odarũ iutitulatur liber cariniaũ. ⁊
cantuũ. quia quelibet eius distinctio cantabilis est

Expanded text:
unde hoc carmen; vel carmen dicitur quia qui illud canebant mente carere credebantur, vel dicitur a carpo -pis quia carptim pronuntietur, et dicitur carmen quicquid pedibtabili cum metro, unde Boetius ‘carmina qui quondam’ metro, unde liber odarum intitulatur liber carminum, idest cantuum, quia quelibet eius distinctio cantabilis est;
Abbreviated transcription (Latin):
Sestia e ⁊ fera differũt quia omĩs uestia est fera et
non econuerso. Bestie .n. sunt que morsib uł unguib
leuũt exceptis serpentib ut pardi. leones et similes
abastando dicte. quasi uastie. uł a uz qua seuiũt quasi
uistie. Fore eciã sunt ille. que et si non seuiant morsib
uł. Unguib. tñ siluestres sunt sic dicte quia naturali
tantur libertate et desiderio suo ferũtur. Quãdoq¬
onĩis fera dr̃ bestia. qñq eciam bestia non dicitur
si que mansione hominũ utitur. Et dicit᷑ a betħ
quod est domus et sto. stas.
seruat bestias uł uenatur eas. Et hoc bestiariũ .rii.
liber de bestiis loquens uł. lccus ubi bestie morãt¬

Expanded text:
BESTIA et fera differunt, quia omnis bestia fera, sed non e contrario; bestie enim sunt que morsibus vel unguibus feriunt, exceptis serpentibus, ut pardi, leones et similia, a vastando dicte quasi vastie, vel a vi qua seviunt, quasi vistie; fere sunt etiam ille que etsi non seviunt morsibus vel unguibus, tamen silvestres sunt, sic dicte quia naturali utantur libertate et desiderio suo ferantur. Quandoque fera dicitur bestia, quandoque etiam bestia non dicitur nisi que mansione hominum utitur; et tunc dicitur a beth, quod est domus, et sto; unde servat bestias vel venatur eas, et hoc bestiarium, idest liber de bestiis loquens vel locus ubi bestie mora
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ candidus. da. dũ. Et cõꝑatur candidior. dissimꝰ unde
candide. dius. dissime. adu̾biũ. Et differt candidũ ab
quadã luce resꝑsum. Acandidus dr̃ candido. das. ũbũ¬
unde candulus. la .lũ. ꝑ syncopã. unde iuuenalis. Pre¬
benda est gladio pulcra estͣ candida ꝯuuux.¬

Expanded text:
deo candidus -a -um, quod comparatur -dior -simus, unde candide -dius -sime adverbium; et differt candidum ab quadam luce asunde candulus -a -um per sincopam, unde Iuvenalis ‘prebenda est gladio pulchra hec et candula
Abbreviated transcription (Latin):
a candeo candesco scis inchoatiuũ. Candeo cõponitur
exrandeo. des .I. ualde candere. Inde excandesco. stis. In¬
candeo. des .I. intus uł ualde candeo. Indo incandesco
ant᷑. Candeo est neutrũ cum suis compositis que nõ
mutant coniugatõem. It̾m componit᷑ cũ ad et dicit᷑

Expanded text:
a candeo candesco inchoativum, et per compositionem excandeo, idest valde candeo, unde excandesco inchoativum; incandeo, idest intus vel valde candeo, unde incandesco andeo cum omnibus suis compositis que non mutant coniugationem. Item componitur cum ad et dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
pprie ꝑlanicies t̾raꝵ. sic dictus qr sit huilis et brenis
pedibus nori erectus ut mons. sed iacens. unde et
grece podion dicitur. et hinc hic campulus .li. et
hic campellus .li. ambo duri.¬
ia.rũ .I. curuus et hii camures. rũ. boues alti. et de¬

Expanded text:
oprie planities terrarum, sic dictus quia sit humilis et brevis pedibus, non erectus ut mons sed iacens, unde et grece pedion dicitur, et inde hic campulus et hic campellus ambo dicamur pluraliter hii camures -rum, idest boves alti et de
Abbreviated transcription (Latin):
genuꝰ qui camenã solet frequentare huic quoꝑͥ eauna
in alio sensu .s. pro pũis sacerdotũ. unde macrobiꝰ de
saturnalibꝰ. Canullos in qͥt et camillas appellabantiela¬
minũ et flamicaꝵ p̃munustros. et scd̾m hoc tautũ ualeꝵ
camillus. quãtũ iniuister. et camilla quantũ nuustra.
unde et mercuriꝰ inuenitur appellaxi. camsssus quis

Expanded text:
ngenuus qui cameram solet frequentare, hinc quoque hec in alio sensu, scilicet pro pueris sacerdotum, unde Macrobius De Saturnalibus ‘camillos -inquit- et camillas appellabant flaminum et flaminicarum preministros’, et secundum hoc tantum valet camillus quantum minister, et camilla quantum ministra, unde et Mercurius invenitur appellari camillus,
Abbreviated transcription (Latin):
et hec caleptra in eodem sensu scil uittra tegens ca¬
prit que. et alio noĩc dr̃ pilleus galerus calomacus.
caliendrũ comaciũ caticulũ uł cassiculũ caleptra tñ¬
hic capulus .li. quia caput gladii est uł a capio. quia
ibi capitur gladius ut tenettur unde capulo. las. ũbũ
actiuũ .I. scind̾e uł cpere secare. unde in decretis. Pontifi¬
cũ lingua delatoris cipuletur. Capulus eaã dr̃ lcũs
in quo mortui deferũt᷑. quia suꝑ capita hominũ defe¬

Expanded text:
et hec caleptra in eodem sensu, scilicet mitra tegens caput, que et alio nomine dicitur pilleus, galerus, calamacus, caliendrum, comatium, caticulum; caleptra thic capulus -li, quia caput est gladii, vel a capio quia ibi capitur gladius ut teneatur, unde capulo -as verbum activum, idest scindere, secare, unde in Decretis Pontificum ‘lingua delatoris capuletur’; capulus etiam dicitur lectus in quo mortui feruntur, quia super capita hominum fe
Abbreviated transcription (Latin):
Camelus licet semꝑ memoriã maloꝵ et ad iracũdia
grauis et ꝑseuerans est. deinq si fu̾it ꝑaissus du
dissimulato dolore cum reperit oportimũ tpus ian
imitatur. Audite itaq iracundi homĩes qui recordi¬
tionẽ dudũ lesionis accepte ꝓuirtute maxĩa affata¬
tis belue similes haboamini.¬

Expanded text:
semper tenacem memoriam malorum; et ad iracundiam gravis, et perseverans est. Denique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum reperit opportunum tempus, imitatur. Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum laesionis acceptae pro virtute maxima affectatis, cui belluae similes habemini
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. duo uł tria capita. Inueĩtur eciã hoc biciput et
triciput .I. genunũ uł trinũ caput. Et componitur¬
et caput et dr̃ sic quasi contra caput. quia sit mptti
retrorsũ. et idem dt̃ cccipitiũ. Ifm componit̾ cum
sincerus et dicitut sinciput. pitis.I. prior et ãterlor pare a¬
pitis. quasi sincera et pura et patens ꝓpt capilłoꝵ absen

Expanded text:
habet duo vel tria capita; invenitur etiam hoc biciput et hoc triciput, idest geminum vel trinum caput; et cum oet caput et dicitur sic quasi contra caput, vel quia sit capiti retrorsum, et idem dicitur occipitium; et cum sincerus, et dicitur hoc sinciput -tis, idest prior pars capitis quasi sincera et pura et patens propter capillorum absen
Abbreviated transcription (Latin):
est. ox ꝑte a latinis corruptũ. pixos .n. appellatur apud
eos arbor semꝑ uirens. et leuitate materie elementoꝵ a
gnis st̃ exceptis paucis ut hic oleaster hie silen. uirgilius
molle sille. Item hoc buxũ licet et hic buxus dicatur qã
de arbore dicamus buxũ uero de ligno. Eadem u̾ba scribũ¬

Expanded text:
est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semper virens et levitate materiae elementorum generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Namde arbore dicamus, buxum vero de ligno composi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfundere. et nota ꝙ ĩbuo et combuo magis ꝓpͥe accipiũ¬
tur in malo ꝙͣ ĩ bono. et sepe tamen ĩbono. Iterũ nota
ꝙ in buere inuenitur pro instruere intumare incipere
Quidã tamen dicunt ꝙ buo .is. nichil est. nec inde cõ¬
ponũtur p̾dicta u̾ba. sed imbuo et combuo cõponũtur
cibin. et con. et . uo. is. qd̾ non est in usu. et int̾upitur. b¬

Expanded text:
perfundere, et nota quod imbuo et combuo magis proprie accipiuntur in malo, quasi inquino, sepe tamen et in bono. Item nota quod imbuere invenitur pro iQuidam tamen dicunt quod buo -is nichil est nec inde componuntur predicta verba, sed imbuo et combuo componuntur ab in vel cum et uo uis quod non est in usu, et intercipitur
Abbreviated transcription (Latin):
Capreos et capreas a carpendis uirgultis quidã dixe¬
runt. Alii eo ꝙ carpant aspera. non nulli a cropitu cru¬
riũ. unde eas capreas bocatas que sunt a grestes. Capre
quas greci eo ꝙ acutissime uideant ideos dorcos appel¬
lauerunt matant᷑ nõi exorsis montibus. Et ꝙͣuis de

Expanded text:
Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, id elaverunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de
Abbreviated transcription (Latin):
stella aliqñ aliqñ ꝓ gẽma aliqñ eciã dr̃ bussa orna¬
mentũ equoꝵ et nobuiũ pueroꝵ. Solent .n. pueri nobi¬
dicatur. Omĩa ornamenta aurra uł argentea q̃ fũit
tionẽ dĩ buflatus. tei. tũ .I. bullis plenus uł ornatus
nel sigillatus.
ullio. lis. liiii. litum. u̾bum neutrũ unde u̾balia
he bullor. loris. et hic bussio. onis .i. tumor aque bul¬

Expanded text:
rnamentum equorum et nobilium puerorum; solent enim pueri nobidicatur, omnia ornamenta aurea vel argentea que fiunt tionem, venit bullatus -a -um, idest bullis plenus vel ornatus vel sigillatus; ULLIO -lis -livi -litum verbum neutrum, unde verbalia, et hic bullor -ris, et hic bullio -nis idest tumor aque bul
Abbreviated transcription (Latin):
mone. uos moneo dilcĩssimi pure semꝑ ac strenue diui¬
nis int̾esse laudib. strenue quidẽ ut sicut reuerent᷑ ita
et a lacrit᷑. dño assistatis. pure uero ut nil aliud dum¬
psallitis ꝙͣ quod psallitis cogitetis. nec solas dico. uitã
cõm̃i necessitate quasi necessario frequẽt᷑ ad mittere
legeratis. qualia et nũc me uiua uoce disserẽte ex hoc
auditorio spũs sancti recensia reportatis salubria st̃
sed m̃ime illa salubrit in ter psallendũ reuoluitis.
spũs eni scũs illa hora gratũ non recipit quicquid a¬
liud. ꝙͣ debes neglecto eo qd̃ debes obtuleris
canictus.ta. tũ. et hic canus. tam pro illo qui cariet
ꝙͣ pro capillo qui ĩcapite canet. Canus cõponitur in canꝰ¬

Expanded text:
e vos moneo, dilectissimi, pure semper ac strenue divinis interesse laudibus. Strenue quidem, ut sicut reverenter, ita et alacriter Domino assistatis, non psallitis, quam quod psallitis cogitetis. Nec solas dico vitandacommuni necessitate, quasi necessario, frequenter admittere legeratis, qualia et nunc me viva voce disserente ex hoc auditorio Spiritus sancti recentia reportatis. Salubria sunt, sed minime illa salubriter inter psallendum revolvitis. Spiritus enim sanctus illa hora gratum non recipit, quidquid aliud quam debes, neglecto eo quod debes, obtuleris-a -um, et hic canus -ni tam pro illo qui canet quam pro capillo qui in capite canet; canus componitur inca
Abbreviated transcription (Latin):
britones quasi bruti. Idem dñrͣ britãni et eadẽ causa
unde hec bri tonia et britãnia a quo modo sumttur.
gentile buto et britãnus. Et nota ꝙ britãni qñq di
cũtur anglici. sed cum adiũcto ut flambritãni. et raro
sine a diuucto. Et qñq dicitur quedã in sula ultra bri¬
tãnos. et ꝓpͥe illi sunt britãm. sed qui nobis cõtinui

Expanded text:
Britones quasi bruti et idem dicuntur Britanni et eadem causa, unde Britonia et Britannia, a quo modo sumitur gentile Brito et Britannus; et nota quod Britanni dicuntur quandoque Anglici, sed cum adiuncto, ut ‘flavi Britanni’, et raro sine adiuncto; et quandoque dicitur quedam insula ultra Britones; et proprie illi sunt Britanni, sed qui nobis sunt contigui
Abbreviated transcription (Latin):
.I. funda uł. instrumentũ quod uulgꝰ. uocat balestrũ
inde hic balea rius .rii. et hic baleator .I. funditor uł¬
balearis funda et tunt deriuatur a nomĩe in sule. ba¬
leros .ni.uł. balerica uł balearis in sula. et hispanie
et sunt due. s. a frosiades. et gẽmasiades. maior et
learis dicta est funda. et balearis dicta est insula.
effundat et iaciat a quã huc et illuc alcius cunctis be¬

Expanded text:
trum; unde hic balearius, et hic baleator, ibalearis funda, et derivatur tunc a nomine insule: Baleros vel Balerica vel Balearis insula est Hispanie, et sunt due scilicet Afrosiades et Gemasiades maior et mlearis dicta est funda et Balearis dicta est insula effundat et iaciat aquam huc et illuc altius cunctis b
Abbreviated transcription (Latin):
abel interp̃tatur. confusio unde
babilon uł. babilonia auitas ubi
homĩes olim turrim edificantes di¬
sꝑsi sũt immissa diuinitus confu¬
sione lingnaꝵ inter eos unde ba¬
bilonia regio. et babilonius.a. ũ. patriũ uł. gentile. Et¬

Expanded text:
ABEL interpretatur confusio, unde Babilon vel Babilonia, civitas ubi olim homines turrem edificantes dispersi sunt, immissa divinitus confusione linguarum inter eos, unde Babilonia regio et babilonius -a -um patrium vel gentile.
Abbreviated transcription (Latin):
canib plus enĩ sensus cet̾is aĩalibus hñt. nã soli
sua nomĩa recognoscũt dños suos diligũt dñorum
tectti defendũt ꝓdonĩs suis se morti obiciũt uolun¬
tarie cum dño suo ad p̾dam curtũt. Corpus dñi sui
ẽtiam mortui custodiũt et non reliuquũt. quor postirnons¬
ture est extra homĩes ẽẽ non posse hͨ ysidorus. Qrs on
dese merentib nõ referre cum uideat eclã bestias resuxe
crimẽ ingrati et ille impartite alimonie seruãt memone
cum nori seruas salutis accepte¬

Expanded text:
canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo de se merentibus non referre, cum uideat etiam bestias refugere crimen ingrati? et illae inpertitae alimoniae seruant memoriam, tu non seruas salutis accept
Abbreviated transcription (Latin):
re uł trepide aliquid loqui.et ꝓferre.I. metu. trepidã¬
cia u̾ba dic̃e. quod et brabutire est et est. ꝓprie cameloꝵ
unde hic blatero. onis. qui ita blaterat.¬
latio. tis. u̾bum neutrũ .I. perplexe et ĩpedite lo¬
qui. unde plantus in amphitrione. Quod intellig̾e
poteris est ita nugas. blatis et blatixe .i. p̃cipue lequi

Expanded text:
re vel trepide aliquid proferre, idest metu trepidantia verba dicere, quod et balbutire est, et est proprie camelorum; unde hic blatero -nis ille qui ita blateratlatio -is verbum neutrum, idest perplexe et impedite loqui, unde Plautus in Amphitrione ‘Qui intelligere quisque potis est? Ita nugas blatis’, et blatire est precipue loqui
Abbreviated transcription (Latin):
chii. quia cet̾is membris fortius sit. unde brachiolũ. k¬
dimi. et brachiatus . ta. tũ. hñs brachia. Et scias ꝙ¬
musculus cubitus et ulna ala siue ascella siue sub¬
uidentur ẽẽ lacerati a toto corpore. unde lacerosus.
sa. sũ. fortis qui magnos et fortes ħt lacertos To¬
rus siue musculus est illa pulposa caro que in lacerto
est. Cubitus est uiq admna nũ. et dicitur a cubo. bas.
quia solent cubare homĩes suꝑ cubitũ in cena. uel
dr̃ a cubon. qd̾ est firmũ. quia firmũ menibrũ sit.
ulna scd̾m quosdã est cubitalis mensura idem .s. ꝙ
dr̃ sic. quia pilosa sic. ut ala. uł quia iustar alarũ inde
quia ab hoc loco brachia cillentur.I. mouẽtur. et idem
locus sub hirtus dr̃. quia sit fetidus. ht̃ .n. subtus hyr¬

Expanded text:
-chii, quia ceteris membris fortius sit, unde brachiolum diminutivum, et brachiatus -a -um habens brachia, et hoc musculus, cubitus et ulna, ala sive ascella sive subvidentur esse lacerati a toto corpore, unde lacertosus -a -um idest fortis, qui magnos et fortes habet lacertos; torus sive musculus est illa pulposa caro que in lacerto est; cubitus est usque ad manum, a cubo -as, quia solent cubare super cubitum in cena, vel dicitur a cubon, quod est firmum, quia firmum membrum sit; ulna secundum quosdam est cubitalis mensura, idem scilidicitur sic quia pilosa sit ut ala vel quia ad instar alarum inde cella, quia ab hoc loco brachia cillentur, idest moventur, et idem locus dicitur subhyrcus quia sit fetidus: habet enim subtus hyr
Abbreviated transcription (Latin):
quo nomĩe uocatur ip̃a lana ante ꝙͣ tingatur. et
textura que fit inde. et bombicin. na.nũ. penuttĩa
ꝑduta. Q autẽ iuuenał. corripuit eam ibi. Quaꝵ
delicias pãnus bombicinꝰ urit licentia fuit poctita
eħ bombicino. nas .I. bombicinũ uł purpurã facere
unde bombicinator.toris. qui eam facit scd̾m ug̃.¬

Expanded text:
quo nomine vocatur ipsa lana antequam tingatur et textura que fit inde, et bombicinus -a -um penultima producta: quod autem Iuvenalis corripit eam ibi ‘quarum delicias pannus bombicinus urit’ licentia fuit poetica; et bombicino -as idest bombicinum vel purpuram facere, unde bombicinator qui eam facit
Abbreviated transcription (Latin):
et proprie dictionis. ab auger᷑. ges
auxiliũ aliquid augetur. Et est auxiliũ qd̾ ab exͣneis.
datur. Subsidiũ quod postea suꝑuenit. Presidiũ aut̃
loco utili posito. unde hic et hec auxiliaris et hoc .xe. et
auxiliarius. a. ũ. qui uł que uł quod potest pretere auxi¬
liũ. Et auxiliatorius. a.iĩ. pro eodem. It̾m ab auxiliũ au¬
struitur cum datiuo et acco ut auxilior te. et tibi unde ħ

Expanded text:
s auxilium aliquid augetur, et est auxilium quod ab extraneis datur, subsidium quod postea supervenit, presidium autem loco utili positum; unde hic et hec auxiliaris et hoc -re et auxiliarius -a -um, qui vel que vel quod potest prebere auxilium, et auxiliatorius -a -um pro eodem. Et ab auxilistruitur cum accusativo et dativo, ut ‘auxilior te’ et ‘tibi’; unde
Abbreviated transcription (Latin):
Silis abis dr̃ hic. bilis. lis .I. fellis. et ire sedes. uł ex
felłis cõmotione ꝓcedens amaritatõ. et ponitur qñq ꝓ
ip̃o fesse et ꝓ quolibet nigro et malo humore quãtoq
ꝑ ira. unde parsius. Turgescit uitrea bilis.ł integra¬
licis. et trilix. licis .i. lorita que contexttur duob uł
contextus. Unde hic et h ͨ bilicis et hoc. ce. et ħth trilici

Expanded text:
fiat, et bilis -lis idest fellis et ire sedes, vel ex fellis commotione procedens amaricatio, et ponitur quandoque pro ipso felle et pro quolibet nigro et malo humore, quandoque pro ira, unde Persius 3, 8 ‘turgescit vitrea bilis’; ec trilix -cis, idest lorica que contexitur duobus vel contextus; unde hic et hec bilicis -ce vel trilici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona sigͦne et construitur cũ datiuo et actõ ĩ eodem
studiosus solicitus cõtinuꝰ alicui rei contẽtus. Iten
assiduus idẽ est ꝙ diues qui multos possidet asses et
assiduus qui expensis erarii preerat. Et dicitur. fic
ab asse danda non quia multũ gratis. dat. sed coatus
plus dat quã pauꝑ in collectis faciendis. Et cõꝑatur¬
unde hec assiduitas. tatis. et assiduo. as. ẽẽ. uł. fieri.
uadere impet̾e et in eodem sensu construitur cũ datiuo
et actõ ut assilio menia et assilio menibus. Item assiłe¬
I. cum gaudio salire ad aliquid. unde hic assultus. tus.¬

Expanded text:
atione construitur cum dativo et accusativo in eodem  -a -um, studiosus, sollicitus, continuus, alicui rei intentus; et assiduus -a -um, idest dives, quia multos possidet asses, et assiduus qui expense erarii preerat, et dicitur sic ab asse dando non quia multum gratis det dives, sed coactus plus dat quam pauper in collectis faciendis. A 377 Aunde hec assiduitas -tis et assiduo -as, esse vel fieri vadere, impetere, et in eodem sensu construitur cum dativo et accusativo, ut ‘assilio menia’ et ‘assilio menibus’; item assilire cum gaudio salire ad aliquid; unde hic assultus -tus
Abbreviated transcription (Latin):
bibo. et cũ pro et dicitur probibo .I.in conspectu uel
procul bibo. et cũ .re. et dr̃ rebibo. bis I. iterũ bibo
uł euomo. et cum . se. et dr̃ sebibo.bis.I.se orsũ bibo.
et cum sub et dr̃ subbibo. bis .I. parũ bibo. uł post a¬
lios bibo uł. subtus. uł que subtus st̃ bibo. Et nota
ꝙ bibo et omĩa composita ab eo. sũt neutra et faciũt
p̾t̾ita in. bibi. et supina in. bitũ. et omĩa corripiũt
bi. tam in pñti. quã in p̃t̾ito ot supino. unde uix¬

Expanded text:
bibo, et cum pro et dicitur probibo, idest in conspectu vel procul bibo; et cum re- et dicitur rebibo, idest iterum bibo vel evomo; et cum se- et dicitur sebibo, idest seorsum bibo, et cum sub et dicitur subbibo, idest parum bibo, vel post alios bibo vel subtus bibo vel que subtus sunt bibo; et nota quod bibo et omnia composita ab eo sunt neutra et faciunt preteritum in bibi et supinum in bibitum, et omnia corripiunt bi tam in presenti quam in preterito et supino. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
B atus sid̾m ihominũ eadem mensura esti q̃ et ephi.
triũ modiorũ dicttur. et deputatur tantũ liquidis ꝓpͥe
uicet in aliis reb talis mensura habeatur. scdm papiã¬
modii tres. Item batus qui hebraice dicitur bath. eadẽ
mensura est que et ephi et specieb tr̃ liquidis uiui et

Expanded text:
tur bath eadem mensura est que et ephi scilicet trium modiorum et deputatur tantum liquidis proprie, licet et in aliis rebus mensura habeatur’; unde cm Ieronimum ‘batus qui hebraice dicitur bath eadem mensura est que et ephi scilicet trium modiorum et
Abbreviated transcription (Latin):
apugna et p̾lio. nam pugna est que fit pugnis. Pre¬
liũ pͥmus conflictus. bellum totus conflictus. Iterũ
bellũ dr̃. uniũsum ut punicũ quasi totũ tpũs guerre
dicitur bellũ. Huius ꝑtes sunt pugne ut sanensis
It̾m in una pugna multa sũt p̃lia. aliud .n. in cor¬
nb aliud in medio. aluid in extrema acie gerttur.
est contra hostes. tumultus qui ciusli seditiorie con
seditionẽ uocari ꝙͣ greci dyastasim uocant. Item bellum
p̃ti cẽ ubi tumultus non est. tumult᷑ autẽ siue bello
tio tanta ut maior tumor. oriatur. unde et dicitur
tumultus quasi tumor multus. Et est grauius tu¬
multus ꝙͣ bellum. qr in bellũ uocationes ualent iri
tumultũ non ualent. Et nota ꝙ quidã dicũt ꝙ olui
bellum dicebatur. duellũ a duo. quia duc sunt ꝑtes

Expanded text:
a pugna et prelio: pugna est que fit cum pugnis, prelium primus conflictus, bellum totus conflictus. Item bellum dicitur universum, ut punicum, quia totum tempus guerre dicitur bellum. Huius partes sunt pugne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. est contra hostes, tumultus qui civili seditione conciseditionem vocari, quam Greci diastasin vocant. Item bellum potest esse ubi tumultus non sit, tumultus autem sine bello tio tanta ut maior timor oriatur? Unde et dicitur tumultus quasi timor multus et est gravius tumultus quam bellum quia in bello vocationes valent, in tum cum armatis. Et nota quod quidam dicunt quod olim bellum dicebatur duellum a duo, quia due sunt parte
Abbreviated transcription (Latin):
de bonus dicitur. hoc bellar rii .I. om̃e genus. cibi. scd̃e
mense sicut sunt poma et nutes que extremius appai¬
nũtur. Prima quidẽ mensa est carinũ. secunda est fruc¬
tuũ. sed carnes p̾ualent fructib. Ideoq bellariũ sumi¬
tur adiminutiõe. ut notetur duinutio bonitatis.
unde macrobius de saturnalib. ad huc dicente furio

Expanded text:
bellus hoc bellarium -rii, idest omne genus cibi secunde mense sicut sunt poma et nuces que extremius afferuntur; prima quidem mensa est carnium, secunda est fructuum, sed carnes prevalent fructibus, ideoque bellarium sumitur a diminuto ut notetur diminutio bonitatis, unde Macrobius in Saturnalibus ‘adhuc dicente Furio