comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec dñ corrupto ꝑ gr̃am sac̾m̃ti. ñ qͥd̾ accipit
ut culpañ sit: s ut dampuabił ñ sit. qd̾ si cuł¬
pa ontimo ñ eẽt: ñ hr̃et excusari. quia ñ debe¬
ret imputari. Quappillam infirmitatẽ hu¬
mane trature q̃ petia ẽ solũ. cum suscept̃onẽ
cartiis. xp̃m assũpsisse uacit̾ dicimꝰ Illauu̾oq̃

Expanded text:
en corruptio per gratiam sacramenti non quidem accipit ut culpa non sit, sed ut damnabilis non sit; quia si culpa omnino non esset, non haberet excusari, quia non debent imputari. Quapropter illam infirmitatem humanae naturae, quae poena est, solum cum susceptione carnis Christum assumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
olam carnem u̾bꝯuntam. ⁊ ip̃am liuinitatẽ
nitatẽ ab ip̃a carrie qñ in cruce mortua ẽ. to
tholica fides ħ dccotum ꝙ hominis erat. pt̾ cul¬
pami łm assũpfisse. quia nec ałr uer᷑ h̃o eẽ po¬
tuuss. nisi totum qd̃ adu̾tatẽ humane na¬
ture ꝑtinebat: assumpsiss. Accepit ergo cum
carne̾ ⁊ in carne: ip̃am airimã rotialẽ. que ⁊
carnem ip̃am uegetar. ⁊ sensificat ad iitã
⁊ sicłm liberã uoluntatẽ pc̃cmn respuer.⁊ se
ctaretur iułticiã. cui ⁊ hoc ex societate duuin¬
tatisconatum ẽ. ut spontanea qͥdem lib̾tate
bonum fac̾et. s ad malum faciendũ. ulła ꝓr¬
sus nc̃citate uł infirimitate declinare potiis¬

Expanded text:
ipsam divinitatem nitatem ab ipsa carne, quando in cruce mortua est rectholica fides habet totum, quod hominis erat propter culpam, Deum assumpsisse: quia nec aliter verus homo esse potuisset, nisi totum quod ad diversitatem humanae naturae pertinebat assumpsisset. Accepit ergo cum carne et in carne ipsam anim sensificaret ad vitam, et secundum liberam voluntatem peccatum respueret, et sectaret justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, sed ad malum faciendum nulla prorsus necessitate vel infirmitate declinare potuis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ficulpa ũẽet: natura obłone opus non
hr̃et. Sicitaq leui in lumb abͣhe decimatus ẽ.
quia ⁊ naturq̃ ⁊ culpam ĩbi hũit. qui ⁊ natu¬
ram ⁊ culpam iñ accepturꝰ fuit. xp̃e u̾o deci¬
tuiꝰ erat iłam eciam tuncibi culpam non
hũit. cui ip̃ã q̃ eius fritura erat. sũ culpa n¬
turam sua origine culpe obnoxia fuit.

Expanded text:
quia si culpa non esset, natura oblatione opus non haberet. Sic itaque Levi in lumbis Abrahae decimatus est, quia et naturam et culpam ibi habuit, qui et naturam et culpam inde accepturus fuit. Christus vero deciturus erat, illam etiam tunc ibi culpam non habuit, cui ipsa quae ejus futura erat sine culpa natura, in sua origine culpae obnoxia fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
primo pencte usq ad suscept̃onẽ sin a uer b
tibam ab eĩ pcc̃o ⁊ mũdam deductã. ut nũꝙͣ
sub poc̃o fũit. ⁊ id̾eo a prc̃o ñ lib̾atam s liberam
Aiu̾nit .it. quia illa ꝑs nature humane sub pͦ¬
cato eẽ ñ deburt. ꝑ quam illa nectura humana

Expanded text:
primo parente usque ad susceptionem sui a Verbo, liberam ab omni peccato et mundam deductam, ut nunquam sub peccato fuerit, et ideo a peccato non liberatam, sed liberam. Aiunt enim quia illa pars naturae humanae sub peccato esse non debuit, per quam ipsa natura humana
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. in illã c̃am aliam ĩueniri posse putãt.
nisiquia caro leui cum culꝑa ibi fuit. caro xͥ¬
rat. ñ eguisse. Aali ergo se rõtie ꝓharo putãt
ꝙ caro illa que au̾bo affumpta est. nũquã ob¬
noxia pc̃co fuit s ab initio siue inco aquo des¬
cendit. siue in his ꝑ quos descendit. munda t̾¬
cato carnẽ assumpsisse asserit. lib̾am a pcc
qñ cessauit. Qñ assũpta ẽ. mũdata ẽ. ꝑ eand̾
quippe gr̃am natura humana mũdata ẽ. ut

Expanded text:
tus non est, nullam causam aliam inveniri posse putant, nisi quia caro Levi cum culpa ibi fuit, caro rat, non eguisse. Tali ergo se ratione probare putant, quod caro illa, quae a verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuerit, sed ab initio sive in eo a quo descendit sive in his per quos descendit, munda seccato carnem assumpsisse asserit liberam a peccquando cessavit. Quando assumpta est, mundata est. Per eamdem quippe gratiam natura humana mundata est ut
Abbreviated transcription (Latin):
a principiꝰ ⁊ ꝓbatus inuerttuse̾. ad ꝑfecti¬
onẽ urad ꝓbationem expectatirs ñẽ. ⁊ idcir¬
cosicut liberũ arbttrium hũit. nec tñ ita
ut peccare poss. ita quoq ⁊ ĩmortalitatẽ qnͣ¬
tum in seerãt hr̃c debuit.⁊ita ut mori õmo
ñ sctu illa ĩmortalitas debebatur. qͣm pri¬
mus ho hũit. añ p̾uarisat̃onẽ. s illa quo ꝙͣ¬

Expanded text:
a principio et probatus inventus est ad perfectionem vel ad probationem, expectatus non est, et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset ita quoque et immortalitatem, quantum in se erat, habere debuit, et ita ut mori omninnon solum illa immortalitas debebatur, quam primus homo habuit ante praevaricationem, sed illa quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñat. csi ꝑuenientib ad diem octanũ. p̾cipue
ne miserabłior h sexus apparead ⁊ ei etiã p̾indice¬
trir millo. aquo alt̃ sexus absolutusõino fuisse
comꝓbatur. S m̃ito q̃ritur. si hii qui dͥiem ect. luũ
negligencia siue ⁊temptu ꝑetitum. sine sacm̃to
circũtisionis tͥnͣsierinit postinod̾ asdem sacͣmũto
ꝑcepto salutis effectũ ⁊ secin sũt. cũ p̾ceptũ di¬
uinũ l sꝯcram̃tõ ñ nisi die octauo celebratidũ
nicdixit. Et pot̃ fortasse ñ irrationabłr cred
qd̾ sicud de gentib ad ritũ legis uementib hoc
sulid̾ postmodũ suscipiendo priorẽ negligã¬
am correx̾unt. Sic igctur cotrectionis circũ¬
cisionis sacͣmẽ tũ semim abrahẽ sc̃ific̾ando ⁊̃

Expanded text:
non fuerat nisi pervenientibus ad diem octavum. Praecipue ne miserabilior hic sexus appareat; et ei etiam praejudicetur in illo a quo alter sexus absolutus omnino fuisse comprobatur. Sed merito quaeritur, an ii qui diem octavum negligentia sive contemptu parentum, sine sacramento circumcisionis transierunt; postmodum eodem sacramento percepto salutis effectum consecuti sunt, cum praeceptum divinum hoc sacramentum non nisi die octavo celebrandum indixerit.quod sicut de gentibus ad ritum legis venientes, hoc si illud postmodum suscipiendo priorem negligentiam correxerunt. Sic igitur circumcisionis sacramentum semini Abrahae sanctif
Abbreviated transcription (Latin):
tur In elementis ergo sonus ẽi⁊ seusus ñ ẽ. in exor¬
dio sensus e̾. s comp̃letꝰ ñ ẽ. It sermone sensus ẽ¬
⁊ ꝑfẽs uide tria ħ in scripttira dĩ sinłia. Dix̾ sc̾ꝑ¬
tura. Carnt̾ cũ sangnine ñ comedatis. hoc est
elemertũ. Subintxit. postea. non occides. hoc t̾ exor¬
dium. postea complenit. etiam iram ꝓhibens. ħ
ẽ sermo item lixit. Carnem poreinam nõ edendã
in hoc fuit clementũ. Addidit post ħ ñ mechaẜs.
in hoc fuit exorlium. sonssimo apposuit. Si qͥs
uicłit młrem ad ꝯcupisceridam eam. iam mne¬
chatus ẽ incorde suo. in hoc fuit sermonis comple

Expanded text:
tur. In elementis ergo sonus est, et non sensus; in exortur. In elementis ergo sonus est, et non sensus; in exordio sensus est, sed completus non est; in sermone sensus eperfectus. Vide tria haec in Scriptura Dei similia. Dixit Scriptura: Carnem cum sanguine non comedetis ; hoc est elementum. Subjunxit postea: Non occides , hoc est exordium. Postea complevit etiam iram prohibens, hoc est sermo . Item dixit carnem porcinam non edendam , in hoc fuit elementum. Addidit post hoc: Non moechaberis , in hoc fuit exordium. Novissime apposuit: Si quis viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est in corde suo , etc. In hoc fuit sermonis comple
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. ut facilius ꝑiuriũ uitaret᷑. Suuł etiã̾¬
ut nom̃ dm̃ uen̾ati clisc̾ent. cum illud froquẽ¬
dius in assertionẽ ⁊ testimoniũ dictox accipe¬
da iuram̃ta sua assumere quib ũ solũ ꝑmis¬
sũ s p̾ceptum fu̾at. ita cluintaxat sicansa⁊
fircande u̾tatisexpostularet nom̃ dñi ad de¬
stimoniũ ĩuocare. Simile erad. ⁊ hoc qd̃ ꝑnussĩ
tur mala referre. Multa sunt alia gr̾ia p̾ceptoꝵ.
que in lege seripta ⁊tinenit᷑ decentia quidem ad
ext̾iorcui ru̾satonem ⁊ simł apta ad sp̃itãlem
significatonem. In his ergo ouinib illam quã
apꝰ apposuit discretonõ in elem̃tis exordu ser¬
monisdĩ significatã notamꝰ. S̾unt. ħ ħ tͥa elem̃¬
ñ ẽ. Uñ nec exordium dicunt᷑. quia sensus in eisñ
incipit. dictiones exortia sensuum sunt : ua ⁊ di¬
ctiones uocantur qͣ iam aliquid licẽtes. ⁊ primẽ
ꝑtes or̾onis quia p⁊ incipiũ intlłigẽtie abeis exori¬

Expanded text:
ditur, ut facilius perjurium vitaretur. Simul ut etiam nomen Dei venerari discerent, cum illud frequentius in assertionem et testimonium dictoda juramenta sua assumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hoc quod permisstur mala referre. Multa sunt alia genera praeceptorum quae in lege scripta continentur, decentia quidem ad exteriorem conversationem, et simul apta ad spiritualem significationem. In his ergo omnibus, illam quam Apostolus posuit discretionem in elementis exordmonis Dei significatam notamus. Sunt enim tria haen est, unde nec exordium dicuntur, quia sensus in eis non incipit. Dictiones exordia sensuum sunt, unde et dictiones vocantur quasi jam aliquid dicentes, et primae partes orationis, quia principium intelligentiae ab eis ori
Abbreviated transcription (Latin):
diencta ⁊ pͥuaricatio uõluntaria fuss. ꝯta
Qͥa ergo peccandi ⁊ ñ peccatidi possibłita¬
tem hũit. oꝑtebat ut ⁊ moriendi l ñ moriẽ¬
di possibłitatẽ hr̃et. Si .N. ex nc̃citate i̾mor
tał fuiss etiam p̾uerricator ⁊ pc̃cor mor
ñ poturss. Atq ita inobediercia penã de¬
nẽcitate mortał. fuss. etiam ⁊ in obedien¬
cra ꝑsistens. mori debuiss ⁊ iniuste sñ culpa
puniretur. si ñ peccans moreretur. qua p̃p qr
ꝓbandus erat. ⁊ ucrum in õbeclĩa ꝑsisteret:
expect ãbatur. caro quo illius. ⁊ sccłm aliquid
mortał erat. quia scilic mori pot̾at. ⁊ scd̾

Expanded text:
dientia, et praevaricatio voluntaria fuisset. ItQuia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si tas fuisset, et praevaricator et peccator mori non potuisset, atque ita inobedientia poenam denecessitate mortalis fuisset, etiam in obedientia persistens, mori debuisset; et injuste sine culpa puniretur, si non peccans moreretur. Quapropter quia probandus erat, et utrum in obedientia persisteret exspectabatur, caro quoque illius et secundum aliquid mortalis erat; quia sci licet mori poterat; et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
e: slon ergo mireris si assũ pt̃onẽ carnis que ad
incarnatos dic̃is quia ꝑincarnat̾onẽ unriꝰ
tres oꝑati sunt qr ⁊ unitas n ature inseꝑabi¬
lem fecit oꝑationẽ ⁊ ꝓprietas ꝑsone. sin głarẽ¬

Expanded text:
t quod unum est? Ne ergo mireris, si assumptionem carnis quae ad t quod unum est? Ne ergo mireris, si assumptionem carnis quae ad incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia Trinitas naturae inseparabilem facit operationem,
Abbreviated transcription (Latin):
facitꝰ Ergo alia ẽ. marius filu: ⁊ aliae̾ patris
Aliud bͣchium filis. aliud bͣchium põis. Qlia uirtͦ
filii. alia uirtus pr̃is. cum ⁊ pefilius ⁊ inaitus ⁊
brachiũ ⁊ uirtus sit pris sicut idem ẽ. ꝙ hõ ma¬
suo facit: ⁊ ꝙ brachium hominis facit. ⁊ qd̾ ho
fortitudinẽ facit. ⁊ qd̾ fortitudo hõcsfacit. Sic
idem ẽ ꝙ pat̾ facit: ⁊ quid filiꝰ facit. quia om̃e
qd̃ pr̃ facit ꝑfilium facit Si eẽtitia una ẽ
sinatura una. si fortitudo una ẽ. si uoluntas
un& quomodo ñ ẽ una oꝑatio: Dicis qriia pẽ¬
lius. Ip̾m fac̾e p̾ris. ⁊ filu ẽ. soli pensaro quia
auas actiones. unam maiorem ⁊ unam mi¬
tiorem. aut. forte simul pond̾is equales cluaõ.
Unitas ubi ẽ nich̃ mntaiplices Una ẽ actõcu¬
oꝵ. ĩmo trium una acto. sicut dectas una. ⁊ ĩ
una actione tres. ñ tres agendes sint. s unus
dis ñ sunt nec tres creatores nec tres fc̃ores. qr ĩ

Expanded text:
facit? Ergo alia est manus Filii, et alia est Patris; facit? Ergo alia est manus Filii, et alia est Patris; aliud brachium Filii, et aliud brachium Patris; alia virtus Filii, alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris? Sicut idem est quod homo mao facit, et quod brachium hominis facit; et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit. Sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est una operatio? Dicis quia hlius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum dii non sunt, nec tres creatores, nec tres factores, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
foctius demonstrari. son alia. ñ alit̃̾ Eadem ⁊̃
eodem modo. Si eadem oꝑaretur. ⁊ noti eõdẽ modo
eadem ⁊ eodem mado oꝑatur. ut nich sit ant ali¬
ud aut ałr in oꝑatione illiꝰ Ostenido mͥ aliqͥd
ꝙ facit p̾r si tñ querondũs̾. qͥd facit. qui totũ fa¬
cit. Done tñ exem plicã unum aliquid ex õtb
filius hoc ip̃m facit. sieq itãhoc ip̃m dico qiͣ sum¬
facis. quia forte domũ etisico sicut tu edificas do¬
co. quia filius hoc ip̃m facit. qd̾ pr facit. Si aut ẽ
ego donũ edificarem.⁊ tu eandem mecũ edifica¬
res doniũ: dico qd̾ idem faceres qd̃ ego. ⁊ iam ueris
iriiũ qui a id ip̃m ⁊ ñ aliud. nee tñ u̾e adhuc unũ
quia tu ꝑtem unami ⁊ ego alt̾am. Tu instrum̃¬
tis tins. ego instrim̃itis meis. Tu inmanib ⁊ la¬
certis turs: ego meis Deniq tu nirib tius. egome¬
is. ⁊ iam ñ ũe unũ s in alio ⁊ ꝑ alia. stunquid
sic dico cumdico quia filius ħ ip̃m facit. ꝙ pãt

Expanded text:
s operationis perfectius demonstrari. Non alia. Non aliter: eadem et eodem modo. Si eadem operaretur, et non eodem modo eadem, et eodem modo operatur, ut nihil sit aut aliud, aut aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibus Filius hoc ipsum facit. facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas doco quia Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego. Etiam verius unum, quia idipsum et non aliud; nec tamen vere adhuc unum quia tu partem unam, et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, et ego meis. Denique tu viribus tuis, ego meis: et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico cum dico; quia Filius hoc ipsum facit quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
turitas ħ ita inusitate posuit. nisi quia uoluto
hoc imũ noĩ seruire hiuc sig̃caoni quo ua¬
ligitur trinitas. ne omnino taceamꝰ. qͥ tres
cum tres eẽ fat̾etnur. quo nomine ñ diu̾sita¬
tem intłłigi uoluit. s singłaritatem nolu¬
it ita tilla tria ⁊ a se inuicem det̾minari itur.¬
⁊ in se infunita sunt. ita ⁊ singula sunt ĩ singu

Expanded text:
tinitas hoc ita inusitate posuit, nisi quia voluit hoc unum nomen servire huic significationi, quo intelligitur Trinitas, nec omnino taceremus quod tres, cum tres esse fateremur: quo nomine non diversitatem intelligi sed singularitatem voluit. Ita et in se infinita sunt. Ita et singula sunt in singu
Abbreviated transcription (Latin):
mipnabilẽ ẽt ostendit¬
¶ in desid̾io uolun tatis.
re ñoꝑtet slam si ordoniuẽdi ẽ. utiq. ⁊ or¬
do p̾cipiendi. Primũ igrtur atcen de qd̃ icit᷑ ⁊
ut adores cdm̃ tuũ ⁊ sermas illi. hoc ẽ primũ p̾¬
ceptum in adoratõne agnosce fidem: in seru
ceptum sequatur. ut nom̃ cli tuim uanum nõ
assumas. quatinꝰ u̾btim iu̾tatis it oretuo sitꝓp
u̾itatem. ut p̾t fidem cordisseq̃tur ⁊fessio oris.
Drimũ deuocto ad bonam ⁊ sciam. postea exem¬
plum oꝑis ad bonam famã. Nouissune uerbũ
p̾clicatonis ad doctrinam. Deiñ sequitur d̾crũ¬

Expanded text:
mnabilem esse ostendit in desiderio voluntatis.re non oportet. Nam si ordo vivendi est, utique et ordo praecipiendi. Primum ergo attende quod dicatur tibi, ut adores Deum tuum, et servias illi, hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, in servicundum praeceptum sequitur: Ut nomem Dei tui in vanum non assumas, quatenus verbum veritatis in ore tuo sit propter veritatem, ut post fidem cordis sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam, postea exemplum operis ad bonam famam, novissime verbum praedicationis ad doctrinam. Deinde sequitur ter
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qnͣtum ad illũ solum. fc̾m ẽ ⁊ trium
erat. quantũ ab illi fc̃m ẽ. Legitur t̃laoro
lio suo. nec tñ sibi uxorem accepit. quia filio suꝯ¬
uxorem accepit ⁊ postulabat filius premut ẽ
uxorem accipiat. qiͣ ꝑ se solus ħ facͥe nõ possit. ⁊
nemo ẽ qui argumeitet᷑ ⁊ dicat. ũt si pr filio
uxorem accepit ẜ uxorem accepit pr⁊ gten¬
dat uxorattim eẽ. pr̃em quia filio accepit uxo¬
rem. quare ergo incarnatus dicatur et pater
quia filio siꝯ carnem uniuit. sicut ip̃e filius
incarnatus dicitur. quia sibi carre copula¬
uite Sponsa quippe ubi caro ẽ: ⁊ assũpsit

Expanded text:
erat, quantum ad illum solum factum est, et trium erat, quantum ab illis factum. Legitur in libro amson , nec tamen sibi uxorem accepit, quia filio uxorem accepit. Et postulabat filius patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicauxorem accepit, ergo uxorem accepit Pater, et contendat uxoratum esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus esse dicatur Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe Verbi caro est, et assumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
so adimixit quia sciebat extͣ intlłigrnciã hõis
eẽ. ut homo ds cred̾etur ꝓ̃pea humano intlłi¬
gentie adhuc sũbt homo erat. n in fide hoĩs
adhuc. ut łs credetur: ascend̾at. Podubitãti
mana sesubtus ẽc. ⁊ut equał cred̾etur. eidẽ⁊
sciencie longinquũ ⁊ extraneũ eẽ panlatĩ ũ¬
bam fonebat: ut ad u̾itatem assue fac̾et. ut
u̾itas ilam illuminar. nõ nouitas scandali¬
zaret. Sic ergo xp̃e homo int̾ hominos eu̾sando
scdm dispensatonem salutis humane egrua.

Expanded text:
se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo Deus crederetur. Propterea humanae intelligenadhuc ut Deus crederetur, ascenderat. Ideo dubitanti mana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad veritatem assuefaceret, ut veritas illam illuminaret, non novitas scandalizaret. Sic ergo Christus homo inter homines conversando secundum dispensationem saluti humanae congruum
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ: uec postulatio ꝓp̃ me fc̃a e̾. sicut ego Rxnsi¬
onem patris nõ accipio ut me exauditũ intlłigã.
sic nec p̾ces pr̃i fundo ut ꝙ ñ possum obtinea. Ego
.N. totũ possum. Totum qd̾ pat̾ p̃t ego poffum. g
filius sum patris omma .n. q̃ pat̾. facio: ħͥ ⁊ filiꝰ
facit simiłr. Ex quo .N. ut filius cłi pr̃is eẽntħo
accepi: totum ꝙ d̾s pr̃ p̃t. posse accepi: uidetis Sͦ
quomodo homo xp̃c. in eo ꝙcłi filius fuit. ⁊ ex q ͦ
difilius fuit. diuinam sapĩam ⁊ pot̃tatẽ. ⁊ bo¬
nitatem hũt. ⁊ pletie ac ꝑfc̃e hũit. quia plene
ac ꝑfr̃e fuit. Aut ido̾ ab iitio ħ ñ furt. quia ab
stia ac teu̾entia hoc dixit. ne scandelli zarent᷑. qͥ
mirarentur. nec susciꝑont qui nõ caꝑent. Io reue
inquit dicunt hoĩes ẽẽ filiũ hoĩs: Not p̾dicauit
s int̾rogauit. Dici nolunit si dre noluit. ne nõ
iu̾tatem doc̾o. s głiam querere uidẽtur Crect¬
tis indm̃ ⁊ in me credite. ⁊sid̾a quomodo modeste

Expanded text:
est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego enim totum possum. Totum quod Pater potest ego possum qui Filius sum Patris. Omnia enim quae Pater facit, haec et Filius facit similiter . Ex quo enim ut Filius Dei Patris, essem homo accepi, totfuit, et ex quo Filius Dei fuit, divinam sapientiam et potestatem et bonitatem habuit; et plene ac perfecte habuit, quia plene ac perfecte fuit. Aut ideo ab initio hoc non fuit, quia ab stia ac reverentia hoc dixit: ne scandalizarentur, qui mirarentur, nec susciperent qui non caperent. Ideo reveinquit, dicunt homines esse Filium hominis? Non praedicavit, sed interrogavit. Dici voluit, sed dicere noluit, ne non veritatem docere, sed gloriam quaerere videretur. Creditis in Deum et in me credite . Considera quomodo modeste
Abbreviated transcription (Latin):
solam ꝑsonam filii referuntur. quia ea ĩila
⁊ sccłm illam uaturã fecit. quam cim patre
Quiunẽ ñ hũit. s solus ex demꝑe ppriam sin¬
gularit̾ accepit᷑. Yt̾utñ om̃ia que incliuinta¬
defecit d̾s: solus nõ fecit. quia inchiuiitate
solus ũ fuit. s idem cum ip̃o fecit. qui idem cũ
ip̃o fuit. Si ergo filiits in diminitate hũanita¬
tem asfumpsit quomͦ in eadem duunitate
ꝑꝵ idem cum ip̃o ñ fecit. qui cum ipo idẽ find:
An forte cum dicitur filiꝰ carugm assũpsit. ex
ui occulte relationis qua intlłigitur. quia sibi

Expanded text:
solam personam Filii referuntur, quia ea in illa et secundum illam naturam fecit, quam cum Patre communem non habuit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate, ideo solus non fecit, quia in divinitate soluidem fuit. Si ergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit, ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
carnem assũpsit. opusitiq sigcatur ꝙ filius
facit a quo oꝑe si pr̾ excluditur. nec omina c̃
facit filiꝰ pr̾ oꝑatur. An forte quia aictũ t̃ ẽ
omina q̃ facit filiꝰ. pr̾ facit. s quecumq pat᷑
tacit. ħ ⁊ filius facit estim and̾ e ꝯmĩa quid̾¬

Expanded text:
carnem assumpsit, opus utique significatur quod Filius facit, a quo opere si Pater excluditur, non omnia quae facit Filius, Pater operatur. An forte quia dictum non est, omnia quae fecit Filius, Pater fecit, sed quaecunque Pater facit, haec et Filius facit, existim
Abbreviated transcription (Latin):
de illa oꝑatione intlłigond̾ ẽ qua ł creacuras
oꝑatur. ut qd̾ ñ erat eẽ incipiat. uł incroatu¬
rã oꝑatur. ut qd̾ fc̃m ẽ. in eo qd̾ fc̃m ẽ subsistat.
Ibi .N. tota trinitas inseꝑabłr oꝑatur. ubi nͣ
pr̃ a filio nec filus a pr̃e. nec sp̃i sc̃s ab utroq
in oꝑatione seꝑatur.In oꝑequippe: oꝑatio ꝓ¬
prie designatur. slatu in eo qd̾ fc̃m ñ ẽ. qd ẽ¬

Expanded text:
ram operatur, ut quod non erat esse incipiat, vel in creatura operatur, ut quod factum est in eo quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater a Filio, nec Filius a Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. In opere quippe operatio proprie designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾ualium sensuũ
pfiniditates. S quia xp̃¬
nõ omtib eadem̃ urisłigendi gr̃a
data ẽ ħ̃t sacrum eloquium quedam in se qͥbr
fidem simplicium pascit. que quidẽ alt̃oribus
iuncta: unam iu̾tatis regulam ꝑficiũt. ꝓp̃ea
in sacrt eloquii tractatone ñ eadem licendi
forma. ubiq seruatida ẽ. Qaua altiora fid̾i¬
satmenta eccellentiori sermone ⁊ digno sc̃is
reu̾ent̃ tͣctanda sunt. Mitiora aut̃ sacram̃to¬
rum ciuiuoꝵ instrirm̃ta ꝓcapacitate sim pli¬
cium humiliori locirtõns gn̾e explananda: yt
moꝵ boꝵ acuirtittũ uariecate pulcre a dor¬
natur. ita sc̃a scriptura uñ ip̃a cct̃a sc̃a uiuẽ¬
di formã sumut. in suo sermone pulcͣ narie¬
tate ꝯtexitur. in qͣ tñ uarietasip̃a apta est.
ut scisma ñ gñet ⁊ cliuersitas ⁊cors ut adu̾si¬
tatem ũ ꝑrat. sicq .ii. in ea magna modica
defpicunit. n rursũ. modica magurs associ
nuretursi postmagna. ⁊ uct̾ magna fid̾i saͥ cuĩta

Expanded text:
ualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, utbonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associamiretur si post magna et inter magna fidei sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
cũbatur. qd̾ ubex debito uł sponte oblatũ totũ
ria ⁊ spontane⁊ deuodõe. Holocaustum aliqñ
fiebat dearm̃tis aliqũ de pecorib. aliqũ de uo¬
latilib. Obło aliqũ de simila fiebat. que dicebat᷑
batur. Sacrificia alia ħ pc̃co erant. alia ꝓdeli¬
cto. ꝓ pcc̃o quidem ut petm expiaretͫ. ꝓ delicto:
bet. Delictum ẽ qñ nõ fit qd̾ sĩ deb. Et in his qͥd̾
omnib sacramenta ⁊stabant. Scietidũ u̾o ꝙꝑ
ħ omni⁊ ũ talia sacram̃ta intig̾e debetnus.
qualia suꝑius sacm̃ta que ꝓput słemenita di

Expanded text:
cabatur quod vel ex debito vel sponte oblatum totum ria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatubatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, ut peccatum expiaretur; pro delicto, bet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacramenta constabant. Sciendum vero quod haec omnia non talia sacramenta intelligere debemus, qualia superius sacramenta quae proprie sa
Abbreviated transcription (Latin):
cie: p̾cepta ĩ mobłĩa naturałr priora fucit. s p̃¬
cepta mobłia sicutdictũ ẽ. significaĩone p̃co¬
dimt quia in eis primũ bom das format᷑. que
postea in illis inchoatur ⁊ nouissume ꝑ gr̃am
ꝯsũmatur. De pͥceptis suꝑ additis ⁊ inobłib q̃¬
dam etiam nũc in temꝑe gr̃e ꝑ ex̾citatoe re¬
.trtita sunt. Sicut ẽ obseruancia ieiuniorũ
⁊ alia quedam que cum suꝑiorib temꝑib fu

Expanded text:
cepta immobilia naturaliter priora sunt. Praecepta mobilia sicut dictum est, significatione praecedunt; quia in eis primum bonitas formatur, quae postea in illis inchoatur; et novissime per gratiam consummatur. De praeceptis superadditis et mobilibus quaedam etiam nunc in tempore gratiae pro exercitatione retenta sunt, sicut est observantia jejuniorum; et alia quaedam quae c
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt oꝑatritatis ergo quiequid facte
uꝰ facit ⁊ pr̃ Si aut̃ omne qd̾ filius facio. factt
ł pat̾ ergo si filius caruem assũ psit. ⁊ p̾r car.¬
nem assũpsit. quia filius sũ pr̃e rarnem assim̃e
ñ potint. sic̃ nich siue patre fac̾e potuit. S h pͣ¬

Expanded text:
ia sunt opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius facit, facit et Pater , ergo, si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit, quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
niens ũ erat ut pat̾ ab alio mitt̾et᷑ qui non
erat ab alio. si ͥisas ab alio inict̾etur. au illoue¬
nire hr̃ec a quo initr̾etur: ⁊ eẽt illi qiͣ qd̾dam
principiũ ab illo a quo mitt̾etur. ꝑp̃ca ergo
pr̃ab alio micti ñ ħc. quia ab alio eẽ ñ ħ̃t.
srissus ẽ aut̾ primũ filius qui a solo patre c̃
malo lib̾auit. postea iste ad borra reuocantt Il¬
le abstulit qd̾ sustinebamꝰ. iste reddidit qd̾ ꝑdi¬
deramꝰ. Uetrre filrus naturabiuifsus a pr̃e. ⁊¬
ut adoptandos in heditatem itoc aret. ⁊ ꝯ¬
sensum sum in g̾ra. adoptionis comꝓbaret
aeq .st. sũ ⁊ sensu filii a patre aliem in ħedr¬
tatem ducendi erarit. Misit ergo pr̃ ꝓ filiti
yciut filius ꝓ fr̃ib. quia in patre ⁊ filio pat̾¬
nitatis ⁊ filiatioii nom̃ ⁊stat. ut filii nom̃

Expanded text:
niens non erat ut Pater ab alio mitteretur, qui non erat ab alio. Si enim ab alio mitteretur, ab alio venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius qui a solo Patre estmalo liberavit, postea iste ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus, quia in Patre et Filio paternitatis et filiationi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥe debemꝰ in arictore uite hiuiͣ qd abillo phano
uitam aduitam futuram iniciati sumiꝰ. Et pł¬
chrehonioranti principiũ suum longenita ꝑ
cduob mõdis ꝑecctes nr̃os honorare debemiꝰ ⁊ obe¬
liendo eis iudel in ominib exceptis his ingułs
dilectio cłi pr̃is offenclitur: ⁊ eos quatit̃ qr̃
facultas suppetit adumando s eciam de pr̃iꝰ¬

Expanded text:
e debemus in auctore vitae hujus quod ab illo per hanc vitam ad futuram vitam initiati sumus. Et pulchre honoranti principium suum, longaevitasduobus modis parentes nostros honorare debemus, et obediendo eis videlicet in omnibus exceptis his in quibus dilectio Dei Patris offenditur et eos quantum facultas nostra suppetit, adjuvando. Sed et de p
Abbreviated transcription (Latin):
licutpr incipiũ extitendi ꝑ eaitionẽ accepimnꝰ
ad̾o p̃re. ⁊ pat̾ntus hõis sacmentũ ẽ. ⁊ ymago
clisite pat̾utatis ut qiscat cor humanũ ĩ
co principio qd u det quid debeat illi principio.
qqo ẽ. ⁊ qd ñ uidet. Sic ergo dẽm e̾. Hopoꝵa¬

Expanded text:
nditionem accepimus a Deo Patre. Et paternitas hominis sacramentum est et imago divinae paternitatis. Ut discat cor humanum in eo principio quod videt, quid debeat illi principio a quo est et quod non videt. Sic ergo dictum est: Honora
Abbreviated transcription (Latin):
cliuitiam głificattu incłm. quia mictato uẽl
u̾sibłitas. nature uł climinic̃onẽ. ⁊ abolitonẽ
faciti Creditur a nob̾ siue ⁊fusione ⁊imcta
trinitas. siue seꝑatione istincta. Item
Nlich̃ creatum aut seruiens intriuitate cte¬
dendũ ẽ. nicħ incquale. nicħ gr̃e ^ equale. nich
ant̾iꝰ. post̾iꝰ ueͣ ũ minꝰ trichextraneũ. aut officia

Expanded text:
inam glorificatus in Deum. Quia mutatio vel versibilitas naturae vel diminutionem vel abolitionem facit, creditur a nobis sine confusione conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Item. Nihil creatum, aut serviens in Trinitate credendum est, nihil inaequale, nihil gratiae aequale, nihil ant
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓp̃ea unigenttũ dicimꝰ. maniẽtem ĩ dua¬
bugᷤ nature sub̃is sicut ei u̾itas nature ⁊ tu¬
ltti ñ efusis naturis n ĩixtis. Ita .N. filiꝰ afsũpi¬
sit hoĩem ut qui suscepit. ⁊ ꝙ suscepit: inia ẽẽtꝰ in
triuitate ꝑsona. si .R. homine assũpto qͥͣt̾tutas

Expanded text:
ea Unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei veritas naturae contulit, non confusis naturis, neque immistis. Ita enim Filius assumpsit hominem, ut qui suscepit, et quod suscepit, una esset in trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑałi agenda p̾cipiebantur. que sp̃ualiter
agerida uł credenda eranti demonstratẽt᷑. Hec
ant̾ omuia de mectus sũpta surre. hẽ de his. que
in sua uatura nec itabona erant. ut in enida¬
biłr debuissent fĩ. nec ita mala ut om̃mo debu¬
ifsent ex nõcitate uitari. Outita .n. ħ q̃ in huiꝰ¬
mocti mandatis ꝓpõita sunt quantũ adsuã ua¬
turam .talia fuerũt. que arbitrio agentis. sine
culpa possent tĩ. ⁊ rursũ sñ culpa int̾mitti. Aoce¬
dens autẽ mandatũ ħ que ꝑ se meclia erãt: ⁊ ad
utrũlib seħebant. siue p̾cipietido. siue ꝓhibẽ¬
do in alt̾am ꝑtem deflexit.ita ut iamea que ꝓ¬
hibita sunt. sũ culpa nõ pofsunt fi̾. n rursa
ea que p̾cepta sunt possint oĩno sinc calpadi¬
mitti. Qd̃ tñ ñ uatura rei facit. s uis ⁊ obedĩa
mandati. Phibut lex ne caro cum sangnine co¬
med̾etur. nõ quia ħ quantũ aduaturã rei malũs
s quia malũ erat qd̾ in isto significari debu̾at.

Expanded text:
corporaliter agenda praecipiebantur, quae spiritualiter agenda vel credenda erant demonstrarentur. Haec autem omnia de mediis sumpta sunt; haec est de iis quae in sua natura, nec ita bona erant ut inevitabiliter debuissent fieri; nec ita mala ut omnino debuissent ex necessitate vitari. Omnia enim haec quae in hujusmodi mandatis proposita sunt quantum ad suam naturam talia fuerunt, quae pro arbitrio agentis sine culpa possent fieri, et rursum sine culpa intermitti. Accedens autem mandatum hoc, quae per se media erant et ad utrumlibet se habebant, sive praecipiendo, sive prohibendo in alteram partem deflexit; ita ut jam ea quae prohibita sunt sine culpa non possint fieri, neque rursum ea quae praecepta sunt, possint omnino sine culpa dimitti. Quod tamen non natura rei facit: sed vis et obedientia mandati. Prohibuit lex ne caro cum sanguine comederetur; non quia hoc quantum ad naturam rei malum erat, sed quia malum erat, quod in isto significari debuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ noceat. Et ñ solum ip̃e ꝑ se ñ noceat. s ueq
uocentib. ⁊ noc̃e uolentib sua anct̾ate uł at¬
testatione ficluciam aut firmam̃tũ p̃stare
st p̾sumat. hoe. si. sequenti mandato ꝓhibet᷑
c̃umclicitur. Non fłm testimoniũ lices. Et qr
ab o ꝑe lesionis. diũ secohib̾e ñ p̃t. qui iñtem
suam ab intentione ⁊ uõtuntate ledendi nõ¬
ꝑximitu. ⁊ ñ ⁊cupisces rem ꝓximi tu ut
nõ mecheris sion ⁊cupiscas uxorẽ ꝓximi tui.
ut furtũ ũ facias ñ ⁊cupiscefe rem ꝓxum
ti. Hec sunt decem p̾cepta que prime ꝑfe¬
ctiots uiam ⁊ semitam pancłun. directio¬
nis. Drima .N. ꝑfc̃io ꝑ bonam oꝑationc̃. ħo¬
miuẽ in sem ip̃oditĩgit. Scd̾a ꝑ caritatẽ
.Pxiii in latum expancit. Terciara ꝑ cari¬
tatẽ cłi in altũ ex tostit. Qͥa denarꝭꝰ primeꝑ
fc̃onis lineam porrigit. Centenariꝰ sede̾expa¬
clit latitudinẽ. Millenarsꝰ inaltũ sũmã dol¬
lit perfectionem. ħ aut̃ ĩ psetiti de expositio¬

Expanded text:
 solum ipse per se non noceat, sed neque nocentibus et nocere volentibus sua auctoritate vel attestatione fiduciam aut firmamentum praestare praesumat. Hoc enim sequenti mandato prohibetur cum dicitur: Non falsum testimonium dices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et voluntate laedendi noximi tui: nec concupisces rem proximi tui . Ut non moecheris, non concupiscas uxorem proximi tui; ut furtum non facias, non concupiscas rem proximi tui. Haec sunt decem praecepta, quae primae perfectionis viam et semitam pandunt directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in seipso dirigit. Secunda per charitatem proximi in latum expandit. Tertia per charitatem Dei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sua intlłigentia. filus autẽ intłigentia pr̾is.
de iutlłigentia genitus qd ẽ pr̃. ¶ Idem. sion qm̃
d̾s trinidasẽ. ideo triplex ꝑntaridus ẽ. alioquin
in mor ẽẽt insinguł. qmͣ in trib parit̃. in hac qͦ
trititate cum dicimus ꝑsonã pris ñ rliud dici

Expanded text:
est sua intelligentia; Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quae est Pater. Idem. Non quoniam Deus Trinitas est ideo triplex putandus est, alioquin minor esset in singulis, quam in tribus pariter. In hac quoque Trinitate cum dicimus personam Patris, non aliud dici
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur. Usu namq uet̃i suꝑlores quiq ab infe¬
riorib adorari dicebatitur. qñ eis incuruat̃oe.
gemnũ siue capitis incliuatone ab his reu̾en¬
cia exigebatur. Dm̃ aut̃ adorare ẽ ei totã mẽ¬
teni ꝑ hũilitatẽ. ae deuocionẽ substerñe. ⁊ ip¬
soli nos deb̾e.riemꝰ ẽ satie ñtis qui ambigat
uñ ip̃e quoq ꝑ ꝓpham de se testatur licens
tilib. De seruituto uĩo idip̃m competent̃ int¬
ligi p̃t. qura niurirũ omns ille rectifsime so
tur. fident̃ ⁊ tracliit. Qͥ canet sollicite ne in
sua seruitute. uł ẜ timore hominis etra cłm¬

Expanded text:
cipitur: usu namque veteri superiores quivis ab inferioribus adorari dicebantur, quando eis sive in curvatione genuum, sive capitis inclinatione ab his reverentia exhibebatur. Deum autem adorare est ei totam mentem per humilitatem ac devotionem substernsoli nos debere nemo est sanae mentis qui ambigat. Unde ipse quoque per prophetam de se testatur, dicens: ptilibus . De servitute vero idipsum competenter intelligi potest, quia nimirum omnis ille rectissime soltur fidenter contradicit, qui cavet sollicite ne in sua servitute, vel pro timore hominis contra
Abbreviated transcription (Latin):
ut nũquam licite pretiri possint. queda
ita mala ut mĩquam licite poninti⁊ mueda
Quedam antẽ mectia sunt que ꝓteutpe ⁊ leco
Dep̾cipiendis simiłt unũ. Queciniq iuiltis
ut uob̾ faciant homines ⁊ uossimiłr facite au¬
Ut uidel homo ex łui esid̾at̃one clisc̾et qͣletu se
erga primũ. exib̾e dcbet.  postea cum lexfb̾¬
intͣret ⁊ cliscipliciã uiuendi artiorem ꝓpone¬
ret ex his que meclia fu̾ant quedam excepit¬
⁊ex eis alia ꝑ p̾cept̃onem. alia ꝑ phibitonem
ini alt̾am ꝑtem deflexit. ut quemadmodũ ꝑ¬
io homini in pacdiso ac de eslione natumali
unam ꝓ p̾ceptodiscipliue. phibtĩonem exce

Expanded text:
i possint: quaedam ita mala, ut nunquam licite possint committi: quaedam autem media sunt, quae pro tempore et loco De praecipiendis similiter, unum: Quaecunque vultis ut vobis faciant homines, et vos similiter facite ut videlicet homo ex sui consideratione disceret qualem se erga proximum exhibere deberet. Sed postea cum lex subintraret et disciplinam vivendi arctiorem proponeret; ex his quae media fuerant, quaedam excepit; alia per praeceptionem, alia per prohibitionem in alteram partem deflexit, ut, quemadmodum primo homini in paradiso Deus de concessione naturali unam pro praecepto disciplinae prohibitionem exce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcubitus. ⁊ ẽ dͥuplex fornicatio aĩe : uñ ꝓpłxta.
ꝑdidisti om̃s qui fornicantur abste. ⁊ corꝑis.
de qua agitur hic. hoc .n. p̾ceptum ⁊ quedain
alia sub uet̾i lege tan̾tũ in choata sunt. dẽ ñ
pleue. s ex ꝑtedata p̃p infirmitatẽ auditor
que postea aduemette gr̃a ⁊sũmata st̃. Lex st¬

Expanded text:
ncubitus; et est duplex fornicatio. Animae, unde Propheta: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Corporis, de qua hic agitur. Hoc enim praeceptum et quaedam alia, sub veteri lege tantum inchoata sunt, id est non plene, sed ex parte data, propter infirmitatem auditorum, quae postea, adveniente gra
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾a tabłade his que spectant ad ꝓximũ. Dmũi
ergo p̾ceptũ ẽ sode̾ table in quo tibi p̾cipitͦ. ut
honores principiũ tuũ. ut uitam longeua̾
hr̃e possis. qm̃ qmi ñ honorat eum a quo ẽ. dig¬
nus e̾ ut retin̾e ñ pofste id qd̾ ẽ. Sccħm p̾ceptũ est
ñ occides. Quemeut. sane cui in p̾cẽpat mãda¬
to uite longenitaᷤ. ꝓmictitur. hic uc alienã
uitam extingat. phibetur: ut hõc ex caritate
łi sis qd principiũ suum honoratis ad uitã q̃
finem nescit inhiatꝰ Hoeuo excaridade ꝓximi.
qd̃ aduite aliene finem nullo crudelitatis odio
se relaxat. Dem̾ sequitur tͥcium p̾ccptũ ñmecha¬
bis. Et quartum ñ furtũ facies. Non mechab̾is.
hoc ꝑtinet ad uitam ꝓpriam. Non fuirtũ facies.
ħ ꝑtinet aduitam alienam. Sup᷑ .a. iusus ẽ. ⁊¬

Expanded text:
da tabula, de iis quae spectant ad proximum. Primum praeceptum est secundae tabulae in quo tibi praecipitur, ut honores principium tuum, ut vitam longaevam habere possis ; quoniam qui non honorat eum a quo est, dignus est ut retinere non possit id quod est. Secundum praeceptum est: Non occides . Convenienter sane cui in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod principium suum honorans, ad vitam quae finem nescit inhiat; hoc vero ex charitate proximi quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non moechaberis; et quartum: Non furtum facies . Non moechaberis, hoc pertinet ad vitam propriam. Non furtum facies, hoc pertinet ad vitam alienam. Supra enim jussus est
Abbreviated transcription (Latin):
iecisse crelitur ⁊̃ lege priusscriptũ inuenia t.
Qui .si. clixit. ñ mechab̾is corꝑalem mechiã. ꝑ¬
hibens: postea dixit. Non ⁊cupisces. etiam sp̃n¬
alem mechiam. ouinimodis cauendam eẽ ꝯftẽ¬
dens. Qͥd ergo noua lex supplent qd uetusmi¬
uus hũit. ꝓhibuit lex corꝑalẽ mechiam. ꝓhibu¬

Expanded text:
ecisse creditur, in lege scriptum prius inveniatur? Qui enim dixit: Non moechaberis corporalem moechiam prohibens; postea dixit: Non concupisces, spiritualem moechiam omnino cavendam esse ostendens. Quid ergo nova lex supplevit, quod vetus minus habuit? Lex corporalem moechiam prohibu
Abbreviated transcription (Latin):
piendam legem fc̃a ẽ. Quemadmod̾. N. minc
in nouo testam̃to primũ ho uda bapt̃im
ablittus signũ ⁊ uom̃ ꝓfefsiꝯnis sue accipit
ac deiũ numero fideliũ associatus. ⁊ p̾ceptis
liuis instructus. ad complendam ꝓfessi¬
quẽ suam accedit. sic antiquus ille pp ͣ primũ
quide᷑ ꝑ cirtũcisionẽ signatiũ ẽ postea ꝑ lopte¬
¶ i̾formatus.

Expanded text:
. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; sic antiquus ille populus primum quidem per circumcisionem signatus est, postm inform
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ rounssionẽ istituta fiunt. Scd̾a aut̃
qiasi ad excitat̃onem fu̾nt ꝓpõcta. utineis
denocio fideliũ excerecur. ⁊ nĩctum ang̾etͭ ͦ.
qlessciliq fuerunt hoste pacificoꝵ. que offe¬
rebantur a fidelib ad rorcili andam sibi gc̃ã
aliuinam. Cercia instituta fñnt qͣi ad pparati¬
onem quandam ut qͣiͣ instrim̃ta q̃dam eẽnt:

Expanded text:
nem et remissionem instituta fuerunt. Secunda autem quasi ad exercitationem fuerunt proposita, ut in eis devotio fidelium exerceretur, et meritum augeretur: quales fuerunt hostiae pacificorum, quae offerebantur a fidelibus ad reconciliandam sibi gratiam divinam. Tertia instituta fuerunt quasi ad praeparationem quamdam, ut quasi instrumenta quaedam essent
Abbreviated transcription (Latin):
tuus mus ẽ. Hoc totũ añ p̾ceptũ. pͥmittitur.
ip̃m p̾ceptũ postea lubinfertur. ip̃m adora¬
bis ⁊ iui soli sertues hic pceptũ p̾cedit᷑. hono¬
raptem tuum ⁊ mnr̃emi tuam. dem̃ subum¬
ergos qd̃ iboi añ p̾ceptum causa p̾cepti pͥmit¬
titur hic post p̾ceptũ subinfertur. nisi qr. d
amor pettñ si ad solam carnem respicit. sꝑ¬
rituale pͥmiũ nõ adquirit. Ex d̾o igitur in
qitẽ carnis nr̃o si ad id solum bũficũm nr̃a cli¬
lectio tenclitur. quo carnałr ab his nr̃ in m̃itũ
p̾uenitur. quia ult carus affectũ ⁊ suꝑ carus
in tuita ñ ꝑficit ad ꝑfecttonẽ. p̾mui sp̃ualis
t̃ ꝑtingit. Ergo pp̃uitam et̾iutatis diligẽdꝰ¬
gattu. quia hanc ab illo i̾mo ꝑ illũ cutã ac¬
apimꝰ s quia ꝑ haue ad ilłam urtã intra¬
turi sumꝰ bũ ergo cũ dc̃m eet. houora pr̃at¬

Expanded text:
us unus, hoc totum ante praeceptum praemittitur, ipsum praeceptum postea subinfertur: Ipsum adorabis, et ei soli servies. Hic praeceptum praecedit, honora patrem tuum et matrem tuam, deinde subjunest ergo, quod ibi ante praeceptum causa praecepti praemittitur; hic post praeceptum subinfertur, nisi quia Deus amor parentum, si ad solam carnem respicit, spirituale praemium non acquirit. Ex Deo igitur in autem carnis nostrae, si ad id solum beneficium nostra dilectio tenditur, quo carnaliter ab illis nostrum meritum praevenitur, quia ultra carnis affectum et supra carnis intuitum non proficit, ad perfectionem praemii spiritualis non pertingit. Ergo pgatur, quia hanc ab illo, imo per illum, vitam accipimus, sed quia per hanc ad illam vitam intraturi sumus. Bene ergo cum dictum esset: Honora pat
Abbreviated transcription (Latin):
culũ suum ip̃a uondicaret. qud malicia possidẽbat
qui .N. astucia uicerat: iustum fuit ut ñ forgicti
amel prudencia uinc̾etur itt in eodem in qͦ se
uictor erexerat. uictus ftern̾e̾tur. Ec̃s ẽ filius
di filius hominis. ut filios hominũ filiosłi fac̾et¬
⁊ ne filii nonĩ ad alt̾am transiret. ꝑsonã. ⁊ es¬
sent in crinitate duo filii. ⁊ ꝯfundetetur par̃¬
nitatis discrecio. Si .it. pr̃ carnem assũ psiss.
ex et̾uitate ⁊ filius mr̃isa qua genitus et̾t
ex temꝑe. Si autr̾ sp̃s sc̃s caruem assũ psiss. cluo
filii in trinitate cẽnt. Alt filius pr̃is sũ matre.¬

Expanded text:
culum suum ipsa vindicaret, quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat victus sterneretur. Factus est Filius Dei filius hominis, ut filios hominum filios Dei faceret, et ne Filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset; duo filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matr
Abbreviated transcription (Latin):
alia que tctabant᷑ ad deuotõnẽ. Tercta que ex̾ce¬
bantur adueneratõnẽ. Drtina nẽcctatis Scd̾a
uirtatis. T̾cia laudationis prua suscipieban¬
turad sc̃ificationẽ. Sod̾a tractabatitur ad de¬
uotionẽ. dercia xcebantur ad laudatõnẽ it̾m:
sqcmenta alia erant in rob quibrdam scificatis.
alia in sacrificus ⁊ obbationib. aliam mini¬
steriis liuins. sic res eldẽ multimodił ad eui dẽ¬
clam drstingii pot̃. Sacrifitiũ clicebatur qͣuͣdo

Expanded text:
 ad devotionem; tertia quae exercebantur ad venerationem. Prima necessitatis; secunda virtutis; tertia laudationis. Prima suscipiebantur ad sanctificationem; secunda tractabantur ad devotionem; tertia exercebantur ad laudationem. Iterum sacramenta alia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui
Abbreviated transcription (Latin):
cutio cliuinã seruitutõ ab humana ꝓprion
seruitus latria ⁊ humana clulia uocat᷑ Et
ob hoc ydolatre applłati st̃. q n eam serutu¬
tem. qiram deo debuerutt ydoł̃ exibebant.
S latinia lingna utram q su eod̾ nouñ̃e

Expanded text:
cutio divinam servitutem ab humana proprio servitus latria, et humana dulia vocatur. Et ob hoc idololatrae appellati sunt, qui eam servitutem quam Deo debuerunt, idolis exhibebant. Sed Latina lingua utramque sub eodem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tib. s ꝑ uarios errores dissipatis ñ unum de
rcessione naturali p̾ceptum discipline qsi
p̃bantis s qͣi corrigenctis ⁊ reꝑancis multa
formar. ut quantomagisse in metiis ft¬
temꝑare liscerent. tatito leuiꝰ icessa. ca¬
ue uałent. Illic multa ⁊cessa sunt ꝑauca ꝑ¬
bibita. hic multa ꝓhibita panca ⁊cessa ii
dcm ẽ homini ut de bigno scil boni ⁊ inali ñ
comed̾et. ñ quia lignũ malũ erat. s qr obedi¬

Expanded text:
ssipatis; non unum de concessione naturali praeceptum disciplinae quasi probandis, sed quasi corrigendis et reparandis multa formaret, ut quanto magis se in mediis temperare discerent, tanto levius inconcessa cavere valerent. Illic multa concessa, pauca sunt prohibita; hic multa prohibita, pauca concessa. Illic dictum est homini, ut de ligno scientiae boni et mali non comederet, non quia lignu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m adorabis. hoc ꝑtiuet ad fidem. Ed illi solis¬
uies hoc ꝑtin ad oꝑationem. fi̾des .st. oꝑaris ex
lilcõne ꝑfoctum facit qr nec opus sñ fide noc
adora recte credendo: seruibũ oꝑando. Queri
aut̃ pot̃si id qd̾ dixit ei soli ad utrum q refe̾n¬
clum sit. ut dicatur. Ip̃m solum adorabis. ⁊ ub
soli sermes. S ħ quomodo state por̾it qr sepe
in uet̾i testam̃to sc̃os niros ñ sõbem angelos¬

Expanded text:
 hoc pertinet ad fidem; et ei soli servies, hoc pertinet ad operationem. Fides enim operans ex dilectione perfectum facit, quia nec opus sine fide, nec adora recte credendo, servi bene operando. Quaeri autem potest an id quod dixit; ei soli ad utrumque referendum sit, ut dicatur: Ipsum solum adorabis, et ei soli servies. Sed hoc quomodo stare poterit, quia saepe in Veteri Testamento, sanctos